comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pore. ex eodem lapide architectus qͥ¬
dam alexandrie. templum conca¬
merauit uñ in eo simulachrũ ferro
in acre pendere iudet᷑. ferrũ accen¬
sum igm nͥ duret᷑. utibus corrũpi¬
tur. Nubens non est habile ad tun¬
dendum. neq añꝙͣ albescere incipi¬
at. A ceto uel alumune illitũ ferrũ
fit a eri simile. Purgamenta fer¬
ri rubigo et scoria. Rubigo est
uitiũ redẽs ferrũ. uel segetes. q̃i
rodigo mutata una lrã. hͨ et eru¬
go ab erodendo. Llam et erugo ui¬
cium est ferri ab erodendo duta nõ
ab eramento. Scoria uero purga¬
menta. et sordes sunt que igne
excoquũtur. et dicta scoria qr de
ferro excutiuntur. Rubigine aũt
caret ferrum si cerussa et egipso et
liquida pice ꝑungit᷑. Itẽ rubigo
ferra menta non uiciat. si eadem
medulla ceruina uel cerussa mix¬
a ros eaceo ungant᷑. capitulũ .xxi
dictum quod ex eo p̾mim
pilis factis. maris altitu¬
do temptata est. huiꝰ duo genera sũt

Expanded text:
pore. Ex eodem lapide architectus qupore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, corrumpitur. Rubens non est habile ad tundendum, neque antequam albescere incipiat. Aceto, vel alumine illitum ferrum fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta ferri rubigo et scoria. Rubigo est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera: haec et aerugo ab erodendo. Nam aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non ab aeramento. 6. Scoria vero purgamenta et sordes sunt, quae igne excoquuntur. Et dicta scoria, quia de ferro excutitur. 7. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perungitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mista rosaceo ungatur. CAPUT XXII. De dictum, quod ex eo primum pilis factis maris altitudo tentata est. Hujus vero genera duo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Sedã partico n alia genera ferci
ex mera acie temperantur. Cetetis
enĩ admiscetur molior complexꝰ
differencia ferri plurima. nixta
terre genus. Nam aliud molle
plumbo q uitinũ rotarum et da¬
uorũ usib aptũ. Aliud fragile et
terosum culture terre cõuemens.
aliud brenitate sola placet cdauis¬
q caligarus. Aliud rubigiem ce¬
leriuis sentit. Structure uocant᷑ hee
omnes quod non in aliis metallis ad
strigendo apte uocabulum ĩposito.
aquarũ uero sũma differencia est
quibus ferrum candens ĩmergit᷑.
quo utiliꝰ fiat sicut bilbił in hispa¬
ma et tiralsona. Comus in italia.
in acuendo ferro. oleo delectatior fi
acies. uñ et tenuiori ferramenta
oleo ⁊estingui mos. ne a qua in fra¬
gilitatem durent᷑. a ferro sanguis
humanus se se ulascit᷑ contactum¬
namq celeriꝰ rubiginem trahit. Cũ
ferro magnes lapis concordiam ht̃.
Sola em̃ hec materia uim ab hoc
lapide accepit. retiuet q longuo tẽ¬

Expanded text:
Secunda Parthico; neque alia genera ferri Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, ab stringendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summa differentia est, quibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitnamque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet. Sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit, retinetque longo tem
Abbreviated transcription (Latin):
sui originem recipit. Eris flos fit.
seu gignit᷑ conflatiombus resoluto
atq reliquato ere suꝑfusa frigida.
Repentina enĩ densatione tanꝙͣ de
ceti asꝑumi sarmentis superposite
atq ita distillantibus quod ex eo ce¬
cidit in ipm̃ acetum terit᷑ et scri¬
bratur ÷. capitulum .xx. de ferro
¶Errum dictum quod
farra id est semina frugũ
terre condat. Idemet ca¬
libs. a calibe flumiue ubi ferrum
optima acie temperantur. Unde
et abusiue dicit᷑. calibs ipã materi¬
es. ut nul nificus qr calibs. Ferri
usis post alia metella repertus est
cuiꝰ post ea uersa in opprobrium spe¬
cies. Nam unde pridem tellus trac¬
tabatur. m̃ modo cruor effundit᷑
Nullum autẽ corpus est tam den¬
sis int̾ se coherentibus et impliciti
clementis ꝙ̃ ferrũ. Uñ iest illi
duricia cum frigore. Ferri auten¬
metallum pene̾ ubiq reperitur
sed ex ommbus generibus palma
serico ferro datur. Seres em̃ hoc
cum uestibus suis pellib q mittũt.

Expanded text:
sui originem recipit. 13. Aeris flos fit, sui originem recipit. 13. Aeris flos fit, seu gignitur, conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione, tanquam ceti asperrimi sarmentis superpositae, atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum, teritur et cribratur. CAPUT XXI. De ferro. 1. Ferrum dictum, quod farra, id est, semina frugum, terrae condat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatur. Unde et abusive dicitur chalybs ipsa materies, ut: Vulnificusque chalybs. 2. Ferri usus post alia metalla repertus est. Cujus postea versa in opprobrium species. Nam unde prius tellus tractabatur, inde 293 modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et implicitis elementis quam ferrum; unde inest illi durimetallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ductile autẽ dicit᷑ eo quod
malleo producat᷑ sicut contra fu¬
sile quia tantũ fundit᷑ hͦ et tal¬
darium qr tñ funditur. Nam mal¬
leis fragile est si qͥdem omnne es di.¬
igencius purgatis igne uiciis ex¬
coctis qr regulare efficitur. Eampa¬
num quoq int̾ genera eris uotat᷑
a tampania scilicet proiĩcia. que
est in italie ꝑtibus utensilibus
et uasis omĩbus probatissimum.
Es omne frigore magno melius
fundit᷑. Es rubiginem celerius
teahit nisi oleo ꝑungat᷑. Serua¬
tur antẽ id optime etia in in liquida
pice tradunt. Int̾ onniã metalla
es ualidissinium est et maxime
potestatis. Ideo et enea limina . uñ
et uirgilius. In foribus cardo stri¬
debat eneis. Origo eris catima et
calciteos. Purgamenta eris carimi
et origo et eris flos. Catima gignit᷑
in metalloꝵ eris acq argenti forna¬
cibus insidente intore. Namq ut ipẽ
lapis ex quo fit es tatimia uotat᷑. sic
rusus in fornacibus existit et noĩs

Expanded text:
est. Ductile autem dicitur eo quod est. Ductile autem dicitur eo quod malleo producatur, sicut contra fusile qui tantum funditur. Hoc et caldarium quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea limina; unde et VergiliusAen. 1, 449: In foribus cardo stridebat aenis. Origo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aerugo, et aeris flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et no
Abbreviated transcription (Latin):
miscuit cormto cum caperetur
incensa.Nam dũ hant ciuitatem
anibal cepisset. om̃s statuas ene¬
as et aureas et argenteas in unũ
rogum congessit. et eas intendit.
Ita ex hac ꝯmixtione fabri sustule¬
runt. et fecerunt parapsides. sic
cornitea nata sunt. ex omĩbus in
unum uechoc nec illud. Unde et
usq in hodiernum diem siue ex
ipõ siue ex imitatione eius es corĩ¬
teum uel cormtea uasa dnr. huiꝰ
tria genera. unũ tandidum et ar
genti nitore accidens alteꝵ in quo
ip̃iꝰ auti fulna natura est. Terciũ
in quo equalis cunctorũ temperies.
Coronarium ex ductili ere fit. te¬
nuat᷑ in laminas tauroꝵ q felle
tinctum. speciem auri in coronis
histrionũ prebet. Unde et appella¬
tum. phirophũ igneus color uo¬
tatur. Namq in singulas unctias
eris additis auri scripulis senis p̃¬
tenui bractea ignestit. flammas¬
q mutatur. unde et pirophũ dicit᷑
Regulare es dicit᷑. quod ab aliis
ductile appellat᷑. quale omne cip̾ũ

Expanded text:
miscuit, Corintho, cum caperetur, miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium
Abbreviated transcription (Latin):
aeris uocatum sicut au¬
rum et argentum. Apud
antiquos autẽ prior eris ꝙͣ ferri
cognitus usus. Ere quippe p̾mi pro¬
scindebant terram. ere tertamina
belli gerebant. erat q in precio ma¬
gis es. aurũ uero et argentũ propt̾
in utilitatem reiciebant᷑. llunt
fuit in precio fit nullo deniq ho¬
nore. usus eris postea transut i
simulacris. in uasis. in edificioꝵ
structuris. maxime et ad perpe¬
tuitatem monimentoꝵ. etiam pu¬
blice in eis constitutiones scripte
sunt. Ciprum es in cipro insula p̾ꝰ
reꝑtum. unde et uocatur. factum
ex lapide aeroso. quem cathimam
uotant. et est ductile. huic si ad¬
datur plumibũ colore purpureo fit
Auritalcum dictum quod et splendo¬
ren auri et duriciam eris possideat.
Est autẽ nomen compolitum ex lĩ¬
gua latina et greca es enĩ sermo¬
ne grecorum caltus uocatur. Fit
autem ex ere et igne multo ac me¬
dicamimbus ꝑducit᷑. ad aureum
colorem. Cormteum est cõmixtio
omĩum metalloꝵ qd̾ casus p̾mum

Expanded text:
aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebantur. Nunc fuit in pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. Aurichalcum dictum quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca; aes enim sermone Graecorum χαλκὸς vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corintheum est commixtio omnium metallorum, quod casus primum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eodem momento renascens pau
recepti luminis uicibus menstru¬
a spacia mod̾atur. Que id̾o
obliquo incedit cursu et non recto ut
et frequent̾ patiatur etlypsim: Ui¬
cimꝰ est enĩ eiꝰ c̾culus terre Crestens
autem orientem cornibus spectat. de¬
trescens octidentem m̾ito. qr occasura
et amissura est lumen: cup̃itulũ.
xxxu. de uicĩta te luno ad tetras
ima t̾ris uitimor est ꝙͣ sol. Inde
cursum suum: Nam sol iter
m̃ses in luna. annos aũt in solis cursu
posuerunt:
cdipsis solis est quotiens sol¬
luna tricesima ad eandem
deficere nobis sol iudetur dum illi

Expanded text:
sed eodem momento renascens paulsed eodem momento renascens paulrecepti luminis vicibus menstruali spatio moderatur: quia ideo obliquo incedit cursu et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim circulus ejus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat; decrescens occidentem; merito, quia occasura et amissura est lumen. CAPUT LVII. De vicinitate lunae ad terras. Luna terris vicinior est quam sol. Inde cursum suum. Nam iter, quomenses in luna, annos autem in solis cursum posuerunt. Eclipsis solis est, quotiens luna trigesima ad eandem deficere nobis sol videtur, dum illi
Abbreviated transcription (Latin):
ex glatiali ꝯpage celi rigorem nobis
hiberm frigoris derelinquit:c. xxx de
meridiem it᷑ habet Qui postꝙͣ c̃¬
ad octasum ueni̾t. et oceano se
in tinxit ꝑ incognitas sub terra mas
phĩ dicunt propͥum lumen hrẽ.
globi q eius unam ꝑtem esse
lucifluam. aliam u̾o obscuram. et pau¬
latim se uertendo diu̾sas formas effice̾:
Aln econtra aiut̃ lunam non suum
lumen habere. sed solis radnsilluminari.
uũ et eclipsim patitur. si inter ipam̃
et solem umbra terre int̾uemat. Sol
emm illa loco superior est Hinc euenit
ut qñ sub illo est ꝑte superiori luceat.
inferiori uͦ quam habet ad terras obscu¬
Irima figura lune bicorns ue
est ita. Secunda sextilis
habetur ita. Tercia dimidia habei
ita/Quĩta iterum dundia ex
maiore ita E Sexta iterum sextilis
ita C Septima autem semiis. et uite¬
sima secunda semis in suo orbe medie
tem lunam Est autem tricesmia dies
quo luna non lucet: Que ideo uderi
non potest qr soli cõiĩcta obscuratur:

Expanded text:
ex glaciali compage coeli rigorem nobis hiberni frigoris derelinquit. CAPUT LIImeridiem itad occasum venerit, et Oceano se immerserit, per incognitas sub terris am philosophi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita: et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscuPrima figura lunae bicornis est, ita. Secunda sectilis habet, ita. Tertia dimidia habet a. Quinta iterum dimidia ex maiore ita. Sexta iterum sectilis ita. Septima autem semis et vicesima secunda semis in suo orbe mediae tem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur;
Abbreviated transcription (Latin):
decor int̾ se differunt. Nam stella est
quelibet singularis: Syda uero sunt¬
de stellis pluximis facta. ut hyadas
pleiades : astra aut̃ stelle grandes¬
dicuntur. ut orion bootes: Sed hec
nonnina sc̃ptores confundunt et
astra prostellis. et stellas pro sydib
ponunt: cap̃.xxxix. de lumine ste
solis sꝑlendore obscurantꝰ. cap̃ xlid
cap̃ .xlii. de uario tͣsu stellaꝵ
telle pro eo quod ꝑ diu̾sos orbes
celestium planẽta feruntur.
quedam celerius exorte senul
occidunt. quedam tardius exorte cicius ad
occasum puemunt: Alie parit̾ oruintꝰ᷑
et non simul occidunt. om̃s aũt suo

Expanded text:
nter se differunt. Nam stella est ingularis. Sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades. 2. Astra autem sunt stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis, et stellas pro sideribus ponunt. CAPUT LXI. De lumine stelsolis splendore obscurantur. De stellaciunt. De vario cursu stellarum . Stellae pro eo, quod per diversos orbes caelestium planetarum feruntur, quaedam celerius exortae serius occidunt: quaedam tardius exortae citius ad occasum perveniunt: aliae pariter oriuntur et non simul occidunt: omnes autem suo
Abbreviated transcription (Latin):
et cetera: Iromia estͦ. cum ꝑ sinuilacio¬
nem diuerlum quã dicit intelligi cup ͭ.
fit autẽ aut cum laudamus eũ que m
intuꝑare uolumꝰ. aut uituꝑamꝰ quem
laudare nolumꝰ: Ut̾usq exemplũ
exemplũ erit. si dicas amatorem ⁊ei pu¬
blice catilinam. hostem rei publice stipi¬
onem: Diasismos ea que magna sun
uerbis minuit aut mĩma extollit:
Efon est. quotiens in eodeni lenlu
diutius ĩmoranuir. cui tandem peꝑtit.
cuiꝰ amititie fidem custodiuit. cui bono
immicus. non fuit qñ ñ aut acculauit
aliquem aut uerbauit aut prodidit.
Epangelia est. promissio qua iudicẽ
attentum facimꝰ pollicentes nos aliqͣ
magna aut minima ducturos: Proso¬
popeia est. cũ aiãliuni et ꝑsona et
sermo fingitur: Cicero ni catilina
Et em̃ si mecum pat̾a ña que muichi
uita mea multo est carior loqueret᷑
dicens. Et cetera. Paratisis est
cum quasi de poninꝰ aliquid imꝑfectũ
apud memioriam iudicum. repetituros

Expanded text:
et cetera. Ironia est, cum per simulatioet cetera. Ironia est, cum per simulationem diversum quam dicit intellegi cupit. Fit autem aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. †Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Catilinaetenim si mecum patria, quae mihi vita mea multo est carior, dicens, et cetera. Parathesis est, cum quasi deponimus aliquid inperfectum apud memoriam iudicum, repetituros
Abbreviated transcription (Latin):
ut tulluis pro milone. cũ mittit aiõs
iudiciũ ini eum rei publice statum
qui futurus est etiam si occiso milone
clodius iuueret: Aposiopesis est. cũ
id quod dicturi iudebamur. silencio
compon̾e fluctus: Epanalempsis
est digressio. tulit talor me dicendi
et dignitas reꝵ paulo longuis quã
uolebam. sed redeo ad causam.
AAnaminisis est. cura memoratio eiꝰ
rei ꝙͣ oblitos fuisse nos fingnuus: Apa¬
rasis est. cũ id quod in aiõs iudicium
quali deposueramul. et oportune
repostimus: Ethiologia est. tũ ꝓponimꝰ
aliquid eiusq causam et racionem¬
reddimꝰ: Carecterismos. desc̾ptio
figure alicuiꝰ expressa uit omĩa m̾curio¬
similis. nocẽ ꝙ colorẽ q et t̾nes flauos.
et membra decora iuenta: litrismos.¬
cum plures sensus breuit̾ expeditos in
unũ locam coaceruat: et cũ quadam
festinacione decurrit. ut cicero rem publi
bona fortunas. cõuiges. liberos q nr̃os

Expanded text:
ut Tullio pro Milone, cum mittit animos ut Tullio pro Milone, cum mittit animos iudicum in eum reipublicae statum, qui futurus est, etiamsi occiso Milone Clodius viveret. Aposiopesis est, cum id, quod dicturi videbamur, silentio conponere fluctus. Epanalempsis est digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam'. Anamnesis est commemoratio eius rei, quod oblitos fuisse nos fingimus. †Aparisis† est, cum id, quod in animos iudicum quasi deposueramus, opportune reposcimus. Aetiologia est, cum proponimus aliquid, eiusqreddimus. Characterismos est descriptio figure alicuius expressa. Latrismsimilis, vocemque coloremque et crinis flavos et membra decora iuventa: Natcum plures sensus breviter expeditos in unum locum coacervant, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero Cic. Catibona, fortunas, coniuges, liberosque vestros',
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus mopmatum aliquid accidisse:
esse factum: Epytrope .i. ꝑmissio. cũ
aliqua ipĩꝰ iudicibus aut adu̾sariis
ꝑmittimꝰ existimenda. ut calis in
uaticimo: Pfrica frontem. et dit te
digniorem qui p̃tor fieres quã catonẽ
plena: Occidi non spuriũ meleiũ et cet̾a.
Qua figura caute utendum est ut
cicero: Premisit enĩ factionem: Etho¬
popeia est. cũ sermonem ex aliena
ꝑsona inducimus. ut pro celio tullius
facit apium cetum cum gladio loquẽtẽ:
Energia est rerum gestaꝵ aut quasi
gestarum sub ocłis inductio. de qua
locuti iam sumus: Methathesis est.
que mittit animos iudicũ in res p̃te¬
ritas aut futuras. hoc modo: Reuo¬
cate mentes ad spectaculum expugna¬
te misere ciuitatis et iudere uos cre¬
dite incendia.cedas. tapmas. direp¬
tiones. liboꝵ corporũ. niuirias. capti¬
uitates matronarum. crucidacoẽs
senum: Infuturũ autẽ anticipatio
eorum que dicturus est aduersaruis.

Expanded text:
dicimus inopinatum aliquid accidisse, dicimus inopinatum aliquid accidisse, esse factum'. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem'. plena Cic. Mil. 72: 'occidi non Spurium Maelium', et cetera. Qua figura caute utendum est, ut Cicero: praemisit enim factionem. Ethopoeia est, cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut pro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti iam sumus. Metathesis est, quae mittit animos iudicum in res praeteritas aut futuras, hoc modo: 'Revocate mentis ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum iniurias, captivitates matronarum, trucidationes senum'. In futurum autem anticipatio eorum, quae dicturus est adversarius,
Abbreviated transcription (Latin):
affirmatiue. ut quidm quippe: p̃cep¬
tiue ut nudus ara. sere nudus. et¬
habebis frigore messes. Detatiue
ut neue inter iutes corillũ sere neue
flagella sũma pete: Negatiue ut
non mĩme Sunt et miratiue. ut
nullus amor est sa nabilis herbis
quondam creta fertͣ labintus iñ alta
ad monentis. itridentis. gementis. ex¬
ortatiue. consolatiue. cõmiserantis:
Quoꝵ quot sunt figure. tot et an pro¬
nũtiando uoces Sunt et ad sindoxe.
quarum ꝑs honesta est. pars in hones
magna peris pheton: Sunt et alie
procatalensis. cum id quod uobis obici
poterat ante p̃sumimus ad dil uendũ
forte mirantur: Sunt et apporie dubi¬
tatio simulantis nescire se que scit
aut quõ dicantur: Qui nono sis aũt
dicitur cõmunicatio consilii cum iudi¬
tib aut aduersariis. ut si dicas uos
consulo iudices. aut uos adu̾sarii. quid
me facere conuemi̾t. aut quid uos fac¬
turi fuissetis: Paradoxon est. cum

Expanded text:
affirmativae, ut, quidni, quippe. 24. Praecepaffirmativae, ut, quidni, quippe. 24. Praeceptivae, ut: Nudus ara, sere nudus, habebis frigore messes. 25. Vetativae,  Neve inter vites corylum sere, neve flagella summa pete. Negativae, ut: 'non', 'minime'. Sunt et mirativae, utnullus amor est sanabilis quondam Creta fertur Labyrinthus in alta. Admonentis ut. Inridentis ut. Gementis ut. Exhortativae ut. Consolativae ut. Conmiserantis ut. Quorum quot sunt figurae, tot et in pronuntiando voces. Sunt et Amphidoxae, quarum pars honesta est, pars inhonestamagna petis, Phaëthon. Sunt et aliae, procatalempsis, cum id, quod nobis obici puterat, ante praesumimus ad diluendum, forte mirantur'. Sunt et aporiae, dubitatio simulantis nescire se quae scit, aut quomodo dicatur. Koenonosis autem dicitur conmunicatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'. Paradoxon est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Sentenciatum species multe sũt:
Alie erã sunt indicatue. alie sunt
uota rephiros. et labere pemus:
Aue suꝑlatiue. que cũ aliquo motu
amum et indignacõe promuntur:
temptare ias. qui genis unde domũ.
patem ne huc fertis an arma ⁊ Alre
responsiue ut illuc istinci Alie dep
tatuis. ut cripe me hnis inuite enadis
alie promisime. parte metu cytherea
in sequere it aliam. uentis pete
regna ꝑundas. Que tamen ne
intellecta sit ꝑsuasio ꝑmixta sunt
aliqua que uetent latent᷑. ut uẽtis
pete regna ꝑ undas: Alie demon¬
stratiue ut en ecte: Alie optatiue.
ut omichi p̃teritos referat si iupit᷑
aios alie derogatiue. ut nequaꝙͣ.
Aue que cũ exclamatione proferunt᷑.
ut quis furor ociues pacem cõu̾tit
in arma: et cicero: o du mortales
ubi nam genciũ sumꝰ. Alie exortu¬
tiue. tumad sententiã prouocamus.
ut aude hospes contempnere opes.
Alie de ortatiue. cum a contrariõ
iutio pectato q reducimꝰ: Sunt ⁊

Expanded text:
. Sententiarum species multae. Aliae enim sunt indicativae, aliae sunt voca Zephyros, et labere pinnis.Aliae superlativae, quae cum aliquo motu animi et indignatione promuntur temptare vias? Quid genus, unde domum? Pacemne huc fertis, an arma? Aliae responsivae, ut 'illinc', 'istinc'. Aliae deprecativae, ut, eripe me his invicte malis. Aliae promissivae, ut: Parce metu, Cytherea,I, sequere Italiam ventis pete regna per undas; 95 quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permista sunt aliqua, quae vetant latenter, ut, ventis per undas. Aliae demonstrativae, ut, en, ecce. Aliae optativae, ut: O mihi praeteritos referat si Jupiter annos! 21. Aliae derogativae, ut, nequaquam. Aliae, quae cum exclamatione proferuntur, ut: Quis furor, o cives, pacem convertit in arma? Et Cicero: O dii immortales, ubinam gentium sumus? 22. Aliae exhortativae, cum ad sententiam provocamus, ut: Aude, hospes, contemnere opes. 23. Aliae dehortativae, cum a contrario vitio peccatoque reducimus. Sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
Ialetica est disciplina
ad disserendas rerum
Icausas inuenta: Ipã
est philo sophie species:
que logica dicitur .i.
racionalis. diffimendi
querendi et disserendi potent.. Locet
em̃ne pduribus generibus questionum
qpad modum disputando uera et fulsas
Sundicentur: hanc quidem pͥmi philoso¬
phi m suis dictionibus habuerunt: non
tamen ad artis redige̾ ꝑiciam. Post hos
aristotiles ad regulas quasdam huiꝰ
doctͥne argumenta ꝑ duxxit. et dialeticã
nuncupauit. pro eo quod in ea de dictis
disputatirr. Nam lecton dictio dicit᷑. Ideo
autem rethoritam disciplinam dialetica.
sequitur. qr in muitis utreq cõmunes
unt .t.n. de differẽcia dya ͤ et

Expanded text:
ialectica est disciplina ad disserendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae Logica dicitur, id est rationalis definiendi, quaerendi et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa diiudicentur. Hanc quidam primi philosophi in suis dictionibus habuerunt; non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrinae argumenta perduxit, et Dialecticam nuncupavit, pro eo quod in ea de dictis disputatur. Nam λεκτόν dictio dicitur. Ideo autem post Rhetoricam disciplinam Dialectica sequitur, quia in multis utraque communia existunt. De differentia Diale
Abbreviated transcription (Latin):
gitantes gladios in ordme in ripi
lictore ponebant. et etat att
equos tirca pericula torquere. Inde
et circenses dicti putant᷑. qua sude
est a pagams. cuiꝰ edes me¬
dio spatio et efłigies de fastĩgio edis
emicat. quod non putauerunt sub
tecto consecrandũ quẽ in aꝑto hñt
Est autẽ cucul omne illud spaciũ
quod circũire equi solent. hunc
romam dictum putant a cirtui¬
tu equorum. eo quod ibi circum
metas equi currant. Greci uero
a circe solis filia. que patri suo
hoc genus certamiis instituit.
asserunt nũcupatum. et ab ea
circi appellationem argumentãt᷑
Fuit autẽ maga et uo̾nefica. et
sacerdos demonũ. In cꝰ hĩtu et ope¬

Expanded text:
gitantes, gladios in ordine in ripae gitantes, gladios in ordine in ripae litore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et Circenses dicti putantur, quasi ciest a paganis, cuius aedis medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas eqa Circe Solis filia, quae Patri suo hoc genus certaminis instituit, asserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga, et venefica, et sacerdos daemonum, in cujus
Abbreviated transcription (Latin):
fuille imẽsitał uiriũ tur¬
sus celeritas. sagittandi
ꝑicia. standi patientia. ad citharã
quoq uel tibias incendendi gestus.
De moribus quoq de forma. de can¬
tandi modulatione. terrestris ꝙͣ
belli et nauallis prelii. perpecien
gentilium celebrationibus
instituti sunt. bnde et qui eos spec¬
tant demonũ cultib inseruire ut¬
dentur. Nam res equestr is ante
simplex agebatur et utiq ꝯmunis
usus. reatus non erat. Ced cũ ad
ludos coactus est naturalis usus
Itaq castori et polluci deputantur
hee species. quibus equos a mectu¬
rio distributos historie docent. Sed
et neptuno equestris luduis est quẽ
greci ippon appellant. Sed et mat¬
ti et ioui in ludis equi sunt conse¬
crati. et ipi quadrigis presunt
Circenses autẽ ludi idõ dicti uel a
circuendo. uel quodubi nunt mete
sunt. olim gladii ponebantur qͥs
quadrige cir cũibant. et inde dicti.
cucenses ab ensibus circa quos cur¬
rebant. Siquidem et in lictore cur¬
ca circa ripas fluminũ currus a¬

Expanded text:
fuere, immensitas virium, cursus celeritas, sagittandi peritia, standi patientia; ad citharam quoque, vel tibias incedendi gestus; de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli, et navalis praelii, perpetiendorumque gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est naturalis usus, est. 2. Itaque et Castori et Polluci deputantur hae species, quibus equos a Merio distributos historiae docent; sed et Neptunus equestris ludi est, quem Graeci ἵππιον appellant; sed et Martis et Iovis in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis praesunt. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod, ubi nunc metae sunt, olim gladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus a
Abbreviated transcription (Latin):
celi circulorũ distincta.
onis quasdã t̾re ꝑtes
temperie sua in colere ꝑmisit. qͣs¬
dam negauit enormitate. frigors
aut caloris. zone autẽ ip̃e quĩq
sunt. que ideo zone uel circuli ap
pellant᷑. eo quod in circũductione
spere existunt. Quoꝵ p̾mus cir¬
culus. ideo arcticos appellatͣ. eo qd̾
ntra eum arctorũ signa inclusa
ꝑspiciunt᷑. que a marsis in ursaꝵ
speciẽ ficta. septẽt̾ͥones appellant᷑.
Scd̾s circulus ex eo termos tropitꝰ
dicit᷑. qr in eo circulo sol a quiloms
fimbus estatem faciens. ultͣ eium
circulũ non transit. sed statĩ re¬
uertit᷑. et inde tropicus appellat᷑.
Tercius circulus hymerinꝰ qui il
latinis ideo equi noctialis appella¬
tur eo qd̾ sol cũ ad eũ orbem ꝑue¬
nerit equi noctiũ facit. himerinos
em̃ latine dies dicit᷑. atq nor. quo
circulo didia spera ꝑs constita¬
ta ꝑspicit᷑. Quartus circulus
autarcticos nocat᷑ eo qd̾ contͣrius
sit circulo ꝙ arcticon nominauimꝰ.

Expanded text:
eli circulorum distincta zonis quasdam partes temperie sua incolere permisit, quasdam vero negavit enormitate frigoris, aut caloris. Zonae autem ipse quinque sunt, quae ideo zonae dicuntur vel circuli, quia in circumductione sphaerae existant. Quorum primus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspiciuntur, quae a nostris in ursarum specie ficta septentriones appellantur. Secundus circulus ex eo terinos tropicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus.
Abbreviated transcription (Latin):
multos ꝑ hec callidi ingenio ignorãtes
decipiebant.atq ita iusserunt scͣben¬
das in legibus litteras. ut nuillos etro¬
res. nullas ambages afferant: sed sequẽ
quibus militum noĩa cõtinebant᷑ ta̾ĩb¬
ꝓp̾a. uota erat apud ueteres. q̃d̾ inspi.¬
tceretur quãti ex militib suꝑessent.
quantiq in bellis cecidissent: Tau
nota mn capite uersiculi posita. suꝑstitẽ
designabat. Theca uͦ ad unꝰ tuiꝰq de¬
functi nomen apponebat᷑. Unde et hĩ
ꝑ medium celum .i. mortis signum:
De qua ꝑsius ait: et potis est ingrũ
significare uellent. Nlabda lrã usi
sunt. sicut mortem siguifitabant. cũ

Expanded text:
multos per haec callidi ingenio ignorantes multos per haec callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita iusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequendquibus militum nomina continebantur 40 propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent, quantique in bello cecidissent. T nota in capite versiculi posita superstitem designabat. Θ Vero ad uniuscujusque defuncti nomen apponebatur. Unde et habet per medium telum. Id est, mortis signum, de qua Persius ait: Et potis est nigrum significare vellent lambda littera usi sunt; sicut mortem significabant cu
Abbreviated transcription (Latin):
ulgares notas eninꝰ primus.
mille et centũ inuenit: Nota¬
rum usus erat. ubi quicquid pro condi¬
cione aut in iudiciis diceretur. librarn
scriberent. cum plures simul stante
diu̾sis int̾ se ꝑtibus quot quisq u̾ba
et quo ordine exciperet: Rome p̾us
tullius toro cyceronis libertus cõmen¬
tatus est notas. sed tantum p̾posicionẽ.
Post eum inplanius lilargiꝰ et aqͥla
libertus metenatis aliꝰ. alias addide¬
runt: Deinde seneca contͣcto om̃iũ
disiectio q et aucto nimero opus effe¬
cit in .u. mlia : Note autem dicte. eo
ꝙ u̾ba uel sillabas p̃fixis caracteribus
notent. et ad noticiam legenciũ reuo¬
cent. quas qui didicerunt ꝓp̾e iatu
q fiat: Scribebant᷑ eñ u̾bi grã per
b et .f. bonũ factum. ꝑ s. ⁊ .c. senatꝰ
consultus : ꝑ .r. et .p. res publica.
malũ. Cnꝰ generis plurime cõsum¬
les note i libris antiquis iueniũt᷑¬
Has iuris notas nouicii imꝑatores a co¬
dicibus legum abolendas sanxerunt: qr

Expanded text:
ulgares notas Ennius primus mille et centum invenit. Notarum usus erat ut, quidquid pro contentione aut in iuscriberent complures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba, et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentatus est notas, sed tantum praepositionum. 2. Post eum Vipsanius Philargius, et Aquila libertus Maecenatis 38 alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium, digestoque, et aucto numero, opus effecit in quinque millia. Notae autem dictae, eo quod verba vel syllabas praefixis characteribus notent, et ad notitiam legentium revocent, quas qui didicerunt proprie jam e fiat. Scribebatur enim verbi gratia per B et F 'bonum factum', per S et C 'senatus consultum', per R et P 'respublica', malum'. Cuius generis plurimas consimiles notas in libris antiquis invenimHas iuris notas novicii imperatores a codicibus legum abolendas sanxerunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in lauacro iampridem renũciauit
id est diabolo. pompis et oꝑib eiꝰ
lusus tabule. inuenta est¬
a grecis in ocio troiam bel¬
li.a quodam milite alea nomine.
a quo et ars nomẽ accepit. Tabu
⁊ luditur pyrgo calculis tesserisq.
ꝑ gant. siue quod tris spem̃
habeat. Nlam greci turrem pyrgũ
Alculi uocati. qd̾ leues culis
sint et rotundi. Unde et cal¬
sine molestia sui breuitate calcat.
Item calculi quod per uias ordina¬
̃Essere uotate lxiii. de tesseris
quia quadrate sunt ex oĩ¬
bus ꝑtibus.has alii lepus¬
culos uotant. eo quod exiliendo dis¬
currunt. Olim autem tessere ia¬
cula appellabantur. a iaciendo. cap̃
aleatores sibi uident᷑ alee
phisiologite ꝑ allegoriam
haut artens execue let sub quadã
rerũ similitudine fingere. Naui
tribus tesseris lude̾ ꝑhibent ꝓpt̾
tria scłi tempora. presencia. preti̾¬
ta. et futura. qr non stant sed de¬
currunt. Sed et ipsas uias sena¬
riis locis distinctas. propt̾ etates
hominũ. Teruareis lineis apter

Expanded text:
in lavacro iam pridem renuntiavit; id est diabolo, pompis et operibus e est lusus tabulae, inventa a Graecis in otio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo et ars nomen accepit. Tabu luditur pyrgo calculis tesserisque. ergant sive quod turris speciem habeat, nam Greci turrim pyrgum lculi vocati, quod leves sint et rotundi. Unde et calsine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi quod per eant. CAPUT LXIII. De tesserisquia quadrae sunt ex omnibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendo. § 64  aleatores sibi videntur physiologice per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere perhibent propter tria saeculi tempora: praesentia, praeterita, futura; quia non stant, sed decurrunt. Sed et ipsas vias senariis locis dihominum ternariis lineis propter
Abbreviated transcription (Latin):
librorum est liber unius błis¬
uoluminis: Et dictuis codex
ꝑ translationem a codicibus arboꝵ
seu nitiũ qͣi caudex quod in se multitu.
mina prophetarum ÷ liber est interior
tunica corticis. que choheret unde u̾gi
lius: Sic alta liber beret ini ulmo:
Unde et liber dicit᷑. in quo sc̃bimꝰ. quia
ante usum carte uel mĩbranaꝵ de libris
arborum uolumina fiebant .i. compa¬
ginabantur. Unde sc̾ptores alibus
arborum librarios uocauerunt :c.ui.
librarn autẽ .i. et antiqͣrn uocantur.
Sed libraru sunt qui et noua sc̾bunt.
unde et nomẽ sumpserunt: Ascribendo
auten scriba nomen accepit. osficuumi¬
ex p̾mens nocabuli qualitate. Instru¬
menta scribe calamus. et penna. Ex hns
n. ũba pagnis infinguntur : Sed
calamus arboris est. pena aiis. cuis
acum̃ in diade diuidit . seruata in toto
corpore unitate: Gredo propt̾ misteriũ
ut in duob a picib uetus ac nouũ si¬
u̾bi sacramentum. sanguine passions
effusum: Dictus autẽ calamus quod

Expanded text:
librorum est, liber unius voluminis. Et dictus Codex per translationem a caudicibus arborum, seu vitium, quasi caudex, quod in se multitudimina prophetarum. 3. Liber est interior tunica corticis quae ligno cohaeret. De quo Virgilius: Alta liberaret in ulmo. Unde et liber dicitur in quo scribimus, quia ante usum chartae vel membranorum de libris arborum volumina fiebant, id est, compaginabantur. Unde et scriptores a libris arborum librarios vocaverunt. CAPUT Librarii autem idem et antiquarii vocantur; sed 261 librarii sunt qui et nova et veteraunde et nomen sumpserunt. 2. A scribendo autem scriba nomen accepit, officiummens vocabuli qualitate. 3. Instrumenta scribae calamus et penna. Ex his enim verba paginis infiguntur, sed calamus arboris est, penna avis, cujus acumen in duo dividitur, in toto corpore unitate servata credo propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Teverbi Sacramentum sanguine passionis effusum. Dictus autem calamus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
que de occisis pecudibus dethi solent.
cuiꝰ ꝑtes pagnie uocantur. eo quod libi
uotati qr sit̾ scribebant anciqui sicut
aratur terra: A simstra em̃ ad dexterã
pͥmum deducebant stilum. deinde con¬
u̾tebantur ab infeciore et rursus ad
dextetum u̾sus quos et hodie rustici
uersus nocant. Seeda est quod adhuc
emĩdatur. et nec duni in libais redactũ
est. et est nomen grecum sicut ⁊ thom

Expanded text:
olent; cuius partes paginae dicuntur, eo quod sibi vocati quia sic scribebant antiqui sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stilum, deinde convertebantur ab inferiore, et rursus ad dexteram versus; quos et hodieque rustici versus vocant. Scheda est quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est; et est nomen Graecum, sicut et tom
Abbreviated transcription (Latin):
reus. hunc magi impositum lingue
futura prenũciari fingunt. Broma
a capite testudinũ et tonit̾bus ca¬
dere putat᷑. et restringere fulm̃s
ictus. Iena lapis in oculis gene
bestie muenit᷑. qui si sub lingua
homins subditus fui̾t futura
eum p̃dic̾e̾ dñt. Sed corallus tẽ¬
pestati et grandim resiste̾ fertꝰ
Pontica est gemina quedã liuore
ꝑlucida.habens stellas rubeas
in terdum et areas. dñt ꝑ eam in¬
terrore demones fugari. In quibus
dam genimaꝵ gm̾bus uera a fal¬
sis discernere. magna difficultas
est. Quippe cũ inuentum sit ex
uero genere altiꝰ mnalia falsa tra¬
ducere ut sardomtes que t̾nis glu¬
tinantur gẽmis ita dep̃bendi nõ
possent. fingunt enim eas exdi¬
uerso genere. nigro. candido. mi¬
neo qr colore. Nam et pro lapide
precioso smaragdo quidã iutrum
arte inficunt. et fallit oculos
subdole quedam falsa uiriditas.
quoadusq non est qui probut si¬
mulatum et arguat. sic et alia

Expanded text:
reus. Hunc magi inpositum linguae reus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemonesdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe cum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere, ut sardonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia
Abbreviated transcription (Latin):
lis est lingne humane. Unde et
nomen sumpsit. fertur autẽ defi.¬
çiente lua celo cadere cui nõ mo¬
dicã magi s̾buunt potestatem
nan ex ea lamares motus exti¬
tari putant. Sunt quedã gem¬
marum genera cognominata ab
anmalibus. Echites inpereas ma¬
culas exp̾mit. Gaxcime marine
cant̾ color est. Scorpitis scorpio¬
nem et colore et effigie refert.
Mirmicitis formice reptantis
effigiem muitatur. Paos pauom
est similis. hieratitis. accipitris
colore.Etitis aquilae. Egoptalpi¬
nos cap̾no ocło similis est. ligoptal¬
mus quatuor coloꝵ. ex rutilo san¬
guinens. in medio ingrum tingit
ut lupoꝵ oculos. mecomtes papa¬
uer exp̾mit. Sunt et quedam gẽ¬
me quas gentiles in suꝑstitio nib
quibusdam utuntur. liparia sufi¬
ta omnes bestias euocari tradunt.
amancitide ini idromançia demo¬
num imagines enocare dũr. Sino¬
titide umibras miferoꝵ euocatas
tenere aiunt. Celomtes oculus ẽ
indice testitudinis. uariꝰ et purpu¬

Expanded text:
lis est linguae humanae, unde et lis est linguae humanae, unde et nomen sumpsit. Fertur autem, deficiente luna, e coelo cadere, cui non modicam magi tribuunt potestatem. nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpu
Abbreviated transcription (Latin):
m mari rubro. Ealcites ereĩ co̾loris
est. Calcofanus nigra. sed lapidi
illisa. eris timintũ reddit. balantis
duo gn̾a sunt subuirides et corm¬
tis eree similitudinis. mediã secã¬
te flamea uena. Sideritis a contẽ¬
platione ferri nichil dissonat in
maleficiis quo qͦmodo si inferat᷑
discordias ercitat. Ideus dactibus
er insula creta est. ferrei coloris.
causa nominis eiꝰ qr pollicem hu¬
manum exp̾mit. Ethiopicus ferrei
coloris est qui dumi teritur ingrum
succum emittit. Emulantiꝰ in eu¬
frate alueo eligit᷑. procõmesio mar¬
mori similis medio colore glauco
ueluti oculi pupilla int̾uemiens.
Arabica ex pacria dicta. aspectu e¬
burnea est. Euestites speculi na¬
turam babent in reddendis imia¬
ginibus quãꝙͣ eutilat. exꝑimentũ
eius si fernenti aque statun ad di
aridam materiam accendat. nasci¬
tura pinguescit duricie tanta
in est uis. ut alie gemie sculpant᷑
fragmentis eiꝰ. Glosa petra simi¬

Expanded text:
in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis eius quia pollicem humanum exprimit. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex paburnea est. 15. Hephaestistes speculi naturam habet, in reddendis imaginibus, quanquam rutilet: experimentum ejus, si ferventi aquae addiaridam materiam accendat. Nascitura pinguescit. Duriori tanta inest vis, ut aliae gemmae scalpantur fragmentis ejus. 17. Clossopetra simi
Abbreviated transcription (Latin):
mitatibus candidam lucẽ:
specie metalloꝵ uel lapi¬
duu cognommata. Erisopis au
tantũ idet᷑ esse. Erisolitus auro
sinulis est cũ marmni coloris simmi¬
litudine. hunc ethiopia gignit.
Crselectrus similis auto. sed in
colorem electri uergens. matuti¬
no tranctũ aspectu iocundus. ra¬
pacissimꝰ ignitum et si iuxta
fui̾t celerrim̾e ardescens. Eriso¬
lansis ex auro et igne uocata au¬
rea est enĩ die et noctu ignea. lũc
ethiopia gignit. Amocrisus areĩs¬
et auro intermixtus. nunc bractea ꝑ
nunc pulueris habet quadrulas. gi¬
gnntur in ꝑsida. leocrisus colore au¬
reo interuemente candida uena.
Melecrisis dicta quod ueluti per
ubi formice eruunt aurum. Est
auro similis et habet naturam in¬
gnetis. isi quod augere aurum tra
stigniata aurea. Androdama argen¬
ti intorem habens. et pene adam̾ãs
quadrata semꝑ tesseris. magi putãt
nomen impolitum ab eo. quod aiõp
impetus uel iracundias doniare et
refrenare dicat᷑. si credimꝰ gignitꝰ

Expanded text:
mitatibus candidam lucem. specie metallorum, vel lapidum cognominata. 2. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysolithus auro similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Persida. Leucochrysus colore aureo interveniente candida vena. Melichrysus dicta quod veluti per ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum tradstigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur
Abbreviated transcription (Latin):
propͥis aminantib dist̾buta. Nlam
celum angelis. aerem uolutrib.
mare piscib. terram bomĩb. ceteris¬
qr ammantib creator ipẽ impleuit¬
Elum. tap̃.mi. de celo
uocatũ eo quod tanꝙͣ celatũ
uas impressa habeat lumina stellaꝵ
ueluti signa. Llam celatũ dicitur
uas quod signis eminentioribus ⁊e¬
fulget. Distinxit eñ eũ deus cla¬
ris luminibꝰ. et impleuit sole stilicet
et lune orbe fulgenti. et astrorũ
micantium splendentib signis ad
landum purior. Celũ aũt in sc̃p¬
turis sanctis ideo firmamentum
uotatum. quod sit tursu syderũ
et ratis legibus fixisq firmatum
Interdũ et celum pro aere accipit᷑.
ubi uentus et nubes procelle et
turbines fuint. Iucrecius. Celũ
quod dicit᷑ aer. Et psalmꝰ. uolucͤs

Expanded text:
propriis minutis distributa. Nam propriis minutis distributa. Nam coelum angelis, aerem volucribus, mare piscibus, terram hominibus, ecclesiasque animantibus Creator ipse implevit. CAPUT III. De coeloorus, quod tanquam caelatum vas impressa stellarum habeat luminaria veluti signa: nam caelatum dicitur vas, quod signis eminentioribus refulget. Distinxit enim illud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adolandum purior. Coelum autem in Scripturis sanctis ideo firmamentum vocatur, quod sit cursu siderum, et ratis legibus fixisque firmatum. Interdum et coelum pro aere accipitur, ubi venti et nubes, procellae eturbines fiunt. Lucretius4, 133: Caelum, quod dicitur aer. Et Psalmus