comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
III Quod sine caritate peccata redeant que
dimissa fuerant ꝓbat ꝑseriũi. cui ome de¬
bitũ dimiserat dñs suus. ex libro suꝑiori.
IIII De baptizando cui ꝑiculũ mortis immine¬
at & habeat inimicũ quem iniquissime
IIII Quod baptismus dĩ sit & eccłie. ubicũq

Expanded text:
 Quod sine caritate peccata redeant quae dimissa fuerant probat per seruum, cui omne debitum dimiserat dominus suus. CCIIII. 222. De baptizando cui periculum mortis immineat et habeat inimicum, quem iniquissime  Quod bapt
Abbreviated transcription (Latin):
e contrariis diffinitionib platonis atq
pͥorphyrii ĩ quib si ut̃q alteri cederet. aue¬
Quid ad uerã resurrectionis fidẽ utł plato
uellabeo. uel etiã uarro conferre potuerint.
si opiniones eorũ in unam sententiam cõ¬
De et̃na felicitate. ciuitatis dĩ sabbatoq ꝑ
Quomͦ dicat matheus centurionẽ ad dñm
accessisse pro puero suo. cũ lucas dicat qd̃
amicos ad eum miserit. habes ex libro de¬

Expanded text:
e contrariis definitionibus Platonis atque Porphyrii, in quibus si uterque alteri cederet, a ueQuid ad ueram resurrectionis fidem uel Plato uel Labeo uel etiam Varro conferre sibi potuerint, si opiniones eorum in unam conDe aeterna felicitate ciuitatis dei sabbatoque Quomodo dicat Matthaeus centurionem ad dominum accessisse pro puero suo, cum Lucas dicat quod amicos ad eum miserit. CLX. 176.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus & supiorem apłi sententiam
etiam alio mͦ intelligendã ex libro suꝑiori.
Exemplo abrahe cęlantis coniugẽ docet
ut quando habet homo qd faciat ñ tẽptet
dm̃. quia nec paulus fidẽ ꝑdiderat qͣndo
ꝑ murũ insporta dimissus est ut inimicoꝵ¬
n Qugd rerũ figurauerint quatuor uxores
uDe pecato dauid in uxore uriȩ. &lei ex¬
li U De salomonis primũ bonis postea malis¬
lix U De uituli capite cõbusto & in aquã spar

Expanded text:
 superiore sententia etiam alio modo intellegenda. in XXI. LVIII. Exemplo Abrahae celantis coniugem docet ut quando habet homo quod faciat non temtet deum, quia nec Paulus fidem perdiderat, quando per murum in sporta demissus est, ut inimico74. Quid rerum figurauerint quattuor uxores eccato Dauid in uxore Uri Cetthaei. LXII. 77. De Salomonis primum bonis, postea malis78. De uituli capite combusto et in aqu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod una eadẽq res ꝑsimilitudint̃ & in
bonam partem possit accipi. & in malam
De modis locutionũ quorũ cognitionẽ neces¬
sariam dic̃ scripturaꝵ obscuritatib dissol¬
uendis ex eodem libro .iii.¬
gendas scripturas studiosos dicit plurimũ
aduuari. ex libro suꝑiori dedocꝰtrina xͥana.iii.

Expanded text:
Quod una eademque res per similitudinem et in bonam partem possit accipi et in malam; De modis locutionum, quorum cognitionem necessariam dicit Scripturarum obscuritatibus dissolvendis, ex eodem libro. Sciagendas Scripturas studiosos dicit plurimum adjuvari; ex libro III de Doctrina Christiana. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
Contra sapientes mundi qui putant ter¬
rena hominũ corpora ad celeste habitacu¬
lum ñ posse transferri. ex eodẽ libro ⁊ iiii¬
De resurrectione earnis quam quidam
Quod ut mundus in xp̃m crederet uirtũs
fuerit diuine ñ ꝑsuasionis humane & de
romuli falsa diuinitate. ex libͦ ss̃.t .uii.
De miraculis que ut mundꝰ in xp̃m ere¬
deret facta sunt & fieri mundo c̾dentib ñ
An ad dominici corporis modũ om̃ium
mortuorũ resurrectura sint corpora. ex

Expanded text:
Contra sapientes mundi, qui putant terrena hominum corpora ad coeleste habitaculum non posse transferri, ex eodem libro XXIIDe resurrectione carnis, quam quidam Quod ut mundus in Christum crederet uirtutis fuerit diuinae, non persuasionis humanae; et de Romuli falsa diuinitate. CXLVIII. 164. De miraculis, quae ut mundus in Christum crederet facta sunt et fieri mundo credente non An ad dominici corporis modum omnium mortuorum resu
Abbreviated transcription (Latin):
De ꝑuicatia quoruindã. qui resurrectionẽ
carnii qua sciuit p̃dictum ẽ totus mundꝰ
Quomͦ porfitii diffinitio qua beatis animis¬
putat corpus om̃e fugiendum. ipsuis pla¬
tonis sententia destruatur. qui dic̃ sũ mũ
dm̃ dĩs ꝓmissis se ut nũ quã corporibus

Expanded text:
De peruicacia quorundam qui resurrectionem carnis, quam, sicut praedictum est, totus mundus Quomodo Porphyrii definitio, qua beatis animisputat corpus omne fugiendum, ipsius Platonis sententia destruatur, qui dicit summum deum dis promisisse ut numquam corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
Utrũ aliud sit anima aliud sꝑ̃c̃. an utͦq
nomine resuna uocetur. ex libro de origi¬
ne anime aduictorem uincentiũ scđo.
Quod antiquoᷤᷤ iustoᷤ capud xꝑ̃c uelut ma¬
num p̃miserit nasciturus. ex libro de ca¬
thetirandis rudibus.

Expanded text:
Utrum aliud sit anima, aliud spiritus, an utroque nomine res una vocetur? Ex libro de Origine animae ad Victorem Vincentium.Quod antiquos justos caput Christus velut manum praemiserit nasciturus; ex libro de Catechizandis rudibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ repugnẽt matheus & marcus lucȩ qui
dix̃. unũ eoꝵ insultasse. alterũ credidisse¬
Quod apud .iiͦii. eugłistas. inueniatur
decies cõmemoratũ dñm uisũ fuisse ab
hominib post resurrectionẽ. ex eodem libͦteio.

Expanded text:
n repugnent Matthaeus et Marcus Lucae, qui dixit unum eorum insultasse, alterum credidissQuod apud quattuor euangelistas inueniatur decies commemoratum dominum uisum esse ab hominibus post resurrectionem. CLXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
Quiomꝰ maths mateo congruat de uirga
quam scadm matheũ dic̃ dñs ñ ferendam. choaiii¬
scđm marcũ aũt. solam ferendã. ex co lib̾
de consensu euglistarum .ii.t.xix.
Quom̾ qd̾ matħs & marcus dicunt post
eues ser fartum. lucas dic̃ post dies octo. chax

Expanded text:
Quomodo Matthaeus Marco congruat de virga, quam secundum Matthaeum dicit Dominus non ferendam; secundum Marcum autem solam ferendam; ex eodem libro de Consensu evangelistarum II. Solet quod Matthaeus et Marcus dicunt: Post es factum; Lucas dicit, post octo; ex
Abbreviated transcription (Latin):
ex tensiora penarum tempora quã fuerĩt
De magnitudine p̃uaricationis primȩ ob
quam et̃na pena debeat᷑. qui extra grãm
Contra opinationẽ eoꝵ qui putant eri¬
minosis suppliciũ post mortem causa
De his qui eos ꝑmanent in catholica fide.
etiam si pessime uxerinttam̃ ꝓpt̃ fidĩ fun¬
dam̃tum saluandos esse de finiunt. ex li¬
spondeatur salus ꝑ ignis usturam. ex eodẽ¬
Contra eoꝵ ꝑsuasionẽ qui putant sibi ñ

Expanded text:
t De magnitudine praeuaricationis primae, ob quam aeterna poena debeatur eis qui extra gratiam Contra opinionem eorum qui putant criminosis supplicium post mortem causa De his qui eos qui permanent in catholica fide, etiam si pessime uixerint, tamen propter fidei fundamentum saluandos esse definiunt. CXLIquibus spondeatur salus per ignis usturam. CXntra eorum persuasionem qui putant sib
Abbreviated transcription (Latin):
exauI De alligatione. & solutione diaboli ex li¬
CIUUI Quid respondendum sit eis qui pitant
resurrectionẽ ad sola corpora. ñ etiam¬
ad animas ꝑtinere. primam in hac uita
resurrectionẽ fieri denegantes ex eodẽ libro¬
De gog & magog quos adꝑsequendam
eccłam dĩ solutus ꝓpe finem scłi diabolus

Expanded text:
143. De alligatione et solutione diaboli. 144. Quid respondendum sit eis qui putant resurrectionem ad sola corpora, non etiamad animas pertinere, primam in hac uita resurrectionem fieri denegantes. CXXVIDe Gog et Magog, quos ad persequendam ecclesiam dei solutus prope finem saeculi diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde potuerunt in cantatores ꝓducere ra¬
nas oe aquas in sanguinẽ uertete suã ubiq
factumerat. ex eodem libro exodi .t.xii
tem de induratione cordis pharaonis. ex e¬
Ute. ut ostendam inte uirtutem meã
ant ego ingrauaui cor pharaonis ex codẽ¬
Quod tollendo isrłite nicinis egyptiis
aurũ & cetera ñ fecer̃t furtun ex eodem¬
UII Non exauditt in quit uos pharao ut mul¬
Ds qua dringentis annis ñ adseruitutem sed
edpergrerdionem seminis habrahe iefc c¬
rendis ex eodem libro .⁊.xlu. abrahe rest
menti ex decalogi expositione ad ppłm.¬
cxuii
Item expositio decalogi ad popłm extra¬
ctatu de decem cordis psalterii.
na contra ex cusationem maritorũ ad ul¬
terantium. ex libro de ad ulterinis conui¬
gibus ad pollentiũ scđo.¬
lum contra uirorũ pessimã lib̃tatem de
fornicatione se excusare uolentiũ ex supra
scripto de decem cordis sermone.

Expanded text:
Unde potuerunt incantatores aquam in sanguinem vertere si jam utique factum erat; ex eodem libro Quoestitem de induratione cordis Pharaonis. Xs es, ut ostendam in te uirtutem meam. ait: ego tem de induratione cordis Pharaonis. XQuod tollendo Israhelitae a uicinis Aegyptiis aurum et cetera non fecerint furtum117. Non exaudiet, inquit, uos Pharao, ut mulDe quadringentis annis non ad servitutem, sed ad peregrinationem seminis Abrahae refrendis; ex eodem libro QuaestMENTl. EX DECALOGI EXPOSITIONE AD PCXVI. Item expositio Decalogi ad populum; ex tractatu de Decem chordis psalterii. ni contra excusationem maritorum adulterantium; ex libro de adulterinis Conjugibus ad Pollentium.lum: Contra virorum pessimam libertatem de fornicatione se excusare volentium; item ex eodem de Decem chordis sermone.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑna expectatio ẽ. Iam uͦ illud ex ligno
quod ñ apparet. qđ fixum occultatur
unde totum illud exurgit: ꝓfunditatẽ
significat gratuite grẽ. in quo multoꝵ
ingenia conteruntur id uestigare conã¬
tia. ut ad extremũ eiꝰ dicat᷑. O homo. tu
quis es qui respondeas dõ: Uiuent ergo
hocẽ humilium caritate flagrantium
ñ sua querentiũ. s scõrũ societate gau¬

Expanded text:
superna exspectatio est. iam uero illud ex ligno, superna exspectatio est. iam uero illud ex ligno, quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id uestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? uiuent ergo  saeculi, hoc est humilium caritate flagrantium, non sua quaerentium, sed sanctorum societate gau
Abbreviated transcription (Latin):
ciem contemplabit. Cuiꝰ sine fine qͥetũ
opuserit laudare quodamat. & a mare
quod laudat. De hinc consequent̃ dicit. Scite
etiam suꝑeminentẽ scientiam caritatis xp̃i:
ut impleamini in omnẽ plenitudinem dĩ
In hoc mysterio figura crucis ostenditur
Qui enim quia uoluit mortuis ẽ: quomͦ
uoluit mortuus ẽ. Non frustra igitur tale
genus mortis elegit: nisi ut in co quoq
latitudinis huiꝰ & longitudinis & alti¬
tudinis & ꝑfunditatis. magist̃ existeret.
Nã latitudoẽ in eo ligno quod transuersũ
desuꝑ figit᷑. Hoc ad bona oꝑa ꝑtinet:
quia ibi extendunt᷑ manus. Longitu¬
do. in eo quod ab ipso ligno usq ad trã
conspicuum ẽ. Ibi enim qͦd am modo sta¬
tur. idẽ. ꝑsistitur. & ꝑseuerat᷑: quod lon¬
ganimitati tribuit᷑. Altitudo ẽ in ea lig¬
ni parte. quȩ ab illo quod transuersum
figitur. sursũ uersus relinquit᷑. Hoc ẽ
ad caput crucifixi: quia bene spantiũ

Expanded text:
ciem contemplabitur, cujus sine fine quietum ciem contemplabitur, cujus sine fine quietum opus erit laudare quod amat, et amare quod laudat. De hinc hac consequenter dicit: Scire etiam supereminentem scientiam caritatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. In hoc mysterio figura crucis ostenditur. qui enim, quia uoluit, mortuus est, quo modo uoluit, mortuus est. non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi in eo quoque latitudinis huius et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. nam latitudo est in eo ligno, quod transuersum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. longitudo in eo, quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est; ibi enim quodam modo statur, id est persistitur et perseueratur, quod longanimitati tribuitur. altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo, quod transuersum figitur. sursum uad caput crucifixi, quia bene sperantium
Abbreviated transcription (Latin):
incõmune uͥ salus omiũ ẽ. consulẽtes.
Nam de ipso panc quotales saturantur.
quodam loco apłs dic̃. Uuus panis u¬
num corpus. multi sumus. Quid gͦ cõ¬
tia porrigitur usq ad diligendos ini¬
micos. Et longitudo. ut longanimita¬
te ꝓ hac latitudine molestie tolerent᷑.
& altitudo ut ꝑhis ct̃num. quod in
rale sꝑet᷑. Et ꝓfundum. uñ gratuita
grã dĩ scđm secretũ & abditũ uolimn¬
tatiꝰ eius existit Ibi enĩ radicati. ibifũ¬
dati sumus. Radicati. ꝓpt̾ agri cultu¬
ram. fundati ꝓpt̃ edificationẽ. que quĩ
ñẽ. abhomine. Dic̃ alio loco idem apłs.
Dĩ agricultura: dĩ edificatio estis. Hoc
totum agit᷑. cum in hac nr̃a ꝑegrinatione
fides ꝑdilectionẽ oꝑatur.: In futuro aut̃
scło ꝑfecta & plena caritas. sine ulla ia¬
lorum tolerantia. Non fide credit qđ ñ
uidet. nec spe desiderat qͦd ñ tenet: sed
in ȩt̃num ueritatis in cõmutabilẽ spe¬

Expanded text:
in commune, ubi salus omnium est, consulentes. in commune, ubi salus omnium est, consulentes. nam de ipso pane, quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comus beniuolentia porrigitur usque ad diligendos inimicos, et longitudo, ut longanimitate pro hac latitudine molestiae tolerentur, et altitudo, ut pro his aeternum quod in rale speretur; et profundum, unde gratuita gratia Dei secundum secretum et abditum voluntatis ejus existit. Ibi enim radicati, ibi fundati sumus; radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem. Quae quoniam non est ab homine dicit alio loco idem Apostolus: Dei agricultura estigitur cum in hac nostra peregrinatione fides per dilectionem operatur, in futuro autem saeculo perfecta et plena charitas, sine ulla malorum tolerantia, non fide credit quod non videt, nec spe desiderat quod non tenet, sed in aeternum veritatis incommutabilem spe
Abbreviated transcription (Latin):
quo omĩs pat̾nitas in celo & interra no¬
minatur. Queris cuius reigrã: Hoc su¬
pradixerat. ꝓpt̃ quod peto. ñ infirma¬
ri intribulationib meis ꝑuob̾. hoc gͦ
eis optat. ut ñ infirmentur intribula¬
tionibus apłi quas ꝑillis sustinebat:
ce ꝓpt̾ hoc genua flectebat ad patrem:
ꝓinde ñ infirmari unde illis sit Sequi
&e dicit. Ut det uob̾ scđm diuitias głe sue
iitutẽ corroborari ꝑsꝑm̃ eius. He sunt
duntie: de quib dicit. Daltitudo diuicia¬
rum. Abditas enim habent causas: uͥ
nullis meritis precedentib quid habemꝰ
quod ñ accipimus. Deinde sequit᷑: &
quid optet adiungit. In interiore inquit
homine. habitare xꝑ̃m ꝑfidem incordib
ur̃is. Hec ẽ uita cordiũ: qua uiumus
in scłm scłi ab intio fidĩ. usq ad finẽ
sp̃ci: ut incaritate inquit radicati et
fundati p̃ualeatis comp̃hende cũ om̃ib
scĩs. Istaẽ cõmunio cuiusdã diuine cę¬
lestisq rei publice. Hinc saturantur pa

Expanded text:
quo omnis paternitas in caelo et in terra nominatur. quaeris, cuius rei gratia? hoc supra dixerat: propter quod peto non infirmari in tribulationibus meis pro uobis. hoc ergo eis optat, ut non infirmentur in tribulationibus apostoli, quas pro illis sustinebat, et propter hoc genua flectebat ad patrem. proinde non infirmari unde illis sit sequitur et dicit: ut det uobis secundum diuitias gloriae suae uirtute corroborari per spiritum eius. hae sunt diuitiae, de quibus dicit: o altitudo diuitiarum abditas enim habent causas; ubi nullis meritis praecedentibus quid habemus quod non accepimus? deinde sequitur et quid oportet adiungit: in interiore, inquit, homine habitare Christum per fidem in cordibus uestris; haec est uita cordium, qua uiuimus in saeculum saeculi ab initio fidei usque ad finem speciei, ut in caritate, inquit, radicati et fundati praeualeatis comprehendere cum omnibus sanctis. ista est communio cuiusdam diuinae caelestisque reipublicae; hinc saturantur pau
Abbreviated transcription (Latin):
ferant᷑. s alia curatione sanent᷑. Uerũtũ
recte dicunt᷑ parentes uel quiciumq ma¬
iores. filios seu quoslibet paruulos ba¬
ptizatos. demoniorũ sacrilegio obligare
conantes. spiritalit homicide. Nam in
illis quidẽ int̃fectionẽ ñ faciunt: s qͣn¬
tum inipsis est int̾fectores fuint. Recte
illis dicitur. quando abhoc seclere ꝓhi¬
bentur. Nolite occidẽ paruulos uestros.
quia ille extingui pot̃.s quantũ in ipsis
ẽ ex tinctores eius merito dicunt᷑. qui sic
quarum sacram̃ta st̃ ñ haberent. om̃i¬
no sacram̃ta ñ eeñt. Ex hac aut̃ si mili¬
tudine plerumq iam ipsarũ rerũ noĩa
accipiunt.Dic̃ gͦ scdm qͦnclam modum. sacͣm¬

Expanded text:
ferantur, sed alia curatione sanentur. Verum tamen ferantur, sed alia curatione sanentur. Verum tamen recte dicuntur parentes uel quicumque maiores filios seu quoslibet paruulos baptizatos daemoniorum sacrilegio obligare conantes spiritaliter homicidae. nam in illis quidem interfectionem non faciunt, sed, quantum in ipsis est, interfectores fiunt. recte illis dicitur, quando ab hoc scelere prohibentur: nolite occidere paruulos uestros; quia ille extingui potest, sed, quantum in ipsis est, extinctores eius merito dicuntur, qui sicquarum sacramenta sno sacramenta non essent. Ex hac ipsa autem similitudine plerumque jam ipsarum rerum nomina accipiunt. Sicut ergo secundum quemdam modum sacram
Abbreviated transcription (Latin):
in paruulum maiores peccant. offerentes
eum atq obligare conantes demonum
sacrilegis iunculis: ñ ẽ anima utroꝵq
cominums ut etiam culꝑ ĩ possint habe cõmuẽ
Non enĩ sic communcat᷑ culpa ꝑalterius
uoluntatẽ: quẽ admodũ communicatur
inuicẽ nesciant: ꝑ quẽ sit utriusq grã
cõmunis. Non aũt pot̃ spc̃ hominis eẽ
& huiꝰ & illuis: ꝑquẽ pec cante altero &
altero ñ peceante. sit tam̃ culpa cõmunis.
ac ꝑhoc potest pariuilus semel exparẽ¬
tum carne generatus. dĩ spũ re generari:
ut ex illis obligatio contracta soluat᷑. Ñ
pot̃ aut̃ scinel dĩ spũ re generatus ex pa¬
rentum carne generari. ut obligatio que¬
solutaẽ iterum contrabat᷑: & idõ semel
ꝑceptã pariuilus xꝑĩ grãm ñ amittit. nisi
propͥa impictate. sietatis accessu tã malꝰ
cuaserit. Tunc enimetiam ꝓpria incipiet
haberc peccata: que ñ regeneratione au¬

Expanded text:
in paruulum maiores peccant offerentes in paruulum maiores peccant offerentes eum atque obligare conantes daemonum sacrilegis uinculis, non est anima utrorumque communis, ut etiam culpam possint habere communem. non enim sic communicatur culpa per alterius uoluntatem, quem ad modum communicatur inuicem nesciant. per quem sit utriusque gratia communis; non autem potest spiritus hominis esse et huius et illius, per quem peccante altero et altero non peccante sit tamen culpa communis. ac per hoc potest paruulus semel ex parentum carne generatus dei spiritu regenerari, ut ex illis obligatio contracta soluatur; non potest autem semel dei spiritu regeneratus ex parentum carne soluta est, iterum contrahatur; et ideo semel perceptam paruulus Christi gratiam non amittit nisi propria impietate, si aetatis accessu tam malus euaserit. tunc enim etiam propria incipiet habere peccata, quae non regeneratione au
Abbreviated transcription (Latin):
abeo qui genuit alt̃ effectus peccato alte¬
rius sine sua consensione ñ tenet᷑ obnoxiꝰ
Traxit gͦ reatum: quia unus erat cũ illo
a quo traxit. quando quod traxit admis¬
sumẽ. Non aut̃ trahit alter abaltero.: qͣn¬
dosua unoquoq ꝓpria uita uiuente.
iam ẽ unde dicatur. Anima quȩ pecca¬
ucrit ipsamorietur. Ut aũt possit regene¬
rari ꝑofficium uoluntatis alienȩ. cum
offertur consecranduᷤᷤ. facit hoc unusspc̃
ex quo regeneratur oblatus. Non enim scͥ¬
ptumẽ. nisi quis renatus fuerit ex paren¬
tum uoluntate. aut ex offerentiũ uel
ministrantiũ fide. s nisi quis renatus fu-¬
erit. ex aqua & sꝑũ scõ. Aqua igit᷑ ex hi¬
perans intrinsecus beneficium gr̃ȩ. soluẽs
iunculũ culpe. reconcilians bonũ na¬
ture: regenerant hominẽ inuno. xp̃o ex
uno adã generatũ. Regenerans gͦ sꝑ̃s
inmaiorib offerentib & pariiulo obla
uoluntas paruulo oblato. quando aut̃

Expanded text:
ab eo qui genuit alter effectus, peccato alteab eo qui genuit alter effectus, peccato alterius sine sua consensione non tenetur obnoxius. traxit ergo reatum, quia unus erat cum illo a quo traxit, quando quod traxit admissum est. non autem trahit alter ab altero, quando sua unoquoque propria uita uiuente. iam est unde dicatur: anima, quae peccauerit, ipsa morietur. Vt autem possit regenerari per officium uoluntatis alienae, cum offertur consecrandus, facit hoc unus spiritus, ex quo regeneratur oblatus. non enim scriptum est : "nisi quis renatus fuerit ex parentum uoluntate aut ex offerentium uel ministrantium fide", sed: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu. aqua igitur exhiperans intrinsecus beneficium gratiae, soluens uinculum culpae, reconcilians bonum naturae regenerant hominem in uno Christo, ex uno Adam generatum. regenerans ergo spiritus in maioribus offerentibus et paruulo oblatuoluntas paruulo oblato. quando autem
Abbreviated transcription (Latin):
trum parentes baptizatis paruu¬
lis suis noceant. cum eos
de moniorum sacrificiis sanare conãt᷑:
& si ñ nocent. quomͦ eis ꝓsit cum bapti¬
zantur parentum fides. quorum eis ñ
potest obeẽ ꝑfidia uͥ respondeo tantã
illius sacramenti. hoc ẽ baptisini salu¬
taris. esse uirtutem in scã compage
corporis xp̃i. ut semel generatus ꝑaliorum
carnalẽ uoluptatẽ. cum semel gregenera¬
tus fuerit ꝑaliorum spĩtalem uoluntatem.
deinceps ñ posset uinculo aliene iniquita¬
tis obstringi: cui nulla sua uoluntate con¬
sentit. Et anima enim patris mea ẽ inqͥt:
& anima filui mea ẽ. Anima que pecca¬
uerit. ipsa morietur. Non aut̃ peccati¬
psa cũ parentes ei omĩno nescienti. uel qͥli¬
bet alius adhibet sacrilegia demoniorũ:
s idõ exadam traxit quod sacram̃ti illiꝰ
grã solueret᷑: quia ñdum erat anima se¬
paratim uiuens. idẽ. altera anima de qua
diceretur. & anima patris mea ẽ. & anima
filii mea ẽ. Iamitaq cum hõ inscipsoẽ

Expanded text:
trum parentes baptizatis paruulis suis noceant, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur, et, si non nocent, quo modo eis prosit, cum baptizantur, parentum fides, quorum eis non potest obesse perfidia. ubi respondeo tantam illius sacramenti, hoc est baptismi salutaris esse uirtutem in sancta compage corporis Christi, ut semel generatus per aliorum carnalem uoluptatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem uoluntdeinceps non possit vinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua voluntate consentit. Et anima enim patris mea est, inquit, et anima filii mea est: anima quae peccaverit ipsa morietur. Non autem peccat ipsa, cum parentes ei omnino nescienti vel quilibet alius adhibet sacrilegia daemoniorum. Sed ideo ex Adam traxit quod sacramenti illius gratia solveretur, quia nondum erat anima separatim vivens, id est altera anima de qua diceretur: Et anima patris mea est, et anima filii mea est. iam itaque, cum homo in se ipso est
Abbreviated transcription (Latin):
dempnationẽ. de qͦ condempnatione
sunt: ita &e ꝑunius iustificationẽ in õs
homines ad iustificationem uite. & hic
om̃s dixit & ibi: ñ quia om̃s homines
ueniunt ad grãm ustificationis .xͥ. cũ tã
multi alienati ab illa in ec̃num moriant᷑.
s quia om̃s qui renascuntur iniustifica
in illa generatione pret adam: nemo in
eosdem aut̃ om̃s etiam mulcos postea di¬
eit. ad iungens. sicut enim ꝑ in obedientiã
unius hominis peccatores constituti st̃
multi. sic & ꝑunius hominis obȩdientiã
iusti constituunt᷑ multi: qui multi. nͥ quos
iam pauloante om̃s dixerat: uide quem¬
ad modũ cõm̃dat unum & unũ. idest
adam & xꝑ̃m. illũ ad condempnationem.
hunc adiustificationẽ. cum tanto post
adam uenerit. xp̃c incarne: ut sciamus
antiquos iustos quicũq eẽ potuerunt
ñ nͥ ꝑeandem fidẽ lib̾atos ꝑquam lib̾am̃.
& nos. fidem scilicet in carnationis xꝑ̃i q̃

Expanded text:
demnationem, de qua condemnatione demnationem, de qua condemnatione sunt — ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. et hic omnes dixit et ibi, non quia omnes homines ueniunt ad gratiam iustificationis Christi, cum tam multi alienati ab illa in aeternum moriantur, sed quia omnes, qui renascuntur in iustificain illa generatione, praeter Adam; nemo in Eosdem autem omnes etiam multos postea dicit, adjungens: Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, sic et per unius hominis oboedientiam iusti constituentur multi. qui multi, nisi quos iam paulo ante omnes dixerat? Vide, quemadmodum commendat unum et unum, id est Adam et Christum, illum ad condemnationem, hunc ad iustificationem, cum tanto post Adam uenerit Christus in carne, ut sciamus antiquos iustos, quicumque esse potuerunt, non nisi per eandem fidem liberatos, per quam liberamur et nos, fidem scilicet incarnationis Chris.ti, quae
Abbreviated transcription (Latin):
generatio uno delicto obligat quod est
&x acdãita ista regeneratio uinum delictum
soluit quod est exadam. S illi qui dem
gnationi sufficit ad condempnationem
unius delicti conexio. quicquid enĩ poste¬
a homines ex malis sius oꝑib addunt.
ñ ꝑtinent ad illam generationẽ. s ad hu¬
manã conũsationẽ. Huic aut regñatio¬
m ñ sufficit illud delictũ tantũmͦ solue.
quod exadam trahitur: s quicquid eti
am postea exiniquis oꝑib humane con¬
uersationis accedit. Idõ iudiciũ exuno
incondempnationẽ: grã aũt ex multis
delictis inuistificationẽ. Si enim obuniꝰ
delictũ mors regnauit ꝑunũ. aquo de¬
licto pariuili ꝑbaptismum ex piantur.
multo magis qui habundantiã gratie
& iustitie accipiunt in uitam regna bt̃¬
uitam regnabt̃: quia et̃nȩ uite regnum
erit. Mors aut̃ in eis temporalit tran¬
sit: non inet̾nũ regnabit. Itaq sicuit ꝑ
unius delictũ in om̃s homines ad cõ¬

Expanded text:
generatio uno delicto obligat, quod est generatio uno delicto obligat, quod est ex Adam, ita ista regeneratio unum delictum solum solvit, quod est ex Adam. Sed illi quidem generationi sufficit ad condemnatiunius delicti conexio — quicquid enim postea homines ex malis suis operibus addunt, non pertinet ad illam generationem sed ad humanam conuersationem —, huic autem regenerationi non sufficit illud delictum tantum modo soluere, quod ex Adam trahitur, sed quicqam postea ex iniquis operibus humanae conuersationis accedit. ideo iudicium ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in iustificationem. Si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, a quo delicto paruuli per baptismum expiantur, multo magis qui abundantiam gratiae et iustitiae accipiunt, in uita regnabuita regnabunt, quia aeternae uitae regnum erit, mors autem in eis temporaliter transit, non in aeternum regnabit. itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad con
Abbreviated transcription (Latin):
bene intelligitur in eo quod dixit sẽs
iohannes. Si cor nr̃m nos ñ rep̃hendat
fiduciã habeamus ad dm̃: & quecũq
petierimus accipiemus abeo. Hoc eñi
uidetur isto loco ammonuisse ne cor
rep̃hendat: hoc ẽ ne forte cum ceꝑimus
dicere dimitte nob̾ sicut & nos dinit¬
timus. conpungamur non facere quod
dicimus: aut etiam ñ audeamus dice¬
re quod non faciamus: & fiduciam pe¬
tendi amittamus. cec x De eo quod ant
apis. uidicium exiuii in condempnatie¬
nem. Exepitola responsionIs AC
ultahi larii.
dicio & ingr̃a qͦd attinet ad u¬
Anum &e multa delicta una fa¬
Demq sit ratio: dicant isti nob̾ quall
iudiciũ dixerit ex uno delicto duce ĩ co¬
dempnationẽ. grãm uero ex multis deli¬
ctis iniustificationẽ: aut acquiescans
idõ sic ẽẽ dictum quia in hac eausa du¬
o consticuunt᷑ homines. adam exqus
sbsistit generatio carnalis. Et xp̃s ex quo
mo iste aut̃ & ds & homo: ñ quomͦ illa

Expanded text:
bene intellegitur in eo quod dixit sanctus bene intellegitur in eo quod dixit sanctus Iohannes: si cor nostrum nos non reprehendat, fiduciam habemus ad deum, et quaecumque petierimus, accipiemus ab eo. hoc enim uidetur isto loco admonuisse, ne cor reprehendat; hoc est, ne forte cum coeperimus dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, compungamur non facere quod dicimus, aut etiam non audeamus dicere quod non faciamus, et fiduciam petendi amittamus. CAPUT CCCIII. De eo quod ait Apostolus: Judicium ex uno in condemnationem; ex epistola Responsionis ad consulta Hilarii. judicio et in gratia, quod attinet ad unum et multa delicta una eademque sit ratio, dicant isti nobis quare judicium dixerit ex uno delicto ducere in condemnationem, gratiam vero ex multis delictis in justificationem. Aut acquiescant ideo sic esse dictum, quia in hac causa duo constituuntur homines: Adam, ex quo subsistit generatio carnalis, et Christus, exmo, iste autem et Deus et homo: non quomodo illa
Abbreviated transcription (Latin):
triduo. Puto aut̃ int̾eẽ. int̾ rectũ corde
& mundum corde. Nam & rectus cor¬
de in ea que ante sunt extenditur. ea
quȩ retro sunt obliuiscens. ut recto cuꝑ¬
su. idest recta fide atq intentione ꝑ¬
ueniat u̾habitet. Mundus corde. sĩc
illa singła reddenda sunt singlis u̾di¬
ctum est. Quis ascendet in montẽ dñ
ulit quis stabit in loco scõ eiꝰ innocens mã¬
nib & mundꝰ corde: innocens manib ascen
det. & mundus corde stabit. lilud inope
est.: illud in finc. Et illic magis intelligei¬
dium est. quod dictum est .Bona est frb¬
stantia. cui non est peccatũ in conseien¬
tia. T unc enim crit uere substantia bõa
ids uere diuitie: Cum transierit tota
pauꝑtas. id÷ cũ consũmata fuerit omĩs
infirnitas. Nunc uͦ auertatse homo a
delicto. cum ꝓficiendo inde discedit
cto mundet eor suũ: misereat᷑.: ut quod
restat. ꝑueniã dimittitur. Hoc enĩ sali¬
briter. & sine uana inaniq iactanta

Expanded text:
triduo. Puto autem interesse inter rectum corde triduo. Puto autem interesse inter rectum corde et mundum corde. nam et rectus corde in ea quae ante sunt extenditur. ea quae retro sunt obliuiscens, ut recto cursu, id est recta fide atque intentione perueniat, ubi habitet mundus corde. sicut illa singula reddenda sunt singulis, ubi dictum est: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde — innocens madet et mundus corde stabit: illud in opere est, illud in fine. et illic magis intellegendum quod dictum est: bona est substantia cui non est peccatum in conscientia. tunc enim erit uere bona substantia, id est uerae diuitiae, cum transierit tota paupertas, id est consummata fuerit omnis infirmitas. nunc uero auertat se homo a delicto, cum proficiendo inde discedit cto mundet cor suum; misereatur, ut quod restat per ueniam dimittatur. hoc enim salubriter et sine uana inanique iactantia
Abbreviated transcription (Latin):
serui ꝑ quam se medicator coniunxit ec¬
clesie ñ fuerit głificatus. nͥ post resurre¬
dionis głam unde dictum est. Sp̃c aut̃
ñ erat datus. quia iħs ñdum fuerat głi¬
ficatus: quomͦ dicenda ẽ ante resurrecti¬
onẽ suã ęccłia eius eẽ głosa: mundat
gͦ eam nc̃ sauacro aque in uerbo ab¬
luen̾ peccata p̃terita: & pellens ab ea do¬
minationẽ malorum angłorũ. Deinde
ꝑficieus eus sanitates facit eam occur¬
rere in illam głosã. si ne macula ce ru¬
ga. Quos enim p̃destinauit. ulos & uo¬
cauit. & quos uocauit: ipsos ⁊ iustifica¬
uit. Qͦs aut̃ iustificauit: illoᷤᷤ e glificauit. In ħ
mistio dictũ arbit᷑r. ecce eicio demonia ⁊ sanita¬
des ꝑficio hodie & cras: & tercia consũmor. id
est ꝑficior. Dixit enim hoc exꝑsona corpo¬
ris sui. quod ẽ eccłia dĩ. ponens pro
distinctis ordinatisq temporib. quod
& in sua resurrectione significauit in

Expanded text:
serui, per quam se mediator coniunxit ecserui, per quam se mediator coniunxit ecclesiae, non fuerit glorificatus nisi resurrectionis gloria — unde dictum est: spiritus autem non erat datus, quia Iesus nondum fuerat glorificatus — quomodo dicenda est ante resurrectionem suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam nunc lauacro aquae in uerbo abluens peccata.praeterita et pellens ab ea dominationem malorum angelorum, deinde perficiens eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam sine macula et ruga; quos enim praedestinauit, illos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, illos et glorificauit. in hoc mysterio dictum arbitror: ecce eicio daemonia et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor, id est perficior: dixit enim hoc ex persona corporis sui, quod est ecclesia, dies ponens pro distinctis ordinatisque temporibus, quod et in sua resurrectione significauit in
Abbreviated transcription (Latin):
exaltat aut̃ miscđia uidicio. Quod si
ñ eẽt que spes eẽt. quando quidẽ cum
rex ustus. sedit inthrono. quis głabit᷑
castũ se habere cor. aut quis głabitur
mundum se eẽ apeccato. tunc ergoꝑ
cius miscdĩam iusti plene ꝑfecteq
mundati fulgebunt in regno patrissu¬
i sicut sol: tine plene atq. ꝑfecte erit
eccłia ñ habens maculã aut rugã. aut ali¬
quid huiꝰ modi. quia tuncetiam erit ue¬
re glosa. Cum enim ñ tantũ aut utex̾ibe¬
ret sibi ȩccłiam ñ habentẽ maculã aut
rugam. s ad didit glosam: satis significa¬
uit. quando erit sine macula. autruga.
aut aliquid huiꝰ modi. Tunc utiq qͣn¬
do głosa. ñ enĩ mͦ intantis malis intantis
scandalis. intanta ꝑmixtione hominum
pessimorũ intantis obpbriis impiorum
dicendum ẽ eã eẽ głosam. quia reges ei
seruiunt. uͥ ẽ ꝑiculosior maiorq tempta¬
tio: s tunc potius glosa erit. quandofiet
ingła. Cum enĩ dñs ipse scđm formam

Expanded text:
eraxaltat autem misericordia judicio. Quod si eraxaltat autem misericordia judicio. Quod si non esset, quae spes esset? Quandoquidem cum Rex justus sederit in throno, quis gloriabitur se castum habere cor? aut quis gloriabitur mundum se eeius misericordiam iusti plene perfecteque mundati fulgebunt in regno patris sui sicut sol, tunc plene atque perfecte erit ecclesia non habens maculam aut rugam aut aliquid huius modi. quia tunc etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait, ut exhiberet sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam, sed addidit gloriosam, satis significauit, quando erit sine macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis, in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis obprobriis inpiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei seruiunt, ubi est periculosior maiorque temptatio, sed tunc potius gloriosa erit, quando fiet in gloria. cum enim dominus ipse secundum formam
Abbreviated transcription (Latin):
fectio nẽ cursus habeatur In qua ꝑfe¬
ctione cũ ad eam uenerimꝰ. iam ñ sit
om̃ino quod ignoscendo mundetur.
S aliud ẽ ẽẽ sine peccato quod de solo
in hac uita unigenito dictum est: ali¬
ud est sine querela quod demultis ui¬
stis etiam in hac uita dici potuit: qm̃
ẽ quidã modus bone uite de quo etiã
in ista humana conuersatione iusta
querela eẽ non possit. Quis enĩ iuste
queritur de homine qui nemini ma¬
le uult & quib potest fidelit̾ consulit.¬
te nec contra cuiꝰquã in uirias tenet li¬
bidinẽ iundi candi: ut uacit dicat. sicut
& nos dimittunꝰ debitorib nrĩs: &e tñ
eo ipso quod uerum dicit dimite sic̃
peccato se ñ eẽ declarat. Inde ẽ qđ dicit.
Nichil iniquum erat in manib ineis.s
oratio mea munda. hĩc enĩ erat mũda
oratio: quia ueniam ñ in iuste petebat
qui ueraciter dabat. Iudiciũ enĩ sine
miscđia: s illi qui ñ fac̃ miscdiã. suꝑ¬

Expanded text:
perfectionem cursus habeatur, in qua perfeperfectionem cursus habeatur, in qua perfectione, cum ad eum uenerimus, iam non sit omnino quod ignoscendo mundetur. Sed aliud, est esse sine peccato, quod de solo in hac uita unigenito dictum est, aliud esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo etiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui. nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusque iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? et tamen eo ipso quod uerum dicit: dimitte, sicut peccato se non esse declarat. inde est quod dicit: nihil iniquum erat in manibus eius, sed oratio mea munda. hinc enim erat munda oratio, quia ueniam non iniuste petebat qui ueraciter dabat. Iudicium enim sine misericordia, sed illi qui non fecit misericordiam; su
Abbreviated transcription (Latin):
habentem maculam aut rugam. aut
aliquid huius modĩut sit sc̃a ⁊ imma¬
ne macula. & oꝑatur ustitiam. Ꝙ a¬
libi. & ero immaculatus cũ eo. & alibi.
Beati immaculati inuia. qui ambu¬
lant in lege dnĩ. Item apud salomonẽ.
Diligit dñs sc̃a corda: accepti sunt autẽ
illi om̃s iminaculati. Horum testimo¬
niorum a liqua currentes exhortatur
ut ꝑfecte currant: aliqua ipsũ finẽ
cõmemorant quo currendo ꝑtendãt.
ngredi aut̃ sine macula. ñ absur de
etiam ille dicitur. ñ quia iam ꝑfectusest.
s quia ad ipsã ꝑfectionẽ inrep̃hensibi¬
liter currit carens criminib dãpnabili¬
b atq ipsa peccata uenialia ñ negligens
mundare elemosinis. Ingressum quippe
hoc est iter nrm quo tendimꝰ ad ꝑfecti¬
onẽ munda mundat oratio. Munda ẽ autẽ
oratio. u ueracit̃ dicitur. Dimitte nob̾
sicut & nos dimitimꝰ : ut dũ ñ rep̃hen¬
ditur quod non imputatur. sine rep̃¬
hensione hoc est sine macula nr̃ adꝑ

Expanded text:
habentem maculam aut rugam aut habentem maculam aut rugam aut aliquid huius modi, ut sit sancta et immane macula, et operatur justitiam; et alibi: Et ero immaculatus cum eo; et alibi: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Item apud Salomonem: Diligit Dominus sancta corda; accepti sunt illi autem omnes immaculati. Horum testimoniorum aliqua currentes exhortantur, ut perfecte currant; aliqua ipsum finem commemorant quo currendo pertendant: ingredi autem sine macula non absurde etiam ille dicitur, non qui jam perfectus est, sed qui ad ipsam perfectionem irreprehensibiliter currit, carens criminibus damnabilibus, atque ipsa peccata venialia non negligens mundare eleemosynis. Ingressum quippe, hoc est iter nostrum quo tendimus ad perfectionem, munda mundat oratio; munda est autem oratio, ubi ueraciter dicitur: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, ut, dum non reprehenditur quod non imputatur, sine reprehensione, hoc est sine macula, noster ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut serretur si nullis p̃ceptis ostendẽtur.
sc ergo curramus ut ñ comp̃hendanius.
om̃s enĩ qui recte current. cõphendent:
non sicut agone theatrico. Om̃s quidem
currunt. s uius accipit palmam. Cur¬
ramus credendo. & sperando. desiderando:
curramus corpus castigando. & elemosi¬
nas in bonis dandis malisq ignoscendis
hularit̾ & ex corde faciendo. & currentium
uires ut adiuuentur orando: & sie audi¬
amus p̃cepta ꝑfectionis necurrere ne¬
glegamꝰ ad plenitudinẽ caritatis. his
cui respondemus tanquam nos ea ꝓtu¬
lerimus: diligenter audiamus: in deutõ¬
nomio. Tuaut̃ ꝑfectus eris coram dño
do tuo. Item illic. & non erit in consũ¬
matus infili is isrł. Item saluator in eu¬
cti estote. Item ad colosenses. Corripientes
omnẽ hominẽ. & docentes in om̃ĩ sapi¬
entia: ut exhibeamus omnem hominẽ
ꝑfectum in xp̃o. Item ad ephesios. Ut
exhiberet ipse sibi głosũ eccłiam non

Expanded text:
autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut comprehendamus. omnes enim, qui recte current, comprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo et sperando, desiderando; curramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando, et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. His cui respondemus, tanquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus. « In Deuteronomio: « Tu autem perfectus eris coram Domino Deo tuo . Item illic: Et non erit inconsummatus in filiis Isrcti estote; item ad Colossenses: corripientes omnem hominem et docentes in omni sapientia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo; item ad Ephesios: ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam, non
Abbreviated transcription (Latin):
datur & speretur. s ꝗͥ uideatur teneat¬
q. succedat. Caritas aut̃ quȩ in hiscri¬
b maior ẽ. non auferatur. s augeatur
& impleat᷑ contemplata quod credeba
& quod sperabat maepta: Inqua plem¬
tudine caritatis preceptum illud im¬
plebitur. Diliges dnm dm̃tuũ extoti
corde tuo. & extota anima tua. & ex
tota mente tua. Namcum ẽ ad huc
aliquid carnalis concu piscentiȩ qd
uel continendo frenetur: ñ omĩmodo
extota anima diligit᷑ ds̃. Non enim
caro sine anima concupiscit: quamiuis
caro concupiscere dicatur quia carna¬
liter anima concupiscit. Tunc erit in¬
stus sine ullo om̃ino peccato. quando
nulla lex erit in menbris eus repu¬
gnans legi mentis cius. S prorsus to¬
to corde tota anima tota m̃te diligs
dm̃. Quod est primũ sumũq p̃ceptũ.
Cur gͦ non p̃ciperetur homini ista ꝑ¬
fectio. quamius eam in hac iuta nͥe¬
mo habeat: Non enĩ recte curritur
si quo eurrendumest nesciatur. Quom

Expanded text:
edatur et speretur, sed quae uideatur teneatedatur et speretur, sed quae uideatur teneaturque, succedet, caritas autem, quae in his tribus maior est, non auferatur, sed augeatur et impleatur coet quod sperabat indepta. in qua plenitudine caritatis praeceptum illud implebitur: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota animas tua et ex tota mente tua. nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae, quod uel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur deus. non enim caro sine anima concupiscit, quamuis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter anima concupiscit. tunc erit iustus sine ullo omnino peccato quia nulla lex erit in membris eius repugnans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diligit deum, quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur homini ista perfectio, quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum; est nesciatur. quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
etiam concessarum. atq licitarum
exerit immoderationem suã. in ipsa
uero beneficientia qua iustus consu¬
lit ꝓrimo quedam fuĩt que obsint
cum ꝑdesse putata sint. & aliqͣndo
ꝑ infurmitatem. uel cũ m inꝰ sufficit
necessitatib aliorũ uel parũ ineis ꝓ¬
ficit. quod benignitatis ac laboris imn¬
penditur subrepit tediũ quo suscet
hilaritas. inqua datorẽ diligit ds.
subtepit aut̃ tantomagis qn¬
tominus quisq & intanto mimusqi
Preceptũ dediligendo dõ In illa utta ꝑse¬
cte compleis dicit: & rationem recddit
testimoniorum quib imꝑatur homi¬
ni ꝑfectum eẽ uel quando sit eccłia qs¬
Uot quot gͦ ꝑfecti hoc sapiamꝰ
idest quot quot ꝑfecte curiuꝰ
hoc sapiamus. quod nai
ꝑfecti sumꝰ. ut illic ꝑficiamur quopi
cte adhuc currimus: ut cũ uenert
quod ꝑfectum est. qđ ex parte ẽ deftru¬
atur: idest ñ iam exparte sit. s extoto
quia fidĩ & spei iam res ipsa ñ quȩci¬

Expanded text:
etiam concessarum atque licitarum etiam concessarum atque licitarum exserit immoderationem, suam in ipsa uero beneficientia, qua iustus consulit proximo, quaedam fiunt quae obsint, cum prodesse putata sint, et aliquando per infirmitatem, uel cum minus sufficitur necessitatibus aliorum uel parum in eis proficit, quod benignitatis ac laboris impenditur, subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem diligit deus, subrepit autem tanto magis, quanto minus quisque, et tanto minus, Praeceptum de diligendo Deo in illa vita perfecte compleri dicit, et rationem reddit testimoniorum quibus imperatur homini perfectum esse, vel quando sit Ecclesia gluot ergo perfecti hoc sapiamus, id est quotquot perfecti currimus, hoc sapiamus quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur quo cte adhuc currimus, ut cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est destruatur, id est non iam ex parte sit, sed ex toto, quia fidei et spei iam res ipsa, non quae cr
Abbreviated transcription (Latin):
de faciendo. & orationib indesinent
instando: & hȩc faciendo indoetrina
sana qua edificatur fides recta. spes
firma. caritas pura. Heo ÷ nunc nra
iustitia qua currimus esurientes &
sitientes ad ꝑfectionẽ plenitudinemq ui¬
sticie: ut ea pꝰea saturem᷑. Unde dñs in egłio
cum dixisset nolite facere iustitiam
urãm coram bominibus. ut uidea¬
muini abeis. ne istum nr̃m cursum fi¬
ne humanȩ głe metirem᷑: ñ est in expo¬
sitione iustitie ipsius ex secutus nisi
tria ista. ieuiniuĩ. elemosinas. oratio¬
nes. Ieuinio scilicet uniuersam cor¬
poris castigationẽ significans. elemo¬
sinis omnem beniuolentiam & benefici¬
entiam uel dandi uel ignoscendi. &
oratione in sinuans om̃s regłas scĩ de¬
siderii: ut qm̃ in castigatione corporiᷤ
frenatur concupiscentia. quȩ ñ frena¬
ri. s om̃ino eẽ ñ debet. nec erit in u¬
la ꝑfectione iustitie uͥ nullũ erit omĩ¬
nõ peccatum. Et sepe in usu rerum

Expanded text:
de faciendo et orationibus indesinenter de faciendo et orationibus indesinenter instando et haec faciendo in doctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, caritas pura. haec est nunc nostra iustitia, qua currimus esurientes et sitientes ad perfectionem plenitudinemque iustitiae, ut ea postea saturemur. unde dominus in euangelio cum dixisset: nolite facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, ne istum nostrum cursum fine humanae gloriae metiremur, non est in expositione iustitiae ipsius exsecutus nisi tria ista: ieiunium, elemosynas, orationes; ieiunio scilicet uniuersam corporis castigationem significans, elemosynis omnem beneuolentiam et beneficientiam uel dandi uel ignoscendi et oratione insinuans omnes regulas sancti desiderii: ut quoniam in castigatione corporis frenatur concupiscentia, quae non frenari, sed omnino esse non debet nec erit in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit omnino peccatum, et saepe in usu rerum
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ ultimꝰ cogit. aliud est aut̃ libe¬
rari de corpore mortis huiꝰ quod so¬
&e fidelib eius imꝑtit. Post hane
aut̃ uitam merces ꝑficiens redditur:
s eis tantũ aquib in hac uita eusdẽ
mercedis meritũ comꝑatur. Non enĩ
adsaturitatẽ iustitie. cũ hinc exierit
quisq pueniet: nisi ad eam cũ hic÷
esuriendo & sitiendo cucurrerit. Be¬
ati quippe qui esuriunt. &e situmt
ustitiam: qm̃ ipsi saturabuntur.
Quandui gͦ peregrinantes a domino
ꝑfidẽ ambulamꝰ. ñ ꝑspetiem. unde di¬
ctumest. Iustus ex fide uiuit. Hec est
nr̃a in ipsa ꝑegrinatione iustitia. ut
ad illam ꝑfectionẽ plenitudinemq
iustitiȩ. uͥ inspetie decoris cins lam
plena & ꝑfecta caritas erit. nunc
ipsius cursus reclitudine &
ꝑfectione tendamꝰ castigan¬
do corpus nrm &e seruituti su¬
biciendo. & elemosinas indandis be¬
neficiis. et dimitendis que innos st̃
commnissa peccatis hilariter & ex cor¬

Expanded text:
huius ultimus cogit, aliud est autem libehuius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis huius, quod so fidelibus eius impertit. post hanc autem uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Quamdiu ergo peregrinantes a domino per fidem ambulamus, non per speciem — unde dictum est: iustus ex fide uiuit — haec est nostra in ipsa peregrinatione iustitia, ut ad illam perfectionem plenitudinemque iustitiae, ubi in specie decoris eius iam plena et perfecta caritas erit, nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus castigando corpus nostrum et seruituti subiciendo et elemosynas in dandis beneficiis et dimittendis quae in nos sunt commissa peccatis hilariter et ex cor