comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dus est qui conducit id est colligit ex uniuersalibus dedicatiuis dedicatiuum uniuersale directim
ut omne iuistum honestum omne honestumbonum omne igitur iustumbonum. Secundus modus est qui
conducit ex uniuersalibus dedicatiuis et abdicatiuis abdicatiuum uniuersale directim. ut omne uistũ
honestum nullum honestum curpe nullũ igitur iustum turpe : Tertius modus est qui conducit ex dedicatiuis

Expanded text:
dus est, qui conducit, id est, qui colligit ex universalibus dedicativis dedicativum universale directim, dus est, qui conducit, id est, qui colligit ex universalibus dedicativis dedicativum universale directim, ut: 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: omne igitur iustum bonum'. Secundus modus est, qui conducit ex universalibus dedicativis et abdicativis abdicativum universale directim, ut: 'Omne iustum honestum: nullum honestum turpe: nullum igitur
Abbreviated transcription (Latin):
cuius partium aliquid separatum significatiuum est ut socrates disputat . Enunciatiua
ratio est uox significatiua deeo quod est aliquidud non est. ut socrates est socrates non est.
Ad firmatio est enunciatio alicuius de aliquo ut socrates est. Negatio alicuius ab aliquo
ut socrates est. contradictio est ad firmationis & negationis oppositio ut socrates disputat
unde & a nalea ca pertractatuN
DE SILLOGISMIS DIALECT̃I CIS
Eecuntur dehinc dia lecticisillogismi ubi totius eius artisutilitas &uirtus ostenditur. quorum
Oconclusio plurimum lectorẽ a diuuat aduerita temin uestigandam tantum ut absit ille error
decipiendi aduersarium persofismata falsarum conclusionum. Formula cathegoricorum
id est praedicatiuorum sillogismorum sunttres. Primae formulae modi sunt nouem. primus mo¬

Expanded text:
cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Unde et analytica pertractantur. De syllogismis dialecticis . Sequuntur dehinc Dialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, id est praedicativorum syllogismorum, sunt tres. Primae formulae modi sunt novem. Primus mo
Abbreviated transcription (Latin):
adeloquendum omnis enim eloquutio concept ȩreiment e interpras est . hanc aris tote¬
lesuir inrerum ex pracsione & faciendis sermonibus peritissimus periermeni annominat
quam interpractationẽ nos appellamus scilic& quo dresmente conceptas prolatis sermo¬
nibus inter practatur percata fasim & apofosin idest adfirmationem & negationem
eradfirmationem ut homocurrit pernegationẽ ut homo non currit. In his itaque peri¬
ermenis supra dictus philosophus deseptems peciebus tractat. Id est de nomine de uerbo.
deoratione denunciatione deadfirmatione denegatione de contra dictione. nomen est
uox significatiua secundum placitum sine tempore cuius nulla parsest significatiua separata
ut socrates. Verbum est quod significat tempus cuius pars nichil extra significat sed semꝑ
corum quae de altero dicuntur notat ut cogitat disputat. Oratio est uox significatiua

Expanded text:
ad loquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. Hanc Aristotead loquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, Perihermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus; scilicet quod res mente conceptas prolatis sermonibus interpretetur per cataphasin et apophasin, id est adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de oratione, de enuntiatione, de adfirmatione, de negatiuox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars est significatiua separata, ut Socrates. Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua,
Abbreviated transcription (Latin):
cathe gorias constat quia nom possunt nisi ex subiectis agnosci quis enim quidsit homo possit agnos¬
cere nisi aliquem hominem sibiponat ante oculos quasi subiectum nomini: Hoc opus aris totelis
in tentelegendum est quando sicut dictum est quid quid homo loquitur . Inter decemista
prordmenta habetir proficie enam ad libros intellegendos quisi ueretoribus siue dialo¬
VI. ticis applicantur DEPERIERMENIS
equitur dehincliber periermenias subtilis simus nimis et peruarias formas iterationesq cautissi¬
mus de quodicitur aris toteles quando periermenias scripti tabat calamum inmente tinguebat
PRAEPATIO EERIERME NIARUM.
mnis quipperes quacuna est et uno significatur sermone aut pernomen significatur aut
per uerbum quaeduaxe partes orationis interpraetantur totum quidquid conceperit mens

Expanded text:
categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscategorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem ista praedicamenta habentur. Proficiet etiam ad libros intellegendos, qui sive Rhetoribus sive Dialecticis adplicantur. § 27 De perihermeniis. Sequitur dehinc liber Perihermenias subtilissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissimus, de quo dicitur: Aristoteles, quando Perihermenias scriptitabat, calamum in mente tinguebat. Praefatio Perihermeniarum. Omnis quippe res, quae una est et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum: quae duae partes orationis interpretantur totum, quidquid conceperit mens
Abbreviated transcription (Latin):
disputando fagatur. husia autem substantia est id& pro prium quae ceteris subiicet Re¬
liqua nouem accedentia sunt substantia autem dicitur ab eo quodomnis res ad seipsam
subsistit corpusenim subsistit et ideo substantia est. illa uero accedentia quac in subsicente
at que subiectosunt substantiae non sunt quia non subsistunt sed mutantur sicut color ue
forme: Oe subiecto autem& in subiecto qua si deipsoet im pso. Vbienim dicitur desubiecto
substantia est quasi dic tur desubstantia ubia utemdicitur in subiecto accedentia sunt : idesi¬
quat accidunt in substantia ut quantitas qualitas uel figura Desubiec toigitur genera
aspctie sin subiecto accedentia sunt. Ex his nouem accedentibus tria in tra husiam sunt.
quanditas & qualitas & situs. haec enim sinehusia esse non possunt. extrahussamuero sunt
locus tempus & habitus. Intra & extrahusi amrelatio facere & pati. Appellatas autem

Expanded text:
disputando fatigatur. Usia autem substantia est, id est proprium, quae ceteris subiacet; redisputando fatigatur. Usia autem substantia est, id est proprium, quae ceteris subiacet; reliqua novem accidentia sunt. Substantia autem dicitur ab eo, quod omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id estquae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et h
Abbreviated transcription (Latin):
nec seruus dño alterumenim alteri pracesse non potest. Locus estubi sit. inforo inplatea
loci autem motus partes sex habet. dextram et sinistram. anto & retro sursum at quede¬
situs a positione dictus uit quis aut scet aut sedeat aut iaceat habitus abhabendo aliquid
dictusut haberescientiam in mente uirtutem in corpore circa corpus uesamentum: et cx¬
aere quaea dhabendimodum designato adoctoribus numero conpra chenditu re ci¬
lam uero agere& pati ab agentis & patientis significatione consistunt. nanscribo uocis actũ
babiet qm̃ faciens remindiat scribor patientis sonoqm̃ patis eososcendit. In hisenim noi
gencribus quorum exempligratia quaedam posita s̃ uel in ipsosubstantia nesidoe¬
a quod est husie in numerabilia repperiuntur nam & ea quae intellectu capim̃us id ad
alterum horum decem praedica mentorum sermone uulgamus. plena enim
sententia dchis ita est auguscinus magnusorator filius illius stans in templo hodie in folatus

Expanded text:
nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes sex habet, dextram et sinistram, ante et retro, sursum atque desitus a positione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso substantiae genere, quod est οὐσία, innumerabilia reperiuntur. Nam et ea quae intellectu capimus, id ad alterutrum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ciria orificium hac &e morroidȩ a sanguinis fiuore dictae grecienim sanguinem a matb dicurN¬
DE MORBIS QUI IN SUPERTIUECTIS UIDENTUR Alopicia esica¬
pillorum fluor circum in scriptis pilis fuluis aeris qualitatibus : uocata hoc nomine a similitud ine anima

Expanded text:
circa orificium. Haec et emorroidae a sanguinis fluore dictae. Graeci enim sanguinem αἷμα dicuncirca orificium. Haec et emorroidae a sanguinis fluore dictae. Graeci enim sanguinem αἷμα dicunDe morbis qui in superficie corporis videntur . Alopicia est capillorum fluor circumscriptis pilis fulvis, aeris qualitatem habentibus: vocata hoc nomine a similitudine anima
Abbreviated transcription (Latin):
aretentionepedum dicunt nomina tam & aferalidolore. si quidemomne quodim ite fuerit abusi uea gres¬
teuocamus Artecricus morbus ab articulorum passioneuo cabulum sumsit. Cauculis petra cst quae in
uesi cafit. unde & nomen accepit gignitur autem exmateria flegmatica. Stranguiria dicta est eo quod
stringat urinarum difficultate. satiria sis iugedesiderium ueneris cum extensione naturalium locorum
dicta passio asatiris Diarria iugis uentris cursus sin euomitu. Dis interia est diuisio continuationis idest ulce¬
ratio intestini dis enim diuisioest intera intestina fit autem decedenti fluore quem grecidarriam uocaN
Lienteria dicta quod cibum tanquam perlenia intefanenullis obstantibus faciat prolab: colica passio
nomen sumsit ab intestinoquem greci colum appellant Ragadiedicunt᷑ coqđ fissu raesint ruris collec tae

Expanded text:
a retentione pedum dicunt nominatam, et a ferali dolore. Siquidem omne, quod inmite fuerit, abusive agresa retentione pedum dicunt nominatam, et a ferali dolore. Siquidem omne, quod inmite fuerit, abusive agreste vocamus. Artriticus morbus ab articulorum passione vocabulum sumpsit. Cauculus petra est quae in vesica fit, unde et nomen accepit. Gignitur autem ex materia phlegmatica. Stranguria dicta est, eo quod stringat urinarum difficultatem. Satiriasis iuge desiderium Veneris cum extensione naturalium locorum. Dicta passio a Satyris. Diarria iugis ventris cursus sine vomitu. Disinteria est divisio continuationis, id est ulceratio intestini. Dis enim divisio est, intera intestina. Fit autem antecedente fluore, quem Graeci διάρροιαν vocant. Lienteria dicta, quod cibum tamquam per lenia intestinae nullis obstantibus faciat prolabi. Colica passio nomen sumpsit ab intestino, quem Graeci κῶλον appellant. Ragadiae dicuntur, eo quod fissurae sint rugis collectae
Abbreviated transcription (Latin):
inparte. Cacexia nomen sum sit a corporis habitu. cacexi amenim malamuexationem greciuo cauerunt fit autem
haec passio intemperantia aegrotantis uelcuratione mala medi caminis aut post egritudinem tarda resumtio
Astrofia nomen accepit a diminuti onecorporis. Nam grecinu trimenti cessationem a trofiam dicunt estenim
tenuitascorporis ex causis latentibus & paulatim conualestcentibus. s arcian est superfluum carnis incre¬
mentum quo ultra modum corpora saginantur. grecienim carmen sarcianuocant. Scia sis uocata a par¬
te corporis quam uexat. Nam uerteblorum ossa quorum summitas illorum initio terminatur. greci. scia
uocant. fit autem deflegma quotiens descenderit in rectaossa & effigitur ibi glutinatio. poda grã greci

Expanded text:
in parte. Cacexia nomen sumpsit a corporis iniuria vel habitu. Καχεξίαν enim malam vexationem Graeci vocaverunt. Fit autem in parte. Cacexia nomen sumpsit a corporis iniuria vel habitu. Καχεξίαν enim malam vexationem Graeci vocaverunt. Fit autem haec passio intemperantia aegrotantis, vel curatione mala medicaminis; aut post aegritudinem tarda resumptio. Atrofia nomen accepit a diminutione corporis. Nam Graeci nutrimenti cessationem ἀτροφίαν dicunt. Est enim tenuitas corporis ex causis latentibus et paulatim convalescentibus. Sarcia est superfluum carnis incrementum, quo ultra modum corpora saginantur. Graeci enim carnem σάρκα vocant. Sciasis vocata a parte corporis, quam vexat. Nam vertebrorum ossa, quorum summitas iliorum initio terminatur, Graeci ἰσχία vocant. Fit autem de phlegma quotiens descenderit in recta ossa, et efficitur ibi glutinatio. Podagram Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
dincuocatur quoda profundo pectorisueniat cuius contraria ẽ superior infaucibus ubiuuatitillat. A posthom a
Acollectione nomen accepit nam collectiones greci aposcomas uocant : In piis dicta ab a postoma intrinsecus uel in late¬
reuel in stoma cũ cum do loreecfebribus &tussi e habundantibus spumis epurulentis. Ypaticus morbus elecoris pas¬
sione nomenac cepit grecienim iecur i patẽuocant lienosis abspleneuo cabulum sumsit: grecienim splen. liendi¬
cunt Idropis nomen sum sit aba coso humo recutis nam greci i dro aquã uocauerunt ẽ enimhumor subcutane¬
us cum in flationetur gente & an elitusttido Ncrresis a renium languore nomen accepit renes enim greciner¬
retindicunt. Paralesis dicta a corporis inpensatione facta ex multa in frigidatione. aut in toto corporo aut

Expanded text:
dine vocatur, quod a profundo pectoris veniat. Cuius contraria est superior in faucibus, ubi uva titillat. Apostoma dine vocatur, quod a profundo pectoris veniat. Cuius contraria est superior in faucibus, ubi uva titillat. Apostoma a collectione nomen accepit. Nam collectiones Graeci apostomas vocant. Enpiis dicta ab apostoma intrinsecus vel in latere vel in stomacho cum dolore et febribus et tussi et abundantibus spumis et purulentiis. Hepaticus morbus e iecoris passione nomen accepit. Graeci enim iecur ἧπαρ vocant. Lienosis ab splene vocabulum sumpsit. Graeci enim σπλὴν lien dicunt. Hydropis nomen sumpsit ab aquoso humore cutis. Nam Graeci ὑδωρ aquam vocaverunt. Est enim humor subcutaneus cum inflatione turgente et anhelitu foetido. Nefresis a renum languore nomen accepit. Renes enim Graeci νεφροὺς dicunt. Paralesis dicta a corporis inpensatione, facta ex multa infrigidatione, aut in toto corpore, aut
Abbreviated transcription (Latin):
bus quaedum ad fauce suenerit. brancos uocatur dum ad toracem uel pulmonemtis isdicitur. Corita est quo
tiens in fusio capitis in ossa uenerit narium & prouocationem fecerit cumsternutatione. Vnde& coriza nomen
accepit Branco sest praefocatiofaucium a frigido humore greci enim guitur brancosdicunt circaquem fau¬
cessunt quas noscorruptebrancias dicimus Raucedo amputatio uocis haec & arteria sisuocatur. Eoquod
uocem raucam & clausam reddat ab arteriarum iniuria. Suspirium nomensumsit quia in spirationis difficultas
enimpulmonis tumor cum spumarum sanguinearum effusione. Emoptoisemissio sanguinis peror eunde
& nomensum sit aemathenim fanguis dicitur. Thisis est ulceratio &tumor inpulmonibus qui in iuuenibus fa¬
cilius uenire sol& thisin autem apud grecos dicta quod sit consumtiototius corporis. Tusis grece ab altitu¬

Expanded text:
bus, qui dum ad fauces venerit brancos vocatur, dum ad toracem vel pulmonem tisis dicitur; catarrubus, qui dum ad fauces venerit brancos vocatur, dum ad toracem vel pulmonem tisis dicitur; catarrutiens infusio capitis in ossa venerit narium, et provocationem fecerit cum sternutatione; unde et coryza nomen accepit. Branchos est praefocatio faucium a frigido humore. Graeci enim guttur βράγχος dicunt, circa quem fauces sunt, quas nos corrupte brancias dicimus. Raucedo amputatio vocis. Haec et arteriasis vocatur, eo quod vocem raucam et clausam reddat ab arteriarum iniuria. enim pulmonis tumor cum spumarum sanguinearum effusione. Haemoptois emissio sanguinis per ora, unde et nomen accepit. Αἷμα enim sanguis dicitur. Tisis est ulceratio et tumor in pulmonibus, qui in iuvenibus facilius venire solet. Φθίσις autem apud Graecos dicta, quod sit consumtio totius corporis. Tussis Graece ab altitu
Abbreviated transcription (Latin):
cond& spum&q: comitialis autem distis quod apud gentiles cum comitiorum dietui quam.
Accdisset comita dimittebantur. erat autem apud romanos comitiorum dies solemnis in alendis ianuariis
Mania abinsania uel furoreuocata nam grecorum uetustas furorem manicen appellabant siue ab iniquitate
quam grecimaniae appellabant siue diuinatione quia diuinaregrecemanin dicitur. Melan colia dicta est anigro
felle grecienim nigrum melan uocant. Fclautem colenappellant acpilemsia autem infantasia fit. melan colia
in ratione mania in memoria tipi sunt frigidaefebres qui abusiue tipia ppellantur. abherba quiin a quanas¬
citur. latinae forma adq status dicitur est enima ccessionum uel reessionum reuolutio perstatuta temporum
interualla Rcuma grecclatinaceruptiosiue fluor appellatur. Catarrus est fluor reumaciugis ex nari¬

Expanded text:
concidat spumetque. Comitialis autem dictus, quod apud gentiles cum comitiorum die cuiquam concidat spumetque. Comitialis autem dictus, quod apud gentiles cum comitiorum die cuiquam accidisset, comitia dimittebantur. Erat autem apud Romanos comitiorum dies sollennis in kalendis Ianuarii. Mania ab insania vel furore vocata. Nam Graecorum vetustas furorem μανικήν appellabant, sive ab iniquitate, quam Graeci †manie† vocaverunt, sive a divinatione, quia divinare Graece μανεῖν dicitur. Melancholia dicta est a nigro felle. Graeci enim nigrum μέλαν vocant, fel autem χολὴν appellant. Epilemsia autem in phantasia fit; melancholia in ratione; mania in memoria. Typi sunt frigidae febres, qui abusive tipi appellantur ab herba quae in aqua nascitur. Latine forma atque status dicitur. Est enim accessionum vel recessionum revolutio per statuta temporum intervalla. Reuma Graece, Latine eruptio sive fluor appellatur. Catarrhus est fluor reuma
Abbreviated transcription (Latin):
denti nomensum sit quod repentina stenebra singerat oculis cumcapitis : Vergo autem est quotienscumo
uentus consurgit et terram in circuitum mittit sic & in uertocem hominis arterie & uena cuentositatem
exresoluta humec tationegignunt & i noculis girumfaciunt unde& uergo nuncupata ÷. Cpilemsi auo¬
cabulum sumsit quod mentem appendens pariter etiam corpus possideat. grecienim appensionẽ aepi¬
lemsiam appellant fit autem exmelancolicohumore quotiens ex uberauerit & ad celebrum conuen¬
sus fuerit. Hacc passio & caduca uocatur eoquod cadens egerspasmos patiatur . hos etiã uulgus
iunatico suocat quod ꝑlunae cursum comitetur cos insani ad xemonum. idem & bruati ipseest¬
& morbus comicialis id est maior & diuinus quo caduci tenentur. cuitantauis est ut homo ualen

Expanded text:
denti nomen sumpsit, quod repentinas tenebras ingerat oculis cum vertigine capitis. Vertigo autem est quotienscumque denti nomen sumpsit, quod repentinas tenebras ingerat oculis cum vertigine capitis. Vertigo autem est quotienscumque ventus consurgit, et terram in circuitum mittit. Sic et in vertice hominis arteriae et venae ventositatem ex resoluta humectatione gignunt, et in oculis gyrum faciunt. Unde et vertigo nuncupata est. Epilemsia vocabulum sumsit, quod mentem adpendens pariter etiam corpus possideat. Graeci enim adpensionem ἐπιληψίαν appellant. Fit autem ex melancholico humore, quotiens exuberaverit et ad cerebrum conversus fuerit. Haec passio et caduca vocatur, eo quod cadens aeger spasmos patiatur. Hos etiam vulgus lunaticos vocant, quod per lunae cursum comitetur eos insidia daemonum. Item et larvatici. Ipse est et morbus comitialis, id est maior et divinus, quo caduci tenentur. Cui tanta vis est ut homo valens
Abbreviated transcription (Latin):
tur enim e corrupto aere et inuisceribus penetrando innicitur hocetsi plerumq peraerias potestates fiat tam̃
ine arbitrio omnipotentis di omnino nonfit : Dicta autem pestilentia quasi pastulentia quoducluti incendium
depascat: ut toto discendit corporepestisidem& contagium a contingendo qui a quem que tetigerit pollu&
psa & inguina ab inguinum percussione cadem etlues alabe& luctuuo cata qua etanto acuta cst ut non habe¬
at spatium temporis quo a ut uitaspertura ut mors sed repentinus langor simulcum morteuexnt
DATECRO N ICIS AOR B I S. CRoma est prolix
morbus qui multis temporibus remoratur ut apud agratisis. cronon enim apud grecos tempus dicitur . Ce¬
falca ex causa uocabulum hab& capitis cnim passio est & grecicapud cefalin uocant. Scothomia abacce¬

Expanded text:
tur enim ex corrupto aere, et in visceribus penetrando innititur. Hoc etsi plerumque per aerias potestates fiat, tamen tur enim ex corrupto aere, et in visceribus penetrando innititur. Hoc etsi plerumque per aerias potestates fiat, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fit. Dicta autem pestilentia, quasi pastulentia, quod veluti incendium depascat, ut Virg. Aen. 5, 683: Toto descendit corpore pestis. Idem et contagium a contingendo, quia quemquem tetigerit, polluit. Ipsa et inguina ab inguinum percussione. Eadem et lues a labe et luctu vocata, quae tanto acuta est ut non habeat spatium temporis quo aut vita speretur aut mors, sed repentinus languor simul cum morte venit. De chronicis morbis . Chronia est prolixus morbus qui multis temporibus remoratur, ut podagra, pthisis. Χρόνος enim apud Graecos tempus dicitur. Cephalea ex causa vocabulum habet. Capitis enim passio est, et Graeci caput κεφαλὴν vocant. Scothomia ab acci
Abbreviated transcription (Latin):
aior est contractioneruorum aceruice adorsum Telum lateris dolor est dictum autemita a medicis quoddo¬
lorecorpus trans uerber& quasigladius Y lcos dolor intestinarum unde & iliadicta sunt. greceenim ilios
buolucredicitur quod se in testina pracdolore in uoluant hu & turmi nosi dicuntur ab intestinarum tormento
Y dro foba idest quaemetus Sreci idro a quam fobistimorem dicunt . Vnde ed atini hunc morbum obaquaem etun
im faticumuocant fit autem autex canis rabidimorsũ autexaeris spuma in terra proiecta. Quam si homo uel bestia
teagerit aut dementia repletur aut in rabi emuertitur. Carbunculus dictus qu od inortu suo rubens sit utignis poseea
iger ut carbo extinctus pestilentia ẽ contagium. quoddum unum ad prehendent cleriter ad plures transit gigni¬

Expanded text:
maior est contractio nervorum a cervice ad dorsum. Telum lateris dolor est. Dictum autem ita a medicis, quod domaior est contractio nervorum a cervice ad dorsum. Telum lateris dolor est. Dictum autem ita a medicis, quod dolore corpus transverberet, quasi gladius. Ileos dolor intestinarum: Unde et illa dicta sunt. Graece enim †ilios† obvolvere dicitur, quod se intestinae prae dolore involvant. Hi et turminosi dicuntur, ab intestinarum tormento. Ὑδροφοβία, id est aquae metus. Graeci enim ὑδωρ aquam, φόβον timorem dicunt, unde et Latini hunc morbum ab aquae metu lymphaticum vocant. Fit autem aut ex canis rabidi morsu, aut ex aeris spuma in terra proiecta, quam si homo vel bestia tetigerit, aut dementia repletur aut in rabiem vertitur. Carbunculus dictus, quod in ortu suo rubens sit, ut ignis, postea niger, ut carbo extinctus. Pestilentia est contagium, quod dum unum adprehenderit, celeriter ad plures transit. Gigni
Abbreviated transcription (Latin):
rẽta passionomen accepit peripleomenia est pulmonis uitium cumdolore uthementi & suspirio. grecienim pul¬
nonem pleumonuocant unde & egritudo dicta est : a poplexia est subitaeffusio sanguuinis qua suffocati intereurt
Dona nutem poplexia quod ex letalipercussu repentinus casus fiat grecienim percussionem a poplex in uocan
icumonest in quietum cum robore& dolore & tensi one& duriua &uastitate. Namcum coeperit fieri fleumone & in co¬
an docitris consequitur unde &dicta est fleumone adeoflogi idest inflammat sic cum sequitur &id nomenac¬
opt Spasnus latine contractio subĩ partium aut neruorum cũdoloreuehenti quam passionem a cordenomi natã
dixerunt quim̃ obis principatum uigoris hab& fit autem duobus modis aut expletione aut ex in anitione Titanus

Expanded text:
ritica passio nomen accepit. 9. Peripneumonia est pulmonis vitium, cum dolore vehementi et suspirio; Graeci enim pulritica passio nomen accepit. 9. Peripneumonia est pulmonis vitium, cum dolore vehementi et suspirio; Graeci enim pulmonem πνεύμονα vocant, unde et aegritudo dicta est. 10. Apoplexia est subita effusio sanguinis, qua suffocati intereunt. Dicta autem apoplexia, quod ex lethali percussu repentinus casus fiat. Graeci enim percussionem ἀπόπληξιν vocanmon est inquietudo cum rubore et dolore, et tensione, et duritia, et vastitate. Nam cum ceperint fieri phlegmones, inquietudo febris consequitur. Unde et dicta est phlegmon, a potu  Spasmus Latine contractio subita partium aut nervorum cum dolore vehementi. Quam passionem a corde nominatam dixerunt, qui in nobis principatum vigoris habet. Fit autem duobus modis, aut ex repletione, aut ex inanitione. Tetanus
Abbreviated transcription (Latin):
est enim habundantia caloris frenesis appellata siue ab in pedimento mentis grecienim mentem frenas uocant seu quod
dentibus in frendant namfrendere dentes concutere estautem percurbacio cum exagtationcet dementia ex colericaui
fecca cardauo cibulum acorde sumsit dumex aliquotimore autdolore efficitur corenim greci cardian uocant ẽenin co¬
spassio cunforou dabili netu litargia a somno uocata ẽ enim oppressio cerebri cum obliuione et somno iugi ue luti
ertentis sind as a continentia sp̃s etprefocatione dicta grecienim sinancis contineredicunt qui enimhocuitio
lcuresis estc dolor lateris acutus cum febre & sputo sanguinolento. latusenim grecepleura dictur undepleu¬

Expanded text:
est enim abundantia caloris. 3. Phrenesis appellata, sive ab impedimento mentis, quia Graeci mentem φρένας vocant, seu quod est enim abundantia caloris. 3. Phrenesis appellata, sive ab impedimento mentis, quia Graeci mentem φρένας vocant, seu quod dentibus infrendant, nam frendere est dentes concutere. Est autem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. 4. Cardiace vocabulum a corde sumpsit, dum ex aliquo timore, 172 aut dolore afficitur. Cor enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metu. 5. Lethargia a somno vocata. Est enim oppressio cerebri, cum oblivione, et somno jugi, veluti stertentis. 6. Synanche a continentia spiritus et praefocatione dicta. Graeci enim συνάγχειν continere dicunt; qui enim hoc vitio 8. Pleurisis est dolor lateris acutus, cum febre et sputo sanguinolento. Latus enim Graece πλεῦρον dicitur, unde et pleu
Abbreviated transcription (Latin):
grecienim felcolendicunt. Melan coliadicta eo qđ sit x nigri sanguinis fece admixta habundan¬
tia fellis grecrenim melan. nigrũ uocant fel autẽ colenappellant. sanguis latine uocatus qđ suauis
situnde et homines quibus dominatur sanguis dulces &blandi sunt: Flegma mautẽ dixerunt qđ
sit frigida grecienim rigorẽ flegmonem appellant: Ex his quatuor humoribus reguntur sa
tẽ & fellae acute passiones nascuntur quas greci ox eauocant: Ex flegina te uero & melancolia ue¬
teres cause proceduntquas greci croniadicunt. DE ACUTIS MORBIS¬
Oxea ẽ acutus morbus qui aut cito transit aut celerius interficit ut pleu resis frenesis
Oxienim acutum apud grecos et uelocem significat. Cronia ẽ prolixus corporis morbus.
quedã autẽ passiones ex propriis causis nomina acceperunt ł ebris a feruor edicta

Expanded text:
Graeci enim fel cholen dicunt. Melancholia dicta eo, quod sit ex nigri sanguinis fece, admista abundanGraeci enim fel cholen dicunt. Melancholia dicta eo, quod sit ex nigri sanguinis fece, admista abundantia fellis: Graeci enim melan nigrum vocant, fel autem cholen appellant. Sanguis Latine vocatus, quod suavis sit: unde et homines, quibus dominatur sanguis, dulces et blandi sunt: phlegma autem dixerunt, quod sit frigidum: Graeci enim rigorem phlegmona appellant: ex his quatuor humoribus ut diximus reguntur satem et felle acutae passiones nascuntur, quas Graeci oxea vocant: phlegmate vero et melancholia veteres causae procedunt, quas Graeci chronia dicunt. Oxea est acutus morbus, qui aut cito transit aut celerius interficit, ut pleuresis, phrenesis. axi oxy enim acutum apud Graecos, et velocem significat. Chronia est prolixus corporis morbus, dicitur. Quaedam passiones ex propriis causis nomina acceperunt. Febris a fervore dicta
Abbreviated transcription (Latin):
est sanguis unde& sanitas dicta est quasi sanguinis status. Morbi genera liuocabulo omnes passiones cor¬
poris continentur quod in deueteres morbum nomina uerunt ut ipsa appellationem ortisuim quod ex eo
nascitur demonstrarent. Intersanitatem autem & morbum mediãcuratio qua enisi morbo congruat non
perducit ad sanitatem : Morbiomnes exquattuor nascuntur humoribus id ẽ ex sanguine et felle melan¬
colia et flegmate sicut autem quattuor sunt aelementa sic et quattuor humores et unusquis humor suũ
aclementũ imitatur. sanguis aerem colera ignem melancolia terram. flegma aquam et sunt
quattuor humores sicut quattuor aelementa qua e conseruant corpora nr̃a. sanguis ex greca
acthimologia uocabulũ sumsit quoduegecetur ec suscentecur et uiuat. Colera greciuo caue¬
runt qđ unius diei spacio terminetur. unde et colera idẽ fellicula nominata ẽ. hocẽ fellis effusio

Expanded text:
est sanguis; unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. Morbi generali vocabulo omnes passiones corest sanguis; unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur; quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim, quae ex eo nascitur, demonstrarent. Inter sanitatem autem perducit ad sanitatem. 3. Morbi autem omnes ex quatuor nascuntur humoribus, id est, ex sanguine, et felle, melancholia, et phlegmate. Sicut autem quatuor elementa, sic et quatuor humores, et unusquisque humor suum elementum imitatur: sanguis aerem, cquatuor humores, sicut quatuor elementa, que conservant corpora nostra. Sanguis ex greca etymologia vocabulum sumpsit, quod vegetetur, et sustentetur, et iuvetur. Choleram greci vocaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc eam reuocauit in lucem ippocrates asclepio patregenitus in insulacoo. DTTRI BBS HERT
SΙΟΩS ΜΙ DΙCΟRVΑ friitaque tresuiri totidem hereses in uenerunt primam & odica inuenta est
ab apolline quaeremedia sectatur & carmina ÷ secunda enpirica id est experimentissima inuenta est ab
scola pioqua e non indiciorum signis sed solis constat experimentis. Tercia logica id estrationalis inuenta
ab ippocrate isteenim discussis actatum regionẽ uel egritudinum qualitatibus artiscuram rationabiliter
praescrutatus est. In firmita ñ tum perquam causas ratione adhibita praescrutetur curam rationabilit̃
uant nec tempora nec aetates nec causas sed solas morborum substantias. DE QUΑTΤUΟΛΗUMO¬
RΙDΩSCΟRΡΟRΙS: Sanitas est in tegritas comporis & temperantia naturae excalido & humido q̃ d

Expanded text:
Tunc eam revocavit in lucem Hippocrates, Asclepio patre genitus in insula Coo. CAPUT IV. De tTunc eam revocavit in lucem Hippocrates, Asclepio patre genitus in insula Coo. CAPUT IV. De tribus haeresibus medicorum. 1. Hi itaque tres viri totidem haereses invenerunt. Prima, Methodica, inventa est ab Apolline, quae remedia sectatur et carmina. Secunda, Empirica, id est, experientissima, inventa est abAesculapio, quae non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia Logica, id est rationalis, inventa ab Hippocrate. Iste enim discussis aetatum, regionum, vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter perscrutatus est, infirmitatum per quam causas ratione adhibita perscrutetur, curam rationabilitevant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morborum substantias. De quattuor humoribus corporis . Sanitas est integritas corporis et temperantia naturae ex calido et humido, quod
Abbreviated transcription (Latin):
DEMEΟΙCΙ Ν A. Medicina est quaccorponis ueltuetur uelrestaurat salutem cuius mate¬
ria uersatur in morbis & uulnera : Ad hanc ita que pertinent non catantum quae ars eorum ex hib& qui pro¬
priacmedicinominantur sedetiam cibus & potustegmen & tegumen. Defensio deniqueomnis at que monitio
qua ñs̃m corpus aduersus externos hiotts casusqueseruatur. DI ΝΟΜΙΝE EIVS Nomen
autem medicinae a modo idest temperamento inpositum aestimatur ut non satis sed paulatim adhibeatur : nã
in multum contristatur mediocriter autem gaudet unde & qui pigmenta & antidota satis uel assi duebiberint
uexantur immoderatio enimomnis non salutem sed periculum affert. DT IN VEΝTΟRIBVS EIVS
R Hicina ea utem artis auctora creppertor apud grecos perhibetur apollo. hancfilius eius scolapius lau¬
deue opere ampliauit sed postquam fulminis hictu scolapius interuit interdicta fertur medendicura & ars
simulcum auctoredeficit. Iauit que perannos penequingentos usque ad tempus artaxerxi regis persarum

Expanded text:
De medicina. Medicina est, quae corporis vel tuetur, vel restaurat salutem: cujus materia versatur in morbis vel vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum, quae ars eorum exhibet, qui proprie medici nominantur: sed etiam cibus et potus, tegmen qua sanum nostrum corpus adversus externos ictus casusque servatur. De nomine eius . Nomen autem Medicinae a modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta vexantur. Immoderatio enim omnis, non salutem, sed periculum affert. CAPUT III. De inventoribus medicinae. 1. Medicinae autem artis auctor ac repertor apud Graecos perhibetur Apollo. Hanc filius ejus Aesculapius laude vel opere ampliavit. 2. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur 169 medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos, usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum.
Abbreviated transcription (Latin):
uctorum et fidei noscrae sin edubitatione contraria sunt sic ignorari debent axpĩanis ut necscripta es se uide¬
antur sed nonnulli siderum pulcbritudine ecclaritate pellecti in labsus cellarum cecats mentibus corruerunt:
tautper supputationes noxias quaemathesis dicitur euentus rerũ prescire posseconentur. quos non solũ
xp̃iane religionis doctores sedetiam gentiliũ plato aris toteles atq ali rerũ ueritate commoti concordi
sententia damnauerunt. Dicentes confusionẽrerũ potius detali persuasione generari. Nam sigenu
humanum aduarios actus nascendinecessi tate p̃mitur. quur aut laudẽ merean turboni aut mali¬
egum percipiant ultionem et quamuis ipsi non fuerint caelestis apientia e dediti ueritatis tamen
tesaimonio errores eorũ merito perculerunt. Ordo autem iste septẽ seculariũ disciplinarum

Expanded text:
fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt; sic ignorari debent a Christianis ut nec scripta esse videfatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt; sic ignorari debent a Christianis ut nec scripta esse videantur. 39. Sed nonnulli, siderum pulchritudine et claritate pellecti, in lapsus stellarum caecatis mentibus corruerunt, ita ut per supputationes noxias, 167 quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur; quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium, Plato, Aristoteles, atque alii, rerum veritate commoti, concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. 40. Nam si ut dicunt genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premitur, cur, aut laudem mereantur boni, aut mali||legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint coelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio, errores eorum merito pertulerunt. 41. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum
Abbreviated transcription (Latin):
gassunxis semirati sunt enim ingenium eius adimitationẽ solis ac cessisse et propter hoc nomencius
dostmor teminter sidera posuerunt. Sic callis tolicaoni s regisfilia dum alo ueconpressa & fabulose aiuno¬
ne inursac fuis set speciemuersa quae grece arctos appellatur post interfectionẽ ipsius nomen eius iouis
cum filio instellis septemtrionalibus transtulit. eamq arctum filium autem eius arcto filax appellauit
sclira promercurio incaelũ locata. siccentaurus ciron propter quod nutrierit scolapium et achillem
inter astradinumeratus ẽ sed quo libet modo supraestitionis haec ab hominibus nuncupentur sunt tamensi de¬
a qua eds in mundi principio condidit accerto motudis tinguere tempora ordinauit: horumigitur signorum
obseruationes uel geneses uelcetera supraescitiosa quae se ad cognitionẽ siderum coniungunt idest ad notitiam

Expanded text:
gas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius gas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coni
Abbreviated transcription (Latin):
eomensis ipsius fulminade monscren turunde ec sagitarius estuocatus Capri cornufiguram ideo incersidera fin¬
cerint propter cap̃am louis nutricem cuius posteriorem partem corporisineffigẽ piscis id coformauerunt ut plu¬
uias eiusdem temporis designarent quas sola idem mensis plerumq in ex cremis habero porro a quariũ etpiscem
qui non solum pisces sedetiam arietes et hircos & tauros ursas et canes & cancros et scorpiones in cacdum transtulerun
Nameta quilamettignum propter louis fabulas intercaelia straeius memoriae causa conlocauerunt
Perscum quoq et uxorẽ eius andromedam postea quã sunt mortui in caelũ receptos ẽẽ crediderunt̃
itaut imagin es eorũ stellis designarent : eorũ quoq: appella re nominibus non erubescenunte
Auri gametia merictonium incaelo astraconlo cauerunt propter qđ uidis sent eũ primum quadri¬

Expanded text:
eo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera fineo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadri
Abbreviated transcription (Latin):
tramq: partem gressum dirigit itaut prior parssit posterior & posterior prior. Leonem in
greua in gentẽ hercules occidit & propt̃ uirtutem suam hunc int̃ duo decim signa constituit
hoc signum solcum adtigerit nimium calorem mundoreddit & annuus flatus & hes as facit
Virginis etiam signum idcirco int̃ astra collocauerunt ꝓ eo qđ hisdem diebus in quibus ꝑ eũ
sol decurrit terra exusta solis ardor enichilparit est enim hoc tempus canicularium dierum.
Librã aut̃ uocauer̃ abaequalitate mensis ipsius quia octauo Rł oc tobris solpereum signum¬
urrens ae quinoctium facit. Vnde et lucanus adiuste pondera librae Scorpiũ quoq et sagittariũ propter ful¬
uramensisipsius appella uerunt sagitariusuir equinis cruribus deformatus cuisagittã et arcũ ud iunguntut ex

Expanded text:
tramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in tramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus Etesias facit. Virginis etiam signum idcirco intra astra conlocaverunt, propter quod isdem diebus, in quibus per eum sol decurrit, terra exusta solis ardore nihil pariat. Est enim hoc tempus canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII kal. Octobres sol per illud signumurrens aequinoctium facit. Unde et Lucanus4, 58: Ad iustae pondera librae. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
innumerum stellarum speciem corporis superstitiosau anita te permoti finxerunt. Ex causis quibus dam deorũ
suorum & himagines & nomina confirmantes. Nam arietem primum signum ioui ut libraem ediam mun¬
di lineam tradunt propter ammonem iouemideouocauerunt . Incuius capite qui simulacra faciunt arie¬
tisc ornua figunt. quod si gnum gentile sideo intersigna primum constituer̃ quia in martiomen se qui
est anni principium solem in eo signo cursum a geredicunt. Sed & taurum int̃sidera conlocant &¬
ipsum in honor eiouis eo quod in bouesti fabulos a econuersus quando & europamtransuexit. Castorẽ
quo que & pollucem post mortem internotissimasidera constituerunt quod signum gemini dicunt. Ca
crum quoq: indedixerunt eoquodad eum signum mense iunio soldum uenerit retrograditur immo
dum cancri breuioresq diesfacit. hoc enim anima lincertam hab& primam partem. deniq adu¬

Expanded text:
in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iquoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituerunt, quod signum Gemini dicunt. 26. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod ad id dum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad u
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quae non sunt fixȩincaelo ut reliquae sed in aereferuntur. dictae autem planetae a potes planes idẽ
bernore Namint̃dum in austrum interdum in septem trionem plerum que contramundũ ñnũ quã conra amund
idest iouis saturni martis ueneris atq mertumisacrauerunt. Decepti enim & decipere uolenTes. in eori
adolatione qui sibi aliquid secundum amorem pracstitissent sidera ostendebant incaelo dicentes quod iouis
esset illud sidus & illud mercurii & concepta est opiniouanitatis. hanc opinionem erronis diabolus con¬
firmauit xp̃seuertit : Iamuero illa qua eabipsis gentibus signadicuntur inquibus & animantium
imago destellis formatur ut arctonut aries taurus libra & eius modialia hi quisidera peruiderun

Expanded text:
sunt quae non sunt fixae in coelo ut reliquae, sed in aere feruntur. Dictae autem planetae, άπὸ τῆς πλανης, id sunt quae non sunt fixae in coelo ut reliquae, sed in aere feruntur. Dictae autem planetae, άπὸ τῆς πλανης, id est ab errore: nam interdum in austrum, interdum in septentrionem, plerumque contra mundum, nonnunquam vero cum mundo id est Iovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Iam vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Aut famem autbella significat cometae autem latinae crinitȩ appellantur quia in modum crinium flãmas spac¬
gunt: quas stoici dicunt cẽultra triginta quarum nomina et effectuis quidam austro logiscripserunt. Luci ferdictis¬
o quod interomnia sideraplus lucem ferat : est autem unus explanetis. hic propria eiubar dicitur eoquod
iubas lucis effundat sed & splendor solis aclunae & stellarum iubaruocantur quodimmodum iubae
adi ipsorum extenduntur. Vesperus stella occidentalis quam cognominatum perbibent a uespero spa¬
nia crege est autẽ & ipsa ex quinquestellis planctis noctem ducens & solem sequens fertur autem quod ba ecstel¬
a oriens luciferum occidens uesperum facit dequastatius & alt̾no dependitur unus inortu. planetae stellae

Expanded text:
aut famem aut bella significat. Cometes autem Grece, Latine crinite appellantur, quia in modum crinium flammas sparaut famem aut bella significat. Cometes autem Grece, Latine crinite appellantur, quia in modum crinium flammas spargunt, quas Stoyci dicunt esse ultra triginta, quorum nomina et effectus quidam astrologi scripserunt. eo quod inter omnia sidera plus lucem ferat, est autem unus ex quinque stellis planetis. Hic proprie jubar dicitur, eo quod jubar lucis effundat. Sed et splendor solis ac lunae et stellarum jubar ideo vocatur, quod in modum jubae radii ipsorum extendatur. Hesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent a Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens, et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens Luciferum, occidens vesperum facit. De quo Statius: Alterno dependitur unus in ortu. Planetae stellae