comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uasta subsistit: s crescendo superiꝰ
angustatur: & qͣnto paulisꝑ sublimmi¬
or. tanto in altũ subtilior redditur.
Palma uͦ minoris amplitudinis ab imiᷤ
inchoat: & iuxca ramos ac fructꝰ am¬
pliori robore exurgit: & quȩ tenuis
ab imis ꝓficit. uastior ad sũma suc¬
crescit. Quib itaq alia arbusta. ni-¬
si terrenis m̃tib inueniunt᷑ ẽẽ si mi¬
lia: inferius uasta. suꝑius angusta:
Quia nimirũ om̃s huius scłi dilecto¬
res. in terrenis reb fortes sunt: in cȩ¬
lestib debiles. Nam ꝓ temporali gła
usq ad mortẽ desudare appetunt: &
ꝓ spe ꝑpetua nec parũ quidẽ in labo¬
re subsistunt. Pro t̃renis lucris qͣs li¬
b& iniurias tolerant: & ꝓ cȩlesti mer¬
cede uel tenuissimas uerbi ferre con¬
tumelias recusant. Terreno iudici to¬
to etiã die assistere fortes sunt: in ora¬
tione uͦ coram dño uel uniꝰ horȩ mo-¬
m̃to lassant᷑. Sepe nuditatẽ. deiecti¬

Expanded text:
vasta subsistit, sed crescendo superius vasta subsistit, sed crescendo superius angustatur; et quanto paulisper superior, tanto in altum subtilior redditur. Palma vero minoris amplitinchoat, et juxta ramos ac fructus ampliori robore exsurgit; et quae tenuis ab imis proficit, vastior ad summa succrescit. Quibus itaque alia arbusta nisi terrenis mentibus inveniuntur esse similia, inferius vasta, superius angusta? quia nimirum omnes hujus saeculi dilectores in terrenis rebus fortes sunt , in coelestibus debiles. Nam pro temporali gloria usque ad mortem desudare appetunt, et pro spe perpetua ne parum quidem in labore subsistunt. Pro terrenis lucris quaslibet injurias tolerant, et pro coelesti mercede vel tenuissimi verbi ferre contumelias recusant; terreno judici toto etiam die assistere fortes sunt, in oratione vero coram Domino vel unius horae momento lassantur. Saepe nuditatem, dejecti
Abbreviated transcription (Latin):
tum uenit: & ꝓ collectione płimoꝵ.
in eiusdẽ fidei gła diutius stare
concupiscit. Sicut palma gͦ multi¬
plicare se dies credidit: quȩ mer¬
gente subitȩ temptationis articło.
pacis suȩ grãm & tarde a fidelib
adeptã. & citius ab infidelib int̃cep¬
tam dol&. Nec ĩmerito iustoꝵ uita
palmȩ comparat᷑: qͥa scilic& palma
inferius tactu asꝑa. ẽ & quasi ari¬
dis corticib obuoluta: suꝑius uͦ &
uisu. & fructib pulchra. Inferus¬
corticũ suarũ inuolutionib angu¬
statur: s superiꝰ amplitudine pul¬
chrȩ uiriditatis expandit᷑. Sic qͥp¬
pe. ẽ electoꝵ uita despecta inferiꝰ.
suꝑiꝰ pulchra. In inia ista qͣsi multiꝰ
corticib obuoluit᷑. dũ innumeris tri¬
bulationib angustatur: in sũma uͦ
illa quasi pulchrȩ uiriditatis foliis
amplitudine retributionis expandit᷑.
Hab& quidẽ aliud palma: quo a cunc¬
tis arborũ generib differt. Omnis

Expanded text:
tum venit, et pro collectione plurimorum tum venit, et pro collectione plurimorum in ejusdem fidei gloria diutius stare concupiscit. Sicut palma ergo multiplicare se dies credidit, quae, emergente subitae tentationis articulo, pacis suae gratiam et tarde fidelibus adeptam, et citius ab infidelibus interceptam dolet. Nec immerito justorum vita palmae comparatur, quia scilicet palma inferius tactu aspera est, et quasi aridis corticibus obvoluta, superius vero et visu fructibcorticum suarum involutionibus angustatur, sed superius amplitudine pulchrae viriditatis expanditur. Sic quippe est electorum vita, despecta inferius, superius pulchra; in imo ista quasi multis corticibus obvolvitur, dum innumeris tribulationibus angustatur, in summo vero illa quasi pulchrae viriditatis foliis amplitudine retributionis expanditur. Habet quidem aliud palma quo a cunctis arborum generibus differt. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
mysta ñ dicer&. Et enĩ passer inue-¬
nit sibi domũ: & turtur nidũ ubi
reponat pullos suos. Iam qppe domũ
inuenit passer: qͥa ȩt̃nũ celi habita¬
cłm nr̃ redemptor intrauit. Et turt᷑
inuenit nidũ: qͥa sc̃a eccla amore con-¬
ditoris affecta. crebris gemitib utit᷑.
& uelut nidũ sibi . id ẽ. paccatissimã
fidei quietẽ construit: in qua crescen¬
tes filios. quasi plumescentes pullos
quousq ad suꝑiora euolent. carita¬
tis gremio calefactos fous. Igit᷑ qͥa
tunc ert̃ qui pacis tempore se ad su¬
ꝑna migrare. id.ẽ a nido euolare cre-¬
didert̃: eoꝵ uox beati iob uoce p̃ue¬
nit᷑. cũ ait. dicebãq. in nidulo meo
moriar. Quia uͦ hoc ipsũ sibi pacis
ociũ ex multoꝵ dierũ longitudine
ꝓmittebant: recte subiungit. dicens.
& sicut palma multiplicabo dies.
P alma enim tarde ꝓficit: s diu in
uiriditate ꝑsistit. Cum multis aut̃
difficultatib scã ȩccła ad fidei sta¬

Expanded text:
mista non diceret: Etenim passer invemista non diceret: Etenim passer invenit sibi domum, et turtur nidum, ubi reponat pullos suoinvenit passer, quia aeternum coeli habitaculum noster Redemptor intravit. Et turtur invenit nidum, quia sancta Ecclesia amore conditoris affecta, crebris gemitibus utitur, et velut nidum sibi, id est pacatissimam fidei quietem construit, in qua crescentes filios quasi plumescentes pullos, quousque ad superiora evolent, charitatis gremio calefactos fovet. Igitur quia tunc erunt qui pacis tempore se ad superna migrare, id est a nido evolare crediderunt, eorum vox beati Job voce praevenitur, cum ait: Dicebamque: In nidulo meo moriar. Quia vero hoc ipsum sibi pacis otium ex multorum dierum longitudine promittebant, recto subjungit, dicens: Et sicut palma multiplicabo dies. Palma enim tarde proficit, sed diu in viriditate subsistit. Cum multis autem difficultatibus sancta Ecclesia ad fidei sta
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ab aꝑto lapsu reuocare. Huiꝰ
iniqui molas ipse sũmꝰ pastor ȩcclȩ p̃
dicando conterebat. cũ dicer&. Sobrii
estote & uigilate: quia aduersariꝰ ur̃
diabolꝰ tamqͣm leo rugiens. circuit
quȩrens quẽ deuor&. cui resistite for¬
tes in fide. Contra hẽ leonẽ sc̃a ȩccła
quia eius insidias conspicit. fidei cau.¬
las munit: cuiꝰ totiens molas frangit.
quotiens hereticoꝵ argum̃ta destruit.
quia pleriq iustoꝵ tc̃ ert̃ qui se ȩccł̃a¬
sticȩ pacis tempore. ab hoc mundo ex¬
ituros ẽẽ credidert̃: beatꝰ iob dũ sua
narrat. uoces qͦq iustoꝵ sequentium
exprimit᷑: nisi tranquilla qͥes fidei.
qua unus qͥsq infirmꝰ nutrit᷑: Mul¬
titudo quippe illa bonoꝵ quȩ ꝑsecu¬
tionũ temporib fuerit dep̾hensa. nu¬
trim̃toꝵ suoꝵ dies quasi in nido. sic
in loco quietis explere se credidit.
Nã nisi scã ȩccła infirmos qͦsq filios
nunc in nido pacis enutrir&. psal¬

Expanded text:
modum ab aperto lapsu revocare. Hujus modum ab aperto lapsu revocare. Hujus iniqui molas ipse summus pastor Ecclesiae praedicando conterebat, cum diceret: Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret; cui resistite fortes in fide . Contra hunc leonem sancta Ecclesia, quia ejus insidias conspicit, fidei caulas munit. Cujus toties molas frangit, quoties haereticorum argumenta destruit; quia plerique justorum tunc erunt qui se ecclesiasticae pacis tempore ab hoc mundo exituros esse crediderunt, beatus Job dum sua narrat, voces quoque justorum sequentium exprimitur, nisi tranquilla quies fidei, qua unusquisque infirmus nutritur? Multitudo quippe illa bonorum, quae persecutionum temporibus fuerit deprehensa, nutrimentorum suorum dies quasi in nido, sic in loco quietis, explere se credidit. Nam nisi sancta Ecclesia infirmos quosque filios nunc in nido pacis enutriret, Psal
Abbreviated transcription (Latin):
aboli p̃dam tulit: qͣndo ipsũ raptorẽ
saulum conuertendo rapuit: quando
spirans minarũ acceptis epystolis ꝑge¬
bat damascũ. Et dũ ꝑsequendo fide¬
les congregars plebẽ diabolo: cognos¬
cendo fidem. ipse aggregatꝰ. ẽ xp̃o. Ioti-¬
ens ex iniqui dentib ȩccła p̃dã tulit:
quotiens ex erroris morsu animam
p̃dicando diripuit. Quis nãq iniqꝰ
uerius dici potest qͣm diabolus cuius
molas conterimꝰ. qͦtiens disserendo con¬
tra eiꝰ insidias occulta illiꝰ machinam̃.
ta monstramꝰ: Acsi de eiꝰ dentib p̃dã
tollimꝰ: qͥa m̃tẽ quã iã ad peccatum
frangendo momorderat. ad salutem
las quippe occultȩ eiꝰ insidiȩ: ꝑdentes
uͦ aꝑta iam culpȩ ꝑpetratio demon
te se asserit molas conterere: ut post
de dentib illiꝰ p̃dã potuiss& auferre:
quia tẽ ueracit̃ p̃dam de eius dentib
collimꝰ. cũ priꝰ molas illiꝰ conterere
scimus. Pruis enim necesse. ẽ occulta
auditoris nr̃i animã ualeamꝰ post¬

Expanded text:
aboli praedam tulit, quando ipsum raptorem Saulum convertendo rapuit quando adhuc spirans minarum, acceptis epistolis, pergebat Damascum, et dum persequendo fideles congregaret praedam diabolo, cognoscendo fidem ipse aggregatus est Christo ! Toties ex iniqui dentibus Ecclesia praedam tulit, quoties ex erroris morsu animam praedicando diripuit. Quis namque iniquus verius dici potest, quam diabolus? Cujus molas conterimus, quoties disserendo contra ejus insidias occulta illius machinamenta 629 monstramus; ac si de ejus dentibus praedam tollimus, quia mentem quam jam ad peccatum frangendo momorderat, ad salutem las quippe occultae ejus insidiae, per dentes vero aperta jam culpae perpetratio demonste se asserit molas conterere, ut post de dentibus illius praedam potuisset auferre, quia tunc veraciter praedam de ejus dentibus tollimus, cum prius molas illius conterere scimus. Prius enim necesse est occulta auditoris nostri animam valeamus post
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo catholicã ȩccłam ñ solũ iniustiᷤ
uocib. s eciam crudelib plagis pre
ob modis ȩccł̃a ꝑsecutionẽ patit᷑ sci¬
lic& aut uerbis. aut gladiis. S cum
uerbis ꝑsecutionẽ sustins. exercet᷑ eiꝰ¬
sapientia.S uerboꝵ ꝑsecutiones. ab he-¬
reticis nẽ etiã cotidie toleramꝰ: cũ ipsi
heretici linguis nobis subdolis. & fal¬
sa humilitate blandiunt᷑. Persecutio¬
nes uͦ gladioꝵ iuxta finẽ mundi se-¬
cuturȩ sunt: ut grana cęlestib hor¬
reis recondenda tanto ueriꝰ a pecca¬
toꝵ paleis exuant᷑. qͣnto artius affli¬
gunt᷑. Tunc electi om̃s qui in illa fu-¬
erint tribulatione comp̃hensi. remi¬
niscent᷑ hoꝵ tempoꝵ in quib nc ȩccl̃a
fidei pacem ten&: & suꝑba hereticoꝵ
colla cõprimit. ñ potentatu culminis.
s iugo rationis. Reminiscent᷑ nr̃i qͥ
quieta fidei tempora duximꝰ. qui &si
in bellis coartamur gentiũ. ñ tam̃ in

Expanded text:
quando catholicam Ecclesiam non solum injustis quando catholicam Ecclesiam non solum injustis vocibus, sed etiam crudelibus plagis premobus modis Ecclesia persecutionem patitur, scilicet aut verbis, aut gladiis. Sed cum verbis patientia. Sed verborum persecutiones ab haereticis nunc etiam quotidie toleramus, cum ipsi haeretici linguis nobis subdolis, et falsa humilitate blandiuntur. Persecutiones vero gladiorum juxta finem mundi secuturae sunt, ut grana coelestibus horreis recondenda tanto verius a peccatorum paleis exuantur, quanto arctius affliguntur. Tunc electi omnes qui in illa fuerint tribulatione comprehensi reminiscuntur horum temporum in quibus nunc Ecclesia fidei pacem tenet, et superba haereticorum colla comprimit, non potentatu culminis, sed jugo rationis. Reminiscuntur nostri, qui quieta fidei tempora ducimus; 612 qui etsi in bellis coarctamur gentium, non tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
cente aꝑtas hereticoꝵ uoces tolerare cõ¬
pellitur: cũ motꝰ cordis sui. qͦs nẽ intra
cogitationũ sinus contegunt. tẽ in uo¬
ce manifestati erroris aꝑiunt. Nunc
sum clausus tenetur: qͥa diabolica
malicia in eoꝵ subdolis cordib occul¬
tat᷑. S sicut illic dictũ . ẽ. educit᷑ dra¬
co de puteo abyssi: quia qͦd mͦ p̃ ti¬
more tegit᷑. tc̃ contra ȩccłam publice
de iniquoꝵ ore om̃e serpentiũ uirus
aꝑitur. Nunc enĩ abscondit se sub blan¬
diente lingua seuiens conscientia. &
malicia calliditatis quasi qͦdã se tegit
abysso simulationis. Nunc dñs sicut
psalmystȩ uoce dr̃. congregat sicut in
utre aquas maris: uter quippe. est car
nalis cogitatio. Aquȩ gͦ maris in utre
congregatȩ sunt: cũ amaritudo ꝑuer¬
sȩ m̃tis ñ erumpit exterius in uocẽ
qͣndo contra hanc ꝑuersi atq carna¬
les aꝑta uoce p̃dicent: qͦd nẽ occulta
cogitatione moliunt᷑. Ueni& tempꝰ

Expanded text:
cente, apertas haereticorum voces tolerare comcente, apertas haereticorum voces tolerare compellitur, cum motus cordis sui, quos nunc intra cogitationum sinus contegunt, tunc in voce manifestati erroris aperiunt. Nunc so clausus tenetur, quia diabolica malitia in eorum subdolis cordibus occultatur. Sed sicut illic dictum est, educetur draco de puteo abyssi, quia quod modo prae timore tegitur, tunc contra Ecclesiam publice de iniquorum cordibus omne serpentinum virus aperitur. Nunc enim abscondit se sub blandiente lingua, saeviens conscientia, et malitia calliditatis, quasi quadam se tegit abysso simulationis; nunc Dominus, sicut Psalmistae voce dicitur, Congregat sicut in utre aquas maris nalis est cogitatio. Aquae ergo maris in utre congregatae sunt, cum amaritudo perversae menti non erumpit exterius in vocem quando contra hanc perversi atque carnales aperta voce praedicent quod nunc occulta cogitatione moliuntur. Veniet tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
bolam suã. Quia enim parabola simi¬
litudo nominat᷑: aꝑte constat. quod ꝑ
exterioꝵ uerboꝵ formã mysteria lo¬
quit᷑. qui ad loqͦndũ parabolã assũp¬
sisse memorat᷑. Cum enĩ sua narrat.
quȩq sunt scẽ ȩccłȩ uentura denun¬
tiat: & ꝑ hoc qͦd ipse patit᷑. indicat qͥd
illa patiat᷑. Nunñqͣm uͦ sic suȩ hysto¬
riȩ uerba ꝑmiscet: ut nichil allego
res loquit᷑: acsi ex uoce dolentis ȩccłȩ
loquat᷑. In hac ultuna sui parte ser¬
monis. ultimũ tempus designat ȩccłȩ:
qͣndo aduersarios suos id ẽ carnales
quosq uel heretieos atq gentiles quoᷤᷤ
nunc stud& sapientiȩ auctoritate cõ¬
primere. effrenata iactantia elatos co¬
git᷑ irrisa tolerare. Unde in hoc qͦq
sermone dr̃. Nunc aut̃ derident me
iuniores tempore: quoꝵ ñ dignabar
patres ponere cũ canib gregis mei.
Et ipsa ordinis ratio exposcit. ut ꝑ uer¬
ba beati iob ultima. extremi sc̃ẽ ecclȩ
designent᷑ dies: qͣndo ꝑsecutione cres¬

Expanded text:
a est.---Quia enim parabola similitudo nominatur, aperte constat quod per exteriorum verborum formam mysteria loquitur, qui ad loquendum parabolam assumpsisse memoratur. Cum etenim sua narrat, quaecunque sunt sanctae Ecclesiae ventura denuntiat; et per hoc quod ipse patitur, indicat quid illa patiatur. Nonnunquam vero sic suae historiae verba permiscet, ut nil allegorres loquitur, ac si ex voce dolentis Ecclesiae loquatur. In hac vero ultima sui parte sermonis ultimum tempus designat Ecclesiae, quando adversarios suos, id est carnales quosque, vel haereticos atque gentiles, quos nunc studet sapientiae auctoritate comprimere, effrenata jactantia elatos cogitur irrisa tolerare. Unde in hoc quoque sermone dicitur: Nunc autem derident me juniores tempore, quorum non dignabar patres ponere cum canibus gregis mei . Et ipsa ordinis ratio exposcit ut per verba beati Job ultima extremi sanctae Ecclesiae designentur dies, quando, persecutione cres
Abbreviated transcription (Latin):
one credamꝰ. Od ꝓfecto ꝑpetrare ꝑ¬
timescimꝰ: si auctoris nr̃i subtilius
facta pensemꝰ. Ipse quippe ut nos a
p̃cipitata sententiȩ ꝓbatione compe¬
scer&: cũ om̃ia nuda & aꝑta sint ocłis
eius. mala tam̃ sodomȩ noluit audi

Expanded text:
one credamus. Quod profecto perpetrare pone credamus. Quod profecto perpetrare pertimescimus, si auctoris nostri subtilius facta pensamus. Ipse quippe ut nos a praecipitata sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audi
Abbreviated transcription (Latin):
seruire. Nec tedere animũ deb& si
sensus eiꝰ contẽplationi spũaliũ semꝑ
intentus. aliqͣndo dispensandis reb
minimis. quasi minorat᷑ inflectit᷑: qͦn¬
do illud uerbũ ꝑ qͦd constat omĩa cre¬
ata. ut ꝓdess& hominib assũpta hu¬
manitate uoluit paulominꝰ ab angłiˢ
minorari. Qd gͦ mirũ si homo se ꝓpt̃
hominẽ attrahit: dũ creator hominũ
& angłoꝵ formã hominis ꝓpt̃ hominẽ
suscepit: Nec tam̃ minorat᷑ sensus
cũ sic attrahit᷑. quia qͣnto subtilius
suꝑiora penetrat. tanto humilius ꝓ
amore conditoris nec inferiora con¬
tempnit. Quid indignũ nobis uel
difficile. ẽ. si supra infraq animum
ducimꝰ: qui eadẽ manu corporis la¬
uamꝰ faciẽ. qua etiã calciamꝰ pedẽ:
Beatus gͥ iob quia cũ magna ager&.¬
Qua inre notandũ uideo ne ad ꝓferen¬
dam sententiã umqͣm p̃cipites es se
debeamꝰ: ne temere indiscussa iudi-¬
moueant: ne passĩ dicta sine ꝓbati¬

Expanded text:
servire. Nec taedere animum debet, si servire. Nec taedere animum debet, si sensus ejus contemplationi spiritalium semper intentus aliquando dispensandis rebus minimis quasi minoratus inflectitur, quando illud Verbum per quod constant omnia creata, ut prodesset hominibus, assumpta humanitate, voluit paulominus ab angelis minorari. Quid ergo mirum si homo se propter hominem attrahit, dum creator hominum et angelorum formam hominis propter hominem suscepit? Nec tamen minoratur sensus cum sic attrahitur, quia tanto subtilius superiora penetrat, quanto humilius pro amore conditoris nec inferiora contemnit. Quid indignum nobis vel difficile est, si supra infraque animum ducimus, qui eadem manu corporis lavamus faciem, qua etiam calceamus pedem? Beatus i--Qua in re notandum video ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judimoveant, ne passim dicta sine probati
Abbreviated transcription (Latin):
tendit᷑. & ne cecari ualeat a puluere
custodit᷑. Pes uͦ cc̃ suũ officiũ recte ꝑa¬
git: cũ suscipiendũ terrȩ puluerẽ ñ
refugit. Quȩ tam̃ corporis m̃bra ui¬
cissim sibi sua officia imꝑtiendo copu¬
lant᷑: ut pes ocłis currat: & ocłs pedi
& officio eẽ distincta. & caritate coniun¬
cta: ut sũmi uiri eoꝵ uiã ꝓuideant.
qui in t̾renis negociis uacant: qͥtinꝰ
uelut ad lum̃ ocłoꝵ pes ambulet. &
rursũ qͥcquid t̃renis negociis impli¬
cati agunt. hoc ad maiorẽ utilitatẽ
quiq uicissim sibim& impendendo
qͦd ualent faciunt. eoꝵ fiant oꝑa etiã.
quȩ facere ipsi ñ possint. S inter hȩc
sciendũ. ẽ. quia cũ ꝓximoꝵ causis ex¬
teriorib qui apte deseruiant desuñs.
debent hii quoq qui sp̃ualib bonis ple-¬
ni sunt. eoꝵ infirmitati condescendere:
t̃renisq illoꝵ necessitatib in qͣntũ de¬
cent̃ ualent caritatis condescensione

Expanded text:
tenditur, et ne caecari valeat, a pulvere tenditur, et ne caecari valeat, a pulvere custoditur. Pes vero tunc suum officium recte peragit, cum suscipiendum terrae pulverem non refugit. Quae tamen corporis membra vicissim sibi sua officia impartiendo copulantur, ut pes oculis currat, et oculus pedi et officio esse distincta, et charitate conjuncta, ut summi viri eorum viam provideant, qui in terrenis negotiis vacant, quatenus velut ad lumen oculorum pes ambulet, et rursum quidquid terrenis negotiis implicati agunt, hoc ad majorum utilitatem quique vicissim sibimet impendendo quod valent faciunt, eorum fiant opera etiam quae facere ipsi non possunt. 45. Necsciendum est quia cum proximorum causis exterioribus qui apte deserviant desunt, debent hi quoque qui spiritalibus donis pleni sunt eorum infirmitati condescendere terrenisque illorum necessitatibus, in quantum decenter valeant, charitatis condescensione
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis ñ debent negociis implicari:
ut dũ ñ cogunt᷑ inferiora bona dispo¬
rib deseruire. S curandũ magnoꝑe
est. ut hii qui donis spũalib emicãt.
neqͦqͣm ꝓximoꝵ infirmantiũ nego¬
tia funditus deserant: s hȩc aliis qͥb
dignũ. ẽ tractanda cõmittant. Vnde
moyses quoq ad popłm. uiros ꝓ se sep¬
tuaginta constituit: ut qͣnto se ab ex¬
teriorib causis absconder&. tanto ar¬
dentius int̾na penetrar&. Sicq fit.
ut & sũmi uiri magis ad spualia do¬
na ꝓficiant. dũ eoꝵ m̃tẽ res infimae
ñ conculcant: & rursũ uiri. in ȩccł̃a ul¬
timi sine bono oꝑe ñ uiuant. dum in
reb extĩorib inueniunt recta quae
agant. S c̃a quippe ȩccła. sic consistit
unitate fideliũ: sicut corpꝰ nr̃m uni¬
tum. ẽ. compage m̃broꝵ. Alla nãq st̃
membra in corpore quȩ intuendȩ lu¬
ci deseruiunt: alia quȩ a t̾rȩ tactumi¬
nime disiungunt᷑. Ocł̃s qͥppe luci in¬

Expanded text:
terrenis terrenis ut dum non coguntur inferiora bona disporibus deservire. Sed curandum magnopere est ut hi qui donis spiritualibus emicant nequaquam proximorum infirmantium negotia fundidignum est tractanda committant. Unde Moyses quoque ac populum viros pro se septuaginta constituit, ut quanto se ab exterioribus causis absconderet, tanto ardentius interna penetraret. Sicque fit ut summi viri magis ad spiritalia dona proficiant, dum eorum mentes res infimae non conculcant; et rursum viri in Ecclesia ultimi sine bono opere non vivant, dum in rebus exterioribus inveniunt recta quae agant. Sancta quippe Ecclesia sic consistit unitate fidelium, sicut corpus nostrum unitum est compage membrorum. Alia namque sunt membra in corpore quae intuendae luci deserviunt, alia quae a terrae tactu minime disjunguntur. Oculus quippe luci in
Abbreviated transcription (Latin):
subuenite opp̃sso: &tam̃ paulus apl̃s
dicit. Contemptibiles qͥ st̃ in ȩccł̃a
illos constituite ad iudicandũ. Audi¬
tores &enim suos ad uirtutẽ sapien¬
tiȩ. ad linguarũ genera. ad ꝓphetiȩ
quoq indaganda mysteria succende¬
bat dicens. Emulamini sp̃ualia: ma¬
gis autẽ ut ꝓphetetis. S qui sp̃ũalia
dona ñ caperent. si terrena eos negocia
dep̃ssissent: longe eos ante p̃misit di¬
cens. contẽptibiles qui sunt in ȩccła. il¬
los constituite ad iudicandũ: acsi aꝑte
dicat. Qui minoris meriti st̃ in eccła.
& nullis magnoꝵ donoꝵ uirtutib pol¬
lent. ipsi de t̃renis negociis iudicent:
quatinꝰ ꝑ quos magna nequeunt bona.
minora suppleant᷑. Quos & contẽptibi¬
les nominat: & tam̃ sapientes uocat.
uos. qui possit iudicare int̾̃ frẽm suũs
Qua ex re quid colligit᷑. nisi ut hii t̾re¬
nas causas examinent: qui de exteri¬
orũ rerũ sapientia ꝑciperent: Qui
autẽ spũalib donis ditati st̃: ꝓfecto

Expanded text:
 Paulus apostolus dicit: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Auditores etenim suos ad virtutem sapientiae, ad linguarum genera, ad prophetiae quoque indaganda mysteria succendebat, dicens: Aemulamini spiritalia, magis autem ut prophetetis . Sed quia spiritalia dona non caperent, si terrena eos negotia depressissent, longe ante praemisit, dicens: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Ac si aperte dicat, qui minoris meriti sunt in Ecclesia, et nullis magnorum donorum virtutibus pollent, ipsi de terrenis negotiis judicent, quatenus per quos magna nequeunt, bona minora suppleantur. Quos et contemptibiles nominat, et tamen sapientes vocat, quam, qui possit judicare 627 inter fratrem suum ? Qua ex re quid colligitur, nisi ut hi terrenas causas examinent, qui exteriorum rerum sapientiam perceperunt? Qui autem spiritalibus donis ditati sunt, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: quia legem quidẽ sciendo tenu¬
it. s in ea gressum recti oꝑis ñ teten¬
dit. Si enim gentilis popłs cecus mini¬
me fuiss&: ꝓpħa ñ dicer&. Popłs qui
sedebat in tenebris: uidit lucẽ mag¬
nam. Rursum ysraheliticꝰ popłs abo¬
no oꝑe si minime claudicass&: neqͦqͣm
uoce dni psalmysta dixiss&. Filii alie¬
ni m̃titi sunt michi: filii alieni inue¬
terauert̃. & claudicauert̃ a semitis su¬
is. Qui nimirũ popłs. claudꝰ id circo
nominat᷑. ẽ: quia sanũ gressũ in oꝑa¬
tione ñ habuit: quippe qui utroq
pede uti noluit. dũ unũ destam̃tũ
recipit. aliud sꝑnit. Quẽ ad se ueni¬
entẽ scã ȩccła suscipit: quia ei iam
uetͦ tenenti etiam nouũ testam̃tũ
inserit: ad dirigendos gressus illiꝰ
quasi alterũ pedẽ iungit Qui fide¬
lis sc̃ȩ ȩccłȩ popłs adhuc recte subiun¬
git. pat̾ erã pauperũ: qͥa uidelic& hu¬
om̃ib ipsa hystorię uerba subtiliter

Expanded text:
fuit, quia legem quidem sciendo tenufuit, quia legem quidem sciendo tenuit, sed in ea gressum recti operis non tetendit. Si enim gentilis populus caecus minime fuisset, propheta non diceret: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Rursum si Israeliticus populus a bono opere minime claudicasset, nequaquam voce Domini Psalmista dixisset: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Qui nimirum populus claudus idcirco nominatur, qui sanum gressum in operatione non habuit, quippe qui utroque pede uti noluit, dum unum Testamentum recepit, aliud sprevit. Quem cum ad se venientem sancta Ecclesia suscipit, quia ei jam Vetus tenenti, etiam Novum Testamentum inserit, ad dirigendos gressus illius, quasi alterum pedem jungit. Qui fidelis sanctae Ecclesiae populus adhuc recte subjungit: Pater eram pauperum, 626 quia videlicet huomnibus ipsa historiae subtiliter
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd uoluerit possit. Quo contra re¬
cte ꝑ psalmystã dr̃. Dñs illuminatio
tiam illuminatio. & contra infirmita¬
tem salus uocat᷑. Hinc etiã de iniqͥs
dr̃. Fiant uiȩ illoꝵ tenebrȩ & lubricũ.
ut scilic& ꝑ tenebras quo ire debeant
ñ uideant: qui & si recta uiderint.
in eis tam̃ stare ꝑ lubricũ ñ possint.
Iste itaq plubricũ int̾ bonaclaudicat.
ille ꝑ tenebras quȩ bona sequat᷑ igno¬
rat. Scã itaq ȩcd̃a extremis tribula¬
tionib dep̃hensa. antiquoꝵ reminisci¬
tur tempoꝵ: qͣndo & docendo illumi-¬
nare consueuerat. & adiuuando firma¬
re: & p̃cedentis m̃bri sui ore loquit᷑.
dicens. Ocłs fui cȩco: & pes claudo.
daicũ scilic& atq gentilẽ. recte etiã
potest çȩco gentilis. claudo aut̃ iuda¬
icus popłs designari. Gentilis qͥppe
quasi ocłos ñ habuit: qͥa ñ accepta
lege. ñ uidit quo ire debuisset. At con¬
tra iudaicus popls habens ocłos claudꝰ¬

Expanded text:
quod voluerit possit. Quo contra requod voluerit possit. Quo contra recte per Psalmistam dicitur: Dominus illuminatio tiam illuminatio, et contra infirmitatem salus vocatur. Hinc etiam de iniquis dicitur: Fiant viae illorum tenebrae, et lubricum , ut scilicet per tenebras quo ire debent non videant, qui etsi recta viderent, in eis tamen per lubricum stare non possent. Isti itaque per lubricum inter bona claudicant, illi per tenebras quae bona sequantur ignorant. Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et docendo illuminare consueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo.daicum scilicet atque gentilem, recte etiam potest caeco gentilis, claudo autem Judaicus populus designari. Gentilis quippe quasi oculos non habuit, quia non accepta lege non vidit quo ire debuisset. At contra Judaicus habens oculos, claud
Abbreviated transcription (Latin):
iungit᷑. ocłs fui ceco. & pes claudo: qͥa
tc̃.ẽ. apud dm̃ oblatio uera rectitu¬
dinis. cũ de radice iusticiȩ ꝓdeunt
rami pietatis. S ed quia in ipso oꝑe
anuus pensari qͣm factũ: notandũ
qͦd cȩci ocłm fuisse se asserit. pedẽ clau¬
di. Hȩc & enim dicens. ꝓfecto indicat qͥa
& illi ꝑ sems ipsũ manũ p̃buerat: & hc̃
portando sustinuerat. Ex qͣ re colli¬
git᷑. suꝑ egenos ac debiles qͣntũ mise¬
cđiȩ illius uiscera fundebant᷑. Unde
uidelicet uerba si ad uocẽ sc̃ȩ eccłȩ ty¬
pica int̾p̃tatione referamꝰ: ipsa. ẽ ocłs
cȩco. quia ꝑ uerbũ luc&: ipsa ẽ pes clau¬
do: quia ꝑ adiutoriũ contins. Cȩcos
enim p̃dicando illuminat: claudos uͦ
opitulando sustentat. Cȩcus qͥppe. ẽ
qui adhuc quo ꝑgat ñ uid&: claudus
autẽ. ẽ. qui ñ potest ire quo uids Cre
bro nãq peccatũ aut ignorantia. aut
infirmitate ꝑpetrat᷑: ut uel nesciat
homo quid uelle debeat. uel ñ om̃e

Expanded text:
s fui caeco, et pes claudo. Quia tunc est apud Deum oblatio verae rectitudinis, cum de radice justitiae prodeunt rami pietatis. Sed quia in ipso mise judicem animus pensari quam factum, notandum quod caeco oculum fuisse se asserit, pedem claudo. Het illi per semetipsum manum praebuerat, et hunc portando sustinebat. Ex qua re colligitur super egenos ac debiles quantum misericordiae illius viscera fundebantur. Idemidelicet verba si ad vocem sanctae Ecclesiae typica interpretatione referamus, ipsa est oculus caeco, quia per verbum lucet; ipsa est pes claudo, quia per adjutorium continet. Caecos enim praedicando illuminat, claudos vero opitulando sustentat. Caecus quippe est qui adhuc quo pergat non videt. Claudus autem est qui bro namque peccatum aut ignorantia aut infirmitate perpetratur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne
Abbreviated transcription (Latin):
suã a nequitia ñ custodit: rẽ suã dõ
tribuit & se peccato. Hoc qͦd minꝰ. ẽ.
obtulit auctori: & hoc qͦd maiꝰ ser¬
uauit iniquitati. Bene itaq ꝑ beatũ
iob priꝰ dr̃. iusticia indutus sũ. & ue-

Expanded text:
suam a nequitia non custodit, rem suam Deo suam a nequitia non custodit, rem suam Deo tribuit, et se peccato. Hoc quod minus est obtulit auctori, et hoc quod majus est servavit iniquitati. 625 Bene itaque per beatum Job prius d
Abbreviated transcription (Latin):
describant᷑. Ille quippe benc agit quȩ
pia sunt. qui scit prius seruare quȩ
iusta sunt: ut collatꝰ in ꝓximis riuus
pendunt: s iniusticiȩ facta ñ deser̃t.
Qui si ueracit̃ ꝓximis miscdiã facere
studerent: sibi ipsis priꝰ debuerant
iuste uiuendo misereri. Unde scrip¬
tũ. ẽ. Miserere anime tuş placens dõ.
Qui gͦ msereri uult ꝓximo: a se trahat
necesse .ẽ. originẽ miserendi. Scriptũ
nãq. ẽ. Diliges ꝓximũ tuũ sicut teip¬
sum. Quomͦ gͦ alteri miserendo piꝰ ẽ.
qui adhuc iniuste uiuendo fit impiꝰ
sibim& ipsi: Unde ꝑ quendã sapientẽ
dr̃. Qui sibi neqͣm. ẽ: cui bonus erit:
Ad exibendam quippe miscdiam ut in-¬
digentib plene exteriꝰ ualeat ĩpendi.
duo sibi necessaria congruunt: id .ẽ.
homo qui p̃beat. & res quȩ prebeat᷑.
S longe incõparabilit̃ melior. ẽ homo
qͣm res. Qui itaq indigenti ꝓximo
exteriorẽ substantiã p̃bet. s uitam

Expanded text:
describantur. Ille quippe bene agit quae describantur. Ille quippe bene agit quae pia sunt, qui scit prius servare quae justa, ut collatus in proximos rivus impendunt, sed injustitiae facta non deserunt. Qui si veraciter proximis misericordiam facere student, sibi ipsis prius debuerant juste vivendo misereri. Unde scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Qui ergo misereri vult proximo, a se trahat necesse est originem miserendi. Scriptum namque est: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Quomodo ergo alteri miserendo pius est, qui adhuc injuste vivendo fit impius sibimetipsi? Unde per quemdam sapientem dicitur: Qui sibi nequam est, cui bonus erit ? Ad exhibendam quippe misericordiam ut indigentibus plene exterius valeat impendi, duo sibi necessaria congruunt, id est homo qui praebeat, et res quae praebeatur. Sed longe incomparabiliter melior est homo quam res. Qui itaque indigenti proximo exteriorem substantiam praebet, sed vitam
Abbreviated transcription (Latin):
munere: innotescit discipłis. qualis
apud se maneat in cogitatione. Sci
gͦ uiri cũ cogunt᷑ bona narrare quȩ
faciunt: ñ elationi seruiunt. s utili¬
tati. Vnde beatꝰ iob amicis suis se in¬
iuste increpantib. atq idcirco nescien¬
tib. bona sua loquendo aꝑit: ut ni¬
mirũ discerent ñ contra eiꝰ uitã in¬
crepantes erigi. s hanc tacentes imi¬
tari: quãuis ut supra diximꝰ hc̃ ad
memoriã facta sua reducere. inue¬
cta ab increpantib desꝑatio cõpelle¬
bat. Nam int̃ tot dolores uulneris.
& uerba desꝑationis. cũ bona quȩ fe¬
cit narrat: quasi collapsũ uerbis &
uerberib ad spẽ animũ reformat.
Dicat gͦ bona quȩ fecit: ut ñ cogat᷑ int̃
tot mala de se desꝑare quȩ audit.
Ocłs fui ceco: & pes claudo. Cũ scĩ oꝑiᷤ¬
exempla pensamꝰ: intuendũ nobis priꝰ
est. qͣm rectus narrandi ordo seruet᷑.
ut ante iusticiȩ. & post miscđiȩ opera

Expanded text:
munere, innotescit discipulis qualis munere, innotescit discipulis qualis apud se maneat in cogitatione. Sancti ergo viri cum coguntur bona narrare quae faciunt, non elationi serviunt, sed utilitati. Unde beatus Job amicis suis se injuste increpantibus, atque idcirco nescientibus bona sua, loquendo aperit, ut nimirum discerent non contra ejus vitam increpantes erigi, sed hanc tacentes imitari, quamvis, ut supra jam diximus, hunc ad memoriam facta sua reducere, invecta ab increpantibus desperatio compellebat. Nam inter tot dolores vulneris et verba desperationis, cum bona quae fecit narrat, quasi collapsum verbis et verberibus ad spem animum reformat. Dicat ergo bona quae fecit, ut non cogatur inter tot mala de se desperare quae audit. Oculus fui caeco, et pes claudo. 38. Justiexempla pensamus, intuendum nobis prius est, quam rectus narrandi ordo servetur, ut ante justitiae, et post misericordiae opera
Abbreviated transcription (Latin):
In insipientiã dico. audeo & ego. He-¬
brei sunt: & ego. Hisrahelitȩ sunt.
& ego. Señ abrahȩ sunt: & ego. Mi¬
mstri xp̃i sunt: & ego. Ut minꝰ sa¬
piens dico. plus ego. Quib etiã sub¬
iungit. qͦd ei qͦq tc̃ii cęli secreta pa-¬
tuerint: qͦd raptus etiam paradysi ar-¬
chana penetrauit. Ecce honorẽ fugi-¬
ens. seruũ se discipłoꝵ p̃dicat: ecce hono¬
rem ꝓ utilitate audientiũ quęrens fal¬
sis apłis uitȩ suȩ merita suꝑponit. Egit
quippe doctor egregius. ut dum ipse
qualis eẽt agnoscit᷑ & uita & lingua
male p̃dicantiũ. eiꝰ cõparatione uile-¬
scer&. Illos uidelic& comm̃dar&: si se
absconder&. Cũq se ñ ostenderet.
errori locũ dedisse. Miro igit᷑ mͦ &
utilitatis exibs grãm. s utilitatis
quęrit increm̃ta: ut & seruũ se disci
pulis p̃dic& .& aduersariis potiorem
demonstr&. Ostendit discipłis quid
humilitatis acceꝑit: ostendit aduer¬
sariis quid sublimitatis. Innotescit
contra aduersarios quid haber& ex

Expanded text:
in insipientia dico, audeo et ego. Hebraei sunt, et ego. Israelitae sunt, et ego. Semen Abrahae sunt, et ego. Ministri Christi sunt, et ego. Ut minus sapiens dico, plus ego . Quibus etiam subjungit quod ei quoque tertii coeli secreta patuerint, quod raptus etiam paradisi arcana penetrarit. Ecce honorem fugiens servum se discipulorum praedicat. Ecce honorem pro utilitate audientium quaerens falsis apostolis vitae suae merita superponit. Egit quippe doctor egregius ut dum ipse qualis esset agnoscitur, et vita et lingua male praedicantium, ejus comparatione vilesceret. Illos videlicet commendaret, si se absconderet; cumque se non ostenderet, errori locum dedisset. Miro igitur modo et humilitatis exhibet gratiam, et utilitatis quaerit incrementa, ut et servum pulis praedicet, et adversariis potiorem demonstret. Ostendit discipulis quid humilitatis acceperat, ostendit adversariis quid sublimitatis. Innotescit contra adversarios quid haberet ex
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& uerbis pensanda sunt omĩa
qͣm distincte narrant᷑: qͦd nulla ab eo
merces p̃t̃mittit᷑. Iustus quippe. ẽ. in
actionib suis: pius in infirmitatib
ꝓximoꝵ strenuus in negociis pauꝑm.
Qui enĩ ȩt̃nȩ retributionis bona cogi
secuturȩ mercedis extendat. Hinc enĩ
ꝑ salomonẽ dr̃. Qui dm̃ tim&: nichil
negligit. Hinc enĩ paulus ait. Ad om¬
ne opꝰ bonũ parati. S int̾ hȩc sciendũ
.ẽ. quia aliqͦndo in actionib nr̃is mi
cuidã qui ad sepeliendũ patrẽ se di¬
mitti poposcerat. dictũ . ẽ. Sine ut mor¬
tui sepeliant mortuos suos: tu aut̃
uade & annuntia regnũ dĩ. Postpo¬
nendũ nãq erat obsequiũ huiꝰ mi¬
nisterii. officio p̃dicationis: qͥa illos
carne mortuos in terrã conderet.
istos autẽ anima mortuos ad uitã

Expanded text:
videlicet verbis pensanda sunt omnia, videlicet verbis pensanda sunt omnia, quam distincte narrantur, quod nulla ab eo merces praetermittitur. Justus quippe est in actionibus suis, pius in infirmitatibus proximorum, strennus in negotiis pauperum. Qui aeternae retributionis bona cogitsecuturae mercedis extendat. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui Deum timet, nihil negligit . Hinc Paulus ait: Ad omne opus bonum parati . Sed inter haec sciendum est quia aliquando in actionibus nostris mincuidam qui ad sepeliendum patrem se dimitti poposcerat dictum est: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos, tu autem vade et annuntia regnum Dei . Postponendunisterii, officio praedicationis; quia illo carne mortuos in terra conderet, isto autem anima mortuos ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ta pauꝑib largiunt᷑: ñ qͦd eosdẽ pau¬
ꝑes diligunt. s qͦd si minime tribu¬
ant. irã suꝑni iudicii formidant.
Qui si dm̃ ñ metuerent: quȩ habent
dare noluissent. Et quidẽ in bono
oꝑe primus incipientiũ gradus est:
ut qui adhuc nescit ꝓximũ sicut se
diligere. iã tam̃ incipiat iudicia suꝑ¬
na formidare. Qa gͥ aliud ẽ. bonum
opus ex p̃cepto. aliud uͦ etiã ex affec¬
tu facere: sc̃s uir ut m̃tẽ nobis suȩ
oꝑationis insinu&. dicat. pater eram
pauperũ. Non gͦ se patronũ. uel ꝓxi¬
mum. uel adiutorẽ pauperũ. s patrẽ¬
se fuisse testatur: qͥa nimirũ magnȩ
caritatis officio. studiũ miscđiȩ uer¬
tit in affectũ naturę: ut eos qͣsi filios
cerner& ꝑ amorẽ. quib quasi pat̾ pre¬
erat ꝑ ꝓtectionẽ. Quia gͥuir mi scdiȩ¬
illius naturã fuerat imitat᷑: patrem
se pauperũ fuisse cõmemorat. Ubi
etiam subdit. Et causã qͣm nesciebã
diligentissime inuestigabã. In quib

Expanded text:
pauperibus largiuntur, non quia eosdem pauperes diligunt, sed quia si minime tribuant, iram judicis superni formidant; qui si Deum non metuerent, quae habent dare noluissent. Et quidem in bono opere primus incipientium gradus est ut qui adhuc proximum sicut se nescit diligere, jam tamen incipiat judicia superna formidare. Quia igitur aliud est bonum opus ex praecepto, aliud vero etiam ex affectu facere, sanctus vir ut mentem nobis suae operationis insinuel, dicat: Pater eram pauperum. Non enim patronum se, vel proximum, vel adjutorem pauperum, sed patrem fuisse testatur, quia nimirum magno charitatis officio studium misericordiae vertit in affectum naturae, ut eos quasi filios cerneret per amorem, quibus quasi pater praeerat per protectionem. Quia igitur vis mii Job naturam fuerat imitata, patrem se pauperum fuisse commemorat; ubi etiam subdidit: Et causam quam nesciebam diligentissime investigabam . In quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigabam. Quȩ scilic& uerba eti¬
am ꝑ uocẽ ȩccłȩ ad int̾p̃tationẽ typi¬
cam possumꝰ ñ inconuenient̃ refer¬
re. Ipsa quippe ꝑ electos suos cum
mala carnaliũ iudicat. hoc qͦd nes¬
cit inuestigat: quia mala quȩ nescit
oꝑando. inuestigat ꝑ iudiciũ corri¬
gendo. Sc̃a itaq ȩccła. cũ inustoꝵ fue¬
rit ad tempꝰ imꝓbitate cõp̃ssa. remini¬
scit᷑ dicens. causam qͣm nesciebã diligen¬
tissime inuestigabã: acsi aꝑte dicat.
Mala quȩ in electis meis agenda ñ noue¬
ram: in iniquis hominib districte iu¬
dicando plectebam. Et quia nẽ uir-¬
tute p̃dicationis suȩ diabolũ conterit.
atq de eius ore uniꝰcuiꝰq quẽ suscipit
animã rapit: sequit᷑ dicens. Conte¬

Expanded text:
investigabam. Quae scilicet verba etiinvestigabam. Quae scilicet verba etiam per vocem Ecclesiae ad interpretationem typicam possumus non inconvenienter referre. Ipsa quippe per electos suos cum mala carnalium judicat, hoc quod nescit investigat, quia mala quae nescit operando investigat per judicium corrigendo. Sancta itaque Ecclesia cum injustorum fuerit ad tempus improbitate compressa, reminiscitur dicens: Causam quam nesciebam diligentissime investigabam. Ac si aperte dicat: Mala quae in electis meis agendo non noveram, in iniquis hominibus districte judicando plectebam. Et quia nunc virtute praedicationis suae diabolum conterit, atque ex ejus ore uniuscujusque quem suscipit animam rapit, sequitur dicens: C
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃s itaq ds̃. & omĩa sciens. cur ante
ꝓbationẽ quasi dubitat: nisi ut gra¬
uitatis nobis exemplũ ꝓponat. ne ma¬
la hominũ antep̃sumamꝰ credere. qͣm
ꝓbare: Ecee ꝑ angłos ad cognoscenda
mala descendit. moxq facinorosos ꝑ¬
cutit: atq ille patiens. ille mittis. de
quo scriptũ. ẽ tu aut̃ dñe cũ tranqͥl¬
litate iudicas. ille de quo rursũ scrip¬
tum. ẽ. dñs patiens. ẽ. redditor. in tan¬
to crimine inuolutos inueniens. qͣsi
patientiã p̃termisit: & diẽ extremi
iudicii exspectare ad uindictam no¬
luit: s eos igne iudicii ante iudicii
diẽ p̃uenit. Ecce malũ & qͣsi cũ dif¬
ficultate credidit cũ audiuit: & ta¬
men sine tarditate ꝑcussit. cũ uerũ
cognoscendo repꝑit: ut nobis uideli¬
c& dar& exemplũ qͦd maiora crimi¬
na. &tarde credenda sunt cũ audi¬
unt᷑: & citius punienda sunt. cũ ue¬
beatus iob sollicitudinẽ gerens. ait:
& causã qͣm nesciebã. diligentissime

Expanded text:
ominus, et omnia sciens, cur ante provocationem quasi dimittit, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Ecce per angelos ad cognoscenda mala descendit, moxque facinorosos percutit, atque ille patiens, ille mitis, ille de quo scriptum est: Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas ; ille de quo rursum scriptum est: Dominus patiens est redditor , in tanto crimine involutos inveniens, quasi patientiam praetermisit, et diem extremi judicii exspectare ad vindictam noluit, sed eos igne judicii ante judicii diem praevenit: et ecce malum et quasi cum difficultate credidit, cum audivit, et tamen sine tarditate percussit, cum verum cognoscendo reperit; ut nobis videlicet daret exemplum quod majora crimina et tarde credenda sunt cum audiuntur, et citius punienda cum vebeatus Job sollicitudinem gerens, ait: Et causam quam nesciebam, diligentissime
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc. ẽ. gͦ qͦd p̃dicatores boni & hono¬
rem ꝓpt̃ elationẽ fugiunt: & hono¬
rari tam̃ ꝓpt̃ imitationẽ uolunt.
Sic nimirũ paulus apls discipulis
loquens. & honorẽ fugit: & tam̃ qͣntũ
eẽt honorandus ostendit. Nam cum
thessalonicensib dicer&. neq enĩ ali¬
qͣndo fuimꝰ in sermo¬
ne adu¬
lationis sicut scitis:
neq in oc¬
casione auariciȩ ds̃ testis. ẽ.

Expanded text:
dico . Praedicatores boni et honorem propter elationem fugiunt, et honorari tamen propter imitationem volunt. Sic nimirum Paulus apostolus discipulis loquens, et honorem fugit, et tamen quantum esset honorandus ostendit. Nam cum Thessalonicensibus diceret: Neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis, sicut scitis, neque in occasi
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ lites. ordinata pace gradit᷑.¬
& sic scit suꝑiora bona susciꝑe. ut no¬
uerit etiã inferiora uenerari: qͣtinꝰ
nec sũma ȩqu& infimis. nec rursum
ima despiciat. cũ sũma ueneratur.
N unc gͦ hereticoꝵ plebiũ principes. au
sat loqui: & quasi ori suo digitũ suꝑ¬
ponunt. dũ falsis quȩrelis ñ ratione
uocis. se reprimi. s uirtutis manu
significant. Uocem suã duces cohi-¬
bent: quia nimirũ hii qui post se
errantes popłos trahere conant᷑. ne
loqui ꝑuersa nc̃ audeant. & auctori¬
her&: quia & si puersa loqui libera
uoce ñ audent. intus tam̃ apud se
contegunt. cuncta que contra rectã
fidẽ ꝓponere falsa moliunt᷑. Horũ
gͦ tempoꝵ sequenti tribulatione de¬
phensa reminiscens ȩccł̃a deplorat di¬
cens. Quando ꝓcedebã ad portamci-¬
uitatis. &. in platea parabant cathe¬

Expanded text:
partium lites ordinata pace graditur, etpartium lites ordinata pace graditur, et sic scit suverit etiam inferiora venerari, quatenus nec summa aequet infimis, nec rursum ima despiciat, cum summa veneratur. Nunc ergo haereticarum plebium principes, aucsant loqui, et quasi ori suo digitum superponunt, dum falsis querelis non ratione vocis se reprimi, sed virtutis manu significant. Vocem suam duces cohibent, quia nimirum hi qui post se errantes populos trahere conantur, ne loqui perversa nunc audeant, et auctorihaeret, quia etsi perversa loqui libera voce non audeant, intus tamen apud se contegunt cuncta quae contra veram fidem proponere falsa moliuntur. Horum ergo temporum, sequenti tribulatione deprehensa, reminiscens Ecclesia deplorat, dicens: Quando procedebam ad portam civitatis, et in platea parabant cathe
Abbreviated transcription (Latin):
alii duces intelligi uel principes pos¬
sunt: nisi hereticȩ prauitatis aucto¬
res: De quib ꝑ psalmystã dr̃. Effusa
est contentio suꝑ principes eoꝵ: & se¬
duxert̃ eos in inuio. & ñ in uia. Ipsi¬
ꝙ enĩ dum dispensationẽ dñi ꝑuerse
int̾p̃tari ñ metuunt: ꝓfecto plebes
effusa contentio dr̃: quia suis sibi ui¬
cissim alligationib contradicunt.
Arrius quippe tres ꝑsonas in diuinita¬
te suscipiens. tres etiã deos credidit:
quẽ contra sabelliꝰ unũ dm̃ suscipieis.
cła. rectũ p̃dicationis suȩ tramitem
in declinabilit̃ tenens. & unũ dm̃ p̃di¬
cans. tres ꝑsonas contra sabelliũ asse¬
laudari cõperit. coniugia dãpnauit:
at contra iouinianus qͥa concedi con-¬
iugia cognouit. uirginitatis mundi¬
ciam despexit. Unde fit ut semꝑ he-¬
reticis ꝑuersa intelligentia confusis.
uicissim sibi eoꝵ nequitia & in culpa
concord&. & in sententia discrepet.
At contra scã ȩccła ꝑ medias utrarũq

Expanded text:
alii duces intelligi vel principes possunt, nisi haereticae pravitatis auctores? De quibus per psalmum dicitur: Effusa est contentio super principes eorum, et seduxerunt eos in invio, et non in via. Senim dum dispensationem Dei perverse interpretari non metuunt, profecto plebes effusa contentio dicitur, quia suis sibi vicissim allegationibus contradicunt. Arius quippe tres personas in divinitate suscipiens, tres etiam Deos credidit. Quem contra Sabellius unum suscipiens, clesia rectum praedicationis suae tramitem indeclinabiliter tenens, et unum Deum praedicans, tres personas contra Sabellium asselaudari comperit, conjugia damnavit. At contra Jovinianus, quia concedi conjugia cognovit, virginitatis munditiam despexit. Unde fit ut semper haereticis perversa intelligentia confusis, vicissim sibi eorum nequitia, et in culpa concordet, et in sententia discrepet. At contra, sancta Ecclesia per medias utrarumque
Abbreviated transcription (Latin):
Arcu in manu. ẽ: scriptura sacra in oꝑa¬
tione. In manu &enim arcũ ten&:
qui diuina eloquia quȩ intellectu co-¬
gnoscit. oꝑatione ꝑficit. Instaurat᷑ gͦ¬
arcus in manu: dũ quicqͥd in sacro
eloquio studendo cognoscit᷑. uiuendo
complet᷑. Hinc etiã salomon dũ fortes
spũalis pugnȩ describer& bellatores:
ait. Om̃s tenentes gladios: & ad bella
doctissimi. Quid nãq in diuina scri¬
ptura ꝑ gladiũ figuret᷑: paulꝰ aꝑu¬
tes gladios. s tenentes: quia uideli¬
c& uerbũ dĩ ñ. ẽ mirabile solũmodo
scire. s facere. Habent quippe s non
tenent gladiũ: qui diuinũ qͥdẽ eloqͥ¬
um norunt. s scd̃m illud uiuere ne¬
gligunt. Et doctus ẽẽ ad bella iamñ
ual&: qui spiritalẽ quẽ hab& gladiũ
minime exercet. Nam resistere temp¬
tationib om̃ino ñ sufficit. qui hunc
uerbi dĩ tenere gladiũ maleuiuen¬

Expanded text:
Arcus in manu est Scriptura sacra in operatione. In manu etenim arcum tenet qui divina eloquia quae intellectu cognoscit operatione perficit. Instauratur erarcus in manu, dum quidquid de sacro eloquio studendo cognoscitur, vivendo completur. Hinc etiam Salomon dum fortes spiritalis pugnae describeret bellatores, ait: Omnes tenentes gladios, et ad bella doctissimi . Quid namque in divina Scriptura per gladium figuretur, Paulus aperutes gladios, sed tenentes, quia videlicet verbum Dei non est mirabile solummodo scire, sed facere. Habent quippe, sed non tenent gladium qui divinum quidem eloquium norunt, sed secundum illud vivere negligunt. Et doctus esse jam ad bella non valet qui spiritualem quem habet gladium minime exercet. Nam resistere tentationibus omnino non sufficit, qui hunc verbi Dei tenere gladium male viven
Abbreviated transcription (Latin):
& corã hominib cõpellunt᷑ bona fa¬
qui in cęlis.ẽ. debeat glorificari. Dũ
enĩ scã p̃dicant. & ipsa p̃dicatio eoꝵ
fortasse despicit᷑. quoꝵ uita nescitur.
cõpellunt᷑ gͦ uitam suã di cere. ut
auditoꝵ suoꝵ ualeant uitã muta.¬
re. Et facta sua refert̃. ut uenera¬
tioni sint: uenerari appetunt. ut

Expanded text:
et coram hominibus compelluntur bona faqui in coelis est, debeat glorificari. Dum enim sancta praedicant, ipsa praedicatio eorum fortasse despicitur, quorum vita noscitur. Compelluntur ergo vitam suam dicere, ut auditorum suorum valeant vitam mutare, et facta sua referunt, ut venerationi sint; venerari appetunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
principes cessabant loqui. & digitum
suꝑponebant ori suo: uocẽ suã cohibe¬
bant duces. & lingua eoꝵ gutturi suo
adherebat. Acsi aꝑte dicat. Cũ p̃dica¬
re mͥ uoce publica licuit: om̃is qͥ meȩ
ueritati ñ fuit subiectꝰ ex pauit. Illo
nãq tempore cũ scã ȩccła aduersitate
p̃mit᷑. prauis quibq p̃dicatorib licen¬
nudauert̃ mammã: lactauert̃ catu¬
los suos. Qd nãq lamias. nisi hereti¬
cos appellat: humanã quippe faciẽ. s
beluina ꝑ impietatẽ corda gestantes:
Qui tunc mammã nudant: qͥa errorem
suũ libere p̃dicant. Tunc catulos lac-¬
tant: qͥa male sequaces paruuloꝵ ani¬
mas dũ ꝑuersa insinuant. ad impie¬
tatẽ nutriendo confirmant. Seqͥtur.¬

Expanded text:
ant loqui, et digitum superponebant ori suo. Vocem suam duces cohibebant, et lingua eorum gutturi suo adhaerebat. Ac si aperte dicat: Cum praedicare mihi voce publica licuit, omnis me qui veritati non fuit subjectus expavit. Illo namque tempore cum sancta Ecclesia adversitate premitur, pravis quibusque praedicatoribus licennudaverunt mammam, lactaverunt catulos suos . Quid namque lamias, nisi haereticos appellat, humanam quidem faciem, sed belluina per impietatem corda gestantes? Qui tunc mammam nudant, cum errorem suum libere praedicant. Tunc catulos lactant, quia male sequaces parvulorum animas dum perversa insinuant, ad impietatem nutriendo confirmant. Sequitur