comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundos immundus contaminare non potuit. A malis
autẽ cum quibus dei sacramenta communicant. etiã
nc̃ in area nondum in horreo. iã tñ boni discedunt. & se¬
parantur morum dissimilitudine non corpoꝵ segregati¬
one: alit̾ uiuendo. non in alia conuenticula ueniendo. Sic
nec cũ malis unum fiunt: neo ab eccl̃ȩ unitate discelunt:
Quid gͦ nob̃ nescio quorũ traditoꝵ crim̃ eraggerant. quos
tñ nec ipsos umquam conuincere potuerunt: Si si eos ꝯtͣ
istoꝵ calumpnias defendamus. quorumdã hominum
causa uidebimur agere non eccl̃ȩ prorsus quicumq et
ubicunq traditores fuerunt. Et non tantum traditoꝵ
peccatũ sed ipsorum etiã qui tradere compellebant. et
omnium omnino facinorosorum flagitiosorum. sacle¬
gorum admittebat stephanus in ȩccł̃am scđm istos. qͥa
si baptismum non habebant. omnia peccata quecunq
grauia & horrenda commiserant: in eis erant. & reos illoᷤ

Expanded text:
mundos inmundus contaminare non potuit. a malis mundos inmundus contaminare non potuit. a malis autem, cum quibus dei sacramenta communicant, etiam nunc in area, nondum in horreo, iam tamen boni discedunt et separantur morum dissimilitudine, non corporum segregatione, aliter uiuendo, non ad alia conuenticula ueniendo. sic nec cum malis unum fiunt nec ab ecclesiae unitate discedunt. Quid ergo nobis nescio quorum traditorum crimen exaggerant, quos tamen nec ipsos umquam conuincere potuerunt? sed si eos contra istorum calumnias defendamus, quorundam hominum causam uidebimur agere, non ecclesiae. prorsus quicumque et ubicumque traditores fuerunt et non tantum traditorum peccatum, sed ipsorum etiam qui tradere compellebant et omnium omnino facinerosorum flagitiosorum sacrilegorum admittebat Stephanus in ecclesiam secundum istos, quia, si baptismum non habebant, omnia peccata, quaecumque grauia et horrenda commiserant, in eis erant et reos illos
Abbreviated transcription (Latin):
teritis plenos existimabat. & admitti ad eccłam ab stapha¬
no sciebat: ita in eccła xp̃i cum eis quos in iustos uel noue¬
rat uł putabat. sine ulla sui contaminatione ꝑsisteret. nec
bonos ꝓpter malos desereret. s malos ꝓpter bonos potius
coleraret: tamquam granũ cum palea pondere caritatis
trituram ferens tamquã leuissimus puluis etiam aute
uentilationẽ flatib cedens. Eo quippe modo etiã cũ ini¬
quis quos necesse est. usq ad litus recia ista contineant
in unitate catholica. ꝑseuerans non tam̃ cum fure concur¬
reret. nec peccatis cominunicaret alienis. nec cuiꝰquam
immunditię contractione macularet᷑. nec pollueretur
tangendo pollutum. nec cuiꝰq fermento corrumperet᷑.
Hȩc enĩ fiunt consensione peccatoꝵ. qua ꝑ feminã serp̃ẽ
hominem pͥmum etiã in paradisi felicitate decepit. ñ
communione sacramentoꝵ: in qua condiscipłos iudas

Expanded text:
teritis plenos existimabat et admitti ad ec. clesiam ab Stephateritis plenos existimabat et admitti ad ec. clesiam ab Stephano sciebat, ita in ecclesia Christi cum eis, quos iniustos uel nouerat uel putabat, sine ulla sui commaculatione persisteret nec bonos propter malos desereret, sed malos propter bonos potius toleraret, tamquam granum cum palea pondere caritatis trituram ferens, non tamquam leuissimus puluis etiam ante uentilationem flatibus cedens. eo quippe modo etiam cum iniquis, quos necesse est usque ad litus retia ista contineant, in unitate catholica perseuerans non tamen cum fure concurreret nec peccatis communicaret alienis nec cuiusquam inmunditiae contrectatione macularetur nec pollueretur tangendo pollutum nec cuiusquam fermento corrumperetur. haec enim fiunt consensione peccatorum, qua per feminam serpens hominem primum etiam in paradisi felicitate decepit, non communione sacramentorum, in qua condiscipulos ludas
Abbreviated transcription (Latin):
torum xp̃ianorum communione sine ulla sua labe mã¬
sisse. & usq ad tempus ceciliani ꝑseuerasse eccł̃am xp̃i.
non sine ullis hominib malis tamquam in horreo iam
reconditam: s adhuc commixtã paleam tamꝗͣ in area
constitutã. Sic gͦ & deinceps potuit ꝑmanere. sicutt & ꝑ¬
manet: donec ultimo iudicii die uentilata mundetur.
Quid gͥ sibi uult tantus furor seꝑationis istorum ab unita¬
te corporis xp̃i. quȩ sicut ꝓpħatum legitur implerisq ĩã
cernitur toto orbe terraꝵ. atq in omnib gentibꝰ deliquat᷑:
Hic certe sicut scͥptum ẽ filius malus ipse se iustum dicit. exi¬
tum autẽ suũ non ablurt: hoc ẽ non excusat. non diluit.
non defendit. quo furore scismatico in hereticam pestem
de domo dei exire non timuit. Quia si uere iustus eẽt: siõ
apłs paulus cum fr̃ib falsis. de quib in suis ep̃is ingemit:
& sicut cẏpͥanꝰ cum eis quos sine baptismo suis peccatis p̃¬

Expanded text:
torum christianorum communione sine ulla sua labe mantorum christianorum communione sine ulla sua labe mansisse et usque ad tempus Caeciliani perseuerasse ecclesiam Christi non sine ullis hominibus malis tamquam in horreo iam reconditam, sed adhuc commixta palea tamquam in area constitutam. sic ergo et deinceps potuit permanere, sicut et permanet, donec ultimo die iudicii uentilata mundetur. Quid igitur sibi uult tantus furor separationis istorum ab unitate corporis Christi, quae, sicut prophetatum legitur implerique iam cernitur, toto orbe terrarum atque in omnibus gentibus dilatatur? hic certe, sicut scriptum est, filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit, hoc est non excusat, non diluit, non defendit, quod furore schismatico in haereticam pestem de domo dei exire non timuit, quia, si uere iustus esset, sicut apostolus Paulus cum fratribus falsis, de quibus in suis epistulis ingemit, et sicut Cyprianus cum eis, quos sine baptismo suis peccatis prae
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia uel p̃cepta. si eo modo quo isti intelligeret
cyprianus: ꝓfecto se a stephano seꝑaret: nec cum illo in
catholicȩ unitatis communione ꝑsisteret. Ille quippe se¬
cundũ sententiã qua de baptismo isti tenendam putant
ħeticos & scsmaticos. sicut opinant᷑ baptismũ non haben¬
tes admittendo in ecclam. communicabit peccatis alieniꝰ:
quia uidelicet peccata eorum qui baptismo uero abluti
non erant. in eis utiq ꝑmanebant. Debuirt gͦ cyprianus
ab huius communione discede. ne cum fure concurrẽt.
in peccatis communicaret alienis. ne contagione inquina¬
retur inmundi. ne pollutus fieret tangendo pollutum:
ne fermento corrumꝑet᷑ alioꝵ. Hoc gͦ q̃m non fec̃ s cum
cis in unitate ꝑmansit: tota ipsius unitatis nc̃ massa cor¬
rupta ẽ nec ꝑseuerauit ȩccła quę postea scõs istorum. ma¬
iorinum pareret ac donatum. Hoc quia dicere: nullo mͦ
audent: restat ut fateant᷑ bonos cum malis in sacramen¬

Expanded text:
testimonia uel praecepta si eo modo quo isti intellegeret Cyprianus, profecto se ab Stephano separaret nec cum illo in catholicae unitatis communione persisteret. ille quippe secundum sententiam, quam de baptismo isti tenendam putant, haereticos et schismaticos sicut opinantur baptismum non habentes admittendo in ecclesiam communicabat. peccatis alienis, quia uidelicet peccata eorum, qui baptismo uero abluti non erant, in eis utique permanebant. debuit ergo Cyprianus ab huius communione discedere, ne cum fure concurreret, ne peccatis communicaret alienis, ne contagione inquinaretur inmundi, ne pollutus fieret tangendo pollutum, ne fermento corrumperetur aliorum. hoc ergo quoniam non fecit, sed cum eis in unitate permansit, tota ipsius unitatis tunc massa corrupta est nec perseuerauit ecclesia, quae postea sanctos istorum Maiorinum pareret et Donatum. hoc quia dicere nullo modo audent, restat ut fateantur bonos cum malis in sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis enĩ memoria hõĩs & maxime illa quã pecor
ñ hñit. idẽ qua res intelligibiles ita c̃tinent᷑. ut ñ in ea
ꝑ sensus corporis uen̾int: hãt ꝓ modulo suo in hac
imagine tͥnitatis incõꝑabilit̾ qͥdem inparẽ. s tamen
qͣlẽcũq similitudinẽ patͥs. Itẽq intelligñtia hõis qͣ ꝑ

Expanded text:
Quamvis enim memoria hominis, et maxime illa quam pecora Quamvis enim memoria hominis, et maxime illa quam pecora non habent, id est qua res intelligibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis venerint, habeat pro modulo suo, in hac imagine Trinitatis, incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcunque similitudinem Patris: itemque intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
amor ineus cũ meminit atq intellig̃ qͥd appet̾e debeat
qͥd uitare: ꝑ meã ñ ꝑ suã memoriã meminit. & ꝑ intl¬
ligentiam meã ñ suã qͥqͥd intelligent̾ amat incelligt.
Qd breuit̾ dici pot̾. Ego ꝑomĩa tria illa memini. ego
intelligo. ego diligo. q̃ nec memoria st̃. nec intelligñta
nec dilectio. s hec habeo. Ista gͦ dici possunt ab una ꝑ¬
sa: aliud imago tͥnitatis in re alia. Propt̾ quã imaginẽ
simul ⁊ illud in qͦ sunt hȩc tria imago đr: sic̃ imagode
quȩ in ea ẽ: simul & tabula nomine imaginis appel
tanta ẽ inseꝑabilitas: ut cũ tͥnitas hominũ npos¬
sit dici unꝰ h̾o. illa unꝰ d̾s & dicat᷑ & sit. nec in uno dõ sit
illa tͥnitas s unꝰ ds. Hec rursus quẽ adinodũ ista imago
qͦd ẽ ħo habens illa tͥa. una ꝑsona ẽ. ita ẽ illa tͥntas: seo
tres ꝑsonȩ sunt. pat̾ filii. & filiꝰ patris. & sp̃c patͥs.⁊ fili

Expanded text:
amor meus cum meminit atque intelligit quid appetere debeat, amor meus cum meminit atque intelligit quid appetere debeat, quid vitare, per meam, non per suam memoriam meminit; et per intelligentiam mequod breviter dici potest: Ego per omnia illa tria memini, ego intelligo, ego diligo, qui nec memoria sum, nec intelligentia, nec dilectio, sed haec habeo. Ista ergo dici possunt ab una psa, aliud imago Trinitatis in re alia; propter quam imaginem, simul et illud in quo sunt haec tria imago dicitur; sicut imquae in ea est, simul et tabula nomine imaginis appelltanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo, in illa unus Deus et dicatur et sit, nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago quod est homo, habens illa tria, una persona est, ita est illa Trinitas, sed tres personae sunt, Pater Filii, et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
erũ hec qũ in una st̃ ꝑsona sic̃ ẽ ħo. pot̾ nob̾ qͥs¬
piã dicere. Cria ista memoria. intellectꝰ. ⁊ amor.
mea sunt ñ sua : nec sͥ sua s mͥ agunt qͦs agunt. ĩmo ego
ꝑ illa. Ego enĩ memini ꝑ memoriam. intelligo ꝑ intelli¬
gentiã. amo ꝑamorẽ. Ec quando ad memoriã meã acrẽ
cogitationis adu̾to. acsic incorde meo dico qͦd scio. u̾bũq
uerũ de scientia mea gignit᷑. utrũq incũ ẽ. ⁊ scientia utq
&e u̾bum. Ego enĩ scio: ego dico ĩ corde meo qͦdscio. Iqni
memoria mea cogitando inuenio iã me intellig̾e iãme
amare aliqͥd: intellectꝰ ⁊ amor ibi erunt. Et anꝗͣ inde
cogitarẽ: intellectũ meũ ⁊ amorẽ meũ inuenio ĩmemo¬
ria mea. qͦ ego intelligo. ego amo ñ ipsa. Itẽ q̃n cogitatio¬
mea memor ẽ. & uult redire ad ea q̃ in memoria reliq̃¬
rat. ea quȩ intellecta conspic̾e. atq intꝰ dic̾e: mea me¬
moria memor ẽ. & mea uult uoluntate n̾ sua. Ipse qͦ

Expanded text:
erum haec quando in una sunt persona, sicut est homo, potest nobis quispiam dicere: tria ista, memoria, intellectus et amor, mea sunt, non sua, nec sibi, sed mihi agunt quod agunt, immo ego per illa. ego enim memini per memoriam, intellego per intellegentiam, amo per amorem, et quando ad memoriam meam aciem cogitationis aduerto ac sic in corde meo dico quod scio uerbumque uerum de scientia mea gignitur, utrumque meum est, et scientia utique et uerbum. ego enim scio, ego dico in corde meo quod scio. et quando in memoria mea cogitando inuenio iam me intellegere, iam me amare aliquid, qui intellectus et amor ibi erant et antequam inde cogitarem, intellectum meum et amorem meum inuenio iria mea, quo ego intelligo, ego amo, non ipsa. Item quando cogitatio memor est, et vult redire ad ea quae in memoria reliquerat, eaque intellecta conspicere atque intus dicere, mea memoria memor est, et mea vult voluntate, non sua. Ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
conditum. ad qͦd cogitando possumus ꝑuenire. qr &
duo ista inuenimꝰ ibi. qñ nos cogitando inuenimus
& intellig̾e aliqͥd & amare quȩ ibi erant. & qͣndo in
de ñ cogitabamus. Et sic̃ in ẽ memoria: in ẽ dilectio
huic intellignͣtiȩ. quȩ cogitatiõe format᷑. qͦd u̾bũ uerũ
sine ulliꝰ gentis lingua int̾ dicimꝰ: qñ qͦd nouimꝰ dicimꝰ.
Nã sic̃ nisi reminiscendo ñ redit ad aliqͥd. & nͥ aman¬
do redire ñcurat nr̃ȩ cogitationis intuitꝰ: ita dilectio
quȩ uisionẽ in memoria c̃stitutã. & uisionẽ cogitatio
nis in de formatã. quasi parentẽ ꝓlẽ qui coniungit.
nͥ ħret appetendi scientiã. que sine memoria & intel¬
ligentia ñ pot̾ eẽ. quid recte diliger& ignoraret.

Expanded text:
reconditum ad quod cogitando possumus pervenire; quia et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire; quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus et intelligere aliquid et amare, qude non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua intus dicimus, quando cognovimus dicimus; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus, ita dilectio, quae visionem in memoria constitutam, et visionem cnis inde formatam quasi parentem prolemque conjungit, nisi haberet appetendi scientiam, quae sine memoria et intelligentia non potest esse, quid recte diligeret ignoraret.
Abbreviated transcription (Latin):
para&e in cogitatione de intelligñtia: qr in memoria
iam fuerat. s latebat. ꝗͣꝗͣ & ipsa cogitatio quandã
suã memoriã nͥ hab̾&. non reu̾teretur ad ea quȩ ĩme¬
moria reliq̃rat cum alia cogitaret. De sp̃u aũ scõ ni¬
chil in hoc enigmate qͦd ei simile uideret᷑ ostendi:
nͥ uoluntatẽ nrãm uł amorẽ seu dilectionẽ. q̃ualẽ¬
tior ẽ uoluntas. qm̃ uoluntas nr̃a quę nob̾ natura¬
lit̾ in est. sic̃ ei res adiacuerint. uł occurrerint quib
allicimur aut offendimur. ita uarias affectiones ħt.
Quid gͦ ẽ: Numqͥd dicturi sumꝰ uoluntatẽ nr̃am
qͣndo recta ẽ. nescire quid appetat. quid deuitet: Por¬
ro si scit. profecto in est ei sua quedã scientia. quȩ sine
memoria & intelligñtia eẽ ñ possit. An uͦ audiendꝰ ẽ
quispiam dicens caritatẽ nescire quid agat. qͥ n̾ agit
ꝑperam: Sic̃ gͦ inest intelligentia. in est dilectio illi
memoriȩ principali. in qua inuenimus paratũ &

Expanded text:
 in memoria jam fuerat, sed latebat: quanquam et ipsa cogitatio, quamdam suam memoriam nisi haberet, non reverteretur ad ea quae in memoria reliquerat cum alia cogitaret. De Spiritu autem sancto nihil in hoc aenigmate quod ei simile videretur, ostendi, nisi voluntatem nostram, vel amoretior est voluntas: quoniam voluntas nostra quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur aut offendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo, est? Numquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei sua quaedam scientia, quae sine memoria et intelligentia esse non possit. An vero audiendus est quispiam dicens, charitatem nescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. qui procedit ex d̾õ. cum datus fuerit homini: accen¬
dit eum in dilectionem dĩ & proximi: & ipse dilectio est:
Non enim haba&e homo unde đm diligat: nisi ex deo.
Propter quod paulo post dicit. Nos diligimus: quia ip¬
se prior dilexit nos. Apls quoq paulus. dilectio in¬

Expanded text:
sanctus qui procedit ex Deo, cum datus fuerit homini, accensanctus qui procedit ex Deo, cum datus fuerit homini, accendit eum in dilectionem Dei et proximi, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde Deum diligat, nisi ex Deo. Propter quod paulo post dicit: Nos diligamus eum, quia ipse prior dilexit nos . Apostolus quoque Paulus: Dilectio, in
Abbreviated transcription (Latin):
quem potꝰiꝰ eoꝵ hic debeamus acciꝑe dictum ẽẽ dilecti¬
onem dm̃: merito queritur. Pater enim solus ita d̾s ẽ.
ut non sit exdõ. Ac ꝑ hoc dilectio. quȩ ita ds ẽ ut ex
s qua ipse dilexit nos. & misit filium suum lib̾atorẽ
pro peccatis nr̃is. & hinc exhortatus eẽt. ut & nos inui¬
cem diligamus. atq ita d̃s in nob̃ maneat. quia utiq
dilectionem dm dixerat. statim uolens de hac re aꝑtius
aliquio eloqui. in hoc inquit cognoscimus quia in ipso
manemꝰ. & ipse in nob: quia de sp̾u suo dedit nob. Sc̃s¬
nere. & ipsum in nob̃. Hoc autẽ facit dilectio: Ipse ẽ
gͥ dilectio. Deniq paulopost. cum hoc ipsum repetis¬
set atq dixiss&. d̾s dilectio ẽ: continuo subiecit. &
qui manae in dilectione. in dõ manae. & ds meo. Unde
supra dixerat. In hoc cognoscimus. quia in ipso ma-¬
nemus. & ipse in nobis: quia de spiritu suo dedit no
bis. Ipse gͦ significatur. d̾s dilectio ẽ. D̾s gͥ spirit᷑

Expanded text:
quem potius eorum hic debeamus accipere dictum esse dilectionem Deum, merito quaeritur. Pater enim solus ita Deus est, ut non sit ex Deo: ac per hoc dilectio quae ita Deus est, ut ex sed qua Ipse dilexit nos, et misit Filium suum litatorem pro peccatis nostris; et hinc exhortatus esset ut et nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat, quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, In hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis. Spirnere, et ipsum in nobis, hoc autem facit dilectio. Ipse est igitur Deus dilectio. Denique paulo post, cum hoc ipsum repetisset atque dixisset, Deus dilectio est, continuo subjecit, Et qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus ui, in hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quoniam de Spiritu suo dedit nobi legitur, Deus dilectio est. Deus igitur Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ineffabilit̾ cõmunitionẽ demonstrat amboꝵ. qͥd con-¬
uenient᷑i q̃ ut ille ꝓpͥe dicatur caritas. qͥ spẽ ẽ cõmunis
ambobus : Hoc enim sanius creditur uł intelligitur.
ut non solus sp̃c sc̃s caritas sit in illa trinitate. s ñ fru¬
stra ꝓprie caritas nuncupetur. propt̾ illa quȩ dicta sunt.
sic̃ non solus ẽ in illa tͥnitate. uł sp̃c uł sc̃s. quia & sp̃c pa
tas. & tamen iste non frustra proprie dr sp̃c scͥs. Quia
enim ẽ communis ambob. id uocat᷑ ipse propͥe. quod
& legit᷑ filius unigenitus d̃i patris: ut tam & illud uerũ
sit qͦd apłs ait de dõ patre. qui eruit nos de potestate
tenebrarum. & transtulit in regnum filii caritatis suȩ.

Expanded text:
ineffabiliter communionem demonstrat amborum; quid conineffabiliter communionem demonstrat amborum; quid conuenientius, quam ut ille proprie dicatur caritas, qui spiritus est communis ambobus? hoc enim sanius creditur uel intellegitur, ut non solum spiritus sanctus caritas sit in illa trinitate, sed non frustra proprie caritas nuncupetur propter illa quae dicta sunt, sicut non solus est in illa trinitate uel spiritus uel satas. et tamen ipse non frustra proprie dicitur spiritus sanctus. quia enim est communis ambobus, id uocatur ipse proprie quod et legitur filius unigenitus dei patris, ut tamen et illud uerum sit quod apostolus ait de deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis. suae.
Abbreviated transcription (Latin):
&e filio coȩt̾nus. anteꝗͣ cuiꝗͣ daretur. Nec quia illi dant
ipse datur: ido minor ẽ illis. Ita enim datur sic̃ dĩ donũ
ut &̃ se ipsum dae sicut ds. Non enim dici potest. ñ cẽ
suȩ potestatis de quo dictum ẽ. sp̃c ubi uult spirat: &
hec oꝑatur unus atq idem sp̃c. diuidens ꝓpria unicuiq
ꝓ ut uult. Hon ẽ illi conditio dati. & dominatio danti¬
um: s concordia dati ⁊ dantium. Quapropt̾ sic̃ sc̃a sꝙͥ¬
tura ꝓclamat. d̾s caritas illa q̃ ex dõ ẽ. ⁊ in nob̾ id ait
ut in dõ maneamus. ⁊ ipse in nob. Et hoc inde cogno¬
scimus: quia de sp̃u suo dedit nob̾: ipse spiritꝰ eus est
d̾̃s caritas. Deinde si in donis d̃i nicħ manis ẽ caritate
& nullum ẽ maius donum d̾ ꝗͣ spiritꝰ sc̃s. qͥd conseqñtiꝰ
ꝗͣ ut ipse sit caritas quȩ dicitur & d̃s & ex oõꝰ Et si
caritas qua pat̾ diligit filium. & patrẽ diligit filius

Expanded text:
et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur. Nec quia illi dant, et Filio coaeternus, antequam cuiquam daretur. Nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut Deus. Non enim dici potest, non esse suae potestatis, de quo dictum est: Spiritus ubi vult spirat: et haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult. Non est illic conditio dati, et dominatio dantium. sed concordia dati et dantium. Quapropter, sicut sancta Scrtura proclamat, deus caritas est, illa quae ex deo est et in nobis id agit, ut in deo maneamus et ipse in nobis. et hoc inde cognoscimus, quia de spiritu suo dedit nobis; ipse spiritus est deus caritas. deinde si in donis dei nihil maius est caritate et nullum est maius donum dei quam spiritus sanctus, quid consequentius, quam ut ipse sit caritas, quae dicitur et deus et ex deo? et si caritas, qua pater diligit filium et patrem diligit filius,
Abbreviated transcription (Latin):
trrauerat priꝰꝗͣ baptrzarent᷑ ut nodum questionis huꝰ
auferrae. in eos uenerat sp̾c sc̃s. cum petrus postea reode
mouebantur: ait p̾cȩt̾a. Cum cepissẽ autẽ loqͥ ad illos.
cecidit sp̾c sc̾s in illos sicut & innobis in initio memo¬
ratusq sum u̾bi dñi sicut dicebat. quia ioh̃es qͥdem
baptrrauit aqua. uos uͦ baptrrabimini sp̃u sc̃o. Si gͥ
equale donum dedit illis. sicut & nob̃ qui credidimꝰ i
ñ dare illis sp̃m sc̃m: Et multa alia st̃ testimonu
scripturarum: quȩ c̾cordit̾ attestantur. donũ dĩ eẽ sp̃a¬
sc̃m. inquantũ datur eis. qui ꝑ eũ diligunt d̾m. S ni¬
mis longum ẽ: cuncta colligere. Et quid eis satis ẽ qͥb
donum sp̃c sc̃i illud genꝰ locutionis agnoscant. qͦd dictũ
ẽ in expoliatione corporis carnis. Sicut enim corp carnis
nicħ aliud ẽ ꝗͣ caro: sic donum sp̃c sc̾i nicħ alius ẽ q̃ spess̾¬
Apud se autẽ ds ẽ & si nemini detur: quia ds erat pat̾

Expanded text:
t, quia, priusquam baptizarentur, ut nodum quaestionis huius auferret, in eos uenerat spiritus sanctus, cum Petrus postea reddermonebantur, ait post cetera: cum coepissem autem loqui ad illos, cecidit spiritus sanctus in illos, sicut et in nos initio. memoratusque sum uerbi domini, sicut dicebat: quia Iohannes quidem baptizauit aqua, uos uero baptizabimini spiritu sancto. si igitur aequale donum dedit illis . sicut et nobis, qui credidimus non dare illis Spiritum sanctum? Et multa alia sunt testimonia Scripturarum, quae concorditer attestantur donum Dei esse Spirm, in quantum datur eis qui per eum diligunt deum. sed nimis longum est cuncta colligere, et quid eis satis est quibus donum spiritus sancti, illud genus locutionis agnoscant, quod dictum est: in expoliatione corporis carnis. sicut enim corpus carnis nihil aliud est quam caro, sic donum spiritus sancti nihil aliud est quam spApud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri
Abbreviated transcription (Latin):
abolo eruti. aqͦ captiui tenebant᷑: ochis edificat᷑ corpꝰ xp̃i.
quȩ domꝰ appellat᷑ eccła. Hanc autẽ captiuitatẽ ipse
captiuauit: qͥ diabolum uicit. Et ne illa q̃ futura erans
scĩ capitis menbra. in ęt̾num suppliciũ secũ traheret:
eũ iusticiȩ pri. deinde potentiȩ uinculis alligauit. Ip¬
se itaq diabolus ẽ appellata captuntas. quã captiua¬
uit qͥ ascendit in cȩlum. & dedit dona hominib uł ac¬
cepit in hominib. Pegrꝰ autẽ apłs sic̃ in eo libro cano¬
motis corde iudeis ⁊ dicentib. qͥd gͦ faciemꝰ fr̃s. mon¬
strate nob̃. dix ad eos. Agite penitentiã. ⁊ baptizet᷑ unꝰ¬
& accipietis donũ spc̃ scĩ. Itẽq in eodẽ libro legit᷑. simo¬
nẽ magũ apłis dare uoluisse pecuniã. ut ab eis acci¬
pere potestatem qua ꝑ impositionẽ mañ qͦ daretur
sp̃c sc̃s. Cui perus idem. pecunia inqͥt tua tecũ sit inꝑo¬
tionẽ. qr donum di estimasti te ꝑ pecunias possidere.E

Expanded text:
captiui tenebantur, de his aedificatur corpus Christi, quae domus appellatur ecclesia. hanc autem captiuitatem ipse captiuauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in hominibus. Petrhristo, commotis corde Judaeis et dicentibus: Quid ergo faciemus, fratres? monstrate nobis; dixit ad eos: Agite poenitentiam, et baptizetur unuet accipietis donum spiritus sancti. itemque in eodem libro legitur Simonem Magum apostolis dare uoluisse pecuniam, ut ab eis acciperet potestatem, qua per impositionem manus daretur spiritus sanctus. cui Petrus idem: pecunia, inquit, tua tecum sit in perditione, quia donum dei aestimasti pecunia possidere.
Abbreviated transcription (Latin):
nis osficiis ꝑ quedã singula distcibutis. tam in utroq m̃is
unitate seruata: salua illius u̾itatis bistoria quã de duob pͥmis
hominib uiro scilicet eiusq muliere de quib ꝓpagatum ẽ genꝰ
humanũ diuina tradit auccoritas. adhoc tantũmͦ audienda ẽ.
ut intelligat᷑ apłs imaginẽ dĩ uro tantũ tribuendo ñ ẽ femi¬

Expanded text:
s, tamen in utroque mentis unitate servata, salva illius veritatis historia, quam de duobus primis hominibus, viro scilicet ejusque muliere, de quibus propagatum est genus humanum, divina tradit auctoritas, ad hoc tantummodo audienda est, ut intelligatur Apostolus imaginem Dei viro tantum tribuendo, non etiam femi
Abbreviated transcription (Latin):
rei insibili. & utrũq iungebat ẽ illic ipsa se admouens t̾ciã
S ñ ẽ hoc coartandum in hunc librũ. ut ui eo qͥ seqͥt᷑ si ds̃
adiuuerit conuenient̾ possit inquiri. & qͦd inuentũ fu̾it
explicari. Etpł lib.xii. Incipuunt capitola ligri. xiii

Expanded text:
rei visibili, et utrumque jungebat, etiam illic ipsa se admovens tertiam. rei visibili, et utrumque jungebat, etiam illic ipsa se admovens tertiam. Sed non est hoc coarctandum in hunc librum, ut in eo qui sequitur, si Deus adjuverit, convenienter possit inquiri, et quod inventum fuerit explica
Abbreviated transcription (Latin):
dentissima differentia ẽ. qͦd alia sit intellectualis cognitio
et̾narum rerũ. alia rationalis temporalium & huic ilã p̾fe¬
rendam eẽ ambigit nemo. Relinqntib itaq nob̾ ea que ertͥ
oris sunt hominis. & ab eis q̃ cõmunia cũ pecorib habem̾.
introrsum ascende cupientib: anꝗͣ ad cogitationẽ rerũ
intelligibiliũ atq summarũ. quȩ sempit̾nȩ st̃ ueniremus
temporalium rerũ cognitio rationalis occurrit. Et iam
in hac gͥ inueniamꝰ si possumus aliquã tͥnitatẽ: sic̃ in uenie¬
bamus in sensib corporis. & in his quȩ ꝑ cos in animã uel
spm nr̃m imaginalit̾ intrauert᷑. ut ꝓ corporalib reb qͥs
corporeo foris positas attingimus sensu. int̾ corpoꝵ sumili¬
tudinẽs hab̾emus impressas memorie. ex quib cogitatio
formaret᷑: t̾cia uoluntate utrũq iungente. sic̃ foemabat᷑
foris acies oculoꝵ. quã uoluntas ut uisiofieret adhibebat

Expanded text:
dentissima differentia est, quod alia sit intellectualis cognitio dentissima differentia est, quod alia sit intellectualis cognitio aeternarum rerum, alia rationalis temporalium, et huic illam praeponendam esse ambigit nemo. Relinquentibus itaque nobis ea quae sunt exterioris hominis, et ab eis quae communia cum pecoribus habemus introrsuintelligibilium atque summarum quae sempiternae sunt veniremus, temporalium rerum cognitio rationalis occurrit. Etiam in hac igitur inveniamus, si possumus, aliquam trinitatem, sicut inveniebamus in sensibus corporis, et in iis quae per eos in animam vel spiritum nostrum imaginaliter intraverunt; ut pro corporalibus rebus quas corporeo foris positas attingimus sensu, intus corporum similitudines haberemus impressas memoriae, ex quibus cogitatio formaretur, tertia voluntate utrumque jungente: sicut formabatur foris acies oculorum, quam voluntas, ut visio fieret, adhibebat
Abbreviated transcription (Latin):
no nec uidimꝰ. & eomͦ affectas eẽ illoꝵ m̃tes ã uigilantiũ. ĩstinc¬
tu sp̃uũ malignoꝵ atq fallacium: quib curȩ ẽ de reuolimiõib
animarũ falsam opinionẽ ad decipiendos homines firmare
uł asserere. Ex hoc conici pot̾: qr si uere illa recordarent᷑. que
hic in aliis ante positi corporib uiderant. multis ac pene õib
id contingeret. qͣnqͥdẽ ut de uiuis mortuos. ita de mortuis
uiuos. tanꝗͣ deuigilantib dormientes. & de dormientib
uigilantes. sine cessatione fieri suspicant᷑. Si gͦ hec ẽ sapi¬
entiȩ & scientiȩ recta distinctio. ut ad sapientiã ꝑtineat et̾¬
narũ rerũ cognitio intellectualis: ad scientiã nͦ temporaliũ
rerũ cognitio rationalis: qͥd cui p̃ponendũ siue pꝰponendũ
sit. ñ ẽ difficile iudicare. Si autẽ alia ẽ adhibenda discretioq
dinoscant᷑ hec duo. quȩ ꝓculdubio distare apłs docet dicens.

Expanded text:
no nec vidimus; et eo modo affectas esse illorum mentes etiam vigilantium, instincno nec vidimus; et eo modo affectas esse illorum mentes etiam vigilantium, instinctu spirituum malignorum atque fallacium, quibus curae est de revolutionibus animarum falsam opinionem ad decipiendos homines firmare vel serere, ex hoc conjici potest, quia si vere illa recordarentur quae hic in aliis antea positi corporibus viderant, multis ac pene omnibus id contingeret: quandoquidem ut de vivis mortuos, ita de mortuis vivos, tanquam de vigilantibus dormientes, et de dormientibus vigilantes, sine cessatione fieri suspicantur. 25. Si ergo haec est sapientiae et scientiae recta distinctio, ut ad sapientiam pertineat aeternarum rerum cognitio intellectualis; ad scientiam vero, temporalium rerum cognitio rationalis: quid cui praeponendum sive postponendum sit, non est difficile judicare. Si autem alia est adhibenda discretio, qua dignoscantur haec duo, quae procul dubio distare Apostolus docet, dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
circũ adiacent: cuiꝰ lucis capax.eiq congruens ẽ creat᷑. Hon
enim & ipse id̾o sine magistro alba & uigra discernit. qr ista
iam nouerat. anteꝗͣ in hac carne crearetur. Deniq cur de so¬
lis reb intelligibilib idfieri pot̾. ut bñ int̾rogatꝰ quisq
respondeat. qͦd adquamq ꝑtinet disciplinã ẽ si eiꝰ ignarus ẽ:
Cur hoc facere de reb sensibilib nullus pot̾. nͥ quas iste ui¬
det in corpore constitut᷑. aut eis qui nouert̾ indicantib cre¬
didit. seu litceris cuuisq. seu u̾bis: ñ enĩ ad quiescendũ est
eis. qͥ samiũ pytagoram recordatum fuisse talia ñnulla q̃
fuerat exꝑt᷑. cuĩ hic alio iam fuisset in corpore. & alios non¬
nullos narrant alii eimodi aliquid in suis iñtib passos. quas
falsas fuisse memorias quales plerunq exꝑim̾ in somnis. qn nob
uidem᷑ reminisci quasi egerimus aut uiderimꝰ. qͦd nec egimꝰ om̃i¬

Expanded text:
circumadjacent, cujus lucis capax eique congruens est creatus. Non circumadjacent, cujus lucis capax eique congruens est creatus. Non enim et ipse ideo sine magistro alba et nigra discernit, quia ista jam noverat antequam in hac carne crearetur. Denique cur de solis rebus intelligibilibus id fieri potest, ut bene interrogatus quisque respondeat quod ad quamque pertinet disciplinsibilibus nullus potest, nisi quas isto vidit in corpore constitutus, aut eis quae noverant indicantibus credidit, seu litteris cujusque, seu verbis? Non enim acquiescendum est eis qui Samium Pythagoram ferunt recordatum fuisse talia nonnulla quae fuerat expertus, cum hic alio jam fuisset in corpore: et alios nonnullos narrant alii, ejusmodi aliquid in suis mentibus passos: quas falsas fuisse memorias, quales plerumque experimur in somnis, quando nobis videmur reminisci quasi egerimus aut viderimus, quod nec egimus omni
Abbreviated transcription (Latin):
Nde plato ille philosophꝰ nobilis ꝑsuad̾e conat᷑ ẽ.
uixisse hic animas hominũ & anteꝗͣ ista corpora
gererent: & hinc eẽ qͦd ea quȩ discunt᷑ reminiscun¬
dur potiꝰ cognita. ꝗͣ cognoscunt᷑ noua. Retulit enĩ ꝑuerũ
quendã nescioqua degeometrica int̾rogatũ sic respondisse.
tanꝗ̃ eẽt illius ꝑitissimꝰ disciplinȩ. Gradatĩ quippe atq arti¬
ficiose int̾rogatꝰ. uidebat qͦd uidendum erat: dicebatt qͦd
uiderat. S si recordatio hec eẽt rerum antea cognitarũ. ñ
utiq om̃s. uł pene om̃s cũ illo mͦ int̾rogarent᷑. hoc possent.
Hon enim om̃s in priore uita geometiȩ fuert̾: cũ tã rari siñ
in genere humano: ut uix possit aliquis inueniri. s pot̾i
credendũ ẽ m̃tis intellectualis ita conditã eẽ naturã. ut reb
intelligibilib naturali ordine disponente conditore sub¬
uincta: sic ista uideat in quadã luce su gñis incorporea:
quẽ admodũ oculis carnis uidet que in hac corporea luce

Expanded text:
nde Plato ille philosophus nobilis persuadere conatus est vixisse hic animas hominum, et antequam ista corpora gererent: et hinc esse quod ea quae discuntur, reminiscuntur potius cognita, quam cognoscuntur nova. Retulit enim, puerum quemdam nescio quae de geometrica interrogatum, sic respondisse, tanquam esset illius peritissimus disciplinae. Gradatim quippe atque artificiose interrogatus, videbat quod videndum erat, dicebatque quod viderat. Sed si recordatio haec esset rerum antea cognitarum, non utique omnes vel pene omnes, cum illo modo interrogarentur, hoc possent. Non enim omnes in priore vita geometrae fuerunt, cum tam rari sint in genere humano, ut vix possit aliquis inveniri: sed potius credendum est mentis intellectualis ita conditam esse naturam, ut rebus intelligibilibus naturali ordine, disponente Conditore, subjuncta sic ista videat in quadam luce sui generis incorporea, quemadmodum oculus carnis videt quae in hac corporea luce
Abbreviated transcription (Latin):
scło finem constituendo in bonis talib. & in ea detorquen¬
do beatitudinis appetitum. s ut quicqͥd in usu temporaliũ
rationabilit̾ facimꝰ. ęt̾noꝵ adipiscendoꝵ c̃templatione
faciamus. ꝑ ista transeuntes. illis inherentes.
ab&e enim & scientia modum suũ bonũ. si qͦd in ea
inflat uł inflare assolet ȩt̾noꝵ caritate uincatur.
quȩ ñ inflat. s ut scimus edificat. Sine scientia
quippe nec uirtutes ipsȩ quib recte uiuit᷑ possunt haberi:
ꝑ quas hȩc uita misera sic gub̾nat᷑ ut ad illã quȩ uere be¬
ata ẽ ꝑueniatur et̾nam. Distat tam̃ ab ȩt̾noꝵ c̃templa¬
tione actio qua bene utimur temporalib reb: & illa sapi

Expanded text:
saeculo , finem constituendo in bonis talibus, et in ea detorquensaeculo , finem constituendo in bonis talibus, et in ea detorquendo beatitudinis appetitum; sed ut quidquid in usu temporalium rationabiliter facimus, aeternorum adipiscendorum contemplatione faciamus, per ista transeuntes, illis inhaerentes. abet enim et scientia modum suum bonum, si quod in ea inflat vel inflare assolet, aeternorum charitate vincatur, quae non inflat, sed, ut scimus, aedificat . Sine scientia quippe nec virtutes ipsae, quibus recte vivitur, possunt haberi, per quas haec vita misera sic gubernetur, ut ad illam quae vere beata est, perveniatur aeternam. 22. Distat tamen ab aeternorum contemplatione acti
Abbreviated transcription (Latin):
sus excellit: ñ ille deqͦscriptum ẽ in epła quȩ ẽ adhebreos.
uͥ legit᷑. ꝑfectorum eẽ solidum cibum. qui ꝑhabitũ ȩxercita¬
tos hñt sensus: ad separandum bonum amalo. Illi qͥppe sen¬
sus naturȩ rationalis sunt ad intelligñtiã ꝑtinentes: s is te
lensus qui ẽ qͥnqueꝑtit̾ in corpore. ꝑ quẽ ñ solum a nob̃. ue¬
rum &ẽ abestiis corporalis species motusq sentit᷑. S siue isto si¬
ue illo. siue aliquo alio mͦ accipiendum sit. qͦd apłs uirum
dixit imaginẽ e głam dĩ. mulierem autẽ głam uiri: appa¬
ret tam̃ cum scđ̾m dm inuimus m̃tẽ nrãm in inuisibilia
qꝰ intentã. ex eius ȩt̾nitate. u̾itate. caritate ꝓficient̾ debere
formari. Qadã uͦ rationalis intentionis nr̃e hoc ẽ eisdem
mentis: in usum mutabilium corporaliũq rerũ sine quo
hȩc uita ñ agitur dirigendum: nonut conformet᷑ huic

Expanded text:
sus excellit: non ille de quo scriptum est in Epistola quae est ad Hebraeos, sus excellit: non ille de quo scriptum est in Epistola quae est ad Hebraeos, ubi legitur, perfectorum esse solidum cibum, qui per habitum exercitatos habent sensus ad separandum bonum a malo ; illi quippe sensus naturae rationalis sunt ad intelligentiam pertinentes: sed iste sensus quinquepartitus in corpore, per quem non solum a nobis, verum etiam a bestiis corporalis species motusque sentitur. 21. Sed sive isto, sive illo, sive aliquo alio modo accipiendum sit, quod Apostolus virum dixit imaginem et gloriam Dei, mulierem autem gloriam viri ; apparet tamen cum secundum Deum vivimus, mentem nostram in invisibilia ejus intentam, ex ejus aeternitate, veritate, charitate, proficienter debere formari: quiddam vero rationalis intentionis nostrae, hoc est ejusdem mentis, in usum mutabilium corporaliumque rerum, sine quo haec vita non agitur, dirigendum; non ut conformemur huic
Abbreviated transcription (Latin):
qͦsdam qui fuert̾ ante nos egregii defensores catholicȩ
fidi. & diuini eloquii tractatores: cũ in homine uno.
cuiꝰ uniu̾sã animã bonã quendã paradisum ẽẽ sensert̃. duo
ista requirerent. uirũ m̃tẽ. mulierẽ uͦ dixisse corporis sensũ
& scđ̾m hanc aut̃ distributionẽ. qua uir ponit᷑ mens. sensus
uͦ corporis mulier. uident᷑ apte omĩa conuenire si considera¬
ta tractentur: nisi qͦd in omĩb bestiis & uolatilib scriptũ ẽ.
ñ eẽ inuentum uiro adiutoriũ simile illi. & tc̃ ẽ ei mulier fac¬
ta de latere. Propt̾ qͦd ego ñ putaui ꝓmuliere sensũ corporis
ẽẽ ponendum. quẽ uidemꝰ nob̃ & bestiis eẽ cõmunẽ: s aliqͥd
uolui qͦd bestiȩ ñhab̾ent. sensumq corporis magis ꝓ serpente
intelligendũ existimaui. qui legitur sapientior om̃ib peco¬
rib: t̾rȩ. In eis quippe naturalib bonis. q̃ nob̃ & irrationalib
animantib uidemus eẽ commnunia. uiuacitate quadã sen¬

Expanded text:
quosdam qui fuerunt ante nos egregii defensores catholicae fidei et divini eloquii tractatores, cum in homine uno, cujus universam animam bonam quemdam paradisum esse senserunt, duo ista requirerent, virum mentem, mulierem vero dixisse corporis sensum. Et secundum hanc distributionem qua vir ponitur mens, sensus vero corporis mulier, videntur apte omnia convenire, si considerata tractentur: nisi quod in omnibus bestiis et volatilibus scriptum est non esse inventum viro adjutorium simile illi, et tunc est ei mulier facta de latere . Propter quod ego non putavi pro muliere sensum corporis esse ponendum, quem videmus nobis et bestiis esse communem; sed aliquid volui quod bestiae non haberent: sensumque corporis magis pro serpente intelligendum existimavi, qui legitur sapientior omnibus pecoribus terrae . In eis quippe naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sen
Abbreviated transcription (Latin):
citis. ñ qͥdem decernens eẽ facienda. tenens tam̃ & uolens li¬
bent̾ quȩ statim ut attigerunt animũ. respui debuert᷑. ue¬
gandum ẽ esse peccatũ. s longe minus. ꝗͣ si & oꝑe statuat᷑
implendũ. Et idõ de talib quoq cogitationib uenia pe

Expanded text:
citis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens licitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus q
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Huic autẽ illecebrȩ c̃sentire. de ligno prohibito man¬
ducare ẽ: s iste c̾sensus. si sola cogitationis delectatione con¬
tentus ẽ. suꝑioris uͦ auctoritate consilii. ita m̃bra retinent᷑. ut ñ
exhibeant᷑ arma iniquitatis peccato: sic habndũ existimoue¬
lut cibum uetitũ mulier sola comedit. Si autẽ in c̃sensionẽ
male utendi rebꝰ quȩ ꝑsensum corporis sentiunt᷑ ita decernit
qͦd cumq peccatum. ut si potestas sit cẽ corpore compleat᷑.
intelligenda ẽ illa mulier dedisse uiro suo. secũ simul eden¬
dum illicitum cibum. Neq enim pot̾ peccatũ ñ solũ cogi¬
candũ suauit̾. uerũ &ẽ efficacit̾ ꝑpetrandum m̃te decgni:
nisi & illa m̃tis intentio. penes quã summa potestas ẽ men¬
bra in opꝰmouendi. uł ab oꝑe cohibendi malȩ actioni ceaat
& seruiat. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectat᷑ illi¬

Expanded text:
nam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno prohibito mannam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno prohibito manducare est. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superioris vero auctoritate consilii ita membra retinentur, ut non exhibeantur iniquitatis arma peccato ; sic habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola comederit. Si autem in consensione male utendi rebus quae per sensum corporis sentiuntur, ita decernitur quodcumque peccatum, ut si potestas sit, etiam corpore compleatur; intelligenda est illa mulier dedisse viro suo secum simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam efficaciter perpetrandum mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat et serviat. 18. Nec sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illi
Abbreviated transcription (Latin):
manducauit serpens de arbore uetita. s tantũmͦ
manducandũ ꝑfuasit. mulier autẽ ñ manducauit sola.
s uiro suo dedit. ⁊ simul manducauert̃. ꝗͣuis cũ serpente
sola locuta. & ab eo sola sedueta sit: ita & in hoc qͦd ce in
homine uno geritur. &e dinoscit᷑ occulto q̃dam secreto¬
q coniugio carnalis. uel ut ita dicam qͥ in corpore sensus
intenditur sensualis animȩ mot᷑. qͥ nob̵ pecoribꝰq cõmunis
ẽ. sedusus ẽ aratione sapientiȩ. Sensu quippe corporis cor¬
de ipsis corporalib quȩ sensu corporis sentiunt᷑ ratiocinan¬
tur. Eaq scientia đr accionis: si bene eam notitiã referat
ad finẽ summi boni. Si autẽ male: eis fruat᷑ tamꝗͣ bonis
um ratiocinandi uiuacitate u̾sat᷑ carnalis ille sensus uel
anunalis: ingerit quandã illecebrã fruendi se. idest canqͣ
bono quodã pͥuato & ꝓprio. ñ tamꝗͣ publico atq cõmuni
qͦd ẽ immutabile bonũ. Cunc uelut serpens alloquit᷑ femi¬

Expanded text:
de arbore vetita, sed tantummodo manducandum persuasit: mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; quamvis cum serpente sola locuta, et ab eo sola seducta sit : ita et in hoc quod etiam in homine uno geritur et dignoscitur, occulto quodam secretoque conjugio carnalis, vel, ut ita dicam, qui in corporis sensus intenditur, sensualis animae motus, qui nobis pecoribusque communis est, seclusus est a ratione sapientiae. Sensu quippe corporis corde ipsis corporalibus quae sensu corporis sentiuntur, ratiocinatur ea quae scientia dicitur actionis; si bene, ut eam notitiam referat ad finem summi boni; si autem male, ut eis fruatur tanquam bonis um ratiocinandi vivacitate versatur, carnalis ille sensus vel animalis ingerit quamdam illecebram fruendi se, id est tanquam bono quodam privato et proprio, non tanquam publico atque communi quod est incommutabile bonum, tunc velut serpens alloquitur femi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ibi explicet. quid int̾ sit. & unde possit utrũq dinosci.
Uerum scripturarũ scãrũ multiplicẽ copiam scrutatꝰ:
inuenio scriptũ eẽ in libro iob. eodẽ scõ uiro loquente.
Ecce pietas ẽ sapientia: abstinere autẽ amalis scientia
ẽ.In hac differentia intelligendum ẽ ad contemplationẽ
sapientiam: ad actionẽ scientiam ꝑtin̾e. Pietatẽ quippe
excellentius. ꝗͣ d̾s cuius solius immutabilis ẽ natura:
Et quis cultus eiꝰ nͥ amor eiꝰ qͦ nunc desideramꝰ eũ uide. cre¬
dimusq & sꝑamus nos ẽẽ uisuros: Et cam̃ ꝓficimꝰ. uidemꝰ¬

Expanded text:
non ibi explicet quid intersit, et unde possit utrumque dignosci. Verum Scripturarum sanctarum multiplicem copiam scrutatus, invenio scriptum esse in libro Job, eodem sancto viro loquente: Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis est scientia . In hac differentia intelligendum est ad contemplationem sapientiam, ad actionem scientiam pertinere. Pietatem quippe excellentius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et quis cultus ejus, nisi amor ejus, quo nunc desideramus eum videre, credimusque et speramus nos esse visuros; et quantum proficim
Abbreviated transcription (Latin):
imago & similitudo dĩ: quȩ ñ custoditur. nͥ ad ipsum a quo
imprimit᷑. Tantomagis itaq inheret᷑ dõ: quantominꝰ dili¬
gitur ꝓpͥum. Cupiditatẽ uͦ erꝑiendȩ potestatis suȩ quodã
nutu suo. ad seipsum tanꝗ̃ ad medium ꝓruit. ita cũ uult eẽ
sic̃ ille sub nullo. & ab ipsa sui medietate penalit̾ adima pro¬
pellit᷑: idest ad ea quib pecora letant᷑. Atq ita cum sit ho¬
nor eiꝰ similitudo dĩ. dedecus autẽ qꝰ similitudo pecoris: ħo
in honore positus ñ intellexit. comꝑatꝰ ẽ ium̃tis insensatis¬

Expanded text:
imago et similitudo Dei, quae non custoditur nisi ad ipsum a quo imago et similitudo Dei, quae non custoditur nisi ad ipsum a quo imprimitur. Tanto magis itaque inhaeretur Deo, quanto minus diligitur proprium. Cupiditate vero experiendae potestatis suae, quodam nutu suo ad se ipsum tanquam ad medium proruit. Ita cum vult esse sicut ille sub nullo, et ab ipsa sui medietate poenaliter ad ima propellitur, id est, ad ea quibus pecora laetantur: atque ita cum sit honor ejus similitudo Dei, dedecus autem ejus similitudo pecoris, homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insi
Abbreviated transcription (Latin):
piscenda ea quȩ ꝑ corpus sentiunt᷑ ꝓpt̾ exꝑiendi ut excelsen¬
di uł contrectandi cupiditatẽ ut in his fine̾̃ boni sui ponat.
aliquid agit: quicqͥd agat turpit̾ agit. & fornicat᷑ in corpus
ꝓprium peccans. & corporearũ rerum fallacia simulacra
introrsus rapiens. & uana meditatione componens. ut enec
diuinũ aliquid nͥ tale uideat᷑. Priuatim auara fedat᷑ erro¬
rib. & pͥuatĩ prodiga inanit᷑ uirib. nec ad tam turpẽ &
miserabilem fornicationẽ semel ab exordio ꝓsiliret. s sic̃
scriptum ẽ: qui modica sꝑnit. paulatim decidit. Quib di
squamarũ minutissimis nisib repit: sic lubricus
deficiendi motꝰ negligentes minutatĩ occupat. &
incipiens aꝑu̾so appetitu similitudinis di. ꝑuenit ad simi¬
litudinem pecoꝵ. Inde ẽ qͦd nudati stola pͥma: pellicias tu¬
nicas mortalitatis meruert̾. Honor enim hominis uerus ẽ.

Expanded text:
piscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellenpiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter experiendi vel excellendi vel contrectandi cupiditatem, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit, quidquid agit, turpiter agit; et fornicatur in corpus proprium peccans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur erroribus, et privatim prodiga inanitur viribus. Nec ad tam turpem et miserabilem fornicationem simul ab exordio prosiliret: sed, sicut scriptum est, Qui modica spernit, paulatim decidet . CAPUT XIsquamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit ad similitudinem pecorum. Inde est quod nudati stola prima, pelliceas tunicas mortalitate meruerunt. . Honor enim hominis verus est
Abbreviated transcription (Latin):
nib quas memoriȩ frxit in uoluitur. & phantastica in¬
fornicatione turpit̾ inquinat᷑. Omĩa officia sua ad cos
fines referens: quib curiose corporalia ac temporalia ꝑ cor¬
poris sensus querit. aut tumido fastu aliis animis corpo¬
reis sensib deditis ẽẽ affectat excelsior. aut cenoso gurgite
bona uoluntate ad int̾iora ac suꝑiora ꝑcipienda.
quȩ ñ pͥuatim. s cominunit̾ ab om̃ib qui talia
diligunt. sine ulla angustia ut inuidia. casto possident᷑
amplexu. uł sibi ut aliis consulit: & sĩ fallat̾ in aliquo
ꝑ ignorantiã temporalium. qr & hoc temporalit̾ gerit.¬
& modum agendi ñ teneat quẽ debebat: humana tẽp
tatio ẽ. Et magnũ ẽ hanc uitã sic degere. quã uelut
uiã redeuntes carpimus: ut temptatio nos ñ apprehen¬
dat. nͥ humana. Hoc enĩ peccatũ: ext̃ corpꝰ ẽ. nec fornica¬
tio deputat᷑: & ꝓpt̾ea facillime ignoscit᷑. Cũ ũ ꝓpt̾ adi

Expanded text:
memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis sensibus deditis esse affectat excelsior, aut coenoso gurgite bona voluntate ad interiora et superiora percipienda, quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis cper ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter agit, et modum agendi tatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter