comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ galaad : & nuno gerasa nuncu¬
im. & cãpos samarie & beniamin
& galaad. hi qui fuer̃ in meridie
possidebunt. Hoc utrum factũ sit
ds̃ uiderit. Potest enĩ ex parte ꝑ
annos quingentos usq aduentũ
qui habitant in meridie id est ĩ ged.
& in uero sunt lumine. & qui tenent
campestria & humilia idest disci-¬
qui dic̃. discite a me
quia mi¬
tis sum ce humilis
corde.
possidebunt mon-¬
dem esau
ce philistiim: quos
possumꝰ ꝓpt̾ suꝑbiam dogmatũ &e
eloquentiã scłarẽ in ethincoꝵ ꝑso-¬
nam acciꝑe : ꝙͣ in monte magistri¬
sint. in philistiim & alienigen is
Discipłr qui magistroꝵ auctoritate
ducunt᷑: & ñ solum montẽ esau &
alienigenas: sed regionẽ quoq effra-¬
im &e samariȩ possidebunt. Effraĩ
&r samariã crebro in oseȩ legimꝰ: &
in hereticis qui sub nomine xp̃iano
ȩccłiam diuidunt interp̾tati sumꝰ:
& ibi enĩ sꝑatur ubercas: & ibi cu-¬
stodiam fidei reꝓmittunt. Porro ben¬

Expanded text:
batur Galaad, et nunc Gerasa batur Galaad, et nunc Gerasa im, et campos Samariae, et Benjamin, et Galaad, hi qui fuerint in Meridie possidebunt: hoc utrum factum sit, Deus viderit; potest enim ex parte per annos quingentos usque ad advenqui habitant in Meridie, id est, in Nageb, et in vero sunt lumine, et qui tenent campestria et humilia, id est, discipbus dicit: Discite a me quia mtis sum, et humilis corde , possidebunt montem Esau et Philisthiim: quos possumus propter superbiam dogmatum, et eloquentiam saecularem in Ethnicorum persona accipere. Ut in monte sint magistri, in Philisthiim, et alienigenis discipuli, qui magistrorum auctoritate ducuntur. Et non solum montem Esau, et alienigenas, sed regionem quoque Ephraim et Samariae possidebunt. Ephraim et Samariam crebro in Osee legimus, et in haeresibus, quae sub nomine Christiano Ecclesiam dividunt, interpretati sumus. Et ibi enim speratur ubertas, et ibi custodiam fidei repromittunt. Porro Ben
Abbreviated transcription (Latin):
esau. id⁊ montes seir: & montana
quȩ edom ante possederat. Qui aũt
habitabant in sephela idest in cãpe¬
strib liddam &e emaus diospolĩ
diospolĩ
scilicet nicopolim¬
q signi¬
ficans. possidebt̃
palesti¬
nos quinq urbes
palestinoꝵ
gazam. aschalonẽ. azotum. acca¬
ron. gech: uł omnẽ illam plagam
quȩ iuxta actꝰ saronas appellatur.
Alii uͦ putant eam sepbelã idest cã-¬
pestrẽ regionẽ quȩ circa eleuthero¬
polĩ ẽ reꝓmitti: qd̾ adrinocorurã &e
ad mare usq tendenda sit. id est
de tribu uida ñ solum eleutero po¬
lim teneant. sed usq ad maritimã
ꝑueniant: ce pbilistum suo imꝑio
subiugent: quos priꝰ ñ habuerant
subiugatos. Dilatabit᷑ quoq t̾minꝰ
filioꝵ uida usq effraim ubi nunc
neapolis ẽ: & usq ad regionẽ sama¬
riȩ ubi sebaste condita ẽ. Benia-¬
septẽtrionẽ t̾mini dilatant᷑. cunctã
possidebit arabiam quȩ priꝰ uoca-¬

Expanded text:
Esau, id est, montes Seir, et montana Esau, id est, montes Seir, et montana quae Edom ante possederat. Qui autem habitabant in Sephela, id est, in campestribus, Liddam et Emmaus, Diospolim scilicet, Nicopolimque significans, possidebunt Palaestinos, quinque urbes Palaestinorum, Gazam, Ascalonem, Azotum, Accaron, Geth, vel omnem illam plagam quae juxta Actus Apostolorum Saronas appellatur. Alii vero putant eam Sephelam, id est, campestrem regionem quae circa Eleutheropolim est, repromitti: quod ad Rhinocoruram, et ad mare usque tendenda sit, id est, de tribu Juda non solum Eleutheropolim teneant, sed usque ad maritima perveniant, et Philisthiim suo imperio subjugent, quos prius non habuerant subjugatos. Dilatabitur quoque terminus filiorum Juda usque ad Ephraim, ubi nunc Neapolis est, et usque ad regionem Samariae, ubi Sebaste condita est. Benjaseptentrionem termini dilatantur, cunctam possidebit Arabiam, quae prius voca
Abbreviated transcription (Latin):
giam desinere ẽẽ dicimꝰ in hereticis:
quando nullus fuerit qui apud
eos granũ tritici qđ in t̾ra mortu¬
um ẽ: &e panẽ de celo habere se
iactent. Sunt qui ñ meogopon
frumentariũ cessaturũ apud here¬
ticos: s & eũ qui lucẽ xp̃i habere
se simulet: & enim ipse satanas tͣnͣs¬
siguratꝰ est in angłm lucis. Et he-¬
reditabunt hi qui ad austrũ sunt
montẽ esau. & qui in campestrib
philistiim: &e possidebunt regionẽ
effraim. & regionẽ samariȩ. & ben¬
lamin possidebit galaad .Lxx. Et
possidebunt qui in nagep montẽ
esau. & qui in sephela alienigenaᷤ:
& possidebunt mondẽ ephraim. &
cãpũ samariȩ: & beniamin. & ga-¬
laad. Reuerso in regnũ suum iu¬
da qui habitauit in meridie. &
possidedit cunctam regionẽ iuxta
diuisionẽ iħu filii naue que uer¬
git ad scorpionẽ. id est omnẽ ara-¬
bitinãhi qui priꝰ t̃minis artaban¬
tur angustis. possidebunt moncẽ

Expanded text:
giam desinere esse dicimus in haereticis, giam desinere esse dicimus in haereticis, quando nullus fuerit qui apud eos granum tritici, quod in terra mortuum est, et panem de coelis habere se jactet. Sunt qui non πυρφόρον, frumentarium cessaturum apud haereticos: 381 sed et eum qui lucem Christi habere se simulat. Et enim ipse Satanas transfiguratur in Angelum lucis . Et haereditabunt hi qui ad Austrum sunt, mentem Esau: et qui in campestribus, Philisthiim: et possidebunt regionem Ephraim, et regionem Samariae: et Benjamin possidebit Galaad. LXX: Et possidebunt qui in Nageb, montem Esau: et qui in Sephela, alienigenas, et possidebunt montem Ephraim, et campum Samariae, et Benjamin, et Galaad. Reverso in regnum suum Juda, qui habitavit in Meridie, et possedit cunctam regionem, juxta divisionem Jesu filii Nave, quae vergit ad scorpionem, id est, ad omnem Acrabitthenam, hi qui prius terminis arctabantur angustis, possidebunt montem
Abbreviated transcription (Latin):
rum. & subicient᷑ ei uniuersatut
sit dñs omĩa in omĩb. Quia uͦ esar
suꝑ fundamentũ xp̃i uicio suo ex¬
truxerat fenũ. ligna. stipulãͥ idcir¬
co domꝰ iacob. & ioseph in ignẽ uet¬
tet᷑ & flãmã : imitans dm̃ suũ qui
dicit ego sum ds̃ ignis consumeis.
ut deuoratis paleis peocatoꝵ. fru¬
mentũ purũ in horrea congrege¬
tur. Cuncta quȩ diximꝰ ce quȩ di¬
cturi sumꝰ iudei sibi futuro tempo¬
re pollicent᷑. quando ꝓ xp̃o recipi¬
ent antixp̃m: impleta ꝓphia dni
saluatoris. Ego ueni in nomine pa¬
tris mei: & ñ suscepistis me.Si aliꝰ
uenerit in nomine suo: illũ recipi¬
etis. & quicquid contra idumeã
int̾pretati sumus: illi aduersũ re-¬
gnum romanoꝵ sommant: qđ nos
dicimꝰ aut iuxta hẏstoriam sub
zorobabel eẽ iam factum: aut cerce
urta ꝓpħiam &e misticos intellectus
cotidie in eccłia fierrioe in regno aĩȩ
aduersum carnẽ in uno quoq cõple¬
ri. Frumentariũ aũt scđm tropolo¬

Expanded text:
subjicientur ei universa, ut sit Deus omnia in omnibus. Quia vero Esau super fundamentum Christi vitio suo exstruxerat fenum, ligna et stipulam : idcirco domus et Jacob et Joseph in ignem vertetur et flammam, imitans Dominum suum, qui dicit: Ego sum Deus ignis consumens , ut devoratis paleis peccatorum, frumentum purum in horrea congregetur. Cuncta quae diximus, et quae dicturi sumus, Judaei sibi futuro tempore pollicentur, quando pro Christo recipient Antichristum, impleta prophetia Domini Salvatoris: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum recipietis . Et quidquid contra Idumaeam interpretati sumus, illi adversus Romanum regnum somniant: quod nos dicimus, aut juxta historiam sub Zorobabel esse jam factum, aut certe juxta prophetiam, et mysticos intellectus quotidie in Ecclesia fieri, et in regno animae adversus carnem, in unoquoque compleri. Frumentarium autem secundum tropolo
Abbreviated transcription (Latin):
lux mundi: & ipsa petra petro do¬
nauit ut petra sit: pastor quoq bo¬
dicant᷑: sic ipse saluator apłos suos
mundi ẽẽ uoluit saluatores. qui
ascender̃ speluncã montis ȩccłiȩ:
ce deponentes suꝑbiã iudaicã. uni¬
uersoꝵq montiũ qui aduersũ sci¬
entiam dĩ erigebant᷑: regnũ dnõ
parauer̃. Hec ad duas lucubratiun¬
culas ueterũ auctoritacẽ secutus.
&e marime expositionẽ hebraicam
ꝓprio sermone dictaui: aꝑuiq: os
met̃ sor nescio an illud xp̃c ĩpleue¬
rit. Ynde sapiens lector magis sen
pe stilũ uercere. & quȩ memoria
digna sunt scribere: alicid notarioꝵ
articulis p̃paratis pudore reticendi
dictare: qđ cumq in buccã uenerit.
In hoc ꝓpħa &e ad olescentuli lusimꝰ.
&e senes p̃sumpsimus: qui meliora
&e ueriora dixerit: in illiꝰ sententiã¬

Expanded text:
lux mundi : et ipsa petra Petro dolux mundi : et ipsa petra Petro donarit, ut petra sit: pastor quoque bodicantur: sic ipse Salvator Apostolos suos mundi esse voluit salvatores, qui ascendere speculam montis Ecclesiae, et deponentes superbiam Judaicam, universorumque montium, qui entiam Dei erigebantur, regnum Domino paraverunt. Haec ad duas lucubratiunculas veterum auctoritatem secutus, et maxime expositionem Hebraicam propero sermone dictavi, aperuique os meum: sed nescio an illud Christus impleverit. Unde sapiens lector sensuum mape stylum vertere, et quae memoria digna sunt scribere; aliud notariorum articulis praeparatis, pudore reticendi, dictare quodcumque in buccam venerit. In hoc Propheta, et adolescentuli lusimus, et senes praesumpsimus. Qui veriora et meliora dixerit, in illius sententia
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ suꝑbia humilitatẽ sectabit᷑ xͥa¬
nã: ce illuc usq ꝑueniet ubi antea
fuit tribulatio panis: & mulier
uidua suo conditore deserta pu¬
pillum filium uix alebat. & uni
uersa illiꝰ peccata & uicia concrem̃t᷑.
Captiuitas aũt siue transinigratio
iberłm ubi quondã erat uisio pa¬
cis. & quȩ nunc in toto orbe disꝑ¬
sa ẽ. possidebit ciuitates austri. id÷
eccłias ueri &e ꝑfecti luminis: di¬
cetq cum sponsa pęnitens. ubi pa¬
scis ubi cubas in meridie: & cũ io¬
seph in antiquã germanitatẽ recep¬
ta in hebriabit᷑ sanguine pastoris
tha legimus: nulli dubium ẽ quin
xp̃i intelligat᷑ fides. Effratha enĩ
leem. in qua hortus ẽ celestis panis.
his aũt ita gestis ascendent saluato¬
res. uł qui saluati fuerint de reli¬
quiis popłi uidaici in montẽ syon:
ut iudicent & ulciscant᷑ montem
esau. Quomͦ lum̃ dñs. lucẽ appel¬
lat apłos suos &e dicit. uos estis

Expanded text:
orum superbia, humilitatem sectabitur Christiaorum superbia, humilitatem sectabitur Christianam, et illuc usque perveniet, ubi antea fuit tribulatio panis, et mulier vidua a suo conditore deserta pupillum filium vix alebat, et ubi universa illius peccata, et vitia concrementur. Captivitas autem sive transmigratio Jerusalem, ubi quondam erat visio pacis, et quae nunc in toto orbe dispersa est, possidebit civitates austri, id est, Ecclesias veri et perfecti luminis, dicetque cum sponsa poenitens: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Et cum Joseph in antiquam germanitatem recepta, inebriabitur sanguine pastoris,tha legimus, nulli dubium est, quin Christi intelligatur fides. Ephratha enim leem, in qua ortus est coelestis panis. His autem ita gestis, ascendent salvatores vel qui salvati fuerint de reliquiis populi Judaici in montem Sion, ut judicent, et ulciscantur montem Esau. Quomodo lumen Dominus lucem appellat Apostolos suos, et dicit: Vos estis
Abbreviated transcription (Latin):
res intelligendi sunt. Si quidẽ cẽc¬
breo sermone dicunt᷑. Quia iuixta
hẏstoriam ut potuimꝰ int̃pretati su¬
mus. & int̾ confragosos scopulos
nram nauiculã reximꝰ: spĩtali in-¬
telligentiȩ uela pandamꝰ : ut flan¬
te dño. & sua reserante mysteria
leti ꝑueniamꝰ ad portũ. Eo tẽpore
transinigratio exercitꝰ filioꝵ isrł. uł
certe principium transmigratioĩs
carnei quondã istud erit. ut ad
dea. ex siccato uellere isrł ad gen¬
tium rura transeat ibiq pascat᷑
&e pascat: dum & recipitur acre-¬
dentib. & pascit ipse credentes.
Sarepta uł ex duobus compositũ
ẽ &e int̾pretat᷑ angustia panis: uł
unũ uerbũ ẽ. & tranffert᷑ incen¬
motũ uertit᷑. aut certe negotiator.
de humilis appellat᷑. Igit᷑ transmi-¬
gratio filioꝵ isrł quando occiden¬
tem dimiserint literã. & ad spm
uenerint itiuificantẽ. mouebit
cuncta quȩ legis sunt: negotiabi¬
tur de multis margaritis unã p̃ci¬
ossimã magaritã: ce deposita iude¬

Expanded text:
res intelligendi sunt. Siquidem σHebraeo sermone dicuntur. Quia juxta historiam, ut potuimus, interpretati sumus, et inter confragosos scopulos nostram naviculam reximus: spiritualis intelligentiae vela pandamus, ut flante Domino, et sua reserante mysteria, laeti perveniamus ad portum. Eo tempore transmigratio exercitus filiorum Israel, vel certe principium transmigrationis carnei quondam Israel, istud erit, ut ad daea, exsiccato vellere Israel, ad gentium rorem transeat: ibique pascatur, et pascat, dum et recipitur a credentibus, et pascit ipse credentes. Sareptha, vel ex duobus compositum est, et interpretatur angustia panis: vel unum verbum est, et transfertur in incenmotum vertitur: aut certe negotiator et humilis appellatur. Igitur transmigratio filiorum Israel quando occidentem dimiserint litteram, et ad spiritum venerint vivificantem, movebit cuncta quae Legis sunt. Negotiabitur de multis margaritis unam pretiosissimam margaritam, et deposita Judae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ est quando loquunt᷑ c̃tra
babilonẽ. ammanitas. moabitas.
philistiim. ceteras naciones. mul¬
tis sermonib linguȩ eoꝵ abuti:
&e seruare idiomata ꝓuinciarũ. Qr¬
gͦ lingua assyrioꝵ t̃minus qui bebra¬
ice uocat᷑ gebul. dr̃ sapharath: hunc
sensũ eẽ conicio: trasmigratio iherłm
quȩ in cunctis t̾minis regionib ꝙ
diuisa est: urbeᷤᷤ austri. id̾ tribus

Expanded text:
prophetarum est, quando loquuntur contra prophetarum est, quando loquuntur contra Babylonem, Ammonitas, Moabitas, Philisthiim, et caeteras nationes, multis sermonibus linguae eorum abuti, et servare idiomata provinciarum. Qergo lingua Assyriorum terminus, qui Hebraice vocatur Jebul, dicitur sapharat: hunc sensum esse conjicio. Transmigratio Hierusalem, quae in cunctis terminis, regionibusque divisa est; urbes Austri, id est tribus
Abbreviated transcription (Latin):
liam pauit uidua. Porro hi quide
ipsa iherłm metropoli ciuicate
translati fuerant in sapharad.
qđ nos in bosfoꝵ uertimus. posside¬
bunt ciuitates austri: quȩ sunc in
tribu iuda reuersi enĩ in urbẽ
suã : ea quȩ urbi uicina sunt ob¬
tinebt̃. Cumq expleta fuerinc sic̃
uatores qui popłm de captiuitade
saluarent. sic ascendent & uenies
in moncẽ syonut udicent acq
discernant quasi subiectum & ser-¬
uientẽ sibi montẽ esau idest idu-¬
meos: subiugatisq om̃ĩb erit dño
regnum. Ubi nos posuimꝰ bosphoꝵ
in hebraico habet᷑ sapharat: Qđ ne-¬
luerint: cum & aquila & sẏmma¬
chus & theodotion cum ebraica ue¬
ritate concordent. Nos aũt ab sebreo
qui nos in scripturis erudiuit di¬
dicimꝰ bosphoꝵ sic uocari: &e quasi
udeus ista inquit ẽ regio ad quã
adrianus captiuos transtulit. Qñ
sumus aũt locum quẽ libet reg¬
ni babilonis intelligere: quã ꝗͣ ali¬
ud arbitrer. Nam consuetudinis

Expanded text:
liam pavit vidua . Porro hi qui de liam pavit vidua . Porro hi qui de ipsa Jerusalem metropoli civitate translati fuerant in Sapharad, quod nos in Bosphorum vertimus, possidebunt civitates Austri, quae sunt in tribu Juda: reversi enim in urbem suam, ea quae urbi vicina sunt obtinebunt. Cumque haec expleta fuerint, sicut vatores qui populum de captivitate salvarent: sic ascendent, et venient in montem Sion, ut judicent atque discernant, quasi subjectum, et servientem sibi montem Esau, hoc est, Idumaeos: subjugatisque omnibus, erit Domino regnum. Ubi nos posuimus Bosphorum, in Hebraico habet SAPHARAD  : quod neuerint, cum et Aquila, et Symmachus et Theodotio cum Hebraica veritate concordent. Nos autem ab Hebraeo, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, didicimus bosphorum sic vocari: et quasi Judaeus, Ista, inquit, est regio, ad quam Hadrianus captivos transtulit. Quansumus autem locum quemlibet regni Babylonis intelligere, quamquam et aliud arbitrer. Nam consuetudinis
Abbreviated transcription (Latin):
phoro ẽ possidebit ciuitates austri:
Et ascendent saluatores in montem
sẏ on iudicare montẽ esau: &
eric dño regnum. Lxx. Et transini¬
grationis principiũ istud filiis isł.
terra cbananeoꝵ usq sareptã. ꝙ as¬
imgratio iherłm usq eufratan. pos¬
sidebunt ciuitates nagep. Et ascen¬
dent qui saluati fuerint de mon¬
montẽ esau: & erit dno regnũ.
Multum in hoc loco translatio nr̃a
discrepat ab editione uulgata : ũn
debemꝰ in expositione hẏstorie. he¬
braicam ueritatẽ sequi. Qui de ba¬
bilone iuxta uolumen ezxe ce ne¬
emie reuersi fuerint in iudeã. recte
trans migratio uocabunt᷑. Totꝰ ille
exercitꝰ filioꝵ isrł ad meridiẽ quidẽ
&e ad occidentẽ. & ad septẽtrionẽ
possidebunt idumeos & palestinos:
&e montẽ ephraim &e samariã. Ben¬
iamin quoq quia confinis ẽ solici¬
dini: specialit̃ obtinebit galaad.
Contra orientẽ uͦ cunctis quȩ in t̾ra
chananeoꝵ sunt ĩꝑabunt usq ad
sareptã sidonioꝵ: ubi quondã be¬

Expanded text:
possidebit civitates Austri. Et ascendent salvatores in monte Sion, judicare montem Esau: et erit Domino regnum. LXX: Et transmigrationis principium istud filiis Israel: terra Chananaeorum usque Sareptham, et transmigratio Jerusalem usque Euphrathem, possidebunt civitates Nageb. Et ascendent qui salvi fuerant de monmontem Esau, et erit Domino regnum. Multum in hoc loco translatio nostra discrepat ab Editione Vulgata: unde debemus in expositione historiae Hebraicam veritatem sequi. Qui de Babylone juxta volumen Esdrae et Neemiae reversi fuerant in Judaeam, recte transmigratio vocabuntur. Totus ille exercitus filiorum Israel ad Meridiem quidem, et ad Occidentem, et ad Septentrionem possidebunt Idumaeos, 383 et Palaestinos, et montem Ephraim, et Samariam. Benjamin quoque quia confinis est solitudini, specialiter obtinebit Galaad. Contra Orientem vero cunctis quae in terra Chananaeorum sunt, imperabunt usque ad Sareptham Sidoniorum, ubi quondam E
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑ in stipulam: & qͦmͦ ignis uici-¬
nia culmꝰ ñ ualet sustinere. ita
disputationẽ iacob quȩ ignica est
sermone dñi. elo quia enim dñi ig¬
ne examinata. flãmã ioseph qui
int̾p̃tat᷑ augmentũ. & qui a fr̃ib
uenditꝰ popłm pauit in egipto. do¬
mus esau sustinere ñ poterit: s ad
primã congressionẽ sophismata eo¬
rũ uertentur innchilũ: & deuo¬
rabunt᷑ in salucẽ suã: iuxta illud
qd in benedictione isaac dr̃ adesar.¬

Expanded text:
tetur in stipulam. Et quomodo ignis vicitetur in stipulam. Et quomodo ignis viciniam culmus non valet sustinere: ita disputationem Jacob, quae ignita est sermone Domini: Eloquia enim Domini igne examinata , et flammam Joseph, qui interpretatur augmentum , et quia fratribus venditus, populum pavit in Aegypto, domus Esau sustinere non poterit: sed ad primam congressionem sophismata eorum vertentur in nihilum. Et devorabuntur in salutem suam, juxta illud quod in benedictione Isaac dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
possit euersionẽ ad uersarioꝵ uici¬
nis gentib nunciare. Hoc est enĩ qd
nos in frumentariũ uertimꝰ iuxta
antiqui sermonis eloquium. Cos
enĩ quos nc̃ agentes in reb uel uere¬
darios appellant: ueteres frumen-¬
tarios nominabant. Sed meliꝰ ẽ ut
ipsum sequam᷑ hebraicũ id est sa-
xta aquilam. uel effugiens iuxta
sẏminacũ: uel scđm theodothionẽ
&e quintam editionẽ residuus. Hȩc
aũt omĩa fient. quia dñs est locu¬
tus : & illiꝰ uississe fecisse est. Aliter.
Destructis carnis oꝑib & t̾reno ĩꝑio
desolato. erit in eccłia saluatio eoꝵ
qui a matre ñ exier̃: & in ipsa mo¬
rabit᷑ sc̃s. De quo in isaya dr̃. Sc̃s¬
qui scĩficat & qui scĩficat᷑ ex uno
om̃s. & possidebit domus supplan¬
tatoris iacob eos qui se hereditate
possederant. de ꝑsecutorih faciens
xp̃ianos : & ipsos idumeos in ęccłiȩ
fidẽ recipiens. Domus aũt esau. uer-¬

Expanded text:
possit eversionem adversariorum vicipossit eversionem adversariorum vicinis gentibus nuntiare. Hoc est enim quod nos in Frumentarium vertimus, juxta antiqui sermonis eloquium; eos enim quos nunc Agentes in rebus, vel Veredarios appellant, Veteres Frumentarios nominabant. Sed melius est, ut ipsum sequamur Hebraicum, id est, SARID xta Aquilam, vel effugiens, juxta Symmachum, vel secundum Theodotionem, et quintam editionem, residuus. Haec autem omnia fient quia Dominus locutus est, et illius jussisse, fecisse est. Aliter: Destructis carnis operibus, et terreno imperio desolato, erit in Ecclesia salvatio eorum qui a matre non exierint. Et in ipsa morabitur sanctus, de quo in Isaia dicqui sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Et possidebit domus supplantatoris Jacob eos qui se haereditate possederant, de persecutoribus faciens Christianos, et ipsos Idumaeos in Ecclesiae fidem recipiens: domus autem Esau ver
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui se possederant: & erit domꝰ
iacob ignis. et domus iosepħ flãma
domꝰ aũt esau stipula. & succen¬
dent᷑ in eos: & deuorabunt illos: &e
ñ erit frumentariꝰ domui esau:
quia dñs locutꝰ ẽ. Idumea subuer¬
sa.&. ab inimicis gentib cũ quib
priꝰ contra iacob fedus inerat de¬
uorata: in monte sẏon er̃ reliquie
eritq saluatio: & erit sc̃s. Hoc est
uł ipse dñs reuertet᷑ ad templũ qđ
ꝓpt̃ peccata dimiserat: uel erit ab
ezra. & neemia: eos qui se heredi¬
tate possederant. Et erit domꝰ ia-¬
cob. idest iuda ignis: &e domus ioseph.
idest decẽ trib flammna. De iosepħ
quippe natꝰ ẽ effraim: ex qua tribu
samariȩ imꝑium fuit. Domꝰ autẽ
esau idest idumeoꝵ. qui tam seui
& crudeles extiterant contra frẽm
suum: uertet᷑ instipulã. Et qͦmͦ ignis
&e flamina cito stipulã deuorat:
sic duo regna in uniꝰ sibi iuirge ui¬
xta ihexechiel copulam federata.
uastabunt idumeã. & deuorabunt
eam: & ñ erit residuus ex popło qͥ

Expanded text:
rit domus Jacob ignis, et domus Joseph flamma, domus autem Esau stipula, et succendentur in eos, et devorabunt illos, et non erit frumentarius domui Esau, quia Dominus locutus est. Idumaea subversa, et ab inimicis gentibus, cum quibus prius contra Jacob foedus inierat, devorata, in monte Sion erunt reliquiae, eritque salvatio, et erit sanctus; hoc est, vel ipse Dominus revertetur ad templum, quod propter peccata dimiserat, vel erit abset Esdra, et Nehemia eos qui se haereditate possederant. Et erit domus Jacob, id est, Juda, ignis, et domus Joseph, id est, decem tribuum, flamma. De Joseph quippe natus est Ephraim, ex qua tribu Samariae imperium fuit; domus autem Esau, id est Idumaeorum, qui tam saevi et crudeles exstiterant contra fratrem suum, vertetur in stipulam. Et quomodo ignis et flamma cito stipulam devorat: sic duo regna in unius sibi virgae juxta 379 Ezechiel copulam foederata, vastabunt Idumaeam et devorabunt eam, et non erit residuus ex populo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
q hebrei oseȩ. & amos. oe isayam. ac
ionã: isdem ꝓpħasse tẽporib. Hoc qͣn¬
tũ ad historiȩ ꝑtinet fundam̃ta: cete¬
rũ ñ ignoramus cromati papa uene¬
rabilis. sudoris eẽ uł maximi totũ ꝓ¬
pħam referre ad intelligentiã salua
bis in numere. cucurbite sit delectat᷑
umbracło: qđ rephensus adeo. cur
maiorẽ curã habuerit herbe uiren¬
tis &e extimplo aride. quã tante ho¬
minũ multicudinis: & cetera quȩ
in ipso uolumine explanare nitim̃.
Et tñ ut totũ ꝓpħȩ sensum breui p̾¬
facione comphendã: nullus melior
typi sui int̾pres erit. quã ipse qui
in spirauit ꝓpħas: ce future uerita¬
tis in serus suis lineas ante signa¬
uit. Loquit᷑ gͦ ad iudeos suis sermo¬
nib incredulos: & xp̃m dei filium
nescientes: uiri mniuite resurgent
in iudicio cum generatione ista. ce
condẽpnabunt eã: qr penitentiã ege¬
runt in p̃dicatione ionȩ. Et ecce
plusquã iona hic. Condẽpnat᷑ gene¬
ratio iudeoꝵ credente mundo: &

Expanded text:
que Hebraei, Osee, et Amos, et Isaiam ac Jonam iisdem prophetasse temporibus. Hoc quantum ad historiae pertinet fundamenta. Caeterum non ignoramus, Chromati papa venerabilis, sudoris esse vel maximi totum prophetam referre ad intelligentiam Salvatbis innumerae, cucurbitae sit delectatus umbraculo: quod reprehensus a Deo cur majorem curam habuerit herbae virentis, et extemplo aridae, quam tantae hominum multitudinis, et caetera quae in ipso volumine explanare nitemur: et tamen, ut totum prophetae sensum brevi praefatione comprehendam, nullus melior typi sui interpres erit, quam ipse qui inspiravit prophetas, et futurae veritatis in servis suis lineas ante signavit. Loquitur ergo ad Judaeos sui sermonis incredulos, et Christum Dei Filium nescientes: Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam, quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae; et ecce plus quam Jonas hic . Condemnatur generatio Judaeorum, credente mundo: et
Abbreviated transcription (Latin):
dogmatib rursum in carcere te¬
neant᷑ erroꝵ: & multo fiat peior
ista tribulatio quã fuit ex genti¬
bus. Faciliꝰ se um echiricis captũ li¬
beres: quã hereticoꝵ p̃stigiis in reti-¬
gentes: Sic̃ fecisti fiet tͥ: retribu¬

Expanded text:
dogmatibus, rursum in carcere tedogmatibus, rursum in carcere teneantur errorum, et multo fiat pejor ista tribulatio, quam fuit ex gentibus; facilius enim ab ethnicis captum liberes, quam haereticorum praestigiis irretigentes: sicut fecisti, fiet t
Abbreviated transcription (Latin):
ipse capias uł captiuitati hostium
serues. Hec iuxta hẏstoriã diximꝰ.
Debemꝰ enim breuit̃ manifestiora car¬
pentes: ad ea quȩ obscura sunt ꝑg̾e.
Quis hereticoꝵ ñ despicit ęccłiasticos:
quis ñ exultat in malis eoꝵ : Si
quando ꝓpt̾ peccata popłi ꝑsecu¬
tioni traditi fuerint. & multi uel
infirma fide. uł suꝑ petrosa semi¬
nati in negatione corruerint: uideas
illos exultare. gaudere. nr̃am ruinã
suam putare uictoriam: in tantũ ut
iungant᷑ gentib. & ꝑsecutio seuior
uł ex iudeis uel ex his fiat qui
fr̃es nr̃os se ẽẽ simulant: & eodem
censent᷑ nomine. Cumq aliquis uł
fuga uł penitentia lapsus fuerit.
stant in diuerticulis: ꝓponunt so¬
phismata & testimonia quasi de
scripturis ꝓfer̃ ut lapsis atq con¬
fectis consuta offerant ceruicalia:
&e ponant fub omni cubito manꝰ.
Atq ita fit: ut qui forsitan ꝑsecuti¬
onẽ aut uirtute suꝑarint aut ti-¬
more effugerint. decepti prauis

Expanded text:
ipse capias, vel captivitati hostium ipse capias, vel captivitati hostium serves. Haec juxta historiam diximus: debemus enim breviter manifestiora carpentes, ad ea quae obscura sunt pergere. Quis haereticorum non despicit ecclesiasticos? Quis non exsultat in malis eorum, si quando propter peccata populi persecutioni traditi fuerint, et multi vel infirma fide, vel supra petrosa seminati, in negationem corruerint, videas illos exsultare, gaudere, nostram ruinam, suam putare victoriam: intantum, ut jungantur gentibus, et persecutio saevior, vel ex Judaeis, vel ex his fiat, qui fratres nostros esse se simulant, et eodemcensentur nomine. Cumque aliquis, vel fuga, vel poenitentia elapsus fuerit, stant in diverticulis, et proponunt sophismata, et testimonia, quasi de Scripturis proferunt: ut lassis atque confectis consuta offerant cervicalia, et ponant ea sub omni cubito manus. Atque ita fit, ut qui forsitan persecutionem, aut virtute superarint, aut timore effugerint, decepti pravis
Abbreviated transcription (Latin):
stitatis illiꝰ. Neq stabis inexitib ut
int̾ficias eos qui fugerint: & ñ con¬
cludes reliquos eiꝰ indie tribulatio¬
nis .Lxx. Et ñ despicies etiam tu
congregationẽ eiꝰ in die ꝑditionis
eoꝵ: neq apponeris fortitudini
eoꝵ indie ꝑdicionis eiꝰ neq stabis
in egressib eiꝰ ut int̾ficias eos qui
salui fuerint: neq concludes fugi¬
tiuos eoꝵ in die tribulationis. Cũq
ipse captꝰ fueris & ab abonio uastan¬
te deletꝰ: inter cetera quȩ fecisti ñ
hec facies quȩ sequunt᷑ ñ despicies
atq contẽpnes frẽm tuum iacob in
die uastitatis illiꝰ. neq apponeris ad
exercitũ babilonioꝵ. suie ñ emitteris
ad uersũ exercitũ iuda. quando su¬
ꝑatꝰ ab aduersariis t̃ga uerterit. Cũq
ceꝑint fugere ꝑ notas sibi uias . &
diuerticula & colles ad solitudinẽ
ꝑferentes. ñ stabis in biuio nec ue-¬
nientes expectabis in competis ut
int̾ficias eos qui fuerint lib̃ati:
aliosq comphensos recludas: & uł

Expanded text:
llius. Neque stabis in exitibus ut interficias eos qui fugerint: et non concludes reliquos ejus in die tribulationis. LXX: Et non despicies etiam tu congregationem eorum in die perditionis eorum: neque apponeris fortitudini eorum in die perditionis eorum: neque stabis in egressibus eorum, ut interficias eos qui salvi fuerint ex eis: neque concludes fugitivos eorum in die tribulationis. Cum ipse captus fueris et Babylonio vastante deletus, inter caetera quae fecisti, ne haec facias quae sequuntur: Non despicies, neque contemnes fratrem tuum Jacob in die vastitatis illius: neque apponeris ad exercitum Babyloniorum, sive non emitteris adversum 376 exercitum Juda, quando superatus ab adversariis terga verterit. Cumque coeperint fugere per notas sibi vias, et diverticula, et calles ad solitudinem perferentes, non stabis in bivio, nec venientes exspectabis in compitis, ut interficias eos qui fuerint liberati, aliosque comprehensos recludas: et vel
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. cum aĩa hostib uitiisq capta
gredieris portam popłi mei in die
rune eoꝵ. Quando enim aut nu¬
gotiatio nos opp̃sserit. aut uolup¬
tas. &e rigorẽ pristinũ infelix con¬
scientia ñ seruauerit: tc̃ facile
ad contraria doginata labim᷑ blan-¬
dientia errori nr̃o : & ñ curantia
uulnus s palpantia. Solatium mi¬
seriȩ ẽ quãtis ꝑditũ habere qđ
sꝑet. Neq despicies & tu in malis
eiꝰ in die uastitatis illiꝰ: & ñ emi

Expanded text:
tibus vitiisque capta, gredieris portam populi mei in die ruinae eorum: quando enim aut negatio nos oppresserit, aut voluptas, et rigorem pristinum infelix conscientia non servaverit, tunc facile ad contraria dogmata labimur, blandientia errori nostro, et non curantia vulnus, sed palpantia. Solatium miseriae est, quamvis perditum, habere quod speret. Neque despicies et tu in malis ejus in die vastitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ineipit liber pͥimus
isio abdie. Hc̃
aiunt ẽẽ hebrei.
qui sub rege sa¬
mariȩ achab ce
impiissima ibe¬
zabeb pauit cen¬
tum ꝓpħas inspe¬
cubus qui ñ curua¬
uerunt genu baal: & de septẽ mili¬
b erant quos helias arguit᷑ ignoras
q̃ olĩ samaria dicebat᷑. Hanc he¬
rodes rex iudeȩ antipatri filiꝰ: in ho¬
norẽ augusti cesaris greco sermone
uocauit augustam. lgit᷑ quia cen¬
tum ꝓpħas aluerat. accepit grãm
ꝓpħalem : &e de duce exercitꝰ fit dux
eccłiȩ. Tunc in samaria paruũ gre¬
gem pauerat nẽ in toto orbe xp̃i
in actus apłoꝵ stephanus martyrio

Expanded text:
INCIPIT LIBER. isio Abdiae. Hunc aiunt esse Hebraei, qui sub rege Samariae Achab, et impiissima Jezabel pavit centum prophetas in specubus, qui non curvaverunt genu Baal, et de septem millibus erant, quos Elias arguitur ignorasquae olim Samaria dicebatur. Hanc Herodes rex Judaeae Antipatri filius, in honorem Augusti Caesaris Graeco sermone vocavit Augustam. Hic igitur, quia centum prophetas aluerat, accepit gratiam prophetalem, et de duce exercitus, fit dux Ecclesiae. Tunc in Samaria parvum gregem paverat: nunc in toto orbe Christi in Actis
Abbreviated transcription (Latin):
excepta leuitica quȩ regnabant
in iherłm & appellabant᷑ iudaa
chaldeis capte sunt. & nequaqͣ.
magna loqueris. & quasi unum
de uictorib eẽ te credens. in frĩs ri¬
ista ñ facies quia & tu similia paci¬
eris. Alit̃. Quando captiuum uidis
diuersis ꝑsecutionib frem tuũ. &
abduci uinctum de ȩccłiȩ fide. nec
ciuitatẽ suã sed ꝑegrina queq
sectari : nequaꝗͣ. letaberis: qr & tu
similia pacieris. Letabaris enĩ qͣn
capiebat᷑ iacob. & suꝑ filios iu¬
da. quos discipłos xp̃i intelligimꝰ:
exultabas indie ꝑdicionis eoꝵ. Si¬
gnificabat᷑ aũt qđ anima in medi¬
tullio uitioꝵ atq uirtutũ posita
sit: & possit inutramq partẽ ꝑ ho-¬
rarũ mom̃ta conuerti. Nequaquã
enim magnificabis os tuũ: in die
angustiȩ: qđ scđm duplicẽ sensũ
acciꝑe debemꝰ. corporalis in ꝑsecu¬

Expanded text:
ca, quae regnabant in Jerusalem, et appellabantur Juda, a Chaldaeis captae sunt. Et nequaquam 375 magna loqueris, et quasi unum de victoribus esse te credens, in fratris riista non facies, quia et tu similia patieris. Aliter quando captivum videris diversis persecutionibus fratrem tuum, et abduci vinctum de Ecclesiae fide, nec civitatem suam, sed peregrina quaeque sectari, nequaquam laetaberis, quia et tu similia patieris. Laetabaris enim quando capiebatur Jacob, et super filios Juda, quos discipulos Christi intelligimus, exsultabas in die perditionis eorum. Significatur autem, quod anima in meditullio vitiorum atque virtutum posita sit, et possit in utramque partem per horarum momenta converti. Nequaquam, inquit, magnificabis os tuum in die angustiae. Quod secundum duplicem sensum accipere debemus: corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
nos edom. & dimittent eum. & usq
ad t̾minos eccłiȩ transmigrantes ꝓfe¬
rent doctrinas pessimas : Tunc illu¬
dent & resistent quondã magistro suo
dicentes falsa eẽ quȩ didicerant. Pre¬
ualebunt contra eum: & eruditi ec-
clesiȩ fide falsum dogina comun¬
cent. Illi qui condam comedebant
apud hereticos ñ panẽ eucharistię
sed panẽ luctus & panẽ subcineri¬
cium qui si reuersatur. ꝓponent
questiones de scripturis. tendent
insidias idumeo atq t̾reno. & in õibꝰ
carneo p̃ceptori. Hereses enim ad ga¬
lathas int̾ carnis oꝑa numeratas le¬
gimus: & cc̃ ostendit᷑ ñ eẽ prudenci¬
am in edom. Numquid ñ in die il

Expanded text:
nos Edom, et dimittent eum, et usque nos Edom, et dimittent eum, et usque ad terminos Ecclesiae transmigrantes, proferent doctrinas pessimas. Tunc illudent 372 et resistent quondam magistro suo, dicentes falsa esse quae didicerant: praevalebunt contra eum, et eruditi fide Ecclesiae, falsum dogma convincet. Illi qui quondam comedebant apud haereticos, non panem Eucharistiae, sed panem luctus, et panem subcinericium qui non reversatur, proponent quaestiones de Scripturis, tendent insidias Idumaeo atque terreno, et in omnibus carneo praeceptori haereses enim ad Galatas inter carnis opera numeratas legimus , et tunc ostendetur non esse prudentia in Edom. Numquid non in
Abbreviated transcription (Latin):
t̃minos reuelata sc̃. Nobis aũt meliꝰ
uidet᷑: ut oum posteriorib copulet᷑.
Uemiente gͦ nabucho donosor de quo
in iheremiam contra idumeã dr̃. ecce
quasi leo ascendit de suꝑbia iorda-¬
nis ad pulchritudinẽ robustã: qr
subito currere eũ faciam ad illã.
Ac deinde. Ecce quasi aquila ascendet
ot uolabit. & expandet alas suas suꝑ
bosram. Et erit cor fordium idumeȩ.
in die illa quasi cor mulieris partu¬
rientis. Om̃s qui ante erant federaci
edom. & in p̃sidio urbis suꝑbissime
fuerant. reliquer̃ eum: & iuncti hosti¬
bus contra insidias tetender̃. p̃ualu
tum est quia nulla in edom eẽtsapi-¬
entia: dum sꝑat in his qui aduersarii
demonstrati st̃. Alit. Cum abscondita
esau & quasi sacramenta magnifica
quib priꝰ popłi fuerant in retiti ꝓ-¬
lata fuerint in medio. ita ut uir ȩc¬
clesiasticꝰ possit dicerei ñ enĩ ignora¬
mus eiꝰ astucias. derelinquerint t̾mi¬

Expanded text:
terminos revelata sunt. Nobis autem melius terminos revelata sunt. Nobis autem melius videtur, ut cum posterioribus copuletur. Veniente ergo Nabuchodonosor de quo in Jeremia contra Idumaeam dicitur: Ecce quasi leo ascendet de superbia Jordanis ad pulchritudinem robustam, quia subito currere eum faciam ad illam : Ac deinde: Ecce quasi aquila ascendet et volabit, et expandet alas suas super Bosram, et erit cor fortium Idumaeae in die illa, quasi cor mulieris parturientis , omnes qui ante erant foederati Edom, et in praesidio urbis superbissimae fuerant, reliquerunt eum, et juncti hostibus contra eum insidias tetenderunt: praevtum est, quia nulla in Edom esset sapientia: dum sperat in his qui adversarii demonstrati sunt. Aliter: Cum abscondita Esau, et quasi sacramenta magnifica, quibus prius populi fuerant irretiti, prolata fuerint in medium, ita ut vir Ecclesiasticus possit dicere: Non enim ignoramus ejus astutias , derelinquent termi
Abbreviated transcription (Latin):
&e ualentinum. & omnes hereticos qͦ
mͦ in doctrinis demonioꝵ: cauteria¬
tam habentes conscientiã. applau¬
dant sibi: ce simplices animas quasi
quibusdam diuinis mysteriis inici¬
antes composido sermone decipiant.
Sed cum xxx. a eonas. & quadrigas
& ogdoadas. & duodecadas. ce du¬
plicem dm̃ & portentosũ abraxas in
medium sermo ꝓtulerit : t̾e̾ pruden¬
tia esau stulticia demonstrabit᷑: &
inuestigabunt᷑ secreta eiꝰ. Usq ad t̃¬
minũ dimiser̃ te om̃s uiri federis
tuiI mualuer̃ aduersum te uiri pacis
tuȩ: Qui comedert̃ tecũ ponent in¬
sidias suꝑ te. & ñ ẽ prudentia in eo.
Lxx. Usq ad t̾minos dimiser̃ teiom̃s
uiri testamenti tui restiter̃ tͥ. Pre¬
ualuer̃ aduersum te uiri pacifici
tui. posuer̃ insidias suꝑ te: ñ ẽ sapi¬
entia ieo. Quidam id qd̾ supra ex¬
posuimꝰ qͦmͦ ꝑscrutatꝰ ẽ esau. & com¬
prehensa sunt abscondita ei. ad t̾mi-¬
nos usq distingunt: ut sit sensus.
Abscondita tua atq secreta: usq ad

Expanded text:
et Valentinum, et omnes haereticos, 371 quomodo in doctrinis daemoniorum, cauteriatam habentes conscientiam, applaudant sibi, et simplices animas quasi quibusdam divinis mysteriis initiantes, composito sermone decipiant. Sed cum triginta aeonas, et quadradas, et octoadas et duodecadas, et duplicem deum, et portentosum Abraxas in medium sermo protulerit: tunc prudentia Esau stultitia demonstrabitur, et investigabuntur secreta ejus. Usque ad terminos emiserunt te omnes viri foederis invaluerunt adversum te viri pacis tuae, qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. LXX: Usque ad terminos dimiserunt te: omnes viri testamenti tui ti restiterunt tibi, praevaluerunt adversum te viri pacifici tui: posuerunt insidias subter te: non est sapientia in eo. Quidam id quod supra exposuimus, Quomodo perscrutatus est Esau, et comprehensa sunt abscondita ejus, ad terminos usque distinguunt: ut sit sensus, abscondita tua atque secreta usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Alit̃. Postquã bii qui priꝰ de¬
cepti fuerant conuersi fuerint ad
eccłiam. tẽ ipso dño dimicante ꝑi¬
bunt sapientes idumeȩ. qui carna¬
lia ꝙ t̾rena sapiebant: & auferetur
prudentia de monte esau. quȩ ele
esau ce idumea dialectica arte
pugnabant. & erant inp̃sidiis the¬
man qđ int̃p̃tat᷑ consummatio. de¬
sinent pugnare ꝓ magistris priori¬
b: siue qui ante lum̃ sibi scientie ꝓ¬
mictebant. & putabant se eẽ in meri-¬
die timebunt & formidabunt eccła¬
stico uiro obtinente sophismata eoꝵ:
in tantum ut nullus resideat qui
possit uel regis confilio. uł pugna¬
falso dogmate dimicare. Proppter

Expanded text:
erat. Aliter: Postquam hi qui prius deerat. Aliter: Postquam hi qui prius decepti erant, conversi fuerint ad Ecclesiam: tunc ipso Domino dimicante, peribunt sapientes Idumaeae, qui carnalia et terrena sapiebant, et auferetur prudentia de monte Esau, quae elevEsau, et Idumaea dialectica arte pugnabant, et erant in praesidiis Theman, quod interpretatur consummatio, desinent pugnare pro magistris prioribus. Sive qui ante lumen sibi scientiae promittebant, et putabant se ese in meridie, timebunt et formidabunt, ecclesiastico viro obtinente sophismata eorum: intantum ut nullus resideat qui possit, vel regis consilio, vel pugnafalso dogmate dimicare. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
ioumea : & intelligentiã ile monte
iau.i pauebunt pugnatores tui de teman:
ĩ auferat᷑ ħ de monte esau. Cuͣ hostisfines
uosposseðit.⁊ os uiri fedł̃is tui illuserint tͥ.⁊ p̃
ualuerint ꝯtͣ te : tcͤ ꝑibit sapientia deidum ea.
talliditaᷤ eiꝰ stulticia demonstrabit᷑. Prudentiã qͦ
ise auferet de monte esau. id est
de montib seir: uł quia urbs idu¬
mea in monte sita ẽ. uel quia oĩs
lla regio quȩ ad austrũ uergens con-¬
finis ẽ heremo. p̃ruptis montib edi¬
ta sit. Unde & dr̃. Pauebunt pugna-¬
tores tui de theman: qđ nos int̾pre-¬
tati sumꝰ meridiẽ. Qͦmͦ aũt supͣ dixe¬
tam esau trib nominib appellatũ.
ita & plaga regni eiꝰ quȩ ad austrũ
uergit trib uocabulis appellat᷑.
darom̃. theman. nagep. quȩ oĩa iu-¬
xta ihezechiel. austrũ. affricũ. me¬
ridiemq significant. Postquam uͦ
monte esau: qui &e pugnare ꝓ cin-¬
tate. & prudent̃ dare consiliũ solitꝰ

Expanded text:
Idumaea, et intelligentiam de monte Esau. Et pavebunt pugnatores tui de Theman, ut auferatur homo de monte Esau. Cum hostis fines tuos possederit, et omnes viri foederis tui illuserint tibi, et praevaluerint contra te: tunc peribit sapientia de Idumaea et calliditas ejus stultitia demonstrabitur. Prs auferet de monte Esau, id est, de montibus Seir, vel quia urbs Idumaea in monte sita est, vel quia omnis illa regio quae ad Austrum vergens confinis est eremo, praeruptis in montibus edita sit. Unde et dicitur: Pavebunt pugnatores tui de Theman, quod nos interpretati sumus, meridiem. Quomodo autem supra dixeram, Esau tribus nominibus appellatum: ita et plaga regni ejus, quae ad Austrum vergit, tribus vocabulis appellatur, Darom, Theman, Nageb  , quae omnia juxta Ezechiel, Austrum, Africum, Meridiemque significant. Postquam vero monte Esau, qui et pugnare pro civitate, et prudenter dare consilium solitus
Abbreviated transcription (Latin):
forncationi omnium: &e filii eiꝰ ac fi¬
liȩ quas male in errore generauit.
dñi mucrone ferient᷑. Humus quoq
illiꝰ ce uniuersa possessio erit pars
demonũ: &e ipse moriet᷑ in t̾ra pollu¬
ta. quȩ ñ babeat habitatorẽ dm̃ sed
multis praue religionis contaminet᷑
errorib : & omnis popłs qui falsum
sibi nom̃ assumit. Ifrł captiuus migra¬
bit de t̾ra sua. ut ñ seruiat deo: sed
hereticoꝵ ac demonĩ iugo colla sub¬
mutat. Hȩc ostendit mͥ dñs ds̃: & ec¬
ce uncinus pomoꝵ. Et dixit dñs. Quid
tu uides amos: Et dixi. Uncinum po
moꝵ. Et dixit dñs ad me. Uenit finis
suꝑ popłm meũ isrł: s̃ adiciã ultra
ut ꝑtranseam eum. Et stridebunt
cardines templi. in die illa: dicit dñs
ds̃. Multi morient᷑. in omi loco & ꝓi¬
cient᷑ silentiũ .Lxx. Sic ostendit mͥ
dñs ds̃: ecce uas aucupis. Et dixit. Qd
płm meum isrł Nl addam ultra ut
transeã eũ: & ululabunt laquearia
templi. In die illo dicit dñs ds̃. multi

Expanded text:
fornicationi omnium: et filii ejus ac filiae quas male in errore generavit, Domini mucrone ferientur: humus quoque illius et universa possessio erit pars daemonum, et ipse morietur in terra polluta, quae non habeat habitatorem Deum, sed multis pravae religionis contaminetur erroribus, et omnis populus qui falsum sibi nomen assumit Israel, captivus migrabit de terra sua, ut non serviat Deo, sed haereticorum ac daemonum jugo colla submittat. Haec ostendit mihi Dominus Deus: Et ecce uncinus pomorum, et dixit: Quid tu vides, Ammorum. Et dixit Dominus ad me: Venit finis super populum meum Israel: non adjiciam ultra, ut pertranseam eum. Et stridebunt cardines Templi in die illa, dicit Dominus Deus: multi morientur: in omni loco projicietur silentium.Deus: Et ecce vas aucupis. Et dixit: Quipulum meum Israel: non addam ultra 336 ut pertranseam eum; et ululabunt laquearia templi in die illa, dicit Dominus Deus. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
de natura  omĩs australis regio idu-¬
meoꝵ. de eleutheropoli usq petrã
& ailam. hec ẽ enim possessio esau.
in specub habitati unculas ht̃: &
ꝓpt̾ nimios calores solis quia meri-¬
diana ꝓuincia ẽ. subterraneis tugu¬
riis utitur. Disco oꝑui inquit esar
id est qđ t̾ra p̾mebat᷑ in mediũ ꝓtu¬
li : & aꝑta sunt omĩa quȩ cludebas:
substantiãq tuã me parit̾ cum ho¬
stib ꝑquirente: nulla potuer̃ secre¬
ta celare. Alit̃. fures &e latrones qui
ingrediunt᷑ nocte. quia filii sunt
noctis & tenebrarũ. hereticos puto
contraria ueritati dogmata p̃di¬
cantes: qui furant᷑ sufficientia sibi:
&e cotidiȩ de ęccłiȩ gregib rapere
festinant. Isti ingredientes uineam dñi
nr̃i quã de egypto huiꝰ scłi transtulit.
& de cuiꝰ genmine uinum se ẽẽ bi¬
biturũ in regno patris pollicet᷑: ita
cupiunt uniuersa popłari. ut uix
racemũ relinquant in eaS ed econ¬

Expanded text:
de natura loci, omnis australis regio Idumde natura loci, omnis australis regio Idumaeorum de Eleutheropoli usque Petram, et Ailam haec est enim possessio Esau, in specubus habitatiunculas habet. Et propter nimios calores solis, quia meridiana provincia est, subterraneis tuguriis utitur. Discooperui, inquit, Esau, id est, quod terra premebatur in medium protuli, et aperta sunt omnia quae claudebas, substantiamque tuam me pariter cum hostibus perquirente, nulla potuerunt secreta celare. Aliter, Fures et latrones, qui ingrediuntur nocte, quia filii sunt noctis et tenebrarum, haereticos puto, contraria veritati dogmata praedicantes, qui furantur sufficientia sibi, et quotidie de Ecclesiae gregibus rapere festinant. Isti ingredientes vineam Domini nostri , quam de Aegypto hujus saeculi transtulit, et de cujus genimine vinum se esse bibitcupiunt universa populari, ut vix racemum relinquant in ea: sed e con
Abbreviated transcription (Latin):
racemum: Qmͦ ꝑ scrutat᷑ ẽ esau. &
dephensa sunt abscondica eiꝰ: Ihere¬
mias similit̃ licet ordine commutato.
Si uindemiatores uenissent suꝑ ce: ñ
ego uͦ discooꝑui esau. reuelaui abs¬
condita eiꝰ : &e celari ñ poterit. Qđ
dicit hoc ẽ: si fures & latrones qui no
te domos suffodere consueuer̃. & ra¬
pere quȩ indomib sunt. introissent
ad de. & absconditi tenebris circũis¬
sent domus tuȩ angulos. utiq ħ
tulissent qđ sibi putabant posse suffi¬
cere: & aliquid in edibus tuis uel
ꝑ sacietatẽ uel ꝑ ignorantiã reliquis
uis diligens eoꝵ fuisset uindemia:
tam̃ racemos uitib foliisq celatos.
int̾ palmites reliquissent. Sed hostes
qui ad te dño iubente uener̃. signi¬
sicat aũt babilonios & exercitum
nabucho donosor. inuestigauer̃ oĩa
secreta tua ⁊ & cauernas. & foramina
speluncarũ in quib habitas lustra¬
uer̃. Et reuera ut dicamꝰ aliquid &

Expanded text:
racemum? Quomodo perscrutatus est Esau, et racemum? Quomodo perscrutatus est Esau, et deprehensa sunt abscondita ejus? Jeremias similiter, licet ordine commutato: Si vindemiatores venissent super te, nEgo vero discooperui Esau, revelavi abscondita ejus, et celare non possunt . Quod dicit, hoc est: 370 Si fures et latrones qui de nocte domos suffodere consueverunt, et rapere quae in domibus sunt, introissent ad te, et absconditi tenebris, circuissent domus tuae angulos, utique hoc tulissent quod sibi putabant posse sufficere, et aliquid in aedibus tuis, vel per satietatem, vel per ignorantiam reliquissvis diligens eorum fuisset vindemia, tamen racemos vitibus foliisque celatos, inter palmites reliquissent. Sed omnia hostes, qui ad te, Domino jubente, venerunt significat autem Babylonios, et exercitum Nabuchodonosor, investigaverunt omnia secreta tua, et cavernas, ac foramina speluncarum, in quibus habitas, lustraverunt. Et revera, ut dicamus aliquid et
Abbreviated transcription (Latin):
ductu. plena plumis & uarietate.
quȩ ht̃ ductum intrandi in libanũ
&e tollȩt de cacumine cedri. & plan¬
tat suꝑ aquas multas. ut in uinea
plantaria pullulent. int̾ sẏ ła ȩocđẽ
de quib & in allo loco dr̃ iusti aũt
sic̃ stelle fulgebunt: ponere nidum
suum. Dixi supra hoc ipsum. & ad¬
uersũ carnẽ posse intelligi. qđ di¬
& contemptibilis sit. animȩq sub¬
iecta imꝑio: &e frustra erigat᷑. cũ ha¬
bitet in cauernis petre. uł sensibus
uł cogitationib: & uelit dominari
animȩ. exaltans solium suum: nec
tet᷑ excelsa. multosq scõꝵ decerꝑit
tam̃ adño suꝑata sit atq deiecta.
Qđ in hereticis. & in carne incelleri¬
mus: contra uideos quoq incelli¬
⁊ potest. Si fures introissent ad te. si
latrones ꝑ noctem : quomodo conticuis¬
es: ñne furati ee̾nt sufficientia sibi:
si undemiatores introissent ad te.
int tͥ: Qmͦ scrutati sunt esau inue.¬
tigauer̃ uestigia eiꝰ . Lxx. Si fures

Expanded text:
ductu, plena plumis, et varietate, ductu, plena plumis, et varietate, quae habet ductum intrandi in Libanum, et tollit de cacumine cedri, et plantat super aquas multas, ut in vinea plantaria pullulent inter sidera Ecclesiae, de quibus et in alio loco dicitur: « Justi autem sicut stellae fulgebunt , » ponere nidum suum. Dixi supra hoc ipsum, et adversum carnem posse intelligi quod iet contemptibilis sit, animaeque subjecta imperio, et frustra erigatur, cum habitet in cavernis petrae, vel sensibus, vel cogitationibus, et velit dominari animae, exaltans solium suum, nec tetur excelsa, multosque sanctorum deceperit: tamen a Domino superata sit atque dejecta. Quod in haereticis et in carne intelleximus, contra Judaeos quoque intelligi potest. Si fures introissent ad te: si latrones per noctem, quomodo conticuisses? Nonne furati essent sufficientia sibi? Si vindemiatores introissent ad te, ent tibi? Quomodo scrutati sunt Esau, investigaverunt abscondita ejus? LXX. Si fures