comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licet romini xp̃iano aclulterã
coniugem occidere. sed tm̃ climittere.
Quis est tam demens qui clicat ei fac
qd̃ non licet. ut liceat troi qd̃ nõ lic
Cum .n. utrumq secunctum legem
xp̃i illicitum sit. siue acdulteram oc¬
ab utroq est abstinendum. ñ illici¬
tum ꝓ illicito facienclum. Si .n. fac¬
turus est qd̾ non licet iam faciat acd¬
ult̾ium.⁊ non faciat homiciliũ. ut
iuiuente uxore sua alteramclucat ñ
humanũ sangunẽ fundat. qd̃ si est
utrumq nepharium nõ d altum ꝑ
tur adulteras conuiges suas ectidere.
tuo ꝑmanere. nisi forte ꝓpter laplũ
iuuenilis incontinẽtie ad mr̃imoni
aꝯͣhenda. eis misccłia ĩpendatur cłicis
aũ cceclitur siuxores eoꝵ pectait si¬
ne mortis ac̾bitate hr̃e eas in custoclia
⁊ ad ieminia eas cogere nõ tñ usq ad
tas domi custocliant.⁊ ad salutaria co¬

Expanded text:
licet homini Christiano adulteram conjugem occidere, sed tantum dimittere, quis est tam demens, qui ei dicat: Fac quod non licet, ut liceat tibi quod non licet? Cum enim utrumque secundum legem Christi illicitum sit, sive adulteram ocab utroque abstinendum est, non illicitum pro illicito faciendum. Si enim facturus est quod non licet, jam faciat adulterium, et non faciat homicidium; ut vivente uxore alteram ducat, et non humanum sanguinem fundat. Qutrumque nefarium, non debet alterum pro tur adulteras conjuges suas occidere; tuo manere, nisi forte propter lapsum juvenilis incontinentiae ad matrimonia contrahenda eis misericordia impendatur. Clericis autem conceditur, si uxores eorum peccaverint, sine mortis acerbitate habere eas in custodia, et ad jejunia eas cogere, non tamen usque ad eas domi custodiant, et ad salutaria
Abbreviated transcription (Latin):
luta positos oportet uos agnoscere
uoluntatẽ dei. ubi ⁊ agendi ⁊ sacrifican
di locus est. Qm̃in aliis locis sacrificari

Expanded text:
vita positos, oportet nos agnoscere voluntatem Dei, ubi et agendi, et sacrificandi est locus, quoniam in aliis locis sacrificare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ apłia sedes sine ulla synodo p̾ce¬
dente ⁊ solut quos synodus iiq dã¬
pnau̾at. ⁊ dampnancli nulla exis¬
tente synodo quos oportuit: huit
facultatem. Et hoc nimirũ ꝓ suo

Expanded text:
tolica sedes sine ulla synodo praecedente et solvendi quos synodus inique damnaverat, et damnandi, nulla existente synodo, quos oportuit habuit facultatem, et hoc nimirum pro su
Abbreviated transcription (Latin):
plis ⁊ p̾missis austoritatib liqͥ¬
do colligr̃. laicos ñ excludendos eẽ¬
ab electione n principes eẽ reiciẽ¬
ad ⁊sensũ electõi adhibend̾. Sacer¬
dotũ enĩ ut infine suꝑioris capłi
stepħi p̃p. leg̃r est electio ⁊ fidelis
ppłis est humilit̾ ⁊sentire desid̾i¬
um ergo plebis requiritur. ancli-¬
coꝵ electõni ⁊cordet. Tunc enĩ in ec-¬
clesia dei nte preficient᷑ antisti-¬
tes. cum ppłs ꝑit̾ in eũ ad clama¬
uit quẽ clerus cõi uoto eleg̾it

Expanded text:
plis et praemissis auctoritatibus liquplis et praemissis auctoritatibus liquido colligitur, laicos non esse excludendos ab electione, neque principes rejicienad consensum electioni adhibendum. Sacerdotum enim ut in fine superioris capituli Stephani Papae legitur est electio, et fidelis populi est humiliter consentire. Desiderium ergo plebis requiritur ut clericorum electioni concordet. Tunc enim in ecclesia Dei rite praeficietur antistes, quum populus pariter in eum acclamaverit, quem clerus c
Abbreviated transcription (Latin):
aut ne queat regib audientib
decedentis p̾sulis transitus noti¬
ficari. aut de successione moriẽ¬
tis ep̃i libera principis eleftõ eip̃¬
tari nascitur sepe aut nr̃o ordi¬
n de relatõne talium difficultas
aut regi potestati dũ consultum
nr̃m pro subrgandis pontificib
sustinet innuosa neccĩtas. Uñ
placuit ominb pontificib yspa¬
nie atq gallicie ut saluo prini-¬
legio unuisciũq prouincie licitũ
maneat deinceps toletano pon¬
tifici quoscũq regalis potestas
eleg̾it ⁊ iam dc̃i toletani ep̃i indi¬
cium dignos ẽẽ probau̾it in qui¬
blib prouincus ĩ precedentiũ
sedib prefic̾e presules ⁊ deceden¬
tib ep̃is elig̾e successores. ita tñ
ut quisquis ille fu̾it ordinatus
post ordinatõis sue tempus inf
triũ mensiũ spaciũ metropolita¬
pontisicũ atq alioꝵ infra presu¬
lum quondam imꝑatorib repre¬
sentabantur. sic̃ de electone uĩ am¬
brosii ⁊ b̃ĩ g̃g̃ii. leg̃r. Quib exem¬

Expanded text:
aut non queat regis auribus decedentis praesulis transitus innotesci, aut de successore morientis episcopi libera principis electio praestolari, nascitur saepe et nostro ordini de relatione talium difficultas, et regiae potestati, dum consultum nostrum pro subrogandis pontificibus sustinet, innumerosa necessitas. Unde placuit omnibus pontificibus Hispaniae atque Galliciae, ut, salvo privilegio uniuscujusque provinciae, licitum maneat deinceps Toletano pontifici, quoscunque regalis potestas elegerit, et jam dicti Toletani episcopi judicium dignos esse probaverit, in quibuslibet provinciis et in praecedentium sedibus praeficere praesules, et decedentibus episcopis eligere successores, sic tamen, ut, quisquis ille fuerit ordinatus, post ordinationis suae tempus infra trium mensium spatium proprii metropolitaPontificum atque aliorum infra praesulum quondam imperatoribus repraesentabantur, sicut de electione B. Ambrosii et B. Gregorii legitur. Quibus exem
Abbreviated transcription (Latin):
um ezechiel in captinitate positus
audiuit. ⁊ crnstus ppłs captinoꝵ
quinto mense templũ submersũ
qd̃ plenissime ĩ eodem ꝓph̃a cognos¬
cimus hoc est gͥ om̃e qͥd̃ dicit dies
planctus ⁊ ieuinioꝵ quos hacten
hũistis in luctũ sciatis qr cogitaui¬
uobis in leticiam ⁊ gaudiũ ⁊ sollẽ¬
fertur anobis ⁊ñ merem᷑ eius hr̃e p̃¬
dñs ⁊ cogitau̾it ⁊ bñfaciat nobis oĩ
tristicia uertetur in gaudiũ ⁊ fames
pristina sermonis dei p̃sencia doctri¬
narũ eius ⁊ celestis panis saturita.
lebrau ante diem pentecostes a di¬
e .n. dñice resurrõnis us in diem pẽ¬
tecostes ñ inducuntur obseruanda
ieiunia. Unde ambrosius ĩ eiusdẽ
diei sermone qui sic incipit.
⁊ ꝯtinuata festiuitas ita ut hoc om¬
ni tp̃r n ad obseruand̃ indicamus
ieinia. n ad exorand̃ deũ genib s
succidamus. Etiͣ. Ad instar ego dñi

Expanded text:
um, Ezechiel in captivitate positus audivit et cunctus populus captivorum, quinto mense templum esse subversum, quod plenissime in eodem propheta cognoscimus. Hoc est igitur omne, quod dicitur, dies planctus et jejuniorum, quos hactenus habuistis in luctum, sciatis vobi, in laetitiam et gaudium, et solemfertur a nobis , et non meremur ejus habere prad nos, et cogitaverit, ut benefaciat nobis, omnis tristitia vertetur in gaudium, et fames pristina sermonis Dei praesentia doctrinarum ejus et coelestis panis saturitatelebrari ante diem pentecostes. A die enim dominicae resurrectionis usque in diem pentecostes non inducuntur observanda jejunia. Unde Ambrosius in ejusdem diei sermone LXI, qui sic incipit: et continuata festivitas, ita ut hoc omni tempore neque ad observandum indicamus jejunia, neque ad exorandum Deum genibus succedamus. Et infra:
Abbreviated transcription (Latin):
um nelut unũ de laicis ĩ tãis scła-¬
rib eccupari ⁊ p̾toriis inutilit̾ in¬
seruire. Que res qm̃ ⁊ ip̃m uilem
reddit ⁊ reuerenciam sacerdotalem
adnichilat. statimrnt exꝑiencia
Quatinus ei illicite insistenti qͥn¬
q dieb sb̃ qualib extusatone im¬
morau ñ liceat. ne si quolib mo¬
do eũ ibidẽ amplius moram hr̃e
ꝑmiseris: cum ip̃o apd̾ nos gͣuit᷑¬
incipias ẽẽ culpabilis. ¶t̃ ex ꝯcił.¬

Expanded text:
um, velut unum de laicis in cais occupari et pretoriis inutiliter deservire. Quę res quoniam et ipsum vilem reddit et reverentiam sacerdotalem adnichilat, statim ut experientiquatenus ei illic te insistente V diebus sub qualibet excusatione inmorari non liceat, ne, si quolibet modo eum ibidem amplius moram habere permiseris, cum ipso apud nos incipias esse culpabilis». Item
Abbreviated transcription (Latin):
onachos quoq quos morum
grauitas ⁊ iute ac fidei institu¬
tio sc̃a ꝯmendat cl̾icorum officiis
aggregari. ⁊ optamꝰ ⁊ uolumꝰ. ita
ut qui intra tͣginta ãnos etatis st̃

Expanded text:
onachos quoque quos tamen morum gravitas, et vitae ac fidei institutio sancta commendat, clericorum officiis aggregari, et optamus, et volumus, ita ut qui intra tricesimum annum aetatis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑabile unitatis sacramentũ
⁊ quam sine spesint. ⁊ ꝑditoẽm sibi
maximam de inlignatiõe cłi acqͣ¬
rant qui scisma faciunt ⁊ relicto
in libris regnorum. ubi a tribuiu¬
da ⁊ beniami: decem trib scisse st̃.
⁊ relictorege suo: alt̾um sͥ foris ꝯsti¬
tuersit. ⁊ inclignatus est inquit coꝰ.¬
declit eos incliceptõem conec abicẽt
eos a faciesua. qr lissipatus ẽ isrł. a
domo dauid. Et ꝯstituert sͥ regem
ieroboam filium nabath. Incligna¬

Expanded text:
abile unitatis sacramentum, et quam sine spe sint et perditionem sibi maximam de indignatione Dei acquirant qui schisma faciunt, et relicto in libris Regnorum scriptura diuina, ubi a tribu Iuda et Beniamin decem tribus scissae sunt et relicto rege suo alterum sibi foris constituunt: et indignatus est, inquit, Ddedit eos in direptionem, donec abjiceret eos a facie sua, quia dissipatus est Israel a domo David, et constituerunt sibi regem Hieroboam, filium Nabath. Indigna
Abbreviated transcription (Latin):
no. ñ sb̃dyacono ñ alicin om̃ino
qui in cło est. lice subintroductam
hr̃e mułrem. nͥ forte aut inr̃em au
sororẽ. aut amicã aut ⁊̃ eas ydone¬
as ꝑsoãs que fugiant suspitõnem¬

Expanded text:
non diacono, vel alicui omnino, qui in clero est, licere subintroductam habere mulierem, nisi forte aut matrem, aut sororem, aut amitam, aut etiam eas idoneas personas, quae fugiant suspicione
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾int ac mĩft̾ia. dyaconi cũ hũilibus
se abluant ñ eitientes foras a sacͣrio.
dire. Sane peluis noua cõpetur ⁊ pret̾
hoc nich anud tangat. S nec ip̃o pelitiꝰ
uelis apponat᷑ lauãclis. nͥ q̃ ad clm̃ci
altaris cultũ ꝑtinent palle ĩ alia pel.¬
ui lauentur. ⁊ ĩ alia uela ianuaꝵ. Cu
rasit ⁊̃ hostiariis examonitõe maioriꝰ
ne qͥs negligẽs aut ign̾aꝵꝰ ad uelũ ia¬
nue domꝰ clñi manꝰ incognite tgat. s tutin¬

Expanded text:
int ministerio, diaconi cum humilibus t, non ejicientes foras a sacrario dire. Sane pelvis nova comparetur, et praeter hoc nihil aliud tangat. Sed nec ipsa pelvis velis apponatur lavandis, nisi quae ad Dominici altaris cultum pertinent. Pallae in alia pelve laventur, et in alia vela januarum. Etiam cura sit ostiariis ex admonitione majorum, ne quis negligens, aut ignarus ad velum januae domus Domini manus incondite tergat; s
Abbreviated transcription (Latin):
oport: exceptis aclult̾ii criminibꝰ
¶tem fraudati census accusatõib. ⁊ cri¬
mine maiestatis qd̵ ad salutem prĩci¬
ꝓbõib fides u̾uitatis inuestiget᷑. pre¬
libertus sua anͣcte a pr̃ocimo ecc̃e re
cessit. si admõitus reclire ꝯtempserit.
in s̾uitutem reuocabr. Uñ in eod̾ ꝯci

Expanded text:
oportet, exceptis adulterii criminibus, item fraudati census accusationibus et crimine maiestatis, quod ad salutem principrobationibus fides veritatis investigetur, praelibertus sua auctoritate a patrocinio ecclesiae recesserit, si admonitus redire contemserit, in servitutem revocabitur. Unde in e
Abbreviated transcription (Latin):
uitus est Qd̾ aũ ꝑcc̃m popłi ĩ pauciꝰ
pumenclũ sit: moyses exemplo docu¬
it qui pc̃cm ydolatrie in paucos cul-¬
tores uituli iunclicauit. morte pauco¬
rũ expians pcc̃a młtorum in p̾sens t̾¬
rens in poft̾um clisciplina sanctiens
sic ⁊ ip̃e xp̃c pc̃ca tocius ppli morte pau¬
corũ puniuit clũ ꝓ formcatõe torius
erunt. Sic ⁊̃ ꝑ pcc̃o murmuratõis et
temptationis ñ ulłi puniti ft̾. ut eoꝵ
exemplocet̾i ad pnĩam cogentur. Sic
⁊ cotilie ñ nullos punit d̃s. ut diui¬
na ꝓuidencia ⁊ circa humana iugila¬
re cegnoscatur. ⁊ ñ nullos ⁊̃ ꝑ longa
tempora ad pnĩam expectat᷑ uͭ paciãmi
sue benignitatis nob̾ oftendat. Sic ⁊̃¬
⁊ helyas culturam baal uinclicauit
sacerdotes ⁊ pphas eius int̾ficiendo mor¬
te auctoꝵ expiãs ꝑcc̃a imitantiũ ppłoꝵ
quo xp̃c qui uidam solus nouat furẽ¬

Expanded text:
ultus est. Quod autem peccatum populi in paucis ulciscendum sit, Moyses exemplo suo docuit, qui peccatum idololatriae in paucos cultores vituli vindicavit, morte paucorum expians peccata multorum, in praesens terrens, in posterum disciplinam sanciens. Sic et ipse peccata totius populi morte paucorum punivit, dum pro fornicatione totius erunt. Sic et pro peccato murmurationis vel tentationis nonnulli puniti sunt, ut eorum exemplo ceteri ad poenitentiam cogerentur. Sic et quotidie nonnullos punit Deus, ut divina providentia etiam circa humana vigilare cognoscatur, et nonnullos etiam per longa tempora ad poenitentiam exspectat, ut patientiam suae benignitatis nobis ostendat. Sic etiam Helias culturam Baal vindicavit, sacerdotes et prophetas ejus interficiendo, morte auctorum expians peccata imitantium populoquo Christus qui Judam solus fure
Abbreviated transcription (Latin):
usurpat. nec ꝑ iuclicem reposcit. ca
hẽtur. in quo ita statutum legitur.
as ab alio retentas: ꝓpria qucte q̃rti

Expanded text:
usurpat, nec per judicem reposcit, cad Concilii habetur, in quo ita statutum legitur, as ab alio detentas propria auctori
Abbreviated transcription (Latin):
onsuetudo noua in hac eccł̃ia ⁊
ualde reprehensibil erupit. ut
cum rectores eius pr̃imonii. urba¬
nauł rustica preclia uiri illius com¬
petere posse suspicantur. fiscalimore
titulos impͥmãt. atq q̃ competere
cios manib defendant. ⁊ cum p̾li¬
catores suos i̾utas nichil ꝯtentionẽ¬

Expanded text:
onsuetudo nova in Ecclesia hac et valde reprehensibilis erupit, ut cum rectores ejus patrimonii urbana vel rustica praedia juri illius competere posse suspicantur, fiscali more titulos imprimant, atque hoc quod competere cio, sed manibus defendant. Et cum per praedicatores suos Veritas dicat: N
Abbreviated transcription (Latin):
cit de templo sacerdotes. Nullus enĩ
ut reorinuenit᷑ int̾ nos qui uelit
seruũ suũ ab alio qͣm a se iudicari.
Qd̃ si presumptũ fu̾it. aut multa
indignatõne ip̃e irascit᷑ aut potius

Expanded text:
nim ut reor invenitur inter nos, qui velit suum servunt ab alio quam a se judicari. Quod si praesumtum fuerit, aut multa ipse indignatione irascitur, aut potius
Abbreviated transcription (Latin):
õ estimemus ad mortuos pro
quib curam agimus ꝑueire
nͥ qd procis siue altaris siue or̃onĩt
siue elemosinarum sacͣficiis sollẽp¬
inter supplicamꝰ qͣmis ñ ꝑ quibꝰ
fiunt om̃ib ꝑsint. s hiis tm̃ pro

Expanded text:
 ęstimemus ad mortuos, pro quibus curam gerimus, peruenire: nisi quod pro eis siue altaris, siue orationum, siue eleemosynarum sacrificiis solemniter supplicamus. Quamuis non pro quibus fiunt omnibus prosint:
Abbreviated transcription (Latin):
tet ea ꝓ regn̾atis om̃ib fat̾e. ut nł¬
ficia possint ⁊ debeant ꝑuenire. Me¬
lius enim suꝑerunt iftahiis quib
nec obsunt nec ꝓsunt. qͣm peis dee
fiat: siłr a suis. Corpori aũ humã¬
do quicqͥd impenclitur ñ ẽ presidiũ
salutis s humanitatis officũl. se¬
cunclũ affectũ quonẽo uꝙͣ sua cͣrnẽ
oclioh̃t. uñ oportet ut qͣm pot̃ ꝓcarne
ꝓximi curamg̾at. cum ille inde re-¬
cesserit qui ħ gerebat. Et si hoc faciũt
qui cͣris ressurrectoẽm non credũt
qͣntomagis debẽt fac̾e quicredunt.
offmsit ⁊̃ quodãmodo euidẽs eiusdẽ
fidei testimoiũ. Qd̃ u̾o quisq apud
memorias martyrũ sepelitur: noc
tm̃ michi uidecur ꝓdesse defunctonͣ
commendans eum ⁊̃ mrͣm patroci¬
no affectus ꝓ illo supplicatõis au¬

Expanded text:
regeneratis omnibus facere, ut nuficia possint et debeant pervenire. Melius enim semper erunt ista his quibus nec obsunt, nec prosunt, quam eis deerfiat similiter a suis. Corpori autem humano quidquid impenditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium, secundum affecto habet. Unde oportet ut quam potest pro carne proximi curam gerat, cum ille inde recesserit qui regebat. Et si haec faciunt qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt uofficium sit etiam quodammodo ejusdem fidei testimonium? Quod vero quisque apud memorias martyrum sepelitur, hoc tantum mihi videtur prodesse defuncto, ut commendans eum etiam martyrum patrocinio affectus pro ille supplicationis au
Abbreviated transcription (Latin):
us gentium est: sedium oc-¬
cuꝑatio. edificatõ. munitio
bella captiuitates. seruitutes.
postliminia federa pacis. Indu-¬
tie legatoꝵ non niolandoꝵ reli¬
gio. conubia int̾ alienigenas
prohibita. ⁊ hoc inde ius genti¬
us militare est uelli inferen¬
di sollempnitas federis faci
endi nexus. signo dato egressio
in hostem nel pugne commis¬
sio. Item signo dato receptio.
Item flagicii militans disci¬
plina:. si locus deseratur. Itẽ sti

Expanded text:
us gentium est sedium occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentiIus militare est belli inferendi sollemnitas, foederis fendi nexus, signo dato egressio in hostem, vel pugnae commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item sti
Abbreviated transcription (Latin):
talib ꝯminiat. tale est. qͣle est. illd̾
apłi ad philipenses. Quicumq im
ait. Natus in paupedomo. ⁊ in tugͦ¬
iorufficano ⁊ infra. Nos suffarcina¬
ti auro s famelicũ fastidientibꝰ mel¬
ubiagitur de cł̾icis qui ꝓpͥa relĩquere¬

Expanded text:
talibus connumerat, tale est, quale illud Apostoli ad Philippenses: Quicunque imait: Natus in paupere domo et tugurio rusticano. Et infra: Nos suffarcinati auro, se famelicum fastidientibus melubi agitur de clericis, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
similituclĩe ꝯsecͤratiõis Nõ eĩ in cõ¬
secratiõe illoꝵ aliud di ⁊ aliud ĩ ꝯse¬
catõe aliorum. utrisq .n. incc̃em a
dño bñlictõem infuncli ep̃c obnixe
deposcit. Et dum ꝯsec̃t cunctis sacer¬
dotib sigillatun licit. Consecren¬
tur. ⁊ sanctificẽtur dñe manꝰ iste.
ut quidqͥd ꝯsecrauunt ꝯsecratũ sit. ⁊

Expanded text:
similitudine consecrationis. Non enim in consecratione eorum aliud dicitur, et aliud in consecratione aliorum. Utriusque enim in commune a Domino benedictionem infundi episcopus obnixe deposcit. Et dum consecrat, cunctis sacerdotibus sigillatim dicit: Consecrentur et sanctificentur, Domine, manus istae, ut quidquid consecraverint consecratum sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sicquitũq ꝑ malos uaptizant tamꝙͣ
de ancillis uidentur nati. s ex semine u̾bi
tum fr̃ib possidebũt. Securus gͦ sit.qui de se¬
mine bono nascitur. tñ ne unitetur ãcillam
si deancilla nasceris ancillã malã sĩbientẽ
nẽuniteris. Uñ .n. filii iacch de ancilł nati pos¬
sicłunt t̃tam ꝓmissionis cum frib. hysma¬
el au deagarantilla natus expulsus estab
heditate. uñ nisi qr ille superb erat: illi hu¬
miles. Erexit ille ceruicẽ. ⁊ uoluit seclucere
frẽm suũ uudens cum illo. magnuribi sacͣ¬
m̃tu. Ludebant simul ⁊ hysmael ⁊psaac. ii¬
clttillos sarra ludentes. Q aũ peperit abel et
enoch ⁊ noe ⁊ apͣram Ip̃a peperit ⁊ moysen.¬

Expanded text:
? Sic quicunque per malos baptizantur, tanquam de ancillis videntur nati, sed tamen, quicum fratribus possidebunt. Securus ergo sit qui de semine bono nascitur: tantum non imitetur ancillam. Si de ancilla nascitur, ancillam malam superbientem non imitetur. Unde enim filii Jacob de ancillis nati possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus expulsus est de hereditate? Unde, nisi quia ille superbus erat; illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. Magnum ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael et Isaac; vidit illos Sara ludentes, et Enoch, et Noe, et Abraham, ipsa peperit Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
iinimicus est iste clemens a-¬
licui pro actib suis ⁊ uos no-¬
lite expectare. ut ip̃e uobis dicat. cũ
illo nolite amici esse. s prudenter
obsernare debetis. ⁊ uoluntati eius
abs emunicõne obsecundare ⁊ au̾¬
tere uos ab eo cuup̃m aduersum
culpa est: dum cupit omĩm ur̃in
amicicias hr̃e: festinet cicius recon-¬
ciliani ei qui om̃ib preest ⁊ ꝑ hoc
redeat ad salutem. cum obedire ce¬
pecit monitis presidentis. Si uero
quis amicus fu̾it hiis quib ip̃e
ñ loquitur. unus est ipse ex illis.¬

Expanded text:
inimicus fuerit Clemens alicui pro actibus suis, vos nolite exspectare, ut ipse vobis dicat: Cum illo nolite amici esse, sed prudenter observare debetis et voluntati eius absque commutatione obsecundare et avertere vos ab eo, cui ipsum culpa est, dum cupit omnium vestrum amicicias ferre, festinet cicius reconciliari ei, qui omnibus preest. Et per hoc redeat ad salutem, cum obedire ceperit monitis presidentis. Si vero quis amicus fuerit his, quibus ipse non loquitur, unus est et ipse ex illis
Abbreviated transcription (Latin):
qui ext̾minare eccãm dei uolunt
Et cũ corpore uobiscũ ẽẽ iideatur.
to nequior hostis hic: qͣm illi qui
foris st̃. ⁊ euident̾ st̃ inumci. Hic

Expanded text:
qui exterminare Dei aecclesiam volunt; et cum corpore vobiscum esse videatur, to nequior hostis hic, quam illi, qui foris sunt et evidenter inimici sunt. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
fide exulass ⁊ fidei sue reliquiss hedes
ñ fn putauit fidem ẽe inscismate. nã
⁊ si fidem erga cłm tenent: tñ erga cłi
eccãm ñ teriebant. cuius patiebantur
uelut quosdã actus cduudi ⁊ m̃bͣ la¬

Expanded text:
fide exsulasset, et fidei suae reliquisset haeredes; non putavit tamen fidem esse in schismate. Nam etsi fidem erga Deum tenerent, tamen erga Dei Ecclesiam non tenebant, cujus patiebantur velut quosdam artus dividi, et membra la
Abbreviated transcription (Latin):
sciant a uob̾ ⁊ ab illis qͦs rebaptira¬
tis xp̃m exsufflari. ¶dem in psalmiꝰ
ñne excitit apostata ⁊ iniquus ⁊ y-¬
dolatra. milites xͥani s̾iier̃t impa¬
erat. qñ uolebat ut ydola coletẽt
⁊ thurificarẽt: pponebant illi cłm

Expanded text:
sciant a vobis in eis, quos rebaptizatis, Christum exsufflari? Idem in Psalmis:Nonne exstitit apostata, iniquus, idololatra? Milites Christiani servierunt imperaerat. Quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent, praeponebant illi Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
tatibꝰ qͣs clñs d̾s tuus cabit tibi ĩ¬
hitare illic dicentes. Eamꝰ ⁊ s̾uiamus
diis alienis quos ñ nouiftis int̾ficiẽꝰ
necaħ om̃s qui sũt in ciuitate cede
glaclii ⁊ incendes cuutatemigni. Et e¬
rit sñ hĩtatulo met̾num. Nõ reetlifica¬
bitur ⁊ nũc ut auertatur cbñs ab ĩlig¬
natione ire sue. ⁊ dabit mĩamtͥ ⁊ mise

Expanded text:
tatibus, quas Dominus Deus tuus dabit tibi inhabitare te illic, dicentes: Eamus, et serviamus Diis aliis, quos non novisti, interficiens necabis omnes qui sunt in ciuitate caede gladii et incendes ciuitatem igni, et erit sine habitaculo in aeternum. non reaedificabitur etiam nunc, ut auertatur Dominus ab indignatione irae suae. et dabit tibi mise
Abbreviated transcription (Latin):
catus in ocilio iniuste seq̃ritur odẽp¬
natum: ad maiorũ ep̃orũ conciliũ reu̾¬
tatur. ut eorum inquisitõnẽ ⁊ uicliciũ
expectans. siqͣs se iustas cãs hr̃e putat: il¬
lis exponat. si aũ contempsit ⁊ importã¬
se palatio aures principũ inquietare uo¬
liut: hic ad nullam ueniam pot̾it ꝑuei¬
re. n spẽ future reconciliatõis hẽbit. It g̃t

Expanded text:
in concilio injuste se queritur natum, ad majorum episcoporum concilium retatur, ut eorum inquisitionem et judicium spectans si quas se justas causas habere putat illis exponat. Si autem contempserit, et importse palatio aures principum inquietare it, hic ad nullam veniam poterit pervenire, neque spem futurae reconciliationis habebit. XXXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
onstat multos nim passos eẽ
atq inuitos attractos repug¬
nautes qr ab heretics ordinatos. S
huĩmõi aliquis si post talem ordina-¬
tionẽ ñ interfu̾it cum illi ⁊fic̾e̾nt sacͣ¬
menta. si coĩomi eoꝵ ꝑticipatus ñ est.
si stati discedentib illis pessimo cõ¬
ciliabulo eoꝵ abrenuntiauit. ⁊ ad ec-¬
clesiam redut. iste talis potest hr̃e colo¬
rem aliquẽ excusat̃õnis. Cetĩn qui
post mensẽ aut amplius redierunt.
cum se ꝯsiderarent abhereticis ordĩa¬
dinatos. certe qr nichil ab eis accepe-
format catholice manus impositio:
cum satiffatone ⁊ medicina pr̃tẽcie.

Expanded text:
onstat multos vim passos, atque invitos attractos, repugnantesque ab haereticis ordinatos; sed hujusmodi aliquis, si post ordinationem talem non interfuit, quum illi conficerent sacramenta, si communioni eorum participatus non est, si statim discedentibus illis pessimo conciliabulo eorum abrenunciavit et ad ecclesiam rediit, iste talis potest habere colorem aliquem excusationis. Ceterum, qui post mensem aut amplius redierunt, quum se considerarent ab haereticis ordinatos, quamvis nihil ab eis acceperuformat catholicae manus impositio cum satisfactione et medicina poeni
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i uinacitate m̃tis ⁊ corꝑis obiuare. qͣtinꝰ
eius exutroq triumphomag̃ ac mag̾ enites¬
cat opinio. cum ⁊ forensibꝰ uelł adu̾sariis ca
ꝙ absit suppetit nocencli licẽtia ꝯͣ catholicã
fidẽ uehem̃ter ins̾gere qͣtinꝰ heseos sue uene¬

Expanded text:
omni vivacitate mentis et corporis obviare, quatenus ejus ex utroque triumpho magis ac magis enitescat opinio, quum et forensibus bellis adversariis catquod absit, suppetit nocendi licentia, contra catholicam fidem vehementer insurgere, quatenus haereseos suae vene
Abbreviated transcription (Latin):
ĩi passim sicut moris ẽ ꝑ uillas. s ĩu¬
na iuxͣ eoꝵ elc̃onem ciuitate reficeat.
qͣtiniꝰ adepte clignitatis meliori ĩgẽio
resistenclidonatistis possibilitas clispo¬
natur Ex cccilio uo municlie si qͥ̃de
nus gͥ ꝓfecto excellentia ur̃a apd̃ cre¬
atorẽ gsa ꝓficit: si ꝑeam potuit disper
reuccari. tanto largiora tribuit. qͣnto
ꝑ eam religionis sue dignitatẽ uicłit
ampliari. ꝓsoluentes p̾terea. p̃rne cari¬
tatis affectũ dñm petimꝰ qd̃ bͣchium
uĩm ad ꝯpͥmendos hostes forte efficiat
⁊ ĩitem eius fidei ⁊clo uelud mucrone
glaliimbrantis exacuat. Idẽ ad eũd̾.
merito fidei bellorum patur iustoria.

Expanded text:
sim sicut moris est per villas, sed in una juxta eorum electionem civitate resideat, quatenus adeptae dignitatis meliori ingenio resistendi Donatistis possibilitas disponatur. Ex concilio vero Numidiae si qui deis profecto excellentiae vestrae apud Creatorem gloria proficit, si per eam dispersnspicit revocari, tanto largiora tribuit, quanto per eum religionis suae dignitatem viderit ampliari. Persolventes praeterea paternae caritatis affectum, Dominum petimus, quod brachium vestrum ad comprimendos hostes forte efficiat, et mentem vestram fidei zelo velut mucrone gladii vibrantis exacuat. C. XLIX. Merito fidei bellorum paratur victoria.
Abbreviated transcription (Latin):
nifestatione sui corꝑis incliftinctõe
suoꝵ mbroꝵ oĩm uerus d̾s ⁊ uerꝰ homo
semel tm in cruce pepencdit. offe̾ns pũ¬
se ip̃m bostiam uiuã ⁊ passibilẽ. mor
mendos inlicauit. prescunt predesti¬
nauit. uocauit molis atq tempori¬
bus. quib id fieri congruebat. Item¬

Expanded text:
nifestatione sui corporis, in distinctione membrorum omnium uerus deus et uerus homo semel tantum in cruce pependit, offerens seipsum patri hostiam uiuam, passibilem, mortmendos iudicauit, presciuit, predestinauit, uocauit, modis atque temporibus quibus id fieri congruebat. I
Abbreviated transcription (Latin):
iquis in cło ꝯstitutus ab ecc̃a sua
lieb sollempnibꝰ defu̾it .i. natiui¬
tate dm̃. epiphania. pascha uel penteco¬
stem. clũ pocius scłarib lucͥs stud ꝙͣ

Expanded text:
quis in clero constitutus ab ecclesia sua diebus solemnibus defuerit, id est, nativitate Domini, Epiphania, Pascha, vel Pentecoste, dum potius singulari lucro stud
Abbreviated transcription (Latin):
p̃õnonliceat ante finem uite sue
alium in loco suo ꝯftitue successe¬
rem. Siquis aũ hoc usurpare rẽptau̾it
talis constitutio: irritaerit. Nõ ergo a
ris potestatem hñt clignum eligere.

Expanded text:
po non liceat ante finem vitae alium in loco suo constituere successorem. Si quis autem hoc usurpare tentaverit, talis constitutio irrita erit. Non aliter ris potestatem habent dignum eligere.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i purgãtur. fides enĩ ẽ q̃ iuncit hx̃
mũdum. Et qr ñ dantis s accipiẽtis
fit: dicente rõ ionimo ad credenctum
om̃i anime raptin est ꝑfectum. ⁊ in
a tua ꝯmũione sꝰpendas. qr ñftatĩ
qui accusat᷑ reus est:s qui ouincit᷑¬

Expanded text:
 purgantur. Fides est enim que vincit hunc mundum. Et quia non dantis, sed accipientis sit, docente sancto Hieronimo, ad credendum in omni anima baptismum esse perfectum, et in a tua comunione suspendas, quia non statim qui accusatur reus est, sed qui convincit
Abbreviated transcription (Latin):
um redemptor nr̃ tocis cõdli¬
tor creature. ad hoc ꝓpiciatus
humanam uolu̾it carnẽ assum̃e
ut durnitatis sue graͥdirupto qͥ te¬
nebamur captimi uniculo s̾uctutiꝰ.
pristine nos restitueret lib̾tati. salu¬
briter agitur. si homines qͦs ab ini
ugo substituit s̾uitutis in ea in
qua natifu̾ant manumtentis
bñficio lib̾tati reodantur. atq ideo
pretatis intuitu ⁊ huns rei ꝯsid̾a¬
tõt ꝑmoti: nos monthanam atq
die ciuesq romanos efficimꝰ õeq
ginam pat̾io notario scribẽdam
dictauimꝰ ⁊ ꝓpͥa manu unacum
tribus pb̃ris priorib ⁊ trib dyaco¬
nib ꝑplenissima firmitate sb̃scͥp¬
simus uob̃̾q traclimꝰ actum ĩurbe

Expanded text:
um redemtor noster, totius conditor creaturae, ad hoc propitiatus humanam voluerit carnem assumere, ut divinitatis suae gratia dirupto, quo tenebamur captivi, vinculo servitutis, pristinae nos restitueret libertati, salubriter agitur, si homines, quos ab in gentium jugo substituit servitutis, in ea, in qua nati fuerant, manumittentis beneficio libertate reddantur. Atque ideo pietatis intuitu, et hujus rei consideratione permoti, vos Montanam atque die civesque Romanos efficimus, omneginam Paterio notario scribendam dictavimus, et propria manu una cum tribus presbyteris prioribus et tribus diaconis pro plenissima firmitate subscripsimus, vobisque tradidimus. Actum in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
clarat᷑ Qnͣtum. enĩ sc̃a ecc̃a ascendenito ꝓ-¬
cit. Dehuis qͦ gradib b̃s iobloquit dicẽs.
ꝑ singłos grãdus meos. pronuntiabo il¬
lum. õipotentem quippe deũ ꝑ singulos
gradus suos pronuntiat: qui ꝑ incre-¬
menta u̾ͥtutũ que accipit ei semꝑ laudẽ
pietatis sue recdit. Siquidẽ gͣdus ĩ corcbe
ascensione ñ ẽẽnt psalnusta ñ diceret.
Ambłab̾t de u̾ͥtute in u̾ͥtutẽ nec mir̃ si de
u̾tute in u̾tutem gradꝰ st̃. qñ ip̃a unaq̃¬

Expanded text:
claratur; quantum enim sancta Ecclesia ascendendo cit. De his quoque gradibus beatus Job loquitur, dicens: Per singulos gradus meos pronuntiabo illum . Omnipotentem quippe Dominum per singulos gradus suos pronuntiat, qui per incrementa virtutum quae accipit ei semper laudem suae pietatis reddit. Si quidam gradus in cordis ascensione non essent, Psalmista non diceret: Ambulabunt de virtute in virtutem . 4. Nec mirum si de virtute in virtutem gradus sunt, quando unaq
Abbreviated transcription (Latin):
m̃unda sit manus que diluere
sordes curat. ne tacta queq detius in-¬
quinet. si sordida sequens lutũ tenet.
scriptũ namq est. mundamini qui
fertis uasa dñi. Dm̃ ⁊ enĩ uasa fer̃t.
qui proximoꝵ aĩas ad int̾iora ꝑlu-¬

Expanded text:
munda studeat manus, quae diluere sordes curat, ne tacta quaeque deterius inquinet, si sordida ipsa insequens lutum tenet. Scriptum namque est: Mundamini, qui fertis vasa Domini . Domini etenim vasa ferunt, qui proximorum animas ad interna
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is in quib deliquit agens multa ccͣia
icut ⁊ ⁊acheus fecit.. Item. Impenit ẽ¬
tes tamquam ethnici habeantur. a

Expanded text:
ipsis in quibus deliquit, agens multa contraria, sicut et Zachaeus fecit. C. XI. Impoenitentes tanquam ethnici habeantur.
Abbreviated transcription (Latin):
stitutis ab extrantis aliquid aut cũ
ecc̃a. aut sequestratim cdimittitur. aut
donatur. qr hoc ille qui donat ꝓ redemp-¬
tione amme sue non proꝯmodosacer¬
dotis ꝑbatur offerre. nõ quasi suũ ꝓpͥũ
s qͣsi dimissũ eccłie inter facultates ec¬
ta et ecc̃a rãt qd̃ relinquit᷑ sacerdoti ¶ Sa¬
ne quicq̃d ꝑfidei commissũ. aut sacerco¬
ti aut ecc̃e fortasse climittitur cuicũq
alii post medum ꝑfuturũ: id int̾ facul¬
tates suas ecc̃a ꝯputare aut retin̾e non

Expanded text:
ibus ab extraneis aliquid aut cum Ecclesia aut sequestratum dimittitur aut donatur quia ille qui donat, pro redemptione animae suae, non pro commodo sacerdotis, probatur offerre, non quasi suum proprium, sed quasi dimissum Ecclesiae, inter facultates Ecta et ecclesia habeat quod relinquitur sacerdoti sane quidquid per fideicommissum aut sacerdoti, aut ecclesiae fortasse dimittitur cuicunque alii postmodum profuturum, id inter facultates suas ecclesia computare aut retinere non
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝯuentib eliminãdas ẽẽ iudicatũ ẽ
qͣtinus detruse ergastulis tm̃ faciruꝰ
contuua lam̃itatõe defleant. uñ ĩ ubo
clm̃i ⁊ canonica aucte in rac sacͣ synodo
p̾cipuꝰ ut om̃ino seꝑent᷑. ⁊ iuram̃tocol¬
ligent᷑: ut ñ utt̾ius subuno cohitent

Expanded text:
entibus eliminandas esse judicatum est, quatenus retrusae ergastulis, tantum facinus continua lamentatione defleant. Unde verbo Domini et canonica auctoritate in hac sancta synodo praecipimus ut omnino separentur, et juramento colligant
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃atũ electus fũat scripture qui¬
dẽ sacre scienciã hr̃e. s ita etatis se-
regiminis officiũ ñ possit assur¬
g̾e. adicientes ⁊̃ illum ita tenacẽ
existe̾. ut in domo eius amicus ad
caritatẽ numqͣm introeat. Rusti¬
cus aũt dyaconus eiusdẽ ecc̃e qui
simiłr elc̃s fu̾at ugilans quid̃
hõ d̾r. s qͣntum asseritur ꝑsalmo
ignorat. Florentuiũ u̾o dyacoñ
ecc̃e rauennatis qui eles ab om-

Expanded text:
 electus, Scripturae quidem sacrae scientiam habere; sed ita aetatis esse regiminis officium non possit assurgere. Addentes etiam ita illum tenacem existere, ut domum ejus amicus ad charitatem nunquam introeat. Rusticus autem, diaconus ejusdem Ecclesiae, qui similiter electus fuerat, vigilans quidem homo dicitur, sed quantum asseritur, Psalmos ignorat. Florentinum vero, diaconum Ecclesiae Ravennatis, qui electus ab om
Abbreviated transcription (Latin):
ante pascha eis remittenclum ẽt̃ romane
ecc̃e ꝯsuetudo demonstrat. Cetum de pod̾e
estimando delictoꝵ. sacerdotum est uidica¬
re utatcendant ad confessionẽ penitẽtes.
⁊ ad fletus atq lacrimas corrigentis. Sa

Expanded text:
ttendum, Romanae ecclesiae consuetudo demonstrat. § 1. Ceterum de pondere aestimando delictorum sacerdotis est judicare, ut attendat ad confessionem poenitentis, et ad fletus atque lacrimas corrigentis, a
Abbreviated transcription (Latin):
qr iam plima ⁊ multiplex maioꝵ na¬
nauit sñia. oĩs deinceps talis error at¬
q p̾sumptio cessare debet. ne ꝑũsoꝵ et
morclinata cõpago statũ u̾itatis ener¬
uet. Et id̾o nulli deinceps erit licitum
aliud inclininis sacrificiis offerre. ni¬
tm̃ ⁊ calicem. uino ⁊ aqͣ ꝑmixtũ. Et de
ceto alit̾ ꝙͣ p̾ceptum est faciens tãliu
a sacrificando cessabit. ꝙ̃ clui legittĩa
tro. nulla obło corꝑi ⁊ sangni xp̃i oꝑa

Expanded text:
 hoc plurima et multiplex majorum manavit sententia, omnis deinceps talis error atque praesumptio cessare debet, ne perversorum et inordinata compago statum veritatis enervet. Et ideo nulli deinceps erit licitum aliud in sacrificiis divinis offerre, nit calicem vino et aqua permixtum. De cetero aliter quam praeceptum est faciens tamdiu a sacrificando cessabit, quamdiu legitima pIII. Nulla oblatio corpori et sanguini
Abbreviated transcription (Latin):
um om̃e crim̃ atq pcc̃m oblatis
dosacrificiis deleatur: quid de ce
foꝓdelictoꝵ expiatõe lño dabitur. qñ
in ip̃a sacrificii oblatõe erratur. aucli¬
uimꝰ n qͦsdã scismatica ambitõe decẽ¬
tos. cc diinos orcliẽs ⁊ apł̾icas ĩstitu¬
tões lac ꝓ uino incliuinis sacͥficiis de¬
dicare. alios quoq intictã encharisti
am: ppłis ꝑ ꝯplem̃to cõionis porrige
quostã ⁊̃ exp̃ssũ uinũ in sacͣmento do¬
mici calicis offerre. alios u̾o pannũ li¬
neũ musto intinctũ ꝑ totũ anñ reser¬
uare ⁊ in tp̃e sactificii aqͣ ꝑtem eius la

Expanded text:
um omne crimen atque peccatum oblatis Deo sacrificiis deleatur, quid de cetero pro delictorum expiatione Domino dabitur, quando in ipsa sacrificii oblatione erratur? Audivimus enim, quosdam schismatica ambitione detentos contra divinos ordines et apostolicas institutiones lac pro vino in divinis sacrificiis dedicaam populis pro complemento communionis porrigere, quosdam etiam expressum vinum in sacramento dominici calicis offerre, alios vero pannum lineum musto intinctum per totum annum reservare, et in tempore sacrificii partem ejus aqua
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝯm̃dauit. scorsũ .n. panis ⁊ seorsum
talicis ꝯm̃datio memorat᷑. nã irtinctũ
panẽ aliis xp̃m p̾buisse ñ legimꝰ excepto
illo tm̃ cliscipulo quẽ intincta bucella
institutoẽm signaret. Nã qd̃ de expresso

Expanded text:
enim panis, et seorsum calicis commendatio memoratur. Nam intinctum panem aliis Christum praebuisse non legimus, excepto illo tantum discipulo, quem intincta buccella institutionem monstraret. Nam quod de expresso
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃cipue dñi sacerdotẽ sicut
nullo errore implicari ita nulla o-¬
portet cupiditate uiolari dicente
sacra scriptura post ꝯcupĩas tuas
ñ eas. Mens ⁊̃ potencie auida. nec
abstiñe nouit a uetitis nec gaude̾
ꝯcessis nec pietati adhibere ꝯsen-¬
sum. ¶tem gg̃. Qui cupiditatem

Expanded text:
cipue Domini sacerdotem sicut nullo errore implicari, ita nulla oportet cupiditate violari, dicente sancta scriptura. Post concupiscentias tuas non eas. Mens enim potentiae avida nec abstinere novit a vetitis, nec gaudere concessis, nec pietati adhibere consensum. C. VII. Qui cupiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
Duo u̾o sunt gn̾a m̃datioꝵ. inquibꝰ ñ ẽ
magna culpa. s tñ ñ sunt sine culpa cum
aut iecamus. aut pximo consulendomẽ¬
timur. Illud aũ primum in iocando id̾oñ
est ꝑuitõsum: qr nõ fallit nouit .n. ille
cuidicitur cã iocandi fuisse dc̃m. Sccł̾m¬
tiam. Ille u̾o qui ñ h̃t duplexcor: nec mẽ¬
cliturum. cum ille qui ꝯmdasut popos¬
cit. Si forte gladium suũ repetat furẽs.
manifest̾ est tunc nõ ẽẽ reddendũ. neul se
occidat uł alios. donet ei sanitas restituat᷑
hicido ñ h̃t duplexcor. qr ille cuiom̃dat᷑
est gladius cum ꝓmittebat se recoiturum
poscenti: ñ cogitabat furentem posse repe-¬
tere. Manfest̃ est non ẽẽ culpandũ aliq̃n
concessum. Idemin libro de mendatio.¬
mne genus mendacii sumo oꝑe fuge
nec casu necftuidio loquaris fłmi. nec
ut prestes m̃tiri studeas. nec q̃lib fallacia
uitamalicuiꝰ defendas. Cauem̃dacium ĩ

Expanded text:
Duo vero sunt genera mendaciorum in quibus non est magna culpa, sed tamen non sunt sine culpa cum aut iocamur aut proximo consulendo mentimur. Illud autem primum in iocando ideo non est perniciosum, quia non fallit. Novit enim ille cui dicitur, iocandi causa fuisse dictum. Sectiam. Illud vero quod non habet duplex cor, nec menttat se redditurum cum ille qui commendavit poposcerit: si forte gladium suum repetat furens, manifestum est non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hoc ideo non habet duplex cor, quia ille cui commodatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Manifestum est non esse culpandum aliquando concessum mne genus mendacii summopere fuge, nec casu, nec studio loquaris falsum, nec, ut praestes, mentiri studeas, nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in
Abbreviated transcription (Latin):
gub̾nabantur. Postqͣm aũt imnꝰ¬
orbe decretum est. ut unus de pb̃ris
suppon̾etur. ⁊ scismatũ semĩa tol¬
lentur. Et paulo post. Sicut gͦ
ei qui sibi p̾positus fu̾it ẽẽ sub¬
iectes: ita ep̃i nou̾int se mag̃ cõ¬
suetudine qͣm dispensatõnis do-¬
minnce u̾itate. pb̃ris ẽẽ maiores
⁊ ĩ ꝯmuni debere ecc̃am regere¬
Coram ep̃is pb̃ris docere liceat
suis atq astantib ĩ alta¬
rio pbros. posse sacramenta cõ-
qui laborant innerbo dei: p̃cli-¬
care eos decet. utile est bñclicere.
ꝯgruũ est confirmare. conueĩt
reddere coĩonẽ necc̃e est iisitare
infirmos orare pro inualidis.
atq om̃ia dei sac̃menta complẽ.¬

Expanded text:
gubernabantur. Postquam vero unus totum orbe decretum est, ut unus de prespertineret, et schismatum semina tollerentur. Et paulo post: § 1. Sicuei, qui sibi praepositus fuerit, esse subjectos, ita episcopi noverint, se magis consuetudine quam dispensationis domet in commune debere ecclesiam regercopis presbyteris docere licet. suis atque adstantibus in altari presbyteros posse sacramenta confiqui laborant in verbo Domini, praedicare eos decet, utile est benedicere, congruum confirmare, convenit reddere communionem, necesse est visitare infirmos, orare pro invalidis, atque omnia Dei sacramenta comple
Abbreviated transcription (Latin):
plius peccare. Itẽ ecce sanus fc̃s es iam
amplius noli peccare ne det̾ius tibi ali
quid contingat. Item ex .uiii. synodo
Primam uicui cãm ñ pñitus extinguit
qui in idem postea retidit

Expanded text:
li peccare. Item: Ecce sanus factus es, jam amplius noli peccare, ne deterius aliquid tibi contingat. Item ex VIII Synodo . C. I. Primam vitii causam non penitus exstinguit qui in illam postea recidit
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi confitebor aduersũ me iniusticiã
meam dño ⁊ tu remifisti impietatẽ
pecc̃i mei. S tñ apłi institutõ nob̾ seq̃n¬
da est. ut confiteam᷑ altutrũ pecc̃a ur̃a ⁊
oremus pro inuicẽ ut saluem᷑. Confes¬
cata purgat. ea u̾o que sacerdoti fit do¬
cet qualit purgent ip̃a pecc̃a. d̃s nãq
salutis ⁊ scĩtatis austor ⁊ largitor pler̃
sibili ãministratõne plerũq medicoꝵ¬

Expanded text:
rsum me injustitias meas domino, et tu remisisti impietatem peccati mei. Sed tamen apostoli institutio nobis sequenda est, ut confiteamur alterutrum peccata nostra, et oremus pro invicem ut salvemur. Confescata purgat: ea vero quae sacerdoti fit, docet qualiter ipsa purgentur peccata. Deus namque salutis et sanitatis auctor, et largitor, plerumque sibili administratione, plerumque medico
Abbreviated transcription (Latin):
imentũ. ꝓlem cognoscimꝰ ipm chñm. fidẽ
qr nlłm aduitium sac̃mentũ qi nlłm di¬
uortiu. solus ibi nuptiał ꝯcubitꝰ ñ fuit.
qr in crͣne pc̃ci fĩ ñ pot̾at. sine pudẽda ꝯcu¬
piscencia carnis q̃ accicdit ex pcc̃o. sine qͣꝯ
cipi uoluit. qui futurꝰ erat sine pcͨco ¶t̾¬

Expanded text:
mentum. Prolem cognoscimus ipsum dominum; fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum divortium. . Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat, sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui futurus sine peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ab negare. Pueris autẽ quibꝰ qd̾ adhuc
in puteres sunt a pubertate uocaburũ est.
seu clicis seu laicis. aut ⁊̃ similibus puell̾
quibus ignorancia suffragatur etatis. a¬
liqͣmdui sub manus imp̃one cetentis red¬
quos excipit ad coh̾tionẽ censura. Item

Expanded text:
abnegare. § 2. Pueris autem, quibus, quod adhuc impuberes sunt, a pubertate vocabulum est, seu clericis seu laicis, aut etiam similibus puellis, quibus ignorantia suffragatur aetatis, aliquandiu sub manus impositione detentis redquos excipit a coercitione censura. C.
Abbreviated transcription (Latin):
copalia uirtute debent intelligi
⁊ ĩ ue .t. uariis uestib ex p̃cepto
dñi sacerdotes ornati leguntur
qr młtimõis uͥtutib deb splen¬
dere uita pontificis ut gradui
⁊ferat decorẽ quẽ ab eo ñ accepͭ.
Non eĩ loca s uita ⁊ mores sanc

Expanded text:
copalia virtutes debent intelligi, testamento variis vestibus ex praecepto Domini sacerdotes ornati leguntur, quia multimodis virtutibus debet splendere vita pontificis, ut gradui conferat decorem, quem ab eo non accepit. Non enim loca, sed vita et mores sanc
Abbreviated transcription (Latin):
tita ñ st̃ miolent nõ exigant᷑. ⁊ futã¬
mala cante caueant. Qui u̾o post
dandi atq remun̾andi st̃ atq ut ĩ
bono suo ꝑmaneãt exhortandi. Cos
aũt qui post ꝓmibitõnẽ fcãm a sius

Expanded text:
tita non sunt, violenter non exigantur et futura caute caveantur. § 1. Qui vero post dandi atque remunerandi sunt, et ut in bono suo permaneant exhortandi. § 2. Eos autem, qui post prohibitionem facta
Abbreviated transcription (Latin):
uocatõne ꝑ impositõnem manus con¬
firmandi st̃. qr formã tantũ rapñsine
scĩficatõnis uirtute sumpserũt. Et hãc
regłam ut saitis seruandã iomnib
eccłus predicamus. ut lauacrũ semel
mitũ. nulla it̾atione moletur dlicẽte
apło. unus dñs. Una fides. unũ baptis-¬
ma. Cuiꝰ ablutõ nulla itatõne molã¬
da est. s ut diximꝰ sola scĩficatio sc̃ sp̃c
inuocanda. ut qd̃ ab hereticis nemo¬

Expanded text:
ocatione per impositionem manus confirmandi sunt, quia formam tantum baptismi sine sanctificationis virtute sumpserunt. Et hanc regulam, ut scitis, servandam in omnibus aeclesiis predicamus, ut lavacrum semel initum nulla iteratione violetur, dicente apostolo: 'Unus Deus, una fides, unum baptisma'. Cuius ablutio nulla iteratione temeranda est, sed, ut diximus, sola sanctificatio sancti Spiritus invocanda; ut q
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sed notandũ est qd̃ hetetici ut ai¬
riani ⁊ sabelliani. quoꝵ alii in equa¬
litatem alii in discretõnẽ ꝑsonaꝵ con¬
fitebantur baptisma ñ forma ecclesie
s sue ꝑuersitatis: ministrabant. De
hiis sp̃alit̾ ambrõ locutus est clicens.
rum ⁊c. U ñ inniceno ⁊ cił statutũ ẽ

Expanded text:
Sed notandum est, quod haeretici, ut Ariani et Sabelliani, quorum alii inaequalitatem, alii indiscretionem personarum confitebantur, baptisma non in forma ecclesiae, sed suae perversitatis ministrabant. § 1. De his specialiter Ambrosius locutus est, dicens: rum
Abbreviated transcription (Latin):
ecce paulus diinus apłs ac si
canonemponẽs ephesioꝵ pb̃ris ĩmo
u̾o ⁊ om̃i sacrate multituclii ita
ficluciałr ꝑhibuit argentum ⁊ aur̃
aut uesteͬm nullius ꝯcupiui om̃ia
ostendi uobis. q̃m siclaborantes. o¬
portet suscipere infirmos reatius
nos docti ab eocliffinimꝰ nullatenꝰ
ep̃m turpis lucͥ gr̃a excogitare. ad ex¬
cusandas excusatões inpeccatis. expe¬
qui subip̃osunt. Ait .n. apłs. Nõ. n¬

Expanded text:
 Paulus divinus apostolus, ac si canonem ponens Ephesiorum presbyteris, imo vero et omni sacratae multitudini, ita fiducialiter perhibuit: Argentum et aurum, aut vestem nullius concupivi: omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes oportet suscipere infirmos : beatius nos edocti ab eo definimus, nullatenus episcopum turpis lucri gratia excogitare ad excusandas excusationes in peccatis, et expequi sub ipso sunt. Ait enim Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ticis sũ h̾eticis deuitanclis q̃ u̾b̃ docu
it ⁊ fc̃is exhibuit. Harcat n. de illo au¬
ditor eiꝰ sc̃issimꝰ ⁊ mͣityr fortissimꝰ poli¬
carpꝰ simirneoꝵ antistes. qui tpe quodã
cũ ap̃ ephesum balneas lanãcli gr̃a fu¬
iss ingressꝰ ⁊ iutliss ibi cherintũ exili¬
it continuo ⁊ cliscessit: ñ lotꝰ clicẽs. fugi

Expanded text:
ticis sive haereticis detestandis quae verbis docuit etiam factis exhibuit. § 1. Narrat enim de illo auditor illius sanctissimus et martyr fortissimus Polycarpus, Smyrnaeorum antistes, quod tempore quodam, quum apud Ephesum balneas lavandi gratia fuisset ingressus, et vidisset ibi Cerinthum, exsilierit continuo, et discesserit non lotus, dic
Abbreviated transcription (Latin):
mir c̾teu̾etur ⁊ uire formidat de eodẽ
ꝯͣpfessionẽ sui ordinis scł̃arem mi¬
liciã excerte. t̾ram defend̾e de ꝑliis tͣctare de
⁊ petrus cinuscã mobecliẽtis aurẽ ab¬
scidet:ferire phibuit. ⁊ forma oĩm sac̃do

Expanded text:
re formidat contra professionem sui ordinis saecularem militiam exercere; terram defendere, de praeliis tractare, det Petrus cujusdam inobedientis aurem abscinderet, ferire prohibuit, et forma omnium sa
Abbreviated transcription (Latin):
i quis aũt ep̃atũ desiderat: data pe¬
cunia potentes ꝑsonas minume
suffragatrices sibi adhibeat. nec ad de¬
cretũ sibi faciend̃ clicos uł ciues ad sb̾¬
scribendũ adhibito cuiuslib gñis ti-¬
more compellat uł premiis quiblib

Expanded text:
i quis autem episcopatum desiderat, data pecunia potentes personas minime suffragatrices sibi adhibeat, nec ad decretum sibi faciendum clericos vel cives ad subscribendum, adhibito cuiulibet generis timore, compellat vel pro premiis quibuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
rdinatõnes pb̃roꝵ leuitarũ¬
q tp̃r congruo multis coram
astantib sollempnit̾ agite ⁊ proba¬
biles atq doctos iuros ad hoc opus
prouehite. ut de eoꝵ societate ⁊ adiu¬
mento płimũ gandeatis. ¶ t̾ leo ppͣ¬

Expanded text:
rdinationes presbyterorum Levitarumque tempore congruo, multis coram adstantibus, solenniter agite, et probabiles ac doctos viros ad hoc opus provehite, ut de eorum societate et adjumento plurimum gaudeatis. C. IV. P
Abbreviated transcription (Latin):
llus itaq per
ambitũ ad ep̃alem honorẽ permͣ¬
titur acced̾e. Nam cum hic excessus in
laicali ⁊u̾satõne culpetur. quis dubi¬
tat. quin religiosis ⁊ d̾o sermentib ĩ¬

Expanded text:
llus itaque per ambitum ad episcopatus honorem permittatur accedere. Nam cum hic excessus in laica conversatione culpetur, quis dubitat quod religiosis et Deo servientibus i