comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponentes q manus. non nele¬
bant penitus mouere se pul¬
chrum. Pauore autem om̃s
exterriti. iam in hoc stantes
ut terra uasculum quod detex¬
cerent oꝑirent. Apparint eis
ueueranda ͤ canicie senex ad ĩ¬
star muis candorem efferens:
dicens se esse abbatem. Et ait
islis. usqueqꝰ conturbamini et
tardatis. Non uidetis dominũ
martinũ stantem: uos iuuare
parstum si manus apponitis.
Tunt iactans pallium ano
utebatur posint manũ ad sar¬
cofagum. cum reliquis sacer¬
dotibus crucibus paratis. ce̾is
dederunt cundi uoces et psal¬
lentium in excelsum. Tunc ad
senis conatum ꝓtimis sarcofa¬
gum in sũma leuitate cõmotũ.
In locum ubi minc adozatur
dño annuente ꝑducitur. Qd̾
ad uoluntatem sacerdotis ĩ po¬
situm. Diclis etiam missis. ut
uentum est ad cõuinum. Reqͥ¬
rentes sollicite semen. nequa¬
ꝙͣ reperiunt. Sec nec homo
quidem extitit. qui eunl de ua¬
silica exire uidisset. Credo ali¬
qua fuit uirtus angelica. que

Expanded text:
ponentesque manus, non valeponentesque manus, non valebant penitus movere sepulchrum. Pavore autem omnes exterriti, iam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canities senis, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, ait eis: 'Usquequo conturbamini et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vobis iuvare paratum, si manus adponitis?' Tunc iactans pallium quod utebatur, posuit manum ad sarcofagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis et dederunt cuncti voces psallentium in excelso. Tamen ad senis conatum protinus sarcofagum in summa levitate commotum, in loco ubi nunc adoratur, Domino annuente, perducitur. Quod ad voluntatem sacerdotis conpositum, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam repperiunt. Sed nec homo quidem extetit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo, aliqua fuisset virtus angelica, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et sanctum cozpus culun
a loco ubi sepultum fuerat tnͣt¬
ferretur. Conuocauit beatus
perpetinis ad diem festum uic¬
nos pontifices. sed et abbatuu
ac diuersozum cł̾itoꝵ non mini¬
Imam młtitudĩem. Et quia hoc
in kalendis iuliis agere uolebe
uigilia imia notte facto mare
accepto sarculo terram que suꝑ
sanctum erat tumilum ceperĩi
effodere. Q no de tetto manꝰ nt enũ
ꝯmouerent initiunt. Ibiq mł¬
titudo tota laborans. Nichil to¬
tum prozsus per totam diem
profetit. uigilata demq alia
uotte: mane temptantes ite¬
rum. ⁊ lichil om̃io agere potue¬
runt. Tunc conturbati aicos
ex territi: quid fac̾ent nescie¬
bant. Dixit eis umis ex clen¬
cis. Scitis ama post hoc tridu¬
um natalis episcopatus eiꝰ
esse consuenerit. et foz si teñ
hac die se transterre nos ad¬
monet. Tmic ieuiis et oz̃o¬
mbus. ac iugi psallentio die
noctuq infistentes. Triduũ
alud continuatione duxerunt.
ꝯnarta antem die eccedentes.

Expanded text:
tur, et sanctum corpusculum tur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Julii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, injiciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduum natalis episcopati eius esse consueverat, et forsitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes
Abbreviated transcription (Latin):
Q uẽ michaes assumpsit cum an¬
gelis: maria snscepit cum uir¬
ginum choris. paradisus reti¬
net lectũ cum santtis. s ed quid
uos in laudem eins temptamꝰ.
qd̾ non sufficimus adimplere:
Apse est enim lans illius. Tuiꝰ
lans ab eius ore numnꝙͣ recessit.
Nos nam utiuam uel simplicẽ
possimus ystoriam explicare.
re lectioni: qualiter santtũ eius
corpusculum in locum ubi mĩt
adoratur fuerit angelo anmi¬
ente trauslatum. Anno sex¬
agesimo quarto. post transitũ
glo̾si domini martimi. beatus
perpetuus turonice sedis cathe¬
dram sortitus est dignitatis.
Ad eptus q hunc apicem cũ
magno deuotorum consensu fũ¬
Idamenta templi ampliora qmͣ
fuerant supza beata menbra
locare disposint. Quod sagaci
insistens studigo mirifice man¬
cipaui effectui. De qna fabri¬
ca multũ quod loqnerennir
erat. sed quia presens est con¬
ticere ex iude melius putauimꝰ
Aduemente ergo optato tẽpore
sacerdoti ut templum dedicare¬

Expanded text:
quem Michael assumpsit cum anquem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laudem ejus tentamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cujus laus ab ejus ore nunquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicare. re lectioni, qualiter sanctum ejus corpusculum in locum ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno 1008 devotorum consensu, fundamenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut templum dedicare
Abbreviated transcription (Latin):
indences multi cum
milłus eũ penitus ex¬
citare presummeret: transactis
eere duaꝵ aut trium horarum
spaciis excitauerunt: dicentes.
Iam hora preterit. Iubeat dñs¬
lectori lettionem legere. Exret¬
tat enĩ populus. ualde iam lap¬
sus Respondens autem beatus
ambrosins. Nolite inquit turba¬
ri. Multum enim michi ualet
sic obdormuisse. cui tale miracłm
dũc ostendisse dignatus est sran
noueritis fratrem meum mar¬
timim sacerdotem egressum fu¬
isde ce corpore. me añt enis fune¬
ri obsequium prebuisse. Perac¬
toq ex more seruitio capitellũ
tantum nobis exitantib non
explem Tunc illi stupefacti pa¬
riter. et admirantes. diem et tẽ¬
pus post notant. sollicite requi¬
Irentes. Qm ipãm diem tempuss
ius transitu sanctoꝵ caiit mi¬
merus. angeloꝵ exultat chozns.
om̃ium q celestium uirtutum
occurrit excercitus: Diabolus
presumptione confuaditur.
Ecclesia uirtute robozatur. Sa¬
cerdotes reuelatione glozificant᷑.

Expanded text:
videntes multi, cum videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat dlectori lectionem legere; exspectat enim populus valde jam lassus. Respondens autem beatus Ambrosius: Nolite, inquit, turbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem ejus funeri obsequium praebuisse, perque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi. Tunc illi stupefacti, pariterque admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsam diem tempusqujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virtutum occurrit exercitus: diabolune confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moza esse‸ nt liet audirentur.
diabolus eum cuan iquis ange¬
lis retinere temptauit. Nichil¬
q suñ in eodem reperiens. confi¬
ens ab cessit. Quid ergo de nob̾¬
speccatoribus erit. Si tantum sa¬
Iocatum tempus archidiatonꝰ
turomis misit uelociter ami
hoc diligenter inquireret. Qui
ueniens eo die hozaq manifestis¬
fune coguouit transisse beatũ
uirum. quo sanctus seuerimis
anduint ꝑsallantium chorñs ¶ Sed
et s qd sueri recurramꝰ ystonã.
Ip̃a hora eͣnm. sibi scripsit cum
nbro uite sue. fuisse xeuelatum.
o namq temporẽ
beatus ambrosius. cuiꝰ
hodie flores eloquii per totam
eccłiam. redolent. Mediolanensi
ciuitati preerat episcopus: Cui
celebranti festa dominici diei ista
erat confaetudo. ut ueniens lectoz
cum libro suo. non antea legere
na die dñica ꝓphetita iectione iã
lecta aute altare stante qui lectio¬
nem beati panli proferret. Bea¬
tissimus antistes ambrosins super
santtum altare obdormiret. Q d̾

Expanded text:
per morae esset, ut haec audirentur, per morae esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retinere tentavit, nihilque suum in eodem reperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tanto sanotavit tempus archidiaconus, et Turonos misit velociter, qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eo die et hora manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatum. 5. Εο namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
uir honeste uite. et per cunita
landabilis. duni die dñita loca
santta ex consnetudine post ma¬
tutinas cum suis cleritis cir¬
cuniret. Ina hora qua beatus
obiit audiuit chorum canen¬
cium in sublimi. uocato q ar¬
chidiacheno. interrogat si au¬
res eius percuterent noces
quas ilie actencius audiret
Respondit. N equaquam. Tũc
ille diligenter inquit ansculta.
Archidiaconꝰ antem cepit sur¬
sum collum intendere. aures
erigere. et super sõmis articu¬
lis batulo substantante stare
Sed credo eum non fuisse equal
meriti. Aqno hec non iuereban¬
tur audiri. Tuns prostrati t̾re
ip̃e pariter et beatus episcopnis.
doniniũ dep̾tantur. ut hoc ei di¬
uina pietas audire permitteret
Cretus autem bursum interrole
senex. Qund audis: qui anit. uoces
psanantium tanꝙͣ in oelum an¬
dio. Sed quid sit pror sus ionoro.
Cm ille. Ego tibi quid sit narra¬
bo. Dominus mens martimis e¬
piscopus migrauit ex hoc mundo
et uunc angeli cauendo eur de¬
ferunt in excelsum. Et ut parũ¬

Expanded text:
vir honestae vitae, et per cuncta laudabilis, dum die Dominica loca sancta ex consuetudine post matutinos hymnos cum suis clericis circumiret, illa hora qua Beatus obiit, audivit chorum canentium in sublimi. Vocatumque archidiaconum interrogavit si aures ejus percuterent voces quas ille attentus audiret. Respondit: Nequaquam. Tunc ille: Diligentius, inquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae, ipse pariter et beatus episcopus, Dominum 1006 deprecantur, ut hoc ei divina pietas audire permitteret. Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrabo. Dominus meus Martinus episcopus migravit ex hoc mundo; et nunc Angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita dicam confratto moztis
hiatu. et eius ab ore retractum.
uite restituit. Qui nsq hodie
ad testimonium uirtutis beati
uiri unus ħ abetur in setulo.

Expanded text:
ut ita dicam, confracto mortis hiatu, et eius ab ore retractum vitae restituit Qui usque hodie ad testimonium virtutis beati viri vivus habetur in saeculo.
Abbreviated transcription (Latin):
libus/ notre medis quieuit in ꝑa¬
ce. sG loziosum ergo. et toto mũ¬
do laudabilem eius transitum
die dominica fuisse. manifestis¬
simum est. Idq in sequenti cer¬
tis testimoniis compbamus.
Quod non ꝑui meriti fuisse cẽ¬
setur sut illa die eum dominꝰ
in paradiso susciperet. qua idẽ
inferis surrexisset et ut qui do¬
minita sollempnia semper cele¬
brauerat impollute. post mun¬
di pressuras dominics die loqͣ¬
retur in requie C

Expanded text:
libus, nocte media quievit in palibus, nocte media quievit in pace. Gloriosum ergo, et toti mundo laudabilem ejus transitum in die Dominica fuisse manifestissimum est, idque in sequenti certis testimoniis comprobabimus. Quod non parvi meriti fuisse censetur, ut illa die eum Dominus in paradiso susciperet, qua idem b inferis surrexisset; et, ut qui Dominica solemnia semper celebraverat impollute, post mundi pressuras Dominica die locaretur in requie. C
Abbreviated transcription (Latin):
ile confisus in uirtute sã. Si tibi
inquit placet beate martine ut
alqna in taa laude conscridam.
appareat suꝑ hunc infirmum.
Impositaq carta pettori eiꝰ: exem¬
plo recedente febre sanatus est. qui
erat egrotus. S ed et fortu
rium temptannis tamen aliqua
ce uirtutib santti. ac bĩssimi mar¬
tini que post obitum eiꝰ acte sũt
quantum inuenire possumus
memorie replicare sãma hoc e¬
rat stribendi studium. qd̾ in io¬
nitens gloriosus domiiꝰ
martimis decedente. iam mundo.
sol nomuis exoriens. sntut anteri¬
or narrat ystoria. apud sabiã
pannonie oztus. Ad saluationẽ
galliaꝵ opitulante deo dirigitur.
Quas uirtutib et signis illustͣns
in urbe turonica episcopatus ho¬
norem inuitus populo cogente
suscepit. In qno gloriosam et pe¬
ne in unitabilem agens uitan
per quinquana auuq bis infr̃
geminis mensibus. cum decem
diebus octogesimo pzimo etatis
sue anno cesario. et actito consu¬

Expanded text:
ille confisus in virtute Sancti: Si tibi, ille confisus in virtute Sancti: Si tibi, inquit, placet, beate Martine, ut aliquid in tua laude conscribam, appareat super hunc infirmum. Impositaque charta pectori ejus, extemplo recedente febre sanatus est, qui erat aegrotus. Sed et Fortunriti, tentabimus tamen aliqua de virtutibus sancti et beatissimi Martini, quae post ejus obitum actae sunt, quantum invenire possumus, memoriae replicare: quia hoc erit scribendi studium, quonitens gloriosus domnus Martinus, decedente jam mundo, sol novus exoriens, sicut anterior narrat Historia, 1005 apud Sabariam Pannoniae ortus, ad salvationem Galliarum, opitulante Deo, dirigitur. Quas virtutibus ac signis illustrans, in urbe Turonica episcopatus honorem invitus, populo cogente, suscepit: in quo gloriosam, et pene inimitabilem agens vitam, per quinquennia quinque bis insuper geminis mensibus cum decem diebus, octogesimo primo aetatis suae anno, Caesario et Attico consu
Abbreviated transcription (Latin):
ne periret eripuit suel que neu¬
tam sum mergendum martim̃
dominum inuotantem. de ꝓfundo
pelagi ad litus quod obtabat en¬
cuit. Quidam pro benedictio¬
ne de cantta ede assimĩe
elegitans. ali quid cerede sepul¬
aheo sancto accepit et infra pe
necralia donis canꝙͣ thesauꝵ
celestem reposint. Ffattum est
gũt ut inuid̾a temptatozis in¬
imsum incendium. domum. uo¬
raci flamma crrcum ureret. et
parsam per aridas tobulas cuns¬
ta uostaret. Inter ea clamoz ad ce¬
huami tollitur. et beati martini an¬
pilium imploratur. meminitur
enam: cere ꝑticulam a scĩ tem¬
plo delatam. Que reperta et igen
mietta protimis cunctum restrin¬
xit incendium. Nonoq miraculo
cere q̃ ignem alere erat solita. ni¬
olentiam ignis ui santlitatis oppzes¬
sit ¶ ec paulimis in sexto operis
lni libro uersu conscripsit. acce p
culum. uerum cum eͤum hinꝰ in¬
diculi carta uenisset. ne pos eius
oram tenebati incũmodo. At

Expanded text:
ne periret, eripuit; vel quae navne periret, eripuit; vel quae navitam submersurum, Martini Dominum invocantem, de profundo pelagi ad litus, quod optabat, elicuit. Quidam pro benedictione de sancta aede adsumere flagitans aliquid, ceram de sepulchro sancto acnetralia, domus tanquam thesaurum coelestem reposuit. Factum est autem, ut invidia tentatoris immissum incendium domus voraci flamma circumureretur, et sparsum per aridas tabulas cuncta vastaret. Interea clamor ad coelum tollitur, et beati Martini auxilium imploratur. Meminit ille etiam cerae particulae a Sancti templo delatae. Quae reperta, et igni injecta, protinus cunctum restinxit incendium, novoque miraculo cera, quae ignem alere erat solita, violentiam ignis vi sanctitatis oppressit. Haec Paulinus in sexto operis sui libro versu conscripsit, acceptoculo. Verum cum ad eum hujus indiculi charta venisset, nepos ejus gravi tenebatur incommodo. At
Abbreviated transcription (Latin):
ut beatum sepultyrum adeat:
et setum flecn ueniam de p̾cãs.
coram confessore prosternat.
⁊auigantib añt illis. temptatoris
impullu cõmoto nento. ⁊ auis
in profundum demergitim. et
sexus utercs ab anne diripitur
Cumq inter procellas flucaium
rotarentur et spes om̃is enadẽ¬
di perisset: ima om̃ium uox in
ciamoze ꝓfertur dicens. Misers¬
to martine eripe a p̾senti int̾i
famulos fauuilas q tuas. Iois
diclis ecre flatus aure platidus
artus sum mersoꝵ subuehens
abundis ilesos. om̃s lictori qd del¬
derabant ida famulante resti¬
tuit. Nec ullus deperiit. sed craits
saluati pascalia festa cum sũma
exultatione perfinitti sunt Non
enĩ defuit iua uirtus que ioz danẽ
scindens ppłm sub aquaꝵ molibus
margine arente craduxit. cum
defundͦere fluumi duodetim lapid¬
bus ablatis signa apostolica gesti¬
tib iosieͤ litori cui aduenerat ꝯse¬
crauit. Uel illa que petrum pere¬
uutem pia amplectens dextera.

Expanded text:
ut beatum sepulchrum adeat ut beatum sepulchrum adeat et se, cum fletu veniam deprecans, coram confessore prosternat. Navigantibus autem illis, temptatoris inpulsu commoto vento, navis in profundo dimergitur, et sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluctuum rotarentur, et spes omnis evadendi perisset, una omnium vox in clamore profertur, dicens: „Miserator Martine, eripe a praesenti interitu famulos famulasque tuas!" His dictis, ecce flatus aurae placidus artus submersorum subvehens ab undis inlaesos, omnesque litori, quod desiderabant, unda famulante, restituit; nec ullus deperiit, sed cuncti salvati paschalia festa cum summa exultatione perfuncti sunt. Non enim defuit illa virtus, quae Iordanen scindens populum sub aquarum molibus margine arente traduxit, cum, de fundere fluvi duodecim lapidibus ablatis, signa apostolica gestientes, Iosue litori, cui advenerat, consecravit; vel illa quae Petrum pereuntem, piam amplectens dexteram,
Abbreviated transcription (Latin):
redundanit. nt uestimenta sa¬
cerdotis nectareo. eselagrans
odore. obeagina unda perfim
experiere salntem. ¶seo et pro¬
celle ab agrĩs hoc liqnore puri¬
ficatis sepe prohibite. sant
sisset. et graciam santi siciens
cogitaret qmͣ de beataͦ ede rape¬
ret ad salutem. R.e sepulchiñ
accedens. edituo supplicat ut si¬
bi parumper bene dicte cere ler¬
giretur e tumulo. Quam acci¬
piens letus abcessit. et agro cui
frugem senerat confisus impo¬
suit. Adueniens antem tempes¬
tas seuissima q̃ uiciniam in
annis precedentib sepe uastane¬
bits. nec ibidem ultra ut consue¬
nerat nocuit.
agnifica uero acq defide¬
rabili paschali festinita¬
te adueniente pełs ad beati celli¬
aduenit. Et singula loca allam¬
bens. oculis. nel irrigans lacri¬
mis. ii quib uir beatus. aut
sederat. ant ozauerat: siue uͥ
cibum sumpserat. nel corpozri
ametem post multos labores
indulcerat ꝑcdosse nauium p̾¬
parata. anneni tͣnsire parat.

Expanded text:
redundavit, ut vestimentum saredundavit, ut vestimentum sacerdotis nectareo effragrans odore, oleagina unda perfundexperiere salutem. Sed et procellae ab agris hoc liquore purificatis saepe prohibitae sunt.sisset, et gratiam Sancti sitiens, cogitaret quid de beata aede raperet ad salutem, prope sepulcrum accedens, aedituum supplicat, ut sibi parumper benedictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens laetus abscessit; et agro, cui frugem severat, confisus imposuit. Adveniens autem tempestas saevissima, quae viciniam in annis praecedentibus saepe vastavectione, nec ibidem ultra, uti consueverat, nocuit. Magnifica vero atque desiderabili paschali festivitate adveniente, populus ad Beati cellutus advenit. Et singula loca allambens osculis, vel irrigans lacrymis, in qua vir beatus ante sederat aut oraverat, sive ubi cibum sumpserat vel corpori quietem post multos labores indulserat, classe navium praeparata, amnem transire parat,
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse concessum. Puella que¬
dam ꝑilisis humore grauata:
et quod peius est errore cultus
sanatici inuoluta. beati sepulcͫ
expetiit. uigiliasq celebzatas: sa¬
nitat est reddita. Bursumq ad
ydolatrie uomitum reuotata. lã¬
gorem quo obtentu pontisicis ca¬
ruerat iterato incurrit. E himus
quidam rapidus. in scintiu demo¬
nis acius. cozanam se pulchri
me santti meritum declarabat
uiolent̾ arripuit. Mox lumine
prinatus. predam cogeute dolo¬
re restituit. linmen q recepit.
Ouidam uero a tẽp¬
tatore cõmotus. prolato gladio
cum quendam ferire couaretur
in atrio confessozis. protinus i¬
ram in se retoztam. ueloci dei
inditio prosequente. ip̃o se mu¬
crone confodit. Ouociens¬
oleum fnisset positum. refer̃t
uero perpetuus episcopus me¬
rito uĩ discipulns predicandus.
ampulam cum oleo ad sanctũ
timulũ detulit. ut eum uirtꝰ
erasum a marmore quo scã mẽ¬
bra teguntur. puln̾em. liquo¬
re permixtun in tantĩ oleñ

Expanded text:
fuisse concessum. Puella quaefuisse concessum. Puella quaedam paralisi humore gravata et, quod peius est, errore cultus fanatici involuta, beati sepulchrum expetiit, vigiliasque caelebratas, sanitati est reddita. Rursumque ad idolatriae vomitum revocata, languorem, quem obtentu pontificis caruerat, iteratis incurrit. Chunus quidam rapidus instinctu daemonis actus, coronam sepulchri, quae sancti meritum declarabat, violenter eripuit. Mox lumine privatus, praedam, cogente dolore, restituit lumenque recepit. Quidam vero a temptatore commotus, prolato gladio, cum quendam ferire conaretur in atrium confessoris, protinus iram in se retortam, veloci Dei iudicio prosequente, ipso se mucrone confodit. Denoleum fuisset positum, referunt vero Perpetuus episcopus, merito Beati discipulus praeconandus, ampullam cum oleo ad sanctum tumulum detulit, ut eum Id eseraso a marmore, quo sancta membra teguntur, pulvere, ac liquori permixto, ex quo in tantum oleum
Abbreviated transcription (Latin):
tu. et sepe in puteo impulsu de¬
monis iattarentur. abstraci
exinde illesi ppłis spectantib sũt
resumpti. Id aue et nostris ten¬
pozibus in diunis gestum.
lins quoq demon ad quifitu
uasculum precipitem duxit ad
amnẽ quasi predam qnam ceꝑar
demersurus. Sed non defint ꝑ¬
turo: beati confeisozis anxilũ
Nam ingresens in Rlumine et
ulteriorem ruppam petens.
chil notitus. sictis. est etiam ness¬
mentis egressus. Cumq ad cel¬
inlam maioris monasterii per¬
uenisset: mundatus apparui
⁊lnnc etiam testãtur multas.
uoces emittere solitir: ac lin¬
gusm gentium incogntarii
cepissime loqm. uenturaꝙ fari.
et crmnis cõficeri. Sed ut diximꝰ
nt himen santium actigit sanꝰ
abcessit. Egidius quoq cum
obaaderenr ab hostib. et excluso
colatio turbatus impugnaretur
xer inuotationem bĩ uiri fuga¬
tis hostibus nberatus est. Idq
rmoniacus in medio basilice ip¬
rahora que gestum fuerat est
professus santu martim obtentu

Expanded text:
tu et saepe in puteum inpulsu daetu et saepe in puteum inpulsu daemonis iactarentur abstracti, exinde inlaesi, populis spectantibus, sunt resumpti'. – Idque et nostris temporibus vidimus gestum. – 'Alias quoque daemon adquisitum vasculum praecipitem duxit ad amnem, quasi praedam quam coeperat dimersurus. Sed non defuit perituro beati confessoris auxilium. Nam ingressus in flumene et ulteriorem ripam petens, nihil nocitus, siccis est etiam vestimentis egressus. Cumque ad cellulam Maioris monasterii pervenisset, mundatus apparuit'. Hunc etiam testatur multas voces emittere solitam ac linguam gentium incognitarum saepissime loqui venturaque fateri et crimina confiteri. Sed, ut diximus, ut limen sanctum attigit, sanus abscessit. 'Egidius quoque cum obsederetur ab hostibus et, exclusa solatia, turbatus inpugnaretur, per invocationem beati viri, fugatis hostibus, liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae ipsa hora qua gestum fuerat est professus sancti Martini obtentu
Abbreviated transcription (Latin):
prosaico conscripserunt. Ex qui¬
bus primus ille seuerus sulpi¬
cius. cui tantus feruo amoris
fuit in cantium dei ut eo adhuc
degente in seculo. unũ librim
de mirabilib inte enis scrid̾et.
Exinde post transitum beati ui¬
ri. duos scripsit. quos dialogos
uoluit uocitari. In quibus nõ¬
nuilla te uirtutib heremitarũ
auachoretax. ne referente poꝰ¬
tumiano inseruis: sed in millo
inferioem nostrum potuit re¬
ꝑire martinim. Qnem apo¬
stolis scĩs priorib exequauit
ita ut eciam dic̾e̾t. felioem qͥdẽ
gretiam qne meruit audire
apostolum preditantem. Sed
nec sellias a xpisto d̾e lictas
quibus donaint habere mari¬
anlimis uero beatus no¬
lane urbis episcopuss poss
scriptos uersu de uir tutibus
eius quas seuerus complexis
Iest. quinq libzos. Ina compre
hendit miracula que post eis
gesta sunt tranfitum id est in
sexto operis sm libzo. Ait enim
Cum mergumim per capͥteol
basilice aereo ueherentur uela¬

Expanded text:
prosaico conscripserunt, de quiprosaico conscripserunt, de quibus primus ille Severus Sulpicius, cui tantus fervor amoris fuit in Sanctum Dei, ut eo adhuc degente in saeculo unum librum de mirabilibus vitae ejus scriberet: exinde post transitum beati viri duos libros scripsit, quos Dialogos voluit vocitari; in quibus nonnulla de virtutibus eremitarum anachoretarumque, referente Postumiano, inseruit: sed in nullo inferiorem nostrum potuit reperire Martinum, quem apostolis sanctisque prioribus exaequavit, ita ut etiam diceret: Felicem quidem Graeciam, quae meruit audire apostolum praedicantem; sed nec Gallias a Christo derelictas, quibus donavit habere MartiPaulinus quoque beatus Nolanae urbis episcopus post scriptos versus de virtutibus eius, quae Severus conplexus est, quinque libhendit miracula quae post ejus gesta sunt transitum, id est, in sexto operis sui libro. Ait enim: Cum inergumini per cancellos basilicae aereo veherentur vola
Abbreviated transcription (Latin):
loqm poceris es habetur p̾clarũ.
Itaq ne dubites. et liec sg̾e non de¬
sstas. quia crimen tibi erit si ea
tacueris. Ego añt hec agere cu¬
ꝑiens duplicis tedii affligo cru¬
ciatu. meroris pariter et terro¬
ris. Meroris cur tante nirtutes
qne sub antecessozbus nostris
facte sunt. Non sunt scriptester¬
rozis. ut aggrediar. opus egre¬
gium rusticanus ¶Ses spe dini¬
ue pretatis iletus: aggrediar
qod monetur. Pocest em̃ ut cͦ
extixeit errdorem/ant certe cõ¬
stabit eum rurfum os asine
reserare. Si iabia mes aperiẽs.
per me indoctum ista dignetur
expandere. Sed quid timeo rus¬
ticitatem meam. cunt dominꝰ
redemptor et deus nr̃. ad destru¬
endam mundane sapientie
uanitatem non ozatores. sed pis¬
catores. nec philosophos. sed ri¬
sticos preelegit. Confidimꝰ ergo
mrantibus nobis: ama et si nõ
potest pagniam sermo incultꝰ
oznare faciet eam gloriosus an¬
tistes preclaris uirtutib elucẽ.¬
qui uirtutes sandi mar¬
tim nel stante uersu nel sallo

Expanded text:
loqui potens es, habetur praeclarum? Itaque ne dubites et haec agere non desistas, quia crimen tibi erit, si ea tacueris'. Ego autem haec agere cupiens, duplicis taedii adfligor cruciatu, maeroris pariter et terroris. Mquae sub antecessoribus nostris factae sunt, non sunt scriptae; terroris, ut aggrediar opus egregium rusticanus. Sed spe divinae pietatis illectus, aggrediar quod monetur. Potest enim, ut cexstinxit ardorem; aut certe constabit eum rursum os asinae reserare, si labia mea aperiens, per me indoctum Ed., indignum ista dignetur expandere. Sed quid timeo rusticitatem meam, cum Dominus Redemptor et Deus noster, ad destruendam mundanae sapientiae vanitatem, non oratores, sed piscatores; nec philosophos, sed rusticos praeelegit? Confido ergo orantibus vobis, quia etsi non potest paginam sermo incultus ornare, faciet eam tamen gloriosus Antistes praeclaris virtutibus elucequi virtutes S. Martini vel stante versu vel stylo
Abbreviated transcription (Latin):
C
mundus erroꝵ te¬
nebris ĩuolutus.
claitatem ue lucis
penitus ignoraret: ⁊ antiquibo¬
stis uersutia in hũano genere qb
sibi apͥmo pente subdiderat gssa¬
retur. honorq crecitoris creaiture
adorairet fingebat. Deus omp̃s
humanos miseratus errores ne
sua ineternũ factura ꝑuet uer¬
bum suũ equale sͥat coeternũ
per uteꝵ ĩtacte uirguris pro scl̃i
uita: uerũ homuinem ad hũarios

Expanded text:
c mundus errorum tenebris involutus claritatem verae lucis penitus ignoraret, et antiqua hostis versutia in humano genere, quod sibi a primo parente subdiderat, grassaretur, honorque Creatoris creaturae adoraret, fingebat; Deus omnipotens humanos miseratus errores, ne sua in aeternum factura periret, Verbum suum aequale sibi atque coaeternum, per uterum intactae virginis pro saeculi vita
Abbreviated transcription (Latin):
euisdẽ cellule ꝓximꝰ: de oleo ceci ecl̃os
actigit: qͥ ꝓtuius uisũ accepit. S
et cũ multos ĩerguminos exinde
restitiuss sanitati: urui qͥ atrociorẽ
ut credo demonem hẽbat. si caput
de oleo posuit: ilico demonem per
fluxũ uentris egessit. Et alteri in
ungula pollitis demoniũ descendit
quo uiso pb̃r suꝑ digitũ oleum in¬
fudit. Moxq disrupto corio: sã¬
guine defluente discessit. Hec de
oleo retulit.
assumptam eã in ampullã recon¬
didit: quã aqua compleuit. Nõ
post multũ tempus uenit ad eũ
homo cuiꝰ os apustula mala tume¬
factum caputq et ocli inflati ob
nimiũ uenenũ preclandebantur
decedente discessit. assererat eĩ gͣna
yue isliꝰ in ip̃a aqua ꝑ quatuor an¬
nos adhuc uirida perduraꝵ. De ce¬
ia u̾o quam desepulchro tulerat ad¬
iecit. suida et muta que ut credo de¬
monium h̾ebat. ad eum accessit:
iicuius aure de ip̃a cera posuit.

Expanded text:
eiusdem cellulae proximus de hoc oleo caeci oculos eiusdem cellulae proximus de hoc oleo caeci oculos adtigit, qui protinus visum recepit.et cum multos energumenos exinde restituisset sanitati, uni qui atrociorem, ut credo, daemonem habebat, super caput de oleo posuit: illico daemonem per fluxum ventris egessit; et alteri in ungula pollicis daemonium descendit. Quo viso presbyter super digitum oleum infudit, moxque disrupto corio, sanguine defluente, discessit. Haec ille de oleo retulit. assumptam eam in ampullulam recondidit, quam aqua complevit. Non post multum vero tempus, venit ad eum homo, cujus os a pustula mala tumefactum, caputque et oculi inflati ob nimium venenum praecludebantur. decedente discessit. Asserebat etiam grana uvae illius in ipsa aqua post quatuor annos adhuc viridia perdurare. De cera vero quam de sepulcro tulerat, adjecit. Surda et muta, quae, ut credo, daemonium habebat, ad eum accessit, in cujus aure de ipsa cera posuit;
Abbreviated transcription (Latin):
cino sũme bonitatis ac sc̃i¬
tatis quadã uice dũ mecum residet
in cellula. sollicitus ẽẽ cepi si ali¬
qua moratorio miracula ubi re-¬
liquias bĩ antistitis collocau̾at
ostenderentur. Qui ita retulit. ꝙ
ad turonitã urbem uenit. in qua
dui cõmoratus pleniã ampullã
olei de sepulchro scĩ antiscitis ab¬
stulit. Regressusq ad domũ. dũ
fatigatus ex itin̾e resideret ⁊ uie
labores mũi referret subito ficta
pcutitur tã grauiter ut nec
hemelitum resunere possz. Conui¬
sus uero ad oratorium in quo b̾i
antistitis reliquie tenebãtur. de¬
ductami ĩ uigiliis nectẽ marie de
oleo qd̃ actulerat pꝰ locum ĩfirm¬
tatis ĩunctum sedato dolore cõua¬
luit. Post ħ quidam manũ intla¬
tant aspina ꝑcussam de tulit. que
ꝓtinus ut de oleo delibuta ẽ incolu¬
mitati donatur. Mulier q̃ sensunt
perdiderat ⁊ qͥbusdam horis demo¬
nium putabat᷑ habere: de hoc oleo
tacta sanata est. Nam ⁊ aliꝰ abbas

Expanded text:
vir summae bonitatis ac sanctitatis, quadam vice dum mecum resideret in cellula, sollicitus esse coepi, si aliqua in oratorio miracula ubi reliquias beati Antistitis collocaverat ostenderentur. Qui ita retulit, quad Turonicam urbem venit, in qua diu commoratus plenam ampullulam olei de sepulcro sancti Antistitis abstulit. Regressusque ad domum, dum fatigatus ex itinere resideret, et viae labores matri referret, subito ficta percutitur tam graviter, ut nec anhelitum resumere posset. Conversus vero ad oratorium in quo beati Antistitis reliquiae tenebantur, deductam in vigiliis noctem, mane de oleo quod attulerat locum infirmitatis inunctum, sedato dolore, convaluit. Post haec quidam manum inflatam, ab spina percussam detulit, quae protinus ut de oleo dilibuta est, incolomitati donatur. Mulier, quae sensum perdiderat et quibusdam horis daemonium putabatur habere, de hoc oleo tacta, sanata est. Nam et alius abba
Abbreviated transcription (Latin):
stans ĩmobilis omnes qui diffu¬
gierant ad se causa refugii con¬
uocauit. S quidã salicib adhe¬
rentes cum ip̃is salicib submsi
sunt: ⁊ alii stantes iuxta sc̃m̃
martinũ incolumes euciserũt.
Unde usq hodie d̾r de illis qui
bonũ relinquentes malũ eligũt.
qd̃ dinuttentes scm̃ martinum
salicib adheserunt.

Expanded text:
stans immobilis omnes qui diffustans immobilis omnes qui diffugebant ad se causa refugii conuocauit; sed quidam salicibus adherentes cum ipsis salicibus submersi sunt et alii stantes iuxta sanctum Martinum incolumes euaserunt. Vnde usque hodie dicitur de illis qui bonum relinquentes malum eligunt, quod dimittentes sanctum Martinum salicibus adheserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
atqz exertitus eius ut ad solet
grauiter loca sca concuteret. mo¬
nasterlum erat sancti martini
inter sagonthum atq carthagi¬
nem sparchariam. Audientes aũt
moncichi qd hic ex̾titus ad locũ
illud deb̾et accedere: fugã ineunt.
Et derelicto able sene: in insula
maris se abscondunt. Aduenien¬
tib autem gothis. ac diripienti¬
b res monasterii que sine cuistode
remarserant: abbatem senio in¬
curuatum. s sanctitate rectum of¬
fendunt. Extractoq unꝰ gladio
qͣiͣ amputaturus ceruitem eius:
resupinus ruit. ac sp̃m exalauit.
l̾eliqui uero hec uidentes: timore
pert̾riti fugerunt. Quod cum
regi nũcicitum fuiss cum testi¬
ficatione: precepit omnia que
ablata fuerant monast̾io restau
ueriuam cũ sociis ꝑgeret: et exac¬
tor cuiusdã printipis ab om̃ib
tinus hũiliter laborauit. Et ecce
subito torrens hũndantissimus
de montibz per prata descenderis
uelut diluuiũ cuncta submgͥe
⁊ subuerte cepit. Tunc sanctus

Expanded text:
atque exercitus eius, ut adsolet, atque exercitus eius, ut adsolet, graviter loca sancta concuteret, monasterium erat Sancti Martini inter Sagonthum atque Cartaginem Spartariam. Audientes autem monachi, quod hic exercitus ad locum illum deberet accedere, fugam ineunt et se, relicto abbate sene, in insulam maris abscondunt. Advenientibus autem Gothis ac diripientibus res monasterii, quae sine custode remanserant, abbatem senio incurvatum, sed sanctitate erectum offendunt. Extractoque unus gladio, quasi amputaturus cervicem eius, resupinus ruit ac spiritum exalavit. Reliqui vero haec videntes, timore perterriti fugierunt. Quod cum regi nuntiatum fuisset, cum testificatione praecepit omnia quae ablata fuerant monasterio restautaliam cum sociis pergeret et exactor cuiusdam principis ab omnibustinus humiliter laborauit; et ecce subito torrens habundantissimus de montibus per prata descendens uelut diluuium cuncta submergere et subuertere cepit. Tunc sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
erat pb̃r gressu debilis. Cumq ꝑ
uiam ꝑgeret que ad dei eccliam du¬
cit: obiuũ habuit senẽ cum puero.
ad pb̃rm. Uis sanus fieri: Cui il¬
le. Et quid humanũ genus ãpliꝰ
concupiscit here: nisi ut sospes
yiuat incorꝑe: Ee seuex facto
becite crucis signaculs sr pollicẽ
dixit pbr̃o. In ndnunnie dñi nũ
ihu xp̃i: extende pedẽ tuum. Quẽ
pbr̃ sine mora extendens: sanũ
ad se reduxit. Et gr̃as agens iter
quo pergebat ag̾e cepit. Uocaito q
es puer qui cũ sene erat: ait. Et
scis ne pbr quis ẽ iste qͥ te redoidit
sanitati. Ignoro ait. Cui ille. Sãc¬
cus martinus turonice urbis an¬
q̃stes. ipse te uutute sua sanitati
resticuit. Tu uero in loco in quo
scinitum stare uidisti.oratoriũ.
sine mora edifica: erit enim pplis
salubre. si que loquor expleueris.
Net moratus pb̃r: oratorium ĩ
eodem situ construxit. In quonu¬
per multi paralititi gressum: ce¬
ciq uisum: reciꝑe meruerunt.
cognoui cum leuiueldus rex
contra filium suũ ambularet:

Expanded text:
erat presbyter gressu debilis: cumque per viam pergeret, quae ad Dei ecclesiam ducit, obvium habuit senem cum puero. ad presbyterum: Vis sanus fieri? Cui ille: Et quid humanum genus amplius concupiscit habere, nisi ut sospes vivat in corpore? Et senex, facto beatae crucis signaculo super poplitem, dixit presbytero: In nomine Doministi, extende pedem tuum. Quem presbyter sine mora extendens, sanum ad se reduxit: et gratias agens, iter quo pergebat agere coepit. Vocatoque eo, puer qui cum sene erat, ait Et scis presbyter quis est qui te reddidit sanitati? Ignoro, ait. Cui ille: Sanctus Martinus Turonicae urbis antistes, ipse te virtute sua sanitati restituit. Tu vero, in loco in quo Sanctum stare vidisti, oratorium sine mora aedifica; erit enim populis salubre, si quae loquor expleveris. Nec 903 moratus presbyter, oratorium in eodem situ construxit; in quo nunc nuper multi paralytici gressum, caecique visum recipere meruerunt. cognovi. Cum Leuvieldus rex contra filium suum ambularet,
Abbreviated transcription (Latin):
tamen absq pcc̃i uenens ueracit᷑
assumptarintex hoĩes conu̾sait᷑
est ꝓ̾bens beneficia d̾itatis ⁊ ꝑłe¬
rens incõmeda hũane fragilita¬
tis. Deuiq eã carnem quã de
uirgine sũpserat. ꝓ redemptõe
nĩa posuit: et honũem quem
creauerat nõ alio redemit pcio
nisi uiuifico ⁊ p̾cioso sanguine
suo. sfrictus gͥ obediens pr̃i usq
ad mortem: mortẽ autemauicis.
Destruxit mortis ĩꝑium: ⁊ ab ip̃i
auerm sedibz suos eripuit ⁊ comr¬
tante illa ĩ effabili tumpbati
stis uitrice pompa: ad dexteraz
dei pr̃is in perpetuũ regnaturũ
ascendit. Lectio nͣ

Expanded text:
a absque peccati naevo veraciter assumpta, inter homines conversatus est, praebens beneficia Deitatis, et perferens incommoda humanae fragilitatis. Denique eam carnem quam de Virgine sumpserat, pro redemptione nostra posuit, et hominem quem creaverat, non alio redemit pretio, nisi vivifico et pretioso sanguine suo. Factus igitur obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, dextruxit mortis imperium, et ab ipsis Averni sedibus suos eripuit, et comitante illa ineffabili triumphati hostis victrice pompa, ad dexteram Dei Patris in perpetuum regnaturus ascendit. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
chus angłica canitie decoratꝰ ĩ foribꝰ
ecclie obuicunt dãsq illi pͣissimi
cadoris numinũ subrto nõ cõpa¬
ruit. Accepto mlier denario ⁊ nũ¬
mularus oñso. tres abolos mutuo
sũpsit: qͥb cãdelam cõꝑacam redi-¬
ens ad tũbam sc̃ĩ obtulit. Het res
omnib cuubz turonice cuitatis

Expanded text:
chus angelica canitie decoratus in foribus chus angelica canitie decoratus in foribus ecclesiae obviavit, dansque illi purissimi candoris nummum, subito non comparuit. Accepto mulier nummo, et nummulariis ostenso, tres obolos mutuo sumpsit, quibus candelam comparatam rediens ad sancti tumbam obtulit. Haec res omnibus civibus Turonensi
Abbreviated transcription (Latin):
ex idẽ tempꝰ scumbert᷑ quidã
dĩo langore cõtractus. cui
nulla remedia ualebãt proficere
cũ ad tumłm bĩ maitimi in lecto
fuiss allatꝰ: primũ cura genua ĩ
qͥb gͣuiorem patiebat᷑ dolorẽ su¬
dore cepit nõ ꝑuo madesc̾e. Deinde
tepeftĩs uenis. repatis q nerus re¬
diuiuos pedes exteridit. Nec młto
pꝰ cernente ppło suriexit ĩcolumis:
pedib q sius ad ꝓpria remeauit: qͥ
manib allatꝰ fu̾at alienis.
tem quedã mulier noĩe rosce¬
lina qriã malignꝰ sp̃c ꝑ quin¬
quenniũ possiderat ⁊ ab oĩ mẽbroꝵ
priuatã obseqͥo ab introitu quiq
esclie diu ꝓhibu̾at. postꝙͣ basilicã
sc̃ĩ antistitis intͣuit cõtinuo lib̾a¬
ta a demonio tociꝰ corꝑis alacritatẽ
nõ sine adiiratõne młtoꝵ sb̾ mo¬
mẽto recepit. Cui demide domũ ieu̾¬
tenti ut candelã p̾ꝑaret. quã cum
aliis fidelibz ueĩens offerret. s unde
em̾et õmo nõ hr̃et: quidã mona¬

Expanded text:
er idem tempus Sanubertus quidam diutino languore contractus, cui nulla remedia valebant proficere, cum ad tumulum beati Martini in lecto fuisset allatus, primum circa genua, in quibus graviorem patiebatur dolorem, sudore coepit non parvo madescere deinde tepefactis venis, reparatisque nervis, redivivos pedes extendit. Nec multo post cernente populo, surrexit incolumis, pedibusque suis ad propria remeavit qui manibus allatus fuerat alienis. V. Item quaedam mulier, nomine Roscelina, quam malignus spiritus per quinquennium possederat, et ab omni membrorum privatam obsequio, ab introitu quoque ecclesiae diu prohibuerat, postquam basilicam sancti antistitis introivit, continuo liberata a daemonio, totius corporis alacritatem non sine admiratione multorum sub momento recepit. Cui deinde domum revertenti ut candelam praepararet, quam cum aliis fidelibus veniens offerret, sed unde emeret omnino non haberet, quidam mona
Abbreviated transcription (Latin):
agit᷑ nuissa. Dũq post coĩonem sa-¬
ciam mrͣtinus abrahe sinu letꝰ exti¬
pit᷑. clerus decãtaret. diabolus nõ
ferens tantã laudẽ martini. tetrũ
clamorẽ emitẽs. tetrũq relinq̃ns
cdorẽ. ab ĩ ergunũo discedẽs. eñ sa¬
num ⁊ ĩuitus deseruit. Qd̃ clericꝰ
uidens. nõ fuit ei satis sub cõmuni
leritoꝵ uita scõ deseruire martino
s placitã martini uitã ꝓfessus ĩ
maiori monastio monathũ hĩtu:
moriachũq uirtute suscepit. Et mo-¬
nachus fcũs: monachi uigilauit ĩ
actus. ad eo ut pꝰ ea custos ordĩs in
eodẽ monust̾io ꝓsc̃ĩtate uite. ⁊ reli¬
gionis custodia pon̾etur. O maiti¬
nũ nulli fere scoꝵ m̾itis ĩferiorẽ
nulli scd̃m potẽtia. nulli uisc̾ib
caritatis minorẽ. Qui muablr
demoniacũ curauit. ⁊ eiꝰ sanita¬
tem cl̾ico suo miscd̾it̾ uere sailutis
cam ẽẽ doncunit. Martinũ qͥ mer
gumni laudat medela: martinũ
magnificat ꝑleb̾ admiracõ ⁊ deuoco.

Expanded text:
ancti. Dumque post communionem sacram, Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, clerus decantaret, diabolus non ferens tantam laudem Martini, tetrum clamorem emittens, tetrumque relinquens odorem, ab energumeno discedens, eum sanum et invitus deseruit. Quod clericus videns non fuit ei satis sub communi clericorum vita sancto deservire Martino, sed placitam Martini vitam professus, in majori monasterio monachicum habitum monachumque virtute suscepit, et monachus factus, monachi vigilavit in actus, adeo ut postea custos ordinis in eodem monasterio prae sanctitate vitae et religionis custodia poneretur. O Martinum nulli fere sanctorum meritis inferiorem, nulli secundum potentiam, nulli visceribus charitatis minorem, qui mirabiliter daemoniacum curavit, et ejus sanitatem clerico suo misericorditer verae salutis causam esse donavit. Martinum igitur energumeni laudat medela. Martinum magnificat plebis admiratio et devotio.
Abbreviated transcription (Latin):
maltun reducendũ fu̾ant ei iccati:
maxiẽ uero baiones turonici pagi
fecdau̾nt societatẽ ⁊ benefitiũ ecclie
largiti sũt. Contigit aũt ecdẽ mẽ¬
se dum eẽt consul ingelg̾uis turo¬
nus adalaudũ confectũ senio uiã
uniu̾se carius intre. Ingelg̾ius uo̾
consul auxiliãte deo ⁊ int̾cedente
bĩssimo maitino opitulãtib eciã
cl̃itis. necriõ ⁊ consercientib cuubꝰ
turonice ciuitatis introniz cunt. ⁊
in sede ep̃ali sublumauit hebernũ

Expanded text:
Martini reducendum fuerant evocati, maxime vero barones Turonici pagi, foedaverunt societatem et beneficium ecclesiae largiti sunt. Contigit autem eodem mense, dum esset consul Ingelgerius Turonis, Adalaudum confectum senio viam universae carnis intrare. Ingelgerius vero consul, auxiliante Deo et intercedente beato Martino, opitulantibus etiam clericis, necnon consentientibus civibus Turonicae civitatis, inthronizavit et in sede ep
Abbreviated transcription (Latin):
est: In bac supplicatõe quã dura
neccessitas ꝓtendebat diui fatigatꝰ.
tandẽ obdormiuit. Cũ ecce signi¬
potens ille martinꝰ ut totꝰ sꝑ uis¬
cerib caritatis affluebat. deuotũt
s̾ miserat᷑. ĩ uisu ei astitit. ponti¬
ficalib redimitꝰ infulis duob
ꝑiter ep̃is comitatus. Uisumq ẽ
uiro. ꝙ duo illi ꝓ eo mͣrtino sup¬
plicarent. Quoꝵ p̾tib sc̃s lib̾ali¬

Expanded text:
 In hac supplicatione, quam dura necessitas praetendebat, diu fatigatus, tandem obdormivit; cum ecce signipotens ille Martinus, ut totus semper visceribus charitatis affluebat, devotum sibi miseratus, in visu ei astitit pontificalibus redimitus infulis, duobus pariter episcopis comitatus visumque est viro quod duo illi pro eo Martino supplicarent, quorum precibus
Abbreviated transcription (Latin):
bolus eiꝰ dirigẽs ocłos quẽ occupaue¬
rat ꝑ os ip̃ius: ait. Et tu de sano ca¬
pite nos obiuigas. qͥ hac nocte teile
facinus cum tali ꝑsora. tali inloco:
admisisti. Euibuit clicus. dui̾tẽs q
ab eo. sacerdotẽ euocat. ĩꝑtem secedͭ
tͥmen a demone sͥ obiectum. ⁊ si q̃
se sacenotis subdit satisfacõem s̾
ĩiunctam prõpta alactate ãpleccit᷑
Sicq tandẽ fidei u̾tute aĩatus. ad
demoniaci rediẽs pr̃ĩciam. ⁊ de me
inqͥt quid dicis. In quẽ ille ut suũ
erat. toruos ĩtendens oclos ⁊ sepe hũc
et dixit. Audite fideles. actendite ppli
qͣnta sit fid̾i nr̃e uitus. qmͣ admi¬
rabłis qmͣq efficax sit cõfessionis
indicibłe sac̃mentũ. Audistis eñi qͥ
corã aderatis. quã tuiꝑia m̃ ĩpro¬
ꝑauit demon. qͥ hũc hoĩem obsides

Expanded text:
bolus, ejus dirigens oculos quem occupavebolus, ejus dirigens oculos quem occupaverat, per os ipsius ait: Et tu de sano capite nos objurgas, qui hac nocte tale facinus cum tali persona, tali loco, admisisti. Erubuit clericus; divertensque ab eo sacerdotem evocat, in partem secedit, crimen a daemone sibi objectum, et si qua se sacerdotis subdit, satisfactionem sibi injunctam prompta alacritate amplectitur. Sicque tandem fidei virtute animatus ad daemoniaci rediens praesentiam, Et de me, inquit, quid dicis? In quem ille, ut suum erat, torvos intendens oculos, Et saepe hunc et dixit: Audite, fideles, attendite, populi, quanta sit fidei nostrae virtus, quam admirabilis quamque efficax sit confessionis indicibile sacramentum. Audistis enim qui coram aderatis quam turpia mihi improperavit daemon, qui hunc hominem ob
Abbreviated transcription (Latin):
tumulũ undecũq prĩe ĩergu¬
muni ferebãtur. Mirũ in modũ mor¬
Net qͥsqmͣ optata sospitate frustra¬
bat᷑: nisi cuiꝰ fides ĩtirma de m̃itini
potencia excitat᷑. Erat tunc tp̃is
demoniacus quidã etate iuuenis
militaris ꝑgenie guno noĩe de castͤ
pruliaco oruĩdus. Hunc parentes
uinctũ cathenis m̃istroꝵ obsequio
ad scĩ basilicã exhiberi fecerũt. De¬
mon aũt qui eũ inuaserat ⁊ duiꝰ
possessor p̾sidebat illi ad mltoꝵ con¬
fusionẽ ut ꝓprio organo abutebat᷑.
Quitũq enĩ in eiꝰ ueniss pñtiam
capitalis crim̃s noxe obuoxius.
statim tp̃us. locũ. ꝑsonã. modũq fa¬
cinoris demon ĩ eius faciẽ irreu̾ent᷑
coram om̃ib exponebat. Cãta erat¬
quidã clicus sc̃ĩ fredericus nomĩe
diues opũ. clari sangũis. nõ nulliꝰ
etiã dignitatis in eccłiciaiã subdeca¬
nus erat audiẽs grauit̾ tulit. tantã
infamie. Deniq in pñciam demo¬
niaci cũ hac q̃rela uenit. Inquẽ dia¬

Expanded text:
ergumeni ferebantur. Mirum in modum mornec quisquam optata sanitate frustrabatur, nisi cujus fides infirma de Martini potentia haesitabat. Erat tunc temporis daemoniacus quidam aetate juvenis, militaris progenie, Gimo nomine, de castro Prierato oriundus. Hunc parentes vinctum catenis ministrorum obsequio ad sancti basilicam exhiberi fecerunt. Daemon autem qui eum invaserat, et durus possessor praesidebat, illo ad multorum confusionem, ut proprio organo, abutebatur. Quicunque enim in ejus venisset praesentiam capitalis criminis noxe obnoxius, statim tempus, locum, personam, modumque facinoris daemon in ejus faciem irreverenter coram omnibus exponebat. quidam clericus sancti, Fridericus nomine, dives opum, clari sanguinis, nonnullius etiam dignitatis in ecclesia nam subdecanus erat audiens, graviter tulit, tantam infamiae. Denique in praesentia daemoniaci cum hac querela venit. In quem dia
Abbreviated transcription (Latin):
suffragio sc̃ĩ uii fide deuota ĩuocato
per ĩnuitatõem dext̾e excelsi: pri¬
stine restituta est sospitati.
odem nichilominꝰ die: quidã
puer noĩe gaufridus cõcͣctis
genib ꝑ tuẽniũ infelicia memb̃
laculo sustentau̾at. Qui u̾tute b̃ĩ

Expanded text:
suffragio sancti viri fide devota invocato, per immutationem dexterae excelsi pristinae restituta est sospitati. IX. Eodem nihilominus die quidam puer, nomine Gaufridus, contractis genibus per triennium infelicia membra baculo sustentaverat. Qui, virtute b
Abbreviated transcription (Latin):
Solus martinꝰ hoc pot̾it. ⁊ hoc tñ in
eiꝰ honore misła celebͣta. Qd̃ audiẽ¬
tes clici cõsilio mito int̾ se: dixunt
Et si diabolus mendox est: certe ulꝰ
fidẽ capientes. s ab eo cui ĩuitus te¬

Expanded text:
hoc poterit et hoc tamen in ejus honore missa celebrata. Quod audientes clerici, consilio inito inter se dixerant: Etsi diabolus mendax est, certe vel fidem capientes, sed ab eo cui invitus te