comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fu turũ. qui dñs ẽ. om̃iũ ꝓphetarũ. Qua ꝓpt̃
siꝑ illã ciuitatẽ recte accipit᷑ ecła gentiũ.
ꝓphetice figurata. euersã scilicet ꝑpęnitentiã
gerebat. siue ꝑ quad raginta diessiue ꝑtriduũ.
idẽ ipse significatus ẽ. xp̃s. Per quad raginta
scilicet qr tot dies ꝑ egit cũ discipłis suis post
resurrectionẽ & ascendit incaelũ. Pertriduũ
uero quia die t̃cio resurreacit. tã quã lectorẽ
nibil aliud quã historie rerũ gestarũ in¬
herere cupientẽ de somno excitauerint baex
int̃ p̃tes. idẽq. ꝓphete ad ꝑscrutandã altitu¬
dinẽ ꝓphetiae. & quodã modo dixerint. In¬
quad raginta diebus ipsũ quaere. inquo &
triduũ potueris inuenire. Illud in ascensione.
haec in eius resurrectione re peries. Propt̃ qđ
utroq numero significari conuementissime
potuit. Quorũ unũ ꝑ ionã ꝓpħam. alterũ per

Expanded text:
futurum, qui Dominus est omnium Prophetarum. 45 Quapropter futurum, qui Dominus est omnium Prophetarum. 45 Quapropter si per illam ciuitatem recte accipitur ecclesia gentium prophetice figurata, euersa scilicet per paenitentiam, gerebat, siue per quadraginta dies sine per triduum idem ipse significatus est Christus; per quadraginta scilicet, quia tot dies peregit cum discipulis suis post resurrectionem et adscendit in caelum; per triduum unihil aliud quam historie rerum gestarum inhaerere cupientem de somno excitauerint LXX interpretes idemque prophetae ad perscrutandum altitudinem prophetiae et quodam modo dixerint in XL diebus ipsum quaerere, in quo et triduum potueris inuenire: illud in ascensione, hoc in eius resurrectione reperies. propter quod utroque numero significari conuenientissime potuit, quorum unum per Ionam prophetam, alterum per
Abbreviated transcription (Latin):
ed ait aliquis. Quomodo sciã qđ ionas
Iꝓpheta dixerit innineuitis utrũ tri¬
dũ ũ & niniue uerteretꝰ. an quad raginta dies
Quis enĩ ñ uideat ñ potuisse utrũq tune dici
Aꝓpheta qui missus fuerat terrere cõmuni
one imminentis excidii ciuitatẽ. cui si t̃cio
die fuerat futurus interitus. ñ utiq quadra¬
gesimo die. Si autẽ quad ragesimo. ñ utique
hoc puto potius qđ legit᷑ in hebreo. quad ragin¬
ta dies & niniue euertet᷑. Septuaginta qͥppe
longe posterius int̃p̃tati aliud dicere potu¬
erunt qđ tam̃ ad rem ꝑtineret. & in unum
eumdẽq sensũ quã uis sub altera significatio¬
ñ spreta ab historia sese attollere. ad ea requi¬
renda ꝓpt̃ quȩ significanda historia illa
conscripta ẽ. Gesta quippe sunt illa inniniue
ciuitate. sed aliquid etiã significauerunt
qđ modũ illius ciuitatis excedat. Sicut gestũ¬
ẽ. qđ ipse ꝓpheta inuentre cȩti triduo fuit. &
tam̃ aliũ significauit in ꝓfundo inferni triduo

Expanded text:
ed ait aliquis: Quomodo sciam quid Jonas propheta dixerit Ninivitis, utrum, Triduum, et Ninive evertetur, an, Quadraginta dies? Quis enim non videat non potuisse utrumque tunc dici a propheta, qui missuone imminentis excidii civitatem? Cui si tertio die fuerat futurus interitus, non utique quadragesimo die; si autem quadragesimo, non utique hoc puto potius quod legitur in Hebreo: Quadraginta dies, et Ninive evertetur. 44 Septuaginta quippe longe posterius interpretati aliud dicere potuerunt, quod tamen ad rem pertineret et in unum eundemque sensum, quamvis sub altera significatioate utraque non spreta ab historia se se attollere ad ea requirenda, propter que significanda historia ipsa conscripta est. Gesta sunt quippe illa in Ninive civitate, sed aliquid etiam significaverunt, quod modum illius civitatis excedat; sicut est gestum, quod ipse Propheta in ventre ceti triduo fuit, et tamen aliud significavit in profundum inferni triduo
Abbreviated transcription (Latin):
quae graues & cala mitosae uident᷑ hominib
ñ in nos uolent. siñ ualeant illȩ quaeblandi¬
tiis earũ rerũ accedunt. quas homines
qua beai sunt pacifici qm̃ ipsi filii dĩ uoca¬
bunt᷑. oremus ut liberemꝰ amalo. Ipsa enĩ
liberatio. liberos nos faciet. idẽ. filios dĩ. ut

Expanded text:
quae graves et calamitosae videntur hominibus, quae graves et calamitosae videntur hominibus, non in nos valent, si non valeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines qua beati sunt pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur, oremus ut liberemur a malo: Ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios Dei, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Alius huius tẽporis luctus ẽ. nisi cũ ad¬
uersũ se ista c̃fligunt. & cogunt nos dicere.
U ideo aliã legẽ in m̃bris meis repugnantẽ
legi m̃tis meae: & luctũ nr̃m lacrimosa
uoce testari. Miser ego homo quis me
liberabit decorpore mortis huius: Si
fortitudo ẽ. quabeati sunt quiesuriunt &
sitiunt iusticiã. qr ipsi sa turabunt᷑. oremꝰ
ut panis nr̃ coadianus detꝰ nobis hodie.
quo fulti atꝙ sustentati ad plenissimã illã
saturitatẽ uenire possimus. Si consiliũ ẽ.
quobeati sunt misericordes. qm̃ ipsorũ
miscrebitꝰ ds̃ dimittamus debita debitorib
nr̃is. & oremus ut nobis nr̃a dimutant᷑.
Si intellectus ẽ. quo beati sunt mundicordes.
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: oremus ñ induciin
teptationẽ. ne habea mus duplex cor nori
Appetendo simplex bonũ. quo referamus
omiã quae operam᷑. sed simul tẽporalia &
&et̃ na sectando. Tẽp̃tationes enĩ dehis reb.

Expanded text:
alius huius temporis luctus est, nisi cum adalius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quia ipsi saturabuntur, oremus, ut panis noster cotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque susaturitatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur; dimittamus debita debitoribus nostris, et oremus ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est quo beati sunt mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. Tentationes enim de his rebus
Abbreviated transcription (Latin):
Ii det᷑ etiã mihi septenarius iste
numerus harũ petitionũ. c̃ gruere
illi septenario numero ex quo totus iste
sermo manauit. Sienĩ timordĩ ẽ quobeati
sunt pauperes spũ. qm̃ ipsorũ ẽ. regnũ celoꝵ¬
peta mus ut scĩ ficet᷑ in hominib nom̃ dĩ.
timore casto ꝑ manente in scłm scłi. Si
pieta sẽ quabeati sunt mites qi ipsi heredi¬
tatt possidebunt t̃ rã. petamus ut ueniat
regnũ eius. siue in nos ipsos ut mitescamꝰ.
nec ei resistamus. siue decaelo in t̃ras inclari¬
tate aduentus dñi. quo nos gaudebi musa&
lȩtabim dicente illo. Uenite benedicti
patris mei. ꝑcipite regnũ qđ uobis paratũ
ẽ. ab origine mundi. Ind ño inquit ꝓpħa
laudabit᷑ anima mea. audiant mites &
lȩtent᷑. Siscientiaͤ qua beati sunt quilugent.
qm̃ ipsi c̃solabunt᷑: oremus ut fiat uolun¬
tas eius sicut incelo & int̾ra. ua cũ corpꝰ
tã quã t̾ra spui tã quã eaelo sũma & tota
pace c̃senserit. ñ iugebimus. Nã nullus

Expanded text:
idetur etiam mihi septenarius iste numerus harum petitionum congruere illi septenario numero, ex quo totus iste sermo manavit. Si enim timor Dei est quo beati sunt pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelopetamus, ut sanctificetur in hominibus nomen dei, timore casto permanente in saeculum saeculi. si pietas est, qua beati sunt mites, quia ipsi hereditate possidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. in domino, inquit propheta. laudabitur anima mea; audiant mites et iucundentur. si scientia est, qua beati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur, oremus, ut fiat uoluntas eius sicut in caelo et in terra, quia, cum corpus tamquam terra spiritui tamquam caelo summa et tota pace consenserit, non lugebimus. nam nullus
Abbreviated transcription (Latin):
Ionoportet moueri cũ magicis artibimura cula
fiant plerũq similia miraculis qua fiunt ꝑscos
seruos dĩ. sicut scriptũ ẽ. inexodo qđ magiphara¬
onis fecerunt ñ nulla similit̃ sicut fecit morses.
Nonergo oportet haec mirari. qr omia quae uisibi¬
lit̃ fuint. etiã ꝑ inferiores potestates aeris huiꝰ
ñ ab surde fieri posse credunt᷑. Sed hoc int̾ est
qđ cũ sc̃i talia faciunt in nomine dĩ. dm̃ in om̃iũ
rerũ desublimiorib. apparatib. iubet᷑ inferi¬
oris creaturae. Cũ autẽ mali homines malis
artibus operant᷑ similia : in manus suasdant᷑
cũ exxaudiunt᷑ ademonib. Dignisunt enĩ qui
tali exauditione decipiant᷑. ut pena illis fiat
hoc qđ uident᷑ impetrare beneficiũ. cũ eis
ex hibent quasi priuatĩ inferiores potestates
quaedã miracula. ut eos habeant subiugatos
Permissu tam̃ diuinȩ ꝓuidentiae. ꝓmeritis
animarũ. sua cuiq tribuunt᷑.¬

Expanded text:
on oportet moveri, cum magicis artibus miracula fiunt plerumque similia miraculis quae fiunt per sservos Dei, sicut scriptum est in Exodo quod magi Pharaonis fecerunt nonnulla similiter sicut fecit Moyses. Non ergo oportet haec mirari quia omnia quae visibiliter fiunt, etiam per inferiores potestates aeris hujus non absurde fieri posse creduntur. Sed hoc interest quod cum sancti talia faciunt in nomine Dei, Deum in omnium rerum de sublimioribus apparatibus jubetur inferioris creaturae. Cum autem mali homines malis artibus operantur similia, in manus suas dantur, cum exaudiuntur a daemonibus; digni sunt enim qui tali exauditione decipiantur, ut poena illis fiat hoc quod videntur impetrare beneficium, cum eis exhibent quasi privatim inferiores potestates quaedam miracula, ut eos habeant subjugatos: permissu tamen divinae providentiae ut pro meritis animarum sua cuique tribuunt
Abbreviated transcription (Latin):
tione rerũ aeternarũ purificationẽ suã.
sed eã mortaliũ quoq fragiliũq rerum
amore obnubilat. Sit ergo elemosina tua
in abscondito & pat̾tuus qui uidet in abs¬
condito. reddet tibi. Rectissime om̃ino &
uerissime. Sienĩ p̃mi ũ ab eo expectas qui
conscientiae solus inspector ẽ. sufficiat
tibi ad ꝓmerendũ p̃miũ ipsa conscientia.
CCCXII. CUA ORANDUSITDÕSCItTE
RUIDNODIS SITNECESSARŨ. EX CODẼ

Expanded text:
tione rerum aeternarum purificat aciem suam, tione rerum aeternarum purificat aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amore obnubilat? sit ergo elemosyna tua in abscondito, et pater tuus, qui uidet in abscondito, reddet tibi: rectissime omnino et uerissime. si enim praemium ab eo exspectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad promerendum praemium ipsa conscientia. CCCVI. CVR ORANDVM SIT DEO SCIENTE, QVID NOBIS SIT NECESSARIVII. EX EODEM
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in opi largiendũ ẽ. ñ habent. MAulti autẽ
foris faciunt. & intus ñ faciunt. qui uel
ambitione. uel alicuius tẽpora lisrti gr̃a
uolunt misericordes uideri. Inquib. sola sinistra
operari existimanda ẽ. Itẽ alii quasi mediũ
int̃ utrosq locũ tenent. ut & intentione quae
inde ẽ. elemosinã faciant. & tam̃ inserat se
huic optimȩ uoluntati ñ nulla etiã laudis.
uel cuiusq rei fragilis & tẽporalis cupiditas.
Sed dñs nr̃ multo uehem̃ tius phibet solam
sinis trã in nobis operari. quando etiã misceri
eã uetat operib dexterȩ. Ut scilicet ñ modo¬
sola tẽ porali ũ rerũ cupiditate caueamus
elemosinã facere. sed nec ita in hoc opere
attenda musdm̃. ut se misceat uel adiungat
exteriorũ appetitio cõmodorũ. Agit᷑ enĩ
decorde mundando. qđ nisi fuerit simplex
mundũ ñ erit. Simplex autẽ quomodo
erit siduobus dñis seruiat nec una inten¬

Expanded text:
quod inopi largiendum est, non habent. Multi autem quod inopi largiendum est, non habent. Multi autem foris faciunt, et intus non faciunt, qui vel ambitione, vel alicujus rei temporalis gratia volunt misericoperari existimanda est. item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in deum est, elemosynam . faciant et tamen inserat se huic optimae uoluntati nonnulla etiam laudis uel cuiusque rei fragilis et temporalis cupiditas. sed dominus noster multo uehementius prohibet solam sinistram operari in nobis, quando etiam misceri eam uetat operibus dexterae, ut scilicet non modo temporalium rerum sola cupiditate caueamus elemosynam facere, sed nec ita in hoc opere attendamus deum, ut sese misceat uel adiungat exteriorum appetitio commodorum. agitur enim de corde mundato, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. simplex autem quomodo erit, si duobus dominis seruiet nec una inten
Abbreviated transcription (Latin):
eos sibi ꝓdesse quẽ laudant. Te autẽ faciente
elemosinã. ñ sciat sinistratua quid faciat
dex tera tua. Nihil consequentius sinistra
uidet᷑ significare : quã ipsã delectationẽ laudis.
D extera autẽ significat itentionẽ implendi
p̃cepta diuina. Cũ itaq conscientiae facien¬
tis elemosinã. miscet se appetitio laudis
humanȩ: fit si nistra conscia operis dextrae.
Nesciat ergo sinistra tua. quid faciat dexxtera
tua. idẽ. ñ se misceat conscientie tuae laudis
humanȩ appetitio. cũ elemosina facienda
diuinũ p̃ceptũ contendis implere. Ut sit
conscientia quae humanis oculis demonstrari
ñ potest. nec uerbis aperiri quando quidẽ
multi multa m̃tiunt᷑. Qua ꝓpt̃ sidexetra
intrinsecus agit in abscondito. adsi nistrã
ꝑ tinent ex teriora omĩa quae sunt uisibilia.
& tẽ poralia. Sitergo elemosina tua in ipsa
conscientia ubi multi elemosinã faciunt bona
uoluntate etiã sipe cuniã uel si quid ẽ. aliud

Expanded text:
eos sibi prodesse quem laudant. te autem faciente elemosynam non sciat sinistra tua, quid faciat dextera tua. Nihil conseqvidetur significare, quam ipsam delectationem laudis. Dextera autem significat intentionem implendi praecepta divina. Cum itaque conscientiae facientis eleemosynam miscet se appetitio laudis humanae, fit sinistra conscia operis dexterae. Nesciat ergo sinistra tua quid faciat dextera tua, id est, non se misceat conscientiae tuae laudis humanae appetitio, cum in eleemosyna facienda divinum praeceptum contendis implere. Ut sit conscientia, quae humanis oculis demonstrari non potest, nec verbis aperiri, quandoquidem multi multa mentiuntur? Quapropter si dextera intrinsecus agit in abscondito, ad sinistram pertinent omnia exteriora, quae sunt visibilia et temporalia. Sit ergo eleemosyna tua in ipsa conscientia, ubi multi eleemosynam faciunt bona voluntate, etiam si pecuniam, vel si quid aliud,
Abbreviated transcription (Latin):
amare in homine qđ homo ẽ. sed amare qđ
filius ẽ. Hoc est enĩ ñ in eo amare illud quod
addm̃ ꝑtinet. sed amare illud qđ ad se ꝑtinet.
Quidergo mirũ si ad regnũ ñ ꝑuenit. qui non
cõmunẽ sed priuatã rem diligit: immo
utrũq ait quis piã. immoillud unũ dicit ds̃
Dicit enĩ uerissime ueritas. Nemo potest.
duob dominis seruire. Nemo enĩ potest
ꝑfecte diligere quo uocam᷑. nisi oderit unde
reuocam᷑. Uocam᷑ autẽ ad ꝑfectã naturã
humanã. qualẽ ante peccatũ nrm̃ ds̃ fecit.
Reuocam᷑ autẽ ab eius dilectione. quã petcan¬
do meruimus quare oderimus oportet. Unde
& liberem᷑. optamus. Oderimus ergo tẽpora

Expanded text:
amare in homine quod homo est, sed amare quod amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est; hoc est enim non in eo amare illud quod ad deum pertinet, sed amare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime ueritas: nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uocamur, nisi oderit unde reuocamur. uocamur autem ad perfectam naturam. humanam, qualem ante peccatum nostrum deus fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando meruimus. quare oderimus oportet, unde ut liberemur optamus. oderimus ergo tempora
Abbreviated transcription (Latin):
fectos facit uiros. Nã si uel ipsũ hominẽ.
homo dilexerit ñ tanquã se ipsũ sed tã quã
ium̃tũ. aut balneas. aut auiculã pictã.
uel garrulã. id est ut ex eo aliquid tẽpo¬
ralis uoluptatis aut cõ modi capiat. seruiat
necesse ẽ. ñ homini. sed qđ ẽ. turpius tã fedo
& de testabili uitio. qui ñ amat hominẽ
sicut homo amandus ẽ. Quo uitio domi
nante : usq ad extremã uitã. uel potius
mortẽ ꝑducit᷑. Sed ne sicquidẽ abhomine
homo diligendus ẽ. ut diligunt᷑ carnales fr̃s.
uel filii. uel coniuges. uel quicũq cognati.
Aut affines. aut ciues. Nã & ista dilectio.
tẽporalis est. Itaq ad pristinã ꝑfectãq
naturã. nos ipsa ueritas uocans. p̃cepit ut
carnali consuetudini resista mus. Docens
neminẽ aptũ eẽ. regnodĩ. qui ñ istas carnales
necessitidines oderit. neq hoc cuiquã inhuma¬
nũ uideri decet. Magis enĩ ẽ. inhumanũ. ñ

Expanded text:
fectos uiros. nam si uel ipsum hominem fectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum aut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporalis uolunecesse est, non homini, sed, quod est turpius, tam foedo et detestabili vitio, quo non amat hominem sicut homo amandus est. nante usque ad extremam uitam uel potius mortem perducitur. sed ne sic quidem ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut affines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa ueritas uocans praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno dei qui non istas carnales necessitudines oderit. neque hoc cuiquam inhumanum uideri debet. magis enim est inhumanum non
Abbreviated transcription (Latin):
tota anima. & ex tota mente. & diligit
pxcimũ tã quã se ipsũ. ion nulli ergo¬
inuidet. ut sit qđ ipse ẽ. immo aduiuat
etiã quantũ potest. Nec potest amit¬
tere ꝓximũ. quẽ diligit tã quã se ipsũ.
uia neq inse ipso ea diligit quae oculis
sub iacent. aut ullis aliis corporis sensibus.
Ergo apud se ipsũ habet quẽ diligit. tanquã
se ipsũ. Ea est autẽ regula dilectionis.
ut quae sibi uult bona ꝑuenire: & illi
uelit. Quae accidere sibi mala non uult:¬
& illi nolit. Hanc uoluntatẽ. erga om̃s
homines seruat. Nã erga nemi nem
oꝑandũ ẽ. malũ. & dilectio ꝑximi malũ
ñ operat᷑. Diligamus ergo ut p̃ceptũ est
etiã inimicos nr̃os. si uere inuicti esse
uolumus Nonenĩ ꝑse ipsũ quis quam
hominũ inuictus ẽ. sed ꝑ illã in cõmuta¬
bilẽ legẽ. cui qui cũq seruiunt. soli sunt
liberi. Sic enĩ eis qđ diligunt auferri non
potest. quae res una inuictos facit. & per¬

Expanded text:
tota anima et ex tota mente; et diligit tota anima et ex tota mente; et diligit proximum tamquainvidet, ut sit quod ipse est; imo adjuvat etiam quantum potest. Nec potest amittere proximum, quem diligit tanquam seipsum; quia neque in seipso ea diligit quae oculis subjacent, aut ullis aliis corporis sensibus. Ergo apud seipsum habet quem diligit tanquam seipsum. 87. Ea autem est regula dilectionis, ut quae sibi vult bona provenire, uelit, quae accidere sibi mala non uult et illi nolit. hanc uoluntatem erga omnes homines seruat; nam erga neminem operandum est malum et dilectio proximi malum non operatur. diligamus ergo, ut praeceptum est, etiam inimicos nostros, si uere inuicti esse uolumus. non enim per se ipsum quisquam hominum inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi; sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et per
Abbreviated transcription (Latin):
os int̃ra laboramus. & cũ magno dedeco¬
re superamꝰ ab om̃ib qui nos cõmouere
Ac ꝑ turbare potuerint. Itaq nolumus
ab hominib uinci & irã ñ possumꝰ uincere:
Qua turpitudine quid execrabilius dici
potest: fatem hominẽ hoc eẽ qđ nossumus¬
I uitã & si habeat uitia. nonẽ. tamen ipse
uitiũ. Quanto igit᷑ honestius homo nos
uincit quã uiciũ. Quis autẽ dubitet im¬
mane uitiũ eẽ. inuidentiã. qua necesse ẽ.
torqueat᷑. & subiciat᷑. qui ñ uult in rebus
tẽporalib uinci. Melius ẽ. ergo ut homo
nos uincat. quã inuidentia. uel qđ libet
Aliud uitiũ. Sed nec ab homine uinci
potest. qui uitia sua uicerit. Nonenĩ
uincit᷑. nisi cui eripit᷑ ab ad uersario qđ
amat. Qu ergo id amat solũ. qđ a manti
eripi ñ potest: ille indubitant̃ inuictus
est. nec ulla cruciat᷑ inuidia. Id enĩ diligit.
ad qđ diligendũ & ꝑcipiendũ quanto
plures uenerint. tanto eis uberius gratu¬
lat᷑. Diligit enĩ dm̃ ex toto corde. & eoc

Expanded text:
os in terra laboramus et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commouere ac perturbare potuerint. itaque nolumus ab hominibus uinci et iram non possumus uinoere. qua turpitudine quid execrabilius dici potest? fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat uitia non est tamen ipse uitium. quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex
Abbreviated transcription (Latin):
euertet᷑ exeo. Perfidẽ enĩ ambulamus. non
ꝑspeciem. Titubabit autẽ sides sidiuinarũ
scripturarũ uacillat auctoritas. Porrofide
citubante. caritas etiã ipsa languescit. Nã
si a fide quisq ceciderit: a caritate etiã neces¬
se ẽ. cadat. Nonenĩ potest diligere. qđ eẽ.
ñ credit. Porro si & credit & diligit bene
agendo. & p̃ceptis morũ bonorũ obtẽperan¬
do efficit ut etiã speret se ad id qđ diligit
eẽ. uenturũ.
ccluii. QUODFIDE TTSEE
DECIDENTI. CARTTAS MaNłI. Eł Qyob
TEMPORAIEQUID UIIESCAT CŨ UNUERIT
USPIUIGATUR. EX EOPEM LBRODE¬

Expanded text:
euertetur ex eo. per fidem enim ambulamus, non per speciem; titubabit autem fides, si diuinarum scripturarum uaccillat auctoritas. porro fide titubante caritas etiam ipsa languescit. nam si a fide quisque ceciderit, a caritate etiam necesse est cadat. non enim potest diligere quod esse non credit. porro si crediagendo, et praeceptis morum bonorum obtemperando, efficit ut etiam speret se ad id quod diligit esse venturum. CAPUT CCLVIII. Quod fide et spe decedente charitas maneat, et quod temporale quid vilescat cum venerit, us diligatur; ex eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
offerri quinta sabbati ultimae quad ragesimae.
& mane & ad uesperã. ueniensq in patriã
suã ubi infine diei mos ẽ. offerri. male atq
nlicite fieri contendat. qm̃ alibi alit̃ ipse
uiderit. Puerilis ẽ. iste sensus. cauendus in
nobis. tolerandus & corrigendus in nr̃is.¬
CXXU. ITEM EXEODEMUIBROPRIMO
Adin Aisi⁊iones tiysotm

Expanded text:
offerri quinta sabbati ultimae quadragesimae, offerri quinta sabbati ultimae quadragesimae, et mane et ad uesperam, ■ ueniensque in patria sua, ubi in fine diei mos est offerri, male atque inlicite fieri contendat, quoniam aliter ipse uiderit, puerilis est iste sensus, canendus in nobis, tolerandus et corrigendus in nostris. ITEM EX EODEM EIBBO PRIMO AD INQVISITIONES C. S
Abbreviated transcription (Latin):
teris cibis. ueneratione singularit̃ debita.
Continuo quippe cũ dixisset. iudiciũ sibi
manducat & bibit. ad didit ut diceret. non
diudicans corpus. Qđ satis toto ipso loco in
epła ad chorintios prima. sidiligent̃ atten¬
datꝰ apparet. Sic aliquis peregrinus. in eo
forte loco ubi ꝑseuerant̃ in obseruatione
qua dragesime nec quinta sabbati lauant
Non inquit
hodie ieiunabo. Querit᷑ causa: quia ñ sit
inquit in patria m ea. Quid aliud iste. nisi
consuetudinẽ suã c̃suetudinis alterius p̃po¬
nere conat᷑: non enĩ mihi delibrodĩ hoc
recitaturus ẽ.aut uniuersae quadilatat᷑
ȩccłe plena uoce certabit. aut ostendit illũ
coptimos. aut illũ uiolare. aut se custo
tam̃ in rebus huius modi. ut & ille inhuius.
& hic in illius patria. ab eo qđ cȩteri faciunt
ñ ab horreret. Siue etiã in aliena patria
cũ peregrinaret᷑. ubi maior & frequentior
& feruentior ẽ. popłs dĩ. uidit uerbi grãbis

Expanded text:
teris cibis ueneratione singulariter debita; teris cibis ueneratione singulariter debita; continuo quippe, cum dixisset: Iudicium sibi manducat et bibit, addidit, ut diceret: Non diiudicans corpus, quod satis toto ipso loco in epistula ad Corinthios prima, si diligenter adtendatur. apparet. Sic aliquis peregrinus in eo forte loco, ubi perseueranter in obseruatione quadragesimae nec quinta sabbati lauant Non" inquit, \'hodie ieiunabo.\' quaeritur causa, quia non fit\', inquit, \'in patria mea.\' quid aliud iste nisi consuetudinem suam consuetudini alterius praeponere conatur? non enim mihi de libro dei hoc recitaturus est aut uniuersae, qua dilatatur, ecclesiae plena uoce certabit aut ostendet illum c optimos aut illum uiolare aut se custodtamen in rebus huius modi, ut et ille in huius et hic in illius patria ab eo quod ceteri faciunt non abhorreret. sine etiam, in aliena patria cum peregrinaretur, ubi maior et frequentior et feruentior est populus dei, uidit uerbi gratia bis
Abbreviated transcription (Latin):
N eut̃ enĩ eorũ exhorreat corpus & sanguinẽ
dnĩ saluberrimũ sacram̃tũ. certatĩ hono¬
rare contendant. Neq enĩ litigauerunt int̃¬
se. aut quisquã eorũ se alteri p̃posuit. racheus
& ille centurio. cũ alt̃ eorũ gaudens indomũ
suã susceperit dnm. alt̃ dixerit. ñsũ dignus
ut sub tectũ meũ intres. Ambo saluatorẽ
honorificantes. diuerso & quasi contrario
modo. Ambo peccatis miseri: ambo miscđiã
c̃secuti. Ualet etiã ad hanc similitudinẽ.
qđ in primo popło unicuiq. fideliũ manna
scđm ꝓpriã uoluntatẽ in ore sãpiebat. sic
unius cuiusq in ore xp̃iani sacramentũ
illud qđ subiugatus ẽ. mundus. Nã & ille
honorando ñ audet cotidie sumere. & ille
honorando ñ audet ullo die p̃t̃ mutere.
Contẽptũ solũ ñ uult cibus iste. sicut manna
fastidiũ. Inde enĩ & apłs indigne dicit
acceptũ ab eis. qui hoc ñ discernebant ace¬

Expanded text:
neuter autem eorum exhorreat corpus et sanguinem neuter autem eorum exhorreat corpus et sanguinem domini, sed saluberrimum sacramentum certatim honorare contendant. neque enim litigauerunt intse, aut quisquam eorum se alteri praeposuit Zachaeus et ille centurio, cum alter eorum gaudens in domo sua susceperit Dominum, alter dixerit: Domine, ut sub tectum meum intres, ambo saluatorem honorificantes diuerso et quasi contrario modo, ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consecuti. ualet etiam ad hanc similitudinem, quod in primo populo unicuique manna secundum propriam uoluntatem in ore sapiebat, sic uniuscuiusque in corde Christiani sacramentum illud, quo subiugatus est mundus. nam et ille honorando non audet cotidie sumere et ille honorando non audet ullo die praetermittere. contemptum solum non uult cibus iste sicut manna fastidium. inde enim et apostolus indigne dicit acceptum ab eis, qui hoc non discernebant a ce
Abbreviated transcription (Latin):
ixerit aliquis. ñ cotidie accipiendam
eucharistiã. quȩsierit quare: qm̃ inquit
eligendi sunt dies quib. prius homo conti¬
nentiusq uiuit quo ad tantũ sacramentũ
dignus accedat. Qui enĩ manducauerit in¬
digne: iudiciũ sibi manducat & bibit.
Alius contra. Immo inquit sitanta ẽ plaga pec¬
cati. atq impetus morbo ut medicam̃ ta
differendas int. auctoritate antis titis debet
quisq ab altario remoueri ad agendã pͦeni¬
tentiã. & eadẽ auctoritate reconciliari.
Hoc ẽ enĩ indigne accipere. si eo tẽpore accipi¬
at quodebeat agere penitentiã ñ ut arbi¬
trio suo cũ libet uel auferat se cõmunioni.
uel reddat. Cȩterũ si tanta ñ sunt ut ex cõ¬
municandus quisq homo iudicet᷑. ñ se debere
A cotidiana medicina dominici corporis
separare: Rectius int̃ eos fortasse quispiã
dirimit litẽ qui monet ut p̃cipue in xp̃i
pace ꝑmaneant. faciat autẽ unus quisq
qđ scđm fidẽ suã pie credit eẽ faciendum.

Expanded text:
ixerit aliquis non cotidie accipiendam eucharistiam. quaesieris quare? "quoniam" inquit ,, eligendi sunt dies, quibus purius homo continentiusque uiuit, quo ad tantum sacramentum dignus accedat. qui enim manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit". alius contra: ,,immo" inquit "si tanta est plaga peccati atque impetus morbi, ut medicamenta differenda sint, auctoritate antistitis debet quisque ab altario remoueri ad agendam paenitentiam et eadem auctoritate reconciliari. hoc est enim indigne accipere, si eo tempore accipiat, quo debet agere paenitentiam, non ut arbitrio suo, cum libet, uel auferat se communioni uel reddat. ceterum si tanta non sunt, ut excommunicandus quisque homo iudicetur, non se debere a cotidiana medicina dominici corporis separare". rectius inter eos fortasse quispiam dirimit litem, qui monet, ut praecipue in Christi pace permaneant. faciat autem unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum.
Abbreviated transcription (Latin):
in uetustatẽ qđ fit uetus. id in testa. qđ
ex luto fit testa. & alia sexenti sic loquim᷑.
Quomodo autẽ sit futurorũ qđ nunc ꝓ nr̃ae
ratiunculae uirib ut cũq conicimus. tunc
erit potius ut nosse possimus. Resurrec¬
tionẽ quippe mortuorũ futurã & incarne.
quando xp̃s uenturus ẽ. uiuos iudicaturus
& mortuos. oportet. sixp̃iani eẽ. uolumus
ut credamus. Sed ñ ideo dehacre in anis
ẽ. sides nrã. si quẽ ad modũ futura sit ꝑfecte
cõprehendere non ualemus. cxli.¬

Expanded text:
in uetustatem quod fit uetus, it in testam quod in uetustatem quod fit uetus, it in testam quod ex luto fit testa; et alia sescenta sic loquimur. quomodo autem sit futurum quod nunc pro nostrae ratiunculae uiribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. resurrectionem quippe mortuorum futuram et in carne, quando Christus uenturus est uiuos iudicaturus et mortuos, oportet, si christiani esse uolumus, ut credamus. sed non ideo de hac re inanis est fides nostra, si quemadmodum futura sit perfecte comprehendere non ualemus. "CX
Abbreviated transcription (Latin):
tate . tãq in estimabili uelocitate rediturũ
anti quissi morũ cadauerũ puluerẽ : Nec ab illa
sententia qua homini dictũ ẽ. t̃raes & in t̾rã
ibis. futuros illos scõs arbitrem᷑ immunes. si eoꝵ
morientiũ in t̾ra ñ recident corpora. sed sicut
in ipso raptu morient᷑. ita & resurgent dum
ferunt᷑ inaera. Int̾rã quippe ibis in hocibis
Amissa uita qđ eras ante quã sumeres uitã.
dẽ. hoc eris ex animatus. qđ eras antequã
esses animatus. Terrȩ quippe insufflauit
ds̃ infaciem flatũ uitae. cũ factus ẽ. homo
in animã uiuã. tã quã diceret᷑. Terra es
Animata qđ ñ eras. t̾raenis ex animis sicut
eras. qđ sunt & antequã putrescant omĩa
corpora mortuorũ. qđ erunt & illa si mori¬
entur. ubi cũq. moriant᷑ cũ uita carebunt.
quã c̃tinuo receptura sunt. Sicergo ibuNt
in t̾rã. qr ex uiuis hominib t̾ra erunt.
quẽ adimodũ i incinerẽ qđ fitcinis. id

Expanded text:
tate tamque inaestimabili uelocitate rediturum tate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem ? nec ab illa sententia, qua homini dictum est: terra es et in terram ibis, futuros illos sanctos arbitremur immunes, si eorum morientium in terra non reccident corpora, sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum feruntur in aera. in terram quippe ibis est: "in hoc ibis amissa uita quod eras, antequam sumeres uitam", id est hoc eris exanimatus quod eras, ante quam esses animatus — terrae quippe insufflauit deus in faciem flatum uitae, cum factus est homo in animam uiuam — tamquam diceretur: ,,terra es animata, quod non eras; terra eris exanimis, sicut eras;" quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa, si morientur, ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt, quemadmodum it in cinerem quod fit cinis, it
Abbreviated transcription (Latin):
surgent. sitã multi quos in corpore in uen¬
turus ẽ. xp̃s nec dormient nec resurgent.
Siergo sc̃i qui rerperient᷑ &x põueniente ui¬
uentes eiq in obuiã rapient᷑ crediderimus
in eodẽ raptu demortalib corporib exituros
& ad eadẽ max immortalia redituros. nullas
in uerbis apłi patiem᷑ angustias. siue ubi dic̃
tu qđ seminas ñ uiuificat᷑ nisi moriat᷑. siue
ubidicit. om̃s resurgemus aut om̃s dormiemꝰ
Quia nec illi ꝑ immortalitatẽ uiuificabunt᷑.
nisi quã libet paululũ tam̃ ante moriant᷑.
Acꝑ hoc & a resurrectione ñerunt alieni.
quã dormitione p̃cedunt. quã iuis breuis¬
sima. ñ tam̃ nulla. Curautẽ nobis incre¬
dibile uideat᷑ illã multitudinẽ corporũ
inaere quodã modo seminari. atq ibi
ꝓtinus immortalit̃ atq incorruptibilit᷑
tissime dicit. inictuoculi futurã resurrectio¬
nẽ. & in m̃bra si ne fine uictura. tanta facili¬

Expanded text:
surgent, si tam multi, quos in corpore inuensurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: omnes resurgimus aut: omnes dormiemus; quia nec illi per immortalitatem uiuificabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla. cur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari atque ibi protinus immortaliter atque incorruptibiliter ostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facili
Abbreviated transcription (Latin):
tu qđ seminas ñ uiuificat᷑ nisi moriatur
Aut si recte ñ dicimus seminariea corpora
hominũ quae moriendo quomodo reuer¬
tunt᷑ in t̾rã. sicut sese habet etiã illa
in cransgressorẽ patrẽ generis huma ni
diuinitus ꝓlata sententia. t̃raes & int̾rã
ibis. fatendũ ẽ. istos quos nandũ decor¬
porib egressos cũ ueniet xp̃s inueniet &¬
istis uerbis apłi. & illis degenesi ñ teneru. qm̃
sursũ in nubib rapti ñ utiq seminant᷑. quia
nec eunt in t̾rã nec redeunt. siue nullam
prorsũs experiant᷑ mortẽ siue paululũ in
Aere moriant᷑. Sed aliud rursus occurrit.
qđ ide dixit apłs. cũ deresurrectione
corporũ adchorintios loqueret᷑. Om nes
resurgemus. uel sicut alii codices habent
om̃s dormiemus. Cũ ergo nec resurrectio
fieri nisi mors p̃cesserit. possit. nec dormiti¬
onẽ possumus illo loco in telligere nisi
mortẽ : quomodo om̃s uel dormient uel re¬

Expanded text:
tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram — sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: terra es et in terram ibis: — fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de Genesi non teneri, quoniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, sine nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: omnes resurgimus, uel, sicut alii codices habent: omnes dormiemus. cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem, quomodo omnes uel dormient uel re
Abbreviated transcription (Latin):
ut dũ ꝑ aera in sublime portant᷑. in illo spacio
& moriant᷑ & reui uescant. Qđ enĩ ait. & ita
sẽꝑ cũ dño erimus: ñ sic accipiendũ ẽ. tã quã
in aere nos dixerit sẽꝑ cũ dño eẽ. mansuros
quia nec ipse utiq ibi manebit. qua ueniers
transiturus ẽ. Uenienti quippe ibit᷑ obuiã.
ñ manenti. Sedita cũ dño erimus. idẽ. sic
erimus habentes corpora sempit̃na. ubi¬
cũq cũ illo fuerimus. Ad hunc autem
sensũ quo existimemus etiã illos quos hic
ui uos inuenturus ẽ dñs. in illo paruo
spacio & passuros mortẽ & accepturos
immor talitatẽ ipse apłs nos uidet᷑ urgere
ubi dicit. Inxp̃o om̃s uiui ficabunt᷑. cũ alio
loco deipsa loquens resurrectione corpoꝵ
dicit. Tu qđ seminas ñ uiuificat᷑. nisi moriat᷑.
Quomodo igit᷑ quos uiuentes hic xp̃s in ue¬
niet ꝑ immortalitatẽ in illo ui uificabunt᷑
& si ñ moriant᷑. cũ uideamus ꝓpt̃ hoc eẽ dictũ

Expanded text:
ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. quod enim ait: et ita semper cum domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere nos dixerit semper cum domino esse mansuros, quia nec ipse utique ibi manebit, quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti. sed ita cum domino erimus, id est sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urguere ubi dicit: in Christo omnes uiuificabuntur, cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur. quomodo igitur quos uiuentes hic Christus inueniet per immortalitatem in illo uiuificabuntur, etsi non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum:
Abbreviated transcription (Latin):
edhic apłs tacuit deresurrectione
mortuorũ: ad eosdẽ autẽ scribens
In epła prima. Nolumus inquit ignora¬
re uos fr̃s dedormientib ut ñ contriste¬
mini sicut & cȩteri quispem non haberit.
Nã si credimus qđ iħs mortuus ẽ. & resurrex̃ :
ita & ds̃ eos quidor mier̃ ꝑ xp̃m ad ducet
cũ illo. Hoc enĩ uobis dicimus in uerbodñ.
dnĩ ñ preueniemus eos qui ante dor mier̃:
resurgent primo. Deinde nos uiuentes
qui reliqui sumus. simul cũ illis rapiem᷑
rectionẽ mortuorũ futurã. quando
iudicandos p̃clarissime ostendunt.
Sed quęrisolet utrũ illi quos hic uiuen¬
tes inuenturus ẽ. xp̃s. quorũ ꝑsonã inse
atq illos qui tunc secũ uiuebant. trans¬
figurabat apłs nũ quã om̃ inomorituri sunt.
anpso tẽporis puncto quo cũ resurgentibus
rapient᷑ in nubib obuiã xp̃o inaera adim¬
mortalitatẽ ꝑ mortẽ mira celeritate tran¬
sibunt.Neq enĩ dicendũ ẽ. fieri ñ posse.

Expanded text:
ed hic apostolus tacuit de resurrectione mortuorum; ad eosdem autem scribens in epistula prima: Nolumus, inquit, ignorare uos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut et ceteri, qui spem non habent. Nam si credimus, quod Iesus mortuus est et resurrexit: ita et Deus eos, qui dormierunt per Iesum, adducet cum illo. Hoc enim uobis dicimus in uerbo DomiDomini, non praeueniemus eos, qui ante dormierunt;resurgent primo; deinde nos uiuentes, qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemurrectionem mortuorum futuram, quando iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi quos hic uiuentes inuenturus est Christus, quorum personas in se atque in illos qui tunc secum uiuebant transfigurabat apostolus, numquam omnino morituri sint an ipso temporis puncto, quo cum resurgentibus rapientur in nubibus in obuiam Christo in aera, ad immortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. neque enim dicendum est fieri non posse,
Abbreviated transcription (Latin):
dus ẽ. Quod autẽ decentũ chadis olci
quinquaginta scribi fecit adebitore. &
decentũ choris tritici octoginta. ad nihil
Aliud ualere arbitror nisi ut ea quae simi¬
lit̃ in sacerdotes atq in leuitas iudaeus quisq
operat᷑ in xp̃i ȩccła. habundet iusticia eiꝰ
suꝑ scribarũ & phariseorũ. Ut cũ illi decimas
darent. isti dimidias dent. Sicut ñ defruc¬
tib sed deipsis bonis suis fecit ⁊acheus.
Aut certe duplicet decimas. ut duasdecimas
dando superet impendia iudaeorũ. Mã mona
uero iniquitatis obhoc adñõ apellata est
ista pecunia quã possidemus ad tempus.
quia mã mona di uitiae int̃ p̃tant᷑. nec suN
istȩ diuitiae nisi iniquis. qui in eis constituunt
spem atq copiã beatitu dinis suae. Aiustis
uero cũ haec possident᷑ est quidẽ ista percunia.
sed non sunt illis diuitixe. nisi celestes & spiri¬
tales quib indigentiã suã spiritalit̃ sup plen¬

Expanded text:
dus est . Quod autem de centum cadis olei, dus est . Quod autem de centum cadis olei, quinquaginta scribi fecit a debitore; et de centum coris tritici, octoginta; ad nihil aliud nalere arbitror, nisi ut ea quae similiter in sacerdotes atque in leuitas Iudaeus quisque operatur in Christi ecclesia abundet iustitia eius super scribarum et Pharisaeorum, ut cum illi decimas darent, isti dimidias dent — sicut non de fructibus, sed de ipsis bonis suis fecit Zaccheus — aut certe duplicat decimas, ut duas decimas dando superet impendia Iudaeorum. mamona uero iniquitatis ob hoc a domino appellata est ista pecunia, quam possidemus ad tempus, quia mamona diuitiae interpretantur, nec sunt istae diuitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae. a iustis uero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis diuitiae nisi caelestes et spiritales, quibus indigentiam suam spirita.liter supplen
Abbreviated transcription (Latin):
Nullico quẽ dñs eiciebat de ullicatu. &
laudauit eũ qđ i N futurũ sibi ꝑspecerit.
ñ omĩa debemus ad imitandũ sumere.
LNon enĩ aut domino nr̃o facienda est
in aliquo fraus ut deipsa fraude elemosinas
faciamus aut eos a quib. recipi uolu mus
in tabernacula aet̃na tãquã debitores dĩ & dñi
nr̃i fas est intelligi. cũ iusti & scĩ significent᷑
hoc loco qui eos introducant in cabernacula
aet̃na qui necessitatib suis t̃rena bona
cõmunicauerunt. De quib etiã dicit qđ
siquis alicui eorũ calicẽ aquae frigi dȩ
dederit tantũ in nomine discipuli. non
ꝑdet mercedẽ suã sed etiã contrariodicunt᷑
istȩ similitudines. ut intelligamus si lau¬
daripotuit ille ad nõ cui fraudẽ faciebat.
quanto amplius placeant dño dõ qui scđm
eius p̃ceptũ illa opera faciunt. Sicut etiã
de iudice iniquitatis qui int̃pellabatur
auidua cõparationẽ duxit ad iudicẽ dm̃.
cui nulla ex parte iudex iniquus conferen¬¬

Expanded text:
uilico, quem dominus eiciebat de uilicatu et laudauit eum, quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. non enim aut domino nostro facienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude elemosynas faciamus, aut eos a quibus recipi uolumus in tabernacula aeterna tamquam debitores dei et domini nostri fas est intellegi, cum iusti et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicauerint; de quibus etiam dicit: quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam. sed etiam e contrario ducuntur istae similitudines, ut intellegamus, si laudari potuit ille a domino, cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant domino deo qui secundum eius praeceptum illa opera faciunt; sicut etiam de iudice iniquitatis, qui interpellabatur a uidua, comparationem duxit ad iudicem dcui nulla ex parte judex iniquus conferen
Abbreviated transcription (Latin):
graue ostendit eẽ. peccatũ ubi ait de ipso
spũ scõ. cũ eũ se missurũ eẽ. ꝓmicteret.
ille arguet mundũ depeccato deiusticia
& de iudicio. Depeccato quidẽ. qđ ñ credi¬
derunt in me. Iam̃ si ñ dixerit illa cordis

Expanded text:
graue ostendit esse peccatum, ubi ait de ipso graue ostendit esse peccatum, ubi ait de ipso spiritu sancto, cum eum se missurum esse promitteret: ille arguet mundum de peccato, de iustitia et de iudicio; de peccato quidem, quod non crediderunt in me —: tamen si
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatẽ. scđ̾m quã & ipse unigenitꝰ filius
xqualis ẽ patri & spiritui scõ. Nã si hoo ꝓpt̃ea
dictũ etẽ. ꝓfecto deomĩ cetera blasphemia
taceret᷑ ut haec sola remissibilis uideret᷑ quae
contra filiũ hominis dr̃. qua sicut homo solũ
putatꝰ. Cũ uero p̃missũ sit ome peccatũ &
blasphemia remittet᷑ hominib: qđ etiã apđ
aliũ euangelistã ita positũ ẽ. Omĩa dimit
tent᷑ filiis hominũ peccata & blasphemiae
quib blasphemauerint. ꝓcul dubio & illa
blas phemia quae c̃tra patrẽ dicit᷑. ista
generalitate c̃cludit᷑. Et tam̃ haec sola ir¬
salẽ cõmemorationẽ om̃iũ peccatorũ. om̃ĩsq
blas phemiae. eminentius uoluit ex primere
blas phemiã quae dicit᷑ c̃tra filiũ hominis:
Quia etiã si illo peccato fuerint homines obli¬
gati. qđ cõ memorauit ubi ait. si nonuenis¬
sem & locutus eis fuissẽ peccatũ ñ haberent.
qđ etiã in euangłio scđm iohannẽ ualde

Expanded text:
 ipse unigenitus filius aequalis est patri et spiritui sancto. nam si hoc propterea dictum esset, profecto de omni cetera blasphemia taceretur, ut haec sola remissibilis uideretur quae contra filium hominis dicitur, quia sicut homo solum putatur. cum uero praemissum sit: omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus - quod etiam apud alium eutentur filiis hominum peccata et blasphemiae, quibus blasphemauerint — procul dubio et illa blasphemia, quae contra patrem dicitur, ista generalitate concluditur; et tamen haec sola insalem commemorationem omnium peccatorum omnisque blasphemiae eminentius uoluit exprimere blasphemiam, quae dicitur contra filium hominis, quia etiam si illo peccato fuerint homines obligati — quod commemorauit ubi ait: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; quod etiam in euangelio secundum Iohannen ualde
Abbreviated transcription (Latin):
qđ cũq peccatũ. sed c̃ tẽpta uel etiã oppug¬
nata ipsa remissio peccatorũ. Atq. itadicit᷑
uerbũ contra spm scm̃. cũ ex disꝑsione ad con¬
gregationẽ nũquã uenit᷑. quae ad remiten¬
da peccata accepit sp̃m̃ scm̃. Ad quã c̃grega¬
tionẽ. etiã si ꝑminis trũ repbũ & fictũ aliquis
accesserit corde ñ ficto: in ipso spũ scõ remis
triturat᷑. sic operat᷑. ut nullius uerã confes¬
sionẽ asꝑnet᷑. nullius simulatione falla t᷑.
ẽ nesit in remissibilis blasphemia. cor
impenitens caueat᷑. nec alit̃ penitentia
ꝓdessẽ credat᷑. nisi ut teneat᷑ eccła. ubi remis¬
sio peccatorũ datꝰ & societas sp̃s in pacis uin¬
culo custodit᷑.
cuiiii. DEHis Xui

Expanded text:
quodcumque peccatum, sed contemta uel etiam oppugquodcumque peccatum, sed contemta uel etiam oppugnata ipsa remissio peccatorum. atque ita dicitur uerbum contra spiritum sanctum, cum ex dispersione ad congregationem numquam uenitur, quae ad remittenda peccata accepit spiritum sanctum. ad quam congregationem etiam si per ministrum reprobum et fictum aliquis accesserit corde non ficto, in ipso spiritu sancto rtrituratur, sic operatur, ut nullius ueram confessionem \'aspernetur, nullius simulatione fallatur aest, ne sit inremissibilis blasphemia: cor impaenitens caueatur nec aliter paenitentia prodesse credatur, nisi ut teneatur ecclesia, ubi remissio peccatorum datur et societas spiritus in pacis uinculo custoditur. CXVII. DB HIS QVI
Abbreviated transcription (Latin):
demoniorũ demones pellere: ñiquia ipsa eã.
blasphemia quae ñ remittetꝰ. cũ & haec remittat᷑.
si recta pꝰenitentia consequat᷑. S ed qđ hinc ut
dixi causa extitit. ut ad nõ illa sententia ꝓfer¬
ret᷑. facta m̃tione sp̃s immundi quẽ ad uersus
se ipsũ dñs diuisũ ostendit. ꝓpt̃ spm̃ sem̃. qui
ñ solũ aduersusse diuisus nonẽ. sed eti ã quos
colligit efficit indiui sos. peccata quaȩ ad uersũ
se diuisa sunt dimittendo. eosq. mundatos in
ueritati utdõ loquenti ñ in ꝓphetissed in unico
filio cũ ꝓpt̃ nos eũ ut nobis in eo loqueret᷑ filiũ
hominis eẽ. uoluit. reluctet᷑. remitet᷑ ei cũ
penitendo c̃uersus fuerit ad dĩ benignitatẽ.
qui cũ mortẽ impii nollet. quande ut reuer¬
ei. Qui uero huic dono extiterit inimicus
ut ñ illud ꝑpenitentiã petat. sed ei ꝑ impꝰeni¬
tentiã contradicat. sit in remissibilis. non

Expanded text:
daemoniorum daemones pellere. Non quia ipsa esset daemoniorum daemones pellere. Non quia ipsa esset blasphemia, quae non remittetur, cum et haec remittatur, si recta poenitentia consequatur: sed quod hinc, ut dixi, causa exstitit, ut a Domino illa sententia proferretur, facta mentione spiritus immundi, quem adversus seipsum Dominus divisum ostendit, propter Spinon solum aduersum se diuisus non est, sed etiam quos collegit efficit indiuisos, peccata, quae aduersum se diuisa sunt, dimittendo eosque mundatos inhueritati, ut deo loquenti non in prophetis, sed in unico filio, cum propter nos eum, ut nobis in eo loqueretur, filium hominis esse uoluit, reluctetur: remittetur ei, cum paenitendo conuersus fuerit ad dei benignitatem; qui cum mortem impii nollet, quantum ut reuerei. qui uero huic dono extiterit inimicus, ut non illud per paenitentiam petat, sed ei per impaenitentiam contradicat, fit inremissibile non