comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
totã funditus inculpã sterilitatis ex¬
stirpandã putares. s reliquias ꝑelec¬
tionẽ grȩ̃ scires eẽ saluandas: mox
ibidẽ ȩccliȩ pͥmitiuȩ sanatio subin¬
curuȩ mulieris sp̃ẽ subsequitur. Quȩ
bene decẽ & octo annis fuit curuata.
qͥ numerus ternario sexies ducto ꝑ¬
ficit᷑. quia uidelicet eã quȩ iitestimo¬
nio leg̃ inuaticinio ꝓpħiȩ. & in reue¬
latione gr̃e ꝑinfirma oꝑa langue¬
ret. ostendit. Senarius enĩ numerus
inqͦmundi ẽ creatura ꝑfecta: oꝑum
ꝑfectionem significat. Tria uero sunt
ut lixi tepora dñicȩ uisitationis. in
quib uidea qͥa t̾rena magis qͣm cȩ¬
lestia nouerat oꝑari. qͣsi decẽ ⁊ octo
annis asuȩ mentis erat rectitudine
curuata. Eterat inclinata. nec om¬
nino poterat sursũ respicere: Quia
t̾rena sapiens. infirma requirens. cȩ¬
lestia cogitare ñdũ sciebat. Audiens
ꝑꝓpħam: Si uolueritis & audieritis

Expanded text:
totam funditus ob culpam sterilitatis extotam funditus ob culpam sterilitatis exstirpandam putares, sed reliquias per electionem gratiae scires esse salvandas, mox ibidem Ecclesiae primitivae sanatio subincurvatae mulieris specie subsequitur. Quae bene decem et octo annis fuit curvata, qui numerus ternario sexies ducto perficitur, quia videlicet eam in testimonio legis, in vaticinio prophetiae, et in revelatione gratiae per infirma opera langueret, ostendit. Senarius enim numerus, in quo mundi est creatura perfecta, operum perfectionem significat. Tria vero sunt ut dixi tempora dominicae visitationis, in quibus Judaea quia terrena magis quam coelestia novera: operari, quasi decem et octo annis a suae mentis erat rectitudine curvata. Et erat inclinata nec omnino poterat sursum respicere. Quia terrena sapiens, infirma requirens, coelestia cogitare nondum faciebat, audiens per prophetam: Si volueritis et audieritis
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ. Sin aũ. infuturũ succides eã.
iunxit aliqͥd. s suspendit sentenciã.
Cũ uͦ adderet sin aut̃. continuo uidi¬
ciũ uenturȩ dãpnationis adnexuit
dicens. infuturũ succides eã qͥa iu
delicet multo ꝓcluuorẽ ad negandũ.
qͣm ad confitendũ dm̃ synagogam
iudebat. Unde et alibi reb eandem
figurã qͣm hic uerbis agens. infecun¬
dam ficũ ȩt̃nę sterilitatis maledic¬
tione dampnauit. ostendens uideli¬
cet eam ce si fodiant apłi corripien¬
do. & si stercus aduehant peccata ĩ¬
ꝓperando. nulla tam̃ penitentiȩ fru¬
ge cumulandã. s districtȩ bipennis
seu̾itate tollendã Erat aut̃ docens
insynagoga eoꝵ sabbatis. & ecce mu¬
ler q̃habebat sp̃m infirmitatis an¬
nis decẽ et octo. Dicta deficu parabo¬
la. dñs insynagoga docuisse narrat᷑
ut uidelicet intimet᷑ ñ alio parabolã
tendere. S hoc ẽẽ. fructum uificulnea
quere. & ñinuenire: uerbũ synagoge
commendare. nec recipi.Quã tam̃ ne

Expanded text:
 sin autem, in futurum succides eam. junxit aliquid, sed suspendit sententiam. Cum vero adderet, « sin autem, » continuo judicium venturae damnationis annexuit, dicens: « in futurum succides eam. » Quia videlicet multum procliviorem ad negandum, quam ad confitendum Dominus Synagogam videbat. Unde et alibi rebus eamdem figuram, quam hic verbis agens, infecundam ficum aeternae sterilitatis maledictione damnavit, ostendens videlicet eam, et si fodiant apostoli corripiendo, et si stercus advehant peccata improperando, nulla tamen poenitentiae fruge cumulandam, sed districte bipennis severitate tollendam. « Erat autem docens in synagoga Judaeorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. » Dicta de ficu parabola, Dominus in synagoga docuisse narratur, ut videlicet intimetur, non alio parabolam tendere, sed hoc esse fructum in ficulnea quaerere, et non invenire, verbum synagogae commodare, nec recipi. Quam tamen ne
Abbreviated transcription (Latin):
omnia celestis regni gaudia. Non
utiq ut horũ soli dnĩũ deneant. sed
ut eoꝵ habundantius cȩteris scĩs et̾na
possessione fruantur:. Qui enĩ docti
fuerint. fulgebunt quasi splendor fir¬
mam̃ti. & qui adiusticiã erudiunt
multos. quasi stellȩ inꝑpetuas et̃nita

Expanded text:
omnia coelestia regni gaudia, non omnia coelestia regni gaudia, non utique ut horum soli Dominum teneant, sed ut eorum abundantius caeteris sanctis aeterna possessione fruantur. Qui enim docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos q
Abbreviated transcription (Latin):
ram: Pmensuram tritici. expͥmitur¬
modus uerbi Alta et enĩ queq de¬
bent multis audientib contegi. &
iuix paucis aꝑiri. ne cum angusto
corde incapabile aliqͥd tribuitur.
extra fundatur. Hinc moyses ase¬
creto dĩ exiens. coruscantẽ faciem
coram ppło uelat. quia nimirum
turbis claritatis intime archana
ñ indicat ꝓ qualitate gͥ audientiũ.
formari debet sermo doctoꝵ. ut aͣd
sua singulis congruat. & tameN a
communis edificationis arte num¬
qͣm recedat. B̾ eatus ille seruus. quẽ
entem. Uere dico uobis. qͥa supra
om̃ia que possidet constituet eũ.
Quanta inter bonos auditores. &
bonos doctores meritoꝵ distantia
tanta ẽ &e p̃mioꝵ. hos enĩ adueniẽs
cum uigilantes inuenerit. faciet dis¬
cumbere. & transiens ministrabit eis:
Illos autem cum uerbi annonam fa¬
miliȩ sibi credite fidelit̃ prudenterq:
dispensantes inuenerit. supra omĩa
que possidet. constituet. Idẽ supra

Expanded text:
ram. Per mensuram tritici expram. Per mensuram tritici expmodus verbi. Alta etenim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moyses a secreto Dei exiens coruscantem faciem coram populo velat, quia nimirum turbis claritatis intimae arcana non indicat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctorum, ut ad sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Beatus ille servus quem, entem. Vere dico vobis quia super omnia quae possidet, constituet eum. Quanta inter bonos auditores, et bonos doctores, meritorum distantia, tanta est et praemiorum. Hos enim adveniens cum vigilantes invenerit, faciet discumbere, et transiens ministrabit eis. Illos autem cum verbi annonam familiae sibi creditae fideliter prudenterque dispensantes invenerit, supra omnia quae possidet constituet, id est supra
Abbreviated transcription (Latin):
sensus esse querentis. exipsa ni fal¬
lor dñi responsione declaratur.
Dixit autẽ dñs: quis putas ẽ fidelis
dispensator. & prudens. quẽ consti¬
tuit dñs suꝑ familiam suã:. Respõ¬
dit adinterrogata saluator. primo
docet iudicium cunctis ad futurũ.
singulosq uixta meritũ oꝑis. ac sen¬
sus sui capacitatem. premia uel tor¬
menta nacturos. Deinde qͦd maxi¬
me quesierat grãm uirtutũ quam
mundo attulerit a singłis qͣntum
possit̃ ostendit ẽẽ sec̾tandã. Ignem
inquit ueni mittere interrã. &e qͥd uo¬
lo nͥ ut accendatur. Sane qͦd ait qͥs
putas ẽ difficultatẽ non impossibi¬
litatem ꝑficiendȩ uirtutis insinu¬
at. Quomͦ psalmista. quis sapiens
& custodiet hȩc non neminẽ s rarum
significat. Nam alibi idẽ uerbũ ñ ꝑ
difficili. sedꝓimposibili posuit. Ds¬
qͥs similis erit ͭ id est nullus. Tu enĩ so¬
lus altissimus suꝑ omnẽ terrã.
t det illis intempore tritici mensu¬

Expanded text:
sensus esse quaerentis ex ipsa, ni falsensus esse quaerentis ex ipsa, ni fallor, Domini responsione declaratur. Dixit autem Dominus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit dominus super familiam suaerrogata Salvator primo docet judicium cunctis adfuturum, singulosque juxta meritum operis ac sensus sui capacitatem praemia vel tormenta nacturos. Deinde quod maxime quaesierat, gratiam virtutum quam mundo attulerit ac singulis quantum possint ostendit esse sectandam. Ignem, inquit, veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Sane quod ait, Quis putas est, difficultatem, non impossibilitatem perficiendae virtutis insinuat: quomodo Psalmista: Quis sapiens et custodiet haec? non neminem, sed rarum significat. Nam alibi idem verbum non pro difficili, sed pquis similis erit tibi ? id est, nullus. Tu enim solus altissimus, super omnem terram . Ut det illis in tempore tritici mensu
Abbreviated transcription (Latin):
Equidẽ in eo quod ait. nos & omnes.
ñalios. quã uel apostolos. apłoꝵq
& infideles. uel eos qui uiritim mo¬
rientes cottidie. sui iuidicis aduen¬
tum uolentes nolentesq suscipi¬
unt. et eos qui ueniente uniuer¬
sali uidicio uui sunt incarne re¬
periendi. significare putandus est.
S mirũ sibeatus petrus dubitauit.
uel omnib qui uelint sobriȩ & u¬
ste & piȩ uiuendum. expectantib
beatã spem & aduentum głȩ mag¬
ni dĩ. qui uult omnes homines sal
uos fieri. uel inopinatum & singu
Unde restat intelligi. his iam bene
cognitis e magis quȩ nescire forte
poterat. quesitu digna fuisse. iude¬
licet si sublimia illa uite cęlestis in¬
stituta. quib possessa uendere. sacu¬
los qui non inueterescerent. facere.
thesaurum cȩlo condere lumbis pre¬
cinctis lucernisq ardentib uigilare.
et dnm expectare preceꝑat. adapsos
solum similesq illorum. an et adom¬
nes qui saluandi sint ꝑtineant. qui

Expanded text:
Et quidem in eo quod ait, nos et omnes, Et quidem in eo quod ait, nos et omnes, non alios quam vel apostolos apostolorumque les, vel eos qui viritim morientes quotidie sui judicis adventum volentes nolentesque suscipiunt, et eos qui veniente universali judicio vivi sunt in carne reperiendi, significare putandus est. Sed mirum si beatus Petrus dubitavit, vel omnibus qui velint sobrie, et juste, et pie vivendum, exspectantibus beatam spem, et adventum gloriae magni Dei, qui vult omnes homivos fieri , vel inopinatum et singuUnde restat intelligi his jam bene cognitis, ea magis quae nescire forte poterat quaesitum digna duxisse, videlicet, si sublimia illa vitae coelestis instituta, quibus possessa vendere, sacculos qui non veterascerent facere, thesaurum coelo condere, lumbis praecinctis, lucernisque ardentibus vigilare, et Dominum exspectare praeceperat, ad apostolos solum similesque illorum, an et ad omnes qui salvandi sint pertineant. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nesciente enĩ patre familias fur do¬
mũ ꝑfodit. quia dũ asui custodia
sp̃s dormit. inꝓuisa mors ueniens
carnis nr̃ȩ habitaculum irrumpit
& eum quẽ dñm̃ domus inuenerit.
dormientẽ necat qͥa cũ uentura dãp¬
na sp̃c minine p̃uidet: hunc mors
adsupplicium nescientẽ rapit: fu¬
riatem resisteret. si uigilaret qͣ ad¬
uentum uidicis qͥ occulte animã
rapit. p̃cauens ei penitendo occur¬
reret. ne inpenitens periret: horã uero
ultimã dñs nr̃ idcuco nob̃ uoluit
eẽ incognitã. ut semꝑ possit ẽẽ su¬
specta t dũ illã preuide ñ possu
mus. adillã sine int̃missione p̃parem᷑
Ait autẽ ei petrus: dñe adnos dicis
hanc parabolam. an adom̃s: Duo
qͥdẽ dñs p̃missa parabola monue¬
rat. & se uidelicet subito uenturum.
& illos eũ paratos expectare deb̃e.
S de qͦ horum an deutroq petrus
interrogauerit. quosue sͥ socusq
suis comparauerit. cum ait ad nos
dicis. an &e ad om̃s. ñ facile patet.

Expanded text:
amilias, fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens nostrae carnis habitaculum irrumpit, et eum quem Dominus domus invenerit dormientem necat: quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret si vigilaret, quia adventum Judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco nobis voluit esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illeparemur. Ait autem ei Petrus: Domine, ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes? Duo quidem Dominus praemissa parabola monuerat, et se videlicet subito venturum, et illos eum paratos exspectare debere; sed de quo horum, an de utroque, Petrus interrogaverit, quosve sibi sociisque suis comparaverit, cum ait, Ad nos dicis, an et ad omnes? non facile patet.
Abbreviated transcription (Latin):
ne nos de generatione dĩ serimꝰ questi¬
ones cũ paulus iudicauerit nichil se
Petius nicħ amplius qͣm dĩ filiũ puta¬
firmitatis contemplatione rimamur:
finis gͦ fidei mee xp̃c ẽ. finis fidei meȩ:
dĩ filius ẽ. Nonlicet mͥ scire generationis
seriẽ nonlicet tam̃ nescire generationis
fidem. At ille increpans illos. precepit
ne ciui dicerent hoc dicens: Quia opor¬
det filium hominis multa pati. &e cęt̾a:
Idcirco se ante passionẽ & resurrectio¬
nem noluit p̃dicari. ut completo po¬
stea sanguinis sacram̃to. oportuniꝰ
apostolis diceret. Euntes docete om̃s
gentes baptitantes eos. innomine
populis maiestatẽ. Quẽ post paulu¬
lum flagellatum uisuri sunt. & cru¬
cifixũ multa pati ascniorib et scͥbis.
& pͥncipib sacerdotũ. Et notandum.
qͦd ñcum qui multa pati & occidi &
resurgere debeat. filiũ hominis appel¬
lat: Quia passo incarne.xp̃o. duuni¬
tas impassibilis mansit. Notandũ

Expanded text:
ne nos de generatione Dei ferimus quaestine nos de generatione Dei ferimus quaestiones? Cum Paulus judicaverit nihil se Petrus nihil amplius quam Dei Filium putafirmitatis contemplatione rimamur? Finis ergo fidei meae Christus est, finis fidei meae Dei Filius est. Non licet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. At ille increpans illos, praecepit ne cui dicerent hoc, dicens; quia oportet Filium hominis multa pati, et caetera. Idcirco se ante passionem et resurrectionem noluit praedicari, ut, completo postea sanguinis sacramento, opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint, et crucifixum multa pati a senioribus et scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum quod eum qui multa pati et occidi, et resurgere debeat, Filium hominis appellat: quia passo in carne Christo, divinitas impassibilis mansit. Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
exploraturus. pͥꝰ turbarũ sentenciã in¬
t̾rogat. ne illoꝵ udelicet confessio non
ueritatis agnitione. ꝓbata. sed uulgi ui¬
deat᷑ opinione firmata. nec comꝑta cre¬
dere. sed instar herodis deauditis hesita
mana fidei te ueritatẽ ñdocuit: Pul¬
chre etiã qui diuersam dedño sentenci¬
am ferunt. turbarũ nomine notant᷑.
quarũ sẽꝑdubiuis. instabilis. uagusq
sensus. & sermo ẽ: aqͥb ut cos distingũ¬
at ꝓtinus infert. U̾ os autẽ quẽ me
eẽ dicitis: Non sunt enim discipuli
xp̃i deturba. Non sunt deturba. qͥ cum
dño soli gradiuntur. qͥ eum secrecius õ¬
rantem uidere merentur: S & si quis
deturba xp̃m credidĩt. iã mox desinet
ẽẽ deturba. N espondens symon petrꝰ
dixit. xp̃m dĩ. Licet ceteri apłi sciant.
petrus tam̃ respondit p̃cęt̾is. Complexꝰ
ẽ itaq omnia. qui & naturam. & nom̃
expressit. inqͦ summa iurtutũ ẽ: etiam¬

Expanded text:
exploraturus, prius turbarumque sententiam inexploraturus, prius turbarumque sententiam interrogat, ne illorum videlicet confessio, non veritatis agnitione probata, sed vulgi videatur opinione firmata, nec comperta credere, sed instar Herodis de auditis haesitarmana fidei te veritatem non docuit. Pulchre etiam, qui diversam de Domino sententiam ferunt, turbarum nomine notantur, quarum semper dubius, instabilis vagusque sensus et sermo est. A quibus, ut eos distinguat, protinus infert: Vos autem, quem me esse dicitis? Non sunt enim discipuli Christi de turba, non sunt de turba qui cum Domino soli gradiuntur, qui eum secretius orantem videre merentur: sed et si quis de turba Christum crediderit, jam mox desinet esse de turba. Respondens Simon Petrus dixit, Christum Dei. Licet caeteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae caeteris. Complexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa virtutum est. Etiam
Abbreviated transcription (Latin):
infirma huius mundi ut fortia con¬
funderet elegit. Et factum ẽ cum so¬
lus esset orans. erant cum illo discipu¬
li Aderant discipuli dño. sequeban¬
tur illum inuia. ut marcus indicat. s
ipse patrẽ solus orauit. Quia possũt
sc̃ĩ dño fidei amorisq societate con¬
iungi: Discretum cum acet̾is mortali¬
bus diuine gła maiestatis intueri:
Niam qͦ qͣm uersatus incarne docu¬
it.passib humilitatis inseqͥ: sed in¬
comp̃hensibilia pat̾nȩ dispositionis
archana solus nouit filius penetrare.
usquam enim nͥ fallor cum discipłis
orasse repperitur: ubiq solus obseciat.
qͥa dĩ consiliũ humana uota ñcapi¬
unt. nec quisqͣm potest interioꝵ par¬
dseps esse cum xp̃o.
Etinterrogauit illos dicens. Quẽ me
dicunt esse turbȩ: At illi responderunt.
& dixerunt. Ioh̃em baptistã. Alii aut̃
heliam. alii quia ꝓpħa unus depͥorib
surrexit. Pulchrȩ dñs fidẽ discipuloꝵ

Expanded text:
infirma hujus mundi, ut fortia coninfirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit. Et factum est, cum solus esset orans, erant cum illo et discipuli. Aderant discipuli Domino, et sequebantur illum in via, ut Marcus indicat, sed ipse Patrem solus oravit, quia possunt sancti Domino fidei amorisque societate conjungi; discretum eum a caeteris mortalibus divinae gloria majestatis intueri, viam quoque quam versatus in carne docuit, passibus humilitatis insequi: sed incomprehensibilia paternae dispositionis arcana solus novit Filius penetrare. Nusquam enim ni fallor cum discipulis orasse reperitur, ubique solus obsecrat, quia Dei consilium humana vota non capiunt, nec quisquam potest interiorum particeps esse cum Christo. Et interrogavit illos, dicens: Quem me dicunt esse turbae? At illi responderunt, et dixerunt, Joannem Baptistam: alii autem Heliam, alii, quia propheta unus de prioribus surrexit. Pulchre Dominus fidem discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñnoua creat cybaria. s acceptis his
quȩ habuerunt discipuli. benedicit
qa ueniens incarne. ñ alia qͣm pre¬
dicta sunt p̃dicat. s ꝓpħiȩ dicta.
mysteriis gr̃e grauida demonstrat:
Respicit incelum. ut illuc dirigen¬
dam mentis aciem. ibi lucẽ scientiȩ
doceat ẽẽ querendã frangit. & an¬
de turbas ponenda distribuit dis¬
cipulis. quia cadusa legis & ꝓpħiȩ sa¬
cramenta. eis qͥ ꝑmundũ predicent
patefecit. Et sublatum ẽ quod suꝑ¬
fuit illis fragientoꝵ cophini duo¬
decim: Quod turbis suꝑ ẽ. adisci¬
pulis sustollitur. qͥa sacra̾tiora my¬
steria quȩ arudib capi nequeunt ñ
negligent̃ omittenda. sed sunt inqui¬
renda ꝑfectis. Nam ꝑcophinos duo
tium doctoꝵ chori figurantur. foris
qͥdẽ hominib despecti. s intus saluta¬
ris cybi reliquiis adalenda humiliũ
corda cumulati. Constat enĩ cophini
oꝑa seruilia geri solere. sed ipso cophi¬
noᷤ panum fragmentis impleuit. qui

Expanded text:
non nova creat cibaria, sed acceptis his non nova creat cibaria, sed acceptis his quae habuerunt discipuli, benedicit, quia veniens in carne, non alia quam praedicta sunt praedicat, sed prophetiae dicta mysteriis gratiae gravida demonstrat. Respicit in coelum, ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda distribuit discipulis, quia clausa legis et prophetiae sacramenta eis qui per mundum praedicent patefacit. Et sublatum est quod superfluit illis fragmentorum cophini duodecim. Quod turbis superest, a discipulis sustollitur, quia sacratiora mysteria, quae a rudibus capi nequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Nam per cophinos duodtium doctorum chori figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uidelicet incipientes ꝑlegẽ. ca¬
stigantur ne peccent ꝑfecti aut̃ ꝑgr̃ã.
ut deuocius dõ uiuant admonent̃.
¶it autẽ addiscipulos suos facite i¬
los discumbere ꝑ conuiuia. quinqͣ
genos. & ita fecerunt.. Diuersi con¬
uiuiantiũ discubitus. diuersos ꝑ
orbẽ conuentus eccłiarũ. quȩ unã
catholicã faciunt. designant. Qui
bene ñsolũ quinquageni. s adtestã¬
de marco. etiã centeni discubuerũt.
Nam quia qͥnquagesimus penitenciȩ
psalmus ẽ. Centenarius aut̃ nume¬
rus deleua transit indexterã: Qͥn¬
quageni adconuiuiũ dñi discum¬
bunt qͥ adhuc inpenitentia cõmis¬
soꝵ positi. uerbi auditũ ꝑcipiunt.
Centeni aut̃. qͥ iã p̃sumpta ueniȩ spe
de solo uite etnõ desidio suspirant.
Acceptis autẽ quinq panib. &e duo¬
b piscib respexit incelum. & bene¬
dixit illis & fregit. &e distribuit di¬
scipulis suis. ut ponerent ante tur¬
bas: Turbis esurientib s aluator

Expanded text:
Quia videlicet incipientes per legem caQuia videlicet incipientes per legem castigantur, ne peccent, perfecti autem per gratiam, ut devotius Deo vivant, admonentur. Ait autem ad discipulos suos: Facite illos diagenos. Et ita fecerunt. Diversi convivantium discubitus diversos per orbem conventus Ecclesiarum quae unam catholicam faciunt designant. Qui bene non solum quinquageni, sed attestante Marco, etiam centeni discubuerunt: nam quia quinquagesimus poenitentiae psalmus est, centenarius autem numerus de laeva transit in dextra. Quinquageni ad convivium Domini discumbunt, quia adhuc in poenitentia commissorum positi verbi auditum percipiunt: centeni autem quia jam praesumpta veniae spe de solo vitae aeternae desiderio sAcceptis autem quinque panibus et duobus piscibus respexit in coelum, et benedixit illis, fregit, et distribuit discipulis suis ut ponerent ante turbas. Turbis esurientibus, Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
da p̃cepta. Animalis enĩ homo ñꝑcip̃
ꝑfectiora ꝓuocans. Primo qͥnq panibꝰ
qͥnq milia. scd̃o septẽ panib qͣtuor
hominum milia reficit: tercio discipu¬
lis sue carnis & sanguinis mysteriũ
credit: Aduitimum magno munere
dat electis. ut edant & bibant suꝑ m̃
suam inregno. Erant aut̃ fere uiri
quinq milia. Quia qͥnq sunt exteri¬
oris hominis sensus qͥnq milia uiri
dominũ sequuti. designant eos qͥ in
seculari adhuc habitu positi exteriori¬
bus que possident. bene uti nouera̾nt:
qͥ recte quinq panib alunt᷑ qͥa tales
necesse ẽ legab adhuc p̃ceptis institui.
Nã qͥ mundo adintegrum renunciant.
& quatuor s̃ milia. & septẽ panibꝰ re¬
fecti. hoc ẽ et euuangłica rẽfectione sub¬
limes. &e spiritali sunt gr̃a docti. Cuiꝰ
significande distantiȩ causa. mysticȩ
reor in introitu quidẽ tab̃naculi qͥnq
colunmas de auratas: Ante oracłm

Expanded text:
da praecepta. Animalis enim homo non percda praecepta. Animalis enim homo non percperfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit. Tertio, discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit. Ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regno. Erant autem fere viri quinque millia. Quia quinque sunt exterioris hominis sensus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in saeculari adhuc habitu positi, exterioribus quae possident bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est, et evangelica refectione sublimes, et spiritali sunt gratia docti. Cujus significandae distantiae causa mystice reor in introitu quidem tabernaculi quinque columnas deauratas, ante oraculu
Abbreviated transcription (Latin):
aduti na spiritalis inediȩ sumus
tabe saluati. Nit autẽ adillos: uos
date illis manducare. ꝓuocat apo¬
stolos ad fractionẽ panis. ut illis se
ñ habere testantib. magnitudo sig¬
ni notior fiat. Simul insinuans qͥa
ꝑeos cottidie ieuinia nr̃a sunt cor¬
da pascenda. Quid enĩ d̾it petrus
cum ꝑepłas loquit᷑. nͥ ut uerbi pabu¬
lo corda nr̃a male ieiuna satient᷑
At illi dixerunt. ñ sunt nob̃ plus¬
qͣm qͥnq panes. & duo pisces. Hon¬
dum erant apłis plus qͣm qͥnq pa¬
nes mosayce legis. & duo pisces. utri¬
usq testam̃ti. que duitiꝰ abdito my¬
sterioꝵ latenciũ qͣsi unda abyssi
tegebantur. atq alebant᷑: occuita.
Bene autẽ uixta euuangłiũ ioħis pa¬
nes qui legẽ designant ordeacii fu¬
isse referunt᷑ qͥ iumentoꝵ maximȩ ru¬
sticorumq ẽ cibus seruoꝵ. Quia incipi-¬
entib necdumq ꝑfectis auditoribus
asperiora ceqͣsi grossiora s̃ committẽ¬

Expanded text:
a diutina spiritalis inediae sumus a diutina spiritalis inediae sumus tabe salvati. Ait autem ad illos: Vos date illis manducare. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus magnitudo signi notior fiat, simul insinuans quia per eos quotidie jejuna nostra sunt corda pascenda. Quid enim agit Petrus, cum per Epistolas loquitur, nisi ut verbi pabulo corda nostra male jejuna satientur? At illi dixerunt: Non sunt nobis plusquam quinque panes, et duo pisces. Nondum erant apostolis plusquam quinque panes Mosaicae legis, et duo pisces utriusque Testamenti, quae diutius abdito mysteriorum latentium, quasi undis abyssi tegebantur atque alebantur occulta. Bene autem juxta Evangelium Joannis, panes, qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum: quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus asperiora et quasi grossiora sunt committen
Abbreviated transcription (Latin):
serti. qͣntã salutis suȩ curã gerant
ostendunt. Rursum ipse ut potẽs
piusq saluator. ac medicꝰ. excipi¬
endo fatigatos. docendo inscios. sa¬
nando egrotos. reficiendo ieuinos
qͣntum deuotione credentis delec¬
detur. insinuat: Iurta uͦ leges alle¬
gorie. petentẽ deserta gentiũ. xp̃m.
multȩ fideliũ cateruȩ relictis me¬
nib priscȩ conu̾sationis. neglectoq
uarioꝵ dogmatum munimine se¬
quunt᷑ Et quia notus inuidea d̃s.
postqͣm dentes uideoꝵ arma &
sagitȩ. & lingua eoꝵ machera a¬
cura contͣ uium facta ẽ. cexaltare¬
inquit suꝑ cȩlos d̃s̃. & suꝑ omnem
terrã gła tua. Dies autẽ ceꝑat de¬
clinare. & accedentes duodecim. di¬
xerunt illi. Dimitte turbas. ut eũ¬
tes incastella uillasq quȩ circa s̃.
diuertant & inueniant escas: Die
declinata. turbas saluator reficit:
qͥa uel fine scłoꝵ apppinqͣnte. uel
cum sol iusticie ꝓnobis occubuit.

Expanded text:
serti, quantam salutis suae curam gerant, serti, quantam salutis suae curam gerant, ostendunt. Rursum ipse, ut potens piusque salvator ac medicus excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando aegrotos, reficiendo jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum multae fidelium catervae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum dogmatum munimine sequuntur. Et qui prius notus in Judaea Deus, postquam dentes Judaeorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta contra illum facta est. Exaltareinquit, super coelos Deus, et super omnem terram gloria tua . Dies autem coeperat declinare, et accedentes duodecim, dixerunt illi, Dimitte turbas, ut euntes in castella, villasque quae circa sunt, divertant et inveniant escas. Die declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum propinquante, vel cum Sol justitiae pro nobis occubuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum uenerat hora eius. Ac deinde
primi pasche tempore. crucis con¬
summasse tropheũ. qͦd occiso ioħe
tempꝰ expectans. secessit seorsũ in lo¬
cũ desertum qͥ ẽ bethsaida: Mystice
S ñ credendo caput abstulerat. inde¬
serto eccłiȩ quȩ uirũ ñhabebat. u̾bi
esset pabula largiturus. Unde pul¬
chre bethsaida. domus fructuu inter¬
pretatur: Ipsa ẽ enĩ de qua esaias alt.
Letabitur deserta & in uia: & exulla¬
bit solitudo. & florebit qͣsi liliũ. Et
paulo post. Ipsi uidebunt glam
num genesareth. ut hĩ locoꝵ libris
inuenimus. Qyod cũ cognouissẽt
turbȩ: secutȩ sunt illũ. & excep̃ illos.
& loquebat᷑ illis deregno dĩ. et eos
qui cura indigebant. sanabat.
Temptat dñs fidẽ turbarum. & ꝓ¬
batam digno p̃mio recompensat.
Petendo enĩ solitudinẽ. an sequi cu¬
rent explorat: Illi sequendo. & non
inuimentis. uehiculisue diuersis.
sed ut alii ꝓdunt euuangłiste. ꝓͥo
labore pedum iter arripiendo de¬

Expanded text:
nondum venerat hora ejus ; ac deinde nondum venerat hora ejus ; ac deinde proximi Paschae tempore crucis consummasse tropaeum. Quod occiso Joanne, tempus exspectans, secessit seorsum in locum desertum, qui est Bethsaida: mystice etiae sibi non credendo caput abstulerat, in deserto Ecclesiae, quae virum non habebat, verbi esset pabula largiturus. Unde pulchre Bethsaida domus fructuum interpretatur. Ipsa est enim, de qua Isaias ait: Laetabitur deserta et invia, et exultabit solitudo, et florebit quasi lilium ; et paulo post: Ipsi videbunt glorinum Gennesareth, ut in locorum libris invenimus. Quod cum cognovissent turbae, secutae sunt illum. Et excepit illos, et loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat. Tentat Dominus fidem turbarum, et probatam digno praemio recompensat. Petendo enim solitudinem, an sequi curent explorat. Illae sequendo, et non in jumentis vehiculisve diversis, sed ut alii produnt Evangelistae, proprio labore pedum iter arripiendo de
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt. Non solum quȩ ipsi fecert̃
& docuerunt. apł̃i dño narrant. s etiã
quȩ ioħs eis indocendo occupatis. sit
scipuli renunciant. sic̃ matħs insini¬
at. unde quod sequitur.
Et assumptis illis. secessit seorsũ. in
locum desertũ qͥ ẽ bethsaidẽ. Nonti¬
more mortis egit. ut qͥdã arbitrantur
s parcens mimicis suis. ne homicidio
homicidium iungerent simul ce o¬
portunum suȩ passionis tẽpꝰ expec¬
tans Nã plus qͣm anni spacio ioħis
& dñi passiones distare. qͥ diligenter
cuuangłia legerit inuenisset: Siqͥdẽ
miraculũ panũ dñs trib consentien¬
tib euuangłistis. post decollationẽ
iohannis impleuit. Qͦd ioħs mira¬
culum descripturus p̃misit eẽ ꝓri¬
mũ pascha diẽ festum uidcoꝵ. & pr
hȩc ad dic festum eoꝵ scenophegie.
iħm dic̃ ascendisse. ubi docentẽ intẽ¬
plo querebant inquit eum app̃hen¬
dere. & nemo misit in illũ manus qͥa

Expanded text:
fecerunt. Non solum, quae ipsi fecerunt fecerunt. Non solum, quae ipsi fecerunt et docuerunt apostoli, Domino narrant, sed etiam quae Joannes eis in docendo occupatis sit scipuli ei renuntiant, sicut Matthaeus insinuat. Unde quod sequitur: Et assumptis illis secessit seorsum in locum desertum, qui est Bethsaida. Non timore mortis egit, ut quidam arbitrantur, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent, simul et opportunum suae passionis tempus exspectans, nam plusquam anni spatio Joannis et Domini passiones distare, qui diligenter Evangelia legerit, inveniet. Siquidem miraculum panum Dominus, tribus consentientibus evangelistis, post decollationem Joannis implevit. Quod Joannes miraculum descripturus praemisit esse proximum Pascha diem festum Judaeorec, ad diem festum eorum Scenopegiae Jesum dicit ascendisse. Ubi docentem in templo quaerebant, inquit, eum apprehendere; et nemo misit in illum manus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
baptista. ipse surrexit amortuis. & iõ
uirtutes oꝑantur in eo. S intelligen¬
dũ. post hanc hesitacionẽ eũ confirmas¬
sȩ inanimo suo. qͦd abaliis dicebatur.
Et ait herodes: ioh̾em ego decollaui.
Qͥs aut̃ ẽ iste. de qͦ audio ego talia: ꝙ
querebat uidẽ eum. Hec u̾ba s̃ hesitãtiᷤˢ
herodis. de qͥb supͣ memoratur. qͥ eũ qͤm
fama magnũ comꝑit. etiã uidẽ deside
rat. Si forte anipse sit ioħs agnoscere
possit: Cuius ordinẽ causãq decolla¬
tionis qͣm alii euuangłiste plenissimȩ
describunt. Lucas more suo comme¬
morate pocius obstatũ temporis inti¬
mandũ. que habunde dicta inderat.
qͣm replicare curauit: Uerũ qͥa decolla¬
declarant. Nam ioħs capite minutꝰ
dñs ẽ incruce sublimatꝰ. Ioħs cũ mi¬
nui inciperent dies. dñs cum crescere
natus Ut etiã ꝑ hec appareret. qͥd sit
eius sim p̃cursor intelligi.
Et reuersi apłi. narrauerunt illi q̃c̃q

Expanded text:
Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo Baptista, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo ; sed intelligendum post hanc haesitationem eum confirmasse in animo suo, quod ab aliis dicebatur. Et ait Herodes: Joannem ego decollavi. Quis autem est iste, de quo audio ego talia? Et quaerebat videre eum. Haec verba sunt haesitantis Herodis, de quibus supra memoratur. Quia eum quem fama ipse sit Joannes, agnoscere possit. Cujus alii ordinem causamque decollationis, quoniam Evangelistae plenissime describunt, Lucas more suo commemorare potius ob statum temporis intimandum, quae abunde dicta videret, quam replicare curavit. Verum quia decolladeclarant. Nam Joannes capite minutus, dominus est in cruce sublimatus. Joannes cum minui inciperent dies, Dominus cum crescere, natus. Ut etiam per haec appareret, quid sit,ejus sim praecursor, intelligi. Et reversi apostoli, narraverunt illi quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ celoꝵ ianuis ꝓpinquare ẽ. De his
quemq quib abeo discesserat penit̾e:
Aydiuit autem herodes tethrarcha
omnia quȩ fiebant ab eo. & hesitabat.
eo qͦd diceretur aquibusdã. quia ioħs
surrexit amortuis Quanta uideorũ
inuidia. qͥ contra dñm maliciȩ furor
exstiterit omnib pene locis euugłii
docemur. Ecce enĩ iohannẽ de quo
dictum ẽ qͥa signum fec̃ nullũ. Amor¬
tuis surgere potuisse nullo adtestan¬
te credebant: Iħ̾m autẽ uirũ ad ꝓ¬
batum adõ uirtutib & signis. cuiꝰ
mortem elementa tremuerunt. Re¬
surrectionẽ uͦ atq ascensionẽ angłi.
apłi. uiri. ac femine certatim p̃dica¬
bant. Non resurrerisse. s furtim fuis¬
se ablatum credere maluerunt: Nec
repugnare putandũ ẽ. quod lucas ꝑ¬
hibet herodẽ hesitasse. eo qͦd diceretur
aquibusdã. quia iohannes surrexit
amortuis. Cum matħs marcusq re¬
ferant. ipsum herodẽ audita fama
iħu. dixisse pueris suis. hic ẽ ioħ̾s

Expanded text:
coelorum januis propinquare est, de his quinque, quibus ab eo discesserat, poenitere. Audivit autem Herodes tetrarcha omnia, quae fiebant ab eo et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam, quia Joannes surrexit a mortuis. Quanta Judaeorum invidia, qui contra dominum malitiae furor exstiterit ex omnibus pene locis Evangelii docemur. Ecce Joannem, de quo dictum est, quia signum fecit nullum, a mortuis surgere potuisse, nullo attestante credebant; Jesum autem virum approbatum a Deo virtutibus et signis, cujus mortem elementa tremuerunt, resurrectionem vero atque ascensionem angeli, apostoli, viri, ac feminae certatim praedicabant, non resurrexisse, sed furtim fuisse ablatum credere maluerunt. Nec repugnare putandum est, quod Lucas perhibet Herodem haesitasse, eo quod diceretur a quibusdam, quia Joannes surrexit a mortuis: cum Matthaeus Marcusque referant, ipsum Herodem audita fama Jesu dixisse pueris suis, Hic est Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
ut nichil abeis accipiant. ne aduictũ
qͥdẽ necessariũ. qͥ euuangłiũ spreuerit.
Allegoricȩ autẽ. qͥ uerbo humilit inten¬
dunt. si quib ut homines terrenȩ leui¬
tatis neuis obscurant᷑ ꝑea mox quȩ
recipunt euuangłice p̃dicationis ue¬
stigia purgantur. Qͥ uͦ ꝑfidia uel
negligentia. uel etiã studio contẽp¬
nunt. hoꝵ uitanda communio. fu¬
gienda synagoga censetur: excuti¬
endus pedũ puluis. negestis in anibꝰ
& pulueri comparandis. mentis ca¬
ste uestigium polluatuꝵ.
Egressi autẽ circuibant ꝑcastella.
euuangłizantes. & curantes ubiq
rarent apłi. marcus exponit ple¬
nius Predicabant inquit. ut pe¬
nitentiã agerent. & unguebant o¬
leo multos egrotos. &s anabant. Dic̃
unguantur egroti. Predicabant aũ
ut penitentiã agerent: Et supͣ. Misit
illos inquit euuangłizare regnũ dĩ.
quia uidelicet utrũq iuxta ioħis bap¬
tistȩ. uel ipsuis saluatoris exemplum

Expanded text:
ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium qui Evangelium spreverint; allegorice autem qui verbo humiliter intendunt, si quibus ut homines terrenae levitatis naevis obscurantur, per ea mox quae recipiunt evangelicae praedicationis stigia, purgantur; qui vero perfidia vel negligentia vel etiam studio contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur. Excutiendus pedum pulvis, ne gestis inanibus et pulveri comparandis mentis castae vestigium polluatur. Egressi autem circuibant per castella, evangelizantes et curantes ubique. rarent apostoli, Marcus exponit plenius, praedicabant, inquit, ut poenitentiam agerent: et ungebant oleo multos aegrotos et sanabant. Diciterungantur aegroti, praedicabant autem ut poenitentiam agerent; et supra, misit illos, inquit, evangelizare Regnum Domini. Quia videlicet utrumque juxta Joannis Baptistae vel ipsius Salvatoris exemp
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere uestim̃tum. ñ quo in locissa¬
thiȩ aeglaciali niue rigentib una qͥs
tunica debeat ẽẽ contentus: s qͦ intu¬
nica uestim̃tum intelligamus. nea
lio uestiti. aliud nob̃ futuroꝵ timo¬
re seruemus: Et inquãcũq domũi¬
traueritis. ibi manete. & inde ne exi¬
atis:. Dat constantie generale mai¬
datũ. ut hospitalis necessitudinis ui¬
ra custodiant. Alienũ ap̃dicatore e¬
gni cȩlestiᷤ adstruens cursitare ꝑdom
⁊inuiolabilis hospicii iura mutare:
Nec occiose scđm matheum domus
qͣm ingrediant᷑ apłi legenda decer¬
nitur: ut mutandi hospicii necessitu¬
dinisq uiolande causa ñ suppetitus
Et quicumq ñ recepint uos. excũls
deciuitate illa. etiã puluerẽ pedum
ur̃oꝵ excutite intestimoniũ supͣ illos:
Puluis excutitur depedib intestimo¬
niũ laboris sui. qͦd ingressi sint in
ciuitatẽ. & p̃dicatio apłica ad illos
usq ꝑuenerit. Siue excutit᷑ puluis.

Expanded text:
ostendere vestimentum, non quo in locis Scostendere vestimentum, non quo in locis Scythiae, et glaciali nive rigentibus, una quis tunica debeat esse contentus, sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne, alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Et in quamcunque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens, cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus, quam ingrediantur apostoli, legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque violandae causa non suppetat. Et quicunque non receperint vos, exeuntes de civitate illa etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimonium super illos. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut securi non possið̾ent neq por¬
tarent huic uitȩ necessania. nec mag¬
na. nec minima. ideo posuit nec iux¬
gã. ostendens afidelib suis omnia de¬
berȩ ministris suis nulla suꝑflua re-¬
quirentib. Ac ꝑhoc addendo. dignus
retur: hanc g̃ potestatẽ iurge nomine
significauit. Cum enĩ dix̃. neqͥd tol¬
lerent inuia nͥ uirgã tantũ. ut intelli¬
gatur quia ꝑpotestatẽ adño acceptã
quȩ iurgȩ nomine significata ẽ. etiã
quȩ ñportantur ñ dcerunt: Hoc &
de duab tunicis intelligendũ ẽ. ne
qͥsqͣm eoꝵ p̃ter eam qͣm esset indutꝰ
aliã portandam putaret. sollicitus
ne opꝰ eẽt cũ exilla potestate posset
acciꝑe. Qͦd uero scđm marcũ ñ por¬
tari uel haberi duas tunicas. s exp̃s¬
siuis indui ꝓhibet. dicens. E ne indu¬
erentur duab tunicis. qͥd eos monet.
nͥ ñ dupplicit. s simplicit ambulare:
Alit̃. Induab tunicis uidet᷑ mͥ duplex

Expanded text:
tur, ut securi non possiderent neque portur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo: dignus retur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit, ne quid tollerent in uia, nisi uirgagatur quia potestate a Domino accepta, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus, aliam portandam putaret solne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Quod vero secundum Marcum non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens et ne induerentur duabus tunicis , quid eos monet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter, in duabus tunicis videtur mihi duplex
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ scd̃m matheũ dic̾e̾t eis. Holite
possidere aurum. neq argentũ. cecȩt̾a
continuo subiecit. Dignus ẽ enĩ oꝑa¬
ruis cybo suo Unde satis ostendit.
cur eos hec posside ac ferre noluerit.
ñ qͦ necessaria ñ sint sustentationi hꝰ
uitȩ. s qͥa sic eos mittebat ut eis hec
deberi monstraret abillis. qͥb euuã¬
głium credentib adnunciarent: Cla¬
ret autẽ hec ñita p̃cep is se dñm. tã¬
qͣm euuangłiste uiuere aliunde non
debeant. qͣm eis p̃bentib qͥb adnun-¬
ciant euuangłium: Alioqͥn contͣ hoc
suarum laborib transigebat. nec cuiꝗͣ
grauis esset. s potestatẽ dedisse. inqua
scirent sͥ ista deberi. Cum aut̃ adño
aliqͥd imperatus. nͥ fiat in obedientiȩ
culpa ẽ: Cum aut̃ potestas dat᷑. licet
cuiq ñuti. & tamqͣm de suo ure ced̃e:
hoc gͦ ordinans dñs. qͦd eũ ordinasse
dic̃ apłs. his qͥ euuangłiũ adnunciãt.
deeuuangłio iuiuere: Illa apłis loq̃ba¬

Expanded text:
t eis : « Nolite possidere aurum et argentum, » etc., continuo subjecit: « Dignus est enim operarius cibo suo. » Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sunt sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem hoc non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium: alioquin contra hoc suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset; sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet unicuique non uti, et tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus, qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loqueba
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait adiuos. Nichil tuleritis inuia
neq uirgã. neq pera. neq panẽ. neq
pecuniã. neq duas tunicas. habeatis.
ut nec uirgã ferrent. cum dicat marcus.
& p̃cepit eis. ne quid tollerent inuia. nͥ
uirgã tantũ. qͦd ita soluit᷑. ut intelliga¬
mus sub alia significatione dictã uir¬
gam. que scd̾m marcũ ferenda ẽ. ce sub
alia illã. que scd̾m matħm celucã ñẽ¬
ferenda. sic̃ subalia significatione ĩtel¬
ligitur temptatio. de qua dictii ẽ. d̾s ne¬
diligitis eum. Illa seductionis ẽ. hec ꝓ¬
bationis Utrũq gͦ accipiendũ ẽ a¬

Expanded text:
ad illos: Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus, et praecepit eis, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Quod ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Matthaeum eferenda; sicut sub alia significatione intelligitur tentatio, de qua dictum est, Deus neiat si diligitis eum . Illa seductionis est, haec probationis. Utrumque ergo accipiendum e
Abbreviated transcription (Latin):
portam turba multa comitante.
atq intuente suscĩtatur: Lazarus
demonumento uocatus. Intantũ
ppłis innotuit: ut obeoꝵ qui uidere
testimoniũ. plurime dño turbe cũ
palmis occurrerent: & mutti ꝓpter
illũ abirent exuideis & crederent ĩ
iħm Quartum uͦ mortuũ dñs nun¬
ciante discipulo agnoscit. s qͥa qͥ ꝓ
eius ereptione dñm p̃carentur. uui
defuerant. Dimitte inqͥt. ut mortui
sepeliant mortuos suos. id÷ mali ma¬
los noxus laudib gͣuent. Et qͥa ñ adẽ
iustꝰ qͥ corripiat in misccłia: oleũ pec¬
catoris inpinguet caput eoꝵ.¬

Expanded text:
portam, turba multa comitante portam, turba multa comitante atque intuente suscitatur. Lazarus de monumento vocatus, in tantum populis innotuit, ut ob eorum, qui videre testimonium, plurimae domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum dominus, nuntiante discipulo, agnoscit; sed quia, qui pro ejus ereptione Dominum precarentur, vivi defuerant: Dimitte inquit ut mortui sepeliant mortuos suos ; id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet caput eo
Abbreviated transcription (Latin):
Quod occulte uolens ostende dñs.
iacentẽ inconclaui mortuã mode¬
sta leuiq uoce resuscitat dicens
Puella surge. qͣm & obfacilitatẽ re¬
suscitandi iã mortuã fuisse nega¬
uerat. Delatum aut̃ foras uiue¬
nem plurib ut reuiuisc̾e debeat di¬
ctis corroborat. Cũ ait. Iuuenis tͥ
dico surge. Quatriduanus uͦ mor¬
tuus ut longa p̃mentis sepulcͥ clau¬
stra deponere posset. fremuit spi
iħc. turbauit se ipsum. lacrimas fu¬
dit rursum fremuit ac magna
uoce clamauit. lazare ueni foras.
aesic tandẽ qͥ erat desperatus. discꝰ¬
so tenebrarum pondere. iuitȩ luciq red¬
ditur S & hoc notandum. qͦd qͥa
publica noxa publico eget remedio.
Leuia autem peccata leuiori &e sec̃ta
queunt penitentia deleri: Puella ĩ
domo iacens paucis arbitris exsur¬
git eisdemq ne miraculum uulgarẽt
indicitur: & stupuerunt inquit pa¬
rentes eius. quib p̃cĩpit nealicui di¬
cerent qͦd factum erat: Iuuenis extͣ

Expanded text:
Quod occulte volens ostendere Dominus, Quod occulte volens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam, modesta lenique voce resuscitat, dicens: Puella, surge. Quam et ob facilitatem resuscitandi, jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra deponere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras . Et sic tandem, qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa, publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens, paucis arbitris exsurgit, eisdemque ne miraculum vulgarent indicitur Et stupuerunt, inquit, parentes ejus, quibus praecepit, ne alicui dicerent, quod factum erat. Juvenis extra
Abbreviated transcription (Latin):
delectantur agendo. mortuũ suũ
qͣsi extra portas efferunt. & hos
se si peniteant resuscitare demon¬
strans. suscitauit iuuuenẽ. filiũ ui¬
duȩ. extra portas ciuitatis elatum
ce reddidit matri suȩ: qͥa resipis¬
centem apeccati tenebris animam
unitati restituit eccłie. sic̃ & supra
dociumus. Quidã uͦ ñ solum co¬
gitando. uel faciendo illicita. s c ip¬
sa peccandi consuetudine se qͣsi se¬
peliendo corrumpunt. Uerum nec
adhos erigendos ininor fit uirtus
& gr̃a saluatoris. si tam̃ adsint cog¬
taciones sollicitȩ quȩ suꝑ eoꝵ sa¬
lute uel ut deuote xp̃o sorores in¬
uigilent. Nã & adhoc intimand̾e
resuscitauit lazarum. quatuor di¬
es iam inmonim̃to habentẽ. & so¬
rore adtestante iã fetentẽ. quia pe¬
sima noxios actus solet fama comi¬
tari. Notandum autẽ. qͦd qͣnto gra¬
uior animȩ mors ingruerit: tanto
acrior necesse ẽ ut resurgere mere¬
antur penitentis fertor insistat.

Expanded text:
delectantur exempla mortuum suum delectantur exempla mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant resuscitare demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tunitati restituit Ecclesiae, sicut et supra docuimus. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine, se quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilent. Nam ad hoc intimandum resuscitavit Lazarum quatuor dies jam in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem. Quia pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrior necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat.