comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est memoria habundantiȩ suauitatis tue
suꝑuis inantefacta scda parte memoraũ.
bis suis. Qd reuera ipsi soli conuenit qui
dixit. celum ⁊ terra transibt uerba aitẽ
mea ñ p̃teribiuit: qͥ sic̃ uerax in ꝓmissioĩ¬
Hoc quoq ad abundantiã dnĩ non ẽ dubi¬
um ꝑtinere. qñ eleuant᷑ ruentes. absoluun¬
tur rei eriguntur elisi. Tc̃ enĩ recordatio
uiauitatis ipsius haberur. eũ faccorũ taliũ
uirtus aspicit᷑. ⁊ eruetuat᷑ in laudib eiꝰ qͥ di¬
gnatus est de potestate diaboli eriꝑe pecca
Ipse enĩ alleuat ruentes qͥ adhuc mininie cor¬
ruerunt. ipse erigit elisos. qͥ iã riunã susti¬
nuisse noscunt᷑. Merito qiñ ne cadamꝰ ipso
custode defendimꝰ. Ut uero ꝓstrati surgere
ualeamꝰ: uirtute ipsiꝰ merito subleuamur.
Hec enĩ ⁊ talia ꝑ abundantiã suauitatis ip.¬
suis fieri posse non dubiumẽ. O culi om̃iũ

Expanded text:
est: Memoriam abundantiae suavitatis tuae s in antefata secunda parte memoravit.bis suis. Quod revera ipsi soli convenit qui dixit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Qui sicut verax in promissioniHoc quoque ad abundantiam Domini non est dubium pertinere, quando elevantur ruentes, absolvuntur rei, eriguntur elisi. Tunc enim recordatio suavitatis ipsius habetur, cum factorum talium irtus aspicitur, et eructatur in laudibus ejus, qui dignatus est de potestate diaboli eripere peccipse enim allevat ruentes, qui adhuc minime corruerunt; ipse erigit elisos, qui jam ruinam sustinuisse noscuntur. Merito, quoniam ne cadamus ipso custode defendimur; ut vero prostrati surgere valeamus, virtute ipsius nihilominus sublevamur. Haec enim et talia per abundantiam suavitatis ipsius fier
Abbreviated transcription (Latin):
stia regna contẽpnunt. beatitudinẽ putan¬
tes aut oues fetosas aspicere. aut boues eras¬
sissimos possidere. Audite maleꝑsuast au¬
dite dementes in sinistra poni quȩ puta¬
tis esse magnifica. Sic enim de sapientia le¬
gitur. In dextera eius anni uite. in sinistra
eius diuiciȩ ⁊ gła. Audiamus nẽ quid di¬
catur de turba fidelium: beatus popłs eu¬
sionẽ q̃ desceleratis facta ẽ: uenit ad penetialia
sapientiȩ. hoc ẽ ad uocẽ ipsã scĩssimȩ uerttatiᷤ
Definit enĩ ueracit̾ qͥ sit beatus popłs scłce
significat & ꝓbabili se ꝯu̾satioe tractantes

Expanded text:
stia regna contemnunt: beatitudinem putanstia regna contemnunt: beatitudinem putantes, aut oves fetosas aspicere, aut boves crassissimos possidere. Audite, male persuasi; audite, dementes, in sinistra poni quae putatis esse magnifica. Sic enim de sapientia legitur: In dextera ejus anni vitae; in sinistra ejus divitiae et gloria . Audiamus nunc quid dicatur de turba fidelium: Beatus populus cusionem quae de sceleratis facta est, venit ad penetralia sapientiae, hoc est ad vocem ipsam sanctissimae veritatis. Definit enim veraciter qui sit beatus psignificat, et probabili se conversatione tractantes.
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur Maceria est paries ex sola cõ¬
positione saxorum qͥ aut uineas claudit
aut ortorũ culta cõmunit. Quaꝓpter eoꝵ
cõmemoratur canta ꝓsꝑitas. ut nec ipsaru¬
ant. quȩ in aliqͣ utilitatẽ uident᷑ erecta
Subicitur neq transitus neq clamor in pla¬
teis eorũ. Hoc quoq uult ad scłi istius fe¬
licia ꝑtinere. ut quando sepatres famui¬
as cupiunt resieere ꝑ quietem non sit tran¬
situs pdome rorum aut clamor ori tt curbib
in plateis ne somnuᷤ eorũ importuna loqua¬
citate rumpatur. s silentus sit cum uolunt
quiestere. occursus cũ se amici salutar¬
dictio gradatim ad suꝑiora conscendit.
Seatum dixerunt popłm eui hec sunt: beitꝰ
popls eutꝰ est dñs deus eius. Hic uersus du¬
as quidem s diuersas ꝓbat᷑ continere sen¬
tentias. Una est corũ qui sibi uident᷑ felices:
altera uero beatorũ. Ait enĩ. beatũ dixerum
fuerunt. mundi diuitias pͥfecerunt. ⁊ celt¬

Expanded text:
convincitur. Maceries est paries ex sola comconvincitur. Maceries est paries ex sola compositione saxorum, qui aut vineas claudit, aut hortorum culta communit. Quapropter eorum commemoratur tanta prosperitas, ut nec ipsa ruant, quae in Subjicitur, neque transitus, neque clamor in plateis eorum. Hoc quoque vult ad saeculi istius felicia pertinere; ut quando se patres familias cupiunt reficere per quietem, non sit transitus per domos eorum, aut clamor oriatur turbidus in plateis: ne somnus eorum importuna loquacitate rumpatur, sed silentium sit cum volunt quiescere, occursus cum se amicos salutardictio gradatim ad superiora conscendit.eatum dixerunt populum cui haec sunt; beatus populus cujus est Dominus Deus ejus. Hic versus duas quidem, sed diversas probatur continere sententias. Una est eorum qui sibi videntur felices, altera vero beatorum. Ait enim: Beatum dixerunt fuerunt, mundi divitias praeferunt, et coele
Abbreviated transcription (Latin):
q instabiles. quia radice habere nequeunt
ueritatis. Sic merito asꝑis odorib cõpara¬
ta sunt. quȩ simpliciũ corda fetido ser¬
tũ ꝓpħȩ est tales ostendere. caduca tantũ
⁊ temporalia possidere. Hii ferosũ uident᷑
habere peculiũdum ipsi fide steriles¬
esse doceant᷑. Abundans quippe dictũ ẽ
abunda. quasi redundans. Ipsa quoq
pecora quȩ habere cernunt᷑. non dixit
eos in ingressib s inegressib possidere.
quia totũ ab eis egreditur. quando ipsi
quoq pituri esse monstrant᷑. Soues eorũ¬
crassi. non est riuna macerie. neq transitꝰ
nq cdamor in plateis eorũ. Hic affluens
sacultas ostendit. quorũ boues non assidu¬
o labore macri. s deliciosa otiositate pin¬
giussimi sunt. s ipsi ueritate tenues atq
ieiuni esse monstrant᷑. Sequit᷑. non ẽ rui¬
na maceriȩ. Adhuc felicitas descͥbitur im¬
piorũ. quȩ tamen in reb transitorus esse

Expanded text:
gi, instabiles, quia radicem nequeunt gi, instabiles, quia radicem nequeunt habere veritatis. Sic merito asperis odoribus comparata sunt, quae simplicium corda fetido serpropositum prophetae est tales ostendere, caduca tantum et temporalia possidere. Hi fetosum videntur habere peculiuesse doceantur. Abundans quippe dictus est, ab unda, quasi redundans. Ipsa quoque pecora, quae habere cernuntur, non dixit eos in ingressibus, sed in egressibus possidere: quia totum ab eis egreditur, quando ipsi quoque perituri esse monstrantur. H Pucrassae. Non est ruina maceriae, neque transitus, neque clamor in plateis eorum. Hic affluens facultas ostenditur, quorum boves non assiduo labore macri, sed deliciosa otiositate pinguissimi sunt: sed ipsi veritate tenues atque jejuni esse monstrantur. Sequitur, Non est ruina maceriae. Adhuc felicitas describitur impiorum, quae tamen in rebus transitoriis esse
Abbreviated transcription (Latin):
subtiliter: ⁊ frequenter. a catholicis segre¬
gauit hereticos. In pͥma comparatione
altareͬis abstulit. nunc in seda filias intͦ¬
ducit. quas in memorato psalmo catholi¬
ce non dedit eccłe Orimũ qđ serus iste
frequenter uariis ac fluxis cogitationib
datur. qui constantie non habet uirescũ
fiequenter in diuersa uota traducit᷑. de¬
inde dieit eas non naturaliter pulchras.
s hominũ uoluntate cõpositas. Tercio
cogitationes uel p̃dicationes corũ quas
feminis cõparauerat Non dieit habere
uerã ecclam. s similitudinẽ templi Simi¬
litudo quippe ñ habet ueritatẽ s alicu¬
uis subsistentis rei porcat inaginem.
hoc in illud. P romptuaria que cellaria
uulgus appellat. hereticorũ corda signifi¬
cant. uͥ diuersarũ ierũ species epuleq
reposite sunt. Ista quantũ copiose farci
auccoritate conuincas. ad incerpretatio¬
se uersutias calumpniasq conuertunt. ua¬

Expanded text:
subtiliter et frequenter a catholicis segresubtiliter et frequenter a catholicis segregavit haereticos. In prima comparatione altare eis abstulit, nunc in secunda filias introducit, quas in memorato psalmo catholicae non dedit Ecclesiae. Primum quod sexus iste frequenter variis ac fluxis cogitationibus datur: quia constantiae non habet vires, cum frequenter in diversa vota traducitur. Deinde dicit eas non naturaliter pulchras, sed hominum voluntate compositas. Tertio cogitationes vel praedicationes eorum, quas feminis comparaverat, non dicit habere veram Ecclesiam, sed similitudinem templi. Similitudo quippe non habet veritatem, sed alicujus subsistentis rei portat imaginem. tantia ex hoc in illud. Promptuaria quae cellaria vulgus appellat, haereticorum corda significant, ubi diversarum rerum species epulaeque repositae sunt. Ista quantum copiose farcitauctoritate convincas, ad interpretatiose versutias calumniasque convertunt, va
Abbreviated transcription (Latin):
ium est uanitatẽ. ⁊ dextera eorũ dextera ini¬
quitatis. Hunc uersũ ⁊ in pͥma parte iam
dixit. quẽ uleo repetit ut detestabiliores
iniquos homines reddat ipsa geminatio.
iuentute sua Primis uersib de malis di¬
sputans impiorũ. eos decestabiliores reddit
nunc etiam bona ipsorũ quȩ uidentur
accusat. ut ubiq dedecꝰ habeant eum ip
sa gła ipsorũ ab hominata respuit̃. fĩlios
eorũ dictc. qui praui doginatis p̃dicatio¬
ne generant᷑. Isti nouellis plantationib
exequantur. ꝙ nulla a patrib tradita pͣ¬
dicatione uiguerunt. s exquisitis nouel¬
lis errorib pullularunt. male stabiliti pes¬
sima radice defiguntur. Non enĩ de ꝓ¬
pħis. non de apłis. non de aliqua diuina
auccoritate firmati sunt. s uoluntaria
sereti sunt. Et intuendum est qđ in cente¬
simo pͥmo uicesimo septimo psalmo dede¬
rit fidelib hanc similitudinẽ. s ibi filios
scõrum circa mensam dicit dnĩ constitu¬
tos: hic uero qr cõmunicationẽ non ha¬

Expanded text:
est vanitatem: et dextera eorum, dextera iniquitatis. Hunc versum et in prima parte jam dixit; quem ideo repetit, ut detestabiliores iniquos homines reddat ipsa geminatio. , stabilitae a juventute sua. Primis versibus de malis disputans impiorum, eos detestabiles reddit: nunc etiam bona ipsorum quae videntur, accusat; ut ubique dedecus habeant, cum et ipsa gloria ipsorum abominata respuitur. Filios eorum dicit, qui pravi dogmatis praedicatione generantur. Isti novellis plantationibus exaequantur, quia nulla a Patribus tradita praedicatione viguerunt, sed exquisitis novellis erroribus pullularunt, male stabiliti pessima radice defiguntur. Non enim de prophetis, non de apostolis, non de aliqua divina auctoritate firmati sunt; sed voluntariaunitate discreti sunt. Et intuendum est quod in centesimo vicesimo septimo psalmo dederit fidelibus hanc similitudinem; sed ibi filios sanctorum circa mensam dicit Domini constitutos, hic vero quia communicationem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
grãs agimꝰ. cũ nos ꝓbabili conuersatiõe
tractamus Qui cũ nullis possit laudibus
cõprehendi. singłis cam̃ sermonib indica¬
tur cũ dr. magnus nimis. ⁊ iterũ magni¬
tudinis eiꝰ non est finis. Qui definitiois
bulis rem quã scire querimus intimamꝰ.¬
Generatio ⁊ generatio laudabunt o
tem tuam loquent᷑. ⁊ mirabilia tua nar¬
rabunt. Et uirtutẽ terribiliorũ tuorum
dicent. ⁊ magnitudinẽ cuã narrabunt.
Memoriã habundantie suauitatis tue e¬
ructabunt: ⁊ iusticiam tuã exaltabuss.
Uenit ad sccłam narrationẽ uͥ species anĩce
laudis sacrato calculo p̾notauit s qͣuis
tat esse laudanda: tam̃ generatio ⁊ gene¬
ratio aduos magis debentpopłos applicari u¬
na ad hebreorũ quȩ ꝑ signũ circucisioĩs
electa est: altera que uenit ex gentibus.
Ipse sunt enim: que dni beneficia susce¬
ꝑunt. Et merito dicunt᷑ p̃conia ipsius

Expanded text:
gratias agimus, cum nos probabili conversatione gratias agimus, cum nos probabili conversatione tractamus. Qui cum nullis possit laudibus comprehendi, singulis tamen sermonibus indicatur, cum dicitur: Magnus nimis; et iterum, Magnitudinis ejus non est finis. Qui definitionisbulis rem quam scire quaerimus, intimamGeneratio et generatio laudabunt optem tuam loquentur: et mirabilia tua narrabunt.  Vav.  Virtutem terribiliorum tuorum dicent et magnitudinem tuam naruavitatis tuae eructabunt, et justitiam tuam exaltabunt. Venit ad secundam narrationem, ubi species dominicae laudis sacrato calculo praenotatur. Sed quamvis semper constat esse laudanda: tamen generatio et generatio ad duos magis debent populos applicari: una ad Hebraeorum, quae per signum circumcisionis electa est; altera quae venit ex gentibus. Ipsae sunt enim quae Domini beneficia susceperunt. Et merito dicuntur praeconia
Abbreviated transcription (Latin):
sełm scli. Supiꝰ dixit exaltabo te dẽ: ne
forsitan humana negligentia semel credet
esse faciendũ. necessarie cõmonitũ est ꝑsin-¬
gl̃os dies. uͥ re uera mutua sibi alternatio¬
ne succecsunt. S qui hic ꝑ singlos istos
dies benedicit dñm: ibi in illo eterno u¬
no die qui uenturus est cũ beatis conti¬
nua exultatione laudabit. Ad reliqua
uͦ uerba huiꝰ uersus qm̃ sunt similia. su¬
ꝑior expositio dicta sufficiat. Magnus
ra p̃dicatio. sic laudare dũm. ut quantũ ẽ
magnus non estimes explicandũ Sensus
enĩ totius creature defẽcit. ⁊ adhuc illa re¬
tractatio semꝑ ercrescit. Nam sic̃ nullo
loco claudit᷑. ita nec eloquentia quãuis ã¬
plissima. eius possunt p̃coma terminari
uirtus in explicabilis. pietas incõprehensi¬
bilis. sapientia in effabilis. ciuus reuera
diffinicio est. finem in scĩs laudib: non
habere. Et nota quia dum dr magnitu¬
dinis eius finem non esse. nonquã te p̃cep̃
ab eius p̃dicatione cessare. Nam ⁊ tacit

Expanded text:
eculi. Superius dixit: Exaltabo te, Deus. Et ne forsitan humana negligentia semel crederet esse faciendum, necessarie commonitum est, per singulos dies: ubi revera mutua sibi alternatione succedunt. Sed qui hic per istos singulos dies benedicit Dominum, ibi in illo aeterno uno die qui venturus est, cum beatis continua exsultatione laudabit. Ad reliqua vero verba hujus versus quoniam sunt similia, superior expositio dicta sufficiat. Vers. 3ra praedicatio, sic laudare Dominum, ut quantum est magnus, non aestimes explicandum. Sensus enim totius creaturae deficit, et adhuc illa retractatio semper excrescit. Nam sicut nullo loco clauditur, ita nec eloquentia quamvis amplissima ejus possunt praeconia terminari. Virtus inexplicabilis, pietas incomprehensibilis, sapientia ineffabilis, cujus vera definitio est, finem in sanctis laudibus non habere. Et nota quia dum dicitur: Magnitudinis ejus finem non esse, nunquam te praecipit ab ejus praedicatione cessare. Nam et taciti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicti alfabeti litteras tres. Sccła diert
laudem dnĩ. nouẽ modis esse ꝑagendam.
habens ltteras quatuor: T̃ ercia parte q̃
in feda de preconio xp̃ĩ breuiter ꝓposuit.
pauils latius atq euidenter explanat.
in finem cõmonens ab omni carne dñm de¬
bere saudari. que pars retinet literas qua¬
triordecĩ. Illud tam̃ p̃ omib debemꝰ inten¬
dere. quia sic dictum ẽ. unde dñs lauda¬
ripossit.: ut cam̃ partes ipsȩ inexplicabiles
esse uideantur. Uerbigrã. dr laudandus
eẽ in opib suis: s quis etus possit oꝑas ut

Expanded text:
praedicti alphabeti litteras tres. Secunda dicit praedicti alphabeti litteras tres. Secunda dicit laudem Domini novem modis esse peragendam, habens litteras quatuor. Tertia parte quae in secunda de praeconio Christi breviter proposuit, paulo latius atque evidenter explanat, in fine commonens ab omni carne Dominum debere laudari; quae pars retinet litteras quatuordecim. Illud tamen prae omnibus debemus intendere: quia sic dictum est unde Dominus laudari possit, ut tamen partes ipsae inexplicabiles esse videantur. Verbi gratia, dicitur laudandus esse in operibus su
Abbreviated transcription (Latin):
tera tantum una subtrahitur. ut non illos
sũmos indicare uideatur. Nam ⁊ dñs in
euglio dixit homini qui se ꝓbabili con¬
fecto aliquid minus habere noscuntur
Quaꝓpter grãs agentes deo iugiter suppli¬
cemus. qui tale nobis hic mysteriũ suȩ
pietatis ostendit. ut ⁊ nos qui maxima
sumus meritorum parte curati. similia
postulare p̃sumamus. quatinus ad lau¬
des eius eternas indulgentie ipstus mu¬
nere ꝑuenire mereamur. Siue magis qđ
postea repꝑi imꝑfecti alfabetides indicat
ȩcclam. quȩ hic adbue agitur ⁊ necdũ
est iniquorũ sequestratione purgata.
Plenarii uero fut᷑am significant ierłm.
ubi iam ꝑfectorũ cetus sc̃orum electione
complebit᷑. Quod etiam ipsi psalini que
hebreis litteris prenotantur. si diligent᷑
inspicias. indicare noscuntur. o iuisio.
est. alsabeti hebrri ordine decurrens. tri¬
b narrationib explicatur. Prima est
laudis eius infinita ꝓmissio. continens

Expanded text:
tera tantum una subtrahitur, ut non illos tera tantum una subtrahitur, ut non illos summos indicare videatur. Nam et Dominus in Evangelio dixit homini, qui se probabili conerfecto aliquid minus habere noscuntur. Quaproter gratias agentes Domino jugiter supplicemus, qui tale nobis hic mysterium suae pietatis ostendit; ut et nos qui maxima sumus meritorum parte curati, similia postulare praesumamus, quatenus ad laudes ejus aeternas indulgentiae ipsius munere pervenire mereamur. Sive magis quod postea reperi, imperfecti alphabetides indicant Ecclesiam, quae hic adhuc agitur, et necdum est iniquorum sequestratione purgata; plenarii vero futuram significant Jerusalem, ubi jam perfectorum coetus sanctorum electione complebitur. Quod etiam ipsi psalmi qui Hebraeis litteris praenotantur, si diligenter inspicias, indicare noscuntur. Divisio psest, alphabeti Hebraei ordine decurrens, tribus narrationibus explicatur. Prima est laudis ejus infinita promissio, continens
Abbreviated transcription (Latin):
cedentib aꝑitur. Nec uacat qđ hic sep¬
tenario numero laudes diũ coneludun¬
tur. qđ penitentiũ confessio cali caleulo
p̃notatur. Qđ ipse sp̃s sc̃s septenaria uir¬
cuce predicatus est. illud forsitan indicans
sacramentũ. quando moy si dñs precepit.
ut in tabernaculo suo septẽ lucernas appo¬
nere: ꝑ petuo lumine lucentes. S eũ in-¬
chil in scͥpturis diuinis ꝓbet̾ otiosum:
maxime hebrei alfabeti ordinẽ ⁊ hic ñ
ineassum arbitror ꝑ uersuũ capita cus¬
toditũ. quẽ in duob generib hominũ
in uicesimo quarto psalmo diximus acci¬
piendum. Nam cũ totis litteris explica¬
tur. iustoᷤᷤ designat quib nulla uirtus
ꝑ gram dnĩ deesse monstrat᷑. Cum uero
non cotis caracterib adnotat᷑ illosuidet᷑ osten¬
derequi in eccła quidem sunt dnĩ. s non ad eo
cunctis bonis oꝑib ꝓbantur ẽẽ ꝑfecti
De hac enun mirtura legitur. Oues ⁊ boues

Expanded text:
aecedentibus aperitur. Nec vacat quod hic sepaecedentibus aperitur. Nec vacat quod hic septenario numero laudes Domini concluduntur, quod poenitentium confessio tali calculo praenotatur, quod ipse Spiritus sanctus septenaria virtute praedicatus est: illud forsitan indicans sacramentum, quando Moysi Dominus praecepit ut in tabernaculo suo septem lucernas apponeret perpetuo lumine lucentes . Sed cum nihil in Scripturis divinis probetur otiosum, maxime Hebraei alphabeti 487 ordinem et hic non incassum arbitror per versuum capita custoditum, quem in duobus generibus hominum in vigesimo quarto psalmo diximus accipiendum. Nam cum totis litteris explicatur, justos designat, quibus nulla virtus per gratiam Domini deesse monstratur; cum vero non totis characteribus adnotatur, illos videtur ostendere qui in Ecclesia quidem sunt Domini, sed non adeo cunctis bonis operibus probantur esse perfecti. De hac enim mistura legitur: Oves et boves
Abbreviated transcription (Latin):
aut de antixp̃i abhominanda elatione
narratur. s reliqui septem in magnum
misterium diuinis p̃conus aptati. celesti
letitia uidentur esse plenissimi. N unc
ad laudes dnĩ repulsis nubib peccatorũ.
serenis mentib accedamus. Lau datio¬
significare ⁊ nominis ipsius inter¬
pretatione docuimus ⁊ ꝑ descensũ car¬
nis ex parente sic appellatum esse monstra¬
cum est. S dum hoc nobis constare uide¬
atur. illud magis diligenter arbitror ꝑ¬
scrutandum. cur hic titulus singłariter
contineat. laudatio ipsi dauid. eum in
omnib psalmis eius gła predicftur. S
hic ideo distinctior clariorq posita est.
qr complecis omnib quib humana ig¬
norantia fuerat instruenda: Nunc ad
sola precipitur dnĩ uacare p̾conia quȩ
laudes quadã distinetione suisq uir¬
tutib in his septem psalmis sequentib
mirabiliter explicantur. Quorũ ꝓprietas
in suis conclusionib sic̃ factum ẽ ⁊ in pͣ¬

Expanded text:
aut de Antichristi abominanda elatione aut de Antichristi abominanda elatione narratur; sed reliqui septem in magnum mysterium divinis praeconiis aptati, coelesti laetitia videntur esse plenissimi. Nunc ad laudes Domini repulsis nubibus peccatorum, serenis mentibus accedamus. PSALMUS Csignificare et nominis ipsius interpretatione docuimus, et per descensum carnis ex parente sic appellatum esse monstratum est. Sed dum hoc nobis constare videatur, illud magis diligenter arbitror perscrutandum, cur hic titulus singulariter contineat: Laudatio ipsi David, cum in omnibus psalmis ejus gloria praedicetur. Sed hic ideo distinctior clariorque posita est, quia completis omnibus quibus humana ignorantia fuerat instruenda, nunc ad sola praecipitur Domini vacare praeconia, quae laudes quadam distinctione suisque virtutibus in his septem psalmis sequentibus mirabiliter explicantur. Quorum proprietas in suis conclusionibus sicut factum est et in pr
Abbreviated transcription (Latin):
definitior ple¬
nissima ueritate completa est. Conclusio.
&uimphalis quidem psalmus auditꝰ
ꝯest. s uideanius quo ꝑtineat ista mc¬
toria quȩ specialiter ad similitudinem
ecclȩ constat esse ꝑfecta. Nam licet ꝑistũ
scm̃ uirũ multa dñs religionis suȩ sacra¬
menta monstrauerit: hoc tam̃ ad pug¬
nas ȩcclȩ declarandas quas spiritaliter
patitur. ꝓbatur effectum. ut pastorali pe¬
tra suꝑb caderet. cum se uirium suarũ
p̃sumptione iactaret. Qua ꝓpter exem¬
plar istud totius sidei gͣuidiũ hurꝰmo¬
di debemus accipͣe. Golias ad diabolum
ꝑtineat cũ ministris. dauid ad unuier
suum terribilẽ petre noscitur solidita¬
te suꝑasse. Illud quoq magnoꝑe contu¬
endum est. qđ post tot psalmorũ longis¬
simã seriem. hic mundanarũ rerũ quasi
quidã terminus uidetur appositus. Neq
enim post hunc aliquid aut de çecle ꝑse
passionib martirũ. aut de tribulatione
penitentiũ. aut de lamentatione fideliũ.

Expanded text:
definitio plenissima veritate completa est. Conclusio psalmi. Triumphalis quidem psalmus auditus est; sed videamus quo pertineat ista victoria quae specialiter ad similitudinem Ecclesiae constat esse perfecta. Nam licet per istum sanctum virum multa Dominus religionis suae sacramenta monstraverit, hoc tamen evidenter ad pugnas Ecclesiae declarandas, quas spiritualiter patitur, probatur effectum; ut pastorali petra superbus caderet, cum se virium suarum praesumptione jactaret. Quapropter exemplar istud totius fidei gravidum hujusmodi debemus accipere. Golias ad diabolum pertineat cum ministris, David ad universsuum terribilem petrae noscitur soliditate superasse. Illud quoque magnopere contuendum est, quod post tot psalmorum longissimam seriem, hic mundanarum rerum quasi quidam terminus videtur appositus. Neque enim post hunc aliquid aut de Ecclesiae ppassionibus martyrum, aut de tribulatione poenitentium, aut de lamentatione fidelium,
Abbreviated transcription (Latin):
eatus ꝓpha spĩ diuino complet. eru¬
pit in uocẽ. non humana sapientia p̃suimens.
s suꝑna contẽplatione illuminatꝰ. Neq e¬
nĩ locale aliquid aut speciale dr. s unde
mundi imbecillitas cuncta saluet̃. Eral¬
tabo te dictum ẽ. nocum te faciã predican¬
do qd es. Nam quẽ admodũ putet᷑ aliqua
laude ds altior fieri: cũ diuina ꝑfectio
ñ possit augeri: Rermeus ꝓfessio fidei ẽ
qm̃ abipsose dicebat regi. cui se nouerat
pura mente famulari. Senedicere nom̃
eius est in scło: hic illi ꝑ psalmodie gr̃am
supplicare. Q uod qͥ cuignus est facere.⁊ in
illa eum merebit᷑ eternitate laucdare. Sic

Expanded text:
eatus propheta Spiritu divino completus, erupit in vocem, non humana sapientia praesumens, sed superna contemplatione illuminatus. Neque enim locale aliquid aut speciale dicitur, sed unde mundi imbecillitates cunctae salventur. Exaltabo te, dictum est, notum te faciam praedicando quod es. Nam quemadmodum putetur aliqua laude Deus altior fieri, cum divina perfectio non possit augeri? Rex meus professio fidei est, quoniam ab ipso se dicebat regi, cui se noverat pura mente famulari. Benedicere nomen ejus est in saeculum, hic illi per psalmodiae gratiam supplicare; quod qui dignus est facere, et in illa eum merebitur aeternitate laudare. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
a dr.das regnum regib. Liberastidauid ad
pugnam respicit goliȩ. ut qui libatus fuerit
emporaliter spiritaliter uictor esset inrma¬
niũ quoq uiciorũ. De gladio maligno. di¬
aboli significat potestatẽ. q ⁊ dnĩ gladius
legitur s illũ benignũ esse non dubiũ est.
÷ icut dicit in euglio. non ueni pacẽ nuuttere
interrã s gladium. Quaꝓpter malignus
est gladius diaboli qr diuidit abonis. Seni¬
gnus est autẽ gladius diũ. qm̃ separat a ma¬

Expanded text:
a dicitur: Dat regnum regibus . Liberas David, ad a dicitur: Dat regnum regibus . Liberas David, ad pugnam respicit Goliae; ut qui liberatus fuerat corporaliter, spiritualiter victor esset immanium quoque vitiorum. De gladio maligno, diaboli significat potestatem. Quia et Domini gladius legitur; sed illum benignum esse non dubium est, sicut dicit in Evangelio: Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . Quapropter malignus est gladius diaboli, quia dividit a bonis; benignus est autem gladius Domini, quoniam separat a ma
Abbreviated transcription (Latin):
hominis institutio ⁊ legis uetis plenitu¬
do. Nouũ uͦ cantieũ est. de q̃ in alio psal¬
mo dietum est. Cantate anõ canticũ no¬
uum. Et ut ipsam ostenderet nouitatem:
subiecit. cantate dnõ omĩs terra Nouum
enĩ merito dr̃ qr idũ non sit auideis recep¬
tus. quib ꝓmissus fuerat ut ueniret. tran¬
siuit ad gentes. Nouũ est etiã qđ nos cor¬
pore ⁊ sanguine suo saginare dignatur
soluit.⁊ his similia. que ꝑaduentũ dnĩ
noua institutione patuerunt sequitur.
in psalterio decẽ cordarũ psallã tͥ. ꝑsalte¬
riũ decẽ cordarũ est. decalogus qui datꝰ
est tribub hebreorũ Et ut ambo testa¬
menta unũ habere manifestaret aue¬
torẽ: in utrisq se xp̃o dño psallere cõ¬
ti dauid seruũ tuum de gladio malig¬
no. Reges homines uistos significat ⁊ ue¬
races. qui regunt ut diximꝰ ad iutoriodrũ
corporatua
stis gͥ regib dñs dat salutem. cum eos auiciis
carnalib liberos facit. De quib in sapienti¬

Expanded text:
plenitudo. Novum vero canticum est de quo in alio psalmo dictum est: Cantate Domino canticum novum . Et ut ipsam ostenderet novitatem, subjecit, cantate Domino, omnis terra. Novum enim merito dicitur, quia dum non sit a Judaeis receptus, quibus promissus fuerat ut veniret, transivit ad gentes. Novum est etiam, quod nos corpore et sanguine suo saginare dignatur. solvit, et his similia, quae per adventum Domini nova institutione patuerunt. Sequitur, in psalterio decem chordarum psallam tibi. Psalterium decem chordarum est Decalogus, qui datus est tribubus Hebraeorum. Et ut ambo Testamenta unum habere manifestaret auctorem, in utrisque se Christo Domino psallere comti David servum tuum de gladio maligno. Reges, homines justos significat et veraces, qui regunt, ut diximus, adjutorio Domini corpora sua. Istis ergo regibus Dominus dat salutem, cum eos a vitiis carnalibus liberos facit; de quibus in Sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
istud nomen multarũ significationũ.
s ꝓ locorũ diuersitate accipiendũ esse
cognoscitur. ut est illud salomonis. Q¬
appendit trib digitis molem terrȩ. qđ¬
ad scãm trinitatẽ nonnulli estimant
esse referendũ. Et in exodo. Hic digitꝰ
uoluerunt. Icẽ ibi. accepit autẽ moy ses du¬
as tabulas scͥptas ddigito dĩ. ⁊ cetera que in
hunc modum reppies esse uariata Siue
idem significat digitos meos adbellum.
qđ manus meas ad prelium. Quȩ figã
grece dr epimone. latine repeticio crebra
sententie. Quod ⁊ nos quoq benedicimus.

Expanded text:
istud nomen multarum significationum, istud nomen multarum significationum, sed pro locorum diversitate accipiendum esse cognoscitur, ut est illud Isaiae: Qui appendit tribus digitis molem terrae ad sanctam Trinitatem nonnulli aestimant esse referendum. Et in Exodo: Hic digitusvoluerunt. Item ibi: Accepit autem Moyses duas tabulas scriptas digito Dei ; et caetera quae in hunc modum reperies esse variata. Sive idem significat, digitos meos ad bellum, quod, manus meas ad praelium. Quae figura dicitur epimone. Latine repetitio crebra sente
Abbreviated transcription (Latin):
cet manus meas ad prelium.⁊ di¬
gitos meos ad bellum. Uictor ho¬
stis seuissimi ⁊ suꝑator immaniũ iucioꝵ
post triumphũ patratũ quando maxi¬
me insolens peccat humantas. nulla se
ꝓpͥe p̃sũptionis eleuatione iactauit. s
dnĩ uirtutib totũ applicans. laudes eius
deuota erultatione concelebrat Nam
quȩ sit causa benedictionis adiecit. qͥ
docet manus meas ad preliũ. Docuit
manus eius ad p̃lium. quando sie opor¬
tune omnia fecit. ut desiderate uictoriȩ con¬
sequeret᷑ effectus. Non enĩ exercitio ar¬
morũ aut aliqua prelusione constat in¬
bur ũ. s hosti suo subito apparuit egre¬
gius. qͥ etiam in domo patris sui pridẽ
udebatur eẽ despectus. Sequit᷑. ⁊ digi¬
cos meos ad bellum.Sicut suꝑius manus
oꝑationẽ. ita ⁊ bic digitos salutaria con¬
sila possumus fortassis aduertere que
de corde nr̃o uelut quedã brachi ꝓsili¬
unt. dum aliqua subtilitate causas ne¬
oessarias obtinere contendunt. Est eniͣ

Expanded text:
cet manus meas ad praelium, et digitos meos ad bellum. Victor hostis saevissimi, et superator immanium vitiorum, post triumphum patratum, quando maxime insolens peccat humanitas, nulla se propriae praesumptionis elatione jactavit; sed Domini virtutibus totum applicans, laudes ejus devota exsultatione concelebrat. Nam quae sit causa benedictionis adjecit: Qui docet manus meas ad praelium. Docuit manus ejus ad praelium, quando sic opportune omnia fecit, ut desideratae victoriae consequeretur effectus. Non enim exercitio armorum aut aliqua praelusione constat imbutum; sed hosti suo subito apparuit egregius, qui etiam in domo patris sui pridem videbatur esse despectus. Sequitur, et digitos meos ad bellum. Sicut superius manus operationem, ita et hic 484 digitos salutaria consilia possumus fortassis advertere, quae de corde nostro velut quidam radii prosiliunt, dum aliqua subtilitate causas necessarias obtinere contendunt. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
b explicari. mirabili cõpendio ꝓbet᷑ esse
conclusũ. Laudẽ dnĩ os suũ id est cordis
archanũ ꝓmittit effari. unde se ꝓpha no¬
uerat libenter audiri. Cõmonet etiã hu¬
manã carnẽ uniuersã dñm benedicere
saluatorẽ. qđ dictũ constat ꝑfigurã sine

Expanded text:
bus explicari, mirabili compendio probetur esse conclusum. Laudem Domini os suum, id est cordis arcanum promittit effari, unde se propheta noverat libenter audiri. Commonet etiam humanam carnem universam Dominum benedicere Salvatorem; quod dictum constat per figuram syne
Abbreviated transcription (Latin):
cens. de manu filiorũ alienorũ. id est de
potestate eorũ. qui fidelib parrere nescunt.
qm̃ aduerso patre nascunt᷑. s quãuis his¬
torice de allophilis dicere uideat: tam̃ me¬
lius intelligit᷑ de his qͥ de diabolo patre
generant᷑. de quib inȩugłio dictum ẽ hos
ex patre diabolo estis. Ipsi sunt enĩ filii ali¬
eni. qui ab ȩccła matre eatholicorũ baben¬
tur extranei. Quorũ os locutum est uani¬
tatẽ: ⁊ dextera eorũ dextera iniquitatis. De
ipsis ad huc popłi s dicit a quib se petit li¬
berari. ut qnͣto illi sunt crudeles ⁊ pessi¬
mi: tanto iste celerius audiant᷑. Os eorũ
uana loquit᷑ qm̃ a cuiniꝰ regł is discre¬
pare presumunt. Hanum est enim omne qd̾
ueritati contrarium est. Et quãus dertea
frequentissi me ponat᷑ in bonis. impiorm
tamen sic iniquãdicit. ut potius sinistra
esse uideat᷑ Nam dũ mundanas res p̾cipii¬
as atq appetibiles pucant ꝓsꝑa estimant
quecũq ueritati contraria sunt. Os̃ can

Expanded text:
cens, de manu filiorum alienorum, id est de potestate eorum qui fidelibus parcere nesciunt, quoniam adverso patre nascuntur. Sed quamvis hoc historice de allophylis dicere videatur, tamen melius intelligitur de his qui diabolo patre generantur; de quibus in Evangelio dictum est: Vos a patre diabolo estis . Ipsi sunt enim filii alieni, qui ab Ecclesia matre catholicorum habentur extranei. Vers. 8. Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. De ipsis adhuc populis dicit a quibus se petiit debere liberari, ut quanto illi sunt crudeles et pessimi, tanto iste celerius audiatur. Os eorum vana loquitur, quoniam a divinis regulis discrepare praesumunt. Vanum est enim omne quod veritati contrarium est. Et quamvis dextera frequentissime ponatur in bonis, impiorum tamen sic iniquam dicit, ut potius sinistra esse videatur. Nam cum mundanas res praecipuas atque appetibiles putant, prospera aestimant quaecunque virtuti contraria sunt. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
de aquis multis: de manu filiorũ alienoꝵ
Hic ad patrẽ uerba conuertit. Manũ dieit
dnm saluatorẽ. Ipse enĩ manus est patris.
ꝑ quẽ facta constant uniũsa. quẽ ei ueni¬
nũ: de alto. de potestatis ercelso. ũ cũ patre
regnat parilitate uirtutis: ⁊ unitate substã¬
ie. Pecit gͦ se de multitudine aquarũ ꝓpha
libari. idest apopłis undosis. ⁊ uelut ꝓcella
seuissima concitatis. aquas ent̃ popłos
significari notissimũ est. sicut saias dic̃.
P ropter hoc ecce dñs inducet suꝑ uos aquã

Expanded text:
ltis, de manu filiorum alienorum. Hic ad Patrem verba convertit. Manum dicit Dominum Salvatorem; ipse enim manus est Patris, per quem facta constant universa: quem veninum. De alto, de potestatis excelso, ubi cum Patre regnat parilitate virtutis et unitate substantiae. Petit ergo se de multitudine aquarum propheta liberari, id est a populis undosis, et velut procella saevissima concitatis. Aquas enim populos significare notissimum est, sicut Isaias dicit: Propter hoc ecce Dominus inducet super vos aq
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. ut qui ante fuerãt idolorũ cultis¬
dediti. subinde adeccle catholice septa
confugerent. Sequit᷑ emitte sagutas tuas
⁊ conturbabis eos sagittas apłos signi¬
ficat qͥ ueritate predicationũ tamꝙ̃ iacula
pennata. hominum pectora transfoderunt.
sanitatem mentiũ sacris uulnerib oꝑan¬
tes. Eos autẽ. ad montes referendum ẽ qs
inuersii suꝑiore memorauit Emite

Expanded text:
nificat, ut qui ante fuerant cultnificat, ut qui ante fuerant cultdediti, subinde ad Ecclesiae catholicae septa confugerent. Sequitur, emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Sagittas apostolos significat, qui veritate praedicationum tanquam jacula pennata hominum pectora transfoderunt, sanitatem mentium sacris vulneribus operantes. Eos autem, ad montes referendum est, quos in versu superiori memoravit. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
quitate pretumidos. quos dñs detigit. qnͣdo
eis cõpunccionẽ pie conuersationis attri¬
plorauerunt. Crassus enĩ fumus ore uo¬
mit᷑ cũ se in planctũ uitalem mortalis
corporis cõpago cõmouerit. Choruscha cõ
ba fuerit suꝑata narratur. S quãuis co¬
ruscationib ⁊ sagittis dicat esse pugnatũ:
petra tam̃ hoc fecit. qui est dñs xp̃c. Uenit
acontrario in frontẽ diaboli. qm̃ sẽꝑ man¬
datis eius aduersus est. Confracta est frons
illa durissima. inuerecunda. inoportuna.
que ante aduentũ dnĩ ueritati resistebat
inuicta: hoc reuera xpĩ dicendum est
bellum. quia illud dauid figuratũ fuit
prelium.imagine̾ portans istius ueritatis
impleteBicit enĩ chorusca choruscatioes tuaᷤ
idissipabis eos. Qd̾ argumentũ dictt᷑
aconiugatis. Choruscauit enĩ corusca¬
tiones suas. quando tenebrosis peccatorib
ꝓpharum p̃dicationib lumen suȩ tieri-¬
tatis infudit Dissipauit autẽ disꝑsit sig¬

Expanded text:
quitate praetumidos, quos Dominus tetigit, quando quitate praetumidos, quos Dominus tetigit, quando eis compunctionem piae conversionis attriploraverunt. Crassus enim fumus ore vomitur, cum se in planctum vitalem mortalis corporis compago commoverit. Vers. 6. Corusba fuerit superata narratur. Sed quamvis coruscationibus et sagittis dicat esse pugnatum, petra tamen hoc fecit, qui est Dominus Christus. Venit a contrario in frontem diaboli, quoniam semper mandatis ejus adversus est. Confracta est frons illa durissima, inverecunda, importuna, quae ante adventum Domini veritati resistebat invicta. Hoc revera Christi dicendum est bellum, quia illud David figurativum fuit praelium, imaginem portans istius veritatis impletae. Dicit enim: Corusca coruscationes tuas, et dissipabis eos. Quod argumentum dicitur a conjugatis. Coruscavit enim coruscationes suas, quaprophetarum praedicatione lumen suae veritatis infudit. Dissipavit autem, dispersit sig
Abbreviated transcription (Latin):
stantia cadens in auras tenues euanescit.
ut fumus. ut umbra. Cuiꝰ rei ipse cõparati¬
onẽ dedit dicens. dies eius sicut umbra pre¬
tereunt Merito quando umbra uidetur
di Nam discedente corpore ꝑ qd̃ fit. ipsa
quoq uanescit ac disꝑit. Talis gͦ est post
peccatũ ade hominũ uita. nisi beneficio
dnĩ fuerit confessione reparata. Onẽ in
ens. quã suꝑius breuiter dix̃ idest quod
innotuisti ei. Tunc itaq aspectu innotuit
homini. qnͣdo in humilitate scẽ incarna¬
tionis apparuit. qr cũ in forma di maneret.
esset q deo patri coeternus atq equalis. ex¬
maniuit semet ipsũ formã serui accipiens
Unde merito dr inclina cęlos ⁊ descende:
quĩ ista fieri nͥ inclinata diuina potesta¬
te non poterant. I nelinatio enĩ celorũ fuit.
quando ad hominẽ liberandũ honor suꝑ.¬
norum uirtusq descendit. Montes hic suꝑ¬
bos homines debemus acciꝑe ⁊ diabolica ini¬

Expanded text:
stantia cadens, in auras tenues evanescit, stantia cadens, in auras tenues evanescit, ut fumus, ut umbra. Cujus rei ipse comparationem dedit, dicens: Dies ejus sicut umbra praetereunt. Merito quando umbra videtur,di; nam discedente corpore per quod fit, ipsa quoque evanescit ac disperit. Talis ergo est post peccatum Adae hominum vita, nisi beneficio Domini fuerit confessione reparata. Vers. 5.ens, quam superius breviter dixit, id est quod innotuisti ei. Tunc utique aspectu innotuit homini, quando in humilitate sanctae incarnationis apparuit: quia cum in forma Dei maneret, essetque Deo Patri coaeternus atque aequalis, exinanivit seipsum, formam servi accipiens . Unde merito dicitur: Inclina coelos, et descende: quoniam ista fieri nisi inclinata divina potestate non poterant. Inclinatio enim coelorum fuit, quando ad hominem liberandum honor supernorum virtusque descendit. Montes hic superbos homines debemus accipere, et diabolica ini
Abbreviated transcription (Latin):
est enĩ ut ille celi terreq fabricator ꝑ as¬
sumpti corporis ueritatẽ usq ad hominũ
dignatus fuerit uenire noticiã. ⁊ rectis
fide innotuerit inestimabile ditatis ar¬
chanũ: Quȩ figura dr erotesis. id est oppo¬
sita a contrario interrogatio: simili modo
in terrogandum est. aut filius hominis. ĩdẽ
respondeatur. qm̃ reputas eũ. utiq in o¬
iub tuis. in numero p̃destinatorũ. in illa
iherłm beata. ubi semꝑiusti de dnĩ contem¬
platione gaudebunt. Homo uanitati simi¬
lis factus est. dies eius sicuit umbra pͣtere¬
unt. Exponit definttiue qđ suꝑius bre¬
uiter dixit. quidest homo. idest uanitati
similis factus non plasmatus: ad am enim
quando creatus est uerax. simplex. purus.
immortalis fuit. s postquã femina sugge¬
rente peccauit factus est uanitati similis.
qm̃ ⁊ inutabilis ⁊ mortalis effectus ẽ. Ha¬
num enim illd̃m dicimus. qđ de sua sub¬

Expanded text:
est enim, ut ille coeli terraeque fabricator per asest enim, ut ille coeli terraeque fabricator per assumpti corporis veritatem, usque ad hominum dignatus fuerit venire notitiam, et rectis fide innotuerit inaestimabile deitatis arcanum? Quae figura dicitur erotesis, id est opposita a contrario interrogatio. Simili modo interrogandum est: aut filius hominis? Idem respondeatur, quoniam reputas eum; utique in ovibus tuis, in numero praedestinatorum, in illa Jerusalem beata ubi semper justi de Domini contemplatione gaudebunt. Vers. 4. Homo vanitati similis factus est; dies ejus sicut umbra praetereunt. Exponit definitive quod superius breviter dixit: Quid est homo? id est vanitati similis factus, non plasmatus. Adam enim quando creatus est, verax, simplex, purus, immortalis fuit; sed postquam femina suggerente peccavit, factus est vanitati similis, quoniam et mutabilis et mortalis effectus est. Vanum enim illud dicimus, quod de sua sub
Abbreviated transcription (Latin):
minib decenter expressum est. qđ ei fu¬
erat dnĩ larguate concessum. Et uide
quid saquitur. ⁊ in ipso sꝑabo. Post tanta
beneficia uir sẽs scit a tali spe non eẽ cessan¬
dũ s quanto plus ab eo acceꝑat. tantoma¬
gis amplius expetebat. adiecit. subiciẽs
po płos sub me. Siue hoc de futuro dic̃.
Qpopłis imꝑatus erat. siue magis po¬
pło  sibi memorat esse subdendos. qͦs in
subui gandos. sicut in scđo psalmo ait.
tas eum: Audiamꝰ regem plus suis motib
imꝑantem. ut post tot insignia uirtutũ.
tanta grã dnĩ ꝓcectus. non solum se fateat
exiguum. s etiam humanũ genus diui¬
nis beneficiis demonstret indignũ. Ad¬
nullat enĩ cum dicit. quid est homo: qua¬
si puluis qui uento flante transfert̃. quafi
lunus interrã liquidam resolutus. qͥ hab̾e
non potest firmitatẽ. Quaꝓpter quid est
honio. sub interrogatione. ⁊ despectu pro¬
nuntiandum est. Huic infertur laudat¬
ua responsio. quod innotiusti ei. Quale

Expanded text:
 decenter expressum est, quod ei fuerat Domini largitate concessum. Et vide quid sequitur: et in ipso sperabo. Post tanta beneficia vir sanctus scivit a tali spe non esse cessandum; sed quanto plus ab eo acceperat, tanto magis amplius expetebat. Addidit, subjiciens populos sub me. Sive hoc de futuro dicit, quia populis imperaturus erat; sive magis populos sibi memorat esse subdendos, quos in  Domino subjugandos, sicut in secundo psalmo ait: tas eum. Audiamus regem plus suis motibus imperantem; ut post tot insignia virtutum tanta gratia Domini protectus, non solum se fateatur exiguum, sed etiam humanum genus divinis beneficiis per se demonstret indignum. Annulat enim cum dicit: Quid est homo? quasi pulvis qui vento flante transfertur: quasi limus in terram liquidam resolutus, qui habere non potest firmitatem. Quapropter quid est homo? sub interrogatione et despectu pronuntiandum est. Huic infertur laudativa responsio, quod innotuisti ei. Quale
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ petre soliditate quassatur Miscdia mea.
⁊ refuigiũ meũ. susceptor meus:⁊ lib̾ator
meus ꝓtector meus:⁊ in ipso sperabo. sub¬
iciens populos subme. Nomina ista de
beneficiis collatis sine dubitatione uene¬
runt. ut quia multiplices causas in uno
psalmo retexere ꝓlixum fuit. breuitatis
compendio ꝓderentur. Quȩ figura dr̃¬
bi poreusis. quando diuersa uerba cau¬
sis singłis apta redduntur. Misediam
quippe cũ ipso fecit dñs. qñ eũ de fr̃ibus
suis ultimũ ꝑ samuhelem ꝓpb̃am ad re¬
gale culmen elegit. Refugium. quando
contratã unmanissinũ hostem consui¬
um dedit. ut eum petra deiceret. cum qͦ
non poterat armorũ pondẽ dimicare.
Susceptor fuit. quando eum fecit in gene¬
rũ. saule suscept ut suo dnõ iungeretur.
qͥ prius fuerat seruitii conditione sub

Expanded text:
mea et refugium meum; susceptor meus et liberator meus; protector meus, et in ipso speravi: subjiciens populos sub me. Nomina ista de beneficiis collatis sine dubitatione venerunt; ut quia multiplices causas in uno psalmo retexere prolixum fuit, brevitatis compendio proderentur. Quae figura dicitur hypozeuxis, quando diversa verba causis singulis apta redduntur. Misericordiam quippe cum ipso fecit Dominus, quando eum de fratribus suis ultimum per Samuelem prophetam ad regale culmen elegit. Refugium, quando contra tam immanissimum hostem consilium dedit, ut eum petra dejiceret cum quo non poterat armorum pondere dimicare. Susceptor fuit, quando eum fecit a Saule in generum suscipi, ut suo Domino jungeretur, qui prius fuerat ser
Abbreviated transcription (Latin):
tissime nimis atq utiliter oratione cõ¬
pleta pauꝑ ille scĩssimus de peccatorũ
suorum remissione:⁊ de spe futurȩ re¬
surrectionis exultans. uenit ad cerminũ
psalmi. ubi omnia sub breuitate conclu¬
dens. se cũ scĩs eius habitaturũ ẽẽ congau¬
det ubi est spes glosa fideliũ. ⁊ requies ẽt̃.¬
na iustorũ. Filii seruorũ tuorũ: Discipłõs

Expanded text:
tissime nimis atque utiliter oratione comtissime nimis atque utiliter oratione completa, pauper ille sanctissimus, de peccatorum suorum remissione, et de spe futura resurrectionis exsultans, venit ad terminum psalmi: ubi omnia sub brevitate concludens, se cum sanctis ejus habitaturum esse congaudet, ubi est spes gloriosa fidelium, et requies aeterna justorum. Filios servorum tuorum, discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
cem uelaminis terras oꝑiunt. qͥ similiter
ut alia cõmutant᷑. Et ut facta dnĩ osten¬
deret iam sub eternitate mansura: dicti.
mutabis ea ⁊ mutabunt᷑. quia numquã
crunt ad hoc corruptibile reditura. Nam
si corruptioni ulterius subiacerent: non
dicerent᷑ esse mutata. sicut danihel ꝓpħa
⁊ scła. Subiccit. tu autt̃ idem ipse es. ⁊ anni
tui non deficient. Idem. positũ est contra
illa que dicta sunt.qm̃ dum illa sint cõ-¬
mutabilia. dñs semꝑ immutabilis ꝑse¬
uerat. Ipse omnipocentiã eius designat.
quia re uera ipse est.cum se digna semꝑ
oꝑat᷑. Et naturã eius sub breuitate decla-¬
rat. quia ipse solus ꝑse nouit esse. qui ut
sit alio non eget aduitore. Sic istis trib
uersib ⁊ mutatio creaturarũ. ⁊ eternitas
dnĩ. mirabili breuitate descripta sunt.
Filii seruorũ tuorũ inhabitabunt ibi:⁊ se¬
men eorũ in scłm scłi diriget᷑. Pruden¬

Expanded text:
cem velaminis terras operiunt, qui similiter cem velaminis terras operiunt, qui similiter ut alia commutantur. Et ut facta Domini ostenderet jam sub aeternitate mansura, dicit, mutabis ea et mutabuntur: quia nunquam erunt ad hoc corrupsi corruptioni ulterius subjacerent, non dicerentur esse mutata. Sicut Daniel propheet saecula , subjecit. Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient. Idem positum est contra illa quae dicta sunt, quoniam dum illa sint commutabilia, Dominus semper immutabilis perseverat: ipse omnipotentiam ejus designat, quia revera ipse est, cum se digna semper operatur, esse naturam ejus subsequenter declarat, quia ipse solus per se novit esse, qui, ut sit, alio non eget adjutore: sic istis tribus versibus, et mutatio creaturarum, et aeternitas Domini mirabili brevitate descripta sunt.Filii servorum tuorum inhabitabunt ibi, et semen eorum in saeculum saeculi dirigetur. Pruden
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura sibi non sentiat᷑ esse contraria.
qñ uerba locis sius aptissima expositioe
redaunt᷑. Adiecti. cu autẽ ꝑmanes. ut si¬
cut eternitatẽ dni ostendit dũ crearet
oninia: sic post cȩlos mutatos ipsum di¬
ceret in maiestatis suȩ gła ꝑmanere. Di¬
cendo enim omnia. ut arbitror non ibi an¬
gelos. non spiritales creaturas designat.
quȩ in sua dignitate mansurȩ sunt. s il¬
la que cõmutationi ꝓbantur obnoria.
Hoc schema dr synecdoche idest a toto pars
quod in scͥpturis diuinis creberrime rep¬
ꝑitur. Quod autẽ dicit sicut uestimen¬
tum ueterascent. hoc ad carnis fragilitatẽ
uidet᷑ aptandũ. Quod etiam in eugłio
noscitur cõparatũ. ubi ait. Nonnie. anima
plus est quam esea. ⁊ corpus plusqͣ uesti¬
mentũ : ipsum enĩ ueterescet qđ more ue¬
stis morte consumit᷑. Addidit. ⁊ sic̃ oꝑtori¬
um mutabis ea ⁊ mutabunt᷑. Oꝑtorium
celos forsitan debemus aduertere. qͥ adui¬

Expanded text:
Scriptura sibi non sentiatur esse contraria, Scriptura sibi non sentiatur esse contraria, quando verba locis suis aptissima expositione redduntur. Adjecit, tu autem permanes; ut sicut aeternitatem Domini ostendit dum crearet omnia, sic post coelos mutatos ipsum diceret in majestatis suae gloria permanere. Dicendo enim, omnia ut arbitror, non ibi 342 angelos, non spirituales creaturas designat, quae in sua dignitate mansurae sunt, sed illa quae commutationi probantur obnoxia. Hoc schema dicitur synecdoche, id est a toto pars, quod in Scripturis divinis creberrime reperitur. Quod autem dicit, sicut vestimentum veterascent, hoc ad carnis fragilitatem videtur aptandum, quod etiam in Evangelio noscitur comparatum, ubi ait: Nonne anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum ? Ipsum enim veterascit, quod more vestis morte consumitur. Addidit, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur. Opertorium coelos forsitan debemus advertere, qui ad vi