comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ tribulamur. ꝓ
ur̃a exortatione ẽ. &
salute. quia nr̃o ex¬
emplo. monet uos
ds pati. unde:.salus
et̃na erit uob̃. siue
ꝯsolamur: spe p̃mii:
quia pietatem pat̃¬
nam intelligimus
in flagellis: hoc qͦq
ut uos similem sꝑe¬
tis. siue exhortamur
ad grauiora: qd̾ fit:
uł finitis malis: uł
uirtute patientie
data nob̾. & hoc etiã

Expanded text:
autem tribulamur, pro nostra exhortatione est et salute, quia nostro exemplo monet nos Deus pati. Unde salus aeterna erit nobis; sive consolamur spe praemii, quia pietatem paternam intelligimus in flagellis. Hoc quoque ut vos similem speretis; sive exhortamur, ad graviora: quod fit vel finitis malis, vel virtute patientiae data nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
eo enĩsꝑare est: de dõ du¬
in futuro. gehennam ultricem generauit. Id̾o
ta cum offendicło infirmoꝵ. quib ydolatre
uiderentur. Uel ne ipsi ĩfirmi. ydolatre sint.
edendo sub ydoliuentratione. & putando ydo¬
lum aliquid esse Et ut fugiatis: loqͦr uobħ̃t
prudentib .i. loquor uobis altum quid: qua¬
si prudentib: ce id̾o: uos ip̃i iudicate. idest
diligent̃ duudicate
tib loquor.

Expanded text:
eo enim sperare est, de Deo din futuro gehennam ultricem generavit. Ideo ta cum offendiculo infirmorum, quibus idololatrae videntur. Vel ne ipsi infirmi idololatrae sint, edendo sub idoli veneratione, et putando idolum aliquid esse. Et, ut fugiatis, loquor vobis ut prudentibus, id est loquor vobis altum quid, quasi prudentibus. Et ideo vos ipsi judicate, id est diligenter dijudicate dentibus loquor.
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am istam:
nos: ut &e in
hac gr̃a ha
bundetis: Non
quasi imꝑais
dico: s ꝑ alio¬
dare. ñ. qͣsi ꝓpria. s
qͣi cõmunia. deqͥb mi¬
instrarent aliis. & ñ
s prmmĩn ded̾unt sem¬
ip̃os dño: ut eiobedi¬
rent. qi em̃dantes er¬
rores pristinos: ac mo¬
rumuicia. đo se uoue¬
runt. Deinde. fr̃̾ib
sua ded̾unt ⁊ obtuler̃t.
alit̾: ñ erat accipien

Expanded text:
am istam. nos, ut et in hac gratia abundetis. Non quasi imperans dico, sed per aliodare, non quasi propria, sed quasi communia de quibus ministrarent aliis. Et non Sed primum dederunt semetipsos Domino, ut ei obedirent, quia emendantes errores pristinos ac morum vitia Deo se voverunt, deinde fratribus sua dederunt, vel obtulerunt. Aliter non erat accipien
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicit: qͥ non inuidia: & maliuolentia: ut scͥ¬
petrus ait. Scio fr̃s quia ꝑ ignorantiã hoc e¬
gistis. Illi gͦ emulation ẽ dei habentes: s uolun¬
tatem & consilium eiꝰ nescientes: cont᷑ deum
agebant. quẽ defend̾e se testabant᷑. Quomodo¬

Expanded text:
hoc dicit, qui non invidia et malevolentia, ut ScrPetrus ait: Scio, fratres, quia per ignorantiam hoc egistis . Illi ergo aemulationem Dei habentes, sed voluntatem et consilium ejus nescientes, contra Deum agebant quem se defendere testabantu
Abbreviated transcription (Latin):
uotũ & affectum suỹ
circa cos ostendit. qd̾
iurando firmat. ut
firmi credat᷑. ac ꝑ hoc:
dolet genus suum scd
ñ. ex iminicitia. U̾ita¬
dememĩ dico. ⁊ ñ m̃tior.
in aliqͣ parte. positus.
mͥ ꝑhib̃nte testimonir.
⁊ siuos ñ ereditis. Con

Expanded text:
votum et affectum suum circa eos ostendit, quod jurando firmat, ut firmius credatur, ac per hoc dolet genus suum secunon ex inimicitia. Veritatem enim dico, et non mentior, in aliqua parte positus, mihi perhibente testimonium, et si vos non creditis, con
Abbreviated transcription (Latin):
qd oꝑtabam. ait: non
opto: qr scit:. talem .i.
tam honestum men¬
brum nullo p̾ceden¬
de uicio: ñ posse seꝑa¬
Rri a xp̃o. t̃n affectum
& dilectionẽ cirea illoᷤᷤ
ostendit. de. quib mł¬
ta p̾conia ꝯseq̃nt̾ enu¬
merat. ut omĩb ꝓeis
dolorẽ incutiat. quia
ñ recipiendo saluato¬
rem:. p̾rogatiuã patrỹ.
⁊ ꝓmissionis. ꝑdide¬
runt. peiores etiam
gentib facti. ꝙ̃s priꝰ¬

Expanded text:
quod "optabam" ait, non "opto", quia scit talem idest tam honestum membrum nullo precedente vitio non posse separari a Christo tamen affectum et dilectionem circa illos ostendit, de quibus multa praeconia consequenter enumerat, ut omnibus pro eis dolorem incutiat, quia non recipiendo Salvatorem, praerogativam patrum et promissionis perdiderunt, pejores etiam gentibus facti, quas pri
Abbreviated transcription (Latin):
putens culꝑa ur̃a ferr ut modo dignos uos
paretis. Nlong ociose se ꝓhibitum dicit. sed
de causas morarũ discermt. qui & hos ut se
ppararent: adhortatus ẽ. ut audientes gra¬
tiam sͥ sꝑitalem minisirandam fore: dignos
se efficerent. a uicus carnalib abstinentes. ad
excipiendam eam. ꝓhibitus sum dico: usꝙ: ad
alus quidẽ sinat p̃dicare uerbum dĩ. aliis ꝓ¬
hibeat. fr̃es aut̃ eos uocat: ñ solũ qr renati
erant. s etiã quia erant int̾ eos: qui recte sen

Expanded text:
putetis culpa vestra fieri, ut modo dignos vos paretis. Non ergo otiose se prohibitum dicit, sed et causas morarum discernit, qui et hos ut se praeparent adhortatus est, Orig. ut audientes gratiam sibi spiritalem ministrandam fore, dignos se efficerent a vitiis carnalibus abstinentes ad excipiendam eam. Prohibitus sum dico usque adhaliis quidem sinat praedicare verbum Dei, aliis prohibeat. Fratres, autem eos vocat, non solum, 6 quia renati era
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ut ego p̾mium ꝓ uob̾ acquirã. ẜutilitate gͦ
cõmuni: cupidum se ueniendi ad hos. decla
rectam habentes fidei ꝑfessionẽ. & hic: fruc¬
tum habeat apud dm iinist̾i sui. fructum
habeam in uob dieo: sic̃ ⁊ in cet̾is gentib. Ex¬
emplo ceterarum gentium: lacessit illos ad
fidẽ rectam. ꝓmptior eĩ fit quis ad rem sͥ
traditã: siilli multos uideat assentiri. Seqͣt
recis acbar bario sapientib

Expanded text:
 praemium pro vobis acquiram. Pro utilitate ergo communi, cupidum se veniendi ad hos declararectam habentes fidei professionem: et hic fructum habeat apud Deum, ministerii sui. Fructum habeam in vobis, dico, sicut et in caeteris gentibus. Exemplo caeterarum gentium lacescit illos ad fidem rectam, promptior enim, fit quis ad rem sibi traditam, si illi multos videat assentiri. VERS. ecis ac barbaris, sapientibus
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare:
Alit̾ enim: iniuria uidi¬
cis fit. quia iudicis in¬
iuria est. siante iudi¬
cium eius. a seruo ꝓ¬
cedat sententia. Ec̃ce
iudicium ꝓhibet apłc¬
qͥa occulta sunt nob̾.
corda hominum. In¬
his plerunq. nr̃a cru¬
delitas fallitur. s ca
uendum ẽ. ne ꝑintio¬
sa opinione fallam᷑.¬

Expanded text:
dicare. Aliter enim injuria judici fit, quia judicis inuria est, si ante judicium ejus a servo cedat sententia. Ecce judicium prohibet Apoia occulta sunt nobis corda hominum. Ihis plerumque nostra credulitas fallitur. Sed vendum est ne perniciosa opinatione fallam
Abbreviated transcription (Latin):
liat se apłc. hoc dicens.
ut homo loquit᷑. qui¬
sum. Qui
pot̾ habere culpam
nescius: Qui aut̃ . Qiͣ. Ne
cat me:do

Expanded text:
liat se Apostolus hoc dicens, ut homo loquitur, qui potest habere culpam nescius. Qui autem. Ambrosicat me Do
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃em tuum:
tribunal dĩ.
genu. & omis
lingua confi¬
debitur dño
taꝙ unus¬
quisq nr̃m
ꝓse rationẽ
reddet deo.
Non gͦ am¬
plius inuicẽ

Expanded text:
rem tuum otribunal Dei sgenu et omnis lingua confitebitur Deo itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet Deo non ergo amplius
Abbreviated transcription (Latin):
dicenda misccłia: quia de ꝓmissione originẽ hab.
&e cũ ꝓmissum d̾i redditur. iusticia dĩ dicitur.
Iusticia enĩ cłiest: quia exsolutũ est. qd̾ ꝓmissum
ẽ. ce cum suscipit confũgientes ad se:. iusticia d̃i

Expanded text:
uia de promissione originem habet: et cum promissum Dei redditur, justitia Dei dicitur. Justitia enim est quia exsolutum est quod promissum est, et cum suscipit confugientes ad se justitia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
PheTIS: Iusticia aut̃ di clicitur hic: non
qua ip̃c ustus est. qui ee̾ntialit̾ iusticia ẽ. sed
qͣ induit impium: qn miscłiter de infideli fa¬
cit fidelem. Et ut homines certiꝰ credant: ad¬
lex eam multis sacram̃tis sigurauit. eon
so etiam lex ꝑhibet: testimonium iusticie di:
quia i ea nemo iustificatur. Cum eñ lex ñ
iustificat impium de pͥuaticatione ꝯuictũ
mittit ad iustificantẽ dm atꝙ ita ꝑhibet test
neminẽ iustificando: satis indicat: dono dei

Expanded text:
s Justitia autem Dei dicitur hic, non qua ipse justus est qui essentialiter justitia est; sed qua induit impium, quando misericorditer de infideli facit fidelem. Et ut homines certius credant, adlex eam multis sacramentis praefiguravit, eo ipso etiam lex perhibet testimonium justitiae Dei, quia in ea nemo justificatur. Cum enim lex non justificat impium de praevaricatione convictum, mittit ad justificantem Deum, atque ita perhibet tesneminem iustificando satis indicat dono dei i
Abbreviated transcription (Latin):
estis. Insipientes enim:
& infirmi: uos uocaue¬
runt. int̾ stulta. & in¬
firma mund̾i: annume¬
rati.Tales sunt uoca

Expanded text:
estis. Insipientes enim infirmi vos vocaverunt, inter stulta firma mundi annumerati sunt. Tales sunt voca
Abbreviated transcription (Latin):
qr hoc ñ mutabit᷑
usq tunc: sicut sa
tione mortis debet
sumi. Itaq qui
nem. uel bibe¬
Ecce ex his patet¬
lis. In bonis. sunt
ad salutem. In ma¬
lis: ad iudicium.
accipimus. nec id̾o¬
reus est: qͥ accipit.
qͥa illa res mala est.
uendum ẽ gͥ. male acciꝑe bonum. qr male
acceptum: obest malis. sicut econuerso. ma

Expanded text:
 hoc non mutabitur usque tunc, sicut sac mortis debet sumi. Itaque panem, vel bibeEcce ex his patelis, in bonis sunt ad salutem, in malis ad judicium. accipimus, nec ideoreus est qui accipit, quia illa res mala est qvendum est igitur male accipere bonum, quia male acceptum obest malis, sicut ediverso, ma
Abbreviated transcription (Latin):
la patient᷑ portata: ꝓsunt bonis. ut paulo:
&& bibit indigne. Indignꝰ est: qui aliter celebrat
mysterium eucharistiȩ: quã a xp̃o traditum ẽ.
&e qui non deuota mente accedit: ad cuchari¬
stiam. uł in uoluntate peccandi manens. ⁊ ille
talis: reus ẽ corꝑis ⁊ sangͥnis dñi. qr beneficiũ
teus ẽ. ⁊ c̃.i. de bonomale sumpto. macłam t᷑¬
het. Iõoꝙ recte apłs consulit: subdens P ro¬
Irobet

Expanded text:
la patienter portata prosunt bonis, ut Paulo aet bibit indigne. Indignus est qui aliter celebrat mysterium eucharistiae quam a Christo traditum est, et qui non devota mente accedit ad eucharistiam vel in voluntate peccandi manens. Et ille talis, reus est corporis et sanguinis Domini, quia beneficium tc., id est de bono male sumpto maculam trahet. Ideoque recte Apostolus consulit subdens: Probet
Abbreviated transcription (Latin):
luta: quȩ fieri. & cogita¬
ripossunt: ãmouemus
nos dico. ñ ambulanteᷤᷤ
ut pscudo faciunt. qui¬
uident᷑ humiles. neq
adult̾antes u̾bum di.¬

Expanded text:
luta, quae fieri et cogitapossunt amovemus. Nos dico, non ambulantes ut pseudo faciunt, quvidentur humiles; neque adulterantes verbum
Abbreviated transcription (Latin):
de do. non etiã legis
obseruantias. p̃dican¬
plicitas: est di. qͥa a do ẽ. hec est gła ꝯscientie:
quam dixit .s. simplicitas. ⁊ sinceritas. Sic̃ enĩ
impiis est magna pena ꝯscientia: ita pus est
gaudium. ñ. quasi inde suꝑbe głantib. s to¬
tum do dantib. Id̾o. recte non ait: głanr̃a est:
alieno iudicio. e id̾o. nullus p̃sumat cont᷑ eã
uł ꝓferre: uł cogitare sententiam. Sic inqͣm:
conu̾sati sumus. & hoc fecimꝰ: ñ in sapientia
carnali. quȩ ẽ. uoluptates diligere. laberes ui¬
tare. Uł seam naturas reruntꝰ & ñ cont᷑. p̃di¬
care. ut pseudo faciebant. quoꝵ fuscatã p̃dica¬
tionẽ arguit iuxta humanũ sensũ aptatã. Non
ita inquam ꝯuersati sumꝰ. s in gr̃a dĩ .i. scdm q̃d̾¬

Expanded text:
on etiam legis observantiam praedicanmplicitas est Dei, quia a Deo est. Haec est gloria conscientiae quam dixit, scilicet simplicitas et sinceritas. Sicut enim impiis est magna poena conscientia, ita piis est gaudium, non quasi inde superbe gloriantibus, sed totam Deo dantibus. Ideo recte non ait: Gloria nostra est tealieno judicio. Et ideo nullus praesumat contra eam, vel proferre, vel cogitare sententiam. Sic, inquam, conversati sumus, et hoc fecimus, non in sapientia carnali, quae est voluptates diligere, labores vitare, vel secundum naturas rerum, et non contra praedicare, ut pseudo praedicabant, quorum fucatam praedictionem redarguit, juxta humanum sensum aptatam. Non ita, inquam, conversati sumus, sed in gratia Dei, id
Abbreviated transcription (Latin):
com̃isaq sumꝰ in hoc mundo: simplicit̃. habundan¬
tius aũt: simplicit̃. conu̾sat sumus ad uos. id
ergauos. uł apud uos. quib cessimus de iure
nr̃o. quia cum ab aliis acceꝑit: ab his noluit
acciꝑe. Non em̃. Qͣ
illa uere ad uos habun¬
dantiꝰ seruaui simpli¬

Expanded text:
dantius autem simpliciter conversati sumus, ad vos, id est erga vos, vel apud vos, quibus cessimus de jure nostro, quia cum ab aliis acceperit, ab eis noluit accipere. Non enim. Quasi dicat: Vere ad vos abundantius servavi simpl
Abbreviated transcription (Latin):
in finẽ uite. Cognosce¬
tis dico: sicut &e cog¬
noiuistis nos ex parte.¬
ñ ex toto. quia & sisci¬
tis qd̃ abstinui: non
one hoc feci. Nota.¬
qd̃ ꝑficere illos spat¬

Expanded text:
n finem vitae. Cognosces dico sicut et cognovistis nos ex parte,n ex toto, quia etsi scitis quod abstinui, non one hoc feci. Amquod proficere illos sp
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o capite. & cum m̃bro
dam quide̾. hic det̾minat
de doms dei. quȩ sunt al¬
tiora.⁊ q̃ sint inferiora.
qr de his: putabant co¬
rinthii: qd̾ minꝰesset ma¬
&e exponit infidelib di¬
u̾sitatẽ. quam dixit eẽ
inmenbris. dum subdit.
posuit d̃s in eccłia pͥmũ:
dignitate: & temꝑe: apo¬
stolos uice xp̃i p̾dicanteᷤᷤ.
⁊ omĩum ordinatores. c¬
myst̾iascripturarum: uł
futura: reuelantes. ⁊ ait
de illis. qui p̾t aduentũ
xp̃i fuerunt. ñ qui eũ p̾¬
nunciauerunt. qͦs qui
uult nosse: actꝰ apłoꝵ
qui. p̃ueros litt̾is imbu¬
unt. demnde. uirtutes.
eos: qui miracła faciunt.
Sexĩn: gr̃as curationũ. id:
eos qui infirmos curait.¬

Expanded text:
o capite, et commembro dam hic determinat de donis Dei quae sint altiora et quae sint inferiora, quia de his putabant Corinthii quod minus esset maEt exponit infidelibus diversitatem quam dixit esse in membris, dum subdit: posuit Deus in Ecclesia, primum, dignitate et tempore, apostolos, vice Christi praedicantes, et omnium ordinatores mysteria Scripturarum, vel futura revelantes, et ait de illis qui post adventum Christi fuerunt, non qui eum pronuntiaverunt, quos qui vult nosse, Actus apostqui pueros litteris imbuunt; deinde virtutes, id est eos qui miracula faciunt; exinde gratias curationum, id est eos qui infirmos curant
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ciodoctores.
deinde uirtu¬
tes. exinde
gr̃as curatio¬
num. opitu¬
lationes.gu¬
bernationes
genera lin¬
guarum. in¬
t̃pretatione
sermonum.
unquid

Expanded text:
tio doctores, deinde virtutes; exinde gratias curationum, opitulationes, gubernationes, genera linguarum, interpretationes sermonum. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
hoo ñ queram sermonẽ.
Egouere ueniam. Sed
quid horum uultis:
.s. an ueniam ad uos:
in uirga correctionis:¬
ubi.& si sit caritas. ñ
n manifesta dilectione:
ut bona suppleam: &e
puman. ut peccatiᷤ par¬
cam: Terroris uba in

Expanded text:
non quaeram sermonem, Ego vere veniam. Sed quid horum vultis, t an veniam ad vos in virga correctionis,ubi etsi sit charitas non in manifesta dilectione, ut bona suppleam, et dinis, ut peccatis parcam? Terroris verba in
Abbreviated transcription (Latin):
catorem: qui uxorem
qui cum tolerabant.
łrant enĩ ae ip̃i parties¬
pes dum paterentur¬
rrum tam ingentis
pecẽi. secum incorrec¬

Expanded text:
catorem qui uxorem qui eum tolerabant. Erant enim et ipsi comparticipes, dum paterenturreum tam ingentis peccati secum incorre
Abbreviated transcription (Latin):
humane tinens: ter.
gaui dominum: qui so¬
lus potest facere: ut sti¬
mulus: disced̾et a me. Qͥa
gͣuis est medicina infir¬
mo. ⁊ ideorogauit me¬
dicum: ut auferret qd̾¬
apposuerat: quia mo¬
ribus aliquod forte epi¬
chema molestum: et

Expanded text:
humane timens, ter, gavi Dominum, qui solus potest facere ut smulus discederet a me. Quia gravis erat medicina infir ideo rogavit medicum, ut auferret qapposuerat, moribus aliquod forte epithema molestum et
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia dĩ .i. lex ⁊ ꝓpħc. sunt credita ilł. ut ami¬
cis.ꝑ que intelligerent de futura redemptio¬
ne:. que ꝓmissaerat fieri ꝑ xp̃m. Quanqͣm gͦ mł¬
ta significet apłe. que ad honorificentiã ꝑtine¬
rat: quia maxime laudis eorum ẽ. ut legẽ ꝑ qͣm
addisc̾e̾nt rectum a ꝑu̾so distinguete: digiiu¬
tum ẽ eis: quia ñ crediderunt eloquiis. ut xp̃m
ꝓmissum redemptorẽ retiꝑent: quida coꝵ ad
qd̾ respondet. dicens. ¶uid enĩ.⁊ c̾. Qt̃ Et si

Expanded text:
ei, id est lex et prophetae sunt credita illis, ut amie intelligerent de futura redemptione, quae promissa erat fieri per Christum. Quanquam ergo multa significet Apostolus quae ad honorificentiam pertinerat, quia maxime laudis eorum est, ut legem per quam addiscerent rectum a perverso distinguere, digni jutum est eis, quia non crediderunt eloquiis, ut Christum promissum redemptorem reciperent quidam eorum. Ad quod respondet dicens: Quid enim, etc, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
gas filiũ dici sapiam dei: tanquam ipse solus
ter ĩ sit sapiens de seip̃o. s de filio. nee sapi¬
entia. sapram genu̾it s ea sapientia dicata
pat̾ sapiens cẽ: quã genuit. Ubi enĩ non est
intelligentia. nec sapĩa pot̾ esse. &ͥ id̾o: si po¬
ter noñ intelligit᷑.  ipse sibi. s filius intel¬
ligit patͥ: ꝓfecto. filiꝰ patrẽ sapientẽ facit. &
si hoc ẽ d̃õ eẽ. qd̾ saꝑe: & ca illi eẽntia ẽ: quȩ sapĩa.¬
ñ filius a patre: qd̾ uerum ẽ: s a filio potsꝰ pat̃
ħt eẽntiam: qd falsissimũ est. Est gͦ ds pat̃. sa¬
piens: ea. quȩ ipse ẽ sua sapĩa. ⁊ filiꝰ sapĩa patͥs:
ẽ sapiens: de sapĩa: quȩ ẽ pat̾. dc quo ẽ filigem
intelligentia. filius aut̃ intelligentia patris
est intelligens de intelligentia q̃ est pat̃: de qͣ

Expanded text:
igas Filium dici sapientiam Dei tanquam ipse solus ter, nec sit sapiens de seipso, sed de Filio; nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapientia potest esse: ac per hoc si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse qnon Filius a Patre quod verum est, sed a Filio potius Pater habet essentiam quod falsissimum est. Est ergo Deus Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, deintelligentia, Filius autem intelligentia Patris, est intelligens de intelligentia quae est Patri, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
ut uos in uirtutib edificemus: ut ñ pͥarua doctͥma
uł exemplo corrũpamꝰ: ut pseudo faciunt:. ñ eru¬
bescam. quia &e ucrum ẽ: & ñ ad głam meã. s ad
utilitatẽ ur̃am dicitur. U¬
t aut̃ ⁊c̾. hic diciõse

Expanded text:
t nos in virtutibus aedificemus, non ut prava doctrina vel exemplo corrumpamus, ut pseudo faciunt, non erubescam, quia et verum est, et non ad gloriam meam, sed ad utilitatem vestram dicitur. Ut autem, etc. Hic dicit se
Abbreviated transcription (Latin):
entia: Tunc enĩuindicat mobedientiam
cum illam condẽprat: ꝑ obedientiã tunc illã
destruens: qͣndo eos qui resistunt: ꝑducit ad
fidem. & hec ẽ digna ultio. ut ꝑfidia: ab his¬
a quib defendebatur: dampnet᷑. Que sed̾n
cogitet iterum
apudse: quia
sicut ipse xp̃i
est: ita &e nos.

Expanded text:
entes. Tunc enim vindicat inobedientiam, cum illam condemnat per obedientiam; tunc illam destruens quando eos qui resistunt perducit ad fidem. Et hoc est digna ultio, ut perfidia ab his quibus defendebatur, damnetur, quae secuncogitet iterum apud se, quia sicut ipse Christi est, ita et nos.
Abbreviated transcription (Latin):
quib ostendi uob̃: po¬
tius debere nos sequi.
qͣm pseudo.⁊ si uobis
ñ sufficit qd̾ dixi: qͣre
me potiꝰ quam pseudo
sequamini: uidete hec
alia: q̃ sunt scd̃m fa¬
ciem .i. tta euidentia.
sicut ea: quȩ. sunt¬

Expanded text:
quibus ostendi vobis potius debere nos sequi quam pseudo, et si vobis non sufficit quod dixi, quare me potius quam pseudo sequamini. Videte, haec alia, quae sunt secundum faciem, id est ita evidentia sicut ea quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
do .i. ꝑ dm. ad destruc¬
tionẽ munitionũ .i. ut
destruant osilia hõĩum
scudemonũ. diu̾sis cal¬
ditatib munita. consi
tus: tam legisꝑitorum
qͣm philosophoꝵ. al¬
titudinẽ dieo: extol.se

Expanded text:
m, ad destructionem munitionum, id est ut destruant consilia hominum seu daemonum diversis calliditatibus munita, consiltus, tam legis peritorum quam philosophorum. Altitudinem, dico, extollentem se
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa quantũ putor ab¬
sens ꝯfid̾e: tantũ pre¬
sens faciam in re: nisi
se emendau̾int. hoc gͦ
rogat: ut tales illos in¬
ueniat: ne cogat᷑ irasci.
sa seu̾itate: letet᷑ cũ eis.
quosoam dico: qui arbi¬
trant᷑ nos: tanquã scd̃
carnẽ .i. more carnali¬
um: ambulem᷑. In car¬
ne enĩ. Qiͣ. Putant: nos
scd̃m carnẽ ambulare.
qd̃ ñ facimus. qͥ a licet

Expanded text:
quia quantum putor absens confidere, tantum praesens faciam in re, nisi se emendaverint. Hoc ergo rogat ut tales illos inveniat, ne cogatur irasci sa severitate laetetur cum eis. Quosdam dico, qui arbitrantur nos tanquam secundum carnem, id est more carnalium, ambulemus. In carne enim. Quasi dicat: Putant nos secundum carnem ambulare, quod non facimus, quia licet
Abbreviated transcription (Latin):
iniã cełitatẽ sig̾cat. ut ꝑ hoc: mirabilior ostenda
ocłi radiꝰtransit ad remota. & tͣnsuolat media.
sic. & resurrectio mortuoꝵ fiet. & hoc fiet: in
Resurrectio fiet: in tuba. ⁊ in notussimo sono. qd̾
dabitur: ut ista cõpleantur: Hec tuba ẽ clamor:
de qͦ dr̃ i euangłio. Media nocte clamor fc̃s ẽ
ecce sponsꝰ uenit. exite obunã ei. Non enĩtunc
ueniet cũ sꝑatur. s media nocte .i. cũ ualde
obscurũ erit᷑ .i. occultũ: ueniet. Et quasi quis
quereret: anerit sonꝰ : Respondet. utiq. Canet

Expanded text:
imiam brevitatem significat, ut per hoc mirabilior ostendatoculi radius transit ad remota, et transvolat media, sic et resurrectio mortuorum fiet. Et hoc fiet, in Resurrectio fiet in tuba, id est novissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur. Haec tuba est clamor de quo dicitur in Evangelio: Media nocte clamor factus est, ecce sponsus veniveniet cum speratur, sed media nocte, id est cum valde obscurum erit, id est occultum, veniet. Et quasi quis quaereret: An erit sonus? Respondet: Utique. Canet
Abbreviated transcription (Latin):
sa scandali ⁊ pene
et̾ne. Uł mensam
uocat icripturam lacͣm. ubi fidelium animȩ
sp̃uali cibo reficiuntur. & saginantur. Iude
g̃ de litt̾a legis p̾sum̃tes: & sp̃ualẽ intelligen¬
tiam contempnentes: ad mensam sedent esu¬
uellent attendere: possent. intelligere. Hec
inqͣm mensa. fiat illis in laq̃um. Scriptura
legis: causa captiuitatis: dum zelo eiꝰ xp̃m
occiderunt. & in illa captiuitate:. fuit eis cau¬
sa seandali &e obꝓbri ce post:erit caula et̾ne

Expanded text:
sa scandali et poenae aeternae. Vel mensam vocat Scripturam sanctam, ubi fidelium animae spirituali cibo reficiuntur et saginantur. Judaei vero de littera legis praesumentes et spiritualem intelligentiam contemnentes ad mensam sedent esuellent intendere possent intelligere. Haec, inquam, mensa fiat illis in laqueum. Scripturalegis causa captivitatis, dum zelo ejus Christum occiderunt, et illa captivitate fuit eis causa scandali et opprobrii, et post erit causa aete
Abbreviated transcription (Latin):
mortius fauent: de qͦ¬
rum numo etiã ip̃i sun.
sic̃ in libro sapientie sa
litudinẽ ymaginis corruptibił hominis .i. in y
maginẽ cius:. cuiꝰ erat assimilata. & postea. in¬
pentium. hȩc dixit: ad cumulum hebitudinis
similitudini:. di honorificentiã darent. Hic gͦ
dãpnat simulachra impioꝵ: in quib aliiso¬
lem. alii t̾ram. alii hoĩes mortuos. & huiꝰmodi
plura. uen̾abant᷑. Iõo aut̃ dicit. in.simił. horõ¬
diu̾sis temporib a romanis colebantur. Moᷤ
enĩ fuit ab antiquo romams. adorare simu¬
lac̃ hominum. ut romuli. ioius. ⁊ aliorum.
& maxime ab euentu ence mitaliam. uolu¬
crum aut̃: & quadrupedũ. & serpentium simy¬
laera coluerunt: ex quo alexandria ab augusto

Expanded text:
De qrum numero et ipsi sunt, sicut in libro Salomonis litudinem imaginis prius corruptibilis hominis, scilicet imaginem cujus erat assimilatam: et post vpentium. Hsimilitudini, Dei honorificentiam darent. Hic ergo damnat simulacra impiorum in quibus alii solem, alii terram, alii homines mortuos, et hujusmodi plura venerabantur. Ideo autem dicit, in simidiversis temporibus a Romanis colebantur. Mos enim fuit ab antiquo Romanis adorare simulacra hominum, ut Romuli, Jovis, et aliorum, et maxime ab adventu Aeneae in Italiam. Volucrum autem et quadrupedum, et serpentium simulacra coluerunt, ex quo Alexandria ab Augusto
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ simulatrũ hoĩs.
ut quos uiuos: hoc no¬
mine donare ñ audean
mortuoꝵ ymagines:
in głam dei recipiant.
Quanta ebitudo. qnta ẽ¬

Expanded text:
hoc est, simulacrum hominis: ut quos vivos hoc nomine donare non audent, mortuorum imagines iam Dei recipiant. Quanta hebetudo, qua
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ido dicit mehꝰ:
qd bonum sit uri
quasi hoc p̾ceptũ
inuenerim. s dñs
in ꝓpria ꝑsona p̾ci¬
ꝑit. urorẽ a uiro ñ¬

Expanded text:
 ideo dicit melius, quod bonum sit uri,quasi hoc praeceptum invenerim, sed Dominus in propria persona praecipit, uxorem a viro n
Abbreviated transcription (Latin):
uł sed̾m qsͦ ds longe añ ꝓposuit. uł ita ab illoloco
Qiaut᷑. & agit contra illos quimito p̾cedentium
opm legis. uł quoꝵ libet: dicebant ÷ datam eẽ:
gratis datur. Quid ẽ gratis datur: Nicħ boni fe¬
disti & datur tͥ reissio pecc̃oꝵ. Attendunt᷑ oꝑa¬
tua. & inueniuntur omnia mala. Malis oꝑib
qͥd debetur nͥ dampnatio: Bons quide debet᷑¬

Expanded text:
undum quod Deus longe ante proposuit. Vel ita ab illo loco: Ei autem, et agit contra illos qui merito praecedentium operum legis vel quorumlibet dicebant sibi datam esse gratis datur. Quid est gratis datur? Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntutua, et inveniuntur omnia mala. Malis operibus quid debetur, nisi damnatio? bonis quid debet
Abbreviated transcription (Latin):
hec est fudles: quã a nob̾ exigit ds. & ñ inuenit
quidexigat. insi donauit qd̾ inueniat. ꝑ hanc
fid̾e: iustificatur impi᷑.i. fit de impio pĩ. ut de¬
inde. ip̃a fides incipiat ꝑ dilectionẽ oꝑari. Ca
quippe sola bona oꝑa dicenda sunt: que fiunt
ꝑ dilectionẽ dei. Hec aũt neceẽ est antecedat
fides. ut in de ista: non ab istis: illa incipiat.
quia nullus opatur bene: nisi credat prius
in xp̃m. N on g dieit apłe mercedẽ reddi sedm
m̃itum oꝑis. tanqͣm oꝑa que d̃s remunerat:
ex nob̾ sint. ĩmo: ex gr̾a dei sunt. Nam ds ꝑ gra¬
dum ẽ: qui ꝑ gr̃am nos iustificauit llam si de¬
bitã ante gr̃am mercede uellet reddere: penã
reddet peccõrib debitam. Nongͦ tibi blandia¬
ris de meritis: cum t reddi mercedem scd̾m
mn̾itum opis: audis. tanqͣm ñsit in oꝑe gr̃a retri¬
insuad eo. ullu opꝰ dici: ex debito: remunationem
di deposc̃c. cũ etiã hoc ip̃m: qd̾ age aliquid possu¬

Expanded text:
nvenit quid exigat, nisi donaverit quod inveniat. Per hanc fidem justificatur impius, id est de impio fit pius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est ut antecedat fides, ut inde ista non ab istis alia incipiat, quia 19 nullus operatur bene, nisi prius credat in Deum. Non ergo dicit Apostolus mercedem reddi secundum meritum operis tanquam opera quae Deus remunerat ex nobis sint, imo ex gratia Dei sunt. Nam Deus per gradum est, qui per gratiam nos justificavit. Nam si debitam ante gratiam mercedem vellet reddere, poenam redderet peccatoribus debitam. Non ergo tibi blandiaris de meritis, cum tibi reddi mercedem secundum debitum operis audis, tanquam non sit in opere gratia retriigenes. Vix enim mihi suadeo ullum opus dici ex debito remunerationem Dei deposcere, cum etiam hoc ipsum quod agere aliquid possu
Abbreviated transcription (Latin):
Qiͬ. plem estis dilec¬
tionẽ & scientia. sed
tñ ⁊ si pleni sitis: au¬
datiꝰ .i. aliquantulum
audacter. scripsi uob̾¬

Expanded text:
dicat: Pleni estis dilectione et scientia, sed tamen, etsi pleni sitis, audacius, id est aliquantulum audacter, scripsi vob
Abbreviated transcription (Latin):
entes: s tanꝗͣ reduccis
uos in memoriã .i. qͣsi
uos faciens memores:
qͥdag̾e debeatis. in qͦ.
eos. quasi oblitos. laten¬
t̃ arguit. Dico: qd̾ scͥpsi
uob audacter: s ñ te¬
mere. qͥa hoc adme
data ẽ michi .i. ꝓpt̾ apo¬

Expanded text:
entes, sed, tanquam reducens vos in memoriam, id est quasi faciens vos memores quid agere debeatis. In quo eos quasi oblitos latenter arguit. Dico quod scripsi vobis audacter, sed non temere, quia hoc ad me data est mihi, id est
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. non quidẽ ipse sp̃s. s dona es. Et sciendum
qd̾ obtẽꝑandum ẽ apło. p̾cipienti unicuiq sa¬
ꝑe scd̾m mensuram ficłi. Si enĩ ꝓ uirib suis ali¬
tur infans: crescit ut plus sapiat. Si aut̃ uires
sue capacitatis excedit: deficit ante qͣm crescat
Sicut enĩ in¬
uno corpore

Expanded text:
ditur, non quidem ipse spiritus, sed dona ejus. Et sciendum quod obtemperandum est Apostolo praecipienti unicuique sapere secundum mensuram fidei. Si enim pro viribus suis alitur infans, crescit ut plus capiat; si autem vires suae capacitatis excedit, deficit antequam crescat. Sicut enim iuno corpore
Abbreviated transcription (Latin):
estimanda sunt. ex qͣ. omĩs iusticia sumit ii¬
cium. quȩ ñ est tribuenda libero arbito. necul¬
lis p̾cedentib mitis. quia inde incipiunt oĩa
bona q̃ucunq sunt mita. Oꝑa quippe bona fi¬
unt ab hoĩe. sides aut̾ fit in homine. sine qͣ
illa a nullo fiunt hoĩe. fides gͦ donũ di est. qͣ
partitur ds unicuiq. sic̃ & alia dona scĩ fp̃s.
sine quo spu scõ: constat xp̃m nos ñ diligere.
&e eiꝰ mandata nos seruare ñ posse: & id nos

Expanded text:
stimanda sunt; ex qua omnis justitia sumit initium; quae non est tribuenda libero arbitrio, nec illis praecedentibus meritis, quia inde incipiunt omnia bona quaecunque merita. Opera quippe bona fiunt ab homine, fides autem fit in homine, sine qua illa a nullo fiunt homine. Fides ergo donum Dei est quam partitus Deus unicuique, sicut et alia dona sancti Spiritus, sine quo Spiritu sancto constat Christum nos diligere, et ejus mandata servare non posse: et id nos
Abbreviated transcription (Latin):
EcEl. maiori uł minori saꝑe. sic̃ duii sit ds
m̃surã fid̃i .i. ca rõne. qua ds̃ dedit uniciuq diui¬
sim dona mensurata. q̃ fides metur. Qd id̾o fecit.
ut nec ȩccłia indigeat. & sit sub seruiendi ma¬
teria. ut ita sit mutua dilectio. Aꝑte ostendit
ciȩ t̾minos ñ egrediatut. ut ñ nob̃ solis utile
sit. s &̾ nulli obsit. Uł ita. Et unicuiq p̾cipio

Expanded text:
cet majori vel minori sapere, sicut divisit Deus mensuram fidei, id est ea ratione qua Deus dedit unicuique divisim dona mensurata, quae fides meretur. Quod ideo fecit, ut nec indigeat, et sit subserviendi materia, ut ita sit mutua dilectio. Ambrosius Aptiae terminos non egrediatur, ut non nobis solis utile sit, sed et nulli obsit. Vel, ita: Et unicuique praecipio
Abbreviated transcription (Latin):
dictoꝵ: aduos instruen¬
qr illa omĩa ample. &
diffuse dicta sunt: ad
uos corrigendos o co¬
rinthi. & ñ ad meam
stis:. qͥa me dimisistis.
conscia mens: loqui

Expanded text:
dictorum, ad vos instruenquia illa omnia ample et diffuse dicta sunt ad vos corrigendos, o Corinthii, et non ad meam stis qui me dimisistis. nim conscia mens loqui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ głabor: maliena re¬
portate me
uult exercere: głetur
in dño .i. potestatem
exerceat in mensura sibi a d̾odata. qd̾ debet. non
em̃ille ꝓbatus ẽ a d̾o. uł abhominib. qͥ seip̃m
cõmendat .i. qui p̾dicat. ñ missus. qui non est
idoneus. s p̾sumptor. ⁊ reꝓb. s quẽ ds̃ cõmendat
.i. ydoneum ⁊ dignum oftendit. miracłis ⁊ uirtu¬
insipientia s utinam sine indignatione:. susti¬
ueretis modicum qͥd. qr plus posset głari. insipi
głationẽ scd̃m carnẽ. quam facit. ne in eo uide¬
atur inferior illis. quam ip̃e ñ curat. s ꝓdest co¬
ut sustincatis. s & p̃cipio. supportate me. ut
mulor enĩ

Expanded text:
abor in aliena rpotestatem vult exercere, glorietur in Domino, id est potestatem exerceat in mensura sibi a Deo data, quod debet. Non enim ille probatus est a Deo vel ab hominibus, qui seipsum commendat, qui praedicat non missus, qui non est idoneus, sed praesumptor et reprobus: sed quem Deus commendat, id est idoneum et dignum ostendit miraculis et virtuinsipientia, sed utinam sine indignatione sustineretis modicum quid, quia plus possem gloriari insipienationem secundum carnem, quam facit, ne in eo videatur inferior illis, quam ipse non curat, sed prodest Cout sustineatis. Sed et, praecipio, supportate me, ut mulor eni
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. illi qui legunt. ad luꝑiorẽ referunt in¬
tellectum. ut in similitudine pͥuaricationis
ade peccasse accipiant illos. qui in illo peccaue¬
ita. ex pecc̃ore pecc̃ores ⁊ ex morituro morituri.
dampnatoq dãpnandi. Greq aut̃ codices. und̾
int̾pretatio facta est in latinũ. aut om̃s: aut
peneonis. hñt id quod pͥmo positũ ẽ. Uł aliis
p̃ mutatis. ab illo loco sic pot̾ legi S regna¬
uitmors. & accipit᷑ de corporali morte. ꝙi pecca¬
s. erfectus idieabat. quia mors corporalis. teg¬
haut dotiauo ꝑ aliqͣs passiones: ⁊ tande dissol¬
uento abada p usq ad moysen: cum minꝰ uid̾e

Expanded text:
ipsum illi qui legunt ad superiorem referunt intellectum, ut in similitudinem praevaricationis Adae peccasse accipiant illos qui in illo peccaveita ex peccatore peccatores, et ex morituro morituri, damnatoque damnandi. Graeci autem codices, unde interpretatio facta est in Latinum, aut omnes, aut pene omnes habent, id quod primum positum est. Vel aliis non mutatis, ab illo loco sic legi potest: Sed regnavit, et accipitur de corporali morte, quasi peccad effectus indicabat, quia mors corporalis regnavit quotidie per aliquas passiones, tandem dissolvendo usque ad Moysen, cum minus vide
Abbreviated transcription (Latin):
b remedium: quo possent lib̾ari. sub qͣ tam̃. si eẽnt
similes p̾uaricationi ade: in eos mors regnaret.
s lex data est in uicio regressionis de egͦypto:
docens de uno d̾o. ne regnaret mors. s. drabolus.
uł pecc̃m. & cepit in iudea pͥmum destrui regnũ
mortis. sunc uo ubiꝙ destruitur: ꝑ xp̃i gr̃ãm. Et
nota hic: usq accipi. exclusiuum. Sequit᷑. in cos

Expanded text:
bus remedium quo possent liberari; sub qua tamen si essent bus remedium quo possent liberari; sub qua tamen si essent similes praevaricationi Adae, in eos mors regnaret, sed lex data est in initio regressionis de Aegypto docens, de uno Deo ne regnaret mors, scilicet diabolus, vel peccatum, et coepit in Judaea primum destrui regnum mortis. Nunc vero ubique destruitur per Christi gratiam. Et nota hic, usque accipi exclusivum, in eos
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Pecc̾m aut̃ ñ imputabat᷑ apudđm. cũ
enĩ homines: dm ineuriosum eẽ. o id̃o: apud
eum impune futura pecc̾a. s ñ apd̾ homines.
Non enĩ lex naturalis penitꝰ obtorpuerat. quia
ñ ignorabant: qd ñ debebant fac̾e aliis. qd̃ pͥati
nolebant. Nam usq adeo pecem ñ erat ignotum
int̾ homines: qd ioseph: quamuis ꝑ calumpniã:
tñ. quasi reus: clausus ẽ in carcere.:⁊ pistor. ⁊ pin¬
data ẽ: nouerunt: đm curare humana. ⁊ iudica¬
putabatur pec̾em. S regnauit morsamme. se¬
cure possidente homines diabolo. ꝓ impietate
credita. Impune ce enĩ se peccare putantes: ma¬
gis delinquebant. circa hec pec̾ca promptiores:
que mundꝰ quasi licita nutͥebat. quo facto: gau¬
debat sathanas. securus. qd̾ causa ade d̾elictum.¬
usq ad moysen. ꝑ quẽ redut cognitio uniꝰ dei. q
ꝑ eũ data ẽ lex. in qua pͥcipiebatur: de uno deo
colendo. Regnauit gͦ mors: usꝙ ad moysen. id:
usq ad legem. quia iam tunc datum ẽ homimi¬

Expanded text:
ndo, peccatum autem non imputabatur, apud Deum, cum enim homines Deum incuriosum esse, et ideo apud eum impune futura peccata, sed non apud homines. Non enim lex naturalis penitus obtorpuerat, quia non ignorabant quod non debebant facere, aliis, quod pati nolebant. Nam usque adeo peccatum non erat ignotum inter homines quod Joseph, quamvis per calumniam, tum quasi reus clausus est in carcere, et pistor, et pindata est, noverunt Deum curare humana, et judicaputabatur peccatum, sed regnavit mors, animae secure possidente homines diabolo pro impunitate credita. Impune etenim peccare se putantes, magis delinquebant, certa haec peccata promptiores, quae mundus quasi licita nutriebat. Quo facto gaudebat Satanas, securus, quod ex causa Adae derelictumusque ad Mosen, per quem rediit cognitio unius Dei, quia per eum data est lex in qua praecipiebatur de uno Deo colendo. Regnavit ergo mors usque ad Mosen, id est usque ad legem, quia jam tunc datum est homini
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it: discretus tñ longo int̾uallo erat a pecc̾orib.
ita: ut chaos eẽt ingens: int̾ iustos & pecc̃ores.
Et sciendũ. qd libros qui alit hñt: dicit ambrosiꝰ
c̃ẽ corruptos. ubi.s. scriptum ẽ mortẽ regnasse:
gunt. quia dicunt mortẽ corporum regnasse in
cultores unius dei: etiam usq ad moysen. S cur
ꝯstat a uet̾ib gretis translatos: qui ita hñt. ieoᷤᷤ
qͥ pecca. in. simi.pͥ. ade. quos incorruptos simpli¬
citas temporum seruauit.⁊ ꝓbat. Post qͣm u̾ a
concordia a nimis dissidentib ⁊ heticis ꝑturban¬
tib. moueri questiones ceꝑunt: multa: tam in
grecis. qua in latinis codicib: ab ħecicis: conten¬
tionis studio mutata sunt. qui cum ꝓpria aucto¬
ritate uti ñ possunt ad uictoriã u̾ba legis ad¬
ulterant. ut sensum suum: quasi ubis legis as¬
serant.⁊ contradicentib sibi. quasi auctoritate
resistant. Seqͣr. qui adam: ẽ forma .i. similitudo
Sicut in illo illud:. ita m isto fit istud. s hec for¬

Expanded text:
fuerit discretus, tamen longo intervallo erat a peccatoribus, ita ut chaos ingens esset inter justos et peccatores . Et sciendum quod liberos qui aliter habent dicit Ambrosius esse corruptos, ubi scilicet scriptum est mortem regnasse, gunt, quia dicunt mortem corporum regnasse in cultores unius Dei, etiam usque ad Mosen, sed curconstat a veteribus Graecis translatos, quasi ita habent in eos qui peccaverunt, etc., quos incorruptos simplicitas temporum servavit, et probat. Postquam vero a concordia animis dissidentibus, et haereticis perturbantibus moveri quaestionem coeperunt, multa tam in Graecis quam in Latinis codicibus ab haereticis contentionis studio mutata 26 sunt, qui cum propria auctoritate uti non possunt ad victoriam, verba legis adulterant, ut sensum suum quasi verbis legis asserant, et contradicentibus sibi, quasi auctoritate resistant. Qui Adam, est forma, id est similitudo;cabuntur . Sicut in illo illud, ita in isto fit istud. Sed haec for
Abbreviated transcription (Latin):
iubentẽ: ñ adiuuantẽ: ꝑtinebant᷑. hoc enĩ occul¬
tabat᷑ inuet̾i testamento. ꝓ temporũ dispensat¬
onc iustissima. ꝗd nunc reuelatur in norio. In
onĩs gͦ regnauit mors: pͥter illos. qui xp̃i gr̾a
adiut sunt. In om̃s regnauit dico: etiam in eos
qͥ ñ peceauert̃. in similitudine pͥuaricationis ade
⁊ qui ñ sua ꝓpria uoluntate peccauerunt. sic̃ ad̾a.
s origniali uicio tenebant᷑ obstrict. qd̾ ab eo traxe¬
uł usq ad moysen: includit. qr etiã tunc. s. sub

Expanded text:
nebant. Hoc enim occultabatur in Veteri Testamento pro temporum dispensatione justissima, quod nunc revelatur in Novo. In omnes regnavit mors, praeter illos qui Christi gratia adjuti sunt. Regnavit, dico, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, id est qui non sua propria voluntate peccaverunt sicut Adam, sed originali vitio tenebantur obstricti, quod ab eo traxevel usque ad Mosen includit quia etiam tunc, scilicet sub
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in similes pͥuaricatõm ade qui .s. neglecstocte¬
atore. seruierunt creature. deos sͥ ꝯstituentes:
qͦs colerent ad iniuriam di. sicut ille loco dĩ. di¬
abolo osensit. Pecc̃̾m enim adȩ. ñ longe ab ydo¬
latria est quicontempto creatoris pcepto. dia¬
boli suasioni ꝯsentiens: quasi in loco dei diabo¬
lum statuit. & sicut d̾s cẽ uoluit. fucrunt aut̃
siue ex traduce: siue indicio naturabi & uenẽra¬
tus ẽ dm: nulli honorificentiam nominis: ac
maiestatis imꝑtiens: si peecauit: qr impossibi¬
le est ñ peccare: subd̾o peccauit: ñ in d̾m. fõoq¬
in hos: mors ñ regnauit. s in hos: quim simili¬
tudinẽ ade peccauert̃ .i. qui sub sp̃e ydolorum:
seruiert diabolo. T̃ales erant fere om̃s: usq ad
legem. ꝑ pauci. ut abraham uni d̃o seruierunt.¬

Expanded text:
in similes praevaricatori Adae; qui scilicet neglecto Creatore servierunt creaturae, deos sibi constituentes, quos colerent ad injuriam Dei, sicut ille loco Dei diabolo consensit. Peccatum enim Adae non longe ab idololatria est, qui contempto Creatoris praecepto diaboli suasioni consentiens, quasi in loco Dei diabolum statuit, et sicut Deus esse voluit. Fuerunt autem sive ex traduce, sive indicio naturali, et veneratus est Deum, nulli honorificentiam nominis ac majestatis ejus impertiens, si peccavit, quia impossibile est non peccare, sub Deo peccavit, non in Deum, q mors non regnavit, sed in hos qui in similitudinem Adae peccaverunt, id est qui sub specie idolorum servierunt diabolo. Tales erant fere omnes usque ad legem; perpauci, ut Abraham, uni Deo servierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa sicut ille pat̾ est õiũ scđm carnẽ: sic xp̃c pa
pat̾ est om̃ium: scd̃m fidem. Et sicut ex latere
illiꝰ dormentis assũpta est costa unde formata
ẽ eua: sic ex istiꝰ lat̾e ꝓfluxerunt sacramenta.
.s. aq̃ ablutionis ⁊ sanguis redeptionis. ꝑ quȩ
saluatur ȩccłia. Iõoq sicut ille cõmunicare po¬
tuit filus suis pecẽm & mortẽ: sic iste suis. ui¬
sticiam sua &e uitam. Et etiã iste plus boni suis
confert. qͣm ille mali. & id̾o pot̾ iste magis sal¬
uare: qͣmille ꝑd̾e. & hoc ẽ qd subdit. S edñ sic̃

Expanded text:
a sicut ille pater est omnium secundum carnem, sic Christus pater est omnium secundum fidem. Et sicut ex latere illius dormientis assumpta est costa, unde formata est Eva, sic ex istius latere profluxerunt sacramenta, scilicet aqua ablutionis, et sanguis redemptionis, per quae salvatur Ecctuit filiis suis peccatum et mortem, sic iste suis justitiam suam et vitam, et etiam iste plus boni suis confert quam ille mali, et ideo potest magis salvare quam ille perdere. Et hoc est quod subdit. VERS. 15,
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra. Abfit. ut sic xp̃c senserit mortẽ. ut qͣntũ inse
ẽiuita initam ꝑdid̾it. Si eñ hoc ita esset: uitȩ fois
aruisset. Sensit gͥ mortẽ: participatione huma¬
ni affectus: quẽ sponte susceꝑat. ñ naturȩ sue ꝑ¬
didit potentiam: ꝑ quam cuncta uiuficat. Sic in
sepulchro carnc̃ suam cõmoriendo ñ deseruit: sic̃
inut̾o uirginis connascendo formauit. Mortuuᷤ
ẽ gͥ. ñ discedente uita: sic̃ ꝑassus ẽ: ñ ꝑcunte poten¬
tia slemo aufert aĩam eiꝰ ab eo: ꝙ potestatẽ haba
ponendi. & potestatẽ sum̃di. Pcce habes auctorẽ
oꝑis: Ponit aĩam suam: ecce habes opꝰ auctoris.
Etut gen̾alit᷑ concludam: qͦciens in carne xp̃c
aliqͥo patit᷑: opꝰ auctoris ẽ. quia enĩ potestate sia
ñ alio cogente ꝑꝓetitur. ip̃e auctor ẽ oꝑis. Nongͦ
ad mariam locali motu. u̾bi diuinitas uenit.:
s ineffabili potentic suc plenitudine: ñ priuata.¬

Expanded text:
it ut Christus sic senserit mortem, ut quantum in se est, vita vitam perdiderit! si enim hoc ita esset, vitae fons aruisset. Sensit ergo mortem participatione humani affectus, quem sponte susceperat; non naturae suae perdidit potentiam, per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro Christus carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis connascendo formavit. Mortuus est ergo non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi, et potestatem sumendi. Ecce habes auctorem operis, ponet animam suam; ecce habes opus auctoritatis, et ut generaliter concludam, quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est, quia enim potestate sua non alio cogente perpetitur. Ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu verbi divinitatis venit, sed ineffabili potentiae suae plenitudine non privata
Abbreviated transcription (Latin):
sic accipi pot̾. Si cognouissent: uł minores illũ
ẽẽ messiam. in lege ꝓmissum. uł maiores illum
hoc facent: si dm eẽ scirent. Sienĩ demones dm
factũ hoiem ñ intellex erunt. quantomagis hoĩes:
Nongͦ illum: alit̾ scierunt homines. qͣm sciert̃
pͥncipes. Sciebant enĩ ip̃m esse. qui ꝓmissuserat
in lege. ñ tñ myst̾ium eiꝰ. qd̾ filius dĩ erat ab et̃¬
no. neq sciebant sacram̃tum passionis. incar¬
nationis.⁊ redẽptionis. Qd̃ gͦ in euangłio cla¬
mant demones. quid nob̾ & tͥ iħu fili dei: ma¬
gis ex suspicione. qͣm ex cognitione dixisse: cre¬

Expanded text:
st accipi: si cognovissent, vel minores illum esse Messiam in lege promissum, vel majores illum hoc facerent, si Deum esse scirent. Si enim daemones Deum factum hominem non intellexerunt, quanto magis homines? Non igitur illum aliter scierunt daemones, quam scierunt principes. Sciebant enim ipsum esse qui promissus erat in lege, non tamen mysterium ejus quod Filius Dei erat, et ab aeterno; neque sciebant sacramentum incarnationis, passionis et redemptionis. Quod ergo in Evangelio clamant daemones: Quid nobis et tibi, Jesu Fili Dei magis ex suspicione quam ex cognitione dixisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
asale corpꝰ non est aĩa. s corpꝰ. ita spĩtale corpꝰ. ñ sp̃m
debemꝰ putare: s corpꝰ. Uñ: & dñs talem opinionem
discipłoꝵ de. suo corꝑe refellens: dix̃. Palpate ⁊ uide
dic̃ sp̃s. s sp̃uale. qr tunc sp̃m plene subdet᷑ corpꝰ m̃ iã
repugnabit. Et qr sp̃ui simile erit. qr nec aliꝗͣ corrup¬
tionẽ patiet᷑. nec alim̃tis egebit. ut homo: añ pecẽm
cẽ eguit. Et nota: qd̾ cũ dicit corpꝰ tͣnsiturũ ad incor¬
ruptionẽ: corruptionis facit m̃tionẽ. ut ostendat᷑
maior dignitas resurrectionis. Si ẽ corpꝰ .q. uc sur¬

Expanded text:
ale corpus non est anima, sed corpus, ita spirituale corpus non spiritum debemus putare, sed corpus. Unde et Dominus, talem opinionem discipulorum de suo corpore refellens, dixit: Palpate et vided spirituale, quia tunc spiritui plene subdetur corpus, non jam repugnabit. Et quia spiritui simile erit, quia nec aliquam corruptionem patietur, nec alimentis egebit, ut homo ante peccatum non eguit. Nota quod cum dicit corpus transiturum ad incorruptionem, corruptionis facit mentionem, ut ostendatur major dignitas resurrectionis. Si est corpus. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cum infideli coniu¬
ge. Alioquin. Qi
fidelis infidelẽ. con¬
sentientẽ habitare.
si dĩmittitis inuicẽ¬
uolentes cohabita¬
lnCre: &e alus uos copu

Expanded text:
cum infideli conjuge. Alioquin, etc.fidelis infidelem csentientem habitare. s, si dimittitis invicevolentes cohabitare, et aliis vos copu
Abbreviated transcription (Latin):
ego fui: momini patientia.
memorat. que ad mores
ꝑtinet. quia diu illos por¬
s tauit: quasi impatientes¬
egros. ut adhibita potesta¬
te signoium: quasi medici¬
na: curaret uulnera ereo

Expanded text:
In omni patientia. memorat, quae ad mores rtinet: quia diu illos portavit, quasi impatienteegros, ut adhibita potestate signorum, quasi medina curaret vulnera eo
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendationib faccus
sum insipiens .i. iudeor:
factꝰ insipiens. s ur̃a cul¬
pa. qr uos me coegistis.
qui debuistis contrapse¬
udo cõmendare me. Uñ
subdit. Ego enim debui
a uobis cõmendari. qd̾
uos ñ fecistis. ⁊ ideo: co¬
actꝰ: in laudem meã pru
motus: qui sunt apłi:
supra modum meum.
.i. dignores qͣm ego: sxc̃
nor illis nec in p̃dicatio¬
ne. nec insignis faciendi
nec dignitate minor ẽ: s
tpr̃e. Si aut̃ de tpr̃e e pre¬
scribendũ putat᷑: gͦ e xp̃o

Expanded text:
commendationibus factus sum insipiens, id est videor factus insipiens sed vestra culpa, quia vos me coegistis, qui debuistis contra pseudo commendare me. Unde subdit: Ego enim debui a vobis commendari; quod vos non fecistis. Et ideo coactus in laudem meam prormotus, qui sunt apostoli supra modum meum, id est digniores quam ego, sicut nor illis, nec in praedicatione, nec in signis faciendis; non dignitate minor est, sed tempore. Si autem de tempore ei perscribendum putatur, ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tib .i. in penuriis necessari¬
oꝵ. in ꝑsecutionib. que fi¬
unt de loco ad locum. in an¬
gustiis .i. in anxietatib ani¬
tib incontu¬
meliis. in ne¬
cessitatib. in
ꝑsecutionib
in angustiis
enim infirmor
tunc potens
sum factus sũ
insipiens. uos
me coegistis:
mendarisli¬
chilenĩ minꝰ
feci abhis qͥ
sunt supra
modum apłi
chilsum: sig¬
na tamen a¬
postoli facta
sunt suꝑuos
iomĩ pati
cte: in his pͥlaceo. Cum
enum infirmor exteriꝰ.

Expanded text:
id est in penuriis necessariorum; in persecutionibus quae fiunt de loco ad locum; in angustiis, id est in anxietatibis, in contumeliis, in necessitatibus, in persecutionibus, in angustiis enim infirmor, tunc potens sum. Factus sum insipiens; vos me coegistis. mendari. Nihil enim minus feci ab his qui sunt supra modum apostoli. hil sum, signa tamen apostolatus mei facta sunt super vos in omni paticte in his placeo. Cum enim infirmor, exterius,