comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne qnͣta sit ħ gr̃a ꝓ qua cam longaniinit cam
libent̾ laborat᷑: quȩ cum tanco labore acquiri¬
t᷑ cum tanta iocunditate possidct᷑: De hac
sane gr̃a moyses plurib scͥpturarũ suaꝵ loci ᷤ
sub figurata loquutione agit: s hic eam
plenius mystica descͥptione distinguit uͥ eam
nił in qͦ differat a meditatione uel cogitati
t autẽ ea que de contem one: .iii.¬
platione dicenda. sunt possimꝰ comino¬
dius caꝑe. rectiusq diudicare: debemꝰ pͥus
quid ipsa sit det̾minando uł diffinendo
querere: & quomͦ differat a cogitanone uł
meditatione. Sciendum itaq ẽ qđ unam
eandẽq materiam alit̾ ꝑ cogitation̾ẽ intue¬
m᷑. alit ꝑ meditationẽ rimam᷑. acq altter
ꝑ contemplationẽ miram᷑. Multũ a se in¬
uicem ħ tͥa in mͦ differunt: qmͣuis qñq
in materia conueniunt. De una siquide
eacłeq materia alit̾ cogitatio. alit̾ medita¬
tio: longcq alit̃ agit contem platio. Eogita¬

Expanded text:
longanimiter, tam libenter laboratur, quae cum tanto labore acquiritur, cum tanta jucunditate possidetur? De hac sane gratia Moyses pluribus Scripturarum suarum locis sub figurata locutione agit; sed hic eam plenius mystica descriptione distinguit, ubi eam vel in quo differat a meditatione, vel cogitatione. Ut autem ea quae de contemplatione dicenda sunt possimus commodius capere, rectiusque dijudicare, debemus prius quid ipsa sit determinando, vel diffiniendo quaerere, et quomodo differat a cogitatione vel meditatione. Sciendum itaque quod unam eamdemque materiam aliter per cogitationem intuemur, aliter per meditationem rimamur, atque aliter per contemplationem miramur. Multum a se invicem haec tria in modo differunt, quamvis quandoque in materia conveniant. De una siquidem eademque materia, aliter cogitatio, aliter meditatio, longeque aliter agit contemplatio. Cogita
Abbreviated transcription (Latin):
solis que imaginationẽ excedunt ꝑ in¬
tentionem & inuestigation̾ẽ insistit: qͥa
solis inuisibilib intendit. & his solis
maxime quȩ ꝑ rationẽ comp̃hendit. S
scđ̾m imaginationẽ iccirco formari dict̃.
quia ex rerũ inisibiliuĩ imagine in hac specu¬
latione similitudo trahit᷑: unde in rerũ inui¬
sibilium inuestigation̾ẽ animꝰ ad iuuetur.
E recte quidẽ hec contemplatio in ratione
quidẽ s scdm imagination̾e eẽ dicit᷑. qmus

Expanded text:
solis quae imaginationem excedunt per insolis quae imaginationem excedunt per intentionem et investigationem insistit quia solis invisibilibus intendit his solis maxime quae per rationem comprehendit. Sed secundum imaginationem idcirco formari dicitur quia ex rerum visibilium imagine in hac speculatione similitudo trahitur, unde in rerum invisibilium investigatione animus adjuvetur. Et recte quidem haec contemplatio in ratione quidem, sed secundum imaginationem esse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ratione adducimꝰ. In illo itaq res ipsas: ĩ isto
earum ittiq rationẽ. ordin̾ẽ. dispositionem.
& uniꝰcuiisq rei causã. modũ. et utilitatem
rimam᷑. speculam̃. miram᷑. Hec itaq contempli¬
tio in imaginatione. s. scd̃m ratiou̾ẽ consistit:
quia circa ea que in imaginatione uersant᷑
ratiocinando ꝓcedit. Et quãuis uixta aliquid
in ratione etiam hec contemplatio consistere
iudeat᷑. in qua uisibilium ratio querit᷑: it¬
cte tam̃ in imaginatione consistere dicit᷑. qͥd
quicqͥd in ea iatiocinando querimꝰ. uł inue¬
nimus. ad illa ꝓculdubio accominodamus
quȩ in imaginatione uersamꝰ: dum cͥca ea
& ꝓpt̾ea ratiocinationi insistimus. Tercũ
contemplationis genus eẽ diximꝰ. qđ in rati¬
one scđm imagination̾ẽ format᷑. Hoc autẽ
contemplationis genere ueracit tunc utim̃
qñ ꝑ rerũ uisibilium similitudinẽ ĩ ĩuisi¬
bilium rerũ speculationẽ subleuam᷑. Hec
uͦ speculatio in iatone consistit: quia his

Expanded text:
sas, in isto earum utique rationem, ordinem, dispositionem et uniuscujusque rei causam, modum et utilitatem rimamur, speculamur, miramur. Haec itaque contemplatio in imaginatione, sed secundum rationem consistit, quia circa ea quae in imaginatione versantur ratiocinando procedit. Et quamvis juxta aliquid in ratione etiam haec contemplatio consistere videatur in qua visibilium ratio quaeritur, recte tamen in imaginatione consistere dicitur, quia quidquid in ea ratiocinando quaerimus, vel invenimus ad illa procul dubio accommodamus quae in imaginatione versamus dum circa ea et propter ea ratiocinationi insistimus. Tertium contemplationis genus esse diximus quod in ratione secundum imaginationem formatur. Hoc autem contemilium similitudinem in rerum invisibilium speculationem sublevamur. Haec vero speculatio in ratione consistit, quia his
Abbreviated transcription (Latin):
singularis gr̃a. o singularit̾ p̃ferenda: ꝑ
quam in p̾senti sanctificam᷑: & in futuro
beatificamur. Si igit᷑ ꝑ archam scĩficatioĩs.
recte intelligit᷑ gr̃a contemplationisͥ m̾ito
hec gr̾a expetit᷑. ꝑ quam qui accipit. ñsolũ
emundat᷑: s etiam scĩficat᷑. Absq dubio
nichil sic cor ab omni mundano amore emuũi¬
dat: nicħ sic animũ ad celestiũ amorem in¬
flammat. Ipsa utiq ẽ quȩ emundat. ipsa
quȩ scĩficat: ut ꝑ assiduam ueritatis contẽ¬
plationem fiat mundus ꝑ contemptũ mũdi:

Expanded text:
singularis gratia! o singulariter praeferenda per singularis gratia! o singulariter praeferenda per quam in praesenti sanctificamur, et in futuro beatificamur! Si igitur per arcam sanctificationis recte intelligitur gratia contemplationis, merito haec gratia expetitur per quem qui accipit, non solum emundatur, sed etiam sanctificatur. Absque dubio nihil sic cor ab omni mundano amore emundat, nihil sic animum ad coelestium amorem inflammat. Ipsa utique est quae emundat, ipsa quae sanctificat, ut per assiduam veritatis contemplationem fiat mundus per contemptum mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
tet qđ maria optim̾a part̾e elegerit. S quȩ ẽ
ista pars optima qũa maria elegit: nͥ uacare
& uidere qu̾a suauis ẽ dñs: Nam martha
ut scͥptura loquitꝰ sollicitudin̾e gerente: maria
sedens secus pedes dñi audiebat᷑ uerbũ illius.
Summ̃a itaq dĩ sapientiam in carne lati¬
tantem qmͣ ocuł carnis uidere ñ poterat. au¬
diendo incelligebat. & intelligendo udebat:
& in hunc modum. sedendo et audiendo. sũ¬
me ueritatis contemplationi uacabat. Hec
est pars quȩ electis et ꝑfectis ñ quã aufertur.
Hoc sane negotium: qđ nullo fine terminat᷑.
Nam ueritatis contemplatio in hac uita incho¬
at᷑: s in futura uigi ꝑpetuitate celebrat᷑. Pue
ritatis sane contemplation̾e homo & erudit᷑
ad iusticiam: & consummat᷑ ad głam. Uide ᷤ¬
gͦ quam recte gr̃a contemplationis meo sacra¬
rio incelligit᷑ : qd̃ ceteris omnib in dĩ tab̃na¬
culo quad̾a sui dignitate prefert᷑. O quam

Expanded text:
tet quod Maria optimam partem elegerit. Sed quae est tet quod Maria optimam partem elegerit. Sed quae est ista pars optima quam Maria elegit , nisi vacare, et videre quam suavis est Dominus? Nam Martha, ut Scriptura loquitur, sollicitudinem gerente, Maria sedens secus pedes Domini audiebat verbum illius. Summam itaque Dei sapientiam in carne latitantem quam oculis carnis videre non poterat audiendo intelligebat, et intelligendo videbat, et in hunc modum sedendo, et audiendo summae veritatis contemplationi vacabat. Haec est pars quae electis et perfectis nunquam aufertur. Hoc sane negotium quod nullo fine terminatur. Nam veritatis contemplatio in hac vita inchoatur, sed in futura jugi perpetuitate celebratur. Per veritatis sane contemplationem homo et eruditur ad justitiam et consummatur ad gloriam. Vides ergo quam recte gratia contemplationis in eo sacrario intelligitur, quod caeteris omnibus in Dei tabernaculo quadam sui dignitate praefertur. O quam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc satis constat: neminẽ posse placere deo
nͥ fuerit sapientia cum eo. Quis dubitet
ad scĩficationẽ ꝑtinere. homin̾e mundari
ab immundicia suaͬ ment̾e ciuꝰlibet. pur¬
gari ab omni malicia & nequicia: hec
enĩ sunc quȩ comquinant hominẽ. Pur¬
gat᷑ autẽ ꝑ sapientiam: qn̾ fortior suꝑue¬
niens uincit maliciam. utpote attingens
a fine usq ad fuĩe forut̃. & disponenᷤ om̃ia
suauit᷑. Q noc ipsum sic purgariẽ ut ar¬
hitror scĩficari. ꝑrecepturus dñs moysi de
constructione tab̃naculi pͥmo omnu̾i instru¬
xit eum de archa fabricanda: ut ex eo
ipso inueret ꝓpt̾ illam cetera om̃ia ẽẽ fa¬
cienda. y recipua et principale scuarium
archani fu ase puas nemo dubitat: ex
omnib illis quȩ tab̃nacłm federis conti¬
nebat. Querenti igit᷑ qu̾a grãm signi¬
ficare posset illud sacratum qđ ceteris omnib
digniu ᷤᷤ fuit facile occurrit: nisi forte qͥs dubi¬

Expanded text:
hoc satis constat neminem posse placere Deo hoc satis constat neminem posse placere Deo nisi fuerit sapientia cum eo. Quis dubitet ad sanctificationem pertinere hominem mundari ab omni immunditia sua, mentem cujuslibet purgari ab omni malitia et nequitia? Haec enim sunt quae coinquinant hominem. Purgatur autem per sapientiam quando fortior superveniens vincit malitiam utpote attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Et hoc ipsum sic purgari est, ut arbitror, sanctificari. Praecepturus Dominus Moysi de constructione tabernaculi, primo omnium instruxit cum de arca fabricanda, ut ex eo ipso innueret propter illam caetera omnia esse facienda. Praecipuum et principale sanctuarium arcam fuisse puto quod nemo dubitat ex omnibus illis quae tabernaculum foederis continebat. Quaerenti igitur quam gratiam significare possit illud sacrarium, quod caeteris omnibus dignius fuit, facile occurrit, nisi forte quis dubi
Abbreviated transcription (Latin):
uelinit qđ d̾r archa sc̃ificationis. S si moysi
nre credit᷑: Icimus qđ quicumq cetigerit cam
scificabit᷑. Si omnino sic ẽ: merico omĩs ppłs
querit eam tangere: si uirtiis sc̃ificatioĩs exit
ab ea. O siquis inueniat᷑ in uob̃ uir uñ sicut
ille de ramathaim qui indutus uestim̃ti głiȩ
sic̃ decet summũ pontificem. dignus sit int̾ire
in sc̃a sc̃oꝵ ͥ ut possit ñsolum uidere s etiam
tangere pane quȩ łr archa sanctificationis:
&e emundet᷑ ab immundicus suis. S quid
de illo dicam sicui forte data ẽ clauis scientiȩ
ab eo qui aꝑit & nemo claudit. ut possit
uidere quid intus hãt h̃ archa sc̃ificatioĩs:
Duto enim p̃tiosum aliquid in hac archa
repositum. A ultũ uellem scire quȩ sit hec
archa que possit scĩficare accedentes: ut me¬
rico dicat᷑ archa sc̃ificationis. De sapientia aũ
ñ dubito. quin ipsa sit quȩ uncit maliciã.
Scio nicħominus quia quicũq sanati st̃
ab initio: ꝑ sapientiam sanati sunt. S et

Expanded text:
r arca sanctificationis Sed si Moysi jure creditur, scimus quod quicunque tetigerit eam sanctificabitur . Si omnino sic est, meriti omnis populus quaerit eam tangere si virtus sanctificationis exit ab ea. O si quis inveniatur in vobis vir unus sicut ille de Ramathaim qui indutus vestimentis gloriae, sicut decet summum pontificem, dignus sit introire in Sancta sanctorum, ut possit non solum videre, sed etiam tangere hanc quae dicitur arca sanctificationis et emundetur ab immunditiis suis. Sed quid de illo dicam si cui forte data est clavis scientiae ab eo qui aperit, et nemo claudit, ut possit videre quid intus habeat haec arca sanctificationis? Puto enim pretiosum aliquid in hac arca repositum. Multum vellem scire quae sit haec arca quae possit sanctificare accedentes, ut merito dicatur arca sanctificationis. De sapientia autem non dubito quin ipsa sit quae vincit malitiam . Scio nihilominus quia quicunque sanati sunt ab initio per sapientiam sanati sunt . Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
pore. s uagantes ubiq corde: nequaqmͣ uidere
merent᷑. qu̾a dulcis ẽ dñs. qm bonꝰ ifrł. ds. his qͥ
recto sunt corde. Et hinc ẽ qd̃ hostes derident
sabb̃a eoꝵ. S uerus iacob laborare ñ cessat. do¬
nec ad desiderii finem ꝑueniat. seruiens apud
uerũ laban uere decandidatũ. quia głificatum
quẽ pat̾ głificauit apud semet ip̃m claritate
quã habuit ance mundi constitutionẽ: qũe
oportuit pati. & ita intrare in głam suam.
ut seruili formȩ suꝑduceret candorem glȩ.
& eẽt uere decandidatus suꝑ nuem dealbatus.
gła et houore coronatus. fieretq formosus ñ solũ
p̃fuus hominum. uerũ etiam p̃ sp̃ib angłoꝵ:¬

Expanded text:
pore, sed vagantes ubique corde, nequaquam videre pore, sed vagantes ubique corde, nequaquam videre merentur quam dulcis est Dominus, quam bonus Israel Deus, his qui recto sunt corde . Et hinc est quod hostes derident Sabbata eorum . Sed verus Jacob laborare non cessat, donec ad desiderii finem perveniat, serviens apud verum Laban, vere decandidatum, quia glorificatum, quem Pater glorificavit apud semetipsum claritate quam habuit ante mundi constitutionem , quem oportuit pati et ita intrare in gloriam suam , ut servili formae superduceret candorem gloriae, et esset vere decandidatus, super nivem dealbatus , gloria et honore coronatus, fieretque formosus non solum prae filiis hominum, verum etiam prae spiritibus ang
Abbreviated transcription (Latin):
le et tante dilectionis pignis acciꝑe. Nondu¬
bito qđ quicumq ẽ int̾ uos seruus bebreuᷤ
qͥn libent̾ ꝓ huiꝰmodi gr̾̃a seruiat sex anniᷤ
ut in septimo exeat liber gratis: ut deincepͤ
lib̾e possit uacare contemplationi ueritatis.
Siquis uͦ inuenit᷑ in uob̃ qui iacob sit. uel
qui tali nomine digne censeri possit eo qd̃ sit
uir fortis & porens in p̾lio. streniius luctator.
uiciorumq supplantator. ut alia suꝑet for¬
titudine. alia supplantet discretione: qui
&.uii. ꝓ tali gr̃a. intantum ut uideant᷑ ei
dies pauei p̾ amoris magnitudine: dũ mͦ
possit ad amplexus rachel uel sero ꝑuenl¬
re. Qui enim uult ad eius amplexus ꝑ¬
tingere. neceẽ est eum ꝓ ea annis septem
& septẽ seruire: ut discat requiescere n̾so¬
lum ab oꝑib malis. s etiam a cogitationi¬
cientes facere sabbatum ex sabb̃o: & iecirco non
ualentes implere qđ legitur in psalmo. Uacate
ꝙ iudete qũi ego sum ds. Uacantes si quidẽ cor¬

Expanded text:
s pignus accipere. Non dubito quod quicunque est inter vos servus Hebraeus quin libenter pro hujusmodi gratia serviat sex annis, ut in septimo exeat liber gratis, ut deinceps libere possit vacare contemplationi veritatis. Si quis vero invenitur in vobis qui Jacob sit, vel qui tali nomine digne censeri possit, eo quod sit vir fortis et potens in praelio, strenuus luctator, vitiorumque supplantator, ut alia superet fortitudine, alia supplantet discretione, qui  tali gratia, in tantum ut videantur ei dies pauci prae amoris magnitudine, dummodo possit ad amplexus Rachel, vel sero pervenire. Qui enim vult ad ejus amplexus pertingere, necesse est eum pro ea annis septem, et septem servire, ut discat requiescere, non solum ab operibus malis, sed etiam a cogitationicientes facere Sabbatum ex Sabbato, et idcirco non valentes implere quod legitur in Psalmo: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus . Vacantes siquidem cor
Abbreviated transcription (Latin):
gere. cumulabit᷑ ei supͣ modũ quecũq illa
bñdictio quã daturus ẽ dñs ppłõ suo ĩpace.
S tandẽ ꝓlixus sermo. ponat fines suos
pacẽ. Bonum ẽ enĩ noᷤ hic eẽ. nec expedit
nob̾ fines pacis excedere. Finiat᷑ gͦ sermo
nr in contemplatione huiꝰ pacis: & pacis
nullus erit finis. qmͣ nob̃ donare digne¬

Expanded text:
gere, cumulabitur ei supra modum quaecunque sit illa gere, cumulabitur ei supra modum quaecunque sit illa benedictio quam daturus est Dominus populo suo in pace. Sed tandem prolixus sermo ponat fines suos pacem. Bonum est enim nos hic esse, nec expedit nobis fines pacis excedere. Finiatur ergo sermo noster in contemplatione hujus pacis, et pacis cujus non erit finis, quam nobis donare digne
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. Intrantes siquid̾e in gaudiũ dñi sui
inebriant᷑ ab ub̃tate domus tue: & corren¬
te uoluptatis tuȩ potati. in pace in idip̃m
et dormunt et requiescunt. S ecce iam
suppono manu̾̃ meã ori meo. digicoq com¬
pesco labellũ. ne uidear concaminare sa¬
cesc̾ã secreti huiꝰ. labiis ĩmundis. Meluiᷤᷤ
ista exꝑiendo: qu̾a exponendo discunt᷑.
Exꝑti gͦ potius de huiꝰ modi secreto loqͣnt:
S nec illis quid̾e tutũ ẽ ista in publi¬
cum ꝓferre: que debent apud se cũ mag¬
na reuerentia sub silentii elaustro repo¬
sita custodire. Clamant gͦ qui huiꝰmodi
sunt cum ꝓpħa: et dicant. Secrecũ ineũ
mͥ. secretũ meũ mͥ. Ne forte conuincant᷑
a ueritate. uł margaritaᷤᷤ ante porcos spar¬
sisse. uł scm̃ canib dedisse. Unum aut̃e
audeo dicere: qͥa quicũq potui̾t ad ultinȩ
pacis excellentiam qͣntulacũq ex parte ꝑtin¬

Expanded text:
Domine. Intrantes siquidem in gaudium Domini sui, Domine. Intrantes siquidem in gaudium Domini sui, inebriantur ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potati, in pace in idipsum obdormiunt, et requiescunt. Sed ecce jam superpono manum meam ori meo, digitoque compesco labellum, ne videar contaminare sacrosancta secreti hujus labiis immundis. Melius ista experiendo quam exponendo discuntur. Experti ergo potius de hujusmodi secreto loquantur. Sed nec illud quidem tutum est ista in publicum proferre, quae debent apud se cum magna reverentia sub silentii claustro reposita custodire. Clament ergo qui hujusmodi sunt cum propheta et dicant: Secretum meum mihi, secretum meum mihi , ne forte convincatur a veritate, vel margaritas ante porcos sparsisse, vel sanctum canibus dedisse . Unum autem audeo dicere, quia quicunque potuit ad ultimae pacis excellentiam quantulacunque ex parte pertin
Abbreviated transcription (Latin):
nu benedictionẽ accipiunt. Illuc enim
.a .t. tͥb dñi .t̃ .i.a.c. nomini dm̃i. Ascendt̃
itaq dare confessionẽ: & acciꝑe bñdictionẽ.
Siquid̾e dñs benedicet ppło suo in pace .i.
faria illa pace: de qua ñnulla p̾locuti su¬
mus. Alia tam̃ ẽ illa ierłm celestis quȩ edi¬
ficat᷑ in ceł: atq alia ista quȩ edificat᷑ ut
cuutas s in t̾ris Illam deniq ñ edificat nͥ¬
dñs solus: istam aut̾e ñ tam̃ sine eiꝰ adiuco¬
rio edificat ppłs eius. Nescio enĩ quo pacto
pax illa di quȩ exuꝑat omñe sensũ. possit
excludit omnẽ humanũ intellectum. euius
portas ingredit᷑ nemo omniũ humanaꝵ. cogi¬
tationũ ꝓfecto ista iherłm ñ edificat᷑ nͥ suprã
celum Descendit cam̃ de celo ad t̾ram ꝓpt̾
eos qui digni inuenti sunt intͣre uł ad mo¬
dicum in ipsam. nec tam̃ possunt ascende¬
re ad eam. qui ũdum idonei sunt ascende
qmͣ magna sit multitudo dulcedinis tuȩ

Expanded text:
nu benedictionem accipiunt. Illuc enimnu benedictionem accipiunt. Illuc enimnomini Domini. Ascendunt itaque dare confessionem et accipere benedictionem. Siquidem Dominus benedicet populo suo in pace, id faria illa pace, de qua nonnulla praelocuti sumus. Alia tamen est illa Hierusalem coelestis quae aedificatur in coelis, atque alia est ista quae aedificatur ut civitas, sed in terris. Illam denique non aedificat Dominus solus, istam autem non tamen sine ejus adjutorio aedificat populus ejus. Nescio enim quo pacto pax illa Dei quae exsuperat omnem sensum, possit itas haec, quae excludit omnem humanum intellectum, cujus portas ingreditur nemo omnium humanarum cogitationum. Profecto ista Hierusalem non aedificatur, nisi supra coelum. Descendit tamen de coelo ad terram propter eos, qui digni inventi sunt intrare, vel ad modicum in ipsam, nec tamen possunt ascendere ad eam qui nondum idonei sunt ascenderuntur intrantes quam magna sit multitudo dulcedinis tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
numerus extendit᷑. s quanta tunc erit
cum iam decẽ milib multiplicat᷑: Cur¬
rus dĩ decem milib multiplex. Quot
iam erunt in tota huiꝰ regis milicia. si eiꝰ
currui tm̃ pugnatoꝵ. assistunt tot mi¬
lia: O quanti tunc erunt cũ iam ceꝑint
multiplicari in t̾ra ꝓpͥa si tot ẽẽ potuer̾t
uti iam dictum ẽ cum adhuc degerent
in t̾ra aliena. uel laborarent in uia:
Puto quia suꝑ haren̾ã maris multipli¬
cabunt᷑: ut iam tot sint qui deincepꝰ aut
uix aut omnino dinumerari ñ possunt.
Maxime tam̃ multiplicabunt᷑ cũ ceꝑit
edificari iherłm illa quȩ edificat᷑ ut ci¬
in idip̃m obdormiunt & requiescunt:
digni sane qui debeant benedictionem
acciꝑe ab eo qui dare solet bñdiction̾e
ppło suo in pace. Nostis satis qd̵ ierłm
sonat uisio pacis. In tali cuutate libent
mora ÷ rex et dñs ppłi huius: qͥa fact᷑ẽ
in pace locus eius. Ad hanc ꝓculdubio
ciuuitat̾e ascenderunt: qui dũi sui ma¬

Expanded text:
numerus extenditur. Sed quanta tunc erit numerus extenditur. Sed quanta tunc erit cum jam decem millibus multiplicatur? Currus Dei decem millibus multiplex. Quot jam erunt in tota hujus Regis militia, si ejus currui tantum pugnatorum assistant tot millia? O quanti tunc erunt, cum jam coeperint multiplicari in terra propria, si tot esse potuerunt, uti jam dictum est, cum adhuc degerent in terra aliena, vel laborarent in via! Puto quia super arenam maris multiplicabuntur, ut jam tot sint, qui deinceps, aut vix aut omnino dinumerari non possint. Maxime tamen multiplicabuntur cum coeperit aedificari Hierusalem illa, quae aedificatur ut ciin idipsum: obdormiunt, et requiescunt, digni sane qui debeant benedictionem accipere ab eo qui dare solet benedictionem populo suo in pace. Nostis satis quod Hierusalem sonat visio pacis. In tali civitate libenter moratur Rex et Dominus populi hujus, quia factus est in pace locus ejus. Ad hanc procul dubio civitatem ascenderunt qui de Domini sui ma
Abbreviated transcription (Latin):
nificentia. Multiplicari in se optabat. uel
potius sꝑabat plebem illã que dño ad mo¬
dum placet: cum diceret. Multiplicab̃ in
anima mea uirtut̾e. Legimus certe sexcen¬
ginta milia fuisse. et eo amplius eoꝵ qͥ
ascenderunt de egipto: quos dñs eiecit de
ergastulo egiptioꝵ in manu potenti et
brachio excelso. Si igit᷑ tanca ppłi d̃i po¬
tuit ẽẽ multitudo in exitu isrł de egipto
multiplicari cum uenerint in t̾rã ꝓmis¬
sionis. et ceperint possidere ꝓmissam here¬
ditat̾e. libi ab omni seruitute aliene do¬
minationis: Si cot sc̃a desideria dñs sus¬
citat. si tot bonas uoluntates inspirat. si
mnundarũ utiliumq cogitationũ nume¬
rũ in quibdam tantũ multiplicat. etiã
in initio conuersionis. qmͣ in numera
et pene infinita credenda ẽ ẽẽ multitu¬
do diuine pleb̃ qu̾a dñs uirtutũ possi¬
det in ꝑfectis. in eis uidelicet qui iam
fundati sunt in conuersatione ꝑfectio¬

Expanded text:
nificentia . Multiplicare in se optabat, vel nificentia . Multiplicare in se optabat, vel potius sperabat plebem illam, quae Domino admodum placet, cum diceret: Multiplicabis in anima mea virtutem . Legimus certe sexcenta millia fuisse, et eo amplius eorum qui ascenderunt de Aegypto, quos Dominus ejecit de ergastulo Aegyptiorum in manu potenti et brachio excelso . Si igitur tanta populi Dei potuit esse multitudo in exitu Israel de Aegypmultiplicari, cum venerit in terram promissionis, et coeperint possidere promissam haereditatem, liberi ab omni servitute alienae dominationis. Si tot sancta desideria Dominus suscitat, si tot bonas voluntates inspirat, si mundarum utiliumque cogitationum numerum in quibusdam tantum multiplicat, etiam in initio conversionis, quam innumera, et pene infinita credenda est esse multitudo divinae plebis, quam Dominus virtutum possidet in perfectis, in eis videlicet qui jam fundati sunt in conversatione perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
ad omn̾e pacem necessaria inuenit᷑ sine qua
nulla acquirit᷑. nulla possidet᷑. De pͥma pace
dicit᷑. Non turbet᷑ cor ur̃m̃ neq formidet.
De tercia et quarta: in iob legit᷑. E bestiȩ
t̾rȩ pacifice erunt tͥ: et scies qd̾ pacem hãt
habitaculũ corporis nr̃i. ꝑ bestias t̾re incel¬
ligunt᷑ sp̃c maligni. Acquisita gͥ in hunc
modũ hac multiplici pace. dñs benedicet
popło suo in pace. S quȩ est ista bñdietio
putamus qũa dñs ppło suo dabit. nͥ forte
illa sit qua ut nouimꝰ. ppło suo dare dñs
consueuit: Crescite inquit & multiplica¬
mini. Bona sane bñdictio multũq expe¬
tenda: qua fit ut bona queq uoluntas ef¬
ficiat᷑ cotidie seipsa maior: & uirtutum
numerus fiat de die in diem copiosior.
Crescere ꝓinde ppłm dñi ex eius benedicu¬
one dep̾henderat: cũ id qđ suꝑius in hoc
eodem ꝑsalmo legimus. fiducialit̃ psalle¬
bat. Uox dñi in uirtute: uox dñi in mag¬

Expanded text:
ad omnem pacem necessaria invenitur, sine qua ad omnem pacem necessaria invenitur, sine qua nulla acquiritur, nulla possidetur. De prima pace dicitur: Non turbetur cor vestrum, neque formidet . De tertia et quarta in Job legitur: Et bestiae terrae pacificae erunt tibi, et scies quod pacem habeat habitaculum corporis nostri, per bestias terrae intelliguntur spiritus maligni. Acquisita igitur in hunc modum hac multiplici pace, Dominus benedicet populo suo in pace. Sed quae est ista benedictio putamus, quam Dominus populo suo dabit, nisi forte illa sit, quam, ut novimus, populo suo dare Dominus consuevit? Crescite, inquit, et multiplicamini . Bona sane benedictio, multumque expetenda, qua fit ut bona quaeque voluntas efficiatur quotidie seipsa major, et virtutum numerus fiat de die in diem copiosior. Crescere proinde populum Domini ex ejus benedictione deprehenderat, cum id quod superius in hoc eodem psalmo legimus, fiducialiter psallebat: Vox Domini in virtute, vox Domini in mag
Abbreviated transcription (Latin):
qnimmo iugi labore fatiganda. continua
abstinentia domanda. donec supplex pa¬
cem poscat. pac̾e ꝑmitat. pacem custodiat.
desinat deniq concupiscere aduersus .s.
incipiat tandem recognoscere dum suum:
& ꝑseueret obtemꝑare ad omne eiꝰ impe¬
rium. Post hanc gemin̾a pac̃e quȩ non
pot̾ ꝑturbari a mundo. uł corrumpi a
corpore suo. qͥa sp̃ui diabolus iuolentiam
aliqu̾ã inferre ulterius ñ ꝑmittit᷑. ad cal¬
lida argum̃ta conuertit᷑. & doł eũ atq in¬
sidiis circũuenire nitit᷑. S debet sp̃c con¬
tͣ huiꝰmodi temptationẽ. & uigilare ꝑ dis¬
cretionẽ: et pugnare ꝑ orationẽ. Prima
igit᷑ par que c̃ ad dm̃ adipiscenda est ꝑ
obedientiã. scd̃a quȩ ẽ ad mundũ conser¬
uanda ẽ ꝑ pacientiam. tercia quȩ ẽ de car¬
ne acquirenda ẽ ꝑ abstinentiam: Quarta
quȩ ẽ de diabolo obtinenda ẽ ꝑ prudentiã.
& maxiine ꝑ orationis instantiam. quȩ qͥd̾e

Expanded text:
quinimo jugi labore fatiganda, continua quinimo jugi labore fatiganda, continua abstinentia domanda, donec supplex pacem poscat, pacem promittat, pacem custodiat. Desinat denique concupiscere adversus spiritum, incipiat tandem recognoscere Dominum suum, et perseveret obtemperare ad omne ejus imperium. Post hanc geminam pacem, quae non potest perturbari a mundo, vel corrumpi a corpore suo, quia spiritui diabolus violentiam aliquam inferre ulterius non permittitur, ad callida argumenta convertitur, et dolis eum atque insidiis circumvenire nititur. Sed debet spiritus contra hujusmodi tentationem et vigilare per discretionem, et pugnare per orationem. Prima igitur pax, quae est ad Deum, adipiscenda est per obedientiam. Secunda, quae est ad mundum, conservanda est per patientiam. Tertia, quae est de carne, acquirenda est per abstinentiam. Quarta, quae est de diabolo, obtinenda est per prudentiam, et maxime per orationis instantiam: quae quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cui sat ẽ. si hoc humilit̾ exhibet qd ualet.
S illa pax quȩ ab impugnatione diaboli
sp̃ui optanda ẽ a neut᷑ quidẽ iccirco om̃ino
fieri pot̾. quia qualẽ diabolus fieri uo¬
let. ñ qu̾a sp̃c tali consentire debet: ⁊ qͣtẽ
sp̃m approbare decet. diabolus absq du¬
bio tali usq inet̾nũ ñ consentiet. Mũdo
autẽ debet sp̃c ut dictum ẽ pac̾e exhibere
ñ ab ipso exigere. ĩmo etiã sponte obla¬
tam despicere. Numꝗͣ debet querere.
ñquam debet uelle ut mundus ei ĩ suis
oblectamentis deseruiat: ut eũ suo obseqͥo
demulceat. Debet igit᷑ sp̃c omnia quȩ mũ¬
di sunt despiciendo illi ꝓicere. seq ipsum
pꝰmodum mũdo ad omn̾e unuriam gra¬
taut̃ exponere: cui ẽ plena pax in hac par¬
ce nulla euis ꝓsꝑa concupiscere. nulla eiꝰ
aduersa ꝑtimescere. E contrario aut̃ẽ ñꝗͣ.
debet sp̃c carnis suȩ contumeliis seipsum
subdere. ñqu̾a eius uoluntati deseruire.

Expanded text:
cui sat est si hoc humiliter exhibet quod valet. cui sat est si hoc humiliter exhibet quod valet. Sed illa pax, quae ab impugnatione diaboli spiritui optanda est, a neutro quidem idcirco omnino fieri potest, quia qualem diabolus fieri volet, nunquam spiritus tali consentire debet, et qualem spiritum approbare decet, diabolus absque dubio tali usque in aeternum non consentiet. Mundo autem debet spiritus, ut dictum est, pacem exhibere, non ab ipso exigere, imo etiam sponte oblatam despicere. Nunquam debet quaerere, nunquam debet velle, ut mundus ei suis oblectamentis deserviat, ut eum suo obsequio demulceat. Debet igitur spiritus omnia quae mundi sunt despiciendo illi projicere, seque ipsum postmodum mundo ad omnem injuriam gratanter exponere, cui est plena pax in hac parte, nulla ejus prospera concupiscere, nulla ejus adversa pertimescere. E contrario autem nunquam debet spiritus carnis suae contumeliis seipsum subdere, nunquam ejus voluntati deservire,
Abbreviated transcription (Latin):
debet humilit̾ impetrare. illam que ẽ
sp̃c ad mundũ fortit̾ exibere. ilła que ẽ
sp̃c de carne iuolent̃ exigere. illam que
ẽ sp̃c de diabolo: precib apud dm̃ obtine̾.
et a deo. Quarta quȩ ẽ sp̃c de diabolo
ut bona ẽẽ possit. ficri eam oportet a ne¬
utro: s solo deo. Scd̾a autẽ quȩ ẽ sp̃e
ad mundũ. fieri debet a sp̃u solo: non
aut̃e exigi a mundo. Tercia quȩ ẽ sp̃e
de carne. sp̃e debet a carne sola uiolent̃
exigere: non autẽ ipse carni sue exibere.
Primã sane ab utroq ficri oportet. quia
nec sp̃c eam ꝑ uum obtinere ualet: nec d̃s
cam sine uoluntario sp̃e consensu facere
uolet. Ut igit᷑ hec pax utrunq firma¬
ri possit. oportet sp̃m se deo ad omñe etꝰ¬
uoluntat̾e humilit̾ subdere dm̃ aut̃ẽ ni¬
chilominꝰ necesse ẽ eius infirmitati miscłit
condescendere: & utilitati consulere. Nun¬
qũa enũ sp̃c deo cotũ pot̾ exsoluere qd̾ deb&

Expanded text:
debet humiliter impetrare, illam quae est debet humiliter impetrare, illam quae est spiritus ad mundum fortiter exhibere, illam quae est spiritus de carne violenter exigere, illam quae est spiritus de diabolo, precibus apud Deum obtinere. Pcilicet et a Deo. Quarta quae est spiritus de diabolo ut bona esse possit, fieri eam oportet a neutro, sed a solo Deo. Secunda autem quae est spiritus ad mundum, fieri debet a spiritu solo, non autem exigi a mundo. Tertia quae est spiritus de carne, spiritus debet a carne sola violenter exigere, non autem ipse carni suae exhibere. Primam sane ab utroque fieri oportet; quia nec spiritus eam per vim obtinere valet, nec Deus eam sine voluntario spiritus consensu facere volet. Ut igitur haec pax utrinque firmari possit, oportet spiritum se Deo ad omnem ejvoluntatem humiliter subdere; Deum autem nihilominus necesse est ejus infirmitati misericorditer condescendere, et utilitati consulere: nunquam enim spiritus Deo totum potest exsolvere quod debet,
Abbreviated transcription (Latin):
s. in pace. Ergo pꝰ uirtutẽ: p̾stat & pace.
Sꝑent itaq pacem qui ñdum acceꝑunt :
si iam de di dono uirtut̾e acciꝑe meru¬
erunt. Ad hoc siquidẽ suis d̾s dat uirtu¬
tem: ut fortit̃ agendo ꝑtingant ad pacem.
E poterat quidẽ dñs sine eoꝵ industria
plenam eis pacem p̾stare: s glosius reputat
suos ꝑ multiplice uictoriam ad pacis secu¬
ritatem ꝑducere. Hinc ẽ qđ ppło suo p̃ci¬
pit dicens. Inquire pacem. et ꝑsequere
eam. Accipiunt itaq qñq pacem ꝑ cir¬
cuitũ qui uͦ salomoni deseruiunt: qui
ipsi militare. eius imꝑio ꝑ om̃ia obtem¬
ꝑare decreuerunt. Alioquin qui pͥncep ᷤᷤ
pacis ñ eẽt: frustra sͥ salomonis.i. pacifi¬
ci nom usurparet. Attendere tam̃ dili¬
gent̾ unum quẽq oportet. quẽ dux siuiᷤᷤ
inquirere pacem & ꝑsequi eam iubet:
qͥa alit̃ pax querenda a deo. alit̃ conqui¬
renda a mundo. atq alit̾ a carne. uel
etiã a diabolo. Illam quȩ est sp̃e ad dm̃.

Expanded text:
irtutem, praestat et pacem. Sperent itaque pacem qui nondum acceperunt, si jam de Dei dono virtutem accipere meruerunt. Ad hoc siquidem suis Deus dat virtutem, ut fortiter agendo pertingat ad pacem, et poterat quidem Dominus sine eorum industria plenam ei pacem praestare, sed gloriosius reputat suos per multiplicem victoriam ad pacis securitatem perducere. Hinc est quod populo suo praecepit, dicens: Inquire pacem, et persequere eam . Accipiunt itaque quandoque pacem per circuitum, qui vero Salomoni deserviunt, qui ipsi militare ejusque imperio per omnia obtemperare decreverunt. Alioqui qui princeps pacis non esset, frustra sibi Salomonis id est pacifici nomen usurparet. Attendere tamen diligenter unumquemque oportet, quem dux suus inquirere pacem, et persequi eam jubet, quia aliter pax quaerenda a Deo, aliter conquirenda a mundo, atque aliter a carne, vel etiam a diabolo. Illam quae est spiritus ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
reris: mirare potius. qͦmͦ ꝑsequebat᷑ unuᷤ
mille. & duo fugarent decẽ milia. Non
et tu cantab̃ dño canticũ nouũ. & audi¬
et᷑ in tab̾naculo tuo uox exultationis et
salutis. cũ compleri in te ceꝑit illa dĩ tus
ꝓmissio: Cadent a latere.t.m. &. d.in.
na: Qnͣta eis inerit leticia in domo: qͥ sic exhila¬
iant᷑ in exilio: Quid facti in illa uitȩ et̃nȩ tͣnqͥllitate
qͦꝵ gaudiũ sic exub̾at ĩ expeditioẽ ̃tm̃ ũ tale tantũq
eoꝵ gaudiũ ñ iam ualeat coartari sub
silentio. ne u aꝑtum ꝓdeat. & in uocẽ
ꝓrumpat: uasoꝵ utiq more quȩ cum
de infuso liquore plus caꝑe nequeunt.
quod desuꝑ infundit᷑. circũquaq diffũ¬
dunt. Sic nimirũ sic illud leticie ole¬
um cũ cordiũ uascula repleuerit ꝑ uo¬
cem se effundit: et statim ꝑsonat uox

Expanded text:
reris, mirare potius quomodo persequebatur unus reris, mirare potius quomodo persequebatur unus mille, et duo fugarent decem millia. Nonne et tu cantabis Domino canticum novum, et audietur in tabernaculo tuo vox exsultationis et salutis, cum compleri coeperit in te illa Dei tui promissio: Cadent a latere tuo mille, et na? Quanta eis inerit laetitia in domo, qui sic exhilarantur in exsilio? Quid facturi erunt in illa vitae aeternae tranquillitate, quorum gaudium sic exuberat in expeditione? In tantum ut tale, tantumque eorum gaudium non jam valeat coarctari sub silentio, ne in apertum prodeat, et in vocem prorumpat, vasorum utique more, quae cum de infuso liquore plus capere nequeunt, quod desuper infunditur circumquaque diffundunt. Sic nimirum, si illud laetitiae oleum cum cordium vascula repleverit per vocem se effundit, et statim personat vox
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾e caute. qu̾a strenue. pugnaudũ sit no¬
bis. diligent nob̃ ẽ attendendum. quib ẽ
colluctatio ñ aduersus carn̾e & sanguiñe.
s aduersus sp̃alia nequiciȩ in celestib.
Preciosa res ualde iusticia: et que aduer¬
sarioꝵ inuidiam cito excitet. et eoꝵ erga
nos odium acrĩt inflamet. Hec uamq¬
est ratio pugne: Hec est causa uictorie.
Ad hoc cont᷑ maligno ᷤ sp̃c pugnamus: ut
iusticiam ũuoleatam custodiamꝰ. Dimi¬
cant ipsi contͣ nos non ut eam sͥ acqui¬
rant: s ut eam nob̃ iuolent̾ auferant.
facile autẽ uictoriã sͥ de nr̃a infirmitate
p̃sumunt. ꝓ eo qđ portemꝰ thesaurum
hunc in uasis fictilib si forte minime
attendunt qđ ñ sumꝰ confidentes ĩ nob̃.
forte. nec ĩmerito tam̃. qͦmͦ sͥ conueniunt.
uł quo namͦ conuenire possunt p̃lium et
gaudũi: uox leticiȩ et clamor pugnȩ.
Uñ gͦ hec tanta leticia: nisi de freqnͣti

Expanded text:
autem caute, quam strenue pugnandum sit noautem caute, quam strenue pugnandum sit nobis, diligenter nobis est attendendum, quibus est colluctatio, non adversus carnem et sanguinem, sed adversus spiritualia nequitiae in coelestibus. Pretiosa res valde justitia, et quae adversariorum invidiam cito excitet et eorum erga nos odium acriter inflammet. Haec namque ratio est pugnae, haec est causa victoriae. Ad hoc contra malignos spiritus pugnamus ut justitiam inviolatam custodiamus: dimicant ipsi contra nos, non ut eam sibi acquirant, sed ut ea nobis violenter auferant. Facile autem victoriam sibi de nostra infirmitate praesumunt, pro eo, quod portamus thesaurum hunc in vasis fictilibus. Sed forte minime attendunt quod non sumus confidentes in nobis, forte, nec immerito tamen, quomodo sibi conveniunt, vel quonam modo convenire possunt praelium et gaudium, vox laetitiae et clamor pugnae. Unde ergo haec tanta laetitia, nisi de frequenti
Abbreviated transcription (Latin):
tentib uox exultationis et salictis inꝑse¬
cte uiuentib. Recte gͦ dicit᷑. Uox exultati¬
onis et salutis:. in tab̾nacuł iustoꝵ. Ne illis
qui hic flere incipiunt: et in futuro ñqmͣ
flere defistunt. Ue nicħominꝰ illis qui ad
tempꝰ exultant: ut in eternũ lugeant. Illiᷤ
inqũa ue qui p̾sentis uite: uł future gau¬
dia nescuint: istis autẽ dupplex ue. qui et
semꝑ lugent bona quȩ hic ꝑdiderunt.
et mala que hinc recedentes illinc ĩuene¬
runt. felices illi qui sic lugent in temꝑe:
ut gaudeant in et̾nitate. Felices et illi. ĩmo
his mulco feliciores: qui in tp̃r p̃gustant.
uñ et̾nalit̃ gaudeant. Uox itaq exultatio¬
habitant gͦ iusti in tab̾naculis ñ in do¬
mib: qͥa non hũt hic mauent̾ẽ ciuita¬
tem qui futurã inquirunt. qui que sur¬
sũ ũ quȩ suꝑt̾ram sunt sapiunt. Tab̾nacu¬
la militantiũ munitiones ẽẽ cognouimꝰ:
tantes ñ ocio corpentes ẽẽ debemus. Quam

Expanded text:
lutis in perfecte viventibus. Recte ergo dicitur, vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum. Vae illis qui hic flere incipiunt, et in futuro nunquam flere desistunt. Vae nihilominus illis qui ad tempus exsultant, ut in aeternum lugeant. Illis, inquam, vae, qui praesentis vitae vel futurae gaudia nesciunt. Istis autem duplex vae, qui et semper lugent bona quae hic perdiderunt, et mala quae hinc recedentes illic invenerunt. Felices et illi qui sic lugent in tempore, ut gaudeant in aeternitate. Felices et illi, imo his multo feliciores, qui in tempore praegustant unde aeternaliter gaudeant. Vox itaque exsultatioHabitant ergo justi in tabernaculis, non in domibus, quia non habent hic manentem civitatem, qui futuram inquirunt, qui quae sursum, non quae super terram sunt sapiunt. Tabernacula militantium munitiones esse cognovimus,tantes, non otio torpentes esse debemus. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hec quasi ub̃a duo. unũ expositionis. alte¬
rum exhortationis: & accipiunt multi ubera¬
huiꝰmodi tumentia quidẽ. s areutia. Et ap¬
p̃hendunt scientiam quȩ inflat: & carent utiq¬
cari Itate quȩ edificat. Quoꝵ quid̃ẽ ub̾a
ꝑ scientiam tument: s arentia sunt. qͥa dulce
bere linguam magniloqũa. raroᷤᷤ aut̃ẽ ha¬

Expanded text:
sunt quasi ubera duo, unum expositionis, alterum exhortationis. Haec multi accipiunt tumentia quidem, sed arentia; apprehendunt scientiam quae inflat, carent charitate quae aedificat; quorum ubera per scientiam tument, sed arentia sunt, quia dulcebere linguam magniloquam, raros me
Abbreviated transcription (Latin):
eis dab̃ dñe: Nuluam absq lib̾is: & ub̃a
arentia. Uulua studiositas. sem̃ ueritas:¬
partus bona uoluntas. Ad hoc debes legere:
ꝓpt̾ hoc oportet intelligere ut studeas adun¬
plere. Uuluam habes: si desideriũ discen¬

Expanded text:
eis? Da eis vulvam absque liberis et ubera arentia. Vulva est studiositas, semen, veritas, bona voluntas. Ad hoc debes legere, propter hoc oportet intelligere, ut studeas adimplere. Vulvam habes, desiderium discen
Abbreviated transcription (Latin):
tib uł consequentib cuiuslibet rei modum
uł qualitatem dep̃hendit. Quandoq uͦ qͣsi
in girum speculatio nr̃a ducit᷑. dum unicuiq
rei quȩ sint cũ multis communia consideran¬
e: dũ ad unam qmlibet rem det̾minandam
nune a similib nunc a similit̾ se hauentib
seu comiunit᷑ accidentib ratio trahit᷑ & assig¬
nat᷑. Cunc autẽ in uno eodẽq loco considera¬
tionis nr̃e defixio q̃si immobilis sistit᷑: qñ in
quałeumq rei ẽe uł ꝓpͥetate ꝑspicienda atq
iniranda contemplantis intentio libent̾ im¬
morat᷑. S ne uerba nr̃a human̾a philosophi¬
am uideant᷑ redolere. uł a catholice doctrine
plano simplicitatis tenore discedere: commodiꝰ
fortasse dicemus qr ascendere et descendere. ire
et redire. nunc huc nunc illuc decliuare. mͦ
i circuitum ꝑgere. uł tande in uno herere.:
nicħ aliud fit qu̾a sumia agilitate nẽ de
imis ad summa. uł summnis ad una. nunc

Expanded text:
tibus, vel consequentibus cujuslibet rei modum, tibus, vel consequentibus cujuslibet rei modum, vel qualitatem deprehendit. Quandoque vero quasi in gyrum speculatio nostra ducitur, dum unicuique rei quae sint cum multis communia considerantur, dum ad unam quamlibet rem determinandam nunc a similibus, nunc a similiter se habentibus seu communiter accidentibus ratio trahitur et assignatur. Tunc autem in uno eodemque loco considerationis nostrae defixio quasi immobilis sistitur, quando in qualiscunque rei esse, vel proprietate perspicienda atque miranda contemplantis intentio libenter immoratur. Sed, ne verba nostra humanam philosophiam videantur redolere, vel a catholicae doctrinae plano simplicitatisque tenore discedere commodius fortasse dicemus, quia ascendere et descendere, ire et redire, nunc huc, nunc illuc declinare, modo in circuitum pergere, vel tandem in uno haerere nihil aliud sit quam summa agilitate, nunc de imi
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ loco du multũq herentia penitus ñ re¬
cedunt: ac si oꝑis et instantiȩ sue executiõe
ꝓrsus uideant᷑ exlamare et dicere: bonũ ẽ
nos nie ẽẽ. Iuxta hoc sane ꝓpositarũ simili¬
tudinum exemplar contemplationis nr̃e uo¬
latus multiformit̾ uariat᷑: et ꝓ ꝑsonarum.
negotiorũq uarietate uario mͦ format᷑. Nunc
de inferiorib ad summa. nunc de suꝑiorib
ad una asceudit et descendit. & nunc de
parte ad totũ. nunc de toto ad part̾e consi¬
derationis suȩ agilitate discurrit: et ad id
qđ sciri oportet nunc amaiori. nunc a mino¬
ri argumentum t̾hit. Modo aute in hanc
mͦ in oppositam partẽ diuertit. & contrariorũ
noticiam ex contrarioꝵ scientia elicit: & ꝓua¬
rio opposicoꝵ mͦ ratiotinationis suȩ executionẽ
uariare consueuit. Aliqñ in anteriora currit.
& subito ĩposteriora redit: dum mͦ ex estec¬
tib mͦ ex causis. et qualibcumq anteceden¬

Expanded text:
suae loco diu multumque haerentia penitus non resuae loco diu multumque haerentia penitus non recedunt, ac si operis et instantiae suae exsecutione prorsus videantur exclamare et dicere: Bonum est nos hic esse . Juxta hoc sane propositarum similitudinum exemplar contemplationis nostrae volatus multiformiter variatur, et pro personarum negotiorumque varietate vario modo formatur. Nunc de inferioribus ad summa, nunc de superioribus ad ima ascendit et descendit, et nunc de parte ad totum, nunc de toto ad partem considerationis suae agilitate discurrit, et ad id quod sciri oportet nunc a majori, nunc a minori argumentum trahit. Modo autem in hanc, modo in oppositam partem divertit, et contrariorum notitiam ex contrariorum scientia elicit, et pro vario oppositorum modo ratiocinationis suae exsecutionem variare consuevit. Aliquando in anteriora currit, et subito in posteriora redit, dummodo ex effectibus, modo ex causis et qualibuscunque anteceden
Abbreviated transcription (Latin):
qere: et eosdem ascensionis descensionisue sue
modos sepius repetere. Uideas alia nunc dex¬
trorsum nunc sinistrorsũ ouertere: & nunc ĩ
hanc nẽ uͦ in illam partem declinando in ante¬
riora parũ uł pene nichil se ꝓmouere: & easdẽ
discur suum suoꝵ uicissitudines multa ĩstan¬
cia multiplicit̃ reiterare. Uideas alia sub ma¬
ga festinantia se in anteriora extendere. s mox
sub eaddẽ celcritate in posteriora tedire: & sepe id¬
ipsum agere eosdemq exeursus atq recurstis
duitina frequentatione continuare atq ꝓtra¬
here. Hidere licet alia quo mͦ se in girũ flectut.
& qmͣ subito uł quã sepe eosdẽ uł similes. nẽ
autẽ paulo latiores. nunc paulo contractiores
circuitus repetunt: & semꝑ in idipsum rede¬
unt. Uidere licet alia quomͦ tremulis alis
sepeq reuerberatis se in uno eodẽq loco dui¬
cus suspendunt. & mobili se agitatione qͣli
imiobilit̃ figunt: et ab eodem suspensiois

Expanded text:
rgere, et eosdem ascensionis descensionisve suae rgere, et eosdem ascensionis descensionisve suae modos saepius repetere. Videas alia nunc dextrorsum, nunc sinistrorsum divertere, et nunc in hanc, nunc vero in illam partem declinando in anteriora parum, vel pene nihil se promovere, et easdem discursuum suorum vicissitudines multa instantia multipliciter reiterare. Videas alia sub magna festinantia se in anteriora extendere. Sed mox sub eadem celeritate in posteriora redire, et saepe idipsum agere, eosdemque excursus atque recursus diutina frequentatione continuare atque protrahere. Videre licet alia quomodo se in gyrum flectunt et quam subito, vel quam saepe eosdem, vel similes, nunc autem paulo latiores, nunc paulo contractiores circuitus repetunt, et semper in idipsum redeunt. Videre licet alia quomodo tremulis alis saepeque reverberatis se in uno eodemque loco diutius suspendunt, et mobili se agitatione quasi immobiliter figunt, et ab eodem suspensionis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aiuiditate susciꝑe. mirari cũ exultatione
eiusq ammirationi ouitiꝰ inherere: & hocẽ
iam meditationẽ meditando excedere. et me
ditationẽ in contemplationẽ transire. ꝓpri¬
um itaq ẽ contemplationi iocunditatis sue
spectacło cum admiratione inherere: & in ħ
utiq differe uidet᷑ tam a meditatione quã a
cogitatione: nam cogitatio uti iam dictum ẽ.
uago incessu semꝑ Nuc illucq diuertit: me¬
ditatio uͦ destinata ꝑmotione semꝑ in ulte¬
rationis magnitudine iuxta aliquid sus¬
pendat᷑: ñ tam uno mͦ semꝑ nec uniformit̃.
p agit᷑. Nam uiuacitas illa intelligentiȩ ĩ con¬
templantis animo mira agilitate mͦ it acq
redit mͦ se qͣsi in girũ fiectit: mͦ autẽ se quasi
ad unum colligit & uelut immobilit̾ figit.
Huius sane rei forma si recte ꝑpendimus: ĩ celi
uolatilib: cotidie uidemus. Uideas alia nunc
se ad altiora attollere. nunc se in inferiora dem̾¬

Expanded text:
cum aviditate suscipere, mirari cum exsultatione, cum aviditate suscipere, mirari cum exsultatione, ejusque admirationi diutius inhaerere. Et hoc est jam meditditationem in contemplationem transire. Proprium itaque est contemplationi jucunditatis suae spectaculo cum admiratione inhaerere. Et in hoc utique differre videtur tam a meditatione quam a cogitatione. Nam cogitatio, uti jam dictum est, vago incessu semper huc illucque divertit, meditatio vero destinata promotione semper in ulterationis magnitudine juxta aliquid suspendatur, non tamen uno modo semper nec uniformiter id agitur. Nam vivacitas illa intelligentiae in contemplantis animo mira agilitate modo it atque redit, modo se quasi in gyrum flectit, modo autem se quasi ad unum colligit, et quasi immobiliter figit. Hujus sane rei formam si recte perpendimus, in coeli volatilibus quotidie videmus. Videas alia nunc se ad altiora attollere, nunc se in inferiora deme
Abbreviated transcription (Latin):
pene mom̃tis consueuit. ad inepta et friuola
relaxare: & sine ullo discretionis freno ad orã
se ingerere uł p̃cipitem dare. Commune u̾ ẽ
contemplationi et cogitationi lib̃o quodam
motu. & scdm sponcaneum nutũ huc illueq
circumferri: & nullo difficultatis obstaculo
a discursionis suȩ impetu p̃pediri. Differunt
autẽ in eo ipso maxime a meditatione: cuius
studiũ ẽ semꝑ quo uis industriȩ labore. qͣlibet
animi difficultate. ardua queq ap̃p̃hendere
obstrusa irrumꝑe: occulta penetrare. Fit tam̃
sepe ut in cogitationũ nr̃arum euagatione.
tale aliquid animus incurrat: qd scire uehe¬
ment̃ ambiat fortit̾q insistat. S dum menꝰ
defiderio suo satisfaciens. eiꝰmodi inquisitio¬
ni studium impendit. iam cogitationis mo¬
dũ cogitando excedit: & cogitatio in medita¬
tionem transit. Solet sane sumile aliquid
cͥca meditationẽ accidere : nam ueritatẽ qͥde
diu quesitam tandẽq inuentam mens solet

Expanded text:
pene momentis consuevit ad inepta et frivola pene momentis consuevit ad inepta et frivola relaxare, et sine ullo discretionis freno ad omnia se ingerere, vel praecipitem dare. Commune vero est contemplationi et cogitationi libero quodam motu et secundum spontaneum nutum huc illucque circumferri, et nullo difficultatis obstaculo a discursionis suae impetu praepediri. Differunt autem in eo ipso maxime a meditatione cujus studium est semper quovis industriae labore, qualibet animi difficultate ardua quaeque apprehendere, obstrusa irrumpere, occulta penetrare. Fit tamen saepe ut in cogitationum nostrarum evagatione tale aliquid animus incurrat quod scire vehementer ambiat, fortiterque insistat. Sed dum mens desiderio suo satisfaciens ejusmodi inquisitioni studium impendit, jam cogitationis modum cogitando excedit, et cogitatio in meditationem transit. Solet sane simile aliquid circa meditationem accidere. Nam veritatem quidem diu quaesitam tandemque inventam mens solet