comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lidȩ & humidȩ nat᷑e. estas. cali¬
de & siceȩ. autumnꝰ. frigidȩ &
siccȩ. hyem s. frigidȩ & humi¬
dȩ. Elem̃ta gͥ congruunt hu¬
morib: humores tẽporib. S
& anima ꝑsimilitudinẽ ha-¬
bere dicit᷑ sua elem̃ta. Pigne.
utitur intellectus subtilitate.
mobilitate. Yt animꝰ de fide
recte ꝑ intellectũ sentiat. pu¬
re discernat. firmit̃ credat.
sine mora fidei p̃ceptis obedi¬
at. & sic bene oꝑando sane ui¬
uat: qͥa fides sine oꝑib mor¬
tua ẽ. Neccesse ẽ gͥ ut subtilitaᷤ
temꝑecur puritate. puritas
subtilitate. stabilitas mobili¬
tate: inobilitas stabilitate. Ig¬
nis alta petit. aer mediũ tenet.
sic cauendũ ẽ ne intellectus
nimis alta sentiat. ne leuita¬
te subtilitatis a u̾itate disce¬
dat: s detineat᷑ puritate re-¬
uocante & dicente. non plus
saꝑe qm oportet saꝑe. s saꝑe
ad sobrietatẽ. Cauendum ẽ
etiã ne stabilitas dissoluat᷑ ꝑ
mobilitatẽ. uł mobilitas ꝑ

Expanded text:
ae; aestas calidae et siccae; autumnus frigidae et siccae; hiems frigidae et humidae. Elementa igitur congruunt humoribus, humores temporibus. Sed et anima per similitudinem habere dicitur sua elementa. Pro igne utitur intellectus subtilitate; mobilitate. Ut animus de fide recte per intellectum sentiat, pure discernat, firmiter credat, sine mora fidei praeceptis obediat, et sic bene operando sane vivat: quia fides sine operibus mortua est : necesse est igitur ut subtilitas temperetur puritate, puritas subtilitate, stabilitas mobilitate, mobilitas stabilitate. Ut enim ignis alta petit, aer medium tenet, sic cavendum est ne intellectus nimis alta sentiat, ne levitate subtilitatis a veritate discedat, sed detineatur puritate revocante et dicente: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Cavendum est etiam ne stabilitas dissolvatur per mobilitatem, vel mobilitas per
Abbreviated transcription (Latin):
olo ꝓut potero ad edifica¬
tionẽ animȩ de quatuor
humani corꝑis humorib dili¬
gent pauca disserere: ut affecti¬
bus humoꝵ faciliꝰ dinosci uale¬
ant diu̾sitates moꝵ. In pͥmiᷤᷤ gͥ
de flegiate loqui incipiam:
ut afrigidis & humidis. exordi¬
um loquendi sumam. flegina
siquidem habet sedem in pul-¬
mone. Cuius nat᷑a frigida ẽ. et

Expanded text:
out potero, ad aedificationem animae de quatuor humani corporis humoribus diligenter pauca disserere, ut ex affectibus humorum facilius dignosci valeant diversitates morum. In primis igitur de phlegmate loqui incipiam, ut a frigidis et humidis exordium loquendi sumam. Phlegma siquidem habet sedem in pulmone, cujus natura frigida et
Abbreviated transcription (Latin):
igitur ẽ. quod illud quidem qͦd h̾eu
prius fecit. dicit᷑ fecisse anno ioram
regis isrł duodecimo:. et quod postiꝰ
fecit. dicitur fecisse anno euisdem re¬
gis undecimo: S miranda ratione
innuit: quod diuersis respectibus
unus et idem annus fu̾it. illi unde¬
cimus et duodecimus. Nam undeci
annis ꝑ se solus regnauit: unum uͦ
in regno cum frẽ eregit. Notandũ uͦ
quod similem positionem hoc loco
inuenimus: qualem suꝑuis denota¬
uimus. Ibi legitur anno quinto io¬
ram filii achab regis isrł. et iosapħ
regis uida: regnauit ioram filus io¬
saphath rex uida. Hic autem dicitur.
anno undecimo ioram filii achab. et
regis aharie suꝑ udam. uenit hieu
in ierrael Ibi quintus annus ioram
filii achab dicitur eẽ. tam iosa phath
quam ipsus: cum tam̃ fu̾it soli iorã
in regno quintus. Hic annus unde¬
cumnus eiusdem ioram dicitur eẽ tã
aharie quam ipsius: cum tñ fu̾it soli
ioram in regno undecimus.

Expanded text:
igitur est quod illud quidem quod Jehu igitur est quod illud quidem quod Jehu prius fecit, dicitur fecisse anno Joram regis Israel duodecimo, et quod posterius fecit, dicitur fecisse anno ejusdem regis undecimo. Sed miranda ratione innuit quod diversis respectibus unus et idem annus fuerit illi undecimus et duodecimus. Nam undecim annis per se solus regnavit, unum vero in regno cum fratre exegit. Notandum vero quod similem positionem hoc loco invenimus, qualem superius denotavimus. Ibi legitur: Anno quinto Joram filii Achab regis Israel, et Josaphat regis Juda, regnavit Joram filius Josaphat regis Juda. Hic autem dicitur: Anno undecimo Joram filii Achab, et regis Ahaziae super Judam, venit Jehu in Jezrael. Ibi quintus annus Joram filii Achab dicitur esse tam Josaphat quam ipsius, cum tamen fuerit soli Joram in regno quintus. Hic annus undecimus ejusdem Joram dicitur esse tam Ahaziae quam ipsius, cum tamen fuerit soli Joram in regno undecimus.
Abbreviated transcription (Latin):
iam regi uide fuit octauus. qui fuit
pro patre. et uno anno regnauit.:si
idem annus patri et filio et regi isrł
ultimus fuit: Sub eodem namq
tempore sicut iam dictum ẽ. ahari¬
as et rex isrł: ab hieu interfectus ẽ.
S potuit filius maiori anni parte
regnasse cum patre: reliqua sine
patre. & qm̃ in regno suꝑiuxit patͥ
suo: dicitur regnasse pro eo. Ex his
itaq que dicta sunt manifestum
erit ut credo. qͣm falsa sit quor̾dã
opinio. ne dicam assertio: qui mota
falsa questione. solutionis gracia di¬
cunt filium iosaphath. xx annis re¬
gnasse. ꝯson enim .xxannis pater
regnare potuit: si filius eiꝰ qui re¬
gnauit pro eo. octauo patris sui an¬
no. uel modico post ab hieu occisꝰ
fuit. Constat quod hieu ut
dictum ẽ. ioram filium achab occi¬
derit. qui duodecim annis regnaũ:
et postea de eodem hieu dicitur. qͦd
undecimo anno ioram filii achab
et regis aharie suꝑ udam. in ierra¬
el uenerit: et recebal interfecit. Qͥd

Expanded text:
ram regi Judae fuit octavus, qui fuit ram regi Judae fuit octavus, qui fuit pro patre, et uno anno regnaverit, si idem annus patri et filio, et regi Israel ultimus fuit? Sub eodem namque tempore, sicut jam dictum est, Ahazias et rex Israel ab Jehu interfectus est. Sed potuit filius majori anni parte regnasse cum patre, reliqua sine patre. Et quoniam in regno supervixit patri suo, dicitur regnasse pro eo. Ex his itaque quae dicta sunt manifestum erit, ut credo, quam falsa sit quorumdam opinio ne dicam assertio qui mota falsa quaestione solutionis gratia dicunt filium Josaphat viginti annis regnasse. Non enim viginti annis pater regnare potuit, si filius ejus qui regnavit pro eo octavo patris sui anno, vel modico post, ab Jehu occisus fuit. Constat quod Jehu, ut dictum est, Joram filium Achab occiderit, qui duodecim annis regnavit, et postea de eodem Jehu dicitur quod undecimo anno Joram filii Achab, et regis Ahaziae super Judam, in Jezrael venerit, et Jezabel interfecerit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
quod conregnantiũ temꝑa ab eodem
anno quinto anno ascͥbuntur tam
filio quam patri.nam retro acta at¬
tͥbuuntur patri soli. Annus autem
ille qui fuit filio achab quintus: fu
scͥptura aꝑtius nosse: quod ille annꝰ
fucrit trib communis: Anno qͥnto
inquit ioram filii achab regis isrł:⁊
iosaphath regis uida: regnauit iorã
filius iosaphath regis uida. Ecce ide
annus dicitur ẽẽ iosaphath regis. qͥ
cius filio pͥmus. et filio achab quintꝰ:
non quod fu̾it quintus iosaphath
regis. s quod fuerit ei cum cet̾is com¬
munis. Annis itaq trib regnauert̃:
simul pater et filus. In eandem sẽ¬
dentiam uidetur concurrere. quod
filius iosaphath dr̃ octo annis reg¬
nasse. Nsam post patris mortem ñ
potuit regnare tot annis: q̃uinto si¬
quidem anno post mortem iosapħ
hieu tam haariam filium filii iosa¬
occidit. In regno autem uide: iste
filius iosapħ. inuenitur pͥmus patͥ
conregnasse.
Potandum quod idem annus io¬

Expanded text:
quod conregnantium tempora ab eodem quod conregnantium tempora ab eodem anno quinto ascribuntur tam filio quam patri: nam retroacta attribuuntur patri soli. Annus autem ille qui fuit filio Achab quintus, fuiScriptura apertius nosse quod ille annus fuerit tribus communis? Anno quinto, inquit, Joram filii Achab regis Israel, et Josaphat regis Juda, regnavit Joram filius Josaphat regis Juda. Ecce idem annus dicitur esse Josaphat regis, qui ejus filio fuit primus, et filio Achab quintus, non quod fuerit quintus Josaphat regis, sed quod fuerit ei cum caeteris communis. Annis itaque tribus regnaverunt simul pater et filius. In eamdem sententiam videtur concurrere quod filius Josaphat dicitur octo annis regnasse. Nam post mortem patris non potuit regnare tot annis, quinto siquidem anno post mortem Josaphat, Jehu tam Ahaziam filium filii Josaoccidit. In regno autem Judae, iste filius Josaphat invenitur primus patri conregnasse. Notandum quod idem annus Jo
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat patri.xuiiiꝰ. Et potuit quidẽ
eẽ. quod pro aliqua infirmitate seu
alia aliqua causa instigante pater tẽ
temporis filium coronasset: quauis ex¬
ercendi regiam potestatẽ. ꝑ aliqua tẽ¬
pora omnino non ꝑmisisset. ꝯsotan¬
dum namq quod cum ioram filius
achab dicitur regnasse. anno scdo al¬
tius ioram. non dicitur regis ioram.
nec dr anno scdo regni eiꝰ. nichil tale
scptura dicit. sicut suꝑus ꝑ ceteros
dicere consueuit. s de morte ochorie
mentionem faciens adrecit. Et regna¬
uit ioram fr̃ eius pro eo. anno scđ̃o io¬
zam filii iosaphath regis uide.
Si filius achab scdo anno filii io¬
saphath regnauit: quomodo uerũ ẽ
quod econuerso dr quod filius iosa¬
phath quinto anno ioram filii achab
regnauerit. nisi quod datur intelli¬
gi. quod ab eo tempore patre conce¬
dente et ordinante. rogia potestate
pro parte usus sit: et regni negocia
simul cum patre tractau̾it. Hinc est

Expanded text:
qui erat patri decimus octavus. Et potuit quidem qui erat patri decimus octavus. Et potuit quidem esse, quod pro aliqua infirmitate seu alia aliqua causa instigante, pater tunc temporis filium coronasset, quamvis exercendi regiam potestatem per aliqua tempora omnino non permisit. Notandum namque quod, cum Joram filius Achab dicitur regnasse secundo anno alterius Joram, non dicitur regis Joram, nec dicitur anno secundo regni ejus, nihil tale Scriptura dicit, sicut superius per caeteros dicere consuevit, sed de morte Ochoziae mentionem faciens adjecit. Et regnavit Joram frater ejus pro eo anno secundo Joram filii Josaphat regis Judae. Si filius Achab secundo anno filii Josaphat regnavit, quomodo verum est quod e converso dicitur, filius Josaphat quinto anno Joram filii Achab regnaverit, nisi quod datur intelligi quod ab eo tempore patre concedente et ordinante regia potestate pro parte usus sit, et regni negotia simul cum patre tractaverit? Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
timo. et frat̃ ochorie ioram anno
eiusdem uicesimo octauo: prior u¬
delicet anno patris sui penultimo.
alter autem eiusdem ultimo anno.
Quomodo gͦ uerum fuit quod ocho¬
rias duob annis. uel pro patre qͣmͦ
regnauit:. si fr̾ eius. ultimo patris eiꝰ
anno regnare cepit: S hinc intel¬
ligi datur quod unum annum in
regno egit. cum patre: alium uero
cum frẽ. Intelligitur quod idem
ochorias in fine penultimi anni
patris sui regnum a patre accepit:
et maiorem sequentis anni partem
cum patre eregit. Idem aut̃ẽ annus
ut dirimus. qui fuit achab ultimus:
tris ochorias ꝑ lapsum confractus. et
helia ꝓpħante de uita desꝑatus. frẽm
in regnum asciuerit: et cum eo alium
annum languendo exegit.
S si ioram filius achab et fr̾ ochorie
ut de eo legitur regnauit anno .xuiii.
iosaphath regis uide: quid ẽ quod pa¬
lo post dictus ẽ regnasse. scd̃o anno io¬
ram filii ciusdem iosaphath regis ui¬
de: An forte idem annus erat filio iiͦ:

Expanded text:
timo, et frater Ochoziae Joram anno timo, et frater Ochoziae Joram anno ejusdem decimo octavo, prior videlicet anno patris sui penultimo, alter autem ejusdem ultimo anno. Quomodo ergo verum fuit quod Ochozias duobus annis, vel pro patre quomodo regnavit, si frater ejus ultimo patris eorum anno regnare coepit? Sed hinc intelligi datur, quod unum annum in regno egit cum patre, alium vero cum fratre. Intelligitur quod idem Ochozias in fine penultimi anni patris sui regnum a patre accepit, et majorem sequentis anni partem, cum patre exegit. Idem autem annus, ut diximus, qui fuit Achab ultimus, tris Ochozias per lapsum confractus, et, Elia prophetante, de vita desperatus, fratrem in regnum asciverit, et cum eo alium annum languendo exegit. Sed si Joram filius Achab et frater Ochoziae, ut de eo legitur, regnavit anno decimo nono Josaphat regis Judae, quid est quod paulo post dictus est regnasse, secundo anno Joram filii ejusdem Josaphat regis Judae? An forte idem annus erat filio secundus,
Abbreviated transcription (Latin):
regnauerit regni asa anno tricesi¬
mo pmo. S scimus quod rebellante
thebni. media pars ppłi sequebatur
unum: et media pars alium. Quod
ergo dr regnasse anno asa tͥresimo
ꝓmo intelligitur de eo tempore dictũ
quando mortuo iam thebni cepit
regnare in toto.
Scriptura autem dicit. quod .xii.
annis regnauit. Si gͥ annus asa ui¬
cesimus octauus. fuit amri regnan¬
di pͥmus: constat quod annus asa
tricesimus nonus. fuit isti in regno
.xiiͦ. Quomodo gͥ constat. quod achab
filius ipsius amri regnauerit. ut le¬
absq dubio duob annis regnauit
achab cum patre suo: Concuit
autem huic sententie quod iosa¬
phath filiꝰ regisasa qͣrto anno reg¬
ni achab dicitur regnasse. Idem si¬
quidem annus qui fuit asa . xliꝰ.
exutit achab in regno quartus. Re¬
fert autem scͥptura quod rer asa
mortiuis sit regni sui anno .xliͦ: et¬
uicesimus scd̃s. et ultimus. S ocho¬
zias filius achab regnauit anno ut
legitur regni iosaphat uicesimo sep¬

Expanded text:
regnaverit regni Asa anno trigesiregnaverit regni Asa anno trigesimo primo? Sed scimus quod rebellante Thebni media pars populi sequebatur unum, et media pars alium. Quod ergo dicitur regnasse anno Asa trigesimo primo intelligitur de eo tempore dictum, quando mortuo jam Thebni coepit regnare in toto. Scriptura autem dicit quod duodecim annis regnavit. Si igitur annus Asa vigesimus octavus fuit Zamri regnandi primus, constat quod annus Asa trigesimus nonus fuit isti in regno duodecimus. Quomodo ergo constat, quod Achab filius ipsius Zamri regnaverit, ut leabsque dubio duobus annis regnavit Achab cum patre suo? Concinit autem huic sententiae, quod Josaphat filius regis Asa quarto anno regni Achab dicitur regnasse. Idem siquidem annus qui fuit Asa quadragesimus primus exstitit Achab in regno quartus. Refert autem Scriptura quod rex Asa mortuus sit regni sui anno quadvigesimus secundus, et ultimus. Sed Ochozias filius Achab regnavit anno, ut legitur, regni Josaphat decimo sep
Abbreviated transcription (Latin):
regis asa scd̃s: idẽ sit nadab reg¬
nandi iniciũ ⁊ antiꝰ pͥmꝰ. ita ut ut
annũ regnet cũ patre. maiorẽ uͦ
partẽ anni seq̃ntis sine patre: si inꝗͦ.
sic ueł acciꝑe uideb̃ in his o̾ibꝰ nilcont᷑¬
rietatis inẽe.Item dicitur qͦd
baasa qui nabab occidit. tercio anno
regni asa regnare incipiensaxiiii an
uerit: quamuis eum non nisi ex ma¬
iori parte compleuerit. Quomodo gͦ
gui regis asa regnare cepisse. et auob
aiis regnasse: nisi quia uicesimũ
sertum annum irgis asa. et pͥmam
uicesimiim septimum anni partem
cum patre. et posteriorẽ enasdem
anni partem regnauit sine patre:.
Nlam in fine ipsius anni .xxuii. Tam¬
ri eum occidit: et pro ipso uii. die
regnauit.
egitur autem quod cum ȩper¬
citus audisset rebellasse ⁊amri. et
occidisse regem: fecit sibi om̃is isrt¬
regem amri. Constat gͦ quod id̾e
annus fuit amri regnandi pͥmus:
qui fuit regi asa. uicesimiis octauꝰ.
Quid gͦ ẽ. quod legitur de ipso: qͦd

Expanded text:
regi Asa secundus, idem sit Nadab regnandi initium, et annus primus, ita ut annum unum regnet cum patre, majorem vero partem anni sequentis sine patre; si, inquam, sic velis accipere, videbis in omnibus nil contrarietatis inesse. Item dicitur quod Baasa qui Nadab occidit, tertio anno regni Asa regnare incipiens, viginti verit, quamvis eum nonnisi ex majori parte compleverit. Quomodo ergo nno regni regis Asa regnare coepisse, et duobus annis regnasse, nisi quia vigesimum sextum regis Asa, et primam vigesimi septimi anni partem cum patre, et posteriorem ejusdem anni partem regnavit sine patre. Nam in fine ipsius anni vigesimi septimi Zamri eum occidit, et pro ipso septem diebus regnavit. Legitur autem quod cum exercitus audisset rebellasse Zamri et occidisse regem, fecit sibi regem omnis Israel Zamri. Constat ergo quod idem annus fuerit Zamri regnandi primus, qui fuit regi Asa vigesimus octavus. Quid ergo est quod legitur de ipso, quod
Abbreviated transcription (Latin):
saltus libani. Inde et ille locus ar¬
mamentarium dicebatur. Hinc ẽ qͦd
de dictis armis. in paralipom̃ dicitar
Posuitq ea rex. in armamentorio qͦd
erat consitũ nemore. Nota qͦd locꝰ ille
Ecce de armam̃tario. nunc considẽmꝰ
ea que dicuntur de regia domo. Patet
de mensura: uideamus que dicunt᷑
de ipsuis factura. Sicut in sequentib
colligitur triplex ordo columpnarũ
ibi erat: quorum unusquisq xu. colũ¬
pnas habebat. Inus ordo totam do¬
mum a fronte in frontem in duas me-¬
dietates diuidebat. alius autẽ ordo
in gemina distinguebat medietatem
unam: tercius uero in totidem medi¬
etatem aliam. In hunc gͥ modum. e¬
rant ibi quatuor deambulacra: tripli¬
ci columpnaꝵ ordine distincta. Inde¬
et adhuc addit. Ligna quippe cedri¬
na erciderat. in columpnas: et tabu¬
latis cedrinis uestiit cotam came¬
ram. Dicendo cameram satis compen¬
diose expͥmit facturam oꝑis. a suꝑi¬
ori parte. Ex eo namq notatur quod

Expanded text:
saltus Libani . Unde et idem locus arsaltus Libani . Unde et idem locus armamentarium dicebatur. Hinc est quod de dictis armis in Paralipomenon scribitur: Posuitque ea rex in armamentario, quod erat consitum nemore . Nota quod locus ille Ecce de armamentario: nunc consideremus ea quae dicuntur de regia domo. Patet de mensura, videamus quae dicuntur de ipsius factura. Sicut ex sequentibus colligitur: triplex ordo columnarum ibi erat, quorum unusquisque quindecim columnas habebat. Unus ordo totam domum a fronte in frontem in duas medietates dividebat. Alius autem ordo in gemina distinguebat medietatem unam; tertius vero in totidem medietatem aliam. In hunc igitur modum erant ibi quatuor deambulacra triplici columnarum ordine distincta. Unde adhuc addit: Ligna quippe cedrina exciderat in columnas: et tabulatis cedrinis vestivit totam cameram. Dicendo cameram, satis compendiose exprimit facturam operis a superiori parte. Ex eo namque notatur quod
Abbreviated transcription (Latin):
undecimo mense bul. ipse ẽ octanus.
ꝑfecta ẽ domus in omni oꝑe suo:⁊ in
uniuersis itensilib. Ediflcauitq eã
annis septem. E.xpleta descͥptione
templi: addit de domo quam salomõ
fecit sibi: adiungens et de domo saltꝰ
libani. De domo regia lacuis agit: de
domo saltus libani solumm mentio¬
uem facit. Domum autẽ suam edifi
et facta de domo saltus libani int̾po¬
sitione: Aduingit de regie domus mo¬
do et magnitudine. Nam qͦd ad ea quȩ
de domo regia p̃miserat: adiunrit.
E dificauit quoq domum saltus li¬
bani. int̾positio fluit. non enum de
domo saltus libani intelligi debet.
quod de domus mensura adnectit.
triginta cubitoꝵ altitudinis: ẽt quatu¬
or deambulacra inter columpnas ce¬
drinas. In domo aut̾e saltus libam ar¬
ma reponebant᷑: sicut in sequentib le¬
gitur. fecit quoq rex salomon ducen-¬
ta scuta de auro: et trecentas peltas
de auro ꝓbato. Posuitq ea rer in domo

Expanded text:
undecimo mense bul, ipse est octavus, undecimo mense bul, ipse est octavus, perfecta est domus in omni opere suo, et in universis utensilibus. Aedificavitque eam annis septem. Expleta descriptione templi, addit de domo quam Salomon fecit sibi, adjungens et de domo saltus Libani. De domo regia latius agit; de domo saltus Libani solummodo mentionem facit: Domum autem suam aedifiet facta de domo saltus Libani interpositione: adjungit de regiae domus modo et magnitudine. Nam quod ad ea quae de domo regia praemiserat, adjunxit: aedificavit quoque domum saltus Libani, interpositio fuit: non enim de domo saltus Libani intelligi debet, quod de domus mensura adnectit, triginta cubitorum altitudinis, et quatuor deambulacra inter columnas cedrinas. In domo autem saltus Libani arma reponebantur, sicut in sequentibus legitur: Fecit quoque rex Salomon ducenta scuta de auro, et trecentas peltas ex auro probato. Posuitque ea rex in domo
Abbreviated transcription (Latin):
mis iuderet᷑. Et edificauit inquit
atrium int̾ius trib ordinib lapidũ
politoꝵ: et uno ordine lignorum
cedri. In p̃cipius edificus tpris nr̃i.
suꝑficiales tantum lapides. tam in¬
teriores quam ext̾iores solent poliri:
s media ut hos minorib lapidibus
et minime politis. solent repleri. S
in oꝑib salomonis. tam illi qui me¬
dium tenebant. quam illi qui int̾iꝰ
ext̾iusq apparebant. ꝑpoliti erant:
ita ut eeñt ibi tres ordimes lapidũ
politoꝵ: duo quidem suꝑfitialium.
terriꝰ int̾iacentiũ. Quartꝰ uͦ ordo erat
de ligno: qm̃ ominia intus uestiebant᷑
cedro. Expletis que de templi edifica¬
tione dicturus erat: repetit quod in
descriptionis exordio p̃miserat. Repe¬
tit namq et dicit. quo tempore edifi¬
catio fu̾it inchoata. ut addat quo tp̃r
fuit consũ mata: et inferat qͣnto tp̃r
fu̾it ꝑfecta. Anno quarto fundata ẽ.
domus dñi in moense zio. et in anno

Expanded text:
nus videretur: Et aedificavit, inquit, nus videretur: Et aedificavit, inquit, atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri. In praecipuis aedificiis temporis nostri superficiales tantum lapides tam interiores quam exteriores solent poliri: sed media inter hos minoribus lapidibus et minime politis solent repleri. Sed in operibus Salomonis tam illi qui medium tenebant, quam illi qui interius exteriusque apparebant, perpoliti erant, ita ut essent ibi tres ordines lapidum politorum quo quidem superficialium, tertius interjacentium; quartus vero ordo erat de ligno, quoniam omnia intus vestiebantur cedro. Expletis quae de templi aedificatione dicturus, erat, repetit quae in descriptionis exordio praemiserat. Repetit namque, et dicit quo tempore aedificatio fuerit inchoata, ut addat quo tempore fuerit consummata, et inferat quanto tempore fuerit perfecta: Anno quarto fundata est domus Domini: in mense zio, et in anno
Abbreviated transcription (Latin):
claudendo modo muicem plicabant᷑.
modo explicabant᷑. Nota quod in in¬
troitu portȩ hinc inde solent in ip̃o
muro fieri. quedam eiecture: ad qͣs
ostium utiobiq reuerberat᷑. cum n¬
aoitus clauditur. S qm̃ in hoc tẽplo.
omnia intrinsecus oꝑiebant᷑ ligno: in
loco huiꝰmodi eiecturarum erant duo
postes erant ex parte int̾iori. et duo alii
ex parte ext̾iori. Inusquisq aut̃ ut
dicitur quadrangulus erat: pro ut rõ
oꝑis. in eo loci seu etiam rõ misterii
crigebat. hisq hoc loco de ostus legi¬
mus: simile ẽ quod in descͥptione tẽ¬
pli. apud ezcchielem inuenimꝰ. Et duo
ostia inquit ostia erant in templo. et
in scũario. et in duob ostuis. ex utͣq:
parte bina erant ostiola: que in se
inuicem plicabant᷑. Bina enim ostio¬
la erant. ex utraq parte ostiorum.
Quod in sequentib dicit de muro in¬
terioris atrii. intelligendum ẽ ⁊ de mu¬
ro templi: s de eo dicitur. de quo mi¬

Expanded text:
claudendo modo invicem plicabantur, claudendo modo invicem plicabantur, modo explicabantur. Nota quod in introitu portae hinc inde solent in ipso muro fieri quaedam ejecturae, ad quas ostium utrobique reverberatur cum introitus clauditur. Sed quantum in hoc templo omnia intrinsecus operiebantur ligno, in loco hujusmodi ejecturarum erant duo postes ex parte interiori et duo alii ex parte exteriori. Unusquisque autem, ut dicitur, quadrangulus erat, prout ratio operis in eo loci, seu etiam ratio mysterii exigebat. His quae hoc loco de ostiis legimus, simile est quod in descriptione templi apud Ezechielem invenimus: Et duo ostia, inquit, erant in templo, et in sanctuario; et in duobus ostiis ex utraque parte bina erant ostiola, quae in se invicem plicabantur. Bina enim ostiola erant ex utraque parte ostiorum. Quod in sequentibus dicit de muro interiori atrii, intelligendum est et de muro templi: sed de eo dicitur, de quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
itu templi. fecitq in introitu tẽpli
postes de lignis oliuaꝵ quadrangulõ.
et duo ostia de lignis abiegnis altͥn¬
secus. In suꝑiorib habuimus postes
quinquangulos: hic habemus posteᷤ
quadrangulos. Ibi descͥbuntur ostia
de lignis oluiaꝵ. hic uero de lignis a¬
biegnis: quod uero dicit ałtͥnsecus
intelligendum ẽ tam de istis quã
de illis. slam utrobiq duo ostia erat.
et utrobiq unum ex parte australi.
⁊ alt̾m eorum ex parte aquilonari.
pendebat: ita ut unum eoꝵ affig̾et᷑
ex parte int̾iori: alt̾m uͭ ex parte ex¬
teriori. Tam illis quam istis conueñ:
quod de istis adiungit. Et utrumq
ostium duplex erat: et se inuitem re¬
nens aꝑiebatur. Utrobiq utrumq
ostium duplex erat: qm̃ utrumq
ex duob ostiolis. hoc ẽ duab ualius
sicut de int̾iocib iam docui compo¬
situm fuerat. Ualue autẽ non hinc
inde pendentes. s se inuicem tenẽ¬
tes aꝑiebantur: et inaꝑiendo uel

Expanded text:
itu templi: Fecitque in introitu templi itu templi: Fecitque in introitu templi postes de lignis olivarum quadrangulos, et duo ostia de lignis abiegnis altrinsecus. In superioribus habuimus postes quinqueangulos, hic habemus postes quadrangulos. Ibi describuntur ostia de lignis olivarum, hic vero de lignis abiegnis; quod vero dicit altrinsecus, intelligendum est tam de istis, quam de illis. Nam utrobique duo ostia erant, et utrobique unum ex parte australi, et alterum eorum ex parte aquilonari pendebat, ita ut unum eorum affigeretur ex parte interiori; alterum vero ex parte exteriori. Tam illis quam istis convenit quod de istis adjungit: Et utrumque ostium duplex erat, et se invicem tenens aperiebatur. Utrobique utrumque ostium duplex erat; quoniam utrumque ex duobus ostiolis, hoc est, duabus valvis, sicut de interioribus jam docui, compositum fuerat. Valvae autem non hinc inde pendentes, sed se invicem tenentes aperiebantur, et in aperiendo vel
Abbreviated transcription (Latin):
doq ut habeant angulos quatuor. ali¬
quando ut hant angulos quinqi. alui
autem habent senos: uel septenos seu
etiã octonos. factura aut̃ oꝑis ex pͥmit᷑:
in eo quod dicitur. Postesq anguloꝵ
quinq. Est autẽ intelligendum hos
postes ante oraculi introitum erectos
tantum a pariete distare. quantum
ostium plicatum se poterat extendẽ:
t̾m uͦ int̾ unum et alt̾m spacii int̃¬
eẽ. quantum ostium explicatum po¬
terat claudere. Int̾sti cium uͦ quod
inter postes et parietes erat: tam a su¬
ꝑiori parte. quam ab utroq latere ta¬
bulatum terebat. Unum ex ostus pen¬
debat de poste ex parte ista: alt̾m aũt
de pariete. s ex parte alia. Bene autẽ
pͥus dicit᷑. quod fec̾it ostiola. postea qͦd
fecit ostia: qm̃ ex quatuor ostiolis. duo
ostia sunt facta. Suꝑfluum uero iu¬
detur: quod exp̃ssio mat̾iȩ reppetit᷑
Eece habemus de ingressu oraculi:
uideamus nunc quid dicat᷑ de intro¬

Expanded text:
doque, ut habeant angulos quatuor, alidoque, ut habeant angulos quatuor, aliquando ut habeant angulos quinque, aliquando autem habent senos, vel septenos, seu etiam octonos. Factura igitur operis exprimitur, in eo quod dicitur: Postesque angulorum quinque. Est autem intelligendum hos postes ante oraculi introitum erectos tantum a pariete distare quantum ostium plicatum se poterat extendere, tantum vero inter unum et alterum spatii interesse quantum ostium explicatum poterat claudere. Interstitium vero quod inter postes et parietes erat, tam a superiori parte quam ab utroque latere tabulatum texebat. Unum ex ostiis pendebat de poste ex parte ista; alterum autem de pariete, sed ex parte alia. Bene autem prius dicitur, quod fecerit ostiola, postea quod fecerit ostia, quantum ex quatuor ostiolis duo ostia sunt facta. Superfluum vero videtur quod expressio materiae reperitur. Ecce habemus de ingressu oraculi: videamus nunc quid dicatur de intro
Abbreviated transcription (Latin):
iecture relinquit᷑. In eo quod dr. quod
altare de cedro uestuut: notatur. qͦd
pͥma euis factura de lapide fuerit. Cã
uero que dc duob cherubin sequunt᷑
tam sunt aꝑta: ut non egeant exposi¬
tione aliqua. Et in ingressu oraculi
fecit ostiola. de lignis oliuax: postesq
anguloꝵ quinq et duo ostia. de lignis
oliuarum. Contia usum nr̃e consue¬
tudinis. tam in ingressu oraculi quã
in ingressu templi duo ostia erãt ⁊ in
utrobiq unum ab int̾iori. alt̾m ab ex¬
t̾iori parte altͥnsecus pendebat: et u¬
trumq ex duob ostiolis. hoc ẽ ex ducl¬
b ualuis coniunctum erat. Non em̃
ualuarum nomine unum ostiolũ
pendebat ex parte una. et aliud ex
parte altera:. s duo ostiola. aurea qͣ¬
dam concatenatione in unum ostiũ
ita erant conuncta. ut inuicem com¬
plicata medietatem introitus ten̾ent:
explicata uero totum clauderent. No¬
tandum quod postes ita dolantur qͣn¬

Expanded text:
jecturae relinquitur. In eo quod dicitur, quod jecturae relinquitur. In eo quod dicitur, quod altare de cedro vestivit, notatur quod prima ejus factura de lapide fuerit. Ea vero quae de duobus cherubin sequuntur, tam sunt aperta, ut non egeant expositione aliqua: Et in ingressu oraculi fecit ostiola de lignis olivarum, postesque angulorum quinque, et duo ostia de lignis olivarum. Contra usum nostrae consuetudinis tam in ingressu oraculi quam in ingressu templi duo ostia erant: et utrobique unum ab interiori, alterum ab exteriori parte altrinsecus pendebat, et utrumque ex duobus ostiolis, hoc est ex duabus valvis conjunctum erat. Non enim valvarum more unum ostiolum pendebat ex parte una, et aliud ex parte altera; sed duo ostiola aurea quadam concatenatione in unum ostium ita erant conjuncta, ut invicem complicata medietatem introitus tenerent, explicata vero totum ostium clauderent. Notandum quod postes ita dolantur quan
Abbreviated transcription (Latin):
de eisdem uectib in hoc eodem libͦ
in sequentib legitur. Cumq emine¬
rent uectes. et apparerent summi¬
tates eoꝵ foris scuarium ante ora¬
culum: non apparebant ultra exͥu¬
secus. Ex hoc item loco habemus: qͦd
summitates uectium ex eminenti
loco apparebant foris scũarium et
ante oraculum. Nota quod dicit᷑.
cum additur. Non apparebant ultra
extrinseuis. Prus ostenditur quod ex¬
trinsecus apparebant: postea dicit᷑ qͥa ultͣ
extrinsecus non apparebant. Nouus:
inusitatus dicendi modus: ultra extͥn-¬
secus. Locus qui ante oraculũ parieti
adherebat. exͥnsecus quidem erat. cuiꝰ
ꝯꝑatione quilibet remotior. ultra extͥu¬
sccus dici pot̾at. Qm̃ gͦ summitates ue¬
ctium desolum adiacenti loco uideri
poterant: dicit᷑ quod ultra extͥnsecus ñ
apparebant. Ex his facile ẽ. ꝓpende: qd
oportuit ẽẽ: quod uectes exciperet ab
int̾iori parte. S qm̃ id quomodo fieri
potuit. facile ꝑpendit᷑. legentium con¬

Expanded text:
de eisdem vectibus in hoc eodem libro de eisdem vectibus in hoc eodem libro in sequentibus legitur: Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus. Et hoc item loco habemus, quod summitates vectium ex eminenti loco apparebant foris sanctuarium et ante oraculum. Nota quod dicitur cum additur: Non apparebant ultra extrinsecus. Prius ostenditur quod extrinsecus apparebant; postea dicitur quod ultra extrinsecus non apparebant. Novus et inusitatus dicendi modus, ultra extrinsecus. Locus qui ante oraculum parieti adhaerebat extrinsecus quidem erat: cujus operatione quaelibet remotior ultra extrinsecus dici poterat. Quantum ergo summitates vectium de solum adjacenti loco videri poterant, dicitur quod ultra extrinsecus non apparebant. Ex his facile est perpendere, quod oportuit esse, quod vectes exciperet ab interiori parte. Sed quantum quomodo id fieri potuit facile perpenditur, legentium con
Abbreviated transcription (Latin):
oraculum. Si uero quis paululũ fuis¬
set extrinsecus: eos iudere non pot̾at.
Iotandum itaq quid de arche ue¬
ctib hoc in loco legis. qui scd̃m lectio¬
nem exodi semꝑ erunt in archȩ cir¬
culis: et numquã extrahebant᷑ ab eis.
Dicitur itaq de his uectib qui arche
cutulis inserti erant: quod eorum ca¬
pita extra oraculum ꝓpius existentib
parebant: nam a paululii remotis ui¬
deri non poterant. Ex his itaq datur
intelligi. quod uectes qui archam por¬
tabant. er una parte suꝑ summitatẽ
parietis inginti cubitoꝵ altitudinis
iacebant: ita ut eorum capita extrin¬
secus apparerent: que quidem capita
dictum uelum in id loci descendens
ab ext̾iore parte uelabat. Qui igitur
iuixta parietem stabant. int̾ summi¬
tatem parietis. et extremitatem ue¬
li parentia uidere non poterant: re¬
motiones uero ꝓpter int̃positionem
ueli uidere non poterant. In hanc
sententiam concurrere uidetur: qͦd

Expanded text:
oraculum. Si vero quis paululum fuisoraculum. Si vero quis paululum fuisset extrinsecus, eos videre non poterat. Notandum itaque quid de arcae vectibus hoc in loco legis, qui secundum lectionem Exodi semper erant in arcae circulis, et nunquam extrahebantur ab eis. Dicitur itaque de his vectibus qui arcae circulis inserti erant, quod eorum capita extra oraculum propius existentibus parebant: nam a paululum remotis videri non poterant. Ex his itaque datur intelligi quod vectes, qui arcam portabant, ex una parte super summitatem parietis viginti cubitorum altitudinis jacebant; ita ut eorum capita extrinsecus apparerent: quae quidem capita dictum velum in id loci descendens ab exteriore parte velabat. Qui igitur juxta parietem stabant, inter summitatem parietis et extremitatem veli apparentia videre poterant; remotiores vero propter interpositionem veli videre non poterant. In hanc sententiam concurrere videtur quod
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum ẽẽ de hoc uelo: qͦd
legitur in euuangłio. Et scissum ẽ
uelum templi. a summo usq deor¬
sum. In hoc aut̃ om̃s doctores⁊ scͥptu¬
raꝵs expositores consentiunt: qm̃ ad
hoc scissum ẽ uelum. ut paterent
es uiteger irmansit: Tenendum est¬
itaq absq ambiguo. quod dictum
uelum contra illos decem cubitos in
suꝑiorib pendebat. qui parietem ui¬
ginti cubitoꝵ altitudinis excedebant.
Ut autẽ meluis intelligat᷑. quod de
situ arche seu duoꝵ cherubin dicere
uolumus: ueniat in mediũ qͦd dehis
in paralipom̾. in hunc modũ legimꝰ.
Et intulerunt sacerdotes archam fe¬
deris dñi in locum suum .i. ad oracu¬
lum templi in scã scõꝵ. subter alas
cherubin: ita ut cherubin expande¬
rent alas suas suꝑ locum in quo po¬
sita erat archa: et ipsam archam tege¬
rent cum uestib suis. Hectium aũt
quib portabatur archa. qr paululũ
longiores erant: capita parebãt añ

Expanded text:
intelligendum esse de hoc velo quod intelligendum esse de hoc velo quod legitur in Evangelio: Et scissum est velum templi a summo usque deorsum? In hoc autem omnes doctores, et Scripturarum expositores consentiunt, quoniam ad hoc scissum est velum, ut paterent es integer remansit? Tenenda itaque est absque ambiguo quod dictum velum contra illos decem cubitos in superioribus pendebat, qui parietem viginti cubitorum altitudinis excedebat, Ut autem melius intelligatur quod de situ arce, seu duorum cherubin dicere volumus, veniat in medium quod de his in Paralipomenon in hunc modum legimus: Et intulerunt sacerdotes arcam foederis Domini in locum suum, id est, ad oraculum templi, in Sancta sanctorum subter alas cherubin, ita ut cherubin expanderent alas suas super locum in quo posita erat arca, et ipsam arcam tegerent cum vestibus suis. Vectium autem quibus portabatur arca, quia paululum longiores erant, capita patebant ante
Abbreviated transcription (Latin):
dicit in medio domus ꝑ domum ħ
loco totum templum oportet intelli¬
gere: et in eo quod addit in int̾iori
parte. ꝑ int̾iorem partem. int̾iorem
domum debemus acciꝑe. Subsequẽ¬
ter autẽ oraculum. pro tota domo
int̾iori ponit᷑: in eo quod statim ad¬
iungitur. Porro oraculum habebat
iuginti cubitos longitudinis. et ui¬
ginti cubitos latitudinis. ⁊ iuginti
cubitos altitudinis: et oꝑuit illud
atq uestiuit auro purissimo. Quod
uiginti cubitos altitudinis dixit.
de illo pariete intelligi uoluit. qui
specialit ꝓ oraculo factus fuit: de qͦ⁊
suꝑius mentionẽ fecit. forte aliquis
estimabit. quod pͥmum cenaculum
eo loci demissius fu̾it. S si in medi¬
um ducimꝰ quod in paralipom̃ legi¬
mus: citius fortassis elucescet quod
querimꝰ. Nam pꝰquam de int̾iori do¬
mo. et duob cherubin egit: statim
adiunxit. fẽcit quoqi uelum ex ia¬
cinto. purpura. coccino. et bisso. ⁊ in¬
texuit ei cherubin. Quis dubitet

Expanded text:
dicit in medio domus, per domum hoc dicit in medio domus, per domum hoc loco totum templum oportet intelligere, et in eo quod addit, in interiori parte, per interiorem partem, interiorem domum debemus accipere. Subsequenter autem oraculum, pro tota domo interiori ponitur, in eo quod statim adjungitur: Porro oraculum habebat viginti cubitos longitudinis et viginti cubitos latitudinis, et viginti cubitos altitudinis: et operuit illud, atque vestivit auro purissimo. Quod viginti cubitos altitudinis dixit, de illo pariete intelligi voluit, qui specialiter pro oraculo factus fuit: de quo et superius mentionem fecit. Forte aliquis aestimabit, quod primum coenaculum eo loci demissius fuerit. Sed in medium ducimus quod in Paralipomenon legimus citius fortassis elucescet quod quaerimus. Nam postquam de interiori domo, et duobus cherubin egit, statim adjungit: Fecit quoque velum ex hyacintho, purpura, coccino et bisso; et intexuit ei cherubin. Quis dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
descͥptas tabulas. a suꝑiori et inferiori
parte excipiebant: nam eaꝵ in castra¬
turiᷤᷤ ipse tabule inserte et clauis af¬
fixe erant. Hee gͦ trabetule iuncture
uocant᷑: qm̃ tabulata parietũ. ex ip¬
sis in unam compagem ungebant᷑.
lurta eandem formã. et similib ligniꝰ
riori compacte parte: intellige etiã
iunctas in utroq latere. In istis aũt
iuncturis. artifitiosa quedã concate¬
natio. nodosaq plectarũ ꝑplexio ce¬
lata erat: sicut liber paralipomenon
si bene recolo in his uerbis comme¬
morat. Scupsitq in ea hoc ẽ in domo
palmas: et quasi catenulas se inuicẽ
complectentes. Sequitur. Draculum
autẽ in medio domus in interiori¬
Iparte fecerat: uit poneret᷑ ibi archa
federis dñi. P oraculũ hoc loco. illũ
locũ in quo archa int̾ cherubin
media stabat intelligere debenus.
nam domus int̾ior. non fuit in me¬
exterioris domus: nec ẽẽ potuit in
medio sui ipsus. In eo autem quod

Expanded text:
descriptas tabulas a superiori et inferiori descriptas tabulas a superiori et inferiori parte excipiebant: nam earum incastraturis ipsae tabulae insertae et clavis affixae erant. Hae ergo trabeculae junctae vocantur; quoniam tabulata parietum ex ipsis in unam compagem jungebantur. Juxta eamdem formam et similibus lignis riori et inferiori parte, intellige etiam junctas in utroque latere. In istis autem juncturis artificiosa quaedam concatenatio, nodosaque plectarum perplexio coelata erat, sicut liber Paralipomenon, si bene recolo, in his verbis commemorat: Sculpsitque in ea hoc est in domo palmas: et quasi catenulas se invicem complectentes . Sequitur: Oraculum autem in medio domus in interiori parte fecerat, ut poneretur ibi arca foederis Domini. Per oraculum hoc loco locum illum in quo arca inter cherubin media stabat intelligere debemus: nam domus interior non fuit in meexterioris domus, nec esse potuit in medio sui ipsius. In eo autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
oportet intelligere. Quod proforib
dicit᷑: idem ẽ. ac si ante fores dicat᷑.
Sententiam quam suꝑius posuerat:
repetit ut addat. Et cedro om̃is domꝰ
intͥnsecꝰ uestiebat᷑. habens tornat᷑aᷤᷤ
e iuncturas suas fabrefactas: ⁊ celatu¬
ras eminentes. Omnia cedrinis tabu¬
lis uestiebant᷑: nec omnimo lapis ap¬
parere poterat in pariete. De his que
hic ꝓponuntur: dicam qd mͥ uidetur.
Quod in sequentib legit᷑ de laminis
aureis. idem intelligo de tabulis istiᷤ.:
qd̃ iste sicut ille erant equilate̾. oꝑe
quadro. ad regulam facte: in quibus
scdm librum. erant tornature in
modum circuli. torno circum ducde:
et intra circulos celata cherubin et pal¬
me. Hec autẽ tabulata: erant in hunc
modum coniuncta. Int̾ postes muro
intͥnsecus adherentes. ⁊ ab inuicẽ equa
m̃sura distantes. trabecłe quedã
hinc inde postib affixe. a paum̃to
usq ad laquearia ordinate erant:. que

Expanded text:
oportet intelligere. Quod pro foribus oportet intelligere. Quod pro foribus dicitur, idem est ac si ante fores dicatur. Sententiam quam superius posuerat repetit, ut addat: Et cedro omnis domus intrinsecus vestiebatur, habens tornaturas, et juncturas suas fabrefactas, et coelaturas eminentes. Omnia cedrinis tabulis vestiebantur: nec omnino lapis apparere poterat in pariete. De his quae hic proponuntur, dicam quod mihi videtur. Quod in sequentibus legitur de laminis aureis, idem intelligo de tabulis istis: quod istae sicut illae erant aequilaterae, opere quadro ad regulam factae, in quibus secundum librum erant tornaturae in modum circuli torno circumductae, et intra circulos coelata cherubin et palmae. Haec autem tabulata erant in hunc modum conjuncta. Inter postes muro intrinsecus adhaerentes, et ab invicem aequa mensura distantes, trabeculae quaedam hinc inde postibus affixae, a pavimento usque ad laquearia ordinatae erant, quae
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius dictum ẽ.xxx. cubitos alti¬
tudinis tenebat. Et fecit inquit
ponsum. homini a deo ꝑ semetip̃m
seu ꝑ angłm. seu ꝑ hominẽ factum.
unde et dicimus oracula ꝓpħarũ.
Oraculũ ⁊̃ dicit᷑ ꝓpitiatorium uel
locus ille templi ubi responsa da¬
bantur am̃et unde audiebantur.
uixta quod in exodo legit᷑. Duos qͦ
cherubin aureos. et ꝓductiles faci¬
es. ex utraq parte oraculi. De hoc
piam et loquar ad te: suꝑ ꝓpitia¬
torio scilicet ac medio duos cheru¬
bi. aliquando ꝑ oraculum tota domꝰ
illa int̾ior intelligit᷑: in qua locus ille
continebat᷑. Hoc autem loco nomen
oraculi. scdm pͥmam acceptionẽ debi
intelligi. Nam eo quoo maxime dedi¬
cata fuerat: in id gñs officii. recte dicit᷑
domus oraculi. Sequitur. in quo utri¬
usq domus longitudo det̾minatur.
proforib oraculi. Si templũ ęxt̾ius.xl.
plum lx. cubitos longitudinis tenuit.
hic oraculi nomine: domum int̾iorẽ

Expanded text:
superius dictum est, triginta cubitos altisuperius dictum est, triginta cubitos altitudinis tenebat: Et fecit, inquitponsum homini a Deo per semetipsum, seu per angelum, seu per hominem factum: unde et dicimus oracula prophetarum. Oraculum etiam dicitur propitiatorium, vel locus ille templi ubi responsa dabantur, et unde audiebantur, juxta quod in Exodo legitur: Duos quoque cherubin aureos, et productiles facies ex utraque parte oraculi . De hoc piam, et loquar ad te: Super propitiatorio scilicet, ac medio duorum Cherubin . Aliquando per oraculum tota domus illa interior intelligitur, in qua locus ille continebatur. Hoc autem loco nomen oraculi secundum primam acceptionem debet intelligi. Nam eo quod maxime dedicata fuerat in id genus officii, recte dicitur domus oraculi. Sequitur, in quo utriusque domus longitudo determinatur: pro foribus oraculi. Si templum exterius quadplum sexaginta cubitos longitudinis tenuit. Hic oraculi nomine, domum interiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ora. Et edificauit parietes domus
intrinsecus. tabulatis cedrinis. Unꝰ
idemq paries. marmoreus erat ex¬
tͥnsecꝰ. ⁊ tabulatis cooꝑtꝰ intͥnsecus
nec ĩ parte tantũ s totꝰ. Hoc ẽ qͦd aꝑte
dt̾minat᷑: ĩ eo qd̃ sub iungit᷑ a paiuim̃to
domus. usq ad summitatem pari¬
etum. et usq ad laquearia: oꝑuit
lignis intrinsecus. Oꝑuit itaqi lig¬
nis parietes ꝑ om̃ia. usq ad sũma
laquearia. Et texit paiumentũ do¬
mus: tabulatis abiegnis. Ecce dif¬
ferentia pauimenti atq parietis: ilud
tegitur tabulatis abiegnis. iste cedri¬
nis. Post ista describit tabulatum: qͦo
orem partem templi. tabulata ceadri¬
na. a pauimento usq ad suꝑiora: ⁊
fecit int̾iorem domũ oraculi in scm̃
scõꝵ. Notandum quod ista tabula¬
tã dicunt᷑ erecta a paumento. usq
ad suꝑiora: non autẽ usq ad laque¬
aria. Nam usq ad laquearia plus¬
quam .xx. cubiti altitudinis erant:
infima siquidem mansio templi. ut

Expanded text:
ora: Et aedificavit parietes domus ora: Et aedificavit parietes domus intrinsecus tabulatis cedrinis. Unus idemque paries marmoreus erat extrinsecus, et tabulis coopertus intrinsecus; nec in parte tantum, sed totus. Hoc est quod aperte determinatur, in eo quod subjungitur: A pavimento domus usque ad summitatem parietum, et usque ad laquearia operuit lignis intrinsecus. Operuit itaque lignis parietes per omnia usque ad summa laquearia. Et texit pavimentum domus tabulis abiegnis. Ecce differentiam pavimenti atque parietis: illud tegitur tabulis abiegnis, iste cedrinis. Post ista describit tabulatum quod ulata cedrina a pavimento usque ad superiora et fecit interiorem domum oraculi in sanctum sanctorum. Notandum quod ista tabulata dicuntur erecta a pavimento usque ad superiora, non autem usque ad laquearia. Nam usque ad laquearia plusquam viginti cubiti altitudinis erant: infima siquidem mansio templi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
habitabo in medio filioꝵ isrł: et non
derelinquã ppłm meum isrł. Hec ot̃a
ꝑ se satis patent: et nr̃a expositiõe
non indigent. Addo tñ et illud qͦd
forte salomon hoc diuinitatis respõ¬
sum uit̾ oꝑandum accepit: ⁊ bono
incepto diuina beniuolentia. benigno
fauore occurrit: et quo ordine sunt
impleta eodem et scripta. Sequitur.
Igitur edificauit salomon domum.
et consummauit eam. Hoc suꝑius sã
direrat: s ecce idem repecit. postqͣm
ex diutno responso ostendit. cuius
dignitatis et auctoritatis domus
merito fu̾it: quam dñs se uelle in¬
habitare p̃dixit. Ac si aꝑtius dixiss
opus quod tante dignitatis fuit:
edificauit et consummauit. forte
ista templi cõm̃datio etiã ad hoc
pot̾it ualere: ut legentium quili¬
bet. non me audeat argutre. ex eo
qͦd uid̾it me obscuriora queq cũ
tanta diligentia discutere et expla-¬
nare. Suꝑuis descͥpsit templi ext̾io¬
ra: nunc incipit descͥbere eus int̾i¬

Expanded text:
habitabo in medio filiorum Israel, et non habitabo in medio filiorum Israel, et non derelinquam populum meum Israel. Haec omnia per se satis patent, et nostra expositione non indigent. Addo tamen et illud quod forte Salomon hoc Divinitatis responsum inter operandum accepit, et bono incoepto divina benevolentia benigno favore occurrit: et quo ordine sunt impleta, eodem et scripta. Sequitur: Igitur aedificavit Salomon domum et consummavit eam. Hoc superius jam dixerat: sed ecce idem repetit, postquam ex divino responso ostendit cujus dignitatis et auctoritatis domus merito fuerit, quam Dominus se velle inhabitare praedixit, ac si apertius dixisset: Opus quod tantae dignitatis fuit aedificavit et consummavit. Forte ista templi commendatio, et ad hoc poterit valere, ut legentium quilibet non me audeat arguere, ex eo quod viderit me obscuriora quaeque cum tanta diligentia discutere et explanare. Superius descripsit templi exteriora, nunc incipit describere ejus interi
Abbreviated transcription (Latin):
noꝑ: creditur fuisse planum Quai¬
tum uidetur ad hoc hec tabulata .u.
cubitoꝵ altitudinis in sup̃moꝵ extre¬
mitatib ꝑ circuitum fabricata erant:
ut a fortuitu casu deffenderent. eos qͥ
m suꝑiorib deambularent. De tecto
autem ipsius domus intelligit᷑: quod
statim adiungit᷑. Et oꝑuit domum
lignis cedrinis. Descͥptis templi ext̾io¬
rib. antequã de int̾iorib agat: ip̃m
opus ex diumno responso mirabilit̃
commendat. atq magnificat. In quo
quidem lectores suos multũ ꝑ omnẽ
modum attentos et beniuolos red¬
dit: ne cui forte occiosum uideatur.
quod singula queq tam diligenter
describit. Adiungit gͦ auctor⁊ dicit.
Et factus ẽ sermo dñi ad salomonẽ
dicens. Domus hec quam edificas.
si ambulaius in p̃ceptis meis. ⁊ iudi¬
cia mea feceris. et custodieris om̃ia
mandata mea. gradiens ꝑ ea. firma¬
bo sermonẽ meum tibi. quem locu¬
tus sum ad dauid patrem tiuimꝰ. ⁊

Expanded text:
norum, creditur fuisse planum. Quannorum, creditur fuisse planum. Quantum videtur ad hoc, haec tabulata quinque cubitorum altitudinis in supremorum extremitatibus per circuitum fabricata erant, ut a fortuito casu defenderent eos qui in superioribus deambularent. De tecto autem ipsius domus intelligitur, quod statim adjungitur: Et operuit domum lignis cedrinis. Descriptis templi exterioribus antequam de interioribus agat, ipsum opus ex divino responso mirabiliter commendat atque magnificat. In quo quidem lectores suos multum per omnem modum attentos et benevolos reddit, ne cui forte otiosum videatur quod singula quaeque tam diligenter describit. Adjungit ergo auctor, et dicit: Et factus est sermo Domini ad Salomonem dicens: Domus haec quam aedificas si ambulaveris in praeceptis meis, et judicia mea feceris, et custodieris omnia mandata mea gradiens per ea, firmabo sermonem meum tibi quem locutus sum ad David patrem tuum, et