comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facies. ñ similitudinem s idolum fac̃:
qr facit quod non ht̃ aliqͥdsimile sui.
mundo. Nonenim aliqͣ ex reb con¬
stantib asstimit᷑ species: s qd mens oci¬
osa ⁊ curiosa reꝑit. Similitudo uero
est: cum aliquid ex his que sunt uł
in celo.ł in t̾ra. ł in aqͥs format᷑. Aus.
uͦita exponit ilłd. Idolum nichil ẽ.
in mundo: i. int̾ creat᷑as mundi ñ
est idoli forma. Mat̾iam enim formauit.
d̾̃s s stulticia hominum. formam dedit.
Quec̃q fc̃a sunt nat᷑alit̾: fact̾a st̃ ꝑu̾bũ.
S forma hoĩs in idolo. ñ ẽ fact̾a ꝑ u̾bum.
⁊ nicħ funt homines. cum peccant. S¬
no querit᷑. qͦm hic dicat᷑ forma idoli non ẽẽ
fc̃a ꝑũbum: cum alibi dicat᷑. legat᷑:
oisforma. omnis compago. oĩs ꝯcordia
partium. fc̃a ẽ ꝑ u̾bum. Hoc aut̃. a di¬
uersis uarie solurt̃. Quidam enim
dict. omnem formam. & qͥcqͥd ẽ a deo¬

Expanded text:
facies, non similitudinem, sed idolum facit, facies, non similitudinem, sed idolum facit, quia facit quod non habet aliquid simile sui. mundo. Non enim aliqua ex rebus constantibus assumitur species, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Similitudo vero est, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo, vel in terra, vel aquis formatur. August. vero ita exponit illud: Idolum nihil est in mundo, id est, inter creaturas mundi non est forma idoli, materiam enim formavit Deus, sed stultitia hominum formam dedit. Quaecumque facta sunt, naturaliter facta sunt per Verbum, sed forma hominis in idolo non est facta per Verbum, et nihil fiunt homines cum peccant. Sed quaeritur quomodo hic dicatur forma idoli non esse facta per Verbum, cum alibi legatur: Omnis forma, omnis compago, omnis concordia partium facta est per Verbum. Hoc autem a diversis varie solvitur. Quidam enim dicunt omnem formam, et quidquid e
Abbreviated transcription (Latin):
non referat᷑ ad caritatem: ñdũ fit
sic̃ fieri oportet: quamuis fieri ui¬
deat᷑. Inimicꝰ enim iusticie ẽ: quipe¬
ne timore non peccat. Amicus uͦ.
gͥ hec summa ẽ: ut intelligatur
plenitudo ẽẽ dilectio di ⁊ ꝓximi.
De .x. p̃ceptis qͦmͦ ꝯtineant᷑ in duobus man¬
datis caritatis.
ed iam distributio decalogi.
quiin duob mandatis complet᷑. con¬
sideranda ẽ. Habet enim decalogus
.xͤ. p̃cepta. que funt decacordum psal¬
terium: que fic sunt distͥbuta: ut
enos: non facies tͥ sculptile. neq om¬
nem similitudinem. Q hec origenes
ut idolum sit. quodnicħ habet simi¬
le dui: similitudouͦ. qd ht speciem a¬
lieuius rei: u̾bi gr̃a: siquis in auro.ł
ligno.ł aliare faciat speciem serpen¬
tis. ł auis. ł aliꝰ rei. ⁊ statuat ad adorã¬
dum: nonidolum s similitudinem
fecit: qui uͦ facit sp̃ẽm quam ñ uidae
ocłs. s animꝰ sͥfingit. tit siquis huma¬
nis membͥs caput canis ł arietis for¬
met. ł in uno habitu hominis. duas

Expanded text:
aritatem, nondum fit sicut fieri oportet, quamvis fieri videatur. Inimicus enim justitiae est, qui poenae timore non peccat. Amicus veroergo haec summa est, ut intelligatur plenitudo esse dilectio Dei DECEM PRAECEPTIS, QUOMODO CONTINEANTUR IN DUOBUS MANDATIS CHARITATIS. Sed jam distributio Decalogi, quae in duobus mandatis completur, consideranda est. Habet enim Decalogus decem praecepta, quae sunt decachordum psalterium; quae sic sunt distributa, utenos; non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem, etc. Haec Origenes ut idolum sit quod nihil habet simile sui; similitudo vero, quod habet speciem alicujus rei; ut, verbi gratia, si quis in auro vel in ligno vel alia re faciat speciem serpentis vel avis vel alterius rei, et statuat ad adorandum, non idolum sed similitudinem fecit. Qui vero facit speciem quam non vidit oculus, sed animus sibi finxit; ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ht: ut uir iustꝰ utens contugio. ñ
ħt continentiam in actu. qͣm tamen
habet in habitu. Curgͦ non dicantur
paria pecc̃a: forte qr mag̃ facit contra
caritatem. qͥ grauiꝰ peccat: minꝰ qui
leuiꝰ. Nemo enim peccat. nsi adũsꝰ
illam faciendo: que est plenitudole¬
factus est omnium reus: i. contra ca¬
ritatem faciẽs in qͣ pendent omnia.
cum in lege ce ꝓpħis multa fuerint
cerimonialia mandata. qͣsi ad cari¬
tatis scificationem ꝑtinuissent : ui¬
derentur nondum cessare deb̾e. Qͥa¬

Expanded text:
habet, ut vir justus utens conjugio, non habet continentiam in actu, quam tamen habet in habitu. Cur ergo non dicantur paria peccata? Forte quia magis facit contra charitatem qui gravius peccat, minus qui levius. Nemo enim peccat, nisi adversus illam faciendo, quae est plenitudo lefactus est omnium reus, id est, contra charitatem facit, in qua pendent omnia. cum in lege et in prophetis multa fuerint caeremonialia mandata, quae si ad charitatis sanctificationem pertinuissent, viderentur nondum debuisse cessare. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficit. ⁊ adhuc ñ hãt continentiam:
e hãt ñ paruam miscdiam Et ut ge¬
neialit̾ breuit̾ꝙ complec̾tar. qͣm de
Hec maior est in alus: in aluis minoꝵ
in aliis nulla est. Plenissima uͦ. que
lam non possit augeri: quandiui hic
homouiuit. in nemine. Hic insinua¬
ri uidet᷑. qͦd aliqͥs ea ratione possit dici
hr̃e unam uͥtutem. mag̃ quam aliam:
qr ꝑ caritatem mag̃ afficit᷑ in actu uniꝰ
u̾tutis. qͣm alt̾iꝰ. Et ꝓpt̾ diffrãm act̾uum.
ipsas uͥtutes magis uł minꝰ hab̾e dici pot̃.¬

Expanded text:
proficit, et adhuc non habeat continentiam proficit, et adhuc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. Et ut generaliter breuiterque conplectar, quam de haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; ri videtur quod aliquis ea ratione possit dici habere unam virtutem magis quam aliam, quia per charitatem magis efficitur in actu unius virtutis quam alterius; et propter differentiam actuum ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
putatione tua satis apparuit. ñ pla¬
cuisse auct̾orib nr̃is. immo ipsiu̾ita
ti. omnia paria ẽẽ ꝑeccata: eẽ si hoc de
uͥtutibꝰ uerumsit: qr & siuerum ẽ. eũ
peccata sunt paria: qͥa ubi uirtꝰ nulla
ẽ. nicħ rectum est. Nec tamen ideo ñ ẽ
yͣuo pͣuius: distortoq distorti. Si autẽ
quod puto ẽe ueriꝰ. sacͥs q littis cõgru¬
entius. ita sunt anime intentiones.
ut corporis m̃bra: non qͦd uideant᷑ lo¬
cis. s qͦd sentiant᷑ affectib: & alius il¬
luminat᷑ ampliꝰ. aliꝰ minus. aliꝰ oĩno
caret lumine : ꝓfect̾o ut qͥsq illustͣ¬
tione pie caritatis affectꝰ est: in aliqͦ
actu mag̃. in alio minꝰ. in alio nichil:
sic dicipotest hab̃e aliam.⁊ aliam ñ
imaior ẽ in isto caritas. qͣm in illo. recte
possumꝰ dicẽ: ⁊ aliqͣ in isto. nulla in illo:
quantum pertinet ad caritatem que
pietas est. E inunohomine. quod
maiorem ħ̃t pudiciciam. qͣm patien¬
tiam: & maiorem hodie qͣm heri. Si

Expanded text:
putatione tua satis apparuit non placuisse auctoribus nostris, imo veritati ipsi, omnia paria esse peccata, etiamsi hoc de virtutibus verum sit; quia etsi verum est eum peccata sunt paria, quia ubi virtus nulla est, nihil rectum est; nec tamen ideo non est pravo pravius, distortoque distortius. Si autem quod puto esse verius sacrisque Litteris congruentius ita sunt animae intentiones ut corporis membra, non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et alius illuminatur amplius, alius minus, alius omnino caret lumine; profecto ut quisque illustratione piae caritatis affectus est in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non m et \'maior est in isto caritas quam in illo\' recte possumus dicere et \'aliqua in isto, nulla in illo\', quantum pertinet ad caritatem, quae pietas est, et in ipso uno homine, quod maiorem habeat pudicitiam quam patientiam et maiorem hodie quam heri, si
Abbreviated transcription (Latin):
Tercium est uͦ: mementout diẽ sabbi
scĩfices. U̾ scđ̾m litt̾am p̾cipit᷑ sabbati
obseruantia: allegoricȩ uͦ ut reqͥem.
⁊ hic auitiis. ⁊ in fut᷑o. in dei contem¬
platione expectes. Ex sp̃uscõ .i. ex cari

Expanded text:
eceptum: Memento ut diem sabbati sanctifices, ubi secundum litteram praecipitur sabbati observantia. Allegorice vero, ut requiem et hic a vitiis, et in futuro in Dei contemplatione expectes ex Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
pendet & ꝓpħe. Si gͦ ñ uacat. omnes
paginas sc̃as ꝑserutari : omnia in uo¬
luera sermonum euoluere: tene ca¬
ritatem. uͥ pendent omnia: qr ꝑfecꝰ¬
dio est.⁊ finis omnium. Tunc enim
& p̃cepta. ⁊ consilia recte fiunt: cum
referent᷑ ad diligendum dm̃ ⁊ ꝓxi¬

Expanded text:
phetae. Si ergo non vacat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia involucra sermonum evolvere, tene charitatem ubi pendent omnia, quia perfectio est et finis omnium. Tunc enim et praecepta et consilia recte fiunt, cum referuntur ad diligendum Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥcunq fuint equales. u̾b gr̃a. inforti¬
tudine: equales sint ⁊ prudentia. ⁊ iꝰticia
⁊ temꝑantia. Sienm dix̾is ȩquales eẽ
istos infortitudine: s illum p̃stare pru¬
dentia: sequit᷑. ut hꝰ fortitudo minꝰ prudẽs
sit. dc ꝑhoc nec fortitubine equales sint.
qr est illiꝰ fortitudo prudentior. Atq
tta de cet̾is uͥtutib inuenies: si omnes
eadem considatione ꝑc̾ras. Erhis clares
iobpatientia: scđmusꝰ ext̾iores accipi¬
endum ẽ. ł in comparatione aliorum
hominum: qr ł humilitatis habitũ.
maxime p̃fert: ł opꝰ fidi. uł alicui ce¬
teraꝵ uͥtutum p̃cipue exequit̃. unde

Expanded text:
bi gratia, in fortitudine aequales sunt et prudentia et justitia et temperantia. Si enim dixeris aequales esse istos in fortitudine, sed illum praestare prudentia, sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quia est illius fortitudo prudentior; atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Ex his clarescJob patientia, secundum usus exteriores accipiendum est, vel in comparatione aliorum hominum, quia humilitatis habitum maxime praefert, vel opus fidei, vel alicujus caeterarum virtutum praecipue ex
Abbreviated transcription (Latin):
te cessauert̾ uelut umbra. uerũtñ
⁊ ipsa cerimonialia. sed̃m sp̃alem in-¬
tellectum quaͤm continent. ⁊ omnia
moralia: ad karitatem referuntur.
Ptinent enimomnia ad.xͨ. mandata
in tabulis scͥpta. ubi omnium sũma
ꝑstͥngit᷑: ex quib cet̾a emanant: sic̃
in sermone dñi. oct̃o uirtutes p̾mit¬
tunt᷑. ad quas cet̾a referunt᷑. Et sict̃
ad .xͣ. mandata decalogi. ceta refe
ta caritatis ꝑtinent᷑ qr caritatem
implent᷑: & ad caritatem tanquamfi
nem referri debent. Unde. aus. Totã¬

Expanded text:
te cessaverunt sicut umbra. Verumtamen et ipsa caeremonialia secundum spiritualem intellectum, quem continent, et omnia moralia ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnia ad decem mandata in tabulis scripta, ubi omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referuntur. Et sicut ad decem mandata Dta charitatis pertinent, quia per charitatem implentur, et ad charitatem tanquam ad finem referri debent. Unde Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
Amores: per similitudinem duarum¬
lieres maritatas: quaꝵ unam con¬
stituas uolentem facẽ adult̾ium. s
timet ne damnet᷑ a marito. timet
maritum: qr adhue amat neqͥtiã.
huic ñ ẽ gͣta s onerosa maritip̃¬
sentia. ⁊ si forte uicut nequit: di¬
met maritum ne ueniat. tales fc̃.
qͥ timẽt diẽ tudicii. fac alt̾am ama¬
re uirtm. debe illi castos amplexꝰ:
nullaseadultina immundicia ma¬
culare uelle. ista optat p̃sentiam ui¬
ri. Illa timet: &e illa timet. Iam gͦ in¬
terrogent᷑: qr̃ timeant. Illa dicet. tine
uirũ ne ueniat. Illa dicet. timeo
uirum ne discedat. Illa dicet. timeo
uirum ne damnet. Illa dicet. ci¬

Expanded text:
timores, per similitudinem duarumtimores, per similitudinem duarumlieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic non grata est, sed onerosa mariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista timet. Jam ergo interrogentur quare timeant. Illa dicet: Timeo virum ne veniat; ista dicet: Timeo virum ne discedat. Illa dicet: Timeo virum ne damnet; ista dicet:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u dei dissonare posst: Immo est
ibi quedã ꝯsonantia. ẽ q̃dam ꝯcor¬
dia. s auditorem desiderat studio¬
sum. ñ ociosum. Ccce mouit dtias
lingͣs sp̃s di: ⁊ audutimꝰ ex una. ti
mor ñ ẽ in caritate: audiuimus ex
melodiã. ñ sine cã hic addit castus.
illic ñ addidit. qr ẽ timor aliquis
stus. Discnamꝰ istos ouos timores: &
intelligamꝰ ꝯsonantiam tybiarum.
Qͦmͦ disenimꝰ: attendat caritas
ur̃a. At homines. qͥ ꝓpt̾ea timent d̾m.
ne mittant᷑ in gehennam: ne forte
ardeant cũ diabolo in igne et̾no:
ipse ẽ timor. qͥ introducit ca¬
ritatem. S sic uenit ut exe¬
at. Si enim ꝓpt̾ penas  times
dm̃. ñdum amas quem sic times. ñ
te. & incipis bona desidare. Cumbo¬
na desidare ceꝑis: erit in de timor ca¬
stus. Qͥd ẽ timor castꝰ: Timere ne
amittas ipsa bona. Timere dm. ne re¬
te deserat p̃sentia eiꝰ: amplecteris eũ
ipsofrui desideras. Eͦmͦ distent duo

Expanded text:
Spiritu Dei dissonare possunt? Imo est Spiritu Dei dissonare possunt? Imo est ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia; sed auditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex melodiam; non sine causa hic addidit castus, illic non addidit; quia est timor aliquis stus. Discernamus istos duos timores, et intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo discernimus? Attendat charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam; ne forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non te, et incipis bona desiderare. Cum bona desiderare coeperis, erit in te timor castus. Quis est timor castus? Ne amittas ipsa bona. Intete deserat praesentia ejus, amplecteris eum, ipso frui desideras. 8. Quomodo distant duo
Abbreviated transcription (Latin):
in illo caritas. ñ timeret. ꝑfecta
enim caritas faceret ꝑfectam iusti¬
ciam᷑. ⁊ ñ hab̾et quare timeret.im¬
mo habet. quare desideraret.ut
transeat iniquitas. ⁊ ueniat reg¬
num dei. Gͤ timor ñ ẽ in caritate:
s in qͦ caritate ᷤ. non inchoata. in
caritas foras mittit timorem. gͦ
uit locum. Quantum enim illa
crescit. ille decrescit: & quantum
illa fit int̾ior. timor pellit᷑ foras.
Maior caritas. Minor timor. mi¬
nor caritas. maior timor. Si autẽ
nuliꝰ ẽ timor: ñ ẽ qͣ intret caritas
sic̃ uidemꝰ. ꝑ setam introduei
linum. qndo aliqͥd suitͥ. seta pꝰ
intrat: nͥ exeat: ñ succedit linũ.
Sic timor: pꝰ occupat m̃tem. N
aut̃ ibi rema net timor: quia
ideo intrauit ut introdu¬
cere t caritatem.
Quid uidetur p̃dictis aduersari.
Est autem alia sententia. qͥuidrr
huic ẽẽ ꝯtraria. si ñ ht pium intel
qͦd si ostendit ille nob̃ et̾num timo¬
rem: nunquid contradieit illi ista
biȩ ꝯsonant. impletȩ due lingue

Expanded text:
in illo esset charitas, non timeret. Perfecta enim charitas faceret perfectam justitiam, et non haberet quare timeret: imo haberet quare destranseat iniquitas, et veniat regnum Dei; ergo timor non est in charitate. Sed in qua charitate? Non in inchoata. In charitas foras mittit timorem; ergo vit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras; major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus est timor, non est qua intret charitas, sicut videmus per setam introduci linum quando aliquid suitur; seta prius intrat, et nisi exeat non succedit linum. Sic timor primo occupat mentem; non autem ibi remanet timor, quia ideo intravit, ut introduceret charitatem. 7. Quod videtur praedictis adversari. Est autem alia sententia quae videtur huic esse contraria, si non habet pium intellQuod si ostendit ille nobis aeternum timorem, numquid contradicit illi istabiae consonant, impletae duae linguae
Abbreviated transcription (Latin):
tamen mag̃ ꝑ aliqͣm mereri dicunt. ꝙͣ
ꝑcaritatem: nec aliquam plemꝰ a qͦqm
hab̃i. qͣm ꝑ caritatem. Alias gͥ magis. ⁊
alias minꝰ in aliqͦ ẽẽ dñt: s nullam ple¬
nius caritate. qͦ cet̾as gignit. Has ꝙͦ dñt
ẽẽ multas facies: qͣs memorat apł̃s dicens.
dicunt. om̃s uͥtutes ⁊ simul ⁊ pares ẽẽ in
quocunq sunt: ut qͥ in una. alt̾i par ex¬
titerit: in omnib eidem eqͣlis sit. Unde

Expanded text:
tamen magis per aliquam mereri dicunt, quam tamen magis per aliquam mereri dicunt, quam per charitatem; nec aliquam plenius a quoquam haberi, quam charitatem. Alias ergo magis et alias minus in aliquo esse dicunt; sed nullam plenius charitate, quae caeteras gignit. Hasque dicunt esse multas facies quas memorat Apostolus, dicdicunt omnes virtutes et similes et pares esse in quocumque sunt; ut qui in una alteri par extiterit, in omnibus eidem aequalis sit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
olet cẽ queri. utrum uir rantur¬
tutes itasint sͥ coniunete. ut seꝑatĩ
non possint possideri ab aliqͦ s qͥ unã
habet. om̃s habeat. De hoc ier. ait. Os̃
omnib careat. Iui gͦ unam habet: om̃s
ht̃. Qͦt qͥdem ꝓbabile est.Cum enim
caritas mat̾ sit omnium uirtutum ÷
esse: Uͥ aut̃ ñ est. qͥd ẽ. quod possit ꝓdẽẽ:
Cur gͦ non dicimꝰ qͥ hanc uirtutem ht̃.
hab̾e om̃s: cum plenitudo legiᷤ sit carataᷤ.
Que qͣntomagis ẽ. in homine: tanto
mag̃ est uirtute p̾ditꝰ. Quanto uero¬
minus: tanto minus inest uirtꝰ. Q qͣn¬
tominꝰ est uirtꝰ: tanto magis ẽ uitiumin hoĩe
uͥtutes: an alie magis. alie minus
in auqꝰ ferueant: questio ẽ. Quibdam
enimuidet᷑. quod alie magis. aliȩ minꝰ
habeant᷑ ab aliqͦ: sic̃ in iobpatientia emi¬
nuit: in dauid. humilitas: in moys e
mansuetudo: qͥ ce concedunt. mag̃ aliꝙͣ
mereri ꝑ aliquam unã uͥtutem. quam
aliam. sic̾ eampleniꝰ h̃t. qͣm aliam : ñ

Expanded text:
olet etiam quaeri utrum virtutes ita sint sibi conjunctae, ut separatim non possint possideri ab aliquo; sed qui unam habet omnes habeat. De hoc etiam Hieron. omnibus careat. Qui ergo unam habet, omnes habet. Quod quidem probabile est. Cum enim charitas mater sit omnium virtutum, esse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? cur ergo non dicimus qui hanc uirtutem habet habere omnes, cum plenitudo legis sit caritas? an quanto magis est in homine, tanto magis est uirtute praeditus; quanto minus, tanto minus inest virtus; et quanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. 2. ssideat virtutes, an aliae magis, aliae minus in aliquo ferveant, quaestio est. Quibusdam enim videtur quod aliae magis, aliae minus habeantur ab aliquo; sicut in Job patientia emicuit, in David humilitas, in Moyse mansuetudo; qui etiam concedunt magis aliquem mereri per aliquam unam virtutem quam per aliam, sicut eam plenius habet quam aliam. Non
Abbreviated transcription (Latin):
luntate fallendi.s non omnis qui
mentit᷑ mendactum dic̃: qr quod
uerum est loguit᷑ aliqñ m̃ciendo:
sic̃ econu̾so falsum dicendo. aliq̃n
iudicandus ẽ. qͥ dic̃ falsum qͦd
putat uerum: ꝙr quantum in ip̃o
ẽ. non fallit ipse. h fallit᷑. Mon gͥ
mendacii arguendꝰ est. qͥfalsa in
quod putat falsum. Quantum enĩ
ad amiinum eiꝰ attinet. non uerum
dicit: qr non qͦd sentit dicit: quam¬
uis uerum inueniat᷑ ẽẽ qͦd dicit.
Nec ille liber est a mendacio. qui
ore nesciens loquit᷑ uerum: sciens
autem uoluntate mentit᷑. Hic q̃ri
cum ñ ita sentiat in animo: utrũ
loquat᷑ mendacium. Non ẽ menda¬
cium qd dic̃: qr licet alit̾ teneat aĩo:
uerum ẽ tam̃ qͦd diẽ: ⁊ iõnon ẽ m̃

Expanded text:
voluntate fallendi; sed non omnis qui voluntate fallendi; sed non omnis qui mentitur mendacium dicit, quia quod verum est loquitur aliquando mentiendo, sicut e converso falsum dicendo aliquando judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum; quia quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non ergo mendacii arguendus est qui falsa incquod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, non verum dicit; quia non quod sentit dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit. Nec ille liber est a mendacio, qui ore nesciens loquitur verum, sciens autem voluntate mentitur. Hic quaesse Deum, cum non ita sentiat animo, utrum loquatur mendacium. Non est mendacium quod dicit, quia, licet aliter teneat animo, verum
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortem quesitum ꝓdere. menciat᷑.
Oct̾auum. quod nulli obest: & ad hoc
ꝓdest ut ab immundicia corporal
aliquam tueat᷑. In his aut̃. tanto minꝰ¬
qͥsq peccat. cũ mentit᷑. quanto magis
a pͥmo recedit. Quisqͥs uͦ aliqͦd genus
eẽ m̃dacii. qͦd pecc̃m ñ sit putauerit.
decipiet se ipsum turpit̾: cum ho¬
nestam ẽẽ deceptorem alioꝵ arbit᷑᷑.
Omne gͦ genꝰ mencdacii summopere
fuge: quia omne mendacium ñ est
adeo. Qͥd sit mendacium.
ic uidendum ẽ. qͥd
sit mendacium: ⁊ qͥd sit mentiri:
deinde. utrummendacium sit pec¬
catum : & qͣre. Mendacium ẽ ut ait
aus. falsa sigc̃o uocis: cum intentio¬
ne fallendi. Ut gͦ mendacium sit:
necesse ẽ. ut falsũ ꝓferat᷑. ⁊ cum inten¬
tione fallendi: Hoc enimmalũ
eit ꝓpͥum mencientis. aliud hab̃e
clausum in pect̾ore: aliud ꝓmptum
quod animosentit quis: siue iltd
uerum sit. siue ñ. Omnisgͦ qͥ loqͥt᷑
contͣ hoc quod animosentit.i. uo

Expanded text:
ad mortem quaesitum prodere, mentiatur; ad mortem quaesitum prodere, mentiatur; octavum, quod nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporis aliquem tueatur. In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipit seipsum turpiter, cum honestum esse deceptorem aliorum arbitretur. Omne ergo genus mendacii summopere fuge, quia omne mendacium non est a Deo. 2. Quid sit mendacium. Hic videndum est quid sit mendacium et quid sit mentiri. Deinde utrum omne mendacium sit peccatum et quare. Mendacium est, ut ait August., falsa significatio vocis cum intentione fallendi; ut ergo mendacium sit, necesse est ut falsum proferatur et cum intentione fallendi. Hoc enim malum est proprium mentientis, aliud habere clausum in corde, aliud promptum quod animo sentit quis, sive illud verum sit, sive non. Omnis ergo qui loquitur contra quod animo sentit, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ationem exploratorum: ꝓ qͣ fuit
ueniale pecc̃m. S ne putet quisq in
cet̾is peccatis: si ꝓpt̾ lib̾ationem hõiũ
fiant. ita posse concedi ueniam. Mul¬
ta enim mala detestanda: talem se¬
quunt᷑ errorem. Possumus enim &
tiatur. appareat amando moritura
& si uixerit. penitendo pur ganda nec
ideo pecc̃m gͣue negabtt᷑ adult̾ium.
pareat. quod m̃daqum sit ueniale.
& quod damnabile. Primum capi¬
tale est mendacium longe fugiend:
qͦd fit in doct̾rina religionis: ad qd
nulla causa qͥsquam debet adduci.
¶ Seđdm: qͦd tale est ut nulli ꝓsit: &
sola menciendi fallendiq: libidine:
quod mirum mendacium ẽ. ¶ Quim¬
tum ẽ: qͦd fit placendi cupiditate
de suauiloquio. His omnib eutta¬
tis. sequit̾ sextum genꝰ. quod ⁊ nul¬
li obest.⁊ ꝓdest alicui: ut siquis
pecuniam alicuiꝰ inuste tollendã.
sciens ubisit. nescire se fateat᷑: m̃ti¬
atur. Seytimum. qͦd & nulli obest.
& ꝓdest alicurut siqͥsnolens hominẽ

Expanded text:
liberationem exploratorum, pro qua fuit veniale peccatum. Sed ne putet quisque in caeteris peccatis, si propter liberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et tiatur, appareat amando moritura, et si vixerit poenitendo purganda; nec ideo peccatum grave negabitur tale adulterium. pareat quod mendacium sit veniale, et quod damnabile. Primum capitale est mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis, ad quod nulla causa quisquam debet adduci; secundum, quod tale est ut nulli prosit, sola mentiendi fallendique libidine, quod maximum mendacium est; quintum, quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibus evitatis, sequitur sextum genus, quod et nihil obest, et prodest alicui: ut si quis pecuniam alicujus injuste esse tollendam sciens, ubi sit nescire se mentiatur; septimum, quod et nulli obest, et prodest alicui: ut si quis nolens hominem
Abbreviated transcription (Latin):
us cultꝰ eiꝰ est. Si gͦ colat mens hominis
dm̃. ctuꝰ ab eo capix fact̾a ẽ. ⁊ cuius ẽẽ par¬
ticeps potest: sapĩa ipsa fit: ⁊ ñsua luce:
s sumine illiꝰ lucis participatione sapi¬
ens fit̃. Ista gͦ hominis sapĩa. ẽ dei est:
uerum ñ ita dei ẽ. ut ea sapiens sit ds:
non enim participatione sui. sapiens
est: sicut mens participatione dei. Sic
cẽ dr iusticia ds. non solum illa. qͣ ips e
iustꝰ est: s cẽ illa quam dat homini. cũ
iustificat impium. De conexione uirtu¬

Expanded text:
us cultus ejus est. Si ergo colat mens hominis Deum cujus ab eo capax facta est, et cujus esse particeps potest, sapiens ita fit, et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens fit. Ista ergo hominis sapientia etiam Dei est; verum non ita Dei est, ut ea sapiens sit Deus. Non enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sic etiam dicitur justitia Dei non solum illa qua ipse justus est, sed etiam illa quam dat homini cum justificat impium. DISTINCTIO
Abbreviated transcription (Latin):
quod intellectꝰ ⁊ scientia. que di¬
cuntur dona sp̃s scĩ: alia sc̃ ab intel¬
lectu ⁊ scĩa. que nat᷑alit̾ sunt in anima
hominis. Hec emmu̾tutes sunt que
ꝑ grãm infundunt᷑ animis fidelium.
ut ꝑ eas recte uiuant: illa uͦ nat᷑aliter
habet homo. ex bnficio creationis:
reformant᷑. atq adiuuant᷑: cum u̾bi
gr̃a. intellectꝰ nat᷑alis peccõ obtene¬
bratus. ꝑ uirtutem quandã ⁊ gr̃am
quȩ dr sp̃s intelligentie reformatuꝵ
atq tuuat᷑ ad intelligendum. Ita ce
est illa que deus est̾.
uud c̃e sciendum est. quod sapĩa de
qua nunc disserimꝰ. non ẽ illa dei sapĩa.¬

Expanded text:
tellectus et scientia quae dicuntur dona Spiritus sancti, alia sunt ab intellectu et scientia quae naturaliter sunt in anima hominis; hae enim virtutes sunt quae per gratiam infunduntur animis fidelium ut per eas recte vivant. Illa vero naturaliter habet homo ex beneficio creationis; reformantur atque adjuvantur, ut, verbi gratia, intellectus naturalis peccato obtenebratus, per virtutem quamdaspiritus intelligentiae reformatur atque adjuvatur ad intelligendum. Ita et est illa quae Deus est. Illud etiam sciendum est, quod sapientia de qua nunc disserimus, non est illa sapi
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscit᷑ uerꝰ hominis filiꝰ. Item cũ
dicit᷑. uidimꝰ plenum gr̃e ⁊ u̾itatis:
grãm referamꝰ ad scĩam:
⁊ uitatem ad sapientiam: qr in xͦ
rie: & nos scientiam &e sapientiã
de eo habemus: qui deus est & homo.
In quo differat sapientia ab intellecta.
stensa diffr̃a. int̾ scientiam
& sapientiam: qͥd distat inter
sapientam &e intellect̾um uideamus.
In hoc differunt illa duo: q sapĩa ꝓͥe¬

Expanded text:
 verus hominis filius. Item cum dicitur: Vidimus plenum gratiae et veritatis; gratiam referamus ad scientiam, et veritatem ad sapientiam; quia in Cria, et nos scientiam et sapientiam de eo habemus qui est Deus et homo. 2. In quo differat sapientia ab intellectu Ostensa differentia inter scientiam et sapientiam, quid distet inter sapientiam et intellectum videamus. In hoc differunt illa duo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ ꝑmissi sunt hoc fac̾e̾ illis. qͥ talia
iure passi sunt. qm iussi. Hic opponit᷑
geliũ ⁊ legem moralis p̃ceptionis tnͣs¬
gressi sunt. que ẽ quod tͥ non uis. aliĩ
non fec̾is: quam u̾itas scͥpsit in corde
hominis & qr non legebat᷑ in corde.
tt̾auit in tabulis: ut uoce forins ecus
admota. rediret ad cor: ⁊ ibi inuenir&
qd extͣ lege̾t. Hancgͥ illi p̃uaricatiui¬
dentur in illo facto: aliis facientes. ꝙ
nolebant sͥ fieri. S ibi subintelligen¬
dum ẽ iniuste: ut non alii . s. iniuste
facias: ꝙ tͥ ñ uisfieri. Alioqͥn: huius
p̃uaricator ẽ iudex. dumpunit reum
nolens aliqͥd tale sͥ fierĩ. Ita etiam oe

Expanded text:
magis permissi sunt hoc facere illis qui jure magis permissi sunt hoc facere illis qui jure talia passi sunt, quam jussi. Hic opponiturgelium et lex moralis praeceptionis, transgressi sunt, quae est: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris. Quam Veritas scripsit in corde hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant sibi fieri. Sed ibi intelligendum est injuste, ut non alii, scilicet, injuste, facias quod tibi non vis fieri; alioquin hujus praevaricator est judex, dum punit reum nolens aliquid tale sibi fieri. Ita etiam et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibuit : s furci nomine. bn intel¬
ligi uoluit omnem illicitam usur¬
pationem rei alienȩ. Sacͥlegrum tͥbꝰ
quid mancipatum ẽ cultui diuino:
ut eccł̃ia. ł res eccłie. Hic ⁊̃ usura ꝓ¬
hibet᷑: que subrapina continetur.
re. aut raꝑe. nicħ int̾est. Cõmoda
fr̃a tuo̾.⁊ accipe que dedisti: ⁊ nicħ
suꝑfluum queras: qr suꝑabundan¬
tia. in usura computat᷑. Est enim
igit: in iniuria ł qualibet re. quã
ram ẽẽ in pecunia. s intelligant usu
in hyeme demus decem modios: ce
in messe qtundecim recipiamus:
qui dño iubente ab egyptiis mutua¬
uerunt uasa aurea ⁊ argentea. ⁊ ueste
p̃ciosas. & asportauerunt: utrum fur¬
tum commisert̃: dicimꝰ eos qͥut pare¬
rent deo iubenti ilłd̃ fecerunt. ñ fecis¬
se furtum: nec omnino peccasse. Uñ.
iubentͥ. iinist̾cum p̃buerunt. Hoc
enim d̃s iussit. qui legem dedit: siẽ
cida est: etiamsieum occidat. quẽ scit
a iudice occidendum. Infirmi autem a¬
qui ex cupiditate egyptios deceꝑunt:

Expanded text:
prohibuit; sed furti nomine bene intelligi voluit omnem illicitam usurpationem rei alienae. Sacrilegium tribdicitur, quidquid mancipatum est cultui divino, ut ecclesia vel res ecclesiae. Hic etiam usura prohibetur, quae sub rapina continetur. re, aut rapere nihil interest. Commoda fratri tuo, et accipe quod dedisti, et nihil superfluum quaeras; quiatia in usura computatur. » -- « Est enim igit in qualibet re, quam tantum esse in pecunia; sed intelligant usurin hyeme demus decem modios, et in messe quindecim recipiamus. mino jubente ab Aegyptiis mutuaverunt vasa aurea et argentea et vestes pretiosas, et asportaverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum, nec omnino peccasse. Unde jubente ministerium praebuerunt. Hoc enim Deus jussit, qui legem dedit. Sicut acit, homicida est, etiamsi eum occidat quem scit a judice occidendum. Infirmi autem qui ex cupiditate Aegyptios deceperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
facit. quare seruilis ñ ẽ timor ille
quem in caritate inchoata fore ꝯcessit:¬
& quem crescente caritate decresce
dixit. s ille ẽ timor inicialis. quem
non negat eẽ in caritate: nͥ ꝑfecta
sit. Ꝙ tuor seruilis & initialis dr
Uinitium sapĩe sed different᷑.¬

Expanded text:
facit. Quare servilis non est timor ille, quem in charitate inchoata fore concessit, et quem crescente charitate decrescere dixit; sed ille est timor initialis, quem non negat esse in charitate, nisi perfecta sit. 9. Quod timor servilis et initialis dicitur initium sapientiae, sed different
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alit̾ uiuit᷑: litt̾a legis sensum car¬
nalem.i. quam carnales habent :⁊
scđm quam carnalit̾ uiuit᷑: cui.
fc̃a est fuꝑadditio. Tercium est: ñ me
tofede matͥmonii. A parte enim: totũ
intelligit᷑. Nomine gͥ mechie: omĩs

Expanded text:
aliter vivitur; littera legis sensum carnalem, id est, quem carnales habent, et secundum quem carnaliter vivitur; cui facta est superadditio. Tertium est: Non moto foedere matrimonii, a parte enim totum intelligitur. Nomine ergo moechiae omnis
Abbreviated transcription (Latin):
mentum ht̃. torquet᷑ conscientia
pecc̃oꝵ: ñdum fc̃a ẽ iustificatio ẽ
ibi ꝙ ticillat mentem: ꝙ pungat.
ꝙ stimulet. Stimulat ille timor. h intͥc
caritas q̃ sauat ꝙ uulnerat timor. ti
sonantes. Illa. de timore didicit. quo
timet aĩa ne damnet᷑. Illa. de timo¬
a qͥ seruilis. & qualr differant. in
qͥb ⁊̃ mitialem timorem sigcauit:
qui nͦ ex toto ẽ seruilis. nͨ ex toto castꝰ.
stanquam mediꝰ aliquid de serui¬
li.⁊ aliqͥd de casto timore h̃t̃. facit
eim seruire. partim timore penȩ.
partim amore iusticie. ꝑ quem ti¬
mem puniri. ⁊ timemꝰ offende. Iste
tmor ẽ in inchoata caritate. ñ in. ꝑ¬
fecta. ⁊ qͣntum crescit caritas. tm̃
decrescit iste timor. qͣnͣtum ad me
mere penam.⁊ qͣntum ad torm̃tum
nus timemꝰ. Iste timor notat᷑ in ilł
aritate inchoata. s ꝑfecta. ꝙ. non
posset dici de seruili: qr ut ipse su¬
pradixit. seruilis timor ñ rema¬
net ueniente caritate: nͨ intrat ca¬

Expanded text:
t; torquetur conscientia peccatorum, nondum facta est justificatio. Est ibi quod titillet mentem, quod pungat, quod stimulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Timannem et David consonantes; illa de timore Dei dicit, quo timet anima ne damnetur; ista de timoet quis servilis, et qualiter differant. In quibus etiam initialem timorem significavit; qui nec ex toto est servilis, nec ex toto castus, sed tanquam medius aliquid de servili, et aliquid de casto timore habet; facit enim servire partim timore poenae, partim amore justitiae per quem timemus puniri, et timemus offendere. Iste timor est in inchoata charitate, non in perfecta: et quantum crescit charitas, tantum decrescit iste timor, quantum ad metmere poenam, et quantum ad tormentumnus timemus. Iste timor notatur in illcharitate inchoata, sed perfecta; quod non posset dici de servili, quia, ut ipse supra dixit, servilis timor non remanet veniente charitate, nec intrat cha
Abbreviated transcription (Latin):
penam timuit: Potest timor ille
dici nͣlis. siue humanꝰ. qui omnib
hominib inẽ. qͦ horret᷑ mors. ac
formidat᷑ pena. Q đr timor iste
iste timor concretꝰ homini. nec de
bonis nat᷑alib. s qr ex corrupta nͣ
tio inoleuit. tanquam eẽt nat᷑alis:
diffiniert illam dicentes. Sapĩa

Expanded text:
poenam timuit? Potest timor ille dici naturalis vel humanus, qui omnibus hominibus inest, quo horretur mors ac formidatur poena. Et dicitur timor iste iste timor concretus homini, nec de bonis naturalibus; sed quia ex corrupta nattio inolevit, tanquam esset naturalis; definierunt eam, dicentes: Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
dirimentes. ꝙ uii. illa dona & in
crter uiuentib: & in nob̾ert̃ infuto.
s ñ habebunt omnia hosusꝰ siue
filialis mͦ facit timere. ne offenda¬
intis quem diligimꝰ: &e ne separemꝰ
ab eo facit ⁊̃ nos reuereri eundem.
In futo uͦ faciet nos r euerers. q̃nñ
tiinebim̾ separari ł offende. Ñ gͦ
metꝰ separationis ł offensionis nẽ
ẽ in angłis ł aĩab seĩs: nec in nob̾¬

Expanded text:
illa dona et in citer viventibus, et in nobis erunt in futuro; sed non habebunt omnia hos usus, sifilialis modo facit timere ne offendamus quem diligimus, et ne separemur ab eo; facit etiam nos revereri eumdem. In futuro vero faciet nos revereri, quando non timebimus separari vel offendere. Non ergo metus separationis vel offensionis nunc est in ang
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝓ sua reu̾entia. Qͥdam tamen
scd̃m effectum timorem in xͦ ⁊ in
angłis tantum eẽ contendunt.
Plena timorum distinctio
⁊ qr de timore tractandi nobis
num: seruilem: inicialem: castum.
ł filialem. siue amicalem. humanꝰ
timor ẽ ut ait cassiodorꝰ. Qñ Cassidoor

Expanded text:
est pro sua reverentia. Quidam tamen secundum effectum, timorem in Christo et in angelis tantum esse contendunt. 4. Plena timorum distinctio. Et quia de timore tractandi nobis num, servilem, initialem, castum vel filialem sive amicabilem. Humanus timor est, ut ait Cassiodorus super
Abbreviated transcription (Latin):
fiat: ñ tam bñ. Nemo enim inu:t᷑ bn
facit: etiam si bonum ẽ qͦd facit.
De casto ⁊ seruili pleniꝰ. tangens int̾¬
De his eisdem᷑ timorib epłam ioħis.
latiꝰ disputat aus dicens cepit aliquis
cde diem iudicii. sicepit crede cep̃
⁊ timere. s qͥ adhuc timet. ñdum

Expanded text:
iat, non tamen bene. Nemo enim invitus bene facit, etiamsi bonum est quod facit. 6. De casto et servili plenius agit, tangens inteDe his eisdem timoribus latius disputat August. dicens: Coepit aliquis credere diem judicii; si coepit credere, coepit et time
Abbreviated transcription (Latin):
timorem gehenne ꝯtinet se hõ a
pecc̃õ: qͦ p̃sentiam uidicis ⁊ penas
metuit. ⁊ timore faẽ quicquid bõi
facit: non timore amittendi et̾nũ
bonum ꝙ ñamat:s timore pati¬
endi masum.ꝙ formidat. Non ti¬
met ne ꝑdat amplex̾ pulcherrimi
sponsi: s timet ne mittat᷑ in gehen¬
nam. Bonꝰ est iste timor ⁊ utilis. li¬
cet insufficiens:. ꝑ quem fit paulatĩ
ꝯsuetudo iusticie. & succedit inttiał
timor: qn incipit ꝙ durum erat a¬
mari. ⁊ sic incipit excludi seruilis
timor a caritate. ⁊ fuecedit deind
timor castꝰ siue amicalis: qͦ timemꝰ
ne sponsꝰ tardet. ne discedat: ne of¬
fendamꝰ. ne eo careamꝰ. Timor iste:
de amore uenit. ille qͥõ seruilis. ẽ
utilis: s non ꝑmanens in etnum.
ut iste timor diuinus. comes ẽ ꝑ
õs gratus. Collacio predictor.
tattende.ꝙ .iiii. hic distingunt᷑
amores. cum supͣ beda dixit duos
ẽẽ. S beda humanum timorem
ỹtinisit᷑. & nomine seruilis. duoᷤ

Expanded text:
timorem gehennae continet se homo a peccato, quo praesentiam judicis et poenas metuit, et timore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi Sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde timor castus sive amicabilis; quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus. Timor iste de amore venit. Ille quidem servilis est utilis, sed non permanens in aeternum; et iste timor divinus comes est per omnes gradus. 5. Collectio praedictorum. Et attende quod quatuor hic distinguntur timores, cum supra Beda duos dixerit esse. Sed Beda humanum timorem praetermisit, et nomine servilis duos
Abbreviated transcription (Latin):
Timorem desiturũ dic̃ sic. simor
dñi. ẽ magnum p̃sidium ꝓficien¬
tib ad salutem. s ꝑuenientibus
foras mittt᷑. N enim timent iã
ritatib significat᷑: ꝙ timor non
erit in fut᷑o. Si autem timor non
Nec mͦ st̃ in angłis siue in aĩab

Expanded text:
timorem Dei desiturum dicit sic: Timor Domini est magnum praesidium proficientibus ad salutem, sed pervenientibus foras mittitur. Non enim timent jam ritatibus significatur quod timor non erit in futuro. Si autem timor non nec modo sunt in angelis sive in animabus
Abbreviated transcription (Latin):
alios ad minꝰ bonos. Omnia enm
bona nr̃a: ex eiꝰ dilectione nob̃ ꝓue¬
niunt electoꝵ gͦ alios magis. alios
minꝰ dilex̃ ab et̾no. ⁊ dilig̃ ⁊̃ nuc:
qr alus maiora. aliis minora ex di¬
lectione sua pparauit bona. alusq
maiora. ⁊ aliis minora bona ꝯfert
in tempore. Uñ. magis ł minus
đr hos ł illos diligere. E duobus
modis inspicienda est dilectio dei.
onsidat᷑ enim duob mͦis dilec¬

Expanded text:
alios ad minus bonos. Omnia enim alios ad minus bonos. Omnia enim bona nostra ex ejus dilectione nobis proveniunt. Electorum ergo alios magis, alios minus dilexit ab aeterno, et diligit etiam nunc, quia aliis majora, aliis minora ex dilectione sua praeparavit bona; aliisque majora, et aliis minora bona confert ex tempore. Unde magis vel minus dicitur hos vel illos diligere. 3. Quod duobus modis inspicienda est dilectio Dei. Consideratur enim duobus modis dilec
Abbreviated transcription (Latin):
& nos: ut supra disseruimus. Cũq
dilectio eius sit immutabilis & et̾̃na.
Uñ aus. in comp̃hensibilis ẽ iohu
dilect̾io atq immutabilis qua deus
odit ꝙ fecimꝰ. Miro gͥ & diuino mͦ.
ã qñ odit. diligit nos: & hoc qui dem
momnib intelligi pͥ. Qͥs gͦ digne
possit eloqͥ. quantum diligat mnbra
unigeniti sui: Et quanto amplius
unigenitum ipfum: De ipso ⁊̃ dic̃
que fecit bona ft̃. & omne bonum
diligit: omnia gͥ diligit que fecit.
& int̾ ea magis diligit rationales
cat᷑as: ⁊ de illis eas ampliꝰ que sunt
membra unigeniti sui. ⁊ multo
magis ipsum unigenitum.
Ex qua intelligentia dr mag̃ ł minꝰ dili
Cum aut̃ dilect̾io gere hec: uel illa.
łremittt᷑: si querit᷑ que sit ratiodi
euꝑare omnem senfum humanũ:
ut ad tante altitudinis intelligen¬
dam: uix aliquatenus aspiret. Po¬
alios minꝰ diligere dr̾: ñ muta¬
bilitatem caritatis eiꝰ sig̾cat. s qd
alios ad maiora bona. alios ad mi¬
nora dilexit:alios ad meliores usꝰ:

Expanded text:
 nos, ut supra disseruimus. Cumque ejus dilectio sit immutabilis et aeterna, August.: Incomprehensibilis est dilectio Dei atque immutabilis, qua Deus odit quod fecimus. Miro ergo et divino modo etiam quando odit, diligit nos. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest. Quis ergo digne potest eloqui quantum diligat membra Unigeniti sui, et quanto amplius Unigenitum ipsum? De ipso etiam diquae fecit bona sunt, et omne bonum diligit, omnia ergo diligit quae fecit; et inter ea magis diligit rationales creaturas, et de illis eas amplius quae sunt membra Unigeniti sui, et multo magis ipsum Unigenitum. 2. Ex qua intelligentia dicitur magis vel minus diligere haec vel illa. remittitur, si quaeritur quae sit ratio diexsuperare omnem sensum humanum, ut ad tantae altitudinis intelligentiam vix aliquatenus aspiret alios minus diligere dicitur, non mutabilitatem charitatis ejus significat, sed quod alios ad majora bona, alios ad minora dilexit; alios ad meliores usus,
Abbreviated transcription (Latin):
poralit̾ diligat. qͣi noua dilectio¬
ne que in ipso ante non erat apd
quem nec ptita tͣnsierunt. & futura
iam facta sunt. Itaq om̃s scõs suos.
ante mundi constitutionem ile¬
dilexit. sic̃ p̃destinauitꝰ. s cum
conu̾tunt᷑ & inueniunt illum. tẽ
inciꝑe ab eo diligi dñr: ut eo modo
ut lux infirmis ocłis asꝑa: firmi
lenis est: ipsorum. scilico mutatiõe
ꝗdeo uno tempore: quam alio.
Si uͦ queritur de aliquo.u¬
trum mag̃ diligat᷑ a deo. uno tẽ¬
pore quam alio. distinguenda ẽ
dictionis intelligentia. Si enm
referat᷑ ad dilectionis effectum:
ꝯcessibile ẽ. Si uͦ ad dilectionis
eẽntiam: inficiabile est. Si d̾s
ab eterno dilexit reprobos
beat ꝯcedi.ꝙ ds ab et̾no dilexerit
eos. dm̃s de electis solis. simplicit̾
hoc ẽẽ ꝯcedendum. ꝙ ds ab et̾no
eos dilexit: qͦs ad iusticiam ⁊ ad co¬
ronam p̃parauit. De non electis

Expanded text:
aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo sicut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet mutatione, a Deo uno tempore quam alio. Si vero quaeritur de aliquo, utrum magis diligatur a Deo uno tempore quam alio, distinguenda est dilectionis intelligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, concessibile est; si vero ad dilectionis essentiam, inficiabile est. 5. Si Deus ab aeterno dilexit reprobos.beat concedi quod Deus ab aeterno dilexit eos; dicimus de electis solis simpliciter hoc esse concedendum, quod Deus ab aeterno eos dilexit, quos ad justitiam et coronam praeparavit. De non electis
Abbreviated transcription (Latin):
& ẽ. Uñ t̾n ẽ d̃i sp̃s. sue libtatis arbit:
omnia ꝓ auctoritate uoluntatis
diuidens singłis. Hic exp̃sse tditũ
est. septem dona. & uͥtutes ẽẽ scĩfi¬
cationes q fidelium m̃tium. & in
fut᷑o ñ desitura. Cum sint & in
dona
n xp̃o etiam hec eadem fuisse. ysaias

Expanded text:
12, suae libertatis arbiter, omnia pro auctoritate voluntatis dividens singulis. Hic expresse traditum est septem dona et virtutes esse sanctificationesque fidelium mentium, et in futuro non desitura, cum sint et indona. In Christo etiam haec eadem fuisse Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
bus & sp̃alib. temporalit̃. exortis. P
eam enim. & nat᷑a summa. que fecit
post ipsam st̃ sp̃alis ⁊ inuisibilis na¬
durȩ. ut angłi. ⁊ om̃s anime bone
affectiones conspiciunt᷑. In hoc gͦ
spicitur: intellectu uͦ: & creator &
creat᷑a quedam. Item. intellectu intel¬
ligibilia capim̾ tantum: sapientia
uͦ. non mͦ capimꝰ suꝑiora: s etiam in¬
cognitis delectam᷑. Sic gͦ distingui
potest int̾ illa tͥa: scił scientiam. in¬
tellectum.⁊ sapientiam. Scientia

Expanded text:
temporaliter exortis. Per eam enim et natura summa quae fecit post ipsam sunt spirituales et invisibiles naturae, ut angeli et omnes animae bonae affectiones conspiciuntur. In hoc erspicitur, intellectu vero et Creator et creatura quaedam. Item intellectu intelligibilia capimus tantum; sapientia vero non modo capimus superiora, sed etiam incognitis delectamur. Sic ergo distingui potest inter illa tria, scilicet intellectum, scientiam et sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑeminens caturam. Cum nr̃e
mentis archana tanquam inferio¬
ra ꝑstͥngat. celestem illam angłoꝵ
naturam effusiore quadam scĩfica
tionum ub̃tate lȩtificat. deinde
scĩficationes exponens: fubdit. Hi¬
autem sanctificationib significat᷑
plemtudo septem spalium uͥtutũ:
qͣs enumerat ysaias dicens. Sp̃s sa¬

Expanded text:
eminens creaturam, cum nostrae mentis arcana tanquam inferiora perstringat, coelestem illam angelorum naturam effusiore quadam sanctitionum ubertate laetificat. Deinde sanctificationes exponens, subdit: His sanctificationibus, signatur plenitudo septem spiritualium virtutum, quas enumerat Isaias , dicens: Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
Scĩa uͦ sed̾m ac̾tum & modum suum
enimuirtꝰ scientie: remanebit. s aliũ
tenebit usum & modum. Si xp̃s ori¬
nem caritatis p̾scriptum habuit.
p̃scͥptum seruauit.ꝙ si ẽ: omnem
optauit. õsq saluos fieri uoluit.s
non om̃s salui sunt: & ita ñ ẽ fẽm
ꝙ optauit. s ñ est ignorandum. in
eo fuisse caritatem iuxta modum
patͥe. non uie. eumq ordinem dili¬
gendi implesse. qͥ seruat᷑ in patria.
nonin uia. Qͥ enim in patͥa sunt.
.i. lam beatificati st̃. adeo iusticie dĩ¬

Expanded text:
cundum actum et modum suum,enim virtus scientiae remanebit, sed alium tenebit usum et modum. 4. Si Christus ordinem charitatis praescriptum habueritpraescriptum servaverit. Quod si est, omnem optavit, omnesque salvos fieri voluit, sed non omnes salvi fiunt, et ita non est factum quod optavit. Sed non est ignorandum in eo fuisse charitatem juxta modum patriae, non viae; eumque ordinem diligendi implesse qui servatur in patria, non in via. Qui enim in patria sunt, id est, jam beatificati sunt, adeo justitiae D
Abbreviated transcription (Latin):
parte enim.i. imꝑfecte diligimꝰ.
sicut ex parte scimꝰ. Ut ait esicius
suꝑ leuiticum. Cum gͥ om̃e ꝙ
ex parte ẽ euacuetͣ: cͣ caritas ex¬
cipit᷑. que đr nunquam excide:
Caritas qͥdem etiã ex parte est. uͭ
sepe scĩ docent. qr ex parte dili¬
gimus nẽ. Liõ ipsa euacuabit᷑
inquantum ex parte ẽ: qr tolle¬
tur imꝑfectio. & addet᷑ ꝑfectio:
Remanebitq ipsa aueta. ⁊ auetꝰ

Expanded text:
igimus, sicut ex parte scimus, ut ait Hesychius super Leviticum. Cum ergo omne quod ex parte est, evacuetur, cur charitas excipitur, quae dicitur nunquam excidere? Charitas quidem etiam ex parte est, ut saepe sancti docent, quia ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex parte est, quia tolletur imperfectio et addetur perfectio. Remanebitque ipsa aucta, et
Abbreviated transcription (Latin):
non posse excide. nullumq dam¬
nandum hanc aliqñ habe qͥ hanc
traditionem subditis muniunt
testimoniis apłs ait. caritas none.
que deseri p̃: non quã uera fuit. It̃.
Caritas est fons ꝓpꝰ & singłaris aõs su¬
bonoꝵ: cui non communicat alienꝰ:
dlieni sunt om̃s qͥ audit᷑i sunt: ñ
alienus cõmunicet tͥ. Si autem
alieni st̃. qͥ audit᷑i sunt ulam uocẽ.
ñgͦ huic fonti cõmunicant dam¬
radicata ẽ caritas. securꝰ esto nicħ mali
da ẽ ut mors dilectio. U̾tuti enum
mortis dilectio comparat᷑: ꝙ nimi¬
rum mentem quam semel ceꝑit. a
dilectione mundi funditꝰ occidit.
insibilis. caritas est: que in quocũq
futt radix illi erit. que ardente sole
arescere non p̃. nuttͥt᷑ calore solis. ñ
signum fu̾it: ꝙ suꝑ eum desẽnderit.
gestau̾int. partim semꝑ maneat: par¬
tim redit᷑us secedat. Manet enim
apd eos. ut bonis insistant actibus.
Recedit uͦ ad tp̃s. ne semꝑ infirmo

Expanded text:
non posse excidere, nullumque damnon posse excidere, nullumque damnandum hanc aliquando habere; qui hanc traditionem subditis muniunt testimoniis. Apostolus ait, 1 Cor. deseri potest, nunquam vera fuit. Item: Charitas est fons proprius et singularis bonorum, cui non communicat alienus. Alieni sunt omnes qui audituri sunt: Non alienus communicet tibi. Si autem alieni sunt qui audituri sunt illam vocem, non ergo huic fonti communicant damRadicata est charitas, securus esto; nihil malida est ut mors dilectio, virtuti enim mortis dilectio comparatur, quia nimirum mentem quam semel ceperit, a dilectione mundi funditus occidit. invisibilis charitas est, quae in quocumque fuerit, radix illi erit; quae ardente sole arescere non potest; nutritur calore solis, non signum fuerit, quod super eum descenderit et mgestatim rediturus secedat. Manet autem apud eos, ut bonis insistant actibus; recedit vero ad tempus, ne semper infirmos