comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bona sit. ñdicitur.  ater infilium.
ae filius inpatrem suum. Pat̃ hic.
diabolus g̃cuius aliquando filii
non illo creante. sed nobis imitanti¬
bus eramus. Dicente dño. uoᷤ expat
diabolo estiᷤ. S postqͣm uocẽ monen
nis ille. idẽ grã spiritalis. separauit
nos abinuicem. ostendit alterum
Mater synagoga. filia ẽ eccłia pri¬
mitiua. Quȩ et eã de qͣ genꝰ duxit
synagogam fides ꝑsecutricem susti¬
nuit & ipsa eidẽ synagoge fidei ue¬
ritate contradixit. Socrus innurũ.
suã. murꝰ insocrũ suã. Socrus si¬
nagogẽ nurus ẽ. eccłia degentibus.
& infiliã diuisaẽ. qͥa synagoga car¬
nalis. siue decircumcisione seu dep̃¬
putio credentes ꝑsequi ñcessat: sed
& ipsȩ insocrũ matrẽq sunt diuise.
nolentes circũcisionem reciꝑe car¬
nalẽ. ut actus apłorum docent.
Dicebat autẽ & adturbas. Cũ ui¬
deritis nubẽ orientẽ aboccasu. sta¬
tim dicitis. nimbus uenit. & ita fit.

Expanded text:
bona sint, non dicitur. Pater in filium, bona sint, non dicitur. Pater in filium, et filius in patrem suum. Pater hic diabolus est, cujus aliquando filii non illo creante, sed nobis imitantibus eramus, dicente Domino: Vos ex patre diabolo estis . Sed postquam vocem monentnis ille, id est gratia spiritalis separavit nos ab invicem, ostendit alterum Mater synagoga, filia est Ecclesia primitiva, quae et eam de qua genus duxit synagogam fidei persecutionem sustnuit, et ipsa eidem synagogae fidei veritate contradixit. Socrus in nurum suam, et nurus in socrum suam. Socrus synagoga, nurus est Ecclesia de gentibus, et in filiam divisa est, quia synagoga carnalis sive de circumcisione, seu de praeputio credentes persequi non cessat. Sed et ipsae in socrum matremque sunt divisae, nolentes circumcisionem recipere carnalem, ut Actus apostolorum docent. Dicebat autem et ad turbas: Cum videritis nubem orientem ab occasu: statim dicitis: nimbus venit et ita fit.
Abbreviated transcription (Latin):
cet contra fidem. illis ꝓfide dumi¬
cantib Erunt enĩ exhoc qͥnq
indomo una diuisi dres induo. &
duo intres diuidentur. Induo &¬
& uitres. contra duo & contͣ tres
significat E notandũ qͦmͦ quinq
diuisos dicat. Cum uideatur sex
ꝑsonarum subiecisse uocabula.
Patͥs scilicet & filii. matris et filie
socrus. & nurus Intelligendũꝙ
eandẽ socrus quam matris nomine
designatam: qͥa que mat̾ ẽ filii. ip-¬
sa et socrus ẽ uxoris eius. Ideoq illa
ipsa. et infiliam suam & innurum
dicitur esse diuisa. Quãsi quĩ diuisio¬
nis etiam allegorice querat interpre¬
tur. quia boni malis. & mali bonis
sentiunt atq agunt aduersa. Tria
namq adeos qui fidẽ summȩ dini¬
tatis seruant. ꝑtineant nemo qui du-¬
bitet. Duo qͦ illis congruere. quia fid̃i
unitate sentiunt. & multis scripturaꝵ
locis. & ibi maxime ꝓbatur. Quod &¬
ibi inmunda inarcha animalia sub
hoc numero retinuentur. & sola inge¬
nesi secundi diei opera uisa adõ qͥa

Expanded text:
em, illis pro fide dimicantibus. Erunt enim ex hoc quinque in domo una divisi, tres in duo, et duo in tres dividentur. In duo et in tres, contra duo et contra tres significat. Et notandum quomodo quinque divisos dicat, cum videatur sex personarum subjecisse vocabula, patris scilicet et filii, matris et filiae, socrus et nurus. Intelligendumque eamdem socrus, quam matris nomine designatam, quia quae mater est filii, ipsa et socrus est uxoris ejus, ideoque illa ipsa et in filiam suam et in nurum dicitur esse divisa. Quas si qui divisiones etiam allegorice quaerat interpretur, quia boni malis, et mali bonis sentiunt atque agunt adversa. Tria namque ad eos qui fidem summae Trinitatis servant, pertinere, nemo est qui dubitet. Duo quoque illis congruere qui a fidei unitate dissentiunt, et multis Scripturarum locis, et ibi maxime probatur, quod et immunda in arca animalia sub hoc numero retinentur, et sola in Genesi secundi diei opera visa a Deo quia
Abbreviated transcription (Latin):
itineris asperitate deterriti: Querũt
hoc ambitione p̃mioꝵ. aqͦ mox laboꝵ
timore refugiunt ñqͥa uigũ dñi asꝑ¬
um. aut onus ẽ graue.s quia nolunt
discere abeo.qm mitis ẽ ethumilis
corde. ut inueniant reqͥẽ animabus
siuis. eoq fit angusta porta qua
intratur aduitã. I. sx̃ autẽ intraue¬
rit pat familias. & clauserit ostium.
& incipietis foris stare & pulsare os

Expanded text:
itineris asperitate deterriti. Quaerunt itineris asperitate deterriti. Quaerunt hoc ambitione praemiorum, a quo mox laborum timore refugiunt. Non quia jugum Domini asperum aut onus est grave, sed quia nolunt discere ab eo quoniam mitis est et humilis corde, ut inveniant requiem animabus suis: eoque fit angusta porta qua intratur ad vitam. Cum autem intraverit pater familias, et clauserit ostium, et incipietis foris stare
Abbreviated transcription (Latin):
satis trib etiã tres dñici seminis fru¬
ctus: tricesimꝰ scilicet sexagenus &
centesimꝰ intelligi. Idẽ conuigatorũ
continendum. uuginũ:. Apulchiȩ di¬
cit eaitenus absconditum infarina
ferm̃tũ. donec fermentaret᷑ totum.
qͥa caritas uinr̃a mente recondita
eousq crescere debet. donec totam
mentẽ insui ꝑfectionẽ commutet
ut nichil udelicet p̃t ipsã condito¬
ris sui dilectionẽ. diligere. ag̾e. reco¬
lere anuma possit. ¶d hic qͥdẽ uicho¬
ari. sedibi habet ꝑfici ubicũ sit
d̃s omia inom̃ib om̃s uno eodẽq
sue dilectionis igne calefacit.
it autẽ illi quidã. dñe a paucis
qui saluantur: Ipse aut̃ dix̃ ad
illos. Contendite intrare ꝑ angustã
portã ꝑangustã portã aula salutis
intratur. quia ꝑlabores necesse est
& leiunia. seculi fallentis illecebra
iuincatur: & benedixit. contendite in¬
drare quia nͥmentis contentio fer¬
salutis amore ꝓuocati: & ñpoterũt.

Expanded text:
satis tribus, etiam tres dominici seminis frusatis tribus, etiam tres dominici seminis fructus, tricesimus scilicet, sexagesimus et centesimus intelligi, id est conjugatorum, continentium, virginum. Et pulchre dicit eatenus absconditum in farina fermentum, donec fermentaretur totum, quia charitas in nostra mente recondita eousque crescere debet, donec totam mentem in sui perfectionem commutet, ut nihil videlicet praeter ipsam conditoris sui dilectionem diligere, agere, recolere anima possit. Quod hic quidem inchoari, sed ibi habet perfici, ubi cum sit Deus omnia in omnibus, omnes uno eodemque suae dilectionis igne calefecit. Ait autem illi quidam: Domine si pauci sunt qui salvantur? Ipse autem dixit ad illos: Contendite intrare per angustam portam. Per angustam portam aula salutis intratur, quia per labores necesse est et jejunia saeculi fallentis illecebra vincatur. Et bene dixit: Contendite intrare: quia nisi mentis contentio fersalutis amore provocati, et non poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
inquoꝵ dictis atq consolationib
abhiuus uitȩ fatigatione fidelẽs
quiq sespirarent. Et iterũ dixit.
Cui simile estimabo regnũ di: q
acceptum mulier abscondit in fa
rinȩ sata tria. donec ferm̃taretur
totũ. Satũ genus ẽ mensurȩ. iuxta
morẽ ꝓuincie palestine unũ & di¬
midiũ modiũ capiens. fermentũ gͦ
dilectionẽ dic̃. que feruere fac̃. & exci¬
tat mentẽ. Mulierẽ uͦ. illã filiã abra¬
hȩ. cui supra manus imposuit. ⁊ con¬
festim erect̾a głificabat dm̃. hoc ẽ
ȩccłiam significat. Cuiꝰ farina nos
sumꝰ qͦtqͦt timoris & spei exercicio
qͣsi mola suꝑiore & inferiore conte¬
rimur. ut iuxta apłm. unus panis.
nis infarine sata tria. quia precipit
eccłia. ut diligamꝰ d̃m. extoto corde.
tota anima. tota uirtute. cui sub
tẏposarrȩ ꝑabrahã dicitur: accelera.
tria sata simile commisce: & fac sub¬
cinericios panes. possunt infarine

Expanded text:
in quorum dictis atque consolationibus in quorum dictis atque consolationibus ab hujus vitae fatigatione fideles quique respirarent. Et iterum dixit: Cui simile aestimabo regnum Dei, et acceptum mulifermentaretur totum. Satum genus est mensurae juxta morem provinciae Palaestinae unum et dimidium modium capiens. Fermentum ergo dilectionem dicit, quae fervefacit, et excitat mentem. Mulierem vero illam, filiam Abrahae cui supra manus imposuit, et confestim erecta glorificabat Deum, hoc est Ecclesiam significat, cujus farina nos sumus, quotquot timoris et spei exercitio, quasi mola superiore et inferiore conterimur, ut juxta Apostolum unus panis nis in farinae sata tria, quia praecipit Ecclesia ut diligamus Dominum ex toto corde, tota anima, tota virtute. Cui sub typo Sarae per Abraham dicitur: Accelera tria sata similae, commisce, et fac subcineritios panes . Possunt in farinae
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ gaudioꝵ ds̃ doꝵ uideatur.
Crescendo autẽ synapis granum
ñherbarum quȩ uelocit arescunt
s arboris instar exsurgit. longa
scilicet annositate. ce opina ferti¬
litate gaudentis Et nota. qͦddũ ĩ
uinea ueteri ficꝰ infecunda redar¬
guit᷑ noua mox in orto euuange¬
lii sẏnapis arbor ꝓcreator.
Et uolueres cȩli reqͥeuerunt inra
ramis eius. Rami huis arboris dos¬
matum erunt diu̾sitates. inqͥb aĩc
castȩ quȩ iurtutũ pennis adsupna
tend̃e sciunt. nidificare et reqͥescere
gaudent. Quis dabit inqͥt mͥ pennas
sic̃ columbȩ & uolabo. & requiescam᷑
incarnationis humilitas intelligi
Qͦd acceptõ homõ sit inhortũ suum:
qͥa corpꝰ crucifiri saluatoris accipi¬
ens iosephinorto sepeluut. Creuit
aut̃. et factũ ẽ in arborẽ. qͥa resur¬
rexit. & ascendit incelũ. Expandit
ramos inqͥb uolucres cȩli reqͥescerẽt
qͥa p̃dicatores disꝑsit inmundum.

Expanded text:
stium gaudiorum Deus deorum videatur. stium gaudiorum Deus deorum videatur. Crescendo autem sinapis granum non herbarum, quae velociter arescunt, sed arboris instar exsurgit, longa scilicet annositate et opima fertilitate gaudentis. Et nota quod dum in vinea veteri ficus infecunda redarguitur, nova mox in horto Evangelii sinapis arbor procreatur. Et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. Rami hujus arboris dogmatum sunt diversitates, in quibus animae castae quae virtutum pennis ad superna tendere sciunt, nidificare et requiescere gaudent. Quis dabit inquit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam incarnationis humilitas intelligi, quod acceptum homo misit in hortum suum, quod corpus Salvatoris accipiens, Joseph in horto sepelivit. Crevit autem et factum est in arborem, quia resurrexit et ascendit in coelum. Expandit ramos in quibus volucres coeli requiescerent, quia praedicatores dispersit in mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
adiudeos Auferet᷑ auob̃ regnũ dei.
⁊ dabit᷑ genti facienti fructus eiꝰ. Simileẽ
gͦ huius cemͦi regnũ grano sinapis
obferuorẽ utiq fidei. uel qͦd dicatur
uenena expellere. Unde &e alibi legi¬
mus. fidẽ ꝑfectam granosinapis
cõparatã. qͥa uidelicet om̃ia dogma¬
excolenda. & donanda muñib qͥ
bene dicit᷑ idẽ qͦd seuerit granũ ac¬
cepisse: Quia uidelicet dona que nob̃
cum patre tͥbuit exdiuinitate. no¬
biscũ accipit exhumanitate. Uñ
dr̃. Accepit dona inhominib. &
alibi. petrus ait. & ꝓmissione sp̃c
scĩ accepta apatre. effudit hunc qͦ
uos uidetis & auditis. Et creuit.
& factum ẽ in arborẽ magnã. Cre¬
uit euuangłii p̃dicatio cunctũ dis¬
seminata ꝑ orbẽ crescit et uimente
cuiusq credentis. qͥa nemo ꝑfectus.
fit repente s ascensus inqͥt in corde
eius disposuit inconualle lacͥma¬
rũ. & infra Ambulabunt deiurtu¬
on Gradatĩ qͥppe deconualle lacͥ¬
marũ ascendit᷑. ut inmonte cęle¬

Expanded text:
 Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, ob fervorem utique fidei, vel quod dicatur venena expellere. Unde et alibi legimus fidem perfectam grano sinapis comparatam, quia videlicet omnia dogmaexcolenda et donanda muneribus. Qui bene dicitur, idem quod severit granum accepisse, quia videlicet dona quae nobis cum patre tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate, unde dicitur: Accepit dona in hominibus. Et alibi Petrus ait: Et promissione Spiritus sancti accepta a Patre, effudit hunc quem vos videtis et auditis. Et crevit, et factum est in arborem. Crevit Evangelii praedicatio cunctum disseminata per orbem, crescit et in mente cujusque credentis, quia nemo repente fit perfectus, sed ascensus inquit in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum : et infra: Ambulabunt de virtuSion . Gradatim quippe de convalle lacrymarum ascenditur, ut in monte coele
Abbreviated transcription (Latin):
auinculo noxiȩ inclinationis erigi.
Eccłiam uidelicet ex iudeis gentibꝰq
cong̾gata. laqueis peccatorũ ꝑaqꝗͣ
baptismatis absolui. atq ad cele¬
stia speranda sublimari. Notandũ
sane qͦd infandissima heresis exco
qͦd dñs ait. mulierẽ alligatã asata¬
na conat᷑ astruere: corꝑũ humanoꝵ
uicia non addm̃ auctorẽ s potiꝰ ad
diabolum ꝑtiñe. Quasi diabolus
cũ habeat semꝑ cupiditatẽ nocendi.
nocẽ cuiquã possit. nͥ ab omĩpotente
acceꝑit potestatẽ: nã qͥd aliud ñ so¬
lum in libro beati iob.quẽ memora¬
ta heresis cum cet̾is uet̾is instrum̃ti
libͥs. & cũ ipso dõ qͥ dedit qͣsi malig¬
no mundi principe uesanꝰ exsufflat.
s etiã in euuangłio declarat᷑: ubi de¬
Et cum hec diceret. erubescebant õs
adu̾sarii eius. & omĩs ppłs gaude¬
bat inuniũsis. quȩ głose fiebant ab
eo. Qui dedictis saluatoris erubesc̃t̃.
ficulneȩ sterili se uire comparandos

Expanded text:
a vinculo noxiae inclinationis erigi: a vinculo noxiae inclinationis erigi: Ecclesiam videlicet ex Judaeis et gentibus congregatam, laqueis peccatorum per aquam baptismatis absolvi, atque ad coelestia speranda sublimari. Notandum sane quod nefandissima haeresis, ex eo quod Dominus ait ad alligatam a Satana, conatur astruere corporum humanorum vitia, non ad Dominum auctorem, sed potius ad diabolum pertinere: quasi diabolus, cum habeat semper cupiditatem nocendi, nocere cuiquam possit, nisi ab Omnipotente acciperet potestatem. Nam quid aliud non solum in libro beati Job, quem memorata haeresis cum caeteris Veteris Testamenti libris, et cum ipso Deo qui dedit, quasi maligno mundi principe, ut insanos exsufflat, sed etiam in Evangelio declaratur, ubi daecum haec diceret, erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se jure comparandos
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ simulatoꝵ nomine notat. Qͦs
cũ magistri plebiũ uideri appete¬
rent hominis sanationẽ pecoris
curȩ post ponere non puderet: S al¬
tiori sensu bouis &e asini uocabulo.
uideum grecumq significat. de
quoꝵ uocatione scͥptũ ẽ. Bos cogno¬
uit possessorẽ suĩ. & asinus p̃sepe do¬
mini sui. Qui ut̃q peccati uincłis
absolutus: sitim estũq mundi huiꝰ
dniq fonͣtis haustu deposuit.
Hanc aut̃ filiã abrahȩ. qͣm alliga¬
uit sathanas ecce dece ceocto annis.
ñ oportuit solui aiuncło isto die sab¬
bati : Filia abrahe ẽ. anima queq
fidelis. filia habrahȩ. eccłia deutroq
ppło adfidei unitatẽ collecta. que
tempore legis & dnĩcȩ resurrectio¬
mẽ uincła longe captiuitatis ẽru¬
pit: Nam ce hoc mͦ fortasse mysteriũ
sabbati. decẽq & octo annoꝵ potest
ñinconuenient intelligi. Idẽ ẽ. gͦ
mysticȩ bouẽ uł asinũ solutos ap̃¬
sepio potũ agi. qͦd ẽ. filiã abrahe

Expanded text:
id est simulatorum nomine notat, quos id est simulatorum nomine notat, quos cum magistri plebium videri appeterent, hominis sanationem pecoris curae postponere non puderet: sed altiori sensu bovis et asini vocabulo, Judaeum Graecumque significat. De quorum vocatione scriptum est: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Qui uterque peccati vinculis absolutus, sitim aestumque mundi hujus dominici, fontis haustu deposuit. Hanc autem filiam Abrahae quam alligavit Satanas, ecce decem et octo annis, non oportuit solvi a vinculo isto die sabbati? Filia Abrahae est anima quaeque fidelis, filia Abrahae Ecclesia de utroque populo ad fidei unitatem collecta, quae tempore legis et dominicae resurrectiomem, a vinculo longae captivitatis erupit. Nam et hoc modo fortasse, mysterium sabbati decem et octo annorum potest non inconvenienter intelligi. Idem est ergo mystice, bovem vel asinum solutos a praesepio ad potum agi, quod et filiam Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
rasset ihs. dicebat turbȩ. Sex dies st̃
inquib oportet oꝑari. inhis gͦ ue¬
nite. & curamini. & ñ indie sabbati.
canticoꝵ aspiraret dies.ce remoue¬
rent᷑ umbrȩ.s nesciebat archisyna¬
gogus. uel hoc uel ulud multo excel¬
lentius sacram̃tum. qͦd sabbato cu¬
rando dñs intimabat. Quia scilicet
post sex scłi huiuis ȩtates ꝑpetua ui¬
dȩ immortalis erat gaudia daturꝰ
Incuius figura moyses sabbato non
abona s aseruili hocẽ noria p̃cep̃
actione feriandũ. Illud utiq tempꝰ
p̃figurans. qͦ scłaria nr̃a oꝑa. ñ autẽ
religiosa hoc ẽ. dm̃ laudanda ista
cessarent. Fallit᷑ gͦ & fallit archisy¬
nagogus: qͥa lex insabbato ñhomi¬
uẽ curare s on̾a referre. hoc ẽ pec¬
catis grauari ꝓhibuit. Respondẽs
aut̃ adillũ dñs dix̃. Hypocrite. unꝰ¬
qͥsq ur̃m sabbo ñ soluit bouẽ suũ
aut asinum ap̃sepio. & duc̃ ad aqͣ¬
reͦ Infidelitatis qͥdẽ arguit pͥncepᷤ
sẏnagoge & merito hypocritarum

Expanded text:
s, dicebat turbae: Sex dies sunt, in quibus oportet operari. In his ergo venite et curamini, et non in die sabbati. canticorum aspiraret dies, et removerentur umbrae . Sed nesciebat archisynagogus, vel hoc vel illud multo excellentius sacramentum, quod sabbato curando Dominus intimabat, quia scilicet post sex saeculi hujus aetates, perpetua vitae immortalis erat gaudia daturus, in cujus figura Moyses sabbato non a bono, sed a servili, hoc est, noxia praecipit actione feriandum, illud utique tempus praefigurans, quo saecularia nostra opera, non autem religiosa, hoc est Deum laudandi acta, cessarent. Fallitur ergo et fallit archisynagogus, quia lex in sabbato non hominem curare, sed onera ferre, hoc est peccatis gravari, prohibuit. « Respondens autem ad illos Dominus, dixit: Hypocritae, unusquisque vestrum sabbato non solvit bovem suum aut asinum a praesepio, et ducit adaquare? Infidelitatis quidem arguit principes synagogae, et merito hypocritarum,
Abbreviated transcription (Latin):
& imposuit illi manus. cec̃festim e¬
recta ẽ. et glorificabat dm̃. Uidit. p̃¬
destinando ꝑ grãm. Uocauit illus¬
trando ꝑdoctrinam. Imposuit ma¬
nus: spiritalib donis adiuuando.
frexit adglificandũ dm̃. inoperib
bonis usq infinẽ. firmã ꝓuehendo.
Quos inquit p̃destinauit. hos & uo¬
cauit & qͦs uocauit hos ce iustificaũ.
qͦs autẽ iustificauit illos & magni

Expanded text:
 confestim erecta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus spiritalibus donis adjuvando, erexit ad glorificandum Deum, in operibus bonis usque in finem firmam provehendo. Quos, inquit, praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, illos et magni
Abbreviated transcription (Latin):
uidiȩ facib tabescat: Sedminus
ẽ ualde qͦd dicimus. ut qui peccata
deplorat: ploranda minime com
pere ẽ. ut qui se illicita meminit
commisisse: a quibusdã etiã lici¬
tis studeat abstinere. quatenus
ꝑhoc conditori suo satisfaciat. ut
qui commisit ꝓhibita. sibimet ipsi
abscidere debeat etiam con cessa.¬

Expanded text:
vidiae facibus tabescat. Sed minus vidiae facibus tabescat. Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplorat, ploranda minime commpere est, ut qui se illicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc Conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita, sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis ad ꝓpinquant. S intuen¬
dum. cur ista mulier .x. dragmas
habuisse ꝑhibetur: Angłoꝵ quippe
& hominum naturã adcognoscen¬
dum se dñs condidit qͣm dũ consi¬
stere adet̃nitatem uoluit: eã ꝓcul
dubio ad suã similitudinẽ creauit.
Decem uero dragmas habuit mu¬
lier: quia nouem sunt ordines an¬
głorum: sedut compleretur elec̾to¬
rum numerus. homo decimus cre-¬
atus ẽ. qͥa conditore suo nec post
culpam peruit. quia hunc eterna
sapientia ꝑcarnẽ miracłis corus¬
cans. exlumine teste reparauit
ta dico uobis gaudium erit corã
anglłis dĩ suꝑ uno peccatore peni¬
tenciã agente. Penitenciã agere
ẽ. et ꝑpetrata mala plangere &
plangenda ñꝑpetrare. Nam qui
sic alia deplorat. ut tam̃ alia com¬
mittat. ad huc penitenciã agere.
aut ignorat. aut dissimulat. Qͥd
enim ꝓdest. si peccatõ qͥs luxurie
bus anhelet: Acit quid ꝓdest. sire
culpas lugeat. & tam̃ adhuc iti¬

Expanded text:
visionis appropinquant; sed intuenvisionis appropinquant; sed intuendum cur ista mulier decem dragmas habuisse perhibetur. Angelorum quippe et hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum, sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus creatus est, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna Sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. Ita, dico vobis, gaudium erit coram angelis Dei super uno peccatore poenitentiest, et perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic alia deplorat, ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae bus anhelet? aut quid prodest si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
pse enĩ ds. ipse et dĩ sapiencia: etqͥa
imago expͥmitur indragina. mu¬
lier dragmã ꝑdidit. qͣndo homo qͥ
conditus adimaginem di fuerat.
peccando a similitudine sui con
ditoris recessit. S accetidit mulier
lucernam. qͥa sapientia dĩ apparu¬
it inhumanitate. Lucerna quippe
lum̃ intesta ẽ. lumen uero uitesta ẽ.
diuinitas incarne. Accensa autem
lucerna euertit domum. qͥa mox ut
aius diuinitas ꝑcarnẽ claruit. om¬
nis se nr̃a conscientia concussit.
Domus namq euertitur: cum consi¬
deratione reatus sui humana con¬
scientia ꝑturbat᷑. Fuersa uͦ domo in¬
uenitur dragma. qͥa dũ ꝑturbatur
conscientia hominis. reparatur in
homine similitudo conditoris.
Et cum inuenerit conuocat amicas
euicinas. dicens. Congratula mini
ram: Que amicȩ et uicine nͥ ille po¬
testates sunt cȩlestes. iam suꝑius dic¬
de. Que tanto suꝑnȩ sapientiȩ iuxta
sunt: quanto ei ꝑ grãm continue

Expanded text:
Ipse enim Deus ipse et Dei sapientia. Et quia Ipse enim Deus ipse et Dei sapientia. Et quia imago exprimitur in drachma mulier drachmam, perdidit, quando homo qui conditus ad imaginem Dei fuerat peccando a similituditoris recessit. Sed accendit mulier lucernam, quia sapientia Dei apparuit in humanitate: lucerna quippe lumen in testa est, lumen vero in testa est divinitas in carne. Accensa autem lucerna evertit domum, quia mox ut ejus divinitas per carnem claruit, omnis se nostra conscientia concussit. Domus namque evertitur, cum consideratione reatus sui humana conscientia perturbatur. Eversa vero domo invenitur drachma, quia dum perturbatur conscientia hominis, reparatur in homine similitudo Conditoris. Et cum invenerit, convocat amicas et vicinas, dicens: Congratulamini micae vel vicinae? nisi illae potestates sunt coelestes, jam superius dictae, quae tanto supernae sapientiae juxta sunt, quanto ei per gratiam continuae
Abbreviated transcription (Latin):
numquam aliqͥd fortiter fec̃. Sed
int̃ hec sciendum ẽ. qͥa sunt pleriq
iusti. inquorum uita tantũ ẽ gau¬
dium: ut eis quelibet peccatoꝵ pe¬
nitenciam p̃poni nullatenus pos¬
sit: Nam multi & nulloꝵ sibi ma¬
loꝵ sunt conscii. et tam̃ intanti ar¬
doris afflictione se exerunt: ac si
peccatis omnib angustentur: cun¬
cta etiã licita respuunt. ad despec¬
tum mundi sublunit̃ accingunt᷑
Lamentis gaudent. incunctis semet¬
ipsos humiliant. et sic̃ non nulli
peccata operum. sic ipsi peceata
cogitacionum deplorant: hinc gͦ
colligendum ẽ. qͣntũ dõ gaudium
faciat. quando humilit plangit
iustus. sic fac̃ incelo gaudiũ. qͣndo
hoc quod male gessit ꝑpenitentiã
dampnat inustus:yt que mu¬
lier habens dragmas decẽ. siꝑdidit drag¬
aam unam. nonne accendit lucer¬
nam. et euertit domũ. et querit di¬
ligenter: donec inueniat. Qui sig¬
natur ꝑpastorẽ: ipse et ꝑmulierem:

Expanded text:
nunquam aliquid fortiter fecit. Sed nunquam aliquid fortiter fecit. Sed inter haec, sciendum est quia suntjusti in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus angustentur. Cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi sublimiter accinguntur, lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant, et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Hinc ergo colligendum est, quantum Deo gaudium faciat, quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit, per poenitentiam, damnat injustus. Aut quae mulier habens dragmas decem, si perdiderit dragmam unam, nam et everrit domum, et quaerit diligenter, donec inveniat? Qui signatur per pastorem ipse et per mulierem.
Abbreviated transcription (Latin):
diam agente qͣm suꝑ nonagin¬
ta nouem iustis. qͥ ñ indigent pe¬
nitentia. Plus deconũsis pecca¬
dorib qͣm destantib iustis gaudi¬
ũerit incęlo: qͥa plerumq hi qui
nullis se oppressos peccatoꝵ molib
sciunt. stant qͥdẽ inuia iusticie.
nulla illicita ꝑpetrant. s tamen
ad cȩlestem patriã anxiȩ non a¬
helant. tantoq sͥ inreb illicitis u¬
sum prebent. qͣnto se ꝑpetrasse il¬
licita nulla meminerunt: & pler̃q
pigri remanent adex̾cenda bona
precipua. quia ualde securi sunt.
qͦd nulla commiserint mala gra¬
uiora: At contra non numqͣm bi
qui se aliqua illicita egisse memi¬
nerint: exipso suo dolore compun¬
cti. in ardescunt adamorẽ dĩ. se¬
seq̃ inmagnis uirtutib exercent.
Maius gͦ de peccatore conũso. qͣm
de stante iusto gaudiũ fit incelo.
Quia et dux inprelio plus eũ mi¬
litem diligit qui post fugã reuer¬
sus hostem fortiter premit quã
illum. qui numqͣm derga p̃buit:

Expanded text:
tiam habente, quam super nonagintiam habente, quam super nonaginta novem justis qui non indigent poenitentia. Plus de conversis peccatoribus quam de stantibus justis gaudium erit in coelo, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent, quanto se perpetrasse illicita nulla meminerunt, et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde securi sunt, quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti inardescunt ad amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit et
Abbreviated transcription (Latin):
ta summa ouium integraret᷑ incȩlo.
homo ꝑditus querebatur in terra.
Et cum inuenerit eam. imponit in
humeros suos gaudens. Ouem in
humeris suis imposuit. quia huma¬
nam naturam suscipiens. peccata
nr̃a ipse portauit:. Et ueniens do¬
mum. conuocat amicos &uicinos
dicens illis. Congratulamini mͥ. qͥa
inueni ouem meã quȩ perierat. In¬
uenta oue addomũ redut. qͥa pa¬
stor nr̃ reparato homine adregnũ
celeste rediit Ibi amicos &uicinos
inuenit. illos uidelicet angłoꝵ cho¬
ros. qui amici sunt ẽius. quia uolũ¬
tatem eius continue insua stabili¬
tate custodiunt. Uicini qͦ eius s̃.
qui aclaritate lusionis illius sua
assiduitate ꝑfruuntur: & notan¬
dum. qͦd non dicat. congratulam¬
ni oui inuentȩ. sed mͥ. Quia ui¬
delicet eius ẽ gaudium uita nr̃a.
Et cum nos adcelum reducimur.
sollempnitatem leticie illiꝰ implemꝰ.
Dico uobis. quod ita gaudiũ erit
incelo suꝑ uno peccatore peniten¬

Expanded text:
ta summa ovium integraretur in coelo, ta summa ovium integraretur in coelo, homo perditus quaerebatur in terra. Et cum invenerit illam, imponit in humeros suos gaudens. Ovem in humeris suis imposuit, quia, humanam naturam suscipiens, peccata nostra ipse portavit. Et veniens domum convocat amicos et vicinos, diceninveni ovem meam, quae perierat. Inventa ove ad domum rediit, quia pastor noster, reparato homine, ad regnum coeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt: vicini quoque ejus sunt, qui claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur. Et notandum quod non dicat Congratulamini ovi inventae, sed mihi, quia, videlicet, ejus est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. Dico vobis quod ita gaudium erit in coelo super uno peccatore poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
tum oues. & siꝑdiderit unã exillis.
Nonne dimittit nonaginta nouem
indeserto. & uadit adillã quȩ peri¬
erat. donec inueniat illã: Ecce mira
dispensatione pietatis. similitudi¬
nem ueritas dedit. qͣm & inse ipse
homo recognosceret ettam̃ hec spe¬
cialiter adipsum auctorẽ hominũ
ꝑtineret. Quia enim centenarius
numerus ẽ ꝑfectus. ipse centum o¬
ues habuit. cum angłoꝵ substantiã
&hominum creauit. S una ouis tc̃
perut. qͣndo peccando homo pascua
uite dereliquit: Dimisit autem no¬
naginta nouem indeserto. qͥa illos
summos angłoꝵ choros reliquit ĩ
cȩlo. Cur aut̃ celũ desertũ uocatur.
nͥ quõ desertũ dicitur derelictum:
Tunc autem celum homo deseruit:
cum peccauit. Indeserto autẽ non a¬
ginta nouẽ oues remanserant. qͣndo
int̾ram dñs unã querebat. Quia ra¬
cionabilȩs creature. numerus angłoꝵ
uidelicet &hominum. que aduide¬
dum dm̃ condita fuerat. pereunte
homine erat imminutus &ut ꝑfec¬

Expanded text:
is, nonne dimittit nonaginta novem in deserto, et vadit ad illam quae perierat, donec inveniat illam? Ecce mira dispensatione pietatis similitudinem veritas dedit, quam et in se ipse homo recognosceret et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius numerus est perfectus, ipse centum oves habuit, cum angelorum substantiam et hominum creavit. Sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit: dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum? Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus unam quaerebat, quia rationabilis creaturae numerus, angelorum videlicet et hominum, quae ad videndum Deum condita fuerat, pereunte homine erat imminutus, et ut perfec
Abbreviated transcription (Latin):
dñice crucis ultio peteretur: usq dũ
fodiam inquit circa illã. Idẽ radi¬
cem infructuose m̃tis ligone bis ac¬
cute inuec̾tionis humiliẽ. & p̃sentiũ
uidelicet p̃ssurarũ. & horrorẽ ꝑpetue
dampnationis incutiens: omĩs qͥppe
fossa ĩ imo ẽ: & nimirum inc̃patio
dũ m̃tẽ sͥ demonstrat. humiliat.
stmttã steirora ioẽ maloꝵ q̃ fec̃ abho

Expanded text:
dominicae crucis ultio peteretur. Usque dum fodiam inquit circa illam, id est radicem infructuosae mentis ligone bis acutae invectionis humilem, et praesentium videlicet pressurarum, et horrorem perpetuae damnationis incutiens. Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Et mittam stercora
Abbreviated transcription (Latin):
co deuotȩ humilitatis adornet.
Ne forte honoratior te sit inuitatus
abẽo. & ueniens is. qui te & illũ uoca¬
uit dicat tibi. Da huic locũ. ce tunc
incipias cũ rubore nouissimũ lo¬
cũ tenere. honoratiori post inuita¬
tate preitur. E cum rubore nouissi¬
mum locũ tenet qͣndo de aliis. meli¬
ora cognoscens. quicqͥd desua oꝑati¬
one celsum sentiebat humiliat dicẽs
cũ ꝓpħa. egens sum: &e inlaborib a-
uiuentutẽ mea. exaltatus aut̃ hu¬
miliatus sum & conturbatꝰ.
Sedcum uocatus fueris. uade recũ
be uinouissimo loco: Quanto mag¬
nus es inquit humilia de. inom̃ib
& psalmista gloriat᷑us. humiliatꝰ
sum usq quaq dñe iuiuifica me
scđm u̾bũ tiui. Manifeste signifi¬
cans ita se adño posse uuificari si
desuis ipse iuitutib humilia senti¬
ret. Ut cũ uenerit qͥ te inuitauit. di¬
cat tͥ amice ascende suꝑuis ueni¬
ens dñs quẽ humilẽ inuen̾it ami

Expanded text:
co devotae humilitatis adornet. co devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locum, et tunc incipias cum rubore novissimum locum tenere. Honoratiori post invitatate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat, humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea, exaltatus autem humiliatus sum et confusus . Sed cum vocatus fuessimo loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus. Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum , manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitaverit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Veniens Dominus quem humilem invenerit, a
Abbreviated transcription (Latin):
cens adillos. Cũ inuitatus fueris
adnuptias nrecumbas in pͥmo lo¬
co: Aꝑta quidẽ adlitterã ẽ hec admo¬
nitio saluatoris: docens humilitatẽ
ñsolum apud dm̃. s etiã apud ho¬
mines eẽ laudabilẽ: S qm̃ hanc euu¬
angłista ñfrustra parabolã uocat
bituit intuendũ qͥd etiã mysticȩ sig¬
net. Nuptias appellari. xp̃i et eccłie
conuinctionem. multis locis apparet.
ł quib unũ ẽ. Numquid possunt filii
nuptiarũ qͣmdiu sponsus cũ illis est
ieuinare : Aliud et simile factũ ẽ reg
num celoꝵ homini regi. qͥ fec̃ nupti¬
as filiosuo: E misit seruos suos uo¬
care inuitatos adnuptias. Has ergo
nuptias qͥsqͥs inuitatus adierit.
id÷ eccłie se menbris fidei gr̃a con¬
uinxerit ñ discumbat. inpͥmo loco.
hoc ẽ ñ se demeritis gloriando qͣsi
cȩteris sublumor extollat. Etquidẽ
studeat iuxta alterius loci para¬
bolã ueste nuptiali uestit᷑us. hoc ẽ
uirtutum fulgore coruscus appa¬
rere. sedipsarũ habitũ uirtutũ lo¬

Expanded text:
ens ad illos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem, sed quoniam hanc evangelista non frustra parabolam vocat breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari, Christi et Ecclesiae conjunctionem, multis locis apparet. E quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est, jejunare ? Aliunum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est non se, de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum habitum virtutum lo
Abbreviated transcription (Latin):
ati sunt serui illi Prima uigilia pͥ¬
meuum tempus ẽ idẽ puericia. scd̃a.
adolescentia. uel uiuentus. quȩ aucto¬
ritate sacri eloquii unum sunt dicen¬
tis: Letare iuuenis inadolescentia tua.
Tercia autẽ senectus accipit᷑. Quigͦ ui¬
gilare inprima iugilla noluit. custo¬
diat uel scdam. Ut qui conuerti apra¬
uitatib sius inpuericia neglexit ad
uias uite saltim intempore uiuen¬
tutis eiugilet. Et qui uigilare in
scd̃a uigilia noluit: tercie uigilie
remedia ñ amittat. Ut qui inuiuẽ¬
tute adiuas uitȩ ñiugilat saltim
insenectute resipiscant. Ad excuti¬
endã uͦ mentis nr̃e desidiã. etiã exte¬
riora dampna ꝑsimilitudinẽ dedu¬
cuntur. ut ꝑhec animus adsuã cu¬
stodiam suscitetur: Nam subditur.
pc autẽ scitote. qm̃ si sciret pater¬
familias. qua hora fur ueniret ui

Expanded text:
gilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus. Quae auctoritate sacri eloquii unum sunt dicentis: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Tertia autem, senectus accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit, custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit, ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet.secunda vigilia noluit, tertiae vigiliae remedia non amittat. Ut qui et in juventute ad vias vitae non evigilat, saltem in senectute resipiscat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem deducuntur, ut per haec animus ad suam custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote. Quoniam si sciret paterfamilias, qua hora fur
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis suȩ suȩ contemplatio¬
ne nos eleuat. & transire eius ẽ ii
claritatis suȩ speculationẽ nos du¬
cere. cum eum quẽ inhumanitate in
iudicio cernimus. etiã indiuinitate¬
iudemus post iudicium.¬

Expanded text:
nitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium
Abbreviated transcription (Latin):
gilantib seruis exhibeat audiamꝰ
men dico uob̃. qͦd precinget se. &
Ifaciet illos discumbere & transiẽs
ministrabit illis. Precinget se. idest
adretributionẽ preparat. faciet illoᷤᷤ
discumbere. idest inȩterna quiete
refoueri. Dis cumbere quippe nr̃m:
in regno quiescere ẽ. Unde rursum
dñs dicit. uenient. & recumbent cũ
abraham. & ysaac. & iacob. Transi¬

Expanded text:
diamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
pacem ueni dare interram: Non dico
uobis. sed separationẽ. Quomͦ post
baptisma suȩ iussionis. post ignis
sp̃ãlis aduentũ terra sit arsura decla¬
rat. Siquidẽ adfidem xp̃i dotus or¬
bis contra se diuisus ẽ: unaqueq do¬
mus & infideles habuit. et credentes.
& ꝓpt̾ea bellum missum ẽ bonu
ut rumperetur par mala. Qͦd et esa¬
ias subtypo egẏpti ꝓpħice p̃cinuit
dicens. Ec̃ce dñs ascendit suꝑ nubẽ
leuem. & ingredietur egyptum. &
mouebuntur simulacra egẏpti afa

Expanded text:
pacem veni dare in terram? non, dico pacem veni dare in terram? non, dico vobis, sed separationem. Quomodo post baptisma suae passionis, post ignis spiritalis adventum, terra sit arsura declarat. Siquidem ad fidem Christi totus orbis contra se divisus est, unaquaeque domus et infideles habuit et credentes, et propterea bellum missum est bonum, ut rumperetur pax mala. Quod et Isaias sub typo Aegypti prophetice praecinuit dicens: Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a fa
Abbreviated transcription (Latin):
sic corda credentium sp̃c igne quo t̃¬
rena omnia simul ce animam suã de¬
spicere immo odire queant. inflama¬
re.Non enim erat sp̃c datus. quia ie¬
sus nondum fuerat głificatus. hoc ẽ
uictoria passionis. dequa alibi. Po¬
testis inquit bibere calictm. quẽ ego
bibo. aut baptismum quo ego bap¬
tizor baptizari. Et qͦmͦ coartabor
usq dum ꝑficiatur: Quidã codi¬
ces habent. & quomodo angor. Tan¬
ta itaq dñi dignatio ẽ. ut infunden¬
dȩ nobis deuotionis. & consumman¬
dȩ ꝑfectionis innobis. & maturande
ꝓnobis studium passionis. sibi in¬
esse destetur. Qui cum inise nicħ ha¬
buerit qͦddoleret: nris tamen ange¬
batur siue coartabatur erumpnis.
& subtempore passionis. mesticiam
pretendebat. qͣm non exmetu mor¬
tis suȩ sed exinora nr̃ȩ redemptionis
assumpserat. iuxta qͦd ait
Et quomͦ angor usq dum ꝑficiatur:
Utiq qui usq ad ꝑfectionem angit᷑
de ꝑfectione securus est. Putatis. qͥa

Expanded text:
sic corda credentium spiritus igne, quo tersic corda credentium spiritus igne, quo terrena omnia simul et animam suam despicere, imo odire queant, inflammare. Non enim erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus: hoc est victoria passionis, de qua alibi: Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibo, aut baptismum quem 309 ego baptizor, baptizari ? Et quomodo coarctor, usque dum perficiatur? Quidam codices habent, Et quomodo angor. Tanta itaque Domini dignatio est, ut infundendae nobis devotionis, et consummandae perfectionis in nobis, et maturandae pro nobis studium passionis sibi inesse testetur, qui cum in se nihil habuerit quod doleret, nostris tamen angebatur sive coarctabatur aerumnis, et sub tempore passionis moestitiam praetendebat, quam non ex metu mortis suae, sed ex mora nostrae redemptionis assumpserat. Juxta quod ait: Et quomodo angor usque dum perficiatur? Utique qui usque ad perfectionem angitur, de perfectione securus est. Putatis quia
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiȩ carnalis qͣsi spinas
tribulos quod conburit aurea dm̃¬
cȩ domus uasa ꝓbando meliorat.⁊
ligna. fenum. stipulamq consumit.
qui mox interram missus. illas ceri¬
tum uiginti quas inarce syon rep¬
perit lucernas intima suiluminis
aspersione fetauit. De quib supra
cum diceret. sint lumbi uri p̃cinc̾ti.
addidit. & lucerne ardentes. Queris
gͦ inquit utrum om̃s moneã. lũbis
accinctis. et lucernis ardentib dñi
aduentum prestolari. sed qui obhoc
solum desinui patris exiuii. & ueni
inmundũ. ut homines aterrenis
cupiditatib incelestia desideria suc¬
cendam. quid putas uolo aliud. qͣm
ut huius incendii uibar cunctas
mundi plagas illustret. huius fła¬
ma deuotionis usq adfinẽ scłi fide¬
liũ semꝑ augescat incorde. neq ullo
infidelium uel fructuũ extinguat᷑
incursu. uel flatuum. Naptisma aut̃
habeo baptirari. Sangius inquit ꝓ
prii tinctione prius habeo ꝑfundi. &

Expanded text:
concupiscentiae carnalis quasi spinas concupiscentiae carnalis quasi spinas tribulosque comburit, aurea dominicae domus vasa probando meliorat, et ligna, fenum, stipulamque consumit, qui mox in terram missus illas centum viginti, quas in arce Sion reperit lucernas, intima sui luminis aspersione fetavit. De quibus supra cum diceret: Sint lumbi vestri praecincti , addidit: Et lucernae ardentes. Quaeris ergo inquit utrum omnes moneam lumbis accinctis et lucernis ardentibus Domini adventum praestolari: sed qui ob hoc solum de sinu Patris exivi, et veni in mundum ut homines a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria succendam, quid putas volo aliud, quam ut hujus incendii jubar cunctas mundi plagas illustret, hujus flamma devotionis usque ad finem saeculi fidelium semper augescat in corde, neque ullo infidelium vel fluctuum exstinguatur incursu vel flatuum? Baptisma autem habeo baptizari. Sanguinis inquit prii tinctione prius habeo perfundi, et
Abbreviated transcription (Latin):
& cognicio dñicȩ uoluntatis. & exe¬
quendi que eognoscunt facultas
impendit᷑. Multum autẽ commẽ¬
datur ei. cui cum sua salute dnĩc qͦ
gregis pascendi cura committeretur.
Itaq potentes potent̃ tormenta pati-¬
untur. et fortiorib fortior instat cruci¬
atio. hoc ẽ maiori grã donatos si de¬
liquerint maior uindicta sequetur: Mi¬
tissima autem omĩum pena erit eoꝵ
qui preter peccatum qͦd originale tra¬
xerunt. nullũ insuꝑ addiderunt. &
inceteris. quȩ addiderunt. tanto qͥsq
ibi tollerabiliorem habebit dampna¬
tionẽ. qͣnto hic minorẽ habuerit in¬
iquitatẽ. Ignẽ ueni mittere inter¬
ram. & qͥd uolo. nisi ut accendatur:
He adinterrogationẽ beati petri scisci¬
tant an artioris uite status sit abom¬
nib expetenduᷤ specialit̃ sentencia re¬
spondetur. Ignem qͥppe dic̃ sp̃c sc̃i feruo¬
rem. qui secreta cordis illuminans con¬
tinuis motib adsuꝑna ꝓuocat. Uitei

Expanded text:
et cognitio dominicae voluntatis, et exseet cognitio dominicae voluntatis, et exsequendi quae cognoscunt facultas impenditur. Multum autem commedatur ei, cui cum sua salute dominici quoque gregis pascendi cura committitur. Itaque potentes potenter tormenta patiuntur, et fortioribus fortior instat cruciatio, hoc est majori gratia donatos, si deliquerint, major vindicta sequetur. Mitissima autem omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris, quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuerit iniquitatem. Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Haec ad interrogationem beati Petri sciscitantis, an arctioris vitae status sit ab omnibus expetendus, specialiter sententia respondet. Ignem quippe dicit Spiritus sancti fervorem, qui secreta cordis illuminans continuis motibus ad superna provocat, vitia
Abbreviated transcription (Latin):
fidem negauit. et est infideli deterior.
ut apls ait. Ille autem seruus qui
cognouit uoluntatem dñi sui. ce ñ
p̃parauit. &e nonfecit scdm uolunta¬
tem eius. uapulabit multis. Multi
hanc sentenciam male intelligentes.
nolunt scire quid faciant. & quasi
minus se uapulaturos existimant.
si nesciant quid operari debeant.
Sed aluid ẽ. nescisse: aliud ẽ scire
noluisse. Nescit namq quid appre
ut nesciat. aurẽ uoce ueritatis auer¬
tit iste ñ nesciens sed contemptor
adicitur. Qgi autem ñ cognouit
& fecit digna: uapulabit plagis
paucis. Omni autẽ cui multum
datum ẽ. multum queret᷑ abeo.
& cui commendauerunt multũ.
plus petunt abeo. Quare postꝗͣ
dixit. cui multũ datũ ẽ adiecit.
& cui commendauerunt multũ.
subaudis diuina uidicia. nͥ forte
ꝑhoc utrumq fidelium ordinem.
& rectoꝵ uidelicet & subditoꝵ
uoluit intimare: quia multũ sepe
datur etiã quibq pruatis. quib

Expanded text:
fidem negavit, et est infideli deterior, fidem negavit, et est infideli deterior, ut Apostolus ait. Ille autcognouit uoluntatem domini sui et non se pręparauit et non fecit secundum uoluntatem eius, uapulahanc sententiam male intelligentes, nolunt scire quid faciant, et quasi minus se vapulaturos existimant, si nesciant quid operari debuerant. Sed aliud est nescisse, aliud est scire noluisse. Nescit namque, qui appreut nesciat autem a voce veritatis avertit, iste non nesciens, sed contemptor addicitur. Qui autem non cognovit, et fecit digna plagis, vapulabit paucis. Omni autem cui multum datum est, multum quaeretur ab eo; et cui commendaverunt multum, plus petunt ab eo. Quare postquam dixit, Cui multum datum est, adjecit: Et cui commendaverunt multum, subaudis, divina judicia. Nisi forte per hoc utrumque fidelium ordinem, et rectorum videlicet et subditorum voluit intimare, quia multum saepe datur etiam quibusque privatis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sperauerit. sed tantũ. qͦd adiussio¬
nem dñi qͣndocumq uenturi con¬
seruis intempore tritici mensuram
dederit. hoc ẽ uel sermonis diuini
uel exempli sui regłam monstraue¬
rit. Quiꝰ etiã quosdã bonos seruos
legimus. abapło castigatos qͦd tre¬
mentes atq anxii crederent instare
diẽ diũ. quẽ ipse inopinatũ ꝓmise¬
rit esse uenturum: unde optimũ
ẽẽ ꝓbatur. quamqͣm magnoꝑe si
liceat cupiamus scire quando ue¬
niat desideratus cunctis gentib.
re non licẽt tantũ in exemplum bo¬
ni serui. siue ꝓpe. seu ꝓcul sit. para¬
tos expectare. & diligere aduentũ erꝰ
Uleniet dñs serui illius in die quañ
sperat & hora qua nescit. & diuidet
eum. partẽq eius cũ infidelib po¬
net. Diuidet eum. ñ gladio dedis¬
secando. sedafidelium consortio sẽ¬
gregando. & eis qui numqͣm uelad
fidẽ ꝑtinuerat sociando. qͥa qͥ suoꝵ
& maximȩ domesticoꝵ curã ñ habet.

Expanded text:
speraverit, sed tantum quod ad jussiosperaverit, sed tantum quod ad jussionem Domini quandocunque venturi, conservis in tempore tritici mensuram dederit, hoc est, vel sermonis divi, vel exempli sui regulam monstraverit. Quinetiam quosdam bonos servos legimus ab Apostolo castigatos, quod trementes atque anxii crederent instare diem Domini, quem ipse inopinatum promiserit esse venturum . Unde optimum esse probatur, quanquam magnopere, si liceat, cupiamus scire quando veniat desideratus cunctis gentibus re non liceat, tantum in exemplum boni servi sive prope seu procul sit, paratos exspectare, et diligere adventum ejus. Veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nesciteum, partemque ejus cum infidelibus ponet. Dividet eum non gladio desecando, sed a fidelium consortio segregando, et eis qui nunquam vel ad fidem pertinuerant sociando: quia qui suorum et maxime domesticorum curam non habet,