comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. Quod autẽ dixit auespero
usq ad uesperum. aꝑte uolentis ẽ
semꝑ suꝑfluoꝵ et uanorum uaca¬
dionẽ studeri. Unde et dñs. nec cau¬
sam dice concedit Precipit enim
neq detunica. neq de ueste ligͥari.
sed nec cogitari quid comedatur. aut
quid bibatur. aut quid uestiatur.
uerum ipse docens. et sabbatorum
adnuncians sabbatum. inquo om̃e
opus cessat. et sola que  dĩs
ostenduntur sola corri gunt᷑
septem dieb domino. dies primus
uocabitur celeberrimus atq scĩs¬
simus. Omne opus seruile ñ facie¬
dis. et septem dieb offeretis holo¬
causta domino. Dies quoq octa¬
uus erit celeberrimus atq scĩssimꝰ.
et offeretis holocaustum dño. Est
enim cȩtus. atq collecte. omne opꝰ
seruile non facietis in eo hic suꝑa¬
re sapientiam seculi. et transitorium
eius nosse & temporale. non solum
ait legis latorem significare. sed et
oportere oculum habere ad sȩculũ
futurum. Hoc ergo et ꝑnumerũ

Expanded text:
. Quod autem dixit: A vespero usque ad vesperum, aperte volentis est semper superfluorum et vanorum vacationem studeri, unde et Dominus nec causam dicere concedit: praecepit enim neque de tunica, neque de veste litigari, sed nec cogitari quid comedatur, aut quid bibatur, aut quid vestiatur; verum ipse docens et sabbatorum annuntians sabbatum, in quo omne opus cessat, et sola quae Dei sunt ostenduntur, sola corriguntur septem diebus Domino; dies primus vocabitur celeberrimus atque sanctissimus. Omne opus servile non facietis, et septem diebus offeretis holocausta Domino. Dies quoque octavus erit celeberrimus atque sanctissimus et offeretis holocaustum Domino: Est enim coetus atque collectae: omne opus servile non facietis in eo. Hic superare sapientiam saeculi et transitorium ejus nosse, et temporale, non solum ait legislatorem significare, sed et oportere oculum habere ad saeculum futurum. Hoc ergo et per numerum
Abbreviated transcription (Latin):
go dñs d̃s ur. Pauꝑ autẽ & hic di¬
citur. quia ꝓpt̃ nos ꝓpter nos pauꝑ
factus ẽ cum diues esset ut illius
pauꝑtate nos diuites essemꝰ. Sed
et aduena. quia et si inꝓpria ue¬
nit sui tamen eũ non recepunt. Huic
gͦ ea relinquens: solus autem scit q̃
nobis remanent. ꝓpter qͦd nec colli¬
gere possumus. que ut ipse colligat
separata sunt. Teste paulo qui dic̃
altitudo sapientiȩ & scientie dei¬

Expanded text:
 Deus vester. Pauper autem et hic dicitur, quia propter nos pauper factus est cum dives esset, ut illius paupertate nos divites essemus. Sed et advena, quia et si in propria venit, sui tamen eum non receperunt . Huic ergo eas relinques, solus autem scit quae nobis remanent, propter quod nec colligere possumus, quae ut ipse colligat, separata sunt, teste Paulo, qui dicit: O altitudo divitiarum sapientiae e
Abbreviated transcription (Latin):
uitatib int̃posuit. etait. Postquã
messueritis segetem terre ur̃e non
secabitis eam usq adsolum. Ineo qͦd
dicit non secabitis eam usq adsolũ.
ea significauit. quȩ nob̃ adplenam
scientiam et ꝑfectã desunt. Pp̃t qͦd
& subdidit. Nec remanentes spicas
collige̾s: ut ñ contendamꝰ. neq fru¬
stra conemur: ea quȩ nr̃am fuguĩt
scientiã. & ꝓpterea de messura cade
dicuntur. collig̾e. nec ͣ pͥ ossumꝰ s re¬
unquamꝰ ea xp̃o. quẽ significans
legis lator addidit: paupib et pe¬
regrinis dimittite ea.

Expanded text:
vitatibus interposuit, et ait: Postquam vitatibus interposuit, et ait: Postquam messueritis segetem terrae vestrae, non secabitis eam usque ad solum. In eo quod dicit, non secabitis eam usque ad solum, ea significavit quae nobis ad plenam scientiam et perfectam desunt, propter quod et subdidit: Nec remanentes spicas colliges, ut non contendamus, neque frustra conemur ea quae nostram fugiunt scientiam. Et propterea quae de messura cadere dicuntur, colligere nec possumus, sed relinquamus ea Christo: quem significans, legislator addidit: Pauperibus et peregrinis dimittes eas.
Abbreviated transcription (Latin):
cas coligetis. sed pauꝑib et peregri¬
nis dimittetis eas. Ego dñs ds ud.
ge precipunt᷑ aꝑtum ẽ ꝓpter qͦd
ea custodiri et scd̾m utterã oportet.
sedmaius eorum lucrum contẽplatio
possidet. Tu autem hoc ineis nota.
quia cum similia his suꝑuis p̃cepisset.
nontamen eadem sancuntz hoc au¬
dem uerboꝵ ipsa immutatio demon¬
strat Ibi et enum ait. Non complebi¬
tis mesionem urãm hic autem. non
secabitis eam usq adsolum. ut dif¬
ferentiam ipsam exꝑmutatione uer¬
borum intelligamus terrã fideliũ
eẽ predictã alege dĩ eugłicã ꝯu̾sationem
frequenter ostendunꝰ huiꝰ messio pꝰt
resurrectionem saluatoris amortu¬
is. et aduentum sp̃s scĩ. floruit &
non quidẽ omnẽ scientiam qͣm ha¬
bituri sumꝰ qͣndo adipsum deum
uenerimus. tradit ũbum p̃dicatioĩs.
Sunt autem que relinquit. ut pote
que nc̃ nob̃ reuelari non possunt.
& ꝓpterea legem hanc inp̃dictis festi¬

Expanded text:
cas colligetis, sed pauperibus et peregricas colligetis, sed pauperibus et peregrinis dimittetis eas: Ego Dominus Deusge praecipiuntur apertum est, propter quod ea custodiri et secundum litteram oportet, sed majus eorum lucrum contemplatio possidet. Tu autem hoc in eis nota, quia cum similia his superius praecepisset, non tamen eadem sancivit. Hoc autem verborum ipsa immutatio demonstrat. Ibi etenim ait: Non complebitis messionem vestram. Hic autem: Non secabitis eam usque ad solum, ut differentiam ipsam ex permutatione verborum intelligamus. Terram fidelium esse praedictam a lege Dei conversationem, frequenter ostendimus. Hujus messio post resurrectionem Salvatoris a mortuis et adventum sancti Spiritus floruit. Et non quidem omnem scientiam quam habituri sumus, quando ad ipsum Deum venerimus, tradit verbum praedicationis. Sunt autem quae relinquit, ut pote quae nunc nobis relevari non possunt, et propterea legem hanc in praedictis festi
Abbreviated transcription (Latin):
mum erit incunctis habitacłis ur̃is.
etgenerationib. quid ergo inea est.
quod inhis excellit: Foce enim etali¬
os dies scõs appellat sed et de hoc pͥ¬
mum inquit. & appellabitis hunc
diem celeberrimum. et post hec scĩs¬
simum. ut in eo cognoscere. quid &
cum aliis commune. et quid inse
ꝓprium habet Inipso enim genti¬
um uocatio ñ predicari solum. sed
et operari cȩpit. quando parti &
medi. etelamitȩ. et qui habitant
mesopotamiam. uideam. et pam¬
piliam. omnesq relique gentes qͣs
lucas dinumera uit. audire apłos
linguis suis magnalia dĩ loquen¬
tes p̃dicantesq cȩperunt. Nullum
ergo opus seruile millo faciemus die.
id÷ quod ad seruitutem ꝑtinet. sea
legitimum sempiternum inciuictis
habitaculis & generationib nr̃is
seruemus. nil seruile. operandi.i
tempore quo ad nos uenit sp̃s. qͥa
ubi sp̃s dñi ibi libertas. sicut paulꝰ
segetem terre ur̃e. non secabitis eam
usq ad solum. Nec remanentes spi¬

Expanded text:
um erit in cunctis habitaculis et generationibus vestris. Quid ergo in ea est, quod in his excellet? Ecce enim et alios dies sanctos appellat, sed et de hoc primum inquit: Et appellabitis hunc diem celeberrimum; et post hoc: Atque sanctissimum, ut in eo cognosceres, quid et cum aliis commune, et quid in se proprium haberet: in ipso enim gentium vocationem non praedicari solum, sed et operari coepit, quando Parthi, et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam, Judaeam et Pamphiliam, omnesque reliquae gentes quas Lucas dinumeravit, audire apostolos linguis suis magnalia Dei loquentes , praedicantesque coeperunt. Nullum ergo opus servile in illo die faciamus, id est, quod ad servitutem pertinet: sed legitimum sempiternum in cunctis habitaculis et generationibus nostris servemus, nihil servile operandum in tempore, quo ad nos venit Spiritus: Quia ubi spiritus Domini, ibi libertas, sicut Paulussegetem terrae vestrae, non secabitis eam usque ad solum, nec remanentes spi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pentecostes statuit: Dicit autẽ
& reliqua.quia maxime sp̃ui cu¬
ius predicta festiuitas ẽ. ꝑ fectio
competit qͥd gͦ ait: facietis et hyr¬
cum ꝓpeccato. penitentie introdu¬
cens sermonem. duosq agnos an¬
niculos. hostias pacificoꝵ Iila
pauli ma¬
ndata significans.
Pacem se
am expressa erant. offerri p̃cepit
cum panib primitiarũ. qͦs eẽ xp̃i
aoctrinam dixunus: Insequentibꝰ
autem. rursꝰ addit. Cumq eleua¬
uerit eã sacerdos cũ panib primi

Expanded text:
nem Pentecostes constituit: dicit autem nem Pentecostes constituit: dicit autem et reliqua, quia maxime spiritui, cujus praedicta festivitas est, perfectio competit. Quid ergo ait? facietis et hircum pro peccato; poenitentiae introducens sermonem. Duosque agnos anniculos, hostias pacificorum; illa Pauli mandata significans: Pacem seqam expressa erant, offerri ea praecepit cum panibus primitiarum quos esse Christi doctrinam diximus. In sequentibus autem rursus addit: Cumque elevaverit
Abbreviated transcription (Latin):
ininaculatos conunxit excellentia
mandata & uirtutes. qͣs sequi alias.
uelut oues oportet. Inhis enim ut po¬
te intelligibilẽ inimicum uentilan¬
tib munimen & idemptitatem ha¬
bent: quȩ sunt autẽ hȩcꝰ siuis ꝑfec¬
tus eẽ. uade. uende omnia que ha¬
bes. & da pauꝑib. et ueni. sequere me
Maximũ quippe mandatum ẽ uen¬
dere quȩ habet & dare pauꝑib. ma¬
ximum etiam sequi xp̃m ut cũ deᷤᷤ¬
pectu quippiam possidendi. etiam
omnia age scđm uoluntatem dñ
studeamus hoc ẽ enim eum sequi
hec gͦ mandata. ut pote ꝓpt̃ in ma¬
culatã uitam et ꝑfectam constitu¬
ta. arietes appellantur. quia arie¬
tes omni gregi excellentiores sũt
horũ sacrificia & libatio. scientia
uidelicet & correctio. odor suauita¬
tis ẽ domino. illi de quo paulꝰ di¬
cebat. Deo autem grãs. qui semꝑ
rẽ scientiȩ suę manifestat ꝑ nos.
quia xp̃i bonus odor sumus Ue¬
runtamen. ñ usq ad hȩc oblatio¬

Expanded text:
immaculatos conjunxit, excellentia immaculatos conjunxit, excellentia mandata et virtutes, quas sequi alias velut oves oportet. In his enim, ut pote intelligibilem inimicum ventilantibus munimen et indemnitatem habent. Quae sunt autem haec? Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes et da paupeperibus, et veni, sequere me . Maximum quippe mandatum est vendere quae habet et dare pauperibus; maximum etiam sequi Christum, ut cum despectu quippiam possidendi, etiam omnia agere secundum voluntatem Domini studeamus: hoc est enim eum sequi. Haec ergo mandata ut pote propter immaculatam vitam et perfectam constituta, arietes appellantur, quia arietes omni gregi excellentiores sunt. Horum sacrificia et libatio, scientiae videlicet et correctio, odor suavitatis est Domino illi, de quo Paulus dicebat: Deo autem gratias qui semper nos rem scientiae suae manifestat per nos, quia Christi bonus odor sumus . Verumtamen non usque ad haec oblatio
Abbreviated transcription (Latin):
firmans pͥmitias ueras nobis ostendẽs.
scripsit Primum quidem sermo¬
nem feci deomnib otheophile. quȩ
cepit iħs facere et docere. Offerre au¬
dem eis septem agnos inmaculatos
anniculos p̃cipit. dona significans
que sunt sp̃s. dequib salomon in
ꝓuerbiis dicebat. Sapientia edifica¬
uit sͥ domũ. erexit columpnas septẽ.
Planius autẽ ysaias tradidit: et reqͥ¬
escit suꝑ eum sp̃s domini nec tacu¬
it quȩ uel citius numeri essent dona:
subintulit enim. Sp̃s sapientie &
intellectus. sp̃s consilii et fortitudi¬
nis. sp̃s scientie et pietatis. et imple¬
uit eum sp̃s timoris domini: agnos
autem hȩc appellat dona. adosten¬
sionem quia sp̃s sc̃s unum ẽ cum
xp̃o. de quo dictum ẽ. Eece agnus
di. ecce qui tollit peccata mundi. un
cum septẽ agnis uitulũ exarmento
p̃sens continet oblatio. sed euident
significat. illum ex armento. Abra¬
ham.ysaac & lacob. et dauid. scd̃m
carnem factum: huic arietes duos

Expanded text:
firmans, primitias veras nobis ostendens, firmans, primitias veras nobis ostendens, scripsit: « Primum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere et docere . » Offerre autem eis septem agnos anniculos, immaculatos praecepit, dona significans quae sunt Spiritus. De quibus Salomon in Proverbiis dicebat: « Sapientia aedificavit sibi domum, erexit columnas . » Planius autem iescit super eum spiritus Domini . Nec tacuit quae, vel cujus numeri essent dona, subintulit enim: Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et implebit eum spiritus timoris Domini. Agnos autem haec appellat dona, ad ostensionem, quia Spiritus sanctus unum est cum Christo. De quo dictum est: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Undcum septem agnis vitulum ex armento, praesens continet oblatio, sed evidenter significat illum ex armento Abraham, Isaac, et Jacob et David secundum carnem factum: huic arietes duos
Abbreviated transcription (Latin):
s exom̃ib habitacłis ur̃is ut absolute os¬
tendet aliqđ habitacłm p̃cipitũ de quo ait
daiud. Beati qui habitant indomo
tua: et rursꝰ. Unam petu adomino.
hanc requiram. ut inhabitem indo¬
mo domini. omnib dieb uttȩ meȩ
& panes quidẽ primitiarum duos id:
legem et euuangłium: ƿanes enim
sunt. cibum anim arũ fidelium con¬
tinentes: sunt autem et primici&ꝵ
seiuncti. Sunt ergo exduab deci¬
mis simile fermentate. ex doctrina
quȩ ꝑfectam dĩ diuinitatem. et ꝑfec¬
tam humanitatem tradit. Hec alit̃
coqui. nisi ꝑtalem doctrinã posst̃:
sed pͥmiciarum sunt domino. Pri¬
mũ enĩ dominus legẽ ꝑfecit.
et euuangłium post hoc docuit¬
Audistisquia dictum ẽ antiquis ñ oc¬
cides. ego autem dico uobis. Omnis
qui irascit᷑ fr̃ĩ suo sine causa. reus
erit iudicio. Coniunrit enim hic
legem euuangłio. ꝓpter quod ei
primiciȩ dicuntur: quod etlucas con¬

Expanded text:
sed ex omnibus habitaculis vestris, ut absolute ossed ex omnibus habitaculis vestris, ut absolute ostenderet aliquod habitaculum praecipuum, de quo ait David: Beati qui habitant in domo tua ; et rursum: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae . » Et panes quidem primitiarum duos, id est, legem et Evangelium. Panes enim sunt cibum animarum fidelium continentes. Sunt autem et primitiaruonjuncti. Sunt ergo ex duabus decimis similae fermentatae, ex doctrina quae perfectam Dei divinitatem et perfectam humanitatem tradit. Nec aliter coqui, nisi per talem doctrinam possunt, sed primitiarum sunt Domino. Primum enim Dominus legem perfecit, et Evangelium post hoc docuitAudite, quia dictum est antiquis: Non occides. Ego autem dico vobis: Omnis qui irascitur fratri suo sine causa, erit reus judicio . » Conjunxit enim hic legem Evangelio, propter quod ejus primitiae dicuntur. Quod et Lucas af
Abbreviated transcription (Latin):
confirmauit. xp̃i traditionem. &
stabiliuit conuersationẽ qͣm in illis
ꝑfecit: Ait enĩ: Demeo accipiet. & ad¬
uunciabit uobis. ꝓpter quod non
inalia ebdomadis die aduenit. s
inqua resurrectio facta ẽ. & mani¬
pulus intelligibilis oblatus est ut
et hoc ꝓbaret quia noua conu̾satio
quȩ nos renouauit liberando acor¬
ruptione uetustatis. resurrectione
Manifestat autem oblatio ipsã spẽm
hostiȩ. quam precipit fieri & sic
offeretis sacrificium nouum dño:
cromnib habitacionib uñs. Pa¬
nes primitiarum duos. ex duabus
decimis similȩ fermentatȩ. qͦs coque
nib septem agnos inmaculatos an¬
niculos. et uitulum dearmento u¬
num. et arietes duos. Nouũ sacrifi¬
cium dicens. legis sacrificia ut ue
tera exclusit. euuangłica aut̃ ꝓ
ulis introdurit: deinde addens deha¬
bitationib ur̃is eccłiam significauit.
ei q offerri quȩ dicta sunt aptauit
Ieq enim dirit ex omnib habitaculis

Expanded text:
confirmavit Christi traditionem, et confirmavit Christi traditionem, et stabilivit conversationem quam in illis perfecit. Ait enim: De meo accipiet, et annuntiabit vobis . Propter quod non in alia hebdomadis die advenit, sed in qua resurrectio facta est, et manipulus intelligibilis oblatus est, ut et hoc probaret, quia nova conversatio, quae nos renovavit, liberando a corruptione vetustatis, resurrectione Manifestat autem oblatio ipsam speciem hostiae quam praecepit fieri: Et sic offeretis sacrificium novum Domino, ex omnibus habitationibus vestris. Panes primitiarum duos ex duabus decimis similae fermentatae, quas coquetnibus septem agnos immaculatos, anniculos, et vitulum de armento unum, et arietes duos. » Novum sacrifictera, exclusit: evangelica autem pro illis introduxit. Deinde addens, de habitationibus vestris, Ecclesiam significavit, eique offerri quae dicta sunt aptavit. Neque enim dixit, ex omnibus habitaculis,
Abbreviated transcription (Latin):
id⁊ quinquaginta dies. et sic of¬
feretis sacrificium nouum domino:
quia huiuis penterostes. neq tempꝰ
neq numerus. apopulo uideoꝵ cu¬
stoditur: sufficienter insuꝑioribus
ostensum ẽ. Anob̃ autem. cum con¬
templatione. & adlitterã custodit᷑
lanius enim legis lator intentionẽ
suam demonstrare uolens abasto
de sabbati numerari p̃cepit quinqͣ¬
guita dies. dominicum diẽ ꝓculdu¬
no uolens intelligi: hic enĩ ẽ altera
dies sabbati. in hac enim resurrectio
facta ẽ qͥua ebdomades numerant᷑
sepitm. usq ad alterum diem exple¬
nonis ebdomade. Dominica rursus
de pentecostes celebramꝰ festiuita¬
tm. inqua scĩ sp̃s aduentum meru¬
inus. Hon frustra eo septem ebdo¬
madarum aduentum custodiente.
sidut nos cognosceremus. quia ni¬
chis uetus. nichil seculare. precepit
&s agere. nichilq corruptioni uet̾i
ꝓtimum. qͣui eum cupiunt ꝑciꝑe:
et nouum sacrificium dño tunc
offerri iuissit. adueniens enim sp̃s
totam nram uitam renouauit. qͦd

Expanded text:
quaginta dies, et sic offeretis sacrificium novum Domino. Quia hujus Pentecostes neque tempus, neque numerus a populo Judaeorum custoditur, sufficienter in superioribus ostensum est. A nobis autem cum contemplatione et ad litteram custoditur. Planius enim legislator intentionem suam demonstrare volens, ab altero die sabbati numerari praecepit, quinquaginta dies, Dominicum diem procul dubio volens intelligi. Hic enim est altera dies sabbati: in hac enim resurrectio facta est, qua hebdomades numerantur septem usque ad alteram diem expletionis hebdomadae. Dominica rursus die Pentecostes celebramus festivitatem, in qua sancti Spiritus adventum meruimus, non frustra eo septem hebdomadarum adventum custodientes, sed ut nos cognosceremus, quia nihil vetus, nihil saeculare praecepit Deus agere, nihilque corruptioni veteri proximum qui eum cupiunt percipere. Et novum sacrificium Domino tunc offerri jussit: adveniens enim spiritus, totam nostram vitam renovavit, quando
Abbreviated transcription (Latin):
quia nos oꝑib malis carere fecit.
uaiugo graui liberauit. Uenite
enim inquit om̃s qui laboratis &
onerati estis. et ego uos reficiam. Q
iursꝰ. Discite ame quia mitis sum
ethumilis corde: & inuenietis reqͥẽ
animab urĩs. hoc et memoriale
tubarum ẽ p̃dicat enim saluato¬
nis resurrectionem. quȩ memoriale
ẽ communis mortuoꝵ resurrectio¬
nus quȩ inuoce tubarum magnarũ
et terribilium efficitur. iniussu do¬
minico. inuoce archangłi. intuba
dĩ sicut paulus docuit hoc tempꝰ
uocabitur sc̃m dño. quia uocatio¬
nem quȩ inscĩficatione ẽ possidet.
exqua adoptio quȩ adeum ꝑtinet
uocatis efficitur: Omne opꝰ seruile
ñ facietis eo. et offeretis holocau¬
stum domino. Non enim ẽ iã tem
pus opera seruilia agere. quia suf¬
ficit preteritum tempꝰ aduolun¬
tatem gentium. in quo gesta sunt o
pera seruilia. et debenius quẽ admo¬
dum exhibiumus menbra nr̃a ar¬
ma iniquitatis adiniquitatem. lla

Expanded text:
quia nos operibus malis carere fecit, quia nos operibus malis carere fecit, et a jugo gravi liberavit. Venite enim, inquit, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Et rursus: Discite a me quia mitis sum et humilris. Hoc et memoriale tubarum est: praedicat enim Salvatoris resurrectionem, quae memoriale est communis mortuorum resurrectionis, quae in voce tubarum magnarum et terribilium efficietur in jussu Dominico in voce archangeli, in tuba Dei, sicut Paulus docuit. Hoc tempus vocabitur sanctum Domino, quia vocationem quae in sanctificatione est possidet, ex qua adoptio quae ad eum pertinet vocatis efficitur. Omne opus servile non facietis in eo, et offeretis holocaustum Domino. Non est enim jam tepus opera servilia facere, quia sufficit praeteritum tempus ad voluntatem gentium, in quo gesta sunt ea quae erant turpia; et debemus quemadmodum exhibuimus membra nostra arma iniquitatis ad iniquitatem, ita
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Locutuss ẽ dñs ad moyser.
adeos. Mense septimo pͥma die mẽ¬
sis. erit uob̃ sabbatum memoriale.
clangentib tubis. & uocabitur sc̃
omne opus seruile non facietis in
eo. et offeretis holocaustum domine¬
eptenarium numerũ euidentẽ
gerere et indubitabilẽ consũma¬
tionis figurã. siue uniuscuiusq
nr̃m. siue generalem. Multa qͥdẽ
& alia ostendunt. illud autẽ ma¬
xime. quia ds̃ indie septia ces¬
sauit aboꝑib suis.dans nobis ex
ipsa requiem nr̃am conicere. de
qua paulus ait Qui enim ingres¬
sus ẽ millam requiẽ requieuit ip¬
se abomĩb oꝑib suis. quem ad mo¬
dum et asuis ds̃. Sed initium con¬
suminationis tempoꝵ. dñi ẽ ad¬
uentus. ꝓpter quod illud nouissi¬
mam horam iohannes euuangli¬
sta appellauit ait enim. filioli. no¬
uissima hora ẽ sed et iacobus ecce
uidex ante ianuam stat. hoc tempꝰ.
pͥmam septimi mensis. sicut pͥnci¬
pium consummationis. recte lex
appellauit: et̾iam ẽ nobis requies.

Expanded text:
s ad Mosen ahel mense septimo prima die mensis erit vobis sabbatum memorabile clangentibus tubis et vocabitur sanctum omne opus servile non facietis in eo et offeretis holocaustum DominSeptenarium numerum evidentem gerere et indubitabilem consummationis figuram, sive uniuscujusque nostram, sive generalem, multa quidem et alia ostendunt, illud autem maxime, quia Deus in die septima cessavit ab operibus suis, dans nobis et ipsa requiem nostram conjicere, de qua Paulus ait: Qui enim ingressus est in illam requiem, requievit ipse ab omnibus operibus suis, quemadmodum et a suis Deus. Sed initium consummationis temporum Domini est adventus, propter quod illud novissimam horam Joannes Evangelista appellavit, ait enim: Filioli, novissima hora est. Sed et Jacobus: Ecce judex ante januam stat. Hoc tempus, primam septimi mensis, sicut principium consummationis recte lex appellavit. Est autem nobis requies,
Abbreviated transcription (Latin):
ustus enim sicut palma floret. da
ẽ quemadmodum nec deeis qui
uiste uiuunt. quod respui possit.
Sume et ramos ligni dẽsarũ frondi¬
tum fructus. maxime autẽ miseri¬
cordiam. Oportet enim eam esse
continuatam: & ꝑmanentem: qͦd
eccłiastes commendans. Oleum
inquit decapite tuo non deficiat.
& inꝓuerbiis: non dicas uade et reuer¬
tere. et crastina dabo tibi. cum statĩ
possis dare. Sume et salices: scd̃m
tinentiam significat. quia fructũ
non facit. sicut nec continentes qͥ
sunt ueri enuchi qui castrauerunt
se ꝓpter regnum cȩloꝵ. fructum
quelibet sensibilem faciunt. ad qͦs
cat enuchus. quia lignum aridum
ego sum. quia dabo eis indomo
mea et inmuris meis locum no
nomen sempiternũ dabo eis. Dici¬
inus autem salicem gerere etiã
orationis. nec non penitentiȩ. fi¬
guram. Sic ergo ⁊ulud qͦd ada¬
uid dic̾tum ẽ. intelligamus. Suꝑ
flumina babilonis. illic sedimꝰ
⁊ fleuimus. dum recordaremur

Expanded text:
nimina: Justus enim sicut palma florebit, uest, quemadmodum nec de eis qui juste vivunt, quod respui possit: sume et ramos ligni densarum fronditum fructus, maxime autem misericordiam: oportet enim eam esse continuam et permanentem, quod Ecclesiastes commendans: Oleum, inquit, de capite tuo non deficiat . Et in Proverbiis: Non dicas, vade et revertere et crastina dabo tibi, cum statim possis dare. Sume et salices; et sectinentiam signat, quia fructum non facit, sicut nec continentes qui sunt veri eunuchi, qui castraverunt se propter requiem coelorum, fructum quemlibet sensibilem faciunt; ad quos cat eunuchus, quia lignum aridum ego sum, quia dabo eis in domo mea, et in muris locum, nomen sempiternum dabo eis . Dicimus autem salicem gerere etiam orationis, necnon poenitentiae figuram: sic ergo et illud quod a David dictum est, intelligamus: Super flumina Babylonis illic sedimus et flevi
Abbreviated transcription (Latin):
sed hec detorrente sume: dep̃senti
uidelicet uita. Torrens enim ꝓpter
tͣnsitum siue decursum. simul autẽ
et ꝓpter hiemen quam habet diũ¬
sarum temptationum atq tribu¬
lationum. recte nominatur. ita ut
dauid de xp̃o diceret. quia et ipse de
mundo et de eius tribulationibus
ut pote similis nobis effectus gusta¬
uit. detorrente inuia bibit. ꝓpt̾ea ex¬
altauit caput. Exaltauit enim. in
cruce pendens. Crucifigitur autẽ.
quia ex nr̃o torrente bibere semel
elegit. Qui ergo hȩc agit septem
dieb. totum uidelicet tempus. lȩ¬
tari potest. sed lȩtari ante dñmñ
impiorum et peccatoꝵ gaudio.Ñ

Expanded text:
Sed haec de torrente sumere, de praesenti videlicet vita, torrens enim propter transitum, sive decursum, simul autem et propter hiemem quam habet diversarum tentationum atque tribulationum recte nominatur: ita ut David de Christo diceret, qui et ipse de mundo et de ejus tribulationibus, ut pote similis nobis effectus gustavit: De torrente in via bibet, propterea exaltavit caput : exaltavit enim in cruce pendens, crucifigitur autem, quia ex nostro torrente bibere semel elegit. Qui ergo haec agit, septem diebus, totum videlicet tempus, laetari potest: sed laetari ante Dominum, non impiorum et peccatorum gaudio: Non
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ legem anagogen recipit. hoc
excedere iudeorum mensuras intelli¬
gamꝰ. Iã autẽ uide qͥb sermonib usus ẽ.
& affligetis animas ur̃as die nono
mensis. auespero usq ad uesꝑum ce¬
lebrabitis sabbata ur̃a. Recapitu¬
lat enim humilitatis u̾bum. qͥa
frequenter illud. xp̃c docuit: quasi
coronam autem illam et uirtutũ
basim atq subsistentiam apłis con¬
stituit Inquisitus enim qͥs maior
ẽ in regno cȩlorum. respondit. Qui¬
cumq humiliauerit se sicut par

Expanded text:
cundum legem Anagogen recipit, hoc cundum legem Anagogen recipit, hoc excedere Judaeorum mensuras intelligamus. Jam autem vide quibus sermonibus usus est: Et affligetis animas vestras, die nono mensis a vespero usque ad vesperum celebrabitis sabbata vestra. Recapitulat enim humilitatis verbum, quia frequenter illud Christus docuit, quasi coronam autem illam et basim virtutem, atque subsistentiam apostolis constituit. Inquisitus enim, quis major est in regno coelorum, respondit, quicunque humiliaverit se, et r
Abbreviated transcription (Latin):
et inuenietis requieui animabus
que afflicta non fuerit indie hoc. pe
semetipsum humiliauit. ut paulus
deeo diceret. Humiliauit semetip¬
sum factus obediens usq admortẽ.
mortem autem crucis: Sed et quȩ
operis quippiam fecerit: delebo eã
depopulo suo. Nichil ergo operis
facietis in eo. legitimũ sempit̃num
erit uob̃ incunctis generationibus
et habitationib urĩs. Si hoc dixit:
tamquam si populo uideorum pre¬
ceptum sit. Si autem se non habet.
omnib enim lex communis ẽ. qͥa
ñcibum qui peret. nichil uolens
nos operari terrenum. Bene ergo
& sapienter custodiam uacationis
ꝓducere admaiorẽ contemplatio¬
nem uolens. addidit. sabbatũ reqͥ¬
etionis ẽ. Uel sicut septuaginta sab¬
bata sabbatorum erunt uob. ut ꝑ
hoc intelligibile intelligamus
sabbatum. qͦd iudeorum excedebat
infirmitatem. quemadinodum &
erant sed et canticoꝵ cantica: non¬
intelligunt enim eoꝵ que ibi scrip¬
ta sunt uirtutem. et omne quod se-¬

Expanded text:
et invenietis requiem animabus et invenietis requiem animabus afflicta non fuerit in die hoc persemetipsum humiliavit, ut Paulus de eo diceret: Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis , sed et qui operis quippiam fecerit, delebo eum de populo suo. Nihil ergo operis facietis in eo, legitimum sempiternum erit vobis in cunctis generationibus et habitationibus vestris. Sic hoc dixit, tanquam si populo Judaeorum praeceptum sit; sic autem se non habet, omnibus enim lex communis est, quia non cibum qui perit; nihil volens nos operari terrenum. Bene ergo et sapienter custodiam vocationis perducere ad majorem contemplationem volens, addidit: Sabbatum requietionis est, vel sicut Septuaginta: Sabbata sabbatorum erunt vobis, ut per hoc intelligibile intelligamus sabbatum, quod Judaeorum excedebat infirmitatem, quemadmodum et erant, sed et Canticorum cantica: nonintelligunt enim eorum quae ibi scripta sunt virtutem. Et omne quod se
Abbreviated transcription (Latin):
sis. auespero: ostendere. ꝓpitiationẽ
nobis. apeccatis uidelicet liberatio¬
nem. inhumilitate et afflictione
amimȩ adquiri. legis lator deside¬
rat. Hanc autem agere auespero
debemus. id÷ exipsa pęnitentia. sic̃
incipientes. quia et xp̃s initium
sue predicationis penitenciã fecit
sed penitencie uitã bonam supedi¬
ficare. ꝑfectamq et uirtutib con¬
summatam. necesse habemus. &
ꝓpterea subdidit: et offeretis holo¬
caustum domino. omne opꝰ non
facietis intempore diei huius in
holocaustomate quidẽ consũma¬
tam uitam. et ꝑfecte inherentem
do. In non faciendo autem omne
opus. terrenoꝵ operum abstinen¬
tiam ostendit ergo et nmis con¬
sequenter addidit. Quia dies ꝓpi
bis adeo donatum. in quo peccata
nr̃a ueniens dñs diluit. & quia
inquo hȩc expectamus tempore ni¬
chil debemus terrenoꝵ agere.Se¬
inde legem ꝓtrahens. et. xp̃o aduocati¬
onem prebens. qui dirit. Discite ame
quia mitis sum et humilis corde.

Expanded text:
 vestra. Ostendere propitiationem nobis, a peccatis videlicet liberationem in humilitate et afflictione animae acquiri, legislator desiderat. Hanc autem agere a vespera debemus, id est, ex ipsa poenitentia sic incipientes, quia et Christus initium suae praedicationis poenitentiam fecit; sed poenitentiae vitam bonam superaedificare, perfectamque, et virtutibus consummatum necesse habemus, et propterea subdidit: Et offeretis holocaustum Domino: omne opus non facietis in tempore diei hujus. In holocaustomate quidem consummatam vitam et perfecte inhaerentem Deo, in non faciendo autem omne opus terrenorum operum abstinentiam ostendit. Ergo et nimis consequenter addidit: Quia dies propbis a Deo donatum, in quo peccata nostra veniens Dominus diluit, et quia in quo haec exspectamus tempore, nihil debemus terrenorum agere. Deinde legem protrahens, et Christo advocationem praebens, qui dixit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde,
Abbreviated transcription (Latin):
uis dicit. Ergo relinquitur sabbatis¬
mus populo dĩ. Qui enim ingressus
̃inrequiem eius. etiam ipse requieuit
abopib suis. sicut et asuis ds̃. Adicit
autem nimis subsequenter. incunctis
habitacionib urĩs. ut et ꝑhoc satis fa¬
ceret. de seculo futuro se loqui. Presẽs
enuim mundus ꝑegrinatio ẽ habitatio
autem ẽ qui sequitur Nemo enĩ nr̃m
de illis mansionib seu habitationib
inigrat. q̃s semel sortiti fuerimus: qͥa¬

Expanded text:
die. Itaque relinquitur sabbatismus populo Dei. Qui enim ingressus est in requiem ejus, etiam ipse requievit ab operibus suis, sicut et a suis Deus. Festautem nimis subsequenter, in cunctis habitationibus vestris, ut et per hoc significaret de saeculo futuro se loqui. Praesens enim mundus peregrinatio est, habitatio autem est quae sequitur. Nemo enim nostrum de illis mansionibus seu habitationibus migrat, quas semel sortiti fuerimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Facietis & hẏrcum ꝓpeccato. duosq ag¬
nos anniculos. hostias pacificorum.
Cumq eleuauerit eas sacerdos cum pa¬
nib primiciarũ coram dño. cedent in
usum eius. et uocabitis hunc diẽ cele¬
berrimũ atq sc̃issimum: omne opꝰ
seruile non facietis ineo. legitimum
sempit̃num erit uobis. incunctis ha¬
bitaculis & generationib ur̃is: quia

Expanded text:
facietis et hircum pro peccato duosque agfacietis et hircum pro peccato duosque agnos anniculos hostias pacificorum cumque elevaverit eos sacerdos cum panibus primitiarum coram Domino cedent in usum eius et vocabitis hunc diem celeberrimum atque sanctissimum omne opus servile non facietis in eo legitimum sempiternum erit in cunctis habitaculis et generation
Abbreviated transcription (Latin):
ut acceptabilis sit ꝓuobis. Altero die
sabbati scĩficabit illum. atq in eodem
die quo manipulus consecratur. cedet᷑
agnus inmaculatus anniculus in ho¬
locałum dño. & libamenta offerentur
cum eo. due decimȩ similȩ consperse
oleo. inincensum dño odoremq sua¬
uissimum uba qͦ uini quarta pars
hin: panẽ et polentam. et pultes non
piternum. ingenerationib cunctiꝰq
habitacłis urĩs. Numerabitis ergo
abaltero die sabbati. inquo obtulistis
mampulum pͥmitiarum. septẽ eb¬
domadas plenas. usq ad alterã diẽ
expletionis ebdomade septimȩ. id ⁊
quinquaginta dies. et sic offerctis sa¬
crificium nouum domino ex om̃ibꝰ
habitaclis ur̃is. panes primitiarum.
duos deduab decimis similȩ fermen¬
tatȩ. quos coqustis inprimicias dñi.
Offeretisq cum panib septem agnos
inmaculatos anniculos. et uitulum
de armento unum. et arietes duos. &
erunt inholocaustum cũ libamentis
suis. inodorem suauissimum dño.

Expanded text:
ltero die sabbati, et sanctificabit illum: Atque in eodem die quo manipulus consecratur, caedetur agnus immaculatus, anniculus in holocaustum Domini. Et libamenta offerentur cum eo, duae decimae similae conspersae oleo in incensum Domini, odoremque suavissimum: liba quoque vini, quarta pars hin. Panem, et polentam, et pultes h. piternum in generationibus, cunctisque habitaculis vestris. Numerabitis ergo ab altero die sabmanipulum primitiarum septem ebdomadas plenas usque ad alteram diem expletionis ebdomadae septimae id est quinquaginta dies et sic offeretis sacrificium novum Domino ex omnibus habitaculis vestris panes primitiarum duos de duabus decimis similae fermentatae quos coquetis in primitias Domini offeretisque cum panibus septem agnos inmaculatos anniculos et vitulum de armento unum et arietes duos et erunt in holocausto cum libamentis suis in odorem suavissimum Domino
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Homo de semine aaron qͥ
cata sunt mͥ. donec sanet᷑. Qui te¬
tigerit inmundum suꝑ mortuo.
&erquo egredietur semen quasi
contus. et qui tangit reptile. et qͦd¬
libet inmundum cuius tactus ẽ
sordidus. inmundus erit usq ad
uesꝑam. & nonuescetur dehis quȩ
sc̃ificata sunt. sed cum lauerit car¬
nem suã aqua. & occubuerit sol
tc̃ mundatus uescetur de scĩfica¬
tis. quia cibus ẽ illius. Morticini¬
um & captũ abestia non come¬
dent. ne polluent᷑ ieis. ego sum¬

Expanded text:
et. Homo de semine Aaron quicata sunt mihi donec sanetur qui tetigerit inmundum super mortuo et ex quo egreditur semen quasi coitus et qui tangit reptile et quodlibet inmundum cuius tactus est sordidus inmundus erit usque ad vesperum et non vescetur his quae sanctificata sunt sed cum laverit carnem suam aqua et occubuerit sol tunc mundatus vescetur de sanctificatis quia cibus illius est morticinum et captum a bestia non comedent nec polluentur in eis
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e adsacerdotẽ. qui leuabit fascicu¬
lum coram dño ut acceptabilis sit
ꝓuobis. Terram adõ datam. euuan¬
glicam doctrinam et conu̾sationẽ
frequenter docuimus: ipsa enim der¬
ra dicitur. ꝓpter fructus uirtutum
qͥ exea oruintur: abipso autẽ dño¬
data ẽ. Neq enim mediatore ad hãc
usus ẽ. sed ꝓprio eam ad nuntiauit
ore. Quando ergo ingressi sunt &¬
messuerunt segetes eius: hi qui sus¬
ceꝑunt salutare uerbum: illi enim
sunt et messores intelligibilis sege¬
tis. ad quos dñs dicebat: messis qͥdẽ¬
inulta oꝑarii autem patici Roga¬
te autem dominum messis. ut mit¬
tat oꝑarios inmessem suam &b
enim messis sic matura erat. ut oo¬
minus diceret. Leuate ocłos ur̃õs:
uidete regiones. quia albe sunt ad
metendum olim. Manipulum all¬
tem prunitiarum. intelligibilis sa¬
cerdos. xp̃c. corpus ꝓprium offere¬
bat. Quia enim capitulum siue sũn
messis. uerbi uidelicet salutaris &
diuine p̃dicationis. mortuoꝵ erat

Expanded text:
. Qui elevabit fasciculum coram Domino ut acceptabilis sit pro vobis, etc. Terram a Domino datam evangelicam doctrinam et conversationem frequenter docuimus: ipsa enim terra dicitur propter fructus virtutum quae ex ea oriuntur, ab ipso autem data est; neque enim mediatore ad hanc usus est, sed proprio eam annuntiavit ore. Quando ergo ingressi sunt et messuerunt segetes ejus hi qui susceperunt salutare verbum. Illi enim sunt et messores intelligibilis segetis, ad quos Dmulta, operarii autem pauci. Rogate autem Dominum messis, ut mittat operarios in messem suam . enim messis sic matura erat, ut Dominus diceret: Levate oculos vestros et videte regiones, quia albae sunt ad metendum olim. Manipulum autem primitiarum, intelligibilis sacerdos Christus corpus proprium offerebat: quia enim capitulum sive summa messis verbi videlicet Salvatoris, et divinae praedicationis, mortuorum erat
Abbreviated transcription (Latin):
mpulus. et uerȩ primitie nr̃ȩ messis.
tunc intelligibilis sacerdos. xp̃s. corpꝰ
ꝓprium amortius suscitauit. dequo
paulus dicebat. Nunc autem. xp̃s
resurrexit amortuis. primicie dor¬
mientium: sed quando hoc factũ ẽ:
attera die pͥme: offeret illud sacerdos.
sse autem primam diẽ dominicȩ
passionis. eaq̃ ante hoc diximus.
ostenderunt. inqua dominꝰ suã ho¬
siam non sine ratione dispensauit.
sed quia pͥma arimoꝵ hȩc. et prima
paschalis festiuitatis dicebatur: ai¬
tera autem dies passionis.resurrec¬

Expanded text:
ipulus et verae primitiae nostrae messis tunc intelligibilis sacerdos Christus corpus proprium a mortuis suscitavit. De quo Paulus dicebat: Nunc autem Christus resurrexit a mortuis primitiae dormientium . Sed quando hoc factum est? Altera die primae offeret illud sacerdos. Esse autem primam diem dominicae passionis ea quae ante hoc diximus ostenderunt, in qua Dominus suam hostiam non sine ratione dispensavit. Sed quia prima azymorum haec et prima paschalis festivitatis dicebatur, altera autem dies passionis, resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
rimum enim manipulum primmi¬
ciarum: sacerdotem ostendit. offe¬
rentem post hoc autem ait: atq in
eodem die quo manipulus con se¬
eratur. cedetur agnus inmacula¬
tus annculus in holocaustum
telligibilem oblationem celebramꝰ.
ñ obliuisci dñici sacrificui. exqͦ nob

Expanded text:
rimum enim manipulum primitiarum sacerdotem ostendit offerentem, post hoc autem ait: Atque in eodem die quo manipulus consecratur, caedetur agnus immaculatus anniculus in holocaustum telligibilem oblationem celebramus, non oblivisci Dominici sacrificii, ex quo nob
Abbreviated transcription (Latin):
continetur aduenerit. Memoriam si¬
quidem facit quarte decimȩ. quia
figuram habebat festiuitatẽ qͥnta
sunt ferie dñi scẽ. quas celebrare de¬
betis temporib suis quare non dix̃
ferie dño. sed feriȩ dñi: aut forsitan
ullud auditorẽ legis contestans. qͥa
non simpliciter festiuitates has deqͥbꝰ⁊̃
sermo celebrari dõ let precepit.s qͥa
eus sunt ꝓpric: Quia quem admodũ
festiuitates imperatoriᷤᷤ sunt. in quib
uictorias & trophea contra hostes e¬
rerit. Saluauit gentes. ciuitates ac qͥ¬
siuit. sic et xp̃i. inquib nr̃m genus sal¬
uauit. et nr̃am captiuitatem conqui¬
siuit. et hereditatem exgentib sibimet¬
ipsi. regale sacerdotium. gentem scãm.
populum ac quisitionis. constituit.¬

Expanded text:
continetur, advenerit. Memoriam sicontinetur, advenerit. Memoriam siquidem facit quartaedecimae, quia figuram habebat. Festivitatem autem sunt feriae Domini sanctae, quas celebrare debetis temporibus suis. Quare non dixit feriae Domino, sed feriae Domini; aut forsan illud auditorem legis contestans, quia non simpliciter festivitates has, de quibus est sermo, celebrari Deo lex praecepit, sed quia ejus sunt propriae. Quia quemadmodum festivitates imperatoris sunt, in quibus victorias et trophaea contra hostes erexit, Salvavit gentes, civitates acquisivit: sic et Christi, in quibus nostrum genus salvavit, et nostram captivitatem conquisivit, et haereditatem ex gentibus sibimetipsi, regale sacerdotium, gentem sanctam, populum acquisitionis constituit
Abbreviated transcription (Latin):
e gͦ ferie domini sc̃e. qͣs celebrare
debetis temporib suis. Mense pͥmo
quarta decima die mensis aduesꝑ¬
um pascha dñi ẽ et inquinta de¬
cima die mensis huius sollẽpnitas
arimorum dñiẽ: septem dieb azi¬
ma comedetis. dies primus erit pri¬
mus erit uobis celeberrimus sc̃sq
omne opus seruile non facietis inco.
sd offeretis sacrificiũ inigne dño sep¬
tem dieb. Dies autem septimus
erit celeberrimus & sancior. nullũq
seruile fiet ineo. age nunc. scilicet
udeos interrogemus. cuiꝰ rei gr̃a ñ
quarta decima die festiuitatem agẽ
iussit. in quo pascha imaginarium
fiebat. S memoriã quidẽ facit eius.
festiuitatem tamen prima arimorum
que erat post illam fieri definunit.
anifestum ẽ autẽ ex his. quia scire eũ
qui legem accipit quid inter sit in¬
t̃figuram & ueritatem desiderabat.¬
& quia figuras scire quidẽ qm̃ dedu¬
cunt adueritatem: dignũ ẽ festiuitatẽ aũ¬
agere tc̃ qͣndo ueritas quȩ infiguris

Expanded text:
ergo feriae Domini sanctae quas celebrare debetis temporibus suis mense primo quartadecima die mensis ad vesperum phase Domini est et quintadecima die mensis huius sollemnitas azymorum Domini est septem diebus azyma comedetis dies primus erit vobis celeberrimus sanctusque omne opus servile non facietis in eo sed offeretis sacrificium in igne Domino septem diebus dies autem septimus erit celebrior et sanctior nullumque sJudaeos interrogemus cujus rei gratia non quartadecima die festivitatem agere jussit, in quo Pascha imaginarium fiebat, sed memoriam quidem facit ejus. Festivitatem tamen prima azymorum, quae erat post illam, fieri definivit, manifestum est autem ex his quia scire eum is qui legem accipit, quid intersit inter figuram et veritatem desiderat, et quia figuras scire quidem, quoniam deducunt ad veritatem: dignum est festivitatem agere tunc, quando veritas quae in figuris
Abbreviated transcription (Latin):
stra. quippe erat qui loquebatur qͥ
nichil frustra loquitur. prius ait
ser dieb facietis opus. et post hoc.
dies septimus. qui sabbati requies
ẽ. uocabitur sc̃s.s ad ostensionem.
ut si quis adimitationem dĩ bona
agit. & consequitur. hoc enim est
in sex dieb operari. hic intelligibili
requiescit sabbato. Dequo paulus
dicebat. Limeamus ne forte relicta
pollicitatione introeundi in reqͥem
ipsius. uideatur exuobis aliqͥs deẽc

Expanded text:
stra: Deus quippe erat qui loquebatur, stra: Deus quippe erat qui loquebatur, qui frustra non loquitur. Prius ait: Sex diebus facietis opus, et post hoc: Dies septimus, qui sabbati requies, est vocabitur sanctus. Sed ad ostensionem, ut si quis ad imitationem Dei bona agit, et consequitur, hoc enim est in sex diebus operari, hic intelligibili requiescit sabbato, de quo Paulus dicebat: Timeamus, ne forte relicta pollicitatione introeundi in requiem ipsius videa
Abbreviated transcription (Latin):
opus seruile non facietis ineo. sab¬
batũ dñi ẽ. incunctis habitacionib¬
ur̃is.Si subtiliter aetendas hec quȩ
dicta sunt inpresentib legis latoris
uerbis.inuenies eum non solum con¬
templationi legis. sed inlittera ipsa
intentionem interponentem sp̃s. Di¬
cens enm. be sunt feriȩ dñi quas
uocabitis scãs. he sunt festiuitates
mee. mor subdidit Sex dieb facietis
opus. Oportet qͥdem hoc tacere. dicere
autem quȩ sequunt᷑: dies septimus.
quia sabbati requies ẽ. uocabit᷑ sõs:
sed ferus conectens. sex dieb facietis
opus. Ostendit quia prime feria si¬
ue festiuitas apud legẽ oꝑari ẽ. Oꝑa¬
ri autem bona ꝓpterea enim ait. Ser
dieb facietis opus. quia omnia bo¬
na ualde quȩcumq d̃s̃ insex diebus
constituit. Secunda autem festiuitaᷤ
p̃cedentib his opib septime dici re¬
quies ẽ. qͣm festiuitatem nemo
celebrare qui non oꝑatus ẽ bona opa
et digna dõ poterit. Nam nec ds̃ fru¬

Expanded text:
opus non facietis in eo: sabopus non facietis in eo: sabbatum Domini est in cunctis habitationibudicta sunt in praesentibus legislatoris verbis, invenies eum non solum contemplationi legis, sed et in littera ipsa intentionem interponentem spiritus. Dicens enim: Hae sunt feriae Domini, quas vocabitis sanctas, hae sunt festivitates meae, mox subdidit: Sex diebus facietis opus. Oportet quidem hoc tacere, dicere autem quae sequuntur: Dies septimus quia sabbati requies est, vocabitur sanctus. Sed feriis connectens, sex diebus facietis opus, ostendit quia prima feria sive festivitas apud legem operari est, operari autem bona. Propterea enim ait: Sex diebus facietis opus, quia omnia bona valde, quaecunque Deus in sex diebus constituit. Secunda autem festivitas praecedentibus his operibus, septimae diei requies est, quam festivitatem nemo celebrare, qui non operatus est bona opera et digna Deo, poterit. Nam nec fru
Abbreviated transcription (Latin):
gypti enim exitum ñ frustra me¬
moratus ẽ illud demonstrans. quia
quemadmodum qͥ egressi sunt de
egypto. non iam ea que egypti sunt
agebant. Sic et quando nos d̃s̃ eicit
dep̃senti uita. non iam agere ea que
inea sunt. possumus. Est enim egyp¬
tus intelligibilis. p̃sens mundus. qͥa¬
egyptus contencbratio interpretat᷑.
enebris autem et scđm qͦd diximus
nebula suie caligine presentia sunt
repleta. intantum ut iohannes de
dño diceret lur intenebris lucet. et
tenebre eam non comprehenderunt. Ipt̃
quod nos dñs d̾s uidelicet exintelligi¬
bili egypto hac educit. ut sit nr̃ ds̃.
Non quia nẽ non ẽ. sed quia non om̃s
cum confitemur. neq cognoscimus.
T unc autẽ confitebimur. tunc om̃s
subiciemur. tunc erit ds̃ omnia in
Locutus ẽ dñs admoysen dicens. loque¬
re filuis isrł. et dices adeos: hee sunt
feriȩ dñi. qͣs uocabitis scãs sex diebus
facietis opus. Dies septimꝰ quia sab¬
bati requies ẽ. uocabitur sc̃s. Omne

Expanded text:
gypti enim exitum non frustra memoratus est, illud demonstrans, quia quemadmodum, qui egressi sunt de Aegypto, non jam ea quae Aegypti sunt agebant; sic et quando nos Deus eduxit de praesenti vita, non jam agere ea quae in ea sunt possumus: est enim Aegyptus intelligibilis, praesens mundus, quia Aegyptus contenebratio interpretatur. Tenebris enim et secundum quod diximus nebula, sive caligine praesentia sunt repleta, in tantum ut Joannes de Domino diceret: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Propter quod nos Dominus Deus, videlicet ex intelligibili Aegypto hac educit, ut sit noster Deus: non quia nunc non est, sed quia non omnes eum confitemur, neque cognoscimus: tunc autem confitebimur, tunc omnes subjiciemus, tunc erit Deus omnia in nus ad Mosen, dicens: Loquere filiis Israel, et dices ad eos: Hae sunt feriae Domini, quas vocabitis sanctas: Sex diebus facietis opus: dies septimus, quia sabbati requies est, vocabitur sanctus. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam autem. sic inueniunt᷑ pente¬
costes festiuitatem celebrare. Apͥma
enĩ atimorum. ñ autem adie inqua
incrastinum. scd̃a uidelicet. dies cõ¬
putantes. celebrare sibi met pentecos¬
ten predicant: ꝓpter quod eis dñs
impperans setiam scđ̾m litterã non
impłent legem. dicebat et nemo ex
uob fac̃ legem eccłia autẽ facit. sic̃
nunc ostenditur. Locutusq dñi ad
moysen dicens loquere filus israhel.
& dices adeos. Cum ingressi fuertus
terram qͣm ego dabo uob̃. et messuer

Expanded text:
Quidam autem Judaeorum inveniuntur Pentecostes festivitatem celebrare, a prima enim azymorum, non autem a die in qua in crastinum, secunda videlicet die, computantes, celebrari sibimet Pentecosten praedicant. Propter quod eis Dominus improperans quod etiam secundum litteram non implerent legem, dicebat: Et nemo ex vobis facit legem. Ecclesia autem facit, sicut nunc ostenditur, Locutusque est Dominus ad Moysen dicens: Loquere filiis Israel, et dices ad eos: Cum ingressi fueritis terram,
Abbreviated transcription (Latin):
enim ignorantiam habet di. qͦ modo
ministrabit do. Nec ipse dignitatẽ
sciens eius ad cuius ministerium uo¬
catur. nec alus ualens exponcre. Un¬
de et negligens circa eos erit. nesciens
diuinorum quib mynistrat uirtu¬
tem. quales erãt quidam iuideoꝵ de
quib ds iny saia dicebat Uidete q̃m
om̃s nescierunt. uniũsi canes muti.
non ualentes latrare. Confractum uł
contritum. scdõ loco posuit: cuiꝰ enĩ
manus aut pedes. actiones iudelicet
& addm itinera. confracta contrita¬
ue sunt: ne hic quidẽ altari mini¬
strare dignus ẽ. cui conuenit illud.
quod pfalniꝰ ait Contricio & infe¬
licitas inuus eorum: Sed nec qui
catori autem dirit d̃s. quare tu e¬

Expanded text:
enim ignorantiam habet Dei, quomodo enim ignorantiam habet Dei, quomodo ministrabit Deo? Nec ipse dignitatem sciens ejus ad ministerium vocatur, nec aliis valens exponere: unde et negligens circa eos erit, nesciens divinorum quibus ministrat virtutem? Quales erant quidam Judaeorum, de quibus Deus apud Isaiam dicebat: Videte, quoniam omnes nescierunt, universi canes muti non valentes latrare . Confractum vel contritum, secundo loco posuit. Cujus enim manus aut pedes, actiones videlicet et ad Deum itinera confracta contritave sunt, nec hic quidem altari ministrare dignus est, cui convenit illud, quod Psalmista ait: Contritio et infelicitas in viis eorum . Sed nec qui catori autem dixit Deus: Quare tu e