comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓditor. admontana concendit. ut turbas ad
altiora traheret. set turbis ascendenon ualentibꝰ.
Sequunt᷑ discipuli. Ꝙbꝰ sedens loquitur. ñ emĩ
intelligerent illũ loquentẽ in maiestate sua.
Uerum tnͣ ꝓbabile est turbas quodam mͦ alon¬
ge secutas fuisse. et sermonẽs quẽ initħs : lu¬
cas diuerse narrant audisse cũ discipulis in
aliqua planicie lat̾is montis pꝰ quͣa dñs uimõ¬
ta ñ habemus. Ed si qͥs affirmare contendat
tatheũ ⁊ lucam ñ unũ sed duos retulisse ser
occupandi sen recapitulandi colligi eos iuinũ.
Mons iste est uł thailior. itł aliꝰ
maiora p̃cepta: sedcre ꝑtinet ad dign¬
tatem magistri. Socauit quos uolu̾it. quia ñ
erat illoꝵ studii sed diuine gr̃e ut. in apłatũ
bem fide sc̃e tͥuitatis insiguirent. et salutem
qua p̃dicarent suo qͥq nuo cõmͣ darent. Sicut
n. seꝑtenario uuo sic et duodenario nũo signa¬
tur ꝑfectio. ꝓpt̾ partes septenarii. que inse uił

Expanded text:
ON. Ad montana conscendit, ut turbas ad altiora traheret. Sed turbis ascendere non valentibus, sequuntur discipuli. Quibus sedens loquitur: non enim intelligerent illum loquentem in majestate sua. Verumtamen probabile est, turbas quodammodo a longe secutas fuisse et sermonem quem Matthaeus et Lucas diverse narrant audisse cum discipulis in aliqua planitie lateris montis, postquam Dominus in monta non habemus. Quod si quis affirmare contendat, Matthaeum et Lucam non unum sed duos retulisse sermaeoccupandi seu recapitulandi colligi eos in unum. Mons iste, est vel Thabor, vel alius majora praecepta; sedere pertinet ad dignitatem magistri. Vocavit quos voluit, quia non erat ilbem fide sanctae Trinitatis insignirent, et salutem quam praedicarent, suo quoque numero commendarent. Sicut enim septenario, sic et duodenario numero signatur perfectio: propter partes septenarii, quae in se
Abbreviated transcription (Latin):
trũq dedño scriptũ est. et qr baptizabat
plusqnͣa ioħs. et quia ipse non baptis abat
sed discipuli eiꝰ. ut intelligeremꝰ ⁊ ipsũ qͥ¬
dem beptiz asse p̃sencia maiestatis ñ tũ
manibꝰ suis. ipsiꝰ enĩ erat baptism sacram̃

Expanded text:
utrumque de Domino scriptum est, et quia baptizabat plus quam Joannes, et quia ipse non baptizabat, sed discipuli ejus, ut intelligeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia majestatis, non tamen manibus suis ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
teus. accipit testimoniũ filii dĩ. dĩat enĩ hõ
ñ ꝑcipit ea q̃ dã sunt. hinc est ꝙ pautꝰ ait. Pri¬
mꝰ homo de t̾ra t̃tenꝰ. Quxł t̃reuꝰ tales et t̾ren .i.
mortales amortali. et pena in hobediencie dãp¬
uati: nͥ grã celi temediũ sit contra. hanc quippe
dãpnationem. paulo pꝰuocat eugłista itam dĩ.
suꝑ in c̃dulos manentem. Udicitur qui de ce¬
om̃s est. ut pote celestis patri equał. Et quia
celestis est. uera ⁊ celestia docet. Et ħest ꝙ sequit᷑.
testat᷑. Set quia uidere quodam mͦ anobis ꝓ¬
cedit. audimꝰ aut̃ ab aliis: ut intelligas filiũ
ħ est apatre intellexit. hoc testatut. Qui
accipit eiꝰ testimoniõ. signauit quia deus ue¬

Expanded text:
tens, accipit testimonium Filii Dei, animalis enim homo non percipit ea quae Dei sunt . Hinc est quod Paulus ait: Primus homo de terra terrenus. Qualis terrenus, tales et terreni , id est, mortales a mortali, et poenae inobedientiae damnati, nisi gratia coeli remedium sit contra. Hanc quippe damnationem paulo post vocat evangelista iram Dei super incredulos manentem. Quod dicitur, qui de coeomnes est, utpote coelestis, Patri aequalis. Et quia coelestis est, vera et coelestia docet. Et hoc est quod seqtestatur. Sed quia videre quodammodo a nobis procedit, audimus autem ab aliis: ut intelligas Filium it; et audivit, hoc est, a Patre intellexit, hoc testatur. Qui accipit testimonium ejus, signavit quia Deus ve
Abbreviated transcription (Latin):
iciunia esurietint: Accessit tẽptando longe re
quadriꝑtitus est mũdus. q sig̾cat iã grãm xp̃i¬
etũ. In quo ieiunio quasi damabat. abstiuete
one post resurrechionẽ uelud clamabat. eece igo
uobis cũ sum usq ad cõfumationẽ scłi. Eñ quã¬

Expanded text:
jejunia esurierint, accessit tentando, longe remjejunia esurierint, accessit tentando, longe remquadrierum. In quo jejunio quasi clamabat: « Abstinetone post resurrectionem velut clamabat: « Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem sae
Abbreviated transcription (Latin):
ut tẽptaretut adiabolo. Consulte Lx¬
lucas pͥmo posuit. tĩc aut̃ pleuꝰ spũ sc̃o reg̃ssꝰ ẽ
aiordane. ne dubitaretut aquo spũ ductus
fuit indescitũ scd̃m matħm. uł expulsus sod̾m
iarcũ. Icul dubio ñ uitute mali sp̃e ũc agi¬
tur ĩdesertũ. set uoluutate sui sp̃c. ut ster¬
nat adu̾sariũ. Ubi nobis p̃mousitat. ut ꝑost
baptisinũ accingamur fortit̃ contra diabolũ
relictis mũdi illecebris et societate prauoꝵ.
dicet qr fiue hic ꝓsꝑa blandu̾ntur ꝙ ad dies
ꝑtinet. siue aduersa feriant ꝙ noctis fignte
cõgruit. semꝑ fidelibꝰ adẽ adu̾sariꝰ. ñ cessans
cos impedire tẽptando. Esuriit corꝑore. ut
diabolo tͥbueretut tẽp̾tandi occasio:. Et tun¬
cerct᷑ ab homine. cuiꝰ morte et calamitatibꝰ glo¬
fictat totidẽ diebꝰ aquas abyssi effusas. xx¬
ploratã reꝓmissionis t̾ram. moxsi. legeti. adõ
datam. filios isił totidẽ. aunis inheremo panẽ
re dñm. ꝙ nͣ de moyse it helia legiur ut pꝰ¬

Expanded text:
ut tentaretur a diabolo. Consulte Lucas primo posuit: Jesus autem plenus Spiritu sancto, regressus est a Jordane, ne dubitaretur a quo spiritu ductus fuit in desertum secundum Matthaeum, vel expulsus secundum Marcum. Procul dubio non virtute mali spiritus Jesus agitur in desertum, sed voluntate sui spiritus, ut sternat adversarium. Ubi nobis praemonstrat, ut post baptismum accingamur fortiter contra diabolum, relictis mundi illecebris, et societate pravorumdicet quia sive hic prospera blandiantur, quod ad dies pertinet, sive adversa feriant, quod noctis figurae congruit, semper fidelibus adest adversarius non cessans eos impedire tentando. Esuriit torpore, ut diabolo tribueretur tentandi occasio, et vinceretur ab homine, cujus morte et calamitatibus gloiebat totidem diebus aquas abyssi effusas, exploratam repromissionis terram, Moysi legem a Deo datam, filios Israel totidem annis in eremo pane re Dominum, quod non de Moyse vel Elia legitur, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
lecebrosa ñ querũt. ⁊ ita merito digni ꝑhi
bent᷑ celestis regiri: qr delectationis humane
sunt cupiditate nudati. ut ꝓpħa dicens. Ego
ũ egenꝰ et ꝑauꝑ sum. Et alibi. Micbi autẽ¬

Expanded text:
lecebrosa non quaerunt, et ita merito perhibentur lecebrosa non quaerunt, et ita merito perhibentur digni coelestis regni, quia delectationis humanae sunt cupiditate nudati, ut Propheta, dicens: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi: Mihi aute
Abbreviated transcription (Latin):
Biscipuli ad discendo sunt uocati. In
eos dñs oculos leuat. ut qui iitanta cordis au¬
re uerbũ ꝑcipunt. laciꝰ saporis intimi lumnͣ
accipiant. et aucdita ꝑatent̃ intelligant. Hi
enĩ funt montes in alutudine montis. ab
illo qui specialit est mons moncui ⁊ sq scãrs
scriptam. Sic et moyses legem spualit̃
intelligens inuertice montis in quo deus
loquebatur ei ꝑ angłm suscepit illam. set
in lapidibꝰ scriptam. Illa enĩ seruis. ista filuis
data est. Os suũ dicitur aꝑire. qui inẽx
cełsitudine pat̾ne maiestatis positꝰ celestis
inte p̃cepta docebat: ut admotũ sp̃c doquẽ¬
is ostendatur officiũ oris huinam obedisse
hic enĩ aꝑuit os suum ꝓpͥũ. qui in lege ue¬
t̃ĩ aꝑiebat ora ꝓphãꝵ. aꝑtio quoq oris sig¬
nificat sermonẽ dm̃ ꝓlixum eẽ. Pauꝑes sut
qui uoluntate sũt pauꝑes ꝓdõ. nõn obactioẽ
ñ instat. Bene incipit. qr iuiciũ sapiencie est
timor dm̃. sic̃ iuiciũ peccati est suꝑbia. Pau

Expanded text:
In eos Dominus oculos levat, ut qui intenta cordis aure verbum percipiunt, latius saporis intimi lumen accipiant, et audita patenter intelligant. Hi enim sunt montes in altitudine montis, ab illo qui specialiter est mons montium, et Sanctusscriptam. Sic et Moyses legem spiritualiter intelligens, in vertice montis, in quo Deus loquebatur ei per angelum, suscepit illam, sed in lapidibus scriptam. HILAR. Illa enim servis, ista filiis data est. Os suum dicitur aperire, qui in celsitudine paternae majestatis positus, coelestis vitae praecepta docebat, ut ad motum Spiritus eloquentis, ostendatur officium oris humani obedisse. Hic enim aperuit os proprium, qui in lege veteri aperiebat ora prophetarum. Apertio quoque oris significat sermonem Domini prolixum esse. Pauperes sunt, qui voluntate sunt pauperes pro Deo, non coactione non inflat. Bene incipit, quia initium sapientiae timor Domini , sicut initium peccati est superbia . P
Abbreviated transcription (Latin):
calipsi. Qui dilexit uos et lanit nos apecca¬
tis ur̃is insanguine suo. Non solũ aut̃ laũ
uoᷤᷤ qũ sanguinẽ suũ dedit ꝓnobis. uł qñ
baptizamur innuisterio passionis illiꝰ: uerũ
etiam cotidie lauat nos insanguino suo.
cũ eiꝰdem beate passionis inemoria ad alta¬
re replidatur. cũ panis et utui c̃atura in
sacram̃tũ carnis et sanguinis eiꝰ. iuesfabili
sp̃c scificatione tranffectut. Peccatũ mũdi

Expanded text:
calypsi: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos, quando sanguinem suum dedit pro nobis, vel quando baptizamur in mysterio passionis illius; verum etiam quotidie lavat nos in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis memoria ad altare replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur. Peccatum mundi
Abbreviated transcription (Latin):
eciã intͣ ꝑsequenciũ scandala seruat. E tan¬
nuerunt sociis qui erant in alia nam. ut uem¬
rent ⁊ ad uiuarent eos. Alia uaiis est eccła de
quot adiutã et̾nam sunt p̾destinati. Rete enĩ
rũpit᷑ in eccł̃a circũcisionis. qm̃ uidas ꝓditor
et sẏ mon magus pisces nequissim. et ananias
et saphita. et mt̾ti alii abierunt tetro: aute qna
barnabas et. paulus adgenciũ apłatñ sueruit
seg̃gati. Et uenerunt et unpleuecunt ambas
nauiculas. ita ut mergerentur. Hec impletio. us
homines se ipsos amantes. Mergi gͥ naues sũt ẽ:¬
homines iiscłm relabi. quos pectus adhuc ĩ
infirmitate positus demonstratur. his uerbis.
Quod cũ uicderet symonl.xx
pẽtrus. ꝓcidit ad genua niu dicens. Exi ame
quia homo peccator sum. dnẽ. Stupor enĩ cittũ

Expanded text:
etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis, ut praequot ad vitam sunt praedestinati. Rete enim rumpitur in Ecclesia circumcisionis, quoniam Judas proditor et Simon Magus pisces nequissimi, et Ananias et Saphira, et multi alii abierunt retro antequam Barnabas et Paulus ad gentium apostolatum fuissent segregati. « Et venerunt et impleverunt ambas naviculas. ita ut pene mergerentur. » Haec impletio usquhomines seipsos amantes . » Mergi ergo naves est homines in saeculum relabi, quos Petrus adhuc in infirmitate positus demonstrat his verbis: « Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu dicens: Exi a me quia homo peccator sum, Domine. S
Abbreviated transcription (Latin):
inuirtute cdĩ credatur eẽ. ñ m eloquencia.
Ua uͦ scriptura ñ dic̃ relictis om̃ib set solũ
relictis retibꝰ secuti sunt eum. indiciũ est
ꝙ ad huc uolebant redire adsua. et fortassis
ad cadem tecia rediere. M. xxii.¬

Expanded text:
atur esse, non in eloquentia. Quia vero Scriptura non dicit, relictis omnibus, sed solum, relictis retibus, secuti sunt eum: indicium est, quod adhuc volebant redire ad sua, et fortassis ad eadem retia rediere. M.
Abbreviated transcription (Latin):
ualde. et ostñdit ei omĩa regna mũdi et glo¬
riam eoꝵ. exet dixit illi. hec omĩa tibi da¬
bo. si cadens adoraueris me In montẽ emĩ sup̃
montẽ oftendit regna. ñ qd uisũ aꝰqui omĩa
uidet ãplisicanerit. set qͣntũ inse suit uerbo
et ꝓmissione: ostendit. itanitait̃ humane põ¬
pe quã amabat quasi sꝑetiosam suadens do¬
mino: ut nł sic euͣ sibi subiceret. Bene ꝙ lucas
cõmeinorat in mom̃to tpr̃is tp̃ralia monstrant᷑.
quia cito cadunt humane potestates. dic̃cs
hec om̃ia tibi dabo. suꝑbe loquitui: ñ ꝙ omña
regna dare posset Ĩcidens ad oraueris me dictũ

Expanded text:
ndit ei omnia regna mundi et gloriam eorum, et dixit illi: Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me. In montem, id est, supra montem ostendit regna; non quod visum ejus, qui omnia videt, amplificaverit; sed quantum in se fuit, verbo et promissione ostendit vanitatem humanae pompae, quam amabat quasi speciosam, suadens Domino ut vel sic eum sibi subjiceret. Bene quod Lucas commemorat, in momento temporis temporalia monstrantur, quia cito cadunt humanae potestates. Dicens: Haec omnia tibi dabo, superbe loquitur, non quod omnia regna dare posset. Procidens adoraveris, dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibꝰ misit me. p̃dicare captiuis remsionem.
et cecis uist̃. dimitt̾e cfractos in remissionẽ. p̃di¬
care annũ dñi acceptũ. ⁊ dic̃ retributionis.
Librũ ꝓpħe clausũ accepit. set reuolutũ legit.
quia nusteriũ incarnationis sue in ꝓpħiis obs¬
curũ et pͥus susceꝑit inplendũ.⁊ pꝰ morta¬
libꝰ apaͣruit intelligendũ. Snctus fuit iuto
matris sco sp̃n p̃ consottibꝰ siuis. cuiꝰ uuctioĩs
uisũ. hoc est iptellectũ scriptutaꝵ. Con¬
fractos dicit  corde cõtritos. uł legis ouere
p̃ssos: annũ dni tempꝰ p̃dicationis ciꝰ. diemi
rebutionis ultumũ uidiciũ. huic scriptũ ẽ:
Si uos filiꝰ lib̾auerit. uere lib̾i eritis. Et de
cõftactis. Sacrificiũ dõ sꝑ̃c cõtribulatus. cor
contͥtũ ⁊ humiliatũ ds̃ ñ despicies. Et illud.

Expanded text:
ionem, et caecis visum, dimittere confractos in remissionem, praedicare annum Domini acceptum et diem retributionis. Librum prophetae clausum accepit, sed revolutum legit; quia mysterium Incarnationis suae in prophetiis obscurum, et prius suscepit implendum, et post mortalibus aperuit intelligendum. Unctus fuit in utero matris sancto Spiritu prae consortibus suis, cujus unctionis onfractos, dicit vel corde contritos, vel legis onere pressos; annum Domini, tempus praedicationis ejus; diem retributionis, ultimum judicium. Hinc scriptum est: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis . Et de confractis: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despiciet . Et ill
Abbreviated transcription (Latin):
laxate recia ur̃a in capturã. Ed sy monẽ roga¬
uit nauẽ at̾ra rectucere ꝓnsillũ. significat ut
tẽꝑate utũdũ uerbo ad turbas. nc inꝓfunda sa¬
cram̃toꝵ tantũ eatur ut auditores ñ intelligãt.
duc in altum. ad remotiores gentes ꝑtineat ꝙͥꝰ¬

Expanded text:
a in capturam. » Quod Simonem rogavit navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ne in profunda sacramentorum interim eatur, ut auditores non intelligant, duc in altum, ad remotiores gentes pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
tͣre uuienciũ. quasi littori aduehunt. Qua¬
s etũ recia sũt cõplexe dictiones p̃dicanciũ.
retinentes eos infide quos capunt. Recia
nã ꝙ retinencia sunt uocata. Nec recia mͦ
laxant̃ in capturã mͦ lota plicantur. quia nc̃
exercenda est doctoris lingua. nc̃ suͥmet cuta
gerenda. Iscendens. aut̃ inunã nauẽ que e¬
tat sy monis. rogauit eũ aterra reducete pu
sillũ: et sedens docebat de nauicula turbas Ha¬
uis symonis est eccła pͥmitiua. de qua paulus
tituduus c̃denciũ erat cor aĩa una. De qua
docebat turbas. quia auctoritate ip̃iꝰ ecdẽ do¬
cet usq hodie gentes.

Expanded text:
terrae viventium quasi littori advehunt. Quaterrae viventium quasi littori advehunt. Quasi enim retia sunt complexae dictiones praedicantium retinentes eos in fide quos capiunt. Retia namque quasi retinentia sunt vocata. Haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia nunc exercenda est doctoris lingua, nunc suimet cura agenda. « Ascendens autem in unam navem quae erat Simonis rogavit eum asillum: et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis, est Ecclesia primitiva, de qua Paulus titudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia auctoritate ipsius Ecclesia docet usque hodie gentes.
Abbreviated transcription (Latin):
deᷤ frequentes auras excitat. Aqua quidem
dulcis est. sed ebree lingue cõsuetudine om̃is
aquaꝵ cõgregatio siue dulcis siue salsa ma¬
re nũcupatur. Qui lacꝰ int fluente iordane
.cxl. stadiis iulongitudinẽ.⁊ xl. extenditur
un latitudinẽ. Qa etgo stagnũ siue mare p̃sẽs
scłm designat. dñsꝰ secusͦ mare stat pꝰ quam
stabilitatẽ ꝑpetue. quietis adiit de uicta
mortalitate labentis uite. Turbarũ cõuentꝰ
genciũ infide concurrenciũ typꝰ est. dequibꝰ
hesaias ait. Et fluent ad eui om̃s gentes.
et ibunt ppłi multi. et dicent. S enite: ascen¬
cdamꝰ inmontẽ dñi. Et uidit duas naues.
stantes secus stagnũ. Dũe naues circũtisio sũt
⁊ p̃puciũ. quas iħc uidit. quia deutroq ppło
qui sũt eiꝰ nouit. et misericordit ad future
uite ttau quillitatẽ quasi ad litus ꝓuehit.
Hiscatores aut̃ descenderant. et lauabant
tecia. Piscatores sũt doctores. qui nos retibꝰ
fidei cõphensos. et de ꝓsundo ad luñ elatõ

Expanded text:
de se frequenter auras excitat. Aqua quidem dulcis est, sed Hebraeae linguae consuetudine omnis aquarum congregatio, sive dulcis sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordane XL stadiis in longitudinem, et XL extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare praesens saeculum designat, Deus secus mare stat, postquam smortalitate labentis vitae. Turbarum conventus, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias ait: Et fluent ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini . Et vidit stantes secus stagnum. » Duae naves circumcisio sunt et praeputium. Quas Jesus vidit, quia de utroque populo qui sint ejus novit , et misericorditer ad futurae vitae tanquillitatem quasi ad littus provehit. « Piscatores autem descenderant et lavabant retia. » Piscatores sunt doctores, qui nos retibus fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos
Abbreviated transcription (Latin):
It̃c intrauit cũ alus. ut adunpleret grͣa celesti
ritũ legis. Incłoꝵ ꝓp̾e synagoga dici solet. quã¬
di causa. siue ꝙ int̾ cõggationẽ uñ fy nagoga.
c̃uocationẽ uñ eccłã nom̃ accepit. distet aliqd̾ ꝙ
gis est utenciũ ratione. ut sũt hõies. Iõq noue.¬

Expanded text:
 intravit cum aliis, ut adimpleret gratia coelesti ritum legis. Judaeorum proprie Synagoga dici solet, quamdi causa, sive quod inter congregationem unde Synagoga, et convocationem unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid: gis est utentium ratione, ut sunt homines. Ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
sius mãdauit de te. et im mibꝰ tollent ce. nc
forte offendas ad lapidẽ tirũ. In om̃ibꝰ iepͣtati¬
onibꝰ hoc agit diabolus. ut intelligat si filiꝰ dĩ fit.
Set dñs sic responsionẽ tẽꝑat. ut cũ reluquat
ãbiguñ: dicens mitte te de orsum. qui om̃s p̃¬
cipitate satagit infirinꝰ ostn̾ditur: uã ꝑsua¬
dere potest. p̃cipitare ñ potest. Testimoniũ¬

Expanded text:
mandavit de te, et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. » In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat ut eum relinquat ambiguum. Dicens, « mitte te deorsum, » qui omnes percipitare satagit, infirmus ostenditur: nam persuadere potest, praecipitare non potest. Testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
habundant. Salim uͦ oppidũ est R .iii.¬
ultra iordanẽ sitũ. ubi olim melchisedech reg
mo dm̃i. qui multos baptizant. A .xxx.ii.
F acta est gͦ questio exdiscipulis iob̾is cũ in¬
deis de purificatique. Mittebat ioħs adxͣ bap

Expanded text:
abundant. Salim vero oppidum est juxta Jordanem situm, ubi olim Melchisedech regnmo Domini, qui multos baptizavit. A. 27X Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificatione. Mittebat Jo
Abbreviated transcription (Latin):
de. Quia nathanahel peritus erat inscripturis
qnͣ audiũ anazareth. tũ ex illiꝰ nominis int̾p̃tati¬
one. tũ quia scripture uam nazarcũ uocant. statĩ
erectꝰ insꝑ ẽ dixit. Anazareth pot̃ aliqͥd boni eẽ
Hoc bene potest ꝓnunciati. siue sub int̾rogatioẽ
sine ñ. Hazarct̾h int̾pt̃ mñdicie. stue flox eus
siue seꝑata. Propt̾ea ⁊̃ nathanahd ñfuit unꝰ de

Expanded text:
 Quia Nathanael peritus erat in Scripturis, quando audivit a Nazareth: tum ex illius nominis interpretatione, tum quia Scripturae Jesum Nazaraeum vocant, statim erectus in spem, dixit: A Nazareth potest aliquid boni esse? Hoc bene potest pronuntiari sive sub interrogatione, sive non. Nazareth interpretatur munditiae, sive flos ejus, sive separa
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝙ nos uidit iacentes subumbra mortis. Qñ
iacob uidit stalam ⁊ angelos ascendentes ⁊ descen¬
dentes.⁊ lapidĩde suppositũ capiti suo uncxit.
angłi boni p̃dicatores sunt in ecłã. qui p̃dican¬
do filiũ hominis ascendint ⁊descendunt. cũ sub¬
limitatẽ duunitatis eiꝰ et humanitatis iunfirma

Expanded text:
quod nos vidit jacentes sub umbra mortis. Quando Jacob vidit scalam et angelos ascendentes et descendentes, et lapidem suppositum capiti suo unxit, Angeli boni praedicatores sunt in Ecclesia, qui praedicando Filium hominis, ascendunt et descendunt, cum subli
Abbreviated transcription (Latin):
liat. Side iob̃m stantem. Nsũ inqͥt dignꝰ cotri¬
giam calciam̃ti solucre eiꝰ. Om̃is eccła uuirgo appel¬
lata est. diuersa enĩ dona dĩ sunt: ut qui casti¬
tatẽ non ht̃ corporis. castitatẽ habeat anime.
Que aut̃ est m̃tis uirgmitas: Integia fides soli¬
da spes. sincera cantas. Derastitate eccle ut ant

Expanded text:
iat. Vide Joannem stantem. Non sum, inquit, dignus corrigiam calceamenti ejus solvere. Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa enim dona Dei sunt, ut qui castitatem non habet corporis, castitatem habeat animae. Quae autem est mentis virginitas? Integra fides, solida spes, sincera charitas. De castitate Ecclesiae ait
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ꝓuecto inmare ñ paruo auri pondẽ. abite
ĩquit pessũmale cupiditates. ego uos mergam.
ne ipse mergar auob̾.A XM .lxxi.¬
mathm nomine. & ait illi: sequere me. Et sur¬
ad curam dispensationẽ q uectigaliũ sedebat
ꝑtinacit lucris itihians matħs: qui et leui dic¬
tꝰ ẽ. Binorius enĩ fuit. Intelligens intħs qͥd sit¬
ueracit᷑ dui sequi. scilicet imitari. sequitur eum
publicanꝰ erat. uullũ de salute debere desꝑare

Expanded text:
nus proiecto in mare non paruo auri pondere: "Abite, inquit, pessum, malae cupiditates. Ego uos mergam ne ipse merger a uobis." Ihaeum nomine, et ait illi: Sequere me, et surad curam dispensationemque vectigalium sedebat, pertinaciter lucris inhians Matthaeus, qui et Levi dictus est. Binomius enieraciter sequi, scilicet imitari, sequitur eum publicanus erat, nullum de salute debere desperar
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ abipso quã moħe. dat fiduciam qͥcũq ued
dũ de maiestate. descendit ut posset uideri. dñ
ꝓumbra legis engłii lucẽ ꝯcibuit. Qni
dixerunt ei. Rabi ꝙ digtur int̾ptatũ magist᷑
Ubi habitas : Dicit eis. Serate: iudete. Hõ¬
lebant transitorie magisteno ueritatis ꝑftu.¬
set mansionẽ querebant. ut pleniꝰ ab eo possent
instrui. Admonent eciã uos. ut quociens in car¬
nationis dñi transitũ ad m̃tt̃ reducunꝰ. solli¬
cito corae cũ rogemꝰ : ut habitationẽ et̾ne ma

Expanded text:
potius ab ipso quam a Joanne, dat fiduciam quaecunque vdum de majestate descendit, ut posset videri, dum pro umbra legis Evangelii lucem exhibuit. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatum, magister. Ubi habitas? Dicit eis: Venite et videte. Nolebant transitorie magistro veritatis psed mansionem quaerebant, ut plenius ab eo possent instrui. Admonent ergo nos, ut quoties incarnationis Domini transitum ad mentem reducimus, sollicito corde
Abbreviated transcription (Latin):
runt ubi manent᷑. Et apud eũ masert̃ die illo
hora aut̃ erat quasi decuna. Manserũt die
illo ap̃ dñm felicit̃ uesꝑam expectantes. quia ões
llũ cũ illo de quo ꝓpħa ait. Melior ẽ dies ura
inatrus tius suꝑmilia. Mecito secuti sunt eũ
hosa decima. quia uenerat tẽpꝰ ut implecet᷑¬
ꝑdilectionẽ lex habens .x. pͣcepta. que auiclis¬

Expanded text:
runt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Hora autem erat quasi decima. Manserunt die illo apud Dominum, feliciter vesperam exspectantes; quia omnesillum, de quo propheta dicit: Melior est dies una in atriis tuis super millia . Merito secuti sunt eum hora decima, quia venerat tempus ut impleretlectionem lex habens decem praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
ũ est et syrũ. pettus gcũ et latinũ et inutͣq
lingua nom̃ apetra deriuatũ est. Socatur
aut̃ petrus ob robur mentis. quia solidissuc
petre .xͦ. adhesit. Et notandũ ꝙ hic petrus no¬
m̃ acceꝑit. ñ ubi ait illi iħc. Tues petrus et suꝑ
hanc petram heclificabo eccłiam meam. Hec

Expanded text:
um est et Syrum, Petrus Graecum et Latinum, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est. Vocatur autem Petrus ob robur mentis, qui solidissimae petrae Christo adhaesit. Et notandum quod hic Petrus nomen acceperit, non ubi ait illi Jesus: Tu es Petrus et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nec
Abbreviated transcription (Latin):
nentur origines om̃iũ uitioꝵ. ioħe attestante qͥ
ait. Ome ꝙ in mũdo est concupiscencia carnis est.
et cõcupiscencia oculoꝵ. et suꝑbia tute. Et in eugłi
ca ꝑabola tͥbꝰ reꝓbi negocus ab et̾ne uite dapibꝰ
exdudintur: pͥmus dixit. Willã emi ⁊ẽ. Alt̾e di¬
xit. Iugaboũ emi .÷. diliꝰ dixit. Urotẽ dixi. Uxo¬
ris appetitus ad concupiscenciã ꝑtinet. sicut gisla.
Uille emptio ad auariciã et suꝑbiam. ꝓbatio qͥu¬
q iugoꝵ refertur ad cõcupiscenciã oculoꝵ. ubi
curiositas ẽ ⁊ uaua gloria. Triplici telo hostis
totidem arma defensionis oppone. ut cõcupis¬
cencia caruis pellatut ieinio. auaricia elemo¬

Expanded text:
nentur origines omnium vitiorum, Joanne attestante, qui nentur origines omnium vitiorum, Joanne attestante, qui ait: « Omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentiapibus excluduntur. Primus dixit: Villam emi, etc. . Alter dixit: Juga boum emi quinque. Alius dixit: Uxorem duxi . Uxoris appetitus ad concupiscentiam pertinet, sicut gula. Villae emptio, ad avaritiam et superbiam. Probatio quinque jugorum, refertur ad concupiscentiam oculorum, ubi curiositas est et vana gloria. Triplici telo hostis totidem arma defensionis oppone, ut concupiscentia carnis pellatur jejunio, avaritia eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quia adotaturus diabolũ añ corruit. Hota quia
omĩs potestas et orcdinatio potestaiũ adõ eͣ. set ama¬
lo potestatis ambitio. Iotestas itaq diabolo ad tẽpꝰ
ꝑuissa ñ mala c̃. set. is. qui ambiendo male utit᷑
potestate malus est. Tũc dixit ei iħ̾e. uade sata
nas et petrus cadẽ sentñcia dapnant᷑. Petro enĩ
dr̃ uade retro sathanas .i. sequetẽ me qͥ cõtrariꝰ
es uoluntati mec̃. Hic ñ dicitur retro. ut subau¬
diatur uade in iguẽ cternũ. Om̃ homini scuptũ
est dm̃ adorate. elq soli seruiere. Grece latria
aut̃ est. seruitus cõmunis. suie dõ siuie homini ui
etiã setiuis dr̃ latine. ꝙ dulos dicitur grece. Iube¬
nuir gͦ ꝑcaritatẽ senu̾re inuicẽ. ꝙ g̃ce est duliũ:
et dõ soli. ꝙ gͣce est latͥũ. I
Et consiunata omni tẽptatione. MU unc
reliquit eũ diabolus usq adtempꝰ. Rxii.
accesserunt. et ministtabant ei. Consũinatam om¬
uẽ tẽptationẽ dicit. quia his ttibꝰ ceptationibꝰ conti¬

Expanded text:
 quia adoraturus diabolum, ante corruit. Nota quia omnis potestas et ordinatio potestatum a Domino est, sed a malo potestatis ambitio. Potestas itaque diabolo ad tempus promissa non mala est, sed is qui ambiendo male utitur potestate malus est. « Tunc dicit ei Jesus: Vade, Satanas et Petrus eadem sententia damnantur: Petro enim dicit: « Vade retro, Satanas , » id est sequere me, qui contrarius es voluntati meae. Hic non dicitur retro, ut subaudiatur, vade in ignem aeternum. Omni homini scriptum est Deum adorare eique soli servire. Graece latria autem est servitus communis sive Deo sive homini. Unde et servus dicitur Latine, quod dulos dicitur Graece. Jubemur ergo per charitatem servire invicem, quod Graece est dulium, et Domino soli quod Graece est latrium. « Et consummata omni tentatione tunc reliquit eum diabolus usque ad tempus. Erat accesserunt et ministrabant ei. » Consummatam omnem tentationem dicit, quia his tribus tentationibus conti
Abbreviated transcription (Latin):
qũ dixit. scientes bonũ et malũ. auaricia .i. rec¬
te dr̃ subliitas ambitioĩs. Sic eciã tẽptauit
media. que ue ultima. ⁊ inqua forma tep̾tator
accesserit. an insua ꝓpͥa. an inspecie hominis assũp¬
ta: ñ multũ rescit ignorancͤit. Reliquit dũm
diabolus usq adtempus. postea ꝑuideos aꝑte eũ
inpugnatutus. Dic ectã qñ nõ pͥnalet iuteptati¬
one anob̃ recedit. usq ad aliud tẽpius. Int̃ besti¬
as dñs cõmetuotat᷑ ut homo. iitusterio utitur an¬
glico ut deus. Et nos cũ ĩheremo sc̃ẽ cõu̾sationuis
bestiales hõiũ motes tolleramꝰ muusteriũ anglas
meremur. aqbꝰ corꝑe soluti ad ct̃ua gaudia tranfem¬

Expanded text:
 dixit, scientes bonum et malum. Avaritia enim recte dicitur sublimitas ambitionis. Sic etiam tentavit media, quaeve ultima, et in qua forma tentator accesserit, an in sua propria, an in specie hominis assumpta, non multum refert ignorare. Reliquit eum diabolus usque ad tempus postea per Judaeos aperte eum impugnaturus. Sic etiam quando non praevalet in tentatione a nobis recedit usque ad aliud tempus. Inter bestias Dominus commoratur, ut homo, ministerio utitur angelico, ut Deus. Et nos cum in eremo sanctae conversationis bestiales hominum mores toleramus, ministerium angelorum meremur; a
Abbreviated transcription (Latin):
agnũ quo redimit᷑. Ambulatio iħu dispen¬
sationẽ incarnationis. que nobis exempla
iuuendi dedit. insinnat. sicut mansio eiꝰ et̾m¬
tatẽ diuinitatis. Statio uͦ ioħis et discipulo¬
rũ eiꝰ oftendit. qr ipse illã iurtutũ arce̾re c̃s¬
cenderat aqua nullis tẽptationibꝰ pot̾at deici.
discipul magisteriũ eiꝰ corde sequebantur.
landus pͣsiguratus in agn̾o pascali quomͦ
peccata tostat: apłs petrus ostendit dicens

Expanded text:
Agnum quo redimitur. Ambulatio Jesu, dispensationem incarnationis qua nobis exempla vivendi dedit, insinuat, sicut mansio ejus, aeternitatem divinitatis. Statio vero Joannis et discipulorum ejus ostendit, quia ipse illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationibus poterat dejici, et discipuli magisterium ejus corde sequebantur. landus praefiguratur in agno paschali. Quomodo peccata tollat, Apostolus Petrus ostendit, di
Abbreviated transcription (Latin):
do temporis. misit ds filiũ suũ factũ eximi¬
liere. factũ sublege. ut eos qui sublege etant
redumeret. Amaritudinẽ radicis dulcedo pomi
cõpenfat. ꝑicula maris spes delectat. dolorem
medicine: spes salutis mitigat. qui desiderat
nudeũ nuce frangat. Similit᷑ is penitũ¬
ciam agat. qui uult adherere bono. Precoma. xͥ
nartare possunt qui adpalmã indulgencie
meruerit ꝑuenire: unͣ pꝰ penitnͣciam pͣdica¬
tores eliguntur. Credite euigłio. nisi cmĩ cre¬
didetitis ñ intelligetis. Hou funt bona oꝑa
ut sit fides. set fides p̃cedit ut sequantur bo¬
na oꝑa. Sinc fide euĩ iupossibile est placere
dõ. Regno tͣreno succedit pauꝑtas. pauꝑtati

Expanded text:
do temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Amaritudinem radicis dulcedo pomi compensat; pericula maris spes delectat; dolorem medicinae spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum, nucem frangat. Similiter is poenitentiam agat, qui vult adesse bono. Praeconia Christi narrare possunt, qui ad palmam indulgentiae meruerunt pervenire: unde post poenitentiam praedicatores eliguntur. Credite Evangelio, nisi enim credideritis, non intelligetis . Non sunt bona opera, ut sit fides; sed fides praecedit ut sequantur bona opera. Sine fide enim impossibile est placere Deo . Regno terreno succedit paupertas, paupertati
Abbreviated transcription (Latin):
Iñ ẽ illud. Si uos ꝑsecuti fuerint inuna ciuitatt
fugite in aliam. Post quã uero deficit humana
ꝓuidencia. si homo se torũ diuine cõmittit po¬
tencie: ñ est dicenda tẽptatio. Nũc aut̃ pot̾at xp̃c de tẽpio

Expanded text:
Inde est illud: « Si vos persecuti fuerint in una civitInde est illud: « Si vos persecuti fuerint in una civitfugite in aliam . Postquam vero deficit humana providentia, si homo se totum divinae committit potentiae, non est dicenda tentatio. Nunc autem Christus poterat
Abbreviated transcription (Latin):
duas naturas dĩ et hominis ꝑfectas. cͣdident.
ui saluatore: Hic angłicis manibꝰ. uallatus ad
codem psalmo. In manibꝰ angłoꝵ sublatus
est dñs qũ assũptꝰ est incelũ. ñ quia si ñ por¬
tarent ruiturꝰ erat. set quia obsequebant᷑
regi. Qod si dicas meliores sunt qui portant
quã qͥ portat᷑. respondend̾o. Gineliora sunt
uim̃ta hominibꝰ. Tacuit aut̃ t̾gi uersator
de sui conculcatione: ñ subiungens. filiũ
dĩ. suꝑ aspidem et basiliscũ ambulaturũ.
et conculcaturũ leonẽ. et. draconẽ. Ait illi
turarũ frangit. dipeis falsaxͤ diaboli fagittas
de scripturis. qui uł falsa ꝓponit. uł ueris fal¬
sa ꝑfuadere conatur. Testimonia de ut̃o. nomũ
ꝓtulit dñs. ut scd̃e legis saciam̃ta monsttaret.
Suggerebatur ei quasi homuni. ut signo aliquo. B¬
explotaret quantũ apud dm̃ ualeret. Set scrip¬
tũ est homini nc dm̃ tẽptare audeat quando
ht̃ qͥd faciat. ut ꝙ cauere oportet audeat. cuadat

Expanded text:
duas naturas Dei et hominis perfectas crediderit in Salvatore, hic angelicis manibus vallatus, ad nus in eodem psalmo: « In manibus angelorum sublatus est Dominus, quando assumptus est in coelum , non quia, si non portarent, ruiturus erat, sed quia obsequebantur Regi. Quod si dicas: Meliores sunt qui portant quam qui portatur, respondebo: Bene meliora sunt jumenta hominibus. Tacuit autem tergiversator de sui conculcatione, non subjungens Filium Dei super aspidem et basiliscum ambulaturum et conculcaturum leonem et draconem. Ait illiturarum frangit clipeis falsas diaboli sagittas de Scripturis, qui vel falsa proponit vel veris falsa persuadere conatur. Testimonia de Deuteronomio protulit Dominus, ut sedem legis sacramenta monstraret. Suggerebatur ei quasi homini ut signo aliquo exploraret quantum apud Deum valeret. Sed, sicut scriptum est, homo ne Deum tentare audeat, quando habet quid faciat, ut quod cavere oporteat evadat.
Abbreviated transcription (Latin):
inpane hoc solitatio. set inuerbo dĩ alimoniam
et̃nitatis eẽ sꝑandam: Tribꝰ modis tẽptatio fit.
Suggestione. delectatione. Consensu. Xp̃c aut̃
suggestiõẽ sola teptatus est. quia delectatio pec¬
cati m̃ͣtẽ eiꝰ ñ momordit. Nõ indignũ tẽptari¬
fuit illi qui occidi uenetat. ut sua tẽptatione
nr̃as uinceret.: sicut suamorte ur̃a tulit pecc̃a.
Tunc assũpfit eũ diabolus inscãm ciuitatẽ.
et fiatuit eũ supra pinnaculũ tẽpli. Nõ est
mirũ si se ꝑmisit ab illo assim et duci et sta¬
tui: qͥ se ꝑtulit am̃bris illiꝰ crucifigi. Hot̃ aut̃
sic intelligi. Assuĩpsit eũ diabolus .i. iep̃tando in¬
uasit. et statuit eũ supͣ puinaculũ tẽꝑli .i occa¬
sio fuit qr̃ dñs asuo spũ sit ductus et statutꝰ
illic. Puina. uł pranaculũ est fistigiũ .i. sũmi¬
tas. Solebant enĩ antiqui sic̃ ad huc fit uplu¬
ribꝰ locis. supiora dlomoꝵ uł tẽploꝵ facete pla¬

Expanded text:
in pane hoc solitario, sed in verbo Dei alimoniam in pane hoc solitario, sed in verbo Dei alimoniam aeternitatis esse sperandam. Tribus modis tentatio fit, suggestione, delectatione, consensu. Christus autem suggestione sola tentatus est, quia delectatio peccati mentem ejus non momordit. Non fuit indignum tentari illi qui occidi venerat, ut sua tentatione nostras vinceret, sicut sua morte nostra tulit peccata. Tunc assumpsit eum Diabolus in sanctam civitatem, et statuit eum supra pinnaculum templi. » Non estmirum si se permisit ab illo assumi et duci et statui, qui se pertulit a membris illius crucifigi. Potest autem sic intelligi: Assumpsit eum diabolus, id est, tentando invasit; et statuit eum supra pinnam templi, id est, occasio fuit quare Dominus a suo spiritu sit ductus et statutus illic. Pinna vel pinnaculum est fastigium, id est summitas. Solebant enim antiqui sicut adhuc fit in pluribus locis, superiora domorum vel templorum facere pla
Abbreviated transcription (Latin):
decalogi ꝑ iiii. libros eugłu impletur. cũ engłiũ
custoditur. Uł quia ꝑ decalogũ dm̃ et ꝓximũ
diligere p̾cipinuir. et motu corporis. ꝙ exiiii. sub¬
sistit elem̃tis caritas dĩ et ꝓximni iuolatur. ap¬
te addiluenda peccata in quadra genariũ numc¬
tũ tempꝰ penitñcie furgit. Et accedens tẽp¬
tator dixit ei. Si filiꝰ dĩ es: dic ut lapides isti
panes fiant. Qui respondens dixit. Scriptũ ẽ.
eñ. Nõ insoloꝑane uiuit homo. sed in oĩ u̾bo
qͣtl ꝓcedit deore dĩ. Credididit aliqñ diabo¬
lus debellatorẽ suũ uenisse in mũdũ : Sicut ꝑ
obsessũ hominẽ dixit. Ed uob et tibi fili dĩ:
dñs quia humilitate ñ potñcia ꝓposuerat uin¬
cere diabolũ. Iutñdatbat demonũ princeps. ex
mutatione lapidũ inpanes uittutẽ potestatis
indõ agnoscere: et ui homine oblectam̃to cĩbi
pacienciam esuritionis. illudete. Uerũ dñs de
deut̃o nonuo testimoniũ sumens. ostendit. ñ

Expanded text:
libros Evangelii impletur, cum Evangelium custoditur, vel quia per Decalogum Deum et proximum diligere praecipimur, et motu corporis, quod ex quatuor subsistit elementis, charitas Dei et proximi violatur, apte ad diluenda peccata in quadragenarium numerum tempus poenitentiae surgit. « Et accedens tentator dixit ei: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens dixit: est: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei. » Credidit aliquando diabolus debellatorem suum venisse in mundum, sicut per obsessum hominem dixit: « Quid nobis et tibi, Fili Dei. Dominus, quia humilitate, non potentia proposuerat vincere diabolum. Intendebat daemonum princeps et mutatione lapidum in panes virtutem potestatis in Deo agnoscere, et in homine ex oblectamento cibi patientiam esuritionis illudere. Verum Dominus, de Deuteronomio testimonium sumens ostendit non
Abbreviated transcription (Latin):
latioĩs scriptũ est. F iliꝰ hõis uenturꝰ est ingła
sua cũ angłis suis: tc̃ reddet unicuiq scdmͦ
oꝑa sua. E t cĩplicuisset librũ. reddidit mi¬
nistro. et sedit. Cum eẽt in mũdo dñs locutꝰ
est docens insy nagoga. set ad celestia reg̃s
surꝰ reliquit officiũ eugłizandi iniustris eu¬
głi. et resedit indextera patris. Stans legit
et libro reddito sectit. quia stando inmũdo
oꝑatus est nobis uiam ꝓficiend ⁊ sensũ doc¬
trine. residens uͦ indextera patris docuit nos
pꝰ laborẽ habitaturos requicm. Stare enĩ o¬
ꝑautis est. secdere uͦ qͥescentis uł iudicantis
Quicũq ẽ gͦ p̃dicator uerbi. surgat. legat. et
ex ꝑectet. Reuoluto libro legit. quia eccłam
musso spũ omẽm ueritatẽ docuit. librũ pli¬
catũ inuustro reddidit. qr ñ omĩa om̃ibꝰ di¬
cenda sunt. set ꝓ captu audienciũ cõmittit
doctori dispensandũ. Et om̃iũ. uisyuago¬
ga oculi erant intendentes uieũ. Cepit autẽ

Expanded text:
a sua cum angelis suis, et tunc reddet unicuique secundum opera sua . Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Cum esset in mundo Dominus, locutus est docens in Synagoga; sed ad coelestia regna regressurus, reliquit officium evangelizandi ministris Evangelii, et resedit in dextera Patris. Stans, legit, et libro reddito, sedit; quia stando in mundo, operatus est nobis viam proficiendi et sensum doctrinae; residens vero in dextera Patris, docuit nos post laborem habituros requiem. Stare enim operantis est, sedere vero quiescentis vel judicantis. Quicunque est ergo praedicator verbi, surgat, legat et rexspectet. Revoluto libro legit, quia Ecclesia misso Spiritu omnem unitatem docuit. Librum plicatum ministro reddidit, quia non omnia omnibus dicenda sunt, sed pro captu audientium committit doctoribus dispensandum. Et omnium in Synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑalit̃ absentẽ uidisse qͣ ip̃e in alio loco gesse¬
rat. id est quomͦ et ubi subquadã arbore fici uocatꝰ
sit aphilippo ꝙ ẽ indiciũ dĩtatis: fatetur ñ solũ rab
bi .i.magistrũ. set et dĩ filiũ ac regem isrł .i. xp̃m.
sine dolo erat hoc est sine simlatione. Si enĩ
peccata habebat. cõfitebatur ea. Pharisei uero
dolosi sunt. qui se bonos p̃dicant cũ sint bomabi.
Inuenimꝰ arborẽ fici maledictã. quͥa fructũ ñ
habuit Et cũ adam et ena peccassent. de folus
re fici tanquã subunbra mortis. qnͣ lum̃ otũ ẽ

Expanded text:
corporaliter absentem vidisse quae ipse in alio loco gesserat, id est, quomodo et ubi sub quadam arbore fici vocatus sit a Philippo, quod est indicium Deitatis, fatetur non solum Rabbi, id est magistrum, sed et Dei Filium ac regem Israel, id est r videns Deum, qui sine dolo erat, hoc est, sine simulatione. Si enim peccata habebat, confitebatur ea. Pharisaei vero dolosi sunt, qui se bonos praedicant, cum sint mali. Invenimus arborem fici maledictam, quia fructum non habuit . Et cum Adam et Eva peccassent, de foliis re fici tanquam sub umbra mortis, quando lumen ortum est
Abbreviated transcription (Latin):
audis tam altetã subtilit̾. quã spũ ineũ descã¬
dente cognouit. Tc̃ enĩ didicit qđ dñs retũ¬
turus sibi ẽẽt sicut et alioꝵ sacͣmtoꝵ bap¬
tismi sui postestatẽ. siue p̃sens int̾ra. siue ab¬
sens corꝑe uit̾ra celo: et nulli eam seruo da¬
turꝰ eẽt. Nõ inuenicũs aliquẽ apłoꝵ dixis

Expanded text:
audis tam alte, tam subtiliter, quam Spiritu in eum descendente cognovit. Tunc enim didicit quod Dominus retenturus sibi esset sicut et aliorum sacramentorum, baptismi sui potestatem, sive praesens in terra, sive absens corpore in coelo, et nulli eam servo daturus esset. No
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa. sp̃c sõs . Uerũ dñs ut ait amibrosiꝰ in pͥmoli¬
mũdari. Nobis aut̃ uitus et p̃sencia trinitatĩ
que ubaptismate xp̃i manisestata est: iuui¬
fibilit᷑ oꝑatut inbaptisinatis uisibili sacraũ¬
to. Sacram̃tũ uͦ est tus bile signũ uiuisibilis
gr̃e. Ueluti cũ quis baptiratut. ipsa extͣior cot¬
poris ablitio quã uidemꝰ. signũ est int̾ioris
aqua eciam purgans ext̃uis a sortibꝰ corꝑalibꝰ.
signũ est fidei mũdantis interiꝰ apeccatis. Sa¬
cerdos quoq lauans in aqua designat sp̃m¬
scm̃. infidem remitrentẽ peccataYidendũ
tm̃ est de hoc facram̃to sic̃ de aliis. quia nicħ
seu ÷ amulieribꝰ. necessitate ĩminente aetͣ: ñ trũ
reiteratur. ħ sacm̃tũ sicut et sacram̃tũ altaris.
alii ad uitã alii admortẽ accipiunt. Qui cnĩ
uere accedunt ⁊ rẽ ⁊ sacram̃tũ accipiunt: qui
ficte. sacram̃tũ tantũ. Uñ si pꝰ modũ resipuerĩt
ñ tebaptizabunt᷑. Forina aut̃ baptsin sũt ista

Expanded text:
itus sanctus. » Verum Dominus, ut ait Ambrosius in primo limundari. Nobis autem virtus et praesentia Trinitatis, quae in baptismate Christi manifestata est, invisibilitibilis gratiae, veluti cum quis baptizatur, ipsa exterior corporis ablutio quam videmus; signum est interioris Aqua etiam purgans exterius a sordibus corporalibus signum est fidei mundantis interius a peccatis. Sacerdos quoque lavans in aqua designat Spiritum in fide remittentem peccata. Videndum tamen est de hoc sacramento, sicut de aliis, quia nihil seu etiam a mulieribus necessitate imminente detur, non tamen reiteratur. Hoc sacramentum sicut et sacramentum altaris, alii ad vitam, alii ad mortem accipiunt. Qui enim recte accedunt, et rem et sacramentum accipiunt; qui ficte, sacramentum tantum. Unde si postmodum resipuerint non rebaptizabuntur. Forma autem baptismi sunt ista
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ꝑꝑ ilopiã excusaret. Nota q młtiplicit᷑
accipit᷑ baptisma. Baptisioꝵ nãq unũ tantũ
est ut aqua. ut ioħis: ꝙ reinissionẽ peocatoꝵ ñ
dedit. Alud inigne uł spũ quo baptizati sũt¬

Expanded text:
aliquis propter inopiam excusaret. Nota quia multipliciter aliquis propter inopiam excusaret. Nota quia multipliciter accipitur baptisma. Baptismorum namque unum tantum est in aqua, ut Joannis, quod remissionem peccatorum non dedit. Aliud in igne vel Sp
Abbreviated transcription (Latin):
cisioniSt eñi beatꝰ. gẽ ait .iiii. libro in iob
ꝙ ap̃nos ualet aqua bapͦtismi. hoc egit apud
bꝰ uirtus sacrificiũ oꝵ. ił
ꝓhis qui
ex abrahe stirpe ꝓdierũt mi¬
tetiũ cir¬
aitifionis. Solutio. Decebat nom̃i regẽ uouam
legem institucre. inimicicias int̃ udeos et gen¬
tiles soluere. ut dno ppłi uurũ ungerentur. et
fierent utiꝰ ppłs. Qt̃. necesse fuit causas inunci¬
ciaꝵ. udelicet uidoꝵs ritꝰ quos gentiles aborre¬
bant euacuare. et alia sacram̃ta que utͥsq cõmu¬
nia forent substituere. ꝓpt̾ hoc quoq baptismꝰ
cͥcũtisionis loco subit. quia citcũcisio inꝑfectũ
erat sacram̃tũ. ut pote maribꝰ solis aitinens. Bap¬
tismꝰ uͦ ꝑfectũ est sacram̃tũ. quia utriq sexui
siue dolore cõmodatur. Inaqua uͦ icło unifor¬
mit̾ cõsecratur baptisina. quia de xͥ lat̾te ma¬
naũ aqua. et quia nullus liquor adeo ualet ad
alluendũ sicut aqua. et ap̃ om̃s acͣquirit᷑. ne se

Expanded text:
mcisioni. Ut enim beatus Gregorius ait quarto libro in Job: Quod apud nos valet aqua baptismi, hoc egit apud bus virtus sacrificiorum, vel pro his qui ex Abrahae stirpe prodierunt mysterium circumcisionis. Solutio. Decebat novum regem novam legem instituere, inimicitias inter Judaeos et gentiles solvere, ut duo populi in unum jungerentur, et fieret uidelicet Judaeorum ritus, quos gentiles abhorrebant evacuare, et alia sacramenta quae utrisque communia forent substituere. Propter hoc quoque baptismus circumcisionis loco subiit, quia circumcisio imperfectum erat sacramentum, utpote maribus solis attinens. Baptismus vero perfectum est sacramentum, quia utrique sexui sine dolore commodatur. In aqua vero ideo uniformiter consecratur baptisma, quia de Christi latere manavit aqua, et quia nullus liquor adeo valet ad abluendum sicut aqua, et apud omnes facile acquiritur, ne se
Abbreviated transcription (Latin):
bã Mllenientẽ suꝑse. Et ecce nox de ce¬
lis. ¶Tues filiꝰ meus dilectus. ute cõplacu¬
it mͥ. Iñs. et baptizato et oraute ascendit
de aquis. quibꝰ tactui mũde carnis nĩ abta¬
endi cõtulerat. ut qui ad lauactũ xp̃i ue
nerit peccata deponat. et pꝰ uirtutum in
subiit. diuinitatis sue potũcia celi nobis ia¬
nuas pandit. Nec ei tũc cep̃celũ aꝑiri cui
celoꝵ interiora patebant. set his uerbis uir
ma uicturos. Tam quasi transito mari ru¬
bro neçatos gratulam̃ egiꝑtios. set indeser¬
to huiꝰ mũdi alii hostes occurrunt. qui
sunt uincendi donec ad patriã tieniamꝰ
cic ꝑ inpositionẽ manꝰ ep̃i dat᷑. Colũba ap¬
paruit sꝑ ioħm ut doceretur eis soł qͥ in
simplicitate baptriati sunt unctionẽ sc̃i
spc affuturã. Corporali sp̃ẽ descendit ut
colũba. ut monstraretur ꝙ baptizati in
et notandũ ꝙ ñ coruus set colũba attulit
ramũ oliue Marcham noe. quia baptizatoꝵ
alii deserunt eccłam. alii pacifice remanẽt

Expanded text:
ecce vox de coelis: L. Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi. BEDA. Jesu baptizato et orante, ascendit de aquis, quibus tactu mundae carnis vim abluendi contulerat, ut qui ad lavacrum Christi venerit peccata deponat, et post virtutum isubiit, divinitatis suae potentia coeli nobis januas pandit. Nec ei tunc coepit coelum aperiri, cui coelorum interiora patebant, sed his verbis virtma victuros. Nam quasi transito mari Rubro necatos gratulamur Aegyptios, sed in deserto hujus mundi alii hostes occurrunt, qui sunt vincendi donec ad patriam veniamus tia per impositionem manus episcopi datur. Columba apparuit super Jesum, ut doceretur eis solis qui in simplicitate baptizati sunt, unctionem sancti Spiritus affuturam. Corporali specie descendit, ut columba, ut monstraretur quod baptizati in Et notandum quod non corvus, sed columba attulit ramum olivae in arca Noae quia baptizatorum alii deserunt Ecclesiam, alii pacifice remanent
Abbreviated transcription (Latin):
cit nos. Risus ur̃ inluctũ ꝯu̾tat᷑. et gaudiũ
in merorẽ. Beati lugentes. qm̃ iꝑsi ꝯsolabũ¬
tur. ¶ Suꝑ aquas sedere cõsuenit. ut uen¬
ttiri raptũ accipitris p̃uisa inaquis umbra
de clinet. Et tos suꝑstuenta scripturarũ. se.¬
deamꝰ. quaꝵ sꝑecit edocti diuoscere et p̃¬
cauere ualeamꝰ insiclias hostis antiqui. hĩc
illud. Oculi eiꝰ colũbe que lacte sunt lote
et resident iuxta fluenta plenissima. ¶ Hi
fratͣue dilectionis. in quo dũ teneros infide
nutruint. quasi nidificantibꝰ colũbis uise
locũ pandunt. hinc illud surge ami ca mea
spetiosa mea. et ueni: colũba mea iuforami¬
nibꝰ petre. incauerua maccrie. Hec. Su. uir¬
tutis exempła recte cõmemorauimꝰ: quia

Expanded text:
os . Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos super fluenta Scripturarum sedeamus, quarum speculis edocti, dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Hinc illud: Oculis ejus columbae quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima . Nidfraternae dilectionis: in quo dum teneros in fide nutriunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Hinc illud: Surge, amica mea, speciosa mea et veni: columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae . Haec septem virtu