comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
melchisedech iurauit dñs: & ñ penitebit eũ.
Qd de sac̃dotio scđm ordinẽ aaron: Nũ qͥd
pęnit& dm̃ sic̃ hominẽ : aut nolens cadit
in aliqͥd. ut faciat. aut impriidens ꝓlabitꝰ.
ut pꝰea eum de suo delapsu pęniteat: Scet
qd agit: scit qͦusq qͥd ꝓgrediat᷑: unde in ali¬
ud cõmute dot᷑. in potestate rectoris ẽ: sed
penitentia. mutatio rerũ significat᷑. Quomͦ
enim tu cũ aliqͥd te penitet doles factũ qͦd fe¬
cisti: sic qͣndo ds̃ aliqͥd p̃ter spen hominũ. ia
ẽ p̃ter qͣm sꝑant homines mutat in aliud.
pęnitere se dicit: usq ad eo ut & de pena nr̃a
pęniteat eum. si nos debita nr̃a mala pęnitu¬
erint. Iurauit gͦ dñs: urauit: firmauit:
nͣ eũ penitebit. ñ mutabit. Qd: Tues sac̾dos

Expanded text:
t non poenitebit eum.» Quid de sacerdotio secundum ordinem Aaron? Numquid poenitet Deum, sicut hominem, aut nolens cadit in aliquid ut faciat, aut imprudens prolabitur, ut postea eum de suo prolapsu poeniteat? Scit quid agat, scit quousque quid progrediatur; unde in aliud commutetur, in potestate rectoris est. Sed poenitentia mutatio rerum significatur. Quomodo enim tu, cum aliquid te poenitet, doles factum quod fecisti: sic quando aliquid Deus praeter spem hominum, id est, praeterquam sperant homines mutat in aliud, poenitere se dicit; usque adeo ut et de poena nostra poeniteat eum, si nos de vita nostra mala poenituerit. «Juravit» ergo «Dominus; juravit,» firmavit: «non eum poenitebit,» non mutabit.
Abbreviated transcription (Latin):
suum. Ex utero ante luciferum genui te.
Otu dñe ds̃ m̃s. sedens ad dext̾am domini
mei: unde & fili m̃s. nisi quia ex utt̃o ante
rauit dñs & non pęnitebit eum: tu es sa¬
cerdos in ęt̾num seđm ordinẽ melchisedech.
Ad hoc enim natꝰ ex ut̾o ante luciferum.
ut eẽs sac̃dos in ętͣnum: scđm ordinẽ mel¬
chisedech. Si natum ex uto orr de uirgine
intelligimꝰ ante luciferum noctu. sic̃ eugłia
contestantur. ꝓculdubro inde ex ut̃o ante
luciferum. ut ẽẽt sac̃dos in etͣnum scđ̾m
ordinem melchisedech. Nam scđm id qͦd natꝰ

Expanded text:
suum . «Ex utero ante luciferum genui te.» suum . «Ex utero ante luciferum genui te.» O tu, Domine meus, sedens ad dexteram Domini mei, unde filius meus, nisi quia «Ex utero ante uravit Dominus, et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec.» Ad hoc enim natus ex utero ante luciferum, ut esses sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Si natum ex utero, de virgine intelligimus; ante luciferum, noctu, sicut Evangelia contestantur; procul dubio inde ex utero ante luciferum, ut esset sacerdos in aeternum secundum or
Abbreviated transcription (Latin):
il uistis e ppsum sei respici amus:
qui dnm̃ suũ dixit filium suum: Et
enim hoc dicerꝙ: audiuit a dño suo. Ab illo
audiuit a qͦ falli ñ potuit: & dix̃ iam dnm
suum. quia dixit inquit dñs dño meo sede
a dextris meis. Et ipse loquit᷑. ipsiꝰ quasi ser¬
mo contextꝰ ẽ. Si gͦ ipse loquit᷑: forte ipse
potuit dicere. ex ut̾o ante luciferũ genuitẽ.
Ex ut̾o uirginali: ex ut̃o ante luciferũ genui
te. Si eium illa uirgo ducens ꝓpaginẽ de
carne Es: ex illo utero natus xp̃s : tanqͣm
ex utero genitus a dd̃. Ex ut̃o qͦ masculus
ñ accessit : ex utero ꝓrsus ꝓprie: ex utero.
quia solus. ex solo utero. Ergo ex ut̃o inqͥt
ille qui eum dnm̃ suum dixerat: ex utero
ante luciferum genui te. Et hoc ipsum an¬
te luciferum signat dictũ : & ꝓpͥe dictum. &
sic impletum. Noctu eium natus ẽ dñs de
utero uirginis marię: indicant testimonia.
pastorum. qͥ uigilias exercebant suꝑ gregem

Expanded text:
ltis et ipsum David respiciamus, qui Dominum suum dixit filium suum? Ut enim hoc diceret, audivit a Domino suo; ab illo audivit a quo falli non potuit: et dixit jam Dominum suum, quia, «Dixit,» inquit, «Dominus Domino meo, Sede a dextris meis.» Et ipse loquitur, ipsius quasi sermo contextus est. Si ergo ipse loquitur, forte ipse potuit dicere, «Ex utero ante luciferum genui te:» ex utero virginali, «ex utero ante luciferum genui te.» Si enim illa virgo ducens propaginem de carne David, ex illo utero natus Christus, tanquam ex utero genitus a David. «Ex utero,» quo masculus non accessit: «ex utero» prorsus, proprie «ex utero,» quia solus ex solo utero. Ergo, «Ex utero,» inquit ille, qui eum Dominum suum dixerat, «Ex utero ante luciferum genui te.» Et hoc ipsum «ante luciferum» signate dictum, et proprie dictum, et sic impletum. Noctu enim natus est Dominus de utero virginis Mariae: indicant testimonia pastorum, qui vigilias exercebant super gregem
Abbreviated transcription (Latin):
iquitas ẽ apud dm̃: Absit. Ix sticia enim eiꝰ
exaltans. memoriam fecit. mirabiliũ suorum:
reseruans oportune inusitata ꝓdigia. qͥ in¬
firmitas hominis nouitate intenta memine¬
rit: cũ sint eiꝰ miracula cotidiana maiora.
Tot ꝑ uniu̾sam t̾ram arbores creat: & nemo mi¬
ratur. Arefecit uerbo unam: & stupefacta
sunt corda mortaliũ. Ded memoriam fecit
mirabiliũ suorum. Hoc enam miraculũ ma¬
xime attentis cordibꝰ inherebit: qͦd assiduttas
ñ uilefecerit. Quid aut̃ ꝓfuer̾ miracula: nͥ
ut timeret᷑: Qͥd porro ꝓdẽẽt timor: nisi mi¬

Expanded text:
iquitas apud Deum? Absit. Justitia» enim «ejus iquitas apud Deum? Absit. Justitia» enim «ejus exaltans. «Memoriam fecit mirabilium suorum:» reservans opportune inusitata prodigia, quae infirmitas hominis novitati intenta meminerit, cum sint ejus miracula quotidiana majora. Tot per universam terram arbores creat, et nemo miratur: arefecit verbo unam, et stupefacta sunt corda mortalium ; sed «memoriam fecit mirabilium suorum.» Hoc enim miraculum maxime attentis cordibus inhaerebit, quod assiduitas non vilefecerit. 5. Quid autem profuerunt miracula, nisi ut timeretur? Quid porro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯs eraltat humiliabit᷑. Hec ẽ magna¬
ficentia diũ: qmͣ cui plurimum dimititur.
plurimum diligit. Hȩc magnificentia dñi:
qmͣ ubi habundauit peccatum. & suꝑhabun¬
dauit gra: sed fortasse ex oꝑibꝰ. Non inquit.
ex oꝑibꝰ: ne forte quis extollat᷑. Ipsiꝰ enĩ sumꝰ
figmitum: creati in xp̃o in oꝑibꝰ bonis. Iustici¬
am enim homo non oꝑatur: nͥ iustificatus.
Credens aut̃ in eum qui iustificat impium.
a fide incipit: ut bona oꝑa non p̃cedentia qͦd
meruit. sed consequentia qͦd accepit ostendañ.
Unde gͦ illa confessio: Nondum quidem ẽ
opꝰ iusticiȩ: sed delicti imꝓbatio. Sed qͦmͦ se
habeat. nec in ipsa de te homo glorieris:
ut qͥ gloriat᷑ in dño glorietur. Qd enĩ habes.
qͦd non accepisti: Non gͦ sola magnificentia
qua iustificatur impiꝰ : sed & confessio & mag¬
nificentia opꝰ eiꝰ. Qͥd gͦ dicemꝰ: quia cui uult̃
miseret᷑. & quem uult obdurat: Numqͥd in¬

Expanded text:
 exaltat, humiliabitur» . Haec est magnificentia Domini; quoniam cui plurimum dimittitur, plurimum diligit . Haec magnificentia Domini; quoniam «ubi abundavit peccatum, et superabundavit gratia» . Sed fortasse ex operibus. «Non,» inquit, «ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo in operibus bonis» . Justitiam enim homo non operatur nisi justificatus: «credens autem in eum qui justificat impium» , a fide incipit; ut bona opera, non praecedentia quod meruit, sed consequentia quod accepit ostendant. Unde ergo illa confessio? Nondum quidem opus est justitiae, sed delicti improbatio: sed quoquo modo se habeat, nec in ipsa de te homo glorieris, «ut qui gloriatur, in Domino glorietur» . «Quid enim habes quod non accepisti» ? Non ergo sola magnificentia qua justificatur impius, sed et «confessio et magnificentia opus ejus. Quid ergo dicimus?» quia «cui vult miseretur, et quem vult obdurat; numquid in
Abbreviated transcription (Latin):
cuuncdices. Uana ẽ gͦ et falsa maledie¬
nofiliorum hominum diligentium uanita¬
tni: s querentium mendacium. Deus cum
renuict: facit qdͦ dicit. Qui insurgunt
u ne confundant᷑. Ut eium insurgant.
adliqud se adu̾sus me ꝓficere arbitrantur:
sa tum exaltatꝰ fuero suꝑ cȩlos. & eẽ ceꝑit
si omnen terram gła mea: confundent᷑.
Seruus autem tius lȩtabit᷑ : siue in dext̾a
ptris siue in suis membris lȩtantibꝰ : & int̾¬
etnum. Induant᷑ qui decrahunt mͥ pu¬
dore: de pudeat eos detraxisse mͥ. Sed
hoc potest & in bono accipi: dum corrigun¬
tir. It oꝑiantur sicut diploide confusio¬
ne sua. diplois. duplex pallium ẽ. Nam
quidam etiam sic int̾pretati sunt istũ uer¬
sum: & oꝑiantur sicut pallium duplex.
cnifusione sua. Intelligitur aut̃ confun¬
dantur. & intus. ꝙ foris: id ẽ & coram dõ
etoram hominibꝰ. Confitebor dnõ nimis ui
nt meo. Nimis dici sol& in consuetudine
lemonis latini: qͥsͦ plus ẽ qͣm deb&. Cui

Expanded text:
tu benedices.» Vana est ergo et falsa maledictio filiorum hominum, diligentium vanitatem, et quaerentium mendacium ; Deus autem cum benedicit, facit quod dicit. «Qui insurgunt in me, confundantur». Ut enim insurgant aliquid se adversus me proficere arbitrantur; sed cum exal omnem terram gloria mea, confundentur. Servus autem tuus laetabitur; sive in dextera patris, sive in suis membris: et naeternum. Induantur qui detrahunt mihi pudore; id est, pudeat eos detraxisse mihi. Sed hoc potest bontur. Et operiantur sicut diploide confusione sua. Diplois duplex pallium est. quidam etiam sic interpretati sunt istum versum: «Et operiantur sicut pallium duplex confusionem suam.» Intelligitur autem, confundantur et intus et foris, id est et coram Deo et coram hominiore meo, Nimis» dici solet in consuetudine sermonis latini, quod plus est quam debet: cui
Abbreviated transcription (Latin):
Mut& pat᷑ familias angłos suos. a
gent de regno eiꝰ om̃ia scandala. dis
tent eos in camino ignis ardentis. u
fulgebunt iusti sic̃ sol: in regno uali
sui. In qͦ regno: E idete si uisie a
Uante benedicti patris mei: ꝑcipite reg¬
as qd uobis paratum ẽ ab origine mun
Dande dampnatis impiis. segregatis u¬
dioñ st̾nam: iusti aut̃ in uitam ȩt̾nam.

Expanded text:
mittet pater familias Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala, et mittent in caminum ignis ardentis. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui» . In quo regno? Videte si visio quaedam te, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi.» Deinde damnatis impiis, segregatis juustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam» .
Abbreviated transcription (Latin):
gam uirtutis tue emut& dñs ex syoN.
Uirgam uirtutis tue. hoc ẽ regnum poten¬
tic tuȩ. quia reges eos in uirga ferrea. emit¬
ciꝰ. qͥd fi&: Et dominabitur ii medio ini¬
micoꝵ tuor. Priꝰ dominare in medio inimi¬
corum tuoꝵ: int̾ frem̃tes gentes. Numqͥd
suoꝵ dominabit᷑. Et qd mirum si tunc dña¬
bit᷑. secum in ęt̾num regnantibꝰ uistis: & et̃¬
nis penis ardentibꝰ impiis: Quid mirum si
tunc: Modo in medio inimicorum tuoꝵ.
Nunc in isto transitu scłoꝵ: in ista ꝓpaga¬
tione & successione mortalitatis humane:
nunc dum torrens tempoꝵ pͣt᷑labit᷑. ad hoc dire¬
eta ẽ uirga uirtutis tuę ex syon: ut
domineris in medio inimicorum tuorum:
omuinare in medio paganoꝵ: uide
orum: hereticoꝵ: fratrũ talsorũ dñare.

Expanded text:
gam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion. gam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion. Virgam virtutis tuae,» hoc est regnum potentiae tuae; quia, «Reges eos in virga ferrea» : «emitejus, quid fiet? «Et dominare in medio inimicorum tuorum.» Prius «dominare in medio inimicorum tuorum:» inter frementes gentes. Numquidsuorum dominabitur? Et quid mirum si tunc dominabitur, secum in aeternum regnantibus justis, et aeternis poenis ardentibus impiis? quid mirum si tunc? Modo in medio inimicorum tuorum, nunc in isto transitu saeculorum, in ista propagatione et successione mortalitatis humanae, nunc dum torrens temporum praeterlabitur, ad hoc directa est virga virtutis tuae ex Sion, ut domineris in medio inimicorum tuorum. ominare in medio Paganorum, orum, haereti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & uirtꝰ eiꝰ. & sapientia eiꝰ. & d̾s apud
dĩ ꝑ quem fac ła sunt omĩa: rex ẽ scłoꝵ.
Sed tam̃ illud dispensatorium & transito¬
rium qͦ nos ꝑ medietatem carnis suę uoca¬
uit in ęt̾nitatem: regnum eiꝰ incipit a xp̃i¬
anis. sed regni eiꝰ non erit finis. Ponunt᷑ gͣ
scabellum pedum eiꝰ inimici eiꝰ. sedentis ad
dexteram patris: ponunt᷑ ut dictum est.
Dagitur: id usq in finem omino ꝑagit᷑.
Nemo dicat. non posse impleri qͦd ceptum
de autem cępit : Uirgam uirtutis tuȩ e¬
mitt& dominꝰ ex syon. Quȩ syon: ipsa ẽ
ierłm. Audi ipsum dñm. O portebat xp̃m
pati. & resurgere amortuis: tercia die. Hinc
sed& ad dexterã dĩ patris: resurgendo ubi
fuit. Deinde illo sedente ad dext̾am patris
qͥd agitur: ut ponantur inimici eiꝰ scabel¬
lum pedum eiꝰ : Quid agitur : Audi illum
docentem & exponentẽ. Et p̾dicabit᷑ in no¬
mine eiꝰ penitentia & remissio peccatoꝵ.
ꝑ om̃s gentes. incipientibꝰ ab ierłm: qͥa uix

Expanded text:
et Virtus ejus, et Sapientia ejus, et Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia; Rex est saeculorum: sed tamen illud dispensatorium et transitorium, quo nos per medietatem carnis suae vocavit in aeternitatem, regnum ejus incipit a Christianis; sed regni ejus non erit finis. Ponuntur ergo scabellum pedum ejus inimici ejus, sedentis ad dexteram Patris, ponuntur, ut dictum est; id agitur, id usque in finem omnino peragitur. Nemo dicat non posse impleri quod coeptum de autem coepit? «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Quae Sion, ipsa est Jerusalem. Audi ipsum Dominum: «Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die.» Hinc sedet ad dexteram Dei Patris, resurgendo ubi fuit. Deinde illo sedente ad dexteram Patris, quid agitur? ut ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus, quid agitur? Audi illum docentem et exponentem: «Et praedicabitur in nomine ejus poenitentia et remissio peccatorum per omnes gentes, inc
Abbreviated transcription (Latin):
peccanti parcere ut reu̾tat᷑ & uiuat: ita
uult postremo in peccato ꝑseuerantẽ punire.
ut iusticiȩ potentiam contumax non eua¬
dat.l ta quicquid elegeris: oñipotenti non
deerit unde suam de te compleat uolunta

Expanded text:
peccatori parcere, ut reuertatur et uiuat, ita peccatori parcere, ut reuertatur et uiuat, ita etiam uult in peccatis perseuerantem punire, ut iustitiae potentiam contumax non euadat: ac sic quidquid delegeris, o homo, non deerit deo unde suam de te compleat uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝰ isrł. Nullus enim iam int̾ eos iniquus.
sla uide furta tolerant᷑: nullus symon
nigus baptiz atur. spm uolens emere dum
astit uendere: nullus alexander erariꝰ.
auta mala ostendit: nullꝰ pelle ouina te¬
aus. falsa fr̃nitate subrepit: int̾ quales nẽ
nusse ẽ eccła gemat. & quales tunc oport&s.
cum om̃s iusti congregabunt᷑. excludat. Hec
sunt magna oꝑa dñi. exquisita in om̃s uo¬
lntates eiꝰ. ꝑ quas nullum confitentem
desrit miscđia : nulliꝰ ẽ iniquitas impu¬
uiti: qͣndo flagellat oͣmnẽ filium qͦm reci¬
pit. Sed si iustꝰ uix saluat᷑: peccator & im¬
nꝰ ubi parebunt: Uligat sibi homo qͦdlib&:
un sic constituta sunt oꝑa dñi ut creat᷑a
in libero arbitrio constituta. creatoris suꝑ&̃
uoluntatem: etiam si contͣ eiꝰ faciat uolun¬
titem. Non uult ds̃ ut pecces: nam ꝓhib&.
uañ si peccaueris: ne pites homine̾̃ fecisse
qͦs uoluit. & dõ accidisse qͦd noluit. Sicut
enim uult ut homo non pecc&. ita uult

Expanded text:
. Nullus enim jam inter eos iniquus, nullius Judae furta tolerantur, nullus Simon magus baptizatur, Spiritum volens emere, dum cogitat vendere ; nullus Alexander aerarius multa mala ostendit , nullus ovina pelle tectus falsa fraternitate subrepit: inter quales nunc necesse est Ecclesia gemat, et quales tunc oportet, cum omnes justi congregabuntur, excludat. Haec sunt «magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus:» per quas nullum confitentem deserat misericordia, nullius sit iniquitas impunita; quando flagellat etiam omnem filium quem recipit . Sed si justus vix salvatur, peccator et impius ubi parebunt ? Eligat sibi homo quodlibet: non sic constituta sunt opera Domini, ut creatura in arbitrio libero constituta, Creatoris superet voluntatem, etiamsi contra ejus faciat voluntatem. Non vult Deus ut pecces; nam prohibet: tamen si peccaveris, ne putes hominem fecisse quod voluit, et Deo accidisse quod noluit. Senim uult, ut homo non peccet, ita uult
Abbreviated transcription (Latin):
s iinouat om̃ia. Huac ut uideamꝰ. mag
cepseta cordis mundicia necessaria ẽ: quȩ
essidem. Demonstrata enum forma serui:
uaie ad demonstrandã formã dĩ. Idem qͥp
a forma serui loquens: seruis ait. Qui di¬
⁊ me: mandata mea custodit. Et qͥ dili
ni. diliget᷑ a patre meo: & ego diligã eũ.

Expanded text:
s innovat omnia . Hanc ut videamus, magna et perfecta cordis munditia necessaria est, quae fit per fidem. Demonstrata enim forma servi, dilata est ad demonstrandam formam Dei. Idem quippe in forma servi loquens servis ait: «Qui diligit me, mandata mea custodit: et qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad gentes: & pͣceptum diuitibꝰ huiꝰ scłi. non
supbe saꝑe. neq sꝑare in incerto diuitiarum
sic factum ẽ ut etiam plururi qͥ ñ dimisert
omĩa sua in hac uita ut seqͤrent᷑ eum. uitã
etiã ipsam ꝓ nominis eiꝰ confessione contẽpne¬
rent: & tanqͣm cameli humiliantes se ad por¬
tanda onera p̃ssurarũ. intrarent etiam sic̃ ꝑ fo¬
rañ acus. ꝑ compungentes passionis angustias.
pis fecit hec: cui onuĩa possibilia st̃. Opera
manuum eiꝰ: ueritas & iudicium. T̃ eneat᷑ ue

Expanded text:
ntes, et praeceptum divitibus hujus saeculi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum; sic factum est ut etiam plurimi qui non dimiserunt omnia sua in hac vita ut sequerentur eum, vitam etiam ipsam pro nominis ejus confessione contemnerent; et tanquam cameli humiliantes se ad portanda onera pressurarum, intrarent etiam sicut per foramen acus, per compungentes passionis angustias. Ipse fecit haec, cui omnia possibilia sunt. 7. «Opera manuum ejus veritas et judicium.» T
Abbreviated transcription (Latin):
erit in scłm testam̃ti sui. Nec totũ dedit.
helitę scĩ. qui dimiser̃ om̃ia sua & secuti sunt
eum: non contristent᷑ dicentes. Quisnam pote¬
rit saluus fieri: quia faciliꝰ intrat camelus ꝑ
foramen acus. qͣm diues in regnum cęlorum:
Annuntiauit enĩ eis fortitudinẽ oꝑum suoꝵ:¬

Expanded text:
erit in saeculum testamenti sui.» Nec totum dedit qelitae sancti, qui dimiserunt omnia sua et secuti sunt eum; non contristentur dicentes: «Quisnam poterit salvus fieri?» Quia «facilius intrat camelus per foramen acus, quam dives in regnum coelorum» . Annuntiavit enim eis fortitudinem operum suor
Abbreviated transcription (Latin):
credidistis. in die resurrectioniꝰ pꝰea uide¬
atis. Sedet gͦ a dextris dĩ xp̃c: a dextrs
patris filiꝰ ui occulto ẽ. Credamꝰ & erum
duas res. Hic dicit. qͥa & dix̃ ds̃ sede ade¬
xtris meis: & addidit donec ponam mune¬
cos tuos. scabellum pedũ tuoꝵ. hoc ẽ sus
pedibꝰ tuis. Non uides xp̃m sedentẽ ia
dext̾am patris: nec potes uidere qͦmͦ po¬

Expanded text:
onis postea videatis. 9. Sedet ergo a dextris Dei Christus, a dextris Patris Filius in occulto est: credamus. Etenim duas res hic dicit, quia et dixit Deus, «Sede a dextris meis;» et addidit, «donec ponam inimicos tuos scabeilum pedum tuorum,» hoc est, sub pedibus tuis. Non vides Christum sedentem ad dext
Abbreviated transcription (Latin):
repente collectꝰ de pluuia. de guttis ymbriũ
it in mare. nec appar&. nec apparebat ante¬
qͣm de pluuia colligeret᷑: sic hoc genꝰ huria¬
num de occulris colligit᷑. & ꝓfluit morte:
Rursum in occulto uergit: medium hoc
sonat & transit. De hoc torrente bibit ille:
non ẽ dedignatꝰ bibere de hoc torrente. Bi¬
bere enim de hoc torrente. illi erat: nasci &
mori. Hoc hab& torrens iste: natiuitatem
& mortem. Suscepit hanc xp̃e : natus est:
mortuus ẽ. Ita de torrente in uia bibit.
Exultauit enim sicut gigas: ad currendam
uiam. De torrente gͦ in uia bibit: quia in
uia peccatoꝵ non stecit. Quia gͦ de torren¬
te in uia bibit. ꝓpt̾ea exaltauit caput: id
ẽ quia humiliatꝰ ẽ & factꝰ ẽ subditꝰ usq ad
mortem. mortem autem crucis: ꝓpt̾ea eum
ds̃ exaltauit a mortuis. & donauit ei nom̃

Expanded text:
repente collectus de pluvia, de guttis imbrium, repente collectus de pluvia, de guttis imbrium, it in mare, nec apparet; nec apparebat, antequam de pluvia colligeretur: sic hoc genus humanum de occultis colligitur, et profluit; morte rursum in occultum pergit; medium hoc sonat, et transit. De hoc torrente bibit ille; non est dedignatus bibere de hoc torrente. Bibere enim de hoc torrente, illi erat nasci et mori. Hoc habet torrens iste, nativitatem et mortem: suscepit hanc Christus; natus est, mortuus est: ita «de torrente in via» bibit. «Exsultavit» enim «sicut gigas ad currendam viam» . «De torrente» ergo «in via» bibit; quia «in via peccatorum non stetit» . Quia ergo «de torrente in via» bibit; «propterea» exaltavit «caput:» id est, quia humiliatus est, «et factus est subditus usque ad mortem, mortem autem crucis; propterea eum Deus exalt
Abbreviated transcription (Latin):
sabit capita suꝑ tͣram multa. Hic suꝑ terram:
in hac uita. conquassabit capita multa: de
suꝑbis. humiles facit. Et audeo dicere fr̃s mei
utile ẽ capite quassato hic humiltt̾ ambulare:
qͣm capite erecto in iudicium ęt̾nę mortis inci¬
dere. Multa capita conquassabit ruinas facr¬
endo: sed replendo edificabit. De torren¬
te in uia bib&: ꝓptea exaltauit caput. Uide¬
amꝰ & in uia bibentem: de torrente pͥmo. Qd
ẽ torrens : A fluxio mortalitatis humanę.
Sic̃ enim torrens pluuialis colligit᷑. redundat.
ꝑstrepit. currit. & currendo decuxrit. id est
cursum finit: sic ẽ om̃is iste cursus morta¬
litatis. Nascuntur homines: uiuunt & mo¬
riunt᷑: & aliis morientibꝰ alii nascunt᷑. rur¬
susq aliis nascentibꝰ alii moriuntꝰ: succedt̃.
accedunt : decedunt: nec manebunt. Quid
hic tenet᷑ qͦd ñ currit : Qd ñ quasi de pliuia
collectũ. it in abẏssum: Quomͦ enĩ fluuiꝰ

Expanded text:
sabit capita super terram multa.» Hic, «super terram,» sabit capita super terram multa.» Hic, «super terram,» in hac vita, «conquassabit capita multa.» De superbis humiles facit: et audeo dicere, fratres mei, utile est capite quassato hic humiliter ambulare, quam capite erecto in judicium aeternae mortis incidere. Multa capita conquassabit ruinas faciendo, sed replendo aedificabit. 20. «vete in via bibet; propterea exaltabit caput.» Videamus et in via bibentem de torrente. Primo quis est torrens? Profluxio mortalitatis humanae. Sicut enim torrens pluvialibus aquis colligitur, redundat, perstrepit, currit, et currendo decurrit, id est, cursum finit; sic est omnis iste cursus mortalitatis. Nascuntur homines; vivunt, moriuntur; et, aliis morientibus, alii nascuntur, rursusque, illis morientibus, alii oriuntur: succedunt, accedunt, decedunt, nec manebunt. Quid hic tenetur? quid non currit? quid non quasi de pluvia collectum it in abyssum? Quomodo enim fluvius
Abbreviated transcription (Latin):
lidl: s dñs in ȩt̾num ꝑman&. P arabit
le onquassabit reges: iudicabit ale
gentiuꝰ. Quomꝰ : Audi qͥd sequit᷑. Reple¬
bit ruinas. Modo sic uidicat in gentibꝰ: ut
repleat ruinas. Nam qͥndo in fine iudicaue¬
rit: dampnabit ruinas. Replebit ruinas. Qe
ruinas: Quisquis a nomine eiꝰ timuerit: cad&.
Cum ceciderit eũtetur qͦd erat: ut ȩdificet᷑
qͦd non erat. Iudicabit in gentibꝰ: replebit rui¬
nas. Quisqͥs contumax es in xp̃m: casuram tur
rem erexisti. Bonum ẽ ut te ipsum deicias:
humilis reddaris: sedentis ad dext̾am patris
pedibꝰ ꝓuoluaris: ut fiat in te ruina con¬
struenda. Nam si ꝑmanes in mala altitudi¬
ne: tunc deicieris qͣndo non edificaberis. Et¬
enim de talibꝰ dicit. alio loco scriptura. De¬
strue eos: & non edificabis eos. Proculdubio ñ
dicer& de quibꝰdam destrue eos & non edifi¬
cabis eos: nisi quosdam ita destruer& ut nͣ¬
edificar&. Qd fit hoc tempore: cũ xp̃c in
gentibꝰ ita uidicat ut repleat ruinas. Conqͦs¬

Expanded text:
nus in aeternum manet; paravit e conquassavit reges. Judicabit in gentibus.» Quomodo? Audi quod sequitur: «Replebit ruinas.» Modo sic judicat in gentibus, ut repleat ruinas: nam quando in fine judicaverit, damnabit ruinas. «Replebit ruinas:» quas ruinas? Quisquis a nomine ejus timuerit, cadet: cum ceciderit, evertetur quod erat, ut aedificetur quod non erat. «Judicabit in gentibus, replebit ruinas.» Quisquis contumax es in Christum, casuram turrem in altum erexisti. Bonum est ut teipsum dejicias, humilis reddaris, sedentis ad dexteram Patris pedibus provolvaris, ut fiat in te ruina construenda. Nam si permanes in mala altitudine, tunc dejicieris, quando non aedificaberis. Etenim de talibus dicit in alio loco Scriptura, «Destrue eos, et non aedificabis eos» . Procul dubio non diceret de quibusdam, «Destrue eos, et non aedificabis eos;» nisi quosdam ita destrueret, ut aedificaret. Quod fit hoc tempore, cum Christus in gentibus ita judicat, ut repleat ruinas. «Conquas
Abbreviated transcription (Latin):
irimeditantibꝰ: dabo tͥ gentes heredi¬
tcotuam. & possessionẽ tuam t̾minos
q llam nescio quis in anis locutꝰ ẽ: sed
bmꝰ dix̃ ad me. Sic & in hoc psalmo pos¬
la dicere. dix̃ non quicumq: non illi qͥ
tunt & meditant᷑ in ania: sed dñs dixit

Expanded text:
impleatur, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae;» non nescio quis inaniloquus, sed «Dominus dixit ad me» . Sic et in hoc psalmo possumus dicere: «Dixit,» non quicumque, non illi qui fremunt et meditantur inania; sed «Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ut credent sed etiam fidei suȩ posu¬
it mediatorem : nͣ quẽlib& pͥncipem. aist
quẽlib& angłm uł archangłm. sed uni¬
cum filium suum: ut qua uia nos ꝑdus¬
turus eẽt ad illum finem quẽ ꝓmisit. pil
ipsum filiũ suũ & ostender& & p̃bere
rum enũ erat dõ. ut filiũ suũ facere disill¬
stratorẽ uiȩ: eum ipsum uiam fectt as
illam ineffabilẽ ĩmortalitatẽ. ꝙ cũ ang
eiꝰ equalitatẽ. Quam longe eramꝰ: qͣm ill̃
sursum. qͣm nos deorsum: qͣm ille inss¬
mo. qͣm nos in imo desꝑati iacebam. Sins
expectatione salutis egrotabamꝰ. misis
⁊ nedicus. quẽ non coguouit egiotͦ. dei¬

Expanded text:
fecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posufecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via nos perducturus esset ad illum finem quem promisit, per eum ipsum Filium suum et ostenderet et praeberet. Parum enim erat Deo si Filium suum faceret demonstratorem viae; eum ipsum viam fecit, ut illam ineffabilem immortalitatem, et cum Angelis ejus aequalitatem. Quam longe eramus? quam ille sursum, quam nos deorsum? quam ille in summo, quam nos in imo desperati jacebamus? Sine exspectatione salutis aegrotabamus: missus est medicus, quem non cognovit aegrotus.
Abbreviated transcription (Latin):
cant dm̃ res humanas non curare. nec in
posse cogitare niundi huiꝰ artificem etge
torem. quemad modum quisq mortalsui
terra uiuat: & tta nec computari se hon
putat a dõ. qͥ factꝰ ẽ a dõ. Talem hominen
si alloqui possimꝰ : si admittat nos priao
aures suas. deinde ad cor suum: si nr
pellat resistendo qͣrentem se. & patiat᷑ plt
inuenire se: possumꝰ ei dicere. D homo pͥ
te ds̃ factum non computauit: qͥ ut fiers
ante curauit : Cum te i ordine rerum
conditarũ numerari ñ putas. noli cedere
seductori: capilli tui numerati st̃ aconai¬
tore. Hoc deniq & dñs in eugłio discipls¬
suis ait. ne mortem timerent: ne aliquid
suum in morte ꝑiturum pittarent. Illi
in morte de animabꝰ suis ꝑtimescebant:
ille illis securitatẽ etiã de capillis dabat.
hominibꝰ. qd ꝓmtitebat d̾s. ex hac mortali
corruptione. abiectione. infirmitate. pil¬
uere. & cinere. futuros homines equales
angłis dĩ: non solum scripturã cũ hominoꝰ

Expanded text:
c inde posse cogitare mundi hujus artificem atque rectorem, quemadmodum quisque mortalis in terra vivat. Ita nec computari se homo putat a Deo, qui factus est a Deo. Talem hominem si alloqui possimus: si admittat nos prius ad aures suas, deinde ad cor suum; si non repellat resistendo quaerentem se, et patiatur perditus inveniri se; possumus ei dicere: O homo, quomodo te Deus factum non computabit, qui ut fieres ante curavit? Cur te in ordine rerum conditarum numerari non putas? Noli credere seductori: capilli tui numerati sunt conditori . Hoc denique et Dominus in Evangelio discipulis ait, ne mortem timerent, ne aliquid suum in morte periturum putarent. Illi in morte de anima sua pertimescebant, ille ipsis securitatem etiam de capillis dabat. hominibus quod promittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulvere et cinere futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
lidumꝰ gͦ. & ꝑtractemꝰ eum. Pulsemꝰ pie¬
tt: etorqueamꝰ caritate. Dauid gͦ ipse
lit. Neq enim dño. contͣ uel dicere li¬
idauidpsalmꝰ: & iste ẽ totus titulus
implex sine figura questionis. sine ul
bmodo difficultatis. Quid gͦ dicit dd̾:
duit dñs domino meo sede a dextris
ues: donec ponam inimicos tuos scabel¬
le pedum tuorum. Quid ẽ scabellum
silim tuorum: Qͦd ẽ sub pedibꝰ tuis.
uł ie audiuimꝰ. sed loquenti qͦd audi
Eshibenti. credidimꝰ. Audiuit gͦ ꝓrsꝰ¬

Expanded text:
pulsemus pietate, extorqueamus charitate. David ergo ipse dicit: neque enim Domino contradicere lisi David Psalmus:» et iste est totus titulus, simplex, sine figura quaestionis, sine ullo nodo difficultatis. Quid ergo dicit David? «Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Quod est, «scabellum pedum tuorum;» hoc est, «sub pedibus tuis:» divit, non audivimus; sed loquenti quod audivit et scribenti credidimus. Audivit er
Abbreviated transcription (Latin):
Atrumq enim positum ẽ. & beati mundi¬
cordes. quia & ipsi dm̃ uidebunt: & fide
mundans corda eorum. Quia gͦ hȩc ẽ iusticia
fidei credere qͦd non uides: & ipso merito
fidei ad uisionem suo tempore ꝑuenire:
ait. I pse argu& mundum de peccato: de
iusticia. & de iudicio. De qͦ peccato: de qua
iusticia: de qͦ uidicio: Ipse sequit᷑ & ex¬
ponit: coniecturas hominum non admittit.
De peccato qͥdem inquit: qͥa ñ credider̃ in
me. Quanta alia peccata uideoꝵ: & tamen
quasi hoc unũ sit ita dix̃. De peccato qͥdem:
quia ñ credider in me. Hoc ẽ illud pecca¬
tum de qͦ alibi dicit: si ñ uenirem pecea¬
tũ nͣ haberent. Qd ẽ hoc. si ñ uenirem
peccatũ ñ haberent: Ergo ad iustos ue¬
nisti: & eos peccatores fecistis. Sed exceptis
aliis peccatis quȩ possint dimitti ꝑ fidem.
hoc unum peccatũ nominauit: qd si non
ad mutteret᷑. om̃ia relaxarent᷑. De peccato
ͥdem uit: quia non crediderunt en
uiciderent. om̃ia cȩtera peccata diauoti

Expanded text:
 «Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt» ; et, «Fide mundans corda eorum» . Quia ergo haec est justitia fidei, credere quod non vides, et ipso merito fidei ad visionem suo tempore pervenireait: «Ipse arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio.» De quo peccato? de qua justitia? de quo judicio? Ipse sequitur et exponit; conjecturas hominum non admittit: «De peccato quidem,» inquit, «quia non crediderunt in me.» Quanta alia peccata Judaeorum! Et tamen quasi hoc unum sit, ita dixit: «De» «peccato quidem, quia non crediderunt in me.» Hoc est illud peccatum, de quo alibi dicit: «Si non venissem, peccatum non haberent» . Quid est hoc, «Si non venissem, peccatum non haberent?» Ergo ad justos venisti, et eos peccatores fecisti? Sed exceptis aliis peccatis, quae possent remitti per fidem, hoc unum peccatum nominavit, quod si non admitteretur, omnia relaxarentur. «De peccato quidem,» ait, «quia non crediderunnciderent, omnia caetera peccata dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m eiꝰ: Hos reges conqͣssauit gła sui a
pondere nominis sui. Infirmos reddial̃
Conciti enĩ st̃ multũ delere nom̃ xp̃ial
de tͣra. & ñ potuer᷑. qͥa qͥ offendet in lps
Se ionquassabitur. Offenderunt gͦ in iapi
pistisionis: & idõ conquassati sunt. reges.
ussĩ ante pedes tuos. quasi pilit᷑ & humi¬
ẜ utens. I dõ contempnendõ offendendo ca¬
& tadendo quassaris. Si gͦ tanta ẽ ira occul
sqͥd erit uidicium manifesti: Audistis irã
ns psalmꝰ si bene memini. inscribit᷑ ꝓ oc¬
atis filii: & ibi ostenditur iudicium occul¬
tn. irȩ occultȩ. Irato dõ uiuunt. qͥ in la¬
pm illum offendunt: conquassantꝰ. Et qͦ
ui qͦd conquassant᷑ : Audi & de iudicio
ituro: quia qͥ offenderit in lapidem illum
it conquassabitur: suꝑ quẽ uͦ ceciderit la¬
is ile. conter& eum. Cum gͦ offendit᷑ in
aum quasi humilis iac&: & tunc conqͣssat.
Cum aut̃ conter&: desuꝑ ueni&. U idete qͦm¬
admadum bis b̃inis uerbis conquassabit. con¬

Expanded text:
 ? Hos reges conquassavit gloria sua, et pondere nominis sui infirmos reddidit Conati enim sunt multum delere nomen christianum de terra, et non potuerunt; quia «qui offenderi conquassabitur» . Offenderunt ergo in lapidem offensionis, et ideo conquassati sunt reges, cLapis est ante pedes tuos, quasi viliter et humiliter jacens: ideo contemnendo offendis, offendendo cadis, cadendo quassaris. Si ergo tanta est ira occulti, quod erit judicium manifesti? Audistis iram nus psalmus, si bene memini, inscribitur, «Pro occultis filii;» et ibi ostenditur judicium occultum irae occultae. Irato Deo vivunt qui in lapidem illum offendunt; conquassantur. Et quo valet quod conquassantur? Audi et de judicio futuro: «Quia qui offenderit in lapidem illum,» ait, «conquassabitur; super quem vero ceciderit lapis ille, conteret eum» . Cum ergo offenditur in eum, quasi humilis jacet; tunc conquassat: cum autem conteret, desuper veniet. Videte quemadmodum his binis verbis, conquassabit et con
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͦndo aliqͦs sentimꝰ ingratos. ñ solum non
reddentes bona. sed insuꝑ reddentes mala ꝓ
bonis. nos oremꝰ. Et ipsi qͥdem ꝓ aliis uł se¬
uientibꝰ uł dolentibꝰ & in fide ꝑiclitantibꝰ.:
nos uͦ etiam ꝓ nob̾ pͥmitꝰ. ut animũ nr̃m¬
dõ miserante atq opitulante uincamꝰ. qͦ fe¬
rimur in ulciscendi cupiditatẽ: cũ detrahit᷑
siue p̾sentibꝰ siue absentibꝰ nob̃̾. Deinde cũ
xp̃i patientiam recordam᷑. tanquam ipso
excitato. sic̃ factũ ẽ cũ dormir& in naui. qͥ
ꝑturbationẽ cordis nr̃i tempestatẽq tranqͥl¬
lat animo sedato atq placato. oremꝰ etiam
ꝓ ipsis detractoribꝰ nr̃is: ut securi dicamus.
mittimꝰ. Sed ille dimittebat: qͥ peccatũ qͦd
ei dimitteret᷑ utiq ñ habebat. Sequit᷑ aut̃.¬
Et posuer̃ adu̾sum me mala ꝓ bonis. Et
quasi qͤreremꝰ quȩ mala ꝓ quibꝰ bonis: & odiũ
inquit ꝓ dilectione mea. Hic ẽ om̃is & magnꝰ

Expanded text:
ut quando aliquos sentimus ingratos, non solum non ut quando aliquos sentimus ingratos, non solum non reddentes bona, sed insuper reddentes mala pro bonis, nos oremus: et ipse quidem pro aliis vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus; nos vero etiam pro nobDeo miserante atque opitulante vincamus, quo ferimur in ulciscendi cupiditatem cum detrahitur sive praesentibus sive absentibus nobis; deinde dum Christi patientiam recordamur, tanquam ipso excitato, sicut factum est dum dormiret in navi, qui perturbationem cordis nostri tempestatemque tranquillat, animo sedato atque pacato, oremus etiam pro ipsis detractoribus nostris, ut securi dicamus, mittimus; sicut et ille dimittebat qui peccatum quod ei dimitteretur utique non habebat +. AEt posuerunt adversum me mala pro bonis.» Et quasi quaereremus, Quae mala? pro quibus bonis? «Et odium,» inquit, «pro dilectione mea.» Hic est omnis et magnus
Abbreviated transcription (Latin):
Uad aet̾am patris. pꝰ resurrectionem
Unde & eo ipso qͦd erat filiꝰ dauid: xp̃c
factꝰ ẽ dñs dd̾. Illu D enim qͦd natum ẽ ex
semine dauid. ita honoratum ẽ: ut eẽt &
dominꝰ dauid. Ita miraris hoc : quasi & in
rebus humanis ista non fiant. Si enim con¬
tingat filium cuiꝰquam regem fieri. patre
pͥuato : nonne erit dominꝰ patris : Ammira¬
bilius ẽ qͦd potest contingere: ut nͣ solum
rex factus priuati filiꝰ. sit dñs patris sui:
sed & ep̃c factꝰ laici filiꝰ. sit patͣ patris sui.
Ergo & eo ipso qͦd carnem accepit xp̃c. qͦd in
carne mortuus ẽ : qͦd in eadem carne resur
sic clarificata. sic in cęlestem habitũ cõmu
enim dispensationem tͣnsitꝰ xp̃i: etiã illud

Expanded text:
ad dexteram Patris post resurrectionem Unde et eo ipso, quod erat filius David Cfactus est Dominus David. Illud enim quod natum est ex semine David, ita honoratum est, ut esset et Dominus David. Ita admiraris hoc, quasi et in rebus humanis ista non fiant. Si enim contingat filium cujusquam regem fieri patre privato, nonne erit dominus patris? Admirabilius est quod potest contingere, ut non solum rex factus privati filius, dominus sit patris sui; sed episcopus factus laici filius, sit pater patris sui. Ergo et eo ipso quod carnem accepit Christus, quod in carne mortuus est, quod in eadem carne resurrsic clarificata, sic in coelestem habitum commutenim dispensationem transitus Christi, etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ animam meam. Salua fit aut̃ aꝑseqͣntibꝰ
animna: si ñ eis consentiat᷑ ad malum. Non eis
autem consentitur. cum astitit dñs a dex¬
tris pauꝑis: ne ipsa pauꝑtate. id ẽ infir¬
mitate succumbat. Hoc aduttorium presti¬
tum ẽ corpori xp̃i: in scĩs martẏribꝰ om̃ibꝰ.

Expanded text:
tibus animam meam.» Salva fit autem a persequentibus tibus animam meam.» Salva fit autem a persequentibus anima, si non eis consentiatur ad malum; non eis autem consentitur, cum assistit Dominus a dextris pauperis, ne ipsa paupertate, id est infirmitate, succumbat. Hoc adjutorium praestitum est corpori Christi in sanctis martyribus omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
lilis multorum laudat qͣndo ipsis mul
Uuisio multoꝵ. qͥa cum ȩccła sua est
N d conlimiatione seni. uet qͥd alte
in medio multoꝵ. hoc accipiamꝰ qͦd ab eis¬
dem multis honorat᷑ : In medio qͥppe eẽ dr̃:
cui honor pͣcipuus exhibet᷑. Sic autem cor
ẽ. tanqͣm hominis medium : nichil meliꝰ in¬
telligitur dictum. qͣm in cordibꝰ multorui
laudabo eum. Habitat enum xp̃c ꝑ fidem in
cordibꝰ nr̃is: & idõ att in ore meo. id ẽ in ore
corporis mei. qͦd ẽ eccła. Corde enim credit᷑
ad iusticiam: ore aut̃ confessio fit ad salutẽ.¬
Qui astitit a dextris pauꝑis. De uida dic¬
tum erat. & diabolus st& a dextris eiꝰ : qui
suas diuitias augere uoluit. xp̃o uendito.
Hic aut̃ dñs astitit a dextris pauꝑis: ut
diuitię pauꝑis sint. ipse dñs. Asctit qͥppe
neq ut eiꝰ auger& pecuniam. aut eũ facer&
corporis uiribꝰ fortem. uł ad tempꝰ in colu¬
mem. Sed ut saluum facer& inqͥt a ꝑseqͦn¬

Expanded text:
edio multorum laudat, quando ipsis multin medio multorum, quia cum Ecclesia sua estn consummationem saeculi ; ut quod ait, «in medio multorum,» hoc accipiamus quod ab eisdem multis honoratur? In medio quippe esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. Si autem cor est tanquam hominis medium; nihil melius intelligitur dictum, quam in cordibus multorum laudabo eum. Habitat enim Christus per fidem in cordibus nostris : et ideo ait, «in ore meo,» id est in ore corporis mei, quod est Ecclesia. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad saluteQuia astitit a dextris pauperis.» De Juda dictum erat, «Et diabolus stet a dextris ejus;» qui suas divitias augere voluit Christo vendito: hic autem Dominus «astitit a dextris pauperis,» ut divitiae pauperis sint ipse Dominus. «Astitit» quippe neque ut ejus augeret pecuniam, aut eum faceret corporis viribus fortem, vel ad tempus incolumem; sed «ut salvam faceret,» inquit, «a persequen
Abbreviated transcription (Latin):
tisent. Sed hoç quoq ualuit ad egro
malicam̃tum: qd medicũ occidit egrotꝰ.
et ut uisttar&: occisus ẽ ut sanar&.
uuauit se credentibꝰ. dm̃ & himinem.
um ꝑ quẽ facti sumꝰ: homnem ꝑ quẽ recre¬
asuiꝰ. Aliud in illo apparebat: aliud
gibat. Et qͦd latebat. multo erat p̾stan¬
ĩ quam id qͦd apparebat: sed qͦd erat pre¬
fatꝰ uideri non poterat. Curabat᷑ iger ꝑ
uionsciꝰ. quȩ latendo differebat᷑. ñ ne¬
gno auferebatur. Unicus itaq filiꝰ dei
anturꝰ ad homines. assumpturꝰ hominem:
iod qd sumpsit futurus. homo moritu¬
ns resurrecturꝰ: ascensurꝰ in cęlum: sessurꝰ
Odateram patris: & impleturꝰ in gentibꝰ
que ꝓmisit: & pꝰ impletionem ꝓmissorum
suoꝵ in gentibꝰ. etiam hoc impleturꝰ ut ue¬
nut. & qͦd p̃rogauit exigat: discernat ua¬
sa ure a uasis miscłiȩ. reddat impus qͦ
minatꝰ c̃. iustis qͦd pollicitꝰ ẽ: hoc gͦ totũ
ꝓphandum fuit : p̃nunciandum fuit: uen¬
turum cemmendandũ fuit: ut non subi¬

Expanded text:
 valuit ad aegroti medicamentum, quod medicum occidit aegrotus: venit ut visitaret, occisus est ut sanaret. Insinuavit se credentibus Deum et hominem; Deum per quem facti sumus, hominem per quem recreati sumus. Aliud in illo apparebat; aliud latebat; et quod latebat, multo erat praestantius quam id quod apparebat: sed quod erat praestantius, videri non poterat. Curabatur aeger visionis ejus, quae latendo differebatur, non negando auferebatur. Unicus itaque Filius Dei venturus ad homines, assumpturus hominem, et per id quod sumpsit futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus in coelum, sessurus ad dexteram Patris, et impleturus in gentibus quae promisit, et post impletionem promissorum suorum in gentibus etiam hoc impleturus ut veniat, et quod praerogavit exigat, discernat vasa irae a vasis misericordiae, reddat impiis quod minatus est, justis quod pollicitus est: hoc ergo totum prophetandum fuit, praenuntiandum fuit, venturum commendandum fuit; ut non subi
Abbreviated transcription (Latin):
lus. Qd c̃ meipsum: Nlon formã
serui. Qͥd ẽ me ipsum: Formam dĩ: in qͥ non
rapinam arbitratꝰ sum eẽ ęqualis dõ. Qͥd est
me ipsum : Dilectissimi. filiĩ dĩ sumꝰ: & nͣdum
apparuit qͥd erimꝰ. Scimꝰ qͥa cũ apparuerit. si¬
nules ei erunꝰ : qmͣ uidebimꝰ eum sicuti ẽ. Hȩc
claritas dĩ ẽ ineffabilis lux: fons lucis sine com¬
mutabilitate: ueritas sine defectu: sapientia
in seipsa manens. innouans omĩa: hȩc substan¬
tia dĩ ẽ. Itaq tollet᷑ impiꝰ: ut non uideat hc̃
honorem diũ. Beati mundicordes: qmͣ ipsi dm̃¬

Expanded text:
st, «meipsum?» Non formam servi. Quid est, «meipsum?» Formam Dei, in qua non rapinam arbitratus sum esse aequalis Deo . Quid est, «meipsum? Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . Haec claritas Dei est ineffabilis lux, fons lucis sine commutabilitate, veritas sine defectu, sapientia in seipsa manens, innovans omnia: haec substantia Dei est. Itaque tolletur impius, ut non videat hunc honorem D
Abbreviated transcription (Latin):
do uni ex minimis meis ñ fecistis. mͥ non
fecistis. Et compunctũ corde mortificare.
Plane compunctũ corde : sed in membris
sius. De his aut̃ qͥ ꝑsecuti sunt ut com¬
punctum corde mortificarent. erat & sau¬
lus. consentiens in nece stephant cõpuncti
corde: qͥa & ipse stephanꝰ de ipsis erat. qui
compuncti sunt corde. Sed sailis .

Expanded text:
do uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis» . «Et compunctum corde mortificare:» plane «compunctum corde,» sed in membris suis. De his autem qui persecuti sunt, ut compunctum corde mortificarent, erat et Saulus consentiens in necem Stephani compuncti corde ; quia et ipse Stephanus de illis erat qui compuncti sunt corde. Sed Saulus re
Abbreviated transcription (Latin):
r&iniscđiam supͣ membra eiꝰ. quȩ ꝑseueran¬
tissime ꝑsecutꝰ ẽ. I dõ dicit. Quia ꝑsecutꝰ
ẽ hominem in opem & mendicum. Potest
qͥdem accipi de uida: qͥa non ẽ dedignatꝰ disͤ
pauꝑ fieri cum diues eẽt. ut illiꝰ pauꝑtate
nos ditaremnur. Mendicum aut̃ quomͦ intel¬
ligam: nͥ forte quia dixit mulieri samari¬
tanȩda mͥ bibere: Et in cruce ait sitio.
Sed qd sequit᷑. qͦmͦ accipiatur in ipso capite
nr̃o : idẽ sui corporis saluatore. quẽ uidas
ꝑsecutꝰ ẽ: non inuenio. Cum enim dixiss&¬
iecit atq ait. Ut compunctum corde mor¬
Nam qͥdam etiam sic sunt int̾p̃tati. Com¬
punctꝰ aut̃ corde. non sol& dici. nͥ stimulis
peccatorum in dolore pęnitendi: sic̃ de illis
minum. Qs allocutꝰ ẽ beatꝰ petrꝰ dicens int̾
cetera: agite penitentiã ꝙ bapti ⁊ et᷑ unus¬
dimittent᷑ uob̾ peccata ur̃a. Sed qm̃ idem

Expanded text:
m super membra ejus, quae perseverantissime persecutus est. Ideo dicit quia «persecutus est hominem inopom et mendicum.» Potest quidem accipi de Juda; quia non est dedignatus Dominus pauper fieri, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Mendicum autem quomodo intelligam, nisi forte quia dixit mulieri Samaritanae, «Da mihi bibere» , et in cruce ait, «Sitio» ? Sed quod sequitur quomodo accipiatur in ipso capite nostro, id est sui corporis Salvatore, quem Judas persecutus est, non invenio. Cum enim dixissjecit atque ait, «Et compunctum corde mornam quidam etiam sic sunt interpretati. Compunctus autem corde non solet dici, nisi stimulis peccatorum in dolore poenitendi; sicut de illisminum. Quos allocutus est beatissimus Petrus dicens inter caetera: «Agite poenitentiam, et baptizetur unusdimittentur vobis peccat
Abbreviated transcription (Latin):
pli qͣmꝰ. Ergo illi ex luteris quas lege
⁊& non intelligebant. si in ista intro ga
ncolerent moduni: nonne responde
qͣm interrogas: Lcce uirgo accipi&
sitro &s pari& filium: & uocabunt no¬
lecipi& uirgo in uterum: uirgo ex se¬
a dauid: pari& filium. ut sis filiꝰ dd̾.
Iat eum ioseph & maria: de domo & pa¬

Expanded text:
li ergo ex Litteris quas legebant, et non intelligebant, si in ista interrogatione recolerent modum, nonne responderent: Quomodo interrogas? «Ecce virgo accipiet in utero, et pariet filium, et vocabunt nocipiet virgo in utero, virgo ex semine David pariet filium, ut sit filius David: erant enim Joseph et Maria de domo et pa
Abbreviated transcription (Latin):
enim lucerna ñ a seipsa accendit᷑ : ita nec
anima humana sibi p̃stat lucẽ. sed clamat
ad dnm̃. tu illuminabis lucernã meã dnẽ.¬
Cum gͦ peccatoribꝰ ꝓmissũ sit regnũ cęloꝵ:
ñ in peccato ꝑmanentibꝰ sed a peccato liberatiᷤ.
ꝙ̃ iusticiȩ seruientibꝰ : qͦd ipsum ut possint.

Expanded text:
enim lucerna non a seipsa accenditur, ita nec enim lucerna non a seipsa accenditur, ita nec anima humana sibi praestat lucem; sed clamat ad Deum, «Tu illuminabis lucernam meam, DCum ergo peccatoribus promissum sit regnum coelorum, non in peccato permanentibus, sed a peccato liberatis, et justitiae servientibus; quod ipsum ut possint,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ꝓmissionum. Promisit salutem eternam.
& beatam uttam cũ angłis sine fiue. & hert¬
ditatem immarcescibilem: głam sempit̾nam:
dulcedinẽ uultꝰ sui: domum scĩficationis sue
in cęlis. & resurrectionẽ a mortuis: nullũ de¬
tanqͣm finale. qͦ decurrit nr̃a oñis intentio:
qͦ cum uenerimꝰ nichil ampliꝰ requiramꝰ: ni¬
chil ampliꝰ exigamꝰ. Sed ad illud qͦd erit in
fine qͦ ordine ueniat᷑: neq hoc tacuit pro¬
matendo. & pͣnuntiando. Promisit eiũ ho¬
minibꝰ diuinitatẽ: mortalibꝰ immortalita¬
tem: peccatoribꝰ iustificationẽ: abiectis glo¬
rificationẽ. Quicquid ꝓmisit indignis ꝓmi¬
sit : ut non quasi oꝑibꝰ merces ꝓmiteretur.
sed grã a nomine suo gratis daretur: qͥa &
hoc ipsum qͦd uiste uiuit. in qͣntum potest
homo iuste uiuere: ñ meriti humani. sed
beneficii ẽ dei. Nemo enĩ iuste uiuit. nisi
iustificatꝰ : id ẽ iustꝰ effectꝰ. Ab illo aut̃ fit
homo iustꝰ: qui nũqͣm potest eẽ iniustꝰ. Sic̃

Expanded text:
misit. Promisit salutem aeternam et beatam vitam cum angelis sine fine, et haereditatem immarcessibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, resurrectionem a mortuis, ubi nullus dequo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promitteretur, sed gratia a nomine suo gratis daretur. Quia et hoc ipsum quod juste vivit, in quantum homo potest juste vivere, non meriti humani, sed beneficii est divini. Nemo enim juste vivit, nisi justificatus, id est, justus effectus: ab illo autem fit homo justus, qui nunquam potest esse injustus. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
talis factꝰ ẽ ad mortales: ut ꝑacta sus ns¬
te facer&̾ immortales: & aliquid darie
inspiciendum. aliqͥd credendum: alis
uidendum. Inspiciendam dedit forne
serui p̾sentibꝰ: ñ solum oculis uidtu&
sed etiã manibꝰ ꝑtractandã. Cundil
forma. ascendit in cęlum. Credes ae
uissit. qͦd illis uidere concessit: sa l
nos habemꝰ qͦd uideamꝰ. Iili eni udĩ¬

Expanded text:
factus est immortalis; ut peracta sua morte faceret immortales, et aliquid daret inspiciendum, aliquid credendum, aliquid post videndum. Inspiciendam dedit formam servi praesentibus, non solum oculis videndam, sed etiam manibus pertractandam. Cum eadem forma ascendit in coelum, credere nobis jussit quod illis videre concessit. Sed et nos habemus quod videamus: illi eni