comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam isto mͦ quẽ tu cõmemorasti. ut carnis et sangui¬
nis nomine oꝑa carnis et sangͥnis intelligantur: uer̃
qͥa ñ de oꝑibr. s de mͦ resurrectionis loquebatur apłs.
et eam questionem disputando u̾sabat: meliꝰ eo loco
intelligitur caro et sanguis. ꝓcorruptione carnis et
sanguinis posita. Si enim nom̃ carnis significat oꝑa¬
tionẽ. tur ñ significat etiã corruptionem: Sicut dictũ
ẽ omĩs card fenum: nam et hic corruptibilitas signi¬
ficata ẽ Sequitur enĩ. et omnis honor carnis. ut flos
fem: fenum aruit. flos decidie: Numquid nam hoc
sit qd̃ xp̃c resurgens amortus iam ñ moriat᷑. et mors
ei ultra ñ cdominet᷑: Pinde ipsam aplicã sententiam
de suꝑ ĩspice: totamq consid̃a Cum tesur rectionẽ mor¬
tuoꝵ ꝑsuad̾e uellet. eis qui dicebant qͥa resurrectio
int̾ cetera que ibi dĩseruit intulit sibi questionem

Expanded text:
etiam isto modo, quem tu commemorasti, ut carnis et sanguietiam isto modo, quem tu commemorasti, ut carnis et sanguinis nomine opera carnis et sanguinis intellegantur; uerum, quia non de operibus sed de modo resurreet eam quaestionem disputando versabat, melius eo loco intelligitur caro et sanguis pro corruptione carnis et sanguinis posita. Si enim nomen carnis significat operationem. cur non significet etiam corruptionem, sicut dictum est: Omnis caro faenum? nam et hic ipsa corruptibilitas significata est; sequitur enim: Et omnis honor carnis ut flos faeni: faenum aruit. flos decidit. numquidnam hoc sit, quod Christus surgens a mortuis iam non moriatur et mors ei ultra non dominetur? Proinde ipsam apostolicam sententiam desuper inspice totamque considera. cum resurrectionem mortuorum persuadere uellet eis, qui dicebant, quia resurrectio inter caetera quae ibi disseruit, intulit sibi quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse corrumpi. qui fectt ignem ñposse corrumꝑe:
Nam si illud ñ decaris s deignis mutatione intel¬
ligitur. multo ẽ mirabilius: Simul enĩ et h ominũ corꝑa
ñurebat ne posset nocere: et ligna fornacis urebati ut poͤ¬
set ardere: S qͥ eriã ista ñ credunt. nimium dediuma
potestate diffidunt: nec cum eis uel ad eos nunc ser¬
mo nob̾ ẽ: Qui autem ista credunt. exhis etiã illa ut¬
cũq conitiant que fidelit̃ credunt. ualet gͥ diuina po¬
tentia de ista uisibili atq tc̃tabili natura corpoꝵ. qͥb¬
dam mauentib auferre quas uoluerit qͣlitates: ac
nentib. ccrruptione uͦ mortalitatis emortua. sibi tali
uigore firmart. ut absit labes. ad sit effigies: ad fit
motio. absit fauigatio. ad sit uescendi potestas: absit.
esuriendi necessitas. Qd̃ gͦ legitut apud apłm. caro et sã
guis regnum dei ñpossidebunt. soluitur qͥdẽ questio

Expanded text:
non posse corrumpi, qui fecit ignem non posse corrumpere? non posse corrumpi, qui fecit ignem non posse corrumpere? nam si illud non de carnis sed de ignis mutatione intellegitur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciant, quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac pnentibus corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes, adsit effigies, adsit motio, absit fatigatio, adsit uescendi potestas. absit; esuriendi necessitas Quod ergo legitur apud apostolum: Caro et san gu is regnum dei non possidebunt, soluitur quidem quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
temq corrumpat:. Exconsuetudine rerũ exꝑtaꝵ in ex¬
ꝑta oꝑa diuina infirmitas metitur humana: & acu¬
tule se garrire arbitratur cũ dicit: Si caro ẽet sanguis
ẽ: Si sanguis: & cet̾i humores. Si ceteri humores: g et
corruptio. Eo modo diceret: Si flamma ẽ. et ardet: Sl
ardet: et urit. Si urte. gͦ uiroꝵ trium infornacẽ igrris
abimpio rege missoꝵ corpora incendit: Si autẽ hoc
intrib uiris miracłm factũ eẽ ñ dubitat. quisqͥs de
diuinis oꝑib recte sapit cur ñ creditur qͥ fecit illa cor¬
pora ñ posse igne corrumpi. fecisse illud corpꝰ nec igne.
nec fame. nec morbo. nec semo. neculla ui alia qua so¬
let humana corpora labefactare corruptio: Qd̃ si qͥs¬
qmͣ dicit. non carni trium illoꝵ iuroꝵ additam contͣ
ignẽ incorruptionẽ. s ipsi igni detractam corrumpen¬
di facultatem: quid ueremur ne carnẽ facere qui uerit

Expanded text:
temque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inextemque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inexperta opera diuina infirmitas metitur humana et acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores, ergo et corruptio. eo modo diceret: Si flamma est, et ardet; si ardet, et urit; si urit, ergo et uirorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat, quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur, qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corruptio? quod si quisquam dicit non carni trium illorum uirorum additam contra ignem incorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit
Abbreviated transcription (Latin):
dubitantib: et illud qd̃ uidebant non corpus s spm̃¬
esse putantib. uidete manus meas et pedes:paipan
uidetis habere. Sicut eorum cũ eẽt int̾ra contrectat᷑ est
manib sic eorũ ẽ cum iret incelũ deductꝰ aspeccib. Ibi
uox angłica sonuit. sic ueniet quẽ admodũ eũ uidistis
euntem incelum. fides adsit et nulla questio remane¬
bit isi forte desanguine requirendum ẽ. qͥa cũ dixisset
addidit sangͥnem: Non gͦ er nos addamꝰ in quirere qd̃
ille ñ addidit dicere: et decompendio si placet. finita
sit questio: fortassis enĩ accepta occasione sanguiis:
urgebit nos molestior ꝑscrutator et dicet. Si sanguis
cur ñet pituita: Cur ñ et fel flauum. & fel nigrũ qͥb
qͣttuor humorib naturam carnis temꝑari. etiã me¬
dicine disciplina testatur: s qd̾ libet quisq addat.
corruptionẽ add̃e caucat. ne sue fidei sanitatem castita¬

Expanded text:
dubitantibus et illud, quod uidebant, non corpus sed spdubitantibus et illud, quod uidebant, non corpus sed spesse putantibus: Videte manus meas et pedes; palpatt me videtis habere . Sicut eorum, cum esset in terra, contrectatus est manibus, sic eorum est, cum iret in coelum, deductus aspectibus. Ibi vox angelica sonuit: Sic veniet, quemadmodum eum vidistis euntem in coelum . Fides adsit, et nulla quaestio remanebit. 3. Nisi forte de sanguine requirendum est, quia cum dixisset,addidit, sanguinem. Non ergo et nos addamus inquirere quod ille non addidit dicere: et de compendio, si placet, finita sit quaestio. Fortassis enim, accepta occasione sanguinis, urgebit nos molestior perscrutator, et dicet: Si sanguis, cur quattuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caueat, ne suae fidei sanitatem castita
Abbreviated transcription (Latin):
deam sicut dño iuuante potuero: que pret̾ epłam in
alia cattula ame querenda mifisti. Queris utrũ nẽ
corpꝰ dñi ossa et sanguinẽ habeat: aut reliqua carnis
limamenta: Qdsiadderes etiam uestimenta:. tĩne ad¬
deretur questio: Qua causa insi quia ea que ĩusu uite
huiꝰ nt̃e iacorruptibila nouimꝰ. sine corruptione cogita¬
re uix possumꝰ. cũ diuinor miracłor quedam docum̃¬
ta iam data sint. ex quib lireat coniectare maiora:
Nam si uestis issłitaiũ ꝑ tot annos in heremo sine tri¬
tura ẽẽ potuit. si morticina pellis calciamentoꝵ. tam
diusine labe durauit: potest ubiq ds quorũlibet cor¬
porum. ꝑ qnͣtum uoluerit temp᷑ in corruptam ꝓten¬
dere qualitatem Ego ꝓinde dnĩ corpꝰ. ita incelo tẽ cre¬
do ut eratin t̾ra: qnͣdo ascendit in celum cdix̃at autẽ
discipłis. ut in euangłio legimꝰ de sua resurrectione

Expanded text:
deam, sicut domino adiuuante potuero, quae praeter epistulam in deam, sicut domino adiuuante potuero, quae praeter epistulam in alia chartula a me quaerenda misisti. Quaeris, utrum nunc corpus domini ossa et sanguinem habeat aut reliqua carnis liniamenta. quid, si adderes, utrum etiam uestimeuta, nonne augeretur quaestio? qua causa. nisi quia ea, quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus. sine corruptione cogitare uix possumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tam diu sine labe durauit, potest utique deus quorumlibet corporum, per quantum uoluerit tempus, incorruptam protendere qualitatem. ego proinde domini corpus ita in caelo esse credo, ut erat, quando ascendit in caelum. dixerat autem discipulis, ut in euangelio legimus, de sua resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo fr̃ĩ consentio: augustinus. Qnͣtũ
adocłos attinet corporales: quos dam uide¬
mꝰ riec nouimꝰ quoꝵ a nob̾ uita studiaq
nesciuntur: Quos dam nouimꝰ nec uidem᷑: quorum
nob̾ caritas et affectꝰ innotuit:. in quib et te ad nume¬
ramꝰ. et idõ te magis uid̾e desideramus: ut in hissis ꝗs
& uidemꝰ & nouimus. Nam illi qui ignoti nr̃is ocłis
ĩgeruntur ñsolum desiderabiles ñ ft̃ s ux tolerabi¬
les st̃: nisi aliquib signis. pulcritudo in his homĩs
int̾ioris appareat: Quoꝵ autem sic̃ tuus nob̾ prius
animꝰ intelligendo q̃ ind̾nbo corpꝰ apparuit iam qͥ dẽ
nouimꝰ eos: s idõ etiam uidere desid̃amus. ut ꝑ uiud
qd̾ conspicitur ocłis. multo iocundius et familiarius.
eo quẽ iam nouimꝰ amico int̾iore ꝑ fruamur. Uerum
hoc dete nobis ds fortasse donauit: quictiorib et tñqͥl¬
liorib sicut optamꝰ reb humanis: ut id honeste carita
tis sit potĩ quã moleste necessitatis. Nunc ad ea respon¬

Expanded text:
ILECTISSIMO FRATRI CONSENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet corporales, quosdam uidemus nec nouimus, quorum a nobis uita studiaque nesciuntur; quosdam nouimus nec uidemus, quorum nobis cantu et affectus innotuit, in quibus et te adnumeramus; et ideo te magis uidere desideramus, ut in his sis, quos et uidemus et nouimus. nam illi. qui ignoti nostris oculis ingeruntur, non solum desiderabiles non sunt. sed uix tolerabiles sunt, nisi aliquibus signis pulchritudo in eis hominis interioris appareat. quorum autem sicut tuus nobis prius animus intellegendo quam uidendo corpus apparuit, iam quidem nouimus eos, sed ideo etiam uidere desideramus, ut per illud, quod conspicitur oculis, multo iucundius et fameo quem jam novimus, amico interiore perfruamur. Verum et hoc de te nobis Deus fortasse donabit, quietioribus et tranquillioribus, sicut optamus, rebus humanis, ut id honestae charittis sit potius quam molestae necessitatis. nunc ad ea respon
Abbreviated transcription (Latin):
celestis. ut eos qui t̾reni erant faceret celestesꝰ. hoc est
idõ exin mortali mortalis factus ẽ assum̃do serui for¬
mam. ñ domini mutando naturam. ut eos qͥ morta¬
les erant faceret in mortalesimꝑtiendo dm̃cam grãm
ñ striulem iniuriam retinendo. Cum qͥ de resurrectio¬
ne corporis apłs disputans doceret nr̃a corpora fu¬
tura excorruptibilib incorruptibilia. excontempti¬
bilib głosa. ex infirmis fortia. ex animalib spirita¬
lia. hoc ẽ ex mortalib in mortalia. subiecit unde
agitur atq ait: hoc tnim dico fr̃s quia caro et san¬
gius regnum dei possioere nonpossunt. Et ne qͥs¬
quam putaret scõm sub̃am carns hoc apłm de¬
finisse apuit quid diceret subiungendo: neꝙ
corruptio incorruptionẽ possidebit: tamqm̃ diceret:
Qd̃ dixi caro et sanguis regnum dĩ ñ possidebunt:
idõ dixi quia corruptio incorruptionẽ non posfidebit
hoc gͦ loco. nomine carnis et sanguanis: corruptionem

Expanded text:
caelestis, ut eos, qui terreni erant faceret caelestes, hoc est ideo ex inmortali mortalis factus est adsumendo serui formam, non domini mutando naturam, ut eos, qui mortales erant, faceret inmortales impertiendo dominicam gratiam, non seruilem iniuriam retinendo. Cum igitur de resurrectione corporis apostolus disputans doceret nostra corpora futura ex corruptibilibus incorruptibilia, ei contemptibilibus gloriosa, ex infirmis fortia, ex animalibus spiritalia, hoc est ex mortalibus inmortalia, subiecit, unde agitur, atque ait: Hoc enim dico, fratres, quia caro et sanguis regnum dei possidere non possunt. et ne quisquam putaret secundum substantiam carnis hoc apostolum definisse, aperuit, quid diceret, subiungendo: Neque corruptio incorruptionem possidebit, tamquam diceret: \'Quod dixi: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, ideo dixi, quia corruptio incorruptionem non possidebit. hoc ergo loco nomine carnis et sanguinis corruptionem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uincat necesse ẽ: siuie negantẽ suic ꝯ fitentem:
Da ueniam siquid lib̾ius dixi.ñ ad contumeliã
tuam s ad defensionẽ meam presumpsi enĩ de
grauitate ⁊ prudentia tua: quia potes ꝯ sid̾are qnͣ¬
tammͥ respondendi necessitatem imposueris: aut
si ⁊ hoc ñ recte feciihinc daueniam: huic scͥpͥture a
me dictate ⁊ relecte augustinus subscpͥsi.

Expanded text:
ipsa uincat necesse est sine negantem siue confitentem. ipsa uincat necesse est sine negantem siue confitentem. da ueniam, si quid liberius dixi non ad contumeliam tuam sed ad defensionem meam. praesumpsi enim de grauitate et prudentia tua, quia potes considerare, quantam mihi respondendi necessitatem inposueris, aut. si et hoc non recte feci, et hinc da ueniam. Huic scripturae a me dictatae et relectae Augustinus subscripsi.
Abbreviated transcription (Latin):
sitis. sicut ego ⁊ tuunum sum̾: aut⁊ tu ⁊ ego ⁊ ipsi
unũ si mus. sic̃ ego ⁊ tuunum sumꝰ: nemo nr̃m re¬
cusaret posse diciunum st̃. etiã diu̾sas substantioᷤ
Nunc autẽuides qmͣ ñ itasit: qͥa ñita dixit. ⁊ sepe
dicendo uehem̃t̃ cõm̃dauit qd̃ dixit. Inuenis gͦ
inscͥpturis aliquid unũ dediũsis naturis sic̃ supͣ
ostendimꝰ s additur uł subauditur qͥd unum. sic̾
ex amma⁊ corpore dicimus unũ animal ⁊una ꝑ.¬
sona. ⁊ uꝰ homo uł ẽ uł sunt. Sine aliqͣu ad uinc¬
tione diciunum sc̃. si ĩueneris inscͥturis nisi de
his que uniꝰ substantie ft̃. iustissime flagitabis.
ut aliud ꝓferamus. unde omousyon demõstre¬
m᷑. Sunt enĩ ⁊ alia multa. S int̾m de hoc uno cogi¬
ta. deposito studio contentionis: ut habeas ꝓpiti¬
um dm̃ Non enum bont hoĩs ẽ hoĩem uuncere:
s bonum ẽ hoĩ ut eum u̾itas uincat uolentẽ. qͥa
malũ ẽ homini ut eũ u̾itas uincat ĩuitũ. Nam

Expanded text:
s, sicut et ego et tu unum sumus\' aut et tu et ego et ipsi unum simus. sicut et ego et tu unum sumus\', nemo nostrum recusaret posse dici \'unum sunt\' etiam diuersas substantias. nunc autem uides, quam non ita sit, quia non ita dixit et saepe .\'>-dicendo uehementer commendauit, quod dixit. Inuenis ergo in scripturis aliquid -unum de diuersis naturis. sicut supra ostendimus, sed additur uel subauditur quid unum. sicut ex anima et corpore dicimus unum animal et una persona et unus homo uel est uel sunt. sine aliqua uero adiunctione dici unum sunt\' si inueneris in scripturis nisi de his, qui unius substantiae sunt, iustissime flagitabis. ut alia proferamus, unde ὁμοούσιον demonstremus. sunt enim et alia multa; sed interim de hoc uno cogita deposito studio contentionis, ut habeas propitium deum. non enim bonum hominis est hominem uincere, sed bonum est homini. ut eum ueritas uincat uolentem, quia malum est homini, ut eum ueritas uincat inuitum. nam
Abbreviated transcription (Latin):
seran. quoꝵ exempli gratia duo quedam cõ¬
memoro ut singula ad singula referantur:
scđm formam dĩ de seipso dixit: ego ⁊ pater
unum sumus. Scd̃m formamstrau: qm̃ pater
maior me ẽ Qd̃ autẽ de do scpͥtum ẽ qui solus
ht̃ mmmortalitatem. ⁊ tnuisibili deo honor. &
gła ⁊ cet̾a. huĩmodi. ñ de patre tantum. accipi¬
mꝰ s etiam de filio qd ad formam di actinet ⁊
⁊ solus uerus ds̃. ⁊ solus in mortalis: scdm ĩ com¬
mutabilem ominno substantiam. Si enim de
carne diu̾isi sexus dictum ẽ qui ad heret mere¬
trici unum corpꝰ ẽ.⁊ de sp̃u homĩs qui ñ ẽ quod
dñs consequent̃ scpͥtum ẽ. qui adheret domi

Expanded text:
serui. quorum exempli gratia duo quaedam comserui. quorum exempli gratia duo quaedam commemoro, ut singula ad singula referantur. secundum formam dei de se ipse dixit: Ego et pater unum sumus, secundum formam serui: Quoniam pater maior mehabet mmortalitatem et: Inuisibili soli deo honor et gloria et cetera huius modi, non de patre tantum accipimus sed etiam de filio, quod ad formam dei adtinet,  solus uerus deus et solus inmortalis secundum incommutabilem omnino substantiam. si enim de carne diuersi sexus dictum est: Qui adhaeret meretrici, unum corpus est et de spiritu hominis. qui non est, quod dominus, consequenter scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
nolles: S cum cogitasses retentum te fiusse. ĩ
u̾bo ande prandium manu tua conscpͥto si¬
nrul ctiam cogitasti ñtam facille te notarioꝵ
tabulas delere potiuisse quam fatile illã car¬
tulam conscidisti. Si autem dicis ñ illa itage¬
sta ẽẽ ut ame narrata sunt: aut tu obluuone
falleris ñenim audeo dicere m̃tiris aut ego
similit̾ fallor uł m̃tior. uides gͦ quam recte
dicam. ea que dehis maxime reb geruntur
excipi atq conscribi oport̾e quam t̃ quoq¬
ħ oc ipsum tecce placuerat nisi pꝰ meridianus
timor. ante meridianum placccum frangeret.
eiꝰ offendam t̃utatem nec humanuitatẽ tuam.
In omĩpotentem dm̃ patrem me cred̃e ꝓfiteor
eumq et̾num. ea et̾nitate hoc ẽ in mortalita¬
te dico quam solus ds̃ habet hoc et defilio eiꝰ
poris. oportimus addiem salutis nr̃e formam
seriu accepit: multa de illo inscͥpturis scĩs ad̾
formani dei dicuntur. multa sođm formam

Expanded text:
nolles, sed, cum cogitasses retentum te fuisse in nolles, sed, cum cogitasses retentum te fuisse in uerbo ante prandium manu tua conscripto, simul etiam cogitasse non tam facile te notariorum tabulas delere potuisse, quam facile illam chartulam conscidisti? si autem dicis non illa ita gesta esse, ut a me narrata sunt, aut tu obliuione falleris - non enim audeo dicere \'mentiris\' - aut ego uel similiter fallor uel mentior. uides ergo. quam recte dicam ea, quae de his maxime rebus geruntur, excipi atque conscribi oportere et quam tibi quoque hoc ipsum recte placuerat, nisi postmeridianus timor antemeridianum placitum frangeret. eius offendam ueritatem nec humanitatem tuam. in omnipotentem deum patrem me credere profiteor eumque aeternum ea aeternitate, hoc est inmortalitate dico, quam solus deus habet; hoc et de filio eius poris, opportune ad diem salutis nostrae formam serui accepit, multa de illo in scripturis secundum formam dei dicuntur, multa secundum formam
Abbreviated transcription (Latin):
ptum ẽẽ ueracem. S quia sc̃ͥptum ẽ solus d̾s
uerax omnis autem homo m̃dax. uereorne
hoc quoq deme temere dixerim: neq enim
ĩnob̾ ipsis uł ꝑnos ipsos ueraces sumꝰ cũ fumꝰ.
s cum ille inserus sius loquitur qui solus ẽ
uerax. hec si ut narraui gesta eẽ recolis udes
qmͣ ñ debeas iactare apud homines quod ñ au¬
sussim tͥ asserere fidem meam: qñ quidem ĩ fi¬
de. nt̃i placiti stare noluisti. ⁊ uir tantus qui ꝓfi
de quam teipublice debes.ñtimes maledicta
piuncialium: ꝓfide quam xpo debes times ca¬
lumpniã epõrum. Demde cum disputationi nr̃e
etiã honoratos uiros int̾ ẽẽ cupiueris miror qͦmͦ
inipsa deuitationecalumptrie. ũba tua times
notariis conscribi.⁊ exore tuo a clarissimis des¬
tib ñ times audiri. Nonne consid̾as difficile
ẽẽ. ut homines suspicentur te a nob nullam
formidasse calumpniam:. ut ũba tua excipi

Expanded text:
pertum esse ueracem. sed quia scriptum est: Solus deus pertum esse ueracem. sed quia scriptum est: Solus deus uerax, omnis autem homo mendax, uereor, ue hoc quoque de me temere dixerim; neque enim in nobis ipsis uel per nos ipsos ueraces sumus, cum sumus, sed cum ille in seruis suis loquitur, qui solus est uerax. Haec si, ut narraui, gesta esse recolis, uides, quam non debeas iactare apud homines, quod non ausus sim tibi adserere fidem meam. quando quidem in fide nostri placiti stare noluisti et uir tantus, qui pro fide. quam rei publicae debes. non times maledicta prouincialium, pro fide, quam Christo debes, times calumnias episcoporum. deinde, cum disputationi nostrae etiam honoratos uiros interesse cupiueris, miror, quo modo in ipsa deuitatione calumniae uerba tua times a notariis conscribi et ex ore tuo a clarissimis testibus non times audiri. nonne consideras difficile esse, ut homines suspicentur te a nobis ullam formidasse calumniam, ut uerba tua excipi
Abbreviated transcription (Latin):
pim̃ito suggessi. dicens te ipsum ñ potuisse inme¬
moria ũba tua tͥ usitatissima retinere. qñ nũqmͣ
ea repet̾e ualuisse uidebamus. cũ ñ aliquid maxi¬
me necessarium putares. qnͣtominꝰ posse illos qui
nos audirent ita nroꝵ meminisse u̾boꝵ. ut si quid
forteus tu de meis. uł ego de tuis u̾bis uellem re¬
tractare atq discutere ualcrent stu dictum scu ñ
aictum liquido recordariin qua nob̾ difficul¬
tate. facillue notariorũ recitatio sub ueniret
Tunc in dignant̃ dixisti melius fuisse ut fa¬
mam meam seꝑ̃ audires. eo quod longe inferi¬
orem me exꝑtus eẽs. qmͣ tͥ illa iactasset. lunc
ego cõmemoraui cum te. ante pnͣdium saluta¬
remus. ⁊ eam nob̃ famam p̃dicasses. hoc dixisse¬
me. qd̾ de me illa m̃cita sit. hic sane aisti. uer᷑
me dixisse. Oindecum duo t̾ de me diu̾sa locu¬
ta sint aluid fama mea⁊ aliud ego:magis
utiq gaudere me debeo. potius quã illam re¬

Expanded text:
perimento suggessi, dicens teipsum non potuisse in meperimento suggessi, dicens teipsum non potuisse in memoria verba tua tibi usitatissima retinere, quando nunquam ea repetere valuisse videbamus, cum non aliquid maxime necessarium praeterires; quanto minus posse illos, qui nos audirent, ita nostrorum meminisse uerborum, ut, si quid forte uel tu de meis uel ego de tuis uerbis uellem retractare atque discutere, ualerent seu dictum seu non dictum liquido recordari, in qua nobis difficultate facillime notariorum recitatio subueniret! tunc indignanter dixisti melius fuisse, ut famam meam semper audires, eo quod longe inferiorem me expertus esses, quam tibi illa iactasset. tunc ego commemoraui, cum te ante prandium salutaremus et eam nobis famam praedicasses. hoc me dixisse, quod de me illa mentita sit. hic sane aisti uerum me dixisse. proinde cum duo tibi de me diuersa locuti sint. aliud fama mea et aliud ego, magis utique gaudere debeo me potius quam illam re
Abbreviated transcription (Latin):
gitaueris qͥdmde mane dictum fuerit: ⁊ p̃cauere
uolueris. Dein de poposcisti. ut ⁊̃ egodicerem fidem
meã: Ibi c̃ postulassem cõmemorans ante meridi¬
anũ placitum nr̃m. ut ea que dixeras dictare potiꝰ
dignareris. tẽ exclamasticalumpniam nos parare
tͥ.et id̾o u̾ba tua conscripta uelle retinẽ. Ibi quit res¬
ponderim recordari ñ ubetatq utinam nec tu me¬
inmeris. Seruaui tam̃ debitam honorificentiam
honori tuo. nec maledictum deputami qd̃ ñ aũitate
s apotestate audire meruissẽ. Tam̃ quia uł ipsa ũba
repetun ut p̾ssa uoce dicerem. ita necalumpniã pa¬
ramĩ nos t̾ut innoscas peto. S tu his auditis rur¬
sus fidem tuam sono clariore reꝑetisti: atq ĩ ũbis
tius ñ audimi dm̃ filium. qd̾ nĩqmͣ quodiens eã
dixisti tacueras: hic egotam modeste ut nusqmͣ
pulsarẽ. ut de extipiendis u̾bis nris qd̾ int̾ nos pla¬
cuerat impleretur. etiã ipsã utilitatem dep̾senti ex¬

Expanded text:
gitaueris, quid inde mane dictum fuerit, et praecauere gitaueris, quid inde mane dictum fuerit, et praecauere uolueris. deinde poposcisti. ut etiam.ego dicerem fidem meam. ubi cum postulassem commemorans antemeridianum placitum nostrum, ut ea. quae dixeras, dictare potius dignareris, tunc exclamasti calumniam parare nos tibi et ideo uerba tua conscripta uelle retinere. ibi quid responderim, recordari non libet atque utinam nec tu memineris. seruaui tamen debitam honorifihonori tuo, nec maledictum deputavi, quod non a veritate, sed a potestate audire meruissem. Tamen quia vel ipsa verba repetivi, ut pressa voce dicerem, Itane calumniam paramus nos tibi? ut ignoscas peto. 8. Sed tu, his auditis, rursus fidem tuam sono clariore repetiisti, atque in verbis tuis non audivi, Deum Filium; quod nunquam, quoties eam dixisti, tacueras. Hic ego tam modeste ut nusquam pulsarem, ut de excipiendis verbis nostris quod inter nos placuerat impleretur, etiam ipsam utilitatem de praesenti ex
Abbreviated transcription (Latin):
ĩqmͣ modo facta ẽ ĩiuria dõ.⁊ hoc manu tua: Quo
audito fateri iam cepit. nec te hoc dicere debuisse: S
tũ ad monerem ut si tͥ tale uid̾et᷑ hoc ubum ut ad
dĩꝑtinet ĩ uiriam. deleres illud inde ubi scpͥseras: cõ¬
sidasti credo posse id recte dici ⁊ posse defendi⁊ rursꝰ
aisti. ꝓrsus ego hoc dico. Iunc ego ulud qd̃ iam dice¬
massercione fidei de fendatur. si t̃ patrem in ulis li¬
bris nusꝗͣ ĩgenitum legim᷑. ⁊ tar̃ dicendumẽẽ de¬
fenditur: tẽ a me chartam qmͣ dederas abstulisti ⁊
conscidisti. Et ꝯstitumꝰ p̃ meridianum tẽpꝰ ut ad es¬
sent notaui ad excipienda u̾ba nr̃a atq in t̾ nos ista
qnͣtum possemus diligentiꝰ traccaremus. uenimꝰ
ut nosti ad horam ꝯ dictam notarios adduxim᷑. ut
⁊ tui ad eẽnt consedimus Dixistirurꝰꝰ fidc̃ tuã atq ĩ
ũbis tuis ñ audiui ingenitum patrẽ. Credo qd̾ co¬

Expanded text:
inquam, \'modo facta est iuiuria deo et hoc manu tua\'. quo inquam, \'modo facta est iuiuria deo et hoc manu tua\'. quo audito fateri iam coeperas nec te hoc dicere debuisse. sed cum admonerem. ut, si tibi tale uideretur hoc uerbum, ut ad dei pertineret iniuriam, deleres illud inde, ubi scripseras, considerasti, credo. posse id recte dici et posse defendi et rursus aisti: \'Prorsus ego hoc dico\'. tum ego illud, quod iam dixedictum in assertione fidei defendatur. sicut patrem in illis libris nusquam ingenitum legimus et tamen dicendum esse defenditur. tunc a me chartam, quam dederas. abstulisti et conscidisti. et constituimus, post meridianum tempus ut adessent notarii ad excipienda uerba nostra atque inter nos ista, quantum possemus, diligentius tractaremus. Venimus, ut nosti, ad horam condictam; notarios adduximus, ut et tui adessent: consedimus. dixisti Fursus fidem tuam atque in uerbis tuis non audiui ingenitum patrem\', credo, quod co
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e fid̾i ẽẽ contͣrium. ⁊ ꝓpt̾ea me diccrem paratũ
eẽ substribe quesiru ut̃ dixi utr ũ scptura chi ꝯtiñt
hoc ũbum qd̃ pat̃ eẽt ingenitus. Et cum scͥptum
eẽ respondisses: instantiꝰ querebam ut ostenderes.
lunc uuꝰ exeis qui ad erant qnͣtum intelligi datur
fisi tue socius: ait mͥ. Quid gͦ tu pattem genitũ di¬
cis: Respondi. sion dico. Et ille. Si gͦ genttꝰ ñ ẽ inqt:¬
utiq ingenit̃ c̃. Cui ego. uides in qmͣ posse ficrrait etiã
de ũbo quod ĩscpͥtura dei ñ ẽ. reddatur tam̃ ratio. uñ
si uocabulum ipsum ñ ibi ĩueniebamꝰ. fieri posse
ut illud ĩueniamꝰ cui hoc uocabulũ recte ad hibitũ
uidicetur. Quib dictis quid hinc t̃ uidet᷑ attendiut
audirẽ. ⁊ aisti recte factum eẽ ut ingenitꝰ pat̾ inscpͥtĩs
scĩs ñ diceret᷑. ne illi uł tali u̾bo fieret iniuria. Ergo

Expanded text:
nostrae fidei esse contrarium et propterea me dicerem paratum nostrae fidei esse contrarium et propterea me dicerem paratum esse subscribere, quaesiui, ut dixi, utrum scriptura dei contineret hoc uerbum, quod pater esset \'ingenitus\', et, cum scriptum esse respondisses, instantius quaerebam, ut ostenderes. tunc unus ex eis, qui aderant, quantum intellegi datur, fidei tuae socius ait mihi: \'Quid ergo? tu patrem genitum dicis?\' respondi: \'Non dico\'. et ille: Si ergo genitus non estutique ingenitus est\'. cui ego: \'Vides\'. inquam, \'posse fieri, ut etiam de uerbo, quod in scriptura dei non est, reddatur tamen ratio, unde si uocabulum ipsum non ibi inueniamus, fieri posse, ut illud inueniamus, cui hoc uocabulum recte adhibitum iudicetur\'. Quibus dictis, quid hinc tibi uideretur, adtendi, ut audirem, et aisti recte factum esse, ut ingenitus pater in scripturis sanctis non diceretur, ne illi uel tali uerbo fieret iniuria. <ergo\\
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde uehem̃t̾ exigebas ut hoc ũbum tͥ ĩscͥpͥturis
ostendcmꝰ ⁊ statĩ nob ꝯmunicares. Respondebatur
a nob̾ qͥa nos latine loqueremur. ⁊ illud grecũ eẽt.
ut inlibris sanctis ostend̾ctum Ta cont̾ u̾bũ ipsum
crebro repetens ⁊ ĩiuidiose uientilans. atq ĩ conciliis
maioꝵ nrõrũ ꝯscͥpͥtum cõmcmorans: uehem̃ t̾ ur-¬
libris ostend̃emꝰ. Nob̃ etiã atq etiã reuocantibus
quialingua nr̃a greca ñeẽt. prius int̾p̃tandum ⁊
exponendum eẽ quid sit homousyon. tc̃ demũ in
diuinis litt̾is requirendum. Quia ⁊ si fortasse no¬
menipsum ñ inuemret᷑. res ipsa tam̃ ĩueniretur:
Qͥd ẽ enĩ contentiosius: qmͣubi de re constat. certare
denoĩe: hec gͦ quia int̾ nos iam locuti fucram᷑.
pꝰea qmͣ ad id uentum ẽ ut fidem tuã sicut cõmemo¬
raui scriberes. qm quã nichil incis libis uiderem

Expanded text:
 Eunomius. deinde uehementer exigebas, ut hoc uerbum tibi in scripturis  Eunomius. deinde uehementer exigebas, ut hoc uerbum tibi in scripturis ostenderemus, et statim nobis communicares. respondebatur a nobis, quia nos Latine loqueremur et illud Graecum essetexigendum, ut in libris sanctis ostenderetur. tu contra uerbum ipsum crebro repetens et inuidiose uentilans atque in conciliis maiorum nostrorum conscriptum commemorans uehementer urglibris ostenderemus, nobis etiam atque etiam reuocantibus. quia lingua nostra Graeca non esset, prius interpretandum et exponendum esse. quid sit όμοούσιον, tum demum in diuinis litteris requirendum, quia, etsi fortasse nomen ipsum non inueniretur, res ipsa tamen inueniretur; quid est enim contentiosius quam, ubi de re constat, certare de nomine? Haec ergo quia inter nos iam conlocuti fueramus, posteaquam ad id uentum est, ut fidem tuam, sicut commemoraui, scriberes, quamquam nihil in eis uerbis uiderem
Abbreviated transcription (Latin):
Quib auditis c̃ respondissem ñdum ate qͥcqm dic¬
tũ qd̾ mee ficdĩ reprignaret. ⁊ido si ea scpsisses me
his etiã posse subscribe: ad hoc nescio quomodo res
ꝑ ducta ẽ ut accepta cartha ea que ipsc dixeras. uel¬
les ctiam litc̃is tua manu expͥmere. Qd̾ cum michi
ad legendum dedisses. aĩadũti minus te scͥpsisse
patrem c̃ scͥpsisses dm̃ patrẽ oĩpotentẽ: ĩ uisibilem
ingenitum ĩnatũ. Qd̃ ubi cõmemoraui ñ pꝰ multã
bis dixeras scpͥto p̃ter miseras. s nulla hinc ame
facta cõmemoratio ẽ. Deinde cũ dixissẽ me paratũ
cẽ subscrib̾e ad huc illa u̾ba ctiã mea cẽ posse pͥus q̃si¬
ui ne qd̃ inmñtẽ uenerat labet᷑. utrum alicubi scͥpͥtu¬
rar᷑ diuinarum legeretur pat̾ ĩgenit᷑. Hoc autẽ fecit
qr in exordio sermonisnr̃i cum arrius ⁊ eunomiꝰ
cõmemoratieẽnt ñ ame s afr̾e meo alipio requi
matirasti ⁊ arrium ⁊ eunonnũ. Lunc ꝯtimio flagi¬

Expanded text:
 auditis cum respondissem nondum a te quicquam dictum, quod meae fidei repugnaret, et ideo, si ea scripsisses, me his etiam posse subscribere, ad hoc nescio quo modo res perducta est, ut accepta charta ea ipsa, quae dixeras, uelles etiam litteris tua manu exprimere. quod cum mihi ad legendum dedisses, animaduerti minus te scripsisse \'patrem\', cum scripsisses deum omnipotentem, inuisibilem, ingenitum, innatum. quod ubi commemoraui, non post multam em, quod uerbis dixeras, scripto praetermiseras, sed nulla hinc a me facta commemoratio est. Deinde cum dixissem me paratum esse subscribere, adhuc illa uerba etiam mea esse posse, prius quaesiui, ne, quod in mentem uenerat. laberetur, utrum alicubi scripturarum diuinarum legeretur \'pater ingenitus\'; hoc autem feci, quia in exordio sermonis nostri, cum Arrius et Eunomius commemorati essent non a me sed a fratre meo Alypio requirmasti et Arrium et Eunomium. tum continuo flagi
Abbreviated transcription (Latin):
facile ẽ ut quisq atigustinum uincat. Qnͣto magis ut
incisse tudeatur: aut ⁊ si ñ uideatur: uicisse dicatur.
facile ẽ hoc. nolo magnum putes. nolo ꝓmagno ap¬
petas: Nam cũ adũterint hoĩes in hac re tam ingẽ¬
tem flaminam cordis tui. multi gaudebt̃ se muenis¬
se occasionẽ. ut adpauca euge euge tam potentem
uir̾ fatiant amicum: Nolo dicere quia si ñ foueante
uł si contrariam sententiam ꝓferant. etiã formidare
poter̃ inimicũ. In epte qͥde ⁊stulte. s tam̃ pleriq ho¬
mines ita sunt. Noli gͦ attend̾e qͦmodo augristiñ

Expanded text:
facile est, ut quisque Augustinum uincat, quanto magis, ut facile est, ut quisque Augustinum uincat, quanto magis, ut uicisse uideatur aut, etsi non uideatur uicisse, dicatur! facile est hoc: nolo magnum putes, nolo pro magno appetas. nam cum aduerterint homines in hac re tam ingentem flammam cordis tui, multi gaudebunt se inuenisse occasionem, ut ad pauca \'euge, euge\' tam potentem uirum faciant amicum, nolo dicere, quia, si non foueant uel si contrariam sententiam proferant, etiam formidare poterunt inimicum inepte quidem et stulte. sed tamen plerique homines ita sunt. Noli ergo adtendere, quo modo ui
Abbreviated transcription (Latin):
tius dispiitari. s uereor ne ista ipsa que dixi: oneri
sint occupationib tuis: Iam̃ ea ñsolum dictata con¬
scribi uolui s etiam maniu mea subscribenda cura¬
ui: qd̃ quidẽ ⁊ ante uolueram si qd̃ uit̾ nos platue¬
tat seruaretur. S modo certe puto iam ñ ate deb̾e
dici. timuisse me tͥ dicẽ fid ẽ meã. qñ non sotum dixi
s scͥtam subscpͥsi: ne me quisqm dicat aut dixisse
qd̾ ñ dixi aut ñ dixisse qd̾ dixi. hoc fac ⁊ tu si uidices
queris. ñ qui more tuo reuereantur ꝑ sonam tuã. sed
qui mutt̃is tuis exerant lib̾tatem suam. Si enĩ calũp¬
niam times qd̾ nullo modo auderẽ dicẽ insi hoc ip¬
se dixisses: licet tͥ ñ subscribe. Nlam ⁊ ego ꝓpt̾ea nolui
scribi nom̃ tuum ĩ his meis litt̾is: ne hoc forte nolu¬
isses: facile ẽ ut quisq augustinum iuncat. Hideris
utrum u̾itate an clamore. Non ẽ meum dice. insi qr

Expanded text:
tius disputari, sed uereor, ne ista ipsa, quae dixi, oneri tius disputari, sed uereor, ne ista ipsa, quae dixi, oneri sint occupationibus tuis. tamen ea non solum dictata conscribi uolui, sed etiam manu mea subscribenda curaui, quod quidem et antea uolueram, si, quod inter nos placuerat, seruaretur. sed modo certe puto iam non a te debere dici timuisse me tibi dicere fidem meam, quando non solum dixi. sed scriptam subscripsi, ne me quisquam dicat aut dixisse, quod non dixi, aut non dixisse, quod dixi. hoc fac et tu, si iudices quaeris. non qui in ore tuo reuereantur personam tuam, sed qui in litteris tuis exerant libertatem suam. si enim calumniam times, quod nullo modo auderem dicere, nisi hoc ipse dixisses, licet tibi non subscribere; nam et ego propterea nolui scribi nomen tuum in his meis litteris, ne hoc forte noluisses. Facile est. ut quisque Augustinum uincat. uidens, utrum ueritate an clamore; non est meum dicere, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
ne cogitationis ⁊ lingue. ⁊ parit̾ confugiamꝰ ad sp̃m¬
cłi ꝑ ꝓpham dicentem. Generationem cuis qͥs enar-¬
rabit: hoc unum interim peto ut diligent̃ exqͥ ras.
utrũ alicubi diuina scpͥtura de diu̾sis substantus
dixerit. qd̃ unum sint. Sienĩ ñ iuenitur dictum¬
si autem inueneris alitubi hoc. scͥptum etiam de:
diu̾sis substantiis. tc̃ aliud cogar inquirere unde rec
si illi qui scͥturas nr̃as aut nesciunt aut ñ laborio¬
credunt. dicant eis qui hocnolunt cred̃e. cum tamm̃
diũ patrem filium hab̾e unigenitum credant. no¬
luit ds̃ hab̾e eqͣlẽ filium annpotuit: Si noluit. ĩ¬
uidus ẽ. S si ñ potuit. infirmus ẽ. Utrũ uis autẽ
hon de deo sentire sacrilegum ẽ. Nescio utrum pos¬
ssint inuenire qͥd dicant. si nolunt res absurdissi¬
mas ⁊ stultissimas dicẽ. Ecce qnͣtum potui exposui
tͥ fidem meam. ⁊plura quidem dici possunt. ⁊ diligẽ¬

Expanded text:
nae cogitationis et linguae; et pariter confugiamus ad spnae cogitationis et linguae; et pariter confugiamus ad sp prophetam dicentem: Generationem eius quis enarrabit? Hoc unum interim peto ut diligenter exquiras, utrum alicubi scriptura diuina de diuersis substantiis dixerit, quod unum sint. si enim non iSi autem inveneris alicubi hoc scriptum etiam de diversis substantiis; tsi illi, qui scripturas nostras aut nesciunt aut non laborioqualem patri credunt, dicant eis, qui hoc nolunt credere, cum tamen deum patrem filium habere unigenitum credant: \'Noluit deus habere aequalem filium, an non potuit? si noluit, inuidus est; si non potuit, infirmus est; utrumuis autem horum de deo sentire sacrilegum est\\ nescio. utrum possint inuenire, quid dicant, si nolint res absurdissimas et stultissimas dicere. Ecce, quantum potui, exposui tibi fidem meam. et plura quidem dici possunt et diligen
Abbreviated transcription (Latin):
ñpossunt. si corruptibilis ẽ nescio quid dicam: nisi
ut doleam p̾sumptionẽ humanã ⁊ miret patientiã
ne: nec ur̃iut arbitror iam dicunt lucẽ patris. que
quid ẽ nisi eiꝰ substantia. fuisse aliqñ sine candore a
se genito. sic̃ ista indiumis ⁊ sp̃italib ⁊ incorporeis ⁊ ĩ¬
cõmutabilib credi. ⁊ ut cumq ĩtelligi possunt: audio
enĩ iam eos em̃dasse anforte falsum ẽ hoc eos aliqñ
dixisse. quod fuerit aliqñ pat̾ sine filio̾. tamqm̃ fũtt
lux et̾na sine candore quẽ genuit: Quid gͦ dicimus:
Si nat᷑ c̃ filius dĩ depatre. iam pat̾ destitit gignere:
Et si destitit: cepit. Si autem cepit gign̾ẽ fuit aliqñ si
ne filio. S nuruiqm̃ fuit sine filio. quia fi lus eiꝰ sapi¬
pat̃:⁊ semꝑnascit᷑ filius. Hic rur sum tim̃dum ẽ ne
putetur imꝑfecta generatio:. si ñ dicimꝰ natum eẽ s
nasci. Cõpatẽ metum obsecro ĩ his angustus huma¬

Expanded text:
non possunt; si corruptibilis est, nescio quid dicam, nisi non possunt; si corruptibilis est, nescio quid dicam, nisi ut doleam praesumptionem humanam, et mirer patientiam rnae, nec uestri, ut arbitror, iam dicunt lucem patris. quae quid est nisi eius substantia, fuisse aliquando sine candore a se genito, sicut ista in diuinis et spiritalibus et incorporeis et incommutabilibus credi et utcumque intellegi possunt; audio enim iam eos emendasse. an forte falsum est hoc eos aliquando dixisse, quod fuerit aliquando pater sine filio, tamquam fuerit lux aeterna sine candore, quem genuit? quid ergo dicimus? si natus est filius dei de patre, iam pater destitit gignere; et si destitit, cne Filio; sed nunquam fuit sine Filio, quia Filius ejus sapiPater et semper nascitur Filius. Hic rursus timendum est, ne putetur imperfecta generatio, si non dicimus natum esse, sed nasci. Compatere mecum, obsecro, in his angustiis huma
Abbreviated transcription (Latin):
men scdm pͣuum ĩtellectum uł poti errorẽ maior ẽ
ds̃ u̾itas qm̃ ds uerꝰ. quia uer̃ aũitate ẽ. Maior gͥ pa¬
tre filius: quia iste ẽ u̾itas ille uer̃. hanc ꝑũsitatem
peslit ex amimo qui didicerit patrẽ dm̃ uer̃ tẽ gig¬
uendo i̾utatem: ñ partitipando: Non ẽ autẽ alla
substantia ueri gignentis: alia genite u̾itatis. S cũ
ad hec ꝯtemplanda infirmꝰ sit oculus cordis huma¬
ni: accedit ur de contentione etiã turbulentus sit. Et
qũiste conspiciet: Dicit scͥtura filium csi dñm ⁊ salua
homines eum ante incarnationẽ quã de maria uirgi.¬
ne acceptt. sine ulla omnino susceptione corporee ere-¬
ature. ꝑ ipsamnaturã ⁊ substantiam suã qͣ u̾ibum dĩ:
⁊ sapieutia dei. iusibilem ⁊ corruptibilẽ dicunt. dum
sibiuolunt ꝯstare qd̃ sentuurt de patre tantum mo¬
do eẽ dictum ĩtusibili incorruptibili soli deo. Rogo
manens innouat omĩa. ⁊ siqͣ similia que numeraui

Expanded text:
tellectum uel potius errorem maior est deus ueritas quam deus uerus. quia uerus a ueritate est; maior ergo patre filius, quia iste est ueritas, ille uerus. hanc peruersitatem pellit ex animo, qui didicerit patrem deum uerum esse gignendo ueritatem, non participando; non est autem alia substantia ueri gignentis et alia genitae ueritatis. Sed cum ad haec contemplanda infirmus sit oculus cordis humani, accedit, ut de contentione etiam turbulentus sit. et quando ista conspiciet? dicit scriptura filium dei, dominum et saluahomines eum ante incarnationem, quam de Maria uirgine accepit, sine ulla omnino susceptione corporeae creaturae per ipsam naturam et substantiam suam, qua uerbum dei est et sapientia dei, uisibisibi volunt constare quod sentiunt, de Patre tantummodo esse dictum, Invisibili, incorruptibili, soli Deo . Rogo manens innovat omnia, et si qua similia quae numerari
Abbreviated transcription (Latin):
sum᷑. nusquam tam̃ dix̃. ipsi ⁊ nos sumꝰ unũ. s sic̃
ego ⁊ tusumꝰ unum. sic ⁊ ipsi ĩnob sint unũ. Qͥa
tum ẽ unum sum̃ quia unius st̃ eiꝰ demq substan¬
cie.⁊ ñparticipes uite et̃ne: s ipsa pͥncipalit̃ uita et̃¬
na. Et pot̾at dicere scd̃m formam serui ⁊ ipsi ĩ

Expanded text:
m tamen dixit. Ipsi et nos simus unum; sed, sicut ego et tu sumus unum, sic et ipsi in nobis sint unum: quia tum est, Unum sumus, quia unius sunt ejusdemque substantiae, et non participes vitae aeternae, sed ipsa principaliter vita aeterna. Et poterat dic
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ facile imꝑu̾sum moueant: que ita dicuntur
quasi ostendant alt̾um abcõ eẽ maiorẽ. Nam quedã
etiã sic dm̃r: uͥt hominib parũ ĩtelligentib. ⁊ ipse filiꝰ¬
maior patre uideatur. Quis enĩcum fuĩt int̾rogat᷑
quid sit maĩ uerꝰ aut u̾itas: ñ potĩ respondeat u̾ita¬
tẽ eẽ maiorem: ab illa enim uera sunt: quecumq ue¬
rasunt. Non autem ita ẽ indeo: Ham filium maiorẽ
patre utiq ñ dicimiꝰ: ⁊ tam̃ filius dr̃ eẽ u̾itas. Ego sum
ĩqͥt uia. ⁊ u̾itas⁊ uita. De patre autem tantũm uos
uultis intelligi quod ait. ut cognoscant te unũ uer̾̃¬
ꝯsequatur ab surditas. ut siꝑpt̾ea ñ ẽ uerꝰ ds̃ iħe xp̃e

Expanded text:
Non ergo facile in perversum moveant quae ita dicuntur, Non ergo facile in perversum moveant quae ita dicuntur, quasi ostendant alterum altero esse majorem. 22. Nam quaedam etiam sic dicuntur, ut hominibus parum intelligentibus et ipse Filimaior patre uideatur. quis enim. cum fuerit interrogatus, quid sit maius uerus aut ueritas. non potius respondeat ueritatem esse maiorem? ab illa enim uera sunt, quaecumque uera sunt. non autem ita est in deo. nam filium maiorem patre utrique non dicimus et tamen filius dictus est ueritas: Ego sum, inquit. uia et ueritas et uita. de patre autem tantum modo uos uultis intellconsequatur absurditas, ut si propterea non est verus Deus Je
Abbreviated transcription (Latin):
uerꝰq ẽ dñs d̾s. neq enim spc̃ sc̃s. si aut ds aut uerꝰ
d̾s non eẽt: templum eiꝰ eẽnt corpora nr̃a. Nescitis in.
garet dm̃ ꝯtinuo secutus ait. ⁊ nestis ur̃i. Empti enĩ
estis p̃cio magno glorificate. ⁊ portate dm̃ in corpe
ur̃o. eum scilicet cuius tẽplum corꝑa nra ẽẽ p̃dixe¬
rat. lam hoc mirabne ẽ si uer̃ ẽ quod uos audio dic̾e
itemq corpora nr̃a templum sute sp̃t sc̃i sicut idem¬
ipse dicit apłs: nunium miror qͦmodo sint m̃bra
maioris tẽplũminor ᷤInforte iã placet dicere spm̃
fragar huic opiniomi etiã illa sentenitia. qm̃ qui dixe¬
rit ũbum adu̾sum filium homnus remitcetur er. qui
autẽ dixerit adũsus sp̃m spsc̃m. ñ remittetur eim hoc¬
qmͣinminorẽ: Nlec seꝑari fas ẽ filum hominis afi¬
lio cdei: quia ipse filius dĩ factus ẽ filius hois ñmu¬
tando quod erat s assimĩdo quod ñ erat. S absit etiã
talis impietas: ut sp̃c sanctus maior filio eẽ crecdatur:

Expanded text:
 deus. \' Neque enim, spiritus sanctus si aut deus aut uerus deus non esset, templum eius essent corpora nostra. nescitis, inqgaret deum, continuo secutus ait: E t non estis uestri; empti enim estis pretio. glorificate ergo deum in corpore uestro, eum scilicet, cuius templum corpora nostra esse praedixerat. iam hoc mirabile est, si uerum est, quod uos audio dicereitemque corpora nostra templum sint spiritus sancti, sicut idem dicit apostolus, nimium miror, quo modo sint membra maioris templum minoris. an forte iam placet dicere spirifragari huic opinioni etiam illa sententia. qrit uerbum aduersus filium hominis remittetur illi: qui autem dixerit aduersus Spiritum sanctum non remittetur iquam in minorem: nec separari fas est Filium hominis a Filio Dei, quia ipse Filius Dei factus est Filius hominis, non mutando quod erat, sed assumendo quod non erat. Sed absit etiam talis impietas, ut Spiritus sanctus major Filio esse credatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dns. sic̃ sunt dii multi ⁊ dñi multĩ ñ sicite ille unꝰ
de quo scpͥtum ẽ dñs unus ẽ: Quid gͦ respondebim̃
apło dicenti. nam ⁊ si sunt. qui dicuntur diisi¬
ue incelo siue int̾ra. sicut sunt di multi ⁊ dñi
multi. nob̾ tam̃ unus ds pat̃ exquo omnia et
cogit in de filium seꝑari: dicant qui audent. non
modo ⁊ pat᷑ nisi quia ipse et. pat̾ unus ds ⁊ solus

Expanded text:
dominus, sicut sunt dii multi et domini multi, non sicut ille unus, dominus, sicut sunt dii multi et domini multi, non sicut ille unus, decuntur dii, siue in caelo siue in terra, sicut sunt dii multi et domini multi, nobis tamen unus deus pater. ex quo omnia et cogit inde filium separari, dicant, qui audent, non modo et pater, nisi quia et ipse et pater unus deus et solus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ dm̃: debita pietate credamꝰ multo maxime ĩ il
la dei pace qͦsuꝑat omnẽ intellectum. ⁊ patrẽ ⁊ fili¬
um ⁊ sp̃m sanccum ñ eẽ tres deos suuium dm̃.
santo excellentius qm̃ istorum erat aĩa ⁊ cor unũ
qnͣto illa pax que suꝑat omnẽ intellectum excel¬
ui quaminor ẽ patre. Et qͥa eundem filiũ dĩ. fi¬
luim hoĩs dicimus: ꝓpt̾ hoc ⁊ filium dei crucifixũ
fateamur ñ exuirtute diunitatis. s exinfirmita.¬
te humanitatis. Non ex sue nature ꝑmansione: s
ex nr̃e susceptione: Iam nunc paululum intucre
qͥ scpͥturaꝵ eloquia nos cogant unum dñm dm̃
ꝯfiteri. siue tantum de patre. suic tantũ de filio
qͥa iudisti credidisti. Porro ⁊ si filius dñs ds̃ ẽ. ⁊ pat̾
dñs ds. ⁊ ambo iam duo dñ. ⁊ duo dii: qͦm̃ erit
uerum dñs d̃s tuus d̃s unus ẽ: an forte pat est
unus dominꝰ filius autẽn̾unus dñs. s tantum

Expanded text:
in deum, debita pietate credamus multo maxime in illa in deum, debita pietate credamus multo maxime in illa pace dei. quae superat omnem intellectum, et patrem et filium et spiritum sanctum non esse tres deos sed unum deum tanto excellentius. quam istorum erat anima et cor unum. quanto illa pax. quae superat omnem intellectum, excelui, qua maior est pater. et quia eundem filium hominis dicimus, propter hoc et filium dei crucifixum fatemur non ex uirtute diuinitatis sed ex infirmitate humanitatis, non ex suae naturae permansione sed ex nostrae susceptione. Iam nunc paululum intuere, quae scripturarum eloquia nos cogant unum dominum deum confiteri, siue tantum de patre siue tantum de filio Quia uidisti, credidisti? porro si et filius dominus deus est et pater dominus deus et ambo iam duo domini et duo dii, quo modo erit uerum: Dominus deus tuus dominus unus est? an forte pater est unus dominus, filius autem non unus dominus sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pater spc ẽ. ⁊ filius⁊ ipse sp̃c sanct᷑. Nec tam̃tres
s uñ sp̃c sicut ñtres di s unus ẽ ds̃. Quidmiraris:
Tantum ualet pax ñ qͣuscumq ut solet intelligi.
nec talis qualis laudatur inhac uitam ꝑꝯcordiã
caritatemq fidelium. s pax illa sĩ que sicut dicit
apłs suꝑ greditur omnẽ intellectum: quẽ insi no¬
strum: Idẽ omnis rationalis creature. Quappt̃
ꝯsidantes infirmitatem nram ⁊ audientẽs apo-¬
stolum ꝯfitentem ⁊ dicentem fr̃s ego me ñ ar¬
bitror app̃hendisse.⁊ qui se putat auquid scire
ñdum scit quẽadmodum oportet scrre: cũ diui¬
nis scpͥturis qnͣtum possumus colloqͣmur sine
ꝯtentione pacati. Non inam ac puerili animosi¬
tate studentes alt̾utrum uĩcere: ut pax xp̃i potĩ
uincat incordib nrĩs quantum eã nob̃ ⁊ ĩ hac
uita ꝑcipe posse donauit ut cogitantes quid
ea dem pax int̾ fr̃s egerit. quorum extam multis
aĩab ⁊ multis cordib fecit animã unã ⁊ cor unũ

Expanded text:
est et filius et ipse spiritus sanctus nec tamen tres sed unus spiritus sicut non tres dii sed unus. deus. Quid miraris? tantum ualet pax non qualiscumque, ut solet intellegi, nec talis. qualis laudatur in hac uita per concordiam caritatemque fidelium, sed illa pax dei, quae, sicut dicit apostolus, supergreditur omnem intellectum; quem, nisi nostrum, id est omnis rationalis creaturae? quapropter considerantes, infirmitatem nostram et audientes apostolum confitentem et dicentem: Fratres, ego me non arbitror adprehendisse et: Qui se putat aliquid scire, nondum scit, quem ad modum oportet scire, cum diuinis scripturis, quantum possumus, conloquamur sine contentione pacati. non inani ac puerili animositate studentes alterutrum uincere, ut pax Christi potius uincat in cordibus nostris, quantum eam nobis et in hac uita percipere posse donauit, ut cogitantes, quid eadem pax inter fratres egerit, quorum ex tam multis animabus et multis cordibus fecit animam unam et cor unum