comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc grege qͥd fecerunt: fiat manus tua in
cum satͥficium recontiliationis domino eẽt obla¬
tum. Bona gͦ humilitas: quȩ regem plebemq
seruauit. Itaq reconciliato domino: ait dd̃
Bonum mn est: qd̾ humiliatꝰ sum. Bona gͦ hu¬
militas : p̾sertim si adiungatur ei deuotio uo.¬
luntaria. Ideoq se uiuificari scđm u̾bum pe.¬
tit. ut scđm u̾bum uiuat ⁊ & omnia cum rõne
faciat: non scłm carnis uoluntatem. Unde my.¬
sticum illud: etiam moial it̾ accipi potest. In
pͥncipio erat u̾bum ÷ & u̾bum erat apd deum:
& deus erat u̾bum. hoc erat in pͥncipio: apd
deum. Omnia ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso
factum est nichil. & tu mutator esto dei. Quomͦ
imitator: Nunqͥd cęlum potes fac̾e ⁊ aut t̾ram
aut mare: Non utiq : s ut omnia ꝑ u̾bum fa.¬
cias: & nichil sine ipso: om̃ia cum rõne ÷ nichil
sine rõne: quia non es irrationabił o homo. s ra¬
tionabilis. Sequitur u̾sus. iiii. ¶oluntaria

Expanded text:
in hoc grege quid fecerunt? fiat manus tua in in hoc grege quid fecerunt? fiat manus tua in  dominus, cum sacrificium reconciliationis domino esset oblatum. bona ergo humilitas quae regem plebemque seruauit. itaque reconciliato domino ait Dauid: bonum mihi est quod humiliatus sum. Bona ergo humilitas. praesertim si adiungatur ei deuotio uoluntaria. ideoque se uiuificari secundum uerbum petit, ut secundum uerbum uiuat et omnia cum ratione faciat, non secundum carnis uoluntatem. unde mysticum illud etiam moraliter accipi potest: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. hoc erat in principio apud deum. omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. et tu imitator esto dei. quomodo imitator ? numquid caelum potes facere aut terram aut mare? non utique. sed ut omnia per uerbum facias, nihil sine uerbo, omnia cum ratione. nihil sine ratione, quia non es inrationabilis. o homo, sed rationabilis. Sequitur uersus quartus: uoluntaria
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiasset : humiliauit se dauid & ait. Pec¬
caui domino. & dixit nathan ad eum. Qm̃ pe¬
nituit te. abstulit dominus peccatũ tuum:
non morte moueris.Bona gͦ humilitas. Demq
humiliatꝰ est: & sal uus factus est. & alio
loco cum ꝓpter nu t non i m̾atum popu.¬
sisset ꝓpħam gaht. qui regi dauid dic̾et ⁊ elige tͥ
qd fieri uelis. triennio famẽ suꝑ t̾ram. aut trib
m̃sib fugere te a facie mnimicoꝵ tuoꝵ ꝑsequenti.¬
um te. aut fieri triduo mortem in terram: respon.¬
dit dauid. Angustiȩ mͥ sunt hȩc tria: s magis
incidam in manu domin. qm̃ magna est mise.¬
ricordia illius ualde ÷ qͣm in manꝰ hominũ inci.¬
ddam. & cum dedisset dominꝰ mortem in isrł: ã
mane usq ad horam pͣndiĩ. septuaginta milib
hominum mortuis. respexit dauid ad dominũ ÷¬
& cum uidisset angłm ferientem popłm: dixit.
Ecce ego peccaui⁊ & ego pastor male feci⁊ & isti

Expanded text:
nuntiasset, humiliauit se et ait: pecnuntiasset, humiliauit se et ait: peccaui domino. et dixit Nathan ad eum: quoniam paenituit te. abstulit dominus peccatum tuum; non morte morieris. bona igitur humilitas. denique humiliatus est et saluus.. factus est. et alio loco, cum propter numeratum popusisset prophetam Gad, qui regi Dauid diceret: elige tibi quid fieri uelis, triennio famem super terram aut tribus mensibus fugere te a facie inimicorum tuorum persequentium te aut fieri triduo mortem in terra, respondit Dauid: angustiae mihi sunt haec tria; sed magis incidam in manum domini. quoniam magna est mi- sericordia illius ualde, quam in manus hominum incidam. et cum dedisset dominus mortem in Israel a mane usque ad horam prandii septuaginta milibus hominum mortuis, respexit Dauid ad dominum et, cum uidisset angelum ferientem populum, dixit: ecce ego peccaui et ego pastor male feci, et isti
Abbreviated transcription (Latin):
tio armauit fr̃s: humilitas conciliauit extͣ¬
neos.Prelatio concitauit germanos ⁊ humili.¬
tas regem subditum fecit: ut uere quasi ex
ꝑsona ioseph dictum putemꝰ. qd̾ hic ipse supͣ.
dixit : humiliatꝰ sum. & saluum me fecit. Qm.¬
qͣm si consid̾emus quȩ iste tolerauit: ex ꝑso¬
na sua eum dixisse repꝑiemus. Golia suꝑato:
occurrerant iuuenculȩ psallentes. Saul in mi¬
lib : dauid in decem milib. Commotũ est fel
regis. & querebant eum occid̾e ⁊ & humiliauit
se dauid ante ionathan filium regis. & conu̾ait
eius affectum : ut qͦm successorem pat̾i regni
potuerat habere suspectũ : eundem ad u̾sum stu.¬
dia pat̾na seruaret: dicens pat̾. Qd pectas in
sangumem innocentis: Ut uocem extorqueret
inuito: qd̾ non meretur occidi dauid. Recte gͦ
ait: humiliatus sum & saluum me fecit. Ꝙ ite¬
rũ cum ad eum ꝓpħa uenisset ⁊ & indignati.¬
onem domini in causa bersabẽe mulieris de¬

Expanded text:
tio armauit fratres. humilitas conciliauit extrtio armauit fratres. humilitas conciliauit extraneos; praelatio concitauit germanos. humilitas regem subditum fecit. ut uere quasi ex persona Ioseph dictum putemus quod hic ipse supra dixit: humiliatus sum, et saluum me fecit, quamquam, si consideremus quae iste tolerauit, ex persona sua eum dixisse repperiemus. Golia superato occurrerant iuuenculae psallentes: Saul in milibus, Dauid in decem milibus. commotum est fel regis et quaerebat eum occidere. et humiliauit se Dauid ante Ionathan filium regis et conuertit eius affectum, ut, quem successorem patrii regni potuerat habere suspectum, eundem aduersum studia paterna seruaret dicens patri: quid peccas in sanguinem innocentis? etid uocem extorqueret inuito, quod non mereretur occidi Dauid. recte ergo ait: humilitus sum. et saluum me fecit. et iterum, cum ad eum propheta uenisset et indignationem domini in causa Bethsabeae mulieris de
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbia: hominem prima deiecit. Dũ plꝰ
uolumus: etiam qd̾ minus est amitt̾e solem
Bona humilitas: quȩ nichil appetendo. dotũ
qd̾ contempnit adipiscitur. Ipse dominꝰ iñc se
humiliauit ut nos eleuaret: & humilidui
se usq ad crucem. ꝓpt̾ qd̾ exaltauit inqͥt eum
deus: ut in noĩe eius omne genu flectatur. Qr
ta:̃ dominꝰ audeo dicere. fec̃it. & non fieri e
genu: s fiexi ei postqͣm se humiliauit. Sic e¬
nim. hoc est ꝑ humilitatẽ. ꝑ crucem: sibi ec¬
cłam congregauit. Dauid rex erat ÷ incerta
& occulta sapientię sibi patefacta testatur.
s ideo se magis humiliabat. At uͦ erechias ceq.¬
dit ab altitudine cordis sur: ile laudabilis
rex. ille qui de obsidione. de egritudine. bene
ficiis domini & mirabilib libatur. cecidit ꝑ
suꝑbiam: & grãm meriti suꝑioris imminuit.
Qͥd fuisset ioseph. si humilis non fuisset ⁊ Sc¬
uit sibi obfuisse. qd̾ prelatus erat fr̃ib: etam

Expanded text:
Superbia hominem prima dejecit. Dum plus Superbia hominem prima dejecit. Dum plus volumus, etiam quod minus est solemus amittere. Bona humilitas, quae nihil appetendo, totum quod contemnit, adipiscitur. Ipse Dominus Jesus se humiliavit; ut nos elevaret: et humiliavit se usque ad crucem, Propter quod exaltavit, inquit, illum Deus . . . . ut in nomine ejus omne genu flectatur . Quanta fecit Dominus audeo dicere, et non flexi ei genu? Sed flexi ei postquam se humiliavit. Sic enim, hoc est, per humilitatem, per crucem sibi Ecclesiam congregavit. 21. David rex erat, incerta et occulta sapientiae sibi patefacta testatur: sed ideo se magis humiliabat . At vero Ezechias cecidit ab altitudine cordis sui. Ille laudabilis rex, ille qui de obsidione, de aegritudine benficiis domini et mirabilibus liberatur, cecidit per superbiam et gratiam meriti superioris inminuit. quid fuisset Ioseph, si humilis non fuisset ? sciuit sibi obfuisse quod praelatus erat fratribus; et
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbulationũ xp̃i in seipso qd̾ deeẽt impleret.
Potest & ipse hoc ex sua ꝑsona ꝑ os dauid lo.¬
cutꝰ dixisse. humiliatꝰ sum nimis: qui dixit
in euangłio. Uenite ad me om̃s qui laboratis
& onerati estis: & ego uos reficiam. Tollite
iugũ meum suꝑ uos: & discite ã me quia
mitis sum & humilis corde ÷ & inuemetis reqͥẽ
animab ur̃is. Discamꝰ gͦ ab eo qui docere nos
uoluit qd̃ ꝑfic̾et ad salutem: & nob̃ dicit. di¬
scite ã me. Non est mediocre qd dicit discite.
& addit a me. discite. Non facile potest qͥsqͣm
humilitatem docere inflatus: qͣmuis humana
sapientia mens cariis extollatur. & qui pau¬
ꝑtate contentꝰ est: non est contentꝰ iniuria.
& qui potest ferre u̾berum penas: exagita.¬
tatur uerboꝵ contumeliis. & qui potest ad
ministrationes contempnere: dolet sibi ali¬
quem honorificentia eẽ p̾latum. Grande ẽ:
in omnib humilitatis tenere mensuras.

Expanded text:
tribulationum Christi in se ipso quod deesset impleret. tribulationum Christi in se ipso quod deesset impleret. Potest et ipse hoc ex sua persona per os Dauid locutus:; dixisse: humiliatus sum nimis, qui dixit in euangelio: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et egouos reficiam. tollite iugum meum smitis sum et humi1is corde, et inuenietis requiem animabus uestris. discamus ergo ab eo, qui docere nos uoluit quod proficeret ad salutem et nobis dicit: discite a me. non est mediocre quod dicit \'discite\' et addidit \'a me discite\'. non facile potest quisquam humilitatem docere inflatus; quamuis humanam sapientiam mens carnis extollet. et qui paupertate contentus est non est contentus iniuria et qui potest ferre uerberum poenas exagitatur uerborum contumeliis et qui pministrationes contemnere, dolet sibi aliquem honorificentia esse praelatum. Grande est in omnibus humilitatis tenere mensuras.
Abbreviated transcription (Latin):
tempta me. Deniq hoc quoq loco auctoritati
respondens suȩ. qui iurau̾at & statuerat cu-¬
stodire iudicia iusticiȩ dei ÷ ꝓbari se uoluisse
dicit: qui humilitatem subeundam credidit
ẽẽ ꝓ xp̃o. Ideoq ait. humiliatꝰ sum nimis. Non
solum humiliatũ: s etiam nimis humiliatũ
eẽ se gaudet. Beatus qui głatur humilitate.
magis qͣm potestate.Potestas decipit: hium.¬
litas non destituit. Bona humilitas: quȩ etiã
inxp̃o laudem uirtutis inuenit. Hanc in illo
plus uen̾or qͣm creationem: quia creati ad
laborem sumus ⁊ redempti ad quietẽ. Demq
ipse aduocans popłos ad miscdiam suam : de
humilitate ꝓpͥa głatur dicens. Palam factus
sum non querentib me: apparui his qui me
ñ int̾rogabãt. & alibi. Scapulas meas dedi
in flagella÷ maxillas meas in palmas: faci¬
em autẽ meam non au̾ti a confusione sputo¬
rum. Recte gͦ dauid humiliare se uoluit: ut

Expanded text:
tempta me. denique hoc loco auctoritati tempta me. denique hoc loco auctoritati respondens suae. qui iurauerat et statuerat custodire iudicia iustitiae dei. probari uoluisse se dicit, qui humilitatem subeundam credidit esse pro Christo. Ideoque ait: humiliatus sum nimisi s. non solum humiliatum, sed etiam nimis humiliatum esse se gaudet. beatus qui gloriatur humilitate magis quam potestate. potestas decipit, humilitas non destituit. bona humilitas quae etiam in Christo laudem uirtutis inuenit. hanc in illo plus ueneror quam creationem, quia creati ad laborem sumus, redempti ad quietem. denique ipse auuocans populos ad misericordiam suam de humilitate propria gloriatur dicens: palam factus sum non quaerentibus me. apparui his qui me non interrogabant, et alibi: scapulas meas dedi in flagella. maxillas meas in palmas, faciem autem meam non auerti a confusione sputorum. recte ergo Dauid humiliare se uoluit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Benedicit dominum iustus. cum laborat: pec.¬
ẽẽ quicqͥd ꝓ imbecillitate animi ferre non poᷤ.¬
sumus. Tolle ꝑsequtiones: & martyres desunt.
S & ꝑsecutores deus. idest potestates seculi
est passus adsurgere: ne deeẽnt qui uinc̾ent
xp̃o. Quis tunc non dixit infirmus : domine
cur dedisti plebem tuam. in potestatem ꝑse.¬
quentium: S quis hodie negat beatiores il¬
los ẽẽ qui passi sunt. qͣm illos quos nulla ue.¬
xarunt supplicia ꝑsequutoꝵ: Iustus gͦ op¬
tat ꝓbari : temptari non timet. Qui enim
statuit custodire iudicia domim : non ti.¬
met temptationes. Ubi statuit nisi in corde
Illic enim radicati & fundati ẽẽ debemus:
non fluitantes. neq mobiles om̃i uento doctͥ.¬
nȩ. Int̾ gͦ statuamus in corde nr̃o. in peccore.
in animo: ut fiat in nob̃ illud ꝓpħicũ. Cogita.¬
tiones iustoꝵ semitȩ. In semitis hĩs. bene ambu¬
lat iustus. Beniq dicit. ꝓba me domine: &

Expanded text:
benedicit enim dominum iustus cum laborat, pecbenedicit enim dominum iustus cum laborat, pecesse quidquid per inbecillitatem animi ferre non possumus ? tolle persecutiones, et martyres desunt. sed et persecutores deus, id est potestates saeculi est passus adsurgere. ne deessent qui uincerent Christo. quis tunc non dixit infirmus: \'domine, cur dedisti plebem tuam in potestatem persequentium?\' sed quis hodie neget beatiores illos esse, qui passi sunt. quam illos, quos nulla uexarunt supplicia persecutorum? Iustus ergo optat probari. temptari non timet; qui enim statuit custodire iudicia dei, non timet temptationes. ubi statuit nisi in corde? illic enim radicati et fundati esse debemus, non fluitantes neque mobiles omni uento doctrinae. intus ergo statuamus in corde nostro, in pectore, in animo, ut fiat nobis illud propheticum: cogitationes iustorum semitae. in his semitis neue ambulat iustus; ideo dicit: proba me, domine, et
Abbreviated transcription (Latin):
si cum ñ omnem iob amisisset pecumam. ñ
tantam iuenisset grãm: Athletam suum
nudum unguere uoluit deus oleo pemtencię:
ut & subeundo fac̾et certamini fortiorem:
& emerendo p̾mio digniorem. ꝑfusus totũ
corpꝰ ulcere graui. sedebat in stercoie: radens
samem. seuis uuln̾um iuibicib defluentem. &
hoc ꝑmissu domini: diabolus intulerat iusto
uiro uideretur sibi uicisse diabolus: nͥ accepta
qͣm poposcerat potestate. eẽt etiam ipse suꝑatꝰ.
Quid gͥ fuit illa temptatio. quid inopia faculta.¬
tum. destitutio filioꝵ. tolerantia uuln̾um. nisi
exerticium fidei : insigne patientiȩ : eruditio gło.¬
sa uirtutis: confessio plena uictone ⁊ ut qui an-¬
te contͣdicentẽ habebat diabolum. postea non
haberet: Nemo gͦ dura putet eẽ : quȩ iusta st̃.
Non uidebant᷑ dura : ei qui pot̾at dic̾e. Nudus
natus sum. nudus exibo ⁊ dominus dedit domi¬
nus abstulit: sit nomen domini benedictum.

Expanded text:
cum. si non omnem Iob amisisset pecuniam, non cum. si non omnem Iob amisisset pecuniam, non tantam inuenisset gratiam? athletam suum nudum ungere uoluit deus oleo patientiae, ut et subeundo faceret certamini fortiorem et merendo praemio digniorem. pertusus totum corpus ulcere graui sedebat in stercore, radens saniem saeuis uulnerum uibicibus defluentem, et hoc permissu domini diabolus intulerat iusto uiro; uideretur uicisse sibi diabolus, nisi accepta quam poposcerat potestate esset etiam ipse superatus. quid igitur fuit illa temptatio, quid inopia facultatum, destitutio filiorum, tolerantia uulnerum nisi exercitium fidei, insigne patientiae, eruditio gloriosa uirtutis, confessio plena uictoriae, ut, qui ante contradicentem habebat diabolum, postea non haberet? nemo ergo dura putet esse quae iusta sunt. non uidebantur dura ei qui poterat dicere: nudus natus sum. nudus exibo. dominus dedit, dominus abstulit; sit nomen domini benedictum.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit dei iusticiam p̾dicandam. qͥa corri.¬
pit dominus qͦm diligit. Nunqͥd non freqͥntiꝰ
corripit᷑ filius. qͣm seruulus: Iniusta gͦ pietas
patris: magis qͣm domini seu̾itas. Asꝑiorib
exercet pat̾ filium : qͣm dominus u̾naculum.
S dura patͥs non  estimantur imꝑia:¬
seruulũ. Erudicio. am serꝰ gͦ: plena est ii.¬
sticiȩ. Orbatus est sc̃s iob. libis suis: in quos do.¬
minus potestatem diabolo dedit. Nunqͥd imi.¬
quus deus: Absit. Immo iustus: qͥa ꝓbaturꝰ
iustum suum ꝑ huiꝰmodi exercitia. in quib eiꝰ
est ꝓbata patiencia: magis dignũ qui ꝓbaret᷑
effecit. Quo enim clarius meritũ coronãti:
hoc ub̃ior iusticia coronantis. Nudatus est fa.¬
cultatib cum diues ẽẽt: & hȩc deo subiit ꝑ-¬
mittente dispendia. Non erant pecuniȩ iam
dampna s uitȩ : cum decẽt alimonia ad.¬
emptis omnib. Quis accuset iusticiam dei:

Expanded text:
intelligit justitiam Dei praedicandam; quia corriintelligit justitiam Dei praedicandam; quia corripit Dominus quem diligit. Numquid non frequentius corripitur filius, quam servulus? Injusta ergo pietas patris, magis quam domini severitas? Asperioribus exercet pater filium, quam dominus vernaculum. Sed dura patris non aestimantur impertseruulum. eruditio ergo plena iustitiae est. Orbatus est sanctus Iob liberis suis, in quos dominus potestatem diabolo dedit. numquid iniquus deus ? absit. immo iustus. quia probaturus iustum suum per huiusmodi exercitia. in quibus eius est probata patientia, magis dignum qui probaretur effecit. quo enim clarius meritum coronati, hoc uberior iustitia coronantis. nudatus est facultatibus. cum diues esset, et haec deo subiit permittente dispendia. non erant pecuniae iam damna, sed uitae, cum deesset alimonia ademptis omnibus. quis accuset iustitiam dei,
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio non iurandum omnino: quia in-¬
firmis loqͤbatur. Demq ñ ad solos apłos loque¬¬
gͦ ille : quem sacram̃ti sui penitere non pot̾it.¬
& quid iurauit dominus: Quia xpͣc inet̾num
sacerdos est.Nunqͥd incertum: nunqͥd impossi.¬
bile erat qd̃ iurauit dominus : Nunqͥd pot̾at
ẽe mutabile: Noli gͦ usurpare exemplũ sacͣmen.¬
ti: qui implendi sacͣmenti non habes potestatẽ.
Quid gͥ iurauit dauidꝰ Custodire iudiciã do.¬
mim iu̾sticiȩ. In nullo udelicet: iam ꝑfectũ.
lam instructum. diuinȩ iusticiȩ mouebant
iudicia. Quanti mouent᷑. cum uident iustum
aliqͤm orbatum lib̃is ⁊ dispendiisq freqͤntib¬
ad ultimȩ egestatis deductum necessitates. ut
ipsa alim̃toꝵ subsidia hab̃e non possit : fractũ
egritudine graui. & ꝑpetua debilitate uexatũ:
ut obedire nequeat communis officio naturȩ.
S qui firmus est non mouet᷑: & binc magis

Expanded text:
in euangelio: non iurandum omnino, quia inin euangelio: non iurandum omnino, quia infirmibus loquebatur. denique non ad solos apostolos loqueergo ille quem sacramenti sui paenitere non poterit. et quid iurauit deus ? quia Christus in aeternum sacerdos est. numquid incertum, numquid inpossibile erat quod iurauit deus ? numquid poterat esse mutabile ? noli ergo usurpare exemplum sacramenti qui implendi sacramenti non habes potestatem. Quid igitur iurauit Dauid? custodire iudicia iustitiae domini. in nullo uidelicet iam perfectum. iam instructum diuinae iustitiae mouebant iudicia. quanti mouentur, cum uident iustum aliqad ultimae egestatis deductum necessitatem, ut ipsa alimentorum subsidia habere non possit: fractum aegritudine gravi, et perpetua debilitate vexatum, ut obire nequeat communis officia naturae? Sed qui firmus est, non movetur, et is magis
Abbreviated transcription (Latin):
& statui. custodire iudicia iusticiȩ tuȩ:Iu.¬
miliatus sum usq quaq. Hox ambulantis in
lumine est: cum auctoritate dicere. Iuraui &
statui. Qui enim statuit non mouetur ⁊ non
metuit ne cadat: quia plꝰ est statũere qͣm
stare. Stat gͥ dauid mentis statione fundatus:
nec timet ne in his mundi huius tenebris possit
errare.Si enim metueret. ñ iuraret: s trepi-¬
daret utrum diuma posset custodire iudicia:
ñ cũ iurisiurandi statueret sacͣmento Nemo
bene iurat: nͥ qui potest scire qd̃ iurat. Iurare
gͥ indicium scientiȩ : testimonium conscientiȩ ẽ.
& bene iurat. qui ad luc̾nam u̾bi pedes suos di.¬
rigit: qui lucem in semitis suis cernit. Lux tͥ pre.¬
eat. si iurare disponis: id÷ cognitio u̾itatis pre¬
cedat ÷ ut uinculum sacͣmenti tͥ non possit no.¬
cere. Ibi religio sanctior: ubi fides u̾itatis est
plemor. Demq ideo dominus qui uenit doc̾e
paruulos. imbuere nouos. firmare ꝑfectos. ait

Expanded text:
e t stat u i custod i r e iudicia iustitiae tuae. hue t stat u i custod i r e iudicia iustitiae tuae. humiliatus sum usque q u a q u e. uox ambulantis in lumine est cum auctoritate dicere: iuraui et statui. qui enim statuit non mouetur, non metuit ne cadat, quia plus est statuere quam stare. stat igitur Dauid mentis statione fundatus nec timet, ne in his mundi huius tenebr\'s possit errare. si enim metueret, non iuraret, si trepidaret, utrum diuina posset custodire iudicia, non cum iuris iurandi statueret sac-ramento. nemo bene iurat nisi qui potest scire quod iurat. iurare igitur indicium scientiae, testimonium conscientiae est. et bene iurat qui ad lucernam uerbi pedes suos dirigit, qui lucem in semitis suis cernit. lux praeeat, si iurare disponis, id est cognitio ueritatis praecedat, ut uinculum sacramenti tibi non possit nocere. ubi religio sanctior, ibi fides ueritatis est plenior. denique ideo dominus, qui uenit docere paruulos, imbuere nouos, firmare perfectos, ait
Abbreviated transcription (Latin):
queunt: nam pedes uacillant sine lumine. &
manus errant: qͣntomagis ad u̾bi lumen diri.¬
genda sunt animȩ nr̃e uestigia. & mentis inces.¬
susꝰ St̃ & manus amimȩ que bñ tangunt. ut
tetigit thomas dñicȩ resurrectionis indicia: siu̾.¬
bi presentis nob̃ lumen luceat. Hȩc luc̾na accen.¬
sa sit in omni u̾bo: inom̃i oꝑe. Ad hanc lucer.¬
nam: gressus noster forensis. int̾nusq moueat᷑.
S ꝓgrediamur ad cet̾a : & fiat pedib meis luc̾nã
u̾bum dei: & semitis meis lux. Pedib lucerna sa.¬
tis ad ambulandum : semitis non est satis ad il.¬
luminandum. Idem u̾bum tam̃ & pedib lucerna
est. & semitis lux est: quia idem uingenit᷑ dei
filius. & delinquentib aduocatꝰ. & remun̾ator
est fortib ÷ pecc̃oꝵ remissor: largitor premioꝵ.
Itaq cui lucerna fuerit u̾bum dei÷ huic quocũ.¬
q ꝑgit lucent semitȩ : sicut lucebant sc̃õ dauid.
& ideo quasi lumine ambulans: dicit. Iuraui

Expanded text:
queunt — nam pedes uacillant sine lumine et queunt — nam pedes uacillant sine lumine et manus errant —, quanto magis ad uerbi lumen dirigenda sunt animae nostrae uestigia, mentis incessus! sunt et manus animae quae bene tangunt, ut tetigit Thomas dominicae resurrectionis indicia, si uerbi praesentis nobis lumen luceat. haec lucerna accensa sit in omni uerbo, in omni opere, ad hanc lucernam 25 gressus noster forensis internusque moueatur. Sed progrediamur ad cetera et fiat pedibus meis lucerna uerbum dei et semitis meis lux. pedibus lucerna satis ad ambulandum, semitis non est satis ad inluminandum. idem uerbum tamen et pedibus lucerna est et semitis lux est, quia idem unigenitus dei filius et delinquentibus aduocatus et remunerator est fortibus, peccatorum remissor, largitor praemiorum. Itaque cui lucerna fuerit uerbum dei, huic, quocumque pergit, lucent semitae, sicut lucebant sancto Dauid; et ideo quasi in lumine ambulans dicit: i u r a ui
Abbreviated transcription (Latin):
guit. nisi eas tuum crimen extinxerit. hoc lu¬
mine castȩ mentis & piȩ deuotionis: sollemp.
nitatis nr̃ȩ festa resplendeant. Luceat gͦ semꝑ:
luc̾na tua. Arguit xp̃c etiam eos qui utuntur
luc̾na. si non semꝑ utantur: dicens. Sint lumbi
ur̃i precincti: & lucernȩ ardentes. Non ad borã:
exultemus in lumine. Ad horam exultat. qui au.¬
dit u̾bum in ȩccła. & gaudet: egressus autem
obliuiscitur qd̃ audiuit & negligit. Iste est qui
sine luc̾na in domo sua ambulat : idoq in tene.¬
bris ambulat: qui oꝑa tenebrarum facit in co¬
messationib & ebrietatib ÷ in cubilib & impu.¬
dicitiis: & contencionib & emulationib : indu.¬
tus uestim̃ta diaboli. non xp̃i. Hȩc fiunt: qͣndo
uerbi lucerna non lucet. Nunqͣm gͦ negligans
u̾bum domini : ex quo nob̃ omnium origo urr.¬
tutum est: uniu̾soꝵq oꝑum quidam ꝓcessus.
Si m̃bra corporis nr̃i sine luce oꝑari recte non¬

Expanded text:
guit, nisi eas tuum crimen extinxerit. hoc luguit, nisi eas tuum crimen extinxerit. hoc lumine castae mentis et piae deunitatis nostrae festa resplendeant. 12. Luceat ergo semper lucerna tua. Arguit Christus etiam eos qui utuntur lucerna; si non semper utantur, dicens: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Non ad horam exsultemus in lumine. Ad horam exsultat, qui audit verbum in Ecclesia et gaudet: egressus autem obliviscitur quod audivit, et negligit. Iste est qui sine lucerna in domo sua ambulat; ideoque in tenebris ambulat, qui opera tenebrarum facit, in comessationibus et ebrietatibus, in cubilibus et impudicitiis, in contentionibus et aemulationibus, indutus vestimenta diaboli, non Christum. Haec fiunt quando verbi lucerna non lucet. Numquam ergo negligamus verbum Domini ex quo nobis omnium origo virtutum est, universorumque operum quidam processus. Si membra corporis nostri sine luce o
Abbreviated transcription (Latin):
multȩ lucernȩ sunt necessarie: ut meritoꝵ
nr̃oꝵ in tantis tenebris lumen eluceat. Istas
lucernas lex significauit semꝑ luc̾ẽ debere in
tab̾naculo testimoniĩ: non illas quas iudei ac.¬
cendunt cotidie. Ille sub umbra lucent. & ex¬
tinguntur cotidie : quia qd̵ faciunt non ui-¬
dent: qd̵ legunt nesciunt: accipientes scdm
enim testimonii. corpꝰ hoc nr̃m est. in quo xp̃c
aduenit ꝑamplius & ꝑfectius tab̃nacłm sicut
scriptum est: ut ꝑ sanguinem suum intͣret
in sc̾a : & conscientiam nr̃am ab omni oꝑe
mortuoꝵ & labe mundaret: quo in corporib¬
nr̃is quȩ suoꝵ testimonio & qͣlitate factoꝵ. cogi.¬
tationum nr̃arum abcondita & occulta testan.¬
tur: lutͥnarum mͦ luceat. nr̃arũ lux clara uir¬
tutum. Istȩ sunt lucernȩ ardentes: quȩ dic
ac nocte in templo dei lucent. Si templum
dei in corpore tuo seruas: si mẽbra tua m̃bra
sunt xp̃i : lucent uirtutes tuȩ : quas nullꝰ extm¬

Expanded text:
multae lucernae sunt necessariae, ut meritorum multae lucernae sunt necessariae, ut meritorum nostrorum in tantis tenebris lumen eluceat. istas lucernas lex significauit semper lucere debere in tabernaculo testimonii, non illas quas Iudaei accendunt cotidie. illae sub umbra lucent et extinguntur cotidie, quia quod faciunt non uident, quod legunt nesciunt, accipientes secunenim testimonn corpus hoc nostrum est, in quo Christus aduenit per amplius et perfectius tabernaculum, sicut scriptum est, ut per sanguinem suum intraret in sancta et conscientiam nostram ab omni opere mortuorum et labe mundaret, quo in corporibris, quae suorum testimonio et qualitate factorum cogitationum nostrarum abscondita et occulta testantur, lucernarum modo luceat nostrarum lux clara uirtutum. istae sunt lucernae ardentes, quae die ac nocte in templo dei lucent. si templum dei in corpore tuo seruas, si membra tua membra sunt Christi, lucent uirtutes tuae, quas nullus extin
Abbreviated transcription (Latin):
mole turbatus. Seqͣmur luc̾nam hanc sicut
luc̾nam: & sicut in nocte ambulemꝰ ad lumen.
Multȩ foueȩ. multi scopuli. in istius seculi cali.¬
gine non uidentur. Prefer tibi luc̾nam: qͣm
ꝓpħa monstrauit. Hide quo debeas tͣnferre ue.¬
stigium: contuere. ubi pedem pon̾e mentis in.¬
t̾nȩ ꝑ singłos gressus cura sit. Gressus nulli cre.¬
das tuos: nisi preeunte lucernȩ istius luce ꝓces.
sum. & ubi putas qd̃ luceat: gurges est. Uidetur
lucere: s polluit. & ubi putas solidum ẽẽ. uel
siccum : ibi lubricum est. S & si lucerna tͥ lon¬
gius sit: sit gͦ tibi fides itineris tui preuia: sit
tibi iter scriptura diuina. Bonus est cȩlestis duc¬
tus eloquiĩ.Ex hac lucerna accende & tu luc̾nã:
ut luceat int̾ior oculus tuus. qui luc̾na est corpo.¬
ris tui. Multas habes lucernas: accende om̃s: qͥa
dictum est tibi. Sint lumbi ur̃i precincti: &
lucernȩ ur̃ȩ ardentes. Quia multȩ tenebrȩ:⁊

Expanded text:
mole turbatus. Sequamur ergo lucernam hanc sicut mole turbatus. Sequamur ergo lucernam hanc sicut lucernam et sicut in nocte ambulemus ad lumen. multae foueae, multi scopuli in istius saeculi caligine non uidentur. praefer tibi lucernam quam propheta monstrauit, uide quo debeas transferre uestigium, contuere ubi pedem ponere mentis internae. per singulos cura sit gressus, nulli credas tuum nisi praeeunte lucernNam ubi putas quod luceat, gurges est; videtur lucere sed polluit; et ubi putas solidum esse vel siccum, ibi lubricum est. Sed et si lucerna tibi, iter longius sit. Sit ergo fides tibi itineris tui praevia, sit tibi iter Scriptura divina. Bonus est coelestis ductus eloquii. Ex hac lucerna accende et tu lucernam; ut luceat interior oculus tuus, qui lucerna est tui corporis. Multas habes lucernas, accende omnes, quia dictum est tibi: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae uestrae ardentes. quia multae tenebrae,
Abbreviated transcription (Latin):
brũ lucebat: qͥ dicebat. Nr̃ã autẽ conuersatio in
celis ẽ.Nã ꝙ dauid iã tota mente conu̾sabat᷑ in celo:
⁊ ad huc tñ dicebat. lucerna pedibꝰ meis u̾bũ tuũ.
dut fortasse qͦsi bonꝰ magist̾ mͥ p̃ire cupiebat: ut
lum̃ seqͥ discerẽ: et illiꝰ pedibꝰ ambularẽ. Ostendit¬
sequuens. nullũ lapidẽ offensionis incurram.
Errabat petrus in tenebris ignorantie: negabat
Sxp̃m esse mori¬
turum: quia adhuc non uidebat monturũ
& resurrecturũ ẽẽ pro nob̃. Conu̾sus ad eum
dominus: ait. Uade retro post me. Ostendit
illi lucernam. qͣm deb̾et sequi: post me diceis.
Scdm u̾bum dei confirmatꝰ. postea cepit inhe.¬
rere xp̃o: timens ne it̾um aliquo lab̃etur erro.¬
re. Nonne & ipse sicur qui dicebat. luc̾na pedibꝰ
meis u̾bum tuum. ad hanc luc̾nam festinauit :
cum dic̾et in mari. domine iube me uenire
ad te suꝑ aqͣm: S quia non sequebatur luc̾nam ⁊
motꝰ est. atq titubauit: naturȩ uehem̃tioris

Expanded text:
ebat: nostra autem conuersatio in caelis est. nam et Dauid iam tota mente conuersabatur in caelo et adhuc tamen dicebat: lucerna pedibus meis uerbum tuum. aut fortasse quasi bonus magister mihi praeire cupiebat, ut lumen sequi discerem et illius pedibus ambularem. sequens nullum lapidem offensionis incurram. errabat Petrus in tenebris ignorantiae, negabat Christum esse moriturum, quia adhuc non uidebat moriturum et resurrecturum esse pro nobis. conuersus a -eum dominus: uade retro post me. ostendit illi lucernam quam deberet sequi, \'post me\' dicens. secundum uerbum dei confirmatus est, postea coepit inhaerere Christo timens ne iterum aliquo laberetur errore. nonne et ipse, sicut qui dicebat: lucerna pedibus meis uerbum tuum, ad hanc lucernam festinauit, cum diceret in mari: domine, iube me uenire a te super aquam? sed quia non sequebatur lucernam, motus. est atque titubauit, naturae uehementioris
Abbreviated transcription (Latin):
s frugalitatis studo habendi cupiditas fre¬
quenter irrẽpit: auaricia ipsi rapinȩ est sub¬
dita. E qͣnto tolerabilius ꝓpria ꝓfundere:
ꝗͣ aliena diripere. Sunt qui metuentes aliqͥd
ꝓprio minuere de censu: etiam inopi sump¬
tum negent: & miscdiam detͥmentũ putent.
St̃ qui degen̾em uitantes ignobilitatem. fla.¬
bro scłaris ambitionis agitentur: & sic̃ qͣssa¬
tȩ harundines huc atq illuc ferant᷑ incerti.
Sunt etiam qui dum maioꝵ suoꝵ statum
secunt᷑. ueluti digna conu̾satione contenti.
ne errores quidẽ patͥos existiment declinan.¬
dos: ut fide mutandam ꝑfidiam ñ arbi.¬
trent᷑ : cum in melius mutare ꝓpositum ñ
leuitas s uirtus. neq culpa s gr̃a sit. Alius
circensib ludis. aut theatralib sollitatus uo¬
luptatib. dut cet̾is uanitatib occupatus. ec.¬
clesiam non frequentat: alium ruris quieta
nis errorem ut̃q concurrit: s qui omnẽ ui-¬

Expanded text:
sed frugalitatis studio habendi cupiditas fresed frugalitatis studio habendi cupiditas frequenter inrepit. aupritiae ipsi rapina est subdita. et quanto tolerabilius propria profundere quam aliena diripere! sunt qui metuentes aliquid proprio minuere de censu etiam inopi sumptum negent et misericordiam detrimentum putent. sunt qui degenerem uitantes ignobilitatem flabro saecularis ambitionis agitentur et sicut quassatae harundines huc atque illuc ferantur incerti. sunt etiam qui. dum maiorum suorum statum secuntur. ueluti digna conuersatione contenti ne errores quidem patrios existiment declinandos, ut fide mutandam perfidiam non arbitrentur, cum in melius mutare propositum non leuitas, sed uirtus, neque culpa, sed gratia sit. alius circensibus ludis aut theatralibus sollicitatus uoluptatibus aut ceteris uanitatibus occupatus ecclesiam non frequentat; alium ruris quieta nis errorem uterque concurrit. sed qui omnem ui
Abbreviated transcription (Latin):
ligit : utiq is qui odit imquitatem non facit
qd̃ exosus est. Nec im̾ito ad domini omnia
precepta corrigitur : qui omnẽ uiam odit
iniqͥtatis. Nam nͥ omnem uiam imqͥtatis õde.¬
ris: non potes in omnib p̾ceptis dei corrigi.
Potest enim fieri. ut aliqͥs se tẽꝑet. a
crudelitatis horrore: lubrico tamen deceptus
amore meretͥcis. & semitas incontinentiȩ iuue.¬
nilis ingressus: impressum semel non queat
reuocare uestigium. Multos enim uicia blan.¬
diora decipiunt: & contͣ. au̾tit ã se plurimoᷤᷤ
tͥstis & nimium seuera crudelitas: s iuuent᷑
ad amorem lib̾ior : ad lapsum incautior: ad
infirmitatem fragilior: ad correctionem du.¬
rior est. Alius se restͥngit a luxuria: s aua.¬
ritie cupiditate raptatur. Plerunq enim
peccata huiusmodi sunt. ut si alt̾um decli.¬
nes. incurras alt̾um : & naturȩ usus adiuuat
infirmitatem. Odisti luxuriam quasi frugi ⁊

Expanded text:
ligit, utique is. qui odit iniquitatem, non facit ligit, utique is. qui odit iniquitatem, non facit quod exosus est. nec inmerito ad omnia domini praecepta corrigitur, qui omnem uiam odit iniquitatis: nam nisi omnem uiam iniquitatis oderis, non potes in omnibus praeceptis dei corrigi. potest enim fieri ut aliquis temperet a crudelitatis horrore. lubrico tamen deceptus amore meretricis et semitas incontinentiae iuuenilis ingressus inpressum semel non queat reuocare uestigium; multos enim uitia blandiora decipiunt et contra auertit a se plurimos tristis et nimium seuera crudelitas. sed iuuentus ad amorem liberior, ad lapsum incautior, ad infirmitatem fragilior. ad correctionem durior est. alius se restringit a luxu. sed auaritiae cupiditate raptatur. plerumque enim peccata huiusmodi sunt, ui, si alterum declines. incurras alterum, et naturae usus adiuuat infirmitatem. odisti luxuriam quasi fruig,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iiquitate: congaudet autem ueritati.
Omina suffert ⁊ omnia credit: omnia sꝑat:
omina sustinet. Caritas nunqͣm excidit. In in-¬
feriorib tria ꝑfecta posuit : spem. fidem. cari.¬
tatem : maiorem audem dixit caritatem. Ꝙ
recte. Caritas enim omma sꝑat: ominia credit.
Cum gͥ spes & fides in caritate sint : non est
dubium. qd̃ maior caritas sit. & bene sibi re¬
spondit ꝓpħa. Supͣ enim dixit. Lex domini
irrep̾hensibilis: conu̾tens animam. Si lex ani.¬
mam conu̾tit: utiq qui diligit. legis dilector
est. Deinde in hoc ipso centesimo occauodeci.¬
mo psalmo pͥmum posuit. Beati immacula-¬
ti in uia: qui ambulant in lege domini.Si im.¬
maculat᷑ est qui in lege ambulat: utiq conu̾¬
titur qui diligit legem dei. Ergo si lex imma.¬
culatum facit ÷ recte caritas multitudinẽ pec
catoꝵ oꝑit: quia plenitudo legis caritas est.
Ommnem inqͥt uiam iniustam odio habii. Si
is qui p̾cepta iusticiȩ diligit. facit ea quȩ di¬

Expanded text:
e. congaudet autem ueritati; omnia suffert, omnia credit, omnia sperat. omnia sustinet. caritas numquam excidit. in inferioribus tria perfecta posuit, spem fidem caritatem, maiorem autem dixit caritatem, et recte; caritas enim omnia sperat, omnia credit. cum igitur spes et fides in caritate sint, non est dubium quod maior caritas sit. et bene sibi respondit propheta. supra enim dixit: lex domini inreprehensibilis, conuertens animam; si lex animam conuertit. utique qui diligit legis dilector est. deinde in hoc ipso centesimo decimo octauo psalmo primum posuit: beati inmaculati in uia, qui ambulant in lege domini. si inmaculatus est qui in lege dei ambulat, utique conuertitur qui diligit dei legem. ergo si lex inmaculatum facit, recte caritas multitudinem operit peccatorum, quia plenitudo legis caritas est. Omnem, inquit, uiam iniustam odio habui. si is, qui praecepta iustitiae diligit, facit illa quae di
Abbreviated transcription (Latin):
net ꝓpħa suꝑ aurum & toparion p̾ferendam:
quȩ ab omni errore culpaq reuocat & corri.¬
git. Quis enim iustoꝵ non ambiat xp̃i in mor.¬
de solatium ÷ in resurrectione consortium: Qs
non reflectat gͣdum ÷ qͣndo audiat sibi suꝑi-¬
ora omma peccata donari: ꝓpter hoc enim
pleriq ad conu̾sionis studium reuocari no.¬
lebant ÷ qͦd delictoꝵ suoꝵ consciĩ. nullam spem
ueniȩ p̾sumerent: & in ȩccła qͣnto sancciorã
p̾cepta. tanto sine uenia putarent ẽẽ pecca.¬
ta. Ideoq ait octauo u̾siculo. Propt̾ea ad
omnia precepta tua corrigebar : omnem uiam
iniustam odio habui. Aerito corrigebatur:
nem pecͬcoꝵ. Uide quanta oꝑiat: qͣnta corrigat.
Caritas patiens est: benigna est. Caritas non
emulatur⁊ non agit ꝑperam ÷ non inflatur:
ñ est ambitiosa: non querit quȩ sua sunt:

Expanded text:
net propheta super aurum et topazion praeferendam, net propheta super aurum et topazion praeferendam, quae ab omni errore culpaque reuocat et corrigit. quis enim iustorum non ambiat Christi in morte solacium, in resurrectione consortium? quis non reflectat gradum. quando audiat sibi superiora omnia peccata donari? hoc enim plerique a conuersionis studio reuocari solebant, quod delictorum suorum conscii nullam spem ueniae praesumerent et ecclesiae quanto sanctiora praecepta, tanto sine uenia putarent esse peccata. Ideoque ait octauo uersiculo: propterea ad omnia mandata tua corrigebar, omnem m uiam iniustam odio habui. merito corrigebatur, it peccatorum. uide quanta operiat, quanta corrigat: caritas patiens est, benigna est, caritas non aemulatur, non agit perperam. non inflatur. non est ambitios
Abbreviated transcription (Latin):
fertur extendere. Est autem parichrus idest sa-¬
tis purus : & chrisochrus ids pinguis. resplen-¬
denti similis: maxime cum solis splendore ꝑ-¬
cutitur. Est etiam pulcherrimꝰ. & mirabilis su.¬
pͣ omnes chrisoprasos magnitudine: & ut di-¬
xi insu pinguior: natura huiꝰmodi. ut si poli.¬
re & leuigare eum uolueris. asꝑetur magis.
& usu minuitur. Est autem qͦdam genitali
oꝑe naturȩ euglifus. hoc est bene insignitꝰ at.¬
q mirabilis: & ut summo studio dignus
hab̃ctur. difficile inuenitur: & reꝑtus raro.
tamen in usu hominũ est: quasi is quẽ diueᷤ
regina mirata sit. S iam sicut thro odite
illi qui qͣsi precio suȩ mansionis inuento. re¬
petierunt domum ÷ ita & nos emolum̃to mo-¬
rȩ huiꝰ recepto. redeamus eõ unde deu̾timus:
nec par est nos ornam̃tis regiis diutius sermo.¬
nis nr̃i quedam admouere brachia: cum
habeamus in manib crucem xp̃i. qͣm admo.¬

Expanded text:
fertur extendere. est autem parygrus et safertur extendere. est autem parygrus et satis purus et chrysochrus et pinguis, resplendenti similis, maxime cum solis splendore percutitur. est etiam pulcherrimus et mirabilis super omnes chrysoprassos magnitudine et, ut dixi, uisu pinguior. natura huiusmodi, ut, si polire et leuigare eum uelis, asperetur magis, et usu minuitur. est autem quodam genitali opere naturae euglyphus, hoc est bene insignitus atque mirabilis et, ut summo studio dignus haberetur, difficile uenitur et repertus raro tamen in usu hominum est, quasi is quem diues regina mirata sit. Sed iam. sicut Trogodytae illi quasi pretio suae remansionis inuento repetierunt domum, ita et nos emolumento morae huius recepto redeamus eo. unde deuertimus. nec par est nos ornamentis regiis diutius sermonis nostri quaedam admouere brachia. cum habeamus in manibus crucem Christi, quam admo
Abbreviated transcription (Latin):
toparõn: ad quam appulsos trogloditas orta su-¬¬
bito cõmotione maritima. qd̃ nauium usum
ñ haberent . regredi neqͥuisse : deinde plurio
immorantes tempore in insula inuenisse lapi-¬
dem : & delectatos colore eius repetrisse domũ.
& arabis negotiatorib aduementib uendidis.¬
se: ab ipsis emisse filonem: & ad matremstho.¬
lomei sccłi cui nomen erat beronice. ab ipso
cẽ ꝑlãtum: illam autem qͣmuis regalib or.¬
namentis habundaret ⁊ supͣ modum tam̃
colore eius stupefactam elaborasse. ut diutrꝰ
sp̃es tam preciosi lapidis non lateret: ideoq
studio eiꝰ quesitum lapidem in usus freqͥntio.¬
res uenisse. Diximus quomͦ innotuerit topa.¬
rion lapis: nunc eius exp̾ssius de qualitate
dicamus. Duoꝵ coloꝵ est similitudo in hoc
lapide :ħ pͥ acic. hoc est quedam temꝑata ꝑ-¬
chrysopraso scđm utrũq uelut quasdam ex-¬
tendens coloꝵ figuras : & plemus qͥdem ꝑitis

Expanded text:
Topazion. ad quam adpulsos Trogodytas orta suTopazion. ad quam adpulsos Trogodytas orta subito commotione maritima, quod nauium usum non haberent, regredi nequiuisse. deinde plurimo inmorantes tempore in insula inuenisse lapidem et delectatos colore eius repetisse domum et Arabis negotiatoribus aduenientibus uendidisse. ab illis emisse Philonem et ad matrem Ptolomaei secundi, cui nomen erat Beronice, ab ipso esse perlatum. illam autem, quamuis regalibus ornamentis abundaret, supra modum tamen colore eius stupefactam elaborasse, ut diutius species tam pretiosi lapidis non lateret, ideoque studio eius quaesitum lapidem in usus frequentiores uenisse. Diximus quomodo innotuerit topazion lapis; nunc expressius de eius qualitate dicamus. duorum colorum est in hoc lapide κρα̅σις, hoc est quaedam temperata pechrysoprasso, secundum utrumque uelut quasdam extendens colorum figuras, et plenius quidem a peritis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sapientiam oꝑationis celestis. & mundanȩ c̃.¬
stitutionis: & suꝑ ornamenta solis & lunȩ. stel.¬
larumq p̾ciosa momilia dilexi habundantiam
pasfionis. Plus enĩ redim̃do mͥ contulit quã creando
Tunc enĩ sine sensu natꝰ sum: nunc cũ uoluntate
seruatꝰ. S ñ qͥcũq dicit: dilexi mandata tua
suꝑ aurum & topazion. Non dicit auarus.
qui cum auro incubat : diuitiis inhiat ⁊ orna.¬
menta desid̾at: s ille dicit. qui potest dicere.
Argentum & aurum non habeo: qd̾ non
autem & mandatũ cȩleste. me redemit. Di.¬
ximus continentiam sensus: nc̃ de toparion
lapide exprimamus hẏstonam ⁊ de quo mue.¬
nimus scriptum in hystoria xenocrãtis : qui
scripsit quasi lithognomon nasci eum uel
inueniri circa thebaidis ciuitatem. alabastrũ
uel toparion ut aliqui putant. Unde & no.¬
minatꝰ est ab eo loco in quo gigneretur. St̃
autem qui putauerunt insulam nuncupari

Expanded text:
er sapientiam operationis caelestis et mundanae coner sapientiam operationis caelestis et mundanae constitutionis et super ornamenta solis et lunae stellarumque pretiosa monilia dilexi obaudientiam dominicae passionis. plus enim redimendo mihi contulit quam creando; tunc enim sine sensu natus sum, nunc cum uoluntate seruatus\'. sed non quicumque dicit: dilexi m a ndata tua super aurum et topazion. non dicit auarus qui auro incubat, diuitiis inhiat. ornamenta desiderat, sed ille dicit qui potest dicere: argentum et aurum non habeo, quoniam non autem et mandatum caeleste me redemit. Diximus continentiam sensus, nunc de topazio lapide exprimamus historiam. de quo inuenimus scriptum in historia Xenocratis, qui scripsit quasi Lithognomonem, nasci eum uel inueniri circa Thebaidis ciuitatem Alabastrum uel Topazion, ut aliqui putant. unde et nominatus est ab eo loco in quo gigneretur. sunt autem qui putauerunt insulam nuncupari
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ꝑituris: commode credituris. Sequit᷑
u̾sus septim. Propter hoc dilexi mandata
tua: suꝑ aurum & toparion. Lex annuncia.¬
tͥe xp̃i est. Precepta gͦͣ legis: spem futuroꝵ bo.¬
noꝵ deferunt. Mandatum est domim: atcen.¬
de tibi : ne relinquas leuitem ꝑ omne tempꝰ qͦ
iuxeris suꝑ t̾ram. Quis est iste leuites intelligis:
si consid̾es qui sit ille qui uenit ministrare: qui
sac̾dos est mȩt̾num. Aliud mandatum ait. su.¬
stodi mensem nouoꝵ : & facies pascha domino
deo tuo. & infra. In loco quem elegerit dommꝰ
deus tuus inuocari nom̃ suum. ibi occides pa¬
cha. uesꝑe ad occasum solis: in tempore quo
existi de egipto. Ergo mandata dei habent re.¬
demptionis futurȩ indicia : resurrectionis in¬
signia : ideo suꝑ aurum & toparion memorat
sibi eẽ dilecta. Quid enim salute gratius: re.¬
surrectione p̾ciosius: Uel quia quȩ stulta sunt
nis salutem afferret credentib: ideo ait. Su-¬

Expanded text:
uenit perituris, commode credituris. Sequitur uenit perituris, commode credituris. Sequitur uersus septimus: propter hoc dilexi mandat a t ua super aurum et t op azion. lex adnuntiatrix Christi est. praecepta ergo legis spem futurorum bonorum deferunt; mandatum est enim domini: adtende tibi, ne derelinquas leuiten per omne tempus quo uixeris super terram. quis est iste leuites ? intellegis, si consideres, qui sit ille qui uenit ministrare, qui sacerdos est in aeternum. aliud mandatum ait: custodi mensem n ouorum et facies pascha domino deo tuo, et infra: in loco quem elegerit dominus deus tuus inuocari nomen suum i b i, occides pascha uespere ad occasum solis in tempore quo existi Aegypto. ergo mandata dei habent redemptionis futurae indicia, resurrectionis insignia; ideo super aurum et topazion memorat sibi esse dilecta. quid enim salute gratius, resurrectione pretiosius? Uel quia quae stulta sunt nis salutem adferret credentibus, ideo ait: \'sup
Abbreviated transcription (Latin):
s nos nesciebamꝰ. quo melius tempore subueni.¬
ret. Aut fortasse uult a nob̃ admoneri: uult
rogari. Immo si rogatus fuerit: ante tempꝰ
uenit. Uenit ad ficulneam ⁊ & ante horam ue.¬
nit: ut dicit ad matrem. Illa rogabat ꝓ no¬
bis: illa festiabat dicens. Hinum ñ habent
fili. Respondit m̃c. Qͥd michi & tͥ est mulier:
Hondum uenit hora mea. & mater quȩ
sciebat eius affectum: dixit ministris. Qd̾ cũ¬
q dixerit uob̾: facite. Iñc qͦ qui horam suq̃
uenisse negau̾at : fecit qd̃ ante differebat.
Nam omia deus suo tempore fecit. Qequid
facit. non est extͣ tempus : s totum opportu¬
num est qd̃ fecerit: & michi tempore suo
aduenit. Omne enim tempꝰ: opportunũ salu.¬
ti ÷ nichil p̾proꝑum ꝓ salute ꝑiclitantiũ: s
uolebat expectare adhuc synagoge correccio¬
nem. Ideo ante tempꝰ ad ficulneam uenit. Hoc
est iudeis cito uenit: oportune gentib. Cito

Expanded text:
sed nos nesciebamus quo melius tempore subuenised nos nesciebamus quo melius tempore subueniret. Aut fortasse uult a nobis admoneri, uult rogari, immo si rogatus fuerit, et ante tempus uenit. uenit ad ficulneam et ante horam uenit, ut dicit ad matrem. illa rogabat pro nobis, illa festinabat dicens: uinum non habent, fili. respondit Iesus: quid mihi et tibi est, mulier? nondum uenita hora mea a. et mater, quae sciebat eius affectum, dicit ministris. quodcumque dixerit uobis facite. Iesus quoque, qui horam suam uenisse negauerat, fecit quod ante differebat; nam omnia deus tempore fecit. quicquid facit, non est extra tempus, sed totum oportunum est quod fecerit. et mihi tempore suo aduenit; omne enim tempus oportunum saluti, nihil praeposterum pro salute periclitantium. sed uolebat expectare adhuc synagogae correctionem. ideo ante tempus ad ficulneam uenit, hoc est Iudaeis cito uenit, oportune gentibus; cito
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓ nob̃ crucem ascendas : mortem subeas: totꝰ
in ꝑiculum ultimũ mundꝰ urgetur. Ueni: ut
tollas peccatum mundi. Heniat uita morienti.¬
b: ueniat resurrectio iam sepultis. factum tu.
erunt. In lege p̾ceptum est: in euͣgłio myst̾i¬
um. Cecus omns popłs: ꝓpͥum non uidebat
auttorem. Claudus erat mundꝰ : & titubante
uestigio fidei fluctuabat. Non erat qui malag.¬
ma imponeret: neq oleum. neq alligaturam.
Omne patͥmonium suum in medicis erogaue.¬
rat mulier illa euangłica: spẽm habens con¬
gregationis humanȩ quȩ coibat ex gentib : nec
fiuentem sanguinem. & inuet̾atȩ passionis leta:¬
ci. Prͥncipis popłi post̾itas interierat : & om̃s
occiderat enuis hereditas. Uidens hȩc ꝓpħa: dicit
ad xp̃m. Tempꝰ faciendi domine. Non uben.¬
di inquit. s faciendi : quia non legatus neq
nuntius. s dominus saluaturus erat popłm
suum. E ille tempꝰ sciebat. & non differebat:

Expanded text:
ut pro nobis crucem ascendas, mortem subeas. totus ut pro nobis crucem ascendas, mortem subeas. totus in periculum ultimum mundus urgetur: ueni ut tollas peccatum mundi. ueniat uita morientibus, ueniat resurrec-tio iam sepultis. factum tuumerunt. in lege praeceptum est, in euangelio ministerum. Caecus omnis populus proprium non uidebat auctorem, claudus erat mundus et titubante uestigio fidei fluctuabat. non erat qui malagma inponeret neque oleum neque alligaturam. omne patrimonium suum in medicos erogauerat mulier illa euangelica, speciem habens congregationis humanae quae coibat ex gentibus, nec fluentem sanguinem et inueteratae passionis letare. principis populi postentas interierat et omnis occiderat eius hereditas. uidens haec propheta dicit ad Christum: tempus faciendi, domine; non \'iubendi\' inquit, sed \'faciendi\', quia non legatus neque nuntius, sed dominus saluaturus erat populum suum. et ille quidem tempus sciebat et non differebat,