comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clesiȩ illa representat ⁊ hȩc agit.
Ce igitur usq in pͥmis. Pontifex
intrabat sc̃a sc̃oꝵ cũ sanguine se
Sic minister eccłiȩ intra cũ san¬
guine in sc̃a sc̃oꝵ quotiens in
mente memoriam sanguinis
xp̃i gerens. hoc incipit misteriũ.
qui non solum mente s ȩtiã cru¬
cis signaculo passionẽ xp̃i retra¬
ctat. dũ pͥmo uersu crucis sig¬
num opponit. ⁊ nota qđ tͥplici
nomine appellat.dona.munera.
sacrificia. Ideo dona: qr ds̃ ea do¬
nauit. ut hõ inde sustentetur.
Munera: q inde homo auctorẽ
munerat. Sacrificia: qr sacrifi¬
cantur. his ȩtiã trib nominib
innuitur. completũ. eẽ. in hoc sa¬
crificio: quod olim triplex spon¬
debat hostia legis. In primis usq
commnunicans. Legalis pontifex
discipulosq conseruari. Nunc n
sedens ad extris patͥs interpellat
ꝓnobis. Sic nr̃ minister sequens
eccłia. deinde ꝓprelatis ⁊ subditis.
sommunicantes usq hanc igit᷑:
pontifex ut lex iubebat thuri

Expanded text:
clesiae illa repraesentat et haec peragit. Te igitur usque in primis. Pontifex olim intrabat sancta sanctorum cum sanguine semSic minister Ecclesiae intrat cum sanguine in sancta sanctorum, quoties in mente memoriam sanguinis Christi gerens, hic incipit mysterium; qui non solum mente, sed crucis signaculo passionem Christi retractat, dum primo versu crusis signum apponit. Et nota quod triplici nomine appellat: dona, munera, sacrificia. Ideo dona, quia Deus ea donavit, ut homo inde sustentetur; munera, quia inde homo munerat auctorem; sacrificia, quia ea sacrificantur. His etiam tribus nominibus pulchre innuitur completum esse in hoc sacrificio quod olim triplex spondebat hostia legis. In primis usque Communicantes. Regalis pontifex,discipulosque conservari. Nunc etiam sedens ad dexteram Patris, interpellat pro nobis. Sic noster minister, sequens Ecclesia, deinde pro praelatis et subditis. Communicantes usque Hanc igitur. Pontifex, ut lex jubebat, thuribulum
Abbreviated transcription (Latin):
tñ usq adfinem inundi m̃bris
dos ȩtiã redit adpopłm. qui dũ
rursus alta uoce p̃ces multiplicat.
foras exire uidetur. qui p̃cibus
uelut aquis uestim̃ta sua. idest

Expanded text:
en usque ad finem saeculi membris rdos etiam redit ad populum; qui dum rursus alta voce preces multiplicat, foras exire videtur, qui precibus velut aquis vestimenta sua, id est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊si totus: quare usualius dicamꝰ
corpus dñi sumere quã xp̃m uł
gerimus. eternis gaudiis conse¬
quamur. ut hic sit in medicma
nibi indeliciis. Utrũq sumi uo¬
mus humanus ab horreret ⁊ sen¬
sus ibi insolita expauesc̾et. ut
q̃n orante beato gregorio digitꝰ
auricularis cruentatus ẽ in ca
comꝓbetur. quȩ ẽ de his quȩ ñ ui¬
intueri claritatẽ quȩ ẽ incorꝑe¬

Expanded text:
hristus, quare usualius dicamus corpus Domini sumere quam Christumgerimus aeternis gaudiis consequamur, ut hic sit in medicina, et ibi in deliciis. Utrumque sumi voanus animus abhoreret, et sensus sibi insolita expavesceret, ut quando, orante beato Gregorio, digitus auricularis cruentatus sanguine in calicomprobetur, quae est de iis quae non viintueti claritatem quae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̃. ad qđ significandũ secreta
uoce cȩlebratur. de hoc tanto ntã
secreto officio summã tangamus
breuiter.Sacerdos igit᷑ se¬
cretũ misse cęlebrans. rep̃sentat
erat in duas partes uelo int̃posito

Expanded text:
potest. Ad quod significandum merito secreta voce celebratur. De hoc tanto et tam secreto officio summam breviter tangamus. Sacerdos igitur Secretum missae celebrans repraesentat erat in duas partes, velo interposito
Abbreviated transcription (Latin):
secreto orans significat secretas
p̃ces xp̃i dicentis. pat̾ si fieri pot̾
transeat a me calix iste. Post p̃ces
sacerdos salutat populũ sublimi
uoce ⁊ monet sursũ habere cor
gendas asserit ꝑ ipsũ sub quo tͣmit
omĩs potestas. Tandem sacrat do¬
iam ⁊ requiescite. pꝰħ oblatus ẽ dũ
iissit uigilare: salutauit. qr salus
adẽ ugilantib dũ dix̃ orate. mo¬
nuit corcda sursũ habere. qr ñ sunt
oranda nisi quȩ sursũ sunt. Dum
uocat adrequiem dicens. dormite:
monet gr̃as agere.qui enĩ requies¬
citꝰ malo gratus deo efficit᷑. qđ ẽ gra¬
tes ei agere ⁊ ut digne grates red¬
dantur deo. idẽ. ut uita nr̃a conso¬
net suꝑnis ciuib: orat sacerdos
p̃ces nr̃as adiungi uocib angłoꝵ¬
qui ꝑ xp̃m maiestatẽ patͥs laudãt.
adorant. concelebrant. ⁊tremũt.
grates de ꝑceptis donis ⁊ ꝑcipien
dis hẏmnũ cantat angelicũ. quẽ
cȩlestis milicia clamare ñ cessat.
in quo ut in libro ysaie reꝑitur

Expanded text:
secreto orans significat secretas preces Christi dicentis: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Post preces sacerdos salutat populum sublimi voce, et monet sursum habere corda gendas asserit esse per ipsum sub quo tremit omnis potestas. Tandem sacrat dojam et requiescite . Post haec oblatus est. Dum jussit vigilare, salutavit, quia salus adest vigilantibus. Dum dixit: Orate, monuit sursum corda habere, quia non sunt oranda nisi quae sursum sunt. Dum vocat ad requiem dicens: Dormite, monet gratias agere. Qui enim requiescit a malo, gratus Deo efficitur; quod est gratias ei agere. Et ut digne Deo gratiae reddantur, id est, ut vita nostra consonet supernis civibus, orat sacerdos preces nostras adjungi vocibus angum majestatem Patris laudant, adorant atque concelebrant, et tremunt, gratus de perceptis et de percipientis donis hymnum cantat angelicum, quem coelestis militia clamare non cessat. In quo, ut in libro Isaiae reperitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcrucẽ triũphauit. ⁊ nos tͥumpha¬
re facit. chorus iterat osanna in
excelsis. ut saluemur corꝑemaĩa.
uiter angłos. Post hȩc sacerdos secͤ¬
tum incipit. hoc aquib dã missa
uocatur. qr in pͥmitiua eccłia ca¬
thecumini solebant interesse ce¬
lebrationi misse usq ad consecra¬
tionem. ⁊ tẽ clamabat diaconus.
Cathecumini exeant foras. ⁊ qi tc̃
mittebant᷑ foras: hoc misterium
missa uocabatur. Secretũ aut̃ dicit᷑¬

Expanded text:
crucem triumphavit, et nos triumphare facit. Chorus iterat Hosanna in excelsis, ut salvemur corpore et anima inter angelos. Post haec sacerdos Secretum incipit. Hoc a quibusdam missa vocatur quia in primitiva Ecclesia catechumeni solebant interesse celebrationi missae usque ad consecrationem, et tunc clamabat diaconus dicens: Catechumeni exeant foras. Et quia tunc mittebantur foras, hoc mysterium missa vocabatur. Secretum autem i
Abbreviated transcription (Latin):
Quis qͥs in baptismate membrũ
xp̃i efficit᷑ nec tñ sacram̃to pͥua¬
tur ille in quo hoc inuenit᷑ quod
sacram̃tum illud significat. hoc
ẽ ipsa efficatia quȩ uirtus sacra¬
menti ⁊ caro spiritalis appellat᷑.¬
Similiter sũptio duplex ẽ. sacra¬
mentalis ⁊ sp̃italis. qr boni ⁊ mali
sacram̃tũ sumunt. rem sacram̃¬

Expanded text:
quicunque in baptismo membrum Christi efficitur. Nec tanto sacramento privatur ille in quo hoc invenitur quod sacramentum illud significat, hoc est ipsa efficacia, quae virtus sacramenti et caro spiritalis appellats, ita sumptio duplex est, sacramentalis et spiritalis, quia boni et mali sacramentum sumunt, rem sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mira uidentur. Est er̃ secre¬
tum hoc sacramentũ ⁊ miraculis
plenũ. misteriũ inscrutabile. Uñ
qr dũ de eo tractamꝰ supͣ nos rima¬
mur. ad id qd̃ residuũ uicina do¬
mus aduocetur. qđ si nec ipsa suf¬
fecerit: igne qd̾ restat comburat᷑
hoc ẽ sp̃ui scõ tradatur. qui omĩa
subtilit̃. ⁊ plene intuetur. qui ubi
uult ⁊ quantũ uult spirat ⁊eru¬
unc aut̃ ad hoc redeamꝰ qđ sac̃
additur aqua. hoc forsitan miraris.
s nhoc magnũ ẽ sacramentũ. Un¬
da labilis: h̃o mortalis. hȩc mixta
uino: significat hominẽ xp̃o uni¬

Expanded text:
 mira videntur. Est enim secretum hoc sacramentum et miraculis plenum et mysterium inscrutabile. Unde quia, dum de eo tractamus, supra nos rimamur, ad id quod residuum est vicina domus advocetur. Quod si nec ipsa suffecerit, igne quod remanet comburatur, hoc est Spiritui sancto tradatur, qui omnia subtiliter et plene intuetur, qui ubi vult et quantum vult spirat eunc autem ad hoc redeamus quod saino superadditur aqua. Hoc forsitan miraris, sed et hoc magnum est sacramentum. Unde labilis homo est mortalis, haec misto vino significat hominem
Abbreviated transcription (Latin):
indigne: reus ẽ corꝑis ⁊ sang̾. dñi.
mentali. ubi ñ ẽ contemptus reli¬
gionis. sufficit: qui gͦ manducat
digne: ht̃ sacramentũ ⁊ rem sacra¬
manducantes manducant. Qdã

Expanded text:
indigne reus est corporis et sanguinis mentali, ubi non est contemptus religionis, sufficit. Qui ergo manducat digne, habet sacramentum et rem sacramanduca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipitur scis unionis capitis et
membroꝵ. ⁊ hec unio res ẽ ⁊ ñ sa¬
cramentũ. s uirtus sacrim̃ti. Ec¬
ce tria considerauimꝰ. pͥmũ ẽ sig¬
num scđi. Secundũ: ẽ causa tercii.
Terciũ uirtus scđi. ⁊ u̾itas pͥmi.
Aliud gͦ ẽ sp̃es quȩ uisibilit̃ cer

Expanded text:
percipitur, scilicet unionis et capitis et membrorum. Et haec unio res est non sacramentum, sed virtus sacramenti. Ecce tria consideravimus. Primum est secundi signum; secundum, causa tertii; tertium, virtus secundi et veritas primi. Al
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ semꝑ sic̃ ipse uult. qui sic ⁊ alrt
facere nouit. ⁊ pot̃. cuiꝰ sapientiȩ
ñ ẽ numerus. cuiꝰ potentia na¬
turis rerũ imꝑat. S tu mira
quomͦ hoc. eẽ pot̃. cogita facien¬
tem. ⁊ respice om̃ipotentẽ. ⁊ desi¬
net. eẽ. mirũ quicqͥd illud fuent.
⁊si forte mirabile. ẽs̃ ñ desierit.
incredibilȩ tñ non erit. qr si fac¬
tor om̃ipotens consid̾at᷑. ñ erit
impossibile apud eũ quicquid
caui: Ergo audi qui corꝑalem
p̃sentiam xp̃i quȩris. in celo qͦr.
tecũ ꝑcorꝑalem p̃sentiã ad tẽpꝰ
ẽẽ uoluit. quando ⁊ qͣmdiui ne¬
cesse fuit. Exhibuit ad tempꝰ

Expanded text:
 semper sicut ipse vult, qui sic et aliter facere novit et potest, cujus sapientiae non est numerus, cujus potentia naturis rerum imperat. Sed tu mirarquomodo hoc esse potest? cogita facientem et respice omnipotentem, et desinet esse mirum quidquid illud fuerit. Et si forte mirabile esse non desierit, incredibile tamen non erit, quia si factor omnipotens cogitatur, non erit impossibile apud eum quidquid cavi? Audi ergo: Corporalem praesentiam Christi quaeris? in coelo quaere. Tecum per corporalem praesentiam ad tempus esse voluit, quando et quandiu necesse fuit. Exhibuit ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
nmito hoc sacramentũ fit de pane
frum̃ti ⁊ uino inquib ẽ pͥncipał
refectio. ut intelligamus pͥncipa¬
lem refectionem in corꝑe ⁊ sangui¬
nȩterne refectionis meret᷑ qͥ com¬
anima. non ẽ aut̃ intelligendũ
diuisim. quasi tm̃ illud qđ est
sumi. quõ gen̾e loquendi dici¬
mus corpus regis fuit ibi. idẽ
uere rex fuit ibi. uel corpus dñi
sint nateͣ. id nominamꝰ cũ sic
deri pot̃. hoc ẽ corpꝰ. S licet corpꝰ
xp̃e ninteger sumit᷑. nec pars sub
spetiȩ panis. ⁊ pars sub sp̃e uini.
s totus ẽ hic. ⁊ dotus ibi: nec pars
in parte. s totũ in parte. Uidetur¬
nquasi pars eẽ uidet᷑. ⁊ totus ibi
ẽ. ⁊ pars altã udet᷑. ⁊ quasi altera
pars ẽ. ⁊ idem totũ. ẽ hic totũ ⁊⁊ dotũ
ibi: nec minus in parte. qͣm ĩ toto.
nec maius in doto. qͣm in parten
qͣt cũq partes feceris. totũ insin¬
gulis ẽ. nec mireris: opus enĩ dĩ ẽ.
Si indiuersis locis pot̃ ẽẽ unꝰ.

Expanded text:
ito hoc sacramentum consecratur de pane frumenti et vino, in quibus est principalis refectio, ut intelligamus principalem refectionem in corpore et sanguiaeternae refectionis meretur qui comanima. Non est autem intelligendum divisim, quasi tantum illud quod est sumi, quo genere loquendi dicimus: corpus regis ibi fuit, id est vere rex ibi fuit. Vel corpus Domini sint naturae, illud nominamus cum sic videri potest. Hoc est corpus. Sed licet corpus stus integer sumitur, nec pars sub specie panis, et pars sub specie vini; sed totus hic, et totus ibi, non pars in parte, sed totum in parte. Videturquasi pars esse videtur, et totum ibi est. Et pars altera videtur, et quasi altera pars est, et idem totum est. Totum hic et totum ibi, nec minus in parte quam in toto, nec majus in toto quam in parte. Et quotcunque partes feceris, totum in singulis est. Nec mireris; opus Dei est. Si in diversis locis potest esse unus,
Abbreviated transcription (Latin):
istarum idẽ ⁊ totũ sumatur.
tñ inutraq sumit᷑. ad signifi¬
candũ qͦd duplex ẽ effectus huiꝰ
sacram̃ti. Est enĩ redemptio cor
in utraq sp̃e. utrũq sumatur:
ñ tñ inutraq utrũq significa¬
tur. s sp̃es panis corpꝰ. ⁊ uini.
redemptionẽ corꝑis ⁊animȩ
sumentis significat. Alibi aut̃
nis ⁊⁊ unũ exmultis acinis.
ita una eccłia quȩ tipice corpꝰ
xp̃i dr̃ ex multis ꝑsonis aduna¬
tur. Hic aut̃ hoc est in sacram̃¬
do altaris in sp̃e panis ⁊ uini
uerũ corpꝰ ⁊ uerus sanguis eiꝰ
subutraq sp̃e ueraciter pꝰ con¬
secrationem sumit᷑. licet gͦ u¬
trũq sit sub qualibet spetiȩ
sacram̃ti nisi seđm eandẽ spe¬
tiem denuo sumatur. Qđ autẽ
ñ debeat dari intinctũ ex decretis

Expanded text:
 sumatur tamen in utraque sumitur, ad significandum quod duplex est effectus hujus sacramenti. Est enim redemptio corpin utraque specie utrumque sumatur, non tamen in utraque utrumque significetur. Sed species panis corpus et speciredemptionem corporis et animae sumentis significat. Alibi autemnis, et vinum ex multis racemis, ita una Ecclesia quae typice corpus Christi ex multis personis adunatur. Hic autem, hoc est in sacramento altaris, in specie panis et vini verum corpus et verus sanguis ejus sub utraque specie veraciter post consecrationem sumitur. Licet ergo utrumque sit sub utraque specierum sacramenti nisi secundum eamdem speciem denuo sumatur. Quod autem non debeat dari intinctum, ex decretis
Abbreviated transcription (Latin):
cipis ⁊ manducas: corꝑalit̃ tec̃ ẽ.
Deniq inuisu. in tactu. in sapo¬
re corꝑalit̃ tec̃ ẽ. ⁊ qͣmdui sensus
tuus corꝑalis afficitur eius p̃sen¬
ẽ querenda. s sp̾italis retinenda.
xp̃c de ore ad cor transit. ñ est
consũmat᷑. ut gustetur. ñ ut in¬
ducatur. ñ manducanti mandu
cibus grandiũ. Crede ⁊ mandu¬
cabis me ñ ut me mutes in te
sic̃ cibũ carnis tuȩ. s ut tu mu¬
teris in me. Completa gͦ sacram̃¬
tali dispensatione si cõrꝑalem
p̃sentiam xp̃i quȩris. in celo qͥre
ibi quere ubi fuit pͥusqͣm ꝑsa

Expanded text:
 manducas, corporaliter tecum est. Denique in visu, in tactu, in sapore corporaliter tecum est. Et quandiu sensus tuus corporaliter afficitur, ejus praesenest quaerenda, sed spiritualis retinenda. Christus de ore ad cor transit, non cibconsumatur, ut gustetur, non ut inducatur, non qui manduCibus grandium sum. Crede et manducabis me, non ut me mutes in te sicut cibum carnis tuae, sed ut tu muteris in me. Completa ergo sacramentali dispensatione si corporalem praesentiam Christi quaeris, in coelo quaere. Ibi quaer
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ ara incensi ⁊archa testam̃ti.
ntabula suꝑ archa: ⁊ suꝑ tabulã
duo cherubim głȩ mutuo uultu
sese respitientia. hunc intrabat
solus pontifex semel in anno.
habens nomina patrũ in ratio¬
nali. ⁊ suꝑ humerali scripta. Ferẽs
sanguinem ⁊ carbones quos cũ
thimiamate inthuribulo orans
ponebat. donec fumus obumbra¬
ret eũ. de iñ asꝑgebat tabulam
naram sanguine. post exibat ad
populũ ⁊ lauabat uestes. nec iu¬
dicabatur mundus ante uesꝑam.
Hȩc signa fuert̃ ⁊ recessert̃ exquo¬
Pontifex: xp̃m. Sanguis. passionẽ.
Carbones: caritatẽ xp̃i. Thuribu

Expanded text:
ntur, ara incensi et arca testamenti, et tabula supra arcam, et supra tabulam duo cherubim gloriae mutuo vultu sese respicientia. Hunc intrabat solus pontifex semel in anno, habens nomina Patrum in rationali et superhumerali scripta ferens sanguinem et carbones; quos cum thymiamate in thuribulo orans ponebat, donec fumus obumbraret eum. Deinde aspergebat tabulam et arcam sanguine, post exibat ad populum et lavabat vestes, nec vocabatur mundus ante vesperam. Haec signa fuerunt, et recesserunt popontifex, Christum; sanguis, passionem; carbones, charitatem Christi; thuribul
Abbreviated transcription (Latin):
simul. licet cdiuisĩ loqua mͣ
scđm sp̃es diuisas. hoc ẽ inqͥt corpꝰ
meũ. dem̃ hic ẽ sanguis meus. S
dicit aliquis. erat ne ꝓpͥe corpus
suũ qđ dedit. an figurate locutꝰ
est. Ut quando se hostiã uocauit
altari sumitur ⁊ manducat᷑. Idẽ
inquã de uirgine natũ ẽ. ⁊ iã im¬
mortale ad dexterã dĩ ẽ in gła. Mi¬
ra res. caro quȩ comedit᷑ in unis:
integra manet in excelsis. Ad qͥd
opponis dialectice: Quid mecdita¬
ris sophista: Cur argum̃ta hic
primã tenet regionem ascẽden¬
di.Imaginatio. scdam᷑. ratio. t̾ciã:
inqua dialectica tua didic̃ lude:
Supra hanc fides ẽ. excelsior diã¬
lecticaͥ quȩ ñ ẽ audita ĩ canaan.
neq uisa intheman. eui huma¬
na ratio ñ prebet exꝑimentũ:
maxime cũ de fide trunitatis uł

Expanded text:
divisim loquamur secundum species diversas: Hoc est, inquit, corpus meum, et deinde: hic sanguis meus. Sed dicit aliquis: Eratne proprium corpus ipsius quod dedit, an figurate locutus est, ut quando se vocavit ostium? altari sumitur et manducatur, idem, inquam quod de Virgine natum est et jam immortale ad dexteram Dei est in gloria. Mira res! Caro quae comeditur in imis, integra manet in excelsis. Ad quid opponis dialectice? quid hic meditaris, sophista? cur argumenta hicprimam tenet regionem ascendendi, imaginatio secundam, ratio tertiam, in qua dialectica tua didicit ludere. Supra hanc fides est excelsior dialectica, quae non est audita in Chanaan nec visa est in Theman, cui humana ratio non praebet experimentum, ma
Abbreviated transcription (Latin):
posset. ita usq ad finẽ mundi
eius p̃sentia. eomͦ quo panis unꝰ
qui decelo descendit manducari
ut lancea ꝑforari posset ⁊ mͦ usq
ad finẽ scłi se talem exhibet qui
in sacram̃to manducari possit.
Hoc sacramentũ firmam̃tũ ẽ con¬
mentũ uiaticũ ẽ ascendentiũ
abexilio adpatriã. qđ ꝑ manna
ꝓmissionis. Hoc sp̾itale manna
fieri. ut hoc pane angłico ꝑdeser¬
tum huiꝰ scł̃i ad terram uiuentiũ
ꝑueniant. Eundem panẽ man¬
ducat hõ nangłs. s hõ adhuc in
medicina. angelus iam in deliciiᷤ.

Expanded text:
a est usque ad finem mundi ejus praesentia eo modo quo panis vivus qui de coelo descendit manducari ut lancea perforari posset, et nunc usque ad finem saeculi se talem exhibet, qui in sacramento manducari possit. Hoc sacramentum firmamentum est conmentum viaticum est ascendentium de exsilio ad patriam. Hoc enim promissionis. Hoc spiritale manna fieri, ut hoc pane angelico per desertum hujus saeculi ad terram viventium perveniant. Eumdem panem manducat homo et angelus. Sed homo adhuc in medicina, angelus jam in deliciis.
Abbreviated transcription (Latin):
ionathan ut ñ moreret᷑. Multũ
ꝓsunt transacta bona. Nisi iona¬
than p̃terita bona iuuissent.
imminentia mala ñ euasisset.
Non enim iniustus ds̃. ut obli

Expanded text:
opulus, ut non moreretur. Multum enim prosunt transacta bona. Nam, nisi Jonatham praeterita bona juvissent, imminentia mala non evasisset. Non enim injustus Deus, ut obli
Abbreviated transcription (Latin):
tatorem terrȩ de ierłm eiciens.
n ibidem manentem. Iebuseus
enĩ interpretat᷑ calcatus. ierłm.
usio pacis. Non solũ enĩ xp̃c
cipatum diaboli destruendo.¬

Expanded text:
tatorem terrae de Jerusalem ejiciens, et ibidem manentem. Jebusaeus enim interpretatur calcatus; Hierusalem, visio pacis. Non solum enim Chriscipatum diaboli destruendo
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. sic dñs principatũ in eccłia
gentiũ adquisiuit. repbatis pͥus
scribis ⁊ phariseis. qui ceci ⁊clau¬
di oderunt animã. xp̃i. idẽ eius
uitam auferre conati sunt fistu¬
le. falsam scientiã mundi. seu
hereticoꝵ dogmata figurant.
quȩ dñs ꝑ ioab idẽ predicatores

Expanded text:
id, sic Dominus principatum in Ecclesia gentium acquisivit, reprobatis prius Scribis et Pharisaeis, qui caeci et claudi oderunt animam Christi, id est ejus vitam auferre conati sunt. Fistulae scientiam falsam mundi et haereticorum dogmata figurant: quae Dominus per Joab, id est praedicatores
Abbreviated transcription (Latin):
bitat ibi. Quȩ merito arx syon¬
uocatur. idẽ speculationis. ut de
ea recte dicatur. Factus ẽ in pa¬
ce locꝰ eiꝰ ⁊ habitatio eiꝰ in syon.
Ibi confregit potentias. arcum.
scutũ ⁊ gladium ⁊ bellũ. Sic̃ etiã¬

Expanded text:
bitat ibi. Quae merito arx Sion, id est speculationis vocatur, ut de ea recte dicatur: Factus est in pace locus ejus; et habitatio ejus in Sion. Ibi confregit potentias, arcum, scutum, gladium
Abbreviated transcription (Latin):
betur. Porro si amatur: ⁊ habet᷑.
a mandũ est quicqͥd aliud ẽ aman¬
dũ. Quia uͦ beatus ẽẽ non pot̾. nisi
qui eam ut digna ẽ amat: conseqͤns
ẽ. ut eam ȩternam uelit. Quȩ tunc
uere beata erit: quando terminũ ñ
on omnes quidem mali in hoc¬
proficiunt. ut sint boni: nemo
qui sunt uasa ire. Ciues uͦ cȩlestis patͥȩ
parit apeccato naturam lib̾ans gr̃ã:

Expanded text:
betur. Porro si amatur, et habeturamandum est, quidquid aliud est amandum. Quia vero beatus esse non potest, nisi qui eam, ut dignum est, amat: consequens est ut eam aeternam velit; quae tunc vere beata erit, quando terminum non n omnes quidem mali in hoproficiunt ut sint boni: nemo qui sunt vasa irae. Cives vero coelestis patriae parit a peccato naturam liberans gra
Abbreviated transcription (Latin):
itaq audit sp̃e sc̃s: quia semꝑ scit. Et
scire atq audire hoc illi ẽ: quod semꝑ eẽ.
Semꝑ uͦ illi ẽ esse. de patre ꝓcedere. Ne
Ae phoe sicut pater cũ habeat uitã
insemetipso. dedit ⁊filio habere uitã
insemet ipso: sic ei dedit uitã ꝓcedere
de illo. sicut ꝓcedit nde ipso. Qd donũ

Expanded text:
itaque audit Spiritus sanctus, quia semper scit; et itaque audit Spiritus sanctus, quia semper scit; et scire, et audire, hoc illi est, quod semper esse. Semper vero illi est esse, de Patre procedere. NemAc per hoc sicut Pater cum habeat vitam in semetipso, dedit et Filio habere vitam in semetipso: sic ei dedit vitam procedere de illo, sicut procedit et de ipso .
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ideo sane aliqua disparilitas in sum¬
ma illa trinitate cogitationi occurrat
humane: quia ⁊ filius ei de quo natus
Uamius natura in commutabilis non
accipiat fuit nerit. s tantũ est. ipsa
enĩ ueraciter ẽ quia aliter quã est ẽẽ
ñ potest: tamen ꝓpter mutabilitatem
temporũ in quib uersatur nr̃a mor¬
talitas ⁊ nr̃a mutabilitas. ñ mendacit̃
dicimus ⁊fuit. ⁊⁊ erit. ⁊ est. fu̾it in pre¬
teritis scłis: ẽ in presentib. erit in fitͣis
fu̾it quippe quia numquã non fuit:
erit qr nunqͣm deerit: est qr semꝑ est.
Neq enĩ uelut quia iam ñ sit. eũ pre¬
teritis occidit. aut cũ presentib tanꝗͣ
ñ maneat labitur. aut cũ futuris tanqͣ
ñ fuerit orietur. Proinde cũ scđm uo
luminatẽporum locutio humana ua¬
riatur. qui ꝑnulla de ẽẽ potuit. aut po¬
test. aut poterit temꝑa: uera de illo di¬
cuntur. eiuus libet temꝑis uerba. Sẽꝑ

Expanded text:
Nec ideo sane aliqua disparilitas in sumNec ideo sane aliqua disparilitas in summa illa Trinitate cogitationi occurrat humanae: quia et Filius ei de quo natus Quamvis natura incommutabilis non accipiat fuit et erit, sed tantum, est: ipsa enim veraciter est, quia aliter quam est, esse non potest: tamen propter mutabilitatem temporum, in quibus versatur nostra mortalitas et 603 nostra mutabilitas, non mendaciter dicimus, et fuit, et erit, et est: fuit in praeteritis saeculis, est in praesentibus, erit in futuris. Fuit quippe, quia numquam defuit; erit, quia numquam deerit; est, quia semper est. Neque enim velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibus, tamquam non maneat, labitur; aut cum futuris, tamquam non fuerit, orietur. Proinde cum secundum volumina temporum locutio humana variatur; qui per nulla deesse potuit, aut potest, aut poterit tempora, vera de illo dicuntur cujuslibet temporis verba. Semper
Abbreviated transcription (Latin):
noli ẽẽ iustus multũ. Quod non ẽ
iusticia sapientis: s suꝑbia p̃sumentis.
Qui gͦ fit numis iustus: ipso nimio
sit iniustus. Quis aut̃ ẽ qui se nimis
facit iustum: nisi qui dicit se ñ hab̾e
creature uere simplex substantia¬
est᷑: cui ñ hoc ẽ esse quod nosse. Potest
enĩ ẽẽ ⁊ non nosse. At illa diuina ñ
potest: qr idipsum ẽ quod habet. Ac
ꝑhoc ñ sic habet scientiã. ut aliud illi
sit scientia qua scit. aliud scientia
quȩ ẽ: s utrumq unum. Qmuis ñ
utrũq dicendũ sit: qͦd uerissime sim¬
plex nunum ẽ. Habet enĩ pat̃ uitã
insemet ipso: nec aliud ẽ ipse qͣm uita
quȩ in illo ẽ. Et dedit filio hab̾e uitã
insemet ipso: hoc ẽ genuit filiũ. qui
nipse uita ẽ. Sic itaq debemus ac¬
cipere quod de spũ sc̃o dictum ẽ. non
enim loquetur a semetipso. s quȩc̃q
audiet loquet᷑. ut intelligamus non
eum ẽẽ a semet ipso. Pater quippe so¬
ter aut̃ nec natus ẽ de alio: nec ꝓcedit.

Expanded text:
Noli esse justus multum . Quo notata non est justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit nimis justus, ipso nimio fit injustus. Quis est autem qui se nimis facit justum, nisi qui dicit se non habercreaturae, vere simplex est substantia, cui non hoc est esse, quod nosse; potest enim esse, nec nosse: at illa divina non potest, quia idipsum est quod habet. Ac per hoc non sic habet scientiam, ut aliud illi sit scientia qua scit, aliud essentia qua est, sed utrumque unum: quamvis non utrumque dicendum sit, quod verissime simplex et unum est. Habet enim Pater vitam in semetipso; nec aliud est ipse quam vita, quae in illo est: et dedit Filio habere vitam in semetipso; hoc est, genuit Filium, qui et ipse vita esset. Sic itaque debemus accipere quod de Spiritu sancto dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audierit, loquetur ; ut intelligamus, non eum esse a semetipso. Pater quippe soter autem nec natus est de alio, nec procedit.
Abbreviated transcription (Latin):
tune dilecturus sit. nmune ñ diligat.
Absit. Quomͦ enĩ nos pat̾ sine filio
aut filius sine patre diligeret:
Quomͦ cũ inseꝑabiliter operent᷑:
seꝑabilit̃ diligunt : S adhoc diligam
eum: ad quod sequitur. Et manifestabo
ei me ipsũ. Diligam ⁊⁊ manifestabo idẽ
ad hoc diligam ut manifestem. Nunc
enĩ ad hoc cliligit: ut creclamus ꝯman¬
datum fidei teneamus. Cunc adhoc di¬
liget ut uideamus : ⁊ipsam uisionem
mercedem fidei capiamus. Quia nnos
uẽ diligimus credendo qđ ũ uidemus.
tc̃ aut̃ diligemus uidendo qͦd credimus.¬

Expanded text:
tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo, cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc diligam eum, ad quod sequitur, et manifestabo ei me ipsum; diligam, et manifestabo, id est, ad hoc diligam, ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus: tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus. Quia et nos nunc diligimus credendo quod videbimus; tunc autem diligemus videndo quod credidimus
Abbreviated transcription (Latin):
pi sic consitetur xp̃m deum. ut eun¬
dem hominem neget uerũ. haben¬
tem scilieet unitam sibi nr̃e carnis
anuneq naturã. non ẽ pro illo mortuꝰ
dientiam unius hominis peccatoreᷤ
constituti suut multi: ita nꝑobedi¬
entiam unius hominis iusti con

Expanded text:
i sic confitetur Christum Deum, ut eumdem hominem neget verum, habentem scilicet unitam sibi nostrae carnis animaeque naturam, non est pro illo mortuusdientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita per obedientiam unius hom
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt in uitȩ palmites ut uiti nichil
conferant: s inde accipiant unde ui¬
uant. Sic quippe uitis ẽ in palmitibtis.
ut uitale alimentũ subministret eis.
prodest. utrumq ũ xp̃o. Nam preciso
palmate: potest de uiua radice alius
pululare: qui aut̃ precisus ẽ: sine ra¬

Expanded text:
ta sunt in vite palmites, ut viti nihil conferant, sed inde accipiant unde vivant. Sic quippe vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullularare: qui autem praecisus est,
Abbreviated transcription (Latin):
domus isrł ẽ. Qui dũ debuit facere
uuas. fecit labruscas. ⁊conuersa
in amaritudinem barrabam di¬
misit. et plantatorem ncultorem
sum xp̃m uino passionis inebri¬
auit. Qui somno mortis obdormi
manifestata comparuit. Quã in¬
felix cham. id ẽ in credulus iudeoꝵ
popłs derisit dicens: alios saluosfec̃
se ipsum ñ potest saluũ facere :
Si rex isrł ẽ. descendat de cruce.
n credimus ei. S sem. idẽ apłi ⁊cet̾i
tilis adfidem conuersus. pallio ue¬
renda patris oꝑiunt:quia passionẽ
xp̃i ñ defectũ. s totius uirtutis ef¬
fectum. ⁊uerũ humane redẽptiois
fuisse sacramentũ ostendunt. Unde

Expanded text:
domus Israel est. Quae dum debuit facere uvas, fecit labruscas, et conversa est in amaritudinem . Vinea Barrabbam dimisit, et plantatorem, et cultorem suum Christum vino passionis inebriavit. Qui somno mortis obdormivmanifesta comparuit. Quem infelix Cham, id est incredulus Judaeorum populus derisit, dicens: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si rex Israel est descendat nunc de cruce, et credemus ei . tilis ad fidem conversis, pallio verenda patris operuit, quia passionem Christi non defectum, sed totius virtutis effectum, et verum humanae redemptionis fui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sunt. quasi tot filiorũ fiunt
patres. qͦt subiectorũ st̃ rectores. &
ꝯplantant uineam. dũ ȩdificant eccłiã:
de euiꝰ uino inebriantur. dũ de suc¬
cessu uirtutũ ⁊ regiminis sui ꝓpita¬
te. humana pulsante infirmitate.
uł admodicum głantur. Et ueren¬
da eorũ denudantur: dũ concepte
humane głationis cogitationes uł
ꝑquãlibet iactantiã. uł ꝑ inanem
leticiã. uł ꝑaliquã deniq humani
excessus urtemꝑantiã manifestant᷑
Sed cham uerenda deridet: qr reꝓbi
spiciunt. prauis eos sermonib dis¬
cerpere ⁊ deridere ñ desistunt. Sed
sem idest boni contemplatiui. in
quorum tabernaculis ds̃ habitat
ꝑ internam quietem. ⁊ iaphet idẽ
boni actiui quos ds̃ dilatat ꝑ bonã
actionem. dum infirma p̃latorum
dissimulare ⁊ excusare satagunt. qͣsi
Est filius cham maledicitur: dũ
prauorum subiectoꝵ actus. ser
phet benedictio tribuit᷑. qr boni
benedictione remunerant᷑. Noe
gͥ prelati. filii eius subiecti. cham

Expanded text:
nt patres, quot sunt rectorum rectores. Qui plantant vineam, dum aedificant Ecclesiam: de cujus vino inebriantur, dum de successu virtutum et regiminis sui prosperitate, humana pulsante infirmitate, vel ad modicum gloriantur. Et verenda eorum denudantur, dum conceptae humanae gloriationis cogitationes, vel per quamlibet jactantiam, vel per inanem laetitiam, vel per aliquam denique humani accessus intemperantiam manifestatur. Sed Cham verenda deridet, quia repr aspiciunt, pravis eos sermonibus discerpere et deridere non desistunt. Sed Sem, id est boni contemplativi, in quorum tabernaculis Deus inhabitat per internam quietem, et Japheth, id est boni activi, quos Deus dilatat per bonam actionem, dum infirma praelatorum dissimulare et excusare satagunt, quasi Et Cham maledicitur, dum pravorum subjectorum actus, Japheth benedictio tribuitur, quia boni benedictione prima remunerantur. Noe igitur praelati, filii ejus subjecti. Cham
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ egerunt opus misericordie.
uiridis significat iudiciũ. qͦd ds̃
fecit in primordio ꝑ aquã diluuiii:
rubeus significat iudiciũ qđ deus
facturus est ꝑignem. in fine mun¬
di. Aqua nãq iurescit: ignis rubesc̃.¬

Expanded text:
egerunt opus misericordiae.us rubeus. Viridis significat judicium quod fecit Deus in primordio per aquam diluvii. Rubeus significat judicium quod Deus facturus est per ignem in fine mundi. Aqua namque virescit et ignis rubesci
Abbreviated transcription (Latin):
successores iudeorũ. serui sunt xp̃ia
gens iudaica: in ebriatio. passio. mors
obdormitio. denudatio. uere huma¬
nitatis demonstratio. irrisio cham.
derogatio iudeorũ: sem ⁊ iaphet. duo
credentes popłi: uestimentũ. sacra¬
mentũ: maledictio chanaan filii chã.

Expanded text:
servi sunt Christudaica, inebriatio passio, mortis obdormitio denudatio, verae humilitatis demonstratio; derisio Cham derogatio Judaeorum, Sem et Japheth duo populi credentes, vestimentum sacramentum; maledictio Chanaam filii Cham
Abbreviated transcription (Latin):
ixit ieroboam in corde suo.
Nunc reuertetur regnũ ac
domũ dauid. si ascenderit popłs
popłi huius ad dñm suũ roboã
regem uida. interficientq mei
reuertent᷑ adeum. Et ex cogita¬
to consilio. fecit duos uitulos
aureos. ⁊ dixit eis. Nolite ultra
ascendere ierłm. Ecce dii tui isrłqͥ
eduxerunt te de terra egipti. Ier¬
boam qui decem trib a templo
dĩ separans adydolatriã ꝑduxit.
significat hereticos. qui unitatẽ
fidei catholice heresib scindunt.
ac sic cultui malignorũ sp̃uum
subdunt. Ieroboam interpretat᷑
duudicans popłm. Nam heretici
diudicare populũ uident᷑. cũ er¬
roris sui sequacem faciunt. Tollĩt
decem scissuras. cũ legis precepta
uiolando corrumpunt. Et una tͥb
eũ sobole dauid remansit. dũ sors
rlectorũ in regula fidei catholice ꝑ¬
mansit: qr unus dñs una fides unũ

Expanded text:
ixitque Jeroboam in corde suo: Nunc revertetur regnum ad domum David, si ascenderit populupopuli hujus ad dominum suum Roboam regem Juda, interficientque me, et revertentur ad eum. Et excogitato consilio, fecit duos vitulos aureos, et dixit eis: Nolite ultra ascendere in Jerusalem: ecce dii teduxerunt te de terra Aegypti . Jeroboam qui decem tribus a templo Dei separans ad idololatriam perduxit, significat haereticos qui unitatem fidei catholicae haeresibus scindunt, ac sic cultui malignorum spirituum subdunt. Jeroboam interpretatur dijudicans. Haeretici enim dijudicare populum videntur, cum erroris sui sequaces faciunt. Tollunt decem scissuras, cum decem praecepta legis violando corrumpunt. Et una tribus cum sobole David remansit, dum sors electorum in regula fidei catholicae permansit, quia unus Dominus, una fides, unum
Abbreviated transcription (Latin):
ministris eius no cendi potestas
diuinitus aufertur.
De altari qͦd construx̃ iosue .iiii.¬
osue subuersis hostib. altare ex
lapidibus quos ferrũ ñ tetigerat
construx̃. de uteronomiũ in eoscͥ¬
sit. ⁊ popłm ad benedicendũ ⁊ ma¬
Nledicendũ diisit. nobiliores tribꝰ
ad benedictionẽ. ignobiliores ad
maledictionẽ constituit. Lapides
rum ñ tangit: quia nulla crude¬
litatis culpa corrumpit. Qui dũ
inunitatem fidei⁊concordiam
caritatis conueniunt: unũ altare
fiunt. De uteronomiũ qd inter¬
pretat᷑ scđa lex. significat euigliũ.
hoceuangłm in hoc altare scrip¬
s dns. quando dix̃. Audistis quia
actũ ẽ antiquis. Non mechaberis.

Expanded text:
nocendi potestas divinitus aufertur. CAP. V. De altari quod construxit osue. Josue, subversis hostibus, altare ex lapidibus quos ferrum non tetigerat construxit . Deuteronomium in eo scripsit, et populum ad benedicendum et maledicendum divisit. Nobiliores tribus ad benedictionem, ignobiliores ad maledictionem constituit. Lapides, non tangit, quia eos nulla crudelitatis culpa corrumpit. Qui dum in unitatem fidei et concordiam charitatis conveniunt, unum altare faciunt. Deuteronomium, quod interpretatur secunda lex, significat Evangelium. Quod in hoc altari scripsit Dominus, quando dixit: Audistis quia dictum est antiquis
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse dix̃. Ego uob̃cũ sũ om̃ibꝰ
dieb usq ad consũmationem scłi.
Quinq aut̃ reges. qͥnq sensus cor¬
poris indicant. qͥ gabaonitas idest
carnales homines expugnant.
hii ad speluncam confugiunt. cũ
se terrenis actib in corꝑe obsiti
mergunt. Qui tam̃ pugnante iħu.
idẽ predicatione euangłica suꝑant᷑.
atq ingrediente uerbo dĩ in nob̾.¬

Expanded text:
quia ipse dixit: Ego vobiscum sum omnibus quia ipse dixit: Ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Quinque autem reges, quinque sensus indicant, qui Gabaonitas, id est carnales homines expugnant. Hi ad speluncam confugiunt , cum se terrenis actibus in corpore obsiti mergunt. Qui tamen pugnante Jesu, id est praedicatione evangelica superantur, atque ingrediente verbo Dei in nob
Abbreviated transcription (Latin):
etiã eccłiȩ uł ministeriũ ꝓmpti
sunt in morib uͦ suis ⁊ conuersa¬
tione pristina detinent᷑. induentes
ueterem hominẽ cũ actib suis.¬
ꝯ inuoluti uetustis uiciis. sic̃
nisti pannis ⁊ calciam̃tis uet̾ib
obtecti. Et ꝓpter hoc quod indeũ
credunt. yerga seruos dĩ. uł eccłiȩ
cultũ uidentur ẽẽ deuoti. nichil¬
tam̃ habent emendationis uł in¬
nouationis in moribus. Tales gͥ
tantũmͦ quasi quoddã salutis si¬
num intra ȩccłiam temꝑaliter
preferunt: inter isrłitas autẽ idẽ
inter sc̃os dĩ regnũ ȩternũ uł li¬
bertatem minime consecuntur.
donec isrłis inimici delerentur:
modo interuentu suo dũ nos bel¬
lum gerimus aduersum uiciorũ
gentes. ⁊ colluctamus aduersus pͥn¬
cipes ⁊ potestates ⁊ rectores tenebra¬
rum harum. aduersus spritalia ne¬
quitiȩ incȩlestib. sol nob̾ iusticiȩ
indesinenter a̾sistit. nec desinit
nos unquã. nec festinat occũbere.

Expanded text:
etiam Ecclesiae, vel ministerium prompti etiam Ecclesiae, vel ministerium prompti sunt; in moribus vero suis, et conversatione pristina detinentur, induentes veterem hominem cum actibus suis, involuti vetustis vitiis, sicut et isti pannis et calceamentis veteribus obtecti. 2. Et praeter hoc, quod in Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultus videntur esse devoti, nihil habent emendationis vel innovationis in moribus. Tales igitur tantummodo quasi quoddam salutis signum intra Ecclesiam temporaliter praeferunt; inter Israelitas autem, id est, inter sanctos Dei regnum aeternum vel libertatem minime consequuntur.donec Israelis modo interventu suo, dum nos bellum gerimus adversus vitiorum gentes et colluctamur adversus principes et potestates, et rectores, tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus , sol nobis justitiae indesinenter assistit, nec deserit nos unquam, nec festinat occumbere,
Abbreviated transcription (Latin):
lui iuxta montẽ benedictionis
ncedebant: illos designant qui
ne metiui pene infernalis. ꝓmis¬
ionis cȩlestis amore succensi.
ueniuntad salutem. Illi uero qͥ
uxta montem maledictionis in¬
amore benedichionũ siue ꝓmissi¬
onum. s futuroꝵ suppliciorũ ti¬
more complent quȩ in lege scͥpta
sunt. ut ꝑueniant ad salutem.
S nobiliores illos ẽẽ constat. qui
boni ipsius desiderio ⁊ ȩternȩ be¬
nelictionis amore. qͦd bonum ẽ
gterea gabaonite metu ꝑterriti.
cũ fraude ⁊ calliditate uenerunt
ad iħm. pannis calciam̃tisq uete¬
ribus induti. deprecantes ut sal¬
uarentur. Statimq a iħu salutẽ
suscipiunt. Quoꝵ tam̃ dolũ ut
agnouit. ligni ce sores uel aque
gestatores eos constituit. In quoꝵ
igura illi ostendunt᷑. qui de mun¬
uo ad eccłiam uenientes. habent
fidem in deo. ⁊ inclinant capud
suũ sacerdotib. scis quoq mini¬
strant ⁊⁊ seruiunt. ⁊ aliquid uti¬
litatis impendunt. Adornam̃tũ

Expanded text:
uxta montem benedictionis incedebant, illos significant qui sine metu poenae infernalis, promissionis coelestis amore succensi veniunt ad salutem. Illi vero, qui juxta montem maledictionis inamore benedictionis, sed promissionis, sed futurorum suppliciorum timore, complent quae in lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. Sed nobiliores eos esse constat, qui boni ipsius desiderio et aeterna benedictionis amore quod bonum estterea Gabaonitae, metu perterriti, cum fraude et calliditate venerunt ad Jesum, pannis, calceamentisque veteribus induti, deprecantes ut salvarentur. Statimque a Jesu salutem accipiunt. Qui tamen dolum ubi agnovit, ligni caesores, vel aquae gestatores eos constituit . In quorum figura, illi ostenduntur, qui de mundo ad Ecclesiam venientes, habent fidem in Deo, et declinant caput suum sacerdotibus, sanctisque ministrant, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt. Ad ornamentum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ante aduentũ iosue ad ay. id
ẽ ante aduentũ xp̃i in mundũ.
quasi in nocte latuerunt. quia
in ueteri testam̃to antequã nob̃
oriretur sol iusticie. qui illumi¬
nat omnẽ hominem uenientẽ
in hunc mundũ. dño in umbra
legis ⁊ figuris futuri saluatoris:
ipsum saluatorem p̃cedentes ser¬
iuerunt. S rex ay ignorauit in¬
sidias isrłitarum: quia diabolo
latebant obscura enigmata ꝓpħa¬
rũ nsecreta misteria legalium
figurarum. Et non nouerat mo¬
dum redemptionis: iccirco teme¬
re sicut rex ai iosue. aggressus est
presentiam expugnare redemptors
Iosue contra regem ayse inualicũ
nimpodentem simulauit ⁊ fugĩ
iniit. ⁊ sic se suꝑari fingendo. regẽ
aycallide debellauit. qi xp̃c humo¬
nitatis infirmitatem pretendeis.
dũ se adiabolo demptari. ⁊amini¬
stris eius ipso cooꝑante crucifigi
ꝑmisit. diaboli suꝑbiam humilit.
neius maliciã sapient̃. suꝑ auit.
E leuatio scuti. exaltationem de¬
cum iosue ⁊ ceteri bellatores. apłos

Expanded text:
qui ante adventum Josue ad Hai, id est ante adventum Christi in mundum quasi in nocte latuerunt, quia in Veteri Testamento antequam nobis oriretur sol justitiae, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , Domino in umbra legis et figuris futuri Salvatoris, ipsum Salvatorem praecedentes, servierunt. Sed rex Hai ignoravit insidias Israelitarum; quia diabolum latuerunt obscura aenigmata prophetarum, et secreta mysteria legalium figurarum, et non noverat modum redemptionis, idcirco temere sicut rex Hai Josue aggressus est praesentiam expugnare Redemptoris. Josue contra regem Hai, se invalidum et impotentem simulavit, et fugam iniit, et sic se superari fingendo, regem Hai callide debellavit, quia Christus humanitatis infirmitatem praetendens, dum se a diabolo tentari et a ministris ejus, ipso cooperante, crucifigi permisit, diaboli superbiam humiliavit, et ejus malitiam sapienter superavit. Elevatio scuti exaltationem decum Josue et caeteri bellatores, apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
lectatione ꝑforare. Non enĩ
hisbosech inopinat morte sub¬
cumberet. si non adingressum
domus mulierem idest adm̃tis
aditum. mollem custodiã depu¬
tasset. fortis enĩ iugilq sensus.
p̃poni cordis forib debet. quem
nec negligentie somnus oppͥ¬
mat. nec ignorantiȩ error fal¬
lat. Unde bene isboseth dicitur.
qui custode femina hostilibus
gladiis nudatur. Isbosech enĩ
uir confusionis dicit᷑. Hir aut̃
confusionis ẽ qui forti mentis
custodia minutus ñ est. Quẽ dũ

Expanded text:
lectatione perforare. Nequaquam vero Isboseth inopinata morte succumberet, si non ad ingressum domus mulierem, id est ad mentis aditum mollem custodiam deputasset: fortis namque, vigilque sensus, praeponi cordis foribus debet, quem nec negligentiae somnus opprimat, nec ignorantia error fallat. Unde bene Isboseth dicitur, qui custode femina hostilibus gladiis nudatur. Isboseth quippe vir confusionis dicitur. Vir autem confusionis est, qui forti mentis custodia munitus non est; quia, du
Abbreviated transcription (Latin):
laborum tolerantia. tunica. bona
actio: balteus eiusdem actionis
ex peditio: rationale. sapientia n
discretio. lamina in fronte saere

Expanded text:
laborum tolerantia; tunica, bona actio; balteus, ejusdem actionis expeditio; rationale, sapientia et discretio; lamina in fronte, sa
Abbreviated transcription (Latin):
pat: hic potest queri in quo amplius pot̃¬
corrumpi anima. postqͣm caret illis duobꝰ
cognitione. scilicet u̾itatis. ⁊ amore uirtu¬
tis. Cũ enĩ non sit ibi nͥ substantia ipsa ⁊
uicium. sic̃ ⁊ indemonib ⁊ in malis ho¬
minib. cũ iterũ peccat cuiꝰ boni dicet᷑
corruptio ipsũ pecẽm: Aliud bonũ non
ẽ ibi nisi ipsa natura. quȩ deformata ẽ.
s ipsa non pot̾ corrũpi. scđm eẽntiam. qi
simplex ⁊ incorꝑea ẽ. nec in ea uirtus ẽ quȩ
possit corrũpi. Unde gͦ pͥuari pot̃ : Oculus
namq postqm semel priuat᷑ uisione. non
pot̃ amplius pͥuari. Ndqͦd pot̾ dici. quod
quanto magis diligit iniusticiã. tanto
magis pͥuatur usticia. ñ amittendo u¬
sticiam qͣm iam ñ habet: s habilitatẽ¬

Expanded text:
pat. Hic potest quaeri in quo amplius corrumpi potest anima, postquam caret illis duobus, cognitione scilicet veritatis, et amore virtutis. Cum enim non sit ibi nisi substantia ipsa et vitium, sicut in daemonibus vel in malis hominibus; cum iterum peccant cujus boni dicetur corruptio ipsum peccatum? Aliud bonum ibi non est nisi ipsa natura quae deformata est; sed ipsa non potest corrumpi secundum essentiam, quia simplex et incorporea est, nec virtus in ea est quae possit corrumpi. Unde ergo privari potest? Oculus namque postquam semel privatur visione, non potest amplius privari. Ad quod potest dici quod quanto magis diligit injustitiam, tanto magis privatur justitia, non amittendo justitiam quam non habet, s
Abbreviated transcription (Latin):
recedit. ita ninaliis. Sicuti aliqͥs infir¬
mus. qͣntomagis infirmat᷑. tanto ãplius
sanitate pͥuatur. ñ admittendo sanitatẽ
qͣm ñ habet: s qr amplius abea elongatur.
Illa ȩtiã bona naturalia quȩ adhuc habet
anima. ut ratio. ingeniũ. memoria ⁊c̾.
tanto amplius deterũtur ⁊ obtenebrant᷑
quantomagis anima pecc̃is deformat᷑.

Expanded text:
. Ita et in aliis. Sicut aliquis infirmus, quanto magis infirmatur, tanto amplius sanitate privatur, non amittendo sanitatem, quam non habet, sed quia amplius ab ea elongatur. Illa etiam bona naturalia, quae adhuc habet anima, ut ratio, ingenium, memoria, etc., tanto amplius deteruntur et obtenebrantur, quanto magis anima peccatis deformatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aliuo in corꝑe. Ita triplicia sunt mala.
Uniuersaliter enĩ cuuislibet boni pͥuatio
siue illius qd incorꝑe ẽ: siue illius qͦd ẽ
in creaturis. S cũ unũ qđq istorũ malũ
sit: aliud ẽ culpa. aliud ẽ pena nñ culpa.
aliud nec culpa nec pęna. s ad penam.
Illius namq boni quod in annia ẽ cor¬
ruptio ⁊ peccatũ est ⁊ culpa. Boni siqͥdem
huiꝰ incorruptione unimur dõ. corruptiõe¬
a deo elongamur. Sicut diximus induob
p̃cipue bonũ animȩ consistit. quȩ sunt
cognitio u̾itatis.mamor uirtutis. Cognitio¬
nis corruptio ignorantia pot̾ dici. de qua
apłs. qui ignorat ignorabitur. Amoris cor¬
ruptio cupiditas. quȩ ẽ radix omniũ malo¬
rum.⁊ quantomagis crescit ignorantia ⁊
cupiditaᷤ. tautomagis bonũ animȩ corrũ

Expanded text:
aliud in corpore. Et ita triplicia sunt mala. aliud in corpore. Et ita triplicia sunt mala. Universaliter enim cujuslibet boni privatio sive illius quod est in corpore, sive illius quod est in creaturis: sed cum unumquodque istotorum malum sit, aliud est culpa, aliud est poena et non culpa, aliud nec culpa nec poena, sed ad poenam. Illius namque boni quod in anima est, corruptio et peccatum est et culpa. Boni siquidem hujusmodi incorruptione vivimus Deo, corruptione elongamur a Deo. Sicut diximus, in duobus praecipue bonum animae consistit: quae sunt cognitio veritatis et amor virtutis. Cognitionis corruptio ignorantia potest dici. De qua Apostolus: Qui ignorat ignorabitur . Amoris corruptio, cupiditas, quae est radix omnium malorum . Et quanto magis crescit haec ignorantia et cupiditas, tanto magis bonum a
Abbreviated transcription (Latin):
homne bonũ. cuuis eẽntia ẽ bonitas. Idẽ
enĩ ẽ ei bonũ eẽ: qͦd eẽ. Itaq sic̃ non pot̃
non eẽ. cũ ipse careat pͥncipio ⁊ fine.
sic ñ pot̃ non eẽ bonus. cũ eius eẽntia
bonitas sit. nideo huiꝰ boni nulla pot̾ eẽ
pͥuatio. Creature bone dieunt᷑ partieipa¬
tio. Crratẽ bonȩ dicunt᷑ participacione. et
idco possunt pruari bono suo. ⁊sic̃ sunt
duȩ ereaturȩ spirituał ⁊ corꝑalis. ita du¬
plex bonũ creatẽ. Aliud namq bonũ
sp̃ualis createͣ. aliud corꝑał. Bonũ sp̃ualis.¬
poree uł in ipsam uł extra ipsam. Bonũ
in ipsa. integritas ẽ sensuũ. ⁊ affectionum
scd̾m qͥnq sensus. Bonũ extra ipsam or¬
dinata distributio increaturis. Quod enĩ
liȩ corrũpuntur: uł emendantur ꝓ hoĩe ẽ:
⁊ qͥcqͥd bonũ est uł malũ homini. bonũ
ẽ uł malũ. Triplex itaq ẽ bonũ hominis.
aliud extra ipsum qͦd scilicet increaturis¬
ẽ. aliud in ipso. ⁊ qͦd in ipso. aliud in anima

Expanded text:
num, cujus essentia bonitas est. Idem est ei bonum esse quod esse. Itaque sicut non potest non esse, cum ipse careat principio et fine; sic non potest non esse bonus, cum essentia ejus bonitas sit, et ideo hujus boni nulla potest esse privatio. Creaturae dicuntur bonae participatio. Creaturae dicuntur bonae participatione, et ideo possunt privari bono suo, et sicut duae sunt creaturae, spiritualis et corporalis, ita duplex bonum creaturae. Aliud namque bonum spiritualis creaturae, aliud corporalis. Bonum spiritel in ipsa vel extra ipsam. Bonum in ipsa, integritas est sensuum et affectionum secundum quinque sensus; bonum extra ipsam, ordinata distributio in creaturis. Quod enim haec corrumpuntur vel emendantur, pro homine est; et quidquid bonum est vel malum, homini bonum est vel malum. Triplex itaque est bonum hominis: aliud extra ipsum, quod scilicet est in creaturis; aliud in ipso. Et quod in ipso, aliud in anima,