comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod exconiuigata facta ẽ uidua. do¬
num dei auctum tibi magis existima. ñ
ablatum. Neq enim te deseruit. qui tibi
sequendam uiam uitȩ melioris ostendit.
Gradib te uoluit dominus ad meliora
conscendere: ut pͥmitus coniugata cũ
uno uiro fideliter uiueres: quo postmo¬
dum sine difficultate absq uiro uidua
ꝑmaneres. Ad hoc igitur animũ tuum
diuina gr̃a conuigali castitate nutriuit:
ut quȩ didiceras ulo uno uiuente alte-¬
rum non querere.disceres ab omĩ uiro
uiduo continere. Noli ergo negligere
grãm. quȩ inte est. Et tu enim nosti qͣnto
melius sit ugiter a concubitu contine¬
re: quam uel pro conuigali necessitate
concumbere. Maritus qui tibi datus
fuerat ad tempus: discessit intempore
Datus enim tibi fuerat non ad patriȩ bea¬
titudinem: sed aditineris consolationẽ.
Alia quippe sunt dei dona quȩ ds̃ ita suis
largitur sidelibus inp̃senti tempore ut
eorum usus inhac tantum uita necessariꝰ

Expanded text:
eo quod ex conjugata facta es vidua, doeo quod ex conjugata facta es vidua, donum Dei auctum tibi magis existima, non ablatum: neque enim te deseruit, qui tibi sequendam viam vitae melioris ostendit. Gradibus te voluit Dominus ad meliora conscendere, ut primitus conjugata cum uno viro fideliter viveres, quo postmodum sine difficultate absque viro vidua permaneres. Ad hoc igitur animum tuum divina gratia conjugali castitate nutrivit, ut quae didiceras illo uno vivente alterum non quaerere, disceres ab omni viro vidua continere. Noli ergo negligere gratiam quae in te est: et tu enim nosti quanto melius sit jugiter a concubitu continere, quam vel pro conjugali necessitate concumbere. Maritus qui tibi datus fuerat ad tempus, discessit in tempore: datus enim tibi fuerat, non ad patriae beatitudinem, sed ad itineris consolationem. 12. Alia quippe sunt Dei dona, quae Deus ita suis largitur fidelibus in praesenti tempore, ut eorum usus in hac tantum vita necessarius
Abbreviated transcription (Latin):
sitas. Utrumq gͥ donum dei ẽ ce conui-¬
galis pudicitia. & continentia uidualis.
Unusquisq enim ꝓprium habet do¬
num a dõ. Et illud qͥdem quantũ in se
est laudabile quia bonũ. hoc autẽ
laudabilius quia melius. Coniugali
namq seruitute. turpitudo uincit᷑
fornicationis. uiduali uero libertate
crescit dignitas castitatis. Illic fides con¬
sulit infirmitati necadat inuitium:
hic se fidelis animus aduirtutis exten¬
dit augm̃tum. De conuigatis enĩ dicit᷑.
Propt̃ fornicationes autem unusquisq
suam uxorem habeat: & una quȩq su¬
um uirum habeat. De uidua uͦ dicit᷑.
Beatior autem erit. sisic ꝑ manserit:
Beata gͦ quȩ illicitum concubitum cur¬
picudinis horrore non appetit sed beatior
quȩ licitum maiori puritatis amore con-¬
tempnit. Beata quȩ alligata uiro sic uiuit
ut soli uiro carnissu ȩ debitum rebdat:
sedbeatior quȩ so.eri ⁊ luta sic ꝑmanet

Expanded text:
sitas. Utrumque igitur donum Dei est, et conjusitas. Utrumque igitur donum Dei est, et conjugalis pudicitia, et continentia vidualis: Unusquisque enim proprium habet donum a Deo ; et illud quidem, quantum in se est, laudabile, quia bonum; hoc autem laudabilius, quia melius. Conjugali namque servitute turpitudo vincitur fornicationis; viduali vero libertate crescit dignitas castitatis. Illic fides consulit infirmitati, ne cadat in vitium; hic se fidelis animus ad virtutis extendit augmentum. De conjugatis enim dicitur: Propter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . De vidua vero dicitur: Beatior autem erit si sic permanserit . Beata ergo quae illicitum concubitum, turpitudinis horrore, non appetit; sed beatior quae licitum, majore puritatis amore, contemnit. Beata quae alligata viro sic vivit, ut soli viro carnis suae debitum reddat; sed beatior quae soluta sic permanet
Abbreviated transcription (Latin):
inquantum id modeste faciunt. xp̃ip̃
cepta custodiunt: quia nullatenꝰ a conui-¬
gali caritate et castitate discedunt. Ex¬
secratur autem ad ulteri nos concubitus
castitas conuigalis. et honestatis ac uere¬
cundiȩ tenax: ab una unus & ab uno
una expetit: quod uterq se uni tantũ
legitime deberet cognoscit. Illic eqͥdẽ
carnis debitum reddit᷑ uiro: coniugalis
autem castitas. magis debetur xp̃o quã
uiro. Quia & corpus tunc uere castum ẽ.
quod fornicatione carnali non polluit᷑.
quando spiritalis integritas xp̃i timore
ac dilectione seruatur. Attam̃ mulier
innupta & uirgo non parua gradus di-¬
gnitate discernitur. qͣndoquidẽ nupta
cogitationib mundanis tenetur obstri¬
cͥta. Mulier autem innupta et uirgo
carnalibus tribulationib non subicit᷑
quia carnalis matrimonii uinculo ñ
tenetur: ubi certior est corporalis atq
spiritalis continentie libertas: qui a
nulla est exconiugalis seruitute neces¬

Expanded text:
in quantum id modeste faciunt, Christi in quantum id modeste faciunt, Christi praecepta custodiunt, quia nullatenus a conjugali caritate et castitate discedunt. Exsecratur autem adulterinos concubitus castitas conjugalis, et, honestatis ac verecundiae tenax, ab una unus, et ab uno una expetit, quod uterque se uni tantum legitime debere cognoscit. Illic quidem carnis debitum redditur viro: conjugalis autem castitas magis debetur Christo quam viro, quia et corpus tunc vere castum est, quod fornicatione carnali non polluitur, quando spiritalis integritas Christi timore ac dilectione servatur. CAP. VI. Innupta gnitate discernitur, quandoquidem nupta cogitationibus mundanis tenetur obstricta, mulier autem innupta et virgo carnalibus tribulationibus non subjicitur, quia carnalis matrimonii vinculo non tenetur. Ibi certior est corporalis atque spiritalis continentiae libertas, quia nulla est ex conjugali servitute neces
Abbreviated transcription (Latin):
mitut᷑ quȩ corporali uincta conubio
detinetur: eodem apło dicente. Quȩ
atitem nupta ẽ: cogitat quȩ sunt mundi.
quomͦ placeat uiro. Illic est gͦ mundanȩ
cogitationis subeunda necessitas: ubi
mortalis caro. morituro carnalit nubit.
Et quia illos ipsa carnis necessitas duriori¬
bꝰ uinculis tenet innexos. propt̃ hoc de
illis apłs dicit. Tribulationem aũt car-¬
nis habebunt huiꝰmodi. Mulier gͦ in¬
nupta. id est uidua cui p̃cipitur ut sit
scã & corpore et spũ: sicut corpore desistit
marito seruire. sic non debet corde car¬
nalia cogitare. Scã quidem sunt xp̃ia¬
norum conuigia: quia et conuigalis
ibi castitas custoditur incorpore. ce pu¬
ritas fidei seruatur incorde. Nam & apł̃i¬
ca dicit auctoritas. Honorabile conubiũ
in omĩb et chorusimmacłatus. Non ẽ.
gͦ conubium ex colluuione peccati. sed
ex institutione der̃ et in eo qd̾ sibi conui¬
ges inuicem carnis debitum reddunt.

Expanded text:
ermittitur quae corporali vincta connubio ermittitur quae corporali vincta connubio detinetur, eodem apostolo dicente: Quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Illic est ergo mundanae cogitationis subeunda necessitas, ubi mortalis caro morituro carnaliter nubit. Et quia illos ipsa carnis necessitas durioribus vinculis tenet innexos, propter hoc de illis Apostolus dicit: Tribulationem autem carnis habebunt hujusmodi . Mulier ergo innupta, id est vidua, cui praecipitur ut sit sancta, et corpore et spiritu, sicut corpore desistit marito servire, sic non debet corde carnalia cogitare. 9. Sancta quidem sunt Christianorum conjugia: quia et conjugalis ibi castitas custoditur in corpore, et puritas fidei servatur in corde. 154 Nam et apostolica dicit auctoritas: Honorabile connubium in omnibus, et thorus immaculatus . Non est ergo connubium ex colluvione peccati, sed ex institutione Dei: et in eo quod sibi conjuges invicem carnis debitum reddunt,
Abbreviated transcription (Latin):
breui tempore terminata. magnã sem¬
pit̾namq conquirit bene uiuentibus
głam. Uitagͥ mala inmaturos acerbosq
senes dimergit intartarum: uita uero
bona defunctos uiuenes maturos. ꝑ¬
ducit ad regnum. Hongͦ sis tristis quod
ille te p̃cesserit dieb paucis sed esto sol¬
licita. et sic uiam mortalis huius uitȩ
ꝑage: ut ad eternam uitam ualeas ꝑ¬
uenire. Proinde te apłici oportet in¬
desinenter meminisse sermonis quo
ait. Mulier innupta et uirgo sollici¬
ta est quȩ sunt domini. ut sit scã &
corpore & spũ Innuptam hic iuduã
dicit: non quia omĩno ñ nupserit. sed
quia uiro suo mortuo soluta fuerit
iunculo nuptiali. De qua alio loco
dicit. Si autem mortuus fuerit uir eiꝰ:
soluta est alege uiri. Hanc gͦ scãm
iubet esse et corpore et spũ. Quid autem
aluid est corpore et spũ sc̃am. eẽ: nisi qd
scm̃. ẽ. et in oꝑe et incogitatione seruare:
Et enim quȩ mundi sunt illa cogitare ꝑ¬

Expanded text:
brevi tempore terminata, magnam sembrevi tempore terminata, magnam sempiternamque conquirit bene viventibus gloriam. Vita igitur mala immaturos acerbosque senes demergit in tartarum, vita vero bona defunctos juvenes maturos perducit ad regnum. CAP. ille praecesserit diebus paucis, sed esto sollicita, et sic viam mortalis hujus vitae perage, ut ad aeternam vitam valeas pervenire. Proinde apostolici te oportet indesinenter meminisse sermonis, quo ait: Mulier innupta et virgo sollicita est quae sunt Domini, ut sit sancta et corpore et spiritu . Innuptam hic viduam dicit, non quia omnino non nupserit, sed quia viro mortuo soluta fuerit vinculo nuptiali. De qua alio loco dicit: Si autem mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege viri . Hanc ergo sanctam jubet esse, et corpore, et spiritu. Quid autem aliud est corpore et spiritu sanctam esse, nisi quod sanctum est, et in opere, et in cogitatione servare? Etenim quae mundi sunt illa cogitare p
Abbreviated transcription (Latin):
tib bene uiuentem quendam dõq
placitum. obhoc raptum celerit᷑ dicit.
ut nullam mutationẽ ꝑferret malitiȩ
secularis nec anima eius aliqua fuisset
fictione decepta. Sic gͦ dicitur. Rap-¬
tus est ne malitia mutaret intellectũ
illius. aut ne fictio deciperet animã illiꝰ
Fascinatio autem nugacitatis obscurat
bona. et ĩ stantia concupiscentiȩ trans¬
uercit sensum sine malitia. consummnatꝰ
autem inbreui: repleuit cempora longa.
Placita enim erat dõ anima illuis ꝓꝓter
hoc ꝓꝑauit de media iniquitate illũ
educere. his nempe uerbis scã scriptura
nos docet. in hoc scło xp̃ianis fidelib
ñ uitam longam prodesse sedbonam:
et ad cognoscendum quantũ possibile
ẽ cuiꝰlibet defuncti meritũ: non quan¬
tum uixerit. sedqualit quisq uixerit
intuendum. Sicut enim uita mala qͣn¬
tomagis fuerit temporalit̾ ꝓlongata.
tantomagis delinquentib multiplicat
pęnam: sic uita bona quamius hinc

Expanded text:
tibus bene viventem quemdam Deoque tibus bene viventem quemdam Deoque placitum ob hoc raptum celeriter dicit, ut nullam mutationem perferret malitiae saecularis, nec anima ejus aliqua foret fictione decepta. Sic ergo dicitur: Raptus est, ne malitia mutaret illius intellectum, aut ne fictio deciperet animam illius: fascinatio autem nugacitatis obscurat bona, et instantia concupiscentiae transvertit sensum sine malitia; consummatus autem in brevi replevit tempora longa. Placita enim erat Deo anima illius: propter hoc properavit de media iniquitate illum educere . His nempe verbis sancta Scriptura nos docet in hoc saeculo Christianis fidelibus non vitam longam prodesse, sed bonam; et ad cognoscendum, quantum possibile est, cujuslibet defuncti meritum, non quantum dixerit, sed qualiter quisque vixerit intuendum. Sicut enim vita mala, quanto magis fuerit temporaliter prolongata, tanto magis delinquentibus multiplicat poenam: sic vita bona, quamvis hic
Abbreviated transcription (Latin):
nus irȩ illoꝵ. et quispoterit stare. Inhac
die magnitudinis mali non habebunt
allocutionem: sed increpationẽ. Non enĩ
audient uenite benedicti patris mei
ꝑcipite regnum qđ uobis paratum ẽ
a constitutione mundi: sed dicet᷑ eis.
Ite maledicti in ignem ȩtñum: qui para-¬
tus ẽ diabolo & angłis eius. Tales gͥ qͣn¬
tum libet longeui moriant᷑ acerbo fu¬
nere demergunt᷑. Et quamiuis ȩtas eoꝵ
matura uideatur incorpore: mortifera
tam̃ mundi dilectio inmature m̃tis
acerbitatem retentat incorde. Xp̃ianꝰ
cũq fuerit defunctus ȩtate corporis. ñ
acerbo funere mergit᷑. sed placita dõ
subnixus maturitate transfert᷑. Legi¬
mus namq in eodem sapientiȩ libro
quia senectus honorabilis ẽ ñ dutur-¬
na. neq numero annoꝵ computata
Cani sunt autem sensus hominis. et ȩtas
senectutis uita immacłata: quȩ placita
dõ facta dilecta ẽ. Deniq in subseqͤn¬

Expanded text:
nus irae illorum: et quis poterit stare ? In hac nus irae illorum: et quis poterit stare ? In hac die magnitudinis mali non habebunt allocutionem, sed increpationem; non enim audient: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constiIte, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Tales igitur, quantumlibet longaevi moriantur, acerbo funere demerguntur, et quamvis aetas eorum matura videatur in corpore, 153 mortifera tamen mundi dilectio immaturae mentis acerbitatem retentat in corde. CAP. cunque fuerit defunctus aetate corporis, non acerbo funere mergitur, sed placita Deo subnixus maturitate transfertur. Legimus namque in eodem Sapientiae libro: Quia senectus honorabilis est, non diuturna, neque numero annorum computata: cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis, vita immaculata; quae placita Deo facta, dilecta est . Denique in subsequen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ inmonumentis sunt audient uocẽ
eiuis et procedent qui bona fecer̃t in
resurrectionem uitȩ: qui mala egert̃
in resurrectionẽ uidicii. Et quia his
nec breuis uita potest prodesse neclon¬
ga: consequenter de talib in libro
sapientiȩ dicitur. et siquidem longe
uitȩ erunt. in nichilum computabun¬
tur: et sine honore crit nouissima se¬
nectus illorum. Et si celerius defuncti
fuerint ñ habebunt spem nec indie
magnitudinis allocutionem. Quȩ est
autem dies magnitudinifnisi dies in qua
ñ udicanduᷤᷤ sed iudicaturus ueniet ds̃:
Nunc enim cumuenit ut pro nob iudi¬
caretur. ñ fuit dies magnitudinis sed
minorationis: in qua minoratus ẽ pau¬
lominus ab angłis. Tunc aũt erit dies
magnitudinis. quando scđm iohannis
attestationem om̃s mali abscondi cu¬
pient incauernis montiũ dicentes mon-¬
tib et petris cadite suꝑnos & abscon-¬
dite nos. a conspectu patris sedentis suꝑ¬
thronum et abira agni: qm̃uenit dies mag¬

Expanded text:
em ejus; et procedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae, qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii . Et quia his nec brevis vita potest prodesse nec longa, consequenter de talibus in libro Sapientiae dicitur: Et si quidem longae vitae erunt, in nihilum computabuntur, et sine honore erit novissima senectus illorum. Et si celerius defuncti fuerint, non habebunt spem, nec in die magnitudinis allocutionem . 6. Quae est autem dies magnitudinis, nisi dies in qua non judicandus, sed judicaturus veniet Dominus? Nunc enim cum venit, ut pro nobis judicaretur, non fuit dies magnitudinis, sed minorationis, in qua minoratus est paulo minus ab angelis; tunc autem erit dies magnitudinis, quando, secundum Joannis attestationem, omnes mali abscondi cupient in cavernis montium, dicentes montibus et petris: Cadite super nos, et abscondite nos a conspectu Patris sedentis suthronum, et ab ira Agni, quoniam venit dies mag
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ex nomine uiri descenderit: quis
dubitet quod uir auirtute uocatus sit:
Et quia sicut paulus docet. Illa omĩa
infigura facta sunt nr̃i: ꝓfecto in illa
uirgine quȩ ex uiri fiebat costa. futu¬
ra iam tunc p̃figurabatur eccła: que
uere de uiro sumpta. & de quo sumpta
illi conuincta. Inde habet inueritate
uirtutem: unde habet uerum uiraginis
nom̃. Propter quodh anc uiraginẽ id
est uirginem quȩ de uiro sumpta. ẽ.
non solum uirginis sed etiam uiri noie:
paulus non dubitat appellare. Dicit
enim fidelibꝰ. Despon ⁊di enim uos uni
uiro: uirginem castam exhibere xp̃o. Ap̃c̃¬

Expanded text:
nomen ex nomine viri descenderit, quis dubitet quod vir a virtute vocatus sit? Et quia, sicut Paulus docet, illa omnia in figura facta sunt nostri , profecto in illa virgine quae ex viri fiebat costa, futura jam tunc praefigurabatur Ecclesia, quae vere de viro sumpta, et de quo sumpta illi conjuncta, inde habet in veritate 166 virtutem, unde habet verum viraginis nomen. Propter quod hanc viraginem, id est virginem, quae de viro sumpta est, non solum virginis, sed etiam viri nomine Paulus non dubitat appellare; dicit enim fidelibus: Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere C
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam nr̃am coram hominib ut̃ ui¬
deamur abeis. et iterum iubet ut luce
traria p̃cipit: Absit. Sed siiubet oꝑa
bona fieri. ut nos ipsos. sed dm̃ uelimus
in nr̃a oꝑatione laudari. Nam & apł̃s
sed diuinam głam quęrebat. Propter
quod dicit thessalonicensib seribens.
Neq enim aliquando fiumus insermone
insermone adulationis sicut scitis. nec¬
in occasione auaritiȩ ds̃ testis. ẽ: nec quȩ¬
rentes abhominib głam. Neq auobis
neq abalus. Et tam̃ idẽ insuȩ conuer-¬
sationis auditu. dm̃ ab ȩccłus glorifi¬
catum cum exultatione sic memorat.
Eram aliquando ignotus facie ȩcclesiis
udeȩ quȩ erant in xp̃o. tantũ aũt au¬
ditum habebant. quia qui ꝑsequeba¬
tur nos aliquando nunc euangłizat
fidem quam aliquando expugnabat:
et inme glorificabant dm̃: proinde ma-¬
nus qͥdem abono oꝑe non desinat:
nec tantum anius ita oꝑetur ut mer-¬
ces boni oꝑis humanȩ laudis intentio¬

Expanded text:
justitiam nostram coram hominibus, ut vijustitiam nostram coram hominibus, ut videamur ab eis, et iterum jubet ut lux traria praecepit? Absit; sed sic jubet opera bona fieri, ut non nos ipsos, sed Deum velimus in nostra operatione laudari. Nam et Apostsed divinam gloriam quaerebat. Propter quod dicit, Thessalonicensibus scribens: Neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis, sicut scitis; netis est; nec quaerentes ab hominibus gloriam, neque a vobis, neque ab aliis . Et tamen idem, in suae conversationis auditu, Deum ab Ecclesiis glorificatum, cum exsultatione sic memorat: Eram aliquando ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae erant in Christo; tantum autem auditum habebant, quia qui persequebatur nos aliquando, nunc evangelizat fidem quam aliquando expugnabat; et in me glorificabant Deum . Proinde manus quidem ab opere bono non desinat, nec tamen animus ita operetur, ut merces boni operis, humanae laudis intentio
Abbreviated transcription (Latin):
zate autem uobis incęlo ubi neq
erugo neq tinea ext̃minant: et ubi
fures ẽsfodiunt nec furant᷑. Multũ
metuenda ẽ. increpatio domini quam
stultus diues ilico moriturus audunit
Stulte hac nocte¬
nocte animam tuamre¬
petent ate:
quȩ aũt parasti cuiꝰ
erunt: Om̃s
gͦ diuitias tuas
p̃mitte. in celũ tibi thesaurum recon¬
de quem ꝑdere non possis s inȩtnũ ualeas
caue ne laudis humane desiderio uenti.
leris. Laudari quidem in bonis oꝑibus
debes. s in eo quod oꝑaris hominũ lau¬
des expetere non debes. Laudet te qͥdẽ
humana lingua: s tulaudem a solodõ
desidera. Atq ita fict ut dum tu lau¬
dẽ abhominib non quesieris:. ds̃ laude¬
tur in oꝑib tuis. Memento qͣlit̾ nobis
dñs int̾licat ne usticiam nr̃am laudis
humanȩ
faciamus obtentu dicens.
Attendite
ne faciatis iusticiam
ram hominib ut ui¬
deamini abeis: alioquin mercedem non
habebitis apud patrem ur̃m qui incelisẽ.
Cum gͦ dicit ut attendamus ne faciamꝰ

Expanded text:
lo, ubi neque aerugo neque tinea exterminat, et ubi fures non effodiunt nec furantur . Multum metuenda est illa increpatio Domini, quam stultus dives illico moriturus audivit: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te: quae autem parasti cujus erunt ? Omnes ergo divitiamitte; in coelo tibi thesaurum reconde, quem perdere non possis, et in aeternum valeas lauleris. Laudari quippe in bonis operibus debes, sed in eo quod operaris, hominum laudes exspectare non debes. Laudet te quidem humana lingua, sed tu laudem a solo Deo desidera. Atque ita fiet ut, dum tu laudem ab hominibus non quaesieris, Deus laudetur in operibus tuis. Memento qualiter nobis Dominus interdicat ne justitiam nostram laudis humanae faciamus obtentu, dicens: Attendite ne faciatis justitiam ram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis apud PatCum ergo dicit ut attendamus ne faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
stente uehement̃ instigas. ut tͥ exhi¬
beam sermonẽ de uirginitate atq
humilitate aliquid continentẽ. In
dõ in quo laudata ẽ anima tua mul¬
tum laudo. s quantum laudare debeo.
laudare ñ ualeo. Et quantum me huic
desiderio digne laudando imparemcer.¬
no: tanto magis inte dm̃ seu dura nega¬
tione siue diuturna dilatione offend̾e
timeo. Quippe xp̃c offendit᷑. si quando
debita seruitus menbris ipsius denegat᷑.
Cum ñ ob aliud ipse uoluerit male qͦn¬
dam liberos apeccati seruitio liberare.
nisi ut nos doceret inuicem libera
caritate seruire. Quos enim comp̃ssos
inuenit iugo seruilis atq pessimȩ li¬
bertatis: subleuauit dono liberalis atq
optimȩ seruitutis. Illius deniq noxiȩ
libertatis in qua magis libet peccato
seriure quam dõ: apostolico nobis in¬
timatã tenemꝰ sermone leticiam. Dic̃¬

Expanded text:
stente, vehementer instigas ut tibi exhistente, vehementer instigas ut tibi exhibeam sermonem de virginitate atque humilitate aliquid continentem, in Deo, in quo laudanda est anima tua, multum laudo, sed quantum laudare debeo, laudare non valeo; et quantum me huic desiderio digne laudando imparem cerno, tanto magis in te Deum, seu dura negatione, sive diuturna dilatione offendere timeo. Quippe Christus offenditur, si quando debita servitus membris ipsius denegatur; cum non ob aliud ipse voluerit male quondam liberos a peccati servitio liberare, nisi ut nos doceret invicem libera caritate servire: quos enim compressos invenit jugo servilis ac pessimae libertatis, sublevavit dono liberalis atque optimae servitutis. Illius denique noxiae libertatis, in qua magis libet peccato servire quam Deo, apostolico nobis intimatam tenemus sermone laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ge. Non tencaris nexibus mundanȩ di¬
lectionis: et de diabolo prosꝑe trium¬
phabis. Et ut scẽ scripturȩ testimonio
atq ammonitione p̃sens cibi terminet᷑
epistola. cunctis quȩ suꝑius dicta sunt:
hoc quoꝙ subnectam. In mansuetudi¬
ne oꝑa tua ꝑfice: et suꝑ omĩum gła di¬
ligeris. Quanto magna es humilia te
in omĩbꝰ: & coram dõ inuenies gr̃am:
Dñs te inuia uirtutis suȩ dirigat: et ad
regni cȩlestis promissa ꝑducat: dña il¬
instituto tuo scã famula
dei proba. quantũ con-¬
gratuler atq congau¬
deam uellem compe¬
Etenter uerbis ex pͥmere: si pari modo co¬
gitationem locutio. posset ȩquare. Neq
enim parui ꝓpositi debet inditium esti¬
mari: qd̾ cum te constet illo inte oꝑante.
aquo est omne datum optimũ et ome
donum ꝑfectum spiritalib uirtutib
p̃ditam: arbitraris te tanquam exꝑtẽ
de uirtutibꝰ admonendam. Hoc itaq
cet dei seruo scriptis frequentib insi¬

Expanded text:
ge. Non tenearis nexibus mundanae dege. Non tenearis nexibus mundanae delectationis , et de diabolo prospere triumphabis. 38. Et ut sanctae Scripturae testimonio atque admonitione praesens tibi terminetur epistola, cunctis quae superius dicta sunt hoc quoque subnectam. In mansuetudine opera tua perfice, et super omnium gloriam diligeris. Quanto magis magna es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Dominus te in via virtutis suae dirigat, et ad regni coelestis promissa perducat, domina ilinstituto tuo, sancta famula Dei Proba, quantum congratuler atque congaudeam, vellem competenter verbis exprimere, si pari modo cogitationem locutio posset aequare. Neque enim parvi propositi debet indicium aestimari, quod, cum te constet, illo in te operante a quo est omne datum optimum et omne donum perfectum , spiritalibus virtutibus praeditam, arbitraris te tanquam expertem, de virtutibus admonendam. Hoc itaque cet Dei servo, scriptis frequentibus insi
Abbreviated transcription (Latin):
um. Iacta in dm̃ cogitationem tuam.
et ipse te enutriet. Nec quia dixi nicħ
te debere propͥe assignare uirtuti idõ
tibi ẽ. de diuina uirtute ac pietate
in aliquo diffidendũ. fidelis est enĩ
ds̃ inuerbis suis & sc̃s inomĩb oꝑibus
sius: nec tibi auxilium denegat in hoc
seculo: nec p̃mium subtrahet infuturo.
Qui tibi demonstrat rectam uiam. ipse
tibi est deductor ad patriam. Spera
tes posse deficere: site ille dignatus fuerit
custodire. Scriptum est enim. Quis sꝑa¬
uit in domino & confusus ẽ. Auc quis
ꝑmansit in mandatis eius. et derelictꝰ
est: Aut quis inuocauit. et despex̃
illum: Ne igitur confidentiã tuam
quȩ magnam habet remunerationẽ. ꝓdas.
Esto stabilis et immobilis. sciens qd̃ labor
tuus non erit inanis indomino. Potio¬
ra semꝑ appete & animũ tuũ ad incre¬
menta uirtutis extende. Numquã ces-¬
ses adiuinis eloquiis & totam delec¬
tationem cordis tui scripturisscĩs indul¬

Expanded text:
um . Jacta in Deum cogitationem tuam, um . Jacta in Deum cogitationem tuam, et ipse te enutriet te debere propriae assignare virtuti, ideo tibi est de divina virtute ac pietate in aliquo diffidendum. Fidelis est enim Deus in verbis suis, et sanctus in omnibus operibus suis ; nec tibi auxilium denegabit in hoc saeculo, nec praemium subtrahet in futuro. Qui tibi demonstravit rectam viam, et ipse tibi est deductor ad patriam. Spera tes posse deficere, si te ille dignatus fuerit custodire. Scriptum est enim: Quis speravit in Domino et confusus est? aut quis permansit in mandatis ejus et derelictus est? aut quis invocavit, et despexit illum ? Ne igitur amittas confidentiam tuam, quae magnam habet remunerationem . Esto stabilis et immobilis, sciens quod labor tuus non erit inanis in Domino; potiora semper appete, et animum tuum ad incrementa virtutis extende. Nunquam cesses a divinis eloquiis, et totam delectationem cordis tui Scripturis sanctis indul
Abbreviated transcription (Latin):
Instudio gͦ bonorum oꝑum &e laudis
humanȩ contemptu caue ne bonum
qd̾ facis ñ grẽ des sed tuȩ uelis assigna¬
re. uirtuti. Immo firmiter tene nullam
tibi facultatem in esse posse. bonȩ uolun¬
tatis aut oꝑis: nisi id gratiuito munere
diuinȩ miserationis acceꝑis. Scito gͦ
dm̃ inte oꝑari et uelle &e ꝑficere ꝓbo
na uoluntate. Proinde cum timore &
tremore tuam salutem oꝑare. humilia¬
re in conspectu domini ut exaltet
te. Ab illo poscȩ bonȩ uoluntatis exor¬
dium: ab ipsopostula bonȩ oꝑatioĩs
effectum: ab ipso ꝑseuerantiȩ donũ¬
pete.Nec aliquando te putes illius ad u-¬
torio desistente aliquid posse boni uelle.
seu facere. Illum roga ut auertat oculos
tuos ne uideant uanitatem: ipsum po¬
stula ut demonstret tibi uiam inqua
ambules: ipsum obsecra ut gressus tuos
dirigat scđm ũbum suum: ut ñ domi¬
netur tui omĩs iniquitas. Illum ora
ut oꝑa manuũ tuarum dirigat suꝑ
te: urilit̾ gͦ age: et confortetur cor tu¬

Expanded text:
In studio ergo bonorum operum et laudis humanae contemptu, cave ne bonum quod facis, non gratiae Dei, sed tuae velis assignare virtuti; imo firmiter tene nullam tibi facultatem inesse posse bonae voluntatis aut operis, nisi id gratuito munere divinae miserationis acceperis. Scito ergo Deum in te operari et velle et perficere, pro bona voluntate. Proinde cum timore et tremore tuam salutem operare . Humiliare in conspectu Domini, ut exaltet te . Ab illo posce bonae voluntatis exordium, ab ipso postula bonae operationis effectum, ab ipso perseverantiae donupete; nec aliquando te putes illius adjutorio desistente aliquid posse boni velle seu facere. Illum roga ut avertat oculos tuos, ne videant vanitatem ; ipsum postula ut demonstret tibi viam in qua ambules; ipsum obsecra ut gressus tuos dirigat secundum verbum suum, et non dominetur 162 tibi omnis iniquitas; illum ora ut opera manuum tuarum dirigat super te. Viriliter ergo age, et confortetur cor tu
Abbreviated transcription (Latin):
inueniunt᷑ appellari nominibꝰ Integri¬
tas autem carnis dõ fideliter consecra¬
ta & in cordis uirginitate dõ ad iuiuan¬
te acꝓtegente seruata: iccirco ꝓprie uir¬
ginitas dicitur: ut ibi ꝑfectio uere uir¬
tutis in eẽ. monstret᷑. Melior est igit᷑
ceteris actualib donis incemerata scĩtas
uirginalis. quȩ diuini grã muneris.
aiuirtute uidetur originem uocabuli
trahere: ut ex ipso nomine semꝑse ad¬
moueri cognoscat ea quȩ uirtutis st̃
debere seruare. Unde non inmerito uas
tali definitione discernit: ut istam
sollicitam quȩ dei sunt inscĩficatioe
corporis et sp̃s dõ placere: illam uͦ mun¬
danis cogitationib deditam: placen¬
di uiro studium gestare confirmet.
Qui sine uxore. ẽ. in quiens sollicitꝰ ẽ. gͤ
dei sunt: quomodo placeat dõ. Qui
autem cum uxore. ẽ: sollicitus ẽ. quȩ
sunt mundi. quomodo placeat uxori¬

Expanded text:
inveniuntur appellari nominibus. Integritas autem carnis Deo fideliter consecrata, et in cordis virginitate, Deo adjuvante ac protegente, servata, idcirco proprie virginitas dicitur, ut ibi perfectio verae virtutis inesse monstretur. 12. Melior est igitur caeteris actualibus donis intemerata sanctitas virginalis, quae divini gratia muneris a virtute videtur originem vocabuli trahere, ut ex ipso nomine semper se admoneri cognoscat, ea quae virtutis sunt debere servare. Unde non immerito Doctconjugalemque vitam tali definitione discernit, ut istam sollicitam quae Dei sunt in sanctificatione corporis et spiritus Deo placere; illam vero mundanis cogitationibus deditam, placendi viro studium gestare confirmet. Qui sine uxore est, inquiens, sollicitus est quae Dei sunt, quomodo placeat Deo. Qui autem cum uxore est, sollicitus est quae sunt mundi
Abbreviated transcription (Latin):
est tristicia. pęnitentiam insalutem sta¬
bilem oꝑatur: scłi autem tristicia mor
modo indiscretam teneas de mariti mor¬
te tristiciam: nec amissum existimes sed
p̃missũ: nec ipsius uiuentutẽ pudes in¬
inature precisam. quam interminali
uides ȩt̃nitatem firmatã. fideli quippe
animȩ dicitur. Renouabitur sic̃ aquile
um consentientes errorib estimemꝰ aut
dicamus qͥa illum iuuenẽ xp̃ianũ ab¬
stulit atra dies et funere mersit acerbo
Illos namq atra dies aufert: nui qui¬
scđm iohannis apłi dictum in te¬
nebris sunt & incenebris ambulant:
&e nesciunt ubi ambulant: quia tene¬
bre obcecauerunt oculos eorum. Illos
abstulit atra dies quos ipsa lux uera
uehement̃ obiurgans. hoc est autemin¬
quit udicium. quia lux uenit inmun
dum: et dilexerunt homines magis te¬
nebras quam lucem: erant enim eoꝵ ma

Expanded text:
est tristitia poenitentiam in salutem staest tristitia poenitentiam in salutem stabilem operatur; saeculi autem modum, indiscretam teneas de mariti morte tristitiam, nec amissum existimes, sed praemissum , nec ipsius juventutem putes immature praecisam, quam interminabili vides aeternitate firmatam. Fideli quippe animae dicitur: Renovabitur sicut aquilae um consentientes erroribus, aestimemus aut dicamus quia illum juvenem Christianum Abstulit atra dies, et funere mersit acerbo. Illos namque atra dies aufert qui, secundum Joannis apostoli dictum, in tenebris sunt, et in tenebris ambulant, et nesciunt ubi ambulant, quia tenebrae obcaecaverunt oculos eorum . Illos abstulit atra dies quos ipsa lux vera vehementer objurgans: Hoc est autem, inquit, judicium, quia lux in mundum venit, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
iħs mortuus est et resurrexit: ita & ds̃ eo ᷤᷤ
qui dormierunt ꝑiħm: adducet cũ eo.
Si gͦ uere fidei tenaces sumꝰ. si de sermonibꝰ
dĩ nichil ambigimus si ad futuram uitã
spe certissima tendimꝰ si digne dm̃ pro¬
ximũq diligimꝰ si non ab hominibꝰ in¬
anem sed adõ ueram głam. xp̃iani noĩs
expectamus: non debemꝰ utiq de fidelib
mortuis et ut propͥe dicam de dormien¬
tib nr̃is. aliquam sicut in fideles hab̃e
tristiciam. Salubris et enim noxiȩq
tristiciȩ debet in nr̃o corde manere dis¬
cretio. qua fit ut nec de amissione solatii
temporalis concidat animus ȩt̾̃nis reb
deditus:. et de hissalubrem tristiciam
sumat: in quibꝰ se aut minꝰ aliquidaut
secꝰ quam oportuit fecisse considerat.
Propt̃ qd̾ paulus utramq tristiciam ñ
minus oꝑe docet quam retributione
discretam. Deniq inuna salutis ꝓuen¬
tum. in altera mortis positum demon¬
strat exitum dicens. Suȩ enim scđm dm̃

Expanded text:
s mortuus est, et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum adducet cum eo . Si ergo verae fidei tenaces sumus, si de sermonibus Dei nihil ambigimus, si ad futuram vitam spe certissima tendimus, si digne Deum proximumque diligimus, si non ab hominibus inanem, sed a Deo veram gloriam Christiani nominis exspectamus, non debemus utique de fidelibus mortuis, et, ut proprie dicam, de dormientibus nostris, aliquam, sicut infideles, habere tristitiam. Salubris etenim 152 noxiaeque tristitiae debet in corde nostro manere discretio qua fit ut nec de amissione solatii temporalis concidat animus aeternis rebus deditus, et de his salubrem tristitiam sumat, in quibus se aut minus aliquid aut secus quam oportuit fecisse considerat. Propter quod Paulus utramque tristitiam non minus opere docet quam retributione discretam. Denique in una salutis proventum, in altera mortis positum demonstrat exitium dicens: Quae enim secundum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
dum: nec uiberet reddi. mutuȩ consen¬
sionis officio: si esset iniqua poscentis
exactio. Usq ad eo namq nuptias oꝑi
diuino applicare non ambigit gentiũ
doctor: ut et mulicris in corpore iuiri.
et inuxoris uiri corpore. potestatem ȩ¬
quali prorsus iure confirmet. dicens
Mulier sui corporis potestatem ñ hab&
sed uir: similiter autem & uir sui corpo¬
ris potestatem nonhabet. s mulier:

Expanded text:
dum; nec juberet reddi mutuae consendum; nec juberet reddi mutuae consensionis officio, si esset iniqua reposcentis exactio: usque adeo namque nuptias operi divino applicare non ambigit gentium Doctor, ut et mulieris in corpore viri, et in uxoris corpore viri potestatem aequali prorsus jure confirmet, dicens: Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter autem et vir sui corporis potestatem no
Abbreviated transcription (Latin):
conuigib gͦ excessus iure rep̃hendit᷑
nuptialis: tam̃ dignitas collatis sibi
diuinitꝰ honoris munere ñ pͥuatur. Ideo
clamat apłice p̃dicationis auctoritas.
Honorabile conubium in omnib. et tho¬
rus immacłatus. Corinthios quoq
suꝑ matrimonii honestate seruanda
paulus informans. cump̃misisset bonũ
est homini mulierẽ ñ tangere: quorun¬
dam infirmitatem uidens atq apłica sa¬
tagens caritate. tanquam parieti incli-¬
nato & maceriȩ impulsȩ ñ neglexit
doctor egreguus consolationis dẽstinã
xp̃o inse loquente supponere. Deniq
sub sequenter ad ungit. Fropt̃ form¬
cationem autem unusquisq suam uxorẽ
habeat: et una quȩq suũ uirũ habeat.¬
uxori uir debitum reddat: similit autẽ
et uxor uiro. Apostolice itaq lectionis
tenor ostendit uxorem uiro et uirũ uxori.
quadam debiti commnunione misceri.
Q uod procul dubio non appellaret apłs
debitum. nisi legitime sciret. ec̃. redden¬

Expanded text:
conjugibus ergo excessus jure reprehenditur, conjugibus ergo excessus jure reprehenditur, nuptialis tamen dignitas collati sibi divinitus honoris munere non privatur. Ideo clamat apostolicae praedicationis auctoritas: Honorabile connubium in omnibus, et thorus immaculatus . Corinthios quoque super matrimonii honestate servanda Paulus informans, cum praemisisset: Bonum est homini mulierem non tangere ; quorumdam infirmitatem videns, atque apostolica satagens caritate, tanquam parieti inclinato, et maceriae impulsae , non neglexit doctor egregius consolationis destinam, Christo in se loquente, supponere. Denique subsequenter adjungit: Propter forcationes autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquuxori vir debitum reddat, similiter autem et uxor viro . 5. Apostolicae itaque lectionis tenor ostendit, uxorem viro, et virum uxori quadam debiti communione misceri. Quod proculdubio non appellaret Apostolus debitum, nisi legitime sciret esse redden
Abbreviated transcription (Latin):
re. plenam accepit corporis sospitatẽ.
fragilitatem carnis alligans. ȩtatis in¬
suꝑ iuuenilis incontinentiã consite¬
ris: et in hac ambiguitate cogitatio¬
nis qua carnem consideras maiestatẽq
formidas. uelut nauta locorum ignarus
&e fluctibꝰ uentisq iactatus. dumꝑicłoꝵ
incerta p̃caues: nr̃a tibi responsione de¬
monstrari flagitas portum ubi possis
animȩ uitare naufragium. Tenor ergo
int̾rogationis tuȩ duo quȩdam me cõ¬
pellit: non segniter consideranda pen-¬
sare. Scilicet nonsolum quid inse
coniugalis ad mixtionis qualitas ha-¬
beat: sed etiam quid inuna quaq re
pollicitatio uouentis exposcat. Igitur
si ꝑ se ipsam quis fidelium conugũ
commixtionẽ duce ratione consideret.
culpabilis usus. ñ in conuigali concu¬
bitu. sed in concumbentiũ reperietur
ex cessu neq ex cõmixtione maris. et
feminȩ: sed ex inmoderatione libidinis.
culpam trahit coitus conuigalis. In

Expanded text:
re, plenam accepit corporis sospitatem, re, plenam accepit corporis sospitatem, fragilitatem 145 carnis allegans, aetatis insuper juvenilis incontinentiam confiteris; et in hac ambiguitate cogitationis, qua carnem consideras, majestatemque formidas, velut nauta locorum ignarus, et fluctibus ventisque jactatus, dum periculorum incerta praecaves, nostra tibi responsione demonstrari flagitas portum, ubi possis animae vitare naufragium. 3. Tenor ergo interrogationis tuae duo quaedam me compellit non segniter consideranda pensare: scilicet non solum quid in se conjugalis admixtionis qualitas habeat, sed etiam quid in unaquaque re pollicitatio voventis exposcat. 4. Igitur, si per se ipsam quis fidelium conjugum commixtionem duce ratione consideret, culpabilis usus non in conjugali concubitu, sed in concumbentium reperietur excessu; neque ex commixtione maris et feminae, sed ex immoderatione libidinis culpam trahit coitus conjugalis. In
Abbreviated transcription (Latin):
płam tuam sc̃ȩ sollicitudi¬
nis indicem ante aliquot
menses accipiens cum ꝑsol¬
uere cuꝑem sine dilatioẽ
responsum: sic sum repentina corporis
egritudine correptus. ut febrium uo¬
lenta nimietas. cõmeatũ michi uitȩ p̃¬
sentis auferret: insi uerus animarũ cor¬
porumq mediciis. qui sanat om̃s lan¬
guores nros et redimit de interitu ui¬
tam nr̃am. ad remouendũ tantȩ infir¬
mitatis flagellum dignaret᷑ medicinȩ
sue largiri subsidium. Recepta quoq
sospitate. ñ defuit quidem rescriben¬
di uoluntas. sed ad dirigendũ obstitit
hiemalis asꝑitas. Nunc itaq quia cre¬
ator et moderator temporum. temꝑiẽ
dignatus ẽ donare uentorum: consul¬
tationi tuȩ quod miseratione atq in¬
spiratione suꝑni largitoris accepi: redi¬
nuꝑ egrotasse ꝑicłm. Et sicut plerumq
contingit. accepta manus impositione:
penitentiam scđm morem quem hab&
xpĩana religio. ꝑegisse. Uerum quia
post modum diinȩ bonitatis mune¬

Expanded text:
am tuam, sanctae sollicitudinis indicem, ante aliquot menses accipiens, cum persolvere cuperem sine dilatione responsum, sic sum repentina corporis aegritudine correptus, ut febrium violenta nimietas commeatum mihi vitae praesentis auferret; nisi verus animarum corporumque medicus, qui sanat omnes languores nostros, et redimit de interitu vitam nostram, ad removendum tantae infirmitatis flagellum, dignaretur medicinae suae largiri subsidium. Recepta quoque sospitate, non defuit quidem rescribendi voluntas, sed ad dirigendum obstitit hiemalis asperitas. Nunc itaque, quia creator et moderator temporum temperiem dignatus est donare ventorum, consultationi tuae, quod miseratione atque inspiratione superni largitoris accepi, redhinuper aegrotasse periculum, et, sicut plerumque contingit, accepta manus impositione, poenitentiam secundum morem quem habet Christiana religio peregisse. Verum quia postmodum, divinae bonitatis mune
Abbreviated transcription (Latin):
go cogitat quȩ sunt domini: ut sit scã
et corpore et spũ. Quȩ autem nupta. ẽ.
cogitat quȩ sunt mundi. quomͦ place¬
non sic ascripsit uirginib scĩtatem
corporis et sp̃s. ut illã
uel conuigatis demeret uł uidius
abnegaret: precipue qui suꝑiori loco
eiusdem epistolȩ. fidelium corpora. m̃¬
bra xp̃i: et templum appellat sp̃s scĩ.
Dicit enim. Nescitis quia corpora ur̃a m̃¬
bra xp̃i sunt: Et paulopost. Annesci¬
tis quia m̃bra urã templum sunt sp̃s
scĩ qui inuobis est: Quem habetis a
dõ et ñ estis urĩ. Empti enim estis p̃cio
magno glorificate et portate dm̃ in
corpore ur̃o. Et ut cͤonuigatis quoq
scribere demonstraret: continuo sub¬
iunxit. De quib autem scripsistis.
bonum ẽ. homini mulierẽ ñ tangere:¬
propter fornicationes autem unusqͥsq
suam uxorem accipiat. & una quȩq su

Expanded text:
 ea quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu; quae autem nupta est, sollicita est quae sunt mundi, quomodo placenon sic ascripsit virginibus sanctitatem corporis et spiritus, ut illam vel conjugatis demeret, vel viduis abnegaret: praecipue qui superiori loco ejusdem Epistolae fidelium corpora membra Christi et templum appellet Spiritus sancti; dicit enim: Nescitis quia corpora vestra membra Christi sunt ? Et paulo post, An nescitis quia membra vestra templum est Spiritus sancti, qui in vobis est, quem habetis a Deo, et non estis vemagno Glorificate igitur et portate Deum in corpore vestro . Et ut se conjugatis quoque scribere demonstraret, continuo subjunxit: De quibus autem scripsistis: Bonum est homini mulierem non tangerepropter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
in cominutabilis atq inpassibilis inue¬
nit᷑. Egrotare non potest salus. infirmari
ñ nouit uirtus. nescit saturitas esurire:
uia nequit errare: sapientia ñ mutatur.
uita ñ moritur: lum̃ non extinguit᷑. nec
ueritas deprauatur. nescit tristari leti¬
cia: deitas non pocest suꝑari. Propterea
utiq etiam xp̃i humanitas sine peccato
ñ habuit propria: portare dignatus ẽ
aliena. Illorum gͦ ase uoluit peccata
portare aqͥb tenebat᷑ consortio naturali
dicente apło. Qui enim sc̃ĩficat & qui
scĩficantur: ex uno om̃s. Propt̃ quam
causam: non confunditur fr̃s eos uocar¬

Expanded text:
incommutabilis atque impassibilis inveincommutabilis atque impassibilis invenitur. Aegrotare non potest salus; infirmari non novit virtus; nescit saturitas esurire; via nequit errare; sapientia non mutatur; vita non moritur; lumen non exstinguitur; nec veritas depravatur; nescit tristari laetitia; Deitas non potest superari: propterea utique etiam Christi humanitas sine peccato oniam peccata non habuit propria, portare dignatus est aliena; illorum autem a se voluit peccata portari, cum quibus tenebatur consortio naturali, dicente Apostolo: Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Propter quam causam non confunditur fr
Abbreviated transcription (Latin):
uident mundũ a xp̃o deuictũ. Si hȩc
seruis accipientib nemo potest adi¬
mere: qualiter domino largienti ꝑfi¬
da cecitas uł potius ceca ꝑfidia. quod
diuinum naturalit̃ habet conatur
auferre: Quis autem ñ uideat in illas
passionibꝰ xp̃i quȩdam nr̃arũ uirtutũ
semina contineri. Unus gͦ idemq xp̃s
inhumanitate quȩ humana sunt sensit.
intlinitate autem in passibilis in mortałq¬
ꝑ mansit. Dei enim filius ubum & sapi¬
entia patris: ipse. est salus. De quo ꝓpħa
dicit. Salus nr̃a cito ueniet. Ipse uutꝰ
et sapientia: xp̃s enim dei uirtus et dei
sapientia. Ipse saturitas: quia panis. ẽ.
qui de cęlo descendit. Idem uia: ipse ue¬
ritas. ipse uita. idem gaudium & leticia
nr̃a. de qua ꝓpħa dicit. Et factum est
mͥ ũbum tuum in gaudium: et leticiã
cordis mei. Ipse lum̃uerũ: qđ illuminat
omnẽ hominẽ uenientẽ inhune mun¬
dũ. Hisnominib suꝑus designatis.

Expanded text:
vident mundum a Christo devictum. Si haec vident mundum a Christo devictum. Si haec servis accipientibus nemo potest adimere, qualiter Domino largienti perfida caecitas, vel potius caeca perfidia, quod divinum naturaliter habet conatur auferre? Quis autem non videat in illis passionibus Christi quaedam nostrarum virtutum semina contineri? Unus ergo idemque Christus in humanitate quae humana sunt sensit, in divinitate autem impassibilis immortai. Dei enim Filius Verbum, et Sapientia Patris, ipse est salus de qua propheta dicit: Salus nostra cito veniet . Ipse virtus et sapientia: Christus enim Dei virtus et Dei sapientia . Ipse saturitas, quia panis est qui de coelo descendit . Idem via, ipse veritas, ipse vita. Idem gaudium et laetitia nostra, de quo propheta dicit: Et factum est mihi verbum tuum in gaudium et laetitiam cordis mei . Ipse lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . His nominibus superius designatis
Abbreviated transcription (Latin):
mortis ascribitur deitati: Sꝑat in illo
dauid & dicit. Indõ sꝑabo: nontimebo
quid faciet michi homo. Idemq confi¬
denter ingeminat. Dñs illuminatio
mea. ⁊ salꝰ mea: q̃m timebo. Dñs defensor
uitȩ meȩ. a qͦ trepidabo: Et ipse dñs apłis
dicit. Nonturbetur cor ur̃m: neq formi¬
det. Idem denuo gaudete inquit quia
ego uici mundum. Expectantes gͥ cum
fortitudinem sumunt: pennas ꝓduc̃t
quib ad cȩlestia subleuentur. Curren¬
tes nescunt laborem ignorant ambulan¬
tes esuriem. Intribulatione ñ patiunt᷑
angustiam: morientes retinent uitam.
Tristes quidem uidentur: tam̃ semper
gaudentes exultant. Egeni duuitias
pluribꝰ conferunt: et omĩa possident.
dum nichil habere contendunt. Dilec¬
tione. xp̃i repleti. carent timore: Ab ip¬
so illuminati. fatentur se nullũ metue¬
re. Ipso defensore nequeunt ab aliquo
trepidare: De corde eorum turbatio ꝓ¬
pellitur &e formido:gaudent:quia

Expanded text:
mortis ascribitur Deitati? Sperat in illo mortis ascribitur Deitati? Sperat in illo David et dicit: In Deo sperabo, non timebo quid faciat 134 mihi homo ; idemque confidenter ingeminat: Dominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo ? Et ipse Dominus apostolis dicit: Non turbetur cor vestrum, neque formidet . Idem denuo, Gaudete, inquit, quia ego vici mundum . Exspectantes igitur eum, fortitudinem sumunt, pennas producunt quibus ad coelestia subleventur, currentes nesciunt laborem, ignorant ambulantes esuriem, in tribulatione non patiuntur angustiam, morientes retinent vitam, tristes quidem videntur, tamen semper gaudentes exsultant, egeni divitias pluribus conferunt, et omnia possident, dum nihil habere contendunt; dilectione Christi repleti, carent timore, ab ipso illuminati, fatentur se nullum metuere, ipso defensore, nequeunt ab aliquo trepidare: de corde eorum turbatio propellitur, et formido; gaudent, quia
Abbreviated transcription (Latin):
abeo paulus ut haberet accepit: Ipse
enim de se similib ꝙ testatur dicens. Tri¬
bulationem patimur: sed ñ angustamur.
Et alio loco. Quasi morientes et ecce uiui¬
mus. Ut castigati. & non mortificati: qͣsi
tristes. semꝑ autem gaudentes. sicut egen¬
tes. multos autem locupletentes: Tanquã
nichil habentes: & omnia possidentes.
Quam graue atq incongruũ ẽ. & u̾era
fide. modis omnib alienum. ut paulus
inuna eademq animȩ substantia. cũ
tristat᷑. possit in domo xp̃i semꝑ gaud̾e.
Et de xp̃i diuinitate dicatur. qđ tristis
in anima quam suscepit. non potuit
in se ipsa sine tristicia ꝑmanere: Non¬
timet iohannes quidicit. Timor non ẽ.
incaritate. nam ꝑfecta caritas foras mit¬
tit timorem. Qui autem timet. ñ ẽ ꝑfectꝰ
incaritate. Audierat enimadño. Nolite
timere eos qui occidunt corpus animã
autem ñ possunt occidere. Timorẽ nul-¬
lus audet ascribere iohanni: et timor

Expanded text:
ab eo Paulus ut haberet accepit? Ipse ab eo Paulus ut haberet accepit? Ipse enim de se similibusque testatur, dicens: Tribulationem patimur, sed non angustiamur ; et alio loco: Quasi morientes, et ecce vivimus; ut castigati, et non mortificati; quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos autem locupletantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Quam grave atque incongruum est et a vera fide modis omnibus alienum, ut Paulus in una eademque animae substantia, cum tristatur, possit in dono Christi semper gaudere, et de Christi divinitate dicatur quod tristis in anima quam suscepit non potuit in seipsa sine tristitia permanere. timet Joannes, qui dicit: Timor non est in caritate, nam perfecta caritas foras mittit timorem; qui autem timet non est in caritate . Audierat enim a Domino: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Timorem nullus audet ascribere Joanni, et timor