comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fabili ratione sanantur: quȩ medicina nisi
diuinitus populis mitteretur. nulla spe̾ sa¬
lutis ẽẽt: tam ĩmoderata progressione pecca¬
tib. Quãqͣm et illa corporis. si altius rerum
originem repetas. ñ inuenitur unde ad ho¬
mines manare potuerit nisi adeo: cui rerũ
omĩum status salusq tribuenda ẽ. cap̃ Hec
tam̃ disciplina de qua nc̃ agimus.quȩ animi
medicina ẽ: quantũ scripturis ipsis diuinis
colligi licet. in duo distribuitur. cohercitionẽ
& instructionem. Cohercitio timore. instru¬
ctio uͦ amore ꝑficitur: eius dico. cui ꝑdiscipli¬
nã subuenitur. Nam qui subuenit. nicħ ho¬
rũ duoꝵ habet: nisi amare. In his duobus.
ipse cuius bonitate atq clementia fit oĩno
ut aliquid simus: duob testam̃tis uetere &
nouo. disciplinȩ nobis regulam dedit. Quãꝗͣ
enĩ utrũq in utroq sit. preualet tam̃ in
uetere timor. amorinnouo: que ibi seruitꝰ.
hic libertas ab apłis p̾dicatur. De quoꝵ testa¬

Expanded text:
fabili ratione sanantur: quae medicina nisi divinitus populis mitteretur, nulla spes salutis esset, tam immoderata progressione peccantibus; quanquam et illa corporis, si altius rerum originem repetas, non invenitur unde ad homines manare potuerit, nisi a Deo, cui rerum omnium status salusque tribuenda est. 56. Haec tamen disciplina de qua nunc agimus, quae animi medicina est, quantum Scripturis ipsis divinis colligi licet, in duo distribuitur; coercitionem, et instructionem. Coercitio timore, instructio vero amore perficitur, ejus dico cui per disciplinam subvenitur: nam qui subvenit, nihil horum duorum habet, nisi amare. In his duobus Deus ipse, cujus bonitate atque clementia fit omnino ut aliquid simus, duobus Testamentis, Vetere et Novo, disciplinae nobis regulam dedit. Quanquam enim utrumque in utroque sit, praevalet tamen in Vetere timor, amor in Novo: quae ibi servitus, hic libertas ab Apostolis praedicatur. De quorum Testa
Abbreviated transcription (Latin):
posse contingere: ita ut inomi earum int̾ual¬
io scribietiam eirculus possit. Hoccum illa
fantasia implere non possit. magisq quã ip¬
si oculi deficiat. si quidẽ ꝑ ipsos
animo inflicta: manifestum ẽ & multum
eã differre aueritate: & ilłã dum hȩc uidet᷑
ñ uideri. hec dicentur oꝑiosius atq subtiliꝰ
cum de intelligendo disserere cȩꝑimꝰ: quȩ no.¬
bis pars ꝓposita ẽ cum de anime uita. qͥcqͥd
sollicitat. fuerit quantũ ualemꝰ enodatum.
atq discussũ. Non enĩ te credo parũ formi¬
dare ne mors humana etiã sinon interfi¬
ciat aĩam. rerũ tamen omĩum & ipsius siqͣ
comꝑta fuerit ueritatis obliuione inferat.
A Non potest satis dici quantũ hoc malum
metuendũ sit. Qualis enĩ erit illa ȩt̾na ui¬
ta.uł quȩ mors ei non preponenda ẽ. si sic ui¬
uit anima ut uidemꝰ eam uiuere in puero
mox nato: ut de illa uita nichil dicã quȩ in

Expanded text:
posse contingere, ita ut in omni earum intervalposse contingere, ita ut in omni earum intervallo scribi etiam circulus possit. Hoc cum illa phantasia implere non possit, magisque quam ipsi oculi, deficiat, siquidem per ipsos est animo inflicta, manifestum est et multum eam differre a veritate, et illam, dum haec videtur, non videri. 36. Haec dicentur operosius atque subtilius, cum de intelligendo disserere coeperimus, quae nobis pars proposita est, cum de animae vita quidquid sollicitat, fuerit quantum valemus enucleatum atque discussum. Non enim credo te parum formidare ne mors humana, etiamsi non interficiat animam, rerum tamen omnium, et ipsius, si qua comperta fuerit, veritatis oblivionem inferat. A. Non potest satis dici quantum hoc malum metuendum sit. Qualis enim erit illa aeterna vita, vel quae mors non ei praeponenda est, si sic vivit anima, ut videmus eam vivere in puero mox nato? ut de illa vita nihil dicam quae in
Abbreviated transcription (Latin):
alteriꝰ magnitudinis quadratũ sibi cogita¬
tio depingit. et quasi ante oculos p̃fert: sed
mens interior quȩ uult uerum uidere. ad
illudd se potius conuertat si potest: scđm qd̾
uidicat ila omĩa eẽ quadrata a. Quidd. sino¬
bis quispiã dicat. scđm id eam iudicare: qđ
indere oculus solet: R. Quare gͦ iurat. sita¬
men bene erudita ẽ. quantã uis pilam uerã
uera planitie puncto tangi:. Quid tale um¬
qua oculus uidit aut uidere potest. cum ip¬
sa imaginatione cogitationis fi ngi tale quic¬
qͣm huius modi ñ potest: An ñ hoc ꝓbamus.
cuetiã minimũ circulũ imaginando animo
describimꝰ: & ab eolineas ad centrũ ducimu̾:
siaicum duas duxerimꝰ inter quas quasi a¬
cu iuir pungi possit. alias iam in medio ñ pos¬
sum ipsa cogitatione imaginari acducere ut
adcentrũ sine ulla cõmixtione ꝑueniant: cum
clamet ratio in numerabiles posse duci. nec
sese in illis incredibilib angustiis nisi centro

Expanded text:
alterius magnitudinis quadratum sibi cogitaalterius magnitudinis quadratum sibi cogitatio depingit, et quasi ante oculos praefert; sed mens interior quae vult verum videre, ad illud se potius convertat, si potest, secundum quod judicat illa omnia esse quadrata. A. Quid, si nobis quispiam dicat secundum id eam judicare, quod videre oculis solet? R. Quare ergo judicat, si tamen bene erudita est, quantamvis pilam veram vera planitie puncto tangi? Quid tale unquam oculus vidit, aut videre potest, cum ipsa imaginatione cogitationis fingi quidquam hujusmodi non potest? Annon hoc probamus, cum etiam minimum circulum imaginando animo describimus, et ab eo lineas ad centrum ducimus? Nam cum duas duxerimus, inter quas quasi acu vix pungi possit, alias jam in medio non possumus ipsa cogitatione imaginaria ducere, ut ad centrum sine ulla commixtione perveniant; cum clamet ratio innumerabiles posse duci, nec sese in illis incredibilibus angustiis nisi centro
Abbreviated transcription (Latin):
tota res memorie quasilum̃ infunditur:
nichilq amplius ut reminiscatur. laborat᷑.
An hoc genus tibi ignotum s̃ aut obscurũ: a
Quia hoc planius. aut quid crebriꝰ michi ac¬
cidere solet: R. Tales sunt quibene discipliniᷤᷤ
uberalib eruditi. siquidẽ illas sine dubio
in se obliuione obrutas eruunt discendo.
& quoda modo refodiunt: non tamen
contenti sunt. nec se tenent donec totamfa¬
ciem ueritatis. cuꝰ quid̾a in illis artib iam
splendor subritilat: letissime atq plenissi:¬
me intueantur. S ex his quida falsi coloreᷤᷤ
atq forme uelut inspeculũ cogitationis se fũ¬
dunt. falluntq inquirentes sepe ac decipi¬
unt: p cantes illud totũ eẽ quod norunt uł
qdͣ aquirt̃. Ipse sunt ille imaginationes
nagna cautione uitandȩ quȩ dep̃hendunt᷑
fallaces. cumcogitationis uariato quasi specu¬
lo uariantur: cum illa facies ueritatis una
&e ĩmutabilis maneat. Tum enĩ alterius atq

Expanded text:
tota res memoriae quasi lumen infunditur, tota res memoriae quasi lumen infunditur, nihilque amplius, ut reminiscamur, laboratur. An hoc genus ignotum tibi est, aut obscurum? A. Quid hoc planius? aut quid crebrius mihi accidere solet? 35. R. Tales sunt qui bene disciplinis liberalibus eruditi; siquidem illas sine dubio in se oblivione obrutas eruunt discendo, et quodammodo refodiunt: nec tamen contenti sunt, nec se tenent donec totam faciem veritatis, cujus quidam in illis artibus splendor jam subrutilat, latissime atque plenissime intueantur. Sed ex his quidam falsi colores atque formae, velut in speculum cogitationis se fundunt, falluntque inquirentes saepe, ac decipiunt putantes illud totum esse quod norunt vel quod inquirunt. Ipsae sunt illae imaginationes magna cautione vitandae; quae deprehenduntur fallaces, cum cogitationis variato quasi speculo variantur, cum illa facies veritatis una et immutabilis maneat. Tum enim alterius atque
Abbreviated transcription (Latin):
ris: pars queda recordationis ẽ.a. Ita uidet᷑. R.
dales qͥ nondũ uerum uident: falli tamen
decipiq non possunt: & quid querant satis no¬
runt. At si tibi quispiã dicat te pꝰ paucos dies ri.¬
sisse quam natus es: non audes dicere falsum eẽ.
osi auctor sit cui fides habenda ẽ: non re¬
cordaturus. s crediturus es. Totum enĩ tem¬
pus illudualidissima tibi obliuione sepultũ
ẽ analit᷑ putase a. Prorsus consentio .R. Hȩc
ꝗͥ ab illa obliuione plurimũ differt: s illa
media ẽ. Nam ẽ alia recordationi reuisende¬
ꝙ ueritati ꝓpior atq uicinior. Cui simile ẽ
quando uidemꝰ aliquid. certoq recognosci¬
mus ia nos uidisse aliquando: atq nosse
ad firmamꝰ. S ubi aut quando. aut quomͦ.
aut apud quẽ. nobis innoticiã uenerit: sa¬
tagimus repetere atq recolere: ut side hoĩe
nõbis contigerit. etiam querimꝰ ubi eũ noueri¬
mus. Quod cum ille cõmemorauerit: repente

Expanded text:
ris, pars quaedam recordationis est. A. Ita videtur. R. ris, pars quaedam recordationis est. A. Ita videtur. R. Tales ergo nondum verum vident; falli tamen decipique non possunt; et quid quaerant, satis norunt. At si tibi quispiam dicat te post paucos dies risisse quam natus es, non audes dicere falsum esse: et si auctor sit cui fides habenda est, non recordaturus, sed crediturus es; totum enim tempus illud validissima oblivione tibi sepultum est: an aliter putas? A. Prorsus consentio. R. Haec igitur ab illa oblivione plurimum differt, sed illa media est. Nam est alia recordationi revisendaeque veritati propior atque vicinior: cui simile est quando videmus aliquid, certoque recognoscimus id nos vidisse aliquando, atque nosse affirmamus; sed ubi, aut quando, aut quomodo, aut apud quem nobis in notitiam venerit, satagimus repetere atque recolere. Ut si de homine nobis contigerit, etiam quaerimus ubi eum noverimus: quod cum ille commemoraverit, repente
Abbreviated transcription (Latin):
tius p̾ceptis libens. S illud saltim impetrẽ.
ante quã t̃minũ uolumini statuas. ut quidd
inter sit inter ueram figurã quȩ intelligen¬
tia continetur. & eam quã sibi fingit cogita¬
tio: que grece fantasia siue fantasma dicit᷑.
breuit᷑ exponas.R. Hoc queris quod uidere
nisi mundissimꝰ non potest: & ad cuiꝰ rei u¬
sionẽ parum es exercitatus. Neq nunc ꝑ i
stos cucintus aliud quã exercitationẽ tuã
ut illud uidere sis idoneus: oꝑamur. Ta¬
men interee plurimũ quomodo possit do¬
ceri: fortasse breuiter planum facio. fãc enĩ
te ẽẽ aliquid oblitum. aliosq te uelle quasi
imemoriã reuocare. Dicunt gͦ illi. Num¬
quina hoc ẽ. aut illud: diuersa. uelut si¬
mulia ꝓferentes. Tuuero nec illud uides
qđ recordaricupis: & tamen uides ñ hoc eẽ
qđ dicitur. Numquid ña tibi cum hoc ẽue¬
nit.om̃im uidetur obliuo: Nam ipsadi¬
scretio qua ñ admittitur qd falso ammone¬

Expanded text:
praeceptis tuis libens. Sed illud saltem impetrem, praeceptis tuis libens. Sed illud saltem impetrem, antequam terminum volumini statuas, ut quid intersit inter veram figuram, quae intelligentia continetur, et cam quam sibi fingit cogitatio, quae graece sive phantasia sive phantasma dicitur, breviter exponas. R. Hoc quaeris quod videre nisi mundissimus non potest, et ad cujus rei visionem parum es exercitatus; neque nunc per istos circuitus aliud quam exercitationem tuam, ut illud videre sis idoneus, operamur: tamen interesse plurimum quomodo possit doceri, fortasse breviter planum facio. Fac enim te aliquid esse oblitum, aliosque te velle quasi in memoriam revocare. Dicunt ergo illi: Numquidnam hoc est, aut illud? diversa velut similia proferentes. Tu vero nec illud vides quod recordari cupis, et tamen vides non hoc esse quod dicitur. Numquidnam tibi cum hoc evenit, omni modo videtur oblivio? Nam ipsa discretio, qua non admittitur quod falso admone
Abbreviated transcription (Latin):
iecto: id qđ insubiecto ẽ ꝑmanere.a. Quan¬
domichi hoc ꝑsuadetur: R. Restat ut occidat
ueritas. a. Unde fieri poteste R Immortalis
gͥ est anima. Iamiã crede rationib tuis. crede
ueritati.Clamat et inte sese habitare. & un¬
mortalem eẽ: nec suam sibi sedem quacũq
corporis morte posse subduci. Auertere ab
umbra tua: reuertere inte. nullꝰ ẽ interi.¬
tus tuus: nisi oblitum eẽ quod interire non
possis .a. Audio. resipisco: recolere me incipi¬
o.S queso illa que restant expedias. quomͦ
inanimo imꝑito. non enĩ eum mortalẽ dice.¬
re possumꝰ: disciplina & ueritas ẽẽ intelliga¬
tur.R. Aliud questio ista uolum̃ desi¬
derat: si eam uis tractari diligent̃. Si.¬
mul & illa que ut potiumꝰ inuestigata sunt
recensenda tibi ẽẽ uideo. Quia si nichil eorũ
que concessa sunt dubiumẽ. multũ nos e¬
gisse arbitror: nec cum parua securitate cęte¬

Expanded text:
jecto, id quod in subjecto est permanere? A. Quanjecto, id quod in subjecto est permanere? A. Quando mihi hoc persuadetur? R. Restat ut occidat veritas. A. Unde fieri potest? R. Immortalis est igitur anima: jamjam crede rationibus tuis, crede veritati; clamat et in te esse habitare, et immortalem esse, nec sibi suam sedem quacumque corporis morte posse subduci. Avertere ab umbra tua, revertere in te; nullus est interitus tuus, nisi oblitum te sese quod interire non possis. A. Audio, resipisco, recolere incipio. Sed, quaeso, illa quae restant expediasquomodo in animo imperito, non enim eum mortalem dicere possumus, disciplina et veritas esse intelligantur. R. Aliud ista quaestio volumen desiderat, si eam vis tractari diligenter: simul et illa quae, ut potuimus, investigata sunt, recensenda tibi esse video; quia si nihil eorum quae concessa sunt dubium est, multum nos egisse arbitror, nec cum parva securitate caete
Abbreviated transcription (Latin):
Iam enĩ totũ illud quod ostendere molieba¬
disciplina disputationis requiramꝰ: Siue eñĩ¬
figure geometricȩ in ueritate.siue ineisue¬
ritas sit anima nr̃a idest in telligentia nr̃a
contineri nemo ambigit: ac ꝑhoc in nr̃o aĩo
etiam ueritas ẽẽ cognoscitur. Quod siquȩli¬
bet disciplina ita ẽ in animo ut in subiecto
inseparabiliter. nec interire ueritas potest:
quid queso de ammi ꝑpetua uita. nescio qͣ
mortis familiaritate dubitamꝰ: An illa line.
a.uł quadratura. uł rotunditas. habent alia
quȩ imitentur ut uera sint : a. Nullomͦ id
possum credere. nisi forte aliud sit linea qͣm
longitudo sine latitudine: & aliud circulus.
qͣm linea circumducta undiq. ad mediũ equa¬
liter uergens .R. Quid gͦ cunctamur: an u.¬
bi ista sunt. ueritas ẽ:A. Auertat hanc ds̃ am̃¬
tiam. &. An disciplina ñ ẽ in animo: a. Quiᷤꝰ
hoc dixerit: R. S forte potest intereunte sub¬

Expanded text:
Jam enim totum illud quod ostendere moliebaJam enim totum illud quod ostendere moliebadisciplina disputationis requiramus? Sive enifigurae geometricae in veritate, sive in eis veritas sit, anima nostra, id est intelligentia nostra, contineri nemo ambigit, ac per hoc in nostro animo etiam veritas esse cogitur. Quod si quaelibet disciplina ita est in animo, ut in subjecto inseparabiliter, nec interire veritas potest; quid, quaeso, de animi perpetua vita, nescio qua mortis familiaritate dubitamus? An illa linea vel quadratura vel rotunditas habent alia quae imitentur ut vera sint? A. Nullo modo id possum credere, nisi forte aliud sit linea quam longitudo sine latitudine, et aliud circulus quam linea circumducta undique ad medium aequaliter vergens. R. Quid ergo cunctamur? An ubi ista sunt, veritas non est? A. Avertat Deus amentiam. R. An disciplina non est in animo? A. Quis hoc dixerit? R. Sed forte potest, intereunte sub
Abbreviated transcription (Latin):
corpus nonẽẽt. Si ueram haberet: animuᷤᷤ
ẽẽt. An aliter putandum ẽ:ͥ Assentior
in partẽ: de cętero dubito. Nam nisi teneat᷑
aliqua figura: corpus ñ ẽẽ concedo. Quomo¬
do autem si eam ueram haberet. animus eẽt.
non satis intelligo.a. Nichil ne tandẽ de pri¬
mi libri exordio. & de tua illa geometria re¬
cordaris:. Bene cõmemoras: recordor ꝓrsuᷤ
ac libentissime.. Tales ne in corporib figu¬
re inuenzuntur: quales illa disciplina de¬
monstrat: A.lmmo incredibile ẽ quanto
deteriores ẽẽ conuincunt᷑.. Quas gͦ istarũ
ueras putas: Ne queso etiã istuc me int̾.¬
rogandũ putes. Quis enĩ mente tam cecuᷤ
ẽ.qui ñ uideat istas quȩ ingeometria docen¬
tur. habitare in ipsa ueritate. aut inhis etiã
ueritatem: illas uͦ corpis figuras. siquidem
quasi ad istas tendere uidentur. habere nesc¬
o quã imitationẽ ueritatis de ideo falsas esse:

Expanded text:
corpus non esset; si veram haberet, animus corpus non esset; si veram haberet, animus esset. An aliter putandum est? A. Assentior in parte, de caetero dubito; nam, nisi teneatur aliqua figura, corpus non esse concedo. Quomodo autem, si eam veram haberet, animus esset, non satis intelligo. R. Nihilne tandem de primi libri exordio, et de illa tua geometrica recordaris? A. Bene commemorasti; recordor prorsus, ac libentissime. R. Talesne in corporibus figurae inveniuntur, quales illa disciplina demonstrat? A. Imo incredibile est quanto deteriores esse convincuntur. R. Quas ergo istarum veras putas? A. Ne quaeso, etiam istuc me interrogandum putes. Quis enim mente tam caecus est qui non videat, istas quae in geometrica docentur, habitare in ipsa veritate, aut in his etiam veritatem; illas vero corporis figuras, siquidem quasi ad istas tendere videntur, habere nescio quam imitationem veritatis, et ideo falsas esse?
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: si ueritas quȩ interire non potest. etiã
millo eẽ ꝓbabitur: Quare iam illua ulti¬
mũ uideamus. utrum corpus non sit uere
uerum. idẽ non in eo sit ueritas: s quasi q̃¬
dam imago ueritatis. Nam si et incorpore
qd satis certũ est recipe interitum. tale uerũ
inuenerimꝰ. quale ẽ indisciplinis: non conti¬
nuo erit disputandi disciplina ueritas. qua õs
uere sunt discipline. Uerum ẽ enĩ & corpꝰ
quod ñ uidetur. disputandi ratione. ẽẽ for¬
matũ. Si uͦ et corpus imitatione aliqua ue¬
rum ẽ. & ob hoc ñ liquidũ uerũ: nieh erit for¬
tasse quod impediat disputandi rationem.
quo minꝰ ipsa ueritas eẽ doceatur.Interim
queramꝰ de corpore. Nam ne hoc quidẽ cũ
constiterit: uideo istam controuersiã ter¬
minatã.. Unde scis quid uelit ds̃ e Itaq
attende. Nlam ego puto corpus aliqua for.¬
ma &e specie contineri. Quã si non haberet:

Expanded text:
ditur, si veritas quae interire non potest, etiam ditur, si veritas quae interire non potest, etiam in illo esse probatur. Quare jam illud ultimum videamus, utrum corpus non sit vere verum, id est non in eo sit veritas, sed quasi quaedam imago veritatis. Nam si et in corpore, quod satis certum est recipere interitum, tale verum invenerimus, quale est in disciplinis, non continuo erit disputandi disciplina veritas, qua omnes verae sunt disciplinae. Verum est enim et corpus quod non videtur disputandi ratione esse formatum. Si vero et corpus imitatione aliqua verum est, et ob hoc non ad liquidum verum, nihil erit fortasse quod impediat disputandi rationem, quominus ipsa veritas esse doceatur. A. Interim quaeramus de corpore; nam ne hoc quidem cum constiterit, video istam controversiam terminatam. R. Unde scis quid velit Deus? Itaque attende: nam ego puto corpus aliqua forma et specie contineri, quam si non haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
bito. & Opinorgͦ quod ueritatẽ corpus. ẽẽ.
aliquid credis. a. Nullomͦ .R. Quid incorpore:
A Nescio. nichil ad rẽ.R. Arbitror enĩ uel il.¬
lud te scire si ẽ inane. magis illud ẽẽ ubi nul¬
lũ sit corpus. a. Hoc sane planum ẽ. R. Quid
q immoramur: an tibi aut ueritas uidetur
frcisse inane. aut aliquid uerũ ẽẽ ubi uerita
non sit: a. Non uidetur .R. Non ẽ gͦ inane
uerũ: quia neq ab eo quod inane ñ est mane
fieri potest. & quod ueritate caret: uerũ ñ
ẽẽ manifestum ẽ. & omĩno ipsum qđ ina¬
ne dicitur: ex eo quod nichil sit dicitur. a. dͦ¬
modo gͥ potest uerum ẽẽ quod nonẽ. aut
quo modo potest eẽ quod penitꝰ nichil estꝰ
Quid de ceteris dicis:a. Quidd. nisi ia quod
uides michi plurimũ suffragari : Restat
enĩ animꝰ &e ds̃. Quȩ duo si propt̾ea uera ft̃.
quod inhis ẽ ueritas: de immortalitate dei
nemodubitat. Animꝰ autẽ immortalis cre¬

Expanded text:
bito. R. Opinor ergo, veritatem corpus esse bito. R. Opinor ergo, veritatem corpus esse aliquod credis. A. Nullo modo. R. Quid in corpore? A. Nescio; nihil ad rem: arbitror enim vel illud te scire, si est inane, magis illud esse ubi nullum sit corpus. R. Hoc sane planum est. A. Quid igitur immoramur? R. An tibi aut veritas videtur fecisse inane, aut aliquid verum esse ubi veritas non sit? A. Non videtur. R. Non est ergo inane verum, quia neque ab eo quod inane non est, inane fieri potest: et quod veritate caret, verum non esse manifestum est; et omnino ipsum quod inane dicitur, ex eo quod nihil sit dicitur. Quomodo igitur potest verum esse quod non est? aut quomodo potest esse quod penitus nihil est? Quid de caeteris dicis? A. Quid? R. Quod vides mihi plurimum suffragari. Restat enim animus et Deus, quae duo si propterea vera sunt quod in his est veritas, de immortalitate Dei nemo dubitat. Animus autem immortalis cre
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur. Quo uno cõmemorato: uides ĩa in¬
numerabilib suꝑsedendum eẽ. quȩ sponte
occurrant cogitantib .a. Uideo prorsus.R.S
nonne tibi uidentur inuno corporis nomi¬
ne indudi : a. Uiderentur: si aut inane i¬
chil eẽ certum haberem: aut ipsum animũ
inter corpora numerandũ arbitrarer:aut
etiã dm̃ corpus aliquod ẽẽ crederem: q̃ omĩa
si sunt: ad nullius imitationẽ falsa. & uera
eẽ uideo .R. In longum nos mittis: s utar qͣn¬
to possum compendio. Certe enĩ aliudẽ quod
in ane appellas: aliud quod ueritatẽ. a. Lon¬
ge aliud. Quid enĩ me inaniꝰ. siueritatem in¬
ane aliquid puto: aut tantoꝑe mane aliqͥd
appeto: Quid enĩ aliud qͣm ueritatem in ue¬
nire desidero : R. Ergo et illud fortasse concedi
nichil uerũ ẽẽ quod non ueritate fiat. ut
uerũ sit. a. lam hoc olim manifestum est.R.
Nunqͥd dubitas nichil ẽẽ inane. preter ipsũ
inane: aut certe corpus: a. Prorsus non du¬

Expanded text:
dicatur. Quo uno commemorato, vides jam indicatur. Quo uno commemorato, vides jam innumerabilibus supersedendum esse, quae sponte occurrant cogitantibus. R. Video prorsus. Sed nonne tibi videntur uno corporis nomine includi? A. Viderentur, si aut inane nihil esse certum haberem, aut ipsum animum inter corpora numerandum arbitrarer, aut etiam Deum corpus aliquod esse crederem. Quae omnia si sunt, ad nullius imitationem falsa et vera esse video. R. In longum nos mittis, sed utar quantum possum compendio. Certe enim aliud est quod inane appellas, aliud quod veritatem. A. Longe aliud. Quid enim me inanius, si veritatem inane aliquid puto, aut tantopere aliquid inane appeto? Quid enim aliud quam veritatem invenire desidero? R. Ergo et illud fortasse concedis, nihil verum esse quod non veritate fiat ut verum sit. A. Jam hoc olim manifestum est. R. Num dubitas nihil esse inane praeter ipsum inane, aut certe corpus? A. Prorsus non du
Abbreviated transcription (Latin):
utrum sapiens. qui aliquomodo certũ habe.¬
at necessariam fore uitã suam reb humanis.
malit emori frigore quã femineis uestib si a¬
liud non sit amiciri: s dehoc ut dictum ẽ. ali¬
as uidebimꝰ. Profecto enĩ cernis quante inqͥsi¬
tionis indigeat. quatinꝰ ista ꝓgredi debeant. ne
in quasda in excusabiles turpitudines decida¬
tur. Nunc autẽ quod presenti questioni sa¬
tis ẽ. iam puto apparere:neq dubitare te non
ẽẽ falsum quicquã. sine ueri aliqua imita
bene ꝑsuasumẽ .R. Ergo illud quero. utrum
preter disciplinas quib erudimur. & quib
etiam ipsum studiũ sapientiȩ ad numerari
decet. possimꝰ quicqͣm ita uerũ inuenire. quod ñ
sicut theatricus achilles ex aliqua parte falsũ
sit: ut exaliqua uerum eẽ possit. a. Michi ui¬
dentur multa inueniri .R. Non enĩ disciplinȩ
istum habent lapidem: nec tamen ut uerꝰ
sit lapis imitatur aliquid. scđm quod falsus

Expanded text:
utrum sapiens qui aliquo modo certum habeutrum sapiens qui aliquo modo certum habeat necessariam fore vitam suam rebus humanis, malit emori frigore, quam femineis vestibus, si aliud non sit, amiciri. Sed de hoc, ut dictum est, alias videbimus. Profecto enim cernis quantae inquisitionis indigeat, quatenus ista progredi debeant, ne in quasdam inexcusabiles turpitudines decidatur. Nunc autem quod praesenti quaestioni satis est, jam puto apparere, neque dubitari non esse falsum quidquam nisi veri aliqua imitatbene persuasum est. R. Ergo illud quaero, utrum praeter disciplinas quibus erudimur, et quibus etiam ipsum studium sapientiae annumerari decet, possimus quidquam ita verum invenire, quod non sicut theatricus Achilles ex aliqua parte falsum sit, ut ex alia verum esse possit? A. Mihi videntur multa inveniri. Non enim disciplinae istum habent lapidem, nec tamen, ut verus sit lapis, imitatur aliquid secundum quod falsus
Abbreviated transcription (Latin):
scio nisi illud uideo uehementer contra uolũ¬
tatem meã dici .R. Num forte proptea quod
argentũ melius ẽ. & quasi in contumeliã eiꝰ
dicitur: plumbi autẽ uelut honor ẽ. si fal¬
sum argentum uocetur: a. Prorsus explica.¬
sti quo uolebam. Et ideo credo iure infames
intestabilesq haberi. qui muliebri habitu se
ostentant: quos nescio utrum falsas muliereᷤ.
an falsos uiros melius uocẽ. Ueros tam̃ histri¬
ones ueros ꝙ infames: sine dubitatione possũ
uocare. Aut silatent. nec infame quicꝗͣ
nisi aturpi fama nominatur. ueros neꝗͣ
non sine ueritate dicimꝰ ut opinor.R. Alius
locus nobis erit de istis reb disserendi. Mul¬
ta enĩ funt quȩ quasi facie populari turpi¬
a uidentur: aliquo tam̃ fine laudabili ho¬
nesta monstrantur. & magna questio ẽ utrũ
patriȩ liberande causa muliebri tunca in¬
dutus debeat hostem decipere: hoc ipso qͦ mu¬
lier falsa sit. fortasse uerior uir futurus: et

Expanded text:
scio; nisi illud video, vehementer contra volunscio; nisi illud video, vehementer contra voluntatem meam dici. R. Num forte propterea quod argentum melius est, et quasi in contumeliam ejus dicitur; plumbi autem quidam velut honor est, si falsum argentum vocetur? A. Prorsus explicasti quod volebam. Et ideo credo jure infames intestabilesque haberi, qui muliebri habitu se ostentant, quos nescio utrum falsas mulieres, an falsos viros melius vocem. Veros tamen histriones, verosque infames sine dubitatione possumus vocare; aut, si latent nec infame quidquam nisi a turpi fama nominatur, veros nequam non sine veritate dicimus, ut opinor. R. Alius locus nobis erit de istis rebus disserendi: multa enim fiunt, quae quasi facie populari turpia videntur, aliquo tamen fine laudabili honesta monstrantur. Et magna quaestio est utrum patriae liberandae causa muliebri tunica indutus, debeat hostem decipere, hoc ipso quo mulier falsa sit, fortasse verior vir futurus: et
Abbreviated transcription (Latin):
falsa sententia: quȩ si non creditur: eo solo imi¬
tatur ueras. quod ita dicitur. Estq tantum
falsa: non etiam fallens. Si autẽ fidem imper¬
trat: imitatur etiam creditas ueras. a. lam in¬
telligo multũ intereẽ inter illa quȩ dicimũ:
ae illa de quib dicimꝰ aliquid. Qua re iamassẽ.¬
tior. Namhoc solo reuocabar. quicꝗͥd falsum
dicimus. non recte dici nisi habeat ueri alicꝰ¬
similitudinẽ. Quis eñ lapide falsum argen¬
tum ẽẽ dicens ⁊ ñ iure rideatur: Tam̃ siquis¬
qͣm lapid̾em argentũ eẽ dicat: dicimꝰ eum fal
nũ autẽ uł plumbum. ñ absurde ut opinor
falsum argentũ uocamus: quod id res ipsa ue.¬
lut imitatur. Neq ex eofalsa ẽ nr̃a sententia.
s illud ipsum de quo enuntiatur.R. Bene in¬
telligis. S illud uide: utrum et argentũ. fal¬
si plumbi nomine congruenter appellare po¬
simus .a. Non m placet .R. Quid ita: a. Ne¬

Expanded text:
falsa sententia. Quae si non creditur, eo solo imifalsa sententia. Quae si non creditur, eo solo imitatur veras quod ita dicitur, estque tantum falsa, non etiam fallens. Si autem fidem impetrat, imitatur etiam creditas veras. A. Jam intelligo multum interesse inter illa quae dicimus, et illa de quibus dicimus aliquid; quare jam assentior: nam hoc solo revocabar, quidquid falsum dicimus non recte dici, nisi habeat veri alicujus imitationem. Quis enim lapidem falsum argentum esse dicens non jure rideatur? tamen si quisquam lapidem argentum esse dicat, dicimus falsum num autem vel plumbum non absurde, ut opinor, falsum argentum vocamus, quod id res ipsa velut imitatur: neque ex eo falsa est nostra sententia, sed illud ipsum de quo enuntiatur. telligis. Sed illud vide, utrum et argentum falsi plumbi nomine congruenter appellare possimus. A. Non mihi placet. R. Quid ita? A. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ solet falsum dici. etiam quod auerisimi¬
litudine longe abẽ. Rõ Quis negat: s tam̃ qđ
habeat ad uerũ non nullã imitationẽ. a. Suo¬
mͦ: non enĩ cum dicitur. iunctis alitib angui¬
b medeam uolasse. ulla ex parte res ista uerũ
imitatur. quippe quȩ nulla sit: cũ nec imita¬
ri aliquid possit ea res quȩ omĩno non sit.R. Re¬
ut dius: s non attendis eam rẽ quȩ omĩno
nulla sit: nec falsam quide posse dici. Si enim
illud de medea nescio quod monstrũ falsum eẽ:
ram rẽ uideo. Ita ne tandem cũ audio. angueᷤᷤ
ingentes alites iungi iugo: non dico falsum:
R.dicis plane. Est enĩ quod falsum ẽẽ dicas. A.
Quid queso:R. Illam scilicet sententiã quȩ ip¬
so uersu enunciatur. a. Et quã tande habet
ista imitationẽ ueri:R. Quia similit̾ enun¬
ciaretur: etiam si uere illud medea fecisset. Imi¬
tatur gͦ ipsa enunciatione ueras sententias.

Expanded text:
tamen solet falsum dici, etiam quod a veri simitamen solet falsum dici, etiam quod a veri similitudine longe abest. R. Quis negat? sed tamen quod habeat ad verum nonnullam imitationem. A. Quomodo? Non enim cum dicitur, junctis alitibus anguibus Medeam volasse, ulla ex parte res ista verum imitatur; quippe quae nulla sit, nec imitari aliquid possit ea res quae omnino non sit. R. Recte dicis; sed non attendis eam rem quae omnino nulla sit, ne falsum quidem posse dici. Si enim o dicemus illud de Medea, nescio quod monstrum, falsum esse? ram rem video: itane tandem cum audio, Angues ingentes alites junctos jugo. non dico falsum? R. Dicis plane: est enim quod falsum esse dicas. A. Quid, quaeso? R. Illam scilicet sententiam quae ipso versu enuntiatur. A. Et quam tandem habet ista imitationem veri? R. Quia similiter enuntiaretur, etiamsi vere illud Medea fecisset. Imitatur ergo ipsa enuntiatione veras sententias
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Rõ Ergo illud alterum uideamꝰ. a Sine
me paululũ considerare orote: ne huc iteri
turpiter redeam. Ergone interisse ueritatẽ
uierũ non erit: sinonerit uerum: ñ gͦ interit
Si uerumerit: unde post occasum ueritatis
uerum erit. cum iam ueritas nulla ẽꝰ Nich̾
habeo quid plus cogitem. atq considerem
ꝑge ad aliud: certe faciemꝰ qͣntum possumꝰ ut
docti atq prudentes uiri legant hec: & nr̃am
si qua ẽ corrigant temeritatẽ. Nam me nec
mͦ nec aliqͣndo arbitror quid contra hoc dica¬
.ui. posse inuenire. Rõ humqͥd nã gͦ dicitur ue¬
ritas: insi quia uerum ẽ quicqͥd uerũ est:
a. Nullo mͦ. Rõ Nũquid nam recte dicitur ue¬
rum: nisi ꝙ non ẽ falsum : A. Hinc uͦ dubitare
dementia ẽ. Rõ Num falsum non ẽ quod ad si¬
militudinẽ alicuius ad cõmodatũ ẽ. neq id ta¬
men ẽ. cuiꝰ simile apparet : a. Nichil quidem
aliud uideo. quod libentius falsum uocẽ: sed

Expanded text:
sunt. R. Ergo illud alterum videamus. A. Sine sunt. R. Ergo illud alterum videamus. A. Sine me paululum considerare, oro te, ne huc iterum turpiter redeam. R. Ergone interisse veritatem verum non erit? Si non erit verum, non ergo interit. Si verum erit, unde post occasum veritatis verum erit, cum jam veritas nulla est? A. Nihil habeo quid plus cogitem atque considerem; perge ad aliud. Certe faciemus, quantum possumus, ut docti atque prudentes viri legant haec, et nostram, si qua est, corrigant temeritatem: nam me nec modo, nec aliquando arbitror quid contra hoc dicatur posse invenire. 29. R. Numquidnam ergo dicitur veritas, nisi qua verum est quidquid verum est? A. Nullo modo. R. Numquidnam recte dicitur verum, nisi quod non est falsum? A. Hinc vero dubitare dementia est. R. Num falsum non est quod ad similitudinem alicujus accommodatum est, neque id tamen est cujus simile apparet? A. Nihil quidem aliud video quod libentius falsum vocem. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ animũ dicere: Hinc enĩ cõmotus uidebare:
ut de illis quȩ concesseras dubitare rursus ne¬
cesse fuerit. Immo discutiamus priꝰduo il¬
la: deinde hoc quale sit uidebimꝰ. lta enĩ nul¬
la ut opinor. controuersia remanebit. a Ita
fiat. Rõ S adesto totus atq cautissimꝰ. Sci¬
o enĩ quid tibi eueniat attendenti dũ ni¬
mis pendes inconclusionẽ: &e ut iamiamq
inferatur expectas: ea quȩ interrogantur. ñ
diligenter examinata concedis. a Uerum
fortasse dicis. s enitar contra hoc genꝰ mor¬
bi quantum possum: modo iam tu incipe q̃¬
rere ne suꝑfluis immoremur.Rõ Ex eo quan¬
tum memini ueritatẽ ñ posse interire con¬
clusimꝰ : quod ñ solum si totus mundus inte.¬
reat. s etiam si ipsa ueritas: uerum erit et
mundũ et ueritatem interisse. Nichil autẽ
uerũ sine ueritate. Nullo mͦ gͥ interit ueri¬
tas. A Agnosco ista: & multũ miror si falsa

Expanded text:
non animum dicere? Hinc enim commotus videbare, non animum dicere? Hinc enim commotus videbare, ut de illis quae concesseras, dubitare rursus necesse fuerit. A. Imo discutiamus prius illa, deinde hoc quale sit videbimus. Ita enim, ut opinor, nulla controversia remanebit. R. Ita fiat, sed adesto totus atque cautissimus. Scio enim quid tibi eveniat attendenti, dum nimis pendes in conclusionem, et ut jam jamque inferatur exspectas, ea quae interrogantur non diligenter examinata concedis. A. Verum fortasse dicis; sed enitar contra hoc genus morbi quantum possum: modo jam tu incipe quaerere, ne superfluis immoremur. 28. R. Ex eo, quantum memini, veritatem non posse interire conclusimus, quod non solum si totus mundus intereat, sed etiam si ipsa veritas, verum erit et mundum et veritatem interisse. Nihil autem verum sine veritate: nullo modo igitur interit veritas. A. Agnosco ista, et multum miror si falsa
Abbreviated transcription (Latin):
tis metus excantatus effugiat: & antiqͣ glacie
duratꝰ anime stupor frigusq pellatur. Sed
interimdum ista ꝓueniunt quȩ innr̃a pote¬
state ñ sunt. non ne turpissimũ ẽ ꝑire ocium
nr̃m: & totum ipsum animũ utexerto ex incer¬
to arbitrio pendere deligatum: Ubi ẽ qđ dm̃
as. non corporis uoluptates. non ppłares suc¬
cessus atq honores. s animã nrãm seq ipsũ
querentib iter aꝑiat: ita ne nos deseret aut
a nobis deseretur. : RAlienissimũ quide ab ip¬
so ẽ: ut eos qui talia desiderant deserat. Un¬
de a nobis quoq alienũ eẽ debet: ut tantũ
ducem deseramꝰ. Quare si placet repetamꝰ
breuiter. unde illa duo confecta funt: aut
semꝑ manere ueritatẽ: aut ueritatẽ dispu¬
tandi eẽ rationẽ. Hec eni uacillare dixisti: qͦ
minꝰ nos faciat totius rei summa securos.
An potius illud queremꝰ. quomͦ ẽẽ possit in
imꝑito animo disciplina: quẽ non possumꝰ

Expanded text:
tis metus excantatus effugiat, et antiqua glacie tis metus excantatus effugiat, et antiqua glacie duratus animae stupor frigusque pellatur. Sed interim dum ista proveniunt, quae in nostra potestate non sunt, nonne turpissimum est perire otium nostrum, et totum ipsum animum ex incerto arbitrio pendere deligatum? CAPUT XV.-- Veas, non corporis voluptates, non populares suggestus atque honores, sed animam nostram seque ipsum quaerentibus, iter aperiat? Itane nos deseret, aut a nobis deseretur? R. Alienissimum quidem ab ipso est ut eos qui talia desiderant deserat: unde a nobis quoque alienum esse debet ut tantum ducem deseramus. Quare, si placet, repetamus breviter unde illa duo confecta sint, aut semper manere veritatem, aut veritatem esse disputandi rationem. Haec enim vacillare dixisti, quo minus nos faciat totius rei summa securos. An potius illud quaeremus, quomodo esse possit in imperito animo disciplina, quem non possumus
Abbreviated transcription (Latin):
hic ante oculos nrõs sit ille. in quo ipsam
eloquentiã quã mortuã dolebamꝰ. ꝑfectã
reuixisse cognouimꝰ. Ille ne nos sinet᷑ cũ scͥp.¬
tis suis cum uiuendi modũ docuerit: uiuẽ¬
di ignorare naturam: A. Non arbitror e¬
quide. & multũ inde spero. S unum doleo:
quod uł erga se. uł erga sapientiam. studiũ
nr̃m non ei ut uolumus ualemus aꝑire. Nã
ꝓfecto ille miseraretur sitim nr̃am: et exun¬
daret multo citius quã nc̃. Securus enĩ ẽ.
quod sibi iam totũ de animȩ ĩmortalitate
ꝑsuasit: nec scit aliquos ẽẽ fortasse. qui hu¬
ius ignorationis miseriã satis cognouerint:
& quib presertim rogantib non subuenire.
crudele sit. Ille autem alius. nouit quidẽ ꝓ
familiaritate ardorem nr̃m: s ita longe abẽ.
et ita nc̃ constituti sumꝰ. ut uix ad eum uel
epłȩ mittendȩ facultas sit: quẽ credo iam
ocio transalpino ꝑfecisse carmen. quomor¬

Expanded text:
hic ante oculos nostros sit ille, in quo ipsam hic ante oculos nostros sit ille, in quo ipsam eloquentiam quam mortuam dolebamus, perfectam revixisse cognovimus. Illene nos sinet, cum scriptis suis vivendi modum docuerit, vivendi ignorare naturam? A. Non arbitror equidem et multum inde spero, sed unum doleo quod vel erga se, vel erga sapientiam studium nostrum non ei ut volumus, valemus aperire. Nam profecto ille misereretur sitim nostram, et exundaret multo citius quam nunc Securus enim est, quod sibi jam totum de animae immortalitate persuasit, nec scit aliquos esse fortasse, qui hujus ignorationis miseriam satis cognoverunt, et quibus praesertim rogantibus non subvenire crudele sit. Ille autem alius novit quidem pro familiaritate ardorem nostrum; sed ita longe abest, et ita nunc constituti sumus, ut vix ad eum vel epistolae mittendae facultas sit. Quem credo jam otio Transalpino perfecisse carmen quo mor
Abbreviated transcription (Latin):
anmos: aut ẽẽ in animo eã quã nesciant di.¬
sciplina. Quod si uchementer absurdũ est:
restat ut aut non semꝑ in animo sit ueritaᷤ:.
aut disciplina illa ueritas ñ sit. R. uides qđ
non frustra tantos circuitus egerit nr̃a rati¬
ocinatio Q uerebamꝰ enĩ quid sit ueritas:
quod ne nunc quidẽ in hac silua rerũ om̃i.¬
b pene callib oberratis. uideo nos inuestigare
potuisse. S quid nos facimꝰ: an incoepta omit¬
timus. et expectamꝰ quid nobis librorũ alie¬
norũ in manꝰ incidat. quod huic questioni sa¬
tis faciat: Nam et multos ante nr̃am etatẽ
scriptos ẽẽ arbitror: quos non legimꝰ. & nc̃ ut
nichil quod nescimꝰ opinemur: manifestũ
habemus. & carmine de hac re scribi & solu.¬
ta oratione. & ab his uiris quorũ nec scrip.¬
ta latere nos possunt. & eorũ ingenia talia
nouimꝰ. ut nos ineorũ litteris quod uolumꝰ
inuenturos ddesꝑare ñ possimꝰ: presertim c̃

Expanded text:
animos, aut esse in animo eam quam nesciant dianimos, aut esse in animo eam quam nesciant disciplinam. Quod si vehementer absurdum est, restat ut aut non semper in animo sit veritas, aut disciplina illa veritas non sit. 26. R. Vides quam non frustra tantos circuitus egerit nostra ratiocinatio. Quaerebamus enim quid sit veritas, quod ne nunc quidem in hac quadam silva rerum, omnibus pene callibus oberratis, video nos investigare potuisse. Sed quid facimus? An incoepta omittimus, et exspectamus ecquid nobis librorum alienorum in manus incidat, quod huic quaestioni satisfaciat? Nam et multos ante nostram aetatem scriptos esse arbitror, quos non legimus: et nunc, ut nihil quod nescimus opinemur, manifestum habemus, et carmine de hac re scribi, et soluta oratione; et ab iis viris quorum nec scripta latere nos possunt, et eorum ingenia talia novimus, ut nos in eorum litteris quod volumus, inventuros desperare non possimus: praesertim cum
Abbreviated transcription (Latin):
mo disciplina. Necesse ẽ gͥ ut semꝑ animus
maneat: si semꝑ maneat disciplina. Ẽ aut̃
Sisciplina ueritas: &e semꝑ ut ininitio libͥ
huius ratio ꝑsuasit. ueritas manet semꝑ
ganimus manet: nec animꝰ mortuus dici¬
tur. Immortalẽ igitur animũ solus ñ ani¬
mũ ab surde negat: qui suꝑiorum aliquid
ñ recte concessum ẽẽ conuincit a. Iam me
tum reuocor causis. NIam primũ me mo¬
uet qđđ circuitu tanto usi sumꝰ. nescio quã
rationem catenatã sequentes. cum tã bre¬
uiter totũ de quo agebatur demonstrari po¬
tuit: qua nunc demonstratum ẽ. Quare
me sollicitũ facit. quod tamdu quasi ad insi¬
diandũ obambulauit oratio: deinde ñ ui¬
deo quom in anmo semꝑsit disciplina p̾ser¬
tim disputandi. cum & tam pauci eius gna¬
risint: & quisquis eam nouit tanto ab in¬
fantia tempore fuerit indoctus. Non enim
possumus dicere aut imꝑitorũ animos ñ eẽ

Expanded text:
mo disciplina. Necesse est igitur semper ut animus mo disciplina. Necesse est igitur semper ut animus maneat, si semper manet disciplina. Est autem disciplina veritas, et semper, ut in initio libri hujus ratio persuasit, veritas manet. Semper igitur animus manet, nec animus mortuus dicitur. Immortalem igitur animum solus non absurde negat, qui superiorum aliquid non recte concessum esse convincit. CAPUT XIVtum revocor causis. Nam primum me movet quod circuitu tanto usi sumus, nescio quam ratiocinationum catenam sequentes, cum tam breviter totum de quo agebatur, demonstrari potuerit, quam nunc demonstratum est. Quare, me sollicitum facit quod tam diu quasi ad insidiandum obambulavit oratio. Deinde non video quomodo in animo semper sit disciplina, praesertim disputandi, cum et tam pauci ejus gnari sint, et quisquis eam novit, tanto ab infantia tempore fuerit indoctus. Non enim possumus dicere aut imperitorum animos non esse
Abbreviated transcription (Latin):
tũ beatos. quib siue ab ipsis siue absquo.¬
libet ñ ẽẽ metuendã mortem: etiam si ani¬
mũ terreat. ꝓsuasum ẽ. At michi misero
nulle adhuc rationes: nulli libri ꝑsuade¬
re potuerunt. R Noli gemere. imimortał
ẽ ammꝰ humanꝰ.a. unde hoc ꝓbas:R. Ex
his que cum magna cautione ut arbitror
supuis concessisti a. Nichil quide me minꝰ
uigilant᷑ interroganti tͥ memini dedisse :
s collige iam ipsã summã oro te. & uidea¬
mus quo tantis ambagib ꝑuenerimꝰ: nec
iã me interroges uolo.Si enĩ eabreuiter enume¬
ratura es que concessi: quo nam rursus res.¬
ponsio mea desideratur: An ut moras gau¬
diorũ michi frustra inferas: si quid fortebo.¬
in confecimus: R faciam quoci te uelle ui¬
deo: s attende diligentissime a. Loquere:
na hic sũ R Qdenecas: Om̃e ꝙ in subiecto ẽ. si
semꝑ manet: ipsum etiam subiectũ mane¬
at semꝑ necesse ẽ. & omĩs in subiecto ẽ ani¬

Expanded text:
tum beatos, quibus sive ab ipsis, sive abs quotum beatos, quibus sive ab ipsis, sive abs quolibet, non esse metuendam mortem, etiamsi anima intereat, persuasum est! At mihi misero nullae adhuc rationes, nulli libri persuadere potuerunt. 24. R. Noli gemere, immortalis est animus humanus. A. Unde hoc probas? R. Ex iis quae cum magna cautione, ut arbitror, superius concessisti. A. Nihil quidem me minus vigilanter interroganti tibi memini dedisse: sed collige jam ipsam summam, oro te; videamus quo tantis ambagibus pervenerimus, nec me jam interroges volo. Si enim ea breviter enumeraturus es quae concessi, quonam rursus responsio mea desideratur? An ut moras gaudiorum mihi frustra inferas, si quid boni forte confecimus? R. Faciam quod te velle deo, sed attende diligentissime. A. Loquere jam, hic sum; quid enecas? R. Omne quod in subjecto est, si semper manet, ipsum etiam subjectum maneat semper necesse est. Et omnis in subjecto est ani
Abbreviated transcription (Latin):
admittere: tam̃ extinguitur. locusq ille ex¬
tincto lumine tenebratur. Ita illud qđ tene.¬
bris resistebat. neq ullo mͦ inse tenebras ad¬
misit: & sic eis intereundo locum fecit. ut
poterat etiã discedendo. Itaq timeo ne moi̾ᷤ
ita contingat corpori. ut tenebrȩ loco: aliqͦn¬
do discedente animo ut lumine. aliqndo
ibidem extincto: ut iam non de om̃i mor.¬
te corporis securitas sit. s aliquod genus
mortis sit optandũ. quo anima excorpore
incolumis educatur. ꝑducaturq ad locum
siẽ ullus talis locis. ubi non possit extin.¬
qui: aut sine hoc quide potest. atq in ipso cor¬
pore anima quasi lum̃ accenditur. nec ali¬
bi potest durare. omĩsq mors ẽ extinctio q̃¬
dam animȩ in corpe:uł uitȩ aliquod genꝰ
eligendumẽ. quantũ homo sinitur. quo
ipsum quod uiuitur. cum securitate ac
tranquillitate uiuatur: quãquã nescio
quomꝰ istu possit. si aĩa moritur. O mul¬

Expanded text:
admittere; tamen exstinguitur, locusque ille exsadmittere; tamen exstinguitur, locusque ille exstincto lumine tenebratur. Ita illud quod tenebris resistebat, neque ullo modo in se tenebras admisit, et sic eis intereundo locum fecit, ut poterat etiam discedendo. Itaque timeo ne mors ita contingat corpori, ut tenebrae loco, aliquando discedente animo ut lumine, aliquando autem ibidem exstincto; ut jam non de omni morte corporis securitas sit, sed aliquod genus mortis sit optandum, quo anima ex corpore incolumis educatur, perducaturque ad locum, si est ullus talis locus, ubi non possit exstingui. Aut, si ne hoc quidem potest, atque in ipso corpore anima quasi lumen accenditur, nec alibi potest durare, omnisque mors est exstinctio quaedam animae in corpore vel vitae; aliquod genus eligendum est quantum homo sinitur, quo idipsum quod vivitur, cum securitate ac tranquillitate vivatur, quanquam nescio quomodo istud possit fieri si anima moritur. O mul
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Nec niuẽ uocare nisi candidam possumꝰ.
aut cui posse fieri uideatur: ut id quod in
subiecto ẽ maneat. ipso intereunte subiecto:
Monstruosumem̃ erit. & auerita te alienissi
mũ: ut id qđ non eẽt nisi inipso ẽẽt. etiam cũ
ipsum ñ fuerit. possit eẽ. R. Illud gͥ quod quere¬
bamꝰ inuentum ẽ a. Quid narras: Qd qđ
audis. a Iamne gͦ liquido constat animũ
eẽ immortalẽ: R. Si ea quȩ concessisti ue-¬
re sunt: liquidissime msi forte animũ di¬
cis etiam simoriatur. animũ ẽẽ.a. Nun¬
quã equidłe hoc dixerim: s eo ipso quo in¬
terit fieri ut animꝰ non sit. dico. Nec me ab
hac sententia reuocat. quod amagnis philo¬
sophis dictum ẽ: camiẽ quȩ quocunq uene¬
rit uitam prestat. mortẽ in se admittere ñ
posse. Quauis enĩ lum̃ quocũq intrare potu¬
erit faciat ia lucere : tenebrasq inse ꝓpt̾ memo¬
rabilem illamium contrariorũ non possit

Expanded text:
erit; nec nivem vocare, nisi candidam, possumuserit; nec nivem vocare, nisi candidam, possumusaut cui posse fieri videatur, ut id quod in subjecto est, maneat ipso intereunte subjecto? Monstruosum enim et a veritate alienissimum est, ut id quod non esset nisi in ipso esset, etiam cum ipsum non fuerit possit esse. R. Illud igitur quod quaerebamus inventum est. A. Quid narras? R. Id quod audis. A. Jamne ergo liquido constat animum esse immortalem? R. Si ea quae concessisti vera sint, liquidissime: nisi forte animum dicis, etiamsi moriatur, animum esse. A. Nunquam equidem hoc dixerim; sed eo ipso quo interit, fieri ut animus non sit, dico. Nec me ab hac sententia revocat, quod a magnis philosophis dictum est, eam rem quae, quocumque venerit, vitam praestat, mortem in se admittere non posse. Quamvis enim lumen quocumque intrare potuerit, faciat id lucere, tenebrasque in se propter memorabilem illam vim contrariorum non possit
Abbreviated transcription (Latin):
quidem uetustissima nob sunt: & ab ineunte
adolescentia studiosissime ꝑcepta & cognita.
quare ñ possum de his interrogatus. quin ca
sine uila deliberatione conceda r̃ Quid illud
ñ ne concedes qđ in subiecto ẽ inseparabiliter
si subiectũ ipsum ñ maneat. manere ñ posse:
A.hoc quoq uideo necessariũ. Nam manen¬
te subiecto. posse id quod insubiecto ẽ ñ ma¬
nere: quisquis diligenter res aduertit intelli¬
git. Si quide huiꝰ corporis color potest. uł ua¬
li tudinis ratione. ut etate immutari: cũ ipsũ
corpꝰ nec dũ interierit. & hoc ñ peque in oĩb
ualet: s inhis inquib non uit sint ipsa sub¬
iecta. ea quȩ in subiectis sunt. eo existunt. N
enĩ ut sit iste paries paries. hoc colore fit quẽ in
eo uidemꝰ: cum etiam si quo casu nigrescat
aut albescat. uł alium aliquẽ mutet colorẽ:
nichilominꝰ tam̃ maneat paries. acdicatur.
At uero ignis si calore careat: ne ignis quid

Expanded text:
quidem vetustissima sunt nobis, et ab ineunte quidem vetustissima sunt nobis, et ab ineunte adolescentia studiosissime percepta et cognita: quare non possum de his interrogatus, quin ea sine ulla deliberatione concedam. R. Quid illud? nonne concedis, quod in subjecto est inseparabiliter, si subjectum ipsum non maneat, manere non posse? A. Hoc quoque video necessarium; nam manente subjecto, posse id quod in subjecto est non manere, quisquis diligenter res advertit, intelligit. Siquidem hujus corporis color potest vel valetudinis ratione vel aetate immutari, cum ipsum corpus necdum interierit. Et hoc non peraeque in omnibus valet, sed in his in quibus, non ut sint ipsa subjecta, ea quae in subjectis sunt coexistunt. Non enim ut sit iste paries, paries hoc colore fit, quem in eo videmus; cum etiam si quo casu nigrescat aut albescat, vel aliquem alium mutet colorem, nihilominus tamen maneat paries ac dicatur. At vero ignis si calore careat, ne ignis quidem