comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animam tuã adtemptationẽ. Ne putes iam
transisse iram dei. Quia conuersus es trans¬
it: s ne dampnet iȩternum. Fagellat au¬
tem ñ parcit: qͥa flagellat omnẽ filium quẽ
recipit. Si flagellan detrectas: recipi quare
desideras: Flagellat omnem filium quem re¬
cipit. flagellat omnem: qui et unico non pe
Cibabis nos pane lacrimarum: et potum da¬
bis nobis inlacrimis inmensura. Quid. ẽ in
mensura: Apłm audi. Fidelis ds̃: qui non
ꝑmittit uos temptari supra quam potestis
ferre. Ipsa ẽ enim mensura ꝓuirib tuis. ipsa
Plane factum ẽ Inde asaph. flecti sunt qͥ irent
adgentes. et predicarent. xp̃m: et diceret᷑ eis
Quis ẽ. iste nouoꝵ demonioꝵ nunciator: Po¬
suisti nos incontradictionem uicunis nr̃is.
Eum enim predieabant cui contradicebatur.
Quem predicabant: mortuũ resurrexisse xp̃m
Quis hoc audiat: quis hoc nouerit Noua
res. Sed signa consequebantur: et incredibi¬

Expanded text:
animam tuam ad tentationem . Ne putes jam animam tuam ad tentationem . Ne putes jam transisse iram Dei quia conversus es; transiit, sed ne damnet in aeternum. Flagellat autem, non parcit, quia flagellat omnem filium quem recipit . Si flagellari detrectas, recipi quare desideras? Flagellat omnem filium quem recipit: flagellat omnem, qui et Unico non pepCibabis nos pane lacrymarum, et potabis nos in lacrymis in mensura. Quid est, in mensura? Apostolum audi: Fidelis Deus qui non vos permittit tentari supra quam potestis ferre . Ipsa est mensura, pro viribus tuis: ipsa Plane factum est; nam de Asaph electi sunt qui irent ad Gentes, et praedicarent Christum, et diceretur eis: Quis est iste novorum daemoniorum annuntiator ? Posuisti nos in contradictionem vicinis nostris. Eum enim praedicabant cui contradicebatur. Quem praedicabant? Mortuum resurrexisse Christum. Quis hoc audiat? quis hoc noverit? Nova res! sed signa consequebantur, et incredibi
Abbreviated transcription (Latin):
infirmus: Crucifixus ex infirmitate: re¬
conuertemur. Et illumina faciem tuam
et salui erimus. Nunquid ille obscuram
habet faciem: Non habet obscurã faciẽ.
s: apposuit ei nubem carnis. et tanquã
uelum infirmitatis: et non ẽ putatus
ipse cum penderet in ligno: agnoscendꝰ
cum sederet in eȩlo. Nam ita factum ẽ. Presen¬
tem interra xp̃m et miracula facientẽ non
agnouit asaph: mortuũ tamen postea cum
resurrexit et ascendit incclum agnouit. Com¬
punctus ẽ. dixerit et de illo totum hoc testi¬
monium quomͦ agnoscimus in hoc psalmo:
illumina faciẽ tuã et salui erimus. Obteg̾isti
faciem tuã et egrotauimus: illumina illam
irasceris suꝑ orationem serui tui: Iam serui
tui. Irascebaris in orationem inuici tui: ad¬
huc irasceris mnorationẽ serui tui: Conuer¬
gens: non ut iudex dampnans. Ita plane
urasceris: qͥa scriptum ẽ. fili. accedens adserui¬
tutem dei: sta iniusticia et timore: et p̃para

Expanded text:
id est crucifixus ex infirmitate, reid est crucifixus ex infirmitate, reconvertemur. Et illumina faciem tuam, et salvi erimus. Numquid ille obscuram habet faciem? Non habet obscuram faciem, sed apposuit ei nubem carnis, et tanquam velum infirmitatis, et non est putatus ipse cum penderet in ligno, agnoscendus cum sederet in coelo. Nam ita factum est. Praesentem in terra Christum et miracula facientem non agnovit Asaph; mortuum tamen, posteaquam resurrexit et ascendit in coelum, agnovit, compunctus est: dixerit et de illo totum hoc testimonium quod modo agnoscimus in hoc psalmo, Illumina faciem tuam, et salvi erimus. Obtexisti faciem tuam, et aegrotavimus: illumina illam,irasceris in orationem servi tui? Jam servi tui. Irascebaris in orationem inimici tui, adhuc irasceris in orationem servi tui! Convergens, non ut judex damnans. Ita plane irasceris, quia scriptum est, Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara
Abbreviated transcription (Latin):
berasti.Si enim gentes commemorabun¬
tur et conuertentur ad dñm uniuersi fi¬
nes terrȩ: populus ipse de abraham ueni¬
ens non habebit parietem suũ qui gaude¬
at inangulo. cum scriptum sit. reliquie
salue fient: Ercita potentiam tuam. Nã
infirmus eras. quando dicebatur. si filiꝰ dĩ
es descende de cruce: nichil ualere uideba¬
ris. Preualuit suꝑ te ꝑsecutor: et demon¬
strasti hoc antea: quia et iacob ipse preua
angłs: Et preualuit homo. et uictus ẽ. an¬
gelus: et uictor homo tenet angłm et dic̃.
non ce dimittam nͥ benedixeris me. Ma¬
gnum saeramentum. Et stat uictus: et
benedicit uictorem. Nictus quia uoluit eẽ.
carne infirmus: maiestate fortis. Et bene¬
dixit: uocaberis inquit isrł. Tetigit tam̃
et femoris latitudinem. et aruit: eundemq
hominẽ unum. fecit et benedictũ et clau¬
dum. Uides claudicasse populum iudeoꝵ:
uide ibi et benedictum genus apł̃oꝵ. Er
cita gͦ potentiam tuam. Quandiu uideris

Expanded text:
berasti. Si enim Gentes commemorabunberasti. Si enim Gentes commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universae fines terrae ; populus ipse de Abraham veniens, non habuit parietem suum qui gaudeat in angulo, cum scriptum sit, Reliquiae salvae fient ? Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat de cruce . Nihil valere videbaris: praevaluit super te persecutor; et demonstrasti hoc antea, quia et Jacob ipse praevaAngelus? et praevaluit homo, et victus est Angelus; et victor homo tenet Angelum, et dicit: Non dimittam te, nisi benedixeris me. Magnum sacramentum! Et stat victus, et benedicit victorem: victus, quia voluit; carne infirmus, majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, Israel. Tetigit tamen et femoris latitudinem, et aruit, eumdemque hominem unum fecit et benedictum et claudum . Vides claudicasse populum Judaeorum: vide ibi et becita ergo potentiam tuam, Gl. int.
Abbreviated transcription (Latin):
telligamus cherubin sublimes esse cęloꝵ
potestates. atq untutes: tamen si uis eris
cherubin. Si enim cherubin sedes ẽ dĩ: au¬
di quid dicat scriptura. Anima iusti. sedes
ẽ. sapientiȩ. Quomodo inquis ero plenitudo
scientie: Quis hoc implet: Habes unde im¬
pleas. Plenitudo legis caritas. Noli ꝑmulta ire
atq distendi. Tenet te ramorum diffusio: Te¬
ne iadicem: et de magnitudine arboris noli
cogitare. Sit inte caritas: et necesse ẽ plem¬
tudo scientiȩ consequatur. Quid enim nescit
qui caritatem scit. quandoquidem dictum
parebas. Appare coram effrem. & beniamin
et manasse. Appare inquit coram gente. iu¬
deoꝵs: coram popło isrł. Ibi enim effrem.
ibi manasses. ibi beniamin: s interpretatio¬
nem uideamus. E ffrem fructificatio: ben¬
iamin filius dextere: manasses oblitus. Ap¬
pare coram fructificato: coram filio dex¬
tere: appare coram oblito: ut iam non sis
oblitus. sed uenias illis inmentem quos li¬

Expanded text:
telligamus Cherubim sublimes esse coelorum telligamus Cherubim sublimes esse coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde impleas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. Quid enim nescit qui charitatem scit, quandoquidem dictum parebas. Coram Ephraem, et Benjamin, et Manasse. Appare, inquam, coram gente Judaeorum, coram populo Israel: ibi enim Ephraem, ibi Manasses, ibi Benjamin. Sed interpretationem videamus: Ephraem, Fructificatio; Benjamin, Filius dexterae; Manasses, Oblitus. Appare enim coram fructificato, coram filio dexterae, appare coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in mentem qui li
Abbreviated transcription (Latin):
Qui deduceis uelut oues io¬
seph. Inuocatur ut ureniat:
expectatur ut ueniat: ut de¬
M⁊ sideratur ut ue¬
niat. Ergo dirigentes inueniat. Qͥ deducis
inqͥt uelut oues ioseph. Ipsum ioseph ue¬
lut oues. Ipse ioseph oues sunt: et ipse io¬
seph oiis ẽ. Audito ioseph quanquã etiã
interpretatio nominis eius multum ui¬
uet significat enim augmentum: et ido
utiq uenit ille ut mortificatum granũ
multipliciter surgeret. hoc ẽ augeretur
popłs di: tam̃ exeo qđ iam nostis conti¬
gisse ioseph ueniat inmentem afrĩbus
uenditus: ueniat asuis exhonoratus. a¬
pud alienigenas exaltatus: et intellige¬
tis incuius grege eẽ. debeamus. simul
cũ illis qui iam eor dirigunt suum: ut
lapis reꝓbatus abȩdificantib fiat inca¬
put anguli: tenens duos parietes de diuer¬
so uenientes. s: inangulo coneordantes. Qui
sedes suꝑ cherubin. Cherubin sedes ẽ głȩ
dei: et interpretatur plenitudo seientie. Ibi
sedet ds̃: inplenitudine scientie. Licet in¬

Expanded text:
qui deducis velut oves Joseph? Invocatur ut veniat, exspectatur ut veniat, desideratur ut veniat. Ergo dirigentes inveniat: Qui deducis, inquit, velut oves Joseph: ipsum Joseph velut oves. Ipse Joseph oves sunt, et ipse Joseph ovis est. Audito Joseph, quanquam et interpretatio ejus nominis multum juvet; significat enim Augmentum, et ideo utique venit ille, ut mortificatum granum multipliciter surgeret , hoc est, augeretur populus Dei: tamen ex eo quod jam nostis contigisse Joseph, veniat in mentem a fratribus venditus, veniat a suis exhonoratus, apud alienigenas exaltatus , et intelligetis in cujus grege esse debeamus, simul cum illis qui jam dirigunt cor suum, ut lapis reprobatus ab aedificantibus fiat in caput anguli , tenens duos parietes de diverso venientes, sed in angulo concordantes. Qui sedes super Cherubim. Cherubim sedes est gloriae Dei, et interpretatur Plenitudo scientiae. Ibi sedet Deus in plenitudine scientiae. Licet in
Abbreviated transcription (Latin):
natores rerum suarum. Aliquanto esto curio¬
sior intoreulari. Noli hoc solum uidere quod
publice fluit: est aliquid qđ querendum in¬
uenias. Discute: audi: cognosoe quam multi
faciunt qđ exore dm̃i cum audisset unus di¬
ues tristis abscessit: exeuuangłio multi audi¬
unt. uade omnia quȩ possides uende. da pau¬
ꝑib & habebis thesaurum incȩlo: et ueni se¬
quere me. Non attendis quam multi id fa¬
euint. Pauci inquiunt sunt. Ipsi tamen pauci:
oleum sunt. Et qui bene utuntur reb qͣs pos¬
sident: adoleum ꝑtinent. Adiunge omnia:
et uidebis patris familias tui plenas apothe¬
cas. Uides raptorem. qualem nunquã uidisti.
Uide contẽptorẽ rerumsuarũ: q̃lem nunqͣm uidisti
Lauda torcularia implet᷑ propħia de apocalipsi:
sordidus sordescat adhuc: Quare ⁊ qͥnta sabbati:
Quid ẽ hoc: Recurramus ad prima opera dei.
ne forte ibi aliquid inueniamus. quo & sac̃¬
m̃ta incelligamꝰ: Sabbatũ eñi: septimus dies ẽ:

Expanded text:
natores rerum suarum. Aliquanto esto curionatores rerum suarum. Aliquanto esto curiosior in torculari; noli hoc solum videre quod publice fluit: est aliquid quod quaerendo invenias. Discute, audi, cognosce quam multi faciunt quod ex ore Domini cum audisset unus dives, tristis abscessit. Ex Evangelio multi audiunt, «Vade, vende omnia quae possides, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» : non attendis quam multi id faciunt? Pauci, inquiunt, sunt. Ipsi tamen pauci oleum sunt; et qui bene utuntur his rebus quas possident, ad oleum pertinent: adjunge omnia, et videbis patrisfamilias tui plenas apothecas. Vides raptorem qualem nunquam vidisti; vide contemptorem rerum suarum qualem nunquam vidisti. Lauda torcularia, impletur prophetia de Apocalypsi: sordidus sordescat adhuc.» 2. Quare et «quinta sabbati?» quid est hoc? Recurramus ad prima opera Dei, ne forte ibi aliquid inveniamus quo et sacramentum intelligamus. Sabbatum enim septimus dies est
Abbreviated transcription (Latin):
um esto. Nigra denebris ignorantiȩ amur¬
ca insultet: & illa tanquam ꝑplateas eiecta
publice insultet: tu apud te incorde tuo u̾
qui uidet inocculto reddet t̾ liqua de inge¬
mellarum. Oliua in arbore quidem quibdã
cempestatib agitatur: ñ tamen pressuris
torcularis atteritur.I deo utrunq simul pen¬
dent exarbore et qdđ ꝑiciendum ẽ. et quod re¬
condendum ẽ. At ubi adtoreular et pressuras
uentũ fuerit: utrunq discernitur: dirimitur.
et aliud appetitur. aliud respuitur. Uultis noᷤ¬
se ium toreularium istoꝵ: Ut unum aliqͥa
dicã unde et ipsi murmurant. qui ea facurii:
quante inquiunt rapinc temporib nr̃is: q̃n¬
de pressurȩ innocentium. quante expoliatio¬
nes rerum alienarum: Ita sane inamuream
atcendis quia rapiuntur res aliene: ioleum
ñ attendis: quia paupib donantur & ꝑprie.
Habcbat antiquitas tales raptores rerum alie¬
narum: sed non habebat antiquitas tales do¬

Expanded text:
um esto. Nigra tenebris ignorantiae amurum esto. Nigra tenebris ignorantiae amurca insultet, et illa tanquam per plateas projecta publice insultet: tu apud te in corde tuo, ubi qui videt in occulto reddet tibi , liquare in gemellarium. Oliva in arbore quibusdam quidem tempestatibus agitatur, non tamen pressuris torcularis atteritur; ideo utrumque simul pendet ex arbore, et quod projiciendum est, et quod recondendum est: at ubi ad torcular et pressuras ventum fuerit, utrumque discernitur, dirimitur; et aliud appetitur, aliud respuitur. Vultis nosse vim torcularium istorum? Ut unum aliquid dicam, unde et ipsi murmurant qui ea faciunt: Quantae, inquiunt, rapinae temporibus nostris, quantae pressurae innocentium, quantae exspoliationes rerum alienarum! Ita sane in amurcam attendis, quia rapiuntur res alienae; in oleum non attendis, quia pauperibus donantur et propriae. Non habebat antiquitas tales raptores rerum alienarum; sed non habebat antiquitas tales do
Abbreviated transcription (Latin):
ram: et depressura duo quedam: unum a¬
condendum: alterum ꝓiciendum. Fit ecgo
intorculari conculeatio. tribulatio. pondus:
et inhis oleum eliquatur occulte ingemel¬
larium: amurca publice currit ꝑplateas.
ntendite admagnum hoc spectaculum q̃
enuim deserit ds cdare nob̾. qd cum magno
gaudio expectemuis. Aut cirei insaniã huc
erpectaculo comparanda ẽ Illa ad amur¬
cam ꝑtinet: hoc adoleum. Quando ergo au¬
ditis contumaeiter garrire blasphemos. &
dicere. ab undare pressuras temporib xp̃ia¬
ms: scitis enim quia hoc amant dicere: &
uetus quidem s. atemporib xp̃ianis cepit
dicat. xp̃iamis quamquam priores ista di¬
rerunt. hic autem modo dieant. et quia
pbire unde deb̾ent amplius supplicare: eli¬
gentes blasphemare quã orare: cũ gͦ ista
comimemorant cũ ista iactant: cum ista
dicunt. & contumaciter dicunt. non eum
timore .s. cum elatione: non uos pturbetis
Puta enim quia pressurȩ abundant: tu ole¬

Expanded text:
ram, et de pressura quaedam duo; unum reram, et de pressura quaedam duo; unum recondendum, alterum projiciendum. Fit ergo in torculari conculcatio, tribulatio, pondus: et in his oleum eliquatur occulte in gemellarium; amurca publice per plateas currit. Intendite ad magnum hoc spectaculum. Non enim desinit Deus edere nobis quod cum magno gaudio spectemus: aut circi insania huic spectaculo comparanda est? Illa ad amurcam pertinet, hoc ad oleum. Quando ergo auditis contumaciter garrire blasphemos, et dicere, abundare pressuras temporibus christianis; scitis enim quia hoc amant dicere: et vetus quidem, sed a temporibus christianis coepit nos. Quanquam priores ista dixerunt. Isti autem modo dicunt et quia perbire, unde deberent amplius supplicare; eligentes blasphemare quam orare. Cum ergo ista commemorant, cum ista jactant, cum ista dicunt, et contumaciter dicunt, non cum timore, sed cum elatione; non vos perturbent. Puta enim quia pressurae abundant, tu ole
Abbreviated transcription (Latin):
oqui aduos de presenti psal ⁊ san¬
mo suscepimus: adiuuet uo son:¬
cem nrãm qui et urãm. Et enim aliquan¬
to ẽ. obtunsior. Dabit ei uires intentio au¬
quatur. Titulum habet psalmus iste. Infinẽ
ptoreularib quinta sabbati: psalmus ipsi
asaph. Inunum titulum multa sunt con¬
gesta mysteria: ita tamen ut limen psal¬
mi indicet interiora. Cum de torcularib lo¬
nos dicturos eẽ. delacu: de prȩlo: defiscins.
quia nec ipse psalmus hoc habet: et ideo ma¬
gis indieat mysterium. Nam et si aliqͥd da¬
le psalmi textus contineret: non de esset qͥ
putaret adlitteram eẽ. accipienda toreula¬
ria:. nee aliquid illic amplius requirendũ:
nec mystice aliquid positum et sacrate si¬
gnificatum: sed diceret simpliciter psalmꝰ
de torcularib loquitur: et tu mͥ nescio qͥd
aliud suspicaris. Nichil hic tale audisto
eũ legeretur.Ergo accipite torcularia my¬
sterium eccłiȩ: qđ nunc agitur intorculani¬
bus.Anunaduertimus quedã tria: pressu¬

Expanded text:
oqui ad vos de praesenti psalmo suscepimus: adjuvet vocem nostram quies vestra; etenim aliquanto est obtunsior: dabit ei vires intentio auquar. Titulum habet psalmus iste: «In finem pro torcularibus, quinta sabbati, Psalmus ipsi Asaph.» In unum titulum multa sunt congesta mysteria; ita tamen ut limen Psalmi indicet interiora. Cum de torcularibus loctet nos dicturos esse de lacu, de prelo, de fiscinis; quia nec ipse psalmus hoc habet, et ideo magis indicat mysterium. Nam et si aliquid tale Psalmi textus contineret, non deesset qui putaret ad litteram esse accipienda torcularia, nec aliquid illic amplius requirendum, nec mystice aliquid positum, et sacrate significatum; sed diceret: Simpliciter Psalmus de torcularibus loquitur, et tu mihi nescio quid aliud suspicaris. Nihil hic tale audistis, cum legeretur. Ergo accipite torcularia mysterium Ecclesiae, quod nunc agitur. In torcularibus animadvertimus quaedam tria: pressu
Abbreviated transcription (Latin):
oN parum ur̃as mentes innomine
xp̃i diuina spectacula tenuerunt.
& suspenderunt uos non solum ad
appetenda q̃dam. s ad quedã ĩ fugienda Ista
sunt spectacula utilia: salubria: edifican¬
tia. non destruentia: immo & destruentia
& edificantia. Destruentia recentes deos:
edificantia fidem inuerum et ȩternum
dm. Etam incrastinum diem: inuita¬
mus caritatem urãm. Cras illi habent
ut audiuimus mare intheatro: nos habe¬
id÷ quarta sabbati non possumus admen¬
sam cypriani conuenire: quia festiuitaᷤ
ẽ. scõꝵ martẏrum: crastino adipsam m̃¬
sam conueniamus. Explic̃ de psalmo lxxiͦ.
salmus iste ipsi asaph¬
huic titulum sicut aliis
qui similiter prenotant᷑
ut nomen eius hominis
indidit aquo scriptus ẽ.

Expanded text:
on parum vestras mentes in nomine Christi divina spectacula tenuerunt, et suspenderunt vos, non solum ad appetenda quaedam, sed ad quaedam etiam fugienda. Ista sunt spectacula utilia, salubria, aedificantia, non destruentia: imo et destruentia, et aedificantia; destruentia recentes deos, aedificantia fidem in verum et aeternum Deum. Etiam in crastinum diem invitamus Charitatem vestram. Cras illi habent, ut audivimus, mare in theatro: nos habeid est, quarta sabbati, non possumus ad mensam Cypriani convenire, quia festivitas est sanctorum Martyrum; crastino ad ipsam mensam conveniamus. IN PSALMUM LXXXI salmus «ipsi Asaphhuic titulum, sicut aliis qui similiter praenotantur, vel nomen ejus hominis indidit, a quo scriptus e
Abbreviated transcription (Latin):
Auter dicimus finitus ẽ. panis: alit̃ dicimꝰ
finita ẽ tunica finitus. ẽ panis qui man¬
ducabatur: finita. ẽ. tunica quȩ texebatur:
Panis gͦ finitus ẽ ut consumeretu: tunca
ẽ: quia quantumlibet conemur: in illo ꝑ¬
ficimur. & ab illo ꝑficimur Et hec ẽ ꝑfectio
neris: ultra nil queris finis tuus: Quomͦ enĩ
sinis uie tuȩ locus ẽ. quomͦ tendis: quo cum
pueneris. iam manebis: sic finis studii tui.
ꝓpositi tui. conatus tui. intentionis tuȩ. il¬
le ẽ adquem ꝑtendis Ad quem cum ꝑuene¬
ris ultra nil desidetabis: quia melius nichil
habebis: Ipse ergo et exemplum nobis uiuen¬
di ꝓposuit in hac uita: & premium iiuen¬
di dabit infutura uita.
nfinem ne corrumpas ipsi dauid intituli insc̃p¬
tionem. cum fugeret a facie saul inspeluncam:
eferentes nos quidam ad¬
seãm scripturam. inuenimꝰ¬

Expanded text:
aliter dicimus, Finitus est panis; aliter dicimus, aliter dicimus, Finitus est panis; aliter dicimus, Finita est tunica: finitus est panis qui manducabatur, finita est tunica quae texebatur: panis ergo finitus est ut consumeretur, tunica ri Christus est; quia quantumlibet conemur, in illo perficimur, et ab illo perficimur; et haec est perfectio neris, ultra non quaeris; finis tuus est. Quomodo enim finis viae tuae locus est quo tendis; quo cum perveneris, jam manebis: sic finis studii tui, propositi tui, conatus tui, intentionis tuae, ille est ad quem tendis; ad quem cum perveneris, ultra non desiderabis, quia melius nihil habebis. Ipse ergo et exemplum nobis vivendi proposuit in hac vita, et praemium vivendi dabit in futura vita. 3. In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saül in speluncam. Referentes nos ad sanctam Scripturam, invenimu
Abbreviated transcription (Latin):
sidelib. quia fideles om̃s menbra sunt xͥ:
habet illua caput positũ incȩlestib. quod
gubnat corpus suum Et si separatum est
uisione: s adnectitur caritate Quia ergo
totus. xp̃c caput. ẽ et corpus eius. ꝓpt̾ea
in omnib psalmis sic audiamꝰ uoces ca¬
pitis. ut audiamus et uoces corporis: No¬
luit enim loqui separatim: quia noluit eẽ
separatus. dicens Ecce ego uobiscum sum:
usq ad consummationem scłi Si nobiscũ ẽ
loquitur innobis: loqurur de nobis: lo¬
quitur pnos: quia et nos loquimur in il¬
lo: Et ideo uerum loquimur: qͥa in illo
loquimur: Ham quando innobis et exnobis
loqui uoluenmus: inmendatio remanebimꝰ:
¶suia ergo passionem dñi cantat istȩ psalmꝰ.¬
iste uide quem titulum habeat Infinem.
finis. xp̃c ẽ. Quare dic̾tus. ẽ finis: Non qui
consumit. sed qui consummat Consumere
enim ꝑdere ẽ: consummare ꝑficere finitũ
enim quicquid dicimus: afine dicimus:

Expanded text:
fidelibus, quia fideles omnes membra sunt Christi, fidelibus, quia fideles omnes membra sunt Christi, habet illud caput positum in coelis quod gubernat corpus suum; etsi separatum est visione, sed annectitur charitate. Quia ergo totus Christus caput est et corpus ejus; propterea in omnibus Psalmis sic audiamus voces capitis, ut audiamus et voces corporis. Noluit enim loqui separatim, quia noluit esse separatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Si nobiscum est, loquitur in nobis, loquitur de nobis, loquitur per nos; quia et nos loquimur in illo: et ideo verum loquimur quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui voluerimus, in mendacio remanebimus. 2. vers. 1. Quia ergo passionem Domini cantat iste psalmus, vide quem titulum habeat: In finem. Finis Christus est . Quare dictus est finis? Non qui consumat, sed qui consummet. Consumere enim, perdere est: consummare, perficere. Finitum enim quidquid dicimus, a fine dicimus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
homine fieret: S considerans infirmitatẽ
tuã deficis subprecepto: confortare in exem¬
plo S etiam exemplum adte multum ẽ
Addest ille qui prebuit exemplum: ut p̃beat
et auxilium Qudiamus gͦ misto psalmo
Oportune nanq accidit. et iuo ꝓcurante ut ei
consonaret euuangłium commendans nob̃
namus: Concordauit et consonauit huic
psalmo: ut uideamus quom ipse dñs nr̃
animam suã posuit ꝓnob̾ Psalmus enim
iste: passionem ipsius cantat Et qm̃ totꝰ
ñ dubito: Caput. ẽ. ipse saluator nr̃ passus
sub pontio pilato. qui nunc postea quam re¬
surrexit amortius. sedet addexteram patris:
corpus autem eits ẽ. eccłia non ista aut ila.
s toto orbe diffusa: nec ea quȩ nunc ẽ. inho¬
minib qui p̃sentem uitam agunt. s adeã
ptinentib etiam his qui fuerunt ante noᷤ
et his qui futuri sunt post nos usq infinẽ
scłi. Tota enim eccłia constans exomnib

Expanded text:
homine fieret. Sed considerans infirmitatem homine fieret. Sed considerans infirmitatem tuam, deficis sub praecepto? Confortare in exemplo. Sed etiam exemplum ad te multum est? Adest ille qui praebuit exemplum, ut praebeat et auxilium. Audiamus ergo in isto psalmo: opportune namque accidit, et illo procurante, ut ei consonaret Evangelium, commendans nobiso fratribus ponamus . Concordavit et consonuit huic psalmo, ut videamus quomodo ipse Dominus noster animam suam posuit pro nobis: psalmus enim iste passionem ipsius cantat. Et quoniam tvos nosse non dubito: caput est ipse Salvator noster, passus sub Pontio Pilato, qui nunc postea quam resurrexit a mortuis, sedet ad dexteram Patris: corpus autem ejus est Ecclesia; non ista, aut illa, sed toto orbe diffusa; nec ea quae nunc est in hominibus qui praesentem vitam agunt, sed ad eam pertinentibus etiam his qui fuerunt ante nos, et his qui futuri sunt post nos usque in finem saeculi. Tota enim Ecclesia constans ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
homo apud nos ex nob ipsis. iã
cura dexteram patris Audistis
quantũ nos diligat Nam suȩ
carnatis mensuiã et ipse dix̃.
& nobis indixit: mandatum suũ dicens eẽ
ut nos inuicem diligamus Et ne qucrerem̾
dubitantes & estuantes. quantũ nos debea¬
mus inuicem diligere. quantaq sit illa q̃
do placet caritatis ꝑfecta mensura: ea enu
ꝑfecta ẽ. qua maior eẽ non potest: expͥmens
ipse docuit &. ait Maiorem hac caritatem
nemo habet: quam ut animam suã ponat
quis ꝑamicis suis fecit ipse qđ docuit. fece¬
runt apłi qđ abillo didiceruntꝰ et nobis faci¬
endum predicauerunt: faciamus et nos: qͥa
nr̃m deberet audere imitari Ita enim ule ho¬
mo erat: ut et ds essec. S in eo quod homo
erat imitati sunt serui dñm. et discipłi ma¬
gistrum: et fecerunt qui nos p̃cesserunt. in
familia ipsius Patres quidem nr̃i: s tam̃
conserui nr̃iz Neq imparet hoc ds̃ ut facere¬
mus: si impossibile ẽẽ iudicaret. ut hoc ab

Expanded text:
homo apud nos, ex nobis ipsis, jam circa dexteram Patris, audistis quantum nos diligat. Nam suae charitatis mensuram, et ipse dixit, et nobis indixit, mandatum suum dicens esse ut nos invicem diligamus . Et ne quaereremus dubitantes et aestuantes quantum nos debeamus invicem diligere, quantaque illa sit quae Deo placet charitatis perfecta mensura, ea enim perfecta est, qua major esse non potest, expressit ipse, docuit, et ait: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Fecit ipse quod docuit, fecerunt Apostoli quod ab illo didicerunt, et nobis faciendum praedicaverunt. Faciamus et nos; quia nostrum deberet audere imitari; ita enim ille homo erat, ut et Deus esset: sed in eo quod homo erat, imitati sunt servi Dominum, et discipuli Magistrum, et fecerunt qui nos praecesserunt in familia ipsius, patres quidem nostri, sed tamen conservi nostri; neque imperaret hoc Deus ut faceremus, si impossibile judicaret ut hoc ab
Abbreviated transcription (Latin):
stum: Quid uis ergo conuertere dm̃ ad
uoluntatem tuã: Tu conuertere aduolun¬
tatem dei. Quis ẽ ergo qui hoc facit: nisi
exillis paucis de quib dicitur. qui ꝑseuera¬
uerit usq infinem hic saluus erit: Mercto
et hic. miscłiam et ueritatem eius quis re¬
quiret ei: Quid ẽ ei: Sufficeret qͥs reqͥret.
Quare addidit ei: nͥ quia multi quęrunt
miscłiam eus et ueritait̃ discit in libris
eius. Etcum didicerint sibi uiuunt ñ uili.
sua querunt. ñ quȩ xp̃i iħus. Predicant misc¬
ricordiam et ueritatem: et ipsi ñfaciunt
miscdiam et ueritatẽ: s p̃dicando illã. no¬
runt illam: Non enim p̃dicarent illã: nisi
nossent illam: S qui d̾m amat et xp̃m. in
p̃dicando miscdiam et ueritatẽ ipsius. ipse
illam requirit ei ñ sibi: idest non ut ipse ha¬
beat exhac p̃dicatione cõmoda temporalia.
sed ut ꝓsit menbris ipsius. id÷ fidelib eius.
cum ueritate ministrando qđ nouit: ut qͥ

Expanded text:
stum? Quid vis ergo convertere Deum ad stum? Quid vis ergo convertere Deum ad voluntatem tuam? Tu convertere ad voluntatem Dei. Quis est ergo qui hoc facit, nisi ex illis paucis, de quibus dicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Merito et hic misericordiam et veritatem ejus quis requiret ei? Quid est, ei? Sufficeret, quis requiret: quare, addidit, ei, nisi quia multi quaerunt misericordiam ejus et veritatem discere in libris ejus; et cum didicerint, sibi vivunt, non illi; sua quaerunt, non quae Jesu Christi ; praedicant misericordiam et veritatem, et non faciunt misericordiam et veritatem? Sed praedicando illam, norunt illam: non enim praedicarent illam, nisi nossent illam. Sed qui Deum amat et Christum, in praedicando misericordiam et veritatem ipsius, ipse illam requiret ei, non sibi: id est, non ut ipse habeat ex hac praedicatione commoda temporalia, sed ut prosit membris ipsius, id est fidelibus ejus, cum veritate ministrando quod novit; ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. s bonitatem suam: ut peccata nob̃ omĩa
dimitteret. et uitam ȩc̃nam ꝓmitteret: Uerita ᷤ
autẽ: quia ñ fallit reddere qđ ꝓmisit: Agno¬
scamus hic eam et nos: faciamus ut qͦmͦ
nob̃ ds̃ exhibuit miscdiam suã et uerita¬
tẽ suã. miscdiam dimittendo peccã nr̃a.
ucritatem exhibendo ꝓmissa sua: sic. &
nos faciamus hic miscdiam & ueritatem:
miscd̃iam eirca infirmos. circa egentes. cir¬
ca mnimieos etiam nr̃os: ueritatẽ non pec¬
cando. nec adiciendo peccatum suꝑ pec¬
catum: qm̃ qͥmultum sibi pollicetur
de miscłia dĩ. subrepit inanimo ipsiꝰ
ut faciat iniuistum dm: et putat quia si
ꝑmanserit peccator & noluerit recedere
abiniquitatib suis. ueniet ille: et ibi eum
positurus ẽ ubi ponit seruos suos. qui ez
obtemperant: Et iustum hoc erit. ut ibi
te ponat ꝑseuerantem inpeccatis: ubi po¬
siturus ẽ. illos qui recesserunt apeccatis:
Sic uis iniuistus eẽ: ut et dm̃ facias inni¬

Expanded text:
Deus, sed bonitatem suam, ut peccata nobis omnia Deus, sed bonitatem suam, ut peccata nobis omnia dimitteret, et vitam aeternam promitteret: veritas autem, quia non fallit reddere quae promisit. Agnoscamus hic eam, et nos faciamus: ut quomodo nobis Deus exhibuit misericordiam suam et veritatem suam; misericordiam dimittendo peccata nostra, veritatem exhibendo promissa sua: sic et nos faciamus hic misericordiam et veritatem; misericordiam circa infirmos, circa egentes, circa inimicos etiam nostros; veritatem non peccando, nec adjiciendo peccatum super peccatum. Quoniam qui multum sibi pollicetur de misericordia Dei, subrepit in animum ipsius ut faciat injustum Deum, et putet quia si permanserit peccator, et noluerit recedere ab iniquitatibus suis, veniet ille, et ibi eum positurus est ubi ponit servos suos qui ei obtemperant. Et justum hoc erit, ut ibi te ponat perseverantem in peccatis, ubi positurus est illos qui recesserunt a peccatis? Sic vis injustus esse, ut et Deum facias inju
Abbreviated transcription (Latin):
inȩternum cũ dõ. quando iam non sicut
luna Sed quid ait dñs: Tunc iusti fulge¬
bunt sicut sol inregno patris sui Luna .u.
sigurate in scripturis ꝓmutabilitate huius
mortalitatis ponitur. Ideo adihericho de¬
scendebat ille abierłm. qui incurrit in la¬
trones: qͥa ihericho ciuuitas uerbum est he
gͦ tanquam abimmortalitate ad morta¬
litatem: & merito initinere uulneratus a
latronib. et semiuuuus relictus est adam
ex quo c̃ totum genus humanum: Ergo
dies suꝑ dies regis adicies annos eius: us
indiem generationis & generationis: Senerati¬
onis mortalis accipio: cuius generationis
alterius mentionem fecisti : Cuius : Audi¬
Permanebit ineternum in conspectu di. Scd̾m
quid. aut ꝓpter quid: Miscdiam et uerita¬
tem eius quis requiret ei: Dicit et alio loco:
Uniuersȩ uiȩ dñi miscdia et ueritas: requirẽ¬
tib testamentum eius & testimonia eius:
Magnus sermo deueritate & miscd̃ia: s bre¬

Expanded text:
in aeternum cum Deo, quando jam non sicut in aeternum cum Deo, quando jam non sicut luna, sed quod ait Dominus, Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Luna enim figurate in Scripturis pro mutabilitate hujus mortalitatis ponitur. Ideo ad Jericho descendebat ille ab Jerusalem qui incurrit in latrones: quia Jericho civitas verbum est hebergo tanquam ab immortalitate ad mortalitatem: et merito in itinere vulneratus a latronibus et semivivus relictus est ille Adam, ex quo est totum genus humanum. Ergo dies super dies regis adjicies annos ejus, usque in diem generationis, generationis mortalis accipio. Cujus generationis alterius mentionem fecisti? Cujus? audiPermanebit in aeternum in conspectu Dei: Secundum quid, aut propter quid? Misericordiam et veritatem ejus quis requiret ei? Dicit et alio loco: Universae viae Domini misericordia et veritas, requirentibus testamentum ejus et testimonia ejus . Magnus sermo de veritate et misericordia, sed bre
Abbreviated transcription (Latin):
non habent finem: Ibi unus dies ẽ. et mutti diẽ
sunt: Quia multi sunt. dixi iam. inlongitu¬
dine dierum: Quia unus dies: sic intelligit᷑
filius m̃s es tu. ego hodic genui de Gnũ dix̃
diem hodie: s iste dies ñponitur inmedio in¬
ter hesternum etcrastinum: nec initium eiꝰ
finis ẽ. hesterni: nec finis eius initium crasti¬
ni: Nam etanni dicti sunt: tu autem idẽ ipse
es. & anni tui ñdeficient: Quomͦ anni sic dies:
sic unus dies. Quicquid uis dicis deȩternita¬
de: Ideo quicquid uis dicis: qͥa quicqͥd dirers
ut sit unde cogites. qđ ñpotest dici Dies suꝑ
dies regis adicies annos eius: usq indiem ge¬
nerationis & generationis Generationis hur
et generationis futurȩ: generationis huius
quȩ comparatur lunȩ: ꝓpt̃ qđ luna nascit᷑
crescit ꝑficitur. senescit. & occidit. Sic sunt
generationes iste mortales: & generatio qͣ
regeneramur.resurgendo: et ꝑmanebimꝰ

Expanded text:
non habent finem. Ibi unus dies est, et multi dies non habent finem. Ibi unus dies est, et multi dies sunt. Quia multi dies sunt, dixi jam, In longitudinem dierum: quia unus dies, sic intelligitur, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unum diem dixit hodie: sed iste dies non ponitur in medio inter hesternum et crastinum, nec initium ejus finis est hesterni, nec finis ejus initium crastini. Nam et anni Dei dicti sunt: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Quomodo anni, sic dies, sic unus dies, Quidquid vis dicis de aeternitate. Ideo quidquid vis dicis, quia quidquid dixeris, , ut sit unde cogites quod non potest dici. Dies super dies regis adjicies annos ejus, usque in diem generationis et generationis. Generationis hujus et generationis futurae: generationis hujus quae comparatur lunae, propter quod luna nascitur, crescit, perficitur, senescit et occidit; sic sunt generationes istae mortales: et generationis qua regeneramur resurgendo, et permanebimus
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s ñ cessare orando: quamdiu tempus est
temptationũ Dedisti hereditatẽ timen¬
tib nomen tuum: ꝑseueremus gͦ intimore
nominis dei: ȩternus pater non nos fallit.
Laborant filii ut suscipiant parentũ suoꝵ
hereditatẽ quib mortius successuri sunt:
nos ñ laboramus accipe hereditatẽ ab illo
patre cui ñmorient: succedamus: s cũ ilo
in ipsa hereditate inȩternum uiuamus:
Dedisti hereditatẽ timentib nomen tuum
Dies suꝑ dies regis adicies annos cius. Hic
est gͦ rex nr̃: cuius menbra sumus: Rex xp̃c est.
caput nr̃m rex nr̃. Dedisti illi dies suꝑ dies. Non
solum istos dies inisto dempore cum fine: sed
dies suꝑ istos dies sine fine: Habitabo inquit
indomo dñi: in longitudine dicrum: Quare in
longitudine dierum: nͥ quia mͦ breuitas est
dierum: Omĩs enim res quȩ finem habet bre¬
ius est Sed regis huius dies suꝑ dies: ut non
cłia sua: s regnent cum illo scĩ. indieb ulis qͥ

Expanded text:
res, non cessare orando, quamdiu tempus est tentationum. Dedisti haereditatem timentibus nomen tuum. Perseveremus ergo in timore nominis Dei: aeternus Pater non nos fallit. Laborant filii, ut suscipiant parentum suorum haereditatem, quibus mortuis successuri sunt? nos non laboramus accipere haereditatem ab illo Patre, cui non morienti succedamus, sed cum illo in ipsa haereditate in aeternum vivamus! Dedisti haereditatem timenDies super dies regis adjicies annos ejus. Hic est ergo rex cujus membra sumus. Rex Christus est, caput nostrum, rex noster. Dedisti illi dies super dies; non solum istos dies in isto tempore cum fine, sed dies super istos dies sine fine. Habitabo, inquit, in domo Domini, in longitudinem dierum . Quare, in longitudinem dierum, nisi quia modo brevitas est dierum? Omnis enim res quae finem habet, brevis est: sed regis hujus dies super dies, ut non clesia sua, sed regnent cum illo sancti in diebus illis qui
Abbreviated transcription (Latin):
głium: Suꝑ hanc petram edificabo eccl̃iã
meam: Ergo illa clamat afinib terrȩ: quam
uoluit edificare suꝑ petrã. Ut enĩ edificaret᷑
eccłia suꝑ petram: qͥs factus ẽ petra : Paulũ

Expanded text:
gelium: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam gelium: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Ergo illa clamat a finibus terrae, quam voluit aedificari super petram. Ut autem aedificaretur Ecclesia super petram quis factus e
Abbreviated transcription (Latin):
rit: Nec potest certare: nͥ inimicũ et tẽp̃¬
tationes habuerit Angitur ergo iste ã
sinib terre clamans: s tamen ñ relinqui¬
tur: qm̃ nos ipsos qđ ẽ corpus suũ uolu¬
it prefigurare. & millo corpore suo inquo
iam et mortuus ẽ. et resurrexit. et incȩ¬
lum ascendit: ut quo caput precessit. il¬
luc se menbra securura confidant: Ergo
nos transfigurauit inse: quando uoluit
temptari asathana: Modo legebatur in
de te sibi habebat carnem: de se tͥ salutem:
De te sibi mortem: de se tͥ uitam. Dete sͥ con¬
tumelias: de se tͥ honorem. Ergo de se tͥ tem¬
tationem: de setͥ uictoriam: Si millo nos
temptati sumus: in illo nos diabolum suꝑa
ase diabolum ꝓhibere: s si ñtemptaret᷑. tͥ tem¬
Itaq ñmirum: si inter temptationes positꝰ iste
clamat afinib terrȩ. S quare non uineitur:
In petra exaltasti me : Lam ergo hic agnoscimꝰ:
quis clamat afinib terre: Recolamus euan¬

Expanded text:
rit, nec potest certare nisi inimicum et tenrit, nec potest certare nisi inimicum et tentationes habuerit. Angitur ergo iste a finibus terrae clamans, sed tamen non relinquitur. Quoniam nos ipsos, quod est corpus suum, voluit praefigurare et in illo corpore suo, in quo jam et mortuus est, et resurrexit, et in coelum ascendit; ut quo caput praecessit, illuc se membra secutura confidant. Ergo nos transfiguravit in se, quando voluit tentari a satana . Modo legebatur in de te sibi habebat carnem, de se tibi salutem; de te sibi mortem, de se tibi vitam; de te sibi contumelias, de se tibi honores; ergo de te sibi tentationem, de se tibi victoriam. Si in illo nos tentati sumus, in illo nos diabolum supera se diabolum prohibere: sed si non tentaretur, tibi tenItaque non mirum, si inter tentationes positus iste clamat a finibus terrae. Sed quare non vincitur? In petra exaltasti me. Jam ergo hic agnoscimus quis clamet a finibus terrae. Recolamus Evan
Abbreviated transcription (Latin):
deprecationem meã: inten¬
de orationi mec Qs dicit:
Quasi unus. Uide si unus:
Afinib terrȩ ad te clamaui:
dum angeretur cor meum.
Iam gͦ non unus: S ideo dieant unus quia
xp̃s unus: euius om̃s menbra sumus Nã
quis unus homo elamat afinib terrȩ: Ñ
clamat afinib terrȩ nͥ hereditas illa: de
qua dictum ẽ ipsi filio: Postula ame. et
dabo tͥ gentes hereditatem tuã: et posses¬
sionem tuã derminos derrȩ. Hec gͦ xp̃i pos¬
sessio. hȩc. xp̃i hereditas. hoc. xp̃i corpus.
hȩc una xp̃i eccłia. hȩc unitas quȩ nos su¬
mus: clamat afinib terre: Quid autẽ cla¬
mat: Qđ supra dixi Exaudi ds̃ depreca¬
tionem meã: intende orationi meȩ: afi¬
geretur cor meum: Ostendit se ẽẽ ꝑ om̃s
gentes toto orbe terrarũ in magna gła:
s inmagna temptatione: Namq uita nr̃a
tionem nrãm fit. Nec sibi quisquam in¬
notescit: nͥ temptatus Nec potest corona¬
ri: nͥ uicerit Nec potest uincere: nͥ certaue¬

Expanded text:
deprecationem meam, intende orationi meae. Quis dicit? Quasi unus. Vide si unus: A finibus terrae ad te clamavi, dum angeretur cor meum. Jam ergo non unus; sed ideo unus, quia Christus unus, cujus omnes membra sumus. Nam quis unus homo clamat a finibus terrae? Non clamat a finibus terrae, nisi haereditas illa, de qua dictum est ipsi Filio: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Haec ergo Christi possessio, haec Christi haereditas, hoc Christi corpus, haec una Christi Ecclesia, haec unitas quae nos sumus, clamat a finibus terrae. Quid autem clamat? Quod supra dixi, Exaudi, Deus, deprecationem meam, intende orationi meae: a fiOstendit se esse per omnes gentes toto orbe terrarum in magna gloria, sed in magna tentatione. Namque vita nostra ntationem nostram fit, nec sibi quisque innotescit nisi tentatus, nec potest coronari nisi vicerit, nec potest vincere nisi certave
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ eloquioꝵ et dul¬
cedo intelligendi uerbum
đi. adiuuante ipso qͥ dat
suauitatẽ ut terra nr̃a det
fructum suum: et nos ad
loquendum. et uos ad au¬
diendum exhortatur. Uideo sine fastidio¬
uos audire: et gaudeo palato cordis ur̃i aqͦ
id qd salubre ẽ. ñrespuitur: s cũ auiditate
ꝑcipitur. & utiliter eontinetur Loquam᷑
ergo uobis et hodie quantum dñs donat de
isto psalmo. quem mͦ cantauimus: Titulus
eius ẽ. Insinem ꝓidithum: psalm̾ ipsi dđ.
am uob̾ insinuatum. ẽ: qͥd sit ydithũ: recolo.
Exinterp̃tatione enim hebreȩ linguę̧: ut ad
nos ꝑuenit: latine dicitur ydithum tranᷤ¬
iliens eos: Transilit gͦ iste qui cantat quos¬
dam: quos desuꝑ despicit Uideamus quo
ilierit positus sit. Dequo sp̃itali quodã et se

Expanded text:
divinorum eloquiorum, et dulcedo intelligendi verbi Dei, adjuvante ipso qui dat suavitatem, ut terra nostra det fructum suum , et nos ad loquendum, et vos ad audiendum exhortatur. Video vos sine fastidio audire, et gaudeo palato cordis vestri, a quo id quod salubre est non respuitur, sed cum aviditate percipitur, et utiliter continetur. Loquamur ergo vobis et hodie, quantum Dominus donat, de isto psalmo quem modo cantavimus. Titulus ejus est, In finem, pro Idithun, Psalmus ipsi David. Jam vobis insinuatum esse quid sit Idithun, recolo. Ex interpretatione enim hebraeae linguae ut ad nos pervenit, latine dicitur Idithun Transiliens eos. Transilit ergo iste qui cantat quosdam, quos desuper despicit. Videamus quouilierit positus sit: de quo spirituali quodam et se
Abbreviated transcription (Latin):
ramus: Inqua sumꝰ. nota nob̃ ẽ: quam sꝑamus
ignota nobis ẽ Tolera inqua es: et habebis quã
nondum habes. Quomͦ coleres: Ut non uincaris
inqua es: resurrectione sua demonstrauit tͥ
uitã inqua eris: Nos enim ñ noueramus nisi
nasci hominẽ et mori: resurgere hominem &e
uiuere ineternũ ñ noueramus. Suscepit qđ
noucras: et demonstrauit qđ ñ noueras. Ideo
qͦ factus ẽ. spes nr̃a: intribulationib intemp¬
tationib. Uidete apłmoicentẽ: N solũ enim. s¬

Expanded text:
ramus. In qua sumus, nobis nota est. Quam speramus, ramus. In qua sumus, nobis nota est. Quam speramus, ignota nobis est. Tolera in qua es, et habebis quam nondum habes. Quomodo toleras? Non vincaris stus in qua es; resurrectione sua demonstravit tibi vitam in qua eris. Nos enim non noveramus nisi nasci hominem et mori; resurgere hominem et vivere in aeternum non noveramus: suscepit quod noveras, et demonstravit quod non noveras. Ideo ergo factus est spes nostra in tribulationibus, in tentationibus. Vide Ap
Abbreviated transcription (Latin):
lotẽptabat᷑: Ecce inqua firmitate te uoluit sta¬
bilire Merito ñuacat uox nr̃a: s exaudit᷑ In
magna eñispe positi sumus In pet᷑ exaltastime.
Deduxisti me: qͥa factus es spes mea. Iue si spes
nr̃a factus non esset: non nos deduceret. Deduc̃
tanquã dux: et inse ducit tanquã uia: et ad se
ꝑducit tanquam patria. Deducit gͦ nos. Unde:
Quia factus est spes nr̃a. Ynde factus ẽ spes nĩa:
Ecce sic quomͦ nc̃ audistis: quia temptatus ẽ
quia passus ẽ. quia resurrexit: factus est spes
nr̃a. Quid enim nob̃ dicimus: quando hȩc
legimus: Hon enim ꝑdit nos ds̃: ꝓpt̃ quos
filium suum misit temptari: crucifigi. mor
resurgere: Non enim uere despicit nos ds̃:¬
ꝓpter qͦs filio ꝓptio ñ peꝑcit: s ꝓ nob om̃ĩb
tradidit cum: Si gͦ factus est spes nr̃a: in illo
uides et laborem tuũ. et mercedem tuã La¬
borem inpassionem: mercedem in resurrec¬
enĩ duas uitas. s unã inqua sumꝰ: alteram quã spe¬

Expanded text:
lo tentabatur. Ecce in qua firmitate te voluit stabilire. Merito non vacat vox nostra, sed exauditur: in magna enim spe positi sumus; In petra exaltasti me. 4. Deduxisti me, quia factus es spes mea. Ille si nostra spes factus non esset, non nos deduceret. Deducit tanquam dux, et in se ducit tanquam via, et ad se perducit tanquam patria. Deducit ergo nos. Unde? Quia factus est spes nostra. Unde factus est spes nostra? Ecce sic quomodo audistis quia tentatus est, quia passus est, quia resurrexit, factus est spes nostra. Quid enim nobis dicimus quando haec legimus? Non enim perdet nos Deus, propter quos Filium suum misit tentari, crucifigi, mori, resurgere: non enim vere nos despicit Deus, propter quos Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Sic ergo factus est spes nostra. In illo vides et laborem tuum, et mercedem tuam; laborem in passione, mercedem in resurrecus duas vitas, unam in qua sumus, alteram quam spe
Abbreviated transcription (Latin):
uerauerit usq infinem: hic saluus erit.S un¬
de ꝑseuerabis: Quȩ uires tuȩ inter tanta scan¬
dala: inter tantas temptationes. inter tantas
pugnas: quib uirib iuncis hostem quẽ non
uides: Nunquid tuis: frgo quia usq inse¬
cula erit inquilinus iste hic que illi spes est
ut duret: Cooꝑiar inuelamento alarum
tuarũ: Eece quare securi sumus int̃ tanta ᷤ dẽ¬
ptationes. donec ueniat finis scłi. et suscipiãt
nos scła ȩterna: quia cooꝑimur inuelam̃to
alarum ipsius: Estus ẽ. scłi: s magna est¬
umbra subalis di.Cooꝑiar inuelamento ala¬

Expanded text:
veraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed unveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed unde perseverabis? Quae vires tuae inter tanta scandala, inter tantas tentationes, inter tantas pugnas? quibus viribus vincis hostem quem non vides? numquid tuis? Ergo quia usque in saecula erit inquilinus iste hic, quae illi spes est ut duret? Cooperiar in velamento alarum tuarum. Ecce quare securi sumus inter tantas tentationes, donec veniat finis saeculi, et suscipiant nos saecula aeterna: quia cooperimur in velamento alarum ipsius. Aestus est saeculi, sed magna umbra est sub alis Dei: Cooperiar in velamento ala
Abbreviated transcription (Latin):
nib. donec ueniat huius scłi finis. et ab
ista nos temporali. eterna illa habitatio su¬
scipiat: ad quam nos deducit qui factus ẽ
spes nr̃a: Inquilinus ero intabnaeulo tuo
usq inscła Si dui ens inquilinus. qͣsi hoc illi
diceremꝰ. laboraturus gͦ es interra inter tantas
temptationes: nam si paucoꝵ dierum hic esset
eccłia. cito finirent᷑ demptatoris insidie: bene
paucoꝵ dierum uelles esse temptationes: Sed
qͦmͦ colligeret natos om̃s. nͥ diu hic esset: nͥ usq
infinem ꝓtenderetur: Noli inuidere cȩteris pro
futuris: noli quia iam transisti. pontẽ miscđiȩ
uelle p̃cidere: sit hic usq inscła: Et qͥd detem¬
ptationib quȩ necesse ẽ. ut habundent: qͣnto
magis ueniunt scandala: Et enim ipse aitm̃
habundauit iniquitas: refrigescet caritas mul¬
torum: S ula eccłia quȩ clamat afinib terre
inhis ẽ de quib sequitur dicens. Qui enim ꝑse¬

Expanded text:
nibus, donec veniat hujus saeculi finis, et nos ab nibus, donec veniat hujus saeculi finis, et nos ab ista temporali aeterna illa habitatio suscipiat, ad quam nos deducet qui factus est spes nostra. Inquilinus ero in tabernaculo tuo usque in saecula. Si diu eris inquilinus, quasi hoc illi diceremus, laboraturus ergo es in terra inter tantas tentationes: nam si paucorum dierum hic esset Ecclesia, cito finirentur tentatoris insidiae. Bene; paucorum dierum velles esse tentationes: sed quomodo colligeret natos omnes, nisi diu hic esset, nisi usque in finem protenderetur? Noli invidere caeteris post futuris; noli, quia jam transisti, pontem misericordiae velle praecidere: sit hic usque in saecula. Et quid de tentationibus, quae necesse est ut abundent quanto magis veniunt scandala? Etenim ipse ait: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Sed illa Ecclesia quae clamat a finiitur dicens: Qui autem perse