comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ. ut cum res bona agit᷑:
pnus eius elatio.incorde uinca¬
tur: ne. si aradice miserȩ intento¬
nis ꝓdeat: amaros fluctus ne
uicior bello subiacent: nequa¬
quam p̃dicationis usu. prȩ eẽ
magisterio cȩterorum debent.
spensationis uocem. abanno ui¬
cesimo quinto. leuitȩ tab̃nacło
seruiunt:s aquinquagenario.
custodes uasoꝵ fiunt. Quidenĩ
flos iuuentutis adolet᷑: nͥ ipsa
contra unumqdq uicium bella
signantur. Et qͥd ꝑquinquage¬
narium. inqͦ iubelei requies con¬
tinetur: nͥ interna quies. edomi¬
to bello mentis exprimit᷑: Quid
uͦ puasa tabernaculi: nͥfideliũ
animȩ figurant᷑. Leuitȩ gͦaban¬
no uicesimo quinto. tab̃naculo
seruiunt: & aquinquagenario cu¬
stodes uasoꝵ fiunt: ut uidelicet
qͥ adhuc impugnaͬtiũ uicioꝵ cer¬
tamina. ꝑ consensũ delectationis
tolerant alioꝵ cuiã suscipe ñ
p̃sumant. Cum uͦ intemptatio¬
ne bella subegerint: quo apud

Expanded text:
necesse est, ut cum res bona agitur, necesse est, ut cum res bona agitur, prius ejus elatio in corde vincatur, ne si a radice miserae intentionis prodeat, amaros nequitiae vitiorum bello subjacent, nequapraedicationis usum praeesse magisterio caeterorum de bent . spensationis vocem ab anno vigesimo et quinto Levitae tabernaculo serviunt, sed a quinquagesimo custodes vasorum fiunt. Quid enim flos juventutis oboritur, nisi ipsa contra unumquodque vitium bella signantur? Et quid per quinquagenarium, in quo jubilaei requies continetur, nisi interna quies e domito bello mentis exprimitur? Quid vero per vasa tabernaculi, nisi fidelium animae figurantur? Levitae ergo ab anno vicesimo et quinto tabernaculo serviunt, et quinquagenario custodes vasorum fiunt: ut videlicet qui adhuc impugnantium vitiorum certamina per consensum delectationis tolerant, aliorum curam suscipere aesumant. Cum vero tentationum bella subegerint, cum apud
Abbreviated transcription (Latin):
Lagunculas uͦ. infirmas inipsa
humanitate conscientias. Vt cer
te terrena corpoꝵ uascula. non
inconuenienter accipim. De qͥb
paulus apłs dic̃ Habemꝰ thesau¬
rũ istũ. inuasis fictilib. Heliu au¬
tem. qͥa sic̃ suꝑrꝰ diximꝰ. sic infla¬
tione elationis extenditur. acsi
adloquendum ꝑcaritatis grãm.
ardore sp̃s scĩ accendatur: sens
su sp̃m. in eo qd̃ docuit qͣsi mu¬
sto absq spiraculo comparauit
Et bene ait:qd. lagunculas nouas
lum ueterᷤᷤ s etiã noua uita uir
capitur. Mustum gͦ lagunculas
nouas chrumpit: qͥa feruoris es
potentia. etiã spiritalia corda ti¬
scendit. Loquar. & respirabo pau¬
lulum: aꝑiam labia mea & re¬
spondebo.Bene aut̃ait. respira¬
bo: qͥa sicut labor iustoꝵ ẽ ui¬
dere praua.nec corrigere:ita gra¬
uis ẽ labor arrogangum: si qd̃
sapiunt. ñostendunt. Yim qppe
intrinsecus estuantem ferre uir
possunt: si omne qd sentunt
paulo tardius innotescunt. Unde Ui.¬

Expanded text:
Lagunculas vero infirmas ipsa Lagunculas vero infirmas ipsa humanitate conscientias, vel certe haec terrena corporum vascula, non inconvenienter accipimus, de quibus Paulus apostolus ait; Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Eliu autem, quia, sicut superius diximus, sic inflatione elationis extenditur, ac si ad loquendum per charitatis gratiam ardore Spiritus sancti accendatur, sensus sui spiritum in eo quod tacuit, quasi musto absque spiraculo comparavit. Et bene ait: Quod lagunculas novas lum veteri, sed etiam nova vita vix capitur. Mustum ergo lagunculas novas disrumpit, quia fervoris ejus potentia etiam spiritalia corda transcendit. Loquar, et respirabo paululum; aperiam labia mea, et respondebo. Bene ait: Respirabo, quia sicut labor justorum est videre prava, nec corrigere; ita gravis est labor arrogantium, si quod sapiunt non ostendunt. Vim qintrinsecus aestuantem ferre vix possunt, si omne quod sentiunt paulo tardius innotescunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia uult uideri: ita plerũq¬
mentem adloquendi impetum.
uanȩ glȩ anxietas nequaquã se
intra silengum capiens. qͣsi ⁊elꝰ¬
caritatis inflammat: atq appe¬
dicȩ ostensionis uis.adeffrenadio¬
nẽ locutioniᷤꝰ impellit: & quasi sub
studio ꝯsulendi. libido erumpit ap¬
parendi.Non enĩ curat. loqñdo
qͥd ꝓsit: s quid appareat. Nec stu¬
det. ut malum qdcernit corrigat:
s bonum qd sendt ostendat yn¬
de & heliu qͦ sp̃u elationis exten¬
sus. & sese intra silentii claustra ñ
capiens: ait Plenus sum sermo¬
nib: & coardat me sp̃s uteri mei.
Enuenter m̃s. qͣsi mustũ absq
dirumpit. Qd. si intelligere spi¬
ritalider debemus: hoc loeo ui¬
delicet uentrem. sinum cordis
appellat. Inmusto uͦ. sp̃s sc̃i fer¬
nouos.Exquo. dum repente re¬
plerentur apli:dum linguis om¬
nib loquerentur: aiudȩis ne¬
scientib. s tam̃ uerȩ attestantib.
dictum ẽ. Hi. musto pleni sunt.

Expanded text:
justitia vult videri, ita plerumqjustitia vult videri, ita plerumqmentem ad loquendi impetum, vanae gloriae anxietas nequaquam se intra silentium capiens, quasi charitatis inflammat atque appetitae ostensionis vis ad effraenationem locutionis impellit, et quasi sub studio parendi. Non enim curat loquendo quid prosit, sed quid appareat; nec studet ut malum quod cernit corrigat, sed bonum quod sentit ostendat. Unde Eliu quoque spiritu elationis extensus, et sese intra silentii claustra non capiens, aitnibus et coarctat me spiritus uteri mei. En uenter meus quasi mustum absque uod si intelligere spiritaliter debemus, hoc loco videlicet ventrem sinum cordis appellat. In musto vero sancti novos . Ex quo dum repente replerentur apostoli , dum linguis omnibus 741 loquerentur, a Judaeis nescientibus, sed tamen vera attestantibus, dictum est: Hi musto pleni sunt .
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs. ininiquitate crescere silendo
ꝑmittunt. Dauid ꝓpħa. postqͣm
sibi silentiũ in dixerat. heens: po¬
sui ori meo custodiã. cũ consistet
peccator aduersum me obmu¬
tui et humiliat᷑ sũ & silui aboni.
inipso suo silentio. isto delo cari¬
tatis exarsit. qui ilieo subdichit
Et dolor ms renouatus ẽ Conca¬
luit cormeũ intra me: et inme¬
ditatone mea exardescet ignis.
Intus uͦ concaluit: qͥa dilectionis
erꝰ ardor. ꝑ admonitionẽ locudi¬
onis exterius emanare recusauit.
gnis inmeditatione cordis exar¬
sit: qͥa increpatio delinquentiũ
incorreptione oris infinxit. Cari¬
tatis enĩ zelus consolatione ad¬
mirabili augendo se temperat:
qͣndo contra iniquoꝵ oꝑa. ꝑuo¬
cem correptionis emanat: ut
et quȩ corrigere ñualet. increpa¬
re ñdesinat: ne se participẽ delin-¬
quentium. exconsensu tacitur¬
nulla uicia. uitutes se ẽẽ men¬
tuntur: sicut effusio nonnunqͣ¬
miscd̃ia.& denacia nonnunqͣm par¬
simonia. & crudelitas.aliquando

Expanded text:
s in iniquitate crescere silendo permittunt. David propheta postquam sibi silentium indixerat, dicens: Posui ori meo custodiam, dum consisteret peccator adversum me; obmutui et humiliatus sum, et silui a bonis; in ipso suo silentio justo zelo charitatis exarsit. Qui illico subdidit: Et dolor meus renovatus est. Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Intus ergo cor concaluit, quia dilectionis ejus ardor per admonitionem locutionis exterius emanare recusavit. Ignis in meditatione cordis exarsit, quia increpatio delinquentium a correptione oris refrixit. Charitatis enim zelus consolatione admirabili augendo se temperat, quando contra iniquorum opera per vocem correptionis emanat, ut et quae corrigere non valet increpare non desinat, ne se participem delinquentium ex consensu taciturnulla vitia virtutes se esse mentiuntur, sicut effusio nonnunquicordia, et tenacia nonnunquam parcimonia, et crudelitas aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ut adsententias hoꝵ uerboꝵ myst¬
cas uigilemꝰ. Uiritaq sc̃s. quã sapi¬
entiã contemplatur. nͥ eam de qua
mum: & de qua psalmista ait. omĩa
insapientia fecisti: hui nimirũ sa¬
pientiȩ. homo preciũ nescit: qͥa nicħ
dignũ estimatione illiꝰ inuenit. s̃i
autem hoc sapientiȩ p̃ciũ. et eẽ dẽ.
et nesciri: s idcirco nesciri. quia deẽ:
Foscilicet loquendi genere. quo in
angustiis quisq dep̃hensus. cum
remediũ subuentionis ñ inuenit:
fateri solet. qͥa quid faciat. nescit. hꝰ
gͦ sapientiȩ p̃ctũ nescire ẽ: digni oꝑiˢ
meritũ. quo illã ꝑcipiat. ñ inuenire.
Ad hoc nanq p̃ciũ dam̃: ut er uice.
rem quã appetim. possidere debeamꝰ.
Qͥd autem nos dedimꝰ: ut hanc sapien
tiã quȩ xxp̃s ẽ ꝑcipe mererem᷑. Gr̃ã qͥp¬
pe redempti sumꝰ. Illa nanq sola oꝑa
male uiuendo dedimꝰ: qͥb si iusta re¬
redderentur. S aliud homo ꝑiusti¬

Expanded text:
ut ad sententias horum verborum mystiut ad sententias horum verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus, quam sapientiam contemplatur, nisi eam de qua et de qua Psalmista ait: Omnia in sapientia fecisti? . Hujus nimirum Sapientiae homo pretium nescit, quia nihil dignum aestimatione illius invenit. Non autem hoc sapientiae pretium et esse dicitur et nesciri; sed idcirco nesciri quia deest, eo scilicet loquendi genere, quo in angustiis quisque deprehensus, cum remedium subventionis non invenit, fateri solet, quia quid faciat, nescit. « Hujus ergo Sapientiae pretium nescire, est digni operis meritum, quo illam percipiat, non invenire. Ad hoc namque pretium damus, ut ejus vice rem, quam appetimus, possidere debeamus. Quid autem nos dedimus, ut hanc Sapiene mereremur? Gratia quippe redempti sumus. Illa namque sola opera male vivendo dedimus, quibus si justa reredderentur. Sed aliud homo per justi
Abbreviated transcription (Latin):
one eius. Adutraq gͦ respondit:
s augendo qd obiecerat. ñ soluen¬
doCũ sapientiȩ nãq locũ q̃reret:
ac deinde inferius responderet:
abyssus dic̃. ñ ẽ in me: ñ ub esset:
homine ei p̃cium diceret ignora¬
ri: atq adhoc inferius redderet᷑ ñ
dabitur aurum obrium ꝓea: nõ.
quid eẽt eius p̃cium: s qͥd non esset:
ostendit. Cunctis autẽ liquet: qd̃
neq hȩc humana sapientia. uł te¬
neri loco: uł emi diuitiis potest.
S uir sẽs mysticis sensib plenꝰ. adalia
nos intelligenda transmittit: ut ñ
rimemur: ea utiq quȩ secunt᷑. om¬
nino sunt digna despectui:. si exsola
hystorica narratione pensent᷑. Pau
lopost nanq dicit̃. Non adequa¬
bitur ei aurũ. uł uitrũ & cũ sicut no¬
uimꝰ. auitrũ longe atq dissimilit̃ au¬
ro sit uilius: cur. post auri nomen.
metalli utiq p̃ciosiꝓ immensa lau¬
de uitrũ qͦ dix̃ sapientiȩ ñ equari:
Ipsa gͦ liitere difficultate compellim᷑:

Expanded text:
one ejus. Ad utraque ergo respondit, sed augendo quod objecerat, non solvendo. Cum sapientiae namque locum quaereret, ac deinde inferius responderet: Abyssus dicit: Non est in me, non ubi esset, homine ejus pretium diceret ignorari, atque ad hoc inferius redderet: Non dabitur aurum obrysum pro ea, non quid esset ejus pretium, sed quid non esset ostendit. Cunctis autem liquet quod neque haec humana sapientia vel teneri loco, vel emi divitiis potest. Sed vir sanctus, mysticis sensibus plenus, ad alia nos interimemur, ea utique, quae sequuntur, omnino sunt digna despectui, si ex sola historica narratione pensentur: nam paulo post dicit: « Non ad aequabitur ei aurum, vel vitrum. Et cum sicut novimus vitrum longe atque dissimiliter auro sit vilius; cur post auri nomen, metalli utique pretiosi, pro immensa laude, vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae dificultate compellimur,
Abbreviated transcription (Latin):
diuitib: qui habetis consolationem
abȩtͥnis gaudiis cecidit: consolati¬
onem de temporalib ñ admitot:
dicens.Negaui consolari animam
meã. Acsi aꝑtȩ dicat. Qui de tem¬
poralium amissione ñ lugeo: de
temporaliũ abundantia consola¬
ri nequaqͣm possum. Cui tanqͣm
sunt renius: ilico adiecit. Memor
sui dĩ. & delectat᷑ sũ Ic si aꝑtȩ dicat: ł¬
renarum rerũ me nec abundan¬
tia refouet: auctoris autẽ mei quẽ
adhuc uidẽ ñualeo: uel sola me¬
moria delectat. hȩc ẽ gͥ amaritu¬
do sapientum: qͥ dum spe in alta
erecti sunt: nullis hic gaudiis ani¬
mum sternunt. hinc enĩ scͥptũ ẽ.
Cor sapientũ. uͥ tristicia ẽ: & cor
stultorum. ubi lȩticia. Hinc iacob
dic̃. Miseri estote. &lugete et plo

Expanded text:
divitibus, qui hic habetis consolationem divitibus, qui hic habetis consolationem ab aeternis gaudiis cecidit, consolationem de temporalibus non admittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Hinc Jacobus dicit: M
Abbreviated transcription (Latin):
bene psalmista considerans: ait.
Ego diri inpauore meo: piectus sum
auultu oculoꝵ tuoꝵ. Contempla¬
tus quippe interna gaudia uisioniᷤ
di. & socialem frequentiã angłorũ
ꝑsistentium: reduxit ocłos adima:
uidit quo iaceret: qui adhoc con¬
ditus fuerat ut incȩlestib stare po¬
tuisset. Pensauit ubi eẽt: & de quo de¬
eẽt. ingemuit. Nectumq se auultu
ocłoꝵ di doluit: qͥa incomparati¬
one lucis intimȩ. grauiores senserat
exilii sui tenebras. qͣs tolerabat. hĩc
nullius grãm consolatonis admit¬
tit: dicens. Negaui consolari animã
meam. Nam plerumq hui scl̃i cli
uites. solent mentis tedio affecti.
bona temporaliter accepta conspi¬
cere: & tristiciam delinire. Cũ enĩ
merore quodã tangi se sengunt:
equos aspiciunt: auri argentiq
sui uascula contemplantur: p̃dia
circueunt. Cumq ꝑhȩc temꝑalia.
ocłos libenter trahunt: obortum
animȩ merorem uincunt. Vnde
eis et meugłio ueritas dic̃ Ue uobis

Expanded text:
bene Psalmista considerans, ait: bene Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculorum tuorum . Contemplatus quippe interna gaudia visionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui tenebras quas tolerabat Vet. nullius gratiae consolationem admittit, dicens: Negavi consolari animam meam . Nam plerumque hujus saeculi divites solent mentis taedio affecti, bona temporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam se tangi sentiunt, equos aspiciunt, auri argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt. Cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eis et in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis
Abbreviated transcription (Latin):
to agitur. ut dignus fiat. Deqͣbene
xxii¬
gnificatur nomine. nͥ anima hu¬
mana: dequa. psalmista chc̃ aĩa
mea sic̃ terra sine aqua. tͥ: Hȩc au¬
tem sapientia. interra suauiter ui¬
uentum inueniri ñualet: quia qͥs¬
quis ab huius uitȩ adhuc uolup¬
tatib pascitur: ab et̾nȩ sapientiȩ
intellectu separatur. Nam si uerȩ sa¬
peret: expulsus abintimis gaudiis.
de ea inqua cecidit. exilii sui cecita¬
đr. Qui apponit scientiã. apponit
dolorem: quia qͣnto plus homo cȩ¬
pit scire qͥd ꝑdidit: tanto plus luge¬
re incipit corruptionis suȩ senten¬
tiam. quã inuenit. Consicdat nãq.
unde quo lapsus ẽ: qđ aparadisi
gaudiis. aderumpnas uitȩ p̃sen¬
tis: ab angłorum societatib uenit
ad euras necessitatum. Pensat. inqͦt
iam picłis iacet: qui prysine ꝑicło
stare contempsit. Luget exiliũ qd
dampnatus patitur: & suspirat ad
celestis glȩ statum. quo ꝑfrui secui¬
rus posset: si peccare noluisset. Qd

Expanded text:
to agitur ut dignus fiat. De qua bene to agitur ut dignus fiat. De qua bene XXIgnatur terrae nomine, nisi anima humana? de qua Psalmista ait: « Anima mea sicut terra, sine aqua tibi . » Haec autem sapientia inveniri in terra suaviter viventium non valet, quia quisquis adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitanem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qđieadem dampnatione es:
Et nos quidem iustȩ:nã digna
facts recipim: hic uͦ nichil mali
gessit. Iie. qui talis adcrucẽ ueñ
exculpa: ecce. qualis acruce rece¬
dit. ex gr̃ã. Confitebat᷑ dnm̃: quẽ
uidebat secum humana minfir¬
mitate morientem: qͣndo negabãt
apłi eum: quẽ miracula uiderans
duina uirtute facientem. Sed hi
qui saluari hominẽ ꝓpriis uirib
astruunt: eandẽ confessionem
hominis. abipsius ẽẽ uirtute ho¬
minis suspicantur. Qđsi ita eẽt:
indĩ laude psalmista non diceret.
Confessio & magnificentia: opus
eius. Abeo itaq accepimꝰ recta con¬
fiten: aquo. nob & magna dant᷑
oꝑari. Quia gͦ nicħ boni oꝑis de¬
dimus: quo. hanc sapientiã ꝑci¬
ꝑe mereremur: dicatur rectȩ.
iam ratione utitur: tanto altius
sub hurꝰ sapiendiȩ intellectu se despi¬
cit: qͣnto eiusdẽ sapientiȩ ueriꝰ int̾¬
na cognoscit: ut indignum se ad
hanc ꝑuenisse uideat: ꝑ qͣm. gratui¬

Expanded text:
qui in eadem damnatione es. qui in eadem damnatione es. Et nos quidem juste, nam digna factis recipimus: hic vero nihil mali gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli eum quem miracula viderant divina virtute facientem. Sed hi qui salvari hominem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis ab ipsius esse virtute suspicantur. Quod si ita esset, in Dei laude Psalmista nConfessio et magnificentia opus ejus . Ab eo itaque accipimus recta confiteri, a quo nobis et magna datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: Nisquis jam ratione utitur, tanto altius sub hujus sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indignum se ad hanc pervenisse videat, per quam gratui
Abbreviated transcription (Latin):
cruce. Et ille qͥmortẽ fr̃i intulit. mo¬
rientis dñi uitã p̃dicauit:dicens.
Memento mei: dum ueneris inreg¬
num tuum. Ineruce. claui manus
eius pedesq ligauerant: nichilq
meo apenis lib̾um. nͥ cor eclin¬
gua remanserat. Inspirante dõ to¬
tum illi optulit. qđ in se liberũ in¬
uenit: ut unxta hoc qd scriptũ est.
corde credẽt adiusticiã: ore confi¬
teret᷑ ad salutẽ. Incorde autẽ fideli¬
um. tres summoꝑȩ manere uir¬
cunctas. subita repletus gr̃a. &ac¬
cepit latro: & seruauit ieruce: fi¬
dem nanq habuit: qui regnatu¬
rum dnm credicht: quẽ secũ pari¬
der morientem uidit.Spem habu¬
it: qui regni er aditũ postulauit:¬
dicens. Memento mei dũ uẽneriᷤ
inregnum cuũ. Karitatem qͦ in
mortesua uiuacit᷑ tenuitꝰ qͥ frẽm
& conlatronẽ. ꝓsimili scelere mo¬
rientẽ. & de iniquitate sua arguit:
& ei uitam quã cognouerat. p̃di¬
cauit. dicens. Neq tu times d̃m:

Expanded text:
cruce; et ille qui mortem fratri intulit, mocruce; et ille qui mortem fratri intulit, morientis Domini vitam praedicavit, dicens: Memento mei, Domine, dum veneris in regnum tuum . In cruce clavi manus ejueo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopere manere vircunctas subita repletus gratia et accepit latro et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit. Spem habuit, qui regni ejus aditum postulavitcens: Memento mei, dum veneris in regnum tuum . Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et conlatronem pro simili scelere morientem, et de iniquitate sua arguit, et ei vitam, quam cognoverat, praedicavit dicens: Neque tu times Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
se undȩ collidunt: Rectȩ et enĩ ma¬
re uita scłarium di: quia dũ ꝓcello¬
sis actionũ motib concitatur: ab in¬
ternȩ sapientiȩ quiete atq stabilita¬
te disiungitur. Quo contra. bene per
mentem sermones meos: Aterreni
autẽ mentib tanto longius sp̃s
fugit: quanto apud has quietem
ñ inuenit. hinc ẽ enim: qđ de qui¬
bus dam. ꝑpsalmistã dr. Contricio
et infelicitas inuiis eoꝵ: & uiam¬

Expanded text:
se undae collidunt. Recte etenim mase undae collidunt. Recte etenim mare vita saecularium dicitur, quia dum procellosis actionum motibus concitatur, ab internae sapientiae quiete atque stabilitate disjungitur. Quo contra bene perones meos ? A terrenis autem mentibus tanto longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod de quibusdam per Psalmistam dicitur: Contritio et infelicitas in
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓboꝵ m̃tes reclusus eis atrocius
dñatur. Qui paulopost qͦ de puteo
abyssi educi describit᷑: qͥa de iniqͦrã
cordib nc̃ occulte seuientib. tc̃ ac¬
cepta contͣ ȩccłiam potestate. ĩ ium
apte ꝑsecutionis erumpet. hȩc itaq
abyssus. inqua nc̃ diabolus seruat᷑
occultus:. ñ rẽ inse sapientiã dic̃: qͥa
alienam se auera sapientia iniqͥs
oꝑib ostendit. Dũ enĩ maliciã qͣq
tegit incorde. ore autẽ blanchm̃ta
exhibet: dũ cogitationes suas. dup¬
plicitate obnubilat: dũ puritatis
uerba. qͣsi fatuitatem deuitat: dum
recusat. Et quia huic mundo m̃tes
deditȩ. p̃sentis uitȩ curis & sollici¬
tudinib ꝑturbantur: et id̾circo
eiusdem sapientiȩ tranquillitate
ꝑfrui nequaqͣm possunt: rectȩ sub¬
iungitur Et mare loquit᷑ non est
mecũ. Quid enim maris nomine. nͥ
scłarium mentium amara inquie¬
tudo signatur: quȩ. dũ se uicissim in¬
imiciciis impetunt. qͣsi adu̾santes

Expanded text:
reproborum mentes reclusus, eis atrocius reproborum mentes reclusus, eis atrocius dominatur. Qui paulo post quoque de puteo abyssi educi describitur, quia de iniquorum cordibus nunc occulte saevientibus, tunc accepta contra Ecclesiam potestate, in vim aperte persecutionis erumpet. Haec itaque abyssus, in qua nunc diabolus servatur occultus, non esse in se sapientiam dicit, quia alienam se a vera sapientia iniquis operibus ostendit. Dum enim malitiam quisque tegit in corde, ore autem blandimenta exhibet, dum cogitationes suas duplverba, quasi fatuitatem devitat; dum recusat. Et quia huic mundo mentes deditae, praesentis vitae curis, et sollicitudinibus perturbantur; et idcirco ejusdem sapientiae tranquillitate perfrui nequaquam possunt, recte subjungitur: Et mare loquitur: Non est Quid enim maris nomine nisi saecularium mentium amara inquietudo signatur? Quae dum se vicissim inimicitiis impetunt, quasi adversantes
Abbreviated transcription (Latin):
loco abyssum. nͥ corda hominum
uocat: quȩ & plapsum fluda. &
ꝑdupplicitatis sunt caliginẽ tene¬
brosa: Quȩ nmirũ abyssus. non eẽ
inse hanc sapientiã ꝓfitetur: quia
iniqua mens. dum eẽ sapiens car¬
naliter appetit: stultã se ad spirita¬
lia ostendit. Nã quia teste paulo.
sapientia hur mundi stulticia ẽ.
apud dm: tanto quisq amplius
intus stultus fit: qͣnto conat᷑ ext̾iꝰ
sapiens uideri. De hac abyssõ pio
hannẽ dr. Uidi angłm descenden¬
tem decelo. habentẽ clauẽ abyssi &
cathenã magnã inmanu sua: &
app̃hendit draconẽ serpentẽ anti¬
quum. qui ẽ. diabolus ⁊ sathanas: &
ligauit eũ ꝑannos mille: & misit in
abyssũ: et clausit et signauit suꝑ illũ.
ut ñ seducat amplius gentes: donec
consũment᷑ mille anni. Millenario
enĩ numero. ñ qͣntitatem temporis:
suniu̾sitatem qua regnat ȩccłia:
designauit. Antiquus aut̃ serpens
ligat᷑ cathena. in abyssum mittit᷑
quia religat᷑ abonoꝵ cordib apud

Expanded text:
loco abyssum nisi corda hominum vocat? quae et per lapsum fluida et per duplicitatis sunt caliginem tenebrosa. Quae nimirum abyssus non esse in se hanc sapientiam profitetur, quia iniqua mens dum esse sapiens carnaliter appetit, stultam se ad spiritalia ostendit. Nam quia, teste Paulo, Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum , tanto quisque amplius intus stultus fit, quanto conatur exterius sapiens videri. De hac abysso per Joannem dicitur: Vidi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et catenam magnam in manu suapprehendit draconem serpentem antiquum, qui est diabolus, et satanas, et ligavit eum per annos mille, et misit in abyssum, et clausit, et signavit super illum, ut non seducat amplius gentes, donec consumentur mille anni . Millenario etenim numero non quantitatem temporis, sed universitatem, qua regnat Ecclesia, designavit. Antiquus autem serpens ligatus catena in abyssum mittitur, quia religatus a bonorum cordibus, apud
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ñposse cognoscens: ait.Et ma¬
reloquit̃ ñ ẽ. mecũ. Nullus quippe
eam plenȩ recipit: nͥ qui abomni¬
se abstrahere actionũ carnabum
fluctuatione contenchit. Unde aliaᷤᷤ
dr. Sapientiã scribe intempore
ocii: et qui minoratur acti. ipse

Expanded text:
tiam non posse cognoscens, ait: Et matiam non posse cognoscens, ait: Et mare loquitur: Non est mecum. Nullus quippe eam plene recipit, nse abstrahere actionum carnalium fluctuatione contendit. Unde alias dicitur: « Sapientiam scribe in tempore otii, et qui minoratur actis, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ muscis ꝑcutitur: quia eoꝵ cor¬
da qui t̾renã tuitã diligunt. desi¬
dĩorum suoꝵ inquietudinib feri¬
untur. Turbis cogitationũ carna¬
lium adima depressa sunt: ut ad
quietis ingmȩ desich̃um ñ leuent᷑.
Unde. cũ mira ope pietatis adcor ue¬
ritas uenit: prius abeo cogitatio¬
num carnaliũ ȩstus eicit: & post.
meo uutiitũ dona disponit. Qđ̃ be¬
ne nob̾ sacra euuangelii hystoria
innuit: inqua dũ adresuscitandam
filiam principis. inuitatus dñs du¬
ceretur: ꝓtinus adlitur. ftcũ eiec¬
ta eẽt turbã. intrauit. ettenuit ma
num eius: et surrexit puella. foras
gͦ turba eicitur: ut puella suscitet᷑:
quia si non prius asecretiorib cor¬
dis expellitur importuna scłariũ
multitudo curarũ: anima quȩ in¬
trinsecus iacet mortua. ñ resurgit.
Nã dum se ꝑinnumeras t̾renorum
desidiorum cogitationes spargit:
adconsidãtionem sui. se se nulla
tenus colligit. Inhis itaq inquie¬
tudinum fluctib habitare sapien¬

Expanded text:
go muscis percutitur, quia eorum corda qui terrenam vitam diligunt, dum desideriorum suorum inquietudinibus feriuntur, turbis cogitationum carnalium ad ima depressa sunt, ut ad quietis intimae desiderium non leventur. Unde cum mira ope pietatis ad cor veritas venit, prius ab eo cogitationum carnalium aestus ejicit, et post in eo virtutum dona disponit. Quod bene nobis sacra Evangelii historia innuit, in qua dum ad resuscitandam filiam principis invitatus Dominus duceretur, protinus additur: Et cum ejecta esset turba, intravit, et tenuit manum ejus, et surrexit puella. Foras ergo turba ejicitur ut puella suscitetur, quia si non prius a secretioribus cordis expellitur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet mortua, non resurgit. Nam dum se per innumeras terrenorum desideriorum cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nultenus colligit. In his itaque inquietudinum fluctibus habitare sapien
Abbreviated transcription (Latin):
inhac uita laboriosiꝰ. qͣm t̾renis de¬
sid̃iis estuare: aut qͥd hic quietius.¬
bati accepit inmunere: hinc econtͣ
ẽ. egyptus muscarũ multitudine
ꝑcussa. Populus nanq qui dm̃ seqͥ¬
tur: accepit sabbatum.id: requiem
m̃tis: ut nullo in hac uita desidio¬
rum carnalium appetitu fatiget᷑
egyptus uͦ quȩ hurꝰ mundi spẽm
tenet: muscis ꝑcutit᷑. Nusca enim:
nimis insolens & inquietũ anmal
ẽ Inqua qͥd aliud qͣminsolentes cu¬
rȩ desiderioꝵ carnaliũ designant᷑:¬
Unde. alias dr̃. Mluscȩ morientes ꝑ
dunt suauitatem unguenti: quia
cogitationes suꝑfluȩ. quȩ assiduȩ
manimo carnalia cogrtante. & na¬
scuntur & deficiunt: eam suaui¬
tatem. qua unusqͥsq intrinsecꝰ ꝑ

Expanded text:
in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare, aut qbati accepit in munere ; hinc e contra est Aegyptus muscarum multitudine percussa . Populus namque qui Deum sequitur accipit sabbatum, id est requiem mentis, ut nullo in hac vita desideriorum carnalium appetitu fatigetur. Aegyptus vero quae hujus mundi speciem tenet muscis percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est. In qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantuerdunt suavitatem unguenti ; quia cogitationes superfluae, quae assiduae in animo carnalia cogitante et nascuntur et deficiunt, eam suavitatem qua unusquisque intrinsecus per
Abbreviated transcription (Latin):
niri gͦ sapientia. ineoꝵ terra non
potest. qui suauiter uiuunt: quia
tanto uerius stulti sunt: qͣnto ma¬
iora ꝑdentes. inminimis letantuꝵ.
Hinc petrus eandẽ prauoꝵ stulti¬
ciam rep̃hendit: dicens. Uolupta¬
tem existimantes diei: delicias co¬
inquinationis & maculȩ. Hinc
salomon ait. Rifum deputauier¬
rorem: et gaudio dixi. Quid frust᷑
deciꝑis: Dicat itaq uir sc̃s de sapi

Expanded text:
niri ergo sapientia in eorum terra non potest, qui suaviter vivunt, quia tanto verius stulti sunt, quanto majora perdentes, in minimis laetantur. Hinc Petrus eamdem pravorum stultitiam reprehendit, dicens: Voluptatem existimantes diei delicias, coinquinationis et maculae . Hinc Salomon ait: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis . Dicat itaque vir sanctus de sap
Abbreviated transcription (Latin):
res dicim᷑: ꝓeo qđ exercendo oꝑi in¬
sistant. S eduterq sermo. licet in
uoce dissonet: inintellectu non cis¬
crepat: quia om̃s qui fidelium mo¬
res instituunt. spiritale negotium
gerunt: ut cũ p̃dicatonẽ suis au¬
ditorib p̃bent abeis fidẽ & oꝑa rec
taꝑcipiant: sic̃ de scã ȩccłia scrip¬
tum ẽ Syndonem fec̃ & uendidit.
Dequa: & paulopost illic dr uidit
qd bona ẽ. negotiatio er. Qui hoc

Expanded text:
res dicimus, pro eo quod exercendo operi inres dicimus, pro eo quod exercendo operi insistunt. Sed uterque sermo licet in voce dissonet, in intellectu non discrepat, quia omnes qui fidelium mores instituunt, spiritale negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem et opera recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est; Sindonem fecit et vendidit ; de qua et pauquod bona est negotiatio ejus. Quid ergo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
spexit quidem uulturem: s ocłos
uulturis ñ aspexit. Qui dũ humili¬
tatis eius uias. quib nos ad alta
subleuauit. considare noluit: seini¬
tam auis ignorauit. Neq enĩ pen¬
sare studuit. qđ erꝰ nos humilitas
leuaret ad celestia: & morts eius
intentio. reformaret aduitã. Semi¬
tã gͥ ignorauit auis: nec intiit᷑ est
ocłos uulturis: quia et si uidit eũ
quẽ inmorte tenuit: uidere nolu¬
it. qͣnta uitȩ nr̃e głã. de eius morte
sequeretur. Unde ad crudelitatem
qͦ ꝑsecutionis exarsit: uerba uitȩ
ꝑcipere renuit: p̃dicat. dres regni
celorum ꝓhibendo. sȩuiendo. feri
Non calcauerunt eam filii institoꝵ:
nec ꝑtransiuit. peã leena. Incun¬
ctis latinis codcib. institores po¬
sitos repꝑimꝰ: ingrecis uͦ. negotia¬
tores inuenimꝰ. Ex qua re colligi ua¬
let: qđ hoc in loco. ꝓ institorib in¬
stitutores. scͥptores quiqignorando
posuerint. Institores enĩ negotiato¬

Expanded text:
spexit quidem vulturem, sed oculos spexit quidem vulturem, sed oculos vulturis non aspexit, qui dum humilitatis ejus vias, quibus se nos ad alta sublevavit, considerare noluit, semitam avis ignoravit: neque enim pensare studuit, quod ejus nos humilitas sublevaret ad coelestia, et mortis ejus intentio reformaret ad vitam. Semitam igitur ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis, quia etsi vidit eum, quem in morte tenuit, videre noluit quanta vitae nostrae gloria de ejus morte sequerquoque persecutionis exarsit, verba vitae recipere renuit, praedicatores regni coelorum prohibendo, saeviendo, ferieNon calcaverunt eam filii institorum nec pertransivit per eam leaena. - In cunctis Latinis codicibus institores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Ex qua re colligi valet quod in hoc loco pro institoribus institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiato
Abbreviated transcription (Latin):
uulturis. Quis hoc loco. auis nomi¬
ne. nͥ ille signat᷑: qui. corpꝰ carneũ
qđ assumpsit. ascendendo adethe¬
ra librauit: Qui aptȩ qͦr etiã uultu¬
ris appellatione exprimitur. uul¬
tur quippe dũ uolat. si iacens cada¬
uer conspicit: adesum se cadaueris
deponit. Et plerumq sic in morte
capitur: dum admortuũ animal
de summis uenit. Rectȩ gͦ media¬
tor dĩ ⁊ hominũ redemptor nr̃ uul¬
turis appellatione signat᷑: qui. ma¬
nens in altitudine uinitatis suȩ.
qͣsi a qͦdam uolatu sublimi. cadauer
mortalitatis nĩȩ conspexit ininfimiͤ
& se se decȩlestib adima summisit.
Fieri quippe homo ꝓpt̃ nos digna.¬
tus ẽ & dum mortuũ animal peti¬
it: mortẽ apud nos. qui apud se erat
inmortalis. iuenit. S huiꝰ uulturs
ocłs fuit. ipsa intentio nr̃e resurrec¬
tionis: quia ipse ad triduum mor¬
tus. ab eterna nos morte libauit.
dit: sed qđ morte sua nram mortẽ
destruieret. minimȩ atdendit. Con¬

Expanded text:
vulturis. » Quis hoc in loco avis nomivulturis. » Quis hoc in loco avis nomine nisi ille signatur, qui corpus carneum quod assumpsit ascendendo ad aethera libravit? qui apte quoque etiam vulturis appellatione exprimitur. Vultur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, se ad esum cadaveris deponit, et plerumque se in morte capitur, dum ad mortem animal de summis venit. Recte ergo mediator hominum redemptor noster vulturis appellatione signatur, qui manens in altitudine divinitatis suae, quasi a quodam volatu sublime cadaver mortalitatis nostrae conspexit in infimis, et sese de coelestibus ad ima submisit. Fieri quippe propter nos homo dignatus est, et dum mortuum animal petiit, mortem apud nos, qui apud se erat immortalis, invenit. Sed hujus vulturis oculus fuit ipsa intentio nostrae resurrectionis, quia ipse ad triduum mortuus ab aeterna nos morte liberavit. dit, sed quod morte sua nostram mortem destrueret minime attendit. Con
Abbreviated transcription (Latin):
clarescerent: qͣsi aureȩ in illa glebȩ
iacuerunt. Glebas. hȩc terra habuit
inꝓphis: glebas. indoctorib: glebaᷤ.
inpatrib antiqͥs: qͥ magna se infu¬
sione gr̃ȩ. in ꝓfessionis & oꝑis una¬
nimitate tenuerunt. Dicat gͦ. glebe
illius aurũ: qͥa mea. multitudo spi¬
ritalium. tanto maiori uirdute cla¬
runt: qͣnto se in dm ac ꝓximũ ma¬
lori unanimitate constrixit. S¬
hoc aurum: ꝑfidiȩ ẽ. postmodũ
tenebris obscuratum. Cuiꝰ ꝓfecto
nigredinem. ieremias ꝓph̾a intu¬
ens: deplorat. dicens. Quomͦ ob¬
scuratũ ẽ. aurum: mutatus ẽ. color
optimus. Aurum nanq obscu¬
ratũ ẽ: quia ineis antiquus ille fi¬
dei atq innocentiȩ splendor. irru¬
ente ꝑfidia. malicie se nocte fusca¬
uit Quia gͥ quid fuit audiuimus:
locꝰ scilicet saphyri lapides eiꝰ. &gle¬
bȩ illiꝰ aurũ: nunc iã dilectus ille
do ppls. cur tanta hec bona ꝑdide
ignorauit auis: nec intiutꝰ ẽ. ocłos

Expanded text:
clarescerent, quasi aureae in illa glebae clarescerent, quasi aureae in illa glebae jacuerunt. Glebas haec terra habuit in prophetis, glebas in doctoribus, glebas in Patribus antiquis, qui magna se infusione gratiae in professionis et operis unanimitate tenuerunt. Dicat ergo: Et glebae illius aurum, quia in ea multitudo spiritalium tanto majori virtute claruit, quanto se in Deum ac proximum majori unanimitate constrinxit. hoc aurum perfidiae est postmodum tenebris obscuratum. Cujus profecto nigredinem Jeremias propheta intuens deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Aurum namque obscuratum est, quia in eis antiquus ille fidei atque innocentiae splendor, irruente perfidia, malitiae se nocte fuscavit. Quia igitur quid fuit audivimus: Locus scilicet sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum, nunc jam dilectus ille Deo populus cignoravit avis, nec intuitus est oculos
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. uiuentes ostendunt: ñpuri.
s sculpti lapides ẽẽ memorantur.
Inquoꝵ enĩ uita. recta oꝑatio cerni¬
tur: qͣsi mneisdem ipsis expͥmitur
qđ egerunt. Ubi omnẽ qͦ scõꝵ nu¬
merũ. generali collectione conclu¬
dens:subdidt Om̃s teiminos tuoͤ
inlapides desiderabiles. Et tanqͣm
si audientes ista. peterem᷑. ut hoᷤ la¬
pides qͦs diceret. indicaret: adiunx̃.
Uniu̾sos filios tuos. doctos adño a¬
gͥ de iudẽa. nunqͣm scẽ animȩ quȩ
cȩlestem uitã ducerent. defuerunt:
d̃r. Locus saphyr. lapides er⁊ &qͥa
magna uite ac sapientiȩ claritate
ꝑfidem fulsit: adiungit᷑. Et glebe
illuis: aurũ. Quid. ꝑglebas: nͥ collec¬
tiones singłoꝵ ordinũ ac multitudi¬
nes designant᷑: Glebȩ autem: exhu¬
more & puluere constringunt᷑. Om̃s
gͦ qui rore gr̃ȩ infiisi. ex mortis debi¬
to. se puluerem eẽ. ueraci cognitione
confessi sunt: dum uitȩ uirtute

Expanded text:
serunt, viventes ostendunt, non puri, serunt, viventes ostendunt, non puri, sed sculpti lapides esse memorantur. In quorum enim vita recta operatio cernitur, quasi in eisdem ipsis exprimitur quod egerunt. Ubi omnem quoque sanctorum numerum generali collectione concludens, subdidit: Omnes terminos tuos in lapides 580 desiderabiles . Et, tanquam si audientes ista peteremus ut hos lapides quos diceret indicaret, adjunxit: Universos filios tuos doctos a  de Judaea nunquam sanctae animae, quae coelestem vitam ducerent defuerunt, dicitur: Locus sapphiri lapides ejus. Et quia magna vitae ac sapientiae claritate per fidem fulsit, adjungitur: Et glebae illius aurum. Quid per glebas, nisi collectiones singulorum ordinum ac multitudines designantur? Glebae autem ex humore et pulvere constringuntur. Omnes ergo qui, rore gratiae infusi, ex mortis debito se pulverem esse veraci cognitione confessi sunt, dum vitae virtute
Abbreviated transcription (Latin):
Dȩccł̃iȩ pollicetur: dicens. Ecce ego
sternã pordinem lapides tuos: &
fundabo te insaphyris. Et ponam
iaspidem. ꝓpugnacula tua: et por¬
tas tuas. in lapides sculptos: et õs
t̾minos tuos. inlapides desiderabi¬
les: uniu̾sos filios tuos. doctos ado
nem lapides: quia inea scãs aiãs.
meritoꝵ diuersitate distinx̃. fun¬
dauit eã insaphyris: qͥ scilicet lapi¬
des.coloris aerii in se similitudinẽ
tenent: qͥa robur ȩccłiȩ. manimab
cȩlestia appetentib. solidatur. Et
qm iaspis. uiridis ẽ. coloris: iaspidẽ
ꝓpugnacula er posuit: qͥa illi ꝯtra
adu̾sarios. ꝓsc̃ẽ ȩccliȩ defensione
obiecti sunt: qui internis desideriis
iurentes. nulla teporis reꝓbi ari¬
ditate marcescunt. Portas uͦ eiꝰ po¬
suit in lapides sculptos. hi quippe.
portȩ sunt eccl̃iȩ: ꝑ quoꝵ uitã atq
doctrinã. intrat meã mulgtudo ere¬
dentium. Qui. ꝓeo etiã qđ magnis
oꝑib pollent᷑. et id qd̃ loquentes as¬

Expanded text:
Dominus pollicetur, dicens: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in saphyris, et ponam jaspidem propugnacula tua, et portas tuas in lapides sculptos, et omnes terminos tuos in lapides desiderabiles: universos filios tuos doctos a Domper ordinem lapides, quia in ea sanctas animas meritorum diversitate distinxit. Fundavit eam in saphyris, qui scilicet lapides coloris aerii in se similitudinem tenent, quia robur Ecclesiae in animabus coelestia appetentibus solidatur. Et quoniam jaspis viridis est coloris, jaspidem propugnacula ejus posuit, quia illi contra adversarios pro sanctae Ecclesiae defensione objecti sunt, qui, internis desideriis virentes, nulla teporis reprobi ariditate marcescunt. Portas vero ejus posuit in lapides sculptos. Hi quippe portae sunt Ecclesiae, per quorum vitam atque doctrinam intrat in eam multitudo credentium. Qui pro eo etiam quod magnis operibus pollent, et id quod loquentes as
Abbreviated transcription (Latin):
qd ꝓmissũ tc̃ audiuim̃: etiã nunc
completum uidemꝰ. Ecce enĩ inscĩs
p̃dicatorib & ñ ex iudea ꝓgenitis. ꝑ
cunctã eccłiam toto orbe diffusam.
manant. ore gentiliũ. Quia enĩ in
petris riuos aꝑuit: exduris qͦ cor¬
dib. fluui sc̃ẽ p̃dicationis emana¬
quia tanto unaquȩq anima fit p̃ci¬
osior ante ocłos dĩ: qͣnto p̃
amore ueritatis despectior fuerit
ante ocłos suos: hinc adsaul d̃r.
Nonne cũ paruulus eẽs mocłis tui:
caput te constitui intribub isrł:
Acsi aꝑte chceret᷑. Magnus mͥ fiusti:
quia despectus tͥ s nunc qͥa mag¬
nus tͥ es: factus es despectus mͥ. Uñ.
dentes. Tanto gͦ fit quisq uilior dõ:¬

Expanded text:
Quod promissum tunc audivimus, etiam nunc Quod promissum tunc audivimus, etiam nunc completum videmus. Ecce enim praedicatoribus et non ex Judaea progenitis per cunctam Ecclesiam in toto orbe diffusam, manant ore gentilium, quia cum in petris rivos aperuit, ex duris quoque cordibus fluvius sanctae praedicationis emanaquia tanto unaquaeque anima pretiosior est ante oculos Dei, quanto prae amore veritatis despectior fuerit ante oculos suos. Hinc ad Saul dicitur: Nonne cum parvulus esses in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel ? Ac si aperte diceret: Magnus mihi fuisti, quia despectus tibi; sed nunc quia magnus tibi es, factus es despectus mihi. Unde ientes
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑtȩ nanq dict̾a exponentiũ. fecert̃
nob̾ eẽ iã conspicuas sententias
antiquoꝵ patrum. Unde. ysaias ꝓ¬
ph̃a. plana sc̃ẽ eccłiȩ expositionis
uerba conspiciens: et ñ allegoriarũ
tenebris obscura: exclamauit dicẽs.
Locus fluuiorum: riui latissimi ⁊ pa¬
tentes. lestamenti enĩ uetis dicta.
qͣsi angusti & clausi riui fuerant. qͥ
immensas sciȩ suȩ sententias. collec¬
tione obscurissima constringebañ.
At contra doctrina sc̃ẽ eccłiȩ. riui et la¬
⁊ &e patentes sunt: quia eius dict̃a.
et inuenientib multa sunt. et que¬
rentib plana. Ait gͦ sfunda fluui¬
orum scrutatus ẽ: et absconcdita ꝓ¬
durit inlucem: qͥa dum suis expo

Expanded text:
Aperte namque dicta exponentium fecerunt Aperte namque dicta exponentium fecerunt nobis esse jam conspicuas sententias antiquorum Patrum. Unde Isaias propheta plana sanctae Ecclesiae expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura, exclamavit dicens: Locus fluviorum rivi latissimi et patentes. . Testamenti enim veteris dicta quasi angusti et clausi rivi fuerant, qui immensas 584 scientiae suae sententias collectione obscurissima constringebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae rivi et lati et patentes sunt, quia ejus dicta et invenientibus multa sunt et quaerentibus plana. Ait ergo: Profunda fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. Quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
namq hic aliud flumina. nͥantiꝗͣ
patrum dicta nuncupantur: Quis
enim pensare sufficiet qͣm uehe¬
mens fluuiꝰ. dũ legẽ coideret. expec¬
tore moyseos erupit: qͣm uehemenᷤ
fluuius exdauid corde defluxit:
qͣnta salomonis ore. atq omnium
ꝓpħarũ. fluminũ fluenta manart̃:
S horum fluminũ iudea speciẽ de¬
nuit: dum lut̾ȩ suꝑficiem seruans. eo¬
rum ꝓfunda nesciuit. Nos uͦ. qui ue¬
niente dño ineis interna spiritalia
q̃rimus: eoꝵ ꝓfunda rimam᷑. Qđ.
ipse dñs facere đr: quia id nos agere.
ipso donante p̃ualemꝰ. ꝑnos gͦ qͥ non
litterã quȩ occidit. s sp̃m qͥuiuificat.
sequimur: ꝓfunda fluuioꝵ dñ scru¬
tatur. Et abscondita inlucẽ ꝓduxit:
quia dicta legis. quȩ caligosa nimis
hystoria obscurat: nc̃ expositio sp̃i¬
ritalis illuminat. Unde. et loquens
inparabolis ꝑeugłium ueritas: di¬
scipulis p̃cepit. dicens. Qđ cco uob̃
intenebris. ceite inlumine: et qd
maure auditis. p̃dicate suꝑ dect̾a.

Expanded text:
hic aliud flumina nisi antiquorum Patrum dicta nuncupantur? Quis enim pensare sufficiat quam vehemens fluvius, dum legem conderet, ex pectore Moysi erupit quam vehemens fluvius ex David corde defluxit; quanta a Salomonis ore atque omnium prophetarum fluminum fluenta manarunt? Sed horum fluminum Judaea speciem tenuit, dum litterae superficiem servans, eorum profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non litteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat sequimur, profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem producit, quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat, nunc expositio spiritalis illuminat. Unde et loquens in parabolis per Evangelium Veritas discipulis praecepit, dicens: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta .
Abbreviated transcription (Latin):
noscit. qđ synagoga prius ꝑlitterã
intelligere omnino ñualuit. Unde
& moyses. cũ popło loqueretur. fa¬
ciem uelabat: ut uidelicet designa¬
ret. qđ ille iudeoꝵ ppłs. legis uerba
cognosceret: sed eiusdem claritatem
legis. omnino ñuideret. Vnde. rect̾ȩ ⁊
ꝑpaulũ dr̃. Usq inhodiernũ enim
chem. cũ legitur moyses: uelamen ẽ

Expanded text:
noscit, quod Synagoga prius per litteram intelligere omnino non valuit. Unde et Moyses cum populo loqueretur , faciem velabat, ut videlicet designaret quod ille Judaeorum populus legis verba cognosceret, sed ejusdem claritatem legis omnimodo non videret. Unde recte et per Paulum dicitur: Usque in hodiernum enim diem cum legitur
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe commutat᷑. Macta gͦ et man¬
duca dr: id÷ ãpeccato eos inquo ui¬
uunt. int̾fice: et ãse ipsis. intua illos
menbra conuerte. Equia hec ȩccłia
corpꝰ ẽ. dm̃: ipse etiã dñs iacobuoce
leo uocatur exse. leena uocatur ex
corpeͥ dum ei subiuidȩ sp̃e dicitur.
Adpredam fili mi ascendisti: requie¬

Expanded text:
corpore commutatur. Macta ergo et mancorpore commutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, interfice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, et leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti : requie
Abbreviated transcription (Latin):
bus duis. nati sunt tͥ filii: consti¬
tues eos principes suꝑ omnẽ t̾rã.
S quia repulsi apłi asynagogȩ fini¬
bus sunt egressi: rectȩ nunc dicit᷑
Non calcauerunt eã filii institorum.
Calearent quippe eã institorum fi¬
lii: si p̃dicatores scĩ. eiusdẽ synago¬
ge uicia. ealce untugs p̃merent.
Si autem institores eiusdẽ sc̃ẽ eccłiȩ
p̃dicatores accipimus: institorum
filios. pastores & doctores. qͥ apłoꝵ
uiã secuti sunt: nil obstat intelligi.
repulsi sunt: ipsi qͦ abeius uocatio¬
ne cessauerunt. ꝑquã uidelicet sy¬
nagogã. leena ñꝑtransiit: quia scã
ȩccłia. collectioni gengum decdita.¬
nequaqͣm se adillũ iudeȩ ppłm chu¬
tius occupauit. Recte autem eccłia
leena nuncupatur: quia male uiuẽ¬
tes inuiciis. ore sc̃ẽ p̃dicationis int̾¬
ficit. Vnde. et ipsi primo pastori qͣsi
hurꝰ leenȩ ori: dr. ¶acta. & manduca.
Qđ mact̾atur quippe: auita occidit᷑
Iduͦ qđ comeditur: incomedentis

Expanded text:
bus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt eam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eosdem sanctae Ecclesiae praedicatores accipimus, institorum filios pastores et doctores, qui apostolorum viam secuti sunt, nil obstat interepulsi sunt, ipsi quoque ab ejus vocatione cessaverunt. Per quam videlicet Synagogam leaena non pertransiit, quia sancta Ecclesia collectioni gentium denequaquam se ad illum Judeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur; quia male viventes in vitiis ore sanctae praedicationis interfecit. Unde et ipsi primo praedicatori, quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe, a vita occiditur. Id vero quod comeditur, in comedentis
Abbreviated transcription (Latin):
tandum prius ẽ. qđ duo sͥ ꝓposuit:
et duo subdidit respondendo. Ad
id nanq qđ suꝑrꝰ dixit: sapientia
uͦ ubi inuenitur. et qͥs ẽ. locus intel¬
ligentiȩ:. Isto uersu respondit. Abyᷤ¬
sus dic̾ñ ẽ in me: & mare loquit᷑ ñ
ẽ mecũ. Adid uͦ qđ dixerat. nescit
homo precium eius. nec inuenit᷑
interra suauit̃ uiuentiũ: inferio¬
rem uersũ reddicht. cheens. Non¬

Expanded text:
tandum prius est quod duo sibi proposuit, et duo subdit respondendo. Ad id namque quod superius dixit: Sapientia vero ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? Isto versu respondit: Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ad id vero quod dixerat: Nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium, inferiorem versum reddidit, dicens