comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rẽpat eadẽ sordidissima secta manicheorũ. & dicat. Qui ahboe
uitã lapis. ⁊ habet animã paries: & resticula habet animã. & lana
auestis. Solent enĩ delirantes dicere. Et cũ repressi fuerint. &̧¬
repulsi : quasi descripturispferunt dicentes. Et quiddictũ iẽ
qđ facruĩ . ẽ. in illo uita. ẽ. sienĩ omĩa ab ipso facta sunt. om̃a
uita sunt. Nonte inducant: ꝓnuncia sic. Qđ factũ iẽ. bic sub¬
distingȩ. & de inde infer. in illo uitaiẽ. Quid . ẽ. hoc  facta iẽ it̾ra :
sed ips̃a t̃ra quȩ facta .ẽ. ñ .ẽ. uita. Est autẽ in ipsa sapientia spi:¬
ritalit̃ ratio quȩdã: quat̾ra facta iẽ. Hȩc. uita .ẽ. Quo modo possũ
dicã caritati ur̃ȩ. Faber facit arcã : primo inarte habet arcã. Si.
enĩ arcã in arte ñ haberet: unde illã fabricando ꝓferret sedarta.
sic.ẽ. in arte. ut ñ ipsa arcasit quȩ uidet᷑ oculis. In arte in uisibiliter

Expanded text:
repat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet repat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, et resticula habet animam, et lana et vestis. Solent enim delirantes dicere, et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est? Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid a spiritualiter ratio quaedam qua terra facta est; haec vita est. 17. Quomodo possum, dicam Charitati vestrae. Faber facit arcam. Primo in arte habet arcam: si enim in arte arcam non haberet, unde illam fabricando proferret? Sed arca sic est in arte, ut
Abbreviated transcription (Latin):
re deursis : deleonib : deserpentib. Muscas &ranas illis inmisit :
ut reb uilissimis suꝑbia domaretur. Oma ergo fr̃s. omnino.
Om̃a ꝑ ipsũ facta sunt: & sine ipsa factũ.ẽ. nichil. Sed qͦ modo
ꝑ illũ facta sunt om̃a : qđ factũ .ẽ. in illo iuita. ẽ. Lo test enĩ
sic dici. qđ factũ. ẽ. unllo: uita. ẽ. Ergo totũ uita est : sisic
ꝑnuntiauerimꝰ. Quid enĩ ñ in illo fac̃tũ. ẽ. Ip̾ se. ẽ. enim
sapientia chĩ. &dicit in spalmo. Omĩa insapientia fecisti. Si
ergoxp̃s. ẽ. sapientia dĩ. & p̃salmꝰ dicit. Omĩa uisapientia
fecisti: omã sic̃ ꝑ illũ facta: itain illo facta sunt. Siergo omã
.ẽ.: ergo & lignũ uita est. Dicimꝰ quidẽ lignũ uitã : sedse.¬
cundũm intellectũ lignũ crucis. unde accẽpimꝰ uitã. Ergo
& lapis uita estꝰ in honestũ. ẽ. sic intelligere. nerursus nob sub.¬

Expanded text:
re de ursis, de leonibus, de serpentibus; muscas et ranas illis immisit , re de ursis, de leonibus, de serpentibus; muscas et ranas illis immisit , ut rebus vilissimis superbia domaretur. 16. Omnia ergo, fratres, omnia omnino per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Sed quomodo factum est, in illo vita est. Potest enim sic dici, Quod factum est in illo, vita est: ergo totum vita est, si sic pronuntiaverimus. Quid enim non in illo factum est? Ipse est enim Sapientia Dei; et dicitur in Psalmo, Omnia in Sapientia fecisti . Si ergo Christus est Sapientia Dei, et Psalmus dicit, Omnia in Sapientia fecisti; omnia sicut per illum facta, itest, ergo et lignum vita est. Dicimus quidem lignum vitam, sed secundum intellectum lignum crucis, unde accepimus vitam. Ergo et lapis vita est. Inhonestum est sic intelligere, ne rursum nobis sub
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Bel zebub quippe : int̾ p̃taridicit᷑ princeps muscarũ: deqͥb
nus dolos in imici. Intelligite. qeds̃ fecit om̃a. & insuis gradib collo.¬
cauit. Quare ergo patimur multa mala acreatura quam fecit ds̃ꝯ
qr offendimꝰ dm̃. Nũ quidhȩc angeli patiunt᷑ ⁊ fortassis & nos in
uita ista ñtimeremus. Depęna tua peccatũ tuũ accusa. ñ iudi.¬
cẽ. Nã ꝓp̃t̃ suꝑbiã instͣilit ds̃ : ut ista creatura minima &abiectissi.
ma. ipsa nos torquer&. Vt cũ suꝑb fuerit homo. & se iactauerit ad¬
uersus dm̃. &cũ sit mortalis. mortalẽ terruerit: &cũsit homo.
proxi mũ hominẽ ñ agnouerit: cũ se ereaerit. pulicib subdat᷑.
Quid .ẽ. qđ te inflas humana suꝑbia. homotibi dixit c̃uiciũ. & tu¬
muisti. & iratus es. Pulicib resiste. ut dormias : cognosce qͥsis.
molesta nobis essent: popͥulũ pharaonis suꝑbũ i potu it ds̃ doma.¬

Expanded text:
ret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibsus dolos inimici; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non judicem. Nam propter superbiam instituit Deus istam creaturam minimam et abjectist cum superbus fuerit homo, et se jactaverit adversus Deum; et, cum sit mortalis, mortalem terruerit; et, cum sit homo, proximum hominem non agnoverit; cum se erexerit, pulicibus subdatur. Quid est quod te inflas humana superbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognosce qui sis.molesta nobis essent: populum Pharaonis superbum potuit Deus doma
Abbreviated transcription (Latin):
tedio affectũ. Etcũ diceret. se. ñ posse patimuscas. & odisse illas¬
uehem̃ter: statim ille. Quis fecit hasꝰ &qͥe tedio affectus erat.
aoderat illas ñ ausus. ẽ. dicere. ds̃ illas fecit. Erat aut̃ catholicus.
Ille statim sub iecit. Sids̃ illas ñ fecit. qͥs illas fecit ⁊ p̾lane ait ille.
Ego credoqr diabolus fecit muscas. &ille statĩ. Simuscã diabo lus
fecit. sic̃ te uideo c̃fiteri ⁊ qr prudent̃ intelligis. apẽ qͥs fecit:
quȩ paulo amplior .ẽ. musca ⁊ ñ ausus ÷ illẽ dicere. qe ds̃ apem
fecit: & muscã ñfecit : qx res erat ꝓxima. Ab ape duxcit adlo¬
custã : alocusta. duxit adlacertũ. a lacerto ad auẽ : ab aue.
duxit ad pecius. Inde adbouẽ ÷ inde adele fantẽ : post tremo ad
hominẽ. Et ꝑsuasit homini qe ñ adõ factus. ẽ. homo. Ita ille miser
cũ tediũ passus . ẽ. ad muscas: musca factus.ẽ. quẽ diabolus posside.¬

Expanded text:
taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas et odisse taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas et odisse vehementer illas, statim ille, Quis fecit has? Et quia taedio affectus erat, et oderat illas, non ausus est dicere, Deus illas fecit: erat autem catholicus. Ille statim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis, apem quis fecit, quae paulo amplior est musca? Non ausus ille est dicere quia Deus fecit apem, et muscam non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus posside
Abbreviated transcription (Latin):
quimanducare ñ poteras. Omnino ergo frs. sic accipite : omĩa ꝑ
ipsũ facta sunt. & sine ipso factũ. ẽ. iuhil. Uniuersa enĩ creaeura
pipsũ facta .ẽ. maior: minor. ꝑ ipsũ facta sunt: supera. infera:
sp̃iritalis. corporalis. ꝑipsũ facta sunt. Nulla enĩ forma. nulla con¬
pages : nulla concordia parciũ: nulla qualis cũq substantia
quȩ potest habere pondus numerũ m̃surã: nisi ꝑillud uerbũ & ab illo
uero creatore. cuidictũ .ẽ. om̃a in m̃sura & innumero. & p̾onderedis¬
posuisti Nemo ergo uos fallat. quando forte dediũ
patimini ad muscãs. Et enĩ aliquiderisi sunt ad iabolo. & ad muscas
capti sunt. Solent enĩ aucupes ponere umuscipula muscas: utesu.¬
rientes aues decipiant. Sic & isti ad muscas. adiabolo deceptis unt.
Nã nescio quis tediũ patiebat᷑ admuscas : inuenit illũ maniche us.

Expanded text:
qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum facta est, major, minor: per ipsum facta sunt supera, infera; spiritualis, corporalis, per ipsum facta sunt. Nulla enim forma, nulla compages, nulla concordia partium, nulla qualiscumque substantia, quae potest habere pondus, numerum, mensuram, nisi per illud Verbum est, et ab illo Verbo creatore, cui dictum est, Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nescio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit illum Manichaeus
Abbreviated transcription (Latin):
gatis. ab angelo usq aduermiculũ. Quid p̃clarius angelo in
creaturis : q̃uid extremius uermiculo. increaturis ĩ ꝑ̾quẽ fac.¬
tas .ẽ. angelus. ꝑ ipsũ factus .ẽ. & uermiculus. Sed angelus dig.¬
nꝰ cȩlo ̃ uermiculus terrȩ. Quicreauit ipse disposuit. Sĩ
poneret uermiculũ incȩlo rephenderes. Siuellet angelo
nasci. deputriscentib carnib : rep̃henderes. Et tam̃en ꝓ.¬
pe hoc facit ds̃. & ñ .ẽ. repre hendendus. Nã om̃s homines
decarne nascentes. quid sunt nisi uermes  & de uermib
angłos facit. Sic enĩ ipse dñs dicit. Ego aut̃ sumuermis & ñ
homo. Quis dubitat hoc dicere qđ scrip̃tũ. ẽ. &iniob. Quanto ma.
nascitur : ido hono putredo: & filius hominis uermis. Ecce qͥd
fieri uoliuit propt̃ te. illud qđ in principioerat uerbũ: &uerbũ erat
apuddm̃. & ds̃ erat uerbũ. Quare hoc factũ . ẽ. ꝓp̃t te : ut sugeres

Expanded text:
gatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in gatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est et in Job, Quanto magisnascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hoc factum est propter te? Ut sugeres,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ÷ & tu dicis qr& ĩpsum uerbũ factũ iẽ.ꝰ p̾oterat dicere
auangelista. in principio factũ est uerbũ. sed quid ait : in prin.
uerbũ erat apud dm̃. &ds̃ erat uerbũ : si non potes cogitare qͥd
sit : differ ut crescas. Ille cib .ẽ. accipelac. ut nutriaris: ut sis
qr nihil aliquid.ẽ. Solent enĩ multi male intellegentes si¬
ne ipso factũ . ẽ. nihil: putare aliquid. ẽẽ. nichil. Peccatũ
quidẽ. non ꝑ ipsũ factũ.ẽ. & manifestũ iẽ. ꝯc peccatũ nihil
iẽ. & nihil fiunt homines cũ peccant. &idolũ ñ ꝑuerbũ factũ
.ẽ. Haboe quidẽ formã quandãhumanã: sedipsẽ homo ꝑuer.
bũ factus est. Nã forma hominis inidolo. ñ ꝑuerbũ facta . ẽ.
suꝑ.quȩ uolitant sub cȩlo ÷ &quȩ mouentur uni uersã natura
rerũ. omĩs omnino creatura. Dicã planius. dicã fr̃s ut intelli.¬

Expanded text:
dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum factum est. Poterat dicere dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum factum est. Poterat dicere Evangelista, In principio factum est Verbum: sed quid ait? In principVerbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus est; nam forma hominis in idolo, non per Verbum facta est; et super, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelli
Abbreviated transcription (Latin):
& factũ.ẽ Si dixit. quisdixit & utiq ds̃. Et quid factũ
.ẽ.⁊ creatura aliqua. Int̾ dicentẽ dm̃. & factã creaturã
quid est. ꝑ qdđ factũ est ÷ nisi uerbũ: qͥedix̃ dĩ fiat. & fac-
tũ.ẽ.. Hoc uerbũ in cõmubabile. quã uis mutabilia ꝑuer.
bũ fiant ipsũ in cõmutabile est. Noli ergo credere factũ.
ꝑqđ facta sunt om̃a. ne non reficiaris ꝑuerbũ. ꝑ qđ refici.¬
untur om̃a. lã enĩ factus es ꝑuerbũ. sedo portae te refici ꝑ
uerbũ. Si autẽ mala fuerit fides tua de uerbo: non pote.¬
ris reficipuerbũ. & si tibi contigit fieri ꝑ uerbũ. ut ꝑ illud
factussis : ꝑte deficeris. Siꝑte dẽficeris. ille te reficiat qͥ te fe.¬
cit. Siꝑte d&erior efficeris: illetere crede. quite creauit.
tias de uerbo: Euangelista dicit. In principio erat uerbũ : &
tudicis in principiofãctũ. ẽ. uerbũ lue. om̃a ꝑ ipsũ facta sunt

Expanded text:
m est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum m est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod factum est, nisi Verbum? quia dixit tum est. Hoc Verbum incommutabile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere factum, per quod facta sunt omnia: ne non reficiaris per Veuntur omnia. Jam enim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. tias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
talia uerba locutus.ẽ.: talia uerba mͥ narras. Adsiduȩ enĩ di.¬
cendo nomina uerborũ. quasi uiluer̃ uerba. Et quando audis.
in principio erat uerbũ. & cã neuile aliquid putares. quale c̃¬
sue iusti cogitare : cũ uerba humana soleres audire : audi quid
cogites. Os̃ erat uerbũ. Exeat nunc nescio quis infidelis ar.¬
fianus &dicat : qc uerbũ dĩ factũ est. Quo modo potest fieri
ut uerbũ dĩ factum sit: quando ds̃ ꝑ uerbũ fecit omĩa : si &euer.
tũ .ẽ. illud ipsum. dico ego unicũ filiũ dĩ.Si autẽ nondi.¬
cis uerbũ uerbi: concede non factũ ꝑ qđ facta sunt om̃a.
lon enĩ ꝑse ipsum fieri potuit. ꝑ qđ facta sunt oma. Credi
ergo euangelistȩ. Poterat enĩ dicere. In principio fecit
deus uer bũ. Quomodo dixit moyses. In principio fecit
ds cęlũ & terrã. & omĩa sicenumerat. diacit dĩ. fiat.

Expanded text:
talia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim ditalia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, verba. Et quando audis, In principio erat Verbum, ne vile aliquid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat nunc nescio quis infidelis Arianus, et dicat quia Verbum Dei factum est. Quomodo potest fieri ut Verbum Dei factum sit, quando tum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod facta sunt omnia: crede ergo Evangelistae. Poterat enim dicere, In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃siliũ : siergo ex magna aliqua fabrica. laudat᷑ humanũ
hȩc duo mundi corpora. cȩlũ & terrã. Quis explicat uerbis
ornamentũ cęli : quis explicat uerbis fecunditatẽ t̾re
quis digne c̃ laudat tẽporũ uices : quis digne conlaudat se.¬
minum iuim  iudetis quȩ taceam. nedui cõmemorando. pa.¬
rũ dicã forte quã potestis cogitare. Fabrica ergo ista anim¬
aduersa. quale uerbũ .ẽ. ꝑ quod facta est  & non sola facta.
est. Omnia enĩaista uidentur qcꝑtinent ad sensum corporis.
Pillud uerbũ: &angeli factisunt. ꝑ illud uerbũ. & archangeli
factisunt. Potestates. sedes. dommnationes. principatus :¬
ꝑ illud uerbũ facta sunt õmĩa. Hinc cogitate quale uerbũ.
.ẽ. Respondet mͥ forte modo. nescio quĩs. Et quis hoc uer.¬
bũ cogitat Noli tibi ergo quasi uile aliquid facere cũ audis
uerbũ. & coicere uerba quȩ audis quotidie. Ille talia uerba drxit:

Expanded text:
consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum haec duo mundi corpora, coelum et terram: quis explicat verbis ornatum coeli? quis explicat verbis fecunditatem terrae? quis digne collaudat temporum vices? quis digne collaudat seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertite quale Verbum est per quod facta est: et non sola facta est. Omnia enim ista videntur, quia pertinent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, Dominationes, Principatus; per illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogitate quale Verbum est. 10. Respondet mihi modo forte nescio quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile aliquid formare, cum audis Verbum, et conjicere verba quae audis quotidie, Ille talia verba dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
bũ dedõ incorde tuo. Nũ quid autt̃ hoc est sõnus ille: quiquat:¬
tuor litteris constat. & duab syllabis ⁊ ẽrgo quȩcũq dicunt᷑ & tran.¬
seunt : sonisunt : luterȩ sunt: syllabe sunt. Hoc uerbũ transit sonat.
Quod autẽ significauit sonus. & in cogitante. ẽ. qͥdixit : & intelle.¬
gente qui audit. Manenthec transẽuntib sonis. Refer animũ ad.
ũ. quasi ples mentistuȩ: quasi filius cordistui. Prius enim
corgerat consiliũ. utaliquã fabricã construas : Aliquidͥ am¬
plũ interra moliaris. lã natũ ẽi consiliũ. & opus nondũ im¬
pletũ .ẽ.. Ui destu quid facturus es: sed alius ñmirat᷑. nisi cũ
feceris & construxeris molẽ. & fabricã illã adsculptionom
ꝑfectionẽq ꝑduxeris. Adtendunt homines mirahilẽ
fabricã : & mirantur consiliũ fabricantis. Stupent qđ
uident : & amant qđ non uident. Quis .ẽ. quipotes tiuidese

Expanded text:
bum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quabum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor litteris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, soni sunt, litterae sunt, syllabae sunt. Hoc verbum transit, quod sonat: quod autem significavit sonus, et in cogitante est qui dixit, et in intelligente est qui audivit, manet hoc transeuntibus sonis. 9. Refer animum ad ium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor generat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilium, et opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non miratur, nisi cum feceris et construxeris molem, et fabricam illam ad exsculptionem perfectionemque perduxeris: attendunt homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest videre
Abbreviated transcription (Latin):
tuo cũ audis ses ds̃ ÷ quid factũ .ẽ. incorde meo cũdicerẽ ds̃⁊
magna & summa quȩdã substantia cogitata. ẽ. quȩ transcendat
om̃nẽ mutabilẽ creaturã. carnalẽ. & animalem. Et dicã tibi. Di
mutabilis. est an in cõmutabilis  respondebis statim. Absit. ut
ego uel credã uł sentiã cõmutabilẽ dm̃. In cõmutabilis. est ds.
Animatua quãuis parua: quãuis forte adhuc carnalis: ñ michi
potuit res pondere. nisi in cõmutabilẽ dm̃. Omis aut̃ creatu¬
ra mutabilis. Quo modo ergo potuisti scintillare. in illud qđ
ẽ. suꝑ omnẽ creaturã. ut cer̃tus .mͥ responderes in cõmutabi.¬
lẽ dm̃⁊ quid .ẽ. ergo illud incorde tuo. quando cogitas quandã
substantiã. uiuã: ꝓp&uã omni potentẽ. infinitã : ubiq p̃sen.¬
tẽ. ubiq totã. nusquã inclusa quãdo ista cogitas: hoc est uer.¬

Expanded text:
Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Magna et summa quaedam substantia cogitata est, quae transcendat omnem mutabilem creaturam, carnalem et animalem. Et si dicam tibi, Deus commutabilis est, an incommutabilis? respondebis statim, Absit ut ego vel credam vel sentiam commutabilem Deum: incommutabilis est Deus. Anima tua quamvis parva, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas quamdam substantiam vivam, perpetuam, omnipotentem, infinitam, ubique praesentem, ubique totam, nusquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est ver
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ ⁊ & nos diximꝰ uerba cũloqueremur. Num quid tale uer.¬
bũ erat apud dm̃: nonne ea quȩ diximꝰ sonuerunt atq transier̃ a
ergo & uerbũ dĩ sonuit. &pactũ .ẽ.⁊ quomodo om̃a ꝑ ipsũ facta
sũnt. & sine̾ ipso factũ .ẽ. nihil quomodo ꝑ illud regitur qđ ꝑ
illud creatũ. ẽ. sisonuuit & transiit a quale ergo uerbũm qđ & dici¬
tur & nontrans it ⁊ intendat caritas ur̃ã. magnares est. Cotihe dicen.¬
do uerba. uiluer̃ nobis: qr sonando uerba. & transeundo uiluer̃. &
intus. Nã sonꝰ ꝓcedit exore. Est uerbũ qđ uere spĩtalit̃ dicit᷑: illud
qđ in telligis de sono. non ipse sonus. Ecce uerbũ dico. cũdico ds̃. Quã
breue. ẽ. qđ dixi. quat tuor lit teras & syllabas duas: nũquid nam
hoc totũ .ẽ. ds̃ quat tuor litterȩ & silla hae duȩ & anquãtũ hoc
uile .ẽ. tantũ carũ. ẽ. qđ in eis intelligit᷑ ÷ quid factũ .ẽ. in cor e

Expanded text:
Verbum? Et nos diximus verba, cum loqueremur. Numquid tale VerVerbum? Et nos diximus verba, cum loqueremur. Numquid tale Verbum erat apud Deum? Nonne ea quae diximus, sonuerunt atque transierunt? Ergo et Dei Verbum sonuit et peractum est? Quomodo omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil? quomodo per illud regitur, quod per illud creatum est, si sonuit et transiit? Quale ergo Verbum quod et dicitur, et non transit? Intendat Charitas vestra: magna res est. Quotidie dicendo verba viluerunt nobis, quia sonando verba et transeintus: nam sonus procedit ex ore. Est verbum quod vere spiritualiter dicitur, illud quod intelligis de sono, non ipse sonus. Ecce verbum dico, cum dico, Deus. Quam breve est quod dixi, quatuor litteras et duas syllabas! Numquidnam hoc totum est Deus, quatuor litterae et duae syllabae? An quantum hoc vile est, tantum carum est quod in e
Abbreviated transcription (Latin):
dic&is. quego uobissum p̃sentior quã ds̃. Absit.. Multo. est.
ille presentior. Nã ego oculis ur̃is appareo. ille conscientus
ur̃is p̃sidet. Ad me aures. ad illũ cor. ut utrũq impleatis.
Ecce oculos ur̃os. & sensus istius corporis leuatis adnos nec
adnos. Non enĩ nos de illis montib. Sed adipsũ euangeliũ
adipsum euangelistam: corautẽ implendũ addnm̃. & ũnus quis.¬
q sic leuet : ut uideat quidleuet. &qͦ leuer. Quid dixxi qͥd
leuet &qͦ leuet ⁊ quale corleuat uideat : q addm̃ leuat. ne
sarcina uoluptatis carnalis p̾grauatũ. ante cadat : quã
fuerit subleuatũ. Sed uidet sequisq gestare onꝰ carnis: dec
operã ꝑcontinentiã ut purget qđ leuet addm̃. Beati enĩ mudo
corde. qm̃ ipsidm̃ uidebunt. Nã ecce quid prodest qe sonuer̃ uer.¬
ba. in principio erat uerbũ. & uerbũ erat apudͥdm̃. & dserat

Expanded text:
dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praesidet. Ad me aures, ad illum cor, ut utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis levatis ad nos; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum Evangelium, ad ipsum Evangelistam: cor autem implendum ad Dominum. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo levet. Quid dixi, Quid levet, et quo levet? Quale cor levet, videat; quia ad Dominum levat: ne sarcina voluptatis carnalis praegravatum, ante cadat, quam fuerit sublevatum. Sed videt se quisque gestare onus carnis? det per continentiam, ut purget quod levet ad Deum. Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt . 8. Nam ecce quid prodest, quia sonuerunt verba, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ meũ adno: quifecit cȩlũ & terram. Ergo fr̃s.
adhocista monuerim. ut quando erexistis cor adscripturas.
cũ sonaret euangeliũ : in principio erat uerbũ. &uerbũ erat
apud dm̃. &ds̃ erat uerbũ. & c&era quȩlecta sunt: intelligatis
uos leuasse oculos admontes. Nisi enĩ montes ista dicerent :
unde omnino cogitar&is non inueniretis. Ergo ex montib
uenit nobis auxiliũ ut hȩc uł audir̾etis : sed nondũ potestis
intelligere quod audistis: inuocate auxiliũ ad nõ. qui fecit
cȩlũ &̃ terram. Quia montes sic potuerunt loqui. ut non pos.¬
sint ipsi inluminare. Quia & ipsi inlumi natisunt audiendo.
nauit uerba intellectũ autẽ inde debes capere. unde & ipse
natũ acciperes. & tãquã auxilium tuũ adnõ quifecit cęlum
test ergo impleat fr̃s. Hoc dixi. leuet quisq corsuum. quo.¬
modo illud uidet idoneũ. & capiat qđ dicit᷑. Sed forte hoc

Expanded text:
Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo, fratres, Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim, ut quando erexistis cor ad Scripturas, cum sonaret Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et caetera. Quae lecta sunt ut intelligatis vos levasse oculos in montes. Nisi enim ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: si nondum potestis intelligere quod audistis, invocate auxilium a Domino qui fecit coelum et terram, quia montes sic potuerunt loqui, ut non possint ipsi illuminare, quia et ipsi illuminati sunt audiendo. navit verba. Intellectum autem inde debes capere, unde et ipse pinatum acciperes; et tamen quia auxilium tuum a Domino, qui fecit coelum test ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc
Abbreviated transcription (Latin):
los inmontes. unde ueniet auociliũ nobis. Et tam̃ non ipsi mon.¬
tes sunt. inquib spes nr̃a ponenda .ẽ. Accipiunt enĩ mon.¬
tes: qđ nobis ministrent. Ergo unde & montes accipiunt. ibi
spes nr̃a ponenda est. Ocũlos nrõs cũ leuamꝰ adscripturas:
qr phomines ministratȩ sunt scripturȩ: leuamꝰ oculos nr̃os
admontes. unde auociliũ ueniet nobis: sedtam̃ qx ipsi homines
qui scripserunt scripturas : nondese lucebant. sel ille erat
lum̃ uerũ. qui in luminat omnẽ hominẽ uenientẽ inhunc
mundũ. Mons enĩ & ille erat iohannes baptista quidiocit.
Non sum egoxp̃s : nequisquã in montẽ spem ponens cader&e.
ab illo qui montes inlustrat: & ipse confessus ait. Qm̃ de
plenitudine eius om̃s acspimꝰ: itadebes dicere. leua ui
oculos meos in montes unde ueni& auxiliũ mͥ. Neauxili.¬
ũ quod tibi uenit montib inputes: sed sequaris &dicas.

Expanded text:
los in montes, unde veniet auxilium nobis: et tamen non ipsi monlos in montes, unde veniet auxilium nobis: et tamen non ipsi montes sunt, in quibus spes nostra ponenda est; accipiunt enim montes quod nobis ministrent: ergo unde et montes accipiunt, ibi spes nostra ponenda est. Oculos nostros cum levamus ad Scripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae, levamus oculos nostros ad montes, unde auxilium veniet nobis: sed tamen quia ipsi homines erant qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen verum , qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Mons erat et ille Joannes BaNon sum ego Christus, ne quisquam in monte spem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat. Et ipse confessus, ait: Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus. ita debes dicere: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes, sed sequaris et dicas:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi transcendisset om̃a quȩ sunt facta ꝑ uerbũ. Qualis ergo
iste mons. quã altus. quã sc̃s inter illos montes qui suscȩperunt
pacẽ populo hĩ. ut possent colles suscipere iustitiamꝰ Uid&e
ergo fr̃s. ne forte de ipsis montib .ẽ. iohanes : dequibus par
ante cantauicinis. Leuaui oculos meos in montes unde ueni.¬
et auxiliũ .mͥ. Ergo fr̃s mei siuultis intelligere: leꝑate ocu.¬
los ur̃os in istũ montẽ: id est. erigite uos adeuangelis tam ⁊
erigite uos adeuis sensum. Sed qẽ montes isti pacẽm suscipi.¬
unt. non potest autẽ esse in pace qui spem ponit in hominẽ:
nolite sic erigere oculos in montẽ. ut pu&etis in hominẽ spem
uram ẽẽ colło candã. & sic dicite. Leuaui oculos meos ad mon¬
tes unde ueniet auxiliũ michi. Ut statim sub iungatis.
auxiliũ meũ adño qui fecit cȩlũ & terrã. Ergo leuẽmus ocu.¬

Expanded text:
nisi transcendisset omnia quae sunt facta per Verbum. Qualis ergo nisi transcendisset omnia quae sunt facta per Verbum. Qualis ergo iste mons, quam sanctus, quam altus inter illos montes qui susceperunt pacem populo Dei, ut colles possent suscipere justitiam? 6. Videte ergo, fratres, ne forte de ipsis montibus est Joannes, de quibus paulo ante cantavimus, Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ergo, fratres mei, si vultis intelligere, levate oculos vestros in montem istum; id est, erigite vos ad Evangelistam, erigite vos ad ejus sensum. Sed quia montes isti pacem suscipiunt, non potest autem esse in pace, qui spem ponit in homine; nolite sic erigere oculos in montem, ut putetis in homine spem vestram esse collocandam; et sic dicite, Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi, ut statim subjungatis, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Ergo levemus ocu
Abbreviated transcription (Latin):
In principio erãt uerbũ. & uerbũ erat apuddm̃. & ds erat uer¬
bum. Susceperat pacẽ mons iste. contẽ plabatur diuinitatẽ
uerbi. Qualis iste mons erat. quã excelsus & trans cenderat
omĩa cacumina terrarũ. transcenderat om̃s cãpos aeris. trans¬
cenderat om̃s altitudines siderũ. Transcenderat om̃s choros
uẽris de caelo & terra : facta sunt. Quęris dehis quȩ sunt
incȩlo & interra. utiq multo magis & ipsa facta sunt.
Queris despĩtalib creaturis. deangelis dear changelis.
sedib: dominagionib: uirtutib principatib: & ipsa facta
sunt. Nã cũ enumeraret hȩc omia plalmus: conclusit sic.
pse dix̃ & facta sunt. ipse mandauit &creata sunt. Sidix̃
& facta sunt. ꝑuerbũ facta sunt. Si autẽ ꝑ uerbũ facta
sunt. Non potuit iohannis cor puenire adid qđ ait. N¬
principio erat uerbũ. &uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ:

Expanded text:
In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat VerIn principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, contemplabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes chorosQuaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enumeraret haec omnia Psalmus, conclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Si dixit, et facta sunt, per Verbum facta sunt: si autem per Verbum facta sunt, non potuit Joannis cor pervenire ad id quod ait, principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum;
Abbreviated transcription (Latin):
imo .ẽ. adhominẽ. Quo autẽ ascendit cor hominis: sursum.
est. ab homine. Etiã sic fr̃s dici potest. qr siascendit incor iohannis.
si aliquomodo potest dici: intantũ ascendit incor iohannis. inquan.
dõ carnalib. & animalib nonualentib ꝑcipere quȩ sunt dĩ.¬
apłsꝰ cũ enĩ dicitis. egosum pauli ego apollo. non ne
homines estis& quid eos uolebat facẽre. qur b. exꝓbrabat. ge
homines erant & uultis nosse quideos facere uolebatꝰ audite
inpsalmis Egodixi dii estis. & filii exccelsi om̃s. Adhoc gͦ¬
nos uocat ds̃. nesimus homines. Sed tunc in melius non erimus
homines. si prius nos. eẽ. homines agnoscamꝰ: idest ut ad illã celsi.¬
tudinẽ abhumilitate surgamꝰ. nẽcũ putamꝰ nos aliquid. eẽ
cũ nichil sumꝰ. ñsolũ non accipiamꝰ qđ ñ sumꝰ : sed &amittam
qđ sumus. Ergo fr̃s dehis montib & iohannes erat. qui diãẽ.

Expanded text:
imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantIdeo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Ds? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus. 5. Ergo, fratres, de his montibus et Joannes erat, qui dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando uidetur terra in monte. & saxalatent sub monte.
&cũ quisque conatur ad montẽ. incidit insaxa: & non ibi inue.¬
nit portum. sed planctũ. Sic fuerunt quidã montes. & magnis
aparuerunt inter homines : &fecerunt heresim & scis mata. & di¬
uiserunt ȩccliam dĩ. Sed isti quidi uiserunt ecclesiã dĩ. non
erant illi montes dequib dictũ . ẽ. suscipiant montes pacẽ
populo tuo. Quomodo enĩ pacẽ sus ceperunt. qui unitatẽ
diuiserunt Qui autẽ susceper̃ pacẽ nuntiandã populo.
contẽ platisunt ipsa sapientiã. quantũ potu it humanis
cordib contingi. quod nec occulus uidit. nec auris audi.¬
uit. nec incorhominis ascendit. Si incor hominis non ascen.¬
dit. quomodo ascendit incor iohannis: Annon erat homo
iohannes ⁊ Anforte nec incor iohannis ascendit. sed cor ioh.¬
annis in illã ascendit: quod enĩ aseendit incorhominis. de

Expanded text:
aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim pacem susceperunt, qui unitatem diviserunt? 4. Qui autem susceperunt pacem nuntiandam populo, contemplati sunt ipsam Sapientiam, quantum humanis cordibus potuit contingi quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de
Abbreviated transcription (Latin):
iste iohannes fr̃s bem̃i. deillis montib dequib scriptũ est.¬
Suscipiant montes pacẽ populo tuo & colles lustitiam. Mon.¬
tes. excelsȩ animȩ sunt. colles. par uilȩ animȩ sunt. Sed idõ
montes excipiunt pacem. utcolles exciperẽ possint iustiti¬
am. Quȩ .ẽ. iustitia. quã colles excipiuntꝰ Fides. qui a
iustus exfide uiuit. Non autẽ acciperent minores animȩ
fidẽ. nisi maiores animȩ quȩ montes dictȩ sunt. ab ipsasa¬
pientia inlustrarentur. ut possint par uulis traicere qđ
possint paruuli capere. & uiuere ex fide colles. ꝗe montes
pacẽ suscipiunt. Abipsis montib dictũ . ẽ. ecclȩsiȩ. pax
uobiscum. Et ipsi montes pacẽ adnuntiando erctȩ. non se¬
diuiserunt aduersus eũ. a quo susceperunt pacẽ. ut ueraci¬
ter non ficte nuntiarent pacẽ. Sunt enĩ alii montes nau.¬
fragosi : quoquisq nauem cum inpulerit soluit᷑. Facile. ẽ. enĩ
cũ uidetur terra apericlitantib : quasi conari ad terrã: sed

Expanded text:
rissimi, de illis montibus, de quibus scriptum estSuscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed
Abbreviated transcription (Latin):
entia. Sedcũ cęco prȩsens ẽ.: oculis eiꝰ absens.ẽ. Nonqe ipsa
illi absens. ẽ.: sedqx ab illa ipse absens est. Quid ergo faciat iste⁊
mundet. unde possit uiderids̃. Quo modo siꝓpt̃ ea uidere ñ pos¬
set. qr sordidos & saucios oculos haberet. in ruente puluere uel
pituita. uel fumo. diceret illi medicus. Purga de oculo tuoquic.¬
quid mali iẽ.: ut possif uidere lucẽ oculorũm tuorũ. Puluis.
pituita fumus : peccata. & iniquitatessunt. Tolle inde ista omã
& iudebis sapientiã quȩ p̃sens. ẽ. qx ds̃ est ipsa sapientia & dictũ.
.ẽ. Beatimundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.¬

Expanded text:
entia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipsa entia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipsa illi absens est, sed quia ipse ab illa absens est. Quid ergo faciat iste? Mundet unde possit videri Deus. Quomodo si propterea videre non posset, quia sordidos et saucios oculos haberet, irruente pulvere vel pituita vel fumo, diceret illi medicus: Purga de oculo tuo quidquid mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum. Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt; tolle inde ista omnia, et videbis sapientiam quae praesens est: quia Deus est ipsa sapientia; et dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Erat lum̃ uerũ. qđ inluminat omnẽ hominẽ uenientẽ inhunc
mundũ. Ab illo lumine inluminatus. ẽ. iohannes baptista ĩ ab illo
& ipse iohannes euangelista. Ex ipso lumine plenus erat. qui dixit.
ñ sũ egoxp̃s. sed qui post me uenit. cuius ego ñ sũ dignꝰ corrigiã
calciã m̃ti soluere. Ab ipso lumine inlũminatus erat qͥdiaĩt. In
principio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. &ds̃ erat uerbum.
Ergo illa uita. lux esthominũ. Sed forte adhuc stulta corda capere
ĩstã lucẽ ñ possunt: qui apeccatis suis ad grauant᷑. ut eã uidere ñ
possint. Nonidõ cogitent quasi absentẽ esse lucẽ : qr eã uidere
ñ possunt. Ipsi enĩ ppt̃ peccata. tenebrȩ sunt : & lux lucoe. inte.¬
nebris. & tenebrȩ eam ñ conprȩhender̃. Ergo fr̃s quo modo homo
positus in sole cȩcus. prȩsens. ẽ. illi sol. sed ipse soli absens ẽ. sic omĩs
stultus omis iniquus. omis impius. caecus ẽ. corde : p̃sens ẽ. sapi.¬

Expanded text:
tem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes Baptista; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit: Non sum ego Christus; sed qui post me venit, cujus non sum ego dignus corrigiam calceamenti solvere . Ab illo lumine illuminatus erat qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed forte stulta corda adhuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non possint. Non ideo cogitent quasi absentem esse lucem, quia eam videre non possunt: ipsi enim propter peccata tenebrae sunt. Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Ergo, fratres, quomodo homo positus in sole caecus, praesens est illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stultus, omnis iniquus, omnis impius, caecus est corde. Praesens est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
filius : quando dicebat. Pat̃ enĩ diligit filiũ & om̃a demons-¬
trat ei quȩ ipse facit: tãquã pat̃. faciebat & filius uide¬
bat. Sic erat subrepens m̃tinostrȩ intellectus carnalis.
quasi pat᷑ facer&e qđ filius ñ facer& : filius aũ uiderit patrẽ
de monstrantẽ qđ fieroe a patre. Ergo uelut pat̃ faciebat.
qđ filius ñ faciebat. Modo iã uidemꝰ ãliquid facere filiũ :
illuc ducit. uno carnis loco remanere ñsinit : ut uersando
exerceat ÷ exercendo mund& : mundando capaces reddat :
capaces factos impleat. Quid denobis faciunt uerba h ee a
quidloq bat᷑ quidlo qͥt᷑ a paulo ante dicebat: qr de monstrat filiopat̃.¬

Expanded text:
Filius; quando dicebat, Pater enim diligit Filium, et omnia demonsFilius; quando dicebat, Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit: tanquam Pater faciebat, et Filius videbat. Sic erat subrepens menti nostrae intellectus carnalis, quasi Pater faceret quod Filius non faceret; Filius autem videret Patrem demonstrantem quod fieret a Patre. Ergo velut Pater faciebat quod Filius non faciebat; modo jam videmus aliquid facere Filium, qctat; huc atque illuc ducit, uno carnis loco remanere non sinit, ut versando exerceat, exercendo mundet, mundando capaces reddat, capaces factos impleat! Quid de nobis faciunt verba haec? quid loquebatur? quid loquitur? Paulo ante dicebat quia demonstrat Filio Pat
Abbreviated transcription (Latin):
tiu quosiuiuficat pat̃ & filiusa anipsi st̃ deqͥb diximͦ laza¬
rus uł filius illius uiduȩ : uđ filia archisina gogi noui m̾
enĩ istos axpo dño suscitatos. Aliud aliquid nobis uult insi¬
nuare resur rectionẽ scilie&e mortuorũ : quã om̃s ex pecta¬
mus : ñ illã quã quidã habuerunt ut crederent ȩaeri. Resur¬
rexit enĩ latarus moriturus : resurgimꝰ nos sẽꝑ uicturi. Ia¬
lẽ resurrectionẽ pat̃ facit anfilius  unmo uero pat̾ infilio.
Ergo filius & pat̾ infilio. Vnde ꝓbamꝰ qe deista dicit resurrec
facit ad miraculũ : ñ aduitã gernã : secutus ait. Neque
enĩ pat̃ uidicat quẽ quã: sed om̃e iudiciũ dedit filio.
Quid ẽ hoc r demortuorũ resurrectione dicebat : qc sic̃
pat̃ suscitat mortuos & iuuificat : sic & filius quos uult ui¬
iuficat. Unde c̃tinuo tã quã rationẽ subiecit de iudicio di¬
cens neq eñĩ pat̃ iudicat quẽ quã : sed om̃e iudiciũ dedit

Expanded text:
 diximus, Lazarus, vel filius illius viduae , vel filia archisynagogi ? novimus enim istos a Christo Domino suscitatos. Aliud aliquid nobis vult insinuare, resurrectionem scilicet mortuorum, quam omnes exspectamus; non illam quam quidam habuerunt, ut crederent caeteri. Resurrexit enim Lazarus moriturus, resurgemus nos semper victuri. Talem resurrectionem Pater facit, an Filius? Imo vero Pater in Filio. Ergo Filius, et Pater in Filio. Unde probamus quia de ista dicit resurrectfacit ad miraculum, non ad vitam aeternam, secutus ait, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit rum resurrectione dicebat, quia sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat: unde continuo tanquam rationem subjecit de judicio, dicens, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit
Abbreviated transcription (Latin):
bit ei opera & id ẽ. demonstraturꝰ ẽ. hoc ÷ de monstrabit. Aliud ÷
de monstraturus ẽ. dicimꝰ defuturo. Quid ergohic agimꝰ fr̃s ⁊ ecce quã
qixeramꝰ patri coȩt̃nũ : nihil illo uariari ꝑ tẽmpꝰ : nichil moueri ꝑsꝑa¬
tia uel mom̃torũ uł locorũ: manere sẽꝑ cũ patre uidentẽ : uidentẽ pa¬
trẽ & iudendo existentẽ. Rursus nobis tempora nominans : demonis¬
trabit ei inquit in his maiora. Ergo de monstraturus ẽ. adhucali¬
quid filio qđ ñ nouit filius. Quid ergo facimꝰ. qͦmodo hoc intelligimus
dodiã. Quecũq pat̃ facit: hȩc eadẽ & filius facit similit̃. Un

Expanded text:
bit ei opera? id est demonstraturus est, hoc est demonstrabit. Aliud esbit ei opera? id est demonstraturus est, hoc est demonstrabit. Aliud esde futuro dicimus. Quid ergo hic agimus, fratres? Ecce quem dixeramus Patri coaeternum, nihil in illo variari per tempus, nihil moveri per spatia vel momentorum vel locorum, manere semper cum Patre videntem, videntem Patrem et videndo existentem, rursus nobis tempora nominans, demonstrabit ei, inquit, his majora. Ergo demonstraturus est adhuc aliquid Filio, quod non novit Filius? Quid ergo facimus? quomodo hoc intelligimus?do dixit, Quaecumque facit Pater, haec eadem et Filius facit similiter. U
Abbreviated transcription (Latin):
iora horũ de monstrabit ei opera ut uos miremini. Rursus hic turbat :¬
& quis ẽ. qͥdigne ꝑscrutet᷑ hoctantũ secretũ : sediã qm̃ nob loqui digna¬
eus ẽ. ipse aperit. neq eñĩ uellet dicere qđ noll&e intelligi. Quia dicere
dignatꝰ ẽ : sine dubio excitauit audientiã. Nũquid quẽ excitauit
ũt audir&: excitatũ deserit : dixinꝰ ut potuimꝰ ñ tẽ poralit̃ scire
filiũ : nec aliud esse filiĩ scientiã: aliud ipsũ filiũ &aliud eẽ. filii
uisionẽ & aliud ipsũ filiũ sed ipsã uisionẽ esse filiũ: & ipsã scientiã
uł sapientiã patris eẽ. filiũ. ł amq sapientiã & eã uisionẽ : gernã
eẽ. ab ac̾no ÷ &iã qͦ ẽ. coȩt̃na. Necibiptẽpus aliquid uariari nec
aliquid nasci qđ ñ erat : nec aliquid perire qđ erat. Dixcimꝰ ut potui-¬
mͦ. Quid ergo hic modo facit tẽpus ut dicer&e maiora his demonstra¬

Expanded text:
jora hjora ht quis est qui digne perscrutetur hoc tantum secretum? Sed jam quoniam nobis loqui dignatus est, ipse aperit. Neque enim vellet dicere quod nollet intelligi: quia dicere dignatus est, sine dubio excitavit audientiam; numquid quem excitavit ut audiret, excitatum deserit? Diximus, ut potuimus, non temporaliter scire Filium, nec aliud esse Filii scientiam, aliud ipsum Filium; et aliud esse Filii visionem, et aliud ipsum Filium: sed ipsam visionem esse Fimque sapientiam et eam visionem aeternam esse ab aeterno, et ei a quo est coaeternam; nec ibi per tempus aliquid variari; nec aliquid nasci quod non erat; nec aliquid perire quod erat. Diximus, ut potuimus. Quid ergo hic modo facit tempus, ut diceret, majora his demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ aũ ipsũ qͦuiluminam nec auertit᷑ ase : necꝑdit lucere qx luxẽ. Sic er¬
go demonstrat pat̃rẽ quã facit filio ut inpatre uideat omã filius & inpatre
sit om̃a filius. Uidendo enĩ natꝰ ẽ. & nascendo uid& : sed ñ aliquando ñ ui¬
dit & postea uidit. Sed meo qđ ẽ. illi uidere : in eoẽ. illi ẽẽ : in eoẽ. illinatũ
esse : ineo ẽ. illi ꝑmanere. Ineo ẽ. illi ñ mutari : in eoẽ. illisine initio & sine fi-
ne ꝑsistere. Hon ergo carnalit̾ accipiamꝰ qr sed & pat̃ & facit opꝰ &de
monstrat filio : & iud& filius opꝰ qđ facit pat̃ : & facit illud inalioloco
aut exalia materia. Oma enĩꝑipsũ factast̃ : & sine ipso factũ ẽ nichil
Uerbũ patris ẽ. filius: nihil dioxit ds̃ qđ ñ dixit infilio. Dicendo enĩ infilio :¬
qđ facturus erat. ꝑfiliũ : ipsũ. filiũ genuit : ꝑquẽ facer& om̃a : & ma-¬

Expanded text:
men autem ipsum quo illuminamur, nec avertitur a se, nec perdit lucem, quia lux est. Sic ermen autem ipsum quo illuminamur, nec avertitur a se, nec perdit lucem, quia lux est. Sic ergo demonstrat Pater rem quam facit Filio, ut in Patre videat omnia Filius, et in Patre sit omnia Filius. Videndo enim natus est, et nascendo videt. Sed non aliquando ndit, et postea vidit: sed in eo quod est illi videre, in eo est illi esse, in eo est illi natum esse, in eo est illi permanere, in eo est illi non mutari, in eo est illi sine initio et sine fine persistere. Non ergo carnaliter accipiamus quia sedet Pater, et facit opus, et demonstrat Filio; et videt Filius opus quod Pater facit, et facit illud in alio loco, aut ex alia materia. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Verbum Patris est Filius, nihil dixit Deus quod non dixit in Filio. Dicendo enim in Filio quod facturus erat per Filium, ipsum Filium genuit per quem faceret omnia. 5. Et ma