comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bie: eusebiꝰ ep̃c cesaree palestinȩ: et
reliqui quos enumerare longum est.
ipse quoq caput hoꝵ et causa malor̃
& achillas lector: hi quippe tres alexã¬
drine excłiȩ clerici. auctores huiꝰ he¬
Si negauerit quispiam eos funisse suscep¬
tos: quomͦ reuincetur: Ortodexus¬
dixit: Suꝑsunt adhuc hoĩes: qͥ illi
synodo int̾fuert̃ Et si hoc parũ ẽ:qͥa
ꝓpter tp̃is antiquitatem rari admo¬
dum st̃. et in omi loco testes adeẽ non
posst̃: legamꝰ acta et noĩa epõꝵ syno¬
di ncenȩ: et eos quos supͣdiximus
fuisse susceptos ac substripsisse omo¬
usio. inter cȩteros repiemus Lues
synodũ nicenã. illos in ꝑfidiã declinas.¬
lent enim clausis ocłis declinare: qui
ñ credunt factũ ẽẽ quod nolunt: Sed
pietatis ante synodũ editi. usq in pre¬
senti durant die: Igit᷑ cum illo tp̃r
trecenti et eo amplius ep̃i paucos hoĩes.
qͦs sine dampno ȩccłiȩ abicere poterãt
susceꝑint: miror quosdam & certe ni¬

Expanded text:
byae. Eusebius episcopus Caesareae Palaestinae, et reliqui, quos enumerare longum est. Ipse quoque caput horum et causa malorum,  Achillas lector. Hi quippe tres Alexandrinae Ecclesiae clerici, auctores hujus haeSi quispiam eos neget fuisse susceptos, quomodo revincetur? O. Supersunt adhuc homines qui illi synodo interfuerunt. Et si hoc parum est, quia propter temporis antiquitatem rari admodum sunt, et in omni loco testes adesse non possunt, legamus acta et nomina episcoporum synodi Nicaenae; et hos quos supra diximus fuisse susceptos, subscripsisse homusion, inter caeteros reperiemus. L. synodum Nicaenam illos in perfidiam declinaslent enim oculis clausis denegare, qui non credunt factum esse quod nolunt. Sed pietatis ante synodum editi, usque ad praesentem diem durant? Igitur cum illo tempore trecenti et eo amplius episcopi, paucos homines, quos sine damno Ecclesiae abjicere poterant, susceperint: miror quosdam, et certe Ni
Abbreviated transcription (Latin):
ardue reꝑiuntur: Uerbi grã dictũ
sit: ut qđ uolumus ꝑspicuum fiat:
Ad orationẽ assisto: non orarem si non
rem pectus: genas lacrimis rigarem:
corpore in horrescerẽ: ore pallerem⁊ ia
cerem ad dm̃ mei pedes. eosq fletu per.¬
funderẽ: crine tergeremꝰ hererẽ cer¬
te trunco crucis: nec pͥꝰ amitterem
quam miscdiã impetrarẽ Nc̃ uero eͤ¬
berrime in oratione mea aut ꝑporti¬
cus de ambulo. aut de fenore cõputo:
aut abductꝰ turpi cogitatione. etiã
qͦ dictu erubescenda st̃ gero: Ubi est
fides: Siccine putamus orasse ionã
sie tres pueros. sie damel. inter leones:
sic certe latronem incruce: Et hec ego
exempli causa ad intelligentiã sensus
ꝓtuli Ceterũ conueniat unusqͥsq cor
suũ: & in omi uita inueniet qm rarũ
ob głe cupiditatẽ. nichil ob hominũ

Expanded text:
ardue reperitur. Verbi gratia dictum ardue reperitur. Verbi gratia dictum sit, ut quod volumus perspicuum fiat: ad orationem assisto; non orarem, si non rem pectus, genas lacrymis rigarem, corpore inhorrescerem, ore pallerem, 188 jacerem ad Domini mei pedes, eosque fletu perfunderem, crine tergerem, haererem certe trunco crucis, nec prius amitterem, quam misericordiam impetrarem. Nunc vero creberrime in oratione mea, aut per porticus deambulo, aut de fenore computo, aut abductus turpi cogitatione, etiam quae dictu erubescenda sunt, gero. Ubi est fides? siccine putamus orasse Jonam? sic tres pueros? sic Danielem inter leones? sic certe latronem in cruce? Et haec ego exempli causa ad intelligentiam sensus protuli. Caeterum conveniat unusquisque cor suum, et in omni vita inveniet, quam rarum ob gloriae cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
modice ficħi: Nec ñ in alio loco Si ha¬
bueritis fidem sicut granũ synapis:
dicetis monti huic transinigrare: et
transferet᷑ Neq enĩ centurio aut illa
guinis tabescebat. in trinitatis sacra¬
menta credid̾ant. quȩ pꝰ resurrectio¬
nem xp̃i apłis manifestata ft̃. ut meri¬
to fides hor quȩ in mysterio ẽ lauda¬
retur: s simplicitas m̃tis & deuota
dõ suo anima approbata ẽ Dicebat
enim incorde suo Si tetigero uestẽ
que etiam apud eos qui bene credũt
scdm fidem tuam: hanc ego uocem
audire nolo: Si enim sed̾m fidem me¬
am mͥ fiat: ꝑibo Et certe credo in dm̃
patrem: credo in filio deo: credo ĩ spũ¬
scõ deo: credo inuuo deo: et tamen no¬
lo scdm fidem meã mͥ fieri Sepe qͥp¬
pe uenit inunicus homo: et inter
dñicam messem zixania interserit:
Neq ego hoc dico. quod maius quicꝗͣ.
sit qm sacment fides: sed puritas
ammȩ & indubitata ad dm̃ mens

Expanded text:
modicae fidei ? Necnon et in alio loco: Si hamodicae fidei ? Necnon et in alio loco: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis huic monti, transmigra, et transmigrabit . Neque enim Centurio aut illa guinis tabescebat, in Trinitatis sacramenta crediderant, quae post resurrectionem Christi Apostolis manifestata sunt; ut merito fides horum quae in mysterio est, laudaretur: sed simplicitas mentis et devota Deo suo anima approbata est: Dicebat enim in corde suo, si tetigero vestimequae etiam apud eos qui bene credunt,secundum fidem tuam. Hanc ego vocem audire nolo. Si enim secundum fidem meam fiat mihi, peribo. Et certe credo in Deum Patrem, credo in Deum Filium, et credo in Deuctum. Credo in unum Deum, et tamen secundum meam fidem nolo mihi fieri. Saepe quippe venit inimicus homo, et inter Dominicam messem zizania interserit. Neque hoc dico, quod majus quidquam sit, quam sacramenti fides, quam puritas animae: sed indubitata ad Deum fides,
Abbreviated transcription (Latin):
xisti Et uͥ queso istifunt nimium
religiosi. inimo nimiũ ꝓfani: qͥ plu¬
res synagogas asser̃t eẽ quam eccłias :
Quomodo destructe sunt diaboli ciui¬
tates. & infine hoc ẽ in scłoꝵ consũ¬
matione idola corruert: si eccłiam
ñ habet xp̃e: Aut si in sardimã tan¬
tum habet: nimiũ pauꝑ factus est:
En si britannias. gallias. orientẽ. indo¬
rum populos. barbaras nationes.
et totum semel mundũ sathanas pos¬
sidet: quomͦ ad angulũ uniu̾se terrȩ
crucis trophea collecata sunt: Nimi¬
rum aduersarius potens concessit xͦ.
hiberiam: et ceteros luridos homĩes.
ethiopũq ꝓuinciam dedignatus ẽ
possidere: Quod si de illa que meũ¬
glio scripta ẽ. sibi sententia blãdiũt᷑.
putas cum uen̾it filius hominis. inue¬
met fidem suꝑ terram: sciant illã fidẽ
nominari. de qua ipse dñs aiebat: f¬
destua te saluũ fecit Et alibi de cen¬
turione: Nomnueni tantam fidem ĩ
isrł Et rursus ad apłos Quid timetis

Expanded text:
xisti . 15. Et ubi, quaeso, isti sunt nimium religiosi, immo nimium profani, qui plures synagogas asserunt esse, quam Ecclesias? Quomodo destructae sunt diaboli civitates; et in fine, hoc est in saeculorum consummatione, idola corruerunt? Si Ecclesiam non habet Christus, aut si in Sardinia tantum habet, nimium pauper factus est. Et si Britannias, Gallias, Orientem, Indorum populos, barbaras Nationes, et totum semel mundum possidet Satanas: quomodo ad angulum universae terrae Crucis 187 tropaea collata sunt? Nimirum adversarius potens concessit Christo Iberam excetram: luridos homines, et inopem provinciam dedignatus est possidere. Quod si de illa quae in Evangelio scripta est, sibi sententia blandiuntur: Putasne cum venerit filius hominis, inveniet fidem super terram ? sciant illam fidem nominari, de qua ipse Dominus, aiebat: Fides tua te salvam fecit . Et alibi de Centurione: Non inveni tantam fidem in Israel . Et rursus ad Apostolos: Quid timidi estis,
Abbreviated transcription (Latin):
latentem: eccłiȩ paucitas. et heretico¬
rum contra eccłiam bella narrant᷑:
Duodecim ꝓpħe in unius uoluminis
angustias coartati: multo aliud quam
sonant inlittera p̃figurant: Oseȩ cre¬
bro nominat effraim. samariã. ioseph.
ierrael. & uxorem fornicariã. & forni¬
cationis filios. et ad ulterã eubiculo clau¬
sam mariti. multo tempore sedere ui¬
duam: et sub ueste lugubri. uiri ad
se reditum p̃stolari: Ioel filiꝰ fatuel
describit terrã duodecim tribuũ. eru¬
ca. & bruco. locusta et rubigine uastã
te consũptãꝰ et pꝰ euerfionem pͥoris
ti credentium nomina. & effusũ iri
in cenaculo syon: qui centũ uiginti
ab uno usq ad xͦuͥ. paulatim et ꝑ in¬
crementa surgentes qͥndecim gradu¬
um numerum effictunt. qui ĩ psal¬
terio mystice continent᷑: Amos pastor
et rusticus et ruboꝵ mora distinguẽs:
paucis uerbis explicari non potest:
Quis enĩ digne expͥmat tria & quatu¬

Expanded text:
latentem, ecclesiae paucitas et hereticolatentem, ecclesiae paucitas et hereticorum contra ecclesiam bella narrantur. duodecim prophetae in unius uoluminis angustias coartati multo aliud, quam sonant in littera, praefigurant. Osee crebro nominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubiginte consumptam; et post eversionem prioris ti credentium nomina, et effusum iri in coenaculo Sion. Qui centum viginti ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mystice continentur. AMOS pastor et rusticus et ruborum mora distringens, paucis verbis explicari non potest. Quis enim digne exprimat tria aut quatu
Abbreviated transcription (Latin):
mea uidebo dm̃: quẽ uisurus sum
ego ipse: & oculi mei conspecturi st̃.
& ñ aliꝰ Reposita ẽ hec spes mea: insi¬
nu meo Ueniam ad iħm naue: ty¬
pum dm̃i ñ solũ ingestis. uerũ et in
nomine gestantem: Transit iordanẽ.
hostiũ regna subu̾tit: Diuidit terrã
uictori popło: ꝙ ꝑ singulas urbes. ui¬
culos. montes. flumina. torrentes. at¬
q confinia. eccłiȩ cęlestisq ierłm spũa¬
lia regna describit: In iudicum libro:
quot pͥncipes populi. tot figurȩ sunt:
rem t̾re: de petra deserti ad montẽ
filiȩ syon: Samuel. in heli mortuo ꝙͦ
inoccisione saul ueterẽ legem abolitã.
porro in sadoch atq dauid. noui sacer¬
dotii nouiq imꝑii sacram̃ta testatur:
Malachim id ẽ. terciꝰ et quartꝰ regũ liber.
a salomone usq ad iechoniã. et ab iero¬
boam filio nabad usq ad osee qui duc¬
tus ẽ in assyrios: regnũ iuda & regnũ
descͥbit isrł Si hystoriam respicias:
u̾ba simplicia sunt: si in litteris sensũ

Expanded text:
m, quem uisurus sum ego ipse et oculi mei conspecturi sunt et non alius. reposita est haec spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum in gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo et per singulas urbes, uiculos, montes. flumina, torrentes atque confinia ecclesiae caelestisqlia regna discribit. in Iudicum libro quot principes populi, tot figurae sunt. rem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion. Samuhel in Heli mortuo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, porro in Sadoc atque Dauid noui sacerdotii nouique imperii sacramenta testatur. Malachim, id est tertius et quartus Regum liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, usque ad Osee, qui ductus est in Assyrios, regnum Iuda et regnum describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum
Abbreviated transcription (Latin):
ueret: labiis ꝑsonaret.⁊gnorabat eũ
qũem libro nesciens uenerabat᷑ Uenit
phils ppus ÷ ostendit ei iħm: qui clau¬
sus latebat in littera: Et o mira doc¬
toris uirtus: Eadem hora credit eu¬
nuchus: baptirat᷑ fidelis et sc̃s ẽ ac
magister de discipło: Plus in deserto
fonte eccłiȩ: quam in aurato synago
breuiter: neq enim epłaris angustia
euagari longius patiebat᷑: ut intel¬
ligeres te in scͥpt᷑is scĩs sine p̃uo et
monstrante semitam ñ posse ingredi
Taceo de gramaticis. rethorib phyloso¬
phys. geometricis. dialecticis. musicis.
astronomis. astrologis. medicis: quor̃
scientia mortalib satis uel utilissima¬
ẽ. & intres partes scinditur: tologma.¬

Expanded text:
ueret, labiis personaret, ignorabat eum, ueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Philippus, ostendit ei Iesum, qui clausus latebat in littera, et — o mira doctoris uirtus! — eadem hora credit, baptizatur, fidelis et sanctus est ac magister de discipulo: plus in deserto fonte ecclesiae quam in aurato templo  sunt breuiter — neque enim epistularis angustia euagari longius patiebatur —, ut intellegeres te in scripturis sanctis sine praeuio et monstrante semitam Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissimaet in tres partes scinditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligatur: ac reuelata faciȩ dei
głam contemplem̃: liber in apocalipsi
septẽ sigillis signatus oftendit᷑: quẽ si
decleris homim scienti litteras ut le¬
gat: respondebit tibi Nonpossũ Sig¬
natus ẽ enim: Quanti hodie putant
se nosse litteras: tenent signatũ librũ:
nec aꝑire possunt. nͥ ille reseret qui
habet clauem dauid: qui aꝑit et nemo
claudit: qui claudit et nemo aꝑit: In
enim eum scriptura cognominat: cũ
legeret ysaiam. interrogatꝰ a philyppo
putasne intelligis qđ legis: respondit
Quomodo possum: insi me aliquis docu¬
erit: Ego ut de me interim loquar.
nec sanctior sum hoc eunucho. nec
studiosior: qui de ȩthiopia id ẽ. de
extremis muncdi finib uenit adtem¬
plum. reliquit aulã regiam: et tan¬
tus amator. diumȩ scientiȩ fuit. ut
etiam in uehiculo sacras litteras
legeret & tñcũ librũ tene̾t: & u̾ba
dñi cogitatione conciꝑet: lĩgua uol¬

Expanded text:
ut intellegatur ac reuelata facie dei ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit et nemo aperit! ienim eum scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum, reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam in uehiculo sacras litteras legeret — et tamen, cum librum teneret et uerba domini cogitatione conciperet, lingua uol
Abbreviated transcription (Latin):
tiam prudentium repbabo Uera
sapientia. ꝑdit falsam sapientiã: Et qͣn¬
quam stulticia p̃dicationis in cruce sit:
tamen paulus sapientiam loqͥt᷑ inter
ꝑfectos: Sapientiam autẽ ñ scłi huiꝰ.
nec pͥncipiũ scłi istuis qui destruunt᷑:
sed loquit᷑ dei sapientiam in mysterio
uirtus. et dei sapientia: hec sapientia
in misterio abscondita ẽ De qua et
noni psalmi titulus p̃notatur. ꝓoccul¬
tis filii: in quo st̃ om̃s thesauri sapien¬
tie et scientiȩ absconditi. Et qui ĩ my¬
sterio absconditus erat. predestinatus
ẽ ante scła P redestinatus autem et pre¬
figuratꝰ. in lege et ꝓpħis: Unde et ꝓpħe
appellabant᷑ uidentes: quia uidebant eũ
quem cȩteri ñ idebant: Abraham uidit
diem eius: et lȩtatus ẽ: Aꝑiebant᷑ cęli
ierechieli: qui populo peccatori clausi
erant: Reuela inquit dauid oculos me¬
os: et considerabo mirabilia de lege tua:
lex enĩ spũalis ẽ. et reuelatione opꝰ ẽ.

Expanded text:
tiam prudentium reprobabo. uera tiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius nec principum saeculi istius, qui destruuntur, sed loquitur dei sapientiam in mysterio uirtus et dei sapientia. haec sapientia in mysterio abscondita est, de qua et noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\',in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditus, praedestinatus est ante saecula, praedestinatus autem et praefiguratus in lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint. fulgebunt quasi splendor
firmamenti: et qui ad iusticiam
erudiunt multos. quasi stellȩ in
ꝑpetuas ȩternitates: Cur paulus
apłs electionis uas: Nempe quia
uas legis: et scripturarũ scãrum
armarnũ Pharise stupent ad doct¬
nam dñi÷ mirantur in petro et io
hanne quomͦ legem sciant: cũ lit¬
teras ñ didicerint: Quicquid enĩ
aliis exercitatio. & cotidiana in le¬
ge meditatio tribuere solet. illis
cim annos saluator impleuerat: et
in templo senes de questionib legis
interrogans. magis docet dum pru¬
denter int̾rogat: nisi forte rustieum
petrũ. rusticum dicimus ioħem: qͦꝵ
sermone. ñ tamen scientia: Iobs ru¬
sticus: piscator. indoctus: et un illa
Nam et uerbum ẽ. & ratio. et supputa¬
tio. et causa uniꝰcuiꝰq rei. ꝑ quã sũt
singula quȩ subsistunt: quȩ uniu̾¬
sa recte intelligimus in xp̃o hoc doc¬
tus plato nesciuit: hoc demostenes
eloquens ignorauit: Pdam inquit
sapientiam sapientium: & pruden¬

Expanded text:
gebunt quasi splendor firmamenti et, qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. pharisaei stupent ad doctrinam domini, mirantur in Petro et Ihanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. Quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis ίδακτοι. Duodecim annos Salvator impleverat, et in templo sedens, de questionibus legis interrogans, magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus et Iohannemsermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa Nam et verbum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plateloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapientium et pruden
Abbreviated transcription (Latin):
decalogo. cũ mysticis diuinisq pre¬
ceptis In ꝓmptu ẽ leuiticus liber
in quo singula sacͥficia. immo sin¬
gulȩ pene syllabe. & uestes aaron.
et totus ordo leuiticus. spirans ce¬
lestia sacramenta: Numeri uero
nonne totius arithinetice et ꝓpħiȩ
balaam. & quadraginta duarum
ꝑ heremũ mansionum mysteria
continent: Ieuterononũ quoq
sccła lex. et eũgłice legis p̃figuratio:
nonne sic ea habet quȩ pͥora sunt.
ut tamen noua sint omĩa: Neuete¬
rib huc usq moyses. hucusq penta¬
patientiȩ: quȩ ñ mysteria suo ser¬
mone complectt᷑: Prosa incipit: u̾¬
su labitur: pedestri ser mone fini¬
tur: om̃sq leges dialectice. ꝓposi¬
tione. assũptione. confirmatione
conclusione.det̾minat: Singula
in eo u̾ba. plena st̃ sensibus Et
ut de cȩteris sileamꝰ resurrectio¬
nem corpoꝵ sic ꝓpħat: ut nullus
de ea uel manifestius uel cautius
scͥpͥserit: Scio inqͥt qđ redemptor

Expanded text:
decalogo, cum mysticis diuinisque praedecalogo, cum mysticis diuinisque praeceptis. in promptu est Leuiticus liber, in quo singula sacrificia, immo singulae paene syllabae et uestes Aaron et totus ordo Leuiticus spirant caelestia sacramenta. Numeri uero nonne totius arithmeticae et prophetiae Balaam et quadraginta duarum per heremum mansionum mysteria continent? Deuteronomium quoque, secunda lex et euangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet, quae priora sunt, ut tamen noua sint omnia de ueteribus? hucusque Moyses, hucusque πεντάpatientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur, omnesque leges Dialecticae, propositione, adsumptione, confirmatione, conclusione determinat. singula in eo uerba plena sunt sensibus et, ut de ceteris sileam, resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius scripserit: scio, inquit, quod redemptor
Abbreviated transcription (Latin):
dixerint hoc legem dei putant: nec
scire clignantur quid ꝓpħȩ. quid apłi
senserint. sed ad sensum suum in con¬
grua aptant testimonia: quasi gran¬
de sit et ñ uiciosissimũ dicendi genꝰ
deprauare sententias. et ad uolunta¬
tem suam scripturam trahere repug¬
natem: quasi ñ legerimus homero¬
centenas. et uirgilio centenas: ac ñ
sic etiam maronẽ sine. xp̃o possumꝰ
dicere. xp̃ianũ. quia scripserit iam
redit et uirgo. redeunt saturma
regna: iam noua ꝓgenies cȩlo de¬
mittitur alto: et patrẽ loquentem
ad filium: gnatȩ meȩ uires mea
magna potentia solus: et post u̾ba
saluatoris in cruce: talia ꝑstabat
memorans. fixusq manebat Pue¬
rilia sunt hec. et circulatoꝵ ludo
similia. docere quod ignoras: ĩmo
ut cum stomacho loquar. ne hoc qͥ¬
dem scire quod nescias: Uidelicet
manifestissima ẽ genesis: in qua de
creatura mundi. de exordio gene¬
ris humani. de diuisione terre.
Patet exodus cum decem plagis: cũ

Expanded text:
dixerint, hoc legem dei putant nec dixerint, hoc legem dei putant nec scire dignantur, quid prophetae, quid apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatura mundi, de exordio generis humani, de diuisione terrae,patet Exodus cum decem plagis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
res artes ueniam: & que ñ tam lͥsͥ
quam manii administrant᷑: agͥcole. ce¬
m̃tarii. fabri metalloꝵ. lignorsq ce¬
sores. lanarii quoq et fullones. et cete¬
ri qui uariam suppellectilẽ et uilia
opuscula fabricant. absq doctore ñ
possunt eẽ quod cupiunt: Quod me¬
dicoꝵ ẽ ꝓmittunt mediei : tractant
fabrilia fabri Sola scͥpturarum ars ẽ
quam sibi omnes passim uendicant
Scribimꝰ indoct doctiq poemata passi
hanc garrula anus: hanc delirus senex:
hanc soloecista uerbosus: hanc uniu̾¬
si p̃sumunt: lacerant. docent anteꝗ̃
discant: Alii adducto suꝑcilio. gͣndia
u̾ba trutinantes. inter muliercłas
de sacris litteris phylosophant᷑: alii
discunt ꝓħpudor a feminis. quod
uiros doceant: et ne parum hoc sit
quadã facilitate uerborum. imino
audacia. ediserunt aliis quod ipsi ñ
intelligunt: Taceo de meis similib:
qui si forte ad scripturas scãs pꝰ scłares
literas uenerint. et sermone compo¬
sito aurem populi mulserint. qͥcqͥd

Expanded text:
res artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam manu administrantur. Agricolae, caementarii, fabri, metallorum, lignorumve caesores, lanarii quoqri, qui uariam supellectilem et uilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi mulserint, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uiderit mulierẽ ad concupiscen¬
dum: iam mechatus ẽ incorde suo:
Unde p̾̃cipitur eis ut leuent oculos.
et uideant candidas segetes. quȩ pa¬
rate sunt ad metendũ: Quod autẽ
p̃caris ut nr̃is monitis nabuchodo¬
nosor et rapsaces. et naburardan. et
olofernes inte occidant᷑: num quã
nr̃a auxilia postulares. si inte uiue¬
rent: S quia illi mortui sunt. ꝙ eũ
zorobabel. et iħu filio iosedech sacer¬
dote magno. cum era quoq et nee¬
mia ruinas ierłm edificare cȩpisti:
nec mittis mercedes in ꝑtusũ sacel¬
lum. s thesauros tibi incȩlestib pa¬
ras: iccirco nr̃as appetis amicicias.
quos xp̃i famulos arbitraris: Scãm
tam. meo sermone cõmendo. ut ĩ
cepto itinere ñ lasset᷑. et ad terram
scãm multo ꝑheremũ labore ꝑue¬
niat: ut ñ putet ꝑfectã ẽẽ uirtutẽ
exisse de egẽpto sed ꝑ in numerabi les
insidias ad montẽ nabo & ad iordanẽ
fluuium ꝑuenire: ut accipiat scđam

Expanded text:
qui uiderit mulierem ad concupiscenqui uiderit mulierem ad concupiscendum, iam moechatus est eam in corde suo. unde praecipitur eis, ut leuent oculos et uideant candidas segetes, quae paratae sunt ad metendum. Quod autem precaris, ut nostris monitis Nabuchodonosor et Rapsaces et Nabuzardan et Olofernes in te occidantur, numquam nostra auxilia postulares, si in te uiuerent. sed quia illi mortui sunt et cum Zorobabel et Iesu, filio Iosedech, sacerdote magno, cum Esdra quoque et Neemia ruinas Hierusalem aedificare coepisti non mittens mercedes in pertusum sacculum, sed thesauros tibi in caelestibus parans, idcirco nostras appetis amicitias, quos Christi famulos arbitraris. sanctatam meo sermone commendo, ut in coepto itinere non lassetur, ut ad terram sanctam multo per heremum labore perueniat, ut non putet perfectam esse uirtutem exisse de Aegypto, sed per innumerabiles nsidias ad montem Nabo et ad Iordanem fluuium perueniri, ut accipiat secundam
Abbreviated transcription (Latin):
mei muero contorquetur. te clami¬
tas designari: conserta manu ĩ ius
uocas: & satiricum scriptorẽ in ꝓsa
stulte arguis: An ideo tibi bellus
uideris. quia fausto uocaris noĩe:
quasi ñ et lucus ido dicat᷑ quod mi¬
nime luceat. et parce ab eo quod
neqͣqͣm parcant. et eumenides fu¬
rie. et uulgo ethiopes uocentur ar¬
gentei: Quod si in descriptione fe¬
doꝵs semꝑ irasceris: iam tibi cũ ꝑsio
cantabo. formosũ te optent generũ.
rex & regina. puellȩ te rapiant. qͥe¬
qͥd calcaueris rosa fiat: Nabo tamen
consiliũ. quib abscondits possis pul¬
chrior apparere: Nasus ñ uideatur
in facie: sermo ñ sonet ad loquendũ.
atq ita et formosus inderi poteris et
Illum te oculũ habere gaium¬
letor: de quo incantico dr̃ cantico¬
rum Uulnerasti me soror. mea.
sponsa uno de oculis tuis: de quo
ds̃ uidet᷑: de quo a moyse dr̃ Tran¬
siens uidebo uisionem hanc mag
ꝑ fenestras ur̃as: Et apł̃i audiunt:

Expanded text:
mei mucro contorquetur, te clamimei mucro contorquetur, te clamitas designari, conserta manu in ius uocas et satiricum scriptorem in prosa stulte arguis. an ideo tibi bellus uideris, quia fausto uocaris nomine? quasi non et lucus ideo dicatur, quod minime luceat, et Parcae ab eo, quod nequaquam parcant, et Eumenides Furiae et uulgo Aethiopes uocentur argentei. quodsi in descriptione foedorum semper irasceris, iam te cum Persio cantabo formosum: te optent generum rex et regina, puellae te rapiant: quicquid calcaueris tu, rosa fiat. Dabo tamen consilium, quibus absconditis possis pulchrior apparere: nasus non uideatur in facie, sermo non sonet ad loquendum, atque ita et formosus uideri poteris et illum te oculum habere laetare, de quo in Cantico dicitur canticorum: uulnerasti me,, soror mea sponsa, uno de oculis tuis, de quo deus uidetur, de quoa Moyse dicitur: transiens uidebo uisionem hanc magper.fenestras uestras. et apostoli audiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
offendimus płimos: Nisposui nasũ se¬
care fetentem: timeat qui strumosus
ẽ uolo cornicule detrahere garrien¬
ti: rancidulã se intelligat cornix:
Numquid unus in orbe romano ẽ qui
habeat truncas inhonesto uulnere
nares: Nũqͥd solus onasus egestanus
caua u̾ba et in uesicarũ modũ tum̃¬
tia. buccis trutinat᷑ inflatis : dico qͦs¬
dam scelere ꝑiurio. falsitate ad digni¬
tatem nescio quam ꝑuenisse ÷ quid ad
te qui intelligis te innocentem: Ri¬
deo aduocatum qui patrono egeat. &¬
quadranti dignam eloquentiã nare
subsanno: qͥd ad te qui disertus es :
Uolo in nũmarios inuehi sacerdotes:
tuqͥ diues es quid irasceris: Aio clau¬
sum copiosis ignib ardere uulcanum:
numquid hospes eius es. aut uicinꝰ.
qd a delubris idoli interis incendiũ
sũmouere: Placet mͥ de laruis de
noctua. de bubone. de niliaeis ride¬
re portentis: qͥcqͥd dictũ fuerit. in te
dictum putas In qđcũq uiciũ stili

Expanded text:
offendimus plurimos. disposui nasum seoffendimus plurimos. disposui nasum secare fetentem: timeat, qui strumosus est. uolo corniculae detrahere garrienti: rancidulam se intellegat cornix. numquid unus in orbe Romano est, qui habeat truncas inhonesto uulnere naresPnumquidsolasOnasus Segestanus caua uerba et in uesicarum modum tumentia buccis trutinatur inflatis? dico quosdam scelere, periurio, falsitate ad dignitatem nescio quam peruenisse: quid ad te, qui te intellegis innocentem? rideo aduocatum, qui patrono egeat; quadrante dignam eloquentiam nare subsanno: quid ad te, qui disertus es? uolo in nummarios inuehi sacerdotes: tu, qui diues es, quid irasceris? claudum cupio suis ignibus ardere Vulcanum: numquid hospes eius es aut uicinus, quod a delubris idoli niteris incendium submouere? placet mihi de laruis, de noctua, de bubone, de Niliacis ridere portentis: quicquid dictum fneritv in te dictum putas. in quodcumque uitium stili
Abbreviated transcription (Latin):
edici quos uocant cirurgicos
crudeles putantur: et mise¬
ri sunt: An ñ ẽ miseria alie¬
nis dolere uulnerib et mortuas car¬
nes inclementi secare ferroͥ non hor¬
rere curantem quod horret ipse qui
patitur. et iniquum putari: Ita se
natura habet: ut amara sit ueritas.
blanda uicia estimentur: Ysaias in
exemplũ captiuitatis future: nudus
ñ erubescit incedere: Ieremias de
medͥ a ierłm ad eufraten fluuium
mesopotainie mutit᷑: ut inter in¬
micas gentes ubi ẽ assyriꝰ et castra st̃
caldeors. ponat ꝑiroma corrumpen¬
dũ: Ierechiel stercore pͥmũ humano.
dein bubulo panem de omni sem̃te
comꝑsũ edere iubet᷑: et uxoris inte¬
ritum siccis oculis uiclet: Amos. de sa¬
maria pellitur: Cur queso: Nempe
ido: quia cirurgici sp̃uales secantes
uicia peccatoꝵ. ad penitentiã cohorta
sum: uera dicens uobis: Et quia salua¬
toris dura uidebant᷑ eloquia: płimi
discipłorum retrorsũ abierunt: Unde
ñ mirũ ẽ: si et nos uiciis detrahentes.

Expanded text:
Medici, quos uocant chirurgicos, crudeles putantur et miseri sunt. an non est miseria alienis dolere uulneribus et mortuas carnes clementi secare ferro? non horrere curantem, quod horret ipse, qui patitur, et inimicum putari? ita se natura habet, ut amara sit ueritas, blanda uitia aestimentur. Esaias in exemplum captiuitatis futurae nudus non erubescit incedere; Hieremias de media Hierusalem ad Eufraten, fluuiura Mesopotamiae, mittitur, ut inter inimicas gentes, ubi est Assyrius et castra sunt Chaldaeorum, ponat rcspcorrumpendum; Hiezechiel stercore primum humano, dein bubulo panem de omni semente conspersum edere iubetur et uxoris interitum siccis oculis uidet; Amos de Samaria pellitur: cur quaeso? nempe ideo, quia chirurgici spiritales secantes uitia peccatorum ad paenitentiam cohortabuit, uobis factus sum uera dicens. et quia saluatoris dura uidebantur eloquia, plurimi discipulorum retrorsum abierunt. Unde non mirum est, si et nos uitiis detrahentes
Abbreviated transcription (Latin):
reuincere: Scã quippe rusticitas
solum sibi ꝓdere: et quantũ ȩdificat
ex uite merito eccłiam xp̃i. tantum
nocet si destruentib non resistat:
Malachias ꝓpħa immo ꝑ malachiã do¬
minus: interroga ait sacerdotes le¬
gem In tantum sacerdotis officiũ
ẽ. interrogatũ respondere de lege
Et in deuterononio legimꝰ: Interro¬
ga patrem tuũ. & annuntiabit tibi.
senes tuos et dicent tibi In psalmo
mͥ erant iusticie tuȩ. in loco ꝑegͥ¬
nationis mee Et in descͥptione
iusti uiri. cum eum arbori uitę¬
dauid quȩ ẽ in paradiso compara¬
ret: inter cȩteras uirtutes etiam
hoc intulit: In lege dm̃ uoluntas
eiꝰ: et in lege eiꝰ meditabit᷑ die ac no¬
cte: Uaniel in fine sacratissime uisi¬
onis. iustos ait fulgere quasi stellas:
et intelligentes id ẽ. doctos quasi fir¬
mamentũ: Uides quantũ inter se
distent iusta rusticitas. & docta ĩti¬
Icia:
Ali stellis. alii cȩlo comparant᷑: qͣnqͣm
uixta hebraicam ueritatem utrũq¬

Expanded text:
ncere. sancta quippe rusticitas sibi soli prodest et, quantum aedificat ex uitae merito ecclesiam Christi, tantum nocet, si contradicentibus non resistit. Malachias propheta, immo per Malachiam dominus: interroga, ait, sacerdotes legem; in tantum sacerdotis officium est interrogatum respondere de lege. et in Deuteronomio legimus: interroga patrem tuumetadnuntiabittibi, presbyterostuosetdicent tibi. in psalmo  in loco peregrinationis meae . Et in descriptione justi viri, cum eum David arbori vitae, quae est in paradiso, compararet, inter caeteras virtutes et hoc intulit: In lege Domini voluntas ejus: et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Daniel in fine sacratissimae Visionis justos, ait, fulgere sicut stellas; et intelligentes, hoc est doctos, quasi firmamentum. Vides quantum inter se distent, justa rusticitas, et docta justitia? Alii stellis, alii coelo comparantur. Quanquam juxta Hebraicam
Abbreviated transcription (Latin):
tructionem munitionũ cogitatio¬
nes destruentes. et omẽm altitudi¬
nem extollentẽ se aduersus scien¬
tiam dei. et captiuantes omnẽ in
rati subiugare cunctã inobȩdienti
am Timotheum scribit ab infantia
sacris litteris eruditum: et hortat᷑
ad studiũ lectionis: ne negligat gr̃am
quȩ data sit ei ꝑ impositionẽ manꝰ
prb̃ii: Tito p̃cipit. ut inter cȩteras
uirtutes ep̃i quem breui sermone
depuixit: scientiam quoq in eo eli¬
gat scͥpturarum: Optinentẽ inquit¬
eum qui scđm doctrinam ẽ fidelem
sermonem: ut potens sit exhortari

Expanded text:
ructionem munitionum: Concilia destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei; et captivantes al. captrati subjugare cunctam inobedientiam » . Ad Timotheum scribit, ab infantia sacris litteris eruditum; et hortatur ad studium lectionis, ne negligat gratiam, quae data sit ei per impositionem manus presbyterii. Tito praecipit, ut inter ceteras uirtutes episcopi, quem breui sermone depinxit, scientiam quoque in eo eligat scripturarum: continentem eum. qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit et exhortari
Abbreviated transcription (Latin):
nam opꝰ michi ẽ ad illius stulticiam
coarguendam. dialectice artis calli¬
ditatem. & ꝓfundoꝵ sensuum acu¬
men adhibere: Honne ad unius
sermunculi iactum uilis et modici.
qui tam̃ illiꝰ intelligentie uideatur
acerrimus : fatuum eum & insipiẽ¬
tem ẽẽ cõnuineam: Sic gͥ ad mudi
sapientiã stultificandam. ñ ẽ opus
sapientiã di descendere. et cum ea
colluctar que deorsum ẽ sapientia᷑
sed sufficit fatuũ dei. qm̃ sapientiꝰ
ẽ hominib et infirmũ dei fortius ẽ.
hominib: et omĩa contraria saluator
nr & dñs assũpsit. ut contrariis dissol¬
uat contraria. et confirmemur ab
infirmitate eius. ut sapientes efficia¬
mur a fatuo eiꝰ: & in hec introducti.
possimus ascendere ad sapientiam dei

Expanded text:
uid opus mihi est ad istius stultitiam uid opus mihi est ad istius stultitiam coarguendam, dialecticae artis calliditatem et profundorum sensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermonis jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam, non est opus sapientiam Dei descendere, et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia, sed sufficit fatuum Dei: quoniam sapientius est hominibus: et infirmum Dei, fortius est hominibus: et omnia contraria Salvator meus et Dominus assumpsit, ut contrariis dissolvat contraria, et confirmemur ab infirmitate ejus, et sapientes efficiamur a fatuo ejus, et in hoc introducti possimus ascendere ad sapientiam et
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ scłi. hoc qđ exposuimus fatuũ dĩ¬
sapientius ẽ: Mirabile quiddã uolu¬
mus inserere: qm̃ sapientia mun¬
di stulticia ẽ apud dm̃: & infatuaũ
cleus sapientiam mundi Non in sa¬
pientia sua infatuauit sapientiam¬
mundi. ut eẽ stulticia arguatur:
neq enĩ dignat᷑ sapientia dei admũ¬
di sapientiã conuincendam. tota.
descendere: sed potius motlicũ. hoc
ẽ incarnationis sac ramentũ Quid
necessarium fuit. qđ fatuũ dei erat:
ut hoc paruo et fatuo dĩ infatuare¬
tur scłi sapientia: Non enim uale¬
bat scłi sapientia. magnitudinem
in se uementis sapientie sustinere:
Uerum exemplũ interponã: ut per¬
spicue possit intelligi quomodo fa¬
tuum dei stultã faciat sapientiam
mundi fingamus paulisꝑ. me qui
aliquid putor nosse. cũ insipiente ali¬
quo et inerudito conferre sermonẽ.
qui nichil intelligat: nichil acute
disputationis interroget: Numqͥd¬

Expanded text:
tibus saeculi, hoc qtibus saeculi, hoc qsapientius est. Mirabile quiddam volumus inserere: quoniam sapientia mundi stultitia est apud Deum: et infatuavit Deus sapientiam mundi, non in sapientia sua infatuavit mundi sapientiam, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatur sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et fatuo Dei, infatuaretur saeculi sapientia? Non enim valebat saeculi sapientia magnitudinem in se venientis sapientiae sustinere. Verum exemplum interponam, ut perspicue possit intelligi, quomodo fatuum Dei, stultam fecerit sapientiam mundi. Fingamus paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, nihil acutae disputationis interroget: numq
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ descendit inmundũ. euacuauit
seipsũ: ut euacuatiõe eiꝰ muncł cõplere¬
t᷑ Si autẽ hoc qd descendit ĩ mundũ.
euacuauit se. euacuatio ipsa sapientia
est: qm̃ quod fatuũ ẽ dei. sapientius
ẽ hominibꝰ Si ego dixissẽ fatuũt dĩ ÷¬
qͦmͦ aucupes sermonũi meoꝵ et sẽꝑ de¬
diti ad criminandũ. uenenatas ĩme
lĩguas uibrarent: Nc̃ uͦ paulꝰ qͣsi sapiens
et potestatem habñs apłicam. ausus
ẽ dicere omnẽ sapientiã t̾renã qͦ ĩ se.
qͦ ĩ petro que in cęteris apłis erat: qͦ
in istũ mundũ descendat: stultic iã
eẽ dei Ad comparationem quippe
illius sapientiȩ quam t̾renus ñ capit
locus: ad illam sapientiã quȩ celes¬
tis ẽ. que mundi limitem excedit.
hoc quod descendit ad homines. fa¬
tuum di ẽ: Uerũ id ipsũ fatuũ der
hominib: Non utiq stultis: s sapi¬
entib dicas: Licet sapientes scłi istiꝰ
siue principes. siue uates: istis sapien¬

Expanded text:
hoc quod descendit in munduhoc quod descendit in munduseipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si hoc autem quod descendit in mundum, evacuavit se, evacuatio ipsa insipientia est: quoniam quod fatuum est Dei, sapientius est hominibus . Si ego dixissem fatuum Dei, quomodo aucupes sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus sapiens, et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere, omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum messe Dei, ad comparationem quippe illius sapientiae quam terrenus non capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est: verum id ipsum fatuum Dei hominibus? non utique stultis, sed sapientibus: dicas licet sapientes saeculi istius, sive principes, sive vates istis sapien
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ab scientia E x parte enim cog¬
noscimus: et ex parte ꝓpħamus Infatu¬
atꝰ ẽ abscientia uidens ꝑ specłm et in
enigmate. porciuncłam quandã uidñs:
& si sic expedit dicere: ipsius quoq por¬
ciuncłȩ partem minimã recognoscẽs
contrario autẽ intellige quid sit: in¬
fatuatꝰ ẽ omis homo ab scientia
Cõparatione peccatorum ierłm: sodo¬
morũ peccatum iusticia ẽ: Iustifica
enim ñ hñt iusticiã. sodomor̃ pecea¬
ta ꝑ se: s a collatione maioꝵ scelerũ
iustificantur: sic econtrario scientia
pauli. ad illam celestẽ scientiã. ad illũ
consũmatũ electionis intellectũ stul¬
ticia reputatur: iccirco infatuatus
ẽ omĩs homo abscientia: Tale qͥclã
eccłiastes ut arbitror deprehẽdñs. ef¬
fatꝰ ẽ: Dixi. Sapiens efficrar: et ipsa
elongauit se a me longius quamerat:
et alta ꝓfunditas: quis inuemiet eãe
Uolumꝰ quiddã audent̃ licet dicere: qd̾

Expanded text:
tus est a scientia. Ex parte enim, ait, cogtus est a scientia. Ex parte enim, ait, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Infatuatus est a scientia, videns per speculum, et in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intellige quid sit: infatuatus est omnis homo a scientia. Comparatione peccatorum Jerusalem, Sodomorum peccatum justitia est: junon habent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem majorum scelerum justificantur, sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummatum rationis intellectum stultitia reputatur: idcirco « infatuatus est omnis homo a scientia. » Tale quiddam Ecclesiastes ut arbitror deprehendens effatus est: « Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas, quis inveniet eam? » Volumus quiddam audenter licet dicere, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: et eduxit uentos de thesauris
siuis: et nos iuxta miscłiam dei. ad hos
thesauros occursuros putamus Et qͥa
plures st̃ thesauri: forte iuxta ordinẽ
resurgentium. erit et requies in thes¬
auris dei Quod autem dico: istiꝰmodi.
ẽ: Resurrectio mortuoꝵ. in qͥbdã or¬
dinib futura ẽ: Ait quippe apłs. Unꝰ
quisq autẽ resurget in ordine suo:
et ñ ut libet miscent᷑ ordines resur¬
gentium: Aliꝰ ordo erit in illo ⁊ illo
thesauro di: alius ordo in alio et in alio
chesauro di: Isti aut̃e õs thesauri uñ
unã p̃ciosissimã margarit̃a ꝑ płes alias mar¬
garitas: sic uenio ad thesaurum thes¬
aurorum et dominum dominorũ
ꝙ regem regum: cum dignus
fuero spĩb in dei thesauris cõmoran¬
tib E dux̃ enĩ uentos de thesauris su¬
is: infatuatus ẽ omnis homo ab scien¬
tia sua Si omĩs homo infatuatus ẽ ab
scientia: & paulus hõ ẽ: paulꝰ infatua¬

Expanded text:
fecit: et eduxit ventos de thesauris fecit: et eduxit ventos de thesauris suis, et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri: forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est: resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus: Unusquisque autem resurget in suo ordine , et non ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in illo et in illo thesauro Dei: alius ordo in alio et in alio thesauro Dei. Isti autem omnes thesauri unum unam pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic aurorum, et Dominum dominorum, et regem regum, cum dignus fuero spiritibus in Dei thesauris commorantibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis . Infatuatus est omnis homo ab scientia . Si omscientia, et Paulus homo est, Paulus infatua
Abbreviated transcription (Latin):
totum mundũ epłe eoꝵ fulgur illu¬
minat: Fulgura in pluuiam fecit: et
eduxit uentos de thesauris siuis: Prgo¬
ne hi uenti qͥ suꝑ terras ꝑflant. inthes¬
auris dĩ st̃. & ñ horum natura mani¬
festa ẽ. quomodo & qua ratione subsi¬
stant: S sunt quidã uentor thesau¬
ri. thesauri spũum: sp̃c sapientie et
intellectꝰ: sp̃c consilii ꝙ uirtutis: sp̃e
scientiȩ et pietatis: sp̃c timoris dei:
fortitudinis. dilectionis. & caritatis:
Potes & ipse de scͥptis hos uentos congͤͦ¬
gare: et istoꝵ spĩnm inuenire thes¬
eo: in quo sunt thesauri sapientiȩ &
scientie absconditi: In xp̃o sedem ba¬
bent: inde oriuntur hi sp̃c: ut alius sa¬
piens sit. alius fidelis. alius eruditus. et
alius quodcumq donoꝵ dei possideat:
Alii enim ꝑ sp̃m clatur sermo sapientiȩ⁊
alii sermo scientiȩ iuxta eundem sp̃m:
alii fides in eodem spũ: Eduxit gͦ nubes¬
ab extremo terre. fulgura in pluuam

Expanded text:
totum mundum Epistolae eorum fulgor illutotum mundum Epistolae eorum fulgor illuminat. Fulgura, et pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti, qui super terram perflant, in thesauris Dei sunt, et non horum natura manifesta est, quomodo et qua ratione subsistant? Sed sunt quidam ventorum thesauri, thesauri spirituum, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et virtutis, spiritus scientiae et pietatis, spiritus timoris Dei, fortitudinis, et dilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire theseo in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . In Christo sedem habent: inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcumque donorum Dei possideat. Alii enim per spiritum datur sermo sapientiae: alii sermo scientiae juxta eumdem spiritum: alii fides in eodem spab extremo terrae, fulgura in pluviam
Abbreviated transcription (Latin):
mis educat ds̃ et corporeas nebulas:
ꝓpterea si uolumꝰ nubes fieri ad quas
ꝑuenit ueritas di: nouissimi om̃iũ
dicamus: Puto enim nos ds̃ apłos
nouissimos ostendit Qđ si ñ sum
apłs: licet tamen mͥ fieri extͤmum:
ut educens nubes abextremo t̾re.
educat & me. & fulgura in pluuiã
faciat: Aiunt naturaliũ causarum
scrutatores. quia fulgura ex nubiũ
collisione generent᷑ in morẽ silicum
duriorum: quos cum cõploseris sibi.
cum fulgure pariter & tonitrua mu¬
gire: tonitruo scilicet sonitũ indi¬
cante concursus. et fulgure excussi
luminis claritatem: Si intellexist
exemplũ: considera nunc nubes ra¬
ex sermonib eorum fulgura micãt:
Ieremias et baruch nubes erant: ser¬
mocinent᷑ inuicem: et uidebis ruti¬
lare fulgura: Potes et tuipse de scͥꝑ¬
turis scĩs inhunc modũ nubiũ inue¬
nire concursus: exqͥb ignes emittã¬
tur: Ut autem et ad nouum testam̃¬
tum ueniamꝰ. paulus et siluanus due
nubes in unum conuenert̃: & ecce

Expanded text:
mis educat Deus et corporet nebulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas perveniat veritas Dei, novissimi omnium dicamus: Puto enim nos Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sim apostolus, licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes Deus ab extremo terrae, educat me. Et fulgura in pluviam fecit . Aiunt naturalium causarum scrutacollisione generentur, more silicum duriorum: quos cum comploseris, id est, colliseris sibi, cum fulgore pariter et tonitrua mugire: tonitruo, scilicet, sonituum indicante concursus, et fulgura excussi luminis claritate. Si intellexisti exemplum, considera nunc nubes raex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant: sermocinentur invicem, et videbis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum nubium invenire concursus, ex quibus ignes emittantur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus: Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
rater ambrosius tua michi¬
munuscula deferens. detu¬
lit et suauissimas literas.
que a pͥncipio amnciciarũ fidi ꝓba¬
te.etiam fidem ueteris amiciciȩ pre¬
ferebant: Uera enim illa necessitu¬
do ẽ. et xp̃i glut tino copulata: quã
ñ utilitas rei familiaris. non p̃sen¬
narum scriptarũ studia conciliãt
Legimus in ueterib historiis quosdã
lustrasse ꝓuincias: nouos adisse po¬
pulos: maria transisse: ut eos quos
ex libris nouerant. coram quoq ui¬
derent: Sic pitagoras memphyt:¬
cos uates: sic plato egyptum. et ar¬
chytam tharentinum: eamq oram
italiȩ que qͦndam magna grecia di¬
cebatur. laboriosissime ꝑagrauit. uit
qui athenis magist̾ erat et potens cu
iusq doctrina achademiȩ gymna¬
sia ꝑsonabant. fieret ꝑegrinus atq
discipłsͥ malens aliena uerecunde
discere. qͣm sua impudenter ingere¬
re: Peniq dum luteras quasi toto
fugientes orbe ꝑsequitur: captus
a pyratis et uenundatus. etiam tyran

Expanded text:
rater Ambrosius tua munuscula perferens detulit et suauissimas litteras, quae in principio amicitiarum fidem probatae iam et ueteris amicitiae praeferebant. uera enim illa necessitudo est, Christi glutino copulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesennarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates; sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum, eamque oram Italiae, quae quondam magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragravit; ut qui Athenis magist Academiae gymnasia personabant, fieret peregrinus atque discipulus, MALENS ALIENA verecunde 271 discere, quam sua impudenter ingerere. Denique cum litteras quasi toto fugientes orbe persequitur, captus a piratis et venundatus, etiam tyrann