comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
operib arguam᷑. qr di abolus pͥncipatũ ten& in
nobis: Aut ñ palã ẽ. sub quo pͥncipe agit un¬
pudicus. & incestus. & iniustus: Nlunqͥd potest
huꝰmodi homo dicere. quia sub xp̃o positꝰ hec
ago. &̃ si sub xp̃i nõie censeri uideat᷑ In quo
xp̃c pͥncipatũ gerit : nulla ibi inmundicia. nul¬¬
la iniquitas admittit᷑: nec habere alique̾ locum
potest inuista cupiditas Scd̾m hc̃ itaq modũ:
recte & xp̃c uirtutũ pͥnceps. & di abolus maliciȩ.
ad regem amorreoꝵ: regẽ in amaritudiniẽ ꝓuo¬
cantium: regẽ infructuosũ. rege̾ suꝑbũ. Quomͦ
suꝑbꝰ: Quomodo elatus docebitur diabolus: Ip¬
se ẽ qui dix̃ Uirtute mea faciã. & sapientia in.¬
tellectus mei auferã fines gentiũ. & fortitudi.¬
nẽ eoꝵ dep̾dabor. & cõmouebo ciuitates quȩ
in habitant᷑: & uniuersũ orbẽ terre capiã ma.¬
nu mea. sicut nidũ: Et iterũ dicit. elatꝰ hic.
& suꝑbus Ascendam in cęlum. suꝑͣ sidera cęli

Expanded text:
operibus arguamur quia diabolus principatum tenet in nobis; aut non palam est, sub quo principe agat impudicus, injustus? Nunquid non potest hujusmodi homo dicere, quia sub Christo positus haec ago, etiam si sub Christi nomine censeri videatur? In quo Christus principatum gerit, nulla ibi immunditia, nulla iniquitas admittitur. Nec habere aliquem locum potest injusta cupiditas. Secundum hunc itaque modum recte et Christus virtutum princeps, et diabolus malitiae, atos Israel ad regem Amorrhaeorum, regem in amaritudinem provocantem, regem infructuosum, regem superbum. Quomodo superbus, quomodo elatus docebitur diabolus? Ipse est, qui dixit: Virtute mea faciam, et sapientia intellectus mei auferam fines gentium, et fortitudinem eorum depraedabor. Et commovebo civitates, quae inhabitantur, et universum orbem terrae capiam manu mea quasi nidum . Et iterum dicit elatus hic et superbus: Ascendam in coelum, supra sidera coeli
Abbreviated transcription (Latin):
timas imponit demoniis: & apparatu magico
poscit dixina consulta Culpabilis ẽ cũ consili¬
um dat pessimu: ut populus decipiat᷑ ꝑ mulieres
madianitas. & cultu idoloꝵ Rursus laudabił
ostendit᷑. cũ uerbũ dĩ ponit᷑ in ore eius: cũ sp̃c dĩ

Expanded text:
timas imponit daemoniis, et apparatu magico poscit divina consulta: culpabilis est, cum consilium pessimum dat, ut populus decipiatur per mulieres Madianitas, et cultum idolorum. Rursus laudabilis ostenditur, cum verbum Domini ponitur in ore ejus, cum Spiritus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dĩ stare.s sedere Et ideo qui ibi ꝯp̃hensi st̃ die¬
bant: Suꝑ flumina babilonis sedimꝰ et fleuimus.
dũ recordaremur syon S ne flere quidẽ ante po¬
sunt: nͥ cũ recordati fuerint syon Bonoꝵ nanq
recordatio: maloꝵ causas lamentabiles facit. is
enĩ quis recordetur syon. nͥ legẽ dĩ & scripturari
montes aspiciat: mala sua flere ñ incipit. Ex
istis gͦ fluminibꝰ uocat᷑ balaã: ab istis orientis
montibꝰ inuitat᷑. Montes ĩstiñ sc̃i montes illid¬

Expanded text:
i ibi comprehensi sunt, dicebant: Super flumina Babylonis, ibi sedimus cum recordaremur tui, Sion. Sed nec flere quidem ante possunt, nisi recordati fuerint Sion. Bonorum namque recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion, nisi legem Dei et Scripturarum montes aspiciat, mala sua flere non incipit. Ex istis igitur fluminibus vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Montes isti, sancti non
Abbreviated transcription (Latin):
seribitur. uideamꝰ. Ex mesopocamia inquit uoca¬
uit me balac rex moab. ex montibꝰ orientio. Me¬
sopotamia dr̃ t̾ra. quȩ int̃ flumina babiloniȩ ia¬
cet. de quibꝰ seribit᷑. Suꝑ flumina babiloms se
dimus & fieuimiꝰ: dĩ recordaremur syon. Siquie

Expanded text:
editio habet, ex Mesopotamia, inquit, vocavit me Balac rex Moab, et ex montibus Orientis. Mesopotamiam dicit terram, quae inter flumina Babyloniae jacet, de quibus scribitur: Super flumina Babylonis, illic sedimus et flevimus, cum recordaremur tui, Sion
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. de quo scͥptũ ẽ. dicente dño ad moysepio
angelus meus ibit tȩcũ E tendenti gͥ ire conae¬
ditur uia: conterit᷑ ab asina: sed magus ddemo¬
nes uid&. angłm ñ uid& Asina tam uide
non quo digna ess& uidere angelũ. sic̃ nedlo¬
qui digna erat: sed ut consutaret᷑ balaã. Et it

Expanded text:
Israel, de quo scriptum est, dicente Domino ad Moysen: Israel, de quo scriptum est, dicente Domino ad Moysen: Angelus meus ibit tecum . Pertendenti ergo ire conceditur: in via conteritur ab asina. Sed magus daemones videt, angelum non videt; asina tamen videt: non quod digna esset videre angelum, sicut nec loqui digna erat; sed ut confutaretur Balaam, et, u
Abbreviated transcription (Latin):
criptȩ sunt ab his qui habitabant tẽ oũ eo me¬
sopotamiã. apud quos magnificus habebaturꝰ
baldã. quosq artis eius constat fuisse discipłos
E & illo deniq fert᷑ m agoꝵ genus & institutio
in partibiis orientis uigere septa qͥde haben¬
tes apud se om̃ia. que ꝓpħauerat balaã: ã¬
hoc habuer̃ scriptũ. quo s orietur stella ex iacob
& ex surg& hõ de isrł Hec sopta habebant᷑¬
magi apud semce ipsos: & idõ qnͣdo natus est
iħc agnouer̃ stellã. & imꝑl intellexer̾ adim¬
pleri ꝓpħiã. magis ipsi quã populus isrł. qͥ
ex hĩs gantũ q̃ balaã scͥpta reliquerat agnos¬
centes esse tempus. uener̃ & requirentes eum¬
statim adorauer̃: ut & fidem suã magnam
esse declararent. paruũ ꝓuerũ quasi regẽ
ꝑmitti sibi ut eat maledicere filiis isrł. & ini¬
uoc&e demones ad quẽ uenerat ds̃. Ascendit¬
asinã occurrit ei angelus. qui excubabat pro

Expanded text:
criptae sunt ab his qui habitabant tunc Mecriptae sunt ab his qui habitabant tunc Mesopotamiam, apud quos magnificus habebatur Balaam, quosque artis ejus constat fuisse discipulos? Ex illa denique fertur magorum genus et institutio in partibus Orientis vigere: qui descripta habentes apud se omnia quae prophetaverat Balaam, etiam habuerunt hoc scriptum, quod orietur stella ex Jacob et exsurget hopud semetipsos: et ideo quando natus est Jesus agnoverunt stellam, et intellexerunt adimpleri prophetiam, magis ipsi quam populus Israel, qex hoc tantum quae Balaam scripta reliquerat, agnoscentes adesse tempus, venerunt; et requirentes eum adoraverunt, et ut fidem suam magnam esse declararent, parvulum puerum quasi regem mitti sibi, ut eat maledicere filiis Israel, et invocet daemones ad quem jam venerat Deus. DiBalaam: occurrit ei angelus qui excubabat pro
Abbreviated transcription (Latin):
auferat᷑ libertas arbitrii. nullus ult impugna¬
b it athletas xp̃i: nullo aute oppugnante. nec
certam̃ aliqͥd erit Et sublato certamine. nul¬
lũ erit p̾miũ: nulla uictoria. locirco ꝙͥ tali uia
utit᷑ deus: ut & popłs adhuc rudis. & qui nuꝑ
abstrahi ceperat a cultura demonũ demonibus
ñ tͣdatur: & inuocanti mago responsa deferant᷑:
& genus demonũ ñ nudetur arbitrii potestate
Et idõ preuenit ds̃ & ire balaã atq inuoca¬
re demones ad maledicendũ ꝓhibae: si tam̃ a
cupiditate cessass&& Sed quia ꝑsistit in desi¬
derio pcuniȩ: indulgens deus arbitrii lib̾tati
rursus ire ꝑmittit Uerbũ tam̃ suũ inicit
in os eius. ꝓhibens maledictionẽ fieri ꝑ demo.¬
nes. ut benedictionib locũ dane: & ꝓ male¬
dictis ꝓferre facit balaã benedictiones. ac p¬
pħias. quȩ possunt edificare non solũ isrł. seci
& reliquas gentes Si eñ ꝓpħiȩ eiꝰ a moyse sa¬
cris inserte sunt uolumitibꝰ. quantomag̃ des¬

Expanded text:
auferatur libertas arbitrii, nullus ultra impugnabit athletas Christi. Nullo autem oppugnante, nec certamen aliquod erit; et sublato certamine, nullum erit praemium, nulla victoria. Idcirco igitur tali via utitur Deus, ut et populus adhuc rudis, et qui nuper abstrahi coeperat a cultu daemonum, daemonibus non tradatur; et invocanti mago responsa deferantur, et genus daemonum non nudetur arbitrii potestate. Et ideo praevenit Deus adire Balaam, atque invocare daemones ad maledicendum prohibet, si tamen a cupiditate cessasset. Sed quia persistit in desiderio pecuniae indulgens, Deus arbitrii libertate rursus ire permittit; verbum tamen suum injicit in os ejus, prohibens maledictionem fieri per daemones, ut benedictionibus locum daret, et pro maledictis proferre faciat Balaam benedictiones ac prophetias, quae possint aedificare non solum Israel, sed et reliquas gentes. Si enim prophetiae ejus a Moyse sacris inserta sunt voluminibus, quanto magis des
Abbreviated transcription (Latin):
baᷤᷤ q̃ ad auditoriũ uerbi dei ñ tusi paucis dieb
aciueniunt. & cito discedunt: nec in medita¬
tione uerbi dĩ diutiꝰ ĩmorant᷑ Tam̃ ꝓ his qͥ
studiosi st̃ & sitiunt audire. posst̃q capere sp̃a¬
lem sensũ: pauca aliqͣ dicemꝰ ex multis Potest
am. maledicat popło. inuocati demones faciant
quod possunt. nunqͥdñ potest ds̃ defendere a
demonib popłm. uimq eoꝵ in malefaciendo
destruere: Quid gͦ opus erat ut ipse uenir&
ad balaã & consuetos demones ꝓhiber& accede.
ne uel temptarent. aut oonarent᷑ ledere uelle
populũ suum: Ad hec gͦ lic& non om̃ĩa que pos¬
sunt occurrere ꝓferenda sint: tam̃ dicemus ex
parte. qr ñ uult deus demonũ genus ante tẽpꝰ
dãpnare Sciunt enĩ & ipsi demones: qr tempꝰ
eoꝵ p̾sens hoc scłm contin& Propt̾ea deniq &
drĩm rogabant. ut non torquer& eos ante t̾ẽpꝰ:

Expanded text:
rbas, quae ad auditorium verbi Dei, non nisi paucis diebus rbas, quae ad auditorium verbi Dei, non nisi paucis diebus adveniunt, continuo discedunt, nec in meditatione verbi diutius immorantur. Tamen pro his qui studiosi sunt et sitiunt audire, possuntque capere spiritalem sensum pauca aliqua dicimus ex multis. Potest am, maledicat populo: invocari daemones faciant quod possunt: nunquid non potest Deus defendere a daemonibus populum, vimque eorum in malefaciendo destruere? Quid ergo opus erat, ut ipse veniret ad Balaam, et consuetos daemones prohiberet accedere, ne vel tentarent aut conarentur laedere velle populum Dei? Ad haec ergo, licet non omnia quae possunt occurrere proferenda sunt, tamen dicimus ex parte, quia non vult Deus daemonum genus ante tempus damnare. Sciunt enim et ipsi daemones, quia tempus eorum praesens hoc saeculum continet. Propterea denique et Dominum rogabant, ut non torqueret eos ante tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
lgit᷑ balaã dixinaculis acceptis. cũ solerent demo¬
nes ad se uenire: fugatos quidẽ demones uid&.
& adesse dm̃: & idõ dicit interrogare se dm̃. qͥa
consuetos sibi parere nusqͣm demones uid& Ue.¬
nit cͦs ipse balaam ñ qͦ dignus ess& ad que ueni¬
r& deus: sed ut fugarentur illi qui ei ad maledi.¬
cendũ & ad malefaciendũ adesse consueuerant.
lam hinc enũ ꝓuidebat ds̃ populo suo Ad est gͦ:
& dicit deus ad eũ Quid homines isti uenert᷑
ad te: Et di&x̃ balaã ad dm̃ Balac filiꝰ sephor
rex moab misit eos ad me dicens Ecce populus
exiit ex egipto. & cooperuit faciem terrȩ: & hic
sed& iuata me Ueni gͦ nc̃ & maledic mͥ eũ: si
forte poterimꝰ ꝑcutere eũ & eicere Et diã dĩ
ad bulaã: Non eas cũ eis. ut maledicas popłm:
ẽ enĩ benedictus. Altior hic exorit᷑ questio. &
nescio utrũ conueniat rem tã ꝓfundã & tam¬
alta mysteria denudare. & ꝓferre ad tͥbaᷤᷤ.⁊ ad ea tͣ¬

Expanded text:
gitur Balaam divinaculis acceptis, cum solerent daemones ad se venire, fugatos quidem daemones videt, sed adesse Deum; et ideo dicit interrogare se Deum, quia consuetos sibi parere nusquam daemones videt. Venit ergo ipse ad Balaam, non quod dignus esset ad quem veniret Deus, sed ut fugarentur illi qui ei ad maledicendum et male faciendum adesse consueverant. Jam hinc enim providebat Deus populo suo. Adest ergo, et dicit Deus ad eum: Quid homines isti venerunt at te? Et dixit Balaam ad Deum: Balac filius Sephor rex Moab, misit eos ad me, dicens: Ecce populus exivit de Aegypto et cooperuit faciem terrae, et hic sedit juxta me. Veni ergo nunc et maledic eum, si forte poterimus percutere eum et ejicere. Et dixit Dominus ad Balaam: Non eas cum eis, neque maledicas populum. Est enim benedictus. Altior hic exoritur quaestio; et nescio utrum conveniat rem tam profundi mysterii denudare, et proferre ad turbas, et eas tu
Abbreviated transcription (Latin):
ac phariseis Ipsos inxitat: ipsis mercedẽ ꝓmit¬
tit & p̾mia Illi uͦ sic̃ iste balaã faciunt: simu¬
lant se cuncta ad deum referre. & zelo dei
agere Dicunt enĩ. Scrutare scͥpturas: & uide
quia ꝓpħa de galilea non surgit Et iterũ
dicunt. Nos legem habemꝰ ae scđm lecgẽ deb&
mori: quia filium dei se fecit Per q̃ singula.
uidentur quide scribȩ & pharisei zelũ dĩ ha-¬
bere: sed simulatũ Asina uͦ cui sedebat
balaam. qm scriptura dicit. hoĩes & ium̃ta
saluos facies dñe: ea pars credentiũ potest in¬
telligi. que sue ꝓstulticia. siuę ꝓ in nocentia
animalib cõparatur. Sic enĩ apłs̃ dic̃ Uide¬
te uocationẽ urãm fr̃s. quia ñ multi int̃ uos
sapientes: non multi nobiles: sed que stulta st̃
elegit deus. ut confuncdat sapientes Isti ergo
tales. sicut eugłica que in parabolis agebart᷑
gesta designant. ab istis pessimis dñis scribis

Expanded text:
ac Pharisaeis. Ipsos invitat, ipsis mercedes promitac Pharisaeis. Ipsos invitat, ipsis mercedes promittit et praemia. Illi vero sicut iste Balaam facit, simulant se cuncta ad Deum referre, et zelo Dei agere. Dicunt enim, scrutare Scripturas, et vide quia propheta de Galilaea non surgit . Et iterum dicunt: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit . Per quae singula videntur quidem Scribae et Pharisaei zelum Dei habere, sed simulatum. Asina vero, cui sedebat Balaam, quomodo Scriptura dicit: Homines et jumenta salvos facies, Domine , et pars credentium potest intelligi: quae sive pro stultitia, sive pro innocentia, animalibus comparatur. Sic enim et Apostolus da non multi inter vos sapientes, non multi nobiles: sed quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Isti ergo tales, sicut evangelica, quae in parabolis agebant, gesta designant, ab istis pessimis Dominis Scribis
Abbreviated transcription (Latin):
innotescerent & nationib secreta de xp̃o my¬
tiria: & thesaurũ magnũ ꝑferr&e ad gentes.
ñtã corde & sensu. qua ore & sermone por¬
titũ: Sed ne ꝑ singula ĩmorem᷑ . ñ enĩ tpr̃is
ĩcuncta dissolui: ascensa asina sua balaam
ibat ꝑ uiam Oocurrit ei angelus: ille sine
dubio qui aderat filiis isrł: aꝑit os asinȩ
ut argueretur ꝑ eam balaã. & mitti peciidis
uocib confictaret᷑. is qui dixinus pitabat᷑ &
sapiens Uerũ post hec. conueniens ia uidet᷑.
aliqua &eiã de allegoria contingere: Ba¬
laam hic qui interp̾retat᷑ populus uanus.
uidetur mͥ habere ꝑsonã scribarũ & pha¬
riseoꝵ iudaici populi Balac uͦ qͥ exclusio
uel deuoratio int̾p̃tat᷑ & ipse ꝑsonã habere
intelligendus ẽ uniꝰ alicuiꝰ sp̃aliũ mundi huꝰ
contrariȩ potestatis quȩ excludere & deuora¬
leri& penitus ex tingui spałẽ isrł: non
aliis utit᷑ ministris. nisi pontificib & scribis

Expanded text:
ibus secreta de Christo mysteria, et thesaurum magnum proferret ad gentes, non tam corde et sensu quam ore et sermone portatum. Sed ne per singula immoremur non enim tempus est cuncta dissolvi, ascensa asina sua, Balaam ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os asinae, ut arguatur per eam Balaam et muti pecudis vocibus confutetur is qui divinus videbatur et sapiens. Verum post haec conveniens jam videtur aliqua etiam de allegoria contingere. Balaam hic, qui interpretatur populus vanus, videtur mihi habere personam Scribarum et Pharisaeorum Judaici populi. Balac vero, qui exclusio vel devoratio interpretatur, et ipse personam habere intelligendus est unius alicujus spiritalium mundi hujus contrariae potestatis, quo excludere et devoralere, et penitus exstingui spiritalem Israel, non aliis utitur ministris, nisi pontificibus et Scribis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos ex eis. & eicere eos de terra: Uidet᷑ mͥ
rex hic ñ ex inttegro confidere in balaã dixino:
ingenti credo de uirtutib quȩ in popło dĩ st̃
factȩ auditione ꝑterritus: & idõ dicit si forte
uł eousq p̃ualeant maledictiones balaã. ut
aliquos ex ipsis possit ꝑcutere: ceteros uͦ fu.¬
gare ꝑt̾ritos. & a ꝓpͥa terra repellere Addit
landi gr̃ã hec dicere. ut artẽ eius efferens &
tollens. ꝓmptiorẽ sibi eũ reddat ad facinus:
Ars enĩ magica nescit benedicere: qr nec demo¬
nes sciunt benedicere: Noscit benedicere isaac.
& iacob & om̃s sc̃i: impioꝵ nullus scit bene¬
Uener enĩ inqͥt seniores moab. & seniores ma¬
diuinationis artib quas curiositas humana
cõposuit: st̃ quedam que scͥptura qͥde diuina¬
cula nominauit Gentilis consuetudo autẽ
uel tripodas uel cortinas uł aliis uocabulis
hiuꝰmõi appellat: que qͣsi ad hoc ipsũ conse.¬
crata moueri ab eis & cortstari solent: Scͥp.¬

Expanded text:
aliquos ex eis, et ejicere eos a terra. Videtur mihi rex hic non ex integro confidere in Balaam divino ingenti; credo de virtutibus quae in populo Dei factae sunt auditione perterritus, et ideo dicit, si forte vel eo usque praevaleant maledictiones Balaam, ut aliquos ex ipsis possit percutere, caeteros vero fugare perterritos, et propria terra depellere. Addidit landi gratia haec dicere, ut artem ejus efferens et extollens, promptiorem sibi eum reddat ad facinus. Ars enim magica nescit benedicere, quia nec daemones sciunt benefacere. Noscit benedicere Isaac et Jacob, et omnes sancti: impiorum nullus scit beneVenerunt enim, inquit, seniores Moab et seniores Madivinationis artibus, quas curiositas humana composuit, sunt quaedam quae Scriptura quidem divinacula nominavit. Gentilis autem consuetudo, vel tripodas vel cortinas, vel aliis hujusmodi vocabulis appellat. Quae quasi ad hoc ipsum consecrata, moveri ab eis et contrectari solent. Sc
Abbreviated transcription (Latin):
uunt asina. ita & hic non a dõ ipso s ab an.
argͥunt uidentes: ita & hic qui muti erant. ar-¬
guunt loquentes: Et hoc ẽ quod dicebat dñs
Pat᷑. gr̃as ago tibi. qm̃ abscondisti hec a sapien¬
Scribȩ & & pharisei erant. qͥ sedebant suꝑ asi¬
nã hanc : & tenebant eam uinctã: lpsis gͦ iras.¬
cit᷑ angelus: & nisi quodã futuroꝵ. ꝓspectu. il¬
los quidẽ ꝑemiss&. asinã autẽ suã seruassae: q̃
uidit & reuerita ẽ eũ Qui uenit ad uineam.
& stat int̾ uineas. cõpressit tam̃ pedes sedef se-¬
dentis suꝑ se in maceriã: & idõ forte ñ potest
ambulare ille eius sessor antiquus. nec uetare
pulis : & cui tc̃ sedebat balaam mercedis cupi-¬
dus. nc̃ ei sed& iħc Nec mireris. si eum quenti
apłi dictũ. quo ad ista respiciens ait Siue ꝓ¬¬
pħie abolebunt᷑ siue linguę cessabunt: siue
scientia destruetur Et quid est gͦ quod per
inquit caritas est quę nunquã çadit: idõ suꝑ¬

Expanded text:
Deo ipso, sed ab angelo arguunt videntes, ita et hic qui muti erant arguunt loquentes. Et hoc est quod dicebat Dominus: Pater, gratias ago tibi, quoniam abscondisti haec a sapienScribae igitur et Pharisaei erant qui sedebant super asinam hanc, et tenebant eam vinctam. Ipsis ergo irascitur et angelus; et nisi quodam futurorum prospectu, illos quidem peremisset, asinam autem servasset; quae vidit et reverita est eum, qui venit ad vineam, et stat inter vineas; compressit tamen pedes sedentis super se in maceriam, et ideo non potest ambulare ille ejus sessor antiquus, nec venire pulis; et cui tunc sedebat Balaam mercedis cupidus, nunc ei sedet Deus. Nec mireris, si eum quem diApostoli dictum, quo ad ista respiciens ait: Sive prophetiae abolebuntur, sive linguae cessabunt, sive scientia destruetur. Et quid est ergo quod mainquit, charitas est quae nunquam cadit; ideo su
Abbreviated transcription (Latin):
uocare te inqͥt uenerint hoĩes isti: surge & ua¬
de cũ eis: In quo. uoluntati quidem cupiditatis
eius cedit deus. ut cõpleat᷑ illud qđ sc̃ptum est.
dimisit eos in desidia cordis eoꝵ. ibunt in uo¬
luntatib suis: sed tam̃ consiliũ diuinȩ dispensa.¬
tionis explet᷑. Dicit᷑ enĩ acd eũ: uͥbũ qđ cũꝙ dedh̃¬
dõ in ore tuo:. hoc ioqueris Si dignꝰ fiussa&
uala ã. uerbũ suũ deus non in ore euis s in
corde posuissce Nc̃ autẽ qm̃ in corde eiꝰ desi¬
deriũ mercedis erat &e cupiditas pecuniȩ: uer¬
dũ dei non in corde sed in ore eius ponit᷑. Age¬
uatꝰ enĩ mira & magna dispensatione: ut qm̃¬

Expanded text:
vocare te, inquit, venerunt homines isti, surge et vavocare te, inquit, venerunt homines isti, surge et vade cum eis. In quo voluntati quidem cupiditatis ejus cedit Deus, ut compleatur illud quod scriptum est: Dimisi eos in desideria cordis eorum: ibunt in voluptatibus suis . Sed tamen consilium divinae dispensationis expletur. Dicitur enim ad eum: Verbum quod dedero in ore tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbum suum Deus non in ore ejus, sed in corde posuisset. Hunc autem quoniam in corde ejus desiderium mercedis erat, et cupiditas pecuniae, verbum Dei non in corde, sed in ore ejus ponitur. Agebatur enim mira et magna dispensatio, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpositũ Balaã hic ut suꝑius diximꝰ diri¬
nus erat: demonũ scilic& ministerio & artę
magica non nunqͣm fut᷑a p̃nosceins Rogat᷑ a
balac rege: ad maledicendũ isrł popło. Legiti¬
tonitȩ gentes & anxiȩ. expectantes qͥd respon.¬
deat balaã : de quo persuasũ habebant quod
dignus diuinis colloquiis haberet᷑. Uide nunc
quomͦ sapientia dĩ uas istud ad conturreliã p̃pu¬
ratũ ꝓficere facit ad utilitatẽ. ñ solũ gentis unꝰ
sed pȩne totiꝰ mundi Et huic cui solebant ui.¬
deri demones. uidet᷑ deus phibens mali operis t̾.
Stupescit balaã: & miratur ꝓhibentis auctori.¬
tatẽ: Non enĩ solebat malũ demonib displicere
S interĩ remittit legatos: dicens non se posse fa.¬
cere nisi u̾bũ quod deus dederit in ore eius
Redeunt rursũ legati: tterũ reqͥrit: iterũ mole¬
stus ẽ: iterũ cupit audire Non enĩ facile cupidus
mercedib care Quid gͦ audit socło a dõ: Si

Expanded text:
 etc. Balaam hic ut superius diximus, divinus erat, daemonum scilicet ministerio et arte magica, non nunquam futura praenoscens. Rogatur a Balac rege ad maledicendum populum Isrtonitae gentes, et anxie exspectantes, quid respondeat Balaam, de quo persuasum habebant, quod dignus divinis eloquiis haberetur. Vide quomodo nunc sapientia Dei vas istud ad contumeliam praeparatum, proficere facit ad utilitatem non solum gentis unius, sed pene totius mundi. Et huic cui solebant videri daemones, videtur Deus prohibens mali operis iter. Obstupescit Balaam, et miratur prohibentis auctoritatem. Non enim solebat daemonibus displicere, sed interim remittit legatos, dicens non se posse facere, nisi verbum, quod Deus dederit in ore ejus. Redeunt rursus legati, iterum requirit, iterum molestus est, iterum cupit audire. Non enim facile cupidus, facile mercedibus caret. Quid ergo audit secundo a Deo? Si
Abbreviated transcription (Latin):
git uitulus herbã cãpi: Ob hoc sine dubio: qͥd
uitulus ore abrũpit herbã de cãpo. & lingua
tanqͣm falce quecumq inuenerit secat ita &
populus hic quasi uitulus ore & labiis pug¬
nat. & arma hab&̾ in uerbis ac p̾cib Hec gͥ sei¬
ens rex mittit ad balaã: ut ipse ferat uerba¬
uerbis contͣria. & p̾cib p̃ces Nec mireris. si est
in magica arte tale aliqͥd Esse erũ hanc ar¬
tẽ designat &̃ scriptura: sed ut eam ꝓhibeat
Nã & demones scͥptura esse designat. sed coli esᷤ
& exorari uetat Recte gͦ &̃ magica uti ꝓhl¬
b&: quia magoꝵ ministri. angeli st̃ refuge. &
sp̃c̃ maligni. & demonia ininunda. Nullus eni
scõꝵ spũũ. obtẽꝑat mago Non potest inub.¬
care magus michael: non potest inuocare ra-¬
pluel. neq gabriel Multomag̃ inuocire non
potest om̃ipotentẽ dnm̃ nec filiuꝰ eius iħm xp̃m
potistatẽ inuocandi dm̃ patrẽ: nos soli habemꝰ
iotestatẽ inuocandi unigenitũ filiũ eius iħm¬

Expanded text:
get vitulus herbam campi. Ob hoc sine dubio, quia vitulus ore abrumpit herbam de campo, lingua tanquam falce, quaecunque invenerit secat. Ita et populus hic quasi vitulus, ore et labiis pugnat, et arma habet in verbis ac precibus. Haec igitur sciens mittit ad Balaam, ut et ipse deferat verba contraria, et precibus preces. Nec mireris, si est in magica arte tale aliquid. Esse enim hanc artem designat etiam Scriptura, sed uti ea prohibet. Nam et daemones Scriptura designat, sed coli eos et exhortari vetat. Recte ergo magica arte  qui magorum ministri sunt angeli re fugi et spiritus maligni, et daemonia immunda. Nullus enim sanctorum spirituum obtemperat mago. Non poterat invocare magus Michaelem, non poterat invocare Raphael neque Gabriel. Multo magis magus non potest invocare omnipotentem Deum, nec filium ejus Jesumpotestatem invocandi Deum Patrem, nos soli habemus potestatem invocandi unigenitum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pleri Uerbi gr̃a Erant in eggipto incantatores
& magi Quis potest hominu fortitudine cor¬
poris uirgã mittare in serpentẽ: quod ab illis
factũ refertur. Aut quis potest uirib corporis
aquã in sanguinẽ uertere: Fecer̃ tam̃ hoc e¬
giptioꝵ incantatores magi: fecerat enim hoc
priꝰ moyses S qr sciebat re& eggipti qđ posst̃
hec arte quadã fieri uerboꝵ. quȩ hibet᷑ int̃
hõies. putauit & moysen non hec dĩ uirtute s
magica arte fecisse: & qđ humana arte fecerit.
id dei uirtute simular& Conuocat continuo
egiptioꝵ incantatores & magos: int̾ eũ qui in¬
uirtite dĩ oꝑabat᷑. & eos qui demones inuoca¬

Expanded text:
r. Verbi gratia, erant in Aegypto incantatores et magi. Quis potest hominum fortitudine corporis virgam mutare in serpentem, quod ab illis factum refertur? Aut quis potest viribus corporis aquam in sanguinem vertere? Fecerunt tamen hoc Aegyptiorum incantatores et magi. Fecerat enim haec prius Moyses. Sed quia sciebat rex Aegypti, quod possent haec arte quadam fieri verborum, quae habentur inter homines, putavit et Moysen non haec Dei virtute, sed magica arte fecisse, et quod humana arte fecerit, id Dei factum virtute simulare. Convocat continuo Aegyptiorum incantatores et magos, inter eum qui virtute Dei operabatur, et eos qui daemones invoca
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nr̃ dolere facit: & restituit cterũ Contͣria
autẽ uirtus. male qͥđe facere aliquid potest. s
restituere in integrũ ñ potest Hec autẽ om̃ia
pͥmisimus: ut oꝑa balaã uel uerba eius possimus
adutere St̃ enĩ & magoꝵ ñnullȩ differentiȩ:
sissimus erat in arte magica: & in carminib
p̃potens: Non enĩ habebat potestatẽ uł artẽ
uerboꝵ ad benedicendũ: s habebat ad male¬
dicendũ Demones enĩ ad maledicendum inyi¬
tantur. ñ ad benedicendũ: & idõ quasi exꝑtus
in talib. in opinuione erat om̃ibꝰ. qͥ erant in ori¬
eite. Hisi etũ ea ꝑimenta eius płima p̃ces.¬
sissent. quod frequent̃ maledictis hostẽ uerti¬
s&e armatũ : ñ utiq p̃sũpsiss& rea hoc posse a¬
eri sermonib quod ferro & acie uix poss& im¬
pleri Certis gͦ balach de hoc & frequent exp¬
tus. omissis om̃ib instrum̃tis. & auxiliis belliꝰ¬
cisi mitit ad eũ legatũ dicens: Ecce populus¬

Expanded text:
er dolere facit, et iterum restituit; contraria autem virtus male quidem facere aliquid potest, sed restituere in integrum non potest. Haec autem omnia praemisimus, ut opera Balaam vel verba ejus, possimus advertere. Sunt et magorum nonnullae differentiae. sissimus erat in arte magica, et in carminibus noxiis praepotens. Non enim habebat potestatem vel artem verborum ad benedicendum; sed habebat ad maledicendum. Daemones enim ad maledicendum invitantur, non ad benedicendum. Et ideo quasi expertus in talibus, in opinione erat omnibus qui erant in Oriente. Nisi enim experimenta ejus plurima praecessissent, quod frequenter maledictis hostem vertisset armatum, non utique praesumpsisset rex hoc posse fieri sermonibus, quod ferro et acie vix posset impleri. Certus ergo Balac de hoc, et frequenter expertus, omissis omnibus instrumentis et auxiliis bellicis, mittit ad eum legatos, dicens: Veni, nu
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ excidere & resecare turpia: & pia queq
in aĩa reȩdificare: atq honesta. ac religiosa plan-¬
tare De regno autẽ seon non ẽ scͥptũ. ut nullus
uiuus relinquat᷑: nec de regno moab Forte enĩ
exx illis opus habemus aliquib: & nonnullis eorũ
ꝑuitȩ huiꝰ agonib & exerciciis indigemꝰ: Alio¬
qͥn debuissemꝰ ex hoc mundo exisse De uasan
tam̃ hoc ẽ de turpitudine. nullo penitus indige-¬
mus: nichil ex ea relinquimꝰ: excidenda om̃ia¬
& subuertenda sunt oꝑa turpitudinis: In nul¬¬
lo enũ potest esse honestũ. quod turpe ẽ Et ꝓfe¬
cti inde filii ifrł. collocauer̃ castra ab occidente
moab: iuata iordane̾ contͣ iherico Et uidit
balac filius sephor: & reliqͣ om̃ia: lam que de
bala ã & asina eius scribunt᷑. hẏstoria plena
negocus: interior uͦ intellectus multo negociosi¬
or & nescio si facile sit. uel ipsas tantũ histori¬

Expanded text:
virtutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque virtutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque in animo reaedificare, atqtare. De regno Sehon non est scriptum ut nullus vivus relinquatur, nec de regno Moab. Forte enim ex illis opus habemus aliquibus, et nonnullis eorum pro vitae hujus agonibus et exercitibus indigemus. Alioquin debuissemus de hoc mundo exisse. De Basan enim, hoc est, de turpitudine, nullo penitus indigemus; nihil ex eo relinquamus, excidenda omnia, subvertenda sunt opera fortitudinis, in nullo enim potest honestum esse quod turpe estcti filii Israel collocaverunt castra ab Occidente Moab juxta Jordanem contra Jericho, et vidit Balac filius Sephor, et reliqua omnia quae de Balaam et asino scribit historia plena negotiis . Interior vero intellectus multo negotiosior: et nescio si facile sit vel ipsas tantum histori
Abbreviated transcription (Latin):
rtoꝵ. ascender̃ &̃ uiã quȩ ducit in basan: ubi
erat og rex basan: S neq ad hc̃ legatos mit.¬
tere dignant᷑. neq petere ab eo ut ꝑꝰ terrã eiꝰ
tianseant: sed continuo confligunt cũ eo: & su¬
perant tã ipsũ quã populũ suũ Uideamꝰ gͦ
quȩ ẽ basan Basan interp̃tat᷑ turpitudo Me¬
rito gͦ nec legati mit tuntur ad istã gentẽ: nec
sastus ꝑ teriã eius poscit᷑. Nullus eni nobis
tͣnsitus deb& ee. nullus accessus ad turpitudi¬
nẽ: sed ab initio statĩ expuggnanda. & om̃ib¬
modis cauenda ẽ: Og autẽ qui rex e̾ẽ dr̃ basan:
int̾clusio interp̾tatur Potest hic figurã tene¬
re om̃iũ carnaliũ. & materialiũ rerũ: quarũ
amore & desidio detenta anima excludit᷑ & se¬
parat᷑ a dõ Aduersus hos gͦ ita p̾cipit᷑ bellum
gerendũ: ut ñ relinqͣnt inquit ex eo uiuentem:
Nullũ gͦ a filiis isrł oport& relinqͥ in regno tur.¬
pitudinis & dedecoris uiuentẽ: s dec& urłiticã

Expanded text:
t etiam viam, quae ducit in Basan, ubi erat Og rex Basan. Sed ad hunc neque legatos mittere dignantur, neque petere ab eo, ut per terram ejus transeant; sed continuo confligunt cum eo et superant, tam ipsum quam populum ejus. Videamus ergo, quae est Basan. Basan interpretatur turpitudo. Merito ergo nec legati mittuntur ad istam gentem, nec transitus per terram ejus poscitur. Nullus enim nobis ansitus debet esse, nullus accessus ad turpitudinem, sed ab initio statim expugnanda, et omnimodis cavenda est. Og autem, qui rex esse dicitur Basan, interclusio interpretatur. Potest hic figuram habere omnium carnalium et materialium rerum, quarum amore et desiderio detenta anima excluditur, et separatur a Deo. Adversus hos ergo ita praecipitur bellum gerendum, ut non relinquatur ex eo vivens. Nullum enim a filiis Israel oportet relinqui in regno turpitudinis et dedecoris viventem, sed decet Israeliticam
Abbreviated transcription (Latin):
iniciũ cordi ur̃o. ut incipiat intelligere qui sit
ciendus credentiũ populus. Initiate gͥ ei hoc est
isrłi hc̃ puteũ: ut sensũ mysticũ si quis ex corde¬
dm̃ uidens ẽ. de ꝓfundis possit haurire Ad istũ¬
gͦ puteũ. ut moyses id ẽ lex nos congreg&e: non¬
uenire ad istũ puteũ uideat᷑.: sed nisi ꝑ moysen con¬
gregetur. ñ est acceptus dõ. Marcion uenisse
sibi uidetur ad istũ puteũ. & basilides. & ualen.¬
tinus sed quia ñ uener̾ ꝑ moysen. nec receper

Expanded text:
ium cordi vestro, ut incipiat intelligere quid sit populus credentium. Initiate ergo ei, id est Israeli, hunc puteum, ut sensum mysticum si quis ex corde videt, Deum de profundis possit haurire. Ad hunc puteum Moyses, id est lex congregat, is ad istum puteum venire videatur: sed nisi per Moysen congregetur, non est acceptus Deo. Marcion venisse sibi videtur ad istum puteum, et Basilides et Valentinus; sed quia non venerunt per Moysen, non receper
Abbreviated transcription (Latin):
edificetur & construat᷑ esebon: quȩ fuit cixitas¬
regis seon S requiramꝰ nc̃. qui sint isti enigna.¬
tistę Enigma dr̃ sermo figuratus. Enigmiatistȩ
gͦ dñr. qͥ figuralit̾ locuntur Et quis est alius
qui in figuris locutus sit. nisi lex & prophetę.
Audi enĩ quomͦ dicit dauitd Aꝑiã in paraboł
os meũ: loquar ꝓpositiones ab initio S ysaias
quia enigmata sint que scͥpsit: hoc mͦ declarat:¬
Et erunt inqͥt uerba libri huiꝰ. sic̃ uerba libri
signati: quẽ si dederint in manus hõis nescientis
litteras. & dixerint ei lege. dic̃ non noui litteras.
si autẽ dederint scienti litteras: dic̃. ñ possũ legi¬
re: signatus ẽ enĩ Signatus enĩ dr̃ liber ꝓ eo qĩ

Expanded text:
ruatur Hesebon, quae fuit civitas Seon. Sed requiramus nunc qui sunt isti aenigmatistae. Aenigma dicitur sermo figuratus. Aenigmatistae ergo dicuntur, qui figuraliter loquuntur. Et quis est alius, qui in figuris locutus sit, nisi lex et prophetae? Audi enim, quomodo David dicit: Aperiam in parabola os meum, loquar propositiones ab initio . Sed et Isaias, quia aenigmata sint quae scripsit, hoc modo declarat. Erunt, inquit, verba libri, sicut verba libri signati: quem si dederint in manus hominis nescientis litteras et dixerint ei, Lege, dicet, Non novi litteras. Si autem dederint scienti litteras, dicet, Non possum legere, signatus est enim . Signatus autem dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ligis & enigmaᷤ sp̃alit̃̾ intelligunt: en igmatistȩ
appellantur Hoc ẽ qđ & iheremias figurali ni¬
cbilominus sermone designat: cũ ad eum dr̃ a
dño Ecce dedi uerba mea in os tuũ. eoce consti.¬
tui te hodie suꝑ gentes & regna: eradicare et
subutere. & reedificare & replantare: Quid era¬
dicat. & subuertit: Ciuitatẽ esebon: quȩ erat
rigis seon: Quid eradicat in eaꝰ Cogitationes
impias. & impunas Quid reȩdificat in ea et
quid replantat: Cogitationes pias & castas:
ut efficiatur esebon ciuitas ñ amorreoꝵ. s fili¬

Expanded text:
legis et aenigmata spiritaliter intelligunt, aenigmatistae appellantur. Hoc est, quod et Jeremias figurato nihilominus sermone designat, ubi ad eum dicitur a Domino: Ecce dedi verba mea in ore tuo, ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare et subvertere, et reaedificare et replantare . Quid eradicat et quid subvertit? Civitatem Hesebon, quae erat regis Seon. Quid eradicat in ea? Cogitationes impias et impuras. Quid reaedificat in ea, et quid replantat? Cogitationes pias et castas. Ut efficiatur Hesebon civitas Seon, non Am
Abbreviated transcription (Latin):
necessario incendit᷑ ista ciuitas: & igni exuritur.
Quo igni᷑ Illo ꝓfecto quo dic̃ saluator: ignem
ueni mittere in terrã. & quã uolo ut accendat᷑
Post pauca autẽ refert᷑. de ipsa cixitate Propt̃
ut edificet᷑ & construat᷑ cixitas seon: qm̃ ignis ꝓ.

Expanded text:
necessario incenditur ista civitas et igni exuritur. necessario incenditur ista civitas et igni exuritur. Quo igni? illo profecto quo dicit Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut accendatur . Post pauca autem refertur de civitate. Idcirco ut aedificet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tari rege̾ elatũ Regnabat enĩ in nob̾. stulti¬
cia. suꝑbia. impietas. & om̃ia que sunt ex parte
diaboli: sed ubi expugnatus. & deuictus ẽ fortis
& uasa eius direpta st̃. effecti sumꝰ cixitates isri.
& hereditas scoꝵ. si tam̃ penitus excisa ẽ in nob
potestas illa quę priꝰ dominabat᷑ nobis. excisa est
arbor infructuosa. & deiectus ẽ rex elatus. & su¬
mus sub eo rege qͥ dicit. discite a me qr mitis sũ &
humilis corde Post hec singillati iam ciuitas
superbi & infructuosi regis enumerat᷑: & dr̾ in
esebon. & in om̃ib finib maritimis eiꝰ. Quid ẽ
hoc quod p̾cipuã urbem de regno seon nõi auit
esebon: E sebon inter p̾tat᷑ cogitationes. Merito
ꝓͦ pars maxima regni diabolici & potestas eius
plurima. in cogitationib regnat: Sic enĩ dix̾ dĩs
quia de corde ꝓcedunt cogitationes malȩ: homi.¬
cidia: adulteria. furta. falsa testimonia. blasphe¬
mię. & istę sunt quę coinqͥnant hominẽ. Et icdeo

Expanded text:
regis elati. Regnabat enim in nobis stultitia, superbia, impietas, et omnia quae sunt ex parte diaboli; sed ubi expugnatur et devictus est fortis, et vasa ejus direpta sunt, effecti sumus civitates Israel, et haereditas sanctorum, si tamen penitus excisa est in nobis potestas illa quae prius dominabatur nobiarbor infructuosa, et dejectus est rex elatus, et sumus sub eo rege, qui dicit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Et post haec sigillatim jam civitates superbi et infructuosi regis enumerat, et dicit: In Hesebon et in omnibus finitimis ejus. Quid est hoc quod praecipuam urbem de regno Seon nominavit Hesebon? Hesebon interpretatur cogitationes. Merito ergo pars maxima regni diabolici, et potestas ejus plurima, in cogitationibus regnat. Sic enim dixit et Dominus: Quia de corde procedunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, furta, falsa testimonia, blasphemiae: et ista sunt, quae inquinant hominem . Et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
pes ac iudices mundi. cunctiq nequicię ministri:
qui impugnant semꝑ & per secunt᷑ popłm dĩ S
quid tacit ifrł: uenit inquit in isaar. lsaar int̾¬
pͣtat᷑ mandati adimpletio. Si etũ ueniamꝰ & nos
ad locũ istũ. id ẽ ad expletione̾ mandatoꝵ. & si
cũ em̃i exerectu ueniat adu̾sũ nos seon iste. ela¬
tus & suꝑbus diabolus. & confligat aduersũ nos:
si om̃s suos cont᷑ nos demones concitae. suꝑamꝰ eũ.
si dei manlata cõplemus. Cõplere erũ dĩ manda¬
ta: hoc ẽ diabolũ & omne̾ eiꝰ exercitũ suꝑare Et
tẽ complebit᷑ in nob̾ apłi oratio qua ait: ds̃ aut̃¬

Expanded text:
pes ac judices mundi, cunctique nequitiae ministri, pes ac judices mundi, cunctique nequitiae ministri, qui impugnant semper et persequuntur populum Dei. Sed quid facit Israel? « Venit, inquit, in Jasa, » quod interpretatur mandati adiad locum istum, id est, ad expletionem mandatorum, etiam si cum omni exercitu venerit adversum nos Seon iste elatus, et superbus diabolus, et confligat adversum nos, si omnes suos contra nos daemones concitet, superamus eum, si Dei mandata complemus. Complere enim mandata, hoc est diabolum et omnem ejus exercitum superare. Et tunc complebitur in nobis Apostoli oratio, qui ait: Deus aut
Abbreviated transcription (Latin):
pars accipi potest S isti interp̾tant᷑ ut supra
tes Et quomͦ quidẽ in amaritudinẽ adducant
dm̃ infideles. & increduli: expositione ñ indig&:
Quod aut̃ ait loquentes: ad illã parte̾ trabi
potest. qr infideles quiq & sub pͥncipe diabolo
aggentes. loqui norunt tantũmͦ. s locunt᷑ inania:
uerbi causa ut poetȩ̨ eoꝵ. ut astrologi. ut non¬
nulli & philosophoꝵ qͥ inania locuntur & uana
fideliũ autẽ regnũ qđ a dõ ẽ: non in sermone
ẽ sed in uirtute Uolumꝰ gͦ nos pacifice tͣnsire ꝑ
mundũ: sed hoc ipsũ mag̾ incitat pͥncipẽ mudi.
quod dicimꝰ nos nolle ꝑmanere cũ ipso. nec mora.¬
ri. nec aliqͥd eius uelle contingere Inde magis
exacerbatur: inde extollit᷑. & irascit᷑. & cõmouae
nob̾ ꝑsecutiones: picula suscttat: cruciatꝰ uiten.¬
tat. & iło diect. Cong̾gauit inquit seon omnẽ
popłm suũ. & exiti confligere aduersum isrł.

Expanded text:
pars accipi potest. Sed isti interpretantur, ut suppars accipi potest. Sed isti interpretantur, ut suptes. Et quomodo quidem in amaritudinem adducant Deum infideles et increduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quippe et sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum: qui inania loquuntur et vana. Fidelium autem regnum quod a Deo est, non in sermone  sed in virtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum: sed hoc ipsum magis incitat principem mundi quod dicimus nos nolle permanere cum illo nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit: « Congregavit iniquus Sehon populum suum, et exiit confligere adversum Israel
Abbreviated transcription (Latin):
neq in uineã eius: sed neq aqu̾a de lacu eiꝰ pol¬
licetur se esse potaturũ Non enĩ ultͣ disciplinae
diabolicȩ. ñ astrologiȩ. ñ magicȩ. ñ ulliꝰ om̃itio do¬
ctrinę. quȩ contͣ dĩ pietatẽ aliquid doceat. pocu¬
lũ sumit fidelis Hab&e enĩ suos fontes: & bibit de
fontib isrł Bibit de fontib salutaris: non bibit
aqua de lacu seon: Nlon relinquens ẽ fontẽ aquę
uiuę. nec congregat sibi lacus confractos: sed &
uia regali incessurũ se ꝓfitet᷑. Quȩ ẽ uia regał:
lila sine dubio quę dicit: ego sũ uia. & ueritas.
ait. Deus iudiciũ tuũ regi da Uia gͦ regali in
cedendũ ẽ: nec declinandũ usqua. neq in agrũ
eius. neq in uineã eius. id ẽ neq ad oꝑa. neq
ad sensus diabolicos declinare uitͣ mens fideliũ
deb&. Quomͦ gͦ uolumꝰ fines amorreoꝵ cũ pace
tͣnũre : Amorrei infideliũ qui st̃ in hoc mundo

Expanded text:
neque in vineam ejus; sed neque de lacu ejus aquam polneque in vineam ejus; sed neque de lacu ejus aquam pollicetur se esse potaturum. Non enim ultra studium disciplinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae quae contra Dei pietatem aliquid doceat, populum sumet. Fidelis enim habet suos fontes, et bibit de fontibus Israel, bibit de fontibus salutaribus. Non bibit aquam de lacu Sehon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos. Sed et via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio quae dicit: « Ego sum via, veritas ait; Deus judicium tuum regi da . Via regali ergo incedendum est, nec declinandum usquam, neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, id est, neque ad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo volumus ergo fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
supbꝰ. uel filius ẽ elati huiꝰ. uel discipulus &e uni.¬
tator: Et ꝓpt̾ea dic̃ apłs de quodã. ne forte ela.¬
tus incidat in iudiciũ diaboli: ostendens ꝑ hoc
ꝓmissa ẽ sc̃is & mittimꝰ u̾bis pacificis ad seon ꝓ.¬
mittentes ñ nos habitat᷑os in terra eius. nec mo¬
raturos cũ eo. sed tͣnsituros tantũmͦ & incessuros
uia regali: nec declinaturos usqu̾a. neq in agr̃ũ.
neq in uineã. sed nec de lacu eius aqu̾a bibituros
Uideamus gͦ nos qͣndo ista ꝓmisimus. qͣndo hec uer.¬
ba diabolo denunciauimꝰ: Recordet᷑ unusquisq fide.¬
liũ cũ primũ uenit ad aquas baptismi. cũ signacu.¬
cula fidei pͥma suscepit. & ad fontẽ salutis accessit
quib ibi tunc usus sit uerbis: & quod denunciaue-¬
rit diabolo non se usurũ põpis eius. neq oꝑib eiꝰ.
neq ullis om̃ino seruiciis eius. ac uoluptatib pa.¬
riturũ Et hoc ẽ quod in his legis sermonibus
adumbrat᷑: qr ñ declin& urł. neq in agrũ eius.

Expanded text:
superbus, vel filius elati hujus, vel discipulus et imitator. Et propterea dicit Apostolus de quodam, ne forte elatus incidat in judicium diaboli . Ostendens per hoc promissa est sanctis; et mittimus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, neque in vineam: sed nec de lacu bibituros aquas. Videamus ergo quando vos ista promisimus, quando haec verba diabolo denuntiavimus. Recordetur unusquisque fidelium, cum primum venit ad aquas baptismi, cum signacula fidei prima suscepit, et ad fontem salutaris accessit, quibus ibi tunc usus sit verbis; et quod renuntiaverit diabolo, non se usurum pompis ejus, neque operibus ejus, neque ullis omnino servitiis ejus ac voluntatibus pariturum. Et houmbratur, quia non declinet Israel neque in agrum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
sci positus. inferioribꝰ maledictionibꝰ impugnatur:
lͥ autꝰ ꝓfecerit. et interiorẽ hominẽ ad udendum
dm̃ reuelato mentis ocło exacuere & ꝓuocare iam
uculis impugnabit᷑ S tunc quidẽ os balaã male¬
dictione et amaritudine plenũ erat. & sub lin

Expanded text:
s positus inferioribus, maledictionibus impugnatur. Ubi tamen profecerit, et interiorem hominem ad videndum Deum, revelato mentis oculo exacuere et provocare jam jaculis impugnabitur. Sed tunc quidem os Balaam maledictione et amaritud
Abbreviated transcription (Latin):
cificis dicens: transibimꝰ ꝑ terrã tuã Si scđm
spale intelligentiã dixerimꝰ seon rege̾ figurã
tenere diaboli. qr ipse elatus ẽ & infructuosus.
puto qđ ñ debeas mirari qđ eũ dixerĩ regẽ: cũ
ae eo dicentẽ: Ecce nc̃ uenit pͥnceps huiꝰ mundi:
& in me ñ inueni&e qͥcqͣm Et iterũ Foce prin.¬
ceps huiꝰ mundi mittet᷑ foras Si gͦ totiꝰ mundi
uideri. si seon regi amorreoꝵ uel &̾ aliis qͥbꝰuibae¬

Expanded text:
cificis, dicens: Transibimus per terram tuam. Si secundum spiritalem intelligentiam dixerimus Seon regem figuram tenere diaboli, quia ipse est elatus et infructuosus, puto quod non habeas mirari quod eum dixerim regem, cum tem: Ecce nunc venit princeps hujus mundi, et in me non invenit quidquam . Et iterum: Ecce nunc princeps hujus mundi mittetur foras . Si ergo totius mundi urdum videri, si Seon regi Amorrhaeorum, vel etia
Abbreviated transcription (Latin):
te: Isti sunt monte. in quibꝰ ẽ omĩs altitudo. ex¬
tolleus se aduersũ scientiã dĩ. Ab istis gͦ mortibꝰ.
accersit᷑ & balaam hic Quales aut̃ isti st̃ monts:
talem habent & orientẽ: habent enĩ et ortũ lumi¬
nis sui. Iue qͥ conuertit se sic̃ angłin lucis. hab&
illã lucẽ de qua scriptũ ẽ. lux impioꝵ extinguet᷑
Et sic̃ ista lux impioꝵ & illa quȩ conuertit se sic̃
angłin lucis. contraria ẽ illi luci quȩ dicebat. ggo
sum lux mundi: ita et iste oriens contrariꝰ ẽ illi orien¬
ti de quo scriptũ ẽ in ieremia. Ecce uii: oriens no¬
men ei. Ex illiꝰ gͦ ñ ex huiꝰ orientis finibꝰ ueniebat
balaã: illuminatus sine dubio ab illo lucifero de
quo dicit᷑. Quomͦ cecidit de cęlo lucifer. qͥ mane
oriebatur. S uideamꝰ quid dic̃ illi balac rex moab

Expanded text:
te. Isti sunt montes, in quibus est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo montibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montes, talem habent et Orientem. Habet enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Habet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, et sicut ista lux impiorum, et illa quae convertit se sicut in angelum lucis, contraria est illi luci, quae dicebat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, contrarius est illi Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo non istius Orientis finibus veniebat Balaam, illuminatus sine dubio ab illo Lucifero de quo dicitur: Quomodo cecidit de coelo Lucifer, qui mane oriebatur . Sed videamus quid dicit ille Balac rex Moab
Abbreviated transcription (Latin):
montis celsi qͥ respicit ad desertũ: Si hoc itine.
fectibus constare ratio explanationis asseruit. pꝰ
mosissimũ diuini paradysi nemꝰ. & amenas de.¬
licias habitationis antiquȩ: uel certe ad u̾tic̾e
ꝑfectionis & beatitudinis sũmitatẽ. tta ut possis
&᷑ ipse dicere Quia resuscitauit nos cũ ipso: &
sedere fecit in cȩlestib in xp̃o Uides quousq
ꝑuenit᷑ a puteo: Wides quib mansionib ĩmo
quib ꝓfectib iter parat᷑ ad cęlũ: Que si diligent
inspicias: ipse apud tem & ipsum cotidianos ꝓfec¬
tus tuos discutiens. quib in locis sis. & qͣm ꝓxi.¬
mꝰ a regno cȩloꝵ habearis aduertes: sic̃ & ille de qͦ¬

Expanded text:
montis caesi, qui respicit ad desertum. Si hoc itineromae profectibus constare ratio explanationis asseruit, posfamosissimum divini paradisi nemus, ad amoenas delicias habitationis antiquorum, vel certe ad verticem perfectionis et beatitudinis summitatem, ita ut possis etiam ipse dicere, quia resuscitavit nos cum ipso, et sedere fecit in coelestibus in Christo. Vides quousque pervenitur a puteo. Vides quibus mansionibus, imo quibus profectibus iter animae paratur ad coelum. Quae si diligenter inspicias, ipse apud temetipsum quotidianos profectus tuos discutiens, quibus in locis et quam proximus a regno coelorum habeatis, advertes, ut ille, de q
Abbreviated transcription (Latin):
nece gladii: &¬
nifesta ẽ: sed de p̾cemur dñm. ut
ut aliqͥd
dignũ possimus in interiorib eius sen
att isrł ꝙͥ legatos ad seon: mittit ad arborem
in fructuosam. mittit ad elatũ & suꝑbũ: hic
uutẽ seon rex ẽ amorreoꝵ: qui & ipse intp̾tat᷑
in amaritudinẽ adducentes uel loquentes Mit.

Expanded text:
e gladii. nifesta est, sed deprecemur Dominum, ut aliquid dignum possimus in interioribus sensibusigitur Israel legatos ad Seon: mittit ad arborem infructuosam, mittit ad elatum et superbum. Hic autem Seon rex est Amorrhaeorum, qui et ipsi interpretantur in amaritudinem adducent