comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ps c̃ator quẽc̃q deserit int̾it: quẽ aut̃ ille gub̃¬
nat. integͣ ꝓsꝑitate exultat. Os aut̃ heretiei qui in
dogmatib suiꝰ uaria condunt simulacͣ errorum:
ideo influctib huiꝰ scħ obuoluunt᷑: qr nauem ec¬
clesie reliqͥrt̾. ⁊ dmgub̃natorem hab̾e nolueruñ.
m̃ dedisti ⁊ inmariuiam: ⁊ int̾ fluctꝰ semitam
firmissimã. ostendens qm̃ potens es ex omnib
sanare. cẽ si sine rate aliqͥs adeat. Iurta hystoriam¬

Expanded text:
s Creator quemcunque deserit, interimit; quem autem ille gubernat, integra prosperitate exsultat. Omnes autem haeretici qui in dogmatibus suis varia condunt simulacra errorum, ideo in fluctibus hujus saeculi obvolvuntur, quia navim Ecclesiae reliquerunt et Deum gubernatorem habere noluerunt. m dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate aliquis adeat sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
necesse. ħ abhis fc̃a st̃: qͥ se sapientes estima¬
uerunt inmundo. Quia enĩ iuisibilem dm̃
ñ honorauert. ista faciendo: nec de his qͥuisi¬
bilia st̾ recte saꝑe potuert̃. Qͥ aut̃ ludib̾is
&e inc̃pationib ñ correpti st̃. dignum deiiu

Expanded text:
necesse. Haec ab his facta sunt qui sapientes se aestimanecesse. Haec ab his facta sunt qui sapientes se aestimaverunt in mundo; quia enim invisibilem Deum non honoraverunt ista faciendo, nec de his quae visibilia sunt recte sapere potuerunt. Qui autem ludibriis et increpationibus non correpti sunt, di
Abbreviated transcription (Latin):
am̃. Sic ⁊ obcecatum ẽ cor illoꝵ. ut maiesta¬
tem inuisibilis d̃i quem ex his fcĩs agnoue¬
rant. ñ hõib s qͦd peiꝰ ẽ ĩexcusa bile cͥm̃ insi¬
militudinem hõiũ mutarent: ut forma cor¬
ruptibit hoĩs. D̃s ab his uocet᷑. hoc ẽ simula¬
crum hois: ut qͦs uiuonomine donare ñ ay-¬
dent. mortuors imagines ĩ głam direcipi¬
ant qͣnta gͦ egͥtudo. qͣnta stulticia hossapi¬
entes appellare ad suã damnationem. apd̃
qͦs plꝰ mortui posst̃ qmuiui.⁊ mortui potio
iestatem ⁊ głam minuert̾: ut hoꝵ q̃ minima
&e parua funt similitudini d̃ honorificenti¬
am darent. Primi enĩ babylonii dmuocar̃
pedem qm dicebant apẽ in similitudine uac¬
cȩ. Qd malũ imitatꝰ ẽ iheroboam. uaccas
instruens ĩsamaria. qͥbꝰ sacͥficarent iudei:
&e uolueͤs. q coracina sacͣ hñt pagani. hars
tam̃ õiũ rerum qͣs memoraui. Simulaera
coluerunt ȩgyptir ce alia que nc̃ dicere ñ ẽ

Expanded text:
Amen Sic obcaecatum est cor illorum ut majestatem invisibilis Dei, quem ex his factis agnoverant, non hominibus, sed quod pejus est inexcusabile crimen in similitudinem hominum mutarent, ut forma corruptibilis hominis Deus ab his vocetur, hoc est, simulacrum hominis, ut quos vivos nomine Dei donare non audent, mortuorum imagines in gloriam Dei recipiant. Quanta aegritudo, quanta stultitia hos sapientes appellare ad suam damnationem apud quos plus mortui possunt quam vivi, et mortui potiorjestatem et gloriam minuerunt, ut horum quae minima et parva sunt, similitudini Dei honorificentiam darent. Primi enim Babylonii Deum vocapedem, quem dicebant Apem, in similitudinem vaccae. Quod malum imitatus est Jeroboam, vaccas instruens in Samaria quibus sacrificarent Judaei, et volucres, quia coracina sacra habent pagani. Harum tamen omnium rerum quas memoravi simulacra coluerunt Aegyptii, et alia quae nunc dicere non est
Abbreviated transcription (Latin):
dicium exꝑti sunt. Utiq qͥ ꝑflagella di castigati.¬
ñ correcti sunt: condignam pęnã damnationis
erꝑti ft̾. Ad hoc enĩ ds corripit ut emendet: No¬
lens quenqͣm ꝑire: qr õs hoies uuult saluos ẽẽ ce
adagnitionẽ u̾itatis ꝑuenire. Qui aut̃ ingratꝰ
est dĩuisitatione: ꝑmpatientiã incidit in mur¬
iurationẽ.⁊ de tprali flagello ad torm̃ta ducit᷑
ꝑpetua. Ideo & de hisdem impiissubiungitur.
ipsis cũ extininarent᷑ uidentes illũqm olim ne¬
gabant se nosse. dm̃uerũ agnouert pt̾ qͦd ce
funs condemnationis illoꝵ ueniet. Miseragen¬
tilitas qmdiuidoł scruiebat. hec ã errore delusa
dos eẽ putabat. ꝙͦs ꝑsuasionib seducebat᷑: ꝓpt̾¬

Expanded text:
flagella Dei castigati, correcti non sunt, condignam poenam damnationis experti sunt; ad hoc enim Deus corripit ut emendet, nolens quemquam perire, quia omnes homines vult salvos esse, et ad agnitionem veritatis pervenire. Qui autem ingratus est Dei visitatione, et per impatientiam incidit in murmurationem, de temporali flagello ad tormenta ducitur perpetua, ideo et de iisdem impiis subjungitur: ipsis cum exterminarentur videntes, illum, quem olim negabant se nosse, Deum verum agnoverunt; propter quod et finis condemnationis illorum veniet. Misera gentilitas quam diu idolis serviebat, haec etiam errore delusa deos esse putabant, quorum persuasionibus seducebant
Abbreviated transcription (Latin):
gis iuiuamsunt. qͥcatorẽ suũ ñ agnoscunt: Ua¬
nisunt aut̃ õs hoĩes in qͥb ñ subẽ scĩa cħ. hoc est
mim ipsa ẽ sapĩa. ⁊ recede amalo intelligentia.
Recedit eñ amalo: qͥ recedit ab idoloꝵ cuttu.
Timet dm̃. qͥ eiꝰ mandata eustodit. Initiũ .it. sa¬
pientie timor dñr intellect᷑bonꝰ oĩbꝰ facientibꝰ
eum. Et de his qͥtudent᷑ bona ñ potuiert̾ intel¬
ligere eũ qͥ ẽ. Ex bonis oꝑib enĩ potuert̾ cogno¬

Expanded text:
gis illi vani sunt, qui creatorem suum non agnoscunt. Vani sunt autem omnes homines, in quibus non subest scientia Dei, hoc est,mini, ipsa est sapientia, et recedere a malo intelligentia . Recedit enim a malo, qui recedit ab idolorum cultu; timet Deum, qui mandata ejus custodit, Initium enim sapientiae timor Domini, intellectus bonus omnibus facientibus eum . Et de his quae videntur bona non potuerunt intelligere eum qui est. Ex bonis operibus enim potuerunt cogno
Abbreviated transcription (Latin):
um tnͣs dux̃. diuisis exut᷑q parte aqͥs: ut t̾rorẽ
incut̾et gentib chananeoꝵ ext̾minandis. S
tuxta allegoriam ipse dñs fidelib suiᷤ int̾ scłi
fluctꝰ atq ꝑsecutoꝵs torm̃ta p̃parat semitamfi¬
dei atq constantie: ꝑ qͣm possint ab oĩ scandalo
tͣnsire illesi. Nec eis humani solacii ibierit opꝰ
uͥ potestas altissimi suȩ uͥtutis mirabiles ostñdit
effectꝰ. S ut ñ eẽnt uacua sapĩe tue oꝑa ꝓpt̾ ħ ⁊̃¬

Expanded text:
sduxit divisis ex utraque parte aquis, ut terrorem incuteret gentibus Chananaeorum exterminandis. Sed juxta allegoriam ipse Dominus fidelibus suis inter saeculi fluctus atque persecutorum tormenta praeparat semitam fidei atque constantiae, per quam possint ab omni scandalo transire illaesi, nec eis humani solatii ibi erit opus, ubi potestas Altissimi suae virtutes mirabiles ostendit effectus. Sed ut non essent vacua sapientiae tuae opera,
Abbreviated transcription (Latin):
ciam traducis. Uirtutem enĩ suã ostendit diumi¬
tas in corre ptione reoꝵ. ne de sua uirtute presu¬
mat contumatia suꝑboꝵs. S tam̃ sine ulla passio¬
ne aut ꝑt̾batione suimet. qr cds ẽ impassibilis. &
nulla unqͣm cõmutatione a se diu̾ꝰ: s idem ipse
semꝑ manens. innouat. disponit atq ordinat oĩa.
qͦd ita seqͣns sententia ꝓbat. lu aut̃ dñator dñe¬

Expanded text:
ciam traducis. Virtutem enim suam ostendit divinitas in correptione reorum, ne de sua virtute praesumat contumacia superborum, sed tamen sine ulla passione aut perturbatione sumet, quia Deus est impassibilis, et nulla unquam commutatione a se diversus, sed idem ipse semper manens innovat, disponit atque ordinat omnia, quod ita sequens sententia probat. Tu autem dominator
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dicet tͥ qͥd fecisti: aut qͥs stabit contͣ iudici¬
um tuum: aut qͥs ĩ ꝯspectu tuo uenice uindex
iniqͦꝵ hoĩũ: aut qͥs tͥ ĩputabit si ꝑierint natio¬
nes qͣs tu fecisti: nec enim est aliꝰ ds qmͣ tu cui¬
cura est de õĩbtit ostendas qm̃ ñ inruste iudica¬
sti: neq rex neꝙ tyrannꝰ in ꝯspectu tuo inqͥrent
de his qͦs ꝑdidisti. Manifesta ratione ostend it¬
qͦd nullomͦ c̾atori imputandum ẽ: qͦd caturam
stiã scđm ꝓp̾am disponit uoluntatẽ. In uolunta¬
te enĩ ipsiꝰ unitĩsa st̃ posita: ⁊ ñ ẽ qͥ possit resistere

Expanded text:
enim dicit tibi: Quid fecisti? aut quis stabit contra judicienim dicit tibi: Quid fecisti? aut quis stabit contra judicium tuum? aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniquorum hominum? aut quis imputabit tibi, si perierint nationes quas tu fecisti? Nec enim est alius cura est de omnibus, ut ostendas quoniam non injuste judicasti. Neque rex neque tyrannus in conspectu tuo inquirent de his quos quod nullo modo creatori imputandum est quod creaturam suam secundum propriam disponit voluntatem. In voluntate enim ipsius universa sunt posi
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ expulse st̃ a fideliũ cordib : ac sacraꝵ uͥtutum
tores legitimi. hoc ẽ uirtutũ fructꝰ oꝑante sp̃u scõ.
g̾mina ibi ꝓferrent uitalia. Siqͥs autem q̃rendõ
putat qͦmͦ dicat᷑ ex̾citꝰ sui antecessores uespas dñs
ĩmisisse in gs pͣuissimas. ut paulatĩ eas ext̾mina¬
rent: c̃ hoc nusqͣm in hystoria uet̾is testamenti
legat᷑ corporalit̾ contigisse. Sciat multa ibie¬
uenire posse inuindieta ꝑu̾soꝵ que scͥptor hy¬
storie ꝑ totum ñ curauit expͥmere: uel magis
tͦpica locutione uespas hpositas. ꝓt̾rorib qͦs
isrłite pugnantes. gentib circum qͣq ingere¬
ta st̃. acutiss imis timoris aculeis pauentiũ
corda pungebant: itaut in eis omnẽ uigorẽ
resistendi funditꝰ int̾imeret: ⁊ hoc tamdiu quo
tisq illi culturã di fidelit̾ exhibuert̾. Postquam
aut̃ peccauert̃ & doseruire neglexer̃t: tͣditi ft̃
inmanꝰ inimicoꝵta ut qͥ antea fuerant illis
subiecti. pꝰmodum suꝑiores eẽnt effecti. Qͥs

Expanded text:
 expulsae sunt a fidelium cordibus, ac sacrarum virtutum tores legitimi, hoc est, virtutum fructus operante Spiritu sancto germina ibi proferrent vitalia. Si quis autem quaerendum putat quomodo dicatur exercitus sui antecessores vespas Dominus immisisse in gentes pravissimas, ut paulatim eas exterminarent, cum hoc nusquam in historia Veteris Testamenti legatur corporaliter contigisse, sciat multa ibi evenire posse in vindicta perversorum, quae scriptor historiae per totum non curavit exprimere, vel magis tropica locutione vespas hic positas pro terroribus quas Israelitae pugnantes gentibus circumquaque ingeretute peracta sunt, acutissimis timoris aculeis paventium corda pungebant, ita ut in eis omnem vigorem resistendi funditus interimeret, et hoc tandiu quo usque illi culturam Dei fideliter exhibuerant. Postquam autem peccaverunt, et Deo servire neglexerunt, traditi sunt in manus inimicorum, ita ut qui antea fuerant illis subjecti, postmodum superiores essent effecti. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
mutatio. nec uicissitudinis obtimbratio. Unde
⁊ paulꝰ de xͦ ait. ui ẽ imago cd inuisibił. Et rur¬
sum. Regi aut̃ scłoꝵ incorruptibili. inuisibil
do. Et in euangłio scͥptum ẽ. Dm̃nemouidit ũꝙͣ.
unigerit᷑ fuiꝰ qͥ ẽ insinti pat̾s ipse enarraut. Do
cuisti aut̃ popłm tuũ ꝑ talia oꝑa. qm̃ oportet u¬
oꝑa oĩpotentiꝰᷤ dĩ fideles instruunt᷑. ut caueant
iniqͦꝵs se implicare delictis: mag̃q studeant se¬
metipsos incontaminatos seruare negotio. fid̃eq
ac spem ĩ dm̃ habendo. ñ negligant tp̃s sͥ indul¬
tum pęnitentiã agendi i bnoꝑ andr:immo toto
nisu ꝑcaritatẽ contendant suoseruire ꝯditori.

Expanded text:
mutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Unde et Paulus de Christo ait: Qui est imago Dei invisibilis . Et rursum: Regi autem saeculorum incorruptibilis invisibili Deo . Et in Evangelio scriptum est: Deum nemo vidit unquam. Unigenitucuisti autem populum tuum per talia opera, quoniam oportet juopera omnipotentis Dei fideles instruuntur, ut caveant iniquorum se implicare delictis, magisque studeant semetipsos incontaminatos servare negotio, fidemque ac spem in Dominum habendo, non negligant tempus sibi indultum poenitentiam agendi et bene operandi, imo toto nisu per charitatem contendant suo servire conditori.
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽ. S affectꝰ humani sic̃ &e m̃bra tͦpica locutiõe
do asscͥbunt᷑: ut scd̃m modũ nr̃m ⁊ ĩtelligentiã
se ꝯforment eloqͥa diuina. Unde ⁊ legunt᷑ ĩ scͥp¬
turis. Ocłi di ⁊ aures.os. manꝰ. & pedes. ira. ⁊ fy¬
ror. ⁊ cȩt̾iaffectꝰ qͥ diu̾si ft̾ ĩ hoĩb: cũ simplex na¬
tura nullũ hãt diuortiũ. nec uera unitas ullã
recipiat diuisionem: s multiplicia atq diu̾s a

Expanded text:
fectus humani sicut et membra tropica locutione Deo ascribuntur, ut secundum modum nostrum et intelligentiam se conforment eloquia divina. Unde et leguntur in Scripturis: Oculi Dei, et aures, os, manus et pedes, ira et furor, et caeteri affectus qui diversi sunt in hominibus, cum simplex natura nullum habeat divortium, nec vera unitas ullam recipiat divisionem, sed multiplicia ac diversa
Abbreviated transcription (Latin):
i fec̃ sculptile ⁊ curuatꝰ est ante iłd. Medium eiꝰ
combussit igni⁊ de medio carnes comedit. Cox
pulm̃tum ⁊ saturatꝰ ẽ: ⁊ calefactꝰ ẽ ⁊ dix̃. Uah cale¬
factus sũ uidi focum. Reliquum aut̃ eiꝰ dm̃fecit
& scuttile sͥ. curuat᷑ ante illd ⁊ adorat illd̾. ⁊ obse¬
crat dicens. Libame qr d̃s m̃s estu. Nescierunt
neq intellexert: obliti enĩ st̾ ne uideant ocłieoꝵ
ne intelligant corde suo: nec recogitant mente
sua. neq cognoscunt neq sentiunt ut dicant.
Alediũ ciꝰ cõbussi igne. ⁊ cori suꝑ carbones eiꝰ pa¬
nes: coxi carnes ⁊ comedi: ⁊ de reliqͦ idolum fa

Expanded text:
et fecit sculptile, et curvatus est ante illud. Medium ejus combussit igni, et de medio carnes comedit; coxit pulmentum et saturatus est, et calefactus est, et dixit: Vah, calefactus sum, vidi focum. Reliquum autem ejus deum fecit, et sculptile sibi; curvatur ante illud, et adoravit illud, et obsecrat dicens: Libera me, quia Deus meus es tu. Nescierunt neque intellexerunt; obliti enim sunt ne videant oculi eorum, ne intelligant corde suo. Nec recogitant mente sua, neque cognoscunt, neque sentiunt, ut dicant: Medium ejus combussi igne, et coxi super carbones ejus panes;
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ uado ⁊iã ñ uidebitis me: de iudicio aũ.
qi pͥnceps huiꝰ mundi iudicatꝰ est. Beatꝰ hõ qͥ huꝰ
magist̾ audit uocem: &e obȩdit mandatis: qr pos¬
sessor futurꝰ erit regni cȩlestis. Illos enĩ antiquos
in habitatores sc̃ȩ tue t̾re odiens. qͦs exhorruisti.
& cõmestores uiscerum hõiũ. & deuoratores sangui¬
nis. amedio sac̃m̃to tuo. & auetores parentes an¬

Expanded text:
is me. De judicio autem, quia princeps hujus mundi judicatus est . Beatus homo qui hujus magistri audit vocem, et obedit mandatis, quia possessor futurus erit regni coelestis. Illos enim antiquos inhabitatores terrae sanctae tuae quos exhorruisti,  comestores viscerum hominum, et devoratores sanguinis a medio sacramento tuo, et auctores parentes ani
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥb peccant ammonens alloqueris. ut relie¬
ta malicia eoꝵs. c̾dant in te dñe. Statuis ẽ enĩ
sp̃s dei: q̃m ipse ẽ amor di & largitor totiꝰboni.
Ipse corripit hoĩes. qr eos qͦs replet corriꝑe fac̃ per¬
cantes. sic̃ ipsau̾itas in euangłio discipłis ait. Ego
u̾itatẽ dicouob̃: expedit uob̃ut egouadam. Si¬

Expanded text:
ueris ut, relicta malitia eorum, credant in te, Domine. Suavis est enim spiritus Dei, quoniam ipse est amor Dei, et largitor totius boni, ipse corripit homines, quia eos quos replet corripere facit peccantes, sicut ipsa Veritas in Evangelio discipulis ait: Ego veritatem dico vobis, expedit vob
Abbreviated transcription (Latin):
ditas colit̾. Crecdant enim dos amare. qͥcqͥd ip¬
si concupisct qͥe qͥd ẽ ꝓpt̃ qͦd furta & homicidia.
latͦcinia cotidie seuiunt: ꝓpt̃ qͦd bella ꝑtotum
orbem popłosurbesq subu̾tunt.Consecrant gͦ
diis manubias &e rapinas suas: qͦs c̾te necesse ẽ¬
ĩbecilles eẽ. ac summe uͥtutis exꝑtes: si subiec̾ti
stͥ cupiditatib. Cur enim cȩlestes eosputemꝰ. si
desid̾ant aliqͥ e t̾ra:. uł beatos si aliq̃ re indigẽt.
uł incorruptos si uoluptatihñt ea. in qͥb ap¬
petendis cupiditas hoĩum ñ imm̃ito damnat᷑:¬

Expanded text:
ditas colitur, credunt enim deos amare quidquid ipditas colitur, credunt enim deos amare quidquid ipsi concupiscunt, quidquid est propter quod furta et homicidia latrocinia quotidie serviunt, propter quod bella per totum orbem populos urbesque subvertunt. Consecrant ergo diis manubias einbecillos esse ac summae uirtutis expertes, si subiecti sunt cupiditatibus. cur enim caelestes eos putemus, si desiderant aliquid de terra, uel beatos, si aliqua re indigent., uel incorruptos, si uoluptati habent ea in quibus adpetendis cupiditas hominum non inmerito damnat
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt seruire cͥature potiꝰ qm c̃atori qui ẽ¬
reuincunt᷑. Diẽ em̃ domꝰ in tisu habitandi
fcã ꝑse nichil sentit. dñoq subiecta ẽ qͥ eam
fec̃ aut incolitita mundꝰ per se nich sentienꝰ.
fact̾ori do subiacet: qͥ eum ĩ usum suifeẽ. du¬
plici gͦ ratione peccatur ab insipientib. pͥmũ.
qͥd elem̃ta id ẽ cħ oꝑa do p̃fert̾: deinde quod
elem̃toꝵ ipsors figas humana specie comp̃¬
hensas colunt.Nam solis lune q simulacra.
humanũ in modum formant: Itẽ ignis. ⁊ t̾re
⁊ maris:qͥ illiutilcanum tiestã neptunũ uocãt.
Nec elem̃tis ipsiᷤ in aꝑtolitant. Tanta homineᷤ
imaginũ cupiditas tenet: ut ⁊̃ uiliora dticant᷑
illa q̃ uera st̃. auro scilicet geminis.⁊ ebore. de¬
lectant᷑. Hoꝵs pulchritudo ac intor ꝑstringit
ocłos: nec tllam religionẽ putant: uͥc̃q illa ñ
fulserĩt Itaq sub obtentu łoꝵ: auaritia ⁊ cupi

Expanded text:
gerunt servire creaturae potius quam creatori, qui egerunt servire creaturae potius quam creatori, qui ereuincuntur. sicut enim domus in usum habitandi facta per se nihil sentit dominoque subiecta est, qui eam fecit aut incolit, ita mundus per se nihil sentiens factori deo subiacet, qui eum in usum sui fecit. Duplici ergo ratione peccatur ab insipientibus, primum quod elementa id est dei opera deo praeferunt, deinde quod elementorum ipsorum figuras humana specie conprehensas colunt. nam solis lunaeque simulacra. humanum lu modum formant, item ignis et terrae et maris, quae illi Vulcanum Vestam Neptunum uocant, nec elementis ipsis in aperto litant. tanta homines imaginum cupiditas tenet, ut iam uiliora ducantur illa quae uera sunt: auro scilicet et gemmis et ebore delectantur. horum pulchritudo ac nitor praestringit oculos nec ullam religionem putant ubicumque illa non fuls
Abbreviated transcription (Latin):
st̃.gͦ nec teuꝰ qͥdem uniu̾sa. de uideri pot̃. Item
si aqͣ que seruit anmantib ad usũ bibendi
aut lauandi ds ñẽ: nec fontes qͥdẽ ex qͥb aqua
ꝓfluit. Si fontes ñ st̃. nec flumina qͥdẽ qͣ de fon¬
tibus colligunt᷑. Si flumina qͦq diiñst̾. gͦ ma
sineq celũ. neq t̾ra. neq mare. qͦ mundi partes
st̃ dii ẽẽ posst̾: gͥ nec munꝰ qͥdem totꝰ ds ẽ. qͦm
nicħ ab hi ͦ dictum sit. qͦd ñ ab hisdem fuerit e¬
uorum si specie delectati dos putauert̃. sciant .ii.¬
qñtohis dñator eoꝵ speciosior ẽ specieienim ge¬
nerator ħ oĩa constituit. aut si uirtutem ⁊ oꝑa eo¬
rum miratift̾. intelligant abipsis. qm̃ qͥ ħ con
stituit fortior ẽ ilł a magnitudine enĩspeci¬
ei ⁊ c̾at᷑t. cognoscibilit̾ pot̾it hoꝵs creator ui¬
deri. Dignum ẽẽt. ut ꝑ creaturas syecios as
speciosissimꝰ ce splendidissimꝰ agnosceret᷑ cre¬
ator: s euanuert̃ in cogitationib sins. ⁊ ele¬

Expanded text:
go ne tellus quidem universa Deus videri potest. Item si aqua, quae servit animantibus ad usum bibendi aut lavandi, deus non est, nec fontes quidem, ex quibus aqua profluit. Si fontes non sunt, nec flumina quidem, quae de fontibus colliguntur. Si flumina quoque dii non sunt, si neque coelum, neque terra, neque mare, quae mundi partes sunt, dii esse ponihil ab iis dictum sit quod non ab isdem fuerit euorum si specie delectati deos putaverunt, sciant quanto his dominator eorum speciosior est; speciei enim generator haec omnia constituit. Aut si virtutem et opera eorum mirati sunt, intelligant ab ipsis, quonstituit fortior est illis, a magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri. Dignum esset quia per creaturas speciosas speciosissimus et splendidissimus agnosceretur creator, sed evanuerunt in cogitationibus suis, et ele
Abbreviated transcription (Latin):
ponit. si eũ qͥnon debet puniri condẽnat.
Mediator & enĩnr̃ puniri ꝓsemetipso ñ de¬
buit: qr nullum culpe contagium ꝑpetͣuit.
S si ipse indebitã mortẽ ñ susciꝑet:. nusqͣm
nos a debita morte libaret. Pat̾ gͦ ẽ iustus sit
iustum puniens. oĩa iuste disponit: qr ꝑ hoc
cuncta iustificat. qͦd eum qͥsine pecc̃o ẽ pro
peccõrib damnat. ut eo electa oĩa ad culm̃

Expanded text:
ponat, si eum qui non debet puniri condemnat. Mediator enim noster puniri pro semetipso non debuit, quia nullum culpae contagium perpetravit, sed ipse si indebitam mortem non susciperet nusquam nos a debita morte liberaret. Pater ergo cum justus sit justum puniens omnia juste disponit, quia per hoc cuncta justificat, quod eum qui sine peccato est pro peccatoribus damnat, u
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃itali sensumins accomoda: qr doctores sci im
mo om̃s qͥ ⁊elo diferuent. in afflict̾ione st̃ max
nobis dñs reliqͥt. ⁊ cõmodauit. ꝑ bella dissensionũ
cernunt ẽẽ. desertam:⁊ portas uirtutum quas
iuxta ysaiam laudatio occupare debuerat. p̃¬
ualentib inferorũ portis. desectas atq obꝓbrio
habitas ꝯtuent᷑. Unde satagc̃ tit collectis ĩ unã
industriam ũb minists: ciciꝰ ea q̃ destruct̾a esse

Expanded text:
spirituali sensu nimis accommoda; quia doctores sancti, imo omnes qui zelo Dei fervent, in afflictione sunt maxinobis Dominus reliquit et commendavit, per bella dissensionum cernunt esse desertam; et portas virtutum, quas, juxta Isaiam, laudatio occupare debuerat , praevalentibus inferorum portis, dejectas, atque opprobrio habitas contuentur. Unde satagunt collectis in unam industriam verbi ministris, rursus ea quae destructa esse
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsanat ꝯtͥtoscorde: ⁊ cȩt̾a. Congruit figura neennie
⁊ scĩs p̃dicatoribꝰ quoꝵs minist̾io suꝑna nob̃ conso¬
latio p̃stat᷑: dum ꝓpt̃ lapsum peccati syem ueniȩ
ac ꝓpitiationis diuine pęnitentib pollicentes.
qͣsi diruta abhostib iherosolimoꝵ męnia inti¬
dicentis. Iueniherusalem:⁊ mansribi łͥbꝰ dieb:
⁊ surreri noct̾e ego⁊ turi paticimecum:⁊ ñ indi¬
caui cuiqͣm qͥd dedisset ds ĩ corde meo ut facerẽ
lustrando ꝑuagat᷑. ⁊ singła hec qͦmͦ debeant re-¬
parari sollicitam̃te scrutat᷑. Sic ⁊ doctorum ẽ
spĩtalium sepiꝰ noetu surgere. ac sollerti indagi¬
ne statums c̃e eccl̃ie qͥescentib ectis inspice: ut
uigilant̃ inqͥrant. qualit̃ ea q̃ uitiors belł imilla sor¬
t̾renis atq infimis sordet affect̾ibꝰ. porte st̾ igni c̃õ¬
sumptȩ:cum iãqͦ qͥ ⁊ aliis docendo introitum
uite pande debuerant. relict̾ou̾itatis magist̾io.
cõmuni cũ cȩt̾is ignauia torpent. ac tpr̃alibus

Expanded text:
Qui sanat contritos corde , etc. Congruit figura Nehemiae et sanctis praedicatoribus, quorum ministerio superna nobis consolatio praestatur, dum, post lapsum peccati, spem veniae ac propitiationis divinae poenitentibus pollicentes, quasi diruta ab hostibus Jerosolymorum moenia mueni Jerusalem, et mansi ibi tribus diebus, et surrexi nocte ego et viri pauci mecum, et non indicavi cuiquam quid dedisset Deus in corde meo, ut faceremlustrando pervagatur, et singula haec quomodo debeant reparari sollicita mente scrutatur. Sic et Doctorum est spiritalium saepius noctu surgere, ac solerti indagine statum sanctae Ecclesiae quiescentibus caeteris inspicere, ut vigilanter inquirant, qualiter ea quae vitiorum bellis in illa sorterrenis atque infimis sordet affectibus; portae sunt igni consumptae, cum jam quoque qui et aliis docendo introitum vitae pandere debuerant, relicto veritatis magisterio, communi cum caeteris ignavia torpent, ac temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩemiłm xp̃m designet: qͥsc ad ꝯsolationem
pauꝑtim fỹu missum insinuat: cum ascensurꝰ in
celum discipłis ait. Ego rogabopatrem:⁊ alitim
paraclytum hoc ẽ ꝯsolatorem dabit uob̃. a quo
edificandam quitatẽ cħ scãm uidl̃ eccłiam simul

Expanded text:
hristum Jesum designet, qui se ad consolationem pauperum spiritu missum insinuat, cum ascensurus in coelum discipulis ait: Ego rogabo Patrem, et alium Paracletum, hoc est, consolatorem, dabit vobis . A quo aedificandam civitatem Dei, sanctam vid
Abbreviated transcription (Latin):
tis arentia. gr̃a suꝑne largitatis infundt̃. Hic siqͥ¬
dem ros humilẽ fec̃ diabolum. hoc ẽ despectum:
qr occultas insidias eiꝰ clarosermone ꝓduxit in
manifestum: ut iã mundꝰ abidolata ⁊ ꝑsecutiois
tempestate cessaret: qͥ se diu illuscm ab antiquo
hoste sentiret. Unde ⁊ subdit᷑. Insermone illiꝰ Si¬
lebit uentꝰ: cogitatione suaplaeabit abyssum ⁊
plantabit illum dñs iħs. In sermone gͦ eunglico:¬
a turbine ꝑsecutiont̃ mitigatꝰ ẽ mundꝰ: q sapĩa
dicnna q̃ c̃auit orbem t̾raꝵ ipsa suo nutu c̃õmo¬
tam placauit abysstim. abyss enimdr aq̃rum
copiosissima multitudo: q̃ ⁊ ĩ bono ⁊ in malo plerũq

Expanded text:
tis arentia, gratia supernae largitatis infundunt. Hic si quidem ros humilem fecit diabolum, hoc est, despectum, quia occultas insidias ejus claro sermone produxit in manifestum, ut jam mundus ab idololatria et persecutionis tempestate cessaret, qui se diu illusum ab antiquo hoste sentiret. Unde et subditur: « In sermone illius siluit ventus, cogitatione sua placavit abyssum, et plantavit ia turbine persecutionum mitigatus est mundus, quia sapientia divina, quae creavit orbem terrarum, ipsam suo nutu commotum placavit abyssum; abyssus enim dicitur aquarum copiosissima multitudo, quae et in bono et in malo pler
Abbreviated transcription (Latin):
missiones q̃ ad ipsos fact̾e ft̃ sepe de angustuis libu¬
tum ẽ :⁊ ueniã peccõꝵs ñ sua iꝰticia s parentũ suoꝵs
fide ⁊ actione bona ꝓmeruit. Unde ẽ itd q̾d moy¬
ses ꝓ eod̾e popło isłitico peccante orans. abraham
⁊ ysaac ⁊ iacob qͥb ꝓmissiones date st̾ duc̃ in me¬
moriam: ut eoꝵs m̾itis dñs placatꝰ. peccantibꝰ fuis
donaret indulgentiam. Dic ad dd̾ m̾itum. filioseiꝰ
ĩ multis achuuauit: ob euiꝰmemoriã ⁊̃ dñs filiis eiꝰ
multo tp̃r regnum seruauit.S sac̃tiore sensu ui
m̃ti: qͥ u̾bo eugłii ⁊ sacͦ baptismate filios d̃i dignos
cotidie pariunt. Q imitatores parentũ sciorum
facti ⁊ fide ⁊ ꝯtisatione eoꝵ exempla sequunt᷑ Hoy
scilicet corpora pꝰfinemuite p̃sentiᷤ dormiunt ĩ spe
resurrectionis: expect̾antes fut᷑am głam. q̃n semen
bonors oꝑm illors celesti mercede a suꝑno iudice

Expanded text:
de angustiis liberatum est; et veniam peccatorum non sua justitia, sed parentum suorum fide et actione bona promeruit. Unde est illud, quod Moyses pro eodem populo Israelitico peccante orans. Abraham et Isaac et Jacob, quibus promissiones datae sunt, ducit in memoriam, ut eorum meritis Dominus placatus, peccantibus filiis donaret indulgentiam. Sic ad David meritum, filios ejus in multis adjuvit, ob cujus memoriam etiam Dominus filiis ejus multo tempore regnum servavit. Sed sacratiorementi: qui verbo Evangelii et sacro baptismate filios Deo dignos quotidie pariunt, qui imitatores parentum suorum facti in fide et conversatione eorum exempla sequuntur. Horum scilicet corpora post finem vitae praesentis dormiunt in spe resurrectionis, exspectantes futuram gloriam, quando semen bonorum operum illorum coelesti mercede a superno judice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgenies ẽ tim̃tibꝰ eum. Hoꝵs act̾iones bone ñ defue¬
re in retͥbutione. s cũ semme eoꝵ. hoc ẽ huid̾icul¬
toribꝰ qͥ nepotes ⁊ heredes fiebant ei. ⁊ religiose con¬
uersationis coꝵ. testam̃tũ legis di firmum stecit. ⁊
corpora ipsoꝵ ĩ pace qͥescentia expectant resurres¬
tionis diem. ut accipiant głam incorruptionis.
Nom̃ autemeoꝵ celebre apo posteros suos pseu̾at.
qͥ sap̃iam ipsoru̾q p̃dicant. ⁊ laudabilem uitã coꝵ¬

Expanded text:
progenies timentibus eum: » horum actiones bonae non defuere in retributione, sed cum semine eorum, hoc est, hujus Dei cultoribus, qui nepotes et haeredes fiebant ei, et religiosae conversationis eorum testamentum legis Dei firmum stetit, etcorpora ipsorum in pace quiescentia exspectant resurrectionis diem, ut accipiant gloriam incorruptionis: nomen autem eorum celebre apud posteros suos perseverat. Qui sapientiam ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
na uere fidi ꝑmanentes expectabt̃ iudiciũ ch̃. nec
adu̾sitatibꝰ istiꝰ scłi frangunt᷑. neq ad iracundiam ex¬
citant᷑: s patient̃ oĩa ferentes. ꝑsistunt ĩ custodia
gregis ͥ cõmissi. memoressemꝑ itt̾s dñicũ sedulo ĩ cor¬
de uoluentes. sint lumbi ur̃i p̃cinct̾i ⁊ lucne arden

Expanded text:
na verae fidei permanentes exspectabunt judicium Dei, nec adversitatibus istius saeculi franguntur, neque ad iracundiam excitantur, sed patienter omnia ferentes persistunt in custodia gregis sibi commissi, memores semper illud Dominicum sedulo in corde volventes: « Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae arden
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ scͥpt᷑a sac̃ uł ĩ lege scu ante legem qͦta die mensis
qͥd fc̃m dictumue sit indicat᷑. ñ aliud qͣmlunȩ ȩtaᷤᷤ
sigͥcat᷑: a qͣ semꝑ hebrei qͥbꝰ cdita ft̃ eloqͥa di aliquo
patrũ more m̃ses obseruare ñ cessant: pͥmũ m̃sem
nouoꝵs qͥ pasche cermoniis sacratꝰ ẽ. nisan appellan¬
tes: qͥ ꝓpt̃ multiuagum lune discursũ. nc̃ ĩ martiũ
m̃sem nc̃ incidit in apͥlem: nc̃ aliqͦt dies maiim̃sis
occupat: srectiꝰ apͥli deputat᷑: qi semꝑ iipso uł in¬
cipit uł desinit. uł totꝰ includit᷑: ⁊ sic ꝑordinẽ sin¬

Expanded text:
in Scriptura sacra, vel in lege seu ante legem, quota die mensis in Scriptura sacra, vel in lege seu ante legem, quota die mensis quod factum dictumve sit isignificatur, a qua semper Hebraei, quibus credita sunt eloquia Dei, antiquo patrum more, menses observare non cessant. Primum mensem novorum, qui Paschae ceremoniis sacratus est, Nisan appellantes, qui propter multivagum lunae discursum, nunc in Martium mensem, nunc incidit in Aprilem, nunc aliquot dies Maii mensis occupat. Sed rectius Aprili deputatur, quia semper in ipso vel incipit vel desinit, vel totus includitur,
Abbreviated transcription (Latin):
stis patuit. t rumphea illa ignea q̃ pꝰ eiect̾ionem
ꝓthoplasti de paradyso ad custodiendam tuam
ligni uite deputata ẽ ꝑ xp̃i sanguinem remoueret᷑:
signtim dici festi. Ltminare qͦd minuit᷑ ĩ ꝯsũmati¬
ꝯsũmatione. Uas castroꝵ ĩ excelfis. i firmam̃to cęli reᷤ¬
plendens glosa. Ed dic lunam ostensionem ee toñs
⁊ signum eui atq diei festĩ Ostendit qͦd ipsa m̃struis
defect̾ibꝰ ⁊ cursusuo ꝑ zodiacum seriem annors ⁊ eta¬
tes mundidemonstret: qr hebreiomnẽ compotum
temporis: ⁊ annalem tͣnsitũ scdm lunȩ cursũ metie¬
bant᷑. Qi pͥmum m̃semeoꝵs qͦ exier̃t de egypto pas¬
che sollemnꝰ honorauert̃.⁊ neomenias singłoꝵ m̃siũ
celebrauert. necñ ⁊ ipsos m̃ses suos ut iheronimꝰ testis
ẽ. a lunȩ uocabulo qm iaremnoĩant: uocauerunt.¬
latinos appellatꝰ ẽ. Antiqͥ eñ m̃sesfuos ut diximꝰ. ñ a
solis s alune cursti ꝯputare solebant. Unde qͦtiẽs

Expanded text:
stis, ut rhomphaea illa ignea, quae post ejectionem protoplasti de paradiso ad custodiendam viam ligni vitae deputata est, per Christi sanguinem removeretur,signum diei festi, luminare quod minuitur in consummaticonsummatione. Vas castrorum in excelsis: in firmamento coeli resplendens gloriosa. » Quod dicit lunam ostensionem esse temporis et signum aevi atque dici festi, ostendit quod ipsa menstruis defectibus et cursu suo per zodiacum seriem annorum et aetates mundi demonstret, quia Hebraei omnem computum temporis et annalem transitum secundum lunae cursum metiebantur, qui primum mensem eorum quo exierunt de Aegypto Paschae solemnis honoraverunt, et Neomenias singulorum mensium celebraverunt. Nec non et ipsos menses suos, ut Hieronymus testis est, a lunae vocabulo, quam JaremLatinos appellatus est; antiqui enim menses suos, ut diximus, non a solis sed a lunae cursu computare solebant. Unde quoties
Abbreviated transcription (Latin):
laudes eoꝵ. Wabuer̃t gͦ scĩuiri ĩgnationibꝰ gentis
fue głam: qr m̾ito prudentie ⁊ uͥtutũ a subditis
nem imitati st̃: uoce simul ⁊act̾ione laudes illoꝵs
celebrauer̃t. Qͦd ⁊̃ malihoĩes ⁊ ꝑt̾si moribꝰ adipisci
ñ meruert̃. De qͥbꝰ subdit᷑. Et st̃ quoꝵs ñ ẽ memo¬

Expanded text:
ergo sancti viri in generationibus gentis suae gloriam, quia merito prudentiae et virtutum a subditis versationem imitati sunt, voce simul et actione laudes illorum celebraverunt: quod etiam mali homines et perversi moribus adipisci non meruerunt. De quibus subditur: « Et su
Abbreviated transcription (Latin):
ñ enimhabebitis. Qͥs uidit eum ⁊ enarrabit. ⁊ qͥs
magnificauit eũ sic̃ ẽ ab untio: Ualde enĩ indigcmꝰ
ipsiꝰ ope:. ut ad eum laudandum eiꝰ repleam᷑ uirtute. Qd
enimdic̃ ne laboretis ñ enĩ habebitis. ostendit qͦd
diuma secreta q̃ ult᷑ nr̃mmodum stͥ scrutari ñ de¬
beam᷑: qr eiꝰ occulta iudicia õmo penet᷑re ñ possumꝰ.
Unde scͥptum ẽ. Ne q̃ras opes ad qͣs ꝑtingere ñ pos¬
sis. Ieccłiastes. Dixi inqͥt sapiens efficiar: ⁊ ips a lon¬
gius recessit a me. multomagis qͣm erat. Ialta ꝓ¬
funditas:⁊ qͥs inueniet eam: Multa abscondita st̃.
maiora hoꝵs:. pauca enim uidimꝰ oꝑa eiꝰ. Omĩa autẽ¬

Expanded text:
itis: quis videt eum et enarrabit, et quis magnificabit eum sicut est ab initio? » Valde enim indigemus ipsius ope, ut ad eum laudandum ejus repleamur virtute. Quod enim dicit: « Ne laboretis, non enim habebitis, » ostendit quod divina secreta, quae ultra nostrum modum sunt, scrutari non debeamus: quia ejus occulta judicia omnino penetrare non possumus. Unde scriptum est: « Ne quaeras opes ad quas pertingere non possis . » Et Ecclesiastes: « Dixi, inquit, sapiens efficiar, et ipsa longius recessit a me. Multo magis quam erat, et alta profunditas, quis inveniet eam? » « Multa abscondita sunt majora his; pauca enim vidimus opera ejus: omnia aute
Abbreviated transcription (Latin):
bilium ⁊ inuisibilium creator ẽ: ⁊ pie agentibꝰ hoc ẽ
religiose uiuentibꝰ ⁊ humuit̃ q̃rentibꝰ dat agnitio¬
nem fuã. qͣntum ille nou̾it eis ꝓdesse. Cet̾in de eius
maiestatis scruitatione cobibere nos debem᷑: ⁊ dice
cũpaulo apło. O altitudo diuitiars sapĩe ⁊ scĩe d̾i:¬

Expanded text:
bilium et invisibilium creator est, et pie agentibus, hoc est, religiose viventibus et humiliter quaerentibus dat agnitionem suam, quantum ille noverit eis prodesse. Caeterum de ejus majestatis scrutatione cohibere nos debemus, et dicere cum Paulo apostolo: « O altitudo divitiarum sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuli acumina hoc ẽ fpinis uitioꝵ asꝑrima. De
qͦ ⁊ subdit᷑. frigidꝰ uentꝰ aqͥlo flauit: ⁊ gelauit cͥri¬
stallꝰ ab aqͣ. Christauꝰ uͦ ẽ ĩ modum utͥ ꝑ numero¬
sas gẽmas glacies ꝯdurata.⁊ ĩ duriciam saxi liq̃ns
ad modum ꝑduct̾a sub̃a: eui obstinati pecc̃õres
lissimos. efficit lapides solidos: qi frigore ꝑfidiȩ fa¬
cit illos ẽe durissimos. De qͦ ĩ iobscͥptumẽ. De ciꝰ
ut̃õ eg̾ssa ẽ glacies: ⁊ gelu de çelo qͥs genuit: In si¬
milituidinẽ lapidis aq̃durant᷑: ⁊ suꝑficies abyssi ꝯ¬
stringit᷑. Glaciem ⁊gelu ꝑfidiã diaboli sig̃care iã
diximꝰ: ⁊ aqͣs popłos ⁊̃ sepiꝰ docuimꝰ. Sathan qͥipe
qͣsi de di ut̾o glacies ꝓcessit: qi a calore secretoꝵs
eiꝰ maliciȩ torpore frigidꝰ: magist iniqͥtatis exiuit.

Expanded text:
tribuli acumina, hoc est, spinis vitiorum asperrima. De tribuli acumina, hoc est, spinis vitiorum asperrima. De quo et subditur: « Frigidus ventus aquilo flavit, et gelavit crystallus ab aqua. » Crystallus vero est in modum vitri per numerosas gemmas glacies condurata, et in duritiam saxi liquens admodum perducta substantia; cui obstinati peccatores  homines natura mollissimos efficit lapides solidos, quia frigore perfidiae facit illos esse durissimos. De quo in Job scriptum est: « De cujus utero egressa est glacies, et gelu de coelo quis genuit? In similitudinecare jam diximus, et aquas populos etiam saepius docuimus. Satan quippe quasi de Dei utero glacies processit, quia a calore secretorum ejus malitiae torpore frigidus, magister iniquitatis exivit;
Abbreviated transcription (Latin):
callida deceptionis arte plerũ q ꝓponit laudabi¬
lia. ut ad illicita ꝑtrahat. Ostentat foris inisu gło¬
sa. ut abscondat q̃ intꝰ ĩ corde gestat t᷑pia. S cũ in
hoc se frustrari ꝯspic̃: mox ĩ aptam seuitiam erum¬
pit. ut hoc efficiat ꝑ torm̃ta: qͦd ñ potuit facere ꝑ
blandim̃ta. Geli sic̃ salem esfundet suꝑ t̾ramꝰ. ⁊ dum
flau̾it. fiet tanqm acumina tͥbuli. Ingelufrigꝰ in¬
fidelitatis figurat᷑. ĩ sale uͦ infecunditas g̾minis:
Qͥa uͥcq sal ĩ tramspargit᷑: instilitatem ꝓtinus
u̾tit᷑. Unde scͥptum ẽ. Terram fruet̾iferam ĩ salsu¬
ginem: a malicia in habitantiũ ĩ ea.Iqͣsdam ur¬
bes legimꝰ irauictoꝵs sale semmatas: ut nullũ ĩ eis
germ̃ oriret᷑. Gelu gͦ sic̃ salem antiqutis hostis fu¬
corda ad fructꝰ bonors oꝑm ĩhabitabilia reddet.
Idũ temptationũ ꝓcella flau̾it: fac̃ ea tanquam

Expanded text:
callida deceptionis arte plerumque proponit laudabicallida deceptionis arte plerumque proponit laudabilia, ut ad illicita pertrahat; ostentat foris visu gloriosa, ut abscondat quae intus in corde gestat turpia, sed cum in hoc se frustrari conspicit, mox in apertam saevitiam erumpit, ut hoc efficiat per tormenta quod non potuit facere per blandimenta. « Gelu sicut salem effandet super terram, et dum flaverit fiet tanquam acumina tribuli. » In gelu frigus infidelitatis figuratur; in sale vero infecunditas germinis: quia ubicunque sal in terram spargitur, in sterilitatem protinus vertitur, unde scriptum est: « Terram fructiferam in salsuginem a malitia inhabitantium in ea; » et quasdam urbes legimus ira victorum sale seminatas, ut nullum in eis germen oriretur. Gelu ergo sicut salem antiquus hostis suorum hominum corda ad fructus bonorum operum inhabilia reddet, et dum tentationum procella flaverit, facit ea tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
tempestis ⁊ congregatio sp̃s t̃ uaria temptam̃ta. qͦs ꝓ
malignos sp̃s m̃tib huimanis idem hostis antiquus
ingerere certat. ut eas astatu rectȩ fidei subuer¬
tat: Et fertiore dilect̾ionis di frigescere fa¬
ciat. Hic ꝓpt̃ elationẽ cordis rect̾e aui cõparat᷑: que
aspargit niuem ad sedendũ. cum ꝑ frigorem ma¬
licie uͥ insidat. p̃parat sͥ habitacłm. Ipse qͣsi locusta
ascensu̾suoᷤ demergit: qr qͥcqͥd uiride uł fructiferũ
reppit. corrodẽ atq extirpare contendit. Eulchri¬
tudinem coloris eiꝰ ãmirabit᷑ ocłs. ⁊ suꝑ imbrem eiꝰ
expauescit cor. Eulchritudinẽ uͭ eiꝰ ocłs ammira¬
bit᷑: cum se fingit ministrum ẽẽ luminis: ⁊ legatũ
pacis. S suꝑimbrem eiꝰ expauescit cor. q̃n a ꝑ tas
ꝑsecutionũ ꝓcellas mouetꝰ. ut qͦs ñpotuit blanda
finct̾ione: hos seducat torm̃ti magnitudine. Aliud
quippe idem doli artifex intͥnsecꝰ gerit: aliud extͥn¬
secꝰ ostendit. Transfigͣat enĩ se uelut angłmlucis: &

Expanded text:
tempestas et congregatio spiritus sunt varia tentamenta, quas malignos spiritus mentibus humanis idem hostis antiquus ingerere certat, ut eas a statu rectae fidei subvertat, et fervore dilectionis Dei frigescere faciat; hic propter elationem cordis recte avi comparatur, qui aspargit nivem ad sedendum, cum per rigorem malitiae ubi insidat, praeparat sibi habitaculum; ipse quasi locusta ascensu suo demergit, quia quidquid viride vel fructiferum reperit corrodere atque exstirpare contendit. « Pulchritudinem coloris ejus admirabitur oculus, et super imbrem ejus expavescit cor. » Pulchritudines et legatum pacis; sed super imbrem ejus expavescit cor, quando apertas persecutionum procellas movet, ut quos non potuit blanda fictione, hos seducat tormenti magnitudine. Aliud quippe idem doli artifex intrinsecus gerit, aliud extrinsecus ostendit; transfigurat enim se velut angelum lucis, et
Abbreviated transcription (Latin):
natum filium di. qͥ omnẽ artis eoꝵ destrueret po¬
testatem. uenirent bethleem: ostendente stella
adorauert̃ puerum. De hoc rore ⁊̃ dñs ad iobait.
Qͥs ẽ pluiie pat᷑ sil qͥs genunit stiuasroris: Nesi
diceret. nͥ ego qͥ siceam t̾ram humani cordis guttis¬

Expanded text:
natum Filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret ponatum Filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret potestatem, venirent Bethleem, et ostendente stella adoraverint puerum. De hoc rore etiam Dominus ad Job ait: « Quis est pluviae pater, vel quis genuit stillas roris? » ac si diceret: Nisi ego, qui
Abbreviated transcription (Latin):
enti: humilem efficiet eum. Qͥd ꝑ nubem uel
uebulam. nͥ incarnatioredemptoris nr̃i ⁊ doct᷑¬
na eiꝰ designat᷑: ꝑ qͣm dituna pietas humanogñi
ꝯsuluit. ⁊ rore suꝑne gr̃e obuians ꝑsecutionibus
hostis antiqͥcum uͥtute potentie sue ꝯtriuit. ⁊
ỹdam ab ore eiꝰ cripuit: De hoc ⁊̃ ysaias ꝓpħa ĩ
onere egypti testatꝰ ẽ dicens. Eece dñs ascendet
suꝑ nubem leuem. ⁊ ing̾diet᷑ egyptum: ⁊ moue¬
bunt᷑ simulachra egyyti a facie eiꝰ ⁊ coregypti
tabescet ĩ medio eiꝰ. Ascendet dñs suꝑ nubem le¬
uem. corpꝰ scẽ uͥginis marie. qͦd nullo humani
seminis pond̾e p̃gratiatumẽ. ul certe corpus
tum huiꝰ mundi.statimq oĩa egypti simulachra
cõmotast̃: itaut diuinationes ⁊ imitisa fraus i do¬
latrie q̃ ceptum possidebat orbem se fract̾am esse
sentiret: ĩ cantum ut magi ab oriente docti a de¬
mombꝰ. uł iuxta ꝓpħiam balaam intelligentes

Expanded text:
enti humilem efficiet cum. » Quid per nubem vel enti humilem efficiet cum. » Quid per nubem vel nebulam, nisi incarnatio Redemptoris nostri et doctrina ejus designatur? per quam divina pietas humano generi consuluit, et rore supernae gratiae obvians persecutionibus hostis antiqui cum virtute potentiae suae contrivit, et praedam ab ore ejus eripuit. De hoc etiam Isaias propheta in onere Aegypti testatus est, dicens: « Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypttabescet in medio ejus . » « Ascendet Dominus super nubem levem, » corpus sanctae virginis Mariae, quod nullo humani seminis pondere praegravatum est, vel certe corpus tum hujus mundi, statimque omnia Aegypti simulacra commota sunt, ita ut divinationes et universa fraus idololatriae, quae captum possidebat orbem, se fractam esse sentiret, in tantum ut Magi ab oriente docti a daemonibus, vel juxta prophetiam Balaam intelligentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmontes nͥsupb⁊ elati hoĩes: ⁊ qͥd ꝑdesertum nͥ
aesertores t̾itatis ⁊ iꝰticie insinuant᷑: Deuorat gͦ
diabosꝰ montes ⁊ exurit desertũ: q̃n suꝑbos qͦsq
⁊ imqͦs hoĩes cunct̾is uͥtutib spoliatos. in fuum
pastum redigit: igne cupiditatis qͣsi desertum
tura enĩ sacͣ aliqñ herba uiror glȩ temporalis
accipit᷑. aliqñ refectio diaboli. aliq̃n sustentatio
atq doctͥna. Uiror nanq głȩ tp̃ral accipit᷑. ficut¬
ꝓpb̃a art. Mane sic̃ herba tͣnseat: mane floreat
ptͣnseat. Mane nanq sic̃ herba florere atq tͣns
arescere. Herba refcetio diaboli accipit᷑. sic̃ de
illo a dño dr. Huic montes herbas fcrt̃. Nesi di¬
ceret. Suꝑbi ac tumidi dũse illicitis cogitatiõibꝰ
atq act̾iombꝰ effert̃ suis ullum iniqͥtatibꝰ paset̃.
S qͥd htuiꝰ hostis neqͥes imi maliciȩ obsistat: in
scquentibꝰ demonstrat᷑. Medicina omnium in.
festinatione nebulȩ. ros obuians ardori ueni-¬

Expanded text:
ti homines? et quid per desertum, nisi desertores veritatis et justitiae insinuantur? Devorat ergo diabolus montes et exurit desertum, quando superbos quosque et iniquos homines cunctis virtutibus spoliatos in suum pastum redigit, et igne cupiditatis quasi desertum tura enim sacra aliquando per herbam viror gloriae temporalis significatur, aliquando refectio diaboli, aliquando sustentatio atque doctrina. Viror namqPropheta ait: Mane sicut herba transeat, mane floreat, et pertranseat . Mane namque sicut herbam florere atque tranarescere. Herba refectio diaboli accipitur, sicut de illo a Domino dicitur: Huic montes herbas ferunt . Ac si diceret: Superbi ac tumidi, dum se illicitis cogitationibus atque actionibus efferunt, suis illum iniquitatibus pascunt; sed quid hujus hostis nequissimi malitiae obsistat in sequentibus demonstratur. « Medicina omnium in festinatione, nebulae, et ros obvians ardori veni
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiuiudẽt᷑ ab angłis: qn ꝓpt̃ execrabilem ꝑt̃si¬
tatem natiua. dignitate pͥuat᷑ est. Sic̃ enim dic̃
dñs ĩ libro iob:. ñ ẽ qͥeqͣm simile ei fc̃m suꝑ t̾ram ad
illudendũ ab angłis meis. Iludit᷑ enĩ ei ab angłis
di. siue ꝑ iꝰtissimas inc̃pationes. ut qͥ creatꝰ ẽ. adob¬
seqͥum dñi. fedisuideat᷑ ꝑu̾sitatib implicari: sitie
mag̃ illudit᷑ qñ ei aĩe ꝯfitentiũ imꝑio suiꝑno de
uiris: dum incentiua uitiors eiꝰ detestabili erroie
reictunt: Ppt̃ ipsum ꝯfirmatꝰ ẽ itineris finis ⁊ ĩser¬
mone eiꝰ ꝯposita st̃ omĩa. łp̃t̃ ipsum inqͥti hoc ẽ filiũ
di ꝯfirmatꝰ ẽ ordo tͣnseuntium rerum. ⁊ t̾mmꝰ con
stitutꝰ est scli. qr sic̃ abipso u̾bo di uiniu̾sa originẽ
acceꝑunt: sic ⁊ ĩ ipso fimunt᷑. Ipse enim ĩ apocalip¬

Expanded text:
exsecrabilem perversitatem nativa dignitate privatus est, sicut enim dicit Dominus in libro Job: « Non est quidquam simile ei factum super terram, ad illudendum ab angelis meis. » Illuditur enim ei ab angelis Dei, sive per justissimas increpationes, ut qui creatus est ad obsequium Domini, foedis videatur perversitatibus implicari, sive magis illuditur quando ei animae confitentium imperio superno de elibus viris, dum incentiva vitiorum ejus detestabili errore rejiciunt. « Propter ipsum confirmatus est itineris finis, et in sermone ejus composita sunt omnia. » Propter ipsum, inquit, hoc est Filium Dei, confirmatus est ordo transeuntili, quia sicut ab ipso verbo Dei universa originem acceperunt, sic et in ipso finiuntur. Ipse enim in Apocalyp
Abbreviated transcription (Latin):
pietas incomp̃hensibił. sapĩa inesfabilis. Cuiꝰ uera
definitio ẽ: finẽ ĩ scĩs laudibꝰ ñ hab̾e. Inota qi dũ
dđr magnitudinis eiꝰ finem ñ ẽẽ: nunqm te p̃cipit
ab eiꝰ p̃dicatione cessare. Nam ⁊ taciti grãs agimꝰ:
cũ nos ꝓbabili conu̾satione tͣctamꝰ. Qͥ eum nullis
possit laudibꝰ ꝯp̃hendĩsingłis tñsermonibꝰ indica¬
testis: maior ẽ enĩ oĩ laude. Incitat nos sapĩa ad
bndicendũ dñrit qͣntum ĩ nob̃sit. ⁊ qͣntum nos
ille posse ꝯcessit semꝑlaudemꝰ ulum: at tñ õĩ mͦ
scientes qͥd ꝯdigne cũ laudare ñ possumꝰ: qi ad cel¬
situdinem magnitudinis ciꝰ ꝑtingere ñ calemꝰ.

Expanded text:
pietas incomprehensibilis, sapientia ineffabilis; cujus vera pietas incomprehensibilis, sapientia ineffabilis; cujus vera definitio est finem in sanctis laudibus non habere. Et nota quia dum dicitur magnitudinis ejus finem non esse, nunquam te praecipit ab ejus praedicatione cessare; nam et taciti gratias agimus, cum nos probabili conversatione tractamus, qui cum nullis possit laudibus comprehendi, singulis tamen sermonibus indicatestis: major est enim omni laude. » Incitat nos Sapientia ad benedicendum Deum, ut quantum in nobis sit, et quantum nos ille posse concessit, semper laudemus illum; attamen omni modo scientes, quod condigne eum laudare non possumus, quia ad celsi
Abbreviated transcription (Latin):
mis:⁊ t̾ribilis ẽ suꝑ õs deos. Reddit causas quare
dño ⁊ plaudi debeat ⁊ iubilari. Primũ qi sũmꝰ est d̾s:
tribilis. qi ipse iudicaturꝰ ẽ mundũ. rex magnꝰ qͣm
ꝑtinet.q suꝑ cunet̾a potentior ẽ: laudabił ad
pietatem: qm̃ dum ẽemꝰ captiui. p̃cioso sanguine
nos redemit. Nimis autẽ ꝯgruit ad utrumꝙ: qi
nec qͣntum magnꝰ. nec qͣntum laudabilis sit po¬
yulchre addidit nimis: ita ñ exponendo qͦd inten¬
debat ũbrime sig̃cauit ⁊ declarauit ñ cõphendendo
qͥd uoluit. Nam idem ꝓpħa alibi ait. Magnꝰ dñs ⁊
laudabił nimis: ⁊ magnitudinis eiꝰ ñ ẽ finis. Mi¬
randa compleriouera p̃dicatio.sic laudare dñm:
ut qͣnͣtum ẽ magnꝰ ñ estimes explicandũ. Sens enĩ
toaꝰ ereat᷑e desic̃:⁊ adilla retͣetiosẽꝑ excrescit. Nam
sic̃ nullo loco claudit᷑. ita nec eloqñtia. Qmuis am¬
pussima eiꝰ posst̃ p̃conia t̃minars: uirtꝰ merolicabił.

Expanded text:
mis, et terribilis est super omnes deos . » Reddit causas quare Domino et plaudi debeat et jubilari. Primum quia summus est Deus, terribilis, quia ipse judicaturus est mundum; rex magnus, quoniam pertinet, quia super cuncta potentior est; laudabilis ad pietatem, quoniam dum essemus captivi, pretioso sanguine nos redemit; nimis autem congruit ad utrumque, quia nec quantum magnus, nec quantum laudabilis sit populchre addidit nimis; ita non exponendo quod intendebat, uberrime significavit, et declaravit non comprehendendo quod voluit. Nam idem Propheta alibi ait: « Magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis . » Miranda complexio, vera praedicatio sic laudare Dominum, ut quantum est magnus non aestimes explicandum; sensus enim totius creaturae deficit, et ad illa retractio semper excrescit. Nam sicut nullo loco clauditur, ita nec eloquentia quamvis amplissima ejus possunt praeconia terminari: virtus inexplicabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
sam̃te attendamꝰ infatiem lasciue ꝑsonȩ. ⁊ asocie¬
tate mulierum separemꝰ corꝑis nr̃isitum. Sic̃ enim
tinea duuno loco ꝯmoranscorrodit uestim̃tum:
ita libidinosȩ m̃tis diut᷑na cogitatio. a suotugore
molles eẽ fac̃ hoĩs sp̃m. Unde qͥdam elegant̃ ait.
Piclose tͥministrat: cuiꝰ uultum freq̃nt̃ attendis.
Uam impudic ocłi ñ norunt animȩ pulchritudi¬
nem ꝯsidare: s corpors. Melior ẽ inqͥtas uiri. qͣm
bn faciens mulier: ⁊ mulier ꝯftinders ĩ obꝓbͥum.¬

Expanded text:
sa mente attendamus in faciem lascivae personae, et a sociesa mente attendamus in faciem lascivae personae, et a societate mulierum separemus corporis nostri situm. Sicut enim tinea diu uno loco commorans corrodit vestimentum, ita libidinosae mentis diuturna cogitatio a suo vigore mollescere facit hominis spiritum. Unde quidam eleganter ait: « Periculose tibi ministrat, cujus vultum frequenter attendis. » Nam impudici oculi non norunt animae pulchritudinem considerare, sed corporum. « Melior est iniquitas viri quam benefaciens mulier, et mulier