comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim uniꝰ delicto multi mortui st̃: multo
magis grã dei et donum ingr̃ãunius ho¬
minis iħu xpimn plures abundauit. Et ñ
sieut ꝑ uum peceatum: tta et donatio. Nã
iudicium ex uno incondemnationem: gr̃ã
autem ex multis delictis in iustificationẽ.
Si enim uniꝰ delicto mors regnauit per
unum:⁊ multomagis abundantiã gr̃ẽ et
donum iusticiȩ accipientes: inuitam re¬

Expanded text:
Si enim unius delicto multi mortui sunt, multo magis gratia Dei et donum, in gratia unius hominis Jesu Christi in plures abundavit. Et non sicut per unum peccatum, ita et donatio: nam judicium ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis, in justificationem. Si enim unius delicto mors regnavit per unum, multo magis abundantiam gratiae, et donum justitiae accipientes, in vitam re
Abbreviated transcription (Latin):
dicis eẽ quem genitum: si utrunq unum
putas ẽẽ. non alterum: Atigustinus. Animad¬
uerto: uim te penitus non attendisse uer¬
borum. Nam dum utrunq unũ dico: sub¬
stantiam dei patriᷤᷤ ueri ac ueri filii exto¬
to non separo. Et dum non eundẽ patrẽ
quẽ filiump̃dico: utriusq ꝑsonam seruata
uniuscuiusq ꝓprietate discerno. Itaq
si substantiam queris: ipsa trinitas unꝰ ẽ
ds̃. Si ꝑsonam: alter est filius. Fẽlicianꝰ.
Et quomodo et idem eẽ dicis. et alterũ
filium: Augustinus. Idem in quã com¬
munione substantiȩ: alterum proprie¬
tate ꝑsonȩ. Felicianus. Nescio quo pacto
una creditur esse substantia: cum non
est in quam una ꝑsona::quia una genu¬
isse. et altera dicitur genita: et est cam̃
nati et ingeniti non diuersa substantia :
quia non dissimilis generatio docetur
exorta. Felicianus. Uelim queso: exemplo
michi faciliore dicta dilucides. Augustinꝰ.

Expanded text:
dicis esse quem genitum, si utrumque unum dicis esse quem genitum, si utrumque unum putas esse, non alterum? Aug. dixit. Animadverto vim te penitus non attendisse verborum: nam dum utrumque unum dico, substantiam veri Patris ac veri Filii ex toto non separo. Et dum non eumdem Patrem quem Filium praedico, utriusque personam servata uniuscujusque proprietate discerno. Itaque si substantiam quaeris, ipsa Trinitas unus est Deus: si personam, alter est Filius. Fel. Et quomodo et idem esse dicis, et alterum Filium? Aug. Idem, inquam, communione substantiae, alterum proprietate personae. Fel. Nescio quo pacto una creditur esse substantia, cum non est, inquam, una persona, quia una genuisse, et altera dicitur genita: et est tamen nati et gignentis non diversa substantia, quia non dissimilis generanti docetur exorta. Fel. Velim, quaeso, exemplo mihi faciliore dicta dilucides. Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio inuestigatur. Uerum quia non ni¬
mis in consequenter duo ista discernis cũ
ratione p̃missa etiam testimonia non omit¬
tis: iccirco in hac disputatione. id me fa¬
teor secuturum. quod ipse probaueris.
ad omousyon ur̃i questionem: de quo ñ
inter nos tantum. sed etiam inter maiores
nrõs plerunq tractatum ẽ ueniamus. Et
ne longius euagetur oratio: ipse iam ut
soles ꝑsonam proponentis assume: etano¬
bis rationem nr̃e fidei querentib. uicissĩ
redditurus inquire. Tum ego. dic michi
inquam. uerumne sit quod te audio di¬
cere patriomousyon non esse penitus filiũ.
Felicianus. Uerum est. nec ꝑsuaderi mͥ
potest. id ingenitum esse quod genitũ:
ne eundem patrem uidear p̃dicare. quẽ
filium. Augustinus. Non ita est. Nam ne
michi quidem istud in animo ẽ. eundem¬
ingenitum esse. quem genitum: s idpo¬
tius ingenitum esse quod genitũ. Felici¬
anus. Et quomͦ non eundem ingenitum

Expanded text:
ratio investigatur. Verum quia non niratio investigatur. Verum quia non nimis inconseratione praemissa etiam testimonia non omittis: idcirco in hac disputatione id me fateor secuturum, quod ipse probaveris. ad homousii vestri quaestionem, de quo non inter nos tantum, sed etiam inter majores nostros plerumque tractatum est, veniamus. Et ne longius evagetur oratio, ipse jam, ut soles, personam proponentis assume, et a nobis rationem nostrae fidei, quaerentibus vicissim redditurus, inquire. Tum ego: Dic mihi, inquam, verumne sit quod te audio dicere, Patri homousion non esse penitus Filium? FELICIANUS: Verum est, nec persuaderi mihi potest id ingenitum esse quod genitum, ne eumdem Patrem videar praedicare quem Filium. AUGUSTINUS: Non ita est: nam ne miingenitum esse quem genitum, sed id potius ingenitum esse quod genitum. Fel. dixit. Et quomodo non eumdem ingenitum
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi ꝑ se ipsam uidetur astruere. Sin
contra: quis potest irrationabilib testimo¬
niis licet illa diuina fingantur rationabi¬
li fidei colla summittere: Et illam qui¬
dem disputandi uiam fateor in aliis cole¬
rarem. quos imperitiȩ necessitas quia ꝑ
se stare non queunt. cogit ad aliena con¬
fugere: inte uero iccirco nullo modo ꝓrsus
ista ꝑpetiar: quia eloquentiam parit̃ cũ
scientia fidei tibi uideo non deesseTum ego
non usq adeo inquam duci me putes lau¬
dibus meis: ut iniuriam faciam p̃ceden
auctoritate contentus. simplicitati obe¬
dire potius studeo. quam tumori. Sed
melius inquis ratione quis: quam testi¬
moniis edocetur. Quid gͦ: quam ratio¬
nem afferre potes. si partum p̃dicas uir¬
ginis: si redditos oculos non negas cȩcis:
si sepultos redire ostendis amortuis.
Si ergohorum et in comp̃hensibilis ra¬
tio. et ueritas prompta ẽ: facilius inne¬
gociis fidei testimoniis creditur. quã

Expanded text:
non nisi per se ipsam videtur astruere. Sin non nisi per se ipsam videtur astruere. Sin contra: quis potest irrationalibus testimoniis, licet illa divina fingantur, rationabilis fidei colla submittere? Et illam quidem disputandi viam, fateor, in aliis tolerarem, quos imperitiae necessitas, quia per se stare non queunt, cogit ad aliena confugere: In te vero idcirco nullo prorsus modo ista perpetior, quia eloquentiam pariter cum scientia fidei tibi video non deesse. Tum ego, Num usque adeo, inquam, duci me putas laudibus meis, ut injuriam faciam praecedeauctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio et veritas prompta est, facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
libelli breuitate complecterer. Nam cũ an
te hos dies pariter sederemus: tum ille in¬
ter alia inquit quȩ me in ur̃is disputati¬
onibus frequenter offendunt: nichil de¬
terius puto. quam qͦd sic p̃cepta fidei ru¬
dibus traditis. ut non de intelligendarũ
rerum ratione. sed potius de quadam
testimonioꝵ ostentatione colloquentib
p̃scribatis. Quod ut non dicam uafrum:
interim quam rusticum sit nulꝰ ignorat¬
Primũ. quod si is qui edocetur. libris iam
credidit: ob temperat iste. non pugnat.
Alioquin: non magis tibi. quam hisdẽ
testimoniis. quȩ pro affirmato ingerun¬
tur. necesse ẽ contradicat. Et ideo melior
michi ad docendum uidetur hȩc ura.
qua primum fidei radio sine testimoniis
redditur: post ratione conuicto. iter iltd
scripturis respondentib expolitur. Et
non immerito. Si enm testimonia hȩc
eo probantur quod ratione non careant:
potest ꝑse illa sufficere: quȩ etiam hȩc

Expanded text:
libelli brevitate complecterer. CAPUT II. Nlibelli brevitate complecterer. CAPUT II. Nam cum ante hos dies pariter sederemus, tum ille: Inter alia, inquit, quae me in vestris disputationibus frequenter offendunt, nihil deterius puto quam quod sic praecepta fidei rudibus traditis, ut non de intelligendarum rerum ratione, 332 sed potius de quadam testimoniorum ostentatione colloquentibus praescribatis. Quod ut non dicam vafrum, interim quam rusticum sit, nullus ignoratPrimum quod si is qui edocetur libris jam credidit, obtemperat iste, non repugnat: alioquin non magis tibi quam iisdem testimoniis quae pro affirmato ingeruntur, necesse est contradicat. Et ideo melior mihi ad docendum videtur haec via, qua primum fidei ratio sine testimoniis redditur: post ratione convicto, iter illud Scripturis respondentibus expolitur. Et non immerito. Si enim testimonia haec eo probantur, quod ratione non careant, potest per se illa sufficere, quae etiam haec
Abbreviated transcription (Latin):
xtorsisti michi dilectis¬
de unitate trinitatis
ac summus. ẽ officii
non inmemor sacer¬
dotalis aliquid scriberem: idq ame cũ pro¬
priȩ infirmitatis conscius sepius excusa¬
rem. multismodis exegisti: asserens cõmu¬
nis fidei rationem. et religiosos accipere
sacerdotes debere. et fidelibus non nega¬
re: ne aut illi dum non accipiunt. incipi¬
ant ab infidelibus facile decipi: aut abhis
cum desiderata non tribuunt. cȩlestis the¬
saurus xp̃i membris non expendi. sed in
terra quodã modo sterilis pigriciȩ uidea¬
tur abscondi. Itaq uictum me fateor pro¬
babilibus causis. ne mermes tradere uide¬
ar obsistentibus malis: dum aduersus in¬
fideles non instruuntur munimine ueri¬
tatis. Uerum quia in eiusmodi questio¬
nibus quȩdam obscuritas continuata
oratione frequenter incurritur: iccirco
id michi uisum ẽ. ut eum sermonẽ qui
inter me et felicianum nuper est habitꝰ.
p̃notatis propter ꝑsonarum discretionẽ
principalibus nominum litteris. p̃sentis

Expanded text:
xtorsisti mihi, dilectisde unitate Trinitatis, ac summus est, officii non immemor sacerdotalis, aliquid scriberem: idque a me, cum proprie infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare: ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desiderata non tribuunt, coelestis thesaurus Christi membris non expendi, sed in terra quodammodo sterilis peritiae videantur abscondi. Itaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis. Verum quia in ejusmodi quaestionibus quaedam obscuritas continua oratione frequenter incurritur, idcirco id mihi visum est, ut eum sermonem qui inter me et Felicianum nuper est habitus, praenotatis propter personarum discretionem principalibus nominum litteris, praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
citis in oratione. Dimitte nobis debita
nr̃a: sicut et nos dimittimus debitorib
nrĩs. Habetis enim quod cotidie uobis
dimittatur: qui habetis quod cotidie
dimittatis. Sic ambulando securi in
uia. non timebitis latrocinia diaboli:
quia xp̃c uiam et stratam magnã seipsũ
fecit ꝑquam ducit ad patriam. Omnis
ibi securitas. omnis quies. ubi et ipsa mi¬
sericordiȩ opera cessabunt: quia nulla ibi
erit indigentia miserorũ. Erit gͦ illic sab¬
batum sabbatorum. Quod hic desidera¬
mus: ibi inueniemus amen. Explicit¬

Expanded text:
citis in oratione, Dimitte nobis debita citis in oratione, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Habetis enim quod quotidie vobis dimittatur, qui habetis quod quotidie dimittatis. Sic ambulando securi in via non timebitis latrocinia diaboli: quia Christus viam et stratam magnam se ipsum fecit, per quam ducit ad patriam. Omnis ibi securitas, omnis quies: ubi et ipsa misericordiae opera cessabunt, quia nulla ibi erit indigentia miserorum. Erit ergo illic sabbatum sabbatorum; ut quod hic desideramus, ibi inveniamus. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
plus seruet: non essetis deferendi. Quis plusꝰ
seruet insanire auaricie est. Quis plus do¬
net insanre ꝓfusionis est. Nec auarũ te ds̃.
nec ꝓfu sum ẽẽ uult. Collocare te uult qͦ
habes: non proicere. Certatis quis uincat
inpeius: non datis oꝑam quis sit melior. Atq
utinam non daretis quissit peior: et dicitis
ducare. Egere uoluit propterte: ut habe¬
res ubi seminares. Terrena dedit: ut meteres
uitam ȩternam. Nolite pigri eẽ: et male
securi. Oores emendate: peccata redimite.
Et cum hec feceritis deo gr̃as agite: aquo
accepistis bene inuere. Et sic ei grãs agite
ut non insultetis his qui nddum bene ui¬
uunt: sed eos ipsos moribus ur̃is hortemini.
Hec faciendo habebitis ꝑfectam quantum
in hac uita ẽẽ potest iusticiam: conuersan¬
tes in bonis oꝑibus. inorationibus. inieiu¬
niis. in elemosinis ꝓpt̃minuta peccata: et
abstinendo uos ab illis magnis peccatis
concordatis cum aduersario: et securi di¬

Expanded text:
plus servet, non essetis ferendi. Quis plus plus servet, non essetis ferendi. Quis plus servet insanire, avaritiae est: quis plus donet insanire, profusionec profusum te vult. Collocare te vult quae habes, non projicere. Certatis quis vincat in pejus, non datis operam quis sit melior: atque utinam non daretducare . Egere voluit propter te, ut haberes ubi seminares terrena quae dedit, et meteres vitam aeternam. Nolite pigri esse et male securi. Mores emendate, peccata redimite. Et cum haec feceritis, Deo gratias agite, a quo accepistis bene vivere. Et sic ei gratias agite, ut non insultetis his qui nondum bene vivunt; sed eos ipsos moribus vestris hortemini. Haec faciendo, habetis perfectam, quantum in hac vita potest, justitiam. Conversantes in bonis operibus, in orationibus, in jejuniis, in eleemosynis propter minuta peccata, et abstinendo vos ab illis magnis peccatis, concordatis cum adversario: et securi di
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuerit. non peribit: Tenebitur hic u¬
bi potest pire. non mittitur illuc ub xͤ
est custos: Certe ea que hic tenes et non
uis mittere post filium tuum: quibus cõ¬
mendas: Actorib tuis commendas par¬
tem illius qui precessit: et xp̃o non cõmen¬
das ad quem precessit: An idoneus ẽ tibi
homines: filiis meis seruo. O endacium
est fr̃s mei: mendacium ẽ. Auari sunt ho¬
mines. Ut sic certe cogantur confiteri qͦd
nolunt: cum erubescant tacere quod st̃.
Fundant: uomant in confessione quod
portant. Pectus premitur crapula iniquita¬
tis. Euomant eam confessione: sed ñ canino
more redeatur aduomitum. Estote xp̃iani.
Ualde parumẽ uocari xp̃ianũ. Quanta
donatis histrionib. quanta donatis uena¬
torib. quanta turpibus ꝑsonis: donatis
eis quiuos occidunt. ꝑ ipsas enim exhibitio¬
nes uoluptatũ interficiunt animas ur̃as: et
insanitis quis plus donet. Si insaniretis qͥs

Expanded text:
sus fuerit, non peribit? Tenebitur hic usus fuerit, non peribit? Tenebitur hic ubi potest perire, non mittitur illuc ubi Christus est custos? Certe ea quae hic tenes, et non vis mittere post filium tuum, quibus commendas? Actoribus tuis commendas illius partem qui praecessit, et Christo non commendas ad quem praecessit? An idoneus est tibi homines, Filiis meis servo. Mendacium est, fratres mei, mendacium est: avari sunt homines. Vel sic certe cogantur confiteri quod nolunt, cum erubescunt tacere quod sunt: fundant, vomant in confessione quod portant. Pectus premitur crapula iniquitatis; evomat eam confessio: sed non canino more redeatur ad vomitum. Estote christiani. Valde parum est vocari christianos. Quanta donatis histrionibus? quanta donatis venatoribus? quanta turpibus personis? Donatis eis qui vos occidunt. Per ipsas enim exhibitiones voluptatum interficiunt animas vestras: et insanitis quis plus donet. Si insaniretis quis
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃. Pars ipsa. pauꝑib debet᷑. Iuli debetͣ
ad quem ꝑrexit. Xp̃o debetur: ad ipsum
enim ꝑrexit: et ipse dixit. Qui uni exmi¬
nimis meis fecit: michi fecit. Et qui uni
ex minimis istis non fecit: michi non fe¬
cit. S quid dicis: Seruo fr̃ib ipsius
Si uiueret ille. non erat cum suis fr̃ibus
diuisurus. O fides mortua. Mortuus ẽ
enim filius tuus.Quicquid dicas: mor¬
tuo debes quod inuo seruabas. Mortuus
est filius ms̃: s tamen partem filii mei
seruo fr̃ib ipsius. Si credis quia mortuus
est: Si pro illo xp̃c mortuus non ẽ: mor¬
tuus ẽ ipse. Si autem est inte fides: uiuit
filius tuus: uiuit prorsus. Non discessit.
sed precessit. Qua fronte uenturus es ad
filium tuum qui precessit: eui p̃cedenti ñ
sus. Audi ipsum dñm dicentem. Thesauri¬
⁊ate uobis thesauros in celo. Si gͦ ille thes¬
aurus melius ẽ custoditus in celo. nunqͥd
tunc ñ mittendus est filio. quando simis¬

Expanded text:
ad Deum, pars ipsius pauperibus debetur; illi debetur, ad Deum, pars ipsius pauperibus debetur; illi debetur, ad quem perrexit; Christo debetur, ad ipsum enim perrexit: et ipse dixit, Qui uni ex minimis istis fecit, mihi fecit; et qui uni ex minimis istis non fecit, mihi non fecit . Sed quid dicis? Servo fratribus ipsius. Si viveret ille, non erat cum suis fratribus divisurus? O fides mortua! Mortuus est enim filius tuus? Quidquid dicas, mortuo debes quod vivo servabas. Mortuus est filius meus, sed tamen partem filii mei servo fratribus ipsius. Sic credis quia mortuus est? Si pro illo Christus mortuus non est, mortuus est ipse: si autem est in te fides, vivit filius tuus. Vivit prorsus; non decessit, sed praecessit. Qua fronte venturus es ad filium tuum qui praecessit, cui praecedenti non sus. Audi ipsum Dominum dicentem, Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Si ergo ille thesaurus melius custoditur in coelo, numquid tunc non mittendus est filio, quando si mis
Abbreviated transcription (Latin):
cusatio: filiis meis seruo. Uideamus. Ser¬
uat tibi pater tuus. seruas tu filiis tuis. fi¬
lii tui filiis suis. et sic ꝑ omnes: et nullus
facturus ẽ precepta dei: Quare non ill
potius impendis omnia qui te fecit ex
nichilo: Quite fecit: ipse te pascit. Ex
his quȩ fecit: ipse pascit et filios tuos. Ne¬
q enim melius cõmittis filiis tuis patri¬
monium tuũ:quam creatori tuo. Et men¬
tiuntur quidemhomines.Mala est aua¬
ricia. Palliare se uolunt nomine pieta¬
tis et dealbare: ut quasi ꝓpter filios ui¬
deantur seruare homines quod ꝓpt̃ aua¬
riciam seruant.Nam ut noueritis qͥa
plerunq contingit: dicit᷑ de quoquã.
Quare non facit elemosinam:Quia ser¬
uat filiis suis. Contingit ut amittat
unum. Si ꝓpter filium seruabat: mittat
post illum partem suam. Quare illam te¬
net in sacculo: et illum relinquit ab animo:
Redde illi quod suũ ẽ: redde illi quod ser¬
uabas. Mortuus est inquit. S precessit

Expanded text:
cusatio, Filiis meis servo. Videamus: sercusatio, Filiis meis servo. Videamus: servat tibi pater tuus, servas tu filiis tuis, filii tui filiis suis, et sic per omnes, et nullus facturus est praecepta Dei. Quare non illi potius impendis omnia, qui te fecit ex nihilo? Qui te fecit, ipse te pascit ex his quae fecit, ipse pascit et filios tuos. Neque enim melius committis filios tuos patrimonio tuo, quam Creatori tuo. Et mentiuntur quidem homines. Mala est aricia; palliare se volunt nomine pietatis et dealbare, ut quasi propter filios videantur servare homines, quod propter avariciam servant. Nam ut noveritis, quia sic plerumque contingit, dicitur de quodam: Quare non facit elemosinam? Quia servat filiis suis. Contigit ut amittat unum; si propter filios servabat, mittat post illum partem suam. Quare illam tenet in sacculo et illum relinquit ab animo? Redde illi quod suum est, redde quod illi servabas. Mortuus est, inquit. Sed precessit
Abbreviated transcription (Latin):
non habuit: aut non ꝑtulit cum habe¬
ret. Noli attendere post te quis non faci¬
at: sed quid te iubeat ds̃ facere. Postre¬
mo quando inistis affectionibus secula¬
ribus non uobis sufficiunt quos p̃cessistis
sed uultis eẽ diuites equales ditioribus
uobis: non attenditis quantos pauperio¬
res transcendistis. Uincere uultis ditiores:
sed in elemosinis habetur modus. Hic
dicitur. Iam quo usq facio: Et illic non
dicitur. Quantis diuitib ditior sum:
Non attendunt᷑ egestates innumerabi¬
lium mendicorum. Non respiciunt᷑ po¬
steriores multitudines pauꝑum: s pau¬
citas precedentium diuitum ante oculos
ponitur. Cur in oꝑe bono non attendit᷑
ille zacheus. qui dimidium rerũ suarũ
dedit pauꝑibus: S optare cogimur ut
attendatur saltem ille phariseus: qui
omniũ que possidebat decimas dabat.
Noli parcere thesauris caducis: chesauris
uanis.Noli sub imagine pietatis: auge¬
re pecuniam. filiis meis seruo. Oagna ex¬

Expanded text:
non habuit, aut non protulit cum habenon habuit, aut non protulit cum haberet. Noli attendere post te quis non faciat, sed quid te jubeat Deus facere. Postremo, quare in istis affectionibus saecularibus non vobis sufficiunt quos praecessistis, sed vultis esse divites, aequales ditioribus vobis? Non attenditis quantos pauperiores transcenditis: vincere vultis ditiores. Sed in eleemosynis habetur modus. Hic dicitur, Jam usquequo facio? et illic non dicitur, Quantis divitibus ditior sum? Non attenduntur egestates innumerabilium mendicorum, non respiciuntur posteriores multitudines pauperum: sed paucitas praecedentium divitum ante oculos ponitur. Cur in opere bono non attenditur ille Zacchaeus, qui dimidium rerum suarum dedit pauperibus . Sed optare cogimur. ut attendatur saltem ille Pharisaeus, qui omnium quae possidebat decimas dabat. 20. Noli parcere thesauris caducis, thesauris vanis. Noli sub imagine pietatis augere pecuniam. Filiis meis servo: magna ex
Abbreviated transcription (Latin):
cum facis elemosinam non suꝑbe facias:
ne sic ores quemadmodum ille phariseꝰ.
S tamen quid ibi dixit: Ieino bis in
sabbato: decimas do omnium quecunq
possideo. Et nondum. fusus erat sanguis
et saltem nec tantum erogamus quantum
phariseus. Et habes alio loco aꝑte dicen¬
tem dñm. Nisi abundauerit iusticia ur̃ã
plusquam scribarum et phariseoꝵ: non
intrabitis in regnum celorũ. Ergo illi
dant decimas. Tu si centesimam dede¬
ris: aliquid te magnum fecisse gloriaris.
Ittendis enim quidalius non faciat: non
quod te iubeat ds̃ facere. Metiris te de cõ¬
paratione peioris: non de iussione melio¬
ris. Non quia ille nichil facit. iđo tu
aliquid magnum facis: sed quia gau¬
detur ad quedam minima oꝑa ur̃a: Quia
tanta ẽ sterilitas ur̃a: ut ad modica gau¬
deatur. Quasi securi uobis blandimini
de minimis elemosinarũ granis: et acer¬
uos obliuiscimini peceatoꝵ. Protulisti
forte nescio quid paruum. quod alius aut

Expanded text:
cum facis eleemosynam, non superbe facias, cum facis eleemosynam, non superbe facias, nec sic ores quemadmodum ille Pharisaeus. Sed tamen quid ibi dixit? Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo . Et nondum fusus erat sanguis et saltem nec tantum erogamus, quantum Pharisaeus. Et habes alio loco aperte dicentem Dominum, Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si centesimam dederis, aliquid magnum te fecisse gloriaris. Attendis enim quid alius non faciat, non quid te jubeat Deus facere. Metiris te de comparatione pejoris, non de jussione melioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia gaudetur ad quaedam minima opera vestra quia tanta est sterilitas vestra, ut ad modica gaudeatur, quasi securi vobis blandimini de minimis granis eleemosynarum, et acervos obliviscimini peccatorum. Protulisti forte nescio quid parvum, quod alius aut
Abbreviated transcription (Latin):
in huiusmodi nugas cotidianas. In ipsis
concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si
exceditur concũbendi modus ꝓ creandis
liberis debitus: iam peccatumẽ. Ad hoc e¬
nim ducitur uxor. Namid etiam tabulȩ in¬
dicant: ubi scribitur liberorum ꝓ creandoꝵ
causa. Quando tu uti uxore amplius quã
necessitas ꝓcreandoꝵ liberoꝵ cogit uolue¬
ris: iam peccatum ẽ:⁊ ipsa talia peccata co¬
tidianȩ elemosine mundent. In ipsis ali
mentis quȩ utiq concessa sunt. si forte
ex cedis modum. et accipis amplius quã
est necesse: peccas. Cotidiana sunt ista
quȩ dico: sed tamen peccata sunt: et non
sunt leuia. quia plura. Quia uero cotidi¬
ana et plurima:timenda ẽ ruina multi¬
tudinis: et siñ magnitudinis. Talia peccata
dicimus fr̃s. cotidianis elemosinisposse mun¬
dari. Sed facite elemosinas: ⁊ nolite cessare Atten¬
dite uitam ur̃am cotidianam. ipsis pecca¬
tis scaturientem: minutis ipsis dico. Et

Expanded text:
in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exceditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, jam peccatum est. Ad hoc etenim ducitur uxor: nam id etiam tabulae indicant, ubi scribcausa. Quando tu uti uxore amplius quam necessitas procreandorum liberorum cogit, volueris, jam peccatum est; et ipsa talia peccata quotidianae eleemosynae mundant. In ipsis etiam alimentis, quae utique concessa sunt, si forte excedis modum, et amplius accipis quam necesse est, peccas. Quotidiana sunt ista quae dico: tamen peccata sunt, sunt levia, quia plura. Quia vero quotidiana et plurima, timenda est ruina multitudinis, etsi non magnitudinis. Talia peccata dicimus, fratres, quotidianis eleemosynis posse mundari. Sed facite eleemosynas, et nolite cessare. Attendite vitam vestram quotidianam ipsis peccatis scaturientem, minutis ipsis dico. CAPUT XII. 19. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ sunt remedia : Elemosinarũ: iciunioꝵ:
orationum ipsa sunt tria. Ut autem uerũ
dicas in oratione: ꝑfecte implende sunt ele¬
mosine. Quȩ sunt ꝑfect̾e elemosine: Ut
ex quo tibi abundat des ei qui non habet:
et quo te ledit aliquis. ignoscas illi.S ne
putetis fr̃s quia facienda sunt cotidie adul¬
teria. et elemosinis cotidianis mundanda
sunt: ad illa scelera maiora non sufficiunt
cotidiane elemosine. ut ea mundent. Ali¬
ud est ubimutes uitam: aliud est ubi tole¬
res uitam. Illa uitanda: ut si mechus eras.
noli esse mechus. Si fornicator eras: noli
fornicari. Si homicida: noli ẽẽ homicida.
Sribas ad mathematicum. et ad cȩteras
pestes sacrilegas:iam desine. Arbitraba¬
ris hec nisi fieri desinant cotidianis elemo¬
sinis posse mundari. Illa dico cotidiana
peccata quȩ aut ꝑlinguam facile cõmit¬
tuntur ut est uerbum durum: aut cũ
labitur quis inrisum immoderatũ aut

Expanded text:
Quae sunt remedia? Eleemosynarum, jejuniorum, Quae sunt remedia? Eleemosynarum, jejuniorum, orationum: ipsa sunt tria. Ut autem verum dicas in oratione, perfectae implendae sunt eleemosynae. Quae sunt perfectae eleemosynae? Ut ex quo tibi abundat, des ei qui non habet; et cum te laedit aliquis, ignoscas illi. 18. Sed ne putetis, fratres, quia facienda sunt quotidie adulteria, et eleemosynis quotidianis mundanda sunt. Ad illa majora scelera non sufficiunt quotidianae eleemosynae, ut ea mundent. Aliud est ubi mutes vitam, aliud est ubi toleres vitam. Illa mutanda est: si moechus eras, noli esse moechus: si fornicator eras, noli fornicari: si homicida, noli esse homicida: si ibas ad mathematicum et ad caeteras pestes sacrilegas, jam desine. Arbitraris haec, nisi fieri desinant, quotidianis eleemosynis posse mundari? Illa dico quotidiana peccata, quae aut per linguam facile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur aliquis in risum immoderatum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nisi surrepere in animã ꝓpter fragi¬
litatem humanam. Noli illa contemnere
quia minora sunt: sed time quia plura
sunt. Attendite fis mei. Minuta sunt ñ
magna. Non est bestia quasi leo ut uno mor¬
suguttur frangat: s plerunq et bestiȩ mi¬
nutȩ et multe necant. Si proicitur quisquã
in locũ pulicib plenum. nunquid ñ mori¬
tur ibi: Non sunt quidem maiores: sed in¬
firma est natura humana: quȩ etiam mi¬
nutissimis bestiis interimi potest. Sic et
inodica peccata. si attenditis quia modica st̃:
cauete quia plura sunt. Quam minutissima
sunt grana harenȩ. Siharenȩ amplius inna
ui mittatur: mergit illam ut pereat. Quam
minute sunt guttȩ pluuiȩ nonne flumi¬
na implent: &. domos deiciunt: Ergo ista
nolite contemnere. S dicturi estis. Et qͥs
potest sine istis: Ne hoc diceres quia ea ñ¬
Habere nemo potest. ds̃ misericors uidens
fragilitatem nr̃am: posuit contra remedia.

Expanded text:
sunt nisi subrepere in animam, propter fragisunt nisi subrepere in animam, propter fragilitatem humanam. Noli illa contemnere, quia minora sunt; sed time, quia plura sunt. Attendite, fratres mei. Minuta sunt, non magna. Non est bestia quasi leo, ut uno morsu guttur frangat: sed et plerumque bestiae minutae multae necant. Si projiciatur quisquam in locum pulicibus plenum, numquid non moritur ibi? Non sunt quidem majores: sed infirma est natura humana, quae etiam minutissimis bestiis interimi potest. Sic et modica peccata: attenditis quia modica sunt; cavete, quia plura sunt. Quam minutissima sunt grana arenae: si arenae amplius in na mittatur, mergit illam ut pereat. Quam minutae sunt guttae pluviae: nonne flumina implent, et domos dejiciunt? Ergo ista nolite contemnere. Sed dicturi estis: Et quis potest sine istis? Ne hoc diceres quia vere nemo potest, Deus misericors videns nostram fragilitatem, posuit contra remedia.
Abbreviated transcription (Latin):
ligit: dõ debet non tibi. Iustum ẽ gͦ ut et tu
attendas quia sub domino es: adquem et ille
attendit ut seruiat tibi. Imple gͦ qđ dictũ
est: quod tibi non uis fieri alii ne feceris.
S ipsum alii cum dicis: utrunq attende.
et proximum et deum. Canta inpsalterio
decem cordarum: canticum nouũ. Concor¬
da cũ sermone dei cum ẽ tecum inuia: con¬
corda cum aduersario tuo cito. ne cũ discor¬
dia uenias ante iudicem. Si facis qđ au¬
dis: concordasti cũ eo. Si autem non facis:
rixaris cum eo. & nondum composiusti
stinete uos a detestabilibus corruptelis.
adetestabilibus inquisitionib amathema¬
ticis. ab aruspicibus. a sortilogis. ab augu¬
ribus a sacrilegiis: abstinete uos quantũ po¬
testis anugatoriis spectaculis. Si quȩ de¬
lectationes scłi surrepunt in anima: exer¬
cete uos in miscđia ⁊ exercete uos in elemo¬
sinisinieiuniis. inorationibus. His enim
purgantur cotidiana peccata: quȩ ñ pos¬

Expanded text:
ligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu ligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dictum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum alii cum dicis, utrumque attende et proximum et Deum. Canta in psalterio decem chordarum, canta canticum novum: concorda cum sermone Dei, cum est tecum in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum discordia venias ante judicem. Si facis quod audis, concordasti cum eo: si autem non facis, rixaris cum eo, et nondum composuisti stinete vos a detestabilibus corruptelis et a detestabilibus inquisitionibus, a mathematicis, ab aruspicibus, a sortilegis, ab auguribus, a sacrilegiis; abstinete vos, quantum potestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subrepunt in animam; exercete vos in misericordia, exercete vos in eleemosynis, in jejuniis, in orationibus. His enim purgantur quotidiana peccata, quae non pos
Abbreviated transcription (Latin):
res ẽ fides. S tunc pulchra ẽ quando
de seruo exigitur.Tunc uidetur: quando
ab altero expetitur. Quando de te exigit᷑
non uidetur. Aurum uides: fidem non
uides: Sicut lucet aurũ ad oculos corpo¬
ris: sic lucet fides ad oculos cordis. Aꝑis
ad illam oculos cordis: quando uisut
exibeat illam tibi seruus tuus. Si tibi exhi¬
buerit. laudas seruum tuum et p̃dicas eũ et
dicis. Preclarum seruum habeo: magnum
seruum habeo: fidelem seruũ habeo. Quod
laudas inseruo: non exhibes dno.Et eosce¬
leratius quia tuis ut meliorem tu habeas ser¬
uum: quam te ds̃. Iubet ds̃ seruo tuo: ut
bonussit ergate. Quomodo iubet uxoritue
ut et si tu mechaberis non mechetur: sic iu¬
bet seruo tuo. ut et si tu non seruis dnõ tuo.
seruiat tibi. S hoc totum uide ut ad ad¬
monitionem tuam ualeat: non ad ꝑniciẽ
tuam. Et enim seruus ille qui tibi seruit
indigno digne: idem quod in dignotibi
bene seruit. et fideliter seruit et pure te di¬

Expanded text:
res fides! Sed tunc pulchra est, quando res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero expetitur: quando de te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi servus tuus. Si tibi illam exhibuerit, laudas servum, et praedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut meliorem habeas tu servum, quam te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo jubet uxori tuae, ut etsi tu moechaberis, non moechetur: sic jubet servo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviat tibi. Sed hoc totum vide ut ad admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit indigno digne, id est, quod indigno tibi bene servit, et fideliter servit, et pure te di
Abbreviated transcription (Latin):
offendis: in corruptelis eum offendis. In
te illi facis iniuriam. Facis enim iniuriã
grẽ ipsius: dono ipsius. Seruũ si habe¬
res: uelles ut seruiret tibi seruus tuus.
Serui tu meliori domino tuo. Serĩ tuũ
non tu fecisti: et᷑ tẽ seruum tuum ille fec̃.
Uisut seruiat tibi cum quo factus es. et ñ
uis seruire ei a quo factus es: Ergo cũ uis
ut seruiat tibi seruus tuus homo. et tu ñ
uis seruire domino tuo: facis deo quod pa¬
ti non uis. Ergo illud p̃ceptum unũ con¬
tinet duo: illa duo continent decem. Illa
decem: continent omĩa. Cantate gͦ in¬
psalterio decem cordarum: canticũ nouũ
Ut autem canticũ nouũ cantetis: estote
noui homines. Diligite iusticiã: habet
pulchritudinem suam. Illam ideo ñ uul¬
tis uidere: quia aliud amatis. Nam si
aliud non amaretis: eam utiq uideretis
Quare illam uidetis: quando illam exi¬
gitis: Quare laudas fidem: quando il¬
lam exigis de seruo tuo: Quam pulchra

Expanded text:
offendis, in corruptelis eum offendis, in offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa decem continent omnia. CX. QVIordarum canticum novum. Ut autem cantetis canticum novum, estote homines novi. Diligite justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis. Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra
Abbreviated transcription (Latin):
habes: et non attendis ꝑlibidines et illici¬
tas fornicationes cuiꝰ imaginem uiolasti:
Postremods̃ qui scit quid tibi utile sit: qͥ
uere sic gubernat seruos suos. add utilitatẽ
illorum non ad suamꝰ non enim indiget
seruis. quasi adiutorio. sed tu indiges do¬
mini auxilio: ipse gͦ dñs qui scit quid ti¬
bi utile sit: uxorem concessit nichil am¬
plius. hoc iussit. hoc p̃cepit: ne ꝑ illicitas
uoluptates corruat templum eiꝰ. qͦd eẽ
dite. Nescitis quia templũ dei estis: et sp̃s
deihabitat in uobis: Siquis templũ dei
corruperit: corrumpet illũ ds̃. Uidetis
quomodo minatur: Non uis corrumpi
domũ tuam: quare corrumpis dei: Certe
facis alicui: quod pati non uis. Non est
gͦ quo euadatur: tenetur ille qui se tene¬
ri non putabat. Omnia peccata hominũ
aut ad corruptelam ꝑtinent flagitiorũ.
aut ad facinora nocendi. Quia dõ noceri
non potest infacinoribus. inflagitiis eũ

Expanded text:
habes, et non attendis per libidines illicihabes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates corruat templum eius, quod esse dite: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hoc dicit corruperit, corrumpit illum deus. uidetis quomodo minatur P non uis corrumpi domum tuam: quare corrumpis domum dei? certe non facis alicui quod pati non uis. non est ergo qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod grauius ẽ. ipsi deo intelligat scĩtas
ur̃a. Et enim quod tibi non uis fieri alii ne
feceris: ad duo p̃cepta ꝑtinet. Quomodo
gͦ ꝑtinet ad duo p̃cepta si homini ñ feceris
mi: ad septem cordas. Si autem quod non
uis pati ab homine. ipsi deo uis facere: qͥd
est hoc: Non facis alteri. quod pati non
uis: Clarior tibi factus ẽ homo: quã ds̃.
Ergo quomodo facio inquił ipsi dõ: Cor¬
rumpis te ipsum. Et unde iniuriam deo
facio: quia corrumpo me ipsum: Unde
facit tibi iniuriam qui uoluerit forte ĩa¬
pidare tabulam tuam pictam: inqua ta¬
bula imago tua est indomo tua inaniter
posita aduanum honorem tuum nec sen¬
tiens. nec lo quens. nec uidens: Siqͥs
illam lapidet: nonne inte id contumelia¬
est: Cum uero imaginem dei quod estu
corrumpis inte ꝑfornicationes et ꝑ difflu¬
entias libidinis: attendis quia ad nullius
uxorem accessisti. attendis quia post uxo¬
rem tuam nichil fecisti. quia uxorem non

Expanded text:
quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris mi, ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia? cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non
Abbreviated transcription (Latin):
tui. Qui ad publicum uado. in qͦd p̃ceptũ
incurro: Non inuenimus cordam qͦ ner¬
uo ligemus fugitiuum istum: ut non fugi¬
at. Habet unde ligetur: s amet se. Non enĩ
ligamentum. s ornamentum in ipsis decẽ
cordis inuenimus. Decem enim p̃cepta ad
duo illa referuntur sicuti audiuimus. ut
diligamus dm̃ et proximum: et duo illa
ad unum illud. Unum est autem qͦd tibi
non uis fieri: alii ne feceris. Ibi continent᷑
decem: ibi continentur duo. S dicis. fur¬
tum si faciam: id facio quod pati nolo. Si
occidam: id facio quod ab alio pati nolo.
Si parentibus meis honorem non deferam.
quando uolo ut deferatur michi a filiis
meis: id facio quod patinolo. Si sim me¬
chus. et aliquid tale moliar: id facio qđ pa¬
ti nolo. Nam qui interrogat᷑: dicit. Nolo itt¬
uxor mea tale aliquid faciat. Si concupis¬
mea: i facioquod patinolo. Cum uero ad
meretricem eõ eui facio quod pati nolo:

Expanded text:
tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut diligamus deum et proximum; et duo illa ad unum illud. unum est autem: quod tibi fieri non uis, alii ne feceris. ibi continentur decem, ibi continentur duo. Sed dicis: "furtum si faciam, id facio quod pati nolo; si occidam, id facio quod ab altero pati nolo; si parentibus meis honorem non deferam, quando uolo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo; si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo. nam si quis interrogetur, dicit: nolo uxor mea tale aliquid faciat; si concupismea: id facio quod pati nolo. cum uero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo?"
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximitui. Non concupisces rem proximi
tui. Tangis decimam cordam: cecidit be¬
stia cupiditatis. Ita cadentib omnib besti¬
is: securus et innocens in dei dilectione et hu¬
inana societate uersaris. Tangens cordas de¬
cem: quot bestias occidis. Nammulta capita st̃
sub istis capitib in singulis cordis. Non singulas
bestias: s greges interficis bestiarũ. Sic gͦ canti¬
cum nouũ cum amore ñ cũ timore cantabis.
Noli dicere tibi quando forte luxuriant aliqͥd
post uxorem meã peccõ. Iamnosti p̃ciũ tuum.
iam nosti quo accedis. qͥd manduces. quid
bibas: immo quem manduces quẽ bibas.
Abstine te afornicationib: ne forte dicas
michi. Ad fornicem uado: ad meretricem
ꝑgo: ad ꝓstitutam eo. Nec illud p̃ceptum
uiolo quod dictum est. non mechaberis. qͥa
uxorem nondum habeo. nec post illam ali¬
quid facio: nec illud preceptum uiolo. qđ
dictum ẽ. non concupisces uxorem proximi

Expanded text:
proximi tui. non concupisces rem. proximi proximi tui. non concupisces rem. proximi tui; tangis decimam chordam: cecidit bestia cupiditatis. ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in dei dilectione et humana societate uersaris. tangens chordas decem quot bestias occides? nam multa capita sunt sub istis capitibus; in singulis chordis non singulas bestias, sed greges. interficis bestiarum. sic enim canticum nouum cum amore, non cum timore cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter uis apost uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post illam aliquid facio; nec illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi
Abbreviated transcription (Latin):
amorem scłi huius. sed ꝓpter sempiternam
requiem quam ꝓmittit ds̃. Uide quomo¬
do utrunq simul facis: et cordas tangis et
bestias occidis: idest citharista es et uena¬
tor. Non nos delectent talia spectaculã. ubi
non ꝓmeremur oculos editoris. s oculos
redemptoris: Honora patrem tuum et ma¬
trem tuam. Tangis quartam cordam ut ho¬
norem parentib deferas: cecidit bestia im¬
pietatis. Non mechaberis.Iangis quintã
cordam: cecidit bestia libidinis. Non occi¬
des.Tangis sextam cordam: cecidit bestia
crudelitatis. Non furtum facies. Tangis
septimam cordam: cecidit bestia rapacita¬
tis. Non falsum testimonium dices. Lan¬
gis octauam cordam: cecidit bestia falsita¬
tis. Non concupisces uxorem proximitus
Tangis nonam cordam: cecidit bestia ad ulte¬
rinȩ cogitationis. Aliud ẽ non facere aliꝗͥd
tale preter uxorem: aliud non appetere ali¬
enam uxorem. Ideo duo p̃cepta sunt. non
mech aberis: et non concupisces uxorem

Expanded text:
amorem saeculi huius, sed propter sempiternam amorem saeculi huius, sed propter sempiternam requiem, quam promittit deus. uide quomodo utrumque simul facis: et chordas tangis et bestias occidis, id est et citharista es et uenator. non uos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos redemtoris? honora patrem tuum et matrem tuam; tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moechaberis; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. non occides; tangis sextam chordam: cecidit bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam chordam: cecidit bestia rapacitatis. non falsum testimonium dices; tangis octauam chordam: cecidit bestia falsitatis. non concupisces uxorem proximi tui; tangis nonam chordam: cecidit bestia adulterinae cogitationis. aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem; ideo duo praecepta sunt: non moechaberis et: non concupisces uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
agit homo. dimicans contra concupiscentias
malas: frenans auariciam: elidens suꝑbiã:
suffocans ambitionẽ:trucidans libidinem.
Haspugnas facis mocculto: et non uinceris
in aꝑto. Ad hoc docentur manus ur̃e ad p̃¬
lium: et digiti ur̃i ad bellum. Non hoc est
inspectaculis ur̃is. In illis spectaculis: non¬
idem est uenator. quod citharista. Aliud a¬
git uenator: aliud citharista. Inspectaculo
dei: unum est. Tange easdem decem cordas:
et feras occidis. Utrunq simul facis. Tangis
primam cordam qua unus colitur ds̃: cecidit
bestia suꝑstitionis. Tangis scđam qua non
accipis nomen dei tui inuanum: cecidit be¬
stia erroris nefandarum heresum quȩ id pu¬
tauerunt. Tangis terciam cordam ubi ꝓspe
futurȩ quietis facis. quicquid facis: intri¬
ficitur crudelior cȩteris bestus amor huiꝰ se
culi. pter amorem enim scłi huius: labo¬
rant homines in omnib negociis. Tu autẽ
in omnib bonis oꝑib tuis labora: ñ ꝓpt̃

Expanded text:
agit homo, dimicans contra concupiscentias agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uid est venator, quod citharista; aliud agit venator, aliud citharista: in spectaculo Dei unum est. Tange easdem decem chordas, et feras occides, utrumque simul facis. Tangis primam chordam, qua unus colitur Deus; cecidit bestia superstitionis. Tangis secundam, qua non accipis nomen Domini Dei tui in vanum; cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putaverunt. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis; interficitur crudelior caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem enim saeculi hujus laborant homines in omnibus negotiis: tu autem in omnibus bonis operibus tuis labora, non propter
Abbreviated transcription (Latin):
nec uidere uultis. Siquis dicat falsum
testimonium. abhominamini: nec uob
homo uidebitur. Siquis concupiscat res¬
alienas: raptor et iniustus deputatur. Si
quis uolutatur cum ancillis suis: amat᷑.
blande accipitur: conuertuntur uulne¬
ra in toca.Siquis autem existat qui dicat
se castum. non facere adulterium.notum
autem sit quod non faciat: erubescit acce¬
dere ad illos non sui similes. ne insultent.
ne irrideant. ne dicãt non esse uirũ. Ad
hoc delapsa est humana ꝑuersitas. ut uir
Habeatur uictus alibidine: et uir non Ha¬
beatur uictor libidinis. Triumphantes
exultant: & non sunt uiri. Iacent ꝓstrati:
et uiri sunt. Si spectares. ille tibi uide¬
retur fortior qui iaceret sub bestia: quã
qui ꝑimeret bestiam: S quia dissimu¬
latis ad pugnam introire. et delectant
uos pugne exteriores: ideo non uultis
ꝑtinere ad canticum nouum ubidicit᷑. Qui
docet manus meas ad prelium: et digitos
meos ad bellum. Est enim bellum quod secũ

Expanded text:
nec videre vultis. Si quis dicat falsum nec videre vultis. Si quis dicat falsum testimonium, abominamini, nec vobis homo videtur. Si quis concupiscat alienas res, raptor et injustus deputatur. Si quis volutatur eum ancillis suis, amatur, blande accipitur; convertuntur vulnera in joca. Si quis autem existat qui dicat se castum, non facere aduautem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum