comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum non habemus: nosipsos decipimus. & ueritas innobis non ẽ. Solꝰ
cdicere potuit: inmortuis liber. Desolo dici potuit : qui non noue¬
rat peccatum. De solo dici potuit: & enim expertus ẽ. omnia scdin si-¬
militudinem sine peocato. Solus dicere potuit: ecce ueniet princeps
mundi : & inme nichil inueniae. Quencunq alium licet iustum¬
discusseris: non omnimodo. ẽ. sine peccato. Nec qualis crat iob: eui dñs tale
testimonium ꝑhibebat. ut diabolus inuideret: & postularet temptandum
temptans supcraretur. ut ille probaret᷑. Idõ autem ille probatus ẽ. non qͥa
latebat dm̃ coronandus : sedut innotesceret hominibus imitandus. Etiam
ipse iob quiddicit. a Quis enim mundus. Nec infans cuius ẽ. unius diei
uita suꝑ terram. Sed plane multi iusti dicti sunt sine querela: quod intel-¬
ligitur sine crimine. Nulla enim quęrela iusta ẽ. deiis in rebus humanis:

Expanded text:
tum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Solus tum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Solus hoc dicere potuit in mortuis liber, de solo dici potuit qui non noverat peccatum; de solo dici potuit: etenim expertus est omnia secundum similitudinem sine peccato . Solus dicere potuit, Ecce veniet princeps mundi, et in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justumdiscusseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret hominibus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Sed plane multi justi dicti sunt sine querela, quod intelligitur sine crimine: nulla enim querela justa est de his in rebus humanis,
Abbreviated transcription (Latin):
hibeat auoluntate mea si lib̾sum. Sed sista uoluntate peccatum facis:
seruus es peccati. N oli gͦ libertate abuiti ad libe peccandum : sed utere
ad non peccandum. Erit enim uoluntas tua lib̾a : si fuerit pia. Cris
liber : si fueris seruus. liber peccati : seruus iꝰticiȩ. dicente apło. Cuin
serui essetis peccati: liberi eratis uisticiȩ. Nunc autem liberati a pecca
serui autem facti dõ. habetis fructum ur̃m inscificationem: finemuͦ
uitam aeternam. Hoc conemꝰ : idagamꝰ. Prima lib̾tas ẽ: carere crimi¬
nibus. Intendite fratres mei intendite: ne forte possim ꝑducere uobis
adsensum. & qualis modo sit & qualis futura sit ista lib̾tas. Quem lib
ualde iustum discutias in hacuita: quam uis iam sit dignꝰ iusti uoca-¬
bulo. non ẽ. tamen sine peccato. Audi ipsum sem̃ iohannem: cuius & hoc
euangelium. ẽ. in epła sua dicentem. Si dixerimus inquit quia pecca-¬

Expanded text:
hibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, hibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi ipsum sanctum Joannem, cujus et hoc Evangelium est, in Epistola sua dicentem, Si dixerimus, inquit, quia pecca
Abbreviated transcription (Latin):
domo in aeternum. Adungit autem. & dicit. Filius manet in aeternũ.
Ergo si solus indomosua erit xp̃s : nullus ei populus coherebit. Cui erit
caput. sinon erit corpus.o Anforte totum hoc filius: caput & corpu
Non enim sine causa terruit. & spem dedit. Terruit: ne peccatum amaremꝰ.
Spem dedit: ne depeccati solutione diffideremꝰ. Omnis inquit qui facit
peccatum: seruus ẽ. peccati. Seruus autem non manet in domo in aet̾num.
Quȩ gͦ nobis spes . ẽ. qui non sumus sine peccato.a Audi spem tuam. Filius
haec spesnr̃a ẽ. fr̃s : ut alibero liberemur. & liberando seruos nos faciat.
Serui enim eramus cupiditatis: liberi serui efficimur caritatis. Hoc &r apł̃s¬
sionem carnis decis. sed ꝑcaritatem seruite inuicem. Non gͦ dicat xp̃ianꝰ.
liber sum : in libertatẽ uocatus sum. Seruus eram : sedredemptus sum:
et ipsa redemptione liber effectus sum. faciam quod uolo: nemo me pro-¬

Expanded text:
domo in aeternum. Adjungit autem, et dicit, Filius autem manet in aeternum. domo in aeternum. Adjungit autem, et dicit, Filius autem manet in aeternum. Ergo solus in domo sua erit Christus? nullus illi populus cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeQuae ergo nobis spes est, qui non sumus sine peccato? Audi spem tuam: Filius Haec spes est nostra, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat; servi enim eramus cupiditatis, liberati efficimur servi chasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem . Non ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me pro
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s quia uoluntatem patrismei facio: surgite eamus hino. Non
inquit mortem : meipeccati ꝑsoluo: necessitate ꝑsoluo: sedineo quod
morior. uoluntatem patris mei facio: plusq ibi facio quam patcior.
quia si nollem non passus cem. Habes illum: alio loco dicentem. Potesta¬
cem habeo ponendi animam meam: & potestatem habeo iterum sum̃
eam. Ecce uere inmortius liber. Cum gͦ omnis qui facit peccatum ser-
uus ẽ. peccati: quae sit spesnobis libertatis audite. Seruus autem
inquit non manet indomo in acternum. Aeccłaẽ. domꝰ: seruud peccator¬
est. Multi intrant in ȩccłam peccatores. Non gͦ dixit. seruus non ẽ. indo-¬
mo: sednonman& indomo in deternũ. Si gͦ nullus erit. ibi seruus. quis
ibierit. Cum enim rex uistus sederit inthronosicut scriptura loquitꝰ.
quis głabitur castum se hab̾e cor. aut quis gloriabit᷑ mundum sẽ es se
apeccato. multum nos terruit o frsmei: dicendo seruus nonmanet in

Expanded text:
omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibi facio quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. . Ecce vere in mortuis liber. vus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis, audite: Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus estest. Intrant multi in Ecclesiam peccatores. Non ergo dixit, Servus non est in domo; sed, non manet in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Multum nos terruit, o fratres mei, dicendo, Servus non manet in
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritas incommutabilis ẽ : ueritas panis ẽ. Mentes reficit: nec deficit
Mutat uescentem : non ipsa inuescente mutat᷑. Ipsa ẽ. ueritas u̾bum di:
ds̃ apud dm̃. unigenitus filius. Haec ueritas carne induta ẽ. propt̃.
ut de maria uirgine nasceret᷑. & impleretur ꝓphecia. ueritas det̾ra
orta ẽ. Haec gͦ ueritas cum uidaeis loqueretꝰ : latebat in carne. La-¬
tebat dutem nonut negaretur : sedut differretꝰ. Differretur : ut in
carne pateretur. Incarne autem pateretur : ut caro peccati redimer
Stans itaq conspicuus scdm infirmitatem carnis dñsnr̃ iesus xp̃s : &¬
scđ̾m maiestatem diuinitatis occultꝰ. dixit adeos qui ei cum haec lo-¬
queretur crediderant. Si manseritis inũbo meo: uere discipuli mci
critis. Qui enim ꝑseuerauerit usq infuem : hic saluus erit. Et cog¬

Expanded text:
Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes reficit nec deficit: Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes reficit nec deficit: mutat vescentem, non ipsa in vescentem mutatur. Ipsa est veritas Verbum Dei, Deus apud Deum unigenitus Filius. Haec Veritas carne induta est propter nos, ut de Maria virgine nasceretur, et impleretur prophetia, Veritas de terra orta est . Haec ergo Veritas cum Judaeis loqueretur, latebat in carne: latebat autem non ut negaretur, sed ut differretur; differretur, ut in carne pateretur; in carne autem pateretur, ut caro peccati redimeretur. Stans itaque conspicuus secundum infirmitatem carnis Dominus noster Jesus m majestatem divinitatis occultus, dixit ad eos qui ei, eum haec loqueretur, crediderant, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit
Abbreviated transcription (Latin):
uor lecrionem eRas uNAM SeQUI⁊UR.
et oe sc̃o euanbelio Nosis hoore Recitatua. es⁊:
tunc distuli dicere. qm multa iam dixeram: & delib̾¬¬
tate in quam nos uocat grã saluatoris. non prȩtereunt̃
neq neglegenter fuerat disserendum. Hinc hodie dño adiuuan-¬
te statumus loqui uobis. Quibus enim loquebatur dñs iesus
cp̃s: uidȩi erant ex magna quidem parte mimici. sed ctiam a¬
mici ex quadam parte iam facti futuri. Nam quosdam ibi uide-¬
bat sicutiiam diximꝰ : qui post eius passionem fuerant credituri.
Hosintuens dixerat. Cum exaltaueritis filium hominis: tunc cog¬
ioscetis quiã ego sum. Erant ibi etiam : qui haec illo loquente. cor¬
tinuo crediderunt. Ipsis locutꝰ. ẽ: quod audiuimꝰ hodie. Dicebat
gͦ iesus ad ecos: qui crediderant ei uideos. Si manseritis in uerbo
meo: uere discipuli mei eritis. Manendo eritis. Quid enim nunc credentes
estis: manendo uidentes eritis. Ideo sequitur. Et cognoscetis ueritatem.

Expanded text:
 lectione pristina sequitur, et de sancto Evangelio hodie nobis recitatum est, tunc distuli dicere, quoniam multa jam dixeram, et de libertate in quam nos vocat gratia Salvatoris, non praetereunter neque negligenter fuerat disserendum: hinc hodie, Domino adjuvante, statuimus loqui vobis. Quibus enim loquebatur Dominus Jesus Christus, Judaei erant, ex magna quidem parte inimici, sed etiam amici ex quadam parte jam facti, et futuri: nam quosdam ibi videbat, sicuti jam diximus, qui post ejus passionem fuerant credituri. Hos intuens dixerat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Erant ibi etiam qui haec loquente illo continuo crediderunt; ipsis locutus est quod audivimus hodie: Dicebat ergo Jesus ad eos qui crediderant ei, Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Manendo eritis: quia enim nunc credentes estis, manendo videntes eritis. Ideo sequitur, Et cognoscetis veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ meũ serua.¬
facient uobis ꝓpt̾ nom̃ meũ: quia
nesciunt eũ qui misit me. Deqͥb au.¬
tẽ hoc dixerit siqueramiꝰ: in uenimꝰ
euĩ ad hec uerba uenisse. ab eo qđ dixe
me priorẽ uobis odio habuit. Nẽ uͦ
dit expressiꝰ. De his gͦ& illa dicebat.
Nã hoc indicat: uerboꝵ ipsa contextio.
Dehis eñ dicit siñ uenissẽ & locutus
eis fuissẽ peccatũ ñ haberent. deqͥb
dicebat. sime ꝑsecuti st̃ & uosꝑsequen¬
t᷑ si sermonẽ meũ seruauerunꝰ. fa

Expanded text:
meum servafacient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. De quibus autem hoc dixerit si quaeramus, invenimus eum ad haec verba venisse ab eo quod dixerme priorem vobis odio habuit: nunc vedit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
Quis potest odisse quẽ nescit: Et utiq
anteqͣ. diceret. si ñ uenissẽ & locutꝰ
eis fuisse peccatũ ñ haberent: dixerat
discipłis sus. Hȩc facient uobis: quia
nesciunt eũ qͥmisit me. Quomͦ gͦ nes.¬
ciunt & odert̃: Si enĩ qđ ñ ẽ. ipse. sed¬
utiq ipsũ s ilud inueniunt᷑ odisse
qđ fingunt. aut errando potiꝰ suspi¬
cantꝰ. & tam̃ nͥ possent homines odisse
qđ nesciunt: ñ ueritas utrũq dixiss.
qđ eiꝰ patrẽ & nesciuint & odert. Sed
quomͦ id fieri possit. si ad iuuante

Expanded text:
Quis potest odisse quem nescit? Et utique Quis potest odisse quem nescit? Et utique antequam diceret, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, dixerat discipulis suis, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nesciunt et oderutique ipsum, sed illud inveniuntur odisse quod fingunt, aut errando potius suspicantur. Et tamen nisi possent homines odisse quod nesciunt, non veritas utrumque dixisset, quia ejus Patrem et nesciunt et oderunt. Sed quomodo id fieri possit, si adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ de infidelib & fidelib erat
sermo ut hoc diceret. s degentibus
& iudeis qͥcerte utriq nͥ in eo salua¬
tore saluant᷑ qͥuenit querere qđ ꝑi¬
erat: ad ꝑditionẽ sine dubio ꝑtine¬
bt̃. quãuis dicipossit. alios grauiꝰ.
alios leuiꝰ ꝑituros: id ÷ alios grauio¬
res. alios leuiores penas insua ꝑditi¬
ab illa beatitudine quã dat scĩs suis.
ꝑsuppliciũ separat᷑. Tanta ẽ. autẽ sup¬
pliciorũ. quanta : diuersitas peccatoꝵ.
Quȩ qͦmͦ sehabeat altiꝰ eã uidicat sapi¬
entia diuina: quã coniectura scru-¬
tat᷑ aut effat᷑ humana. Isti certe ad
de magno infidelitatis peccato illã
excusationẽ quã possint dicere ñ ui¬
dimꝰ. ñ audiuimꝰ. siue ñ acceptaret᷑¬
ista ex cusatio ab illo cuiꝰ inscruta¬
bilia st̃ iuditia : siue acceptaretur
ut si ñ ab om̃i dãpnatione libera¬
rent᷑: certe aliquanto leniꝰ dãpna¬
rentꝰ. Qui me odit inqͥt: & patre
meũ odit. Hic nobis fortasse dicat᷑.

Expanded text:
Neque enim de infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditiab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. Isti certe ad de magno infidelitatis peccato illam excusationem, qua possint dicere, Non vidimus, non audivimus: sive non acceptaret inscrutabilia sunt judicia, sive acceptaretur, et si non ut ab omni damnatione liberarentur, certe ut aliquanto lenius damnarentur. 5. Qui me odit, inquit, et Patrem meum edit. Hic nobis fortasse dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
uidetꝰ sonuisse qͦd dictũ ẽ. ꝑlegem
udicabuntꝰ: merito quęritꝰ. S. si a¬
liud ÷ perire sine lege. aliud udica¬
ri ꝑlegẽ. & illud ÷ grauiꝰ. hoc autẽ
leuiꝰ : ꝓculdubio ñst̃ isti in hac pę¬
na leuiore ponendi. qr neq in lege
peccauert᷑: s om̃ino legẽ xp̃i acciꝑe
noluert̃. & cã quantũ ad ipsos attinet.
om̃ino nullã eẽ. uoluertꝰ. Illi autẽ
peccant in lege qͥst̃ in lege. id: qͥ cã
p̾cipi dubutare ñ posst. Hi st̃ qͥaliqͦ
modo forsitã posst ab eoꝵqͥsine lege
st̃ ꝑditione discerni. si tam̃ qđ apłs

Expanded text:
videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt, sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
uite inuitã: qͥb dã uͦ odor mortis
in morte. S qd̾ ad uinxit atq ait.
nc̃ autẽ excusationẽ ñ habent de
tionẽ depeccato suo. Si eñĩ nhabent.
cur hic dictũ ẽ. ꝓpt̾ea istos ñ habe¬
re. q uenit & locutꝰ ẽ eis: Si aut̃
habent. utrũ ad hoc habeN¬
ut apenis alienent᷑. an ut
mitiꝰ puniant᷑: Ad hȩc inqͥsita: ꝓmeo
captu dño donãte respondeo. habere
illos excusationẽ ñ deom̃i peccato suo
s dehoc peccato qͦ in xp̃m ñ credidert᷑

Expanded text:
quibusdam vero odor mortis in mortem . 2. Sed quod adjunxit, atque ait, Nunc autem excusationem non habent de tionem de peccato suo. Si enim non habent, cur hic dictum est propterea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu, Domino donante, respondeo, habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in Christum non crediderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
s hos quoq ad eundẽ mundũ ꝑti
rent: Nunqͥd sine peccato erant
niss: Qͥs hocł stultissimꝰ dixerit :
S magnũ qͦd dã peccatũ ñ om̃e pecca¬
tũ. quasi sub generali nomine uult
dimictuntꝰ ei cuncta peccata. Hoc
ẽ. autẽ qr ñ credidert̃ in xp̃m. qui
ꝓptẽa uenit ut credat᷑ in eũ. Hoc pec¬
catũ si ñ uenissẽ ñ utiq haberent.

Expanded text:
sed hos quoque ad eumdem mundum per ent? Nunquid sine peccato erant nisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult dimittuntur ei cuncta peccata: hoc est autem quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit ut credatur in eum. Hoc peccatum, si non ve
Abbreviated transcription (Latin):
nobis patre: & sufficit nobis. S idõ
magister discipłm arguebat: qm̃
cor postulantis uidebat. Tanꝙͣ en̾i me¬
lior pat̾ eẽt. quã filiꝰ: ita philippus
patrẽ nosse cupiebat. & idõ nec filiũ
sciebat: qͦ meliꝰ aliqͥt eẽ. credebat. Ad
hunc sensũ corrigendũ: dictũ ẽ. qͥ
uidet me uidet & patrẽ. Quomͦ tu di¬
cis ostende nobis patrẽ: Uideo. qͦmͦ
tu dicas. Non alterũ queris uidere
similẽ: s illũ putas eẽ. meliorẽ. Ñ
credis qͥa ego inpatre. & pat̾ inme est:
Cur insimilibꝰ distantiã cupis ceruere:
Cur inseparabiles separatĩ desideras
nosse: Deinde ñ ad solũ philippũ:
s ad eos pluralit᷑ loqͥtꝰ quȩ ñ st̃ in an.¬
gustias coartanda. ut ad iuuante ip¬
so diligentiꝰ exponantur. Exelicit¬

Expanded text:
nobis Patrem, et sufficit nobis. Sed ideo nobis Patrem, et sufficit nobis. Sed ideo magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat; tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Philippus Patrem nosse cupiebat, et ideo nec Filium sciebat, quo melius aliquid esse credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est, Qui videt me, videt et Patrem. Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas esse meliorem. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quae non sunt in angustias coarctanda, ut adjuvante ipso diligentius exponantur. TRACT
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ meũ cognoscetis. Q m̃ ego ꝑ
quẽ uenit᷑ ad patrẽ : ꝑ ducã uos ad
eũ. ut ipsũ eciã cognoscatis. S qm
illi sũ om̃ino simillimꝰ : amodo
cognoscetis cũ cũ cognoscitis me:
& uidistis eũ si occulis cordis uidis¬
tis me.Qd gͦ est qđ dicis philippe.
ostende nobis patrẽ & sufficit nobis:
cognouistis me : Philippe qͥuid&
me : uidec & patrẽ. Qđ si adte mul.¬
tũ est hoc uidere: saltẽ qđ ñ uides
hoc crede. Iuomͦ enĩ dicis inqͥt. osten¬
de nobis patrẽ. Si me uidisti qͥomĩ¬
mͦ similis sũ: uidisci eũ cui similis
sũ. Qđ siuidere ñ potes. ñ saltẽ cre¬
dis qr ego in patre & pat̾ inme est:
Poterat hic dicere philippus. Uideo qͥ¬
Sed nunqͥd arguendꝰ & obuirgandus
ẽ. qui cũ sinulẽ uidet. etiã illũ cuiꝰ ẽ.
similis uult uidere : Similẽ qͥdẽ
noui: s ad huc alterũ sine altero
noui. Ñ mͥ sufficit: nͥ & illũ cui ẽ.
iste similis notieri. Ostende itaq

Expanded text:
m ego, per quem venitur ad Patrem, perducam vos ad eum, ut ipsum etiam cognoscatis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscitis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me. Quid ergo est quod dicis, Philippe, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Quod si ad te multum est hoc videre, saltem quod non vides hoc crede. Quomodo enim dicis, inquit, Ostende nobis Patrem? Si me vidisti qui omnimodo similis sum, vidisti sum. Quod si videre non potes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus, Video qused nunquid arguendus et objurgandus est, cui cum similem videt, etiam illum cujus est similis, vult videre? Similem quidem novi, sed adhuc alterum sine altero novi. Non mihi sufficit, nisi et illum cui iste est similis, noverim. Ostende itaque
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cognoscetis. Hoc ẽ. qđ ait. nemo
uenit ad patrẽ nisi ꝑ me. Deinde sub¬
iungit. & amodo cognoscetis eĩ. &
uidistis eũ. S philapus unꝰ exapłis.
qͥd audierit ñ intelligens: dnẽ inqͥt.
ostende nobis patrẽ & sufficit nobis.
Cui dnis. Tanto inqͥtͥ tẽpͥore uobiscũ sũ:
& ñ cognousti me : Philippe. qͥ me
uidet: uidet & patrẽ. Ecce increpat:
qđ tanto tẽpr ciupsis erat & ñ cognos.¬
cebatꝰ. Nnc ipse dixerat. & quo ego ua¬
do sciris & uiã sitis. & se nescire dicen¬
tes. eos hȩc scire conuicerat. addendo
atq dicendo. ego sũ uia & ueritas &
uita Quomͦ nõ dicit. tanto tẽpore
soluit᷑ questio. si dicamꝰ qđ eũ aliqͥt
eoꝵ sciebant. aliqͥt nesciebant. atq in
his qͥnesciebant : & philippus erat.
Ut qͦd ait. & quo ego uadoscitis & uiã
scitis: illis dixisse intelligat᷑ qͥ sciebans.
ñ philippo cui dictũ ẽ. tanto tẽpore
uobiscũ sũ & ñ cognouistis me : His¬

Expanded text:
utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? qui videt me, videt et Patrsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Phi
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ ht̃ uitã in semet ipso. ⁊ utiq
ñ aliud ẽ. uita quã ht̃ nͥ qđ ẽ. ipse
qͥ hanc ht̃. sic dedit filiohab̾e ui¬
tã in senet ipso. cũ ipse sit eadem
uita quã ht̃ ĩ semet ipso. Nunqͥd
aut̃ nos uita qđ ẽ. ipse hoc erimꝰ.
cu in illa uita hoc ẽ. in ipso esse
ceꝑini. Nonutiq. qa ipse existen
osaut̃ ñ ipsa uita.s ipsius uitȩ parti¬
cipes sumus. atq ita ibi erimꝰ. ut in¬
nobis ipsis ñ qđ ipse ẽ. ẽẽ possim. sed
patre inseꝑabilit̃. Nos uͦ cũ ui nobis
ipsis eẽ uoluissemꝰ. ad nos ipsos turba¬
ti sumus. unde illa uox ẽ.ad meipsũ
turbata ẽ. anima mea. atq indeteriꝰ
cõmutati.neq id qđ fuiniꝰ manere
potuimꝰ. Cũ autẽ ꝑ ipsũ uenimꝰ ad pa¬
trẽ sicut ait. nemo uenit ad patrẽ nͥ
ꝑme: manentes in illo nec apatre nos
qͥsꝙ pot̾it saparare: nec abillo. Conec.¬
tens itaq consequentia p̾cedentibus.
si cognouissetis me inꝗͥt. & patrẽ meũ¬

Expanded text:
abet vitam in semetipso. Et utique non aliud est vita quam habet, nisi quod est ipse qui hanc habet. Sic dedit Filio habere vitam in semetipso, cum ipse sit eadem vita, quam habet in semetipso. Nunquid autem nos vita quod est ipse, hoc erimus, cum in illa vita, hoc est in ipso esse coeperimus? Non utique, quia ipse existendNos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus; atqnobis ipsis non quod ipse est esse possimus, sed Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus; unde illa vox est, Ad meipsum turbata est anima mea : atque in deterius commutati, neque id quod fuimus, manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cogno
Abbreviated transcription (Latin):
& si abiero & p̃parauero uobis locũ.:
iterũ uenio & accipiã uos ad meip¬
sũ. ut ubi ego sũ & uos sitis. Deinde
addiderat. & qͦ ego uado scitis & uia
scitis. nichilq aliud ostendit esse
qđ dixit. qͥa nisi ipsũ sciebant. Qͥ a gͦ
eẽt. ire adseipsũ ꝑ seipsũ. qđ etiã dis¬
cipłis prestat. ut eant ꝑ ipsũ ad ip¬
sũ: ut potuimꝰ pristino sermorie
iã diximꝰ. Qđ itaq ait. ut ubi ego
sũ & uossitis ubi erant futuri nisi
in ipso: Ac ꝑhoc ÷ eciã ipse inscipso
& ideo ibi illi ubi ⁊⁊ ipse. hoc ẽ ripso.
Ipse ẽ. gͥ uita ȩt̾na. in qͣ futi sumꝰ cũ
acceꝑit nos adse. ⁊ ipsa uita et̃na

Expanded text:
 si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis: » deinde addiderat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum per seipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc est etiam ipse in seipso, et ideo ibi illi ubi et ipse, id est, in ipso. Ipse est igitur vita aeterna in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita
Abbreviated transcription (Latin):
idõ audiunt. Si cognouistis me: &
patrẽ meũ cognoscetis. Per me tiq
& illũ. Aliꝰ enĩ ego sũ aliꝰ ille: s nepu¬
tarent dissimilẽ. & amodo inquit
cognoscetis eũ: & uidistis eũ. Uidert᷑
enĩ eiꝰ simillimũ filiũ : s ad monen¬
di fie̾rant talẽ eẽ. etiã patrẽ quẽ ñdũ
uidebant: qualis : filiꝰ quẽ uidebant.
& ad hoc ualet: qđ post ea phippo dr̃.
qͥuidet me: uidet patre. N qđ ipse
eẽt pat̾ & filiꝰ. qđ insabellianis qͥ uocan¬
t᷑ etiã patri passiani. catholica fides
dãpnat : s quod tã simil esst̃ pat̾ & filiꝰ.
ut qͥ unũ norit: ambos nouerit. Sole¬
nꝰ enĩ desimillimis duobꝰ ita loqͥ eis:
qͥunũ illoꝵ uident & qualis ẽ. alius
uolunt nosse: ut dicamꝰ Uidistis
istũ: illũ udistis. Sic gͦ dictũ ẽ. qui
uidec me uidet patrẽ. ñ utiq qđ ipse
ne in ullo prorsus discrepet filiꝰ. Nã

Expanded text:
ognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valetidet et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse ne in nullo prorsus discrepet filius. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
tũ autẽ ds̃est nos ex audire cũpatre.
Quodeũ significasse arbitror: ubiait.
Et nondico uob̾: qͥa egorogabo patrẽ
deuobis. Ad hoc qͥppe intuendũ. qͦmͦ
non rogat patrẽ filiꝰ. s simul ex audi¬
unt rogantes pater & filiꝰ: nonnisi
spũ alisꝰ oculus mentis ascendit. Ipse
enĩ pater in qͥt amat uos: qͥa uos me
ille quia nos amamꝰ. anpotius quia
ille amat. idõnos amamꝰ  Exepła
sua euangłista idẽ ipse respondeat.
nos. Hinc gͦ factũ.ẽ. ut diligeremus.
qͥa dilecti sumꝰ. Pror susdonũ dĩ. ẽ.
diligere dm̃. Ipse ut diligeret᷑ dedit:
qͥ nondilectꝰ dilexit. Displiceates
amati sumꝰ: ut esset in nob̾ unde pla¬
ceremꝰ. Non eñ amaremꝰ filuĩ: nisi
a maremꝰ &e patrẽ. Amat nos pater.
qͥa nosamamꝰ filiũ: cũ a patre & filio
acceperimꝰ. ut & patrẽ a memꝰ & filiũ.
Disfundit enĩ caritatẽ in cordib nr̃is

Expanded text:
tum autem Deus est, nos exaudire cum Patre. tum autem Deus est, nos exaudire cum Patre. Quod eum significasse arbitror ubi ait, Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe intuendum quomodo non rogat Patrem Filius, sed simul exaudiunt rogantes Pater et Filius, nonnisi spiritualis oculus mentis ascendit. 5. Ipse enim Pater, inquit, amat vos, quia vos me ille, quia nos amamus; an potius, quia ille amat, ideo nos amamus? Ex Epistola sua evangelista idem ipse respondeat: nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium, cum a Patre et Filio acceperimus, ut Patrem amemus et Filium. Diffundit enim charitatem in cordibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ annuntiat Tc̃ in eiꝰ nomine pecunt
quipetunt. qͥa insono eiꝰ nominis ñ
aliud quã resipsa.ẽ. q̃ hoc nomine
uocat᷑ intelligunt. Hec animi ua¬
nitate uł infirmitate cõfingunt
tanquã in alio loco patrẽ. in alio
filiũ ante patrẽ stantẽ. & ꝓnobis ro¬
gantẽ: spatia sua quȩq amborũ oc¬
cupantib molib. & uerbũ ad eũ cui
est uerbũ facere uerba ꝓnob̾. inter¬
uallo interposito inter loquentis
& auriculas audientis. & alia talia
q sibi animales idẽq carnales incor¬
dib fabricant᷑. Quic qͥd enĩ tale spũa¬
libꝰ dedõ cogitantib ex corporũ con¬
suetudine occurrit: negando atq
respuendo. tanquã importurnas
muscas ab interioribꝰ oculis abigunt.
& sinceritati eiꝰ lucis adqͥescunt: qua
teste aciudice has ipsas imagines
corporũ suis internis aspectibus ir¬
ruentes: falsas om̃ino esse conuin¬
cunt. Hi possunt ut cũq cogitare

Expanded text:
qui annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt; quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt. Hi possunt utcumque cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. spũalib sp̃ualia conparantes.
Anmalis autẽ homo non ꝑcipit ea ꝙ̃
sunt sp̃sdĩ. Nonitaq ꝑcipiens que sunt
sp̃s dĩ homo rationalis: sic audit q̃¬
cũq audit de dĩ natura. ut aliud
quã corpus cogitare non possit: quã
libet amplissimũ uł inm̃sũ. quã libet
lucidũ acspeciosũ corpus tamen.
Idõpuerbia illisunt: ꝗ̃ cũq dicta
sapientiȩ dein corporee inmuta¬
bilisq substantia. Nonqd ea tanquã
ꝓuerbia deputat. s qͥa sic cogitat :
qͦmͦ qͥ prouerbia solent audire. neq
intelligere. Cũ uͦ spũalis ceperit
oña di iudicare. ipse autẽ a nemine
diuidicare̾ : etiã si inhac uita ad huc
uelud ꝑspeculũ & exparte. ꝑspicit
tam̃ non ullo corporis sensu. non ulla
imaginaria cogitatione. quȩ capit
aut fingit qualiũ cũq similitudi¬
nes corporũ: s m̃tiscercissima intelli¬
gentia. dm̃ noncorpꝰesse s sp̃m. ita
p̾alã depatre annuntiante filio.
ut eiꝰdẽ substantiȩ conspiciat᷑ & ipse

Expanded text:
s. Animalis autem non percipit quae sunt Spiritus Dei . Non itaque percipiens quae sunt Spiritus Dei, homo animalis, sic audit quaecunque audit de Dei natura, ut aliud quam libet amplum, summum vel immensum, quamlibet lucidum ideo proverbia illi sunt quaecumque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia; non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire neque intelligere. Cum vero spiritualis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari , etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte, perspicit tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione quae capit aut fingit qualiumcumque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus esse, sed spiritum: ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
est indigentie. que ibi nulla erit. ubi
hec satietas erit. Relinquit᷑ itaq quã¬
tũ sapere ualeo: ut intelligatur iłis
se spũ ales promisisse facturũ: qͣm¬
uis nondũ tales qualeserimꝰ. quando
spũale etiã corpus habȩmꝰ. s qualis
erat qͥdicebat. sapientiã loqͥm᷑ in ter
ꝑfectos. & non potiu uob̾ loqui quasi

Expanded text:
est indigentiae, quae ibi nulla erit, ubi est indigentiae, quae ibi nulla erit, ubi haec satietas erit. Relinquitur itaque, quantum sapere valeo, ut intelligatur Dominse spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales, quales erimus, quando spiritale etiam corpus habebimus, sed qualis erat, qui dicebat: Sapientiam loquimur inter perfectos
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in ꝓuerbus locutꝰ sũ uobis. Uenit
hora cũ iã non inꝓuerbi is loquaruob̾:
s palã depatre meo annuntiabo uobis.
ossem dicere hanc dequa loquit᷑ horã.
futurũ oportere scłm intelligi. ubi
uidebimꝰ palã qđ beatꝰ paulus dicit fa¬
tie ad faciem. ut qd ait hec in ꝓuerbi is
locutꝰ sũuob̾. Hoc sit qđ ab eodẽ apło
dictũ.ẽ: uidemꝰ nc̃ ꝑspeculũ in eniginate.
nnuntiabo autẽ uobis: qͥa ꝑfilium
pater udebit᷑. iuuxta illud quod alibi
ait. neq patrẽ qͥs cognoscet nisi filius.
et cui uoluerit filius reuelare. Sed istũ
sensũ uidet᷑ impedire qđ seqͥtur. Illo
die in nomine meo pecetis. Infutũro
enĩ scło cũ ꝑuenerimꝰ ad regnũ. ubisi¬
miles eierimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti.ẽ.
qͥd petituri sumꝰ. quando satiabit᷑ inbo¬
nis desideriũ nr̃m : Unde & in alio
psalmo dicit᷑. Satiabor: dũmanifes¬
tabit᷑ gła tua.Pecitionanq alicuius

Expanded text:
sum vobis. Venit sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Possem dicere hanc, de qua loquitur horam, futurum oportere saeculum intelligi, ubi videbimus palam, quod beatus Paulus dicit, facie ad faciem , ut quod ait: Haec in proverbiis locutus sum vobis, hoc sit, quod ab eodem Apostolo dictum est: Videmus nunc per speculum in aenigmate . Annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater videbitur, juxta illud quod alibi ait: Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impedire quod sequitur: In illo die in nomine meo petetis. In futuro enim saeculo cum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabitur in bonis desiderium nostrum ? Unde et in alio psalmo dicitur: Satiabor, cum manifestabitur gloria tua . Petitio namque alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. Idõ qͥppe amauit ipse. qd fec̃. S non
in nob̾ faceret qͦd amaret: nisi ante¬
quã id faceret nosa maret. Et credi¬
distis inqͥd: qͥa ego adõ exiiii. Cxiui
a patre: & uenimmundũ. Iterum
relinqͦ mundũ: & uado apatrẽ. Plane
credimꝰ. Neq eñiꝓpterea debet in¬
credibile uideri: quia sic ad mundũ
ueniens exi it apatre ut non desere¬
ret patrẽ. & sicuadit ad patrẽ relicto
mundo: ut nondeserat mundũ. Ex uti
eñi apatre : qͥa depatre. ẽ. Inmun¬
dũuenit. quia mundo suũ corpus
ostendit: qđ deuirgine assumpsit.
Reliquit mundũ corporali discessio¬
ne. ꝑrexit ad patre hominis ascen¬
sione. nec mundũ deseruit presen¬
tiȩ gubernatione¬
atur. dicont ei disciełi fiꝰ ecce

Expanded text:
 ipsos, quia amavit ipse quod fecit. Sed non in nobis faceret quod amaret, nisi antequam id faceret nos amaret. Et credidistis, inquit, quia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Plane credidimus. Neque enim propterea debet incredibile videri, quia sic ad mundum veniens exiit a Patre, ut non desereret Patrem; et sic vadit ad Patrem relicto mundo, ut non deserat mundum. Exiit enim a Patre, quia de Patre est: in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit quod de Virgine assumpsit. Reliquit mundum corporali discessione, perrexit ad Patrem hominis ascensione, nec mundum deseruit praesentiae gubernationeitur, Dicunt ei
Abbreviated transcription (Latin):
tatis est meritũ. claritas humilitatis :
p̃muĩ. S hoc factũ: in forma serui. In
forma uͦ dĩ sẽꝑ fuit. seꝑerit claritas. im.¬
mononfuit quasi iã nonsit: nec erit ꝗͣsi
nondũsit: s sine initio. sine fine: semꝑ
est claritas. Qđgͦ ait. pateruenit hora.
clarifica filiũ tuũ. sic intelligendũ ÷:
tanquã dixerit. Uenit hora seminan¬
de humilitatis. fructũ non differas cla¬
ritatis. S qͥd sibi uult qd seqͥt᷑. ut filiꝰ cuus
clarificette: Nun qͥd etiã ds̃ pater hu¬
militatẽ ꝑtulit carnis siue passionis.
exqua illũ clarificari oporteret Qmͦ
sẽpit̾na nec ex forma humana potuit
uideri minor. nec indiuina posset. ẽe.
ampior & Sed istã quęstionẽ inhunc
sermonẽ nolo arͤtare: aut hinc eũ fa¬
cere lonsioreor

Expanded text:
militatis est praemium. Sed hoc factum est in forma servi; in forma vero Dei semper fuit, semper erit claritas: imo non fuit quasi jam non sit, nec erit quasi nondum sit; sed sine initio, sine fine semper est claritas. Quod ergo ait, Pater, venit hora, clarifica Filium tuum; sic intelligendum est, tanquam dixerit, Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. Sed quid sibi vult quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te? Numquid etiam Deus Pater pertulit humilitatem carnis sive passionis, ex qua illum clarificari oporteret? Quosempiterna nec ex forma humana potuit videri minor, nec in divina posset esse amplior? Sed istam quaestionem in hunc sermonem nolo arctare, aut hinc eum facere longiorem.
Abbreviated transcription (Latin):
pore in ꝗͥd acceptabali ex audiui
te: & indie salutis adiuuide. Et
rursus apłs. Ecce nẽ tẽpus accep¬
tabile: ecce nunc diessalutis. di¬
cat gͦ. pateruenit hora: quicũ
patre disposuit om̃s horas. Tan.¬
quã dicens. Pater. quã ꝓpt̃ homines &
apud homines ad me clarificandũ simui
constitumꝰ uenit hora. clarifica filiũ
tuũ: ut filius tuus clarificet te. Clari¬
ficatũ apatre filiũ non nulli accipi¬
unt: in hoc qđ ei non peꝑcit. seo pnob̾
om̃ib tradidit illũ. Sed sipassione
ciarificatꝰ dicit᷑. quanto magis resur¬
rectione: Nã in passione: magis eiꝰ
humilitas quã claritas cõm̃dat᷑. a¬
pło teste quidicit. Humilia uit semet¬
ipsũ: factꝰ oboediens usq ad mortẽ.
mortẽ autẽ crucis. Deinde seqͥt᷑: &
de eiꝰ clarificatione iã dicit. Proppt̃
qd̃ &e ds̃illũ ex alalta uit. & donauit

Expanded text:
pore, ait, acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te ; et rursus Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Dicit ergo: Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas, tanquam dicens: Pater, quam propter homines et apud homines ad me clarificandum simul constituimus, venit hora: clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Clarificatum a Patre Filium, nonnulli accipiunt in hoc, quod ei non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Sed si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit: Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Deinde sequitur et de ejus clarificatione, cum dicit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit
Abbreviated transcription (Latin):
iħu xp̃i: quȩ ab eius resurrectione sũ¬
sit exordiũ. Humilitas gͦ eiꝰ. incipit
insermone apłi: ab eolocoubi ait. se¬
met ipsũ ex inaniuit formã serui ac¬
cipiens: & ꝑuenit usq ad morte crucis
Claritas uͦ eiꝰ incipit ab eo loco ubi ait.
qd ingła : dĩpatris. Nã & ipsũ nom̃
siinspiciat᷑ codices greci. ex qualin
Unde uerbũ deriuatũ.ẽ. in greco ut
diceret᷑ doxason. qđ inter pres latinꝰ
ait. clarificat cõposs etiã glorifica di
Quodsifieret: tantũdẽ ualeret. Ut aue
non recedat᷑ a uerboꝵ sonis: quẽ adodũ
aclaritate clarificatio. sic agła glorii¬

Expanded text:
isti, quae ab ejus resurrectione sumpsit exordium. Humilitas ergo ejus incipit in sermone Apostoli, ab eo loco ubi ait, Semetipsum exinanivit formam servi accipiens; et pervenit usque, ad mortem crucis. Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi ait,  est Dei Patris . Nam et ipsum nomen, si inspiciantur codices graeci, ex qua linunde verbum derivatum est in graeco ut diceretur δόξασον, quod interpres latinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicquod si fieret tantumdem valeret. Ut autem non recedatur a verborum sonis, quemadmodum a claritate clarificatio, sic a glori
Abbreviated transcription (Latin):
stribuit : quisq pauꝑibus : & ad extremũ praeposiut eam corporis passi-¬
oni. His omibus tammagnis rebus: praeposuit caritatem. Ipsam habeto:
& cuneta habebis. quiasine illa nichil proderit: quicquid hab̾e potueris.

Expanded text:
stribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passistribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta habebis: quia sine illa nihil proderit, quidquid habere potueris.
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis milla aliquid habet. Tolle inuidiam: & tuum ẽ. quod habeo. Tolle
nuidiam : & meumẽ. quod habes. Liuor separat: sanitas iungit. Oculus si
uidet incorpore. S nunquid solisibi oculus uidoȩ. Et manu uidet: & pedi
uidet. & cȩteris menbris uid&ꝵ. Non enim si aliquis ietus inpedem ueniat.
autit se inde oculus. ut non praecaueat. Rursus sola manus oꝑatur incorpore.
Sed nunquid sibi soli oꝑatur.a & oculo oꝑatur. Nam si ictus aliquis ueniegͦ
ioneat in manũ s tantum infaciem : nunquid dicit manus. non men
ueo quia non tendit adme. & Sic pes ambulando omĩbus menbris militat.
officia quorunq m̾brorum: ad huc uiquid suꝑ emninentiorem uiam
uobis demonstro. & cepit loqui de caritate. Praeposuit eam linguis ho-¬
minũ & angeloꝵ : pracposuit miraculis fidĩ. praeposuit scientiae &
prophetiae : p̃posuit illi magno oꝑimiscdiae. quosua quae possidet di¬

Expanded text:
quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpore; sed numquid sibi soli operatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae et prophetiae, praeposuit etiam illi magno operi misericordiae, quo sua quae possidet di
Abbreviated transcription (Latin):
linguis. a Loquor plane : quia om̃is lingua mea ẽ : idẽ. eius corporis.
cuius inenbrum sum. Diffusa ȩccła ꝑgentes: loquitur om̃ibus linguis.
eccła corpus ẽ. xp̃i. In hoc corpore : menbrum es. Cum gͦ menbrun
sis eius corporis quod loquitur om̃ibus linguis: crede te loqui om̃ib
linguis. Uhitas eiim mbrorum caritate concordat: & ipsa unitas loqͥtꝰ
lemus. Credamus fr̃s : quia quantumcunq quisq amat aeccłam xp̃i. tai¬
Quam manifes tationem.a. Sicut ipse itemdicit. Quia alii datur ꝑ sp̃m sermo
sapientiȩ : alii sermo scientiae. scđm eundem sp̃m. Alii fides in eodem sp̃u :
aliidonatio curationum inuno sp̃u. alii oꝑatio uirtutum in eodẽ sp̃i. Multa
enim dantur ad manifestationẽ. S tu forsitan : eorum omium quae dixi nichil
habes. Si amas: nonnichil habes. Si enim amas unitatem : etiam tibi habet.

Expanded text:
linguis? Loquor plane, quia omnis lingua mea est, id est, ejus corporis linguis? Loquor plane, quia omnis lingua mea est, id est, ejus corporis cujus membrum sum. Diffusa Ecclesia per gentes loquitur omnibus linguis; Ecclesia est corpus Christi, in hoc corpore membrum es: cum ergo membrum sis ejus corporis quod loquitur omnibus linguis, crede te loqui omnibus linguis. Unitas enim membrorum charitate concordat; et ipsa unitas loquitur emus. Credamus, fratres; quantum quisque amat Ecclesiam Christi, tanQuam manifestationem? Sicut ipse idem dicit, Quia alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio curationum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo quibaptizatur in xp̃o & credit in xp̃m. non loquitur omium
gentium luiguis : nonẽ. credendus accepisse sp̃mscm.a Absit. ut ista
quantum uas fidei attulerit adfontem: tantum implet. Ciun gͦ a
modo accipiatur: dixerit aliquis. Quare nemo loquitꝰ lingus omi-¬
umgentium. a Quia iam ipsa ȩccła linguis omiũ gentium loquitꝰ.
Anteainuna gente erat ȩccła: ubi omĩum linguis loquebatur. Loquendo
linguis omium: significabat futurum. ut crescendo ꝑgentes. Loque.¬
retur linguis omium. In hac ȩccła quinonẽ: nec inodo accipit sp̃m sc̃m.
Praecisus enum & diuisus. ẽ. abiuntate menbrorum: quae unitas lingius
omium loquitur. Renuntiet sinon habet. Namsinon hab&̧: dos signũ
uodcunc dabatur. Quidẽ. do signum quod tunc dabatur. a Loqua
omibus linguis. Respondet michi. Quid enim. atu loqueris omib

Expanded text:
ratres, quia modo qui baptizatur in Christo, et credit in Christum, non loquitur omnium ratres, quia modo qui baptizatur in Christo, et credit in Christum, non loquitur omnium gentium linguis, non est credendus accepisse Spiritum sanctum? Absit uquantum vas fidei attulerit ad fontem, tantum implet. Cum ergo et modo accipiatur, dixerit aliquis, quare nemo loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. In hac Ecclesia qui non est, nec modo accipit Spiritum sanctum. Praecisus enim et divisus ab unitate membrorum, quae unitas linguis omnium loquitur, renuntiet sibi; non habet. Nam si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim, tu loqueris omnibus