comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dos. qͥ intͣuit in scã scõꝵ: Iuis erat iste sacerds
nͥ qͥ fuit & uictima & sacerdos: nͥ ille qͥ cũ in mun¬
do ñ inuenir&e mundũ qd offerret: serpsũ
ȩcđã. Sed acapite uenit unguentũ. Caput nrm̃¬
xp̃c. ẽ: crucifixũ mortuũ. resuscitatũ. Ascen.¬
dit in cęlũ: & uenit sp̃s scs̃ a capite. Quo.: li
barbã. Barba. significat fortes: barba signifi.¬
cat iuuenes strenuos. immpigros. alacres. Idõ
quando tales describimꝰ: barbatꝰ homo ẽ. dici¬
mꝰ. Ergo primo illua iuniguentũ descendit
in apłos: Ioscenebt in illos qui primos impetꝰ
sȩcli iustinuer̃. Nestendit in illos gͦ sp̃s sc̃s. Ni¬
& lli eti pida unũ habitare ceper̃
ꝑsecutimt̃ pass st̃.: sed qr descend̾at unguentũ
in barba  passi st̃ ñ uieli. Etinim et caput u̾pis¬
sũ p̃cesserat: unde descendit unguentũ. Priu¬
dente tali exẽplo. quis uincera. barbã: Ex illi
barba erat stephanꝰ sc̃s. & hoc .ẽ. ñ uinci: ut u¬

Expanded text:
is est iste sacerdos, nisi qui fuit et victima et sacerdos? nisi ille qui cum in mundo non inveniret mundum quod offerret, seipsum s cum Ecclesia: sed a capite venit unguentum. Caput ntum, resuscitatum ascendit in coelum; et venit Spiritus sanctus a capite. Quo? Ad barbam. Barba significat fortes; barba significat juvenes, strenuos, impigros, alacres. Ideo quando tales describimus, Barbatus homo est, dicimus. Ergo illud primum unguentum descendit in Apostolos, descendit in illos qui primos impetus saeculi sustinuerunt: descendit ergo in illos Spiritus habitare coeperunt, persecutionem passi sunt: sed quia descenderat unguentum in barbam, passi sunt, non victi. Etenim et caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret barbam? 8. Ex illa barba erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut c
Abbreviated transcription (Latin):
ni sunt: adorant xpm̃: sed ñ satur abunt᷑ satura¬
ti enĩ st̃. & abundant in suꝑbia sua. De talib dr̃.
opprobriũ cis qui abundant. & despectio suꝑbis.
sti abundant. ⁊ idõmanducant: sed ñ saturant᷑. Et
quid illis dictũ ẽ. inpsamo: Manducauer
xp̃m: uenerant᷑ xp̃m : supplicant xp̃o: sed ñ
saturant᷑ sapientia & iusticia ipsiꝰ. Quare:
qr ñ st̃ pauꝑes. Pauꝑes autẽ idest humiles
corde. quanto plus esuriunt: tanto plus man¬
ducant. Tanto autẽ plus esuruint: quanto
a sȩcło manes sunt. Qui plenꝰ .e. qͥcqͥd illi da¬
turus es resput: qr plenꝰ ẽ. Da mͥ esurientẽ::
damͥ de quib dictũ ẽ. beati qui esuriunt &
sitiunt iusticiã. qm̃ ipsi saturabunt᷑: & erunt
hi pauꝑes de quib mͦ dicit. & pauꝑes eiꝰ satura.¬
bo panib: qr & in ipso psalmo ubi dictũ ẽ. ubi¬
dictũ. E. manducauer̃ e ador auer onĩs diuttes
erȩ. dictũ ẽ. illic & de pauꝑib & ꝓrsus eo mͦ¬

Expanded text:
ni sunt; adorant Christum, sed non saturantur: saturati enim sunt, et abundant in superbia sua. De talibus dicitur, «Opprobrium eis qui abundant, et despectio superbis» : isti abundant; et ideo manducant, sed non saturantur. Et quid de illis dictum est in psalmo? «Manducaverunt plicant Christo; sed non saturantur sapientia et justitia ipsius. Quare? Quia non sunt pauperes. Pauperes autem, id est humiles corde, quanto plus esuriunt, tanto plus manducant; tanto autem plus esuriunt, quanto a saeculo inanes sunt. Qui plenus est, quidquid illi daturus es, respuit; quia plenus est. Da mihi esurientem, da mihi de quibus dictum est, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» ; et erunt hi pauperes de quibus modo dicit, «Et pauperes ejus saturabo panibus.» Quia et in ipso psalmo ubi dictum est, «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae;» dictum est illic et de pauperibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sus diabolũ & p̃ualent milites xp̃i: agonistici
appellant᷑. Utinã gͦ milites xpĩ essent. le ñ mi¬
lites diaboli: a quib plus time t᷑ do laudes. quã
fremitꝰ leonis. Hic etiã insultare nob audent.
qi fr̃s cũ udint homines dõ grãs agere: dict̃.
Quid ẽ inquiunt dõ gras: Itane surdus sis. ut
do uidet frẽm suũ. Non enĩ ñ .ẽ. locus gratu¬
lationis quando se inuicẽ uident: qui habitant
in xp̃o. Et tam̃ uos dõ gras nrm̃ ridetis: dõ laudes
urm̃ plorant homines. Sed certe reddidisti ra¬
tionẽ de nomine: quare appelles agonisticos. Ita
fiat ut appellas: ita fiat. omĩno fauemꝰ. Prestet
nisticos: & inuenisti unde appelles: qr c̾ixit apłs.¬

Expanded text:
sus diabolum, et praevalent, milites Christi agonistici sus diabolum, et praevalent, milites Christi agonistici appellantur. Utinam ergo milites Christi essent, et non milites diaboli, a quibus plus timetur, Deo laudes, quam fremitus leonis. Hi etiam insultare nobis audent, quia fratres, cum vident homines, Deo gratias dicunt. Quid est, inquiunt, Deo gratias? Itane surdus es, ut do videt fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habitant in Christo? Et tamen vos Deo gratias nostrum ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet nisticos: et invenistis unde appelletis, quia dixit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ditate. amissis heredib sola coniuge relicta. ñ
ad consolationẽ sed ad tẽptationẽ: ut qđ nostis.
Dñs dedit. dñs abstulit. sicut dño placuit ita factũ
ẽ. Sit nom̃ diĩ benedictũ. Impletũ .ẽ. in eo ꝗđ co¬
tidie cantamꝰ: si & morib consonemꝰ. Benedicã
dnõ in omi tẽpore: sc̃ꝑ laus esꝰ inore meo. Ergo
& in illis trib rursꝰ quę in euanglio cõmemoraui.
Quid gͦ dicunt illi. qͥ nob de nomine monachor in¬
sultant: Fortasse dicturi st̃. Urĩ ñ uocant᷑ circil¬
celliones. Uos illos ita appellatis contumelioso nomi¬
A gonisticos eos uocant. Fatemur & nos hone¬
sto nomine: si & res conuenir&. Sed interĩ illud
uideat scĩtas ura: qͥđ nob̾ dicunt. Ostendite nob̾¬
ubi scriptũ sit nom̃ monachoꝵ. Ostendant nob̾¬
ubi scriptũ sit norã agonisticoꝵ. Sic eos inqͥunt
appellamꝰ: ꝓpt̃ agonẽ. Certant enĩ. Et apłs dicit.

Expanded text:
ditate, amissis haeredibus, sola conjuge sibi relicta, non ditate, amissis haeredibus, sola conjuge sibi relicta, non ad consolations abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Impletum est in eo quod quotidie cantamus, si et moribus consonemus: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Ergo et in illis tribus rursus in Evangelio, quae commemoravi. 6. Quid ergo dicunt illi qui nobis de nomine monachorum insultant? Fortasse dicturi sunt: Nostri non vocantur circumcelliones: vos illos ita appellatis contumelioso nomit audietis. Agonisticos eos vocant. Fatemur et nos honesto nomine, si et res conveniret. Sed interim illud videat Sanctitas vestra: qui nobis dicunt, Ostendite ubi scriptum sit nomen monachorum, ostendant ubi scriptum sit nomen agonisticorum. Sic eos, inquiunt, appellamus propter agonem. Certant enim; et dicit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
diues ille erat qͥ induebat̾ purpura & bysso. et ȩp¬
labat᷑ cotidie splendide. & iacentẽ ad ianuã suã
Ze̾hiel de trib ꝑsonis. in quib ñ absurde tria hȩc
genera intelligimꝰ: cũ miserit diis gladiũ int̾ra.¬
illi oli lib̾ati st̃: sed inistis trib nominib tria ge¬
nera quędã significauit. Noe significauit rectores
ȩccłę: ꝙ ipse archã in diluuio gubnauit. Danihel
autẽ uitã qͥetã elegit in cęlibatu seruire dõ: idẽ.
uxorẽ ñ querens. Erat uir scs in desidiis cęlestib
uitã gerens. tẽptatꝰ in multis: & inuentꝰ aurũ ob¬
ritũ. Quã qͥetꝰ erat. qͥ & int̾ leones securꝰ erat. Ergo
in nomine dinihelisqui etiã uir de sidioꝵ erat appel¬
de quib dicit᷑. Ecce quã bonũ & quã iocundũ: ha¬
bitare fr̃s in unũ. In nomine iob significat᷑ una illa
iecit diabolus aduersariꝰ scõ uiro. & in tẽptationib
repentina afflictione. & tẽptatione: amissa here.¬

Expanded text:
t qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et jacentem ad januam suam it et Ezechiel de tribus personis, in quibus non absurde tria haec genera intelligimus: «Cum miserit Dominus gladium inilli olim liberati sunt, sed in istis tribus nominibus tria genera quaedam significavit. Noe significat rectores Ecclesiae, quia ipse arcam in diluvio gubernavit . Daniel autem vitam quietam elegit, in s coelestibus vitam gerens; tentatus in multis, et inventus aurum obrizum. Quam quietus erat, qui et inter leones securus erat ! Ergo in nomine Danielis, qui etiam «vir desideriorum» est appelde quibus dicitur, «Ecce quam» «bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» In nomine Job significatur una illa jecit adversarius sancto viro: et in tentationibus repentina afflictione et tentatione, amissa haere
Abbreviated transcription (Latin):
& iurauit drat : in qͦ ostendit sine dubiouen.¬
turũ .ẽ. Qͦmͦ gͦ posuit ibi si custodierint:
Ne ũ glorieris de ꝓmissis: & dimittas te ñ custodire
neras. Si irdei illud ũ dicunt qͥ de ipsa stirpe nati st̃.¬
ĩmo dicunt illud sed delirant: aꝑte enĩ dñs ait. si fi
ut filii ñ simꝰ. nͥ unitando fidẽ: nͥ colendo dm̃. sicut¬
sequi: qͦmͦ in te implebit᷑ qr sedebis suꝑ sedẽ dauid:
Et si ñ inte cõplebit᷑. putas qr ñ complebitur: Et qͦmͦ
inuenit eã in cãpis faltuũ: & quomiͦ steter pedes
eiꝰ: Qualiscũq gͦ fueris: illa domꝰ stabit. Qm̃

Expanded text:
t quia sine dubio venturum est. Quomodo ergo posuit ibi, «Si custodierint?» Ne jam glorieris de promissis, et dimittas te non custodire. neras. Si Judaei illud non dicunt, qui de ipsa stirpe nati sunt imo dicunt illud, sed delirant. Aperte enim Dominus ait: «Si fiut filii non simus, nisi imitando fidem, nisi colendo Deum, sicutsequi; quomodo in te complebitur quia sedebis super sedem David? et si non in te complebitur, putas quia non complebitur? Et quomodo invenit eam in campis saltuum? et quomodo steterunt pedes ejus? Qualiscumque ergo fueris, illa domus stabit. 21.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ uocẽ sponsi. Mlerito stat: qr ꝓpt̾ uocẽ sponsi
gaudet. Nã si ꝓpt̾ uocẽ suã gaudet: cadẽt. Iã ui¬
detis gͦ quare cȩcicłint: qͥ ad uocẽ suã gaudent.
Amicꝰ autẽ ille sponsi dicebat: hic .ẽ. qͥ bapti¬
zat. Quidã autẽ dicunt: nos baptizamꝰ. Aa
uocẽ suã gauisi: stare ñ potuer̃: & ñ ꝑtinent ad
urge. Iũ nostis qͥs dormiuit: & qͥs resurrexit. Ipse
eni qͦdã loco dicit. in psalmo. Dormiui conturbat᷑.

Expanded text:
propter vocem sponsi» . Merito stat, quia propter vocem sponsi propter vocem sponsi» . Merito stat, quia propter vocem sponsi gaudet: nam si propter vocem suam gauderet, caderet. Jam videtis ergo quare ceciderint qui ad vocem suam gaudent. Amicus enim ille sponsi dicebat: «Hic est qui baptizat» . Quidam dicunt, Nos baptizamus: ad vocem suam gavisi, stare non potuerunt; et non pertinent ad surge.» Jam nostis quis dormivit, et quis resurrexit. Ipse enim quodam loco dicit in psalmo: «Dormivi conturbatus» .
Abbreviated transcription (Latin):
tas refrigescit: ñ stant pedes eiꝰ. Sed qͥd secutꝰ
EQui autẽ ꝑseuerauerit usq infinẽ: hic
saluus erit. Ecce in quib steter̃ pedes eiꝰ. In eo
loco adora: idest de talib esta. in quib steter̃
pedes anĩ. Si autẽ de ipsa domo intelligere
uolueris. ubi steter̃ pedes eiꝰ dom pedes tui in
xp̃õ stant. Tẽ autẽ stabunt pedes: si ꝑseueraue.¬
ris in xp̃o. Iuid enĩ dicit᷑ de diabolo: Ille homi¬
cida erat ab inicio: & in keritate ñ stetit. Dia¬
boli gͦ pedes ñ steter̃. Itt d suꝑbis qͥd dicit:
Non ueniat mͥ pes suꝑbiȩ. dmanꝰ peccatoris
ñ moueat me. Ibi cȩcidet̃ qͥoꝑant᷑ iniquitate.
expulsi st̃. nec potuer stare. Ergo domꝰ di cui
pedes stant : unde ille gaudens iohes q uit. qͥ
habet sponsã spons. ẽ. amicus autt̃ sponsi stat &
audit eũ. Si ñ stat: ñ audit eũ. Et gaudio gaudet.

Expanded text:
tas refrigescit, non stant pedes ejus. Sed quid secutus tas refrigescit, non stant pedes ejus. Sed quid secutus est? «Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco adora, id est, de talibus esto in quibus steterunt pedes Domini. 14. Si autem de ipsa domo intelligere volueris, «Ubi steterunt pedes ejus» domus; pedes tui in Christo stent. Tunc autem stabunt pedes, si perseveraveris in Christo. Quid enim dicitur de diabolo? «Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit» . Diaboli ergo pedes non steterunt. Item de superbis quid dicit? «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me. Ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem; expulsi sunt, nec potuerunt stare» . Ergo domus Dei, cujus pedes stant. Unde ille gaudens Joannes quid ait? habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi stat et audit eum.» Si non stat, non audit eum. «Et gaudio gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsoꝵ filii erant: qr ipsoꝵ facta sectabant᷑. Generatio
uiꝑarũ : qͥs ostendit uob̾ fugere auentura ira:
Facite gͦ fructũ dignũ penitentiȩ : & ne dixeritis
patrẽ habemꝰ abrahã. Potens. ẽ. enĩ ds̃ de lapidib
istis suscitare filios abrahȩ. Nescio quos lapides iã
uidebat in cãpis saltuũ: inde suscitati st̃ filii abrahȩ.
F ilii enĩ magis qui fidẽ imitati sunt: quã qͥ de car¬
ne nati st̃. Nemo enĩ minet᷑ domui dĩ: quasi dicat
subtraho me. & ruet domꝰ. Bonũ ẽ. illi ut coȩdi¬
ficct᷑: & habeat caritatẽ. Nã si ipse ruerit:
stabit domiꝰ. Itaq fr̃s in his ẽ. dorꝰ dĩ: qͦs p̃desti.¬
nauit & p̃sciuit futurof ꝑseueraturos. De illis
nec stant pedes eoꝵ meis. Non st̃ gͦ ipsi eccła:
ñ ipsi ꝑtinent ad illud mͦ tab̾nacłm: tc̃ domũ.
sed ubi steter̃ pedes eiꝰ qm̃ abundauit iniqͥtas.
refrigeseet caritas multoꝵ. In his in quib cari-¬

Expanded text:
ipsorum filii erant, quia ipsorum facta sectabantur. «Generatio ipsorum filii erant, quia ipsorum facta sectabantur. «Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum poenitentiae. Et ne dixeritis, Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» . Nescio quos lapides tunc videbat in campis saltuum, unde suscitati sunt filii Abrahae. Filii enim magis qui fidem imitati sunt, quam qui de carne nati sunt. Nemo ergo minetur domui Dei, quasi dicat: Subtraho me, et ruet domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si ipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est domus Dei, quos praedestinavit et praescivit perseveraturos: de illis nec stant pedes ejus in eis. Non sunt ergo ipsi Ecclesia; non ipsi pertinent ad illud modo tabernaculum, tunc domum. Sed ubi steterunt pedes ejus? «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» In his in quibus chari
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitã ęt̾nã. Ille enĩ ad domũ dĩ ꝑtinet.
qͥ. ẽ. in caritate cõpaginatꝰ lapidib uiuis.
Qui autẽ caritatẽ il habuerit: rumã facit:¬
& illo ruente. domꝰ stat. Nemo enĩ minet᷑
domui ubi esse quasi lapis cȩpit: si ruere uo¬
luerit. quasi aliqͥd domui noceat. Sic enĩ
suꝑbierat & primꝰ popłs uideoꝵ: dicens. Neq enĩ
fraudaturus. ẽ. ds̃ patrẽ abrahã: cui ꝓmisit tanta
de semine eiꝰ. Et faciebant omia mala tanꝗͣ securi
de pollicitatione di : qđ ñ ꝓ illoꝵ meritis qͥ scelera
faciebant. sed ꝓ meritis abrahȩ parceret cis: & qͣles
uitã ȩt̾nã. Sed quid ioħes: Generatio inqͥt iꝑarũ.
Quando ad illũ uener̃ ipsi filii abrahȩ. ut baptira¬
rent᷑ in aqua pęnitentiȩ : ñ eis dixit generatio abrabȩ
sed generatio uiꝑarii. Tales enĩ erant: quales qͦs
imitabant᷑. Non filii abrahę. sed filii amorrei: cha¬
nanei. gergesei. gebusei: & omĩũ qui offender̃ dm̃.

Expanded text:
le enim ad domum Dei pertinet, qui est in charitate compaginatus lapidibus vivis. Qui autem charitatem non habuerit, ruinam facit; et illo ruente domus stat. Nemo enim minetur domui, ubi esse quasi lapis coepit, si ruere voluerit, quasi aliquid domui noceat. Sic enim superbierat et primus populus Judaeorum, dicens, Neque enim fraudaturus est Deus patrem Abraham, cui promisit tanta de semine ejus: et faciebant omnia mala tanquam securi de pollicitatione Dei, quod non pro illorum meritis qui scelera faciebant, sed pro meritis Abrahae parceret eis, et qualevitam aeternam. Sed quid Joannes? «Generatio,» inquit, «viperarum.» Quando ad illum venerunt ipsi filii Abrahae, ut baptizarentur in aqua poenitentiae, non eis dixit, Generatio Abrahae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos imitabantur; non filii Abrahae, sed filii Amorrhaei, Chananaei, Gergesaei, Jebusaei, et omnium qui offenderunt Deum:
Abbreviated transcription (Latin):
dua Quiã auxiliũ aliunde : nisi solius
dĩ. Illȩ quȩ habent uiros: quasi superbiunt
dua. t̃. siue in uiris. siue infeminis. siue in conu¬
gatis. siue in maritatis feminis. sire in adolescen¬
tib siue in senib ͥ siue in uirginib: om̃is eccłi ui
dua una ẽ. deserta in hoc sȩeło. Si sentit illud: si
sentit uidutatẽ suã: tc̃ enĩ auxiliũ p̃sto ẽ. ili.
Ulonne agnoscitis istã uiduã in euangłio fr̃s inci. cũ
diceret dns̃ oportere sẽꝑ orare & ñ deficere :¬
Erat quidã iudex in ciuitate dixit. qui nec dĩ
timebat nec hominẽ reuerebat᷑: & int̾pellabat
de aduersario meo. Et int̾pellando cotidie uidua
fregit illũ. Ait enĩ ipse iudex apud se. qui nec
dm̃ timebãt. nec homines reuerebat᷑. & si nec dm̃
timeo nec hominib crubesco. : uł ꝓpt̃ tediũ qđ mͥ¬

Expanded text:
abet auxilium aliunde, nisi solius Dei. Illae vero quae habent viros, quasi superbiunt dua est, sive in viris, sive in feminis, sive in conjugatis, sive in maritatis feminis, sive in adolescentibus, sive in senibus, sive in virginibus: omnis Ecclesia una vidua est, deserta in hoc saeculo, si sentit illud, si novit viduitatem suam; tunc enim auxilium praesto est illi. Nonne agnoscitis istam viduam in Evangelio, fratres mei, cum diceret Dominus oportere semper orare, et non deficere? «Erat quidam judex in civitate,» dixit, «qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur; et interpellabat e de adversario meo.» Et interpellando quotidie vidua, fregit illum. «Ait enim ipse judex apud se, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur: Etsi Deum, non timeo, nec hominem erubesco, vel propter taediu
Abbreviated transcription (Latin):
Si custodierint filii tui testam̃tũ meũ. & testimonia
mea hȩc quȩ docebo eos: & filii eoꝵ: sedebunt mȩt̃¬
nũ suꝑ sedẽ tuã: id est tales fructꝰ habebunt. ut spes
eos ñ fallat: ut illuc ueniant. quo sꝑant se uenturos.
Modo gͦ tanꝗͣ patres st̃ homines pei futurȩ. Cũ aut̃
adepti fuerint qđ sꝑant. filii st̃: qr illud qđ adipis¬
cunt᷑. peperer̃ & generauer̃ in oꝑib bonis. Et
hoc illis seruat᷑ in postexũ: qr & ipsa posteritas.
in filiis appellari solet. Aut si filios ipsos homines
accipis: intellige & de ipsis dictũ. Si custodierint
filii tui testam̃tũ meũ: & testimonia mea hȩc
quȩ docebo illos: ut & iste sit sens: Si custodierint
filii tui testauĩtũ meũ. & testimonia mea hȩc
quȩ docebo illos: & filii eoꝵ idest si custodierint.
hic sub distinguas: & deinde inferas. sedebunt in
et̃nũ suꝑ sedẽ tuã: idest & filii tui & filii eoꝵ sed
om̃s si custodierint. Quid gͦ: Si ñ custodierint.

Expanded text:
amentum meum, et testimonia mea haec quae docebo illos; et filii eorum sedebunt in aeternum super sedem tuam:» id est, tales fructus habebunt, ut spes eos non fallat, ut illuc veniant quo sperant se venturos. Modo ergo tanquam patres sunt, homines spei futurae: cum autem adepti fuerint quod sperant, filii sunt; quia illud quod adipiscuntur, pepererunt et generaverunt in operibus suis. Et hoc illis servatur in posterum, quia et ipsa posteritas in filiis appellari solet. 20. Aut si filios ipsos homines accipis, intellige et de ipsis dictum. «Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mea haec quae docefilii tui testamentum meum, et testimonia mea haec quae docebo illos, et filii eorum,» id est, si custodierint; ut hic subdistinguas, et deinde inferas, «sedebunt in aeternum super sedem tuam,» id est, et filii tui et filii eorum, sed omnes si custodierint. Quid ergo si non c
Abbreviated transcription (Latin):
batꝰ dormiuit. Int̾ quoꝵ sȩuientiũ manꝰ dor mi¬
uit: ad eos udicandos surrexit. Et dicit quodã loco.
Exsuscita me: & reddã illis. Q reddidit: & reddi¬
turus .ẽ. Nã quanta postea iudei passi st̃. occiso dĩo.¬
netint nostis ipsi. De ipsa ciuitate ubi illũ occider: onis
expulsi st̃. Quid gͦ  Etiã de stirpe. dd om̃i
perier̃: & de tribu iuida Non. Nã credidet

Expanded text:
batus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormibatus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormivit, ad eos judicandos surrexit: et dicit quodam loco, «Et suscita me, et reddam illis» . Et reddidit, et redditurus est. Nam quanta postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. De ipsa civitate, ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. Quid ergo? etiam de stirpe David omnes perierunt, et de tribu Juda? Non: nam
Abbreviated transcription (Latin):
dñẽ in requiẽ tuã tu & archa scĩficationistuȩ.
dest. exurge ut exurgat & archa scĩficationis
tuȩ: quã scĩficasti. Ipse capit nr̃m: archa eiꝰ. ģccla
eiꝰ. Surrexit prior: surget᷑ ȩccła. Non autẽ aꝑ¬
deret sibi resurrectionẽ corpꝰ ꝓmittere: nͥ priꝰ
exurgeret caput. Exurge dñe in requiẽ tuã.
tu & archa scĩficationis tuȩ. Et corpꝰ xp̃i qđ ex
mtura natũ. ẽ. intellectũ ẽ. aqͥb:dã archa scĩ¬
ficationis: ut hoc diceret exurge dñe in reqͥẽ tuã
tu &e archa scĩficationis tuȩ: cũ corpore exurge
ut palpent qͥ ñ credebant. Exurge dnẽ in reqͥẽ.
tui induant᷑ iusticiã: & scĩ tui lȩtent᷑. Te exur-¬
gente amortuis. & eunte ad patrẽ. regale illud
sacerdotiũ induantur fidẽ. qr iustꝰ ex fide uiuit.:¬
& accepto pignore sp̃s scĩ. lȩtent᷑ mẽbra spe re¬
surrectionis quȩ p̃cessit in capite. Eis enĩ apłs di¬
ẽ. dñs in idea: crucifirus ẽ. auideis: ab ipsis tur¬

Expanded text:
iem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» id est, exsurge, ut exsurgat et arca sanctificationis tuae, quam sanctificasti. Ipse caput nostrum; arca ejus, Ecclesia ejus: surrexit prior, surget et Ecclesia. Non autem auderet sibi resurrectionem corpus promittere, nisi prius resurgeret caput. «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae.» Et corpus Christi quod ex Maria natum est, intellectum est a quibusdam arca sanctificationis; ut hoc diceret, «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» Cum corpore exsurge, ut palpent qui non credebant. «Exsurge, Domine, in requiem tui induantur justitiam, et sancti tui laetentur.» Te exsurgente a mortuis, et eunte ad Patrem, regale illud sacerdotium induatur fidem, quia justus ex fide vivit ; et accepto pignore Spiritus sancti, laetentur membra spe resurrectionis, quae praecessit in capite: eis enim Apostolus diest Dominus in Judaea; crucifixus est a Judaeis; ab ipsis tur
Abbreviated transcription (Latin):
ita quȩ ramꝰ qͥd sint campi saltꝰ ubi inuenit. Cu¬
frata uerbũ hebreũ ẽ. & int̾̃p̃tat᷑ latine specu¬
lũ. sicut tradider̃ qͥ uerba hebrea in scriptu¬
risposita in aliã linguã tͣnstuler̃: ut ad nosꝑ
ueniret intellectꝰ. Nã ex hebrea tͣnstuler̃
ingrecã: ex greca translata sunt nob̾ & inla¬
tinã. Fuer̃ enĩ qui uigilarent inscripturis.
Si gͦ eufrata speculũ: illa doniꝰ quȩ inuenta ẽ.
in cãpis saltuũ. in speculo audita ẽ. Speculũ.:
imaginẽ habet. Omis ꝓphetia: imago est¬
futuroꝵ. Domꝰ gͦ dĩ futura. unagine ꝓphe¬
tiȩ p̃dicata ẽ. Audiuimꝰ enĩ illã in speculo. ⁊¬
idest audiuimꝰ in eufrata: inuenimꝰ in cãpis
saltuũ. Qui st̃ cãpi saltuũ: Cãpi siluarũ.
Non cnuĩ que ad modũ uulgo dicit᷑ faltꝰ ille uer¬
bi grã. centurias habet tot: saltus ꝓprie
locus adhuc incultꝰ & siluester dicit᷑. Nã¬

Expanded text:
item quaeramus quid sit «in campis saltuum,» ubi invenit. Ephrata verbum hebraeum interpretatur latine, Speculum, sicut tradiderunt qui verba hebraea in Scripturis posita in aliam linguam transtulerunt, ut ad nos perveniret intellectus. Nam ex hebraea transtulerunt in graecam, et ex graeca translata sunt nobis in latinam. Fuerunt enim qui vigilarent in Scripturis. Si ergo Ephrata speculum, illa domus quae inventa est in campis saltuum, in speculo audita est. Speculum imaginem habet: omnis prophetia imago futurorum. Domus ergo Dei futura, in imagine prophetiae praedicata est. Audivimus enim illam in speculo, id est, «Audivimus in Ephrata. Invenimus in campis saltuum.» Qui sunt campi saltuum? Campi silvarum. Non enim quemadmodum vulgo dicitur, Saltus ille, verbi gratia, centurias habens tot. Saltus proprie, locus adhuc incultus et silvester dicitur. Na
Abbreviated transcription (Latin):
cula eiꝰ. Cuiꝰ  Dñi dĩ iacob. Qui intrant
ut inhabitent: ipsi st̃ qͥ intrant ut inhabi¬
tent᷑. In domũ tuã ut in habites intras: in
domũ dĩ ut inhabiteris. Est enĩ melior
dñs: qͥ cũ te cȩꝑit in habitare: beatũ te fa¬
ciet. Nã si tu ab illo ñ inhaluteris: miser
eris. In sua potͥestate esse uoluit ille fili: qͥ
dixit. Damͥ partẽ patrimonii: quȩ me tan¬
git. Bene seruabat᷑ apud patrẽ: ne cũ me¬
retricib dissiparet᷑. Accepit. facta ẽ. in eiꝰ
potestate : ꝓfectꝰ in regionẽ longinquã.
effudit omĩa cũ meretricib. Passus . ẽ. tam̃
famem. recordatꝰ.ẽ. patrẽ. reuers. e. ad pa¬
trẽ : ut pane saturaret᷑. Ergo intra : ut
in habiteris: & ñ qdasi tuus sis: sed illiꝰ.

Expanded text:
cula ejus»: cujus? Domini Dei Jacob. Qui intrant ut inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab illo non inhabiteris, miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dixit: «Da mihi partem patrimonii quae me tangit.» Bene servabatur apud patrem, ne cum meretricibus dissiparetur. Accepit, facta est in ejus potestate; profectus in regionem longinquam, effudit omnia cum meretricibus. Passus est tandem famem, recordatus est patrem; reversus est, ut pane saturaretur . Ergo intra, ut inhabiteris; et non quasi tuus sis, sed illius:
Abbreviated transcription (Latin):
erit: nullꝰ aduersariꝰ tẽptabit ut ad tab̾nuli
uocet᷑: ñ ꝓcedemꝰ ad pugnandũ: sed ꝑmanebruꝰ
ad laudandũ. Quid enĩ dicit᷑ de illa domo:
Beati qͥ habitant in domo tua ͤ in sȩcła sȩcłoꝵ
laudabunt te. In tab̾nacło adlnuc gemimꝰ: in
domo laudabimꝰ. Quare: Iuia gemitꝰ ẽ. ꝑe¬
grinantiũ: laudatio iã in patria cõmanentuĩ
Hic primo quęrat᷑ tab̾nacłm dõ iacob. Ucce au.

Expanded text:
tabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Quid enim dicitur de illa domo? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . In tabernaculo adhuc gemimus, in domo laudabimus. Quare? Quia gemitus est peregrinantium, laudatio jam in patria commanentium. Hic primo quaeratur tabernaculum Deo Jacob. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
impleat᷑ qđ ꝓmuisit. Ipse dd̃ uouit tanꝗͣ in
potestate habens:  rogat dñi ut ĩpleat qͥ
uouit. Est deuotio uouentis: sed ẽ. humili¬
tas dep̃cantis. Nemo p̃sumat uirib suis se
reddẽ qđ uouerit. Qui te hortat᷑ ut uo¬
ueas: ipse te iuuat ut reddaf. Quis gͦ
quẽ ad modũ sit accipiendus in
figura đđ. Dauid autẽ
int̾pretat᷑ manu fortis.
Erat enĩ magnꝰ belligerator:
p̃sumens quidẽ de dnõ suo. confecit bella
omĩa. ꝓstrauit om̃s inimicos dõ se adixuan.¬
te: quẽ admodũ se habebat. illiꝰ inꝑu dis.¬
pensatio: p̃figurans tanĩ fortẽ inanu quen¬
dã. ad debellandos in imicos. diabolũ & angłos
eiꝰ. Hos autẽ iumicos ȩccłȩ de bellat. Quomͦ
debellat: Mansue tudine. Man suetudine
cnĩ: ipse rex nr̃ int̾fecit diabolũ. Se uiebat ile
ille sufferebat. Uictꝰ . ẽ. qͥ sȩiuiebat: uicit qͥsuf¬
ferebat. In ista mansuetudine: corpꝰ xpĩ qđ ẽ.
uincat. Cũ autẽ corpꝰ xp̃i. ẽ. & tẽ plũ. & domꝰ

Expanded text:
 vovit tanquam in potestate habens, et rogat Deum ut impleat quod vovit: est devotio voventis, sed est humilitas deprecantis. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. Quid ergo quemadmodum sit accipiendus in figura David. David autem interpretatur, Manu fortis. Erat enim magnus belligerator. Praesumens quidem de Domino Deo suo, confecit bella omnia, prostravit omnes inimicos suos, Deo se adjuvante, quemadmodum se habebat illius imperii dispensatio; praefigurans tamen fortem manu quemdam ad debellandos inimicos, diabolum et angelos ejus. Hos autem inimicos Ecclesia debellat. Et quomodo debellat? Mansuetudine. Mansuetudine enim ipse Rex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; iste sufferebat: victus est qui saeviebat; vicit qui sufferebat. In ista mansuetudine corpus Christi, quovincat. Cum autem corpus Christi est et templum, et domus,
Abbreviated transcription (Latin):
Non uult psalmꝰ ocłis suis dare sõnũ: nec palpe¬
bris dormitationẽ: eũ qͥ uult inuenire locũ¬
dnõ. Nee requiẽ inquit: timporib meis.
Trequie timporũ: somnꝰ uenit ad ocłos. lĩpo¬
ra: circa ocłos st̃. Ueluti futurus sõnꝰ.: gra¬
uedo timporũ. ẽ. Nã om̃ib dormituris.
ingrauari tĩpora incipiunt. Et cũ senserint
sibi grauari tĩpora : iã ĩminet sõnꝰ. Qui si
dandus ẽ. ocłis: dat requiẽ t ĩporib suis: et
ueniet somiꝰ. Siñ dederit requiẽ timporib sus
ñ ueniet sõnꝰ. Cũ gͦ cȩꝑit te aliquid tẽporale
delectare ad peccatũ : iã grauant᷑ tͥ tĩpora.
Uis suigilare. & ñ dormire. nec dormitare:
noli te credẽ tali delectationi: maiores di¬
res habebis quã suauitates. Ista cogitatione
quasi confricans frontẽ: excutis sõnũ: & paras
distinctiꝰ tamĩ accipit᷑ frẽs lmĩ tab̾nacłm ęccłi.¬

Expanded text:
Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpeNon vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpebris dormitationem, eum qui vult invenire locu «Et requiem,» inquit, «temporibus meis.» A requie temporum somnus venit ad oculos. Tempora circa oculos sunt. Veluti futurus somnus, gravedo temporum est. Nam hominibus dormituris gravari tempora incipiunt; et cum senserint sibi gravari tempora, jam imminet somnus: qui si dandus est oculis, dant requiem temporibus suis, et venit somnus; si non dederint requiem temporibus suis, non venit somnus. Cum ergo coeperit te aliquid temporale delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora. Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te credere tali delectationi; majores dolores habebit quam suavitates. Ista cogitatione quasi confricans frontem, excutis somnum, et parasdistinctius tamen accipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cupiendo ista t̾rena. Et om̃s istę felicitates quę
uident᷑ sȩcłi: sõnia st̃ dormientiũ. Et qͦmͦ qui
uidet thesauros in sõnis dormiens diues ẽ. sed
euigilabit & pauꝑ erit: sic omĩa ista uana huiꝰ
sęcłi de quib homines gaudent. in sõmo gaudeñ.
Cuigil abunt quando nolunt: si ñ mͦ euigilant ꝗ̃ do
utile ẽ: & inuenient sõnia fuisse illa. & tͣnsisse
sicut dicit seriptura: uelut sõniũ exurgentis.
& alio loco. Dormier̃ sõnũ suũ: & nichil inuener̃
om̃s uiri diuitiarũ in manib suis. Dormier̃
sõnũ suũ. Finitꝰ ẽ sõnꝰ & nichil inuener̃ in ina¬
nib suis: qr in sõnis uidebant diuitias transitori¬
as. Iste gͦ qͥ uult inuenire locũ dño: dixit etiã.
Si dedo sõnũ ocłis meis. St̃ autẽ quidã qͥ ñ dormi¬
unt: sed dormitant. Aliquantũ retrahunt se
ab amore tẽporaliũ: & rursꝰ reuoluunt᷑ in eũ
Quasi dormitantes: caput crebro inellnant.
Euigila: excute sõnũ. Dor mitando: casurus es.

Expanded text:
do ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias transitorias. Iste ergo qui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es.
Abbreviated transcription (Latin):
Seruauit autẽ erga eũ tantã humilitatẽ: ut illũ
regẽ fateret᷑: st autẽ canẽ. Et ñ ꝓt̾ue nec suꝑbe
cũ ee̾t in dõ potentior respondebat regi: sed eũ
placare potiꝰ affectabat humilitate : quã concitare
ut occidet: sed tantũ in potestate datũ erat illi:
licet autẽ homini uti potestate sua: ad lenitatẽ potsꝰ
deflexit: qđ ei ds̃ concessit. Qui si uellet occidẽ.
careret in imico. Sed qͦmͦ diceret dimitte mͥ debita
sicut & ego dimitto debitorib meis: In spcluncã
intrauit saul ubi erat dd. nesciens qđ illic esset
d̃d. Aa necessaria uentris. ille int̾uit. Sur¬
rexit dd sensim & lente post ipsũ: p̃cidit illi de
ueste panniculũ. quẽ illi ostendet: ut nosset
illũ habuełat in potestate : & ñ nec essitate sed a¬
luntate peꝑcerit: & noluerit occidẽ. Forte ipse¬

Expanded text:
antam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitare sut occideret, sed tantum in potestate datus illi erat licet autem homini uti potestate sua; ad lenitatem potius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto debitoribus meis . In speluncam intravit Saül ubi erat David, nesciens quod illic esset David: ad necessaria ventris ille intravit. Surrexit David sensim et lente post ipsum, praecidit illi de veste panniculum, quem illi ostenderet, ut nosset quia illum habuerat in potestate; et non necessitate, sed voluntate pe
Abbreviated transcription (Latin):
rũ gestarũ fidẽ : quã scriptura diuina ut dixi¬
mꝰ continet. Sed solemꝰ in psalmis ñ ad litterã
attende. sic̃ in omĩ ꝓphetia.: sed ꝑ litterã scruta.¬
ri mysteria. Et meiinit caritas uestra. qr cuiꝰdi
hominis uocẽ in om̃ib psalmis solemꝰ audire:
qͥ unꝰ habet caput & corpꝰ. Caput aut̃ in cęlo e
corpꝰ uͦ in t̾ra. Sed qͦ p̃cessit caput: & corp᷑ secu

Expanded text:
ximus, continet. Sed solemus in Psalmis non ad litteram attendere, sicut in omni prophetia, sed per litteram scrutari mysteria. Et meminit Charitas vestra quia cujusdam hominis vocem in omnibus Psalmis solemus audire; qui unus habet caput et corpus. Caput autem in coelo est, corpus in terra: sed quo praecessit caput
Abbreviated transcription (Latin):
Non mutabit. Non enĩ dolore pęnitentię pa¬
tit᷑ ds̃ aut in aliqͦ fallit̾: ut uelit corrigere
in qͦ errauit. Sed qͦmͦ homine cũ pęnitet .mu.¬
tare uult qđ fecit : sit ubi audis qr pęnitet
am dẽ inutationẽ ipsã sꝑa. Alit̃ illã fecit ds̃
quãuis nomine pęnitentię appellet: alit̃ tu.
Tu enĩ facis qr erraueras: ille autẽ facit ꝙr
uindicat: aut ꝙr lib̾at. Mutauit regnũ
saul: cũ pęniteret eũ. Sic dictũ ẽ. Et in eoipso

Expanded text:
Non mutabit. Non enim dolorem poenitentiae paNon mutabit. Non enim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo hominem cum poenitet, mutare vult quod fecit; sic ubi audis quia poenitet Deum, mutationem ipsam spera. Aliter illam facit Deus, quamvis nomine poenitentiae appellet, aliter tu: tu enim facis, quia erraveras; ille autem facit, quia vindicat, aut quia liberat. Mutavit regnum Saül, cum poeniteret eum sicut dictum est: et i
Abbreviated transcription (Latin):
treauer̃ tantũ posse eiꝰ nom̃. qͥ quasi int̾ ma¬
iiꝰ eor nichil poterat: & cõpuncti corde iã cre.¬
dentes diuinitatẽ occułtã fuisse in illo: quẽ cȩ¬
teris simil ẽ hominib putauerunt: & consiliũ.
petentes ab apłis: audicr̃. Agite pęnitentiã.
& bapti: et᷑ unꝰquisq urm in nomine dnĩ nr̃i
uĩx xpĩ. Ergo qr adiudicandos eos a quib
crucifixus . e. surrexit apc̃.. auertit faciẽ
suã. aiudeis. & conuertit ad gentes: tanquã
rogat᷑ ds̃ ꝓpt̃ reliquias asrł: & dicit᷑ ei Propiꝰ
dđ seruũ tuũ : ne auertas faciẽ api tui. Si
palea danmata ẽ. frumenta colligant᷑: l&¬
reliquiȩ saluȩ fiont: sicut dicit isaias. Et
plane: factȩ sunt reliquiȩ saluȩ. Inde erant
duodecĩ apłi. inde .plꝰꝗͣ quingenti fr̃s. qͥb se
ipse dñs de monstrauit. post resur cectione
pȩ nitebit eũ. Quid ẽ. iurauit : dmissũ ꝑ
seipsũ firmauit. Iuid ẽ. ñ pęnitebit eũ.

Expanded text:
qui quasi inter manus eorum nihil poterat; et compuncti corde, jam credentes divinitatem occultam fuisse in illo quem caeteris similem hominibus putaverunt, et consilium petentes ab Apostolis, audierunt, «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Dominiisti.» Ergo quia ad judicandos eos a quibus crucifixus est, surrexit Christus, et avertit faciem suam a Judaeis, et convertit ad Gentes; tanquam rogatur Deus propter reliquias Israel, et dicitur ei, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Si palea damnata est, frumenta colligantur. «Reliquiae salvae fiant» , sicut dicit Isaias. Et plane factae sunt reliquiae salvae: inde erant duodecim Apostoli, inde plus quam quingenti fratres quibus se Dominus demonstravit post resurrectionem ; poenitebit eum.» Quid est, «juravit?» Promissum per seipsum firmavit. Quid est, «non poenitebit eum?»
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uouimꝰ dõ. nͥ ut simꝰ tẽplũ eiꝰ : Nichil gratiꝰ
ei possumꝰ offerre: quã ut dicamꝰ ei qđ dicit᷑ inisa¬
ia: posside nos. Et quidẽ in his possessionib t̃re.¬
nis patrifamilias p̃stat᷑: quando ei dat̾ posses¬
sio. Non sic ẽ. possessio: quȩ ẽ. ȩcclĩ. Ipsi possessio.¬
ni p̃stat᷑: ut a tali possideat᷑. Quid gͦ dicit:
Sicut iurauit dño: uotũ uouit dõ iacob. Uidea

Expanded text:
vovimus Deo, nisi ut simus templum Dei? Nihil gratius ei possumus offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . Et quidem in istis possessionibus terrenis patrifamilias praestatur, quando ei datur possessio: non sic est possessio, quae est Ecclesia; ipsi possessioni praestatur, ut a tali possideatur. 4. Quid ergo dicit, «Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob?» Videa
Abbreviated transcription (Latin):
cipes eoꝵ. sic rephendiuit᷑: iguorantes enĩ dei
usticiã & suã uolentes coustituere. iusticie dei
non sunt sublecti. Qui autẽ subiecti sunt: sic
sunt alti ut humiles sunit & qr magni sunt. mon¬
tes dicunt᷑. Quiuͦ subiecti funt dõ ualles sunt.
& quia habent capacitatẽ pietatis: suscipiunt.
habundantiã pacis: & iniuiidationẽ transinigratt
adcolles. Modo tam̃ tu uide quos colles ames.
Si uis amari abonis montibꝰ: noli spem ponere
nec in bonis montibꝰ. Nam qualis mons erat
paulus: Quando inuenit᷑ talis: De magnitudi¬
facile inuenuri: & tam̃ timebat ne passer
ille in illo poneret spem. Et quid ait. Num
los inmontes unde autrilium ueniet uobis.
quia ego plautauii. apollo rigauit. sed auxi¬
liũ urm adnõ qui fecit celũ & t̾ram. quia
dt̃ increm̃tum dedit. Ergo montes incirciu¬
tu eius. Sed quomͦ montes in circuitu eius:

Expanded text:
c reprehenduntur: «Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni sunt, montes dicuntur; quia vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quando invenitur talis? Tantfacile inveniri? Et tamen timebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numlos in montes, unde auxilium veniat vobis; quia, «Ego plantavi, Apollo rigavit:» sed auxilium vestrum a Domino, qui fecit coelum et terram; quia «Deus incrementum dedit» . Ergo «montes in circuitu ejus.» Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad quirit᷑ depeccato uidet᷑. eẽ. substautia:
sed & hoc ñ adquirit᷑. Ille enim habet au¬
runi: qui nouit uti auro. Iui aut̃ auro
uti non nouit: habetur: ñ habet: posside¬
tur: ñ possidet. E stote anĩ auri & ñ serui
auri: quia & aurũ ds̃ fecit. & te suꝑ aurũ
ipse fecit. Aurũ fecit ad subsidiũ tuum.¬
incolumitate suoꝵ gaudere. nitore bonoꝵ
florere. eos qui non solum am̃ non colunt.
sed & omnib hominib aduersantur. adten¬
deutes eos. nutant & dicunt apud se qđ
aꝑte scriptum. ẽ inquodã psalmo. Quomͦ
sciuit ds̃. & si . ẽ. scientia in altissimo: Ecce
ipsi peccatores habundantes inscło: obtiuu
erunt aiuitias. Et isequit᷑. Num qͥd uaue
iustificaui cor meũ. & laui uiter in nocen¬
tes manus meas. Num ꝗͥd forte uanus fui. qͥ
uolui iuste uiuere. & iunocenter uiter ho¬
mines conuersari. quando scio eos quino¬
lunt seruare in nocentiam habere tautã

Expanded text:
acquiritur de peccato, videtur esse substantia. acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non acquiritur. Ille enim habet aurum, qui novit uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuumincolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos, nutant, et dicunt apud se quod aperte scriptum est in quodam psalmo: «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipserunt divitias.» Et sequitur: «Numquid vane justificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas?» Numquid forte vanus fui, qui volui juste vivere, et innocenter inter homines conversari, quando scio eos qui nolunt servare innocentiam, habere tantam
Abbreviated transcription (Latin):
disti. quã ad quisisti. Uis uidere quia ꝑdi¬
deris: Nec naufragio tibi posset auferri. q̃ pdidasi.¬
Nam aliquando ꝑdunt omia homines in
mari: & nudi exeiit. Multi naufragaue¬
& quod foris habebant a miserunt: & domũ
cordis sui mnanem inuenerunt. Paulus
autẽ in corde ferebat patrimoniũ fidei su-¬
e. nullis fluctib nullis tempestatib aufer
ri potuit. iuidus exiit. & diues exiit. Taleᷤ
diuitias querere debemꝰ: sed non eas uideo
dicis. mͥ ostulta anima. Non eas uides ocu¬
lis carnis tuȩ. habeto oculũ cordis. & uide¬
bis eas. Sed non uides fidẽ. Quare uides il¬
lam in altero: Quare clamas quando tibi
frangitur si ñ eã uides: fraugat tibi aliqͥs
fidẽ: clamas. Uis gͦ tibi exibi: & tuue uides
cũ petit᷑ ut exhibeas. Tunc non uides qđ
clamas alium non habere erga te. Ilange
te. non habere erga aliũ. & uide quia pec¬
catum qđ facis sine substantia .ẽ. Quod eĩ

Expanded text:
disti quam acquisisti. Vis videre quid perdidisti quam acquisisti. Vis videre quid perdideris? Nec naufragio tibi posset auferri. Nam aliquando perdunt omnia in mari, nudi exeunt. Multi naufragaveunt; illi et quod foris habebant amiserunt, et domum cordis sui invenerunt inanem: Paulus autem in corde ferebat patrimonium fidei suae; nullis fluctibus, nullis tempestatibus potuit auferri; nudus exiit, et dives exiit. Tales divitias quaerere debemus. Sed non eas video, dicis mihi. Stulta anima, non eas vides oculis carnis tuae; habeto oculum cordis, et vides eas. Sed non vides fidem. Quare illam vides in altero? Quare clamas quando tibi frangitur, si non eam vides? Frangat tibi aliquis fidem; clamas. Vis ergo tibi exhiberi, et tunc vides; cum petitur, ut exhibeas, tunc non vides? Quod clamas alium non habere erga te, plange te non habere erga alium. Et vide quia peccatum quod facis, sine substantia est. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
tiã: ipsa peccata. Propt̃ quid irritauit dnm̃
peccator: Si non uides peccatũ tuũ anteꝗͣ
facias: ueliam fec isti considera. Pulcedo hu¬
ius scłi ad tempꝰ fauces indulcescat: in
magnã amaritudinẽ postea conuertet᷑.
Ecce percasti & lucrũ fecisti. Quid . ẽ. quod
fecisti lucrũ: Ut lucrũ faceres offendisti¬
am̃. ut augeres pecuniã fides diminuta. ẽ.
& aurũ crescit. Quid ꝑdidisti. & quid ad qui¬
sisti: quod ad quisti aurũ uocat᷑. qͦd ꝑdidis¬
ti fides uocatur. Compara fidem atiro. Si
uenalis. eẽt. innundinis: haberet p̃iiũ.
luera tua cogitas. dampna tua ñ cogitas.
De archa gaudes: de corde ñ plangis. Abun¬
dat nescio quiad in archa tua: sed uide quid
diminutũ. ẽ. in corde tuo. Cũ aꝑueris ar¬
chã inuenies solidos qui ñ erant: bene quia
gaudes tͥe. ibi quod ibi ñ eraiit. Adtende
archã cordis: erat ibi fides sed non. ẽ. Si
hac gaudes. quare hac ñ plaugis: Rus ꝑdi¬

Expanded text:
tiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum tiam ipsa peccata. Propter quid irritavit Deum peccator ? Si non vides peccatum tuum antequam facias, vel jam cum fecisti considera. Dulcedo hujus saeculi ad tempus fauces indulcat; in magnam amaritudinem postea convertetur. Ecce peccasti, et lucrum fecisti: quid est, quod fecisti lucrum? Ut lucrum faceres, Deum offendisti, ut augeres pecuniam, fides deminuta est, et aurum crevit. Quid perdidisti, et quid acquisisti? Quod acquisisti, aurum vocatur, quod perdidisti, fides vocatur: compara fidem auro; si venalis esset in nundinis fides, haberet pretium? Lucra tua cogitas, damna tua non cogitas? De arca gaudes, de corde non plangis? Abundat nescio quid in arca tua; sed vide quid imminutum sit in corde tuo. Cum aperueris arcam, invenies solidos qui non erant: bene, quia gaudes esse ibi quod ibi non erat. Attende arcam cordis; erat ibi fides, et non est. Si hac gaudes, quare hac non plangis? Plus perdi
Abbreviated transcription (Latin):
sentirent. ut pene uiui absorberent᷑. lam gͦ e¬
uadentes. iam securi. sed ipsius periculi mag¬
nitudinẽ recordantes. putas inquiunt ꝑ¬
transiit anima nr̃a aquã sine substantia
Que. ẽ. aqua sine substantia. nisi aqua pec¬
catoꝵ sine substantia: Peccata enĩ ũ habent¬
aqua sine substantaa. ꝑdidit minor filiꝰ
totã substantiã suã. Nostis enĩ quia minor
filius ꝑegrinatꝰ.ẽ. & dirit patri. Da mͥ porti¬
onẽ substantiae quȩ me contingit. Iuid tͥ
uis: Melius apud patrẽ seruatur: tuaẽ
dilapidare illã uis: ꝓficisci uis longius.
Da michai . fed damͥ. Dedit. Ille ꝓfectus in re¬
gionẽ longinquã. uiuens ꝓdige cũ meretri¬
cib ꝑdiait totã substantiã. Egens remausit.
porcos pauit. inegestate sua patris diuitias
recordatur. Nisi enim eũ egestas pulsaret :
satietatẽ non desideraret. Considerent ergo
om̃s peccata sua. uideant si habent substan¬

Expanded text:
sentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo esentirent, ut pene vivi absorberentur: jam ergo evadentes, jam securi, sed ipsius periculi magnitudinem recordantes, Putas, inquiunt, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» 9. Quae est aqua sine substantia, nisi aqua peccatorum sine substantia? Peccata enaqua sine substantia, perdidit ille minor filius totam substantiam suam. Nostis enim quia minor filius peregrinatus est, et dixit patri: «Da mihi portionem substantiae quae me contingit.» Quid tibi vis? Melius apud patrem servatur; tua est: dilapidare illam vis; proficisci vis longius. «Da mihi;» sed «da mihi.» Dedit illi. Profectus in regionem longinquam vivens prodige cum meretricibus, perdidit totam substantiam: egens remansit, porcos pavit; in egestate sua patris divitias recordatur . Nisi eum egestas pulsasset, illam satietatem non desideraret. Considerent ergo omnes peccata sua, videant si habent substan
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dubitantis uerbũ. ẽ. Expressũ quidẽ
dubitationis uerbũ qđ .ẽ. fortasse sed non
omnino hoc.ẽ. Possumus illua uerbe dice¬
re minus quidẽ latino coniuncto. sed apto
ad intelligentias urãs. Quod plunci dicunt. iar
non lignũ sed quando dubitant. hoc greci ar̃a.
hoc latie possunt uel solent dicere putas. eũ
ita locunt᷑. putas euasi hoc. Si gͦ dicatur forsi¬
tan euasi. uidetis quia non hoc sonat. sed qdł
arei putas. usitate uidicit᷑. latine ũ ita dicit᷑.¬
& potui illua dicere cũ tracto uobis. Sepe e¬
nim & uerba non latina dico. ut uos intel¬
ligatis. Inscriptura autẽ ñ potuit hoc pomi qd
latinũ non eẽt. & deficiente latiuitate positũ
ẽ ꝓeo quomꝰ ñ hoc sonaret: sic tamen utelligite
aici: putas ꝑtransiit anima nr̃a aquã sine sub¬
stantia. Et quare dicunt piitas: Quia magni¬
tudo periculi urx facit credibile qđ̃ euasit.
Magnã necem ꝑtuler̃: in magiis discriminib
fuer̃. Omnino sic pressi sunt: ut pene uiui cõ¬

Expanded text:
quia dubitantis verbum est, expressum est quidem dubitationis verbo, quod est «fortasse;» sed non omnino hoc est. Possumus illud verbo dicere minus quidem latine conjuncto, sed apto ad intelligentias vestras. Quod Punici dicunt, «iar,» non lignum, sed quando dubitant; hoc Graeci, ἄρα: hoc Latini possunt vel solent dicere, Putas, cum ita loquuntur: Putas, evasi hoc? Si ergo dicatur, Forsitan evasi, videtis quia non hoc sonat: sed quod dixi, Putas, usitate dicitur; latine non ita dicitur. Et potui illud dicere, cum tracte vobis; saepe enim et verba non latina dico, ut vos intelligatis. In Scriptura autem non potuit hoc poni, quod latinum non esset; et deficiente latinitate, positum est pro eo, quod non hoc sonaret. Sic tamen intelligite dici: Putas, «pertransiit anima nostra aquam sine substantia?» Et quare dicunt, Putas? Quia magnitudo periculi vix facit credibile quod evasit. Magnam necem pertulerunt, in magnis discriminibus fuerunt; omnino sic pressi sunt, ut pene vivi con