comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exquirunt ex ore eius: quia angłs
dñi exercituũ est: Sed huiꝰ altitudinẽ
nominis: etiã uos si uultis potestis
mereri: Nam unusquisq ur̃m. in
quantũ sufficit. in quantũ grãm
suꝑnȩ aspirationis accepit: si a pra¬
uitate ꝓxiniũ reuocat: si exhortari
ad bene oꝑandũ curat: si ȩternũ
regnũ uel suppliciũ erranti denũti¬
at. cũ uerba sc̃ȩ̨ adnuntiationis im¬
pendit: profecto augłs extitit: Et
nemo dicat monere non suffitio.
excitare idoneus non sũ: Quantũ
potes exhibe: ne male seruatũ quod
acceperas. in dormentis exigaris:
Neq enĩ plusquã unũ talentũ acce¬
perat: qui hoc abscondere magis
studuit: quã erogare Q scimus qđ
in tabernaculo non solũ phialȩ tan¬
tũ modo. sed precipiente dño. etiã
cẏati facti sunt: Per phialas quippe
doctrina exuberans : per cyatos uero.
parua atq angusta scientia designat᷑.
Alius doctrina ueritatis plenus. au-¬
dientiũ mentes in ebrians: per hoc er¬

Expanded text:
uirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Sed hujus altitudinem nominis, etiam vos, si vultis, potestis mereri. Nam unusquisque vestrum in quantum sufficit, in quantum gratiam supernae aspirationis accepit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum vel supplicium erranti denuntiat, cum sanctae annuntiationis verba impendit, profecto angelus existit. Et nemo dicat: Admonere non sufficio, exhortari idoneus non sum. Quantum potes exhibe, ne male servatum quod acceperas in tormentis exigaris. Neque enim plus quam unum talentum acceperat qui hoc abscondere magis studuit quam erogare. Et scimus quod in Dei tabernaculo non solum phialae, sed, praecipiente Domino, etiam cyathi facti sunt . Per phialas quippe dparva atque angusta scientia designatur? Alius namque doctrina veritatis plenus, audientium mentes inebriat, per hoc er
Abbreviated transcription (Latin):
sine peccato apparebit expec¬
tantibus se in salutẽ: Quod
autẽ pontifice ad rogandũ
ingrediente scũariũ. ne¬
minẽ hominũ in tab̾nacu¬
lo esse licebat. doriec exir&e.
infirmitatẽ scẽ eccłiȩ desig¬
nat: que ꝓ fide eius pati.
necdum erat idonea: Quod
in ipsis patefactũ est. apłis.
qui inchoata eaclẽ passione
illius nomĩs relicto eo fugert̃:
Egrediebatur autẽ expleta
exp̃ratione. pontifex. ut et
aliis tab̾naculũ intrandi
facultas daretur. Quia ꝑer¬
fecto suȩ sacrificio passionis
quoq corda roborauit: Hȩc
de obseruantia festiuitatis
legalis. latius exposuimus.
ut agnosceret caritas ur̃a.
quã congruenter in ea no-¬
ua gr̃ę prȩconia sũpserint
exordiũ. in qua tã multi¬
pliciter opus eiusdẽ gr̃ȩ. &
totius mundi redẽptio sig¬
nabitur: Apparuit autem

Expanded text:
sine peccato apparebit exspecsine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur, quia perfecto suae sacrificio passionis,quoque corda roboravit. Haec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit aut
Abbreviated transcription (Latin):
expiationis. in qua popl̃s
om̃is ab operibꝰ uacare. & per
orationes atq abstinentiã
affligi. & castigari p̃ceptus
est: Quod beati ioħis et
uite & p̃dicationi multũ
congruit: qui &e ipse a mun¬
danis uacans operibꝰ. cȩlestibꝰ
solũ studiis. ac desideriis
animũ dabat: & conueni¬
entes ad se turbas a malis
operibus abstinere. ac per
peratentiã fidẽq expiari:
&̾ xp̃o conserrari docebat.:
quia tẽpus iã diuinȩ propi¬
tiationis instare in qua
cunctis pie quȩrentibus
regni cȩlestis pateret ingres¬
sus: Quod autẽ hac die pon¬
tifex scũariũ. & tab̃naculũ
testionii. atq altare. sacer¬
clotes quoq & uiuuersum
popłm expiare uissus est:
iohannes ipse qui sit iste
pontifex. quȩ hec expiatio
manifestat: cũ illo uenien¬
te ad baptismũ suũ loquit᷑
dicens: Ecce agnus dĩ. eccẽ
qui tollit peccatũ mundi:
Que uidelicet expiatio semel
in anno cȩlebrari statuta
exhaurienda peccata. scđo

Expanded text:
expiationis, in qua populus expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta exhaurienda peccata, secundo
Abbreviated transcription (Latin):
ingreditur scũariũ. ut ro¬
get pro se. & pro domo sua
& pro uniuerso cętu filiorũ¬
isrł : donec egrediatur:
Longũ ẽ. de singulis huiꝰ
diei ceximoniis scripture
testimonia ponere. Longius
multo singula sufficienter
Uncleahoc maxime libet ur̃ȩ
fraternitatis auribus inti¬
mare: quã conent̃ electũ
sit tempus. in quo p̃cursoris
clũi natiuitas. & uirtus fu¬
tura nuntiaretur: Septimus
quippe mensis. & decima huiꝰ
dies. sacratissimo huic ora¬
culo dicatur: Quia nimirũ
ille nasciturus p̃dic ebatur:
qui consũ mationẽ obseruan¬
tiȩ legalis. & euangłice gr̃ẽ
p̃dicaret initiũ. quia ortus
monstrabatur illius. qui
primus om̃ium uenire. etiã
a desse ostenderet dñm sal¬
uatorẽ de quo scriptũ est.
finis enĩ legis xp̃c. ad iu¬
sticiam om̃i credenti: Nã
& septenario propt̃ sabbatũ.
& denario numero propter
decalogũ legis adimple¬
tio recte figuratur: Dies
hȩc propitiationis erat et

Expanded text:
ingreditur sanctuarium, ut roingreditur sanctuarium, ut roget pro se, et pro domo sua, et pro universo coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienter,Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a scõrũ intrante. nullo
prorsus hominũ urtra fo¬
res tẽpli remanere licebat:
Sed om̃s tẽpore oblatio¬
nis. exterius iuberentur
orarẽ: Hec autẽ erat sta¬
tuta sollẽpnitas septimo
die mensis. quȩ dies pro¬
pitiationis. siuẽ expiatio¬
nis uocabatur: Quia ui¬
delicet oblatis in altare
holocausti uictimis san¬
guinis.. in scã scõrũ ad
expiandũ inferebatur.
Nec sanguis solũ ibi as¬
pergebatur. sed & thymi¬
ama adolebatur: qđ in.
prȩsenti lectione rachari¬
as fecisse memoratͤ. Dicit
ergo de hac sollẽpnitate
dñs moysi Mense septi¬
mo decima die mensis.
affligetis animas ur̃as.
nullũ q facietis opus Ex¬
monis : atq altare. Sacer¬
dotes quoq & uniuersum
popłm erit q hoc uobis
legitimũ sempiternũ. ut
oretis pro filiis isrł. & pro
cunctis peccatis eorũ semel
in anno: & paulo superius
cũ ritũ eiusdẽ expiationis
doceret: ait inter alia. nul¬
lus hominũ sitͥł taber¬
naculo. quando pontifex

Expanded text:
sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas septimo die mensis, quae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur, quod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Exnii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓmuttere monstraret:
Illis maxime qui ꝑ cordis
sui munditiã ipsi altare
aureũ effici. qui prope
ingressum regni cęlestis
sedula cogitatione assiste¬
re. qui aromata orationũ
per ignẽ amoris dõ incen¬
dere. qui dicere possint
cũ propħa: Dirigat᷑ oratio
mea sicut incensũ in con

Expanded text:
se promittere monstraret: se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
tulit: uerũ etiã statu tem¬
poris & loci sitũ. in quo
apparuit gr̃ȩ quã euange-¬
li Zare uenerat testimoniũ
perhibet: Tẽpore quippe ob-¬
lationis sacerdoti apparuit.
ut uerũ se ȩternũ / ponti¬
ficẽ. uerã ꝓ mundi salute
hostiã uenturã predicaret:
signaret: Stabat iuxta altare
incensi. ut noui destamenti
p̃conem. se uenisse doceret:
Duo nãq altaria erant in
templo: quȩ duo testamenta
signant in eccłia Primu
altare holocausti: ęre cooꝑtũ.
& ante fors tẽpli ad offererdas
uictimas. & sacrificia positũ.
quod carnales ueteris testa¬
menti cultores signaficat
Deinde altare incensi
auro tectũ. propt̃ hostiũ
scĩ scõrũꝰ adolenda tymia¬
mata erat statutũ. quod
interiorẽ perfectiorem q
noru testamenti & cultarũ
illuis gr̃ã designat: Sepe¬
it etiã aclextris eiusdem
altaris. ut non terrena
& infima. sed gaudia ce¬
lestis. & sẽpiten& beatitu¬
clinis. quȩ per dexteram
solent figurari hominibus

Expanded text:
tulit, verum etiam statu temporis, et loci situ in quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare incensi auro tectum, prope ostium Sancti sanctorum, ad adolenda thymiamata erat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
deprecatio tua. & uxor
tua elysabeth pariet tibi
filiũ: non ẽ arbitrandum
quia pontifex qui ꝓ popło
oraturus intrauerat : mu¬
tato repente animo. pro
priuatis negotiis cȩperit ro-¬
gare. maxime pro liberis.
a quorũ generatione in
tancũ homo senex. ac deͤre¬
pitus. spem totã auerterat.
ut neq angło ꝓmittenti
crederet nasci sibi filium
posse: Sed hoc certissime
sciendũ quia pro populi
saluatione rogabat & ma

Expanded text:
eprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis, a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei qualẽ inuenerit eam
qualẽ reddiderit᷑ firas can-¬
tici huiꝰ qđ ob noticiã simul
& prolixitatẽ sui totũ cari¬
tati ur̃ę recensere. & expla-¬
nare longũ duximus : aꝑte
denuntiat dicens. Uisita¬
uit nos oriens ex alto. illu¬
minare his qui in tenebris
& in umbra mortis sedens.
ad dirigendos pedes nr̃os
in uiã pacis Inuenit ergo
nos sedentes in tenebris et
umbra mortis. hoc ẽ longa
peccatorũ & ignorantiȩ cȩ¬
citate depressos. atq hostis
antiqui fraude deceptos
obsessos q erroribꝰ. Ipse et¬
enĩ recte mors & mencla¬
tium sicut e contra dñs
ueritas uocatur & uita:
Attulit autẽ nobis uerã
cognitionis suȩ lucẽ. ex¬
clusisq errorũ tenebris.
certũ nobis iter patriȩ cȩ¬
lestis aperuit: Direxit gres¬
sus operũ nostrorũ: quati¬
nus ꝑ uiã ueritatis quam
monstrauit incedere. atq

Expanded text:
fratres mei, qualem invenerit eam, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorum, quatenus per viam veritatis, quam monstravit incedere, atq
Abbreviated transcription (Latin):
Benedictus dñs ds̃ isrł: quia
uisitauit. & fecit redẽptionẽ
plebis suȩ: In quibꝰ ꝓfecto
uerbis notandum. quia bea¬
tus zacharias. qđ inchoatũ
&̾ proxime futurũ in sp̃u p̃¬
uiderat. prophetico more.
quasi iã factũ e̾ẽt. narrabat:
Uisitauit enĩ nos apparens
in carne dñs. quasi longius
a se recedentes. quos in pecca¬
tis positos: quęrere & iustifi¬
cãre curauit: Uisitauit
quasi medicus egrotos: qui
ut inueteratũ suꝑbiȩ nr̃ȩ
langorẽ sanaret: nouũ nob̾
suȩ humilitatis exemplum
adhibuit : fecit redẽptionẽ
plebis suȩ. qui nos uenũda¬
tos sub peccato. & antiqui
hostis seruitio addictos: dato
sui sanguinis pretio liberauit:
Unde benigne nos hortatur
apłs dicens. empti enĩ estis
precio magno : glorificate
&ꝰ portate dm̃ in corpore ur̃o:
Pȩbi autẽ suȩ dicit: Non
utiq quã ueniens plebem
suam repperit: sed quã usi-¬
tando & retlimendo suam
fecit: Uultis & enĩ audire

Expanded text:
Benedictus Dominus Deus Israel, quia Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis autem suae dicit, non utique quam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. & in auctore nr̃o exhi¬
buit: & in nobis speranclam
monstrauit: Qđ uero inter
hȩc Zacharias impletur spũ
scõ: ac de redẽptore nostro.
simul & nr̃a redẽptione pro¬
phetat: significat mystice.
quia multi de styrpe sac er-¬
dotali. qui a confessione ap̃i
cliutius ora continuerant:
postmoclũ per susceptionẽ fidei
illius sp̃s scĩ uirtutẽ replen¬
di : dono propħiȩ sublimandi:
& magisterii pastoralis officio
popłis essent prȩferendi: quã¬
uis eadẽ acceptͥo sp̃s & prophe¬
dia zacharie. hoc quoq con¬
uenienter figurare credendũ
est : quia tunc instaret tẽpus.
quo fidelibꝰ panderet᷑ omnis
legalis sacerdotii ritus. et
cȩrimonias spũali intus
scientia. & ꝓpheticis exuberare
mysteriis. quȩ mediatoris dei
uel ȩterrȩ diuinitati testi¬
moniũ ferrent: iuixta quod
ipse iuicdȩorũ duritiã incre¬
autẽ propħans & benedicens
dm̃ zacharias dixerit: audiamꝰ:

Expanded text:
tatem et in auctore nostro exhitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadem acceptione spiritus et prophetia Zachariae hoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, quae mediatoris Dei vel aeternae divinitati testimonium ferrent, juxta quod ipse Judaeorum duritiam increautem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Q quidẽ die circũcisionis
ioħis quando & nomen accẽ¬
pit : factus ẽ. tuor suꝑ om̃a
uicinos eorũ. & suꝑ omnia
montana iudeȩ diuulga¬
bantur omĩa uerba hȩc:
Porro in tẽporẽ diucȩ resur¬
rectionis. ubi misso desuper
mundo innotuit : timor
continuo saluberrimus non
solũ iudȩorũ qui erant ui¬
cini. uel situ uidelicet lociꝰ
uel scientia legis: sed extera¬
rum usq ad fines terrȩ̨
gentiũ corda concussit:
Nec tantũ montana cuncta
iudȩȩ: uerũ etiã omĩa mun-¬
dani regni. mundanȩq sapi¬
entiȩ culmina : uirtutis eius
fama transcendit: ita ut re-¬
licta ubiq cultura. ac uita
priori: ad percipienda fidei
illius sacramenta conflueren:
Recte &enĩ circũcisio dñicȩ¬
resurrectionis imaginȩ p̃fert:
quia & hȩc octaua die. hoc ẽ.
post sabbatũ facta ẽ Q sicut
illa a reatu perpetuȩ mortis
absoluere solebat. ita ista per-¬
fectam uitȩ immortalis noui-¬

Expanded text:
Et quidem in die circumcisionis Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando et nomen accepit: Factus est timor super omnes vicinos eorum, et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso desuper mundo innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte etenim circumcisioniresurrectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novi
Abbreviated transcription (Latin):
cipiencda gr̃a xp̃i. quasi
ely sabeth de nonune iohis
uiua uoce confirmat: di¬
cendo ꝑ legis latorẽ: pro-¬
phetã uobis suscitabit dẽ
dñs ũr de fr̃ibus ur̃is. tanquã
me ipsũ audietis. iuxta
omĩa quȩcũq locutus fu¬
erit uobis: Ipsũ quoq lega¬
le sacerdotium tacitis cęri-¬
moniarũ suarũ typis: quasi
mutis litterarũ figuris.
Zacharias eidẽ gr̃e nascenti
destimoniũ perhibet. quia
nichil prorsus in omrabus
sacerdotii ueteris obseruatio¬
nibus actum uel dictũ. e̾e.
credenclũ est: quod ñ euan¬
głii gr̃am si recte intel.¬
ligatur. expresserit: quod
autẽ declarato postmnodũ
& confirmato nomine iohus.
apertũ est os zachariȩ. et
loquebatur benedicens dm̃:
Patet utiq quia manifesta¬
ta ꝑ apłos gr̃a noui testam̃t:
multa etiã turba sacerdotũ
obȩdiebat fidei: Relicta q
taciturnitate nociua : ad
confitenda¬
prȩdicanda. sui dona redẽp¬
toris sẽ deuota submittebat:

Expanded text:
cipienda gratia Christi, quasi cipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce confirmat dicendo per legislatorem: Prophetam vobis suscitabit Deus vester de fratribus vestris; tanquam meipsum audietis, juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet utique quia manifestata per apostolos gratia Novi Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitendapraedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat.
Abbreviated transcription (Latin):
siue in quo ẽ. gr̃a: quo
nomine & totam euangłicȩ
dispensationis grãm quã
prȩdicat: & ipsũ specialit᷑
dñm signat : per quem
eadem gr̃a mundo donata
est: Qui uero natũ puerũ
patris tachariȩ nomune
magis quã ioħem uocan¬
dũ esse decernebant: eos
profecto figurant. qui
dño noua gr̃ȩ munera
declarante: cuperent eũ
potius consueta sacerdotii
ueteris ȩdicta predicare:
Unde bene ⁊acharias me¬
mor dñi interp̃tatur: quia
uidelicet memoriã antiquȩ
obseruationis. quȩ utiq a
dño clata est: figurate
denuntiat: Contendebant
ergo de nomine nati pro¬
phetȩ hi qui conuenerans:
& rachariã hunc uocari
satagebant: At contra ma-¬
ter uerbis. & pat̾ scriptis.
quia iohes magis appellan-¬
dus est: astruebant: Quia
fuere non nulli cęlestium
sacramentorũ minus peritĩ
qui in primordiis euangłii
coruscantis carnalia acshuc
legalis sacerdotii statuta.
simul obseruanda esse de-¬
cernerent: quos pro certo
ipsa legis doctrina de sus-¬

Expanded text:
est gratia. Quo nomine et totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de sus
Abbreviated transcription (Latin):
munis permansit. Hic adhuc
ex utero matris sp̃u scõ reple¬
tus est. in illo habitat omĩs
plenitudo diuinitatis corpora
sibi uteri uirginalis in quo
carnẽ susciperet ipse consecra¬
uit: Iste multos filiorũ isrł
ad dnm suo tẽpore p̃dicando
conuertit: ille multos cotidie
de uniuersis per orbẽ nationibꝰ.
ad suã fidẽ & caritatẽ interiꝰ
illustrando conuertere non
desistit: Hic in spũ & uirtute
heliȩ p̃cessit ante illũ: ut ple¬
bem eius aqua baptizans. ad
suscipiendũ eũ ubi apparet
doceret ẽe̾. ꝑfectã: Huic succes¬
sit ille in spũ & uirtute dei
patris: ut plebẽ suã spũ scõ
& igne baptizans. ad uidencdã
faciem patris sui donaret ee.
ꝑfectã: Ioħe nato congratula¬
bantur uicini & cognati ge¬
nitrici illius. quia magnifi¬
cauit dñs miscđiam suã cũ
illa Dño autẽ nato congra¬
tulabantur ȩccłiȩ quia ue¬
nit tẽpus miserendi eius.
sp̃c angłici: qui sunt uicini

Expanded text:
munis permansit. Hic adhuc munis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporalsibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecclesiae, quia venit tempus miserandi ejus, spiritus angelici qui sunt vicini
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ est sed attentius ani-¬
mo recolendũ: quia sicut nato
dño pastoribꝰ apparens angłs.
ait. Ecce euanglizo uobis
gaudiũ magnũ qđ erit om̃i
ita etiã angłs nasciturũ za-¬
chariȩ predicans ioħem. et
erit inquit gaudiũ tibi. et
exultatio: &̃ multi in natiui¬
tate eiꝰ gaudebunt: erit enĩ
magnus corã ño Iure igitur
utriusq natiuitas festa deuo-¬
tione celebratur: sed in illius
tanquã in xp̃i dña. tanquam
in saluatoris lĩ mundi. tanꝗͣ
in filii dĩ omĩpotentis. tanꝗͣ
in solis iusticiȩ natiuitate.
om̃i popło gaudiũ euangłirat᷑.
in huius autẽ tanquã in prȩ¬
cursoris dñi. in serui dĩ eximii.
in lucernę ardentis. lucentie
corã dño esse narratur. de
illo propħa testatur. quoniã
magnus dñs & laudabilis
nimis: & magnitudirus eius
non est finis: Iste peccatorũ
consortia declinans. ab om̃ĩ
bat: Ille inter peccatores con¬
uersatus. peccati omĩs im¬

Expanded text:
dendum est: sed attentius anidendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnuita etiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omni qbat; ille inter peccatores conversatus peccati omnis im
Abbreviated transcription (Latin):
uitas. sicut sacratis¬
sima lectionis ẽ¬
uangłice prodit hystoria.
multa miraculorũ sublimita¬
te refulget: quia nimirum
decebat ut ille quo maior
inter natos mulierũ nemo
surrexit. maiore p̃ cȩteris
scĩs. in ipso mox ortu uirtutũ
iubare claresceret: Senes ac
du infecundi parentes dono
nobilissimȩ prolis exultant:
ipsi patri quẽ incredulitas
mutũ reddiderat. ad salu-¬
tandũ nouȩ preconẽ gr̃ẽ os
& lingua reseratur: Nec solũ
facultas dm̃ benedicendi
restituitur : sed etiam
propħandi uirtus augetur:
Excitati fama facti. omnes
uicini admiratione ac metu
percelluntur: omĩum qui au-¬
diere circũquaq ad aduen-¬
tũ noui propħȩ corda p̃pa-¬
rantur Unde merito sca
per orbẽ ȩccłia quȩ tot
beatorũ martirũ iuctorias
quibꝰ ingressũ regni cȩlestis
meruere frequentat: huius
tantũ modo post dñm etiã
natiuitatis diem cęlebrare
consueuit: Quod nullatenus
sine euangłica auctoritate
in consuetudinẽ uenisse cre-¬

Expanded text:
itas sicut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutet lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem venisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
cursor suus. qui plusquam
propħa extitit: non tantũ
in uita & passione. sed in
ipsa quoq sua natiuitate
designet: Quid ẽ. enĩ quod
ueteris parentibꝰ. natus ẽ.
iohannes: nisi quia illius
mox secutura natiuitas.
signabatur. qui sp̃ualia
noui testamenti proferens
archana. carnalẽ legis et
sacerdotii ueteris obseruan-¬
tiam. iam terminandam
esse doceret: Qd̾ enĩ anti-¬
quatur. & senescit: prope
interitũ est: Qui qđ muto
patre principe uidelicet
tunc sacerdotũ ortus ẽ. prę.¬
cursor dñi. nisi quia ipso
apparente dño lingua iã
sacerdotii ueteris magna
ex parte a doctrina sen¬
sus spũalis obmutuerat.
solam litterȩ custocliam
curantibꝰ. ac docentibus
scribis & legis peritis: immo
& ipsam litteram plerisq
in locis per suas traditio¬
nes corrũpentibꝰ. iuxta qđ
eis dñs in euangłio sepius
improperare probat᷑: & quid
quod di sterili ge¬
nitrice nascitur.⁊ nisi quia
lex quȩ auxilio sacerdota¬

Expanded text:
cursor suus, qui plus quam cursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spiritualis obmutuerat, solam litterae custodiam curantibus ac docentibus scribis et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probaquod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdota
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate carnis. a quibꝰdã
non xp̃c: sed esse propheta
putaretur: Illũ inquit oportae
crescere: me autẽ minui:
Creuit quippe dñs: quia per
totũ orbem fidelibꝰ. quod ap̃c
esset: qui propheta credebatur
innotuit: Decreuit ac mino¬
ratus est iohes: quia qui ap̃s
ȩstimabatur: quod ñ ap̃c ipse.
sed prȩco xp̃i esset apparuit:
dõq iure nato iohanne.
lux diurna minorari inci¬
pit : cuiꝰ fama diuinitatis
desitura. & baptismus
ure etiã nascente dño. ad¬
breuiata dies ad crementũ
luminis rediit: quia ille
habebat. cunctis gentibus
apperiret : suę calorẽ dilecti.¬
onis in totam mundi latitu¬
dinẽ diffunderet: Notandũ
autẽ quod hȩc ẽadẽ beati
loħis natiuitas: nonnullam
habet similitudinẽ aduentus
ueniebat: Nã & congruum
ualde est. ut cui om̃s ꝓpħȩ
priores. & patriarchȩ. uel
nascendo. uel moriendo.
uel uiuendo. uel p̾dican-¬
do testimoniũ ꝑhibuerunt :
hunc multo amplius prȩ¬

Expanded text:
infirmitate carnis a quibusdam infirmitate carnis a quibusdam non Christus, sed esse propheta putaretur, Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Crevit quippe Dominus, quia per totum orbem fidelibus quod Christus esset, qui propheta credebatur, innotuit. Decrevit ac minoratus est Joannes, quia qui Christus aestimabatur, quod non Christus ipse, sed praeco Christi esset apparuit. Ideoque jure nato Joanne lux diurna minorari incipit, cujus fama divinitatis desitura, et baptismusJure etiam nascente Domino abbreviata dies ad incrementum luminis redit  Al., rediit, quia ille habebat, cunctis gentibus aperiret, suae calorem dilectionis in totam mundi latitudinem diffunderet. Notandum autem quod haec eadem beati Joannis nativitas nonnullam habet similitudinem adventus veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius prae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa expectat. qui & hymnũ
gloriȩ dõ canendo. quid illa
per orbem esset actura: priores
ipsi de cȩlis admonebant: Re¬
cte igitur natiuitas cęlebrat᷑
illius: qui talis potentia ma¬
gnitudinis. dñicis ꝓpinqua¬
bat operibꝰ Recte igit᷑ ortus
illius sollẽpnitas colit᷑: cuiꝰ
tanta ẽ. uitȩ sublimitas. ut
quicquid illo sublius est.
hoc iã hominis naturam
transcendere dubiũ ñ sit.
Si quicdem dñs cũ maioreͤm
eo neminẽ in natis mulierũ
esse dixisset : mox subdidit
dicens: qui autẽ minor est
in regno cȩlorũ maior est
illo. se ipsũ uidelicet insinu.¬
ans. qui humana natiuitate
posterior iohanne: sed cęlestis
regni esset apice prestantior:
Nec uacat a mysterio. quod
ioħ̃is natiuitas cũ dies decres¬
cere: dnĩ autẽ cũ dies crescere
inchoat: facta memorat᷑: Huius
& enĩ secretũ distantiȩ reuelat
ipse ioħes: qui cũ pre magni¬
tudine uirtutũ. xp̃c credere¬
tur a turbis: dñs autẽ pre

Expanded text:
ipsi exspectant qui hymnum gloriae Deo canendo quid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere, Domini autem cum dies crescere inchoaetenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae
Abbreviated transcription (Latin):
teris: plenissune lȩtificaris: uolo:
Mundare: Non dubitasti credere:
non tardo sanare: Non distulisti
confessionẽ: non differã te mun-¬
dare: Uolo: Munclare: Ut et
magnã gr̃am tibi ostendã: manũ
ad te porrigo: Extendens itaq
manum iħc: tetigit eũ dicens: uolo:
Mundare & quare tetigit eũ dñsꝰ
cũ prohibuisset lepsũ non tangere:
Propter hoc tetigit: ut ostendisset
qua omĩa munda mundis: quia
aliorũ aliis non adherent inqui¬
namenta: quia extranea imma-¬
culatos non coinquinant: Sed
adhuc propter quid tetigit : ut
humilitatẽ de monstrasset: ut
nos doceret nullũ spernere:
nullũ horrere: nullũ contẽpti.¬
bilẽ ducere. propter corporis
lęsionẽ. aut in aculationẽ: quȩ
a deo immittuntur: pro qua ip¬
se scit ratione: Extendens ergo
manũ iħc tetigit eũ. medicus ait

Expanded text:
teris, plenissime et laetificaris. Volo, teris, plenissime et laetificaris. Volo, mundare. Non dubitasti credere, non tardo sanare. Non distulisti confessionem, non differam te mundare. Volo, mundare. Ut et magnam gratiam tibi ostendam, manum ad te porrigo. Extendens itaque Jesus manum, tetigit eum, dicens: Volo, mundare. Et quare tetigit eum Dominus, cum lex prohibuisset leprosum tangere? Propter hoc tetigit, ut ostendisset quia omnia munda mundis, quia aliorum aliis non adhaerent inquinamenta, quia extranea immculatos non coinquinat. Sed adhuc propter quid tetigit? Ut humilitatem demonstraret, ut nos doceret nullum spernere, nullum horrere, nullum contemptibilem ducere propter corporis laesionem, aut maculationem quae a Domino immittuntur, pro qua ipse scit rationem. Extendens ergo manum Jesus, tetigit eum. Medicus, ait
Abbreviated transcription (Latin):
mirabiliter me munda. ut ab
omĩbus magnificeris: Dñe si uis.
potes me mundare: uoluntas tua
opus est : quia opera uoluntati tuȩ
obędiunt: Idõq si uis: potes me
mundare: Non dubito: non fal¬
lor÷ non clico sicut ille qui filii
salutẽ deprecabatur. si quid
potes acdiuua nos: sed scio quia
omĩa potes. ⁊ idõq non potentiam
peto : non fortitudinẽ quero Has
enĩ scio esse indeficientes. sed
tantũ uoluntatẽ tuã deprecor:
& sequens uirtus statim hanc
grãm adimplebit: Dñe si uis po¬
des me mundare: Michi ad bene¬
ficiũ: tibi ad laudem: Uidentibus
ait principẽ sẏriȩ. per heliseum
in iorclanẽ tirguens. lȩpra mun¬
dasti: tu & modo si uis potes me
mundare: Cui respondens dñs
ait Confideris quia ego possum.
profiteris quia si ego uolo fit:
idõ uolo mundare: Uoluntatem
prȩcurris: potentiã confiteris: uolo:
Mundare: Magnifice credis: magni¬
fice & mundaris: Plenissime confi¬

Expanded text:
mirabiliter munda, ut ab mirabiliter munda, ut ab omnibus magnificeris. Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae obediunt, ideoque, si vis, potes me mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos; sed scio quia omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimplebit: Domine, si vis, potes me mundare. Mihi ad beneficium, tibi ad laudem, videntibus  principem Syriae per Eliseum in Jordane tingens lepra mundasti ; tu et modo, si vis, potes me mundare. Cui respondens Dominus, ait: Confiteris quia ego possum, profiteris quia si ego volo, fit: ideo volo, mundare; voluntatem precaris, potentiam confiteris. Volo, mundare. Magnifice credis, magnifice et mundaris. Plenissime confi
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit ergo ad eũ homo leprosus:
adorans eũ Ante quã peteret:
adorare cȩpit: Ante quã rogaret:
culturã ostendit: Adorauit eũ:
beati magi prius procidentes
adorauerunt eũ: & ita demum
ei munera obtulerunt: Eodem
mocdo &e nunc iste cadens adora-
bat: & sic supplicẽ obtulit postu-¬
lationẽ Dñe dicens tu qui dig¬
ne acloraris: qui merito coleris.⁊
te ego ut dm̃ adoro: idõq & dñm
dico: Opera prius contestans
& sic uerba loquens: per te enm
facta sunt: Tu ergo dñe si ius:
potes me mundare: uoluntas
tua opus est: idõ si uis potes me
mundare: Uoliusti ut hȩc im¬
mundissima lepra super me
ueniret: siue propter mea peccata:
ut correptus penituissem: siue
propter tuã prudentiã: ut mi¬
rabiliter me mundans magni¬
ficeris: Omĩa dispensanter et
prouidenter facis: & salutẽ lar¬
giter tribuis: Siue ergo hanc
lȩpram pro meis peccatis portaui
dimittens culpas meas muncda
me: siue propter prudentiã tuã

Expanded text:
Venit ergo ad eum homo leprosus, Venit ergo ad eum homo leprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravit autem eum. beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi, dimittens culpas meas, munda me: sive propter providentiam tuam me
Abbreviated transcription (Latin):
entes apłm clicentẽ. quę sursũ
sunt sapite: quȩ sursũ sunt
quęrite: ubi xp̃c ẽ. in dextera
dĩ sedens. Descendende nunc
dño. hoc est inclinante se ad in¬
firmitatẽ & impodentiã cętero¬
rũ misertus imꝑfectioni eorũ
uel infirmitati secute sunt
turbe multȩ. aliquanti propt̃
caritatẽ aliquanti propt̃ doctri¬
nam: aliquanti ꝓpter admiratio¬
uẽ & curationẽ: & ecce homo
leprosus. unus ex illis qui curari
quȩrebant : qui leuamen deside¬
rabant Et ecce leprosus ueniens
alorabat eũ dicens dñe si uis.
potes munclare: Heorsũ currens
rogas o homo: & in monte nichil
dicis: Quare sic : quia tempus &
tempora omni rei sub cȩ̨lo: Tem¬
pus doctrine: & tempus cura¬
tionis: In monte docuit. illumi¬
nauit. monuit. animas curault¬
corda sanauit: Propterea ergo il
la maiora tẽptare uolui. illa sũ-¬
ma tardare passus sum: Ipsis ergo
ab illo cõpletis. deorsũ eo de mon-¬
te ad curandũ descendente: sicu-
saluanclos carnales descendente:

Expanded text:
entes Apostolum dicentem: Quae sursum sunt quaerite, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . Descendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabant. Et ecce leprosus veniens, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavitcorda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicutisalvandos carnales descendente.
Abbreviated transcription (Latin):
ocenis in
monde dño discipuli
uenerunt ad eũ sicut
alacres sicut domestici sicut
proximi sicut amiciᷝ ͤ fr̃s:
Icleo ait & dñs ad eos: uos
estis sal terre: &e uos estis lux
mundi: Nunc uero descenden¬
te eo de monte. turbȩ secutȩ
sunt eũ: quȩ in montẽ ascen¬
dere non potuerunt: ut pigri
popłi. ut negligentes. ut imꝑ¬
fecti Ita & filii isrł primitus
in montẽ ascenclere non ua-¬
luerunt. ad obiuandum deo
pergere non potuerunt. propter
suam irreligiositatẽ & impieta¬
tem: sed solus moyses ascendit
& pauci cũ eo seniorũ isrł Ita
&e cũ dño discipłi soli in montẽ
ascenderunt: & tardiores deorsũ

Expanded text:
ocente in monte Domino, discipuli venerunt ad eum sicut alacres, sicut domestici, sicut proximi, sicut amici vel fratres. Ideo ait et Dominus ad eos: Vos estis sal terrae, et, vos estis lux mundi . Nunc vero descendente eo de monte, turbae secutae sunt eum, quae in montem ascendere non potuerunt, ut pigri populi, ut negligentes, ut imperfecti. Ita et filii Israel primitus in montem ascendere non valuerunt, ad obviandum Deo pergere non potuerunt propter suam irreligiositatem et impietatem, sed solus Moyses ascendit, et pauci cum eo seniorum Israel: ita et cum Domino discipuli soli in montem ascenderunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
uiclebatur Ex inuisibili ergo
substantia. in hac uita uisibile
uiuit: & esse uita inuisibi lis
dubitatur: Sed iam pętenti
cȩco quid factũ est. uel quid
ipse fecerit: audiamus deauit᷑
Confestim uidit: & sequebatur
eum: Uidet & sequitur: qui
bonũ quod intelligit operat᷑:
Uidet autẽ sed neq sequitur.:
quicbonũ quidẽ intelligit: sed
bona operari contempnit: Si ergo
si credendo in redemptoris nr̃i
mysteriũ iuxta uiam sedemꝰ.
si exorando cotidie ab auctore
nr̃o lucem petimus.: si eadem
luce iam per intellectũ uiden-¬
do illuminati post cȩcitatem
sumus: iħm quem mente cer¬
nimus opere sequamur: Aspi-¬
ciamus qua graditur: et eius
uestigia imitando teneamus:
ħm &enĩ sequitur: qui imitat᷑:
hinc namq dicit: Sequere me:
& dimitte mortuos sepelire mor-¬
tuos suos Sequere enim dicitur.

Expanded text:
videbatur. Ex invisibili ergo videbatur. Ex invisibili ergo substantia in hac vita visibili vivitur, et esse vita invisibilis dubitatur? 8. Sed jam petenti caeco quid factum est, vel quid ipse fecerit, audiamus. Sequitur: Confestim vidit, et sequebatur illum. Videt et sequitur, qui bonum quod intelligit operatur. Videt autem, sed non sequitur, qui bonum quidem intelligit, sed bona operari contemnit. Si ergo,si credendo in Redemptoris nostri mysterium, juxta viam sedemus, si exorando quotidie ab auctore nostro lucem petimus, si eamdem lucem jam per intellectum videndo illuminati post caecitatem sumus, Jesum quem mente cernimus opere sequamur. Aspiciamus qua graditur, et ejus vestigia imitando teneamus. Jesum etenim sequitur qui imitatur. Hinc namque dicit: Sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Sequere enim dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sed lucem quȩramus: Hec lucẽ
quȩ loco clauditur. quae
tempore finitur. quȩ noctiũ
interruptione uariatur. quȩ
a nobis cõmuniter cũ pesco¬
ribus cernitur: sed lucem
quȩramus quã uidere cum
solis angelis possimus. ⁊ quam
nec initiũ inchoat: nec finis
angustat: Ad quã profecto
lucem : uia ficdes est Unde
recte & illuminando cȩco.
protinus respondetur: Respice.
fides tua te saluũ fecit: Sed
ad hȩc: cogitatio carnalis
dicit: Quomodo possũ lucem
spũalem querere: quã uide¬
re non possũ : unde michi
certũ. est si sit. quȩ corporeis
oculis non infulget: Cui sci¬
licet cogitationi: est quod
breuiter quisq respondeat.
quia & hȩc quȩ sentit non
per corpus sed per animam
cogitat: Q nemo suã animã
uidet : nec tamen se dubitat
arimã habere quã non uidet
Ex iniuisibili anima: uisibile
regitur corpus: Si auferatur
quod est inuisibile: protinus
corruit hoc quod uisibile stare

Expanded text:
sed lucem quaeramus; nec lucem sed lucem quaeramus; nec lucem quae loco clauditur, quae tempore finitur, quae noctium interruptione variatur, quae a nobis communiter cum pecoribus cernitur, sed lucem quaeramus quam videre cum solis angelis possimus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus respondetur: Respice, fides tua te salvum fecit. Sed ad haec cogitatio carnalis dicit: Quomodo possum lucem spiritalem quaerere, quam videre non possum? Unde 1443 mihi certum est si sit, quae corporeis oculis non infulget? Cui scilicet cogitationi est quod breviter quisque respondeat, quia et haec ipsa quae sentit, non per corpus, sed per animam cogitat. Et nemo suam animam videt, nec tamen dubitat se animam habere, quam non videt. Ex invisibili namque anima visibile regitur corpus. Si autem auferatur quod est invisibile, protinus corruit hoc quod visibile stare