comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creaturae infinuat᷑ adhuc. in infirmitate
imꝑfectionis. Fit autẽ filii cõmemoratio
quod etiã uerbũ ẽ. in eo qđ scriptũ ẽ. dixit
ds̃ fiat. U̾t ꝑ id qđ principiũ ẽ. insinuet
ex ordiũ creaturae. existentis ab illo adhuc
imꝑfectȩ. Perid autẽ qđ uerbũ est. insinuet
ꝑfectionẽ creaturae reuocatȩ ad eũ. ut for¬
maret᷑ inherendo creatori. & ꝓsuo genere
imitando formã sempit̃ne atq in cõmuta¬
bilit̃ in herentẽ patri. a quostatu hoc est
qđ ille Nonenĩ habet in formẽ uitam
uerbũ filius. cui ñ solũ hoc ẽ eẽ qđ uiuere
sed etiã hoc est ei uiuere. qđ est sapienter
ac beate uiuere. Creatura uero quã quã
spiritalis & intellectualis. uel rationalis
que uidet᷑ eẽ. illi uerbo ꝓpinquior potest
habere in formẽ uitã. quia non sicut hoc ẽ.
ei eẽ. qđ uiuere.: Ita hoc uiuere. qđ sapient̃
ac beate uiuere. Auersa enĩ sapienitia in¬

Expanded text:
creaturae insinuatur adhuc in informitate creaturae insinuatur adhuc in informitate imperfectionis. fit autem filii commemoratio, quod etiam uerbum est, in eo quod scriptum est: dixit deus: fiat, ut per id quod principium est insinuet exordium creaturae existentis ab illo adhuc imperfectae, per id autem quod uerbum est insinuet perfectionem creaturae reuocatae ad eum, ut formaretur inhaerendo creatori et pro suo genere imitando formam sempiterne atque incommutabiliter inhaerentem patri, a quo statu hoc est quod ille. Non enim habet informem uitam uerbum filius, cui non solum hoc est esse quod uiuere sed etiam hoc est uiuere quod est sapienter ac beate uiuere. creatura uero quamquam spiritalis et intellectualis uel rationalis, quae uidetur esse illi uerbo propinquior, potest habere informem uitam: quia non sicut hoc est ei esse quod uiuere, ita hoc uiuere quod sapienter ac beate uiuere. auersa enim a sapientia in
Abbreviated transcription (Latin):
quadã tendit ad nihilũ. Sed tunc imitat᷑
uerbi formã sẽꝑ atq. in cõmutabiliter
patri coherentẽ . cũ & ipsa ꝑsui generis
conuersione ad id qđ uere ac semꝑ est.
id ẽ. ad creatorẽ suae substantiae formã
capit. & fit ꝑ fecta creatura. ut in eo quod
scriptura narrat dixit ds̃ fiat. Intelligamus
dĩ dictũ incorporeũ innatura uerbi eius
co aet̾ni reuocantis ad se imꝑfectionẽ
creaturae ut ñsit in formis. sed formet᷑
scđm singula quae ꝑ ordinẽ ex ẽquitur.
in qua conuersione & formatione qua psuo
modo imitat᷑ dm̃ uerbũ. hoc est dĩ filium
sẽꝑ patri cohȩrentẽ. plena similitudi ne. &
essentia pari. quia ipse & pat̃ unũ sunit.
Non autẽ imitat᷑ hanc uerbi formã. si a uersi
Propt̃ea filii cõmemoratio ñ ita fit. qr uerbũ.
sed tantũ quia principiũ ẽ. cũ dicit᷑. In prin¬
cipio fecit ds̃ caelũ & t̾rã. Ex ordiũ quippe

Expanded text:
quadam tendit ad nihilum, sed tunc imitatur quadam tendit ad nihilum, sed tunc imitatur uerbi formam semper atque incommutabiliter patri cohaerentem, cum et ipsa pro sui generis conuersione ad id, quod uere ac semper est, id est ad creatorem suae substantiae, formam capit et fit perfecta creatura? ut in eo, quod scriptura narrat: dixit deus: fiat, intellegamus dei dictum incorporeum in natura uerbi eius coaeterni, reuocantis ad se inperfectionem creaturae, ut non sit informis, sed formetur secundum singula, quae per ordinem exequitur. in qua conuersione et formatione quia pro suo modo imitatur deum uerbum, hoc est dei filium semper patri cohaerentem plena similitudine et essentia pari, qua ipse et pater unum sunt, non autem imitatur hanc uerbi formam, si auersa propterea Filii commemoratio non ita fit quia Verbum, sed tantum quia principium est, cum dicitur: In principio fecit deus caelum et terram; exordium quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ad se creatorẽ. conuersatio enis facta atq illu¬
minata intelligat᷑. Et curita dictũ est
in principio fecit ds̃ caelũ & t̃rã & ñ dictũ ẽ.
in principio dixcit dĩ fiat caelũ & t̾ra. & fac¬
tas caelũ & t̾ra. sicut deluce narrat᷑. dixit
ds̃. fiat lux & facta ẽ. lux Utrũ prius
uniuersalit̃ nomine caeli & t̃ra cõp̃hen¬
dendũ erat & cõm̃ dandũ qđ fecit ds̃ & de¬
inceps ꝑ partes ex equendũ quomodo fecit.
cũ ꝑsingula dicit᷑ dixit ds̃ id ẽ. quia ꝑ uerbũ
suũ fecit quicquid fetit: Ancũ primum
fiebat informitas materiae siue spiritalis
siue corporalis. ñ erat dicendũ dixit ds̃ fiat.
qr formã uerbi sẽ ꝑpatri cohȩrentis quo
sempit̃ ne dicit ds̃. om̃ia. neq sono uocis.
neq cogitatione tẽpora sonorũ uoluentẽ.
sed co aet̃na sibiluce ase genitȩ sapientiae.
ñ imitat᷑ imꝑfectio cũ dissimilis ab eo qđ
sũ me aut primitus est. in formitate

Expanded text:
ad se creatore conuersio eius facta atque inluad se creatore conuersio eius facta atque inluminata intellegatur. et cur ita dictum est: in principio fecit deus caelum et terram, et non dictum est: in principio dixit deus: fiat caelum et terra, et facta sunt caelum et terra, sicut de luce narratur: dixit deus, fiat lux, et facta est lux? utrum prius uniuersaliter nomine caeli et terrae comprehendendum erat et commendandum, quod fecit deus, et deinde per partes exequendum, quomodo fecit, cum per singula dicitur: dixit deus, id est, quia per uerbum suum fecit, quidquid fecit? An cum primum fiebat informitas materiae siue spiritalis siue corporalis, non erat dicendum: dixit deus: fiat, quia formam uerbi semper patri cohaerentis, quo sempiterne dicit deus omnia, neque sono uocis neque cogitatione tempora sonorum uoluente, sed coaeterna sibi luce a se genitae sapientiae non imitatur inperfectio, cum dissimilis ab eo, quod summe ac primitus est, informitate
Abbreviated transcription (Latin):
erat uerbũ : Cũ enĩ de illo dicit᷑. omĩa ꝑ
ipsũ facta sunt.: satis ostendit᷑ & lux per
ipsũ facta cũ dixit ds̃ fiat lux. Qđ si ita ẽ
a et̃nũ ẽ qđ ait ds̃. fiat lux quia uerbũ
dĩ ds̃ apud dm̃. filius unicus dõpatri
co aet̃nus ẽ. quã uisdõ haec in aet̃ no
uerbo dicente creatura tẽporalis facta
sit. Cũ enĩ uerba sint tẽporis cũ dicimus
quando & aliquando. aet̃nũ tamen ẽ.
uerbo dĩ quando fieri aliquid debeat.¬
& tunc fit quando fieri debuisse in illo
uerbo est. in quo non ẽ. quando & ali¬
quando qm̃ totũ illud uerbũ ae t̃nũ ẽ
Et quidẽ lux ipsa quae facta ẽ. utrũ spiritale
quid ancorporale: Sienĩ spiritale potest
ipsã eẽ. prima creatura. iã hoc dicto ꝑfecta.
quae primo caelũ appellata ẽ cũ dictũ est.
in principio creauit ds̃ caelũ & t̾rã. Ut quiꝰd
dixit ds̃ fiat lux & factaẽ. lua: eã reuocantẽ

Expanded text:
erat uerbum? cum enim de illo dicitur: omnia per erat uerbum? cum enim de illo dicitur: omnia per ipsum facta sunt, satis ostenditur et lux per ipsum facta, cum dixit deus: fiat lux. quod si ita est, aeternum est quod ait deus: fiat lux, quia uerbum dei, deus apud deum, filius unicus dei, patri coaeternus est, quamuis deo haec in aeterno uerbo dicente creatura temporalis facta sit. cum enim uerba sint temporis, cum dicimus quando et aliquando, aeternum tamen est uerbo dei quando fieri aliquid debeat, et tunc fit quando fieri debuisse in illo uerbo est, in quo non est quando et aliquando, quoniam totum illud uerbum aeternum est. Et quid est lux ipsa, quae facta est? utrum spiritale quid an corporale? si enim spiritale, potest ipsa esse prima creatura iam hoc dicto perfecta, quae primo caelum appellata est, cum dictum est: in principio fecit deus caelum et terram; ut quod dixit deus: fiat lux, et facta est lux, eam reuocante
Abbreviated transcription (Latin):
corporalit̃ sonuit uor dicentis dĩ. fiat lux
sicut corporalit̃ sonuit uox dicentis dĩ.
tues filius m̃s dilectus: Et hoc ꝑcreaturã
corporalẽ quã feterat ds̃ cũ in principio
fecit ds̃ caelũ & t̃rã antequã feret lux.
quae in hac sonante uoce facta ẽ. Et si ita ẽ
qua lingua sonuit uox ista dicente dõ
fiat lux quia ñdũ erat linguarũ diuersitas.
quae postea facta ẽ in aedificatione turris
post diluuiũ. Quae nã lingua erat una &
sola quads̃ locutus ẽ. fiat lux: Et quis erat
quẽ oportebat audire aut intelligere
adquẽ uox huius modi ꝓferret᷑ : Anhaec
ab surda carnalisq cogitatio ẽ. atq suspicio :
Quid ergo dicenus: an id qđ intelligit᷑ iN
sono uocis cũ dr̃ fiat lux. Non autẽ
ipse corporeus sonus. hoc bene accipitur
eẽ. uox dĩ & utrũ hoc ipsũ ad naturam
ꝑtineat uerbi eius de quodicit᷑: In principio
erat uerbũ & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃

Expanded text:
corporaliter sonuit uox dicentis dei: fiat lux, corporaliter sonuit uox dicentis dei: fiat lux, sicut corporaliter sonuit uox dicentis dei: tu es filius meus dilectus? et hoc per creaturam corporalem, quam fecerat deus, cum in principio fecit deus caelum et terram, antequam fieret lux, quae in hac sonante uoce facta est. et si ita est, qua lingua sonuit ista uox dicente deo: fiat lux? quia nondum erat linguarum diuersitas, quae postea facta est in aedificatione turris post diluuium. quaenam lingua erat una et sola, qua deus locutus est: fiat lux, et quis erat quem oportebat audire atque intellegere, ad quem uox huius modi proferretur? an haec absurda carnalisque cogitatio est atque suspicio? quid ergo dicemus? an id quod intellegitur in sono uocis, cum dicitur: fiat lux, non autem ipse corporeus sonus, hoc bene accipitur esse uox dei? et utrum hoc ipsum ad naturam pertineat uerbi eius, de quo dicitur: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ funderet Quod tunc fit increatura
spiritali cũ conuertit᷑ ad in cõmutabile
utrũ tẽporalit̃. an in uerbiaet̃nitate.
Et si tẽporalit̃. utiq. mutabilit̃. Quomodo
ergo possit intelligi hoc dicere ds̃: nisi ꝑcre¬
aturã : ipse quippe ẽ. in cõmutabilis.
Et si ꝑcreaturã dixit ds̃ siat lux quo modo
ẽ. prima creata lux: si erat iã creatura
ꝑquã ds̃ diceret. fiat lux : An non ẽ. lux
prima creatura. qr̾ iã dictũ erat. in prita¬
cipio fecit ds̃ caelũ & t̃rã & poterat ꝑ caeles¬
tẽ creaturã uox fieri tẽporalit̃ atq. muta¬
bilit̃ qua diceret᷑. fiat lux: Qđ si ita ẽ corpo¬
ralis lux facta ẽ ista quã corporeis oculis
cernimus dicente dõ ꝑcreaturã spiritalẽ
quã ds̃ iã fecerat cũ in principio fecit dĩ¬
caelũ &t̾rã. fiat lux eo modo quo ꝑ talis
creatura interiorẽ & occultũ motũ
diuinitus dici potuit fiat lux. anetiã

Expanded text:
superfunderet: quod tunc fit in creatura superfunderet: quod tunc fit in creatura spiritali, cum conuertitur ad incommutabile utrum temporaliter, an in uerbi aeternitate? et si temporaliter, utique mutabiliter. quomodo ergo possit intellegi hoc dicere deus nisi per creaturam? ipse quippe est incommutabilis. et si per creaturam dixit deusest prima creatura lux, si erat iam creatura, per quam deus diceret: fiat lux? an non est lux prima creatura, quia iam dictum erat: in principio fecit deus caelum et terram? et poterat per caelestem creaturam uox fieri temporaliter atque mutabiliter, qua diceretur: fiat lux. quod si ita est, corporalis lux facta est ista, quam corporeis oculis cernimus, dicente deo per creaturam spiritalem, quam deus iam fecerat, cum in principio fecit caelum et terram: fiat lux, eo modo, quo per talis creaturae interiorem et occultum motum diuinitus dici potuit: fiat lux. an etiam
Abbreviated transcription (Latin):
libet sensu corporis ꝑceptibiles. Ancaelũ
intelligendũ ẽ. creatura spiritalis ab exor¬
dio quo facta ẽ. ꝑfecta illa & brata semꝑ.
Terra uero corporalis materia ẽ ad huc
imꝑ fecta. quia t̾ra inquit erat inuisi¬
bilis & in cõposita. & tenebrȩ erant suꝑ
abyssu. Quibus uerbis uidet᷑ informita¬
tẽ significare substantiae corporalis.
An utriusq informitas. his etiã posteriorib
uerbis significat᷑. Corporalis quidẽ. eo
qđ dictũ ẽ. Terra autẽ erat in uisibilis
& incõposita. Spiritalis autẽ. eo qđ dic¬
tũ est. Tenebrȩ erant suꝑ abyssũ. Ut
trans lato uerbo. tenebrosã abyssũ in¬
telligamus naturã uitae in formẽ. nisi
conuertat᷑ ad creatorẽ. quosolũ modo
for mari potest. ut ñsit abyssus. & illuminari
ut nonsit tenebrosa. Et quomodo dictũ est
tenebrȩ erant suꝑ abyssũ : Anquia ñ erat
lux: quae si ec̃e. utiq suꝑ esset. & tã quã

Expanded text:
libet sensu corporis perceptibiles? an caelum libet sensu corporis perceptibiles? an caelum intellegendum est creatura spiritalis ab exordio quo facta est perfecta illa et beata semper, terra uero corporalis materies adhuc imperfecta? quia terra, inquit, erat inuisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum; quibus uerbis uidetur informitatem significaioribus uerbis significatur, corporalis quidem eo quod dictum est: terra erat inuisibilis et incomposita; spiritalis autem eo quod dictum est: tenebrae erant super abyssum, ut translato uerbo tenebrosam abyssum intellegamus naturam uitae informem, nisi conuertatur ad creatorem: quo solo modo formari potest, ut non sit abyssus, et inluminari, ut non sit tenebrosa. et quomodo dictum est: tenebrae erant super abyssum? an quia non erat lux? quae si esset, utique superesset et tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
primo om̃iũ. an in principio qđ est
uerbũ dĩ unigenitas filius. Et quomodo
possit ostendidm̃ sine ulla sui cõmutatio¬
ne. operari mutabilia & tẽporalia. &
quid significet᷑ nomine caeli & terrae.
utrũ spiritalis corporalisq creatura caeli
& t̃rae uocabulũ acceperit. antantũ modo
corporalis. ut in hoc libro de spiritalita cu¬
isse intelligat᷑. atq. ita dicisse caelũ & t̾rã
ut omeiẽ creaturã corporeã superiorẽ
atq inferiorẽ significare uoluerit : an¬
utriusq in formis materia dicta ẽ. caelũ
& t̃ra. spiritalis uidelicet uita. sicuti eẽ.
potest inse. ñ conuersa ad creatorẽ: Iali
enĩ conuersione. firmat᷑ atq ꝑficitur.
Si autẽ non conuertat᷑. in formis est.
Corporalis autẽ si possit intelligi. ꝑ priua¬
tionẽ om̃is corporeae qualitatis. quae
apparet in materia formata. cũ iã sunt
species corporũ. siue uisus. siue alio quo¬

Expanded text:
primo omnium, an in principio, quod est primo omnium, an in principio, quod est uerbum dei unigenitus filius? et quomodo possit ostendi deum sine ulla sui commutatione operari mutabilia et temporalia? et quid significetur nomine caeli et terrae? utrum spiritalis corporalisque creatura caeli et terrae uocabulum acceperit, an tantummodo corporalis, ut in hoc libro de spiritali tacuisse intellegatur atque ita dixisse caelum et terram, ut omnem creaturam corpoream, superiorem atque inferioreutriusque informis materia dicta est caelum et terra, spiritalis uidelicet uita sicuti esse potest in se, non conuersa ad creatorem — tali enim conuersione formatur atque perficitur; si autem non conuertatur, informis est — corporalis autem si possit intellegi per priuationem omnis corporeae qualitatis, quae apparet in materia formata, cum iam sunt species corporum siue uisu siue alio quo
Abbreviated transcription (Latin):
scđm id qđ dñs significat dicens
scribã eruditũ in regnodĩ similẽ eẽ. patri.¬
familias. ꝑferenti dethesaurosuo noua &
uetera quae duo etiã testam̃ta dicunt᷑.
nlibris autẽ om̃ib sc̃ĩs intuerio portet. quaȩ
ibi aet̃na intiment᷑. quae facta narrant᷑.
quae futura ꝓnuncient᷑. quae agenda
p̃cipiant᷑. uel moneant᷑. In narratione
ergo rerũ factarũ : quaerit᷑ utrũ omĩa
scđm figurarũ tantũ modo intellectũ
accipiant᷑. An etiã scđm fidẽ rerũ gestarũ
Asserenda & defendenda sitat. Nã non ẽẽ
accipienda figuralit̃ nullus xp̃ianus
dicere audebit. adtendens apłm dicentẽ.
mĩa autẽ haec. infigura contingebarit
illis. Et illud qđ ingenesi scriptũ est.
terunt duo in carne una. magnũ sacra m̃
utroq modo illa scriptura scrutanda est
quo modo dictũ est p̃ter allegoricã signi¬
ficationẽ. in principio fecit ds̃ caelũ &
t̃rã. Utrũ in principio tẽporis. an quia

Expanded text:
m id quod Dominus significavit, dicens, scribam eruditum in regno Dei similem esse patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera , quae duo etiam Testamenta dicuntur. In Libris autem omnibus sanctis intueri oportet quae ibi aeterna intimentur, quae facta narrentur, quae futura praenuntientur, quae agenda praecipiantur vel moneantur. In narratione ergo rerum factarum quaeritur utrum omnia secundum figuratum tantummodo intellectum accipiantur, an etiam secundum fidem rerum gestarum adserenda et defendenda sint. nam non esse accipienda figuraliter nullus christianus dicere audebit, adtendens apostolum dicentem: omnia autem haec in figura contingebant in illis, et illud, quod in Genesi scriptum est: et erunt duo in carne una, magnum sacramentutroque modo illa scriptura scrutanda est, quomodo dictum est praeter allegoricam significationem: in principio fecit deus caelum et terram? utrum in principio temporis, an quia
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ib. oꝑib suis quae fecit cũ liber ipse
ita sit exorsus. in principio fecit ds̃ caelũ
& t̾rã. ut ante caelũ & t̾rã nihil ali ud
fecisse uideat᷑. Cũ ergo acaelo & t̃ra cȩꝑit.
atq. ipsa t̃ra quã primitus fecit sicut
scriptura consequent̃ eloquit᷑. in uisibilis &
in cõposita. ñdũq luce facta. utiq tenebrȩ
fuerint suꝑ abyssũ. id est suꝑ quandã t̃̾rae
& aquȩ indistinctã confusionẽ. Ubi enĩ
lux ñ est. tenebrae sint necesse ẽ. Deinde
omĩa creando dispositasunt. quae ꝑsex
dies consũmata narrant᷑. Quo modo angłi
p̃t̃muterent᷑. tã quã ñ essent in operib dĩ.
aquib indie septimo requi euit: opus autẽ
dĩ eẽ. angłos hic quidẽ & si non pret̃ missũ
ñ tamen euident̃ ex pressũ est. Sed alibi hoc
scã scriptura clarissima uoce testat᷑. Nã
tione eoruidẽ operũ. etiã angłi nominatis :
Et inpsalmo canit᷑. Laudate dnm̃ decaelis.

Expanded text:
ab omnibus operibus suis quae fecit, cum liber ipse ab omnibus operibus suis quae fecit, cum liber ipse ita sit exorsus: In principio fecit Deus caelum. et terram, ut ante caelum et terram nihil aliud fecisse uideatur. Cum ergo a caelo et terra coeperit, adque ipsa terra, quam primitus fecit, sicut scriptura consequenter eloquitur, inuisibilis et incomposita nondumque luce facta utique tenebrae fuerint super abyssum, id est super quandam terrae et aquae indistinctam confusionem ubi enim lux non est, tenebrae sint necesse est; deinde si omnia creando disposita sunt, quae per sex dies consummata narrantur: quo modo angeli praetermitterentur, tamquam non essent in operibus Dei, a quibus in die septimo requieuit? Opus autem Dei esse angelos hic quidem etsi non praetermissum, non tamen euidenter expressum est; sed alibi hoc sancta scriptura clarissima uoce testatur. Nam tione eorundem operum etiam angeli nominati sunt: et in psalmo canitur: Laudate Dominum de caelis,
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ requies eorũ qui in illo requiescunt. &¬
quos facit ipse requiescere. Hoc etiã homi¬
nib. quib loquit᷑ & ꝓpt̃ quos utiq conscrip¬
ta ẽ. ꝓ mittente ꝓphetia. qđ etiã ipsi post
bona opera quae in eis ꝑ eos operat᷑ ds̃.
si ad illũ prius in ista uita ꝑ fidẽ quodã¬
modo accesserint. in illo habebunt requiẽ
sempit̃ nã. Hoc enĩ ex sabbati uacatiotie.
& p̃cepto legis inuetere dĩ popło figuratũ
est. XXX QUODIUCISNOMINE
ETIAM ANGEL SIONIFICATIAT QUE
CREATI POSSINT IN TEIIOI. EA
EODEM UBRO XI
Bi demundi constitutione sacrae
litterȩ locunt᷑. ñ euident̃ dr̃ utrũ
uel quo ordine creatis angłi. Sed si prȩt̃¬
missi non sunt: uel caeli nomine ubi dictũ ẽ.
in principio fecit ds̃ caelũ & t̃rã uel potius
lucis huius dequa loquor significati sunt.
Non autẽ eẽ. p̃t̃ missos hinc excistimo quod
scriptũ est requi euisse dm̃ indie septimo

Expanded text:
catur requies eorum qui in illo requiescunt, et catur requies eorum qui in illo requiescunt, et quos facit ipse requiescere: hoc etiam hominibus quibus loquitur, et propter quos utique conscripta est, promittente prophetia quod etiam ipsi, post bona opera quae in eis et per eos operatur Deus, si ad illum prius in ista vita per fidem quodammodo accesserint, in illo habebunt requiem sempiternam: hoc enim ex sabbati vacatione et praecepto legis in vetere Dei populo figuratum est. CAPUT XXX. Quod lucis nomine etiam angeli significati atque creati possint intelligi, ex eodem libro XI. Ubi de mundi constitutione sacrae litterae loquuntur, non evidenter dicitur utrum vel quo ordine creati sint angeli, sed si praetermissi non sunt; vel coeli nomine ubi dictum est: In principio fecit Deus coelum et terram; vel potius lucis hujus, de qua loquor, significatNon autem esse praetermissos hinc existimo, quod scriptum est, requieuisse Deum in die septimo
Abbreviated transcription (Latin):
sius & scĩficat eũ. nequaquã ẽ. accipiendũ
puerilit̃ tãquã ds̃ labora uerit operando.¬
qui dixxit & facta sunt. uerbo intelligibili
& sempit̃no. ñ sonabili & tẽporali. Et
requi es dĩ. requiem signi ficat eorũ qui
requiescunt in dõ. sicut lȩta domus
leticiã significat eorũ quiletant᷑ indomo.
etiã siñ eos domus ipsa. sed alia res aliqua
lȩtos facit. Quanto magis sieadẽ domus
pulchritudine sua faciat lȩtos habitatores.
ut non solũ eo loquendi modo lȩta dicatur.
quo significa mus ꝑ id continet. id qđ conti¬
net᷑. sicut theathra plaudunt. prata mu¬
giunt. cũ in illis homines plaudant. in his
boues mugiant. Sed etiã in illo quo significat᷑
ꝑ efficientẽ id qđ efficit᷑. sicut lȩta epła dicit᷑
significans eorũ lȩtitiã quos legentes efficit
letos. Conuenientissime itaq cũ dm̃ requi¬
euisse ꝓpheticat narrat auctoritas. signifi¬

Expanded text:
suis et sanctificat eum, nequaquam est accipiendum suis et sanctificat eum, nequaquam est accipiendum puerilitqui dixit et facta sunt, verbo intelligibili et sempiterno, non sonabili et temporali; sed requies Dei requiem significat eorum qui requiescunt in Deo, sicut laetitia domus laetitiam significat eorum qui laetantur in domo, etiamsi non eos domus ipsa, sed alia res aliquos laetos facit: quanto magis si eadem domus pulchritudine sua faciat laetos habitatores, ut non solum eloquendi modo laeta dicatur, quo significamus per id quod continet id quod continetur, sicut theatra plaudunt, prata mugiunt, cum in illis homines plaudant, in his boves mugiant; sed etiam illo quo significatur per efficientem id quod efficitur, sicut laeta epistola dicitur, significans eorum laetitiam quos legentes efficit laetos? Convenientissime itaque, cum Deum requievisse prophetica narrat auctoritas, signifi
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ nox sed facta ẽ. uespera. & factũ ẽ.
mane dies unus. ita dies secundus & ceteri
ognitio quippe creaturae inse ipsa de colo¬
ratior est. ut ita dicã : quã cũ indĩ sapientia
cognoscit᷑. uelut in arte qua facta ẽ. ideo
dũ & amandũ refertꝰ creatorẽ. returrit
inmane. Et hoc cũ facit. in cognitionẽ sui
ipsius dies unus ẽ : cũ in cognitionẽ firina¬
m̃ti qđ int̃ aquas inferiores & superiores
caclũ appellatũ ẽ. dies seds cũ incognitione
t̃rae ac maris om̃iũq gignentiũ que radic¬
cib continuata s̃ t̃rae. dies t̃cius: cũ iN
cognitionẽ luminariũ maioris & minoris.
om̃iũq siderũ dies quartus: cũ incogniti¬
one om̃iũ ex aquis animaliũ natatiliũ
atq uolatiliũ dies quintus. cũ incognitio¬
ne om̃iũ animaliũ t̃rȩnorũ atq. ipsius
hominis dies sextus. Cũ uero in die
septimo requi escit ds̃ ab om̃ib. operibus

Expanded text:
facta est nox, sed: facta est uespera et factum est facta est nox, sed: facta est uespera et factum est mane, dies unus; ita dies secundus et ceteri. cognitio quippe creaturae in se ipsa decoloratior est, ut ita dicam, quam cum in dei sapientia cognoscitur uelut in arte qua facta est; ideo dum et amandum refertur Creatorem, recurrit in mane. Et hoc cum facit in cognitione sui ipsius, dies unus est: cum in cognitione firmamenti, quod inter aquas inferiores et superiores caelum appellatum est, dies secundus; cum in cognitione terrae ac maris omniumque gignentium, quae radicibus continuata sunt terrae, dies tertius; cum in cognitione luminarium maioris et minoris omniumque siderum, dies quartus; cum in cognitione omnium ex aquis animalium natatilium atque uolatilium, dies quintus; cum in cognitione omnium animalium terrenorum atque ipsius hominis, dies sextus. Cum uero in die septimo requiescit deus ab omnibus operibus
Abbreviated transcription (Latin):
tatione credendũ ẽ. Aut enĩ aliqua lux
corporea ẽ. siue insuperiorib mundi partib
longe a conspectib nr̃is. siue unde sol post¬
modũ accensus est : aut lucis nomine sig¬
nificata ẽ. scã ciuitas in scĩs angłis & spiri¬
tib beatis dequa dicit apłs. Quae sursũ est
hẏerłm mat̾ nr̃a aet̃na in caelis. A it quippe
& alio loco. Om̃s enĩ uos filii lucis estis. &
filii diei. ñ sumus noctis neq tenebrarum.
itam̃ & uesperã diei huius & mane aliqua¬
tenus congruent̃ intelligere ualeamus.
qm̃ scientia creature in cõparationẽ scien¬
tiae creatoris quodã modo uesperascit.
tẽq lucescit. & mane sit. cũ & ipsa refertur
ad laudẽ dilectionẽq creatoris. nec in noc¬
tẽ uergit᷑. ubi ñ creator creatura dilectio¬
ne relinquit᷑. Deniq scriptura cũ illos dies
dinumeraret ex ordine: nusquã int̃ posuit
uocabulũ noctis. Non enĩ ait alicubi.

Expanded text:
tatione credendum est. aut enim aliqua lux tatione credendum est. aut enim aliqua lux corporea est siue in superioribus mundi partibus longe a conspectibus nostris siue unde sol postmodum accensus est, aut lucis nomine significata est sancta ciuitas in sanctis angelis et spiritibus beatis, de qua dicit apostolus: quae sursum est Hierusalem mater nostra aeterna in caelis; ait quippe et alio loco: omnes enim uos filii lucis estis et filii diei, non sumus noctis neque tenebrarum; si tamen et uesperam diei huius et mane aliquatenus congruenter intellegere ualeamus, quoniam scientia creaturae in comparationem scientiae creatoris quodam modo uesperascit itemque lucescit et mane fit, cum et ipsa refertur ad laudem dilectionemque creatoris, nec in noctem uergitur, ubi non creator creaturae dilectione relinquitur. denique scriptura cum illos dies dinumeraret ex ordine, nusquam interposuit uocabulum noctis; non enim ait alicubi:
Abbreviated transcription (Latin):
creatura cuius mutabilibus motib ageret᷑
Cũ tẽpore autẽ factus ẽ. mundus. si in eius
conditione factus est mutabilis motus.
Sicut uidet᷑ habere etiã ordo ille primorũ
sex. uel septẽ dierũ in quib. mane & uesꝑe
nominant᷑. donec omĩa que his dieb ds̃
fecit. sexto ꝑficiant᷑ die. septimoq in mag¬
no mysterio dĩ uacatio cõm̃det᷑ qui dies
cuius modi sunt. aut ꝑ difficile nobis. aut
etiã impossibile ẽ. cogitare. Quanto magis
dicere: Uidemus quippe istos dies notos
ñ habere uesperã. nisi desolis occasu. Nec
mane. nisi desolis exortu. Illorũ autẽ priores
tresdies. sine sole ꝑ actisunt. qui die quarto
factus refert᷑: Et primitus quidẽ lua dĩ
uerbo facta. atq int̃ ipsã & tenebras ds̃ sepa¬
rasse narrat᷑. & eandẽ lucẽ uocasse diem.
tenebras autẽ noctẽ. Sed qualis illa sit lux
& quo alt̃ nante motu. qualẽq uesperã &

Expanded text:
creatcreatCum tempore autem factus est mundus, si in eius conditione factus est mutabilis motus, sicut uidetur se habere etiam ordo ille primorum sex uel septem dierum, in quibus et mane et uespera nominantur, donec omnia, quae his diebus Deus fecit, sexto perficiantur die septimoque in magno mysterio Dei uacatio commendetur. Qui dies cuius modi sint, aut perdiffietiam moossibile est cogitare, quanto magis dicere! Videmus quippe istos dies notos n habere uesperam nisi de solis occasu nec mane nisi de solis exortu; illorum autem priorum tres dies sine sole peracti sunt. qui die quarto factus refertur. et primitus quidem lux dei uerbo facta atque inter ipsam et tenebras deus separasse narratur et eandem lucem uecasse diem, tenebras autem noctem. sed qualis illa sit lux et quo alternante motu qualemque uesperam et
Abbreviated transcription (Latin):
& mutationis cũ aliud atq aliud quȩ si mul
eẽ. ñ possunt cedit atq succedit. in breuo¬
rib uel ꝓductiorib morarũ int̾uallis
tempus sequeret᷑. Cũ igit᷑ ds̃ incuius
aet̃ nitate nulla ẽ. omino mutatio. oreator
sit tẽporũ & ordinator. quomodo dicat᷑
post tẽporũ spacia mundũ creasse. ñ uideo.
nisi dicat᷑ ante mundũ iã aliquã fuisse
creaturã. cuius motibus tẽpora currerent.
Porro siluterȩ sacrȩ maximeq ueraces ita
dicunt. In principio fecit ds̃ caelũ & t̃rã
ut nihil antea fecisse intelligit᷑. quia hoc
potius in principio fecise diceret᷑: Si quid
fecisset ante cetera cuncta quae fecit.
ꝓcul dubio non ẽ. mundus factus in tẽpore.
sed cũ tẽpore. Qđ enĩ fit intẽpore. & post
aliquod fid. & ante aliquod tẽpus: post
id qđ p̃teritũ ẽ. ante id qđ futurũ est.
Nullũ autẽ posset eẽ p̃teritũ. quia nulla erat

Expanded text:
et mutationis cum aliud atque aliud quae simul et mutationis cum aliud atque aliud quae simul esse non possunt cedit atque succedit in brevioribus vel productioribus morarum intervallis, tempus sequeretur. Cum igitur Deus, in cujus aeternitate nulla est omnino mutatio, creator sit temporum et ordinator, quomodo dicatur post temporum spatia mundum creasse, non video, nisi dicatur ante mundum aliquam fuisse creaturam, cujus motibus tempora currerent. Porro si litterae sacrae maximeque veraces ita dicunt, in principio fecisse Deum coelum et terram, ut nihil antea fecisse intelligatur, quia hoc potius in principio fecisse diceretur, si quid fecisset ante caetera cuncta quae fecit, proculdubio non est mundus factus in tempore, sed cum tempore. Quod enim fit in tempore, et post aliquod fit, et ante aliquod tempus, post id quod praeteritum est, ante id quod futurum est. Nullum autem posset esse praeteritum, quia nulla erat
Abbreviated transcription (Latin):
eligi quãuis eandẽ diuinã rationẽ qua
id factũ ẽ. nulla posse humana cõp̃hen¬
dere natura: ita ñ est consequens ut dõ
Aliquid existimemus accidisse fortuitu.
qđ illo potius quã anteriore tẽpore
condidit mundũ cũ aequalit̃ anteriora
tẽpora ꝑ infinitũ retrospatiũ p̃terissent.
nec fuisset aliqua differentia unde tẽpus
tẽpori eligendo p̃poneret᷑. Qđ sidicunt
in anes eẽ . hominũ cogitationes quib. in¬
finita imaginant᷑ loca cũ locus nullus
sit p̃ter mundũ respondet᷑ eis isto modo
in anit̃ homines cogitare p̃terita tẽpora
uacationis dĩ cũ tẽpus nullũ sit ante
mundũ Sienĩ recte discernunt᷑ ae t̃¬
nitas & tũpus. qđ tẽpus sine aliqua mu¬
tabilitate non ẽ. In aet̃ nitate autẽ. nulla
mutatio ẽ. Quis non uideat qđ tẽpora
ñ fuissent nisi creatura fieret. quȩ aliquid
aliqua motione mutaret : Cuiꝰ motionis

Expanded text:
eligi, quamvis eamdem divinam rationem, qua eligi, quamvis eamdem divinam rationem, qua id factum est, nulla posset humana comprehendere natura; ita non est consequens ut Deo aliquid existimemus accidisse fortuitum, quod illo potius quam anteriore tempore condidit mundum, cum aequaliter anteriora tempora per infinitum retro spatium praeterissent, nec fuisset aliqua differentia unde tempus tempori eligendo praeponeretur. Quod si dicunt inanes esse hominum cogitationes, quibus infinita imaginantur loca, cum locus nullus sit praeter mundum, respondetur eis isto modo: inaniter homines cogitare praeterita tempora vacationis Dei, cum tempus nullum sit ante mundum: si enim recte discernuntur aeternitas et tempus, quod tempus sine aliqua mutabilitate non est, in aeternitate autem nulla mutatio est, quis non videat quod tempora non fuissent, nisi creatura fieret quae aliquid aliqua motione mutaret? Cujus motionis
Abbreviated transcription (Latin):
uericate. & letali morbo impietatis insaniuNt
Exceptis enĩ ꝓpheaicis uocibus mundus ipsa
ordinantissima sua mutabilitate. & uisibiliũ
& factũ se eẽ. & ñ nisi adõ ineffabilit̃ atq
in uisibilit̃ magno. & in effabilit̃ atq in uisi
bilit̃ pulchro fierise potuisse ꝓclamat.
XXUIIII. QUODCALŨPNANTES
DEOUND TEMEORE REEEUI POS SINT
dEMyndi Loco: DE EODEM LIBRO
lu igit᷑ unũ mundũ ingenti quidẽ mole
corporea finitũ tamen & loco suo det̃¬
minatũ & oꝑante dõ factũ eẽ.dicant. quid
respondent de infinitis exe tra mundũ locis.
cur in eis ab opert ds̃ cesset. hoc sibi respon¬
deant de infinitis ante mundũ tẽporibus.
cur in eis ab opere ds̃ cessaret. Et sicut nonẽ.
consequens ut fortuitu potius quã ratione
diuina ds̃ ñ alio sed isto in quo ẽ. loco mundũ
constituerit. cũ parit̃ infinitis ubiq paten¬
tibus. nullo excellentiore merito posset hic

Expanded text:
ueritate et letali morbo inpietatis insaniunt. ueritate et letali morbo inpietatis insaniunt. Exceptis enim propheticis uocibus mundus ipse ordinatissima sua mutabilitate et mobilitate et factum se esse et non nisi a Deo ineffabiliter adque inuisibiliter magno et ineffabilibiliter pulchro fieri se potuisse proclamat. CAPUT XXIX. Quod calummantes de mundi tempore refelli possint de mundi loco, de eodem libro um igitur unum mundum ingenti quidem mole corporea, finitum tamen, et loco suo determinatum, et operante Deo factum esse dicant, quod respondent de infinitis extra mundum locis, cur in eis ab opere Deus cesset, hoc sibi respondeant de infinitis ante mundum temporibus. Cur in eis ab opere Deus cessaverit, et sicut non est consequens ut fortuito potius quam ratione divina Deus, non alio, sed isto in quo est loco mundum constituerit, cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito posset hic
Abbreviated transcription (Latin):
đ autẽ ds̃ fecerit mundũ. nulli potius
credimus quã ipsidõ. Ubi eũ audimus:
Nusquã interĩ nos melius quã inscripturis
sc̃is ubi dixit ꝓpħa eius: in principio fecit
ds̃ caelũ & t̃rã. Nũ quid nã ibi fuit iste
ꝓpheta. quando fecit ds̃ caelũ & t̃rã : Sed
ibi fuit sapientia dĩ ꝑ quã facta sunt om̃ia.
quae in animas etiã scãs se transfert: amicos
dĩ & ꝓpħhas constituit: eisq opera sua si ne
strepitu intus en arrat. Loqlint᷑ eis quoq
Angłi dĩ. qui sẽ ꝑ uident faciem patris
uoluntatẽq eius quib oportet annunciant
Ex his unus erat iste ꝓpheta qui dixit &
scripsit in principio fecit ds̃ caelũ & t̃rã
Quitã idoneus testis ẽ. ꝑ quẽ dõ credendũ sit
ut eodẽ spũ dĩ quo haet sibi reuelata cogno
Sed quid placuit aet̃ nodõ tunc facere caelũ
& t̾rã. quae antea ñ fecisset: Qui hoc dicunt̃
simundũ a et̃nũ sine ullo initio. & ideo nec
adõ factũ uideri uolunt. nimis auersisunt a

Expanded text:
d autem deus fecerit. mundum nulli potius credimus quam ipsi deo. ubi eum audimus P nusquam interim nos melius quam in scripturis sanctis, ubi dixit propheta eius: in principio feoit deus caelum et terram. numquidnam ibi fuit iste propheta, quando fecit deus caelum et terram? non; sed ibi fuit sapientia dei, per quam facta sunt omnia, quae in animas etiam sanctas se transfert, amicos dei et prophetas constituit eisque opera sua sine strepitu intus enarrat. locuntur eis quoque angeli dei, qui semper uident faciem patris uoluntatemque eius quibus oportet annuntiant. ex his unus erat iste propheta, qui dixit et scripsit: in principio fecit deus caelum et terram; Qui tam idoneus testis est, per quem Deo credendum sit, ut eodem spiritu Dei, quo haec sibi reuelata cognoupraedixerit. Sed quid placuit aeterno Deo tunc facere caelum et terram, quae antea non fecisset? Qui hoc dicunt, si mundum aeternum sine ullo initio et ideo nec a Deo factum uideri uolunt, nimis auersi sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
angłs fit immundus sicut sunt om̃s qui
uocant᷑ immundi sp̃s. Nec iã lux indrĩo.
sed in seipsis tenebrȩ. priuati participatione
lucis aet̃nae. Mali enĩ nulla natura ẽ. sed
Amissio boni mali nom̃ accepit . XxXI
Contra eos R uidiernt oshoc factũ
ESSEMDŨ UTAnIMAEAUEPRIUS
PECCAUErANT INEO INCLUDerENTUI
ubi & origenẽ Grrasse probat ex
libris ipSΙUS QUI appellantur
eo multũ ẽ. mirandũ amplius. qđ etiã¬

Expanded text:
angelus fit immundus, sicut sunt omnes qui angelus fit immundus, sicut sunt omnes qui vocantur immundi spiritus. Nec jam lux in Domino, sed in se ipsis tenebrae, privati participatione lucis aeternae; mali enim nulla natura est, sed amissio boni mali nomen accepit. CAPUT XXXI. Contra eos qui dicunt ob hoc factum esse mundum, ut animae quae prius peccaverant in eo includerentur. ubi Origenem errasse probat ex libris ipsius, qui appellantur ed multo est mirandum amplius
Abbreviated transcription (Latin):
Angłi ipsi sunt illa lux quae diei nom̃ accepit.
Cuius unitas ut cõmendaret᷑. non ẽ. dictus
dies primus. sed dies unus. Nec alius est
dies scđs aut tertius. aut ceteri. sed idt̃ ipse
unus ad implendũ senariũ. uel septenariũ
numerũ repeatus est ꝓpt̃ septenariã cog¬
& septimã quietis dĩ. Cũ enĩ dixit ds̃ fiat lux.
& factaẽ luxx. si recte in hac luce creatio in¬
telligit᷑ angłorũ. ꝓfecto facti sunt participes
lucis aet̃nȩ. qđ est ipsa in cõmutabilis sapi¬
entia dĩ. ꝑ quẽ facta sunt om̃ia. quẽ dicimꝰ
unigenitũ dĩ filiũ. Ut ea luce illuminati
qua creati fierent lux. & uocarent᷑ dies.
participatione in cõmutabilis lucis & diei.
qđ ẽ uerbũ dĩ. ꝑ qđ & ipsi & om̃ia facta suNt
um̃ quippe uerũ qđ illuminat omnem
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. hoc
illuminat & omnẽ angłm mundũ. ut sit
luo ñ in se ipso. sed indõ. A quo si a uerait᷑.

Expanded text:
angeli, ipsi sunt illa lux, quae diei nomen accepit, angeli, ipsi sunt illa lux, quae diei nomen accepit, cuius unitas ut commendaretur, non est dictus dies primus, sed dies unus; nec alius est dies secundus aut tertius aut ceteri, sed idem ipse unus ad implendum senarium uel septenarium numerum repetitus est propter senariam et septenariam quietis Dei. Cum enim dixit Deus, Fiat lux, et facta est lux; si recte in hac luce creatio intelligitur Angelorum, profecto facti sunt participes lucis aeternae, quod est ipsa incommutabilis Sapientia Dei, per quam facta sunt omnia, quem dicimus unigenitum Dei Filium; ut ea luce illqua creati, fierent lux et uocarentur dies participatione incommutabilis lucis et diei, quod est uerbum dei, per quod et ipsi et omnia facta sunt. lumen quippe uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, hoc inluminat et omnem angelum mundum, ut sit l
Abbreviated transcription (Latin):
& creata sunt. Etiã hic aꝑtissime adõ factos
eẽ angłos diuinitus dictũ ẽ. cũ eis int̃ cetera
caelestia cõmemoratis infert᷑ ad omĩa. ipse
dixit & facta sunt.Quis porro audebit opinari
post omĩa ista quae sex dieb enumerata surt
Angłos factos : sed & siquisquã ita desipit :
redarguit istã uanitatẽ illa scriptura paris
auctoritatis ubi ds̃ dicit quando facta sunt
sydera. Laudauer̃ me uoce magna. om̃s
angłi mei. Iã ergo erant angłi. quando factas̃
sydera. facta sunt autẽ quarto die. Nũ qͥd¬
nã eg̃o die tertio factos eẽ dicemus : Absit
n prõptu ẽ. enĩ qͥđ illo die factũ sit. ab aquis
utiq t̃ra discreta ẽ. Et distincta sui generis
species. duo ista elem̃ta sup̃ser̃ & ꝓduxxit
t̃ra quicquid ei radicitus inheret. Nũquid¬
nã scđo: nec hoc quidẽ. Tunc enĩ firmam̃tũ
factũ ẽ. suꝑ a quas superiores caglũq appel¬
Nimirũ ergo si ad istorũ dierũ operadĩ ꝑtinent :¬

Expanded text:
Etiam hic apertissime a Deo factos esse Angelos divinitus dictum est, cum eis inter caetera coelestia commemoratis, infertur ad omnia, Ipse dixit, et facta sunt. Quis porro audebit opinari, post omnia ista quae sex diebus enumerata sunt, Angelos factos? Sed et si quisquam ita desipit, redarguit istam vanitatem illa Scriptura paris auctoritatis, ubi Deus dicit, Quando facta sunt sidera, laudaverunt me voce magna omnes Angeli mei . Jam ergo erant Angeli, quando facta sunt sidera. Facta sunt autem quarto die. Numquidnam ergo die tertio factos esse dicemus? Absit. In promptu est enim, quid illo die factum sit. Ab aquis utique terra discreta est, et distinctas sui generis species duo ista elementa sumpserunt, et produxit terra quidquid ei radicitus inhaeret. Numquidnam secundo? Ne hoc quidem: tunc enim firmamentum factum est super aquas superiores caelumque appelnimirum ergo si ad istorum dierum opera dei pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
purgatos atq liberatos regno dĩ luciq res¬
titui. & rursus post longissima tempora
om̃s qui liberati sunt. ad haec mala denuo
relabi & reuera . Et has uices alt̃ nantes¬
beatitudinũ & miseriarũ racionalis crea¬
turae. sẽꝑ fuisse . sẽ ꝑfore . Dequa uanissima
impietate ad uersũ philosophos aquibus
ipsa didicit origenes. in libris deciuitate
CIRCUITUS INDUXTRUNT. EX
Ua ꝓpt̃ qđ nos modo quȩrimꝰ post
quinq milia & qđ ex currit annorũ possen
& posteri etiã annorũ sex centies milies
eadẽ curiositate requirere. Suntantũ haȩc
mortalitas hominũ ex oriendo & obcubando

Expanded text:
purgatos atque liberatos regno dei lucique respurgatos atque liberatos regno dei lucique restitui, et rursus post longissima tempora omnes, qui liberati sunt, ad haec mala denuo relabi et reuerti, et has uices altbeatitudinum et miseriarum rationalis creaturae semper fuisse, semper fore? De qua vanissima impietate adversum philosophos a quibus ista didicit Origenes in libris de Civitatecircuitus induxerunt, ex uapropter quod nos modo quaerimus post quinque milia et quod excurrit annorum, possent et posteri etiam post annorum sescenties milies eadem curiositate requirere, si in tantum haec mortalitas hominum exoriendo et obcubando
Abbreviated transcription (Latin):
lios autẽ origenia nos continuo subiciens
epiphanius origeniari inquit alii.
qui etiã & ad aman tractatoris. qui
centes. paradisũ autẽ & caelos & alia omĩ a
allegoritantes. Haec quidẽ de origeNe
epiphamus. Sed qui eũ defendunt: unius
eius dẽq substantiae dicunt eũ docuisse
reppulisse mortuorũ. Qũa uis enĩ & in istis
conuincere studeant. qui eius plura leger̃:
Sed sunt huius origenis alia dogmata. quae
catholica ecła omĩno ñ recipit. in quib
nec ipsũ falso arguit. nec potest ab eius
defensorib falli. maxime depurgatione
& liberatione. ac rursus post longũ tẽpus
ad eadẽ mala reuolutione. rationalis uni
uel indoctus. ñ uehem̃t̃ ex horreat. eã quã
dicit purgationẽ malorũ. Id ẽ etiã eos
qui hanc uitã in flagitus & facinorib & sa¬
crilegiis. atq impietatib quã libet maxximis
fimerunt. ipsũ etiã postremo diabolũ &
Angłos eius. quã uis post longissima tẽpora

Expanded text:
lios autem Origenianos continuo subjiciens: XLIII. ORIGENIANI, inquit, alii, qui et Adamantii tractatoris, qui centes: paradisum autem et coelos et alia omnia allegorizantes. Haec quidem de Origene Epiphanius: sed qui eum deeiusdemque substantiae esse dicunt docuisse ectionem reppulisse mortuorum, quamuis eum et in istis conuincere studeant qui eius plura legerunt. sed sunt huius Origenis alia dogmata, quae catholica ecclesia omnino non recipit, in quibus nec ipsum falso arguit nec potest ab eius defensoribus falli: maxime de purgatione et liberatione ac rursus post longum tempus ad eadem mala reuolutione rationalis uniuuel indoctus non uehementer exhorreat eam quam dicit purgationem malorum, id est etiam eos qui hanc uitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam postremo diabolum et angelos eius quamuis post longissima tempora
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquẽ t̃ciũ. & duo irati sibi conueniũnt. & se¬
colerant. quã quã nec tolerare se inuicem
portant. & quã si incũ bunt sibi. quã si u nus
tristis eã & alius gauderet. Si autẽ aduersũ
se tristes sint ꝓrsus se tolerare ñ possurit.
Et ideo huius modi affectionib suscipienda ẽ.
Aliquantulũ ipsa ȩgricudo. dequa us perte
Aliũ liberari. Et sic̃ suscipienda. ut ad auxi¬
liũ. ñ ad aqualitatẽ miseriae ualeat. quem¬
Ad modũ se inlinat qui manũ iacenti por¬
rigit. Nonenĩ se ꝓicit ut ambo iaceant. sed
in cur uat tantũ ut iacentẽ erigat. Neq
ulla res officiosũ istũ laborẽ ad portanda
onera aliorũ facit libent̃ impendi. nisi cũ
cogitamus quanta ꝓ nobis ꝑtulerit dñs.
Hicꝰ enĩ adimonens. ait apłs. Hoc enĩ sentite
in uobis. qđ & in xp̃o iħu. Qui cũ in forma
di et̃. ñ rapinã arbitratus ẽ. eẽ se aequalẽ

Expanded text:
aliquem tertiualiquem tertiutolerant: quanquam nec tolerare se invicem portant et quasi incumbunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gauderet: si autem adversus se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt. et ideo in huius modi affectionibus suscipienda est aliquantulum ipsa aegritudo, de qua uis per te alium liberari, et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae ualeat, quemadmodum se inclinat qui manum iacenti porrigit. non enim se proicit, ut ambo iaceant, sed incuruat tamen, ut iacentem erigat. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portanda onera aliorum facit libenter impendi, nisi cum cogitamus, quanta pro nobis pertulerit dominus. hinc enim admonens ait apostolus: hoc sentite in uobis quod et in Christo Iesu, qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus e
Abbreviated transcription (Latin):
sua sustinent. Aut unũ infirmitatis genus
Sed diuersa tẽpora & diuersa genera in firmi¬
tatis faciunt ut onera nr̃a inuicẽ portare
ualeamus. Uerbi gr̃ã. Irã fr̃is tunc portabis
cũ tu aduersus eũ ñ irasceris. ut rursũ eo
tẽpore quote ira p̃occupauerit. illete leni¬
tate & tranquillitate supportet. Hoc exẽplũ
Ad id ꝑtinet. cũ diuersa sunt onera portan¬
tiũ onera sua. quã uis ipsa ñ sit infirmitas.
nambobus enĩ ab inuicẽ ira portat᷑. Ad diuer¬
sũ autẽ in firmitatis genus: aliud exemplũ
uidendũ ẽ. ueluti siquis in se loquacitatẽ
uicerit. & ꝑtinatiã ñdũ uicerit. Alius uͦ
ad huc loquax sediã ꝑtinax ñ sit. debet ille
huius lo quacitatẽ. & iste illius ꝑtinatiam
donec illud in illo. & hoc in isto sanet᷑. caritate
portare. Par quippe in firmitas indu obus. si
uno accidat tẽpore. tolerare se in uicẽ not
ualent cũ ad uersũ se intendit᷑. rãti ad uersus

Expanded text:
sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare ualeamus. uerbi gratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tempore, quo te ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et tranquillitate supportet. hoc exemplum ad id pertinet, cum diuersa sunt onera portantium onera sua, quamuis ipsa non sit infirmitas; in ambobus enim ab inuicem ira portatur. ad diuersum autem infirmitatis genus aliud exemplum uidendum est; ueluti si quis in se loquacitatem uicerit et pertinaciam nondum uicerit, alius uero adhuc loquax, sed iam pertinax non sit, debet ille huius loquacitatem et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, caritate portare. par quippe infirmitas in duobus si uno accidat tempore, tolerare se inuicem non ualent, cum aduersum se intenditur. nam aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nulli taliũ cognitionũ studiosi scripserunt.
cũ fretũ ad insulas transeunt pascuorũ gr̃ã.
sic se ordinant ut onera capitũ suorũ qua&e
gestant in cornib suꝑ inuicẽ portent. ita ut
posterior suꝑ anteriorẽ ceruice ꝓiecta ca put
collocet. Et qi necesse ẽ. unũ eẽ. qui cȩteros
p̃cedens ñ ante se habea eui caput indinet.
uicib dicunt᷑ id agere. ut lassatus sui capitis
honere ille qui p̃cedit. post om̃s redeat. & ei
succedat cuius ferebat caput. cũ ipse p̃iret.
Ita inuicẽ onera sua portantes. fretũ transe¬
unt. donec ueniant adt̃rae stabilitatẽ. Istã
ceruorũ naturã fortasse intenderat selomon.
cũ ait. Ceruus amici ciae. & pullus gr̃arũ
cuarũ colloquat᷑ tecũ. Nihil enĩsĩc ꝓbat
Amicũ. quẽ ad modũ oneris amiciportatio.
Nec tam̃ inuicẽ portaremus onera nr̃ã. siunũ
tẽpus eaẽ. infirmitatis amborũ. qui onera

Expanded text:
nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gestant in cornibus, superinuicem portent, ita ut posterior super anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum transeunt, donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum naturam fortasse intenderit Salomon, cum ait: ceruus amicitiae et pullus gratiarum tuarum colloquatur tecum. nihil enim sic probat amicum quemadmodum oneris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera