comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim elegi. & unus ex uobis¬
ex uobis dibolus est: an & ipse ad aliqͥd ẽ
electus : adquod erat utiq necessarius. ñ
aut̃ ad beatitudinem de qua mͦ ait. beati
eritis si feceritis ea. Hoc ñ de omnib dic̃:
Scit enim quos ad societatem beatitudinis
huius elegerit. Non ẽ ex eis iste qui pa¬
nem illius sic edebat. ut suꝑ eum leua¬
ret calcaneun. Illi manducabant panẽ
dñm. ille panem dm̃i contͣ dnm. Illi uitã.
ille penam. Qui enim manducat indig¬
ne ait apłs. iudicium sibi manducat:
Al modo inquit dico uobis pꝰqͣm fiat. ut
credatis cum factum fuerit qͣm ego sum.
id ẽ ego sum de quo illa scriptura p̾ces¬
sit. ubi dictum ẽ. qui manducat meum
panem. leuabit suꝑ me calcaneum. De¬
inde sequitur & dicit. Amen amen
dico uobis. qui accipit si quem misero.
me accipit. Qui aut̃ me accipit. acci¬
pit eum qui me misit. Tantum ne distare
intelligi uoluit inter eum qͣm mittit
& se ipsum. qͣntum inter se ipsum &

Expanded text:
duodecim elegi, et unus ex vobisduodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? An et ipse ad aliquid est electus? ad quod utique erat necessarius, non autem ad beatitudinem, de qua modo ait: Beati eritis si feceritis ea. Hoc non de omnibus dicit. Scit enim quos ad societatem beatitudinis hujus elegerit. Non est ex eis iste, qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem dominicum, ille panem Domini contra Dominum. Illi vitam, ille panem. Qui enim manducat indigne, ait Apostolus, judicium sibi manducat . Amodo, inquit, dico vobis priusquam fiat, ut credatis, cum factum fuerit, quia ego sum. Id est, ego sum de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est: Qui manducat meum panem, levabit super me calcaneum. Deinde sequitur, et dicit: Amen, amen dico vobis; qui accipit si quem misero, me accipit; qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Tantumne distare intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et
Abbreviated transcription (Latin):
seruus maior domino suo.
neq apłs maior eo qui misit illum:
Si hec scitis. beati eritis si feceritis ea
Hoc ido dixit. quia lauerat discipłors
pedes magister humilitatis & uerbo &̃
exemplo. S poterimus ea quȩ sunt
operosius disserenda ipso adiuuante
disserere. si nͨ in eis que manifesta sunt
adiunxit. Non de omnib uobis dico.
ego scio quos elegerim. S ut impleat᷑
scriptura. qui manducat panem meu̾
leuabit suꝑ me calcaneum suum. Hoc
quid ẽ aliud. nisi conculcabit me : notũ
ẽ de quo loquatur. Iudas ille traditor
eiꝰ attingitur. G ipsum ñ elegerat. unde
ab eis quos elegit isto sermone discer¬
nit. Quod gͦ dico inquit beati eritis
si feceritis ea .ñ de omnib uob̾ dico:
Est inter uos qui ñ erit beatus. neq
faciet ea. Ego scio quos elegerim:
Quos. nisi eos qui beati erunt faci¬
endo quȩ p̾cepit. ac facienda mon¬
strauit. qui efficere beatos potest:
Non ẽ gͥ traditor iudas electus. Qͥd ẽ
quod alio loco dicit. nonne ego uos

Expanded text:
servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt sisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, levabit super me calcaneum suum. » Hoc quid est aliud nisi, conculcabit me? Notum est de quo loquatur; Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat, unde ab eis quos elegit, isto sermone secernit. Quod ergo dico, inquit, Beati eritis si feceritis ea, non de omnibus vobis dico: est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos, nisi eos qui beati erunt faciendo quae praecepit, ac facienda monstravit, qui efficere beatos potest? Non est, inquit, traditor Judas electus. Quid est ergo quod alio loco d
Abbreviated transcription (Latin):
ammonitos in huius dominici oꝑis
altitudine nouerimus. ut confessi
inuicem delicta nr̃a oremus ꝑ nobis.
sicut xͦ interpellat ꝓ nobis. Audiamus
apłm iacobum. hoc ipsum euidentissime
precipientẽ: ac dicentem. Confitemini
Si enim ille qui ullum ꝑ eccatum nec
habet. nec habuit. nec habebit: orat ꝓ
peccatis nr̃is. qͣntomagis nos inuicem ꝓ
nr̃is orare debemus : Q̾ si dimittit
nobis ille cui ñ habemus qd dimittamꝰ.
qͣntomagis dimittere debemꝰ intucẽ
nob̾. qui sine peccato hic uiuere non
ualemus : Quid enim uidet᷑ in hac
altitudine sacramenti dñs significare
cum dicit exemplum enim dedi uob̃.
ut qͦ madmodum ego feci uob̾ ita &
uos faciatis. isi q aꝑtissime dicit
aduersus aliqͦm habet querelam. sic̃
& dñs. donauit uobis ita & uos : in¬
uicem itaq nobis delicta donemus.
& ꝓ nr̃is delictis inuicem oremus
atq ita quodammodo in inuicem
pedes nr̃os lauamus. Nr̃m ẽ donante

Expanded text:
admonitos in ejus dominici operis admonitos in ejus dominici operis altitudine noverimus, ut confessi invicem delicta nostra, oremus pro nobis, sicut Christus interpellat pro nobis. Audivimus apostolum Jacobum hoc ipsum evidentissime praecipientem ac dicentem: Confitemini Si enim ille qui nullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris, quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus! et si dimittit nobis ille, cui non habemus quod dimittamus, quanto magis dimittere debemus invicem nobis, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare cum dicit: Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis? nisi quod apertissime dicit adversus aliquem habet querelam, sicut Dominus donavit nobis, ita et nos invicem. Itaque nobis delicta donemus, et pro nostris delictis invicem oremus. Atque ita quodammodo invicem pedes nostros lavemus. Nostrum est, donante
Abbreviated transcription (Latin):
puerorum. B enedicite scĩ & humiles
corde dñm. Multo ẽ aut̃ melius &
sine controuersia uerius. ut etiam
manib fiat: nec dedignetur qͥ fecit
des fr̃is inclinatur corpꝰ. etiam in corde
ipso uł excitat᷑. uł siiam inerat con¬
firmatur ipsius humilitatis affectus:
S excepto isto morali intellectu. ita
nos huius dominci facti altitudi¬
nẽ cõmendasse meminimꝰ. qͥ lauando
pedes iam locorum atq mundorum
discipłorum significauerit dñs ꝓpt̾
humanos quib interra uersamur
affectus. qͣntumlibet ꝓfecerimus in
ñ ẽẽ. q subinde abluit int̾pellando
ꝓnobis. cum oramus patrom qͥ in
hoc quod ipse postea docuit. ubi sui
facꝰti exposuit rationem dicens. si ego
& uos alter alterius lauare pedes: Ex¬
emplum enim dedi uobis ut qͦmadino¬
dum ego feci uob̾. ita & uos faciatis:
Nunquid dicere possumus qͦd eciam
fr̃ frẽm adelicti poterit contagione
mundare : Immo uͦ id etiam nos ẽẽ

Expanded text:
virorum, Benedicite, sancti et humiles virorum, Benedicite, sancti et humiles corde, Domino . Multo autem est melius, et sine controversia verius, ut etiam manibus fiat; nec dedignetur quod fecides fratris inclinatur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. 5. Sed excepto isto morali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundorum discipulorum, significaverit Dominus propter humanos quibus in terra versamur affectus, ut quamtumlibet profecerimus in non esse: quod subinde abluit interpellando pro nobis, cum oramus Patrem qui inhoc quod ipse postea docuit, ubi sui facti exposuit rationem dicens, « Si ergo ego os alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, ita et vos faciatis? Nunquid dicere possumus quod etiam frater fratrem a delicti poterit cogitatione mundare? Imo vero id etiam nos esse
Abbreviated transcription (Latin):
cer̾unt: Quomodo fons negat. quod
bibens p̃dicat: Quomodo lux occultat.
& uos alter alterius lauare pedes. Exem¬
plum enim dedi uobis. ut qͦmadmodũ
ego feci uobis ita & uos faciatis. Hoc ẽ
beate petre qd nesciebas. qͣndo fieri ñ
sinebas. Hoc tibi postea sciendum ꝓ-¬
misit. quando ut sine res terruit ma
gister tuus & dominꝰ tuus. lauans pedes
tuos. Didicimius fr̃s humilitatẽ ab ex¬
celso. Faciamus inuicem humiles. qͦd
humilit᷑ fecit excelsus. Magna ẽ hȩc
cõmendatio humilitatis. & faciunt
sibi hoc inuicem fr̃s. etiam ipso oꝑe
ui sibili cum se inuicem hospicio sus¬
cipiunt. E st enim apͣ plerosq consue¬
tudo hꝰ humilitatis usq ad factum
quod cernatur expressa. Unde & apłs¬
cum bene meritam uiduam cõmenda¬
ret. si hospicio inquit recepit.si scõꝵ
pedes lauit. Q ap̾ scõs ubi cumq hȩc
consuetudo ñ ẽ: ꝗ manu ñ faciunt.
corde faciunt: si in illor numero st̃
quib đr inhymno beator trium

Expanded text:
cerunt? Quomodo fons negat quod cerunt? Quomodo fons negat quod bibens praedicat? quomodo lux occultat qos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego feci vobis, et vos ita faciatis. » Hoc est, beate Petre, quod nesciebas, quando fieri non sinebas. Hoc tibi postea sciendum promisit, quando ut sineres terruit te Magister tuus et Dominus tuus, lavans pedes tuos. Didicimus, fratres, humilitatem ab Excelso; faciamus invicem humiles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faciunt sibi hoc invicem fratres, etiam opere ipso visibili, cum se invicem hospitio recipiunt; est enim apud plerosque consuetudo hujus humilitatis, usque ad factum quo cernatur expressa. Unde Apcum bene meritam viduam commendaret: Si hospitio, inquit, recepit, si sanctorum pedes lavit . Et apud sanctos ubicunque haec consuetudo non est, quod manu non faciunt, corde faciunt, si in illorum numero sunt quibus dicitur in hymno beatorum trium
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtimeret. quomodo arrogantiam ipsa
ueritas timet : dicat se dñm qui dñs ẽ.
dicat uerum qui ueritas ẽ. ne ñ discam
eo quod utile ẽ. dum tacet ille qͦd ẽ:
beatissimus paulus ñ utiq unigenitus
di filus. s unigeniti filiĩ dĩ seruus &
apłs. ñ ueritas s particeps ueritatis: ait
libere atq constanter. & si uoluero głari.
ñ ero insipiens. Ueritatem enim dico:
Neq enim in seipso s in psa ueritate.
que suꝑior ẽ ipso. & humilit̾ & ueracit᷑¬
indomino głetur. Ita ne timeret insipi¬
entiam si głari uellet amator sapientiȩ.
& in gła sua timeret insipientiam ipsa
sapientia: ñ timuit arrogantiam qͥ dixit.
indomino laudabitur anima mea. &
inlaude sua timeret arrogantiam po-¬
testas dñi. in quo laudabitur anima
malediceretis etiam si me laudaretis:
Quomodo gͦ negaret ueritas. q dicunt
discipuli ueritatis: quomodo qd dicunt
qui didicerunt. negaret ipsa unde didi¬

Expanded text:
non timeret, quomodo arrogantiam ipsa non timeret, quomodo arrogantiam ipsa veritas timet? Dicat se Dominum qui Dominus est, dicat verum qui veritas est; ne non discam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Beatissimus Paulus, non utique unigenitus Dei Filius, sed unigeniti Dei Filii servus et apostolus; non veritas, sed particeps veritatis; ait libere et constanter, Et si voluero gloriari, non ero insipiens; veritatem enim dico . Neque enim in seipso, sed in ipsa veritate quae superior est ipso, et humiliter et veracitin Domino glorietur . Ita ne non timeret insipientiam, si gloriari vellet amator sapientiae, et in gloria sua timeret insipientiam ipsa sapientia? Non timuit arrogantiam, qui dixit: In Domino laudabitur anima mea ; et in laude sua timeret arrogantiam potestas Domini, in quo laudabitmale diceretis, etiamsi me laudaretis. Quomodo ergo negaret veritas, quod dicunt discipuli veritatis? quomodo quod dicunt qui didicerunt, negaret ipsa unde didi
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾henderet. etiam qui eum nichil ẽẽ
aliud qͣm hominẽ crederet : qm id
ꝓfiteret᷑ qd & ipsi homines in quib lib&e
artib usq ad eo sine arrogantia ꝑfi¬
tentur. ut ꝑfessores uocentur. Quod uͦ
dnm & ipse se dicit discipłors suors
cum sint illi etiam scdm scłm ingenui:
quis ferat in homine: s ds loquit᷑
Nulla ẽ hic elatio tante celsitudinis.
nullum mendacium ueritatis. Nob̃
subiacere illi utile ẽ celsitudini. nob̾
aure utile ẽ ueritati. Quod se dñm di¬
it ñ illi ẽ uicium. s nob̾ ẽ beneficium:
husdam scłaris auctoris u̾ba laudant᷑. qr
irit. cum omnis arrogantia odiosa ẽ: tũ
ila ingenis & loquentie multo molestissi
na. & tamen idem ipse cum de sua elo¬
quentia loqueret᷑. dicerem inquit ꝑfecta
uita iudicarem. nec inueritate crimen
arrogantiȩ ꝑtimescerem. Si gͥ ille homo
eloquentissimus inueritate arrogantiam

Expanded text:
reprehenderet, etiam qui eum nihil esse reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet, quoniam id fitetur quod et ipsi homines in quibuslibet artibus usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur. Nulla est hic elatio tantae celsitudinis, nullum mendacium veritatis: nobis subjacere illi utile est celsitudini, nobis servire utile est veritati. Quod se Dominum dicit, non illi vitium est, sed nobis beneficium. Cujusdam saecularis auctoris verba laudantur, quia dixit, « Cum omnis arrogantia odiosa est, « tum illa ingenii et eloquentiae multo molestissima » : et tamen idem ipse cum de sua eloquentia loqueretur, « Dicerem, inquit, perfectam, si ita judicarem; nec in veritate crimen arrogantiae pertimescerem » . Si igitur ille homo eloquentissimus in veritate arrogantiam
Abbreviated transcription (Latin):
tam mirabilis.tam expauescendi:⁊ nis
uehement̾ ipse terruisset nullomodo
sinendi. ut magister ñ tantum ipsos
s angłorum. & dñs ñ tantum ipsorum s.
rerum omĩum lauaret pedes discipłoꝵ
& seruorum suoꝵ: huius gͦ tanci facti
qm ꝓmiserat scientiam dicens. scies aut̃
postea : quid sit qd fecit docere nunc
incipit. Uos inquit uocatis me magist̾
& domine: & benedicitis. Sum ⁊⁊ enim:
Benedicitis. qi uerum dicitis. Sũ quippe¬
q dicitis. H omini p̃ceptum ẽ. Non te
laudet os tuum : s laudet te os pximi
tui. ꝑiculosum ẽ enim sibi placere.
cun cauendum ẽ suꝑbire. Ille aut̃ qͥ
suꝑ omnia ẽ: qͣntumcumq se laudet
ñ se extollit excelsus. ñ pot̾ recte dici
arrogans ds̃. N obis namq expedit eũ
nosse ñ illi. nec eum quisq cognoscit
si ñ se indicet ipse qui nouit. Si gͦ
n̾ laudando quasi arrogantiam uitare
uoluerit. nobis sapientiam denegabit:
Q magistrum quidem qd se ẽẽ dicit nemo

Expanded text:
tam mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse tam mirabilis, tam expavescendi, et nisi ipse vehementer terruisset, nullo modo sinendi, ut magister non tantum ipsorum, sed Angelorum, et Dominus non tantum ipsorum, sed rerum omnium, lavaret pedes discipulorum et servorum suorum: hujus ergo tanti facti quoniam promiserat scientiam dicens, Scies autem postea; quid sit quod fecit, docere nunc incipit. 3. Vos, inquit, vocatis me, Magis Domine, bene dicitis, sum etenim, ideo bene dicitis ququod dicitis. Homini praeceptum est: Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegabit. Et magistrum quidem quod se esse dicit, nemo
Abbreviated transcription (Latin):
AM illa uerba sc̃i eugłii ubidominus
lauans pedes discipłis suis ait. qui lotꝰ
ẽ semel. ñ habet necessitatem nͥ pedes
lauare s ẽ mundus totus: dilectioni
ur̾e ut dñs donare dignatus ẽ expo¬
suimus. nunc qd sequitur uideamus. q
uos inquit mundi estis. s ñ omnes:
hoc quid sit ne quereremus. ipse euan¬
głista patefecit adiungens. Sciebat
enim quisnam eẽt qui tcler& eum.
ꝑꝓterea dixit ñ estis mundi omnes:
Quid hoc aꝑtius : ꝓinde ad sequentia
transeamus. P ost qͦuam gͥ lauit pedes
eorum & accepit uestimenta sua.
cum recubuisset iterum dixit eis
Scitis quid fecerim uob̾: nunc ẽ ut
beato petro reddat᷑ illa ꝓmissio.
Dilata enim fuerat. qͣndo expaues¬
centi & dicenti ñ lauabis mͥ pedes
inȩternum. responsum ẽ ei. Quod ego fa¬
cio tu nescis modo. scies aut̃ postea
Ecce ẽ ipsum postea. Iam tempꝰ ẽ ut
dicatur. quod paulo ante dilatum est
Meinor itaq dominꝰ se repmisisse ian
dudum scientiam facti fu̾i. tam inopiuat

Expanded text:
am illa verba Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad sequentia transeamus. 2. Postquam ergo lavit pedes eorum, et accepit vestimenta sua; cum recubuisset iterum, dixit eis: Scitis quid fecerim vobis? Nunc est ut beato Petro reddatur illa promissio: dilatus enim fuerat, quando expavescenti, et dicenti, Non lavabis mihi pedes in aeternum, responsum est ei, Quod ego facio, tu nescis modo, scies autem postea . Ecce est ipsum postea; jam tempus est ut dicatur quod paulo ante dilatum est. Memor itaque Dominus se promisisse jam dudum scientiam facti sui tam inopinati,
Abbreviated transcription (Latin):
lexit eccłam. & seipsum tradidit ꝓ ea:
Lege apłm & uide quid adiungat. ut
eam scĩficaret inquit mundans eam
lauachro aquȩ muerbo. Mundatio
g nequaqͣm fluxo & labili tribueret᷑
elemento: nisi adderetur in uerbo:
Hoc u̾bum fidi tantum ualet in ȩccła¬
di. ut ꝑ ipsam credentẽ. offerentem
benedicentẽ. tingentẽ. eciam tantillũ
mundet infautẽ. qͣmuis ñdum ualentẽ
corde credere ad iusticiam. & ore con¬
fiteri ad salutem. Tõtum hoc fit per
u̾bum. de quo dñs ait. Iam uos mundi
estis. ꝓpt̾ ũbum q̃ loquutus sum uob̾¬

Expanded text:
lexit aecclesiam et se ipsum tradidit pro ea. lexit aecclesiam et se ipsum tradidit pro ea. Lege apostolum et vide, quid adiungat: 'Ut eam sanctificaret', inquit, 'mundans eam lavacro aquae in verbo'. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur 'in verbo'. Hoc verbum fidei tantum valet in aecclesia, ut per ipsam credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem etiam tantillum mundet infantem, quantumvis nondum valentem corde credere ad iusticiam et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait: 'lam vos mundi estis propter verbum, quod locutus sum vob
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tum etiam ipsum tanqͣm uisi¬
bile u̾bum. Nam de hoc utiq dixerat.¬
qͣndo pedes discipłis lauit. Qui lotꝰ ẽ
ñ indiget nisi ut pedes lauet. sed ẽ
mundus totus. Unde ista tanta uirtꝰ
aquȩ. ut corpꝰ tangat & cor abluat. nͥ
faciente u̾bo: ñ quia d̃r. s qr creditur.
Nam & in ipso u̾bo aliud ẽ sonus cransi¬
ens. aliud uirtus manens. Hoc ẽ u̾bum
fidei qd p̃dicamus ait apłs. quia si
confessus fueris in ore tuo qr dñs ẽ .iͦ.¬
citauit ãmortuis: saluus eris. Gorde enĩ
creditur ad iustitiam. ore aut̃ confessio
fit ad salutem. Unde & in actib apłoꝵ
legitur. fide mundans corda eor. Q in
epła sua beatus petrus. sic & uos in qͥt
baptisma saluos facit. nͨ carnis depositio
sordium. s conscientiȩ bonȩ interrogatio
indm̃. Hoc ẽ ũbum fidĩ qd p̃dicamus:
Quo sine dubio ut mundare possit.
consecratur & baptismus. Xp̃c quippe
nob̾cum uitis. cum patre agricola: di¬

Expanded text:
sacramentum etiam ipsum tanquam visisacramentum etiam ipsum tanquam visibile quando pedes discipulis lavit. Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus manens. 'Hoc est verbum fidei, quod predicamus', ait apostolus, 'quia, si confessus fueris in ore tuo, quia dominucitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde in Actibus Apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum : et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, Baptisma salvos facit; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum'. 'Hoc est verbum fidei, quod predicamus', quo sine dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, di
Abbreviated transcription (Latin):
estis. muudi scilicet atq mundandi. Neq
enim nisi mundi ẽẽnt fructum afferre
potuissent: & tamen omnẽ qui fert
fructum purgat agricola. ut fructum
plus afferat. Fert fructum qr mundus ẽ
atq ut plus afferat purgatur adhuc:
Quis enim ẽ in hac uita sic mundus.
ut ñ sit magis magisq mundandus:
ubi si dixerimus qr peccatum ñ habe¬
mus. nos ipsos seducimus. & ueritas
in nobis ñ ẽ. Si aut̃ confessi fuerimus
peccata nr̃a. fidelis ẽ & iustus qͥ dimit¬
tat nobis peccata. & mundet nos ab
omni iniquitate. mundet utiq mundoᷤᷤ.
hoc ẽ fructuosos: ut tanto sint fructu¬
osiores. quanto fuerint mundiores. Iam
uos mundi estis. ꝓpter uerbum qͥ loqutꝰ
sum uobis. Quare ñ ait. mundi estis
ꝓpt̾ baptismum quo abluti estis. sed
ait ꝓꝓter u̾bum qd loquutus sum uob̾:
nisi qr & in aqua ũbum mundat: de¬
trahe ũbum. & quid ẽ aqua nͥ aqua:
accedit u̾bum ad elementum. & fit

Expanded text:
estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fuerpeccata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & ipse & pater unum sunt: & si
ũbum caro factum ẽ q ñ erat. manet
Terat. Deniq cum de patre tanquam
de agricola dixisset quod infructuosos
palmites tollat. fructuosos aut̃ pur¬
get ut plus afferant fructumi. conci¬
nuo etiam seipsum mundatorẽ pal¬
mitum ostendens: iam uos inquit
mundi estis. ꝓpter sermonẽ quem
loquutus sum uobis. Ecce & ipse mun¬
dator ẽ palmitum q̃ ẽ agricole ñ uitis
officium. qui etiam palmites oparios
suos fecit. Nam & si ñ dant increm̃tũ.
impendunt tamen aliqd adiumentũ si
ñ de suo: quia sine me inquit nichil
p otestis facere. Audi etiam ipsos con¬
fitentes. Qͥd aut̃ ẽ apollo. quid aut̃
paulus: Ministri ꝑ quos credidistis.
unicuiq dominus dedit. Non itaq de
suo. Iam uero quod sequitur. s ds mere¬
mentum dedit: ñ ꝑ illos s ꝑ seipsum fac̾:
Excedit hoc humanam humilitatẽ. excedit
angłicam sublimitatem. nec omnino ꝑtin&
nisi ad agricolam trinitatẽ. Iam uos mundi

Expanded text:
unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere. Audi etiam ipsos confitentes: Quid autem est Apollo? quid autem Paulus? Ministri per quos  δι' ὥν  non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. ñ utiq sine nobis. Audi gͦ ũ
& intellige. Qui credit in me: oꝑa que
ego facio & ipse faciet. Prius ego facio.
deinde & ipse faciet : quia facio ut
faciat. Quȩ oꝑa nisi ut ex impio iͦcꝰ sut
& maiora hors faciet. Quoꝵ obsecro: Ñquid¬
nã omnium oꝑum xͥ maiora facit. qͥ cum
timore & tremore suam ipsius salutẽ oꝑat᷑:

Expanded text:
in nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam et intellige: « Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet ? » Prius ego facio, deinde ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Nunquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timo
Abbreviated transcription (Latin):
N terrogantib discipłis & eis magis¬
tro respondente iħu. etiam nos tan¬
quam cum illis discimus. qñ scm̃¬
Quia gͦ dixerat dñs. adhuc modi¬
cum & mundus me iam non uidet.
Cuos aut̃ uidetis me: interrogauit
eum de hoc ipso iudas ñ ille tradi¬
tor eius qui scariothes cognominatꝰ ẽ:
s cuius & epła inter scripturas cano¬
nicas legitur. Domine quid factum ẽ
quia nobis manifestaturus es teipsum.
& ñ mundo : simus cum ipsis tanqͣm
interrogantes discipłi. communemq
magistrum audiamus & nos. Iudas
enim sc̃s ñ immundus. nec insectator
dñi s sectator: causam quesiuit qͣr se
ñ mundo s suis manifestaturis ẽẽt
iħo. qr adhuc modicum & mundus
ñ uideret eum. ipsi aut̃ uiderent eũ.

Expanded text:
nterrogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discimus, quando sancQuia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videtis me: interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur. Domine, quid factum est quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus? quare adhuc modicum, et mundus non videre
Abbreviated transcription (Latin):
aut filius sine patre diligeret : Quomͦg
cum inseꝑabiliter oꝑentur. separabilit᷑
diligunt: S adhoc. dixit diligam eum.
ad qͦd sequitur & manifestabo ei meipsũ:
Diligam & manifestabo. id ẽ adhoc diligã¬
eum. ut manifestem. Nunc enim adhoc
dilexit ut credamus. & mandatum fidĩ
teneamus : tunc adhoc diliget ut uide-¬
amus. & ipsam uisionem mercedẽ fidi
capiamus. qr & nos nuno diligimus cre¬
dendo q uidebimus. tunc aut̃ diligemꝰ
uidendo qd credimus. Sermio Lxxiii.
De eo quod sequitur. Dicit ei iudas ñ ille
scariothes. domine quid factum ẽ qr

Expanded text:
aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc dixit, diligam eum, ad quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo; id est, ad hoc diligam, ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus: quia et nos nunc diligimus, credendo quod videbimus; tunc autem diligemus, videndo quod credimus. TRACTATUS LXXVI. De eo quod sequitur, Dicit ei Judas, non ille Isca
Abbreviated transcription (Latin):
diceret apłs. Si aut̃ xp̃c in uobis. corpꝰ
quidem mortuum ẽ ꝑꝑter peccatum.
sp̃c aut̃ uita ẽ ꝑpterꝰ iustitiam. Quia uͦ
& nos etiam nuno in illo sumus. satis
ostendit ubi dicit. ego sum uitis uos
palmites. In illo gͦ die qͣndo uiuemus
ea uita qua mors absorbebitur. cognos¬
cemus qr ipse inpatre & nos in ip̃so. &
ipse in nobis: qr tunc ꝑficietur hoc ipsũ
quod & nunc inchoatum ẽ iam ꝑ ipsum.
ut sit in nobis & nos in ipso. Qui habe̾
inquit mandata mea & seruat ea.illee
qui diligit me. Qui habet in memoria
& seruat in uita. qui ht̃ insermonib
& seruat in morib. qui ht̃ audiendo
& seruat faciendo. aut qui habet fa¬
ciendo & seruat ꝑseuerando: ipse ẽ
inquit qui diligit me. Opere est
demonstranda dilectio. ne sit infruc¬
tuosa nominis appellatio. Q qͥ diligit
me inquit diligẽtur apatre meo. &
ego diligam eum. & manifestabo et
meipsum. Quid ẽ diligam. tanquam
tunc dilecturus sit. & muinc ñ diligat:
absit. Quomodo enim nos pat̾ sine filio.

Expanded text:
 in vobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam . Quia vero et nos etiam nunc in illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse in nobis; quia tunc perficietur hoc ipsum quod et nunc inchoatum est jam ut sit in nobis, et nos in ipso. Qui habet, inquit, mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus; qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseverando; ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio,
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs heliseus scõ heliȩ ñ diceret. sp̃c qui ẽ
in te duplo sit in me. Quando aut̃ ait
ioħs baptista ñ enim ad mensuram dat
ds̃ sp̃m. de ipso dĩ filio loquebat᷑. cui ñ ẽ
datus sp̃c ad mensuram. qr in illo inhabitat
omnis plenitudo diuinitatis. Neq enim
homo xͦ iͤ. Nam & ipse dicit de se fuisse
ꝓphecicum illud impletum. sp̃c dm̃ suꝑ
patri. ñ ẽ gr̃ȩ s naturȩ. Qͦd aut̃ inmutatẽ
ꝑsone unigeniti assumptꝰ ẽ hõ. gr̃ẽ ẽ ñ
naturȩ: confitente eu̾głio acq dicente:
Puer aut̃ crescebat & consortabat᷑ plenꝰ
sapientia. & gr̃a d̃i erat inillo. Ceteris aut̃
ad mensuram datur. & datuis additur: do¬
nec unicuiq ꝓmodo suȩ ꝑfectionis ꝓpria
mensura compleatur. Unde monet apłs
perantiam. unicuiq siout ds partitus ẽ
mensuram fidĩ. Neq enim ipse diuiditur

Expanded text:
sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est datus Spiritus ad mensuram; quia in illo inhabitat omnis plenitudo divinitatis . Neque enim  : nam et ipse dicit de se fuisse propheticum illud impletum, Spiritus DomiPatri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae, confitente Evangelio atque dicente, Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Unde et monet Apperantiam; unicuique sicut Deus partitus est mensuram fidei . Neque enim ipse dividitur
Abbreviated transcription (Latin):
manifestam imꝑticionẽ sp̃c sc̃i. ñ semels bis
numero dominꝰ egit. Mox enim ut resur¬
rexit a mortuis. insufflans ait. accipitȩ
sp̃m sc̃m. Nunquid gͥ quia tunc dedit.
ido nͣ misit etiam postea qͦm ꝓmisit:
insufflatus ex ipso. & pꝰ ab ipso missus eceo:
Qua ꝓpt̾ cur ipsa quȩ facta ẽ euidenter
donatio eiꝰ bis facta fuerit. alia questio ẽ
Fortassis enim ꝓꝓter duo p̃cepta dilectiois
id ẽ ꝓximi & dĩ. ut commendaret᷑ ad spm̃¬
scm̃ ꝑtinere dilectio. ħ eiꝰ gemina ẽ in
manifestatione facta donatio. & si alia
causa querenda ẽ. ñ nunc eiꝰ inquisitione
in langiorem qͣm oportet modum sermo
iste mittendus ẽ. dum tamen constet sine
tantominus. qͣnto illum ꝑcipimus minꝰ.
tanto aut̃ amplius. qͣnto illum ꝑcipimꝰ
amplius. Ainde ñsolum ñ habenti. uerũ
eciam habenti ñ incassum ꝓmittitur
Non habenti quidem ut habeatur. habẽti
aut̃ ut amplius habeatur. Nam si ñ
ab alio minus. ab alio amplius haberet᷑:

Expanded text:
manifestam impertitionem Spiritus sancti non semel, sed bis numero Dominus egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Numquid igitur quia tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? insufflatus ab ipso, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, hoc est proximi et Dei, ut commendaretur ad Sptinere dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum tamen constet, sinetanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur,
Abbreviated transcription (Latin):
harum ñ habebat quic qͣm. qr neq cum
peccato ds uenerat. nec eiꝰ carnem de
peccati ꝓpagine uirgo pepererat. Et
tanqͣm ei diceret᷑. cur gͦ moreris sin̾ ha¬
bes peccatum. cui debeatur mortis sup¬
plicium: continuo subiecit. S ut cognos¬
cat mundus quia diligo patrem. &
sicut mandatum dedit michi pat̾ sic
facio: surgite eamus hinc. Discumbers
enim discumbentib loquebat᷑. E amus
aut᷑ dixit. qͦ nͥ ad illum locum unde
fuerat tradendus ad mortem qͥ nullum
habebat meritum mortis. s habebat ut
moreret᷑ mandatum patris: tanqͣm ille
de quo p̃dictum erat. quȩ ñ rapui tunc
ex soluebam: mortem sine debito so¬
luturus. & nos ãmorte debita redemp¬

Expanded text:
harum, non habebat quidquam; quia neque cum harum, non habebat quidquam; quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine Virgo pepererat. Et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum cui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit, Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio; surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dixit, quo, nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat meritum mortis? Sed habebat ut moreretur mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam : mortem sine debito soluturus, et nos a morte debita redemp
Abbreviated transcription (Latin):
cum de xͦ uerbo sermo ẽẽt: & mundꝰ ꝑ
eum factus ẽ. Uinuersꝰ ita mundꝰ a sum¬
mis cęli usq ad infimam terram. crea¬
tori ẽ subditus ñ desertori. redemptori
ñ interemptori : liberatori ñ captiuatori.
doctori ñ deceptori. Qmadmodum autẽ
sit intelligendus princeps mundi diabobꝰ.
euidentius aperuit apłs paulus. qͥ cum
dixisset ñ ẽ nob̾ colluctatio aduersus
carnem & sanguinẽ. id ẽ adũsꝰ homines :
subiecit atq ait. S aduersus pͥncipes &
potestates. & rectores mundi cenebraꝵ
harum. Sequenti enim uerbo exposuit
quid dixisset mundi. cum subiecit
tenebrarum harum: ne quisqͣm mundi
nomine intellig̾et uniũsam creaturã.
cunis nullomodo sunt rectores angłi
desertores. Tenebrars inquit hars.
id ẽ mundi istius amators. Ex quib
nebras harum. id ẽ hominũ impioꝵ:
tanqͣm tenebrȩ sub tenebris. S grãs
princeps mundi huius hoc ẽ tenebraꝵ

Expanded text:
cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, adversus hominesubjecit, atque ait, sed adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum . Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset, mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, id est, mundi istius amatorum: ex quibus nebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris: sed gratias princeps hujus mundi, hoc est tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
& facere cum p̾dixisset. & p̃dicere
aiceqͣm faceret. Credituri aut̃ hoc. ñ
fide noua s aucta. aut certe cum mor¬
tuus ẽẽt defecta. cum resurrexisset
refecta. Neq enini eum filium dĩ ñ &̃
ante credebant. s cum in illo factũ eẽt
q ante p̃dixit. fides illa quȩ tunc qͣndo
illis loquebatur fuit parua. & cum
moreretur pene iam nulla: & reuixit
& creuit. Deinde quid dicit: Iam nͣ
multa loquar uobiscum. uenit enim
princeps mundi huius. Qͥs nͥ diabolꝰ:
Q̾mme ñ habet quicqͣm. nullum scili¬
cet omnino peccatum. Sie enĩ ostendit
ñ creaturarum s peccatoꝵ pͥncipem dia¬
bolum. quos nunc nomine mundi huius
appellat. Qͥ quotiens cumq mundi nom̃
in mali significatione ponit᷑. ñ ostendit
nͥ mundi huius amatores. Dequib alibi
scͥptum ẽ. Quicumq uoluerit amicus ẽẽ
scłi huius. inimicus dĩ constituit᷑. Absit
tanqͣm gerat uniuersi mundi idẽ cęli
& terre atq omnium quȩ in eis sunt
pͥncipatum. De quali mundo dictum ẽ

Expanded text:
oc facere cum praedixisset, et praedicere ante quam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta; aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta Neque enim eum Dei Filium non et ante credebant; sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit et crevit. 2. Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum: venit enim princeps mundi hujus: quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam: nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum, sed peccatorum, principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescumque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores; de quibus alibi scriptum est, Quicumque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituetur . Absit uam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundo dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
dñm ad sinum petris nec relicturum
eos. unde nec recessit cum uenisset ad
eos. quomodo iam fuerant secuturi
cum ẽẽ nemo possit in illa felicitate.
nisi ꝑfectus in caritate: idoq docens
quomodo idonei ẽẽ possent ꝑgere quo
ille antecedebat: mandatum inquit
nouum do uob̃. ut diligatis inuicem:
Hisunt gressus. quib sequendus ẽ xͦ:
S de his sermo uberior. in aliud tempꝰ

Expanded text:
Dominum ad sinum Patris, nec relicturum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum eos, unde nec recessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi; cum esse nemo possit in illa felicitate nisi perfectus in charitate? Ideoque docens quomodo idonei esse possint pergere quo ille antecedebat, Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem . Hi sunt gressus quibus sequendus est Christus: sed de his sermo uberior in aliud tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tunc quo ille ibat: s poterant postea
Nam hoc apło petro aꝑtissime paul ipꝰ
ait. Cum enim dixisset ille. dñe qͦuadis.
rspondit ei. Quo ego uado ñ potes me mͦ
sequi sequeris aut̃ postea. S hoc quid sit.
ñ negligenter ẽ pretereundum. Quo enim
sequi tunc ñ poterant discipłi dnm̃. s pꝰ¬
ea poterant: si dixerimus ad mortem.
homini nato quod inuenitur tempus qͦ
admoriendum ñ sit idoneus. qͣndoquidẽ
ut ñ sit in ea facilior uita qͣm mors: ñ
ħ adhuc minus idonei erant sequi dñm
ad mortem s minus idonei erant sequi
dñm ad uitam quȩ ñ habet mortem:
Ilo quippe ibat dominꝰ. ut surgens a
mortuis iam ñ moreretur. & mors ei ultͣ
ñ dominaret᷑. m oriturum quippe dnm̃
ꝓ iustitia. qͦmͦ iam fuerant secuturi.
adhuc martẏrio ñ maturi : aut iturũ
dñm ad immortalitatẽ carnis qͦmͦ iam
fuerant secuturi quandolibet morit᷑i.
s in scłi fine resurrecturi : aut iturum

Expanded text:
tunc quo ille ibat, sed poterant postea. tunc quo ille ibat, sed poterant postea. Nam hoc apostolo Petro apertissime paulo post ait. Cum enim dixisset ille: Domine, quo vadis? respondit ei: Quo ego vadosequi; sequeris autem postea . Sed hoc quid sit, non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant discipuli Dominum, sed postea poterant? Si dixerimus ad mortem: homini nato quod invenitur tempus, quo ad moriendum non sit idoneus; quandoquidemsors, ut non sit in ea facilior vita quam mors? Non igitur adhuc minus idonei erant sequi Dominum ad mortem, sed minus idonei erant sequi Dominum ad vitam quae non habet mortem. Illo quippe ibat Dominus, ut surgens a mortuis jam non moreretur, et mors ei ultra non dominaretur . Moriturum quippe Dominum pro justitia quomodo jam fuerant secuturi, adhuc martyrio non maturi? Aut iturum Dominum ad immortalitatem carnis, quomodo jam fuerant secuturi, quandolibet morituri, sed in saeculi fine resurrecturi? Aut iturum
Abbreviated transcription (Latin):
cum discipłis usq ad passionẽ fuit sig¬
inficare potuisse dicendo. ad huo mos
dicum uob̾cum sum. ap̃ alium quoq
eugłistam pꝰ resurrectionẽ ũba eiꝰ aten¬
dentib tangentib: colloquentib. Qͥd ẽ
gͦ cum adhuc eẽm nobiscum. nisi cum
adhuc eẽm incarne mortali in qͣ estis
& uos: tunc enim in eadem carne
quidem resuscitatꝰ. erat. s cum illis
ineadem mortalitate iam ñ erat. Qua¬
ꝓpter sicut ibi iam in mortalitate car¬
nis indutus ueracit᷑ ait. cum adhuc
eẽm uob̾cum. ubi nichil aliud intel¬
ligere possumus. nisi cum adhuc ẽ
incarnis mortalitate uob̾cum.ita &
hic ñ absurde dixisse intelligit᷑ adhuc¬
modicum uob̾cum sum. tanqͣm dic̃&.
adhuc modicum sicut uos estis mor¬
talis sum. G sequentia udeanus.
Queretis me. & sicut dixi ͥ qͣuo ego
uado uos ñ ꝑ otestis uenire. Q uobis
dico modo hoc ẽ modo ñ potestis. Iu¬
deis aut̃ cum hȩc diceret. ñ addidit

Expanded text:
cum discipulis usque ad passionem fuit, sigcum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisdicum vobiscum sum, apud alium quoque evangelistam post resurrectionem ejus verba attendentibus, tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo cum adhuc essem vobiscum, nisi: Cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc enim in eadem carne quidem resuscitata, erat, sed cuin eadem mortalitate jam non erat. Quapropter sicut ibi jam immortalitate carnis indutus veraciter ait, cum adhuc essem vobiscum; ubi nihil aliud intelligere possumus, nisi, cum adhuc essem in carnis mortalitate vobiscum: ita et hic nmodicum vobiscum sum, tanquam diceret: Adhuc modicum, sicut vos estis, mortalis sum. Ergo sequentia videamus: Quaeretis me; et, sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire. Et vobidico modo. Hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum diceret, non addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
anni sicut dies unus aut sic̃ uigilia
luisse credendus ẽ. nunc quando qͥdẽ
secutus adiunxit. Queretis me. & siẽ
dixi iudeis. quo ego uado uos ñ pocestis
uenire. Utiq post hoc modicum quo
uobiscum sum. queretis me. & qͦ ego
uado uos ñ potestis uenire. Nunquia
pꝰ consummationẽ scłi. quo ipse uadit
uenire ñ poterunt: Ꝙ ubi ẽ qd aliqͣndo
Pꝰ in hoc ipso sermone dicturus ẽ pat᷑
uolo ut ubi ego sum & ipsi sint mecũ:
ñ gͦ de illa sua cum sins presentia qua
cum illis ẽ usq ad consummationẽ seculi
nunc loquutus ẽ ubi ait. adhuc modicũ
uob̾cum sum: s uł de infirmitate moi¬
tali qua cum illis erat usq ad passionẽ
suam. aut de p̾sentia corporali. qua eñ
illis futurus erat usq ad ascensionem
suam. Quodlibet horimi quisq eligit.
cum fide ñ litigat. Ne cui aut̃ uideatur
abhorrere iste sensus auero. qͦ dicinus
dñm mortalis carns comumionẽ in qua

Expanded text:
anni sicut dies unus, aut sicut vigilia anni sicut dies unus, aut sicut vigilia luisse credendus est nunc, quandoquidem secutus adjunxit, Quaeretis me, et sicut dixi Judaeisvenire. Utique post hoc modicum quo vobiscum sum, quaeretis me, et quo ego vado, vos non potestis venire. Nunquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt? Et ubi est quod aliquanto post in hoc ipso sermone dicturus est: Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum ? Non ergo de illa sua cum suis praesentia, qua cum illis est usque ad consummationem saeculi, nunc locutus est, ubi ait, Adhuc modicum vobiscum sum: sed vel de infirmitate mortali, qua cum illis erat usque ad passionem suam; aut de praesentia corporali, qua cum illis futurus erat usque ad ascensionem suam. Quodlibet horum quis eligat, cum fide non litigat. 3. Ne cui autem videatur abhorrere iste sensus a vero, quo dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
trans & exiens. manducans & bibens.
ñ quidem habens esuriendi aut sitien¬
di egestatem. s usq ad ista carnis in¬
sinuans ueritatem. quȩ cibandi ac po¬
tandi iam ñ habebat necessitatem s
potestatem. Hos gͦ quadraginta dies
significauit dicendo. adhuc modicũ
uob̾cum sum. an aliquid alitid: Pot̃
enim & sic intelligi. Adhuc modicũ
uobiscum sum. Adhuc sicut uos in
hac infirmitate carnis etiam ipse sũ.
donec scilicet moreret᷑ atq resurget.
quia postea qͣm resurrexit. cum illis
quidem fuit dieb ut dictum ẽ quad¬
raginta exhibitione corꝑalis p̃sentiȩ
s ñ cum illis fuit consortio infirmita¬
tis humanȩ. Est & alia diuina p̃sen¬
tia sensib ignota mortalib: de qua
idem dicit. Ecce ego uob̾eum sum.
usq ad consummationẽ scłi. Hoc cerce
ñ ẽ. adhuc modicum uobiscum sum
Non enim modicum ẽ usq ad consum¬
mationẽ scłi. Aut si & hoc modicũ ẽ.
uolat enim etas. & mocłis dĩ mille

Expanded text:
trans et exiens, manducans et bibens : trans et exiens, manducans et bibens : non quidem habens esuriendi ac sitiendi egestatem, sed usque ad ista carnis insinuans veritatem, quae cibandi ac potandi jam non habebat necessitatem, sed potestatem. Hos ergo quadraginta dies significavit dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum, an aliquid aliud? Potest enim et sic intelligi, Adhuc modicum vobiscum sum, Adhuc, sicut vos, in hac infirmitate carnis etiam ipse sum, donec scilicet moreretur atque resurgeret: quia posteaquam resurrexit, cum illis quidem fuit diebus, ut dictum est, quadraginta exhibitione corporalis praesentiae; sed non cum illis fuit consortio infirmitatis humanae. 2. Est et alia divina praesentia sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Hoc certe non est, Adhuc musque ad consummationem saeculi. Aut si et hoc modicum est volat enim aetas, et in oculis Dei mille
Abbreviated transcription (Latin):
dominicor ubors ordinata
Aconexio. Cum enim suꝑius
dixisset postea qͣm iudas egressus ẽ
& ab illa sc̃oium etiam corporali con¬
uersatione se uinctus ẽ: nunc clarifi¬
catus ẽ filius hominis & ds clarifica¬
tus ẽ in eo. quod siue futurum regnũ
siguificans dixit. qͣndo mali seꝑabunt᷑
abonis. siue quod eiꝰ resurrectio tunc
futura ẽẽt. id ẽ differenda ñ ẽẽt sicut
infinem scli nr̃a differtur. ac deinde
addidisset. si d̾s clarificatꝰ ẽ in eo ⁊ ds̃
tate de sua resurrectione continuo
futura testatus ẽ: adiecit aiq ait.
Filioli adhuc modicum uob̾cum sum:
Ne putarent gͦ q sic eum clarificaturꝰ
eẽt ds. ut ñ eis comungeret᷑ ulterius
ea conũsatione qua interra ẽ: adhuc
qͣm diceret. continuo quidẽ resur¬
rectione clarificabor. ñ tamen continuo
ascensurus incęlum. s adhuo modicũ
uob̾cum sum. Sicut enim scriptum ẽ
mactib apłorum. fecit cum eis post
resurrectionem quadraginta dies in¬

Expanded text:
dominicorum verborum ordinata connexio. Cum enim superius dixisset, posteaquam Judas egressus est, et ab illa sanctorum etiam corporali conversatione sejunctus est, Nunc clarificatus est Filius hominis, et Deus clarificatus est in eo: quod sive futurum regnum significans dixit, quando mali separabuntur a bonis, sive quod ejus resurrectio tunc futura esset, id est, differenda non esset, sicut in finem saeculi nostra differtur: ac deinde addidisset, Si Deus clarificatus est in eo, et Deus tate de sua resurrectione continuo futura testatus est: adjecit, atque ait, Filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Ne putarent ergo quod sic eum clarificaturus esset Deus, ut non eis conjungeretur ulterius ea conversatione qua in terra est; Adhuc quam diceret, Continuo quidem resurrectione clarificabor; non tamen continuo ascensurus in coelum, sed adhuc modicum vobiscum sum. Sicut enim scriptum est in Actibus Apostolorum, fecit cum eis post resurrectionem quadraginta dies in