comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exercituũ: Cedite lignũ siue ligna eius.
effundite siue cõportate circa hierusa¬
lem aggerem: Idcirco inquiunt deuic¬
toria securisumꝰ: quia p̃ceptũ dni est
imꝑantis chaldeis: ligna succidite et
futuris municionib aggerem compor¬
tate: Eque ostendit᷑ antequã ueniat
ñ statim urbem corona eẽ capiendã sea
longaobsidione ut postea legimus: hec
ẽ ciuitas uisitationis siue mendax oĩs
calũpnia uel oppressione in medio eiꝰ:
Sicut frigidam facit cisterna. uel la¬
cus aquã suam: sic frigidam fecit ma¬
liciã suam: Precipit dñsut arboressuc¬
cidant᷑. ut fundantur ꝑcircuitũ agge¬
res. quia tempus uisitationis eiꝰ adue¬
nerit. ut recipiat ꝓpeccatis suis quoꝵ
maximũ ẽ sdqantia. ut ĩnocentem
oppͥmat ꝑ calumpniam Quomodo gͦ cis¬
terna uel lacus frigidam facit aquã su¬
am. sic in medio hierłm malitia que in

Expanded text:
exerieituum: caedite lignum — siue ligna — eius, exerieituum: caedite lignum — siue ligna — eius, effundite — siue conportate — circa Hierusalem aggerem! \'Idcirco\', inquiunt, de uictoria securi sumus, quia praeceptum domini est imperantis Chaldaeis: ligna succidite et futuris munitionibus aggerem conportate!\'per quae ostenditur, antequam ueniat, non statim urbem coronae esse capiendam, sed longa obsidione, ut postea legimus. Haec est ciuitas uisitationis — siue mendex omnis calumnia — uel oppressio — in medio eius. sicut frigidam facit cisterna — uel lacus aquam suam, sic frigidam fecit malitiam suam. Praecipit dominus, ut arbores succidantur, ut fundantur per circuitum aggeres, quia tempus uisitationis eius aduenerit, ut recipiat pro peccatis suis, quorum maximum est συκοφαντία, ut innocentem opprimat per calumniam. quomodo ergo cisterna uel lacus frigidam facit aquam suam, sic in medio Hierusalem malitia, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
meridie nͣ ꝑ noctem & insidias. s ple¬
na luce pu gnemus. nullus enĩ nob̃
potest resistere Ue nob̃ quia declinauit
dies. quia longiores facte sunt siue defe¬
cerunt umbre uesꝑe: Surgite & ascen¬
damus in nocte. & dissipemus domos si¬
ue fundam̃ta eius: Illi dicunt surgite
& ascendamus in meridie. & clara luce
pugnemus: isti respondent. ue nobis
quia longiores facte sunt umbre uesꝑe
secundum illud uirgilianũ: Et ia sũma
ꝓcul uillaꝵ culmina fumant: maio¬
resq cadunt altis de montib umbre:¬
Et ẽ sensus: Si ꝑ diem hec patimur. qͥ d
paciemur in nocte: Rursũq qͥ supra
dixerant. scĩficate suꝑ eam bellũ atq
consurgite. nunc ipsi se ꝓuocant ad
bellandũ dicentes. surgite & ascenda¬
mus in nocte ut sciant ad uersarii ñ
temporis uictoriam eẽ s uiriũ. & dissi¬
pemus domos que frustra muroꝵ. fir¬
mitate uallantur Q uia hec dicit dñs

Expanded text:
meridie, non per noctem et insidias. sed plemeridie, non per noctem et insidias. sed plena luce pugnemus; nullus enim nobis potest resistere\'. Uae nobis, quia declinauit dies, quia longiores factae sunt — siue defcerunt — umbrae uesperae. surgite et ascendamus in nocte et dissipemus domos — siue fundamenta — eius! Illi dicunt: surgite et ascendamus in meridie et clara luce pugnemus\': isti respondent: uae nobis, quia longiores factae sunt umbrae uesperae, secundum illud Uergilianum: et iam summa procul uillarum culmina fumant maioresqEt est sensus: Si per diem haec patimur, quid patiemur in nocte? Rursum, qui sudixerant: sanctificate super eam bellum atque consurgite\'. nunc ipsi se prouoeant ad bellandum dicentes: \'surgite et ascendamus in nocte, ut sciant aduersarii non temporis uictoriam esse, sed uirium, et dissipemus domos, quae frustra murorum firmitate uallantur\'. Quia haec dicit dominus
Abbreviated transcription (Latin):
lem. que ẽ ipsa sion: ut aliud totam ur¬
bem. aliud arcẽ urbissonet: Syon enĩ
arx. idẽ specula intͣpͣtatur: & speciose
mulieri comparatur Et quomodo ad
illam amatores: sic ad iftam pastores con¬
uenire dicuntur. Satisq eleganter in
hebreo uerbum. quod quatuor litteris
scribitur. rẽs. aini. iod. mem. si legatur
rẽim. amatores: si rõim. pastores signi¬
ficat. ut uel iuita metaforan pulchre
mulieris amatores. uel uxta eu̾sionem
urb̃ pastores intelligant᷑. Quoꝵ alii scor¬
tũ polluere festinant alii obsidere & sub¬
uertere ciuitatem: In pastorib & gregib
eorum pͥncipes sentiamus & exercitum
chaldeorum: figent autem tentoria sua
in circuitu mobsidione urbis: & pascet
unusq eos qui sub manu sua sunt. su¬
as uidelicet turmas & numeros: qͥ pͥnci¬
pes siue pastores dicent gregib suis: Scĩ¬
ficate suꝑ hierusalem bellũ: dnĩ enim
imꝑium ẽ: consurgite & ascendamꝰ in

Expanded text:
lem, quae est ipsa Sion, ut aliud totam urlem, quae est ipsa Sion, ut aliud totam urbem, aliud arcem urbis sonet. Sion enim \'arx\', id est specula, interpretatur et speciosae mulieri conparatur; et quomodo ad illam amatores, sic ad istam pastores conuenire dicuntur. satisque eleganter in Hebraeo uerbum, quod quattuor litteris scribitur \'res, ain, iod, mem\', si legatur \'reim\', \'amatores\', si \'roim\', \'pastores\' significat, ut uel iuxta μεταφορὰν pulchrae mulieris amatores uel iuxta euersionem urbis pastores intellegantur, quorum alii scortum polluere festinant. alii obsidere et subuertere ciuitatem. in pastoribus et gregibus eorum principes sentiamus et exercitum Chaldaeorum. figent autem tentoria sua in circuitu in obsidione urbis et pascet unusquisque eos, qui sub manu sua sunt, suas uidelicet turmas et numeros. qui principes siue pastores dicent gregibus suis: \'sanctificate super Hierusalem bellum; domini enim imperium est. consurgite et ascendamus in
Abbreviated transcription (Latin):
decim milib ab hierosolimis separatũ
cotidie oculis cernimꝰ: Inter hos alius
uicusẽ. qui lingua fira & hebraica bethe¬
car nominat᷑: & ipse in monte positus
Iuod gͦ dicit hoc ẽ quia ab aquilone iã
iamq uenturꝰ ẽ nabugodonosor: & ĩmi¬
net uicina captiuitas Ohabitatores hie¬
rusalem arma corripite. & inthecua bu¬
cina concrepate. & in bethecarem leua¬
te uexillum. ut contͣ hostes ualeatis
resistere: Beniamin intͣpͣtatur filius
dextere. thecua tuba. bethecarẽ uilla ui¬
neȩ: hec omnia referamꝰ ad eccłam: ut si
deliquerit & ꝑsecutionis impetus fuerit
se p̃paret ad resistendum: Speciose & de¬
lcate adsimulaui filiam syon: Ad eam
uenient pastores & gregres eorum: fixertͣ
siue figent in ea tentoria in circuitu:
Pascet unusquisq eos qui sub manu
sua sunt: Scĩficate siue parate suꝑ eã
bellum: consurgite & ascendamꝰ in meri¬
die: Describitur pulchritudo hierusa¬

Expanded text:
decim milibus ab Hierosolymis separatum decim milibus ab Hierosolymis separatum cotidie oculis cernimus. inter hos alius uicus est, qui lingua Syra et Hebraica Bethacarma nominatur, et ipse in monte positus. quod ergo dicit, hoc est: \'quia ab aquilone iam iamque uenturus est Nabuchodonosor et imminet uicina captiuitas, o habitatores Hierusalem, arma corripite et in Thecue bucina concrepate et in Bethaccarem leuate uexillum\', ait, ut contra hostes ualeatis resistere!\' Beniamin interpretatur \'filius dexterae\'. Thecua \'tuba\', Bethaccarem \'uilla uiae\'. haec omnia referamus ad ecclesiam, ut, si deliquerit et persecutionis impetus fuerit, se praeparet ad resistendum. Speciosae et delicatae adsimulaui filiam Sion. ad eam uenient pastores et greges eorum, fixerunt — siue figent — in ea tentoria in circuitu: pascet unusquisque eos, qui sub manu sua sunt. sanctificate — siue parate — super eam bellum, consurgite et ascendamus in meridie! Describitur pulchritudo Hierusa
Abbreviated transcription (Latin):
manibꝰ suis & populus meus dilexit
talia. Quid igit᷑ facietis in nouissimo
siue pꝰ hec Supadyrerat ibo ad optima¬
tes & loquar eis. forsitan ipsi cognoue¬
runt uiam domini: & ecce magis hi
pariter confregerunt iugũ. ruperun
uincula: nunc describit qui sint opti¬
mates. ꝓph̾e uidelicet & sacerdotes. qͦꝵ
alii futura pͣdicunt. alii facienda ex le¬
plauserunt: Et ut ostendat᷑ nec popłs
ẽẽ sine culpa qui a talib abducatur.
scͥptũ ẽ: & populus meus dilexit talla:
Quondam meus: & postquã dilexͣ: ms eẽ
desiuit: Quid gͥ facient cũ nouissimũ ui¬
dicii tempus aduenerit. siue captiuita¬
tis necessitas. unde stupor & mirabilia sc̃
quod nec in pͥncipib nec in populo in¬
uentꝰ sit qui recta sentiret: Confortami
lũ uisũ ẽ. siue apparuit ab aquilone
& contricio magna Hierusalẽ intribu
beniamin sitam nullus ignorat. thecuã
quoq uiculũ eẽ in monte situm. & duo¬

Expanded text:
manibus suis et populus meus dilexit manibus suis et populus meus dilexit talia! quid igitur facietis in nouissimo — siue post haec —? Supra dixerat: ibo ad optimates et loquar eis; forsitan ipsi cognouerunt uiam domini. et ecce magis hi pariter confregerunt iugum, ruperunt uincula; nunc describit, qui sint optimates, prophetae uidelicet et sacerdotes, quorum alii futura praedicunt, alii facienda ex leplauserunt.\' et ut ostendatur nec populus esse sine culpa, qui a talibus abducatur. scriptum est: et populus meus dilexit talia, quondam meus. sed postquam dilexit, meus esse desiuit. quid igitur facient, cum nouissimum indicii tempus aduenerit siue captiuitatis necessitas? unde stupor et mirabilia sunt, quod nec in principibus nec in populo inuentus sit, qui recta sentiret. Confortaminlum uisum est — siue apparuit — ab aquilone et contritio magna! Hierusalem in tribu Beniamin sitam nullus ignorat. Thecuam quoque uiculum esse in monte situm et duo
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ pauꝑũ siue uidue ñ iudicauert̃
Numquid suꝑ his ñ uisitabo dicit añs
aut suꝑ gentem huiuscemodi nͣ ulcis¬
cetur anima mea: Si uoluero ad notare
sa sunt longum fiet: Quitendunt
ait insidias & alioꝵ nuditate letant᷑
ideo magnificati sunt & ditati. quia su¬
ꝑiora fecerunt: Incrassati sunt &mpi¬
guati. iuxta illud quod scͥptum ẽ: incͣs¬
satꝰ ẽ & inpinguatꝰ & recalcit᷑auit dilectꝰ.
Et p̃terierunt sermones meos. quia diui¬
tiarũ conscientia. illud dixerunt de e¬
uanglĩo: Anima multa bona habes¬
posita in annos plurimos requiesce.
comede. bibe.epulare: Pret̾ierunt autẽ
in malũ sui cunctosq homines despici¬
entes. ñ posuerunt dei iudiciũ ante ocłos
braico ñ habetur: hebionim quippe pro¬
prie pauꝑes. ñ uiduas sonat: Quod au¬
tem sequit᷑. numquid suꝑ his ñ uisita¬
bodicit dñs. aut suꝑ gentẽ huiuscemo¬
di nͣ ulciscet᷑ anima mea: iam supͣdiser
siue iniqua: & sacerdotes ad plaudebat᷑

Expanded text:
n iudicauerunt. numquid super his non uisitabo? dicit dominus, aut super gentem huiuscemodi non ulciscetur anima mea? Si uoluero annotare psa sunt, longum fiet. \'qui tendunt,\' ait, \'insidias et aliorum nuditate laetantur, ideo magnificati sunt et ditati.\' quia superiora fecerunt, incrassati sunt et inpinguati iuxta illud, quod scriptum est: incrassatus est et inpinguatus et recalcitrauit dilectus. et praeterierunt sermones meos. quia diuitiarum conscientia illud dixerunt de euangelio: anima, habes multa bona posita in annos plurimos; requiesce, comede, bibe, epulare! praeterierunt autem in malum sui cunctosque homines despicientes non posuerunt dei indicium ante oculos braico non habetur; \'hebionim\' quippe proprie \'pauperes\', non \'uiduas\' sonat. quod autem sequitur: numquid super his non uisitabo? dicit dominus. aut super gentem huiuscemodi non ulciscetur anima mea? iam sunra disst mendacium - siue iniqua — et sacerdotes adplandebant
Abbreviated transcription (Latin):
sacad sonare uigiliã in p̃senti loco os¬
tenditur: ubi enim nos diximus par¬
dus iuigilans: in hebraicũ scͥptũ ẽnemẽa
sacad iuxta tropologiam qui magni
putantur in eccła. quia confringunt
iugum & rupunt ui ncula: idcirco
tͣduntur in ignominiã passionum
ut faciant que nͣ conueniunt. Suꝑ
quo ꝓpicius tͥ eẽ potero: filii tuidere¬
liquerunt me: & uirant in his qui ñ
sunt dii. Saturauieos & mechati st̃
& in domo meretͥtis luxuriabantur.

Expanded text:
\'sacad\' sonare \'uigiliam\', in praesenti loco os\'sacad\' sonare \'uigiliam\', in praesenti loco ostenditur; ubi enim nos diximus \'pardus uigilans\', in Hebraico scriptum est \'nemer sacad\', iuxta tropologiam: qui magni putantur in ecclesia, quia confringunt iugum et rumpunt uincula, idcirco traduntur in ignominiam passionum, ut faciant, quae non conueniunt. - Super quo propitius tibi esse potero? filii tui dereliquerunt me et iurant i n his, qui non sunt di. saturaui eos et moechati sunt et in domo m meretri
Abbreviated transcription (Latin):
ista fecerunt ꝑcussit eos leo de silua reg¬
num uidelicet babiloniũ: lupus uas
q significans. ꝓ quo in uisione dam¬
elis ursa ponitur. cuius in ore tres erãt
ordines: Pardus uigilans suꝑcuita¬
tes eorũ alexandrinũ impetũ pͣfigurats
& uelocem de occidente usq ad indiã ꝑ¬
cursionẽ: Pardum autẽ uocat obuari¬
etatẽ Et quia plurimis sͥ subditis gen¬
tib contͣ medos dimicauit & ꝑsas: & qͣ¬
tuor inquit erant capita in bestia: &
dataẽ ei potestas Et quia ñ de futuro
uaticinatur. s de pͣterito. uel iam iãq
uenturis texit hystoriã. idcirco de ro¬
mano tacet imꝑio. de quo forsitan dici¬
tur. omnis qͥ egressus fuerit ex eis capi¬
etur: Causasq reddit cur ista ꝑpessi st̃.
quia multiplicate sunt p̃uaricatioes
eorũ. & ꝑ seuerauaerunt intͣnͣsgressio¬
nib. Unde dicitur & confortate sunt
auersiones eorum:. Illud quod in pͥn¬
cipio posuimus uerbum hebraicum

Expanded text:
ista fecerint, percussit eos leo de silua, regista fecerint, percussit eos leo de silua, regnum uidelicet Babylonium; lupus ad uue significans, pro quo in uisione Danihelis \'ursa\' ponitur, cuius in ore tres erant ordines; pardus uigilans super ciuitates eorum Alexandri impetum praefigurans et uelocem de occidente usque ad Indiam percursionem. pardum autem uocat ob uarietatem et, quia plurimis sibi subditis gentibus contra Medos dimicauit et Persas. et quattuor, inquit, erant capita in bestia et potestas data est ei. et quia non de futuro uaticinatur, sed de praeterito uel iam iamque uenturis texit historiam, idcirco autem de Romano tacet imperio, de quo forsitan dicitur: omnis, qui egressus fuerit ex eis, capietur. causasque reddit, cur ista perpessi sint: quia multiplicatae sunt praeuaricationes eorum et perseuera, uerunt in transgressionibus. unde dicitur: et confortatae sunt auersiones eorum. illud, quod in principio posuimus uerbum Hebraicum
Abbreviated transcription (Latin):
tan ipsum reu̾ebunt᷑: ut ex ambigui¬
tate sententiȩ et suspensione uerboꝵ
liberum hominis monst aret arbitriũ:
Et ecce magis hi simul confregerunt iu¬
gum ruperunt uincła: idurco ꝑcussit
eos leo de silua. lupus ad uesꝑam uasta
Omnis qui egressus fuerit ex eis capiet᷑:
quia multiplicate sunt p̃uaricationes
eoꝵ confortate sunt auersiones eorum
Quos magistros putabam inuenti sunt
peiores esse discipulis Et quanto in di¬
uitib maior auctoritas. tanto maior inso¬
lentia peccatorũ: Confregerunt enim iu¬
gum legis dicente aplõ: nunc gͦ qͥd tẽp¬
tatis deum. imponere iugum suꝑcerui¬
cem discipuloꝵ. quod neq patres nrĩ neq
nos portare potuimꝰ. S ꝑ grãm dni iħu¬
credimꝰ saluari quẽ ad modum & illi Ru¬
peruntq uincula pͣceptorum dei & nͣ̃
phariseorum de quib in scdõ psalmo
dicitur: Dirumpamꝰ uincula eorũ & ꝓ
iciamꝰ a nobis iugum ipsorũ. Quia gͥ

Expanded text:
tan ipsum reuerebuntur. ut ex ambiguitan ipsum reuerebuntur. ut ex ambiguitate sententiae et suspensione uerborum liberum hominis monstretur arbitrium. Et ecce magis hi simul con fregerunt iugum, ruperit uincula. idcirco percussit eos leo de silua. lupus ad uesperam u ressus fuerit exeis, ca P capietur, quia multiplicatae sunt p ra euar icattones eorum, confortatae sunt auersiones eorum. \'Quos magistros putabam, inuenti sunt peiores esse discipulis, et quanto in diuitibus maior auctoritas. tanto maior insolentia peccatorum\'. eonfregerunt enim iugum legis dicente apostolo: nunc ergo quid temptatis deum inponere iugum super cer uicem discipulorum. quod neque patres nostri neque nos portare potuimus? sed per gratiam domicredimus salvari, quemadmodum et illi : ruperuntque vincula praeceptorum Dei, et non Pharisaeorum, de quibus in secundo psalmo dicitur: Dirumpamus vincula eorum, et roiciamus a nobis iugum ipsorum. quia igitur
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm: & suꝑ hec uniu̾sa nec uerecun¬
diam quidẽ suoꝵ habuere uicioꝵ sed
instar petre indurantes. frontis impu¬
dentiam noluerunt ad melioia conuerti:
Ego autem dixi: forsitan pauꝑessunt
&e ftulti. siue ñ potuerunt. ignorantes
uiam dni. udiciũ dei sui. Iboigitur
ad optimates & loquareis: Ipsienim cog¬
nouerunt uiam dnĩ iudiciũ dei sui. Pau¬
peres hic & optimates nͣ inopia dicit et
aiuiciis. s populũ pͥncipib comparat:
Et ẽ sensus Cernens infidelis populi ꝑ¬
tinatiam. & quod indurata facie nolue¬
rit recipere disciplinam. hoc mecũ rati¬
one tͣctabam forsitan uulgus ignobile
ñ potest dĩ nosse doctrinam. & idcito ex¬
cusabileẽ. quia ꝓpter imꝑiciam dei ñ ua¬
let scire mandata: ꝑgamigitur ad sacer¬
dotes. & eos qui pͣsunt populo: & loquar
eis: Ipsienim uoluntatẽ dni agnouert᷑¬
& sciunt iudicium deisui: hoc autem
dicit sermone dubitantis iuxta illud
euanglĩcum. mittam filiũ meũ. forsi¬

Expanded text:
em; et super haec uniuersa ne uerecundiam quidem suorum habuere uitiorum, sed instar petrae indurantes frontis impudentiam noluerunt ad meliora conuerti. Ego autem dixi: forsitan pauperes sunt et stulti — siue non potuerunt — ignorantes uiam domini, indicium dei sui. ibo igitur ad optimates et loquar eis: ipsi enim cognouerunt uiam domini, indicium dei sui. Pauperes hic et optimates non inopia dicit et diuitiis, sed populum principibus conparat. et est sensus: \'cernens infidelis populi pertinaciam et, quod indurata facie noluerit recipere disciplinam, hoc mecum ratione tractabam: forsitan uulgus ignobile non potest dei nosse doctrinam et idcirco excusabile est, quia propter imperitiam dei non ualet scire mandata. pergam igitur ad sacerdotes et ad eos. qui praesunt populo. et loquar eis; ipsi enim uoluntatem domini cognouerunt et sciunt iudicium dei sui\', hoc autem dicit sermone dubitantis iuxta illud euangelicum: mittam filium meum, forsi
Abbreviated transcription (Latin):
siȩ desolantes om̃s illiꝰ urbes heretico incen¬
dio uastauerunt. et illo igne de quo scͥp¬
tum ẽ. omnes ad ulterantes quasi clibanꝰ
corda illorum. Illi enimuere dant uocem
suam Et in hoc eodem propħa sub ꝑdicis
ꝑsona clamant & congregant que non
pepererunt. faciuntq diuitias non cum
iuditio: Propterea autem urbes illius
uastate et delete sunt: quia non habent
habitatorem deum dicente scͥptura. & ñ
ẽ qui habitet in eis: filii quoq menphe¬
os et tamphneos const uprauerunt te
usq ad uerticem: Nuniquid non iftud
factum ẽ tͥ quia dereliquisti dominũ deũ
tuum eo tempore quo ducebat te ꝑ uiam
Duas autem urbes maximas egypti m̃¬
phim & tafnas nominat. earumq dicit
filios constupsse israel usq ad uerticem
illo sensu quo ysaias posuit a planta pedis usq
ad uerticem ñ ẽ in eo sanitas Canta autẽ
libido fuit egyptiorũ qui sunt magniscar¬

Expanded text:
siae desolantes omnes illius urbes heretico incensiae desolantes omnes illius urbes heretico incendio uastauerunt et illo igne, de quo scriptum est: omnes adulterantes, quasi clibanus corda eorum. illi enim uere dant uocem suam et in hoc eodem propheta sub perdicis persona clamant et congregant, quae non pepererunt. faciuntque diuitias non cum iudicio. propterea autem urbes illius uastatae et deletae sunt, quia non habent habitatorem deum dicente scriptura: et non est, qui inhabitet in eis. Filii quaque Mempheos et Taphnas constuprauerunt te usfactum est tibi, quia dereliquisti Dominum Deum tuum eo tempore quo ducebat te per viam? Duas autem urbes maximas Aegypti, Memphin et Taphnim nominat, earumque dicit filios constuprasse Israel usque ad verticem; illo sensu quo Isaias posuit: « A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . » Tanta autem fuit libido Aegyptiorum, qui sunt magnis car
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ israhel. aut uernaculus: Puto ex hoc lo¬
co in suꝑbiamelatos saluator dixisse iu¬
deos semen abraam sumus. et nemini un¬
quam seruiuimus. quomodo tudicis libe¬
rieritis: nescientes quod omnis qui faut
peccatum seruus peccati sit: & seruiat unꝰ¬
quisꝙ illi a quo uincitur: Nati ergo de a¬
micodei abraham. uicio suo facti sunt qͣsi
filii cham: cui dictumẽ M aledictus chana¬
am: seruuserit fratrib suis Quare ergo
factusẽ in predam: Suꝑ eum rugierunt
leones. et dederunt uocem suam. posue¬
runt terrameius in solitudinem. et ciuita¬
tes eius exuste sunt: et non ẽ qui habitet
in eis: Interrogat sermo diuinus: ut ip¬
se respondeat: Leones autem uocat pͥnci¬
pes babilonis: qui terram eius posuierunt
in solitudinem. & ciuitates illius incendio
deleuerunt: Uel certe iuxta anagogen. le¬
ones intelligamus aduersarias potestates
aut hereticorum pͥncipes: qui terram eccle¬

Expanded text:
est Israhel aut uernaculus? Puto ex hoc loest Israhel aut uernaculus? Puto ex hoc loco in superbiam elatos saluatori dixisse Iudaeos: semen Abraham sumus et nemini umquam seruiuimus; quomodo tu dicis: liberi eritis nescientes, quod omnis, qui facit peccatum, seruus peccati sit et seruiat unusquisque illi, a quo uincitur. nati ergo de amico dei Abraham uitio suo facti sunt quasi filii Cham, cui dictum est: maledictus Chanaam, seruus erit fratribus suis. Quare ergo est factus in praedam? super eum rugierunt leones et dederunt uocem suam, posuerunt terram eius in solitudinem, et ciuitates illius exustae sunt, et non est, qui habitet in eis. Interrogat sermo diuinus, ut ipse respondeat. leones autem uocat pnncipes Babylonis. qui terram eius posuerunt in solitudinem et ciuitates illius incendio deleuerunt. uel certe iuxta ἀναγωγὴν leones intellegamus aduersarias potestates aut hereticorum principes, qui terram eccle
Abbreviated transcription (Latin):
quiẽ fons uitȩ. & p̃ceptum dedit dicens ego
dominꝰ deus tuus qui eduxi te de terra e¬
gypti: secundum quod in eodem loco scͥp¬
tum ẽ. non sint tibi dii in conspectu m̃o:
ꝑquo secutꝰ est demonas: quos dissipatas
cisternas uocat. eo quod domini mandata
seruare nͣ ualeant: Et hoc attendendum
qd̾ fons ꝑpetuus ẽ. & uitales habet aquas
cisterne autem & lacus uel de torrentibus
uel ex aquis turbidis. terra complẽtur et
pluuiis. Portas autem celorum illas uo¬
cat. de quibus & in uicesimo tͣcio psalmo
scriptum est Leuate porte capita uestra:
et introibit rex glorie ꝓ quo septuagin
ta tnͣstulerunt: Leuate portas principes
ur̃as De quibus plenius suo dicetur loco
Quod ꝙ aquila & symmnachuscelos. Lxx.
uero et theodotio celum int̾pretatisunt.
nullum moueat: hebraicum enim sam¬
m̃aim̃ communis ẽ numeri: & tam celi ꝙͣ
celum eodem appellantur nomine ut
thebe. athenȩ. salone. Numquid seruus

Expanded text:
qui est fons uitae et praeceptum dedit dicens: ego qui est fons uitae et praeceptum dedit dicens: ego dominus deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti; secundum, quod in eodem loco scriptum est: non sint tibi di in conspectu meo; pro quo secutus est daemonas, quos dissipatas cisternas uocat eo, quod dei mandata seruare non ualeant. et hoc attendendum, quod fons perpetuus est et uitales habet aquas, cisternae autem et lacus uel de torrentibus uel ex aquis turbidis terrae conplentur et pluuiis. portas autem caelorum illas uocat, de quibus et in uicesimo tertio psalmo scriptum est: leuate, portae, capita uestra, et introibit rex gloriae; pro quo LXX transtulerunt: leuate portas, principes, uestras, de quibus plenius suo dicetur loco. quodque Aquila et Symmachus \'caelos\', LXX uero et Theodotio \'caelum\' interpretati sunt, nullum moneat. Hebraicum enim \'samaim\' communis est numeri. et tam caeli\' quam \'caelum\' eodem appellantur nomine, ut Thebae, Athenae, Salonae. Numquid seruus
Abbreviated transcription (Latin):
mus hoc dicere et contͣ eos qui maiori stu¬
dio secunt᷑ uitia quã uirtutes: quos monet
apostolusdicens: Humanum dico ꝓpter
infirmitatem carnisur̃e: Sicut enim ex¬
ibiustis membra ur̃ã seruientia inmundi
tie et iniquitati ad iniquitatem: ita nunc
exibete membra ur̃a seruire iustie in sanc¬
tificationem: Obstupescite cęli suꝑ hoc: &¬
porte eius desolamini uehementer aicit do¬
minus: Duo enim mala fecit populus m̃s
Ne dereliguerunt fontem aque uiue. et
foderunt sibi cisternas dissipatas. quȩ con-
tinere non ualent aquas. Septuaginta.
Obstupuit celum suꝑ hoc: et inhorruit extra
modum et uehement᷑ Cetera similiter: Ce¬
lum cui dictum ẽ. attende celum et loquar.
et audicelum & aurib ꝑcipe terra uidens
dei precepta calcata inhorrescit: & stuporẽ
dissimulare non potest: Omnis enĩ crea¬
tura congemiscit et condolet suꝑ peccatis
hominum: Duo autem populus dei fecit
aduersa: primum ut relinquerent deum

Expanded text:
mus hoc dicere et contra eos, qui maiore stumus hoc dicere et contra eos, qui maiore studio sequuntur uitia quam uirtutes, quos monet apostolus dicens: humanum loquor propter infirmitatem carnis uestrae. sicut exhibuistis membra uestra seruientia intie et iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibete membra vestra servire iustitie in sanctificationem. Obstupescite, caeli, super hoc, portae eius, desolamini uehementer, dicit dominus; duo enim mala fecit populus meus me dereliquerunt. fontem aquae uiuae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, quae con- tinere non ualent aquas. LXX: obstupuit caelum super hoc et inhorruit extra modum et uehementer, cetera similiter. Caelum, cui dictum est: attende, caelum, et loquar et: audi, caelum, et auribus percipe terra, uidens dei praecepta calcata inhorrescit et stuporem dissimulare non potest. omnis enim creatura congemescit et condolet super peccatis hominum. duo autem populus dei fecit aduersa: primum, ut relinquerent deum,
Abbreviated transcription (Latin):
menda cibus: Ite inquit ad insulas cȩchim
quas uel italie uel occidentalium partium
debemus acciꝑe. ab eo quod terre iudee cy¬
prus insula in qua urbs hoc uocabulo nun¬
cupatur uicina sit: de qua & zeno pͥnceps
stoicorum fuit Cedar autem regio ẽ solitu¬
dinis et ismahelitarum quos nunc sarrace¬
nos uocant. contra quam huius ꝓph̃e in
cuius meminit dauid dicens Habitauicũ
habitantibꝰ cedar: multum ꝑegrinata est
anima mea Et est sensus Nel ad occiden¬
tem ꝑgite. uel in solitudinem mittite: et
uidete si quagens hoc fecerit quod uos fe¬
cistis: Nulla enim earum spreuit deos su¬
os. nec ligneos & lapideos aureorum com¬
paratione mutauit: sed antiquũ errorem
secuta. tenuit quod amaiorib accepat: et
certe hoc cum nullus corum as sit: sea si¬
mulacra hominum ficta manu Ropulus
ueromeus mutauit mendatio ueritatẽ
et idolum michi pretulit. quod cis nccessi¬
tatis tempore ꝓdesse non poterit: Possu¬

Expanded text:
mendacibus. \'ite\', inquit, <ad insulas Chettim, mendacibus. \'ite\', inquit, <ad insulas Chettim, quas uel Italiae uel occidentalium partium debemus accipere ab eo, quod terrae Iudaeae Cyprus insula, in qua urbs hoc uocabulo nuncupatur, uicina sit, de qua et Zeno, princeps Stoicorum, fuit; Cedar autem regio est solitudinis et Ismahelitarum, quos nunc Saracenos uocant, contra quam huius ipsius prcuius meminit Dauid dicens: habitaui cum habitantibus Cedar; multum peregrinata est anima mea. et est sensus: \'uel ad occidentem pergite uel in solitudinem mittite et uidete, si qua gens hoc fecerit, quod uos fecistis. nulla enim earum spreuit deos suos nec ligneos et lapideos aureorum conparatione mutauit, sed antiquum errorem secuta tenuit, quod a maioribus acceperat; et certe hoc. cum nullus eorum deus sit, sed simulacra hominum ficta manu. populus uero meus mutauit mendacio ueritatem et idolum mihi praetulit, quod eis necessitatis tempore prode esse non poterit\'. possu
Abbreviated transcription (Latin):
plebem dei uelut cibum panis. et ꝑ ma¬
la oꝑa non inuocant deum Propterea
adhuc contendam iuditio uobiscum ait
dominus: & cum filiis ur̃is disceptabo: Ne
iudeatur ꝑcutere ꝑ potentiã. quasicum
patribꝰ ratione contendit: iuxta illud
qd dauid canit et usurpat apostolus. ut
iustificeris in sermonib tuis et uincas cũ
iudicaueris Qd quia posuit adhuc. sepe
se fecisse testatur. & quod intulit cũ filiis
urĩs. similem ꝙ oftendit in filiis maloꝵ
ꝑtinatiam. Occulte autẽ significat quod
antiquã in deũ negationẽ cẽ filu eorũ in
aduentu dm̃si nt secuti. Transite ad in¬
sulas cethimet uidete. et in cedar intiti¬
te. & considerate uehement᷑. & idete si
factum ẽ huiuscemodi. si mutauit gens
deos siue deas suas. et certe ipsi non sunt
dii. populus autẽ meus mutauit gliã
suam in idolum. siue de quo ei nehil ꝓ¬
derit Comparationem facit eius rei que
in comꝑabilis est. et uerum deum confert¬

Expanded text:
populum dei uelut cibum panis et per mapopulum dei uelut cibum panis et per mala opera non inuocant dominum. Propterea adhuc indicio contendam uobiscum, ait dominus, et cum filiis uestris disceptabo. Ne uideatur percutere per potentiam, quasi cum paribus ratione contendit iuxta illud, quod Dauid canit et usurpat apostolus: ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas, cum iudicaris. quodque posuit \'adhuc\', saepe se fecisse testatur, et quod intulit \'cum filiis uestris\', similem ostendit etiam in filiis malorum pertinaciam. occulte autem significat, quod antiquam in deum negationem etiam filii eorum in aduentu domini sint secuti Transite ad insulas chettim et uidete et in Cedar mittite et considerate uehementer et uidete, si factam est huiuscemodi: si mutauit gens deos - siue deos suos —: et certe ipsi non sunt di. populus uero meus mutauit gloriam suam in idolum siue, de qua ei nihil proderit. Conparationem facit eius rei, quae inconparabilis est. et uerum deum confert
Abbreviated transcription (Latin):
ice appellatur chermel: & in lingua nr̃a
sonat cognitionem circumcisionis: Quo¬
modo autem populus ille terram scãm et
omnium rerum fertilem idolatria polluit
atq uiolauit: sic nos uere circumcisionis
accipientes scientiam comedimꝰ fructum
eius Et si negligentia subrepserit conta¬
minamus terram dei. et hereditatemilliꝰ
abominabilem facimus Sacerdotes non
dixerunt ubi ẽ dominus. & tenentes le¬
gem nescierunt me. & pastores p̃uarica¬
ti sunt in me: & ꝓpħe ꝓpħauerunt in ba
al: & idola secutisunt. Post tanta bene¬
ficia uerterunt in contẽptum pͥuilegia
dignitatis. ut sacerdotes dominũ ñ que¬
rerent. ut doctores legis ignorarent eum
qui alios docere debebant. & pastores ꝑ
negligentiam pͣuaricatores fierent. & ꝓ¬
pħe qui in populis disputant. ñ deo lo¬
quant᷑ sed idolo. & sua figmenta ueneren¬
tur:. His autem uerbis utendum ẽ aduer¬
sus nr̃i ordinis magistros qui deuorant

Expanded text:
ice appellatur \'Chermel\' et in lingua nostra ice appellatur \'Chermel\' et in lingua nostra sonat \'cognitionem cognitionem\'. quomodo autem ille populus terram sanctam et omnium rerum fertilem idololatria polluit atque uiolauit, sic nos uerae circumcisionis accipientes scientiam comedimus fructum eius et, si neglegentia subrepserit, contaminamus terram dei et hereditatem illius abominabilem facimus. Sacerdotes non dixerunt: ubi est dominus et tenentes legem nescierunt me, et pastores praeuaricati sunt inhal et idola secuti sunt Post tanta beneficia uerterunt in contemtum priuilegia dignitatis, ut sacerdotes dominum non quaererent, ut doctores legis ignorarent eum, qui alios docere debebant, et pastores per neglegentiam praeuaricatores fierent et prophetae, qui in populis disputant, non deo loquantur, sed idolo. et sua figmenta uenerentur. his autem uerbis utendum est aduersum nostri ordinis magistros, qui deuorant
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝑterram sitis. ubi semꝑ maiora cupi¬
mus. nec contempti p̃sentibꝰ sumus Et
imaginem siue umbram mortis Semꝑ
enim in ꝑiculo consistimus: & ubiq diabo¬
tum. in mensuram etatis plenituoinis xp̃i.
Neq umquam in ea habitat qui homo d̾i
ẽ. siue filius hominis. sed semꝑ ad maiora
festinat Ex quo ꝑspicuum ẽ non eẽ in uia
ꝑfectionem. s infine uiȩ et in mansione q̃
scis in celestib preparatur Deniq dicitur
Quistatisin domo domini. in atriis domꝰ
dei nr̃i: Frustra igitur noua ex uetere he¬
reses suspicatur. hic ꝑfectam ẽẽ uictoriam.
ubi pugna ẽ atq certamen. et incertus exi¬
Ytus futurorum. Et induxi uos in terram car¬
Smeli ut comederetis fructumeius et bona il¬
lius: Ingressiq ꝯtaminastis terram meã
& hereditatem meam posuistis in abhomi¬
nationem Plabore durissimi itineris.
dedi uob̃ omnium rerum habundantiã
Hoc quippe significat carmelus qui ebra¬

Expanded text:
ris; per terram sitis, ubi semper maiora cupiris; per terram sitis, ubi semper maiora cupimus nec praesentibus contenti sumus, et imaginem siue umbram mortis — semper enim in periculo consistimus et ubique diabotum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi —; neque umquam in ea habitat, qui homo dei est siue filius hominis, sed semper ad maiora festinat. ex quo perspicuum est non esse in uia perfectionem, sed in fine uiae et in mansione, quae sanctis in caelestibus praeparatur et quibus dicitur: qui statis in domo domini, in atriis domus dei nostri. frustra igitur noua ex ueteri heresis suspicatur hic perfectam esse uictoriam, ubi pugna est atque certamen et incertus exitus futurorum. Et induxi nos in terram Carmeli, ut comederetis fructum eius et bona illius. et ingressi contaminastis terram meam et hereditatem meam posuistis in abominationem. <Pro labore durissimi itineris dedi uobis omnium rerum abundantiam; hoc quippe significat \'Carmelus\', qui Hebra
Abbreviated transcription (Latin):
catoris deum. & non breui s longo tem¬
pore: & ꝓ deo secuti sunt uanitatẽ. idola
uidelicet que nichil ꝓsunt cultoribꝰ su¬
is. & ipsissimiles facti sunt secundũ il¬
ludd quod scriptum ẽ. similes ilł fiant.
qui faciunt ea. & omnes qui confiduñ
in eis Et non dixerunt ubiẽ dominus
qui ascendere nos fecit de terra egypti.
qui transduxit nos per desertum. ꝑ terram
inhabitabilem & inuiam. ꝑ terram sitis &i
maginem mortis. ꝑ terram in qua non am¬
bulauit uir. neq habitauit homo Pro ho
mine septuaginta filium hominis inter¬
p̃tatisunt: & pro imagine mortis de the¬
odotione additum ẽ umbra mortis Qđ
cum iuixca hystoriam manifestum sit: il¬
lud considerandum secundum anagogem
quod quamdiu in isto seculo sumus et de
egypto educimur. paulatim ascendimꝰ &
primũ deseita tͣnsimꝰ. et terram inhabita¬
bilem quam sc̃s in habitare non debet. &¬
inuiam. ut difficultatem monstret itine¬

Expanded text:
catoris Deum; et non breviter, sed longo temcatoris Deum; et non breviter, sed longo tempore: et pro Deo secuti sunt vanitatem, idola videlicet, quae nihil prosunt cultoribus suis: et ipsis similes facti sunt secundum illud quod scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea; et omnes qui confidunt in eis . Et non dixerunt, Ubi est Domqui ascendere nos fecit de terra Aegypti qui transduxit nos per desertum per terram inhabitabilem et inviam per terram sitis et imaginem mortis per terram in qua non ambulavit vir neque habimine\' LXX filium hominis\' interpretati sunt et pro \'imagine mortis\' de Theodotione additum est \'umbra mortis\'. quod cum iuxta historiam manifestum sit, illud considerandum secundum ἀναγωγήν, quod, quamdiu in isto saeculo sumus et de Aegypto educimur, paulatim ascendimus et primum deserta transimus et terram inhabitabilem, quam sanctus inhabitare non debet, et inuiam, ut difficultatem monstret itine
Abbreviated transcription (Latin):
super illos: Oportet enim uenire scanda¬
la: uerum ue ei ꝑ quẽ uenient scandala
Audite uerbum domini domus i acob: &
omnes cognationes domus israhel: Hec
dicit dominus. Quid inuenerunt in me¬
patres uestri iniquitatis. quia elongauer̾t
a me & ambulauerunt pꝰ uanitatem et ua¬
nifacti sunt : Hunc sensum et alius pro¬
pheta testatur Populus meus quid feci
tͥ. et quid molestus fuitͥ. responde mͥ. qͥa
eduxi te de terra egypti: et de domoserui¬
entium liberauite Utrumq autem no¬
men iacob & israhel ponitur. non scdm̃
duas & decem tribus. sea uyxtaomnem
populum: cum & ipse iacob postea appel¬
latus sit urł Offensum ergo dicit a pa¬
tribus. non quo peccata patrum filiis im¬
putentur. s quo & filu habentes patrũ
similitudinem. & suo & parentum scele¬
re puniantur Sepe leginus qd̾ ꝓpt̾
sc̃õs patres filiorum misereatur deus:
Derelinquerunt autem patres populipec¬

Expanded text:
super eos; oportet enim uenire scandasuper eos; oportet enim uenire scandala. uerum uae ei. per quem ueniunt scandala! Audite uerbum domini, domus Iacob et omnes cognationes domus Israhel. haec dicit dominus: quid inuenerunt patres uestri in me iniquitatis, quia elongauerunt a me et ambulauerunt post uanitatem et uanipheta testatur: Populus meus quid feci tibi, et quid molestus fui tibi? Responde mihi: quia eduxi te de terra Aegypti, et de domo servientium liberavi te . Utrumque autem nomen, Jacob et Israel ponitur: non secundum duas et decem tribus, sed juxta omnem populum: cum et ipse Jacob postea appellatus sit Israel . Offensam autem ducit a patribus, non quo peccata patrum filiis imputentur: sed quo et filii habentes patrum similitudinem, et suo et parentum scelere puniantur. Saepe legimus quod propter sanctos patres, filiorum misereatur Deus. Dereliquerunt autem patres populi pec
Abbreviated transcription (Latin):
posuimus in deserto in terra que ñ semina¬
tur. in septuaginta ñ habetur: Sanctus
israhel domino primitie frugum eius.
omnes qui deuorant eum delinquent.
mala uenient suꝑ eos dicit dominus:
Quando israhel dicit primitias frugum
domini. oftendit populum de gentibus
congregatum esse post pͥmitias. iuxta
illud quod in alio loco scͥptum est: Ahemor
esto congregationis tuȩ quam possedifti
ab mitio: Primitie autem debentur sa¬
cerdotibus & ñ hostibus: Quodq sequit᷑
om̃s qui deuorant eum delinquent. mala
uemient suꝑcos dicit dns: hunc ht sen¬
sum: Quomodo qui primitias deuorant
nequaquã de genere sacerdotali sceleris
rei sunt: sic qui contaminant isrł malis
subitientur. iuxta illud quod in uicesi¬
quant suꝑ me nocentes ut edant carnes
meas. qui tribulant me inimici mei ipsi
infirmati sunt et cetiderunt: Neq enĩ
ex eo quod dei execuntur sententiam im¬
munes crunt a supplicio: malaq ueniens

Expanded text:
posuimus, « in deserto, in terra quae non seminaposuimus, « in deserto, in terra quae non seminatur, » in Septuaginta non habetur. « Sanctus Israel Domino, primitiomnes, qui deuorant eum, delinquent; mala uenient super eos, dicit dominus. Quando Israhel dicit primitias frugum domini, ostendit populum de gentibus congregatum esse post primitias iuxta illud, quod in alio loco scriptum est: memor esto congregationis tuae, quam possedisti ab initio. primitiae autem debentur sacerdotibus et non hostibus. quod sequitur: omnes, qui deuorant eum, delinquent; mala uenient super eos, dicit dominus, hunc habet sensum: , nequaquam de genere sacerdotali, sceleris rei sunt: sic qui contaminant Israel, malis subjicientur: juxta illud quod in vicesiquant super me nocentes, ut edant carnes meas, qui tribulant me, et inimici mei ipsi infirmati sunt et ceciderunt. neque enim ex eo, quod dei exsequuntur sententiam, inmunes erunt a supplicio, malaque uenient
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium inutile erit: & ꝑibit corregis.
cuius debet ẽẽ cor in manu dei. & corpͥnci¬
pum qui putabantur ẽẽ sapientes. Stul¬
tamenim fecit deus sapientiam mundi
quia ꝑ illam non cognouerunt deum Ip¬
si quoq sacerdotes qui legem anĩ docere de¬
berent. & subiectos sibi poplõs a leonis fu¬
rore defendere: quodam stupore infatuati
tulit uerbum hebraicũ. ieth. maum. am̃¬
teserunt Quiscium ñ insaniat. ñ ꝑdat
cor. quando pͥncipes et reges & sacerdotes
& ꝓpħas quondam suos sub leone conspex¬
erit: Et dixi: hcu. heu. heu. dñe acus. ꝓ
quo.lxx. tñstulerunt o dñe deus Frgo¬
ne decepisti popłm tuum & hierlm̃ diceis
pax erit uob̃: Et ecce ꝑuenit gladius usq
ad animã Quia supͣdixerat. in tempore

Expanded text:
auxilium inutile erit. peribit cor regis. auxilium inutile erit. peribit cor regis. cuius debet esse cor in manu dei, et cor principum, qui putabantur esse sapientes; stultam enim fecit deus sapientiam mundi, quia per illam non cognouerunt deum. ipsi quoque sacerdotes. qui legem domini docere deberent et subiectos sibi populos a leonis furore defendere. quodam stupore infatuati tulit uerbum Hebraicum \'iethmau\'. amentes erunt. quia enim non insaniat, non perdat cor, quando principes et reges et sacerdotes et prophetas quondam suos sub leone conspexerit? Et dixi: heu, heu, heu, domine deus — pro quo LXX transtulerunt: o domine deus —, ergone decepisti populum istum et Hierusalem dicens: par erit uobis? et ecce peruenit gladius usque ad animam. Quia supra dixerat: in
Abbreviated transcription (Latin):
egressi de eccła pugnent contͣ eccłam De
quib loquit᷑ & ioħs euanglista. Ex nob̾
exierunt s ñ fuerunt ex nob̃: sicnĩ fuit¬
sent ex nob̃: mansissent utiq nobiscum:
Ciuitates uastant᷑ t̾rȩ uideȩ. & hereti¬
corum florent conciliabula. Siquis
ergo fautor ẽ auctorum ꝑuersoꝵ. dog¬
matum. de hoc dici potest. ascendit᷑
leo de cubili suo. & p̃do gentiũ se eleua
uit: Suꝑ hoc accingite uoscilitũs. plan¬
gite & ululate. quia ñẽ auersa ira furo¬
tulerunt a uobis: Aliter leonẽ & seuissi¬
mã bestiam uitare ñ possumꝰ. nͥ agamꝰ
penitentiã & ad dnm̃ conuertam. ñ solũ
m̃te. s & oꝑe. Quãdui enim ille uastat
płatur. dei ira ꝑspicua ẽ Et̃ erit in die il¬
la dicit dñs ꝑibit cor regis & cor pͥncipũ
e obstupescent sacendotes. & ꝓpħe con¬
sternabunt᷑. Uastante p̃done eccłam¬
domini & ira contra nos anĩ ꝑmante. oẽ

Expanded text:
egressi de ecclesia pugnent contra ecclesiam, de egressi de ecclesia pugnent contra ecclesiam, de quibus loquitur et Iohannes euangelista: ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis: si enim fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. ciuitates uastantur terrae Iudaeae et hereticorum florent conciliabula: si quis ergo fautor est auctorum peruersorum dogmatum, de hoc dici potest: ascendit leo de cubili suo et praedo gentium se leuaua. Super hoc accingite nos ciliciis, plangite et ululate, quia non est auersa ira furotulerunt, a nobis. Aliter leonem et saeuissimam bestiam uitare non possumus. nisi agamus paenitentiam et ad dominum conuertamur non solum mente, sed et opere. quamdiu enim ille uastat pulatur, dei ira perspicua est. Et erit in die illa, dicit dominus: peribit cor regis et cor principum et obstupescent sacerdotes et prophetae consternabuntur. Uastante praedone eccdomini et ira contra nos domini permanente omne
Abbreviated transcription (Latin):
tate ecclȩ Confortamini qui timetis: No¬
lite stare: s ad. xp̃ĩ auxiliũ currite Malũ
inquit ego ad duco ab aquilone & contri¬
tionem magnã uerum nabugodonosor
qui idcirco in mundo isto a me ẽẽ ꝑmit¬
titur. ut ur̃a fortitudo & uictoria cõꝑbet᷑.
Ascendit leo de cubili suo. & p̃dogentiũ
se leuauit: Egressusẽ de loco suo ut ponat
terram tuam in solitudinẽ Ciuitates tue
uastabunt᷑: remanentes absq habitatore:
Iste ẽ ut diximus uerus nabugodonosor
de quo petrus loquit᷑: aduersarius nr̃ dia¬
bolus quasileo rugiens cirtuit: Ascendit
autẽ de abissis in quib religandus est
et ne mittatur exorat. Et p̃do siue uas¬
tator gentium se eleuauit: de quo dic¬
qui głatur in conspectuanĩ. circuiu t̾rã¬
diaboli non tangat᷑. nͥ ille solus qui potͣ
dicere. ecce uenit pͥnceps mundi huius
& inuenit in me nichil: Iste crebro po¬
nit omnẽ t̾ram eccłiȩ in solitudinẽ: ut

Expanded text:
tate ecclesiae; confortamini, qui timetis, notate ecclesiae; confortamini, qui timetis, nolites stare, sed ad Christi auxilium currite; malum enim, inquit, cego adduco ab aquilone et contritionem magnam, uerum Nabuchodonosor, qui idcirco in mundo isto a me esse permittitur, ut uestra fortitudo et uictoria conprobetur\'. Ascendit leo de cubili suo et praedo ge ntium se leuauit; egressus est loco suo, ut ponat terram tuam insolitudinem; ciuitates tuae uastabuntur remanentes absque habitatore. Iste est. ut diximus, uerus Nabuchodonosor, de quo et Petrus loquitur: aduersarius noster diabolus quasi leo rugiens circumit. ascendit autem vel de abyssis, in quos reIIganduS est et, ne mittatur, exorat. et praedo siue uastator gentium se leuauit. de quo dicqui gloriatur in conspectu domini: circumiuuenena non tangant nisi ille solus, qui potest dicere: ecce uenit princeps mundi istius et inuenit in me nihil? iste crebro ponit omnem terram ecclesiae in solitudinem. ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignis indignatio mea. & succendetur
& ñ erit qui extinguat. Ideo autẽ monet
& ante p̃dicit ne facere compellat᷑. quod
inniniuitis ꝓbamus. quib p̃dicta sen¬
tentia ẽ. ut imminentẽ furorẽ peniten¬
cia declinarent: Omnia autẽ hȩc mala
euenient ꝓpter maliciam cogitationũ
siue ad inuentionũ ur̃ãrum Ubi sunt
qui incogitationib dicunt ñ eẽ peccatũ
cumominia uicia uixta euangli̾cã ueri¬
tatẽ de corde procedunt: Ad nuntiate in
uida & in hierłm auditũ facite loquimi¬
ni& canite tuba. in tͣra clamate fortiter¬
& dicite Congregamini: & ing̾diamur
ciuitates munitas Hoc audiat uida hoc
hierlm̃. in quo confessio fidei ẽ: & in qua
xp̃i pax habitat: & cui ꝑ ysaiam dictũ ẽ
in montẽ excelsum ascende qͥ euanglĩras
syon eleua uocẽ tuam qui euangłitas
hierlm̃ Glamet fortiter: & ita p̃cipiat.
ingrediamur ciuitates munitas Hereti¬
corum bella consurgunt:xpĩnos muni¬

Expanded text:
ut ignis indignatio mea et succendetur ut ignis indignatio mea et succendetur et non erit, qui extinguat\'. ideo autem monet et ante praedicit, ne facere conpellatur, quod et in Nineuitis probamus, quibus praedicta sententia est, ut imminentem furorem paenitentia declinarent. omnia autem haec mala euenient propter malitiam cogitationum siue adinuentionum nostrarum. ubi sunt, qui in cogitationibus dicunt non esse peccatum, cum omnia uitia iuxta euangelicam ueritatem de corde procedant? Adnuntiate in Iuda et in Hierusalem auditum facite; loquimini, canite tuba in terra, clamate fortiter, dicite : congregamini et ingrediamur ciuitates munitas. Hoc audiat ludas, hoc Hierusalem, in qua confessio fidei est et in qua Christi pax habitat et cui per Isaiam dictum est: in montem excelsum ascende, qui euangelizas Sion, eleua uocem tuam, qui euangelizas Hierusalem; clamet fortiter et ita praecipiat: \'ingrediamur ciuitates munitas - hereticorum bella consur- gunt: Christi muni
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ur̃ãrũ Pro eo qd̾ nos aiximꝰ circum¬
cidimini a nõ & auferte p̃putiũ cordiũ
ur̃oꝵ simmacus posuit purificaminido¬
mino & auferte malitias cordiũ ur̃oꝵ
circũcisionẽ. emundationẽ. & p̃putia
uitiũ intelligens: Hoc autẽ p̃cipitur ui¬
ris uida & hierłm qui ueram sectant᷑ fi¬
dem & habitant in eccła ut ñ seminent
suꝑ spinas quas euangłicus sermo sig¬
nificat. que suffocãt sem̃tẽ dei. s pͥus
nouale faciant. & om̃s effodiant uep̃s
sentesq auferant: ut munda semina
munda rura suscipiant Hoc ẽ qd̾ in
alio loco dicitur Ne miserttis marga¬
ritas ur̃as ante porcos: & ne detis scm̃
canib. Quomodo enim potest dei au¬
dire sermonẽ & conciꝑe semina & fruc¬
tũ facere: cuius animꝰ erupnis mundi
plenus: Quodq sequit᷑. cutumcidimi¬
nulli alĩ p̃cipitur nisi uiro iula & habi¬
tatoribus hierlm̃ ut deserant occidentẽ
litteram. et sequant᷑ spm̃ uiuificantem.
Sienim hoc inquit ñ feceritis egrediet᷑

Expanded text:
uestrarum. Pro eo, quod nos diximus: circumcidimini domino et auferte praeputium cordium uestrorum, Symmachus posuit: purificamini domino et auferte malitias cordium uestrorum circumcisionem emundationem et praeputia uitium intellegens. hoc autem praecipitur uiris Iuda et Hierusalem, qui ueram sectantur fidem et habitant in ecclesia, ut non seminent super spinas, quas euangelicus sermo significat, quae suffocent sementem dei, sed prius nouale faciant et omnes suffodiant uepres sentesque auferant. ut munda semina munda arua suscipiant. hoc est, quod in alio loco dicitur: ne miseritis margaritas uestras ante porcos et ne detis sanctum canibus. quomodo enim potest dei audire sermonem et concipere semina et fructum facere, cuius animus aerumnis mundi plenus est? quodque sequitur: circumcidiminulli alii praecipitur nisi uiro Iuda et habitatori Hierusalem, ut deserant occidentem litteram et sequantur spiritum uiuificantem. si enim hoc\', inquit, \'non feceritis, egredietur