comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit uerbum dei. s tamen non ꝑluteras. non ꝑ
sonos. non ꝑcodices. non ꝑlectorem. non ꝑ trac¬
tatorem. Quomodo ergo: Sicut inprincipio
erat uerbum. et uerbumerat apud deum. et dĩ
erat uer bum Non enim fic ad nosuenit.
ut inde discederet. quia in hoc mundo erat. &
mundus ꝑ ipsum factus est. Tale uerbum contẽ.¬
platuri sumus. Apparebit enim deus deorum
insyon.S hoc quando : Post peregrinationẽ
finite uie. si tamen post fintamuiam non iu¬
ilici trademur: ut iudex mutat incarcerem:
S si finita uia ficut speramus et optamus. et
studemus ad patriam uenertinus. ibi contempla¬
bunur quod semꝑ laudabimiis. Nec illud de¬
ficiet qđ nobis p̃sto ẽ. nec nos qui fruimur. Nec
fastidiet qui manducabit nec deficiet qd̾ man¬
¶ dncabit.
Magna illa. et mita contemplatio crit. Et quis de
illa digne cdicit isto tempore. cum inter montes
fluant aqua. Interim crgo fluant aque int̾ mon.¬

Expanded text:
erit verbum Dei; sed tamen non per litteras, non per erit verbum Dei; sed tamen non per litteras, non per sonos, non per codices, non per lectorem, non per tractatorem. Quomodo ergo? Sicut «in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Non enim sic ad nos venit, ut inde discederet; quia «in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est» . Tale verbum contemplaturi sumus. «Apparebit» enim «Deus deorum in Sion» . Sed hoc quando? Post peregrinationem finita via; si tamen post finitam viam non judici tradamur, ut judex mittat in carcerem. Sed si finita via, sicut speramus, et optamus, et studemus, ad patriam venerimus, ibi contemplabimur quod semper laudabimus: nec illud deficiet quod nobis praesto est, nec nos qui fruimur; nec fastidiet qui manducabit, nec deficiet quod manducabit. Magna illa et mira contemplatio erit. Et quis de illa digne dicit isto tempore, cum inter montes fluunt aquae? Interim ergo fluant aquae inter mon
Abbreviated transcription (Latin):
tasti ecclesie. manducasti. Ipse ergo bestiȩ potant
aquas istas ꝑ transeuntes. tamen non manentes
sd pertranseuntes. Omnis emm doctrina que
toto isto tempore dispensatur. transit. Inde di¬
cit apostolus. ⁊ scientia destruetur. ⁊ ꝓphetia eua¬
cuabitur. Quare euacuabuntur ista: Ex parte
eminscunus. et exparte ꝓphetamus. sum autẽ
uenerit quod ꝑfectum est quod exparte est eua¬
cuabitur. Nisi forte putat caritas uestra. quia
milla cunitate cui dicitur. lauda iherisalem do¬
minum conlauda deumtuum syon. quoniam
confortauit uectes portarum tuarum. iam con.¬
firmatis uectib et clausa cuntate. unde ut iampͥdẽ
prediximus nemo exit amicus et quo nemoin.¬
trat inimicus quod codex ibi nobis legendus ẽ
aut tractandus est sermo. quem admodum tio¬
bis modo tractatur. Ideo modo tractatur. ut ibi
teneatur. i deo modo ꝑsillabas diuiditur. ut ibi
tottis atq integer contempletur. Non tibi de¬

Expanded text:
rasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant rasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed pertranseuntes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur.» Quare ista evacuabuntur? «Ex parte enim scimus, et ex parte prophetamus: cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur» . Nisi forte putat Charitas Vestra quia in illa civitate cui dicitur, «Collauda, Jerusalem, Dominum, lauda Deum tuum, Sion; quoniam confirmavit vectes portarum tuarum» , jam confirmatis vectibus et clausa civitate, unde, ut jampridem diximus, nemo exit amicus, et quo nemo intrat inimicus; quod codex ibi nobis legendus est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis modo tractatur. Ideo modo tractatur, ut ibi teneatur; ideo modo per syllabas dividitur, ut ibi totus atque integer contempletur. Non ibi de
Abbreviated transcription (Latin):
te oumes gl. ni nominc patris. et filii et sp̃c sanca.
Inde colligitur sicut iam nostis. anodetiarius etiã
numerꝰ discipuloꝵ. Non cmnifrustra. duodecĩ
hr̃e uoluit. Et ita numerus ille sacratus ẽ. ut in
locum unius qui ccciderat nisi alter ordinari.
Quare duodetim apostoli: Quia eium quatu¬
or sunt orbis partes. et totus orbis inenuangelio
uocabatur. unde quatuor euuangelia conscrip¬
ta sunt. ⁊ tottis orbis innomine trntatis uocat᷑
ut congregetur ecclesia. quatuor ter ducta duo¬
docim fiunt. Crgo non miremur. si de illis aquis¬
quȩ inrter medium montium ꝑ transibunt mil¬
la doctrina apostolica fiuente imedio. ꝓpter
concordiam communionis. omnes bestie silue
bibent. Onmes enim erant marcha. oines indis¬
co. Onnies mactat et mancucat petrus. quia pe¬
trus petra petra ȩclesia. Quid ẽ mactare et man¬
duicare: Occidere incis quod erant. et insua ulꝰ¬
cera asfumere. Dissuasisti pagano sacrilegia. oc¬
cidisti quod erat. dato sacramento xp̃i. incorpo¬

Expanded text:
ilii, et Spiritus sancti» . Inde colligitur, sicut jam nostis, duodenarius etiam numerus discipulorum. Non enim frustra duodecim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, ut in locum unius qui ceciderat, non posset nisi alter ordinari. Quare duodecim Apostoli? Quia enim quatuor sunt orbis partes, et totus orbis in Evangelio vocabatur, unde quatuor Evangelia conscripta sunt, et totus orbis in nomine Trinitatis vocatur, ut congregetur Ecclesia: quatuor ter ducta, duodecim fiunt. Ergo non miremur si de illis aquis inter medium montium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica fluente in medio propter concordiam communionis, omnes bestiae silvae bibunt. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorpo
Abbreviated transcription (Latin):
pra intelligitur eccła de gentibus. Iuib dã enĩ libis
saltibus insultabat.⁊ amaro pascebatur oleastro. Tri¬
ma sunt dicta hȩc anmalia: quia tͣtio tempore gr̃ã
reuelata ẽ. Nam primum fuit ante legem. scdm
ex quolex data ẽ. t̾tiũ quod mine ẽ ex quo regnĩ
celoꝵ p̃dicatur. Quid iͦ clirinus. quod aries ñ diui¬
se illi indiuision ibus suis. ⁊ ad compagem reme¬
assent. Diuduntur duces. diuiduntur & plebes.¬

Expanded text:
pra inteligitur Ecclesia de Gentibus; quibusdam enim liberis pra inteligitur Ecclesia de Gentibus; quibusdam enim liberis saltibus insultabat, et amaro pascebatur oleastro. Trima sunt dicta haec animalia, quia tertio tempore gratia revelata est. Nam primum fuit ante Legem; secundum, ex quo Lex data est; tertium, quod nunc est, ex quo regnum coelorum praedicatur. Quid ergo dicimus, quod aries non divise illi in divisionibus suis, et ad compagem remeassent. Dividuntur duces, dividuntur et plebes,
Abbreviated transcription (Latin):
De sacrifitio abrabam. aues aut̃ ñ diuuisit. Abrabã millo
sacrifitio satis inistico accepit tria aminalia. Arietẽ
trimũ. uaccam trimã. caprã trimani: ⁊ turturem i
colunibã. Diuisus ẽ. aries: ⁊ adu̾sus inincem partes
constitute: diutsa capra: niehnlominus adu̾sũ se par¬
tes constitute. Dunsa ẽ. uacca: sic &iam de ipsius car¬
ne factum ẽ. Et subiecit scriptura. Aues aut̃ ñ diui¬
sit. Deinde dr̃. aries trimus. trima uoͣcca. trima ea¬
pra: deauiũ etate. tacetur. Unde uogamus uos. nͥ
quia significantur inauibus quidã sp̃uales. Quoꝵ
ȩtas temporalis. ꝓpt̾ea tacetur. quia ęt̾na meditau¬
tur. ⁊ transgrediuntur defidio ⁊ intellectu omĩa tẽ¬
poralia spuales uiri. qui de om̃ibus iudicant. ⁊ aue¬
mine iudicantur. Itaq ipsi soli non diuiduntur
inhereses. i scismata. Inariete intelliginitur p̃positi:
ducunt enĩ greges. Inuacca intelligitur plebs iude¬
oꝵ: habuit cnĩ ugum legis. sub quo laborat. Inca¬

Expanded text:
est de Abraham: «Aves autem non divisit.» Abraham in illo sacrificio satis mystico accepit tria animalia; arietem trimum, vaccam trimam, capram trimam, et turturem, et columbam. Divisus est aries, et adversus invicem partes constitutae; divisa capra, nihilominus adversus se partes constitutae; divisa vacca, sic etiam de ipsius carne factum est: et subjecit Scriptura, «Aves autem non divisit.» Deinde dicitur trimus aries, trima vacca, trima capra: de avium aetate tacetur. Unde, rogo vos, nisi quia significantur in avibus quidam spirituales, quorum aetas temporalis propterea tacetur, quia aeterna meditantur, et transgrediuntur desiderio et intellectu omnia temporalia? Spirituales viri qui de omnibus judicant, et a nemine judicantur : itaque ipsi soli non dividuntur in haereses et schismata. In ariete intelliguntur praepositi; ducunt enim greges: in vacca plebs intelligitur Judaeorum; habuit enim jugum Legis, sub quo laborabat: in ca
Abbreviated transcription (Latin):
putetur de uino isto dici: quia ebru quasi leto
corde uidentur apparere. Utinam letentur: ⁊⁊ ñ
rixentur. Dicis mͥ. Iuid letius ebrio: Immo quid
insamus ebrio: Quid plerunq iracundius: Est
ẜ uinum quod uere letificat cor: i non nouit ali¬
ud nͥ letificare cor. S ne putes hoc quidem de
spũali uino debere accipitde illo aut̃ pane non
quod ⁊ ipse sp̃ualis sit. expofuit n ipsum. Et pa.¬
nis inquit cor hominis confirmat. Ergo sic accipe
depane : quomͦ accipis de unio. Intus ẽsuri. intꝰ
saturabuntur. Panis ille iustitia ẽ. uinum illud

Expanded text:
putetur de vino isto dici, quia ebrii quasi laeti putetur de vino isto dici, quia ebrii quasi laeti corde videntur apparere. Utinam laetentur, et non rixentur. Dicis mihi: Quid laetius ebrio? Imo quid insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est ergo vinum quod vere laetificat cor, et non novit aliud nisi laetificare cor. Sed ne putes hoc quidem de spirituali vino debere accipi, de illo pane autem non; quod et ipse spiritualis sit, exposuit et ipsum: «Et panis,» inquit, «cor hominis confirmat.» Ergo sic accipe de pane, quomodo accipis de vino; intus esuri, intus quia ipsi saturabuntur» . Panis ille justitia est, vinum illud
Abbreviated transcription (Latin):
oleum dr̃ innitore diumo. Et qm̃ excellentissima
inxꝑo apparuit. totus orbis eum diligit. Qui con¬
ꝯ temptus cum ec̃t. ad oratur mͦ abomĩ gente. qm̃
ppsius ẽ regnum. ⁊ ipse dominatur gentiũ. Tanta
enĩ e. eius grã: ut multi qui ineum ñ credunt
laudent eum: ⁊ ꝓpt̾ea dicant nolle se meũ credẽ
quia nemo potest implere quod iub&. Laudando
impediuntur. qui millum uituꝑando seuuebant.
a matur tm̃ abomibus. pͥdicatur ab omnibus. quia
ne unctus: s corpus siũ totum ꝑũgit. Oñs gͦ uem¬
entes accipiunt gram. ut exhilarentur facies in eo.
iste uisibilis: stomacũ confirmat: uentrẽ c̃firmat.
E st alius panis qͥ confirmat: quia panis÷ cordis. Ia
enĩ dixerat de pane suꝑuis: ut educat panẽ det̾ra:
s ñ dixerat qualis panis sit ille. Xuinum letificat
cor hominis. Didetur iã dicere de spuali uino¬
quia nam ideo letificat cor hominis. ded ad inic

Expanded text:
oleum dicitur in nitore divino: et quoniam excellentissima oleum dicitur in nitore divino: et quoniam excellentissima in Christo apparuit, totus orbis eum diligit. Et t, adoratur modo ab omni gente: «Quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Tanta est enim ejus gratia, ut multi qui in eum non credunt, laudent eum, et propterea dicant nolle se in eum credere, quia nemo potest implere quod jubet. Laudando impediuntur, qui in illum vituperando saeviebant. Amatur tamen ab omnibus, praedicatur ab omnibus; quia ne Unctus: sed corpus suum totum perunguit. Omnes ergo venientes accipiunt gratiam, ut exhilaretur facies in oleoiste visibilis stomachum confirmat, ventrem confirmat: est alius panis qui cor confirmat, quia panis est cordis. Jam enim dixerat de pane superius, «Ut educat panem de terra,» sed non dixerat qualis panis sit ille. «Et vinum laetificat cor hominis.» Videtur jam dicere de spirituali vino; nam id laetificat cor hominis. Sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc int̾ra ambulantibus. ad huc corpis t̾renũ
se ad hebrietatem par&: immo se omis homo al
hebritatem par&: Calix tuus inebrians quam p̾cla¬
rus ẽ: Uolumus dicere: nemo inebriet᷑. In ebri¬
amin: si uidete unde. Siuos inebriat calix dni:
p̃clarus uidebitur. Ista ebrietas. moꝑibus ur̃is ui¬
debitur : in sco amore iustitię : uidebitur postre¬
mo inalienatione m̃tis nͣrẜ. s ad t̾remis incelũ.
Ut exhilar& faciem inoleo. Uidete quę t̾ra. quan¬
tum fructum edueat. si ꝓducat fentũ iunĩtis.
Non isti serui uendunt quod dant. ñ em̃ uenditores
euangłu sunt. Gratis dant: qui gratis acceperunt.
Si audent bonis oꝑibus ur̃ĩs. hoc enĩ uob̾ ꝓdest.
N on gͦ quer̃ datum. s requir̃ fructum. Quidẽ. ex¬
hilaratio faciei moleo: Grã dĩ. nitor quidam in.
manifestatione: nsic̃ dicit apłs: uneuiq aut dat᷑¬
ad homines ꝑᷤpitua adc̃ciliandum scm̃ amorem:

Expanded text:
adhuc in terra ambulantibus, adhuc corpus terrenum adhuc in terra ambulantibus, adhuc corpus terrenum brietatem paret; imo se omnis homo ad ebrietatem paret. «Calix tuus inebrians quam praeclarus est» ! Nolumus dicere: Nemo se inebriet. Inebriamini, sed videte unde. Si vos inebriat calix Domini praeclarus, videbitur ista inebrietas in operibus vestris, videbitur in sancto amore justitiae, videbitur postremo in alienatione mentis vestrae, sed a terrenis in coelum. «Ut exhilaret faciem ejus in oleo.» Video quae terra quantum fructum educat, si producat fenum jumentis. Non isti servi vendunt quod dant; non enim venditores Evangelii sunt: gratis dant, quia gratis acceperunt. Gaudent bonis operibus vestris; hoc enim vobis prodest: non enim quaerunt datum, sed requirunt fructum. Quid est exhilaratio faciei in oleo? Gratia Dei, nitor quidam in manifestationem; sicut dicit Apostolus: «Unicuique autem datad homines, perspicua ad conciliandum sanctum amorem,
Abbreviated transcription (Latin):
se iamuenena spargere cupiebat. Et mnisit uene¬
num depͥpo. locutusẽ. de suo. qͥaqͥ loquitur men¬
datiũ de suo so quit᷑: & misereri audiendo dimise¬
runt qd̾ cõmune erat. unde beatierant. & ad suũ
ꝓpͥumiredacti. cũ uolunt ꝑuersi ee̾. similes do.
ħ ocemimeis dixerat gustate et eritissicut dii.¬
Appetentes qdũ erant: qͦd acceꝑant amiserunt.
E rgo fũs. ad hoc ualeat. qͣdtixumꝰ caritatiur̃ȩ:
ꝓpt᷑ fontes: ut fluant deuobis. Corialles estote.
et cum hominib conferte qͦd dedeo habetis. Inter
mnediũfiuant aquȩ. Nulliundeatis. bibite. satura¬
mim. manete saturati. ubiq cunmunis aquad̾i
sabeat qł am: non hominũ priuata. mendacia.

Expanded text:
se jam venena spargere cupiebat: emisit venese jam venena spargere cupiebat: emisit venenum, de proprio locutus est, de suo; quia «qui loquitur mendacium, de suo loquitur:» et miseri audiendo dimiserunt quod commune erat, unde beati erant; et ad suum proprium redacti, cum volunt perverse esse similes Deo hoc enim eis dixerat, «Gustate, et eritis sicut diitentes quod non erant, quod acceperant amiserunt. Ergo, fratres, ad hoc valeat quod diximus Charitati vestrae, propter fontes: ut fluant de vobis, convalles estote, et cum omnibus conferte quod de Deo habetis. Inter medium fluant aquae, nulli invideatis; bibite, saturamini; manate saturati. Ubique communis aqua Dei habeat gloriam, non hominum privata mendacia.
Abbreviated transcription (Latin):
uiter montes curreret. & ibi esset certa fides po¬
pułoꝵ: quod inter se medium atq conmmune a¬
płi retiuebant. Licet sinos. inquid. Et tu paule
potesabquid aliter p̃dicare: De paulo questio.
audi quod sequitur. licet sinos aut angłs. de
celo aomintiauerit uobis p̃t̃ quã qsͦ acce pistis:
anathemasit. Siueniat mons alius ȩ ũgłizans:
a nathematizetur. Siueniat angłs aliud ȩ iigli¬
⁊ ans: anathematiretur. Onde hoc: Quiade pͥ¬
uato fluere uult: ñ demedio. Et hoc forte bo
inocarnali nebula p̃peditus. & de fonte cõmu¬
i adꝓpͥam siam falsitatẽ redactꝰ. possit boc¬
facere. Nunquio & angłs: Uere siangłs deꝓpͥo¬
fluens inparadiso ñ ẽẽt. auditus. non p̾cipita¬
rełur inmortẽ. Media aqua posita erat homi¬
mb p̃ceptũ di: aqua media. aqua quodã mͦ pu¬
Supsa aqua sẽꝑbiberetur: sẽꝑuiueretur. ue¬
nt angłs lapsꝰ decȩlo factus serpens: quia nisidio¬

Expanded text:
inter montes curreret, et ibi esset fides certa pointer montes curreret, et ibi esset fides certa populorum, quod inter se medium atque commune Apostoli retinebant. «Licet si nos,» inquit. Et tu, Paule, potes aliquid aliter praedicare? de Paulo quaestio; audi quod sequitur: «Licet si nos, aut angelus de coelo annuntiaverit vobis praeterquam quod accepistis; anathema sit» . Si veniat mons aliud evangelizans, anathemetur; si veniat angelus aliud evangelizans anathemetur. Unde hoc? Quia de privato vult fluere, non de medio. Et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, et a fonte communi ad propriam suam falsitatem reductus possit facere, nunquid et angelus? Vere si angelus de pfluens in paradiso non esset auditus, non praecipitaremur in mortem. Media aqua posita erat hominibus, praeceptum Dei: aqua media, aqua quodam modo puSi ipsa aqua semper biberetur, semper viveretur. Venit angelus lapsus de coelo, factus serpens, quia insidio
Abbreviated transcription (Latin):
dixi: quia inter medium montiũꝑtransi¬
bunt aquę. Siue aut̃ ego siue illi: sicp̃dica¬
mꝰ. & sic credidistis. Securus dix̃ siue ego.
siue illi. sic p̃dicamꝰ: isiccredidistis. Iut᷑ me.¬
diuin enim montium: fluebant aquȩ..
N ulla de aquis discordia montium: seo par con¬
senfionis. & societas caritatis. Siquis aut̃ uellet
adiud p̃dicare. iani de suo p̃icaret. nondeme¬
dio. Et audi quid de illo dicatur abipsoquie¬
misit fontes inconuallibus. Qui loquit᷑ men¬
daciũ: de suo loquie᷑. Itaq neaccipet᷑ aliquis mõs.
non demedio sead de suo manans: ait apłs. Quis¬
quis uobis enuangłĩ⁊ auerit p̃tͣ quã quod acce¬
pistis: anathema sit. Et inde quem admodum
noluerit de monte p̃sumi: nefor mons disce¬
dat ab aquis ꝑ medium currentibus: ⁊ aliquid ꝓ¬
prium uelit infuiere. Licet sinos. Et quantus
monsdixit hoc: quã ubex rimȩ fluebant aq¬
de conualle eius: Tamen hoc uolebat ut medius

Expanded text:
dixi, quia «inter medium montium pertransidixi, quia «inter medium montium pertransibunt aquae. Sive autem ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis» . Securus dixit, «Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis:» inter medium enim montium fluebant aquae; nulla de aquis discordia montium, sed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non de medio, sed de suo manans, ait Apostolus: «Quisquis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Et vide quemadmodum noluerit de monte praesumi: ne forte mons discedat ab aquis per medium currentibus, et aliquid proprium velit influere. «Licet si nos» Et quantus mons dixit hoc! quam uberrime aqua fluebat de convalle ejus! Tamen hoc volebat ut medios
Abbreviated transcription (Latin):
me. Propterea loquimur & sic dealiquibus
hominib: babent int̃ se pacẽ. habent ut sefi¬
dẽ. habent int̾ secaritatẽ: siccer te dicimus.
Q uidẽ. int̾ se: inmedio sin. Quid ẽ minedio
sui: Conmune est illis. audi aquas int̾ mediũ
montiũ. quia coninunis illis fides erat: necqͥs¬
quã aquas quasi pprias & suas habebat. Sie¬
ñ uon sunt inmedio: quasi priuate sunt. ñ
publice fluunt. et ego habeo meam. At̃ suã.¬
Non est uimidio: quod &r ego. & ipsebabeat.a
Sedtalis ñ ẽ. pacifica p̃dicatio. aut uͦint̃ ine
diũ montium. fuiant aquę: audiuocem
montis. d̾s inquit pacis. det uobis idipsum.
sapere ininuicem. Et iterum. Ut ipsum sa¬
piatis omnes: ⁊ non sunt inuobis scisinata.
Quod sentio: sentis. Inmicio fluit aqua. non:
habeo quasi priuatũ meũ. nectu pͥuatum
tuũ. Ueritas nec mea sit ꝓpria: nectua.
ut & mea sit utua: int̾ mediũ montiumꝑ
transibunt aquȩ. Audi ipsum montẽ ut

Expanded text:
me. Propterea loquimur et sic de aliquibus me. Propterea loquimur et sic de aliquibus hominibus: Habent inter se pacem, habent inter se fidem, habent inter se charitatem; sic certe dicimus. Quid est, inter se? In medio sui. Quid est, in medio sui? Commune est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego habeo meam, et ipse habeat; sed talis non est pacifica praedicatio. At vero ut inter medium montium fluant aquae, audi vocem montis: «Deus,» inquit, «pacis det vobis idipsum sapere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum sapiatis omnes, et non sint in vobis schismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu privatum tuum. Veritas nec mea sit propria, nec tua, ut et tua sit et mea: «Inter medium montium pertransibunt aquae.» Audi ipsum montem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
erant credituri. Uideantꝰ siconualles sunt: ut¬
enuttantur fontes inconuallibus. Audi ꝓpħam.¬
Suꝑ quẽ requies sp̃s iñs. nisi suꝑbumilẽ. & quie
tũ. & trem̃tẽ uerba mea: Quid ẽ. suꝑquictũ¬
requiescit sp̃s m̃s: Suꝑbumilẽ &. quietum.¬
Qius habebit fonteminecum: conualis. inter¬
mediũ montium pertransibunt aquȩ. hucusq
alectore pnuntiatus ẽ psalmꝰ. hucusq ur̃ceca
sermonẽ t̾minabimꝰ. Qͥdẽ int̃ medm montiũ
ꝑtransibunt aque: Audiuimꝰ qͥst̃ montes mag¬
ni. p̃dicatores uerbi. sublimes angł̃i di. quaias
ad bue incar nemortali excelsi. nonsua un tutẽ.
les sunt: binmliter emittunt sontes. Et urt̃ me¬
dium montiũ inquit: ꝑtransibt̃ aque. sutemꝰ
p̃dicatores u̾biueritatis. Quid. c̃. int̾medium
montiũ ꝑtransibunt aquȩ: Quid ẽ. int̾meoi
um apłorum: Quod medium dicitur cõmune
est. Res cominums unde om̃es ȩ qualit̾ uiuunt

Expanded text:
quia transgredi non possunt impositum finem, neque revertentur tegere terram; quid fit in ipsa terra? quae operationes ibi fiunt, quam jam mare nudavit? Etsi ad ejus oram tenues fluctus perstrepunt, etsi adhuc murmurant Pagani; sonitum littorum audio, diluvium non perhorresco. Quid ergo, quid fit in terra? «Qui emittis fontes in convallibus. Emittis,» inquit, «fontes in convallibus.» Convalles nostis quid sint, depressa loca terrarum. sermonem terminabimus. Quid est, «Inter medium montium pertransibunt aquae?» Audivimus qui sint montes, magni praedicatores verbi, sublimes angeli Dei, quamvis adhuc in carne mortali: excelsi non sua virtute, lles sunt, humiliter emittunt fontes. Et «inter medium montium,» inquit, «pertransibunt aquae.» Putemus pugnat ut qui sunt montes, sint et convalles; sicut enim montes dicuntur propter spiritualem magnitudinem, ita et convalles propter sui spiritus humilitatem. «Non ego,» inquit, «sed gratia Dei mecum. Non ego,» convallis est;
Abbreviated transcription (Latin):
cum placati sunt campi facti sunt. fund auit enĩ
eis locum. Est quidam metus quasi ꝓfundus locus:
quo recepta sunt quodammꝰ onuĩa seiuentia corda
mortalium. Quam multi modo nfalsi. i amarist̃.
Et tm̃ quietĩ. Quã multi sunt. qͥ dulcescere nolunt.¬

Expanded text:
cum placati sunt, campi facti sunt; fundavit enim cum placati sunt, campi facti sunt; fundavit enim eis locum. Est quidam meatus, quasi profundus locus, quo recepta sunt quodammodo omnia saevientia corda mortalium. Quam multi modo, et salsi, et amari sunt; et tamen quieti
Abbreviated transcription (Latin):
tiam montiũ ꝑ quos montes salus ecẽt. generi hunia¬
no: quia leuaui occłos meos in montes unde uemi¬
& auxiliũ mͥ: abincrepatione dĩ fuger̃ aquȩ. Auo
ce tonitrui tui formidabunt. Iam quis ñ t̾reatur
Conquieuit mare: formidauer̃ aque. midati sunt
montes. iussit imperator. Sed quid ussis&. nͥ dñs
tomuss&: Quia uoluit ds̃. illi iusser̃ ⁊ fauctũ ẽ.
Ergo nullus sibi hominũ arrogae aliquid. Formida¬
uer̃ aquȩ. s auoce tomitrui tiui. Nam ecce cũ uoluit
ds̃. fuger̃ aquę. ne p̃meyint montes. Ante qũa ia
ti eis. Ad huc de aquis loquitur. Non hic montesac¬
cipiaus quasi t̾renos. nequę campos t̾renos. s̃
fluctus tam magios ut montibus compararentur.
Fluctuauit aliquando mare: ⁊ fluctus eius tanꝗͣ
montes fuer̃. qui montes illos apłos oꝑtrent. Sed
quã diu ascentunt montes ⁊ descendunt campi:
seiner̃ i placati sunt: Cum seuiebant monteserant.

Expanded text:
tiam montium, per quos montes salus esset generi humatiam montium, per quos montes salus esset generi humano, quia, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi» ; ab increpatione Dui formidabunt.» Jam quis non terreatur Conquievit mare, formidaverunt aquae, nudati sunt montes, jussit imperator. Sed quis jussisset, nisi Deus tonuisset? Quia voluit Deus, illi jusserunt, et factum est. Ergo nullus sibi hominum arroget aliquid; formidaverunt aquae, sed «a voce tonitrus tui.» Nam ecce, cum voluit Deus, fugerunt aquae, ne premerent montes; antequam id ti eis.» Adhuc de aquis loquitur. Non hic montes accipiamus, quasi terrenos; neque campos, quasi terrenos: sed fluctus tam magnos, ut montibus comparentur. Fluctuavit aliquando mare, et fluctus ejus tanquam montes fuerunt, qui montes illos Apostolos operirent. Sed quamdiu «ascendunt montes, et descendunt campi?» Saevierunt, et placati sunt. Cum saeviebant, montes erant:
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ. Popłi resistentes suꝑauer̃ auctoritatẽ om̃um.
ubiq fortiter euangłiz.antium u̾bũ dĩ. Coo puer̃¬
illos aque. ⁊ suꝑ ipsos stabant aque.⁊⁊diceba.it.:
p̃ie. p̃me. n p̃mebant: extin gue ñ appareant. Dice¬
bant ista ⁊ p̃ ualebant. suꝑ martires: n fugiebant
ubiq xp̃iani. nͥfuga quadam occultabantur apłi
Unde fuga occultabantur apłi. Iiua suꝑ mo̾ntes
stabunt aque. Erat potestas aquarum mult᷑a.
ne tua fugient. Et hoc fauctum ẽ. frs. Abincrepatio¬
ne dĩ fuger̃ aquȩ. hoc ẽ. ap̃sura montium recesser̃.
Iam montes ipsi extant. petrus. paulus. Quomͦ eni¬
nent: Qiti ante aꝑsecutoribus p̃mebantur. nuno
abimꝑatoribus uenerantur. Fũger̃ enĩ aquę. abin¬
crepatione dĩ. quia cor regum in manu dĩ: ddefle¬
xit quo uolit. Fussit ꝑ eos pacem cdari xp̃ĩmis.
Cmicuit ⁊ eminult. auctoritas apłica. Nunquid et
quando supra erant aque: inontiũ defecerat mag¬
nitudo: Sed tm̃ frĩ mei ut oñis uiderent eminẽ¬

Expanded text:
ant auctoritatem omnium ubique fortiter evangelizantium verbum Dei, cooperuerant eos aquae, et super illos stabant aquae, dicebant, Preme, preme; et premebant: Exstingue, non appareant. Dicebant ista, et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabantur Apostoli. Unde fuga occultabantur Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Erat potestas aquarum magna. Ab increpatione tua fugient.» Et hoc factum est, fratres; ab increpatione Dei fugerunt aquae: hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Paulus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctoritas apostolica. Numquid et quando supra erant aquae, montium defecerat magnitudo? Sed tamen, fratres mei, ut omnes viderent eminen
Abbreviated transcription (Latin):
siteantur peccata sua. Licet cooꝑti snt mimitis quidẽ
cotidiamsq peccatis: ñ eis tm̃ deẽ. pera quę illos docuit
dicere : dimitte nobis debita nr̃a. sic̃. inos dimitamꝰ

Expanded text:
fiteantur peccata sua: licet cooperti sint minutis quidem fiteantur peccata sua: licet cooperti sint minutis quidem quotidianisque peccatis; non eis tamen deest petra, quae illos docuit dicere, «Dim
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ magna peccata: inimitissimis spinis cooꝑtꝰ est.
I neo quod tnn&e: lepus ẽ. In eo quod minutissimis
peccatis oꝑitim ericiusẽ: ⁊ non potest tenere
excelsa illa nꝑfecta p̃cepta. Iili enĩ montes altfsm. cer¬
ciĩ montes altissimi dati sunt ceruis. ut his uideas
quid sequatur. Petra refugium ermaciis. ⁊ileporipus:
quia factus ẽ. añs refugium pautꝑi. Ponas petrã illã
in t̾ra: refugiumẽ. erinicus. i leporibus: ponas ila
imari. domus ẽ fulice. Ubiq utilis petra: im
montibus ipsa itilis. Montes sine petit funtlam̃to:
ruer inpfundũ. Nonne iam dudum de montibus
dicebatur: illic ualatilia cęli nhabitabut. de me¬
dio petrarum dabunt uoces suas: Ubiq ͥ petra
refugium nr̃m. Siue inmontibus excelẜa sit. siue
minari. tundatur fluctibus. ñ frangitur: siue in
t̾ra solidetur: ad illam ceriti: ad illã fulica: acillã
lepus ⁊ericius. Tundant᷑ lepores p̾cetora: uerieni con¬

Expanded text:
si non magna peccata, minutissimis spinis coopertus est. si non magna peccata, minutissimis spinis coopertus est. In eo quod timet, lepus est; in eo quod minutissimis peccatis operitur, ericius est: et non potest tenere excelsa illa et perfecta praecepta. Illi enim «montes altissimi cerenim «montes altissimi cervis,» ut et his videas quid sequatur: «Petra refugium ericiis et leporibus.» Quia factus est Dominus refugium pauperi . Ponas petram illam in terra, refugium est ericiis et leporibus: ponas illam in mari, domus est fulicae. Ubique utilis petra. Et in montibus ipsa utilis: montes sine petrae fundamento ruerent in profundum. Nonne jamdudum de montibus dicebatur: «Illic volatilia coeli inhabitabunt; de medio petrarum dabunt voces suas?» Ubique ergo petra refugium nostrum: sive in montibus excelsa sit, sive in mari tundatur fluctibus, non frangatur, sive in terra solidetur; ad illam cervi, ad illam fulica, ad illam lepus et ericius. Tundant pectora lepores, et ericii con
Abbreviated transcription (Latin):
s petram illã habent ducẽ quę fluctibus tundi¬
tur. ⁊ ñ frangitur. linitantur enĩ xp̃i passiones.
Et si forte cedri libam irate fuerint. ⁊ aliquid moles¬
tiȩ uł scandali serius dĩ inramiis suis cõmouerint.
uol abunt quidem inde passeres. scd ue cedro rema¬
nenti. sinc nidis passcrum. Passeres eñ ñ naufragabt̃ :
les: transcendentes incursu omnia spinosa uepri¬
um atq siluarum. Iui ꝑficis inquit pedes meos
sic̃ cerui: ⁊ suꝑ excelxa statius me. Teneant altos
montes. alta p̃cepta dĩ sublinna cogitent: tene¬
ant ea que multũ emment inscripturis. iusti¬
ficentur insũmis. Cerui enĩ st̃ illi montes altis¬
simi. Quid de humilib bestus: Quid de leporẽ.
Quid deericio: Lepus nrimitũ ͤanmnal. uinfirmũ.
ericius &iã spinasusn. Illud animal tiidum.
illud animal spinis cooptum. Spine enĩ quid
si gnficant. nͥ peccatores: Iui peccat cotidie. &ĩã¬

Expanded text:
sed petram illam habent ducem, quae fluctibus tundised petram illam habent ducem, quae fluctibus tunditur, et non frangitur; imitantur enim Christi passiones. Et si forte cedri Libani iratae fuerint, et aliquid molestiae vel scandali servis Dei in ramis suis commoverint, volabunt quidem inde passeres; sed vae cedro remanenti sine nidis passerum. Passeres enim non naufragabunt, non les, transcendentes in cursu omnia spinosa veprium atque silvarum. «Qui perficit,» inquit, «pedes meos sicut cervi, et super excelsa statuet me» . Teneant montes altos, alta praecepta Dei; sublimia cogitent, teneant ea quae multum eminent in Scripturis, justificentur in summis: cervis enim sunt illi montes altissimi. Quid de humilibus bestiis? quid de lepore? quid de ericio? Lepus minutum animal et infirmum, ericius etiam spinosum: illud animal timidum, illud animal spinis coopertum. Spinae quid significant, nisi peccatores? Qui peccat quotidie, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Fulicas sic̃ om̃s nouimus. inarma auis ẽ. Uł instag̃¬
nis ẽ. uł inmariẽ. hab& quandã donnũ. ñ facile
mlittore t̾re. autͣnmꝗ sedet in lns que inmedia
aqua sunt. Plerimq u  inpetris quas aqua cir¬
cundat. Intelliginus gͦ. petram eẽ. idoneam fu¬
lice domum. Nusquã fortius ⁊i firimus habitat
quã inpetra. Inquali petra: In mari constituta.
&si tunditur fluctibus. frangit tm̃ fluctus. ñ fran¬
gitur petra. hoc habet magnum petra: in mari
constituta. Iuanti fluctus contuler̃ petrã nram.
ti sunt. ille integer mansit. Et uinis quisq imitan ᷤᷤ¬
xp̃m. ita sit inisto scło. idest misto mari. ubi non
potest nisi ꝓçcella. tempestatesq sentire. ut nulli
uento cedat: nulli fluctui: s omĩa excipiat ⁊ m
teger maneat. Ergo fulice domus. ⁊fortis ẽ. ⁊ hu¬
milis. Non hab& domũ fulica: nͥ in excelxis. Nichil
illa domo firmius. ichil humilius. Incedris qͥ.¬
dem nidificant passeres. ꝓpt̾ p̾sentem necessitatem:

Expanded text:
 in stagnis est, vel in mari est. Habet quamdam domum non facile in littore terrae, aut nunquam; sed in iis quae in media aqua sunt: plerumque ergo in petris quas aqua circumdat. Intelligimus ergo petram esse idoneam fulicae domum, nusquam fortius et firmius habitat, quam in petra. In quali petra? In mari constituta. Etsi tunditur fluctibus, frangit tamen fluctus, non frangitur: hoc habet magnum petra in mari constituta. Quanti fluctus contuderunt petram nostti sunt, ille integer mansit. Et unusquisque imitans Christum, ita sit in isto saeculo, id est in isto mari, ubi non potest nisi procellas tempestatesque sentire, ut nulli vento cedat, nulli fluctui, sed omnia excipiat, et integer maneat. Ergo fulicae domus et fortis est, et humilis. Non habet domum fulica in excelsis; nihil illa domo firmius, et nihil humilius. In cedris quidem nidificant passeres, propter praesentem necessitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
nde ꝓbamus quia despũ dictum est: Di at ip¬
se euangłista: qui sequitur ⁊ ait. hoc aut̃ dice¬
bat de spũ quem accepturi erant: hui qui in eũ
erant eredituri. Qui ambulat suꝑ pennas uen¬¬
torum. id est suꝑ uirtutes amimarum. Iue est
urtus anime: Ipsa caritas. Quomͦ aut̃ ille sup
ambulat: Quia maior ẽ. caritas dĩ in nobis. qũã¬
ales non carnales sunt. fac̃ angłos suos. mittenclo
ut p̾dicent eius euangłium. &̾ ministros suos ig¬
nem flagrantem. Nisi enĩ ardeat imnist̃ p̃dicans.
ñ accendit cum cui p̃dicat. Fundauit t̾ram suꝑ

Expanded text:
probamus quia de Spiritu dictum est? Dicat ipse Evangelista, qui sequitur et ait: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum fuerant credituri» . «Qui ambulat super pennas ventorum:» id est, super virtutes animarum. Quae est virtus animae? Ipsa charitas. Quomodo autem ille super illam ambulat? Quia major est charitas Dei in nos, quaales, non carnales sunt, facit angelos suos, mittendo ut praedicent ejus Evangelium. «Et ministros suos ignem flagrantem.» Nisi enim ardeat minister praedicans, non accendit eum cui praedicat. 5. «vers.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia omĩa contin& maiestate. i nos bonitate.
Non mitante xp̃o: non inclinabimur in scłm scłi.
Ubi sunt qui dieunt ꝑisse demundo eccłam:
quando nec inelnuri potest: Sed unde cepit
dñs asserere istam eccłam. reuelare. incrꝑe. ostende.
difiniae: Unde cepit hoc: Iuid erat primo:
Iuia firmauit t̾ram suꝑ firm itatẽ eius. ñ inclina¬

Expanded text:
qui omnia continet majestate, et nos bonitate? Non nutante Christo, «non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ubi sunt qui dicunt perisse de mundo Ecclesiam, quando nec inclinari potest? 6. Sed unde coepit Dominus asserere istam Ecclesiam, revelare, incipere, ostendere, diffundere? unde coepit hoc? quid erat primo? «Quia fundavit terram su
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facile occurit legenti. Non audeo dicere. ñ est.
s certe studiosis earum litt̾arũ indixerim. Qui q̃¬
rant: si unienerint. nad nos attulerint: gratulabi¬
mur. adolescentium studus. otiosoꝵ. occupati senes.
⁊ex eoꝵ ministerio. inos aliquid discums. Non enĩ
dedignamur. quando xõc de om̃ib doc&. hoc gͦ di¬
cit: suꝑ montes stabinit aquę. Propħa curans futu
futuram indiluio ꝑsecutionũ. uolebat intelligi.
xpparerent. nec ipsi inaam qui sitat montes. Quan¬
do eñ ubiq fugiebant:.uomͦ ñ minus a parebant:
Et fortaise de illis aquis. c̃.: uox illa. Saluum me facds:
qũ intrauer̃ aquę usq ad animã ineam. Maxime

Expanded text:
non facile occurrit legenti. Non audeo dicere, Non est; non facile occurrit legenti. Non audeo dicere, Non est; sed certe studiosis earum Litterarum indixerim quid quaerant. Si invenerint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus. Non enim dedignamur; quando Christus de omnibus docet. Hoc ergo dicit: «Super montes stabunt aquae.» Propheta curans futuruia Ecclesiam futuram in diluvio persecutionum volebat intelligi. apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, quomodo non minus apparebant? Et fortasse de illis aquis est vox illa: «Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam» . Max
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ montes aque starent. Leginnis hoc ut dixi
fauctum indiluiuo. Inde loquebatur  propheta.
Marrabat nobis p̃tita: an p̃mintiabat futuraꝰ Sed
si narrarae p̃t̾ita: non nobis dicer& suꝑ montes sta¬
bunt aque. s suꝑ montes steter̃ aque: Ret̾itũ enĩ
tempus ꝓfuturo solere pomi inseripturis. ita p̃ui¬
dente spũ que futura sunt quasuam facta sint.
solemus legere. Inde ẽ. quod illud in illo psalmo
noumus om̃s. ubi tanquã euangłiũ recitatur.
Foder̃ manus meas ⁊ pedes meos. dinumerauerunt
omĩa ossa mea: suꝑ uestim̃tum meũ miser̃ sortem.
O mia quasi iam facta c̃inemorantur. quę utiq ad¬
huc uentura cernebantur. Sed quantũ potest nr̃a
diligentia. quantũ potest tanta occupatio: aut qͦn¬
do sic uacat ut possimuis ꝓcerto dicere ita ẽ: Anĩ¬
adutimus sepe ꝓpħas. p̃t̃ito tempore u̾boꝵ dicere
que futura sunt. Fĩgura aut̃ futuri dicere p̃t̃ita :

Expanded text:
super montes aquae starent. Legimus hoc, ut dixi, super montes aquae starent. Legimus hoc, ut dixi, factum in diluvio. Inde loquebatur Propheta? narrabat nobis praeterita, an praenuntiabat futura? Sed si narraret praeterita, non nobis diceret, «Super montes stabunt aquae;» sed, Super montes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio psalmo novimus omnes, ubi tanquam Evangelium recitatur: «Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» . Omnia quasi jam facta commemorantur, quae utique adhuc ventura cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem potest tanta occupatio? aut quando sic vacat, ut possimus pro certo dicere: Ita est? Animadvertimus saepe Prophetas praeterito tempore verborum dicere quae futura sunt; figura autem futuri dicere praeterita,
Abbreviated transcription (Latin):
A udio dm̃ luce uesti tum: ilux ipsa si uolunnis
nos sumus. Iuid ẽ. si uolumus: Si iam tenebre
ñ sumus. Ergo si ds̃ luce uestitus ẽ. cuius rursus ues¬
timentum ẽ. abissus. Abissus enĩ dr̃ inmensa aqua¬
rum copia. Omĩs aqua. om̃is humida natura
atq substantia circunquaq diffusa. ꝑ maria.
ꝑflumina. iantra occulta. seinel uno nomine
abissus uocatur. Ergo t̾rã intelliginus de qua
nabitur inscłm scłi. De illa dictum ẽ. credo. abis¬
sus sic̃ uestim̃tum amictus ipsius. Terre enĩ qͥsi
uestim̃tũ ẽ. aqua circundans eam ⁊ contegens
cam: s aliquando indiluuio ita creuit hȩc uestiᷤᷤ
t̾re. ut omĩa omnino cooꝑirae. ⁊ transcenderet.
Altissimos mentes. sic̃ sertotura testatusfrnbitis
quindecim. Tortasse ipsum tempꝰ signficauit iste
psalmus eum dicer&: abissus sic̃ uestimentũ
amictus ipsius. suꝑ montes stabunt aque: idest ues¬
tim̃tum t̾rȩ quodẽ. abissus. ita creuit: ut &iam

Expanded text:
Audio Deum luce vestitum, et lux ipsa si volumus, nos sumus. Quid est, si volumus? Si jam tenebrae non sumus. Ergo si Deus luce vestitus est, cujus rursum vestimentum est abyssus? Abyssus enim dicitur immensa aquarum copia: omnis aqua, omnis humida natura, atque substantia circumquaque diffusa per maria, et flumina, et antra occulta, simul uno nomine abyssus vocatur. Ergo terram intelligimus, de qua nabitur in saeculum saeculi;» de illa dictum credo, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Terrae enim quasi vestimentum est aqua, circumdans eam et contegens eam. Sed aliquando in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psalmus, cum diceret, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» 7. «Super montes stabunt aquae:» id est vestimentum terrae, quod est abyssus, ita crevit, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
&ĩam quȩ dicta sunt repetẽ. ⁊ rursus exponere
ñ cogamur. si si fuerunt aliqui qui ñ audierunt.
qui ñ deeẽnt ꝓdest. uit̃ illis fortasse quod ñ au¬
duuit. mͦ quod audierunt qui affuerunt. ut et
ipsi discant adeẽ. Legannus̃ gͦ cursi m: benedic¬
anima mea dnm. Onn̾um nr̃m anima dicit:
es numis. Unde magnificatus es: Confesionẽ
i decoren incluisti. Confitemini ut decoremi¬
ni. ut induat uos cireum amictos lucẽ uelud
uestuntum. circumamictus eccłam suã: quia ip¬
sa facta ẽ. lux millo quę prius erat cenebre.
inse dicente apło. Fuistis aliquando tenebre:
nunc aũ lux indño. Extendens cęlũ sic̃ pellẽ.
uł tam facile quantum pellem: si tain facile.
tanquam ad litt̾am accipias. uł auctoritatem
scripturarũ intelligamus distentam ꝑ totũ mundũ
nomine pellis. quia mortalitas inpelle significa¬
tur. Bispensata ẽ. aut̃ nob̾ om̃ĩs auctoritas scrip.¬

Expanded text:
Ecce jam quae dicta sunt repetere, et rursus exponere Ecce jam quae dicta sunt repetere, et rursus exponere non cogamur: si defuerunt aliqui, qui non audierunt, non deessent; prodest autem illis fortasse, quod non audiunt modo quod audierunt qui adfuerunt, ut et ipsi discant adesse. Legamus ergo cursim. m.» Omnium nostrum anima dicat, es nimis.» Unde magnificatus es? «Confessionem et decorem induisti.» Confitemini, ut decoremini, ut induat vos. «Circumamictus lucem sicut vestimentum.» Circumamictus Ecclesiam suam; quia ipsa facta est lux in illo, quae prius erat tenebrae in se, dicente Apostolo: «Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . «Extendens coelum sicut pellem:» vel tam facile quam tu pellem, si tam facile sit, tanquam ad litteram accipias: vel auctoritatem Scripturarum intelligamus distentam per totum mundum nomine pellis; quia mortalitas in pelle significatur, dispensata est autem nobis omnis auctoritas Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
cio quia debitores nos tenetis: non ne¬
cesuitate. s quod ẽ. uchem̃tius caritate.
Debenus aũho c primo dño dõ nostro
qui habitans inuobis. exigit ista de nobis. demele dõ¬
no i patri p̃senti. n iubenti. & oranti ꝓme: deindebe¬
uiribus nostris. Tam̃ quantum dñs donat. qui et
ipsas ueres uobis orantibus donare dignetur: qm̃ psa¬
lii huius primas partes. diȩ iam nuꝑ p̾cedente tͣc¬
tauimus. mam sequentia suscipienda sunt. nillo
ad iuuante. in cuiꝰ nomine cepimus t̃minanda st̃.
Cõm̃cdaueramus aut caritati urẽ. qui adfuistis. to¬
tum etum psalmum figuratis misteris ẽẽ. con¬
textum. Ende quod dificilius queritur: õsa
dulcius inueniri. Nec putetis ista nobis obscurita¬
te subtracta. s difficultate conaita adhos quoclse¬
pe um diximus: ut detͣ petent̃bus: inueniatur
amplius oceupent. Pauca enĩ nos dicere : temporis
cagit angustia. Quod nouit. i caritas ur̃a: debere
nos exequiis fidelis corporis sollempne obscquiũ:

Expanded text:
ores nos tenetis, non necessitate, sed quod est vehementius, charitate. Debemus autem hoc primo Domino Deo nostro, qui habitans et in vobis exigit ista de nobis: deinde domno et patri, praesenti et jubenti et oranti pro me; deinde veviribus nostris. Tamen, quantum Dominus donat, qui et ipsas vires vobis orantibus donare dignetur, quoniam psalmi hujus primas partes die jam nuper praecedente tractavimus; etiam sequentia suscipienda sunt, et illo adjuvante, in cujus nomine coepimus, terminanda sunt. Commendaveramus autem Charitati vestrae, qui adfuistis, totum istum psalmum figuratis mysteriis esse contextum. Unde quod difficilius quaeritur, solet dulcius inveniri. Nec putetis ista vobis obscuritate subtracta, sed difficultate condita; ad hoc, quod saepe jam diximus, ut detur petentibus, inveniatur amplius occupent. Pauca enim nos dicere temporis cogit angustia, quod novit et Charitas vestra debere nos exsequiis fidelis corporis solemne obsequium.
Abbreviated transcription (Latin):
moreris: ꝑseuerat uita tua tecũ: Corpꝰ mori¬
tur: sed uita & sp̃s ꝑseuerat. Dcłi ñ uident:
qr discessit qͥ ꝑ ocłos uidebat. Ubic̃q ẽ qͥ ꝑ ocłos
uidebat: uidet aliqͥd. Non enĩ mortuus.
erat diues ille: qͥ in t̾ra induebat᷑ purpura
& bysso. Si mortuus esset: apud inferos ñ
torqueret᷑. Optandũ illi forte erat ait more¬
rct᷑: Ced malo suo uixit apud inferos. Tor que¬
bat᷑ enĩ: & ñ uidebat bona illa quȩ in t̾ra di¬
nuserat. Hic erat uita ipsiꝰ talis: & bona illa
ñ uidebat. Ergo tu talia desida bona: quę
uide asłom̃s dies uitȩ tuę: idest ut cũ ipsis bo
frs at tendite ici possute bona ista. aurũ.ẽ
argentũ ẽ. fundus amoenꝰ ẽ. marmorati pa¬
rietes st̃. tecta laqueata st̃: Absit. Ista abun¬
dantiꝰ pauꝑes habent in hac uita. Plus ẽ. enĩ
pauꝑi uidẽ cęlũ stellatũ: quã diuiti tectũ
inauratũ. Frẽs. gͦ qͥđ ẽ. illud bonũ. qͦ accen

Expanded text:
vita tua: corpus moritur, sed vita spiritus perseverat. Oculi non vident, quia discessit qui per oculos videbat. Ubicumque est qui per oculos videbat, videt aliquid. Non enim mortuus erat dives ille qui in terra induebatur purpura et bysso; si mortuus esset, apud inferos non torqueretur . Optandum illi forte erat ut moreretur, sed malo suo vixit apud inferos. Torquebatur enim, et non videbat bona illa quae in terra dimiserat: ecce erat vita ipsius talis, et bona illa non videbat. Ergo tu talia desidera bona quae videas «omnes dies vitae tuae,» id est, ut cum ipsis bo attendite. Dici possunt bona ista: Aurum est, argentum est, fundus amoenus est, marmorati parietes sunt, tecta laqueata sunt? Absit. Ista abundantius pauperes habent in hac vita. Plus est enim pauperi videre coelum stellatum, quam diviti tectum inau
Abbreviated transcription (Latin):
In laterib domꝰ tuȩ. In aliis dͥ ñ adherent xposterił.
sed nec illos in uinea cõpittabo. ł ilii tui. Quȩ ẽ uxor
& qͥ sunt filii  In istis carnalib nuptiis & coniu¬
gus: alia ẽ uxor. & alii filii. In ȩccła quȩ uxor: ipsi
filii. Ad ȩccłam enĩ ꝑtinebant apłi: & in mẽbris
erant ȩccłe. C.rgo in coniuge ipsiꝰ erant: & coniox
erant: scdm portionẽ suã quã in mẽbris optinebaq̃
Quare gͦ de illis dicit᷑. cũ recesserit ab eis sponsꝰ tc̃
q foris stabant. typũ gerebant. Quis tẏpus matris:
sinagoga : &. qͥs typus fratrũ carnaliũ: Iudei fo¬
ris stantes: x foris stat sy nagoga. Nã maria in
laterib domꝰ ciꝰ: & cogniti eiꝰ ex uirginis
marie consanguinitate uenientes. Qui in eũ cre¬
dider̃ in laterib domꝰ ciꝰ: ñ quantũ carnali conion

Expanded text:
«In lateribus domus tuae». In aliis qui non adhaerent Christo, sterilis. «In lateribus domus tuae». In aliis qui non adhaerent Christo, sterilis. Sed nec illos in vinea computabo. 12. «Filii tui.» Quae est uxor, ipsi sunt et filii. In istis carnalibus nuptiis et conjugiis, alia uxor et alii filii: in Ecclesia quae uxor, ipsi filii. Ad Ecclesiam enim pertinebant Apostoli, et in membris Ecclesiae erant. Ergo in conjuge ipsius erant, et conjux erant secundum portionem suam quam in membris obtinebant. Quare ergo de illis dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, tunc quia foris stabant, typum gerebant. Quis typus matris? Synagoga. Quis typus fratrum carnalium? Judaei foris stantes. Et foris stat synagoga. Nam Maria in lateribus domus ejus, et cognati ejus ex virginis Mariae consanguinitate venientes, qui in eum crediderunt, in l
Abbreviated transcription (Latin):
Ilaterib domꝰ tuȩ : Non om̃s dicunt᷑ latera do¬
mꝰ. Quęro enĩ quȩ sunt latera domꝰ. Quiddi¬
cã: Parietes ft Il apides fortes. Si de hoc habitacło
corporali diceret: forte i hoc intelligere mꝰ latera.
Latera dicimꝰ doniꝰ: cos qͥ inherent xp̃o. Non enĩ sine
causa & insermone cotidiano dicimꝰ de aliqͦ qͥ forte
male agit ex maloꝵ consiliis amicoꝵ. De illo dicimꝰ
mala latera habet. Quid c̃. mala latera habet: Mali
illi inhȩrent. Wrgo & de alio: bona latera habet: idẽ.¬
bonis c̃silus uiuit. Quid ẽ hoc : Bonis consiliis regit᷑.
Ergo laitera domꝰ st̃ illi: qͥ inhȩrent xp̃o. Pec sine
causa. & ipsa conrox: de latere facta ẽ. Uiro dor¬
miente ȩua facta ẽ: moriente xp̃o ȩccła facta. ẽ.
Et illa de latere iuri cũ costa detͣcta ẽ: & ista de la¬
tere uiri: quando lat̾ lancca ꝑcussũ . ẽ. & sacram̃ta
ꝓfluxer̃. Ergo uxor tua ut uinea fertilis. Sed inqͥb :

Expanded text:
 tuae.» Non omnes dicuntur latera domus. Quaero enim quae sint latera: quid dicam? Parietes sunt, quasi lapides fortes? Si de hoc habitaculo corporali diceret, forte hoc intelligeremus latera. Latera dicimus domus, eos qui inhaerent Christo. Non enim sine causa et in sermone quotidiano dicimus de aliquo, qui forte male agit ex malorum consiliis amicorum; de illo dicimus, Mala latera habet. Quid est, Mala latera habet? Mali illi inhaerent. Ergo et de alio, Bona latera habet: bonis consiliis vivit. Quid est hoc? Bonis consiliis regitur. Ergo latera domus sunt illi qui inhaerent Christo. Nec sine causa et ipsa conjux de latere facta est. Viro dormiente, Eva facta est , moriente Christo, Ecclesia facta est: et illa de latere viri, cum costa detracta est; et ista de latere viri, quando latus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt. Ergo «uxor tua ut vinea fertilis.» Sed in quibus?