comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maximeq tempore gr̃e. expectans consũmari
in resurrectione. ubi corpꝰ mirifice emenda¬
tum: aĩãm ñ aggrauabit. Qppe t̾rena inha¬
bitatio. facta celestis: ñ iam oneri. s erit aĩe
honori adeo: ut humana tam natura an¬
głice parificetur excellentie. Homo igitur pͥ¬
mus. ut in terra bonus ẽ conditꝰ: in celo tan¬
dem consũmand᷑. Magnꝰ gͥ homo in texra satꝰ.
maior angłs in celo creat᷑. Magnus quidẽ
honio: s terrestris. ut pote terrenis indigẽs
alimentis. Maior autẽ angłs: qͥa totꝰ sp̃ualis.
ac ꝑhoc liber ab ext̾iorũ ãminiculis. Unde
homo errans: redimendo meruit. reuocari.
Angłs ñ meruit. Siquidẽ & nemo male
suasit: et ip̃e longe robustior exticit. Habuit
nimirum in natura: posse delinquere. Q
enĩ pꝰmodũ deliqͥt: constat qͥa & ante ex qͦ
sciluet creat᷑ ẽ: delinquendi potentiã opti¬
nuit. Quã bonam ẽẽ cõꝑtumẽ: & in deo qͥ

Expanded text:
maximeque tempore gratiae, exspectans consummari maximeque tempore gratiae, exspectans consummari in resurrectione, ubi corpus mirifice emendatum animam non aggravabit. Quippe terrena inhabitatio facta coelestis: non jam oneri, sed erit animae honori; adeo ut humana tunc natura angelicae parificetur excellentiae. Homo igitur primus ut in terra bonus est conditus, in coelo tandem consummandus. Magnus igitur homo in terra satus, major angelus in coelo creatus. Magnus quidem homo, sed terrestris, utpote terrenis indigens alimentis; major autem angelus, quia totus spiritualis, ac per hoc liber ab exteriorum adminiculis. Unde homo errans redimendo meruit revocari. Angelus non meruit: siquidem et nemo male suasit, et ipse longe robustior exstitit; habuit nimirum in natura posse delinquere: qui enim postmodum deliquit, constat quia et ante, ex quo scilicet creatus est, delinquendi potentiam obtinuit, quam bonam esse compertum est, et in Deo qui
Abbreviated transcription (Latin):
do floruit: p̃uaricando male deflorint.
uit flebili alteratus uicissitudine: arbita
sentiret partes in contrarium ĩmutatas
In iuditio p̃ceps. illicita affectans. prger
et inualidus ad utilia. ĩpetuosus ad in¬
honesta. Liberum gͦ arbitrium illibera¬
biliter ẽ dep̃ssum: ñ tamen extintum.
Iam quẽ ad modũ scintilla. multo einere
p̃ssa. quibdam fomentis excitata. simił
eluctanti. er umpit demũ indlammans
ita mens nr̃a. onere corrupte carnis: grauat᷑
quaidem. ac tamen intenta sͥ. ñ nichil uiriũ
sibi restitisse residuum: in inuestigatione
rerum demonstrat. erum cum diuina
uiuat᷑ opitulatione. licet difficult̃: operatur
tamen ĩpotent̃. Nam pene peccati debetur:
ut qui facile bonis studiis hesisse pot̾at. qͥa spõ¬
te recessit: cum molestia redeat. cum labore
bene agat. miserante tamen deo: multa mag¬
na: q̃ ad unguem ꝑducat. Uigor igitur nate.
ꝑ hominẽ deprauatur. ꝑ deum emendatur.

Expanded text:
do floruit, praevaricando male defloruit, do floruit, praevaricando male defloruit, ut flebili alteratus vicissitudine, arbitrii sentiret partes in contrarium immutatas. In judicio praeceps, illicita affectans, piger et invalidus ad utilia, impetuosus ad inhonesta; liberum ergo arbitrium illiberabiliter est depressum, non tamen exstinctum. Nam quemadmodum scintilla multo cinere pressa, quibusdam fomentis excitata, similis eluctanti, erumpit demum in flammam; ita mens nostra onere corruptae carnis gravatur quidem: attamen intenta sibi, nonnihil virium sibi restitisse residuum, in investigatione rerum demonstrat. Verum cum divina juvatur opitulatione, licet difficulter, operatur tamen potenter. Nam poenae peccati debetur, ut qui facile bonis studiis haesisse poterat, quia sponte recessit, cum molestia redeat, cum labore bene agat, miserante tamen Deo, multa magnaque ad unguem perducat. Vigor igitur naturae per hominem depravatur, per Deum emendatur,
Abbreviated transcription (Latin):
mento ꝑcipias. Unde et liberum de uolũ¬
tate iuditiũ dicunt. Iuditiũ qͥppe quo sin¬
gła pensant᷑. tum demũ de uoluntate ẽ
liberum: cum qd̾ uoluntas amplectatur.
nulla ab actu difficultate taratur. Libe¬
rum gͦ arbitͥum. nec ẽ sine discretione:
nec cum discrecione sine uoluntate. nec
cum utraq: sine efficiendi facultate. Can¬
to absoluti: qͣnto absolunora tͥa hec meru¬
erit. Quo carent pueri. carent sicut bru¬
ta: insensati ⁊ e non ẽ homo. qui ñ alicubi
careat eo. Nunc deficiens arbitrii discusi¬
one: nunc discrisse rei appetitu. aliqͣndo
rei appetite obtentu. & quidem cunctis
natura adest: nat᷑e autẽ exercicium ñ¬
nullis deest. Primus homo: hac ui flo¬
ruit. diiudicans singła uere. pronus uell
bona. & que uoluerit: nullo obnitente
relinquens infecta. Talis homo ẽ excrrati¬
onis natura: ita tamen ut nichił queat
absq eooꝑante gra. Sed qui inhis nasã¬

Expanded text:
mento percipias. Unde et liberum de volunmento percipias. Unde et liberum de voluntate judicium dicunt: judicium quippe quo singula pensantur, tum demum de voluntate est liberum, cum quod voluntas amplectitur, nulla ab actu difficultate tardatur. Liberum ergo arbitrium nec est sine discretione, nec cum discretione sine voluntate, nec cum utraque sine efficiendi facultate: tanto absolutius, quanto absolutiora tria haec invenerit. Quo carent pueri, carent sicut bruta insensati. Et non est homo qui non alicubi careat eo, nunc deficiens arbitrii excussione, nunc discussae rei appetitu, aliquando rei appetitae obtentu. Et cunctis quidem natura adest; naturae autem exercitium nonnullis deest. Primus homo hac vi floruit, dijudicans singula vere, pronus velle bona, et quae voluerit nullo obnitente relinquens infecta. Talis homo est ex creationis natura, ita tamen ut nihil queat absque cooperante gratia. Sed qui in his nascen
Abbreviated transcription (Latin):
i de castris: in palatium. de exilio: inreg¬
num. mirandi uenustate ꝓuehant᷑. Nã
tunc uyeta scͥpturas: prelationis cessabit
omnis potestas. E quia hominibus
consĩmatis p̃latio euacuat᷑. patet quod cau¬
sa consũmationis: instituta ẽ infirmis.
unde apłs de angłis. Nonne ait omnes st̃
ad ministratorii sp̃c in ministerium mis¬
si ꝓpt̾ eos qui hereditatẽ capient salutis:
iui. Angłis maior ꝙͣ. hõĩb dataẽ liberta.
ngelis sicut hominib arbitrii induil¬
ta ẽ libertas. homini quidem ualde
potens: angł̃o autẽ longe potentior. Libͥtas
autem arbitrii ut sit: opus ẽ discretione.
uoluncate. potestate. Discretione. ut quid uo¬
num. quid ue sit malum: calleas. Incer bo¬
na autẽ: quid potiꝰ. Int̾ mala uͦ: quid de¬
terius. tuo mͦ distinguãs uoluntate: ut at¬
derut᷑ discretoꝵ ꝓrolibitu animũ admittas.
Potestate: ut qd̾ elegeris. si libeat: sine ĩpeai¬

Expanded text:
di de castris in palatium, de exsilio in regdi de castris in palatium, de exsilio in regnum, mirandi venustate provehantur: jam tunc, juxta Scripturas, praelationis cessabit omnis potestas . Et quia hominibus consummatis praelatio evacuatur, patet quod causa consummationis instituta est infirmis. Unde Apostolus de angelis: Nonne, ait, omnes sunt administratorii 64 spiritus in ministerium missi propter eos qui haereditatem capient salutis . CAPUT IV. Angelis major quam hominibus data est libertas. Angelis sicut hominibus arbitrii indulta est libertas; homini quidem valde potens; angelo autem longe potentior; libertas autem arbitrii ut sit, opus est discretione, voluntate, potestate. Discretione, ut quid bonum, quidve sit malum calleas, inter bona autem quid potius, inter mala vero quid deterius tuo modo distinguas. Voluntate, ut alterutri discretorum pro libitu animum admittas. Potestate, ut quae elegeris, si libeat, sine impedi
Abbreviated transcription (Latin):
Restat gͦ. celum eẽ corpꝰ. Nam acciddens esti¬
mare: deliranti relinquat᷑. Quod si glificata
caro. glosa anime est mansio: t̃ querant᷑
sp̃s aula celi contenti. quam artifex ds ad¬
mixanda depingens uarietate: conspicuã
fab̾cauit. Aut si ideri ñ ꝯtingit: credi
tamen fas ñ est. tantos in habitatores. habi¬
taculo decolorari minus apto. Sigͦ celum
tali ratione fatemur corporeum: ecc̃ infer¬
num. equali ratione corporalẽ ñ diffiteam᷑
locum. Alioqͥn: tormenta caloris qͣmͦ com¬
dineret &e frigoris : sarceremgͥ in celligimꝰ
densum. quomͦ regiam sursum̃. unde in
simbolo apłoꝵ sic habetur. Descendit ad infer
aiti sunt: & sapientes. Alii tamen aliis
i u̾teoq p̃stantiores. Unde quos dignitate
treationis preter cet̾os nobili tauerat. officii
maiestate reuerendos: minorib prefecit. ho¬
minib ꝓmouendis. inlegionib suis auci
suo deseruituros. usqueqͦ sancti angłis eͣn¬

Expanded text:
Restat ergo coelum esse corpus, nam accidens aestiRestat ergo coelum esse corpus, nam accidens aestimare deliranti relinquitur. Quod si glorificata caro gloriosa animae est mansio? non querantur spiritus aula coelesti contenti, cum artifex Deus admiranda depingens varietate conspicuam fabricavit, aut si videri non contingit, credi tamen fas non est tantos inhabitatores, habitaculo declarari minus apto. Si ergo coelum tali ratione fatemur corporeum, econtra infernum aequali ratione corporalem non diffiteamur locum; alioquin tormenta caloris quomodo contineret et frigoris? Carcerem ergo intelligimus deorsum quomodo regiam sursum; unde in Symbolo apostolorum sic habetur: Descendit ad infernditi sunt et sapientes: alii tamen aliis in utroque praestantiores. Unde quos dignitate creationis praeter caeteros nobilitaverat, officii majestate reverendos, minoribus praefecit, hominibus promovendis, in legionibus suis duci suo deservituros, usquequo sancti angelis aequan
Abbreviated transcription (Latin):
ego: illic et minister m̃s erit. Nam scd̃m be¬
dam. celum quod in pͥncipio fiebat. mox
suꝑnis cuib repletum: ab om̃i uolubi¬
li statum suꝑatum ẽ. Hanc autẽ patͥam
sp̃uum. sp̃ũalẽ ne decet ẽẽ an corporalẽ :
Sp̃ualis autẽ natura: ad quid corporeo
egeat loco. aut corpora qui sunt sci quomͦ¬
in habitent regione sp̃ãli: Nec enim
diuisam patitur ratio mansionẽ. angłis
futurã et scĩs. Nam sanctos ruinã supple¬
turos angelicã ab angłis dissociari: mini¬
me decet. Ipsos enim nemo in glorios rici
negaret. si in quo saluator ẽẽt cum sc̃is:
penetral angłos excluderet. Uerum celũ
ẽẽ sp̃m. qͥs dicere. qͥs tantã nouitatẽ. ĩmo
errorẽ induc̾e audeat: Nemo equidem nes¬
cit angłos tam bonos quã malos. similłt
et amimas. p ãm. sp̃uum noĩe nũcupandos.
Pret̾ hos autem: nec merainit usus. nec stp¬
tura. tali qͥqͣm reuerentia honorandum.

Expanded text:
ego, illic et minister meus erit . Nam secundum Beego, illic et minister meus erit . Nam secundum Bedam coelum, quod in principio fiebat, mox supernis civibus repletum, ab omni volubili statim separatum est. Hanc autem patriam spirituum, spiritualemne decet esse an corporalem? Spiritualis autem natura ad quid corporeo egeat loco; aut corpora eorum qui sunt sancti quomodo habitent in regione spirituali? nec enim divisam patitur ratio mansionem angelis futuram et sanctis: nam sanctos, ruinam suppleturos angelicam, ab angelis dissociari minime decet; ipsos enim nemo inglorios rite negaret, si in quo Salvator esset cum sanctis penetrale, angelos non includeret. Verum coelum esse spiritum quis dicere? quis tantam novitatem, imo errorem inducere audeat? Nemo equidem nescit angelos tam bonos quam malos similiter et animas post Deum, spirituum nomine nuncupandos, praeter hos autem nec meminit usus nec Scriptura, tali quidquam reverentia honorandum.
Abbreviated transcription (Latin):
Terram Terra hõiũ. Celũ sp̃uũ ẽ habitat᷑õ.
demum &e hominib habitationẽ instituit.
Angłm mox cũ celo et in celo condidit: qͥa
in principio creauit ds̃ celũ. & angłs pͥn¬
cipiũ ẽ uiarũ. Que ds simul fecit. homo¬
simul dicere ñ potuĩt. Unde moyses pꝰ
aliqͣ separatim aduinxit. qͣliter inter
aqͣs celum firmauit. unde et firmam̃¬
tum dici ꝓmeruit. S si celum uolubile
ẽ. nũ cũ ipso circũeunt habitatores: qd̾
philosophoꝵ potius ẽ qͣm xͥanorũ. Quomͦ
autem in erunc uolubili. rasi simul uo¬
luri: Non plane liquet. Stat gͦ firma¬
mentum. ñ tamen stantib stellis. ut
ñ negat. ratio. el certe si celum mo¬
ueri uerius ẽ: aliud stabile ult̾ius in¬
quirat᷑. quo dñs ascendens iuxta apłm
suꝑ om̃s celos migrauerit. ad se om̃s sanctos
tracturus. Nam ubicũq fuerit corpꝰ: illuc
congregabuntur et aquile. dicente dño.
Siqͥs mͥ ministrat: me sequat᷑. & uͥ sum

Expanded text:
 coelum spirituum est habitatio. demum et hominibus habitationem instituit. Angelum mox cum coelo, et in coelo condidit, quia In principio creavit Deus coelum; et: Angelus principium est viarum. Quae Deus simul fecit, homo dicere non potuit; unde Moyses post aliqua separatim adjunxit, qualiter inter aquas coelum firmavit, unde et firmamentum dici promeruit. Sed si coelum volubile est, num cum ipso circumeunt habitatores? Quod philosophorum potius est quam Christianorum. Quomodo autem inerunt volubili nisi simul voluti? non plane liquet. Stat ergo firmamentum, non tamen stantibus stellis, ut  non negat ratio; vel certe si coelum moveri verius est, aliud stabile ulterius inquiratur, quo Dominus ascendens juxta Apostolum super omnes coelos, migraverit ad se omnes sanctos tracturus ; nam ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae . Dicente Domino: Si quis mihi ministrat me sequatur: et ubi sum
Abbreviated transcription (Latin):
uerum sed̾m eã que nunc ẽ  malum. &
irrationabile est: respondes. A alteri pro¬
uidentie apud dm̃ locus pre cessisse ñ
potuit. qͥa sine hac quã nunc habet: ñꝙͣ
extitit. nec ambas simul. secum qͥppe decer

Expanded text:
verum secundum id quod nunc est, malum et verum secundum id quod nunc est, malum et irrationabile est. Respondes: Alteri providentiae apud Deum locus praecessisse non potuit, quia sine hac quam nunc habet, nunquam exstitit; nec ambas simul secum quippe decert
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ñ ds fieret. Quo circa quicqͥd diuine
ꝓuidentie sinceritatẽ. precipitant̾ ac̃tum
euacuaret. illud malũ et irrationabile ui¬
detur. Quicquid autẽ irrationabilit̃ fieret:
illud dmñ ñ posse supradicebat᷑. Si ergo quicqͥd
aliter se haberet quã ds ordinauit. irratio¬
nabile eẽt: nullum autẽ irrationabile potest.
liquet. ip̃m nichil posse: nisi quod u̾itas ht̃
ꝓuidentiȩ. S nicħ prouidit: nisi quod contin¬
git. Nichil igitur potest. nisi quod fit. ĩmo ni¬
chil potest. nͥ quod uult et facit. Id enim solũ
facere disposuit: qd̃ ꝑ uoluntatem effectum
reddit. hec ergo qͥtuor tali sibi uinculo cõne¬
ctuntur. ut nec se deserant: nec excedant. Qͥppe.
&e ꝓuidentiȩ diuini actus: equalis ẽ potestas.
et potestati: ad equat᷑ cum actione uoluntas.
Unde aiunt. uoluntate dĩ. potestatẽ ñ esse
maiorẽ. Quod si dixerim. que ds ut modo
ꝓuidentiã. aliud qͣm nunc ueliti et agat. li

Expanded text:
hoc Deus non foret. Quocirca quidquid divinae hoc Deus non foret. Quocirca quidquid divinae providentiae sinceritatem praecipitanter actum evacuaret, illud malum et irrationabile videretur; quidquid autem irrationabiliter fieret, illud Deum non posse supra dicebatur. Si ergo quidquid aliter se haberet, quam Deus ordinavit, irrationabile esset, nullum autem irrationabile potest, liquet ipsum nihil posse nisi quod veritas habet providentiae; sed nihil providit nisi quod contingit: nihil igitur potest nisi quod fit. Imo nihil potest, nisi quod vult et facit. Id enim solum facere disposuit, quod per voluntatem effectum reddit. Haec ergo quatuor tali sibi vinculo connectuntur, ut nec se deserant, nec excedant, quippe et providentiae divini actus aequalis est potestas, et potestati adaequatnr cum actione voluntas, unde aiunt voluntate Dei potestatem non esse majorem. Quod si dixerim quae Deus, ut modo providentiam aliud quam nunc velit et agat, lib
Abbreviated transcription (Latin):
cet. et tanto decrescat. qͣnto pͣuitati accedat.
Unde qͣntalibet creatura: collatione di ẽ infirma.
Herum ne oĩpotentia usquã ꝓruat in illici¬
ta decet. oĩpotentẽ omĩa ñ solum sure: s et
prescire. Nam sapientie eiꝰ non ẽ numerus.
ħ autẽ sapientia. sic̃ augm̃ti: ita nescia ẽ pͥn¬
cipii. Nam si quando cresceret uel inciꝑet:
in scina p̃cississet. Que autẽ ratio. ut qͥppiam pꝰ.
ñ autẽ prius sciret: Dicente enͣgli̾sta. Quod
fc̃m ẽ: in ipso uita erat: quasi diceret. Quic¬
quid fit in tempore: ante tẽpꝰ uiuebat inip̃iꝰ
cognitione. Oportet ergo. ut quicqͥd absq pͥnci¬
pio ꝓuidentia dei simul cõplectit᷑: hoc suis q̃d¬
si quod ꝓuidendo futurum ꝓmisit. in exple¬
tum negligeret: fideł dns in om̃ib uerb̃ siuis:
mendax fieret. E qͥa om̃e dei institutum m̃i¬
to sue constantie nuncupatur uiramentũ.
si qͥd mucaret: et mendax et ꝑ uirus. ac per

Expanded text:
cet, et tanto decrescat quanto pravitati accedat. cet, et tanto decrescat quanto pravitati accedat. Unde quantalibet creatura, collatione Dei est infirma. Verum ne omnipotentia nusquam proruat in illicita, decet Omnipotentem omnia non solum scire, sed et praescire: nam Sapientiae ejus non est numerus . Haec autem sapientia sicut augmenti, ita nescia est principii: nam si quando cresceret, vel inciperet, in scientia processisset; quae autem ratio ut quidpiam post, non autem prius sciret? dicente evangelista: Quod factum est, in ipso vita erat . Quasi diceret: Quidquid fit in tempore, 56 ante tempus vivebat in ipsius cognitione. Oportet ergo ut quidquid absque principio providentia Dei simul complectitur, hoc suis quosi quod providendo futurum promisit, inexpletum negligeret, fidelis Dominus in omnibus verbis suis , mendax fieret. Et quia omne Dei institutum merito suae constantiae nuncupatur juramentum, si quid mutaret, et mendax et perjurus, ac per
Abbreviated transcription (Latin):
fere in cognitos. sic diligat. ñ ut celo donent᷑.
s ut caritatis m̾ito tolerabiliꝰ crucient᷑. forsan
rarus erit qui rep̃hendat. At tñ ꝑ exilis amor
ẽ qui nec bonum tͥbuit: nec malũ tollit.
s tm̃ minuit. Nam uuis amoris reseruanda
est p̃destinatis. S sic accidit. eosdem scientẽ
diligere et odisse. Ego autẽ difficile credid̾im.
quemquã amare: cui beatitudinẽ nolit.
uelit autem sine fine miseriã. facile aucẽ
ad quieuerĩ condolere. Nam quẽadmodum
irasci amitis: contingit ñ nunquam mi¬
sereri inimicis. Unde dñs uidens ciuita¬
tẽ fleuit suꝑ eã duplici contͥcione ꝯterendã.
ratio habet cum in num̾a npotentia.
sint. ut mentiri. se negare. et hmi. que ne
fiat. oĩo nicħ nequeat: quod ab ip̃o decent̃
administrari queat. p̃rogatiua potestatis
conspicuus. ut qͥcqͥd decet queat: ne qua
in becillior notetur. qͥcqͥd dedecet nequeat.
ne qua boniualentiã mali potentia obfus¬

Expanded text:
fere incognitos sic diligat, non ut coelo donentur, fere incognitos sic diligat, non ut coelo donentur, sed ut charitatis merito tolerabilius crucientur, forsan rarus erit qui apprehendat. Attamen perexilis amor est qui nec bonum tribuit, nec malum tollit, sed tantum imminuit: nam vis amoris reservanda est praedestinatis. Sed sic accidit eosdem scienter diligere et odisse. Ego autem difficile crediderim quemquam amare, cui beatitudinem nolit, velit autem sine fine miseriam; facile autem acquieverim condolere. Nam quemadmodum irasci amicis, contingit nonnunquam misereri inimicis; unde Dominus: Videns civitatem flevit super eam , duplici contritione conterendam.ratio habet, cum innumera sint, ut mentiri, se negare, et hujusmodi quae neqfiat. Omnino nihil nequeat, quod ab ipso decenter administrari queat: praerogativa potestatis conspicuus, ut quidquid decet, queat, ne qua imbecillis notetur; quidquid dedecet, nequeat, ne qua boni valentiam mali potentia obfus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic florib prata uernare. segetes aura undare
cernentes miramur. & cum flores hic spi¬
cas illic uidere ñ ambigamꝰ: hunc tamen
ul illã udisse dubitamꝰ. dic plcraq scim:
que nos scire nescimꝰ. & possumꝰ. que nosposse
ignceamꝰ: quo ad exꝑimento utrumq proba¬
uerimꝰ. Piis impiorum corꝑis ad tumulũ
aĩe ad infernũ ꝓphico sp̃u sepiꝰ pate facta est
ruina. Sed an noluerunt qd dñm uelle sense¬
runt: Certe uoluerunt. qͦs ꝑdendis crebro le¬
gimus in precatos. ñ animi ueneno: s consen¬
tientes dõ. nec enim pec̃cm puto ñ diligere:
nisi cum nescit᷑ ds odisse. Uult qͥppe uirũ
bonum omnes diligere: preter qͦs nouerit
deum odisse. Uult itaq om̃s homines saluos
fieri: et neminẽ ꝑire scilicet idẽ sanctos suos
fac̃ uelle omnes quidem: nͥ si cui quẽpiam
ad ppłm sinistrȩ innotuit ꝑtinere. Quid siqͥs
morti a deo p̃scitos. hõi aucẽ dum uiuunt

Expanded text:
Sic floribus prata vernare, segetes aura undare Sic floribus prata vernare, segetes aura undare cernentes miramur, et cum fiores hic, spicas illic videre non ambigamus, hanc tamen vel illam vidisse dubitamus. Sic pleraque scimus, quae nos scire nescimus, et possumus, quae nos posse ignoramus; quod experimento utrumque probaverimus; piis impiorum corporis ad tumulum, animae ad infernum prophetico spiritu saepius patefacta est ruina. Sed an noluerunt quod Dominum velle senserunt? Certe voluerunt, quos perdendis crebro legimus imprecatos, non animi veneno, sed consentientes Deo. Nec enim peccantem puto diligere, nisi cum nescitur Deus odisse; vult quippe virum bonum omnes diligere, praeter quos noverit Deum odisse. Vult itaque omnes homines salvos fieri, et neminem perire saeculi. Id est, sanctos suos facit velle, omnes quidem, nisi si cui quempiam ad populum sinistre innotuit pertinere. Quid si quis morti a Deo praescitos, homini autem dum vivunt
Abbreviated transcription (Latin):
uocatos paucos electos: simul autẽ uiuentes
utrum predestinati sint uniuersi ad uitã
nec ne: nob̾ incertum fore: ac ꝑ hoc liceat. ĩmo
oporceat corum exoptare salutem: Et sic supͣ¬
dicta littera. expositione ñ egeat alia. Quod
si ut magis iuidetur om̃i tẽpore eccłie. mul¬
ti sint uocati pauei electi. ita exponemus.
ds uult om̃s saluos fieri idẽ neminẽ ꝑire. ñ
utiq in se: s ut dictum ẽ in suis. Quippe
nemo est quem uelint ꝑire: qͥa nullus ẽ
cui salutẽ ñ uelint.S cum eccł̃ia licet qñ
ignoret᷑. continere tamen plimos ñ dubi¬
tetur. tandem euomendos: si eorum aliqͦs
ut fortasse contingit multos. nos eueniat
nob̾ amare contẽꝑaneos. ĩine qͣm odimus
cum dño reproborum multitudinẽ nesci¬
entes octimꝰ. qͦs scientes diligimꝰ᷑: Sic emmꝰ
exercitum ꝓspiciens: notos inter notos ui¬
deo. s qͦs in discrete cerno: cernere me ignoro.

Expanded text:
vocatos, paucos electos, simul autem viventes vocatos, paucos electos, simul autem viventes utrum praedestinati sint universi ad vitam necne, nobis incertum fore; ac per hoc liceat, imo oporteat eorum exoptare salutem, et sic supradicta littera expositione non egeat alia? Quod si, ut magis videtur, omni tempore Ecclesiae multi sint vocati, pauci electi, ita exponemus: Deus vult omnes salvos fieri, id est, neminem perire; non utique in se, sed, ut dictum est, in suis: quippe nemo est quem velint perire, quia nullus est cui salutem non velint. Sed cum Ecclesia licet quando, ignoretur continere tamen plurimos non dubitetur, tandem evomendos, si eorum aliquos, ut fortasse contingit, multos nos eveniat nobis amare contemporaneos, nonne quam odimus cum Domino reproborum multitudinem nescientes odimus, quos scientes diligimus? Sic eminus exercitum prospiciens notos inter ignotos video, sed quos indiscrete cerno, cernere me ignoro.
Abbreviated transcription (Latin):
malos ñ uideant: s qͥa ad cos ꝑ cõpassionẽ
ñ transeant. qm̃ pat̃ uł mat̾ in celo. filio
uel filie in inferno: ñ condolebit. Qma ui¬
stissima dĩ uindicta: iustissimis ñ displi¬
cebit. Alioqͥu. qͥti ab sterget d̃s ominẽ lacmã
ab oculis eorum. si nec inde deerit miseria:
Dolor enim miseria ẽ: que lacͥme solet dici
causa. Uerum. ibi neq dolor neq luctus.
Qui ñ credit: iam uidicatꝰ ẽ. Unde constat
tam uide  os qͣm gentiles sine fide hinc
migran: tes: si ne spe tormentis deputan¬
dos. Teste enam dño: multi uocati pauci
electi. Quia inter xͥanos multiplicati sunt
suꝑ numerum. Nonne illos multos odimꝰ
quos d̃ñm reprobasse nouerimꝰ: Sed iam
supradicta non stabit sententia. quod dñs
scĩs inspiret.ut uelint omnes homines
saluos fieri: et neminẽ ꝑire. & egebit lictera
expositionem alia. An dicemꝰ. in eccl̃ia ab
inchoata quidem usq ad completã multoͤ

Expanded text:
malos non videant, sed quia ad eos per compassionem malos non videant, sed quia ad eos per compassionem non transeant; quoniam pater vel mater in coelo, filio vel filiae, in inferno non condolebit; quia justissima Dei vindicta justissimis non displicebit; alioquin quomodo absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum , si nec inde deerit miseria? dolor enim miseria est, quae lacrymae dici solet causa: verum ibi neque dolor neque luctus. Qui non credit jam judicatus est . Unde constat tam Judaeos quam gentiles sine fide hinc migrantes, sine spe tormentis deputandos; teste etiam Domino: Multi vocati, pauci electi . Quia inter Christianos multiplicati sunt super numerum; nonne multos illos odimus quos Dominum reprobasse novimus? 55 Sed jam supradicta non stabit sententia quod Dominus sanctis inspiret ut velint: Omnes homines salvos fieri, et neminem perire , et egebit littera expositione alia. An dicemus in Ecclesia ab inchoata quidem usque ad completam, multos
Abbreviated transcription (Latin):
cumq uoluit fecit: s in scĩs. qͦs ita facit uelle
uit pius affectus. piũ moueat uidicẽ impi¬
um expiare. Quẽadmodũ legimus beatũ
stephanũ in ip̃a lapidantiũ trucidatione.
orando ꝑsecutori paulo ueniam ꝓmeruisse.
Iuidit quidem ds̃ ab eterno. mundare in¬
mundũ. s & penes se parauit emendationiᷤ
causam. in t̾cessionẽ scõꝵ. Dum gͥ latet uolũ¬
tas dĩ. id uelimꝰ quod fr̃m consonet caritati
uoluntas di patefacta: omniũ ad se trahat
cordad Unide in celo ꝑfecta erit beatitudo. uͥ
ñ aliud dñs et aliud uolet seruus. Iuxta
illud placebo dño in regione uiuorum.
Quasi diceret. Hic in regione morientium
ñ placeo. uͥ tum ignorantia. cũ infirmita¬
te aluid quã ipse: uolo. Sed ibi placeo quia
a uoluntate sua: ñ displicebo in mea.
unde pat̾ abraham pacatus. in quiete: tur¬
batis in igne dicit. Magnũ chaos firmatũ
est inter nos et uos. Non quia ibi boni

Expanded text:
cunque voluit fecit; sed in cunctis, quos ita facit velle, cunque voluit fecit; sed in cunctis, quos ita facit velle, ut pius affectus pium moveat judicem, impium expiare, quemadmodum legimus beatum Stephanum in ipsa lapidantium trucidatione, orando persecutori Paulo veniam promeruisse. Providit quidem Deus ab aeterno mundare immundum, sed et penes se praeparavit emendationis causam, intercessionem sanctorum. Dum igitur latet voluntas Dei, id velimus quod fratrum consonet charitati: voluntas Dei patefacta omnium ad se trahat corda: unde in coelo erit perfecta beatitudo ubi non aliud Dominus et aliud volet servus, juxta illud: Placebo Domino in regione vivorum . Quasi diceret: Hic in regione morientium non placeo, ubi cum ignorantia, tum infirmitate, aliud quam ipse volo; sed ibi placebo, quia in voluntate sua, non displicebo in mea: unde Pater Abraham pacatus in quiete, turbatis in igne dicit: Magnum chaos firmatum est inter vos et nos . Non quia ibi boni
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃ m̾ inimicũ. abiciam: at precipit dñs
diligere inimitos. Monet apłs. in om̃ib
ꝓbare que sit uoluntas dei. hoc enim solũ
int̾ omĩa debet seruo placere: quod pbau̾it
dñm suum uelle. Dñs autẽ uult: malos
male ꝑde̾. Nonne gͥ placebit seruo. ma¬
lorum ꝑditio: Quomꝰ autẽ fratoe diliget.
si eos damnari uolet: Aut si io frĩb nolit.
nonne dñm conteminit. cuiꝰ uoluntati
contra dicit: Dum in terra uiuimꝰ. int̾ra
uiuentiũ. qͥntũ uis nefarioꝵ finẽ qui deo
notus est. qͥa ignoramꝰ: ꝑditioni ñ p̃iudica¬
mus. quoꝵ uitã in meliꝰ conuertendam
sꝑamus. scd̃m apłm dicentẽ. Tu quis esut
alienum seruum iuidices: Dño suostat aut
cadit.Stabit autẽ. Nam si eorum exit᷑ non
lateret: diuino ñ latere dissentire iuditio¬
ñ deceret. Nec oĩmode dissentimꝰ: cum ipse
uelit. ut sic dissentiamꝰ. qui uult om̃s hõĩes
saluos fieri &e neminẽ ꝑire. ñ in se qͥa que¬

Expanded text:
factum mihi inimicum abjiciam? at praecipit Dominus factum mihi inimicum abjiciam? at praecipit Dominus diligere inimicos . Monet Apostolus in omnibus probare quae sit voluntas Dei , hoc enim solum inter omnia debet servo placere, quod probaverit Dominum suum velle. Dominus autem vult malos male perdere ; nonne igitur placebit servo malorum perditio? quomodo autem fratres diliget si eos damnari volet? aut si id fratribus nolit, nonne Dominum contemnit cujus voluntati contradicit? Dum in terra vivimus, in terra viventium, quantumvis nefariorum finem, qui Deo notus est, quia ignoramus, perditioni non praejudicamus, quorum vitam in melius convertendam speramus. Secundum Apostolum dicentem: Tu quis es, ut alienum servum judices? Domino suo stat aut cadit, stabit autem . Nam si eorum exitus non lateret, divino dissentire judicio non deceret; nec omnimode dissentimus; cum ipse velit ut sic dissentiamus: Qui vult omnes homines salvos fieri et neminem perire , non in se, quia quae
Abbreviated transcription (Latin):
penetrabo. Potius mͥ iustum uidicẽ exacerbo. dũ
qͣntum in me ẽ. execrabili precum deuotione.
nefantaq deuotionis oblatione. de iure adin¬
uiriã inflecto. Potest utiq quod et sepe ad tp̃c
agit. ab indignoꝵ cessare pena.S animo inpem¬
tenti: nulla ratione dedetur uenia. Quod de de¬
monib: dicendum puto &e dehominib. sed
quos in inferno iam nouimꝰ receptos. flagiciis
pregrauatos. morte pessima p̃occupatos. Nam
forrasse queant inuentium merita: in aliqͦ
ꝑditorum laxare supplicia. si tam ut quidã
opinando ꝑhibent: idante acta uita meruerit.
De in hac uita prauis. et ꝓprauitate post hãc
uitam ꝑdendis. quid dicam: sonstat titiꝙ
cõmunit̾ clamam᷑. pat̾ nr̃ qui es in celis. scili¬
cet deum. cõem in terra unde om̃s nati sumꝰ.
hoĩẽm uidelicet pͥmum. frẽm odero: at qui
odit frẽm: Homicida est. Non diligam : at qͥ
s⁊̃ diligit frẽm: manet in morte. frẽm meũ.

Expanded text:
petrabo; potius mihi justum exacerbo dum petrabo; potius mihi justum exacerbo dum quantum in me est exsecrabili precum devotione, nefandaque devotionis oblatione, de jure ad injuriam inflecto. Potest utique, quod et saepe ad tempus agit, ab indignorum cessare poena, sed animo impoenitenti nulla ratione debetur venia. Quod de daemonibus dicendum puto, et de hominibus; sed quos in inferno jam novimus esse receptos, flagitiis praegravatos, morte pessima praeoccupatos. Nam fortasse queant viventium merita in aliquo perditorum laxare supplicia, si tamen ut quidam opinando perhibet, id anteacta vita meruerit. De in hac vita pravis, et pro pravitate post hanc vitam perdendis, quid dicam? Constet utique communiter clamamus: Pater noster qui es in coelis , scilicet Deum: communem in terra, unde omnes nati sumus, hominem videlicet primum. Fratrem odero? at qui odit fratrem homicida est . Non diligam? at qui non diligit fratrem, manet in morte . Fratrem meum
Abbreviated transcription (Latin):
liget. id ẽ dm̃: et hic ab auetorib cõmendatur.
aut uni. adherebit scilicet demoni. et alt̾m
contẽpnet. scilicet dñm: et hic ucuꝑatur.
Merito gͥ oderit quisq human aduersariũ¬
generis. quem odio ñ ignorat addixisse dm̃.
Conscet itaq dñm odisse: quẽ ñ liceat seruo
diligere. Namq ilbum si dñs amaret. seruuꝰ
dilecti sibi ꝑsuaderet. et inuide diligeret: quẽ
ceteros odisse mallit. Quem gͥ odit dñs: odero ego
seruus. Cui male uult d̃ns: male uelim seruus.
Cui uult ut male sit mͦ. peiꝰ autem in futirio:
uelim similit̾ ce ego. Unde inpsalmographo.
Qui diligitis dñm: odite malum. scilicet diabo¬
lum. Nam quom̾ diligani: Optem conuersum
celo reuocari: diuine scienter resistara uolun¬
tati. Desidẽm uel ex parte eius leniri crucra¬
menta: In uanũ. Obdurata ñ sinit malitia.
Malitie ne ueniã flagitabo: Inpenitens ẽ. ñ ĩ¬

Expanded text:
liget , id est Deum; et hic ab auctoribus commendatur. liget , id est Deum; et hic ab auctoribus commendatur. Aut uni adhaerebit, scilicet daemoni, et alterum contemnet, scilicet Dominum, et hic vituperatur. Merito igitur oderit quisque humani generis adversarium quem odio non ignorat addixisse Deum. Constet itaque Dominum odisse quem non liceat servo diligere; namque illum si Dominus amaret, servus dilecti sibi persuaderet et invide diligeret, quem caeteros odisse mallet. Quem ergo odit Dominus, odero ego servus; cui male vult Dominus, 54 male velim servus, cui vult ut male sit modo, pejus autem in futuro, velim similiter et ego; unde in Psalmographo: Qui diligitis Dominum, odite malum , scilicet diabolum. Nam quomodo diligam? optem conversum coelo revocari? Scienter divinae resistam voluntati? Desiderem vel ex parte ejus leniri cruciamenta? In vanum; obdurata non sinit malitia. Malitiaene veniam flagitabo? Impoenitens est, non im
Abbreviated transcription (Latin):
mo luctũ. Nam ibi erit fletꝰ & stridor dentiũ.
Quare fatendum estimo. sĩ bene ẽẽ misero.
Misere autẽ ẽẽ dãpnato: presertim nequissi¬
mo. Minus tam̃ male qͣm exegerint merita:
nec ꝑtinacit̾ negabo. nec p̃cipitant̃ affirmabo.
uerum si malo minus male sit: bonus uidex
ei minus male uoluerit. ñ tamen bene: quia
huic ñ ẽ nisi male. Que tamen ratio cogit
fat̾̃i dłn damnato minꝰ male uel uelle uel fatẽ.
cum reddat unicuiq iuxta meritas Nam
si reddit citra: reddendo ñ ꝑuenit usq ad
ea. qͥa qͣntum meruerunt: & addit ex gr̃a.
Cui gͦ minus male ac ꝑ hoc male uoluerit:
illum ñ amauerit. Sed sicut cui bene uult
amauit: ita cui male uult oderit: patet ma¬
le uelle: quẽ destinauit incendiis iehenne.
Quem gͦ odit ds. num diliget homo. E quidẽ
de diabolo: euangłica dicit auctoritas. Nemo
potest duob dñis seriure. Aut enim unũ
odio habebit id est diabolum. et alterum di¬

Expanded text:
mo luctum: Nam ibi erit fletus et stridor dentium . mo luctum: Nam ibi erit fletus et stridor dentium . Quare fatendum aestimo non bene esse misero. Misere autem esse damnato praesertim nequissimo, minus tamen male quam exigunt merita nec pertinaciter negabo nec praecipitanter affirmabo. Verum si malo minus male sit, bonus Judex ei minus male voluerit; non tamen bene, quia huic non est nisi male. Quae tamen ratio cogit fateri Deum damnato minus male, vel velle vel facere, cum reddat unicuique juxta merita; nam si reddit citra, reddendo non pervenit usque ad ea, quia quantum meruerunt, et addit ex gratia. Cui ergo minus male, ac per hoc male voluerit, illum non amaverit. Sed sicut cui bene vult amavit, ita cui male vult oderit; patet male velle quem destinavit incendiis gehennae. Quem ergo odit Deus num diliget homo? equidem de diabolo evangelica dicit auctoritas: Nemo potest duobus dominis servire: aut enim unum odio habebit, id est diabolum; et alterum di
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit fecĩt. Uoluntas autẽ eiꝰ ñ ẽ alia et actio
alia: ne in becillitatis merito arguat᷑. si uo¬
luntas ñ sufficiat efficiendis: sine patrocinio
oꝑationis. At sufficit. qm̃ ip̃e dixit et facta st̃:
ip̃e mandauit et creata sunt. Constet gͦ. si
summꝰ uidex dãpnato beneuellet: damnato
etiã bene eẽt. Quomͦ uͭ quis cui semꝑ male ẽ
bene uelit. si cum liberare possit numqͣm ue¬
lit: Nam si quẽ amat. liberare a miseria ñ
potest. qͦm sine dolore ẽ : An in tantum bene
uelit. ñ ut oĩo liberit: s ut affuctionẽ mino¬
ret: Sed que reliqua ẽ ad huc tanta ẽ: ut bent
ei ẽẽ nͣ possit. qui nichil boni sentit. nichil
boni penes se umqͣm reppetit. quẽ mors de¬
pascit. An dicam bene ei eẽ s ip̃m nunqͣm
sentire: At tale bonũ qͥd ꝓdest: Bene gͥ sͥ est
&e male. Si bene. gaudeat. quia uͦ male: doleat.
S gaudium in iehenna ñ nouit scͥptura. ĩ¬

Expanded text:
voluit fecit . Voluntas autem ejus non est alia, et actio voluit fecit . Voluntas autem ejus non est alia, et actio alia, ne imbecillitatis merito arguatur, si voluntas non sufficiat efficiendis, sine patrocinio operationis, at sufficit: Quoniam ipse dixit et facta sunt, ipse mandavit et creata sunt . Constet ergo si summus judex damnato bene vellet, damnato etiam bene esset. Quomodo vero quis, cui semper male est, bene velit, si cum liberare possit nunquam velit? Nam si quem amat a miseria liberare non potest, quomodo sine dolore est? an in tantum bene velit, non ut omnino liberet, sed ut afflictionem minoret? Sed quae reliqua est, adhuc tanta est, ut bene ei esse non possit, qui nihil boni sentit, nihil boni penes se unquam reperit, quem mors depascit. An dicam bene ei esse, sed ipsum nunquam sentire? At tale bonum quid prodest? Bene igitur sibi est et male; si bene, gaudeat; quia vero male, doleat, sed gaudium in gehenna non novit Scriptura, i
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiã. s ñ uult: ne iniquorum actor esti¬
met᷑. Unde ait. Existimasti inique quod ero
seratio qualis erit. unde amor deerit: Num
sic̃ studiosis irascit᷑. quos flagellat et ñ odit.
ita flagitiosis miseret᷑ qͥb aliqͣtenus partit et
ñ odit. diligit. hanc certe iram ꝓpħicus ille
penitens expauescit: cum sic orat. Dñe ne in
furore tuo arguas me. idest in iuditio ne ꝑdas.
nec in ira corripias idẽ pꝰ hanc uitam purga¬
torio igne rubiginẽ uitiorũ ne excoquas. hic
potius seca. ure. futurã emendationẽ nequeo
s quia in dignus refutat᷑ egrot᷑. Si enim uel¬
let: sanaret. uellet autẽ si amaret. Nam si
amaret: amato bene uellet. Alioqͥn: qͦmͦ dili¬
geret. cui uel ñ bene. uel etiam male uellet:
Si uͦ bene ei uellet: et bene etiã eidem eẽt. Alio¬
becillemq calamitas torqueret. cum quid
cuꝑet: at effectu deficeret. Sed omĩa quec̃ꝙ

Expanded text:
misericordiam, sed non vult ne iniquorum auctor aestimisericordiam, sed non vult ne iniquorum auctor aestimetur, unde ait: Existimasti inique quod ero isereatur, miseratio qualis erit, unde amor deerit? num sicut studiosis irascitur quos flagellat, et non odit; ita flagitiosis miseretur quibus aliquatenus parcit et non diligit? Hanc certe iram propheticus ille poenitens expavescit, cum sic orat: Domine, ne in furore tuo arguas me, id est, in judicio ne perdas, nec in ira tua corripias me , post hanc vitam purgatorio igne rubiginem vitiorum ne excoquas, hic potius seca, ure; futuram emendationem nequeo sed quia indignus refutatur aegrotus. Si enim vellet, sanaret; vellet autem si amaret; nam si amaret, amato bene vellet, alioquin quomodo diligeret cui vel non bene vel etiam male vellet? si vero bene ei vellet, bene etiam eidem esset, aliobecillemque calamitas torqueret, cum quid cuperet, at effectu deficeret. Sed omnia quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e opus di ustum ẽ et pium. qͦmͦ alterũ
a uiditio. alterum ꝓcreatur ã pietate. &
ñ pocius utrumq ab utroq. S fortasse
qͥcquid a deo fit. ideo iustũ dr et pium.¬
qͣm̃ sc̃m ẽ bonũ. ñ autẽ ideo iustũ. ut n¬
chil fiat nͥ qd̾ iudicium requirat: nefla¬
gitiostis ñ conuertat᷑. neq pariuili saluẽt᷑
Item. Non ideo pium. ut ubiq utatur ꝑi¬
etate: ne nusqͣm fiat iuditiũ sine miscd̾ia.
ei qͥ ñ fecit misc̃iam. Quod cum fit: sine
ratos torquet ꝑ iusticiã. Que enim duricra
meritis reddere cũ digna : Aut si dedecet.
ut reus patiat᷑. iudex uͦ ñ misereat᷑: ꝓfecto
quã meruerant illi sua in iquirate: irã
lenit ip̃e sua bonitate. lenit inꝗͣ qͥa est
benignꝰ. Punit autẽ: qm̃ ẽ ustus. leni
Utiq partere pot̾a̾t riel pessimo. s facto pͥus iusto.
Nerum sc̃m equitatẽ ñ ficrit: nͥ ꝑseueranti
miquo ꝓmerito recompensaret. Tam̃ qui
prefert iusticiã: ce huic parcere potest per

Expanded text:
omne opus Dei justum est et pium, quomodo alterum a judicio alterum procreatur a pietate, et non potius utrumque ab utroque? Sed fortasse quidquid a Deo fit, ideo justum dicitur et piumm est et bonum, non autem ideo justum ut nihil fiat, nisi quod judicium requirat, ne flagitiosus non convertatur, neque parvuli salventur. Item non ideo pium ut ubique utatur pietate, ne nusquam fiat judicium sine misericordia, ei qui non fecit misericordiam, quod cum fit, sine ratos torquet per justitiam: quae enim duritia, meritis reddere condigna? aut si dedecet ut reus patiatur, judex vero non misereatur, profecto quam meruerant illi sua iniquitate iram, lenit ipsa sua bonitate; lenit, inquam, quia est 53 benignus; punit autem quoniam est justus; lenimUtique parcere poterat vel pessimo, sed facto prius justo. Verum secundum aequitatem non fieret, nisi perseveranti iniquo pro merito recempensaret. Tamen qui praefert justitiam et huic parcere poterat per
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq nunqͣm ei possibile ẽ. qd̾ semel contin¬
git: postea efficere. ut id fc̃m non sit.
Semꝑ autẽ potentiã habet. quod quo¬
uis tempore fit. uel factum iam est: ĩd
ante quam fiat impedire ne eueniat. du
quod fc̃m est: ñ fieri ꝑotest. uel ñ potest.
Diuine ꝓuidentie. diuina uoluntas quon
ut supra assertum ẽ causa ẽ: si neutrã ne¬
utra existendo antecedit: Sicut uita i
corpore effectus ẽ aĩe: ñ p̾uentꝰ ab efficienti.

Expanded text:
quoque nunquam ei possibile est quod semel continquoque nunquam ei possibile est quod semel contingit, postea efficere ut id factum non sit; semper autem potentiam habet quod quovis tempore fit, vel factum jam est, id antequam fiat, impedire ne eveniat. Sic quod factum est non fieri potest, vel non potest. Divinae providentiae divina voluntas, quomodo, ut supra assertum est, causa est, si neutram neutra existendo antecedit? Sicut vita in corpore effectus est animae, non praeventus ab efficiente.
Abbreviated transcription (Latin):
latim at in tegerrimũ. suꝑ multa al¬
taria a fidelib in t̾ra sumi: Quid hac
re humano sensui in credibiliꝰ: at tam̃
fidei: nicħ ẽ ueriꝰ. Sicut scientia dei et
uoluntas ita etiam potentia nec initiũ
habet: et fine caret. Quare qͥcquid potest
semper utiq potest. Sicut enim ante¬
quam res existat. habet potentiam ut eã
adẽe ꝑducat: ita pꝰqͣm extiterit eandem
potentiã retinet. ut rem eandem adesse
ꝑduxerit. Sicut enim anteqͣm cõtigerit
quid: possibile ei ẽ impedire euentum:
ita p̾qͣm euenerit: nachominus possibi¬
lius habet: ante impedisse ne fuerit. S
dices. Post qͣm res euenit.: ñ potest facere
quin ruenerit. Respondeo. Potentiam
nunqͣm hu̾it uoluntatẽ suã cassari.
aut ꝓuisa in expleta relinquere. Hanc
potentiã nunquã habet. & hac alia nũꝙͣ
caret. ut uoluntate eterna. et scientia in¬
t̾minata ñ hoc quod fit simul. uerum
aliud solum. uelit ꝓuideat agat: Sic

Expanded text:
latim, at integerrimum super multa allatim, at integerrimum super multa altaria, a fidelibus in terra sumi? Quid hac re humano sensui incredibilius? attamen fidei nihil est verius. Sicut scientia Dei et voluntas, ita etiam potentia, nec initium habet et fine caret: quare quidquid potest semper utique potest; sicut enim antequam res existat, habet potentiam ut eam ad esse perducat; ita postquam exstiterit, eamdem potentiam retinet ut rem eamdem ad esse perduxerit. Sicut enim antequam contigerit quid, possibile est ei impedire eventum; ita postquam evenerit, nihilominus possibilius habet ante impedisse ne fuerit. Sed dices: Postquam res evenit, non potest facere quin evenerit. Respondeo: potentiam nunquam habuit voluntatem suam cassare, aut provisa inexpleta relinquere: hanc potentiam nunquam habet, et hac alia nunquam caret, ut voluntate aeterna et scientia interminata, non hoc quod fit simul, verum aliud solum velit, provideat, agat. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
actum ꝑducere posse qͥcquã eoꝵ: que ad
idem p̃sens ñ ꝑtinuerint. Dum hoc dico:
diuine potestati ñ derogo: uerum ordina¬
tissimã demonstro. Confusioni enĩ simile
foret. & quasi chaos rite uidet᷑: si dum or¬
dinatione sua qͥd ẽẽt uel ñ eẽt. contrariũ
statum inducere posset. Nec igitur quod
fit. ũ fieri possit: nec quod ẽ fc̃m. ñ ẽẽ fc̃m.
Unde uixta ieronimum. cum omĩa possit
ds: ñ potest uirginẽ suscitare post lapsũ.
Potest quidem liberare a culpa: s ñ potest
facere quin fuerit corrupta. Quare
Quia ut dictum ẽ: qd̾ fc̃m ẽ ñ potest ñ
fieri. Dei tamen de potentia timide
disputandum puto. ne quid ipse uale¬
at penes se: uerum qͥd de eo senserimus
asserendum. Nam cuiꝰ mͦi sic apud se.
preter quod fide capitur: quasi in caligine
opinamur. Quid enim a sensu nr̃o re¬
motius. quam corpꝰ xͥ integrum in ce¬
lo ꝑseuerare. & tamen cotidie ñ particu¬

Expanded text:
actum perducere posse quidquam eorum quae ad actum perducere posse quidquam eorum quae ad idem praesens non pertinuerint. Dum hoc dico divinae potestati non derogo, verum ordinatissimam demonstro: confusioni enim simile foret, quasi chaos rite videretur, si cum ordinatione sua quid esset vel non esset, contrarium statum inducere posset; nec igitur quod fit non fieri possit, nec quod est factum non esse factum. Unde juxta Hieronymum: Cum omnia possit Deus, non potest virginem suscitare post lapsum: potest quidem liberare a culpa, sed non potest facere quin fuerit corrupta. Quare? quia, ut dictum est, quod factum est non potest non fieri. Dei tamen de potentia timide disputandum puto, nec quid ipse valeat penes se, verum quid de eo senserimus asserendum. Nam cujusmodi sit apud se propter quod fide capitur, quasi in caligine opinamur: quid enim a sensu nostro remotius, quam corpus Christi integrum in coelo perseverare, et tamen quotidie non particu
Abbreviated transcription (Latin):
it ut eadem hac ora ñ sic s alit̾ ꝓuideret.
Idem de pret̾ita. idem dixerim secure de
futura hora.D qui prius posse habue
nũ & nc̃ idem posse retinet. aliter nunc
ꝓuidendi quã ꝓuidet: Sed cum unã
nunc habeat puidentiã. si cum ea et
oppositã habere potest: potest simul duas
habere aduersas. Quod igitur prius potu¬
it: mͦ ñ potest. Ita quidem ante potuit.
ꝑͥuatũ me regẽ ꝯsticuere nunc ñ potest
autẽ mͦ. Nam quomͦ id queat effici. ut
idem eodem tp̃re sit & ñ sit. ut pote me
minstante hoc regẽ et ẽẽ & ñ ẽẽ: Simili¬
ter. paulo ante deo possibile erat meã nc̃
uitam finirẽ. Uerum et mͦ. & pmͦ: im¬
possibile ẽ ut int̾eam mͦ. fãteor quidẽ
deum illiꝰ efficatie. ut ante presens possibile
sibi sit in ip̃o presente quicqͥd libuerit efficẽ.
Herum ubi presens ip̃m ordinante deo iam
est uel pretiit: deum nego hoc inp̃senti ad

Expanded text:
it ut eadem hac hora non sic, sed aliter provideret. it ut eadem hac hora non sic, sed aliter provideret. Idem de praeterita, idem dixerim secure de futura hora. Sed: Qui prius posse habuitnunc idem posse retinet aliter nunc providendi quam providet? Sed cum nunc unam habeat providentiam si cum ea et oppositam habere potest, potest duas simul habere adversas. Quod igitur prius potuit, modo non potest; ita quidem ante potuit privatum me, regem constituere nunc; non potest autem modo. Nam quomodo id queat effici, ut idem eodem tempore sit et non sit, utpote me in instante hoc, regem et esse et non esse? Similiter paulo ante Deo possibile erat meam nunc vitam finire; verum et modo et postmodo impossibile est ut inteream modo. Fateor quidem Deum illius efficaciae, ut ante praesens, possibile sibi sit in ipso praesente quidquid libuerit efficere: verum ubi praesens, ipsum ordinante Deo, jam est, vel praeteriit, Deum nego hoc in praesenti ad
Abbreviated transcription (Latin):
tioni: posse etiam babet adiudicare faluti.
Nam quia illum indesinent̃ damnationi
addicit: aut nũqͣm eius potest ꝓuid̾e salu¬
tem: aut interim: dũ ꝓuidet damnati¬
onem. Etce simul cũ ꝓuidentia: contͣrie
ꝓuidentiȩ continet potentiã sic̃ tu in sõp¬
no: potentiã retines uigilandi. s nullã
habes potentiã. ut dum dormis uigiles
Num nec ds ht̃ posse. ut dũ cuiꝰpiã ꝓuid
damnationẽ: eiusdem ꝓuideat salutem.
Tu non habes posse: ut dum dormis iuigi¬
les. idest ut utrũq simul agas. posse ta¬
men habes. ut tunc uigiles quando dor¬
miturus ese ẽe enim sompno trahit so¬
la uoluntas. nulla necessitas. Nec as gͦ
posse habeat: ut utrumq simul ꝓuide¬
at. Io enim nulla ratione fierit honeste.
habeat tamen potentiã. ut tunc ꝓui¬
deat alterum: qͥndo ꝓuisurꝰ ẽ alterum.
Libertas qͥppe arbitrii qua ductus hac
taliter hora ꝓuidet: dixisse etiam potu¬

Expanded text:
tioni, posse etiam habet adjudicare saluti: tioni, posse etiam habet adjudicare saluti: nam quia illum indesinenter damnationi addicit, aut nunquam ejus potest providere salutem, aut interim dum providet damnationem, ecce simul cum providentia contrariae providentiae continet potentiam: sicut tu in somno potentiam 61 retines vigilandi, sed nullam habes potentiam, ut, dum dormis, vigiles. Num nec Deus habet posse, ut, dum cujuspiam providet damnationem, ejusdem provideat salutem? Tu non habes posse ut, dum dormis, vigiles, id est, ut utrumque simul agas; posse tamen habes ut tunc vigiles quando dormiturus es, te enim somno trahit sola voluntas, nulla necessitas. Nec Deus ergo posse habeat, ut utrumque simul provideat: id enim nulla ratione fieret honeste, habeat tamen potentiam ut tunc provideat alterum, quando provisurus est alterum: libertas quippe arbitrii qua ductus, hac taliter hora providet, duxisse etiam potu