comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi absurdũ. nec conueniens tantȩ excel¬
lentiȩ mentis prophice si hoc exhominum
consuetudine metiam᷑. Si aũt inhis om̃ib
sacramenta querant᷑. maioris ammirationiꝰ
contractionẽ. siue qualẽcũq cont actum tanꝗͣ
abinmundicia purificari. Et hinc illa senten¬
tia ducta est. qui baptuatur amortuo & itm
tangit illũ: quid proficit lauatio eiꝰ: Sic et
ieuinat qui suꝑ peccata sua. et iterũ ambu¬
bulans hȩc eadem facit. Sepultura g ma¬
tuorũ remissionẽ peccatorũ significat. eox¬
tinens qd̃ dictum ẽ. Beati quorum remisses
iniquitates: & quorũ tecta sunt peccata.
Ubi gͦ sepelienda erant hoc significantia ca¬
dauera patriarcharũ nisi inea terra ub ile
crucifixus est. cuiꝰ sanguine facta est rems¬
sio peccatorum: Mortib eñi patriarcharũ
peccata hominũ significata sunt. Dr̃ autẽ
abeo loco qd̃ abrahamiũ uocat᷑ ubi sunt fi
corpora. abẽe locũ ubi crucifixus est añsst

Expanded text:
quasi absurdum nec conueniens tantae excelquasi absurdum nec conueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine metiamur. si autem in his omnibus sacramenta quaerantur, maioris admirationis contrectationem siue qualemcumque contactum tamquam ab immunditia purificari. et hinc illa sententia ducta est: qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid proficit lauatio eius? sic et qui ieiunat super peccata sua et iterum ambulans haec eadem. facit. sepultura ergo mortuorum remissionem significat tinens quod dictum est: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadauera patriarcharum nisi in ea terra, ubi ille crucifixus est cuius sanguine facta est remissio peccatorum ? mortibus enim patriarcharum peccata hominum figurata sunt. dicitur autem ab eo loco, quod Abramium uocatur, ubi sunt ista corpora, abesse locum, ubi crucifixus est dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua. Moriturus iacob filio suo ioseph
dicit. si mueni grãm in conspectu tuo. subi¬
ce manũ tuam subfemore meo: et facies in
me miscđiam & ueritatẽ. Ea filiũ uratiõe
constringit: qua seruũ constrinxit abraham.
Ille mandans unde uxor ducat᷑ filio suo. iste
sepulturam cõmendans corporis sui. Inutraq
tam̃ causa nominata sunt duo illa que mag¬
nihabenda atq pensanda sunt inscripturis
omnib quacunq disꝑsi legunt᷑ miscłia et
iusticia. uel miscđia & iudiciũ. uel mi¬
scdia et ueritas. Quando quidẽ quodam
loco scriptum ẽ. uniuersȩ uiȩ dñi miscdia
& ueritas: ita hȩc duo multum cõmenda¬
ta et consideranda sunt. Seruus aut̃ abrahe
dix̾at. si facitis indnm meum miscdiam et
iusticiam. sicut & iste filio suo dicit. ut faci¬
as in me miscđiam et ueritatẽ. Quid sib aut̃
uelit atanto uiro tã sollicita corporis com¬
mendatio. ut ñ in egipto sepeliat᷑ s interra
chanaan. iuxta patres suos. mirũ uidet᷑ et

Expanded text:
 GENE6I. Moriturus Iacob filio suo Ioseph dicit: si inueni gratiam in conspectu tuo, subice manum tuam sub femore meo, et facies in me misericordiam et ueritatem. ea filium iuratione constringit, qua seruum constrinxerat Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo, iste sepulturam commendans corporis sui. in utraque tamen causa nominata sunt duo illa, quae magni habenda atque pendenda sunt in scripturis omnibus, quacumque dispersim leguntur, misericordia et iustitia uel misericordia et iudicium uel misericordia et ueritas, quando quidem quodam loco scriptum est: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. ita haec duo multum commendata multum consideranda sunt. seruus autem Abrahae dixerat: si facitis in dominum meum misericordiam et iustitiam; sicut et iste filio suo dicit: ut facias in me misericordiam et ueritatem. quid sibi autem uelit tanto uiro tam sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanan iuxta patres suos, mirum uidetur et
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est gͦ qd̾ ad orauit suꝑ cacumen uirge eiꝰ
idẽ filii sui ioseph. anforte tulerat abeo uirgã
quando ei iurabat idemfiliꝰ. Et dũ eamte¬
net post uerba iurantis ñdũ illa reddita.
mex adorauit dm̃: Noneñ pudebat eũ ferre
tantis ꝑ insigne potestatis filii sui. ubi figu¬
ra magne rei future presignabat᷑.¬

Expanded text:
Quid est ergo, Adoravit super cacumen virgae ejus, Quid est ergo, Adoravit super cacumen virgae ejus, id est filii sui Joseph? An forte tulerat ab eo virgam, quando ei jurabat idem filius, et dum eam tenet, post verba jurantis, nondum illa reddita mox adoravit Deum? Non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae praesignabat
Abbreviated transcription (Latin):
michi. Quo uirante: ad orauit isrł dm̃ cor¬
uersus ad lecculz caput. Sc̃s quippe & deo
deditus uir. oppressus senectute sic habebat
lectulũ positũ ut ipse iacentis habitus absꝙ
difficultate ulla ad orationẽ ẽẽt paratꝰ. Ad
habent quidã latini codices. et adorauit suꝑ
caput uirgȩ eius. Nonnulli emendatiꝰ habs
adorauit suꝑ caput uirge sue. uel in capil
uirge sue. siue in cacumen. siue supra cacdl¬
men. fallit cñi eos grecũ uerbũ qd̾ eisdem
litteris scribit᷑. siue eiꝰ. siue sue. s accentus
dispares sunt: & abeis qui ista nouerunt il
codicib ñ contempnunt᷑. Ualent eñ adies¬
nam discretionẽ quãuis &e unã plus litte¬
ram habere posset: si cẽt suȩ. ut ñ eẽt autu
Nam facile intelligeret᷑ senem qui uirgã
strebat eo more quo illa ȩtas bacłm solet.
ut se inclinauit ad dm̃ ad mandũ idutiq fec̾it
suꝑcacumen uirge suȩ. quã sic ferebat
ut suꝑ eam caput inclinando admaret dm̃.

Expanded text:
uit. Quo jurante, adoravit Israel Deum, conversus ad lectuli caput. Sanctus quippe et Deo deditus vir, oppressus senectute, sic habebat lectulum positum, ut ipse jacentis habitus absque difficultate ulla ad orationem esset paratus. Quod habent quidam Latini codices: Et adoravit suver caput virgae ejus, nonnulli emendatius habent: adoravit super caput virgae suae, id est, in capite virgae suae, sive in cacumen, sive super cacumen. Fallit enim eos Graecum verbum, quod eisdem litteris scribitur, sive ejus sive suae, sed accentus dispares sunt, et ab eis qui ista noverunt in codicibus non contemnuntur. Valent enim ad magnam discretionem, quamvis et unam plus litteram habere posset si esset suae, et non esset αὐτοῦ Nam facile intelligeretur senem, qui virgam ferebat eo more, quo illa aetas baculum solet, ut se inclinavit ad Deum adorandum, id utique fecisse super cacumen virgae suae, quam sic ferebat, ut super eam caput inclinando adoraret Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
eptalim ceruus emissariꝰ. & dans eloquia
pulchritudinis. siue neptalim ager ir¬
riguus. Utrunq enim: significat hebreum
uerbum. aila. Selua. Significat aut̃ qd aque
calide inpsa nascant᷑ tribu. siue qd̃ suprala¬
cum genesareth fluento iordanis c̾ẽt irriguus
Hebre aũt̃ uolunt propt̃ tiberiadẽ quȩ legi
uidebat᷑ habere noticiam. agrũ irriguum
& eloquia pulchritudinis delectari. Ceruis
aut̃ emissus temporaneas fruges et ueloci¬
tatẽ terre uberioris ostendit. S meliꝰ siad
doctrinam saluatoris cuncta referamus.
qd ibi uel maxime docuerit saluatorut
ineuuangłio quoq scriptum ẽ.

Expanded text:
ephtalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis . Sive, Nephtalim ager irriguus. Utrumque enim significat Hebraeum verbum aila. Significat autem quod aquae calidae in ipsa nascuntur tribu; sive quod super lacum Genesar fluento Jordanis esset irriguus. Hebraei autem volunt propter Tiberiadem, quae legis videbatur habere notitiam, agrum irriguum, et eloquia pulchritudinis prophetari. Cervus autem emissus temporaneas fruges et velocitatem terrae uberioris ostendit. Sed melius si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus, quod ibi vel maxime docuerit Salvator, ut in Evangelio quoque scriptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
electam uitẽ auigauerit asinã cui suꝑ sedit.
eecłiam ex nationib congregatam. Qd̃ aut̃
Qdͥ aut̃ ar̃ non auferet᷑ sceptrũ de iuda
et dux defemorib eiꝰ. donec ueniat qui
mittendus est. & ipse erit ex pectatio gen

Expanded text:
electam vitem, alligaverit asinam cui supersedit, electam vitem, alligaverit asinam cui supersedit, Ecclesiam ex nationibus congregatam. Quod autem Quod autem dicitur: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat ille qui mittendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
cib inmicorũ tuorũ ad orabunt te filii patͥs
tui. Catulus leonis iuda ad predam filimi
ascendisti. Siue ut inhebreo scriptum est.
de captiuitate filimi ascendisti requiescens
accubuist ut leo & quasi lcena. quis suscita¬
bit eum: Quia uida confessio siue laus in¬
terpretat᷑. recte scribitur. uida confitebunt᷑
tib fis uel laudabunt te. Et licet dexp̃o gran¬
de mifteriũ sit. tamenscđm litterã significat
qd̾ ꝑ dauid stirpẽ generent᷑ reges. et qd̾ ado¬
rent eum om̃s trib. Nonem̃ ait filii matris
tuȩ. s fili patris tii & qd̾ sequit᷑ ad predam
fiumi ascendisti: ostendit eum captiuos popło
ẽẽ ducturũ. Et iuxta intelligentiam sacra¬
tiorem ascendisse inaltum. captiuã duxisse
captiuritatẽ: siue qd̾ meliꝰ puto. captiuitas
passionem. ascensus resurrectionẽ significat.
Ailigans aduineam pullũ suũ. et aduitẽ
asinam suam. qd̾ uidelicet pullũ asinȩ cui
ad uitẽ siue ut inhebreo ht̃ et ad sorech idẽ

Expanded text:
orabunt te filii patris tui. Catulus leonis Juda. Ad praedam, fili mi, ascendisti, sive, ut in Hebraeo scriptum est, de captivitate, fili mi, ascendisti; requiescens accubuisti ut leo, et quasi leaena. Quis suscitabit eum? Quia Juda confessio sive laus interpretatur, recte scribitur: Juda, confitebuntur tibi fratres, vel laudabunt te. Et licet de Christo grande mysterium sit, tamen secundum litteram significat, quod per David stirpem generantur reges, et quod adorent eum omnes tribus. Non enim ait, filii matris tuae, sed filii patris tui; et quod sequitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti, ostendit eum populus captivos esse ducturum, et juxta intelligentiam sacratiorem, ascendisse in altum, captivam duxisse captivitatem; sive, quod melius puto, captivitas passionem, ascensus resurrectionem significat. Alligans ad vineam pullum suum, et ad vitem asinam suam. Quodad vitem, sive, ut in Hebraeo habetur, ad Sorech, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
pretum habebat᷑ auetoritas. quã lucas
quiignotus &e uilis. et ñ magne fide
innationib ducebat᷑. Hoc aũt genera¬
liter obseruandum. qd̾ ubicũq sc̃i apłi¬
aut apłici uiri locunt᷑ ad popłos. His
plerunq testimoniis abutunt᷑. quȩ fue¬
iant ingentib iam diuulgata. licet ple¬
riq tradant lucã euangłistam ut ꝓseli¬
tum hebreas litceras ignorasse.
Ii sit autẽ uidam ante se ad iosepħ ut
nuntiaret ei. & ille occurreret ingesen.

Expanded text:
pretum habebatur auctoritas, quam Lucas, pretum habebatur auctoritas, quam Lucas, qui ignotus et vilis et non magnae fidei in nationibus ducebatur. Hoc autem generaliter observandum quod ubicunque saut Apostolici viri loquuntur ad populos, his plerumque testimoniis abutuntur, quae jam fuerant in gentibus divulgata: licet plerique tradant Lucam Evangelistam, ut proselytum Hebraeas litteras ignorasse.isit autem Judam ante se ad Joseph, ut nuntiaret ei, et ille occurreret in Gesen.
Abbreviated transcription (Latin):
egẏptum. eius ȩtatis ephraum ⁊ manasse ut filios gi¬
nerare potuerint. Ex quo manitettum est
om̃s animas quȩ ingresse sunt egy ptum
postea sunt ingresse. & reppererunt in
egypto tres animas ioseph uidelicet cum
duob filus eiꝰ. septuagesimꝰ aut̃ ipse fuerit
iacob. Hanc rem ne uideam᷑ ad uersum
scripture auctoritatẽ loqui etiam lxx. in¬
ter pretes in deuteronomio transtulerun.
tum. Siquis gͥ nr̃e sententię refragatur.
scripturã inter se contrariam faciet. Ipł
enim .lxx. interpretes quihie. Lxx.u. an¬
& posteris eiꝰ. egyptũ ingressas ẽe. dixerĩ
in deutero nomio.lxx. tantum introisse
memorarũt. Qd̾ si e ꝯtrario nobis illud op¬
ponitur. qͦdꝰ inactib apłorũ inconcentio
Non enim debuit sẽs lucas qui ipsiꝰ serp¬
tor historiȩ est. ingentes actuũ aploii
uolumen emittens. contrariũ aliquid scri¬
bere aduersus cam scripturã que iam fue¬
rat ingentib diuulgata. Et utiq maioris opi¬
monis illo dum taxat tempore. lxx. inter¬

Expanded text:
Aegyptum, ejus aetatis erant Ephraim et Manasse, ut filios generare potuerint; ex quo manifestum est omnes animas quae ingressae sunt Aegyptum dum sexaginta sex postea sunt ingressae, et repererunt in Aegypto tres animas, Joseph videlicet cum duobus filiis ejus. Septuagesimus autem ipse fuerit Jacob. Hanc rem ne videamur adversum Scripturae auctoritatem loqui, etiam LXX interpretes in Deuteronomio transtulerunt,tum. Si quis igitur nostrae sententiae refragatur, Scripturam inter se contrariam faciet. Ipsi enim LXX interpretes qui hic septuaet posteris ejus Aegyptum ingressas esse dixerunt: in Deuteronomio LXX tantum introisse memorantur. Quod si e contra illud nobis opponitur; quomodo in Actis apostolorum in contentionNon enim debuit sanctus Lucas, qui ipsius scriptor historiae, in gentes Actuum apostolorum volumen emittens, contrarium aliquid scribere adversum eam Scripturam quae jam fuerat gentibus divulgata, et utique majoris opinionis illo duntaxat tempore Septuaginta inter
Abbreviated transcription (Latin):
opus ur̃m: respondebitis. Uiri pastores
sumus & reliqua. Abhominatio est enĩ
egyptus: omnis pastorouium. Merito
egyptiis in quib figura est. presentis scł.
in quo abundat iniquitas: abhominatio
est omnis pastor pecorũ. Abhominatio ẽ
enim unquo: uir iustus.
Uenerunt autem in egyptum ad ioseph
iacob e filii eius. & audiuit pharao rex
usq interra optima colloca patrẽ tuum
et fr̃s tuos. Hȩc repiticio ñ est pret̃ missȩ
rei. ad quã sepe obscure ꝑ recapitulationẽ¬
reditur: s omnino aꝑta est. Iam eñi dire¬
rat scriptura quomͦ uenerunt ad pharao¬
nem fr̃s ioseph. & quid eis dixerit uel ab eis
audierit. S ħ ñc uelut abinitio repetunt.
ut in de contexeret narrationẽ abhis uerbis
ti sunt quedam obeliscos habent. et signifi
significantur quȩ habent hebrei nec habent

Expanded text:
opus vestrum? respondebitis: Viri pastores opus vestrum? respondebitis: Viri pastores m felicitatem. Abominatio est enim Aegyptiis omnis pastor ouium. merito Aegyptiis, in quibus figura est praesentis saeculi, in quo abundat iniquitas, abominatio est omnis pastor pecorum; abominatio est enim iniquo uir iustus. Venerunt autem in Aegyptum ad Iosepli Iacob et filii eius; et audiuit Pharao rexest, in terra optima colloca patrem tuum et fratres tuos. Haec repetitio non praetermissae rei, ad quam saepe obscure per recapitulationereditur, sed omnino aperta est; iam enim dixerat scriptura quomodo uenerint ad Pharaonem fratres Ioseph et quid eis dixerit uel ab eis audierit. sed hoc nunc uelut ab initio repetiuit, ut inde contexeret narrationem ab his uerbis, ti sunt, quaedam obeliscos habent et significsignificantur quae habent hebraei nec habent
Abbreviated transcription (Latin):
tas quidẽ sicut dictum est. maledictus
chanaan.erit seruus fr̃ib suis. Ad uer¬
sitas uero: sicut accidit ioseph. ut uen¬
ditus afr̃ib. seruus aliengenȩ fieret.
Itaq primos ser uos quib hoc nomen
inlatina lingua inditum ẽ. bella fecer̃t
Qui eñi homo abhomine suꝑatus. iure belli
posset occidi. quia seruatꝰ est. seruus ap
pellatus est. Ind̾ ⁊ mancipia: quia manu
capta sunt. Est etiam ordo naturalis in
hominib ut seruiant femine uiris et fi¬
lii parentib. quia et illic est hec iusticia
ut infirmior ratio seruiat fortiori. Hȩc
gͥ indominationib et seruitutib clara
iusticia est. ut qui excellunt ratione. excel¬
lant dñatione. Qd̃ cũ in hoc scło ꝑ iniqui¬
tatem hominũ ꝑturbatur. uel ꝑ natu rarũ
carnaliũ ad uersitatẽ ferunt iusti tempo¬
ralem ꝑ uersitatem anfinem habituri or
dinatissimam & sempit̾nã felicitatẽ.
umq uocauerit uos et dixerit qd̾ est

Expanded text:
tas quidem, sicut dictum est: maledictus tas quidem, sicut dictum est: maledictus Chanaan; erit seruus fratribus suis; aduersitas uero, sicut accidit ipsi Ioseph, ut uenditus a fratribus seruus alienigenae fieret. itaque primos seruos, quibus hoc nomen in latina lingua inditum est, bella fecerunt. qui enim homo ab homine superatus iure belli posset occidi, quia seruatus est, seruus est appellatus; inde et mancipia, quia manu capta sunt. est etiam ordo naturalis in hominibus, ut seruiant feminae uiris et filii parentibus, quia et illic haec iustitia est, ut infirmior ratio seruiat fortiori. haec igitur in dominationibus et seruitutibus clara iustitia est, ut qui excellunt ratione, excellant dominatione. quod cum in hoc saeculo per iniquitatem hominum perturbatur uel per naturarum carnalium diuersitatem, ferunt iusti temporalem peruersitatem in fine dinatissimam et sempiternam felicitatem. Cumque vocaverit vos et dixerit. Quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ita legitur. Iudam uero misit ante se ad
ioseph ut occurreret ei. adurbem heroũ
interra ramesse. In hebreo nec urb̃e ht̃ heroũ. nec
tra ramesse: s tm̃mͦ gosen. Nnulli iudeoꝵ asser̃ gosen nẽ
bebaidẽ uocari. E id qd̾ postea sequitur¬
dedit eis ut possiderent megypto. terrã
optimam in ramesse pagũ arsenoiten.
sic olim uocatum autumant.
At ille locutus est ad fr̃s et ad omnẽ do¬
mum patris sui. Ascendam &r nuncia¬
triarchis qd peccorũ nutritores exant
apuericia suana parentib suis. Et meri¬
to. namhȩc ẽ sine ulla dubitatio ne uis¬
ia seruitus. & iusta dñatio. cũ peccora
homini seruiunt. et homo peccorib
dominatur. Sic eni dictum est cũ cre¬
aretur faciamus hominẽ ad imaginẽ
et similitudinẽ nrãm et habeat potesta¬
tem pisciũ maris. & uolatiliũ cęli.
& omniũ pecorũ quȩ sunt suꝑ terram.
Ubi insinuatur. rationẽ debere domina¬
bili uite. Seruũ aut̃ hominem homini.
uel inquitas uel ad uersitas fecit. Iniqui¬

Expanded text:
asse. Judam vero misit ante se ad Joseph, ut occurreret ei ad urbem Heroum in terram Ramesse. In Hebraeo nec urbem habet Heroum, nec terram Ramesse, sed tantummodo Gesen. Nonnulli Judaeorum asserunt, Gesen nunc ThebaidDedit eis ut possiderent in Aegypto terram optimam in Ramesse, pagum Arsenoiten sic olim vocatum autumant. Et ille locutus est ad fratres, et ad omnem domum patris sui: Ascendam, et nuntiatriarchis, quod pecorum nutritores erant a pueritia sua et a parentibus suis. et merito : nam haec est sine ulla dubitatione iusta seruitus et iusta dominatio, cum pecora homini seruiunt et homo pecoribus dominatur. sic enim dictum est, cum crearetur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; et habeat potestatem piscium maris et uolatilium caeli et omnium pecorum quae sunt super terram. ubi insinuatur rationem debere dominabili uitae. seruum autem hominem homini uel iniquitas uel aduersitas fecit: iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
alienemus abeo qd̃ dictum est. exierunt de
femorib eius. Ut carnes tantũ ex illo natas.
quã uis solȩ anmȩ nominent᷑ accipiamus.
querendi sunt locutionũ modi scđm scrip¬
introierunt egẏptum: nulla dubitatios
Itaenim et paulatim ꝑsingłos supputi¬
tus numerus approbauit: ⁊ ĩ hebreis uoli¬
minib inuenit᷑. Hoc aut̃ qd̾ inlxx. legis
filii aut̃ ioseph qui natisunt ei in egypto
duas. Ephraim quippe & manasseᷤᷤ antqͥ
iacob intraret egyptum. et famis tempus
ingrueret: natisunt de asenech filia phitt¬
phar inegypto. S et illud qd̾ supralegimꝰ.
facti sunt aut̃ filii manasse quos genuit ei ꝯu¬
bina syra machir. ⁊ machir genint galaad. filii arĩt epthro
fris manasse. sutułaã: ⁊ talaã. filii aũt sutalaã edem aac¬

Expanded text:
alienemus ab eo quod dictum est: Exierunt de alienemus ab eo quod dictum est: Exierunt de femoribus ejus, ut carnes tantum ex illo natas, quamvis solae animae nominentur, accipiamus, quaerendi sunt locutionum modi secundum Scripintroierunt Aegyptum, nulla dubitatio est. Ita enim paulatim per singulos supputatus numerus approbat, qui in Hebraeis voluminibus invenitur. Hoc autem quod in LXX legimus: Filii autem Joseph qui nati sunt eiduas. Ephraim quippe et Manasse antequam Jacob intraret in Aegyptum, et famis tempus ingrueret, nati sunt de Aseneth filia Putipharis in Aegypto. Sed et illud quod supra legimus: Facti sunt autem filii Manasse, quos genuit ei concubina Syra Machir; et Machir genuit Galaad. Filii autem Ephraim fratris Manasse Suthalaam, et Thaam. Filii vero Suthalaam, Edem, a
Abbreviated transcription (Latin):
senem iam ȩtate suscipiat ultimis temporib
scđm clect̾ionem gr̃ȩ suȩ. & imponit manũ
suꝑ ocłos eiꝰ. et cecitatem aufert. Cuiꝰ ideo¬
distulit cecitatẽ. ut postremꝰ crederet. qui
quia cecitas ex parte contigit inisrł donee ple¬
nitudo gentium intraret. & sic omnis isrł sal
uxorib et reliqua. Notandum aut̃ cũ hic
plurali numero qd̾ iacob plures haberet
quam unã filiam nomine dinam. s nume¬
rus pluralis ꝓsingłari positus est. sicut õe
pro płali singularis solet.Cuncte anime
quȩ ingresse sunt cũ iacob inegyptum: &
egressi defemore iacob absq uxorib filioꝵ
peꝑisse liam. aut tot animas exisse defe¬
morib iacob. uidendum est quid hinc res¬
pondeatur eis. qui hoc testimonio confir¬
mare nitunt᷑. aparentib simul animas cũ
corporib ꝓpagari. Animas enim dictas. pro
hominib.aparte totũ significante locuti
tem ex qua idtum cõmemoratum ẽ. hocẽ
animã cuiꝰ nomine totꝰ homo significatꝰ ẽ.

Expanded text:
tate susceperat in ultimis temporibus electionem gratiae suae. Imponit manum super oculos illius, caecitatem aufert. Cudistulit caecitatem, ut postremus crederet, qui ait: Caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo geul progenies. Notandum autem cum hic plurali numero, quod Jacob plures haberet quam unam filiam nomine Dinam, sed numerus pluralis pro singulari positus est, sicut etiam pro plurali singularis solet. Cunctae animae quae ingressae sunt cum Jacob in Aegyptum, et egressae de femore illius, absque uxoribus filiorum peperisse Liam, vel tot animas exisse de femoribus Jacob, videndum est quid respondeatur hinc eis qui hoc testimonio confirmare nituntur, a parentibus simul animas cum corporibus propagari. Animas enim dictas pro hominibus, a parte totum significante locutiotem ex qua totum commemoratum est, hoc est animam, cujus nomine totus homo significatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur et patri munera. filiꝰ honorat patrẽ.
xp̃c popłm suum promissis inuitat mu¬
nerib. Portant hec munera asini ulz gen¬
tiles inutiles et laboriosi. nunc autem utile̾.
portant intypo xp̃i munera: portant in
euuangłio munerum largitorem.Dimi¬
sit gͦ fr̃s suos: et proficiscentib ait. Ne
fr̃s suos: qui nuntiauerunt patri dicentes.
Ioseph uiuit: & ipse est. dñs inomni terra¬
egypti. Ex pauit audem ia cob: i. plebs incre
fide resurrectionis xp̃i uiuificatur. Uoca¬
tur gͦ afiliis suis: id est a petro. paulo. ione.
popłs iudcorum inuitatur ad grãm. Decur¬
rit illi iudas qͥ interpretatur confessio. qͥa
precedit iam confessio quos ante ꝑfidia pos¬
sidebat. et sic ioseph uerus xp̃c occurrit. qui

Expanded text:
tuntur et patri munera, Filius honorat Patrem, tuntur et patri munera, Filius honorat Patrem, Christus populum suum promissis invitat muneribus. Portant haec munera asini illi, gentiles inutiles et laboriosi, nunc autem utiles portant in typo Christi munera. Portant in Evangelio munerum largitorem. Dimisit ergo fratres suos; proficiscentibus ait: Ne fratres suos, qui nuntiaverunt patri dicentes: Joseph vivit, et ipse dominus est in omni terra Aegypti. Expavit autem Jacob, id est, plebs incredfide, resurrectionis Christi vivificatur. Vocatur ergo a filiis suis, id est a Petro, Paulo et Joanne: populus Judaeorum invitatur ad gratiam. Occurrit illis Judas, quod interpretatum est confessio: quia jam praecedit confessio, quos ante perfidia possidebat, et sic Joseph verus Christus occurrit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ũ gñtilis popłi ob conuersionẽ iudeorum.
Magna sine dubio deuotio est ȩccliȩ genti¬
um qd̃ isrłiticꝰ popłs ad fidem xp̃i ueniat.
Quib si conuertantur. et fidez rp̃i partici¬
pes extirerint. promittit spiritales opes
ꝑfecte accipit: indigentia bonilaborabit:
fecerunt filii isrł ut eis mandatũ fuerat. quib
dedit ioseph plaustra pharaonis scđm im¬
.xxx. argendei cũ quinq stolis optimis.
Triginta argenteos axp̃o accipit. quicunq
predicat trimitatem. siue xp̃i crucem. Idoq
paulus ait. Neq enim iudicaui scire me
aliquid inter uos nisi iħm xp̃m & hunc¬
entie. om̃iũq sensuum multiplices discipli¬
nas. Precellit gͥ paulus. eiusq exuberat por¬
tio meritorum.S tamen habent et fr̃s. id est
alii predicatores gr̃am suam. Binas stolas.
idest ut confideantur.xp̃m. et dm̃ c̃ẽ et ho¬
minem. iuxta qđ inprouerbus legitur.
Om̃s domestic eius uestit sunt dupplicib:
idest mistica uel morali intelligentia. Mit¬

Expanded text:
a gentilis populi de conversione Judaeorum. Magna enim devotio est Ecclesiae gentium quod Israeliticus populus ad fidem veniat, quibus, si convertantur et fidei participes exstiterint, promittit spirituales opes nemo qui perfecte accipit, indigentia boni laborabit. Fecerunt filii Israel ut eis mandatum fuerat. Quibus dedit Joseph plaustra secundum trecenti argentei cum quinque stolis optimis. Trecentos argenteos a Christo accipit, quicunque praedicat Trinitatem sive Christi crucem; ideoque Paulus ait: Neque enim judicavi scire me aliquid inter vos, nisi Christum Jesuentiae, omniumque sensuum multiplices disciplinas. Praecellit igitur Paulus, ejus exuberat portio meritorum; sed tamen habent et fratres, id est alii praedicatores, gratiam suam, binas stolas, id est, ut confiteantur Christum et Deum esse hominem, juxta quod in Proverbiis legitur: Omnes domestici ejus id est, mystica vel morali intelligentia. Mit
Abbreviated transcription (Latin):
quisq predicator alta dedõ loquit᷑. suꝑne ha¬
bitationis iamutcũq cabnacłm ingredit᷑:
cuiꝰ predicationem infirmiquiq &e si uir¬
cudem plene pensare non possunt. tamen
uelut terga aspiciunt: quia postrema q̃
preualent ꝑintellectum sequunt᷑. s imp¬
sis quoq miminis que caꝑe sufficiunt.
iam desins papilionib quasi exeunt᷑ atq
inostiis stant: quia & habitacła carnis re¬
unquere et ad illa uite et̃ne gaudia que
audiunt progredi conant᷑.
ixit aut moyses ad dnm. Precipis ut
educam popłm istum. & non indi¬
cas michi quẽ missurus es mecũ presertĩ
cũ dixeris nouite ex nomine. & inuenisti
gram corã me. Inaliquib exemplarib itale¬
gitur. Sciode pre om̃ib et grãm habes ap̃
me qd pene idẽ est. Quid ẽ enim dicere no¬
ui de ex nomine. nisi scio te p̃omnibr̃ id est
cuiusq notatur.

Expanded text:
quisque praedicator alta de Deo loquitur, supernae habitationis jam utrumque tabernaculum ingreditur. Cujus praedicationem infirmi quique et si virtutem plene pensare non possunt, tamen velut terga aspiciunt, quia postrema quae praevalent, per intellectum sequuntur. Sed in ipsis quoque minimis quae capere sufficiunt, jam de suis papilionibus quasi exeunt atque in ostiis stant, quia et habitacula carnis relinquere, et ad illa aeternae vitae gaudia quae audiunt, progredi conantur. Dixit autem Moyses ad Dominum: Praecipis et educam populum istum, et non indicas mihi, quem missurus es mecum, praesertim cum dixeris: Novi te ex nomine, et invenisti gratiam coram me. In aliquibus exemplaribus ita legitur: Scio te prae omnibus, et gratiam habes apud me, quod pene idem est. Quid est aliud dicere, Novi te ex nomine, nisi scio te prae omnibus, id est, cujusque notatur.
Abbreviated transcription (Latin):
le innouo cestamento qd̾ inueteri difficile
fuit. habenti fidem que ꝑdilectionẽ oꝑatur:
atq illo digito dei hoc ẽ spũ dei. intus cam
incorde scribente nonforis inlapide unde di¬
cit apłs non intabulis lapideis s intabulis cor¬
dis carnalib. qm̃ caritas dei qua ueraciter um¬
pletur preceptũ. diffusa ẽ incordib nr̃is ꝑ spm̃¬
scm̃ qui datus est nobis. Hoc ẽ gͦ primadata
lex ub significat᷑ uetus testamentum. qd̾ est
opus tantũmꝰ deĩ: et conscriptio dei: qd̾ apłs di
cit. itaq lex quidẽ sc̃a. et mandatũ scm̃ & iustũ
de bonum. Lex gͥ sc̃a & bona dei opus est ubi
homo nichil agit quia ñ obtẽꝑat: s reatu po¬
tius premit᷑ lege minance acq domnance.
Peccatum eñmquit uc appareat peccacum:

Expanded text:
le in nouo testamento, quod in uetere difficile le in nouo testamento, quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei intus eam in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit apostolus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus, quoniam caritas dei, qua ueracitcr inpletur praeceptum, diffusa est in cordibus nosm, qui datus est nobis. Haec est ergo prima data lex, ubi significatur Vetus Testamentum, quae est opus tantummodo Dei, et conscriptio digiti Deicit, Itaque Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonum. Lex ergo sancta et bona, Dei opus est: ubi homo nihil agit, quia non obtemperat; sed reatu potius premitur, Lege minante atque damnante. Peccatum enim inquit, ut appareat peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
significandos de suis oꝑib głaturos nonde cu¬
gito dei hoc est de spũ dei: Certe gͦ repeticio
legis nouum testamentũ significat. ulud aut̃
uetus significabat⁊ unde confractum & abolitũ
rore. sicut illa intanto strepitu igniũ nubiũ.
&e tubarum unde treme factus popłs dixit. nõ
loquatur nobis ds neforte moriam᷑. unde signi¬
ficat᷑ timor ẽẽ inueteri testamento: in nouo di¬
lectio. Quomͦ gͥ hec soluit᷑ questio. quare ille
opus dei. iste opus hominis. et ille conscripte
digito dei. iste scripte ab homine: Anforte id̾o
magis inillis priorib uetus significatum est
testamentum. quia ds ibi precepit. s homo ñ
fecit: Lex eñi posita est inueteri destamen¬
co que conuinceret transgressores: que sub¬
intrauit. ut abundaret aelictum. Non enim
implebat᷑ timore: que non implet᷑ nisi carita¬
rium dei tabulas fecit & scripsit: quia noui
testamenti caritas legem facit. Unde dicit dñs.
Non ueni legem soluere: s adimplere. Dicit

Expanded text:
significandos de suis operibus gloriaturos, non de digito dei, hoc est de spiritu dei? Certe ergo repetitio legis nouum testamentum significat — illud autem uetus significabat, unde confractum et abolitumdatur sicut illa in tanto strepitu ignium, nubium et tubarum, unde tremefactus populus dixit: non loquatur ad nos deus, ne moriamur. unde significatur timor esse in uetere testamento, in nouo dilectio. quomodo igitur haec soluitur quaestio, quare illae opus dei, istae opus hominis et illae conscriptae digito dei, istae scriptae ab homine? an forte ideo magis in illis prioribus uetus significatum est testamentum, quia deus ibi praecepit, sed homo non fecit? lex enim posita est in uetere testamento, quae conuinceret transgressores, quae subintrauit, ut abundaret delictum. non enim inplebatur timore, quae non inpletur nisi caritarium dei tabulas facit atque conscribit, quia noui testamenti caritas legem facit. unde dicit dominus: non ueni legem soluere, sed inplere, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
et aquã non bibic. Qd̾ &. ante dixerat̃ quando
cabulas accepit quas fregit: hoc etiã mͦ repetit:
c̃c̃ cõmendans. Repeticio quippe legis. iam qͥd
significet diximus. He tabule imaginẽ de¬
monstrabant prisce legis. ñ post longo int̾ual¬
lo propopti peccato cessantis. Auc uͦ ad instar
primũ iteratim incise: nouitestam̃ti habue¬
re figuram. Iste non frangunt᷑. ut ostenderet
noui testam̃ti eloquia ꝑmansura. Unde et
merito decẽ uerbis legis legenda significant᷑
ut ꝑeundẽ ñmũ fig̾a crucis exprimeret᷑. Huius
eni forma indecus .x. litt̃a ẽ. Nam .x. recto
uno apice a summo inimũ ducit᷑: rursũ alio
non dispari cramite ꝑtransuersa brachiorum
componit᷑. Unde &e ipse ait. Nonueni legẽ
soluere s ad implere. utiq ꝑ passionẽ crucis:¬

Expanded text:
et aquam non bibit, etc. Quae et ante dixerat, quando tabulas accepit quas fregit. Hoc etiam modo repetit, od factum est commendans. Repetitio quippe legis jam quid significet diximus, hoc est, tabulae imaginem demonstrabant priscae legis, non post longo intervallo populi peccato cessantis. Aliae vero ad instar priorum iteratim incisae, Novi Testamenti habuere figuram: istae non franguntur, ut ostenderentur Novi Testamenti eloquia permansura. Unde et merito X verbis legenda significatur, ut per eumdem numerum figura crucis exprimeretur. Hujus enim forma in decas X littera est. Nam X recto uno apice a summo in imum ducitur, sursum alio non dispari tramite per transversa brachiorum componitur. Unde et ipse ait: Non veni legem solvere, sed adimplere ; utique per passionem crucis,
Abbreviated transcription (Latin):
catur dñs xp̃c in om̃ib gentib. Uocabo autẽ
dixit ñ uocabor. actiuũ uerbũ pro passiuo
ponens. genere locutionis inusitato. in qͦ
nmirum magnus sensus latet. Sic eñi sig
re idẽ gr̃ã sua fierrut uocet᷑ dñs inomnib
gentibi. Qd uͦ addidit & miserebor ci miser

Expanded text:
catur Dominus Jesus in omnibus gentibus. Vocabo autem catur Dominus Jesus in omnibus gentibus. Vocabo autem dixit, non vocabor: activum verbum pro passivo ponens, genere locutionis inusitato, in quo nimirum magnus sensus latet. Sic enim fortre, id est, gratia sua fieri, ut vocaretur Dominus in omnibus gentibus. Quod vero addidit, et miserebor cui miser
Abbreviated transcription (Latin):
neme ducas nnc & cetera. Ds̃ aut̃ neq ei hoc
negauit dicens. et hoc tibi uerbũ qd̾ dixisti fa¬
ciam. Quomͦ gͦ cũ dixisset ei moyses ostende
mͥ glam tuam rursus tanquã precessurus & ñ
cũ eis simul futurus uidet᷑ dicere: ego transibo
hoc aliud est: Iue quippe intelligit᷑ loqui &
dicere transibo ante te:dequo dicit euangłium.
cũ uenisset hora ut transiret ihc ex hoc mundo
adpatrem. qui gransitus etiam pascha int̃pre¬
tari ꝑhibetur. Hec itaq magna omnino pro¬
pħia ẽ. Ipse enum ante om̃s scõs transit ad pa¬
trem dehoc scło parare illis mansiones regni
celorum: quas dabit eis inresurrectione mor¬
tuorũ. qm̃ cransicurus ante om̃s primogenitꝰ
amortuis factus est. Grãm uͦ suam in eo ipso
inconspectu tuo: tanquam inconspectu popłi
is ł. cuius moyses cũ hec audiret tẏpũ gerebat.
Inconspectu eñi gentis ipsius ubiq disꝑse. uo¬

Expanded text:
ne me educas hinc et cetera. deus autem neque hoc ne me educas hinc et cetera. deus autem neque hoc ei negauit dicens: et hoc tibi uerbum quod dixisti faciam. quomodo ergo, cum dixisset ei Moyses: ostende mihi gloriam tuam, rursus tamquam praecessurus et non cum eis simul futurus uidetur dicere: ego transibo hoc aliud est. Ille quippe intelligitur loqui et dicere: Transibo ante te, de quo dicit Evangelium. Cum venisset hora, ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem ; qui transitus etiam pascha interpretari perhibetur. Haec itaque magna omnino prophetia est. Ipse enim ante omnes sanctos transit ad Patrem de hoc saeculo, parare illis mansiones regni coelorum, quas dabit eis in resurrectione mortuorum, quoniam transitus ante omnes primogenitus a mortuis factus est. Gratiam vero suam in eo ipso in conspectu tuo. Tanquam in conspectu populi Israel, cujus Moyses cum haec audiret, typum gerebat. In conspectu enim gentis ipsius ubique dispersae, vo
Abbreviated transcription (Latin):
nuc corruptibili carne uiuentib s ineftima¬
bili uirtute crescentib quodã contempla¬
tionis acumine et̃na dei claritas uideri:. hoc
quoq ab eiusdem urtutis sententia non ab
dit. huic uite funditꝰ morit᷑: ne iameiꝰ amo¬
re tencat᷑. Nullus quippe eam uidit. qui ad¬
huc carnilit̃ uiuit: quia nemo pocest amplec¬
ti dm̃ summul & scłm. Qui enim dm̃ uidit: eo
ipsc morit᷑ quo uel intentione cordis uel effec
tu oꝑis abhuius uite delectationibr totamen¬
te separat᷑. Nemo gͦ dm̃ uidit & uixit: ac si aꝑde
diceretur. Nullus unquã dm̃ sp̃alit̃ uidit:¬
yses ad dñm ostende mͥgłam tuam. respondit
ei dñs. transibit ande te gła mea. & uocabo in no¬
mine dñi inconspectu tuo. et miserebor cui mi¬
sertus cro. et miscdiam prestabo eui miscdiã
presticerõ. Cũ paulo ante dixisset ipse ante¬
sic uidet᷑ accepisse antecedam ce tanquã non
ci popło qui presens initinere futurus ẽc̃t: et
ido ait. siñ tuipse simul ueneris nobiscum.

Expanded text:
orruptibili carne, sed inaestimabili virtute crescentibus, quodam contemplationis acumine aeterna Dei claritas videri, hoc quoque ab ejusdem virtutis sententia non abhdit, huic funditus moritur ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eam vidit, qui adhuc carnaliter vivit, quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum vidit eo ipso mortu operis ab hujus vitae delectationibus tota mente separatur. « Nemo ergo Deum vidit et vixit, » ac si aperte diceretur: Nullus unquam Deum spiritaliter vidit etostende mihi gloriam tuam, respondit ei dominus: ego transibo ante te gloria mea et uocabo nomine domini in conspectu tuo: et miserebor cui misertus ero et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, cum paulo ante dixisset: ipse antesic uidetur acce- 10 pisse "antecedam te," tamquam non ei populoque praesens in itinere futurus esset, et ideo ait: si non tu ipse simul ueneris nobiscum,
Abbreviated transcription (Latin):
uituces scilicet bonorũ oꝑum uel orationes sc̃o¬
lilia. unginitatis candorsiue mortariola. labo¬
rum passionũq tolerantie. quib morificant᷑
menbra penitentiũ. Et hequidẽ spẽs dispensa¬
tionesq donorũ sunt diuise ꝑ spm̃ scm̃ fide

Expanded text:
virtutes scilicet bonorum operum, vel orationes sanctovirtutes scilicet bonorum operum, vel orationes sanctolilia, virginitatis candor, sive mortariola, laborum passionumque tolerantiae, quibus mortificantur membra poenitentium. Et hae quidem species dispensationesque donor
Abbreviated transcription (Latin):
bula. phiale. mortariola. emunctoria. paxilli.
tentoria. Quib diuersitatib tota illa cabna¬
culi idẽ cccłic pulchritudo distinguit᷑. Nam
tab̾nacłin eccłia ẽ. inqua ẽ mensa. idẽ unitasfi¬
dei. uel certe serptura sacra: quaunuersi fideles
sp̃ali cibo pascunt᷑. Candelabrũ quoq cũ septẽ
lucernis xp̃c cũ septem eccliis. Cmunctoria qͦq
eius: hoc geminũ cestamentũ. Et colũne. docto¬
res sc̃i firmitate fidei solidati. Nec ñ &e bases. idẽ
propħe suo fundamine instructurã gestantes
ecclie. Ibi ctiam &e tabule apłi predicationis lati¬
tudine dilatati. Ibitentoria prepositi in delicet
ce predicatores qui exteriꝰ laborant contra huiꝰ
scłi cdrbines. Sunt ibi ce crateres id ẽ distribu¬
ciones hominũ. Sunt et paxilli. hoc ẽ princi¬
pes & predicatores eccłie quib pendent omnia
gn̾a popłorũ quasi uasorũ. Sciphi quoq doc¬
trine eloquia siue sensus: nec ñ & chtrribula

Expanded text:
bula, phialae, mortariola, emunctoria, paxilli, tentoria, quibus diversitatibus tota illa tabernaculi, id est, Ecclesiae pulchritudo distinguitur. Nam tabernaculum Ecclesia est, in qua est mensa, id est, unitas fidei, vel certe Scriptura sacra, qua universi fideles spirituali cibo pascuntur. Candelabrum quoque cum septem lucernis, Christus cum septem ecclesiis. Emunctoria quoque ejus, hoc est geminum testamentum, et columnae, doctores sancti, firmitate fidei solidati; necnon et bases, id est, prophetae suo fundamine structuram gestantes Ecclesiae. Ibi etiam et tabulae, apostoli praedicationis latitudine dilatati; ibi tentoria, praepositi videlicet et praedicatores, qui exterius laborant contra hujus saeculi turbines. Sunt ibi et craterae, id est, distributiones hominum; sunt et paxilli, hoc est, principes et praedicatores Ecclesiae, quibus pendent omnia genera populorum quasi vasorum; scyphi quoque, doctrinae eloquia sive sensus. Necnon et thuribula,
Abbreviated transcription (Latin):
ficat apłos & apłicos uiros. sacerdotes. ac doc¬
tores fideliũ mirifica uirtutũ oꝑasermone
atq exẽplis decorẽ ministerii sacerdotalis de¬
cent̃ preparare: quatinus ꝑ corũ studiũ acq
impensum in sca ecelia tulgeat luinenscien¬
tie atq exemplumboni oꝑis sermoluculentus
ad instruendos auditores:acbona fama sc̃e con¬
uersationis ad cõmendandã sc̃e religionis grãm
nis qui indomo dei honeste conuersant᷑. ut eorũ
exemplo discant illorũ subiecti añospontanea
cordis oris. atq oꝑis uota ꝑsoluere. Unde subiũgit᷑.
mnes uiri & mulieres mente deuota obtu¬
lerunt donaria:ut fierent oꝑa que iusse¬
rat dñs ꝑmanũ moysi. Cuncti filii ifrł uolunta¬
ria dño dedicauerunt. Nonitaq contra apłm
extristicia aut ex necessitate s alacri corde ac pia

Expanded text:
 apostolicosque viros, sacerdotes ac doctores fidelium, mirifica virtutum opera sermone atque exemplis, decorem ministerii sacerdotalis decenter praeparare; quatenus per eorum studium atque impensam in sancta Ecclesia fulgeat lumen scientiae, atque exemplum boni operis: sermo luculentus ad instruendos auditores, ac bona fama sanctae conversationis, ad commendandam sanctae religionis gratiam his, qui in domo Dei honeste conversantur, ut eorum exemplo discant illorum subjecti, Domino spontanea cordis, oris atque operis vota persolvere. Unde subjungitur: Omnes viri et mulieres mente devota obtulerunt donaria, ut fierent opera quae jusserat Dominus per manum Moysi. Cuncti filii Israel voluntaria Domino dedicaverunt. Non utique contra Apostolum ex tristitia aut necessitate, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
se seripssisse narrat᷑:sicut modo narrat scriptura
& dicit seripsit intabulis uerba testam̃ti decẽ
uerba.S cunc dictumẽ. & dedit moysi stacim
ut cessauit loqui ad eum inmonde sina duas ca¬
bulas testimonis: tabulas lapideas scriptas digi¬
to dei: deinde paulopost conuersus inquit mo¬
yses descendit de monte & due tabule lapidee
scripte utraq parte hinc atq hinc erant scrip¬
te. & tabule opus dei erant. ce scriptura scriptu¬
scriptura dei digico dei: posteriores uͦ cabule
camdiu mansure & intabnacło actemplo di
future iubente quidẽ deo.tam̃ abhomine exci¬
ie sint: ab homine seripte. Anforte in illis prio¬
rib grã dei significabat᷑. non hominis opus:qua
gr̃ã indigni facti sunt reuertentes corde inegyp¬
cum. & facientes idolũ unde illobeneficio priua¬
tisunt. et propterea moyses tabulas fregit. istis
uͦtabulis posteriorib significati sunt qui de suiˢ

Expanded text:
se scripsisse narratur, sicut modo narrat Scriptura se scripsisse narratur, sicut modo narrat Scriptura et dicit: Scripsit in tabulis Testamenti decem verba, sed tunc dictum est: Et dedit Moysi statim ut cessavit loqui ad eum in monte Sina, duas tabulas Testimonii, tabulas lapideas scriptas digito Dei. Deinde paulo post: Conversus, inquit, Moyses descendit de monte, et duae tabulae lapideae scriptae utraque parte, hinc atqtae, et tabulae opus dei erant, et scriptura scriptuscriptura dei, digito dei; posteriores uero tabulae tamdiu mansurae et in tabernaculo ac templo dei futurae iubente quidem deo, tamen ab homine excisae sint, ab homine scriptae. an forte in illis prioribus gratia dei significabatur, non hominis opus, qua gratia indigni facti sunt reuertentes corde in Aegyptum et faciendo idolum — unde illo beneficio priuati sunt, et propterea Moyses tabulas fregit — istis uero tabulis posterioribus significati sunt qui de suis
Abbreviated transcription (Latin):
ce ipse dñs ieiunauerunt. Precipit̃ eñi nobiᷤ
ex lege & propħis ⁊ in ip̃o euangłio qd̾ testuoniũ
habet ex lege et propłnis. unde etiaminmon¬
te inc̃ utramq ꝑsonam mediꝰ saluator efful¬
sit: ut ab omnib mundi ilecebris auidita¬
tẽ nrãm canquã ieiumnio tẽꝑandie refrenemus.¬
It scrpsit intabulis uerba testam̃ti decẽ
uerba. Demoyse dictum ẽ qd̾ ipse scripse¬
rit. cui etiam ds paulo ante dixerat: scribe tͥ¬
ra ddei est sculpca intabulis. Proinde magna
opus dicant̃ ẽẽ s dei: nec abhomine scripte s
quandiu ꝑfectio decalogi legis ꝑquatuor eiꝰdẽ
mundi partes. id ẽ toto orbe predicat᷑: ut decẽ
quat̃ ducta quadragenariũ numerũ signant.
uerba hec. Cũ ui primũ legẽ accepit. cuius
tabulas abiecit & fregit. nec ipse excidisse
dictus est tabulas lapideas &e mͦ dictum est
excide tibi duas tabulas lapideas nec ei dic¬
tum ẽ ut scriberet sicut eimͦ dictumẽ: nec eas ip¬

Expanded text:
 ipse Dominus jejunaverunt. Praecipitur enim nobis ex lege, et ex prophetis, et ipso Evangelio, quod testimonium habet ex lege et prophetis. Unde etiam in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit, ut ab omnibus mundi illecebris aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae refrenemusEt scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba. de Moyse dictum est quod ipse scripserit, cui etiam deus paulo ante dixerat: scribe tra Dei est sculpta in tabulis. Proinde magna opus dicantur esse, sed Dei; nec ab homine scripquandiu perfectio Decalogi legis per quatuor ejusdem mundi partes, id est in toto orbe praedicatur; ut decem quater ducta quadragenarium numerum signent.uerba haec. cum uero primum legem accepit, cuius tabulas abiecit et fregit, nec ipse excidisse diExcide tibi duas tabulas lapideas; nec ei dictum est ut scriberet, sicut ei modo dicitur, nec eas ip
Abbreviated transcription (Latin):
est: quia ds zelator ẽ. Qꝗ ñ humane ꝑturba¬
cionis uitio facit ds̃. semꝑ atq om̃imodo in¬
cõmutabilis atq tranquillufs hoc uerbo
indicat ñ impune plebẽ suam ꝑ alienos
deos fornicaturam. Buctum ẽ enim uerbũ
tropometͥafora azelo maritali: qd castitatẽ
custodit uxoris. qd nob̃ prodest nondõ. Qs
eñi tali genere fornicationis deo nocuerit:
s sibi plurimũ ut pereat qd̾ ds prohibet t̃ro¬
re grauissimo zelantẽ se appellans: cuidicit᷑
in psalmo. ꝑdidisti om̃s qui fornicant᷑ abste.

Expanded text:
est, quia Deus zelator est, quod non humanae perturbaest, quia Deus zelator est, quod non humanae perturbationis vitio facit Deus, semper atque omni modo incommutabilis atque tranquillus; sed hoc verbum indicat, non impune plebem suam per alienos Deos fornicaturam. Ductum est enim verbum tropo metaphora a zelo maritali, qui castitatem custodit uxoris, qui nobis prodest, non Deo. Quis enim tale genere fornicationis Deo nocuerit, sed sibi plurimum ut pereat: quia Deus prohibet terrore gravissimo, zelantem se appellans: cui dicitur in psalmo: Perdidisti omnem qui fornicatur abs te.
Abbreviated transcription (Latin):
mandaui. Ego ipse eiciam ante faciem cu¬
am amortreu &e chananeum. & echeũ. ferereu
quoq et eueumet iebuseum. Quid ẽ qd̃ dicit᷑
admoysen obserua cuncta quehodie manda¬
uicioi: Nunquid de popło dicere uoluit cuiꝰ
ipse doctor fuit: S nompse introdurit po¬
płm in eam cerram ubi ꝓhibet poni cestam̃¬
tum siue pactũ cũ eis qui in illa habitabant.
aue ne unquã cũ habitatorib terre
Iilliꝰ iungas amiciciam que dibi sint in
rumam: s atas eorũ destrue. confringe sta
Ne meas pactum cũ hominib illarũ regio¬
num: necũ fornicati fuerint cũ diis suis &
ad orauerint simulachra eorũ. uocet ce qͥs¬
piam ut comedas de immolatis. Nec uxorem
defiliab eorum accipies filiis cuis: ne post¬
quã ipse fuerint fornicate fornicari faciant
c filios tuos indõs suos. Beos conflatiles
non facies tibi. Cũ preciperet ds loquens
ad moysen ut data terra inpotestate. omnis
idolatria euerteret᷑. nec adorarent᷑ dii alie¬

Expanded text:
iem tuam Amorrhaeum, et Chananaeum, et Hethaeum, Pheresaeum quoque et Hevaeum, et Jebusaeum. Quid est quod dicitur ad Moysen, Observa cuncta quae hodie mandavi tibi. Nunquid de populo dicere voluit, cujus ipse doctor fuit? sed non ipse introduxit populum in eam terram, ubi perhibet poni testamentum sive pactum cum eis, qui in illa habitabant. Cave ne unquam cum habitatoribus terrae illius, jungas amicitias; quae tibi sint in ruinam, sed aras eorum destrue, confringe statulator. Ne ineas pactum cum hominibus illarum regionum: ne cum fornicati fuerint cum diis suis, et adoraverint simulacra sua, vocet te quispiam ut comedas de immolatis. Nec uxorem de filiabus eorum accipies filiis tuis, ne postquam ipsae fuerint fornicatae, faciant et filios tuos in deos suos. Deos conflatiles non facies tibi. Cum praeciperet Deus loquens ad Moysen, ut data terra in potestate, omnis idololatria everteretur, nec adorarentur dii alie