comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciet. & maiora horu faciet. ltane
uut ista tractanda sunt. nec de¬
bent festinatione p̾cipitari. s ea
cogit concludendꝰ iã sermo iste
DEEADEO LECTIONE.
uIo sibi ueli⁊ &
piendũ sit quod

Expanded text:
facit quae unter ista tractanda sunt, nec debent festinatione praecipitari; sed ea cogit concludendus jam sermo iste eamdem lectionem. 1. Quid sibi velit, et pie
Abbreviated transcription (Latin):
in se xp̃o cooꝑatꝰ et̾nã salutẽ ac itifi¬
cationẽ suã: N hic audeo p̾cipitare
sententiã. Intelligat qͥ potest. udi¬
cet qͥ potest. utrũ maiꝰ sit itos crea¬
re: quã ĩpios itificare. Certe enĩ
si equalis ẽ. utrũq potentię. hoc ma¬
tis sacramitũ. qđ manifestatũ est

Expanded text:
isto cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam. Intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc matis sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽ. xp̃i. Hoc oꝑat᷑ in nobis. ñ utiq
sine nobis. Audi gͦ iã: & intellige.
Qui credit inme oꝑa que ego facio.
& ipse faciet. Priꝰ egofacio. deinde
ipse faciet. qr facio ut faciet. Quȩ oꝑa.
nisi ut ex impio itͦꝰ fiat: & maiora
hoꝵ faciet. Quoꝵ obsecro: N unquid¬
nã om̃iũ oꝑm xp̃i maiora facit. qͥ
cũ timore & tremore suã ipsiꝰ salu.¬
tẽ oꝑat᷑. qđ utiq in illo s ñ sine illo

Expanded text:
opus est Christi. Hoc operatur in nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam et intellige: « Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet ? » Prius ego facio, deinde ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Nunquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur; quod utique in illo, sed non sine illo
Abbreviated transcription (Latin):
infilio. si qđ petieritis in noĩe meo
hoc faciã : Ergo & illa maiora oꝑa
seipsũ facturũ eẽ ꝓmisit. Ni se
extollat seruus supra dñm. & ascipłs
supra magistrũ. Maiora quã ipse fa¬
cit dicit eẽ.facturos. s in eis uel ꝑeos
se faciente. ñ ipsis tanꝙͣ ex semetipsis.
Ei qͥppe cantatꝰ. diligante dñe: uirt
mea .S quȩ st̃ tandẽ ista maiora :
An forte qđ egros ipsis transeuntibꝰ
etiã u̾bra sanabat: Maiꝰ eꝰ. enĩ ut
sunet u̾bra : quã fimbria. Illudꝑse:
hoc ꝑ ipsos.s. utrũq ipse. Uerũ tam̃¬

Expanded text:
petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat? Majus est enim ut sanet umbra, quam fimbria: illud per se, hoc per ipsos, sed utrumque ipse. » Vel m
Abbreviated transcription (Latin):
facit oꝑa ipse. Quȩ oꝑa tẽ dicebat.
nͥ uerba quȩ loquebatꝰ : Audieban
& credebant illi. & eorũdẽ uerboꝵ
fructꝰ erat fides illoꝵ. Ueruntam᷑
euangłizantibꝰ discipłis: ñ tam
pauci quã illi erant. s & gentes
etiã crediderunt. Hec st̃ sine dubi¬
tatione maiora. Nec tam̃ ait. maio-

Expanded text:
era tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. patri. ut conuincas arrianũ. Utriꝰq
clamat. ego & pat̾ unũ sumꝰ. Q uod
ait unũ audiant arriani. qđ ait
sumꝰ audiant sabelliani. & nec illi
equalẽ nec illi alterũ negando sitt
uani. Sigͦ qm̃ dixit. uerba quȩ ego
loquor uobis. ameipso ñ loquor. ꝓpt̃¬
ea putat᷑ usq ad eo ĩparis potestatis.
ut ñ qđ ipse uult faciat: audiatur
qđ dixit. sicut pat̾ suscitat mortuos
&̾ uiuificat : sic & filiꝰ qͦs uult iuui¬
ficat. Itẽ si qm̃ dixit. pat̾ in me ma

Expanded text:
 Patri, ut convincas arianum. Utrisque  Patri, ut convincas arianum. Utrisque enim clamat, Ego et Pater unum sumus . Quod ait, unum, audiant Ariani; quod ait, sumus, audiant Sabelliani: et nec illi aequalem, nec illi alterum negando sint vani. Si ergo quoniam dixit, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor, propterea putatur usque adeo imparis potestatis, ut non quod ipse vult faciat; audiatur quod dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Item si quoniam dixit, Pater in me
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eomͦ sicut ẽ. falsũ contrariũ uͦ.
s. sicut st̃ int᷑ se duo falsa contraria.
Frrando indiuersa istis. in medio
ẽ quã reliqͥstis. Int̾ uosipsos lon¬
giore int̾uallo separati estis: quã
abipsa uia cuiꝰ desertores estis. Uos
huic. uos autẽ illinc uenite. alteri
ad alteros transire nolite.s. hinc
atq illine ad nos ueniendo. in uicẽ
uos in uenite. Sabelliani. agnosci¬
te quẽ p̃t᷑ mutitis. Arriani. equate
quẽ subditis: & ni uia uera nobiscũ
abulabitis. Est eni qđ in uicẽ ex uo¬
bis alteri exalteris ad moneri utriq
debeatis. Audi sabelliane. Uisq ad¬
eo ñ ipsẽ pat̾. s alt̾ ẽ. filiꝰ: ut eũ ar¬
rianis in equalẽ asserat patri. Au¬
equalis. ut sabellianꝰ eundẽ ec̃. di¬
cat & patrẽ. Tu adde quẽ tollis. tu
ad ĩple quẽ minuis: & nobiscũ
ãbo consistitis. q nec tu tollis nec
tu minuis eũ qui & alt̾ ẽ. apatre.
nt conuincas sabellianũ. & eqͣlis¬

Expanded text:
non eo modo sicut est falsum contrarium vero, non eo modo sicut est falsum contrarium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc atque illinc ad nos veniendo, invicem vos invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: usque adeo non ipse Pater, sed alter est Filius, ut eum arianus inaequalem asserat Patri. Auest Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
CONE AURIBUS.
dileccissimi: lo¬
quentibꝰ qͥdẽ nob̾.
s ipso docente qͥ
ñ recedit anobis.
Oñs dicit. qđ mͦ cũ legeret᷑ audistis.
Uerba quȩ egoloquor uobis. a me ipso
ñ loquor. Pat̾ autẽ in memanens:
so ñsũ qui loquor: Ei qͥppe tribu¬
it qđ facit: de qͦ ẽ. ipse qui facit.
Pat̃ enĩ ds̃. ñ ẽ. dealiquo. Filiꝰ autẽ
ds ẽ. qͥdẽ patri equalis. s de patre dõ.
Na inhis duabꝰ sententiis. una qua dic¬
tũ ẽ. ñ ameipso loquor. alia qua dic.¬
tũ ẽ. pat̾ autẽ inme manens facit
oꝑa ipse : singulas tenentes. diuersi
nobis ad uersantꝰ herecici. qͥñ ex una
parte s in contͣria conantes. auia
ueritatis exorbitant. Arriani qͥppe
dicunt. Ecce in equalis ẽ. patrifiliꝰ.¬
ñ a seipso loquit᷑. Dict̃ sabelliani
cont᷑.i. patri passiani. Ecce qͥ pater¬
ẽ. ipse & filiꝰ. Qd ẽ. enĩ pat̾ in me ia¬
nens ipse facit oꝑa. nisi inme ma¬
neo ego qͥfacio: Cont᷑ria dicitis s¬

Expanded text:
e auribus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse so non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Nam in his duabus sententiis, una qua dictum est, Non a meipso loquor: alia qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exorbitant. Ariani quippe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Filin a seipso loquens. Contradicunt Sabelliani, id est, Patripassiani: Ecce Pater ipse est Filius. Quid est, inquiunt, in me manens ipse fecit opera, nisi in me maneo ego q
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. quȩcũq pat̾ facit. hec & filiꝰ
similit̾ facit: & intelligatꝰ ni bis
unꝰ. s duo unũ. Uerũ qe sic ȩqͣlis
alt̃ alteri. ut tam̃ alt̾ exaltero: idõ
pat̾ in illo manens facit oꝑa ipse:
qͥa ꝑquẽ & cũ quo facit. ñ ẽ. nͥ ab ip¬
so.D eniq adiungit & dicit. Non
creditis qͥa ego in patre. & pat̾ it
me est: Alioquĩ ꝓpt̾ oꝑa ipsa credi¬
te. Antea solus philippus argue¬
bat᷑. nc̃ autẽ ñ ibi eũ solũ fuisse qͥ
eẽt arguendꝰ ostendit᷑ P ropt̃ oꝑa¬
&̾ pat̾ inme est. Neq enĩ si separa¬
ti er̃mꝰ in separabilit̾ oꝑari ulla

Expanded text:
facit, haec et Filius similiter facit ; et intelligatur non bis unus, sed duo unum. Verum quia sic aequalis alter alteri, ut tamen alter ex altero, ideo Pater in illo manens facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso. Denique adjungit, et dicit: Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Antea solus Philippus arguebatur, nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur. Propter opet Pater in me est. Neque enim si separati essemus, inseparabiliter operari ulla
Abbreviated transcription (Latin):
quia diligo patrẽ. & sicut mandatũ¬
dedit mͥ pat̾ sic facio: surgite eamꝰ hinc.
Discunbens enĩ discũbentibꝰ loquebat᷑.
Famꝰ autẽ dixit. qͦ nͥ ad illũ locũ unde
ut moreretꝰ mandatũ patris. tanꝗͣ.¬
ille deqͦ p̾dictũ erat. quȩ ñ rapui
tc̃ exoluebã mortẽ sine debito solutu¬
rus. & nosa morte debita redẽpturꝰ
Rapuerat adã autẽ peccatũ: quan.¬
do manũ in arborẽ p̃sũptione de¬
ceptꝰ extendit. ut in cõmunicabile
nom̃ in cõcesse diuinitatis in uade¬
ret: quã filio dĩ natura contule.¬

Expanded text:
quia diligo Patrequia diligo PatreSurgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dixit; quo? nisi ad illum locum, unde ut moreretur. mandatum Patris. ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam : mortem sine debito soluturus, et nos a morte debita redempturus. Rapuerat autem Adam peccatum, quando manum in arborem praesumptione deceptus extendit, ut incommunicabile nomen inconcessae divinitatis invaderet, quam Filio Dei natura contule
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. idẽ. aduersꝰ homines: subiecit
atq ait. S aduersus principes &
potestates & rectores mundi. tene¬
brarũ harũ. Sequenti enĩ uerbo
exposuit qͥd dixiss mundi: cũ sub¬
recit tenebrarũ harũ. neqͥsꝗͣ. mun¬
di nomine intelligeret uniuersã
creaturã : cuiꝰ nullo mͦ st̃ rectores
angłi desertores. Tenebrarũ in qͥd
ꝑ dĩ gram̃: qͥb dicit. Fuistis enĩ
aliquando tenebrȩ: nc̃ autẽ lux
in dnõ. Om̃s enĩ fuert᷑ sub rectoribꝰ
tenebrarũ harũ. idẽ. hominũ in¬
pioꝵ: tanꝗͣ tenebrȩ sub tenebris.
Sed grãs dõ qͥ eruit nos sicut dicit
idc̾ apłs depotestate tenebrarũ.
& transtulit in regnũ filii carita¬
tis suȩ. in quo princeps huiꝰ mun.¬
di hoc ÷ tenebrarũ harũ: ñ habebat
nec eiꝰ carnẽ depeccati ꝓpagine uir.¬
go pepererat. & tanꝗͣ ei diceretur.
curgͥ moreris sinon habes peccatũ.
cui debeat᷑ mortis suppliciũ : conti¬
nuo subiecit. S ut cognoscat mund̾

Expanded text:
omines, subjecit atque ait, sed adversus principes et potestates, el rectores mundi tenebrarum harum. . Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores anper Dei gratiam: quibus dicit, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Omnes ergo fuerunt sub rectoribus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris. Sed gratias Deo, qui eruit nos, sicut dicit idem Apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : in quo princeps hujus mundi, hoc est tenebrarum harum, non habebat nec ejus carnem de peccati propagine Virgo pepererat; et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum, qui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus
Abbreviated transcription (Latin):
& uerbum dñi abierłm. Ibi enim audierẽ discipuli. Ite: baptizate gentes:
in nomine patris & filii. & sp̃s scĩ. Intenti facti sumꝰ : cum audiremꝰ. ite baptizate
gentes. Incuiꝰ nomine.  Innomine patris. & filii. & sp̃s scĩ. Iste unus dĩ: quia¬

Expanded text:
et verbum Domini ab Jerusalem : ibi enim audierunt discipuli, Ite, baptizate gentes et verbum Domini ab Jerusalem : ibi enim audierunt discipuli, Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Intenti facti sumus, cum audiremus, Ite, baptizate gentes. In cujus nomine? In nomine Patris et Filii et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
melius: sed quamuis bonus eȩ meior fuerint minis tri. unum & aequale. ẽ.
quod acceperunt. nec ẽ. melior in illo: & inferuis in illo. sic o cum baptizat malꝰ.
aliqua uel ignorantia ȩccłae uel tolerantia: aut enim ignorantur mali aut
tolerantur. toleratur p̾alea. quousq inultimo uentiletur area : illud quod
datum. ẽ. unumẽ: nec unpar propter imꝑares ininistros. s par & aequale:
propter hicẽ. quibaptizat. Ergo dilectissimi: iudeamꝰ quod uidere illi nolun
non quod non uideant: eła ẜ quod se iudere doleant. quasi cautũ sit contra
illos: quo missi st̃ discipuli ꝓ innomine patris. & filii. & sp̃s scĩ: ut baptizarent
tanquam ministri. Quo missi st̃. ⁊ lte dixit: baptizate gentes. Audistis frs:
quomodo uenit illa hereditas. Postula ame & dabo tͥ gentes hereditatẽ tuam.
& possessionem tuam terminos terrae. Audistis quoinodo a syon ꝓdut lex:

Expanded text:
melius; sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum et aequale est melius; sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum et aequale est quod acceperunt, non est melius in illo, et inferius in isto: sic et cum baptizat malus ex aliqua vel ignorantia Ecclesiae, vel tolerantia aut enim ignorantur mali, aut tolerantur, toleratur palea, quousque in ultimo ventiletur area, illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros; sed par et aequale, propter, Hic est qui baptizat. 9. Ergo, dilectissimi, videamus quod videre illi nolunt; non quod non videant, sed quod se videre doleant: quasi clausum sit contra illos. Quo missi sunt discipuli, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ut baptizarent tanquam ministri? quo missi sunt? Ite, dixit, baptizate gentes. Audistis, fratres, quomodo venit illa haereditas, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Audistis quomodo a Sion prodiit lex,
Abbreviated transcription (Latin):
non tribuetur scĩtas baptismi : nisi illi superquem descendit columba. de-
quo dictum ẽ. hicẽ. qui baptizat in spu scõ. Petrus baptiz&: hcẽ. qi
baptizat. Paulus baptiret: hicẽ. quibaptizat. ludas baptiz& : hic ẽ. qui
diuersaerunt baptismata. Et tanto quisq aliquid melius putatur accipere.
quanto a meliore uidetur accepisse. lps scĩ. intelligite fr̃s: boni ꝑtinentes
adcolumbã. ptinentes ad sortem ciuitatis illius ierłm: ipsi boni in aeccła de-
merita habent. Sunt alii aluis sanctiores: sunt alii aliis meliores. Q uare ergo
siunus ab illo. uerbigrã. iusto scõ. baptizetur : alius abalio inferioris meriti
apud dm̃. inferioris gradus: inferioris continentię. inferioris uitae: unũ
tamen & par & equale ẽ. quod acceperunt. nisi quia hic ẽ. qui baptizat. ꝙ¬
Quomodo gͦ cumbaptizat bonꝰ & melior : nonidõ iste bonum accepit & ille

Expanded text:
non tribueretur sanctitas Baptismi, nisi illi super quem descendit columba, de non tribueretur sanctitas Baptismi, nisi illi super quem descendit columba, de quo dictum est, Hic est qui baptizat in Spiritu sancto? Petrus baptizet, hic est qui baptizat: Paulus baptizet, hic est qui baptizat; Judas baptizet, hic est qui diversa erunt baptismata; et tanto quisque aliquid melius putatur accipere, quanto a meliore videtur accepisse. Ipsi sancti, intelligite fratres, boni pertinentes ad columbam, pertinentes ad sortem civitatis illius Jerusalem, ipsi boni in Ecclesia, dmerita habent: sunt alii aliis sanctiores, sunt alii aliis meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi gratia, justo sancto baptizetur, alius ab alio inferioris meriti apud Deum, inferioris gradus, inferioris continentiae, inferioris vitae, unum tamen et par et aequale est quod acceperunt, nisi quia hic est qui baptizat? Quomodo ergo cum baptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accepit, et ille
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ potestas illa transire. & Unde probamus. ⁊ Quia columba iam bapti¬
tato dño descendit. Aute autẽ quam uenir& dñs ut baptiz aretur aiohanne
in iordane: diximꝰ quia nouerat eum illis uocibus ubi ait. Tuadmẽ uenis bapti-¬
tari.  Ego ate debeo baptizari. S ecce dñm nouerat: nouerat filium dĩ. Unde
robamꝰ: qđ ĩam nouerat. quia ipse baptiz aroe in sp̃u scõ. ⁊ Ante quam ueni
adfluuium: cum multi adiohannẽ concurrerent baptizari. ait illis. ego
quidẽ baptizo uos in aqua: qui autem pꝰ me uenit maior me ẽ: cuiꝰ non sum
dignus corrigiam calciam̃ti soluere. Ipse uos baptitabit in spũ scõ & igni. lam
& hoc nouerat. Quid gͦ ꝑ columbam didicit: ne mendax postea inueniatur.
quod auertat a nobis dĩ opinari: nisi quandam proprietatem in xp̃o talem
futuram. ut quãuis multi ministri baptiz aturi essent. siue iti. fiue initi.

Expanded text:
hominem potestas illa transiret? unde probamus? Columba jam baptihominem potestas illa transiret? unde probamus? Columba jam baptizato Domino descendit: ante autem quam veniret Dominus ut baptizaretur a Joanne in Jordane, diximus quia noverat eum, illis vocibus ubi ait: Tu ad me venis, baptizari? ego a te debeo baptizari. Sed ecce Dominum noverat, noverat Filium Dei: unde probamus quod jam noverat quia ipse baptizaret in Spiritu sancto? Antequam veniret ad fluvium, cum multi ad Joannem concurrerent baptizari, ait illis, Ego quidem baptizo vos in aqua: qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere; ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni : jam et hoc noverat. Quid ergo per columbam didicit, ne mendax postea inveniatur quod avertat a nobis Deus opinari; nisi quamdam proprietatem in Christo talem futuram, ut quamvis multi ministri baptizaturi essent, sive justi, sive injusti,
Abbreviated transcription (Latin):
non nouerat quia ipse baptizaturꝰ erat in aqua & sp̃uscõ: nam & hoc nouerat.
sed quia ita ut sibi tener& ipsam potestatẽ: & innullũ ministrorũ eã transferr&.
hoc ẽ. quod didicit in coluba. Per hanc eni potestatẽ quam xp̃c solus sibi tenuit.
& innemine̾ ministrorum transfudit: quamuis ꝑministros baptizare dignatꝰ
sit: per hanc stat unitas ȩccłȩ. quae significatur incolumba: dequa dictumẽ.
Una ẽ. columba mea: una ẽ. matris suae. Sienim ut iam dixi fr̃s transferretꝰ᷑
potestas adño ad ministrum: tot baptismata ẽẽnt. quot ininis tri esser
ioħs quiddam proprium cum ei dictũ eẽt. super quem uideris sp̃m descendentẽ¬
rat insp̾u sco̾: s quia tali ꝓprietate. ut potestas abeo nontransir&e in altum
uerat ioħs. quia baptizaturꝰ erat dñs in sp̃u scõ: ut hoc intelligatur didicisse

Expanded text:
non noverat quia ipse baptizaturus esset in aqua et Spiritu sancto; nam et hoc noverat: non noverat quia ipse baptizaturus esset in aqua et Spiritu sancto; nam et hoc noverat: sed quia ita ut sibi teneret ipsam potestatem, et in nullum ministrorum eam transferret, hoc est quod didicit in columba. Per hanc enim potestatem, quam Christus solus sibi tenuit, et in neminem ministrorum transfudit, quamvis per ministros suos baptizare dignatus sit, per hanc stat unitas Ecclesiae, quae significatur in columba, de qua dictum est: Una est columba mea, una est matri suae . Si enim, ut jam dixi, fratres mei, transferretur potestas a Domino ad ministrum, tot baptismata essent, quot ministri essent, Joannes quiddam proprium, cum ei dictum esset, Super quem videris Spiritum descendenteancto; sed quia tali proprietate, ut potestas ab eo non transiret in alterum, verat Joannes, quia baptizaturus erat Dominus in Spiritu sancto; ut hoc intelligatur didicisse
Abbreviated transcription (Latin):
Quis non uideat quod illi non uidentur. Y Hec mirum: quia ude reuerti nolunt
sp̃m descendentẽ uelut columbã: & mansit suꝑ eum. et statim uox consecuta. ẽ.
Tues filius m̃s dilectus: in quo mͥ complacui. Apparet in anifesta trinitas: pater
inuoce. filius in homine: sp̃s incolũba. Insta trinitate: quomissi st̃ apostoli
leamꝰ. Quod uidemꝰ. & quod mirum ẽ. q illi nonuident. Honeni uere non
uident: s ad id quod facies eorum ferit. oculos claudunt. Quo missi st̃ discipuli
in nomine patris & filiiet sp̃s scĩ. ab illo dequo dictumẽ. hic ÷ qui baptizat. ꝯ¬
Dictum ẽ. enim minis tris: abeo qui sibi tenuit hanc potestatẽ. Hoc eni in illo
udit iohannes : & cognouit quod non nouerat. Honquia eum nonnouer.
filium dĩ: aut eum nonnouerat dñm. aut nonnouerat xp̃m. aut uero& hoc

Expanded text:
quis non videat quod illi non vident? Nec mirum; quia qui inde reverti nolunt, quis non videat quod illi non vident? Nec mirum; quia qui inde reverti nolunt, Spiritum descendentem velut columbam, et mansit super eum: et statim vox consecuta est, Tu es Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Apparet manifestissima Trinitas, Pater in voce, Filius in homine, Spiritus in columba. In ista Trinitate quo missi sunt Apostoli, videamus quod videmus, et quod mirum est quia illi non vident: non enim vere non vident, sed ad id quod facies eorum ferit, oculos claudunt. Quo missi sunt discipuli, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ab illo de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Dictum est enim ministris ab eo qui sibi tenuit hanc potestatem. 6. Hoc enim in illo vidit Joannes, et cognovit quod non noverat: non quia eum non noverat Filium Dei, aut cum non noverat Dominum, aut non noverat Christum, aut vero et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
audiendus ẽ. Unde ergo discernuntur oscula coruorum. ab osculis columbarum.
Osculantur corui : sed laniant. Alamatu in nocens. ẽ. natura columbarum. Ubi
gͦ laniatus : non ẽ. inosculis uera pax. Iili habent ueram pacẽ: qui aeccłam non
laniauerunt. Ham corui de morte pascuntꝰ. Hoc columba non hab&ꝵ. Efrugib
terrae uiuit: innocens eius uictꝰ. ẽ: quod uere fr̃s mirandũ. ẽ. incolumba. Sunt
seres breuissimi: uel muscas occidunt. Hihil horum columba: non de mort
pascitur. Qui laniauert aeccłam: de mortib pascuntur. Potens ẽ. dĩ. Rogemus
ut reuiuiscant qui deuorantur abeis : & nonsentiunt. Multi agnoscunt : quia
reuiuiscunt. Nam adeorum aduentum: cotidie gratulamur innomine xp̃i.
Uos tantum sic estote simplices ut sitis feruentes: & feruor ur in linguis sit. Ho
tacere. Ardentibus linguis loquentes: accendite frigidos. Quid enim fr̃s mei.

Expanded text:
audiendus est. Unde ergo discernuntur oscula corvorum ab osculis columbarum? audiendus est. Unde ergo discernuntur oscula corvorum ab osculis columbarum? Osculantur corvi, sed laniant; a laniatu innocens est natura columbarum: ubi ergo laniatus, non est vera in osculis pax; illi habent veram pacem, qui Ecclesiam non laniaverunt. Nam corvi de morte pascuntur, hoc columba non habet; de frugibus terrae vivit, innocens ejus victus est: quod vere, fratres, mirandum est in columba. Sunt passeres brevissimi, vel muscas occidunt: nihil horum columba; non enim de morte pascitur. Qui laniaverunt Ecclesiam, de mortibus pascuntur. Potens est Deus, rogemus ut reviviscant qui devorantur ab eis et non sentiunt. Multi agnoscunt, quia reviviscunt; nam ad eorum adventum quotidie gratulamur in nomine Christi. Vos tantum sic estote simplices, ut sitis ferventes; et fervor vester in linguis sit. Nolite tacere; ardentibus linguis loquentes, accendite frigidos. 5. Quid enim, fratres mei?
Abbreviated transcription (Latin):
unitati olumbȩ. Prior enimceñs illud fecerat magister: suꝑ quem
descendit columba. qui pendens incruce ait. Pater ignosce illis: quia nesciunt
quid faciunt. sigo ne spũ scificati dolum habebant: incolumba demonstratꝰ. ẽ.
Ne simplicitas frigida remaneat: inigne demonstratus. ẽ. Hec moueat: quia
linguae diuisae sunt. Distant enim linguae: ideo diuisis linguis apparuit. Linguae
iquit diuisȩ uelut ignis : qui & insedit suꝑunum quenq eorum. Distant inti
se linguae: s linguarum diftantia non sunt scĩsmata. In linguis diuisis noli dis-¬
sipationem timere: unitatem in columba cognosce. Sic ergo sic oportebat demon-¬
strari sp̃m sc̃m uenientem suꝑ dñm: ut intelligat unquisq si habet sp̃m̃ scm.
simplicẽ see̾ẽ. debere sicut columbam: habere cum frĩbus ueram pacem. qua
significant oscula columbarum. Habent enim oscula & corui: s incoruis falsa
pax: incolumba uera pax. Honomis gͦ qui dicit. pax uobiscum: quasi columba

Expanded text:
unitati columbae. Prior enim illud fecerat magister, super quem descendit columba; qui pendens in cruce ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Ergo ne Spiritu sanctificati dolum habeant, in columba demonstratum est: ne simplicitas frigida remaneat, in igne demonstratum est. Nec moveat, quia linguae divisae sunt. Distant enim linguae, ideo divisis linguis apparuit. Linguae, inquit, divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum. Distant inter se linguae, sed linguarum distantia non sunt schismata. In linguis divisis noli dissipationem timere, unitatem cognosce in columba. 4. Sic ergo, sic oportebat demonstrari Spiritum sanctum venientem super Dominum, ut intelligat unusquisque, si habet Spiritum sanctum, simplicem se esse debere sicut columbam; habere cum fratribus veram pacem, quam significant oscula columbarum. Habent enim oscula et corvi, sed in corvis falsa pax, in columba vera pax. Non omnis ergo qui dicit, Pax vobiscum, quasi columba
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd facis. fac citiꝰ. ñ tã in ꝑnitiẽ ꝑfidi
seuiendo: quã ad salutẽ fideliũ festi¬
nando. Quia traditꝰ est ꝓpt̾ delicca
nrã. & dilexit eccłiã: & seipsũ tradi¬
dit ꝓea. Unde & deseipso dicit apłs.

Expanded text:
Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea . Unde et de seipso dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tinguntur abluuntꝰ. s ut infician¬
tur ñ nulla tinguntꝰ. Si autẽ bo¬
nũ aliqͥd hic significat tinctio:
eidẽ bono ingiatũ. ñ in merito ẽ.
secuta dãpnatio. Ad huc tam̃ iu¬
dę possesso ũ adnõ s adiabolo. cũ
homini ingrato intrass panis
in uentrẽ. hostis inm̾tẽ: ad huc in¬
quã tanti mali iã corde concepti
plenus restabat effectus: cuiꝰ iã
p̾cesserat dãpnandꝰ affectꝰ. Itaq
cũ dñs panis uiuus. panẽ mortuo tra¬
didiss. & panẽ tradendo. pauis tra¬
ditorẽ ostendiss : qđ facis in qͥd fac
creiꝰ. N p̃cepit facinus: s p̾dixit iuidȩ
malũ. nobis bonũ. Quid enĩ uidȩ peiꝰ
& qͥd nobis meliꝰ. quã traditꝰ xp̃c ab il¬
lo aduersus illũ. ꝓ nobis pret̃ illũ :
Quod facis. fac citiꝰ. O uerbũ libentiꝰ
parati quã irati. Ouerbũ. ñ ta penã
exprimens ꝓditoris: quã mercedẽ
significans redẽptoris. Dixit enĩ

Expanded text:
tinguntur abluuntur, sed ut inficiantinguntur abluuntur, sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. Adhuc tamen Judae possessio non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem; adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque Dominus, cum panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus, sed praedixit. Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius, quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sathanas in iudã qui cogno¬
minat᷑ scharioch unũ deduodecĩ.
& habiit & locutꝰ ÷ cũ principibꝰ¬
sacerdotũ. Ecce ubi ostenditur.
quod iã intrauerat sathanas iN
uidã. Priꝰ gͦ intrauerat ĩmutten¬
do incor eiꝰ cogitationẽ: qua tra¬
deret xp̃m. Talis enĩ iã uenerat
ad cenandũ. N unc autẽ post pa¬
nẽ intrauit in eũ: ñ ad hoc ut
alienũ tẽptaret. s ut ꝓpriũ possi¬
deret. Non aut̃ ut pucant quidã
neglegent᷑ legentes: tunc iudas
xpi corpus accepit. Intelligendũ
est enĩ: qđ iã om̃ibꝰ eis distribue
rat dñs sacram̃tũ corporis & san¬
guinis sui. ubi & ipse uidas erat.
sicut sc̃s lucas euidentissime nar¬
rat. Ac deinde ad hoc uentũ est:
ubi scđ̾m narrationẽ ioħis aꝑtis¬
simȩ dñs ꝑ bucellã tinctã atq
porrectũ. suũ exprimit tͣditorẽ
fortassis ꝑpanis tinctionẽ. illiꝰ signi¬
ficans factionẽ. Non enĩ omĩa quȩ

Expanded text:
autem satanas in Judam, qui cognoautem satanas in Judam, qui cognominabatur Iscariotes, unum de duodecim; et abiit, et locutus sacerdotum . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat Satanas in Judam. Prius ergo intraverat immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum. Talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ad hoc ut alienum tentaret, sed ut proprium possideret. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim qrat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut divus Lucas evidentissime narrat: ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis, apertissime Dominus per buccellam intinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortasse per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ miraris sidatꝰ est uidȩ panis
xpi. ꝑ quẽ manciparet᷑ diabolo. cũ
uideas econtrario datũ paulo an¬
głm diaboli. ꝑ quẽ ꝑficeretur in xp̃o s
Ita & malo bonũ obfuit. & bono ma
lũ ꝓfuit. Recordamini. undesit
scriptũ. Quicunq manducauerit
panẽ aut biberit calicẽ dñi indigne:
reus erit corporis & sanguinis dnĩ.
sumebant. hic gͦ si corripitꝰ qͥ ñ diui¬
dicat. hoc e. ñ discernit aceteris cibis
dnĩcũ corpus. qͦmodo dãpnat᷑ qui
ad eiꝰ m̃sã fingens amicũ. accedit ini¬
amicus: Si rep̾hensione tangit᷑
neglegentia conuiuantis. qua pę¬
na ꝑcutitꝰ᷑ uenditor in uitantis.
Quid erat autẽ panis traditori datꝰ.
nisi demonstratio cui grẽ fuiss
ingratꝰ: Intrauit gͦ post hunc pa¬
nẽ sathanas in dñi traditorẽ. ut
sibi iã traditũ pleniꝰ possideret.
inquẽ priꝰ intrauerat ut deciꝑet.
pactus e. cũ hȩc aꝑtissimȩ lucas
euangłista testet᷑ & dicat. Intrauit

Expanded text:
Quid miraris, si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo, cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et malum bono profuit. Recordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini . sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius possideret, in quem prius intraverat ut deciperet. pactus est, cum haec apertissime Lucas evangelista testetur et dicat: Intravit
Abbreviated transcription (Latin):
delibꝰ oblata conseruans: & suorũ
necessitatibꝰ & aliis indigentibus
tribuebat. Tunc primũ eccłasticȩ
pecunie forma e̾. instituta. ubi in
in opiȩ timorẽ iusticia deseratur.
Nã & apłs in posterũ ꝓuidens ait.
Siqͥs fidelis habet uiduas: sufficient̃
tribuat eis ut ñ grauet᷑ eccłia : qͦ
Frat autẽ nox. & ipse qͥ exiit: erat
nox. Cũ exiss nox: ait iħe. Pune
clarificatꝰ ẽ. filiꝰ hominis. Dies gͦ
diei eructauit uerbũ: id ẽ. xp̃c dis¬

Expanded text:
delibus oblata conservans et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiastice peccunie forma est instituta, ut inte et propter inopie timorem iusticia dNam et Apostolus in posterum providens ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo Erat autem nox. Et ipse qui exivit, erat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis. Dies ergo diei eructavit verbum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
regem esse udeorum. tanquã hoc ibi
sicut intitulo ipsa ueritas fixerat. de
qua quid esset in terrogauit. Sed audi.¬
to hoc: camauerunt rursum dicentes
N om̃s. Non hunc: sed barraban. Erat
aut̃ barabbas latro. Non reprehendimꝰ
o iudei. qͦd ꝑpascha liberatis nocentem:
sed qͦd occidistis in nocentem. Qd tamen
nisi fieret : uerum pascha non fieret.
Sed umbra ueritatis a uideis errantib
tenebatur. & mirabili dispensatione di¬
umȩ sapientiȩ : ꝑ homines fallaces. eiꝰdem
umbre ueritas implebatur. Quia ut ue¬
rum pas chafieret. xp̃c uelut ouis immo¬
labatur. hinc ea sequuntur: quein iuri¬
osa xpõ pilatus & cohors eius ingessit.
sed alia disputatione tractanda sunt.

Expanded text:
esse regem Judaeorum, tanquam hoc sibi, esse regem Judaeorum, tanquam hoc sibi, sicut in titulo, ipsa Veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem: quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut verum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. Hinc ea sequuntur quae injuriosa Christo Pilatus et cohors ejus ingessit; sed alia disputatione tractanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uos nos facientis. & uocantis uoca¬
sed scd̾m suum ꝓpositum & grãm.
Nam si naturam cogitemꝰ in qua cre¬
ati sumꝰ: cum om̃s ueritas creauerit.
ne gr̃a non sit grã. Si enim dixisset.
tate ẽ: idõ dictus exueritate puta¬
retur. quia obtemꝑat ueritati. Non
aũt hoc ait. Sed ait. om̃is qͥ. ẽ. erue¬
ritate : audit meã uoc̃e. Ac ꝑhoc non
idõ ẽ ex ueritate. quia eius audit uocẽ:
sed idõ audit quia exueritate ẽ. id ẽ.
exiit ad uideos & dixit eis. Nullam
inee dausam. Est aut̃ consuetudo uo¬
bis: ut unũ dimittam uobis in pas¬
cha. Uultis gͦ. dimittam uob̾ regẽ
iudeorum : Credo cum dixisset pila¬
tus qͥd. ẽ. ueritas. inmentẽ illi uenisse
continuo consuetudinem iudeorum.
qua solebat eis dimitti unus in pas¬
cha. & idõ non expectͥauit ut respon¬
deret ei iħc qͥd .ẽ. ueritas ne mora
fieret cum recoluisset morem quo
posset eis ꝑ pascha dimitti. quod eum
ualde uoluisse manifestum est. Auelli
tamen ex eius corde non potuit. iħm

Expanded text:
os nos facientis, et vocantis vocased secundum suum propositum et gratiam . Nam si naturam cogitemus, in qua creati sumus, cum omnes Veritas creaverit, ne gratia non sit gratia. Si enim dixisset: tate est, ideo dictum ex veritate putaretur, quia obtemperat veritati; non autem hoc ait, sed ait: Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Ac per hoc non ideo est ex Veritate, quia ejus audit vocem, sed ideo audit, quia ex Veritate est, id est, exiit ad Judaeos, et dixit eis: Nullam invenio in eo causam. Est autem consuetudo ut unum dimittam vobis in Pascha. Vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Credo, cum dixisset Pilatus Quid est veritas? in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solet eis dimitti unus in Pascha; et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo posset eis per Pascha dimitti, quod eum valde cupivisse manifestum est. Avelli tamen ex ejus corde non potuit Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
oncredebat semet ipsum illis. Non enim opus habebat: ut qͥsqͥn
testimoniũ ꝑhib̾&̧ de homine. Ipse enim sciebat quid ẽẽt. in homine.
Ecce iam illi credebant in iesum: & ipse iesuc non se credebat eis. Qre:
Quia nondum erant renati ex aqua & sp̃u. Uinde hortati sum. & hor-¬

Expanded text:
non credebat semetipsum illis. Non enim opus habebat ut quisquam non credebat semetipsum illis. Non enim opus habebat ut quisquam testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine » . Ecce jam illi credebant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quare? Quia nondum erant renati ex aqua et Spiritu. Inde hortati sumus, et hor
Abbreviated transcription (Latin):
Hec immerito ds̃ inquit: ego sum ds̃ abraham. & ds̃ isaac. & ds̃ iacob
hoc minquit nomen. ẽ. in aeternum. Magis meminerimus.
promissum sit ipsi abrahȩ. hocenim ꝓmissum ẽ. isaac : hoc pro-¬
missum ẽ. abrahae. Quid inuenimꝰ.Insemine tuo benedicentur
om̃s gentes. Credidit tunc unus quod non dum uid ebat: uident
omines & excetantur. Completum ẽ. ingentib quod ꝓmissun
c̃. uni : & separantur a communione gentium. qui &ȩ quod im-¬
pletum ẽ. uidere nolunt. s quid illis prodest. quia uidere nolun:
Uident. uelint. nolint. Aꝑta ueritas: & clausos oculos ferit.
esponsum ẽ. nichodemo: quia exeis erat qui crediderant iniefur
&x ipse iesus non se credebat eis. Quibusdam enim non se credebat:
cumiam mnillum credidissent. Sic habes scriptum. multi credider̃
innomine eius: uidentes signa quae faciebat. Ipse autem iesus

Expanded text:
nec immerito Deus inquit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: nec immerito Deus inquit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi, inquit, nomen est in aeternum . Magis meminerimus quid promissum sit ipsi Abrahae: hoc enim promissum est Isaac, hoc promissum est et Jacob. Quid invenimus? In semine tuo benedicentur omnes gentes . Credidit tunc unus quod nondum videbat: vident homines, et excaecantur. Completum est in gentibus quod promissum est uni: et separantur a communione gentium, qui et quod impletum est videre nolunt. Sed quid illis prodest quia videre nolunt? Vident, velint nolint; aperta veritas et clausos oculos ferit. 3. Responsum est Nicodemo, qui ex eis erat qui crediderant in Jesum, et ipse Jesus non se credebat eis. Quibusdam enim non se credebat, cum jam in illum credidissent. Sic habes scriptum: « Multi crediderunt in nomine ejus, videntes signa quae faciebat. Ipse autem Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
siue recens abuto. siuc animosa iam aetate : redire rursus in materna
uiscera & nasci. Sed sicut adnatiuitatem carnalẽ ualent muliebri.
uiscera ad semel pariendum: sic adnatiuitatem sp̃ũalem ualent ui-¬
sera aeccłaȩ. ut semel quisq baptizetur. Propterea ne quis forte dicat.
sed iste in heresi natus ẽ. & iste inscismate natus ẽ : amputata sunt omĩa.
si meministis quae uobis disputata sunt detribus patrib nr̃is.
quorum diciuoluit ds̃: non quiasoli erant: s quia insolis expleta. ẽ.
integritas significandi populi futuri. Inuenimus tamen natum de
ancilla ex hacredatum: natum delib̾a haeredem. Rursum in uenim
natum delib̾a ex haeredatum: natum de ancilla heredaem. Natꝰ
eancilla ex haeredatus ismahel: natus de lib̾a hęres isa ac. Natus
de libera ex heredatus esau: nati deancillis haeredes filii iacob.
Inillis itaq trib patribus. om̃is futuri populi figura ꝑspecta. ẽ.

Expanded text:
sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in materna sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste in schismate natus est; amputata sunt omnia, si meministis, quae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de libera haeredem: rursum invenimus natum de libera exhaeredatum, natum de ancilla haeredem. Natus de ancilla exhaeredatus Ismael , natus de libera haeres Isaac ; natus de libera exhaeredatus Esau , nati de ancillis haeredes filii Jacob . In illis itaque tribus patribus, omnis futuri populi figura perspecta est:
Abbreviated transcription (Latin):
XDÕ QUO hestẽno die intentam fecimus
caritatem uram: incelligimus uos alacrius & nume-¬
rosius conuenisse. Sed interim lectionis euangłicȩ
exordine. sermonem debitum reddamꝰ si plac&. Deinde audi&̧ caritis
uiti depace aeccłae. uł quid egerimus. uł quid adhuc agendum sꝑemꝰ.
Nunc gͦ interim tota intentio cordis. ad eugłium feratur nemo
aliunde cogitet. Si enim quitotus ad .ẽ. uix̃ capit. qui se ꝑ cogitati¬
ones diuersas diuidit. nonne & quod coeꝑat fundit Meminit
autem caritas uit. dominico prȩterito quantum dñs ad iuuare
dignatus est. disseruisse nos de sꝑuali regeneratione. Quam lectionẽ
act uuiantib orationib uris impletimus. Regeneratio sp̃ualis una . ẽ.
sicut generatio carenalis una ẽ. & quod nichodemꝰ dño ait. uerum dix̃.
quia non potest homo nasci cum sit senex redire rursum inuterum
matris suae & nasci. Ille quidem dix̃: quia homo cum sit senex hoc
non potest : quasi & si in fans ec̃t. poss&. Omino enim non potest.

Expanded text:
x eo quod hesterno die intentam fecimus Charitatem vestram, intelligimus vos alacrius et numerosius convenisse: sed interim lectioni evangelicae ex ordine sermonem debitum reddamus, si placet; deinde audiet Charitas vestra de pace Ecclesiae vel quid egerimus, vel quid adhuc agendum speremus. Nunc ergo tota intentio cordis ad Evangelium feratur, nemo aliunde cogitet. Si enim qui totus adest, vix capit; qui se per cogitationes diversas dividit, nonne et quod ceperat fundit? Meminit autem Charitas vestra Dominico praeterito, quantum Dominus adjuvare dignatus est, disseruisse nos de spirituali regeneratione  In superiori Tadjuvantibus orationibus vestris impleamus. 2. Regeneratio spiritualis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo cum sit senex, hoc non potest, quasi, et si infans esset, posset. Omnino enim non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
rrogaremus enim nobis hoc suꝑbȩ nisupse dignaretur hoc promitt
& exipsius dono ei qui donauit grãs acturi.& quidẽ. quod dixi. demonstratur
clausis oculis uellete aliquid tollere. Hescit manus quo eat: & utiq ma
uidet iam manus quo eat. demonstrante capite: menbrum secutum. ẽ.
Sigꝰ inte potuit inueniri tale aliquid. ut corpori tuo ostenderes corpus tuum.
& ꝑcorpus tuum demonstraretur aliquid corporituo. noli mirari qui.
uideant. & docet caput: ut menbra discant. Unus tamen homo: & caput
& menbra. noluit seseparare : s dignatus ẽ. aggluttinari. longe anobis erat:
& iniquitas e quid tam longe. quam a eternitas & inortalitas. ⁊ ecce quam
longe erat. ũbum in principio. deusapud din: ꝑquem facta sunt omnia.
Quomodo gͦ factus. ẽ. prope. ut ẽẽt. innos. quodnos: & nos in illo. e Uerbum

Expanded text:
rrogaremus enim nobis hoc superbe, nisi ipse dignaretur hoc promitteet ex ipsius dono ei qui donavit gratias acturi? Quid est quod dixi, demonstratur clausis oculis velle aliquid tollere; nescit manus quo eat, et utique moculos, videt jam manus quo eat, demonstrante capite membrum secutum est. Si ergo in te potuit inveniri tale aliquid, ut corpus tuum ostenderet corpori tuo, et per corpus tuum demonstraretur aliquid corpori tuo; noli mirari quia videant, et docet caput ut membra discant: unus tamen homo caput et membra. Noluit se separare, sed dignatus est agglutinari. Longe a nobis erat, niquitas? quid tam longe, quam aeternitas et mortalitas? Ecce quam longe erat Verbum in principio Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia. Quomodo ergo factus est prope,
Abbreviated transcription (Latin):
marora horum demonstrabit eioꝑa: ut uosmiremini. Rursus hict
Et quis ẽ. qui digne ꝑscruptetur hoc tantum secretum Sediam qm̃ nobis
loqui dignatus. ẽ : ipse aperit. Neq enim uellet dicere : quod nollet in¬
telligi. Quia dicere dignatus ẽ : sine dubio excitauit audientiam.
Nunquid quem excitauit ut audiret. excitatum deserit: Diximus
ut potiumus: nontemporaliter scire filium. nec aliter ẽẽ. filii scientia
alud ipsum filium: & alud ẽẽ. Filii uisionem. & aliud ipsum filium.
s ipsamuisionẽ eẽ. filiũ. &̧ ipsam scientiam uel sapientiam patris es Se
eiam cui. e. coeterna. nec ibi ꝑtempꝰ aliquid uariari: nec aliquid
nasci quod nonerat. nec aliquid perire quod erat. Diximus. ut potium
Quidgꝰ Inic inodo facit tempus: ut diceret maiora his demons trabit
ci oꝑa. ide. demonstraturꝰ. ẽ. De practerito dicimus demonstrauit
demonstraturꝰ. e: dicimus defuturo. Quid gͦ hicagimus fratres

Expanded text:
Et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Rursus hic turbat. Et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Rursus hic turbat. Et quis est qui digne perscrutetur hoc tantum secretum? Sed jam quoniam nobis loqui dignatus est, ipse aperit. Neque enim vellet dicere quod nollet intelligi: quia dicere dignatus est, sine dubio excitavit audientiam; numquid quem excitavit ut audiret, excitatum deserit? Diximus, ut potuimus, non tempaliud ipsum Filium; et aliud esse Filii visionem, aliud ipsum Filium: sed ipsam visionem esse Filium, et ipsam scientiam vel sapientiam Patris esse ei a quo est coaeternam; nec ibi per tempus aliquid variari; nec aliquid nasci quod non erat; nec aliquid perire quod erat. Diximus, ut potuimus. Quid ergo hic modo facit tempus, ut diceret, majora his demonstrabit ei opera? id est demonstraturus est, hocde futuro dicimus. Quid ergo hic agimus, fratres?
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽ. enim lumen quo illuminamur : aliudnos qui illuminamur.
Lumen autem ipsum quo illuminaniur: nec auertitur a se : necꝑdit lucere
quia lux ẽ. Siegͦ demonstrat pater rem quam facit filio : ut in patre
uideat omnia filius. & inpatre sit omnia filius. Uidendo enimnatꝰ. ẽ.
ꝙ nascendo uido&. Sed non aliquando non erat natus : sicut ñ. aliquando
est illi natum eẽ  in eo est illiꝑmanere. ieo est illi non mutari : in eo
e. illi sine initio. & sine fine ꝑsistere. Hongͦ carnaliter accipiamus.
quia sedet pater. & facit opus & demonstrat filio: & uidet filius opus
uod facit pater. & facit illud in alio loco: aut exalia materia. Omni.
enim ꝑipsum facta sunt: & sine ipso factum ẽ. nichil. Uerbum patris. ẽ.
filius. Nichił fecit deus: quod non dixit infilio. Dicendo enim infilio.
quod facturus erat ꝑfilium: ipsum filium genuit. ꝑ quem faceret. omiua.

Expanded text:
Aliud est enim lumen quo illuminamur, aliud nos qui illuminamur. Aliud est enim lumen quo illuminamur, aliud nos qui illuminamur. Lumen autem ipsum quo illuminamur, nec avertitur a se, nec perdit lucem, quia lux est. Sic ergo demonstrat Pater rem quam facit Filio, ut in Patre videat omnia Filius, et in Patre sit omnia Filius. Videndo enim natus est, et nascendo videt. Sed non aliquando non erat natus, et postea natus est; est illi natum esse, in eo est illi permanere, in eo est illi non mutari, in eo est illi sine initio et sine fine persistere. Non ergo carnaliter accipiamus quia sedet Pater, et facit opus, et demonstrat Filio; et videt Filius opus quod Pater facit, et facit illud in alio loco, aut ex alia materia. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Verbum Patris est Filius, nihil dixit Deus quod non dixit in Filio. Dicendo enim in Filio quod facturus erat per Filium, ipsum Filium genuit per quem faceret omnia. 5.