comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liĩ tm̃ dñico. Et siquid aliud huius¬
cemodi am̃ adu̾ti pocest tm̃ totum
hoc genus rerum et quibus pla¬
cuit sacerdotib eccłie uł religiois
cui preerant instituerunt nec dis¬
ciplina in hiis meliorem graui pru¬
dentiq xp̃iano nͥ ut eo modo agat
que agere uidetur eccl̾iam ad qua
forte deuemi̾t. Qd̃ enim neq contͣ
fidem neq cõtra mores bonos hẽtꝰ
in differenter sequendum et ꝓpter
eorum int̾ quos uiuitur societatem
seruandum est ne ꝑ diu̾sitatẽ obr¬
uacionũ scismata generentur de cai¬

Expanded text:
Dominico, et si quid aliud hujusmodi animadverti potest, totum hoc genus rerum, ut quibuscunque placuit sacerdotibus Ecclesiae, vel religionis, cui praeerant, instituerunt, nec disciplina in his melior est gravi prudentique Christiano, nisi ut eo modo agat, quo agere viderit ecclesiam ad quam forte devenerit. Quod enim neque contra fidem, neque contra mores bonos habetur, indifferenter sequendum, et propter eorum inter quos vivitur societatem servandum est, ne per diversitatem observationum schismata generentur. C
Abbreviated transcription (Latin):
poniam origim̾s causasꝙ
afficioꝵ. q̃ in ꝯmuni hab
eccłias celebrantur ex par¬
tre aliqua explicanimꝰ. de¬
inceps exordia eorum qui diuino cul¬
tu in misteria religionis impẽdũt
ordine ꝓse quamur.
De clericis:¬

Expanded text:
oniam origines et causas officiorum quae in communi ab Ecclesia celebrantur ex parte aliqua explicuimus, deinceps exordia eorum qui divino cultui ministeria religionis impendunt ordine prosequamur. De clericis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuculos habicant intam iugili
cͥcum spettione custodiant ⁊ qua
unuisquisq in dustria cliuiñ opuis
exceat ep̃o suo renuntiet nec obten¬
dat ep̃e non egͤre plebem archipbr̃o
quasi ip̃e eam gub̾nareualeat qr¬
⁊ si ualde ydopieus est decet eñ ut᷑ pa¬
ciatur bona sua. ⁊ sicut ip̃e mar̾ti

Expanded text:
habitant, vitam jugi circumspectione custodiant, et qua unusquisque industria divinum opus exerceat, episcopo suo renuntient. Nec obtendat episcopus non egere plebem archipresbytero. Quod si ipse gubernare valeat, quia est valde idoneus, decet tamen ut partiatur onera sua, et s
Abbreviated transcription (Latin):
quisierint tonare eis lecat hane eui
ad cccłiam quacumq eleg̾int uł a cõ¬
sanguineis suis uel amicis. sin. autẽ
ancea obierint quam firimut ꝑfece¬
rint altari tͥui seruiunt om̃ia perpetr¬
o sanctificent᷑ ⁊ inuistradant᷑. Oxs

Expanded text:
nc cui ad Ecclesiam quamcunque elegerint, vel consanguineis suis vel amicis. Sin autem antea obierint quam firmiter perfecerint, altari cui serviunt omnia perpetuo sanctificentur, et in jus tradantur. S
Abbreviated transcription (Latin):
fufragante potentia ⁊ heticorũ ꝓt̾uitas.
ip̃is sue falsitatis conatibelidat᷑ ⁊ cacħi¬
ce siplicitas u̾itatis in ece sc̃a resplendens.
eam uͥb de monstraret ab oĩ exactione
semꝑ augꝰti p̃sentia paric̾ ⁊ nigore. susful¬
ti de ꝯmini ꝯsilio fr̃m nr̃orũ nec ñ ⁊ alio¬

Expanded text:
icorum proteruitas in ipsis falsitatis sue conatibus elidant et catholice simplicitas ueritatis in ecclesia sancta resplendens eam ubique demonstret ab omni consectatione semper augusti presentia pariter et uigore suffulti de communi consilio fratrum nostrorum necnon alio
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliqua cũ eis oĩo hãtur at solatõ sal¬
tẽ humanitatis amisso: ab errore ue
corꝰ anatnte seifiat᷑. Illiũo si dep̃hensi fũ¬
u̾it ꝑ crchicos pͥncipes ctodie mancipa¬
ti õtũ bonorũ amissione młctent᷑ ⁊ qm̃
de uniu̾sis ꝑtib in utiũ latibuilũ crebro
ꝯueniunt. ⁊ p̃t̾ ꝯsensũ erroris nullã co¬
hicaudi cãm hũtes in uno domicilio ꝯ¬
morant᷑. ⁊ alia ꝯuenticła inuestigent᷑
atcentiꝰ ⁊ si inuenta fu̾int canomca
seu̾itate ilȩtent᷑. Lucius . iiͦi

Expanded text:
ne aliqua cum eis communio habeatur, ut solatio saltem humanitatis amisso, ab errore viaeorum, anathemate feriatur. Illi vero si deprehensi fuerint, per catholicos principes custodiae mancipatide diversis partibus in unum latibulum crebro conveniunt, et praeter consensum erroris nullam cohabitandi causam habentes, in uno domicilio commorantur, talia conventicula et investigentur attentius et si inventa fuerint, canonica severitate vetent
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ab ep̾ali h̾at᷑ dignitate ⁊ admĩstratõ¬
ꝑ archidaconũ sim̃. auꝑ alias idoneas ho¬
nestasq ꝑsonas. bis uł semł in anno ꝓpͥã
ꝑrochiam in qua fama fu̾it heticos ħidi¬
dare cͥcueat. ⁊ iͥ tres uł plures boni testimo
ibidẽ scierit. uł oͦs occłta conuenticła ce¬
lebrantes. seu acõi conu̾satione fideliũ

Expanded text:
um ab episcopali habeatur dignitate et amministratio archidiaconum suum aut per alias honestas idoneasque personas bis uel semel in anno propriam parrochiam, in qua fama fuerit hereticos habitare, circumeat et ibi tres uel plures boni testimonibidem sciuerint uel aliquos occulta conuenticula cele
Abbreviated transcription (Latin):
tendi sunt coram quil cortuptiointcesst
⁊ si tales celibeant᷑ ꝑ qnos possit prdẽt co¬
tuptionis c̃itas comꝑban recepto couira te¬
stimonio sũa debet reuocati. Non em̃ testi¬
moniũ p̃dc̃orum cũ ꝑuii sunt ãttenꝰciꝰ in

Expanded text:
rendi sunt coram quibus corruptio intercessit. Et si tales exhibeantur per quos possit predicte corruptionis veritas comprobari, recepto eorum testimonio est sententia revocanda. Non enim testimon
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudinis fide seruantur quod
siquid ex eis uel uegligentia uel cui¬
quam fraude deꝑit tñ in hoc reatu
constrigͥis quod ꝑ archidiaconat᷑
orolinem custodie ciusdẽ eccł̃ie arciꝰ

Expanded text:
sollicitudine et fide servantur. Quod si quid ex eis vel negligentia, vel cujusquam fraude deperierit, tu in hoc reatu constringeris, qui per archidiaconatus ordinem custodiae ejusdem ecclesiae arctius
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e acquisisse si uõ ita disco:di a uit
scandali diffiniri uoluntas nr̃a debe¬
at reman̾e. tr ad nr̃am auclientiã
ꝓse dirigͥat qmͣ elegͥ̾it ꝑsonã instrai¬
tamut omĩa subtili rõne ꝑpensa q̃¬

Expanded text:
quisivisse. Sin vero ita discordia inter scandali voluntas vestra debeat remanere, tu ad nostram audientiam pro se dirigat quam elegerit personam instructam; ut omnia subtili ratione perpensa
Abbreviated transcription (Latin):
cuua actus uite ip̃orũ fu̾at conꝓbate
in om̃ib munibs debent ⁊ cũ laude cli¬
ci si postulati fuuit honore uiunari. si
ciũ añ lib̾tatem negotiorũ uł officior
ab aligno sinc conlidatione fu̾it or¬
dinati cccłia in famiat᷑ uniu̾si dix̾unt
recte quoq statuit ouua sc̃itas ur̃a.

Expanded text:
si actus vitae ipsorum fuerint probati in omnibus, debent cum laude clerici, si postulati fuerint honore munerari. Si enim ante libertatem negotiorum vel officiorum ab aliquo sine consideratione fuerit ordinatus, Ecclesia infamatur. Universi dixerunt, recte
Abbreviated transcription (Latin):
uendi sunt in eccłia manu mittendisc̃
uĩ ẽtiam hii quos quisq ꝓ remedio
anime sue mancĩpanri uult qͥa sic scͥp
cum est in pacto francorum Ex eodem¬
e serũorum ordinatione
qͥ passim ad gradus eccłiasticos indis¬
ubcitatem ꝯsecuti fu̾int. ⁊ si quilibet ser¬
tus dñm stium fugiens aut latitans
aut habitus cesestib mun̾e ꝯducctis uł
corruptis. aut qualib qualiditate aut
frande ad gradiis occłi asticos ꝑuen̾it de¬
cietum est ut deponatur. ⁊ domuius su¬
us enni recipiat si uero auiis aut ab alia

Expanded text:
endi sunt in Ecclesia manumittendi sunt, verum etiam hi, quos quisque pro remedio animae suae emancipari vult, quia sic scriptum quippe est in pacto Francorum. e servorum ordinatione, qui passim ad gradus ecclesiasticos inlibertatem consecuti fuerint. Et si quilibet servus dominum suum fugiens aut latitans aut adhibitis testibus munere conductis vel corruptis aut qualibet calliditate vel fraude ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est, ut deponatur et dominus eius eum recipiat. Si vero pater eius vel
Abbreviated transcription (Latin):
eclucat᷑. ⁊ ad gradus eccłiasticos ꝓmot᷑
fu̾it ⁊ utram seruus ignotus sit ⁊ poste¬
a ueniens dñs illuis logib illum as quisi¬
cis abstrałe uolu̾it. gradum admictat
quia ista sacros canones uilis ꝑsona ꝑ¬
manens sac̃doti dignitate fuñgi non
quemquam elegͥit. ⁊ docuerit uct̃as ⁊ lib̾¬

Expanded text:
motus fuerit, et utrum servus sit ignoraverit, et postea veniens dominus illius legibus eum adquisinicis extrahere voluerit, gradum amittat, quia iuxta sacros ordines vilis persona manens sacerdotii quem quam elegerit. et docuerit litteras, et lib
Abbreviated transcription (Latin):
ustruendi sunt pretea laici ut sciant
quod uullatenus alioloco manu¬
cis castris aggregare decreuerant isil
in catro sc̃a eccłia ordine p̾notaco qͦm̾o¬
d enim cłiciextraeccłiam lib̾tatẽ con¬
sequi possunt qui alege mundana ex¬
tranei sunt ⁊ quib intdicitũ ue asecula¬
re uidiciũ ꝓcedant quomͦ seculari uidici¬
o aiugo seruitutis absoluunit᷑. s fortasse
dicit aliquis cłicus fi nõ ꝑmititur: isi¬

Expanded text:
struendi sunt praeterealaici, ut sciant quod nullatenus alio loco manucis castris aggregari decreverunt, nisi in sacrosancta Ecclesia ordine supra notato. Quomodo enim clerici extra Ecclesiam libertatem consequi possunt, qui a lege mundana extranei sunt? Et quibus interdicitur ne ad saeculare judicium procedant, quomodo saeculari judicio a jugo servitutis absolvuntur? Sed fortasse dicit aliquis: Clericus fieri non permittitur
Abbreviated transcription (Latin):
nestius est ⁊ tucius subiectis debitam p̃posi¬
tis obediestiã impcndendo iuinfiori num¬
st̾io deseruire quam cũ p̃põitorũ scaudalo
graduũ appec̾e dignitatẽ. nec ẽ in hac ꝑ¬
te subreccorum desid̾ium ꝯfouend̾. qm̃¬

Expanded text:
nestius et tutius est subjectis, debitam praepositis obedientiam impendendo, in inferiori ministerio deservire, quam cum praepositorum scandalo graduum appetere dignitatem; nec est in hac parte subjectorum desiderium confovendum
Abbreviated transcription (Latin):
post dñm nec in conciliis nueuiri posse
ut exigamꝰ m̾alũ nos illo ꝑm̾uttente ꝯpel¬
lit. nonue malum ẽ ab eccłie mutate ase¬
dis apłice otedientia tesibire. nonne malñ
multi hoc etiam post satramentũ p̃sump¬
serunt nonne p̾dccesso tuus p̃t̃ romani
pontificis ꝯscĩam dampnauit ep̃m qͥb

Expanded text:
post Dominum, nec in conciliis inveniri posse ut exigamus, malum nos, illo permittente, compellit. Nonne malum est ab Ecclesiae unitate, a sedis apostolicae obedientia resilire? Nonne malum multi hoc etiam post sacramentum praesumpserunt! Nonne praedecessor tuus praeter Romani pontificis conscientiam damnavit episcopum? Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
peteo ꝯmit̾et ꝯditionẽ potait dicens. si di¬
ligis me simnon petre pases oues meas. si ꝯ¬
scicuti ar̃ factor ⁊ coguitor conditione hac
tasus est nec semel tam̃ s ⁊ scdo. ⁊ usq ad
ꝯstristationẽ quauos sollicicudiue qua

Expanded text:
Petro committeret, conditionem posuit, dicens: Diligis me, Simon Petre? pasce oves meas. Si conscientiarum factor et conditor conditione hac usus est, nec semel tantum, sed et secundo, et usque ad contristationem: qua nos sollicitudine, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Iuã requisistis a nob̾utrum ad dectionẽ
faciendam ꝑced̾e debeatis ꝓpouentes quod
eam sine alicnsu regio fec̾e non aucdetis sia¬
lit̾ fieri non possit. ad .h. dilectũ filiũ nr̃ui
ei studiosiuus insinuetis . b. quondã ep̃m no
strum in perpetuo ẽẽ depofitũ ⁊ eiusdẽ regiᷤ¬

Expanded text:
ia requisistis a nobis utrum ad electionem faciendam procedere debeatis; proponentes quod eam sine assensu regio facere non audetis, si aliter fieri non possit, ad H. dilectum filium nostrum ei studiosius insinuetis B. quondam episcopum vestrum perpetuo esse depositum, et ejusdem regi
Abbreviated transcription (Latin):
siuis ep̾e dix̃ etiam sitalis aliquis exci¬
t̾it temãrius ut fortuslis talẽ excus atei¬
onem afferens assueuerans quod litt̾as pp
acceꝑit eum ianifestum sit potuis̃e plureᷤ
statuite synodꝰ. sdt. placit. ebanus ppꝰ.

Expanded text:
episcopus dixit: etiam si talis aliquis exstiterit temerarius, ut fortassis talem excusationem afferens, asseveret quia litteras populi acceperit, eam manifestum sit potius potuisse statuite. Synodus respondit: Placet. CAP. 74.
Abbreviated transcription (Latin):
e hiis qui ex ꝯcubins
filios hñt ⁊ uxores legitimas post¬
habuerunt ⁊ defunctis uxorib sibi ꝯtu¬
binas publice sociaut id obseruandũ.
censrimꝰ ut ficut eos quiiam dici ꝑis
norantiã st̃ orlinati nõ remouemiꝰ.
ista staciumꝰ ne ult̾ius ordinent᷑ ¶x

Expanded text:
e his qui ex concubinis filios habent, et uxores legitimas post-habuerunt, et, defunctis uxoribus, sibi concubinas publice sociant, id observandum censuimus, ut sicut eos qui jam clerici per ignorantiam ordinati sunt non removemus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
quatinꝰ diligentius u̾itate si ab hosti¬
b sectus fu̾it uł amedicis aut nesciẽs
cariis uicio reluctari ip̃e sibi mamũ ĩ¬
ieu̾t priores eñ admictunt canones.
si alias ꝓdonei sunt t̾cium uelud homi¬
cidam sui statuunt pumend̾.¬

Expanded text:
quiras diligentius veritatem, si ab hostibus sectus fuerit vel a medicis aut nesciens carnis vitio reluctari ipse sibi manum iniecerit. Priores enim admittunt canones, si alias idoneus fuerit, tertium velut homicidam sui statuunt puniend
Abbreviated transcription (Latin):
munis suis missas ⁊ canonicas horas ob¬
seruare ⁊ psalle reuuerit. ⁊ eis uiste obe¬
dire dicens selib̾m cẽ noluit ⁊ quasi li¬
be cuiꝰ nult homo fiat ħ sc̃a synodus
nado auinio. ⁊ h concempserit: accuse¬
t᷑ ad ep̃m qui eũ ordiuauit. ⁊ degrade
t⁊ fiat seruus illuis. ⁊ dũi sui sic̃ uaͬtus
fu̾at quisquis uõ tulem secum hu̾it

Expanded text:
minis suis et canonicas horas observare, et psallere renuerit, et eis juste obedire, dicens se liberum esse, noluerit, et quasi libere cujus vult homo fiat, hoc sancta synodus nato animo et hoc contempserit, accusetur apud episcopum qui eum ordinavit, et degradetur: et fiat servus illius idem domini sui, sicut natus fuerat. Quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã ad legendas lege ⁊ ꝯfectõnes phi¬
ip̃o deficiant ex quo sealiis putant mex¬
sensũ statiumꝰ ut nullus oĩo p̃uotũ reli¬
geudas ꝑmictãt᷑ exire. si ũo exierint ⁊
ad caustrũ suũ ĩ duorũ m̃siũ spaciũ ñ
redictint sic̃ excõieat᷑ ab oĩb epatẽt᷑ ⁊ u

Expanded text:
quosdam ad legendas leges, etiam confectiones phyipso deficiant, ex quo se aliis putant in exsensu statuimus, ut nullus omnino post votum religendas permittatur exire. Si vero exierit, et ad claustrum suum infra duorum mensium non redierit, sic
Abbreviated transcription (Latin):
U in teconsulente postules edoci uttũ ad te
ꝑtineat sũiam ĩ cãis quasiudites ĩ tua
ꝑuncia delegati a nob̾ ꝓtuleunt ꝯ firnare.
licer decausis intua p̃se̾ntia a tractatũ sit.
cõsusc̃omi tue talit̃ R̾. ꝙ sũiam istã nͥ uclis¬

Expanded text:
Cum te consulente postulas edoceri, utrum ad te pertineat sententia in causis, quas judices in tua provincia delegati a nobis protulerint, confirmare, licet de causis nihil in tua praesentia sit tractatum; consultationi tuae taliter
Abbreviated transcription (Latin):
citationes ueniente ⁊ ipẽ ĩ tentionẽsnam
ĩsute ꝓponat re̾ uexicioni eiꝰ iteudens tũe
pͥmtio delibatorias requint ĩouctas carmae¬
tor eidem autencicum offetat ut ronferat tũ
tescipto quia in pͥmacitatone recepit assecẽs.

Expanded text:
ionem suam in jure proponat, reus vexationi ejus intendens, tunc primo deliberatorias inquirat inducias, cum actor eidem authenticum offerat, ut conferat cum rescripto, quod in prima citatione recepit. Asserens
Abbreviated transcription (Latin):
dedimnus inmandatis. ut cos ꝑtanta ꝑtina¬
cia ⁊ contemptu apłico bñfitiũ que hnt ñõ
diffecat spoliare. ea tãdiuĩ suis manibde¬
tentunis donet qind suꝑhiis fac̃e debeat
litt̃as nr̃as accipiat ⁊ mandatũ.dem.¬

Expanded text:
dedimus in mandatis, ut eos pro tanta pertinacia et contemptu apostolico, beneficiis quae habent non differat spoliare; ea tandiu in suis manibus detineantur, donec quid super his facere debeas litteras nostras accipiat, et mandatum.
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea de lege Illa
uelerrore quẽ tuos
ciues assens statuis¬
ꝯstitutionẽ illam ab ip̃is fcãm nob̾ u̾bo
adũbum expõitam studeas destinare.
u mordinem cis¬
trensium ꝑfessi eo pͥulegio quo
statres alii gaudeatis interuos ⁊ alios cłi¬

Expanded text:
eterea de lege illa, vel errore quam quem cives tuos asseris statuisconstitutionem illam ab ipsis factam nobis verbo ad verbum expositam studeas destinare.Cum ordinem Cisterciensem professi eo privilegio quo fratres alii gaudeatis inter vos
Abbreviated transcription (Latin):
nag᷑ feciãtui qͣm p̃misimꝰ in alienato¬
re iundicta nisi forte alicnator sibi dũ
quam remediũ oblatũ forte negler̾ic
suꝑ ea penar gn̾a que suꝑuis teuent᷑
a scnptiua cc fas si quod ceptũ fu̾it do¬
cumentũ unu̾isis irib quamuuis ab

Expanded text:
 servata, quam praemisimus in alienatore vindicta, nisi forte et alienator sibi dum quam remedium oblatum forte neglexerit, supra ea poenarum genera quae superius tenentur ascripta contra fas, si quod conceptum fuerit documentum universis viribus quamvis ab
Abbreviated transcription (Latin):
ea que.i. diaretioms anuos aꝑentib monaffio
tradita est ⁊ hitamre ligionis i duens bãdit¬
stumredite cogatur cumilla se assecat pꝰ qułi¬
monachum. aut pat̾na deuotio autibͥa ꝓfes¬
sio faciat ⁊ quicquid luꝵ fisit atiegotum tene¬
bit reũtendi adseculum adita penitus ĩ tdico
exuit̾ẽ. cumoani nonicenstet eudent̃ contra¬
dixille. ctmbñdictionẽ accepit ꝙͣntiq al nͥ ieta¬

Expanded text:
 discretionis annos a parentibus monasterio tradita est, et habitum religionis induens benedicsterium redire cogatur, cum illa se asserat postqumonachum, aut paterna devotio, aut propria professio faciat, et quod horum fuerit allegatum tenebit revertendi ad saeculum aditu penitus interdictexcutere, cum eam non constet evidenter contradixisse cum benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
mambe sumitis tͥ seteddidit ĩ mouachũ ⁊ fr̃a¬
frem̃. alñ quoq ĩ absentiatua ĩsac̃ dotis. ma¬
nib monachũ sefĩ deuouentessani ft̃ĩaduo¬
ini tum redienint ⁊ cumnfamiliares ind̾astiĩ
tui antea exctitissent ꝑ ooꝙ ñ sut adantit̃

Expanded text:
ddidit in monachum et in fratrem. Alii quoque in absentia tua sese in sacerdotum manibus monachos fieri devoventes, sani facti ad vomitum redierunt. Et cum familiares monasterii tui antea exstitissent, quia non fuerunt ad antiquam
Abbreviated transcription (Latin):
sñ ꝓposito ꝑpetualit̃ recinendi suscepit ⁊łdẽ ꝑ
deaiitis t hnmpho sollempiũt dmisset cam
mnu eoꝵ coĩ assensu ⁊ elccãne pͥncipũ t̃te¬
sue ĩ regnumi sibi instituit successorẽ ꝓtedẽ¬
te uo cemꝑe p̃dica uxor graui ĩfirmitate cor¬
repta ciuse dehac uita ĩdet de cessuram e¬
inotemortis ĩ ducta ꝯtĩnentiã uouit. camrex
ip̃e nollet eam contustan ꝯcessit adtempꝰ

Expanded text:
sine proposito perpetualiter retinendi suscepit, et ibidem per ab inimicis triumpho, solemniter duxisset cum sensu & electione Principum Sueuiæ in Regnum sibi instituit successorem, procedente vero tempore, prædicta uxor graui infirmitate correpta, cum se de hac vita crederet recessuram, timore mortis inducta continentiam vovit, cumque Rex ipse nollet eam contristare, concessit ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
solum metͦpolitanũ. s ĩ legationis iure
p̃ẽe mirabile satis est quod quidã nr̃m
sicut auduumꝰ asseu̾are p̾sumunt qd̾
ne mecropoleos sine legationis uire. debe
cp̃m saue licet metropolico uire nõ debe¬
at cãm de ep̃atib nr̾is nisi ad eum ꝑ appł¬
łonẽ deferatur audire. legationis tñ ob¬

Expanded text:
solum metropolitico, sed etiam legationis jure praeesse, mirabile satis est, quod quidam vestrum, sicut audivimus, asseverare praesumunt quod de ipsum. Sane licet forte metropolitico jure non debeat causam de episcopatibus suis, nisi ad eum per appellationem deferatur, audire, legationis tamen ob
Abbreviated transcription (Latin):
legato teneatur uidici obedire cum aũ
añ sna s delegatis uice fungatur. ⁊ cñ
uirisdicio delegatur omia delegari que
ad iuris ditionem faciunt uidcantur nñ¬
to delegatus pot̾it tam ordinariũ quã
rit penani inflig̾e competentẽ. Nex̃.¬

Expanded text:
 teneatur obedire. Cum autem non sua, sed delegantis vice fungantur, et cum jurisdictio delegatur, omnia delegari quae ad jurisdictionem faciunt videantur, merito delegatus potest tam ordinarium, quam rit poenam infligere competentem.
Abbreviated transcription (Latin):
uitum si aliquis eccłia uł possessi¬
one qualibr se asseu̾ans absq uidi¬
cio ⁊ ca rõnabili spoliatũ ad nobis
ad iudicẽ litt̃as obtinet ut in frat᷑ er¬
dcũ cempꝰ resticuatur sibi possessio
ssessi o debeat ei restitus cũ is qui te
fieret studio ꝑegrinationis. uł alia

Expanded text:
, cum aliquis ecclesia vel possessione qualibet se asseverans absque judicio et causa rationabili spoliatum a nobis ad judicem litteras obtinet, ut infra certum tempus restituatur sibi possessio,iatum, possessio debeat sibi restitui, cum is qui tenfieret, studiorum peregrinationis vel alia
Abbreviated transcription (Latin):
ecãis etiam que infra c̃cum t̾nu¬
ñi decidende ꝯmutuntur hoc tu¬
am uolumꝰ cognitionẽteñe. qd̾ ni¬
si dies ab apłoco p̾fixus de cõi consẽ¬
su ꝑtium ꝓrogetur. eo transacto

Expanded text:
De causis que infra certum terminum decidende tibi committuntur, hoc tuam volumus cognitionem tenere, quod nisi dies prefixus de communi consensu partium prorogetur, eo transacto,
Abbreviated transcription (Latin):
uctis grandius c̾ctic ꝑ̃m nolunt a¬
dbuere quidam fusi ab anni xiiii. ar¬
finuilla ce̾rit peccata nisi que m̃bris ge¬
nitalitab adinittunt᷑. Quis u̾o aude¬
at affirinare furta metidatia ꝑuicia¬

Expanded text:
ueris grandiusculis peccatum nolunt attribuere quidam, nisi ab annis quatuorsi nulla essent peccata, nisi que membris genitalibus admittuntur. Quis vero audeat affirmare furta, mendacia et per
Abbreviated transcription (Latin):
n audientia
nr̃a tas fuit consultatio exparde grra
tua ꝓpõita uttũ cłici quiarma linlitaria
relicto habitu csicali gestare nullatenꝰ e¬
rubescunt si eis fu̾it inuiria cor poralis

Expanded text:
n audientia nostra talis fuit consultatio ex parte tua proposita, utrum clerici qui arma militaria, relicto habitu clericali, gestare nullatenus erubescunt, si eis fuerit corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
imib puimendis acłitis ⁊ laicis penã pe¬
cuniariam exigñt in examinatõne ig¬
nis. ⁊ aque xxx. denarios autro ⁊ muli¬
ere quer̾e p̃fumt̃ ⁊ ꝓ ãnua exactione
poccunie ꝑsorias q̃n suspendñt eccłias

Expanded text:
iminibus puniendis a clericis et laicis penam pecuniariam exigunt in examinatione ignis et aque xxx denarios a viro et muliere querere presumunt et pro annua exactione pecunie personas quandoque suspendunt et ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
sedis nr̃e diaconẽ ad eam uestiganda diri¬
gimus. quia nuntiatinos fatinoris quo¬
litas ꝗehem̃t᷑ impellit ut ea que audi¬
iinꝰ flissimulare nullatenꝰ debcam᷑ p̾ser¬
tim cũ accusatores ⁊ accusatũ uit̾ se fe¬
cisse gram udicatis. hoc nͣob̾necẽe sub

Expanded text:
sedis nostrae diaconum ad ea investiganda dirigimus, quia nuntiati nos facinoris qualitas vehementer impellit ut ea quae audivimus dissimulare nullatenus debeamus, praesertim cum accusatores et accusatum inter se fecisse gratiam indicastis. Hoc nobis neces
Abbreviated transcription (Latin):
data poccunia sub ha sp̾e̾ pignus acceꝑit
si sorcem suã ductis expensis defructib
iam ꝑcepit absolute polsõnẽ restituat
disusurarũ lucͥs existat eccłastici offici
ꝑiculũ paciat᷑ nisi force beneficiũ eccfũ¬

Expanded text:
data pecunia sub hac spe in pignus accepit, si sortem suam, deductis expensis, de fructibus jam recepit, absolute possessionem restituat dis usurarum lucris insistat, ecclesiastici officii periculum patiatur, nisi forte beneficium Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
amuss adabolendam sỹmuoiacã pͣuitatẽ.
a p̃detessorib ntis uaua emanaũint ĩstitu¬
ta usq adeotũ ĩ qnosdam sathane filios illeme
bus urepsit ut ad huc peccatis exigencib nec
leui pot̾it medicamine nͦ igne curan. quĩ co
pociꝰ s̃quitatis lemĩa puslitient. quo amplinc

Expanded text:
amvis ad abolendam Simoniacam pravitatem a praedecessoribus nostris varia emanaverint instituta, usque adeo tamen in quosdam Satanae filios morbus ille irrepsit, ut adhuc, peccatis exigentibus, nec levi potuerit medicamine nec igne curari, quin eo potius iniquitatis semina pul
Abbreviated transcription (Latin):
Bui ũo subnemme ntõ littisfłis ntinitur si
cłici fũiut officusben efitusq ecc̃iasticis spoli¬
entur. si laici tamdu maneant ex conimi¬
cationi subieta. donec satisfatiant ꝯpetenter.
ita tamen ut mistis ⁊ millis malicia grauins

Expanded text:
ui vero sub nomine nostro litteris falsis utuntur, si clerici fuerint, officiis et beneficiis ecclesiasticis spolientur; si laici, tandiu maneant excommunicationi subjecti donec satisfaciant competenter; ita tamen ut in istis et in illis malitia gravius
Abbreviated transcription (Latin):
tenor ħ̾i utrum alitui ecomnicato qui
re canoium sit uiducta neꝙ momenti cã uali¬
di reputetur. utuisi. ibsolutionis bũ ficium
subscquatur. ille qui ex donimrat᷑ debeat. alioer
ꝯmunioni reddi. łrestitui. p̃c̃tim annex eo
iuiram̃to absolutionem ꝗ secutus ñsit ⁊ ꝯstat
eniuechcatũ fuuse ⁊ uenim sit absolatum

Expanded text:
odi, utrum alicui excommunicato, qui re canonum sit inducta, neque momenti tam validi reputetur, ut nisi absolutionis beneficium subsequatur, ille qui excommunicatus est debeat aliorum communioni restitui, praesertim cum ex eo juramento absolutionem consecutus non sit, et constat e
Abbreviated transcription (Latin):
f.t. ꝑ.a .s. in .qͣ. si tes itaseht̃ codem sub diaconos
exetutione suspenso ip̃m ĩ ensdem or dinib pea
mĩsttate ꝑmittas. admaiores autem ordĩes ne
scandalũ in populo deigñetur licet quo ad luc
ĩ culpa ñ cudeatur fuisse nequat᷑ͣ ascendet nͥ

Expanded text:
 quatenus, si res ita se habet, eodem subdiacono exsecutione suspenso, ipsum in eodem postea ministrare permittas. Ad majores autem ordines, ne scandalum populo Dei ingeneretur, licet quoad hoc in culpa non videatur fuisse, nequaquam ascendet, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
aue ͤ s mitte reꝑiantur expresse ñ alind qmͣ
stacutum est sdemns. ut lo tum quenitalit
adepti sant: oĩo dimittaat ⁊ solitudĩes seu aliã
monasfia dist̾cciora adeant. in quib tamete¬
ctabiiẽ extessum siue int̾missiotie deplorent.
si autem ignotantib ip̃is pecniua data fm̃t:
cogas eos adrenintiandũ cidem loco ⁊ pͦmo¬

Expanded text:
essae, non aliud quam statutum est respondemus, ut locum qui taliter accepti sunt omnino dimittant, et solitudines seu alia monasteria districtiora adeant, in quibus tam exsecrabilem excessum absque intermissione deplorent. Si autem ignorantibus ipsis pecunia data fuerit, cogas eos ad renuntiandum loco eidem
Abbreviated transcription (Latin):
onstiluit ⁊ c̃. ⁊ P indeos ⁊̃ denouo ꝯstu¬
ere spnagogas. nͥ eas ũhũennt pati
noudebes. U̾m si antigna coriuennit. nł
iusuam minantur ucteedificẽt potes eqͣ¬
uinut tolsare. ñ autemutens exaltent au̾
ampliores autp̃tiosiotes faciant ꝙͣ. antea

Expanded text:
eos de novo construere synagogas, ubi non habuerunt, pati non debes. Verum si antique corruerunt vel ruinam minantur, ut eas reedificent, potest equanimiter tolerari, non autem ut eas exaltent aut ampliores aut pretiosiores fiant, quam antea
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝑstugulos dies nidiant euange¬
limu. iupͥncipio erat u̾bum ⁊ missas pecu¬
liares ħ est desancta tͥuitate ⁊ descõ mitba¬
cle. ⁊ ideo sanctitumest ieodenconcił. ut
ħult̃sus non fatiant isi suo temꝑe ⁊ nͥ

Expanded text:
ut per singulos dies audiant ewangelium 'In principio erat verbum' et missas peculiares, hoc est de sancta trinitate aut de sancto Michaele; et ideo sanctitum est in eodem concilio, ut hoc ulterius non fiat, nisi suo tempore, et nisi
Abbreviated transcription (Latin):
N eccͣ de cornet̃ ad fustentationẽ eł̾ qui
ĩcolas regit uñfici olim debitũ fuiss
sic̃ ꝑ omines fete alias ecc̃iaꝵ maiores galli¬
catias ⁊ t̾uisse qnͣdam inqͥtidam adhuc eẽ
diuoscitur abaliquantis retro temꝑibus
elici ecciaꝵ ip̃aruit aualiciam de pͭtiatudẽ
bñficium ĩ ꝯueuinsimi redige p̃sumpse¬

Expanded text:
ad sustentationem eius qui scholas regit beneficium olim deputatum fuisset sicut per omnes fere alias ecclesias maiores Gallicanas et fuisse quondam et in quibusdam adhuc esse dinoscitur ab aliquantis retro temporibus clerici ecclesiarum ipsarum auaritia deprauati idem beneficium in communem usum redigere praesumpse
Abbreviated transcription (Latin):
quisierint tonare eis lecat hane eui
ad cccłiam quacumq eleg̾int uł a cõ¬
sanguineis suis uel amicis. sin. autẽ
ancea obierint quam firimut ꝑfece¬
rint altari tͥui seruiunt om̃ia perpetr¬

Expanded text:
nc cui ad Ecclesiam quamcunque elegerint, vel consanguineis suis vel amicis. Sin autem antea obierint quam firmiter perfecerint, altari cui serviunt omnia perpetu
Abbreviated transcription (Latin):
mano fetente quia moriensuxor
redemptiũ nã argenteã nudis u̾bis
uisserat uenundari ⁊ lib̾is siis scu¬
tellam quoq argerteam monast̾io
ꝯui duam reliquid inquib utusq eius
uoluntatẽ ꝑ omĩa uolumus impleri

Expanded text:
Romano referente, quia moriens uxor Redempti unam concham argenteam nudis verbis dixerit venundari et libertis suis dari, scutellam quoque argenteam monasterio cuidam reliquerit; in quibus utrisque voluntatem ejus per omnia volumus impleri
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ab ep̾ali h̾at᷑ dignitate ⁊ admĩstratõ¬
ꝑ archidaconũ sim̃. auꝑ alias idoneas ho¬
nestasq ꝑsonas. bis uł semł in anno ꝓpͥã
ꝑrochiam in qua fama fu̾it heticos ħidi¬
dare cͥcueat. ⁊ iͥ tres uł plures boni testimo
ibidẽ scierit. uł oͦs occłta conuenticła ce¬

Expanded text:
um ab episcopali habeatur dignitate et amministratio archidiaconum suum aut per alias honestas idoneasque personas, bis vel semel in anno propriam parrochiam in qua fama fuerit hereticos habitare, circueat, et ibi tres vel plures boni testimonibidem sciverint vel aliquos occulta conventicula ce
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliqua cũ eis oĩo hãtur at solatõ sal¬
tẽ humanitatis amisso: ab errore ue
corꝰ anatnte seifiat᷑. Illiũo si dep̃hensi fũ¬
u̾it ꝑ crchicos pͥncipes ctodie mancipa¬
ti õtũ bonorũ amissione młctent᷑ ⁊ qm̃
ꝯueniunt. ⁊ p̃t̾ ꝯsensũ erroris nullã co¬
hicaudi cãm hũtes in uno domicilio ꝯ¬
morant᷑. ⁊ alia ꝯuenticła inuestigent᷑
atcentiꝰ ⁊ si inuenta fu̾int canomca
seu̾itate ilȩtent᷑. Lucius . iiͦi

Expanded text:
ne aliqua cum eis communio habeatur, ut solatio saltem humanitatis amisso, ab errore viaeorum, anathemate feriatur. Illi vero si deprehensi fuerint, per catholicos principes custodiae mancipatinveniunt, et praeter consensum erroris nullam cohabitandi causam habentes in uno domicilio commorantur, talia conventicula et investigentur attentius, et si inventi fuerint, canonica severitate vetent
Abbreviated transcription (Latin):
recediuit ⁊ sic usq adiuortẽ ipõꝵ ꝑmañe
noscuntur ip̃isũo definictis cuma ꝗsangͥ¬
neis ad quos h̾editates coꝵ deuentunt do¬
temsuam cumdotalicio suo repetunt eis
au dĩam denegant. ⁊ uolunt restitũeꝙ¬

Expanded text:
recedunt, et sic usque ad mortem ipsorum permanere noscuntur. Ipsis vero defunctis, cum a consanguineis ad quos haereditates eorum deveniunt, dotem suam cum dotalitio suo repetunt, eis audientiam denegant, et nolunt restitue
Abbreviated transcription (Latin):
remordet u tassecis deco ꝗ sciensint᷑ le ⁊ pͥmã
uxtrem uiillom eẽ conssgͥnitatẽ. Iei scisti¬
mut seꝑeui. cuiti ab ip̃o quionitus. quid sibia¬
gendum sit diligentes ĩguiras. pdenti pagĩa
ꝯinge delicta n debet tñ minc a sccunda recedẽ.
⁊ qiligale deltum deuegare. expedit antẽ ut¬

Expanded text:
 sciens inter se et primam uxorem nullam esse consanguinitatem, ab ea sustinuit separari; cum ab ipso commonitus quid sibi agendum sit diligenter inquiras: praesenti pagiconjuge derelicta, non debet tamen a secunda recedere, et conjugale debitum denegare; expedit tamen ut
Abbreviated transcription (Latin):
lendam. Nostuam diligentiã. aꝓpbantes ꝑ .a.
.s. in.qͣ. nuliti p̃nõiato. sub exommmucatione
ꝓhibeas. neadcam camalit̾ decet̃o p̃simat acte¬
dete. ł ei seaudeat. itt̃uis ꝯdmisce. Idei¬
ꝑochiana tua ꝙͣsiuis uictͥtus cdam tentonico
matͥmoniałr iqpulanit. taliter R. ꝓ quamuis
.xi. annos ad hac hus abl̃icio ei ĩuita fuisset tta¬
dita ⁊ teniteus. tamen quia postmodũ ꝑ armũ di¬
iudĩmei cositans consensisse uidetur ad ipm̃
est cogeuda redire net deceto ret ipiendi sunt te¬
stes si quos memoratamusier ad ꝑbandũ ꝙ ñ con¬
sensit ĩ eumnomiau̾st ꝓ ducendos. tummota tã¬

Expanded text:
lendam; nos tuam diligentiam approbantes per a. s. m. qua. militi praenominato sub excommunicatione prohibeas, ne ad eam carnaliter de caetero praesumat accedere, vel ei se audeat ulterius admiscereparochiana tua, quam suus vitricius cuidam Teutonico matrimonialiter copulavit, taliter respondemusundecim annos adhuc habens ab initio ei invita fuisset tradita et renitens, tamen, quia postmodum per annum dimidiumve ei cohabitans consensisse videtur, ad ipsum est cogenda redire; nec de caetero recipiendi sunt testes, si quos memorata mulier ad probandum quod non consenserit in eum nominavit producendos, cum mora tan
Abbreviated transcription (Latin):
eradoptionẽ quesita fr̃nitas cous. impe¬
qiuato illam inptestatem retinuit pot̾intꝰ
adoptare subdet᷑. ut faiam emancipet si¬
milit̾ suadetur ei qui mirum non iuat ad¬
optare qd mancipet filium.

Expanded text:
er adoptionem quaesita fraternitas eousque impecipato illam in potestate retinuerit, poterimus adoptare suadetur, ut filiam emancipet. Similiter suadetur ei, qui velit nurum adoptare, ut emancipet filium.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtestantur recipi endum sit sactatũtũ ⁊ pꝰ qͣt an¬
nos sint aliqui s̃ atcnsatione matͥnioin᷑ audiendi
meta presigi. Idem.¬
itut exitt̃s. tiis ⁊ petitionis tenote nobis ob¬
late cognouimuis. cam olim uit̃ .b. lastum
ꝓ quidam assetebãt eos liti ca adĩuicem conca¬
guinitatis sese attingẽ. tu uocato plebano detꝰ

Expanded text:
testantur recipiendum sit sacramentum, et post quot annos sint aliqui in accusatione matrimonii audiendi, meta praefigi. Ditteris tuis et petitionis tenore nobis oblatae cognovimus, cum olim inter H. et d quidam asserebat eos adinvicem consanguinitatis se gradu attingere, tunc vocato plebano, de c
Abbreviated transcription (Latin):
sentiam aderndi litt̾as eis dimissoras ñ
uegetis senem nogotii ꝯtinentes ħ a de fẽis
ad nos applłonib disponentes suꝑ illisque¬
adarchi cp̃oi sr̃ conting̾itr ꝑͥmates anti¬
quorum ordinẽ canonĩ ñ mutamꝰ. at̃

Expanded text:
sentiam adeundi, litteras eis dimissorias non negetis, seriem negotii continentes. Hoc autem de factis ad nos appellationibus disponentes, suad archiepiscopos fieri contingit et primates, antiquorum ordinem canonum mutamus. Dat.
Abbreviated transcription (Latin):
do cupiditatis impulsu egentiun
onsensul tocius ꝯcillii
difiniuit ut sac̾dotes qui aut ressuaᷤ
eocłic reluiquent aut nicħ habentes ali¬
qua cñ p̃dia auͥ familias eccłiis sius ꝯ¬
quirũt. licet illis aͦs de famlii euꝰde ece¬

Expanded text:
dae cupiditatis impulsu, egentiumonsensus totius concilii definivit ut sacerdotes, qui aut res suas Ecclesiae relinquunt, aut nihil habentes, aliqua tamen praedia, aut familias Ecclesiis suis conquirunt. Liceat illis aliquos de familiis ejusdem Ec
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ne applłonis obtentu aut manifc̃a de¬
licta temancant inꝑunita aut subdita
ut̃i de suorũ excessuũ inpunitate ictent᷑¬
auat᷑ suos apłice ꝓtect̃õmi subiciunt ⁊ an
dientian ur̃am appllant. ꝓpt̃ hoc memo¬
ratũ archiep̃m nuillatenus impedire tẽ¬
tetis quo minus de cã ł excessib fubditor
catẽ eos debita aĩa du̾isione pcu̾te ant ce¬

Expanded text:
 ne appellationis obtentu aut manifesta delicta remaneant incorrecta, aut subditi vestri de suorum excessuum impunitate laetentaconatus suos apostolicae protectioni subjiciunt, et ad audientiam nostram appellant, propter hoc memoratum archiepiscopum nullatenu impedire tentetis, quominus de causis vel excessibus subditorum litatem ipsos debita anima
Abbreviated transcription (Latin):
quod tud̃ ꝓrsus dedecet honestatẽ ad
maiorẽ auctoritatẽ. ⁊ c̃titudinẽ uoĩa
fr̃m cuorũ qmi absentes fiu̾nt tanꝗͣ
sip̃sentes sussent facis subscͥbi. qr ergo
nondocet prudentiã tuã in negotiis tͥ

Expanded text:
tem, ad majorem auctoritatem et certitudinem nomina fratrum tuorum qui absentes fuerint tanquam si presentes fuissent facis subscribi. Quia ergo non decet prudentiam tuam in negotiis tibi
Abbreviated transcription (Latin):
rigat᷑. ⁊ immunitatis illiꝰ it̾rra fiat excho¬
ris q̃ ꝓtutela clicorum ⁊ cołxenda uiolen.¬
tia laicorum noscit᷑ instituta. Nui quoq
inscisas uestes ab inferiori non bñt ꝑte
⁊ mulieres uestib sup̃tuosis ⁊ ꝑrii corporiᷤ

Expanded text:
rigatur; et immunitatis illius interim fiat extorris, quae pro tutela clericorum, et coercenda violentia laicorum noscitur instituta. Viri quoque incisas vestes ab inferiori non habeant, et mulieres vestibus sumptuatis, et proprii corporis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliis cuiscł occłiis uegotiis fr̾es tuoᷤ
tequras.⁊ ꝯ eorũ ꝯsilio t samoris par¬
tis cadẽ negotia ꝑagas ⁊ ꝑcractes ⁊ q̃
statuenda fi̾n̾nt statua ⁊ aruita cor¬
nigas⁊ uełicuda dissipes ⁊ cuellas nec ab¬
sentiũ fr̃m noĩa in seͥbi aliquacenus
facias qr talia niunimenta iritast. ⁊
fassa ⁊ exin q̃ouẽ fals pot̾is nõ ĩm̾ito
formidare. Nos enĩ uniuusa pͥuilegiã
quib obsentiũ noĩa ip̃is ignorantib¬

Expanded text:
negociis fratres tuos requiras, et cum eorum consilio vel sanioris partis eadem negocia peragas et pertractes, et que statuenda fuerint statuas, et errata corrigas et evellenda dissipes et evellas, nec absentium fratrum nomina inscribi aliquatenus facias, quia talia munimenta irrita sunt et falsa et exinde questionem falsi poteris non immerito formidare. Nos enim universa privilegia in quibus absentium nomina ipsis ignorantib
Abbreviated transcription (Latin):
rito electoꝵs unũquemq eligat. diẽ
ante uisibiles creatas. celũ. t̾rã. ma¬
ria. & omĩa quȩ in eis sunt. fuisse alias
inuisibiles creaturas. in quib & animas
q̃ ob quasdam causas soli deo notafdeiec¬
te sunt deorsũ in uallem istam lacrima¬
rum. in locum affuctionis et ꝑegͥnati¬
onis nr̃ȩ:: in quo sẽs constitutꝰ orabat.
ut ad sedem pͥstinam reuerteret̃. dieñs.
heu mͥ quia incolatꝰ m̃s ꝓlongatꝰ ẽ. ha¬
bitau cũ habitantib cedar multum

Expanded text:
rito electorum unumquemque eligat, dicit rito electorum unumquemque eligat, dicit ante visibiles creaturas, coelum, terram, maria, et omnia quae in eis sunt, fuisse alias invisibiles creaturas, in quibus et animas, quae ob quasdam causas soli Deo notas dejectae sint deorsum, in vallem istam lacrymarum, in locum afflictionis et peregrinationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat, ut ad sedem pristinam reverteretur, dicens: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Ceda
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta origenem eoꝵ diceremꝰ qui priꝰ
fuerant.: sed ad dei p̃scientiam refer¬
remus: Deniq diximus: Quod autẽ
electos nos ut eẽmus scĩ & inmaculati
coram ipso hoc ẽ dõ. ante fabricã mun¬
di testatus ẽ: ad p̃scientiã dĩ ꝑtinet¬
distinctio: cui omĩa futa iam facta st̃.
& antequam fiant uniu̾sa sunt nota:
sic̃t & paulus p̃destinat᷑ in utero ma-¬
tris suȩ: & ieremias in uulua scifica¬
tur. eligit᷑. roborat᷑. et in typo. xp̃i ꝓ
pħa gentib mittitur: Certe in expo¬
sitione ista nullũ crim̃ ẽ: & origene
dicente contͣria. nos excłasticũ sensum
secuti sumus: Et quia cõm̃tatoris of
ficium ẽ multoꝵ senteneias ponere:
et hoc me facturum in p̃fatione pro¬
miserã: et iã origenis absq inuidia no¬
minis eius explanationem posui dicĩs:
Aliꝰ uͦ qui dm̃ iustũ conat᷑ ostũdere qd̃
ñ exp̃iudicio sententiȩ suȩ. s ex me¬

Expanded text:
juxta Origenem, eorum diceremus, qui prius juxta Origenem, eorum diceremus, qui prius fuerant; sed ad Dei praescientiam referremus. Denique diximus: « Quod autem electos nos, ut essemus sancti et immaculati coram ipso, hoc est, Deo, ante fabricam mundi, testatus est, ad praescientiam Dei pertinet, cui omnia futura jam facta sunt, et antequam fiant universa sunt nota. Sicut et Paulus ipse praedestinatur in utero matris suae; et Jeremias in vulva sanctificatur, eligitur, roboratur, et in typo Christi Propheta Gentibus mittitur. » Certe in expositione ista nullum crimen est: et Origene dicente contraria, nos Ecclesiasticum sensum secuti sumus. Et quia Commentatoris est officium, multorum sententias ponere, et hoc me facturum in Praefatione promiseram, etiam Origenis, absque invidia nominis ejus, explanationem posui, dicens: qui Deum justum conatur ostendere, quod non ex praejudicio scientiae suae, sed ex me
Abbreviated transcription (Latin):
Illud quoq in p̃fatione cõmoneo:
ut scias origenem tria uolumina
in hanc epłam conscripsisse: quem
& nos exparte secuti sumus: apol¬
linarem etiã et didimũ quosdam
cõm̃tariolos edidisse: e quibꝰ licet
pauca dicerpsimꝰ. & ñ nulla quȩ no¬
bis uidebant᷑ adiecimꝰ siue subtͣri¬
mus: ut studiosus stati in pͥncipio lec¬
tor agnoscat. hoc opus uel alienum
tione huiꝰ epłȩ uicii potuerit cle¬
monstrariꝰ si ego illud in grecis uolu¬
minibꝰ unde in latinum uertisse
ine dixi ostñde ñ potuero. crimen
agnoscam: et meũ erit qđ alienum
ñ fuerit Tam̃ ne rursũ uidear cauil¬
lari. & hac excusationis stropha gra¬
dum ñ audere conferre: ponam ip¬
sa testimonia quȩ uocant᷑ in crim̃¬
In pͥmo statim uolumine. testimoniũ
pauli in quo loquit᷑. sicut elegit nos
in ipso ante constitutionẽ mundi ut
eẽmꝰ scĩ & inmaculati coram ipso. sie
int̃pretati sumus: ut electionẽ non

Expanded text:
Illud quoque in Praefatione commoneo, Illud quoque in Praefatione commoneo, ut sciatis Originem tria volumina in hanc Epistolam conscripsisse, quem et nos ex parte secuti sumus: Apollinarium etiam, et Didymum quosdam Commentariolos edidisse. Ex quibus licet pauca, decerpsimus; et nonnulla quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus: ut studiosus statim in principio lector agnoscat, hoc opus vel alienum tione hujus Epistolae vitii potuerit demonstrari, si ego illud in Graecis voluminibus, unde in Latinum vertisse me dixi, ostendere non potuero, crimen agnoscam, et meum erit, quod alienum non fuerit. Tamen ne rursus videar cavillari, et hac excusationis stropha, gradum non audere conferre, ponam ipsa testimonia, quae vocantur in crimIn primo statim volumine testimonium Pauli, in quo loquitur: Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi: ut essemus sancti et immaculati coram ipso , sic interpretati sumus, ut electionem non
Abbreviated transcription (Latin):
omi materiam p̃buit : dum unusqͥs¬
q inter dubia qd sibi consequentꝰ
na te mitto: Reuolue aristotelen
& alexandrum aristotelis uolumi¬
na disserentẽ: et quanta ambiguoꝵ
sit copia. eoꝵ lectione cognosces: ut
tandem desinas amicũ tuũ in eo re¬
p̃hendere quod ne ꝑsõmum qͥdem
aliqͣndo didicisti S quia paulinia¬
nus frater m̃s de cõmentariis adephe¬
sios quedã ab eo rep̃hensa narrauit.
et pauca ex his memoriȩ tradidit. mͥ¬
q ipsa demonstrauit loca: non debeo
subt̃ fugere: quȩsoq lectorẽ. ut si pau¬
lulum in ꝓponendis et diluendis cri¬
minib longior. fuero. necessitati det
ueniam: Non enim alterum accu¬
so: sed me nitor defendere: & obiec¬
tam hereseos calũpniam refutare:
In epła pauli ad ephesios tria orige¬
nes scripsit uolumina: didimus
quoq & apolli naris ꝓpͥa opuscula
condiderunt: Quos ego uel trans¬
ferrens uel imitans: quid in ꝓlogo
eiꝰdem oꝑis scͥpserim subiciam:

Expanded text:
oni materiam praebuit: dum unusquisoni materiam praebuit: dum unusquisque inter dubia, quod sibi consequentiuna te mitto? Revolve Aristotelem, et Alexandrum Aristotelis volumina disserentem; et quanta ambiguorum sit copia, eorum lectione cognosces: ut tandem desinas amicum tuum in eo reprehendere, quod ne per somnium quidem aliquando didicisti. nus frater meus, de Commentariis ad Ephesios quaedam ab eo reprehensa narravit, et pauca ex his memoriae tradidit, mihique ipsa demonstravit loca, non debeo subterfugere: quaesoque lectorem, ut si paululo in proponendis et diluendis criminibus longior fuero, necessitati det veniam. 477 Non enim alterum accuso; sed me nitor defendere, et objectam haereseos calumniam refutare. In Epistolam Pauli ad Ephesios, tria Origenes scripsit volumina. Didymus quoque et Apollinarius propria opuscula condidere. Quos ego vel transferens, vel imitans, quid in Prologo ejusdem operis scripserim, subjiciam: «
Abbreviated transcription (Latin):
libertas ẽ disse rendi dixerã adorate
filium. in ipso corpore ne uiolentus
uiderer int̾pres. & iudici calumpniȩ
locũ dare dixerim adorate pure siue
electe. quod aquila qͦq & simachus
transtuler̃t: Quid hoc eccłasticȩ fid̾i
nocet: si doceat᷑ lector. quot modis
apud hȩbreos unꝰ u̾siculus explanet᷑
yRos ei. innumerabiles mundos intͦ¬
ducere. et rationabiles creaturas aliis
aliisq uestire corporib Exp̃mq dicere
sepe passum. et sȩpiꝰ ẽẽ passurũ. ut qd̃
semel ꝓfuit. semꝑ ꝓsit assũptũ: tibi qͦ
tantam assumis auctoritatẽ. ut de hȩ¬
retico martyrẽ. de origenis libris he¬
reticoꝵ adulteria mentiaris: mͥ non
licebit disputare de u̾bis. ⁊ in cõm̃ta¬
rioꝵ ope latinos docere qđ ab hebre¬
ret gloriolamꝰ iam nunc tͥ ostñdem.
qͥd utilitatis habeat magistroꝵ li¬
mina terere. & artem ab artificibus
discere:et uideres quanta silua sit
apud hebreos ambiguoꝵ nominũ

Expanded text:
libertas est disserendi, dixeram, adorate libertas est disserendi, dixeram, adorate filium; in ipso corpore, ne violentus viderer interpres, et Judaicae calumniae locum darem, dixerim, adorate pure, sive electe: quod Aquila quoque et Symmachus transtulerunt. Quid ergo Ecclesiasticae fidei nocet, si doceatur lector, quot modis apud Hebraeos unus versiculus explaneturψυχώσει, innumerabiles mundos introducere, et rationabiles creaturas aliis atque aliis vestire corporibus, Christumque dicere saepe passum, et saepius passurum, ut quod semel profuit, semper prosit assumptum: tibi quoque ipse tantam assumis auctoritatem, ut de haeretico martyrem, de Origenis libris haereticorum adulteria mentiaris: mihi non licebit disputare de verbis, et in Commentariorum opere Latinos docere, quod ab Hebraeret gloriolam, jam nunc tibi ostenderem, quid utilitatis habeat magistrorum limina terere, et artem ab artificibus discere: et videres quanta silva sit apud Hebraeos ambiguorum nominum
Abbreviated transcription (Latin):
mini dr̃: Qd̃ ego nolens tͣnfferre pu¬
tide: sensũ magis secututus sũ: ut
dicerem adorate: Quia enim qͥ ado¬
rant. solent deosculari manũ. et ca¬
pita sũmittere. qđ se beatꝰ iob elem̃tis
& idolis fȩcisse negat dicens. si uid
solem cum fulgeret. & lunã inceden
tem clare. et lȩtatum ẽ in abscondi¬
to cor meũ & osculatꝰ sũ manũi me¬
am ore meo.quȩ ẽ miqͥtas maxima
et negacio contra dm̃ altissimũ: &¬
bebrei iuxta lingue sue ꝓpͥetatem.
deosculationẽ ꝓ ueneratione ponũt.
id transtuli quod ipsi intelligunt.
quoꝵ uerbũ ẽ Har autem apud
illos diu̾sa significat: Dr̃ enĩ et filiꝰ
ut ẽ illud. bariona filius colũbe:&
bar. tholomeus filiꝰ tholomei: & bar.¬
thimeus. ⁊ bar. iħu: & barrabas: Tri¬
ticum quoq ꝙ spicarũ fasciculus et
electus & purus Quid gͥ peccaui. si
u̾bũ ambiguũ diu̾sa interp̃tatione
conu̾ti: & qui in cõmentariolis ubi

Expanded text:
mini dicitur: quod ego nolens transferre pumini dicitur: quod ego nolens transferre putide, sensum magis secutus sum, ut dicerem, adorate. Quia enim qui adorant solent deosculari manum, et capita submittere quod se beatus Job elementis et idolis fecisse negat, dicens : Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedetem clare: Et laetatum est in abscondito cor meum, et osculatus sum manum meam ore meo. Quae est iniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum. Hebraei juxta linguae suae proprietatem, deosculationem pro veneratione ponunt, id transtuli, quod ipsi intelligunt, quorum verbum est. BAR autem apud illos diversa significat. Dicitur enim et filius, ut est illud: Barjona, filius columbae, et Bartholomaeus, filius Tholomaei, et Barthimaeus, et Barhiesu, et Barrabas. Triticum quoque, et spicarum fasciculus, et electus, 476 ac purus. Quid igitur peccavi, si verbum ambiguum diversa interpretatione converti? et qui in Commentariolis, ubi