comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. uanas esodii. a ratri. et callimachi
fabulas sequitur: ut arcturum nominanꝰ
ex tremam stellarum septem. caudam urs
suspicetur: & quasi orion gladium teneat
amator insanus. Hȩc quippe astroꝵ nomina.
acultoribꝰ sapientiȩ carnalis inuenta sunt.
S scriptura sacra idcirco eisdem uocabu¬
lis utitur : ut res quas insinuare appeit.
noticia usitatȩ appellacionis. exprimantur.
Nam si astrͣoꝵ uellet ꝑ ignota nobis nomina
dicere. homo ꝓ quo hȩc eadem scriptura facta
est. nesciret ꝓculdubio quid audiret. Sic.gͦ.
insacro eloquio sapientes dei. sermonem tra
hunt a sapientibꝰ scli: sicut in eo ꝓutilitate
homnus uocem. inse humanȩ passionis ipse
conditor hominum sumit ds̃ ⁊ ut uidelice
quam ueniãt conspicit: nequaquam. post
quam aliquid fecerit pęuitendo resipiscit.
Qd gͦ. mirũ si sp̃ales uiri utunt᷑ uerbis carnalũ
qͣndo ipse inesfabił & creator omĩũ sp̃c. ut adin¬
tellectũ suũ carnẽ ꝑtrahat. inse ipso carmꝰser¬

Expanded text:
veritatis vanas Hesiodi, Arati, et Callimachi fabulas sequitur, ut Arcturum nominans, extremam stellarum septem, caudam ursae suspicetur, et quasi Orion gladium teneat, amator insanus. Haec quippe astrorum nomina a cultoribus sapientiae carnalis inventa sunt. Sed Scriptura sacra idcirco eisdem vocabulis utitur, ut res, quas insinuare appetit, notitia usitatae appellationis exprimantur. Nam si astra, quae vellet, per ignorata nobis nomina diceret; homo pro quo haec eadem Scriptura facta est, nesciret procul dubio, quid audiret. Sic igitur in sacro eloquio saphunt a sapientibus saeculi, sic nunc pro utilitate hominis vocem in se humanae passionis ipse conditor hominum sumit Deus, ut videlicetquam veniant conspicit, neququam aliquid fecerit poenitendo resipiscat. Quid ergo mirum si spiritales viri utuntur verbis carnalium, quando ipse ineffabilis et creator omnium Spiritus, ut ad intellectum suum carnem pertrahat, in se ipso carnis ser
Abbreviated transcription (Latin):
quis infirmoꝵ hominum tuis nutibus obsis¬
tat: cuius se formidim et uirtutes angeli¬
cȩ inclinant: Uel certe qm̃ cum curuamur
supiora non cernimus: erecti ẽẽnt illi subti¬
lissimi spc. si plene poteutiã eius maiestatis
attingerent. S qui orbem portant sub dõ
curui sunt: quia diumitatis eius celsitudi¬
nem quamuis subleuate uideant: nec uir¬
tutes tamen angłi ce comp̃hendunt. Quã
uir iustus p̃infirmitate non penetrans. sed
hanc ut cũq exsubiectis summoꝵ spũum
ministerii pensans: ad considationem se
ꝓpriam sollicita humilitate recolligit:
sibiq coram se p̃potestate suꝑnȩ magnitu¬

Expanded text:
Quis infirmorum hominum tuis nutibus obviQuis infirmorum hominum tuis nutibus obviat, cujus se fortitudini et virtutes angelicae inclinant? Vel certe, quoniam cum curvamur, superiora non cernimus: Erecti essent illi subtilissimi spiritus, si plene potentiam ejus majestatis attingerent. Sed qui orbem portant, sub Deo curvi sunt, quia divinitatis ejus celsitudinem quamvis sublevatae videant, nec virtutes tamen angelicae comprehendunt. Quam vir justus prae infirmitate non penetrans, sed hanc utcunque ex subjectis summorum spirituum ministeriis pensans, ad considerationem se propriam sollicita humilitate recolligit, sibique coram se prae potestate supernae magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
tina uidelicet lingua basis populi dr̃: qua
uidelicet ipse suꝑse popłm sustinet: qui ma̾
illius potentatus pondere fixus regit. Q uo
enim subiectoꝵ suoꝵ onera tolerat: eo qui¬
si suꝑ positam basis columpnam portat. Bu¬
iudea deserit᷑: atq ad diuinitati cultũ gemil̃
pncipes inclinantur: et dicat. Deus cuius re
sistere irȩ nemo potest: sub quo curuantur
qui portant orbem. Acsi aꝑte fateatur dicens.
& subiectos quondam districte deseris: et erec-¬
tas potestates gentium misericorditer flectis:¬
quamuis ꝑ hoc quod dicitur. sub quo curⁱant᷑
qui portant orbeni: possunt. et angelicȩ uir¬
tutes intelligi. Ipsi enim orbem portatit: qui
regendi inundi curas ad ministrant: paulo
atestante qui ait. Nonne om̃s sunt adminis¬
tratorii sp̃s inministerium nussi : ꝓpter eos qͥ
hereditatem capiunt salutis: dit. gͦ: ds̃ cuius
resistere uȩ nemo potest. sub quo curuantur
qui portant orbem: acsi humilitatem omnis
creature conspiciat ⁊ et treme factus dicat.

Expanded text:
tina videlicet lingua basis populi dicitur, quia videlicet ipse super se populum sustinet, qui motus illius potestatis pondere fixus regit. 301 Quo enim subjectorum suorum onera tolerat, eo quasi superpositam columnam basis portat. BJudaea deseritur, atque ad Divinitatis cultum gentium principes inclinantur, et dicat: Deus cujus irae nemo resistere potest, sub quo curvantur qui portant orbem. Ac si aperte fateatur dicens: Et subjectos quondam districte deseris, et erectas potestates gentium misericorditer flectisQuamvisper hoc quod dicitur, sub quo curvantur qui portant orbem, possunt et angelicae virtutes intelligi. Ipsae etenim orbem portant, quae regendi mundi curas administrant, Paulo attestante, qui ait: Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis ? Ait ergo: Deus cujus resistere irae nemo potest, sub quo curvantur qui portant orbem. Ac si humilitatem omnis creaturae conspiciat, et tremefactus dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
est. quia id circo aliquid sub signaculo clai¬
dimus: ut hoc cum tempus congruit. ad
didicimꝰ: quod uidea quȩ nunc deseritur
ad signũ fidei infine colligatur. Hinc nãq
yysaiam dicitur. Si fuerit numerꝰ filioꝵ
isri quasi aten& maris: reliquiȩ saluȩ fient.
hnc paulus ait. Donec plenitudo gentium
ntroiret: et sic om̃is isrł saluus fieret. Qui
gͥ. p̃dicatores suos nunc uidȩe oculis subtrahit.
s postmodum ostendit. quasi sub signaculo
sellas claisit: ut absconsis prius et post corus¬
cantibꝰ astroꝵ spiritalium radis. noctem sue
yfidiȩ. et nunc repulsa nonuideat: et timc
iluminata dephendat. Hinc est quod duo illi
ut adp̃dicationis usum infine reuocentur.

Expanded text:
est, quia idcirco aliquid sub sigillo clauest, quia idcirco aliquid sub sigillo claudimus, ut hoc cum tempus congruerit, ad didicimus, quod Judaea, quae nunc deseritur, ad sinum fidei in fine colligetur. Hinc namque per Isaiam dicitur: Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . Hinc Paulus ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Qui igitur praedicatores suos nunc Judaeae oculis subtrahit, sed postmodum ostendit, quasi sub signaculo stellas claudit, ut absconsi prius et post coruscantibus astrorum spiritualium radiis, noctem suae perfidiae et nunc repulsa non videat, et tunc illuminata deprehendat. Hinut ad praedicationis usum in fine revocentur.
Abbreviated transcription (Latin):
nem nobis uerȩ lucis aꝑint. ⁊ et uelitt stellę
die ut sol choruscant: cum ad contemplandã
internȩ daritatis patriam mentis nr̃ȩ aciem sud¬
leuant: et quasi stellȩ ino. cte resplendent:
quia et cum terrena agunt. offensurũ iam
iamq nr̃i oꝑis pedem: exemplo suȩ rectitu¬
dinis dirigunt. S quia expulsis p̾diatoribꝰ
non fiur. qui plebi uidaicȩ inꝑfidiȩ iuȩ nocte
remnanenti. uł claritatem contemplationis os
tendẽt: uł actiuȩ uitȩ lum̃ aperiret: ueritas
quippe quȩ hanc repulsa deseruit: subtracto
p̃dicationis lumine merito suȩ prauitatis ex¬
cecauit: recte dicitur. Qui p̾cipit soli et nõ
oritur: et stellas claudit quasi subsignadõ.
Oriri quippe ei solem noluit: aqua p̃dicantiũ
animũ diuertit. & quasi sub signado stellas
dausit: qui dum p̾dicatores suos ꝑ silentiũ
nitra semet ipsos retinuit: cęcis iniquoꝵ sen¬
sibꝰ. cȩleste lum̃ abscondit. Pensandum uero¬

Expanded text:
nem nobis verae lucis aperiunt; et velut stellae nem nobis verae lucis aperiunt; et velut stellae die ut sol coruscant, cum ad contemplandam internae claritatis patriam, mentis nostrae aciem sublevant; et quasi stellae in nocte resplendent, quia et cum terrena agunt, offensurum nostri operis pedem, exemplo suae rectitudinis dirigunt. Sed quia expulsis praedicatoribus, non fuit qui plebi Judaicae in perfidiae suae nocte remanenti, vel claritatem contemplatitenderet, vel activae vitae lumen aperiret veritas quippe, quae hanc repulsa deseruit, subtracto praedicationis lumine, merito suae pravitatis excaecavit, recte dicitur: Qui praecipit soli, et non oritur; et stellas claudit quasi sub signaculo. Oriri quippe ei solem noluit, a qua praedicantium animum divertit. Et quasi sub signaculo stellas clausit, qui dum praedicatores suos per silentium intra semetipsos retinuit, caecis iniquorum sensibus coeleste lumen abscondit.  Ve
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: quia subductis auidea apłis: nec ipsi ui¬
uere in ea ꝑmissi sunt. qui ab illa uitȩ p̾dica¬
tores expulerunt. Dignum quippe erat. ut ter¬
renam patriam subacti ꝑdent: cuius amore
nequa quam sunt ueriti: cęlestis patriȩ milites
impugnare. S expulsis scĩs doctoribꝰ iudea
funditus torpuit: et iusto udicantis examine.
merroris sui tenebras oculos mentis clausit. Un¬
de et adhuc subditur. Qui p̃cipit soli et non
oritur. & stellas claucdit quasi sub signaculo.
lliquando namq insacro eloquio solis nomine.
extremo quippe tempore sol quasi cilicinus sace
ostenditur: quia fulgens uita p̃dicantiũ ant
rȩꝓboꝵ oculos asꝑa & despecta. demonstrat᷑
Qui stellarum quoq claritate figurantur. qui
dum recta peccatoribꝰ predicant: tenebras
nr̃ȩ noctis illustrant. Unde ex subtractis p̃dica
sturitatẽ noctis irradiant: et plerumq insacto
eloquio. diei appellatione et̾na patria. noctis¬

Expanded text:
sunt, quia subductis a Judaea apostolis, nec ipsi visunt, quia subductis a Judaea apostolis, nec ipsi vivere in illa permissi sunt, qui ab illa vitae praedicatores expulerunt. Dignum quippe erat ut terrenam patriam subacti perderent, cujus amore nequaquam sunt veriti coelestis patriae milites impugnare. Sed expulsis sanctis doctoribus, Judaea funditus torpuit, et justo judicantis examine, in erroris tenebras oculos mentis clausit. Unde et adhuc subditur: « Qui praecipioritur, stellas claudit quasi sub signaculo. - Aliquando namque in sacro eloquio solis nomine cextremo quippe tempore sol quasi cilicinus saccus ostenditur, quia fulgens vita praedicantium, ante reproborum oculos aspera et despecta monstratur. Qui stellarum quoque claritate figurantur, quia dum recta peccatoribus praedicant, tenebras nostrae noctis illustrant. Unde et subtractis praedicscuritatem noctis irradiant; et plerumque in sacro eloquio diei appellatione aet
Abbreviated transcription (Latin):
trati sunt : qđ p̃dicationis lum̃ amiserunt. Exi¬
gentibꝰ quippe meritis. iusta animaduersione¬
ꝑcussi: tanto intelligentiȩ errore cȩcati sunt:
ut quod lucem ꝑdẽnt. hoc ẽẽ gaudium puta¬
rent. S repulsis apłis. ꝑromanum protinus
tis gentibꝰ sparsa dissipatur. Unde et montibꝰ¬
translatis recte subuingitur. Qui conmouet
t̾ram deloco suo: et columnȩ eius concucient᷑.
De loco suo quippe terra commota est: cum
plebs israbelitica de uidȩȩ finibꝰ euulsa. nimi¬
rum colla gentibꝰ subdidit: quia subdi actori
recusauit. Quȩ scilicet tr̃a. columnas habuit:
quia insacerdotes. et principes. legis doctoresatq
phariseos: riutura eius ꝑtinatiȩ structura sur¬
rexit. In iplis namq litterȩ edificium tenuit:
et tranquillitatis sue temꝑe. sacrifitioꝵ car¬
naliũ. quasi suꝑ impositȩ fabricȩ onera por¬
tauit.S translatis montibꝰ columnȩ concussȩ

Expanded text:
trati sunt, quod praedicationis lumen amiserunt. Exitrati sunt, quod praedicationis lumen amiserunt. Exigentibus quippe meritis, percussi, tanto intelligentiae errore caecati sunt, ut quod lucem perderent, hoc esse gaudium putarent. Sed, repulsis apostolis, per Romanum protinus tis gentibus sparsa dissipatur. Unde et translatis montibus, recte subjungitur: Qui commovet terram de loco suo et columnae ejus concutientur . De loco quippe suo terra commota est, cum plebs Israelitica de Judaeae finibus evulsa, colla gentibus subdidit, quae subdi auctori recusavit. Quae scilicet terra quondam columnas habuit, quia in sacerdotes et principes legis, doctores atque Pharisaeos, ruitura ejus pertinaciae structa surrexit. In ipsis namque litterae aedificium tenuit, et tranquillitatis suae tempore sacrificiorum carnalium, quasi superimpositae fabricae, onera portavit. Sed translatis montibus columnae concussae
Abbreviated transcription (Latin):
siggnatur: de quibꝰ ꝑ psalmistam dicitur. Susci¬
piant montes pacem populo tuo. Electi quip¬
pe p̃dicatores ȩt̃nȩ patriȩ uon imerito monteᷤ
uocantur: quia ꝑuitȩ suȩ celsitudinem. mia
terrarũ deserunt et cȩlo ꝓpinqui fiunt. Sed
montes ueritas transtulit: cum p̃dicatores scõs.
auidee obduratione subtraxit. Unde recte iterũ
ꝑpsalmistam dicitur. T̃ inusferentur montes in
cor maris. Incorde enim maris montes trans¬
iati sunt: cum p̃dicantes apli auideȩ ꝑfidra¬
repulsi. ad intellectum gentilium uenerunt.
Unde ipsi insius actibꝰ dicunt. Uobis oportebat
primum loqui uerbum dei: s quia repellitis
illud. et indignos uos iuidicatis ȩt̾nȩ uitȩ ⁊ ecce
conuertimur ad gentes.S hanc eandem tran¬
slationem montium. in ipsi nescierunt. qui in
dñi furore subuersi sunt: quia cum de suis fmibꝰ
hebrei apostolos pellerent: lucrum se fecisse arhi¬

Expanded text:
signatur de quibus per Psalmistam dicitur: Suscisignatur de quibus per Psalmistam dicitur: Suscipiant montes pacem populo tuo . Electi quippe praedicatores aeternae patriae non immerito montes vocantur, quia per vitae suae celsitudinem ima terrarum deserunt, et coelo propinqui fiunt. Sed montes Veritas transtulit, cum praedicatores sanctos a Judaeae obduratione subtraxit. Unde recte etiam per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris . In cor enim maris montes translati sunt cum praedicantes apostoli a Judaeae perfirepulsi, ad intellectum gentilium venerunt. Unde ipsi quoque in suis Actibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quia repeillud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Sed hanc eamdem translationem montium hi ipsi nescierunt, qui in Domini furore subversi sunt, quia cum de suis finibus Hebraei apostolos pellerent, lucrum se fecisse arbi
Abbreviated transcription (Latin):
deo dicimur: cum repugnare eius dispositioni¬
bꝰ conamur. Neq enim nr̃a infirmitas incomi¬
mutabili eus sententiȩ obuiat: s tam̃ quod
explere non ualet temptat. Nam sepe humana
infirmitas occulte ium dispositionis agnoscit :
et tam̃ hanc si nuitare ualeat appetit. Contra¬
tre satagit: s ipso se gladio contradictionis fran¬
git. Ordini interno ienititur: s suis uicta co¬
natibꝰ ligatur. Habere.ͦ. pacem resistens ñ
potest: quia dum suꝑbiam confusio sequitur:⁊
quod stulte ꝑculpam geritur. hoc inagentis
pena mirabiliter ordinatur. Sed uir sc̃s uir¬
tute ꝓpħici sp̃s plens: cum confusionem ge¬
neralit̾ humanȩ suꝑbuiȩ conspicit ÷ ad speciale
malum ꝓtinus plebis israheliticȩ oculos mentis
tendit: ut quȩ pęna elatos om̃s maneat. ex unsꝰ
gentis interitu ostendat. Nam repente subiun-¬
in quos subuertit infurore suo. Inscriptura scã
sepe montium nomine p̃dicantium altitudo¬

Expanded text:
Deo dicimur, cum repugnare ejus dispositioniDeo dicimur, cum repugnare ejus dispositionibus conamur. Neque enim nostra infirmitas incommutabili ejus sententiae obviat, sed tamen quod explere non valet tentat. Nam saepe humana infirmitas occulte vim dispositionis agnoscit, et tamen hanc si mutare valeat appetit. Contraire satagit, sed ipso se gladio contradictionis frangit. Ordini interno renititur, sed suis victa conatibus ligatur. Habere ergo pacem resistens non potest, quia dum superbiam confusio sequitur, quod stulte per culpam geritur, hoc in agentis poenam mirabiliter ordinatur. Sed vir sanctus, virtute prophetici spiritus plenus, cum confusionem generaliter humanae superbiae conspicit, ad speciale malum protinus plebis Israeliticae oculos mentis tendit, et quae poena elatos omnes maneat, ex unius gentis interitu ostendit. Nam repente subjunhi, quos subvertit in furore suo. - In Scriptura sacra saepe montium nomine, p
Abbreviated transcription (Latin):
Quis restitit ei ÷ et pacem habuit: Qui enĩ
sibimet conueniant ordinat. In quo gͦ. con¬
ditori resistitur. pacis conuentio dissipatur:
quia ordinata ẽẽ nequeunt. quȩ suꝑni modã¬
minis dispositionẽ ꝑdunt. Que enim subiec¬
ta deo intranquillitate ꝑsisterent: ipsa se.
sibi met dimissa confundunit. quia inse pacẽ
noninueniunt: eui uenienti. de fuꝑ in actore
contradicunt. Sie sũmus ille angłicus spc.
qui subiectꝰ deo inculmine stare potuisset.
semet ipsum repulsus patitur: quia ꝑnat᷑ce
lue inquietudinẽ foras uagatur. Sic primꝰ
humani generis parens. quia auctoris p̃cepto res¬
titit. carnis ꝓtinus contumeliam sensit. & quia
sub ẽẽ conditori ꝑ obȩdientiam noluit: sub semet¬
ipso ꝓstratus et pacem corporis amisit. Bene. gͦ.
dicitur. quis restitit ei & pacẽ habuit÷ quia ꝑ¬
uersa mens unde se contra auctorem erigit:
inde se insemetipsa confundit. Resistere autẽ

Expanded text:
Quis restitit ei, et pacem habuit? Quod pertQuis restitit ei, et pacem habuit? Quod pertsibimet conveniant ordinat. In quo ergo Conditori resistitur, pacis conventio dissipatur, quia ordinata esse nequeunt, quae superni moderaminis dispositionem perdunt. Quae enim subjecta Deo in tranquillitate persisterent, ipsa se sibimet dimissa confundunt, quia in se pacem non inveniunt, cui venienti desuper in auctore contradicunt. Sic summus ille angelicus spiritus, qui subjectus Deo in culmine stare posemetipsum repulsus patitur, quia per naturae suae inquietudinem foras vagatur. Sic primus humani generis parens, quia auctoris praecepto restitit, carnis protinus contumeliam sensit; et quia subesse conditori per obedientiam noluit, sub semetipso prostratus, et pacem corporis protinus amisit. Bene ergo dicitur: Quis restitit ei, et pacem habuit? quia perversa mens unde se contra auctorem erigit, inde se in semetipsa confundit. Resistere autem
Abbreviated transcription (Latin):
de bonȩ uitȩ ꝑceptione extollimur: hanc nos
nec nichuasse monstramus. S tunc uerus de¬
nã infirmitate concutimur: si quam sit inm̃¬
si potentia uiditis considando pensamus. Un
pientẽ dicimus: quem ipsam eẽ. sapient̃iam
scmus: & quid mirum quod fortem eẽ memo¬
rat:⁊ quem hanc ipsam eẽ fortitudinem nulbꝰ
ignorat: S sc̃s uir duobꝰ uerbis inlaude aue¬
toris ꝓlatis : aliquid nob intimat. unde nos
ad cognitionem nrãm trepidos reducat. Sapi¬
eus quippe ds̃ dicit᷑: quia occulta nr̃a subtilit̃
agnoscit. Et eẽ fortis ad iungit᷑: qͥa ualent᷑ cog¬
nita ꝑcutit. Nec falli gͦ a nob̾ qͥa sapiens: nec
uitari qͥa fortĩ ẽ. ualet. Nc̃ ut sapienꝰ om̃a inuisi¬
bił aspicit: tc̃ ut fortis sine ullo obstacło qͦs rẽp¬
bat punit. E hoc qͦqͦ hic forti sapientia ordinat. ut
humana menꝰ cũ contra auotorẽ se eleuat. ipsa
si sua elatione.. c̃ fundat. Unde et subditur.¬

Expanded text:
de bonae vitae perfectione extollimur, hanc nos de bonae vitae perfectione extollimur, hanc nos nec inchoasse monstramus. Sed tunc de nostra infirmitate verius concutimur, si quam sit immensa potentia judicis, considerando pensamus. Undpientem dicimus, quem ipsam esse sapientiam scimus? Et quid mirum quod fortem esse memorat, quem hanc ipsam esse fortitudinem nullus ignorat? Sed sanctus vir duobus verbis in laudem auctoris prolatis, aliquid nobis intimat, unde nos ad cognitionem nostram trepidos reducat. Sapiens quippe Deus dicitur, quia occulta nostra subtiliter agnoscit; et esse fortis adjungitur, quia valenter cognita percutit. Nec falli ergo a nobis, quia sapiens; nec vitari, quia fortis est, valet. Nunc ut sapiens omnia invisibilis aspicit, tunc ut fortis sine ullo obstaculo quos reprobat punit. Qui hoc quoque hic forti sapientia ordinat, ut humana mens cum contra auctorem se elevat, ipsa se sua elatione confundat. Unde et subditur
Abbreviated transcription (Latin):
regnum scẽ eccłiȩ uniuersitatis ꝑfectione soli¬
datur. Qina uͦ monas multiplicatꝰ indenariũ
dicitur: denariꝰ ꝑsemet ipsum ductus incente¬
uarium dilatatur: qui rursus ꝑdenarium duc¬
cus. inmillenarium tenditur: cum ab uno
incipunus. ut ad millenarium ueniamus: quid
hoc loco unuis appellatione nisi bene uiuendi
miciũ. quid millenarii num̾i ãplitudine. ni¬
si eiusdem bonȩ uite ꝑfectio designatur:
Cum deo autem contende est: non ei tribue¬
re. s sibi głam sue uirtutis arrogare. S sc̃s
iur conspiciat. quia et qui sũma iã doni ꝑcę¬
pit. si de acceptis extollitur. cuncta amittit:
et dicat. Si uoluerit contendẽ cum eo: non
poterit resondẽ ei unum ꝓmille. Qui enmm
cum auctore contendit. unum ꝓmuille respon¬
dere non sufficit: qr qͥ de ꝑfectione se erigit:
hab̾e se bene uiuendi nec uitium ostendit. Unũ
nãq ꝓmille respondere non possumꝰ: quia cum

Expanded text:
regnum sanctae Ecclesiae universitatis perfectione soliregnum sanctae Ecclesiae universitatis perfectione solidatur. Quia vero monas multiplicata in denarium ducitur, denarius per semetipsum ductus in centenarium dilatatur, qui rursus per denarium ductus in millenarium tenditur, cum ab uno incipimus, ut ad millenarium veniamus, quid hoc loco unius appellatione, nisi bene vivendi initium, quid millenarii numeri amplitudine nisi ejusdem bonae vitae perfectio designatur? Cum Deo autem contendere est non ei tribuere, sed sibi gloriam suae virtutis arrogare. Sed sanctus vir conspiciat quia et qui summa jam donpit, si de acceptis extollitur, cuncta quae acceperat amittit, et dicat: Si voluerit contendere cum eo, non poterit respondere ei unum pro mille. Qui enim cum auctore contendit, unum pro mille respondere non sufficit, quia qui de perfectione se erigit, habere se bene vivendi nec initium ostendit. Unum namque pro mille respondere non possumus, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
studium ꝓpriȩ defensionis calcat: atq au
et quod non iustificabitur homo compost &
compositus. amittit. quia quisqͥs se auctoribo¬
norum comparat. bono se quod accȩꝑat p̾uat
Qui enin accepta sibi bona arrogat: sius con¬
tra dñm donis pugnat. Uude. gͦ. despectꝰ en¬
git᷑: dignumẽ ut erectus inde destruat᷑. Sc̃s
autem uir quia omne uirtutis nr̃e merttum
eẽ uitium conspicit. si ab interno arbitre aistru¬
te iudicetur: recte subiungit. Siuoluertt¬
contendere cum eo: nõ poterit respondere ei¬
unum ꝓmille. Inscriptura sacra. millenarius
numerus ꝓ uniuersitate solet intelligi. Hincꝙ¬
enim psalmista ait. Uerbi qdđ mandauit inmil¬
le generationes : cum ꝓfecto constet. quod ab
ipso mundi exordio. usq ad redemptoris ad¬
uentum: ꝑ euangelistam non amplius quam
septuaguita et septẽ ꝓpagies numerantur. Qa
.g. inmillenario numero : nisi adꝓferendam
nouam sobolem ꝑfecta uniuersitas p̾sctȩ ge¬
Regnabunt cum eo mille annis: quia uidelice

Expanded text:
studium propriae defensionis calcat, atque auet quod non justificatur homo composituscompositus amittit, quia quisquis se auctori bonorum comparat, bono se quod acceperat privat. Qui enim accepta bona sibi arrogat, suis contra Deum donis pugnat. Unde ergo despectus erigitur, dignum est ut erectus inde destruatur. Sanctus autem vir, quia omne virtutis nostrae meritum esse vitium conspicit, si ab interno arbitro districte judicetur, recte subjungit: CAPUTcontendere cum eo, non poterit ei respondere unum pro mille. - In Scriptnumerus pro universitate solet intelligi. Hinc etenim Psalmista ait: Verbi quod mandavit in mille generationes ; cum profecto constet, quod ab ipso mundi exordio usque ad Redemptoris adventum, per evangelistam non amplius quam septuaginta et septem propagines numerentur . Quid ergo in millenario numero, nisi ad proferendam novam sobolem perfecta universitas praescitae geitur: Et regnabunt cum eo mille annis , quia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
diose se inpresentibꝰ construunt: repente ad
eRUerse mentes si semel ad
studium contrarietatis erup¬
int: siue prauum. seu rectũ ã
contradicentibꝰ audiant: ad¬
uersis hoc responsionibꝰ impug¬
nant: quia cum ꝑsona ꝑ contrarietatem
displicet: nec recta quȩ ꝓtulerit placent.
At contra lionoꝵ corda quibꝰ modium
non uenit ꝑsona. sod culpa: sic ꝑuersa diuidicãt:
ut recta quȩ dicuntur assumant. Discernendis
quippe contra dicentiũ sensibꝰ ȩquissimi arbi¬
tres resident: et sic male ꝓlata respiuint : ut
tam̃ approbent quȩ exueritate cognoscunt.
Solet namq inter spinarum multitudines:
etiã de frugis semine spica succrescere. Caute
.gͦ. manu oꝑantis agendum ẽ: ut dum spi¬
na tollitur. spica nutriatur: quatinus qui
studet eradicare quod pungit: nouerit ser¬
uare qđ reficit. Unde
et beatus iob. qr
baldathsuites recte ꝑ
inquisitionem
dixerat. nunquid dr̃
stipplantat u
hypochritas

Expanded text:
diose se in praesentibus construunt, repente ad diose se in praesentibus construunt, repente ad erversae mentes si semel ad studium contrarietatis eruperint, sive pravum, seu rectum quid a contradicentibus audiant, adversis hoc responsionibus impugnant, quia cum persona per contrarietatem displicet, nec recta quae protulerit placent. At contra bonorum corda, quibus in odium non venit persona, sed culpa, sic perversa dijudicant, ut recta quae dicuntur assumant. Discernendis quippe contradicentium sensibus aequissimi arbitri resident, et sic male prolata respuunt, ut tamen approbent quae ex veritate cognoscunt. Solet namque inter spinarum multitudinem, etiam de frugis semine spica succrescere. Cauta ergo manu operantis agendum est, ut dum spina tollitur, spica nutriatur, quatenus qui studet eradicare quod pungit, noverit servare quod reficit. Unde et beatus Job, quia Baldad Suhites recte per inquisitionem dixerat: Nunquid Deus supplantat juhypocritas
Abbreviated transcription (Latin):
ham incasulis habitat: quia habentem funda¬
m̃ta ciuitatẽ. quam supniis artifex construit.
expectat. Hinc est qđ iacob greges ouium
sequens. humiliter graditur: atq huic esau
obuiam ueniens. tumultu multiplicis comitatꝰ
eleuat᷑: quia nimirum et electi hic elationem
non habent: et mbonis carnis reꝓbi lȩti tum̃t.
Hinc ad ifrł dñs dicit. Si elegeris unũ de ppło
electꝰ. repente ut culmen
cgit: tria milia sibimet¬
equites elegit:
quia foras res Ltrugere sub ȩqualitate non
potãt : qđ in tus animus suꝑ cȩt̾os tume¬
bat. Quasi munitũ sibi diues ille tab̾nacułm
construxerat: qui dicebat. Anima habes mul¬
ta hona reposita mnannos multos: requiesce:
comede bibe et epulare. Sed quia eius tab̾na¬
culum inueritatis fundam̃to non subsistit: ilico
tunt abste. quȩ autem p̃parasti cuius erunt:
Bene ergo dicitur tab̾naculum impiorum non
subsistet: quia uitȩ fugientis amatores dum stu¬

Expanded text:
ham in casulis habitat , quia habentem fundaham in casulis habitat , quia habentem fundamenta civitatem, quam supernus artifex construxit, exspectat. Hinc est quod Jacob greges ovium sequens humiliter, graditur , atque huic Esau obviam veniens tumultu multiplicis comitatus elevatur, quia nimirum et electi hic elationem non habent, et in bonis carnis reprobi laeti tument. Hinc ad Israel Dominus dicit: Si elegeris unum de populelectus, repente ut culmen igit, tria millia sibimequites elegit, quia foras restringere sub aequalitate non poterat quod intus animus super caeteros tumebat. Quasi munitum sibi dives ille tabernaculum construxerat, qui dicebat: Anima, habes multa bona reposita in annos multos: requiesce, comede et bibe, et epulare . Sed quia ejus tabernaculum in veritatis fundamento non subsistit, illico tuam abs te; quae praeparasti, cujus erunt ? Bene ergo dicitur: Tabernaculum impiorum non subsistet, quia vitae fugientis amatores, dum stu
Abbreviated transcription (Latin):
quia necdum mentis ꝑfectione roboratus.
ueritatis claritate cognita. interra figere ta¬
bnaculum conatur. Iusti itaq hic se construere
negligunt: ubi ꝑegrinos se & ospites nouert̃.
Qui enim mꝓpriis gaudere desiderant:
eẽ inalieno felices recusant. In iusti autem
quanto longius abȩternȩ patriȩ hereditate
diuisi sunt: tanto interra altius fundam̃ta
cogitationis figunt. Hinc ẽ enĩ qđ ab ipso huma¬
ne conditionis exordio: melecta ꝓle enoch sep¬
timꝰ nascitur. hinc est qđ̃ cam primũ filium
enoch uocat: atque ex euis nomine ciuitatẽ
quã condidit appellat. E noch quippe: dedica¬
cio dicitur: Iniqui. gͦ. se inprimordiis dedicant:
quia mhac uita quȩ ante est. cordis radicem
plantant: ut hic aduotum floreant: & asequen¬
ti patria funditꝰ arescant. Iustꝰ. ui enoch. septi¬
mus oritur: quia eoꝵ uitȩ. festa dedicatio infi¬
ne seruat᷑. hinc ẽ. qđ attestante paulo. alrra¬

Expanded text:
quia necdum mentis perfectione roboratus, quia necdum mentis perfectione roboratus, veritatis claritate cognita, in terra figere tabernaculum conatur . Justi itaque hic se construere negligunt, ubi peregrinos se et hospites noverunt. Quia enim in propriis gaudere desiderant, esse in alieno felices recusant. Injusti autem quanto longius ab aeternae patriae haereditate divisi sunt, tanto in terra altius fundamenta cogitationis figunt. 288 Hinc est quod ab ipso humanae conditionis exordio, in electa prole Enoch septimus nascitur. Hinc est quod Cain primum filium Enoch vocat, atque ex ejus nomine civitatem quam condidit appellat . Enoch quippe dedicatio dicitur. Iniqui ergo se in primordiis dedicant, quia in hac vita, quae ante est, cordis radicem plantant, ut hic ad votum floreant, et a sequenti patria funditus arescant. Justis vero Enoch septimus oritur, quia eorum vitae festa dedicatio in fine servatur. Hinc est quod, attestante Paulo, Abra
Abbreviated transcription (Latin):
telo trucidati: terrenarum rerum aggerem .i
quem foras exquirendo multiplicant : hunc sẽꝑ
ti nec oblata bona hic ꝓmagno suscipiutit: nec
illata mala ualde ꝑtimescunt: sed cum bonis
presentibꝰ utuntur uentura mala metuunt ⁊ &
cum de malis p̃sentibꝰ gemunt: bonoꝵ sequen¬
tium amore consolantur. Sicq temporali refo¬
uentur subsidio: sicut uiator instabulo utitur
lecto. Pausat et recede festinat: quiescit corpore:
had aliud tendit m̃te. Nonnũ quã uͦ. et aduersa
ppeti. appetunt: initransitorus ꝓsꝑari refugiunt:
ne delectatione itineris apatriȩ ꝑuentione
sequestrentur: ne gressum cordis inuia ꝑegri¬
nationis figant : et quandoq ad conspectum
cęlesti e patriȩ Sine remuneratio¬
ne per ueniant. Gaudent despier
nec dolent se necessitatibi affli¬
gi. Qui ergo contra presentia se ad¬
uersa non muniunt quasi contra
estus & pluuias habere taberna¬
culum nolunt. nde etum
petrue iure reprehenditur

Expanded text:
telo trucidati, terrenarum rerum aggerem, telo trucidati, terrenarum rerum aggerem, quem foras exquirendo multiplicant, hunc semperti nec oblata bona hic pro magno suscipiunt, nec illata mala valde pertimescunt. Sed et cum bonis praesentibus utuntur, ventura mala metuuncum de malis praesentibus gemunt, bonorum sequentium amore consolantur. Sicque temporali refoventur subsidio, sicut viator in stabulo utitur lecto: pausat, et recedere festinat; quiescit corpore, sed ad aliud tendit mente. Nonnunquam vero et adversa perpeti appetunt, in transitoriis prosperari refugiunt, ne delectatione itineris a patriae perventione tardentur, ne gressum cordis in via peregrinationis figant, et quandoque ad conspectum coelestis patriae sine remuneratione perveniant. Gaudent despici, nec dolent se necessitatibus affligi. Qui ergo contra praesentia se adversa non muniunt, quasi contra aestus et pluvias habere tabernaculum nolunt. Unde et Petrus jure reprehenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
frigore defendatur. Quid itaq hoc loco tabna¬
culi nomine. nisi ȩdificatio terrene felicitatis
exprimitur: ꝑ quam suꝑ se reꝓbi casura mul¬
tiplicant ÷ ut se ap̃sentis uite necessitatibꝰ qͣli
ab estu et imbribꝰ defendant: Honoribꝰ namꝙ
cecrescere ambiunt: ne despecti iudeantur.
lerena aggregando ex agggerant: ne inopiȩ
frgore tabescant. Contempnunt curare quod
squit᷑: et tota nitentione satagunt. nequid in p̃¬
sentibꝰ desit. Student nomen dilatare ne late¬
ant & si cuncta ad desidium suppetant: muni¬
tos se mom̃bꝰ et felices putant. Ibi enggo. m̃tis ba¬
bitationem construunt: uͥbi ꝓculdubio tab̃na¬
cula fixerunt. Aduersa mmpacienter ꝑferiuit:
remisse inꝓsꝑis lȩtantur. Sola quȩ ad sunt co¬
gitant: nec ad affectum cȩlestis patriȩ ulla re¬
cordatione respirant. Gaudent si suppetant bona¬
tem extinguendo sepeliunt: quia secularis cuiȩ

Expanded text:
frigore defendatur. Quid itaque hoc loco tabernafrigore defendatur. Quid itaque hoc loco tabernaculi nomine, nisi aedificatio terrenae felicitatis exprimitur? Per quam super se casura multipab aestu et imbribus defendant? Honoribus namque excrescere ambiunt, ne despecti videantur. Terrena aggregando exaggerant, ne inopiae frigore tabescant. Contemnunt curare quod sequitur, et tota intentione satagunt ne quid in praesentibus desit. Student nomen dilatare, ne lateant; et si cuncta ad desiderium suppetant, munitos se in omnibus et felices putant. Ubi ergo 287 mentis habitationem construunt, ibi procul dubio tabernacula fixerunt. Adversa impatienter perferunt, remisse in prosperis laetantur. Sola quae adsunt cogitant, nec ad affectum coelestis patriae ulla recordatione respirant. Gaudent sitem exstinguendo sepeliunt, quia, saecularis curae
Abbreviated transcription (Latin):
nent : ꝓfecto dubium tionẽ. Sequit᷑. Qui¬
oderunt te: induentur confusione. Iustoꝵ
hostes inextremo examine confusio induet
quia cum transacta inala itdundare sibi ante
oculos mentis aspexerint: suus eos undiq depͥ¬
mens tratꝰ uertet. Adpęnã quippe tunc fac¬
toꝵ suoꝵ memoriã tolerant: qui nunc quasi
asensu rationis extranei. gaudentes peccant.
ibi uident. quantũ debuerunt fugere quod
amauerunt: ibi conspiciunt. quam lugubre
fueri. qđ nunc inculpa gratulantur. Tunt
animum reatus obnubilat: et recordationis
sue iaculis. ipsa se conscientia inpugnat. Quis
gͥ. digne penset. iniquoꝵ confusio quanta tuc
erit. quando et foris ȩt̾nus uidex cernit᷑ ÷ &
intꝰ ante oculos culpa uersatur:. Qui ad
hec idcirco ꝑueniunt: quia sola hic transe¬
untia dilexerunt. Unde apte mex subdit᷑. ẜ¬
tab̾nacułm impioꝵ non subsistet. Tabnacu¬
lum quippe construitur: ut ab estu ccrpus &

Expanded text:
nent, profecto dubium non est. Sequitunent, profecto dubium non est. Sequituoderunt te induantur confusione. - Justorum hostes in extremo examine confusio induit, quia cum transacta mala redundare sibi ante oculos mentis aspexerint, suus eos undique deprimens reatus vestit. Ad poenam quippe tunc factorum suorum memoriam tolerant, qui nunc quasi a sensu rationiIbi vident quantum debuerint fugere quod amaverunt, ibi conspiciunt quam lugubre fuerit quod nunc in culpa gratulantur. Tunc animum reatus obnubilat, et recordationis suae jaculis ipsa se conscientia impugnat. Quis igitur digne penset iniquorum confusio quanta tunc erit, quando et foris aeternus judex cernitur, et intus ante oculos culpa versatur? Qui ad haec idcirco perveniunt, quia sola hic transeuntia dilexerunt. Unde et apte mox subditTabernaculum impiorum non subsistet. - Tabernaculum quippe construitur, ut ab aestu corpus et
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ sine fine posterius regnat. Sic ꝑeuan¬
głm de marie sponso dicitur. & non cogno¬
int eam : donec peꝑit filium suum primo¬
genitũ ⁊ non qđ hanc post natiuitatẽ dĩ
cognou̾it. s qđ nequaquam illam contigit.
etiam cum conditoris sui matreͣ tẽ nescunt.
Nam qui eam contingete nequaquam
ualuit: postquã redemptionis nr̃ȩ ex etus
ut̾o celebrari misterium cognouit: de illo
ꝓfecto tempore necesse erat. ut euangelista
testimonium ferret: de quo ꝓpt̃ ioseph ig¬
norantiam dubitari potuisset. Sic itaq nunc
dicitur. ds̃ non ꝓiciet simplicem ÷ nec por¬
riget manum malignis: donec impleatur
risu os tuum. et labia tua iubilo: Acsi aꝑte
diceret᷑. Uitam simplictũ nec ante uidiciũ
deserit: et maliciosoꝵ m̃tes deserendo ꝑcu¬
tere. nec prius quam appareat p̃termittit.
Nam quia sine fine reꝓbos crtuciet: et electi
eius inꝑpetuum postquam apparuerit reg¬

Expanded text:
tibus sine fine et posterius regnat. Sic per Evantibus sine fine et posterius regnat. Sic per Evangelium de Mariae sponso dicitur: Et non cognovit eam, donec peperit filium suum primogenitum ; non quo hanc post nativitatem Domini cognoverit, sed quo nequaquam illam contigit, etiam cum conditoris sui matrem esse nescivit. Nam quia eam nequaquam valuit, postquam redemptionis nostrae ex ejus utero celebrari mysterium agnovit, de illo profecto tempore necesse erat ut evangelista testimonium ferret, de quo propter Joseph ignorantiam dubitari potuisset. Sic itaque nunc dicitur: Deus non projiciet simplicem, nec porriget manum malignis, donec impleatur risu os tuum, et labia tua jubilo. Ac si aperte diceretur: Vitam simplicium nec ante judicium deserit et malitiosorum mentes deserendo percutere, nec prius quam appareat praetermittit. Nam quia sine fine reprobos cruciet, et electi ejus in perpetuum postquam apparuerit reg
Abbreviated transcription (Latin):
iubilo: quia in illa et̾na patria cum iustoꝵ menᷤ
in exultatione rapitur:: lingua incantum lau¬
dis eleuatur. Qui qm̃ tantum uident. quantũ
dicere ñualent: in risu uibilant quia ñ explen¬
qđ om nipotens ds̃. eo usq malignos ñ suble¬
uat: quo usque electos suos inuibilationis
gaudia assumat ÷ acsi post apȩna eripiat. qͦs
ante inculpa deserens dampnat. s qđ hoc
nequaquam uelante iuditium faciat : cum
dubium hominib uidĩ possit anfiat. Nani
post electoꝵ suoꝵ iubilum. quia malignis
manum non porrigat: exipsa iam districio¬
ne ultimi examinis constat. Sic namq et ꝑ
psalmistam dicitur. Dixit domiinꝰ dño meo:
sede ad extris meis. donec ponam uinucos tuoᷤ.
scabellum pedũ tuoꝵ: non quod ad extris
feriens. eius potestati substernit: sed qđ in
et̾na cunctis beatitudine p̃sidit: et prius¬
quam rebellium suoꝵ corda conculcet ÷ in¬
qua nimirimm onstat: quia subiectis hos¬

Expanded text:
jubilo, quia in illa aeterna patria, cum justorum mens jubilo, quia in illa aeterna patria, cum justorum mens in exsultationem rapitur, lingua in cantum laudis elevatur. Qui quoniam tantum vident, quantum dicere non valent, in risu jubilant, quia non explenquo omnipotens Deus eousque malignos non sublevat, quousque electos suos in jubilationis gaudia assumat, ac si post a poena eripiat quos ante in culpa deserens damnat; sed quo hoc nequaquam vel ante 286 judicium faciat, cum dubium hominibus videri possit an fiat. Nam post electorum suorum jubilum, quia malignis manum non porrigat, ex ipsa jam districtione ultimi examinis constat. Sic namque et per Psalmistam dicisede a dextris meis: donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Non quod a dextris feriens, ejus potestati substernit, sed quod in aeterna cunctis beatitudine praesidet etiam priusquam rebellium suoqua nimirum constat quia subjectis hos
Abbreviated transcription (Latin):
tua iubilo. Os quippe iustoꝵ tunc risu reple¬
bitur: cum eoꝵ corda finitis ꝑegrinationis
fletibꝰ ȩt̾nȩ lȩticiȩ exultatione saciantur. De
hoc risu discipuł ueritas dixit. Mundus gu-
ur̃a uertetur ingaudium. & rursum. Uide¬
bo uos: et gaudebit cor ur̃m. et gaudium
urm̃ nemo tollet auobis. De hoc risu scẽ
ȩccłiȩ salomon ait. Ridebit indie nouissi¬
mo. De hoc iterum dicit. Timenti dñm:
bene erit. mextremis. Non autem tune
risus erit corꝑis: s risus cordis. Risus enim
nunc eorꝑis: de lascuuã est̃ dissolutionis.
Nam risus cordis. tunc delȩticia nascitur secu¬
ritatis. Cum.gͦ. electi om̃s implentur gaudio
manifestȩ contemplationis: quasi adhylaritatẽ
risus exiliunt. inore mentis. Iubilum uero dicimꝰ.
ctĩ tantã lȩticiam corde concipimus: quantam
sermonis efficatia non explemus: et tamen m̃tis
ex ultatio. hoc qđ sermone non explicat: uoce
sonat. B ene autẽ os risu impleri dicitur. labia

Expanded text:
termittit. Os quippe justorum tunc risu replebitur, cum eodem corda finitis peregrinationis fletibus, aeternae laetitiae exsultatione satiantur. De hoc risu discipulis Dominus dicit: « Mundus autem ra vertetur in gaudium . Et rursum: Videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo auferet a vobis . De hoc risu sanctae Ecclesiae Salomon ait: Ridebit in die novissimo . De hoc iterum dicitur: Timenti Dominum, bene erit in extremis . Non autem tunc risus erit corporis, sed risus cordis. Risus enim nunc corporis de lascivia dissolutionis, nam risus cordis tunc de laetitia nascetur securitatis. Cum ergo electi omnes implentur gaudio manifestae contemplationis, quasi ad hilaritatem risus exsiliunt in ore mentis. Jubilum vero dicimus, cum tantam laetitiam corde concipimus, quantam sermonis efficacia non explemus; et tamen mentis exsultatio hoc quod sermone non explicat voce sonat. Bene autem os risu impleri dicitur, labia
Abbreviated transcription (Latin):
bierit non intelligam. Ac si aꝑte deploret¬
dicens. Postquam sponte seiel oculos ꝑdids.
qm̃ quȩsite noctis cȩcitaten pacior: nec
ortum. iam nec occasum solis agnosco. & tam̃
homo qui infirmitatis pęna premitur. &
cecitatis suȩ caliginȩ grauatur: ad suꝑnȩ¬

Expanded text:
bierit, non intelligam. Sed quorbierit, non intelligam. Sed quordicens: Postquam semel sponte oculos perdidi, quoniam quaesitae noctis caecitatem patior, nec ortum jam, nec occasum solis agnosco. Et tamen homo qui infirmitatis poena premitur, et caecitatis suae caligine gravatur, ad supe
Abbreviated transcription (Latin):
tationis oculos. non nulla imꝓba & inmu¬
nda uersari: & tam̃ cum fatigant.
ista nec suꝑant: neqͣquã ꝑpollutionẽ
trucidant s phumilitatẽ seruant: ut¬
dũ infirmũ se animꝰ intẽptatione depre¬
hendit: totũ se ad diuinitatiᷤᷤ ad iutoriũ c̃fe¬
rat: & sui fiduciã funditꝰ amittat. Sicq fit. ut
inde altiꝰ dõ inhereat: unde se adõ ꝓfundiꝰ cecidis¬
se suspitabat Accessuꝰ gͥ. rcessuꝰq dĩ am̃te ñr̃a
minime cognoscitur: quo usq rerum
alternantium finis ignoratur ÷ & detemp¬
tatione in certum est: utrum ꝓbet antru¬
cidet: et dedonis nequaquam dep̃hendit᷑.
utrum hic desertos renuinerent ÷ an inuia
nutriant. ut ad patriam ꝑducant. homo
.gͦ. ab internis gaudũs semel pulsus: clau¬
sas contra se ianuas secreti spiritalis aspiciat:
atq ad semet ipsum foras ꝓ iectus intent᷑
gemat: t cecitatis suȩ dãpna c̃sidanꝰ dicat
Si uenerit adme non iudebo eum: & si a¬

Expanded text:
tationis oculos nonnulla improba et immutationis oculos nonnulla improba et immunda 298 versari? Et tamen cum fatigant ista, nec superant, nequaquam per pollutionem trucidant, sed per humilitatem servant, ut infirmum se animus in tentatione deprehendens, totum se ad Divinitatis adjutorium conferat, et sui fiduciam funditus amittat; sicque fit ut inde altius Deo inhaereat, unde se a Deo profundius cecidisse suspirabat. Accessus igitur recessusque Dei a mente nostra minime cognoscitur, quousque rerum alternantium finis ignoratur, quia et de tentatione incertum est utrum probet an trucidet, et de donis nequaquam deprehenditur utrum hic desertos remunerent, an in via nutriant, ut ad patriam perducant. Homo ergo ab internis gaudiis semel expulsus clausas contra se januas secreti spiritalis aspiciat, atque ad semetipsum foras projectus in gemat, et, caecitatis suae damna considerans, dicSi uenerit ad me, non uidebo eum, et si a
Abbreviated transcription (Latin):
ab internis gaudus genus humanum. exi¬
gente culpa mentis oculos ꝑdidit: et quo
meritoꝵ suoꝵ passibꝰ gradit᷑ nescit. Sepe
enim donum est. giẽ. quod iram deputat:
et sepe dumnȩ districtionis iraẽ: quod grãm
putat. Nam plerumq gr̃ãm estimat. dona uir¬
tutum : et tam̃ de eisdem donis elacius corruit.
Plerumq uelud iram metuit aduersa tempta¬
tionum: et tam̃ eisdeni temptationibꝰ p̃ssus aduir¬
tutum caucior custodiam surgit. Quis enim se
dõ ꝓpinquare non estimet. cum suꝑnis excres¬
cere muneribꝰ
magisteriũ ꝑcipit: uł ad
exercendã cu
rationũ gr̃ã. conualescite
Et tam̃ sepe
mens dũ deuirtutᷤᷤ suę se¬
curitate resoluit᷑: msidiante adusario inopinate cul¬
pę telo ꝑforat᷑: & inde dõ in ȩt̃num longe fit:
unde ei ad tempꝰ sine cautelȩ custodia propin
non deputet. cum post exꝑimentum mun¬
diciȩ lacessiri se carius temptationibꝰ uidet ÷¬
uionesta ad animum congeri. et ante cogi¬

Expanded text:
ab internis gaudiis genus humanum, exigente culpa, mentis oculos perdidit, et quo meritorum suorum passibus graditur nescit. Saepe enim donum gratiae est, quod iram deputat, et saepe divinae districtionis ira est, quod gratiam putat. Nam plerumque gratiam aestimat dona virtutum, et tamen eisdem donis elatus corruit. Plerumque velut iram metuit adversa tentationum; et tamen, eisdem tentationibus pressus, ad virtutum custodiam cautior exsurgit. Quis enim Deo se propinquare non aestimet cum supernis excrescere se muneribus magisterium percipit, vel ad exionis gratiam convalescit? Et tamen saepe mens, dum de virtutis suae securitate resolvitur, insidiante adversario, inopinatae culpae telo perforatur; et inde a Deo in aeternum longe fit, unde ei ad tempus sine cautelae custodia propinqnon deputet cum post experimentum munditiae lacessiri se carnis tentationibus videt, inhonesta ad animum congeri, et ante cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Quam redemptor ꝑdispensationis suȩ miste¬
rium ostensus. suꝑbientem deseruit: atq ad
cognitionis suȩ gratiam gentes uocauit. Un¬
de et apte mox subditur. Sub quo curuant᷑
qui portant orbem. Ipsi & enim orbem portan
qui curas p̃sentis seculi tolerant. Tantoꝵ
quippe pondera inus quisq sustinere com¬
pellitur : quantis in hoc mundo principat᷑
Unde et t̾̃rȩ princeps non in congrue. gi¬

Expanded text:
quam Redemptor per dispensationis suae mystequam Redemptor per dispensationis suae mysterium ostensus superbientem deseruit, atque ad cognitionis suae gratiam gentes vocavit. Unde et apte mox subditur: Sub quo curvantur qui portant orbem.  Rec. X. 25. Portanqui curas praesentis saeculi tolerant. Tantorum quippe pondera unusquisque sustinere compellitur, quantis in hoc mundo principatur. Unde et terrae princeps non incongrue Gr
Abbreviated transcription (Latin):
intercedere uititur. Unde et ꝑ semet ipsam
ueritas dicit. Orate ꝓꝑsequentibꝰ et calump¬
niantibꝰ uobis. & rursum. Cum stabitis ad
orandum : dimittite siquid habetis aduer¬
sus alterum. Cum uero patrum priorum
facta sacit eloquio describente euoluimus:
moysen. et samuelem ex orasse ꝓ ad uersantibꝰ
inuenimꝰ. Unus quippe eorum seinentis popi
ꝑsecutionem fugit: e tam̃ ꝓuita sui ꝑsecu¬
toris interuenit: alter ex principatu popli de¬
iectus. ipsis suis aduersariis dicit. Absit ame
hoc peccatum in dño: quo minus cessem ora¬
re ꝓ uob̃. Quid ẽ. gͦ. indifficultate dep̃candi
moysen & samuelem deducere ⁊ nisi aptius
indicare. quia eius tre neq illi si astaretit re¬
sisterent: qui id curo ꝓamicis interuenire ctꝰ
possent. quia apud himc intercedere et ꝓmi¬
ira restringitur. cum implacabiliter excitat᷑:
quod bene et ad specialẽ intellectum ducimꝰ
si eusdem plebis ifraheliticȩ dampna pensamꝰ.

Expanded text:
intercedere nititur. Unde et per semetipsam intercedere nititur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Et rursum: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus alterum . Cum vero patrum priorum facta sacro eloquio describente revolvimus, Moysen et Samuelem exorasse pro adversantibus invenimus. Unus quippe eorum saevientis populi persecutionem fugit, et tamen pro vita sui persecutoris intervenit; alter, ex principatu populi dejectus, ipsis suis adversariis dicit: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Quid est ergo in difficultate deprecandi Moysen et Samuelem deducere, nisi apertius indicare quia ejus irae neque illi si astarent obsisterent, qui idcirco pro amicis intervenire citius possent, quia apud hunc intercedere et pro iniira restringitur cum implacabiliter excitatur, Quod bene et ad specialem intellectum ducimus, si ejusdem plebis Israeliticae damna pensamus,