comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dux est eorum. Illic in cedris iideli¬
cet quas plantasti. passeres indificabt᷑.
Passer enim minuta ⁊ cautissimanimis
est. monachorum significans parui¬
tatem. qui in cedris libani idest in pa¬
trimonio potentium xpianorum ue¬
lut in quib dam ramis monasteria
sibi quasi ndos aliquos edificare mõ¬
strantur. eorumq robore sustentati
uelitt passeres laudes dniͣ assidua uo.¬
ce concinunt. Celestis in terra uita.i¬
mitatio fidelium. angłorum. spirita¬
liter in carne uiuere. ⁊ mundi uicia
non amare. uitam presentẽ contemp¬
nere. ⁊ future beatitudinis gaudia
semꝑ erquirere. Ad postremũ ipsius
templũ fieri. cuiꝰ imagine̾ conditio
lumana suscepit: Amenus reuera
paradisiis. in quo tanta florent poma
uirtutũ. His enĩ tale ꝓpositum ẽ. hos¬
tes suos non reliretando umcere. s pa¬
tiendo suꝑare Triumphus illis omins
est in ꝓprii corporis passione. Et cunc ad¬
uersarios efficaciter iuncunt: quando

Expanded text:
dux est eorum. Illic, in cedris videlidux est eorum. Illic, in cedris videlicet quas plantasti, passeres nidificabunt. Passer enim minuta et cautissima nimis avis est, monachorum significans parvitatem, qui in cedris Libani, id est in patrimonio potentium Christianorum velut in quibusdam ramis monasteria sibi quasi nidos aliquos aedificare monstrantur, eorumque robore sustentati, velut passeres laudes Domini assidua voce praecinunt. Coelestis in terra vita, imitatio fidelium angelorum, spiritualiter in carne vivere, et mundi vitia non amare; vitam praesentem contemnere, et futurae beatitudinis gaudia semper exquirere: ad postremum ipsius templum fieri, cujus imaginem conditio humana suscepit. Amoenus revera paradisus, in quo tanta florent poma virtutum. His enim tale propositum est, hostes suos non reluctando vincere, sed patiendo superare. Triumphus omnis illis est in proprii corporis passione; et tunc adversarios efficaciter vincunt, quando
Abbreviated transcription (Latin):
rum:⁊ cedri libani quas plantasti. Lig¬
na siluarũ plebem significant ingen¬
tium popłorum. qui eccłe catholice de
dumosis atq incultis nationib adue¬
nerunt. Hec indicant homines utiq
mediocres: cedri autẽ libam declarãt
nobiles ac potentes. qui in humano ge¬
nere tamquã cedri emmere noscunt᷑.
S: ut ipsos quoq sequestraret ab hereticis
⁊ paganis qui in hoc scło maxima po¬
testate subuecti sunt: Addidit. quas
plantasti. id est quȩ tua predestinatio¬
ne sunt in religionis amenissimo pa¬
radiso constitute. Sicut dicit in eu̾głio.
Omnis plantantio quã non plantauit
pater meus celestis eradicabitur. S nec
interpretatio nominis ipsius pretere¬
unda est. qnͣ nobis aliquã significan¬
tiam prodere declarat᷑. Libanus int¬
pretatur candidatio. Seli autẽ huiꝰ
potestas: quedam uidetͣ esse festiui¬
tas. ubi diuites homines ac potentes.
excelsi atq ꝓceri quasi in libano mon

Expanded text:
rum, et cedri Libani quas plantasti. Ligrum, et cedri Libani quas plantasti. Ligna silvarum plebem significant ingentium populorum, qui Ecclesiae catholicae de dumosis atque incultis nationibus advenerunt. Haec indicant homines utique mediocres. Cedri autem Libani declarant nobiles ac potentes, qui in humano genere tanquam cedri eminere noscuntur. Sed ut ipsos quoque sequestraret ab haereticis et paganis, qui in hoc saeculo maxima potestate subvecti sunt, addidit, quas plantasti: id est, quae tua praedestinatione sunt in religionis amoenissimo paradiso constitutae, sicut dicit in Evangelio: Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, erudicabitur . Sed nec interpretatio nominis ipsius praetereunda est, quando nobis aliquam significantiam prodere declaratur. Libanus interpretatur candidatio. Saeculi autem hujus potestas quaedam videtur esse festivitas, ubi divites homines ac potentes excelsi atque proceri, quasi in Libano mont
Abbreviated transcription (Latin):
sentiat᷑. Nam si corporaliter uelis adũ¬
tere. nunquid panis cor hominis uon
etiam reliqua membra confirmat: Nã
inspice ꝓpͥetates uerborum. ut hec re¬
uera cognoscas ad intellectũ rerum po¬
sita fuisse celestium. De uino dicit. le¬
tificat cor hominis. Si uinum mundi¬
ale uelis accipere. non solum cor s om¬
ne corpus ad cempus letificare cogno¬
scitur. cum tamen frequenter ⁊ ad ri¬
xas incitet:iad exeessum aliquẽ pre¬
sumpcioinis instiget.S. cor ꝓ niente po¬
situm est. unde saꝑe dicimur. unde in
celligere bona malaq seutimur. Item
si ⁊ istiul oleum puteinus quo generali¬
ter mundus utitur. quomͦ potest exhi¬
larare faciem. dum semꝑ auimi sit gau¬
dium quod exit in uultus:. Panis au¬
tẽ quẽ admodum poterit confirmare cor
solum.qui ꝓtotius corporis refectio¬
ne ꝑcipit᷑ : S hec potius ad anime par.¬
tes referenda sunt. quȩ ꝑfectos efficiaͣt
xp̃ianos. Saturabuntur ligna silua-¬

Expanded text:
sentiatur. Nam si corporaliter velis adversentiatur. Nam si corporaliter velis advertere, nunquid panis cor hominis, non etiam reliqua membra confirmat? Nam inspice proprietates verborum, ut haec revera cognoscas ad intellectum rerum posita fuisse coelestium. De vino dicit, laetificat cor hominis. Si vinum mundiale velis accipere, non solum cor, sed omne corpus ad tempus laetificare cognoscitur, cum tamen frequenter et ad rixas incitet, et ad excessum aliquem praesumptionis instiget. Sed cor pro mente positum est, unde sapere dicimur, unde et intelligere bona malaque sentimur. Item si et istud oleum putemus quo generaliter mundus utitur, quomodo potest exhilarare faciem, dum semper animi sit gaudium, quod exit in vultus? Panis autem quemadmodum poterit confirmare cor solum, quod pro totius corporis refectione percipitur? Sed haec potius ad animae partes referenda sunt, quae perfectos efficiunt. Saturabuntur ligna silva
Abbreviated transcription (Latin):
letificat cor hominis. ut exhilaret fa.¬
ciem in oleo.:⁊ panis cor hominis confir¬
mat. Direrat suꝑuis ut educat panẽ
de terra. s ne istum panẽ cõmunem
deberes acciꝑe. de quo caro nr̃ã reficit᷑.
subiungit hec tria spiritaliter senti¬
enda. Nam cor pro racionabili incelle¬
tu pom frequens scͥptura testatur. Qua¬
ꝓpter uinum lecificat cor hominis. cũ
sacratum fuerit in sanguinẽ dni xͥ.
Hinc nos in ebriari licet. sicut scriptũ
est. ⁊ poculum tuum in ebrians quã
preclarum est. Ipsumẽ enĩ re uera me¬
rũ quod letificat mentẽ. non qđ ad re¬
atum uiciaq ꝑducit. ebrietas sobria
satietas felir. Que merito letificare dr̃.
quia nichil ibi culpabile repperitur.
Exhlaratur quoq facies in oleo. cura re¬
gale chrisma conficit᷑. S illa facies de
qua dictum est. accedite ad eum ⁊ illu¬
minani.⁊ uultus urĩ non crubescent.
Sequit᷑ ⁊ panis cor hominis confirmat.
terũ cor ponitur: ut dietũ ꝓ sapientia

Expanded text:
laetificet cor hominis, ut exhilaret faciem in oleo, et panis cor hominis confirmet. Dixerat superius, ut educat panem de terra; sed ne istum panem communem deberes accipere 350 de quo caro nostra reficitur, subjungit haec tria spiritualiter sentienda. Nam cor pro rationabili intellectu poni frequens Scriptura testatur; quapropter vinum laetificat cor hominis, cum sacratum fuerit in sanguinem Domini Christi. Hinc nos inebriari licet, sicut scriptum est: Et poculum tuum inebrians, quam praeclarum est ! Ipsum est enim revera merum quod laetificat mentem, non quod ad reatum vitiaque perducit. Ebrietas sobria, satietas felix, quae merito laetificare dicitur, quia nihil ibi culpabile reperitur. Exhilaratur quoque facies in oleo, cum regale chrisma conficitur, sed illa facies de qua dictum est: Accedite ad eum et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Sequitur, et panis cor hominis confirmet. Iterum cor ponitur, ut dictum pro sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
cior. Unde infesti ac seuissimi ani¬
malis diriuatiuum nomͣ accepit.
o nifes genus est culicum fixis acu¬
leis ꝑmolestũ. quas uulgus consue¬
utt uocare ⁊ inzalas. Agnoscant ho¬
mines qui fatuis elationib intumes¬
cunt. qm̃ pharao ille seuus ⁊ durus
nec muscis par esse poterat. qui se de
tanta regni clatione iactabat. In om¬
nib autem finib eorum dicit. ne qͥs
egiptiis locus a ꝑnieiosa clade sentire¬

Expanded text:
tior, unde infesti ac saevissimi anitior, unde infesti ac saevissimi animalis derivativum nomen accepit. Ciniphes genus est culicum fixis aculeis permolestum, quas vulgus consuevit vocare zinzalas. Agnoscant homines qui fatuis elationibus intumescunt, quoniam Pharao ille saevus et durus nec muscis par esse poterat, qui se de tanta regni elatione jactabat. In omnibus autem finibus eorum dicit, ne quis Aegyptiis locus a perniciosa clade sentire
Abbreviated transcription (Latin):
eorum id est pͥores excepti sunt. qnͣ e¬
rant altissime ab ssi demersione mo¬
rituri .s. hoc inter cetera plus uidet
esse mirabile. ut nec regum donius ab
hac plaga cernerent᷑ excepte quib mul¬
corũ ministeria calia poterant submo¬
uere portenta. ut euidenter det̾ incel¬
ligi. nullis opib nullisq solacuis di¬
uinis posse ussionib obuiari. Duxti
⁊ uenit ernomia ⁊ m nifes in omĩb
finib eorum. Q uarta plaga subseqͥt᷑.
Dixit ⁊ uenit. in magnam significan¬
tiam. Ouo ista coniuncta sunt. qui a
diuinitatis imꝑium nullũ potest
sustinere carditatis obstaculũ. Nam
si euidenter intendas uel ipsa uerba
que sibi uident᷑ esse sociata: tamen
ꝑ sillabas suas aliqua mora ꝓtrahunt᷑.
Iussio autem ani non dilatat tempus.
quando iam ipsa uoluntas effectꝰ ẽ.
Cynomia significat muscã caninam.
que ceteris muscis omnino morda¬
cior est. ⁊ importunitate sua uiolen¬

Expanded text:
eorum, id est priores excepti sunt, quando eeorum, id est priores excepti sunt, quando erant altissimae abyssi demersione morituri. Sed hoc inter caetera plus videtur esse mirabile, ut nec regum domus ab hac plaga cernerentur exceptae, quibus multorum ministeria talia poterant submovere portenta; ut evidenter detur intelligi, nullis opibus nullisque solatiis divinis posse jussionibus obviari. Vers.  venit cynomyia et ciniphes in omnibus finibus eorum. Quarta plaga subsequitur, Dixit, et venit. In magnam significantiam duo ista conjuncta sunt, quia Divinitatis imperium nullum potest sustinere tarditatis obstaculum. Nam si evidenter intendas vel ipsa verba quae sibi videntur esse sociata, tamen per syllabas suas aliqua mora protrahuntur. Jussio autem Domini non dilatat tempus, quando jam ipsa voluntas effectus est. Cynomyia significat muscam caninam, quae caeteris muscis omnino mordacior est, et importunitate sua violen
Abbreviated transcription (Latin):
Exacerbauerunt autẽ significat acerbe
acceꝑunt. aut certe inuiriosis ab homi¬
nationib respuerunt. Nã in plagarũ
ipsarũ enumeratione competens fecit
inicium. Non enĩ ad reliqua uenire
potuissent. nͥ obscuratis sensib incur¬
rissent ꝓfundissimã cecitatẽ. quod ⁊
hodie sic fieri peccantiũ usus ostendũ¬
s onuertit aquas eorum in sanguinẽ:
i occidit pisces eorũ. Dicit scdam pla¬
gam quȩ in historia exodi pͥma legit᷑.
Sipsȩ plage. future cladis in dicia nun¬
dabant. Conuertit enim aquas eorum
in sanguinem: qm̃ erant inter maris
rubri fiuenta perituri. Pisces eorum
ꝯccisi sunt. ne spes uiuendi hõib relicta
uideret᷑. quando illui est int̾ latices mortu¬
um qd natiuo elemento ꝓbabatur
enutritum. Misit in terram eorũ rana.
⁊ in eubilib regum ipsorum. Hȩc ter¬
cia est ranarum eis societatẽ dedit.
quia ⁊ ips& locum accepturs ꝓbaban¬
tur aquatiem. A quo signo nec reges

Expanded text:
Exacerbaverunt autem significat acerbe Exacerbaverunt autem significat acerbe acceperunt, aut certe injuriosis abominationibus respuerunt. Nam in plagarum ipsarum enumeratione competens fecit initium. Non enim ad reliqua venire potuissent, nisi obscuratis sensibus incurrissent profundissimam caecitatem; quod et hodie sic fieri peccantium usus ostendonvertit aquas eorum in sanguinem, et occidit pisces eorum. Dicit secundam plagam, quae in historia Exodi prima legitur; sed ipsae plagae futurae cladis indicia nuntiabant. Convertit enim aquas eorum in sanguinem, quoniam erant inter maris Rubri fluenta perituri. Pisces eorum occisi sunt, ne spes vivendi hominibus relicta videretur, quando illud est inter latices mortuum, quod nativo elemento probabatur enutritum. Vers. 30. Misit in terram eorum ranas, et in cubilibus regum ipsorum. Haec tertia est. Ranarum eis societatem dedit, quia et ipsi locum accepturi probabantur aquatilem; a quo signo nec reges
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩ esse ꝓpͥum: sufficeret enim dice¬
re quem elegit. s addidit ipsum. ut
hoc quoq euidentius explanaret: que
forma locutionis in scripturis diui¬
nis creberrime repꝑtt. Sicut est illud
collocauit. in eis. Moy se seilicet ⁊ aa¬
ron: uerba signorum ⁊ ꝓdigiorũ que
ab eis predicabatur dñs esse facturus.
Signa sunt quasi uestigia aliqua fu¬
turarũ siue pret̾itarum rerum. Pro¬
digia uͦ ꝑtinent ad mirabiles euentus.
qui in rerum ordine ancea ñ fuerunt.
Drodigium eniͣ dictum est: ab eo quod
porro dicat. S hec signa ⁊ ꝓdigia in
egiptus facta sunt. ut sicut multorũ
patrũ dicit auctoritas. aliquid por¬
tenderent xp̃iano popło subseq̃nte.
quod suis locis aptissime cõmonebimꝰ
Misit tenebras.⁊ obscurauti. quia exac̾¬
bauerunt sermones eius. Leguntur¬
plagas reliquas ꝑtulisse. s melius in¬
telligamus corda eorũ fuisse potius
obscurata. qͥ dnĩ precepta contẽpnebant.

Expanded text:
vinae esse proprium. Suffecerat enim dicvinae esse proprium. Suffecerat enim dici, quem elegit; sed addidit, ipsum, ut hoc quoque evidentius explanaret. Quae forma locutionis in Scripturis divinis creberrime reperitur, sicut est et illud:collocavit in eis, Moyse scilicet et Aaron, verba signorum et prodigiorum, quae ab eis praedicabatur Dominus esse facturus. Signa sunt quasi vestigia aliqua futurarum sive praeteritarum rerum; prodigia vero pertinent ad mirabiles eventus, qui in rerum ordine antea non fuerunt. Prodigium enim dictum est ab eo quod porro dicat. Sed haec signa et prodigia in Aegyptiis facta sunt, ut, sicut multorum Patrum dicit auctoritas, aliquid portenderent Christiano populo subsequenti; quod suis locis aptissimMisit tenebras et obscuravit: Et non exacerbavit sermones suos. C Legunturplagas Aegyptii pertulisse, sed potius intelligamus corda eorum fobscurata, qui Domini praecepta contemnebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis intumescant. qui se norunt niereri
non posse similia. sicut in sacrificus
cain ⁊ abel factum est. quando unius
sacrificium respuit. alterius libenter
accepit. Sequit᷑ ⁊ do lum facerent in
seruos eius. Conse xͦ quens erat ut
post conceptũ odium seuiens popłs
ad dolosas machinas ꝑueniret. Illud
enim significat quando eis lateres fa¬
cere preceꝑunt ⁊ pro labore geminan¬
do negate sunt paleȩ. ⁊ cetera que in
illo seuissimo anatu plebs hebreorũ
ipsum. Istos ad pharaonem quasi qͦs¬
dam testes constat a dño destinatos.
ut popłm sibi placitũ abire ꝑmisisset
illesum. O inestimabilis pietas omĩ¬
potentis. Ab homine fragili petebat
fieri. cuius ordinationi auulla crea¬
tura poterat obuiari. ut re uera nos
infirmos doceat. qua moderatiõe ui¬
uere debeamus quando uoluntates
suas creator sc̃s sub tanta clementia
ꝑ egisse cognoscit᷑. Intendamus quoq
⁊ istud genus locutionis scͥpture di¬

Expanded text:
peris intumescant, qui se norunt mereri peris intumescant, qui se norunt mereri non posse similia; sicut in sacrificiis Cain et Abel factum est, quando unius sacrificium respuit, alterius libenter accepit. Sequitur, dolum facerent in servos ejus. Consequens erat ut post conceptum odium saeviens populus ad dolosas machinas perveniret. Illud enim significat, quando eis lateres facere praeceperunt, et pro labore geminando negatae sunt paleae, et caetera quae in ille saevissimo dominatu plebs Hebraeorumipsum. Istos ad Pharaonem quasi quosdam testes constat a Domino destinatos, ut populum sibi placitum abire permisisset illaesum. O inaestimabilis pietas Omnipotentis! Ab homine fragili petebat fieri, cujus ordinationi a nulla creatura poterat obviari, ut revera nos infirmos doceat qua moderatione vivere debeamus, quando voluntates suas Creator sanctus sub tanta clementia peregisse cognoscitur. Intendamus quoque et istud genus locutionis Scripturae di
Abbreviated transcription (Latin):
eadem uerba  repettret: diuersita¬
te nominum reuelationis suȩ dicta ua¬
riauit. Nam isrł egressus ex egipto ba¬
bitauit in terra chanaan. Chanaan
uero fuit filius cham. nepos noe. ex qͦ
mauit eum suꝑ inimicos erus. Auxtt
popłm suum fecunditate nascendi:
quando ibi rarissima fuit mulier qͥ
non habuit partum. Confirmauit
autẽ eum suꝑ inimicos suos. qnͣ illis
crescentib egiptiorum turba notissimis
plagis uehementer affecta est. Hic enim
ꝑ quandam ꝓpositionem dicunt᷑ in sũ¬
na quȩ gesta sunt. ceterii quẽ adniodũ
sigillatim facta sint. consequent᷑ expo¬
egiptios meniorat hebreis inuidiã
habuisse seuissimam. atq eos oꝑib
subiecisse durissimis. Prestan do enĩ
felicia popło isrłitieo conuertit dñs ad
odium et dolos cor egiptiorum. non qr
ipse mali auetor est. s prestando aliis be¬
neficia mentes ercitauit obliquas. Ne¬
cesse est enĩ ut scelerati homines alienis ꝓs¬

Expanded text:
eadem verba repeteret, diversitaeadem verba repeteret, diversitate nominum revelationis suae dicta variavit; nam Israel egressus ex Aegypto habitavit in terra Chanaan. Chanaan vero fuit filius Cham nepos Noe, ex quomavit eum super inimicos ejus. Auxit populum suum fecunditate nascendi, quando ibi rarissima fuit mulier quae non habuit partum. Confirmavit autem eum super inimicos suos, quando illis crescentibus, Aegyptiorum turba notissimis plagis vehementer affecta est. Hic enim per quamdam propositionem dicuntur in summa quae gesta sunt. Caeterum quemadmodum singillatim facta sint, consequenter expoAegyptios memorat Hebraeis invidiam habuisse saevissimam, atque eos operibus subjecisse durissimis. Praestando enim felicia populo Israelitico, convertit Dominus ad odium et dolos cor Aegyptiorum, non quia ipse mali auctor est, sed praestando aliis beneficia, mentes excitavit obliquas. Necesse est enim ut scelerati homines alienis pros
Abbreviated transcription (Latin):
noscitur esse qđ tribuit. Dicit enim
ut erudiret pͥncipes suos sicut semet ipsũ
Hoc scdi gentilem intellectum pharao¬
nis debeinus acciꝑe. qui credebat pͥma-¬
rios popłi sui inhanc sapientiam ꝑue¬
nire potuisse. ut ⁊ ipsi somniorũ inter¬
pretes esse mererent᷑. ⁊ ad tantam doc¬
trinã scientia eorum potuisset adduci.
ut consulti de re dubia certaloquerent᷑.
N am si eos sc̃o uiro indiscipłatum fidi
tradidisset. unde illum duõ placuisse
manifestum est. fuisset utiq illis sina¬
goge ordo nouiter institutus S cum
talia non legantur minime religionẽ
desiderasse. s tantũ diuinationis eiꝰ
glam quesisse: credendũ est more gen
at ipsa reuelatio non appetunt intueri.
competenter exequitur. quia post illa
quȩ dicta sunt. aubente pharaone cog¬
natio ioseph ad terram egipti eodem
ordinante deducta est. quod genesis
suauis textus explanat. S isrł quidic¬
tus est. ipse est ⁊ lacob. Nerum ne

Expanded text:
noscitur esse quod tribuit; dicit enim, noscitur esse quod tribuit; dicit enim, ut erudiret principes suos sicut seipsum. Hoc secundum gentilem intellectum Pharaonis debemus accipere, qui credebat primarios populi sui in hanc sapientiam pervenire potuisse, ut et ipsi somniorum interpretes esse mererentur, et ad tantam doctrinam scientia eorum potuisset adduci, ut consulti de re dubia certa loquerentur. Nam si eos sancto viro in discipulatum fidei tradidisset unde illum Domino placuisse manifestum est, fuisset utique illis Synagogae ordo noviter institutus. Sed cum talia non legantur, minime religionem desiderasse, sed tantum divinationis ejus gloriam quaesiisse credendus est more gentat ipsa revelatio, non appetunt intueri. competenter exsequitur, quia post illa quae dicta sunt, jubente Pharaone cognatio Joseph ad terras Aegypti eodem ordinante deducta est; quod Genesis suavis textus explanat . Sed Israel qui dictus est, ipse est et Jacob. Verum ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑius regem dixit. s ꝓpter grãm locuti¬
onis uerba uariauit. Dimisit eum.
id est claustra carceris fecit exire. ut qͥ¬
de terrarum aũm a cogitationum an¬
gustiis liberauerat. ipse iam nullate¬
nus ergastula pateret᷑. S ne sola illi
concessa uderet᷑ esse dimissio: dicit
etiam quod honore ditatus est. Et cons-
cipes suos sicut semet ipsũ ⁊ seniores suos¬
prudentiam doceret. In his duob uer¬
sib quam potestatem dederit pharao
ioseph: euidenter exponit. Constituit
eum dnm domus suȩ. ⁊ pͥncipem omĩs
possessionis sue. quando eũ cursũ fecit
ascendere. ⁊ preconis uoce celeberrimo
nuntiari hunc scđm dum esse post
regem. Que potestas a prefectis hodie¬
q retinet᷑. qui ⁊ uice sacra iudicant:⁊
cunctarũ ꝓunciarũ potestatẽ maxi¬
mam habere noscuntur. S in his reb
ditionẽ decdit illi quam sibi. in subse¬
quente autẽ uersu supra ipsum cog¬

Expanded text:
perius regem dixit; sed propter gratiam locutiperius regem dixit; sed propter gratiam locutionis verba variavit. Dimisit eum, id est claustra carceris fecit exire; ut qui terrarum Dominum a cogitationum angustiis liberaverat, ipse jam nullatenus ergastula pateretur. Sed ne sola illi concessa videretur esse dimissio, dicit etiam quo honore ditatus est. Vers. cipeprudentiam doceret. In his duobus versibus, quam potestatem dederit Pharao Joseph, evidenter exponit. Constituit eum dominum domus suae, et principem omnis possessionis suae, quando eum currum fecit ascendere, et praeconis voce celeberrima nuntiari hunc secundum dominum esse post regem. Quae potestas a praefectis hodieque retinetur, qui et vice sacra judicant, et cunctarum provinciarum potestatem maximam habere noscuntur. Sed in his rebus ditionem dedit illi, quam sibi. In subsequenti autem versu, supra ipsum cog
Abbreviated transcription (Latin):
adiunctus est. Dicit enim tam aui co¬
gitationẽ ioseph fuisse grauissimam:
donec tempus ueniret. ubi uerbum eiꝰ
a rege pharaone ꝓ interpretando som¬
nio quereretur: Tunc enim ⁊ głam rep¬
ꝑit:⁊ claustra carceris letus euasit. S qũ
dixit uerbum eius. loquentis indicat
ꝓpͥam uocem. Ceterum ipsius non fuit.
quod ei diuina inspiratione collatum
est. Deniq sic sequit᷑. Eloquiũ diũ in¬
flãmauit eum. Inflãmauit utiq ac
loquendum uiuaciter incitauit. ut
coram pͥncipe futura diceret cũ fidu
cia. Intus enim celestis flãme lumen
accepit. ut preuideret talia. que regni
illius sapientes doctoresq suꝑarent.
⁊ dimisit eum. Misit. significat mini¬
stros: qui regis uissionib obsecundant.
R egem: pharaonem dicit. in cuius reg¬
no fuerat carceri mancipatus. Solutt̃
scilicet areatu quo tenebatur adstrictꝰ.
Sequit᷑ princeps popłorum ⁊ dimisit
eum. Ipse est princeps pharao. quẽ su¬

Expanded text:
adjunctus est. Dicit enim tandiu coadjunctus est. Dicit enim tandiu cogitationem Joseph fuisse gravissimam, donec tempus veniret, ubi verbum ejus a rege Pharaone pro interpretando somnio quaereretur. Tunc enim et gloriam reperit, et claustra carceris laetus evasit. Sed quod dixit, verbum ejus, loquentis indicat propriam vocem. Caeterum ipsius non fuit, quod ei divina inspiratione collatum est. Denique sic sequitur, Eloquium Domini inflammavit eum. Inflammavit, utique ad loquendum vivaciter incitavit, ut coram principe futura diceret cum fiducia veritatis. Intus enim coelestis flammae lumen accepit, ut praevideret talia quae regni illius sapientes doctoresque superarennceps populorum et dimisit eum. Misit significat ministros qui regiis jussionibus obsecundant. Regem, Pharaonem dicit, in cujus regno fuerat carceri mancipatus. Solvit, scilicet a reatu quo tenebatur astrictus. Sequitur, Princeps populorum et dimisit eum. Ipse est princeps Pharao, quem su
Abbreviated transcription (Latin):
des in compedib. ut afflictionẽ cor¬
poris indicaret. Addidit. ferrum
ꝑtransiuit auimã eius. ut nec ipsa
auima apenis ꝓbaret᷑ excepta. Nã
qũauis condolendo corpori subacta
sit passione: habet tamen ⁊ penas ꝓ
prias cum graui cogitatione torque¬
tur. Pertransiuit animã eius fer¬
rum. qñ in has redigebatur angusti¬
as. ne inter mala quȩ inuste passus
est. preualerent in eum ⁊ crimina
falsitatis. Ferrum autem hic indicat
tribulationem durȩ necessitatis. que in
estuanti anima ꝑuagatur. dum de fu¬
turis sollicita. iam mala patitur quȩ
timere non desinit. Talis illa in eugłio
locutio est. uͥ sy meon dicit ad mariã.
Et tuam ipsius anunã ꝑtransibit gladiꝰ
significans habituram matrem głosã.
tristiciam dñicȩ passionis. Quod genꝰ
locutionis inter ꝓpͥa scͥpture diuine
credimus adnotandum. Donec ueniret¬
uerbum erus. eloquium ani infsãma¬
uit eum. Suꝑiori sententiȩ hic uersus

Expanded text:
des in compedibus, ut afflictionem cordes in compedibus, ut afflictionem corporis indicaret. Addidit, ferrum pertransivit anima ejus, ut nec ipsa anima a poenis probaretur excepta. Nam quamvis condolendo corpori subjecta sit passioni, habet tamen et proprias poenas, cum gravi cogitatione torquetur. Pertransivit anima ipsius ferrum, quando in has redigebatur angustias: ne inter mala quae injuste passus est, praevalerent in eum et crimina falsitatis. Ferrum autem hic indicat tribulationem durae necessitatis, quae in aestuante anima pervagatur, dum de futuris sollicita, jam mala patitur quae timere non desinit. Talis illa in Evangelio locutio est, ubi Simeon dicit ad Mariam: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius : significans habituram matrem gloriosam tristitiam dominicae passionis. Quod genus locutionis inter propria Scripturae divinae credimus adnotandum. Ververbum ejus. Eloquium Domini inflammavit eum. Superiori sententiae hic versus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uerborũ talis est. Misit ante eos
uirum. ioseph qui in seruũ uenunda¬
tus est. istud cium qui. subaudire de¬
bemus. ut nobis constet absoluta locu
quidem est redactus in carcerẽ. Con¬
pedes autem accepisse non legitur. s
fieri potuit ut qui in ergastulo re¬
trusus est: ⁊ ferreis nexib ligaret᷑. ma¬
xime qui in tanto crimine fuerat ac¬
cusatus. Nec illud discrepat. qđ ibi nar¬
ratum est miseratione custodis carce¬
rib fuisse prelatum: fieri enim potuit
ut ista precederent.:⁊ illa sequerent᷑. Qua¬
ꝓpter ipse scͥpturas diuinas ꝓbabiliter
intelligit. qui singulis quibq locis cre¬
diderit inesse ueritatem. Nam ⁊ in
centesimo tercio psalmo dictũ est. qͥ
facit angłos suos sp̃s. quod utiq in
genesi non legit᷑. s sp̃s sc̃s aliqua in
precedenti relatione pretermitut. ut
subsequentia gram repꝑiant. cũ cau¬
se ueritate seruata aliquid nouita¬
tis edicuit. Refert gͦ humiliatos pe¬

Expanded text:
autem verborum talis est: Misit ante eos autem verborum talis est: Misit ante eos virum Joseph, qui in servum venundatus est. 356 Istud enim, Qui, subaudire debemus, ut nobis constet absoluta locutquidem redactus est in carcerem; compedes autem accepisse non legitur. Sed fieri potuit ut qui in ergastulo retrusus est, et ferreis nexibus ligaretur, maxime qui in tanto crimine fuerat accusatus. Nec illud discrepat quod ibi narratum est, miseratione custodis carceribus fuisse praelatum; fieri enim potuit ut et ista praecederent, et illa sequerentur. Quapropter ipse Scripturas divinas probabiliter intelligit, qui singulis quibusque locis crediderit inesse veritatem. Nam et in centesimo tertio psalmo dictum est: Qui facit angelos suos spiritus, quod utique in Genesi non legitur. Sed Spiritus sanctus aliqua in praecedenti relatione praetermittit, ut subsequentia gratiam reperiant, cum causae veritate servata aliquid novitatis edicunt. Refert ergo humiliatos pe
Abbreviated transcription (Latin):
noscitur esse firmamentũ. sicut in su
confirmat. Misit ante eos uirũ. in
seruum uenundatus est ioseph. Ante
patriarchas quos suꝑius memorauit
misit ioseph. quẽ merito dixit uirũ.
quia multa passus uiriliter cuncta
sustinuit. Considerandum est etiam
quod dicit eum dũm misisse. qͥ frm
suorum iniquitate distractus est. No.¬
uit enim d̾s bene uti malis alienis:⁊
sicut peccatores precepta eius execrabi¬
ltter conuertunt: ita illo disponen¬
te facta pessimorum adeuentus ꝓsꝑos
transferunt᷑. Nam uenundatus io¬
seph ad seruicium: ꝑuenit ad głam.
⁊ ipse postea fr̃m misertus est. qͥ eum
crudeliter ꝑdere decreuerunt. Sic e¬
nim omnia illi aduersa feliciter con¬
tigerunt. ut missio facta sit dñĩ. io¬
seph dolosa uenditio. Sicut ⁊ ipse su¬
is frĩb dicit. Pro salute enĩ ur̃a misit me
dñs in egiptũ. Et iterum ipse dicit.
Nos quidem cogitastis de me mallum.
s ds̃ uertit illud in bonũ. Que uero
ꝑtulit. consequenter exponit. Ordo

Expanded text:
s . Vers. 17. Misit ante eos virum; in servum venundatus est Joseph. Ante patriarchas quos superius memoravit, misit Joseph, quem merito dixit virum, quia multa passus viriliter cuncta sustinuit. Considerandum est etiam quod dicit eum Dominum misisse, qui fratrum suorum iniquitate distractus est. Novit enim Deus bene uti malis alienis; et sicut peccatores praecepta ejus exsecrabiliter convertunt, ita illo disponente facta pessimorum ad eventus prosperos transferuntur. Nam venundatus Joseph ad servitium pervenit ad gloriam, et ipse postea fratrum misertus est, qui eum crudeliter perdere decreverant. Sic enim omnia illi adversa feliciter contigerunt, ut missio facta sit Domini, Joseph dolosa venditio; sicut et ipse suis fratribus dixit: Pro salute enim vestra misit me Deus in Aegyptum ; et iterum ipse dicit: Vos quidem cogitastis de me malum, sed Deus vertit illud in bonum . Quae vero pertulerit, consequenter exponit. Ordo
Abbreviated transcription (Latin):
simos xp̃ianos. qui heredes dii esse
noscuntur. Ipse dñs d̾s nr̃. in uniuer¬
sa terra udicia eius. Monet᷑ sem̃ abͣ¬
hȩ ⁊ semen iacob ut saluatorẽ nr̃m ñ
terrarum. Nam sic̃ ubiq dilatata est
eccła. ita ꝑ orbem ꝓpagata sunt eiꝰ sine
dubitatione iudicia. Dicendo enĩ ipse
dñs. cõmonet illũ intelligi debere. quẽ

Expanded text:
simos Christianos, qui haeredes domini simos Christianos, qui haeredes domini noscuntur. Ipse Dominus Deus noster; in universa terra judicia ejus. Ponitur semen Abrahae et semen Jacob, ut Salvatorem nostrum non t totius orbis terrarum. Nam sicut ubique dilatata est Ecclesia, ita per orbem propagata sunt ejus sine dubitatione judicia. Dicendo enim ipse Dominus commonet illum
Abbreviated transcription (Latin):
uota possit aduertere. nullum dño in¬
aui deuotione seruisse. Mirabilia
itaq ꝑtiuent ad diuisionem maris ru¬
bri. ꝓdigia ad plagas quas misit in e.¬
giptum. udicia ors eius.qm cuncta
compleuit quȩ moy si suo famulo ꝓ¬
misisse dinoscit᷑. Sic in uno uersiculo
que subter latius dicturus erat. ꝓposi¬
tionis loco breuiter ante prefatus est.
oc tamen totum sentiri mauult de do¬
mino xp̃o. quod argumentũ dr̃ a ꝑsona.
Semen abraham serui eius. filii iacob
electi eius. Subaudiendum est quod
suꝑius dirti. mementote. Perscrutan¬
dum est autem quod in magnã discre¬
tionem ꝓpħa abrahe semen seruos ap¬
pellat. filios iacob electos dui eise com¬
memorans. Iudei enim contumaces
quos hic mauult intelligi. carnis abra¬
he semen fuerunt. quos merito seruos
dicit. qm̃ ꝑfidia faciente filii esse no¬
luerunt. Quib ipse dñs dicit. Nos si
filii abrahe essetis: oꝑa abrahe fecisse¬
tis. Filios uero iacob fignificat fidelis¬

Expanded text:
vota possit advertere nullum Domino inani devotione servisse. Mirabilia itaque pertinent ad divisionem maris Rubri, prodigia ac plagas quas misit in Aegyptum. Judicia oris ejus: quoniam cuncta complevit, quae Moysi suo famulo promisisse dignoscitur. Sic in uno versiculo, quae subter latius dicturus erat, ptionis loco breviter ante praefatus est. Hoc tamen totum sentiri mavult de Christo Domino. Quod argumentum dicitur a persona.Semen Abraham servi ejus; filii Jacob electi ejus. Subaudiendum est quod superius dixit, Mementote. Perscrutandum est autem quod in magna discretione propheta Abrahae semen, servos appellat, filios Jacob electos Domini esse commemorans. Judaei enim contumaces quos hic mavult intelligi, carnis Abrahdicit, quoniam, perfidia faciente, filii esse noluerunt. Quibus ipse Dominus dicit: Si vos filii Abrahae essetis, opera Abrahae fecissetis. Filios vero Jacob significat fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
istud scłm a beatis eterna ꝑ soluitur.
Letabitur enĩ qđ dictum est: ꝓmissio fu¬
turi est tẽporis non presentis. Et inspi¬
ce. quod ubicũq cõmemorat oꝑib suis
dirit non tuis. ne coties ãmoniti insa¬
num pelagi sequeremur errorẽ. cuiꝰ
nefandum uenenũ hinc euident᷑ agno.¬
scimus. contra qđ totiens autidotũ ce¬
leste porrigitur. ne futura ꝑiela grassa
de illis dicit qui ꝑ dnĩ grãm illuminati
peccata sua preterita contremiscunt. cũ
se grauiter errasse cognoscunt. s securi
or illa humiliũ tremefactio. quã suꝑbo¬
rum insana pͣsumptio. Petrus enĩ tẽ
ad ueniam redire meruit. qnͣ se ad¬
misisse magnum crimen expauit. Sic
enĩ ⁊ alius ꝓpħa dicit. Suꝑ quẽ requi¬
escłt sp̃s meus nisi suꝑ humlem ⁊ qui¬
etum ⁊ trementẽ uerba mea: Hoc etiã

Expanded text:
m a beatis aeterna persolvetur. Laetabitur enim quod dictum est, promissio futuri temporis est, non praesentis. Et inspice quod ubicunque commemorat operibus, suis dixit, non tuis: ne toties admoniti insanum Pelagii sequeremur errorem, cujus nefandum venenum hinc evidenter agnoscimus, contra quod toties antidotum coeleste porrigitur, ne futura pericula grassarm illuminati, peccata sua praeterita contremiscunt, cum se graviter errasse cognoscunt. Sed securior est illa humilium tremefactio, quam superborum insana praesumptio. Petrus enim tunc ad veniam redire meruit, quando se admisisse magnum crimen expavit. Sic enim et alius propheta dicit: Super quem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et tre
Abbreviated transcription (Latin):
runt. in illam partem esse potius debe¬
mus incenti. unde ad celorum possimꝰ
regua ꝑduci. Ista enim que delectabi¬
lem uidere faciunt mundum: in eter¬
nitate non habent locum. Meminis¬
se autem debenus hunc psalmũ scđm
esse eorum qui dum miracła hebreis
collata describunt. ꝑ figuram allegori

Expanded text:
runt, in illam partem esse potius deberunt, in illam partem esse potius debemus intenti, unde ad coelorum possimus regna perduci. Ista enim quae delectabilem videri faciunt mundum, in aeternitate non habent locum. Meminisse autem debemus hunc psalmum secundum esse horum qui dum miracula Hebraeis collata describunt, per figuram allegori
Abbreviated transcription (Latin):
in psalmis esse diximus. qui capite
⁊ fine similiter cerminant᷑. ut sunt
pressius semꝑ infundit᷑ quod senten¬
tia iterata geminat᷑. ut est. non sic un¬
pu non sic. ⁊ fiat fiat. uel amen amen
Dico uobis: ⁊ abba pater. Hocẽ enĩ alba
quod ⁊ pater: sit forte i alia causa que
latet. De hac autẽ re. nec a doctoribus
nris aliud potuinrus acciꝑe. nec nob̾
etiam aliquid amplius sentire concessũ
cȩlesti laude plenissimus. qui ⁊ preti.¬
ta ueraciter referret. ⁊ infuturis nos
salubriter cõmoneret. Passi sunt egip.¬
tii dignissimas ultiones: acceꝑunt
iudei dona celestia. Nunc unusqͥsq
nrm expectet eorum retributionem
quorum imitat᷑ eremplum. Inspici¬
endum est autẽ lumine cordis quod
in fine psalmi positum ẽ. ut ad ius¬
tificationes dnĩ ⁊ leges eius cota men¬
cis intentione dirigamur. Nam ⁊ si
bona temporalia suscipimus. sicut
abraham y saac iacob. ceteriq fide¬
les qui habundanti facultate florue¬

Expanded text:
in psalmis esse diximus qui capite in psalmis esse diximus qui capite et fine similiter terminantur, ut suntpressius semper infunditur, quod sententia iterata geminatur, ut est, Non sic impii, non sic; et, fiat, fiat; vel, Amen, amen, dico vobis; et Abba, Pater; hoc est enim Abba, quod Pater. Sit forte et alia causa quae latet. De hac autem re nec a doctoribus nostris aliud potuimus accipere, nec nobis est aliquid amplius sentire concessum.coelesti laude plenissimus, qui et praeterita veraciter referret, et in futuris nos salubriter commoneret. Passi sunt Aegyptii dignissimas ultiones; acceperunt Judaei dona coelestia. Nunc unusquisque nostrum exspectet eorum retributionem, quorum imitatur exemplum. Inspiciendum est autem lumine cordis quod in fine psalmi positum est, ut ad justificationes Domini, et in lege ejus tota mentis intentione dirigamur. Nam et si bona temporalia suscipimus, sicut Abraham, Isaac, Jacob caeterique fideles qui abundanti facultate florue
Abbreviated transcription (Latin):
talium: intulit spiritalia bona. ut eiꝰ
debeant ⁊ requirere ⁊ custodire man¬
data. ne in illis speni tantũ haberent.
que si ad tempus deliuiunt. non tam
sperantes sumus. miserabiliores sumus
omnib hominib. Iustificationes autẽ
eius sunt. ut dm̃ coto corde diligamus.
ꝓximos tainquam nos amemus. patrẽ
ueneremͣ. filium carum habeantus:⁊
cetera iusticie quȩ in diuerso rerum ge¬
nere siuit preceptȩ. has admonet custo
die salbati debere quiesci. in pascha ag¬
num anniculum immolari. sacerdotes
cum ueste mystica ad altare accedete:
⁊ cetera quȩ in hunc modum a dño p̃¬
cepta noscunt᷑. S hȩc ihis similia ñ
corporaliter s spiritaliter sunt querẽ¬
da. Ideo enim addidit requirant: qui¬
a nouit precepta legis umbrã ⁊ speculũ
esse futurorum. Alleliuia: hoc non ocio¬
se ꝑcipias quod aliis psalmis allel uia
fineq concordant. ut opinor ad illam
intelligentiam referendi sunt. quam

Expanded text:
talium, intulit spiritualia bona, ut ejus talium, intulit spiritualia bona, ut ejus debeant et 359 requirere et custodire mandata, ne tantum in illis spem haberent; quae si ad tempus deliniunt, non tamesperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Justificationes autem ejus sunt, ut Deum toto corde diligamus, proximos tanquam nos amemus, patrem veneremur, filium charum habeamus, et caeterae justitiae, quae in diverso rerum genere sunt praeceptae. Has admonet custoddie sabbato debere requiesci, in Pascha agnum anniculum immolari, sacerdotes cum veste mystica ad altare accedere, et caetera quae in hunc modum a Domino praecepta noscuntur. Sed haec et his similia non corporaliter, sed spiritualiter sunt quaerenda. Ideo enim addidit, requirant, quia novit praecepta legis umbram et speculum esse futurorum. Alleluia. Hoc non otiose percipias, quod aliis psalmis alleluia ie concordant ut opinor ad illam intelligentiam referendi sunt quam
Abbreviated transcription (Latin):
est ad abraham puerum suum. ⁊ edu¬
xit popłm suum in erultatione ⁊ dec¬
tos suos inleticia. In his duob uersib
miraculorum que suꝑius dixit causa
narratur. Ideo enĩ dicunt facta: qm̃
abrahȩ constabant esse ꝓmissa. Et res¬
pice quod dicit electos suos eduxit in
leticia: qm̃ illi qui murmurauerunt
septimum beneficium. Dixit enim pͥ¬
mum eductos in auro ⁊ argento: de¬
inde ex eis nullum infirmatum. Ter¬
cio expansamnubem quȩ ⁊ lumen pres¬
taret in tenebris.⁊ in dic remoueret so¬
lis ardorem. Quarto coturnicem datã.
quinto refert celesti pane satiatos. serto
in locis aridissimis aquas irriguas e¬
manasse. Ad postreium ꝓmissionũ
ueritatem fuisse completam. ut eis
regiones gentium traderet. ⁊ labores
inunicorum pietate copiosissima lar¬
giret᷑. Quod enĩ dirit regiones gentiũ.
ad possessionem uidetur ꝑtinere ter¬
rarum. Labores uero popłorum. ad di¬
uicias longo tempore congregatas. Et
ne in presentib reb hererent corda mor¬

Expanded text:
duxit populum suum in exsultatione, et electos suos in laetitia. In his duobus versibus, miraculorum quae superius dixit causa narratur; ideo enim dicuntur facta, quoniam Abrahae constabant esse promissa. Et respice quod dicit, electos suos eduxit in laetitia: quoniam illi qui murmuraverunt septimum beneficium. Dixit enim primum, eductos in auro et argento; deinde ex eis nullum infirmatum; tertio expansam nubem, quae et lumen praestaret in tenebris, et in die removeret solis ardorem; quarto coturnicem datam; quinto refert coelesti pane satiatos; sexto in locis aridissimis aquas irriguas emanasse; ad postremum promissionum veritatem fuisse completam, ut eis et regiones gentium traderet, et labores inimicorum pietate copiosissima largiretur. Quod enim dixit, regiones gentium, ad possessionem videtur pertinere terrarum; labores vero populorum, ad divitias longo tempore congregatas. Et ne in praesentibus rebus haererent corda mor
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus hoc dicere. contra quos non tã
mia futura confirment. qui eum quere¬
re diligunt. s istud desideriũ. ista inqͥ¬
sitio non est hic aliquo tempore fiunienda.
qm̃ addidit semꝑ. maxime cum legat᷑
qui petit accipit. ⁊ qui querit inuenit.
i pulsanti aꝑiet᷑. Nam qđ dicit queri¬
te faciem eius. seraꝑ. presentiam signi¬
ficat quam solus querit humilis ac
deuotus. Iudicem enĩ desiderare non
potest. nisi qui de ipsius pietate confi¬
dit. ⁊ cum presentiam eius cupit. a pra¬
ua se actione suspendit. Quesiuit enĩ
faciem uidicis: quando dirit apls. Bo¬
num certamen certaui. cursũ consũ

Expanded text:
adversus hoc dicere, contra quos tam crebadversus hoc dicere, contra quos tam crebmia futura confirment, qui eum quaerere delegerunt; sed istud desiderium, ista inquisitio non est hic aliquanto tempore finienda, quoniam addidit: Semper: maxime cum legatur: Qui petit, accipit; et qui quaerit, invenit: et pulsanti aperietur . Nam quod dicit, quaerite faciem ejus, praesentiam significat, quam solus quaerit humilis ac devotus. Judicem enim desiderare non potest, nisi qui de ipsius pietate confidit; et cum praesentiam ejus cupit, a prava se actione suspendit. Quaesivit enim faciem Judicis, quando dixit Apostolus: Bonum certamen certavi, cursum consu
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit in nobis. quasi ñ ⁊ animam si
berare dignatus est. Laudamni in no¬
mine sco eius. letetur cor querentium
dum. Ne quis forsitan suis uirib appli¬
caret cum boni aliquid oꝑatur: cautus
doctor fragiles monet dicenis. non in sen¬
su ꝓpͥo s in dnõ esse głandum. ut iactan¬
tiam falsam refugiant. cum hȩc a diui¬
nitate concessa esse cognoscant. Sicut
⁊ in alio psalmo legitur. In dño lauda¬
bitur anima mea. Non gͦ uetat ut lau¬
deinur. quia bonis actionib ñ potest
res ista denegari. s ut in dnõ laudem̃.
qui prestat illa quȩ benegerimus. Et
ut consolationem de tali re sumerent:
adiecit. letet᷑ cor querentiũ dñm. Scili¬
cet inde letet᷑. si predicatur in dño.
Non autẽ si de suo posse laudatur ꝓreri¬
puum nobis ⁊ gloriosum siquidem de¬
bet esse. quando nomen eius extollitur.
qui beneficia nobis ꝓfutura largitur. ⁊in¬
de nuniȩ impudentiȩ fuit aliquid qsdã

Expanded text:
bitavit in nobis ; quasi non bitavit in nobis ; quasi non ta scriptum est: Laudamini in nomine sancto ejus . Laetetur cor quaerentium Dominum. Ne quis forsitan suis viribus applicaret, cum boni aliquid operatur, cautus doctor fragiles monet, dicens, non in sensu proprio, sed in Domino esse gloriandum, ut jactantiam falsam refugiant, cum haec a divinitate concessa esse cognoscant; sicut et in alio psalmo legitur: In Domino laudabitur anima mea . Non ergo vetat, ut laudemur, quia bonis actionibus non potest res ista denegari; sed in Domino laudemur, qui praestat illa quae bene gerimus. Et ut consolationem de tali resumerent, laetetur, ait, cor quaerentium Dominum. Scilicet inde laetetur, si praedicetur in Domino; non autem, si de suo posse laudatur; praecipuum nobis et gloriosum siquidem esse debet, quando nomen ejus extollitur, qui nobis beneficia profutura largitur. Unde nimiae impudentiae fuit, aliquid quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
enim bom aliquid: ut uidex nos pla¬
catus exaudiat. Tercio dicit. annunti¬
ate inter gentes oꝑa eius. quod bene
potest gloriosis eugłistis⁊ scĩssimis a¬
płis. ⁊ nunc sacerdotib conuenire. qͥ
ꝑ gences uniuersas magnalia eius an¬
nuntiare noscunt᷑. Cantate ei ⁊ psalli¬
te ei. narrate omnia mirabilia eius.
Exponit quod supius dixit. Confitemi¬
ni dño. cantate enim ad himnos ꝑtinet¬
offerendos. psallite ad pias oꝑas explican.¬
das. ⁊ tunc dixit narranda mirabilia.
qnͣ fueruit duo ista premissa. Omna
enim significat. ista que dicturus est.
N on est enum humanarum uirium om¬
nia narrare. quȩ uirtus diuinitatis
oꝑatur. Sicut in centesimo qͥnto psab¬
mo dicturus est. Quis loquet̃ potentias
dni. auditas faciet om̃s laudes eius:s.
istud schema dr a parte totum. quod in
scͥpturis diuinis frequenter inuenies.
Nec aliter recte potest eũgłii dictũ illuci
intelligi. Herbum caro factum e. ⁊ha¬

Expanded text:
enim boni aliquid, ut judex nos plaenim boni aliquid, ut judex nos placatus exaudiat. Terate inter gentes opera ejus, » quod bene potest gloriosis evangelistis et sanctissimis apostolis, et nunc sacerdotibus convenire, qui per gentes universas magnalia ejus annuntiare noscuntur. Canite et psallite ei, et narrate omnia mirabilia ejus. Exponit quod superius dixit: Confitemini Domino. Cantate enim ad hymnos offerendos; psallite ad pias operas explicandas. Et tunc dixit narranda mirabilia, quando fuerint duo ista praemissa. Omnia enim, significat ista quae dicturus est. Non est enim humanarum virium omnia narrare quae virtus Divinitatis operatur, sicut in centesimo quinto psalmo dicturus est: Quis loquetur potentias Domini, auditas faciet omnes laudes ejus ? Sed istud schema dicitur a parte totum, quod in Scripturis divinis frequenter invenies; nec aliter recte potest Evangelii dictum illud intelligi: Verbum caro factum est, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
memorans hebreorum. Quarta refert
quemadmodum isrliticus popłs ab imim¬
cis suis iussione diĩ ꝑ moy sen ⁊ aaron di¬
uersis plagis egiptiorum fuerit uindicatꝰ
Quinta describit quanta hebreis p̾stiterit
in deserto. ut ñ intẽporalib bonis gaude¬
rent. s ut magnis beneficiis deliniti. ui¬
stificationes eius ⁊ legem deuoto pecto¬
re custodirent. Sic longitudo psalmi
compendio diuisionũ ꝑ partes missa¬
uersu trib constat partib ordo dictoꝵ.
P rimo dicit confitemini dño. id est lau¬
date eum:i bonis factis grãm uobis di¬
unicatis adqͥrite. quia id ipsum est
laudare dñni.⁊ oe illi honorẽ deferre
⁊ oꝑib eius iussiones efficere. Illa enĩ
confessio hic intelligenda est. quȩ am̃
preconia celebrare non desinit. qñ. ⁊ sub¬
sequentia tale uotũ actionẽq declarant.
Deuide dnm cõmonet inuocari. ut post
ministerium scĩssimȩ laudis grate
possimus audiri. Premutendum est

Expanded text:
memorans Hebraeorum. Quarta refert memorans Hebraeorum. Quarta refert quemadmodum Israeliticus populus ab inimicis suis jussione Domini per Moysen et Aaron diversis plagis Aegyptiorum fuerit vindicatus. Quinta describit quanta Hebraeis praestiterit in deserto; ut non in temporalibus bonis gauderent, sed ut magnis beneficiis deliniti, justificationes ejus et legem devoto pectore custodirent. Sic longitudo psalmi compendio divisionum per partes missaversu tribus constat partibus ordo dictorum. Primo dicit: Confitemini Domino, id est laudate eum, et bonis actibus gratiam vobis divinitatis acquirite: quod ipsum est laudare Dominum, et ore illi honorem deferre, et operibus ejus jussiones efficere. Illa enim confessio hic intelligenda est, quae Domini praeconia celebrare non desinit, quando et subsequentia tale votum actionemque declarant. Deinde Dominum commonet invocari, ut prius mysterium sanctissimae laudis grate possimus audire. Praemittendum est
Abbreviated transcription (Latin):
pis semꝑ uariantib innouatur. Et
psalmorũ. quib tam dulcis preco pre¬
mittitur. Quid enim sequi potest hinc
datur intelligi. ubi ⁊ titulus ipse lau¬
datio est. Notandum preterea quod
ꝑ omnes hos uiginti psalmos qͥ alleliua
titulo prescribunt᷑. id est presentẽ ciiͣii.
cxuiii. exxxiiii. cxxxu. cxly. cxlui. exluii
cxluiii. cxlyiiii .cl. dni magnalia des¬
noui ⁊ ueteris testamenti glam fortasse
designat ut potentia creatoris semꝑ de¬
beat ⁊ ubiq laudari. Euidentiorem
uero causam non inuenimus.cur in
ralib reb beneficiisq posuerunt: Pri¬
ma parte fideles admonet. ut eum spiri¬
taliter semꝑ exquirant Scda ꝑ patri¬
archarum exempla corum corda con¬
firmat. ostendens illos a dño non fuis-¬
se derelictes qui eius imꝑium serua¬
uerunt. Tercia parte dinumerat qnͣ¬
ta iqualia patrib eorum uirtus diui¬
na prestiterit. ꝑicula ioseph honoresq
describens introitum in egiptũ com¬

Expanded text:
pis semper variantibus innovatur. Et pis semper variantibus innovatur. Et psalmorum, quibus tam dulcis praeco praemittitur. Quid enim sequi potest, hinc datur intelligi, ubi et titulus ipse laudatio est. Notandum praeterea quod per omnes hos viginti psalmos qui Alleluia titulo praescribuntur, id est praesentem CIV, CXVIII, CXXXIV, CXXXV, CXLV, CXLVI, CXLVII, CXLVIII, CXLIX, CL, Domini magnalia desNovi et Veteris Testamenti gloriam fortasse designat, ut potentia Creatoris semper debeat et ubique laudari. Evidentiorem vero causam non invenimus, cur in ralibus rebus beneficiisque posuerunt, prima parte fideles admonet ut eum spiritualiter semper exquirant. Secunda per patriarcharum exempla eorum corda confirmat, ostendens illos a Domino non fuisse derelictos, qui ejus imperio servierunt. Tertia parte dinumerat quanta et qualia patribus eorum virtus divina praestiterit: pericula Joseph honoresque describens, introitum in Aegyptum com