comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entib adorare manifestat᷑. indice stella
nos uiam fulgentis euangłii sequam᷑.
& scẽ adoremꝰ cui manifesti sumꝰ: ut qñ
ds̃ manifeste ueniet. nec infaus erit qr
non silebit. in dextera eiꝰ apparere merea

Expanded text:
entibus adorare manifestatur indice stella, entibus adorare manifestatur indice stella, nos viam fulgentis Evangelii sequamur, et sancte adoremus cui manifesti sumus; ut quando Deus manifeste veniet, nec infans erit, quia non silebit , in dextera ejus apparere merea
Abbreviated transcription (Latin):
ex circũcisione uideorũ. alt̾ ex p̃pucio
nationũ. fideli osculo eopulant᷑. Ipse
.ẽ. enim pax nr̃a : qui fecit utraq unũ
pse ueniens sicut audistis ꝑ apłm.
euangłiz auit pacẽ his qui longe. et
pacem his qui ꝓpe. ꝓpe erant pastores.
longe erant magi. Utriq agnouer̃:
utriq in p̃sepi cybaria sua tanquã
bos & asinꝰ inuenert̃. Hos enim popłos
quoꝵ primicias natꝰ accepit. Ad nos
gͦ maxime huiꝰ diei ꝑtinet gratula¬
magi qnͣdo xp̃m ad orauerunt. au¬
rũ chuc et myrram. Aurũ qr regẽ
iuderunt: thus. quia dm̃ intellexerunt.
Cognouerunt et carnẽ passuram: nam
et myrrã ꝓtulerunt. ad sepulturam.
Hec illi scđm considerationẽ suam. A no¬
b̾ aut aurũ accipit. si elemosinas faci¬
amꝰ : thus si orationes fundamꝰ: myrrã
siꝓ illo moriam᷑. dinde quia epipħa
manifestationẽ u̾bo greco indicat: la¬
tens quippe magis dm̃ infantia cupi¬

Expanded text:
ex circumcisione Judaeorum, alter ex praeputio ex circumcisione Judaeorum, alter ex praeputio nationum, fideli osculo copulantur: Ipse est enim pax nostra, qui fecit ultraque unum. Ipse veniens, sicut audistis per Apostolum, evangelizavit pacem his qui longe, et pacem his qui prope . Prope erant pastores; longe erant Magi: utrique agnoverunt, utrique in praesepi cibaria sua, tanquam bos et asinus, invenerunt . Hos enim populos primitias natus accepit. Ad nos ergo maxime hujus diei pertinet gratulaMagi, quando Christum adoraverunt, aurum, thus, et myrrham : aurum, quia regem viderunt; thus, quia Deum intellexerunt. Cognoverunt et carnem passuram; nam et myrrham protulerunt ad sepulturam. Haec illi secundum considerationem suam. A nobis autem aurum accipit, si eleemosynas faciamus; thus, si orationes fundamus; myrrham, si pro illo moriamur. Proinde quia Epiphania manifestationem verbo graeco indicat latens quippe Magis domini infantia cupi
Abbreviated transcription (Latin):
ob p̾ceptis consũmauit u̾bũ: cuius
duob annis stella p̃nunciauit ad¬
uentum. Possunt in his duob annis
etiam duo intelligi testam̃ta: uetus
et nouum. Non enĩ aliꝰ auctor est
legis qua t̾remur. & alius gratiȩ qua
iuuamur: cum ipse dix̾it. si credere¬
tis moysi. si crederctis & mͥ. de me enĩ
ille scripsit: & ipse sit sapientia dei.
duo tp̃ra significata potiꝰ accipi posst̃
etiam duos xp̃i possumꝰ intelligere
aduentꝰ. unũ humilitatis. alterũ cla¬
ritatis: & duas nr̃as geneses. quia
ille ꝑ quẽ facta sunt omnia. utiq
auccor ambarũ. ẽ. unam qua in car¬
ne nascunur. aliam qͣ infide renasci-
bant: qui in p̃sepi iacebat. & int̾ astra
fulgebatꝰ quẽ regẽ sempit̾nũ gentib
adorandum. non diadematis gem ma
s cęli stella mostrabat: qui ubera sug¬
gebat. & lactentes mr̃es faciebat. Ag̾¬
noscamꝰ lapidem angularẽ. in quo duo
parietes. de diuerso uenientes: unus

Expanded text:
obus praeceptis consummavit verbum, cujus obus praeceptis consummavit verbum, cujus duobus annis stella praenuntiavit adventum. Possunt in his duobus annis etiam duo intelligi Testamenta, vetus et novum. Non enim alius auctor est Legis qua terremur, et alius gratiae qua juvamur: cum ipse dixerit, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit ; et ipse sit sapientia Dei, duo tempora significata potius accipi possunt, etiam duos Christi possumus intelligere adventus; unum humilitatis, alterum claritatis: et duas nostras geneses, quia ille per quem facta sunt omnia, utique auctor ambarum est; unam qua in carne nascimur, aliam qua in fide renascimubant: qui in praesepi jacebat, et intra astra fulgebat: quem regem sempiternum, Gentibus adorandum, non diadematis gemma, sed coeli stella monstrabat: qui ubera sugebat, et lactentes martyres faciebat. Agnoscamus lapidem angularem, in quo duo parietes de diverso venientes, unus
Abbreviated transcription (Latin):
carent ubi xp̃c fuisset inuentꝰ: a bima¬
tu et infra occidit infantes. Hoc aũt
qua causa fecerit. hoc ÷ quare a bi¬
matu & infra occidi paruulos iusse¬
rit euangłista non tacens: scđ̃m tẽpꝰ
inquit qd̃ exquisierat a magis. Ecce
unde ostendit᷑. ñ tunc primũ apparu¬
isse stellã qnͣdo natus. ẽ. xp̃s. hoc est
ante paucissimos aies: s biennii tp̃r
p̃nunciatione fulsisse syderea. quȩ
tune. ẽ cognita cuiꝰ. eẽt: quando muis¬
si sunt adorare in t̾ra quẽ in celo iã
uiderant p̃signatũ. Si qͥs aut̃ q̃rit¬
quare ꝑ bienmum p̃nuncians xp̃m
stella clariũt: possunt uideri duob
annis duo significata p̃cepta. unum
dilectionis dei. alterũ ꝓximi: in quib
duob ꝑceptis tota lex pendet et ꝓpħe.
Sic enĩ qͦd infinite uidebat᷑ ꝑmulta
clusum. Ut hinc intelligat᷑ dixisse
ꝓpħa. Qerbum eñĩ consũmans. & bre¬
uians. faci& dñs suꝑ tram. Ipse gͥ du¬

Expanded text:
caretur ubi Christus fuisset inventus, a bimacaretur ubi Christus fuisset inventus, a bimatu et infra occidit infantes. Hoc autem qua causa fecerit, hoc est, quare a bimatu et infra occidi parvulos jusserit, Evangelista non tacens, secundum tempus, inquit, quod exquisierat a Magis . Ecce unde ostenditur, non tunc primum apparuisse stellam, quando natus est Christus, hoc est, ante paucissimos dies; sed biennii tempore praenuntiatione fulsisse siderea: quae tunc est cognita cujus esset, quando missi sunt adorare in terra, quem in coelo jam viderant praesignatum. 4. Quid biquare per biennium praenuntians Christum stella claruerit, possunt videri duobus annis duo significata praecepta: unum dilectionis Dei, alterum proximi, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et Prophetae . Sic enim quod infinite videbatur per multa elligatur dixisse propheta, Verbum enim consummans et brevians faciet Dominus super terram ; ipse igitur du
Abbreviated transcription (Latin):
ammiratione q̃rentib quid sibi uel¬
let. et quo ꝑtineret. qd̾ nouũ appa¬
rebat in celo: Non utiq loq̃nte iꝑso
sydere. s alit̾ intimatũ .ẽ. quis descen¬
disset de cȩlo: & diuinitate p̃sidens
cȩlo. iaceret in carne sub celo. Tunc
quippe intelligit᷑ indicatũ cuiꝰ. ẽẽt. Stel¬
qui ꝑ illam significabat᷑. Nam ferme
biennio uisa. ẽ: mirantib quid. ẽẽt
S p̾ea quã xp̃o nato reuelatũ est ma¬
gis.iam ñ sydus. ẽẽ mirandũ. s eũ
qui sidere p̃minciatꝰ fuerat adoran¬
dũ. regemq eẽ. uideoꝵ: ab oriente ue¬
nerunt. et hodierno die adorauereint:¬
quem ante. paucos dies natum. eẽ.
atq illã stellã quȩ sibi ꝑ bienmum
apparuerat eius fuisse didicert̃. Hic
dicit aliqͥs: lilã stellã biennio apparu¬
isse: unde monstrat᷑: Euangłii uerba
recolamꝰ. Herodes nempe rex iudȩoꝵ cũ
a magis fuisset illusus. qđ in somnis
moniti ad eum redire noluer. ne indi¬

Expanded text:
admiratione quaerentibus quid sibi veladmiratione quaerentibus quid sibi vellet, et quo pertineret quod novum apparebat in coelo, non utique loquente ipso sidere, sed aliter intimatum est, quis descendisset de coelo, et divinitate praesidens coelo, jaceret in carne sub coelo. Tunc quippe intelligitur indicatum, cujus esset stelqui per illam significabatur. 3. Sterantibus quid esset. Sed posteaquam Christo nato revelatum est Magis, jam non sidus esse mirandum; sed eum qui sidere praenuntiatus fuerat, adorandum, regemque esse Judaeorum: ab Oriente venerunt, et hodierno die adoraveruntquem ante paucos dies natum esse, atque illam stellam, quae sibi per biennium apparuerat, ejus fuisse didicerunt. Hic dicit aliquis: Illam stellam biennio apparuisse unde monstratur? Evangelii verba recolamus. Herodes nempe rex Judaeorum, cum a Magis fuisset illusus, quod in somnis moniti ad eum redire noluerunt, ne indi
Abbreviated transcription (Latin):
a uideis commemorata. eẽt ubi xp̃m
nasci oporteret. quia domꝰ latebat ub
dei uerbum infans iacebat. eadem stel¬
la magos ꝑduxit ad domũ. sub euiꝰ
tecto erat qui fecerat mundũ. & quẽ
nunciauerat celum. Huc usq patuit
p̃cedentis syderis fulgor. S ut illi ad
herodẽ regem uideoꝵ ñ reu̾terent᷑. qui
se uelle dixerat adorare. quẽ cupiebat
occidere: ꝑ somnũ legunt᷑ ammoniti.
ta qđ̃ eloqui stella ñ poturt: alia ds̃
reuelatione monstrauit. Sic intelli¬
gendum. ẽ. non ꝑ solam stellã qͣuis
ocłis suis insolita et inexꝑta luce ful¬
gentem magos in oriente potusse cog¬
noscere. quisnã. eẽt. significatione tanti
syderis dignꝰ. cuiꝰ testis ille fulgor exi¬
steret. quem clarũ tanta claritas nun¬
ciaret: ubi quereret᷑. quo eundũ. eẽt.
ut inuentꝰ adoraret᷑. Sẽalia nimirũ
reuelatiõe diuinitꝰ indicatũ est: qđ
luce syderis tacite sigiabat᷑. E cũmag

Expanded text:
a Judaeis commemorata esset ubi Christum a Judaeis commemorata esset ubi Christum nasci oporteret; quia domus latebat ubi Dei Verbum infans jacebat, eadem stella Magos perduxit ad domum, sub cujus tecto erat qui fecerat mundum, et quem nuntiaverat coelum; huc usque patuit praecedentis sideris fulgor. Sed ut illi ad Herodem regem Judaeorum non reverterentur, qui se velle dixerat adorare quem cupiebat occidere, per somnium leguntur admoniti. Ita quod eloqui stella non potuit, alia Deus revelatione monstravit. Sic intelligendum est, non per solam stellam, quamvis oculis suis insolita et inexperta luce fulgentem, Magos in Oriente potuisse cognoscere, quisnam esset significatione tanti sideris dignus, cujus testis ille fulgor existeret, quem clarum tanta claritas nuntiaret, ubi quaereretur quo eundum esset, ut inventus adoraretur. Sed alia nimirum revelatione divinitus indicatum est, quod luce sideris tacite signabatur. Et cum magna
Abbreviated transcription (Latin):
hodiernus anniu̾sario reditu
gi. tanquã pͥmicie gentium:
ita huic sollempnitati de isto
tanto mysterio nr̃ etiam sermo debet᷑.
Inde ur̃am cõmoneo caritatẽ recentem
diem pristinũ recolite qͦ dñs natus ẽ.
& hiic hodiernũ adiungite. quo a ma¬
gis adoratꝰ. ẽ. Nec eis stella loqui potu¬
it cuiꝰ eẽt. ł cuiꝰ excellentiam p̃signa¬
ret: nouũ tam̃ &. singulare sydus ef¬
fulsit. atq illos etiam qui solent sidera
diligent̃ intueri. nouo miraculo ext̾ruit.
Iunquã enim tali stella quisꝗͣ. ẽ. sig¬
nificatꝰ: quia nunꝗͣ talis. ẽ. natus. Ue¬
runtam̃ quis eẽt. ubi eẽt. quoꝵ rex. eẽt
sydus illud & si tacebat: lucebat. Sed
querentia ds̃ & pulsantia corda non
fraudans. alio mͦ sine dubio petentib
reuelauit: qđ stella indicare non po¬
tuit. Quẽ admodũ quidẽ scriptura ñ
dicit᷑: s intelligendũ prudentib dereli¬
quit: atq in ipsa narratione. unde
enim bethleem ciuitas scd̃m sc̃ptãs

Expanded text:
hodiernus anniversario reditu gi, tanquam primitiae Gentium: ita huic solemnitati de isto tanto mysterio noster etiam sermo debetur. Unde vestram commoneo Charitatem, recentem diem pristinum recolite, quo Dominus natus est: et huic hodiernum adjungite, quo a Magis adoratus est. Nec eis stella loqui potuit, cujus esset, vel cujus excellentiam praesignaret: novum tamen et singulare sidus effulsit, atque illos etiam qui solent sidera diligenter intueri, novo miraculo exterruit. Nunquam enim tali stella quisquam est significatus; quia nunquam talis est natus. Verumtamen quis esset, ubi esset, quorum rex esset, sidus illud, etsi tacebat, lucebat. Sed quaerentia Deus et pulsantia corda non fraudans, alio modo sine dubio petentibus revelavit, quod stella indicare non potuit. Quem modum quidem Scriptura non dicit, sed intelligendum prudentibus dereliquit: atque in ipsa narratione, unde enim Bethlehem civitas, secundum Scripturas,
Abbreviated transcription (Latin):
eius in oriente: et uenimꝰ adorare eum.
Quousq iudee durissime. obtunsa aure.
clausis ocłis. et ꝑfido corde ꝑsistis : Ecce
qui ab mitio scłi. et̾ni regis aduentũ
innumeris sacratisq uõcib cecinert̃
crede uł his tandẽ quͥeum ñ adhuc post
tempora nasciturum. s iam et apud te
et tͥ natum. ẽẽ testant᷑. Quȩ tanta. ẽ. in
pectore tuo mortifere obstinationis au̾¬
sio. ut solus non audias qđ om̃s locunt᷑
solus refugias qđ umũsitas credit:. solꝰ
certe uidere contempnas. qđ splendet
e cȩlo: Apud te uirgo concipit: et uirgi¬
nis tue partum alienꝰ agnoscit. Tibi sa¬
lutẽ tuam angłicȩ uoces ꝑsuadere non
possunt: ad xp̃m tuum. una chaldeos
stella ꝑduxit. Ubi.ẽ. inquiunt magi
qui natꝰ . ẽ. rex iudeoꝵ: Uidimꝰ stellam
eius in oriente: et uenimꝰ ad orare eum.
n his impletum. ẽ illud: qđ ꝓpħico ser¬

Expanded text:
ejus in Oriente, et venimus adorare eum . ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quo usque, Judaee durissime, obtusa aure, clausis oculis, et perfido corde persistis? Ecce qui ab initio saeculi aeterni regis adventum innumeris sacratisque vocibus cecinerunt, crede vel iis tandem qui eum non adhuc post tempora nasciturum, sed jam et apud te, et tibi natum esse testantur. Quae tanta est in pectore tuo mortiferae obstinationis adversio, ut solus non audias quod omnes loquuntur, solus refugias quod universitas credit, solus certe videre contemnas quod splendet e coelo? Apud te virgo concepit, et virginis tuae partum alienus agnoscit; tibi salutem tuam angelicae voces persuadere non possunt, et ad Christum tuum una Chaldaeos stella perduxit. Ubi est, inquiunt magi, qui natus est rex Judaeorum? Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . In his impletum est, quod prophetico ser
Abbreviated transcription (Latin):
scłi lum̃ celeste non poterat. Deniq cũ
uisitationẽ suam necdũ t̾ra dinosceret:
celũ sua gaudia. ac totiꝰ mundi letitiã.
chaldeis stupentib tacito insidere lo¬
quebat᷑. E cum qͥs qͣntusue. eẽt. necdũ
infidelis posset uidere iudȩa: iam tunc
głam eiꝰ indiciis excitata cęlestib gen¬
tilitas sentiebat. Noua enim stella. no¬
uũ aduenisse hominẽ reuelabat. E tta
re uera nouũ: ut cum dĩ filiꝰ eẽt. indu
Nouum nimirũ erat: ut unigenito alas¬
simi quem non capit gelum. paruissim:
tugurii minimũ p̃sepe sufficeret. Nouũ
erat. ut qui in celestib cum deo patre
regnabat. t̾rena matre contentꝰ. uagitus
infantie daret in pannis. Letem᷑ itaq
nob̾ uagiebat in cunis: nob̃ arridebat
in stella. Totum enĩ nob ꝓficiebat. quicqͥd
saluator hominis agebat in homine:
it itaq euanglicꝰ sermo. Ecce magi ab ori¬
ente uenerunt iherosolimam dicentes
bi ẽ. qui natꝰ ẽ. rex uideoꝵ: Uidimꝰ stellã

Expanded text:
saeculi lumen coeleste non poterat. Denique cum visitationem suam necdum terra dignosceret, coelum sua gaudia ac totius mundi laetitiam, Chaldaeis stupentibus, tacito in sidere loquebatur. Et cum quis quantusque esset necdum infidelis posset videre Judaea; jam tunc gloriam ejus indiciis excita de coelestibus gentilitas sentiebat. Nova enim stella novum adventasse hominem revelabat, et ita revera novum, ut, cum esset Dei Filius, indueNovum nimirum erat, ut Unigenito Altissimi, quem non capit coelum, parvissimi tugurii minimum praesepe sufficeret. Novum erat, qui in coelestibus cum Deo Patre regnabat, terrena matre contentus, vagitus infantiae daret in pannis. Laetemur itaqnobis vagiebat in cunis, nobis arridebat in stella. Totum enim nobis proficiebat, quidquid Salvator hominibus agebat in homine. Ait itaque evangelicus sermo: Ecce magi ab Oriente advenerunt 74 Hierosolymam, dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum. Vidimus stellam
Abbreviated transcription (Latin):
intelligent. Ecce enim chaldeus heq an¬
nunciatum de xp̃o fuerat. neq audierat. &
uidit stellam xp̃i: et adẽe eum intellexit
in stella. Adorant itaq magi dñm. et of¬
ferunt munera: ut impleret᷑ qd̾ ait ille p̾ci¬
puus ꝓpħarum dauid. Afferte dño patrie
gentium: afferte dño głam et honorem.

Expanded text:
ictum est ; ecce enim Chaldaeus, cui neque annuntiatum de Christo fuerat neque audierat, et vidit stellam Christi, et adesse eum intellexit in stella. Adorant itaque magi Dominum, et offerunt munera, ut impleretur quod ait ille praecipuus prophetarum David: Afferte Domino, patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem .
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles mun̾a: glȩ qđ adorant. Muniera
chaldei offerunt: et adorant. Unum ab il¬
lis defert᷑ ut regi: aliud exhibet᷑ ut deo.
Hii itaq adorato xp̃o. oblatisq muneri¬
b: ꝑ aliam ut lectũ ÷ uiam reu̾si st̃ in
regionẽ suam. Rectissime ꝑ aliam uiam
redeunt: ne cruentꝰ herodes qui mortẽ
parabat infanti. itinere magoꝵ ꝑueni¬
re posset ad xp̃m. Neq enim qͥ adorare
dñm uenerant. dñi. eẽ. poterant. ꝓdito¬
res. Quambene fr̃s ꝑ aliam uiam redis¬
se dicunt᷑. Clam qui stella duce uenerani
in uideam: in patriam suam ȩt̾m solis
illuminati radiis reu̾terunt. & ideo¬
cum om̃i reuerentia celebremꝰ hunc di¬
em. magoꝵ obsequia. nr̃a deuotione su¬
ꝑantes: qm̃ si illi xp̃m iacentẽ in cuna¬
bulis repꝑerunt. nos eum regnantem

Expanded text:
gentiles munera; gloriae, quod adorant: munera Chaldaei offerunt, et adorant. Unum ab illis defertur ut regi, aliud exhibetur ut Deo. Hi itaque; adorato Christo oblatisque muneribus, per aliam, ut lectum est, viam reversi sunt in regionem suam. Rectissime per aliam viam redeunt, ne cruentus Herodes, 76 qui mortem parabat infanti, itinere magorum pervenire possit ad Christum; neque enim qui adorare Dominum venerant, Domini esse poterant proditores. Quam bene, fratres, per aliam viam rediisse dicuntur: nam qui stella duce, venerant in Judaeam, in patriam suam aeterni Solis illuminati radiis revertuntur. Et ideo omni reverentia celebremus hunc diem, magorum obsequia nostra devotione superantes: quoniam, si illi Christum jacentem in cunabulis repererunt, nos eum regnantem
Abbreviated transcription (Latin):
meum. O saule rapax lupe: comedi¬
plane. Elisus. ẽ. filius ꝑdicionis: et ere¬
etus est uas electionis. Iam si sc̃s
stepħs non sic orasset: ȩccła paulum¬
hodie non haberet. S ideo erectus
est paulus. quia in t̾ram inclinatꝰ
exauditꝰ est stepħs. Ergo qd̾ fȩcit sau¬
lus: patit᷑ paulus. Qd̃ fecit ꝑsecutor:
patitur ꝑsecutor p̃dicator. Qd̃ fecit
ne uindicatum. Ut discat pati qđ¬
signa eum caractere meo: multa enĩ
patiet᷑ ꝓ nomine meo. A biit ananias.
baptizauit saulum: et fȩcit agnum.¬
Cȩpimꝰ habere p̾dicatorẽ. quẽ sc̃s stepħs
habuit lapidatorem. Sic igit᷑ exau¬
ditus est sc̃s stepħs: ut eiꝰ orationib
deleretur peccatum qđ cõmiserat sau¬
lus. Cõmendemꝰ gͦ nos orationibus
euis. Multo magis enm nẽ exau¬
dietur
lapidatorib sis. Item eiusdem

Expanded text:
meum. O Saule lupe rapax, comedimeum. O Saule lupe rapax, comediplane, elisus est filius perditionis, et erectus est Vas electionis. Nam si sanctus Stephanus non orasset, Ecclesia Paulum non haberet. Sed ideo erectus est Paulus, quia in terra inclinatus exauditus est Stephanus. Ergo quod fecit Saulus, patitur Paulus; quod fecit persecutor, patitur praedicator; quod fecit ne vindicandum, ut discat pati qsigna eum charactere meo; multa enim patietur pro nomine meo . Abiit Ananias, baptizaCoepimus habere nos praedicatorem quem sanctus Stephanus habuit lapidatorem. Sic ergo exauditus est sanctus Stephanus, ut ejus orationibus deleretur peccatum quod commiserat Saulus. Commendemus ergo nos orationibus ejus: multo magis enim nunc exauditur lapidatoribus suis. SERMO III
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Ee hoc dicto obdormiuit.
lius. quid illo somno quietiꝰ Qualis
ibat ad amicos: qui sic diligebat ini¬
micos. Ham ut nouerit sc̃itas ur̃a
quantum ualuerit oratio scĩ stepħi
mnr̃is. recurrite nobiscum ad illum
adolescentẽ ꝑsecutorem saulũ noĩe:¬
dũ legeret᷑ audiuimꝰ. eum sc̃s̃ stepħs
lapidaret᷑. lapidantium uestim̾ta ser¬
uabat: ut tanquã manib omnium
ipse lapidare uideretur: qui ad lapi¬
dandum om̃s exertos reddebat. Hie
cum iret in uia. subito circũfulsit
centem sibi. Saule saule. quid me ꝑ¬
sequeris. Durũ ẽ. tͥ contra stimulum
calcitrare. & ille. Tu quis es dñe:
& dñs ad eum. Ego sum iħc nazarens.
quẽ tuꝑsequeris. Quid mͥ et tibi:
Quare te erigis contͣ me malo tuo. &
non potius humilias bono tuo: sald
tanta mala quȩ cõmisisti in me olim
quidem habui ꝑdere te. s stepħs seruꝰ
m̃s orauit ꝓ te. Saule saule quid
me ꝑsequeris: S quia insanisti contͣ
nomen meum: ego te faciam seruũ

Expanded text:
peccatum; et hoc dicto obdormivit ilius? quid illo somno quietius? qualis ibat ad amicos, qui sic diligebat inimicos? Nam ut noverit sanctitas vestra, quantum valuerit oratio sancti Stephani martyris, recurrite nobiscum ad illum adolescentem persecutorem nomine Sauldum legeretur audivimus, qui cum Sium lapidantium vestimenta servabantur, ut tanquam in manibus omnium ipse lapidare videretur, qui ad lapidandum omnes exortos reddebat. Hic cum iret in via, subito circumfulsit  Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Et ille: Et tu quis es, Domine? Et Dominus ad eum: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris ; quid mihi et tibi? Quare te erigis contra me malo tuo, et te non potius humilias bono tuo? Ad tanta mala quae commisisti in me, olim quidem debui perdere te; sed Stephanus meus oravit pro te, Saule, Saule, quid me persequeris? Sed quia insanis contra nomen meum, ego te faciam servum
Abbreviated transcription (Latin):
ubi eum uides: et hic non uiues. s
cum eo meliꝰ uiues. Dic eis quia ni¬
chil ÷ qd fecerunt: uiuit quẽ occidert̃
Dic eis qr uides ad dexteram patris
stantem: quem irriserunt in cruce pen¬
dentem. & ille inquit. Ecce uideo cę¬
los aꝑtos: et filium hominis stantem
ad dexterã dĩ. At illi clamantes con¬
tinuerunt aures suas. Aures clause¬
runt: & ad lapides cucurrert̃. Impe¬
tumq fȩcerunt omnes in eum: & la¬
pidabant stepħm inuocantẽ dñm &
dicentẽ. Adhesit anima mea ꝑ ost te:
qr lapidat᷑ caro mea ꝓte. Accipe spm̃

Expanded text:
ubi eum vides, et hic non vives; sed ubi eum vides, et hic non vives; sed cum illo melius vives. Dic eis quia nihil est quod fecerunt; vivit quem occiderunt. Dic eis quia vides ad dexteram Patris stantem, quem irriserunt in cruce pendentem. Et ille inquit: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei. At illi clamantes continuerunt aures suas. Aures clauserunt, et ad lapides cucurrerunt, impetumque fecerunt omnes in eum, et lapidabant Stephanum invocante Dominum, et dicentem, Adhaesit anima mea post te , quia lapidatur caro me
Abbreviated transcription (Latin):
die celebransimus natalem qͦ
rex mr̃ni natus est mundo
hodie celebramus natalem qͦ
primicerius mr̃m migrauit ex mun¬
do. Oportebat enim ut primo ĩmor¬
talis. ꝓ mortalib susciꝑẽt carirẽ. & sic
mortalis ꝓ immortali contẽpneret mor¬
tem. & ideo natus : dñs ut moreret᷑
ꝓ seruo: ne seruus timeret mori ꝓ dño.
ut stepħs ingrederet᷑ in celum. Aitꝰ
ad humilia descendit: ut humilis ad
alta ascenderet. filius dei factus est
filius hominis: ut filios hommum
faceret filios dei. fecit xp̃c mirã cula:
qͥd stepħs potuit face̾ sine xp̃o: Uiuebat
stepħs dexp̃o: sic̃ sarmentũ de uite. Mira¬
ris fructũ de sarm̃to pendentẽ: uide sar¬
qͥd iud̃is. ut incipias lapidari:i possis coro¬
nari. Iaculare u̾ba:⁊ excipe saxa. Dic aliqͥd
de incirõcisis cordib ⁊ morieris lapidib.
Dic aliquid de eo. cuiꝰ nomen nolt̾ audire.
Erubescant ⁊ seiuant. muta efficiant᷑ la¬
bia dolosa. Dic eis ubi uides uiuum:
quẽ irriserunt crucifixum. Die eis

Expanded text:
die celebravimus natalem quo Rex martyrum natus est mundo, hodie celebramus natalem quo primicerius martyrum migravit ex mundo. Oportebat enim ut primo immortalis pro mortalibus susciperet carnem, et sic mortalis pro immortali sustineret mortem. Et ideo natus est Dominus, ut moreretur pro servo: ne servus timeret mori pro Domiut Stephanus ingrederetur in coelum. Altus ad humilia descendit, ut humiles ad alta ascenderent. Filius Dei factus est hominis filius, ut filios hominum faceret filios Dei. Fecit Christus miraculaquid Stephanus potuit facere sine Christo? Vivebat Stephanus de Christo, sicut sarmentum de vite. Miraris fructum de sarmento pendentem? Vide sarquid Judaeis, ut incipias lapidari, et possis coronari. Jaculare verba, et excipe saxa. Dic aliquid de incircumcisis cordibus, et morieris lapidibus. Dic aliquid de eo cujus nomen nolunt audire. Erubescant et saeviant, muta efficiantur labia dolosa . Dic eis ubi vides vivum, quem irriserunt crucifixum. Dic eis
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ delicto. fixo genu orauit. Ora
Certe ego patior:ͥ ego lapidor: in me sẽ¬
uĩunt. in me fremunt. s ne statuas
illis hoc peccatum. quia ut dicam tͥ:
a te primo audiui. Ego seruus tuus
patior. Multum interi÷ inter me et
te. Tu dñs ego seruus. Tu uerbũ: ego au¬
ditor uerbi. Tu magist̃. ego discipulus.
Tu creator: ego creatus. Tu ds̃. ego homo.
Multum est int̾ peccatum istorũ qui la-¬
pidant me: & illoꝵ qui crucifixerunt
te. Quando gͦ dixisti pat̾ ignosce illis
quia nesciunt quid faciunt ꝓ magno
peccato petisti: et ꝓ minimo petere
docusti. Oñe inqͥt. ne statuas illis
hoc peccatum. Tanꝗͣ diceret. Ego pa¬
tior in carne: non isti ꝑeant in mente.
magna dem̃tia. drsus qualia in
mensa dñi sui comedit : talia et ipse
lia te oportet p̾parare. Talia gͦ in ora¬
tione exhibuit.: qualia in sui dñi m̃¬

Expanded text:
illorum delicto fixo genu oravit. OrabCerte ego patior, ego lapidor, in me saeviunt, et in me fremunt, sed ne statuas illis hoc peccatum : quia ut hoc dicam tibi, a te primo audivi. Ego servus tuus patior, sed multum interest inter me et te. Tu Dominus, ego servus. Tu Verbum, ego auditor Verbi. Tu magister, ego discipulus. Tu Creator, ego creatus. Tu Deus, ego homo. Multum interest inter peccatum istorum qui lapidant me, et illorum qui crucifixerunt te. Quando ergo dixisti, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt , pro magno peccato petiisti, et me pro minimo petere docuisti. Domine, inquit, ne statuas illis hoc peccatum. Tanquam diceret, Ego patior in carne, isti non pereant in mente. magna clementia. Prorsus qualia in mensa Domini sui comedit, talia et ipse lia te oportet praeparare . Talia ergo in oratione exhibuit, qualia in sui Domini men
Abbreviated transcription (Latin):
esterno die natalem habuimus
dñi saluatoris: hodie sunma
mur ad p̾mium: hodierno ꝓuocam᷑
ad exemplum. Bene gͦ hesfnȩ sollem¬
pnitati festiuitas hodierna coniuneta
.ẽ: ut illa credentes ꝑueheret ad uitam:
hȩc confitentes ꝑdiiceret ad coronam.
mnigͦ eccłȩ. beatꝰ stepħs datꝰ. est ad
exemplum. Adhuc laicus. diaconii
meruit eleccionem. & leuita. marty rii
obtinuit principatum. Ille in plebe ad¬
huc positus erat. s iam uirtutib emi¬
nebat. Humilis erat loco: s celsus fide.
iscipłs erat ordine: s factus ÷ magist̾
exemplo. Quos sequebat᷑ deuociõne fi¬
dei: p̾cessit udocitate m̃rii. Scriptũ
÷ feminis: testimonium meruit sin¬
cerissime castitatis. Beatus gͦ erit
imitatus. & pudicicie enim palmã:
et m̃rii consequet᷑ coronã.

Expanded text:
esterno die Natalem habuimus Domini Salvatoris; hodie summa mur ad praemium; hodierno, provocamur ad exemplum. Bene ergo hesternae solemnitati festivitas hodierna conjuncta est; ut illa credentes eveheret ad vitam, haec confitentes duceret ad coronam. Omni ergo Ecclesiae beatus Stephanus datus est ad profectum. Adhuc laicus diaconii meruit electionem, et levita martyrii obtinuit principatum. In plebe adhuc positus erat; sed jam virtutibus eminebat. Humilis erat loco; sed celsus fide. Discipulus erat ordine; sed factus est magister exemplo. Quos sequebatur devotione fidei, praecessit velocitate martyrii. Scriptum est feminis, testimonium meruit sincerissimae castitatis. Beatus ergo eriimitatus fuerit: et pudicitiae enim palmam, et martyrii consequetur coronam.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩmolandũ ductꝰ ẽ. Propt̾ea mitis: quia sic̃
ouis ad immdlandum ductus est. Au¬
diant mites et iocundent᷑: qr sapiunt qđ di¬
ctum. ẽ. Gustate et uidete quã suauis. ẽ dñs:
beatus uir qui sꝑat in eam. Longã lectionẽ
audiuimꝰ breuis.ẽ dies: longo sermone etiã
nos tenere ur̃am patientiam non debemius.
Nouimꝰ quia patient̾ audistis: et diu stando ⁊ audied
tanꝗͣ mr̃i compassi estis. Qui audit uos:
amet uos. et coronet uos: Item euidem

Expanded text:
ad immolandum ductus est . Propterea mitis, quia sicut ovis ad immolandum ductus est. Audiant mites, et jucundentur. Quia sapiunt quod dictum est, Gustate, et videte quam suavis est Dominus: beatus vir qui sperat in eum . Longam lectionem audivimus, brevis est dies: longo sermone etiam nos tenere vestram patientiam non debemus. Novimus quia patienter audistis, et diu stando et audiendo tanquam martyri compassi estis. Qui audit vos, amet vos, et coronet vos. SERM
Abbreviated transcription (Latin):
qui non ẽ mitis: nescit quid sapiat qđ dic¬
tum. ẽ. In dño laudabit᷑ anima mea. Omĩs
enim non mittis. suꝑb. asper. elatꝰ. in se
uult laudari.: non in dño. Qui aũt dicit
in dño laudabit᷑ anima mea: ñ dicit. audi

Expanded text:
qui non est mitis, nescit quid sapiat quod dicqui non est mitis, nescit quid sapiat quod dictum est, In Domino laudabitur anima mea. Omnis enim non mitis, superbus, asper, elatus, in se vult laudari, non in Domino. Qui autem dicit, In Domino laudabitur anima mea; non dicit, Audi
Abbreviated transcription (Latin):
unitate. ꝓ indiuidua caritate certauit.
Quis ei donauit istam patientiam. Qͥs: In¬
dicet nob psalmꝰ. Ibi enim legit᷑ ĩbi can¬
tatur. Nonne deo subiecta erit anima
mea: Ab illo enĩ patientia mea. Quisqͥs
putat scm̃ uincentium uirib suis ista
potuisse: nimis errat. Quisqͥs enĩ uirib
suis hoc se posse p̾sumpserit: et si uidetur.
uinc̾e patientia: uĩcit᷑ a suꝑbia. Bene ui¬
cere. hoc ÷. uniu̾sas machinas uincere. Il¬
lecebras dum ministrat. uincit᷑ ꝑ continen¬
tiam. Penas et torm̃ta infligit. uincitur
ꝑ patientiam. Errotes suggerit: uincit᷑ ꝑ
sapientiam. Ad extremum cum omnia
hec uicta fuint. suggerit animȩ. Euge
tur: Quam bene uicisti. Respondeat
illi anima sc̃a. Confundant᷑ & reuereant᷑:
qui dicunt mͥ euge euge. Quando gͦ uinc̃.
nͥ cum dicit: in dño laudabit᷑ anima mea.
audiant mittes et iocundemt᷑: Mites
enim sciunt qđ dico: quia in illis habitat
uerbum: in illis habitat exemplum. Nã

Expanded text:
unitate, pro individua charitate certavit. Quis ei donavit istam patientiam? Quis? Indicet nobis Psalmus. Ibi enim legitur, ibi cantatur: Nonne Deo subjecta erit anima mea? Ab illo enim patientia mea . Quisquis putat sanctum Vincentium viribus suis ista potuisse, nimis errat. Quisquis enim viribus suis hoc se posse praesumpserit, etsi videtur vincere patientia, vincitur a superbia. Bene vincere, hoc est, universas machinas vincere. Illecebras dum ministrat, vincitur per continentiam: poenas et tormenta infligit, vincitur per patientiam: errores suggerit, vincitur per sapientiam. Ad extremum, cum omnia haec victa fuerint, suggerit animae, Euge, tur? Quam bene vicisti? Respondeat illi anima sancta: Confundantur et revereantur, qui dicunt mihi, Euge, euge . Quando ergo vincit, nisi cum dicit, In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur . Mites enim sciunt quod dico; quia in illis habitat verbum, in illis habitat exemplum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
centium. ubiq uincentẽ. Uicit
in u̾bis: uicit in penis. Uicit
in cosifessione: uicit in tribulatione. Uicit
exustnis in ignib uicit submersus in flu¬
ctib. Postremo uicit toͬtus: uicit mortuus.
Qnͣdo caro eius in qua erat tropheum ap̃i
uictoris. de nauicula mittebat᷑ in mare :
ta cite dicebat. Deicim᷑. s non ꝑimꝰ. Us
istam patientiam militi suo donauit. nͥ
qui ꝓ illo prior sangͥnẽ fudit : Cui dicit᷑
men magnã comparat głam: non huma¬
nam nec temporalẽ. s diumã et sempit̃¬
nam. fides pugnat: et qndo fides pugnat.
carnẽ nullus expugnat. Quia et silaniat᷑.
et si lacerat᷑. qñ ꝑit qui sanguine ꝙͥ redẽ¬
ptus. ẽ Potens homo ñ potest ꝑdere qđ
gume suo: sed hoc cotum: ñ ad hominis
s ad głam dĩ referatur. Ab ipso uere est
patientia uera. patientia scã: patientia reli¬
giosa. patientia recta: patientia xp̃iana:
atientia: donum dei ÷ Nã et multi latrones
patientissime torq̃ntur: et non cedentesr

Expanded text:
t in verbis, vicit in poenis; vicit in confessione, vicit in tribulatione; vicit exustus ignibus, vicit submersus fluctibus: postremo vicit tortus, vicit mortuus. Quando caro ejus, in qua erat tropaeum Christi victoris, de navicula mittebatur in mare, tacite dicebat: Dejicimur, sed non perimus . Quis istam patientiam militi suo donavit, nisi qui pro illo prior sanguinem fudit? Cui dicitur men magnam comparat gloriam; non humanam, nec temporalem, sed divinam et sempiternam. Fides pugnat; et quando fides pugnat, carnem nullus expugnat. Quia etsi laniatur, etsi laceratur; quando perit qui sanguine Christi redemptus est? Potens homo non potest perdere quod mit sanguine suo? Sed hoc totum non ad hominis, sed ad Dei gloriam referatur. Ab ipso vere est patientia, vera patientia, sancta patientia, religiosa patientia, recta patientia; christiana patientia donum Dei est. Nam et multi latrones patientissime torquentur; et non cedentes
Abbreviated transcription (Latin):
immortalitas qͥd ualebit: Dabit gͥ ds̃¬
miram facilitatẽ. mirã leuitatẽ. Non
sine causa illa corpora spiritalia nun¬
cupata sunt. Non ido dicta sunt spirita
ista quȩ mͦ habem̾. dicunt᷑ anim̃alia
corpora. et tamen animȩ non sunt. s corꝑa
Quomͦ nunc ista animalia dicunt᷑ et animȩ
labit aduersus te. Non ibi erit qd̃ apłs ge¬
legem in m̃bris meis repugnantem legi
mentis mee. Hec bella non ibi erunt
Pax ibi erit. Pax ꝑfecta ibi erit. Ubi uolũis¬
ibi eris. s a domino non recedes. Ubi uo
bis. quo beatus eris. et semꝑ cum illo
nemo suspicione deliret. Qd̃ nob̃̾
ꝓmisit ds̃ uenturum. ẽe. certissime tene
quando sp̃c putabat᷑ ut se corpus. eẽ. ꝑ¬
su aderet. non solum p̃buit ocłis uiden¬
dum. s etiam manib contrectandum.
Quib ad exhibendam fidei ueritatem in
corpore. dignatus est etiam non necessita¬
te s potestate cibum sumere. Tamen ad¬

Expanded text:
immortalitas quid valebit? CAPUT immortalitas quid valebit? CAPUT miram facilitatem, miram levitatem. Non sine causa illa corpora spiritualia nuncupata sunt. Non ideo dicta sunt spirituaista quae modo habemus, dicuntur animalia corpora: et tamen animae non sunt, sed corpora. Quomodo nunc ista animalia dicuntur, et animae labit adversus te. Non ibi erit quod Apostolus gelegem in membris meis repugnantem legi mentis meae . daec bella non ibi erunt: pax ibi erit, pax perfecta ibi erit. Ubi volueris, eris: sed a Deo non recedes. Ubi volbis. De quo beatus eris, semper cum illo nemo sua suspicione deliret: quod nobis promisit Deus, venturum esse certissime teneaquando spiritus putabatur, ut se corpus esse persuaderet, non solum praebebat oculis videndum, sed etiam manibus contrectandum. Quibus ad exhibendam fidei veritatem in corpore, dignatus est etiam non necessitate, sed potestate cibum sumere: tamen ad
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quid uelocius agitur. grauiꝰ corpus
an leuius: Quis non respondeat leuius:
euiora enim corpora. facilius mouentur.
uelocius aguntur. E rauiora: difficilius
atq tardius. Certe regłam fixisti. certe
considasti. & circumspectis omib respon¬
disti. qr facilius mouent᷑. et uelociꝰ agunt᷑
corꝑa leuiora. quã grauiora. lta ÷. ut dicis.
esponde mͥ quare leuissima aranea
tarde se mouet. et grauis equus uelocit̃
ris leuiuis est. Ita uero est. s si alius portet.
currit. macer languore uix ambulat
Appende macrũ et robustum hominem.
illũ langore paucas uix libellas appen¬
dentem. illum salubritate corꝑis multa
pondo in sua carne gerentem. Tempta
ui ambos tollere. grauis ÷ ualidus. leuis
est macilentus. Recedat portator. appa¬
ret ambulator. Ipsos dimute tu sibi.
erant corpora sua. Uideo macrũ uix
passum mouentem. uideo ualidũ robu¬
stumq currentem. Si hoc ualet sanitas.

Expanded text:
tur, quid velocius agitatur, gravius corpus, tur, quid velocius agitatur, gravius corpus, an levius? Quis non respondeat, Levius? Leviora enim corpora facilius moventur, velocius aguntur: graviora difficilius atque tardius. Certe regulam fixisti, certe considerasti, et circumspectis omnibus respondisti quia facilius moventur et velocius aguntur corpora leviora, quam graviora. Ita est, dicis. Responde ergo mihi. Quare levissima aranea tarde se movet, et gravis equus velociter ris, levius est. Ita vero est, sed si alius portet. currit, macer languore vix ambulat. Appende macrum et robustum hominem; illum languore vix paucas libellas appendentem, illum salubritate corporis multa pondo in carne sua gerentem: tenta tu ambos tollere; gravis est validus, levis est macilentus. Recedat portator, appareat ambulator; ipsos dimitte sibi, agant corpora sua - video macrum vix passum moventem, video validum robustumque currentem. Si hoc valet sanitas,
Abbreviated transcription (Latin):
in tra crescit. Tractabile ÷. non fluxibile
suꝑ t̾ram: Aqua. Quare lignũ natat
suꝑ aquã. qd t̾renum ÷ corpus: Si reuocẽ
ad illum ordinẽ ponderum. sub aqua
.eẽ. debuit ñ suꝑ t̾rã. Inuenimꝰ uit̃ t̾ram
et lignum. aquã mediam. Subt̃ t̾ra. et
quod plus mireris. Corpora ipsa grauissi¬
ma et tam̃ t̾rena. quȩ mnox ut dimissa fue¬
rit suꝑ aquam continuo dimergunt᷑.
et ad ima ꝓfunda ꝑueniunt. sicut ȩs.
ferrum. postremo sicut est plumbum.
Quid enim plumbt grauius: Accedit
tam̃ manus artificis ad plumbũ. facit
inde aliquod uas concauum. et natat
plumbũ suꝑ aquã. Ergo non dabit ds̃
corpori meo. qd̃ dat artifex plumbo
Deinde aquã ipsam ubi pouitis. Redite
ad ordinem elem̃toꝵ. Certe respondebitis
qđ aqua sit suꝑ t̾ram. Quare gͦ antequam
currant int̾ra. pendent in nubib flumina:¬
Reuoca deinde considerationem tuam et co¬
gitationẽ. ad ea quȩ dicturꝰ sum si dño
adiuuante potuero. Quid facilius moue¬

Expanded text:
ra crescit. Tractabile est, non fluxibile.super terram? Aqua. Quare lignum natat super aquam? Terrenum est corpus: si revoces ad illum ordinem ponderum, sub aqua esse debuit, non supra. Invenimus inter terram et lignum aquam mediam: subter terram, quod plus mireris. Corpora ipsa gravissima, et tamen terrena, quae mox ut dimissa fuerint super aquam, continuo demerguntur, et ad ima profunda perveniunt, sicut est ferrum, postremo sicut est plumbum. Quid enim plumbo gravius? Accedit tamen manus artificis ad plumbum, facit inde aliquod vas concavum, et natat plumbum super aquam. Ergone non dabit Deus corpori meo, quod dat artifex plumbo? Deinde aquam ipsam ubi ponitis? Redite ad ordinem elementorum. Certe respondebitis, quod aqua sit super terram. Quare ergo antequam currant in terra, pendent nubibus fluminaRevoca inde considerationem tuam et cogitationem ad ea quae dicturus sum, si Domino adjuvante potuero. Quid facilius move
Abbreviated transcription (Latin):
solent. non credunt. Pret̃ cousuetudinem
facit ds mirabilia: qr ds̃. ẽ. Maiora qͥdem
mirabilia sunt. tot cotidie homines nasci
qui non erant: quã paucos resurrexisse
qͥ erant. & tam̃ ista mirabilia. non con¬
sidatione comp̃hensa sunt: s assiduitate
uiluerunt. Resurrexit xp̃c: absoluta res
est. Corpus erat: caro erat. Pependit in
cruce: emisit animam. Positus in sepul¬
chro. exhibuit illã uiuam: qui uiuebat
in illa. Quare miram᷑ : quare non credi¬
mus: ds : qui fecit. Considera auetorẽ:
et colle dubitationẽ. A uerunt gͦ hoĩes¬
utrum corruptio corporis quam sentiunt
in carne sua. futura sit in resurrectione
mortuoꝵ. Dicimus non futuram. Respon¬
dent nob. Si corruptio non erit. quare¬
Hen manducabitur: quare dñs mandu¬

Expanded text:
solent, non credunt. Praeter consuetudinem solent, non credunt. Praeter consuetudinem facit Deus miracula, quia Deus est. Majora quidem miracula sunt, tot quotidie homines nasci qui non erant, quam paucos resurrexisse qui erant: et tamen ista miracula non consideratione comprehensa sunt, sed assiduitate viluerunt. Resurrexit Christus, absoluta res est. Corpus erat, caro erat, pependit in cruce, emisit animam, posita est in sepulcro. Exhibuit illam vivam, qui vivebat in illa. Quare miramur? Quare non credimus? Deus est qui fecit: considera auctorem, et tolle dubitationem. CAPUT Iutrum corruptio ista corporis, quam sentiunt in carne sua, futura sit in resurrectione mortuorum. Dicimus non futuram. Respondent nobis: Si corruptio non erit, quare manducabitur? Aut si non mandu
Abbreviated transcription (Latin):
U oluit enim nob̃ qđ ꝓmisit in finẽ: ñ solũ
p̃nunciare. s etiam demoustrare. Illi qͥde
qui tunc fuerum cum illo: uider̃. U cũ
expauescerent. et sp̃m se uid̾e crederent: so¬
liditatem corporis tenuerunt. Locutus est
enim ñ solũ u̾bis ad aures eoꝵ. s etiam
specie ad ocłos ipsoꝵ. Parumq erat se p̾be
cernendum: nͥ etiam offerret ꝑtractandũ
atq palpandum. Ait enĩ. Quid turbati
estis. l& cogitationes ascendunt in oor ur̃m:¬
te et uidete. quia sp̃s ossa et carnẽ ñ ht̃
sieut me uidetis habere. Contra istam
euidentiam disputant homines. Quid̃
enim aliud facerent homines. qui ea q̃
sunt hominũ sapiunt: quã dispitare de
deo contra dm̃: Ille enim ds: illi hõies
sunt. S ds̃ nouit. cogitationes hominũ:
qm uane sunt. In homine carnali: tota
regula est intelligendi consuetudo cer¬
nendi. Qđ solent uidere. credunt: qđ ñ

Expanded text:
exemplum. Voluit enim nobis quod promisit in fine, non solum exemplum. Voluit enim nobis quod promisit in fine, non solum praenuntiare, sed etiam demonstrare. Illi quidem qui tunc fuerunt cum illo, viderunt, et cum expavescerent, et spiritum se videre crederent, soliditatem corporis tenuerunt. Locutus est enim non solum verbis ad aures eorum, sed etiam specie ad oculos eorum: parumque erat se praebere cernendum, nisi etiam offerret pertractandum atque palpandum. Ait enim: Quid turbati estis, et cogitationes ascendunt in cor vestrte, et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere. » Contra istam evidentiam disputant homines. Quid enim aliud facerent homines, qui ea quae sunt hominum sapiunt, quam disputarent de Deo contra Deum? Ille enim Deus est, illi homines sunt. Sed Deus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . In homine carnali tota regula intelligendi est consuetudo cernendi. Quod solent videre, credunt: quod non
Abbreviated transcription (Latin):
dei: ipse dicat. breuiter se dicit: s magnũ
÷ quod dicit. Ego et pater unũ sumus.
u̾bo non sufficiunt explicando explicare.
Uerbum gͦ qđ ñ potest explicari: caro fac¬
tum ÷ et habitauit in nob̃. Suscepit totũ
quasi plenum hominẽ: animã et corpus
hominis. & si aliquid serupulosiꝰ uis
audire. quia animam et carnẽ ht̃ et pecꝰ:
cũ dico aniniã humanam. ⁊ caruẽ huna¬
nam: totam animã humanã accepit. fuer̃
cnĩ qͥ hinc heresim fac̾ent. et dicerent qr
anima xp̃i. non habuit mñtem: uon
habuit intellectum: uon habuit rationẽ.
s u̾bum dei fuit illi ꝓmente. ꝓ intellectu.
ꝓratione. Nolo sic credas. Totum redenitt:
qui totum craeauit. Totum suscepit: totũ
lib̃auit. Uerbum ibi: mens hominis. &
intellectus. Ibi anima uuicans carnem:
ibi caro uera et integra. Peccatũ solum
ieb scĩs resurrectio dñi dedicatur.¬
sumus. de carnis resurreeaione
tractamus. Hec enim fides ÷ nr̃a. hoc do

Expanded text:
Dei? Ipse dicat: breviter de se dicit; sed magnum est quod dicit: Ego et Pater unum sumus . bo non sufficiunt explicando. Verbum ergo quod non potest explicari, caro factum est, et habitavit in nobis . Suscepit totum quasi plenum hominem, animam et corpus hominis. Et si aliquid scrupulosius vis audire; quia animam et carnem habet et pecus: cum dico animam humanam et carnem humanam, totam animam humanam accepit. Fuerunt enim qui hinc haeresim facerent, et dicerent quia anima Christi non habuit mentem, non habuit intellectum, non habuit rationem; sed Verbum Dei fuit illi pro mente, pro intellectu, pro ratione, Nolo sic credas. Totum redemit, qui totum creavit: totum suscepit, totum liberavit Verbum. Ibi mens hominis et intellectus, ibi anima vivificans carnem; ibi caro vera et integra: peccatum solum is sanctis resurrectioni Domini dedicatsumus, de carnis resurrectione tractemus. Haec enim fides est nostra, hoc don
Abbreviated transcription (Latin):
stratum ÷ in dño sine difficultate fidei
teneamꝰ. Illi garriant: nos credamꝰ. S¬
non potest. eẽ. inquiunt: t̾renũ corpꝰ in
celo. Quid si hoc uelit ds̃: Responde
cont᷑ dm̃ꝰ. et dic. Noñ potest ds̃. Nonne
et tu quicunq paganus. dicis omnipo¬
tentem dm̃: Nonne in libro platonis
Qd̾ hest̾no die demonstraui legitur dixis¬
se ds̃ non factis. diis a se factis. qm̃ estis¬
orti. immortales quidem. ẽẽ. & indissolu¬
neq uos ulla mortis fata ꝑiment. nec
erunt ualentiora quã consilium meum.
qd maiꝰ ÷ uinculum ad ꝑpetuitatẽ ur̃am.
quam illa quib colligati estis: Totum

Expanded text:
stratum est in Domino, sine difficultate fidei stratum est in Domino, sine difficultate fidei teneamus. Illi garriant, nos credamusnon potest, inquiunt, esse terrenum corpus in coelo. Quid, si hoc velit Deus? Responde contra Deum, et dic: Non potest Deus. Nonne et tu quicumque paganus, dicis omnipotentem Deum? Nonne in libro Platonis, quod hesterno die demonstravi , legitur dixisse Deus non factus diis a se factis: orti, inmortales uos quidem esse et indissoluemini, neque uos ulla mortis fata periment, nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram, quam illa quibus estis tum
Abbreviated transcription (Latin):
et temere. immo infidelit̃ dicimꝰ. Credere
enim debemꝰ talia corꝑa nos habituros:
ut ubi uelimꝰ qnͣdo uoluerimꝰ ibi simꝰ.
Nam si respondebimꝰ ad soluendam de ordi¬
ne pondeꝵ questione in t̾ra nos. ẽẽ. uictu¬
ros: de ipso corpore dñi nob̃ fit questio.
cum quo ascendit in cęlum. Audistis: qd̃
nr̃is. Ꝙ ẽleuatis manib suis. benedixit
eis. Et factum ÷ dum benediceret eis: re¬
cessit ab. eis. et ferebatur in celum. Qu
ferebatur in celum: Dñs xꝑc. Qui dñs¬
a deo. & facturus es aliam ꝑsonam dei. aliã
hominis. ut iam non sit trinitas. s qua¬
t̾nitas: Quomͦ tu homo anima et corpꝰ¬
uerbum non recessit a patre. & ad nos
uenit. & patrem non deseruit. Et in it̃o
carnẽ accepit: & mundum rexit. Qed gͦ
cipłos ait. palpate et uidete. qr sp̃e ossa
et carnem ũ ht̃. sicut me uidetis habere:
Credamꝰ hoc fr̃s. Ꝙ si argum̃ta philoso¬
phoꝵ difficile soluimꝰ. Alud qd̃ demon-¬

Expanded text:
et temere, imo infideliter dicimus. Credere et temere, imo infideliter dicimus. Credere enim debemus talia corpora nos habituros, ut ubi velimus, quando voluerimus, ibi simus. Nam si respondemus, ad solvendam de ordine ponderum quaestionem, in terra nos esse victuros; de ipso corpore Domini nobis est quaestio, cum quo ascendit in coelum. CAPUT IV. 6. Cnostris: Elevatis manibus suis benedixit eis. Et factum est, dum benediceret eis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum . Qui ferebatur in coelum? Dominus Chrisa Deo, et facturus es aliam personam Dei, aliam hominis, u jam non sit Trinitas, sed quaternitas? Quomodo tu homo anima es et corpuVerbuvenit, et Patrem non deseruit; et in utero carnem accepit, et mundum rexit. Quid ercipulos ait: Palpate, et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere. Credamus hoc, fratres: et si argumenta philosophorum difficile solvimus; illud quod demon
Abbreviated transcription (Latin):
recturas. ut reddat᷑ munere. qd̃ accessu¬
run erat tempore. Credituri sumꝰ etiam.
senectam resurrecturam anilem et curua
Postremo corruptionem tolle. & quid uis
in cęlo. Philosophi enim gentium. illi
ualde magni. quoꝵ uob iam uł insanias
uł certe humanas sententias intimaui.
quesiert̃ quippe ista non sp̃ũ dĩ. s coniec¬
tura cordis humaui. hinc maxime faciut̃
questionem. Tractans subtilit̾ de mom̃tis
ponderum. et ordine elem̃toꝵ. & dicunt
q etiam uidemꝰ. mundum sic eẽ. disposi¬
tum. ut ima sit t̾ra tanquã in fundo eiꝰ.
scđa aꝗͣ subt̃ fundata t̾ra. & tercius aer
ueniat. quartꝰ ether cuncta cooꝑiat. Illud
elem̃tum suꝑnum qd̃ ethera appellant.
ignem dicunt. ẽẽ. liquidũ et purum. In¬
de sydera. eẽ. formata. Ibi uichil posse ter¬
renum. qm̃ ordo ponderum ñ admittit.
Si dicamꝰ eis nr̃a corpora noua in t̾ra. eẽ.
uictura. et in cęlo non futura. audaet̃

Expanded text:
recturas, ut reddatur munere, quod accessurecturas, ut reddatur munere, quod accessurum erat tempore. Non enim credituri sumus etiam senectam resurrecturam anhelam et curvam. Postremo corruptionem tolle, et quod vis in coelo? Philosophi enim Gentium, illi valde magni, quorum vobis jam vel insanas vel certe humanas sententias intimavi quaesierunt quippe ista non spiritu Dei, sed conjectura cordis humani; hinc maxime faciunt quaestionem, tractant subtiliter de momentis ponderum et ordine elementorum: et dicunt, quod etiam videmus, mundum sic esse dispositum, ut ima sit terra tanquam in fundo ejus, secunda aqua superfundatur terrae, tertius aer veniat, quartus aether cuncta cooperiat. Illud elementum supernum, quod aethera appellant, ignem dicunt esse liquidum et purum, inde sidera esse formata, ibi nihil posse esse terrenum, quoniam ordo ponderum non admittit. Si dicamus eis nostra corpora in terra nova esse victura, et in coelo non futura; audacter