comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersus uos estis non nͥ forte ꝑegrinan tes in¬
ueniuntur. sic eccłia catholica quȩ sicut ait
cyprianus ramos suos ꝑuniu̾sam terrã copia
ubertatis extendit. ubiq sustinet scandala eoꝵ.
qui ab illa uicio maximȩ suꝑbiȩ p̃ciduntur.
alioꝵ hic. aliorum alibi atq alibi qui partes
suas ostentantes dicunt. ecce hic ẽ. xp̃c. ecce
illic. quib ne credatur ipse premonuit Non
enim ostendunt uiã de qua ꝓpħatum ẽ in psal¬
mis: ut cognoseamus in terra uiam tuã. inom¬
nib gentib salutare tuum: s suȩ communio¬
nis quisq regiones. ecce hic ecce illic. ubi enim¬
cadunt ulic remanent. & ubi separantur ibi a¬
rescunt. Ande ipsa de qua presciduntur etiã
in eas terras exdenditur. ubi iacent illa in sua
queq regione fragmenta. Illa uͦ singula quoc̃q
ipsa distenditur ñ sunt: quamuis aliquando
uix rarissima folia ex eorum ariditate uentus
ꝑ unuisam terram copia ubertatis extendit:

Expanded text:
uersus uos estis, non nisi forte peregrinantes inuersus uos estis, non nisi forte peregrinantes inueniuntur —, sic ecclesia catholica, quae, sicut ait Cyprianus, ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit, ubique sustinet scandala eorum, qui ab illa uitio maxime superbiae praeciduntur, aliorum hic, aliorum alibi atque alibi, qui partes suas ostentantes dicunt: ecce hic est Christus, ecce illic, quibus ne credatur ipse praemonuit. non enim ostendunt uiam, de qua prophetatum est in psalmis: ut cognoscamus in terra uiam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum, sed suae communionis quisque regiones, ecce hiccadunt ibi remanent, et ubi separantur ibi arescunt; unde ipsa de qua praeciduntur, etiam in eas terras extenditur, ubi jacent illa quaeque in sua regione fragmenta: in illa vero singula quacumque ipsa distenditur non sunt, quamvis aliquando vix rarissima folia ex eorum ariditate ventus per universam terram copia ubertatis extendit,
Abbreviated transcription (Latin):
undecunq ꝓlatum ẽ recitetur: non ẽ confessio
criminis. s fiducia ueritatis. Quid enĩ com¬
modius. quid preclarius. quam ut si fieri potest
quod aduersus te legatur ade ꝓferatur.: Non
quia ego non habeo ꝓ me s facilior est certiorq
conuictio. ut tu habeas contra de qͦd ꝓte si cor¬
rigaris fiat. Contra uniu̾sitatem uͦ eccłiȩ quia
te mania repetere libuit: etiã hic tͥ respondeo.
Sicut in africa pars donati uos estis. a quibap.¬
paret partem maximiani scisma fecisse. qm̃ ñ
ẽ ꝑtotum africȩ qua uos estis. uos autẽ & in re¬
gionib in quib illa ẽ non deestis. nam & alia
scismata facta sunt ex uobis. sicut rogatenses
in mauritania cesariensi. urbanenses inqͣdam
numidiȩ particula. & alia nonnulla. s ubi p̃¬
cisa sunt ibi remanserunt. & hinc enĩ et eos ã
uobis exisse non uos abipsis. quia uos etiã in
his terris estis ubi ipsi sunt illi aucẽ quaqͣ¬

Expanded text:
undecumque prolatum est recitetur, non est confessio undecumque prolatum est recitetur, non est confessio criminis, sed fiducia ueritatis. quid enim commodius, quid praeclarius quam ut, si fieri potest, quod aduersus te legatur a te proferatur? non quia ego non habeo pro me, sed facilior est certiorque conuictio, ut tu habeas contra te quod pro te, si corrigaris, fiat. Contra uniuersitatem uero ecclesiae quia te inania repetere libuit, etiam hic tibi respondeo. sicut in Africa pars Donati uos estis, a quibus apparet partem Maximiani schisma fecisse, quoniam non est per totum Africae qua uos estis, uos autem et in regionibus in quibus illa est non deestis — nam et alia schismata facta sunt ex uobis, sicut Rogatenses in Mauritania Caesariensi, Urbanenses in quadam Numidiae particula et alia nonnulla, sed ubi praecisa sunt, ibi remanserunt; et hinc eminet eos a uobis exisse, non uos ab ipsis, quia uos etiam in his terris estis ubi ipsi sunt, illi autem, quaqua
Abbreviated transcription (Latin):
uanorum & reuelationib ꝓpħarum. iheremi.¬
as ait. Et tanquam de nobis et uobis dictũ sit
parmenianus hoc scribit. Quere qͦz amarimi¬
ano nichil aliud de se dicit. Non enim ẽ aliꝰ
impiȩ suꝑbiȩ tumor apud om̃s qui se axp̃i
unitate discindunt. quã se solos xp̃ianos eẽ
iactare. & damnare cȩteros. ñ solum quib eoꝵ
lis nota ẽ: uerum etiam eoꝵ quib nec nom̃ audi¬
tum ẽ. Nam illud quã eleganter tibi uisus es
dicere. quod cum ego de testamento dei diris¬
nis habeat & ideo direrim a quocunq platũ
ẽ recitetur. quia apud me constat & a nris ex¬
ustum. & a uobis seruatum atq platum. Ita uͦ
si ueritate confisus a marimiano uelis ꝓferri
codicem legis. unde recites dathan chore &
abyron.qui uiui terra dehiscente submersis̃.
quib istum bagaiensis sententia comꝑauit.
non eo firmius contra illum recitabitur quia
in eius codice repitur. Qͦd gͦ dixi testamentũ

Expanded text:
uanorum et reuelationibus prophetarum Hieremiuanorum et reuelationibus prophetarum Hieremias ait, et tamquam de nobis et uobis dictum sit, Parmenianus hoc scribit. quaere quoque a Maximiano; nihil aliud de se dicet. non enim est alius impiae superbiae tumor apud omnes, qui se a Christi unitate discindunt, quam se solos christianos esse iactare et damnare ceteros non solum quibus eorum lis nota est, uerum etiam quibus eorum nec nomen auditum est. Iam illud quam dicere, quod cum ego de Testamento Dei dixisnis habeat, et ideo dixerim, A quocumque prolatum est recitetur, quia apud me constat, et a nostris exustum, et a vobis servatum atque prolatum. Ita vero si veritate confisus, a Maximiano velis proferri codicem Legis, unde recites Dathan, Chore, et Abiron, qui uiui terra dehiscente submersi sunt, quibus istum Bagaiensis sententia conparauit, non eo firmius contra illum recitabitur, quia in eius codice repperitur? quod ergo dixi: testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
misent foras: & ridetur: Dicitur quod pars do¬
nati labores apłorum ꝑ uniuersum mundum
fructificantes & crescentes misit foras: & ñ exhor-¬
retur:. Nequid sane fallaris. aut fallas. qm̃ id
quod tam crebro commemoraui non aduertens
uł de aduertisse dissimulans dixisse me affir¬
mas non ẽẽ frumenta dominiea. quã ego ȩccłiã
catholicã sic asserui. quomͦ eam nunc asserit
scriptura diuina. Frumenta sola in horreo recon¬
dentur. Nunc eccłia tanqͣm area cum palea dri¬
turatur. Hoc ẽ quod uos iurget ac premit: & nisi
corrigamini extinguit. Quia huius areȩ pale¬
am quod uos ẽẽ monstrastis. non uos posse tole¬
rare diristis. purgatum frumentum impuden¬
ter uos ẽe finxistis: ac sic ex ipsa area uanis ea¬
lumniis turbulenti.tanquam leuissimus tri¬
ture  pulius ꝑinane sublatus. ante nouis¬
simũ uentilationis tempꝰ existis. uox deni¬
q arro gantissima atq falsissima ur̃a ẽ ula

Expanded text:
miserit foras, et ridetur; dicitur, quod pars Domiserit foras, et ridetur; dicitur, quod pars Donati labores apostolorum per uniuersum mundum fructificantes et crescentes misit foras, et non exhorretur. Ne quid sane fallaris aut fallas, quoniam id, quod tam crebro commemoraui, non aduertens uel te aduertisse dissimu lans dixisse me adfirmas non esse frumenta dominica quam ego ecclesiam catholicam sic adserui, quomodo eam non adserit scriptura diuina, frumenta sola in horreo recondentur, nunc ecclesia tamquam area cum palea trituratur. hoc est quod uos urget ac premit et nisi corrigamini extinguit, quia huius areae paleam; quod uos esse monstrastis, non uos posse tolerare dixistis, purgatum frumentum inpudenter uos esse finiistis, ac sic ex ipsa area uanis calumniis turbulenti, tamquam leuissimus triturae puluis per inane sublatus, ante nouissimum uentilationis tempus existis. uox denique adrogantissima atque falsissima uestra est i
Abbreviated transcription (Latin):
sit foras: Non uides si ula mittitur foras de
qua dicit d̃s̃ ad abrabam in semine tuo bene¬
dicentur om̃s gentes de qua predictũ legitur
qͦd erit innouissimis dieb manifestus monᷤ
domꝰ dñi. & uenient adeum unuiersȩ gentes
de qua predic̾tum canitur. commemorabunt᷑
& conu̾tentur ad dnm uniuersi fines derrȩ. et
adorabunt in conspectu eius uniuerse patriȩ
gentium. de qua predicatur qͦd intoto mundo
fructificet et crescat qͣm ipse dñs dicit dilata
n ꝑ om̃s gentes incipientib ab iherusalem. Non
inquã uides si hec mittitur foras. eam cum
lege dei. cum ꝓphetis. cum psalmis.cũ apłis.
cum ipso euangłio. cum toto deniq destamento.
& cum ipso herede mitti foras: Quod nefas si at¬
tendis. si ꝑhorrescis. si contremiscis. uide uͥ sitis.
& redite intro. qm̃ non misistis: s uos potuis
existis foras. Uide quid faciat anmositas. cȩci¬
tas. Dicitur quod maximianus primianũ

Expanded text:
sit foras? non uides, si illa mittatur foras, de sit foras? non uides, si illa mittatur foras, de qua dicit deus ad Abraham: in semine tuo benedicentur omnes gentes, de qua praedictum legitur, quod erit in nouissimis diebus manifestus mons domini et uenient ad eum uniuersae gentes, de qua praedictum canitur: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, de qua praedicatur, quod in toto mundo fructificet et crescat, quam ipse dominus dicit dilatari per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem, non, inquam, uides, si haec mittitur foras, eam cum lege dei, eum prophetis, cum psalmis, cum apostolis, cum ipso euangelio, cum toto denique testamento et cum ipso herede mitti foras? Quod nefas si attendis, si perhoiresois, si contremescis, uide ubi sitis et redite intro, quoniam non misistis, sed uos potius existis foras. uide, quid faciat animosa caecitas. dicitur, quod Maximianus Primianum
Abbreviated transcription (Latin):
quo nos foras essemus ꝓpulsi. uñ autem in ec¬
clesia plenaria & catholica remanserunt: Hoc
si totidem uerbis uobis maximianenses dicãt
quid respondebis. nͥ nec refelli dignos s tantũ
rideri qui ȩccłiam plenariam cũ ep̃is iã minus
qͣm centum contra tantam numerositatem ac
multitudinem eui amplius quam trecenti pre¬
sident audeant affirmare. cum ꝑ om̃s africe
regiones ubi maximianenses sunt ñ desit etiã
communio primiani. ꝑ alias autẽ multoplures
latioresq africȩ partes unum manmianensem
nemo repꝑiat nͥ uix forte ꝑegrinantem: Quo gͥ
ore contra ȩccliam a solis ortu usq ad occasum
ꝓmissam uoce ueritatis & redditam. audes ȩc¬
cłiam plenariam dicere partem donati. cũ ipsa
non sit nͥ africȩ illa uͦ cum tot gentib sit et afri¬
cȩ e S uidelicet ista illam misit foras. Ne que¬
so tu istam uocem mittas foras. In facie ẽ frons
hominis. ñ sub humero. Ergone istam illa mi¬

Expanded text:
quod nos foras essemus propulsi, uestri autem in ecquod nos foras essemus propulsi, uestri autem in ecclesia plenaria et catholica remanserunt? hoc si totidem uerbis uobis Maximianenses dicant, quid respondebis nisi nec refelli dignos, sed tantum rideri, qui ecclesiam plenariam cum episcopis iam minus quam centum contra tantam numerositatem ac multitudinem, cui amplius quam trecenti praesident, audeant adfirmare, cum per omnes Africae regiones, ubi Maximianenses sunt, non desit etiam communio Primiani, per alias autem multo plures latioresque Africae partes unum Maximianensem nemo repperiat nisi uix forte peregrinantem? quo igitur ore contra ecclesiam a solis ortu usque ad occasum promissam uoce ueritatis et redditam audes ecclesiam plenariam dicere partem Donati, cum ipsa non sit nisi Africae, illa uero cum tot gentibus sit et Africae? sed uidelicet ista illam misit foras.\' ne, quaeso, tu istam uocem mittas foras: in facie est frons hominis, non sub umero. ergone ista illam mi
Abbreviated transcription (Latin):
bagaiense concilium condiderunt. si hoc inqͦ
de criminib etiã si uera essent nescio quoꝵ
in africa traditoꝵ hec dicit afris orbis t̾rarũ.
cum presertim & in africa ipsa ȩccłia catho
lica tanta sit cȩteris gentib unitatis uincłõ
sociata. quȩ nichilominus eam et documen¬
ta etiam criminum alienoꝵ quȩ mͥ nẽ cona¬
ris ostendere non faciunt reos populos genti
um: quib quando debuerunt non demonstra
hac causa innocentib.si me dissociauero pro
criminib alienis. innocens eẽ ñpotero asacri¬
lego crimine scismatis. Proinde et plurimum
ualeatis. & nunc michi hec uera eẽ doceatis.
Damnamus mortuos traditores. uiuos non de¬
serimus innocentes. Cum gͦ dixerm si qua
uera essent uĩa documenta: ȩccłiȩ hoc ẽ catho¬
uoꝵ uos ea ꝓbare debuisse. ut uos intus essecis. ali
autem quos conuinceretis pellerent᷑ foras. quid ẽ
quod respondere uoluisti. ideo seꝑationem factã

Expanded text:
Bagaiense concilium condiderunt, si hoc, inquam, Bagaiense concilium condiderunt, si hoc, inquam, de criminibus, etiamsi uera essent, nescio quorum in Africa traditorum haec dicit Afris orbis terrarum, cum praesertim et in Alica tanta sit, caeteris gentibus unitatis vinculo sociata? Quae nihilominus documenta etiam criminum alienorum, quae mihi nunc conaris osteum, quibus quando debuerunt non demonstrathac causa innocentibus si me dissociauero pro criminibus alienis, innocens esse non potero a sacrilego crimine schismatis. proinde et plurimum ualeatis et nunc mihi haec uera esse doceatis: damnamus mortuos traditores, uiuos non deserimus innocentes.\' Cum ergo dixerim: sed si qua uera essent uestra documenta, ecclesiae, hoc est catholicae, uos ea probare debuisse, ut uos intus essetis, illi autem quos conuinceretis pellerentur foras, quid est quod respondere uoluisti ideo separationem factam,
Abbreviated transcription (Latin):
crimina prmiani quȩ suorum maioꝵ senten¬
tia continentur. Nonne multo iustius dicec̃
uñ: Hȩc crimina que obicitis etiã mortuo. si
uera sint hoc ꝓbate qͦd ad maiores nr̃os ea de¬
tuleritis quod eis hȩc ur̃a ẽẽ ostenderitis. Qs
si facere conati estis nec implere potiustis. maio¬
res ipsos nr̃os inquinare ñ poterant aliena cu¬
mina quamuis uera. quȩ illis ñ fuerant de¬
monstrata. quantominus si ea nec conati eftẽ
ostendere. Unde gͥad nos causȩ illius reatus tͣn¬
ire potuit qui nec ipsos qui cum primianotẽ
uiuebant ignoratus & ñ ꝓbatus inuoluit: uoꝰ
itaq scismatis reos ꝑspicua ueritate conuinei¬
mus:quos anobis fr̃ib ur̃is ꝓpter aliena cri¬
mina. quȩ tunc maiorib nr̃is demonstrata nõ
sunt quando fuerant demonstranda. seꝑatos
uidemus: si hoc iustissimȩ dicturc sunt ple¬
bes & clerici eorum locorum ex quib erant
trecenti & decem qui contra maximianensiᷤ

Expanded text:
crimina Primiani, quae suorum maiorum sentencrimina Primiani, quae suorum maiorum sententia continentur. nonne multo iustius dicent uestri: haec crimina, quae obicitis iam mortuo, si uera sint, hoc probate, quod ad maiores nostros ea detuleritis, quod eis haec uera esse ostonderitis. quod si facere conati estis nec implere potuistis, maiores ipsos nostros inquinare non poterant aliena crimina quamuis uera, quae illis non fuerant demonstrata; quanto minus, si ea nec conati estis ostendere! unde igitur ad nos causae illius reatus transire potuit, qui nec ipsos, qui cum Primiano tunc uiuebant, ignoratus et non probatus inuoluit? uos itaque schismatis reos perspicua ueritate conuincimus, quos a nobis fratribus uestris propter aliena crimina, quae tunc maioribus nostris demonstrata non sunt, quando fuerant demonstranda, separatos uidemus.\' si hoc iustissime dicturae sunt plebes et clerici eorum locorum, ex quibus erant trecenti et decem, qui contra Maximianenses
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a falsa et ur̃a uera. Et cum in trib supio¬
rib facillimã nr̃am uictoriam demonstras¬
sem: in quarta quoq uos uinci aut minus
intellȩxisti. aut quod magis credo ne ab a¬
liis intelligeretur nescio quib umbraculis
id conatus obtegere: de argumentationis
genere disputandum putasti. Unde etiã alias
si opus fuerit fortasse tractabimꝰ: ne tempuᷤ
nunc reb ñ necessariis insumamꝰ. Proide
actende utrum ualeam in illo ꝑspicuo specu¬
lo ur̃o hoc ẽ in eausa maximianensium etiã
potuent: ut inter ur̃os et illorum posteros
questio cõmunionis agitetur. Dicturi sunt
illi amaiorib siuis ferme centum uł ampliꝰ
ep̃is damnatum ẽẽ primianũ. & illã primũ que
ante carthaginem deinde aliam que apud ce¬
barsussi contra eum conscripta ẽ sententiam ꝓ¬
laturi. Contra ur̃i concilium bagaiense recita¬
bunt. Flagitabunt illi ut diluta ẽẽ doceantur

Expanded text:
nostra falsa et uestra uera. et cum in tribus superionostra falsa et uestra uera. et cum in tribus superioribus facillimam nostram uictoriam demonstrassem, in quarta quoque uos uinci aut minus intellexisti aut, quod magis credo, ne ab aliis intellegeretur, nescio quibus umbraculis id conatus obtegere de argumentationis genere disputandum putasti; unde tecum alias, si opus fuerit, fortasse tractabimus, ne tempus nunc rebus non necessariis insumamus. Proinde attende, utrum ualeam in illo perspicuo speculo uestro, hoc est in causa Maximianensium, etiampoterit, ut inter uestros et illorum posteros quaestio communionis agitetur. dicturi sunt illi a maioribus suis ferme centum uel amplius episcopis damnatum esse Primianum et illam primo quae apud Carthaginem, deinde aliam quae apud Cebarsussi contra eum conscripta est sententiam prolaturi; contra uestri concilium Bagaiense recitabunt. flagitabunt illi, ut diluta esse doceantur
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ꝑ tot gentium xp̃ianarum terras:
tanto plurib ep̃is cȩteris uł innodescere in¬
nocens potuit. uł occultari nocens: Apud
quos aut abagnoscente meruit solui. aut
ñ meruit ab ignorante damnari: aut corru¬
pto iudice contra qͣm meruerat absolutus
ñ potuit aliis qui non iudicauerant demon¬
strari. uos gͥ sacrilega seꝑatione: ab unitate
populoꝵ innocentiũ tot tantorumq seꝑa¬
mini. qui cũ in hac causa iudices eẽ ñ pos¬
sent aut nullos hinc fuisse iudices. aut utrũ
hinc aliquid uł quid iudieatum sit nescie¬
rint: aut electis iudicib potiusqͣm uictis liti¬
gatorib crediderunt. Hinc docetur in eo etiã
qͦd ex illa mea qua driꝑtita distributione ul¬
timum tibi. neq enim aliud poteras elegisti:
quã facile suꝑemini. Dixi enim. qͦd si docu¬
menta criminum traditionis ex utraq fue
rint parte plata. aut utraq sunt uera. aut
utraq falsa: aut nr̃a uera et ur̃a falsa. aut

Expanded text:
etiam per tot gentium christianarum terras etiam per tot gentium christianarum terras tanto pluribus episcopis ceteris uel innotescere innocens potuit uel occultari nocens, apud quos aut ab agnoscente meruit absolui aut non meruit ab ignorante damnari aut corrupto iudice contra quam meruerat absolutus non potuit aliis, qui non iudicauerant, demonstrari. uos igitur sacrilega separatione ab unitate populorum innocentium tot tantorumque separamini, qui cum in hac causa iudices esse non possent, aut ullos hinc fuisse iudices aut utrum hinc aliquid uel quid iudicatum sit nescierunt aut electis iudicibus potius quam uictis litigatoribus crediderunt. Hinc docetur in eo etiam, quod ex illa mea quadripertita distributione ultimum tibi — neque enim aliud poteras — elegisti, quam facile superemini. dixi enim, quod, si documenta criminum traditionis fuerint ex utraque parte prolata, aut utraque sunt uera aut utraque falsa aut nostra uera et uestra falsa aut
Abbreviated transcription (Latin):
tib qui ista nescirent. impio scismade separa¬
rent. Tenerent enim illam beati cypriani sen¬
tentiã plenissimam caritatis pietatisq qua¬
nia. non tamen impediri debet fides aut
mus.ipsi de eccłia recedamus. Quod quidem
illis tunc ꝓdesset si in eccłiȩ catholicȩ gremio
purgati purgamenta tolerarent quȩ ante
tempus seꝑare non possent.S quod eos di¬
cumus in hac erroris ur̃i societate qͣm uerã eccli¬
am ẽẽ arbit᷑mini fac̾e debuisse. ħ maiores ur̃i in
illa ꝑspicue uera in curꝰ unitate fuert̃ ne abilla seꝑa¬
rent᷑ facẽ debuerõ Sic̃ enĩ qͥlib partis ur̃ȩ ħo causã
ignorans tamen quamuis acentũ maximia¬
nensib damnatum. simplicider innocentem
credit eum qui tando plurib se ꝓbauit: ita
etiã in communione eatholica. quẽ causa cȩ¬
ciliani latet ñ immento sibi innocentẽ fuis¬
se ꝑsuadet eum qui ñ solum ꝑ africam sed

Expanded text:
tibus. qui ista nescirent, impio schismate separatibus. qui ista nescirent, impio schismate separarent. tenerent enim illam beati Cypriani plenissimam caritatis pietatisqunia, non tamen inpediri debet aut fides mus, ipsi de ecclesia rillis tono prodesset, si in ecclesiae catholicae gremio purgati purgamenta tolerarent, quae ante tempus separare non possent. sed quod eos dicimus in hac erroris uestri societate, quam ueram ecclesiam esse arbitramini, facere debuisse, hoc maiores uestri in illa perspicue uera, in cuius unitate fuerunt, ne ab illa separarentur, facere debuerunt. sicut enim quilibet partis uestrae homo causam ignorans tamen. quamuis a centum Maximianensibus damnatum, simpliciter innocentem credit eum, qui tanto pluribus se probauit, ita etiam in communione catholica, quem causa Caeciliani latet, non inmerito sibi innocentem fuisse persuadet eum, qui non solum per Africam. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
nasse primianum: s non apud eos q̃ longius
positi. & a gr̃a uł intudia remotiores. tale de
illo possent ferre iudicium: qͦd uniu̾sȩ par¬
d donati facile ꝓbaretur. Nunc uero dam¬
nauerunt eum centum: et amplius quam
trecentis absoluendum reliquerunt. apud qͦs
ipsi ꝑieulum damnationis incurrerent. Cis
quippe tam plurib suam debuerunt ꝑsua¬
dere sententiã: ut ipsi cum eis intus essent.
primianus autem foris si damnatus peni¬
tenuam respuisset.Si autem hoc tam maio¬
ri numero collegarum. et tot suȩ communi¬
onis eccłiis ꝑ totam africam diffusis ꝑsua¬
dere ñ possent. aut sententiã suã consilio sa¬
niore rescinderent. in qua falli sicut homi¬
nes de homine potuerunt. aut si uera eius
crimina sine ulla dubitatione didicerant.
que tamen ꝑsuadere tanto plurib cȩteris ñ
ualebant: nocentem scientes tolerarent pru¬
dentius & patientius: quam se a tot innocen¬

Expanded text:
nasse Primianum, sed non apud eos, qui longius nasse Primianum, sed non apud eos, qui longius positi et a gratia uel inuidia remotiores tale de illo possent ferre iudicium, quod uniuersae parti Donati facile probaretur. nunc uero damnauerunt eum centum, et amplius quam trecentis absoluendum reliquerunt, apud quos ipsi periculum damnationis incurrerent. eis quippe tam pluribus suam debuerunt persuadere sententiam, ut ipsi cum eis intus essent, Primianus autem foris, si damnatus paenitentiam respuisset. si autem hoc tam maiori numero collegarum et tot suae communionis ecclesiis per totam Africam diffusis persuadere non possent, aut sententiam suam consilio saniore rescinderent, in qua falli sicut homines de homine potuerunt, aut, si uera eius crimina sine ulla dubitatione didicerant, quae tamen persuadere tanto pluribus ceteris non ualebant, nocentem scientes tolerarent prudentius et patientius, quam se a tot innocen
Abbreviated transcription (Latin):
ceciliano falsam.s in seipso uerã traditionem
salubr emendatione: damnasset: et ad cecilia¬
ni innocentiã etiam si non ep̃c tamen correcta
prauitate transisset si felicianus ad primiant̃
quem similiter ut ule cęcilianum damnaue¬
rat innocentem. potuit tamen sine macula
primiani uł sua cum ep̃ali etiam honore tns¬
ire. Nec ulud qͦd dixi nescio quos traditores
quos ur̃i maiores arguebant si ueraciter argue¬
bant debiusse conuincer: sic acceꝑis tanquam hoc
apud seipsos facere debuerint. Sic eñ respondes
qͦd fecerint: et ideo mõs ꝑdidisse baptismũ
iudicauerint. Lege prius diligenter contͣ qͦd
scribis. et aut intellige que dicuntur. aut no¬
li quod intelligis uertere in aliud. Ego dixi
non apud ur̃os. s apud eccłias transmarinas
quib innocentes illi iudebantur qui argue¬
bantur: aur̃is eos debuisse conuinei. Nam et
manmianenses conuic̾tum sib uidentur dã¬

Expanded text:
Caeciliano falsam, sed in se ipso ueram traditionem Caeciliano falsam, sed in se ipso ueram traditionem salubri emendatione damnasset et ad Caeciliani innocentiam etiamsi non episcopus, tamen correcta prauitate transisset, si Felicianus ad Primianum, quem similiter, ut ille Caecilianum, damnauerat innocentem, potuit tamen sine macula Primiani uel sua cum episcopali etiam honore transire. Nec illud, quod dixi: nescio quos traditores, quos uestri maiores arguebant, si ueraciter arguebant, debuisse conuincere, sic acceperis, tamquam hoc apud se ipsos facere debuerint sic enim respondes, quod fecerint et ideo nostros perdidisse baptismum iudicauerint. lege prius diligenter contra quod scribis, et aut intellege quae dicuntur aut noli quod intellegis uertere in aliud. ego dixi non apud uestros, sed apud ecclesias transmarinas, quibus innocentes illi uidebantur qui arguebantur a uestris, eos debuisse conuinci. nam et Maximianenses conuictum sibi uidentur dam
Abbreviated transcription (Latin):
eisq insererentur inter alia testium multa do¬
cumenta. quesiuit consularis quidnam mi¬
nistrabat tunc siluanus in clerieatu. Uictor
respondit. Sub paulo ep̃o orta ꝑsecutione sil¬
uanus diaconus fuit. Huic tu publicoꝵ gestoꝵ
euidentissimo documento quo minus credat᷑
magnum aliqͥd tͥ uderis opponere. quia com¬
memoras sententiam qͣm dixit in cecilianum.
uelut puniens intraditores. et argumentaris
fieri non potuisse. ut traditor fuerit qui tradi¬
tionis tam seuerus ultor exstiterit. Quasi
aliquid seuerius uidebatur illis nequissimis
seniorib quando in occidendã susannam
tanta instantia seuiebant: cum eoꝵ consci¬
entia ipso flagicio foderetur. quod sem illa
punire uelle fingebant.S omittamus alia.
Quid felicianus: Nunquid non cũ pͥmiano nẽ
damnat qͦd cũ marimiano ipse commisit. S
plane meliore sententia correctior ñ impuden¬
tior. Quod siluanus si facere uoluisset. non in

Expanded text:
eisque insererentur, inter alia testium multa doeisque insererentur, inter alia testium multa documenta, quaesivit Consularis: Quid administrabat tunc Silvanus in clericatu? Victor respondit: Sub Paulo episcopo orta persecutio est, Silvanus subdiaconus fuit. Huic tu publicorum gestorum evidentissimo documento, quo minus credatur, magnum aliquid tibi uideris opponere, quia commemoras sententiam, quam dixit in Caecilianum uelut puniens traditores, et argumentaris fieri non potuisse ut traditor fuerit, qui traditionis tam seuerus ultor extiterit: quasi aliquid seuerius uidebatur illis nequissimis senioribus, quando in occidendam Susannam tanta instantia saeuiebant, cum eorum conscientia ipso flagitio foderetur, quod se in illa punire uelle fingebant. sed omittamus talia. quid Felicianus? numquid non cum Primiano nunc damnat, quod cum Maximiano ipse commisit, sed plane meliore sententia correctior, non inpudentior? quod Siluanus si facere uoluisset, non in
Abbreviated transcription (Latin):
lubrior gͦ erat causa ut compendioso dolore
natum decideret uulnus. quamuis non esset
salubus s contra exiciabilis: ut ꝑcunct̾a m̃¬
bra pestilens irreꝑet uirus. Sic traditionẽ
ꝓbabilius nos uobis obicimꝰ. quamuis eam
uos nobis non probabiliter obiciatis. Iam il¬
lud qͦd in siluanum cirtensem ep̃m ur̃m di¬
xi fuisse traditorem municipalia gesta tes¬
tantur: ibidem apud cutam acuratore res
publicȩ munatio felice confecta. Nam sicut
ibi scriptum legimꝰ. postea quam aꝑtum ẽ ad bi¬
bliothecam inuenta sunt ibi armaria inania
Ibiꝓtulit siluanus capitulatã argenteam. ⁊ lu
cernam argenteam quo diceret se post ar¬
cham eas inuenisse. Cui uictor ausidii dixit.
Mortuus fueras si non eas inuenisses. Felix autẽ
curator cum ei dixisset inquire diligentius
ne quid hic remanserit: siluanus dixit. Niehil
hic remansit. totũ hoc eiecimꝰ. Quȩ gesta cum
apud acta ⁊enophili consulanis recitarentur.

Expanded text:
lubrior ergo erat causa, ut conpendioso dolore lubrior ergo erat causa, ut conpendioso dolore natum decideret uulnus, quamuis non esset salubris, sed contra exitiabilis, ut per cuncta membra pestilens inreperet uirus. sic traditionem probabilius nos uobis obicimus, quamuis eam uos nobis non probabiliter obiciatis. Iam illud quod in Siluanum Cirtensem episcopum uestrum dixi, fuisse traditorem municipalia gesta testantur ibidem apud Cirtam a curatore rei publicae Munatio Felice confecta. nam sicut ibi scriptum legimus, posteaquam apertum est ad bybliothecam, inuenta sunt ibi armaria inania. ibi protulit Siluanus cacernam argenteam, quod diceret se post arcam eas invenisse. Cui Victor Aufidii dixit: Mortuus fueras, si non eas invenisses. Felix autem curator cum ei dixisset, Inquire diligentius, ne quid hic remanserit; Silvanus dixit, Nihil hic remansit, totum hoc ejecimus. Quae gesta cum apud acta Zenophili consularis recitarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ꝓbabiliter. Hinc ego in illo ꝓliriore tu¬
um librorum oꝑe. suo loco tibi sadis aut ps
quam satis fortasse respondi. & ostendi ex
illis liccens ubi uerba didicimꝰ. quomͦ com¬
paratiuus gradus non semꝑ augeat quod
comparat aliquando imꝓbet ⁊̃ cui cõpara¬
tur. Inde ẽ dii meliora piis. inde ẽ meliorib
optõ auspiciis. Lege diligenter plura ipse
reꝑies. S nonne miraris obsecro te in hac
causa maximianensium exqua tibi ad om¬
nia nunc statui respondere. nec hui michi
defuisse locutionis exemplum: In illa quip¬
pe luculentissima & facundissima sententia
concilii bagaiensis. inuenta ẽ inquiunt ca¬
sa salubrior: ne ꝑ cuncta menbra pestilens ir¬
repat iurus. ut compendioso dolore natum
decidat uulnus. Certe scdm regulam tuam
salubris ñ salubrior dicere debuerunt. Neq
enim illud salubre s ꝑnitiosum erat: ut per
cuncta menbra pestilens uirus irreperet. Sa¬

Expanded text:
ergo probabiliter. hinc ego in illo prolixiore trergo probabiliter. hinc ego in illo prolixiore trium librorum opere suo loco tibi satis aut plus quam satis fortasse respondi et ostendi ex illis litteris, ubi uerba didicimus, quomodo conparatiuus gradus non semper augeat quod conparat, aliquando inprobet cui conparatur. inde est: di meliora piis, inde est: melioribus opto auspiciis. lege diligenter, plura ipse repperies. sed nonne miraris, obsecro te, in hac causa Maximianensium, ex qua tibi ad omnia nunc statui respondere. nec huius mihi defuisse locutionis exemplum? in illa quippe luculentissima et facundissima sententia concilii Bagaiensis: inuenta est, inquiunt, causa salubrior, ne per cuncta membra pestilens inrepat uirus, ut conpendioso dolore natum decidat uulnus. certe secundum regulam tuam \'salubris\', non salubrior dicere debuerunt; neque enim illud salubre, sed perniciosum erat, ut per cuncta membra pestilens uirus inreperet. sa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum conficeri cogat. quod inxp̃ianũ no¬
men ꝓtudentia dei totus cotidie uertitur
mundus: hȩc inquam ȩccłia quȩ dño deo
deorum loquente a solis ortu usq ad occa¬
sum uoeatur. nullomͦ ab afris traditorib
pollui potuit. quos omnino nesciit: si
maximiani sacrilegi surculi ñ polluere plan¬
taria tot couegas eius tantum quia ordi¬
nando manus eits ñ imposuerunt. qͣmuis
eum a primiano damnatũ laudauerint. pri¬
mianumq damnauerint: quamuis in eine
scismate constituti dilationem qua reuerteren¬
tur acceꝑint. Qum etiam quia diri traditio¬
nem multo ꝓbabilius nos uobis obicimus.
respondes me hoc mͦ fuisse confessum. qͦd eã
uos nobis ꝓbabiliter obiecistis. docens etiam
regulam locutionis. qua com paratiuus gras
quod antepositum ẽ auget. non quod ante
bilius: ita ẽẽ ꝓbabiliter: et ꝓbabilius. Unde tͥ
colligere uidens & dicis. si uos ꝑbabiltus: no

Expanded text:
ipsum confiteri cogat, quod in christianum noipsum confiteri cogat, quod in christianum nomen prouidentia dei totus cotidie uertitur mundus, haec, inquam, ecclesia, quae domino deo deorum loquente a solis ortu usque ad occasum uocatur, nullo modo ab Afris traditoribus pollui potuit quos omnino nesciuit, si Maximiani sacrilegi surculi non polluere plantaria tot collegas eius, tantum quia ordinando manus ei non iuposuerunt, quamuis eum a Primiano damnatum laudauerint Primianumque damnauerint, quamuis in eius schismate constituti dilationem qua reuerterentur acceperint Quin etiam quia dixi: traditionem multo probabilius nos uobis obicimus, respondes me hoc modo fuisse confessum, quod eam uos nobis probabiliter obiecistis. docens etiam regulam locutionis, qua conparatiuus gradus quod ante positum est auget, non quod ante bilius, ita esse probabiliter et \'probabilius. unde tibi colligere uideris et dicis: si uos probabilius, nos
Abbreviated transcription (Latin):
idem dñs dicit: oportebat xp̃m pati et resur¬
gere amortuis dercia diȩ. et predicari in noĩe
eius penidentiam et remissionẽ peceatorum
ꝑ om̃s gentes: incipientib abiherusalem.
Quod enm illic dictum ẽ uocauit teriã a solis
ortu usq ad occasum. hoc dictum ẽ hic per
om̃s gentes. & quod ibi dictum ẽ exsyon spes
decoris eius. hoc dictum ẽ hic incipientib
ab iherusalem. Non enim tantummꝰ ibi pas¬
sus ẽ. xp̃c. s ibi etiam resurrexit: inde ascendit
in celum. ibi centũ uiginti homines congre¬
gatos. die pentecostes misso de cȩlo sp̃u sco in
pleuit. Ibi umo die tria alio quinq milia ere¬
dentium in suum corpus conuersa suscepit.
Inde in totam iudeam & samariam. & in orb̃
terrarum cȩteras gentes se fruc̾tificando dif¬
fudit & diffundit eccłia. Quod discipulis pre¬
dicens etiam ascensurus incȩlum. eritis in¬
quit mͥ testes in iherusalem et in totã iudeã

Expanded text:
idem dominus dicit: oportebat Christum . pati et resuridem dominus dicit: oportebat Christum . pati et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. quod enim illic dictum est: uocauit terram a solis ortu usque ad occasum, hoc dictum est hic: per omnes gentes, et quod ibi dictum est: ex Sion species decoris eius, hoc dictum est hic: incipientibus ab Hierusalem. non enim tantummodo ibi passus est Christus, sed ibi etiam resurrexit, inde ascendit in caelum, ibi centum uiginti homines congregatos die pentecostes misso de caelo sancto spiritu impleuit, ibi uno die tria, alio quinque milia credentium in suum corpus conuersa suscepit, inde in totam Iudaeam et Samariam et in orbis terrarum ceteras gentes se fructificando diffudit et diffundit ecclesia. quod discipulis praedicens et iam ascensurus in caelum: eritis, inquit, mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam
Abbreviated transcription (Latin):
recte uiuentib. estus & trituram huiꝰ scłi
tolerant: ultima uentilatione purganda.
S tͥ ad hec omnia nichil facilius quã maxi¬
mianensium causa respondet. Si enim in
paucis frequenter ẽ ueritas. et errare multoꝵ
ẽ: ꝑmitte ut maximianenses quanto uob̃
sunt impares paucitate. tanto uos suꝑent
ueritate. Non facis. Noli gͦ in comꝑatione
multitudinis gentium catholicarum de ur̃a
paucitate gloriar. Quod autem de afris¬
tradtiorib narras. nescis aut qualiscunq
hominis corde non sentis. in conflic̾tu quo
ueritas queritur. cũ ꝓbatio non sequitur.
quam sit uana et inepta narratio: in qua
refellenda oꝑam non consumerem nec si
ñ haberem in causa maximianensium tã
facile sine ulla ambage compendium.Sa¬
crȩ sunt liccere. Os̃ deorum dñs locutus ẽ
&uoeauit terram: a solis ortu usq ad occa¬
sum. Ex syon spes decoris eius. Huic ꝓph̃ico
testimonio conciit euangłium ubi de ĩpso

Expanded text:
recte uiuentibus aestus et trituram huius saeculi recte uiuentibus aestus et trituram huius saeculi tolerant ultima uentilatione purganda. sed tibi ad haec omnia nihil facilius quam Maximianensium causa respondet. si enim in paucis frequenter est ueritas et errare multorum est, permitte ut Maximianenses, quanto uobis sunt inpares paucitate, tanto uos superent ueritate. non facis: noli ergo in conparatione multitudinis gentium catholicarum de uestra paucitate gloriartraditoribus narras, ita nescis, aut qualiscumque hominis corde non sentis, in conflictu quo veritas quaeritur, cum probatio non sequitur, quam sit vana et inepta narratio? In qua refellenda operam non consumerem, nec si non haberem in causa Maximianensium tam facile sine ulla ambage compendium. Sacrae sunt Litterae: Deus deorum Dominus locutus est, et uocauit terram a solis ortu usque ad occasum: ex Sion species decoris eius. huic prophetico testimonio concinit euangelium, ubi de se ipso
Abbreviated transcription (Latin):
paitem donati suꝑordinare minime timui¬
sti. ut cum quis in eodẽ destamento dicat ad a¬
braham. sic erit semen tuum siẽ stellȩ cęli &
sieut arena maris. hoc tu irritum faciens &
partem donati ꝓ qua nullum destimonium
recitas suꝑordinans: in paucis inquis freqñ¬
ter ẽ ueritas. errare multoꝵ ẽ. Non intelligñs
quomͦ adño dictum sit paucos intrare ꝑ an¬
gustam portã. cum et multos direrit ab ori-¬
ente & occidente recumbituros cũ abraham
ysaac et iacob: & inapocalipsi demonstrentur
ex omni gente & tribu et lingua milia candi
datoꝵ quȩ nemo numerare possit. Qui ꝓfecto
& multi sunt ꝑ seipsos: et idem ipsi pauci st̃
in comparatione longe plurium qͥ cum dia¬
bolo puniendi sunt. Quȩ damen frumenta
diuinis in ȩternum horreis destinata. ꝑ to¬
tum mundum dilectionis unitate sociata.
uł abscandalis & iuolentiis hereticorum. si¬
ue ab interiore tanqͣm palea sua multis ñ

Expanded text:
partem Donati supartem Donati susti: ut cum Deus in eodem testamento dicat ad Abraham, Sic erit semen tuum sicut stellae coeli, et sicut arena maris ; hoc tu irritum faciens, et partem Donati pro qua nullum testimonium recitas superordinans, In paucis, inquis, frequenter est veritas; errare multorum est: non intelligens quomodo a Domino dictum sit, paucos intrare per angustam portam ; cum et multos dixerit ab oriente et occidente recubituros cum Abraham, Isaac, et Jacob : sed et in Apocalypsi de monstrentur ex omni gente et tribdatorum, quae nemo numerare possit. qui profecto et multi sunt per se ipsos et idem ipsi pauci sunt in conparatione longe plurium, qui cum diabolo puniendi sunt. quae tamen frumenta diuinis in aeternum horreis destinata per totum mundum dilectionis unitate sociata sine ab scandalis et uiolentiis haereticorum siue ab interiore tamquam palea sua multis non
Abbreviated transcription (Latin):
sperandum ẽ quod et nobiscum concordare poᷤ¬
sitis. Multo enim magis uos delectare debet
ad pacem faciendã totus orbis xp̃ianus: qͣm
pretextatus & felicianus. Qm̃ si non uos inqui¬
nauerunt qͦs tanta criminationis atrocitate
damnastis. multominus uos inquinat unitas
tot gentium xp̃ianarum cui nescio quorum a froꝵ
crmina demonstrastis. & multum uos inquinat
scelus quo uĩam societatẽ ab eiꝰ eccłiȩ ꝓ qua tot
ac tanta diuina testimonia recitantur socie¬
tate separastis. Quib diuinis testimoniis
humana temeritate ausus es contradicere:
cum & tu ipse nescio quomͦ eadem ui ueri¬
tatis fateri coactus sis. quod inxp̃ĩanum no¬
men totus cotidie uercitur mundus Ausus
es inquam testamento dei reluctari. cũ dicat
apłs. hominis testamentũ confirmatum ne-¬
mo untum facit. aut suꝑordinat. Abrahȩ
dictȩ sunt ꝓmissiones & semini eius. Hoc te¬
stamentum uritum facere: huic testam endo

Expanded text:
sperandum est, quod et nobiscum concordare possperandum est, quod et nobiscum concordare possitis. multo enim magis uos allectare debet ad pacem faciendam totus orbis christianus quam Praetextatus et Felicianus, quoniam, si non uos inquinauerunt, quos tanta criminationis atrocitate damnastis, multo minus uos inquinat unitas tot gentium christianarum, cui nescio quorum Afrorum crimina non demonstrastis, et multum uos inquinat scelus, quo uestram societatem ab eius ecclesiae, pro qua tot ac tanta diuina testimonia recitantur, societate separastis; quibus diuinis testimoniis humana temeritate ausus es contradicere, cum et tu ipse nescio quomodo eadem ui ueritatis fateri coactus sis, quod in christianum nomen totus cotidie uertitur mundus. Ausus es, inquam, testamento dei reluctari, cum dicat apostolus: hominis testamentum confirmatum nemo irritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. hoc testamentum irritum facere, huic testamento
Abbreviated transcription (Latin):
lect̾ionis excederet. tam non ẽ imputandum
catholicȩ eccłiȩ: quam nec illud qͦd saluio fe-¬
ceiunt abitin enses primiano uł restituto im¬
putauerim. Quod uͦ post exaggeratas ꝑsecutio¬
nes quas partem donati ꝑpessam fuisse dixi-¬
sti. & totum tacens quod precessit aur̃is. et mł¬
ta dicens quȩ non ꝓbantur in nris: de psalmiᷤᷤ
testimonium subiecisti & dixisti. nonne de biᷤ
qui talia faqunt dictum ẽ ueloces pedes eoꝵ
adeffundendum sanguinem. & uiam pacis ñ
cognouerunt: Hȩc ipsa et alia multo longeq:
grauiora illo bagaiensi concilio ep̃i ur̃i infeli¬
cianum pretextatumq dixerunt. & certe illi
nullius carnis sanguinem fuderant. nullum
in uos uiolentiȩ corporalis impetum fecerant̃.
s qui hec in eos dicebant multo sceleratius eo ᷤ
saculegio scismatis sanguinem spiritalem fun¬
in eos dicta. pacem sine honoris eoꝵ decolorati¬
one: sine baptismi eoꝵ rescissione fecistis: non de¬

Expanded text:
lectionis excederet, tam non est imputandum lectionis excederet, tam non est imputandum catholicae ecclesiae quam nec illud, quod Saluio fecerunt Abitinenses, Primiano uel Restituto imputauerim. Quod uero post exaggeratas persecutiones, quas partem Donati perpessam fuisse dixisti, et totum tacens quod praecessit a uestris et multa dicens quae non probantur in nostris, de psalmis testimonium subiecisti et dixisti: nonne de his qu.i talia faciunt dictum est: ueloces pedes eorum ad effundendum sanguinem, et uiam pacis non cognouerunt?, haec ipsa et alia multa longeque grauiora illo Bagaiensi concilio episcopi uestri in Felicianum Praetextatumque dixerunt. et certe illi nullius carnis sanguinem fuderunt, nullum in uos uiolentiae corporalis impetum fecerunt, sed qui haec in eos dicebant multo sceleratius eos sacrilegio schismatis sanguinem spiritalem funer acriterque in eos dicta pacem sine honoris eorum decoloratione, sine baptismi rescissione fecistis, non de
Abbreviated transcription (Latin):
dicus freneticum ligat: ut ambo inuicem ꝑse¬
cuntur. aut si ꝑsecutio nͥ que male fit non ẽ.
non utiq ꝑsequitur medicus frenetieum. s fire¬
netitus medicum. Seuicia gͥ ur̃a et uolentis¬
sima audatia. ꝑcirrumcelliones ur̃os elerioꝵ
ũorum satellites. omnib nota comprimenda
fiuit legib quȩ contra uos latȩ sunt. et quodã¬
mͦ colliganda. simul ut in quo essetis errore et qͦ
sacrilegio contra unitatẽ pacemq xp̃i uidere¬
mini saltem ipso terrore commoniti.cogita¬
re atq emendare uelletis. sicut terrorib ur̃is ꝑ
potestatum scłarium iussiones exagitati feli¬
cianus & pretextatus. quod corde nimium
duro & ꝑuersissimo saluius noluit. scisina qͦd
a uobis fecerant correxerunt: et ad ur̃am com¬
munionem societatemq redierunt. Totum
autem corrigeretur. si ad radicem eatholieam
auobis omnib rediretur. Quicquid uͦ factũ ẽ
aduersus uos quos temperamentũ . xpĩanȩ di¬

Expanded text:
dicus freneticum ligat, aut ambo inuicem persedicus freneticum ligat, aut ambo inuicem persequuntur aut, si persecutio nisi quae male fit non est, non utique persequitur medicus freneticum, sed freneticus medicum. saeuitia igitur uestra et uiolentissima audacia per circumcelliones uestros clericorum uestrorum satellites omnibus nota conprimenda fuit legibus, quae contra uos latae sunt, et quodammodo conliganda, simul ut, in quo essetis errore et quo sacrilegio contra unitatem pacemque Christi diuideremini, saltem ipso terrore commoniti- moniti cogitare atque emendare uelletis, sicut terroribus uestris per potestatum saecularium iussiones exagitati Felicianus et Praetextatus — quod corde nimium duro et peruersissimo Saluius noluit — schisma quod a uobis fecerant correxerunt et ad uestram communionem societatemque redierunt. totum autem corrigeretur, si ad radicem catholicam a uobis omnibus rediretur. quidquid uero factum est aduersus uos, quod temperamentum christianae di
Abbreviated transcription (Latin):
si quid mali fecit quod quidẽ absit ut fecerit
ꝑsecutionis tempore cecilianus. si ꝑsecutionẽ
quam passus ẽ saluius ab illo quem ipse contͤ
eum ordinauit. & in ea ciuitate ubi suꝑ colle¬
gas principatum gerit potuit nescire primi¬
anus: Fateberis gͥ uelis nolis. ne restitutum.
ne primianum.ne partẽ donati damnare co¬
garis. ñ solum & iniustos pati. uerum etiam &
iustos facere ꝑsecutionem posse. Aut si etiam¬
eam quȩ iustȩ fit ñ ẽẽ appellandam ꝑsecutio¬
nem putas. nec uos anobis nec ur̃os anr̃ĩs ꝑ¬
secutionem poteris ꝓbare ꝑpessos: magisq nos
demonstrauimꝰ eam nos ꝑpeti aclericis & cir¬
cumcellionib ur̃is qui corde duro et insulso.
nec intelligentes nec ferentes qͦd eis consulimꝰ
ad salutem. tanto in nos furore seuuint. ut ea
quȩ nobis faciunt nec numerare nec comme¬
morare nec digne uerbis explicare sufficiam.
Proinde cum freneticus medicum uerat. et me-¬

Expanded text:
si quid male fecit — quod quidem absit ut fecerit si quid male fecit — quod quidem absit ut fecerit — persecutionis tempore Caecilianus, si persecutionem, quam passus est Saluius ab illo, quem ipse contra eum ordinauit, et in ea ciuitate, ubi super collegas principatum gerit, potuit nescire Primianus? fateberis igitur uelis nolis, ne Restitutum, ne Primianum, ne partem Donati damnare cogaris, non solum et iniustos pati, uerum etiam et iustos facere posse persecutionem. aut si eam quae iuste fit non esse appellandam persecutionem putas, nec uos a nobis nec uestros a nostris persecutionem poteris probare perpessos, magisque nos demonstrabimus eam nos perpeti a clericis et circumcellionibus uestris, qui corde duro et insulso nec intellegentes nec ferentes, quod eis consulimus ad salutem, tanto in nos furore saeuiunt, ut ea quae nobis faciunt nec numerare nec commemorare nec digne uerbis explicare sufficiam. Proinde cum freneticus medicum uexat et me
Abbreviated transcription (Latin):
tare eligeret cum caninis: Nunc aspice illa
mea uerba quȩ te refellisse arbitratus es.im¬
mo iam non ipsa. s ꝓ ipsis ista quȩ dicam.
Ecce enĩ non dico si ꝑsecutionem facere ñ licet.
fecit restitutus. Nec dico. si psecutionem qui
pacitur habendus ẽ innocens: maximianꝰ ẽ pass
umocens: passus ẽ saluius. Gesta recito: uerba
quȩ non iuis repeto. fecit restitutus. passus ⁊̃ saĩ¬
uius. Quem mͥ ex his duob xp̃ianum nͥ restitu¬
tum. quẽ sacrilegum nͥ saluium respondebis:
Iaceat gͥ oportet ĩꝓbatũ q respuat᷑. ⁊ qͦd dixisti
tutus fecit. Passus ẽ saluius: et tibi ẽ restitutus
laudabilis. damnabilis saluius. Neq enim oe¬
culte factum ẽe dicturus es. aut posset hoc lat̾e
primianum qͦd in ea ciuitate factum ẽ ubi iple
iudicem. ut ex hoc aliis etiam ciuitatib occul¬
tum ẽẽ non posset. Aut si et hoc inter ꝯcculta
deputandum ẽ. nͣon uis ignorare orbem tenx̧

Expanded text:
tare eligeret cum caninis? Nunc aspice illa tare eligeret cum caninis? Nunc aspice illa mea uerba, quae te refellisse arbitratus es, immo iam non ipsa, sed pro ipsis ista quae dicam. ecce enim non dico: \'si persecutionem facere non lfecit Restitutus\', nec dico: \'si persecutionem qui patitur habendus est innocens, Maximianus est pashabendus est innocens, passus est Saluius\'. gesta recito, uerba quae non uis repeto: fecit Restitutus, passus est Saluius. quem mihi ex his duobus christianum nisi Restitutum, quem sacrilegum nisi Saluium respondebis? iaceat igitur oportet inprobatumque respuatur et quod dixisti tutus fecit. passus est Saluius, et tibi est Restitutus laudabilis, damnabilis Saluius. neque enim occulte factum esse dicturus es aut posset hoc latere Primianum, quod in ea ciuitate factum est. ubi ipsiudicem, ut ex hoc aliis etiam ciuitatibus occultum esse non posset. aut si et hoc inter occulta deputandum est, cur non uis ignorare orbem terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
rior ipsa deslificatio ciuitatum : breuiter attin¬
gam. quod illic cum ider agerem comꝑi. Nã
quia eis ꝓ defendendis exquantacunq parte
sedib suis. etiam post ꝓconsulis iudieadum
turbȩ sibi fauentis fiducia saluius repugna¬
re temptauerat. uictus aliquando compre¬
hensus ẽ:non iam ducendus adiudicẽ. ubi
inter pardes fuerat ꝓlata sententia. s pom¬
pa miserabili triumphandus. Capto enĩ
sem. mortuos canes alligauerunt in collo: &
sic cum illo quantum libuit saltauerunt Hoc
si uellem exaggerare dicendo. nonne fortassis
hanc penam iuix tormentis regũ etruscorũ
quib mortua uiuis corpora comungebant
comparandã eẽ monstrarem: Nonne homo
senex & qui haberi uolebat ep̃c. omnium iu¬
dicio de societate uiuorum atq mortuorũ
exterminandus esset. si duob sib suppliciiᷤ
unde unum subeundum eẽt ꝓposits.non
potius hereret cadauerib humanis qͣm sal¬

Expanded text:
rior ipsa testificatio ciuitatum, breuiter attinrior ipsa testificatio ciuitatum, breuiter attingam, quod illic, cum iter agerem, conperi. nam quia eis pro defendendis ex quantacumque parte sedibus suis etiam post proconsulis iudicatum turbae sibi fauentis fiducia Saluius repugnare temptauerat, uictus aliquando conprehensus est, non iam ducendus ad iudicem, ubi inter partes fuerat prolata sententia. sed pompa miserabili triumphandus. capto enim seni mortuos canes alligauerunt in collo et sic cum illo quantum libuit saltauerunt. hoc si uellem exaggerare dicendo, nonne fortassis hanc poenam uix tormentis regum Etruscorum, quibus mortua uiuis corpora coniungebant, conparandam esse monstrarem? nonne homo senex et qui haberi uolebat episcopus omnium iudicio de societate uiuorum atque mortuorum exterminandus esset, si duobus sibi suppliciis, unde unum subeundum esset, propositis non potius haerere cadaueribus humanis quam sal