comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicatꝰ: ad uicesimũ & qͥntũ numerũ
surgit. Oꝑari aut̃ exterius quidem
de mandatis celestib. sine istis corporesᷤ
qͥnq sensib ñ ualemus. His quippe
officiis suis iudex animꝰ interius p̃sid&:
& qͥd exterius agere iuste uel miseri¬
cordit̃ possit. quasi eisdem officiis re¬
nunciantib ac deseruientib agno¬
scit. Cũ gͦ timore onũpotentis dñi
animꝰ implet᷑: necesse ẽ ut qͥnq nr̃i
sensus nob̃ uelut subiecta officia in
bona oꝑatione deseruiant: ꝑ quos cũ
aliquid agere misericordit̃ ceꝑimus.
plus se cotidie ipsa miscdia aꝑit.&
Quinq gͥ sensus multiplicant᷑ in se. dũ
hoc qd̾ ꝑipsos agit᷑. in bono cotidie opere
ꝑ ꝓfectũ multiplicat᷑. Unde & latitu¬
do eẽ uiginitiqͥnq cubitoꝵ dicit᷑: quia¬
.&. timor tenacier s pigritudo angustia
ẽ. Quisquis enĩ ideo indigenti dare pa¬
nẽ metuit ne sibi desit: adhuc un an¬
gustia timoris ẽ. Quisquis ideo uesti¬

Expanded text:
tiplicatus, ad vigesimum et quia tum numerum surgit. Operari autem exterius quiddam de mandatis coelestibus sine istis corporeis quinque sensibus non valemus. His quippe officiis suis judex animus interius praesidet, et quid exterius agere juste vel misericorditer possit, quasi eisdem officiis renuntiantibus ac deservientibus agnoscit. Cum ergo timore omnipotentis Domini animus impletur, necesse est ut quinque nostri sensus nobis velut subjecta officia in bona operatione deserviant. Per quos cum aliquid agere misericorditer coeperimus, plus se quotidie ipsa misericordia apQuinque igitur sensus multiplicantur in se, dum hoc quod per ipsos agitur in bono quotidie opere per profectum multiplicatur. Unde et latitudo esse viginti et quinque cubitorum dicitur, quia timor, tenacia et pigredo, angustia est. Quisquis enim ideo indigenti dare panem metuit, ne sibi desit, adhuc in angustia timoris est. Quisquis ideo vesti
Abbreviated transcription (Latin):
orib hic qͦq subiungit. E ante
faciem porte quȩ ꝑtĩigebat usq ad faci-¬
em uestibuli porte interioris. qͥnqua¬
ginta cubitos. Hoc qđ hoc loco di¬
citur ante faciem porte. non exterior
sed interior ante portã locus descri¬
bitur: dũ usq ad faciem uestibuli
porte interioris ꝑtingere ꝑhibet᷑. Vn¬
de & idẽ locuᷤᷤ qͥnquaginta cubitis di

Expanded text:
bjungitur: « Et ante faciem portae, quae pertingebat usque ad faciem vestibuli portae interioris quinquaginta cubitos. » Hoc quod hoc loco dicitur, « ante faciem portae » non exterior, sed interior ante portam locus describitur, dum usque ad faciem vestibuli portae interioris pertingere perhibetur. Unde et idem locus quinquagi
Abbreviated transcription (Latin):
nis .&. palmũ contẽplationis possi¬
dent. Quidã uͦ om̃ipotentẽ qͥdem dĩ
diligunt: & ꝑfecti in bonis oꝑib exer¬
cent᷑. sed tam̃ contẽplari eiꝰ magnitu¬
dinẽ subtilior intellectu nesqut̃ Amant
aut̃: sed inuestigare guidia eiꝰ clari¬
tatis ignorant. Hi itaq sex cubitos
habent. & palmũ ñ habent: quia ei
iam ꝑ amorẽ iuncti sunt: sed ex con¬
templatione disiuncti. Qui tamen
thalamii post cõmemorationẽ cubiti
unius hinc & inde eẽ referunt᷑: qͥa
uidelicet in amore auctoris ac redẽ¬
ptoris nr̃i fideles anime & ex iuda¬
ico popło. & ex gentilitate conuene¬
runt. Unde & idem redẽptor nr̃cũ

Expanded text:
nis, et palmum contemplationis possinis, et palmum contemplationis possident. Quidam vero omnipotentem quidem Deum diligunt, centur, sed tamen contemplari ejus magnitudinem subtiliori intellectu nesciunt. Amant autem, sed investigari gaudia ejus claritatis ignorant. Hi itaque sex cubitos habent, et palmum non habent, quia ei jam per amorem juncti sunt, sed ex contemplatione disjuncti. Qui tamen thalami, post commemorationem cubiti unius hinc et inde esse referuntur, quia videlicet in amore Auctoris ac Redemptoris nostri fideles animae ex Judaico populo et ex gentilitate convenerunt. Unde et idem Rede
Abbreviated transcription (Latin):
EMORATIS
suꝑiorib thala¬
mis. propħa sub¬
ingit: qͥa tha¬
lami sex cubitoꝵ
ant hinc & in¬
de. Qua inre magna nob questis
generat᷑: tur suꝑius chalamũ uno
calamo mensiratũ dixit. quẽ uide¬
lert calar ũ sex cubitos & palmũ
habere ꝑhibuit: atq inferius thalamoᷤ.
sex solũ modo dicit cubitis mensurari.
Si enĩ non calamo. sed sex cubitis m̃¬
surant᷑: palmus deest. qui suꝑiꝰ in men¬
sura calami dicebat᷑ adesse. Sed si
thalami sunt sensus. atq cogitatio¬
nes fideliũ. in quib caste animȩ
conditori suo in amore iunguntur.:
& ꝑ sex cubitos ꝑfec̾ta operatio. ꝑ pal¬
mũ uͦ inchoatio contẽplationis expri¬
mitur sc̃ẽ uniuersalis ȩccłe: debemꝰ
membra eiꝰ conspicere: & citius inue¬
nimus. qͥa sunt in ea thalami. uno
calamo: & sunt alii. sex tantũ modo
cubitis mensurati. Nam fideles qͥdã
oꝑe ꝑfecti sint: & in contẽplatione
suspensi. Hi ꝑfecto calamũ in men¬
sura habent: qͥa & sex cubitos oꝑatio¬

Expanded text:
emoratis superius thalamis, propheta subjungit, quia thalami sex cubitorum erant hinc et inde. Qua in re magna nobis quaestio generatur, cur superius thalamum uno calamo mensuratum dixit, quem videlicet calamum sex cubitos et palmum habere perhibuit, atque inferius thalamos sex solummodo dicit cubitis mensurari. Si enim non calamo, sed sex cubitis mensurantur, palmus deest, qui superius in mensura calami dicebatur adesse. Sed si thalami sunt sensus atque cogitationes fidelium, in quibus castae animae conditori suo in amore junguntur, et per sex cubitos perfecta operatio, per palmum vero inchoatio contemplationis exprimitur, sanctae universalis Ecclesiae debemus membra conspicere, et citius invenimus quia sunt in ea thalami uno calamo, et sunt alii sex tantummodo cubitis mensurati. Nam fideles quidamopere perfecti sint, et in contemplatione suspensi. Hi profecto calamum in mensura habent, quia et sex cubitos operatio
Abbreviated transcription (Latin):
sedens iherłm tendit: quando uniꝰ¬
cuiꝰq fidelis animã regens. uidelicet
iumentũ suũ ad pacis intime uisi¬
onẽ ducit. Iumentũ suũ sedet. etiã
cũ sc̃ẽ eccłe uniuersalit̾ presidet:
cãq in suꝑne pacis desideriũ accen¬
dit. Multi aut̃ uestim̃ta sua in
uia sternunt: qͥa corpora sua ꝑ ab¬
stinentiã domant. ut enter ad m̃¬
tem p̃parent. uel exempla bona
nunt in uia: qͥa in doc̾trina ueri¬
tatis uerba atq sententias patrum
ex eoꝵ eloquio carpunt. ut hec in
uia dĩ ad auditoris animũ ueni¬
entis humili p̃dicatione submit¬
tant. Qđ indigni quoq & nos modo
facimꝰ. Nam cũ patrũ sententiasin
sermone exhortationis assumimus:
frondes de arborib cedimꝰ:& has
in uia om̃ipotentis dñi sternimꝰ. Sea
qui p̃ibant .&. qui sequebant᷑: clama
bant osanna. Frecessit quippe iudaicus
popłs: secutꝰ ẽ. gentilis. Et quia om̃s
electi siue qͥ in iudea ẽẽ potuerunt.
siue qͥ nunc in eccła existunt. in me¬

Expanded text:
sedens Hierusalem tendit, quando uniuscujusque fidelis anima, regens videlicet jumentum suum, ad pacem intimae visionis ducit jumentum, sed et etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidet, eamque in supernae pacis desiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sternunt, quia corpora sua per abstinentiam domant, ut ei iter ad mentem parent, vel exempla bona nunt in via, quia in doctrina veritatis verba atque sententias patrum ex eorum eloquio decerpunt, et haec in via Dei ad auditoris animum venientes humili praedicatione submittunt. Quod indigni quoque et nos modo facimus. Nam cum patrum sententias in sermone exhortationis assumimus, frondes de arboribus caedimus, ut has in via Dei omnipotentis sternamus. Sed qui praeibant et qui sequebantur clabant, etc. Praecessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis, et quia omnes electi, sive qui in Judaea esse poterant, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in me
Abbreviated transcription (Latin):
medicus qui ꝑ medicam̃ta prouidet
salutẽ: Sepe uero contingit ut pre¬
dicator reuerent̃ audiat᷑: non ñquã
uero aꝑuersis ita despicit᷑. ac si eis
nichil utilitatis loquat᷑. Unde nẽ
p̃ciosum ẽ. alterũ uile. Adamas ad
ornam̃tũ sumit᷑: silex ab itinerantib
calcat᷑. Et sepe contingit ut hos
quos correptionẽ suã conspicimꝰ nimiꝰ
humilit̃ audire : uerecundemur
eis aliqua dicere. Non nunquã
uero euenit. ut eos quos increpatio¬
nẽ suã uidemꝰ post ponere & despec¬
tui habere: trepidemus eis uerbum
p̃dicationis inferre. Sed si recte sa¬
pimus. & ad eos a quib nos honorari
conspicmꝰi .&. ad eos aquib nos des¬
pici uidemus. auctoritatẽ ex horta¬
tionis uel increpationis sumimus:
ut nec illoꝵ humilitatẽ debeamꝰ
erubescere. nec hoꝵ suꝑbiã formidare.
Dicat ergo. Bedi faciẽ tuam ut ada¬
mantẽ. id ẽ. si ab auditorib honora¬
ris . Dedi faciẽ tuã ut silicem. si ab

Expanded text:
medicus qui per medicamenta providet medicus qui per medicamenta providet salutem? Saepe vero contingit ut praedicator reverenter audiatur; nonnunquam vero a perversis ita despicitur, ac si eis nihil utilitatis loquatur. Unde recpretiosum est, alterum vile. Adamas ad ornamentum sumitur, silex ab itinerantibus calcatur. Et saepe contingit ut hos quos correptionem suam conspicimus nimis humiliter audire, verecundemur eis aliqua dicere. Nonnunquam vero evenit ut eos quos increpationem suam videmus postponere, et despectui habere, trepidemus eis verbum praedicationis inferre. Sed si recte sapimus, et ad eos a quibus nos honorari conspicimus, et ad eos a quibus nos despici videmus, auctoritatem exhortationis vel increpationis sumimus, ut nec illorum humilitatem debeamus erubescere, nec horum superbiam formidare. Dicatur ergo: Dedi faciem tuam ut adamantem, id est, si ab auditoribus honoraris; Dedi faciem tuam ut silicem, si ab
Abbreviated transcription (Latin):
cens glam. Qui enĩ erubescit peniten
do mala quȩ fecit: ad uitȩ libertatẽ
ꝑuenit. Qui uͦ erubescit bona facere.
ab statu rectitudinis cadit: atq ad
damnationẽ tendit: Sic̃ ꝑ redẽp̃torẽ
dicit᷑. Qui me erubuerit & meos ser¬
mones:. hunc filius hominis erubescet
cũ uenerit in maiestate sua. Et sunt
qͥdã qui bona iam in mente concipi¬
unt: sed necdũ malis aꝑte contradi¬
eunt. Hi nimirũ quia botii sunt in
mente. sed auctoritatẽ non habent
in locutione: apti in ueritatis defen¬
sione ñ sunt. Ille mĩ eẽ ueritatis de¬
fensor debet: qui qđ recte sentit. loqͥ
nec metuit nec erubescit. Unde nẽ
in magno munere ꝓpħe ꝓmit titur.
Ecce dedi faciem tuã ualentiorem
facreb eoꝵ: & frontẽ tuã duriorẽ fron¬
tib eoꝵ. Quid ẽ aut̃ peccator: nisi uul¬
neratus: & qͥd ẽ prȩdicator:. nisi me¬
dicus: Si ergo non erubescit peccator
qui iacet in uulnere: cur erubescat

Expanded text:
cens gloriam . Qui enim erubcens gloriam . Qui enim erubdo mala quae fecit, ad vitae libertatem pervenit, qui vero erubescit bona facere, ab statu rectitudinis cadit, atque ad damnationem tendit, sicut per Redemptorem dicitur: Qui me erubuerit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua . Et sunt quidam qui bona jam in mente concipiunt, sed necdum malis aperte contradicunt. Hi nimirum quia boni sunt in mente, sed auctoritatem non habent in locutione, apti ad veritatis defensionem non sunt. Ille enim esse veritatis defensor debet, qui quod recte sentit loqui nec metuit, nec erubescit. Unde nunc in magno munere prophetae promittitur: Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum. Quid est autem peccator, nisi vulneratus? et qui praedicator, nisi medicus? Si ergo non erubescit peccator qui jacet in vulnere, cur erubescat
Abbreviated transcription (Latin):
stunt causis. ꝑmiscent᷑ iurgiis. Et quã¬
uis se corpore deficere int̃ labores sen¬
tiant: amore tam̃ terrenarũ rerũ deui¬
cti delectabilit̃ fatigant᷑. Quib per
ꝓpħam dicit᷑. Ephraim uitula docta
diligere triturã. Uitula & enĩ in tritu¬
ra aree assueta: etiam si relaxat᷑ alabore.
sponte redit. Sic quibdam prauis m̃tib
nichil ẽ laboriosius: quã si eis p̃cipiat᷑
ut in huiꝰ mundi actib ñ laborent.
Nam sepe qͥclam repulsi ab actione
terrena: dep̃cant᷑ ut redeant: rogant ut
p̃mant᷑: graue se incurrisse ꝑiculũ qͥ¬
etem putant. At trita ergo fronte f̃.
qui non solũ labores non fugiunt:
sed neq importuni uideri in laborib
qui sibi negant᷑ erubescunt. Sequit᷑.
dabilis ẽ in malo: ĩta rep̃hensibilis ẽ
in bono. Erubescere enĩ malũ sapi¬
entiȩ ẽ: bonũ uͦ erubescere fatuitatis.
Unde scriptũ ẽ. Est confusio ad¬
ducens peccatũ: & ẽ confusio addu¬

Expanded text:
stunt causis, permiscentur jurgiis. Et quamstunt causis, permiscentur jurgiis. Et quamvis se corpore deficere inter labores sentiant, amore tamen terrenarum rerum devicti, delectabiliter fatigantur. Quibus per prophetam dicitur: Ephraim vitula docta diligere trituram . Vitula etenim in tritura areae assueta, etiam si relaxatur a labore, sponte redit. Sic quibusdam pravis mentibus nihil est laboriosius quam si eis praecipitur ut in hujus mundi actibus non laborent. Nam saepe quidam repulsi ab actione terrena deprecantur ut redeant, rogant ut premantur, grave se incurrisse periculum quietem putant. Attrita ergo fronte sunt, qui non solum labores non fugiunt, sed neque importuni videri in laboribus qui sibi negantur erubescunt. Sequitur:dabilis est in malo, ita reprehensibilis est in bono. Erubescere enim malum sapientiae est; bonum vero erubescere, fatuitatis. Unde scriptum est: Est confusio adducens peccatum, et est confusio addu
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. cũ dicit᷑ Om̃is quippe domͦ
isrł attrita fronte est: & duro corde.
Cum domus istahel attrita fronte
cẽ ꝑhibet᷑: quid aliud sentiendũ. qͥd¬
ue cogitandũ ẽ. nisi qđ frontẽ cordis
in impudentiã atterit culpa frequens.
ut quo crebrius cõmittit᷑. eo cde illa com¬
mittentis animꝰ minꝰ uerecundet᷑. atq
ideo ad tantã cordis duritiã quandoq
peccator ꝑuenit. ut iam in correptione
sensibilis ñ sit: Quia qͥ usu peccancdi mn¬
duruit. nullomͦ corripientis uerbũ idẽ
manũ palpantis sentitꝰ. sic̃ iudee quoq
crebrius delinquenti dicit᷑. Frons muli¬
eris meretricis facta ẽ tibi: noluisti er¬
bescere. Uel certe attrita frons ẽ. in
huiꝰ mundi actib assueta: qͥa sic̃ sunt
ñ nulli qui qͥetem cunctis mundi pre¬
miis atq honorib pponunt: ĩta non¬
nulli ut in hoc mundo aliqͥd ẽẽ uide¬
ant᷑. terrenis laborib insudant. insi¬

Expanded text:
fertur cum dicitur: « Omnis quippe domus fertur cum dicitur: « Omnis quippe domus Israel attrita fronte est, et duro corde. » Cum domus Israel attrita fronteesse perhibetur, quid aliud sentiendum, quidve cogitandum est, nisi quod frontem cordis in impudentia atterit culpa frequens, ut quo crebrius committitur, eo de illa committentis animus minus verecundetur? Atque ideo ad tantam cordis duritiam quandoque peccator pervenit, ut jam in correptione sensibilis non sit, quia qui usu peccandi induruit nullo modo corripientis verbum, id est manum palpantis, sentit, sicut Judaeae quoque crebrius delinquenti dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Vel certe attrita frons est in hujus mundi actibus assueta, quia sicut sunt nonnulli qui quietem cunctis mundi praemiis atque honoribus praeponunt, ita nonnulli ut in hoc mundo aliquid esse videantur terrenis laboribus insudant, insi
Abbreviated transcription (Latin):
audire sermones. & si ad illos mitteris.
ipsi audirent te: domus aut̃ isrł no¬
lunt audire te. qͥa nolunt audire me.
In ipso iussionis exordio quo propħa
ad p̃dicandũ mittit᷑: aꝑte & uocatio
gentiũ & israhelitarũ expulsio desig¬
natur. Nam cum dicit᷑ non ad po¬
pulos multos ꝓfundi sermonis & igno¬
te linguȩ mitteris quoꝵ ñ po̾sis audi¬
re sermones: atq statim subditur. & si
ad illos mittereris ipsi audirent te. aꝑte
declarat᷑ obedientia gentiũ. quȩ qͣn¬
doq predicatoꝵ uoces eent sine tardi¬
tate secuturȩ. Et cũ subdit᷑ Domus
aut̃ isrł nolunt audire te qͥa nolt̃
audire me: iudeȩ duritia designat᷑.¬
quȩ uerba p̃dicantiũ & cognouit. &¬
sequi noluit. Ignota aut̃ lingua gentiũ
ad obȩdiẽdũ morã ñ fec̃: quis ext̾nea ab elo¬
qͥo legis fuit. Bene aut̃ dicit᷑ nolt audire
te.qͥa nolunt audire me: scđm hoc
qđ scriptũ ẽ. Qui uossꝑnit: me sint.
Causa quoq cur ñ audiant. subin¬

Expanded text:
eris, ipsi audirent te. Domus autem Israel nolunt audire te, quia nolunt audire me. 15. In ipso jussionis exordio quo propheta ad praedicandum mittitur, aperte et vocatio gentium et Israelitarum repulsio designatur. Nam cum dicitur: Non ad populos multos profundi sermonis et ignotae linguae mitteris quorum non possis audire sermones, atque statim subditur: Et si ad illos mittereris, ipsi audirent te, aperte declaratur obedientia gentium, quae quandoque praedicatorum voces essent sine tarditate secuturae. Et cum subditur: Domus autem Israel nolunt audire te, quia nolunt audire me, Judquae verba praedicantium et cognovit, et sequi noluit. Ignota autem lingua gentium ad obediendum moram fecit, quamvis extranea ab eloquio legis fuit. Bene autem dicitur: « Nolunt audire te, quia nolunt audire me, » secundum hoc quod scriptum est: « Qui vos spernit, me spernit . » Causa quoque cur non audiant subin
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotente dño sciunt suauit̃ loqui.
qͥ hunc didicerint in cordis sui uisceri¬
b ueracit᷑ amare. In eiꝰ quippe ore seri¬
ptura sacra dulcis ẽ. cuiꝰ uitȩ uiscera
mandatis illius replent᷑: qͥuia ei suauis
ẽ ad loquendũ. cui interius impressa
ad uiuendũ fuerit. Nam sermo dul¬
cedinẽ non habet: quẽ uita reproba
intra conscientiã remordet. Unde
necesse ẽ. ut qͥ uerbũ dĩ loquit᷑. prius
studeat scire qualit̃ uiuat: ut post
ex uita colligat que & qualit̃ dicat.
Id p̃dicandũ nanq plus conscientia
sc̃ĩ amoris edificat. quã exercitatio
sermonis. qͥa amando celestia intra
semet ipsũ predicator legit. quomodo
ꝑsuadeat ut despici debeant terrena.
Qui enĩ uitã suã interius pensat. &
exemplo suo foris ammonendo alios
edificat: quasi in corde lingue cala¬
mũ tingit. in eo qđ manu uerbi ꝓxi¬
mis exterius scribit. Unde ãmira¬
bilis p̃dicator pꝰqͣm multa discipulis

Expanded text:
omnipotenti Domino sciunt suaviter loqui, omnipotenti Domino sciunt suaviter loqui, qui hunc didicerint in cordis sui visceribus veraciter amare. In ejus quippe ore Scriptura sacra dulcis est, cujus vitae viscera mandatis illius replentur, quia ei suavis est ad loquendum, cui interius impressa ad vivendum fuerit. Nam sermo dulcedinem non habet, quem vita reproba intra conscientiam remordet. Unde necesse est ut qui verbum Dei loquitur prius studeat qualiter vivat, ut pos ex vita colligat 1268 quae et qualiter dicat. Ad praedicandum namque plus conscientia sancti amoris aedificat, quam exercitaio sermonis, quia amando coelestia intra semetipsum praedicator legit quomodo persuadeat ut despici debeant terrena. Qui enim vitam suam interius pensat, et exemplo suo foris admonendo alios aedificat, quasi in corde linguae calamum tingit, in eo quod manu verbi proximis exterius scribit. Unde admirabilis praedicator cum multa discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
colloquendũ cõmunia ad mirtere: at
arigore disciplinȩ animũ difficile re¬
laxare: pro amore conditoris luctu
solũ mͦ & silentio gaudere. Horum
uenter sacrũ uolumen comedit. &
uiscera repleta sunt: qͥa p̃cepta uitȩ
quȩ sensus capere potuit. memoria ñ
amisit. sed hȩc collectus in dõ animꝰ
legendo semꝑ & recolendo seruauit. Et
fit plerunq ut tales quiq ex dono
celestis gr̃e ȩtiam uerbũ doc̾trine ꝑ¬
cipiant: atq de ueritatis pabulo
qđ ipsi intrinsecus dulcit̃ ruiminant.
& ꝓximos suauit pascant. De quoꝵ
profecto ore p̃dicatio tanto audien¬
tib dulcis ẽ. quanto eoꝵ ac̾tio contra¬
ria suis p̃dicationibꝰ ñ ẽ. qͥa de propria
uita sumunt. qđ ꝑ linguã ꝓximo
conferunt. Unde recte hic quoq pro¬
pħa subiungit. E comedi illud: &
factum ẽ in ore meo sieut mel dul
ce. Liber qui uiscera repleuit duless
in ore sic̃ mel factus ẽ: quia ipsi de

Expanded text:
colloquendum linguam admittere, atque colloquendum linguam admittere, atque a rigore disciplinae animum difficile relaxare pro amore conditoris, luctu solummodo et silentio gaudere. Horum venter sacrum volumen comedit, et viscera repleta sunt, quia praecepta vitae, quae sensus capere potuit, memoria non amisit, sed haec collectus in Deo animus lugendo semper et recolendo servavit. Et fit plerumque ut tales quique ex dono coelestis gratiae etiam verbum doctrinae percipiant, atque de veritatis pabulo, quod ipsi intrinsecus dulciter ruminant, et proximos suaviter pascant. De quorum profecto ore praedicatio, tanto audientibus dulcis est, quanto eorum actio contraria suis praedicationibus non est, quia de propria vita sumunt, quod per linguam proximis conferunt. Unde recte quoque hic propheta subjungit. « Et comedi illud, et factum est in ore meo sicut mel dulce. 13. Liber qui viscera replevit dulcis in ore sicut mel factus est, quia ipsi de
Abbreviated transcription (Latin):
sua indigentib ñ dare. atq ad mul¬
tiplicanda aliena quȩrere. nullũ
pure propt̃ dm̃ diligere:. inimiciti¬
as inimicis reddere: de affuctione
proximi gaudere. cunc¬
ta hec
que
uidelicet de radice trabi mus
corruptionis. Sed qͥ iam ista exfo¬
perat. & ad precepta dnĩca mentẽ
in benignitate cõmutat: de hoc recte
dicit᷑. quia uetera transierunt. & ecce
facta sunt noua. Tunc gͦ in nr̃is m̃ti¬
b noua fiunt: cũ a nob̃ uetusti hoĩs
uicia tnͣseũt Ee tc̃ uicia uetusti hõis tnͣseũt:
qͣndo sacͥ u̾bi p̃ceptũ uent̃ comedit. & us¬
scera medullitus replent᷑. Sepe enim
quosdã uidimus tota se mente ad
scẽ lectionis studiũ contulisse: atq
inter uerba dñica recognoscentes in
quantis deliquerint. semet ipsos in
lacrimis mactare Merore continuo
afficere: in nullis huiꝰ mundi ꝓsperita¬
tib delectari. ita ut eis uita presens one¬
ri. & lux ipsa fastidio fieret: Uix ad

Expanded text:
sua indigentibus non dare, atque ad mulsua indigentibus non dare, atque ad multiplicandum aliena quaerere, nullum pure propter Deum diligere, inimicitias inimicis reddere, de afflictione proximi gaudere. Cuncta haec quae videlicet de radice trahimus corruptionis. Sed qui jam ista exsuperat, et ad praecepta Domini mentem in benignitatem commutat, de hoc recte dicitur: Quia vetera transierunt, et ecce facta sunt nova. Tunc ergo in nostris mentibus nova fiunt, cum vitia transeunt; et tunc vitia vetusti hominis transeunt, quando sacriverbi praeceptum venter comedit, et viscera medullitus replentur. Saepe enim quosdam vidimus tota se mente ad sanctae lectionis studium contulisse, atque, inter verba dominica recognoscentes in quantis deliquerint, semetipsos in lacrymis mactare, maffici, in nullis hujus mundi prosperitatibus delectari, ita ut eis vita praesens oneri, et lux ipsa fastidio fieret, vix ad
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o aei. iħu neq circũsio aliqͥd
creaturs: Non enĩ magni ẽ meri¬
ti si quid foris erga nos agat᷑ in corpore:
sed magno pensandũ ẽ quid agatur
inmente. Nam p̃sentẽ mundũ despi¬
cere. transitoria ñ amare. inentẽ me¬
dullitus in humilitate dõ & ꝓximis
sternere. contra illatas contumelias
pauentiã seruare. & custodita pati¬
entia dolorẽ malitie a corde repellere.
egenis ꝓpria tribuere. aliena minime
ambire. amicũ in dõ diligere. ꝓpt̃ dm̃
& eos qui sunt in imici amare. de af¬
flictione ꝓximi lugere: de morte eiꝰ
qͥ inimicus ẽ non exultare. hec est
noua creatura: Quã idem magist̃
gentiũ apud alios discipłos uigilan¬
ti oculo requirit. dicens. Si qua gͥ
in xp̃o noua creatura: uetera transi¬
ert̃. & ecce facta sunt noua. Ad ue¬
terem quippe hominẽ ꝑtinet mun¬
dũ diligere: transitoria ex concupi¬
scentia amare: mentẽ in suꝑbiã erige¬
re: patientiã non habere: ex dolore
malitiȩ de proximi lesione cogitare:

Expanded text:
o Jesu neque circumcisio aliquid creatura ? Non enim magni est meriti si quid foris erga nos agatur in corpore, sed magnopere pensandum est quid agatur in mente. Nam praesentem mundum despicere, transitoria non amare, mentem medullitus in humilitate Deo et proximis sternere, contra illatas contumelias patientiam servare, et custodita patientia malitiae dolorem a corde repellere, egenis propria tribuere, aliena minime ambire, amicum in Deo diligere propter Deum, et eos qui sunt inimici amare, de afflictione proximi lugere, de morte ejus qui inimicus est non exsultare: haec est nova creatura quam idem magister gentium apud alios discipulos vigilanti oculo requirit, dicens: Si qua igitur in Christo nova creatura, velera transierunt, ecce facta sunt omnia nova. Ad veterem quippe hominem pertinet mundum diligere, transitoria ex concupiscentia amare, mentem in superbiam erigere, patientiam non habere, ex livore malitiae de proximi laesione cogitare,
Abbreviated transcription (Latin):
& quia ad cauienda uerba cȩlestia
idonea ur̃a infirmitas ñ est. ipse nos
cibat. qui nobis in tẽpore mensurã tritici
temperat: quatinus in sacro uerbo dũ
hodie intelligimus qđ hesterno die
nesciebanius. cras quoq comp̃hendimꝰ
qđ hodie nescimꝰ: ꝑ diuine dispensa¬
tionis gram cotidiano alim̃to nutri
ad os cordis nr̃i manũ porrigit: quo¬
ties nob̾ intellectũ aꝑit. & cibũ sacri
eloqui in nr̃is sensib mittit. Cibat
gͦ nos uolumine: cũ sensũ nob̃ scriptu¬
rȩ sacrȩ dispensando aꝑit: & eiꝰ dulce¬
dine nr̃as cogitationes replet. Unde

Expanded text:
Et quia ad capienda verba coelestia Et quia ad capienda verba coelestia idonea nostra infirmitas non est, ipse nos cibat, qui nobis in tempore mensuram tritici temperat, quatenus in sacro verbo dum hodie intelligimus quod hesterno die nesciebamus, cras quoque comprehendamus quod hodie nescimus, per divinae dispensationis gratiam quotidiano alimento nutriaad os cordis nostri manum porrigit, quoties nobis intellectum aperit, et cibum sacri eloquii in nostris sensibus mittit. Cibat ergo nos volumine, cum sensum nobis Scripturae sacrae dispensando aperit, et ejus dulcedine nostras cogi
Abbreviated transcription (Latin):
de peccatoꝵ remissione cȩperit ẽẽ fidu¬
tia. ꝑ uerba dĩ quȩ intelligim᷑. ad ui¬
tam quoq & alios trahamus. Ad hoc
& intentione spiritali aliis conferant᷑.
Vnde bene nunc dicit᷑. Comede
uolumen istud: & uadens loquere
ad filios israel. c si ei de sacro cibo
diceret᷑. Comede. & pasce: saturare &¬
eructa: accipe & sparge: confortare &
labora. & notandũ qđ propħa sub¬
iungit dicens. Et aꝑui os meũ: & ci¬
bauit me uolumine illo. Os in corde
eẽ alius propħa testat᷑ dicens. Labia
dolosa incorde & corde locuti st̃ mala.
Os ergo aꝑimus. quando sensũ ad
intelligentiã sacri uerbi p̃paramꝰ. Itaq
ad uocẽ dñi propħa os aꝑit: qͥa ad spi¬
ramentũ dnĩci precepti. cordis nr̃i
desideria inhiant: ut de cibo uite
aliqͥd sumant. Sed tam̃ hoc ipsum
sumere. nr̃arũ uiriũ non ẽ. nisi ipse
cibauerit qui ut. comedat᷑ iussit. Ille
& enĩ cibatur: qui ꝑ se edere non potest.

Expanded text:
de peccatorum remissione coeperit esse fidude peccatorum remissione coeperit esse fiducia, per verba Dei quae intelligimus ad vitam quoque et alios trahamus. Ad hoc  prosint, et intentione spiritali aliis conferantur. Unde bene nunc dicitur: Comede volumen istud, et vade, loquere ad filios Israel. Ac si ei de sacro cibo diceretur: Comede et pasce, saturare eructa, accipe et sparge, confortare et labora. Notandum quod propheta subjungit dicens: « Et aperui os meum, et cibavit me volumine illo. » Os in corde esse alius propheta testatur, dicens: « Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala. » Os ergo aperimus quando sensum ad intelligentiam sacri verbi praeparamus. Itaque ad vocem Domini propheta os aperit, quia ad spiramentum dominici praecepti cordis nostri desideria inhiant, ut de cibo vitae aliquid sumant. Sed tamen hoc ipsum sumere nostrarum virium non est, nisi ipse cibaverit qui ut comedatur jussit. Ille etenim cibatur, qui per se edere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
mem in terra: non famem panis. neq
sitim aquȩ: sed audiendi uerbũ dñi.
Qui ergo subtracto suo eloquio. fame
acsiti nosdicit at̃teri: quia eiꝰ uerba
& cibus nr̃ & potus st̃ demonstrat.
Sed notandũ ẽ qđ aliquando cibus.
aliquando potus sunt. In reb enĩ obscu¬
riorib que intelligi nequeunt nisi ex¬
ponant᷑. scriptura sacra cibus ẽ. quia
quicqͥd exponitur ut intelligat᷑. qua¬
si mandit᷑ ut glutiat᷑. In reb uero aꝑti¬
orib potus ẽ. Potũ enĩ non mandendo
gluttimꝰ. Iꝑtiora ergo mandata bibi¬
mus: quia etiam non exposita intellige¬
diturus ẽ: nequaquã ei de sacro uolu¬
mine dicit᷑ bibe. sed comede. Ac si dice¬
retur. Pertracta. & intellige: id ẽ prus.
mande. & tunc deglurti. Sed in uerbis
sacri eloquii. iste debet studui nr̃i ordo
seruari. ut hȩc ides cognoscamꝰ. quatiñ
de iniqͥtate nr̃a compuncti cognoscentes
mala quȩ fecimꝰ. uitemꝰ ne alia faciamꝰ.
Et cũ iam ex magno usu lacrimarũ

Expanded text:
mem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . » Qui ergo, subtracto suo eloquio, fame ac siti nos dicit atteri, quia ejus verba et cibus noster et potus sint demonstrat. Sed notandum quod aliquando cibus, aliquando potus sunt. In rebus enim obscurioribus, quae intelligi nequeunt nisi exponantur, sacra Scriptura cibus est, quia quidquid exponitur ut intelligatur, quasi manditur ut glutiatur. In rebus vero apertioribus potus: potum enim non mandendo glutimus. Apertiora ergo mandata bibimus, quia etiam non exposita intelligediturus erat, nequaquam ei de sacro volumine dicitur bibe, sed « comede. » Ac si diceretur: Pertracta, intellige, id est, prius mande et tunc degluti; sed in verbis ita sacri eloquii iste debet studii nostri ordo servari, ut haec ideo cognoscamus, quatenus de iniquitate nostra compuncti, cognoscentes mala quae fecimus, vitemus, ne alia faciamus, ut cum jam ex magno usu lacrymarum
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ ad melius: & incipit ẽẽ qđ non erat.
& desinit eẽ qđ erat. Sepe aut̃ qͦsdam
uidemus. ad uoc̃e predicationis quasi
ex conuersione compunctos. Habitum
ñ animũ mutasse: ita ut religiosam
uestem sumerent. seq̃ ante acta uitia
non calcarentre stimulis immanit̃
agitari: malitiȩ dolore in proximi
lesione feruescere:de ostensis qͥbrdam
bonis ante humanos oculos suꝑbire:
presentis mundi lucra in hianter quȩ¬
rere:& de solo externis habitu quẽ
sũpserunt. scĩtatis fidutiã habere.
Quib qͥd aliud dicendũ ẽ. nisi hoc

Expanded text:
 incipit esse quod non erat, et desinit esse quod erat. 8. Saepe autem quosdam videmus ad vocem praedicationis, quasi ex conversione compunctos, habitum, non animum mutasse, ita ut religiosam vestem sumerent, sed anteacta vitia non calcarent; irae stimulis immaniter agitari, malitiae dolore in proximi laesionem fervescere, de ostensis quibusdam bonis ante humanos oculos superbire, praesentis mundi lucra inhianter quaerere, et de solo exterius habitu quem sumpserunt, sanctitatis fiduciam habere. Quibus quid aliud d
Abbreviated transcription (Latin):
Multũ cordi suo seminat sed parũ
infert: qui de mandatis cȩlestib uel
legendo uel etiam audiendo multa
cognoscit: sed negligent̃ operando pauca
fructificat. Comedit & non satiatur:
qui uerbũ dĩ audiens lucra uel glam
seculi concupiscit. Bene aut̃ ñ satiari
dicit᷑: qͥa aliud mandit & aliud esu¬
rit. Bibit & non inebriat᷑: qui ad uocẽ
predicationis aurẽ inclinat. sed mentẽ
ñmutat. Solet enĩ ꝑ ebrietatẽ. biben¬
tiũ sensus mutari. Qui ergo ad cogno¬
scendũ dĩ uerbũ deuotus ẽ. sed ea que
sunt huiꝰ seculi adipisci desiderat: bi¬
bit & debriatus non ẽ. Si enĩ debria
iam terrena ñ quereret: ĩam uana &
transitoria quȩ amauerat ñ amaret.
De electis nanq ꝑ psalmistã dicit᷑. Ine¬
briabunt᷑ ab ubertate domus iuȩ. qͥa
tanto om̃ipotentis dĩ amore repleti st̃.

Expanded text:
Multum cordi suo seminat, sed parum Multum cordi suo seminat, sed parum infert, qui de mandatis coelestibus vel legendo, vel etiam audiendo multa cognoscit, sed negligenter operando pauca fructificat. Comedit et non satiatur, qui, verba Dei audiens, lucra vel gloriam saeculi concupiscit. Bene autem non satiari dicitur, quia aliud mandit, et aliud esurit. Bibit et non inebriatur, qui ad vocem praedicationis aurem inclinat, sed mentem non mutat. Solet enim per ebrietatem bibentium sensus mutari. Qui ergo ad cognoscendum Dei verbum devotus est, sed ea quae sunt hujus saeculi adipisci desiderat, bibit, et debriatus non est. Si enim debriatjam terrena non quaereret, jam vana et transitoria quae amaverat non amaret. De electis namque per Psalmistam dicitur: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae . Quia tanto omnipotentis Dei amore re
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ scẽ p̃dicationes defluũt.: qͣsi dde uent
intentio. scm desideriũ. humilis ad
dm̃. pia ad proximũ uoluntas: Unde
nunc recte dicitur. Uenter tuus come¬
det. & uiscera tua replebunt᷑: qͥa cum
mens nr̃a pabulũ ueritatis acceperit.
interna nr̃a ñ iam uacua remanent. sed
dicitur. uenter tuus comedet: & uiscera
tua replebunt᷑ uolumine isto qđ ego
do tibi. Multi & enĩ legunt:& ab iosa
lec̾tione ieiuni sunt. Multi uoce
p̃dicationis audiunt: sed post uocẽ
uacui recedunt. Quoꝵ & si uenter
comedit. uiscera non replent᷑: qͥa & si
mente intellectũ sacri uerbi ꝑcipiunt.
obliuisendo & non seruando quȩ au¬
dierint. hȩc in cordis uiscerib ñ repo¬
nunt. Hinc ẽ enĩ qđ ꝑ propħam aliũ
quosdam dñs increpat dicens. Ponite
corda ur̃a suꝑ uias ur̃as. Seminastis mul¬
tum. & intulistis parũ. Comedistis. & ñ
estis satiati: bibistis. & non estis inebriati.

Expanded text:
fidelium sanctae praedicationes defluunt, quasi de ventre fidelium sanctae praedicationes defluunt, quasi de ventre intentio, sanctum desiderium, humilis ad Deum, pia ad proximum voluntas? 1266 Unde nunc recte dicitur: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur, quia cum mens nostra pabulum veritatis acceperit, interna nostra non jam vacua remanent, sed dicitur: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur volumine isto quod ego do tibi. Multi etenim legunt, et ab ipsa lectione jejuni sunt. Multi vocem praedicationis audiunt, sed post vocem vacui recedunt. Quorum etsi venter comedit, viscera non replentur, quia etsi mente intellectum sacri verbi percipiunt, obliviscendo et non servando quae audierint, haec in cordis visceribus non reponunt. Hinc est enim quod per prophetam alium quosdam Dominus increpat, dicens: Ponite corda vestra super vias vestras. Seminastis multum, et intulistis parum; comedistis, et non estis satiati; bibistis, et non estis inebriati .
Abbreviated transcription (Latin):
det. & uiscera tua replebunt᷑. Osenĩ
nr̃m comedit: dũ uerbũ dĩ legimus.
Uiscera nr̃a complent᷑. cũ intelligimꝰ
atq seruamus ea in quib legendo la¬
boramus. In posteriori aut̃ transla¬
tione quã & ueraciorem credimus.
scriptũ ẽ. Uenter tuus comedet: &
uiscera tua replebunt᷑. In sacro uero
eloquio. ñ nunquã uent̃ pro mente¬
poni consueuit. Unde & ꝑ iheremiã
leo. Quod quia de spiritali & non
corporeo uentre dixenat: adiunxit.
Et sensus cordis mei conturbati sunt.
Seq enĩ ad salutẽ popłi ꝑtinebat:
si prophauentrẽ corꝑeũ se dolere p̃dicaret.
Sed uentrẽ doluit: qui mentis affuc¬
tionem sensit. Sed cur exemplũ ꝓphe
proferimus. cũ testimoniũ clĩ aꝑtius
habeamus: Et necesse ẽ. ut cũ ꝑsemet¬
ipsam ueritas loquit᷑. propħa taceat:
quia lucerna claritatẽ non habet in
sole. Ait enĩ Qͥ credit ĩ me: sic̃ dic̃ scͥpt᷑a flumi¬
na de uentre eiꝰ fluẽt aqͤ uiue. Qã enĩ de m̃te

Expanded text:
det, et viscera tua replebuntur. Os enim nostrum comedit, dum verbum Dei legimus; viscera vero nostra complentur, cum intelligimus atque servamus ea in quibus legendo laboramus. In posteriori autem translatione, quam et veraciorem credimus, scriptum est: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur. In sacro vero eloquio nonnunquam ventponi consuevit. Unde et per Jeremiam leo , » quod quia de spiritali et non corporeo ventre dixerat, adjunxit: « Sensus cordis mei conturbati sunt. » Neque enim ad salutem populi pertinebat, si propheta ventrem corporeum se dolere praedicaret, sed ventrem doluit, qui mentis afflictionem sensit. Sed cur exemplum prophetae proferimus cum testimonium Domini apertius habeamus? Et necesse est ut, cum per semetipsam Veritas loquitur, propheta taceat, quia lucerna claritatem non habet in sole. Ait enim: « Qui credit in me, sicut dixit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Quia enim de mente
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dñs ꝓpħe dicit loqueris uerba mea
ad eos. quid aliud quã eiꝰ ori frenũ
moderaminis imponit: ne quȩ prius
intus ñ audierit. foris dicere p̃sumat:
Nam ꝓpħȩ falsi. sua & non dñi uer¬
ba loquebant᷑: de quib scriptũ est.
Nolite audire uerba ꝓpħarum: qui
ꝓphetant uobis & decipiunt uos.
Uisionẽ cordis sui loquunt᷑. ñ de
ore dñi. Et rursũ. Non loquebar
ad eos: & ipsi prophetabant. Qua
ex re quoq colligendũ ẽ. qͥa qͥsqͥs
expositor in explanatione sacri elo¬
quii ut fortasse auditorib placeat
aliqͥd mentiendo componit:. sua &
non dĩ uerba loquit᷑: si tam̃ placendi
uel seducendi studio mentiatur.
Nam si in uerbis dñicis uirtutem
requirens ipse alit̃ quã is ꝑ quẽ pro¬
lata sunt senserit̾. etiam si sub intel¬
lectu alio edificationẽ caritatis reqͥ¬
rat. dñi sunt uerba que narrat: qͥa
ad hoc solũ ds̃ ꝑ totã nob̃ sacrã scrip¬
turã loquit᷑. ut nos ad suũ & ꝓximi

Expanded text:
 prophetae dicit, Loqueris verba mea ad eos, quid aliud quam ejus ori frenum moderaminis imponit, ne quae prius intus non audierit, foris dicere praesumat? Nam prophetae falsi sua et non Dei verba loquebantur, de quibus scriptum est: Nolite audire verba prophetarum, qui prophetant vobis, et decipiunt vos; visionem cordis sui loquuntur, non de ore Domini . Et rursum: Non loquebar ad eos, et ipsi prophetabant . Qua ex re quoque colligendum est quia et quisquis expositor in explanatione sacri eloquii, ut fortasse auditoribus placeat, aliquid mentiendo componit, sua et non Domini verba loquitur, si tamen placendi vel seducendi studio mentiatur. Nam si in verbis dominicis virtutem requirens, ipse aliter quam is per quem prolata sunt senserit, etiamsi sub intellectu alio aedificationem charitatis requirat, Domini sunt verba quae narrat, quia ad hoc solum Deus per totam nobis sacram Scripturam loquitur, ut nos ad suum et proximi
Abbreviated transcription (Latin):
NTER cȩtera propłnȩ miracula.
Moc quoq mirandũ ha bent
Slibri propħarũ: qđ sic̃
in eis. uerbis res. ita ñ non quam
Querba reb exponunt᷑: ut eoꝵ ñ
¶solũ dicta. sed etiam res geste pro¬
Hetie fxct. Unde nunc dicit᷑.¬
Uerra ad terasmigrationẽ ad acer¬
hiam nouarũ frugum: ad eos qui
habe tabant iuxta flumen chobar.
ut ꝑ fruges locũ quoq exprimeret
dicens. ad aceruũ nouarũ frugum.
nisi qđ sepe per res & loca. cause sig̃¬
nantur: Multi quippe ihezechiele
prophetante iam captiuitatis an¬
ni defluxerant: atq ex his qui in
captiuitatẽ ducti fuerant plures
iam in morte carnis obierant: ad
quoꝵ filios propħa loqui ueniebat.
Unde & ei suꝑius dicit᷑. fili homi¬
nis. mitto ego te ad filios israhel:
ad gentes apostatrices quȩ recesse¬
runt ame. Patres eoꝵ p̃uaricati
sunt pactũ meũ usq ad diẽ hanc:
& filii dura ceruice. & indomabili
corde sunt. ad quos ego mitto te.
Ex quib qͥa multi fuerant cre¬

Expanded text:
nter caetera prophetiae miracula hoc quoque mirandum habent libri prophetarum, quod sicut in eis verbis res, ita nonnunquam verba rebus exponuntur, ut eorum non solum dicta, sed etiam res gestae prophetiae sint. Unde nunc dicitVeni ad transmigrationem ad acervum novarum frugum, ad eos qui habitabant juxta flumen Chobar.  per fruges locum quoque exprimeret, dicens: Ad acervum novarum frugum, nisi quod saepe per res et loca causae signantur? Multi quippe Ezechiele prophetante jam captivitatis anni defluxerant, atque ex his qui in captivitatem ducti fuerant plures jam in morte carnis obierant, ad quorum filios loqui propheta veniebat. Unde et ei superius dicitur: Fili hominis, mitto ego te ad filios Ites apostatrices, quae recesserunt a me. Patres eorum praevaricati sunt pactum meum usque ad diem hanc, et filii dura cervice et indomabili corde sunt, ad quos ego mitto te . Ex quibus quia multi fuerant cre
Abbreviated transcription (Latin):
consulens. locutionẽ suã eis a gratiaꝵ
actione & laudib cepit dicens. Orãs
ago dõ meo semꝑ pro uob̃. in gra dĩ
que data ẽ uob̃ in xp̃o iħu. qͥa in om
nib diuites facti estis in illo. in om̃i
uerbo & in om̃i scientia. sic̃ testimoniũ
xp̃i confirmatũ ẽ in uob. Qui adhuc
paule si iam nichil deest. cur eis
scribendo fatigaris. cur in longinoͦ
positus lõqueris: Pensemꝰ rogo fr̃es
dĩ datam asserit:. factos in om̃ib di¬
uites dicit in om̃i uerbo & in omni
scientia. Ap̃i testimoniũ id ẽ qđ de
semet ipso moriendo & resurgendo
testatus ẽ in eoꝵ uita confirmatũ eẽ
ꝑhibet: & nichil eis deesse in alla gũ
cestat᷑. Quis rogo credat. qͥa paulo
post eos corripiat. quos ita laudat :
Nam post çȩtera subiungit. Obsecro

Expanded text:
consulens, locutionem suam eis a gratiarum consulens, locutionem suam eis a gratiarum actione et laudibus coepit, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis in gratia Dei, quae data est vobis in lo, in omni verbo et in omni scientia, sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis . Qui adhuc Paule, si jam nihil deest, cur eis scribendo fatigaris? Cur in longinquo positus loqueris? Pensemus ergo, fratDei datam asserit, factos in omnibus divites dicit in omni verbo et in omni scientia; Christi testimonium, id est quod de semeptiso moriendo et resurgendo testatus est, in eorum vita confirmatum esse perhibet, et nihil eis deesse in ulla gratia testatur. Quis, rogo, credat quia paulo post eos corripiat, quos ita laudat? Nam post caetera subjungit: Obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
mo fuerit multiplicĩt̃ dictus: qͥuia
multa retinere ñ ualent. simul amit¬
tunt om̃ia. Unde & medici corpoꝵ
pannos quos infirmantib stomachis
ponunt. apto qͥdem medicamine sed
subtilit̃ liniunt: ne si repleti multo
medicamine fuerint. infirmitatẽ sto¬
machi ñ roborantes adiuuent. sed
oppͥmentes grauent. Sciendũ tam̃ qͥa
& si quando modũ suũ sermo ꝓlixior
transeat: periculosũ hoc auditorib ñ
ẽ. Si aut̃ qualit quid dicat᷑ &
quib dicat᷑ ñ uigilant̃ aspicitur:
ualde ꝑiculosũ ẽ. Uererunde & eñ
mentes si quas fortasse culpas asd¬
miserint leniter arguende sunt. qͥa
si asꝑis increpant᷑. frangunt᷑ potiis
quã erudiunt᷑. At contra m̃tes aspere
atq impudentes si increpate leniter
fuerint: ad maiores culpas ipsa leni¬
tate ꝓuocant᷑. Quod bene in eodẽ
egregio p̃dicatore discimus: qui cũ
corinthios cognosceret ꝓ amore ꝑsonaꝵ
in scismate diuisos: eoꝵ uerecundie

Expanded text:
mo fuerit multipliciter dictus, quia mo fuerit multipliciter dictus, quia multa retinere non valent, simul amittunt omnia. Unde et medici corporum pannos quos infirmantibus stomachis ponunt, apto quidem medicamine, sed subtiliter liniunt, ne si repleti multo medicamine fuerint, infirmitatem stomachi non roborantes adjuvent, sed opprimentes gravent. 17. Sciendum tamen quia etsi quando modum suum sermo prolixior transeat, periculosum hoc auditoribus non est. Si autem qualiter quid dicatur, et quibus dicatur, non vigilanter conspicitur, valde periculosum est. Vermentes, si quas fortasse culpas admiserint, leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiantur. At contra mentes asperae atque impudentes, si increpatae leniter fuerint, ad majores culpas ipsa lenitate provocantur. 18. Quod bene in eodem egregio praedicatore discimus, qui cum Corinthios cognosceret pro amore personarum in schismate divisos, eorum verecundiae
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. argue cum om̃i imperio: ti¬
motheũ exhortat᷑ dicens. Argue.
obsecra. increpa: in om̃i patientia &
doctrina. Quid ẽ qđ uni irapertũ
.s. alio patientiã precipit. nisi quod
unũ lenioris. alterũ uero feruentio¬
tatem imperũ. iniungenda erat. seue¬
ritas erbi. Is aut̃ qui ꝑ sp̃m ferue¬
bat. ꝑ patientiã temperandus fuerat:
ne si plus iusto feruesceret. non ad
salutem uulnera reduceret. sed sana
uulneraret. Curandũ quoq quan¬
tũ loquamur: ne si ei qui multa
ferre ñ ualet uerbũ uel exhortatio¬
nis uel increpationis longius tra¬
himus. auditorẽ nr̃m ad fastidiũ
ꝑducamꝰ. Unde isdem p̃dicator
egregius. hebreis loquit᷑ dicens. Ob¬
secro uos frẽs. ut sufferatis uerbũ so¬
latii: &enĩ ꝑpaucis scripsi uob̃. Hoc
tam̃ infirmis precipue congruit ut
audiant: sed que eoꝵ mentẽ in peni¬
tentie dolore compungant. Nam si
eis uno in tempore ex hortationis ser¬

Expanded text:
dicens: « Argue cum omni imperio , » Tidicens: « Argue cum omni imperio , » Timotheum exhortatur dicens: « Argue, obsecra, cum omni patientia et doctrina . » Quid est, quod uni imperium et alii patientiam praecipit, nisi quod unum lenioris, alterum vero ferventiotatem imperii injungenda erat severitas verbi, is autem qui per spiritum fervebat per patientiam temperandus fuerat, ne si plus justo infervesceret, non ad salutem vulnerata reduceret, sed sana vulneraret. 16. Curandum quoque quantum loquamur, ne si ei qui multa ferre non valet verbum vel exhortationis vel increpationis longius trahimus, auditorem nostrum ad fastidium perducamus. Unde idem praedicator egregius Hebraeis loquitur, dicens: Obsecro vos, fratres, ut sufferatis verbum solatii, etenim perpaucis scripsi vobis . Hoc tamen 1287 infirmis praecipue congruit, utcapere, audiant, sed quae eorum mentem in poenitentiae dolorem compungant. Nam si eis uno in tempore exhortationis ser
Abbreviated transcription (Latin):
sermo prophetieus dissimilis fuit.
Pensandũ quoq ẽ quando loqui de¬
beamus. qͥa sepe & si differtur increpa¬
tio. post modũ iecipit᷑ benigne. Et
ñ nunquã languescit: si hoc qđ ante
proferri debuit. tempus amiserit.
Nam & sapiens mulier nabal ebriũ
uidens. increpare de culpa tenaciȩ
noluit: quẽ digesto uino increpatio¬
nis suȩ uerbis utilit̃ ꝑcussit. Et ꝓpħa
adulantiũ linguas non e̾e̾ insubse¬
quen⁊ tempore differendas annun¬
tiat: qui ait. Confundant᷑ statim
erubescentes: qui dicunt michi euge.
euge. Adulatio & enĩ si uel ad tẽpus
patient̃ suscipit᷑. augetur: & paulisꝑ
demuleet animũ. ut arigore suȩ
rectitudinis mollescat in delectatio¬
ne sermonis. Sed ne crescere debeat:
statim ẽ & sine mora ferienda. Pensan¬
dũ quoq nobis ẽ. qualit̃ loquamur.
Nam sepe uerba que hunc ad salu¬
tem reuocant: aliũ uulnerant. Unde¬
paulus quoq apl̃s qͥ titum ãmonet

Expanded text:
sermo propheticus dissimilis fuit. 14. sermo propheticus dissimilis fuit. 14. Pensandum quoque est quando loqui debeamus, quia saepe etsi differtur increpatio, postmodum benigne recipitur. Et nonnunquam languescit, si hoc quo ante proferri debuit tempus amiserit. Nam et sapiens mulier Nabal ebrium videns , increpare de culpa tenaciae noluit, quem digesto vino increpationis suae verbis utiliter percussit. Et Propheta adulantium linguas non esse in subsequenti tempore differendas annuntiat, qui ait: Confundantur statim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge . Adulatio etenim si vel ad tempus patienter suscipitur, augetur, et paulisper demulcet animum, ut a rigore suae rectitudinis mollescat in delectatione sermonis. Sed ne crescere debeat, statim est et sine mora ferienda. 15. Pensandum quoque nobis est qualiter loquamur. Nam saepe verba quae hunc ad salutem revocant, alium Paulus quoque Apostolus, qui Titum admonet,
Abbreviated transcription (Latin):
defu̾it: locutio apta ñ erits cͥptũ qͥppe ẽ Sirecte
offeras. recte aut̃ non diuidas: pecca¬
sti. Recte aut̃ offerimus: cũ bono
studio bonũ opus agimꝰ. Sed recte ñ
diuidimꝰ: si habere discretionẽ in bono
opere postponamꝰ. Considerare &¬
enĩ debemꝰ qͥd loquamur: ut iuxta
pauli uocẽ sermo nr̃ semꝑ in gratiȩ
sale sit conditus. Fensandũ uero
nob̃ ẽ. cui loquamur. qͥa sepe increpa¬
tionis uerbũ qđ hec admictit ꝑsona.
altera ñ admittit. Et sepe ipsa eadẽ
ꝑsona scđm factũ fit altera. Unde
nathan propħa dauid post adulteri¬
um. forti increpationis sententia per¬
eussit:. qui cũ de raptore ouis diceret
filius mortis ẽ uir qui fecit hoc: ei ꝓ¬
tinus respondit dicens. Tu esille uir.
Cui tam̃ cũ de salomonis regno loq̃¬
retur: qͥa culpa defuit: ei se þumilit̃
in oratione ꝓstrauit. In una ͤ ademq ꝑ¬
sona. qͥa causa dispar extitit: etiam

Expanded text:
defuerit, locutio apta non erit. Scriptum quippe est: Si recte defuerit, locutio apta non erit. Scriptum quippe est: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti . Recte autem offerimus cum bono studio bonum opus agimus; sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus. Considerare etenim debemus quid loquamur, ut juxta Pauli vocem, Sermo noster semper in gratia sale sit conditus . 13. Pensandum vero nobis est cui loquamur quia saepe increpationis verbum quod haec admittit persona, altera non admittit. Et saepe ipsa eadem persona secundum factum fit altera. Unde Nathan propheta David post adulterium forti increpationis sententia percussit. Qui cum de raptore ovis diceret: Filius mortis est vir qui fecit hoc, ei protinus respondit, dicens: Tu es ille vir . Cui tamen cum de Salomonis regno loqueretur , quia culpa defuit, ei se humiliter in adoratione prostravit. In una ergo eademque persona quia causa dispar exstitit, etiam