comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qu ñ estimet poetam arbitrio suo nouum u̾bũ sibi uoluisse fab̾cari ᷤ s ñ ita ẽ.
Nam qd ait nec teueris addita iuno usquã aberit. id est adsixa. & ꝑ hoc in¬
festa. hoc iã dixerat. Lucius in libro quarto decimo huis u̾sib.
Si michi non pretor fiet additus atq agitet ine:
Non maie sit ille ut dico me extenteirat uinis.
Mane salitantum totis uomit edib undam:
Pulchre uomit uudam & antique. Nam enniꝰ ait. & tyberis flum̃ uomit in
mare salsum. Unde & nunc uomitarta in spectaculis dicimus. unde bomineᷤ
glomeratim ingredientes in sedilia se fundunt. Agñ ꝓ actu ⁊ auctu quodã po¬
nere ñ iuelegans est. Ut leni fluit agmine tyberis. Immo & antiquum est.
inius enĩ qͥnto ait. qd̃ ꝑ amenã urbem leni fluit agmine flum̃. Qõ ait cre¬
pitantib urere flũamis. ñ nouum usurpauit u̾bum. s pͥor lucretius in sex¬

Expanded text:
quis non aestimet poetam arbitrio suo novum verbum sibi voluisse fabricari? Sed non ita est. quis non aestimet poetam arbitrio suo novum verbum sibi voluisse fabricari? Sed non ita est. Nam quod ait: nec Teucris addita Iuno usquam aberit, id est adfixa et per hoc infesta, hoc iam dixerat Lucilius in libro quarto decimo his versibus: si mihi non praetor siet additus atque agitet me, non male sit: ille, ut dico, me exenterat unus. Mane salutantum totis vomit aedibus undam. Pulchre "vomit undam" —et antique, nam Ennius ait, et Tiberis flumen vomit in mare salsum, unde et nunc vomitoria in spectaculis dicimus, unde homines glomeratim ingredientes in sedilia se fundunt. Agmen pro actu et ductu quodam ponere non inelegans est ut: leni fluit agmine Thybris — immo et antiquum est, Ennius enim in quinto ait, quod per amoenam urbem leni fluit agmine flumen. Quod ait crepitantibus urere flammis, non novum usurpavit verbum, sed prior Lucretius in sex
Abbreviated transcription (Latin):
ninc traxit. Itũ sicut equus qͥ de p̃sepib fartus.
uincla suis magniꝰ
abrupit ⁊ uide: Fert sese cãpi ꝑcerula letaq prata.
Ceiso pectore sepe iubam quassat simul altam.
S piritus ex anuna calida spumas agit albas
Uragilius.
Qualis ubi abruptis fugit presepia uinclis. ⁊ cetera.
Nemo ex hoc uiles putet ueteres poetas qd̃ uersus eorum scabri nobis
niaentini. Iue enĩ stilus eninii scli aurib solus placebat. & diui iabora¬
uit ętas sȩcuta ut magis ut huic molliori filo adquiesceretur. S in¬
terius non moron cȩcinam quin ⁊ ipse ꝓdat que meminit. coaaonẽ ex
antiquitate trastulisse. Tũ cȩcina. In u̾sib uł in locis quantum sibi maro
ex antiquitate quęsiuerit furius ut memor &e ueteri̾t & noue audtorum
copiȩ cneruit Ego conabor ostendere miuc studiosimũ uatẽ ⁊ de singulis
uerbis ueteru aptimine iudicasse. ⁊ imeruisse aecta oꝑi suo u̾ba quȩ nob̾
uoua inderi facit incuria uetustatis. Ut ecce addita ꝓ inrmica ⁊ infesta.

Expanded text:
inc traxit: et tum, sicut equus qui de praesepibus fartus vincla suis magnis animis abrupit et inde fert sese campi per caerula laetaqua prata celso pectore: saepe iubam quassat simul altam, spiritus ex anima calida spumas agit albas. Vergilius: qualis ubi abruptis fugit praesepia vinclis et cetera. Nemo ex hoc viles putet veteres poetas, quod versus eorum scabri nobis videntur. Ille enim stilus Enniani saeculi auribus solus placebat, et diu laboravit aetas secuta ut magis huic molliori filo adquiesceretur. Sed ulterius non moror Caecinam quin et ipse prodat quae meminit Maronem ex antiquitate transtulisse.» Tum Caecina: «In versibus vel in locis quantum sibi Maro ex antiquitate quaesiverit, Rufius ut memor et veteris et novae auctorum copiae disseruit. Ego conabor ostendere hunc studiosissimum vatem et de singulis verbis veterum aptissime iudicasse et inseruisse electa operi suo verba, quae nobis nova videri facit incuria vetustatis. Vt ecce "addita" pro inimica et infesta
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ui magia quadrupes eques atq elephanti. ꝓiciunt sese. Nunqͥd du¬
bium est qͥn eqͥtem in hoc loco ipsum equũ dixerit. Cũ addidisset epithe¬
ton qͣdrupes. Sic ⁊ equitare qd̾ uerbum euocabulo equitis inclinatũ est.¬
& homo utens equo. & equiis sub homine gͣdiens dicebat᷑. Luciliꝰ nãq
uia adpͥme linguę scius latinȩ: equum eqͥtare dicit hoc uersu. Nempe hc̃
currere equũ. nos atq ego eqͥtare uidemꝰ. Eirgo &e apd̃ manonẽ qͥ antiquȩ
latinitatis diligens fuit. ita intelligendũ est. atq eqͥtem docuere sub ar¬
mis. id est docnerunt equũ portando hominem insultare solo. & gressuᷤ
glomerare suꝑbos. Subiecit auienus. Sũ iam t᷑bib cũ textꝰ acernis: sta¬
ret equus. Scire uellem in equi fabrica. casu ne an exindustrta hoc genꝰ
ligni nominauerit. Nã licet unũ ꝓ quolibet ligno ponere poeticȩ licentiȩ

Expanded text:
denique vi magna quadrupes, eques atque elephanti proiciunt sese. Numquid dudenique vi magna quadrupes, eques atque elephanti proiciunt sese. Numquid dubium est quin equitem in hoc loco ipsum equum dixerit, cum addidisset illi epitheton quadrupes? Sic et "equitare", quod verbum e vocabulo equitis inclinatum est, et homo utens equo et equus sub homine gradiens dicebatur. Lucilius namque, vir adprime linguae Latinae scius, equum equitare dicit hoc versu: nempe hunc currere equum nos atque equitare videmus. Ergo et apud Maronem, qui antiquae Latinitatis diligens fuit, ita intellegendum est: atque equitem docuere sub armis— id est, docuerunt equum portando hominem— insultare solo et gressus glomerare superbos.» Subiecit Avienus: «cum iam trabibus contextus acernis staret equus: scire vellem in equi fabrica casune an ex industria hoc genus ligni nominaverit. Nam licet unum pro quolibet ligno ponere poeticae licentiae
Abbreviated transcription (Latin):
dictȩ sunt quasi bicines. & longo usu loquendi corrupta est uox ex bioen¬
nib in bidentes. hyguiꝰ tam̃ qͥ ius pontificium ñ ignorauit: in qͥnto li¬
brrrum qͦs de uirgilio fecit: bidentes appellari scͥpsit hostias q̃ ꝑ etatem
duios oentes altiores haberent ꝑ quos ex imuore in maiorem transcendisse¬
gyrosꝙ dedere. Impositi dorso atq eqͥtẽ aocuere sub armis: Insultare solo. & gͦs¬
glomerare gresus equi cõstat ẽ ñ eqͥtis. Bene inqͥt seruins hȩct questio
nata est ex incuria ueteris lectionis. Nam quia scłm nr̃m ab ennio & omĩbi¬
bliotheca uetere desiuit multa ignoramꝰ. qm̃ ñ laterent si ueterũ lectio no¬
bis esset familiaris. Om̃s enim antiqͥ scͥptores: ut hominẽ equo insiden¬
tem ita & equũ cũ portaret hominem eqͥtem uocauerunt. & equitare nõ
hominem tantũ: s equũ qͦ dixerunt. Enmꝰ in libro annaliũ septimo ait

Expanded text:
dictae sunt quasi "biennes" et longo usu loquendi corrupta est vox ex "bidendictae sunt quasi "biennes" et longo usu loquendi corrupta est vox ex "bidennibus" in "bidentes". Hyginus tamen, qui ius pontificium non ignoravit, in quinto librorum quos de Vergilio fecit "bidentes" appellari scripsit hostias quae per aetatem duos dentes altiores haberent, per quos ex minore in maiorem transcendissgyrosque dedere Impositi dorso atque equitem docuere sub armis Insultare solo et gresglomerare gressus equi constat esse, non equitis.» «Bene», inquit Servius, «haec tibi quaestio nata est ex incuria veteris lectionis. Nam quia saeculum nostrum ab Ennio et omni bibliotheca vetere descivit, multa ignoramus, quae non laterent si veterum lectio nobis esset familiaris. Omnes enim antiqui scriptores ut hominem equo insidentem, ita et equum, cum portaret hominem, "equitem" vocaverunt, et "equitare" non hominem tantum sed equum quoque dixerunt. Ennius libro Annalium septimo ait:
Abbreviated transcription (Latin):
hominis resi ⁊ reliqui. s te ꝑcunctor qͣsi ipuꝰ isboꝵ nature cõsciũ. Ty serinus
Ie nirinero dentium quẽ ille opinatꝰ est rep̾hendent᷑ ame ñ est. cũ ipse iam
riscris. Uerũ ꝓcurandũ ne illud oprepat qd̃ bidentes epytheton sit ouiũ
Cum põponius egregius atellenarum poeta ĩ gallis tͣnsalpimꝰ hoc scpse¬
rit. Mans tibi uoueo facturis si uiquã rediero bidente uerre. Publius
bentes appelari ait ñ oues solas: s om̃s hostias bimas. neq tam̃ dixit c̃
ita appeslentir. S in cõmentariis ad ius pontificiũ ꝑtinentib: legibidentẽ
pͥnio dictas. d. littera exsuptluo ut sepe adsolet interiecta: Sic ꝓ rerre: redi¬
re aicitiia. & ꝓ reamare: redamare. & irdarguere: ñ rearguere. Ao iatum
enim duarũ uocaliũ ꝓcuranoũ int̾pom solet .. littera. Ergo bidennos pͥmũ

Expanded text:
hominis risi et reliqui; sed te percontor quasi ipsius verborum naturae conscium.» Tum Servius: hominis risi et reliqui; sed te percontor quasi ipsius verborum naturae conscium.» Tum Servius: «de numero dentium, quem ille opinatus est, reprehendendus a me non est cum ipse iam riseris, verum procurandum ne illud obrepat quod bidentes epitheton sit ovium, cum Pomponius, egregius Atellanarum poeta, in Gallis Transalpinis hoc scripserit: Mars, tibi voveo facturum, si unquam rediero, bidente verre. Publius dentes" appellari ait non oves solas sed omnes hostias bimas. Neque tamen dixit cur ita appellentur. Sed in commentariis ad ius pontificium pertinentibus legi "bidennes" primo dictas, D littera ex superfluo, ut saepe adsolet, interiecta. Sic pro "reire" "redire" dicitur et pro "reamare" "redamare", et "redarguere", non "rearguere". Ad hiatum enim duarum vocalium procurandum interponi solet D littera. Ergo "bidennes" primum
Abbreviated transcription (Latin):
itea angustum est ꝑ quod ad uestibulum de uia fleditur. Ergo eneas cum
indet fauces atq uestibulum domus impiorum: non est intra domum
nec contactu edium seuo execrabiliq polluitur. De uia uidet loca inter
tiram &e ȩdes locata. Bidentes hostiȩ quid ẽent inquit auiemis int̃rogaui qũe¬
dam de gͣmaticorum cohorte. & ille bidentes esse respondit. idcireoq lanige¬
ras adiectum: ut oues planius demonstrarentira. Esto inquam ones bi¬
dentes dicantur. S q̃ racio huiꝰ ĩ ouib epitheti: scire inquã uolo. Atꝙ
ine nchil cunctatꝰ: oues inqͥt bidentes dictȩ sunt: qd̾ auos tantũ den¬
tes habeant. Ubi terrarum q̃so te inquã duos solos ꝑ naturam dentes ha¬
bere oues aliquando nidisti: Õstentum enĩ hoc est & factis pracislis ꝓcuran¬
da sunt. Nam de ouiura dentib opiliones ꝑcunctator. Fascecias nebuloniꝰ

Expanded text:
iter angustum est per quod ad vestibulum de via flectitur. Ergo Aeneas cum iter angustum est per quod ad vestibulum de via flectitur. Ergo Aeneas cum videt fauces atque vestibulum domus impiorum, non est intra domum nec contactu aedium saevo execrabilique polluitur, sed de via videt loca inter viam et aedes locata.» «"Bidentes" hostiae quid essent», inquit Avienus, «interrogavi quendam de grammaticorum cohorte et ille "bidentes" oves esse respondit idcircoque "lanigeras" adiectum, ut oves planius demonstrarentur. "Esto", inquam, "oves bidentes dicantur. Sed quae ratio huius in ovibus epitheti scire" inquam "volo." Atque ille nihil cunctatus "oves", inquit, "bidentes dictae sunt quod duos tantum dentes habeant." "Vbi terrarum quaeso te", inquam, "duos solos per naturam dentes habere oves aliquando vidisti? Ostentum enim hoc est et factis piaculis procurana grammatico quaerenda sunt: nam de ovium dentibus opiliones percontator!" Facetias nebulonis
Abbreviated transcription (Latin):
locum ante iantam uacuũ rimquere solitos. qui intea fores domnis: &
uiam medius esset. in eo loco qui domninũ eiꝰ donius salutatũ uenerant. pͥ¬
usquã admitterent᷑ consistebant. & neq in uta stabant: neq intra edes e¬
rait. Ab illa gͦ grandis loci consistione: & qͣsi quadã stabulatione uestibu¬
ia appellata sunt. spacia in quib multũ staretua. ab aduementib. pͥus¬
quam introunnterentun in domũ. Alii consentientes uestibula eadem ec̃
quş diximꝰ: in sensu taiũ uocabuli dissentiuit. Reserunt enĩ qͥ adueniunt.
s ad illos qui in domo cõmanent. qm̃ ilic minquã consistunt. s solius tͣnsi¬
tus causa ad hine locum uentunt. exeundo sine redeundo. Siue igitun:
scd̃m pricees ꝑ augm̃tum: sine ꝑ scd̃os ꝑ diminitionẽ intelligendũ est:
tañ uestibulum constat aream dici. quȩ a uia domũ dindit. Fauces aut

Expanded text:
locum ante ianuam vacuum relinquere solitos qui inter fores domus et locum ante ianuam vacuum relinquere solitos qui inter fores domus et viam medius esset. In eo loco qui dominum eius domus salutatum venerant priusquam admitterentur consistebant, et neque in via stabant neque intra aedes erant. Ab illa ergo grandis loci consistione et quasi quadam stabulatione vestibula appellata sunt spatia in quibus multum staretur ab advenientibus priusquam intromitterentur in domum. Alii consentientes vestibula eadem esse quae diximus, in sensu tamen vocabuli dissentiunt. Referunt enim non ad eos qui adveniunt, sed ad illos qui in domo commanent, quoniam illic numquam consistunt, sed solius transitus causa ad hunc locum veniunt exeundo sive redeundo. Sive igitur ve secundum priores per augmentum sive per secundos per diminutionem intellegendum est, tamen vestibulum constat aream dici quae a via domum dividit. Fauces autem
Abbreviated transcription (Latin):
quam atriũ uocant. S cecilius gallus ura doctissimꝰ in ubro de significatõe
uerborũ ꝗ̃ ad ius ciuile ꝑtinent. scd̃o: uestibulũ dicit eẽ ñ in ipsis edib. neq¬
edium pantem. s iocum ante ianuam domus uacuũ. ꝑ qu̾e oe ina aditas
accessusq ad fores edium sit. Ipsa eiñ iania ꝓcul auia fiebat. arca intersita
q̃ nacaret. Quȩ porro hiric uocabulo sit racio ꝗ̃ri miatũ solet. s q̃ scͥpta apd̾̃ too¬
neos auctores legi: ꝓferre in mediũ ñ pigebit. Ue particusla sicuti q̃tã alia tũ
intentionem significat: tum iminitionẽ. Nam uetꝰ ⁊ uehemens alterũ ab eta¬
tis magittudine compositum: elisumq est: Alterum amino impetu et
iii mentis instructum. Uecors aũt. ꝙ uesanus pͥuationeni significat sam¬
tatis & cordis. Diximus autẽ suꝑiꝰ eos qui amplas domos antiquitꝰ fatiebant.

Expanded text:
quam atrium vocant. Sed Caecilius Gallus, vir doctissimus, in libro de significatione quam atrium vocant. Sed Caecilius Gallus, vir doctissimus, in libro de significatione verborum quae ad ius civile aedium partem sed locum ante ianuam domus vacuum, per quem de via aditus accessusque ad fores aedium sit. Ipsa enim ianua procul a via fiebat, area intersita quae vacaret. Quae porro huic vocabulo ratio sit quaeri multum solet, sed quae scripta apud idoneos auctores legi proferre in medium non pigebit. "Ve" particula, sicuti quaedam alia, tum intentionem significat tum minutionem. Nam "vetus" et "vehemens", alterum ab aetatis magnitudine compositum elisumque est, alterum a nimio impetu et vi mentis instructum. "Vecors" autem et "vesanus" privationem significat sanitatis aut cordis. Diximus autem superius eos qui amplas domos antiquitus faciebant
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ rectꝰ ñ p̃coquis. s precox. hic auienꝰ rursus int̾rogat. Cũ uiigilꝰ inqͥt eneã
sium tamquã ꝑ omĩa piũ a contagione atrocis uisus apõ inferos uindicane¬
rit. & magis eum fecerit audire reorum geinitꝰ quã ipse uidere torm̃ta. In
ipsos uero campos piorũ licent̃ induxerit. Cur hoc tantũ uersu ostendit
illi partem locorum qͥb impii cohibebant᷑. uestibulinm ante ipsũ pͥmisq ĩ
faucib orci. Qui enĩ uestibulum & fauces uidit. intra ipsam edẽ iam sine
dubitatione successit. Aut siqͥd aliud de uestibuli uocabulo intelligendum ẽ.
scire desidero. Ad hoc seruiꝰ. Pieraq sunt nocabula quib uulgo utimur. neq
tam̃ liquido aduertimiis quid ea ex uera ꝓpͥetate siginsicent. sicuti est uestibu¬
lum. in sermonib celebre & obinum uerbũ. ñ om̃ib tam̃ qm illo facile u¬
tuntira. liquido exspedatum. Futant enĩ uestibulum ẽẽ partẽ domꝰ pͥorem.

Expanded text:
quis sed praecox. Hic Avienus rursus interrogat: cum Virgilius, inquit, Aenean suum tamquam omnia pium a contagione atrocis visus apud inferos vindicaverit, et magis eum fecerit audire reorum gemitus quam ipsa videre tormenta, in ipsos vero campos piorum licenter induxerit: cur hoc tamen versu ostendit illi partem locorum, quibus inpii cohibebantur: Vestibulum ante ipsum primisque in faucibus Orci? Qui enim vestibulum et fauces videt intra ipsam aedem iam sine dubitatione successit: aut si quid aliud de vestibuli vocabulo intellegendum est, scire desidero. Ad haec Servius: Pleraque sunt vocabula, quibus vulgo utimur, neque tamen liquido advertimus quid ea ex vera proprietate significent: sicuti est vestibulum in sermonibus celebre atque obvium verbum, non omnibus tamen qui illo facile utuntur liquido expectatum. Putant enim vestibulum esse partem domus priorem,
Abbreviated transcription (Latin):
solitum serunt. cuiey ae⁊pa aecoc. ꝑ qd monebat ut ad rem agenda si nis
adsbiberetur &e industrie celeritas. & tarditas diligentiȩ. ex quib anob com¬
trariis sit maturitas. Sic gͦ & uirgilius inducit neptunũ discessũ uentos im¬
ꝑantẽ. ut a tam cito discedant tamquã fugiant. & tam flanidi medio cet¬
tatem in regressii teneant. tãqua mature. idest temꝑate abeuntes redei
em̃ ne ipso aicessu ciassi noceant. dũ raptu purroe auaã. Elaie. do redeut
den ungilnis duo ista uerba matnrar eꝓperare taqia plane ãniet ian
sertisie ꝑ sepauit in huis uersib frigidus agͥcolas siquanbo cõtinet pͥen¬
ben: Muita forent q̃ mox cȩlo ꝓpante sereno: Maturaur datun. bene e
clegant᷑ duo istec u̾ba diuisit. Nãq in p̾paratu rei rustics ꝑ tempestates
pliuias. qmñ ex necessitate ociũ est: matinari potest. ꝑ serenas uero

Expanded text:
solitum ferunt σπεῦδε βραδέως, per quod monebat ut ad rem agendam simul solitum ferunt σπεῦδε βραδέως, per quod monebat ut ad rem agendam simul adhiberetur et industriae celeritas et tarditas diligentiae, ex quibus duobus contrariis fit maturitas. Sic ergo et Vergilius inducit Neptunum discessum ventis imperantem ut et tam cito discedant tamquam fugiant, et tamen flandi mediocritatem in regressu teneant, tamquam mature, id est temperate abeuntes. Veretur enim ne ipso discessu classi noceant dum raptu nimio tamquam per fugam redeunt. Idem Vergilius duo ista verba "maturare" et "properare" tamquam plane contraria scitissime separavit in his versibus: frigidus agricolas siquando continet imber, multa, forent quae mox caelo properanda sereno, maturare datur. Bene et eleganter duo ista verba divisit. Namque in praeparatu rei rusticae per tempestates pluvias, quoniam ex necessitate otium est, maturari potest: per serenas vero
Abbreviated transcription (Latin):
a sonitu litutis appellata est. Ex illo homeri u̾su. Ai ĩ edioc. necesse est
ut uirga anguralis a tubȩ similitudine uitius uocetua. Utttun aut̃ uo¬
cabulo isto uuugilius &e ꝓtuba. ut ibi. & lituo pugnaus insignis obibat ⁊¬
hasta. Subiecit auiensꝰ. Muturate fugã. qͥd sit partĩ mͥ liquet. Contraria
eñ iudetur michi faga maturitati. Unde qͥd de hoc sentiendũ sit qͣso me
doceas. & seritius. Nigidiꝰ homo om̃um bondet̃ arrium disciplinis egregius
mature inquit est qd̾ neq cicutis neq seriꝰ: s mediũ qͥsdam & temperatĩ ẽ
Bene atq ꝓgene nigiditis. Nã ⁊ infrugib ⁊ in pomis matura dicinit
quȩ neq cruda & imicia funt: neq caduca &e nimiũ cocars tempode
suo temꝑate adulta. hanc interp̾tationẽ ingidianã diuus augustꝰ auob
uibis grecis elegant expͥmebat. ssa &e dicere in sermonib & scbere ĩ epistouᷤ

Expanded text:
a sonitu lituus appellata est, ex illo Homeri versu, λίγξε βιός, necesse est a sonitu lituus appellata est, ex illo Homeri versu, λίγξε βιός, necesse est ut virga auguralis a tubae similitudine lituus vocetur. Vtitur autem vocabulo isto Vergilius et pro tuba, ut ibi: et lituo pugnas insignis obibat et hasta.» Subiecit Avienus: «"maturate fugam" quid sit parum mihi liquet. Contraria enim videtur mihi fuga maturitati, unde quid de hoc verbo sentiendum sit quaeso me doceas.» Et Servius: «Nigidius, homo omnium bonarum artium disciplinis egregius, "mature", inquit, "est quod neque citius neque serius sed medium quiddam et temperatum est." Bene atque proprie Nigidius. Nam et in frugibus et in pomis "matura" dicuntur quae neque cruda et immitia sunt neque caduca et nimium cocta sed tempore suo temperate adulta. Hanc interpretationem Nigidianam divus Augustus duobus verbis Graecis eleganter exprimebat. Nam et dicere in sermonibus et scribere in epistulis
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Respondit seruius sic hoc dictũ ẽẽ ut pleraq dici ꝑ defectionẽ solent.
ueluti cũ dicitur. mantus cicero homo magna eloquentia. & roscius
listrio sumima uemustate. Non plȩnũ hoc utriunq ueq ꝑfectũ est. S em̃ ꝓplȩ¬
no atqr ꝑfecto auditun. Ut ungiliꝰ alio in loco. Hictorem buten iiman
coꝵpore. id est corpus immane habentem. & item alibi. In mediũ geminos
tenens. qd̾ minime mirandum foret si ita dictũ faisset. picus qͥrinali li¬
tuo erat. siciti dicimꝰ. statua gͣndi capite erat. & est aũt & erat & fuit.
plerumq absunt cum degantia sine decrim̃to sententis. S qm̃ facta litui iñ¬
tis est. p̃termittendum ñ est qd̾ posse queri animaduertimꝰ. utrũ a tuba
lituns anguralis appesletira. an tuba alituo augurũ utius dicta sit. Utrũ¬
ꝙ enĩ ꝑari forma ce parit̾ in capite incuruũ est. s sicut qͥdã putant tuba

Expanded text:
ri.» Respondit Servius: «sic hoc dictum est ut pleraque dici per defectionem solent, ri.» Respondit Servius: «sic hoc dictum est ut pleraque dici per defectionem solent, veluti cum dicitur "M. Cicero, homo magna eloquentia" et "Roscius, histrio summa venustate." Non plenum hoc utrumque neque perfectum est, sed enim pro pleno ac perfecto auditur. Vt Vergilius alio in loco: victorem Buten immani corpore — id est corpus immane habentem— et item alibi: in medium geminos tenens. Quod minime mirandum foret si ita dictum fuisset, Picus Quirinali lituo erat, sicuti dicimus, statua grandi capite erat. Et "est" autem et "erat" et "fuit" plerumque absunt cum elegantia sine detrimento sententiae. Sed quoniam facta litui mentio est, praetermittendum non est quod posse quaeri animadvertimus, utrum a tuba lituus auguralis appelletur, an tuba a lituo augurum lituus dicta sit. Vtrumque enim pari forma et pariter in capite incurvum est. Sed si, ut quidam putant, tuba
Abbreviated transcription (Latin):
ita scribit. Eius serpentis squamȩ squalido auro & purpura p̾textȩ. Quicqͥd
igitur nimis inculcatũ obsitũq aliqua re erat ut incuteret iisentib faci¬
e noua horrorem id squalere dicebatiia. Sic in corporib incultis squamosis¬
ꝙ alta congeries sordium squalor appellatua. Cuiꝰ significationis multo as¬
siduoꝙ usu totũ id uerbum ita cotaminatũ est: ut iam squalor de re alia
nulla quã de solis inquinam̃tis dici ceꝑit. Gratũ mͥ est auienꝰ ait. correc¬
tum qd̾ de opinis dictis male opinabar. S in hoc uersu uidetur mͥ de¬
esse aliqͥo. Ipse quirinali lituo paruaq sedebat. succinctꝰ trabea. Si emi nich
deesse concedimiꝰ: restat ut fiat lituo & trabea succinctꝰ. qd est absurdissi¬
inum. Quippe cũ litiis sit uirga breuis. in parte qua robustior est: in¬
curua. qua augures utuntira. Nec uideo qͣliter lituo succinctus possit uide¬

Expanded text:
ita scribit: eius serpentis squamae squalido auro et purpura praetextae. Quicquid ita scribit: eius serpentis squamae squalido auro et purpura praetextae. Quicquid igitur nimis inculcatum obsitumque aliqua re erat, ut incuteret visentibus facie nova horrorem, id squalere dicebatur. Sic in corporibus incultis squamosisque alta congeries sordium "squalor" appellatur, cuius significationis multo assiduoque usu totum id verbum ita contaminatum est, ut iam "squalor" de re alia nulla quam de solis inquinamentis dici coeperit.» «Gratum mihi est», Avienus ait, «quod de optimis dictis male opinabar. Sed in hoc versu videtur mihi deesse aliquid: ipse Quirinali lituo parvaque sedebat succinctus trabea. Si enim nihil deesse concedimus, restat ut fiat lituo et trabea succinctus, quod est absurdissimum, quippe cum lituus sit virga brevis in parte qua robustior est incurva, qua augures utuntur, nec video qualiter lituo possit succinctus vide
Abbreviated transcription (Latin):
ratione idem uingiliꝰ mamabilem dixit stygiam paluidẽ. Nam sicut inlauda¬
tum. Katac. ⁊ cetera laudis: ita in amabilem ꝑ amoris ctepeciii. detestatꝰ est.
Aitero modo illaudatus ita deffenditun. laudare significat pͥsca lingua nomi¬
nare appellareq. sic inactionib ciuilib auctor laudari dicitur qd̃ est nomi¬
quondam a cõmuni cõsilio asiȩ decretum est: uti nom̃ eiꝰ qͥ tẽplum dranȩ
ephesiȩ incenderat: nequis ullo in tempore nominaret. Terciũ restat ex hiiᷤᷤ
q̃ reprehensa sunt qd̃ tunicã squalentem auro dixit. Io autẽ significat co¬
pam densitatemq auri. in squamarũ simditudinẽ intexti. Squalere enĩ
dictum a squamarũ crebritate asperitateq. quȩ in serpentum pisciumq
coriis uisuntira. quã rem ⁊ alii &e hic idem poeta locis aliqͦt demonstrat. Quẽ
pellis inquit aenis: in plumã squamis auroq inserta tegebat. & alio loco.
amq adeo rutilũ thoraca indutꝰ aenis horrebat sqͣmis. Accius inpelopidib¬

Expanded text:
ratione idem Vergilius inamabilem dixit Stygiam paludem. Nam sicut inlaudatum κατὰ στέρησιν laudis, ita inamabilem κατὰ amoris στέρησιν detestatus est. Altero modo inlaudatus ita defenditur: Laudare significat prisca lingua nominare appellareque. Sic in actionibus civilibus auctor, laudari dicitur, quod est nomiquondam a communi consilio Asiae decretum est uti nomen eius qui templum Dianae Ephesi incenderat ne quis ullo in tempore nominaret. Tertium restat ex is quae reprehensa sunt, quod tunicam squalentem auro dixit. Id autem significat copiam densitatemque auri in squamarum speciem intexti. Squalere enim dictum a squamarum crebritate asperitateque, quae in serpentium pisciumve coriis visuntur. Quam rem et alii et hic quidem poeta locis aliquot demonstrat: Quem pellis inquit ahenis In plumam squamis auro conserta tegebat, et alio loco: Iamque adeo rutilum thoraca indutus ahenis Horrebat sq
Abbreviated transcription (Latin):
T um pater onimpotens rerum eni sumina potestas
Infit. eo dicente deum domus alta fileseit.
&tremefacta solo tellus. silet arduus ether¬
E um uenti posuere premit placida equora pontꝰ.
Enniꝰ ĩ scipione.
M untus celi uastus constitit silencio. & neꝑtunꝰ
Consistere ainnes ꝑempnes arbores uento uacãt
I tit in antiquam siluam stabula alta ferarum.
Procunbunt picee sonat icta securibus yelex.
E raxineeq trabes cuneis. & fissile rob
cinditara. aduoluunt ingentes montib ornos.

Expanded text:
Tum pater omnipotens, rerum cui summa potestas, Tum pater omnipotens, rerum cui summa potestas, infit: eo dicente deum domus alta silescit et tremefacta solo tellus, silet arduus aether, tum venti posuere, premit placida aequora pontus. Ennius in Scipione: mundus caeli vastus constitit silentio et Neptunusconstitere amnes perennes, arbores vento vacant. Itur in antiquam silvam, stabula alta ferarum. Procumbunt piceae, sonat icta securibus ilex fraxineaeque trabes, cuneis et fissile robur scinditur, advolvunt ingentes montibus ornos.
Abbreviated transcription (Latin):
Et liquidi simul ignis ut hiis exordia primis.
Omina & ipse tener mundi concreuerit orbis
T um duraie solum et discludere pont o:
Ceperat. & ierum paulatim sumere formas.
Iamq nouum terre stupeant lucescere solem.
Lucretiꝰ ĩ qͥnto. ubi de cõfusione orbis añ hc̃ statũ loqͥt᷑.
Hiis neq tum solis rota cernitira lumine clamore
Altiuolans poterat neq magii sidera iinidi:
Nec mare uec celum. nec deniq terra nec aea:
Nec similis nostris rebus res ulla udeN:
Sed noua tempestas. quedam molesq cohorta
Diffugere inde loci partes cȩpere paResqi:
Cum paribus iungi res & discludere iiuidũ:
Menbra duuidere & magnas disponere partes.¬
Et infra. hoc est a terris magnũ secernere cęlũ.
Et scorfũ. mare uti secreto humore pateret
Seorsus item puri secretiq etheris ignes
Eui fatalis equus saltu suꝑ ardua neuit
Pergama. ce armatum peditum granis attulit aluo.
Qu suo partu ardua perdat: ꝑgama.

Expanded text:
Et liquidi simul ignis, ut his exordia primis Et liquidi simul ignis, ut his exordia primis Omnia et ipse tener mundi concreverit orbis: Tum durare solum, et discludere Nerea ponto Coeperit, et rerum paulatim sumere formas, Iamque novum terrae stupeant lucescere solem Lucretius in quinto, ubi de confusione orbis ante hunc statum loquitur: His neque tum solis rota cerni lumine claro Altivolans poterat, neque magni sidera mundi; Nec mare nec caelum, nec denique terra nec aer, Nsed nova tempestas quaedam molesque coorta. diffugere inde loci partes coepere paresque cum paribus iungi res et discludere mundum membraque dividere et magnas disponere partesEt infra: hoc est, a terris magnum secernere caelum et seorsum mare, uti secreto umore pateret, seorsus item puri secretique aetheris ignes. seminibus. Cum fatalis equus saltu super ardua venit Pergama et armatum peditem gravis attulit alvo. qui suo partu ardua perdat Pergama.
Abbreviated transcription (Latin):
Impositi dorso ai equiiem docnere sũb arms
Insultant re solo &e gressus glomerare superbos
Quem non sinit ille sinit lente moberator habenȩ
Qtiam uenit ire s angusto prius ore coercens.
Infultate docet fingitq morando
Talis amor dapbinsi qualio confessa iutencum
Pen nemora atq altos querendo bucula lucos.
Proptea aquȩ riuum uridi ꝓcimbit in ulura.
Perdita nec sere meminit decedere noct.
Seu canis umbrosam lustrans gortinia uallem:
Si ueteris potuit ceruȩ compredere lustr a.
Seuit in absentem. & cucũ uestigra lustrans:
Ethera ꝑ nitidum tenues sectatira odores.
Nec aumnes illam medii non ardua tardant:
Perdita nec serȩ meminit aecedere noct.
Necte tua furna mnat. ꝓduxi. p̃ssi ue ocloᷤᷤ aut funa laui.
Neq terrami inicere ueq cruenta: Cõuestire mͥ corpora:
Licuit. Neq miserȩ lauere lacrimȩ sanguinem.
Namq cauebat uti magnum ꝑ mane coacta:
Semnina terrarum animȩq marisq fuissent.

Expanded text:
impositi dorso atque equitem docuere sub armis impositi dorso atque equitem docuere sub armis insultare solo et gressus glomerare superbosQuem non ille sinit lentae moderator habenae Qua velit ire sed angusto prius ore coercens Insultare docet campis, fingitque morando Talis amor Daphnin, qualis cum fessa iuvencum Per nemora atque altos quaerendo bucula lucos Propter aquae rivum viridi procumbit in ulva Perdita, nec serae meminit decedere nocti Ceu canis umbrosam lustrans Gortynia vallem, Si veteris potuit cervae conprendere lustra, Saevit in absentem, et circum vestigia lustrans, Aethera per nitidum tenues sectatur odores. Non amnes illam medii, non ardua tardant; Perdita nec serae meminit decedere nocti Nec te tua funera mater Produxi pressive oculos aut vulnera lavi Neque terram inicere neque cruenta convestire corpora Mihi licuit, neque miserae lavere lacrimae salsum sanguinem Namque canebat uti magnum per inane coacta Semina terrarumque animaeque marisque fuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne uobis uidentur menbra huiꝰ descripcionis uno fonte matasse:
S rursus auos locos cõparemꝰ. Gaudent ꝑfusi sangͥne fam̃.
Exilioq domos & dulcia limina mutant.
Lucrecius in .iiͦi.
Sangume ciuili rem conflant airicias  ꝙ
Conduplicant cȩdem cede accumillanteS
Caudeles gaudent in tristi fratri
Multa dies uariusq labor mutabilis eui
Rettulit in melius multos alterna reuisens.
Lusit &e in solido rursus fortuna locaui.t.
Ennius in .uiii.
M ulta dies in bello conficit uns
Oprestans animi inuenis quantũ ipse feroci:
Uirtute exuperas tanto me impensius eguũ est
Consulere. atq omnes metuentem expend̾e causã
actiꝰ in antigona.
Quanto magis ce istius modi esse intelligo: Tanto antigona magis me
par est tibi consulere. & parcere.
Oux troie germane hector: Quid ita cum tuo lacerato corpore misen.
Aut qui te sic respectantibus tractauere nobis
F rena peletronii laphytę gyrosq deder e

Expanded text:
Nonne vobis videntur membra huius descriptionis ex uno fonte manasse? Nonne vobis videntur membra huius descriptionis ex uno fonte manasse? Sed rursus locos alios comparemus: gaudent perfusi sanguine fratrum, exilioque domos et dulcia limina mutant. Lucretius in tertio: sanguine civili rem conflant divitiasque conduplicant avidi, caedem caede accumulantes; crudeles gaudent in tristi funere fratris. Multa dies variusque labor mutabilis aevi rettulit in melius: multos alterna revisens lusit et in solido rursus fortuna locavit. Ennius in octavo: multa dies in bello conficit unus O praestans animi iuvenis, quantum ipse feroci virtute exsuperas, tanto me impensius aequum est consulere atque omnes metuentem expendere causas. Accius in Antigona: quanto magis te istiupar est tibi consulereet parcere ux Troiae, germane Hector, quid ita cum tuo lacerato Corpore miser? aut qui te sic respectantibus tractavere NobisFrena Pelethronii Lapithae gyrosque dedere
Abbreviated transcription (Latin):
Multaq preterea mortis tunc signa dabantua.
Percurbant animi mens in merore metuq
Triste supercilium. furiosus uultus ⁊ acer
Sollicitȩ pleneq sonoribus auee
Creber spiritus aut ingens raroq cooetus.
Sudorisq madens ꝑ coilum splendidus humor.
Tenuia sputa minuta crociq contacta cruore.
Salsaq ꝑ fauces rancas uix edita tussis.
Uirgilius ait.
Profuit inserto latices infundere cornu.
Loneos ita uisa salus morientibus una
Mox erat hoc ipsum exici.o
Nec racio iriedii cominuuis certa dabatua.
Nam quod alis dederat uitalis aeris auras.
Uoluere more li ceret & cęli templa tueri.
Preterea nec mutari iam pabula refert.
Quęsiteq nocent artes cessere magistri.
Corpora. mussabat tacito medicina timore.
Precipites alta uitam sub nube relinquinit.
Luerecius ait.
N ec tamen omnino temere illis sedibus ulla
Conpatabat auis nec tristia secla ferarum.
Eruperant filuis languebant pleraq morbo. & moriebantur¬

Expanded text:
Multaque praeterea mortis tunc signa dabantur: Perturbati animi, mens in maerore metuque, Triste supercilium, furiosus vultus et acer, Sollicitae porro plenaeque sonoribus aures, Creber spiritus aut ingens raroque coortus, Sudorisque madens per collum splendidus humor, Tenuia sputa, minuta, croci contacta colore, Salsoque per fauces raucas vix edita tussis Virgilius ait: Profuit inserto latices infundere cornu Lenaeos: ea visa salus morientibus una. Mox erat hoc ipsum exitio Nec ratio remedi communis certa dabatur. Nam quod alis dederat vitalis aeris auras Volvere in ore licere et crgilius ait: praeterea nec mutari iam pabula refert quaesitaeque nocent artes, cessere magistri. corpora, mussabat tacito medicina timore. us et illae praecipites alta vitam sub nube relinquunt. Lucretius ait: nec tamen omnino temere illis sedibus ulla comparebat avis nec tristia saecla ferarum exsuperant silvis, languebant pleraque morbo et moriebantu
Abbreviated transcription (Latin):
est. qd̾ cum ita a plurib adu̾sus eum uigilatum sit: coacteq omniũ uires
manũ contͣ fecerunit. ille uelut pelasgi rupes iminota resistit. homerꝰ de
Undiq conueniunt uelut imbea tela tͥbuno.
Consigunt pariam truuit hastilibus umbo.
Crato sonitii galeȩ. sed nec pote quisquam:
Undiq nitendo corpus decerꝑe ferro.
Semꝑ habinidantes hastas frangito quatitq.
Totum sudor habet corpus. multumq laborat.
Nec respirandi fit copia. prepete ferro.
Histri tela mami iacientes sollicitabant.
Hinc uirgilius cundem locũ de incluso turuo
legantiore cõpo
Hec aextra ualet obiectis sic undiq telis:
Obruitira strepit assiduo caua tempora circum.
T umitu galea &e saxis solida era fatiseunt.
Discussȩq uibę capiti nec sufficit unbo.
Ictibus ingeminant hastis & troes et ipse.
Fulimineus mnchsteus cum toto corpore sudon
Liquitur et piceum nec respirare potestas:

Expanded text:
est, quod, cum ita a plurimis adversus eum vigilatum sit, coactaeque omnium vires est, quod, cum ita a plurimis adversus eum vigilatum sit, coactaeque omnium vires manum contra fecerint, Ille velut pelagi rupes inmota resistit Homerus de niunt velut imber tela tribuno: configunt parmam, tinnit hastilibus umbo, aerato sonitu galeae, sed nec pote quisquam undique nitendo corpus discerpere ferro. Semper abundantes hastas frangitque quatitque. Totum sudor habet corpus multumque laborat, nec respirandi fit copia. Praepete ferro Histri tela manu iacientes sollicitabant. Hinc Vergilius eundem locum de incluso Turno legantiore compora valet, obiectis sic undique telis obruitur. Strepit adsiduo cava tempora circum tinnitu galea et saxis solida aera fatiscunt discussaeque iubae capiti nec sufficit umbo ictibus: ingeminant hastis et Troes et ipse fulmineus Mnestheus. Tum toto corpore sudor liquitur et piceum —nec respirare potestas—
Abbreviated transcription (Latin):
libro qͥnto decimo enuiii. qͥ induxit histros duos in obsidione erupisse porta.
⁊ stragem de obsidente hoste fecisse. Nec tullio cumpilando aũ modo undiq
ornam̃ta sibi conferiet: abstinuit. O fama ingens. ingentior aruns: ura
tiane. Nempe hoc ait. ȩneam famã suã factis fortib suꝑgressũ. cũ plerũq
fama sit maice reb. Sensus hic in catone. ciceronis est. hiis u̾bis. Cõtingebat
in eo qd̃ plerisq contra solet. ut maiora omĩa re qaia fama uterentua. id
qd̃ ñ sepe euenit ut exspectacio cognitione. aures ab oculis uncerentua
mis crasso ⁊ antonio lucius philippus ꝓximus accedebat. S iongo int̾¬
uallo. tam̃ ꝓximus. Sunt quedam aput uirgiliũ q̃ ab homero tͤditur tͥn¬
stulisse. s ea docebo a nr̃is auctorib sumpta. qͥ pͥores hȩc ab homero in car¬
mina sua transtulerant. Qd̃ quidem sũmꝰ homericȩ laudis cumulus

Expanded text:
libro quinto decimo Ennii, qui induxit Histros duos in obsidione erupisse porta libro quinto decimo Ennii, qui induxit Histros duos in obsidione erupisse porta et stragem de obsidente hoste fecisse. Nec Tullio conpilando, dummodo undique ornamenta sibi conferret, abstinuit: O fama ingens, ingentior armis, Vir Troiane Nempe hoc ait, Aeneam famam suam factis fortibus supergressum, cum plerumque fama sit maior rebus. Sensus hic in Catone Ciceronis est his verbis: Contingebat in eo, quod plerisque contra solet, ut maiora omnia re quam fama viderentur: id quod non saepe evenit, ut expectatio cognitione, aures ab oculis vincerenturmis, Crasso et Antonio, L. Philippus proximus accedebat, sed longo intervallo tamen proximus. Sunt quaedam apud Virgilium quae ab Homero creditur transtulisse: sed ea docebo a nostris auctoribus sumpta, qui priores haec ab Homero in carmina sua traxerant: quod quidem summus Homericae laudis cumulus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tamen interdum magno quȩsita labore
Cum iam ꝑ terras frondent atq omina florent.
Aut nimus torrens feruorib. etherius sol
Aut subiti perimunt imbres: gelideq pruinȩ
Flabraq uentorum uiolento turbine uexant.
S unt alii loci plurimorũ uersuum quos maro in opus suum cum paueoꝵ.
immutacione uerborĩ a ueterib t̾usstalit. Et quia longum est uuioure¬
¶ rosos
uersus ex utrq t̾nscͥbere: libros ueteres uotabo. ut qui uolet illic legendo equa¬
litatem locorum conferendo miretira. In pͥncipio eneidos tẽpestas descͥbitua.
& uenꝰ apd̃ iouẽ q̃ritur de ꝑicłis filii. ⁊ iupit̾ eã de futurorũ ꝓsꝑitate solat᷑.
Hic locꝰ sumptꝰ totꝰ a nenio est. ex pͥmo libro belli punici. Illic enĩ equȩ uenꝰ tra¬
nis tẽpestate laborantib cum ioue quęritira. & sectintira u̾ba ions filiam
cosolantis spe suturoꝵ. Itẽ de pandaro & bicia aꝑientib portas locꝰ acceptꝰ est ex

Expanded text:
Sed tamen interdum magno quaesita labore, Cum iam per terras frondent, atque omnia florent, Aut nimiis torrens fervoribus aethereus sol, Aut subiti perimunt imbres gelidaeque pruinae, Flabraque ventorum violento turbine vexant Sunt alii loci plurimorum versuum quos Maro in opus suum cum paucorum immutatione verborum a veteribus transtulit. Et quia longum est numerosos versus ex utroque transcribere, libros veteres notabo, ut qui volet illic legendo aequalitatem locorum conferendo miretur. In principio Aeneidos tempestas describitur, et Venus apud Iovem quaeritur de periculis filii, et Iuppiter eam de futurorum prosperitate solatur. Hic locus totus sumptus a Naevio est ex primo libro belli Punici. Illic enim aeque Venus Troianis tempestate laborantibus cum Iove queritur, et secuntur verba Iovis filiam consolantis spe futurorum. Item de Pandaro et Bitia aperientibus portas locus acceptus est ex
Abbreviated transcription (Latin):
Concurrunt ueluti uenti cum spiritus austri.
Imbricitor. aquiloq suo cum flamine contra:
Inde mari magno fluctus extollere certant.
N ec tamen hȩc cum sint hominũq boumq labores:
U ersando terram exꝑti nichil improbus auster

Expanded text:
Concurrunt, veluti venti, cum spiritus austri Imbricitor, aquiloque suo cum flamine contra, Indu mari magno fluctus extollere certant Nec tamen, haec cum sint hominumque boumque labores Versando terram experti, nihil inprobus anser
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ante exicium primis dant signa diebus
Et q̃ darent supra retulit idẽ. Demisse aures ĩcertꝰ ibidẽ.
Sudor & ille quidem morituris frigidus arcet
Pellis &e ad tactu tractanti dura resistit.
Lucrecius ait.

Expanded text:
ec ante exitium primis dant signa diebus, et quae darent signa supra retulit, id est: demissae aures, incertus ibidem sudor et ille quidem morituris frigidus, aret pellis et attactu tractanti dura resistit. Lucretius ait
Abbreviated transcription (Latin):
mus unum corpus. unanimes ꝑ illũ
ma uegetatur. Et quia om̃s portati su¬
mus in acceptione dũ̾sorum donorũ
sps̃ scĩ in uno spũ qui omĩa dona ad
unum efficiendum dirigñt& iõ nul¬
lius ꝑsona contempnenda ł p̃ferenda.
nec hominib gła dĩ danda qui unus
& idem in omnibus.¬

Expanded text:
mus unum corpus, id est unanimes per illum s una anima vegetatur. Et quia omnes potati sumus in acceptione diversorum donorum Spiritus sancti, in uno spiritu: quia omnia dona ad unum efficiendum dirigit. Non illius persona contemnenda vel praeferenda, nec hominibus gloria Dei danda: quia unus et idem in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ubi autẽ hoꝵ .i. Nonsolum ex hac
auctoritate uidi potest quod iħc scĩficat
&e consuminat. s & quod oblatio iam
post tempus grẽ non ẽ facienda pro
peccato qm facta ẽ remissio. I Osten¬

Expanded text:
 Ubi autem, etc. Non solum ex hac auctoritate videri potest quod Jesus sanctificat et consummat, sed quod oblatio jam post tempus gratiae non est facienda pro peccatis, quando facta est remissio. VE
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quod ẽ p̃ter intentionẽ generati¬
onis. ñ ẽ nuptiarum malum. s uenia¬
le ꝓpt̃ nuptiarum bonum. quod est
triꝑatum. fides. ꝓles. sacram̃tum. fi¬
des: ne cum alia uł alio coeatur ꝓles:
ut religiose educetur: sacram̃tum ne
conuuigiuim separetur.
¶Unusquisq.p. Et iõ non debet qͥs
constringi. ne ꝓhibitus a licitis ad¬
mutat illicita. s ipse quid sequat᷑
eligat. s tam̃ in hoc ꝓpensiorẽ meliꝰ ẽ.¬

Expanded text:
praeter intentionem generationis, non est nuptiarum malum, sed veniale propter nuptiarum bonum, quod est tripartitum, fides, proles, sacramentum: Fides, ne cum alio vel cum alia coeatur. Proles, ut religiose educetur. Sacramentum, ne conjugium separetur.sius Et ideo non debet quis constringi, ne prohibitus a licitis, admittat illicita; sed ipse quid sequatur sibi eligat, sed tamen in hoc propensiorem esse me
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Aus̃̾. Iusserat dominus ꝑ moysen ne
quis uxorẽ aliengenam duceret. nutogͦ
quas duxerant domino ꝓhibente. dimi
serunt domino iubente. Cũ uͦ cepisset gẽ¬
tib euangłium pdicari. iam coniuinctos
¶ Alioquin. Si dimittitis uolentes co¬
habitare inuicẽ. & aliis uos copulatis:
adulteri estis. & filii ur̃i spurii. iõ im¬
mundi. nunc sq̃. quia delicitis comu¬
giis nati. & sub creatoris ueneratione.

Expanded text:
 unde iusserat dominus per sanctum Moysen, ne quis uxorem alienigenam duceret. merito ergo quas duxerant domino prohibente, domino iubente dimiserunt. cum uero coepisset gentibus euangelium praedicari, iam coniunctos  Alioquin. Si dimittitis, invicem nolentes cohabitare et aliis vos copulatis, adulteri estis, et filii vestri spurii, et ideo immundi; nunc, sancti, quia de licitis conjugiis nati, et sub Creatoris veneratione
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ausꝰ. Si dominus dimittendȩ
comugis solam causam fornicatio¬
nis admictit. & paganum conuigi¬
um climiti ꝓhibet. consequens ẽ ut
paganissimus fornicationi ñ depu¬
tetur. solam uero causam formcationis

Expanded text:
. Si Dominus dimittendae conjugis solam causam fornicationis admittit, et paganum conjugium dimitti non prohibet, consequens est ut paganismus fornicatio deputetur. Solam autem fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Propłiam. Propħiam uocat inspira
hoc & ceteris ẽẽt acturus. Propħia ẽ¬
qua eligitur. quasi doctor futurꝰ idoneꝰ.
Manus impositionis uerba sunt nuisti¬
ca. quib confirmatur ad hoc opus electꝰ.
sua. ut aucdeat uice domini sacrificium
nus trib ẽẽ non possunt. et nocat pres¬
bitetum. ep̃m. ł quia unus manum i¬
ponit ceteris assentientib ł p̃sbiterii. qr¬

Expanded text:
 prophetiam. Prophetiam vocat inspirathoc et de caeteris esset acturus. 13. qua eligitur quasi doctor futurus idoneus, manus impositiones vero, verba sunt mystica, quibus confirmatur ad hoc opus electus,sua, ut audeat vice Domini sacrificium nus tribus esse non possunt. Et vocat presbyterum, episcopum; vel quia unus manus imponit caeteris assentientibus. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
ri morẽ gereret. ⁊ ꝑ penitentiam ueniam
habet. Mmus g̃ peccauit qui de penitẽ¬
¶ Saluabitur aũ. Et si mulier causapes.¬
cati tam̃ saluabitur. ñ solum uirgo &
continens s & nupta. et si nunquam ab
erit. et si ꝑmanserit infide et dilectiõe.¬
contineus. nonne magis iurgo: Sed
mulier ꝙypus c̃ carnis. adam rationis.

Expanded text:
ri morem gereret, et per poenitentiam veniam haberet. Minus ergo peccavit qui de poeniten Salvabitur. Etsi mulier fuit causa peccati, tamen salvabitur non solum virgo et continens, sed etiam nupta, etsi nunquam ab erit. Si permanserit in fide et dilectionecontinens? Nonne magis virgo Dei? Sed mulier typus est carnis, Adam rationis,
Abbreviated transcription (Latin):
lata sꝑat iuidens ex nulla parte se habe
suffugium. toto animo ẽ deuota dõ. de
quo solo sꝑat auxilium uitȩ et salutis.
¶ Quȩ in delicus. ẜemis ẽ imposture
honorem iudue hab̃e et aliuc̃ agere cũ¬

Expanded text:
lata, speret. Videns ex nulla parte se habere suffragium, toto animo est devota Deo, de quo solo sperat auxilium vitae et salutis VERS. 6.-- Quae in deliciis. Genus est imposturae honorem viduae habere
Abbreviated transcription (Latin):
dentius arrogantia rusticorum. qui garruli¬
tatem auctoritatem putant. & parati ad li¬
tes. in subiectos trumde intonant. Non cupi¬
dum. ut apłi. nichil preter uictum et uesticũ¬
ut quod popłis precepturus ẽ. prius adomesti¬
nus. hodie pontifex heri in theatro. hodie in
ȩccłia. Uesꝑe in circo. hoclie in altario. dudũ
fautor histrionum. nunc consecrator uirgi¬
num. Ne in suꝑbiam elatus. Nescit momen¬
taneus sacerdos humilitatem. modos ꝑsona¬
rum ł se continere. non ieunauit. ñ fleuit.
non se correxit. non pauꝑib erogauit. In ar¬
rogantiã quȩ ẽ ruina diaboli incidunt.¬
cipio irrep̃hensibili ñ solum ad omesticis s¬
& ab alienis. uideis. gentilib. hereticis. ut qͥ
religioni detiahõ. uite eiꝰ defhere ñ audeant.

Expanded text:
dentius est arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant, et parati ad lites in subjectos tumide intonant. Non cupidum, ut apostoli qui praeter victum et vestituut ea quae populis praecepturus est, prius a domestinus, hodie pontifex; heri in theatro, hodie in ecclesia; vespere in circo, mane in altario; dudum fautor histrionum, nunc virgi Ne in superbiam. Nescit momentaneus sacerdos humilitatem, modos personarum, vel se contemnere non jejunavit, non flevit, non se correxit, non pauperibus erogavit. In arrogantiam, quae est ruina diaboli, inciduntcipio, quod irreprehensibilis sit non solum a domesticis, sed ab alienis, Judaeis, gentibus, haereticis, ut qui religioni detrahunt, juri ejus detrahere non audeant.
Abbreviated transcription (Latin):
derat. b.o.d. Opus non dignitatẽ laborẽ ñ delici¬
as. Non crescere fastigio. s humilitate decrescere.¬
Irrep̃hensibilẽ adem ẽ quod c̃ ad titum. sine cri¬
mine. res pene contra naturam. ut sine peccato.
s talis cligatur cuiis comparatione cȩt̾i grex di¬
cantur. Unius uxoris uirum .i. monogamum pꝰ
baptismum. sicnim et ante coniugẽ habuit q̃
obierit non eumputatur. cui ꝓrsus nouo nec
stupra nec alia quȩ ante fuerunt: iam obsunt.
Sobrium. Mimstri templi ꝓhibentur uinum
ce siceram bib̃e ne ebrietate grauent᷑ corda eoꝵ.
& ut sensus uigeat semꝑ et tenius sit. Prudentẽ

Expanded text:
derat. Opus, non dignitatem, laborem, non delicias, non crescere fastigio, sed humilitate decrescereIrreprehensibilem. Idem quod ad Titum, sine crimine. Res pene contra naturam, ut sine peccato: sed eligatur, cujus comparatio caeteri grex dicantur. Unius uxoris virum, etc. Id est monogamum post baptismum. Si enim et ante conjugem habuit quae obierit, non ei imputatur, cui prorsus novo, nec stupra, nec alia quae ante fuerunt jam obsunt. Sobrium, etc. Ministri templi prohibentur vinum et siceram bibere, ne ebrietate graventur corda eorum, et ut sensus vigeat, semper tenuis sit. VERS. 3.--