comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum deficiat: ꝓuenit egritudo. Si uõ una
ultͣ modũ habundante alia ita deficiat.
ut ei contͣstare nec parũ ualeat: conexa
ilissoluinit᷑ adiuncta seꝑant᷑. cõposita destru¬
unt᷑. dissolutio illa mors appellatur. Cum uͦ¬
ds adam crearet. placuit sibi eum creareta
lem qui ⁊ mori ce ñmori ualeret. fecit gͦ eũ
de elem̃tis subtiliorib ce omĩno eqͣut̃ de oĩb:
⁊ hoc ut c ip̃oꝵ qͣlitates ium aliq̃m se ad inui¬
cem sirꝑandi aliqͣtenꝰ ñ habent. Taliter autẽ
factus est ut ñ mori ip̃e potuisset. & egoeũ
simplicem ido appellaui. & immortalem.
hoc mͦ qͥppe fuerat unmortalis: quẽadmo¬
dũ &e cetera simplicia immortalia sũt omĩa.
Cuiꝰ rei manifestũ quedam aĩalia tͥbuũt
argum̃tũ. Que qi eqͣlus ceteris deelem̃tis
condita sũt: ꝓcuil dubio duitius uiriunt.
⁊ ex eis qͥcqͥd fit susceptibile est dissolutioĩs:
id̃o dixi eum mortalem atq compositum.

Expanded text:
lum deficiat, provenit aegritudo. Si vero una lum deficiat, provenit aegritudo. Si vero una ultra modum abundante alia ita deficiat ut ei contra stare nec parum valeat, connexa dissolvuntur, adjuncta separantur, composita destruuntur, et dissolutio illa mors appellatur. Cum vero Adam Deus creavit, placuit sibi creare eum talem, qui et mori et non mori valeret. Fecit ergo eum de elementis subtilioribus, et omnino aequaliter de omnibus, et hoc, ut et ipsorum qualitates vim aliquam se ad invicem superandi aliquatenus non haberent. Taliter autem factus est, ut non mori ipse potuisset, et ego eum ideo simplicem appellavi, et immortalem. Hoc modo quippe fuerat immortalis, quemadmodum et caetera simplicia immortalia sunt omnia. Cujus rei manifestum quaedam animalia tribuunt argumentum, quae quia aequalius caeteris elementis condita sunt procul dubio diutius vivunt. , et quidquid ex eis fit susceptibile est dissolutionis, ideo dixi eum mortalem atque compositum.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ contrariũ. & tu etiam cum de resurrec¬
tõne disprtabamꝰ mortuoꝵ. corpꝰ aliqd
negasti posse fore simplex sunul atq cõ¬
qł ⁊ mortis eñ susceptibilem dixisti ẽẽ rre¬
atum. & talem ut sine morte ad pr̃tam tͣnsire
possec angłoꝵ. ꝑ alterum namq mortalis:
ꝑ alterum uͦ ẽe ostendit᷑ immortał. P
Scias qr aĩalia omĩa de.uͦiͭ. sũt elem̃tis com¬
posita. Que etiam int̾ se uaria sunt. ꝓ ip̃o¬
rum uarietate elem̾itoꝵ in eoꝵ compositõ¬
ne scdm qualitates ce qͣntieates suas impari
das siccitati. pnanitas. soliditati. pondosi¬
tas. leuitati. & subtilitas. obtusitati repu¬
guati: om̃s q reliqͦ que in eis sũt qͣlitates
sibi adinuicem ccrte sũt: idõ ex ip̃is qͦ cõ¬
postea semꝑ murtant᷑. crescunt uidese atq
miniunt᷑. calescunt & infrigidant᷑. cetĩsq
accułntib uicissim afficiunt᷑. His aũ qͣli¬
tatib ita alt̃a alt̃ius expulsionem tenden¬
tibus. si alia paulo suꝑcrescat. alia paulu¬

Expanded text:
esse contrarium, et tu etiam cum de resurrectione disputabamus mortuorum, corpus aliquod negasti posse fore simplex atque comet mortis eum susceptibilem dixisti esse creatum, et talem, ut sine morte, ad patriam transire posset angelorum. Per alterum namque mortalis, per alterum vero esse ostenditur immortalis. PScias quia animalia omnia de quatuor elementis sunt composita. Quae etiam se variarunt pro ipsorum varietate elementorum, in eorum compositione secundum qualitates et quantitates suas imparittas siccitati, inanitas soliditati, ponderositas levitati, et subtilitas obtusitati repugnat, omnesque reliquae quae in eis sunt qualitates sibi ad invicem contrariae sunt, ideo ex ipsis quoposita semper mutantur, crescunt videlicet atque minuuntur, calescunt et infrigidantur, caeterisque accidentibus, vicissim, afficiuntur. His autem qualitatibus ita altera ad alterius expulsionem tendentibus, si alia paulo supercrescat, alia pau
Abbreviated transcription (Latin):
utamaligno sp̃u uellet educere. occide. suos
dum ip̃os ꝑ do mos singłas precep̃ ĩmo¬
inficẽ. ut ueniens malignꝰ sp̃c. domum
illo tͣnsiret infectam sanguine. D cũ
uellet eos ita custocdlire. nonne hoc pote¬
rat absq hoc oꝑe: Moyses. Poterat
attribuere: ꝑ quam eas adeffectum ue¬
lit ꝑducẽ. sicut ꝑ agni uł hedi sacrifici¬
um. ab illa morte eos uoluit redimẽ:
causas autẽ rerũ illas ñ possumꝰ om̃s¬
ꝑcoꝑe. Archana namq dĩ adeo ꝓfun¬
da sunt ce inscrutabilia. qđ ea nullus
potest penetͣre. P Quare gͦ queren¬
do ammiraris. cur u̾bum suũ incar¬
nari dñs. ac mori ꝓ redemptione mise
ab illo adde pecc̃o aĩalis cuiuslibae ĩmo¬
latione. sicut in lege p̾ceptum est. ꝓpec¬
cato sacrificari. de aliqua pecude:P
Stultissime om̃ium. uͭ tot pecudes pos¬
sec inuenire: Quot enim fuerunt ho¬
mines ab ipsius mundi origine. & fu
tiͣ erant usq in ip̃ius consũmatione: tot

Expanded text:
genita maligno spiritu vellet occidere, suos genita maligno spiritu vellet occidere, suos dum ipsos per domos singulas praecepit immoinficere , ut veniens malignus spiritus domum illo transiret infectam sanguine. Sed cum vellet eos ita custodire, nonne poterat absque hoc opere? MOYSES. Poterat attribuere, per quam eas ad effectum velit producere, sicut per agni vel haedi sacrificium ab illa morte voluit eos redimere, causas autem rerum illas non possumus om. Arcana namque Dei adeo profunda sunt et inscrutabilia, quod ea nullus potest penetrare. Quare ergo quaerendo miraris cur Verbum suum incarnari Dominus ac mori pro redemptione miserab illo Adae peccato animalis cujuslibet immolatione, sicut in lege praeceptum est , pro peccato sacrificari de aliqua pecude? PETRUS. Stultissime omnium, ubi tot pecudes posset invenire? Quot enim fuerunt homines ab ipsius mundi origine, et, et futuri erant usque in ipsius consummatione, tot
Abbreviated transcription (Latin):
multato: qm̃ fuert̃ multi scĩ uiri qͥ nul¬
lo cõmisso suo in laqueũ decidant dia¬
boli. nͥ illo ueteri pecc̃o. ac quasi nat᷑a¬
piecate motus ac miscłia. eos inde uolu¬
it lib̃ari. Moyses. e cum ut asseris
suꝑ eos cali fuĩt pietate cõmotꝰ. quare eos
ibidem tamdiui dectñi est passus. uide¬
licet usq ad illius quem xp̃m applła¬
tis tempꝰ Petrus. Non in hoc sa¬
ne iusticia aliqua. s sola pietate sua fe¬
cit. ac simplict bonitate: oe simplex qͥ¬
dem bonitas ut inur̃e collocutionris
exordio diximus. nec mensirram nec
t̾mimum debe habe. Moyses. Et qͣ¬
re ut supͣdiximꝰ cum eos redimi uoluit.
sua hoc potestate ñ fecit. unmo u̾bum
incarnari ac pati uoluit: Petrus.
Qđ hocmodo eos eripuit sapĩa ꝓfecto
ꝑfectissima fuit: sic̃ maliis sius inuenit᷑
oꝑibus pͥscis. Cum enim qͦndam ut
ip̃e nosti ppłm suum isrł de egyptiaca ẜ¬
uitute pararet educ̾e. egẏptioꝵq pͥmo¬

Expanded text:
multato, quoniam fuerunt multi sancti viri, qui nulmultato, quoniam fuerunt multi sancti viri, qui nullo commisso suo in laqueum deciderant diaboli, nisi illo veteri peccato ac quasi jam naturapietate motus ac misericordia, eos inde voluit liberari. MOYSES. Et cum, ut asseris, super eos fuerit pietate commotus, quare eos ibidem tandiu detineri est passus, videlicet ad illius quem Christum apellatis tempus. PETRUS. Non hoc sane justitia aliqua, sed sola fecit pietate sua, ac simplici bonitate, et simplex quidem bonitas, ut in nostrae collocutionis exordio diximus, nec mensuram nec terminum debet habere. MOYSES. Et quare, ut supra dixi, cum eos redimi voluit sub hoc potestate non fecit, imo Verbum suum incarnari ac pati maluit. PETRUS. Quod hoc modo eos eripuit, sapientia profecto perfectissima fuit, sicut in aliis suis invenitur operibus priscis. Cum enim quondam, ut ipse nosti, populum suum Israel de Aegyptiaca captivitate pararet educere, Aegyptiorumque primo
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte dĩ adomĩa que saul quesi¬
uit ueracit̾ ip̃e respondit. & qͥcqͥd dix̃¬
cd̾o. falsum inde qͥcqͣm non fuit. Alio uõ.
quł saul nͥ in potestate mulieris ẽẽ scir
qđ samuelem suscitare potuisset. utiq
eum suscitari ñ rogaret. Tertio. qđ doe
morte sua asserunt condonasse: ex ipsiꝰ
samuelis ad saulẽ sermone. Ex hocenĩ
qđ dicit. cras autem tu. & filis tui met̃
nisse quietis P etrꝰ. Uerum ne an
falsum fui̾t diutꝰ disputare ñ placet. s
siita est ut asseris. qualiter ꝑ artem ni¬
chomantiã potait suscitari. si in celo
eẽt: Qcł si in celo ñ erat: ꝓcul dubio
sub diaboli iure in inferno quiescebat
Moyses. Bñ mͥ insidiatꝰ es. ce b̃n me
uicisti: satieq hucusq ostensum ẽ qͣłr
deuent̾thomo in manu diaboli. Seq̃s
ergo ut explanes cur inde eum ds eduxe¬
rte cum decidere ꝑpessus sit. Petrꝰ.
Damnato gͥ gn̾e humano ex serpentis
consilio. & primi parentis a de pec̃coͥ dãp¬
nato in qͣm. ac uplici utt diximꝰ morte

Expanded text:
ex parte Dei omnia quae Saul quaesivit, veraciter ipse responderit, et quidquid dixit, falsum inde quidquam non fuit, alio vero, quod Saul in potestate mulieris esse sciret, quod Samuelem suscitare posset, utique eum suscitari non rogaret, tertio autem, qmorte sua asserunt condonasse, ex ipsius Samuelis ad Saulem sermone. Ex hoc enim quod dicit: Cras autem tu et filii tui mecum nisse quietis. PETRUS. Veramne an falsum fuerit, diutius disputare non placet. Sed si ita est, ut asseris, qualis per artem necromanticam potuit suscitari, si in coelo esset? Quod si in coelo non erat, procul dubio sub diaboli jure, et in inferno quiescebat. MOYSES. Bene mihi insidiatus es, et bene me vicisti, satisque huc usque ostensum est, qualiter devenerit homo in manum diaboli. Sequitur ergo ut explanes, cur inde eum Deus eduxerit, cum decidere perpessus sit. PETRUS. Damnato igitur genere humano ex serpentis consilio, et primi parentis Adae peccato, damnato, inquam, ac duplici, ut diximus, morte
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦ qͥ tm̃ ẽet hõ reꝑtre ñ poss. Naturae¬
num corꝑis a pecc̃o sibi cauere ñ sustinet te¬
stante d̃o in genesi ce dicente: qi insidet
mens hominis diligenter ad nequicias a
iiuentute. Dicit qͦ & salomon in eccłaste.
⁊ peccĩ exꝑs seruaret: qͣtinus ip̃m ita mun¬
dum ce ab om̃i uitio purum illud gn̾ale de¬
lictũ redim̃e posset. &e ip̃m ab eo qui rerũ
ẽ pͥncipium assumptũ. pͥmum om̃iũ pec̾cm
deleret. qͥn &e ut sine caruali pr̃e ꝓgenitũ.
cõmissum ens qui sñ pr̃e factus est aufer¬
ret. Ixeterea ut ds cos qui cum morte fili¬
i sui a diaboli laqueo lib̾ati eẽnt. ꝓpͥa dem¬
ceps iniquitate in ip̃m recidissent. indie
Cũ illũ quẽ xp̃m clicitis ꝓ recsẽptiõe huma¬
na. ⁊ uoluntate spontanca occubuisse assera¬
tis: cͣ eiꝰ int̾fectores odẽpnatis. & cum tm̃ uo
liuitatem eiꝰ cõplessent: pecc̃i reos astruitis:
Si ea utiq intentione intentione fecis¬
sent. uidele ut uoluntatem eiꝰ cõplerent. &

Expanded text:
i tantum esset homo reperiri non posset. Natura enim corporis a peccato sibi cavere non sustinet, testante Deo in Genesi, et dicente, quia insidet mens hominis diligenter ad nequitias a juventute . Dicit quoque et Salomon in Ecclesiastet peccati expers servaret, quatenus ipsum ita mundum et ab omni vitio purum, illud generale delictum redimere posset, et ipsum ab eo qui rerum est principium assumptum, primum omnium peccatum deleret, quin et ut sine carnali patre progenitum, commissum ejus qui sine patre factus est auferret. Praeterea ut Deus eos qui cum morte filii sui a diaboli laqueo liberati essent, propria deinceps iniquitate in ipsum recidissent, in die Cum illum quem Christum dicitis pro redemptione humana voluntate spontanea occubuisse asseratis, cur ejus interfectores condemnatis, et cum tantum voluntatem ejus complessent, peccati reos astruitis? PETRUS. Si ea utique intentione fecissent, scilicet, ut voluntatem ejus complere
Abbreviated transcription (Latin):
bonum cum in ueracissima legatur
scͥptura. uidit ds cuncta que fecerat.
a erant ualde bona. S qr malum ege¬
runt: ido maligni effecti sunt. ¶ Cũ
ce argum̃to exꝑim̃tali. & doctoꝵ appro¬
bationib diabolum ẽẽ nouĩmꝰ: iam
inde ultius qͥnsit aubitare ñ debemꝰ:
nec ultra suꝑ huiꝰcemodi questione.
longo sermone indigemꝰ. De hoc ergo
adimittamꝰ. & cur in eiꝰ arbitͥum homo
deuerĩt inquiramꝰ. Petrus. Qm̃
gͦ ds adam ad ymagrnemsriam condi¬
dit cesimilitudinem. ido int̾ c̃aturas ex¬
cellentem. compositum creauit &e sĩplicẽ.
sõpositum quidemut mundũ istũ ha¬
bitaret. ac suꝑ cũ potestatem imꝑiũq
hab̾et. dissolutionis q susceptibilis es
set: simplicem uõ. ut qñ creatori place̾t¬

Expanded text:
bonum, cum in verissima legatur Scriptura, Vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Sed quia malum elegerunt, ideo maligni effecti sunt. MOYSES. Cum et argumento experimentali, et doctorum approbationibus diabolum esse noverimus, jam inde ulterius quin sint, dubitare non debemus, nec ultra super hujusmodi quaestione longo sermone indigemus. De hoc igitur dimittamus, et cur in ejus arbitrium homo devenerit inquiramus. PETRUS. Quoniam ergo Deus Adam ad imaginem suam conditum et similitudinem , ideoque inter creaturas excellentem, compositum creavit et simplicem: compositum quidem, ut mundum istum habitaret, ac super eum potestatem imperiumque haberet, dissolutionisque etiam susceptibilis esse posset; simplicem vero, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
bureret holocausta. nec fuit tunc tꝑis
unctus aut ꝓpħa. & alia item qͣm plu¬
rima. ¶oyses. De hoc utiq nesci¬
mꝰ nͥ qd̃ a doctorib nrĩs audiumus.
d ⁊ ip̃i nichil aliud dixerũt. nͥ qđ do¬
mus scda decem annis mansit dutiꝰ
qͣm pͥma. P etrus. hec ꝓfecto nul¬
la est gła. M Ergo aggeus ꝓcul du¬
bio est mentitꝰ. P etrus. Absit. S in
hoc fuit magna dorus nouissime gła.
qđ de eadem domo dc̃m sit. nouissime.
atq pͥme. de euis udelicoe pͥncipio &e fine.
magna fuiti Cuiꝰ xͥ aduentus omĩa que
&⁊ ysaias dicit. ⁊ aggeus testat᷑. sunt com¬
pleta. Ip̃o quippe adueniente maris
tes meas om̃s. ad tuam explanes uolũ¬
qͥsb innitat᷑ cobũnas. Decinrus titulus
ẽ quod uoluntate spontanta a iudeis cͣ¬

Expanded text:
bureret holocausta, nec fuit tunc temporis unctus aut propheta, et alia item quamplurima. MOYSES. De hoc utique nescimus, nisi quod a doctoribus nostris audivimus, sed et ipsi nihil aliud dixerunt, nisi quod domus secunda decem annis permansit diutius quam prima. PETRUS. Haec profecto nulla est gloria. MOYSES. Ergo Aggaeus procul dubio est mentitus. PETRUS. Absit. Sed in hoc fuit magna domus novissimae glorquod de eadem domo dictum sit, novissimae atque primae, de ejus videlicet principio et fine. magna fuit. Cujus Christi adventu omnia quae et Isaias dicit et Aggaeus testatur, sunt completa. Ipso quippe adveniente, maristes meas omnes ad tuam explanes volunquibus innitatur, columnas. TITULUS X. Quod voluntate spontanea a Judaeis cr
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Descendi ut lib̾arem ipłm meũ
de manib egyptioꝵ. &e educẽm deterra
illa ĩ t̾ram bonam & spatiosam. s omes
in deserto mortui sunt. M oyses. Iͥtẽ¬
ẽ aliud qđ ñdum ẽ cõpletum qđ in ad¬
uentu xp̃i ꝓphauit ysaias eẽ futͣm. Ait
enim. Habitabit luppꝰ cum agno. & par¬
dus cũ hedo accubabit. Uitulus celeo ce
ouis simul morabunt᷑. &e puer paruulꝰ
minabit eosi bitulus &e ursus pascentui.
simul reqͥescent catuli eoꝵ. & leo quasi bos
comedet paleas. P Stustillime õt¬
um o moyses intelligis tu istam simplici¬
ter ut posita est ꝓpħiam: Moyses. E¬
tiam. Petrus. In conempe cordis tin
patet inscientia. Si enum ut dicis lucppꝰ
pacem ñ habeat nͥ cum agno. nec parclus
nͥ cum hedo. nec leo nͥ cum orreaeuttulo:
qͥã ꝓderit talis confederatio. Inquietabit
namq ce lupus hedum. & leo agnum.
&e pardus ouem ac uitulũ. Woyses.
Quoni illam intelligis igͥ: Petrus. Nlos
sane ꝑ bestias illas que rapina ce carne ui¬

Expanded text:
m eum de manibus Aegyptiorum, et educerem de terra illa in terram bonam et speciosam , imo omnes in deserto mortui sunt. MOYSES. Item aliud, quod nondum completum, quod in adventu Christi prophetavit Isaias esse futurum. Ait enim: Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; vitulus, et leo, et ovis, simul morabuntur, et puer parvulus minabit eos; vitulus et ursus pascentur, simul requiescent catuli eorum, et leo quasi bos comedet paleas . PETRUS. Stultissime omnium, o Moyses, intelligis tu istam simpliciter, ut posita est, prophetiam? MOYSES. Etiam. PETRUS. In eo nempe cordis tui patet inscitia. Si enim, ut dicis, lupus pacem non habeat nisi cum agno, nec pardus nisi cum haedo, nec leo nisi cum ove et vitulo, quid proderit talis confoederatio? Inquietabit namque et lupus haedum, et leo agnum, et pardus ovem ac vitulum. MOYSES. Quomodo ergo illam intelligis? PETRUS. Nos sane per bestias illas quae rapina et carne vi
Abbreviated transcription (Latin):
dendo. quẽadmodũ & alibi ⁊ acharias dixit
de ip̃o. E loquet᷑ inqͥt pacem gentib. Sicut
ꝑit: si completum ñ est nulla eiꝰ culpa fu¬
it. Moyses. Dicit etiam ih̾emias. In di¬
est. qdđ postqͣm hominis illius quem xͣ
dicitis compleri debuit. si xꝑc ẽet aduentꝰ.
Iuda nãq & ifrł adhuc in miseria c&e cap¬
tuntate est. Petrus. ꝓmissio sane ista
O moyses eis dumtaxat est facta. qͥ credit᷑¬

Expanded text:
dendo, quemadmodum et alibi Zacharias dicit de ipso: Et loquetur, inquit, pacem gentibus : Sicut perit, si completum non est, culpa ejus nulla fuit. MOYSES. Dicit enim Hieremias: In dim, quod post hominis illius quem Christum dicitis, compleri debuit, si Christus esset, adventum. Juda namque et Israel, adhuc in miseria et captivitate est. PETRUS. Promissio sane ista, o Moyses, eis duntaxat est facta, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ds tuus in głam tuã. Et ñ occidet solui
tra tuus. & luna tua ñ minuet᷑. qr dñs
erit in lucem sempit̃nam. Nam si de so¬
le uł luna ꝓp̾e diceret: hoc quidẽ qd di¬
cit. ñ erit tibi amplius sol ad lucendũ
ꝑ diem. nͨ splendor lune illuminabit
te. illi qđ supͣdixãt contrariũ eẽt: erit
tẽplicitẽrP atet ig qr desplendore & gła fidec¬

Expanded text:
uus in gloriam tuam, et non occidet ultra sol tuus, et luna tua non minuetur, quia Dominus erit in lucem sempiternam . Nam si de sole vel luna proprie diceret, hoc quidem quod dicit, non erit tibi amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te, illi quod supra dixerat contrarium esset, erit templiciter. Patet igitur quia de splendore et gloria fide
Abbreviated transcription (Latin):
Sol enim si qͣntus nunc est maior ẽẽt
dupliciter. totũ ꝓfecto mundũ combu¬
rẽt. necdum si septemplicit̃. Qđ si ce lum̃
eiꝰ septemplicit̃ maiꝰ eẽt. ocłõs utiq nr̃os ni¬
mio splendore obtundet. Lume etiam lum̃
si splendori soł par fieret.nemo iam ul¬
tra quiesceret. semꝑ & enĩ dies ẽẽt. Plu
naris gͥ lucis siue solaris augm̃tum. uo¬
multiplicit̾ maior erit. & ꝑlucidior qͣm
moðnoꝵ. E qd ñ de luna ut sole isto uisi¬
bili. ẜ xͥanoꝵ credulitatis gła. & splendo

Expanded text:
sol enim si quantus nunc est major tantum esset dupliciter, totum profecto mundum combureret, ne cum si septempliciter; quod si et lumen ejus septempliciter majus esset, oculos utique nostros nimio splendore obtunderet. Lunae etiam lumen si splendore solis par fieret, nemo jam ultra quiesceret, semper etenim dies esset. Per lunaris igitur lucis sive solaris augmentum, vomultipliciter major erit et perlucidior quam modernorum. Et quod non de luna vel sole isto visibili
Abbreviated transcription (Latin):
istiꝰ tͣnsitorii uł une indigebitis sulgnib:
głã qͥppe lucis sue uos eternaliter illumi¬
nabit ddñs. S ⁊ qd sequit᷑. Non occidet
ultra sol tuus. t luna tua ñ minuetur
si hoc inqͣm rea ut ẽ simplicit᷑ intellig̾et.¬

Expanded text:
istius transitorii, vel lunae indigebitis fulgoribus, gloria quippe lucis suae vos aeternaliter illuminabit Dominus. Sed et quod sequitur, non occidet ultra sol tuus, et luna tua non minuetur: si hoc, inquam, ita simpliciter intellige
Abbreviated transcription (Latin):
epha. om̃s desaba uenient aur̃ &e chus de¬
feñtes. & laudẽ dño annũtiantes: Hec
etiam ñdum sũt osũmata. P Com¬
sũmata sane fuerunt tp̃e tenpli sccłi ꝙ
fabcauit ezaas ex p̃cepto cyri. teste aggeo
ꝓpħa qui ait. Hec dicit dñs s exercitu¬
um. Ad huc modicum ẽ & ego cõmouebo
celũ ⁊ t̾ram ce mare &e ariddam &e moutebo õs

Expanded text:
enient, aurum et thus deferentes, et laudem Domino annuntiantes? Haec enim etiam nondum sunt consummata. PETRUS. Consummata sane fuerunt tempore templi secundi, quod fabricavit Ezra ex praecepto Cyri, teste Aggaeo propheta, qui ait: Haec dicit Dominus Deus exercituum: Adhuc modicum est, et ego commovebo coelum et terram, mare et aridam. Et movebo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ostendet mul
multis ostendit. S & qđ
sequit᷑
&e iniqͥtates eoꝵ ip̃e porta¬
idem est qd suꝑiꝰ dixit. u̾e
langͥores
urõs ipse tulit. & dolores
nrõs
ip̃e portauit. Ideo inquid
participare eum faciam in
&e cum fortib diuidet spolia.
in płimis participauit. qr de
plurimis gentib crediderunt in eũ multi.
cum fortib spolia diuisit. qr cũ pͥncipib
inferni qui mundum istum spoliauerãt
qͣi p̃dam partit᷑. partem fuã asportauit:
qñ eos qui ip̃m uent᷑m ẽẽ crediderant. in¬
de eripuit. Sequit᷑. ꝓeo qđ tradidit in
mortem aĩam suam. C ausam sane repetit.
quare in płib participauit: uidełe qͣ ex
numa pietate sua ꝓmundi redemptione
mori sustinuit. Item sequit᷑.  cum scełã¬

Expanded text:
ostendet multmultis ostendit. Sed et quod sequitur, et iniquitates eorum ipse portaidem estlanguores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit. Ideo, inquit participare eum faciam in et cum fortibus dividet spolia. in plurimis participavit, quia de plurimis gentibus crediderunt in eum multi. Et cum fortibus spolia divisit, quia cum principibus inferni qui mundum istum spoliaverant, quasi praedam partitus, partem suam asportavit, quando eos qui ipsum venturum esse crediderant, inde eripuit. Sequitur: Pro eo quod tradidit in mortem animam suam. Causam sane repetit, quare in plurimis participavit, videlicet quia ex nimia pietate sua pro mundi redemptione mori sustinuit. Item sequitur. Et cum sceler
Abbreviated transcription (Latin):
hic diabolus pecc̃o & iniqͥtate sua agra¬
uat᷑ ce qͣ aliqͣntutũ ponderosior effectꝰ
ce sic de fũmo celoꝵ delapsus. paulo des¬
cendit infi̾us. & est hic infra firmam̃
ito apud nos ẽ ẽẽ diabolos. &e de prmn¬
tos. s hoc uellem ego libenter audire qͣ
phiłophica ratione eos ẽẽ. ł qͥd sint pꝰ¬
sis ostendere. Petrus. In primis gͥ¬
sctre debes artis illius que nichroman¬
tia applłatur. nouẽ particłas ẽẽ. qͣrum

Expanded text:
hic diabolus peccato et iniquitate sua aggrahic diabolus peccato et iniquitate sua aggravatus, et quasi aliquantulum ponderosior effectus, et sic de summo coelorum delapsus, paulo descendit inferius, et est hic infra firmamentum profecto apud nos est esse diabolos, et de printos, sed hoc vellem ego libenter audire qua philosophica ratione eos esse, vel quid sint, possis ostendere. PETRUS. In primis igitur debes scire, artis illius quae necromantica
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m ⁊ hoĩem credas fuisse & dmͤ curse
crucisigi passus ẽ. nec se demanib eripu¬
nitũ ẽ tꝑuim: Petrus. Bñ quidẽ
setueri. & ẜuare si uellet potuto: s hoc
sponte sua ob suoꝵ salutem ꝑtiait. licet
carm que de mnũdo erat ñ pͥlacuit. Uer¬
bũ enĩ carnem ob aliud neqͣqͣm caperoe
n ut eos qui ui se crediłant. & credituros
Ex hoc sane tuo ser mone questiones
ortuno᷑ mutte. Prima qͥd sis diabolus.
sccła quare homo deuenĩt in potestatẽ
sus. quarta: cur cum redimi uoltit su¬
a hoc potestate ñ fecit. immo incapnari
ac pati maluit. P etriis. Qm̃ pła
dixisti simul. & de płibus simul plene
ñ potest respondi: queras si placet de
singłis uolo: &e qđ inde sentio responde
dire desicło. Petrus. Diabolus o
moyses subtił quidem. & sp̃uał res est.
&e fuit olim unus de bonoꝵ ordinibus.
diab oł angłoꝵ. Cuiꝰ ordinis duo de pͥncipibus
hura & azael inhebraica: haroth uõ ce
maroth in lingua appłłant᷑ arabica. Q

Expanded text:
m et hominem credas fuisse et Deum, cur se crucifigi passus est, nec se de manibus eripunutum est imperium? PETRUS. Bene quidem se tueri et servare si vellet potuit, sed hoc sponte sua ob suorum salutem pertulit, licet carni quae de mundo erat non placuit. Verbum enim Dei carnem ob aliud nequaquam caperet, nisi ut eos qui in se crediderant et credituros MOYSES. Ex hoc sane tuo sermone quaestiones oriuntur multae: prima, quid sit diabolus; secunda, quare homo devenerit in potestatem sus; quarta, cur cum eos redimi voluit sua hoc potestate non fecit, imo incarnari ac pati maluit. PETRUS. Quoniadixisti, et de pluribus simul plene non potest responderi, quaeras si placet de singulis volo, et quod inde sentio respondebdire desidero. PETRUS. Diabolus, o Moyses, subtilis quidem et spiritualis est res, et fuit olim unus de bonorum ordinibus angelorum. Cujus ordinis duo de principibus Huza et Hazazel in Hebraica, Haroth vero et Maroth in lingua appellantur Arabica. Et
Abbreviated transcription (Latin):
autem de hominib intelligi uoluerit. ĩ se¬
quentib insinuat ꝓpħa cum subrungit.
qr repleta est terra scĩa dñi. Neq enĩ hoc
ꝓpt̾ pecudes dixit: que cum nec anuam
structionem. dixerunt doctores ur̃i nul¬
lam inter tempus modernũ. & tempꝰxͥ
Moyses. Ecce
item et¬

Expanded text:
it, in sequentibus insinuat propheta, cum subjungit, quia repleta est terra scientia Domini . Neque enim hoc propter pecudes dixit quae cum nec animam structionem, dixerunt doctores vestri nullam inter tempus modernum et tempus CMOYSES. Ecce item
Abbreviated transcription (Latin):
ses qͥd ẽ qd̾ ait aggeus. magna erit glo¬
ria domus istrus nouissime. plus qͣm
pͥme: In quo enĩ domꝰ nouissime. ma¬
ior fuit quam pͥme głaͭ cum in nouis¬
sima ñ fũnt illa p̾ciosa insignia q̃ fue¬
runt in pͥma  Nam neq archa añi
fuit in scđa. nec rõnali usi sure in
ea: nec uenit ibi ignis de celo qui cõ¬

Expanded text:
ses, quid est quod ait Aggaeus, magna erit gloria domus istius novissimae plus quam primae? In quo enim domus novissimae major fuit quam primae gloria, cum in novissima non fuerint illa pretiosa insignia quae fuerunt in prima? Nam neque arca Domini fuit in secunda, nec rationali usi sunt in ea, nec venit ibi ignis de coelo qui co
Abbreviated transcription (Latin):
tuor principales uirtites. quib
ad deum uolant et ab eo dirigi¬
tur. Quid est autem taliter de qͥp¬
quagesima in quadragesimam
transire. nisi de helim ad desercĩi
syn quod ampħa interprecatun
uenire: Amphoram quippe in¬
uenimus sed uacuam. domirmi¬
tramus sed solitariam. cum ad
interioranr̃a rimanda. et subtiłi
cognoscenda interiti: reperr
prima facie cor prauum. et in ꝑ¬
serutabile uelut quandam terra
in habilem. et inuiam terram si¬
tis et ymaginem mortis. terram
in qua non ambulaiit uir. nec
habitauit homo. Merito igitut
desertum tale lustratur talem ai¬
phoram exploratur et domurm
huiusmodi intraturi. dominum

Expanded text:
tuor principales virtutes quibus ad Deum volant et ab eo diriguntur. Quid est autem taliter de Quinquagesima in Quadragesimam transire, nisi de Helim ad desertum Sin, quod amphora interpretatur, venire? Amphoram quippe invenimus, sed vacuam; domum intramus, sed solitariam, cum ad interiora nostra rimanda et subtilius cognoscenda intenti, reperimus prima facie cor pravum et imperscrutabile, velut quamdam terram inhabitabilem et inviam, terram sitis, et imaginem mortis; terram in qua non ambulavit vir, nec habitavit homo. Merito igitur desertum tale lustraturi, talem amphoram exploraturi, et domum hujusmodi intraturi, Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ideo forsitan i missa trib uicib
incensum exhibetur. quia et spem
bonam offerunt incipientes. sanctã
proficientes ꝑfecti beatam. Et qͣn¬
tumcumq uana sunt speraantium
uota: tamen omnia sacerdos qͣi
intra unum uasculum in memoria
humanitatis xpisti colligit. factai
et dieta uelut quosdam carbones
in ipso uasculo recondens. et in ip¬
sis suam suorumꝰ totam spem con¬
stituens: dicit eum propħa dño.
Introibom potentias domini memo¬
rabor. iusticie tue soluis. Quid est
intrantem solius iusticie dei memo¬
rari. nisi in ipso suo introitu ad al¬
tare. memoriam xpisti operum ue¬
lut quoddam thuribulum aureũ
in manu diseretionis apprehende.
et ꝑ ip̃m seet suos deo patri com¬
mencdares Candem nubes speitrã

Expanded text:
ideo forsitan in missa tribus vicibus ideo forsitan in missa tribus vicibus incensum exhibetur, quia et spem bonam afferunt incipientes, sanctam proficientes, perfecti beatam. Et quantumcunque varia sunt sperantium vota, tamen omnia sacerdos, quasi intra unum vasculum in memoriam humanitatis Christi colligit: facta ejus et dicta velut quosdam carbones in ipso vasculo recondens, et in ipsis suam suorumque totam spem constituens, dicit cum Propheta Domino: Introibo in potentias Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . Quid est intrantem solius justitiae Dei memorari, nisi in ipso suo introitu ad altare memoriam Christi operum, velut quoddam thuribulum aureum in manu discretionis apprehendere, et per ipsum se et suos Deo Patri commendare? Tandem nubes spei tra
Abbreviated transcription (Latin):
signant. Si tamen iuixta ligionis
et sanccitatis incrementa uelis int̾
has nubes distinguere aduerte
primam fuisse caliginosam. scd̾̃am
odoriferam. derciam lucidam esse.
Inueceri igitur testamento nubes
ignorantie popuilo illi ceco occui¬
iabat fiderueritatem. Unde etiam
nisi quando recedebat nubes: nõ
procedebat archa. quia tantum.
cerimoniarum crescebat religio:
qua ntum moysi adeo et per mo¬
ysen populo imnistra batur. In
ecclesia autem uapor nebule dethu¬
re consurgere consuenit. qui presen¬
tes suo assolet odore refouere. Quem
domus repleta est fumo. Quid ali¬
ud hunc fumum di xerimus nisi
cuiusdam bonespei uaporem.per
quam uelut in odore unguentorum
homines ad ecclesiam pertrahunt᷑ :
Quidam enim spe uenie impetran¬
de ad ecclesiam accedunt. et hii bo¬
na spe refouentur. Quidam speob¬
timende gratie. et hii sancte speipar¬
ticipes fiunt. Quidam ad prome¬
rendam eternam gloriam. et hii be¬
ate spei expectatione letantur. et

Expanded text:
signant. Si tamen juxta religionis signant. Si tamen juxta religionis et sanctitatis incrementa velis inter has nubes distinguere; adverte, primam fuisse caliginosam, secundam odoriferam, tertiam lucidam esse. In Veteri igitur Testamento nubes ignorantiae populo illi caeco occultabat veritatem. Unde etiam nisi quando recedebat nubes, non procedebat arca, quia tantum caeremoniarum crescebat religio, quantum Moysi a Deo, et per Moysen populo ministrabatur. In Ecclesia autem vapor nebulae de thure consurgere consuevit, qui praesentes suo assolet odore refovere. Quem domus repleta est fumo . Quid aliud hunc fumum dixerimus, nisi cujusdam bonae spei vaporem, per quam velut in odore unguentorum homines ad Ecclesiam pertrahuntur? Quidam enim spe veniae impetrandae ad Ecclesiam accedunt, et hi bona spe refoventur; quidam spe obtinendae gratiae, et hi sanctae spei participes fiunt; quidam ad promerendam aeternam gloriam, et hi beatae spei exspectatione laetantur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
in mondemexcelsum. et seorsum
aturbis inferiorum et cogitati¬
onum constitutum xpistum di¬
cem sequatur. ut quem cũ moy se
et helya loquentem audiuit. trans¬
figuratum iam uideat. et prefaciei
eius fulgore et uestiũ candore stupe¬
factus. ab omni humana elatione
corruat. sicq in nubem inductus. et
patris uocem audiens. tacite potrus
et reuerenter ineffabilia uerba apd̃
se conseruare. et incorde suo confer¬
re: quam aliis referre studeat. Atten¬
de seripturarum pulcherrimam cõg¬
nexionem. et totiuus suauitatis mirã¬
bilem carumdem concentum. Qd̾
enim per archam inter duo cherui¬
bin in ueteri testamento significa¬
ridiximus. Hoc per euuangłm in¬
ter psalmistam et apłm. hoc etiã
per. xp̃m inter moy sen et elyam
in nouo testamento monstratur.
Et quod intabernaculo ueteri
nubes archam operiens. hoc inec¬
clesia fumus incensi altare crocum¬
uoluens: hoc et manima perfec¬
ta nubes lucida obumbrando de¬

Expanded text:
in montem excelsum, et seorsum in montem excelsum, et seorsum a turbis inferiorum cogitationum constitutum Christum ducem sequatur ; ut quem cum Moyse et Elia loquentem audivit, transfiguratum jam videat, et prae faciei ejus fulgore et vestium candore stupefactus, ab omni humana elatione corruat, sicque in nubem inductus, et Patris vocem audiens, tacite potius et reverenter ineffabilia verba apud se conservare, et in corde suo conferre, quam aliis referre studeat. Attende Scripturarum pulcherrimam connexionem, et totius suavitatis mirabilem earumdem concentum. Quod enim per arcam inter duo cherubim, in Veteri Testamento significari diximus, hoc per Evangelium inter Psalmistam et Apostolum: hoc etiam per Christum inter Moysen et Eliam, in Novo Testamento monstratur. Et quod in tabernaculo veteri nubes arcam operiens, hoc in Ecclesia fumus incensi altare circumvolvens, hoc et in anima perfecta nubes lucida obumbrando de
Abbreviated transcription (Latin):
sobrius fiat. ut postquam dies diei¬
uerbum eructuauit. etiam ad illos
qui oceidente sunt se conuertens: ue¬
lut nex noctimdicet scientiam. In oc¬
cidente autem sunt qui uolentes ali¬
cui serunnt peccato. In aquilone
qui licet nolentes ad huc tamen um¬
cuntur a peccato. Hii alonge seqͣn¬
tur archam. nec precedentib se im¬
miscere presumant: donec ipsius
sacerdotis precib et sacramenli uir¬
tute liberati apeccato. serui autem
facti deo xpisto in corporari mere¬
antur habentes fructum suum in
sanctificationem. finem uero utã
eternam. Et pro talib tacite eum
quadam timoris reuerentia et ue¬
recundie rubore a suo mediatore
deus exorandus esti qui per prose¬
nendo laborasse. se asserit. Hiisoĩb
uelut quibdam preparatoriis ꝯ¬
summatis. sacerdos iam bonis ac¬
tionib uelut quibdam iusticie in¬
dumentis. et tationib speculatio¬
nib. uelut quibdam auri et gem¬
marum splendorib adornatus
cum petro. et lacobo. et iohanne

Expanded text:
sobrius fiat, ut postquam dies verbum eructavit, etiam ad illos qui in occidente sunt se convertens, velut nox nocti indicet scientiam. In occidente autem sunt, qui volentes alicui serviunt peccato; in aquilone, qui licet nolentes, adhuc tamen vincuntur a peccato. Hi a longe sequantur arcam, nec praecedentibus se immiscere praesumant, donec ipsius sacerdotis precibus et sacramenti virtute liberati a peccato, servi autem facti Deo, Christo incorporari mereantur; habentes fructum suum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam. Et pro talibus tacite cum quadam timoris reverentia et verecundiae rubore a suo mediatore Deus exorandus est; qui per prophenendo laborasse se, asserit. His omnibus velut quibusdam praeparatoriis consummatis, sacerdos jam bonis actionibus velut quibusdam justitiae indumentis, et rationabilibus speculationibus velut quibusdam auri et gemmarum splendoribus adornatus, cum Petro et Jacobo et Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
nestorianos. in nestorio. Calcedonẽ¬
sis: euticianos meutice uno gla¬
dii spiritalis ictu peremit. quod
hodie quoq per totum orbem pe¬
tri gladius facere non desistit.
cumiuxta prophetam carnes
deuorarz non desunt carna¬
lium hominum uicia uelcor¬
rigens. uel pres cens. E cer hͥ
gladius carnalib inuenitur as¬
perruus spiritalib tenerrimus.
sedentib in cathedra etxum de
ipsa uibrantib: splenditissimus
reperitur Hec autem sunt que
sedentib in cathedraspiritanter
preceteris congruunt. sci. uet lum̃
discretioniᷤ. ⁊elus recitt uliis et
affectus pietatis. Secundura ista
pro uariis subditorum meritis:
gladium uerbi dei creca impios
oporcet uariari. Unde begna
benedictus qui iustorum emruũ
spirttri plenus fuisse legitur. ubi¬
qualis debeat es se pastor in rigła
sua des cribens: ita ait Oporcet
eum esse doctum lege diuina. ut
sciat et sit undeproferat noua
et uetera. Et in se.mentib. Obe¬
dientes et mites ut in melius
proficiant: obsecret. Duros uero

Expanded text:
Nestorianos in Nestorio, Chalcedonensis Eutychianos in Eutyche uno gladii spiritualis ictu peremit: quod hodie quoque per totum orbem Petri gladius facere non desistit, cum juxta prophetam carnes devorare non desinit , carnalium hominum vitia vel corrigens, vel praecidens. Ecce hic gladius carnalibus invenitur asperrimus, spiritualibus tenerrimus; sedentibus in cathedra, et eum de ipsa vibrantibus splendidissimus reperitur. Haec autem sunt, quae sedentibus in cathedra spiritualiter prae caeteris congruunt, scilicet lumen discretionis, zelus rectitudinis et affectus pietatis. Secundum ista pro variis subditorum meritis gladium verbi Dei circa impios oportet variari. Unde beatus Benedictus, qui justorum omnium spiritu plenus fuisse legitur, qualis debeat esse pastor in Regula sua describens, ita ait : « Oportet eum esse doctum lege divina, ut sciat unde proferat nova et vetera. » Et in sequentibus: « Obedientes et mites ut in melius proficiant, obsecret. Duros vero
Abbreviated transcription (Latin):
detur. Ubi ergo dicenti sibitempta¬
tori dic ut lapules isti panes fiart. uͥ¬
bum sacre scripture uelut scutum
ueritatis. opposiisse legitur. draconẽ
concullasse uidetur. Antiqua siqui¬
dem fraude serpens antiquus. qua
errca protho plaustos usus est inꝑa
ximam immo induuduam esse pri¬
mo que carni placerent et carnem
oblectarent pro posuit. et carniseos
concupiscentia decipiendo prostra

Expanded text:
detur. Ubi ergo dicenti sibi tentatori: Dic ut lapides isti panes fiant , verbum sacrae Scripturae velut scutum veritatis opposuisse legitur, draconem conculcasse videtur. Antiqua siquidem fraude serpens antiquus, qua circa protoplastos usus est in paroximam, imo individuam esse, primo quae carni placerent, et carnem oblectarent, proposuit; et carnis eos concupiscentia decipiendo prostra
Abbreviated transcription (Latin):
nam ille rex eritꝰ potes edicere: Moy¬
ses. Nnctus. in cuius aduentri captiuita¬
tem sumus enasuri. mortuiq sunt nñ
suscitandi: nr̃i m̾ito mod̾amen habe de
si unctus ille homo &e ds ẽẽt. Si uõ ut cu¬
ditis homo tm̃ futurus sit quid t̃c abu¬
am. ysaac. ⁊ iacob. sũt fact᷑ Moyses etũ¬
cetĩq ꝓphe. Nunquid eiꝰ subicient᷑ ditis¬
ni᷑ ¶oyses. Non mirum tuderi de¬
bet. si eiꝰ subrecti fiu̾̃nt potestati. Sic enu
⁊ samuel subiectꝰ est sauli : & helyas acah
regi. & hely seus ioram. & alii multi ꝓphe
regib siuis. PRerum p̾sentiũ simili

Expanded text:
ti. Sed quisnam ille rex erit potes edicere? MOYti. Sed quisnam ille rex erit potes edicere? MOYSES. Unctus, in cujus adventu captivitatem sumus evasuri, mortuique nostri sunt suscitandi, nsi unctus ille homo et Deus esset. Si vero ut creditis homo tantum futurus sit, quid tunc Abraham, Isaac et Jacob sunt facturi, Moyses etetae? Nunquid ejus subjicientur ditioni? MOYSES. Non mirum videri debet, si ejus subjecti fuerint potestati. Sic enim et Samuel subjectus est Sauli, et Elias Achab regi, et Elisaeus Joram et alii multi prophetae regibus
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset in morte ꝑmanere. qͣm erumpno¬
sam ducere uitam. licce ce moysilex in hoc
facto destruat᷑. qua p̾ceptum habetur neqͥs
maiori sublimat᷑ ordine ult̾us ad minorem
reducat᷑. Si aũ om̃s ĩ sũmi sacerdotii or¬
dine equales fufõs ẽẽ concessis. honoiem
suũ adimis. qr nullus int̾ comples eqͣles
excellentem potest habere honorem. Pre¬
terea multis pontificib multa neccĩa sunti¬
&e cempla. Ex hoc gͦ aliud inconueniens.i.
legis destructio sequitun p̃cipientis ne pl
qͣm unũ sacerdotemnec plus qͣm unũ ex¬
istere cemplũ. Noyses. Argum̃tũ
qđ tue obstet r̾õni non habeo. Hideo enĩ aut
nouam nos legem habit᷑os concedere.aut
animo tuo illabitu Dic gͥ ñquid płes
reges habiti estis anunum: Moyse
Uum utiq hr̃e debemus. sicut ꝓpħa ihe
zechiel ꝑhibet dicens. Nnũ pastorẽ om̃
habebunt. Si enim sũnt plures. conci¬
des eẽ ñ poterunt: regni pacẽ destituem

Expanded text:
fuisset in morte permanere, quam aerumnofuisset in morte permanere, quam aerumnosam ducere vitam, licet et Moysi lex in hoc facto destruatur, qua praeceptum habetur, ne quis majori sublimatus ordine ulterius ad minorem reducatur. Si autem omnes in summi sacerdotii ordine aequales futuros esse concesseris, honorem suum Aaron adimis, quia nullus inter complures aequales, excellentem habere potest honorem. Praeterea multis pontificibus multa necessaria sunt templa. Ex hoc ergo aliud inconveniens itemque legis destructio sequitur, praecipientis, nec plus quam unum sacerdotem, nec plus quam unum existere templum. MOYSES. Argumentum quod tuae obstet rationi non habeo. Video enim aut novam nos legem habituros concedere: aut animo tuo illabitur. Dic ergo, nunquid plures reges babituri estis, an unum? MOYSES. Unum utique habere debemus, sicut propheta Ezechiel perhibet dicens: Unum pastorem omnes habebunt . Si enim fuerint plures, cum concordes esse non poterunt, regni pacem destituent
Abbreviated transcription (Latin):
etrus. Nonne creditis qr cũ ur̃i re¬
surrexĩnt mortui adueniente uncto. adam
qͦ & sech. mathusalam. abraam. ysaac. ⁊
& om̃s iusti qͥ ante aduentum eiꝰ obiert̃.
parit̾ cum eis sint resurrecti᷑. ⁊ omina hu¬
mani gñis officia agentes & patientes.
pͥstinosq ritꝰ rerũ colentes antiqͦmore t̃¬
ras denuo sint inhabitati. & aaronce filũ
eiꝰ sacrificiũ ut olim oblat᷑i. & amoyse sac̃¬
dotalibus uestimentis induendi sint:
Moyses. Ita nrõs doctores cuncta dixisse ne
ximus erit pontifex: ¶Quis maior
aaron ẽẽ potĩt: Petrus. Quid gͦ ele¬
azaro. finee. multisq aliis tc̃ fieti qui o¬
lim om̃s. sũmi fuere pontifices: Eruntne
illius ordinis dignitate pͥuabunt᷑: Sidixe¬
ris uiuente aaron eos sũmo sacerdotio fun¬
gi ñ possei qͥd gͦ ꝓderit eis resurrectio: plꝰ
enĩ ad dedecus. & incõmodum qͣm ad decus
⁊ utilitatẽ exit eis resurgere. melius q eis

Expanded text:
PETRUS. Nonne creditis quia, cum vestri rePETRUS. Nonne creditis quia, cum vestri resurrexint mortui adveniente uncto, Adam quoque et Seth, Mathusalem, Abraham, Isaac et  omnes justi qui ante adventum ejus obierunt, pariter cum eis sint resurrecturi, et omnia humani corporis officia agentes et patientes, pristinosque ritus recolentes, antiquo more terras denuo sint inhabitaturi, et Aaron ac filii ejus sacrificium ut olim oblaturi, et a Moyse sacerdotalibus vestimentis induendi sint? MOYSES. Ita nostros doctores cuncta dixisse negximus erit pontifex? MOYSES. Quis Aaron major esse poterit? PETRUS. Quid igitur de Eleazaro multisque aliis tunc fiet, qui olim omnes summi fuere pontifices? Eruntne illius ordinis dignitate privabuntur? Si dixeris vivente Aaron eos summo sacerdotio fungi non posse, quid ergo eis proderit resurrectio? Plus enim ad dedecus et incommodum, quam ad decus et utilitatem erit eis resurgere, meliusque eis
Abbreviated transcription (Latin):
mũ suam. nec cognoscet eum ampliꝰ locus
eus. Item alibi. uadam & ñ reu̾tar ad ter¬
ram tenebrosã. Item idẽ. Homo cũ dormi¬
erit ñ resurget. Salomon etiã his consona
sentit. dicens. Uenientes. sciunt se ẽe mori¬
turos. mortui uͦ nicħ nouer̃t ampliꝰ. nͨ hñt
ultͣ m̾cedem. qr obliuioni tradita ẽ memo
ria eoꝵ. Amor qͦ ⁊ odiũ ⁊ ĩuidia simul ꝑi¬
buntinec hñt partem ĩ hoc scło ⁊ in oꝑe qd̾
sub celo gerit᷑. Ecce salomon sapientissi¬
mꝰ cet̾oꝵ auctoritatib concors existit. qd̾ mor¬
tin sciłe. ad hoc ut t̾ras inhabitent resuscitã¬
qd̃ ñ habent partem in his que sub sole
gerunt᷑ id est ĩtrenis. ꝑ hoc iudelc m̃uens.
qđ in his partem sint habituri. que supra
solem fiunt idest in celestib. ¶oyses.
Introductarũ rõnum aut auctoritatum
medietas sapienti cuilibre satis sufficeret.
scͥpture qͣm rõni contrariam ẽẽ dixisti. re¬
stat ostendas in quo a ratione dissentiat.

Expanded text:
locus ejus . Idem alibi: Vadam et non revertar ad terram tenebrosam . Item idem: Homo cum dormierit non resurget . Salomon etiam his consona sentit dicens: Viventes sciunt se esse morituros, mortui vero nihil norunt amplius, nec habent ultra mercedem, quia oblivioni tradita est memoAmor quoque et odium et invidia simul peribunt, nec habent partem in hoc saeculo et in opere quod sub sole geritur . Ecce Salomon sapientissimus, caeterorum auctoritatibus concors existit, quod mortui scilicet ad hoc ut terras inhabitent, resuscitand non habent partem in his quae sub sole geruntur, id est in terrenis, per hoc videlicet innuens, od in his partem sint habituri, quae supra solem fiunt, id est in coelestibus. MOYSES. Introductarum rationum aut auctoritatum medietas sapienti cuilibet satis sufficeret. Scripturae quam rationi contrariam esse dixisti, restat ostendas in quo a ratione dissentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
culdubio ex quatuor elem̃tis composi¬
tum. ñ dubitat᷑. Quomͦ autem quod
ex eis cõponit᷑. &e passionib p̾dictis af¬
ficitur: cum eisdem affectib sine muta¬
tione in regnũ illud transferet᷑: Eꝯ ut
omĩa concedamꝰ: quidnã de his qui ad¬
ueniente uncto. ⁊ post nascit᷑ sũt. es di¬
cts: Mortuos ne ẽẽ asseris. necne:᷑ M
Morienttr sane in xp̃i regni fine.P
Quid g facient parentes eorum ĩ morte ip¬
soꝵ: Melius namq illis non foret resur¬
gere. qͣm tantum dolorem ex eoꝵ morte
sustinere. Moyses. Dicamꝰ gͦ eos
ñ eẽ morit᷑os. P Tunc mentitur scͥp
est homo qui uuet ce non uidebit mortem :
Undiq gͥ si perpendas sunt cͥ semite rõnis
& diffigũ clause. qđ nullatenus eo qͦ dicis
modo fieri possit mortuoꝵ resurrectio. ꝑꝑ
qł idem suꝑuis destruxeramꝰ legis te¬
stimonio. Quom gͦ frater anima tua hꝰ¬
moĩ fabulis auscultans potest indulge¬

Expanded text:
rocul dubio ex quatuor elementis composirocul dubio ex quatuor elementis compositum non dubitatur. Quomodo autem quod ex eis componitur, et passionibus praedictis afficitur, cum eisdem affectibus sine mutatione in regnum illud transferetur? Sed ut omnia concedamus, quidnam de his qui adveniente uncto et post nascituri sunt es dicturus? Moriturosne esse asseris necne? MOYSES. Morientur sane in Christi regni fine. PETRUS. Quid igitur facient parentes eorum in morte ipsorum? Melius namque illis foret non resurgere, quam tantum dolorem ex eorum morte sustinere. MOYSES. Dicamus ergo eos non esse morituros. PETRUS. Tunc mentitur Scripest homo qui vivet et non videbit mortem? Undique igitur, si perpendas, sunt tibi semitae rationis et diffugii clausae, quod nullatenus eo quo dicis modo fieri possit mortuorum resurrectio, propter quod idem superius destruxeramus legis testimonio. Quomodo ergo, frater, anima tua hujusmodi fabulis auscultans potest indulge
Abbreviated transcription (Latin):
dium cerne dm̃ quã talem qͣlem uosdi¬
ses. Quecunq hactenus locutisumus:
ratotinandi & argumentandi causa dixi¬
mus. Hec enim est nr̃e fidei certitudo qui¬
a resuscitandi ꝓfecto comelendi etiam
es bibendi. sine gñandi. &e nat᷑am ce usũ
sint habit᷑i. ce post mille annoꝵ annoꝵ
transacta curricła in ꝑpetue beatitudi¬
nis & immortalitatis regnũ sine aliqͣ
morte tͣnsferendi. Petrus. Siim¬
mortales concedis: ad pristinũ inconue¬
niens redis. Infra etenum mille annos.
intantum multitudo ꝓpagabit᷑ eoꝵ.
ut nullomͦ intͣ terre conclu li ualeant
ambitum: multo igͥminus ad incolen¬
dos agros ullum suꝑerit spatium. Insu¬
per & illud qđ supra diximꝰ est in que¬
stione. quia prĩarche & ꝓpħe. &e õs iusti
qui iam fulgebant in gła. noius denuio
penis subdunt᷑ reducti ad corꝑa. Itema¬
liud. Om̃e enim qđ comedit. bibit. ce
gignit. delectatur etiam. ac tristat᷑: ꝓ¬

Expanded text:
dium cernere Deum, quam talem, qualem vos didium cernere Deum, quam talem, qualem vos diS. Quaecunque hactenus locuti sumus, ratiocinandi et argumentandi causa diximus. Haec enim est nostrae fidei certitudo, quia resuscitandi sint, comedendi, et bibendi, sive generandi et naturam et usum sint habitaturi, et post mille annorum transacta curricula, in perpetuae beatitudinis et immortalitatis regnum sine aliqua morte transferendi. PETRUS. Si immortales concedis, ad pristinum inconveniens redis. Intra mille etenim annos, in tantum multitudo propagabitur eorum, ut nullo modo intra terrae concludi valeant ambitum. Multo minus igitur ad incolendos agros ullum supererit spatium. Insuper etiam illud quod supra diximus est in questione, quia patriarchae, prophetae et omnes justi, qui jam fulgebant in gloria, novis denuo poenis subduntur reducti ad corpora. Item aliud: Omne enim quod comedit, bibit et gignit, delectatur etiam ac tristatur, p