comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hiiqui pp̾p̾dictam dispositionẽ
inp̃senti exurerabunt s ut int̾ea
ommiorauis int̾cucitur ab aff¬
ectando roc nom̾ conec exeuntib
singui ac rececentib reqescepos¬
sit uetita ꝯglomiato legattimꝰq iã
resideat nummus ñ ꝓhirendis iu¬
ris deuotis ao iutorib cesutẽtib̾
eodem offo cumuł adiat̾tulens¬

Expanded text:
am dispositionem in praesenti exuberant, sed ut interea omnibus aliis interdicatur ab adfectando hoc nomen, donec exeuntibus singulis ac recedentibus decrescere possit vetita conglomeratio legitimusque iam resideat numerus: non prohibendis viris devotis adiutoribus desistentibus eodem officio, cum vel ad late
Abbreviated transcription (Latin):
dacta sit q̃ntitas pͥstina tũ alios
ꝓse quos eieg̾int subrogandos
ad uitores pete ampost̾iores er̃t
cet̾is. ullud eciam cusponentu
duxmus ut pote ñ nulx. int̾iori¬
b exemplis sub inxum nec ñ i̾ti¬
sũ ẽ. ad uitoriũ agnim ꝑ se societa

Expanded text:
dacta sit quantitas pristina, tamen alios pro se quos elegerint subrogandos adiutores petere, qui posteriores erunt ceteris. Illud etiam disponendum duximus utpote nonnullis anterioribus exemplis subnixum nec non iustisum est adiutor
Abbreviated transcription (Latin):
atiuam custodin pp̾ hanc et enĩ
cam et uiros deuotos memora¬
tio s ecum acciones abaius in¬
gerendas excipienco priui legus
a nob̾ ĩ aultis potiri dec̾nimus is

Expanded text:
nc etenim causam et viros devotos memoriacio, sed etiam actiones ab aliis ingerendas excipiendo privilegiis a nobis indultis potiri decernimus. His
Abbreviated transcription (Latin):
et libeuoꝵ statitis iam nuni̾a¬
tus ab hac luce su̾it sb̾tractus ab
eo quicũq ut pote uacante loco
desb̾stitutis instatutoꝵ ꝯsortio fũ¬
it ultimis sub rõgatus ꝓsolatõ¬

Expanded text:
et libellorum, statutis iam connumeratus ab hac luce fuerit subtractus, ab eo, quicumque utpote vacante loco de substitutis in statutorum consortio fuerit ultimus subrogatus, pro so
Abbreviated transcription (Latin):
spinduusomunus inunigit
et itaut unusqnisq roꝵ ꝑiculor
solidatus uideatur obstrictus m¬
anus ad nominiatorem priusq
utriq qui io muius aominist᷑¬
uerit sollempint᷑ fu̾int ꝯ cursin
ulla ratione porrigipossunt. Si
uo separatis portiombꝵ adm̃mu
nominatisunt prius ꝓportione
ꝯuemantur qui ad ministrau̾i̾t
item fideussores eoꝵ si nec abins
quidem indempnitas fu̾it fuata

Expanded text:
indiviso munus iniungitur, et ita, ut unusquisque eorum periculo soliditatis videatur obstrictus, manus ad nominatorem, priusquam utrique qui id munus administraverunt sollemniter fuerint excussi, nulla ratione possunt porrigi. Si vero separatis portionibus ad munus nominati sunt, prius pro portione conveniantur qui administraverint, item fideiussores eorum: si nec ab his quidem indemnitas fuerit serva
Abbreviated transcription (Latin):
separatis portionib mandeturm
s insolidum rei .ẜ. obligantur c̃
eius queritur prius eius bonaꝗ
aoministrauit ac moxsisatis
extitrstis dampnũ siꝙ post mor¬
tem eius doio ui culpa collegaru

Expanded text:
separatis portionibus mandetur, sed in solidum rei publicae obligantur. Cum eius quaeritur, prius eius bona qui administravit ac mox, si satextitistis, damnum si quod post mortem eius dolo vel culpa collegaru
Abbreviated transcription (Latin):
o xp̃pͥcictum metum n int̾p̾taĩ
et iege mr̃a fĩ mani festa qui a nicħ
lesa sit aut ip̃a aut filiꝰos circaeĩ¬
aut.actenus nĩtat et maxime fi¬
uis existentibrminam hre neces¬
sitatem nu̾ceoꝵ sub̾am ĩ mo̾asti¬
um s filio. auit fiue tñsmitte. iuit
totami aut eciam ꝑtem sue sube̾ a

Expanded text:
 praedictum metum haec interpretari, et lege nostra fieri manifesta, quia nihil laesa sit, aut ipsa aut filius ejuaut hactenus habitat, et maxime filiis existentibus, nullam habere necessitatem nunc eorum substantiam in monasterium, sed filio aut filiae transmittere, aut totam aut etiam partem suae substa
Abbreviated transcription (Latin):
fcãestiocuit. et is qui postea cõ¬
utentur uiris et iniierio posita
sit .sͥ qui potestatem inillis cust¬
odiatnicħyor que iñ eam fũ̾nt
ꝑscrutandocumlm̾a sit priorib
uiris ac mulierib qui nabitaue¬
runt aut ecum hactenus hĩtant
monist̾iret maxime filus existẽ¬
tib suas res quo uolunt dispone

Expanded text:
habeat et his qui postea convertentur viris ac mulieribus posita sit, sibique potestatem in illis custodiat, nihil horum quae ante eam fuerunt perscrutando, cum licentia sit prioribus viris ac mulieribus qui habitaverunt aut etiam hactenus habitant monasteria, et maxime filiis existent
Abbreviated transcription (Latin):
seruntet i nris digestis iacuis
sigͥtatur. ¶ Cumaũt emptio ⁊
ium rei uendite statimadem s¬
ptorem ꝑtinet.tamet si adnuc
eares emptori traditin̾sit. itar
flumnins totus ulauqua ex
ꝑte abiatus sit. siue etum ĩuẽ¬
datione aque aut arboribusi
turbinẽteiectis iongeminorũ
aut ten̾ioreẽ ceꝑit emptoris dã¬
pmum est. cui necc̃e est licet rẽ̾
quio enim sñ dolo aut culpa i¬
uenditoris accioit: in eo uen¬
clitor est securus. ¶ Sec ⁊ si pꝰ
Septionem funcõ aliquio ꝑ
auuuionemaccesseritadem¬
ptoris ꝯmooum ꝑtinet.nam
ꝑiculum.¶ꝙ si fũgit homoqui
aocraditionem uenditor et t̃¬
ceꝑit¶ Sane eninsisuscẽpit᷑ ad
eius ꝑĩculum is cãsus ꝑtinet.
si ñ susceperit. securuserit. ¶tẽ
et moet̾is animalib cet̾isq
ditionem rei et ꝯoictĩonem ex

Expanded text:
serunt et in nostris digestis latius significatur. Cum autem emptio et lum rei venditae statim ad emptorem pertinet, tametsi adhuc ea res emptori tradita non sit. itaque fluminis totus vel aliqua ex parte ablatus sit, sive etiam inundatione aquae aut arboribus turbine deiectis longe minor aut deterior esse coeperit, emptoris damnum est, cui necesse est, licet rem dquid enim sine dolo et culpa venditoris accidit, in eo venditor securus est. sed et si post emptionem fundo aliquid per alluvionem accessit, ad emptoris commodum pertinet: namuod si fugerit homo qui ad traditionem venditor susceperit. sane enim, si susceperit, ad ipsius periculum is casus pertinet: si non susceperit, securus erit. idem et in ceteris animalibus ceterisque dicationem rei et condictionem ex
Abbreviated transcription (Latin):
quesme scriptura ꝯsistunt op¬
tinere oportet. nam nicħ a nob
emptionis fũint ꝯsc̾pta uri
manuꝓpria cõtrahenciums uł¬
ores acceꝑint et fumit ꝑtib ab¬
soiũta.tonec etenim aliquid¬
d ex ins de est. et penitencie iccus
est. et potest emptor ur uenditor
sine pen̾a recet̾e ab emptõne r¬
ne reced̾e ꝯcedimus nisiiam
arrarum nomine auquid
fu̾it datum. N etemm so secuto

Expanded text:
quae sine scriptura consistunt obtinere oportet: nam nihil a nobemptionis fuerint conscripta vel manu propria contrahentium, ones acceperint et fuerint partibus absoluta. donec enim aliquid ex his deest, et poenitentiae locus est et potest emptor vel venditor sine poena recedere ab emptne recedere eis concedimus nisi iam arrarum nomine aliquid fuerit datum: hoc etenim subsecuto,
Abbreviated transcription (Latin):
et res tradãtin:ut uentitio ad
effectum ꝑducatim: emptore
quidem exemp̃to agente uẽdi¬
tore autem exuendito agẽte.
smautiue qui nominat᷑ e

Expanded text:
et res tradatur, ut venditio ad effectum perducatur, emptore quidem ex empto actione, venditore autem ex vendito agente. sin autem ille qui nominatus e
Abbreviated transcription (Latin):
ouo edificare priusãm ioquat᷑
adeo.amabilem ep̃m et defimat
m̾suram qm deputat et. iolinir¬
inaria et ad sacrarũ nust̾iumad
incorrũpẽte comꝰ custodiã ⁊ obsuĩ¬
faciat prius donõne̾ eoꝵ q̃ futura
st̃ deputan ⁊ itadoniꝰ elificetur

Expanded text:
ovo aedificare, priusquam loquatur ad deo amabilem episcopum et definiat mensuram quam deputat et ad luminaria et ad sacrum ministerium et ad incorrumpendam domus custodiam et observfaciat prius donationem eorum quae futura sunt deputari, et ita domus aedificetur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sensia duoꝵ deo amabiliũ ep̃or
simam sũmẽtem. exhiꝰ synodo
testimoniũ hanc ita uram iege̾
et ad sedem tuebĩtulinis et cͥtos
scĩssimos prĩarcyas missã obsuõe¬
metropolicis faciẽtis manĩtĩm

Expanded text:
praesentia duorum deo amabilium episcoporum simam, sumentem ex huiusmodi synodo testimonium. Hanc itaque nostram legem et ad sedem tuae beatitudinis et ceteros sanctissimos patriarchas missam ipsm
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s u̾o mĩult̾ morentur et cogãt
ꝑpuĩcias ẜconomos expẽsas s̃
lege i̾sua manẽte nirtute sidefu̾
tempus nullã ei mitti expẽs am
deꝓuĩcia s iliam aud̾ cirea actus
pios et sc̃ssimãecc̾am ex pñdi ip̃
u̾o hic errantẽũ expesis scĩssimã

Expanded text:
tum hic morentur et cogant per provincias oeconomos expensas siblege in sua manente virtute, si defu suae amplius tempus, nullam ei mitti expensam de provincia, sed illam quidem circa actus pios et sanctissimam ecclesiam expendi, ipsum vero hic errantem non expensis sanctissimam
Abbreviated transcription (Latin):
n or̾oms comũ incipe elifieare
ublicum ibi ꝓcessum faciens et
eĩ ñmłãtes fabricare qĩ oronis do¬
mos siłĩs mecẽturiangorib ñ
ortiodoxirum ecc̃arum edificit¬
ores fc̃ĩ s spelu̾carum uuctar̾¬

Expanded text:
nis domum incipere aedificare, ublicum ibi processum faciens et enim simulantes fabricare quasi orationis domos suis medentur langoribus, non orthodoxarum ecclesiarum aedificatores facti, sed speluncarum illicitar
Abbreviated transcription (Latin):
xũ ep̃i ns agendaẽ sic̃ eĩ pot̾it et sa¬
credomus fabruatoruocar ⁊ nicħ̾
desuo sr̃ expend̾e deputatis iamc̾
ci ħ exuensis obiatis ab eis ꝗecia
prĩ has exrenceruant. ¶Iuud qͦ¬

Expanded text:
xorum episcopi res agenda est. Sic enim poterit et sacrae domus fabricator vocari et nihil de suo superexpendere, deputatis iam circa haec expensis oblatis ab eis qui etiam prius has expendebant. Caput
Abbreviated transcription (Latin):
opum et scrimi. aun ¶Heciam ĩ
hus eciam qui post nouellam
dispositionem aiue memorie
zenomsque denus dem ꝑsonns
loruitur deposuerunt miliciã¬
agitari dec̾imꝰ pena ñ defutura
cc̃eum qui alit̾ fecit.
nonas et alimenta ex pecorib.
sub ministrat u surpͤandilicẽ¬

Expanded text:
um et scrinii auri. Hoc eodem in his etiam, qui post novellam dispositionem divae memoriae Zenonis, quae de isdem personis loquitur, deposuerunt militiado agitari decernimus: poena non defutura contra eum, qui aliter fecerit. nonas et alimenta pecoribus subministrat, usurpandi
Abbreviated transcription (Latin):
hiis eĩ tm̃ ambiuandi facultatẽ
iĩclices ex suo arbitrio p̃bituri st̃
quos intransmissionẽ puolic¬
arum sunctionũ ꝑ secutores u¬
d̾int ꝯsti̾tũtos scituris sidefimiti¬
ta cẽ mulctandos.

Expanded text:
His enim tantum ambulandi facultatem iudices ex suo arbitrio praebituri sunt, quos in transmissione publicarum functionum prosecutores viderint constitutos: scituri, si definitita esse multandos.
Abbreviated transcription (Latin):
pum senãtui cum ꝓficiscendi ao
nos necc̃itas fu̾it seremtas nra
iargita est. itatam̃ ut cũ euobis
euocatur. aut aclemi̾cie nr̃e ueniꝰ¬
itione disceoat. si quis gͦ posthas
cc̃uetĩtũ s ibi cursum publicu
iuicita tem̾itate p̾sumpsit in¬
tum in senr̃e mansuetudinis
excitabit.

Expanded text:
m senatui, cum proficiscendi ad nos necessitas fuerit, serenitas nostra largita est, ita tamen, ut cum a nobis evocatur aut a clementiae nostrae veneratione discedat. Si quis ergo posthac contra vetitum sibi cursum publicum illicita temeritate praesumpserit, motum in se nostrae mansuetudinis excitabit.
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃. Quicid̾es ab oninib pos¬
tulentur ettam uiclices qm cꝰ¬
todes publici cursusminime
transire paciantur añ qm seriẽ
euictionis aspex̾int ꝙ siqͥuis p¬
utau̾it resistendum et sũ eucti
uti conatussit uibi reꝑtus fu̾it
dignitate edidus sit te eius no¬
minead prutenciam tuam et
ad irustrem uiroꝵ comitem ⁊

Expanded text:
 pp. Evectiones ab omnibus postulentur, et tam iudices quam custodes publici cursus minime transire patiantur, antequam seriem evectionis adspexerint. Quod si quis putaverit resistendum et sine evectuti conatus sit, ubi repertus fuerit, dignitate praeditus sit, de eius nomine ad prudentiam tuam et ad illustrem virum comitem et
Abbreviated transcription (Latin):
meruerant scolesocietatis sacͣ
largitionum prmicerius et
tres pͥmit̾ii scrimoꝵ tribum p¬
toriam militari dignitate fru¬
antur nuia eis excuilib iudi¬
cis p̾ceptione ĩuingenda pub¬
aica uł priuata nẽct̾itate.
palatinos rei nr̃e nominis pri¬
uatos eis dem priuilegus tecora¬
largitionib definitur. cũ etia
par sumiłq milicia sit iistum
⁊ꝯpetens iudetur hindem utrũ¬
q officium q pͥuilegus głiãĩ
pͥmit̾ios itaq officiitresq pri¬
mates scͥnioꝵ rerũ priuatarum
finito tempore milicie int̾ trib¬
unos militares p̾torianos salu¬
is husd̃ p̾stitis pͥuilegiis sacris

Expanded text:
meruerant scholae societatis sacrarum largitionum, primicerius et tres primicerii scriniorum tribuni praetoriani militaris dignitate fruantur, nulla eis ex cuiuslibet iudicis praeceptione iniungenda publica vel privata necessitate. palatinos rei nostri numinis privatae isdem privilegiis decoralargitionibus deferuntur. cum enim par similisque militia sint, iustum et competens videtur isdem utrumque officium privilegiis gloriari. Primicerios itaque officii tresque primates scriniorum rerum privatarum finito tempore militiae inter tribunos militares praetorianos, salvis isdem praestitis privilegiis sacris
Abbreviated transcription (Latin):
suos ram natos ui postbumoc
nominatim ñ exhr̃cauit. set
suentio p̃t̾ierit ñ ignorans an
datione nommatim fcauale¬
ꝯstitutionib principum cau¬

Expanded text:
suos iam natos vel postumos nominatim non exheredaverit, sed silentio praeterierit, non ignorans an datione nominatim fanstitutionibus principum cau
Abbreviated transcription (Latin):
qui cumq michi filuis genitus
succedẽto qĩ agnascẽnco fiunt
parentib sui hr̃ces ut ecce siqui
fiium et exeo urnepotem uł¬
neptem ipotestate hat qr filuĩ¬

Expanded text:
quicumque mihi filius genitus succedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut ecce si quis filium et ex eo nepotem neptemve in potestate habeat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
obsuatum ¶ s et si ñ fu̾ant hr̃tess¬
cripti sctipte ue urexhrdati exy̾rda¬
teue testamẽtum quitem ñ in¬
fmabatim. s iꝰ acc̾scendi eis ad cer¬
tam portom pr̾abitur. sr̃ nec no¬
minatim eas p̾s expr̃dare pare¬
tib enecd̾e est set uceuat et int̾
cẽt̾a̾s hoc face Nommnatim aũ
exhrdari quis uior̾ sui ita exyrte

Expanded text:
ant heredes scripti scriptaeve vel exheredati exheredataeve, testamentum quidem non infirmabatur, ius autem adcrescendi eis ad certam portionem praestabatur. sed nec nominatim eas personas exheredare parentibus necesse erat, sed licebat et inter ceteros hoc facere. Nominatim autem exheredari qui
Abbreviated transcription (Latin):
tent uł exnr̃tari. set m̾eo parũ
tumo et in quolibet excet̾is u¬
uis suie femimni sexus siue m¬
asculnm pͥt̾ito ualet quid testm.
Set postea agnatione postumii
siue postume rum̃pitur et cara¬
tione totum in firmãtin. ⁊̃ teoq
si mułr ex qua postumus uł pos¬
tuma seperaratur ab ortũm fe¬
cerit. nicħ impeomñto est scrip¬
tis nroio at nr̃ditatem ao eumm¬
tamss et femim Quitem sexus

Expanded text:
bent uel exheredari. Et in eo par tumo et in quolibet ex ceteris liberis siue feminini sexus siue masculini praeterito ualet quidem testamentum, sed postea adgnatione postumi siue postumae rumpitur, et ea ratione totum infirmatur. ideoque si mulier, ex qua postumus aut postuma sperabatur, abortum fecerit, nihil impedimento est scriptis heredibus ad hereditatem adeundam. Sed feminini quidem sexus
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm ea quete naturauor exposu
numantur. quaratione accidit
hr̃tes instituere neq exi̾dare
neccesit. ¶ Cumuo emantirati
fu̾mt ab ad opͣtõ pre tunc inci¬
piant me̾i cãee̾ in qua futuri
eent si ab ip̃o naturau pr̃e ema¬
tustãs introducerat. ¶ara uo̾
⁊stit᷑ũtio nicħint̾ mascuos⁊

Expanded text:
um ea quae de naturalibus exposuinumheredes instituere neque exheredare necesse sit. cum vero emancipati fuerint ab adoptivo patre, tunc incipiunt in ea causa esse in qua futuri essent si ab ipso naturali patre emantustas introducebat. nostra vero constitutio inter masculos et
Abbreviated transcription (Latin):
ancipati sut aut hr̃tes instit¬
uanturaut nominatim erhr¬
tentur eteuntẽ hant᷑ effectu
tireca testamtaꝑentum suoꝵ in¬
firmanta ethrditatem aufen
natisunt. ¶ Cirta id optiuos ã¬
onem. que ꝯstitũtione ura q̃r
Set si mexpeditione occupatꝰ
mues testam̃tum faciat. ⁊ utix¬

Expanded text:
ancipati sunt, aut heredes instituantur aut nominatim exheredentur, et eundem habeant effectum circa testamenta parentum suorum infirmanda et hereditatem auferenati sunt. circa adoptivos auonem, quae constitutione nostra, quam Sed si in expeditione occupatus miles testamentum faciat et l
Abbreviated transcription (Latin):
exir̃tutions maius ad simiu¬
tucimem posthumoꝵ demons¬
het̾es. s p̾cor omnes tam fem̃¬
nim sexus qͣm mascuimi su
des ñ instituantur exhr̃dãri iu¬
tet. yiił sexus nominatim

Expanded text:
exheredationis modus ad similitudinem postumorum demonsheredes. sed praetor omnes tam feminini sexus quam masculini, si heredes non instituantur, exheredari iubet, virilis sexus nominatim,
Abbreviated transcription (Latin):
mutus et surdus ñ femꝑ testa¬
m̾tum facepossunt. ut̃iq aũ
de eosindo icquinur qui oĩo
ñ exauoit. ñ qui tarde exaudit
namet mutus is intelligitur
qui eloqui incħ̾ potest. ñ quit¬
arde loquitur. sepe autem lit
t̾aci et eruditi homines uan¬
is cãib et audiendi et loquen
am eius possunt testati. auaq
face que eis ꝑmissa sunt. Set
si quis post testam̃tum ft̾mi¬
tum eius ꝑmanet testamtũ
qui ap̃ hostes fuit testam̾tu.
ꝙ ibi fec̾it ñ ualet qͣmius inde
pe fuĩt fecit seu redierit ualet

Expanded text:
mutus et surdus non semper testamentum facere possunt. Utique autem de eo surdo loquitur, qui omnino non audit, non qui tarde exaudit. Nam et mutus is intelliqui eloqui nihil potest, non qui tarde loquitur. saepe autem etiam litterati et eruditi homines variis casibus et audiendi et loquendam eius possint testari, aliaque facere quae eis permissa sunt. sed si quis post testamentum fus eius remanet testamentuqui apud hostes est, testamentum quod ibi fecit non valet, quamvis ree fuerat fecit, sive redierit, valet
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾ hos gͥ quicastrense petului
filius famił testam̃tum fec̾itiᷤ
mutile est licet sue potestatisᷤ
fc̃s decͣessit. ¶ p̾t̾ea testamtumꝰ
postea ft̃s pubes aut fuosus p̾¬
ea ꝯpos mentis effes fu̾it et cete¬
dentim: certe eo ꝙ añ furorem fe¬
cĩt testam̃to uaiente. Nam ne¬
ud ullum negõcium recteges

Expanded text:
 hos igitur qui castrense peculium filiusfamilias testamentum fecerit, inutile est, licet suae potestatis factus decesserit. Praeterea testamentum postea pubes factus aut furiosus postea compos mentis factus fuerit et decedentur, certe eo quod ante furorem fecerint testamento valente: nam nealiud ullum negotium recte ges
Abbreviated transcription (Latin):
anoꝵ ꝓpositum qui auisis
dosequiis rectorib ꝯsequntur
ita miibendum ẽ ut añ.a saue¬
mius et nunc ibitem sanctim
ꝯcutiomieos subditormitoꝵ et e¬
culcis atq laceritionib subiate
uerant ꝯsularium acp̾sidumd̃¬
taxit tabularii postiancnr̃am
sanctionem uocabunturscientes
se torm̃tis sub iectos. isi iudicib
ui hus qui ꝓuecti nr̃o iuditior¬

Expanded text:
opositum, qui diversis obsequiis rectoribus obsequuntur, ita inhibendum est, ut antea sanximus et nunc itidem sancimus condicioni eos subdi tormentorum et eculeis atque lacerationibus subiaceverant consularium ac praesidum, dumtaxat tabularii posthac nostra sanctione vocabuntur, scientes sese tormentis esse subiectos, nisi iudicibus vel his, qui provecti nostro iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiturmunalibea auri et solidis
obridiatis principaub offendi de¬
uotione et animolibenti suscipi¬
mus statuentes ut deinceps seq̃n
principanb sius talib inferant
semꝑet deferant.. Imp̃. De nu¬

Expanded text:
in una libra auri et solidis obryziacis principibus offerendi devotionem animo libenti suscipimus statuentes, ut deinceps sequenprincipibus suis talia ingerant semper et deferant. ARCAD.
Abbreviated transcription (Latin):
stituteaut c̾te iurecuuu com¬
ꝓu̾atesunt ¶ pretorie sunt qͣ
pretor ex sua urbdoone cõnsti¬
tuit queetam ronorarie uo
suntaut qi ex cont᷑ractũ aurͣcͣr
maiefitio. aut q̃ĩ exmalefitio.

Expanded text:
e iure civili comprobatae sunt. praetoriae sunt, quas praetor ex sua iurisdictione constituit, quae etiam honorariae vocsunt aut quasi ex contractu aut ex maleficio aut quasi ex maleficio.
Abbreviated transcription (Latin):
tem cc. iicet inmitõ utuit̾ra
instipuiatum deductasit.gi
sup̃dictum est sñ fcoꝓmissoris
deuenit extingͥtur stipuiatio.
os daturum. ꝙ si effecturũ seut
ticius daret spopondit. obligẽ.¬
stipuletur maut seio darespp̃
seio eciam inuito eo recte p̾sit
ut lib̾atio ipo iure ꝯtiñg̾at.s

Expanded text:
et initio utiliter res in stipulatum deducta sit, si supra dictum est sine facto promissoris devenerit, extinguitur stipulatio. os daturum. quodsi effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatstipuletur ‘ mihi aut Seio dare sponSeio etiam invito eo recte possit, ut liberatio ipso iure contingat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
prus nimessionib solitis acpu¬
blicis mañeant aut si qus tam
necc̃ia scita tempserint. teto ac
tribuno eius adnr̃im scienciam
rectoꝵ acdefensoꝵ reationib ꝑti¬

Expanded text:
priis in mansionibus solitis ac publicis maneant: aut si quis tam necessaria scita contempserit, de eo ac tribuno eius ad nostram scientiam rectorum ac defensorum relationibus proti
Abbreviated transcription (Latin):
accionem n clarinimum p̾siter
ꝓuncie int̾pellet n scĩssimum
ciuitatis ep̃m ad eat et itaueniat
hus absq litt̾is deo amabilis ep̃i
ciuitatis sciat qm̃ et ip̃e sustmeb
it tales penas quales futuris eẽt
sustin̾e iudexsi int̾peuatus abeo
ñstuduis ei fuare iusticiam ha

Expanded text:
actionem neque clarissimum provinciae iudicem interpellet neque sanctissimum civitatis episcopum adeat, et ita veniat hic absque litteris deo amabilis episcopi civitatis, sciat quoniam et ipse tales sustinebit poenas quales futurus esset sustinere iudex, si interpellatus ab eo non studuisset ei servare iustitiam. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
larem ei castigationem inf̾n iult¬
mus ut stud̾ant cum timore deru¬
dicare ne ñ impetrantes iusticiã
cogantur homines ilmquerti
ꝓprias ciuitates ato punicias et
os eos qui hñt cãs ad ne tefeniorẽ
et ip̃m disc̾ne int̾ eos siu̾olitẽ ha¬
bentes uolut defensorem una

Expanded text:
larem ei castigationem inferri iubemus, ut studeant cum timore dei iuste iudicare: ne non impetrantes iustitiam cogantur homines relinquere proprias civitates atque provincias et mus eos qui habent causas adire defensorem, et ipsum discernere inter eos. Si vero litem habentes voluerint defensorem una
Abbreviated transcription (Latin):
remus eum.ad ire scĩssimũ iuiꝰ
cuutatis ep̃m et ip̃m iudicare int̾
clarissimũ ꝓuncie ⁊ iudicẽ eum
quiputatur ledi abeo et siquice
ꝯtingit iudicem legittime aut
iuste. aut iucdicarẽ ascissimo ep̃os
atum fac̾e eum omnio modr̾ei
ꝙ int̾pellauit. io u̾sus eum siu̾o

Expanded text:
bemus eum adire sanctissimum illius civitatis episcopum, et ipsum iudicare inter clarissimum provinciae iudicem et eum qui putatur laedi ab eo. Et si quidem contigerit iudicem legitime aut iuste adiudicari a sanctissimo episcopo, satisfacere eum omnibus modis ei qui interpellavit adversus eum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ibi em̃ ꝯsiscacõ fit bonoꝵ eo
ꝓunicie iuidicem aut ꝑse uenue
adeum etꝓperare eum ut omins̃
modis aucliat int̾peuiantem et¬
et lib̾et eum cum iusticia secim

Expanded text:
et vinciae iudicem aut per se venire ad eum, et praeparare eum ut omnibus modis audiat interpellantem et liberet eum cum iustitia secund
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssimum archep̃m audiretum
ciarissimo iudiceᷤ ambo aut ꝑa
que adubia sunt aut ꝑ aonotatio¬
nem scriptis factam aut cognitio¬
nalit̾ iuidicent int̾utigates et
forma cetur iusticie legib q muẽi¬

Expanded text:
copum audire cum clarissimo iudice, ut ambo aut per quae dubra sunt, aut per adnotationem scriptis factam aut cognitionaliter iudicetur inter litigantes et forma detur iustitiae legibusque conveni
Abbreviated transcription (Latin):
g̃. si uãtãtiũ magr̃o milit̾ bellic̃a
ꝯmittatur.curenĩ aut iir magͥ¬
ficus g̾man̾ magr̃ militũ uacãs
applłatur cui bellũ cc̃ hostes man¬
daunñ aut curexcellẽtissimꝰ pon¬
dius ñ exegisse cnt᷑ p̾ fecturã cuĩ

Expanded text:
 si vacanti magistro militum belli cura committatur. Cur enim aut vir magnificus germanus magister militum vacans appellatur, cui bellum contra hostes mandavimus? aut cur excellentissimus pentadius non egisse dicitur praefecturam, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Onmos priuisia dignitat᷑
ħordinesuanda cognoscant ut
primo loco hantur. hii qui ĩ ac¬
tu positi il lustres ꝑẽgnnit admĩst̾¬
ĩcomitatu uiustris clignitatis ã¬

Expanded text:
. Omnes privilegia dignitatum hoc ordine servanda cognoscant, ut primo loco habeantur ii, qui in actu positi illustres peregerint administrin comitatu illustris dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
q dispositionũ refuntur nec nõ
noꝵ ⁊mutisensium singniaru¬
neurbium et offõ amissionum
et castrensis sacripala cu emilit¬
antpͥuilia uolumus hr̃e ut ne
ip̃i necfuii nec nepotes eoꝵ abhon¬
ores urmun̾a principalia deuo¬
centur quib omnib. donamꝰ
pitularios uocant curam sub¬
eant ul obsequium temonian¬
oꝵ ułpẽta procie aut eciam tirour
pr̃atc̾em agnoscant. nambñficu:
nris ita cligni suntut eciancẽ¬
sualib urꝑsonalib uł corpora¬
lib mun̾ib libentur echant
castrense pecuium siue adiue pa¬
lacium obsiunt. sũ optata ꝗete
conatisunt. quib omĩib pͥuile

Expanded text:
 dispositionum referuntur, nec non norum comitatensium singularumve urbium et officio admissionum et castrensis sacri palatii militant, privilegia volumus habere, ut nec ipsi nec filii nec nepotes eorum ad honores vel munera municipalia devocentur. Quibus omnibus condonamus, pitularios vocant, curam subeant vel obsequium temonariorum vel pentaprotiae aut etiam tironis praestationem agnoscant. Nam beneficiis nostris ita digni sunt, ut etiam censualibus vel personalibus vel corporalibus muneribus liberentur et habeant castrense peculium, sive adhuc palatium observant sive optata quiete donati sunt. Quibus omnibus privile
Abbreviated transcription (Latin):
giñ possunt. qualia sunt ea que
ũsus f usus. obligationes quo
unt᷑ corporales sunt. et io & exau¬
qua obugatione nob̾ teretimi
plet̾imq corporale estueluti fuĩ¬
dus homopecuma./ nam et ip̃m
uis nr̃ditatis et ip̃um sus utẽdi¬
fruendi et ip̃m ius ob̾ugõnis in¬
corporaie est.¶ Eodemnm̃ost¬

Expanded text:
non possunt. qualia sunt ea quae usus fructus, obligationes quoquntur corporales sunt, et id quod ex aliqua obligatione nobis debetur plerumque corporale est, veluti fundus, homo, pecunia: nam ipsum ius hereditatis et ipsum ius utendifruendi et ipsum ius obligationis incorporale est. Eodem
Abbreviated transcription (Latin):
peuanturlicet mũiua edifica¬
ta sunt.⁊ temurbanorum p̃¬
diorum ẜuitutes sunt neeut
uicinus hon̾a uicim sustineat.
ut ĩ ꝑiecẽ eiusuoeit iutino tignuĩ
inmitteut stitidium ut fiu¬
men recipiat quis inetes suas.
ñ recĩpiat᷑. Et ne alcius touat ꝙ̃¬
quis etes suas neslimimibus
uicini officiat. ¶Inrusticoꝵ pre¬
ri recce putant. aque haustuĩ
recoris ad aquam apulsum. ĩ
pascendi. calcis coq̾nc̾e arene
diis ꝯstitui ñ possumt. nemoem̃¬

Expanded text:
ntur, etsi in villa aedificata sunt. item praediorum urbanorum servitutes sunt hae: ut vicinus onera vicini sustineat: ut in parietem eius liceat vicino tignum immittere: ut stillicidium vel flumen recipiat quis in aedes suas non recipiat: et ne altius tollat quis aedes suas, ne luminibus vicini officiatur. In rusticorri recte putant aquae haustum, pecoris ad aquam adpulsum, ius pascendi, calcis coquendae, harenae aediis constitui non poss
Abbreviated transcription (Latin):
Datrimoniar fimdipensitati¬
onem aurariam seu frumtariam
t̾ debetur paulo sepius inferatur
lor iutextutorem ꝑo̾mceftur il¬
hiteoticoiure sus ceperint eis adres¬
futdencium uti occ̾one ñ possunt
quia asserant sedestas cepissetam¬
et si ixpta ꝑ obreptionem mu̾nt s
nec auellieas abinnis posse nec sili¬
titatio ab alio fu̾it ꝓmissa s eas sus¬

Expanded text:
atrimonialis fundi pensitationem aurariam seu frumentariam lemniter debetur, paulo serius inferatur: lorum iudex tutorem vel curhyteutico iure susceperint, ea ad refundendum uti occasione non possunt, qua adserant desertas esse coepisse, tametsi rescripta per obreptionem meruerint. Sed nec avelli eas ab his posse, nec si licitatio ab alio fuerit promissa, sed eas
Abbreviated transcription (Latin):
titas tua hac ꝯcutione apublicis p̃¬
tis ab amenis ammialia milituᷤ
ꝓhibi pcipiatut umu̾si cognoscãt
deemolumtis eoꝵ tinq officsi fac¬
ultatir .xii. libras auri fisciꝯmo¬
dis exigendas siquis post hacin¬
emorata parata mutilaretempt¬
au̾it ñ minores dec̾nendapena eci
am si p̃ta priuator. antethenoruĩ
fu̾nt d̾uastata. ita tamut sil lesi¬
one ꝓunciauum ꝓuiteant cur¬
ales quop̃to aĩanimmmuuitarur
pastiri consulatur.

Expanded text:
itas tua hac condicione a publicis pratis Apamenis animalia militum prohiberi praecipiat, ut universi cognoscant de emolumentis eorum tuique officii facultatibus duodecim libras auri fisci commodis exigendas, si quisquam posthac memorate prata mutilare temptaverit, non minore decernenda poena, si etiam prata privatorum Antiochenorum fuerint devastata, ita tamen, ut sine laesione provincialium provideant curiales, quo pacto animalium militarium pastui consulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i numinisuem̾it issi redunda¬
ria fortunarum ydoneus sin̾tao
restituenor que desortis forte possõ¬
suumpublicis mplicet nexib. ai
u̾o inmorfacuitatib ꝓbabiturda¬
tis fiderussorib yconeis ao emphi¬
teosim accẽdat scientib yus quos
tauum rerum cirra souicitatĩsen

Expanded text:
ri numinis venerit, is si redundantia fortunarum idoneus fuerit ad restituenda, quae desertis forte possessuum publicis implicet nexibus. Si vero minor facultatibus probabitur, datis fideiussoribus idoneis ad emphyteusin accedat: scientibus his, quos talium rerum cura sollicitat, in
Abbreviated transcription (Latin):
ratoꝵ actionemur molestiami
aut ꝯ̃mub mquietut mẽ formi¬
dire s impositum canonem ꝓoiu¬
litate iuiris cuius p̾ciia sunt uelo
caꝑsingulos annos soiuientes ꝓ
c̾tohabeant suum eẽ possitent ur
poifea possid̾int. ita u tomib at
excudentam omnem auotib m
expublico mõuenda questiõne¬
modo nuda et exquacq titiuo ł̾
eciim sñ titulo corporał.xbanor
qui dem̃pto canone hĩ funtos
ab unitio pancipau ussione oa¬
tos sibi finsse⁊ firmant si ꝑauã¬
dragesimos annos adempti cau¬
onis bñficium iugit̾ possederunt
canone possõꝵ iura nroꝵ i eod̾
statu in quo ꝑ quadrigesimos si¬
cut dictum est iuigit᷑ annos mã¬
serunt absq uila innouationẽ

Expanded text:
o actionem vel molestiam aut quamlibet inquietudinem formidare. Sed impositum canonem pro qualitate iuris, cuius praedia sunt vel loca, per singulos annos solventes pro certo habeant suum esse quod possident vel postea possederint, ita ut omnibus ad excludendam omnem quolibet modo e publico movendam quaestionem nudae et ex quocumque titulo vel etiam sine titulo corporalis quadrqui dempto canone huiusmodi fundos ab initio principali iussione datos sibi fuisse confirmant, si per quadragesimos annos adempti canonis beneficium iugiter possederunt,canone, possessorum iura nostrorum in eo statu, in quo per quadragesimos, sicut dictum est, iugiter annos manserunt, absque ulla innovatione
Abbreviated transcription (Latin):
my. ¶Surileguli qui relictoatz
despecto ꝓprieꝯ amionis offõ uetitis
se insuł dignitatum et cincait i¬
iitus denegatis mumisse dicunt
ad ꝓprie artis et origuns ninculare¬
uoce̾ntur.ab ur. autem qui reb cor
uidentur mhiasequos insuao
cumq titulo possessi antiquis p̃¬
sessorib restituantur. ꝙ siauem¬

Expanded text:
m. Murileguli, qui relicto adque despecto propriae condicionis officio vetitis se infulis dignitatum et cingulis penitus denegatis munisse dicuntur, ad propriae artis et originis vincla revocentur. Ab illis autem, qui rebus eorum videntur inhiasse, quos in sua cumque titulo possessa, antiquis possessoribus restituantur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
d detmet et sorte atq usuris postuli
nitaq quociens minus ydoneum
dep̾henditur eius prĩmonium cuĩ
nomenciuitati alicui inuenitur
obnoxium iutexomm diigentis
ollititucdine derebit inquirere ad qͦ
et aualib ꝯitionettansierint deb¬
itoris facuitates ut singuliequaes¬
timatione nabita pratarerumqua
sis souuientib liberͣntur.abeo. aũ
qui ꝯ stat fortimarum suarumꝑ
teni maximam recessisse eciam re¬
liq̃m portionem q̃. ap̃eum resed̾it
transfr̾ adydoneum oportebit ꝙ si¬

Expanded text:
d detinet, ex sorte atque usuris postulari. Itaque quotiens minus idoneum deprehenditur eius patrimonium, cuius nomen civitati alicui invenitur obnoxium, iudex omni diligentiae sollicitudine debebit inquirere, ad quos ex qualibet condicione transierint debitoris facultates, ut singuli aequa aestimatione habita pro rata rerum qusis solventibus liberatur. Ab eo autem, a quo constat fortunarum suarum partem maximam recessisse, etiam reliquam portionem quae apud eum resederit transferri ad idoneum oportebit.
Abbreviated transcription (Latin):
debebunt itatñut. mnuas usuras
suis quib q temporib ex souiant
cumsimł et rei .p. utue sit retin̾e
ydoneos cebitores et ip̃is nrodũ
cumuium debitum minime nu
nu alienatione cir ꝯscribiciuit¬
tes placiit si quis debiter rer.x. cius
tatis quispiam ex eopanimomio ꝙ

Expanded text:
debebunt, ita tamen ut annuas usuras suis quibusque temporibus exsolvant, cum simul et rei publicae utile sit, retinere idoneos debitores et ipsi commodum, cumulum debiti minime nutribus alienatis circumscribi civitates, placuit, si qui debitor rei publicae civitatis quidpiam ex eo patrimonio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ris tam̃ moretur nauis etut ãnũ
aut t̾minos finiat aut eciamtrã¬
scendat cuius autẽ eamremeante̾
tempus mumum solum autl
uos tram m̾ses et extrib siquisu¬
tilitatem nr̃ur si ita breues sunt
tempus ut si ap̃ alt̾m extra debito¬

Expanded text:
ris moretur navis ut et annum aut terminos sumat aut etiam transcendat, citius autem ea remeante tempus in unum solum aut duos trahi menses, et ex tribus siliquis utilitatem habere, vel si ita breve sit tempus vel si apud alterum extra debito
Abbreviated transcription (Latin):
obitum ñ reodenoum luas ꝑtes
centesrine qm̃s pecumarumdãe
usutas et mutuare moxmutu¬
umet int̾renum transpon̾e mo¬
clum neq̃am maritimis ꝑicire
itanunc et deinceps moninetẽ¬
pus ten̾e eos ꝙ n iam positis re¬
pugnant legib oporteat tunc

Expanded text:
debitum non reddendum, duas partes centesimae dominis pecuniarum dare usuras, et mutare mox mutuum et in terrenum transponere modum, nequaquam maritimis periculita nunc et deinceps in omne tempus tenere, eo quod neque iam positis repugnant legibus, ut oporteat nunc
Abbreviated transcription (Latin):
b et nr̃e uite oocc̃onẽ ip̃au̾o mar¬
tina creclita uocare nr̃aꝯsueuit lex
tiecticia et metuende ut pote ciubi¬
tationib hiric eis exortis oport̾e
pp̃easĩ mamfestum que uaieat
se sr̃ mis ꝯsuetuto ut sacranr̃a in
rocꝓcederenissio que ꝯ suetuamẽ
adc̾tissiiam auceret formam
itaco nos teclarasse dubitationis
naturam cognosc̾e et rancaonos
deduce quanus manifesta nobis
fcaꝙ iudetur lege ꝯprehendetur ꝓpe¬
tua tuamq głiam nocanob agere
iussam ꝯuocasse naucleros qiubꝰ
illos a ⁊ iisuirand̃ adicientes tes¬
timonio phibuisse moĩs eẽ ua¬
nos tauium mutuoꝵ et siquitẽ
placuit treditionib insingulis
soudis pecumarum quas decert̃

Expanded text:
bere vitae occasionem ipsa vero marina credita vocare nostra consuevit lex traiecticia, et metuere eos utpote dubitationibus hinc eis exortis; oporteestum, quae valeat super his consuetudo, ut et sacra nostra in hoc procederet iussio quae consuetudinem ad certissimam duceret formam. Itaque nos delegasse tibi dubitationis naturam cognoscere et hanc ad nos deducere, quatenus manifesta nobis facta quod videretur lege comprehenderetur perpetua; tuamque gloriam haec a nobis agere iussam convocasse naucleros quibusillos autem et iusiurandum adicientes testimonium perhibuisse, modos esse varios talium mutuorum, et si quidem placuerit creditoribus, in singulis solidis pecuniarum quas dede
Abbreviated transcription (Latin):
rccũm autem ũbi aobo¬
ia matrum intestar̾ at
tum est diui marci tempori¬
bret data est tam filio qm fi¬
lie iegittũ hereditas etia¬
si aueno iuri sẜ̃ iecti sunt et
p̾ferũtur⁊ sanͥguieis et ag¬
natis defumicte matris. ¶ Sẽc
cum noc exsenatus ꝯ suito ne¬
Cõtes at auie successionem
legittimo ium non uoca¬
banturpostea hoc constituti¬
onib prrncipalibus emẽda

Expanded text:
rium autem ut liberi ad bona matrum intestatarum bus, divi Marci temporibus. et data est tam filio quam filiae legitima hereditas, etiamsi alieno iuri subiecti sunt: et praeferuntur et consanguineis et adgnatis defunctae matris. Sed cum ex hoc senatus consulto nepotes ad aviae successionem legitimo iure non vocabantur, postea hoc constitutionibus principalibus emenda
Abbreviated transcription (Latin):
runͣtur ¶ Nouissimescient᷑.¬
ꝯ est etiam illos libos qui nͣut¬
go quesiti sunt. ao matris ix¬
ditatẽm ex ixc senatus ꝯsuito
aomitti. ¶ Si expłibr legitti¬

Expanded text:
rantur. Novissime sciendum est etiam illos liberos, qui vulgo quaesiti sunt, ad matris hereditatem ex hoc senatus consulto admitti. Si ex pluribus legiti
Abbreviated transcription (Latin):
nec principaicm quidem ag¬
ñosc̃e ꝙ ei pene noĩe iegitũ sit.
ssiec exmilitis quitẽ testõtaua
legata ualebant. qmuis auiei
muitum uoluntate moroi¬
Quãeciam nec lib̾tatem pene
nomme dariposie piaterat co
amplius nec ixtẽ penenomi¬
ne adici posse sabimis existim¬
esto ¶Siticius finiam suam

Expanded text:
nec principem quidem agnoscere quod ei poenae nomine legatum sit. nec ex militis quidem testamento talia legata valebant, quamvis alias militum voluntates in ordiquin etiam nec libertatem poenae nomine dari posse placebat. eo amplius nec heredem poenae nomine adici posse Sabinus existimesto: si Titius filiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
legatũm scinditur int̾eos le¬
gatum siait̾ deficiat ꝯuia au
sp̾u̾it iegatumaũ uiũo test¬
atore decessit. aut alio quoub
autem iegatur. ueluti siꝗs
dicat titio et seio hominem.
stic dolego. ¶ᵈIuictĩ ĩq titio

Expanded text:
legatum, scinditur inter eos legatum: si alter deficiat, quia aut spreverit legatum aut vivo testatore decesserit aut alio quolibet autem legatur, veluti si quis dicat ‘ Titio et Seio hominem Stichum do lego ’: disiunctim ita ‘ Titio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubitatur Nametsistatim
post fc̃m testam̾tum desserit testa¬
tor.ñ tñ ap̃eum qui hrͣs sit̾diec
legaticede̾ mͥteiugr. cũ ur̃ditas
aiegato seperata sit. et p̾sit ꝑcur

Expanded text:
n dubitatur. nam et si statim post factum testamentum decesserit testator, non tamen apud eum qui heres sit dies legati cedere intellegitur, cum hereditas a legato separata sit et
Abbreviated transcription (Latin):
corpus aũ instrumtum cõto
in p̾ieganto demonstrata st̃
ualere legatum. ¶ Sires iegã
amumissũs fu̾it. ñ tenẽ ỹes¬
¶Siuo ur̃ois suus iegatus fuit
et ip̾e euni manumisit tensen
eum ulianus scripsit. nec iͣt̾¬
eẽ utrum scierit an ignoraũ¬
it a se iegitumee. ¶Set et si al¬
ii conauit suum etis cuitona¬
tus est eum minumisit. tenet᷑
hes q̃mius ignorau̾it a setũle¬
gatumeẽset siquis anciuia s.
cum ub̃is natis legauiteciam¬
siancilie mortue fu̾mt ꝑtusi

Expanded text:
corpus aut instrumentum dotis in praelegando demonstrata sunt valere legatum. Si res legataanumissus fuerit, non teneo heredis servus legatus fuerit et ipse eum manumiserit, teneri eum Iulianus scripsit, nec interest, scierit an ignoraverit, a se legatum esse. sed et si alii donaverit servum, et is cui donatus est eum manumiserit, tenetur heres, quamvis ignoraverit a se eum legatum esse. Si quis ancillas cum suis natis legaverit, etiamsi ancillae mortuae fueri
Abbreviated transcription (Latin):
fuit uendieni potest. ¶Grẽge
autem ieg̾ato eciam eãs oues
que post testam̃tum ft̾m gre¬
gi adicuntur legato cete iulia¬
nus ait.Est enm gregis unuᷤ
columpnas et marmora que
post testam̃tum fc̃m adiectast̃¬

Expanded text:
it, vindicari potest. Grege autem legato etiam eas oves quae post testamentum factum gregi adiciuntur legato cedere, Iulianus ait: esse enim gregis unum columnas et marmora quae post testamentum factum adiecta
Abbreviated transcription (Latin):
testamentum factum predia
que legata erant pignorĩ cedit.
ademisse iegitum ñ ũioi et
luantur ¶Siuo quis ꝑtemra
legate alienaint. ꝑs que ñ est
auienata utiq debeatur. parg
autem alienata ita teretursi
non adundi.animo auenati
sit.Siquis debitori suo liba¬
coni leg̾auit. et legatum uͣti¬
le est. et neq ab ip̾o debitore n
ab h̾ede eius potest pẽt̾e. necas
eum. potest autem quis urad
tem̃ꝑus iuibere nehes petat.¬
¶ Ex cont̾rio siderĩto creditori su
legatum. sinch plus est mle¬
gato quam indebito. quia mcͥ
indiemur sub cõoitione debit̾
ei pure legau̾it ut ne estiegat᷑¬

Expanded text:
testamentum factum praedia quae legata erant pignori dedit ademisse legatum non videri, et luantur. si vero quis partem rei legatae alienaverit, pars quae non est alienata omnimodo debetur, pars autem alienata ita debetur si non adimendi animo alienata sit. Si quis debitori suo liberationem legaverit, legatum utile est, et neque ab ipso debitore neque ab herede eius potest heres petere, eum. potest autem quis vel ad tempus iubere, ne heres petat. Ex contrario si debitor creditori suo legatum, si nihil plus est in legato quam in debito, quia nihil in diem vel sub condicione debitum ei pure legaverit, utile est legat
Abbreviated transcription (Latin):
s offitio uicditis ꝯtineturut
declũcto. usuf.iubeat extimi¬
tionem pr̃ari. ¶ Sec et sirem
legarariiquis ei legatau̾it
ꝓprium est ip̃uis ampluis eĩ
fi̾ non põtest. etucet aliensau̾¬
it eamn̾ccbetur gi nec ip̃a n
estimatio eius. ¶ Sionus re¬

Expanded text:
 officio iudicis contineri, ut deducto usu fructu iubeat aestimationem praestari. Sed si rem legatarii quis ei legaverit, od proprium est ipsius, amplius eius fieri non potest: et licet alienaverit eam, non debetur nec ipsa nec aestimatio eius.
Abbreviated transcription (Latin):
ot ħuideamus delegatis
quep̃s iuris extta ꝓpoi̾tã
Quidem matiam uor. nam
laquim̃ur dehns uiris fig̃u¬
ris quib ꝑuniusitate̾res no¬
b̾ad quirunturSet cumoi̾¬
motd detestam̾tis deq hroi¬
boui testam̃co instituut᷑
iccuti sumus ñ sñ cã sequenti
icco potest hiuris mat̾ia tͣcͣta¬
dam a defuncto reucta. Set
hius modi u̾boꝵ penitus sb̃¬
iatͣa est ¶Nra aũt ꝯstitũtio qͣm̾
cum mãgna fecimus iugruo¬
tione tefunctorũ uoumtates
ualidiores eẽ cupientes et nõ
u̾bis set uoluntatib eoꝵ fam᷑¬
tes clisposuit. ut ommibr iega¬
tis una sit natura et qmib̾cq
u̾b̃ĩs auquid te̾lictum sit. n¬
ceat legatariis id ꝑsequinõ
ꝯstitutionis ꝑpensum mot
exip̃ius tenore ꝑ fectisimeac
timauimus. cimin. antiqͥta¬
tem inuenimus iegata qui¬
dem stricto iure ꝯcludentem.
fidei omissis aũt que exuolũ¬
tate m̃g̾cescñtebant cefunc¬
torum pinginorẽ naturam
indulgentem. nec̾cium ẽe d¬
cdiennus omina legata fid̾i

Expanded text:
 videamus de legatis. quae pars iuris extra propositam quidem materiam videtur: nam loquimur de his iuris figuris quibus per universitatem res nobis adquiruntur. sed cum omnino de testamentis deque heredibus qui testamento instituuntur locuti sumus, non sine causa sequenti loco potest haec iuris materia tractadam a defuncto relicta. Sedhuiusmodi verborum penitus sublata est. nostra autem constitutio, quam cum magna fecimus lucubratione, defunctorum voluntates validiores esse cupientes, et non verbis sed voluntatibus eorum faventes, disposuit, ut omnibus legatis una sit natura et, quibuscumque verbis aliquid derelictum sit, liceat legatariis id persequi nconstitutionis perpensum modum ex ipsius tenore pe fectissime actimavimus. cum enim antiquitatem invenimus legata quidem stricte concludentem, fideicommissis autem, quae ex voluntate magis descendebant defunctorum, pinguiorem naturam indulgentem, necessarium esse duximus omnia legata fideic
Abbreviated transcription (Latin):
monitiꝰ iegatum est. ¶ꝙ aut
dixiius alienam rem posse
legari ita intelligendum est.
sitefuctus est sciebat auena
remeẽn et sugnõrabat forsitan¬
⁊ enim si scĩssriuienam ñ legass.
et ita cluiui puis ħ rescripsit. et
u̾ius est ip̃m qui ãgit .i. legat¬
arium ꝓbare oporte scisse alie¬
nam rem iegare defunctum.
ht h̾es eaniũe. et n quoq cãuio
serit non d eẽ hes eam lũe. ¶Si
res aliena legata fint et eiusi
rei mũo testatore legatanus
dñs fc̃us fu̾it ¶ siauitem ex cã
emptionis extestam̾iti acciõe
p̾cium ꝯ sequi põtest. ¶ Siu̾oex
excã luctatiua ueluti excona¬
tione ur exaua similicã.ag̾e ñ
pot̃est. Namttadit᷑um est. clu¬
Tas lucratãs cãs ineuntem hoĩ¬
mẽm et inemcẽ rẽmꝯ currere
non possehac ratĩone. Siexclu¬
ob testam̃tis catem res eicem
tebeatur.int̾est utrum reman

Expanded text:
menti legatum est. quod autem diximus, alienam rem posse legari, ita intellegendum est, si defunctus sciebat alienam rem esse, non et si ignorabat; forsitan enim si scisset alienam non legasset: et ita divus Pius rescripsit. et verius est ipsum qui agit, id est legatarium, probare oportere, scisse alienam rem legare defunctum, habet heres luere. et hoc quoque casu ssit, non debet heres eam luere. Si res aliena legata fuerit et eius, vivo testatore, legatarius dominus factus fuerit, si quidem ex causa emptionis, ex testamento actione pretium consequi potest: si vero ex causa lucrativa, veluti ex donatione vel ex alia simili causa, agere non potest. nam traditum est, duas lucrativas causas in eundem hominem et in eandem rem concurrere non posse. hac ratione si ex duobus testamentis eadem res eidem debeatur, interest utrum rem an
Abbreviated transcription (Latin):
ciant omnes acupiedi mutuo ex
largiombꝰ sacris auriut patecui¬
futurum occulte aũt cauͣtionisi
aut sponsionis fidem ut debitoru
reclibiturus seunra auctoritate ac¬
ceperitablatis bonis om̃nbꝰ ꝑpet¬
ue deportationis subdetur exilio h

Expanded text:
ciant omnes accipiendi mutuo ex largitionibus sacris auri non pateatis commodis profuturum occulte aut cautionis aut sponsionis fide ut debitor redditurus sine nostra auctoritate acceperit, ablatis bonis omnibus perpetuae deportationis subdetur exilio. I
Abbreviated transcription (Latin):
fideeẽt ad iecta semł fiscus acce¬
ergo emptorem ab eatem statiõe
snecabalia quid̾ qõ nempati der̾e
equũ est cum ⁊ mins uenditõis
emptore ñ maui etato offitio int̾¬

Expanded text:
fide esset addicta, semel fiscus acceergo emptorem ab eadem statione, sed ne ab alia quidem quaestionem pati debere aequum est, cum et in his venditionibus emptore non inquietato officia int
Abbreviated transcription (Latin):
tutela p̃t̾er iege rostilia ꝓmis¬
sum est age̾ furti eoꝵ nomine
qui ap̃ hostes eẽnt. aut rei pur¬
nee cã ab eẽnt. qui ue ineoru
cũius tutela eent. et quia hoc ñ
nam et morb et etas et necͣcia
ꝑegrinatio. ⁊ temq auemuste
pedm̃iento sunt quo mius
rem suam ip̃ierequi possint.

Expanded text:
tutela. praeterea lege Hostilia permissum est furti agere eorum nomine qui apud hostes essent aut rei publicae causa abessent quive in eorum cuius tutela essent. et quia hoc nonnam et morbus et aetas et necessaria peregrinatio itemque aliae multae pedimento sunt quo minus rem suam ipsi exsequi possint.
Abbreviated transcription (Latin):
mumone separãt᷑ dei iuditio
sem ip̃os subdi cognoscentes
tiodoxam ampiexãtes fitẽ et
eam defẽcẽtes nr̃e auꝙ ampli
priuilegiũ Nns qui auẽa ut se¬

Expanded text:
communione separant dei iudicio semet ipsos subdi cognoscentes.thodoxam amplectentes fidem et eam defendentes habere aliquod amplius privilegium his qui alienant se
Abbreviated transcription (Latin):
solas suffic̾e uidr᷑. ad tnslatõem le¬
gittimoꝵ matͥmonioꝵ reliq̃s aũ
õs uacare p̾cipimus nullamq
auam cãm citra eas que nomi¬
natim mete sunt huic iegi pos¬
se solue legectimũ matrinionis¬

Expanded text:
solas sufficere iubemus ad transactionem legitimorum matrimoniorum, reliquas autem omnes vacare praecipimus, nullamque aliam causam circa eas quae nominatim insertae sunt huic legi posse solvere legitimum matrimoni
Abbreviated transcription (Latin):
dudum ꝓtulimus uibentem a¬
ut dotalia fi̾ docĩta aut alias
ꝓrationes ꝓcet̾e factas ap̃ecc̾e defẽ¬
siones ꝑ q̃s nupcias ꝯpetit ꝯfir¬
mari aut c̾te sacram̃ta p̾b̾i ĩ pre¬
sentiꝓspeximus meliui dispon̾e
nupci as ceiebrare nsi dotalia
solo duxit uxorẽ. taleseni mipci¬

Expanded text:
dudum protulimus iubentem aut dotalia fieri documenta aut alias probationes procedere factas apud ecclesiae defensores, per quas nuptias competat confirmari, aut certe sacramenta praeberi, in praesenti perspeximus melius disponere nuptias celebrare nisi dotalia solo duxit uxorem. Tales enim nupti