comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s factasunt certis qͥbusdã locis
dum altitudinẽ diumi consilii
ad ħ orcdinatis. Cum enim deus
scdm om̃ptentiam suã multis
modis ad restaurationem ho¬
miscdiȩ suȩ ñsolum potenter
⁊ iuste. s ⁊ sapient᷑ impleret.
pͥmus autẽ homo deseruit ere¬
atorem suũcum eum ꝑcontem¬
platõem p̃sentem aspic̃t: nunc
autẽ homo creatorem quemñ
potuit & sponte cecidit: nunc
autẽ sponte suigens homo ad
dm̃ etiãꝑtorm̃ta redit. Ordina¬

Expanded text:
ta sunt certis quibusdam locis, cundum altitudinem divini consilii ad hoc ordinatis. Cum enim Deus secundum omnipotentiam suam multis modis ad restaurationis homisericordiae suae non solum potenter et juste, sed et sapienter impleret. Primus autem homo deseruit Creatorem suum, cum eum per contemplationem praesentem aspiceret; nunc autem homo Creatorem, quem npotuit, et sponte cecidit; nunc autem sponte surgens homo ad Deum etiam per tormenta redit. Ordina
Abbreviated transcription (Latin):
diosiores extitert̃. Unde mani¬
feste oftendit᷑ etiã ħeis ꝓfuisse.
qd̃ ad cp̃s derelictiuidebant᷑.
ꝓpter quod supius dictum est
qͣtuor ẽẽ quȩ exercent circun
spectionẽ: timorẽ uidł.curã.
necessitatem. affectum. Tres
autẽ sunt timores mundani
uł carnales: timor uilitatis ti¬
mor penȩ. timor mortis. quoꝵ
singłi suas curas gen̾ant. Necessi¬
tas autẽ duplex: Alia in debito
dandi: alia mindigentia accipi¬
endi. Alit̾ enĩ dicit᷑ necẽe tͥbutũ
dare cesari: ⁊ alit̃ dicit᷑. necesse :
escas dare uentͥ. Ido nẽcee ẽ ut¬

Expanded text:
diosiores exstiterint. Unde manidiosiores exstiterint. Unde manifeste ostenditur etiam hoc eis profuisse, quod ad tempus derelicti videbantur. Propter hoc superius dictum est quatuor esse quae exercent circum spectionem, timorem videlicet, curam, necessitatem, affectum. Tres autem sunt timores mundani vel carnales, timor vilitatis, timor poenae, timor mortis, quorum singuli suas curas generant. Necessitas autem duplex, alia indebito dandi, alia indigentia accipiendi. Aliter enim dicitur. Necesse est tributum dare Caesari, et aliter dicitur. Necesse est escas dare ventri. Imo enim
Abbreviated transcription (Latin):
um ignorant: & ꝓcibo uentͥs
comꝑando uehement᷑ insudarł.
et sepe homines ꝓ carnalib
desidĩis adimplendis pluri¬
mos labores gͣues ⁊ amaros li¬
bent᷑ tolerant: qͦsꝓ amore ȩt̃¬
nȩ uitȩ uł ad modicũ subire
recusant: cum econtra electi
sine int̾missione laborent ⁊ af¬
fligant semet ipsos. ne desidĩ¬
a carnis ꝑficiant: qͥ etiam ne¬
cessitatib siuis ñ sine timore
de seruiunt: timentes ne usq
ad delectationẽ effluat uolup¬
tatis: qđ exigit infirmitas con¬
ditionis. Carnales autẽ quiq
qͥpro adimplendis desidiissu
ta discunt: quasi ex ipsa oc¬
cupatione sua prudentiores
fiunt. De qͥb dñs in eugłio dic̃.
filii h scłi prudentiores filiis
lucis in generatione suasunt.
S hitales aliqñ miseratione
diuina aberrore suo conuersi.
pͣua studia deserunt: s prud̃n¬
tram qͣm in prauis studiis didi¬
cert̃ ñ amitunt: ⁊ in bonis agẽ¬
dis tanto cautiores fiunt: qͣn¬
to in malis ꝑpetrandis pͥusstu¬

Expanded text:
um ignorant, et pro cibo ventris comparando vehementer insudant. Et saepe homines pro carnalibus desideriis adimplendis plurimos labores graves et amaros libenter, tolerant, quos pro amore aeternae vitae, vel ad modicum subire recusant, cum e contrario electi sine intermissione laborent, et affligant semetipsos, ne desideria carnis perficiant. Qui etiam necessitatibus suis non sine timore deserviunt, timentes ne usque ad delectationem effluat voluptatis, quod exigit infirmitas conditionis. Carnales autem quique, qui pro adimplendis desideriis suita discunt, quasi ex ipsa occupatione sui prudentiores fiunt. De quibus Dominus in Evangelio dicit: Filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua . Sed hi tales alioquin miseratione divina ab errore suo conversi, prava studia deserunt, sed prudentia quam in pravis studiis didicerunt, non amittunt, et in bonis agendis tanto cautiores fiunt, quanto in malis perpetrandis prius stu
Abbreviated transcription (Latin):
in se ipso fortassis uidẽ quomͣ
homo ꝑ diuinã miscdiã de
longinqͦ adducat᷑: ⁊ de dispsi¬
one sua munum colligatur.
Restant nẽ ut considẽmus
mus. in qͥb exerceri oporteat
animũ. ut paulatĩ assuescat.
se ab hꝰmundi distractione
retrahe:⁊ adillam sumam
ftabilitatem. id ÷ contempla¬
tionem cłi roboratus assurgat.
Quod sic uideri potest: de¬

Expanded text:
ipso fortassis videre quomodo homo per divinam misericordiam de longinquo adducatur, et de dispersione sui unum colligatur. Restat nunc ut consideremus, mus, in quibus exerceri oporteat animum, ut paulatim assuescat se ab hujus mundi distractione retrahere, ut ad illam summam stabilitatem, id est contemplationem Dei roboratus assurgat, quod sic videri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
: nr̃m adiutoriũ: ꝙ nr̃m opus
in nob̾ abipso est suum donũ.
His dictis ad ea quȩ ꝓposumꝰ
ueniamus: id ÷ ut postqͣm ag¬
ari debeas: nunc qualit̾ oꝑenᷤ
agnoscas. In omni ȩdificatõne
tria sunt p̃cipue consid̾anda:
ordo. chispositio. ⁊ definita dim̃si¬
o. id÷ habens pͥncipium⁊ fine
det̾minatum. Suꝑest gͥnunc
ut inquiramꝰ qualem ẽẽ opor¬
tet ordinem ⁊ dispositionem
cogitationũ nr̃aꝵ: ut ex eis cõ¬
struat᷑ domusdi. Dem̃ etrã
diligent̃ considandum: qua
ratione domus ħ quam adinha¬
bitandum dõ edificamꝰ defini¬
tam dimensionẽ reciꝑe possit:
cum ipse eiꝰ inhabitator ds in¬
finitus sit & immensus. Quod
pͥmum inuestigandũ ꝓposu¬
imus: pͥmum ꝓsequam᷑. Om̃nũ¬

Expanded text:
strum adjutorium, et nostrum opus in nobis ab ipso est, et ipsius donum. His dictis ad ea, quae proposuimus veniamus, id est ut postquam agari debeas, nunc qualiter opereris agnoscas. In omni aedificatione tria sunt praecipue consideranda, ordo, dispositio et definita dimensio, habens principium et finem determinatum. Superest nunc igitur inquiramus qualem esse oportet ordinem, et dispositionem cogitationum nostrarum, ut ex eis construatur domus Dei. Deinde etiam diligenter considerandum est, qua ratione domus haec, quam ad inhabitandum Deo aedificamus, definitam dimensionem recipere possit, cum ipse ejus inhabitator Deus infinitus sit et immensus. Quod primum investigandum proposuimus primum prosequamu
Abbreviated transcription (Latin):
fex. et sicut diximus locus est
cor hominis. Materia: cogia¬
tiones cordis. artificium aut̃
ñ debet homo suam imꝑitiam
aut infirmitatem considansde¬
sꝑare: s cum potius quisecum
opari dignat᷑ attendẽ. Deus
enĩ : uitus ⁊ sapientia: tñpo¬
cest aliqͥs aut cum untute de¬
fic̾e: aut cum sapientia igno

Expanded text:
fex. Et, sicut diximus, locus est fex. Et, sicut diximus, locus est cor hominis, materia cogitationes cordis, artificium autemn debet homo suam imperitiam aut infirmitatem considerans desperare, sed eum potius, qui secum operari dignatur, attendere. Deus enim est virtus et sapientia, et non potest aliquis aut cum virtute deficere, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ora. hunc obsecra: ut te qͦ do¬
cere dignet᷑. Inuoca eum. dili¬
ge eum: ħ: enim inuocare e¬
um. dilige eum. Dilige gͦ eũ.
⁊ ipsead te ueniet ⁊ docebit
te: sicut ꝓmisit diligentib̾se.
siquis diligit me sermonemme¬
im seruabit. ⁊ pater m̃s diliget
cum: ⁊ ad eum ueniemus ⁊ man¬
sionem ap̃ eumfaciemꝰ. Ndyxit
facta mansione ueniemꝰ: s ueni¬
emus inqͥt. ⁊ mansionẽ ap̃eum
faciemꝰ. Ego sic eum intelligo
qł mundi cordis amator apd̃
nos manere ñ possit: nͥ pꝰ ipse
cͥ in nob mansionẽ fec̾it. Ipseqͥp
pe: sapientia de qua dicitur.
Sapientia ȩdificauit s domũ.
et in alio loco ipsa sapientia lͥ
& unde domꝰ eius constructa
sit: manifestat dicens. Sgofa¬
pientia inconsilio habito:⁊ sen¬
satis int̾sum cogitationib et
alibi sedes sap̃iȩ appellat᷑ aĩa ĩti.
constat gͦ qđ in corde homi¬
nis de cogitationib sensatis
sapientia sͥ domum fabrefac̃.
Trra gͦ sunt. locꝰ. mat̾ra. arti¬

Expanded text:
ora, hunc obsecra, ut te quoque doora, hunc obsecra, ut te quoque docere dignetur. Invoca eum, dilige eum; hoc est enim invocare eum, diligere eum. Dilige ergo eum, et ipse ad te veniet, et docebit te sicut promisit diligentibus se. Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Non dixit, facta mansione veniemus, sed veniemus, inquit, et mansionem apud eum faciemus. Ego sic intelligo, quod mundi cordis amator apud nos manere non possit, nisi prius ipse sibi in nobis mansionem fecerit. Ipse quippe est sapientia, de qua dicitur: Sapientia aedificavit sibi domum ; et in alio loco, ipsa sapientia ubi et unde domus ejus constructa sit manifestat, dicens: Ego sapientia in consilio habito, et sensatis intersum cogitationibus . Et alibi sedes sapientiae appellatur animae justi. Constat ergo, quod in corde hominis de cogitationibus sensatis sapientia sibi domum fabrefecit. Tria ergo sunt, locus, materia, arti
Abbreviated transcription (Latin):
Nec timeas imꝑitiam tuam.
qui ħace requirit peritus est
artifex: ⁊ alios quos uult ar¬
tifices facit. Multos ab eo e¬
ruditos testimonio diuinaꝵ
scripturaꝵ didicimus. Ipse
nõe archam fabricare d ocuit.
Ipse moysi ad cuius similitudinẽ
archam fabricaret. ȩremplar
oftendit. Ipse beseleel erudit.
Ipse falomonem ut ȩdificaret
chitectum fecit: ⁊ multosalioᷤ
qͣnẽ enumerare longum est.
Et postiemo nullus doctus
fuit. qͥ ab eo ñ didicit: & qͥsqͥs
ab eo discẽ meruit: nemo im¬
ꝑitus remansit. S ⁊ site deoꝑ¬
ib eiꝰ aliquid audire delectat:
om̃a ħ quȩ uides. ipse de nic¬
hilo creauit. Ipse ammirabilẽ
mundihuiꝰ machinam fabri¬
cauit. Ipse singła quȩq qͣliter
informas ⁊ sp̃es siras ꝓducen¬
dafuerant excogitauit: ⁊ uni¬
u̾soꝵ pulcritudinẽ ipse con¬
didit. ꝑpende gͦ qͣntum in
reb inuisibilib possit: qui
ħ uisibilia tam mira rõne dis¬
posuit. Hunc gͦ muoca. hũc

Expanded text:
Nec timeas imperitiam tuam, Nec timeas imperitiam tuam, qui hoc a te requirit peritus est artifex, et alios quos vult artifices facit. Multos ab eo eruditos testimonio divinarum Scripturarum didicimus. Ipse Noe arcam fabricare docuit. Ipse Moysi, ad cujus similitudinem arcam fabricaret, exemplar ostendit. Ipse Beseleel erudivit. Ipse Salomonem, ut aedificaret Apostolum architectum fecit; et multos alios quos enumerare longum est. Et postremo nullus doctus fuit, qui ab eo non didicit, et quisquis ab eo discere meruit, nemo imperitus remansit. Sed, si te de operibus ejus aliquid audire delectat, omnia haec quae vides, ipse de nihilo creavit. Ipse admirabilem mundi hujus machinam fabricavit. Ipse singula quaeque qualiter in formas et species suas producenda fuerant, excogitavit, et universorum pulchritudinem ipse condidit. Perpende ergo quantum in rebus invisibilibus possit, qui haec visibilia tam mira ratione disposuit. Hunc ergo invoca, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
mas alienum. ad amplifican¬
&a aitrrasia. cortuum inhabi¬
tare uult. ħ amplifica. ħ cuila¬
habitare. Dilata gͦ cortuum.
ut cape possis quem capeñ
potest mundus. diłata cor
tuum. ut hr̃e merearis hospit̃e
dm̃. ⁊ non sicut consuecudo ẽ
int̾ bomines unius noctis hos¬
pitem: s ȩternũ habitatorem
dilata gͦ cortuum. Quodsicu
indilatando deficis. ipse tibi
dilatabit. cu ille aliqñ dila¬
tatus ab eo. dxit. Uiam manda¬
toꝵ tuoꝵ cucurri: cum dilatasti
cormeum.Et de impensa quid
dicam: Non necee ÷ maria tñs
ut. ⁊ ignotas exquirere regio¬
nes ad comꝑandos p̃ciosos la¬
pides ⁊ marmora electa. nec
cedros excessas incisas deliba¬
no ꝑalta maria nauib condu¬
ctis aduehere. aut nescio qͦt
numosa artificum milia con¬
gregare. qui et chesauros iegũ
attenuare possent. Nicħhoꝵ
ate postulat᷑: inte ⁊ dete fab̾¬
cabis domum dño dõ tuo.
Ipse artifex eris. cortuum locꝰ¬
⁊ cogitationes tuȩ. materia.

Expanded text:
mas alienum ad amplificanmas alienum ad amplificanda atria sua. Cor tuum inhabitare vult, hoc amplifica, dilahabitare. Dilata ergo cor tuum, ut capere possis, quem capere non potest mundus. Dilata cor tuum, ut habere merearis hospitem Deum, et non sicut consuetudo est inter homines unius noctis hospitem, sed aeternum habitatorem. Dilata ergo cor tuum. Quod si tu in dilatando deficis, ipse tibi dilatabit, cui ille aliquando dilatus ab eo dixit: Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum . Et de impensa quid dicam? Non necesse est maria transire, et ignotas exquirere regiones ad comparandos lapides pretiosos, et marmora electa, nec cedros excelsas incisas de Libano per alta maria navibus conductis advehere, aut nescio quot numerosa artificum millia congregare, qui et thesauros regum attenuare possent. Nihil horum a te postulatur in te, et de te fabricabis domum Domino Deo tuo. Ipse artifex eris, cor tuum locus, cogitationes tuae materia.
Abbreviated transcription (Latin):
fateat. sepiꝰ in ħ cractatu scͥben
da inuenimus: qm inuenta
sebemus. Neq enĩ uł in ħ meã
insipientiã fateri erubesco.
Nimc gͦ ad ꝓpositũ reu̾tentes.
de fabricatione archȩ sapiae
prosequamur.
qͦ edifioanda sit domus dei:
q edificatione domus
si tamen nos quimdi¬
gnisumus. de tanta re loqui
aliquid digne sufficimus. d si
ex nob sufficientes ñsumus. po¬
tens est ille sufficientiam nobis
p̃stare: sine quo digne deeoñ
dicam loqͥ s nec cogitare qͥcqͣm
idonei inuenimꝰ. Primũ de¬
signandus est locus in quoȩ¬
dificari oporteat domũ dm̃:
dem̃ descbenda mat̾ia. Locus
est corhominis. Matia: cogita¬
ciones mundȩ. Nemo se extust.
Nemo dicat. ñ possum ȩdificare
domum año. ñ sufficit tantis
impendiis tenius pauꝑtas mea.
cui ⁊ ipselocus deest. exuliet
ꝑegͥno: ꝙ interra aliena degen¬
ci. ħopus ẽ regum: hoc multoꝵ
domũ dño: Cur sic cogites
homo: Non berigit att dꝰ
curis. Ndicit tͥ ut fundume¬

Expanded text:
 saepius in hoc tractatu scribenda plura invenimus, quam inventa scribemus. Neque enim vel in hoc meam insipientiam fateri erubesco. Nunc ergo ad propositum revertentes de fabricatione arcae sapientiae prosequamur. quo aedificata domus Dei. De aedificatione domus si tamen nos, qui indigni sumus de tanta re loqui, aliquid digne sufficimus. Sed et si ex nobis sufficientes non sumus, potens est ille sufficientiam nobis praestare, sine quo digne de eo non dicam loqui, sed nec cogitare quidquam idonei invenimur. Primum designandus est locus, in quo aedificari oporteat domum Domini. Deinde scribenda materia. Locus est cor hominis, materia cogitationes mundae. Nemo se excuset. Nemo dicat, non possum aedificare domum Domino, non sufficit tantis impendiis tenuis paupertas mea, cui et ipse locus deest exsuli, et peregrino, et in terra aliena degenti. Hoc opus est regum, hoc multorudomum Domino? Cur sic cogites homo? Non hoc exigit a te Deus tuus. Non dicit tibi, ut fundum e
Abbreviated transcription (Latin):
trib. id÷ timore. necessitate. af¬
tectu. nascit᷑ quartũ. id÷ cura
Quod enim timemus incide:
sollicite studemus euitare: Et
qđ dolemus adẽẽ: sollicite
ftudemus a nob̃ remouere:.⁊
qđ desidamus adipisci: sollici¬
te studemus obtinere. Et sic
post affectionem passionis
sequit᷑ cura sollicitudinis. ⁊ pt
curam sollicitudinis sequitur
conatus inȩxercitio oꝑatiom̃.
& ꝑ exercitium oꝑationis. cie¬
scit cautela cucunspectionis.
Et qi ex uicio nr̃ȩ corruptio¬
nis ħ nob mnest. ut magissol¬
licitisimus ꝓ eo adipiscendo
euitando quod suꝑflue for¬
midamus: fit ut cautelam¬
circunspectionis quam mbonis
studiis comꝑare negleximus:
ꝑ mala studia facile acqͥramꝰ.
mori incarne ꝑtimescit:⁊ qui
ꝓpecuos gehennȩ cruciatus ñ
considãt: penastẽporales pa¬
ti reformidat. Sepe qui illã
ẽẽ in ocuł hominũ erubesc̃
Et ꝓhis euitandis laborant
homines. quȩ seruis dĩ ñ solũ

Expanded text:
tribus, id est timore, necessitate, aftribus, id est timore, necessitate, affectu, nascitur quartum, id est cura. Quod enim timemus incidere sollicite studemus evitare, et quod dolemus adesse sollicite studemus a nobis removere, et quod desideramus adipisci, sollicite studemus obtinere; et sic post affectionem passionis requiritur cura sollicitudinis et post curam sollicitudinis sequitur conatus in exercitio operationis, et per exercitium operationis crescit cautela circumspectionis. Et quia ex vitio nostrae corruptionis hoc nobis inest ut magis solliciti simus pro eo adipiscendo, evitando, quod superflue formidamus, fit ut cautelamcircumspectionis, quam in bonis studiis comparare negleximus per mala studia facile acquiramusmori in carne pertimescit, et qui perpetuos gehennae cruciatus non considerat, poenas temporales pati reformidat. Saepe qui illam esse in oculis hominum erubescit. Et pro his evitandis laborant homines, quae servis Dei non solum
Abbreviated transcription (Latin):
untutum. & sicut se pecaden¬
do discit homo qualit̾ g̃ssũ
figere. ⁊ caute ambulare de¬
beat : ⁊ in conflictu belli qͥ
frequent̾ plagatus est. cautiꝰ
uenientem ictum excipit: sic
quia diabolo sepe decipitur.
subtiliꝰ postmodũ uersutias
eiꝰ dep̃hendit: ⁊ machinati¬
ones subũtit. & hoc est quod
multos uidemus pt iagna
scelera ad iurtutum summã
conscende: ⁊ tanta inituteõs
draboli conatus contra se ere¬
ctos atterere: ut in quo se pͣ
uicisse gaudebat. iam non
spoliasse. s contrase potiꝰ eos
arniasse uidcat᷑. Hoc quippe
altum ħ secretum dĩ silium
eft: ut illud etiam electis suis
ꝓficiat ad coronam: qđ mimicꝰ
sibi głabatur cecidisse ad uicto¬
riam. Lib&e itaq nunc consi¬
are qualit̃ ex ipsis quas supra
memorauimꝰ passionib exercitia
nscontur: ac dem̃ qualit̃ ꝑ io¬
sa ȩxercitia circunspectio au¬
geatur. Quatuor enĩ sunt cimor.
cura. necessitas. affectus. & ex

Expanded text:
virtutum. Et sicut saepe cadenvirtutum. Et sicut saepe cadendo discit homo qualiter gressum figere, et caute ambulare debeat, et in conflictu belli qui frequenter plagatus est, cautius venientem ictum excipit, sic qui a diabolo saepe decipitur, subtilius post modum versutias ejus deprehendit, et machinationes subvertit. Et hoc est quod multos videmus post multa scelera ad virtutum summam ascendere, et tanta virtute omnes diaboli conatus contra se erectos atterere, ut in quo saepius vicisse gaudebat, jam non spoliasse, sed contra se armasse potius videatur. Hoc quippe altum, hoc secretum Dei consilium est, ut illud etiam electis suis proficiat ad coronam, quod inimicus sibi gloriabatur cecidisse ad victoriam. Libet itaque nunc considerare qualiter ex ipsis, quas supra memoravimus, passionibus exercitia nascantur, ac deinde qualiter per ipsa exercitia circumspectio augeatur. Quatuor enim sunt timor, cura, necessitas, affectus; et ex
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc quoq ei mala subiecta
seruiunt: cum eum affligendo
ꝓbant ñ subuertunt. Istȩ siq̃
passiones om̃s. uidelicet timor.
cura. ⁊ desid̃ium illicitum. ma¬
lȩ sunt. & ipsa quoq necessitã
uitȩ presentis adño malicia
appellat᷑. S ds̃ ħ iccuro ad cp̃s
electoꝵ suoꝵ mentib dñar ꝑ¬
mittit: ut cum ꝑ exꝑimentũ
didicerint quanta miseria fal¬
sis istis delectationib insit. ar¬
dentius ȩterna illa ⁊ uera gau¬
dia requirant. quȩ nulla tristi¬
cia corrumpit. & salubrit᷑ ali¬
qñ derelicti ꝑmatunt᷑ ad cp̃s
seruire passionib carnis suȩ. ut
agnoseant infirmitatem suã.
& de se presumant: & canto
deuotius postmodũ diuinȩ
grẽ se subiciant: q̃nto mani¬
festius ex p̃cedenti casu didice¬
runt ex sua uuitute non ẽẽ d
stant. Est eciam adhuc aliud
est ut temptent᷑: ut uidelict
ipsȩ temptationes eosexerce¬
ant ⁊ cautiores reddant: qr
conflictus uicioꝵ exercitia ft̃

Expanded text:
et tunc ei quoque mala subjecta et tunc ei quoque mala subjecta serviunt, cum eum affligendo probant, non subvertunt. Istae siquidem passiones omnes, videlicet timor, cura et desiderium illicitum malae sunt, et ipsa quoque necessitas vitae praesentis a Domino militia appeelectorum suorum mentibus dominari permittit ut cum per experimentum didicerint quanta miseria falsis illis delectationibus insit, ardentius aeterna illa et vera gaudia requirant, quae nulla tristitia corrumpit. Et salubriter, aliquando derelicti permittuntur ad tempus servire passionibus carnis suae, ut agnoscant infirmitatem suam, et de se non praesumant, et tanto devotius postmodum divinae gratiae se subjiciant, quanto manifestius ex praecedenti casu didicerint ex sua virtute non esse quod stant. Est etiam adhuc aliud, est, ut tententur, ut videlicet ipsae tentationes eos exerceant, et cautiores reddant; quia conflictus vitiorum exercitia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dant: aut ipsi nudo trunco
infigere surculos. ut ibicon¬
crescentes arborem uestiant.
Timor gͥest quasi pondussu¬
ppositum. cura quasi pondꝰ
subtus appensum. Necessitas
est similis stipiti qui ligat. af¬
fectus : quasi surculus qui in¬
fixus uulnerat. Ita quatuor
nascunt᷑ ex quatuor generib
maloꝵ quȩ homo sustinet in
hoc mundo: quȩ sunt iradĩ.
uanitas mundi. infirmitas
humanȩ conditionis. ⁊ inui¬
dia diaboli. Ira dĩ est cumfla
gellis atterimur. Uanita̾ mun¬
di est. cum modum necessita
abimus. Infirmitas humanȩ
conditionis est. qđ facile ledi¬
mur aduersis: & difficile adbo¬
na agenda conualescimus. In¬
uidia diaboli est: cum ipsoĩ¬
stigante ad uicia inflammam᷑.
Qͥ iradĩ timore premit. Uani¬
mittendo deorsum trãit. Intir¬
mitas nir̃ȩ conditionis diris nos
necessitatib ligat. Inuidia dia¬
boli illicitis desidiis nos inflã¬
mando uulnerat. S in his oĩb
di seruus exercetur ad̃ premiũ.

Expanded text:
dant, aut ipsi nudo trunco dant, aut ipsi nudo trunco infigere surculos, ut ubi concrescentes arborem vestiant. Timor igitur est quasi pondus superpositum. Cura quasi pondus subtus appensum. Necessitas est similis stipiti qui ligat. Affectus est quasi surculus, qui infixus vulnerat. Ista quatuor nascuntur ex quatuor generibus malorum, quae homo sustinet in hoc mundo. Quae sunt ira Dei, vanitas mundi, infirmitas humanae conditionis, invidia diaboli. Ira Dgellis atterimur; vanitas mundi est, cum modum excedendo abimus; infirmitas humanae conditionis est quod facile laedimur adversis, et difficile ad bona agenda convalescimus; invidia diaboli est, cum ipso instigante ad vitia inflammamur. Igitur ira Dei timore premit, vanimittendo deorsum trahit, infirmitas humanae conditionis, diris nos necessitatibus ligat, invidia diaboli, illicitis desideriis nos inflammando vulnerat. Sed in his omnibus Dei servus exercetur an praemium,
Abbreviated transcription (Latin):
dostipite male excreu̾at. iugi
iamftudio uͥtutum roborata.
⁊ fiondib circum pectionis un¬
diq uestita. rursũ ad alta cacu
tior. qͣnto circuispectione or¬
natior: ita ut etiam ipsa p̾cisio
suc ei ꝓfuisse uideat᷑. S qr ip¬
sasapientia ꝑ cireumspectõe
ramos suos expandit: diffini¬
amus nc̃ qͦsdam generale̾ mo¬
dos qͥb cireumspectio ȩxeroet᷑.
Sunt autẽ qͣtuor. Timor. cura.
Necessitas. affectus. Timorest
anxietas ꝑiclitandi. Cura: sol¬
licitudo euadendi incõmodi.
aut commodi adipiscendi.
Necessitas ẽ debitum dandi.
aut indigentia accipiendi.
affectus est desid̾ium ꝑfruẽdi.
Cimor premit. cura trahit. Ne¬
cessitas ligat. affectus unlnerat.
Sic solent agricolȩ quandouo¬
lunt expandẽ ramos arboꝵ
aut suꝑpon̾e eis ponda quȩ
deorsum premant. aut subtꝰ
alligare quȩ deorsum traharł
aut iurta affigere stipices ⁊
alligare ramos ne sursumele¬
uentur s in latum se diffun¬

Expanded text:
do stipite male excreverat, jugi do stipite male excreverat, jugi jam studio virtutum roborata, et frondibus circumspectionis undique vestita, rursum ad alta cacumtior, quanto circumspectione ornatior, ita ut etiam ipsa praecisio sua ei profuisse videatur. Sed quia ipsa sapientia per circumspectionem ramos suos expandit, diffiniamus nunc quosdam generales modos, quibus circumspectio exercetur. Sunt autem quatuor. Timor, cura, necessitas, affectus. Timor est anxietas periclitandi. Cura est sollicitudo evadendi incommodi aut commodi adipiscendi. Necessita est debitum dandi, aut indigentia accipiendi. Affectus est desiderium perfruendi. Timor premit, cura trahit, necessitas ligat, affectus vulnerat. Sic solent agricolae quando volunt expandere ramos arborum, aut supernonere eis pondera quae deorsum premant, aut subtus alligare quae deorsum trahant, aut juxta affigere stipites et alligare ramos, ne sursum eleventur, sed in latum se diffun
Abbreviated transcription (Latin):
regiminis imparem eẽ agnou̾it:
cimc sciat qͥd de his sensisse de¬
buerat: qͦs pͥus in eodem loco
positos inconsidãte despiciebat.
et qr maiorẽ potestatem maior
solet sollicitudo comitari: ip̃a
eũ cura ȩxerceat: ut discat eẽ
pescat ocio. ut ante ꝑiculum
animũ firmet. ut ñsolum qͥd
eueniat.s qͥdeuenire possit
atcendat: arridenti fortunȩ
ñnimiũ credat: in adu̾sis fidu¬
ciam ñ amutat: ⁊ qͥcqͥd finem
habit᷑um ÷ siue bonum sit siue
malum ȩq̃ despiciat: omnẽ
euentũ consilio suo p̾̃ueniat:
amicos ante necessitatẽ cõpare
studeat: in ꝓpͥo sensu ñ płqͣm¬
oportet confidat: om̃s dilig̾e.
ñ ominb eq̃ credẽ. maiorib obe¬
dientiãdebitam. ȩqͣlib dilecti¬
onẽ. subiectis pat̾nam sollicitu¬
dinem. impendat: & sic ꝑ diũ¬
sa uircutũ studia sapientiȩ suȩ
ramos diffundat. ⁊ tc̃ demum
arbor illa sapientiȩ q̃pͥusin mo¬
dum flexibilis harundinis nu¬

Expanded text:
regiminis imparem esse agnoverit, regiminis imparem esse agnoverit, tunc sciat quid de iis sensisse debuerat, quos prius in eodem loco positos inconsiderate despiciebat. Et quia majorem potestatem major solet sollicitudo comitari, ipsa eum cura exerceat, ut dicat esse pescat otio, ut ante periculum animum firmet, ut non solum quid eveniat, sed quid evenire possit, attendat. Arridenti fortunae non nimium credat, in adversis fiduciam non amittat, et quidquid finem habiturum est, sive bonum sit sive malum, aeque despiciat. Omnem eventum consilio suo praeveniat, amicos ante necessitatem comparare studeat, in proprio sensu non plusqoportet confidat, omnes diligere, non omnibus aeque credere. Majoribus obedientiam debitam, aequalibus dilectionem subjectis paternam sollicitudinem impendat. Et sic per diversa virtutum studia sapientiae suae ramos diffundat, et tunc demum arbor illa sapientiae, quae prius in modum flexibilis arundinis nu
Abbreviated transcription (Latin):
dicamentum. ꝑ qđ nos gr̃a di¬
uina reftaurat. Tale ẽ enun ħ¬
antidotũ. ut ñ solum pͥstinã
reformet sanitatẽ: s ⁊ maiorẽ
addat fortitudinem: ñ solũ
reparet qͦd ꝑiit: s eciam suꝑad¬
dat qͦd defuit. Unde ꝑ om̃a
laudabił ⁊ głosus ds̃ soł mise¬
ricors ⁊ pius. qͥ gratis largitur
donũ. ⁊ gͣtis restaurat amissũ:
& qͥ indigni eramus etiã iore¬
ciꝑe qd̃ ꝑdidimꝰ. sic restituit.
ut ñ ad mt̃itum. s ad inciem̃¬
tum cecidisse uideamͣ. Igitur
iste qui ꝑ sapientiam ȩxcreũ¬
at. de altitudine sua suꝑunt. &
ido bonum ẽ ei ut p̃cidat᷑. ⁊ as¬
suescat in latum expandẽ ramõ
suos. Bonum ÷ ei ut int̾misso
studio contemplationis ad tp̃s
foras exire compellat᷑. ⁊ ext̾iora
dispensanda suscipiat: ut dis¬
cat exꝑimento qͣm difficile sit
ꝑofficium ext̾iorib inseruire:
ectñ ꝑ desidium int̾iorañ de se¬
rere & cum se adcurã suscepti

Expanded text:
dicamentum, per quod nos gratia didicamentum, per quod nos gratia divina restaurat. Tale est enim antidotum hoc ut non solum pristinam reformet sanitatem, sed et majorem addat fortitudinem. Non solum reparet quod periit, verum etiam superaddat quod defuit. Unde per omnia laudabilis et gloriosus Deus, solus misericors et pius, qui gratis largitur donum, et gratis restaurat amissum, et qui indigni eramus etiam id recipere, quod perdidimus, sic restituit ut non ad interitum, sed ad incrementum cecidisse videamur. Igitur iste, qui per sapientiam excreverat, de altitudine sua superbivit, et ideo bonum est ei ut praecidatur, et assuescat in latum expandere ramos suos. Bonum est ei, ut intermisso studio contemplationis ad tempus foras exire compellatur, et exteriora dispensanda suscipiat, ut discat experimento, quam difficile fit per officium exterioribus inservire, et tamen per desiderium interiora non deserere. Et cum se ad curam suscepti
Abbreviated transcription (Latin):
cit. fit sͥ ipsi gͣuis animus. ⁊ qͣsi
plumbum immobilis ꝑmaners
sursum erigi ñ ualt: ⁊ quipͥuᷤ
pennis contemplationis cȩlos
penec̾re consueuat ÷ nẽ gramp̃
sus pondẽ. sub se cadit. Phor¬
rescit tenebras suas quas intus
patitur: ⁊ sipossibile eẽt. au¬
relicta conscientia forasfun¬
dit᷑ t̾renis se immiscet actiõi¬
b: ut uł occupatus obluusci
possit maloꝵ suoꝵ. & quia
leuius ẽẽ iudicat omne malum
co ipso quod intꝰ colerat: iã mi¬
ser etiam dolores suȩ occupati¬
onis foris amat. & qr uerãdul¬
cedinẽ longo tedio palatum
cordis gustare dedidicit: car¬
nał concupiscentię acecum siti¬
mens anima cum desidiobibit
Inuentã gͥ incuris ext̃iorib di¬
abolꝰ corrumpit: ⁊ iamnullos
iudicio rõnis renitentẽ ad q̃lib
erroris p̃cipitia trahit. S quia
nunc diximꝰ ad qͣnta nos in ala
suꝑbia p̃cipitat: dignũ est. ut
eciam consicłẽmus quod sit me¬

Expanded text:
cit. Fit sibi ipsi gravis animus et quasi cit. Fit sibi ipsi gravis animus et quasi plumbum immobilis permanens sursum erigi non valet. Et qui prius pennis contemplationis coelos penetrare consueverat, nunc gravis pressus pondere sub se cadit. Perhorrescit tenebras suas, quas intus patitur, et si possibile esset, verelicta conscientia foras funditus terrenis se immiscet actionibus, ut vel occupatus oblivisci possit malorum suorum. Et quia levius esse judicat omne malum eo ipso quod intus tolerat, jam miser etiam dolores suae occupationis foris amat. Et quia veram dulcedinem longo taedio palatum cordis gustare dedidicit, carnalis concupiscentiae acetum sitiens anima cum desiderio bibit. Inventam igitur in curis exterioribus diabolus corrumpit, et jam nullo sibi judicio rationis renitentem, ad quaelibet erroris praecipitia trahit. Sed quia nunc diximus ad quanta nos mala superbia praecipitat, dignum est ut etiam consideremus quid sit me
Abbreviated transcription (Latin):
stemios morbo ypocrisis labo¬
rare: ⁊ eos qͥ plꝰ necessitatũdul¬
gent: luxui deseruire existi¬
mant. Et hunc qͥdemerrorẽ
multiplȩx confusio sequitar.
Mala siqͥdem ⁊ pestilens curi¬
ositas. quȩ secretum alienum
imꝓbe scrutari contendit:
sepe qͣmuis nicħ inueniat. qd̃
iuste rep̃hendẽ possit: ꝑu̾sa
tamen suspicari non desistit.
Siuͦ aliquid dignum rep̃hensiõe
inuen̾it : statim tumidã ment̾e
ñ ad compassionẽ. s ad contem¬
ptum trahit. Contemptus aut̃ẽ
iram ȩxcitat: qr tẏpo suꝑiȩ in¬
flatus anmus intołabile esse
credit. qͥcqͥd ab eo sustinet qͤm
despicit. Dem̃ ira in indignati¬
onẽ crescit: indignatio in con¬
tumeliam ꝓcedit: contumetia
odium parit. Odium autem
inuet̾atum ininuidiam tnͣsit.
Inuidia uͦ animo cedium gig¬
nit. Tedium autẽ cum insed̾it
cordi: quasi tinea demolit᷑ ilłd.
ꝙsuffocato gaudio interno.
insem⁊ ipsa conscientia tabes¬

Expanded text:
stemios, morbo hypocrisis labostemios, morbo hypocrisis laborare, et eos qui plus necessitati indulgent, luxui deservire existimant. Et hunc quidem errorem multiplex confusio sequitur. Mala siquidem et pestilens curiositas, quae secretum alienum improbe scrutari contendit, saepe, quamvis nihil inveniat quod juste reprehendere possit, perversa tamen suspicari non desistit. Si vero aliquid dignum reprehensione invenerit, statim tumidam mentem non ad compassionem, sed ad contemptum trahit. Contemptus autem iram excitat, quia typo superbiae inflatus animus intolerabile esse credit, quidquid ab eo sustinet, quam despicit. Deinde ira in indignationem crescit, indignatio in contumeliam procedit, contumelia odium parit, odium autem inveteratum in invidiam transit, invidia vero animo taedium gignit, taedium autem cum insederit cordi, quasi tinea demolitur illud, et suffocato gaudio interno in semetipsa conscientia tabes
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑsuadet deceptȩ menti ñ
ẽẽ ꝑfectum amatorem iusticiȩ.
qͥ consensũ p̃b& culpȩ alienȩ.
Eum autem delicto alieno oĩ¬
mͦ consentire: qͥnegligit dũ
potest delinquentẽ arguere.
Hoc gͥ male ꝓuidamenserro¬
re decepta. totam se curiosita¬
ti dedit: ⁊ paulatĩ crescente
morbo. dum primũerrata
alioꝵ ininodãte ꝑsequi assues¬
cit. postremo adħ deducitur.
ut qͥcqͥd uidit. uł̃ aꝑte calum¬
pniari. uł sinistre int̃p̃tarico¬
net᷑: ut si forte aliqͦs ꝓcõmuni
utilitate aliqͣntulum sollici¬
tari uidint: hos cupidos uo¬
auaros nominant. Eos autẽ
qͥse affabiles ⁊ hilares omnib
p̃bent: uicio adulationis in¬
seruire dicunt. Illos uͦ qui sepiꝰ
tͥsticiã uultu p̾ferunt: inui¬
dia tabescẽ credunt. & quos
alacres ⁊ deuiotos in ministran¬
do pspexerint: leues ⁊ inqͥe¬
tos eẽ asserunt. Quos debiles
aut gues inuenerint: quasi
pigros & ineites accusant. Ab¬

Expanded text:
et persuadet deceptae menti non et persuadet deceptae menti non esse perfectum amatorem justitiae, qui consensum praebet culpae alienae. Eum autem delicto alieno omnimodo consentire, qui negligit, non potest, delinquentem arguere. Hoc igitur male provida mens errore decepta, totam se curiositati dedit, et paulatim crescente morbo, dum primum errata aliorum immoderate persequi assuescit, postremo ad hoc deducitur, ut quidquid viderit vel aperte calumniari, vel sinistre interpretari conetur; unde, si forte aliquos pro communi utilitate aliquantulum sollicitari viderint, hos cupidos voavaros nominant. Eos autem qui se affabiles et hilares omnibus praebent, vitio adulationis inservire dicunt. Illos vero qui saepius tristitiam vultu praeferunt, invidia tabescere credunt. Et quos alacres et devotos in ministrando perspexerint, leves et inquietos esse asserunt. Quos debiles aut graves invenerint, quasi pigros et inertes accusant. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s terrenis actionib occupari.
eos in comparatione sua despi¬
ciunt : & dum ipsi fteriles sint
abono oꝑe: bona tam̃ oꝑa
maliis ñ ꝑtimescunt iudicare.
Qͥa gͦ in humilitate stare negli¬
gunt: uento elationis conquãᷤ¬
sati a fastigio contẽplationis ca¬
dunt: deiectiq uariis patent
errorib: ⁊ multiplicit᷑ ab illa
interna pace distrahunt᷑. Quoꝵ
agnosc̃e: s de dimunere qͦd ac¬
ceꝑant incaute se extollunt.
Necesse est enim ut moculis
coꝵ facta uilescant aliena: qui
de suis meritis sentiunt tam ĩmo
d̾ata. Hec fieri posset ut initam
mel illapsus ammo. late uene¬
nasua diffundit: ⁊ occulte ser¬
pens. ⁊ immiscens se cunctis mo¬
tib animȩ. uoluntates immutat.
confilia dissipat. cogitationes
intorquet. & corrumpit desi¬
dia: curasq inducit suꝑflu¬
as. & qr semel inflatus ommus
magna de se ȩxistimar e didicit.
facta sua ad ȩxamen rationisre¬
uocare contempnit:⁊ eo lib̾ius

Expanded text:
fratres terrenis actionibus occupari, fratres terrenis actionibus occupari, eos in comparatione sui despiciunt, et cum ipsi steriles sint a bono opere, bona tamen opera in aliis non pertimescunt judicare. Qui ergo in humilitate stare negligunt, vento elationis conquassati, a fastigio contemplationis cadunt. Dejectique variis patent erroribus et multipliciter ab illa interna pace distrahuntur. Quoragnoscere, sed de Dei munere, quod acceperunt, incaute se extollunt. Necesse enim est ut in oculis eorum vilescant facta aliena, qui de suis meritis sentiunt tam immoderata. Nec fieri posset, ut vitam mel illapsus animo late venena sua diffundit, et occulte serpens, et immiscens se cunctis motibus animae, voluntates immutat, consilia dissipat, cogitationes intorquet, et corrumpit desideria, curasque inducit superfluas. Et quia semel inflatus animus magna de se existimare didicit, facta sua ad examen rationis revocare contemnit, et eo liberius
Abbreviated transcription (Latin):
loco adiunctum ÷. ꝑspem ui¬
ret. Spes fut᷑oꝵ bonoꝵ inmen¬
te quasi scintillatio q̃dam est. q̃
nutritur infomite. Est enĩspes
quasi memoria quȩdam inuisi¬
biliũ gaudioꝵ. quȩ incorde ho¬
minis recondita. calefacit ilłd
intͥnsecus. ⁊ ñsinit aresc̃ẽ frigo¬
re infidelitatis. in hyeme p̃sen¬
in nr̃a mente. nunqͣm arescit
arbor sapientie: s que madino¬
dum lignum illesum seruat
uirorem suum. dum ȩqͣlem ht̃
ꝯtemꝑantiam humoris ⁊ calo¬
et expandit ramos. Quidam
sunt in quib sapientia in altũ
crescit: qͥdam uͦ in quib ila¬
tum se expandit. In contẽpla¬
tiuis in altum surgit: qͥ ꝑ acum̃
mentis penetrant usq ad con¬
templanda secreta cȩlestia. In
actiuis in latum se expandit:
qr hi intentionẽ mentĩ iuae
multiplicit̾ foras spargunt
addispensanda terrena. Surs
uͦ ñ nulli qͥꝑ quietẽ diuinitus
sibi concessam pͥmo in contem¬
platione multũ excrescunt:
s dum uident alios simpliciorcᷤ

Expanded text:
loco adjunctum est, per spem viret. Spes futurorum bonorum in mente quasi scintillatio quaedam est, quae nutritur in fomite. Est enim spes quasi memoria quaedam invisibilium gaudiorum, quae in corde hominis recondita calefacit illud intrinsecus, et non sinit arescere frigore infidelitatis in hieme praesenin nostra mente, nunquam arescit arbor sapientiae, sed quemadmodum lignum illaesum servat virorem suum, dum aequalem habet contemperantiam humoris et caloet expandit ramos suos. Quidam sunt, in quibus sapientia in altum crescit, quidam vero, in quibus in latum se expandit. In comtemplativis in altum surgit, qui per acumen mentis penetrant usque ad contemplanda secreta coelestia. In activis in latum se expandit, quia illi intentionem mentis suae multipliciter foras spargunt ad dispensanda terrena. Sunt vero nonnulli, qui per quietem divinitus sibi concessam, primo multum in contemplatione excrescunt, sed dum vident alios simpliciores
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectõe: ꝓ reqͥe mentis reqͥem
mentis ⁊ corꝑis: ꝓ reqͥe qua ñ
consentiunt malis. reqͥem qua
nulla sentiunt mala. Item ꝓ
ꝑfectione oꝑis. ꝑfectionẽ recri¬
butionis. Idem ẽ enĩ qđ dicit
sabbatũ ꝓsalb̃o. acsidicẽt reqͥẽ
ꝓ requie: ⁊ qđ dicit mensemꝓ
sabb̃m adipisci meream᷑. ut inȩ¬
ternum reqͥescamꝰ cum cristo.
S qͥsqͥs hoc modo amalsalba¬
tirare ꝓponit. necesse : pͥusqͣm
ad illud fut᷑um salb̃m ueniat
multa in hoc mundo adu̾sa
patiat᷑. & iło marbore sapĩȩ
octauo gradu int̾septem⁊sep¬
tem quasi int̾ sabbatũ ⁊ sab¬
batum colerantialab orifigit᷑
moctarta ad colantiam passio¬
nis ãmonut dicens. Beatiqui
psecutionẽ patiunt᷑ ꝓpter ius¬

Expanded text:
pro requie mentis requiem mentis et corporis, pro requie qua non consentiunt malis, requiem qua nulla sentiunt mala. Item pro perfectione operis perfectionem retributionis. Idem est enim quod dicis Sabbatum pro Sabbato, ac si diceret requiem pro requie; et quod dicit mensem pro Sabbatum adipisci mereamur, ut in aeternum requiescamus cum Christo. Sed quisquis hoc modo a malis sabbatizare proponit, necesse est priusquam ad illud futurum Sabbatum veniat, multa in hoc mundo adversa patiatur. Et ideo in arbore sapientiae octavo gradu inter septem et septem, quasi inter Sabbatum et Sabbatum, tolerantia laboris figitur in octava ad tolerantiam passionis admonuit, dicens: Beati qui persecutionem patiuntur propter jus
Abbreviated transcription (Latin):
bimus. Tres sunt libri. pͥmꝰ
ẽ quem facit homo de aliquo.
Tercuis quemds̃ genuit dm̃
de se deo. pͥmus opꝰ hominis ÷¬
corruptibile. Scds ÷ opusdei.

Expanded text:
is. Tres sunt libri. Primus est quem facit homo de aliquo; tertius quem Deus genuit Deum de se Deo. Primus est opus hominis corru
Abbreviated transcription (Latin):
meamcĩtaromatib meis. co¬
mecdi fauũ meũ cũ melle meo
Sibi uinum meũ cum lacte
meo ꝑPmortẽ gͦ carpim̃: ut
quasi fructus bene redolen¬
tes innuptias regis ȩtermprẽ¬
sentem̃. Nos ibicibus dierimꝰ.
qr ei complacebit in nob. et
ipsecib nr̃ erit. qi nos delecła¬
bim̃ in ipso facie ad faciẽ glam
eiꝰ contemplantes: ita ut illã
ꝓpħie compleat᷑ i nob Satiabor
cum appatuerit. Concludamꝰ¬

Expanded text:
romatibus meis, comedi favum meum cum melle meo, bibi vinum meum cum lacte mea . Per mortem ergo carpimur, ut quasi fructus bene redolentes ad nuptias. Regis aeterni praesentemur. Nos ibi cibus Dei erimus, quia ei complacebit in nobis, et ipse cibus noster erit, quia nos delectabimur in ipso faciem gloriam ejus contemplantes, ita ut illud prophetae compleatur in nobis: Satiabor cum apparuerit
Abbreviated transcription (Latin):
patientiam maturescit. Incho¬
atauntus ñ ꝓdest. nͥ ad finem
ꝓduicat᷑. Ac ꝑh qͥsqͥs uirtutem
inchoat. quasi quendã in se
bonitatis fructum format: s si
uututẽ quam incipit ante finẽ
de serit: uelut imimat᷑us ⁊ ñ ap¬
cus esii ante cp̃s fructus cadit.
uias mensam ueniat &ẜ noseũ
ad modulum nr̃ȩ ꝑfectionis
ꝑducti fuerimꝰ. ab hac uita p
mortẽ p̃cidim᷑: ut ad conuiui¬

Expanded text:
antiam maturescit. Inchoata virtus non prodest, nisi ad finem perducatur. Ac per hoc quisquis virtutem inchoat, quasi quemdam in se bonitatis fructum format; sed si virtutem, quam incipit, ante finem deserit, velut immaturus et non aptus esui ante tempus fructus cadit. lias mensam veniat. Et nos, ad modulum nostrae perfectionis perducti fuerimus, ab hac vita per mortem praecidimur, ut ad convivi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it recdlit hilares. audaces. fortes.
obluuosos. & quodammͦ insensi¬
biles. Sic karitas mundando con¬
scientiam mentẽ ex hilarat: dem̃
audacem reddit: q̃n ꝑ mundici¬
am conscientiȩ fiduciam prestat.
confidit in domino. Conscien¬
tia enĩmunda nullis aduersis
suꝑari potest: qr cum intꝰ dedi
aduersi foris colerat. facile con¬
tempnit & uincit. Obliuionẽ
ꝙͦ generat: qr dum totã animi
intentionem ad desidia ȩt̾̃noꝵ
trahit:⁊ omnium quȩ transci
memortam ab animo funditꝰ
euellit. Insensibilem reddit: qr
dummentem ꝑ internam dul¬
cedinem mecdullitus replet qͥe¬
qͥd ȩxterius amarum infertur.
contempnit. quasi ñ sentiat᷑.
Caritas gͦ sapientiã roborat:
dummenti &x fiduciam ⁊ for¬
titudinem. ⁊ insuꝑabilem qͦ¬
dammꝰ insensibile m reddendo.¬
ro constantiam p̃stat. Possumꝰ
siuoliuimꝰ in his octo gradibũ
octo beatitudines ꝑ ordinem
exp̃ssas notare⁊ itaut id qͦd

Expanded text:
verit reddit hilares, audaces, fortes, verit reddit hilares, audaces, fortes, obliviosos, et quodammodo insensibiles. Sic charitas mundando conscientiam mentem exhilarat, deinde audacem reddit, quando per munditiam conscientiae, fiduciam praestat. confidit in Domino . Conscientia enim munda nullis adversis superari potest, quia cum intus de Dei adversi foris tolerat facile contemnit, et vincit. Oblivionem quoque generat, quia, dum totam animi intentionem ad desideria aeternorum trahit, omnium quae transeunt memoriam ab animo funditus evellit. Insensibilem reddit, quia dum mentem per internam dulcedinem medullitus replet, quuid exterius amarum infertur contemnit, quasi non sentiatur. Charitas ergo sapientiam roborat, dum menti et fiduciam, et fortitudinem, et insuperabilem quodammodo insensibilem reddendo constantiam praestat. Possumus si volumus in his octo gradibus octo beatitudines per ordinem expressas notare, ita ut id quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͦdammͦ se ipsoaltior effectus.
qͣndam ut ita dix̾im lucidam
regionem.⁊ t̾tam nouam ẽminꝰ
ꝓspicit: qͣlem numqͣm antea ł
uidisse se meminit: uł eẽ esti¬
mauit. Mirat᷑ & ipse qͥuidet:
⁊ p̃ gaudio p̃sentis luminis p̃¬
teritas ignorantiȩ suȩ tenebraᷤ
accusat: mirat᷑ subt̾ se in imo
quo ꝓstratus iacuit ÷ miratur
suꝑse in summo qͦeleuatꝰten¬
dit. Raudet se tantũ iameua
sisse qđ doluit: dolet secantũ
adhuc abẽe ab eo qđ diligit.
Conat᷑ gͥ. festinat. ascendit. cre¬
scit ꝑ desidium: & ꝗͣadmodũ
uirgula fumi. qntomagissur¬
sum tollit᷑. tantõ ampliꝰextenu¬
at᷑ ⁊ ita cȩlestib appinquans.
et omẽm cerrene ꝯ cupiscentiȩ
nebulam euaporans. cotus spi¬
ntał efficit᷑. tandemq se huma¬
nis subducit aspectib dumad
terrena ista ⁊ uisibilia concupiscẽ¬
da ampliꝰ exire recusans. intꝰ in ab¬
scondito faciei domini gloriat᷑:¬
Uinum namq eos quos inebria¬

Expanded text:
quodammodo seipso altior effectus, quodammodo seipso altior effectus, quamdam, ut ita dixerim, lucidam regionem, et terram novam eminus prospicit, qualem nunquam antea vel vidisse se meminit, vel esse existimavit. Miratur et ipse qui videt, et prae gaudio praesentis luminis praeteritas ignorantiae suae tenebras accusat, miratur subter se in imo, quo prostratus jacuit, miratur super se in summo, quo elevatus tendit. Gaudet se tantum jam evasisse ab eo quod doluit dolet se tantum adhuc abesse ab eo quod, diligit. Conatur igitur festinat, ascendit, crescit per desiderium, et quemadmodum virgula fumi, quanto magis sursum tollitur, tanto amplius extenuatur, ita coelestibus appropinquans, et omnem terrenae concupiscentiae nebulam evaporans totus spiritalis efficitur, tandemque se humanis subducit aspectibus, dum ad terrena ista, et visibilia concupiscenda amplius extra recusans, intus in abscondito faciei Domini gloriaVinum namque eos, quos inebria
Abbreviated transcription (Latin):
tõe nr̃a seq̃stramus: ⁊ omnem
animi intentionẽ insola ȩt̾na
defigimꝰ. Pat̾ nr̃ scdm illã nati
tatem adeiꝰ dñium ꝑtinemus
qͥ auctor est pec̾ci. Eiꝰ domus :
mundus iste: qr merito suȩ ꝑ¬
tur: q̃n nob̾ ꝑfecte huic mun¬
do mortuis. qͥdłam iam defu¬
tͣis gaudiis quasi delonge odora¬
re concedit᷑: afflatus em̃ sp̃u
scõ. insolito gaudio animus
hilarescit: & mirat᷑ quale ad
gustandũ. ẽẽ possit: qͦd tam
mire etiam ꝑodorem reficit.
punctio incendio cõparatur:
ita desid̾ium simile ẽ fumo qͥ
de incendio nascit᷑ qͥ in duetũ
ascendit. & qnͣtomagis sursum
tollit᷑. cantõ ampliꝰ extenuatur:
candemq eleuatꝰ in sublime ab
ocłis intuentiũ ꝓrsꝰ subducit᷑.
Postqͣm enĩ ꝑ ignem ꝯpunctio¬
nis rubigo pecc̃i amente fuerit
consumpta. ⁊ ille int̾nus fulgor
incorde micare ceꝑit: confestĩ
animꝰ in qͣndam contemplatio¬
nis speculam subleuat᷑: ibiq

Expanded text:
tatione nostra sequestramus, et omnem tatione nostra sequestramus, et omnem animi intentionem in sola aeterna defigimus. Pater noster secundum illam natitatem ad ejus dominium pertinemus, qui auctor est peccati. Ejus domus est mundus iste, quia merito suae ptur, quando, nobis perfecte huic mundo mortuis quiddam jam de futuris gaudiis quasi de longe odorare conceditur. Afflatus enim, Spiritu sancto insolito gaudio animus hilarescit, et miratur quale ad gustandum esse possit, quod tam mire etiam per odorem reficit. compunctio incendio comparatur, ita desiderium simile est fumo, qui de incendio nascitur, qui in directum ascendit, et quanto magis sursum tollitur, tanto amplius extenuatur, tandemque elevatus in sublime ab oculis intuentium prorsus subducitur. Postquam enim per ignem compunctionis rubigo peccati a mente fuerit consumpta, et ille internus fulgor in corde micare coeperit, confestim animus in quamdam contemplationis speculam sublevatur, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
reminorit᷑ ꝑfidem radicat. ꝑ
punctionẽ orit᷑. hig̃dus uidenꝰ
mͥsignificari. uͥiubet᷑ ab rabam
exire deteria sua. ⁊ decognatõe
sua. ⁊ de domo pr̃is sui: ⁊ tẽde¬
mum terraei de monstranda ꝓ¬
mitit᷑. Exi inqͥt dñs deterra
tua. ⁊ de cognationetua. ⁊ de
domo patris cui: & ueni int̃¬
timorem eximꝰ de cerra nr̃a. ꝑ
grãm eximus de cognatione
nĩa: ꝑdolorem de domo prĩs
nt̃i eg̾dim᷑. ꝑfidem ⁊ deuotio¬
nem dñm seqͥmur: ⁊ ac sic dem̃
insexto gradu terra nob̾ ꝓmis¬
sa ꝑ compunctionẽ demonst᷑¬
tur. ꝑtimorem relinqͥmꝰ censũ
terrenũ: ꝑ gr̾am ⁊ dolorem
mutamus affectum: ꝑ fidem
⁊ deuotionẽ confirmamꝰ aĩum:
ꝑ compunctionẽ inuenimus
desidium. De terra nr̃a eximꝰ:
cũ ea quȩ foris possidnt᷑ tre¬
na bona derelĩqͥm̃de cogna¬
tione nr̃a eximus: qͣn uiciis
quȩ in nob̾ & ex nob̾ nata sunt
abrenuntiamus. dedomo pr̃is
⁊ eaq̃ in mundo st̃ ꝓrsus acogi¬

Expanded text:
rem moritur, per fidem radicat, per compunctionem oritur. Hi gradus videntur mihi significari, ubi jubetur Abraham exire de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui, at tunc demum terra ei demonstranda permittitur. Exi, inquit Dominus, de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui; et veni in tetimorem eximus de terra nostra, per gratiam eximus de cognatione nostra, per dolorem de domo patris nostri egredimur, per fidem et devotionem Dominum sequimur, ac sic deinde in sexto gradu terra nobis promissa per compunctionem demonstratur. Per timorem relinquimus censum terrenum, per gratiam et dolorem mutamus affectum, per fidem et devotionem confirmamus animum, per compunctionem invenimus desiderium. De terra nostra eximus, cum ea quae foris possidentur terrena bona derelinquimus. De cognatione nostra eximus, quando vitiis, quae in nobis, et ex nobis nata sunt abrenuntiamus. De domo patris et ea quae in mundo sunt, prorsus a cogi
Abbreviated transcription (Latin):
er untutem fructificat.
fructus bonioꝑis est: unt᷑
occulta rectȩ intentionis. Sub
flore enĩ bomoꝑis. qđ forisp
exemplũ lucet: quasi qͥdam
intus inmente absconditꝰ fruc¬
cus uutitis latet. Prom̃ quisqͥs
uacuus a uͥtute bonũ opꝰ inocłis
hominũ foris exhib: uelut
arbor est. quȩ sine fructuflore:¬

Expanded text:
er virtutem fructificat. Fructus boni operis est virtus occulta rectae intentionis. Sub flore enim boni operis, quod foris per exemplum lucet, quasi quidam intus in mente absconditus fructus virtutis latet. Proinde quisquis vacuus a virtute bonum opus in oculis hominum foris exhibet, velut arbor est, quae sine fructu flore