comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut frugũ. qui intua possessione
nascerentur. ut emeres nescio quid hoc
magnũ et p̃clarũ. quo uiueres in bac
t̃ra felix. Et hoc eme siuis: noli quere¬
re quid habeas. s qualissis. Res ista te
ualet: tanti ualet. quantũ es. Tu te da:
et habebis illam. Quid turbaris: quid
exestuas: Nunquid quesiturus es te.
aut empturus es te : Ecce tu quis es.
qualis es: Date illirei. et habebis illã.
S maliis sum inquies: et forte me ñ
accipit. Dando te illi. bonus eris: ut
huic fidĩ ꝓmissioniq te des. hoc ẽ
bonũ ẽẽ. Cũ aũt bonus fueris. p̃ciũ ip¬
siuis rei eris. Et habebis non quod di¬
xi solũ. salutẽ. incolumitatẽ. uictũ.
et sine fine uitã: ñ solũ hoc habebis:
adhuc alia tollo. Non ibi erit lassari
et dormire: ñ ibi erit esurire et sitire::
non ibi erit crescere et senescere: quia
nec nasci erit. ubi numeri integrima¬
nent. Numerus qui ẽ. ipse ẽ: nec opus
ẽ ut augeatur. quia ñ ibi fit ut minua¬

Expanded text:
aut frugum, qui in tua possessione aut frugum, qui in tua possessione nascerentur, ut emeres nescio quid hoc magnum et praeclarum, quo viveres in hac terra felix. Et hoc eme, si vis. Noli quaerere quid habeas, sed qualis sis. Res ista te valet. Tantum valet, quantum es tu. Te da, et habebis illam. Quid turbaris? quid exaestuas? Numquid quaesiturus es te, aut empturus es te? Ecce tu qui es, qualis es, da te illi rei, et habebis illam. Sed malus sum, inquies, et forte me non accipit. Dando te illi, bonus eris. Ut huic fidei promissionique te des, hoc est bonum esse. Cum autem bonus fueris, pretium ipsius rei eris, et habebis, non quod dixi solum, salutem, incolumitatem, vitam, et sine fine vitam; non hoc solum habebis, adhuc alia tollo. Non ibi erit lassari et dormire: non ibi erit esurire et sitire: non ibi erit crescere et senescere; quia nec nasci erit, ubi integri numeri manent. Numerus qui est, ipse est; nec opus est ut augeatur, quia non ibi fit ut minua
Abbreviated transcription (Latin):
citur ȩtna: ut remoueamus ab illa
quicquid hic molestũ patimur. Faci¬
lius eñi inuenimus quid ibi ñ sit: quã
quid ibi sit. Ecce hic uiuimꝰ: uiuemꝰ
ueq aliquid dolet incorpore: salui eri¬
mus et ibi. Et qͦmͦ nobis bene ẽ in hac
uita.si uullas penas patimur: nullas
patiemur et ibi. Pone hic gͦ hominẽ
uuentẽ: saluũ nullas penas patien¬
tem.Si ei donaret quisquã ut semꝑ
sic eẽt. et hoc bonũ ũ firet. quantũ
gauderet. quantũ ex tolleretur: quo¬
modo se ii caꝑet lȩticia sine pena. si¬
ne cruciatu. sine fine uitȩ: Si hoc so
mendaui. quanti erat emendũ siue¬
nale eẽt. quantũ dandũ erat ut eme
etiã si totũ mundũ possideres: et tam̃
uenale ẽ: eme siuis. Nec multũ exes¬
tues de re magna. ꝓpt̾ p̃cii magnitu¬
dinẽ: tantũ ualet. quantũ habes. Ad
aliquid gͦ magnũ et p̃ciosũ compa¬
randũ parares aurũ uł argentũ uł
pecuniã. uł fructus aliquos pecorũ

Expanded text:
titur aeterna, ut removeamus ab illa titur aeterna, ut removeamus ab illa quidquid hic molestum patimur. Facilius enim invenimus quid ibi non sit, quam quid ibi sit. Ecce hic vivimus, vivemuaegrotamus, neque aliquid dolet in corpore: salvi erimus et ibi. Et quando nobis bene est in hac vita, nullas poenas patimur: nullas patiemur et ibi. Pone ergo hic hominem viventem, salvum, nullas poenas patientem: si ei donaret quisquam ut semper sic esset, et hoc bonum non desineret, quantum gauderet? quantum extolleretur? quomodo se non caperet laetitia sine poena, sine cruciatu, sine fine vitae? Si hoc solmendavi; quanti erat emendum, si venale esset, quantum dandum erat, ut emeetiam si totum mundum possideres. Et tamen venale est: eme si vis. Nec multum exaestues de re magna propter pretii magnitudinem. Tantum valet, quantum habes. Ad aliquid ergo magnum et pretiosum comparandum parares aurum, vel argentum, vel pecuniam, vel fructus aliquos pecorum
Abbreviated transcription (Latin):
uite.temporalis atq finiende. sic ꝓ
illa laborare: ut quando uenerit mor¬
tis metus. quicquid posst̃ faciant. ñ
ut auferant. s ut differant mortẽ.
Quantũ homo laborat. quando mors
imminet. fugiendo. latendo. quicqͥd
habet dando et se redim endo. labo¬
rando: cruciatus molestiasq susti¬
nendo. medicos ad hibendo: quicqͥd
alud homo potest: Uidete quia cõ¬
sumptis laborib et facultatib suis.
ut aliquantũ uiuat potest facere iit
re. tanto conatii. tantis impendiis.
tanta instantia. tanta uigilantia.
tanta cura agitur. ut aliquantum
plus uiuatur: quomͦ agendũ ẽ. ut
semꝑ uiuatur: Et si prudentes di¬
cuntur. qui om̃ibus modis agunt
ut differant mortẽ. et uiuant pau¬
cos dies. ne ꝑdant paucos dies: quã
stulti st̃. qui sic hic uiunt. ut ꝑdart
ti potest. ut dulcescat nobisuttũs
iimus dĩ. ex hoc quod babemus mͦ:
quia de muuere ipsius habemus ut
iiuiamus. et salui simus. Ponamus gͦ
nobis ante oculos talem uitã. cũ ꝓmit¬

Expanded text:
ralis atque finiendae, sic pro illa laborare, ut quando venerit metus mortis, quidquid possunt faciant, non ut auferant, sed ut differant mortem. Quantum homo laborat, quando mors imminet, fugiendo, latendo, quidquid habet dando, et se redimendo, laborando, cruciatus molestiasque sustinendo, medicos adhibendo, et quidquid aliud homo potest? Videte quia consumptis laboribus et facultatibus suis, ut aliquantum vivat, potest facere: ut to, tanto conatu, tantis impendiis, tanta instantia, tanta vigilantia, tanta cura agitur, ut aliquantum plus vivatur; quomodo agendum est, ut semper vivatur? Et si prudentes dicuntur, qui omnibus modis agunt, ut differant mortem, et vivant paucos dies, ne perdant paucos dies, quam stulti sunt, qui sic vivunt, ut perdant ti potest, ut dulcescat nobis utcumque munus Dei, ex hoc quod habemus modo: quia de munere ipsius habemus ut vivamus, ut salvi simus. Ponamus ergo nobis ante oculos talem vitam, cum promit
Abbreviated transcription (Latin):
Qui crediderint. et obtemꝑauerĩt:
ipsi uiuent. Ergo antequã crede¬
rent et obedirent. mortui iacebãt:
et ambulabant et mortui erant.
Quid ualebant. quia ambulabãt¬
mortui: Et tam̃ siquis int̃ illos moretur
corpore: currerent᷑. sepulchrũ portarẽt¬
pararent. inuoluerent. portarent. sepe¬
lirent mortui mortuũ. de quib dictũ
ẽ. Sine mortuos. sepelire mortuos su¬
os.Tales mortui sic suscitantur uerbo
drut uiuant infide. qui mortui erãt
ininfidelitate. Uerbo excitant᷑. De ip¬
sa hora dixit dñs. Ueniet hora: et ñc
ẽ. Uerbo enĩ suo. suscitabat mortuos
infideles. De quib dicit apłs. Surge
qui dormis. Eex surge amortus: et illu¬
minabit te. xp̃c. Hec resurrectio. m̃tiũ

Expanded text:
Qui crediderint et obtemperaverint, Qui crediderint et obtemperaverint, ipsi vivent. Ergo antequam crederent et obedirent, mortui jacebant: et ambulabant, et mortui erant. Quid valebant, quia ambulabantmortui? Et tamen si quis inter illos moreretur corpore, currerent, sepulcrum pararent, involverent, portarent, sepelirent mortui mortuum: de quibus dictum est, Sine mortuos sepeliant mortuos suos . Tales mortui sic suscitantur verbo Dei, ut vivant in fide. Qui mortui erant in infidelitate, verbo excitantur. De ipsa hora dixit Dominus, Veniet hora, et nunc est. Verbo enim suo suscitabat mortuos infideles: de quibus dicit Apostolus. Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Haec resur
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod nutrimur capiendũ: ecel
ad quod nutrimur ꝑcipiendũ. come¬
dendũ. ut tam̃ quod comeditur ñ mi¬
nuatur. Et qui comedit. uegetetur.
Nam mͦ cibis uegetat comedendo:
s. miniutur cibus qui comedit᷑. Qͣn¬
do aũt ceꝑimus comede iusticiã. co¬
medere sapientiã: comedẽ illũ inmor¬
talem cibũ: et nos uegetamur. et ci¬
biis ille ñ minuitur Sis enĩ nouit ocu¬
lus pasci luce: nec tam̃ minuit lucẽ.
Non erit enĩ minor lux quia uidet᷑
aplurib. Pluriũ oculos pascit: et ta¬
iñ tanta ẽ quanta erat. Et illi pas¬
cuntur: et illa ñ minuitur. Si dedit
hoc ds̃ luci. quã fȩcit ad oculos car¬
nis: quid ẽ ipsa lux ad oculos cordis:
Si gͦ laudetur tibi aliquis cibus
magnus quẽ pransurus eẽs: para¬
ueniet hora: et ipsa hora nc̃ ẽ. Qn¬
do: Quid: Quando mortui audi¬
ent uocẽ filii dĩ. et qui audierint
uiuent. Qui gͦ ñ audierint: non
uiuent. Quid ẽ qui audierint: Q
obedierint. Quid ẽ. qui audierint:

Expanded text:
ad quid nutrimur capiendum, ecce ad quid nutrimur percipiendum, comedendum: ut tamen quod comeditur non minuatur, et qui comedit vegetetur. Nam modo cibus vegetat comedendo; sed minuitur cibus qui comeditur: quando autem coeperimus comedere justitiam, comedere sapientiam, comedere illum immortalem cibum; et nos vegetamur, et cibus ille non minuitur. Si enim novit oculus pasci luce, nec tamen minuit lucem: non enim minor erit lux, quia videtur a pluribus; plurium oculos pascit, et tamen tanta est quanta erat; et illi pascuntur, et illa non minuitur: si Deus dedit hoc luci, quam fecit ad oculos carnis; quid est ipse lux ad oculos cordis? Si ergo laudaretur tibi aliquis cibus magnus, quem pransurus esses, paraVeniet hora, et ipsa hora nunc est, quando: quid? quando mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint, vivent. Qui ergo non audierint, non vivent. Quid est, qui audierint? Qui obedierint. Quid est, qui audierint?
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. Ille aũt pat̾ uitã insemet ipso
habet: et talem genuit filiũ. quiba¬
beret uitã in semet ipso. Non fieret
uita particeps: s ipsã uita eẽt. cuiꝰ
uitȩ participes nos essemꝰ. Plane ut
haberet uitã insemet ipso: et eẽt ipse
uita. Ut aũt fieret filius hominis: ano¬
bis accepit filius dĩ insemet ipso: filiꝰ
minus ẽ. anobis accepit: quod plus
plus ẽ. nobis dedit. Nam et mortu
ẽ mortuus. de nro mortuus ẽ: quod
iuiumus. de ipso uiuimus. Nec ill
potuit mori de suo: nec nos uuls¬
rede nr̃o. Hoc gͦ tanquã ds̃. tanquam
unigenitus. tanquã generanti equa¬

Expanded text:
nostro. Ille autem Pater vitam in semetipso nostro. Ille autem Pater vitam in semetipso habet: et talem genuit Filium, qui haberet vitam in semetipso; non fieret vitae particeps, sed ipse vita esset, cujus nos vitae participes essemus: plane ut haberet vitam in semetipso, et esset ipse vita. Ut autem fieret filius hominis, a nobis accepit. Filius Dei in semetipso; filius minus est, a nobis accepit: quod plus est, nobis dedit. Nam et mortuuest mortuus, de nostro mortuus est: quod vivimus, de ipsius vivimus. Nec ille potuit mori de suo, nec nos vivere de nostro. Hoc ergo tanquam Deus, tanquam munigenitus, tanquam geneanti aequa
Abbreviated transcription (Latin):
filuis hominis ẽ. &eni si filius dĩ
filius dĩ maneret. et filus hominis
ñ fieret: filios hominũ ñ liberaret.
Ipse qui fecerat hominẽ. factus ẽ qd̃
fecit: ne ꝑiret quod fecit. Sic autẽ
factus ẽ homo: ut maneret filiusdĩ.
Factus ẽ eñi homo. suscipiendo qd̃
ñ erat: ñ ꝑdendo qͦd erat. Manens
ds. factus ẽ homo: accepit te. non
corruptus ẽ uite. Talis gͦ ad nosue¬
nit filius di: filius hominis. faciens
et factus: creator et creatus. Creator
matris: creatus ex matre. Talis ad nos
uenit. Scd̾m id quod filius dĩ ẽait.
Ueniet hora et nc̃ ẽ: quando mortui
audient uocẽ filii dĩ. Non dixit filii
hominis. Ueritatẽ eñi comiñdabat.
inqua equalis ẽ patri: et qui. audie¬
ruit. uiuent. Sicut enĩ pat̾ habet ui¬
tam in semet ipso: sic dedit filio ui¬
tam habere insemet ipso. Nonparti¬
cipaudo: s insemet ipso. Nos enĩ non
habemus uitã in nob̾ ipsis: s indõ

Expanded text:
filius hominis est. Etenim si Filius Dei, filius hominis est. Etenim si Filius Dei, Filius Dei maneret, et filius hominis non fieret, filios hominum non liberaret. Ipse qui fecerat hominem, factus est quod fecit, ne periret quod fecit. Sic autem factus est homo, ut maneret Filius Dei. Factus est enim homo suscipiendo quod non erat, non perdendo quod erat: manens Deus, factus est homo. Accepit te, non consumptus est in te. Talis ergo ad nos venit, Filius Dei filius hominis, faciens et factus, creator et creatus; creator matris, creatus ex matre: talis ad nos venit. Secundum id quod Filius Dei est, ait, Veniet hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei. Non dixit, Filii hominis: veritatem enim commendabat, in qua aequalis est Patri. Et qui audierint, vivent. Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit Filio vitam habere in semetipso: non participando, sed in semetipso. Nos enim non habemus vitam in nobis ipsis, sed in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
re. Qui ñ resurgit maĩa: malo suo resur¬
git in corꝑe. Qui resurgit in ania: re¬
surgit in corꝑe ad uitam. Qñ resurgit
in aĩa resurgit in corꝑe ad penã. Qua
ergo dñs commendauit nob̾ resur¬
rectionem istam animarũ. ad quã om̃s
debemus festinare: in qua laborare ut
ueremus: restabat ut comindaret nob̃
etiã resurrectionẽ corpoꝵ quȩ futura ẽ
infine scłi. S audite. quomͦ et ipsam
tui id ẽ infideles audient uocẽ filiidĩ.
id ẽ euangłm. et qui audierint id ẽ
qui obedierint. uiuent. id ẽ iustifica¬
buntur. et infideles iam non erunt:
Cũ gͦ dixisset hoc. qm̃ uidit docendos
nos eẽ. et de resurrectione carius non
sic relinquendos: secutus ẽ et ait. Si¬
cut eñi pat̾ habet uitam insemet ip¬
so: sic dedit filio habere uitã insemet¬
ipso. hoc adsuscitandas mñtes: hoc ad
uiuificandas m̃tes. Deinde adiecit.
Et potestatẽ dedit ei iudiciũ facere:
quia filius hominis ẽ. Iste filuis dĩ:

Expanded text:
n prius resurgit in anima, malo suo resurgit in corpore. Qui resurgit in anima, resurgit in corpore ad vitam: qui non resurgit in anima, resurgit in corpore ad poenam. Quia ergo Dominus commendavit nobis resurrectionem istam animarum, ad quam omnes debemus festinare, in qua laborare ut rveremus; restabat ut commendaret nobis etiam resurrectionem corporum, quae futura est in fine saeculi. Sed audite quomodo et ipsam tui, id est, ihfideles, audient vocem Filii Dei, id est, Evangelium; et qui audierint, id est, qui obedierint, vivent, id est, justificabuntur, et infideles jam non erunt: cum ergo hoc dixisset, quoniam vidit docendos nos esse et de resurrectione carnis, non sic relinquendos, secutus est et ait, Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso. Hoc ad suscitandas mentes, hoc ad vivificandas mentes. Deinde adjecit, Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam filius hominis est. Iste Filius Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
sola ẽ. Restat et corporis. Qui resur¬
git in anima: bono suo resurgit in
corpore. Non eñĩ om̃s qui resurgunt
inanima: om̃s resurrecturi st̃ incorpo¬
re. In anima inquã ñ om̃s resurgunt:
s qui credunt et obediunt: quia qui
audierint uiuent. Sient aũt ait
apłs: ñ om̃ium ẽ fides. Si gͦ ñ om̃iũ
ẽ fides: ñ om̃s resurgunt in anima.

Expanded text:
restat et corporis. Qui resurgit in anima, bono suo resurgit in corpore. Non enim omnes resurgunt in anima: omnes resurrecturi sunt in corpore. In anima, inquam, non omnes resurgunt: sed qui credunt et obediunt; quia qui audierint, vivent. Sicut autem ait Apostolus, Non omnium est fides . Si ergo non omnium est fides, non omnes resurgunt
Abbreviated transcription (Latin):
dix isset discipulis suis accipite sp̃m
sc̃m. continuo subiecit. Si cui dimise¬
ritis peccata. dimittentur illi: Sicui
tenueritis. tenebuntur. Nam et illa
regeneratio. ubi fit om̃ium preteri¬
torũ remissio peccatoꝵ. in spũ sco fit:
dicente dño hisi quis renatus fuerit
ex aqua et sp̃u sco: non potest intro¬
ire in regnum dĩ. Sed aliud ẽ nasci
de sp̃u. aliud pasci de sp̃u Sicut ali¬
ud ẽ nasci de carne. quod fit cũ pa¬
rit mater. aliud ẽ pasci de carne. qͦd
fit cum lactat infantẽ. Ad hoc con¬
uersam ut cum uoluptate biberet.
unde natus ẽ ut uiueret: et inde ac¬
cipiat uuendi alimentũ. unde nas¬
cendi accepit initiũ. Primũ itaq
credentiũ benefui ẽ benignitas dĩ. in

Expanded text:
dixisset discipulis: Accipite spiritum sanctum, continuo subiecit: Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, teregeneratio, ubi fit omnium praeteritorum remissio peccatorum, in Spiritu sancto fit, dicente Domino, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei . Sed aliud est, nasci de Spiritu; aliud, pasci de Spiritu: sicut aliud est, nasci de carne, quod fit cum parit mater; aliud est, pasci de carne, quod fit cum lactat infantem, ad hoc conversum ut cum voluptate biberet, unde natus est ut viveret; ut inde accipiat vivendi alimentum, unde accepit nascendi initium. Primum itaque credendum beneficium est benignitatis Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
quod occurrit expediam. Alii quip¬
pe duo eu anglistȩ marcus et lucas
cũ de hac re loquerentur. non dixe¬
runt blasfemiã seu uerbũ: ut intel¬
ligeremus non omẽm blasfemiam
sed quandã. nec uerbũ om̃e. sed qͦd¬

Expanded text:
quod occurrerit expediam. alii quipquod occurrerit expediam. alii quippe duo euangelistae Marcus et Lucas, cum de hac re loquerentur, non dixerunt blasphemiam seu uerbum, ut intellegeremus non omnem blasphemiam, sed quandam, nec uerbum omne, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
quandã. Et cum audimus. qui dicit
uerbũ contra sp̃m sc̃m non remute¬
tur ei. non om̃e uerbũ sed quoddã
intelligere debemus. Nam et hoc
ipsum quod ait. sp̃s aũt blasfemid
non remitetur. utiq non om̃is sp̃s.¬
sed sp̃c blasfemiẽ. necesse ẽ intelli¬
gamus. Quod et si planus alibi nõ
diceret: quis tam uecors ẽẽt. ut ali¬
ud intelligeret: Sedm hanc regu¬
lam locutionis et illud accipitur:
nisi quis renatus fuerit ex aqua
xit ex aqua et sp̃u: om̃em spĩ
quisquã intelligere cogitur. Quo¬
circa. cũ audis. sp̃s aũt blasfemia
non remuittetur: sicut non om̃em spi¬
ritum: ita non om̃is sp̃s blasfemiã.
oportet accipias. Audire iam uel¬
non ẽ om̃e. quod si dictum fuerit
contra sp̃m sc̃m: non remutetur
neq in hoc seculo neq in futuro.
Iam et ego uellem dicere. quod in¬
tentissime expectatis audire. Sed to¬
lerate aliquantas maioris diligentiȩ
moras: donec adiuuante dño totum

Expanded text:
quamdam; et cum audimus, Qui dicit quamdam; et cum audimus, Qui dicit uerbum contra spiritum sanctum, non remittetur ei, non omne uerbum, sed quoddam intellegere debemus. nam et hoc ipsum quod ait: spiritus autem blasphemia non remittetur, utique non omnis sps sancti blasphemiam necesse est intelligamus. Quod etsi planius alibi non diceret, quis tam vecors esset, ut aliud intelligeret? Secundum hanc regulam locutionis, et illud accipitur: Nisi quis renatus fuerit ex aqua xit: ex aqua et spiritu, omnem spiritum quisquam intellegere cogitur. quocirca cum audis: spiritus autem blasphemia non remittetur, sicut non omnem spiritum, ita non omnem blasphemiam oportet accipias. Audire iam uelnon est omne — quod si dictum fuerit contra spiritum sanctum, non remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. iam et ego uellem dicere quod intentissime exspectatis audire; sed tolerate aliquantas maioris diligentiae moras, donec adiuuante domino totum
Abbreviated transcription (Latin):
rum exerceretur. In om̃i quippe co¬
pia scripturarũ sc̃arũ. pascimur aꝑ¬
tis: exercemur obscuris. Illic fames
pellitur: hic fastidium. Quia ergo
non ẽ dictum. peccatum nullum
haberent: non ꝑturbemur. cum pec¬
catores udeos etiam si dñs non ue¬
nisset agnoscimus. Sed tam̃ quia di¬
ctum ẽ. si non uenissem peccatum
non haberent. Inde necesse est. etiã¬
si non om̃e. aliquod tam̃ eos ex ad¬
uentu dñi quod non habebant con¬
traxisse peccatit. Illud ipsum ꝓfẽc¬
to ẽ. quod in p̃sentẽ sibiq loquentẽ
non crediderunt: eumq inimicum
deputantes qm̃ uera dicebat. in suꝑ
occiderunt. Hoc peccatũ tam mag¬
num et horrendum. si non uenisset
et locutus eis fuisset. peecatum utiq
non baberent. Sicut ergo ibi cum
audimuis peccatum non haberent.
non om̃e. sed aliquod peccatũ intelli¬
gimus: ita in hodierna lectione. cũ
audimus. sp̃s blasfemia non remit¬
tetur. non om̃em blasfemiam sed

Expanded text:
rum exerceretur. In omni quippe corum exerceretur. In omni quippe copia Scripturarum sanctarum pascimur apertis, exercemur obscuris: illic fames pellitur, hic fastidium. Quia ergo non est dictum, Peccatum nullum haberent; non perturbemur, cum peccatores Judaeos, etiamsi Dominus non venisset, agnoscimus. Sed tamen quia dictum est, Si non venissem, peccatum non haberent; inde necesse est, etiamsi non omne, aliquod tamen eos ex adventu Domini, quod non habebant, contraxisse peccatum. Illud ipsum profecto est, quod in praesentem sibique loquentem non crediderunt, eumque inimicum deputantes, quoniam vera dicebat, insuper occiderunt. Hoc peccatum tam magnum et horrendum, si non venisset et locutus eis fuisset, utique non haberent. Sicut ergo ibi cum audimus, Peccatum non haberent; non omne, sed aliquod peccatum intelligimus: ita in hodierna lectione cum audimus, Spiritus blasphemia non remittetur; non omnem blasphemiam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Sinon uenissem. et loquitus eis fuis¬
sem: peccatum non haberent. Neq
em̃ ita dictum ẽ. ut sine ullo om̃ino
peccato uellet incelligi futuros uide
nos quippe inuenit oneratosq pec¬
catis ꝓꝑter quod dicit. llenite ad
me om̃s qui laboratis. et onerati
estis. Uinde nisi sarcinis peccatorũ:
et transgressionibus legis: Qm̃sub
ueni uocare iustos sed peccatores.
quomͦ si non uenisset. peccatũ non
haberent: nisi quia sententia ista.
nec uniuersaliter nec particularit
sed indefinite ꝓnunciata. non om̃e
peccatum cogit intelligiᷤ sed plane
nisi aliquod peccatum intellexerimꝰ.
quod non haberent nisi xp̃s uenis¬
set. et locutus eis fuisset.: falsam qͦd
absit sententiam ẽẽ diceremus. Nõ
ergo ait. si non uenissem et locutus¬
eis fuissem. nullum peccatũ habereił.
ne ueritas m̃tiretur: nec rursus defi¬
nite dixit. si non uenissem et loquu¬
tus eis fuissem. quoddam peccatum
non haberent.: ne piũ studium pa¬

Expanded text:
si non uenissem et locutus eis fuissi non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. neque enim ita dictum est, ut sine ullo omniomnino vellet intelligi futuros fuissnos quippe invenit, oneratosque peccatis. Propter quod dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Unde, nisi sarcinis peccatorum et transgressionibus Legis? Quoniamveni vocare justos, sed peccatores ; quomodo, si non venisset, peccatum non haberent, nisi quia sententia ista nec universaliter nec particulariter, sed indefinite pronuntiata non omne peccatum cogit intelligi? Sed plane nisi aliquod peccatum intellexerimus, quod non haberent, nisi Christus venisset et locutus eis fuisset, falsam, quod absit, sententiam esse diceremus. Non ergo ait, Si non venissem et locutus fuissem eis, nullum peccatum haberent: ne Veritas mentiretur. Nec rursus definite dixit, Si non venissem et locutus fuissem eis, quoddam peccatum non haberent: ne pium studium pa
Abbreviated transcription (Latin):
mittetur.: Aut qui dixerit quale¬
cumq uerbũ contra spm scm̃. non
remittetur ei. neq in hoc scło neq
in futuro. Ex parte aũt id ẽ. parti¬
culariter ꝓnunciaretur: si diceretur
quedam blasfemia sp̃s. non renutte¬
tur. Quia gͦ nec uniuersaliter nec
particularit enunciata sentencia
e. non eni dictum ẽ om̃is blasfe¬
mia sp̃s. aut quȩdam blasfemia. sed
tantummͦ indefinite dictum ẽ. sp̃s
blasfemie non remitetur. nec dictũ
ẽ. qui dixerit quodcumq uerbum.
aut quidixerit quoddam uerbum.
sed indefinite: qui dixerit uerbũ. non
est necesse ut omnẽ blasfemiã. uł
om̃e uerbũ intelligamus: sed neces¬
se ẽ plane. ut quandam blasfemiam
et quoddam uerbũ uoluerit intelli¬
gi dñs. Quamuis id exprimere no¬
luerit. ut petendo. querendo. pulsan¬
do. si quid rects intellectus acceꝑi¬
mus. non uiliter habeamus. hoc
ut in anifestuis uideatis: illud ad¬
tendite. quod ait idem ipse . uideis.

Expanded text:
mittetur; aut, Qui dixerit qualemittetur; aut, Qui dixerit qualecumque verbum contra Spiritum sanctum, non remittetur ei, neque in hoc saeculo neque in futuro. Ex parte autem, id ei diceretur: "quaedam blasphemia in spiritu non remittetur". quia nec uniuersaliter ergo nec particulariter pronuntiata sententia est — non enim dictum est: "omnis blasphemia spiritus" aut: "quaedam blasphemia", sed tantummodo indefinite dictum est: spiritus blasphemia non remittetur; nec dictum est: "qui dixerit quodcumque uerbum" aut: "qui dixerit quoddam uerbum", sed indefinite: qui dixerit uerbum — non est necesse, ut omnem blasphemiam uel omne uerbum intellegamus, sed necesse est plane, ut quandam blasphemiam et quoddam uerbum uoluerit intellegi dominus, quamuis id exprimere noluerit, ut quaerendo, petendo, pulsando si quid recti intellectus acceperimus, non uiliter habeamus. Hoc ut manifestius uideatis, illud attendite quod ait idem ipse de Iudaeis:
Abbreviated transcription (Latin):
pe nos uoluit difficultate questionis:
non deciꝑe sententiȩ falsitate. Qua¬
propter non ẽ necesse. ut om̃em blas
femiam et om̃e uerbũ quod dicitur
contra sp̃m sc̃m. remissionem quisquã
existimet non babere. Sed necesse ẽ
plane. ut sit aliqua blasfemia et ali¬
quod uerbũ. quod si dicatur contra
spm̃ scm̃. nullam unquam ueniam
remissionemq mereatur. Quia si om¬
ne acceꝑimus: quisnam poterit sal¬
rimus: contradicimus saluatori. Est
et aliquod uerbũ: quod si dictum
fuerit contra sp̃m sc̃m. non remitte¬
tur. Quod sit aũt hoc uerbũ quęri
a nobis dñs uoluit. ideo non ex pres¬
sit. Queri in quam uoluit: non ne¬
gari. Solent eñi scripturȩ ita loqui:
ut quando aliquid sic dicitur. ut
neq ex toto neq ex parte dictum
difiniatur non sit necesse ut ex toto ÷¬
s fieri possit. ut ex parte non intelli¬
gatur. Ista ergo sententia ex toto
id ẽ uniuersalit̃ ꝓnunciaretur. si di¬
ceretur. om̃is blasfemia sp̃s non re¬

Expanded text:
pe nos uoluit difficultate quaestionis, non decipere sententiae falsitate. quapphemiam vel omne verbum quod dicitur contra Spiritum sanctum, remissionem quisquam existimet non habere: sed necesse est plane ut sit aliqua blasphemia et aliquod verbum, quod si dicatur contra Spiritum sanctum, nullam unquam veniam remissionemque mereatur. Quia si omne acceperimus, quisnam poterit salrimus, contradicimus Salvatori. Est et aliquod verbum, quod si dictum fuerit contra Spiritum sanctum, non remittetur. Quod sit autem hoc verbum, quaeri a nobis Dominus voluit; ideo non expressit. Quaeri, inquam, voluit, non negari. Solent enim Scripturae ita loqui, ut quando aliquid sic dicitur, ut neque ex toto neque ex parte dictum finiatur, non sit necesse ut ex toto fieri possit, ut et ex parte non intelligatur. Ista ergo sententia ex toto, id est, universaliter pronuntiaretur, si diceretur, Omnis blasphemia Spiritus non re
Abbreviated transcription (Latin):
cumq modo quisquã manducaue¬
sed certo quodã modo: quẽ modũ
utiq ipse uidebat. quando ista dice¬
bat. Sic igitur et in eo quod ait
qui blasfemauerit in sp̃m scm̃ nõ
habet remissionẽ in et̾nũ. non quo¬
cumq modo blasfemauerit reus erit
huiꝰ in remissibilis delicti: sed modo
quodã quẽ nos querere atq̃ intel¬
ugere uoluit. qui hanc sentenciã
modus uł potius inmoderatio. quȩ¬
namsit ista blasfemia. et quod
tum existimo ipse ordo postulat
ut dicamus: ur̃amq expectatio¬
nem tam du sed necessario deten¬
tam. non ulterus differamus. No¬
stis fr̃s bem̃i. in illa inuisibili et in¬
corruptibili trinitate quã fides
ur̃a et catholica eccła tenet et
p̃dicat. dm̃ patrem non sp̃s sc̃i pa¬
trem ẽẽ sed filii. et dm̃ filiũ non
luis filii ẽẽ sp̃m. sed patris et fi¬
lii  et hanc trinitatẽ quamuis ser¬
uata singularũ ꝓprietate et sub¬
sistentia ꝑsonarũ. tam̃ ꝓpt̃ ipsã

Expanded text:
ocumque modo quisquam manducaveocumque modo quisquam manducavehristus; sed certo quodam modo, quem modum utique ipse videbat, quando ista dicebat. Sic igitur et in eo quod ait, Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum, non habet remissionem in aeternum, non quocumque modo blasphemaverit, reus est hujus irremissibilis delicti; sed modo quodam, quem nos quaerere atque intelligere voluit, qui hanc sententiam modus, vel potius immoderatio, quaenam sit ista blasphemia, et quod ; jam, quantum existimo, ipse ordo postulat ut dicamus, vestramque exspectationem tamdiu, sed necessario detentam, non ulterius differamus. Nostis, charissimi, in illa invisibili et incorruptibili Trinitate, quam fides nostra et catholica Ecclesia tenet et praedicat, Deum Patrem non Spiritus sancti Patrem esse, sed Filii; et Deum Filium non lius esse Filii Spiritum, sed Patris et Filii. Et hanc Trinitatem, quamvis servata singularum proprietate et substantia personarum; tamen propter ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
in et̃num. non omnẽ sed quendam
blasfemantisi sp̃msc̃ĩn ĩtendebat rea¬
tum: quo quisquis fuerit obligatus.
nulla unquã remissione soluetur.
Iuud etiã quod ait. qui mandu
cat meã carnẽ et bibit meũ san¬
guinem. inme manet et ego in eo:
quomͦ intellecturi sumꝰ: Nunqͥd
etiã illos hic poterimus acciꝑe de
quib dicit apłs quod udicium
sibi manducent et bibant. cũ ip¬
sam carnẽ mandiicent. et bibant¬
ipsum sanguinẽ: Nunquid et ui¬
das magistri uenditor. et traditor
ĩp ius. quamuis primũ ipsũ mani¬
bus cius confectũ sacram̃tũ car¬
nis et sanguinis euis. cũ cȩteris
discipulis sicut aꝑtius lucas ęuan¬
głista declarat manducaret et bi¬
carnẽ illam manducant et sangui¬
nem bibunt. uł cũ manducauerint
et biberint apostatȩ funt: nun¬
manducandi illam carnẽ et biben¬
di sanguinẽ illũ: quo modo qui
manducauerit et biberit. in xp̃o
manet. et xp̃c in eo. Non ergo qͦ¬

Expanded text:
in aeternum, non omnem, sed quendam in aeternum, non omnem, sed quendam blasphemantis spiritum sanctum intendebat reatum, quo quisque fuerit obligatus, nulla umquam remissione soluetur. Illud etiam qcat meam carnem, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in eo , quomodo intellecturi sumus? Nunquid etiam illos hic poterimus accipere, de quibus dicit Apostolus, quod judicium sibi manducent et bibant, cum ipsam carnem manducent, et ipsum sanguinem bibant? Nunquid et Judas magistri venditor, et traditor ipsius, quamvis ipsum manibus ejus confectum sacramentum carnis et sanguinis ejus cum caeteris discipulis, sicut apertius Lucas evangelista declarat, manducaret et bicarnem illam manducant, et sanguinem bibunt, vel cum manducaverint et biberint apostatae fiunt, nunmanducandi illam carnem, et bibenillum sanguinem, quo modo qui manducaverit et biberit, in Christo manet, et Christus in eo. Non ergo qu
Abbreviated transcription (Latin):
nis modo ds̃ neminẽ temptare intel¬
ligendus ẽ. ne falsum sit illud quod
mus falsum euangłm ubi legimus¬
eum. ipse aũt sciebat quid ẽẽt factu¬
ruf. Est eñi temptatio adducens pec¬
catum. qua ds̃ neminẽ temptat. et
ẽ temptatio ꝓbans fidem. qua et
ds̃ temptare dignatur. Ita cum au¬
dimus qui blasfemauerit in sp̃m
sc̃m. non om̃e blasfemandi genus
debemus acciꝑe. sicut nec ibi om̃e
crediderit et baptizatus fuerit
saluus erit. non utiq intelligimꝰ
eo modo credentẽ quo et demones
credunt et contremiscunt. nec in eo
numero baptizatos. in quo symon
magus baptitari potuit. sed saluus
eẽ non potuit. Sicut gͦ cum diceret.
qui crediderit et baptiratus fuerit
saluus erit. non om̃s credentes et bap¬
tizatos sed quosdã intuebatur. in ea
scilicet constitutos fide. quȩ apło
distinguente ꝑ dilectionẽ oꝑatur:
Ita cum dixit qui blasfemauerit
in sp̃m sc̃m non habet remissionẽ

Expanded text:
nis modo deus neminem temtare intelnis modo deus neminem temtare intellegendus est, ne falsum sit illud quod mus falsum euangeum, ipse autem sciebat quid esset facturus . Est enim tentatio adducens peccatum, qua Deus neminem tentat: et est tentatio probans fidem, qua et Deus tentare dignatur. Ita cum audimus, Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum, non omne blasphemandi genus debemus accipere, sicut nec ibi omne crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit : non utique intelligimus eo modo credentem, quo et daemones credunt et contremiscunt , nec in eo numero baptizatos, in quo magus Simon baptizari potuit , sed salvus esse non potuit. Sicut ergo cum diceret, Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit, non omnes credentes et baptizatos, sed quosdam intuebatur; in ea scilicet constitutos fide, quae Apostolo distinguente, per dilectionem operatur : ita cum dixit, Qui blasphemaverit in spiritu sancto, non habet remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
femauerit. quomodo intelligo qͣn¬
dam blasfemiam ubi non legitur
blasfemia. Uel quoddam uerbum.
ubi non legitur uerbu: Sed tan¬
quam generaliter dici uidetur.
qui blasfemauerit: Huic contra¬
dictioni sic respondemꝰ: quia hic
etiam si diceretur qui blasfema¬
uerit quamcũq blasfemiã in sp̃m
scm̃. nichil eẽt cur aliquam blasfe¬
miam querenda putaremus: quan¬
do omnẽ intelligere deberemus.
Sed quia non potest om̃is intelli¬
gi. ne paganis. uideis. hereticis. om¬
niq hominũ generi. qui diuersis
errorib et contradictionib suis
blasfemant in sp̃m scm̃. spes remis¬
sionis si se correxerint auferatur:
restat utiq ut in eo quod scriptũ
ẽ. qui blasfemauerit in sp̃m sc̃im
non habere remissionẽ in ȩt̾̃num.
ille intelligatur qui non om̃imͦ.
sed eo modo blasfemauerit. ut ei nun¬
quam possit ignosci. Sicut eñi in eo
quod dictum ẽ. ds̃ neminem temp¬
tat. non om̃i sed quodam temptatio¬

Expanded text:
phemaverit, quomodo intelligo quaphemaverit, quomodo intelligo quamdam blasphemiam, ubi non legitur blasphemia; vel quoddam verbum, ubi non legitur verbum, sed tanquam generaliter dici videtur, Qui blasphemaverit? Huic contradictioni sic respondemus: Quia etiam hic si diceretur, Qui blasphemaverit quamcumque blasphemiam in Spiritum sanctum, nihil esset cur aliquam blasphemiam quaerendam putaremus, quando omnem intelligere deberemus: sed quia omnis non potest intelligi, ne Paganis, Judaeis, haereticis, omnique hominum generi, qui diversis erroribus et contradictionibus suis blasphemant in Spiritum sanctum, spes remissionis, si se correxerint, auferatur; restat utique ut in eo quod scriptum est: qui blasphemauerit in spiritum sanctum, non habet remissionem in aeternum, ille intellegatur qui non omni modo, sed eo modo blasphemauerit, ut ei numquam possit ignosci. Sicut enim in eo quod dictum est: deus neminem temtat, non omni, sed quodam temtatio
Abbreviated transcription (Latin):
id quod scđm matħm legitur: non
remittetur ei neq in hoc scło neq
infuturo: Aliis quippe uerbis. et
alio loquendi modo: eadem ipsa ẽ
expressa sententia. & quod ẽ apud
matħm. qui dixerit uerbũ contra
sp̃m sc̃m: ne aliud aliquid quã blas¬
femiam intelligeremus. planius alii
dixerunt. qui blasfemauerit in sp̃m
scm. Eadem tam̃ res ab om̃ibus di¬
cta ẽ: nec aliquis eorũ a loquentis
uoluntate discessit P ropter quam
intelligendam uerba dicuntur.
scribuntur. leguntur. audiuntur.
Sed ait aliquis. Ecce accepi et in¬
tellexi. Quia cum dicitur blasfe¬
mia nec exprimitur om̃is. aut quȩ¬
dam: potest quidẽm intelligi aut
om̃is: sed non ẽ necesse ut om̃is. Ni¬
si aũt quȩdam intelligatur. falsũ
ẽ quod dicitur: ita et uerbũ si non
dicatur om̃e. seu quoddam: non ẽ
necesse ut om̃e intelligatur. Sed
nisi quoddam fuerit intellectum:
nullo modo potest uerũ ẽẽ quod
dicitur. Sed ubi legitur qui blas¬

Expanded text:
id quod secundum Matthaeum legitur, Non id quod secundum Matthaeum legitur, Non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro? Aliis quippe verbis et alio loquendi modo eadem ipsa est expressa sententia. Et quod est apud Matthaeum, Qui dixerit verbum contra Spiritum sanctum, ne aliud aliquid quam blasphemiam intelligeremus planius alii dixerunt: Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum. Eadem tamen res ab omnibus dicta est: nec aliquis eorum a loquentis voluntate discessit, propter quam intelligendam verba dicuntur, scribuntur, leguntur, audiuntur.Sed ait aliquis: Ecce accepi et intellexi, quia cum dicitur blasphemia, nec exprimitur omnis aut quaedam, potest quaedam intelligi, aut omnis; sed non est necesse ut omnis; nisi autem quaedam intelligatur, falsum est quod dicitur: ita et verbum si non dicatur omne, seu quoddam, non est necesse ut omne intelligatur; sed nisi vel quoddam fuerit intellectum, nullo modo potest verum esse quod dicitur. Sed ubi legitur, Qui blas
Abbreviated transcription (Latin):
blasfemauerint: non remittetur illi.
Nunquid ꝓpt̃ nonnullã uerborũ
diuersitatem. receditur ab eiusdẽ
ueritate sententie: Nam neq alla
causa ẽ. cum euangłistȩ eadem ñ
eodẽ modo dicant. nisi ut inde dis¬
camus res uerbis non rebus uerba p̃¬
ponere. Nicbilq aliud in loquente
querere. nisi uoluntatẽ. ꝓpt̾ quã in¬
sinuandã uerba ꝓmuntur. Quid
eñi adrem interest. utrum dicatur
sp̃s blasfemia non remittetur. an
dicatur qui blasfemauerit in sp̃m
sc̃m non ei remittetur. nisi forte quod
eadem res aꝑtius isto modo quã illo
dicitur. Et alium euangłistam nõ
destruit alus. sed exponit᷑. Sp̃s aũt
blasfemia. clause dictum ẽ: quia ñ
Quomͦ potest dici sp̃s oratio. cum
sp̃u quisq orat. Unde dicit apłs.
Orabo sp̃u: orabo et m̃te. Cum uero
dictum ẽ. qui blasfemauerit in sp̃m
sc̃m: ille ambiguitates solute sunt.
Item quod scriptum ẽ. non habet
remissionẽ in eternũ. sed reus erit
eterni delicti. quid ẽ aluid quam

Expanded text:
blasphemaverit, non remittetur . Numquid propter nonnullam verborum diversitatem receditur ab ejusdem veritate sententiae? Nam neque alia causa est cur Evangelistae eadem non eodem modo dicant, nisi ut inde discamus res verbis, non rebus verba praeponere, nihilque aliud in loquente quaerere, nisi voluntatem, propter quam insinuandam verba promuntur. Quid enim ad rem interest, utrum dicatur, Spiritus blasphemia non remittetur; an dicatur, Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum, non ei remittetur? Nisi forte quod eadem res apertius isto modo quam illo dicitur, et alium evangelistam non destruit alius, sed exponit. Spiritus autem blasphemia, clause dictum est; quia noquomodo potest dici spiritus oratio, cum spiritu quisque orat. Unde dicit Apostolus: Orabo spiritu, orabo et mente . Cum vero dictum est, Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum, illae ambiguitates solutae sunt. Item quod scriptum est, Non habet remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti; quid est aliud, quam
Abbreviated transcription (Latin):
locuti: quia ꝑ linguas consociata ẽ
societas generis humani. Sic oporte¬
bat ꝑ linguas om̃ium gentiũ. signifi¬
cari istam societatẽ filiorũ dĩ. et m̃¬
brorũ xp̃i. futuram in om̃ib gentib:
ut quẽ admodũ tunc ille apparebat
accepisse sp̃m sc̃m. qui loquebatur
lingis om̃ium gentiũ: ita nunc ille
se agnoscat accepisse sp̃m sc̃m. qui
tenetur uinculo pacis eccłe. que dif¬
funditur in om̃ibus gentib Unde
dicit apłs. Studentes seruare uni¬
tatem sp̃s in iunculo pacis. Quod aũt
ipse sit sp̃s patris. ipse filius dicit.
de patre ꝓcedit. Et alio loco. Non
eñi uos estis qui loquimini: sed sp̃s
patris ur̃i qui loquitur in uobis
Quod uero ipse sit et sp̃s filii: apłs
dicit. Misit ds̃ sp̃m filii sui in corda
nr̃a. clamantẽ abba pat̾: hoc ẽ cla
mare facientẽ. Nos eñi clamamus.
sed in illo: id ẽ ipso diffundente ca¬
ritatẽ in cordib nr̃is: sine qua ina¬

Expanded text:
locuti, quia per linguas consociatio locuti, quia per linguas consociatio constat generis humani; et sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societa.tem filiorum dei et membrorum Christi futuram in omnibus gentibus, ut, quemadmodum tunc ille apparebat accepisse spiritum sanctum, qui loquebatur linguis omnium gentium, ita ille se nunc agnoscat accepisse spiritum sanctum, qui tenetur uinculo pacis ecclesiae, quae diffunditur in omnibus gentibus. unde dicit apostolus: studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. Quod autem ipse sit spiritus patris, ipse filius dicit: de patre procedit; et alio loco: non enim uos estis, qui loquimini, sed spiritus patris uestri, qui loquitur in uobis. quod uero ipse sit spiritus filii, apostolus dicit: misit deus spiritum filii sui in corda nostra clamantem: abba pater, hocmare facientem. Nos enim clamamus; sed in illo, id est, ipso diffundente charitatem in cordibus nostris, sine qua ina
Abbreviated transcription (Latin):
et peccata quia preter ȩccłam non di¬
mittuntur: in eo sp̃u dimitti oporte¬
bat. quo inunũ eccła congregatur.
Deniq si quẽꝗͣ extͣ eccłiã suoꝵ peniteat
peccatorũ. et huiꝰ tanti peccati quo
alienuse ab eccła dĩ cor inpenitens
habeat: quid ei prodest illa peniten¬
tia. cum isto solo uerbũ dicat con¬
tra sp̃m sc̃m. quo extraneus ẽ ab
ea in sp̃u scõ fiat remissio peccatorũ:
Quã remissionẽ cum triuitas faciat:
ꝑtinere. Ipse ẽ eni sp̃s ad optionis fili¬
orũ in quo clamamus abba pat̾. ut
ei possimus dicere. dimitte nobis de¬
bis.: de sp̃u quẽ dedit nobis. Ipse s sp̃s
testimoniũ reddit spũi nr̃o: quia su¬
mus filii dĩ. Ad ipsũ eñi ꝑtinet socie¬
tas: qua efficimur unũ corpus uni
ci filii dĩ. Unde scriptũ ẽ. Si qua gͥ
exhortacio in xp̃o: si quod solacuim
caritatis: si qua societas sp̃s. P ropter
hanc societatẽ. illi in quos primitus
uenit. linguis om̃uu gentiũ sunt

Expanded text:
et peccata, quia praeter Ecclesiam non diet peccata, quia praeter Ecclesiam non dimittuntur, in eo Spiritu dimitti oportebat, quo in unum Ecclesia congregatur. Denique si quemquam extra Ecclesiam suorum poeniteat peccatorum, et hujus tanti peccati quo alienum est ab Ecclesia Dei cor impoenitens habeat, quid ei prodest illa poenitentia cum isto solo, verbum dicat contra Spiritum sanctum, quo extraneus extraea in Spiritu sancto fiat remissio peccatorum? quam remissionem cum Trinitas faciat pertinere. Ipse enim est Spiritus adoptionis filiorum, in quo clamamus: « Abba, Pater, » ut ei possimus dicere, « dimitte nobis debis, de Spiritu suo, quem dedit nobis . Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quod sumus filii Dei . Ad ipsum enim pertinet societas, qua efficimur unum ci filii dei. unde scriptum est: si qua igitur exhortatio in Christo, si quod solacium caritatis, si qua societas spiritus. propter hanc societatem illi in quos primitus uenit linguis omnium gentium sunt
Abbreviated transcription (Latin):
innitentes. illud opus tam̃ tanti mi¬
quis abnuat: Sic eñi et solum filiũ
uerissime dicimus ipsam suscepisse
carnẽ. non patrẽ aut sp̃m sc̃m: et ta¬
men hanc incarnationẽ ad solũ fili¬
um ꝑtinentẽ. quisquis negat cooꝑatũ
patrẽ aut spm sc̃m: non recte sapit.
Item dicimus nec patrẽ nec filiũ. sed
solũ sp̃m sc̃m et in columbȩ specie
et inliguis uelud igneis apparuisse:
et dedisse ꝓnunciare illis in quos ue¬
nerat multis et uariis linguis magna¬
et uerbi unigeniti separare non pos¬
sumus. Ita singłorũ quoq in trinita¬
te oꝑa. trinitas oꝑatur. unicuiq ope¬
ranti cooꝑantib duob. conueniente
in tribus. agendi concordia: non in
uno deficiente efficacia ꝑagendi.
atq illud adutoriũ tanquã hiuc
oꝑi non sufficiens assumebat: sed sp̃m
diuisũ insemet ipsũ. eo sp̃u congruebat
expelli. quẽ pat̾ et filius non diuisi
in semet ipsis communit̃ habent. Sic

Expanded text:
innitentes; illud tamen opus tanti miinnitentes; illud tamen opus tanti miquis abnuat? Sic enim et solum Filium verissime dicimus ipsam suscepisse carnem, non Patrem, aut Spiritum sanctum, et tamen hanc incarnationem ad solum Filium pertinentem, quisquis negat cooperatum Patrem, aut Spiritum, non recte sapit. Item dicimus nec Patrem, nec Filium, sed solum Spiritum sanctum et in columbae specie et in linguis velut igneis apparuisse, et sedisse, pronuntiasse illis, in quos venerat, multis et variis linguis magnaet Verbi unigeniti separare non possumus. Ita singulorum quoque in Trinitate opera Trinitas operatur, unicuique operanti cooperantibus duobus, conveniente in tribus agendi concordia, non in uno deficiente efficacia peragendi. atque illud adjutorium tanquam huic operi non sufficiens assumebat, sed Spiritum divisum in semetipsum eo Spiritu congruebat expelli, quem Pater et Filius non divisi in seme
Abbreviated transcription (Latin):
sint in illis oꝑib cooꝑati. sed homi
nes aquib legunitur multa facta mi¬
racula. et tam̃ anullo quȩ filius fecit:
pat̃ et filus: sed quia in his oꝑibus
non sunt multi sed unus sp̃s: et in
onabilit̾ et ueraciter dicitur patrẽ
dixisse non filiũ et sp̃m sc̃m̃: tu es
filius m̃s dilectus in quo michi com¬
placui. Sed hoc miraculũ de cȩlo so¬
nabilis uerbi. quamuis ad ꝑsonã pa¬
liũ et sp̃m scm non negamus. Neq
eñistunc filius carnẽ portans cũ ho¬
minibus conuersabatur int̾ra. ideo
non erat etiã insinu patris tanquã
unigenitũ uerbũ. quando illa de
nibe uox facta ẽ. ut sapient̃ et¬
sp̃aliter credi potest. dm̃ patrem oꝑati¬
onem uerboꝵ suoꝵ sonantium atq
transeuntiũ. asue. sapientiȩ suiq sp̃s
cooꝑatione separasse: eodẽ modo cum
rectissime dicamus non patrẽ nec sp̃m
sc̃m sed filiũ suꝑ mare ambulasse. cuiꝰ
unius caro erat. & plan te fluctibus

Expanded text:
sint in illis operibus cooperati, sesint in illis operibus cooperati, senes, a quibus leguntur multa facta miracula, et tamen a nullo quae Filius fecit: Pater et Filius; sed quia in his operibus non sint multi sed unus Spiritus, et in onabiliter et veraciter dicitur Patrem dixisse, non Filium et Spiritum sanctum, Tu es Filius meus dilectus, in quo complacui . Sed hoc miraculum de coelo sonabilis verbi, quamvis ad personam Palium et Spiritum sanctum non negamus. Neque enim quia tunc Filius carnem portans cum hominibus conversabatur in terra, ideo non erat etiam in sinu Patris tanquam unigenitum Verbum, quando illa de nube vox facta est; aut sapienteitaliter credi potest Deum Patrem operationem verborum suorum sonantium atque transeuntium a sua sapientia suique Spiritus cooperatione separasse. Eodem modo cum rectissime dicamus non Patrem, nec Spiritum sanctum, sed Filium, super mare ambulasse , cujus humus caro erat illa, et plantae fluctibus
Abbreviated transcription (Latin):
tur pat̾ et filius: cum in eis oꝑibus
commemorauerit et donationes cu¬
rationũ. et oꝑationes uirtutũ: ubi
ẽ utiq et expulsio demoniorũ.
Cũ uͦ adiungit et dicit. diuidens
ꝓpria unicuiq ꝓut uult. non ne
manifestat etiã scĩ sp̃s potestatẽ:
sed apatre et filio plane indiui¬
duã: Si gͦ hȩc ita dicuntur. ut
tam̃ inseparabilis intelligatur
oꝑatio trinitatis. ita ut cum oꝑatio
patris dicitur. non ea sine filio et
spũ sc̃o intelligatur oꝑari: et cũ
lio: satis notum ẽ recte credentib
uł etiã ut possunt intelligentib
&e illud ideo dictum ẽẽ de patre. ipse
facit oꝑa. quod ab illo sit origo etiã
oꝑum. aquo ẽ existentia cooꝑantiũ
ꝑsonarũ: quia et filuis de illo natꝰ
cedit de quo natus ẽ filuis. et cũ quo
illi commnunis ẽ idem sp̃f. Q illud
quod ait dñs. si oꝑa non fecissem in
eis quȩ nemo alius fecit. non ad pa¬
trem uł sp̃m retulisse. quod ei non

Expanded text:
retur Pater et Filius, cum in eis operibus retur Pater et Filius, cum in eis operibus commemoraverit et donationes curationum, et operationes virtutum, ubi est utique et expulsio daemoniorum. Cum vero adjungit et dicit, Dividens propria unicuique prout vult ; nonne manifestat etiam sancti Spiritus potestatem, sed a Patre et Filio plane individuam? Si ergo haec ita dicuntur, ut tamen inseparabilis intelligatur operatio Trinitatis; ita ut cum operatio Patris dicitur, non eam sine Filio et Spiritu sancto intelligatur operari; et cum lio, satis notum est recte credentibus, vel etiam ut possunt intelligentibus. Et illud ideo dictum est de Patre, ipse facit opera , quod ab illo sit origo etiam operum a quo est exsistentia cooperantium personarum: quia et Filius de illo natuscedit, de quo natus est Filius, et cum quo illi communis est idem Spiritus. Et illud quod ait Dominus: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit , non ad Patrem vel Spiritum retulisse, quod ei non