comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq ido apłs dicit. Surge qui dormis:
& exurge amortius: & illuminabit de
xp̃c. Uides gͦ mortuum ẽẽ. qui ita dor.¬
mit ut ñ custodiat saluatorem: & idõ
illi pharisei. uelut mortui ñ potuert̃
nrm̃ saluatorem: ut appositis iugit̃ eus¬
todiis. nemo illum auferat de sepultura
pec toris nr̃i. Hec dicamus aliquando:
uenerunt. & dormientib nobis furatift̃
eum. Habemus aũt inimicos: qui . xͫ.
de cordib nr̃is si dormierimus aufer¬
re nitant᷑. Vnde ꝑuigili cura seruemꝰ
eum in sepulero animarum nr̃arum:
ibi quiescat: ibi dormiat: ibi cum uo

Expanded text:
atque ideo Apostolus dicit: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Vides ergo mortuum esse, qui ita dormit, ut non custodiat Salvatorem; et ideo illi pharisaei velut mortui non potuerunnostrum Salvatorem; ut appositis jugiter custodiis, nemo illum auferat a sepultura pectoris nostri, nec dicamus aliquando: Venerunt, et dormientibus nobis, furati sunt eum. Habemus enim inimicos, qui Christum de cordibus nostris, si obdormierimus, auferre nitantur. Unde pervigili cura servemus eum in sepulcro animarum nostrarum; ibi perquiescat, ibi dormiat; ibi cum vo
Abbreviated transcription (Latin):
lentius actus fuerit. tanto opus ꝑfec¬
tius consummat᷑. Ita gͦ prior lapis
stat. iacet. & pene niehil ꝓdest: ille uͦ
alt᷑. que inferunt᷑ cuncꝰta suscipit: qͦ
ueniunt uniu̾sa complecꝰtit᷑. & ꝑ ca
uernu las quasdam. ut̃q quod oꝑa¬
tur adquirit. Qui molit aut. hoc ha¬
bere uidet᷑ officii: ut ꝑuigili eura gͣ¬
norum asꝑitate confracta. ex intimiᷤ
eorum occultis q iuscerib similagi¬
nem medullamq ꝓducat: & sordiũ
leuitate discussa. in aꝑtum ꝓferat om¬
ne qđ purum ẽ: ex quo mundissimũ
panem conficiens. grãm dñi conseqͣ¬
tur. Hos gͥ duos molares lapides. du¬
o ẽẽ arbitror. testamenta. hoc ẽ legem¬

Expanded text:
lentius actus fuerit, tanto opus perfeclentius actus fuerit, tanto opus perfectius consummatur. Ita ergo prior lapis stat, jacet, et pene nihil prodest; ille vero alter, quae inferuntur, cuncta suscipit, quae veniunt, universa complectitur, et per 10 cavernulas quasdam uterque, quod operetur, acquirit. Qui molit autem hoc habere videtur officii, ut pervigili cura granorum asperitate confracta, ex intimis eorum, occultisque visceribus similaginem, medullamque producat, et sordium levitate discussa, in apertum proferat omne, quod purum est, ex quo mundissimum panem conficiens gratiam domini consequatur. Hos igitur duos molares lapides duo esse arbitror Testamenta, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑiore dnĩca capi¬
tulum euangłicũ
disserentes. partẽ
quandam ex illo
ꝑstrinximus: su¬
ꝑ ẽ ut sequentia
decurramus. De
sententia. Erunt due molentes in
pistno: una assumet᷑. & una relinque¬
tur: Primum gͥ considandum ẽ. quo¬
modo constet molentis offieuim: de¬
inde que sunt due que molere dicun¬
tur. t̃cio qđ pistnum sit. quidue mo¬
litionis effectus. Nulli dubium qđ
molere alit̾ non constat: nisi duob
lapidib apparatis & conuenientib
sibir: ut alt̾i er his magnitudo alteriꝰ
imponat᷑. Et illum quidem lapidem
qui pͥor. solo st̃ñitur. ẽẽ pigrum & tar.¬
dum. &. pene ut ita dixeru ociosum:
& nisi suꝑioris participatione lapi¬
dis ornaret᷑. forsitan necessarius ñ
uidet᷑. Ita dum ille oꝑat᷑. etiam iste
utilis inuenit᷑. Ille autem idẽ suꝑi¬
or lapis. tanta uelocitate oꝑis cirẽ¬
fert᷑ ut fallens ocłõs. in ipsa celeri¬
tate stare credatur. & putet᷑ imiobi¬
lis eẽ dum currat. Qui quanto iuo¬

Expanded text:
iore dominica capitulum evangelicum disserentes partem quamdam ex illo perstrinximus; superest, ut sequentia decurramus. Desententia: Erunt duae molentes in pistrino; una assumetur, et una relinquetur . Primum igitur considerandum est, quomodo constet molentis officium; deinde quae sint duae, quae molere dicuntur; tertio quid pistrinum sit, quisve molitionis effectus. Nulli dubium est, quod molere aliter non constat, nisi duobus lapidibus apparatis, et convenientibus sibi, ut alteri ex his magnitudo alterius imponatur: et illum quidem lapidem, qui prior sternitur, esse pigrum et tardum, et pene, ut ita dixerim, otiosum ac nisi superioris participatione lapidis ornaretur forsitan necessarius non videretur. Ita dum ille operatur, etiam iste utilis invenitur. Ille autem id est superior lapis tota velocitate operis circumfertur, ut fallens oculos in ipsa celeritate stare credatur, et putetur immobilis esse, dum currit. Qui quanto vio
Abbreviated transcription (Latin):
posita. uł parata: ut sͥ testamentum i¬
trum q conueniat. sic̃ ait saluator. ñ
ueni legem soluere. s ad implere: & ad
uicem molarum. aliud pͥus solo posi¬
tum. aliurd suꝑ collocatum: hoc ẽ
legem pͥmum hominib constitutam¬
ẽe: de inde ad ꝑfectum engłium. Que
lex uelut inferioris mole Saxum.
ita erat tarda. & pigra. & penitus õci¬
osa: ut quiequid opando accepatid
omne ꝑdidĩt: dicente de iudeis ꝓpħa. Om̃s
declinauerunt. simul mnutiles facti sunt:
non ẽ qui faciat bonum. non ẽ usq ad
unum. E rgo nisi eũgłium suꝑpositum
fuisset: Adhuc lex ueluti tarda. & gra¬
uis iaceret int̾ra udalca. & unis ꝓuin¬
iuntie cooꝑiret᷑ angustiis. Nisi eugł̃i¬
um in quam datum eẽt: lex necessaria
omnino non eẽt. hoc autẽ lex oꝑabat᷑
sine erigłio: quod uno saxo fieri potest.

Expanded text:
Testamentum utrumque conveniat, sicut ait Salvator: Non veni solvere legem, sed adimplere . Et ad vicem molarum aliud prius solo positum, aliud insuper collocatum, hoc est legem primum hominibus constitutam, deinde perfectum Evangelium Quae lex, velut inferioris molae saxum, ita erat tarda, pigra et penitus otiosa, ut quidquid operando acceperat, id omne perdiderit; dicente de Judaeis propheta: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Ergo nisi Evangelium superpositum fuisset adhuc lex veluti tarda, et gravis jaceret in terra Judaica, et unius provinciae cooperiretur angustiis. Nisi Evangelium, inquam, datum esset, lex necessaria omnino non esset. Hoc autem lex operabatur sine Evangelio,
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo ẽ sepultura. Qum potius
ipsam sepulturam uuluã dixerĩ.
Est enim similitudo non parua.
Sicut enĩ dñs de matris uulua
uiuius exiuit: ita et de ioseph unuis¬
sepultura surrexit. Et sicut tunc¬
de utero ad p̃dicandum natus ẽ:
ita et nunc ad euangłizandũ rena¬
tus ẽ de sepulchro: nisi qđ glorio¬
sior istaẽ quam illa natiuitas:
llla enim corpuis mortale genuit:
hec edidit immortale. Post illã
natiuitatem ad inferos descendi¬
tur: post hanc remeat᷑ ad cȩlos:
Religiosior plane ista ẽ. quã illa
natiuitas. Illa enim totius mun¬
di dñm nouem mensib mutero
clausũ tenint: Hec aut̃e tridu
tantum tumuli gremio custo¬
diuit. Illa cunctorum spemtar¬
dius ꝓtulit: hec ominum sa¬
lutem citius suscitauit.

Expanded text:
virgo est sepultura. Quin potius virgo est sepultura. Quin potius ipsam sepulturam vulvam dixerim: est enim similitudo non parva. Sicut enim Dominus de matris vulva, vivus exivit; ita et de Joseph sepultura vivus surrexit. Et sicut de utero tunc ad praedicandum natus est; ita et nunc ad evangelizandum renatus est de sepulcro: nisi quod gloriosior est ista, quam illa nativitas. Illa enim corpus mortale genuit; haec edidit immortale. Post illam nativitatem ad inferos descenditur, post hanc remeatur ad coelos. Religiosior est plane ista, quam illa nativitas. Illa enim totius mundi Dominum novem mensibus in utero clausum tenuit: haec autem triduo tantum tumuli gremio custodivit. Illa cunctorum spem tardius protulit; haec omnium salutem citius suscitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ apłoꝵ laudes magno ẽ ꝑse¬
cutus eloquio: debemus et nos
ipsius sepulturã dñi p̃dicare: ut
quia unius corpous membra
uidemus similibus obsequiis
ꝓcurata: similib quoq integrũ
corpus p̃dicationib exornetur.
Uideamus gͦ de dñi corpore. pꝰea¬
quam de cruce deponitur: quid
geratur. Accepit illud ioseph
ab arimathia uir ustus: sic ait
euangłista: & in nouo suo sepelit
monumento᷑. in quo nondum
quisquã positus erat. Beatum gͦ
corpus dñi xp̃i: quod cum nascit᷑.
mutero uirginis gignitur: cum
recedit. iusti tumulo cõmendat᷑
B̾eatum plane corpus: qđ iurginitas
peꝑit: & iusticia custodiuit. Custo¬
diuit illum. ioseph tumulus in¬
corruptum: sic̃ scruauit illum.
marie uterus illibatum. Hic enĩ¬
uiri pollutione non tangitur: ibi
mortis corruptione ñ ledit᷑. Ubiq
beato corpori defertur sc̃itas: ubiq
uirginitas: potius illud uent con¬
cepit. nouus tumulus meludit.
Dominica gͦ. & uirgo uulua: et

Expanded text:
stolorum laudes magno est prosecutus eloquio; debemus et nos ipsius sepulturam Domini praedicare: ut quia unius corporis membra videmur similibus obsequiis procurata, similibus quoque integrum corpus praedicationibus exornetur. Videamus ergo de Domini corpore, posteaquam de cruce deponitur, quid geratur. Accepit illud Joseph ab Arimathaea, vir justus, sicut ait evangelista, et in novo suo sepeliit monumento, in quo nondum quisquam positus erat. Beatum ergo corpus Domini Christi, quod cum nascitur, utero virginis gignitur: cum recedit, justi tumulo commendatur. Beatum plane corpus, qupeperit, et justitia custodivit. Custodivit enim illud Joseph tumulus incorruptum, sicut servavit illud Mariae uterus illibatum. Sicut enim pollutione ibi non tangitur, sic mortis corruptione non laeditur. Ubique beato corpori defertur sanctitas, ubique virginitas. Novus illud venter concepit, novus tumulus conclusit. Dominica ergo est virgo vulva, et
Abbreviated transcription (Latin):
latium suum. ista confusio. Ni¬
chil enim ruboris ẽ: comparatio¬
ne summi sac̾dotis. displicere
minimũ sacerdotem: presertim.
cum uiuare me possit beatorũ
insigne consortium. Si enim dđ.
unius socictate sc̃i. alterum sc̃m
fieri posse ꝓmat. dicens. cum scõ
sc̃s eris: cur ergo me quãuis im¬

Expanded text:
latium suum ista confusio. Nilatium suum ista confusio. Nihil enim ruboris est comparatione summi sacerdotis displicere minimum sacerdotem: praesertim cum juvare me possit beatorum insigne consortium. Si enim David unius societate sancti alterum sanctum fieri posse proclamat, dicens: Cum sancto sanctus eris : quis ergo me
Abbreviated transcription (Latin):
si clamantibus manũ suam
saluator extenderit. Nos ergo
clamare ad dñm ñcessemus:
ille auxilium solitum ñ nega¬
et fr̃is nr̃i presentis
ep̃i: qui tanta facun¬
diã res diuinas disseruit: ut p̃ch¬
catio eius plena fuerit sac̃ dotii
gr̃a: oratoris eloquentia institu¬
tione doctoris. Nec mirum. si is
qui inponficio primatus honorẽ
primatus eloquium: ut uirtu¬
tes dĩ quas sc̃ĩ pectoris archano
deꝓmit: facundi sermonis ora¬
tione cõmendet: atq ideo parui¬
tatem meã scio auribus ur̃ĩs mi¬
nus solito placituram. Quis eñ
contentus sit potare de ruiulo:
cum possit haurire de fontibus:
Terra enĩ aquarum denuem rorẽ
omnino non suscipit: postea qͣm
cam largus pluuiarum ymber
infuderit. Sic igitur ur̃a dilectio
mundata sc̃i sacerdotis eloquio:
sermonis mei patietur uile fasti¬
dium. Quam uis enim doctus¬
uir. quãuis dissertus orator: elin¬
guis uidebitur. siceꝑit loqui. p̃¬
sente mrliore: s tamen habet so¬

Expanded text:
si clamantibus manum suam 172 Salvator extenderit. Nos ergo clamare ad Dominum non cessemus: ille auxilium solitum non negaet fratris nostri praesentis episcopi, qui tanta facundia res divinas disseruit, ut praedicatio ejus plena fuerit sacerdotii gratia, oratoris eloquentia, institutione doctoris. Nec mirum si is qui in pontificio primatus honorem primatus eloquium: ut virtutes Dei, quas sancti pectoris arcano depromit, facundi sermonis oratione commendet. Atque ideo parvitatem meam scio auribus vestris minus solito placituram. Quis enim contentus est potare de rivulo, cum possit haurire de fontibus? Terra enim aquarum tenuem rorem omnino non suscipit, posteaquam eam largus pluviarum imber infuderit. Sic igitur vestra dilectio inundata S. sacerdotis eloquio, sermonis mei non patietur vile fastidium. Quamvis enim doctus, quamvis disertus orator, elinguis videbitur, si coeperit loqui praesente meliore. Sed tamen habet so
Abbreviated transcription (Latin):
bolus dimicat. Ubiq insidiatur homi
ni᷑ ubiq congreditur. s ubi mulierem
desertum ihabitantes. abstineamus e¬
pulis: uoluptate. muliere. Nec conum¬
gatur nobis cua: ne nos acasta obseruatio¬
ne illecebrosa ꝑsuasione subuertat Inde¬
serto enim quod ammͦ uidetur habitare:
c̃ Bcsertum plane qͦddam ipsum corpꝰ ẽ
tꝑiani: cum non repletur cibis. non poculi
irrigatur. s arentis inedie squalore negli-

Expanded text:
bolus dimicat; ubique ibolus dimicat; ubique ini, ubique congreditur. Sed ubi mulierem desertum habitantes abstineamus epulis, voluptate, muliere, ne conjungatur nobis Eva, ne nos a casta observatione illecebrosa persuasione subvertat. In deserto enim quodammodo videtur habitare, tus est. Desertum plane quoddam ipsum corpus est Christiani, cum non repletur cibis, non poculis irrigatur, sed arentis inediae squalore negli
Abbreviated transcription (Latin):
manducando ꝑdiderat᷑ hoc alter ieui¬
nando recipiat. hanc legem in para diso
abstinentie datam: indeserto custodiuit.
Sciebat enim. p̃ceptum di nonunius lo¬
ci ẽẽ legem. s mundi. Non enim interẽ.
diuinitatis mandatum utrum domi
an in agro custodias: cum ubiq sit qui
p̃cepit. Indeserto itaq saluator implet
mandatum di: ut ibi adam saluaret er¬
rantẽ ubi fuerat de paradisi possessione
ꝓiectus. Ad am enim expulsus deꝑadiso:
inculti mundi deserta sustinuit. In de¬
serto gͦ pͥmum homini salus refundit᷑
ubi de sunt epule̾ ubi desunt delicie᷑ uͥ
quł ẽ omniũ maloꝵ causa.de ẽ et mulier.
Lotuerat enim adam inter illas paradi
si inconcussus stare delitias. si eua ibidẽ
cum diaboli illecebris ñ fuisset. Conue¬
niens gͦ ẽ desertum saluti: ubi ñ ẽ muli
er que suadeat. non ẽ eua que blaudiat᷑.
uidete rem miram. Inparadiso cum adͤa
diabolus decertat: indeserto cum. xꝑodia¬

Expanded text:
manducando perdiderat, hoc alter jejumanducando perdiderat, hoc alter jejunando recipiat, ac legem in paradiso abstinentiSciebat enim praeceptum Dei non unius loci legem esse, sed mundi. Non enim interest divinitatis mandatum utrum domi an in agro custodias; cum ubique sit qui praecepit. In deserto itaque Salvator implet mandatum Dei, ut ibi Adam servaret errantem, ubi fuerat de paradisi possessione projectus. Adam enim expulsus de paradiso, inculta mundi deserta sustinuit. In deserto ergo primum homini salus refunditur, ubi desunt epulae, ubi desunt deliciae, ubi, quod est omnium malorum causa, deest et mulier. Potuerat enim Adam inter illas paradisi delicias inconcussus stare, si Eva ibidem cum diabolicis insidiis non fuisset. Conveniens ergo est desertum saluti, ubi non est Eva quae persuadet, non est mulier quae blanditur. Videte rem miram: in paradiso cum Adam diabolus decertat, in deserto cum Christo dia
Abbreviated transcription (Latin):
tor: ut hisdem uestigiis quibꝰ admissa fu¬
erant delicta. purgentur. hoc ẽ ut qui a
homo manducando deliquerat. corri¬
gat abstinendo: uł qui epulando mulie¬
rem cognouerat. nunc eande ieuinando
despiciat. Ad ani enim. euam ñ nisi in¬
temꝑantia ꝓuocante cognouit. Qindu
aut mansit millis intemerata parcitas:
mansit cimpolluta uirginitas. Et qͣm¬
dui ieiunauerunt ab interdictis epulis:
tam dui et apudendis ieuin auerunt pec¬
catis. fa̾mes enim amica uirginitatis ẽ.
inimica lasciia. Saturitas gͦ castitatẽ
ꝓ digit nutrit illecebram. Igitur sicut
diri. hoc agit d̾ns: ut his p̃udiciis. quibꝰ
homo peccatis obnaxius fuerat. liberet᷑.
ternum solum nec dum rastrisscissum
fuerat: istius maternum secretum. num¬
qͣm ẽ concupiscentia uiolatum. Ad am
sꝑu formatur inutero. Uterq gͦ oritur
do patre: uterq uirgine utitur matre. Ut̃q
sicut eugłista dicit. filius dĩ ẽ s ad am crẽ

Expanded text:
tor, ut eisdem vestigiis, quibus admissa futor, ut eisdem vestigiis, quibus admissa fuerant delicta, purgentur: hoc est, ut quia homo manducando deliquerat, corrigat abstinendo; vel, quia epulando mulierem cognoverat, nunc eamdem jejunando despiciat. Adam enim Evam nonnisi intemperantia provocante cognovit. Quamdiu autem mansit in illis intemerata parcitas, mansit et impolluta virginitas: et quamdiu jejunaverunt ab interdictis epulis, tamdiu et a pudendis jejunavere peccatis. Fames enim amica virginitatis est, inimica lasciviae: saturitas vero castitatem prodigit, nutrit illecebram. Igitur, sicut dixi, hoc agit Dominus, ut iis praejudiciis, quibus homo obnoxius peccatis fuerat, liberetur. ternum solum nec dum rastris scissum fuerat; istius maternum secretum nunquam concupiscentia violatum. Adam s Dei spiritu formatur in utero. Uterque ergo oritur a Deo Patre, uterque virgine nascitur matre, uterque, sicut evangelista dicit, Filius Dei est: sed Adam creatu
Abbreviated transcription (Latin):
i beNe Retinet
nendo ip̃se dus consecraret: & tot dierum
noctiumq curriculo cibum omnino ñ
capiens. unum ac solidum ieunii corpuᷤ
efficeret. Qd intotum ũ obseruare. sacri¬
legium ẽ: exparte uiolare peccatum ẽ. Hoc
enim fecit causa salutis nr̃e : ut remutiłe
non solum doceret uerbis:s: etiam exem¬
plis instrueret: ut hisdem uestigiis quibus
ad fide currimus: ad abstinentiam grade¬
remur. S uideamus. que causa extiterit
ut ieuinia saluator indiceret: & ipse sibi¬
pͥmum ut bonus humani generis medicꝰ
iciunaret. Bonus enim medicus pocułu
ꝑunentũ eger accipiens securus sit de po¬
culo. securior de salute. De inde quo loco
tibus indeserto. arbitror itaq causã hanc
ẽẽ ieuinii: ut quia pͥmus ad am inꝑadiso
constitutus ꝑintempantiam gule głam
immortalitatis amiserat᷑ eandem ĩ mor
contra mandatum di gustans deinter¬
dicta arbore. peccatum mortis inciderat.
uite iusticiã mereretur. Hoc enĩ art salua¬

Expanded text:
i bene retinet nendo ipse Dominus consecraverat, noctiumque curriculo cibum omnino non capiens, unum ac solidum jejunii corpus effecerit: quod in totum non observare, sacrilegium est; ex parte autem violare, peccatum est. Hoc enim fecit causa salutis nostrae, ut rem utilem non solum doceret verbis, sed etiam exemplis instrueret: ut iisdem vestigiis quibus ad fidem currimus, ad abstinentiam graderemur. Sed videamus quae causa exstiterit, ut jejunia sibi Salvator indiceret, et ipse primus bonus humani generis medicus jejunaret. Bonus enim medicus poculuperimentum aeger accipiens securus sit de poculo, securior de salute. Deinde quo loci tibus in deserto. Arbitror itaque causam hanc esse jejunii, ut quia primus Adam in paradiso constitutus per intemperantiam gulae gloriam immortalitatis amiserat, eamdem immortacontra mandatum Dei gustans de interdicta arbore peccatum mortis inciderat, tae justitiam mereretur. Hoc enim agit Salva
Abbreviated transcription (Latin):
monitus potuit custodire. Toci¬
ens lapsusẽ: quotiens ne laberet
ammonidus. Et nisi modum
quendam tercio denegandi eido¬
minus statuisset: forsitan sepiꝰ
int̾rogatus. sepius ab negasset.
Tantam enim trepidationẽ disci¬
pulis intulit passio saluatoris:
ancilla destrueret: et magis pre¬
ualeret ostiaria ad ꝑfidiam. quã
apłs ad cautelam. Non bona osti¬
aria: quȩ petrum ideo indomũ
sacerdotis includit. ut a fide sal¬
uatoris excludat. Male adam in¬
duxit eua: male. petrum intro¬
duxit ancilla. Illa exclusit apara¬
dyso: hec exclusit axp̃o. Illa ꝑfu¬
asione sua uirum decepit: hec in¬
terrogatione sua apłm circum¬
scripsit. Illa ad p̃uaricandũ adam
impulit: hec petrum compulit¬
ad negandum. Et idem sexus in
utraq ostiaria ostiariae officium
gerens:aut excludit auta:aut in

Expanded text:
monitus potuit custodire: totimonitus potuit custodire: toties lapsus est, quoties ne laberetur admonitus: et nisi modum quemdam tertio denegandi ei Dominus statuisset, forsitan saepius interrogatus, saepius abnegasset. Tantam enim trepidationem discipulis intulit passio Salvatoris, ancilla destrueret, et magis praevaleret ostiaria ad perfidiam, quam apostolus ad cautelam. Non bona ostiaria, quae Petrum ideo in domum sacerdotis includit, ut a fide Salvatoris excludat. Male Adam induxit Eva, male Petrum introduxit ancilla; illa exclusit a paradiso, haec exclusit a Christo; illa persuasione sua virum decepit, haec interrogatione sua apostolum circumscripsit; illa ad praevaricandum Adam impulit, haec Petrum ad negandum, et idem sexus in utraque ostiariae officium gerens aut excludit a vita, aut in
Abbreviated transcription (Latin):
est. saluadorem tunc maiestatis
dñm recognosci: cum uidet᷑ hu¬
militatis patientia cruciari. Uñ
ait apłs. Si cognouissent: numꝗͣ
dñm maiestatis crucifycissent.
Hec inquã ꝑfecta fides ẽ. xp̃m
in cruce. dm̃ non reum credere.
Unde ille latro iustificatus est.
qd saluatore in patibulo consti¬
tuto. iudeis insultantibꝰ e uelut
criminosa dicentibꝰ. libera de ip¬
sum si potes: ille certus de enis¬
diuinitate. et securus de uolun¬
tate: se magis postulat liberari.
Magna inquam fides in illo la¬
trone fuit. et scĩs apłis compa¬
randa: nisi qđ et forte p̃cesserit:
Precessit enim deuotione: qui pre¬
cessit & p̃mio. Prior enim latro ad
et meritum. tribuit et remunera¬
tionis obsequiũ. Om̃s enim sicut
legimus inpassione saluatoris.
discipłi trepidauerunt: omnes
eumpene cum traderet᷑ reliquert̃
fa̾ctum ẽ sicut scͥptum ẽ. ꝑcutiã
pastorem: et disꝑgentur oues gre¬
gis. Deniq fidem petrus. nec am¬

Expanded text:
est, Salvatorem tunc majestatis est, Salvatorem tunc majestatis Dominum recognoscit, cum videtur humilitatis patientia cruciari; unde ait Apostolus: Si cognovissent, nunquam Dominum majestatis crucifixissent . Haec, inquam, perfecta fides est, Christum in cruce non reum credere. Unde ille latro justificatus est, quia Salvatore in patibulo constituto, Judaeis insultantibus, vel criminosa dicentibus: Libera te ipsum, si potes : ille certus de divinitate ejus, et securus de voluntate, se magis postulat liberari. Magna, inquam, fides in illo latrone, et sanctis apostolis comparanda: nisi quod et forte praecesserit: praecessit etenim devotione, qui praecessit et praemio; prior enim latro ad et meritum tribuit et remunerationis obsequium. Omnes enim, sicut legimus , in passione Salvatoris discipuli trepidarunt, omnes 164 eum pene, cum traderetur, reliquerunt; factum est, sicut scriptum est: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis . Denique fidem Petrum nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
des p̃sticit. Fides enim ẽ que pec¬
cata cooꝑit: quȩ uincit crimina:
que facit de latrombꝰ innocentes.
Quamius enim delinquentiũ
grandis culpa sit: fidei tamen
maior ẽ grã. Plus em̃ credidisse
xp̃o. quam in scło deliquisse: et
plemioris ẽ meriti. ueniã spasse
de dño. quam culpam contraxis¬
se de mundo. Sic̃ enim ꝑfidia
criminosum fecit: ita fides ꝑfi¬
cit in nocentem. Deniq iudas pꝰ¬
ea quam fidem ꝑdidit: in nocen¬
tiam apostolat᷑ amisit. Omniũ
enim criminum reus factus eet:
postea quam uirtutum omnũ
dñm negauit. Sicut gͦ sufficit
isti ad scelera. deseruisse xp̃m: ita
illi sufficit ad innocentiam. dño
credidisse. Facit igit᷑ et fides inno¬
centes latrones: et ꝑfidia apłos
criminosos. Magna igit᷑ & ꝑfecta
fides in illo latrone fuit. Magna¬
plane ẽ. et ammirabilis fides:
que xp̃m crucifixum głificari
magis credidit quam puniri.
In hoc enim totius forma salutis

Expanded text:
des praestitit. Fides enim est, quae pecdes praestitit. Fides enim est, quae peccata cooperit, quae vincit crimina, quae facit de latronibus innocentes: quamvis enim delinquentium gravis culpa sit, fidei tamen major est gratia: plus enim, credidisse Christo, quam saeculo deliquisse: et plenioris est meriti, veniam sperasse de Domino, quam culpam contraxisse de mundo; sicut enim perfidia criminosum facit, ita fides perfecit innocentem. Denique Judas posteaquam fidem perdidit, innocentiam apostolatus amisit: omnium enim criminum reus factus est, posteaquam virtutum omnium Dominum denegavit. Sicut ergo sufficit isti ad scelera, deseruisse Christum; ita illi sufficit ad innocentiam, Domino credidisse. Facit igitur et fides innocentes latrones, et perfidia apostolos criminosos. Magna igitur et perfecta fides in illo latrone fuit, magna est et admirabilis fides, quae Christum crucifixum 163 gloriari magis credidit, quam puniri; in hoc enim totius forma salutis
Abbreviated transcription (Latin):
ctio me dedisse ratio¬
nem: cur tantorum
criminũ inueteratus
latro. et scelerũ suoꝵ
confessiolle dampnatus. parady¬
sum in ipso supplicii patibulo po¬
tuerit ꝓmereri: et tanta fuerit
celeritate saluatus. ut peccata eiꝰ.
grã p̃uenerit anteqͣm pena: et prĩ
in malis sins głari ceꝑit. quã pu¬
niri. Non enĩ patitur suppliciũ:
dum paradysum ꝓmeretur. Pe¬
tro dicit᷑ a xp̃o. non potes me mͦ
scqui. scqueris postea: et huic dr̃.
hodie mecum eris in paradyso.
Tanquã prepperus ille differt᷑.¬
& hic tanqũa socius inuitatur.
Ille adhuc reseruat᷑ ad premiũ:
et iam ad consortiũ iste dĩligit᷑.
Hon potes inquit me m sequi
Impossibile c̃ petro sequi dñm:
Hodie inquit mocũ eris inpara¬
dyso. Non in aluid differt᷑ temp᷑.
non in diem alteram reseruatur.
Ipsa hora qua paradysus dñm
suscepit: suscepit et latronem:
Unus passus ẽ ꝓsalute cuncto¬
rum: & duobus pariter immor¬
talitatis ianua reseratur. Sed
hanc tantam głam: latronis fi¬

Expanded text:
ctio me dedisse rationem cur tantorum criminum inveteratus latro, et scelerum suorum confessione damnatus, paradisum in ipso supplicii patibulo potuerit promereri, et tanta fuerit celeritate salvatus, ut peccata ejus gratia praevenerit antequam poena, et prius in malis suis gloriari coeperit quam puniri; non enim patitur supplicium, dum paradisum promeretur. Petro dicitur a Christo: Non potes me modo sequi, sequeris postea . Et huic dicitur: Hodie mecum eris in paradiso . Tanquam discipulus ille differtur, et hic tanquam socius invitatur; ille adhuc reservatur ad praemium: etiam ad consortium iste diligitur. Non potes, inquit, me modo sequi. Impossibile est Petro sequi Dominum: Hodie mecum eris in paradiso. Non in aliud differtur tempus, non in diem alteram reservatur; ipsa hora, qua paradisus Dominum suscipit, suscipit et latronem: unus passus est pro salute cunctorum, et duobus pariter immortalitatis janua reseratur. Sed hanc totam gloriam latroni fi
Abbreviated transcription (Latin):
tur: deuoratur antirꝑc. Non bonus cibiᷤ:
qui benedictione caret᷑ maledictione cõ¬
pletur. Illa gͦ esca nobis necessaria ẽ qͥ uitã
p̃stat. que animam pascit: post qͣm sequit᷑
xꝑcꝰ in imicus excluditur. Illam escam ac¬
ciꝑe debemus. qͣm saluator. ñ diabolus sub¬
sequatur. que ꝑceptione sui confessorem
faciat. non ꝓditorem. Q i bene aũt ieui¬
niorũ temꝑe. uerbum dĩ dirit eẽ qđ reficit:
ut ostenderet ieuinia nr̃a ñ debere scłi ac¬
tibus unplicars: s sacͥs litt̾is exerceri. Negli¬
git enim famẽ corꝑis. qui pabulo lectioi̾s
intendit: nec uentris curam habere pot̾it.
qui alimentũ uerbi cȩlestis ad quirit. Ipsa
ẽ eni refectio. que saginat auimã: que
impinguat uiscera: cum de diuinis scͥp¬
turis cibum eloquii ꝑennis accipimus.

Expanded text:
tur, devoratur Antichristus. Non bonus cibus, tur, devoratur Antichristus. Non bonus cibus, qui benedictione caret, maledictione completur. Illa ergo esca nobis necessaria est, quae vitam praestat, quae animam pascit; post quam sequitur Christus, inimicus excluditur. Illam escam accipere debemus, quam Salvator, non diabolus subsequatur; quae perceptione sui confessorem faciat, non proditorem. 6. Quam bene autem jejuniorum tempore Verbum Dei dixit esse, quod reficit! ut ostenderet jejunia nostra non debere saeculi actibus occupari, sed sacris litteris exerceri. Negligit enim famen corporis, qui pabulo lectionis intendit: nec ventris curam habere poterit, qui alimentum verbi coelestis acquirit. Ipsa est enim refectio, quae saginat animam, quae impinguat viscera; cum de divinis Scripturis cibum eloquii perennis accipimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Inpͥncipio erat uerbum: etu̾bũ erat apud
pascitur: trenum pabulum ñ requirit.
Nec enĩ potest scł̃i panem cuꝑe. qui pane
reficitur saluatoris. Habet enim d̾s suum
panẽ: immo panis ipse saluator ẽ. sicut do¬
docuit dicens. Ego sum panis uuuis. qui de
celo descendi. De quo pane dicit ꝓpħa. Et pa¬
nis cor hominis confirmat. Quo gͦ mͥ panẽ
quẽ offert diabolus. cum habeam panem
quẽ xꝑc imꝑtit: Quo mͥ cibum ꝓpter quẽ
ꝓthoplastum deiectum memini: esau pͥmi-¬
tiuis fraudatum uidi: uidam scarioth ꝓdi¬
tionis scelere denotatum: Adam enim ꝑes¬
sublime deposuit. Ea quo enim bucellam
sumpsit: non iam apł̃s eẽ cepit ẽc. s ꝓditor.
Sic enĩ sc̃ptum habes dicente d̾no. Cui in¬
tuictum panem dedero: ipse me tradet.
Et continuo post bucellam: introiuit in
eum sathanas. Non bonus cibus. post qͣm
negatur d̾ns: post quẽ. ingreditur inimi¬
cus. Non bonus cibus: post quẽ. eꝑe respui¬

Expanded text:
In principio erat Verbum, et Verbum erat apud In principio erat Verbum, et Verbum erat apud pascitur, terrenum pabulum non requirit. Nec enim potest saeculi panem cupere, qui pane reficitur Salvatoris. Habet enim Dominus suum panem, imo panis ipse Salvator est, sicut docuit, dicens: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . De quo pane dicit propheta: Et panis cor hominis confirmat . Quo ergo mihi panem quem offert diabolus, cum habeam panem quem Christus impertit? Quo mihi cibum per quem protoplastum dejectum memini? Esau primitivis fraudatum vidi; Judam Scarioth proditionis scelere denotatum. Adam enim per esapostolatus sublime deposuit: ex quo enim buccellam sumpsit, non jam apostolus coepit esse, sed proditor. Sic enim scriptum habes, dicente Domino: Cui intinctum panem dedero, ipse me tradet. Et conillum Satanas . Non bonus cibus, post quem negatur Dominus, post quem ingreditur inimicus; non bonus cibus, post quem Christus respui
Abbreviated transcription (Latin):
soleat oꝑari denatura sarorum: sicut a-¬
it apłs paulus.Bibebant aut desꝑitali:
consequenti eos petra. Petra aũt erat xꝑc.
Suspicabatur inqͣm ipsum ẽẽ. xꝑm. cum
postulabat ut delapide panem faceret.
s putabat tantũm᷑ solum hominẽ. cum
esurientem uidebat. Saluator aũt mi¬
ra uersutiam eius responsione condẽp¬
nat: nec facit qđ dicit diabolus. ne uide¬
atur ꝓarbitrio aduersarii. uirtutis sue
głam declarare: nec tamen respondet ñ
posse fieri: quia negare non pot̾at. qd̃ se¬
pe iam fecerat. lgit᷑ nec acquiescit peten-¬
ti: nec denegat exploranti. Ac ꝑhoc et po¬
tentiam uirtutis suȩ suo reseruat arbit̾o:
et uersutiam aduersarii. diuino confii¬
tat eloquio. Respondit gͦ illi. Non insolo
pane uiuit homo. s ini om̃ĩ uerbo dr hoc
ẽ. ñ inpane t̾reno: non inmat̾iali cibo. qͦ
adam pͥmum hominẽ decepisti. s inuer¬
bum aũt di. rꝑc ẽ dns sicut eugłista dic̃.

Expanded text:
operari soleat de natura saxorum, sicut aoperari soleat de natura saxorum, sicut ait apostolus Paulus: Bibebant autem de spiritali, consequente petra, petra autem erat Christus . Suspicabatur, inquam, ipsum esse Christum, cum postulabat ut de lapide panem faceret; sed putabat tantummodo solum hominem, cum esurientem videbat. Salvator autem versutiam ejus mira responsione condemnat. Nec facit quod dicit diabolus, ne videatur pro arbitrio adversarii virtutis suae gloriam declarare. Nec tamen respondit non posse fieri, qui negare non poterat quod saepe jam fecerat. Igitur nec acquiescit petenti, nec denegat exploranti, ac per hoc et potentiam virtutis suae suo reservat arbitrio, et versutiam adversarii divino confutat eloquio. Respondit ergo illi: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei ; hoc est, non in pane terreno, non in materiali cibo, quo Adam primum hominem decepisti, sed in verelista dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus dum. hominem putat: dubitat
saluatorem: et id̾o ait. Si filius dĩ es:. dic
lapidi huic ut panis fiat. Omisera satha¬
ne. et extrema congressiõ. Diaboluf inde¬
serto. temptationis arma sollicita ñ in¬
uenit. De ẽ illi de paradiso amenitas ar-¬
borum: deẽ illi consiliatrir eua: deẽ illi.
pomoꝵ speciosa deceptio. Et quia ñ inue¬
nit cibum quẽ offerret esurienti: postu¬
lat incibum sara mutari. Undiq exclu¬
sus. undiq defraudatus. ad pauimenta
seconuertit. Satisenĩ manifeste ostendit
uastitatẽ sibi heremi restitisse: cum putat
ꝓpter in opiam rerum. etiã elem̃ta posse
conuerti. Postulat gͥ in panem lapides
commuttari. Uersittus ⁊ callidusscit qͥd
petat. Nouit factum ẽe qđ dicit. Memi
nit inueteri testamento sitientibꝰ aqͣm
enimibi duritiam petre inliquor em fon-¬
tium resolutam: cupit etiam hic asꝑitatẽ
sari. in panis dulcedinem transformari.
Suspicatur enim ipsum eẽ xꝑm. qui hec

Expanded text:
diabolus Dominum, hominem putat, dubitat diabolus Dominum, hominem putat, dubitat Salvatorem; et ideo ait: Si filius Dei es, dic lapidi huic, ut fiat panis. O misera Satanae et extrema congressio! Diabolus in deserto tentationis solita arma non invenit: deest illi de paradiso amoenitas arborum, deest illi consiliatrix Eva, deest illi pomorum speciosa deceptio; et quia non invenit cibum, quem offerat esurienti, postulat in cibum saxa mutari. 3. Undique exclusus, undique defraudatus, ad pavimenta se confert; satis enim manifeste ostendit vastitatem sibi eremi restitisse, cum putat propter inopiam rerum etiam elementa posse converti. Postulat igitur in panem lapides commutari. Versutus et callidus scit quid petat, novit factum esse quod dicit; meminit enim in veteri Testamento sitientibus aquaenim ibi duritiam petrae in liquorem fontium resolutam, cupit etiam hic asperitatem saxi in panis dulcedinem tranSuspicabatur enim esse Christum, qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
hoc me anteriore uiũ¬
d̾nica p̃dicasse. et h̃o.¬
ledisse rationem. cur dns quadragesimã
ieuinarit: uł cur ipsa ieiunia indeserto
transegerit Dicimus enun hec om̃a obser-¬
uasse eum. non uistificationis suȩ causa.
amus gͥ. quid illo intemꝑe. uł in ipsa so¬
litudine gestum sit. Dicit enim eugłista
affuisse diabolum: & saluatorem. eius uer¬
sutia fuisse temptatum. Ait nanq sacra
lectio. esurisse dñm: & dirisse illi diabołu.
Si filius di es: dic lapidi huic ut panis
fiat. Uidete artem dñi: qua aduersariũ
ante circumuenit. Post multa iciunia
esurire sesimulat: ut diabolum quẽ ie¬
uinando iam uicerat᷑. iterum esuriendo
sollicitet. Spem enĩ illi congrediendi ex
infirmitate famis quod amm tribuit.
ut dũ ueluti contra imbecillem congre¬
ditur. głosius suꝑetur. Nec ẽ enim uera
uictoria: ut quia adam unmortalem. et¬
głosum. et epulantem subuerterat᷑: nunc
ab homine mortali. humili. atq esurien¬
te uincatur. Cernens enim esurientem

Expanded text:
hoc me anteriore Dominica praedicasse, et dedisse rationem cur Dominus quadragesimam jejunaverit, vel cur ipsa jejunia in deserto transegerit. Diximus enim haec omnia observasse eum, non justificationis suae causa, amus igitur quid illo in tempore vel in ipsa solitudine gestum sit; dicit enim evangelista adfuisse ibi diabolum, et Salvatorem ejus versutia fuisse tentatum. Ait namque sacra lectio esuriisse Dominum, et dixisse illi diabolum: Si filius Dei es, dic lapidi huic ut fiat panis . Videte artem Domini, qua adversarium fraude circumvenit. Post multa jejunia esurisse se simulat, ut diabolum quem jejunando jam vicerat, iterum esuriendo sollicitet; spem enim illi congrediendi ex infirmitate famis quodammodo tribuit, ut dum veluti contra imbecillem congreditur, gloriosus superetur. Haec enim est vera victoria, ut qui Adam immortalem, gloriosum et epulantem subverterat; nunc ab homine mortali, humili atque esuriente vincatur. Cernens enim esurientem
Abbreviated transcription (Latin):
uenditionis auctorẽ ⁊ p̃cii qͣntitatẽ:
et intelligis te p̃de magis sociũ. ñ
uenditionis emptorẽ. Vnde enim
barbaro. auri gemmarũq monilia:
unde pellito serica uestim̃ta: unde
rogo romana mancipia: Scimꝰca
emit ut reddat: lxiiii.

Expanded text:
venditionis auctorem, pretii quantitatem, venditionis auctorem, pretii quantitatem, et intelligis praedae magis, non venditionis emptorem. Unde enim barbaro auri gemmarumque monilia? Unde pellito serica vestimenta? Unde, rogo, Romana mancipia sumis? Scemit, ut reddat. Ita i
Abbreviated transcription (Latin):
geris. ñ constringeris. cum uides
inhospicio tuo lacrimas alienas:
Dic̃ scriptura sc̃ã ad filios isrł. A
bestia captũ netetigeritis: pollu¬
tum enĩ et contaminatũ ẽ. qͥcqͥd
fera semꝑ cruenta contigerit. Ac
sisti: Cur laceratũ et contamina¬
tum sic̃ ipse putas. tuis edib impor¬
tasti: Cur qđ hostili suꝑauit bestiȩ:
tu seuior bestia deuorasti: Aiunt
pleriq lupos leonũ subsequi solere
uestigia. et ñ longe abeoꝵ uenatib
ab errare: scilicet ut rabiem suam
rapina sa cient alienaz et qđ leonũ
saturitati remanet. idluporũ rapa¬
citate consumat᷑. Sic et isti auaricie
lupi. p̃donũ uestigia subsecuti sunt:
ut qd illoꝵ rapacitati suꝑauit. hoꝵ
cedet feritati. S forsitan emisse te
dicis: & udo auaricie crim̃ euadis.
Non ita solet constare emptio atq
uenditio. Bonũ ẽ emere. s in ꝑace
qđ ꝓpria uoluntate uendit᷑. ñ inde¬
p̃datione. Respice contractꝰ originẽ:

Expanded text:
geris, non constringeris, cum vides geris, non constringeris, cum vides in hospitio tuo lacrymas alienas? Dicit Scriptura ad filios Israel: A bestia captum ne tetigeris: pollutum enim et contaminatum est, quidquid fera cruenta contigerit . Etsisti? Cur laceratum et contaminatum, sicut ipse putas, tuis aedibus importasti? Cur, quod hostilis superavit bestia, tu saevior bestia devorasti? Aiunt plerique lupos leonum subsequi solere vestigia, et non longe ab eorum venatibus aberrare, scilicet, ut rabiem suam rapina satient aliena, et quod leonum saturitati remanet, id luporum rapacitate consumatur; sic et isti avaritiae lupi praedonum vestigia subsecuti sunt, ut quod illorum rapacitati superavit, horum cederet feritati. Sed forsitan emisse te dicis, et ideo avaritiae te crimen evadis. Non ita solet constare emptio atque venditio: bonum est emere, sed in pace, quod propria voluntate venditur, non in depraedatione. Respice contractus originem,
Abbreviated transcription (Latin):
auaria: s diu̾sis fratidũ occultatur
ingenus. H uider.quȩ diuinitatis
st̃: s. cogitat. quȩ cupiditatis sunt:
Semꝑ cñi quauis diues sit. cogitat
unde uel ex malo ad quirere: totã
uitã suã negotiũ putat: cõpendi¬
orum etiã omĩa suppͥmens. manis
p̃stationi suȩ fęnus imponit. łru¬
bescit usure nom̃: et lucrũ ñ eru¬
bescit usurȩ. Semꝑ gͦ auarꝰ alieno
utitur: alieno se pascit dãpno. Est
illi p̃da egestas alt̾ius: est illi leticia
fletus alienꝰ: sic̃ nuꝑ factũ uidemꝰ.
Quanti amissa deplorant: suꝑq̃
inuasa. pleriq gratulant᷑. Ecce se¬
nex pat̾ captũ ddeflet filiũ: & tu ĩa
suꝑ eũ uelut seruulũ głaris: Inno¬
cens rustic. ꝑditũ ingemiscit iu¬
uencũ: & tu cum eo rus tuum ex¬
colere disponis. et fructus te putas
posse caꝑe gemitib alienis: Escce
religiosa udua tota supellectili
despoliatã domũ suã dolet̾ itu. eadẽ
supellectili. domũ tuã ornatã esse

Expanded text:
ia, sed diversis fraudum oculata ingeniis non videt quae Divinitatis 324 sunt, sed cogitat quae cupiditatis sunt; semper, quamvis dives sit, cogitat ndecunque vel ex malo acquirere: totam vitam negotium putat; compendiorum etiam omnia supprimens inanis praestationis suae fenus imponit, erubescit usurae nomen, et lucrum non erubescit usurae. Semper ergo avarus alieno utitur, alieno se pascit damno; est illi praeda egestas alterius: est illi laetitia fletus alienus, sicut semper factum vidimus. Quot amissa deplorant, super quae invasa plerique gratulantur? Ecce senex pater captum deflet filium, et tu jam super eum velut servulum gloriaris. Innocens rusticus perditum ingemiscit juvencum, et tu cum eo rus tuum excolere disponis, et fructus te putas posse capere gemitibus alienis. Ecce religiosa vidua tota supellectile dispoliatam domum suam dolet, et tu eadem supellectile domum tuam ornatam esse
Abbreviated transcription (Latin):
ualemꝰ: In anania enĩ pecrꝰ aua¬
riciam si potuissec corrigere: non
punisset. S dum illũ punit: alios
corrigit. Uoluit enĩ: ut pena adu¬
num. metus ad plurimos ꝑueni¬
ret. Exemplũ gͦ auaris omĩb in
anania ꝓpositũ ẽ: ut qͥ eiꝰdẽ crimi¬
nis reus fuerit: eiꝰdem supplicii in
iudicii die sententia feriat᷑. Grande
gͥ malũ ẽ auaricia: immo maloꝵ
omniũ ẽ origo. sic̃ ait apłs. Radix
aut omniũ maloꝵ ẽ cupiditas. qua

Expanded text:
valemus? In Anania enim Petrus si avavalemus? In Anania enim Petrus si avaritiam potuisset corrigere, non punisset; sed dum illum punit, alios corrigit: voluit enim ut poena ad unum, metus autem ad plurimos perveniret. Exemplum ergo avaris omnibus in Anania propositum est, ut qui ejusdem criminis reus fuerit, ejusdem supplicii in judicii die sententia feriatur. Grande igitur malum est avaritia, imo malorum omnium est origo, sicut ait Apostolus: Radix autem omn
Abbreviated transcription (Latin):
plebis. quȩ sub beatissi¬
mis apłis fuit unan¬
mitatẽ largitatẽq p̃dicaremꝰ: usq
ad ananie nos auariciã ꝑuenisse:
qͥ illo tempore intotius gen̾is pu¬
rissima uita. tanꝗͣ. ous morbida
solus inuentus ẽ. Tanta enĩ infectꝰ
erat auaricie pestilentia: ut sc̃s cũ
petrus. ñ tam em̃dare uoluerit ꝗꝙͣ
dãpnare. Legerat enĩ. Eice de con¬
cilio pestilentẽ: et exiet cũ eo omnis
contentio. Solus gͦ mectu sc̃o pesti¬
lens fuit: qui cunctis contemptu
pecumȩ lucrũ uidȩ reqͥrentibꝰz ipse
tantũ lucrũ magis pecuniȩ mer¬
catus ẽ quã salutis: et dũ p̃cusꝑat
cõpendiũ : anime reꝑit detrimtũ.
Ab apłis gͥ ananias auarꝰ inuentꝰ
ẽ. lam nr̃a crcusat᷑ hum ilitas:
Mius eñĩ mirandũ ẽ abundare
sub nob̾ hec uicia: cũ sub apłis c¬
perint pullulare. Et si illoꝵ aucto¬
ritas. hec inanania emĩdare non
potuit: nob̃ qͥd imputabit᷑. si ea¬
dem in plerisq fr̃ib corrigere ñ

Expanded text:
plebis ejus quae sub beatissimis apostolis fuit, unanimitatem largitatemque praedicaremus, usque ad Ananiae nos avaritiam pervenisse, qui illo tempore in totius generis purissima vita, tanquam ovis morbida, solus inventus est. Tanta enim infectus erat avaritiae pestilentia, ut sanctus eum Petrus non tam emendare voluerit quam damnare. Legerat enim: Ejice de concilio pestilentem, et exibit cum eo omnis contentio . Solus ergo in coetu sancto pestilens fuit, qui, cunctis, contemptu pecuniae, lucrum vitae requirentibus, ipse tantum lucrum magis pecuniae mercatus est quam salutis, et dum pretii sperat compendium, animae reperit detrimentum. Ab apostolis igitur Ananias avarus inventus est; jam nostra excusatur humilitas: minus enim mirandum est abundare sub nobis hoc vitium, cum sub apostolis coeperit pullulare; et si illorum auctoritas haec in Anania emendare non potuit, nobis quid imputabitur, si eadem in plerisque fratribus corrigere non
Abbreviated transcription (Latin):
cum parat t̾re solum uertere. et
uite alim̃ta ꝑquire̾: ñ nisi ꝑ sigãt
crucis id facere conat᷑. Dũ eñ arat᷑
dentalem subicit: affigit aures:
stiuam inserit: figuram crucis
imitat᷑. Compositio eñi ipsa: sum¬
litudo quedã ẽ dñice passionis.
Celũ quoq ipsũ: huiꝰ signi figura
dispositũ ẽ. Nam cũ quatuor par¬
tib. hocẽ de oriente & occidente.
a meridiano et sepdemtrione dis¬
tinguit᷑: quatuor quasi crucis an¬
gulis continet᷑. Ipsus etiã incessus
hominis. cũ manꝰ leuauerit. crucẽ
pingit. Atq ideo eleuatis manib
orare p̃cipim᷑: ut ipso qͦq mẽbroꝵ
gestu. passionẽ dñi fateamͣ. Tunc
enĩ citius nr̃a exaudit᷑ oratio: cũ
xp̃m qͣmmens loquit᷑. etiã corpus
imitat᷑. hoc etiam exemplo. moy¬
ses sc̃s contra amalech bellũ gereret:
ñ armis. ñ ferro. s eleuatis eum ad
dm̃ manib suꝑauit. Sic enĩ ha¬
bes scͥptũ. Cum eleuasset manus
suas moyses. uincebat ifrł. Cum

Expanded text:
cum parat terrae solum vertere, et vitae alimenta perquirere, nonnisi per signum crucis id facere conatur; dum enim aratro dentale subjicit, affigit aures, stivam inserit, figuram crucis imitatur; compactio enim ipsa similitudo quaedam est dominicae passionis. Coelum quoque ipsum hujus signi figura dispositum est. Nam cum quatuor partibus, hoc est oriente, et occidente, ac meridiano, et septentrione distinguitur, quatuor quasi crucis angulis continetur. Ipsius enim incessus hominis, cum manus levaverit crucem pingit, atque ideo 156 elevatis manibus orare praecipimur, ut ipso quoque membrorum gestu passionem Domini fateamur; tunc enim citius nostra exauditur oratio, cum Christum, quem mens loquitur, etiam corpus imitatur. Hoc etiam exemplo Moyses sanctus, cum contra Amalech bellum gereret, non armis, non ferro, sed elevatis eum ad Deum manibus superavit; sic enim habes scriptum: Cum elevasset manus suas Moyses, vincebat Israel, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ est hac se adam int̾ptatione succuxit: eo loco
uͥ fructu magis castitatis succingere debuisset. In lũ¬
bis euim quibus p̃cingitur: quedã semuina gentra¬
tionis ẽc̃ dicunt᷑. Ꝙ ideo male ibi succincł ẽ adam
folus mutilibꝰ ubi future generationis ñ fructũ fu¬
turũ s quedam peccata signaret. quȩ manserunt
usq inaduentũ diũ saluatoris. Ceterũ postquam
aduenit. ficũ inuenit incultam: rogatꝰ ne eam iu¬
beret excidi: ut excoleret᷑ ꝑmisit. & ideo ñ iam folisˢ
s diuino sermone succingimͣ quia ipie dñs ait. Sint
lumbi ur̃i p̃cuicti. & lucernȩ ardentes. Unde etiã
pecumã in zonis nr̃is portari ꝓhibet. Non enm
scłaria: s et̾na debet rona nr̃a scruare. ẜ audier̾̃t
inquit uocẽ diĩ deambulantis ad uesꝑum. Que ẽ¬

Expanded text:
uius est hac se Adam interpretatione succinxit eo loci, uius est hac se Adam interpretatione succinxit eo loci, ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset. in lumbis enim quibus praecingimur quaedam semina generationis esse dicuntur: et ideo male ibi succinctus est Adam foliis inutilibus, ubi futurae generationis non fructum futurum, sed quaedam peccata signaret, quae manserunt usque in aduentum domini saluatoris. ceterum posteaquam dominus aduenit, ficum inuenit incultam. rogatus ne eam iuberet excidi ut coleretur permisit. et ideo iam non foliis, sed diuino sermone succingimur, quia ipse dominus ait: sint lumbi uestri praecincti et lucernae ardentes. unde etiam pecuniam in zonis nostris portari prohibet; non enim saecularia, sed aeterna debet zona nostra seruare. Et audierunt inquid uocem domini deambulantis ad ues
Abbreviated transcription (Latin):
cit enĩ supra se folia: qui culpã uelare desiderans. aut
diabolum delicli memorat auctorẽ. aut carnis p̃rendit
illecebras: aut aliũ quẽpiam ꝑsuasorẽ ꝓdit erroris:
& de scripturis diuuus froquent̾ ꝓmit exempla. qͥb
iustos in culpã ꝑhibet incidisse.: dicens si forte in stu¬
pris fuerit dep̃hensus. & abrahami cũ ancilla concu¬
carum serie scrpptuiarũ: fructum earum ñ putat
requirendum. Nonne tibi uidentur etiã indci fo¬
lia assuere. dũ legis spiritalis u̾ba corꝑalit̾ int̾p̾tant᷑
quoꝵ int̾p̃tatio fructũ omnẽ iuiriditatis amittens
damnata ẽ maledicto ariditans ȩt̾ne: Bona gͥ int̾¬
p̃tatio hoc ẽ spiritalis. ficus ẽ fructuosa. sub qua ni¬
sti scĩq requiescunt: quã qui plantauerit in animus
singłoꝵ. sic̃ paulus ait. ego plantauit apollo rigauit.
manducabit ex eafructũ. Mala autẽ int̾pretatio:
forme uiriditatẽ seruare non poterit. Quod gͥ gra¬

Expanded text:
cit enim supra se folia, qui culpam velare desiderans aut cit enim supra se folia, qui culpam velare desiderans aut diabolum delicti memorat auctorem, aut carnis praetendit illecebras, aut alium quempiam persuasorem prodit erroris. Et de Scripturis divinis frequenter promit exempla, quibus justos in culpam perhibet incidisse, dicens si forte in stupris fuerit deprehensus: Et Abraham cum ancilla concuempla de propheticarum serie scripturarum, fructum earum non putat requirendum. 66. Nonne tibi videntur etiam Judaei folia assuere, dum legis spiritalis verba corporaliter interpretantur? quorum interpretatio fructum omnem uiriditatis amittit damnata maledicto ariditatis aeternae. bona igitur interpretatio, hoc est spiritalis ficus, est fructuosa, sub qua iusti sanctique requiescunt. quam qui plantauerit in animis singulorum, sicut Paulus ait: ego plantaui, Apollo rigauit, manducabit ex ea fructum; mala autem interpretatio fructum ferre, uiriditatem seruare non poterit. quod igitur gra