comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter loqueretur. et diceret quodiã
supra cõmemorauit: caro et san¬
guis regnum dei possidere non
possunt: neq corruptio incorrup
tionem possidebit: Cum ergo
factum fuerit quod ibi consequen¬
ter dicit. ecce mysterium dico uob̃.
om̃s quidem resurgemꝰ. non tam̃
om̃s inmutabimur. inathomo¬
tuba et mortui resurgent incor¬
rupti et nos inmutabimur.
Oportet enĩ corruptibile hoc indu¬
ere incorruptionẽ. et mortale hoc
induere ĩmortalitatem: Iam
scđm id quod carnem. non ipsã
corporis substantiam. s ipsam
corruptionẽ mortalitatis appel¬
lat. nonerit utiq caro:quia cor¬
ruptionem mortalitatis mutata
non habebit. Sodm autẽ ipsius
substantiȩ corporisq originem.
eadem card erit: quia ipsa resur-¬
get. et ipsa mutabitur: quia et
iltud uerũ est qđ dicit dñs postea¬
quã resurrerit. Palpate et uidete
quia sp̃s ossa et carnẽ non habet.
sicut me uidetis habere: Et hoc
uerũ est quod ait apłs. caro et

Expanded text:
ter loqueretur et diceret, quod iam ter loqueretur et diceret, quod iam supra commemoraui: caro et sanguis regnum dei possidere non possunt, netionem possidebit. cum ergo factum fuerit quod ibi consequenter dicit: ecce mysomnes quidem resurgemus, non omnes autem inmutabimur in atomoet mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur.oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem: iam secundum id, quod carnem non ipsam corporis substantiam, sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique caro, quia corruptionem mortalitatis mutata non habebit. secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud uerum est, quod ait dominus, posteaquam resurrexit: palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere, et hoc uerum est, quod ait apostolus: caro et
Abbreviated transcription (Latin):
uimus: scđm fidem dixit quȩ
nunc est. non scđm contẽplatio¬
nem. quȩ tunc erit: quia et illud
nouimus quicquid fide non fic¬
ta. etiam si nondum ꝑspicue
contuendum.iamtamen incon¬
uisse credendo retinemus: Hec¬
mim ipsa circũstantia scriptu¬
re loci huius.satis ostendit quid
loquatur apłs: suoquippe more
utam nram futuram quȩ iam
mipso homine mediatore xp̃o
i̾u capite nr̃o resurgente comple¬
taest. Ita ipse certã meditatur:
tanquam iam adsit. p̃sensq dene¬
atur quȩ utiq uita nonerit se¬
cundum carnem: sicut xp̃i uita
non est scđm carnẽ. Carnẽ nãq
hocloco.non ipsam corporis nr̃i
substantiam. quam dñs etiam
post resurrectionem stiã carnem
appellat dicens Palpate et ui¬
dete quia sp̃s ossa et carnẽ non
habet sicut me uidetis habere:
scorruptionem mortalitatẽq
arnis uult.. intelligi:quȩ
uine nonerit in nob̃. sicut iam
nrp̃o nonest: hanc eñĩ ꝓpriȩ
carnem nominabat: etiam cum
de ipsa resurrectione satis euiden¬

Expanded text:
uimus, secundum fidem dixit, quae nunc est, non secundum contemplationem, quae tunc erit, quia et illud nouimus, quicquid fide non ficta etiamsi nondum per speciem contuendo iam tamen inconcusse credendo retinemus. dea ipsa circumstantia scripturae loci eius satis ostendit, quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente conpleta est, ita spe certa meditatur, tamquam iam adsit praesensque teneatur. quae utique uita non erit secundum carnem, sicut iam Christi uita non est secundum carnem. carnem namque hoc loco non ipsam corporis nostri substantiam — quam dominus etiam post resurrectionem suam carnem appellat dicens: palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere — sed corruptionem mortalitatemque carnis uult intellegi: quae tunc non erit in nobis, sicut iam in Christo non est. hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrectione satis euiden
Abbreviated transcription (Latin):
Non nr̃a nigłam denuntiamus:
Nequis nos dicat ꝓpt̾ nos ip¬
sos euangelizare.ut nobis pro¬
ficiat forte ad dempꝰ: S iħm
subicientes nos uirtuti maiesta¬
cutimus: nullũ grauamꝰ: et
est ut elati iudicem᷑: quasi aut
ꝓ nr̃a ꝓpria utilitate p̃dicare.
ut gloriosi appareamꝰ: qui enim¬

Expanded text:
non nostram gloriam annuntiamus, ne quis nos dicat propter nos ipsos evangelizare; ut nobis proficiat forte ad tempus: sed Jesum subjicientes nos virtuti majestacutimus, nullum gravamus, etest ut elati judicemur? quasi pro nostra propria utilitate praedicare ut gloriosi appareamus. N
Abbreviated transcription (Latin):
fecit suspectũ: addens ampl¬
us. cũ dicit. corã deo: ut hos
isum. non solum hominib
manifestũ ꝓbet: setiã deo cui
nchil occultum est. Testimo¬
num ergodei implorat: ut uł
psi credatur. quia ita p̃dicat
icut datum est abauctore: et
ieus hoc modo testis ẽ: dũdat
igna et ꝓdigia fieri ꝑ manꝰ eiꝰ:¬
nodsietiam oꝑtum est euan¬
gi nr̃m: in his qui ꝑeunt ẽ
iptum: Quasi aliquis illi di¬

Expanded text:
amplius, cum dicit: Coram Deo; ut hoc ipsum non solum hominibus manifestum probet; sed etiam Deo, cui nihil occultum est. Testimonium ergo Dei implorat, ut vel sibi credatur, quia ita praedicat, sicut datum est ab Auctore: et Deus hoc modo testis est, dum dat signa et prodigia fieri per manus eod si etiam opertum est Evangelium nostrum, in his qui pereunt est opertum. Quasi aliquis illi di
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine quȩ ministratura nob̃:
Qm̃ de ministerio agebatur: ideo
hoc subiecit. ne negli gens cirda cu¬
ram pauperum ul scõrũ iudica¬
retur. si hoc segnius ageret. De hac
enire constituerant inter se apłi:
ut memores essent pauꝑum: qđd̃
adgalatas significat.Cumergo
ne in hac causa indiligens iudica¬
retur. ic circo hoc se p̾monere sig¬
nificat: ut hoc opere impleto in
omnib sollicitudo eius et ꝓuiden¬
tia appareret. Prouidemꝰ eñi
bona. non solum corã deo uierum
etiam coram hominib. Proui¬
dec bona coram deo: dum qđ iubet
deus. circaministerium scõrum
uł pauꝑum fieri docet: Coram
hominib uerosic ꝓuidet bona:
quia tales mittit ad hoc opus
exbortandum. qui ꝓbitate sua
non faciant eis scandalum: sed
ꝓuocent eos: ne bona doctrina
inuituperationẽ caderet. Misi¬
mus autẽ cumillis et frẽm nr̃m.
quẽ ꝓbauimꝰ inmultis sepe sol¬
licitum ẽẽ: nunc autẽ multo
sollicitior est. Confidentia mul

Expanded text:
nitudine, quae ministratur a nobis. nitudine, quae ministratur a nobis. Quoniam de ministerio agebatur, ideo hoc subjecit; ne negligens circa curam pauperum vel sanctorum judicaretur, si hoc segnius ageret. De hac enim re constituerant inter se apostoli, ut memores essent pauperum, quod ad Galatas significat. Cum ergo ne in hac causa indiligens judicaretur; idcirco hoc se praemonere significat, ut hoc opere impleto, in omnibus sollicitudo ejus et providentia appareret. Providemus enim bona non solum coram Deo, verum etiam coram hominibus. Providet bona coram Deo, dum quod jubet Deus circa ministerium sanctorum vel pauperum, fieri docet: coram hominibus vero providet bona; quia tales mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitate sua non faciant eis scandalum: sed provocent eos, ne bona doctrina in vituperationem caderet. Misimus autem cum illis et fratrem nostrum, quem probavimus in multis saepe sollicitum esse, nunc vero multo sollic
Abbreviated transcription (Latin):
uonẽ qͥdẽ suscepit̃. O s̃ qͥa iustꝰ est.
sciens corinthios uelle ꝓficere:
uiti affectum incendit circa eos.
ut adimpleret exhortatione
sua uoluntatẽ illorũ. inopere
bonos: sollicitior factus est
affectus illortim: itaut uolun¬
darius ꝓficisceretur ad eos: qui
prius etiam rogatꝰ excusarẽt
abeis. ꝓpter uitia illorum Misi¬
Hoc deluca intelligitur: qui lau¬
dem ineuangło p̃ceteris habet.
quia et euangłm et actus apłoꝵ
scripsit. Nonsolum autẽ. s et or¬
dinatus ab ecclesuis comes ꝑegri¬
nationis nr̃ȩ. in hac gratia que
ministratur a nobis: ad dñi głam.
et destinatam uoltntatẽ nr̃ãm:
Istum cõmendat: quia ignora¬
bat᷑ abhis: ut scirent inquanta
iam essent boni opimone: ad qͦs.
tales uiri mittebantur: ud congau¬
derent cum eis augendes eos in
fide operationis dei: ad cuiꝰ gloriã
sollicite hoc agebant uicarii xp̃i:
ut conditor ds̃ cȩli et terre agno¬
sceretur inhis: O euitantes hoc:
nequis nos uituperet in hac ple¬

Expanded text:
onem quidem accepit. Deus qui justus est, sciens Corinthios velle proficere, Titi affectum incendit circa eos; ut adimpleret exhortatione sua voluntatem illorum in opere actus, sollicitior factus est circa affectum illorum; ita ut voluntarius proficisceretur ad eos, qui prius etiam rogatus se excusarat b eis propter vitia illorum. MisiHoc de Luca intelligitur, qui laudem in Evangelio prae caeteris habet, quia et Evangelium et Actus apotolorum scripsit. Non solum autem, sed et ordinatus ab ecclesiis comes peregrinationis nostrae in hac gratia quae ministratur a nobis ad Domini gloriam et destinatam voluntatem nIstum commendant, quia ignorabatur ab his; ut scirent in quanta jam essent boni opinione, ad quos tales viri mittebantur; ut congauderent cum eis, augentes eos in fide operationis Dei, ad cujus gloriam sollicite hoc agebant vicarii Christi, ut conditor Deus coeli et terrae agnosceretur in his. Devitantes hoc, ne quis nos vituperet in hac ple
Abbreviated transcription (Latin):
tatione aucti. mente sedula con¬
sũmarent: Itaut rogaremus
dtũ: ut quẽadmodũ cȩpit. ita
circa istos: nec non hos obȩdien¬
des ei. idcirco ꝑipsum etiam
ad hoc opus ex hortari illos fa¬
cilius posse significat ut quomͦ
inceteris reb exhortationis sue
habuit fructum incis. haberet
etiam in hac gratia. Ut ad mini¬
steriũ scõrum promptos eos face¬
ret: ut quia iamuitia em̃dabant:
huits largitatis fructũ haberẽt:
qui eñi adhocdant. ne arguant᷑:
nullum fructũ huiꝰ rei habebunt.
fide et sermone et scientia. et om̃i
sollicitudine: et insuꝑ et cantate
tirã innos:ut et in hac gratia ha¬
bundetis. Exhortatur illos:
ut glorietur de his apud cȩteras
eccłas. Hȩc est enim ꝓbatio em̃¬
dationis eorum: si promptisint
ad ministerium scõrum. Non
quasi imperans dico:s ꝑalioꝵ
sollicitudinem. etiã ur̃e carita¬
cis ingenium. bonũ comꝓbans:¬
crigo: s consiliũ do. ut penurie¬

Expanded text:
tatione aucti, mente sedula contatione aucti, mente sedula consummarent. Ita ut rogaremus Titum, quod quemadmodum coepit, ita circa istos, nec non hos obedientes ei; idcirco per ipsum etiam ad hoc opus exhortari illos facilius posse significat; ut quomodo in caeteris rebus exhortationis suae habuit fructum in eis, haberet etiam in hac gratia; ut ad ministerium sanctorum promptos eos faceret: ut quia jam vitia emendabant, hujus largitatis fructum haberent. Qui enim ad hoc dant, ne arguantur, nullum fructum hujus rei habebunt. fide, et sermone, et scientia, et omni sollicitudine, insuper et charitate vestra in nos, ut et in hac gratia abundetis magis. Exhortatur illos, ut glorietur de his apud caeteras Ecclesias. Haec est enim probatio emendationis eorum, si prompti sint ad ministerium sanctorum. quasi imperans dico: sed per aliorum sollicitudinem etiam vestrae charitatis ingenium bonum comexigo, sed consilium do: ut si
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ : et quia extoto corde adb
se dederant: ampliꝰ uolebals
ferre. quam eorum uires ad¬
nictebant. Cum multa exhor
ideuoto animo obtulisse illos
ninisterium. qđ ultra uires eoꝵ
nt. p̃dicat: ut cum lacrimis
rp̃cantes offerrent: ut uł sic co¬
grent accipia se quod accipien¬
sum non uidebat᷑: quia plus
ut ꝗͣ poterat ferre eoꝵ substanta
xforte eis postea egestas. boni
pis penitentiã sua daret: S
tuatales se ostenderunt. ut
uro animo iam p̃sentia post¬
pnentes. futuris se ꝓmissio¬
ib confidentia fidei confirma¬
ent: dccipi abeis uisũ est: ne
aripi debuit: quia priꝰemen¬
lantes errores pristinos et
ute uitia ac morũ. ultra quã
sperabat᷑. deo se uotierunt. Ui¬
limest enĩ simplicit̃ illos hoc
gereut nec timeret cui offere
lit̃ accipere:quia non citiq
iss animo offerebant. ut
fecti ẽẽ uoluerunt: horũ igit᷑
exemplo. inuitat corinchios:
ut eaquȩ ceperant. Hac ex hor¬

Expanded text:
sterium. Et quia ex toto corde Deo sterium. Et quia ex toto corde Deo se dederant, amplius volebant offerre, quam eorum vires admittebant. Cum multis preciet devoto animo obtulisse illos ministerium, quod ultra vires eorum erat, praedicat; ut cum lacrymis deprecantes offerrent, ut vel sic cogerent accipi a se, quod accipiendum non videbatur: quia plus erat, quam poterat eorum substantia; ne forte eis postea egestas boni operis poenitentiam suaderet. Sed quia tales se ostenderunt, ut puro animo jam praesentia postponentes, futuris se promissionibus confidentia fidei confirmarent, accipi ab eis visum est; ne accipi debuit; quia prius emendantes errores pristinos et vitae vitia ac morum, ultra quam sperabatur, Deo se devoverunt. Visum est enim simpliciter illos hoc agere, ut nec batur accipere, quia non utique hoc animo offerebant, ut rfecti esse voluerunt. Horum igitur exemplo invitat Corinthios, ut ea quae coeperant, hac exhor
Abbreviated transcription (Latin):
deo. ut intribulatione pauli
et sileȩ quã supͣ memoraui scan¬
dalum non paterent᷑: s in ex¬
ultatione m̃tis acciperent.
confidentes de spe ꝓmissaut
ꝓbatos se horum passionib de¬
monstrarent. Et altissima pau¬
ꝑtas corum: abundauit indiui¬
tias simplicitatis eorum: Uoct̃
eorum p̃dicat: quiacũ tenues
eẽnt substantiam facultatum:
animus ipsorũ diues inuentꝰ
est inministerio scõrũ. Pura
enim conscientia ex eoqd̃ habu
hominib. s ut deo placerent:
plus cuptunt dare quã habent:
et ideo. magis animum ds̃ pro-¬
bat: quam quod dextera porui¬
git: Qui eñĩ quantũ potest fac̃:
et pauꝑ: quãuis diues ampliꝰ
dare uideatur. Quia scdmuir¬
tutẽ testimoniũ illis reddo et
supra uirtutẽ: uoluntarii fue¬
runt: Pre posterauit tibaiã
sensus hic est. cestimoniũ illis
reddo. qđ scdm uirtutẽ fecert̃.
et supra uirtutẽ uoluntari
tum dignũ fuit et deo placa¬
tum qui uires illorũ scit: de
facultatib dederunt in minl¬

Expanded text:
icit; ut in tribulatione Pauli et Silae, quam supra memoravi, scandalum non paterentur: sed in exsultatione mentis acciperent confidentes de spe promissa, ut probatos se horum passionibus demonstrarent. Et quod ptas illorum abundavit in divitiis simplicitatis eorum. Votum eorum praedicat, quia cum tenui essent substantia facultatum, animus ipsorum dives inventus est in ministerio sanctorum; pura enim conscientia operati hominibus, sed ut Deo placerent. plus cupiunt dare quam habent: et ideo magis animum Deus probat, quam quod dextera porrigebat: qui enim quantum potest facit, et pauper, quamvis dives amplius dare videatur. Quia secundum virtutem testimonium illis reddo: et supra virtutem voluntarii fuerunt. Praeposteravit verba: nam sensus hic est: Testimonium illis reddo, quod secundum virtutem fecerunt, et supra vires voluntarii tum dignum fuit, et Deo placitum, qui vires illorum scivit, in facultatibus dederant, ad mini
Abbreviated transcription (Latin):
noua O mĩs ergo noua creatura.
id. popłs innouatus ꝑfidem. ut
habeat interim inspe qđinre
postea ꝑficiatur inxp̃o.habet iã
quod inse sperat: Itaq nunc ue¬
tera transierunt. scđm sp̃e: quia
modo iam nonẽ tempꝰ ueteris
testamenti. quo tẽporale atq
carnale regnum expectetur a
deo: et facta sunt omĩa noua
scdm eandem spem: ut regnum
celorũ. tibi nulla erit mors atq
corruptio. ꝓmissũ teneamus:
et uetera transibunt: cũ inimica
nouissima destruet᷑ mors: et
fient omĩa noua. cũ corruptibi¬
le hoc induerit incorruptionẽ.
et mortale hoc induerit in mor¬
talitatem: quod iam factumẽ
uerat paulus. scđm carnẽ: Coru
uero ꝓquib mortuus est et resu¬
rexit. nondum scdm rem. s scd̾m
spem. neminem nouerat scđm
carnem: Quia illius gratia sic̃
idem adephesios dicit. sumꝰ salui
redement: omĩa tamen ex deo:

Expanded text:
um. omnis ergo noua creatura — id est populus innouatus per fidem, ut habeat interim in, spe, quod in re postea perficiatur — in Christo habet iam quod in se sperat. itaque nunc uetera transierunt secundum spem, quia modo iam non est tempus ueteris testamenti quo temporale atque carnale regnum expectetur a deo; et facta sunt omnia noua secundum eandem spem, ut regnum caelorum, ubi nulla erit mors atque corruptio, promissum teneamus. et uetera transibunt, cum inimica nouissima destruetur mors; et fient omnia noua, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem et mortale hoc induerit inmortalitatem, quod iam factum est uerat Paulus secundum carnem. eorum uero, pro quibus mortuus est et resurrexit, nondum secundum rem, sed secundum spem neminem nouerat secundum carnem, quia illius gratia, sicut idem ad Ephesios dicit, sumus salui redemerit, omnia tamen ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
accepta. peccatum ꝑmandatũ
oꝑatum est in meomnẽ concu¬
piscentiam: Sine lege enĩ pecca¬
tum mortuum erat. Ego autẽ
uiuebam aliquando sine lege:
Adueniente autẽ mandato. pec¬
catum reuixit: ego autẽ mortu¬
us sum: et intientũ est michi
mandatum quoderat inuita.
hoc ẽẽ inmortẽ: Peccatũ enim.
occasione accepta ꝑmandatũ
se fellit me: et ꝑ illud occidit:¬

Expanded text:
mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. sine lege enim peccatum mortuum est. ego autem uiuebam aliquando sine lege. adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat in uitam, hoc esse in mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me et per illud occidit
Abbreviated transcription (Latin):
meam cõmemorationem:
Ostendit illis mysteriũ eucha¬
ristie in fracenã celebratum.
non cenã eẽ. medicina em̃ sp̃i¬
talis est que cum reuerentia
de gustata. purificat sibi de¬
tionis nr̃e est. ut redemptoris
memores. maiora ab eo conseqͥ

Expanded text:
meam commemorationem. Ostendit illis mysterium eucharistiae inter coenandum celebratum non coenam esse. Medicina enim spiritualis est, quae cum reverentia degustata purificat sibi detionis nostrae est, ut Redemptoris memores, majora ab eo consequi
Abbreviated transcription (Latin):
et calicẽ demoniorũ. non potestis
moniorum: Quia cũcalicẽ de¬
moniorũ bibit: calicidñi instiltat.
Et cumm̃se demoniorũ cõmuni¬
cat: m̃se dñi. idẽ altari obstrepit:
et dñi corpꝰ crucifigit: Idcirco
enim xp̃s crucifixus est: quia dis¬
soluit oꝑadiaboli. Quiergo fac̃

Expanded text:
it: Non potestis monae : quia qui calicem daemoniorum bibit, calici Domini insultat: et cum mensae daemoniorum communicat, mensae Domini, id est, altari obstrepit, et Domini corpus crucifigit. Idcirco enim Christus crucifixus est, ut dissolveret opera diaboli. Qui ergo facit
Abbreviated transcription (Latin):
ler quȩ obedientẽ sibi tradit
alestib regnis. Nam et moy ses
auepto sanguine uituli inpa
hoc est testamentũ qđ dispo¬
sut deus aduos: Hec figura
fut testam̃t quod dñs nouũ
iypellauit ꝑ ꝓphetã. ut illud
netus. incelligat̾ quod moyses
tadidit: Testam̃tũ ergo san¬
guine constitutũ est:quia be¬
neficii diuini. sanguis testis
est: Incuiꝰ trpum nos calicem
guinẽ nr̃m redemit. idẽ. totũ
hominẽ saluũ fecit: Caro enĩ
saluatoris ꝓsalute corporis:
Sanguis uero ꝓ anima nr̃a ef¬
fusus est: sicut prius p̃figura¬

Expanded text:
lex, quae obedientem sibi tradit lex, quae obedientem sibi tradit coelestibus regnis. Nam et Moyses accepto sanguine vituli in paHoc est testamentum quod disposuit Dominus ad vos. Hoc figura fuit Testamenti quod Dominus Novum appellavit per prophetam, ut illud Vetus sit quod Moyses tradidit. Testamentum ergo sanguine constitutum est, quia beneficii divini sanguis testis est in cujus typum nos calicem guinem nostrum redemit, id est totum hominem salvum fecit. Caro enim Salvatoris pro salute corporis, sanguis vero pro anima nostra effusus est, sicut prius praefigura
Abbreviated transcription (Latin):
uum testam̃tũ. ad distincti¬
onem respicit ueteris testam̃¬
ti. quod hircorum et uitaloꝵ
ẽ. sanguine dedicatũ. dicente
inter as ꝑgendũ legis latore:
hic sanguis destam̃ti qđ man¬
dauit aduos ds̃: Ne cesse est
enim exemplaria quidẽ uero¬
rũ his mundari: ipsa autem
cȩlestia meliorib hostiis quiam
totam adhebreos eplam inter
legem distinguens et eũgłm.
pulcherrima expositione ac
plenaria ratione declarat:¬
Exemplum dedit: ut quoties¬
cumq hoc facimus. inm̃te
cordati fuerimus: non simꝰ
ingratigratiȩ eiꝰ. Qũe admo¬
dum siquis moriens relinqual
ei quem diligit aliquod pignꝰ:
quod ille post mortẽ eiꝰ quando¬
cumq uuiderit: nũquid potest
lacrimas continere.sieũ ꝑfec¬
gin manducabitis panem
int et calicem bibetis. mortẽ
imini ad nuntiabitis donec¬
imini liberati sumus: huius
amemores inedendo et po¬
ando carnem et sanguinem
nr ꝓ nob̃ oblata sunt. signi¬
hanꝰ nouum testamentum:
nbis consecuti. qđ est noua

Expanded text:
 Testamenti, » ad distinctionem respicit Veteris Testamenti, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente inter aspergendum legislatore: Hic sanguis Testamenti, quod mandavit ad vos Deus. Necesse est enim exemplaria quidem eorum his mundari, ipsa autem coelestia melioribus hostiis quam totam ad Hebraeos epistolam, inter legem distinguens et Evangelium, pulcherrima expositione ac plenaria ratione declaratexemplum dedit, ut quotiescunque hoc facimus, in mente cordati fuerimus, non simus ingrati gratiae ejus, quemadmodum si quis moriens relinquat ei quem diligit aliquod pignus, quod ille post mortem ejus, quandocunque viderit, nunquid potest lacrymis continere, si eum perfecenim ederitis panem istum et calicem biberitis, mortem Domini adnuntiatis quDomini liberati sumus, hujus rei memores in edendo et potando carnem et sanguinem, quae pro nobis ablata sunt, significamus novum testamentum in his consueti, quod est nova
Abbreviated transcription (Latin):
apud ueteres imago fuit u̾e¬
ritatis. quȩ nunc apparuit
et manifestata est insaluato¬
ris aduentu: quomodo hereti¬
cis contrarium uidetur uetus
nouo. cũ ipsa sͥ inuicẽ testi¬
INdignum dicit ẽẽ año. qui a¬
liter mysterium celebrat quã
abeo traditũ est. Non enĩ po¬
test de uotus ẽẽ qͥ aliter pre¬
scmit quã datũ est abauctore
ideo p̃monet ut scđ̾m ordinẽ
traditum de uota mens sit ac¬
cedens adeucharistiã dñi:
qm̃ futurũ est itdiciũ ut quẽ¬
admodum accedit unꝰquisq
reddat causas indie. dñi iħu
ditionis et conu̾sationis. quias¬
cectunt. rei sunt corporis et san¬
quinis dñi. Quid est autẽ reũ
eẽsnisi pęnas dare mortis diñ:
Occisus ẽ enĩ ꝓhis qui benefi¬
cium etꝰ mirritũ dueunt:
Probet autẽ se ipsum homo:
et sic de pane illo edat. et de

Expanded text:
apud veteres imago fuit veritatis, quae nunc apparuit, et manifestata est in Salvatoris adventu; quomodo haereticis contrarium videtur vetus novo, cum ipsa sibi invicem testiIndignum dicit esse Domino, qui aliter mysterium celebrat, quam ab eo traditum est. Non enim potest devotus esse, qui aliter praesumit, quam datum est ab auctore. Ideoque praemonet ut secundum ordinem traditum devota mens sit accedentis ad eucharistiam Domini; quoniam futurum est judicium, ut quemadmodum accedit unusquisque, reddat causas in die Domini Jeditionis et conversationis qui accedunt, rei sunt corporis et sanguinis Domini. Quid est autem reos esse, nisi poenas dare mortis Domini? Occisus est enim pro his, qui beneficium ejus in irritum ducunt. Probet autem se homo, et sic de pane illo edat, et de
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝓpter neminẽ cogimus
dominicã illã cȩnã prandere:
syntillietiã contradicere au
demus Quid dicã uobis:
laudotios. in hoc non laudo:
fa pertum est de dep̃henso et
correpto errore ut de cetero cor¬
rigant. et sciant hoc uerum.
quod dutum in primordus
iposi diddicerant formã illis que
asaluatore inr̃e huiusmodi
data est icerat. dicens E go
enim accepi adño quodet tra¬

Expanded text:
quapropter neminem cogimus quapropter neminem cogimus ante dominicam illam cenam prandere, sed nulli etiam coortet. Quid dicam vobis? Laudo vos? In hoc non laudo. Apertum est deprehenso et correpto errore, ut de caetero corrigant, et sciant hoc verum, quod dudum in primordiis ipsi didicerant; formam illius quae a Salvatore in re hujusmodi data est, iterat dicens: Ego enim accepi a Domino, quod et tra
Abbreviated transcription (Latin):
re: Namq saluator quo uehe¬
mentius cõmendaret myste¬
rii illius altitudinẽ. ultimũ
hoc uoluit infigere cordib
et memorie discipulorũ aqͥb
adpassionẽ di gressurus erat.
et ideo ñ p̃cepit quołiiceps
postibos alios semꝑ acciꝑet᷑.
qlo quod eum morẽ nemo
iasset cum uero ait apłs
A hoc saeramento loquens.
dmanducandũ. intucem ex¬
atate: si quis esurit domi
nanducet. ut non ad iudiciũ
inueniatis. statim subtȩxutt
scera auitẽ cum uenero ordi¬
nabo: VInde intelligidat᷑. qͥa
uat ȩccła. abipso ordinatum
ẽẽ quod nulla horũ diu̾sitate
uariatur: S non nullos pro¬
babilis quȩda m ratio delec¬
tauit. unocerte die ꝑannũ.
cũ ipsam cenã dñs dedit. tan¬
quam adinsigniorẽ cõme¬
morationẽ post cibos offerri.
et accipi placeat corpꝰ et san¬
guinem dñi. Honestius aut̃
arbitror ea hora fieri: ut qui
ciam ieninauerit. pꝰ refectio¬
nem quȩ hora nona fit. ad
oblationẽ possit occurrere:

Expanded text:
re. Namque Salvator, quo vehere. Namque Salvator, quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. et ideo non praecepit, quo deinceps post cibos alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo uariasset. cum uero ait apostolus de hoc sacramento loquens: ad manducandum, inuicem expectate; si quis esurit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: Cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur, quia uat ecclesia, ab ipso ordinatum esse, quod nulla morum diuersitate uariatur. Sed nonnullos probabilis quaedam ratio delectauit: uno certo die per annum, quo ipsam cenam dominus dedit, tamquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem domini. honestius autem arbitror ea hora fieri, ut, qui etiam ieiunauerit, post refectionem, quae hora nona fit, ad oblationem possit occurrere.
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit. quod et hodie. quia siẽ
nem enim eucaristrȩ: domini¬
cã cenã uocauit apls: Illud
magis mouere potuit homi¬
nes. ut iam refecti de illo uel
offerrẽt. uł sumerent eucaristi¬
am: quod in euangło dicit:
Accepit iħs panem et benedix̃.
cumetiã suꝑius dixiss cum
sero autem factum eẽt recum¬
bebat cum duodecimet me¬
ducãtib eis. dixit. qm̃ u
ex uob̾ tradet me. post eñ
tradidit sacramentũ: et liqͥai
apparet quando primo accepr¬
runt disciptli corpꝰ et sangui¬
nem dñi: non cos accepisse ien¬
nos. Numquid tamen ꝓptera
calũniandum est uniu̾se eccłe.¬
quod aieinis semꝑ accipitur:
ex hoc enĩ placuit sp̃ui sc̃o: ut
inhonore tanti sacrament
corpꝰ intraret. quam cetericibi
iste seruatur. neq eñquia
cibos post dedit dñs ꝓpterea
pransi aut cenatifr̃s ad illud
sacram̃tum accipiendũ con¬
uenire debeant: aut sicut fa¬
ciebant quos apłs arguit et¬
em̃dat. mensis suis ista misee¬

Expanded text:
fecerit. Quod et hodieque, sicut est fecerit. Quod et hodieque, sicut est nem eucharistiae dominicam cenam uocans, illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit:accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim et manducantibus eis dixit: Quoniam unus ex uobis tradet me; post enim tradidit sacramentum. et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. Numquid tamen propterea caluquod a jejunis semper accipitur. Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti prius intraret, quam ceteri cibiiste servatur, neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud sacramentum accipiendum convenire debebunt, aut sicut faciebant quos Apemendat, mensis suis ista misce
Abbreviated transcription (Latin):
domos non habetis admandu¬
candum et bibendũ. aut ec¬
cłam dei contẽynitis. et con¬
funditis eos quii non habent:
Hos notat qui sic in eccłiam
conueniebant. ut munera sua
offerentes aduenientib pres¬
uiteris: quia adhuc rectores
ecclesus non om̃ib locis fue¬
rant constituti:. Totũ sibiqui
obtulerat uindicaret. scisma¬
tis causa. dissensiones enim
inter eos pseudo apłi semina¬
uerant: ita ut oblationes suas
telarentur cũ uina atq eadem
p̃ce omnium oblaciones bene¬
dicerentur: Ut hi qui ut a sso¬
let fieri nonobtulerant. aut
unde offerrẽt non habebant.
pudore correpti confunde¬
rentur. nonsum̃tes partenr:
et tamcito illudagebant: ut
suꝑuenientes non inuenirent
quod ederent: Ideoq sisic inqͥt
conuenitis ut unꝰquisq fuum
scimat:domi hec agenda non
ineccła ubi unitatis et myste¬
rii causa conuenitur:nondis¬
sensionis et uentris. munꝰ enĩ
oblatum. totius popłĩ fit. qͥa
est:eo quod meodie saluator
pascha cum suis discipulis

Expanded text:
etis ad edendum et bibendum? aut Ecclesiam Dei contemnitis, et confunditis non habentes? Hos notat, qui sic in Ecclesiam conveniebant ut munera sua offerentes, advenientibus presbyteris quia adhuc rectores Ecclesiis non omnibus locis fuerant constituti, totum sibi qui obtulerant, vindicarent, schismatis causa. 149 Dissensiones enim inter eos pseudoapostoli seminaverant, ita ut oblationes suas zelarentur: cum una atque eadem prece omnium oblationes benedicerentur, ut ii qui, ut adsolet fieri, non obtulerant, aut unde offerrent, non habebant, pudore correpti confunderentur, non sumentes partem: et tam cito illud agebant, ut supervenientes non invenirent, quod ederent. Ideoque si sic, inquit, convenitis, ut unusquisque suum sumat, domi haec agenda, non in Ecclesia; ubi unitatis et mysterii causa convenitur, non dissensionis et ventris. Munus enim oblatum totius populi sit; quia est eo quod in eo die Salvator pascha cum suis discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝓbati manifesti fiant
mobis: illos significat qai
ntraditione accepta duran¬
ts exemplum ꝓbationis
rant euangelicȩ discipline.
ad condẽpnationẽ ceterorũ
histint. quos incapite eple
significat: eo quod dicerent.
nos uero xp̃i: eum alii dice¬
rent. Ego pauli ego apollo:
ne ꝓuidentiȩ beneficium:
exhis enim hominib here¬
dici fiunt: qui etiã siessent
meccła. nichil ominꝰ errarẽt.
cum acitẽ foris sunt. pluri¬
mum ꝓsunt: non uierum
docendo quod nesciunt: s
adterum querendũ.carna¬
les et aduertim aꝑiendum.
sp̃iritales catholicos excitan
s manifesti non fiunt incer
nos: quam diuinꝑitiȩ nr̃e
tenebris delectati. dormire
malumꝰ. quam luc̃ẽ uerita¬
tis intueri. Qua ꝓpter multi
ut diem dei uideant et gau¬
deant. ꝑhereticos de somno
exeitantur. Utamur ergo etiã
hereticis. non ut eorũ ad ꝓbe¬
mus errores. s ut catholicam
disciplinã adu̾sus eorũ insidi¬
as adserentes: uigilantiores

Expanded text:
 manifesti fiant inter vos, illos significat, qui in traditione accepta durantes, exemplum probationis erant evangelicae disciplinae ad condemnationem caeterorum. Ii sunt quos in capite epistolae significat, eo quod dicerent: Nos vero Christi; cum alii dicerent: Ego Pauli, ego Apollo nae providentiae beneficio. Ex his enim hominibus haeretici fiunt, qui etiamsi essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt, non verum docendo, quod nesciunt; sed ad verum quaerendum carnales, et ad verum aperiendum spirituales catholicos excitandviri, sed manifesti non fiunt inter nos, quamdiu imperitiae nostrae tenebris delectati dormire malumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut diem Dei videant et gaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo etiam haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores
Abbreviated transcription (Latin):
si quȩlibet animainfirmaq̃
ad htic carnaliter sapit. sp̃ita¬
lib tiris se conferre p̃sũpse¬
rit: de turpat caput suũ. idi
inhonorat sacerdotes eccłie
Siquis uidetur contentiosus
eẽ. nos talem consuetudinem
non habemus. neq eccła dei,
Post rationem redditã. ut con¬
tentiosos uincat. auctoritatẽ
interponit. quia neq uidaismꝰ
hoc habuit. Vnde dicit. neq
nos. neq eccła dei: ut neq mos¬
ses neq saluator sic contradi¬
derit: Hoc autem p̃cipio. non
laudans qđ non in melius. s
indeterius conuenitis. Quo¬
modo particulatim cont̾isati¬
onẽ eorum. ꝑcorreptionem
emendat: ita et traditiones
eorum non laudat̾ utiq sti¬
tuꝑans eos. ait. Primtm

Expanded text:
si quaelibet infirma, quae adhuc carnaliter sapit, spiritualibus viris se conferre praesumpserit, deturpat caput suum, id est inhonorat sacerdotes eccles autem videtur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei. Post rationem redditam, ut contentiosos vincat, auctoritatem interponit; quia neque Judaismus hoc habuit, unde dicit: Neque nos, neque Ecclesia Dei, ut neque Moyses, neque Salvator sic tradiderit. Hoc autem praecipio, non laudans quod non in melius, sed in deterius convenitis. Quomodo particulatim conversationem illorum per correptionem emendat; ita et traditiones illorum, non laudans utique, sed vituperans eos. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
ndiustis. non est iudeus. neq
grecus. nonẽ seruus. neq liber:
nonest mascultis. neq femina:
Om̃s enimuos unum estis in
rp̃o iħti: Numquid nãigitor
fideles  feminȩ serũcorporis a¬
miserunt: s quia ibi renotiat᷑
adimaginẽ dei ubi serus nullꝰ
est.Ibi factus est homoadima¬
ginem dei: tibi sexus nullus est:
hoc est insptimentis sue: Cur
ergo uir ꝓpterea nondebet ca¬
put uelare. quia imago est et
gloria dei: Mulier autem de¬
bet quia gloria uiri est. quasi
mulier non renouetur spũ
mentis suȩ. qui renouatur in
agnitione dei. scdm imaginẽ
eitis. quicreatut illũ. Sedquia
serus corporis distat a iuiro. recte
potuit ineitis corporali uelam̃¬
to figurari pars illa rationis.
que adtẽ poralia  guibernanda
de flectitur: ut non maneat
imago dei. nisi exqua parte
mens hominis et̃nis rationib
conspiciendis. tel considerandis
adherescit: quam non solum
masculos s etiã feminas ha¬
bere manifestũ est. Orgo in
eorum mentib cõmunis na¬

Expanded text:
istis. non est Iudaeus neque Graecus, non est seruus neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos unum estis in Christo Iesu ? numquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? sed quia ibi renouantur ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, ibi factus est homo ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis na
Abbreviated transcription (Latin):
mine eidatisunt. N aturalit̃
hoc honestũ. et ꝓpe modũ de¬
cretũ uult ẽẽ: ut uelata iuli¬
er satis faciatꝰ. et gratias agat
deo. Coma ergo ind iciũ tiela¬
minis est: ut nature uolune
addatur:. Deniq nulla intii
reuelata adit potestatẽ: Hec¬

Expanded text:
mine data est ei. Naturaliter mine data est ei. Naturaliter hoc honestum et propemodum decretum vult esse, ut velata mulier satisfaciat, et gratias agat Deo. Coma ergo indicium velaminis est, ut naturae et voluntas addatur. Denique nulla mulier etiam revelata adit potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
hodieq nascunt᷑: Ae ꝑ hoc si
cum ista diceret apłs. de corpo¬
rib loquebatur: ꝓculdubio
corpora utritsq serus exdeo:
Postquam gradatĩ exposuit
singula. ut omĩa deo subiceret.
unũ sertians principium: ait
Omĩa autẽ exdeo: Ut neq muli¬
er subiectionis sue causa con¬
tristaret᷑: neq uir quasi exaltat᷑ꝰ
suꝑbiret. Ios ipsi diiudica¬
te: decet intilierem non tielatã
orare dm̃: Hinc est. unde sciꝑiꝰ
illis ꝑ yroniã suscenset: dicens
Laudo quia ꝑomĩa mei memoriã
retinecis: et quomodo tibiq tra¬
do traditiones meas tenetis:
Cumenim hȩc eẽt traditionis
inȩccłia: illi contra. reuelatas
eas in eccłia patiebantur: Ideoq
noniam auetoritate traditio¬
nis quam neglexerant: s ꝑipsã
naturam suadere illis nicitur
tieritatẽ. dicens: Nec ipsa natu¬
ra docettios: quoduir quidem
sicom ã nutriat ignominia
ẽ. illi. Hoc scdm legẽ locutus
est ꝓhibet enĩ uirũ eẽ comatũ¬

Expanded text:
hodieque nascuntur. ac per hoc si, hodieque nascuntur. ac per hoc si, cum ista diceret apostolus, de corporibus loquebatur, procul dubio corpora utriusque sexus Postquam gradatim exposuit singula, ut omnia Deo subjiceret, unum servans principium, ait: Omnia autem ex Deo; ut neque mulier subjectionis suae causa contristaretur, neque vir quasi exaltatus superbiret. Vos ipsi judicate: decetne mulierem non velatam orare Deum? Hinc est unde superius illis per ironiam succenset, dicens: Laudo quia omnia mea memoria retinetis: et quomodo ubique trado, traditiones meas tenetis . Cum enim haec esset traditionis in Ecclesia, illi contra revelatas eas in Ecclesia patiebantur. Ideoque jam non auctoritate traditionis, quam neglexerant, sed per ipsam naturam suadere illis nititur veritatem dicens: . Nec ipsa natura docet vos quia vir quidem, si comam habuerit, ignominia est illi? Hoc secundum Legem locutus est
Abbreviated transcription (Latin):
mulier de uiro. ita et uir per
Qua mulier exuiro facta ẽ
ut etiam uir ꝑmulierẽ pꝰea
nasceretur: Si hec ergo hec
apłs dicens. nonetiã animas
et sp̃s sed tantum corpora
utriusq sexus uolebat intel¬
legi: Cur continuo subiunx̃.
omĩa autem ex deo: nisi quia
et corpora exdeo: Ita quippe
ait. Sicut enim mulier ex tu
ra exdeo sunt. Quid est ergo
quod ubicumq iste faustus
inscripturis legit exdeo:qͦn¬
do de hominib agit᷑. ñ et cor¬
poras tantum animas et sp̃s
uuit intelligi: Si uero quod
dictũ est om̃ia aut̃ẽ ex deo. et
de corporã utritisq sexus. et
de anima ac spudictũ est: Or¬
go scmomĩa ẽ. mtlier ex tro:
mulier enĩex uiro.uir ꝑmuli¬
erem: omĩa exdeo. Que omĩa.
nisi dequib loquebatur: Idẽ.
et illetur. exquo mulier et illa
intilier. que ex uiro: et ille uir
quii ꝑmulierẽ: Neq eñĩ illeuir
ꝑitilier̃ẽ. ex qͦ uiro mulier:. s
uir quinatus est postea ex ui¬
ro ꝑmtilierẽ quẽ admodum

Expanded text:
mulier ex uiro ita et uir per ia mulier ex uiro facta est, ut etiam uir per mulierem postea nasceretur. si ergo haec apostolus dicens non etiam animas et spiritus, sed tantum corpora utriusque sexus uolebat intellegi, cur continuo subiunxit: omnia autem ex deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uirra ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima ac spiritu dictum est, ergo secundum omnia est mulier ex niro; mulier enim ex niro, uir per mulierem, omnia ex deo. quae \'omnia\' nisi de quibus loquebatur, id est et ille uir, ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro, et ille uir. qui per mulierem ? neque enim ille uir per mulierem, ex quo uiro mulier. sed uir. qui natus est postea ex uiro per mulierem. quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ adimaginẽ eiꝰ qui creauit
an: Scdm hanc autẽ renoua¬
aonem efficimtir etiã filii dei
⁊baptismũ xp̃i: et induentes
quiabhoc consortio feminas
alienet etim sint nob̃cum gratia
oheredes: Et hinc alio loco idẽ
apłs dicat:. Om̃s enim filu dei

Expanded text:
factum ad imaginem ejus, qui creavit eum. Secundum hanc autem renovationem efficimur etiam Filii Dei per baptismum Christi, et induentes qui ab hoc consortio feminas alienat, cnm sint nobiscum gratia cohaeredes, et alio loco idem Apostolus dicat: Omnes enim Filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ea que dei suint cogitat. quasi
uuir est: qua contẽplatione
cogitationes se cohibere non
debet s retielata faciȩ. ilest
mundo corde ad conteplanda
mundi sunt cogitat: quasi mu¬
lier est: S ne supra quã ne¬
cesse est se interrenis actib
occupet: oportet ut discretio
flua cogitanda il liciat᷑: Ue¬

Expanded text:
e Dei sunt cogitat, quasi vir est. A qua contemplatione cogitationibus se cohibere non debet, sed revelata facie, id est mundo corde ad contemplandamundi sunt cogitat, quasi mulier est. Sed ne supra quam necesse est, se in terrenis actibus occupet, oportet ut discretionerflua cogitanda illiciatu
Abbreviated transcription (Latin):
neat : Sicut cnĩ non solũ ueracis¬
sima ratio. s etiã ipsius apłide¬
clarat auctoritas. Non sc̃̾m for¬
mam corporis homo factus est
adimaginem dei: s scd̾m ratio¬
nalem mentẽ. Cogitatio qͥppe
turpit tana est. quȩ opinat᷑
dm̃. menbrort̃ĩ corporalium
liniam̃tis circũ scribi. atq de¬
finiri: Porro atitẽ nonne idm
beatus apłs dicitꝰ: renouamim
spũ mentis tir̃e. et induite no¬
tium hominẽ. qui scđin dm̃

Expanded text:
nebit. 12. Sicut enim non solum veracissima ratio, sed etiam ipsius Apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem Dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem, eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter angelos: Potestauis
uelam̃inis significatust. Al¬
gls. epõs dicit. sicut docet᷑
napocaly psi iohannis: Ec
suautiq homines sunt. qđ
meorriperent plebemar
untur: et quod rectum in
mierentiam episcopalẽ non
nbeat capuit liberũ sedue¬
samine tectũ. nec habeat
pocestatẽ loquendi quia ep̃s
ꝑsonã habet xp̃i. quasi ergo
ante iudicem. sic ante ep̃m
quiuicarius dñi est ꝓꝑter
reatus originem subiecta de¬
bet uideri Uerũtam̃ neq
mulier sine uiro:. nec uir sine
muliere in dño. Ideo in dño
quia ds̃ exunofecit ambos.
eunum. Una eñi caro et unũ
irpꝰ sunc in dño. hoc est se¬
cundũ dñm qui creauit: De¬
niq qui ñcredunt malierẽ
de uiro sũptã: hi sine dño. uł
non scđm am̃eredunt homi¬

Expanded text:
pter angelos. Potestatem velamen significavit, angelos episcopos dicit, sicut docetur in Apocalypsi Joannis . Et quia utique homines sunt, quod non corriperent plebem, 148 arguuntur: et quod rectum est in reverentiam episcopalem non habeat caput liberum, sed velamine tectum; nec habeat potestatem loquendi, quia episcopus personam habet Christi. Quasi ergo ante judicem sic ante episcopum, quia vicarius Domini est, propter reatus originem subjecta debet videri. Verumtamen neque mulier sine viro, neque vir sine muliere in Domino. Ideo in Domino, quia Deus ex uno fecit ambos et unum; una enim caro et unum corpus sunt in Domino, hoc est, secundum Dominum, qui creavit. Denique qui non credunt mulierem de viro sumptam, hi sine Domino, vel non s
Abbreviated transcription (Latin):
res nudato capite ꝓcede¬
bant in eccłam: głoriantes
incrinib. quod ñ solũ in ho¬
nestum erat: s etiam concu¬
Ergo uir nondebet inquit
habere uelamen: qui solum
xp̃m habet caput: Mulier
autẽ debet habere uelam̃:
quodostedat illã humilem.
et uiro ẽẽ subiectam. Notat
autẽ corinthiorũ consuetu¬
dinem. quod mulieres eoꝵ
intecto capite essent: et uiri
comã nutrirent: et indiffe¬
rent̃ uescerent᷑ intẽplis: et
inflati sapientia seculari.
resurrectionẽ carnis nega¬
deus. unũ fecit hominem
Ut sicut abuno deo st̃ omĩa.
ita essent et abhunohomine
om̃s homines: Et uniusdĩ
inuisibilis. unꝰ homo uisibił
imaginẽ haberet interris:
ut unus ds̃ inuno homine
uideretur auctoritatẽ. unius
principii conseruare.ad con¬
fusionẽ diaboli:qui sibi ne¬
glecto uno deo.dominiũ et
deitatẽ uoltuit usurpare. qd
ꝓpħa lezechiel significat:
Et apłs idem: ait em̃ĩ. Ita ut
intemplo dei sedeat: often¬
dens se quasi sit ds̃ Non

Expanded text:
res nudato capite procedebant in ecclesiam, gloriantes in crinibus. Quod non solum inhonestum erat, sed etiam concuErgo vir non debet, inquit, habere velamen, qui solum Christum habet caput. Mulier autem debet habere velamen, quod ostendat illam humilem, et viro esse subjectam. Notat autem Corinthiorum consuetudinem, quod mulieres eorum intecto capite essent, et viri comam nutrirent, et indifferenter vescerentur in templis, et inflati sapientia saeculari, resurrectionem carnis negaDeus unum fecit hominem; ut sicut ab uno Deo sunt omnia, ita essent et ab uno homine omnes homines; ut unius Dei invisibilis, unus homo visibilis imaginem haberet in terris, ut unus Deus in uno homine videretur auctoritatem unius principii conservare, ad confusionem diaboli, qui sibi, neglecto uno Deo, dominium et divinitatem voluit usurpare. Quod propheta Ezechiel significat , et Apostolus idem, ait enim: Ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se quasi sit Deus . Non
Abbreviated transcription (Latin):
num est ut filii caput. pater
dicatur: quasi genitor eius:
Aliter tamen caput uirixp̃s
est et alitertur. mulieris. et
aliter ds̃ caput xp̃i est: Deus
autẽ ideo caput xp̃iest: quia
de eouł abipsogenitꝰ est. Mu¬
est. quia ex eits costa. dei uir¬
tute formata est. Ap̃s autẽ
ideo caput uiriest: quia ꝑip¬
sum cum non eẽt creatus est.
Nna ergo dictio diuersã ha¬
bet intelli gentiã: quia ec ꝓ¬
sonã liscrepant et substanciȩ:
Omĩs uir orans aut ꝓphe¬
tans uelato capite:de tur¬
pat caput suum: Omnis
autẽ mulier orans aut ꝓ¬
phetans. non uelato cãpite:
de turpat caput suũ: Unũ
est enim acsi de caluet᷑:¬
mulieri tondere aut de¬

Expanded text:
num est ut filii caput Pater dicatur, quasi genitor ejus. Aliter tamen caput viri Christus est, et aliter vir mulieris, et aliter Deus caput Christi est. Deus autem ideo caput Christi est, quia de eo vel ab ipso genitus est. Muest, quia ex ejus costa Dei virtute formata est . Christus autem ideo caput viri est, quia per ipsum cum non esset, creatus est. Una ergo dictio diversam habet intelligentiam; quia et personae discrepant et substantiae. Omnis vir orans aut prophetans velato capite deturpat cautem mulier orans aut prophetans, non velato capite, deturpat caput suum: unum est enim, ac si decalvetumulier, tondeat
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Manna et aqua que
fluxit de petra. hȩc dicit spiri¬
talia: quia non mundi lege
parata suint. s dei uirtute: si¬
ne elem̃torum cõmixtione ad
tẽpts creata. habentia ĩse figu¬
ram futuri mysterii: quod nũc
nos sumimus.incommemora¬
tionẽ xp̃i dñi: Ideo et panis
angłorum dictus est: quia uir¬
tute quia angłi subsistunt
creatus ẽ.Hoc significans.qͥa
de celis uenturus erat qui sp̃i¬
taliter pasceret: unde et man¬
na pͥmum dominico dieuenit
de cȩlo: ad securitatẽ populi

Expanded text:
tus. Manna et aquam quae fluxit de petra, dicit spiritalia; quia non mundi lege parata sunt, sed Dei virtute sine elementorum commixtione ad tempus creata, habentia in se figuram futuri mysterii, quod nunc nos sumimus in commemorationem Christi domini. Ideo et panis angelorum dictus est, quia virtute qua angeli subsistunt, creatus est: hoc significans, quia de coelis venturus erat, qui spiritaliter pasceret. Unde et manna primum Dominico die venit de coelo ad saturitatem populi
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Numquid enim qui hoc
dixit placebat etiã tammultis
ꝑsecutorib suis: s placebat
om̃i generi hominũ. qđ xp̃i
congregabat ȩccłam siue iam
intus positis. sitie introducen¬
ñ intelli gunt: contrariũ ptitũ
cum ille se dixerit non placere
hominib: quia non ideo recta
faciebat. ut placeret hominii
seddeo: ad cuiꝰ amorẽ corda
hominũ uolebat cont̾tere io
ipso quod placebat homini
et ideo nonse placere hominu
recte dicebat: quia ineo ipso
ut deo placeret intuebatile
Et placendum ẽẽ hominib
recte p̃cipiebat. ut non hos
appeteret᷑ tanquã meres l¬
te factorũ: s quia deo placeil
non potest. qui ñ se his qule
saluos fieri uult p̃bet imilll¬
dũ Imitari autẽ illũ qui sl
n pslacuerit: nullo pacto quis¬

Expanded text:
. Numquid enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducenn intelligunt, contrarium putant; cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo placebat hominibus. Itaque et non se placere hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur: et placendum esse hominibus recte praecipiebat, non ut hoc appeteretur tanquam merces recte factorum; sed quia Deo placere non posset, qui non se iis quos salvos fieri vellet praeberet imitandum: imitari autem illum qui sibi non placuerit, nullo pacto quis