comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam. qͦꝵ rõem penetrare ñ suffi¬
cio: auccoritati tñ acqͥescendũ cen¬
seo. Ratio enĩ ⁊ autoritas drumoꝵ di¬
uinoꝵ scͥptoꝵ. qͣmuis dissonare uide¬
antur: unũ idemq sunt. Namq
cũ d̾s nicħ sine rõne creau̾it.: ⁊ rec̾a¬
u̾it: qui fieri potest. ut credam scõs
debeamꝰ adhibere: Itaq illoꝵ que
ꝓcuditis: aut rõnem aut auctorita¬
tem afferte. Qmuis ñ multum debe¬
at credi. st quid humane rationis
possit albegari: quod eqͥpollentib ar¬
gum̃tis argum̃tis ualeat eneruari.
Quaꝑꝑ ͤ rͬ egula. quȩ rõne ⁊ auctoritate
nixa. ut pote omniũ iustoꝵ spũ dic¬
tataẽ: date exempla. Qd̾ si ñ potestic:
frustra ꝓficemin illiꝰ p̃rogatiuam: euiꝰ
m̃ito mouit corda d̾m tim̃tiũ: ne forte
inuacuũ currerent aut cucͣrissent.
freq̃ntib gͦ capitłis disputatio agitata.
hunc finem hũit.⁊ ut ip̃ẽ qͦ albas sentñ¬
tiam ꝓbaret. suꝑsedendũ suꝑfluis: solã

Expanded text:
m rationem penetrare non sufficio, auctoritate tamen acquiescendum censeo. Ratio enim et auctoritas divinorum scriptorum, quamvis dissonare videantur, unum idemque sunt: namque cum Deus nihil sine ratione creaverit, et recreaverit; qui fieri potest ut credam 513 sanctos debeamus adhibere? Itaque illorum, quae procuditis, aut rationem aut auctoritatem afferte. Quamvis non multum debeat credi, si quid humanae rationis possit allegari, quod aequipollentibus argumentis valeat enervari. Quapropter ex regula quae ratione et auctoritate nixa, utpote omnium justorum spiritu dictata est, date exempla; quod si non potestis, frustra profitemini illius praerogativam cujus merito movit corda Deum timentium ne forte in vacuum currerent aut cucurrissent. Frequentibus ergo capitulis disputatio agitata hunc finem habuit, ut ipse abbas sententiam probaret, supersedendum superfluis, solam
Abbreviated transcription (Latin):
cum uxore godeua ꝯstituerant.:
tanto auri ⁊ argenti spectacło. ut
ipsi parietes eccłie. angusti uid̾ent᷑
tesauroꝵ receptacłis: iiracło por
nos moratus: nicħ ꝓbitatis exhibuit.
Adeo tecta rumam minitantia. ñ qͣm
ꝑiculo exemit: adeo sacras opes dila¬
pidans. peculatꝰ cͥm̃ incurrit: repe
bansinec ad reglaris ordinis amorẽ
curauit accẽdere: nec nͥ ad popularẽ
lict̾at᷑am passus ẽ aspirare: ne uel ci¬
boꝵ affluentia. delicatos. ł rigor. contͣ
saltim qͥete uiu̾e possent. Qͥn ĩ mori¬
turꝰ. parui faciens scita canonũ. qͥb
edicit᷑. pontifices in sedib suis sepeli¬
ri debere: ñ apud cestram. s ap̃ con¬
uentreiam se tumulatũ iri p̃cepit.::
sua opinione relinquens successuris

Expanded text:
cum uxore Godiva, constituerat; cum uxore Godiva, constituerat; tanto auri et argenti spectaculo, ut ipsi parietes ecclesiae angusti viderentur thesaurorum receptaculis, miraculo porrnos moratus nihil probitatis exhibuit. Adeo tecta ruinam minitantia nunquam periculo exemit, adeo sacras opes dilapidans peculatus crimen incurrit, repetbans nec regularis ordinis amorem curavit accendere, nec nisi ad popularem litteraturam passus est aspirare, ne vel ciborum affsaltem quieti vivere possent. Quin etiam moriturus, parvi faciens scita canonum quibus edicitur pontifices in suis sedibus sepeliri debere, non apud Cestram, sed apud Coventreiam se tumulatum iri praecepit; sua opinione relinquens successuris
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes erat wellensis ep̃c natione
turonicꝰ: usu ñ litt̾is. medicꝰ ꝓbatꝰ. Is de¬
functo albe bathoniensi. abbatiam a
rege. ñ gͣtuito obtinuit: eo qd̾ in cuna
omnia uenum agebantur:⁊ auidi¬
urbs tam insignis. nom̃ celebrius ac¬
ciꝑet ex episcopio. Itaq in monachoᷤ.
⁊ hebetes:⁊ sua estimatione barbari.
om̃s t̾ras uictualium ministras au¬
ferens. paucłmq uictum ꝑ laicos
suos exilit̾ inferens. S ꝓcedentib an¬
nis. factis monachis nouis. miqus se
agere: aliqͣntulũ t̾raꝵ. quo se hospi¬
tes ꝙ suos quomͦcũq sustentarent.
stabilis: multa ibi nobilit̾ ꝑ eum in¬
cepta ⁊ consũmata. in ornamentis ⁊
libͥs: maximeq monachoꝵ congre¬
gatione: qui sunt scĩa litt̾aꝵ ⁊⁊ sedu
litate officioꝵ iuxta p̃dicabiles. se¬
terum ñqͣm nec ĩ moriens emollir
potuit. : ut plena manu. terrarũ
seruitium manu mitt̾et: successo¬
ia nominatũ: quod comes magni¬
ficentissimꝰ lefricꝰ. ut supͣ fatus sum.

Expanded text:
ohannes erat Wellensis episcopus, natione Turonicus; usu, non literis, medicus probatus. Is defuncto abbate Bathoniensi abbatiam a rege non gravate obtinuit, eo quod et in curia omnia vaenum agebantur, et avidiurbs tam insignis nomen celebrius acciperet ex episcopio. Itaque primo in monachos et hebetes et sua aestimatione barbari; omnes terras victualium ministras auferens, pauculumque victum per laicos suos exiliter inferens; sed procedentibus annis factus novus, monachis mitius se agere, aliquantulum terrarum, quo se hospitesque suos quoquomodo sustentarent, s. Multa ibi nobiliter per eum incoepta et consummata in ornamentis et libris, maximeque monachorum congregatlitate officii praedicabiles. Caeterum nunquam, nec etiam moriens, emendare voluit ut plena manu terrarum servitium manumitteret; successoia nomine, quod comes magnificentissimus Lefricus, ut supra fatus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
rotatur poli fabrica: rõe ipsa ⁊̃ quȩ
dñr errantia torq̃nt᷑ sida. Rõne mo¬
uent᷑ elem̃ta: roe ⁊ eqͥlibritate de¬
bet nr̃a subsist̾e̾ nat᷑a.S quia ꝑ desi¬
diam sepe a rõne deceͥdit: leges qͦndã
multe latȩ. nouissime ꝑ b̃m bñdictũ

Expanded text:
rotatur poli fabrica, ratione ipsa etiam quae rotatur poli fabrica, ratione ipsa etiam quae dicuntur errantia torquentur sidera, ratione moventur elementa; ratione et aequilibritate debet nostra subsistere natura. Sed quia per desidiam saepe a ratione decidit, leges quondam multae latae; novissi
Abbreviated transcription (Latin):
chus. S cũ adolescentem scłi urtica
sollicitaret: pannos illos ꝑosus: pͥmo.
scotiam: mox franciam contendit qͥbi.
aliqͦt amnuis. lict̾is lib̾alib ex̾citꝰ. diui¬
ni amoris stimulos accep̾. Namꝙ cũ
pueriles ineptias robustior etas exdu¬
deret: romã. c̃ consorte studioꝵ ełico.
ꝓfectus ẽ. Nec illos. ꝯtinuatio ⁊ difficul¬
tas itin̾is. ⁊ facultatũ penuria. unqͣm
cohibere potuit: quin cotidie. totũ
psalt̾ium ⁊ euntes ⁊ redeuntes canti¬
tarent: ꝓfecto iam p̃dicabilis uirispi
rabat animꝰ: qd̾ ñ multo pꝰ. ꝑ dei grãm
estadorsus. Nam burgundiam reg̾ssꝰ:
in molismo. nouo ⁊ magno monast̾io.
crinem abiecit. L pͥma qͥdem elem̃ta
regulȩ. olim uisa facile recognouit.
cum uͦ ei alia ꝓpon̾ent᷑ obseruanda.
q̃ nec in regula legerat. nec usqͣm ui¬
derat: rõnem eoꝵ efflagitare cepit:
modestȩ.sane: ⁊ ut monachũ decet.
tor omnia fec̃: rõe omnia regit. Rõe

Expanded text:
chus; sed cum adolescentem seculi urtica chus; sed cum adolescentem seculi urtica sollicitaret, pannos 512 illos perosus, primo Scotiam, mox Franciam contendit. Ibi aliquot annis literis liberalibus exercitus, divini amoris stimulos accepit: namque cum pueriles ineptias robustior aetas excluderet, Romam, cum consorte studiorum clerico, profectus est; nec illos continuatio et difficultas itineris, et facultatum penuria, unquam cohibere potuit quin quotidie totum psalterium et euntes et redeuntes cantitarent. Profecto jam praedicabilis viri rabat animus quod non multo post, per Dei gratiam, est adorsus: nam Burgundiam regressus, in Molesmo, novo et magno monasterio, crinem abjecit, et prima quidem elementa regulae olim visa facile recognovit; cum vero ei alia proponerentur observanda, quae nec in regula legerat nec usquam viderat, rationem eorum efflagitare coepit, modeste sane et ut monachum decet: « tor omnia fecit, ratione omnia regit; ratione
Abbreviated transcription (Latin):
decessit. tres ep̃atꝰ.⁊ duodecim abb̃atias
desolatas pastorib. in manu sua tene̾t
Quin ⁊ accepta occasione. qua int̾ se
dissiderent. urbanꝰ in roma. Guibtus
in rauenna:⁊ tͥbutum. romane sedine¬
gauit. ꝓnior tñ in Giubtigrãm. Quod.
fomes ⁊ incentiuũ. aint̾ eum ⁊ anselmũ
fuerat discordiȩ: quod ille uir deo di¬
que nc̃. optima uiasũmi in celũ ꝓces¬
sus. ⁊ credit᷑ ⁊ dictt᷑. De qua hic loqͥ sus¬
cepto oꝑi ñ uidet᷑ eẽ contrariũ: qd̾ ad
angliȩ głam ꝑtineat: quȩ talem ui¬
rum ꝓduxerit: qui huiꝰce religionis
puer in palestea. pͥmi eui tirociniũ
cucurrit. Q ꝓpt̾. si ñ inuidi sumꝰ: eo
illiꝰ bona cõplectim᷑ gͣtiosiꝰ. ⁊ qͦ agnosq¬
mꝰ ꝓpinqͥus. Simul ⁊ laudes enis attol¬
lere. michi ẽ animꝰ: qr ingenua meis
est. si bonum in alio ꝓbes. ⁊ qd̾ inteñ
eẽ suspires. Is fuit hardingꝰ nomine:
ap̃ anglos. ñ ita reconditis natalib ꝓ¬
creatus: a pueroscireburme mona¬

Expanded text:
511 excessit, tres episcopatus et duodecim abbatias desolatas pastoribus in manu sua teneret. Quin et accepta occasione qua inter se dissiderent Urbanus in Roma, Gwibertus in Ravenna, tributum Romanae sedi negavit; pronior tamen in Gwiberti gratiam, quod fomes et incentivum inter eum et Anselmum fuerat discordiae quo ille vir Deo diquae nunc optima via summi in coelum processus et creditur et dicitur. De qua hic loqui suscepti operis non videtur esse contrarium, quod ad Angliae gloriam pertineat, quae talem virum produxerit qui hujusce religionis puer in palestra primi aevi tirocinium cucurrit. Quapropter, si non invidi sumus, eo illius bona complectimur gratiosius quo agnoscimus propinquius; simul et laudes ejus attollere mihi est animus, quia ingenua mens est si bonum in alio probes quod in te non esse suspires. Is fuit Hardingus nomine apud Anglos, non ita reconditis natalibus procreatus. A puero Scireburniae mona
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ. T̃unc consternati missi grecoꝵ defi¬
ciente spũ. ⁊ consilio ꝑdito. muti et ex¬
amimes inpauim̃tũ deciderunt. Quos
benignissimꝰ impr̃ eleuatos. consolatoriis
allocutionib anmare conatus est. Tan¬
dem itaq recreato spũ. cũ exosum qͦndã
⁊ abiectum a se hominem in taligła uidis¬
sent. it̾m pauefacti. tam dui uolitabant᷑ ũ
humi. donec eis rex ꝑ regem celoꝵ iura¬
ret. nichil se illis mali in ullo facturũ.
Qua sponsione roborati. aliqͣntulum si

Expanded text:
Domini! Tunc consternati missi Grecorum defiDomini! Tunc consternati missi Grecorum deficiente spiritu et consilio perdito muti et exanimes in pavimentum deciderunt. Quos benignissimus imperator elevatos consolatoriis allocutionibus animare conatus est. Tandem itaque recreato spiritu cum exosum quondam et abiectum a se Heittonem in tali gloria vidissent, iterum pavefacti tamdiu volutabantur humi, donec eis rex per regem celorum iuraret nihil se illis mali in nullo aliquo facturum. Qua sponsione roborati aliquantulum fi
Abbreviated transcription (Latin):
nire deberent. Tunc ex lat̾e cesaris direc¬
ti sunt qui eos honorifice introducerent.
Stabat autẽ głosissimꝰ regum.K. iuxta
fenestram lucidissimam radians sic̃
sol in ortu suo geminis ⁊ auro conspicuu.
rat ep̃i. ad constantinopolim qͦndam de¬
stinati. In cuiꝰ undiq circuitu consiste¬
bant instar militie celestis. tres uidelicet
iuuenes. filii eius iam regni participes
effecti. filieq cum matre ñ minꝰ sapiã
uł pulctudine. ꝙͣ monilib ornate. pon¬
tifices forma ⁊ uirtutib in comꝑabiles.
p̃stantissimi ꝙ nobilitate simul ⁊ scĩtate
albates. Duces uͦ tales qualis qͦndam ap¬
paruit iosue in castris galgale. exercitꝰ
uͦ talis. qualis de samaria siros. cum assiriis
effugauit. ut si dauid medius ẽẽt. hec ñ
in m̾ito p̃cinuiss. Reges t̾re ⁊ om̃s ppłi.
pͥncipes ⁊ om̃s iudices t̾re: iuuenes et uir¬
gines. senes cũ iuniorib laudent nom̃

Expanded text:
nire deberent. Tunc ex latere cesaris direcnire deberent. Tunc ex latere cesaris directi sunt, qui eos honorifice introducerent. Stabat autem gloriosissimus regum Karolus iuxta fenestram lucidissimam, radians sicut sol in ortu suo, gemmis et auro conspicuus,men eratepiscopi ad Constantinopolim quondam destinati. In cuius undique circuitu consistebat instar militię celestis, tres videlicet iuvenes filii eius, iam regni participes effecti, filięque cum matre non minus sapientia vel pulchritudine quam monilibus ornatę, pontifices forma et virtutibus incomparabiles, praestantissimique nobilitate simul et sanctitate abbates, duces vero tales, qualis quondam apparuit Iosue in castris Galgalę, exercitus vero talis, qualis de Samaria Siros cum Assiriis effugavit; ut si David medius esset, hęc non inmerito praecinuisset: Reges terrę et omnes populi, principes et omnes iudices terrę, iuvenes et virgines, senes cum iunioribus laudent nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nissent. fecit idem ep̃e uel socius eius. comi¬
tem stabuli in medio subiectoꝵ suoꝵ thro
no sublimi consedere. ut nequaqͣ. aluiꝰ qͣm
Impr credi potuisset. Quẽ ut legat uide¬
runt corruentes in t̾ram adorare uoluert̃
s aministris repulsi. ad anteriora ꝓg̾di
compulsi sunt. Quo cũ uenirent. uidentes
comitem palatu in medio ꝓcerum concio¬
nantem. impñem suspicati. t̾ratenꝰ st̃ ꝓstra¬
ti. Cũꝙ ⁊ inde colaphis ꝓpelle̾nt᷑ dicentib
⁊ inuenientes magistrum m̃se regie cum
ministris ornatissimis putantes impr̃em.
oeuolut sunt in humum. Indeq repulsi
reꝑerunt in consistorio eubicularios im¬
pr̃is circa magistrum suum. de quo ñ uide¬
retur dubium. qͥn ille pͥnceps posset ẽẽ
mortalium. Qui cũ se quod ñ erat abne¬
garet. pollicebatur tñ quod cũ pͥmorib
palatii moliretur. quatinus fifieri potuss¬
set inp̃sentiam impr̃as augustissimi ꝑue¬

Expanded text:
nissent, fecit idem episcopus vel socius eius cominissent, fecit idem episcopus vel socius eius comitem stabuli in medio subiectorum throno suorum sublimi considere, ut nequaquam alius quam imperator credi potuisset. Quem ut legati viderunt, corruentes in terras adorare voluerunt. Sed a ministris repulsi ad anteriora progredi sunt compulsi. Quo cum venirent, videntes comitem palatii in medio procerum concionantem, imperatorem suspicati, terratenus sunt prostrati. Cumque et inde colaphis propellerentur dicentibus et invenientes magistrum mensę regię cum ministris ornatissimis, putantes imperatorem devoluti sunt in humum. Indeque repulsi reppererunt in consistorio cubicularios imperatoris circa magistrum suum, de quo non videretur dubium, quin ille princeps posset esse mortalium. Qui cum se, quod non erat, abnegaret, pollicebatur tamen, quod cum primoribus palatii moliretur, quatenus, si fieri potuisset, in praesentiam imperatoris augustissimi perve
Abbreviated transcription (Latin):
alium talise ꝑicło exuere satagentes.
hic ꝑ clauigerum celi. ille ꝑ doctorem
gentium. reliqui ꝑ uirtutes angłicas.
scõꝵ ꝙ omniũ turbas. ab hac se noxa t̾r¬
bilib sacͣm̃tis absolu̾e conabant᷑. T̃c̃ sa¬
piens ille francigena.uanissima hel¬
lade in suis sedib exsuꝑata. uictor et
autem aliqͦt. direxte illuc indefessus.
bilissimo duce. Qui diutissime ꝓtrac¬
ti tandem ad p̾sentiam regis ꝑducti
⁊ indigne habiti. ꝑ diu̾sa sunt loca diui¬
si. T̃ andem uͦ aliqͣndo dimissi. cũ mag¬
no nauis ⁊ rerum dispendio rediert̃.
rer legatos suos. ad głosissimũ .R. forte
uͦ contigit. ut tunc idem ep̃c cum duce
p̃fato apud imꝑatorẽ fiussent. Nunciatis
gͥ legatis uenturis. dederunt confilium
sapientissimo. R. ut circunducerent᷑ ꝑ
alpes ⁊ inuia. donec atͥcis omnib ⁊ con¬
sũptis. ingenti penuria confecti.ad cõ¬
spectũ alius uenire cogerent᷑. Cuq ue¬

Expanded text:
alium tali se periculo eruere satagentes alium tali se periculo eruere satagentes hic per clavigerum coeli, ille per doctorem gentium, reliqui per virtutes angelicas, sanctorumque omnium turbas, ab hac se noxa terribilibus sacramentis absolvere conabantur. Tum sapiens ille Francigena vanissima Hellade in suis aedibus exsuperata, victor et autem aliquot direxit illuc indefessus Cbilissimo duce, qui diutissime protracti tandem ad praesentiam regis perducti et indigne habiti per diversissima sunt loca divisi. Tandem vero aliquando dimissi cum magno navis et rerum dispendio redierunt.rex legatarios suos ad gloriosissimum Carolum. Forte vero contigit, ut tunc idem episcopus cum duce praefato apud imperatorem fuissent. Nuntiatis igitur legatis venturis, dederunt consilium sapientissimo Karolo, ut circumducerentur per Alpes et invia, donec attritis omnibus et consumptis, ingenti penuria confecti ad conspectum illius venire cogerentur. Cumque ve
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pigmĩtis infusus in disco positus. Cũꝙ
hospes idem. consuetudinis illiꝰ ignarꝰ.
piscem illum in partem alt̾am giraret.
ex urgentes om̃s dixert̃ ad regem. Dne
ita estis in honoratus. sic̃ nunꝗͣ. anteri¬
ores ur̃i. At ille ingemiscens dixit ad
legatum illum. Obstare ñ possur istis.
qͥn mort continuo tradaril. Aliudpe¬
te quodcũq uolueris ⁊ complebo. Tẽ
parumꝑ delib̾ans. cunctis audrentib
i hec u̾ba ꝓrupit. Obsecro domine impr̃.
ut scd̃m ꝓ missionẽ urãm concedatis mͥ¬
unam petitionem paruulam. Et rexait.
Postula quodcũq uolueris ⁊ impetrabis.
p̃t̾ quod cont᷑ legem g̾coꝵ urtam tͥ conce¬
d̾e ñ possum. Tum ille hoc inqͥt unum
moriturus flagito. ut quicũq me pis¬
cemillum girare consperit ocłoꝵ lumi¬
ne pͥuetur. Obstupe factus rex ad talem
cam theotocon scãm mariam. ego illd̃¬
ñ adu̾ti. Post reliqui ꝓcẽs. Auus aute

Expanded text:
et pigmentis infusus, in disco positus. Cumque et pigmentis infusus, in disco positus. Cumque hospes idem, consuetudinis illius ignarus, piscem illum in partem alteram giraret, exurgentes omnes dixerunt ad regem: 'Domine, ita estis inhonorati sicut numquam anteriores vestri'. At ille ingemiscens dixit ad legatum illum: 'Obstare non possum istis, quin morti continuo tradaris. Aliud pete, quodcumque volueris, et complebo'. Tunc parumper deliberans cunctis audientibus in hęc verba prorupit: 'Obsecro, domine imperator, ut secundum promissionem vestram concedatis miunam peticionem parvulam'. Et rex ait: 'Postula quodcumque volueris, et impetrabis, praeter quod contra legem Grecorum vitam tibi concedere non possum'. Tum ille : 'Hoc' inquit 'unum moriturus flagito: ut quicumque me piscem illum girare conspexit, oculorum lumine privetur'. Obstupefactus rex ad talem cam theotocon snon adverti. Post reliqui proceres, alius ante
Abbreviated transcription (Latin):
pens ocio. nec utilis belli negocio. Heu
quare laborat silius meus contra hostes
paucissimos. nullius nominis nulliꝰ q
uirtutis: habeastu gentem illam cum
omnib ad eam ꝑtinentib. Quod cum
reu̾lus bellicosissimo.K. ñciaret. arri¬
dens ille dixit ei. Multo melius tͥ rex
ille consuluisset. si unũ lineũ femurale
quã sapienti grecie idem missꝰ
aꝑuit. Cũq autunnali tpr̃e ad urbem
quandam regiam cũ sociis uenisset. ali
cumberet. legatũ illũ pene continua
mortificauit inedia. Uernali autem tẽ¬
ꝑie iam aliqͣntulum arridente. p̃senta¬
Ad quod stupefactus rex. quomͦ sine dõ
suum.⁊ int̾ medios ꝓceres collocauit.
a quib talis lex constituta erat. ut nul
lus in m̃sa regis inidigena. siue aduena.
aliquod animal uel corpꝰ animalis in
partem aliam conũteret. s ita tm̃ ut
positum erat de suꝑiori parte mandu¬
caret. Allatus ẽ autem piscis fluuialis.

Expanded text:
pens otio nec utilis belli negotio: 'Heu, pens otio nec utilis belli negotio: 'Heu, quare laborat filius meus contra hostes pavirtutis? Habeas tu gentem illam cum omnibus ad eam pertinentibus. Quod cum reversus bellicosissimo Carolo nuntiaret, arridens ille dixit ei: Multo melius tibi rex ille consuluisset, si unum lineum femorale quam sapienti Graeciae idem missus aperuit. Cum autumnali tempore ad urbem quamdam regiam cum sociis venisset, aliicumberet, legatum illum pene continua mortificavit inedia. Vernali autem tempore jam aliquantulum arridente, praesentaAd quod stupefactus rex: Quomodo, inquitsuum, et inter medios proceres collocavit; a quibus talis lex constlus in mensa regis, indigena sive advena, aliquod animal vel corpus animalis in partem aliam converteret, sed ita tantum, ut positum erat, de superiori parte manducaret. Allatus est autem piscis fluvialis
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ñ alii seruiatis. Qui cum se adhocue¬
nisse testarent᷑. ut uł ultimi in eiꝰ obseqͥo¬
eẽnt. dix̃ ille. Ad cameram meam seruire
debetis. Qd̃ dum etiam indignatione dis¬
simulata. libent̾ se facturos eẽ fat̾ent᷑.
captato tpr̃e. quo impr̃ qͥ escere cepiss
exiert̃ ad castra adu̾sarioꝵ. ⁊ tumul¬
tu concrtato. suo uł hostiũ sanguine
seruitutis notam diluerunt.
nanimꝰ p̃t̾misit imp̃r qͥn ad longissimaꝵ
partium reges. alios atq alios diriget
litt̾aꝵ uł munerũ portitores. Aqͥb ill
omnium ꝓuinciarũ sunt honores direcg.
Cũ gͥ de sede saxonici bellilegatos ad re¬
gen constantinopoleos destinaret. int̾¬
rogauit utrum pacatum eẽt regnum
filii sui. k. uł si a finitimis gentib incͦ¬
saretur. Cũq missoꝵ pͥmꝰ alia omnia
pacata referret. nͥ qd̾ gens quedam qui
saxones uocitant᷑. crebrerrimis latͦcnmꝰ
francoꝵ fines inqͥetarent. dixit homotor¬

Expanded text:
mihi non alii serviatis'. Qui cum se ad hoc vemihi non alii serviatis'. Qui cum se ad hoc venisse testarentur, ut vel ultimi in eius essent obsequio, dixit ille: 'Ad cameram meam servire debetis'. Quod etiam dum indignatione dissimulata libenter se facturos esse faterentur, captato tempore, quo imperator quiescere cepisset, exierunt ad castra adversariorum et tumultu concitato, suo vel hostium sanguine servitutis notam diluerunt. nanimus praetermisit imperator, quin ad longinquissimarum partium reges alios atque alios dirigeret litterarum vel munerum portitores, a quibus illi omnium provintiarum sunt honores directi. Cum igitur de sede Saxonici belli legatos ad regem Constantinopoleos destinaret, interrogavit ille, utrum pacatum esset regnum filii sui Karoli vel si a finitimis gentibus incursaretur. Cumque missorum primus alias omnia pacata referret, nisi quod gens quedam, qui Saxones vocitantur, creberrimis latrociniis Francorum fines inquietarent, dixit homo tor
Abbreviated transcription (Latin):
iustissimus .k. pͥmũ illoꝵ cum consensu
diuĩ su geroldi. p̃fectum irt̾ renũ et al¬
pes italicas instituit.
bidem uͦ cum duoꝵ ducum filii adten¬
torium regis excubare deberent.: ⁊ potib
ingurgitati iacerent ut mortui. P orro
ille iuxta consuetudinem suam sepuis
Seuigilans: ⁊ castra circuiens. sensim et
pene nullo cognoscente. ad tabernacłm
reg̾ssus est. Mane autẽ facto conuo cats̃
ad se cunciis regni pͥmorib int̾rogauit
qua pena dignus eẽt. qui caput fran¬
coꝵ in manꝰ hostium tradidisset. Tunc
p̃fati duces earum dem rerum penitꝰ
ignari. eius moo:hominẽ condẽp̃naue¬
runt ad morcer. Ipse nͦ durissimis u̾biꝰ
coercitos dimisit illesos.
rant quoꝙ ibi duo nochi de genici¬
o colubrensi ꝓcreati. Qui cũ fortissi¬
ine dimicarent reqͥsuut imꝑr ab aliis.
qui ⁊ unde nati eẽnt. Quo comꝑto me¬
ridiano tp̃re eos ad tab̾nacłm suũ uoca¬
tos. sic allocutꝰ ẽ. Boni iuuenes uolo ut

Expanded text:
iustissimus Karolus primum illorum cum consensu iustissimus Karolus primum illorum cum consensu domini sui Keroldi praefectum inter Renum et Alpes Italicas instituit. 3. Ibidem vero cum duorum ducum filii ad tentorium regis excubare deberent et potibus ingurgitati iacerent ut mortui, porro ille iuxta consuetudinem suam sepius evigilans et castra circuiens, sensim et pene nullo cognoscente ad tabernaculum regressus est. Mane autem facto convocatis ad se cunctis regni primoribus interrogavit, qua pęna dignus esset, qui caput Francorum in manus hostium tradidisset. Tunc praefati duces, earundem rerum penitus ignari, eiusmodi hominem condempnaverunt ad mortem. Ipse vero durissimis verbis coercitos dimisit inlesos. 4. Erant quoque ibi duo nothi de genicio Columbrensi procreati. Qui cum fortissime dimicarent, requisivit imperator ab illis, qui et unde nati essent. Quo comperto, meridiano tempore eos ad tabernaculum suum vocatos sic allocutus est: 'Boni iuvenes, volo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
trocinandigr̃a ñ solum ext̾iores. s etiã
int̾ores exire solebant. Item de scdo cir¬
to contractiores fuerint. de circulo
quoꝙ ad circulum sic erant posseslio¬
nes ⁊ habitacula u̾sum ordinata. ut
clangor cubarũ int̾ singła posset cuiꝰq
rei significatiuus adu̾ti. Ad has muni¬
tiones ꝑducentos ⁊ eo amplius annos. qͣ¬
lescũq omniũ occidentalium diuiti¬
as cong̾gantes. cũ ⁊ gothi ⁊ wandali qͥ¬
etem mortaliũ ꝑturbarent. orbem oc¬
ciduum pene uacuuũ dimisert̃. Quos
muit. ut de eis ne minimas reliqͥas re¬
manere ꝑmisit̃. Auulgarib uͦ ideo ma¬
num retraxte. quia uidelic huns ex¬
tinctis. regno francoꝵ nichil nocituri
uidebantur. Porro p̃dam in pannonia
reꝑtam. ꝑ episcopia uel monast̾ia libe¬
ralissima diuisione oistribuit.
gantie uitarem. testudine facta. mu¬
ros firmillime eiitatis uel aggeres
acerrime destruebant. Qd ui dens

Expanded text:
trocinandi gratia non solum exteriores sed etiam trocinandi gratia non solum exteriores sed etiam interiores exire solebant. Item de secundo cirto contractiores fuerint. De circulo quoque ad circulum sic erant possessiones et habitacula undique versum ordinata, ut clangor tubarum inter singula posset cuiusque rei significativus adverti'. Ad has ergo munitiones per ducentos et eo amplius annos qualescumque omnium occidentalium divitias congregantes, cum et Gothi et Wandali quietem mortalium perturbarent, orbem occiduum pene vacuum dimiserunt. Quos muit, ut de eis ne minimas quidem reliquias remanere permiserit. A Bulgaribus vero ideo manum retraxit, quia videlicet Hunis exstinctis regno Francorum nihil nocituri viderentur. Porro praedam in Pannonia repertam per episcopia vel monasteria liberalissima divisione distribuit. gantie vitarem, testudine facta muros firmissime civitatis vel aggeris acerrime destruebant. Quod videns
Abbreviated transcription (Latin):
niebatur. Cũq ⁊illos alt̾ius gn̾is eẽ nes¬
cirem nisi quales segetil solent p̃tendi.
inqͥsitꝰ ⁊̃ de hoc dixit. Tam latus fuit unꝰ
circtilus. hoc ẽ tm̃ intͣ se comp̃hendit.
qͣntum spacium ẽ de castroturico ad ꝯ¬
stantiam. ita stipitib quernis. faginis.
ł abiegnis extructus. ut de margine
ad marginem .xx.pedes tenderet᷑ in la¬
tum. ⁊ totidem subrigeret᷑ maltum Ci¬
uitas autem uniu̾sa aut durissimis
lapidib aut creta tenacissima replere¬
tur. Porro suꝑficies ualloꝵ eoꝵdem in¬
tegerrimis cespitib cegeretur. Int̾ qͦꝵ
confinia plantabantur arbuscule. que
ut cerne solemꝰ abscise uel abiecte comaᷤ
caudicũ folioꝵꝙ ꝓferunt. Int̾ quos gͥ
aggeres ita uici ⁊ uille erant locate.
ut de aliis ad alias uox humana pos¬
set audiri. E contͣ eadem uͦ edificia
int̾ in expugnabiles illos muros porte
ñ satis late exant constitite. ꝑ quas la¬

Expanded text:
niebatur'. Cumque et illos alterius generis esse nesniebatur'. Cumque et illos alterius generis esse nescirem, nisi quales segetibus solent praetendi, inquisitus etiam de hoc dixit: 'Tam latus fuit unus circulus, hoc est tantum intra se comprehendit, quantum spacium est de castro Turico ad Constantiam, ita stipitibus quernis, faginis vel abiegnis exstructus, ut de margine ad marginem XX pedes tenderetur in latum et totidem subrigeretur in altum, cavitas autem universa aut durissimis lapidibus aut creta tenacissima repleretur, porro superficies vallorum eorundem integerrimis cespitibus tegeretur. Inter quorum confinia plantabantur arbusculę, quę, ut cernere solemus, abscisę atque proiectę comas caudicum foliorumque proferunt. Inter hos igitur aggeres ita vici et villę erant locatę, ut de aliis ad alias vox humana posset audiri. Contra eadem vero ędificia inter inexpugnabiles illos muros portę non satis latę erant constitute, per quas la
Abbreviated transcription (Latin):
Ix relatione¬
scłaris hominis ⁊ in scͥpturis minꝰ
erudiq. sermonem facturi. ñ abre credimꝰ
si iuxta fidem scͥptoꝵ pauca de suꝑiorib
ad memoriam reuocemꝰ. Cum deo odib¬
lis uilianꝰ in bello ꝑsico celitꝰ fuisset ꝑem¬
uel germania. franqꝙ uelgalli defecis¬
sent. ipsiꝙ reges galloꝵ uł francoꝵ. ꝓpt̾
int̾fectionem sc̃i desiderii uiennensis ep̃i.
expulsionem scĩssimoꝵ ad uenaꝵ colum¬
bani uidelicet galli retro labi cepissent.
gens hunoꝵ p̾us ꝑfrantiam ⁊ aqͥtaniã.
uelgallias siue hispanias latrociuat. lo¬
lita tota simul eg̾̃ssa. quali latissimũ in¬
cendium cuncta de uastans. reliquias qͣ
remanere pot̾ant ad tutissima latibula
comportauit. Q huiꝰmodi fuert̃ sic̃ p̃fatꝰ
adalbertꝰ mͥ narrare consueuerat. Terra
inqͥd hunoꝵ .uiiiiͦ. circulis eingebat᷑. Et
cum eo alios circulos nͥ uimineos cogitare
nescius int̾rogarem. qui dillud miracħ
fuit dñe: Respondit. Nouem heigin mu¬

Expanded text:
x relationcularis hominis et in scripturis minus eruditi sermonem facturi non ab re credimus, si iuxta fidem scriptorum pauca de superioribus ad memoriam revocemus. Cum Deo odibilis Iulianus in bello Persico cęlitus fuisset peremvel Germania Francique vel Galli defecissent ipsique reges Gallorum vel Francorum propter interfectionem sancti Desiderii Vienensis episcopi et expulsionem sanctissimorum advenarum, Columbani videlicet et Galli, retro labi cępissent, gens Hunorum, prius per Franciam et Equitaniam vel Gallias sive Hispanias latrocinari solita, tota simul egressa quasi latissimum incendium cuncta devastans, reliquias, remanere poterant, ad tutissima latibula comportavit. Quę huiusmodi fuerunt, sicut praefatus Adalbertus mihi narrare consueverat: 'Terra' inquiens 'Hunorum VIIII circulis cingebatur'. Et cum ego, alios circulos nisi vimineos cogitare nescius, interrogarem: 'Quid illud miraculi fuit, domine?', respondit: 'Novem hegin mu
Abbreviated transcription (Latin):
seruabitis. Insuite me corio c̃uino:
deinde in sarcofago lapideo supina¬
te. Oꝑcłm. plumbo ⁊ ferro constrin¬
gite.Suꝑ heclapidem tͥb cathenis
ferreis. magni scł pondis circũdate.
nui missȩ dieb: qͥ adu̾sarioꝵ excur¬
sus feroces leuigent. Ita si tͥb nocti¬
b securȩ iacuero: qͣrto die. infodite
matrẽ ur̃am. humo. Quanqͣm ue¬
rear. ne fugiat t̾ra sinib me reci¬
ꝑe et fouere suis: quȩ totiens gͣua¬
ta ẽ malicis meis.

Expanded text:
servabitis. Insuite me corio cervino, servabitis. Insuite me corio cervino, deinde in sarcophago lapideo supinate, operculum plumbo et ferro constringite; super haec lapidem tribus catenis ferreis, magni scilicet ponderis, circumdate: numeri missae diebus, qui adversariorum excursus feroces levigent. Ita, si tribus noctibus secure jacuero, quarta die infodite matrem vestram humo; quanquam verear ne fugiat terra sinibus me recipere et fovere suis, quae totiens gravata est malitiis meis.
Abbreviated transcription (Latin):
la ⁊ noĩauit locum. filii obitum: et
totius familiȩ. ex subita ruina inh̾tũ
hoc dolore femina pectus saucia: conti¬
nuo decubuit. Sentiensꝙ morbum.
ꝑreꝑe ad uitalia. suꝑstites lib̾os. mona¬
chũ ⁊ monacham. ꝑnicib in uitauit
epłis. Aduenientes: uoce singultien¬
te alloquit᷑. Ego filii. quodã meo mi¬
sãbili fato. demonicis semꝑ artib in¬
seruii. Ego. uicioꝵ omniũ sentina: e¬
go illecebrarũ maga fui. Erat tñ int̾
hec mala. spes ur̃e religionis: q̃ mise¬
ram palparet animam. De me desꝑa¬
ta: in uob̾ reclinabar. Uos ꝓponebam
ꝓpugnatores. ad u̾sus demones. tuto¬
res. contra seuissimos hostes. Nc̃ gͥ. qr
ad finem uitȩ accessi: et illos habeo
exactores in pena. quos habui su aso¬
res inculpa: rogo uos. ꝑ mat̾na ub̾a.
si qua fides. si qua pietas: ut measal¬
tem temptetis alleuiare torm̃ta. Et
de anima quidem sententiã ꝓlatam
ñ reuocabitis: corpꝰ uͦ foesitan hoc mͦ

Expanded text:
la, » et nominavit locum, « filii obitum et la, » et nominavit locum, « filii obitum et totius familiae ex subita ruina interitum. » Hoc dolore foemina pectus saucia continuo decubuit; sentiensque morbum perrepere ad vitalia, superstites liberos, monachum et monacham, pernicibus invitavit epistolis. Advenientes voce singultiente alloquitur: « Ego, filii, quodam meo miserabili fato daemonicis semper artibus inservii; ego vitiorum omnium sentina, ego illecebrarum magistra fui. Erat tamen, inter haec mala, spes vestrae religionis quae miseram palparet animam; de me desperata, in vobis reclinabar; vos proponebam propugnatores adversus daemones, tutores contra saevissimos hostes. Nunc igitur, quia ad finem vitae accessi, et illos habebo exactores in poena quos habui suasores in culpa, rogo vos per materna ubera, si qua fides, si qua pietas, ut mea saltem tentetis alleviare tormenta: et de anima quidem sententiam prolatam non revocabitis, 353 corpus vero forsitan hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
in anglia contigit: ñ suꝑno miracło:
s inferno p̃stigio. Qd̾ cũ retulero. ñ
uacillabit fides historiȩ: ⁊ si m̃tes au¬
dit̾oꝵ sint incredulȩ. Ego illud a ta¬
li uiro audiui. qui se uidisse uiraret:
cui erubesce̾m ñ credere. Mulier in
bercheleia mansitabat. meleficiisut
post patuit. insueta: augurioꝵ uet̾m
ñ inscia. Gulȩ patͦna: petulantie ar¬
bitra. flagitiis ñ ponens modũ. qd̾ eẽt
adhuc cit᷑ seniũ: ucino licet pede pul¬
sans senectutis aditum. ħ cũ qͣdam die
coniuuaret᷑. cornicła. quã in deliciis
habebat. uocaliꝰ solito. nescio qͥd corni¬
cata ẽ. Qͦ audito. dñe cultellꝰ. de ma¬
nu excidit: simul et uultꝰ expalluit.
Et ꝓducto gemitu. hodie ait ad ulti¬
mũ sulcum. meũ ꝑuenit aratrũ. ho¬
die audiam ⁊ accipiam gͣnde in co¬
modũ. Cũ dicto. ñcius mileriaꝵ intͣ¬
uit. ꝑcunctatꝰ. quid ita uultuosꝰ ad¬
uentaret: affero inqͥt tͥ ex uilla il¬

Expanded text:
in Anglia contigit, non superno miraculo, in Anglia contigit, non superno miraculo, sed inferno praestigio; quod cum retulero, non vacillabit fides historiae etsi mentes auditorum sint incredulae. Ego illud a tali viro audivi, qui se vidisse juraret, 352 cui erubescerem non credere. Mulier in Berkeleia mansitabat, maleficiis, ut post patuit, insueta, auguriorum veterum non inscia, gulae patrona, petulantiae arbitra, flagitiis non ponens modum, quod esset adhuc citra senium, vicino licet pede pulsans senectutis aditum. Haec cum quadam die convivaretur, cornicula quam in deliciis habebat, vocalius solito, nescio quid, cornicata est: quo audito, dominae cultellus de manu excidit, simul et vultus expalluit; et, producto gemitu, « Hodie, ait, ad ultimum sulcum meum pervenit aratrum; hodie audiam et accipiam grande incommodum. » Cum dicto nuncius miseriarum intravit: percunctatus quid ita vultuosus adventaret, « Affero, inquit, tibi ex villa il
Abbreviated transcription (Latin):
Peam iustus reponit᷑ in celestib.
in iustꝰ. ponit ferias scelib. Malus
dat flagiciis t̾minum: bonꝰ ꝑtendit
ad brauiũ. Sc̃s ꝓpinqͣt ad palmã:
peccator spectat ad ueniam: qd̾ fi¬
git flagitiis metam. Grẽ gͥ mͥ hñde
exempti sunt. meo mun̾e. Hec ha¬
cõmittamꝰ omnia diuino examini.
Corpꝰ meũ. antecessoꝵ mo recõpo¬
situm: ante ianuas eccłiesistite.
Ianuȩ seris et repaguliᷤ  dam¬
nent᷑. di ds uoluerte. utin¬
grediar: applaudetis miracło. Sinminꝰ:
de cadau̾e meo facite qd̾ potiꝰ ur̃ĩs inse¬
dit animis:
Iac ꝑmoti orõne: cũ ille extremũ¬
sp̃m efflass : añ portas. seris occlu¬
sas exanimis p̃sulis exuuias deporta.¬
nt s mox. duunitꝰ turbo emissꝰ. oĩa
repaguloꝵ obstacła dirũpens: ualuas
ñ ipsas uehem̃ti patefactas impetu.
ad parietem impulit. Popłs clamais.
acclamat in gaudiũ. Pontificis corp̃:
cũ patrib. celebri uen̾atione locatũ.

Expanded text:
per eam justus reponitur in coelestibus, per eam justus reponitur in coelestibus, injustus ponit ferias sceleribus; malus dat flagitiis terminum, bonus pertendit ad bravium; sanctus propinquat ad palmam, peccator spectat ad veniam, quod figit flagitiis metam. Gratiae igitur miexempti sunt meo munere. Haec hacommittamus omnia divino examini: corpus meum, antecessorum more compositum, ante januas ecclesiae sistite; januae seris et repagulis damnentur: si Deus voluerit ut ingrediar, applaudetis miraculo; sin minus, de cadavere meo facite quod potius vestris insederit animis. » Hac permoti oratione, cum ille extremum efflasset, ante portas seris occlusas exanimis praesulis exuvias deportant; sed mox divinitus turbo emissus, omnia repagulorum obstacula dirumpens, valvas etiam ipsas, vehementi patefactas impetu, ad parietem impulit. Populus astans acclamat in gaudium: pontificis corpus cum patribus celebri veneratione locatum.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ. indelinqñtes. manu ulti sunt.
Att̾ ueneriosos amplexꝰ pugione con¬
fodi: alt̾ immolantem immolaticio
cruori cõmiscuit. Si ipsi qͣsi spissas le¬
gis tenebras palpantes. ꝓ ipsis umbra¬
ticis myst̾iis. zelo diuino efferati sut.
nos aꝑta fronte u̾itatem ꝯtuentes.
patiemur sacra nr̃a ꝓfanari  ari¬
as sac̾dos. regem oriam thurificantẽ
expulit. Et ꝓcul dubio ñ dubitassec
occidẽ: nͥ ille accelerasset cedere.
Preuenit ep̃alem manũ. plaga diui¬
na: ut lepͣ de pasceret᷑ illius cadau̾.
cuiꝰ animꝰ dep̾dasset illicita. Detur¬
bata fuit regis deuotio: ⁊ ñ detur¬
babitur latͦnis ambicio: Parũ est.
quod excuso: siñ ⁊ laudem fc̃m me¬
um. Contuli enim illis bene ficiũ.
quib uideor contulisse exicium.
Penam minui: qui mortem acce¬
leraui. Scełatus .ii. qͣnto plus uix̾it.
tanto plus peccabit: nͥ forte aliquis.
quẽ ds singłari exemplo respexĩt.
Mors incõmune bona ẽ omnib.

Expanded text:
tamen in delinquentes manu ulti sunt. tamen in delinquentes manu ulti sunt. Alter venereos amplexus pugione confodit: alter immolantem immolatitio cruori commiscuit. Si ipsi, quasi spissas legis tenebras palpantes, pro ipsis umbraticis mysteriis zelo divino efferati sunt, nos, aperta fronte veritatem contuentes, patiemur sacra nostra prophanari? Azarias sacerdos regem Oziam thurificantem expulit; et proculdubio non dubitasset occidere, nisi ille accelerasset cedere. Praevenit episcopalem manum plaga divina, ut lepra depasceretur illius cadaver cujus animus anhelasset illicita. Deturbata fuit regis devotio, et non deturbabitur latronis ambitio? Parum est quod excuso, si non et laudem factum meum. Contuli enim illis beneficium quibus videor contulisse exitium, poenam minui qui mortem acceleravi. Sceleratus enim, quanto plus vixerit, tanto plus peccabit; nisi forte aliquis quem Deus 351 singulari exemplo respexerit. Mors in commune bona est omnibus:
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a. que porcet gladiũ. Ego. ut uos
mͥ testes eẽ potestis: ñ neglexi meaᷤ
partes. Quo ad sꝑaui ꝓficere: arma¬
ui linguã. Illum cuiꝰ int̾est. rema¬
gere gladio. certiorem feci ñtio.
Occupatum se rescͥpsit bello uinde¬
licoꝵ: rogans. ut meis laborib suis
suis expensis. ñ grauarer deturba¬
re latronum conciliabula. Si renu¬
issem: quã excusationem deo affer¬
rem. cũ imꝑatorsuas in me partes
refudisset: Uid̾em cedem ciuium:
dãnum ꝑegͥnoꝵ ⁊ dormitarem: at¬
qͥ. qͥ parcit latroni: occidit in no¬
centem. S obicietur. ñ eẽ sac̾dotis:
ut se. cede cuiꝰ libet immacłet. Et e¬
go concedo:si ille seinqͥnat. qͥ son¬
tem p̃mens. in sontem lib̾at. Immo
uͦ. immo beati. qui custodiunt iudi¬
ciũ: ⁊ faciunt iusticiam in õi tpr̃e. Sa¬
c̾dotes fuert̾ amplissima laude fa¬
mosi. finees et mathatyas: ambo.
sacra tyara frontem insigniti: am¬
bo sac̾dotalib stolis amicti. Ambo

Expanded text:
altera quae portet gladium. Ego, ut vos altera quae portet gladium. Ego, ut vos mihi testes esse potestis, non neglexi meas partes: quoad speravi proficere, armavi linguam; illum cujus interest rem agere gladio certiorem feci nuncio; occupatum se rescripsit bello Windelicorum, rogans ut meis laboribus suis expensis non gravarer deturbare latronum 350 conciliabula. Si renuissem, quam excusationem Deo afferrem, cum imperator suas in me partes refudisset? Viderem caedem civium, damnum peregrinorum, et dormitarem? Atqui qui parcit latroni, occidit innocentem. Sed objicietur non esse sacerdotis ut se caede cujuslibet immaculet, et ego concedo: at ille se non inquinat qui sontem premens, insontem liberat; imo vero, imo beati, qui custodiunt judicium et faciunt justitiam in omni tempore. Sacerdotes fuerunt, amplissima laude famosi, Finees et Mathathias, ambo sacra tiara frontem insigniti, ambo sacerdotalibus stolis amicti, ambo
Abbreviated transcription (Latin):
quis. nͥ intͣssec ꝑ ostium. Pret̾ea. ꝑ tot
t̾rarum intͥsticia. neqͥbat requiri
sedes apłiea: ut unicuiq electo assen¬
sum cõm̃daret suũ: dũ eẽt ꝓpe rex.
qui nichil ꝑ auariciam disponeret:
s iuxta sacra canonũ scita religiosas
ꝑsonas eccłiis introducẽt. Nc̃ omnia
palacia: regum luxus et hãbitꝰ occu¬
pauit. Quare. m̾ito lib̾tatem suam
sponsa xp̃i asseu̾at: ne illã tirannꝰ am¬
bicioso usurpatori ꝓstituat. Ita ut
ĩut̾muis partem. potest causa mea
infirmari. uel allegari. Non ẽ. ep̃i offi¬
cium: ut ip̃e cõmittat. ł cõmitti nubeat
p̃lium. Cet̾m spectat ad munꝰ epĩ. uͭ
si uideat naufragari innocentiam.
⁊ manu ⁊ lingua occurrat. Sac̾dotes
serechiel accusat. qd̾ ñ stet̾int exad¬
u̾so: nec opposuerint clipeum ꝑ domo
isrł in die dni. Due sunt scilicet ꝑso¬
ne. in eccłia dei: ad resecanda uicia
constitute. Un.a. que exacu at eloqͥũ:

Expanded text:
quis nisi intrasset per ostium; praeterea, per tot quis nisi intrasset per ostium; praeterea, per tot terrarum interstitia nequibat requiri sedes apostolica ut unicuique electo assensum commendaret suum, dum esset prope rex qui nihil per avaritiam disponeret, sed juxta sacra canonum scita religiosa personas ecclesiis introduceret. Nunc omnia palatia regum luxus et ambitus occupavit; quare merito libertatem suam sponsa Christi asseverat, ne illam tyrannus ambitioso usurpatori prostituat. Ita in utramvis partem potest causa mea infirmari vel allegari. Non est episcopi officium ut ipse committi jubeat praelium; caeterum, spectat ad munus episcopi ut, si videat naufragari innocentiam, et manu et lingua occurrat. Sacerdotes Ezechiel accusat quod non steterint ex adverso, nec opposuerunt clypeum pro domo Israel in die Domini. Duae sunt scilicet personae in ecclesia Dei ad resecanda vitia constitutae: una quae exacuat eloquium,
Abbreviated transcription (Latin):
iudica bitis: qui ꝑegno dedam.
un causam mortis incurrẽt: Neq
enĩ ille. qͣmuis crudelissimꝰ. hominẽ
pessundaret: nͥ auidis sinib. nũmos
in farcire sꝑaret. Qͥd dicam de legi¬
b forensib et eccłiasticis: ñne meis.
unũ idemq factũ. diu̾so respeccu
et punit᷑ ⁊ laudatur: Ammadu̾tit᷑
hoĩem in occulto. ꝓbatur in milite:
si fud̾it hostem in bello. Ita homiridi¬
um.:⁊ in illo uituꝑabile. et in isto lau¬
dabile censetur: qr iste. ꝓ salute pa¬
tͥȩ: ille occid̾it ꝓ auiditatis ingluiue.
audatus ẽ. olim p̃dicande memoriȩ
p̃decessor nr̃ adrianꝰ pͥmꝰ qd̃ inuesti¬
turas eccłiaꝵ. karolo magno conces¬
anulo et baculo. Contͣ laudat᷑. in
nr̃i scłi pontificib: qd̃ has dñatio¬
nes tulerunt regibus: Pot̾at tc̃
rõabilit̾ concedi: quod nẽ laudabilit
debet auferri. Cur ita: qr erat animꝰ
tus: nec facile inuenisset aditũ ali¬

Expanded text:
udicabitis, qui peregrino dederam udicabitis, qui peregrino dederam unde causam mortis incurreret? Neque enim ille, quamvis crudelissimus, hominem pessundaret nisi avidis sinibus nummos infarcire speraret. Quid dicam de legibus forensibus et ecclesiasticis? Nonne in eis unum idemque factum, diverso respectu, et punitur et laudatur? animadvertitur hominem in occulto, probatur in milite si fuderit hostem in bello; ita homicidium et in illo vituperabile et in isto laudabile censetur, quia iste pro salute patriae, ille occiderit pro aviditatis ingluvie. Laudatus est olim praedicandae memoriae praedecessor noster Adrianus primus quod investituras ecclesiarum Karolo Magno concesannulo et baculo: contra, laudatur in nostri saeculi pontificibus quod has donationes tulerunt principibus. Poterat tunc rationabiliter concedi, quod nunc rationabiliter debet auferri. Cur ita? Quia erat animus tus, nec facile invenisset aditum ali
Abbreviated transcription (Latin):
d ne pucetis me sola niti auctorita¬
te:. rõnem accipite. Omnis actus ho¬
minis. scd̃m cordis intñtionem deb
examinari:ut eo u̾gat facti iudici¬
umluñ ꝓcessit faciendi consilium.
Fallor.si ñ idem u̾itas dicit. Si ocłs
tuus fu̾it simꝑlex: totũ corpꝰ tuũ lu¬
cidũ erit. Si uͦ neqͣm fu̾it: totum
corpus tuum tenebrosum erit. St¬
uenit egenuᷤ: ut eius leuarem ino¬
piam. Ego fut᷑oꝵ inscius. ñ abnui. s
diu̾sis monetis onustanũ dimisi.
Discedens ille: in publico aggere latͦ¬
nem offendit. Incautꝰ cũ eo sermo¬
nem conseruit: p̃dicans sedisapłice
indulgñtiam. Et ut fidem dictoꝵ
ꝓbaret: marsupiũ ꝓtulit. Int̾im
dũ itur. multaq confabulatione uia
fallitur: dolosꝰ ille. paulisꝑ remora¬
tus caputq ꝑegͥni. claua quã fe̾bat
affligens:. nec mora extinx̃. Surre¬
ptisq¬
denariis: głatus ẽ. de ho¬
micidio
qd̃ ꝑsuaserat pecumȩ
cupido.
Nũqͥd gͦ me inde recte

Expanded text:
Sed ne putetis me sola niti auctoritaSed ne putetis me sola niti auctoritate, rationem accipite: « Omnis actus hominis secundum cordis intentionem debet 348 examinari, ut eo vergat facti judicium unde processit faciendi consilium. » Fallor si non idem Veritas dicit: « Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si vero nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum eronvenit egenus ut ejus levarem inopiam; ego, futurorum inscius, non abnui, sed diversis monetis onustatum dimisi. Discedens ille in publico aggere latronem offendit; incautus cum eo sermonem conseruit, praedicans sedis apostolicae indulgentiam, et, ut fidem dictorum probaret, marsupium protulit. Interim dum itur, multaque confabulatione via fallitur, dolosus ille, paulisper remoratus, caputque peregrini clava quam ferebat affligens, nec mora extinxit; subreptisqdenariis, gloriatus est de homicidio quod persuaserat pecuniae cupido. Nunquid ergo me inde recte
Abbreviated transcription (Latin):
mouebatis meos. Itaq cũ hec neqͥre
patil bellum aliis indixi: ut damno
exꝑior: in ingͣtos bñficia collata ꝑdi¬
di. Qd̃ alii ꝑ angulos musitant: uos
euomitis in publico. Et lib̾tatem qͥde
ꝓbo: s pietatem reqͥro. Morientem
patrem. filii de sepultura sua eicuĩt
Comunẽ mortaliumdomũ. mͥ nega
ñ usurarius. ñ latro. Et uos papam
ing̾di ꝓhibetis. Qd refert. an mortũ
an uiuꝰ sacͣriũ intͦeat: Nisi qd̾ uiuꝰ.
multis temptatur illeceb̾s: ut nec
in eccłia. macłaꝵ subsistat immunis:
Ibi sepe peccandi repꝑiens mat̾iam:
ubiuen̾at diluere culpam. Mortuus
peccare nesciat: immo peccare ñ po¬
sit. sup̃mo carens uatico. Qm ĩmanᷤ
gͥ bar baries: ut hunc a domo dei ex¬
cludas: cui peccandi desit et uolun¬
tas et facultas. Qͣ ꝓpt̾ filii. tam p̃rup¬
tȩ audaciȩ penitñtiã agite: si forte
remitat uobis d̾s hanc noxam. Stul¬
te enim ⁊ amare locutiestiꝰ ad hanc horã

Expanded text:
movebatis meos. Itaque, cum haec nequirem movebatis meos. Itaque, cum haec nequirem pati, bellum aliis indixi, ut damno experior, in ingratos beneficia collata perdidi; quod alii per angulos mussitant vos evomitis in publico. Et libertatem quidem probo, sed pietatem requiro. Morientem patrem filii de sepultura sua exagitant; communem mortalium domum mihi negabricula, non usurarius, non latro; et vos papam ingredi prohibetis? Quid refert an mortuus an vivus sacrarium introeat, nisi quod vivus multis tentatur illecebris, ut nec in ecclesia macularum subsistat immunis, ibi saepe peccandi reperiens materiam ubi venerat diluere culpam; mortuus peccare nesciat, imo peccare non possit, supremo carens viatico. Quam immanis igitur barbaries, ut hunc a domo Dei excludas, cui peccandi desit et voluntas et facultas! Quapropter, filii, tam praeruptae audaciae poenitentiam agite, si forte vobis remittat Deus hanc noxam. Stulte enim et amare locuti estis ad hanc horam.
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ auctoritatis eẽt tãp̃cipiti suasione
ñ conueniretis pontificem ur̃m &
qͣntũ uixi: n patͥ moniũ meũ. in urã
cõmoda effudi:i postremo. famam
mundi ꝓ urã lib̾atione neglexi. ẜi
sialii hec que ꝓscinditis. attexe̾nt. pa
erat uos obsistere: opiniones stulto
meliorib int̾p̃tationib lenientes.
Cui q̃so thesauriraui: forsitan mͥ.
at chesauros añcessoꝵ meoꝵ habe¬
bam: qui. cuiꝰ libet auaricie suffice¬
rent. Quib salutem: qͥb lib̃tatemre¬
stitui: Referetis qd̾ mͥ. At adorabar
a ppło: ⁊ liberȩ que uolebam acita¬
bam: applaudebat᷑ mͥ totis or̃onib:
acclamabat᷑ in laudes meas. totis die¬
b.has laudes. hos plauso. abstulitm
urẽ tenutatis contuitꝰ. Ad uosfiex
aĩum.: ⁊ seu̾iꝰ agñdum estimaui. for¬
tunaꝵ ur̃aꝵ titulos. p̃do impiꝰ abligu¬
riabatiUos inopem uitam diurno
pane agebatis. Ille. de oblationib ue¬
stris. p̃ciosa sibi serica m̾cabatur
uos ppłari et dissuto amictu. ocłos

Expanded text:
nae auctoritatis esse, tam praecipiti suasione non conveniretis pontificem vestrum. Qui quantum vixi, et patrimonium meum in vestra commoda effudi, et famam mundi pro vestra liberatione neglexi: et si alii haec quae proscinditis attexerent, par erat, vos obsistere; opiniones stultorum melioribus interpretationibus lenientes. Cui, quaeso, thesaurizavi? Forsitan mihi. At thesauros antecessorum meorum habebam, qui cujuslibet avaritiae sufficerent. Quibus salutem, quibus libertatem restitui? Referretis quidem mihi. At adorabar a populo, et libere quae volebam actitabam; applaudebatur mihi totis orationibus, acclamabatur in laudes meas totis diebus. Has laudes, hos plausus abstulit mihi vestrae tenuitatis contuitus; ad vos flexi animum, et severius agendum aestimavi. Fortunarum vestrarum titulos praedo impius abliguriebat, vos inopem vitam diurno pane agebatis; ille de oblationibus vestris pretiosa sibi serica mercabatur, vos populari et dissuto amictu oculos