comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis illiꝰ ꝓmitit. ⁊ it̾ qͦ
adhanc ꝑueniat᷑ ostendit: Cũ
gͦ scĩ doctores ꝓmissa nob̾ limi¬
na regni cȩlestis in .iiii. scĩ eunͣ¬
gelii libris ostendunt: quasi
capita columnarum opꝰ in se
lilii .iiii. cubitoꝵ exhibent. Uͥ
notandum iuxta litt̾am. quia
cum opͥliliis in capitellis .iiiͦi.
cubitoꝵ eẽ. memorat᷑. neq ad¬
ditur latitudinis aut altitudi¬
nis: lectoris iudicio utiq utrũ¬
q in altitudine an latitudine
intelligi debeat relictum est.
Constat gͦ absq ulla prorsus
dubietate. quia columna qͣm
.xͣiͥi. cubitoꝵ restis ambiebat.
quatuor cubitos habebat gͦssi¬
tudinis. Omns etenm circłs
qͣntum habet spacii in medio.
tantum habet it̾ ingyro. Deni¬
q mare eneum qͥa in dimidio
habebat. xͨ. cubitos. ut in se¬
quentib legit᷑. consequenter
habebat .xxͣx. cribitos ingyro.
cubitoꝵ. siue lacitudinem. seu
designet altitudinem nichil¬

Expanded text:
titudinis illius promittit, et iter quo titudinis illius promittit, et iter quo ad hanc perveniatur, ostendit? Cum ergo sancti doctores promissa nobis limina regni coelestis in quatuor sancti Evangelii libris ostendunt, quasi capita columnarum opus in se lilii quatuor cubitos exhibent. Ubi notandum, juxta litteram, quia cum opus lilii in capitellis quatuor cubitorum esse memoratur, neque additur latitudinis aut altitudinis, lectoris utique judicio, utrum in altitudine an in latitudine intelligi debeat, relictum est. Constat autem, absque ulla prorsus dubietate, quia columna quam duodecim cubitorum restis ambiebat, quatuor cubitos habebat crassitudinis: omnis etenim circulus quantum habet spatii in diametro, tantum habet ter in gyro. Denique mare aeneum, quod in diametro erat decem cubitorum, ut in sequentibus legitur, consequenter habebat cubitorum, sive latitudinem, seu designet altitudinem, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tutib nasqi: ⁊ sc̃os ambulare¬
de uirtute in uirtutem. donee
tute nulla potest maior adiRi.
Unde ⁊ apls. Scientes inquit qͥa
tribulatio patientiam oꝑatur:
patientia autem ꝓbationem: ꝓ¬
batio uͦ spem. S in ipsounu̾sa¬
li electorum collegio. uarie si¬
bimet inuicem succedunt ꝑso¬
nȩ iustoꝵs: minores ꝙ maiorũ
ac p̾deces soꝵ suoꝵs gaudent
fidelit̾ adherere uestigiis: eoꝵ¬
ꝙ dictis siue scͥptis ne forte in
errorem labi possint inniti. Re¬
tiacula gͦ suꝑ summitatem ft̃¬
malogranatorum apposita:
cum concordia caritatis ꝑfec
ne cathenatio retiacłoꝵ suꝑad¬
dita comitat᷑. Et q̃m omnia uir¬
strata respiciunt: apte subiun¬
gitur. Capitella dutem q̃ erant
suꝑcapita columnarum quasi
oꝑe liliĩ fabricata erant in por¬
nisi suꝑnȩ claritas patͥȩ: atq
immortatitatis florib redolens
paradysi designat᷑ amenitas:
sermo. qͥ intitum nob̃ et̾nȩ bea¬

Expanded text:
tutibus nasci, tutibus nasci, « de virtute in virtutem, donec tute nulla potest major adiri. Unde et Apostolus: « Scientes, inquit, quia tribulatio patientiam operatur, patientia vero probationem, probatio vero spem . Sed in ipso universali electorum collegio varie sibimet invicem succedunt personae justorum, minoresque majorum ac praedecessorum suorum gaudent fideliter adhaerere vestigiis, eorumque dictis sive scriptis, ne forte in errorem labi possint, inniti. Retiacula ergo super summitatem malogranatorum sunt posita, cum concordia charitatis perfectnae concatenatio retiaculorum superaddita comitatur. Et quoniam omnia virstrata, respiciunt, apte subjungitur: Capitella autem quae erant super capita columnarum, quasi opera lilii fabricata erant, in pornisi supernae claritatis patria, atque immortalitatis floribus redolens, paradisi designatur amoenitas? sermo, qui introitum nobis aeternae bea
Abbreviated transcription (Latin):
cordiam demonstrat. malogra¬
natorum uͦ positio internas
animi uirtutes. quȩ ab aliis neqͣ¬
quam uideri queunt expͥmuñ:
patientiam. uidelicet. humili¬
tatem. benignitatẽ. modestiam.
ce cȩt̾a huiꝰmodi: ce quasi pul¬
cherrima foris pomorum suꝑ¬
ficies apparet: s inclusa intꝰ gra¬
norum copiam ñ paret. cũ pia
scõꝵ oꝑatio palam cunct̃is osten-¬
ditur: s ea q̃ intͦest fidei. spei. ac
dilecꝰtionis. cȩt̾ors q animi bo¬
noꝵ gr̃a noncernit᷑. Cumuͦ dic¬
tum sit de retiaclis ut deg̾ent
capitella. quȩ erant suꝑ sũmi¬
tatem malograncitoꝵ: uidetur
iuxta ordinem oꝑis illiꝰ. quoma¬
logranata fuer̃t facta. in circui¬
du capitelloꝵ aparte inferlori.
atq ex eis dem malogranatis
orirent᷑ reciacła: qͥb capitella
ex parte aliqua tegerentur. la-
natis annexa. adunam pene
significationem. siue ꝑsonaꝵ
seu uirtutum ꝑtinent spualiũ.
Scimus enim uirtutes de uir¬

Expanded text:
cordiam demonstrat. Malogracordiam demonstrat. Malogranatorum vero positio internas animi virtutes, quae ab aliis nequaquam videri queunt, exprimit, patientiam videlicet, humilitatem, benignitatem, modestiam et caetera hujuscemodi. Et quasi pulcherrima foris pomorum superficies apparet, sed inclusa intus granorum copia non apparet, cum pia sanctorum operatio palam cunctis ostenditur, sed ea quae intus est, fidei, spei, ac dilectionis, caeterorumque animi bonorum gratia non cernitur. Cum vero dictum sit de retiaculis ut tegerent capitella quae erant super summitatem malogranatorum, videtur, juxta ordinem operis ipsius, quia malogranata fuerint facta in circuitu capitellorum a parte inferiori, atque ex eisdem malogranatis orirentur retiacula, quibus capitella ex parte aliqua tegerentur. Patenatorum annexa: quae ad unam pene significationem, sive personarum, sive virtutum pertinent, spiritalium; scimus enim virtutes de vir
Abbreviated transcription (Latin):
apte infigura sc̃ȩ ponunt᷑ eccłȩ:
qͦ catholicouniꝰ fid munimi¬
ne. innumera electoꝵ agmi¬
na solet inelude. Potest autẽ
q designare: qui uelut plu¬
rima uno cortice grana circũ¬
plectens multa cogitationũ
uirtutumq sp̃ualium insig¬
nia. ne forte diffluant firma
fidi ⁊ humilitatis curat ualla¬
re custodia. Et apto prorsus
mist̾ĩo capitella columnarũ
malogranatis erant in gyro
circundata: qͥa doctores scõs
neces se ẽ pͥoꝵ uitam fideliũ
ad memoriam reuocare: eoꝵ¬
q semꝑ exemplis actꝰ suos ac
sermones omni ex parte com¬
munire: ne si alit̾ forte quã
illoꝵ habet regła uixerint.
aut docuerint: errent. Sic̃t
gͦ rediacłoꝵ ammiranda con¬
nexio unitatem designat fi¬
delium. que ẽ inuincło pa¬
cis: ita etiam malogranata
eandem ipsam typice insi¬
nuant unitatem: que innu-¬
cohibet. Uł certe mirabilis re¬
diaculoꝵ concathenatio. ma¬
nifestamomnium fidelium cõ¬

Expanded text:
apte in figura sanctae ponuntur Ecclesiae, apte in figura sanctae ponuntur Ecclesiae, quae catholico unius fidei munimine, innumera electorum agmina solet includere. Potest autem ue designare, velut plurima uno cortice grana circumplectens, multa cogitationum virtutumque spiritalium insignia, ne forte diffluant, firma fidei et humilitatis vallat custodia. Et apto prorsus mysterio capita columnarum malogranatis erant in gyro circumdata, quia doctores sanctos necesse est vitam fidelium ad memoriam revocare, eorumque semper exemplis actus suos ac sermones omni ex parte communire; ne si aliter forte quam illorum habet regula vixerint aut docuerint, errent. Sicut ergo retiaculorum admiranda connexio unitatem designat fidelium, quae est in vinculo pacis, ita etiam malogranatum eamdem ipsam typice insinuat unitatem; quae et innucohibet. Vel certe mirabilis retiaculorum concatenatio manifestam omnium fidelium con
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ potest amari. nec ꝓximꝰ.
Manet nanq sententia ueridi¬
ca: qͥa caritas di diffusa ẽ in cor¬
dib nr̃is: non ex merito nostro:
Ubi autem caritas d̃. ibi ꝓfecto
ce ꝓximi diffunditur in cordib
fidelium: quia nimirum una
sine alt̾a nequaquam ualet
hab̾i. facta sunt autem retiacła
hȩc ut tegerent capitella. hoc
est undiq ingyro circunda¬
rent. quia om̃s scͥpture sc̃ȩ pa¬
ginȩ cum recte intelliguntur
gratia ꝑ omnia caritatis sonat.
ac pacis. Capitella & enim uolu¬
mina diuinoꝵ eloquioꝵ: reti¬
acula sunt uincła mutuȩ di¬
lectionis. E retiacłis teguntur
capitella. cum sacra eloquia
ut ita dixerim dono caritatis
undiq ꝓbant᷑ ẽẽ uestita. Nam
ce in eis que scͥpturis intelligi¬
mus: caritas latet. Bene auttẽ
de eisdem retiacłis siue capi¬
tellis adiungit᷑. que erant suꝑ
summnitatem malogranatoꝵ
Malogranata nanq quorum
natura est. uno foris cortice.
multa int̾ius grana circũdare.

Expanded text:
s sancti potest amari, nec proximus; manet namque sententia veridica, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris, non ex merito nostro, Ubi autem charitas Dei, ibi profecto et proximi diffunditur in cordibus fidelium, quia nimirum una sine altera nequaquam valet haberi. Facta sunt autem retiacula haec ut tegerent capitella, hoc est undique in gyro circumdarent: quia omnis Scripturae sanctae pagina, cum recte intelligitur, gratiam per omnia charitatis sonat ac pacis: capitella etenim volumina divinorum eloquiorum, retiacula sunt vincula mutuae dilectionis. Et retiaculis teguntur capitella, cum sacra eloquia, ut ita dixerim, dono charitatis undique probantur esse vestita: nam et in eis quae in Scripturis non intelligimus, charitas late patet. Bene autem de eisdem retiaculis sive capitellis adjungitur: Quae erant super summitatem malogranatorum. Malogranata namque, quorum natura est uno foris cortice multa grana interius circumdare,
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ: apte subdit᷑ quorum
postĩora umu̾sa intͥns ecꝰ latita¬
bant. Intͥns ecꝰ nanq latieant
uniũsa boum post̾iora: qͥa qua
mercede scĩ p̃dicatores in ꝑpe¬
tuum donent᷑. in int̾ni arbitͥs
examine iam dispositum est:
s nob̃ qͥ adhuc foris positi sumꝰ.
manet omnimodis occultum.
Q uod tẽ hoc ẽẽ occultum nul
& caritatem debet hab̾e. Nec
sine his tͥb uirtutib quisq ali¬

Expanded text:
Unde apte subditur: Quorum posteriora universa intrinsecus latitabant. Intrinsecus namque latitant universa boum posteriora; quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitri examine jam dispositum est; sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. Quibus tamen hoc esse occultum null et charitatem debet habere; nec sine his tribus virtutibus quisque ali
Abbreviated transcription (Latin):
in fut᷑o: quod utrunq in ma¬
R hoc eneo una sententia de¬
signat᷑. cum ẽẽ decem cubitoꝵ
a labiousq ad labium ꝑhibet᷑.
Decem nanq p̃ceptis in lege
dñs omnia quȩ facere debeam᷑
exp̃ssit. Denario eque merce¬
dem bñfact̃oꝵs signauit: cũ
hẽ inuinea laborantib dan.¬
quia a pͥmo baptirato in nomine
iħu xp̃i. usq ad ultimum qͥ in
fine scłi crediturꝰ ⁊ baptizandꝰ
est. omnis fidelium chorus
unam eandemq uiam uerita¬
tis ing̾di: ⁊ communem debet
a dño coronam sꝑare tusticiȩ.
Rotundum erat in circuitu:
ut orbis uniu̾sus in gyro. laua¬
cro uite. a sorde peccators desig¬
naret᷑ ẽẽ mundandꝰ. De qͦ bñ
subdit᷑. x. cubitoꝵ altitudo eiꝰ.
quia nimirum qͥcqͥd uisu. qͥc¬
hoc nob gr̃a łi ꝑ ablutionem ui¬
uificantis relaxat. S ñ sufficit
p̾t̾itoꝵs remissio peccatorum:
siñ qͥsq bonis deinceps insiste¬
si hc̃ uacare a bonis actibus
uiderit multipliciꝰ redit: fac̃q

Expanded text:
in futuro. Quod utrumque in mari hoc aeneo una sententia designatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis in lege Dominus omnia quae facere debeamus expressit; denario aeque mercedem benefactorum signavit, cum hunc in vinea laborantibus danquia a primo baptizato in nomine Jesu Christi, usque ad ultimum, qui in fine saeculi crediturus et baptizandus est, omnis fidelium chorus, unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem debet a Domino coronam sperare justitiae. « Rotundum erat in circuitu, » ut orbis universus in gyro, lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus. De quo bene uinque cubitorum altitudo ejus, quia nimirum quidquid visu, quihoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisque bonis deinceps insistesi hunc a bonis vacare actibus viderit, multiplicius redit, facitque
Abbreviated transcription (Latin):
fructib. hoc
est frumenti. uini ⁊ olei. ex or¬
dine collectis. significans
iħm pontificem magnum
impleta dispenatione car¬
nis. ꝑ ꝓpͥum sanguinem cȩle¬
stis regniianuas ing̃ssurũ.
ut appareat nẽ uultui deiꝓ
nobis qͥ foris adhuc positi p̃¬
stolamur. ⁊ diligimꝰ aduen¬
tum eius. ubinotaridum qͦd
sic̃ quidam immundi ꝑ le¬
gem. pmma. tercia. ⁊ sepͣti¬
ma die iubebant᷑ uitr mutda
Quinta ebdomadã sepqmi
anm qtocopopłs ab agrico¬
landi oꝑe. legis imꝑio uaca¬
bat. dicente domino. sex an¬
nis seres agrum tuum. uiiͦi.
cessab̃. Sextaᷤ anni ibtset 
est remissionis ebdomada ẽ.
que septẽ ¶In qͣntum ad .ui. ebdoma¬

Expanded text:
fructibus, hoc est, frumenti, vini, et olei, ex ordine collectis: significans Jesum Pontificem magnum, impleta dispensatione carnis, per proprium sanguinem coelestis regni januas ingressurum, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis, qui foris adhuc positi, praestolamur et diligimus adventum ejus. Ubi notandum quia sicut quidam immundi per legem prima, tertia, et septima die jubebantur lustrari, Quinta hebdomada septimi anni, quo toto populus ab agricolandi opere legis imperio vacabat, dicente Domino: Sex annis seres agrum tuum, septimo cessabis. Sexta, anni jubilaei, hoc est, remissionis hebdomada est, quae septem
Abbreviated transcription (Latin):
tircłi t̾ras omnino nĩ
ambiunt. s circa solẽ
laxiore ambitu circu¬
lantur. Deniq circłoꝵ
suoꝵ centrum in sole
constituunt. ñ int̾ra

Expanded text:
irculi terras omnino non ambiunt, sed circa Solem laxiore ambitu circulantur. denique circulorum suorum centron in Sole constituunt, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ris mist̾ium. cunctis inerem̃¬
dum corporib suggerit. Mar¬
tis stella utpote soli ꝓxima.
calore simul ⁊ natura ẽ fer¬
uiens. Mercuriꝰ ꝑpetuo cir¬
ca solem discurrendo quasi¬
mer hausta sapientie luce ra¬
diare putabat᷑. Iupit̃ frigore
saturni. ⁊ ardore martis. hĩe
inde temꝑat᷑. Uenꝰ luminis
uenustate qm ex solis uiciat¬
nitate ꝑcipit suo cernente al¬

Expanded text:
ris ministerium cunctis incrementum corporibus suggerit. Martis stella, utpote soli proxima, calore simul et natura est fervens. Mercurius perpetuo circa solem discurrendo, quasexhausta sapientiae luce radiari putabatur. Jupiter frigore Saturni et ardore Martis, hinc inde temperatur. Venus, luminis venustate, quam ex solis vicinitate percipit, suo cernentes al
Abbreviated transcription (Latin):
de suo annectens. sabbatũ
ex uet̾i scͥptura retinuit .iii.¬
chil leratꝰ grammaticors
ferulas. qui fieut kl. nonas
⁊ idus. ita etiam ferias plu¬
rali tantum numero ꝓferen¬
das ẽẽ decemiunt. Tercia spe¬
cies ebdomadis in celebratio¬
ne pertecostes agit᷑. septem
ui delicet septimanis dierũ.
&e monade hoc est qͥnqͣginta
dieb impleta. qua die ⁊ moy¬
legem. ⁊ xp̃s in linguis igneis

Expanded text:
de suo adnectens, Sabbatum ex vetere Scriptura retinuit, nihil veritus grammaticorum regulas, qui sicut Calendas, Nonas, et Idus, ita etiam ferias plurali tantum numero proferendas esse decernunt. Tertia species hebdomadis in celebratione Pentecostes agitur, VII videliet monade, hoc est, quinquaginta diebus impleta: qua die et Moys in linguis igneis
Abbreviated transcription (Latin):
ambitu modo ante solis exorͤ¬
tum. modo post occasum
splendens nunqm ab eo .xxii.¬
dieb partib remotior. Nouiᷤᷤ¬
sima luna .xxuii. dieb ⁊ .iiͦii.
horis signiferum conficiens.
Hec gͥ erat stulticia gentiliũ.
faisa ratiotinatione submta.
qui quasi iure primam di¬
em soli. quia maximum lu
minare ẽ.scdam lune. qͥ a
scdm luminare est se conse¬

Expanded text:
ambitu modo ante solis exortus, modo post occasus splendens, nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna XXVII diebus et VIII horis signiferum conficiens. Haec igitur erat stultitia gentilium, falsa ratiocinatione subnixa, qui quasi jure primam diem soli, quia maximum est luminare, secundam lunae, quia secundum luminare est, se conse
Abbreviated transcription (Latin):
ta altnatione tele due pmam¬
mam a sole stellam. quarte
pramam a luna. quoncte
scdam a sole.sexte.scsam
a luna. septime tereiam᷑ so¬
le p̃ponebant. ferias uͦ habe
clerum. pͥmꝰ papa siluester
edocuit. Eu deo sol uacan¬
ti nunquam miliciam uel
negotiationem liceat exer¬
cere mundanam.dicente
psalmigrapho.Uacate ce ui¬
dete qm̃ ego sum dominus.
Itemq  apłs. nemo militans
deo. implicat se negotiis se

Expanded text:
ta alternatione tertiae diei primam a sole stellam, quartae primam a luna, quintae secundam a sole, sextae secundam a luna, septimae tertiam a sole praeponebant. Ferias vero habere clerum primus papa Sylvester edocuit, cui Deo soli vacanti nunquam militiam vel negociationem liceat exercere mundanam, dicente Psalmographo: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus. Itemque Apostolo: Nemo militans Deo implicat se
Abbreviated transcription (Latin):
Iiam .xxx. annis signiferũ
complet. mnͣde iuprc̃ .xii. an¬
nis.Terciꝰ mars duob annis.
Quartꝰ sol. ccc .lxu. dieb
⁊ qͣdrante. Infra solem uenꝰ¬
ccc.xluiii. dieb. a sole uasum.¬

Expanded text:
Nam XXX annis signiferum complet, inde Jupiter XII annis, tertius Mars II annis, quartus sol CCCLXV diebus, et quadrante, infra solem VeCCCXLVIII diebus, a sole
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ꝑpetuam sꝑare qͥetem.
Prima gͦ fingłanis illa ebdo.¬
mada.⁊ aaua ced̾e formam
cãpessunt. diuina ẽ oꝑatiõe
sublimis. qͥa dñs sex diebus
mundi ornatum complens:
ub notandum qͦd non ideo
senariꝰ numerꝰ est ꝑfectus qͥa
dñs in eo mundi oꝑa ꝑfecit. s
sic̃ augustinus ait. ideo dñs
qui omnia simul creare ua¬
lebat in eoͣ csignatꝰ ẽ oꝑari:
qͥa numerꝰ est ille ꝑfectus. ut
etiam ꝑ hẽ oꝑa sua ꝓbaret ẽẽ
partib priniie¬

Expanded text:
rpetuam sperare quietem. Prima ergo singularis illa hebdomada, et a qua caeterae formam capessunt, divina est operatione sublimis: quia Dominus sex diebus mundi ornatum complens, ubi notandum, quod non ideo senarius numerus est perfectus, quia Dominus in eo mundi opera perfecerit: sed sicut Augustinus ait ideo Dominus, qui omnia simul creare valebat, in eo dignatus est operari: quia numerus est ille perfectus, ut etiam per hunc opera sua probaret esse partibus pri
Abbreviated transcription (Latin):
grece a septenario nume¬
ronomen accepit. humana
quidem consuetudine sep¬
denis solum acta  dieb: s scͥp¬
turȩ sacre aueocates iulͣ¬
tis specieb msignis. que tam̃
cuncte nͥfallor adunũ finẽ
spectant. nos scilicet post oꝑũ¬

Expanded text:
Graece a septenario numero nomen accepit, humana quidem consuetudine septenis solum acta diebus: sed Scripturae sacrae auctoritate multis speciebus insignis, quae tamen cunctae ni fallor ad unum finem spectant, nos scilicet admo
Abbreviated transcription (Latin):
rum genciles eum obserua¬
tionem a popło isrł ebdoma¬
dis ediscerent. mox hanc ĩ
laudem suoꝵs deflexere doꝵ.
pͥmam uidelicet diem soli.
scłam lune. t̾ciam marti.
quartam mercurio. qͥntã
ioui. sextam ueneri. septimã
saturno dicantes. eisdẽ utiq
monstͥs fuo dies quib qͥerrar¬

Expanded text:
um gentiles observationem a populo Israel hebdomadis ediscerent, mox hanc in laudem suorum deflexere deorum, primam videlicet diem Soli, secundam Lunae, tertiam Marti, quartam Mercurio, quintam Jovi, sextam Veneri, septimam Saturno dicentes; eisdem utique monstris suos dies, quibus e
Abbreviated transcription (Latin):
dies iudicii sepe in scͥpturis oc¬
tonarionumero typice expͥmit:
currit. sequat᷑. Unde ⁊ ꝓpħa¬
in psalmititulo ꝓ octaua imi¬
posuit. quem obmetum eiꝰdẽ
distinct̾i iudieiĩ cantauit: ita
incipiens. Dñe ne mira tua
arguas me: neq infurore tuo.

Expanded text:
dies judicii saepe in Scripturis ocdies judicii saepe in Scripturis octonario numero typice exprimitucurrit, sequatur. Unde et propheta psalmo titulum pro octava imposuit, quem ob metum ejusdem districti Judicis cantavit, ita incipiens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
eam annis septem. Patet allego¬
rice sensꝰ. quare septem annis
edificata sit domꝰ domini: qͥa
nimirum sc̃a eccłia totohuius
circuitu ꝑagreͣ. ex electis con.¬
struit᷑ ammab: ⁊ cum fine se¬
culi suum qͦq incrementum
ad finem ipsa ꝑducit. Uł certe
septem annis edificat᷑. ob signi¬
ficationem gr̃e sp̃alis. qm eccłia
solaut sit eccłia ꝑcipit. Septem
qͥppe dona scĩsp̃s enumerat ẏsa¬
ias: sine qͥb nemofidelis. uelfi¬
dem seruare. uł merito fidei.
ad coronam potest ꝑuienire u¬
sticiȩ. Qͦd autem in oc̃tario an¬
no. ⁊ in octatio eiꝰ mense. ꝑfee¬
ta ẽ domꝰ in omni oꝑe suo. ⁊ i
uniuersis utensilib suis. ad
fut᷑um scłm diemq iudicñ ꝑ¬
tinet: qnͣdo ad tantam iam ꝑ¬
fectionem sc̃a eccłia ꝑuemet.
ut qͥd ei iamampliꝰ addi possit.
inuemiui ñ possit. Habebit
enim quȩ piꝰ ille desidator sup¬
plex a dño querebat:. dicens.
Domine. ostende nob̃ patremr.
⁊ suffieit nob̃. Constat enm qͥa

Expanded text:
mini, etc. Patet allegoriae sensus, quare septem annis aedificata sit domus Domini, quia nimirum sancta Ecclesia toto hoc circuitu peragitur, ex electis construitur animabus, et in fine saeculi suum quoque incrementum ad finem ipsum perducit. Vel certe septem annis aedificatur, ob significationem gratiae spiritalis, quam Ecclesia sola, ut sit Ecclesia, percipit. Septem quippe dona sancti Spiritus enumerat Isaias, sine quibus nemo fidelis, vel fidem servare, vel mead coronam potest pervenire justitiae. Quod autem in octavo anno et in octavo ejus mense perfecdomus Domini in omni opere suo, et in universis utensilibus, ad futurum saeculum diemque judicii pertinet, quando ad tantam jam perfectionem sancta Ecclesia perveniet, ut quid ei amplius addi possit inveniri non possit. Habebit enim tunc, quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat, dicens: Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Constat enim quia
Abbreviated transcription (Latin):
t̃minus ipse.a .xiiͦ. k . aprilis.
usq .xiiii. k ᷤ. maii occurrat: qͥa
uidehicet. siimpso equinoctio.
id est .xiͦ. k ᷤ. apͥlis. t̾minꝰ ipse
hoc est .xiiii. luna occurrerit.
& sabbati dies fu̾it: ea nocte
cidat.⁊ dies dñicꝰ fuerit: in
sequentem ut dctum ẽ. dñi¬
cam. festum differimus: quod
ipsa festiuitate. nec minor.
quam .xx. nec maior. quam
.xxiͫ. euenire potest. Si enim
sabbato.xiii. fuerit.qui est
t̃minus. sequenti die paschae.
erit .xuͫ. Quod si in dñica ter¬
minus . iͭ.xiiii. euenerit: in
alia dñica qua festum ꝑagi¬
tur. occurret .xxi. .xxͦu.
die. quilibet terminꝰ occur¬
rat:. lectionem illam inemo¬
riter tenere debes.que exinde

Expanded text:
m ipse a XII Kal. April. usque in XIII Kal. Maii occurrit. Quia videlicet, si in ipso aequinoctio, id est XII Kal. April., terminus ipse, hoc est XIV luna occurrit, et Sabbati dies fuerit, ea nocte ciderit, et dies Dominicus fuerit in sequentem, ut dictum est, Dominicum festum differimus, quod ipsa festivitate nec minor quam XV, nec major quam XXI evenire potest. Si enim Sabbato XIV fuerit, qui est terminus, sequenti die Paschae erit XV. Quod si in Dominica terminus, id est XIV evenerit, in alia Dominica, qua festum peragitur occurrit XXIa. CAPUT die quilibet terminus occurrat, lectionem istam memoriter tenere debes, quae exinde
Abbreviated transcription (Latin):
apłs docet. ñ in ferm̃to malicie
⁊ neqͥcie. s inarimis sincerita¬
ds ⁊ u̾itatis eptilar debemꝰ.
Q qͥa nosin baptismo ut depo¬
testate sathane in partẽ sortis
scõꝵs tͣnsire queamꝰ: sinceri¬
tatem ⁊ u̾itatem tenere neces¬
se est. Itemq toto nr̃e ꝑegͥna¬
tionis tp̃r. qͦd septenario die¬
rum numero uoluit᷑. coti¬
diano ꝓfectu. ad meliora tns¬
ire p̃cipim᷑. qͣsi ⁊ in pascha ari¬
pascha sp̃ualit̃ age̾ cognos ci

Expanded text:
s edocet, non in fermento malitiae et nequi tiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis epulari debemus. Et quia nos in baptismo, ut de potestate Satanae in partem sortis sanctorum transire queamus, sinceritatem et veritatem tenere necesse est, itemque toto nostrae peregrinationis tempore, quod septenario dierum numero volvitur, quotidiano profectu ad meliora transire praecipimur, quasi et in Pascha azyPascha spiritaliter agere cognos
Abbreviated transcription (Latin):
tum mundat ab oĩ peccato.
ac deinde alios .uii. dies ĩ me¬
moriam eiꝰdem dñice resur¬
rectionis. congrua festiuitate
subiungens. Uerum qͥa ipsa qͦq
dies pasche a ferm̃to castigari
p̃cipit᷑. hanc euangłii sc̃pt᷑a
aliquando pͥmamarimoꝵ
cognominat.⁊ pͥmo inqͥens
labant. dict̾ ei discipłi. Quo
uis eamꝰ ⁊ paremꝰ tͥ ut man¬
duees pascha: Itẽ diẽ xx. m̃
inchoant ꝓpt̃ uiciniam pas¬
che nomine uocat iłliꝰ cum
diẽ. ⁊ ipsi ñ int̾iert̃ in p̾toriũ
ut ñ contaminarent᷑ s man¬
duearent pascha: ñ qr legicõ¬
traria ẽ. engłica scͥptura. sed
ꝙͥ sacram̃tum qͦd decebat.
hac nob societate uocabuloꝵ
iuiuaciꝰ inculcare cutauit.
Salua enim subtiliore dis¬
cussione possumꝰ intelligere
qͦd mystica pasche sollemnia.
singłi nr̃m in die baptisma¬
tis egerant. sp̃alem uideł
ext̾minatorem signo p̃ciosi
sanguinis euadendo. spãles
uite ꝓficientes tp̃r. qͦd demcep

Expanded text:
tum mundat ab omni peccato, ac deinde alios septem dies in memoriam ejusdem dominicae resurrectionis congrua festivitate subjungens. Verum quia ipsa quoque dies paschae a fermento castigari praecipitur, hanc Evangelii Scriptura aliquando primam azymorum cognominat. Et primo, inquiens, labant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus, et paremus tibi ut manduces Pascha? Item diem quintaminchoant, propter viciniam Paschae nomine vocat illius, cum dicit: Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed manducarent pascha; non quia legi contraria est evangelica Scriptura, sed quia sacramentum quod decebat hac nobis societate vocabulorum vivacius inculcare curavit. Salva enim subtiliore discussione, possumus intelligere quod mystica paschae solennia singuli nostrum in die baptismatis egerint, spiritualem videlicet exterminatorem signo preciosi sanguinis evadendo, spirituales vitae proficientes tempore, quod deincep
Abbreviated transcription (Latin):
.uͦ. etiam scłi etates. tota ueteris
instrumenti series complexa ẽ.
Nouum uͦ testamentum non
alia nobis aliqͣ p̃dicat. qm qͦd
deis uet̾is testam̃ti littę frustͣ
adherentib. ⁊ gr̃am noui sper
domino moyses ⁊ multa fig᷑a¬
liter: & illud aꝑtissime. cum ꝓ¬
missum narrat abrahe ꝑ dñm.
qͥa in semine tuo bñdicent᷑ om̃s
familiȩ t̾re: & cum ꝑse ipse diẽ
filiis isrł. quia ꝓpħam suiscita

Expanded text:
quinque etiam saeculi aetates tota veteris quinque etiam saeculi aetates tota veteris Instrumenti series complexa est. Novum vero Testamentum non alia nobis aliqua praedicat, quam quae Judaeis veteris Testamenti litterae frustra adhaerentibus, et gratiam novi spernDomino Moyses, et multa figuraliter, et illud apertissime, cum promissum narrat Abrahae per Dominum, quia in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae ; et cum per se ipse dicit filiis Israel, quia p
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝓfecto columna est in domo
di. que ẽ eccłia. ⁊ firmamentum
ẽ ueritatis: qualem fore timo¬
theum monuit apls paulus. ue¬
rum qͥa absꝙ scientia scͥpt᷑arum.
ñ potest ẽẽ firma uita. uł loqͤla
doctoꝵ: apte subdit᷑. Ouo quoq
capitella fecit que ponerent᷑ suꝑ
capita columnaꝵs. fusilia ex ere:
.. cubitoꝵ altitudinis. capitel¬
lum unum: ⁊ .uͦ. cubitoꝵ altitu¬
dinis capitellum alt̾um. Capita
enim columnarum hoc ẽ supre¬
ma pars eaꝵ. p̃cordia st̃ fideliũ
doctors. quoꝵ deo deuotis cogi¬
tationib sicut capite membra.
ita ipsoꝵ omnia ⁊ oꝑa dirigunt᷑
&e u̾ba. Ocio auitem capitella quȩ
his capitib erant suꝑposita. duo
ft̾ testam̃ta: quoꝵ meditatione
atq obseruantia. doctores sc̃i¬
toto ⁊ animosubdunt᷑ ⁊ corpo¬
re. Unde bñ utrunq capitellũ
uͦ cubitos habebat altitudinis:
qͥa nimirum.xͤ. libͥs scriptura
mos aycȩ legis comp̃hensa est.

Expanded text:
ipse profecto columna in domo ipse profecto columna in domo Dei, quae est Ecclesia, et firmamentum est veritatis, qualem fore Timotheum monuit apostolus Paulus . Verum quia absque scientia Scripturarum non potest esse firma vel vita vel loquela doctorum, aptecapitella fecit, quae ponerentur super capita columnarum fusilia ex aere, quinque cubitorum altitudinis capitellum unum, et quinque cubitorum altitudinis capitellum alterum; capita etenim columnarum, hoc est, suprema pars earum, corda sunt fidelium doctorum; quorum Deo devota cogitatione, sicut capite membra, ita ipsorum omnia et opera diriguntur et verba. Duo autem capitella, quae his capitibus erant superposita, duo sunt Testamenta, quorum meditationi atque observantiae doctores toto animo subduntur et corpore. Unde bene utrumque capitellum quinque cubitos habebat altitudinis: quia nimirum quinque libris Scriptura Mosaicae legis comprehensa est,
Abbreviated transcription (Latin):
elect̃i. ad eum finem bene ui¬
uendo intendt̃. ut conditorẽ
suum facie tude mereant᷑ ad
faciem.Neq enim ultra quid
querant habebunt. cum ad eũ
cubitors duodecim. norma est
apłice instructionis: que mini¬
rum linea. ambit columnam
utramq cum quisq doctor. siue
iudeis siue gentib p̃dicare missꝰ
ea tantum facere curat. ac doce.
eccłia. Nam siqͥs alit̃ uiuere. si¬
ue p̃dicare uoluerit. ⁊ legem.¬
libitu noua quelibet statuere
maluertt: non ẽ talis colũmna
templo deiapta: qͥa dum apłi¬
ca statuta sequi contemnit: qͣ
si exilitate intentionis sue. uł
elationis tumide grossitudine
duodecim cubitoꝵ linee non
conuenit. Has nimirum lineaᷤᷤ
circumdedie: cum missis ad
docendas baptizandasq om̃s
gentes discipłis. ait. Docete eos
seruare quecunq mandaui
uob̾. Quisquis gͦ seruat ac do¬
cet omnia quecumq manda.¬
uit apłis dñs. neq alia suꝑad¬
iciens. neq hoꝵ qͥppiam p̾t̾iens

Expanded text:
electi, ad eum finem bene vielecti, ad eum finem bene vivendo intendunt, ut Conditorem suum facie videre mereantur ad faciem. Neque enim ultra quid quaerere habebunt, cum ad eum cubitorum duodecim, norma est apostolicae institutionis, quae nimirum linea ambiutramque, » cum quisque doctor sive Judaeis seu gentibus praedicare missus, ea tantum facere curat ac docere,Ecclesia. Nam si quis aliter vivere sive praedicare voluerit, et vel aplibitu nova quaelibet statuere maluerit, non est talis columna templo Dei apta, quia dum apostolica statuta sequi contemnit, quasi vel exilitate inertiae suae vel elationis tumidae grossitudine duodecim cubitorum lineae non convenit. Has nimirum lineas circumdedit, cum missis ad docendas baptizandasque omnes gentes discipulis ait: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . Qui ergo servat ac docet omnia quaecunque mandavit apostolis Dominus, nec alia superadjiciens, neque horum quippiam praeteriens,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥd in ꝓpħis legimꝰ. int̾ uesti.¬
bulum ⁊ altare orabant sacer
torum altitudinis habe me¬
morat᷑. Uet enim sex. decem ce
octo faciunt: tͥa uͦ adfidem ꝑti¬
nere ꝓpt̾ scãm tͥnitatem: sex ad
oꝑationem. eo qͦd in eoꝵs dierũ
numero mundꝰ sit factꝰ luce
clariꝰ est: ⁊ tͥa ꝑ sex multipli¬
cantur: cum iustꝰ qui ex fide
uiuit. cognitionem piȩ credu¬
litatis. executione bonȩ ac̾tio¬
nis acumulat. Columna nãq
ante fores templi decem ce oc¬
to cubitis alta ẽ: cũ p̾dicator
qͥsq eggiꝰ. palam cunctis insi¬
nuat. ñ nsi ꝑ fidem. ⁊ oꝑa iu-¬
sticiȩ. nos ad suꝑnȩ gaudia
uite posse ꝑuenire. Quamuis
possit hic altiꝰ intelligi: quod
nomen iħu apud grecos abhoc
numeros incipiat. Prima enĩ
litt̾a nominis iħu apd̃ eosdem.
decem: scd̃a. octo significat.
Et apte decem ⁊ octo cubitis al¬
te sunt columne domꝰ domi-
ni: qͥa doctores scĩ. iimo om̃s

Expanded text:
et quod in prophetis legimus, inter vestiet quod in prophetis legimus, inter vestibulum et altare orabant sacerdtorum altitudinem habere memoratur; ter etenim seni decem et octo faciunt, tria vero ad fidem pertinere propter sanctam trinitatem, sex ad operationem, quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur, cum justus ex fide vivit, et cognitionem piae credulitatis exsecutione bonae actionis accumulat. Columna namque ante fores templi decem et octo cubitorum alta est, cum praedicator quisque egregius palam cunctis insinuat, non nisi per fidem et ostitiae nos ad supernae gaudia vitae posse pervenire. Quamvis possit et hoc altius intelligi, quod nomen Jesu apud Graecos ab hoc numero incipiat. Prima enim littera nominis Jesu apud eos decem, secunda octo significat. Et apte octodecim cubitos altae sunt columnae domus Dei, quia doctores sancti, imo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ut si a luce scientie legalis qͥsq
seu ex rigore gentilitatis ad fidẽ
eugłii uenerit: habeat paratos
eos. qͥ sibi it̾ salutis. & uerbo de¬
monstrent ⁊ exemplo. Uel certe
quia de eisdem columnis in
suit inuestibulo templi. unam
a dextris ⁊ alteram a simstris:
ideo ft̾ facte duȩ columnȩ. atq
ita dispositȩ: ut nob̾ ⁊ in ꝓsꝑis.
⁊ in adu̾sis. ing̾ssum patͥe cȩle¬
stis ante ocłos m̃tis habendũ
ẽẽ doceant. Hinc etenim paulꝰ
columna utiq domꝰ domini
excellentis sima. ꝑ arma iusti¬
ciȩ nos a dextͥs ⁊ a sinstris com¬
monendos eẽ. suis suorumq
sedulis hortat᷑ exemplis: ut
nec ꝓsꝑis delectaa ec fracti
asꝑis. a regia uite ata qua ad ꝓ¬
missam nobis hereditatem pa¬
driȩ cȩlestis gradiendum est.
nullam in partem dedinernꝰ.
Notandum sane in hac senten¬
dia paralipomenon quam po¬
sui. qͦd eadem porticꝰ templi. c̃
uestibulum templi tocabat᷑.

Expanded text:
ut si a luce scientiae legalis quisque ut si a luce scientiae legalis quisque seu ex rigore gentilitatis, ad fidem Evangelii venerit, habeat paratos eos qui sibi iter salutis et verbo demonstrent et exemplo. Vel certe quia dsuit in vestibulo templi, unam a dextris et alteram a sinistris . Ideo factae sunt duae columnae, atque ita dispositae, ut nobis et in prosperis et in adversis ingressum patriae coelestis ante oculos mentis habendum esse doceant: hinc enim Paulus, columna utique domus Domini excellentissima, per arma justitiae nos a dextris et a sinistris communiendos esse suis suorumque sedulis hortatur exemplis: ut nec prosperis delectati, nec fracti adversis, a regia vitae via, qua ad promissam nobis haereditatem patriae coelestis gradiendum est, ulla in parte declinemus. Notandum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, quod eadem porticus templi etiam vestibulum templi vocabatur;
Abbreviated transcription (Latin):
t finxit duas columnas
tudinis columnam utramq.
Hȩ st̾ columnȩ: de qͥb paulus
debant᷑ columnȩ ẽẽ. dextras de¬
ut nos in gentib. illi autem in
circumcisione. Quib uerbis
quasi exponere uidet᷑ mist̾tum
columnaꝵs mat̾ialium : & qͥd
uidelicet figͣatierunt: &e quare
due st̃ factȩ. Apłos nanq ⁊ doc¬
tores eunctos sp̃ales significant.
fortes nimirum fide.⁊ oꝑe: &e
contemplatione ad superna
erectos. Duȩ st̃ auẽ: ut ⁊ genteᷤᷤ
& circumcisionem p̾dicando
in ȩccłiam introdueant. Sta.¬
bantq in porticu ante fores
dempli: ⁊ ing̾ssum illiꝰ suo de
core. ac pulchratudine ex utͣq
parte mirabilit̾ ornabant:
Ostium autem templi dñs ẽ:
qͥa nemouenit ad patrem nͥ ꝑ
ipsum: ⁊ sic̃ alib dr. ego sum
ostrum: ꝑ me siqͥs introierit
saluabit᷑. Quod uidelicet osti¬
um. columnȩ ex utroq lat̾e
coram positȩ circumstant: cũ
ministri sermonis. utͥq popło
intͦitum regni cȩlestis ostendt̃:

Expanded text:
t finxit duas columnas rum altitudinis columnam utramque. » Hae sunt columnae, de quibus Paulus videbantur columnae eut nos in gentibus, illi autem in circumcisione. » Quibus verbis, quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium; et quid videlicet figuraverint, et quare duae sint factae. Apostolus namque et doctores cunctis spiritales significant. Fortes nimirum fide atque opere et contemplatione ad superna electos. Duae sunt autem, ut et gentes, et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo de core ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est: « quia nemo venit ad Patrem, nisi ipsum ; et sicut alibi dicit, Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur . Quod videlicet ostium, columnae ab utroque latere coram positae circumstant cum minister sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
quib idem argum̃tum stab¬
litatem sui tenoris conserua¬
re nequeat. octauus uideli¬
cet undecimꝰ & nonus decim.
culcausam nutandi uanna

Expanded text:
quibus idem argumentum stabilitatem sui tenoris conservare nequeat, octavus videlicet, undecimus, et nonus decimus, cui causam mutandi varia
Abbreviated transcription (Latin):
kłars querenda posuimus:
hoc tantum loco commemo¬
rasse ⁊ docuisse sufficiat. Nã
cognita quota sit in kł̃is luna.
facile etiam cȩt̃is cuiꝰq m̃sis
⁊ concurrentibus.

Expanded text:
arum quaerenda posuimus, hoc tantum loco commemorasse et docuisse sufficiat. Nam cognita quota sit in Calendas luna, facile etiam caeteris cujusque mensis ncurrentibus
Abbreviated transcription (Latin):
gitationem in abditis multi¬
plicare. fructum uͦ sursum
facere ẽ: efficatia oꝑis rectaq̃
cogitauit ostende. Mittit gͦ
radicem deorsum ut faciat
fructum sursum: ac si aꝑte
diceret᷑. In unis cogitatio na¬
scitur: ut in summis retas¬
butio reddatur. De egritudine
Decum benti in ezec hiȩ.¬
lecto erechie. grauiq egri¬
tudine laboranti. ex ꝑsona
domini ysaias ꝓpħa adorsꝰ ẽ
eum: p̃dicans illi quod more¬
ret᷑. Ille autem exorans dñm in
ips o p̾stituto t̾mino mortis.
confestim dñs uocem eiꝰ audi

Expanded text:
gitationem bonam in abditis multiplicare. Fructum vero sursum facere, est efficacia operis recta quae cogitavit ostendere. Mittit ergo radicem deorsum ut faciat fructum sursum, ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddatur. De HieDecumbenti in lectulo Ezechiae, gravique aegritudine laboranti, ex persona Domini Isaias propheta adorsus est eum, praedicens illi quod moreretur; ille autem orans Dominum in ipso praestituto termino mortis, confestim Deus vocem ejus audi
Abbreviated transcription (Latin):
tempore famis. coruis ma¬
ne afferentib panem.⁊ adues¬
perum carnes: ut intelligant
peccatores fidem pͥmitias sp̃s
ñ habentes. In finem aut̃ uelt̃
ad uesꝑum scłi. etiam carans
res urrectionem. Mittit᷑ helyas
pascentꝰ ad aliengenam uidu¬
am. qͣuolebat duo ligna colli¬
gere pͥusquam moreret᷑. Non
hic solo ligni nomine. sed c̃e
numero lignoꝵ signũ erueis
exprimit᷑. Bñ dã farine eiꝰ ⁊ oleũ.

Expanded text:
tempore famis a corvis mane afferentibus panem, et ad vesperum carnes, ut intelligas ipeccatores, fidem primitias spiritus nunc habentes; in fine autem velut ad uesperam saeculi etiam carnis resurrectionem. mittitur Helias pascendus ad alienigenam uiduam. quae uolebat duo ligna colligere. priusquam moreretur: non hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. benedicitur farina eius et oleu
Abbreviated transcription (Latin):
Q bñ lilii flores aurei in cande¬
labro fc̃ facti domus domini:
quia sẽptura diuina spretis
temporalib gaudiis ad appe-¬
denda nos bona patͥe cȩlestis ꝓ¬
uocare consueuit. Et qm̃ erec¬
tum in altitudine candelabrũ.
lilii flores. ⁊ lucernas habet
atireas in capite: ita electi os.
qui in eadem scͥptura saera con¬
tinent᷑. erecto ad suꝑna sensu.
celestiabona adomino quesisse
de mensa. ⁊ candelabro ⁊ utͦq
altari. ac uasis domꝰ domini.
in lib̾s qͦs de factura tab̾nacł.
& habitu sac̾dotal scͥpsimus.
sensꝰ. ex patrum traditione
ꝓgenitam. de his scire deside

Expanded text:
Et bene lilii flores aurei in candeEt bene lilii flores aurei in candelabro sunt facti domus Domini, quia Scriptura divina spretis temporalibus gaudiis, ad appetenda nos bona patriae coelestis provocare consuevit. Et quomodo erectum in altitudine candelabrum lilii flores et lucernas habet aureas in capite, ita electi omnes qui in eadem Scriptura sacra continentur, erecto ad superna sensu, coelestia bona a Domino quaesisse de mensa et candelabro, et utroque altari, ac vasis domus Domini, in libris quos de factura tabernaculi et habitu sacerdotali scripsimus. sensus ex Patrum traditione progenitam, de his scire deside
Abbreviated transcription (Latin):
reas eiꝰ gestat luc̃nas: qͥa casta
corporis sui membra. castas m̃tiᷤᷤ
cogitationes. ad facienda qͤ ds
iubet supponere contendit. Q
hoc tam fixa intentione. quã
candelabrum necesse ẽ firmit̾
ad suꝑna erectum impositas
sib lucernas. non solum absq
ruina: s etiam absq ulla status
sui mutatione seruare. Cumuͦ¬
addidit. & quasi lilii flores. &
luc̾nas desuꝑ aureas. uidetur
iuxta litt̃am quia suꝑior pars
candelabri in modo sit lilii re¬
pandi deformata: qͦmͦ in can¬
delabro tab̃nacłi factum ẽẽ le¬
gimus: cuiꝰ stipes mediꝰ. & cala¬
mi ex ipso ꝓcedentes. cum ey¬
phis ⁊ sperulis lilia scͥbuntur
habuissesplurima. flores autẽ
lilii ut sepe dictum ẽ. amenita¬
tem semꝑuirentis t̾re uiuenti¬
um designant. De qua dicit
beat᷑ petrꝰ regeneratos nos a
dño in spemuiuam: in hęre¬
ditatem incorruptibilem. &
incontaminatam & immar¬
cessibilem. conseruatam in cęł.

Expanded text:
reas ejus gestat lucernas, quia casta reas ejus gestat lucernas, quia casta corporis sui membra castas mentis cogitationes ad facienda quae Deus jubet, supponere contendit. Et hoc tam fixa intentione quam candelabrum, necesse est firmiter ad superna erectum, impositas sibi lucernas non solum absque ruina, sed etiam absque ulla status sui mutatione servare. Qu» addidit: « Et quasi lilii flores et lucernas desuper aureas, » videtur juxta litteram quia suprema pars candelabrorum in modum sit lilii repandi efformata, quomodo in candelabro tabernaculi factum esse legimus. Cujus est stipes medius, et calami ex ipso procedentes cum scyphis et sphaerulis lilia scribuntur habuisse perplurima. Flores autem lilii ut saepe dictum est amoenitatem semper virentis terrae viventium designant, de qua dicit beatus Petrus: Regeneratos nos a Domino « in spem vivam, in haereditatem incorruptibilem et incontaminatam, et immarcescibilem conserva
Abbreviated transcription (Latin):
lue̾nas ẽẽ uiros scõs: qui oleo
sq̃ sp̾s infusi. ⁊ ipsi igne dilec̃tio¬
nis ardent incorde. ⁊ ꝓximis
lucem scientiȩ ꝓfert̃ in lingua.
candelabra atitem. quȩ baslu¬
cernas in sublime tollunt ut
longe lateq uideri possint. in
eccłia scͥpturam ẽẽ saeram: que
nam. sua lectione demonstrat.
Eui uideł int̾pretationi. annuit̃
sermo dñi: quo dieit de ioh̃e.
Ille erat lue̾na ardens. ⁊ lucens.
Possumus ita etiam aptissime di¬
cere. qͥa lucernȩ diuina sunt
eloqͥa: iuxta illud psalmiste qͦd
&e supͣposuimꝰ. Luc̾na pedibus
meis ũbum tuum dñe. Cande¬
labra autem harum luc̾narũ.
scĩsunt om̃s: qͥ suia corcda ⁊ corpo¬
ra. ferendis domini mandatis
humili semꝑ uttentione suppo¬
nunt. Quisquis enim in nul¬
lo ꝓpͥam seqͥ eurat uoluntatem :
uerum in omnib que scͥptura
cere mandatis. ac eiꝰ satagit
aus cultare ꝓmissis: qͣsi cande¬
labrum domꝰ dei aureum. au¬

Expanded text:
lucernas esse viros sanctos, qui oleo lucernas esse viros sanctos, qui oleo sancti Spiritus infusi, et ipsi igne dilectionis ardent in corde, et proximis lucem scientiae proferunt lingua. Candelabra autem quae has lucernas in sublime tollunt, ut longe lateque videri possint in Ecclesia, Scripturam esse sacram, quae la sua lectione demonstrant. Cui videlicet interpretationi annuit sermo Domini, quo dicitur de Joanne, Ille erat lucerna ardens et lucens . Possumus etiam ita aptissime dicere, quia lucernae divina sunt eloquia, juxta illud psalmistae, quod et supra posuimus, Lucerna pedibus meis verbum tuum . Candelsancti omnes, qui sua corda et corpora ferendis Domini mandatis, humili semper intentione supponunt. Quisquis enim in nullo propriam sequi curat voluntatem, verum in omnibus quae Scriptura cere mandatis satagit; auscultare promissis, quasi candelabrum domus Dei aureum au
Abbreviated transcription (Latin):
utrunq latꝰ templi in longũ
posita ẽẽnt non dicerentur
cont᷑ oracłm posita. s potiꝰ
contͣ aqͥlonem siue contra
mensas. S etiammensȩ ibi sta¬
bant: qm dictum ẽ in exodo
de illo uno candelabro quia
absq ulla dubietate ad meri¬
cdiem stabat. Posuit ⁊ candela-¬
brum in tab̃nacłm destimo¬
nii e regione mense:in parte
australi. Itemq in libro nume¬
rorum. Cũ posueris inquit
septem lue̾nas: contra eam
partem qua eandelabrum lucẽ
debeb̾e. Ex utraq gͦ parte templi
candelabra. ex utraq erant m̃se:
qͥa scͥpt᷑a diuina ad illustratio¬
nem ac refectionem utͥusq po¬
puli cłi condita est: quia nos
tis euentib. reficere ne deficia¬
mus. ⁊ ne cęci remaneamuis
illustrare consueuit. Uasa qͦꝙ
scͥpta in se iustors oꝑa. utrisq
nob̃ ꝑ quȩ in actione iusticie⁊
ipsi confortemur ꝓponit. Si
autem queris. quid int̾ cande¬
labra. ⁊ lucernas eoꝵs.typice di¬
stet: possumꝰ recte intelligere

Expanded text:
trale latus templi in longum posita essent, non dicerentur contra oraculum posita, sed potius contra aquilonem, sive contra mensas, si etiam mensae ibi stabant; quod dictum est in Exodo de illo uno candelabro quod absque ulla dubietate ad meridiem stabat: Posuit et candelabrum in tabernaculum testimonii e regione mensae in parte australi . Itemque in libro Numerorum, Cum posuerit septem lucernas contra eam partem qua candelabrum lucem dabat . Ex utraque ergo parte templi candelabra, ex utraque erant mensae, quia Scriptura divina ad illustrationem ac refectionem utrique Dei populo condita est, quae nos tis eventibus reficere ne deficiamus, et ne caeci remaneamus, illustrare consuevit. Vasa quoqScriptura in se justorum opera utrisque nobis, per quae in actione justitiae et ipsi confortemur, proponit. Si autem quaeris quid inter candelabra et lucernas eorum typice distet, possumus recte intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ agnitionem ac desideriũ
nr̃is cordib infundant: & eos
qͥ originem carnis ad terrena
habent. ad appetencdam ꝓme¬
rendamq in celestib sedem ꝑ¬
petue mansionis accendant.
St̃ autem qͥ hoc quod de can
intelligendum : quod qumnq
fuerint a dextͥs illiꝰ candela¬
bri. qͦd fecit moyses in deser¬
to. & .u. a sinistiris: utͣq tam̃
ad mexrdianam plagam in qͣ
candelabrum qͦd fecit moy¬
ses stare p̃ceptum ẽ: qͦd eodẽ
ordine etiam de mensis decẽ.
intelligant: qͥa om̃s quidem
ad septemtrionalem plagam
u̾ba sacrȩ scͥpturȩ quibus dr.
⁊ candelabra aurea quinq
ad dext̾am ⁊ .uͦ. ad sinistram
contͣ oracłm: patet nͥ fallor.

Expanded text:
hujus agnitionem ac desiderium hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant, et eos qui originem carnis e terra habent, ad appetendam promerendamque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Sunt autem qui hoc quod de candintelligendum, quod quinque fuerint a dextris illius candelabri quod fecit Moyses in deserto, et quinque a sinistris, utraque tamen ad meridianam plagam, in qua candelabrum unum quod fecit Moyses stare praeceptum est; quod eodem ordine etiam de mensis decem intelligant, quia omnes quidem ad septentrionalem plagam verba sacrae Scripturae, quibus dicitur, Et candelabra aurea, quinque ad dexteram, et quinque ad sinistram c
Abbreviated transcription (Latin):
oracłm ex auro purissimo: & qͣ¬
si lilii flores. ⁊ luc̃nas de suꝑ au¬
reas.Sicut enim mense in typo
sc̃ẽ scͥpturȩ rect̃e ponunt᷑ : qͥa ⁊
iusticiam esurientib. ⁊ panem
u̾bi ministrant. ⁊ uasa ferunt
ministͣii cȩlestis. id est iustors
actꝰ in exemplum nob̃ ꝓponuñ.
ita & aptissime ꝑcandelabra.¬
eadem diuina eloqͥa figͣant᷑:
uideł qͥa lucem sapientie errã¬
tibus ꝓfert̃. Hinc etenim psal-¬
⁊ lex lux. Quare aut̃ quinq
a dextͥs. ⁊ x . a sinist̾s sint posita
candelabra: ex his quȩ de m̃sis
tractauimus facillime patet.
Cum uͦ dixisset S. a dextiis. &
qͥnq a sinists: conuenienter
acddidit contra oracłm. Ora¬
culum nanq: ubi erat archa.
ut sepe dictum est. statum de¬
signat patͥȩ cęlestis: ubi xp̃s ẽ
in dext̃a dei sedens. pat̾norum
utiq consciꝰ secretoꝵ. Et cande¬
labra templi aurea contͣ ora¬
culum st̃ posita: quia diui¬
na eloqͥa ad habitationem sẽꝑ
supne ciuitatis expectant: ut

Expanded text:
oraculum ex auro purissimo, et quasi lilii flores, et lucernas desuper aureas. Sicut enim mensae in typo sanctae Scripturae recte ponuntur, quia et justitiam esurientibus panem verbi ministrant, et vasa ferunt ministerii coelestis, id est justorum nobis actus in exemplum ponunt, ita et aptissime eadem divina eloquia figurantur, videlicet quia lucem sapientiae errantibus proferunt. Hinc etenim Psal lex lux . Quare autem quinque a dextris, et quinque a sinistris, sint posita candelabra, ex his quae de mensis tractavimus, facillime patet. Cum vero dixisset: Quinque a dextris, et quinque a sinistris, convenienter additur: Contra oraculum. Oraculum namque ubi erat arca, ut saepe dictum est, aditum designat patriae coelestis, ubi Christus est in dextera Dei sedens, paternorum utique conscius secretorum. Vel candelabra templi aurea contra oraculum sunt posita, quia divina eloquia ad habitationem semper supernae civitatis aspectant, ut