comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tentiaꝵ adhibenda cognitõ est. mł¬
ta enim sunt in scͥpturis que nͥ pro¬
prio modo promĩtientur in ꝯͣriam
recedunt sentenciam sicuti ⁊ quis
accusabit adu̾sus elcõs dei. D̾s q
iustificat qd̾ quasi confirmãte ñ
seruato genere ꝓmĩciatoñs sue di¬
catur magna puercitas orietur
sic ergo ꝓmĩtiandum est. ⁊ sic di¬
sciencie ingenium quo ꝓprie singła
ꝯuenienter que prouũtientur pre¬
t̾ea et accentũ bñ oportet lectorẽ
scire ut noui̾t lector in qua fillaba
enim᷑ inperiti lectores in u̾boꝵ ac¬
centib errant ⁊ solent uiridere
nre imperitie. hii qui uidentur ha¬
b̾e noticiam detrahentes et iuxan¬
tes penitus nescire quod dicimus
porro uox lectoris simplex erit ⁊¬
clara et ad om̃e promĩtiacõis genꝰ
accõmodata plena suco iurile a¬
grestem. ⁊ sub rusticum esfugiens.
sonũ nõ hũilis nec ad eum sim ilis
ño facta uł tenera nichilq femi¬

Expanded text:
tentiarum adhibenda cognitio est. Mutentiarum adhibenda cognitio est. Multa enim sunt in Scripturis, quae nisi proprio modo pronuntientur, in contrariam recidunt sententiam: sicuti est: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat? Quod si quasi confirmative, non servato genere pronuntiationis suae, dicatur, magna perversitas oritur. Sic ergo pronuntiandum est, ac si discientiae ingenium, quo proprie singula convenienterque pronuntientur. Propterea et accentuum vim oportet lectorem scire, ut noverit in qua syllaba enim imperiti lectores in verborum accentibus errant, et solent irridere nos imperitiae hi qui videntur habere notitiam, detrahentes, et jurantes penitus nescire quod dicimus. 5. Porro vox lectoris simplex erit, et clara, et ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem, et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta, vel tenera, nihilque fem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph̾a docente iubetur. Mundamini
qui fertis uasa dñi. hii igitur cum
ordinantur sicut sacerdotes ⁊ leui¬
te manus impositoem ñ suscipiut
s patem tantum et calicem de ma¬
nu epĩ ⁊ de archidiacono sciphum
aque cum aqua manile et manut̾¬
ectorum ordo formam. et initiĩ
a ꝓpħis accepit. Sunt igitur lec¬
tores qui u̾bum dei p̾dicant qͥbus
dicitur. Clama ne cesses s quasi tu¬
ba exalta: uota uocem tuam. Isti qͥp¬
deinde coram plebe tradet eiꝰ codice
gradum iste erit doctrinsi ⁊ libris
mbutꝰ sensuq ac u̾boꝵ scientia or¬
natus ita ut in dist inctõibus sm̃a¬
rum intelligatubi finiatur innc¬
tura ubi adhuc pendeat oratõ ubi
sentencia extrema claudatur: sic ꝙ
expedit usu in ꝓmĩciatoẽs tenebit
ut ad intellcm̃ õĩum m̃tes sensusꝙ
ꝑmoneat disc̾nendo gn̾a ꝓnũciati¬
omi atq exꝑimento oĩum senten¬
ciarum ꝓprius afscũs mͦ increpan
tes mod̾o. exortantes siue in hiis
nes in quo mag̾ ⁊ illa ambigo sẽ¬

Expanded text:
pheta dicente, jubetur: Mundamini. 430 qui fertis vasa Domini . Hi igitur, cum ordinantur, sicut sacerdotes et Levitae, manus impositionem non suscipiunt, sed patenam tantum, et calicem de manu episcopi, et ab archidiacono scyphum aquae cum aquaemanili et manuter lectoribus. 1. Lectorum ordo formam et initium a prophetis accepit. Sunt igitur lectores qui verbum Dei praedicant, quibus dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quipDeinde coram plebe tradit eis Codicem gradum, iste erit doctrina et libris imbutus, sensuumque ac verborum scientia perornatus, ita ut in distinctionibus sententiarum intelligat ubi finiatur junctura, ubi adhuc pendet oratio, ubi sententia extrema claudatur. Sicque expeditus vim pronuntiationis tenebit, ut ad intellectum omnium mentes sensusque promoveat, discernendo genera pronuntiationum, atque exprimendo sententiatis, modo exhortantis, sive his nis, in quo magis maxime illa ambigua sen
Abbreviated transcription (Latin):
rio sermonis instantes et placuit
hic sermo coram multitudine et ele¬
gu̾nt stephanũ uirum plenũ fide
imposuerunt illi manus et u̾bum
d̾i crescebar et multiplicabatur
numerus credencium. Ex hinc iaz
suctessores apłorum ꝑ om̃s eccłias
septem diaconos qui sublimiore gͣ
columpne altaris assisterent et nõ
sine alique septẽnarii nuimeri mi¬
nisterio hii enim sunt quos in apo¬
calipsin legimꝰ septem angłi tu¬
bis cauentes. hii sunt septem can¬
delabra aurea in uoces conitruoꝵ
Ip̃i em̃ clara uoce in modum p̃conis
ãmonere cunctas siue morando si¬
ue inflecto genibus sie in psallẽ¬

Expanded text:
rio sermonis instantes. Et placuit rio sermonis instantes. Et placuit hic sermo coram multitudine, et elegerunt statim Stephanum virum plenum fide imposuerunt illis manus, et verbum Dei crescebat, et multiplicabatur numerus credentium » . 3. Ex hinc jam successores apostolorum, per omnes Ecclesias septem diaconocolumnae altaris assisterent, et non sine aliquo septenarii numeri mysterio. Hi enim sunt, quos in Apocalypsi legimus, septem angeli tuba canentes. Hi sunt septem candelabra aurea; hi voces tonitruorum . Ipsi enim clara voce in modum praeconis, admonent cunctos, sive in orando, sive in flectendis genibus, sive in psallen
Abbreviated transcription (Latin):
insipiences constituũtur. de diaconis
iaconorum ordo a leui tribu
accepit exordium p̾cepit enĩ
dñs ad moysen ut post ordinatõ¬
nem aaron sacerdotis ⁊ filioru
⁊ consecrarentur dño pro oĩbus
pͥmogenitis et seruirent pro isrł
coram aaron et filios eius in ta¬
b̾naculo dei excubantes in tẽplũ
die ac nocte msi que gestarent ar¬
cham et tab̾naculum eromiam
nasa euis et in circuitu tab̾naculi
oastra ip̃i constituerent et in ꝓmo¬
uendo tabernaculo ip̃i deponeret᷑
rursus ip̃i componerent a uigin¬
ti qͥnq annos ⁊ supͣ in tab̾naculũ
seruire mandatum est quã regulã
sci patres et in nouo testam̃to con¬
sticuerunt in enũagłio aut̃ p̾mor¬
leguntur. Conuocantes aũt duo¬
decim apłi multitudinem discipu¬
lorum dixu̾nt. Non placet nos re¬
linquere u̾bum d̾i et nũstrare mẽ¬
mensis. Quid ergo est frẽs consi¬
derare ex uob̾ ip̃is uiros boni testi¬
nos uero erimus oracioni et mĩste¬

Expanded text:
insipientes constituantur. Sumpsit insipientes constituantur. Sumpsit iaconorum ordo a tribu Levi accepit exordium. Praecepit enim Dominus Moysi ut, post ordinationem Aaron sacerdotis et filiorumet consecrarentur Domino pro omnibus primogenitis, et servirent pro Israel coram Aaron et filiis ejus in tabernaculo Dei, excubantes in templo Dei die ac nocte, ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi castra ipsi constituerent, et in promovendo tabernaculo ipsi deponerent, rursus ipsi componerent. A viginti quinque annis et supra, in tabernaculo illis servire mandatum est . Quam regulam sancti Patres, et in Novo Testamento constituerunt in Evangelio autem primorleguntur: Convocantes autem duodecim apostoli multitudinem discipulorum dixerunt: Non placet nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis. Quid ergo est fratres? Considerate ex vobis viros boni testinos vero erimus orationi et ministe
Abbreviated transcription (Latin):
pbr̃os quemadmod̾ ego tͥ disposui.
Siquis sũ cͥmine est. unius uxoris¬
uirum filios hñtes fideles nõ ĩ at̃¬
cusacione luxurie. aut nõ subdicos.
Oportet enĩ epm̃ sine crimine esse.
qua sentencia ostendit: pbrõs ⁊̃¬
sub epõꝵ noĩe taxare. Uñ ⁊ ad thi¬
motheum de ordinatõne epĩ ⁊ dỹa
ad philippenses epĩs ⁊ dyaconibus
scͥpsit cum una ciuitas płes epõs
habere nõ possit in actib uero apło
gregauit. quibus inter cetera uide
nes ip̃i testantur: ꝑbrõs aut̃ m̾ito
⁊ sapiencia dici nõ etate uam et
moysi p̾cipitur ut eligat pbrõs.
unde in prou̾biis dicit gła semĩ
canicies. Que est hec canicies aui̾t
dubie. qui sapiencia de qua scͥptũ
est canicies hominũ prudencia ẽ:
Cumq nõgentos ⁊ amplius an¬
nos ab adam usq ad abraham ui¬
xisse boiẽs legimus nullus alius
pͥmus applłatus est pbr̃. id est seni¬
or nͥ abraham: qui multum pancio¬
ergo propter sapienciam pbrĩ

Expanded text:
presbyteros, quemadmodum ego tibi disposui . » Si quis sine crimine est, unius uxoriirum, filios habentem fideles, non in accusatione luxuriae, aut non subditos. Oportet enim episcopum sine crimine esse. Qua sententia ostendit etiam scoporum nomine taxari. Unde ad Timotheum de ordinatione episcopi et ad Philippenses, episcopis et diaconibus, scribit , cum una civitas plures episcopos habere non possit. Et in Actibus apogregavit, quibus inter caetera ait: Videtnes ipsi testantur. Presbyteros autem merito et sapientia dici, non aetate . Nam et Moysi praecipitur, ut eligat presbyteros. Unde et in Proverbiis dicitur: Gloria senum canities . Quae est haec canities? Haud dubium quin sapientiest Canicies hominum prudentia est. Quumque nongentos et amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legerimus, nullus alius prius appellatus est presbyter, id est senior, nisi Abraham, qui multo paucioed propter sapienciam et mor
Abbreviated transcription (Latin):
sione diuini corpis ⁊ sangu̾s ꝯsor¬
tes cum epĩs sunt: simiłr et in doc¬
t̾na ppłorum ⁊ in offo̾ p̾dicandi ac
sola ꝓꝑter auctoritatem. sũmo sacer¬
don clericorum ordinacio et conse¬
cratõ reseruata est. ne a multis disti¬

Expanded text:
tione divini corporis et sanguinis consortes cum episcopis sunt, similiter et in doctrina populorum, et in officio praedicandi. Ac sola propter auctoritatem summo sacerdoti clericorum ordinatio et consecratio servata est, ne a multis
Abbreviated transcription (Latin):
speremꝰ neq pot̾imꝰ sustm̾e pro¬
caritas credulitas firma nec
aderit fructus spei. uł stabłitas
fidem ut credat adiubet ⁊ spem
xespectacione corroboret. Quiꝰ specia¬
le scd̾m apłm int̾ has uirtutes
tͣditur pͥncipatũ ⁊ cultũ manet
met᷑nũ. slam ⁊ fides cessabit dũ
futura que creduntur aduene¬
rint. ⁊ spes finẽ hẽbit dum
beatitudinẽ quã iꝰ quisq honꝰ
fruens gaudio sempit̾no int̾ amo¬

Expanded text:
speremus; nec poterimus sustinere proi credulitas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitasfidem ut credat adiuuet et spem expectatione corroboret. Cuius speciale secundum Apostolum inter has uirtutes traditur principatus, et cultum manet aeternum. Nam et fides cessabit, dum futura quae creduntur aduenerint; et spes finem habebit, dum beatitudinem quam quisque bonus fruens gaudium sempiternum. Inter amo
Abbreviated transcription (Latin):
ides est diuinitatis ħ distat¬
confessio ⁊ religionis solidũ
fundam̃tum: spes est bonoꝵ spes¬
tacio futuroꝵ caritas est ꝑfet¬
ta dilectio in deũ ⁊ ꝓximũ haꝵ
pͥma credulitatẽ fouet p̾senter¬

Expanded text:
ides est diuinitatis confessio et religionis solidum fundamentum, spes est bonorum expectatío futurorum, caritas est perfecta dilectio in Deum et proximum. Harum prima credulitatem fouet p
Abbreviated transcription (Latin):
iheronimus adulteriũ est qd̾ uxores
uintant affcm̃ inmo cum illa unã
carnem aliam diuiserit et se forn¬
ne uirum quoq sub maledicto faci¬
at dicente scͥptura Qui adulteram
sisterilis est si de formis si etace ne¬
tula si fecunda si temulenta si iracũ¬
da si malis morib si luxuriosa si fa¬
tua si gulosa si uaga si iurgatrix
⁊ malẽca tenenda erit uilis nullis
et qualiscumq accepta est hñda ẽ
Cum enĩ esses liber sponte seruituti¬
te subiecisti. Cum quis ht̃ uxorem
ut ait lactancius neq seruã neq li¬
bam̾ hab̾e potit᷑ ut matͥmonii fidem
seruat. Neq enĩ ut uris publice
ratõ est sola mulier adultera ẽ que
uirum hñs ab alto polluetur ⁊ ma¬
ritus si alteram hẽat acrimine ad¬
ulterii alicmꝰ hẽtur dum diuina lex
coniũxit ut adulter sit quisq com¬
pͥagem corꝑis in diu̾sa distrax̾it ser¬
uanda gͣ fides adutrosq adulterii est¬
immo u̾o exemplo ꝯtinencie docẽda

Expanded text:
Hieronymus adulterium est, quod uxoris Hieronymus adulterium est, quod uxoris vincat affectum, imo cum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornne virum quoque sub maledicto faciat, dicente Scriptura: Qui adulteram si sterilis est, si deformis, si aetate vetula, si fetida, si temulenta, si iracunda, si malis moribus, si luxuriosa, si fatua, si gulosa, si vaga, si jurgatrix et maledica? tenenda est, 457 velis, nolis, et qualiscunque accepta, est habenda. Cum enim esses liber, sponte te servituti subjecisti. Cumque habet quis uxorem ut ait Lactantius, neque servam, neque liberam habere poterit, ut matrimonii fidem servet. Neque enim, ut juris publici ratio est, sola mulier adultera est quae, virum habens, ab altero polluitur, et maritus, si alteram habeat, a crimine adulterii alienus habeatur, dum divina lex conjunxerit, ut adulter sit quisquis compagem corporis in diversa distraxerit. Servanda igitur fides ab utroque alteri est. 13. Exemplo continentiae do
Abbreviated transcription (Latin):
iuiant s tantum ut fructum ꝓ pa¬
ganis querant. Nam et ip̃e dotał
tabule iudicant causa ꝓcreandoꝵ¬
tum est. Uñ necesse est ut coctidia¬
nis elemosinis ac p̾cibus int̾cedant
quiq thoro comingalis pudicitiam
frequencius suꝑ incontinẽtiam ma¬
culant. Nupcialia aut̃ bona tria
sunt aut̃ proles fides et sacram̃¬
tum in fide ad tenditur ne pret̾ uin¬
culum cõingałe tum alt̾a uł altero
concubatur in prole ut amanter
suscipiatur pudice nutriatur in sa¬
cͣmento ut comugiũ nõ seꝑatur
est quia sicut nõ potest ecclia diuidi a
axpõ ita nec uxor a uiro qd̾ ergo in xp̃o
et in eccl̃ia hoc in singłis quibus uiris
atꝙ uxoribus conuunctoĩs inseꝑabile
prohibet enĩ dimitti. quacumq ex cã
ne aliis conũgantur scd̾m consuetu¬
diẽm iudeoꝵ quam dñs int̾dixit di¬
cens. Quicũq dimiserit uxorẽ suã¬
suam excepta fornicacoĩs causa ⁊ ali¬
am dux̾it mechatur solum ut ait

Expanded text:
viant, sed tantum ut fructum propaviant, sed tantum ut fructum propaginis quaerant. 10. Nam et ipsae dotales tabulae indicant quod causa procreandotum est. Unde necesse est ut quotidianis eleemosynis, 456 ac precibus intercedant qui tori conjugalis pudicitiam frequentius per incontinentiam maculant. Nuptialia autem bona tria sunt: proles, fides et sacramentum. In fide attenditur, ne praeter vinculum conjugale cum altera vel altero concumbatur; in prole, ut amanter suscipiatur, pudice nutriatur; in sacramento, ut conjugium non separetur, est, quia sicut non potest Ecclesia dividi a Christo, ita et uxor a viro . Quod ergo in Christo et in Ecclesia, hoc in singulis quibusque viris atque uxoribus conjunctionis inseparabile Prohibet enim dimitti quacunque ex causa, ne aliis conjungatur secundum consuetudinem Judaeorum, quam Dominus interdixit, dicens: Quicunque dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, et aliam duxerit, moechatur . Solum ut ait
Abbreviated transcription (Latin):
milus ab sponso sponse datur fit ħ
ni mirum uł ꝓpter mutue fid̾i sig¬
m̃ĩ uł ꝓpter id magis ut eodẽ pig¬
nore eorum corda uingantur uñ
et quarto digito anulus id iserit᷑
sanguu̾s ad cor usq ꝑueniat antiqͥtꝰ¬
uno dabatur ne pluralitatis amorem
unicum caꝑet. Pene isrł aut̃ iil lici¬
tum erat puellam tradere nͥ post
manifestum sanguinem maritalẽ
apud aut̃ uetẽs in eligendis maritis
quatuor ista expectabantur uirtus
genus pulcritudo oratõ in feminis
tria si generosa si bñ morata esset¬
⁊ si pulcra. Nunc aut̃ ñ genus ac
mores s magis diuicie in uxori¬
bus placent. nec queritur feiã
tra que et concupiscendi libidinẽ
nutriat ⁊ multorum post se sus¬
piria trahant. Pulcra enĩ ut ait
quidam sapiens. Cito ad amatur
et difficile custoditur qd̾ plures a¬
mant. Ille aut̃ sunt certe nupcie
que in coniugio nõ libidiuẽ s pro¬
lem requirunt neq emĩ sic instituta
sunt ut carnis uoluptatibus ser¬

Expanded text:
nnulus a sponso sponsae datur, fit hoc nimirum vel propter mutuae fidei signum, vel propter id magis, ut eodem pignore eorum corda jungantur. Unde et quarto digito annulus idem inseritur, sanguinis ad cor usque perveniat. Antiquno dabatur, ne pluralitas amorem unicum carperet. Penes Israel autem illicitum erat puellam viro tradere, nisi post manifestatum sanguinem maturitate. 9. Apud veteres in eligendis maritis quatuor ista spectabantur: virtus, genus, pulchritudo, oratio; in feminis tria: si generosa, si bene morata esset, si pulchra. Nunc autem non genus, ac mores, sed magis divitiae in uxoribus placent; nec quaeritur quam mosa, quae et concupiscendi libidinem nutriat, et cunctorum post se suspiria trahat. Pulchra enim ut ait quidam sapiens cito adamatur, et difficile custoditur, quod plures amant. Illae enim sunt certae nuptiae, quae in conjugio non libidinem, sed prolem requirunt; neque enim sic institutae sunt, ut carnis voluptati ser
Abbreviated transcription (Latin):
on pater carnem assumpsit neq
diuinitate dei filius ipẽ fieret in
hominem hoĩs filius. ne nom̃ fili
ad alterum transiret. qui non erat
munem hominis filius ne nom̃ fili
ad alterum tnͣsiret qui nõ erat in¬
diuinitate dei filius dei gͦ filius hoĩs
stũs est filius natus scdm m̾tatem
nõ appellacione s in utraq natini¬
tate ẜ alii nom̃ nastendo habrt.
ut eẽt uerus deus ⁊ uerus homo u
nus filius. Non enĩ duos xp̃oꝰ dici¬
mus neq duos filios. s dm̃i ⁊ hoĩe
unũ filium quem ꝓpterea ⁊ unige
nitum dicim in manentem in duab
substanciis. sicut ei nature u̾icas cõ¬
tulit nõ confusis naturis neq ĩ mix¬
tis. sicut thimothiam uolunt dicr s
societate unitatis. Deus gͦ homiꝰ¬
in humanam substanciam assũ¬
do hominẽ nec homo in diuinam
glificatus in deo: quia mutatõ uł
⁊ diminucionem ⁊ obftonem sub
stancie facit. natus ergo dei filius.
ex homine nõ per hominem. idest
nõ ex uiri coitu sicut ebion dicit

Expanded text:
. Non pater carnem assumpsit, neque divinitate Dei Filius, ipse fieret in homine hominis filius, ne filii nomen ad alterum transiret, qui non esset ius, hominis factus est filiqui non erat nativitate Filius Dei. Dei ergo Filius hominis factus est filius, natus secundum veritatem non appellatione, sed in utraque nativitate, Filii nomen nascendo haberet, et esset verus Deus enus filius. Item non ergo duos christos, neque duos filios, sed Deum et hominem unum Filium. Quem propterea Unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, 3 non confusis naturis, neque immixtis, sicut Timothiani volunt, sed societate unitis. Deus ergo homiin humanam substantiam, assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum: quia mutatio vel  diminutionem et abostantiae facit. Natus est ergo Dei Filius ex homine non per hominem, id est non ex viri coitu, sicut Hebion dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate qmͣ iguorancia quẽꝙͣ¬
delinqu̾e grauiusq industria qmͣ
infirmitate peccare industria nãq
mencis malum agit / infirmitatẽ
aut̃. qui casu uł precipitacione delin¬
quit Nequius autem et de industͥa
peccant. qui nõ solum ñ bñ uiuũt:
s adhuc et bñ uiuentes si possunt
a u̾itate deu̾tunt. Sunt eñi qͥ igno¬
ranter pectant: et sunt qui scient̾.
et sunt eciam. et qui pro ignorã¬
cie excusacione scire uolunt. ut
nescire simplicit̾ ad ignorancia
ꝑtinet. noluisse u̾o scire ad cõtu¬
macẽ suꝑbiam uoluntatẽ quippe
illi ꝓprii dñi uelle nestire: quid est
aliud qmͣ uelle dmñ suꝑbiendo cõ¬
cuset: quia deus non solum eos iu¬
dicat qui a cogͥcione sua reu̾tunt᷑.
s eciam illos qui nescierunt: tes¬
tante eodem dño ꝑ prophã. Disꝑ¬
dam inquit hoĩes a facie terre
et eos qui au̾tunt᷑ post tergum
dñi et qui nõ quesierunt dmm.
nec inuestigauerunt eũ. Et p̃s.

Expanded text:
infirmitate quam ignorantia queinfirmitate quam ignorantia quedelinquere, graviusque industria quam infirmitate peccare; industria namque mentis malum agit, infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed adhuc bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter, et sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire quidem aliud quam velle dominum superbiendo cocuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem Domino per prophetam: « Disperdam, inquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur post tergum Domini et qui non quaesierunt Dominum nec investiga
Abbreviated transcription (Latin):
uobus modis u̾tuncur
pocm̃ ꝯmittitur id est aut ui
cupiditatis. aut metu tumoris. dũ
uł quisq uult adipisti quod cu¬
ꝑit. uł timet ne incurrat quod
metuit. Quatuor modis cõmit
tione demonum: delectacioẽ car¬
iis. consensione m̃tis. defensione
elacoĩs. Cõmittit᷑ oꝑe nũc laten¬
ter. nũc palam: nũc cõsuetudie.
nũt desꝑacione istis gͦ gͣdibus
et corde delinquitur. et oꝑe mali¬
cia ꝑpetͣtur tͥbus modis pccm̃ ge¬
riturꝰ hoc est ignorancia. in firmi¬
tate indust̾a ꝑiculo aut̃ penarũ
diu̾so ignorancie namq mͦ pec¬
cauit in ꝑadiso eua. sicut apłs
ait uir nõ est seductus: mulier
aut̃ seducta in preuaricacioe fu¬
it ergo eua peccauit ignorancia.
adam u̾o industria: quia non se¬
ductus. s sciens prudens q pec¬
cauit Qui uo seducit᷑ qut cõsen¬
tiat: euidenter ignorat De ĩ fir¬
mitate aut̃ petrus deliquit qñ
ad metum in t̾rogantis ancille
amarissime fleuit. Grauius est

Expanded text:
uobus modis peccatum committitur, id est aut amore cupiditatis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuor modis committtione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur in opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. In istis ergo gradibus et corde delinquitur, et opere malitia perpetratur. Tribus modis peccatum geritur, hoc est ignorantia, infirmitate, industria, periculo autem poenarum diviso. Ignorantiae namque modo peccavit Eva in paradiso , sicut Apostolus ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae amarissime flevit . 4. Gravius est
Abbreviated transcription (Latin):
cipum deo placita fcã sequũtur
ita facile multi improborum exẽ¬
pla sectant᷑ pleriq aut̃ apd̃ iniqͦs
pͥncipes necessitate magis quã
noto malo existunt dum imperiis
eoꝵ obediunt. Non nulli aũt sic̃
ꝓmpti sunt sequi reges in malũ
sic pigri sunt imitari illos in bo¬
nũ Sepe unde mali reges peccãt
inde boni iustificantur dum p̾ce¬
dentiũ cupiditatẽ et maliciam
corrigunt. Nam renera pccĩs eoꝵ
ꝯmunicant. si quod illi dicripuit
isti retentant /cuiꝰ pocm̃ quisq
sequitur necesse est ut eius penã
sequatur. Neq enĩ erit impar
supplicio cuiꝰ errori quisq par ẽ
ustum est pͥncipem plis.¬
legib obtemꝑare suis. Tunc
enĩ iura sua ab oĩb custodienda
existimet qñ ⁊ ip̃ẽ illis reue̾nciã
in se posse dap̃nare uira que ĩsub¬
iectis constituut. Iusta est enĩ
uoci eoꝵ auctoritas si quod ppłis
ligionis disciplina scłi potestates¬

Expanded text:
cipum Deo placita facta sequuntur, cipum Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur. Plerique autem apud iniquos principes, necessitate magis quam voto, mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justificantur, dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si quod illi diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim erit impar supplicio, cujus errore quisque par est ustum est principem legibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa est enim vocis eorum auctoritas, si, quod populis ligionis disciplina saeculi potestate
Abbreviated transcription (Latin):
cupit is redd̾e s bonũ ꝓ malo cu¬
fu̾it implicatus populi eñĩ peccã¬
tes iudicem metuunt et a malo
suo legib cohercentur. Reges
aut̃ isi solo dei timore metuq
gehẽne coherce anc᷑ lib̾e in pre¬
ceptis proruut̃ et ꝑ abruptum
licencie in om̃e faciinis uicioꝵ
labuntur. Qnͣto quisq in suꝑi¬
ore ꝯstitutus est loco tanto m
maiore u̾satur ꝑiculo et qnͣto
splendoris honore celsior quisq¬
est tanto si delinquat poc̃o ma¬
ior est potentes emĩ potent̾ tor¬
menta paciuntur. Cui enĩ plux
ꝯmͣtitur plux ab eo exigitur ⁊̃
cum usura penaꝵ reges uutam
sipbditoꝵ facile exẽplis fuis uł
edificant uł destrunt Ideoq p̾n¬
cipẽ nõ oportet delinqu̾e ne
formã peccandi faciat peocati
eius impunita licencia. Nam
rex qui ruit in uiciis cito nã
ostendit erroris sicut legitar
de iheroboan qui pͤcauit et p̾care
fecit isrł. Illius aut̃ ascribitur
quicquid exemplo eius a subdi¬
tis ꝑpetͣtur sicut ñ nulli bonoꝵ pͥn¬

Expanded text:
culpatis reddit, sed bonum pro malofuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et per abruptum licentiae in omne facinus vitiorum labuntur. 5. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in majori versatur periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisqest, tanto, si delinquat, peccato major est. Potentes enim, potenter tormenta patiuntur. Cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum mensura poenarum. Reges vitam subditorum facile exemplis suisaedificant vel subvertunt, ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat, peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Jeroboam, qui peccavit et peccare fecit Israel . Illi autem ascribitur quidquid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum prin
Abbreviated transcription (Latin):
intͣ eccłiam potestates necessarie
ñ essent nͥ ut quod nõ p̾ualet
sac̾dos effic̾e̾ ꝑ doctͥne ẜmonem
potestas hoc imperet ꝑ discipli¬
ne terrorem. Sepe ꝑ regnũ celoꝵ¬
t̾renũ celeste regm̃ ꝓficit ut qͥ
intͣ eccłiam positi contͣ fidem et
disciplinã eccłie agunt rigore
pͥncipum ꝯterantur ipam̃q disci¬
plinam qmͣ eccl̃ie utilitas ex̾ce̾
non p̾ualet ceruicib suꝑborum
potestas pͥncipalis imponat et
ne augeatur pax et disciplina
eccłie ꝑ fideles pͥncipes sine sol¬
uatur ille ab eis racionẽ exi¬
get qui eoꝵ potestati suã ec

Expanded text:
intra Ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saepe per regnum terrenum coeleste regnum proficit; ut qui intra Ecclesiam positi contra fidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conterantur; ipsamque disciplinam quam Ecclesiae utilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat; etve augeatur pax et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget, qui eorum potestati suam Ec
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod habrat filiũ fili¬
um eo qd̃ hẽat patrem
deitatis est quia sicut nũquã ñ fuit
nisidens ita nũquam nͥ pater a quo
filius natus. a quo spc̃ sc̃s nõ natus qr
non est filius neq ingenitus quia
deus procedens pat̾ erernus eo qd̾
et̾nũ hẽat filium cuiꝰ et̾nus sit pa¬
et filio coet̾nus non confusa in unrã ꝑ¬
sonam tͥnitas ut sabellius dicit neq
separata aut diu̾sa natura diuinitas
ut arrius blasphemat s alter in ꝑ¬
sona pacer alter in ꝑsona filius alcer ĩ

Expanded text:
eo quod habeat Filium; Filium, eo quod habeat Patrem; Deitatis, qui sicut nunquam fuit nisi Deus, ita unquam Filius natus, a quo Spiritus sanctus non natus, quia non est Filius; neque ingenitus, quia Deus procedens. Pater aeternus, eo quod aeternum habeat Filium, cujus aetet Filio coaeternus. Non confusa in una persona Trinitas, ut Sabellius dicit; neque separata aut divisa in natura divinitas, ut Arius blasphemat, sed alter in persona Pater, alter in persona Filius, alter in
Abbreviated transcription (Latin):
eis nascendi moriendiq conditõ
ꝓdesse gͦ debet ppłis pͥncipatus
non noc̾e nec duãndo p̾m̾e sed
cumt descendendo consułe ut u̾e
utile sit hoc potestatis insigne
et donũ dei ꝓtuicione utantur
testate quam accipiit obtime
regunt bonam utiq icissitu¬
dinem paciencia  deo largitori re¬
stituut. Bonus rex facilius ad
iusticiam a delicto regredit᷑: qmͣ
de iusticia ad delictum tnͣffertur
Ut noueris hic esse oasum illuc
ꝓpositum in ꝓposito eius esse de¬
bet nũqmͣ egredi a u̾cate. Qd̾
si casu ticubare contigit. mox

Expanded text:
eis nascendi moriendique conditio. eis nascendi moriendique conditio. Prodesse ergo debet populis principatus, non nocere; nec dominando premere, sed condescendendo consulere, ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et dono Dei pro tutione utantur testate, quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. 4. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur quam de justitia ad delictum transfertur, ut noveris hic esse casum, illic propositum. In proposito ejus esse debet nunquam egredi a veritate. Quod si casu titubare contigerit, mox
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ deo talem rectorẽ ppłi susci¬
piut̃ qualem ꝓ poc̃o merentur
Nõnuĩqmͣ ꝓ malicia plebis etia
reges mutãcur et qui ante uide¬
bantur esse bon m̾iti accepto
celsitudine claret tanto semet ip̃o
mente humili et pp̃onẽs sͥ exẽ¬
plum hũilitatis dauid qui deuis
m̾itis nõ tiͥmuit s humiłr sese
deiciens dixit. uilis incedam
et uilis apparebo añ dum̃ qui ele¬
git me. Qui recte utitur regni
potestate formã iusticie fcĩs ma¬
gis qmͣ u̾bis instiut. Iste nulla
ꝓsꝑitate erigitur nulla adu̾sita¬
te turbatur ñ inittib ꝓpriis in¬
ribus nec a dnõ recedit cor eiꝰ
regni fastidͤiũ humili p̾sidet aĩo
nõ enĩ enm delectat iniquitas non
inflãmat cupiditas sñ defranda¬
cione alicuiꝰ ex pauꝑe diuitem
facit : et quod iusta cuꝑidicate
a ppłis extorqu̾e poterat sepe
misericordi clemencia donat
Dedit dñs pͥncipib presulacũ
se uoluit cum quibus uia est

Expanded text:
m Deo, talem rectorem populi suscim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto celsitudine claret, tanto semetipsum mente humiliet, proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixitet vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate formam justitiae factis magis quam verbis instituit. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla 341 adversitate turbatur; non innititur propriis viribus, nec a Domino recedit cor ejus; regni fastigio humili praesidet animo; non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas; sine defraudatione alicujus ex paupere divitem facit; et quod justa potestate a populis extorquere poterat, saepe misericordi clementia donat. 3. Dedit Deus principibus praesulatum se voluit, cum quibus una est
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tuntur crudelitatis dumq ad
culm̃ potestatis uenerint: in a¬
postasiam ꝯfestim labunt᷑. Tan¬
toq se tumore cordis extollũt.
ut cunctos subditos in sii cõꝑa¬
cione despiciant eos quib pͥesse
contigit nõ agnoscant. Quib
congrue ꝑ eccłiastͥem dicitur du¬
cẽ te constituerũt. noli extolli. dũ
cant nec regni głam qua in
scło sublimãtur. aspiciant. sed
opus quod secum ad inferos de¬
portent intendant. Si ergo nõ
carebunt huiꝰ temꝑis głam. il¬
la agant que post finẽ sine
fine possideant. dum apłs dicat
me ꝓpiciõ eciã siue irato unde ĩ¬
fernis ꝑ eundem ꝓphãm dicit
Dabo inquit tͥ regem in furore
meo. Quo manifestius elucet
bonam malamq potestatẽ a dõ
ordinari s bonam ꝓpicius ma¬
lam iratus. Reges qñ boni sũt
mun̾is esse dei qñ uere mali sce¬
lis eẽ ppłi. Scd̾m mitum enĩ ple¬
biũ disponitur uita rectorum
testante iob. Qui regnare fac̃

Expanded text:
vertunt crudelitatis: dumque ad vertunt crudelitatis: dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam statim labuntur, tantoque se tumore mentis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit, non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiasten dicitur: Ducem te constitui, noli extolli. Dum cant: nec regni gloriam, qui in seculo sublimantur, aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportant, intendant. Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant, quae post finem sine fine possideant. Dum Apostolus dicat:me propitio, etiam, sed me irato. Unde inferius per eundem Prophetam dicit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo. Quo manifestius elucet, bonam, malamque potestatem a Deo ordinari: sed bonam propitius, malam iratus. Reges quando boni sunt, muneris esse Dei: quando vero mali, sceleris esse populi. Secundum meritum enim plebium, disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit
Abbreviated transcription (Latin):
potestati insigne s tuns u̾e ẽ uti¬
le sibñ geratur. Tunc aut̃ bonũ¬
bñ geritur qñ subiectis ꝓdest qui¬
b terreno honor p̾fu̾tur potes¬
tas bona est que a deo donata est
ut malum timore coħceat ñ ut
ten̾e malum cõmittat. Nicħ aut
peius quam ꝑ potestatem peocandi
lib̾tatem hab̾e nicħq infelicius
fine in ꝑpetuum regnat. Et de
meat głam. Qui n̾o pͣue regnũ
ex̾cent post uestem fulgẽtem
et lumina lapillorum midi et
miseri ad inferna torquẽdi descẽ¬
dunt reges arecte agendo no¬
cati sunt. Ideo q recte faciendo.
regis nom̃ tenet᷑ peccando: iam¬
amittitur. Nam et iuros scõs ꝓ¬
inde reges uocari in sacris eloqui
is eo quod recte agant: sensusꝙ
resistentes sibi racionis discrecio¬
ne componant recte ergo illi
reges nocantur: qui tam semet¬
ipõs qmͣ subiectos bñ regendo
modificare nouerunt. Quidam
nonerunt. Quidam ip̃m nom̃
regiminis ad humanitatẽ tnͣs¬

Expanded text:
potestatis insigne, sed tunc vere est utipotestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius fine in perpetuum regnat; et de meat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis invenimus, eo quod recte agant, sensusque resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidamnoverunt. Quidam ipsum nomen regiminis, ad immanitatem trans
Abbreviated transcription (Latin):
ir iustus aut om̃i potesta¬
te scl̃ari ex nitur aut si a¬
liqua cingitur ñ sub illa curua¬
tur ut suꝑbus tumeat s eciã
sibi subicit ut humilior inno¬
tescat. probatur autem hoc
aportolico exemplo: qui datã
sibi potestatem nec ad ħ usuc
est quod accipit docebat. Sed
dum posset uti licita abuuit se¬
q ut paruulum in medio quib
eoꝵ p̾erat ostendit qui in ap¬
petendis honorib scłi aut pro¬
sꝑitatib mũdi instanti desudat
labore et hic in futuro uacus
inuenietur a requie. tantoq
uius curaꝵ pond̾ib adgͣ uatur eis¬
q magis mente et cogitatione
subicitur quib sublimitatis gͣdu
ĩp̃onitur. slam ut quidam patrũ
ait. Om̃e quod suꝑeminet plux
merorib afficitur quam honori¬
bus gandet. Qnͣto quisq curis
mũdi maiorib occupatur. tanto
faciliorib uiciis p̾mitur. si enim
uix ualet poc̃a animus deuitare
quietus qnͣtomagis occupatõe scła¬
ri deuictus nõ statum utile ẽ om̃i

Expanded text:
ir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoquevius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne
Abbreviated transcription (Latin):
noc filius iareth septimꝰ ab ada
placens deoꝰ. maloꝵ nestius. mortis
ignarus qui sceleratoꝵ hominu ñ
ferens augustias: a ꝑniciosis contae
hactenus in corpore in ꝯsũmacione
oe filius lamech decimus ab ada.
scd̾s reparator orbis atq repara¬
cor̾ iusticia insignisͥ longanimis in
didit. admonitus introiuit. nec couru¬
it turbulentis diluuii fluctibꝰ: nec fĩa¬
gores uentoꝵ uł murmura celi expa¬
uit᷑. gestatus ꝑ procellas. nec mergit᷑.
serpentibus sociatus ⁊ bestiis in terri¬
tus cui fere colla submictunt᷑. Alites
famulantur. namq auem misit᷑ re¬
deuntem sustinuit. sed ꝑfida frande
corui: decipitur. Merito columbe
gestantis ore ramũ paciferum edu
citur. reseratis q frorib arce̾. bestias
q cuucta animaucia per septem dies
abire ꝑmitͥtens. Ipẽ post modũ eg̾s¬
sus cum liberis. deum collaudat: elec¬
tas uictimas ĩ molat:  cuiꝰ archani
dieteres resedisse testãtur. in armenia:

Expanded text:
noch filius Jared, septimus ab Adam, placens Deo, malorum nescius, mortis ignarus, qui sceleratorum hominum non ferens angustias, a perniciosis contrachactenus in corpore; in consummatione  CAPUT IV. 8. Noe filius Lamech, decimus ab Adam, secundus pater orbis atque reparator, justitia insignis, longanimis in didit, admonitus introivit, nec horruit turbulentos diluvii fluctus, nec fragores ventorum, vel murmura coeli expavit, gestaturque per procellas, nec mergitur, serpentibus sociatur et bestiis, nec terretur; cui ferae colla submittunt, alites famulantur. 9. Namque avem misit, redeuntem sustinuit, sed perfida fraude corvi decipitur, ministerio columbae gestantis ore ramum paciferae arboris edocetur. Reseratisque foribus arcae bestias et cuncta animantia per septem dies abire permittens, ipse postmodum egressus cum liberis, Deum collaudat ac laetus victimas immolat. Cujus arcam veteres resedisse testantur in Armenia
Abbreviated transcription (Latin):
te dei ueniam sꝑemꝰ. Om̃is quippe
iustus spe et formidine intet: qr nc̃
illum ad gaudium spes erigit: nt̃
ad formidinem terror gehene ad di
na non retrahit: ut ad spem diui¬
ne ꝓpiciatoĩs mens humana ꝯsur¬
gat. Nam nõ posset cõu̾sum sꝑu̾e.
quẽ peccantẽ suis bñficiis ꝓuocat
ad se redire confessionẽ hõis ñ esse
humane uirtutis Nam si cõfessiguẽ
boni oꝑis nõ in nobis deus oꝑatͣͣcur

Expanded text:
te Dei veniam speremus. Omnis quippe te Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine nitet, quia nunc illum ad gaudium spes erigit, nunc ad formidinem terror gehennae addina non retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis beneficiis provocat ad se redire. 2. Confessionem hominis non esse humanae virtutis. Nam si confessionem boni operis non in nobis Deus operatur
Abbreviated transcription (Latin):
mus tenenda est cum stĩs uiris uni¬
tas caritatis: et quanto se quisq¬
subtrahit mũdo. tanto opus ẽ ut se
associet bonorum consorcio. Cari¬
tas in dilectione dei et ꝓximi ꝯstat.
Seruat autẽ in se dilectionem dei quisi
caritace. nõ diuiditur ꝑximi quie afra
cerna societate sec̾nitur a diuine cari¬
tatis participacione pͥuaturines potͥit
deum diligͥe. qui noscit᷑ in proxum dr¬
sonas. s cułpas: ⁊ recte dicta ꝑro fal¬
sis nõ sꝑn̾e̾. s probare / qui imꝑfecti
sunt in dei amore. sepe a uiciis seꝑa¬
ri disponũt. s pond̾e uiciorum graua¬
ti. rursus ad ea uicia que optant re
spe indulgenciam de d̾i pietate
requirunt. Qmͣ recte quererent: si
ab actione pͣua cessarent. Metuend̾
ualde est: ut neq ꝑ spem uenie quam
ꝓmittit deus ꝑseuanter peccemus:
neq quia iuste poc̃a distngit: ueniã
desꝑemus. S utrumq ꝑiculõ euitã¬
tes. et amalo declinemus: et de pieta¬

Expanded text:
mus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unimus. 6. Tenenda est cum sanctis viris unitas charitatis; et quanto se quisqsubtrahit mundo, tanto necesse est ut se associet bonorum consortio. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximiterna societate secernitur, a divinae charitatis participatione privatur. Nec poterit Deum diligere, qui noscitur in proximi diersonas, sed culpas; et recte dicta pro falsis non spernere, sed probare. 9. Qui imperfecti sunt in Dei amore, saepe vitia superare disponunt; sed pondere vitiorum gravati, rursus ad ea vitia quae optant relspe indulgentiam de Dei pietate requirunt; quam recte quaererent, si ab actione prava cessarent. 2. Metuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus; sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pieta
Abbreviated transcription (Latin):
fide atq oꝑibus stis uideant᷑ eẽ
ꝑticipes. tam̃ quia priũatur a cari¬
tate fracerne dilectõis: nullum ha¬
bent increm̃tum uirtutis. Nam
sicut ait apłs si tradidero corpꝰ me¬
um ut ardeam: caritatẽ ñ habue¬
tis. quãuis quisq recte credat᷑ ad be¬
acitudinem ꝑuenire non potest:quiã
tanta est caritatis uirtus: ut eciam
ꝓphecia et martiriũ sine illa nichil
esse credantur. Nullum p̃miu cari¬
tati pensancur. Caritas enĩ irtu¬
tum oĩum obtinet pͥncipatum. Uñ
et uinculum ꝑfectoĩs caritas ab a¬
pło dicitur: eo quod ĩunũ se uirtutes
eius uinculo religentur. Dilectio d̾i
morti comparatur: dicente salomo¬
ne ualida est ut mors dilectio: idcir̾¬
co quia sicut mors molenter seꝑat
arãm a corꝑe: ita et dilectio dei. iuolẽ¬
ter segregat hoiẽm a mũdano ⁊ car¬
nali amore. Qui dei p̃cepta cõcẽp̃¬
nit deum non diligit. Neq enĩ re¬
gem diligimꝰ. si odio leges eiꝰ habe¬

Expanded text:
fide atque operibus sanctis videantur esse participes, tamen, quia privantur charitate fraternae dilectionis, 194 nullum habent incrementum virtutis. Nam sicut ait Apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam, charitatem non habuetis quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire non potest. Quia tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. Nullum praemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Unde et vinculum perfectionis charitas ab Apostolo dicitur , eo quod universae virtutes ejus vinculo religentur. 4. Dilectio Dei morti comparatur dicente Salomone: Valida est ut mors dilectio ; idcirco, quia sicut mors violenter separat animam a corpore, ita et dilectio Dei violenter segregat hominem a mundano et carnali amore. 5. Qui Dei praecepta contemnit, Deum non diligit. Neque enim regem diligimus, si odio leges ejus habe
Abbreviated transcription (Latin):
niũ. qd in nesꝑum refectione ciboꝵ¬
da est abstinencia ubi fu̾i̾t uentͥs
saturitas subsecuta sꝑnitur leium¬
satur ysaia ꝓpħa dicente. Eoce in
die ieuinii uri iuenitur uolup̃¬
tas urã. Uolumptas enĩ deliciẽ
incelliguntur. Sicut em̃ repetio
tacione ruminat qui ad explẽ¬
dam gulam uesꝑe sͥ delicias p̃ꝑat
t nõ est corꝑis adhibenda in mod̾a¬
ta abstinencia ne dum amplius
grauatur caro pond̾e medie ne
malum agat. postea ne bene
fac̾e incipiat et qui adducitur ut
usu mali careat Simul et bomi
officiũ dum plux p̾mitur ꝑ dat
sollicita gͥ discretione carnis est
moderanda materies scil ne aut¬
integre extingatur aut ĩmode¬
quisq hẽat exequi tñ nõ ualet

Expanded text:
itur in vesperum repletione ciboda est abstinentia, ubi fuerit ventri saturitas subsecuta. Tota ene in die jejunii vestri invenitur voluptas vestra ; voluptas enim deliciae intelliguntur. Sicut enim repetitio tatione ruminat, qui ad explendam gulam vespere sibi delicias praeparat. 13. Non est corpori adhibenda immoderata abstinentia, ne dum amplius gravatur caro pondere inediae, nec malum agat postea, nec bene facere incipiat, et quae addicitur ut usu mali careat, simul et boni officium, dum plus premitur, perdat. Sollicita igitur discretione carnis est moderanda materies, scilintegre exstinguatur, aut immodequisque habeat, exsequi tamen non valet
Abbreviated transcription (Latin):
sectantur. Qui incredibiłr abstinẽt
ut hõibus curiosis sc̃i appareant
S hoc bonũ abstiuencie talibus
non est uirtus reputanda. S uici¬
um quia bono male ucũtur Ieiuni¬
um et elemosina in abscondico se¬
se amant ut solus d̾s qui inspi¬
cit omĩa m̾icum oꝑum bonorum
rependat siam qui ea sub popula¬
ri manifestacione faciut nequaꝙͣ
deo iustificantur quia uista sermo¬
nem euũagłicum mncedem: suam
ab hõibus receꝑunt Ieiniã cũ
bois oꝑibus deo acceptabilia sũt
Qui aut̃ cibis abstinent et pͣue
agunt demones mmutant᷑ quib
ille enĩ bene abstinet cibis qui ⁊
malicie actibus ⁊ a mũdi ieuinat
ambitionib. Qui execraciom᷑ stu¬
dio nõ abstinẽcie uoto ab escis car¬
nium se suspendunt hii pocuis exe¬
crandi sunt quia dei creaturam
usib humanis cõcessam reiciunt
Nlicħ enĩ fidelib inquinatũ nichil¬

Expanded text:
sectantur. 6. Quidam incredibiliter abstinent, sectantur. 6. Quidam incredibiliter abstinent, ut hominibus curiosis sancti appareant; sed hoc bonum abstinentiae talibus non est virtus reputanda, sed vitium, quia bono male utuntur. 7. Jejunium et eleemosyna in abscondito esse amant, ut solus Deus, qui inspicit omnia, meritum operum bonorum rependat. Nam qui ea sub populari manifestatione faciunt, nequaquam a Deo justificantur, quia juxta sermonem evangelicum mercedem suam ab hominibus receperunt . 8. Jejunia cum bonis operibus Deo acceptabilia sunt. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt, daemones imitantur, quibus cibis, qui et a malitiae actibus, et a mundi jejunat ambitionibus. 9. Qui exsecrationis studio, non abstinentiae voto ab escis carnium se suspendunt, hi potius exsecrandi sunt, quia Dei creaturam usibus humanis concessam rejiciunt. Nihil enim fidelibus inquinatum, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uelante mist̾iorum sacram̃ta cog¬
nosce meruit hec enĩ uirtus et
angłoꝵ manifestaciones ⁊ eorũ
adnũciaciones ostendit. Ieiunia
forcia telasunt adu̾sus temptam̃¬
ta demonioꝵ cito em̃ ꝑ abstinẽ
ciam deiuĩcuntur. Unde eciam dñs
et saluator nr̃ eoꝵ incursus ieiu¬
niis et oratõib p̃monet suꝑare
dicens hoc gemis nõ eicitur nͥ ꝑ
oracionem et ieuinium Inmũdi
enĩ spesi ibi se magis iniciũt ubi
plux uidin̾t escam et potũ. Sc̃i ꝙͣ
siderio suꝑm roris corpus suum
aridum portant. unde et psalmꝰ
um abstinet et arescit abstinẽcia
et uiuificat et occidit uinificat
animam corpus necat Sepe ab¬
mira in edia corpus suũ lauiant
ext̾minantes sicut ait ewange¬
lium facies suas ut appareat᷑ hõi¬
bus ieuinantes. Ore namq pal¬
lestunt corꝑe atterunt᷑ cordis alta
suspiria dicunt tantumq mri la¬
bores ex̾citiũ nõ ꝓ dei amore s pro
sola huane laudis admiracione

Expanded text:
velante, mysteriorum sacramenta cogvelante, mysteriorum sacramenta cognoscere meruit. Haec enim virtus et angelorum manifestationes et eorum annuntiationes ostendit. Jejunia, fortia tela sunt adversus tentamenta dm devincuntur. Unde etiam Dominus et Salvator noster eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare, 256 dicens: Hoc genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium . Immundi enim spiritus ibi se magis injiciunt ubi plus viderint escam et potum. 4. Sanctsiderio superni roris corpus suum aridum portant. Unde et psalmusum abstinet, et arescit. Abstinentia et vivificat, et occidit: vivificat animam, corpus necat. 5. Saepe abidam enim mira inedia corpus suum laniant, exterminantes, sicut ait Evangelium, facies suas, ut appareant hominibus jejunantes . Ore namque pallescunt, corpore atteruntur, cordis alta suspiria ducunt. Ante mboris exercitium, non pro Dei amore, sed pro sola humanae laudis admiratione