comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi erit etiam illos ȩccłȩ catholicȩ oppugnare doctores. atq con¬
tendere. nec ipsos in hac questione catholicam tenuisse ueritatẽ:
Defendam contra te deo adiuuante. et ipsoꝵ et nr̃am fidem. ubi
etiam id poterit apparere. non solum tu uerbis tuis. qđ scdo loco
me demonstraturũ ẽẽ ꝓmisi. s ipsum dogina pelagianũ qđ cõmu
partem distributionis meȩ quemadmodũ exequar. parũꝑ adu̾te
Nempe enim int̾ nos quantũ attinet ad intentionem libri mei.
cui te respondisse quatuor tuis iactas. ista uertitur questio: Quod
ego dico sic nuptias eẽ laudandas. ut nullo mͦ ad earum culpam
uituꝑationemq ꝑtineat. qđ omnes homines primoꝵ illoꝵ homi¬
nũ peccato nascuntur obnoxii. Hoc enim qui negat. ipsa xp̃iane
fidei subuertere firmamenta conatur: hinc quippe factũ ÷. ut de
nuptiis et concupiscentia librũ scriberem: Nuptiarũ scilicet bo¬

Expanded text:
tibi erit etiam illos Ecclesiae catholicae oppugnare doctores, atque contibi erit etiam illos Ecclesiae catholicae oppugnare doctores, atque contendere nec ipsos in hac quaestione catholicam tenuisse veritatem, defendam contra te, Deo adjuvante, et ipsorum et nostram fidem: ubi etiam id poterit apparere, non solum tu verbis tuis, quod secundo loco me demonstraturum esse promisi, sed ipsum dogma Pelagianum, quod com4. Primam itaque partem distributionis meae, quemadmodum exsequar, parumper adverte. Nempe inter nos, quantum attinet ad intentionem libri mei, cui te respondisse quatuor tuis jactas, ista vertitur quaestio, quod ego dico sic nuptias esse laudandas, ut nullo modo ad earum culpam vituperationemque pertineat, quod omnes homines primorum illorum hominum peccato nascuntur obnoxii. Hoc enim qui negat, ipsa christianae fidei subvertere firmamenta conatur. Hinc quippe factum est ut de nuptiis et concupiscentia librum scriberem: nuptiarum scilicet bo
Abbreviated transcription (Latin):
gere. et quod scripsi. et qđ respondere uoluisti. Ita enĩ se res ipsa
declarat. atq indicat. ut nimium cardi sint qui hoc anobis po¬
stulent. demonstrari. Nunc ergo. quia uideo te ueritate desertum.
ad maledicta esse conuersum. ita distribuam disputationem meã. ut
ostendam prius. quantis et qualibus ȩccłiȩ catholicȩ doctoribus. no¬
mine manicheoꝵ. intolerabilem facere nõ cuncteris in iuriam: Et cũ
me appetis. in quo tela sacrilega iaculeris. deinde monstrabo. quod
tu ipse sic ad iuuas manicheoꝵ dampnabilem et nefandȩ impi¬
etatis errorem. ut nullũ talem patronum. nec in suis dilectoribus
ualeant inuenire. Tercio loco quantum breuit̃ potuero. sententiis
non meis. s eoꝵ qui fuerunt ante nos. et ad uersus impios fidem
catholicam defenderunt. manes argucias tuas. et elaborata argu¬
menta conuincam. Postremo quoniã site non correxeris. necesse

Expanded text:
gere, et quod scripsi, et quod respondere voluisti. Ita enim se res ipsa gere, et quod scripsi, et quod respondere voluisti. Ita enim se res ipsa declarat atque indicat, ut nimium tardi sint, qui hoc a nobis postulent demonstrari. 3. Nunc ergo quia video te veritate desertum, ad maledicta esse conversum, ita distribuam disputationem meam, ut ostendam prius quantis et qualibus Ecclesiae catholicae doctoribus nomine Manichaeorum intolerabilem facere non cuncteris injuriam, et cum me appetis, in quos tela sacrilega jaculeris. Deinde monstrabo, quod tu ipse sic adjuvas Manichaeorum damnabilem et nefandae impietatis errorem, ut nullum talem patronum nec in suis dilectoribus valeant invenire. Tertio loco, quantum breviter potuero, sententiis non meis, sed eorum qui fuerunt ante nos, et adversus impios fidem catholicam defenderunt, inanes argutias tuas et elaborata argumenta convincam. Postremo, quoniam si te non correxeris, necesse
Abbreviated transcription (Latin):
re. Auferamus itaq demedio. si placet ista cõmunia. quȩ dici ex
abste quero cur libro meo salti specietenꝰ te respõdisse glieris c̃ tu¬
is libͥs. inͣi. uniꝰ mei partẽ nec qͣitã ix p̃hendẽdo tetigeris eos ꝙ saltꝰ ĩp̃cere¬
unddis meis disputationibus feceris. quasi omnino desꝑares utrĩ¬
q: oꝑis. et mei scilicet et tui. quemquã ẽẽ posse lectorẽ: qui ista
deprȩhenderet. Deniq etiam pauca ipsa inquibus uix ẽ. ut dixi.
quarta pars uoluminis mei. quȩ uelut infirmiora ex istimans.
quatuor tuoꝵ grandioꝵ uoluminum strepitu. quasi quadriga¬
rum impetu ꝓternere et conculcare molitꝰ es. consideratione mi¬
to plurium cȩteroꝵ quȩ attingere timiusti. in concussa manere
monstrant᷑. qđ ostendere pene suꝑ fluum ẽ. Ammonendi enim
sunt potius qui hoc nosse desiderant. ut ñ eos pigeat utrumq le¬

Expanded text:
re. Auferamus itaque de medio, si placet, ista communia, quae dici ex ure. Auferamus itaque de medio, si placet, ista communia, quae dici ex u. 2. Primum abs te quaero, cur libro meo saltem specie tenus te respondisse glorieris, cum tuis libris quatuor unius mei partem nec quartam reprehendendo tetigeris, eosque saltus in praetereundis meis disputationibus feceris, quasi omnino desperares utriusque operis, et mei scilicet et tui quemquam esse posse lectorem, qui ista deprehenderet. Denique etiam pauca ipsa, in quibus vix est, ut dixi, quarta pars voluminis mei, quae velut infirmiora existimans, quatuor tuorum grandiorum voluminum strepitu, quasi quadrigarum impetu prosternere et conculcare molitus es, consideratione multo plurium caeterorum, quae attingere timuisti, inconcussa manere monstrantur: quod ostendere pene superfluum est. Admonendi enim sunt potius qui hoc nosse desiderant, ut non eos pigeat utrumque le
Abbreviated transcription (Latin):
in domino memor nostri. frater beatissime. Explicit prefatio¬
ba maledica iuliane. quȩ ardens iracundia libris
quatuor anhelasti. si me contempnere dixero. menti¬
ar. Qluomͦi enim possum ita contempnere. ubi destimo¬
nium conscientię mee cogitans. uel gaudere me ui¬
deo debere ꝓme. uł dolere ꝓte. et ꝓ eis qui decipiuntur abste:
Quis aut contempnat siue exultationis suȩ materiam. siue me¬
roris: Nam unde partim letamur. partim contristamur nulla
ratione contempnimꝰ: meoꝵ quippe causa gaudioꝵ est. ꝓmissio
dñi dicentis. cum dicunt omne malũ aduersum uos mentientes
ꝓpter me. gaudete et exultate. qm̃ merces ur̃a copiosa ẽ. incelis.:
et rursus meicausa meroris ẽ. apłi affectus. ubi lego: quis infir¬
matur: et ego non infirmor: quis scandalitatur. et ego nonuror:
Sed hȩc ꝓ tuo doginate quod ueritatem putas. etiam tũ potes dice¬

Expanded text:
in domino memor nostri. frater beatissime. CCVIII. DOMIin domino memor nostri. frater beatissime. CCVIII. DOMIaledica, Juliane, quae ardens iracundia libris quatuor anhelasti, si me contemnere dixero, mentiar. Quomodo enim possum ista contemnere, ubi testimonium conscientiae meae cogitans, vel gaudere me video debere pro me, vel dolere pro te, et pro eis qui decipiuntur abs te? Quis autem contemnat sive exsultationis suae materiam, sive moeroris? Nam unde partim laetamur, partim contristamur, nulla ratione contemnimus. Meorum quippe causa gaudiorum est promissio Domini dicentis: Cum dicunt omne malum adversum vos, mentientes, propter me; gaudete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in coelis . Et rursus mei causa moeroris est Apostoli affectus, ubi lego: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Sed haec pro tuo dogmate, quod veritatem putas, etiam tu potes dice
Abbreviated transcription (Latin):
notescere potuerunt. Q uis quis ergo et illum scđm librum me¬
um ad comitem identidem ualerium. sicut primum conscrip¬
tum legit. nouerit ine inquibusdam non respondisse uliano. s
ei potius. qui de libris eius illa se legit. Et non ita posuit. ut inue¬
nit. s aliquantũ putauit. ẽe mnutanda. fortasse ut eomodo quasi fua
faceret. quȩ aliena ęssȩ constaret. Nunc aut̃ ueriora credens exem¬
plaria quȩ tua sci̾tas misit. ipsi auctori uideo respondendũ. qui
unũ meum quatuor libris suis refellisse se iactat: et usquequa¬
q spargere fidei uenena non cessat. Aggressus sum igit᷑ hoc opꝰ
inaduitorio saluatoris pusilloꝵ atq magnoꝵ. et scio te ut adim¬
plerem orasse ꝓme. et ꝓ his quibus huns cemodi labores nr̃os
profuturos credimus. et optamus. Attende ergo iam respon¬
sionem meam cuius principiũ hanc epłam subsequetur. Ualeas

Expanded text:
notescere potuerunt. quisquis ergo et illum secundum librum menotescere potuerunt. quisquis ergo et illum secundum librum meum ad comitem identidem Valerium sicut primum conscriptum legit, nouerit me in quibusdam non respondisse Iuliano sed ei potius. qui de libris eius illa selegit et non ita posuit, ut inuenit, sed aliquantum putauit esse mutanda, fortasse ut eo modo quasi sua faceret, quae aliena esse constaret. nunc autem ueriora credens exemplaria. quae tua sanctitas misit, ipsi auctori uideo respondendum, qui unum meum quattuor libris suis refellisse se iactat et usquequaque spargere fidei uenena non cessat. adgressus sum igitur hoc opus in adiutorio saluatoris pusillorum atque magnorum et scio te, ut id implerem, orasse pro me et pro his, quibus huiusce modi labores nostros profuturos credimus et optamus. adtende ergo iam responsionem meam, cuius principium hanc epistulam subsequetur. ualeas
Abbreviated transcription (Latin):
et coepiscopo claudio: augustinus in dño salutem.
Qm̃ michi infraterno excitatꝰ affectu. uiliant quatu¬
or libros. quos aduersus unum meum scripsit: priꝰ¬
quam peterem ipse misisti. nichil conuenientius pu¬
taui esse faciendum: quam ut ea tu potissimum legens. uidices.
utrum recte congruenterq responderim. Nam dehis quatuor
libris. non nulla decerpta scripserat. nescio quis ad illustrem et
religiosum uirum comitem ualerium. aduersus eundẽ librum
meũ. quẽ me ad illum scripsisse cognouerat. Quȩ cum in manus
meas. eodem sublimi uiro curante. uenissent. illi primo non distu¬
li scđm uolumen ad iungere: in quo illa omnia sicut potui refu¬
taui. Sed nunc eosdem libros cum diligentius inspicerem. cõpe¬
ri illum qui non nulla inde se legerat. non omnia ita potuisse ut
in his legitur. Unde poterit uideri iuliano uł cuilibet illoꝵ. me
potius fuisse mentitum. quia utiq non sicut hi quatuor libri.
ita illa quȩ de his excerpta et memorato pͥncipi missa sunt in¬

Expanded text:
ET COEPISCOPO CLAUDIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quoniam mihi fraterno excitatus affectu Iuliani quattuor libros, quos aduersus unum meum scripsit, priusquam peterem, ipse misisti, nihil conuenientius putaui esse facieutrum recte congruenterque responderim. Nam de his quatuor libris nonnulla decerpta scripserat nescio quis ad illustrem et religiosum virum comitem Valerium, adversus eumdem librum meum, quem me ad illum scrmeas eodem sublimi uiro curante uenissent, illi primo non distuli secundum uolumen adiungere, in quo illa omnia, sicut potui, refutaui. sed nunc eosdem libros cum diligentius inspicerem, comperi illum, qui nonnulla inde selegerat, non omnia ita posuisse, ut in his libris legitur. unde poterit uideri Iuliano uel cuilibet illorum me potius fuisse mentitum, quia utique non sicut hi quattuor libri ita illa, quae de his excerpta et memorato comiti missa sunt. in
Abbreviated transcription (Latin):
ati sunt. scđm id quod creati sunt necesse habeãt uiuere. nec suȩ
repugnare naturȩ. Hȩc omia dic ambrosio. siue de ambrosio. qͥ
mͥ tam suꝑbe. tam contumeliose. tam ꝓcacit᷑. et petulant̾ obiec¬

Expanded text:
ati sunt, secundum id quod creati sunt, necesse habent vivere, nec suae ati sunt, secundum id quod creati sunt, necesse habent vivere, nec suae repugnare naturae. » Haec omnia dic Ambrosio, sive de Ambrosio, quae mihi tam superbe, tam contumeliose, tam procaciter et petulanter objec
Abbreviated transcription (Latin):
Omnes sub peccato ab adam. in omnes regnabat mors. Ueniat so
lus iustus in conspectu dei. de quo iam ñ cũ exceptione dicatur:
nͥ peccauit in labiis suis. s peccatũ non fecit. huic dic si audes
qd̃ diabolum fecerit hominũ ꝯditorẽ qͥ utriusq sexus commixtio¬
ne nascunt᷑. Quandoquidẽ solum xp̃m quia sit natus ex uirgine
auinculis obnoxiȩ generationis aexcepit. omibꝰ ceteris ex adã
subpeccati obligatione nascentibus. quod utiq peccatũ diabolus
seminauit. hunc dãpnatorem redargue nuptiarum. qui sine pec¬
cato natum solum dicit uirginis filium. istũ negatorem ꝑcipi¬
endȩ criminare uirtutis. qui asserit ingenerari uicia generi hu¬
mano in ipso conceptionis exordio. et dic ei quod ad uersus me
inprimo tuo uolumine uideris tibi satis alte acuteq dixisse. nec
peccare eos omnino qui peccare dicuntur. Siquidem aquocũq cre¬

Expanded text:
omnes suomnes sulus justus in conspectu Dei, de quo jam non cum exceptione dicatur, Non peccavit in labiis suis ; sed, Peccatum non fecit » . Huic dic, si audes, quod diabolum fecerit hominum conditorem, qui utriusque sexus commixtione nascuntur; quandoquidem solum Christum, quia sit natus ex virgine, a vinculis obnoxiae generationis excepit, omnibus caeteris ex Adam sub peccati obligatione nascentibus; quod utique peccatum diabolus seminavit. Hunc damnatorem redargue nuptiarum, qui sine peccato natum solum dicit virginis filium. Istum negatorem percipiendae criminare virtutis, qui asserit ingenerari vitia generi humano in ipso conceptionis exordio. Et dic ei, quod adversus me in primo tuo volumine videris tibi satis apte acuteque dixisse, « Nec peccare eos omnino, qui peccare dicuntur: siquidem a quocumque cre
Abbreviated transcription (Latin):
citationem meam: nec ista quinq argumenta ur̃a. ex quibus cun¬
cta conectitis. quȩ in hac questione aduersus catholicam fidem
multiplicit᷑ disputatis. sigillatim testimoniis scõꝵ refutanda
suscipiam: Sed quantum potuerit eoꝵ ꝑcuti et deici. etiam cũ
ame de litteris catholicoꝵ ȩpõꝵ singula ꝓferentur. tantũ ꝑcuci¬
etur atq deicietur. siue unum eoꝵ. siue duo. siue plura. siue oĩa.
conscripsit beatus ambrosius. Per unum inquit anmiħm salus¬
uentura nationibus declaratur. qui solus potuit iustus ẽe cum
generatio omĩs erraret. nisi natus ex uirgine generationis obno¬
xie. priuilegio minime teneretur. Eece inquit in iniquitatibus
conceptus sum: et indelictis ꝑeperit me mat̾ mea:. is qui iustus
preceteris putabat᷑. Quẽ igit᷑ iam iustum dixerim. nisi hoꝵ li¬
berum uinculoꝵ. Quẽ naturȩ communs uincula ñ teneant:

Expanded text:
citationem meam. Nec ista quinque argumenta vestra, ex quibus cuncitationem meam. Nec ista quinque argumenta vestra, ex quibus cuncta connectitis, quae in hac quaestione adversus catholicam fidem multipliciter disputatis, singillatim testimoniis sanctorum refutanda suscipiam: sed quantum potuerit eorum percuti et dejici, etiam cum a me de litteris catholicorum episcoporum singula proferentur, tantum percutietur atque dejicietur, sive unum eorum, sive duo, sive plura, sive omnia, conscripsit beatus Ambrosius: Per unum, inquit, Domiuentura nationibus declaratur, qui solus non potuit iustus esse, cum generatio omnis erraret, nisi natus ex uirgine generationis obnoxiae priuilegio minime teneretur. ecce inquit in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea dicit is qui iustus prae ceteris putabatur. quem igitur a iam iustum dixerim nisi horum liberum uinculorum, quem naturae communis uincula non teneant?
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nemo mundus nascatur. et ideo donec mundetur spũ
diciam naturarum. ullum crimen eẽ nuptiarum. Bonum
quippe discernit᷑ ꝓprium nuptiarũ aquolibet uicio natura¬
rum. nec ullius reatũ remanere peccati. qui non ea quȩ in
xp̃o fit regeneratione soluatur. quã uis infirmitas restet.
contra quam in se ipso constitutam regeneratus. siꝓfiera
pugnet. Nec iniquus ẽ. ds̃. cum peccatis siue origialibus
snie ꝓpriis digna retribuit. Magisq iniquus aut infirmus
ostenditur. si iugum grauȩ suꝑ filios adam adie sicut scriptum
ẽ natiuitatis eoꝵ. usq indiem sepulturȩ. in matrẽ omniũ. Sub
quo iugo imago eiꝰ atteritur. aut ipse nullo uł originali uł ꝓprio
prȩcedente peccato. aut quilibet alius. ipso imponit inuicto. Nec
ꝑfectio ẽ desꝑanda uirtutis ꝑ enus gr̃am. qui ex origine uiciatã
mutare potest. et sanare naturã. Ad grediar igit᷑ implere polli¬

Expanded text:
num nemo mundus nascatur, et ideo donec mundetur Spirinum nemo mundus nascatur, et ideo donec mundetur Spiriue immunditiam naturarum, ullum crimen esse nuptiarum: bonum quippe discernitur proprium nuptiarum a quolibet vitio naturarum. Nec ullius reatum remanere peccati, qui non ea quae in Christo fit regeneratione solvatur; quamvis infirmitas restet, contra quam in se ipso constitutam regeneratus si proficit pugnet. Nec iniquus est Deus, cum peccatis sive originalibus sive propriis digna retribuit: magisque iniquus aut infirmus ostenditur, si jugum grave super filios Adam, a die, sicut scriptum est, nativitatis eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium , sub quo jugo imago ejus atteritur, aut ipse nullo vel originali vel proprio praecedente peccato, aut quilibet alius ipso imponit invito. Nec perfectio est desperanda virtutis, per ejus gratiam, qui ex origine vitiatam mutare potest et sanare naturam. CAPUT II. 4. Aggrediar igitur implere polli
Abbreviated transcription (Latin):
missa fuerant. traxit aliena: nec uirtus cui uiciositas intelli¬
gitur ẽe contraria. posse creditur ꝑfici. quia ingenerata uicia
in credibile ẽ. posse consumi. q̃ iam̃nec uicia computanda sunt.
Non enim peccat. qui non potest aliud eẽ. quam creatus ẽ hȩc
si fideh diligentia quereretis. nec ea quȩ catholice fidei uerita¬
te atq antiquitate fundata sunt. in fideli oppugnaretis au¬
datia. in ea quȩ abscondita sunt sapientibus ac prudentibus
et reuelata sunt pariuulis. nutriti xp̃i gr̃a ueniretis. Multa
enim multitudo dulcedinis dñi quam ꝓfecto non inuidit.
et tam̃ abscondit timentibus eum. ꝑfecit aut̃ sꝑantibus. ñ
in se ipsis. s in eum. Nos ergo dicimus. quod ea fides habet
de qua scriptum ẽ. nisi credideritis. non intelligetis. nec
diabolum s dm̃ uerum. et uere bonũ ẽẽ hominũ conditorẽ mun¬
de etiã de inmundis in effabilit̾ oꝑantem. quam uis homi¬

Expanded text:
missa fuerant, traxit aliena? Nec virtus, cui vitiositas intellimissa fuerant, traxit aliena? Nec virtus, cui vitiositas intelligitur esse contraria, posse creditur perfici; quia ingenerata vitia incredibile est posse consumi: quae jam nec vitia deputanda sunt. Non enim peccat, qui non potest aliud esse quam creatus est. » 3. Haec si fideli diligentia quaereretis, nec ea quae catholicae fidei veritate atque antiquitate fundata sunt infideli oppugnaretis audacia; in ea quae abscondita sunt sapientibus et prudentibus, et revelata sunt parvulis , nutriti Christi gratia veniretis. Multa enim multitudo dulcedinis Domini, quam profecto non invidit, et tamen abscondit timentibus eum, perfecit autem sperantibus, non in se ipsis, sed in eo . Nos ergo dicimus quod ea fides habet, de qua scriptum est, Nisi credideritis, non intelligetis : nec diabolum, sed Deum verum et vere bonum, esse hominum conditorem, munda etiam de immundis ineffabiliter operantem; quamvis homi
Abbreviated transcription (Latin):
eruditos. Dicitis enim nos asserendo originale peccatũ. diabo¬
lum dicere hominum nascentiũ conditorem. dampnare nup¬
tas. negare inbaptismo dimitti uniuersa peccata. Om̃ cri¬
mine iniquitatis arguere. desꝑationem ꝑfectionis ingerere.
Dec quippe omnia consequentia eẽ contenditis. si credamus par
ulos nasci peccato primi hominis obligatos. et ob hoc eẽ
sibdiabolo nisi renascantur in xp̃o. Diabolus enim ereat¬
dicitis. si ex hoc uulnere creantur. quod diabolus naturȩ quȩ pri¬
mum condita ẽ inflixit humanȩ. et dampnantur nuptię. si ali¬
quid unde dampnabiles generentur habere creduntur. nec oĩa
peccata dimittunt᷑ in baptismo. si aliquod inbaptitatis coniu¬
gibus remanet malum. ex quo generant᷑ mali. Quomodo
aut̃ non ẽ. iniquus ds̃. qui cum baptizatis remittatpec¬
cata ꝓpria paruulum dampnat: Quia cum abillo crearetur
nec sciens. nec uolens. etiam ex illis parentibus quibus re¬

Expanded text:
eruditos. Dicitis enim, « Nos asserendo originale peccatum, diaboeruditos. Dicitis enim, « Nos asserendo originale peccatum, diabolum dicere hominum nascentium conditorem, damnare nuptias, negare in Baptismo dimitti universa peccata, Deum crimine iniquitatis arguere, desperationem perfectionis ingerere. » Haec quippe omnia consequentia esse contenditis, si credamus nasci parvulos peccato primi hominis obligatos, et ob hoc esse sub diabolo, nisi renascantur in Christo. « Diabolus enim creatdicitis « si ex hoc vulnere creantur, quod diabolus naturae, quae primum condita est, inflixit humanae: et damnantur nuptiae, si aliquid unde damnabiles generantur, habere creduntur: nec omnia peccata dimittuntur in Baptismo, si aliquod in baptizatis conjugibus remanet malum, ex quo generentur mali. Quemadmodum autem non est iniquus Deus, qui cum baptizatis remittat peccata propria, parvulum damnat, quia cum ab illo crearetur, nesciens nec volens etiam ex illis parentibus, quibus re
Abbreviated transcription (Latin):
Unc iam michi aggrediendum ẽ. quod tercio loco po¬
sui dispositionis meȩ. ut sentententiis ep̃oꝵ. qui scri¬
ꝑturas scãs ingenti gła tractauerunt. tua iuliane
domino ad iuuante machinamenta subuertam. Non ut eos os¬
tendam scdm catholicam fidem de originali sensisse peccato. Hoc
enim iam inprimis huius oꝑis partibus feci. ut inde monstra¬
rem quot et quantis uiris ȩccłȩ. scisq clarisq doctoribus. ma¬
nicheoꝵ crimen inpingas. et cum me cupis apud imꝑitoꝵ deco¬
lorare iudicia. eos qui catholicam fidem contra hereticos defen¬
derunt. heresis nefariȩ nomine accus es. Sed nunc argumenta
ipsa ur̃a quibus agitis. ne hominum prima natiuitas originali
peccato credatur astricta. eloquiis sunt redarguenda scoꝵ. quos
eisq potius eligant ad herere. quam uobis. Hȩc sunt certe ue¬
luit capita argũmentoꝵ quasi formidanda ur̃oꝵ. quibus terre¬
tis infirmos. et minus quam contra uos expedit sacris litteris

Expanded text:
unc jam mihi aggrediendum est, quod tertio loco posui dispositionis meae, ut sententiis episcoporum, qui Scripturas sanctas ingenti gloria tractaverunt, tua, Juliane, Domino adjuvante, machinamenta subvertam. Non ut eos ostendam secundum catholicam fidem de originali sensisse peccato; hoc enim jam in primis hujus operis partibus feci, ut inde monstrarem, quot et quantis viris, Ecclesiae sanctis clarisque doctoribus, Manichaeorum crimen impingas; et cum me cupis apud imperitorum decolorare judicia, eos qui catholicam fidem contra haereticos defenderunt, haeresis nefariae nomine accuses. Sed nunc argumenta ipsa vestra, quibus agitis ne hominum prima nativitas originali peccato credatur obstricta, eloquiis sunt redarguenda sanctorum. Quos eisque potius eligant adhaerere quam vobis. 2. Haec sunt certe velut capita argumentorum quasi formidanda vestrorum, quibus terretis infirmos, et minus quam contra vos expedit, sacris Litteris
Abbreviated transcription (Latin):
sicam᷑ aliquid apudte ualet ioħis auctoritas. aut si illo sermone
ꝑ lecto. eoq loco eiꝰ quem commemoraturus sum cognito atq ꝑ¬
specto. in opinione tua manendum putasti: Ut quid inde uer¬
ba quȩlibet inseruisti oꝑeͥ tuo: Anforte ut nos totum legere
commoneres. et inuenire unde tuas depͣ. Chenderemus et con¬
uinceremꝰ insidias: Quid enim aꝑtiꝰ quã id quod ibi dirit: Uenit
semel xp̃c. et pat̾nis nos cautionibus inuenit astrictos quas
conscripsit adam. Ille inicium obligationis ostendit. peccatis
ruditum et erudientẽ distinguentẽ debitũ pat̾mi cyrographi
quod hereditariũ nobis in hesit. ab eis debitis quoꝵ ꝑ nr̃a
peccata fęnus accreuit: Audis quid paruulis relaretur
cyrographo immunes ẽẽ potuerunt. Uerbaquippe eiꝰ non int̾prȩtata

Expanded text:
si tamen aliquid apud te valet Joannis auctoritas. Aut si illo sermone si tamen aliquid apud te valet Joannis auctoritas. Aut si illo sermone perlecto, eoque loco ejus quem commemoraturus sum, cognito atque perspecto, in opinione tua manendum putasti; utquid inde verba quaelibet inseruisti operi tuo? An forte ut nos totum legere commoneres, et invenire unde tuas deprehenderemus et convinceremus insidias? Quid enim apertius, quam id quod ibi dixit, « Venit semel Christus, et paternis nos cautionibus invenit astrictos, quas conscripsit Adam. Ille initium obligationis ostendit, peccatis ruditum et erudientem, distinguentem debitum paterni chirographi, quod haereditarium nobis inhaesit, ab eis debitis, quorum per nostra peccata fenus accrevit? Audis quid parvulis in Baptismchirographo immunes esse potuerunt? Verba quippe ejus non interpretata
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidẽ om̃ibꝰ t̾ror communis ẽ. bestiarũ. quȩ utiq nec in fan¬
tibus partunt. Quos ꝓfecto scđ̾m istũ tractatũ ioħis nullo modo
lederent. siuȩ terrerent. nisi e̾ent ueteris illius peccati obligatione
constricti. Dic iuliane. dic etiam istũ: Quid enim iam dubitas dice¬
re manicheũ. qui tantã naturȩ. cuiꝰ in nocentiam defenditis. fecit
iniuriam. et ꝓpagationẽ dãpnationis asseruit: Immo uero cohibe
te ipsum. siquid tibi ẽ. sanabilis mentis. et corrige. et aliquando in¬
tellige. quomͦ potuerit dicere ioħes. paruulos non habere peccata.
Non quod peccato primoꝵ hominũ non teneant᷑ obstricti. s quod
sua nulla commiserint. et hoc quidem in eadem ipsa omelia sito¬
tam legisses inuenire potiusti. aut si legisti. nescio quẽ ad modũte
potuit pret̾ire. Aut si te p̃terire ñ potuit: miroreur ñ correrit

Expanded text:
quandoquidem omnibus terror communis est bestiarum: quae utique nec infanquandoquidem omnibus terror communis est bestiarum: quae utique nec infantibus parcunt; quos profecto, secundum istum tractatum Joannis, nullo modo laederent, sive terrerent nisi essent veteris illius peccati obligatione constricti. 26. Dic, Juliane, dic etiam istum quid enim jam dubitas dicere? Manichaeum, qui tantam naturae, cujus innocentiam defenditis, fecit injuriam, et propagationem damnationis asseruit. Imo vero cohibe te ipsum, si quid tibi est sanabilis mentis, et corrige; et aliquando intellige, quomodo potuerit dicere Joannes, parvulos non habere peccata; non quod peccato primorum hominum non teneantur obstricti, sed quod sua nulla commiserint. Et hoc quidem in eadem ipsa homilia, si totam legisses, invenire potuisti: aut si legisti, nescio quemadmodum te potuit praeterire: aut si praeterire non potuit, miror cur te non correxerit;
Abbreviated transcription (Latin):
uiso serpente mansisset. non accepisset consilium. non ei cum
tanta sermos inaretur fidutia. s statim ad ipsum et expauiss
et resiluisset aspectum. nunc aut̃ et disputat. et non timet: non¬
dũ enim erat timor iste: s quia peccatum ingressum ẽ. abla¬
ta sunt ea quȩ honoris erant. Itemq post paululum. Qluã dr
quidem inquit habebat ad dm̃ fidutiam. terribilis bestiis
erat: s. quia offendit. ex tremos etiam conseruoꝵ suoꝵ iam
pauet. Quod si hoc non ẽ. inquit. tu michi ostende ante peccatũ. quod
terribiles erant hominibus bestiȩ s non habebis. Si aut̃ post tan¬
ta in gressus ẽ. timor. et hoc tutelę dñi ẽ. Si enim mandato quod
datum ẽ. moto ab homine et soluto. honor qui ei datꝰ fuerat adeo
mansisset immobilis. non facile resurrexisset. Nempe manifestum
nem ingressum ẽ. commune omibus hominibus factũ ẽẽ peccatũ.

Expanded text:
viso serpente mansisset; non accepisset consilium, non ei cum viso serpente mansisset; non accepisset consilium, non ei cum tanta sermocinaretur fiducia, sed statim ad ipsum et expavisset et resiluisset aspectum: nunc autem et disputat, et non timet. Nondum enim erat timor iste: sed quia peccatum ingressum est, ablata sunt ea quae honoris erant. » Itemque post paululum: « Quamdiu quidem, » inquit, « habebat ad Deum fiduciam, terribilis bestiis erat; sed quia offendit, extremos etiam conservorum suorum jam pavet. Quod si hoc non est, » inquit: « tu mihi ostende, ante peccatum quod terribiles erant hominibus bestiae: sed non habebis. Si autem post tanta ingressus est timor; et hoc tutelae Domini est. Si enim mandato quod datum est, moto ab homine et soluto, honor qui ei datus erat a Deo, mansisset immobilis, non facile resurrexisset » Homilia 9 in Genem ingressum est, commune omnibus factum esse peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
homines. uł interimant. cum sententia dñi manifesta sit. qua
eas homini subdidit. ut earum habeat potestatem. Quam quȩ¬
stionẽ sic soluit. ut dicat ante peccatũ omnes bestias homini
fuisse subiectas. Quod aut nc̃ hominib nocent. penã pͥmi ẽẽ
pecc̃i. Prolixa tͣctatio ẽ. idõ huic oꝑi ñ ame inserit᷑. s aliquid tañ
gem dei ẽẽ mendacem: abinicio enĩ non ita res erant dispositȩ.
s timebant. et tremebant. et subiciebant᷑ dño. et qmͣ afiducia
decidimus profecto et ab honore. unde hoc manifestum ẽ: Ad¬
duxit bestias ad adam uidere quid eas uocaret. et non resiluit
adam tamquã timens. et paulopost. Hoc unum inquit sig¬
num quod non fuerint homini ab inicio t̾ribiles bestiȩ scđ̾m
aliud isto manife stius. quȩ fuit ad mulierẽ ꝑ serpentẽ dispu¬
tatio. Sienĩ e̾ent t̾ri Abiles hominibus bestiȩ. non utiq mulier

Expanded text:
homines, vel interimant, cum sententia Domini manifesta sit, qua homines, vel interimant, cum sententia Domini manifesta sit, qua eas homini subdidit, ut earum habeat potestatem . Quam quaestionem sic solvit, ut dicat, ante peccatum omnes bestias homini fuisse subjectas; quod autem nunc hominibus nocent, poenam primi esse peccati. Prolixa tractatio est, ideo huic operi non a me inseritur: sed aliquid tamen gem Dei esse mendacem: ab initio enim non ita res erant dispositae; sed timebant, et tremebant, et subjiciebantur domino. Et quoniam a fiducia decidimus, profecto et ab honore. Unde hoc manifestum est? Adduxit bestias ad Adam, videre quid eas vocaret, et non resiluit Adam tanquam timens. » Et paulo post: « Hoc unum, » inquit, « signum, quod non fuerint homini ab initio terribiles bestiae; secundum aliud isto manifestius, quae fuit ad mulierem per serpentem disputatio. Si enim essent terribiles hominibus bestiae, non utique mulier
Abbreviated transcription (Latin):
bus dicat. ad olympiam scribens. Quando enim adam pecca¬
uit inquit illud graue peccatum. et omne genus hominum
in commune dãpnauit. de merore pęnas luebat. Item de resur¬
de liquisset. ut discussa de ꝑhennitatibus inferos ad amaret.
Flebat xp̃c quod eos qui immortales eeͥ potuerant. diabolus fecit
des : Si adam grandi peccato suo omne genus humanũ in com
zaro dicit᷑ excussa deꝑhennitatib mortalitas inferos ad amasse.
qui mortalium non ad istam culpã casumq ꝑtineat. quo cecidit
primus homo de uitȩ ꝑhenintate. quam si non peccass acciꝑet:
Si diabolus om̃s qui immortales e̾e poterant. fecit ee mortales. un¬
de etiam paruuli moriunt᷑. si obnoxii peccato primi illius homi¬
nis nonsunt: Numquid ergo nisi ꝑ eum in quo om̃s uiuificabun¬
t̃. etiam paruuli de regno mortis eruuntur: Tractat idem ioħes
insermone quodam huius modi questionem: cur bestiȩ uel ledant

Expanded text:
bus dicat. Ad Olympiam scribens: « Quando enim Adam peccabus dicat. Ad Olympiam scribens: « Quando enim Adam peccavit, » inquit, « illud grande peccatum, et omne genus hominum in commune damnavit, de moerore poenas luebat. » Item de resusdeliquisset, ut excussa de perennitatibus inferos adamaret. Flebat Christus, quod eos qui immortales esse poterant, diabolus fecit des? Si Adam grandi peccato suo omne genus humanum in commzaro dicitur excussa de perennitatibus mortalitas inferos adamasse; quis mortalium non ad istam culpam casumque pertineat, quo cecidit primus homo de vitae perennitate, quam si non peccaret acceperat? Si diabolus omnes qui immortales esse poterant, fecit esse mortales; unde etiam parvuli moriuntur, si obnoxii peccato primi illius hominis non sunt? Numquid ergo, nisi per eum in quo omnes vivificabuntur, etiam parvuli de regno mortis eruuntur? 25. Tractat idem Joannes in sermone quodam hujusmodi quaestionem, cur bestiae vel laedant
Abbreviated transcription (Latin):
uenisset. et quod ipse sentit te sentire claruisset. numquã te unũ
pace tua dixerim. tot et talibus p̾ferre possemus in ea causa de
qua numquã fides xpͣiana et ȩccła catholica uariauit. Sed ab¬
sit ut tu aliter saperes: et in ea tam precipuus. emineres. Dic
ergo et tu aliquid unde istȩ iuuenis confundat᷑ et reuereatur
qui querit maculam mneã. et ignosce mͥ. quia cum illi de hac
re quid sentias demonstrauero. quȩsiturus ẽ. et tuam. Dicit
enim sensum ẽe. manicheum. credere paruulos in digentes
eẽ xpͣi liberatoris auxilio. ut adãpnatione liberentur. quia
ex peccato primi hominis obligati sunt. Ae ꝑ hoc cum te hoc
sentire cognouerit. aut ipse se corriget ab errore pelagii. aut
et tibi crimen obiciet manchei: s ut conferamus ei uerum
beneficium. falsum eiꝰ non curemus obꝓ brium. Audi iam
iuliane. quid etiam iohannes cum cȩteris catholicis doctori¬

Expanded text:
venisset, et quod ipse sentit, te sentire claruisset; nunquam te unum, venisset, et quod ipse sentit, te sentire claruisset; nunquam te unum, pace tua dixerim, tot et talibus praeferre in ea causa possemus, de qua nunquam fides christiana et Ecclesia catholica variavit. Sed absit ut tu aliud saperes, et in ea tam praecipuus emineres. Dic ergo et tu aliquid, unde iste juvenis confundatur et revereatur, quia quaerit maculam meam; et ignosce mihi, quia cum illi de hac re quid sentias demonstravero, quaesiturus est et tuam. Dicit enim sensum esse Manichaeum, credere parvulos indigentes esse Christi liberatoris auxilio, ut a damnatione liberentur, qua ex peccato primi hominis obligati sunt. Ac per hoc cum te hoc sentire cognoverit, aut ipse se corriget ab errore Pelagii, aut et tibi crimen objiciet Manichaei. Sed ut conferamus ei verum beneficium, falsum ejus non curemus opprobrium. 24. Audi jam, Juliane, quid etiam Joannes cum caeteris catholicis doctori
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽ. latine. ideo et infantes baptizamus. quam uis peccata non
habentes. Uides certe non abeo dictum ẽẽ. paruulos non co inqui¬
natos eẽ peccato siue peccatis. s: non habere peccata. Incellige
pria. et nulla contẽ tio ẽ at inquies.cur non ipse addidit ꝓpria:
Cur putamus. nisi quia disputans in catholica ȩccła. non se alicer
intelligi arbitrabatur: Tali questione nullius pulsabat᷑. uobis
nondum litigantibus securius loquebatur. Nam uis audire qͥd
etiam ipse de hac re aꝑtissime dixerit: Ecce etiam ipsum. muimero
illi ad iungo scõꝵ. ecce inter meos testes. uł int̾ nr̃os constituo ui¬
dices. quem putasti patronum tuũ. Ecce et ipsum dicturus es
manicheum: Ingredere sce̾ iohannes ingredere. et conside cum
fratribus tuis: aquibus nulla ratio. nulla temptatio te sep ara¬
uit. Opus ẽ. et tua. et maxime tua sententia: qm̃ intuiꝰlitt̾is iuueniᷤ
tur ꝑ cellere et euacuare sententias. Quod si uere tale aliquid in¬

Expanded text:
quod est latine, « Ideo et infantes baptizamus, quamvis peccata non habentes. » Vides certe non ab eo dictum esse « parvulos non coinquinatos esse peccato, » sive « peccatis; » sed, « non habere peccata: » intellige propria, et nulla contentio est. At inquies, Cur non ipse addidit, propria? Cur, putamus, nisi quia disputans in catholica Ecclesia, non se aliter intelligi arbitrabatur, tali quaestione nullius pulsabatur, vobis nondum litigantibus securius loquebatur? 23. Nam vis audire quid etiam ipse de hac re apertissime dixerit? Ecce etiam ipsum numero illi adjungo sanctorum. Ecce inter meos testes, vel inter nostros constituo judices, quem putasti patronum tuum. Ecce et ipsum dicturus es Manichaeum. Ingredere, sancte Joannes, ingredere, et conside cum fratribus tuis, a quibus te nulla ratio et nulla tentatio separavit. Opus est et tua, et maxime tua sententia: quoniam in tuis litteris ise arbitratur percellere et evacuare sententias. Quod si vere tale aliquid in
Abbreviated transcription (Latin):
consistit. ubi scriptum ẽ: ꝑ unum hominem peccatũ intrauit
inmundum. et cȩt̾a huic sententiȩ coherentia. nec intam ꝓlixa
sua disputatione quod dicitis dicit. non ꝓpagatione generis
hoc peccatum in omnes homines. s imitatione transsesse. im¬
mo econtrario quam se res alit̾ habeat. a coȩp̃oꝵ suoꝵ sententiis
non dissentiendo demonstrat. Dic̃ enĩ om̃ia peccato primi ho¬
minis ẽẽ contaminata. et ne hoc non generatione carnali. s
imitatione mortali factum putet᷑. dicit adam ꝓpterea dictũ
formam futuri. quia sicut ille ex semet ipso nascentibus quam¬
uis non manducauerint de ligno. factus ẽ. causa mortis. quȩ

Expanded text:
consistit, ubi scriptum est, Per unum hominem peccatum intravit consistit, ubi scriptum est, Per unum hominem peccatum intravit in mundum , et caetera huic sententiae cohaerentia. Nec in tam prolixa sua disputatione quod dicitis dicit, non propagatione generis hoc peccatum in omnes homines, sed imitatione transisse: imo e contrario quam se res aliter habeat a coepiscoporum suorum sententiis non dissentiendo demonstrat. Dicit enim, omnia peccato primi hominis esse contaminata: et ne hoc non generatione carnali, sed imitatione morali factum putetur; dicit, Adam propterea dictum formam futuri, quia sicut ille ex semetipso nascentibus, quamvis non manducaverint de ligno, factus est causa mortis, q
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisse dixisti. etiam ipse dicit. adam sic peccasse illud graue
peccatum. ut omẽ genus humanũ in commune dampnaret. Bic̃
in lazari morte ideo fleuisse xp̃m. quia deꝑhennitatibus excussa
mortalitas inferos ad amauit. Et quia eos qui inmortales ẽe pote¬
rant. diabolus fecit ẽẽ mortales. Dicit ante peccatum hominis
omnimͦ bestias homini fuisse subiectas: Post quam uero pecca¬
tum illud intrauit. cȩpisse a nobis bestias formidari. usq ad¬
eo peccatum illud primi hominis intelligere uoluit ad omẽs
homines ꝑtinere. Ubi quis non uideat ẽe consequens. ut nulla
bestiarũ paruulos lederet. nisi et ipsos illius peccati uinculo
natiuitas carnalis obstringeret: Dicit in eodem sermone ex
quo tu in cautus obriꝑe uoluisti. quod nos xp̃c inuenirit et pa¬
terno cyrographo nr̃o quod scripsit adam. et posterioribus ꝓpri¬
is debitis obligatos. ex ponit apłi locum. in quo tota ista causa

Expanded text:
suscepisse dixisti: etiam ipse dicit, Adam sic peccasse illud grande suscepisse dixisti: etiam ipse dicit, Adam sic peccasse illud grande peccatum, ut omne genus humanum in commune damnaret. Dicit, in Lazari morte ideo flevisse Christum, quia de perennitatibus excussa mortalitas inferos adamavit; et quia eos qui immortales esse poterant, diabolus fecit esse mortales. Dicit, ante peccatum hominis omni modo bestias homini fuisse subjectas; posteaquam vero peccatum illud intravit, coepisse a nobis bestias formidari: usque adeo peccatum illud primi hominis intelligi voluit ad omnes homines pertinere; ubi quis non videat esse consequens, ut nulla bestiarum parvulos laederet, nisi et ipsos illius peccati vinculo nativitas carnalis obstringeret? Dicit in eodem sermone, ex quo tu incautis obrepere voluisti, quod nos Christus invenerit, et paterno chirographo nostro quod scripsit Adam, et posterioribus propriis debitis obligatos. Exponit Apostoli locum in quo tota ista causa
Abbreviated transcription (Latin):
condepnauit. xpĩ crux gr̃a largiore nistificet. Dic̃ uenerandã
ẽẽ natiuitatem ꝑ quã t̾renȩ natiuitatis uinculis liberamur. Dic̃
regeneratione ex aqua et sp̃u purgari maculas primȩ natiuita
ieiunare. Dic̃ postremo nos deparadiso decidisse. quia non ieiu¬
nauimus. atq ut illo redeamus. precipit. ieiunemus. Dicunt
tibi ore uno tot sci epĩ. eulogius. iohannes. ammonianus. por¬
phyrius. eutonius. porphirius. fidus. aorinus. zoboennus. nim¬
phidius. chromatius. iouinus. eleutherius. clematius: Nos pela¬
gium non absoluimus. nisi quia dampnauit eos. qui dicunt
paruulos etiam sinon baptizentur. habere uitam ȩternã. Iam
tu responde. utrum ds̃ iustus. nulli obnoxiam peccato imaginẽ
suam priuare uita possit ęt̾na. Postremo sc̃s ȩp̃c iohannes dicit.
quem tu honorabilit̾ commemorasti. quẽ tu sicut scm eruditũ¬
q laudasti. quẽ tu testimo nium et głam deconsortio ueritatis

Expanded text:
condemnavit, Christi crux gratia largiore justificet. Dicit, venerandam condemnavit, Christi crux gratia largiore justificet. Dicit, venerandam esse nativitatem, per quam terrenae nativitatis vinculis liberamur. Dicit, regeneratione ex aqua et spiritu purgari maculas primae nativitatjejunare. Dicit postremo, nos de paradiso decidisse, quia non jejunavimus, atque ut illo redeamus, praecipit jejunemus. Dicunt tibi ore uno tot sancti episcopi, Eulogius, Joannes, Ammonianus, Porphyrius, Eutonius, Porphyrius alius, Fidus, Zoninus, Zoboennus, Nymphidius, Chromatius, Jovinus, Eleutherius, Clematius: Nos Pelagium non absolvimus, nisi quia damnavit eos qui dicunt parvulos etiamsi non baptizentur habere vitam aeternam. Jam tu responde, utrum Deus justus nulli obnoxiam peccato imaginem suam privare vita possit aeterna. 33. Postremo sanctus episcopus Joannes dicit, quem tu honorabiliter commemorasti, quem tu sicut sanctum eruditumque laudasti, quem tu testimonium et gloriam de consortio veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
lata ob noxie successionis usuris. omne genus de fenerauit hu¬
manũ. Dicit adiabolo euam deceptam ut supplantaret uirũ.
obligaret hereditatem. Dicit adam ita morsu uiciatum eẽ ser¬
pentis. ut omnez illo uulnere claudicemus. Dicit ꝑ corpoꝵ uiri
et femine commxtionẽ. neminem ex ꝑtem ẽẽ delicti. qui aut̃ ex¬
pers delicti ẽ. id ẽ. dñs iħc. etiam huiꝰ modi ẽe conceptionis exꝑtẽ
Dicit sc̃s innocentius. lauachro regenerationis p̾teriti uicium om¬
ne purgari. quod ꝑ illum accidit. qui libero arbitrio cadens
inꝓfunda demersus ẽ. Dicit nisi manducauerit carnem filii
hominis. et sanguinem eiꝰ biberint. uitam paruulos habere¬
non posse.Scs gregorius dicit. melius fuisse non excidere a
ligno uitȩ gustu amarissimo peccati. s emendari nos debere
post lapsum. Dicit nos ex bonis ad tristia deuolutos. et uult
a tristibus ad meliora repatari. ut quos gustus ligni uetitꝰ

Expanded text:
lata obnoxiae successionis usuris omne genus defeneravit hulata obnoxiae successionis usuris omne genus defeneravit humanum. Dicit, a diabolo Evam deceptam, ut supplantaret virum, obligaret haereditatem. Dicit, Adam ita morsu vitiatum esse serpentis, ut omnes illo vulnere claudicemus. Dicit, per corporum viri et feminae commixtionem neminem expertem esse delicti; qui autem expers delicti est, ictus Innocentius, lavacro regenerationis praeteritum vitium omne purgari, quod per illum accidit, qui libero arbitrio cadens, in profunda demersuhominis, et sanguinem ejus biberitis, non habenon posse. Sanctus Gregorius dicit, melius fuisse non excidere a ligno vitae gustu amarissimo peccati, sed emendari nos debere post lapsum. Dicit, nos ex bonis ad tristia devolutos, et vult a tristibus ad meliora reparari; ut quos gustus ligni vetiti
Abbreviated transcription (Latin):
iquitate conceptus sum. Sc̃s ambrosius dicit. eos qui baptiza¬
ti fuerint paruulos. inprimordia naturȩ suȩ amalicia reforma¬
ri. Dicit solum ex natis de femina scm dñm iħm. nulla terre¬
nȩ contagia corrupdelȩ. immaculati partus nouitate sensisse.
Dicit quod inadam omnes morimur. quia ꝑ unum homine
peccatum intrauit inmundum. et illius culpa. mors omniũ
ẽ. Dicit quod in eiꝰ uulnere. omẽ genus occidisset humanum.
nisi samaritanus ille descendens. uulnera eius acerba curasset.
Dicit fuisse adam. et in illo fuisse omnes. Perisse adam: et in il¬
lo ꝑisse omnes. Dicit nos contagio maculari antequã nascim̃.
nec humanũ eẽ conceptũ iniquitatis ex ortem. quia concipim᷑
inquit peccato parentũ. et indelictis eoꝵ nascimur. s et ipse
partus habet contagia sua. nec unum tantumm᷑ habet ipsa na¬
tura contagium. Dicit diabolum feneratorem. aquo eua macu¬

Expanded text:
iquitatibus conceptus sum . Sanctus Ambrosius dicit, eos qui baptizaiquitatibus conceptus sum . Sanctus Ambrosius dicit, eos qui baptizati fuerint parvulos in primordia naturae suae a malitia reformari. Dicit, solum ex natis de femina sanctum Dominum Jesum, nulla terrenae contagia corruptelae immaculati partus novitate sensisse. Dicit, quod in Adam omnes morimur, quia per unum hominem peccatum intravit in mundum, et illius culpa mors omnium est. Dicit, quod in ejus vulnere omne genus occidisset humanum, nisi Samaritanus ille descendens vulnera ejus acerba curasset. Dicit, fuisse Adam, et in illo fuisse omnes; perisse Adam, et in illo perisse omnes. Dicit, nos contagto maculari antequam nascimur, nec humanum conceptum esse iniquitatis exsortem, quia concipimur, inquit, in peccato parentum, et in delictis eorum nascimur; sed et ipse partus habet contagia sua, nec unum tantummodo habet ipsa natura contagium. Dicit, diabolum feneratorem, a quo Eva macu
Abbreviated transcription (Latin):
eos flagitas. quoꝵ aliquid etiam litterarũ inueniri potest. illu¬
strisq doctrina ẽ. en ad ẽ. assertoꝵ eius memorabilis. et uene¬
rabilis consensus atq consessus. Sc̃s ireneus dicit. antiquam
serpentis plagam. fide xp̃i et cruce sanari. et quod ꝓthoplasti
peccato fuimus tamquã uinculis alligati. Sẽs ciprianus dicit
ꝑire paruulum nisi fuerit baptizatus. quam uis ei non ꝓpria
dimittantur. s aliena peccata. Sc̃s reticius dicit. uederis homi¬
nis quo ꝑ lauachrum regenerationis exuimur. non tantum ue¬
tera. s ingenita ee peccata. Sc̃s olimpius dicit. uicium de pro¬
thoplasto in germine parsum: ut peccatum cum homine nas¬
ceretur. Sc̃s hylarius dicit ex peccato eeͥ omnẽ carne̾ preter
illius qui uenit insimilidudine carnis peccati. sine peccato. Di¬
cit subpeccati origine. et sub pecc̃i lege natũ ẽẽ cuiꝰuox ẽ ego ĩ in¬

Expanded text:
eos flagitas, quorum aliquid etiam litterarum inveniri potest, illueos flagitas, quorum aliquid etiam litterarum inveniri potest, illustrisque doctrina est; en adest assertorum ejus memorabilis et venerabilis, consessus atque consensus. Sanctus Irenaeus dicit, antiquam serpentis plagam fide Christi et cruce sanari, et quod protoplasti peccato fuimus tanquam vinculis alligati. Sanctus Cyprianus dicit, perire parvulum, nisi fuerit baptizatus, quamvis ei non propria dimittantur, sed aliena peccata. Sanctus Reticius dicit, veteris hominis, quo per lavacrum regenerationis exuimur, non tantum vetera, sed ingenita esse peccata. Sanctus Olympius dicit, vitium de protoplasto in germine sparsum, ut peccatum cum homine nasceretur. Sanctus Hilarius dicit, ex peccato esse omnem carnem, praeter illius, qui venit in similitudine carnis peccati sine peccato. Dicit, sub peccati origine et sub peccati lege natum esse, cujus vox est, Ego in in
Abbreviated transcription (Latin):
fugere popularem.Diuites et pauꝑes. excelsi atq infim. docti. et
indocti. mares. et feminȩ. nouerunt quid cuiq etati in baptism a¬
te remittatur. Unde etiam matres cotidie toto orbe terrarum non
uatorem cum paruulis currunt: s ecce. quo de introduxi. Conuen
scõꝵ istoꝵ non ẽ. multitudo popłaris. non solum filiĩ. s et patres.
eccłȩ sunt. Ex illo numero sunt. de quibus scriptum ẽ. ꝓpatribus
tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes suꝑ omnem terrã.
Ex qua filii generati sunt ut hȩc discerent. eius patres facti sunt
ut docerent. Quid ẽ. quod uos gaudere iactas. quod ista ueritas
quam tu errorem putas. uł putari cupis. de tanta multitudine
assertorem non potest inuenire. quasi parua sit eius assertio.
quod in hoc fidei firmissimo et antiquissimo fundamento. ipsa
toto orbe diffusa non ase discrepat multitudo: si aut̃ assertores

Expanded text:
fugere popularem. Divites et pauperes, excelsi atque infimi, docti et fugere popularem. Divites et pauperes, excelsi atque infimi, docti et indocti, mares et feminae noverunt quid cuique aetati in Baptismate remittatur. Unde etiam matres quotidie toto orbe terrarum non etiam Salvatorem cum parvulis currunt. Sed ecce, quo te introduxi, conventus sanctorum istorum non est multitudo popularis: non solum filii, sed et patres Ecclesiae sunt. Ex illo numero sunt, de quibus praedictum est, Pro patribus tuis nati sunt tibi filii; constitues eos principes super omnem terram . Ex qua filii generati sunt, ut haec discerent; ejus patres facti sunt, ut docerent. 32. Quid est quod vos gaudere jactas, quod ista veritas, quam tu errorem putas, vel putari cupis, « de tanta multitudine assertorem non potest invenire? » Quasi parva sit ejus assertio, quod in hoc fidei firmissimo et antiquissimo fundamento ipsa toto orbe diffusa non a se discrepat multitudo. Si autem assertores