comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ memores & salutis: Quandoquidẽ
insempit̾tiã iusticiã regnatuti.a p̾sent scło
maligno. salui ficri ñ possumts.ms & nos
ad salutẽ ꝓximoꝵ nitentes. etiam ore ꝓfi¬
teamur. quã corde gestamus. Quereris¬
a deo pacẽ. sit sib ipse paccatus. Ne ali¬
ud in ꝓfessione oris. aluid sit incordis ar¬
chano. Nichil enĩ ꝓd. ẽ. hoc. ẽẽ. in corde
quod uerũ. ẽ. s hoc dr̃ uoce quod falsũ. ẽ:
Quia ueritas &e credenda. ẽ. & loquenda.¬

Expanded text:
stitiae memores et salutis, quandoquidem in sempiterna iustitia regnaturi a praesenti saeculo maligno salui fieri non possumus, nisi et nos ad salutem proximorum nitentes etiam ore profiteamur fidem, quam corde gestamus: quaea Deo pacem, sit sibi ipse pacatus; ne aliud in professione oris, aliud sit in cordis arcano. Nihil enim prodest hoc esse in corde quod verum est, si hoc dicitur voce quod falsum est; quia veritas et credenda est, et loquenda
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Caue o xp̃iane: caue suꝑbiam. Li.¬
c&̃ eñi imitator scõꝵ sis. totũ sẽꝑ gr̃ę re-¬
puta : quia ut ẽet aliquid reliquũ. gra
inte dĩ. ñ tuum meritũ fecit. De ip̃sis
deniq reliquiis dixerat ꝓph̃a isaias cõ¬
memorans. Nis dñs sabaoth reliquiss&
nobis sem̃÷ sicut sodomafactieisemius: &
sicut gomorra similes fuissemꝰ. Sic gͦ in¬

Expanded text:
. Cave, o christiane, cave superbiam. Licet enim imitator sanctorum sis, totum semper gratiae reputa: quia ut esset aliquid reliquum, gratia in te Dei, non tuum meritum fecit. De ipsis denique reliquiis dixerat propheta Isaias commemorans, Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissem
Abbreviated transcription (Latin):
qua & illi tunc heliȩ dixxit. R eliqui
nͥ. Quio .ẽ. reliqui mͥ: Ergo illos elegi:
quia uid m̃tes eorũ. de me p̾sumentes:
Ndese: nec de baal. Non sunt mutati:
Die sunt. ut a me facti sunt. Et tu
qui lo queris. nisi de me p̃sumeres ubi eẽs.
nisi gr̃a mea plenus. eẽs: nonne ante baal
etiam ipse genu flecteres: Gr̃a autẽ mea
plenis es. quia nichil de tua nircute. s
totũ de mea gr̃a p̾sumpsisti. Noli gͦ in
hoc gloriari. ut putes te in seruitio tuo. ñ
habere conseruos. Sunt quos elłgi. sicut

Expanded text:
qui et illi tunc Eliae dixit, Reliqui mihi. Quid est, Reliqui mihi? Ego illos elegi, quia vidi mentes illorum de me praesumentes, non de se, nec de Baal. Non sunt mutati, sic sunt ut a me facti sunt. Et tu qui loqueris, nisi de me praesumeres, ubi esses? Nisi gratia mea plenus esses, nonne ante Baal etiam ipse genu flecteres? Gratia autem mea plenus es; quia nihil de tua virtute, sed totum de mea gratia praesumpsisti. Noli ergo in hoc gloriari, ut putes te in servitio tuo non habere conservos: sunt quos elegi, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ emulari potero carnẽ meam: &e saluos ali
quos eoo illis. S etiam tales medic qũauis
ñ de suo curent. quia nec medic corporls.
curant de suo: tam̃ quantũlib& ꝑ fidele mi¬
nisteriũ opitulentur salitti. uiuentes cui¬
⁊ posuint ĩ mortuos suscitare. De quib dic¬
asim̃ octulta dĩ gr̃a. ẽ. qua hominũ men¬
as quet̾̃mꝰ reuuuscunt: t possint a quibꝰ¬
ibeꝰ euis ministris p̃cepta sanitatis audire.
Qũigrãm cõmenoat in ȩuanglio dicens.
Nano potest uenire at me: nisi pat̃ qus
ꝑ mnracula suasores. tanquã magni medic.
igant cum hominib si mortu sunt. &
asagr̃a ñ reuixerint: Nunquid mortuis
facies mirabilia. aut medici eacitabunt.

Expanded text:
modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dicenim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici exsuscitab
Abbreviated transcription (Latin):
quas cȩci legunt. Quos agnoscinus ꝓpt̃
hoc testimoniũ quod nobꝰ inuiti ꝑhibert.
eosdẽ codices habendo atq seruando y
quos legunt etiã de hac re p̃missa. ẽ: nb
scriptũ. ẽ. D̾is ms. miscd̾ia eius p̾ueni& me
Dĩ m̃s demonstrauit mͥ inimicis meis.

Expanded text:
us proferuntur, quos agnoscimus propter hoc testimonium, quod nobis inuiti perhibent eosdem codices habendo adque seruando, per quos legunt etiam, de hac re praemissa est, ubi scriptum est: Deus meus, misericordia eius praeueniet me; Deus meus demonstrauit
Abbreviated transcription (Latin):
mensa eoꝵ coram ipsis in muscipulam:
Qualẽ muscipulã michii exhibuerunt.
Dando mͥ talẽ potũ: talis muscipula illis
sit. Quare gͦ corã ipsis. Sufficert
fiat mensa eorũ coram ipsis inmuscipu¬
lam. Sunt tales qui iniquitatẽ suam
nouerunt. & in ea ꝑtinacissime ꝑseue¬
rant. Cocam ipsis filimiscipula eorum.
S tantũ ual& animi p̾sũptio ut coram
ipsis muscipula sit. & incioant in eam.
Obscurentur oculi eoꝵ ne udeant. Se¬
quitur hoc : ut qm̃ sine causa uiderunt.
fiat illis & ñ uidere. Fiat gͦ mensa eoꝵ
coram ipsis in muscipulam. Corã ipsis
fiat in muscipulã. Non optantis. ẽ:
łut gͦ. Nec potest alit̾: nisi ut talibus
ista eueniant. Ꝙ̾ qͣm tudemus ꝑ sp̃m des

Expanded text:
mensa eorum coram ipsis in muscipulam. Qualem muscipulam mihi exhibuerunt, dando mihi talem potum, talis muscipula illis sit. Quare ergo, coram ipsis? Sufficeret, Fiat mensa eorum in muscipulam. Sunt tales qui iniquitatem suam noverunt, et in ea pertinacissime perseverant: coram ipsis fit muscipula eorum.Sed tantum valet animi praesumptio, ut et coram ipsis muscipula sit, et incidant in eam. Obscurentur oculi eorum, ne videant, sequitur hic; ut quoniam sine causa viderunt, fiat illis et non videre. Fiat ergo mensa eorum coram ipsis in muscipulam. Coram ipsis fiat in muscipulam, non optantis est, et. Nec potest aliter nisi, ut talibus ista eveniant. Cum audimus dici per
Abbreviated transcription (Latin):
qu scdm̃ naturã funt. inserentur suę
oliuȩ: ut quomͦ tu ñ ꝑmaniens in uifide.¬
litate. meriust inseri in oliua. cũ. eẽs ole¬
aster. sic isti correcti facilius suȩ oliue
naturalit̃ inserant᷑: Hoc de illis apł̃s.
Ergo ipsa. ẽ. arbor. & s aliqui ex rans
fracti sunt: ñ om̃s. Nlam si om̃s rami
frangerentur: unde pecrus. unde iob̃s.
tu oliuã testabantur: Nonne isti om̃s
inde: unde etiam quingent illi fu̾s:
quib dñs pꝰ resurrectionẽ apparuit tun.¬
de tot milia ad uoce̾ petri. quando spu
scõ replet apł. om̃iũ gentiu̾̃ linguis lo¬
cuti sunt. tanta auiditate di laudis & suȩ
accusationis conuersa sunt. Ut qui primo
sanguin̾e̾ dñi fuderunt seuientes. bibere
discernerent iam credentes: Sic autem
om̃ia illa conuersa sunt milia hominum:
ut res suas uenderent & p̾tia rerũ suanĩ.
ante pedes apłoꝵ ponerent. Quod diues
unus ñ fecit. quanoo hoc ore dĩ audiũ
&e a dn̾o tristis recessit. hoc fecerunt su¬

Expanded text:
qui secundum naturam sunt, inserentur suae olivae» ? Ut quomodo tu non permanens in infidelitate, meruisti inseri in olivam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. Nam si omnes rami frangerentur, unde Petrus? unde Joannes? tu olivam testabatur? Nonne isti omnes inde? Unde etiam quingenti illi fratres quibus Dominus post resurrectionem apparuit ? unde tot millia ad vocem Petri, quando Sp omnium gentium linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt, ut qui primo sanguinem Domini fuderunt saevientes, bibere discerent jam credentes? Sic autem omnia illa conversa sunt millia hominum, ut res suas venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quod dives unus non fecit, quando ore Domini audivit, et a Domino tristis abscessit , hoc fecerunt su
Abbreviated transcription (Latin):
reppulit d̾s plebem suam: Absit. Nã &
ego isrłita sum ex semine abraham: tribu
Nã & ego: ex ipsa plebe sum. Deurde
addidit: Unde nunc agimus. Non reppu¬
lit ds plebem suam. quã p̾scut. Atq ut
ostenderae. d̾i gr̾a fuisse relictas reliquias.
ñ meritis oꝑum eorũ: secutus ad iunaeit.
An nescitis in helia quid dicit scriptura:
quead modũ int̃pellat dm̃ aouersũ isrł &

Expanded text:
sit; nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, tribu Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit, unde nunc agimus: non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet, Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, seculus adjunxit: An nescitis in Helia quod dicit Scriptura, quemadm
Abbreviated transcription (Latin):
& querunt animã meam. S quid illi dic̾
responsum diuinu̾ꝰ R eliqui mͥ septẽ mi¬
la uiroꝵ. qui ñ curuauerunt genua ante
baal. Solũ te putas. eẽ. seruũ. bene la¬
borantẽ : Sunt & ali me timentes &
ñ pauci. Ham septẽ milia ib habeo: &
ad iunxxit. Sic gͦ & in hoc tẽpr̃. credi¬
derunt aliqu uides: & multi fuerant re

Expanded text:
meam. Sed quid illi dicit responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal. Solum te putas esse servum bene laborantem: sunt et alli me timentes, et non pauci. Nam septem millia ibi habeo. Et adjunxit: Sic ergo et in hoc tempore. Crediderunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. quod utiq ñdũ erat factũ: qua¬
le. ẽ. etiam illud. Foderunt manus meas
& pedes: quod tam longe pꝰea factũ no¬
uimus. S ne istas ꝓpħcas ñ tantã locu¬
tiones. ñ & apłicas fuisse credamus: non¬
ne idẽ ipse apłs ait. Quȩ . ẽ. ȩccłia dĩ
uiui colũpna. & firmam̃tũ ueritatis. te
Sine dubio magnũ. ẽ. pietatis sacram̃
in spũ. apparuit angłis. p̾dicatũ. ẽ. in
gentib. credicũ. ẽ. in mundo. assuptũ.ẽ.
ingła: Nempe manifestũ. ẽ. hoc quod
in extremo posuit: etiam nunc ñdũ. eẽ.
completũ: quantomagis tunc. quando
ista dlicebat: Eccłia quippe tunc assu.¬
mecur ingłã. quando dicetur. Uenite
benedici pattis me ꝑcipite regnũ : Q
tam̃ tanqũa factũ fuiss&. ẽ. dictũ. quod
certosciebatur futurũ. Multo minus mi¬
randũ. ẽ. quod etiam uerbis p̾sentis tẽpo¬
ris usus. ẽ. in eo quod illũ identidẽ di¬
xisse memorasti ꝓpt̾ spẽ quȩ repo¬

Expanded text:
um. quod utique nondum erat factum: quale est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe postea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse credamus. nonne idem ipse apostolus ait: Quae est ecclesia dei uiui, columna et firmamentum ueritatis. et sine dubio magin spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria ? Nempe manifestum est hoc, quod in extremo posuit, etiam nunc nondum esse completum; quanto magis tunc quando ista dicebat? Ecclesia quippe tunc assumetur in gloria, quando dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : et tamen tanquam factum fuisset dictum est, quod certo sciebatur futurum. 51. Multo minus mirandum est quod etiam verbis praesentis temporis usus est in eo quod illum identidem dixisse memorasti, Propter spem, quae repo
Abbreviated transcription (Latin):
iam ñ. ẽ. gr̃a. Ad uersus illos qui in opib
ut ex illa pendeant oꝑa bona. Atq ab a
p̃ueniantui: ñ ut ipsa uelut meritũ bono¬
rum oꝑũ tribu uideatur. Illa em̃. ad
Alioquin grã iam ñ. ẽ. gra Lito eos de
oꝑe suo gloriantes. sic arguit qutõe apb.
ut eos diceret ad grãm ñ ꝑtinere: qui
meritis & oꝑib suis mercebẽ deberi arbi¬
trabant᷑. Qui gͦ ao grãm se sciunt ꝑ¬
quia indigent grã. Sigr̃a uocatur: grtas
datur. Si gratis datur: nulla merita tua
te uis laudare ñ dm̃. Ideo ñ agnoscis
gͦ te ad merita tua. Uide illa mala fuisse:
ut ñ tib deberetur nisi supliciũ. Q cũ

Expanded text:
 super manum aduersus illos, qui in operibus ut ex illa pendeant opera bona atque ab ea praeueniantur, non ut ipsa uelut meritis bonorum operum retribui uideatur. illa enim ad alioe suo gloriantes, sic arguit idem Apostolus, ut eos diceret ad gratiam non pertinere, qui meritis et operibus suis mercedem deberi arbitrabantur . Qui ergo ad gratiam se scit quia indiget gratia. Si gratia vocatur, gratis datur; si gratis datur, nulla merita tua te vis laudari, non Deum: ideo non agnoscis ergo te ad merita tua, vide illa mala fuisse, ut non tibi deberetur nisi supplicium, non
Abbreviated transcription (Latin):
d ocilos hiuts carnis. qm̃ nͥ. ẽ. color. aut
corperis forma: nec ad eũ qui dr̃ tactus.
no sensũ corporis. qm̃ cordis. ẽ. res ista. not
crporis: Nec foris ẽ. a nob̃. s in intimis
nob̾. Nec eam quisquã homitiũ uidet in
alios unusquisq in semae ipso. Deniq pot̾
a similitione confingi: & putari. ẽẽ. in quo
ñ. ẽ. Suam quisq gͥ fidẽ apud se ipsũ ui
de. In altero autẽ credit eam. eẽ. nͥ uida.
&̾ tanto furmius eius credit. quanto fruc¬
tus eius magis nouit. quos oꝑari solet fi¬

Expanded text:
ad oculos hujus carnis, quoniam non est color aut corporis forma; nec ad eum qui dicitur tactno sensum corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis; nec foris est a nobis, sed in intimis nobis; nec eam quisquam hominum videt in alio, sed unusquisque in semetipso. Denique potest et simulatione confingi, et putari esse in quo non est. Suadet: in altero autem credit esse eam, non videt; et tanto firmius credit, quanto fructus ejus magis novit, quos operari solet fi
Abbreviated transcription (Latin):
& quid. ẽ. aqua nisi aqua. Accedit uerbĩ
ad elementũ: & fit sacramentũ. etiã ipsũ
tanquã uisibile uerbũ. Hã de hoc imꝙ
dixerat. quando pedes discipłis lauit. qu
lotus .ẽ. ñ indiga ut lauae: s. ẽ. mundꝰ
totus. Alnde ista tanta urtus aquȩ.
it copis tangat & cor abluat: nisi faci¬
nte utrba ¶ lon quia dr̃ s quia creditur:
Nun& mnipso uerbo. aliud. ẽ. sonus tnͣsi¬
ens :alud iurtus manens. Hoc. ẽ. uer¬
imi fiuas quod pͥdicamus ait apłs: Quia
Nuonfesus fueris more tuo qr dñs. ẽ. iħe.¬

Expanded text:
t verbum ad elementum, et fit sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit. Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo: non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo, aliud est sonus transiens, aliud virtus manens. Hoc est verbum fidei quod praedicamus, ait Apostolus, quia si confessus fueris in ore tuo quia Dominus est Je
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͦ addichit. & contiertantur &
sanem eos. Utrũ subaudiendũ sit ñ .id̾
tia ubi dictũ. ẽ. ut ñ uideant octilis &
intelligant corde: Quia & hic utiq die¬
tum. ẽ: ut ñ intelligant. & ipsa em̃ con¬
suꝑnȩ medicinȩ miscd̃ia factã intelligeni¬
erant. & suam iusticiã constituere uole¬
bant. ad hoc desererentur ut excecarenꝰ.
Ad hoc excecarentur. ut offenderent in
lapidẽ offensionis. & impleretar faces
enum ignominia: Atq ita humiliati que¬
rerent nom̃ dñi. E ñ siram qua inflatus
suꝑb. s iusticiam dĩ qua iustificatur im¬
pius: Hoc enĩ multis eaꝵ ꝓfecit in bonu.
qui de suo scelere conpuncti. in axp̃m p̾la
crediderunt : ł quib & ipse orauerat dił
Pater ignosce illis: qr nesciunt quio fali

Expanded text:
Quod vero addidit: Et convertantur, et sanem eos, utrum subaudiendum sit  Aug. atia, ubi dictum est, Ut non videant oculis, et intelligant corde: quia et hic utique dictum est, ut non intelligant; et ipsa enim consupernae medicinae misericordia factum intelligenerant, et suam justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti, in Christum postea crediderunt: pro quibus et ipse oraverat dicens, Pater, ignosce illis, quia nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas sic suꝑba erat. ut ignorantes dez
iecti. Quia enĩ ñ ex fide s tanqu̾a ex oꝑib
timuerunt: ipso suo tumore cȩcati offende¬
runt. in lapidẽ offensionis. Sic autẽ dictũ ÷.
ħ̾ poterant. ub intelligendũ. ẽ. quod no¬
lebant: quẽ ad modũ dictũ. ẽ. de dño deo
nr̃o: s ñ credimus ille fidelis ꝑmanet: ne¬
gare se ipsũ nͥ potest. De om̃ipotente dic¬
tũ. ẽ: ñ potest. Sicut gͥ quod dñs negare
se ipsũ ñ potest. L aus. ẽ. uoluntats ux¬
nȩ: ita quod illi pͥoterant tredere. culpa
uoluntatis humanȩ. Ecce dico xeo
quotquot tam suꝑbȩ sapiunt ut suȩ uo¬
luntatis uirib tantũ excistiment. eẽ . in¬
buendũ. ut negent sib. eẽ. necessarum
diuinũ aduitorĩ ad bene uiuendũ nͥ
possunt credere in xp̃m. Non quia mu
tari homities in meliuis ñ possunt : s qũ¬
dui talia sapiunt. ñ possunt credere.
Hinc excecantur & induranttat: q ne¬
gando diuinũ ad uitoriũ. ñ ad uiuantur.

Expanded text:
es Dei subjecti . Quia enim non ex fide, sed tanquam ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum existiment esse tribuendum, ut negent sibi esse necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere in tari homines in melius non possunt, sed quandiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur et indurantur, quia negando divinum adjutorium non adjuvantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Non quia ista negata sunt nob̃: cũ
ds magist̃ dicat. Nichil. ẽ. occultũ: quod
ñ reuelabitur. S si in quod ꝑuenimus. in
eo ambulemus. sicut dicit apłs: ñ solũ qd̃
nescimus. & scire debemus. s eciam si quid
alit̾ sapimus: id quoq nob̃ d̾s reuelauit.
ꝑuenimꝰ autẽ inuiam fides: Hanc ꝑseueran¬
tissime teneamus. Ipsa ꝑducit ad cubicu¬
lum regis: in quo sunt om̃s thesauri sapi¬
electis discipłis. inuidebat: quando dice¬
bat. Multa habeo uob̃ dicere: s ñ pote¬
stis illa portare mͦ. Ambulandũ. ẽ. ꝓfi¬
cientoũ. ẽ. crescentũ. ẽ: ut suit corda nr̃a
capatia. earũ rerũ. quas capere m ñ possu¬
mus. Q uod s nos ultimus dies ꝓficientes
inuenerit: ib discimus quod hic ñ potuimꝰ.
Si quis autẽ istam questionẽ. liquidius &
melius nouit se posse. & confidit expo.¬
nere: ab sit ut ñ imparatior sim discere
quã docere. Tantũ ne audsat quisquam
liberũ arbitrium sic defendere: ut nob̃

Expanded text:
 cum Deus magister dicat: « Nihil est occultum quod non reveletur . » Sed si « in quod pervenimus in eo ambulemus , » sicut dicit Apostolus, non solum quod nescimus et scire debemus, sed etiam « si quid aliter sapimus, id quoque nobis Deus revelavit. » Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus. Ipsa perducit ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesauri sapielectis discipulis invidebat, quando dicebat, Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ab oꝑib fides: sicut apłs dicit. iust
ficari hominẽ ꝑ fidem sine oꝑibi legis.
Q̾ sunt oꝑa quȩ uidentur bona. sine fi¬
eum finẽ ex quo sunt bona. Finis enĩ legis
xp̃c ad iusticiam om̃i credenti Ideo noluit
discernere ab oꝑe fidẽ: s ipsam fidẽ drax̃
.ẽẽ. opus. I psa. ẽ. enĩ fides. quȩ ꝑ dilecti¬
onem oꝑatur. Nec dixit. hoc. ẽ. opus
d̾s. & finis p̾cepti caritas : Q d̾s caritas:
Quia & pat̾. & filus. & sp̃s sc̃s unũ s̃t.
lb tib finis. ẽ: & alib uia. ẽ. Noli here¬
re inuia: & ñ ꝑuenire ad finẽ. Ad quic¬
quid aliud ueneris: transi usq quo ꝑuenias
ad finem. Quid÷ fitus : michi autẽ ad¬
herere deo bonũ. ẽ. Ad hesist deo :finisti
uiam. ꝑmaneb in patria.Fuus eñi legis
dicit. Illi credimus. quando incipimꝰ uam
bonam ingredi: Ipsum uidebigiꝰ. cũ ꝑuene¬
rimus: Q̾ ideo ipse finis. E inis enĩ legis¬

Expanded text:
quidem ab operibus fides, sicut Apostolus ficari hominem per fidem, sine operibus legis . Et sunt opera quae videntur bona sine fieum finem ex quo sunt omnia bona. Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Ideo noluit discernere fidem ab opere, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides, quae per dilectionem operatur . Nec dixit: Hoc est opus vDeus, et finis praecepti charitas, et Deus charitas: quia Pater et Filius et Spiritus sanctus unum sunt. Ibi tibi finis est: alibi via est. Noli haerere in via, et non pervenire ad finem. Ad quidquid aliud veneris, transi usquequo pervenias ad finem. Quid est finis? Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Adhaesisti Deo, finisti viam; permanebis in patria. Intendite. dicit. Illi credimus, quando incipimus viam bonam ingredi; ipsum videbimus, cum pervenerimus: et ideo ipse finis. 2. Dixit i
Abbreviated transcription (Latin):
hoc saltu de diabolo dr̃. si de deo: quod ipsa
ꝓpħca scriptura testatur. Namsi arbitta
hoc dictũ de diabolo. quod excecauit oculos
eoꝵ. & cor indurauit. Laborandũ. ẽ. quon
illorum culpam qr ñ crediderunt possimus
ostendere. de quib dr̾. ñ poterant credese.
Deinde quro respondebunus. de alio ꝓpħ
ipsius testimonio. quod posuit apłs pauiles

Expanded text:
hoc de diabolo dicitur, sed de Deo, quod ipsa prophetica Scriptura testatur. Nam si arbitremur hoc dictum de diabolo, quod excaecavit oculos eorum, et cor induravit; laborandum est quomodo illorum culpam, quia non crediderunt, possimus ostendere, de quibus dicitur, non poterant credere. Deinde quid respondebimus de alio prophetae ipsius testimonio, quod pos
Abbreviated transcription (Latin):
nf  elos ut ñ uideant. & aures ut ñ
udiant: usq in hodiernũ tiem. Audistis
sie ꝓ positam questionẽ. Nempe quã ꝓfun-¬
da sit cernitis. S respondemus: ut possu¬
nis. Plon poterant credere: quia hoç ꝓph̃a¬
scut. Quare autẽ ñ poteratit. s a me
tuca non possunt: s aliam causam inquis
dict ꝓph̃a:. ñ uoluntatis illorũ. Qu̾a çau¬
dedit illis ds sp̃m conpunctionis: oculos ut
ñ udeant. & aures ut ñ audi nt:. Ꝙ exce¬
cauit oculos eorum: & indurauit eorũcor.
Etum hoc eorũ uoluntatẽ meruisse. re¬
spondeo. Sic em̃ exccecauit. sic obdurat ds.¬
d diserendo & ñ adiuuando. Quod oc¬
alto iudicio facere potest: iniquo ñ pot̃.
Noc om̃ino pietas religiosoꝵ. inconcussũ
dele. inuiolatũq seruare: Sicut apłs.¬

Expanded text:
deant, et aures, ut non audiant, usque in hodiernum diem . 6. Audistis, fratres, propositam quaestionem, nempe quam profunda sit cernitis: sed respondemus ut possumus. Non poterant credere, quia hoc Isaraescivit. Quare autem non poterant, si a me tura non possunt. Sed aliam causam, inquis, dicit Propheta non voluntatis eorum. Quam caudedit illis Deus spiritum compunctionis; oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant, et excaecavit oculos eorum, et induravit cor eorum. Etiam hoc eorum voluntatem meruisse respondeo. Sic enim excaecat, sic obdurat Deus, deserendo et non adjuvando: quod occulto judicio facere postest, iniquo non potest. Hoc omnino pietas religiosorum inconcussum debet inviolatumque servare; sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑbiã: iqͦidã nimia suȩ uoluntatiᷤᷤ distidñtia
deiec̃ in negligñtiã. Illi dic̃t ut qͥd rogamꝰ dm̃ ne uinca¬
m̃ tẽptatione: quod in nr̃a. e̾. potestate . Its
dicunt: ut quid conamutꝰ bene uiuere: quod
in dĩ. ẽ. potestate: O dñe. opat̃ qui es iN
cęlis. ne nos inferas inquã lib&e istatũ tẽptati¬
onẽ :s libera nos amalo. Audiamus dñm
dicentẽ. Rogaui ꝓ te petre. ne deficiat fides
tua. Nec sic existimemus fidẽ nr̃am. ẽẽ.
in libero arbitrio: uoluntatis ut dino n̾
egeat ad iutorio. Audiamus & eugłistam
dicentẽ. Dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri:
Ne om̃ino existimemꝰ in nr̃a potestate
ñ. ẽẽ. quod credimiis. Uerũtam̃ in utroq
illuis beneficia cognoscamus. Nã & ageti¬
dȩ sunt grãe. quia data. ẽ. potestas: Q mran¬
dum. ne succumbat infirmitas. Ipsa. ẽ. fi¬
des quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. sicut eius m̃¬
surã dñs cuiq partitus. ẽ. Ut qui głatur.¬

Expanded text:
e voluntatis diffidentia dejecit in negligentiam. Illi dicunt: Utquid rogamus Deum ne vincamur tentatione, quod in nostra est potestate? Isti dicunt: Utquid conamur bene vivere, quod in Dei est potestate? O Domine, o Pater qui es in coelis, ne nos inferas in quamlibet istarum tentationum, sed libera nos a malo ! Audiamus Dominum dicentem, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ; ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et Evangelistam dicentem, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; ne omnino existimemus in nostra potestate non esse quod credimus: verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas; et orandum, ne succumbat infirmitas . Ipsa est fides quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique partitus est ; ut qui glor
Abbreviated transcription (Latin):
scientia falli ñ potest᷑ sine dubio ñ alus sͥ
ipsi peccant: quos d̾s peccaturos. eẽ. p̾sat
Fecerunt gͦ peccatũ uides quod eos fuct
ñͥ compulit. cui peccatũ ñ plac&e: s faca¬
ros. eẽ. p̃dixit. qu̾e nichil latee. & ido
s ñ malũ s bonũ facere uoluissent. ñ ꝓbi¬
berentur. Et hoc facturi: p̾iuderentur ab
faciunt questionẽ. Ad iuingit̾ eñi & dict.
ꝓpt̃ea ñ poterant credẽ: quia iterũ drer

Expanded text:
scientia non potest, sine dubio non alius, sed ipsi peccant quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit, cui peccatum non placet; sed facturos esse praedixit, quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur; et hoc facturi praeviderentur ab faciunt quaestionem: adjungit enim, et dicit, Propterea non poterant credere, quia iteru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpħam p̾dixisse infidelitatem uideorum.
Predixcisse tam̃: ñ fecisse: ñ eni ꝓptẽa quẽquã
d̾s ad peccandũ cogit: quia futura hominũ
peccata iam nouit. Ipsorũ eñi p̾scuut pecca¬
ta᷑ñ fua. Non cuius quã alterus s. ipsert

Expanded text:
 praedixisse infidelitatem Judaeorum; praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, sed ip
Abbreviated transcription (Latin):
aitẽ ipse: inde & ali. In his plebs dñi ñ
erunt. Nonin om̃ib s area uentilata.
massa intromissa. ẽ: palea iacae. Totũ qͥd¬
quid iudes. udeoꝵ reꝓborũ: paleam uides.
Unde uides istam paleam: iam utde exit
massa: iam in horreo recondita. ẽ. Ier Exseri¬

Expanded text:
autem ipse, inde et alii. In his plebs Domini, erunt» . Non in omnibus; sed area ventilata, massa intro missa est, palea jacet . Totum quidquid vides Judaeorum reproborum, paleam vides. Unde vides istam paleam, jam inde exiit massa, jam in horreo recondita est. Ambas r
Abbreviated transcription (Latin):
corde ñ teneat. id÷ si quod loquitur ipse
nͥ credat: Sicut heretiq faciunt. cũca
tholicã ueritatẽ ñ quidẽ credunt. s¬
tam̃ loquunt᷑. ut nr̃i. ẽẽ. credantuꝵ.¬
Loquuntur gͦ ueritatẽ in ore suo: ñ
in corde suo ꝓ ptẽa disingend erarit¬
ttant ab ilo. de quo dictũ. ẽ: qui loquitur
uetatẽ in corde suo. Hanc autẽ ueritatẽ
eaholitis sicut in corde loquitur. quia ita
gedit. sta & inore habeatut ita p̾dic&:
ontta istam uͦ nec in corde nec in ore.
habesit falsitatẽ: ut te corde credat ad
usticim. & ore confessionẽ faciat ad
alitem. Nam & in illo psalmo cũ dictũ
ãt. quiloquitur ueritatẽ in corde suo:
mox etiam hoc additũ. ẽ. qu ñ egit dolũ
nlingua sua. C orde creditur ad iusticiã:
et confessio fit ad salutẽ. Mult cre¬
dunt corde: & erubescunt confiteri ore.
Suatis fr̃s ꝓpe iam neminẽ. ẽẽ. paga¬
noꝵ qu ñ apud se ipsum miretur. & seriti¬

Expanded text:
corde non teneat, id est, si quod loquitur ipse corde non teneat, id est, si quod loquitur ipse non credat. sicut haeretici, negauit? nempe in illa negatione intus ueritatem tenebat et foras mendacium proferebat. cur ergo lacrimis diluit, quod ore negauerat, si saluti sufficiebat, quod corde in corde suo. Propterea distinguendi erant ab illo de quo dictum est, Qui loquitur veritatem in corde suo. Hanc autem veritatem catholicus sicut in corde loquitur, quia ita credit; ita et in ore debet, ut ita praedicet: contra istam vero nec in corde nec in ore habeat falsitatem, ut et corde credat ad justitiam, et ore confessionem faciat ad salutem. Nam et in illo psalmo cum dictum esset, Qui loquitur veritatem in corde suo; mox etiam hoc additum est, Qui non egit dolum ie: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Multi credunt corde, et erubescunt confiteri ore. Sciatis, fratres, prope jam neminem esse Paganorum, qui non apud se ipsum miretur, et senti
Abbreviated transcription (Latin):
corã ꝑsecutorib negauerunt: quod ae ulo
credebant. corde tenuerunt: Q tam̃ ori
ad salutem nͥ confitendo: ꝑierunt. nisi qui
pęnitentia reuixerunt. Quis ita uanes¬
scat ut existimet apłm petrũ hoc habu¬
isse in corde. quod mnore: quando xp̃m¬
negauit. Nempe in illa negatione intꝰ
ueritatẽ tenebat: & foris m̃datiũ ꝓfere¬
bat. Cur gͦ latrimis diluit quod ore ne¬
gauerat: si saluti faciebat quod corde
tenebat: Cur loquens in corde suo uertta¬
tem. tam amaro flecu puniuit m̃datiũ.
quod ore depinsit: nisi qr magnã uidit
.eẽ. ꝑnitiẽ. quod corde quidẽ credidit ad
iusticiam. s ore ñ confessus. ẽ. ad salutẽꝰ
Qua ꝓpt̾ illud quod scriptũ. ẽ. Qui lo¬
quitur ueritatẽ in corde suo: ñ sic accpi¬
endũ. ẽ. quasi retenta in corde ueritate.
loquendũ sit in ore m̃datiũ. S ideo dic¬
tũ. ẽ. quia fieri potest. ut loquatur quisq
ore ueritatẽ. quȩ nichil ei ꝓsit. s tamits

Expanded text:
coram persecutoribus negaverunt, quod de illo coram persecutoribus negaverunt, quod de illo credebant, corde tenuerunt; et tamen ore ad salutem non confitendo perierunt, nisi qui per poenitentiam revixerunt? Quis ita evanescat, ut existimet apostolum Petrum hoc habuisse in corde quod in ore, quando negauit? nempe in illa negatione intus ueritatem tenebat et foras mendacium proferebat. cur ergo lacrimis diluit, quod ore negauerat, si saluti sufficiebat, quod corde credebat? cur loquens in corde suo ueritatem tam amaro fletu puniuit mendacium, quod ore depromsit, nisi quia magnam uidit esse perniciem, quod corde quidem credidit ad iustitiam, sed ore non confessus est ad salutem? Quapropter illud, quod scriptum est: qui loquitur ueritatem in corde suo, non sic accipiendum est, quasi retenta in corde ueritate loquendum sit in ore mendacium. sed ideo dictum est, quia fieri potest, ut loquatur quisque ore ueritatem, quae nihil ei prosit, si eam in
Abbreviated transcription (Latin):
fieroe in nolentib. S ñ corpore credit᷑.
Apłm aud. Corde creditur ad iusticiã
&̾ quid sequitur: ore autẽ confessio fit
ad salutẽ. De radice cordis. surgit ista cors¬
fessio. Aliquando airelis conficentẽ: &
nescis credentẽ. S nec debes uocare con¬
fitentẽ: quẽ uidicas ñ credentẽ. Hoc. ẽ.
enĩ confiteri: dicere quod habes in corde.
Si autẽ aliud incorde habes. aliud dicis.
loqueris ñ confiteris. Ancipe quicũq me
tib obiciatur & a xp̃ianis: S nomine.
ñ uita. ñ morib. Nemo sentit. ius qu
exꝑtus. ẽ. Ergo intende: intuere. quod
audis. Uis uiuere ut xp̃ianus.: Uis
sequi uestigia dñi tuiꝰ Obicitur tib.
Erbescis: & erubescendo dimittis. Uide¬
uis ambulare uiã dĩ. etiam in consptia
hominũ: sꝑa in dm̃: id÷ nol erubesar
de spe tua. Quomodo uiuit in crde
dictũ. eẽt. corde creditur ad iusticiams
in cassum. ẽ. additũ : ore autẽ confesio
fit ito salutẽ. Nonne pene om̃s qui ap̃m

Expanded text:
fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum etibi objiciatur et a christianis, sed nomine, non vita, non moribus. Nemo sentit nisi qui expertus est. Ergo intende, intuere quod audis. Vis vivere ut christianus? vis sequi vestigia Domini tui? Objiciatur tibi, erubescis, et erubescendo dimittis. vis ambulare viam Dei, etiam in conspectu hominum spera in Dominum, idest, noli erubescere de spe tua. Quo modo vivit in corde um esset, Corde creditur ad justitiam; incassum est additum, ore confessio fit ad salutem ? Nonne pene omnes qui Christum
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad iusticiam spectat ⁊ grãm. potest e
de reo qui lib̾atur recte dici. & de reo qu
dãpnatur tolle quod tuũ. ẽ. & uader hu
autẽ uolo quod ñ debetur donare. Ann
lic&e mͥ facere quod uolo: an oculus taus
nequã. ẽ. quia ego bonus sum. Hic ille
si dicat. cur ñ & mͥ merito: audia Homo
tu quis es qui respondeas deoQũẽ certe
in uno ur̃m benignissimũ largitorẽ. inte
uͦ exactorẽ iustissimũ: in nullo tam̃ certus
iniustũ: Cum enĩ iustus. eẽt etiam si utrũs
puniret: Qui lib̾atur h̃t̃ unde gras agat
om̃ib quid om̃ib deberetur ostenderae.
atq gratius suam grãm uasis miscdiȩ com̃¬
dara : cur in eadem causa me quã illum
pottus puni&e: aut̃ illũ quã me potius
libabit. Hoc ñ dico siq̃riᷤ. Et̃. Quia fatar
me ñ inuenire quid dicam. S & hoc qui¬
ris: quare. q̾uia inre sicite iusta. ẽ. ira eꝰ.
sicut magna. ẽ. miscdĩa eius: ita insctu¬

Expanded text:
tum ad justitiam spectat et gratiam, potest et de reo qui liberatur, recte dici reo qui damnatur, Tolle quod tuum est, et vade; huic autem volo quod non debetur donare. An non licet milii facere quod volo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito audiet, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largitorem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum enim justus esset, etiamsi utrumque puniret: qui liberatur, habet unde gratias agat;omnibus, quid omnibus deberetur ostenderet, atque ita gratius suam gratiam vasis misericordiae commendaret; cur in eadem causa me quam illum potius puniet, aut illum quam me potius liberabit? » Hoc non dico: si quaeris quare; quia fateor me non invenire quid dicam. Si et hoc quaeris quare; quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut magna est misericordia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ns dierbat aliquid ꝓprium s erant illis
mĩa comunia. Hinc sc̃ĩ diaconi: quorũ
lepns ante apłos mar tyrio coronatus.
Quib erat facie paulus ignotus: notus
uit̃ seuitia famosissima: s notior xp̃i
msericordissima gr̃a. Hinc & ipse. scdm
mmissam de se ꝓphetiã. lupus rapax. Ma¬
nt rapiens. & aduesꝑũ diuidens ȩscas:
i ĩ. prius rapiens ꝑsecutor ad mortẽ: pꝰea
pascens p̃dicator ad uitã. Ibi erant. ex illo
pb hereditas dĩ. U̾noe ait & ipse mini¬
mis apłoꝵ: doctor gentium. Dico gͦ. Nũ¬
quis reppulit ds̃ plebẽ suam  Absit. Nã
& ego isrłita sum de semine isrł: tribu ben¬
ianim. Non reppulit d̾s plebẽ suam. quam
pͥscuit. Hȩc plebs quȩ ex illa gente. xp̃i
cupori accessit: hereditas dĩ. ẽ. Nã quod
ut apłs. ñ reppulit ds plebẽ suam. quã p̃¬
sinuit. illi psalmo utiq responda ubi scriptĩ
lbi autẽ sequitur: E hereditatẽ suã ñ

Expanded text:
mo dicebat aliquid proprium, sed erant illis mo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia : hinc sancti diaconi, quorum Stephanus ante Apostolos martyrio est coronatus :rant, quibus erat facie Paulus ignotus , notus autem saevitia famosissima, sed notior Christi misericordissima gratia: hinc et ipse secundum praemissam de se prophetiam, Lupus rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo haereditas Dei. Unde et ait ipse minimus Apostolorum , doctor Gentium: « Dico ergo, Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex semine Israel, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. » Haec plebs quae ex illa gente Christi corpori accessit, haereditas Dei est. Nam quod ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam quam praescivit, illi psalmo utique respondet, ubi scriptum ibi autem sequitur, Et haere
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩt̾a. Ex illo eñi ppło isrł. quicũq is
sentatio. & quodãmodo ꝓmissi reoditio
salubris. atq fructuosa : de quib & ipse
dñs dicit. Non sũ missus nisi ad oues que
ꝑierunt domus isrł: ipsi ex illis sunt
filuᷤᷤ ꝓmissionis: ipsi deputant᷑ insemi
baptista amicis sponsi: & parentes aꝰ¬
⁊ accharias. & helisabeth. Hinc simeris
senex & anna uidua: qui xp̃m ñ loquen¬
tem sensu corporis audierunt: s ñ loquen
Hinc beati apł. Hinc nathanahed. in
quo dolus ñ erat. Hinc alus ioseph: qul
&e expestabat & ipse regnũ dĩ. Hinc
tanta multitudo illa: quȩ p̃cedebat. & q̃
sequebatur uim̃tũ eius. dicens. Benediciꝰ
qui uenit in nomine dñi. Inqua erat
congregatio puerorũ: in quib dixit imple¬
tum. edore infantium & lactantiũ ꝑfec.¬
sti lautoem. Hinc etiam ill. pꝰ eius resus¬
rectionẽ: quorũ die uno tria. & alio q̃lb̃
nla baptiz at sunt. in animã unã. & cor
oib cartatis igne conflati. Quorũ ne¬

Expanded text:
pulo Israel quicumque in raesentatio, et quodammodo promissi redditio salubris atque fructuosa, de quibus et ipse Dominus dicit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ipsi ex illis sunt filii promissionis, ipsi deputantur in semiJoannes Baptista, amicus sponsi, et parentes ejus Zacharias et Elizabeth : hinc Simeon senex et Anna vidua, qui Christum non loquentem sensu corporis audierunt; sed adhuc infhinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum die uno tria, et alio quinque millia baptizati sunt , in animam unam et cor unum charitatis igne conflati; quorum ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt de natus. ꝓpt̃ te mortuiis. E grote:
quomodo sanab̃is. qui de medicam̃to tuo eru¬
bisas: E lige tempus. Nunc. ẽ. tempꝰ.
lofea contẽptus ille: ueni& ammiraridꝰ
iulicatus ille. ueni& iudicaturꝰ. Dccis
ile ueni&ꝰ excitaturus. Ex honoratus
lle: ueni&e honoraturus. Modo & pꝰea.
Dldo infide res. ẽ: pꝰea inmanifestati¬
one erit. Elige hoc tempr̃. quã partẽ tene¬
as infuturo. De xp̃i nomine erubescis: Ha¬
sua: Redditurus quod ꝓmisit bonis. quod
minatus. ẽ. malis. Ubi eris tu. quid facies.
si te attendat ille excelsus. & dicat tib:
erubuist de humilitate mea. n̾ eris incla-¬
nitate meaꝰ Discedat gͦ mala uerecundia:
accedat salubris impudentia. s impuden¬
eñi erubescamus de xp̃i nomine: insultet᷑
nob quia credimus in crucifixũ. in occisum
ꝑlane moccisum. S quo sanguis niss ma¬
rarre: cirographũ peccatoꝵ nr̃oꝵ ad huc ma¬
ner&. ꝓrsus inoccisum credid s hoc in illo

Expanded text:
propter te natus, propter te mortuus. Aegrote, quomodo sanaberis, qui de medicamento tuo erubescis? Elige tempus. Nunc est tempus: postea contemptus ille veniet admirandus, judicatus ille veniet judicaturus, occisus ille veniet excitaturus, exhonoratus ille veniet honoraturus. Modo, et postea: modo in fide res est, postea in manifestatione erit. Elige hoc tempore quam partem teneas in futuro. De Christi nomine erubescienerit in gloria sua redditurus quod promisit bonis, quod minatus est malis. Ubi eris tu? Quid facies, si te attendat ille excelsus, et dicat tibi, Erubuisti de humilitate mea, non eris in claritate mea? Discedat ergo mala verecundia; accedat salubris impudentia, si impudenenim erubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis quod credimus in crucifixum, in occisum. Plane in occisum; sed de quo nisi sanguis manaret, chirographum peccatorum nostrorum adhuc maneret. Prorsus in occisum credidi: sed hoc in illo
Abbreviated transcription (Latin):
inquã te.a te: impedis te. Si tu te ȩdificas:
riumnã ȩdificas. Nisi dñs ȩdificauerit
domum: inuanũ laborauerunt qui ȩdificaN
eam. Noli gͦ uelle habere tuam iusticiã.¬
Ignorantes enũ dĩ. & suã uolentes con¬
stituere: iusticiȩ dĩ ñ sunt fubiect. Noli
putare:. quia xp̃ianus uocaris. idõ te ñ
posse offendẽ in lapidẽ offensiotus. Cuiꝰ
grãm denegas: in ipsũ offendis. Minus ÷
duantur iusticiam. Uestis accipit᷑: ñ cũ
lus: a deo tib sit. Geme ut impetres: plora
ut impetres: crede ut impetres: qui inuo¬

Expanded text:
inquam, te a te, impedis te: si tu te aedificas, ruinam aedificas. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Noli ergo velle habere justiolentes constituere justitiae, Dei non sunt subjecti . Noli putare quia christianus vocaris, ideo te non posse offendere in lapidem offensionis. Cujus gratiae derogas, in ipsum offendis. Minus esduantur justitiam . Vestis accipitur, non cum lus: a Deo tibi sit. Geme ut impetres, Plora ut impetres, crede ut impetres. Qui, in
Abbreviated transcription (Latin):
consumationẽ sch̃: Quod tam̃ eũ unuer¬
illud ait. quod ad eos om̃ino ñ ꝑtineat.
& tam̃ sic dictũ. ẽ. tanqua̾ ad sõlos etiam
ꝑtinerae: Cum uideritis hȩc om̃ia. scitote
quia ꝓpe.ẽ. in iamiuis. Ad quos eñi hoc ꝑ¬
tinet: nisi ad eos qu in carne tunc erunt.
cum omia complebunt᷑. Quanto magis
illud quod ex magna parte ꝑ eos aget.¬
dũ fuit: quãuis ae postis eoꝵ eadẽ actio ser¬
uare : Quod autẽ diccit apłs: Nunqͥd

Expanded text:
consummationem saeculi, quod tamen eum uniuerillud ait. quod ad eos omnino non pertinet et tamen sic dictum est, tamquam ad solos etiam pertineret: Cum uideritis haec omnia. scitote, quia prope est in ianuis; ad quos enim hoc pertinet nisi ad eos, qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud, quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamuis et posteris eorum eadem actio seruaretur! Quod autem dixit apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
oũ laus fidei xp̃ianoꝵ.ẽ. quia credunt
Nec tib ꝓ crimine obicit. quia in mortu¬
ĩ edidistz. Quȩ gͥ laus tuacredere re¬
sirrexisse xp̃m: & spare te resurrectu
crediđis in corde tuo quia dñs. ẽ. iħic. & con¬
fessus fueris more tuo qr eũ dc̃ suscitauit
a mortuis. saluris eris. Nonait. s confessꝰ
fueris. quia eũ ds̃ tradidit occidendum:

Expanded text:
enim laus fidei Christianorum est, quia credunt hoc tibi pro crimine objicit, quia in mortuum credidisti. Quae igitur laus tua? Credere resurrexisse Christum, et sperare te resurrecturcredideris in corde tuo quia Dominus est Jesus, et confessus fueris ore tuo quia eum Deus suscitavit a mortuis, salvus eris.» Non ait, Si confessus fueris quia Deus eum tradidit occidendum;
Abbreviated transcription (Latin):
pegrinam̃ a dño. & ꝑ fidẽ aibulamus
carnẽ ꝑ ipsam fidem uidere debemus.
io: in solido fides fundam̃to stantes qd̾
significat petra: Q eam de tali tutissi¬
nta specula intuentes. in catholica sc ł eccła.
de quadictũ.ẽ. Ꝙ̾ suꝑ hanc petrã
ȩdificabo eccłam meã. Tanto enĩcertiꝰ
diligimꝰ. quã uidere desid̾amus faciem
xp̃i . quanto inposteriorib eius agnos¬
cimus quantũ nos prior dilexit xp̃c.S
ipsa carne. fides resurrectionis euis. saluos
facit.: atq ustificat. Si enĩ credidis in¬
quit in corde tuo quia ds illũ suscitauit.
amortuis: saluus eris. Ꝙ iterũ: qui traditꝰ

Expanded text:
idem ambulamus, carnem, per ipsam fidem videre debemus, id est in solido fidei fundamento stantes, quod significat petra; et eam de tali tutissima specula intuentes, in catholica scilicet Ecclesia, de qua dictum est, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Tanto enim certius diligimus, quam videre desideramus faciem Christi, quanto in posterioribus ejus agnoscimus quantum nos prior dilexerit Christus. 29. Sed in ipsa carne fides resurrectionis ejus salvos facit, atque justificat, Si enim credideris, inquit, in corde tuo, quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris : et iterum, Qui tr
Abbreviated transcription (Latin):
ge. quã accepit gens una uideoꝵ: quan¬
to ĩstuis dir de lege naturȩ. quã accepͥ
uniuersũ genus humanũꝰ Si ꝑ natura
natura uistificari. & redimi ab ira di ui¬
ctissima. hoc. ẽ. a iundicta. nullomͦ pot̾.
nisi ꝑ fidẽ & sacram̃tũ sanguinis xp̃i.¬
dĩ iusticiã. id÷ qu̾a dat homini dͥs. qui
solus. ẽ. uistus. atq iustificans. & suam
uolentes constituere. id ÷ uelut a se sib
partim ñ ab illo imꝑtitam. usticiȩ d̃ ñ
sunt subiecti. Utiq quia suꝑb. De suo
putantes. ñ de di posse placere sedeo Idi

Expanded text:
ge quam accepit gens una ludaeorum, quange quam accepit gens una ludaeorum, quanto iustius dicitur de lege naturae. quam accepit uniuersum genus humanum: \'si per naturam natura justificari et redimi ab ira Dei justissima, hoc est, a vindicta, nullo modo potest, nisi per fidem et sacramentum sanguinis ChriDei iustitiam id est, quam dat homini Deus, qui solus est iustus adque iustificans et suam uolentes constituere id est uelut a se sibi partam, non ab illo inpertitam iustitiae Dei non sunt subiecti, utique quia superbi, de suo putantes, non de Dei, posse placere se Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatis. & humanitatis xp̃i. quod ma¬
nifestatum. ẽ. in carne. Quomͦ eñĩ
crederent quodꝰ audierunt ꝰ aut quo¬
modo audirent sine p̾dicante ⁊ fides
en̾̃i exc auditu: sicut scriptũ. ẽ. Auditꝰ
autẽ: ꝑ uerbũ xp̃i. S dico inquit:
nũquid ñ audierunt: In omnẽ terrã¬
exiuit sonus eoꝵ: & in fines orb̾ terrȩ
uerba eorũ. S antequã hoc incip& fien
antequã deniq usq ad fines totius orus
terrȩ. p̾dicatio ipsa ꝑueniat. qm̃ ñ desut
ad huc ultimȩ gentes. lic&e ut ꝑhibetur
paucissimȩ. quib hoc ñdum fuerit p̃dica¬
tum: quid faciat humatia natura. ł quo
fecit. quȩ ł ante ñ audierat hoc futuns
uł ad huc ñ comꝑit factũ. nis credendo
in dm̃ qui fecit celum & terrã ⁊ a quo
& se factã naturalit̾ sertit. ut recte uiuen¬
do eius impleat uoluntatẽ. nulla fide piꝰ¬
sionis xp̃i & resurrectionis imbuta ꝰ ql
si fieri potuit. aut potest: hoc & ego dico

Expanded text:
uinitatis et humanitatis Christi, quod mauinitatis et humanitatis Christi, quod manifestatum est in carne. quomodo enim crederent quod non audierunt ? aut quomodo audirent sine praedicante? fidos enim ex auditu, sicut scriptum est, auditus autem per uerbum Christi. sed dico, inquit: numquid non audierunt? inomnem terramexiit sonus eorujn et in fines orbis terrae uerba eorum. sed antequam hoc inciperet fieri, antequam denique usque ad fines totius orbis terrae praedicatio ipsa perueniat — quoniam non desunt adhuc ultimae gentes, licet ut perhibetur paucissimae, quibus hoc nondum fuerit praedicatumquid faciat humana natura uel quid fecit, quae uel ante non audierat hoc futurum uel adhuc non comperit factum nisi credendo in deum, qui fecit caelum et terram, a quo et se factam naturaliter sentit et recte uiuendo eius inpleat uoluntatcm nulla fide passionis Christi et resurrectionis imbuta? quod si fieri potuit aut potest, hoc et ego dico,