comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fitiebat ut scirent imparatis atq dorimentibus
horam dñi sicut furceẽ uenturam: atq hoc
sciendo ipsi iugilant᷑ paratiꝓ ost qnͣtatibet tẽ-¬
pora ueniret: Et suum seruauit modũ ut licer
dixisse cognouerat non ẽ ur̃m scire. Ponis etiam
qd̾ idem ip̃se dixit apłs. non retinetis memoria
quia cum eẽm apuo uos hec dicebam uob: et
nunc quid detincat scitis. ut reueletur in suo tẽ
tum qui tenet modo teneat. cdonec de meclio fi¬
at: et tunc reuelabitur ille iniquus. quem do¬
miñ i he int̾fitit sp̃u oris sui. Queuba aplica
utinam non tantum modo ponere: uerum etiã
exponere dignarerisita sane obscura sunt. et mi¬
stice dicra: ut tam̃ appareat eum nichil desta¬
tutis dixisse temporib nullumq eon int̾ual¬
lum spatiumq aꝑuisse. ait enim ut reueletur
in suo tempe: nec cdixit post qnͣtum temꝑis hoc
futurum sit. Beinde sub unixit: iã enĩ misteri¬
um opatur iniquitatis: hoc iniquitatis mis¬

Expanded text:
ficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus ficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum, ut licetominum dixisse cognouerat: Non est uestrum scire. Ponis etiam, quod idem ipse dixit apostolus: Non retinetis memoria, quia, cum essem apud uos, haec dicebam nobis? et nunc quid detineat, scitis, ut qui tenet modo, teneat, donec de medio fiat; et tunc revelabitur ille iniquus, quem Dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. quae uerba apostolica utinam non tantum modo poneres, uerum etiam exponere dignareris; ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus nullumque eorum interuallum spatiumque aperuisse. ait enim: Ut reueletur in suo tempore nec dixit, post quantum temporis hoc futurum sit. deinde subiunxit: Iam enim mysterium operatur iniquitatis. hoc iniquitatis mys
Abbreviated transcription (Latin):
tempore remouisse. Non enĩ uidem̃ amatores huiꝰ
scsiquib subitaneus apparebit int̾ctus lam ditẽ:
pax et securitas. Quid gͦ scite suffitiat satis ipse demõ¬
strat apłs dicendo. de temporib et monitis ñopus
habemus uob̃ scribtreuł sicut alii codices habet.
non opus habetis uob̃ scribi: nec secut᷑ adiunxit
uos enimipsi dilgent̾ scitis qnͣtum temporis
restet. s ait. uosenim ipsi diligent scitis quia ho¬
ra dñ sicut fur ita in nocte uemiet. Hocgͦ sent opꝰ
ẽ. ut curent silii uicis eẽ et parato corde uigilarei qͣ
nolunt abilla hora sicut anocturnofure comp¬
hendi: Nam si ad cauendum hoc malũ. ioẽ ne hora
doitimni tamqm̃ sur inuemiat impatum: opus
eẽt nosse tempoꝵ spatia: non diceret apłs. ñ opus
ẽẽ itt hoc striberet. sed hoc eis potius eẽ scribendũ.
tanqmͣ doctor ꝓuidentissimus udicaret Nunc
autem nec illis hoc opus ẽẽ monstrauit qͥb suf¬

Expanded text:
tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter scitis, quantum temporis restet\', sed ait: Vos enim ipsi diligenter scitis, quia hora domini sicut fur in nocte ita ueniet. hoc ergo scire opus est. ut curent filii lucis esse et parato corde uigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. nam si ad cauendum hoc malum, id est ne hora domini tamquam fur inueniat inparatum. opus esset nosse temporum spatia, non diceret apostolus non opus esse, ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus suf
Abbreviated transcription (Latin):
sa: et reliqͣ. Sed numqͥd ideo docet tempa que
pat̾ posuit insua potestateͥ aut id̾o quisqm no¬
uit qmͣ longua uł breuia sint eadem ipsaque
fatendum ẽ ẽẽ nouissima: Cogitare quippe debe¬
mꝰ qmͣ olim diccum sit. fr̃s nouissima hora ẽ. Rur¬
sus eundem apłm dixisse cõmemoras. detempo¬
rib autẽ et mom̃tis ñ necesse habemꝰ uob scri-¬
bere: Uos emm ipsi diugent̾ scius quia dies do¬
mini sicut fur innocte ueniet. et cum dixerint
pax et securitas tunc subitaneus illis apparebit
interitus: quomodo dolores parturientis: et ñ
effugient. Et hic ñ cdixit post qnͣtum temporis
hoc futurum sit. s qͥmodo futurum sitad ẽ non
qnͣta erit etatis breuitas uł plixitas sed qnͣtum
libet int̾uallum sit spatiumq temporis. ñ tam̃
eis hoc ueniet malum nouissimũ nisi cum dire¬
rint pax et securitas. quib u̾bis uidetur apłs h
uiꝰ nouissim diei. uł spẽ uł timorem. ab hoc nro

Expanded text:
sa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quae sa et reliqua. sed numquid ideo docet tempora, quae pater posuit in sua potestate? aut ideo quisquam nouit, quam longa uel breuia sint eadem ipsa, quae fatendum est esse nouissima? cogitare quippe debemus, quam olim dictum sit: Filioli, nouissima hora est. Rursus eundem apostolum dixisse commemoras: De temporibus autem et momentis non necesse habemus uobis scribere; uos enim ipsi diligenter scitis. quia dies domTax et securitas\', tunc subitaneus illis apparebit interitus quo modo dolores parturientis et non effugient. et hic non dixit. post quantum temporis hoc futurum sit. sed quo modo futurum sit, id est non quanta erit aetatis breuitas uel prolixitas, sed, quantum libet interuallum sit spatiumque temporis, non tamen eis hoc ueniet malum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro
Abbreviated transcription (Latin):
ñut seruus bonꝰ cognoscat tempoꝵ finẽ. sed ut
oĩ tẽpore mopere bono uigilet. quia nescit tem.¬
porum finẽ. slonmonet ut temꝑa que pat̾ posu¬
it insua potestate asseq̃mur suꝑ apsos: sed mo¬
net ut qm̃ nescimꝰ qñdo ueniat dñs in cordis p̃¬
patione mutemur apłos: unde iam satis supsa
locut᷑ sum: arguit autẽ iudeoꝰ q̃ re temp̃ ñ cognos¬
cant dicens. hipocrite fatiem celi potestis ꝓbare
et reliqua: qm̃ illud tempus ñ cognoscebant. qd̃
iam uolebat agnosci. idẽ. pͥmi ad uentus sui. quo
incum crederent qui alt̾um eĩ ad uentũ uellẽt
expectare uigilantes. quandotumq futurus eẽt.
Qui enĩ aduentum dñi ñ cognouerit pͥmum. p̃p¬
are se ñ pot̾it ad scłm. credendo meum fidelit̃q
uigilando. ne illum tamqmͣ fur intenebris ã¬
cõprehendat. siue tardius uenerit siue cicĩ qmͣ sꝑ¬
atur Dicit etiam sicut ad monet apĩs paulus in
nouissimis temporib instabunt temꝑa piculo¬

Expanded text:
nus seruus cognoscat temporum finem, sed ut omni tempore in opere bono uigilet, quia nescit temporum finem; non monet. ut tempora, quae pater posuit in sua potestate, adsequamur super apostolos, sed monet, ut, quoniam nescimus, quando ueniat dominus. in cordis praeparatione imitemur apostolos, unde iam supra satis locutus sum. arguit autem Iudaeos, quare tempus non cognoscant, dicens: Hypocritae, faciem caeli potestis probare et reliqua. quoniam illud tempus non cognoscebant, quod iam uolebat agnosci, id est primi aduentus sui, quo in eum crederent, qui alterum eius aduentum uellent expectare uigilantes, quandocumque futurus esset. qui enim aduentum domini non cognouerit primum, praeparare se non poterit ad secundum credendo in eum fideliterque uigilando, ne illum tamquam fur in tenebris comprehendat, siue tardius uenerit siue citius, quam speratur. Dicit etiam, sicut admones, apostolus Paulus: In nouissimis temporibus instabunt tempora periculo
Abbreviated transcription (Latin):
et tunc uidebunt filium hoĩs uenientẽ innu¬
be. cum potestate magna et maiestate: ꝑ inde
etiã hoc iusum cum fuerit non iã erit regnum
dei: seb ꝓpe erit. hunc ordinem uidem᷑ et du¬
os alios eisgłistas tenerez apud martum enĩ
cũ dictum eẽt & uirtutes que fr̃ in celis moue¬
buntur et tunc inquit indebunt filiũ hoĩs
uenientem innubib cũ uirtute magna et gła:
deinde subuingit qd̃ lucas ñ dixit. et tunc mit

Expanded text:
ebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. proinde etiam hoc cum uisum fuerit, non iam erit regnum dei, sed prope erit. Hunc ordinem uidemus et duos alios euangelistas tenere. apud Marcum enim cum dictum esset: Et uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria. deinde subiungit, quod Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
itaq signa licat. que adista tria ꝑtinent. id est
ad extidium illius ciuitatis ad aduentum eius
incorpor suo quod ẽ eccła. ad ab uentum eius
in capite etcłe qd̃ ẽ ipse quid eoꝵ signorum. ad
quid horum trium referendum sit diligenti cõ¬
sid̾atione cernendum ẽ: ne forte qd̃ ꝑtinet ad eu̾si¬
onem ierłm. ad finem scłi referendum putemus:
aut econtͣrio qd̃ ad finem scłi ꝑtinet affir memꝰ
ad cuntatis illius excidium ꝑtinere aut qd̃ ꝑti¬
net ad eĩ aduentum in corpore suo qd̃ est eccl̃a.
dicam᷑ ꝑtinere ad cĩ ad uentum nouissimum in
corpore suo qd̃ ẽ caput eccłe: aut rursus qd̃ ꝑti¬
net ad aduentum eiꝰ nouissimum ꝑ seipsum: ad
eum ꝑtinere ad seueremꝰ aduentum. qui est ꝑ
eccłam: In quib omnib sunt quedam mani¬
festa. quedam uero sic obscura: ut ur laboriosũ
sit ea diudicare uel temerarium. qmͣ diu ñ in¬
telliguntur de his aliquid definire. Quis enĩ

Expanded text:
itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est itaque signa dicat, quae ad ista tria pertinent, id est ad excidium illius ciuitatis, ad aduentum eius in corpore suo, quod est ecclesia, ad aduentum eius in capite ecclesiae, quod est ipse, quid eorum signorum ad quid horum trium referendum sit, diligenti consideratione cernendum est, ne forte, quod pertinet ad euersionem Hierusalem, ad finem saeculi referendum putemus aut e contrario, quod ad finem saeculi pertinet, adfirmemus ad ciuitatis illius excidium pertinere aut, quod pertinet ad eius aduentum in corpore suo, quod est ecclesia, dicamus pertinere ad eius aduentum nouissimum in corpore suo, quod est caput ecclesiae, aut rursus, quod pertinet ad aduentum eius nouissimum per se ipsum, ad eum pertinere adseueremus aduentum, qui est per ecclesiam. in quibus omnibus sunt quaedam manifesta, quaedam uero sic obscura, ut uel laboriosum sit ea diiudicare uel temerarium, quam diu non intelleguntur, de his aliquid definire. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
sunt scđm matheum et scłm marcum: hi enĩ
tres narrant. qui chixerit dñs cum int̾rogatus
eẽt adiscipulis suis qnͣdo futura cẽnt. que de tẽ¬
pli eũsione p̃dixerat: et qd̃ eẽt signum ad uentus
eiꝰ et cõsumationis scl̃i. Non enim discrepant rebꝰ.
sialius aliquio dicit qd alius tacet. aut alio mͦ
dicit: magis autem collata inincem niuantut
legentis intellectus regatur: Sed dcomnib clispu-¬
tare nunc longum c̃. Int̾rogantib enĩ dñs ea
respondit. que iam ex ilo tempore fuerant scru¬
tura: siue de excidio ierłm. unde orta ẽ ipsius
int̾rogationis occasio. siuie de aduentu suo ꝑ ec¬
clesiam inqͣ usq ad finem uenire non cessat. In
suis enim ueniens agnostitur. dum eicotidie¬
m̃bra nascuntur: dequo aduentu arc. amodo
uidebitis filium hominis uenientẽ innubib.
meis nepluant suꝑ eam: siue deipso fine in quo
apparebit: uiuos iudicaturus et mortuos. Cũ

Expanded text:
sunt secundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim sunt secundum Matthaeum et secundum Marcum. hi enim tres narrant. quae dixerit dominus, cum interrogatus esset a discipulis suis. quando futura essent, quae de templi euersione praedixerat, et quod signum esset aduentus eius et consummationis saeculi. non enim discrepant rebus, si alius aliquid dicit, quod alius tacet aut alio modo dicit; magis autem conlata inuicem iuuant. ut legentis intellectus regatur. sed de omnibus disputare nunc longum est. interrogantibus enim dominus ea respondit, quae iam ex illo tempore fuerant secutura. siue de excidio Hierusalem. unde orta est ipsius interrogationis occasio, siue de aduentu suo per ecclesiam, in qua usque ad finem uenire non cessat — in suis enim ueniens agnoscitur, dum eius cotidie membra nascuntur, de quo aduentu ait: Amodo uidebitis filium hominis uenientem in nubibusmeis, ne pluant super eam — siue de ipso fine, in quo apparebit uiuos iudicaturus et mortuos. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimis dieb dicit dñs effundam de spũ meo
suꝑ omnem carnẽ. et cet̾a. Iam tunc gͦ erant dies
nouissimi: Qnͣtomagis nunc etiã si tantum dierũ
remansit usq in finem. qnͣtum ad hunc diem a
donun ascensione transactum ẽ uł aliquid siue
min᷑ restet siue amplius. quo ꝑfecco nescimus. qͥa
ñ est nr̃m scire tempora que pͥat̾ posuit in sua
potestate Cum tam sciamus innouissimis tem¬
porib in nouissimis dieb innouissima hora noˢ
agere. sicut apłi: Sed multo magis qui fuert̃ post
illos ante nos. et multo magis nos. et magis qmͣ
nos qui erunt post nos: donec ad illos uematur
qͥ trunt. si dici potest nouissim oꝵ nouissimr̃ atq¬
usq ad ipsum oĩno nouissimum quẽ uult in¬
telligi domin ubi dicit. et resuscitabo cum in no¬
nissimo die: qui qmͣ longe absit. comp̾hendi ñ
potest. Signa que in euͣgelio futura predicta st̃.
sicut cõmemorat sancutas tua scłm iuicam: eadẽ

Expanded text:
nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem\' et cetera. Iam tunc ergo erant dies nouissimi; quanto magis nunc, etiamsi tantum dierum remansit usque in finem, quantum ad hunc diem a domini ascensione transactum est, uel aliquid siue minus restet siue amplius! quod profecto nescimus, quia non est nostrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, cum tamen sciamus in nouissimis temporibus, in nouissimis diebus, in nouissima hora nos agere sicut apostoli sed multo magis, qui fuerant post illos ante nos, et multo magis nos et magis quam nos. qui erunt post nos, donec ad illos ueniatur, qui erunt, si dici potest, nouissimorum nouissimi, atque ad ipsum omnino nouissimum, quem uult intellegi dominus, ubi dicit: Et resuscitabo eum in nouissimo die. qui quam longe absit, comprehendi non potest. Signa, quae in euangelio futura praedicta sunt, sicut commemorat sanctitas tua, secundum Lucam, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
sentis temporis u̾ba posinsse: quando qͥdẽ illos
abeo cui scribit euitari ad monebat nec tamen
frustra dixit in nouissimis dieb instabunt tem¬
pora ꝑiculosa:et hinc ea ꝑiculosa futura ocmõ¬
strans. tales homines futiuos ẽ prediit nisi
quia tanto plures erunt magisq habundabunt.
qnͣtomagis ꝓpinquatur ad finẽ. Uidem᷑ gͦ dales
nunc habundare. Sed quid si habundatiores ert̃
post nos et omnino habundantissimi. qnͣdo iã
iamq ipse finis instabit qui qm̃ dui ab erit igno¬
ratur: Nouissimi quippe dies dicti sunt. et in ip¬
sis pͥmis apłorum dieb cum domini incelũ recens
ẽẽt ascensus: qnͣdo dic pentecostes misit ꝓmissum
sp̃m sanctum. et quidam stupebant admirantes
eos qui linguis quas non didicetant loquebã¬
tur: quidam uͦ irridentes musto plenos ẽẽ dice¬
bant quo die petrus loquens ad illos qui dehac
re uarie mouebantur: Nonenim sicut inquit sus¬

Expanded text:
aesentis temporis uerba posuisse, quando quidem illos aesentis temporis uerba posuisse, quando quidem illos ab eo, cui scribit, euitari admonebat. nec tamen frustra dixit: In nouissimis diebus instabunt tempora periculosa et hinc ea periculosa futura demonstrans tales homines futuros esse praedixit, nisi quia tanto plures erunt magisque abundabunt, quanto magis propinquatur ad finem. uidemus ergo tales nunc abundare. sed quid, si abundantiores erunt post nos et omnino abundantissimi, quando iam iamque ipse finis instabit, qui quam diu aberit, ignoratur? nouissimi quippe dies dicti sunt et in ipsis primis apostolorum diebus, cum domini in caelum recens esset ascensus, quando die pentecostes misit promissum spiritum sanctum et quidam stupebant admirantes eos, qui linguis, quas non didicerant, loquebantur, quidam uero inridentes musto plenos esse dicebant. quo die Petrus loquens ad illos, qui de hac re uarie mouebantur: Non enim, sicut, inquit, sus
Abbreviated transcription (Latin):
te qm̃ innouissimis diebr instabunt tẽpora seua.
uł sicut alii codices habent ꝑiculosa demnde qͣla
futura sint expͥmens: erunt enĩ homines inquit
se ipsos amantes amatores petume elati. suꝑbi.
blasp hemi. parentib ñ obedientes ingrati. scelesti.
inreligiosi. sine affectione. detractores incontinentes.
mmites sine benignitate. ꝓditores ꝓcaces. cecati
uoluptatum amatores magis quam dĩ. haben¬
tes spetiem pietatis. uirtutem autẽ cius ab negan¬
tes. coirum si tales homines aliqnͣdo defuerunt.
Deniq quia et tunc erant: adiungit. hac dicit & ho ᷤ
deuita: Exhis enim sc̃ qui penetrant domos. Non
ait penetrabunt. tamqmͣ et hic futurũ p̃nuntiãs.
sicut supͣ dixerat. instabunt tẽpora ꝑiculosa: sed
art penetrant domos. & captiuas ducunt muli¬
erculas: ñ ait ducent. ue ducturi fc̃ sed iam ducũe.
Nec putandus ẽ hoc loco ꝓtempis futuri u̾bis p̃¬

Expanded text:
te, quoniam in nouissimis diebus instabunt tempora saeua te, quoniam in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deinde, qualia futura sint, exprimens: Erunt enim homines. inquit, se ipsos amantes, amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mirum, si tales homines aliquando defuerunt. denique, quia et tunc erant, adiungit ac dicit: Et bos deuita; ex his enim sunt, qui penetrant domos. non ait \'penetrabunt\' tamquam et hic futurum praenuntians, sicut supra dixerat: Instabunt tempora periculosa, sed ait: Penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas; non ait \'ducent\' uel ducturi sunt\' sed \'iam ducunt.\' Xec putandus est hoc loco pro temporis futuri uerbis pr
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ redemptoremq suũ non eẽ crediderunt: quia
occidere potuerunt. Nleq enim infint scłi unguen
tunc expeccetur implenda. nondum credatur im¬
pleta: Qõ autem designis euͣgelicis et ꝓphetieis q̃
fieri cernimꝰ ꝓpinquum dñi ad uentum sꝑare de¬
beamꝰ quis negat: Cotidie quippe magis magisq
fit ꝓximꝰ: sed quanto. int̾ uallo ꝓpinquet. hoc dic¬
tum ẽ ñ est urͣ in scire. Uioe qnͣdo dixit apis. nunc
enĩꝓpior ẽ nr̃a salus qm̃ cum credidimꝰ. nox p̾ces¬
sit. dies autẽ apppinqͣuit: et ecce qͦt anm transie¬
runt: nec tam̃ quoo dixit falsum ẽ. Qnͣto magis
nunc dicendum ẽ. ꝓpinqͣre dñi aduenitum. qnͣdo
dent quidam afide. Non dum utiq erant eadem
tempora. hereticoꝵ seuicet et tauum qͣles eodem
ser mone describit: seo iam uenert̃: ac ꝓhoc inno¬
uissimis temporib uidemur etiã ꝑ ipsos de fide
scłi cõmoneri. Itemq alibi dicens. hoc autem scito¬

Expanded text:
rem redemptoremque suum non esse crediderunt. quia rem redemptoremque suum non esse crediderunt. quia occidere potuerunt. neque enim in fine saeculi ungtunc expectetur implenda, nondum credatur impleta. Quod autem de signis euangelicis et propheticis, quae fieri cernimus. propinquum domini aduentum sperare debeamus, quis negat? cotidie quippe magis magisque fit proximus. sed quanto interuallo propinquet, hoc, dictum est, non est uestrum scire. uide, quando dixit apostolus: Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credidimus; nox praecessit, dies autem adpropinquauit. et ecce quot anni transierunt! nec tamen, quod dixit, falsum est. quanto magis nunc dicendum est propinquare domini aduentum, quando mporibus recedent quidam a fide. nondum utique erant eadem tempora haereticorum scilicet et talium. quales eodem sermone describit, sed iam uenerunt. ac per hoc in nouissimis temporibus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc autem scito
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Neq enĩ qui etiam hoc sapent defuerunt. di¬
centes tempore pͥmi aduentꝰ x sui cẽ completas.
et inde usq ad finem seculi. totidem rursus eẽ com¬
plendas. Et quidem uideo quiasipͥmus cas ñcom¬
pleuit aduentꝰ necesse ẽ ut scd̃s eas compleat. qm̃
mi aduentus aimpleta ẽ. non cogit intelligi qd̃ ctiã
define seculi implebitur. ac ꝑ hoc incertum ẽ etiam
siuerum ẽ na negandum quidẽ s neq p̾sum̃oumẽ
id ficturũ: Relinquitur itaq ut qͥ uult cogete istam
ꝓpħiam credi fine scłi complendam: contendat qnͣtũ
potest: et ostendat si potest primo ad uentu dm̃ non
fuisse completã contͣ tot expositores diuinor elo¬
qͥonqui hanc ñsolum cõputatione tempoꝵ uerũ
etiam reb ipsis cõpletam fuisse demonstrant: ma
occidetur. xp̃c. et non erit eiꝰ. idẽ. non exte cĩ cuntatis
qm̃ sic alicnatus ẽ aiuidcis. qui eum ꝓptea saluato¬

Expanded text:
ant; neque enim, qui etiam hoc saperent, defuerunt diant; neque enim, qui etiam hoc saperent, defuerunt dicentes tempore primi aduentus Christi esse completas et inde usque ad finem saeculi totidem rursus esse complendas. equidem uideo, quia, si primus eas non compleuit aduentus, necesse est, ut secundus eas compleat, quonmi aduentus impleta est, non cogit intellegi, quod etiam de fine saeculi implebitur. ac per hoc incertum est, etiam si uerum est, neque negandum quidem sed neque praesumendum est id futurum. relinquitur itaque, ut, qui uult cogere istam prophetiam credi saeculi fine complendam, contendat. quantum potest, et ostendat, si potest, primo aduentu domini non fuisse completam contra tot expositores diuinorum eloquiorum, qui hanc non solum computatione temporum uerum etiam rebus ipsis completam fuisse demonstrant, maxOccidetur Christus et non erit eius, id est non erit eius ciuitatis, quoniam sic alienatus est a Iudaeis, qui eum propterea saluato
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ cutit̾ centum remanent. int̃ quos danielis õs
ebdomades. si de nouissimo eiꝰ aduentu ꝓphace st̃
implebunt᷑. Qd̾̃ gͦ dicre intra. tot annos erit: tẽ
faisum dicit si ultra erit: Sed quia breuiabunt᷑
pauciores poterunt ẽẽ non plures: Rette itaq cłr
erte. Ipsa namq breuiatio si eo modo intelligen¬
da ẽ ut pauciores fiant ultra eos diem dm̃ uenire
non patitur: sed magis magisq eos intͣ qnͣto fue¬¬
rint ꝑauciores: Nongͥ ista breuiatio turbat. com¬
putatorem. qui eo modo defimerit ut dicat. intͣ
tot annos dm̃i diem eẽ uenturum. s adiuuat po.¬
tius: qm̃ qnͣtomagis ad paucitatem redigentur
dies: tanto magis intra erit. et ultra ẽẽ non pot̾re:
atq id̃o uerum erit qd̃ ita definitur ut dieatur
intra tot annos erit qiͣuis nesciatur quo anno
futurum sit ꝓinde tota questio ẽ. utrum damelis
ebdomades pͥmo aduentu domini implete sint.
an finem scsi ꝓpħauerint: an ad utrumq ꝑtine¬

Expanded text:
sus est, circiter centum remanent, intra quos Danihelis omnes hebdomades, si de nouissimo eius aduentu prophetatae sunt, implebuntur. qui ergo dicit: \'Intra tot annos erit\', tunc falsum dicit, si ultra erit; sed quia breuiabuntur, pauciores poterunt esse, non plures. recte itaque dicitur: erit: ipsa namque breuiatio si eo modo intellegenda est. ut pauciores fiant, ultra eos diem domini uenire non patitur sed magis magisque intra eos, quanto fuerint pauciores. non igitur ista breuiatio turbat computatorem. qui eo modo definierit, ut dicat intra tot annos diem domini esse uenturum, sed adiuuat potius, quoniam, quanto magis ad paucitatem redigentur dies, tanto magis intra erit et ultra esse non poterit. atque ideo uerum erit, quod ita definitur, ut dicatur: Intra tot annos erit\', quamuis nesciatur, quo anno futurum sit. Proinde tota quaestio est, utrum Danihelis hebdomades primo aduentu domini impletae sint, an finem saeculi prophetauerint, an ad utrumque pertine
Abbreviated transcription (Latin):
ds que p̃dici uoluit ad hominũ sensus. penitus
ñposse ꝑuenire consticuit: qnͣto maiore ad mira
tione plenum ẽ siea que ꝓphe hominib st locitti.
hoc apłĩ uł scire st̃ ꝓhibiti uł docere: Quomodo
autẽ ꝓpħc ista dequib agitur tẽpora docentes. ñ
aut sicos apłĩ intellexerunt istam m̃surã temꝑis
ꝓphantes quomodo ñ docerent qd̃ intellexerunt.
qnͣdo peorum p̃coniũ et ipsiꝓphe in notescebant.
qui eos suis libus ista docuerunt: Et idco ꝑ quas
litt̃as ea ipsi didicerant: ꝑ easdem poterant alii qͦ¬
q in his gentib discere. inquib apłi auctoritatẽ
ꝓpħicam cõm̃dabant. Cur gͦ eis dictum ẽ non est.
ñ est ur̃m scire. uł si ita intelligendum ẽ. non est
ur in docere temꝑa que pat̾ posuit in sua potesta¬
te: qnͣdo quidẽ sic ea docebant. tum hi inquorũ
litũs discerentur ꝑulos innotescebant: Unde
credibilius ẽ non dm̃ uoluisse sciri qd uoluit

Expanded text:
deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus penitus deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus penitus non posse peruenire ctione plenum est, si ea, quae prophetae hominibus sunt locuti, haec apostoli uel scire sunt prohibiti uel docere! quo modo autem prophetae ista, de quibus agitur. tempora docentes non aut si eos apostoli intellexerunt istam mensuram temporis prophetantes, quo modo non docerent, quod intellexerunt, quando per eorum praeconium et ipsi prophetae innotescebant, qui eos suis libris ista docuerunt? et ideo per quas litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus apostoli auctoritatem propheticam commendabant. cur ergo eis dictum est: Non est uestrum scire uel, si ita intellegendum est, non est uestrum docere tempora, quae pater posuit in sua potestate, quando quidem sic ea docebant, cum hi, in quorum litteris discerentur, per illos innotescebant? unde credibilius est non deum noluisse sciri, quod noluit
Abbreviated transcription (Latin):
senuasse qd̃ omnib dixit̾ne impatos repente uem¬
ens in ueniret: Nondum sane intelligo. quonã mo¬
do accipi debeat qd scͥpsit sanctitas tuaꝓpt̾ea dixis¬
se dnũm apłis. non ẽ ur̃m nosse tempora uł mom̾ita
que pat̾ posuit insua potestate: qm̃ secut᷑ ad iunxit
sed eritis michi testes mierłm et in uidea et insama¬
ria: et usq ad ultimum t̾re. Quẽ scͥpͥture sensum
sic exponis ut dicas. Non gͦ apłos testes consumati¬
onis mundi: sed nominis et resurreccionis uoluit.
intelligi qd̃ ait ñ ẽ ur̃m scire. ac si diceret ñ est ur̃m
scientes faceread ẽ non ẽ ur̃m hoc docere: quis urm̃
docere audeat uł scire p̾sumat qd̃ d̾s ille magist̃.
p̃sens. nec ili tam sancti magniq doctores. eccl̃am
docere potuerunt: An respondebitur hec ñ docuus
uoluntate diuinia hominib st̃ locuti. Sed si uene¬
ratio tua satis ad miratione plenũ cẽ dicit: si ca

Expanded text:
seruasse, quod omnibus dixit, ne inparatos repente uenseruasse, quod omnibus dixit, ne inparatos repente ueniens inueniret? Nondum sane intellego, quonam modo accipi debeat, quod scripsit sanctitas tua propterea dixisse dominum apostolis: Non est uestrum nosse tempora uel momenta, quae pater posuit in sua potestate, quoniam secutus adiSed eritis mihi testes in Hierusalem et in Iudaeam et in Samariam et usque ad ultimum terrae. quem scripturae sensum sic exponis, ut dicas: \'Non ergo apostolos testes consummationis mundi sed nominis et resurrectionis suae uoluit intellegi, quod ait: Non est uestrum scire. ac si diceret: Non est uestrum scientes facere, id est non est uestrum hoc docere, quis nostrum docere audeat uel se scire praesumat, quod deus ille magister praesens, nec illi tam sancti magnique doctores ecclesiam docere potuerunt? An respondebitur haec non docuiuoluntate diuina hominibus sunt locuti\'. sed si ueneratio tua <satis admiratione plenum esse dicit, si ea
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui fuerunt post illos ante nos. et ad nos ipso s.
et qui erunt post nos usq ad eĩ nouissimum ad uẽ¬
tum. Nũquid autẽ om̃s inuenturꝰ est dies ille in
hac uita. aut qͥsqm dicturus c̃ qd̃ ad defunctos etiã
ꝑtineat qd̃ ait uigilate:ne cum uenerit repente. in¬
ueniat uos dormientes: Cur itaq oĩb dicit qd̃ ad
eos solos ꝑtineat qui tunc erunt: nsi quia eo modo
ad ouĩs ꝑtinct qͦ modo cdixi: lunc enim unicuiq ue-¬
met dies ille cum uenerit ei dies. ut talis hinc exe¬
at qͣlis iudicandus ẽ illo diez ac ꝑ hoc uigilare de-¬
bet omnis xp̃ianus: neimparatum eum inuemiat
dñi aduent᷑ Imparatum autẽ inucmet dies ille.
quẽ imꝑatum inuenerit sue uite huiꝰ ultimꝰ dies:
Certe enim hoc saltem manifestũ erat apłis. non eoꝵ
temporib cũhic in carne uiuerent. dnm̃ ẽẽ uentu¬
rum Et tam̃ quis dubitet eos p̃cipue uigilasse et

Expanded text:
illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicturus est, quod ad defunctos etiam pertineat, quod ait: Vigilate, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes? cur itaque omnibus dicit. quod ad eos solos pertineat, qui tunc erunt, nisi quia eo modo ad omnes pertinet, quo modo dixi? tunc enim unicuique ueniet dies ille, cum uenerit ei dies, ut talis hinc exeat, qualis. iudicandus est illo die. ac per hoc uigilare debet omnis Christianus, ne inparatum eum inueniat domini aduentus. inparatum autem inueniet ille dies, quem inparatum inuenerit suae uitae huius ultimus dies. certe enim hoc saltem manifestum erat apostolis non eorum temporibus, cum hic in carne uiuerent, dominum esse uenturum; et tamen quis dubitet eos praecipue uigilasse et
Abbreviated transcription (Latin):
Ille autem qui sic dicit. moram facit. dñs mĩs uenire
ut ꝑcutiat conseruos suos. et epulatur cum seruis¬
ebriosis. ñ est filius lucis. sedtenebranim: et ideo eum
tamqm fur dies ille comp̃hendet. qd̃ unꝰ quisq debet
et̾iam de die huuiꝰ inde sue nouissimo formidare: In
qͦ enim quẽq inuenerit suus nouissimꝰ dies. in hoc
eum comp̃hendet mundi nouissimꝰ dies: qm̃ qͣlis¬
indie isto quisq moritur. talis indie illo iudicabi-¬
tur adhoc ꝑtinet qd in euangsio sccłm maricum ita
scͥptum ẽ: Nligilate gͣ. quia nescitis qnͣdo domꝰ dñs.¬
uemat᷑. sero an media nocte. an galli cantu. an ma-¬
ne: necum uenerit rpente iueniat uos dormi¬
entes: Qd̃ autem uob̾ dico. omnib dico ugilate.
Quib enĩ oĩb dicit. nisi elecus. et dilectis suis. ad
corpus eiꝰ ꝑtinentib qd̃ est eccła: Non solumgͦ ulis
ixit quib tunc audientib loquebatur. sed etiam

Expanded text:
Ille autem qui sic dicit. Moram facit Dominus meus venire, Ille autem qui sic dicit. Moram facit Dominus meus venire, ut percutiat conservos suos, et epuletur cum ebriosis, non est filius lucis, sed tenebrarum; et ideo eum tanquam fur dies ille comprehendet: quod unusquisque debet etiam de die hujus vitae suae novissimo formidare. In quo enim quemque invenerit suus novissimus dies, in hoc eum compin die isto quisque moritur, talis in die illo iudicabitur. Ad hoc pertinet. quod in euangelio secundum Marcum ita scriptum est: Vigilate ergo, quia nescitis, quando dominusi cantu an mane, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem nobis dico, omnibus dico: Vigilate. quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus eius pertinentibus, quod est ecclesia? non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
conseruis suis intempore cibaria. nec ꝑcutiebant
eos dominando eis: nec luxuriabantur cũ amato¬
rib mundi dicentes. moram facit dñs ms: alia ẽ
gͣ ignorantia temporum: alia labes moꝵ. amor¬
q uicioꝵ. Nam et apłs paulus qnͣdo dicebat. ñ
cito moueamini m̃te. neq t̃reamini siue ꝑ u̾bũ
es domini. nolebar utiq ut cred̃ent eis qui iam
ꝓpinqͣre domini arbitrabant᷑ aduentum nec
tam̃ uolebat ut tamqm seruus ille dicerent.
moram facit dñs ms uenire. et traderent se su¬
ꝑbie luxurieq pdendos:s sic eos nolebat de ꝓpin¬
quitate dici nouissum salsis ascultare rumoribus.
ut tam̃ ueller eos paratos. aduentum dm̃ sui lum¬
bis accinetis et luceris ardentib oppiri. quib di¬
citinos autem fr̃s. non estis intenebris: ut dies ille
uos tamqmͣ fur comp̃hendat: Om̃s enĩ uos fiuii
lucis estis. et silii dierñ sum̃ noctis neq tenebrarũ:

Expanded text:
conseruis in tempore cibaria nec percutiebant conseruis in tempore cibaria nec percutiebant eos dominando eis nec luxuriabantur cum amatoribus mundi dicentes: Moram facit dominus meus. Alia est ergo ignorantia temporum alia labes morum amorque uitiorum. nam et apostolus Paulus, quando dicebat: Non cito moueamini mente neque terreamini siue per uerbstet dies domini. nolebat utique, ut crederent eis, qui iam propinquare domini arbitrabantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dicerent: Moram facit dominus meus uenire et traderent se superbiae luxuriaeque perdendos; sed sic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellet eos paratos aduentum domini sui lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille uos tamquam fur comprehendat. omnes enim uos filii lucis estis et filii diei: uon sumus noctis neque tenebrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ret animꝰ eiꝰ: Quos mores licet breuit̃. ideo magister
bonꝰ curauit expͥmere idẽ suꝑbiam atq iuxuriam:
ne qd̃ dicebat moram facit dñs ms̃. desiderio dnĩ
sui dicere crederet᷑. quo ardebat ille qui dicebat sicunt
anima mea ad dm̃ uiuum. qnͣdo ueniam et appa¬
rebo ante fatiem di. Dicendo enĩ qnͣ̃do uenam¬
se moras ꝑpeti moleste. ferebat: quia ctiã qd̃ tẽpore
acceleratus. desidio tardum uidetur: quomodo
autẽ tardius ẽ eiꝰ ad uent᷑. uel quomodo longe fu¬
tur᷑ est. Cum ipsi apłi tempore. quo ad huc erant in
carne. dixerint nouissima hora ẽ. qmius adño
audicrint. ñ est ur̃m scire tempora: Hoc gͦ nescie¬
bant: qd̃ nescimꝰ et nos. Qnͣtum ad me attinet dico.
et eos qui ħoc mecum nesciunt. &e tam̃ quib dictũ
ẽ non ẽ ur̃m scire temꝑa que pat̾ posuit insua po¬
testate: diligebant enĩ es manifestationẽ. et dabãt

Expanded text:
i;et animus eius. quos mores licet breuiter ideo magister i;et animus eius. quos mores licet breuiter ideo magister bonus curauit exprimere, id est superbiam atque luxuriam, ne, quod dicebat: Moram facit dominus meus, desiderio domini sui dicere crederetur, quo ardebat ille, qui dicebat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? dicendo enim \'quando ueniam?\' moras se perpeti moleste ferebat. quia, etiam quod tempore acceleratur, desiderio tardum uidetur. quo modo autem tardus est eius aduentus uel quo modo longe futurus est, cum ipsi apostoli tempore, quo adhuc erant in carne, dixerint: Nouissima hora est, quamuis a domino audierint: Non est uestrum scire tempora? hoc ergo nesciebant, quod nescimus et nos — quantum ad me attinet, dico, et eos, qui hoc mecum nesciunt —; et tamen, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate, diligebant eius manifestationem et dabant
Abbreviated transcription (Latin):
omino beatissimo et uenerabilit̾ suspici¬
endo fr̃i et coepõ esichio: augustinus in
dño salutem accepi litt̾as uenerationis
tue. qͥbr ualde salubrit gchortans ut sal¬
uatoris nr̃i diligatur et desid̃etur aouentus: facis
hoc urseruus bonus eiꝰdem patris familias: auidꝰ
lucrorum dñi tui: et uolens habere plurimos socios
dilectionis. qua ipse p̃cipue et ꝑseuerant̾ accend̾is. In¬
tuentes gͥ qd̾ commemorasti de apło. qͥa dnĩm dixit
redditurũ coronã iustitie. ñ tantum sibi sed & õĩb
qͥ diligunt manifestationẽ eiꝰ: ita recte uiuimꝰ et in
hoc scł̃o tamqm ꝑogrini agimꝰ. cũ se in hac dileccio¬
ne cor nr̃m ꝓfitient̾ extendit᷑ siueciti. siue tardius
ueniat qm putatur: cuiꝰ manifestatio. fideli carita¬
te diligitur et pio desideratur affectu: Seruus qͥp¬
pe ille qui dicit moram facit dñs m̃s. & ꝑcutte con¬
scrruos suos. manducat & bibit cum hebriosis. ñ
utiq diligit manifestationẽ eiꝰ exmorib enĩ appa¬

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET VEXERABILITER SUSCIPIEXDO FEATBI KT COEPISCOPO HESVCHIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Accepi litteras uenerationis tuae, quibus ualde salubriter exhortaris, ut saluatoris nostri diligatur et desideretur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranter accenderis. intuentes igitur, quod commemorasti de apostolo, quia dominum dixit redditurum coronam iustitiae non tantum sibi sed et omnibus, qui diligunt manifestationem eius. ita recte uiuimus et in hoc saeculo tamquam peregrini agimus, cum se in hac dilectione cor nostrum proficienter extendit, siue citius sine tardius ueniat, quam putatur, cuius manifestatio fideli caritate diligitur et pio desideratur affectu. seruus quippe ille, qui dicit: Moram facit dominus meus et percutit conseruos suos, manducat et bibit cum ebriosis, non utique diligit manifestationem eius; ex moribus enim appa
Abbreviated transcription (Latin):
more gladii et captiui ducentur iom̾s gentes:
et ierłm calsabitur agentib. donce impleantur
tempa nationum. Inde antẽ ad hoc uentum ẽ
matheus ita scribit Cum g̃ uideritis ab hom¬
nationẽ oe solationis. que dicta ẽ ad amele pro¬
pheta. stantem in loco sc̃o qui legre intelligat:
tunc qui in uidea sunt fugiant in montes. et
qui intecto sunt ñ descendant toulere aliquid
de domo sua: & qui in agro ñ reu̾tatur tollere
tunicam suamz He autem pregnantib et nu¬
trientib in illis diebr: et cetera Martus uero
ita. Cum autem uideritis ab hominationem
desolatioins stantem ubi ñ debet. qui legit in¬
telligat: tunc qui inuidea sunt fugiant in
montes: et qui suꝑ tectum ñ descendat indomũ.

Expanded text:
i ducentur in omnes gentes i ducentur in omnes gentes et Hierusalem calcabitur a gentibus, donec impleantur tempora nationum. Unde autem ad hoc uentum est, Matthaeus ita scribit: Cum ergo uideritis abominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, quilegit, intellegat. tunc, qui in Iudaea sunt, fugiant in montes et, qui in tecto. nui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam. uae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera; Marcus uero ita: Cum autem uideritis abominationem desolationis stantem. ubi non debet, qui legit, intellegat. tunc, qui in Iudaea sunt, fugiant in montes et, qui super tectum, ne d
Abbreviated transcription (Latin):
tem qd̃ dictum ẽ ue pregnantib et nutrientibꝰ
in illis dieb orate autẽ ut non fiat fuga ur̃a hne¬
me uł sabbato. erit enim tunc tribuiatio mag¬
na qualis non fuit abinitio mundi neq fict:
sic ẽpositum scd̃m matheum et scd̃i mariũ
ut incertum sit. utrum de excidio illiꝰ cruitatis.
an de scl̃i fine intelligi debeat: Sic enim hoc
ipsum legitur apudmarcũ. Ne autẽ pregnan¬
tib et nutrientib inuus dieb: orate ut hieme
nonfiant. Ert̃ enim dies illi tribulationis tales.
qͣies ñ fuerunt abirtcio creature. qmͣ condidit
d̾s usq nunc: neq fient. Et nisi breuiasset do¬
minꝰ dies illos. non fuisset salua omnis caro:
Sed ꝓpt̾ electos quos elegit᷑ breuiauit dies. Non
dissimilit̾ et machens. hoc autẽ lucas ita posu¬
itr ut appareat ad illius ciuitatis excioium ꝑti¬
nere: Nam sic apud eum legitur: Ue autẽ preg¬
uantib et nutrientib millis dieb erit enĩ pres¬
sura magna suꝑ t̾ram et ira ppło huic et cadent¬

Expanded text:
um est, Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Orate autem ut non fiat fuga vestra hieme vel sabbato. Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi, neque fiet; sic est positum secundum Matthaeum, et secundum Marcum, ut incertum sit utrum de excidio illius civitatis, an de saeculi fine intelligi debeat. Sic enim hoc ipsum legitur apud Marcum, Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Orate ut hieme non fiant. Erunt enim dies illi tribulationis tales, quales non fuerunt ab initio creaturae, quam condidit deus, usque nunc neque fient. et nisi breuiasset dominus dies illos, non fuisset salua omnis caro; sed propter electos, quos elegit, breuiauit dies. non dissimiliter et Matthaeus. hoc autem Lucas ita posuit, ut appareat ad illius ciuitatis excidium pertinere; nam sic apud eum legitur: Vae autem praegnantibus er nutrientibus in illis diebus; erit enim pressura magna super terram et ira p
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quẽadmodum possit ostendrille numerꝰ
refertur annorum: Postremo multo certiꝰ. securiꝰ¬
q dicitur. dnĩ ad uentum intra. hx aut ut pluri¬
mum intͣ c. annos futurum: si ebdomades iste

Expanded text:
nescio quem ad modum possit ostendi, ille numerus nescio quem ad modum possit ostendi, ille numerus refertur annorum? Postremo multo certius securiusque dicitur domini aduentum intra septuaginta aut ut plurimum intra centum annos futurum, si hebdomades istae
Abbreviated transcription (Latin):
uenerationi tue comp̃hendi non posse temporum
m̃suras. ut defimatur quo anno futurꝰ est: finis. qͥa
sułm ꝓmissionẽ dñi breuiabunt᷑ dies illi : ꝓrsus
ñ intelligo. Si enim sic breuiabuntur. ut fiant ex
plurib pauciores: quero scdm qm u̾itatẽ futu¬
rierant plures nisi breuiarentur Ebdomades
enim sancti danielis. non ad pͥmum aduentũ¬
domini sicut plurib uisum ẽ: sed ad scdm potiꝰ
existimas ꝑtinere. Ita ne gͦ breuiabuntur. ut uł.
una meis ebdomas minus futura sit. et falsa e¬
rit ꝓphetia que tanta diligentia numerũ ebdo
madarum difinire curauit. ut quiddam diceret
etiam dimidio ebdomadis implendu̾: Miror si
angłm a quo ista discebat. breuiaturũ dñm dies¬
illos. et errasse ut hoc diceret. uł scisse quidẽ sed
ei quẽ docebat fuisse m̾titum: Qd̃ si ab surdum
ẽ: cur ñ poti credimus scd̃m id qd̃ breuiaturus
est dñs dies ulos. tot ebdomadas ꝓphasse dam¬
elem: si tam̃ ad scd̃m domini aduentum. qd̾

Expanded text:
uenerationi tuae comprehendi non posse temporum mensuras, ut definiatur, quo anno futurus est finis, quia secundum promissionem domini breuiabuntur dies illi, prorsus non intellego. si enim sic breuiabuntur, ut fiant ex pluribus pauciores, quaero, secundum quam ueritatem futuri erant plures. nisi breuiarentur? hebdomades enim sancti Danihelis non ad primum domini aduentum, sicut pluribus uisum est, sed ad secundum potius existimas pertinere. itane ergo breniabuntur. ut uel una in eis hebdomada minus futura sit, et falsa erit prophetia, quae tanta dilmadarum definire curavit, ut quiddam diceret etiam dimidio hebdomadis implendum? Miror si angelum, a quo ista dicebat breviaturum Dillos et errasse, ut hoc diceret, uel scisse quidem, sed ei, quem docebat, fuisse mentitum? quod si absurdum est, cur non potius credimus secundum id. quod breuiaturus est dominus dies illos, tot hebdomadas prophetasse Danihelem, si tamen ad secundum domini aduentum. quod
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dampnantur quiñpeccau̾unt qñquidẽ illud
eximo in omnes ꝑtransut. in quo ante ꝓpͥa insin¬
gulis quib ꝙ peccata omnes cominunit᷑ peccauert̃.
ac ꝑ hoc mextusabilis ẽ omnis parator. uel reatu

Expanded text:
enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud ex uno in omnes pertransiit, in quo ante propria in singulis quibusque peccata omnes communiter peccauerunt. ac per hoc inexcusabilis est omnis peccator uel reatu
Abbreviated transcription (Latin):
haberent. qui plemerant aliis magnis multisqi pec¬
catis:. s hoc peccatum uult intelligi ñ eos habituros
fuisse si ñuenisset. qͦ cũ audissent cum. ñ credidert̃
eum. hanc eos excusationẽ ñ hab̾e asserit: qua pos¬
sent dicert. Non audiuimꝰ: ido non credidimus: hu¬
mana quippe suꝑbia tamquam p̃sumens de uiri¬
bus lib̾i arbitrii excusatam se putat: qñ igno¬
rantie non uoluntatis uidetur eẽ quod peccat.
Scđ̾m hanc in extusationẽ in excusabiles dicit
scriptura diuma: quoscumq scient̃ peccare coniñ¬
cit. Dei tantum iustum uiditium: nec illis parcit
qui ñ audierunt. Quicũq enĩ sine lege peccaĩunt:
sine lege ꝑibunt. Et quãius se ipsi extusare uidean¬
tur. ñ ad mittit hanc excusationẽ qui scit se ficisse
hominẽ reccum eiq obedientie dedisse p̃ceptum:
nec nnsi eo maleusus eẽt lib̾o uoluntatis arbitrio. etiã
quod transiret inposteros manasse peccatum. Neq

Expanded text:
haberent, qui pleni erant aliis magnis multisque pechaberent, qui pleni erant aliis magnis multisque peccatis: sed hoc peccatum uult intellegi non eos habituros fuisse, si non uenisset. quo. cum audissent eum. non crediderunt in eum, hanc eos excusationem non habere adserens, qua possent dicere: \'Non audiuimus. ideo non credidimus.\' humana quippe superbia tamquam praesumens de uiribus liberi arbitrii excusatam se putat, quando ignorantiae non uoluntatis uidetur esse, quod peccat. Secundum hanc excusationem inexcusabiles dicit scriptura diuina. quoscumque scientes peccare conuincit. dei tamen iustum iudicium nec illis parcit. qui non audierunt; quicumque enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt. et quamuis se ipsi excusare uideantur. non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse hominem rectum eique oboedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, quo male usus est. libero uoluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros. manasse peccatum. neque
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝑ ea que facta sunt intellecta conspiciuntur:. sem¬
piterna quoq uirtus eiꝰ ac diuinitas ut sint in excu¬
sabiles. Sigͦ istosin excusabiles dicit. qui inuisibi¬
lia illius ꝑea que facta sunt intellecta conspicere po¬
tuerunt. nec obedierunt tam̃ u̾itati. s iniqui et ĩpii
ꝑmanserunt neq enim cognouerunt. s tognoscentes
inquit dm̃. ñut dm̃ glorificau̾unt. aut gratias egert̃::
quanto magis inextusabiles sunt qui exlege eius ĩ¬
stricti confidunt se ipsos duces ẽẽ cecorum. et alios do¬
centes se ipsos ñ docent quip̃dicant ñ furandum
et furantur ⁊ cet̃a que de ipsis apłis loquitur: Eis qͥp¬
pe dicit. ꝓpt̾ea mextusabilis es ohomo omnns qui¬
nõ iudicas. In quo enĩ alium iudicas: temet ipsum con¬
dempnas. Cadem enim agis que iudicas. Dicit etiã
ipse dñs in euangłio. Si ñ uenissem et. locutus fuissẽ
eis: peccatum ñ hab̾cnt. Nunc autẽ excusationẽ non
habent depeccato stio. Non utiq peccatũ nullum

Expanded text:
intellecta conspiciuntur sempiterna quoque uirtus eius ac diuinitas, ut sint inexcusabiles. Si ergo istos inexcusabiles dicit, qui inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, intellecta conspicere potuerunt nec oboedierunt tamen ueritati, sed iniqui et impii permanserunt — neque enim non cognouerunt, sed cognoscentes, inquit. deum non ut deum glorificauerunt aut gratias egerunt —. quanto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege eius instructi confidunt se ipsos duces esse caecorum et alios docentes se ipsos non docent, qui praedicant non furandum et furantur et cetera. quae de ipsis apostolus loquitur! eis quippe dicit: Propterea inexcusabilis es o homo omnis, qui iudicas; in quo enim alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis. quae iudicas. Dicit etiam ipse dominus in euangelio: Si non uenissem et locutus fuissem eis, peccatum non haberent: nunc autem excusationem non habent de peccato suo. non utique peccatum nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ad sequendam dnĩ uoluntatem. in eo qd̃ uł flagellan¬
do uł parcendo agere statuerit cum serius suis: Hec
meditare in his esto: ut ꝓuect᷑ tuus manifestus sit in
omĩb. Obsetxo te ut caueas ne maiorem tͥstitiam des
bonis fr̃ib torporctuo. qmͣ lecitiam alacritate iam
dederas: Commendare te autem litt̃is quib uoluisti
tam suꝑ fluum pritaui: qmͣ si quis qmͣ te michi eodetu
mͦ cõmendare uoluisset.

Expanded text:
ad sequendum Domini voluntatem, in eo quod vel flagellanad sequendum Domini voluntatem, in eo quod vel flagellando vel parcendo agere statuerit cum servis suis: haec meditare, in his esto, ut provectus tuus manifestus sit in omnibus . Obsecro te ut caveas ne majorem tristitiam des bonis fratribus torpore tuo, quam laetitiam alacritate jam dederas. Commendare te autem litteris quibus voluisti, tam superfluum putavi, quam si quisquam te mihi eodem modo commendare voluisset.