comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quotisq plenitudo gentium intret
curt̾e non cessant. Candem rediers
dd̾ archam inciuitatem dd̃ inducit:
quia dñs enoch & helia p̃dicantib
conuertet corda patrum in filios.
Boues et arietes im molans. hoc ẽ eos
qui aream dñi triturant. et ouium
eiꝰ ducatum gerunt. martirii coro¬
carnationis & passionis exempbia
eatenus uideis non creditum ꝑ¬
lam manifestans. Hoc enim signs¬
lineo. Nam linum quod de terri
creatum multiplici labore ad con
dorem uestis ꝑuenit: ueritatem le¬
mane carnis inter flagella tru¬
tis ostendit. Uerum cunctis exit¬
tib & anł arche celestis introitio
imnos resonantib sola michorĩ
saul archam ducentib ab est.
sequantur anticristum. Q uib t¬
to congruit. quod eadem michis
obfigurandam instabilitatem &¬
nalium. aqua omis. interptat
non uxor. dauid s filia saul appi¬
latur: quia xp̃o side tenus seris
non illius regno coronandi. sp
cutorum eius quos imitauer

Expanded text:
quousque plenitudo gentium intret, quousque plenitudo gentium intret, currere non cessant. Tandem rediens David arcam in civitatem David inducet, quia Dominus, Enoch et Elia praedicantibus, convertet corda patrum in filios. « Boves et arietes immolans, hoc est, eos qui aream Domini triturant, et ovium ejus ducatum gerunt, martyrii sangIncarnationis et passionis exemplum eatenus Judaeis non creditum palam manifestans: hoc enim signifilineo; nam linum quod de terra procreatum multipldorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis inter flagella triumphantis ostendit. Verum cunctis exsultantibus, et ad arcae coelestis introitum hymnos resonantibus, sola Michol filia Saul arcam ducentibus abest: equantur Antichristum. Quibus merito congruit quod eadem Michol, quae, ad figurandam instabilitatem carnalium, aqua omnis interpretatur, non uxor David, sed filia Saul appellatur, quia Christo fidetenus serviunt, non illius regno coronandi, sed persecutorum ejus, quos imitati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tȩthei: quia respuentib uerbum
uideis ne amplius audita & non
suscepta p̃dicatio noceret. apłi ab
eis ablati & ad gentes inbuendaᷤ st̃
missi. Unde et locus aree naon
que gentium fidem dñi grȩ p̃pa¬
ratam de monstrat. ꝑ cussio ora
nũcupatur: uidelicet quia illoꝵ
delict̾o salus est gentib Obed edom
namq qui interp̾tatur seruiens ho¬
mo: ille est utiq de quo dñs ad pa¬
trem. Constitues inquit me in
caput gentium: populus quem non
cognoui seruiuit michi. Ubi et ui¬
deorum abiectionem quasi ore mor¬
tem p̾muters ait: Eripies me de
contradictionib popłi. Nomen quo¬
q urb̃ congruit. Gech enim inter¬
pretatur torcular. significans cru¬
cem inqua uitis uera calcari et ex¬
pͥmi dignata est: Aqua cunctus
gentium popłs merito getheus ap¬
quib ibidem archa demoratur. fi¬
des spes caritas est. Sicut enim die¬
uirtutes sius queq passibus adꝑ
fectionem ꝑueniunt. Hi menses

Expanded text:
Gethaei, quia respuentibus verbum Gethaei, quia respuentibus verbum Judaeis, ne amplius audita et non suscepta praedicatio noceret, apostoli ab eis ablati, et ad gentes imbuendas sunt missi. Unde et locus areae Nachor, quae gentium fidem Domini gratiae praeparatam demonstrat, percussio Oza nuncupatur, videlicet quia illorum delicto salus est gentibus. Obededom namque qui interpretatur serviens homo, ille est utique de quo Dominus ad Patrem: Constitues, inquit, me in caput gentium, populus quem non cognovi servivit mihi . Ubi et Judaeorum abjectionem, quasi Ozae mortem, praemittens, ait: Eripies me de contradictionibus populi . Nomen quoque urbis congruit. Gethe enim interpretatur torcular, significans crucem in qua vitis vera calcari et exprimi designata est. A qua cunctus gentium populus merito Gethaeus apquibus ibidem arca demoratur, fides, spes et charitas sunt. Sicut enim dievirtutes suis quaeque passibus ad perfectionem perveniunt. Hi menses
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. crescente eccłia primitua: uen¬
um .ẽ. ad aream naon idẽ. ad areã
dum in cautuis quasi corrigendo
tagit. mox a dno ꝑeussus occubute.
quia dum uideorum popłs gentib
inuidet: salutis se munere pruiat:
dum legem uult euangłio miscere
utriusq sibi grãm tollit. Et tenuit
inquit eam: qm̃ calcitrͣbãt boues.
Boues quippe calcitrare est. predica¬
agere: neq scđm consuetudinẽ
legis ingrali: s sabbata. neomenias.
cireũcisionem uict̾imasq spĩtalit᷑
interpretari. Quos uelut errantes
corrigere temptabant qui descenden¬
tes deuidȩa docebant fr̃s: quia nisi
circumcidamini scđm morem moy¬
si non potestis salui fieri. Et de
quibus tacob ad paulum. Uides
inquit fr̃ quot milia sunt in ui¬
deis qui crediderunt. & om̃s emu¬
latores sunt legis: Ob causam gͦ
sacerdoris occisi dd̃ noluit diuicere
ad se archam dni inciuitate᷑ dauid.
si diuertit eam indomo obede dom

Expanded text:
id est, crescente Ecclesia primitiva, venid est, crescente Ecclesia primitiva, ventum est ad aream Nachon, id est, aream cam incautius quasi corrigendo tetigit, mox a Domino percussus occubuit. Quia Judaeorum populus dum gentibus invidet, salutis se munere privat; dum legem vult Evangelio miscere, utriusque sibi gratiam tollit. « Et tenuit, inquit, eam, quoniam calcitrabant boves. » Boves quippe calcitrare est praedicaagere, neque secundum consuetudinem Legis ingredi, sed Sabbata, neomenias, circumcisionem, victimasque spiritualiter interpretari. Quos velut errantes corrigere tentabant, qui descendentes de Judaea docebant fratres: Quia nisi circumcidamini secundum morem Moysi, non potestis salvi fieri . Et de quibus Jacobus ad Paulum: Vides, inquit, frater, quot millia sunt in Judaea, qui crediderunt, et omnes hi aemulatores sunt legis . Ob causam ergo sacerdotis occisi, David noluit divertere ad se arcam Domini in civitatem David, sed divertit eam in domum Obededom
Abbreviated transcription (Latin):
conseruandum mandetur. fil̃
quidẽ pͥus archa indomo anss¬
dab qui erat in gabaa. quia eals
quȩ nunc p̃dicatur eccłie fl
E ante incarnationis dnicȩ tempus flo¬
ebat inhis qui patriarcharum propħa¬
tumq sunt deuotionem secuti. Abmi:¬
ubab autem qui interpretatur pat̾
ĩs spontaneus: uł abraham patrem
di uł oy sen legis latorem signifi¬
. Qui uterq ingabaa custodit ar-¬
sum quia sublimi uirtutis exemplo
tdentium pect̾ora munit. Unde et
gilua collis interp̃tatur:. qui est locus
incuutate cariathiarim. Elata gͦ foris
aitha ludebat dauid & omĩs ifrłco
tm dño diuersis musicorum generi¬
h: quia mox inchoante nouo gr̃e p̃¬
uonio dñs dñs ad exlbendas dõ patri
liudis humilitatis om̃s inuitat di¬
us. Qui ministrat me sequatur. Alii¬
dando ꝑ spm. sermonẽ sapientiȩ.
li semonem scientiȩ. alii genera
inguarum. alii grãm curationum:
t cet̾a. S his atq huiꝰ modi carisma¬
ium generib ꝓgrediente archa

Expanded text:
conservandum mandetur. Erat conservandum mandetur. Erat quidem prius arca in domo Aminadab, qui erat in Gabaa, quia eadem quae nunc praedicatur Ecclesiae fides, et ante Incarnationis Dominicae tempus florebat, in his qui patriarcharum prophetarumque sunt devotionem secuti. Aminadab enim qui interpretatur pater meus spontaneus, vel Abraham patrem fidei, vel Moysen legislatorem significat; qui uterque in Gabaa custodit arcam, quia sublimi virtutis exemplo credentium pectora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, qui locus est in civitate Cariathiarim. Elata ergo foris arca ludebat David, et omnis Israel coram Domino diversis musicorum generibus, quia mox inchoante novae gratiae praeconio, Dominus ad exhibendas Deo Patri laudes humilitatis omnes invitat dicens: Qui mihidando per Spiritum sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii genera linguarum, alii gratiam sanationum, » etc. Sed his atque hujusmodi charismatum generibus progrediente arca,
Abbreviated transcription (Latin):
quia dñs eccłiam pͥmituiam ex
isrł instituit: non quidẽ omẽm
isrł s electos quosq sibi cõnsotians.
Non enim om̃s qͥ ex ifrł hi sunt is¬
rahelite s filii ꝓmissionis deputan¬
tur in semine. Qui tringinta milia
ꝑ confessionem sc̃ẽ trinitatis ad fidẽ
ꝑtinent: Decem: ꝓpter oecalogũ
legis adoꝑa Mille ꝓpt̃ sui ꝑfectionꝰ
ad spem uite eterne. qua suꝑius ali
non est. sicut numerus. millenati
maior. nullus est. Et sienim mis
lia dixeris: non ipsum mille num
res numeros sepus ducendo mit¬
plicas. Cria gͦ. ꝑ decem multiplica
fides sineoꝑib mortua sit. Itemp
tringinta mille multiplica ut l
sperec. Electi gͥ ex isrł: popłos nto
credentes. operantes. sperantes ni¬
nuant. Uiri autem uida quieti
cum dauid: ipsos &e doctores quibi¬
teri xp̃i quasi familiarius adhe¬
dec. Imponitur gͦ archa plausto
nouo. ut noui testam̃ti grã cens¬
tis in baptismo mentib in fund̃

Expanded text:
quia Dominus Ecclesiam primitivam ex Israel instituit, non quidem omnem Israel, sed electos quosque sibi consocians. Non enim omnes qui ex Israel hi sunt Israelitae, sed filii promissionis deputantur in semine, qui triginta millia propter confessionem sanctae Trinitatis, ad fidem pertinent: decem propter Decalogum legis, ad opera; mille propter sui perfectionem ad spem vitae aeternae, qua superius aliquid non est, sicut numerus millenario major nullus est. Et si enim decmillia dixeris, non ipsum mille numeel per minores numeros saepius ducendo multiplicas. Tria ergo per decem multiplica, ne fides sine operibus mortua sit. Item triginta per mille multiplica, ut fsperet. Electi ergo ex Israel populos recte credentes, operantes, sperantes insinuant. Viri autem Juda, qui erant cum David, ipsos populos et doctores, qui lateri Christi quasi familiares adhaedet. Imponitur autem arca plaustro novo, ut novi testamenti gratia renovatis in baptismo mentibus infundatur,
Abbreviated transcription (Latin):
filio eleazari comparantur. Illi
aũt qui obturatum os habent si¬
ue imꝑitia uł uitio siue conscien¬
tia peccatoꝵ ut ꝓximis suis uer¬
bum salutis rite ñ impendant.
ipsi finee filio heli cõparantur.
Q đ aut̃ sequit᷑ in uerbis heli. si
peccauerit uir in uirum. placari
quia in uirũ peccare. peccatum
queilecũq ẽ. contra ꝓrximũ fac¬
tum: leuiorq ẽ eius remissio.
In dm̃ uero peccare: idẽ ab euis
cultu recedere: impietatis pec¬
catũ ẽ. difficiliorq remissio. Et
qm̃ cum inuirum quis peccat: pla¬
cato sibi uro facit dm̃ sibi placa¬
bilem. In dm̃ aut̃ cum quis peccat:
quis orabit ꝓ eo: Ac si dicatur. ꝑ
quem sibi dm̃ inquem peccauit
ꝓpitium facere poterit: Tamen
ñ ita intelligendum ẽ. qđ nulla
uenia sꝑanda sit his qui indiui¬
no officio aliquid deliquerint. e¬
tiam si digne penitentiã gerãt:
s qđ difficilior sit uenia. et ma¬
ior agenda penitentia his qui

Expanded text:
filio Eleazari comparantur. Illi filio Eleazari comparantur. Illi autem qui obturatum os habent, sive imperitia, sive vitio, sive conscientia peccatorum, ut proximis suis verbum salutis rite non impendant, ipsi Phineae, filio Heli, comparantur. Quod autem sequitur in verbis Heli: « Si peccaverit vir in viruquia in virum peccare peccatum qualecunque est, contra proximum factum, levisque est ejus remissio. In Deum vero peccare, id est, ab ejus cultu recedere, impietatis peccatum est, difficiliorque ejus remissio. Et quoniam cum in virum quis peccat, placato sibi viro facit Deum sibi placabilem; in Deum autem cum quis peccat, quis orabit pro eo? Ac si dicatur: Per quem sibi Deum, in quem peccavit, propitium facere poterit? Tamen non ita intelligendum est, quod nulla venia speranda sit his qui in divino officio aliquid deliquerint, etiamsi digne poenitentiam gerant, sed quod difficilior sit venia, et major agenda poenitentia his, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cata filioꝵ. idẽ ꝓpter scelera popłi
puniantur. quiq etiam quan¬
uis scĩ sint culpa tam̃ subditoꝵ
cs dem si non coerceant reputat᷑.¬
neus quippe ado: qui ñ tenet
disciplinam. et filios ñ corrigit
ut bene et caste uiuant. Qui aut̃
ñ corripit filios ut emendent qͤ
praua gesserunt. impie ẽ puis
qr indulget uitiis et consensũ
p̃bet iniquis ĩ malum suum.
fui quidem int̾pretat᷑ insania
conisionis. Et merito ita nuncu¬
patur qui differt conuerti in melius.
et longe efficitur auera conu̾sione
addm̃. queemendat hominem a
uitiis et peccato. Finees oris obtu¬
ratio siue ori prircens taterp̃tat᷑
Duoꝰ finees sacerdotes legimus in
scriptura. illum iustũ filiũ elea¬
zar. et iniustum filium heli. Sunt
aut in sacerdotibꝰ hodie. qui utrĩ¬
q typum tenent. Sacerdotes gͥ
qui custodiunt os suum et cõpes¬
cunt amalo et prauo eloquio se
lus exore eoꝵ ñ ꝓcedat: hi finee

Expanded text:
cata filiorum, id est, propter scelera populi cata filiorum, id est, propter scelera populi puniantur. Quique etiam, quamvis sancti sint, culpa tamen subditorum eisdem, si non coerceant, reputaeus quippe a Deo est, qui non tenet disciplinam, et filios non corrigit ut bene et juste vivant. Qui autem non corripit filios suos, ut emendent quae prave gesserunt, impie est pius, quia indulget vitiis et consensum praebet iniquis in malum suum. Ophni quidem interpretatur insania conversionis; et merito ita nuncupatur, quia differt converti in melius, et longe efficitur a vera conversione ad Dominum quae emendat hominem a vitiis et peccato. Phinees, oris obturatio, sive ori parcens, interpretatur. Duos Phinees sacerdotes legimus in Scriptura : illum justum, filium Eleazar; et injustum, filium Heli. Sunt autem in sacerdotibus hodie, qui utriusque typum tenent. Sacerdotes igitur qui custodiunt os suum et compescunt a malo et pravo eloquio, selus ex ore eorum non procedat , hi Phineae
Abbreviated transcription (Latin):
dotum ad popłm. Et paulo pꝰ.¬
Erat gͦ inquit peccatũ pueroꝵ
grande nimis coiam dño. q
detrahebant homines sacrifi¬
cio dnĩ. Iosephus historicus
udeoꝵ de his duobus filiis ita
refert. Heli sacercdoti erant
filii duo. ofni et finees. circa
homines inuiriosi. et circa di¬
uinitatẽ impii. nulliq iniqui¬
tatem parcebant. Et alia qͥdĩ
munera aboblaturis ꝓpter hono¬
rem sibimet sequestrabant. alia
uero rapine mͦ tollebant: mulie¬
ribus religionis causa conueni¬
entibus. contumelias inferebant.
lus quidem uolentias facientes:
alis uero ꝑsuadentes donis. ni¬
chilq eoꝵ uita a tyrannide pessi¬
ma differebat. Unde et heli sacer¬
dos ꝓ eoꝵ iiquitate dampnatus
ẽ. qđ eos peccantes minus se uera
anim adu̾sione plectebat. Et qui¬
dem coercuit: et quidem corripu¬
it: s lenitate et mansuetudine
patris: ñ seueritate et auctoritate
pontificis. Qua sententia discant
sacerdotes. quomͦ ipsi ꝓpter pec¬

Expanded text:
rdotum ad poprdotum ad popuerorum grande nimis coram Domino, quia detrahebant homines a sacrificio Domini. » Josephus, historicus Judaeorum, de his duobus filiis ita refert; « Heli sacerdoti erant filii duo, Ophni et Phinees, circa homines injuriosi, et circa Divinitatem impii, nullique iniquitati parcebant; et alia quidem munera ab oblaturis propter honorem sibimet sequestrabant, alia vero rapinae modo tollebant. Mulieribus religionis causa venientibus contumelias inferebant: aliis quidem violentias facientes, aliis vero persuadentes donis; nihilque eorum vita a tyrannide pessima differebat. Unde et Heli sacerdos pro eorum iniquitate damnatus est, quod eos peccantes minus severa animadversione plectebat. Et quidem coercuit, et quidem corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non severitate et auctoritate pontificis. » Qua sententia discant sacerdotes quomodo propter pec
Abbreviated transcription (Latin):
illud uero quod uestͥebat pon¬
tificem ex quatuor coloribus id
ẽ iacincto. bisso. cocco purpura
et ex auro habebatur contextũ.
F. Et tunicam paruam faciebat
ei mat̾ sua. quã afferebat ei sta¬
tutis diebus ascendens cũ uiro
suo ut immolaret hostiam sollẽpne
dnõ. Cunica hec parua quã anna
mat̾ hoc ẽ gr̃ã formauit. et pue¬
ro tradidit. significat doc trinã
facilem qua imbuendis rudes
animi credentium. qualibꝰ ꝑau¬
lus dicit. Lac uobis potũ dedi ñ
escam. nondum enim poteratis.
Perfectoꝵ aut̃ cibus ẽ solidus. N
ñ et suꝑ humerale lineum signi¬
ficat castitatẽ et continentiam
cũ bonis oꝑibus. quia quis qͥs
diuino ministerio fungi appeti
necesse ẽ ut primũ caste contir̃¬
tͣq uiuat. ac sic in bonis oꝑibus
semet ipsum exerceat. Porro fili
heli diuina sacra temerantes.
peccabant coram dño. unde sen¬
ptum ẽ. Filii heli filii belial n¬
scientes dnm̃. neq officiũ sact¬

Expanded text:
illud autem quod vestiebat ponillud autem quod vestiebat pontificem, ex quatuor coloribus, id est, hyacintho, bysso, cocco, purpura, et ex auro habebatur contextum. « Et tunicam parvam faciebat ei mater sua, quam afferebat statutis diebus, ascendens cum viro suo, ut immolaret hostiam solemnem Domino. » Tunica haec parva, quam Anna mater, hoc est, gratia formavit et puero tradidit, significat doctrinam facilem qua imbuendi sunt rudes animi credentium, qualibus Paulus dicit: « Lac vobis potum dedi, non escam, nondum enim poteratis . » Perfectorum autem cibus est solidus. Nec non et superhumerale lineum significat castitatem et continentiam cum bonis operibus. Quia quisquis divino ministerio fungi appetit, necesse est ut primum caste continenterque vivat, ac sic in bonis operibus semetipsum exerceat. Porro filii Heli divina sacra temerantes peccabant coram Domino. Unde scriptum est: « Filii Heli, filii Belial, nescientes Dominum, neque officium sace
Abbreviated transcription (Latin):
eam imbrẽ. Sic aut̃ dictum ẽ.
dñs uidicabit fines t̾re: ac si di¬
ceretur dñs iudicabit extrema
hominis. Quia ñ iudicabuntur
que inmelius uł indeterius me¬
dio tempore cõmutant᷑. s in qͥbꝰ
extremis inuentus fuerit qui
iudicabit᷑. f. Et dabit imꝑium re¬
gi suo. hoc ẽ popło xp̃iano dat eis
uirtutẽ qua carnẽ sicut reges
regnant. et in illo qui ꝓpter eos fu¬
dit sanguinem suum: mundum
quippe unctos eius cͥrismate. re¬
cte xpos possumus dicere. qđ
tamen totum cum suo corpore¬
dem transfigurata ẽ mutatio
uetĩs sacerdotii. et nunc imple¬
ta quando infirmata ẽ que
multa erat infiliis. ut nouum
haberet in xp̃o sacerdotiũ steri¬
lis que peꝑit septem. iii¬
nterea samuel erat ministrans
intemplo diuĩ accintus ephot
bath. hoc ẽ suꝑ humerali lineo
qđ distat ab illo ephod quo in¬
duebatur pontifex. Quia istud
tantummꝰ lineum fuit: & con¬
cessũ minoribꝰ gͣdib ad utendũ.

Expanded text:
eam imbrem . » Sic autem dictum est: eam imbrem . » Sic autem dictum est: « Dominus judicabit fines terrae, » ac si diceretur: Dominus judicabit extrema hominis, quoniam non judicabuntur quae in melius vel in deterius medio tempore commutantur, sed in quibus extremis inventus fuerit qui judicabitur. « Et dabit imperium regi suo, » hoc est, populo Christiano; dat eis virtutem qua carnem, sicut reges, regant, et in illo qui propter eos fudit sanguinem suum mundum quippe unctos ejus chrismate recte christos possumus dicere, quod tamen totum cum suo cidem tunc figurata est mutatio veteris sacerdotii, et nunc impleta, quando infirmata est quae multa erat in filiis, ut novum haberet in Christo sacerdotium sterilis quae peperit septem. Interea Samuel erat ministrans in templo Domini, accinctus ephod rar, hoc est, superhumerali lineo, quod distat ab illo ephod quo induebatur pontifex, quia istud tantummodo lineum fuit, et concessum minoribus gradibus ad utendum;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc ñ głetur potens insua po¬
tentia. et ñ głetur pruclens in
sua prudentia. nec diues in diui¬
tiis suis. s in hoc głetur qui gła¬
t᷑. in telligere et scire dnm̃. et
facere iudicium et tusticiã. in
medio t̾re. ñ parua ex parte
intelligit et scit dnm̃: qui in¬
telligit et scit. etiam hoc sibi
a dño dari. ut intelligat. et sciat
dnm̃. S quia retributio iusta in
die nidici futura ẽ a dño suꝑ fi¬
lios ade. inde sequitur. Dñs in¬
ascendit celos et tonuit. ipse ui¬
dicabit extremũ t̾re quia iustus ẽ
Prorsus ordinem tenuit confessio¬
nis fidelium. hec ꝓpħissa. Ascendit
tuos. Nam quis ascendit sicut
dicit apłs: nisi qui et descendit
ad inferiores partes terre: Qui
descendit ipse ẽ qui ascendit suꝑ
om̃s celos. ut aclimpleret omĩa.
Uer nubes gͦ suas tonuit: quas scõ
spu cum ascendisset. impleuit.
De quibus: carnali ihrłm hoc ẽ
ingrate uinee. cõminatus ẽ apud
ꝯsaiam ꝓpħam: ne pluant suꝑ

Expanded text:
on glorietur potens in sua potentia, et non glorietur prudens in sua prudentia, nec dives in divitiis suis; sed in hoc glorietur, qui gloriatur, intelligere et scire Dominum, et facere judicium et justitiam in medio terrae . » Non parva ex parte intelligit et scit Dominum, qui intelligit, et scit etiam hoc sibi a Domino dari, ut intelligat et sciat Dominum. Sed quia retributio justa in die judicii futura est a Domino super filios Adae, inde sequitur: « Domin, coelos et tonuit; ipse judicabit extremum terrae, quia justus est. » Prorsus ordinem tenuit confessionis fidelium haec prophetissa. Ascendit candos. Nam quis ascendit, sicut dicit apostolus, nisi qui et descendit in inferiores partes terrae? Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes caelos, ut adinpleret« Per nubes ergo suas tonuit, quas Spiritu sancto, cum ascendisset, implevit. De quibus carnali Jerusalem, hoc est, ingratae vineae, comminatus est apud Isaiam prophetam, « ne pluant super
Abbreviated transcription (Latin):
bimꝰ. Unde et sequit᷑. Et abiit
mulier ĩ uiam suã et comedit.
uultusq eius ñ sunt amplius
in diu̾sa mutati. Et factum ẽ
post circulum dierum concepit
anna et peꝑit filium. uocauitq
dierum idẽ post ani reditum.
peꝑit anna puerum uocauitq
nom̃ eius samuel qui int̾pretat᷑
postulatio di. siue nom̃ eius ds:
qr auctor natiuitatis eius ds e¬
rat. qui absterili exoratus con¬
cessit habere filium qui dignus
haberetur intemplo cłi. eunctis
diebus assistere. ad seruieniu
eius. Mistice aut̃. elchana pater
uenerabilis samuelis qui erat posses¬
sio dei. elchana. quippe in possessio¬
nẽ dĩ tranffertur. anuniuirtute
uirdei dicit᷑. et ñ solum uir. uerũ
etiam uir unus appellatur. Non
enim indiuersa uagabundus uł
mobilis atq instabilis ferebatur
s firmus atq in concussus ꝑsistẽs
uir unus erat. Et ñ solum ille
uir unus dicit᷑. s om̃s competent̃
unus dicunt᷑ unã sapientiã om̃s
habentes. qui unũ xp̃m iħm con¬

Expanded text:
. Unde et sequitur: « Et abiit mulier in viam suam et comedit, vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati. Et factum est post circulum dierum concepit Anna et peperit filium, vocavitque dierum, id est, post anni reditum, peperit Anna filium, vocavitque nomen ejus Samuel, qui interpretatur postulatio Dei, sive nomen ejus Deus, quia auctor nativitatis ejus Deus erat, qui ab sterili exoratus, concessit habere filium, qui dignus haberetur in templo Dei cunctis diebus assistere ad servitium ejus. Mystice autem Elcana, pater venerabilis Samuelis, qui erat « possessio Dei » Elcana quippe in possessionem Dei transfertur animi virtute vir dicitur. Et non solum vir, verum etiam vir unus appellatur. Non enim in diversa vagabundus, vel mobilis atque instabilis ferebatur, sed firmus atque inconcussus persistens vir unus erat. Et non solum ille vir unus dicitur, sed omnes competenter unus dicuntur, unam sapientiam omnes habentes, qui unum Christum Jesum con
Abbreviated transcription (Latin):
xxii De nuntiis berodab regis babilom¬
oꝵ ad etechiã missis. et de sermo¬
ne dñi quẽ esaias ꝓ ipsis nuntiis
xxiii Demanasse filio erechie. quomͦ pꝰ
peccatũ penitentiã gessit. et obhoc
decarcere meruit liberari.
xxiii. De iosia rege qui t̾ram omnẽ iuda
ab idoloꝵ spurcitia emundauit.

Expanded text:
 De nuntiis Berodah regis Babyloniorum ad Ezechiam missis, et sermone Domini quem Isaias pro ipsis nuntiisXXI. De Manasse filio Ezechiae, quando post peccatum poenitentiam gessit, et ob hoc de carcere meruit liberari.XXII. De Josia rege, qui terram omnem Juda ab idolorum spurcitia emundavit.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ duodecim sedes. et sedem
głe hereditatẽ dans eis. Dnĩ en
sunt cardines t̃re. et posuit suy
sunt cardines t̾re. hoc ẽ quati¬
or plage mundi. in quibꝰ dilat¬
uit orbem eccłe sue. que a solis
ortu usq ad occasum laudat
nomen eius. Dedes scõꝵ suor
seruabit. hocẽ electoꝵ suoꝵ oꝑa in
iam iusticiȩ diriget. Et impii in
tenebris conticescent. quia mitten¬
tur intenebras ext̾iores. ubi erit
fletus et stridor dentium. U bi con¬
tieescent. id ẽ ab arrogantia suꝑbie
sue cessabunt. Quia ñ infortitu¬
dine sua roborabitur uir. hoc ẽ ñ
fortitudine ꝓpria. s in uirtute diui¬
na potens ẽ uir id ẽ popłs creden¬
tium. Dnm formidabunt aduer¬
sarii eius quia dñs in firmũ faci¬
biguo greco intelligi et aduersari¬
um suum. Cum enim dñs possidẽ
nos ceꝑit. ꝓfecto adu̾sarius qui
nr̃ fuerat. ipsius fit. et uincetur
a nobis. ñ uiribus nr̃is. quia ñ

Expanded text:
super duodecim sedes ; » et sedem super duodecim sedes ; » et sedem gloriae haereditatem dans eis. « Domini enim sunt cardines terrae et posuit super sunt cardines terrae: » hoc est, quatuor plagae mundi, in quibus dilatabit orbem Ecclesiae suae, quae a solis ortu usque ad occasum laudat nomen ejus. « Pedes sanctorum suorum servabit, » hoc est, electorum suorum opera in viam justitiae diriget. « Et impii in tenebris conticescent, quia mittentur in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium ; » ubi conticescent, id est, ab arrogantia superbiae suae cessabunt. « Quia non in fortitudine sua roborabitur vir, » hoc est, non fortitudine propria, sed in virtute divina potens est vir, id est, populus credentium. « Dominum formidabunt adversarii ejus, quia Dominus infirmum facibiguo graeco intelligi: et adversarium suum. cum enim Dominus possidere nos coeperit, profecto adversarius, qui noster fuerat, ipsius fit, et vincetur a nobis, sed non viribus nostris, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur audiamus. humiliat
et exaltat. Utiq suꝑbos humi¬
liat. et humiles exaltat. Qđ
enim alibi legit᷑. cls suꝑbis resi¬
stit. humilibus aut̃ dat gr̃am:
hoc totus habet sermo. cuius
nomen int̾pretatur gr̃a eus.
Iam uero qł adiungitur susei¬
tat a t̾ra pauꝑem. de nullo
melius quã de illo intelligo
qui ꝓpt̾ nos pauꝑ factus est
cũ diues eẽt. ut eius pauꝑtate
sicut paulo ante dictum ẽ ditan¬
mͣ. Ipsum enim de t̾ra suscitaui
tam cito. ut caro eius ñ uiderei
corruptionem. Nec illud ab illo
aliend̾ qđ dictum ẽ: et de stercor
erigens in opem. In ops qui ppr
idẽ qui pauꝑ. Stercus uero un¬
de erectus ẽ rectissime intelligia¬
tur ꝑsecutores iudei. Inquoꝵ
mero cũ se dixisset apłs eccłam¬
duxi. Nec solum detrimenta ue¬
rum etiam stereora existimau
eẽ ut xp̃m lucri facerẽ. Deterri
gͦ suscitatus ẽ ille. supra om̃s di¬
uites pauꝑ erectus ẽ. Et de illo
stereore supra om̃s opulentos

Expanded text:
sequitur audiamus: Humiliat sequitur audiamus: Humiliat et exaltat; utique superbos humiliat et humiles exaltat. Quod enim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam, hoc totus habet sermo huius, cuius nomen interpretatur gratia eius. Iam uero quod adiungitur: Suscitat a terra pauperem, de nullo melius quam de illo intellego, qui propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo, quod additum est: Et de stercore erigit inopem. Inops quippe idem, qui pauper; stercus uero, unde erectus est, rectissime intelleguntur persecutores ludaei, in quorum numero cum se dixisset aposduxi, nec solum detrimenta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem . » De terra ergo suscitatus est, ille supra omnes divites pauper erectus est, et de illo stercore super omnes opulentos
Abbreviated transcription (Latin):
dendo. deducit ad inferos et re¬
t᷑. utiq a dnõ quibus ad iungit.
Que sursum sunt sapite. ñ que
suꝑ terram. ut ipsi sint illi qui
esurientes transierunt t̃ram.
Mortui enim estis inquit. Quomͦ
salubrit̾ mortificat ds: deinde
sequit᷑: et uita ur̃a ab scondita
ẽ cum xp̃o indo. Ecce quomͦ cosdẽ
ipsos uiuificat ds̾. S numquid
eos decduxit ad inferos et redux̃:
Hoc utrumq sine controuersia fi¬
delium in illo potius uidemus
impletum capite scilicet nr̃o. cũ
quo uitam nr̃am in dno apłs di¬
xit absconditam. Nam qui ꝓprio
filio ñ peꝑcit. s ꝓ nobis om̃ibus
tradidit eum. isto mͦ utiq mor¬
tificauit. Et quia resuscitauit a
mortuis. eundem rursum unu¬
ficauit. Et quia in ꝓpħia uox eiꝰ
agnoscitur. ñ derelinques ani¬
mã meã in inferno. eundẽ de¬
duxit adinferos et reduxit.
ac eius pauꝑtate ditati sumꝰ.
Dñs enim pauꝑes facit et ditat.
Nam qͥd hocsit ut sciamus. qđ

Expanded text:
dendo: Deducit ad inferos et redendo: Deducit ad inferos et retur a Domino: quibus adiungit: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram; ut ipsi sint illi, qui esurientes transierunt terram. Mortui enim estis, inquit; ecce quo modo salubriter mortificat Deus; deinde sequitur: Et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo; ecce quo modo eosdem ipsos uiuificat Deus. Sed numquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Hoc utrumque sine controuersia fidelium in illo potius uidemus inpletum, capite scilicet nostro, cum quo uitam nostram in Deo apostolus dixit absconditam. Nam cum proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, isto modo utique mortificauit eum; et quia resuscitauit a mortuis, eundem rursus uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et reduxit. Hac eius paupertate ditati sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nam quid hoc sit ut sciamus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ quomͦ stare possit. cũ fe¬
nenna septẽ. anna aut̃ ñ plus
quã quinq filios habuerit. Quã
questionem hebrei soluentes.
duos filios samuelis cum filiis
anne adnumerant. Quia sterilis
inquit peꝑit septem: et multa
infiliis infirmata ẽ. Hic totum
qđ ꝓpħabatur eluxit agnoscen¬
tibus numerũ septenariũ. quo
seribit eccłas. eo mͦ se ostendens
adunius plenitudinem scribere.
Et in ꝓuerbiis salomonis. hoc antea
p̃figurans. sapientia edificauit
sibi domum. et suffussit colũpnas
septem. Sterilis enim erat inomĩ¬
bus gentibꝰ di ciuitas. andequam
iste fetus quem cernimus ouret᷑.
eiꝰ erant. Nunc uͦ ibi qm̃ littera
ẽ. et spc̃ ñ ẽ: amissa uirtute infir¬
mata ẽ. Dñs mortificat et uiui-¬
ficat. Mortificat illam que mul¬
ta erat infiliis. et uiuificat hanc
sterilem que peꝑit septẽ. Quan¬
uis cõmodius possit intelligi.
eosdem uuificare quos mortifi¬
cauerit. Id enim uł repetiuit ad¬

Expanded text:
dum est quomodo hoc stare possit, cum Fedum est quomodo hoc stare possit, cum Fenenna septem, Anna autem non plus quam quinque filios habuerit. Hanc quaestionem Hebraei solventes duos filios Samuelis cum filiis Annae annumerant: Quia sterilis, inquit, peperit septem et multa in filiis infirmata est. Hic totum quod prophetabatur eluxit agnoscentibus numerum septenarium, quo scribit ecclesias, eo modo se ostendens ad unius plenitudinem scribere; et in prouerbiis Salomonis hoc antea praefigurans Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei ciuitas, antequam iste fetus, quem cernimus, oreretueius erant; nunc uero ibi quoniam littera est et spiritus non est, amissa uirtute infirmata est. Dominus mortificat et uiuificat; mortificauit illam. quae multa erat in filiis, et uiuificauit hanc sterilem, quae peperit septem. Quamuis commodius possit intellegi eosdem uiuificare, quos mortificauerit. Id enim uelut repetiuit ad
Abbreviated transcription (Latin):
famelici saturati sunt. Qui suit
intelligendi saturati panibus
nisi idem ipsi quasi potentes
id ẽ isrłite quibus credita sunt
eloquia dni : S in eo popło as¬
cille filii minorati sunt. eu in se
subtraherent. nec crederent in
saluatorem. et in ipsiꝰ panibus
idẽ diuinis eloquiis. que ill
soli tume ex omnibus gentibꝰ acceꝑunt.
t̾rena tantum sapiunt. Gentes
aut̃ quibus lex illa ñ erat data.
postea quã ꝑ nouum testam̃tum
adeloquia illa uenerunt. multũ
esuriendo t̾ram transierunt. qr
meis ñ t̃rena s: celestia sapuert̃.
Et hoc uelut quereret᷑ causa: cur
factum sit: donee sterilis ait peꝑit
plurimos. et que multos habe¬
bat filios in firmata ẽ. In hebreo
et in lxxͣ. translatione. ñ plurimi¬
s: septem leguntur. Iudei hunc
locum ita intelligunt qđ nato
samuele morruus sit filius pͥ¬
mogenitus fenenne. et singłis
anne filiis nascentibꝰ singłi fenen¬
ne mortui sint filii. S: queren¬

Expanded text:
famelici saturati sunt, » etc. Qui sunt famelici saturati sunt, » etc. Qui sunt intelligendi « saturati panibus, » nisi iidem ipsi quasi potentes, id est, Israelitae, quibus credita sunt eloquia Domini? Sed in eo populo ancillae filii minorati sunt , cum se subtraxerunt ne crederent in Salvatorem et in ipsis panibus, id est, divinis eloquiis quae illi soli tunc ex omnibus gentibus acceperunt, terrena tantum sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non erat data, posteaquam per Novum Testamentum ad eloquia illa venerunt, multum esuriendo terram transierunt, quia in eis non terrena, sed coelestia sapuerunt. Et hoc, velut quaereretur causa cur factum sit: « donec sterilis, ait, peperit plurimos, et quae multos habebat filios, infirmata est. » In Hebraeo et in Septuaginta translatione nsed septem leguntur. Judaei hunc locum ita intelligunt, quod nato Samuele mortuus sit filius primogenitus Fenennae, et singulis Annae filiis nascentibus, singuli Fenennae mortui sint filii; sed quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
quam dat homini ds̃. qui sob
ẽ iustus atq iustificans. et
suam uolentes constituere. id
ẽ uelut ase sibi paratam. non
ab illo imꝑtitã. iusticie dĩ ñ
sunt subiecti. Utiq: quia suꝑbi
de suo putantes. ñ de di posse
ideo et arbiter conscienti¬
arũ. ipse uidet cogitationes
hominum qm̃ uane sunt. Unde
uane sunt. nisi qr ꝓprie hominũ
sunt. et ab illo non sunt aquo iy¬
si homines sunt: Arcus fortus
suꝑatus ẽ. et infirmi accinti fe
robore. Infirmatus ẽ arcus id
ẽ intentio eoꝵ quitam potend
sibi uidentur eẽ: ut sine cłi dono
atq adiutorio. humana sufficit¬
tia: diuina possint implere ma¬
et ab illo solatia quert̃. dicentes
infirmus sum. Infirmus erat
popłs gentilis. quando alienus
a testamento łi fuerat. Nunc
ergo p̃cinctus ẽ robore. eum in¬
dutus ẽ scuto fidi et galea sa¬
lutis: et gladio sp̃ẽ. hostis ant¬
qui tela ignita ꝓterit. Saturati
prius ꝓpane se locauerunt. et

Expanded text:
quam dat homini Deus, qui solus quam dat homini Deus, qui solus est justus atque justificans, « et suam volentes constituere, » id est, velut a se sibi paratam, non ab illo impartitam, « justitiae Dei non sunt subjecti. » Utique, quia superbi de suo putantes, non de Dei posse ideo et arbiter conscientiarum, ipse videt cogitationes hominum, quoniam vanae sunt. Unde vanae sunt, nisi quia proprie hominum sunt, et ab illo non sunt a quo ipsi homines sunt? « Arcus fortium superatus est et infirmi accincti sunt robore. » Infirmatus est arcus, id est, intentio eorum qui tam potentes sibi videntur esse, ut sine Dei dono atque adjutorio, humana sufficientia, divina possint implere maet ab illo solatia quaerunt, dicentes infirmus sum . » Infirmus erat populus gentilis, quando alienus a testamento Dei fuerat. Nunc ergo praecinctus est robore, cum indutus est scuto fidei, et galea salutis, et gladio Spiritus hostis antiqui tela ignea proterit . « Saturati prius pro pane se locaverunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾̃ ẽ id qd cłs ẽ. qr ipse solus ẽ
qui dixit. ad moysen seruum
sicũ. ego sum qui sum. Nam um¬
bra ad comparationẽ corporis
ñ ẽ. et fumus ad comparationẽ
ignis ñ ẽ. Nolite multiplicare
loqui sublimia głantes. Et sa
lomon dixit. Altiorate ne que¬
sieris. Et alibi. Dñs in celo
et tu suꝑ terram. ideo sint pauci
sermones tui. Rececdant uetera
de ore ur̃o. hoc ẽ uani loquium
ñ exeat deore ur̃o. Omĩs sermo
dñs ẽ. et ipsi p̃parantur cogi¬
tationes. Ipse uos scit. et ubi ne¬
mo seit. sp̃e enĩ omĩa serutat᷑
etiam ꝓfunda dĩ. Unde qui
putat se aliquid eẽ cum nichil
sit. ipse se seducit ipsum. Hec
dicunt᷑ aduersariis ciuitatis
đi. ad babiloniam ꝑtinentibus.
p̃sumentibus. in se ñ indño
głantibus. ex quibus sunt etiã
carnales. isrłite terrene iberłm.
ciues t̾rigene. qui ut dicit apłs
ignorantes di iusticiam. id ẽ

Expanded text:
liter est id quod Deus est, quia ipse solus est liter est id quod Deus est, quia ipse solus est qui dixit ad Moysen servum suum: « Ego sum qui sum . » Nam umbra ad comparationem corporis non est, et fumus ad comparationem ignis non est. « Nolite multiplicare loqui sublimia, gloriantes, » etc. Et Salomon dicit: « Altiora te ne quaesieris . » Et alibi: « Dominus in coelo, et tu super terram; ideo sint pauci sermones tui . » « Recedant vetera de ore vestro. » Hoc est, inaniloquium non exeat de ore vestro. « Omnis sermo Dominus est, et ipsi praeparantur cogitationes. » Ipse vos scit, et ubi nemo scit. « Spiritus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei » . « Unde qui putat se aliquid esse cum nihil sit, seipsum seducit . » Haec dicuntur adversariis civitatis Dei ad Babyloniam pertinentibus, mentibus, in se, non in Domino gloriantibus. Ex quicarnales Israelitae terrenae Jerusalem, cives terrigenae, qui, ut dicit Apostolus , « ignorantes Dei justitiam, » id est,
Abbreviated transcription (Latin):
tatum ẽ cornu meum incdo meo.
Uere exultauit cor. quia in dño.
Et uere exaltatum coru. quia non
inse s: indño do suo exaltatum ẽ
Et malio loeo dieit. Ex altabuntur
cornua iusti. Quia de erucis xp̃i
apicibus iustis conferunt᷑ hec cor¬
nua. in his uendilabimus atq de¬
struenius aduersarias potestates.
anime nr̃e in sicdiantes. Dilata:¬
tum ẽ os meum suꝑ inimicos
meos. quia et inangustiis pres¬
surarum sermo di non ẽ alliga¬
tus. nec inp̃conibus alligatis.
Quia letata sum in salutari tuo.
senex amplectens paruum. ag¬
noscens magnum. nune dimit¬
tis inquit dñẽ seruum tuum
inpace. quia uiderunt ocłi mei
salutare tuum. Siletatus fuero
in salutare dñi. tunc dilatatũ ẽ
os meũ. Per meditationẽ utiq
eleuationẽ cordis ueniemus.
patet o corinthii cor nr̃m dilata¬
tum ẽ. Ex latitudine enim cordis.
qui dicuntur dii multi. et dñi
multi. nullus tam̃ eoꝵ natura¬

Expanded text:
tatum est cornu meum in Deo meo. tatum est cornu meum in Deo meo. » Vere exsultavit cor, quia in Domino; et vere exaltatum cornu, quia non ex se, sed in Domino Deo suo exaltatum est. Et in alio loco dicit: « Exaltabuntur cornua justi , » quia de crucis Christi apicibus justis conferuntur haec cornua. In his ventilabimus atque destruemus adversarias potestates, animae nostrae insidiantes. « Dilatatum est os meum super inimicos meos, » quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est alligatus, nec in praeconibus alligatus. « Quia laetata sum in salutari tuo. » senex amplectens parvum, agnoscens magnum: « Nunc dimittis, inquit, Domine, servum tuum in pace, quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . » Si laetatus fuero in salutari Domini, tunc dilatatum est os meum. Per meditationem utique levationem cordis veniemus. patet, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est . » Ex latitudine enim cordis oqui dicuntur dii multi » et domini multi, nullus tamen natura
Abbreviated transcription (Latin):
int̾missione. Illi enĩ qui indium
uersatur officio. omĩa gesta
eius dictaq ꝓ oratione reputan¬
tur. qr iustus sine int̃missione
que iusta sunt agit. ꝑ hoc. sine
int̾̃missione iustus orabit. Et in
psalius dicit. Eleuatio manu¬
um mearũ sacrificium uesꝑtimꝰ
E leuat manus ille. qui eleuat ac¬
tus suos. Aliter. Moyse eleuan¬
te manus uincebat isrł. dimit¬
tente uero. uincebat amalecb.
qr donec famulus cłi eleuat aci
suos ad dnm uincit plebs đi
cũ aut̃ dimiserit actus suos.
uineit amalech inimieus di.
Exultauit inquit anna cor meum.
et necessarie addidit in dño. ut
paulus dixit. gaudete in dño sem
gaudere. Cum me homines lau¬
dant. ñ in dño gaudeo s gaudeo
inuanitate. Hine compungar
grã plena. ꝓle fecunda. dicat
qđ tanto ante dese ꝓpħatum ꝑ
os huins pie matris agnoscit.
E xultauit cor meum in clño. et exal¬

Expanded text:
intermissione . » Illi enim qui in divino intermissione . » Illi enim qui in divino versatur officio, omnia gesta ejus dictaque pro oratione reputantur, quia justus sine intermissione quae justa sunt agit. Et ob hoc sine intermissione justus orabit. Et in psalmis dicit: « Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . » Elevat manus ille qui elevat actus suos. Aliter: « Moyse elevante manus, vincebat Israel; dimittente vero vincebat Amalec . » Quia donec famulus Dei elevat actus suos ad Dominum, vincit plebs Dei; cum autem dimiserit actus suos, vincit Amalec, inimicus Dei: Exsultavit, » inquit Anna, « cor meum, » et necessarie addidit, « in Domino, » ut Paulus dixit: « Gaudete in Domino semper, gaudere in carnalibus. Cum me homines laudant, non in Domino gaudeo, sed gaudeo in vanitate. Hinc compungar gratia plena, prole fecunda, dicat, quod tanto ante de se prophetatum per os hujus piae matris agnoscit: « Exsultavit cor meum in Domino, et exal
Abbreviated transcription (Latin):
ebraicam mensuram unus effici¬
tur ephi. Quod aut̃ anna nato
puero noluit illum ducere ad
domum di antequã ablactaret᷑
significat eccłam matrem quẽ¬
libet filioꝵ suoꝵ ñ ante ad sacer¬
dotium ꝓ uehere. quam illum
a lacte infantie et paruitate sen¬
sus educatum. effecerit capacẽ
spĩtalis doctrine. Omĩs enim
ait apłs qui lactis ẽ particͥes.
expers ẽ sermonum iusticie.
Offert enim muitulis tribus et
tribus modiis farine siue mo¬
dio farine et amphora uini. hoc
ẽ in sacrificio pie confessionis
mexercitio bone oꝑationis. et
grã sacre cruditionis. et fide sc̃ẽ
trinitatis pleniter instructum
que possit dicere cũ ꝓpħa. redde
offerat cdigne sacramentũ corpo¬
ris et sanguinis di. Et oraut¬
anna et ait. Ii Exultauit
cor meum in dño. et exaltatũ ẽ
cornu meum indo meo. et ceta
Non inuenitur orare in hoc cant¬
co. nisi ꝑ duo uerba tantum.
ut dicit. letata sum insalutan

Expanded text:
Hebraicam mensuram unus efficiHebraicam mensuram unus efficitur ephi. Quod autem Anna, nato puero, noluit illum ducere ad domum Dei antequam ablactaretur, significat Ecclesiam matrem quemlibet filiorum suorum non ante ad sacerdotium provehere quam illum a lacte infantiae et parvitate sensus educatum effecerit capacem spiritalis doctrinae: « Omnis enim, ait Apostolus, qui lactis est particeps, expers est sermonum justitiae . » Offert eum in vitulis tribus; et tribus modiis farinae sive modio farinae, et amphora vini, hoc est, in sacrificio piae confessionis, in exercitio bonae operationis, et gratia sacrae eruditionis, et fide sanctae Trinitatis pleniter instructum, qui possit dicere cum propheta: « Reddofferat digne sacramentum corporis et sanguinis DoAnna et ait: « Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. » Non enim invenitur orare in hoc cantico, nisi per duo verba tantum, ut dicit: « Laetata sum in salutari
Abbreviated transcription (Latin):
Mansit gͦ mulier et lactauit filiũ
suum. donee amoueret eũ a lacte
Et adduxit eum secum post quã
ab lactauerat inuitulis tribus.
et tribus modiis farine. et am¬
phora uini. In hebreo ñ tribus
modiis farine. s modio farine
legitur. Quem locum apud la¬
tinos scriptoꝵ uitio constat ẽẽ
deprauatum. Si enim cum uitu
lis tribus tres modios farine
obtulit. contra legis p̃ceptum
fecit. In lege itaq ita p̃cipitur.
Mensis septimi prima dies. uene¬
rabilis et scã erit uobis. Omne
opus seruile non facietis. dies clan¬
goris ẽ et tubarum. Offeretisq
holocaustumt̃ odorem sua¬
uissimum dño. Uitulum de ar¬
mento unum. arietem unum.
eoꝵ simile oleo consꝑse. tres deci¬
mas ꝑsingłos uitulos. duas de¬
cimas ꝑ arietem. unam decimã
ꝑ agnum. Hec uero decima pars
ephierat. unde datur intelligi.
qđ elehana ñ obtulerit tres mo¬
dios farme cum tribus uitulis.
s nouem decimas quibus scdm

Expanded text:
Mansit ergo mulier, et lactavit filium Mansit ergo mulier, et lactavit filium suum donec amoveret eum a lacte. Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat, in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphora vini. » In Hebraeo non, « tribus modiis farinae, » sed « modio farinae, » legitur. Quem locum apud Latinos scriptorum vitio constat esse depravatum. Si enim cum tribus vitulis tres modios farinae obtulit, contra legis praeceptum fecit. In lege itaque ita praecipitur: « Mensis septimi prima dies venerabilis et sancta erit vobis. Omne opus servile non facietis, dies clangoris est et tubarum. Offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino vitulum de armento unum, arietem unum, eorum similae oleo conspersae tres decimas per singulos vitulos, duas decimas per arietem, unam decimam per agnum . Haec vero decima decima pars ephi erat, unde datur intelligi quod Elcana non obtulerit tres modios farinae cum tribus vitulis, sed novem decimas, quibus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
na. fenenna filios habet. s qui
manes fiunt. nam de sacrificiis
diuinis edunt.Unus quisq ergo
qui conuertitur apeccato. ex con¬
uersione generat iusticie oꝑa. et
pꝰ ea excitata anna. id ẽ anima
fidelis ꝑ delum bonum precem
fundit dño ut ipsa filios gene¬
ret qui adsistant dõ. hoc ẽ filios
gr̃a. Qui enim do uacat. et sem
ꝑ legem di die ac nocte medita¬
tur. hic ẽ filius gr̃ẽ. In eu̾ugłio
buius historie forma ostenditur
unde martha satagit circa fre¬
quens ministerium. explet oꝑa
iusticie. et ꝑhec uelut filios con¬
uersionis generat. Et mraria sedens
secus pedes dni. audiens uerbum
illius. optimam partem dicitur
elegisse. et intelligitur uelut gr̃ȩ¬
na generat filiũ samuel. de quo
dicitur. Moyses et aaron in sacer
ibi dicitur ds.Unde paulus diẽ.S.
Et cadens infaciem adorabit dñt
dicens. uere ds̃ inuobis ẽ. Sic gͦ¬
nͥ p̃cedant oꝑa conu̾sionis. non
possumus oꝑa sp̃c scĩ generare.

Expanded text:
na. Phenenna filios habet, sed quina. Phenenna filios habet, sed quiamen inanes fiunt, nam de sacrificiis divinis edunt. Unusquisque ergo qui convertitur a peccato, ex conversione generat opera justitiae, et postea excitata Anna, id est, anima fidelis, per zelum bonam precem fundit Domino, ut ipsa filios generet qui assistant Deo, hoc est, filios gratiae. Qui enim Deo vacat, et semper « legem Domini die ac nocte meditatur , » hic est filius gratiae. In Evangelio hujus historiae forma ostenditur, unde « Martha satagit circa frequens ministerium , » explet opera justitiae, et per haec velut filios conersionis generat; et Maria sedens secus pedes Domini, audiens verbum illius, optimam parteelegisse, et intelligitur velut grana generat filium Samuel, qui Deo assistit, de quo dicitur: Moyses et Aaron in sacerdibi dicitur Deus, ut Paulus dicit. Et cadens in faciem adoravit Deum dicens: Vere Deus in vobis est. 12. Nisi praecedant opera conversionis, non possumus
Abbreviated transcription (Latin):
potum suum cum fletu temꝑale
Surrexit aut̃ anna post quã ede¬
rat in silo et biberat. et helyse¬
cerdote sedente suꝑ sellam ante
postes templi dnĩ. Heli iste sui¬
mus sacerclos erat. et post sans
popłm isrł regebat. ut in hebret
libro inuenitur. annis .xͣl. scđm
nis uiginti. Cum eet anna
maro animo. orauit dnm̃ Flere
largiter et uotum uouit diceis
Dñe d̾s exercituum si respiciens
uideris afflictionem famule tu
et recordatus mei fueris. nec o¬
litus aueille tuȩ. dederisq seru
tue sexum uirilem. dabo eum
Recordabatur forsitan u̾boꝵ be¬
ti iob. quibus dixit. Qui derub¬
t᷑ ab amico suo sicut ego. inuo¬
cabit dnm et exaudiet eum.
quia ipse laborem et dolorem suoꝵ¬
cabilia. et ocłi eius ad p̃ces eoꝵ. fac¬
tum ẽ ergo cum illa multiplicaret
p̃ces coram dño. ut heli obseruaret
os enis. Porro anna loquebat᷑ in
corde suo tantũq labia eiꝰ mouebã

Expanded text:
potum suum cum fletu temperabat potum suum cum fletu temperabat . « Surrexit autem Anna, postquam ederat in Silo et biberat, et Heli sacerdote sedente super sellam ante postes templi Domini, » etc. Heli iste summus sacerdos erat, et post Samson populum Israel regebat, ut in Hebraeorum libro invenitur, annis quadragintanis viginti « Cum esset Anna amaro animo, oravit Dominum flens largiter, et votum vovit, dicens: Domine exercituum, si respiciens videris afflictionem famulae tuae, et recordatus mei fueris, nec oblitus ancillae tuae, dederisque servae tuae sexum virilem, dabo eum Recordabatur forsan verborum beati Job, quibus dixit: « Qui deridetur ab amico suo sicut ego, invocabit Dominum, et exaudiet eum . » Quia ipse laborem et dolorem cabilia , » et oculi ejus ad preces eorum . « Factum est ergo, cum illa multiplicaret preces coram Domino, ut Heli observaret os ejus. Porro Anna loquebatur in corde suo, tantu