comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redigitur. Unde et acidim. qͣi a.¬
quidũ. Conditũ uotatũ quod nõ
sit simplex. sed cõmixtione pulmẽ
dictum. Est .n. potio ex aqua et
atq ꝯmotum. Idromellum quod
fiat ex a qua et malis macians.
Saccatũ liquor est aq̃ fete ium ad¬
mixtus. et sacco expressus. luxia.
et mellis ꝑmixta conficiatur ma¬
teria.Unde et dulcedinẽ retinet
et a crorem. Rodomellum dicitur
eo quod in sucto rose mel admis¬
ceatur. Mellitratũ uinũ melle
nxtum. Medus qͣi melus quia ex
melle fit. sicut calamitas pro ca¬
damitas. fecula uua pinguis de¬
cocta usq ad crassitudinem mel¬
lis. ac refrigerata utilis stoma¬
cho. Palsum quiquid ex uua pas¬
sa ꝯpressum exfluxĩt. Dicitur
autem passum a patiendo. Nã
ꝑcutit᷑ uua sutior et decoquitur.
et mñ fit passum. Defretũ dictũ
quod defraudet᷑. et qͣi fraudem
patiatur. Carenũ. eo quod fer¬
uendo ꝑte careat. Terçia.ii. ꝑte
musti admissa quod remanserit

Expanded text:
redigitur. Unde et acidum, quasi aredigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, sed commistione pigmentmistum. Est enim potio ex aqua et atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis 494 Matianis. Saccatum, liquor est aquae faeci vini admistus, et sacco expressus. Lorea .et mellis permista conficitur materia, unde et dulcedinem retinet et acorem. Rhodomeli dicitur, eo quod in succo rosae mel admisceatur. Melicratum, vinum melle mistum. 13. Medus, quasi melus, quia ex melle fit, sicut calamitas pro cadamitas. Faecula, uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis, ac refrigerata utilis stomacho. 14. Passum, quidquid ex uva passa compressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo. Nam percutitur uva siccior, et decoquitur, et inde fit passum. Defrutum dictum est, quod defraudetur, et quasi fraudem patiatur. 15. Carenum, eo quod fervendo parte careat. Tertia enim 495 parte musti amissa, quod remanserit
Abbreviated transcription (Latin):
spiramine repleta uico dixũpat.
Roseũ uinũ .i. cũ rubore. rosa .n.
rubore. nam album est. Sucmati¬
ũ. sucine gemine simile .i. fului
coloris. limpidũ uinũ .i. ꝑspicuũ
ab aque spẽ dictum. qͣr limphidũ.
limpha .n. aqua est. Turbidum
falerna regione campaine. uͥ op¬
tima uina nascunt᷑. Colatũ uas
propriũ nũcupatũ. in quo deporta¬
tur. Gazereũ uero. regio unde de¬
fertur.Gaza eñ opidũ est pales¬
tine. Imfertũ uinũ dicit᷑ quod alta¬
rio libat᷑ atq offert᷑. Spurtũ quod
offerri non licet. aut cui a qua ad¬
mixta est. qͣi spuriũ boc est in mũ¬
dum. honorariũ uinũ quod regib
et potentibus honoris grã offert᷑.
Cato de mnocençia sua. Cum eem̃
in prouĩtia legatus. quã plures ad
pretores et consules uinũ honora¬
rium dabant. nũꝙͣ accepi. ne pri¬
uatus quid̃. Erudũ uinũ est. ĩ sua¬
ue quod serui potant. Acetũ uel
aqua mixtũ cito in hũc saporem

Expanded text:
spiramine ilico disrumpat. spiramine ilico disrumpat. Roseum vinum, id est cum rubore; rosa enim est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum,Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato, de innocentia sua: Cum essem in provincia legatus, complures ad praetores et consules vinum honorarium dabant, nunquam accepi, ne privatus quidem. 9. Crucium vinum est insuave, quod servi potant. Acetum, vel aqua mistum cito in hunc saporem
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾alit̾ quod suꝑficies eius equalis
sit. hinc et equora. Quã inde recẽ¬
tẽ dicimus. qr nõ est utilis uetusta
ut uinũ. sed statim sublata de flu.¬
mine. fonte uel puteo. fatestit .n.
hoc alii quod nos cura soluat. lieũ
appellant. ueteres uinũ uenenum
uocabant. sed postꝙͣ inuentũ est uitꝰ
centulas inquit ita uinũ debere fu¬
gere ut uenenũ. ne pro etatis calore
feruenti bibant et peant. Iñ est qd̾
apud ueteres romanos femine nõ
utebant᷑ uino. nꝰ sacrorũ causa
q sincerũ est. sicut et aquã merã
poris pueris oꝑariis quibus panis
tempe id ẽ soli aut seꝑatĩ ñ ut in
pͣndio aut in tena aut unã mẽlã
Iñ credimus etiã illud tempus qd̾
post medium diem est. meridiem
appellari. quod purum sit. Mllustum
est uinum e lacu statĩ sublatũ. Dic¬
tum autẽ credit᷑ mustũ qd̾ in se
limũ et terram habeat mixtam.
Nam mus terra. uñ et humus.
Cuiꝰ tanta uis feruoris est. ut ua¬
sa ꝙͣuis grandia ex eo plena absor

Expanded text:
ata quod superficies ejus aequalis sit. Hinc et aequora, quam inde recentem dicimus, quia non est utilis vetusta, ut vinum: sed statim sublata de flumine, fonte vel puteo. Fetescit enim Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus centulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vinum, nisi sacrorum causa que sincerum est, sicut et aquam meram,poris pueris operariis quibus panisid est soli ac separatim, non, ut in prandio aut in cena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut vasa quamvis grandia ex eo repleta absque
Abbreviated transcription (Latin):
quo in ꝯluctudine uulgari dr̃.
quid me mones et tutorem. et
pedagogum obrui. Testes dicunt᷑. qui
testimonio adhiberi solent sicut signa¬
tores quod testamentũ signent. Te¬
tricus mons in sabinis asꝑimus. unde
et tristes homines tetricos dicimus.
Taciturnꝰ in tacendo diuturnus.
Trutinator examinator. ex iudicii libra
ppendens recta. trans latione attutina.
que est gemina ponderũ lances tenax¬
mĩmi cupudior ꝙ tenet interdũ et
ꝑtinax. Et uculentus cornus terribłis
eo ꝙ sit torto uultu et turbulento as¬
bilis. Teter ab obscura tenebrosa qr
uita. Teterimius profero niimiũ tetrũ
ir ueteres profero dixerunt ut enninꝰ
tetros elephantes. Terribilis. q t̾rorẽ
habet et tictur. Tergiuer sator qui
ammũ q̃i tergum uert᷑at huc et illuc
nec facile qualis sic intelligitur. Te¬
nulentes a temeco .i. uitio dictus. Ei¬
sanguinenam timor sanguinem ge¬
lat. qui aoactus gignit timorem.

Expanded text:
quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signent. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. Trutinator, examinator, ex iudicii libra perpendens recta; translatione a trutina, quae est gemina ponderum lances. Tnummi cupidior, quod teneat. Interdum et pertinax. Truculentus. Torvus, terribilis, eo quod sit torto vultu et turbulento asbilis. Teter, ob obscura tenebrosaque vita. Teterrimus, pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro fero dixerunt, ut EnniusAnn. 607: 'tetros elephantos.' Terribilis, quia terrorem habet et timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Tisanguine; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi incense uictime ardeant. Alii
aras dicunt a precationibus. q̃s
tatio satura dicit᷑. Aln uolunt
ab altitudine aras sed male. Atare
autẽ ab altitudine constat esse
nominatum. quasi alta ara.
Pulpitum quod in eo lector uel
psalmista positus in publico con¬
spici a populo possit. quo liberiꝰ
audiatur. Ttbunal eo quod a sa¬
cerdote m̃ t̾buant᷑ precepta uiuẽ¬
di. Est enĩ locus in sublimm con-¬
stitutus. ude uinu̾si audire pos¬
sunt. Alias t̾bimal a t̾bus deno¬
minatum. quod ad illud tribus
conuocentur. Analogium digum¬
quod sermo inde predicetur. Nam
logos grece ser mod dicitur. Quod
et ipm̃ alciis situm est. ut in eo
lector uel ꝓsalmista positus. ospici¬

Expanded text:
ibi incensae victimae ardeant. Alii ibi incensae victimae ardeant. Alii aras dicunt a precationibus, id eecatio κατάρα dicitur. Alii volunt ab altitudine aras, sed male. 14. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta ara. 15. Pulpitum, quod in eo lector, vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo liberius audiatur. 16. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi exaudire possint. Alias tribunal a tribubus denominatum, quod ad illum tribus convocentur. 223 17. Analogium diquod sermo inde praedicetur; nam λόγος Graece sermo dicitur; quod et ipsud altius situm est ut in eo lector vel psalmista positus i
Abbreviated transcription (Latin):
ante ingressum diluebant᷑. et ap¬
pellari delubra a diluendo. Ipse
sunt nũt edes cum sacris fontib
in quibus fideles regenerati priri¬
ficantur. Et bñ quodam p̃sagio
delubra sunt appellata. Sunt enĩ
in ablutione pectatoꝵ. fons in de¬
lubris. locus regeneratorũ est. in
quo seꝑtem gradus in spc̃ sancti
misterio formantur. tres in desten¬
su. et tres inascensu. Septimus
uero is est qui et quartus. id est
similis filio hoĩs extinguens for¬
natem ignis stabilimentũ pedũ
fundamentun aque in quo ple¬
nitudo diuinitatis habitat corpo¬
ralit᷑. basilice prius uocabantur¬
regum habitacula. Unde et nom̃
regie habitationes. llunt autẽ
ideo diuina templa basilice no¬
minantur. qr ibi regi omĩum dõ
cultus. et sacrificia offeruntur.
martiiũ locus martirii greca
diriuatione. eo quod in menioria
martyris sit constrnctum. uel qd̾
sepultra sanctoꝵ ibi sunt martitũ.
Aram quidã nocatã dixerunt qd̾

Expanded text:
ante ingressum diluebantur; et apante ingressum diluebantur; et appellari delubra a diluendo. Ipsa sunt nunc aedes cum sacris fontibus, in quibus fideles regenerati purificantur: et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur; tres in descensu et tres in ascensu: septimus vero is est qui et quartus, id est similis Filio hominis, extinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae; in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae prius regum habitacula, unde et nomen regiae habitationes. Nunc autem ideo divini templa basilicae nominantur, quia ibi Regi omnium Deo cultus, et sacrificia offeruntur. 12. Martyrium locus martyrum Graeca derivatione, eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. 13. Aram quidam vocatam dixerunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
chi habitatio est. Illonos em̃ apud
grecos solus. sterio statio. id est
solitarn habitatio. Ce nobium ue¬
ro ex greco et latino uidetur esse
compositum. Est emĩ babitaculũ
plurimoꝵ in ꝯmuẽ iuentium.
Ceno enĩ grece cõmune dicit᷑. Tẽ¬
ꝑli nomen gn̾ale pro lotis enĩ qui¬
buscũq magnis. antiqui templa
dicebant. Et templa dicta. quasi
tecta ampla. Sed et locus desig¬
natus ad orientem. a cõtemplati¬
tica ad occasum. sinstra ad seꝑtẽt᷑¬
onem. dextra ad meridiẽ spectuns.
Unde et qñ templũ construebant¬
ad orientẽ spectabant equinoctĩ¬
alem.it a ut linee ab ortu ad occidẽ¬
ten misse. fierent ꝑtes celi dextͣ
simstraq equales ut quicũq con¬
suleret ac dep̃caretur. rectũ aspicẽt
orientem. fana dicta a faunis quib
templa error gentiliũ construebat.
uñ et osulentes demonũ respon¬
sa audirent. Delubra ueteres dice¬
bant templa fontes habencia. qͥb

Expanded text:
chi habitatio. Monos namque apud chi habitatio. Monos namque apud Graecos solus, sterium, statio, id est solitarii habitatio. 6. Coenobium ex Graeco, et Latino videtur esse compositum.in commune viventium; κοινὸν enim Graece commune dicitur. Templi nomen generale; pro locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatitica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, orientem spectabant aequinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta a Faunis, quibuso templa error gentilium construebat unde consulentes daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant templa fontes habentia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
acra de edificiis sacris
sunt loca diuinis cultib
instituta. ut pote ea in q̃b
altaria litantibus de more pontifi¬
tibus ꝯsetrantur. Sancta iuxta ue¬
teres exteriora templi sunt. stã aut̃
sanctorum locus templi secretior.
ad quem nulli erat accessus. nꝰ tm̃
sacerdotibus. Dicta autẽ sancta scõ¬
rum ꝙ exteriori oraculo sanctiora
stõꝵ sanctiora sunt. sicut cantita
canticorum. ꝙ uniu̾sa cantica p̃cel¬
lunt. Sanctũ autẽ a sanguine
hostie nũcupatum. Nichil em̃ scm̃
apud ueteres dicebatur. n quod
hostie sangiuẽ esset conse cratum
aut conspsum. Item sanctũ quod
extat esse santitum. Sancire est
aut̃ confirmare. et irrigatione
pene ab miuria defendere. Sic ⁊
duta. eo quod mde responsa red¬
duntur. et oracula ab ore. Pene
tralia secreta sunt oraculorum.
et penetralia dicta sunt abeo qd̾
est penitus. hoc est pene intus. O
in quo nemo aliquid agere debet.
ñ ad quod est factum utñ et nomẽ
accepit. Monasteriũ uniꝰ mona¬

Expanded text:
r. De aedificiis sacris . Sacra sunt loca divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus altaria litantibus de more pontificibus consecrantur. Sancta iuxta veteres exteriora templi sunt. Sancta autem sanad quem nulli erat accessus, nisi tantum sacerdotibus. Dicta autem sancta sanctorum, quia exteriori oraculo sanctiora ratione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorum, quia cantica sanguine hostiae nuncupatum; nihil enim sanctum apud veteres dicebatur nisi quod hostiae sanguine esset consecratum aut consparsum. Item sanctum, quod extat esse sancitum. Sancire est autem confirmare et inrogatione poenae ab iniuria defendere; sic et dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Pentralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est, pene intus. Ortum, in quo nemo aliquid agere debet, nisi ad quod est factum, unde nomen accepit. 5. Monasterium, unius mona
Abbreviated transcription (Latin):
¶Itera est. ꝑs minima uocis
uartitulate: literarũ alie sunt
uocales. alie consonantes. Consonã.¬
tie᷑ alie sunt semiuotales. alie mute
feruntur. et pse sillabam faciunt
Sunt aut̃ nũo quĩq ia.e.⁊ .o .ii.¬

Expanded text:
ttera est pars minima uocis articulatae. litterarum aliae sunt uocales, aliae consonantes. consonantium aliae sunt semiuocales, aliae mutae. feruntur et per se syllabam faciut. sunt autem nu
Abbreviated transcription (Latin):
Ob hoc quidam putant latinas lrãs
non plures esse ꝙͣ decem ⁊ septem.
accidunt unicuiq littere t̾a. nomen.
figura. potestas. Querit᷑ em̃ quid
uocetur lict᷑a. que figura sit. quid

Expanded text:
 ut quidam putent, Latinas litteras non plus esse quam decem et septem. accidunt uni cuique litterae tria, nomen, figura, potestas. quaeritur enim, quid uocetur littera, qua figura sit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝙ dicimus .n. regiq. hoĩq. deoi non
dicimus q regi q hoĩ. Expletiue dicte.
qr explent ppoitam rem. ut puta si hoc
non us. saltem illud fut. Cõmunes
nonimiant ᷑ qr ubi ius et ꝓ̃ponuntur
fatiam. Causales diciuit᷑ acausa. eõ
quod aliquid cogitent fat̾e̾. ut puta
otidi illum. qr ht̃ aurum: causa est:
Rationales dut᷑. aratione. qua qͥsq
utitur in faciendo ut quõ illum occidã
ne agnoscar. beneno aut ferro. ca
dicta. eo qd̾ nõib p̃ponat᷑ et
uerbis. Acrusatius aũt et ablutiue
coherent: nec aliquid ualent sole
poĩte. ut di. dis. couincte uͦ u̾bi figu¬
am fuciunt ut diduco distraho. cap̃
cumdicit᷑ ab exultante una. a dolente.
heu. ab irascente heu. a thum̃te hei.
Que uotes quarumcuniq lingnarũ
ꝓprie sunt: nec in ialiam linguam fucile
ictus sensibłis auditu quãtũ m

Expanded text:
 Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, 'si hoc non vis, saltim illud fac'. Communes nominantur, quia ubivis ponuntur faciam'. Causales dicuntur a causa eo, quod aliquid cogitent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Rationales dicuntur a ratione, qua quisque utitur in faciendo, ut 'quomodo eum occidam, ne agnoscar? veneno an ferro?' § 13 icta, quod nominibus praeponatur et verbicohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis figuram faciunt, ut diduco, distraho. CAPUTcum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile ictus sensibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ouerbium dictum est: eo quod
uerbis accidat. ut puta bene
legi. bene udu̾bium est. legi uerbum:
Unde gͦ dictum adu̾bium. qͣuod semꝑ
uerbo iũctum adimpleat᷑. Berbum
solum sensum adimplet: ut scribo:
Adũbium aũt sine uerbo non ht̃ ple¬
nam signfitationem: ut dhodie: Adicis
illi uerbum: hodie scribo et iũcto u̾bo
iuplesti sensum: cap̃ .x. de ꝑticipio
articipium dictum: quod nõĩs¬
let u̾bi capiat ꝑtes. qͣi ꝑticipium.
Anoiẽ enum uindicat sibi gn̾a et tasꝰ.
Auerbo tempora et significationes.
sensus sentencias q cõũgat.
hec enĩ ꝑ se nichil ualet. sed in copula¬
cione sermonum. quasi quoddam exi¬
bet glutinũ: Aut enĩ noĩa sociat. ut
augustnius et ieronimꝰ. aut ũba sẽbit
ut scribit et legit. Una aũt ił ouim
sius copulent sue disuingunt. Copa¬
latuue autem cõmnctiones dite: eos
sensum uel ꝑsonasu cõuingant ⁊ego

Expanded text:
erbium dictum est, eo quod erbis accidat, ut puta, bene legi. Bene adverbium est, legi verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo junctum adimpleatur. Verbum enim solum sensum implet, ut scribo. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut hodie; adjicis illi verbum, hodie scribo, et juncto verbo implesti sensum. 21 CAPUT XI. De participio. 1. Participium dictum, quod nominiet verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera, et casus; a verbo tempora, et significationes; sensus sententiasque conjungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum, quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut Augustinus et Hieronymus, aut verba, ut scribit et legit. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disjungant. 2. Copulativae autem conjunctiones dictae, eo quod sensum vel persona
Abbreviated transcription (Latin):
uel diuturntate uel maginitudi¬
ne redundant. multa prosternũt
et ipã dilunia dicunt᷑. Sciendũ
aucem flumina cũ supra modum
trescunt. non tantũ ad presens
i ferre dampna sed etiam aligua
significare futura. Explicit liber

Expanded text:
vel diuturnitatem, vel magnitudivel diuturnitatem, vel magnitudinem redundant, multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem flumina, cum supramodum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam et aliqua significare futura. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
quedam uero q̃ non erant abyst
aquarum clade omnia
que mundanerit deleat. P̾mũ
dilumiũ extitit sub noe. qñ omp̃e
hominũ sceribus offensus. toto orbe
conteco. deletis cunctis uũ spaciũ
hattenus uidemus in lapidib quos
ni remotis montibus conchis et
ostreis concretos. sepe etiam caua¬
tos a quis insere solemus. Sedm̃
dilumũ fuit in achaia. iacob pa¬
triarche et ogigi temporib. qui
elensine condit̾or et rex fuit. no¬
men qr loco et tempori dedit. Ter¬
ciũ dilinũ in tehessalia moysi uł
tertius post ticropeni regnauit.
Cuius temporib aquaꝵ illuuies
maiorem ꝑtẽ populoꝵ thessalie
assumpsit. pantis ꝑ refugia mon¬
tiũ liberatis marimie in monte
ꝑuasom cuius cir cuiti deucalion
tuns regno potiebatur. Qui tunt
idse ratibus comfugientes suscep¬
tosper gemina ꝑnasi iuga fouit
et aluitͦ. a quo propter ea grecorũ
ninũ insitam cordib duritiam.
Rd et flumina cũ insolutis auc¬
ta mibribus ultra consuetudinẽ

Expanded text:
quaedam vero, quae non erant, abyssd aquarum clade omnia quae inundaverit deleat. 2. Primum diluvium exstitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium indicium videmus in lapidibus, quos, in remotis montibus, conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis, visere solemus. 3. Secundum diluvium fuit in Achaia, Jacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. 4. Tertium diluvium in Thessalia, Moysi, vel tertius a Cecrope regnauit. cuius temporibus aquarum inluuies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium Parnaso, in cujus circuitu Deucalion tunc regno potiebatur; qui tunc 141 ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi juga fovit et aluit. A quo propterea genus humaum insitam cordis duritiam. 5. Sed et flumina cum insolitis aucta imbribus ultra consuetudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod normani et m̃suram excedit.
Abactor est fur iumentoꝵ et pecoꝵ
qm̃ uulgo abigegum uõcant. abigẽdo
scilicet. Acramꝰ et albatꝰ.ille a ueste
ngra iste ab alba. Aduena eo quod
aliunde uemat. alienigena. que ex
alia gente genitꝰ et no ex ea ubi est.
item alienigena. quod aliene religi¬
a colendo agrũ sicut siluitola. Assecda
eo quod sequat᷑ aliqm̃ lucri causa.
assiduus dicebat᷑ apud antiquos qui
assib ad erariũ expensis cõferendis
erat et in negocus quoq priblitis
apparet et udeatur et p̃sto sit adob¬
sequium. u̾ttentꝰ. ut aliquid audiẽs
teneat. actonitꝰ. ueluti furore. quodã
iustinctus atq stupelt̃s. dictul autẽ
actonitꝰ a tonitruũ strepitu. quasi
tonitruo obstupefactꝰ. et in mem̾o
fulgore aut. tactu proximꝰ. Alectus.
quod sit palã electꝰ. ub actus quod fit
ub actu remotus. Abortuuis quod nõ
oriatut. sed aboriatur et excidat.
Adoptuuis eo quod sit palam optatꝰ

Expanded text:
eo quod normam et mensuram excedat. eo quod normam et mensuram excedat. Abactor est fur iumentorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, ab abigendo scilicet. Atratus et albatus: ille a veste naliunde adveniat. Alienigena, qui ex alia gente genitus est, et non ex ea ubi est. Item alienigena quod alienae regia colendo agro, sicut silvicola. Assecla, eo quod sequatur aliquem lucri causa. 17 Assiduus dicebatur apud antiquos, qui assibus ad aerarii expensam conferendis erat, et in negotiis quoque publicis appareat, et videatur, et praesto sit ad obsequium. Attentus, ut aliquid audiens teneat. 19. Attonitus, veluti furore quodam instinctus, atque stupefactus; dictus 461 autem attonitus a tonitrui strepitu, quasi tonitruo stupefactus, et vicino fulgori, aut tactu proximus. 20. Allectus, quod sit palam electus. Abactus, quod sit ab actu remotus. Abortivus, eo quod non oriatur, sed aboriatur, et excidat. Adoptivus, quia est palam optatus
Abbreviated transcription (Latin):
auarum. progredi ultra qmͣ sufficit.
Auarus ex eo ꝙ dictꝰ: ꝙ sit audꝰ auri.
et nũ ꝙͣ oꝑib impleatur et qnͣto plus
habuerit. tantũ plus cupiat. flacti
suꝑ hoc concordare sentencia que¬
neq auaricia copia neq in opia minu¬
itur. auarꝰ a sapore translatum no¬
men habet. est ix i suauis. nec nouit
qmͣ qmͣ ad consorciũ suum aliqua
ĩuitare dulcedine. Adult̾ molator
maritalis pudoris. eo ꝙ alteriꝰ thoꝵ
polluat. anceps. huc et illut flultãs
ac dubiis an istud an illud capiat.
et in capite qua ꝑte dedinet anxius.
atrox quod sutetris morib. abstemus.¬
Eger quod agat᷑ infirmitate uel
tristicia ad tempꝰ. Egrotꝰ quod eger
frequẽtiꝰ sicut untꝰ et iracũdꝰ. Ermimo¬
sus arumine dictꝰ.qr ꝑ inopiam miser
factus esuriat et siciat. Auspex. eo
quod auiũ auspicia intendat sicut
auceps ꝙ aues capiat. Atͦsus ab ast̾
dictus. quasi malo syde̾ natꝰ. Enormis.

Expanded text:
avarum esse? progredi ultra quam sufficit. avarum esse? progredi ultra quam sufficit. Avarus ex eo dictus, quod sit avidus auri, et numquam opibus expleatur, et quantum plus habuerit tantum plus cupiat, Flacci super hoc concordante sententia, quuod avaritia neque copia, neque inopia minuitur. 10. Amarus, a sapore translatum nomen habet. Est enim insuavis, nec novit quemquam ad consortium suum aliqua invitare dulcedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quod alterius thorum polluat. 11. Anceps, huc illucque fluctuans, ac dubius, istud an illud capiat, et in quam partem declinet anxius. Atrox, quod sAeger, quod agatur infirmitate vel tristitia ad tempus. Aegrotus, quod sit aeger frequentius, sicut iratus et iracundus. Aerumnosus a rumine dictus, quod per inopiam miser factus esuriat et sitiat. Auspex, eo quod avium auspicia intendat, sicut auceps quod aves capiat. Astrosus ab astro dictus, quasi malo sidere natus. Aenormis,
Abbreviated transcription (Latin):
loqũdo.acer in unã qmͣq formani uegetꝰ
ut nimius. Alacer a uelocitate et cͣsu.
quali diceret aliger armiger eo quod
arma gerat. Alac̾s letus aͦlacriter
gestiens. et ulłius rei nouitate turbatꝰ.
Agilis ab agendo aliquid celeriter.
tator. et amabilis. alias mimitꝰ inueĩt.
Equus est scdm̃ naturam iustꝰ. et dictꝰ
ab equitate hoc est es ab eo qd̾ sit eqͥlis.
uñ et equitas appellata. ab equalitate
quadam scilicet. Equeuus eo qd sit alt̾i
equalis euo .i. coetanens arrogans eo
qd̾ multũ roget᷑. et ille fastidiosus sit
Audax proprie pro arrogante ponit᷑ .
Aminosus eo quod sit aninis et uirib
plenus. Anmatus. qͣi aiõ auctus et
animo firmatus. elatus. pro eo ꝙ se
ipm̃ suꝑ mensuram suam eleuẽt.
dum magnus sibi udet᷑ de hiis que
agit. Actollans quod se eleuet et
eigat. Almbitõsus quod honores ambi¬
at. Aiidus datꝰ ab auẽdo a uere ix
tuꝑ est. hinc et auarus. nã ꝙ̃ est esse

Expanded text:
loquendo. Acer, in unamquamque formam vegetus loquendo. Acer, in unamquamque formam vegetus ac nimius. Alacer, a velocitate et cursu, quasi diceret aliger. Armiger, quod arma gerat. Alacris, laetus: alacer, gestiens et nullius rei novitate turbatus. Agilis, ab agendo aliquid celeriter, tator et amabilis. Alias inimicus invenitur. Aequus est secundum naturam iustus dictus, ab aequitate, hoc est ab eo quod sit aequalis; unde et aequitas appellata, ab aequalitaquadam scilicet. Aequaevus, ab eo quod sit alteri aequalis aevo, id est, coaetaneus. Arrogans, eo d multum rogetur, et ille fastidiosus sit. Audax proprie pro adrogante ponitur. Animosus, quod sit animis et viribus plenus. Animatus, quasi animo auctus, quasi animo firmatus. Aelatus, pro eo quod se ipsum super mensuram suam elevet, dum magnus sibi videtur de his quae agit. Adtollens, quod se elevet et erigat. Ambitiosus, quod honores ambiat. Avidus dictus ab avendo; avere enim cupere est. Hinc et avarus. Nam quid est
Abbreviated transcription (Latin):
tutela consistere de noĩbus¬
uemant non pene omĩbus
patet pro inde q̃dã nostendi grã huic
oꝑi interiecimꝰ de quibuldã notablis
nomiinũ unde ueniat a philosophis ean
teneat rõnem. ut ꝑ denoiãtionẽ homo
ab humanitate. sapiens a sapientia
noiẽtur. qr p̾ꝰ est sapiencia. deinde sapi¬
ens tamen claret alia specialis in ori¬
gine quorũdam nomi causa sicut homo
ab humo unde prop̾e est homo appellatꝰ.
ex quib ex empli gratia. q̃dã in hoc oꝑe
posuimꝰ. Heros uir fortis et sapiens.
actor ab agendo dictus. Auctorẽ auten
feminino genere dici non posse. nam
quedam insiut q̃ in femĩno flecti nõ
potest .i. qui nut̾t et qui nutritur. sed
amore torquet libidinis. Amitꝰ ab amo
teneant. Amablis autẽ quod sit amore
dignus. Ama sius eo quod sit pronus
ad amorem. Astutus ab asta uocatus¬
est quod est calidi et cauti hom̃is. qui
possit sine peritulo fortiter aliquid age
Argutꝰ qͥ argumenta cito inuenit in

Expanded text:
tutela consistere. Oant, non pene omnibus patet. Proinde quaedam noscendi gratia huic operi interiecimus. De quibusdam vocabulis nominum, unde veniant, a philosophis eam teneat rationem, ut per denominationem ab humanitate, SAPIENS a sapientia nominetur, quia prius sapientia, deinde sapiens, tamen claret alia specialis in origine quorumdam nominum causa, sicut homo ab humo, unde proprie homo est appellatus. Ex quibus exempli gratia quaedam in hoc opere posuimus. A 2. Aeros, vir fortis et sapiens. Auctor ab augendo dictus. Auctorem autem feminino genere dici non posse. Nam quaedam sunt quae in feminino flecti non potest; id est et qui nutrit et qui nutritur; sed amore torquetur libidinis: amicus ab hamteneant. Amabilis autem, quod sit amore dignus. Amasius, eo quod sit pronus ad amorem. Astutus ab astu vocatus, quod est callidi et cauti nominis, qui possit sine periculo fortiter aliquid facere. Argutus, quia argumentum cito invenit in
Abbreviated transcription (Latin):
oruintur: Secunda occidentalis est u̾¬
nobis alique stelle occidunt: Tertia sep¬
temtonalis. ubi sol ꝑuenit in diebus
maioribus Quarta australis. uibi sol
ꝑuemit noctib maioribus. Oriens autẽ
ab exortu solis nĩcupatus est Occidens
qd̾ diem faciat occidere atq interire
Abscondit .i. lumen mundo. et tenebras
suꝑinducit. Septent̾on nutẽ a .uii. stellis
axis uocata. que in ipa reuolute rotant᷑
Hic propͥ̾e et uertex dicit᷑. eo quod u̾tit᷑¬

Expanded text:
oriuntur. Secunda occidentalis, unobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens autem ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertit
Abbreviated transcription (Latin):
tunt putius mitat ether Merũ em̃
purumdicit᷑. Sunt aut̃ et alia .uii. cly¬
mata celi qͣi .uii. linee ab oriente in occi¬
dentem. sub quib et mores hoĩnũ dispa¬
res. atqꝑ mãlia spetialit᷑ diu̾sa nascunt᷑.
que uocata sunt a lotis quibusdam fame¬
sis. Quorũ pͥmũ est merois. scd̾m soins
tercium tathicorax .i. affrica. quartum
rodus. qũtum helespontus. sextũ meso¬
terras est ea pars celi que a nobis tota
uidetur Emisꝑion sub terra est. que
quĩq sunt. quarum distũit
frigoris aut scaloris inhabitabiles
existunt: Que ido zone uel t̾tuli ap¬
pellantur. eo quod in circũductione
areticus appellatur. es quod intͣ enm
auctor signa inclusa prospitiuntur.¬
cos dicit᷑᷑ qr in eo circulo sol aquil onis
fimbus estatem fatiens. ult̾ eum c̾tulũ
non tͣnsit. sed statim̃ renertitur. et m̃
tropicos appellatur: Ter tuis cirtulus
hymerinos. qr a latinis id̾o eq̃ noctialis
appellatur. eo ꝙ sol cum ad eum orbem

Expanded text:
er. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam famosis; quorum primum est Merois, secundum Syene, tertium Catachoras, id est Africa, quartum Rhodus, quintum Hellespontus, sextum Mesoterra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae quinque sunt, quarum distinctifrigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Quae ideo, et zonae, vel circuli appellantur, eo quod in circumductione Arcticus appellatur, eo quod intra eum Arctorcos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. oriens et occasus. Nam celi¬
luma porta sol procedit. alia se
recipit. cap̃ xix. de gẽma facie cili
acies celi nel caput orientalis
regio ultima septent̾onalis. de
qua lucanus: Sic mũdi ꝑs ma
iacet. quã zona iualis. ꝑpetueq pre¬
munt hyemes.c. xx.de .iiii. ꝑtib ce¬

Expanded text:
sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit. CAPUT XLI. De gemina facie coeli. 1. Facies coeli, vel caput, orientalis regio; ultima septentrionalis. De qua Lucanus: Sic mundi pars ima facet, quam zona nivalis, Perpetuaeque premunt hiemes.
Abbreviated transcription (Latin):
Uestor. a querendo dictus qͣi
quesitor. questiosus. q̃rimomo¬
sus q̃rulus quia querelam.
et tanꝙͣ relegit ea que ad
tes. ex diligendo diligentes ex intell¬
gendo intelligentes. Ratiotinator
dictꝰ uir magnꝰ. qr de omnib rebus
quas esse mirabiles constat possit
retractare est repetere quod omiserat
Recipistens. eo ꝙ menteni post insa¬
niam recipi. aut qr resipit qui sapere
desierat. castigat ix se ipm̃ demencie
et confirmat animũ suum ad rectius
uiuendũ cauens ne iterũ corruat. re¬
pentinus. a repente repens autem et
adu̾biũ et nomẽ pot̾ esse. ħobustus
rerei appellatꝰ. hapidꝰ uelox pedibus.
Raptor eo quod corruptor inde et rap¬
ta eo quod corrupta est. Rens are
cupatuł. ereus maiestatis p̾ͥmũ dictꝰ.
qui adu̾sus rem publitam aliquid egis¬
set. aut quicũq hostib consensisset.
dictꝰ aut reꝰ maiestatis. qr maius ẽ
ledere prĩam qm̃ ciuem unũ. postea¬
adu̾sum maiestatem̃ pͥncipis egisse

Expanded text:
estor a quaerendo dictus, quasi quaesitor. Quaestuosus. Querimoniosus. Querulus, quia querellam et tamquam relegit ea quae ad elegendo elegentes, ex diligendo diligentes, ex intellegendo intellegentes. Rationator dictus vir magnus; quia de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possunt retractare est repetere quod omiseras. Resipiscens, eo quod mentem quasi post insaniam recipit, aut quia resapit qui sapere desierat. Castigat enim se ipsum dementiae, et confirmat animum suum ad rectius vivendum, cavens ne iterum corruat. Repentinus, a repente. Repens autem et adverbium et nomen potest esse. Robustus, ris appellatus. Rapidus, velox pedibus. Raptor, eo quod corruptor. Inde et rapta, eo quod corrupta est. 238. Reuscupatus. 493 Reus majestatis, primum dictus qui adversus rempublicam aliquid egisset, aut quicunque hostibus consensisset. Dictus autem reus majestatis, quia majus est laedere patriam quam civem unum. Posteaadversus maiestatem principis egisse
Abbreviated transcription (Latin):
et ex distulatione tabularũ inata
cerussa muenitur. Quod ablatum
et a refactum teritur atq iterum¬
aceto admixto in pastulis diudit᷑.
et in solo sictat᷑. hac obseruantia si
laminas ereas sarm̃tis supponas. e¬
iugniem creant. E alcantũ dictũ.

Expanded text:
et ex distillatione tabularum innata et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atqaceto admisto in pastilis dividitur, et in sole siccatur. Hac observantia, si laminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum . . .
Abbreviated transcription (Latin):
ruerit. si exuras et conteras a diec¬
to glutine nitorem indici reddet.
Ust̾a que plurimũ necessaria est.
nullo negotio prouenit. Nam et
si glebam silicis bene igne excoquas
et a ceto acerrimo suꝑtulam extin¬
guas. madefacta fungia colorem
purpureũ reddet. Eam ubi ꝯt̾ue¬
ris ulta erit. Omne autẽ atramẽ¬
tum sole ꝑficit᷑. omnes colores cal¬
cil ad mixtione corrũpuntur. mhe¬
linũ dictum quod eiꝰ met alli ferax
sit ima ex cicdadibus insula. me¬
los noiẽ. Est em̃ candidũ. nec n¬
tunt ir eo pictores propt̾ niimiam
pinguedinem. Anulare quod uocãt
candidũ est. quod muliebres pictu¬
re lũnantur. fit et ipm̃ ex creta
adm ytis iutreis gẽmis. Cerussa
fit hic mõ. In uase a ceto a cerrimo
ĩplero sarm̃ta aminea in eodem
uasculo collocabis. ac suꝑ sarm̃ta ta¬
bulas plumbi tenuissimas pones.
Penide nas diligentissime claudesᷤ
ilimes q ne aliquid spiraminis exeat
Nost dies autẽ.xxxͭͫͥ uas aperitur.

Expanded text:
ruerint, si exuras et conteras adiecruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admixtione conrumpuntur. Melinum dictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eum pictores propter nimiam pinguedinem. Anulare, quod vocant, candidum est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tinguit᷑. bibitq eum colorẽ celeriꝰ
lanis. Precipuũ est tñ aliud quod
adhuc uase rudibus medicam̃tis
mebriatur. Pro d. ximũ est egesto
eo quod addita crrta inuil idem
et quotiens id fcm̃ est eleuatur
bonitas. Preciosissime purpure
calamis. spuma adherente limo.
Est autẽ coloris cianei. mixturã
purpuree cerutiq mirabilem red¬
dens. Est autẽ alterũ genus in
purpurariis officinis. spuma in
ereis cortuns innatans. ꝙͣ infec¬
tores detrahentes sutant. Atra¬
mentum dictũ quod sit atrum.
Cuius spẽs et puture et cotidiano
usui necessaria est. sed istud int̾
facticios est. fit eñ ex fuligine pli¬
ribus modis. supardeutes tedas
resina adiecta lacusculo edificata
que fumũ retineat. Huic pictores
cũ aqua admiscent glutem. ut
rum ueterũ carbones cũ glutino
tricti. inducendil parietibul atra¬
menti spem̃ reddunt. Sunt et
qui uini fecem siccatam ercoquãt
timo tinctũ. postea quã siccitate a¬

Expanded text:
tinguitur bibitque eum colorem celerius tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpuracalamis, spuma adhaerente limo: est autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae et quotidiano usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut irum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant,timo tinctum posteaquam siccitate a
Abbreviated transcription (Latin):
intur autẽ in aureil et argentariis
metallis. melior quo magis rufa.
quoq magil uirul redolet. Quãq
et cerussa si torreatur. in fornace
sandatacũ facit. unde et colore
est flãmeus. Quod si torreatur
equa ꝑte rubrica. ad mixta sandicẽ
colligitur in ponto ex auraria ma
purum et fusile. gracili uenarum
discursu. Quod uero pallidiꝰ aut
sandarace simile est. deti̾us iudica¬
tur. Est et tertiũ genus scamosum
quo miscetur aureus color. uis eorũ
ut sandarate. sed acrior. Ocra et ipã
in insula rubri maris to pazion nas¬
citur. ubi et sandaraca.fit quoq et
ocra exusta rubrita in ollis nouis lu¬
to c̾cũlitis. que quãto magis in tam¬
no arserit. tanto melior Rit. uene¬
tum ceruleum tempate alexandri¬
a pͥmũ repperit. In it alia ex arene
puluere et iutri flore idẽ faciunt
Sed si ciprum in fornate adustũ.
hnns ꝑmixtioni addideris uestoriã
similitudo erit. Purpurillim ex
creta argentaria cũ purpuris ꝑit̾

Expanded text:
nitur autem in aureis et in argentariis nitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem colligitur in Ponto ex auraria matpurum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter
Abbreviated transcription (Latin):
nibus plus habundat. uñ etiam
nomen prop̾o flumum dedit. huius
distillatio argentum.liquidũ gignit
Nlimũ autem hoc quidam dñt esse
cuinabarm. Einabarin aut a dra¬
cone et barro .i. elefanto cognoĩatũ.
Aiunt .ii. draconũ ẽẽ sanguinem.
dum implitant elefantos. Ruunt
enĩ belue ⁊ dracones obruunt᷑. quoꝵ
fusus cruor t̾rã ⁊ inficit. fitq pig¬
mentum. quicquid solo tĩxĩt. Est
pulius coloris rubri. Prasm .i. cre¬
ta uiridis. et si in aliquibus t̾ris
promiscus gn̾e̾tur. optima tamẽ
in libia cuo̾nensi. Crisocolla colo¬
re parasmo est. dicta quod uena eiꝰ
aurum babere tradit᷑. h ͨ et in arme¬
ma nascitur. sed ex macedonia pro¬
babilis uenit. foditur enĩ ex metal¬
lis ereis. cuiꝰ inuentio argentum.
atq indicũ prodit. Nam uene eius
cum hiis habent nature societatẽ.
Cipria ab insula cypro u̾ plurima
reperitur. Sandarata in insula
rubri mari topario nascit᷑. colore
cumabario. odore sulphureo. Inue¬

Expanded text:
nibus plus abundat; unde etiam nibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Inve
Abbreviated transcription (Latin):
coloribus ꝯplent. tenentes ordinẽ
dictos quod calore ignis uł
sole ꝑficiunt᷑. siue quod
muitio colabant᷑ ut sũme subtili¬
tatis existerent. Colores autẽ aut
uascunt᷑ aut fiunt. Nascunt᷑ ut
sinopis. ⁊ubrica. paritomũ. melinũ.
frecia. auripigmentum. Cet̾i fĩ¬
guntur aut arte aut ꝑmixtione.
Sinopis inuenta pͥmũ in ponto ẽ.
nĩ nomen a sinope urbe accepit.
Species eius tres. Rubra. et minꝰ
rubens. et int̾ has media. Rubri¬
ca uocata. quod sit rubra. et sã¬
guineo proxima. hec plurimis lo¬
cis gignitur. sed optima ponto.
uñ et pontita dicit᷑. Siricum rubri
coloris pigmentum. ex quo et libro¬
rum capita scribunt᷑. Ipm̃ est et
phenicum. appellatũ it a eo quod
in siria colligatur. i littorib ⁊ ubri
ma.is ũ fem̾ces inbabitant. Aliud
est autem sericum. aliud est siricũ.
N. am sericum lana est. quã seres mit¬
tunt. siricũ uero pigmentum. quod
ciunꝰ. Nam sepe fit aut sinopide aut
cuiꝰ pigmenti hispania ceteris regio¬

Expanded text:
coloribus complent tenentes ordinem dictos, quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod in initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. 2. Colores autem, aut nascuntur, aut fiunt. Nascuntur, ut sinopis, rubrica, paretonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur, aut arte, aut permistione. 3. Sinopis inventa primum in Ponto est. Inde nomen a Sinope urbe accepit. Species ejus tres: rubra, et minus rubens, et inter has media. 4. Rubrica vocata, quod sit rubra, et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto, unde et Pontica dicitur. 437 5. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsum est et Phoeniceum, appellatum ita, eo quod in Syria colligatur in littmaris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod cios; nam saepe fit aut Sinopide aut Cuius pigmenti Hispania ceteris regio
Abbreviated transcription (Latin):
perum humanarum sint¬
imitatores. Nam habebant siummi
auctorem qui anteꝙͣ mĩmũ agerẽt.
fabulam pronunciarent. Nam fa¬
bule ita componebant᷑. a poetis. ut
ime eeñt motui corporis:
in italiam secum adduxit. quiq
ib archade salio. quẽ eneas

Expanded text:
erum humanarum sintimitatores, nam habebant suum auctorem, qui antequam mimum agerent, fabulam pronunciaret. Nam fabule ita componebantur a poetis, ut aptissime essent motui corporis. m Eneas in Italiam secum adduxit, quiqabArchade Salio quem Aeneas
Abbreviated transcription (Latin):
q̃i p̾uigenꝰ. qr pꝰ genitus. Unde et uulgo
añ natꝰ. uocabula hec a gente uidentur
declinata. Genitor genit̾x. agnati. a¬
gnate.cognati.cognate.progenitores.

Expanded text:
quia prius genitus. Unde et vulgo antenatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, progenitores
Abbreviated transcription (Latin):
num specus. et spargunt ibi gra¬
mina medicata.ad incitandum
draconũ saporem. atq ita somp¬
no sopitis capita desecant. et
genimas detrahunt. Sunt autẽ
candore trans lucido.usu earum
orientis reges precipue głantur.
Crisoptasiis ethiopicus est. quẽ
lapidem lux celat. prodit obscuri¬
tas. Nocte igneus est die aurens
flogites ex pͦsida est. ostentans.
intra le quali flammas estuan¬
tes. que nou exeant. Syrtites
nocata. quĩ in lictore syrtiũ inuẽ¬
ta pͥmũ est in parte lucame. colo
biuꝰ troceul. intra stellas otinẽs
languidas et sub nubilo remtẽtes
mas aspicit᷑ ex igneo colore radi¬
ans auro portans secum in extre

Expanded text:
num specus, et spargunt ibi granum specus, et spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant, et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum Orientis reges praecipue gloriantur. 8. Chrysoprasus Aethiopicus est, quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. 9. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuantes, quae non exeant. 280 10. Syrtites vocata, quoniam in littore Syrtium inventa primum est in parte Lucaniae. Color ejuscroceus, intus stellas continens elanguidas, sub nubilo renitentes. mas aspicitur, et igneo colore radians auro portante secum in extre
Abbreviated transcription (Latin):
lucernarum flagrantia. gignitur
in multis lotis sed probatisłima ap
indos. Quidam eam renussiorem
carbunculum esse dixerunt. huius
duplex facies est. que put pura ra¬
diat. alt̾a que cocti rubore. a sole
ex calefactus. aut digitorum atc̾c¬
tu. paleas et cartarum fila. ad se
rapere dicit᷑ sculpturis resistit at
si qñ sculpta est. dũ signa in p̾mit
quasi quodã aminali morsu ꝑtẽ
cerae recẽtat. Genera enis quãtuor
Carcedoma hoc quod et lichins la¬
cere dicit᷑. qm̃qmͣ multo iuilior p̃¬
dictis nascitur apud apud nassa¬
monal imbre ut ferunt diuino.
muenitur ad reꝑcuslum lune ple¬
ne. onnã autẽ gn̾a sculpture re¬
sistunt. A la bandina dicta ab ala¬
banda asie regione cuiꝰ tolor ad
calcedomum uadit. sed rarus. Dra¬
contides ex cerebro draconis eruit᷑.
que ñ iiuenti abscisa fu̾it non
ingenuscit. Unde et eam magi am¬
putant dormientibus draconb
audaces enĩ uiri explorant draco¬

Expanded text:
lucernarum flagrantia: gignitur lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor. Carchedonia hoc quod et lychnis facere dicitur, quamquam multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi agi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draco