comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ suȩ animȩ inferunt morbũ: quia
nec te unius unicũ sponsũ: nec fidelẽ atq
integrum habere desiderant medicũ. Tui au¬
tem anima xp̃iana que ascensura es ex sacra¬
tissimo fonte rubore atq decore ꝑfusa: om¬
nis speciosa nimis et candida: serua decorem
tuum: agnosce quid fueris. & quid eris. Uide
ne deseras mensam sponsi tui. Ut pulchra ꝑ¬
maneas: carnes eiꝰ cotidie manducabis. Ut
uitam ȩternam habeas: sanguinẽ eiꝰ potab.
Uide ne deseras hanc mensam.Plurimos ap¬
paratus hereticorum fuge. Et si plurima
illic prauis disputationibus opponuntur:
aut feda sunt. aut schema sunt. Non enĩ ẽ
illic quiequam integrũ: ubi pater et filius
et sp̃c sc̃s. non est unum. Mensa sponsi tui.
panemhabet integrũ: et calicem sc̃m̃. Quẽ
panem et si confractũ cõminutũq uidimꝰ
inpassione: integer tamen mansit in illa
sua cum patre in diuidua unitate. De isto
pane et de isto calice: dicebat ipse dñs.

Expanded text:
magnum suae animae inferunt morbum; quia magnum suae animae inferunt morbum; quia nec te unius unicum sponsum, nec fidelem atque integrum habere desiderant medicum. Tu autem, anima christiana, quae ascensura es ex sacratissimo fonte, rubore atque decore perfusa, speciosa nimis et candida, serva decorem tuum: agnosce quid fueris et quid eris, vide ne deseras mensam sponsi tui. Ut pulchra permaneas, carnes ejus quotidie manducabis; ut vitam aeternam habeas, sanguinem ejus potabis: vide ne deseras hanc mensam. Plurimos apparatus haereticorum fuge: et si plurima illic pravis disputationibus apponuntur, aut foeda sunt, aut semesa sunt. Non est enim illic quidquam integrum, ubi Pater et Filius et Spiritus sanctus non est unum. Mensa sponsi tui panem habet integrum, et calicem sanctum: quem panem etsi confractum comminutumque vidimus in passione, integer tamen mansit in illa sua cum Patre individua unitate. De isto pane et de isto calice dicebat ipse Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
laudat᷑ nom̃ tuũ : et st̃ qͥ te p̃dicant ñ castȩ. qͤrentes
quȩ sua sunt ñ q̃ tua st̃: dum te quero ĩmeridie.
id ẽ in affrica: ecce greges sod aliũ tuoꝵ scole pes¬
sime hereticorum. fraus manicheoꝵ. nequitiȩ
pelagianoꝵ. suꝑba congregatio arrianoꝵ. in¬
sultant uelut oꝑte. id est uelut in cognitȩ:
et dicunt michi. Quemqueris: Ap̃m queris:
Ecce hic est: ecce illic ẽ. Tu autẽ quia me am¬
moniustidicens. si autem dixerint ecce hic
est. ecce illic ẽ. ne abieris post eos ⁊ cũ te no¬
uerim ubiq totum eẽ non partes defende¬
re. s unitatẽ diligere: facta sum illis in co¬
gnita. et uelut oꝑta: et derident me. quia
nesciunt te. Et qͥd magnũ quia ego ab eis
sustineo tale obꝓbrium ⁊ cum tu eoꝵ nunc us¬
q: contumeliosum sustineas uerbum: Eorũ¬
qui te cum patre nolunt ẽẽ unũ: sed diui¬
dendo inter patrem et filium. inter sponsam
et sponsum. magnũ incurrunt sacrilegiũ:

Expanded text:
qui te praedicant non caste, quaerentes quae sua sunt, non quae tua sunt, dum te quaero in meridie, id est in Africa; ecce greges sodalium tuorum, scholae pessimae haereticorum, fraus Manichaeorum, nequitiae Pelagianorum, superba congregatio Arianorum, insultant velut opertae, id est, velut incognitae, et dicunt mihi, Quem quaeris? Christum quaeris? Ecce hic est, ecce illic est. Tu autem quia me admonuisti dicens, Si autem dixerint, Ecce hic est, ecce illic est, ne abieris post eos ; cum te noverim ubique totum esse, non partes defendere, sed unitatem diligere, facta sum illis incognita et velut operta: et derident me, quia nesciunt te. Et quid magnum, quia ego ab eis sustineo tale opprobrium, cum tu eorum nunc usque contumeliosum sustineas verbum? qui te cum Patre nolunt esse unum, sed dividendo inter Patrem et Filium, inter sponsam et sponsum, magnum incurrunt sacrilegium,
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit : anna uidua in orationib et ie¬
iuniis usq infinem ꝑseuerantiam tenuit:
susanna casta. ꝓpudicicia coniugali. usq ad
ꝑiculum mortis accessit. Intendite coniuga¬
te: qualis huiꝰ uob̃ abscriptura sca imitatio
ꝓponat᷑. Non enim eam p̃dicat qđ fuerit
auro. monilib. uł ueste p̾ciosa forisecus
compta: cum fuerit intus pudore castitatis or¬
nata. Omnib uitam donauit: qui bonos
mores instituit. ꝑpterea nanq: ipse uir de
femina ẽ nasci dignatus: quia ab ipso ut̃q
sexus ẽ liberatꝰ. Multa diximus: intentissi¬
me audistis. Epulas dominicas libentissi¬
me comedistis: rependite uicem ministra¬
tori ur̃o: ut si non uerbo. saltem ur̃is orati

Expanded text:
implevit: Anna vidua in orationibus et jeimplevit: Anna vidua in orationibus et jejuniis usque in finem perseverantiam tenuit: Susanna casta pro pudicitia conjugali usque ad periculum mortis accessit. Intendite, conjugatae, qualis vobis hujus a Scriptura sancta imitatio proponatur. Non enim eam praedicat, quod fuerit auro, monilibus vel veste pretiosa forinsecus compta, cum fuerit intrinsecus pudore castitatis ornata. Omnibus vitam donavit, qui bonos mores instituit. Propterea namque ipse vir de femina est nasci dignatus, quia ab ipso uterque sexus est liberatus. Multa diximus, intentissime audistis, epulas dominicas libentissime comedistis: rependite vicem ministratori vestro, ut si non verbo, saltem vestris orati
Abbreviated transcription (Latin):
ones metuunt: nec egritudines patiunt᷑
nec tribulationib affligunt᷑ ⁊ nec ipsamiã
mortem timent: sed cum dõ de deo uiuent.
Hanc uitam dilectissimi amemus. appeta¬
mus. desideremus: ad quam omnis qͥ cur¬
rit. ñ graditur uia pedum: sed uia morum.
Boni gͦ mores requirant᷑: ipsi in omnibꝰ in¬
ueniant᷑. Uterq sexus et omnis etas: ha¬
bet in hoc sc̃oꝵ hominũ imitationis exem¬
plum. Imitentur senes morestobiȩ: qui cũ
cecus eẽt corpore: uiam uite filio demon¬
strabat in corde. Ille eum manu ducebat in
t̃ra: et pater monendo eum ꝑducebat ad ce¬
lum. Imitentur adolescentes ioseph sc̃m⁊ pul¬
chrum corpore. pulchriorem mente: quẽ
castitas sic possederat. ut irruentes mine
nec corpore: cuiusiam ds̃ possederat men¬
tem. Imitentur uirgines sc̃ẽ. sc̃am dñi sui
matrem mariam: imitent᷑ uiduȩ religi¬
osam uiduam annã: imitent᷑ et coniuga¬
te castam susaimam. Uirgo mater qͦd uocauit

Expanded text:
ones metuunt, nec aegritudines patiuntur, ones metuunt, nec aegritudines patiuntur, nec tribulationibus affliguntur, nec ipsam jam mortem timent, sed cum Deo de Deo vivunt. Hanc vitam, dilectissimi, amemus, appetamus, desideremus: ad quam omnis qui currit, non graditur via pedum, sed via morum. Boni ergo mores requirantur, ipsi in omnibus inveniantur. Uterque sexus et omnis aetas habet in hoc sanctorum hominum imitationis exemplum. Imitentur senes mores Tobiae, qui cum caecus esset corpore, viam vitae filio demonstrabat in corde. Ille eum manu ducebat in terra, et pater monendo eum perducebat ad coelum. Imitentur adolescentes Joseph sanctum, pulchrum corpore, pulchriorem mente: quem castitas sic possederat, ut irruentes minae dominae , nec mente, nec corpore, cujus jam Deus possederat mentem. Imitentur virgines sanctae sanctam Domini sui matrem Mariam. Imitentur viduae religiosam viduam Annam: imitentur et conjugatae castam Susannam. Virgo mater quod vovit,
Abbreviated transcription (Latin):
bent: et ꝑducunt ad celum. In altitudi¬
nem crucis: caput positum ẽ. crucifixi. Sur¬
sum corhabeat xp̃ianus ad dñm. qͦd inter¬
rogatus cotidie. respondet: et ascendit unũ
gradum. In latitudinẽ erucis manus affixe
sunt crucifixi. ꝑseuerent manus xp̃iani in
oꝑibus bonis: et scđm gradum ascendit.
In longitudinẽ erucis: corpus pependit cru¬
cifixi. Castiget quis corpus suũ: obseruatio¬
nibus et ieiuniis. suspendat: ut seruituti
animȩ subiciat: et tercium gradũ ascendit.
Inꝓfundo crucis occultum.ẽ. qͦd non uides:
sed inde exurgit hoc totum qͦd uides. Adsit
fides xp̃iana: quod non potest comp̃hen¬
dere. credat corde. Altiora se non querat⁊ spes
cum nutriat: et tunc quartum gradũ ascen¬
dit. Phos gradus ascenderunt sc̃i om̃s. con¬
tinentes: conugati fideles. euaserunt rui¬
nas mundi ⁊ migrauerunt ad loca tutissima.
ubi iam nec barbaros timent⁊ nec fragiles
casus humanos exhorrent: nec corrupti¬

Expanded text:
bent, et perducunt ad coelum. In altitudibent, et perducunt ad coelum. In altitudine crucis caput positum est crucifixi: sursum cor habeat christianus ad Dominum, quod interrogatus quotidie respondet; et ascendit unum gradum. In latitudine crucis manus affixae sunt crucifixi: perseverent manus christiani in operibus bonis; et secundum gradum ascendit. In longitudine crucis corpus pependit crucifixi: castiget quis corpus suum observationibus, jejuniis illud suspendat, ut servituti animae subjiciat; et tertium gradum ascendit. In profundo crucis occultum est quod non vides, sed inde exsurgit hoc totum quod vides: adsit fides christiana, quod non potest comprehendere, credat corde, altiora se non quaerat, spes eum nutriat; et tunc quartum gradum ascendit. 9. Per hos gradus ascenderunt sancti omnes, continentes, conjugati fideles: evaserunt ruinas mundi, migraverunt ad loca tutissima, ubi jam nec barbaros timent, nec fragiles casus humanos exhorrent, nec corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
maria sc̃a: uirga ipse xp̃c: uirga crux.
Et de ista uirga quam magna et mira feci
hic architectus. Et arborem fecit crucis.
ubi ipse angularis pependit lapis: et sca¬
las cȩli. ꝑquas hominẽ lapsum ad patrẽ
leuauit. Quale miraculum fr̃s huiꝰ archi¬
tecti. ut de uirga sua faceret scalas:⁊ et ta¬
les quarum caput incelum poneret. et
ꝑ eas ipse et ascenderet et descend eret: et
ꝓpter confirmationẽ ipse suꝑ eas ineumbe¬
ret: Ascende securus: qui desideras celũ.
Non te terreat. earũ nec angustia. nec lon¬
gitudo. nec altitudo. Nichil timeas: non
nutant gradus eius quos ille architectus
sic confirmauit: ut in eius ligno manus
suas clains affigi uoluerit. Uide has sca¬
las huius architecti discipulum. apłm paulũ.
et demonstrantẽ : et gradus quasi numeran¬
tem: et ascendentem. et quam plurimos in¬
Quatuor gradus posuit crucis. Non gͦ la¬
boriosȩ sunt he scale. Quatuor gradus ha¬

Expanded text:
Maria sancta, virga ipse Christus, virga crux. Maria sancta, virga ipse Christus, virga crux. Et de ista virga quam magna et mira fecit hic architectus! et arborem fecit crucis ubi ipse angularis pependit lapis, et scalas coeli per quas hominem lapsum ad Patrem levavit. Quale miraculum, fratres, hujus architecti, ut de virga sua faceret scalas, et tales quarum caput in coelum poneret, et per eas ipse et ascenderet et descenderet, et propter confirmationem ipse super eas incumberet! Ascende securus, qui desideras coelum: non te terreat earum nec angustia, nec longitudo, nec altitudo; nihil timeas, non nutant gradus ejus, quos ille architectus sic confirmavit, ut in ejus ligno manus suas clavis affigi voluerit. Vide has scalas hujus architecti discipulum apostolum Paulum et demonstrantem, et gradus quasi numerantem et ascendentem, et quam plurimos inQuatuor gradus posuit crucis. Non ergo laboriosae sunt hae scalae: quatuor gradus ha
Abbreviated transcription (Latin):
et infilio et inpatre: non ẽ seiuncta trini¬
tas. ubi est ꝑfecta unitas. Discedat arria¬
ds̃. S quando tibi ꝑuersa heresis. mea
uerba ꝓficiunt: cum sis aspis surda ob¬
turans aures. ne audias uocem incantan
tium: Noueris te tamen a uirga serpen¬
te eẽ comedendum: dum oues quas tenes cap¬
tiuas ad suũ ouile ille pastor adduxerit:
ut sit unus grex et unus pastor. Iste pastor
nr̃ dilectissimi qui in uirga ferrea pascit
et regit: confringit et restituit. Ipse pastor
est: ipse rector. Ipse fabricator: ipse archi¬
tectus nr̃. Magnum te pastorem uideo do¬
mine iħu oues pascentem ⁊ errantem requi¬
rentem: inuentam cũ gaudio ad gregem.
tuis humeris reportantem. Magnum te
architectum uideo. uirgam portantẽ ⁊ in
uirga pendentem: et de ista uirga mul¬
ta miracula facientem. Multum expauesco
expositionem uirge huiꝰ dilectissimi: loca
diuinarum scripturarũ considero. Uirga

Expanded text:
et in Filio et Patre; non est sejuncta Triniet in Filio et Patre; non est sejuncta Trinitas, ubi est Deus. 5. Sed quomodo tibi perversa haeresis, verba mea proficient, cum sis aspis surda, obturans aures, ne audias inctium? Noveris te tamen a serpente esse comedendam, dum oves quas tenes captivas, ad suum ovile ille pastor adduxerit, ut sit unus grex et unus pastor. Ille pastor noster, dilectissimi, qui in virga ferrea pascit et regit, confringit et restituit, ipse pastor est, ipse rector, ipse fabricator, ipse architectus noster. Magnum te pastorem video, Domine Jesu, oves pascentem, errantes requirentem, inventas cum gaudio ad gregem tuis humeris reportantem: magnum te architectum video, virgam portantem, in virga pendentem, et de ista virga multa miracula facientem. Multum expavesco expositionem virgae hujus, dilectissimi, dum loca divinarum Scripturarum considero. Virga
Abbreviated transcription (Latin):
cuc dicit. Ambulauit uerbum. Nudis dm̃
uerbum ⁊ et hoc eẽ inprincipio apud dm̃.
& dm̃ ẽẽ uerbum: Testimonium uox et ip¬
sius trinitatis unitas ꝑ totum mundũ con¬
tra te clamat. ⁊ et tu uelut canis rabidus con¬
tra totum mundũ latras: S audi adhuc
unde plenius conuincaris: qͦd trinitas
unus sit ds̃. Patris uox est ꝑ ꝓpħam ad fi¬
lium: insplendore scõrum ex utero genui
cuangłio ostendens in se patrem eẽ et se in
ipso: uibi ait. Pater in me manens: facit o¬
pera ipse. filii uox est de spũ scõ: ostendens
quia quomodo ꝓcedit expatre. ita exipso:
ubi ait discipulis suis post resurrectionẽ.
Accipite sp̃m sc̃m. Et insufflauit in eis ait
euangłista: sp̃m sc̃m dans eis: ac dicens.
Si cui remiseritis peccata: remittent᷑ illi.
Unde ẽ et illud apostolipauli. Siquis sp̃m
rp̃i non habet: hic non ẽ eius. Si gͦ filtꝰ
in patre et expatre⁊ et sp̃c sc̃s simul est

Expanded text:
cuc dicit: Ambulavit Verbum Audis Deum cuc dicit: Ambulavit Verbum Audis Deum Verbum, et hoc esse in principio apud Deum, et Deum esse Verbum. Testimoniorum vox, et ipsius Trinitatis unitas per totum mundum contra te clamat: et tu velut canis rabidus contra totum mundum latras. Sed audi adhuc unde plenius convincaris, quod Trinitas unus Deus sit. Patris vox est per Prophetam ad Filium: In splendoribus sanctorum ex utero genui Evangelio ostendens in se Patrem esse, et se in ipso, ubi ait: Pater in me manens, ipse facit opera . Filii vox est de Spiritu sancto, ostendens quia quomodo procedit ex Patre, ita ex se ipso, ubi ait discipulis suis post resurrectionem: Accipite Spiritum sanctum. Et insufflavit in eis, ait Evangelista, Spiritum sanctum dans eis, ac dicens: Si cui remiseritis peccata, remittentur illi . Unde est et illud apostoli Pauli: Si quis Spiritum Christi non habet, hic non est ejus . Si ergo Filius in Patre et ex Patre, Spiritus sanctus simul est
Abbreviated transcription (Latin):
dicat de filio: ut nichil amplius queras: ni¬
chil amplius credas ꝑ ꝓpham tecũ inqͥt
principium: in die uirtutis tuȩ. Principi¬
um pater: pͥncipium filius. Ergo pater
et filius principium: sine ullo pͥncipio.
Tecum principium in die uirtutis tuȩ.
insplendorib scõꝵ: exutero generaui te.
Tanquam diceret. Ut sẽi illuminarentur:
ꝓcessisti ex me. Nec fuit dilectissimi alia
eausa eur uł ipsa nomina patris et filii et sp̃s
sc̃i seiuncta uiderent᷑: nisi ut sc̃i homines in¬
struerentur. Ceterum quid dic̃tum. ẽ. mos¬
si ab ipsa substantia trinitatis: Ego sum
qui sum: et sic dices. qui ẽ misit me. Ergo
ex utero insplendore scõꝵ: generatus ẽ fi¬
lius. S ne hanc generationẽ carnaliter
uł temporaliter acciꝑes factam: audi quo¬
modo eum genuerit. Eructuauit inquit
cor meũ uerbum. Iohannes testis dicit. In
principio erat uerbum. Os̃ pater dicit
Eructuauit cor meũ uerbum.  pħa aba¬

Expanded text:
dicat de Filio: ut nihil amplius quaeras, nidicat de Filio: ut nihil amplius quaeras, nihil amplius credas. Per Prophetam: Tecum, inquit, principium in die virtutis tuae. Principium Pater, principium Filius: ergo Pater et Filius principium sine ullo principio. Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum ex utero generavit te : tanquam diceret, ut sancti illuminarentur, processisti ex me. Nec fuit, dilectissimi, alia causa cur vel ipsa nomina Patris et Filii et Spiritus sancti sejuncta viderentur, nisi ut sancti homines instruerentur. Caeterum quod dictum est Moysi ab ipsa substantia Trinitatis, Ego sum qui sum; et, Sic dices, Qui est, misit me . Ergo ex utero in splendoribus sanctorum generatus est Filius. Sed ne hanc generationem carnaliter vel temporaliter acciperes factam, audi quomodo eum genuerit. Eructavit, inquit, cor meum Verbum . Joannes testis dicit: In principio erat Verbum. Deus Pater dicit: Eructavit cor meum Verbum. Haba
Abbreviated transcription (Latin):
dominatorem ⁊ nisi filium quem dicitis eẽ
minorem : Et quis ẽ qui nos emit.:⁊ nisi
qui nos suo sanguine redemit: S ingre¬
diatur et tercius testis: ut tres unũ uerũ te¬
stimoniũ dicant uni trinitati. et trinȩ diui¬
nitati. Dic et tu scẽ ioħ̾s quisuꝑ pectus sal¬
uatoris discumbebas: et uidebas suꝑ cęle¬
stia mirabilia. uerbum domini. Dic et tu in¬
quam: quod noueris filium dei. In pͥncipio
inquit erat uerbum ⁊ et uerbum̃ erat apud
deum: et ds̃ erat uerbum. Et in epła sua.
Seimus inquit qm̃ filius dei uenit: et de¬
dit nobis intellectum ut sciamus quid ue¬
rum sit: et simus in uero filio eius. Hic est
enim uerus ds̃: et uita eterna. Tu autem mi¬
norem dicendo filium qui ẽ uerus ds̃: non
habes uitam ȩcernam. S ad confutandã
contumaciam ꝑuersam heresis. ad degluti¬
endum te serpens magice factus. non a
ueritate susceptus: ipse pater testimonium

Expanded text:
dominatorem, nisi Filium quem dicis esse dominatorem, nisi Filium quem dicis esse minorem? Et quis est qui nos emit, nisi qui nos suo sanguine redemit? sed ingrediatur et tertius testis, ut tres unum verum testimonium dicant uni Trinitati et trinae divinitati. Dic tu, sancte Joannes, qui super pectus Salvatoris discumbebas, et videbas supercoelestia mirabilia verbum Domini: dic et tu, inquam, quid noveris Filium Dei. In principio, inquit, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum : et in epistola sua, Scimus, inquit, quoniam Filius Dei venit, et dedit nobis intellectum, ut sciamus quid verum sit, et simus in vero Filio ejus: hic est enim verus Deus et vita aeterna . Tu autem minorem dicendo Filium, qui est Deus verus, non habes vitam aeternam. Sed ad confutandam contumaciam perversam haeresis, ad deglutiendum te, serpens magice factus, non a veritate susceptus, ipse Pater testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tite inuobis: quod et in xp̃o iħu. Qui cũ
informa dei eẽt: non rapinam arbitratus
est esse se equalem dõ. Audis equalem: au¬
dis formam dei: et tu audes dicere minorẽ
filium dei: Ueniat et alius testis: ut in
duobus uł tribus confirmet᷑ equitas ue¬
ritatis. Dic et cu scẽ petre: quid tibi itue¬
lauerit. non caro et sanguis. sed pater
aitem: audis magnitudinem: audis p̃scientiã.
Ii quo heretice xp̃m dicis eẽ minorem: S
qudi adhuc quid aduersum te hic testis et
de filio et de spũ scõ dicat. Non uoluntate hu¬
mana allata ẽ inquit ꝓpħia: sed spũ scõ
acti. locuti sunt homines dei. fuerunt uͦ et
pseudo ꝓpħe inpopło. sicut et in uob ert̃
magistri mendaces : qui sub inducent sectas
ꝑditionis: et qui emit eos. dominatorem ab¬
negantes. Uides te ualidis testimoniis et de¬
monstrari et conuinci. Negantes inquit do¬
minatorem ẽẽ: qui emit eos. Quem negatis

Expanded text:
tite in vobis quod et in Christo Jesu, qui cum tite in vobis quod et in Christo Jesu, qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Audis aequalem, audis formam Dei: et tu audes dicere minorem Filium Dei! Veniat et alius testis, ut in duobus vel tribus confirmetur aequitas veritatis. Dic et tu, sancte Petre, quid tibi revelaverit: non caro et sanguis, sed Pater tutem, audis magnitudinem, audis praescientiam. In quo, haeretice, Christum dicis esse minorem? Sed audi adhuc quid adversum te hic testis et de Filio et de Spiritu sancto dicat. Non voluntate humana allata est, inquit, prophetia: sed Spiritu sancto acti, locuti sunt homines Dei. Fuerunt vero et pseudoprophetae in populo, sicut et in vobis erunt magistri mendaces, qui subinducent sectas perditionis, et qui emit eos dominatorem abnegantes . Vides te validis testimoniis et demonstrari et convinci. Negantes, inquit, dominatorem esse qui emit eos. Quem negas
Abbreviated transcription (Latin):
uita. Nemouenit ad patrem: nisi ꝑme.¬
Scđm diumnitatẽ. ueritas et uita: scd̾m¬
ane quiminorem uis eẽ indiuinitate ui¬
tam. et ueritatem: sequitur ut ñ ꝑ eum
uenias ad patrem.S ad huc domine ihu
contere caput draconis: dic quid sis cũ pa¬
tre.Te audiamus docentem: non hereticũ
blasphemantem. Dic quid sis cum patre.
Ego et pater inquit unum sumus. Die ad¬
huc. Egoinpatre: et pater inme ẽ. Adhue
dic. Qui me uidet: uidet et patrem. Cre¬
dis iamheretice tante auctoritati anipsius
testimonium de se ipso non admittis. sed ali¬
os de eo testes inquiris: Ecce introducunt᷑:
aduersus te dicunt. Conuniceris:⁊ refutaris.
et legis laqueis irretiris. Dic testis dei pau¬
le quiusq ad sanguinem ꝑ isto testimonio
accessisti: et ne false doctrme succumberes.
animam posuisti. Dic: audiat qui conum¬
ci formidat. Conuincatur: qui nec conui¬
ctus mutatur. Singuli quiq ait. hoc sen¬

Expanded text:
vita, Nemo venit ad Patrem nisi pevita, Nemo venit ad Patrem nisi pendum divinitatem veritas, et vita. ane, qui minorem vis esse in divinitate vitam et veritatem, sequitur ut non per eum venias ad Patrem. Sed adhuc, Domine Jesu, contere caput draconis, dic quid sis cum Patre: te audiamus docentem, non haereticum blasphemantem; dic quid sis cum Patre. Ego, inquit, et Pater unum sumus . Dic adhuc, Ego in Patre, et Pater in me est. Adhuc dic, Qui me vidit, vidit et Patrem . Credis jam, haeretice, tantae auctoritati? An ipsius testimonium de se ipso non admittis, sed alios de eo testes requiris? Ecce introducuntur, adversum te dicunt, convinceris, refutaris, et legis laqueis irretiris. Dic, testis Dei Paule, qui usque ad sanguinem pro isto testimonio accessisti, et ne falsae doctrinae succumberes, animam posuisti. Dic: audiat qui convinci formidat; convincatur qui nec convictus mutatur. Singuli quique, ait, hoc sen
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi uiteꝑea doctrina donatista¬
rum: contrita ẽ consumpta ẽ. Mox ma¬
ximianistarũ serpentina fraus pullula¬
uit: contrita ẽ consumpta ẽ. Manicheoꝵ
uenenũ aspidis subrepserat: contritum ẽ.
consumptum ẽ. Pelagianorum nouũ
dogia aministris diabolitanquã magis
pharaonis excitatum. illi nr̃o serpenti cer¬
tamen indixit: conteritur. consumitur.
Cum tot serpentum capita catholica do¬
ctrina contriuerit. dissipauerit. consũp¬
serit.⁊ ecce nobis unus anguis arrianꝰ
olim mortuus. insultat: caput erigit.
Ueluti uiuũ se demonstrare conat᷑: quẽ
iam olim constat occisum. Redimos
lem potestatem cũ patre habens redi: conte¬
re capita draconũ suꝑ aquas. Confringe
caput draconis magniuiui. sese ꝓfitentis
sed ueram uitam non habentis. Dic tu qͥd
es: qm̃ ille aliud docet quam es. Dic. die. au¬
diamus: unde hereticos conuincamus.
Audite quid dicat. Ego sum uia: ueritas e

Expanded text:
dilectissimi, viperea doctrina Donatistadilectissimi, viperea doctrina Donatistarum: contrita est, consumpta est. Mox Maximianistarum serpentina fraus pullulavit: contrita est, consumpta est. Manichaeorum venenum aspidis subrepserat: contritum est, consumptum est; Pelagianorum novum dogma, a ministris diaboli tanquam a magis Pharaonis excitatum, illi nostro serpenti certamen indixit: conteritur, consumitur. 7. Cum tot serpentum capita catholica doctrina contriverit, dissipaverit, consumpserit, ecce nobis unus anguis Arianus olim mortuus insultat: caput erigit, veluti vivum se demonstrare conatur, quem jam olim constat occisum. Redi, Molem potestatem cum Patre habens: redi, contere capita draconum super aquas; confringe caput draconis magni, vivum sese profitentis, sed veram vitam non habentis. Dic tu quid es, quoniam ille aliud docet quam es. Dic, dic, audiamus unde haereticos convincamus. Audite quid dicat: Ego sum via, et veritas, et
Abbreviated transcription (Latin):
tui⁊ crux ipsa inquam: quia uirtus in in¬
firmitate ꝑficitur. Ipsa illa uirga crux:
ipsa illa uirga que floruit ex radice iesse.
Illa uirga quam portabat moyses. quȩ
conuersa ẽ inserpentem. glutit magors
serpentes: doctrina xp̃i diffusa ꝑ omnes
gentes. hereticos suꝑans dementes.In illo
enim populo fr̃s. inquo multa miracula
faciebat moyses ꝑuirgam ⁊ exsurrere¬
runt magipharaonis: facientes et ipsa
ꝓdigia contra famulũ dei moysen. S ad
hoc quedam mira facere ꝑmissisunt: ut
mirabilius uincerent᷑. Magi pharaonis.
quid aliud significabant nisi omnes here¬
ticos ministros diaboli.qui sub nomine
xp̃i deuorare cupiunt popłm xp̃i : Sca¬
tent nunc hereses in hanc t̃ram. tanquã
serpentes magorum: quos deuorauit et
deuorat ille serpens exaltatus inligno.
S qm̃ non ẽ temporis ire ꝑmultos: sin¬
guloꝵ capita conterantur. Quomodo exur¬
gunt: sic deuorentur: fuit hic ut nostis

Expanded text:
tui, crux ipsa, inquam, qua virtus in intui, crux ipsa, inquam, qua virtus in infirmitate perficitur; ipsa illa virga crux, ipsa illa virga quae floruit ex radice Jesse; ipsa illa virga quam portabat Moyses, quae conversa in serpentem glutiit magorum serpentes: doctrina Christi diffusa per omnes gentes, haereticos superans dementes. In illo enim populo, fratres, in quo multa miracula faciebat Moyses per virgam, exsurrexerunt magi Pharaonis, facientes et ipsi prodigia contra famulum Dei Moysen. Sed ad hoc quaedam mira facere permissi sunt, ut mirabilius vincerentur. Magi Pharaonis quid aliud significabant, nisi omnes haereticos ministros diaboli, qui sub nomine Christi devorare cupiunt populum Christi? Scatent nunc haereses in hanc terram, tanquam serpentes magorum, quos devoravit et devorat ille serpens exaltatus in ligno. Sed quoniam non est temporis ire per multos, singulorum capita conterantur: quomodo exsurgunt, sic devorentur. Fuit hic, ut nostis,
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificium imaginis agni: sed ipsum
agnum quẽ cotidie comedimus et cuiꝰ
sanguinẽ bibimus. inueniamus illic eũ
sacerdotẽ ꝑfectum: quem hic ꝓ nr̃a salu¬
te constat occisum. Quȩ sunt accidȩ si¬
tudinis quȩ comedit isrł spiritalis: nisi
uox illa amara ad tempus scõꝵ martyrũ
emissa ꝑ sc̃m dauid ac dicentium. cybabis
nos pane la crimarũ. et potum dabis no¬
bis in lacrimis inmensura: Et ꝑ apłm pau¬
lum. In omnib tribulationem patimur:
sed non angustiamur. Demonstra et ari¬
ma scẽ paule: ex isrlita carnali. spiritalis
effectus. Celebrasti enim pascha cũ popu¬
lo ueteri: et quẽadmodum nouus popu¬
lus figuras inueritatem conuerteret. tu
docuisti. tu demonstrasti. Ostende gͦ ari¬
ma: consꝑsionem nouam. Non inferm̃¬
to inquit ueteri. neq infermento mali¬
cie et nequitiȩ: sed in atimis sincerita
nobis crucifixe: quiut lapsa.reparares. in
cruce pependisti. Ipsa ẽ illa uirga regni

Expanded text:
sacrificium imaginis agni, sed ipsum sacrificium imaginis agni, sed ipsum Agnum quem quotidie comedimus, et cujus sanguinem bibimus, inveniamus illic eum sacerdotem perfectum, quem hic pro nostra salute constat occisum. Quae sunt hae pitudinis, quae comedit Israel spiritualis; nisi vox illa amara ad tempus sanctorum martyrum emissa per sanctum David, ac dicentium, Cibabis nos pane lacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis, in mensura ; et per apostolum Paulum, In omnibus tribulationem patimur, sed non angustiamur ? Demonstra et azyma, sancte Paule, ex Israelita carnali spiritualis effectus. Celebrasti enim pascha cum populo vetere, et quemadmodum novus populus figuras in veritatem converteret, tu docuisti, tu demonstrasti. Ostende ergo azyma consparsionem novam. Non in fermento, inquit, veteri, neque in fermento malitiae et nequiticte pro nobis crucifixe, qui ut lapsa reparares in cruce pependisti: ipsa est illa virga regni
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑegit omnia quȩ de se erant seripta: ac¬
cepto felle et aceto. ꝓpter illud qͦd p̃dictum
erat. dederunt in esca mea fel. & insiti mea
potauerunt me aceto: inclinato capite tra¬
didit sp̃m. Uenerunt milites: fregerunt
erura latronibus incruce pendentib. Ad
iħm autem cũ uenissent: non fregerunt
eius crura: ut impleret᷑ ait ȩuangłista
qđ scriptum ẽ. os non cõminuetis ex eo.
S unus emilitibus latus eius aꝑuit: et
continuo exiuit sanguis et aqua: quȩ
sunt matris ȩccłiȩ gemina sacramenta.
ꝑcussit latus lancea ꝑsecutor: et fudit p̃¬
cium redemptor. Hic sanguis inebriat m̃¬
tem: ut amorẽ obliuiscat᷑ mundi. Hȩc
aqua mundat animam: ut corpus sordi¬
bus careat diaboli. Nec relinquetis quie¬
quam ex eo usq in mane. Hoc nunc agi¬
tur. Comedit᷑ enĩ agnus ꝑ noctem huiꝰ
scłi ⁊ ut cum mane illud uenerit quod
uesꝑum non habebit. non iam offerat᷑

Expanded text:
ut peregit omnia quae de se erant scripta, acut peregit omnia quae de se erant scripta, accepto felle et aceto, propter illud quod praedictum erat, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto ; inclinato capite tradidit spiritum. Venerunt milites, fregerunt crura latronibus in cruce pendentibus: ad Jesum autem cum venissent, non fregerunt ejus crura; ut impleretur, ait Evangelista, quod scriptum est, Os non comminuetis ex eo . Sed unus e militibus latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua, quae sunt matris Ecclesiae gemina Sacramenta. Percussit latus lancea persecutor, et fudit pretium Redemptor. Hic sanguis inebriat mentem, ut amorem obliviscatur mundi. Haec aqua mundat animam, ut corpus sordes careat diaboli. Nec relinquetis quidquam ex eo usque in mane. Hoc nunc agitur: comeditur enim agnus per noctem hujus saeculi, ut cum mane illud venerit quod vesperum non habebit, non jam offeratur
Abbreviated transcription (Latin):
Cum pigridis. & arimis agnum comedetis.
fecerunt quod p̃ceptum ẽ filii isrł. Demon¬
stra et cuisił spiritalis⁊ fili abrahȩ scdm fi¬
dem ñ scđm carnem: demonstra et tu quomͦ libes¬
res pascha. habes agnum occisũ: demon¬
stra. Ecce agnus dei: ecce qui tollit peccata
mundi. Lin sanguine eius postes domus
tuȩ: demonstra et dic. Ecce crux sanguinis
xp̃i: infrontibus ẽ pudoris nr̃i. Dic cũ paulo.
Michi absit głari: nisi in cruce domini nr̃i iħu
xp̃i. Os non comminuetis ex eo dictũ ẽ. Im¬
pletum est hoc in ipsa domini passione: ip¬
sius sc̃i immolatione: quando crucifixus
cum duob latronib in medio pendebat ip¬
sa summa iusticia ⁊ liberans unum confitentẽ:
alium puniens. blasphemantẽ. Ita facte st̃
tres cruces. tres cause. Unus latronum xp̃o
insultabat: alter sua merita confessus. xp̃i
se miscd̾iȩ commendabat. Crux xp̃i in medio
non fuit supplicium: sed tribunal. Mox

Expanded text:
Cum picridiis et azymis comedetis agnum . Cum picridiis et azymis comedetis agnum . Fecerunt quod praeceptum est filii Israel. Demonstra et tu, Israel spiritualis, fili, Abrahae secundum fidem, non secundum carnem, demonstra et tu quomodo celebres pascha: habes agnum occisum, demonstra. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Lini sanguine ejus postes domus tuae: demonstra et dic, Ecce crux sanguinis Christi in frontibus est pudoris nostri. Dic cum Paulo, Mihi absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi . Os non comminuetis ex eo, dictum est: impletum est hoc in ipsa Domini passione, ipsius sancti Agni immolatione, quando crucifixus cum duobus latronibus in medio pendebat, ipsa summa justitia liberans unum confitentem, alium puniens blasphemantem . Ita factae sunt tres cruces, tres causae. Unus latronum Christo insultabat, alter sua merita confessus Christi se misericordiae commendabat: crux Christi in medio, non fuit supplicium, sed tribunal. Mox
Abbreviated transcription (Latin):
ministris eius. Seuit diabolus: quando
uos uidet ꝑ aquam baptismi a sua opp̃ssione
liberari. E xelamate ad moy sen ur̃m. domi¬
num xp̃m. et uirga erucis ꝑcutiat mare baptis¬
mi⁊ reuertatur aqua et oꝑiat egyptios: ut quẽ¬
admodum nullus remansit egyptioꝵ: nicħ
qui totum fecit. Reparet ꝑdita: qui crea¬
uit omnia integra. Extinguat pharaonem.
diabolum mortis auctorem: et suum popłm
simi figure ille quomodo transierunt ad spe¬
ciem ueritatis: illud suꝑest. ut noueritis
quemadmodũ celebrauerit pascha lib̾atus
popłs exegypto:⁊ baptizatus ut ait apłs.
in nube et inmarirubro. Acceꝑunt p̃cep¬
tum domini ꝑmoysen. ut in occisione a¬
gni celebrarent pascha. ex cuiꝰ sanguine po¬
stes domus suȩ unusquisq liniret: nec ti¬
merent angłm uastatorem. qui signũ san¬
guinis agnioccisi insuȩ fronte domus ha¬
berent. Os inquit dictum ẽ non cõminue¬
tis ex eo: nec relinquetis quicquã in mane.

Expanded text:
ministris ejus. Saevit diabolus, quando ministris ejus. Saevit diabolus, quando nos videt per aquam Baptismi a sua oppressione liberari. Exclamate ad Moysen vestrum Dominum Christum, et virga crucis percutiat mare Baptismi, revertatur aqua et operiat Aegyptios; ut quemadmodum nullus remansit Aegyptiorum, nihil qui totum fecit; reparet perdita, qui creavit omnia integra: exstinguat Pharaonem diabolum mortis auctorem, et suum populusimi, figurae illae quomodo transierunt ad speciem veritatis: illud superest, ut noveritis quemadmodum celebraverit pascha liberatus populus ex Aegypto, baptizatus, ut ait Apostolus, in nube et in mari Rubro . Acceperunt praeceptum Domini per Moysen, ut in occisione agni celebrarent pascha, ex cujus sanguine postes domus suae unusquisque liniret, nec timerent angelum vastatorem, qui signum sanguinis agni occisi in suae fronte domus haberent. Os, inquit, non comminuetis ex eo, nec relinquetis quidquam in mane.
Abbreviated transcription (Latin):
tans uirgam quam a dño acceꝑat. et ꝑ quã
iam multa signa fecerat: ꝑcussit mare et di¬
uisum ẽ. Ubi est illa potentia ñ hominũ s de¬
monioꝵ: Ubi est uana suꝑstitio paganoꝵ:
Nunquid ut mare diuideret᷑ ille neptunꝰ ẽ
inuocatus: quem regẽ maris ẽẽ uolunt. qͥ
regem uerum dm̃ suũ agnoscere nolunt:
Uirga extensa manuaquas ꝑcutit moyses: et
statim cogitur fluctus incumulum⁊ et unda
insemet ipsa rep̃ssa curuat᷑. Soliditatem re¬
cipit liquor: et solum maris arescit inpul¬
ueres. Ingressi sunt alii saluandi: alii dam¬
nandi. Unum elementũ aquarũ. auctore do¬
tius creaturȩ iubente iudicauit utrosq: se¬
parauit pios ab impiis. Illos abluit: istos
obruit. Illos mundauit: istos occidit. Mo¬
it populi. In uirga agnoscite crucem⁊ ma¬
re rubrũ. agnoscite baptismum xp̃i sanguine
purpuratũ: regem egyptioꝵ popłmq eius
auctorem peccatoꝵ diabolum. cũ omnibus

Expanded text:
tans virgam quam a Domino acceperat, et per quam tans virgam quam a Domino acceperat, et per quam jam multa signa fecerat: percussit mare, et divisum est. Ubi est illa potentia, non numinum, sed daemoniorum? Ubi est vana superstitio Paganorum? Numquid ut mare divideretur, ille Neptunus est invocatus, quem regem maris esse volunt, qui regem verum Deum suum agnoscere nolunt? Virga extensa manu aquas percutit Moyses, et statim cogitur fluctus in cumulum, et unda in semetipsa repressa curvatur: soliditatem recipit liquor, et solum maris arescit in pulverem. Ingressi sunt alii salvandi, alii damnandi. Unum elementum aquarum auctore totius creaturae jubente judicavit utrosque: separavit pios ab impiis; illos abluit, istos obruit; illos mundavit, istos occidit . Moit populi. In virga agnoscite crucem. Mare Rubrum agnoscite baptismum Christi sanguine purpuratum: regem Aegyptiorum populumque ejus, auctorem peccatorum diabolum cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
lum. Ex maiori angustia popłi: maior cla¬
mor exurgit. Suscipit certamen famulus
dei moyses: congreditur cum pharaone
nullo telo. nullo gladio. nulla uisibilia
indutus arma: s munitus potestate¬
potestate diuina. Inferunt᷑ decem plage in
egypto: et uindex ira inpopłm contuma¬
cem surgit: ut ex mitissimis animantib uer¬
miculis. ranis. et locustis. ceruix caderet
suꝑboꝵ: in quib plagis ultima mors pri¬
mogenitoꝵ egyptiorum omniũ facta est:
ut suos iuste ꝑderent: qui alienos iniuste
detinebant. Dimittit popłm pharao: non
uoluntate. sed nimia necessitate constrictꝰ.
Egit popłs erutus. ad mare rubrũ festinan.
ut ꝑaquas saluarent᷑ : qui apessimoho¬
ste liberabantur. Sequuntur egyptu: ĩmi¬
nent popło fugienti. Uident suꝑ israhelite
hostes. & inimicos suos: expectant gladiũ.
Mors inoculis: timor et tremor inmanibus
singulorum: ne in fauces caderent ꝑsequen¬
tium. Exurgit moyses famulus dei ⁊⁊ por¬

Expanded text:
lum. Ex majori angustia populi major clalum. Ex majori angustia populi major clamor exsurgit. Suscipit certamen famulus Dei Moyses, congreditur cum Pharaone, nullo telo, nullo gladio: nulla visibilia indutus arma, sed munitus potestate divina: inferuntur decem plagae in Aegypto, et vindex ira in populum contumacem surgit, ut ex minutissimis animantibus, vermiculis, ranis et locustis cervix caderet superborum: in quibus plagis ultima mors primogenitorum Aegyptiorum omnium facta est, ut suos juste perderent, qui alienos injuste detinebant. Dimittit populum Pharao, non voluntate, sed nimia necessitate constrictus. Pergit populus erutus ad mare Rubrum festinans, ut per aquas salvarentur qui a pessimo hoste liberabantur. Sequuntur Aegyptii, imminent populo fugienti. Vident supra se Israelitae hostes, et inimicorum suorum exspectant gladium. Mors in oculis, timor et tremor in manibus singulorum, ne in fauces caderent persequentium. Exsurgit Moyses famulus Dei por
Abbreviated transcription (Latin):
Modice fidei quare dubitasti: Uidetis di¬
lectissimi. quantum adiuuet fides: et
quantum depͥmat infidelitas. Siquis enĩ
ueniens ad aquas baptismi fide plenus ẽ.
subleuat᷑. Siquis infidelis ẽ: mergitur.
S porrigat manũ dñs etiam infidelib
mergentibus: et plenam fidem oꝑet᷑ in cor¬
dibus. Audite adhuc aquȩ sacramentũ:
quid inuobis oꝑabitur. Proponam figu¬
ram: ut ex ea uobis ueritas elucescat. Cũ
egyptii duris oꝑibus popłm p̃merent
hebreum: clamor factus ẽ populi in au¬
rib dei: et dep̃cati sunt ut eos liberaret
a dominatu gentis pessimȩ. Missus ẽ moy¬
ses qui eos ex egypti educeret seruitute: a¬
pud pharaonem principem egyptiorũ.
fidelissimus dei famulus allegat imꝑa¬
toris sui iussionem: et quid rex omnium
gentium p̃ceꝑit. auribus durissimi regis
insinuat. Obdurat pharao cor suũz nes
cire se dicit dm̃: atq eius ministris repu¬
diatis: grauioribus penis affligit popu¬

Expanded text:
Modicae fidei, quare dubitasti ? Videtis, diModicae fidei, quare dubitasti ? Videtis, dilectissimi, quantum adjuvet fides, et quantum deprimat infidelitas. Si quis enim veniens ad aquas Baptismi, fide plenus est, sublevatur: si quis infidelis est, mergitur. Sed porrigat manum Dominus etiam infidelibus mergentibus, et plenam fidem operetur in cordibus. 4. Audite adhuc, aquae Sacramentum quid in vobis operabitur. Proponam figuram, ut ex ea vobis veritas elucescat. Cum Aegyptii duris operibus populum premerent Hebraeum, clamor factus est populi in auribus Dei; et deprecati sunt ut eos liberaret a dominatu gentis pessimae. Missus est Moyses, qui eos ex Aegypti educeret servitute. Apud Pharaonem principem Aegyptiorum fidelissimus Dei famulus allegat Imperatoris sui jussionem, et quid Rex omnium gentium praeceperit, auribus durissimi regis insinuat. Obdurat Pharao cor suum, nec scire se dicit Deum: atque ejus ministros repudians, gravioribus poenis affligit popu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ aquas ambulauit. Ut autẽ a tempe¬
state huius seculi liberaret uos: idete
potentiam uerbi dei: quẽad modũ dñe¬
tur euncte ereature suȩ. Quod dicturus sũ.
nostis. In ęuangłio legitur. Cum quarta
noctis uigilia ueniret dñs iħc ad disci¬
pulos. ambulans suꝑ aquas maris: et
inueniret eos piscantes quos iam fecerat ho¬
minũ piscatores: et ꝑterriti discipuli puta¬
uerunt se fantasma uidere. Accessit autẽ
iħe: et ait illis. Nolite timere: ego sum. Tẽ
unus ipsorum petrus ille p̃sumptor. et po¬
stea negator: post uero confessor et amator:
si tu es inquit dne iube me uenire ad te su¬
ꝑ aquas. Et dñs. Ueni inquit. Descendit
petrus. et cepit ambulare suꝑ mare: ple¬
nus fiducia. Dum ambulabat. trepida¬
uit infirmitas: s statim subuenit diui¬
nitas. Cepit mergi: et exclamauit. Dñe:
pereo. Porrexit manũ dñs: erexit mergen¬
tem: confirmauit diffidendem: et ait illi.

Expanded text:
super aquas ambulavit. Ut autem a tempesuper aquas ambulavit. Ut autem a tempestate hujus saeculi liberaret vos, videte potentiam Verbi Dei, quemadmodum dominetur cunctae creaturae suae. Quod dicturus sum nostis. In Evangelio legitur: Cum quarta noctis vigilia veniret Dominus Jesus ad discipulos suos, ambulans super aquas maris, et inveniret eos piscantes quos jam fecerat hominum piscatores, perterriti discipuli putaverunt se phantasma videre. Accessit autem Jesus, et ait illis: Nolite timere, ego sum. Tunc unus illorum Petrus ille praesumptor et postea negator, post vero confessor et amator: Si tu es, inquit, Domine, jube me venire ad te super aquas. Et Dominus: Veni, inquit. Descendit Petrus, et coepit ambulare super mare plenus fiducia. Dum ambulat, trepidavit infirmitas, sed statim subvenit divinitas. Coepit mergi; et exclamavit, Domine, pereo. Porrexit manum Dominus, erexit mergentem, confirmavit diffidentem, et ait illi:
Abbreviated transcription (Latin):
palmam. Uis uincere: Caput pͥus conte¬
re inunici: excludendo de corde tuo suggesti¬
ones diaboli. Uis uincere: Manus tuȩ fortes
inueniant᷑ inbono oꝑe. Uis uincere: fige
pedes: nonnutent uestigia tua: frequen¬
tando spectacula. et descrendo ȩccłiam. Sed
ut hȩc omnia intam magnoagone. et tã
grandi luctamine possis implere uictori¬
am: mittat tibi dñs aurilium de scõ: et
turi estis ad fontem aquȩ. Nondicatis
in cordibus ur̃is. Hoc est totum. qͦd ꝓmagno
desiderabamus: fons iste uisibilis. simili¬
tudo ẽ fontis eterni: renascemini ex aqua
et spũ. Aqua illa non solum corporis sor¬
des mundat: s animam apeccatis lib̾at
Debetis autem nosse: cur uirtus illius
aquȩ. et anime ꝓsit et corpori. Non
enĩ omnis aqua mundat. Scĩficatur hȩc:
ꝑ conseerationem uerbi. Tolle enim uer¬
bum⁊ et quid ẽ aqua. nisi aqua: Accedit
uerbum ad elementũ: et fit sacramentũ.
Uirtus uerbi ꝑ aquam mundauit nos: qͥa

Expanded text:
palmam. Vis vincere? Caput prius contepalmam. Vis vincere? Caput prius contere inimici, excludendo de corde tuo suggestiones diaboli. Vis vincere? Manus tuae fortes inveniantur in bono opere. Vis vincere? Fige pedes, non nutent vestigia tua frequentando spectacula et deserendo ecclesiam. Sed ut hanc etiam in tam magno agone et tam grandi luctamine possis implere victoriam, mittat tibi Dominus auxilium de sancto, et turi estis ad fontem aquae; non dicatis in cordibus vestris: Hoc est totum quod pro magno desiderabamus? Fons iste visibilis, similitudo est aeterni fontis. Renascemini ex aqua et Spiritu. Aqua illa non solum corporis sordes mundat, sed animam a peccatis liberat. Debetis autem nosse cur virtus illius aquae et animae prosit et corpori. Non enim omnis aqua mundat: sanctificatur haec per consecrationem verbi. Tolle verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit Sacramentum. Virtus Verbi per aquam mundavit nos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
socuis. contra te dimicantẽ. constituent castra
minũ uirtutum ⁊ induat te ex alto uirtu¬
te: ut illam ꝓferas uocem. Si consistant
aduersus me castra: ñ timebit cor meũ. Et
si exurgat in me prelium: in illo ego sꝑabo.
Inquo nisi in dnõ uirtutũ ⁊ qui militẽ suũ
ita expect̃at dimicantem. ut adiuuet labo¬
rantem: Baptizatus es: mundatus : unctꝰ
oleo: restauratum ẽ corpus tuũ. ad pͥorẽ
statum pͥmi illius hominis ante peccatum:
noli postmodũ male securus eẽ. Ad agonẽ
ꝑduceris ⁊ contra diabolum uitioꝵ pͥnci¬
pem dimicabis ⁊ in harena huiꝰ mundi
utreq partes xp̃i scilicet et diaboli. infi¬
nita populi multitudo te expectat luctantẽ:
et quisnam uincat. uide omnẽ turbam ni¬
mia intentione pendentem. Non de te tri¬
umphet pars diaboli.Siuis uincere. no¬
li de te p̃sumere: sed illi adsigna uictorie
głam: qui tibi donat ut uictoriȩ ꝑferas

Expanded text:
sociis in unum contra te dimicantium constituent castra sociis in unum contra te dimicantium constituent castra minum virtutum, induat te ex alto virtute, ut illam proferas vocem: Si consistant adversus me castra, non timebit cor meum; et si exsurgat in me praelium, in illo ego sperabo In illo, in quo, nisi in Domino virtutum, qui militem suum ita exspectat dimicantem, ut adjuvet laborantem? Baptizatus es, mundatus, unctus oleo, restauratum est corpus tuum ad priorem statum primi illius hominis ante peccatum; noli postmodum male securus esse. Ad agonem produceris, contra diabolum vitiorum principem dimicabis in arena hujus mundi: utraeque partes, Christi scilicet et diaboli, infinita populi multitudo te exspectat luctantem; et quisnam vincat, vide omnem turbam nimia intentione pendentem. Non de te triumphet pars diaboli. Si vis vincere, noli de te praesumere: sed illi assigna victoriae gloriam, qui tibi donat ut victoriae perferas
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c inuocetur gubnator: ut nauem tantis
periculis ereptam. ad portum securitatis
ipse ꝑducat. Baptizatus es: signatus es re¬
gio caractere⁊ cepisti consequi annonam de
mensa regis tui. Noli esse descitor: nec ut deli¬
catus miles diffluas ꝑuoluptates: et te hostis
diabolus inhermẽ diffluentemq inueniat:
s ut fortis miles quicquid potes age in hoc
bello ⁊ ut uirtus tua xp̃c non solũ te tueat᷑.
uerũ etiam alii proficiant ad salutem. Postu¬
la a rege tuo: armaspiritalia. Bellum tibi
inquit indicitur. in quo enitescas pugnan¬
do: ut ad plenam pacem triumphando ꝑ¬
uenias. Non contra unũ dimicabis: multi
enim contra exient aduersarii. Pugnabis
enĩ cũ uiciis: et ut beatus martyr cypria¬
nus ait. si depresseris auariciam :i exur¬
get libido. Quod et silibidinem suꝑabis:
succedet ambitio. Et si ambitio a te fuerit
deuicta: ira. Telus. emulatio. inuidentia.
suꝑbia. ebriositas. cum ceteris sius pestiferis

Expanded text:
Christus invocetur gubernator, ut navem tantis Christus invocetur gubernator, ut navem tantis periculis ereptam, ad portum securitatis ipse perducat. Baptizatus es, signatus es regio charactere, coepisti consequi annonam de mensa Regis tui. Noli esse desertor, nec ut delicatus miles diffluas per voluptates, et te hostis diabolus inermem diffluentemque inveniat: sed ut fortis miles, quidquid potes age in hoc bello, ut virtus tua Christus non solum te tueatur, verum etiam alii proficiant ad salutem. Postula a Rege tuo arma spiritualia. Bellum tibi, inquit, indicitur, in quo enitescas pugnando, ut ad plenam pacem triumphando pervenias. Non contra unum dimicabis; multi enim contra te exient adversarii: pugnabis enim cum vitiis, et, ut beatus martyr Cyprianus ait, si depresseris avaritiam, exsurget libido; quod et si libidinem superabis, succedet ambitio; et si ambitio a te fuerit devicta, ira, zelus, aemulatio, invidentia, superbia, ebriositas cum caeteris suis pestiferis
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam in proximo ẽ dies
redemptionis urẽ ⁊ ꝑcipite
dilectissimi ea quȩ uos eru¬
diant: atq corda ur̃a enu¬
triant. erigant.
corroborent adtimorem dei. feruor iste tan¬
ti amoris: non pigrescat incordib urĩs.Nec
putet quis. tantum eẽ xp̃ianum quod his
imbutus mysteriis renascitur ex aqua et
spũ ⁊ et postinodũ dimitat se uoluptatib
uariis: securusq effectus qͦd sacramento
baptismatis munierit animã suam : ñ eã
custodiat contra uersutias inimici. Immo
et ipse quantum potest custodiat et eusto¬
diendam petat: ne tempestatib huiꝰ mundi
ꝓcellisq depereat. Baptizatus ẽ quis: nauis
est instaurata. Subiuncta. uelificata. missa
inmare: indiget gubnaculo: quousq ad
portum desideratum ꝑueniat. Mare hoc se¬
culum scilicet non solum tempestatib sco¬
pulisq ꝑiculosum ẽ: uerũ etiam bestiis cu¬
piditatum insidiantib abundans. Omni
sollicitudine. omni eura. omni industria exci¬
tati. iamuigilant nautȩ : frequenter etiam

Expanded text:
uoniam in proximo est dies redemptionis vestrae, percipite, dilectissimi, ea quae vos erudiant, atque corda vestra enutriant, erigant, corroborent ad timorem Dei: fervor iste tanti amoris non pigrescat in cordibus vestris. Nec putet quis tantum esse christianum, quod his imbutus mysteriis renascitur ex aqua et spiritu, et postmodum dimittat se voluptatibus variis; securusque effectus quod sacramento Baptismatis munierit animam suam, non eam custodiat contra versutias inimici. Imo et ipse, quantum potest, custodiat, et custodiendam petat, ne tempestatibus hujus mundi procellisque depereat. Baptizatus est quis, navis est instaurata, subuncta, velificata, missa in mare; indiget gubernaculo, quousque ad portum desideratum perveniat. Mare, hoc saeculum scilicet, non solum tempestatibus scopulisque periculosum est, verum etiam bestiis cupiditatum insidiantibus abundans. Omni sollicitudine, omni cura, omni industria excitati jam vigilent nautae: frequenter etiam