comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis antecedit appetit᷑ quidã. quo id qͦd nosse uolumꝰ. q̃rendo
& inueniendo nascitur ꝓles ipsa notitiȩ. ac ꝑ hoc appetit᷑ ille qͦ
c̃cipitur parit᷑q notitia: partꝰ & ꝓles recte dici ñ pot̾. Idemq ap¬
petitꝰ quo in hiat᷑ rei cognoscendȩ fit amor cognitȩ. dũ tenet
atq amplectit᷑ placitã ꝓlẽ idest notitiã. gignentiq coniungit.
Et ẽ quedã imago trinitatis ipsa mens & notitia eꝰ qͦd ẽ ples
cĩ ae de se ipsa ubum ei eamor tercuis et hec itia unum ãtq
una substantia. Hec minor ꝓles dum tantũ se nouit mens

Expanded text:
mentis antecedit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo mentis antecedit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit. Et est quaedam imago Trinitatis, ipsa mens, et notitia ejus, quod est proles ejus ac de se ipsa verbum ejus, et amor tertius, et haec tria unum atque una subst
Abbreviated transcription (Latin):
ual&e si dicas reꝑiendi. Quȩ autẽ reꝑiunt᷑: quasi pariunt᷑.
Unde ꝓli similia sunt. ubi nͥ in ipsa notitiaꝰ Ibi enĩ quasi
expressa formantur. Nam & si iã erant res quas querendo in¬
uenimus: notitia tam̃ ipsa ñ erat. quã sic̃ ꝓlem nascentem
deputam᷑. Porro appetit᷑ꝰ ille qui ẽ in querendo. ꝓcedit a q̃rente
& pendae quodamm. neq requiescit fine qͦ intindit᷑. nͥ id
qͦd querit᷑ inuentum querenti copulet᷑. Q appetitꝰ idest inqͥ¬
sitio quãuis amor eẽ ñ uideat᷑. qͦ id qͦd notum ẽ amat᷑. hoc
enim adhuc ut cognoscat᷑ agit᷑: tam̃ ex eodem gen̾e qͥddã ẽ.
Nã uoluntas iã dici pot̾: quia om̃is qui qͣrit inuenire uult:
si id querit᷑ qͦd ad notitiã ꝑtineat: omĩs qui q̃rit nosse uult.
Qd si ardent̾ atq instant̾ uult studere dr̃: qͦd maxime in asse¬
quendis atq ad ipiscendis quibq doctrinis dici sol&. Partum gͦ

Expanded text:
valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. Porro appetitus ille, qui est in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quodam modo, neque requiescit fine quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amoem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; et si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis dici solet. Partum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lum quia ipsa nouit: s ẽ quia se ipsam sic̃ supra diximꝰ.
Qdgͥ de amore dicendum ẽ. cur ñ &̃ cũ se amat. ipsũ qͦq
amorem sui genuisse uideatur: Erat enĩ amabilis sibi &
anteꝗͣ se amaret: quia poterat se amare. sic̃ erat sibi nosci¬
bilis & anteꝗͣ se noss&. quia pocerat se nosse. Nam si ñ sibi es¬
set noscibilis: nunꝗͣ se nosse potinsset. Ita si ñ sibi eẽt ama¬
bilis: nunꝗͣ se amare potuisset. Cur itaq amandose non
genuisse dicat᷑ amorẽ suũ. sic̃ cognoscendo se genuit nocitiã
suã: An eo qͥdem manifeste ostñdit᷑. hoc amoris ẽẽ pͥncipiũ un¬
de ꝓcedit: Ab ipsa quippe m̃te ꝓcedit. quȩ sibi ẽ amabilis an¬
teꝗͣ se amae: atq ita pͥncipiũ ẽ amoris sui. quo scamat. S ido
ñ recte đr genit᷑ ab ea sic̃ notitia sui qua se nouit: qr notitia
co fine quietura. Hã inqͥsitio ẽ appecitus inueniendi: qͦd idem

Expanded text:
lum quia ipsa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. lum quia ipsa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia ura? Nam inquisitio est appetitus inveniendi, quod idem
Abbreviated transcription (Latin):
ñnullarũ terũ notitia quȩ ante ñ erat. ⁊ aliquarũ rerum
amor que antea ñ amabant᷑. distineti nob̃ aꝑit qͥo dica¬
mus. quia & ipsi locutioni temporalit̾ digerendȩ facilior est
ad explicandum res: quȩ in ordine tempoꝵ comp̾hendit᷑.
Primo itaq manifestum ẽ posse fieri ut sit aliqͥd scibile.
id est qͦd sciri possit. & tam̃ nescit᷑. illud aut̾ fieri ñ posse ut
sciatur qͦd scibile ñ fuerit. Unde liquido tenendum ẽ: quod
ominis res quãcũq cognoscimꝰ. congenerat in nob̾ notitiã sui
Ab utroq enim notitia parit᷑: acognoscente & cognito. Itaq menꝰ
cum se ipsa & cognoscit: sola parens ẽ notitiȩ suȩ. Et cognitũ
enim &e cognitor: ipsa ẽ. Erat autẽ sibi ipsa noscibilis & anꝗͣ
se nossae: s notitia sui ñerat in ea. cum se ipsa ñ nouerat
d gͦ cognoscit se: parem sibi notitiam sui gignit: qr ñ
minus se nouit ꝗͣ ẽ. nec alt̾ius essentiȩ ẽ notitia eiꝰ. Honso¬

Expanded text:
nnullarum rerum notitia, quae antea non erat, et aliquarum rerum amor, quae antea non amabantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: quia et ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, posse fieri ut sit aliquid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non so
Abbreviated transcription (Latin):
corporalib signis editis. & hoc ita ut mag̾ credamꝰ ꝗͣ intel¬
ligamus: neq ita ut dr̾ homini uide faciẽ tuã. qͦd nͥ ĩ spe¬
culo fieri ñ pot̾. Nam & ipsa nr̃a facies absens ab aspectu
nr̃o ẽ: quia ñ ibi ẽ qͦ ille dirigi pot̾. S cum đr m̃ti cognosce
te ipsam. eo ictu quo intelligit qͦd dictum ẽ te ipsã: cog¬
noscit se ipsã. nec ob aliud. ꝗͣ eo qͦd sibi p̾sens ẽ. Si autẽ
qͦd dictum ẽ ñ intelligit: ñ utiq fac̃. Hoc gͥ ei p̾cipit᷑ ut
gat aliud adid qͦd se ipsa cognoscit: cum audit ut se ip¬
se cognoscat. Certe enim nouit sibi dici: sibi scilicet q̃
ẽ. & uiuit. & intelligit. S ẽ & cadauer. uiuit & pecus.
intelligit autẽ nec cadauer. nec pecus. Sic gͦ se eẽ. & uiu̾e

Expanded text:
corporalibus signis editis; et hoc ita, ut magis credamus, quam intelcorporalibus signis editis; et hoc ita, ut magis credamus, quam intelligamus. Neque ita ut dicitur homini, Vide faciem tuam: quod nisi in speculo fieri non potest. Nam et ipsa nostra facies absens ab aspectu nostro est, quia non ibi est quo ille dirigi potest. Sed cum dicitur menti, Cognosce te ipsam, eo ictu quo intelligit quod dictum est, Te ipsam, cognoscit se ipsam; nec ob aliud, quam eo quod sibi praesens est. Si autem quod dictum est non intelligit, non utique facit. Hogat aliud ad id quod se ipsam cognoscit, cum audit ut se ipsam cognoscat. Certe enim novit sibi dici, sibi scilicet quae est, et vivit, et intelligit. Sed est et cadaver, vivit et pecus: intelligit autem nec cadaver, nec pecus. Sic ergo se esse et vivere
Abbreviated transcription (Latin):
gabatur. statuat ꝑ se ipsa. & se cogitet. Ita uidebit qͦd nunꝗ̃
se ñ amau̾it. uunꝗͣ nescierit: s aliud secũ amando cũ eo se con¬
fudit &e concreuit qͥdammꝰ. atq ita dum sic̃ unũ diu̾sa cõplec¬
on itaq uelut absentẽ se querat cernere: se ipsam¬
s p̾sentem se curet discernere. nec se quasi ñ norit
cognoscat. s ab eo quo alterum nouit dmnoscat. Ip¬
sum enĩ qͦd audit cognosce te ipsã. quomͦ agere curabit si ne¬
scat. ant qͥd sit cognosce aut quio sit cc ipia Siauitẽ intũꝙ
nouit: nouit & seipsa. quia ñita dr m̃ti cognosce te ipsã.
sic̃ dđr cognosce cherubin & seraphin. De absentib enĩ illis
credimus: scđm qͦd celestes quedã potestates ẽẽ p̾dicantur.
neq sic̃ dr̃ cognosce uoluntatẽ illius hominis. quȩ nobis
nec ad sentirndũ ullomͦ. nec ad intelligendum p̾sto ẽ. nͥ

Expanded text:
gabatur, statuat in semetipsam, et se cogitet. Ita videbit quod nunquam gabatur, statuat in semetipsam, et se cogitet. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed aliud secum amando cum eo se confudit et concrevit quodam modo; atque ita dum sicut unum diversa complecon itaque velut absentem se quaerat cernere, sed praesentem se curet discernere. Nec se quasi non norit cognoscat, sed ab eo quod alterum novit dignoscat. Ipsum enim quod audit, Cognosce te ipsam, quomodo agere curabit, si nescit, aut quid sit, Cognosce; aut quid sit, Te ipsam? Si autem utrumque novit, novit et se ipsam: quia non ita dicitur menti, Cognosce te ipsam, sicut dicitur, Cognosce Cherubim et Seraphim: de absentibus enim illis credimus, secundum quod coelestes quaedam potestates esse praedicantur. Neque sicut dicitur, Cognosce voluntatem illius hominis: quae nobis nec ad sentiendum ullo modo, nec ad intelligendum praesto est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilit̾ glutine amoris: & hec ẽ eius inmundicia. qm̃ dũ se
solã nitit᷑ cogitare: hoc se putat eẽ. quȩ sine qͦ se ñ pot̾ cogitare.
Cum qͥ ei p̾cipit᷑ ut seipsam cognoscat. ñ se tamꝗͣ sibi decracta
sit querat: s id qͦd sibi addidit detrahat. Int̾ior ẽ enĩ ipsa ñ
solum quã ista sensibilia. quȩ manifeste foris sunt: s aẽ quã
umagines eoꝵ quȩ in parte quadã sunt animȩ. quã ħnt &
bestie. quãuis intelligñtia careant. quȩ m̃tis ẽ ꝓpͥa. Cũ gͥ sit
mens int̾ior qͦdamm exit asem& ipsa: cũ in hec quasi uesti¬
gia multarũ intentionũ exerit amoris affectũ. Quȩ uestigia
tamꝗͣ impͥmunt᷑ memoriȩ. quando hȩc quȩ foris sunt cor¬
poralia sentiunt᷑. ut ã cum absint ista. p̾sto sint tam̃ ima¬
gines eoꝵ cogitantib. Cognoscat gͦ sem& ipsam. nec quasi
absentem se querat: s intentionẽ uoluntatis qua ꝑ alia ua¬

Expanded text:
mirabiliter glutino amoris: et haec est ejus immunditia, quoniam dum se mirabiliter glutino amoris: et haec est ejus immunditia, quoniam dum se solam nititur cogitare, hoc se putat esse sine quo se non potest cogitare. Cum igitur ei praecipitur ut se ipsam cognoscat, non se tanquam sibi detracta sit quaerat; sed id quod sibi addidit detrahat. Interior est enim ipsa, non solum quam ista sensibilia quae manifeste foris sunt, sed etiam quam imagines eorum quae in parte quadam sunt animae, quam habent et bestiae, quamvis intelligentia careant, quae mentis est propria. Cum ergo sit mens interior, quodam modo exit a semetipsa, cum in haec quasi vestigia multarum intentionum exserit amoris affectum. Quae vestigia tanquam imprimuntur memoriae, quando haec quae foris sunt corporalia sentiuntur, ut etiam cum absunt ista, praesto sint tamen imagines eorum cogitantibus. Cognoscat ergo semetipsam, nec quasi absentem se quaerat, sed intentionem voluntatis qua per alia va
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ea ueniremꝰ. hoc ẽ ea inueniremꝰ. Quapropt̾ sic̃ ea qͣ
oculis aut ullo alio corporis sensii reqͥrunt᷑: ipsa mensq̃rit
Ipsa enim aẽ: sensum carnis intendit. Cunc aũ inuenit:
cum in ea quȩ requirunt᷑ idem sensus uenit. Sic alia quȩ
ñ corporeo sensu int̾nuntio: s ꝑ seipsam nosse deb&. cũ in
eauenit. aut in suꝑiore substantia idest in dõ. aut in cȩt̾is
animȩ partib sic̃ deipsis imaginib corpoꝵ cm iudicat.
intꝰ enim in anima eas inuenit ꝑ corpus impressas. Quod¬
quẽ admodũ querat & inueniat: mirabilis cogitare.¬
E S questio ẽ. qͥ tendat ut querat. aut quo uenit ut in¬
ueniat. Qd enim tã inm̃te ꝗͣ mens ẽ: S quia in his ẽ quȩ
amore assuefacta ẽ: ñ ualae sine imaginib eoꝵ eẽ in sem&¬
ipsa. Hinc ei oborit᷑ erroris dedecꝰ: dum rerũ sensarũ imagi¬
nes secernere a se ñ pot̾. ut se solam uideat. Coherent enim

Expanded text:
ut in ea veniremus, hoc est, ea inveniremus. Quapropter, sicut ea quae ut in ea veniremus, hoc est, ea inveniremus. Quapropter, sicut ea quae oculis aut ullo alio corporis sensu requiruntur, ipsa mens quaerit ipsa enim etiam sensum carnis intendit, tunc autem invenit, cum in ea quae requiruntur idem sensus venit: sic alia quae non corporeo sensu internuntio, sed per se ipsam nosse debet, cum in ea venit, invenit; aut in superiore substantia, id est in Deo, aut in caeteris animae partibus, sicut de ipsis imaginibus corporum cum judicat; intus enim in anima eas invenit per corpus impressas. quemadmodum quaerat et inveniat, mirabilis quaestio est, quo tendat ut quaerat, aut quo veniat ut inveniat. Quid enim tam in mente quam mens est? Sed quia in iis est quae  amore assuefacta est, non valet sine imaginibus eorum esse in semetipsa. Hinc ei oboritur erroris dedecus, dum rerum sensarum imagines secernere a se non potest, ut se solam videat. Cohaeserunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
pugnandũ ẽ. In his omib sententiis quisquis uidet m̃tis
naturã &e ẽẽ substantiam & ñ eẽ corporeã idest ñ minore sui
parte minꝰ occupare loci spacium. maiꝰq maiore: simul opor¬
tet unideat eos qͥ opinantur ẽ corporea ñ ob hoc errare quad
mens desit eoꝵ notitiȩ. s qͥd adiungunt ea sine quib nullã
possunt cogitare naturã Sine phantasiis erũ corpoꝵ qͥcqͥd ius¬
si fuerint cogitare: nicħomnino eẽ arbitrant᷑ Idõq ñ se canꝗͣ
sibi desit mens requirat. Qͥ a enĩ tã cognitioni adest. ꝗͣ id qͦd
m̃ti adest. aut quid tam m̃t ad est ꝗ̃ ipsa mens. unde & ipsa
quȩ appellat᷑ inuentio: Si ubi originem retractemꝰ. qͥd aliud
resonat nͥ qr inuenire ẽ in id uenire qͦd querit᷑: ẜꝑterea q̃
quasi ultro in m̃tẽ ueniunt. ñ usitate dicunt᷑ inuenta.
quãuis coginta dici possint. qr ñ in ea q̃rendo tendebamꝰ

Expanded text:
pugnandum est. 10. In his omnibus sententiis quisquis videt mentis pugnandum est. 10. In his omnibus sententiis quisquis videt mentis naturam et esse substantiam, et non esse corpoream, id est, non minore sui parte minus occupare loci spatium, majusque majore; simul oportet videat eos qui opinantur esse corpoream, non ob hoc errare, quod mens desit eorum notitiae, sed quod adjungunt ea sine quibus nullam possunt cogitare naturam. Sine phantasiis enim corporum quidquid jussi fuerint cogitare, nihil omnino esse arbitrantur. Ideoque non se, tanquam sibi desit, mens requirat. Quid enim tam cognitioni adest, quam id quod menti adest? aut quid tam menti adest, quam ipsa mens? Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat, nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Propterea, quae quasi ultro in mentem veniunt, non usitate dicuntur inventa, quamvis cognita dici possint; quia non in ea quaerendo tendebamus,
Abbreviated transcription (Latin):
rant cogitare: & eam corpꝰ eẽ ñ inueniebant.s ipsã cempatio¬
nẽ corporis nr̃i uł compagẽ pͥmordioꝵ quib ista caro tanq̃
connectit᷑: cẽ opinati sunt. eiq om̃s eam mortalẽ ẽẽ senseit̃.
quia siue corpus eẽt. siue aliqua compositio corporis. ñ pos¬
set utiq inmortalit̾ ꝑman̾e. Q u̾ eĩ substantiã uitã quan¬
dã nequaꝗͣ corporeã. qñqͥd̾e uitã omẽ uiuũ corpꝰ animantẽ
quinto illo nescio qͦ corpore. qͦd notissimis quatuor huiꝰm̃di
elem̃tis quidam conuingentes: hinc animã ẽẽ dixerunt:
Hoc loco diu disserendum ñ puto. Aut enĩ hoc uocant
corpus qͦd nos. cuius in loc spacio pars toto minor ẽ: e in illis
annumerandi st̃ qͥ mortẽ corporeã eẽ credidert᷑: aut si uł om¬
nẽ substantiã. uł omnẽ mnutabilẽ substantiã corpꝰ appellant.
cũ sciant ñ om̃e locoꝵ spaciis aliqua longitudine & altitudi¬
ne & longitudine contineri. ñ cum eis de uocabuli questiõe

Expanded text:
are, et eam corpus esse non inveniebant: sed ipsam temperationem corporis nostri vel compagem primordiorum, quibus ista caro tanquam connectitur, esse opinati sunt. Eoque hi omnes eam mortalem esse senserunt, quia sive corpus esset, sive aliqua compositio corporis, non posset utique immortaliter permanere. Qui vero ejus substantiam vitam quamdam nequaquam corquinto illo nescio quo corpore, quod notissimis quatuor hujus mundi elementis quidam conjungentes, hinc animam esse dixerunt, hoc loco diu disserendum non puto. Aut enim hoc vocant corpus quod nos, cujus in loci spatio pars toto minor est, et in illis annumerandi sunt qui mentem corpoream esse crediderunt: aut si vel omnem substantiam, vel omnem mutabilem substantititudine et altitudine contineri, non cum eis de vocabuli quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit mens: nouit qͦd se querat. ꝓfecto nouit qͦd ipsa sit
mens. Porro si hoc in se nouit qͦd mens ẽ: & tota mens ẽ. to¬
tam se nouit. S ecce. nͥ se nouerit ẽẽ m̃tẽ. Cũ autẽ sequerit.
hoc tantummͦ nou̾it. qͦd se querat. Potest enĩ aẽ sic aliud
ꝓ alio querere: si hoc nescit. Ut autẽ ñ querat aliud ꝓ alio.
peuldubio nouit quid querat. At si nouit quid q̃rat.¬
& si ipsam querit: se ipsam utiq nouit. quid gͦ adhuc q̃rit
Ud si exparte se nouit. exparte autem adhuic querit: ñ seipsã
s partẽ suam querit. Cum enim ea ipsa dđr. tota đr. Denide
Atq ita querit qͦd de est: quẽadmodũ solem̾ q̃rere ut ueniat
in mentẽ qͦd excidit. nec tam̃ penitꝰ excidit: qr pot̾ recogno¬
sci cum uen̾it hoc eẽ qͦd querebat᷑. S quomͦ mens ueniat in
m̃tem. quasi possit mens inm̃te ñ eẽ: huc accedit qr si parte

Expanded text:
quid sit mens, novit quod se quaerat, profecto novit quod ipsa sit quid sit mens, novit quod se quaerat, profecto novit quod ipsa sit mens. Porro si hoc in se novit quod mens est, et tota mens est, totam se novit. Sed ecce non se noverit esse mentem, cum autem se quaerit, hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic aliud pro alio quaerere, si hoc nescit: ut autem non quaerat aliud pro alio, procul dubio novit quid quaerat. At si novit quid quat se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit? Quod si ex parte se novit, ex parte autem adhuc quaerit, non se ipsam, sed partem suam quaerit. Cum enim ea ipsa dicitur, tota diciturAtque ita quaerit quod deest, quemadmodum solemus quaerere, ut veniat in mentem quod excidit, nec tamen penitus excedit; quia potest recognosci, cum venerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc accedit, quia si parte
Abbreviated transcription (Latin):
querit: magis se sibi notam ꝗͣ ignotam eẽ conuincit᷑. Houit
enim se querentẽ atq nescientẽ. dum se querit ut nou̾it. Qdgͦ¬
dicemus. an qͦd ex parte se nouit. ex parte ñ nouit: S absur¬
dum ẽ dicere: ñ eam totam scire qͦd scit. ħdico totũ scit:
s qͦd scit tota scit. Cum itaq aliquid de se scit. qͦd nͥ tota
ñ pot̾: totam se scit. Scit autẽ se aliquid scientẽ: nec pot̾
quicꝗͣ scire nisi tota. Scit se gͥ totam. De propriis m̃tis¬
quando ht cẽ amplius ut intelligat. Nam & animȩ
bestiarum uiuunt: ẜ ñ intelligunt. Sic̃ gͦ mens tota mens
ẽ: sic tota uiuit. Nouit autẽ uiuere se. Cotã segͥ nouit. Postre¬
mo cum se nosse mens querit: m̃tẽ se iã eẽ nouit. Alioquin
utrum se querat ignorat: & aliud ꝓalio forsitan querat.
fieri enim pot̾. ut ipsa ñ sit mens: atq ita dum m̃tẽ nosse

Expanded text:
quaerit, magis se sibi notam quam ignotam esse convincitur. Novit quaerit, magis se sibi notam quam ignotam esse convincitur. Novit enim se quaerentem atque nescientem, dum se quaerit ut noverit. dicemus? an quod ex parte se novit, ex parte non novit? Sed absurdum est dicere, non eam totam scire quod scit. Non dico, Totum scit; sed quod scit, tota scit. Cum itaque aliquid de se scit, quod nisi tota non potest, totam se scit. Scit autem se aliquid scientem, nec potest quidquam scire nisi tota. Scit se igitur totam. Deiquando habet etiam amplius ut intelligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota mens est, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque ita dum mentem nosse
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd querit ignotum. S cur memoria beatitudinis suȩ
potuit. & memoria sui. cũ ea ꝑdurare ñ potuit. ut tã se
nosset quȩ uult ꝑuenire. ꝗͣ nouit illud qͦuult ꝑuenire:
Ancum se nosse amat. ñ se quã ndum nouit. s ipsũ nosse
amat. acerbiusq tolerat se ipsam deẽẽ scientiȩ suȩ qua
uult cuncta comprehende. nouit autẽ quid sit nosse.
& dum hoc amat qͦd nouit. &̃ se cupit nosse: ubi gͦ nos¬
se suum nouit. si se ñ nouit: Nam nouit qͦd alia nou̾it.
se autem ñ nou̾it. Hinc enim nouit: & quid sit nosse. Qo
pacto gͥ se aliquid scientẽ scit. quȩ se ipsam nescit: Neq
enim alteram m̃tẽ scientẽ scit: s se ipsam. Scit gͥ se ipsã.
Deinde cum se querit ut nou̾it: querentẽ se iã nouit
Iam se gͦ nouit. Quapropt̾ ñ pot̾ omnino nescire se:
quȩ dum se nescientẽ scit. se utiq scit. Si aut̃ se nescien¬
tem nesciat: ñ se querit ut sciat. Quaꝑpt̾ eo ipso quo se

Expanded text:
quod quaerit ignotum. Sed cur memoria beatitudinis suae quod quaerit ignotum. Sed cur memoria beatitudinis suae potuit, et memoria sui cum ea perdurare non potuit, ut tam se nosset quae vult pervenire, quam novit illud quo vult pervenire? An cum se nosse amat, non se quam nondum novit, sed ipsum nosse amat; acerbiusque tolerat se ipsam deesse scientiae suae, qua vult cuncta comprehendere? Novit autem quid sit nosse, et dum hoc amat quod novit, etiam se cupit nosse. Ubi ergo nosse suum novit, si se non novit? Nam novit quod alia noverit, se autem non noverit: hinc enim novit et quid sit nosse. Quo pacto igitur se aliquid scientem scit, quae se ipsam nescit? Neque enim alteram mentem scientem scit, sed se ipsam. Scit igitur se ipsam. Deinde cum se quaerit ut noverit, quaerentem se jam novit. Jam se ergo novit. Quapropter non potest omnino nescire se, quae dum se nescientem scit, se utique scit. Si autem se nescientem nesciat, non se quaerit ut sciat. Quapropter eo ipso quo se
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. Curgͦ cum alias m̃tes nouit se ñ nouit. cũ seipsa nicħ
sibi possit eẽ p̾senti : Quod si ut oculis corporis magis alii ocłi
oculi sui pret̾ in speculo uidebunt. Hec ullomͦ putandũ ẽ aẽ reb
in corporeas contemplandis tale aliquid adhiberi. ut mens
canꝗͣ in speculo se nou̾it: an in ratione u̾itatis ȩtnȩ in¬
det. ꝗͣ speciosum sit nosse sem& ipsam. & hoc amat quod
uid&. studetq in se fieri. quia quãuis sibi nota ñ sit: notũ¬
ei tamen ẽ ꝗͣbonum sit. ut sibi nota sit. Et hoc quidem
ꝑmirabile ẽ : n̾dum se nosse. & ꝗͣ sit pulchrũ se nosse. iã¬
iam nosse. an aliquem finem optimum. idest securitatẽ
& beatitudinẽ suam uidae ꝑ quandam occultã memoriã.
quȩ in longinquũ eam ꝓgressam ñ deseruit. & credidit
ad eundem finem nͥ se ipsa cognou̾it suꝑuenire ñ posse :
Ita dum illud amat hoc querit: & notum amat illud ꝓpt̾

Expanded text:
ta est. Cur ergo cum alias mentes novit, se non novit, cum se ipsa nihil ta est. Cur ergo cum alias mentes novit, se non novit, cum se ipsa nihil sibi possit esse praesentius? Quod si utoculi praeter specula videbunt: nec ullo modo putandum est etiam rebus incorporeis contemplandis tale aliquid adhiberi, ut mens tanquam in speculo se noverit. An in ratione veritatis aeternae videt quam speciosum sit nosse semetipsam, et hoc amat quod videt, studetque in se fieri? quia quamvis sibi nota non sit, notum tamen ei est quam bonum sit, ut sibi nota sit. Et hoc quidem permirabile est, nondum se nosse, et quam pulchrum sit se nosse, jam nosse. An aliquem finem optimum, id est securitatem et beatitudinem suam videt, per quamdam occultam memoriam, quae in longinqua eam progressam non deseruit, et credit ad eumdem finem, nisi se ipsam cognoverit, se pervenire non posse? Ita dum illud amat, hoc quaerit: et notum amat illud, propter
Abbreviated transcription (Latin):
amare in cognita: qui scire aliquid uolunt qͦd nesciunt. Ec
ꝓpt̾ ardentiorem q̃rendi appetitum sine amore dici ñ pos¬
sunt: s ꝗͣ se res alit̾ habeat. neq omnino quicꝗͣ amet᷑ incog¬
nitum. arbitror me ꝑsuasisse uerum diligent̾ intuentib
S quia exempla quȩ dedimus eorum sunt qui aliquid quod
ipsi nesciunt nosse cupiunt: uidendum ẽ ne forte aliquod
nouum genus appareat. cum se ipsa mens nosse desiderat.
uid gͦ amat mens. cum ardent̾ seipsam querit ut
Houerit. dum incognita sibi ẽ : Ecce enim mens se¬
met ipsam querit ut nou̾it: & inflaminat᷑ hoc
studio. Amat gͥ. S quid amat: Si seipsam. quomͦ cũ se ñdũ
nouerit. nec quisꝗͣ possit amare quod nescit: Anei fama p̾
ẽ. Aut si se mens sui similem fingit. & idõ cum hoc figm̃tum
amat. se amat anteꝗͣ nou̾it. quia id qͦd sui simile ẽ intuet᷑:
nouit gͦ alias m̃tes ex quib se fingat. & genere ipso sibi no¬

Expanded text:
amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et propter ardentiorem quaerendi appetitum sine amore esse dici non possunt. Sed quam se res aliter habeat, neque omnino quidquam ametur incognitum, arbitror me persuasisse verum diligenter intuentibus. Sed quia exempla quae dedimus, eorum sunt, qui aliquid quod ipsi non sunt nosse cupiunt; videndum est ne forte aliquod novum genus appareat, cum se ipsa mens nosse desiderat. m sibi. Quid ergo amat mens, cum ardenter se ipsam quaerit ut noverit, dum incognita sibi est? Ecce enim mens semetipsam quaerit ut noverit, et inflammatur hoc studio. Amat igitur: sed quid amat? Se ipsam? Quomodo, cum se nondum noverit, nec quisquam possit amare quod nescit? An ei fama prest: aut si se mens sui similem fingit, et ideo cum hoc figmentum amat, se amat antequam noverit; quia id quod sui simile est intuetur: novit igitur alias mentes ex quibus se fingat, et genere ipso sibi no
Abbreviated transcription (Latin):
didicit. Paulo ante quippe alia erat quȩ amabat᷑: quã sibi
animus formans ex hib̾e consueuerat. Si autẽ illi formȩ si¬
milem inuenerit. quã fama p̾dicau̾it cui uere possit dicere.
iam ante amabam. nec tunc utiq amabat incognita. quã
in illa sunilitudine nouerat. aut in specie sempit̾nȩ ratio¬
nis uidemꝰ aliquid & ibi amamus. Qd cum expressum in
aliqua rei temporalis effigie. illis qui exꝑti sunt laudan¬
tib credimꝰ & amamus: ñ aliqͥd amamus in cognitum un¬
de iam supra satis disseruimꝰ. aut aliqͥd notum amamͦ. ꝓpter
qd ignotum aliquid querimꝰ. cuiꝰ ignoti amor nequaꝗͣ nos
tenet. s illiꝰ cogniti quo ꝑtinere nouimꝰ. ut illud ã qͦd ad¬
huc ignotum querimꝰ nouerimꝰ. sic̃ de incognito uerbo
paulo ante locutus sum. aut ipsum scire quisq amat. qͦd nulli
scire aliqͥd cupienti eẽ incognitum pot̾. His causis uidentur

Expanded text:
didicit. Paulo ante quippe alia erat quae amabatur, quam sibi didicit. Paulo ante quippe alia erat quae amabatur, quam sibi animus formans exhibere consueverat. Si autem illi formae similem invenerit quam fama praedicaverat, cui vere possit dicere, Jam te amabam; nec tunc utique amabat incognitam, quam in illa similitudine noverat. Aut in specie sempiternae rationis videmus aliquid et ibi amamus, quod cum expressum in aliqua rei temporalis effigie, illis qui experti sunt laudantibus et credimus, et amamus, non aliquid amamus incognitum, unde jam supra satis disseruimus: aut aliquid notum amamus, propter quod ignotum aliquid quaerimus: cujus ignoti amor nequaquam nos tenet, sed illius cogniti, quo pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, noverimus; sicut de incognito verbo paulo ante locutus sum. Aut ipsum scire quisque amat, quod nulli scire aliquid cupienti esse incognitum potest. His causis videntur
Abbreviated transcription (Latin):
scire se quicꝗͣ possit fident̾ dicere. neq nescire. Hon solũ
enim qui dicit scio & uerũ dic̃. neceẽ ẽ ut quid sit scire
sciat. s &̃ qui dic̃ nescio idq fident̾ & uerum dic̃. & sat
uerum se dicere. scit utiq quid sit scire. quia ⁊ discernit
a sciente nescientẽ. cũ ueracit̾ se intuens dic̃ nescio: Icũ
curiosus ñ amat incognita: & cum ardentissimo
appetitu instat scire qͦd nescit. Aut enim iam genere notum
ħt qͦd amat: idq nosse expetit &ẽ in aliqua re singła uel
singulis reb quȩ illi ñ dum notȩ forte laudant᷑. fingitq animo
imaginariã formã qua excitet᷑ in amorẽ. Unde autẽ fingit nͥ
ex his quȩ iam nouerat: Cuiꝰ tam̃ formȩ animo figuratȩ. atq
in cogitatione notissimȩ. si eã quȩ laudabat᷑ dissimilẽ inuen̾it.
fortasse ñ amauit. &dsi amau̾it ex illo amore incipi& ex quo

Expanded text:
scire se quisquam posset fidenter dicere, neque nescire. Non solum scire se quisquam posset fidenter dicere, neque nescire. Non solum enim qusciat; sed etiam qui dicit: »nescio«, idque fidenter et verum dicit et scit verum se dicere, scit utique quiab sciente nescientem, cum veraciter se intuens dicit, Nescio; et cum curiosus non amat incognita, etiam cum ardentissimo appetitu instat scire quod nescit. Aut enim jam genere notum habet quod amat, idque nosse expetit, etiam in aliqua re singula, vel in singulis rebus, quae illi nondum notae forte laudantur, fingitque animo imaginariam formam qua excitetur in amorem. Unde autem fingit, nisi ex iis quae jam noverat? Cujus tamen formae animo figuratae atque in cogitatione notissimae, si eam quae laudabatur dissimilem invenerit, fortasse non amabit. Quod si amaverit, ex illo amare incipiet ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ amor euis quam nescit. s eiꝰ quã scit ꝓpt̾ quã uult sa¬
re qͦd nescit. Aut si tamen curiosus ẽ. ut non ꝓpt̾ aliquam
notam causam s solo amore rapiatur incognita sciendi.
discernendꝰ quidem ẽ ab studiosi nomine iste curiosus.
s nec ipse amat incognita. immo c̃gruentiꝰ dr odit in¬
cognita. quȩ nulla eẽ uult dum uult omĩa cognita.
S ne quisꝗͣ nob̾ difficiliorem referat questionẽ adscrens
tam ñ posse queꝗͣ odisse qͦd nescit q̃ ñ potest amare qͦd nesit.
ñ resistimus ueris. S intelligendum ẽ ñ hoc idem dic̃i cũ
dr̃ amat scire incognita. acsi dicerenir amat in cognita.
Illud enim fieri pot̾: ut am& quisq scire incognita. Ut
autẽ am&e in cognita: ñ pot̾. Non enim frustra ibi ẽ po¬
situm scire: qm̃ qui scire amat incognita. ñ ipsa in cog̃¬
nita. s ipsum scire amat. Qͦd nisi haberet cognitũ neq

Expanded text:
non est amor ejus rei quam nescit, sed ejus quam scit, propter quam vult scnon est amor ejus rei quam nescit, sed ejus quam scit, propter quam vult scire quod nescit. Aut si tam curiosus est, ut non propter causam aliam notam, sed solo amore rapiatur incognita sciendi; discernendus quidem est ab studiosi nomine iste curiosus, sed nec ipse amat incognita, imo congruentius dicitur, Odit incognita, quae nulla esse vult, dum vult omnia cognita. Sed ne quisquam nobis difficiliorem referat quaestionem, asserens tam non posse quemquam odisse quod nescit, quam non potest amare quod nescit, non resistimus veris: sed intelligendum est, non hoc idem dici cum dicitur, Amat scire incognita, ac si diceretur, Amat incognita. Illud enim fieri potest, ut amet quisque scire incognita: ut autem amet incognita, non potest. Non enim frustra ibi est positum scire: quoniam qui scire amat incognita, non ipsa incognita, sed ipsum scire amat. Quod nisi haberet cognitum, neque
Abbreviated transcription (Latin):
intelligam. aut uspiam forte id legam. & quid scriptor en¬
serit nesciam. quis candẽ huic dicat noli intelligere qͦd aiois.
noli nossẽ qͦd legis. Omib enim fere anuis rationabilib in
promptũ ẽ ad uidendum huius ꝑitiȩ pulchritudo: qua
hominum int̾ se cogitata significantium uocum enun¬
tiatione noscunt᷑. Propt̾ hoc notum decus & amiatum es¬
hoc: quia notum studiose querit᷑. uerbum illud ignotum
Itaq cum audierit atq cognouerit themetum aueterib
uinum appellatum. s iã ex usu loquendi quẽ nunchabe¬
mus hoc uocabulum emortuum: propt̾ ñnullos fortasse
ueterum libros sibi necessarium deputauit. Si auit̃ iulos
suꝑuacaneos ht̃: forte iam uec dignum qͦd memoriȩ con¬
mendet existun&e: quia uid&e ad illam speciẽ doctrinȩ
quã notam iñte intuet᷑ atq amat minime ꝑtine. Quã obit̃
omnis amor studentis animi. hoc est uolentis scire qͦo nesat

Expanded text:
intelligam, aut uspiam forte id legam, et quid scriptor senintelligam, aut uspiam forte id legam, et quid scriptor senserit, nesciam. Quis tandem huic dicat, Noli intelligere quod audis, noli nosse quod legis? Omnibus enim fere animis rationalibus in promptu est ad videndum hujus peritiae pulchritudo, qua hominum inter se cogitata, significantium vocum enuntiatione noscuntur: propter hoc notum decus, et ob hoc amatum quia notum, studiose quaeritur verbum illud ignotum. Itaque cum audierit atque cognoverit temetum a veteribus vinum appellatum, sed jam ex usu loquendi quem nunc habemus, hoc vocabulum emortuum, propter nonnullos fortasse veterum libros sibi necessarium deputabit. Si autem et illos supervacaneos habet, forte jam nec dignum quod memoriae commendet existimat, quia videt ad illam speciem doctrinae quam notam mente intuetur atque amat, minime pertinere. 3. Quamobrem omnis amor studentis animi, hoc est volentis scire quod nescit,
Abbreviated transcription (Latin):
no ñ amat. quãuis ꝗͣ pulchra sit uideat. Qͦ circa. qr
omĩum liunguarum scientia ftre ab om̃ib desꝑatur.
sue gentis quisq maxime studet ut nouerit. Qo si & ille as
ꝑfectum ꝑcipiendi se ñ sufficere sentit: nemo tam̃ tam dẽidi¬
osus ẽ huius notitiȩ. qͥ ñ cũ audierit in cognitum u̾bũ uelit
nosse quid illud sit. & si pot̾ querat & discat. Ed dũ querit
utiq in studio discendi ẽ: & uidet᷑ amare rẽ incognitam. qͥd
ñ ita ẽ. Species namq illa tangit animũ quã nouit & co¬
gitat. in qua elucet decus consociandorum animoꝵ. inuo¬
cib notis audiendis atq reddendis ea quȩ accendit studio
querentẽ quidem qͦd ignorat. s notam formã quid ꝑtine¬
at intuentẽ & amantẽ. itaq si querenti u̾bi grã quid sit
temethum. hoc enim exempli causa posueram. dicat᷑ quio
ad te ꝑtinet: respondebit. ne forte audiam loquentẽ. & ñ

Expanded text:
no non amat, quamvis quam pulchra sit videat. Quocirca, quia no non amat, quamvis quam pulchra sit videat. Quocirca, quia omnium linguarum scientia fere ab omnibus desperatur, suae gentis quisque maxime studet, ut noverit. Quod si et illi ad perfectum percipiendae se non sufficere sentit, nemo tamen tam desidiosus est hujus notitiae, qui non, cum audierit incognitum verbum, velit nosse quid illud sit, et si potest, quaerat ac discat. Quod dum quaerit, utique in studio discendi est, et videtur amare rem incognitam; quod non ita est. Species namque illa tangit animum, quam novit et cogitat, in qua elucet decus consociandorum animorum in vocibus notis audiendis atque reddendis: eaque accendit studio quaerentem quidem quod ignorat, sed notam formam, quo id pertineat, intuentem et amantem. Itaque si quaerenti, verbi gratia, quid sit temetum hoc enim exempli causa posueram, dicatur, Quid ad te pertinet? respondebit, Ne forte audiam loquentem, et non
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ speciẽ decoram & utilem cernit anima & nouit &
amat: eamq in se ꝑfici studet. quantũ pot̾. quisqͥsuo¬
cũ significantiã quancũq ignorat inquirit. Aliud ẽ
eni qͦd eam in u̾itatis luce conspice: aliud qͦd in sua facultate
concupiscit. Conspicit namq in luce u̾itatis. ꝗͣ magnũ
& q̃ bonum sit om̃s omiũ gentium linguas intelligere
ac loqui. nullamq ut alienigena audire. & anullo ita
audiri cuiꝰ notitiȩ decus cogitatione iã cernit᷑. Amat᷑q
res nota quȩ ita conspicitur &e inflaminat studia
discentium. ut circa eam moueat᷑ & inhient in omi
oꝑa quã impendunt c̃sequendȩ tali facultati ut c̃
usum amplectantur qͦd ratione p̾noscunt. atq ita
quisq facultati spe ꝓpinquat. eiq feruentius amo¬
re in ardescit. Eis doctrins quippe studetur uehem̃tꝰ.
quȩ capi posse ñ desꝑantur. Nam cuius rei adipiscen¬
dȩ spẽ quisq non gerit: aut tepide amat. aut omni¬

Expanded text:
ergo speciem decoram et utilem cernit anima, et novit, et ergo speciem decoram et utilem cernit anima, et novit, et amat; eamque in se perfici studet, quantum potest, quisquis vocum significantium quaecumque ignorat, inquirit. Aliud est enim quod eam in veritatis luce conspicit, aliud quod in sua facultate concupiscit. Conspicit namque in luce veritatis quam magnum et quam bonum sit omnes omnium gentium linguas intelligere ac loqui, nullamque ut alienigena audire, et a nullo ita audiri. Cujus notitiae decus cogitatione jam cernitur, amaturque res nota; quae ita conspicitur, atque inflammat studia discentium, ut circa eam moveantur, eique inhient in omni opera quam impendunt consequendae tali facultati, ut etiam usu amplectantur quod ratione praenoscunt: atque ita quisque, cui facultati spe propinquat, ei ferventius amore inardescit. Eis doctrinis quippe studetur vehementius, quae capi posse non desperantur. Nam cujus rei adipiscendae spem quisque non gerit, aut tepide amat, aut omni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte id nosse uult. Heq ullum ꝑfecte signum noscitur.
nisi cuiꝰ rei signum sit cognoscatur. Hoc gͦ quia ardenti
cura querit ut nou̾it. studioq accensus insistit: ñ pot̃
dici eẽ sine amore. Qͥd gͥ amat: Certe enim amari aliꝗͥd:
nͥ notum ñ pot̾. Neq enim ille istas tres sillabas amat:
quas iam notas ht̃. Qͦd si iam hoc in eis amat. quia scit eas
significare aliquid: ñ agit᷑ nunc inde. Hon enim hoc nos¬
se querit: qͦd in eo quod scire stud&e quid am&e. Et inqͥrimꝰ
qͦd ꝓfecto nͥdum nouit. & ꝓpt̾ea miram᷑ cur amae: qm no¬
nouit atq intuet᷑ inrationib rerũ. quȩ sit pulcritudo
doctrinȩ qua continent᷑ notitiȩ signoꝵ omium. & quȩ
utilitas in ea ꝑitia. qua int̾ se humana societas sensa com
municat. ne sibi omĩũ chȩtus det̾iores sint quauis solitu¬
dine. si cogitationes suas colloquendo ñ misceant: Hãc

Expanded text:
perfecte id nosse vult. Neque ullum perfecte signum noscitur, perfecte id nosse vult. Neque ullum perfecte signum noscitur, nisi cujus rei signum sit cognoscatur. Hoc ergo qui ardenti cura quaerit ut noverit, studioque accensus insistit, num potest dici esse sine amore? Quid igitur amat? Certe enim amari aliquid nisi notum non potest. Neque enim ille istas tres syllabas amat, quas jam notas habet. Quod si hoc in eis amat, quia scit eas significare aliquid; non inde nunc agitur, non enim hoc nosse quaerit: sed in eo quod scire studet, quid amet inquirimus, quod profecto nondum novit: et propterea miramur cur amet, quonovit atque intuetur in rationibus rerum, que sit pulchritudo doctrine, qua continentur notitie signorum omnium et que sit utilitas in ea peritia, qua inter se humana smunicat, ne sibi hominum coetus deteriores sint quavis solitudine, si cogitationes suas colloquendo non misceant. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
pit scire quid̾nã sit. id est sonus ille cui rei commemo¬
randȩ institutus sit. Ueluti audiat cum dr themetũ.
& ignorans quid sit requirat. iam itaq oportet. ut no¬
uerit signum eẽ: idest ñ ẽẽ inanem illam uocẽ. s aliqͥd
ea significari. Alioquin iam notum ẽ hoc trisillabum.
& articulatam speciẽ suam. impressit animo ꝑsensum
aurium. Qͥd amplius in eo requirat᷑. qͦmagis innotescat.
cuiꝰ om̃s litterȩ omĩaq soni spacia nota st̃. nͥ quia simul
in notuit signum eẽ. mouitq sciendi cupiditatẽ. cui rez
signum sit  Qͦ gͥ amplius notum ẽ. s ñ plene notũ ẽ: eo
cupit animus de illo nosse quod reliquũ ẽ. Si enĩ tantũ¬
mͦ cẽ istam uocẽ nosset: eamq alicuius rei signum eẽ t̾ nos¬
set: nicħ iam quereret sensibili re quantũ pot̾at sentiendo
ꝑcepta. Qͥa uͦ non solum eẽ uocem. s & signũ et̃ iam nouit.

Expanded text:
pit scire quidnam sit, id est, sonus ille cui rei commemopit scire quidnam sit, id est, sonus ille cui rei commemorandae institutus sit: veluti si audiat cum dicitur temetum, et ignorans quid sit requirat. Jam itaque oportet ut noverit signum esse, id est, non esse inanem illam vocem, sed aliquid ea significari: alioquin jam notum est hoc trisyllabum, et articulatam speciem suam impressit animo per sensum aurium: quid amplius in eo requiratur, quo magis innotescat, cujus omnes litterae omniaque soni spatia nota sunt; nisi quia simul innotuit signum esse, movitque sciendi cupiditatem, cujus rei signum sit? Quo igitur amplius notum est, sed non plene notum est, eo cupit animus de illo nosse quod reliquum est. Si enim tantummodo esse istam vocem nosset, eamque alicujus rei signum esse non nosset, nihil jam quaereret, sensibili re, quantum poterat, sentiendo percepta. Quia vero non solum esse vocem, sed et signum esse jam novit,
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinȩ hab̾emus in animo notionẽ: nullo ad eã discen¬
dam studio flagraremꝰ. Qis enĩ sciendȩ u̾bi grã rethoricȩ
ullam curam & oꝑam impenderet. nͥ ante sciret eã dicendi
cẽ scientiam. Aliq̃n &̃ ipsarũ doctrinarũ fines auditos
exꝑtosue miramur: & ex hoc in ardescimꝰ facultatẽ cõpa¬
rare discendo. qua ad eos ꝑuenire possimus. tanꝗͣ si lit¬
teras nescienti dicat᷑ quandã ẽẽ docginã quã quisq ua¬
leat quauis longe absenti uba mittere manufacta in silentio.
quȩ rursus ille cui mittant᷑ ñ aurib s oculis colligat. idq
fieri uideat. ĩne dũ c̃cupiscit nosse qͦd id possit. om̃i studio
circa illũ finẽ mouet᷑ quẽ iã notũ ten&: Sic accendunt᷑
studia discentiũ. Nam qͦd quisq prorsus ignorat: amare
nullo pacto pot̾. Ita &̃ signum siquis audiat incognitũ.
uelutiũbi alicuiꝰ sonum. q̃ quid significetur ignorat: au¬

Expanded text:
doctrinae haberemus in animo notionem, nullo ad eam discendoctrinae haberemus in animo notionem, nullo ad eam discendam studio flagraremus. Quis enim sciendae, verbi gratia, rhetoricae ullam curam et operam impenderet, nisi ante sciret eam dicendi esse scientiam? Aliquando etiam ipsarum doctrinarum fines auditos expertosve miramur, et ex hoc inardescimus facultatem comparare discendo, qua ad eos pervenire possimus. Tanquam si litteras nescienti dicatur quamdam esse doctrinam, qua quisque valeat, quamvis longe absenti, verba mittere manu facta in silentio, quae rursus ille cui mittuntur, non auribus, sed oculis colligat, idque fieri videat; nonne, dum concupiscit nosse quo id possit, omni studio circa illum finem movetur, quem jam notum tenet? Sic accenduntur studia discentium: nam quod quisque prorsus ignorat, amare nullo pacto potest. 2. Ita etiam signum si quis audiat incognitum, veluti verbi alicujus sonum, quo quid significetur ignorat,
Abbreviated transcription (Latin):
UNc ad ea ipsa consequent̾ enodatiꝰ explican¬
da limatior accedat intentio: ac primũ quia
rẽ prorsus incognitã amare omĩno nullus
potest. diligenter intuendũ ẽ. cuiꝰ modi sit amor studentium
idest ñ iam scientium: s adhuc scire cupientium quãq doct¬
nã. Et in his quippe reb in quib n̾ usitate dr studiũ. solent
existere amores ex auditu. dum ctuusq pulchritudinis fama.
ad uidendũ ac fruendum animꝰ accendit᷑: qi gn̾alit̾ nouit
corpoꝵ pulchritudines ex eo qͦd plurimas uidit. & in est in¬
trinseciis unde approbet᷑ cui forinsecus inhiat᷑. Ed cũ ita¬
fit: ñ rei penitꝰ in cognitȩ amor excitat᷑: cuiꝰ genus ita notũ ẽ.
Cum autẽ uirum bonũ amamꝰ cuiꝰ faciẽ ñ uidimꝰ: ex notitia
uirtutũ amamꝰ. quas nouimꝰ in ipsa u̾itate. Ad doctrinas
autẽ cognoscendas: plerumq nos laudantiũ atq p̾dicantiũ
accendit auctoritas. Et tam̃ nisi breuit̾ impressam cuiꝰq

Expanded text:
unc ad ea ipsa consequenter enodatius explicanda limatior accedat intentio. Ac primum, quia rem prorsus ignotam amare omnino nullus potest, diligenter intuendum est cujusmodi sit amor studentium, id est, non jam scientium, sed adhuc scire cupientium quamque doctrinam. Et in his quippe rebus in quibus non usitate dicitur studium, solent existere amores ex auditu, dum cujusque pulchritudinis fama ad videndum ac fruendum animus accenditur, quia generaliter novit corporum pulchritudines, ex eo quod plurimas vidit, et inest intrinsecus unde approbetur, cui forinsecus inhiatur. Quod cum fit, non rei penitus incognitae amor excitatur, cujus genus ita notum est. Cum autem virum bonum amamus, cujus faciem non vidimus, ex notitia virtutum amamus, quas novimus in cognoscendas plerumque nos laudantium atque praedicantium accendit auctoritas, et tamen nisi breviter impressam cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
orib dilucescere hec possunt. dum ea tractantur. quȩ ad
animũ tempore accedunt: & quȩ illi temporalit̾ acciduis
cũ meminit. qͦd antea nͥ meminerat. & cum uidit qͦd antea
ñ uidebat: & cum amat qͦd antea ñ amabat. S aliud hec
tractatio iamposcit exordium: ꝓpt̾ huius libelli modum.¬

Expanded text:
oribus dilucescere haec possunt, dum ea tractantur quae ad oribus dilucescere haec possunt, dum ea tractantur quae ad animum tempore accedunt et quae illi temporaliter accidunt, cum meminit quod antea non meminerat, et cum videt quod antea non videbat, et cum amat quod antea non amabat. Sed aliud haec tractatio jam poscit exordium, propter hujus libelli modum.
Abbreviated transcription (Latin):
mana mens. s tam̃ imago. an adhuc eadem tria distinctꝰ
declaranda sunt in anima. ꝑ illa q̃ extͥnsecꝰ sensu corporis
capimꝰ. uͥ temporalit̾ impͥmit᷑ rerũ corporearũ notitia. Mtẽ
quippe ipsã in memoria. & intelligñtia. & uoluntate suim&e¬
ipsiꝰ talem reꝑiebamꝰ: ut qͣm semꝑ se nosse. semꝑq seipsã uel¬
le comp̾hendebat᷑. simul ã semꝑ sui meminisse. semꝑq se ipsã
intellig̾e. & amare comphenderet᷑. ꝗͣuis ñ semꝑ se cogitare dis¬
cretam ab eis quȩ ñ sunt qͦd ipsa ẽ. Ac ꝑ hoc difficile in ea
dinoscit᷑ memoria sui: & intelligñtia sui. Quasi enĩ ñ sint
hȩc duo s unum. duob uocabulis appellet᷑: sic apparet in
ea re. uͥ ualde ista coniuncta sunt. & aliud alio nullo p̾cedit᷑
tempore. amorq ipse ñ ita sentitur ẽẽ. cum eum ñ prodit
indigentia. qm̃ semꝑ presto ẽ qͦd amatur. Quaꝓpt̾ &̃ tardi¬

Expanded text:
mana mens, sed tamen imago? an adhuc eadem tria distinctius mana mens, sed tamen imago? an adhuc eadem tria distinctius declaranda sunt in anima, per illa quae extrinsecus sensu corporis capimus, ubi temporaliter imprimitur rerum corporearum notitia? Mentem quippe ipsam in memoria et intelligentia et voluntate suimetipsius talem reperiebamus, ut quoniam semper se nosse semperque se ipsam velle comprehendebatur, simul etiam semper sui meminisse, semperque se ipsam intelligere et amare comprehenderetur; quamvis non semper se cogitare discretam ab eis quae non sunt, quod ipsa est: ac per hoc difficile in ea dignoscitur memoria sui, et intelligentia sui. Quasi enim non sint haec duo, sed unum duobus vocabulis appelletur, sic apparet in ea re ubi valde ista conjuncta sunt, et aliud alio nullo praeceditur tempore: amorque ipse non ita sentitur esse, cum eum non prodit indigentia, quoniam semper praesto est quod amatur. Quapropter etiam tardi