comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑo horrendo inculto ut pote siluestris ignis cultu¬
rȩ tam quã contrarus repugnarent. Itane ista ẽ in no¬
centia deoꝵ ista concordia: Haec cine sunt numina
sobria urbium. magis ridenda. quã lucdibria theatroꝵ:¬
gaiꝰ. Cũ mas & femina coniungunt᷑ : Adhibet̾ d̃ iugatinus :
sit hoc ferendũ sed donĩuẽ ducend& quȩ nubit: Adhi¬
Temdoe bet̾ & dr̃ domi ducus: ut in lomo sĩt: Adhibet dĩ domi¬
tius: ut maneat cũ uiro. Addit̃ dea manturna. ultra¬
radu quȩrit: parcit humanȩ uerecundiş. ꝑagat eetera con¬
cupiscentia carnis & sangunis: ꝓcurato secrao pudoris:
Quid implet cubiculũ  benuminũ. quando & paranimphy
inde discedunt: & ad hoc implet̾ nonut eoꝵ
p̾sentia cogitata maior sit cura pudicitiȩ. sed
ut feminȩ. sexu infirmȩ. nouitate pauidȩ. ilis
cooꝑantib sine ulla difficultate uirginitas aufe¬
rat᷑. Adest enĩ dea uirginiensis. & ds̃ pat̃ subi¬

Expanded text:
 eique aspero horrendo in cultu, utpore sylvestri, signis cultu eique aspero horrendo in cultu, utpore sylvestri, signis culture tanquam contrariis repugnarent. Itane est innocentia deorum, ista concordia? Heccine sunt numina salubria urbium magis deridenda quam ludibria theatrorum? Cum mas et femina coniunguntur, adhibetur deus Iugatinus, sit hoc ferendum, sed domum est ducenda que nubit, adhibetur et deus Domiducus, ut in domo sit. Adhibetur deus Domitius, ut maneat cum viro; additur dea materna. Quid ultra queritur? Parcatur humane verecundie, peragat et cetera concupiscentia carnis et sanguinis, procurato secreto pudoris. Quid, impletur cubiculum turba numinum, quando et paranymphi inde discedunt? Et ad hoc impletur, non ut eorum presentia cognita maior sit cura pudicitie, sed ut femine sexu infirme, ncooperantibus sine ulla difficultate uirginitas auferatur. Adest enim dea Virginiensis et deus pater Subi
Abbreviated transcription (Latin):
furoris. Quale aut̃ illud ẽ qđ cũ religio sum a
suꝑsticioso : a distinctione discernat. ut asuꝑsticioso
dicat timeri deos. areligioso aut̃ tantũ uereri ut pa¬
rentes non ut hostes timeri. atq ita bonos dicat ut
facilius sit eos nocentib parcere quã ledere quẽꝗ¬
pnt in nocentẽ: Tam̃ mulieri foetae post partũ tresdõs
custodes cõmemorat adhiberi. ne siluanꝰ ds̃ ꝑ noctẽ
ingrediat̃ & uexa. eͦ rumq custodũ significandoꝵ
causa tres hões noctu circiũire limina domꝰ & pͥ¬
mo limen securi ferire. postta pilo. tercio: de¬
noꝰ ꝓhibeatur intrare qđ neq arbores cȩdunt᷑ ac
putant sine ferroneq far conficitur sine pilo.
neq fruges coaceruant sine scopis. Ab his aut̃ trib
rebus. tres nuncupatos deos. int̾cidonam a securis
int̾cisione. pilumnũ : apilo. deuerram. ab scopis.
quibus dus custodib contͣ ium dĩ siluani foeta con¬

Expanded text:
furoris. Quale autem illud est, quod, cum religiosum a furoris. Quale autem illud est, quod, cum religiosum a superstitioso ea distinctione discernat, ut- a superstitioso dicat timeri deos, a religioso autem tantum uereri ut parentes, non ut hostes timeri, adque omnes ita bonos dicat, ut facilius sit eos nocentibus parcere quam laedere quemquam innocentem, tamen mulieri fetae post partum tres deos custodes commemorat adhiberi, ne Siluanus deus per noctem ingrediatur et uexet, eorumque custodum significandorum causa tres homines noctu : circuire limina domus et primo limen securi ferire, postea pilo, tertio denus prohibeatur intrare, quod neque arbores caeduntur ac putantur sine ferro, neque fruges coacervantur sine scopis. Ab his autem tribus rebus tres nuncupatos deos: Intercidonam a securis intercisione, Pilumnum a pilo, Divertam a scopis, quibus diis custodibus contra vim dei Sylvani feta con
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dara. sicut isti ad hoc duas adhibuer̃ deas. edu-¬
cam & potinam. nempe & aliquid mimo si mi¬
le insua domo agere uider&ur. Liberũ alibera¬
mento appellatũ uolunt. qđ mares in coeundo per
euis beneficiũ : missis seminib liberent. Hocidẽ
infeminis agere liberam. quã &iã uenerem pritant :
qđ & ipsas ꝑhibeant sem̃ emittere. & ob hȩc libero
eandẽ iurilẽ corporis partem intẽplo ponifemineã
liberȩ. Adhȩc addunt mulieres attributas libe¬
ro. & unũ ꝓpc̃ libidinẽ concitandam. Sie bacha-¬
nalia sũma celebrabant insania. ubi uarroipse
c̃fitet᷑ abachantib talia fieri ñ potuisse nisi m̃te
cõmota: Haec tam̃ postea displicuer̃ senatui
saniori. & ea iussit auferri. Saltẽ hic tandẽ for¬
sitan senser̃ quid inniundi sp̃s dũ ꝓdiis habent᷑
in hominũ mñtibus possint. Flȩc certe ñ fierent in
theatris: ludunt quippe ibi ñ furiunt. quãius dõs
hab̾e qui diã ludis talibus delectent᷑ simile sit

Expanded text:
tum daret, sicut isti ad hoc duas adhibuerunt deas, Educam et Potinam, nempe desipere et aliquid mimo simile in sua domo agere uideretur. Liberum a liberamento appellatum uolunt, quod mares in coeundo per eius beneficium emissis seminibus liberentur; hoc idem in feminis agere Liberam, quam etiam Venerem putant, quod et ipsam perhibeant semina emittere; et ob haec Libero eandem uirilem corporis partem in templo poni, femineam Liberae. Ad haec addunt mulieres adtributas Libero et uinum propter libidinem concitandam. Sic Bacchanalia summa celebrabantur insania; ubi Varro ipse confitetur a Bacchantibus talia fieri non potuisse nisi mente commota. Haec tamen postea displicuerunt senatui saniori, et ea iussit auferri. Saltem hic tandem forsitan senserunt quid inmundi spiritus, dum pro dis habentur, in hominum mentibus possint. Haec certe non fierent in theatris; ludunt quippe ibi, non fuiiunt; quamuis deos habere, qui etiam ludis talibus delectentur, simile sit
Abbreviated transcription (Latin):
one gatofilatu se abstoiebat: cum hocdns leore¬
uerit ut qui cuangłium ailnuntiant deeuangłio
uiuant: Idõ apłs prius hłnc sumere pracipit qui
primus est : & sic ceteris ceteris distribuere. Aor esto
apm̃ iłim resurrecxisse amortuis ex semine đd scđm¬

Expanded text:
one gazophylacii se abstinebat, cum hoc Dominus decreverit, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant . Ideo Apostolus prius hunc sumere praecipit, qui primus est, et sic caeteris distribuere. Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine D
Abbreviated transcription (Latin):
excitatos : demones fugatos paraliticos conua¬
luisse. surdos audisse.: inultis redditis affatũ daudos
cucurrisse cͥȩcos uidisse : Hȩc om̃a iurtutis sunt non in¬
firmitatis : Deniq hac causa : ad tracti ad fidẽ sunt.
Hon & sicruci fixus est ex infirmitate nrã : seduiuit ex uir¬
tute dĩ. Uerũ est quia ꝓpt̃ peccata nr̃a crucifixꝰ est xp̃s
ut mortẽ destruens credentes sibi liberar& abea: Infir¬
mari ergose passus p᷑ pt̃ nos: ut mortẽ uincor& nob., Des.¬
cendens erũ ad inferos qui omĩno peccatũ nesciebat. & quasi
peccator occisus cyrographũ adȩ deleuit. ut de cȩc̃o de functi
sub eiꝰ nomine amorte non teneret᷑. sed habent fidutiã eundi
adcdos : Propt̃ infirmitatẽ ergonrã moccisus reuix̃ uirtute
patris. ut discipulis ꝓbar& quȩ docuerat exẽplo i se ostenso:

Expanded text:
excitatos, daemones fugatos, paralyticos convaexcitatos, daemones fugatos, paralyticos convaluisse, surdos audisse, mutis redditum affatum, claudos cucurrisse, caecos vidisse. Haec omnia virtutis sunt, non infirmitatis: denique hac causa attracti ad fidem sunt. Nam etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, sed vivit ex virtute Dei. Verum est, quia propter peccata nostra crucifixus est Christus; ut mortem destruens, credentes sibi liberaret ab ea. Infirmari ergo se passus est propter nos, ut mortem vinceret nobis. Descendens enim ad inferos, qui omnino peccatum nesciebat, et quasi peccator occisus, chirographum Adae delevit; ut de caetero defuncti sub ejus nomine, 208 a morte non tenerentur, sed haberent fiduciam eundi ad coelos. Propter infirmitatem ergo nostram occisus revixit virtute Patris; ut discipulis probaret quae docuerat esse ve
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ ꝓbat : cũ forniationẽ & inpuditiciam. &in¬
duos testium uł crum stabꝗ t om̃e uerbũ: Hhoc
scđm legem dix̃ ut aliquis duobus uł tribus testibus:
aut purg&᷑. aut condem pnetur : Ita & hitecio
aduentu apłi : uuit purgati inueniantur commora&:
Predixiem & pdico ut p̃sens scđo aduentu & absens
uenero iterum non param. : Pridem se dixisse signi¬
ficat p̃sentem ut corrigerent necũ pudore corriꝑent.
Et nunc uterum ab sentẽ se eademdiere contestatur
ut post scđam corrtptionẽsi se nonem̃ dauert᷑ parci
cis nondebeat. Qm̃ ꝓbationẽ queritis eius qui mme
loquitur xp̃s. : Probationẽ queruntx p̃i loquent s in
apło: Dum p̃ceptis nonoboediunt uolentes ꝓbare
si audet uindicare ut ꝑ id intelligatur. cẽ. fides
auctoritatis. ut decȩterotimeatur: Quiemm
magistrum contẽpnit. em̃ dare sequert: Quim uob̃
nonin firmatur sed potens st in uobis: Potens est
in his xp̃s. quia uider̃ in nomine ciꝰ mortuos¬

Expanded text:
peccatorum probat, cum fornicationem, et impudicitiam, et imduorum vel trium testium stabit omne verbum. Hoc secundum Legem dixit , ut aliquis duobus aut tribus testibus, aut purgetur, aut condemnetur: ita et hi tertio adventu Apostoli, ut purgati inveniantur, commonet. Praedixi enim et praedico, ut praesens secundo adventu, et absens omnibus, quia si venero iterum, non parcam. Pridem se dixisse significat praesentem, ut corrigerent se; ne cum pudore corriperentur: et nunc iterum absentem se eadem dicere contestatur; ut post secundam correptionem, si se non emendaverint, parci eis non debeat. Quomodo probationem quaeritis ejus, qui in me loo, dum praeceptis ejus non obediunt, volentes probare si audet vindicare, ut per hoc intelligatur esse firmae auctoritatis, ac de caetero timeatur. Qui enim magistrum contemnit, emendari se quaerit. Qui in vobis non infirmatur, sed potens est in vobis. Potens est in his Christus; quia viderunt in nomine ejus mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
ad regna celoꝵ: Et hȩx qͥdẽ fuistis: Ne om̃ib hoc
ad seribere uiderct᷑ aut certe om̃s ab hisori minib
uimunes facere: ꝓhibuis se enĩ uidebat᷑ nonre uelas

Expanded text:
ad regna coelorum . Et hoc quidem fuistis. Ne omnibus hoc ad regna coelorum . Et hoc quidem fuistis. Ne omnibus hoc ascribere videretur, aut certe omnes ab his criminibus immunes faceret, si taceret prohibuisse enim videbatur, non revelas
Abbreviated transcription (Latin):
sedatpartẽ habent delicti illoꝵ qͥ coacti piuiria aut
fraude eor infideles rogant adiudi cãdũ: Et eũ fraudẽ
aut oi urias in latas ꝑseqͥ non deberent : ñ solũ uidicant
sed& ipsi frauder & iniurias ps fa citint ut panien¬
cda exem pla frĩb tribuant t qͥti aliis facere ereda¬
tur qͥ non par c& suis: Mnescitis quia iiqui regnuĩ
di non possidebunt: ⁊ hoc uel dicto ostendit illos nõ
nes cios pectare: Aeꝑhoc grauius umdi eãdũ Sieni
mmi scdies reisunt aputdebñ. quãto magis puqͥ: noli¬
te errare: Neq forni caru. neq idoles seruientes.
neque adulteri neq molles. neq: masculoꝵ concu¬
bitores. neq auari. neq fures. neq ebriosi neq male¬
dici neq rapaces regnũdĩ pos sidebunt Non hȩc
id circo memorauit quasi nescirent apud qͦs aoinũ
& scr mses sedit docens euuã geliũ dił sed cõmonuit
ut restauret in illis reuerentum legis. & meritũ

Expanded text:
sed et partem habent delicti illorum, qui coacti injuria aut sed et partem habent delicti illorum, qui coacti injuria aut fraude eorum, infideles rogant ad judicandum: et cum fraudem aut injurias illatas persequi non deberent, non solum vindicant, sed et ipsi fraudem et injurias faciunt; ut punienda exempla fratribus tribuant. Et quid aliis facere credatur, qui non parcit suis? An nescitis, quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Hoc dicto ostendit illos non nescios peccare, ac per hoc gravius vindicandum. Si enim immisericordes rei sunt apud Deum, quanto magis iniqui? Nolite errare; nam neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteribitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Non haec idcirco memoravit quasi nescirent, apud quos annum et sex menses sedit, docens Evangelium Dei: sed commonuit, ut restauraret in illis reverentiam Legis, et meritum
Abbreviated transcription (Latin):
enuati q e raminare possit nogotiũ urxe tas euã geliũ Idẽ
autẽ ff̃mn uidicẽ eligendũ dicit : qr adhuo rer tor erołe
illors non erat ordinatus. Secfrat̃ cũfre iudicio conte¬
dit & hoc apud in fideles: Manifestũ .ũ. qr infideles
aut arbitros ut ad solec fieri postulatos significit :
aut uidicẽ priblicũ cui dici sol&s hodie dies sacroꝵ
enusdici nom potest: lã qͥ dẽ omino delietũ inuobis
est qđ uiditia habetis int̾uos Pereatũ ẽẽ significit
quia fr̃ cũ p̾re litigat. cũdãda oꝑasit ut con cordessat
quasigermani o axime eũ fides roã paci studeat :
Quã quã enĩ xp̃ianꝰ litigare non debeat: tamẽ sigra
deferat: ne & dãpnũ adp̃sens & offensionẽ force uiur¬
rat: Quare non magis inuriã accipitis & quare non ma¬
gis frauden patimini: seduos iniuriã facitis & frauda¬
tis & hoc frib : Nuic lios corripit. quoꝵ piiustidia bur¬
griũ generat᷑ qͥa non solũ ꝑfraudẽ admis sam reisuđ̃

Expanded text:
otium juxta jus evangelicum. Ideo autem fratrem judicem eligendum dicit, quia adhuc rector Ecclesiae illorum non erat ordinatus. Sed frater cum fratre judicio contendit, et hoc apud infideles. Manifestum est quia infideles aut arbitros, ut assolet fieri, postulatos significat, aut judicem publicum, cui dici solet: Hodie dies sacrorum est, jus dici non potest. 130 Jam quidem omnino delictum in vobis est, quod judicia habetis inter vos. Peccatum esse significat, quia frater cum fratre litigat, cum danda opera sit, ut concordes sint, quasi germani; maxime cum fides nostra paci studeat. Quamquam enim christianus litigare non debeat, tamen si gradeferat; ne et damnum ad praesens, et offensionem forte incurrat. Quare non magis injuriam accipitis? quare non magis fraudem? Sed vos injuriam facitis, et fraudatis: et hoc fratribus. Nunc hos corripit, quorum injustitia jurgium generatur; quia non solum per fraudem admissam rei sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Est & inferior paradisus. inqͦ homꝰ postais mãdatũ &rt
opera ret᷑ ibissit custo diret accepit: Est & ille cȩlestis
inqͦ raptus apłs audi uit ũba archana: ludicibunt. gͦ

Expanded text:
: est inferior paradisus, in quo homo positus, mandatum et ut : est inferior paradisus, in quo homo positus, mandatum et ut operaretur ibi, et ut custodiret, accepit . Est et ille coelestis, in quo raptus Apostolus, audivit verba arcana . Judicabunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs q non crediderit iã uidicatus .ẽ: In quo erĩ spes
non .ẽ. ꝓmortuo habendus. ẽ: Auferte malĩ auo¬
cat qa & non credunt & legesꝰ adeo mũdo erȩ¬
ditas frequent᷑ cũ ad ulatione int̃pretit᷑ auetori¬
tatẽ hoꝵ idolis deputentes : Idõq: iniqͥ sunt : Et qͥa
uexła magis lex .ẽ. ut dũs legis timeat᷑ melius
dic̃ apud dĩ ministros agere causam: facilius enĩ de
dĩtimore sententiã legisuerã promunt : Aut igno¬
ratis qm̃ scĩ de hoc mũdo udicabunt⁊ nichil otiose
dũ huno : Et dõs in euuangło: Sic inqͥt dileait ds̃ hunc
rior ad cuius similitudinẽ hicfactus .ẽ: Vnde homͦ
hic positus .e. adimaginẽ dĩ factus utisic̃ insuperiore
mũdo ab uno deosunt om̃ia. ita tihoc abuno homi¬
ne om̃s haberent originẽ : Hinc ẽ ũde onox ses indu¬
numerũ angłoꝵ dĩ Iuidtã aꝑtũ. hunc mũdũ suꝑieus
esse tma ginẽ certa eexcausa: est enĩ &iherbn inferior
& illa superior: quã matrẽ nr̃am uoeat idẽ apłs

Expanded text:
 non crediderit, jam judicatus est . In quo enim spes non est, pro mortuo habendus est. Auferte malum ex vocat, et qui non credunt, et qui leges a Deo mundo creditas frequenter cum adulatione interpretantur, auctoritatem harum idolis deputantes, ideoque iniqui sunt; et quia in Ecclesia magis lex est, ubi Dominus legis timetur, melius dicit apud Dei ministros agere causam: facilius enim de Dei timore sententiam legis veram promunt. Aut ignoratis quoniam sancti hunc mundum judicabunt. Nihil otiose hunc mundum. Et Dominus in Evangelio: Sic, inquit, dilexit Deus similitudinem hic factus est. Unde homo hic positus est, ad imaginem Dei factus, ut sicut in superiore mundo ab uno Deo sunt omnia, ita et in hoc ab uno homine omnes haberent originem. Hinc est unde Moyses in Denumerum angelorum Dei. . Quid tam apertum, hunc mundum superioris esse imaginem certa ex causa; est enim et Hierusalem inferior; et illa superior, quam matrem nostram vocat idem Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
care: Cũfratre aut̃ in qͦuitiahȩc repperiunt᷑. n solũ
saera m̃ ta ñ exenda sed nec conmunẽ escã docet.
ut erubeseat cũ uaitatꝰ & corrigat: Nonne debns
qͥ intus sunt uos iudicatis iudicat qͥsdũ discernit
cui fr̃ adhereat qu ẽ arguat quẽ euitet Nam eos
qͥforis sunt ds̃ iudicabit  Superius ait nolite ante tẽ¬
prs idi care. hc r̃ꝓbet : Sed superius ieognita ꝑsus¬
pitionẽ maxime dercetorib: ꝓhibuit iudicare¬
qͥa dĩ solius ẽoc culta uidicare: Hoc aut̃ loco ut fr̃¬

Expanded text:
re: cum fratre autem in quo vitia haec reperiuntur, non solum sacramenta non edenda, sed sed nec communem escam docet; ut erubescat, cum vitatur et se corrigat. Nonne de iis qui intus sunt, vos judicatis? Judicat quis, dum discernit cui fratri adhaereat, quem arguat, quem devitet, Nam eos qui foris sunt, Deus dijudicabit. Superius: Nolite, ait, ante tempus judicare ; hic non prohibet. Sed superius incognita per suspicionem maxime de rectore prohibuit judicareuia Dei solius est
Abbreviated transcription (Latin):
nudicent᷑ Hoc .ẽ. ñsunt itiq indigni inqͥ ipsũ mũdũ udi¬
caturis ea uidicare quȩ sũnt mũdi Neseitis qm̃ angłos
uidicabimꝰ additplus. dicendo angłos iudicabrnus
id ẽ. potentias spĩtales. qͦs alio loco tradit icelesti¬
rea: Et qͥa nonsic fieri deb&: ad iecit : Ad reueren¬
tiam urãm dico: Nesstpra. qda negeti ũ nomina¬
dit sedqualeꝰ ignificatut ꝰ Sant enĩ & ediumne u¬
mecet asiẽ audierunt A qualibus cũq tamen puat¬
rent audienda aut t̃minãda: ad rabor eorꝑatũ

Expanded text:
ndigni ii, qui ipsum mundum judicaturi sunt, ea judicare quae mundi sunt. Nescitis quoniam angelos judicabimus? Addidit plus, dicendo: angelos judicabimus, id est, potentias spiritales, quas alio loco tradit in coelestirea. Et quia non sic fieri debet, adjecit: Ad reverentiam vestram dico. Ne quia supra negotium nominavit, sed quale non significavit; sunt enim et divina nEcclesia, sicut audierant, a qualibuscumque tamen putarent audienda aut terminanda; ad ruborem eorum ait:
Abbreviated transcription (Latin):
& non esis questiones mouentes . su lis
inesca fit aut uenter ds. quem laitus legem
mundi escis delecterri puttibant : glori antes
mpriden dis circum cifisał ocest terrena
sapere : Qui autẽ spirittlia sapit. infide.
inspe incaritate gloriatur : Ad locum autẽ
hunc NonpertiNet ut questus causa
a ut gule dixerit . quorum uenter¬
deus est: Nostra auter conuersa¬
tio iNcelis est VNde saluatorem
ex pectamus di Nrmih̃m
xp̃m: qui trans figurabit corpus
humilitatis Nr̃ẽ conforme cor
poris glorie suȩ scđm operationem
suam qua possit etiam subicere sibi¬
omma : Spirititlia curantes in celis
agerẽ dicintur cum ipsi adhuc sint
SiNterres quomodo mali princi¬
pes & potestates cumsint adhuc ipsi
infirma mento conuersationie
tamen interris suNt
Ap̃i aNorꝵ ergo actus incelis sune.
ubi & spes salutis coꝵ est qui est xp̃s.
quem om̃is fidus expectat ad trans¬
figuratione corporis carnis. ut quodd
e& humo est indutum sprritali ueste.o
conforme efficiat aduentu madb¬

Expanded text:
 non edendis quaestiones moventes, quasi salus in esca sit, aut venter Deus, quem juxta legem mundis escis delectari putabant, gloriantes in pudendis circumcisis; hoc est, terrena sapere: qui autem spiritalia sapit, in fide, in spe, in charitate gloriatur. Ad locum autem hunc non pertinet, ut quaestus causa aut gulae dixerit: Quorum Deus venter est. Nostra autem conversatio in coelis est; unde et Salvatorem exspectamus Dominumm, qui transfigurabit corpus humilitatis nostrae, conforme ut fiat corpori gloriae suae, secundum operationem suam, qua possit etiam sibi subomnia. Spiritalia curantes in coelis agere dicuntur, cum ipsi adhuc sint in terris; quomodo mali Principes et Potestates, cum sint adhuc ipsi in firmamento, conversatione tamen in terris sunt. Christianorum ergo actus in coelis sunt, ubi et spes salutis eorum est, qui est Christus, quem omnis fidus exspectat ad transfigurationem corporis carnis; ut quod ex humo est, indutum spiritali veste, conforme efficiat adventu ma
Abbreviated transcription (Latin):
mei Rm̃i & desiderantis sin
gauidium meum & corona mea.
sictate iNdomio dilectis su:
Con moret ut in eadem fide
est & infuturum corona: Discipłis
enuim magone uictorib: dignus
erit corona magister: Eu chodiao
& sinthicen obsecro idem
mecum in euuan głio cuclemente
& ceteris qui sunt m possibi les operum
quoꝵ nomi Na surit in libro inte:
Eucho diã & sarthicem ad prcidentiã
amplificandam hortatur adiu¬
uantibiis rius memora ut sicut
mhoperibus euangłii ꝓfecerent : ꝓfi¬
cerent & inscien tiasilei . Iuos om̃s merito fider

Expanded text:
mi et desideratissimi, gaudium meum et corona, sic state in Domino, dilectissimi. Commonet ut in eadem fide et in futurum corona. Discipulis enim in agone victoribus, dignus erit corona magister. Evodiam rogo, et Syntychen obsecro idem mecum in Evangelio cum Clemente, et caeteris, qui sunt mihi participes operum, quorum nomina sunt in libro vitae. Evodiam et Syntychen ad prudentiam amplificandam hortatur, adjuvantibus quos memorat, ut sicut in operibus Evangelii profecerant, proficerent et in scientia e
Abbreviated transcription (Latin):
tum data est iouui Sacra sunt cȩreris: ũbi a plutone
rapta ꝓserpina quȩrit: Sacra sunt ueneris ubi amatꝰ
ens adom aprino dente extinct suiuenis formosis¬
simus plangit: Sacra st matris deũ ubi attis ad
olescens adea dilectus et muliebri zelo abscisꝰ.
&iam hominũ abscisoꝵ quos gallos infelicitate de

Expanded text:
tum data est Ioui; sacra sunt Cereris, ubi a Plutone rapta Proserpina quaeritur; sacra sunt Veneris, ubi amatus eius Adon aprino dente extinctus iuuenis formosissimus plangitur; sacra sunt Matris deum, ubi Attis pulcher adulescens ab ea dilectus et muliebri zelo abscisus etiam hominum abscisorum, quos Gallos uocant, infelicitate de
Abbreviated transcription (Latin):
tis tẽporis tribulationes quȩ causa fidei ingerun¬
t̃ momentaneas & leuesdic̃ : qͥc s. teporales.
merces & pleui retributione supͣ modũ subli¬
mita sgłȩ pensabit᷑ ꝑpetuȩ. Hon contẽplantib
quȩ uidene᷑. sed quȩ ñuident᷑. Iuȩ enĩ uidentur
cȩlestiũ & sp̃ĩtaliũ habentes. hȩc p̃ sentia &.
terrena spernere ꝓfitet᷑ qͥa ad copationẽ spi¬
ritaliũ hȩc nulla s. Sic enĩ s̃ hȩc ad suꝑna quo¬
modo figura adueritatẽ: figura deꝑit : ueri
ȩdificationẽ ex dõ habemꝰ domũ ñ manu factã
ȩtnã inceł: Hac fiducia dic̃ ñ tim̃dũ dissoluide
corpore. uiolentia in fideliũ. aut sorte intȩqͥa p̃pa

Expanded text:
tis temporis tribulationes, quae causa fidei ingeruntur momentaneas et leves dicit, quia sunt temporales; merces, et pro levi tribulatione supra modum sublimitas gloriae pensabitur perpetuae. Non contemplantibus qucoelestium et spiritualium habentes, haec praesentia et terrena spernere profitetur; quia ad comparationem spiritualium haec nulla sunt. Sic enim sunt haec ad superna, quomodo figura ad veritatem: figura deperit, veritaedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam, aeternam in coelis. Hac fiducia dicit non timendum dissolvi de corpore violentia infidelium, aut sorte vitae; quia pra
Abbreviated transcription (Latin):
gaudia mimisterat iuelemen cęli pontstax magnꝰ
quised & addex terã maiestatis iexcelsis patris.
quẽ nob̵ inpendit Mirabile sacram̃tũ est eim¬
dẽ sedere indiuinitatis gła quẽ ꝑsecutores in
cruce pendentẽ uider̃ in quacruce pasfonis illius
monstracioest salutis nr̃e: Hoc enĩ gestũ credimꝰ
hoc nob ad salutẽ ꝓficere normmmus Sed quid
carnalis mens humana estim& in eo qđ dicit᷑ : Sede¬
re cũ addextris dĩ : descendit enĩ scã scriptura
cilla instrueret᷑ humantas. quando usq ad illã
secretã głam liuntatis hominuĩ ñ poterat cogita¬
secum sucepte himanitatis głȩ declaret᷑ Nã hoc
ad patris cognoscortur dexteram collocatũ id. ẽ.
diume maiestatis sublimitati in qua parte ponendi
sunt qrna ꝑfidis ciusdẽ saluatorismimere segre¬
gantur : om̃is enĩ pontisex ad offerenda mime¬
ra ihostias constituctur unde necesse est hunc
habere aliquid qđ offerat: Pontifices uͦ. ueteris

Expanded text:
gaudia ministrat, et velamen coeli, pontifex magnus. Qui sedet ad dexteram majestatis in excelsis Patris. quem nobis impendit. » Mirabile sacramentum est eumdem sedere in divinitatis gloria, quem persecutores in cruce pendentem viderunt; in qua cruce passionis illius, ministratio est salutis nostrae; hoc enim gestum credimus; hoc nobis ad salutem proficere novimus. Sed quid carnalis mens humana aestimet in eo, quod dicitur: Sedere eum a dextris Dei? Condescendit enim sancta Scripturacilla instrueretur humanitas, quando usque ad illam secretam integritatem hominum non poterat cogitasitum susceptae humanitatis gloria declaretur: nam hoc ad Patris cognosceretur dexteram collocatum, id est, divinae majestatis sublimitatem, in qua parte ponendi sunt, qui a perfidis, ejusdem Salvatoris munere, segregantur. Omnis enim pontifex ad offerenda munera et hostias constituitur: unde necesse est et hunc habere aliquid quod offerat. Pontifices vero veteris
Abbreviated transcription (Latin):
imonte demonstratũ .ẽ. Sed hic queri potest de
qͥb: dixiss& omĩa siue de tabnaculo construati:¬
one siue dehostus & sacrificiisquȩ in ea oblaturiessent
sed de utrraq: melius intelligitur : Nunc autẽ me¬
lius sortitus est ministoriu quanto & melioris
testam̃ti mediator est qđ meliorib repromissio

Expanded text:
otest, de quibus dixisset: Omnia, sive de tabernaculi constructione; sive de hostiis et sacrificiis, quae in eo oblaturi essent? sed de utroque melius intelligitur. « Nunc autem melius sortitus est ministerium, quanto et melioris testamenti mediator est, quod melioribus rep
Abbreviated transcription (Latin):
qđ immeliorib: repromis somb: scĩ ficatũ cst:
Quanto meliora sunt cȩlestia terrems et̃ natẽ po¬
ralib: tanto melioris est mediator sacerdos xpĩ
ds̃ testam̃ti transnons deloco & a sacerdote & a
sacrificio tunclemũ & testam̃ti differentiã
ponit. inouuitẽ adcelũ nos eleuans & ostendens qi
ꝓtabnaculo cȩlũ habemus in promis siomb ch̃.

Expanded text:
 melioribus repromissionibus sanctificatum est. Quanto meliora sunt coelestia terrenis, aeterna temporalibus; tanto melioris est mediator sacerdos Christus Deus testamenti. « Transiens de loco, et a sacerdote, et a sacrificio, tunc demum et testamenti differentiam ponit. Hic autem ad coelum nos elevans et ostendens, quia pro tabernaculo coelu
Abbreviated transcription (Latin):
qui offerrent scđm logẽ mnimera qͥ exemplari
&umbre deserununt cęlestium : Sugit ess& suꝑ
t̃rãnus pontifex sic̃ aaron: non ess& utiq: sa
cerdos scđmordinẽ melchisedech met̃ nũ:
deserinunt celestium : Oms uero sacerdotes inlege
constuti exemplare &imibratile sacerdotum
die orationes nr̃as nibuͦ. habons carnalis sacrifitu
qđ incinere resoluat᷑ nec in fumo extendat᷑ nec
& festiinora efficiunt᷑ quomͦ cȩlestia: Noncelebrant
ta sunt : Horũ enĩ sacrioꝵ onña leuitici sacerdotn
est morsi cũ consumaret tabnaculum: Uide in qͥd
omñia facito scđm exemplar qđ tͥ ostensum est in mon¬
te: Qm̃ auditus nr̃ minus aptus esiẽ indet᷑ addisci¬
plinã ꝑcipiendã quã uisus: Nonita anima con¬
m̃ damus quȩcumq: audiimnus qͦmͦ illa quȩ ipsõ¬

Expanded text:
m legem munera, qui exemplari et umbrae deserviunt coelestium. Si igitur esset terrenus pontifex, sicut Aaron, non esset utique sic sacerdos secundum ordinem Melchisedech in aeternum. deserviunt coelestium. Omnes vero sacerdotes in lege constituti exemplare et umbratile sacerdotium die orationes? « Nihil vero habens carnalis sacrificii, quod in cineres resolvatur, nec in fumo extensetur  Iet festiviora efficiuntur. Quomodo coelestia non celebrant ta sunt ? » Horum enim sacrificiorum, omnia Levitici sacerdotii est Moysi, cum consummaret tabernaculum: Vide, inquit, omnia facito secundum exemplar, quod tibi ostensum est in monte . Quoniam auditus minus aptus esse videtur ad disciplinam percipiendam, quam visus; non enim ita animo commendamus quaecunque audimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ memor amplius : ẽc magna distantia est it̃
lerdem ⁊ legt̃ int̃scripturã. nscriptu rãa int̃
litterã & gram: Nam lit cera legis sripta est in
tabrilis lapideis quas morses ipse fregit dũuidit
pͥpłi ante idolum ludentẽ: urã .uͦ. data est in cor¬
sacst incordib credentium : Ruod uͦ ꝰ bt tera
latebat ilegebat᷑ aporła a magistrori traditi
est qđ ait prepbeta mendocebit imus quis¬

Expanded text:
tia est inter legem et legem, inter Scripturam et Scripturam, inter litteram et gratiam. Nam littera legis scripta est in tabulis lapideis, quas Moyses ipse fregit, dum vidit populum ante vitulum ludentem: gratia vero data est in corsa est in cordibus credentium. Quod vero in littera latebat et legebatur a populo per magistrorum traditioest quod ait Propheta: Et non docebit unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
priori tabnaculo habente statũquę parabola es
tẽporis instantis uextaquam mimera & hestiȩ
offerunt᷑: Propterea inquit ista consera tasinta
fibile mortalibus solet ess& Nec putemus illid
ingredi nom posse ubi pontifex nr̃ pruꝵ intrarit
ñ sire sangum: Sicuat propheta predexerat:

Expanded text:
culo habente statum; quae parabola est temporis instantis, juxta quam munera et hostiae offeruntur. « Propterea, inquit, ista ita constructa sunt,  adhuc inaccessibile mortalibus solet esse. » Nec putemus et illud ingredi non posse, ubi pontifex noster prior intravit non sine sanguine, sicut Propheta praedixit:
Abbreviated transcription (Latin):
canebatq uirgł: non illis artib: ad honores & głam.
sed dolis atq fallacuis ambiebant. Unde idẽ dic̃.
S ed pͥmo magis ambitio quã auaritia animos homi¬
nũ exercebat. Eđ tam̃ uitiũ ꝓpius uircuti erat:
Nam głam. honorẽ imꝑium. hocͣ si tũ habiuse roma
nos. &iam deoꝵ apud illos aedes indicant: quas
coniunctissimas constituer̃ uirtutis ⁊ honoris ꝓdus
finẽ uolebant eẽ uirtutis. & quo eam referebant
qui boni erant: adhonorẽ scilicd: Nã mali nec
habebant eã. quãuis honorẽ hab̾e cuꝑent. quẽ
malis artib conabant adipisci. id est dolisatꝙ falla¬
cus. Melius laudatꝰ est catoꝰ De illo quippe ait.
Quominꝰ patebat głaͫ eo illã magis assequebatur:

Expanded text:
canebatque Vergilius, non illis artibus ad honores et gloriam, sed dolis adque fallaciis ambiebant. Unde idem dicit: Sed primo magis ambitio quam auaritia animos hominum exercebat, quod tamen uitium propius uirtutem erat. Nam gloriam honorem imperium bonus et ignauus nos eciam apud illos edes quas indicant quas coniunctissimas constituerunt, Virtutis et Honoris, pro diis finem uolebant esse uirtutis et quo eam referebant qui boni erant, ad honorem scilicet; nam mali nec habebant eam, quamuis honorem habere cuperent, quem malis artibus conabantur adipisci, id est dolis adque fallaciis. a Melius laudatus est Cato. De illo quippe ait: Quo minus petebat gloriam, eo illum magis sequebatur.\'
Abbreviated transcription (Latin):
cium hominũ bene de hominib opinantium.
& idõ melior ẽ uircus quȩ humano testimonio con¬
tenta non est. nisi conscientiȩ suȩ. Unde dic̃ apł̃s.¬
bonus et ignauus aeque sibi
exoptant. Sed illȩ inquit
uera uia nitit᷑: huic qui a
bonae artes desunt. dolis
atq fallaciis contendit
Hleae s̃ illae bonae artes ꝑ uirtutẽ
scilicet ñ ꝑ fallacẽ ãbitionẽ. ad
honorẽ et głam et imperium
ꝑuenire. Ad quae tam̃ bonus cũ

Expanded text:
cium hominum bene de hominibus opinantium; et ideo melior est uirtus, quae humano testimonio contenta non est nisi conscientiae suae. Unde dicit aposbonus et ignauus aeque sibi exoptant; sed ille, inquit, uera uia nititur, huic quia bonae artes desunt, dolis adque fallaciis contendit.\' Hae sunt illae bonae artes, per uirtutem scilicet, non per fallacem ambitionem ad honorem et gloriam et imperium peruenire; quae ta
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ gentiũ. qui causa honoris. laudis igłae consu¬
lerent patriae. in qua ipsam głam reqͥrebant. salutẽq
eiuis saluti suȩ p̃ponere nondubitauer̃ : sPistouitio
id est amore laudis pecuniȩ cupiditatẽ. & multa alia
uitia cõpm̃tes. Nã sanius uidet: qui & amorẽ laudis
uitiũ eẽ cognoscit. Id nec poetã fugit oratiũ: quiait.
Laudis amore tumes sunt certa piacula. quȩ te
Ter pure lecto poterunt recreare libello: Idemq
in carmine lirico. ad repͥm̃dã dominandi libidinem
ita cecinit. Latius regnes auidũ domandti spm̃.
quã silibiã remotis gadib iungas. & ut̃q poenus
seruat uni: Uerumtam̃ qui libidines turpiores

Expanded text:
tarum gentium, qui causa honoris laudis et gloriae consutarum gentium, qui causa honoris laudis et gloriae consuluerunt patriae, in qua ipsam gloriam requirebant, salutemque eius saluti suae praeponere non dubitauerunt, pro isto uno uitio, id est amore laudis, pecuniae cupiditatem et multa alia uitia conprimentes. Nam sanius uidet, qui et amorem laudis uitium esse cognoscit, quod nec poetam fugit Horatium, qui ait: Laudis amore tumes: sunt certa piacula, quae te Ter pure lecto poterunt recreare libello. Idemque in carmine lyrico ad reprimendam dominandi libidinem ita cecinit: Latius regnes auidum domando Spiritum, quam si Libyam remotis Gadibus iungas et uterque Poenus Seruiat uni. Uerum tamen qui libidines turpiores
Abbreviated transcription (Latin):
lentis regib sibiq multa agitanti constare dixit.
paucoꝵ ciuiũ egregiã uirtutẽ cuncta patrauisse.
ea factũ ut diuitias pauꝑtas multitudinẽ pauei¬
tas suꝑar&: Sed postꝗ luxi atq desidia inquit
ciuitas corrupta est rursus respublica magnitudi¬
ne sui imꝑatoꝵ atq magistratuũ uitia sustentabat:
paucoꝵ gͥ uirtus ad głam honorẽ. imꝑiũ uerauia
idest ipsa uirtute nitentiũ. &iam acatone laudata
est: Hinc erat domi industria quã cõmemorauit
cato. ut exariũ e& opulentũ. tenues res priuatȩ :¬
unde corruptis morib uitiũ & contrario posuit.
publice egestatẽ. pͥuatĩ opulentiã. Niã obrẽ cũ diu
fuissent regia ouientis illustrix uoluit ds̃ & occiden¬
tale fieri qđ tẽpr̃ ess& posteriꝰ. Sed imꝑii latitudi¬
ne & magnitudine illustrius: idq talib potissimũ
concessit hominib: ad domanda grauia mala mul¬

Expanded text:
lentis regibus; sibique multa agitanti constare dixit, lentis regibus; sibique multa agitanti constare dixit, paucorum ciuium egregiam uirtutem cuncta patrauisse, eoque factum ut diuitias paupertas, multitudinem paucitas superaret. \'Sed postquam luxu adque desidia, inquit, ciuitas corrupta est, rursus res publica magnitudine sui imperatorum adque magistratuum uitia sustentabat.\' Paucorum igitur uirtus ad gloriam honorem imperium uera uia, id est ipsa uirtute. nitentium etiam a Catone laudata est. Hinc erat domi industria, quam commemorauit Cato, ut aerarium esset opulentum, tenues res priuatae. Unde corruptis moribus uitium e contrario posuit, publice egestatem, priuatim opulentiam. CAPUT fuissent regna Orientis inlustria, uoluit Deus et Occidentale fieri, quod tempore esset posterius, sed imperii latitudine et magnitudine inlustrius, idque talibus potissimum concessit hominibus ad domanda grauia mala mul
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio patres exercuisse plebẽ regio more uerbe¬
rasse agro pepulisse. cet̾is exꝑtib solos egise
in imꝑio : quãrũ cliscordiarũ dũ illi dominari uel¬
lent. illi seruire nollent. finẽ fuisse bello punico
secundo. quia rursus grauis metus coepit urgere.
atq ab aliis ꝑturbationib alia maiore cura
cohib̾e animos inquietos. & ad concordiã reuocare
ciuilẽ: Sed ꝑ quosclã paucos qui ꝓ suo modo boni
erant magna administrabant. atq illis tolera¬
tis ac temꝑatis malis. paucoꝵ bonoꝵ ꝓuidentia
res illa crescebat: Sicut idẽ historicꝰ dic̃ mul¬
ta sibi legenti & audienti quȩ popłs romnꝰ domi
militiȩq mari atq terra. p̃clara facinora fecerit.
libuisse attendẽ quȩ res maxime tanta negotia
sustinuisset. qm̃ sciebat sȩpe numero parua ma¬
nu cũ magnis legionib hostiũ contendisse roma¬
nos cognouerat: paruis copiis bella gesta cũ opu¬

Expanded text:
imperio patres exercuisse plebem, regio more uerbeimperio patres exercuisse plebem, regio more uerberasse, agro pepulisse et ceteris expertibus solos egisse in imperio; quarum discordiarum, dum illi dominari uellent, illi seruire nollent, finem fuisse bello Punico secundo, quia rursus grauis metus coepit urguere adque ab illis perturbationibus alia maiore cura cohibere animos inquietos et\' ad concordiam reuocare ciuilem. Sed per quosdam paucos, qui pro suo modo boni erant, magna administrabantur adque illis toleratis ac temperatis malis paucorum bonorum prouidentia res illa crescebat; sicut idem historicus dicit multa sibi legenti et audienti, quae populus Romanus domi militiaeque, mari adque terra praeclara facinora fecerit, libuisse adtendere quae res maxime tanta negotia sustinuisset; quoniam sciebat saepenumero parua manu cum magnis legionibus hostium contendisse Romanos, cognouerat paruis copiis bella gesta cum opu
Abbreviated transcription (Latin):
magnos fecer̃ : qͣ nob nulla st : domi industria. foris
iustũ imꝑiũ. animꝰ inconsulendo lib. neq delicto
neq libidini obnoxius: Ro his nos habemꝰ luxuriã.
atq auaritiã : publice egestatẽ. pͥuatim opulentiã
Laudamꝰ diuitias: sequimꝰ in ertiam: int̾bonos &
malos: discrim nullũ : omia uirtutis p̃mia: ambitio
possidet. Neq mirũ ũbi uos separatĩ sibi quisq
consiliũ capitis. ubi domi uoluptatib hnc pecu¬
niae aut grãe seruitis: eofit: ut imp&us fiat in
uera non eẽnt quȩ ipse itẽ scribit: ea quȩ cõme¬
moraui inscđo libro huiꝰ oꝑis: ubi dicit in ui¬
rias ualidioꝵ & obeas discensionẽ plebis apa¬
tribus. aliasq dissensiones domi fuisse iam
inde apͥncipio: neq amplius aequo & modesto
iure actũ quã expulsis regib quã du metus a
tarqͥnio fuit. donec bellũ graue qđ ꝓpt̃ ipsũ cũ
ȩtruria susceptũ fuerat finiret᷑ : postea uͦ seruili

Expanded text:
magnos fecerunt, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris magnos fecerunt, quae nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus in consulendo liber, neque delicto neque libidini obnoxius. Pro his nos habemus luxuriam adque auaritiam, publice egestatem, priuatim opulentiam; laudamus diuitias, sequimur inertiam; inter bonos et malos discrimen nullum; omnia uirtutis praemia ambitio possidet. Neque mirum: ubi uos separatim sibi quisque consilium capitis, ubi domi uoluptatibus, hic pecuniae aut gratiae seruitis, eo fit ut impetus fiat in uera non essent, quae ipse item scribit, ea quae commemoraui in secundo libro huius operis, ubi dicit, iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis a patribus aliasque dissensiones domi fuisse iam inde a principio, neque amplius aequo et modesto iure actum quam expulsis regibus quamdiu metus a Tarquinio fuit, donec bellum graue, quod propter ipsum cum Etruria susceptum fuerat, finiretur; postea uero seruili
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco: Opusaut̃ suũ ꝓbet unus quisq: & tunc in
sem& ipso tantũ głam habebit. & non in alt̾o. Głam
ergo & honorẽ & imꝑiũ quȩ sibi exoptabant. & quo bonis
artibus ꝑuemre nitebant᷑ boni: non deb& sequi iuirtꝰ.
sed ipsa uirtutẽ. Neq enĩ est uera uirtus: nisi quȩ ad
eum finẽ tendit ubi est bonũ hominis. quo meliusñest:
Vnde & honores quos p&uit cato: petere ñ debuit:
sed eos ciuitas obeius uirtutẽ non petenti dare: Sed
cũ illa memoria duo romani essent uircute magni cȩsar
& cato: longe iuirtꝰ catonis ueritati uidet᷑ ꝓpinqͥor
fuisse quã cesaris Roinde qualis e& illo tẽp̃r
ciuitas. & antea qualis fuiss&: uideamꝰ in ipsa sen¬
tentia catonis: Nolite inquit existimare maiores
nr̃os armis rem publicã. ex parua magnã fecisse.
Siita e&: multomagis pulcherrimã eã nos hab̃emꝰ:
Ciuppe socioꝵ atq ciuiũ p̃tea armoꝵ & equoꝵ ma¬
ior copia nob̃ quã illis ẽ: Sed alia fuere quȩ illos

Expanded text:
quisque, et tunc in semet ipso tantum gloriam habebit et non in altero. Gloriam ergo et honorem et imperium, quae sibi exoptabant et quo bonis artibus peruenire nitebantur boni, non debet sequi uirtus, sed ipsa uirtutem. Neque enim est uera uirtus, nisi quae ad eum finem tendit, ubi est bonum hominis, quo melius non est. Unde et honores, quos petiuit Cato, petere non debuit, sed eos ciuitas ob eius uirtutem non petenti dare. Sed cum illa memoria duo Romani essent uirtute magni, Caesar et Cato, longe uirtus Catonis ueritati uidetur propinquior fuisse quam Caesaris. Proinde qualis esset illo tempore ciuitas et antea qualis fuisset, uideamus in ipsa sententia Catonis: \'Nolite, inquit, existimare maiores nostros armis rem publicam ex parua magnam fecisse. Si ita esset, multo pulcherrimam eam nos haberemus. Quippe sociorum adque ciuium, praeterea armorum et equorum maior copia nobis quam illis est. Sed alia fuere quae illos
Abbreviated transcription (Latin):
aomasinr̃ cs qtua Rm̃ uob fec̃ti eslis. TAntũ affeo¬
tũ haberese crot illos ostenet: quẽ quuia uorus ea
non uerbis magis quã rdi. ꝓbatũ uult taderi. Potestem̃
mubis latere ftllatia ut bis erehortationib: ꝓuo cati
opmeꝰ sese sũ sudĩ todilactione haberent apłi:
A emmsdis epĩ fr̃is laborẽ nr̃m & fatigationẽ. nocto¬
I ac die oꝑantes ad hoc mequẽ trm̃ grauaremis

Expanded text:
mi nobis facti estis. Tantum affectum habere se circa illos ostendit, quem, quia verus est, non verbis magis quam rebus, probatum vult videri. Potest enim in verbis latere fallacia, ut his exhortationibus provocati, omnem sensum suum in dilectione haberent Apostoli. Meministis enim, fratres, laborem nostrum, et fatigationem; nocte ac die operantes ad hoc, ne quem vestrum gra
Abbreviated transcription (Latin):
ritiȩ ds̃ testis est Nimnc aperint qcł slap̃ significauitt
eũdic̃ ñ moc eafione auaritiȩ: ddm̃ dans testem quia rstud
eoccorde fticiebat non tihẏpoerisi.: quiasi contemꝑ meis
parica ut forte plurco fferent᷑: Ande & ipsos con¬
uenit: scientes acꝓbates quia nullifuerat adula¬
tus Psuedo eni apłi formam auaritiȩ dari si bi
opttbant : ut ipset occasione dũ ueros apłos om̃ia
pilata uident acciꝑe: possent ipsi sine muidice sin¬
pliciores homnes dep̃dari: Nec querentes exehominib:
głam neq auob̾ neq ab aliis. cũ pos semus oneri. ẽẽ ut axp̃i
re dicat cũ licert illi obseqͥa reqͥrere ad conprimen¬
dus cos qͥb nec fticulitis erat nec prulo & tam̃en hono¬
in futuro quertbao. se hunilẽ faciebat andĩ p̃dica¬
tio eciliret : Sad fuumis paruuli in medio urm¬

Expanded text:
ritiae; Deus testis est. Nunc aperit quod supra significavit, cum dicit: non in occasione avaritiae: Deum dans testem, quia istud et corde faciebat, non hypocrisi, quasi contemnens pauca, ut forte plura offerrentur. Unde et ipsos convenit, scientes ac probantes, quia nulli fuerat adulatus. Pseudo enim apostoli formam avaritiae dari sibi optabant, ut ipsa occasione, dum veros apostolos omnia illata vident accipere, possint ipsi sine invidia simpliciores homines depraedari. Nec quaerentes ex omnibus gloriam, neque a vobis neque ab aliis, cum possemus oneri esse, ut Christre dicat, cum liceret illi obsequia requirere, ad comprimendos eos, quibus nec facultas erat, nec pudor, et tamen honoin futuro quaerebat, se humilem faciebat, ut Dei praedicatio exaltaretur. Sed fuimus parvuli in medio
Abbreviated transcription (Latin):
potentiam fuã malam cogitatiomẽ illoꝵ: ut ipse cum¬
diligers in offitio sibi credito uideretur. sicum quẽ ꝑ
turbatorem audir& c̃ausa quietis int̾ficer&: hocint
ipsa primordia. tunc quando appariuit illi inuia dñs
cuntidamascũ incensisunt uidei : Uuidentescũ quiuinctos
ꝑfenestram ꝑmurũ insporta demuisus effuger&: Qđ
quidẽ indigne factũ dicunt quia nondĩ auxilio libatꝰest
Sed qđ ab hominib ficri potuit: qͥd opꝰerat ut deisusrago
lbarctur : cumdĩ sufri agio tunc sit necessarũ sihuma¬
nũ auxilium desitiatĩ Quo facto non sibidiit ex pcdire
gloruari quia psentisutȩ gaudium fragio est :si crũ non
cuasiss& martirium fecerat: sed quia fugiendũ in ꝑsetu¬
tionie mandatũ est cdata opa effugt Hecerũ deba
aliquis ex patuaro : ut in sem& ipsum peccetur: Ingo
gloriandũ dicit quseua sit: sed nonexpedit inquit
ppt suꝑbiam. Quia de humilitate cresctur & au¬
xilum deimitibus proficit nonelatis : Pretca quia

Expanded text:
cogitationem eorum, ut ipse diligens in officio sibi credito videretur, si eum quem publice perturbatorem audiret, causa quietis interficeret. Hoc inter ipsa primordia, tunc quando apparuit illi in via Dominus eunti Damascum, incensi sunt Judaei, videntes eum, qui vinctos per fenestram per murum in sporta demissus effugeret. Quod quidam indigne factum dicunt; quia non Dei auxilio liberatus est. Sed quod ab hominibus fieri potuit, quid opus erat, ut Dei suffragio liberaretur; cum Dei suffragium tunc sit necessarium, si humanum auxilium deficiat? Quo facto non sibi dicit expedire gloriari, quia praesentis vitae gaudium fragile est; si enim non evasisset, martyrium fecerat. Sed quia fugiendum in persecutione mandatum est , data opera effugit, nec enim debet aliquis exspectare ut in semetipsum peccetur. Ergo gloriandum dicit, quia evasit: sed non expedit, inquit, propter superbiam: quia de humilitate crescitur, et auxilium Dei mitibus proficit, non elatis. Praeterea quia
Abbreviated transcription (Latin):
forma aut pulchritudine corporis: auttꝓpͥȩ carnis
calore: A płs autẽ necessitatẽ nature humanȩ comn¬
siđan Suori sedicit . ut consulat talib. cõpatiens in fir¬
mitati eoꝵ. net hoscondem pnans. sed cõmonens enhumi¬
litate sermonis: ut spe ꝓmisi p̃mii repugnent scimuł
carnis nequis eoꝵ qui eũ audiunt desiderus carnis
uicti desꝑantes dese. putantos iã non accepto ferre
dm̃ si corrigant: & incidẽ manentes de pereant:
głandũ est: dequa crescitur apđ doum: unde alio loco
carnis ꝓgenie quia est quis ex semirie habrahȩ:¬

Expanded text:
forma aut pulchritudine corporis, aut propriae carnis forma aut pulchritudine corporis, aut propriae carnis calore: Apostolus necessitatem humanae naturae considerans, uri se dicit; ut consulat talibus, compatiens infirmitati eorum: nec hos condemnans, sed commonens in humilitate sermonis; ut spe promissi praemii repugnent stimulis carnis; ne quis eorum, qui eum audiunt, desideriis carnis victi, desperantes de se, putantes jam non accepto ferre Deum, si corrigant, et in iisdem manentes, depereant. gloriandum est qua crescitur apud Deum. Unde alio loco carnis progenie, quia est quis ex semine Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
llaque extrinsecꝰ sunt: in stantia mea cotidi¬
ana sollicitudo omĩum eccłarũ, Sollicitudo
hȩc quam dicit cotidianã. detractionis usu
descendit. ut om̃ib dicb cõmissũ sibi popłm
instruat:: Illa aut̃ quȩ supra memorat. suꝑ¬
indicta sunt necessitate cogente: PDiesenum.
adoꝑam datꝰ est: nox adrequiemi sad quia
in stabat neccssitas ut om̃ibus ocurrer&: &iã
nocte docebat: Se erũ affligere non dubi¬
tab  i edei grã. eẽt. in otio Qui sinfirmatꝰ
& ego non infirmor compati sedic̃ omibus¬
& cum eo dolere affectu quo prouideat
uul nri medicinã. Hoc aut̃ ideo ꝓseqͥ&
ut ostendat quacura cõmissã sibiccđam
tucatur & regat.: Ac ꝑ hoc innullo se mino
teslimorium necessario multi sequeret᷑ scentes cum
de ꝑsecutore riutiq: sine ratione faccũ defensorem.
ac causa ex cruciabant᷑ uidei & quȩrebant cũ seꝑ
int̃ficere : Qui scandaliratur & egononurorꝰ Si¬
scandaliz ari est carnis pati desideriũ : quantũ ad locũ

Expanded text:
illa quae extrinsecus sunt instantia mea, quotidiana sollicitudo omnium Ecclesiarum. Sollicitudo haec, quam dicit quotidianam, de traditionis usu descendit, ut omnibus diebus commissum sibi populum instruat: illa autem quae supra memorat, superindicta sunt, necessitate cogente. Dies enim ad opera datus est, nox ad requiem: sed quia instabat necessitas, ut omnibus succurreret, etiam noctu docebat. Se enim affligere non dubitabat; ne Dei gratia esset in otio. Quis infirmatur, et ego non infirmor? Compati se dicit omnibus, et condolere eo affectu, quo provideat vulneri medicinam. Hoc autem ideo prosequitur, ut ostendat qua cura commissam sibi Ecclesiam tueatur et regat, ac per hoc in nullo se minortestimonium necessario multi sequerentur, scientes eum de persecutore non utique sine ratione factum defensorem. Hac causa excruciabantur Judaei, et quaerebant eum semper interficere. Quis scandalizatur, et ego non uror? Scandalizari est carnis pati desiderium, quantum ad hunc lo