comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
colligens fragmenta uasis frac¬
ti Incercia scala contemplatio
format᷑ ad similitudinẽ fabri
conflans eadem fraginenta. ita
netã currere uideat᷑. Opter ħ
myft̃rum. qr integͥtatẽ animȩ
quam ignorantia frangit cog¬
nitio inuenit: meditatio colligit:
contemplatio pignẽ diuimia¬
moris liq̃faciendo. in monetam
diuinȩ similitudinis reforman

Expanded text:
colligens fragmenta vasis fraccolligens fragmenta vasis fracti. In tertia scala contemplatio formatur ad similitudinem fabri, conflans eadem fragmenta, ita netam currere videatur. Propter hoc mysterium, quia integritatem animae, quam ignorantia frangit, cognitio invenit, meditatio colligit, contemplatio per ignem divini amoris liquefaciendo in monetam divinae similitudinis reforman
Abbreviated transcription (Latin):
ad expͥmendã concupiscenti¬
am.Paulo altiꝰ meãdem scala
nudus quidã uirgis cehitur.
ad exp̾mendam patientiam.
Inscła scala quidam elemosi¬
nam largit᷑. ad significandã
misccdiam. Intercia scala qͥda
insimilitudine orantis pectus cun¬
dens describit᷑: ad compunetõẽ
denotandam. Om̃s autẽ uirtutes
sursum respic̃e debent: ut ꝓhu
mana laude nicħ fiat. Afrigore
occidentis iuxta pedem pͥmȩ scalȩ
quidã decaũna obuoluta facie
ꝓdiens corruit. ⁊ in lapidem offẽ¬
dens. uas qđ portat confringit.
adexpͥmendam ignorantiam:
q̃ ꝑuarios errores animȩ integͥ¬
tatem dissipat. Postħ in eadẽ scala
cognitio erecta puigit᷑ cont᷑ uo¬
lumen quod deorsũ extenta ma¬
nu porrigit᷑: ⁊ iuxta eam fragm̃¬
ta uasis. In ħ uolumine sicut di¬
.ximꝰ scͥptũ ÷. in pͥneipio fecit ds
celum & terram: qr pͥma cogni¬
tio dĩ in creat᷑is ẽ. In scła scala
meditatio sedens expͥmit᷑: et

Expanded text:
ad exprimendam concupiscentiad exprimendam concupiscentiam. Paulo altius in eadem scala nudus quidam virgis caeditur, ad exprimendam patientiam. In secunda scala quidam eleemosynam largitur, ad significandam misericordiam. In tertia scala quidam in similitudine orantis pectus tundens describitur, ad compunctionem denotandum. Omnes autem virtutes sursum respicere debent, ut pro humana laude nihil fiat. A frigore occidentis juxta pedem primae scalae quidam de caverna obvoluta facie prodiens corruit, et in lapidem offendens, vas quod portat confringit, ad exprimendam ignorantiam, quae per varios errores animae integritatem dissipat. Post haec in eadem scala cognitio erecta pingitur contra volumen, quod deorsum extenta manu porrigitur, et juxta eam fragmenta vasis. In hoc volumine, sicut diximus, scriptum est: In principio fecit Deus coelum et terram , quia primo cognitio Dei in creaturis est. In secunda scala meditatio sedens exprimitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
timor contͣ uolumen nu¬
dus ascendit. exuuiis suꝑbiȩ
deorsum abiectis ꝓpter ignẽ
⁊ u̾mes qui sub pede scalȩ de¬
pic̃ti sunt. In scła scala depin¬
gitur dolor.⁊ iuxta eum trans¬
migͣcio babilonis. incipiens ã
ioachim: ⁊ ita oblique descen¬
dens usq ad pedem sodẽscalȩ.
ibiq eriens ab archa in babilo¬
nem. cuiꝰ situs inmappa mun¬
di ibidem constat. Iuxta terri¬
am sealam amor pingit᷑. quasiu¬
na de uirginib cum ardente
lampade ⁊ uase olei expectans
aduentũ sponsi. Singłȩ autem
turtutes. una mani fursum
porrecꝰta: gestumascendentis
expͥmunt. In ħ eciam differen¬
tia attendenda :: qr in scalis
ascendunt homines: iuxta sca¬
las intͥnsecus ꝑ campos dipo¬
nunt᷑ uirtutes. In calore occi¬
dentis iuxta pedem pͥmȩ sca¬
lȩ musier quȩdã nuda pube¬
tenꝰ. de cauerna ꝓcedit. foliis
supͣdicti rami obumbrata: con¬
tra quã ãlat̾e incentor uicioꝵ
ignem de ore & narib emittit.

Expanded text:
timor contra volumen nutimor contra volumen nudus ascendit, exuviis superbiae deorsum abjectis, propter ignem et vermes, qui sub pede scalae depicti sunt. In secunda scala depingitur dolor, et juxta eum transmigratio Babylonis incipiens a Joachim, et ita oblique descendens usque ad pedem secundae scalae, ibique exiens ab arca in Babylonem, cujus situs in mappa mundi ibidem constat. Juxta tertiam scalam amor pingitur quasi una de virginibus cum ardente lampade et vase olei, expectans adventum sponsi. Singulae autem virtutes, una manu sursum porrecta, gestum ascendentis exprimunt. In hoc etiam differentia attendenda est, quia in scalis ascendunt homines, juxta scalas intrinsecus per campos disponuntur virtutes. In calore occidentis juxta pedem primae scalae mulier quaedam nuda pubetenus de caverna procedit foliis supradicti rami obumbrata, contra quam a latere incentor vitiorum ignem de ore et naribus emittit,
Abbreviated transcription (Latin):
tuor eugłistȩ depicti. Infrigo¬
re orientis leo: ut terreat ela¬
tos. Infrigore occidentis. aqui¬
la: ut illuminet cecos. In calo¬
re occidentis. uitulus: ut car¬
nem mac̾tet. In calore orientiᷤ
homo: ut hominem ad origi¬
nem suam reuocet. ꝑ librum uitȩ
qui ad aqͥlonemn respicit. ascen¬
dunt qui afrigore orientis. ⁊ qͥ
afrigore occidentis. & ꝓpterea
inutraq parte asũmitate infe¬
rioris scalȩ intͥnsecus manꝰcũ
uolumine aꝑto deorsum ȩxt̃n¬
ditur: ut quasi ãlibro uitae
ueniens hinc increpet.hinc
erudiat. In uno scripta ẽ incre
exigit. P lignũ uitȩ ascenduit
qui ãcalore orientis.⁊ qui a
calore occidentis: ꝓpterea in
utraq parte de sumnutate ĩ¬
ferioris scalȩ ramꝰ extendit᷑ de¬
orsum. hinc hñs folia. hinc fru¬
ctum: ut quasi ãligno uitae
ueniens. hos pascat. illos ob¬
umbret.Uirtutes autẽ contra
singłas scalas ã latere intͥnse¬
cus hoc modo depicꝰte sunt.

Expanded text:
tuor evangelistae depicti. In frigotuor evangelistae depicti. In frigore orientis leo, ut terreat elatos. In frigore occidentis aquila, ut illuminet caecos. In calore occidentis vitulus, ut carnem mactet. In calore orientis homo, ut hominem ad originem suam revocet. Per librum vitae, qui ad aquilonem respicit, ascendunt qui a frigore orientis, et qui a frigore occidentis, et propterea utraque parte a summitate inferioris scalae intrinsecus manus cum volumine aperte deorsum extenditur, ut quasi a libro vitae veniens, hinc increpet, hinc erudiat. In uno scripta est increexigit. Per lignum vitae ascendunt, qui a calore orientis, et qui a calore occidentis, propterea in utraque parte de summitate inferioris scalae ramus tenditur deorsum, hinc habens folia, hinc fructum, ut quasi a ligno vitae veniens hos pascat, illos obumbret. Virtutes autem contra singulas scalas a latere intrinsecus hoc modo depictae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad archam id.÷ ad eccłiam ac¬
cedit. ⁊ inde sursũ ascendenᷤ
paulatim se in unũ colligit:
quousq ad summũ ꝑueniat.
Ubi autem primum cecidit
ibi primum ascendit. id est
infrigore orientis ⁊ ibi calcat
caput serpentis: id÷supbiam.
Postea ascendit acalore occi¬
dentis.⁊ ibi calcat uentrem
serpentis. id est concupiscen¬
tiam. Postea ascendit afrigo¬
re occidentis.⁊ ibi calcat pe¬
cꝰtus serpentis: id est ignorã¬
tiam. Postea reũtitur ad ca¬
lorem orientis ubi creatus
fuit.⁊ inde ascendens totũ
serpentem complicatiũ de¬
orsum premit: ita ut insingłiᷤ
scalis qui ultimus estascen¬
dentium serpente in pede u¬
trunq stipitem scalȩ ample¬
xum sic calcare uideat᷑. duo aũ
stipites corpus ⁊ animam desi¬
gnant. quos serpens ample¬
cetitur: qr in utroq adhuc qͦqͦ¬
modo dnatur. S hi qui ꝑtra¬
mites. id. est diuina precepta
deorsum premunt. Sunt etiã
in quatuor angulis archȩ qua¬

Expanded text:
ad arcam, id est ad Ecclesiam, acad arcam, id est ad Ecclesiam, accedit, et inde sursum ascendens paulatim se in unum colligit, quousque ad summum perveniat. Ubi autem primum cecidit, ibi primum ascendit, id est in frigore orientis, et ibi calcat caput serpentis, id est superbiam. Postea ascendit a calore occidentis, et ibi calcat ventrem serpentis, id est concupiscentiam. Postea ascendit a frigore occidentis, et ibi calcat pectus serpentis, id est ignorantiam. Postea revertitur ad calorem orientis, ubi creatus fuit, et inde ascendens totum serpentem complicatum deorsum premit, ita ut in singulis scalis qui ultimus est, ascendentium serpentem pede utrumque stipitem scalae amplexum sic calcare videatur. Duo autem stipites corpus et animam designant, quos serpens amplectitur, quia in utroque adhuc quoquomodo dominatur. Sed ii qui per tramites, id est divina praecepta deorsuin quatuor angulis arcae qua
Abbreviated transcription (Latin):
cernaꝵ initutum. Ascenden¬
tib ergo acalore orientis. pri¬
ma scala est temꝑantia⁊ Scda
prudentia: terria fortitudo.
Sunt etiam singłe uirtutes
iste in sius locis cle pictȩ Qua¬
tuor angulos respondere facimꝰ
q̃tuor partib mundi. a quibiᷤ
colligunt᷑ hĩ qui ad p̃miũ suꝑ¬
nȩ remun̾ationis ascendiunt.
electi cdĩ. a calore orientis. afrigo¬
re orientis. ã calore occidentis.
a frigore occidentis. Calor ori¬
entis ÷ feruor sp̃ual. frigusori¬
entis. tumor suꝑbiȩ. Calor occi¬
dentis. concupiscentia carmᷤ.
frigus occidentis: cecitas ig¬
norantiȩ. In calore orientis cre¬
atus fuit pͥmus homo: pꝰt¬
ea suꝑbiendo transiuit ad fri¬
gus orientis: quasi ad aquilo¬
nem ad consortium diaboli.
deinde ꝑ concupiscentiam
carnis cecidit ad calorem oc¬
cidentis: ⁊ ꝑ ignorantiam ad
frigus occidentis. Sicq ꝑ qͣ¬
tuor parces mundi diffusus
est & dissipatus. Cum autẽ
colligitur ⁊ reuocat᷑ pͥmimi
de quatuor partib mundi.

Expanded text:
irtutum. Ascendentibus autem a calore orientis prima scala est temperantia, secunda prudentia, tertia fortitudo. Sunt etiam singulae virtutes istae in suis locis depictae. Quatuor angulos respondere facimus quatuor partibus mundi, a quibus colliguntur ii qui ad praemium supernae remunerationis ascendunt, electi Dei, a calore orientis, a frigore orientis, a calore occidentis, a frigore occidentis. Calor orientis est fervor spiritualis, frigus orientis est timor superbiae. Calor occidentis concupiscentia carnis, frigus occidentis, caecitas ignorantiae. In calore orientis creatus fuit primus homo, postea superbiendo transivit ad frigus orientis quasi ad Aquilonem ad consortium diaboli. Deinde per concupiscentiam carnis cecidit ad calorem occidentis, et per ignorantiam ad frigus occidentis. Sicque per quatuor partes mundi diffusus est et dissipatus. Cum autem colligitur et revocatur, primum de quatuor partibus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰtq̃m lex sub intrauit ⁊ osten¬
dit hominib pecca sua. suł¬
q arguit: ꝓhibuit ⁊ penã
indirit: ceꝑunt homines
absconde pecc̃a sua. &. quȩ¬
dam oꝑa iurcutũ foris ex¬
hibere:ñ ut implerent ui¬
sticiam. s ut iutarent penã:
sicq multiplicati sunt homines
scriptȩ legis. Homines uͦ natu¬

Expanded text:
m lex subintravit et ostendit hominibus peccata sua, simulque arguit, prohibuit, poenam indixit, coeperunt homines abscondere peccata sua, et quaedam opera virtutum foris exhibere, non ut implerent justitiam, sed ut vitarent poenam, sicque multiplicati sunt homines scriptae legis. Homines
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrũ pͣpͣa decorata. confessoꝵ
qͦ candore adornari gaudebat.
Non .ii. in uno loco fulsit gr̃a:
s ad fines usq orbis t̾raꝵ ũnan¬
tia spectacula ager plenꝰ bene¬
dicꝰtione pandebat. Nam ⁊
deserta inubtatẽ u̾sa. infusio¬
nẽ pinguedinis suꝑnȩ dũ acci¬
pent. iocunditate floruerunt.
Plena erant inuia: & sicca gĩx̧¬
fluenta manabant. Paulꝰ eñ
rabilem ftucꝰturã suꝑedificaue¬
r̃t: ut ȩdificaret᷑ domꝰ saltus ly¬
bani in deserco: & saltus ĩcher¬
mel cõputaret᷑ ⁊ lybanũ. Ma¬
chariꝰ ⁊ pafnutius. ⁊ arsemus.
& pastor. iuncꝰto sͨ moyse in

Expanded text:
tyrum purpura decorata, confessorum tyrum purpura decorata, confessorum quoque candore adornari gaudebat. Non enim in uno tantum loco fulsit gratia, sed ad fines usque orbis terrarum vernantia spectacula ager plenus benedictione pandebat. Nam et deserta in ubertatem versa infusionem pinguedinis supernae dum acciperent in jucunditate floruerunt. Plena erant invia, et sicca fluenta manabant gratia. Paurabilem structuram superaedificaverunt, ut aedificaretur domus saltus Libani in deserto, et saltus in Carmel computaretur ad Libanum. Macharius, et Pannucius, et Arsenius, et Pastor juncto
Abbreviated transcription (Latin):
in humiliatõem pecc̃oꝵ. sine
ꝯtͣdicꝰtione ut mundaret᷑ pla¬
cabił: & sũmꝰ pontifer silueft̃
fontẽ uiuũ  rogis p̃cib inter¬
rore magno cõplacatus
inpurificati oñe de monstra¬
uit. Ipse uͦ cũ cognoniss uir¬
tutẽ altissimi in lauachro emũ¬
dationis: p̃cepit aras demonũ
& culturas comqͥnationis fin̾e
hr̃e in runã confusionis: ut
uere rex fieret in eqͥtate. qui pͥꝰ
fuerat ꝑsecutoꝵ. Sacero õ aũ
di sacra confirmatꝰ grã. pot̾ͣn¬
tia ũboꝵ ⁊ rõne confutauit
rebelles ⁊ meredulos. mysti¬
ca legis edisserens sacram̃ta.
in contione ppłoꝵ freq̃ntiũ.
regis ⁊ pͥncipũ cũ iudicib ꝓ¬
positionũ: atq m̾ miraculis
crebrescentib ipsum eẽ iħm
xp̃m qͥ in hunc mundũ pro
salute hominũ aduen̾at. dĩ
patris imꝑio palam omnib
uerissime confirmauit. ful¬
gec erucis uerillũ in loco sc̃ĩtatis.
& regina compos uoti cũ gau¬
dio remeauit: nec potuit ultra
signo głe sublimato potestas

Expanded text:
ine contradictione, ut mandaretur placabilis, et summus pontifex Sylvester fontem vivum regis precibus in terrore magno complacatus in purificationem demonstravit. Ipse vero cum cognovisset virtutem Altissimi in lavacro emundationis, praecepit aras daemonum et culturas coinquinationis finem habere in ruinam confusionis, ut vere rex fieret in aequitate, qui prius fuerat persecutor. Sacerdos autem Dei sacra confirmatus gratia, potentia verborum et ratione confutavit rebelles et incredulos, mystica legis edisserens sacramenta in concione populorum frequentium regis et principum cum indicibus propositionum, atque inde miraculis crtum, qui in hunc mundum pro salute hominum advenerat Dei Patris imperio palam omnibus verissime confirmavit. Fulget crucis vexillum in loco sanctitatis, et regina compos voti cum gaudio remeavit, nec potuit ultra signo gloriae sublimato potestas
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ab imo sur sũ diftinguitur
tͥb gradib: qđ sig̾cat tͥa inop¬
sitatẽ. pulcͥtudin̾ẽ. utilitatem.
Immensitas ad potentiã. pul¬
cħtudo ad sapientiam: utilitas
ad benignitatẽ ꝑtinet. Quȩ si
quis plemꝰ nosse uoluerit. inspi¬
ciat tractatũ quẽ fecimꝰ. quim
la sic scͥbitur. Hic ascendunt
hi qͥ ad institutionem reece u¬
uendi meditationi diuinȩ le¬
gis inuigilant: audientes seri¬
pturã dicentẽ. Ecce constitui
te ut euellas ⁊ destruas: ⁊ȩdi

Expanded text:
guitur tribus gradibus, quod significat tria in opsitatem, pulchritudinem, utilitatem. Immensitas ad potentiam, pulchritudo ad sapientiam, utilitas ad benignitatem pertinet. Quae si quis plenius nosse voluerit, inspiciat tractatum, quem fecimus, cui la sic scribitur: Hic ascendunt ii qui ad institutionem recte vivendi meditationi divinae legis invigilant, audientes Scripturam dicentem: Ego constitui te ut evellas, et destruas, et di
Abbreviated transcription (Latin):
diftinguit᷑ ꝓpter tͥplicem in¬
celligentiã: id ÷ hystoriã. alle¬
goriam. tropologiam. Exal¬
tera parte scala ab eodem
angulo sur sũ scͥbit᷑. ad pͥmam
qͥdem scalam sic. Hic ascendt̃
timentes gehennã. uocantẽ
ysaia ⁊ dicente: ũmis eoꝵ ñ
moriet᷑: & ignis eoꝵs ñ extingnec.
Iło aut̾e hic de ysaia dicitur.

Expanded text:
distinguitur, propter triplicem indistinguitur, propter triplicem intelligentiam, id est historiam, allegoriam, tropologiam. Ex altera parte scalarum ab eodem angulo sursum scribitur ad primam quidem scalam: Hic ascendunt timentes gehennam, vocante Isaia et dicente: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Ideo autem hoc de Isai
Abbreviated transcription (Latin):
uore. p̾ͥma mansio ÷ temꝑanti¬
a: sccła ÷ prudentia: tercia:
fortitudo. Ido ꝑ quatuor an¬
gulos arrȩ erectȩ sunt sursũ
duodecĩ scale. ꝑ singłos angu¬
los tres. in unaquaq mansi¬
one quatuor. insingłis angu¬
lis singłȩ:⁊ unaquȩq scala de¬
cem passib diftinguit᷑. qͥ simul
fc̃centũ uigiiti. id. ÷. sexaginta
et sȩxaginta. ꝑ quos ascendt
ad sup̃mũ cubitũ quasi ad
am̃ uiri ⁊ mulieres sexaguita
et sexaginta alt̾natĩ ꝑ sing¬
ulas scalas quasi seraginta
fortes qͥ ambiunt lectũ salo¬
monis.⁊ seraginta reginȩ quȩ
scandunt ad amplerũ salo
tramites. id. ⁊ decem p̃cepta
legis. ã quatuor angulis mun¬
difide t̾ͥnitatis imbuti. ⁊ doc¬
tͥna euangłica. Afrigore orien¬
tis sursũ scͥpti st̃ tͥginta libri
diuinȩ paginȩ ꝑ ordinẽ insm¬
głis mansionib decem. ħ. ad
singłos passus singłi in lat̃e
scalaꝵ deforis ordinati. ⁊ unꝰ¬
qͥsq libroꝵ ext̾ius tͥb gradib

Expanded text:
vore, prima mansio est temperantia, secunda prudentia, tertia est fortitudo. Ideo per quatuor angulos arcae erectae sunt sursum duodecim scalae, per singulos angelos tres, in unaquaque mansione quatuor, in singulis angulis singulae; et unaquaeque scala decem passibus distinguitur, qui simul sunt centum viginti, id est sexaginta et sexaginta. Per quos ascendunt ad supremum cubitum quasi ad Deum viri et mulieres sexaginta et sexaginta, alternatim per singulas scalas quasi sexaginta fortes qui ambiunt lectulum Salomonis , et sexaginta reginae quae scandunt ad amplexum Salomtramites, id est per decem praecepta legis, a quatuor angulis mundi fide Trinitatis imbuti et doctrina evangelica. A frigore orientis sursum scripti sunt triginta libri divinae paginae per ordinem in singulis mansionibus decem, hoc est ad singulos passus singuli in latere scalarum deforis ordinati, et unusquisque librorum exterius tribus gradibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem scli. Iđo insuꝑiori
medietate a capite arcȩ usq
ad columpnã scribit᷑ linea car¬
nał generationis ab adam us¬
q ad xp̃m. In alt̾a autẽ medi¬
etate a columpna decestim seͥ¬
bunt᷑ nomina apłicoꝵ. ã pe¬
tro ac deinceps eo ordine qͦs
in regimine eccłiȩ quasi filii
sp̃ales patͥb successert. Quia
enĩ ab adam usq ad xp̃m¬

Expanded text:
ad finem saeculi. Ideo in superiori ad finem saeculi. Ideo in superiori medietate a capite arcae usque ad columnam, scribitur linea carnalis generationis ab Adam usque ad Christum. In altera autem medietate a columna deorsum scribuntur nomina apostolorum a Petro, ac deinceps eo ordine, quo sibi in regimine Ecclesiae quasi filii spiritales patribus successerunt. Quia enim ab Adam usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
g̃rat: restat ut longitudo ar¬
&e longitudinẽ figiinȩ acłiȩ
Congitudo autẽ eccłiȩ ꝯsidat᷑ ĩ
diut̾nitate cempoꝵ: sicut lati¬
tudo inmultitudine ppłoꝵ. Cc̃
enĩ ȩxcłia dilatari dicit᷑: qͣnnu
merus credentiũ auget᷑. ⁊ mul¬
ti adfidem colligunt᷑. Longi¬
tudo autẽ eiꝰ inꝓlixitate tꝑm
tia ad futura se extendit.Tp̃s
autem longitudinis eiꝰ est ab
initio mundi usq ad sinẽ scłi.
quia scã ęccłia in fidelib suis
ab initio cepit. ⁊ usq infinem
scłi durabit. Credimꝰ enĩ nul¬
lum tp̃s eẽ ab imitio mundi
usq ad finẽ scłi: in quo ñ in¬
ueniant᷑ fideles xp̃i. Igitur
rona ista q̃ ꝓtendit᷑ afine usq
ad finem aroe. designat cur¬
sum tp̃is abinitio mundius¬
q adfinem scłi. Medietas
cȩ usq ad columpnã. sig̾cat
om̃e tp̃s ab initio mundi us¬
q ad incarnationem uerbi.
Altera uꝰ medietas q̃: a colum¬
pna deorsum designat om̃e
tp̃s ab incarnatione u̾biusq

Expanded text:
longitudo arcae longitudinem figuret Ecclesiae. Longitudo autem Ecclesiae consideratur in diuturnitate temporum, sicut latitudo in multitudine populorum. Tunc enim Ecclesia dilatari dicitur, quando numerus credentium augetur, et multi ad fidem colliguntur. Longitudo autem ejus in prolixitate temporum tia ad futura se extendit. Tempus autem longitudinis ejus est ab initio mundi usque ad finem, quia sancta Ecclesia in fidelibus suis ab initio coepit, et usque in finem saeculi durabit. Credimus enim nullum tempus esse ab initio mundi usque ad finem saeculi, in quo non inveniantur fideles Christi. Igitur zona ista, quae protenditur a fine usque ad finem arcae, designat cursum temporis ab initio mundi usque ad finem saeculi. Medietas cae usque ad columnam, significat omne tempus ab initio mundi usque ad incarnationem Verbi; altera vero medietas, quae est a columna deorsum, designat omne tempus ab incarnatione Verbi usque
Abbreviated transcription (Latin):
nus hiduo anguli orine
libroꝵs distinc̾ti respondant
aqͥlonari lat̾̃i columpnȩ qͥ
liber uitȩ appellatũ ÷ decuiꝰ
rei mystio postea latiꝰ cracta¬
bimꝰ. Et sicut supͣ factũt. ita
hic qͦ singłos libros ternis gͣ¬
dib scdm ascensũ distingui¬
mus. Ex altera uͦ parte scala¬
rũ. ab eodem angulo surtũ
seribo ad pͥmam scalam sic.
Hic ascendunt hiqui post
ignorantiam prunã eognitione
di inereat᷑is accipiunt: diocente
scͥptura ⁊ dicente. Inpͥncipiose

Expanded text:
nus hi duo anguli ordine librorum distincti respondeant Aquilonari lateri columnae, quod liber vitae appellatum est. De cujus rei mysterio postea latius tractabimus. Et sicut supra factum est, ita hic quoque singulos libros ternis gradibus secundum ascensum distinguimus. Ex altera vero parte scalarum ab eodem angulo sursum scribo ad primam scalam sic: Hic ascendunt hi qui per ignorantiam primam cognitionem Dei in creaturis accipiunt, docente Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
unitate ȩccłiȩ. teneamꝰ rectam &
inuiolatã fidẽ⁊ ip̃euenizadnos ũ
stec inmedio nr̃i: cong̃tulans
bono incepto nr̃o. paratꝰ ad iu¬
uare.⁊ ad altiora erig̾e. ut sit
unus in omnib. unꝰ int̾ om̃s. unꝰ

Expanded text:
unitate Ecclesiae, teneamus rectam et inviolatam fidem, et ipse veniet ad nos, ut stet in medio nostrum congratulans bono incoepto nostro, paratus adjuvare et ad altiora erigere, ut sit unus in omnibus, unus inter omnes, unus
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ãdextro cornu. usq adline¬
am gen̾atõnis geminas trabes
porrigo: ⁊ abinde sursũ. id. ẽ.
ãlinea gen̾ationis usq ad sini¬
strũ cormi similit̾ duas: scilic
uͦ ã dextro cornu insinistrum.
continuo ductu sine transpo¬
sitione duas itidem trabes
longitudinẽ ⁊ latitudinem
compositis: inscriptioneᷤ eors
taliter distinguo Indextro
lat̾e ãfine usq ad fine in arcȩ¬
scribo. trecentoꝵ cubitoram
erit longitudo eiꝰ: decontra
insiniftro lat̾e in parte pͥma
pono tempꝰ naturał legis: in
scła tempꝰ scriptȩ legis. int̾¬
cia. te inpus gre ut quasi pͥ¬
mus centenariꝰ sit tempꝰ nat᷑a¬
lis legis: scds tempꝰ scriptae
legis: tercius cp̃s gr̃e. In suꝑ¬
iori ꝑ arte adextro late usq

Expanded text:
sum a dextro cornu usque ad linesum a dextro cornu usque ad lineam generationis geminas trabes porrigo, et ab inde sursum, id est a linea generationis usque ad sinistrum cornu, similiter duas signo, vero a dextro cornu in sinistrum continuo ductu sine transpositione duas ibidem trabes longitudinem et latitudinem compositis inscriptiones eorum taliter distinguo: In dextro latere a fine usque ad finem scribo, trecentorum cubitorum erat longitudo ejus. Econtrario in sinistro latere in parte prima pono tempus naturalis legis, in secunda tempus scriptae legis, in tertia tempus gratiae, ut quasi primus centenarius sit tempus naturalis legis, secundus tempus scriptae legis, tertius tempus gratiae. In superiori parte a de
Abbreviated transcription (Latin):
cemp̃r naturalis legis intrinse
croceis. qͥ cunc occulti erant: &
hic in archa qͥdemsitus est:
s nec arche. nec tͣrȩ similis est:
qr fic̾te bomi nec ꝑ oꝑa forᷤ in¬
tidelib. nec ꝑ iuitutem intus
fidelib similes sunt. Purpurtꝰ
autẽ color incp̃r naturał legi
quasi coartatus in medio utro¬
runq iacoe÷ quia ꝓpter irgiũ
decus sig̃cat homines gr̃e qui
tunc occultissimi erant: qui
color in arcas ⁊ positione et
similitudinõ qt nomines gͣ¬
tiȩ & fidem. habendo inec¬
cłia sunt: et uirtutẽ hñdo
bom sunt. Positio istoꝵ coloꝵ
incȩt̾is temporib sod̾m quod
significatio postulat uariat᷑.
Icem homines naturalis legĩ ft̃.
quisolam fide hñt. mortuam
sine oꝑib. Homines scripte
legis sunt. qui fidem hñt et
oꝑa fidĩ: s caritatem ñ hñt.
Soli autẽ homines gr̃ȩ fidem
hñt oꝑantem exdilectione.
ehinc ad latitudinem ma¬
nũ uerto: & incipienꝰ sur¬

Expanded text:
tempore naturalis legis intrinsectempore naturalis legis intrinseccroceis , qui tunc occulti erant, et hic in arca quidem situs est, sed nec arcae, nec terrae similis est, quia ficte boni, nec per opera foris infidelibus, nec per virtutem intus fidelibus similes sunt. Purpureus autem color in tempore naturalis legis quasi coarctatus in medio utrorumque jacet, quia propter regium decus significat homines gratiae, qui tunc occultissimi erant. Qui color in arca est et positione et similitudine, quia homines gratiae et fidem habendo in ecclesia sunt, et vitutem habendo boni sunt. Positio istorum colorum in caeteris temporibus secundum quod significatio postulat variatur. Item homines naturalis legis sunt, qui solam fidem habent mortuam sine operibus. Homines scriptae legis sunt qui fidem habent et opera fidei, sed charitatem non habent. Soli autem homines gratiae fidem habent operantem ex dilectione. ehinc ad latitudinem manum verto et incipiens sur
Abbreviated transcription (Latin):
Soli autẽ homines gr̃e in ec¬
cłia sunt. & de eccłia sunt:
significare uolunt illi tres
tractus coloꝵ. quos in lat̾ib
archȩ ordinauimus: uiridis.
croceus. purpureus. Hiridis
color qui in cp̃r naturalis legis
forinsecꝰ iacet: sig̃cat hoĩes
naturał legis. qui tunc ma¬
nifestiores erant. Qui in compo¬
sitione arcbȩ est. s archȩ simi¬
lis ñ ÷: s foris cum terrasimi¬
litudinem habet. archa enĩ
que insuꝑficie intrinsecꝰ scd̾m
diu̾sitatẽ mansionũ uariis co¬
lorib uestita÷. in ea tantũ par¬
te uͥ homines nat᷑ał legis int̾uiᷤ
collocant᷑. uiridicolore obduci
ñ debec: neq eroceo uͥhoĩes
scͥptȩ legis intrinsecus sunt:
s ubi homines gr̃e int̾ius po¬
nunt᷑ purp᷑eũ oportet uthãt
colorem. qͣti uis hic solumsi¬
militudo utriq responde¬
at interꝰ. quemadmodũ ho¬
minib nacurał legis suꝑficieᷤ
terrȩ ꝑcolorem uridem coneor¬
det extͥnsecꝰ. Croceus uͦ color in

Expanded text:
autem homines gratiae in Ecclesia sunt, et de Ecclesia sunt, significare volunt illi tres tractus colorum, quos in lateribus arcae ordinavimus, viridis, croceus, purpureus. Viridis color, qui in tempore naturalis legis forinsecus jacet, significat homines naturalis legis, qui tunc manifestiores erant, qui in compositione arcae est, sed arcae similis non est, sed foris cum terra similitudinem habet. Arca enim, quae in superficie intrinsecus secundum diversitatem mansionum variis coloribus vestita est, in ea tantum parte ubi homines naturalis legis interius collocantur viridi colore obduci non debet, neque croceo ubi homines scriptae legis intrinsecus sunt, sed ubi homines gratiae interius ponuntur, purpureum oportet ut habeat colorem, quatenus hic solum similitudo utrinque respondeat interius, quemadmodum hominibus naturalis legis superficies terrae per colorem viridem concordat intrinsecus. Croceus vero color in
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ:. Exponamꝰ gͥ nuncqͥ
dicant᷑ homines nat᷑ał legis. sc̃¬
ptȩ legis.⁊ homines gr̃ȩ: ut qͥ
ptura accipi solz: ꝓ illo scłr in¬
tegro ⁊ incorrupto bono in qͦ
conditus fuit p̾mus homo:
scłm quã acceptionẽ dicimꝰ
om̃a nat᷑alit̾ ẽẽ bona. deinde
ꝓ illa corruptione pec̃ci in qͣ
nat᷑a filii ire sumꝰ: io ÷ corru¬
ptibili natiuitate & peccato
obnoria. Accipit᷑ etiã natura
ꝓ reliquiis ilł naturał boniq̃
in homine pt pecm remanser̃.
Naturale enĩ bonũ ꝑpeccatũ
in homine corrumpi potuit.¬
s extingui oĩo ñ potiit: quia
inuit adhuc scintilla quȩdã
nat᷑alis rõnis inanente homi¬
nis. ꝑ quam discernit inter
sunt faciunt. eiꝰmodi legem ñ
habentes ipsi sͥ st̃ lex. Eͥ hoĩes¬

Expanded text:
sciendum est. Exponamus igitur nunc, qui dicantur homines naturalis legis, scriptae legis et homines gratiae, ut quod ptura accipi solet, pro illo scilicet integro et incorrupto bono, in quo conditus fuit primus homo, secundum quam acceptionem dicimus omnia naturaliter esse bona. Deinde pro illa corruptione peccati, in qua Natura filii irae sumus , id est corruptibili nativitate et peccato obnoxia. Accipitur etiam natura pro reliquiis illis naturalis boni, quae in homine post peccatum remanserunt. Naturale enim bonum per peccatum in homine corrumpi potuit, exstingui omnino non potuit, quia vivit adhuc scintilla quaedam naturalis rationis in mente hominis, per quam discernit inter sunt faciunt, ejusmodi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex . Igi
Abbreviated transcription (Latin):
ad iusticiã inuitauit: iustoꝵ
uitã clariorem reddidit Adue¬
mente autẽ gr̃a. pꝰqͣm rigor
legis in miscdiã mutatꝰ ÷: rur¬
sus multiplicant᷑ hoĩes nat᷑ał
legis. dũ iam palam secꝰtantur
uicia sua: qͥ pͥus cimore penę
coherciti latuer̃t. Homine suͦ
scriptȩ legis minuunt᷑. Cam̃ħ¬
nunc hoĩes gr̃e qͣmius ñ sint
nũo plures: cñ sunt statuer¬
cellentiores: qr untas apaucis
ꝗͥ tenet᷑: s ab omnib fere cog¬
noscit᷑. ⁊ cõmuni omĩum iudi¬
cio antefertur ⁊ & iam palam
: qd̃ homo ñ ex oꝑib legis sic̃
olim existimabat᷑: s ex gr̃a
dĩ iustificat᷑. Cuiuscunq igit᷑
temporis hoĩes naturał legis
sunt aꝑte mali: homines uͦ
scripte legis ficte bom: ho¬
mines uͦ gr̃e uere boni. hoĩeᷤ
naturał legis partim sunt
ertra eccłiam. sicut infideles
quiq: partĩ in ecłia. sicut
hi qui solam fidem hñt absq
oꝑib: sed nullomodo de ȩc¬
clia sunt. quia boni ñ sunt.

Expanded text:
ad justitiam invitavit, justorum vitam clariorem reddidit. Adveniente autem gratia postquam rigor legis in misericordiam mutatus est, rursus multiplicantur homines naturalis legis, dum jam palam sectantur vitia sua, qui prius timore poenae coerciti latuerunt, homines vero scriptae legis minuuntur. Tamnunc homines gratiae, quamvis non sint numero plures, tamen sunt statu excellentiores, quia veritas a paucis quidem tenetur, sed ab omnibus fere cognoscitur, et communi omnium judicio antefertur. Et jam palam est quod « homo non ex operibus legis, sicut olim existimabatur, sed ex gratia Dei justificatur. » Cujuscunque igitur temporis homines naturalis legis sunt aperte mali, homines autem scriptae legis ficte boni, homines vero gratiae vere boni. Homines naturalis legis partim sunt extra Ecclesiam, sicut infideles quique, partim in Ecclesia, sicut ii qui solam fidem habent absque operibus, sed nullo modo de Ecclesia sunt, quia boni non sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gebant᷑: S erat lex unicinq
sua uoluntas. & dum impune
licuit quicqͥd placiuss: ħpo
tissimũ qͥsq sequebat᷑: quo eũ
nat᷑alis motus. siue carnis ad
concupiscentiã. siue rõnis ad
quandam formã iusticiȩ im¬
pellebat. Et ido ñ un merito
isti homines naturalis legis
appellant᷑: qui cantũ regebã¬
cur naturali motu suie concu¬
piscentiȩ. siue rõnis. Concupi¬
scenti& autẽ sicut supͣ memora¬
tũ est ido naturał dicit᷑: quia
milla concipit᷑: & cum illa na¬
scit᷑ homo. Ratio uͦ idõ nat᷑alis
appellat᷑: qr illam ex pͥma ad¬
huc conditõe retinet homo.
Illa gͥ nat᷑alis ÷ conditione:
ista natiuitate. Illa naturalis:
qr eam cum pͥmũ condẽmur
accepimꝰ: ista naturał ẽ. qr illã
cum nasc̾em᷑ in hanc uitã no¬
bisct̃i & in nob̾ apportauimus.
Tales hommes habebant pri
pecc̃a sua: qͥbusdam peccata
ꝓrsus ẽẽ ñ credentib ⁊ aliis
autẽ pec̃ca qͥdem agnoscenti¬

Expanded text:
gebatur, sed erat lex unicuique gebatur, sed erat lex unicuique sua voluntas, et dum impune licuit quidquid placuisset, hoc potissimum quisque sequebatur, quo eum naturalis motus, sive carnis ad concupiscentiam, sive rationis ad quamdam formam justitiae impellebat. Et ideo non immerito isti homines naturalis legis appellantur, qui tantum regebantur naturali motu sive concupiscentiae, sive rationis. Concupiscentia autem, sicut supra narratum est, ideo naturalis dicitur, quia in illa concipitur, et cum illa nascitur homo. Ratio vero ideo naturalis appellatur, quia illam ex prima adhuc conditione retinet homo. Illa igitur naturalis est conditione, ista nativitate. Illa naturalis est, quia eam cum primum conderemur accepimus; ista naturalis, quia illam cum nasceremur in hanc vitam nobiscum et in nobis apportavimus. Tales homines habebant primpeccata sua, quibusdam peccata prorsus esse non credentibus, aliis autem peccata quidem agnoscenti
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ eis: ꝑ quem illumi¬
nant᷑ ut qͥd agendũ sit agno¬
scant: ⁊ adiuuant᷑ ut adim¬
plere ualeant bonum quod
intelligere meruer̃t. Ex his
tunc homines iusti pauci qui¬
dẽ. ⁊ pene adhuc mundo inco
p̃stans: uiam ueritatis ⁊ oq̃n¬
do foris & intꝰ aspirando pate¬
fecit. Ieti homines gr̃ȩ erant.
Erat rursus aliud genꝰ hoĩum
qui ufios istos familiariꝰ nouer̃.
uł ex affinitate gen̾is. uł expro¬
pinqͥtate conu̾satõmis: qͥcũ ex
dictis eoꝵ ⁊ factis multa exem¬
pla ad iusticiam ⁊ disciplinam
mors ꝑtinentia didicissent:
ñ ad ututẽ. s ad quandã uitȩ
hꝰ honestatẽ eos imitati st̃. Ca¬
les erant om̃s religiosor iuro¬
rũ mali filii. uł affines. siue
etiã quicunq familiares. qui
disciplinã eoꝵ ñ ꝑ amorem. s
ꝑ quandã uiuendi consuetu¬
dinem tenuerunt. & eiusmodi
quasi homines scͥptȩ legiserant
Reliqua humani generi̾mul¬
titudo. nec p̾ceptionib diuirĩ.
nec humanis institutionib re¬

Expanded text:
datus est eis , per quem illuminantur, ut quid agendum sit agnoscant et adjuvantur, ut adimplere valeant bonum, quod intelligere meruerunt. Ex hisenim homines tunc justi pauci quidem, et pene adhuc mundo incogpraestans viam veritatis, et loquendo foris, et intus aspirando patefecit. Isti homines gratiae erant. Erat rursus aliud genus hominum, qui justos istos familiarius noverunt, vel ex affinitate generis vel ex propinquitate conversationis, qui cum ex dictis eorum, et factis multa exempla ad justitiam et disciplinam morum pertinentia didicissent, non ad virtutem, sed ad quamdam vitae hujus honestatem eos imitati sunt. Tales erant omnes religiosorum virorum mali filii, vel affines, sive etiam quicunque familiares, qui disciplinam eorum non per amorem, sed per quamdam vivendi consuetudinem tenuerunt, et ejusmodi quasi homines scriptae legis erant. Reliqua humani generis multitudo nec praeceptionibus divinis, nec humanis institutionibus re
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ in utͦq seru ad fidem
conctirrentiũ: & unã ciuitatẽ
dĩ. ħ÷ eccłiam ex utroq facien¬
tium ꝓpterea insuꝑiori latere
⁊ transpositio trabiũ. ⁊ diusio
tytuloꝵ facta ẽ: inferius aut̃e
hĩ duo ppłi qͥ pͥus inse ipsis di¬
uisi fuerant: infide pꝰrmodũ
xp̃i unũ factꝰi sunt. Dehinc
in dextro cormi suꝑus capiti¬
b tͥum trabiũ q̃ in longitudi
suꝑscribo homines: pꝰea insi¬
istid cornu quasi hꝰ cytulide¬
t̃minationẽ. ext̃iori quide tͣbi
in capite asscͥbo nature: inter¬
iori antẽ suppono legis: medi
tȩ. sig̃cant homines naturalis
legis. scͥpte legis. ⁊ gĩx: deqͥ
Nscriptiones mansionũ tales
sunt. In dertro lat̾e pͥmȩ mansi¬
om inscribo fides. Scclȩ mansi¬
oni spes: cereiȩ mansioni caritẽ
Insinistro lat̾e pͥmȩ mnansiomi
inseribo scientia: secdẽ mansio¬

Expanded text:
similiter in utroque sexu ad fidem concurrentium; et unam civitatem Dei, hoc est Ecclesiam, ex utroque facientium. Propterea in superiori latere et transpositio trabium et divisio titulorum facta est, inferius autem hi duo populi prius in seipsis divisi fuerant, in fide postmodum Christi unum facti sunt. Deinde in dextro cornu superius capitibus trium trabium, quae in longitudsuperscribo homines, postea in sinistro cornu quasi hujus tituli determinationem, exteriori quidem trabi in capite ascribo naturae, interiori autem suppono legis, mediatae significant homines naturalis legis, scriptae legis et gratiae, de nscriptiones mansionum tales sunt: in dextro latere primae mansioni inscribitur fides, secundae mansioni spes, tertiae mansioni charitas. In sinistro latere primae mansioni inscribitur scientia, secundae mansio
Abbreviated transcription (Latin):
secum sur sum trahat: dem̃
ambȩ medietates eiꝰ deorsum
pendentes plano ad planum
inuicem compingant᷑: ut co¬
lumpna erecta iudeatur. in
cuius summitate emineat cu¬
bitus ille qui scłm positionem
plam pͥus inmedio eiꝰ iacebat.
nicħq aliud intelligatur ẽẽ cubi¬
tus ipse qͣm columpnȩ p̾cisio de¬
suꝑ. ⁊ limbus cubiti sit quȩdam
hora siue eminentia facta de su¬
ꝑ incapite columpnȩ ad excipi¬
enda tigna cirrunquaq abimo
surgentia. quȩ ipsi columpnȩ
infira sunt sib eadem eminen¬
tia sub qua etiam summitas te¬
cti consummata est ad similitu¬
dinem imbricis summitatem
tertoꝵ excipientis. & quamiis
altitudo columpnȩ non iudeat᷑
maior ẽe medietate zonȩ cum
facta sit ex ipsa duplicata: in
representari ñ potuit. Rursũ
cum medietas tantũ zonȩ alti¬
tudinem columpnȩ teneat.
quare ambȩ medietates eitis
depicꝰtȩ sint: hec est ratio:¬
Uolumpna ista quȩ inme¬
dio arcȩ erigitur. sig̃cat

Expanded text:
secum sursum trahat, deinde secum sursum trahat, deinde ambae medietates ejus deorsum pendentes plano ad planum invicem compingantur ut columna erecta videatur. in cujus summitate emineat cubitus ille, qui secundum positionem plani prius in medio ejus jacebat. Nihilque aliud esse intelligatur cubitus ipse, quam columnae praecisio desuper, et limbus cubiti sit quaedam ora sive eminentia facta desuper in capite columnae ad excipienda tigna circumquaque ab imo surgentia, quae ipsi columnae infixa sunt sub eadem eminentia, sub qua etiam summitas tecti consummata est, ad similitudinem imbricis summitatem tectorum excipientis. Et quamvis altitudo columnae non videatur major esse medietate zonae, cum facta sit ex ipsa duplicata, intrepraesentari non potuit. Rursum cum medietas tantum zonae altitudinem columnae teneat, quare ambae medietates ejus depictae sint, haec est ratioColumna ista, quae in medio arcae erigitur, significat
Abbreviated transcription (Latin):
alcerum sinistrorstum⁊ dertrxe sl.
Deinde sccda terciam complec¬
titur: & similiter supͣdiccosem¬
gulos intersecat. Dem̃ alia q̃
in plano extrema ẽ. in alto aũ
ima cȩt̾as om̃s includit: & qͣtu¬
or extrema cornua duarumro¬
nais singłis lat̾ib attingens
totas eas int᷑ se comp̾hendit.
heacto si nosse cupis quomͦ ħ
figura formã archȩ rep̾sentet.
intellige quasidẽ illa zona
quȩ ꝑmediã latitudinẽ aicȩ ꝓ¬
tendit᷑. fiat columpna quadra¬
ta ẽlatera in medio arrȩ ere¬
eta ⁊ cuiꝰ altitudo tanto minor
sit latitudine arx̧: qͣnto mi¬
nor÷ t̾n ariꝰ qͥnario: qr altitu¬
do arcȩ erat tͥginta cubitorũ.
& latitudo qͥnquaginta. Si
autẽ scire cupis qua rõne ex
ipsa zona columpnam fien
intelligendum sit: sic consid̾a.
Cubitus ille qͥnunc scđm po¬
sitionem plani inmedio ipsiꝰ
ronȩ affixus iacet. sirsum ele¬
uetur. sic ut ipsam zonam
quasi ꝑmedium complicando

Expanded text:
Alterum sinistrorsum et dextrorsum. Alterum sinistrorsum et dextrorsum. Deinde secunda tertiam complectitur, et similiter supradictos cingulos intersecat. Deinde alia, quae in plano extrema est, in alto autem ima, caeteras omnes includit, et quatuor extrema cornua duarum zonarum singulis lateribus, accingens, totas eas intra se comprehendit. Hoc facto, si nosse cupis quomodo haec figura formam arcae repraesentet, intellige quod de illa zona, quae per mediam latitudinem arcae protenditur, fiat columna quadrata aequilatera in medio arcae erecta, cujus altitudo tanto minor sit latitudine arcae, quanto minor est ternarius quinario, quia altitudo arcae erat triginta cubitorum, et latitudo quinquaginta. Si autem scire cupis qua ratione ex ipsa zona columnam fieri intelligendum sit, sic considera. Cubitus ille, qui nunc secundum positionem plani in medio ipsius zonae affixus jacet, sursum elevetur, sic ut ipsam zonam quasi per medium complicando
Abbreviated transcription (Latin):
spacium signo: ita ut duohi
cinguli quoꝵ alt̃ ꝑ mediam
longitudinem. alt̾ ꝑ mediam
latitudinem ꝓtenditur. altrin¬
secus sese intersecantes in mo¬
dum erucis sub medio cubito
conueniant: & interiori latitu¬
dini ipsius repondeant: limbo
eius tantummꝰ hinc inde exce¬
dantur. Hita ꝑ acto. spacia qĩ
ter medium centrum uł potꝰ
medium eubitum ⁊ singulos
angulos areȩ interiacent unt̾i¬
quodq intria ęqualia positis
punctis diuido. & apposita regła
binis ac binis puncꝰtis coadia¬
centib scđm longitudinem &
latitudinem. de pimeco semꝑ
ad punctum circunquaq line¬
am traho: & ita duas alias qua¬
draturas sexties simibter lon¬
gas ad latitudine in suam effi¬
cio: quȩ tali ꝓportione a se di¬
stant. ut quantum primauin¬
cit mediam: tantum media
uincat terciam. Inter quaster¬
gulos quoꝵ alter longitudi¬
nem.alter latitudinem arcȩ
metitur quadrifariam inteiri¬
dit: alterum sursum ⁊ deorsum:

Expanded text:
spatium signo. Ita ut hi duo spatium signo. Ita ut hi duo cinguli, quorum alter per mediam longitudinem, alter per mediam latitudinem protenditur, altrinsecus sese intersecante in modum crucis sub medio cubito conveniant, et interiori latitudini ipsius respondeant, limbo ejus tantummodo hinc inde excedantur. Hoc ita peracto, spatia quae inter medium centrum, vel potius medium cubitum, et singulos angulos arcae interjacent, unumquodque in tria aequalia positis punctis divido, et apposita regula binis ac binis punctis coadjacentibus secundum longitudinem, et latitudinem de puncto semper ad punctum circumquaque lineam traho; et ita duas alias quadratas sexies similiter longas ad latitudinem suam efficio, quae tali proportione a se distant, ut quantum prima vincit mediam, tantum media vincat tertiam. Inter quas tergulos, quorum alter longitudinem, alter latitudinem arcae metitur, quadrifariam intercidit. Alterum sursum et deorsum.
Abbreviated transcription (Latin):
inuiridi colore aquam qua
mundũ olim iudi cauit: uel
in pͣpura dampnationem ma¬
loꝵ quos iuste reꝓbabre. in uiri¬
inuitat: stat. qr confortat: ftac.
ꝙ aduuat⁊ stat qr coronat:
stat quia uigilat: ut custodiat
ciuitatẽ suam. Ita medio eubi¬
to consũmato. aliam q̃drac᷑am
circa p̃dictũ centrũ longeert᷑
circunduco. tantȩ magnitudi¬
nis qͣnte magnitudinis arrã
ẽẽ uolo: q̃ quadratura sexties
tam longa sit quam lata: qr
arcatrecentos cubitos in lon¬
gitudine hũit. qͥnqͣgintamn
latitudine: ħ ÷ sexties longa
ad latitudinẽ. Ego camen ꝑꝑ
cõpetentiorem formã in pie¬
tura usq ad qͣdruplam fere
longitudinẽ breuiaui. Pt̾ħ¬
ꝓmediã hanc qͣdraturã. id: ꝑ
mediũ fundũ arcȩ scdm lon¬
gitudinem duab lineis duc¬
cis cantȩ latitudinis spaciũ
includo: qͣnte: intior qͣdrat᷑a
mecdii cubiti. Similit̾ ꝑ medi¬
am latitudinẽ ab uno parie¬
te usq ad aliũ duab lineis ꝓ¬
densis. eiusdem latitudinis

Expanded text:
in viridi colore aquam, qua mundum olim judicavit. Vel in purpura damnationem malorum, quos juste reprobavit, in viriinvitat, stat quia confortat, stat quia adjuvat, stat quia coronat, stat quia vigilat ut custodiat civitatem suam. Ita medio cubito consummato aliam quadraturam circa praedictum centrum longe extra circumduco, et tantae magnitudinis, quantae magnitudinis arcam facere volo, quae quadratura sexies, tam longa sit quam lata, quia arca trecentos cubitos in longitudine habuit, quinquaginta in latitudine, hoc est sexies longa ad latitudinem. Ego tamen propter competentiorem formam in pictura usque ad quadruplam fere longitudinem breviavi. Pmediam hanc quadraturam, id est per medium fundum arcae, secundum longitudinem duabus lineis ductis tantae latitudinis spatium includo, quantae est interior quadratura medii cubiti. Similiter per mediam latitudinem, ab uno pariete usque ad alterum duabus lineis protensis ejusdem latitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
mores & uitam suã instituunt.
Uł homines nat᷑ͣalis legis sunt:
qui scdm corruptionem pec̃ei
cũ qua nati ftͣ in concupiscen¬
tia ambulant ptꝰ desidia car¬
nis fuȩ. Homines uͦ scͥptȩ legis
sunt. inqͥb maior uiget cogni¬
cio: qͥ ex cͣditionib sc̾pturaꝵ
⁊ ex p̃ceptis quȩ iecta sunt:⁊
honesta: formã iuuendi acci¬

Expanded text:
nstituunt. Vel homines naturalis legis sunt, qui secundum corruptionem peccati, cum qua nati sunt, in concupiscentia ambulant post desideria carnis suae; homines vero scriptae legis sunt, in quibus major viget cognitio, qui ex traditionibus Scripturarum, et ex praeceptis, quae recta et honesta
Abbreviated transcription (Latin):
gis. Tercia q̃÷ acolumpna dao¬
sũ. id÷ ab incarnatõe uerbius¬
q ad finẽ scłi: tempus gratiȩ.
Et scdm has diuisiones. ipsar̃
latã arcȩ utͥnq diftinguo. De¬
inde inut᷑q lat̾e ꝑ singłas di¬
uisiones t̾̃nos coloꝵ tractũ di¬
co: ut uelut t᷑bes q̃dã in longũ
porrecꝰie lat̾alit̃ comiungant᷑:
data singłis congrua latitu¬
dine. Nam ext̃ior quasiforis
apparens latior cȩcis eẽ debet:
pt hunc int̾ior mediꝰ quasi mt̃
duos coartatus minimũ latitu¬
dinis habebit. Hor positio
sic uariat᷑. uit ille qͥ in pͥma par¬
te ȩxtĩor ÷ in scda sit medius:
& qui in pͥma partẽ meditis:.
in scđa stt int̾ĩoꝵ: & qui m pri¬
ma parte ẽ int̾ior: in scdã sitert̃i¬
or. Rursꝰ qͥ in scła parte ert̾ior¬

Expanded text:
gis. Tertiam, quae est a columna deorsum, id est ad incarnatione Verbi usque ad finem saeculi, tempus gratiae. Et secundum has divisiones ipsa etiam latera arcae utrinque distinguo. Deinde in utroque latere per singulas divisiones ternos colorum tractus duco, ut velut trabes quaedam in longum porrectae lateraliter conjungantur data singulis congrua latitudine. Nam exterior quasi foris apparens latior caeteris esse debet. Post hunc interior medius quasi inter duos coarctatus minimum latitudinis habebit. Horum positio sic variatur, ut ille, qui in prima parte exterior est, in secunda sit medius, et qui in prima parte medius est, in secunda sit interior, et qui in prima parte est interior, in secunda sit exterior. Rursus qui in s
Abbreviated transcription (Latin):
patͥarchȩ suꝑiꝰ latitudinẽ arcȩ
continent. qr ab eis antiquus
ille ppłs scriptȩ legis uniu̾sus
sedm carnẽ descendit: ita du¬
odecim apłi inferuis: quia
ab eis om̃is ppłs noue legis. id
anacletus. euaristus alexin¬
der. Syrtus. Theleforus. ingi¬
nus. Pius. anicetus. Sother.
eleuterꝰ. Uictor. zephermnꝰ.
calixtus. urbanus. pontianus.
anterus. fabianus. cornelius.
Lucius. Stephanꝰ. Syxtus. dyo¬
nisiꝰ. felix. euticianꝰ. Raiꝰ. Maitel¬
imꝰ. Marcellꝰ. Eusebiꝰ. melehia¬

Expanded text:
patriarchae superius latitudinem arcae patriarchae superius latitudinem arcae continent quia ab eis antiquus ille populus scriptae legis universus secundum carnem descendit, ita duodecim apostoli inferius, quia ab eis omnis populus novae legis, id Anacletus, Evaristus, Alexander, Sixtus, Telesphorus, Higinus, Pius, Anicetus, Sother, Eleutherius, Victor, Zephytrinus, Calixtus, UrbanAntheros. Fabianus. Cornelius. Lucius. Stephanus. Xyxtus IIus. Dyonisius. Felix. Euticianus. Gaius. Marcellinus. Marcellus. Eusebius. Melcia
Abbreviated transcription (Latin):
ram. aminadab naaiõns al¬
Salomon. Roboam. abia. dda.
Iosaphat̾. Ioram. aarias.ioas.
amasias. orias. ioathan. achar.¬
& ñ sunt in sccła parce. deinde
intercia parte scđdm ordinẽ pono.
Exechias.manasses.ammõri.
Iosias. Eliachĩm. Ioachim. Sala¬
thies. ⁊orobabel. abiud. eliachi.
aror. Sadoch. acħim. eliũo. ele¬
arar. Mathan. iacob. ioseph.
Inter iosẽpħ auitẽ & columpnã
scribo. hucusq primus adãm.
sccłm carnem. Poftħ reliquam
medietatẽ quȩ est ãcolumpna
deorsũ: similit᷑ in cres partes eqͣ¬
les diuido. Has autẽ tres partes
sup̃. & ternas infra designarł
latera mansionũ ubi int̾secart
ipsam zonam scdm positionẽ
plam. Igit᷑ facta hac diuisiõe
pꝰ columpnam. pͥmũ inpsali¬
nea petrũ. &circa ipsum adex
lumpnȩ duodecĩ patͥarchaȩ.
&x ex alta parte duodecĩ apłi
sint constituti ad similitudi¬
nẽ uiginti qͣtuor semoꝵ in a¬
pok alipsi in cireuitu throni
sedentiũ.Et sicut duodecim

Expanded text:
ram, Aminadab, Naasson, Salram, Aminadab, Naasson, SalSalomon, Roboam, Abiam, Asa, Josaphat, Joram, Ochozias, Joas, Amasias, Ozias, Joatham, AchaEt hi sunt in secunda parte. Deinde in tertia parte secundum ordinem ponuntur Ezechias, Manasses, Amon, Josias, Eliachim, Joachim, Salathiel, Zorobabel, Abiud, Eliachim, Azor, Sadoch, Achin, Eliud, Eleazar, Mathan, Jacob, Joseph. Inter Joseph autem et columnam scribo, hucusque primus Adam secundum carnem. Post haec reliquam medietatem, quae est a columna deorsum, similiter in tres partes aequales divido, has autem ternas partes supra, et ternas infra, designant latera mansionum, ubi intersecant ipsam zonam secundum positionem plani. Igitur facta hac divisione, post columnam primum in ipsa linea Petrum, et circa ipsum a dexlumnae duodecim patriarchae, et ex altera parte duodecim apostoli sint constituti ad similitudinem viginti quatuor seniorum in Apocalypsi in circuitu throni sedentium. Et sicut duodecim