comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niet fide fortes. spesublimes ca¬
ritate feruentes ⁊ in timore dei¬
fundatos. auditorib iequiem¬
de bysso retorta in se suspendt
tentoriũ nõ sicut in reliquoa¬
triofit debysso recorta s deiii.

Expanded text:
niet fide fortes, spe sublimes, charitate ferventes, in timore Dofundatos, auditoribus suide bysso retorta in se suspenduntentorium, non sicut in reliquo atrio de bysso retorta, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
G. Moyses
aũ ascendit ĩ montẽ
⁊ dñs descendit ad cũ.
Mons altitudo ⁊tem¬
plonis est. in q̃ ascen¬
subleucmur. S dñs
descendit. qr sc̃is mł̃¬
tum ꝓficientib ali¬

Expanded text:
 Moyses autem ascendit in montem, et Dominus descendit ad eum. Mons altitudo contemplationis est, in quem ascensublevemur. Sed Dominus descendit, quia, sanctis multum proficientibus, par
Abbreviated transcription (Latin):
ue referebant sr̃ moysen.
iatini interpretati sunt.
ad moysen. illa sane lo
sr̃ moy sen uelut honus
significatur ei impositũ.
yerbũ añ graue dictum
est ꝓ q̃stione graui.

Expanded text:
ue referebant super Moysen; latini interpretati sunt: ad Moysen. illa sane locsuper Moysen, uelut onus ei significaretur inpositum. uerbum autem graue dictum est pro quaestione graui.
Abbreviated transcription (Latin):
tuscuuuo ouete quo mietuust aaron. sc̃ificabisq illud eleuatum
coram dño ⁊ cedet in partem tuã. Sc̃ificabisq ⁊ pectusculũ ꝯsecratũ
⁊ aimũ quem de ariete ⁊eparasti. quo iniciatus est aaron ⁊ filii ei. cedẽt¬
ꝙ inpartem aarõ ⁊ filioꝵ eiꝰ iure ꝑpetuo a filiis srael. qr primituia sũt.
⁊ micia de unctimis eoꝵ pacificis que osfert̃ dño. Uestem autt s c̃aii¬
qi a uieetiuraa ron habebunt filii eiꝰ post eum ut ungantur mrea⁊s
secrentur manus eoꝵ. Septu. aeb utet illa qui ponefe eo fie

Expanded text:
s illud elevatum coram Domino, et cedet in partem suam. Sanctificabis et pectusculum consecratum, et armum, quem de ariete separasti, quo initiatus est Aaron, et filii ejus, cedentque in partem Aaron, et filiorum ejus jure perpetuo a filiis Israel, quia primitiva sunt et initia de victimis eorum pacificis, ququa utitur Aaron, habebunt filii ejus post eum, ut ungantur in ea, et consecrentur manus eorum. Septem diebus utitur ea, qui pontifex pro e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓx.t. incon qd̾ dittum est. nõ methab̾is. poterat ill
intesligi. nisi forte in illis duob preceptis nõ mechã¬
di ⁊ nõ furandi ip̃a oꝑa notata sint. in hiisuͦ extre¬
cetur. auiqn aũ ꝯcupiscat. nec ei misceatur penã
timens. ⁊ hoc fortasse lex oftendere uolurt. qd ittͣ¬
ꝙ pecc̃a sint Item q̃ri solet utrum mechie nõie
⁊̃ fornicatio teneatur. hoc a uerbum grecum ẽ.¬

Expanded text:
 quod dictum est, non moechaberis, poterat et illud intelligi; nisi forte in illis duobus praeceptis non moechandi, et non furandi, ipsa opera notata sint, in his vero extrecetur, aliquando autem concupiscat nec ei misceatur poenam timens. et hoc fortasse lex ostendere uoluit, quod utrumque peccata sint. Item quaeri solet utrum moechiae nomine etiam fornicatio teneatur. hoc enim graecum
Abbreviated transcription (Latin):
rachel lya mopinata ꝯiungitur. et
hanc sustinet ut ad illam ꝑueniat
si ꝑseueranter amat. acceptis .uii. a¬
lus p̃ceptis. ac si dicatur ei. Serin ali¬
os .uii. annos pro rachel. ut sis pau¬
ulla tolerantia laboris q̃magendo
patiendo q amplectenda ẽ ad pul

Expanded text:
Rachel Lia inopinata conjungitur, et hanc sustinet, ut ad illam perveniat, si perseveranter amat acceptis septem aliis praeceptis, ac si ei dicatur: Servi alios septem annos pro Rachel, ut sit pauulla tolerantia laboris quae in agendo patiendoque est amplectenda, statim ad pul
Abbreviated transcription (Latin):
rat nunciauit abram hebreo qui hĩtabat in ualleᷤ mã¬
bre amorirei fnis escol ⁊ fr̃is aner. hii enĩ pepigerant fe¬
duscũ abram. Qd̾cũ au

Expanded text:
rat nuntiavit Abram Hebraeo qui habitabat in convalle Mambre Amorrei fratris Eschol et fratris Aner hii enim pepigerant foedus cum Abram quod cum au
Abbreviated transcription (Latin):
phath ipsa est cades. ⁊ pertussert omnem regi¬
onemͤ amalechrtairũ. ⁊ ãmuoruer̃m qui habita¬
bat in asasonthamar. Et egressi sunt rer So
nigum uei expouator. qui
est rex gentium auariciam
suta multos sibi subiugat.

Expanded text:
phat, ipsa est Cades: et percusserunt omnem regionem Amalecitarum, et Ammorhaeum qui habitabat in Asason Thamar. Et egressi sunt rex Sojugum vel explorator, qui est rex gentium; avaritiam suta multos sibi subjugat.
Abbreviated transcription (Latin):
tissimas posuest. ⁊̃ reuertentes uene¬
ritad fontem uidicii hec uͦ cades per
anticipationẽ dr̃. qr postea sic uoca¬
tum est. Sigc̃ ã locum apd petram
qui fons udicũ noĩatur. qribi ppłm¬

Expanded text:
tissimas posuerunt. Et revertentes venerunt ad fontem Judicii, hoc est Cades. Per anticipationem dicitur, quod postea sic vocatum est. Significat autem locum apud petram, qui fons Judicii nominatur quia
Abbreviated transcription (Latin):
lum occidit muidia. Regem qͣ bale unicunt cũ pu¬
sillammes in desperationẽ mittunt. Sale n intỹr pre¬
lere. Bale hebraite ceuoratio dĩ. ẽ radt
hebrei pancalibi salissam dici ⁊ uitulã
ternantem. qr tertio t̃remotu absor¬
tasit.⁊ er quo sodoma ⁊ gomorra a¬
dama ⁊ seboym diumno igne submer¬
se sunt illa paruula nuncupatur. Se
mortuum uersa est. qd̾ a grecis stag¬
num aspalti.i. bituminis dicitur.

Expanded text:
lum occidit invidia. » Regem quoque Bale vincunt, cum pusillanimes in desperationem mittunt; Bale namque inlae. » Hebraice devoratio dicitur. Tradunt Hebraei hanc alibi Salissam dici, et vitulam consternantem, quod tertio terrae motu absortempore, quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim divino igne subversae sunt, illa parvula nuncupetur. Siquidem Mortuum versa est. quod a Graecis stagnum Asphalti, id est bituminis, dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
In latere qͦ scd̾o. ⁊̃ c̃. Latus meridia¬
num qd uergit ad austrum antiqͣm dei plebem sig̃cat.¬
q̃dudum lucem scĩe legis accipiens amore dei feruebat
ni da. ⁊ anstro noli ꝓhibere. Nĩ. Sicam ppło gentium
diu fine fide algenti. Da de filuis tuis qui ueniant ad
fidem mee ꝯfessionis ⁊ amoris. ⁊ plebi israelitice que iã
mee cognitionis lumine fruitur. Noli ꝓhibere genteᷤᷤ¬
in sortem electõis recipi.

Expanded text:
Latus meridianum, quod vergit ad austrum, antiquam Dei plebem sigdudum lucem scientiae legis accipiens, amore Dei fervebat. ni, Da: et Austro, Noli prohibere . Quasi, dicam populo gentium diu sine fide algenti: De filiis tuis veniant ad fidem meae confessionis et amoris. Quin et plebi Israeliticae quae e cognitionis lumine fruitur: Noli prohibere gentein sortem electionis recipi.
Abbreviated transcription (Latin):
natione locuti st̃ q̃iba¬
ses a fundam̃to surrexer̃t. ⁊ suꝑposite
dicationem in mundo dilatatam q̃i firmi ⁊ fusiles sꝰ¬
ficãt ut quo a se met ip̃ts nõ discrepant illos robus¬
tius sigant. Ex argento fundi iubeittur. ArgentiN
claritas ex usu secuatur. sincusu in nigredinem ner¬
titur. spħarumuetodicta ante xp̃i aduentũ in isir
sp̃naus intelligentic nõ erant. dum ꝯspiti ꝑ obscu¬
ritatem nõ poterant. ⁊ ideo q̃i nigra ꝑmanebanti

Expanded text:
natione locuti sunt, quasi bases a fundamento surrexerunt, et superpositae licam praedicationem in mundo dilatatam, quasi firmi et fusiles suficant, ut quo a semetipsis non discrepant, illos robustius figant. Ex argento fundi jubentur. Argenti enim claritas ex usu servatur, sine usu in nigredinem vertitur; prophetarum vero dicta ante Christi adventum in usu spiritualis intelligentiae non erant, dum conspici per obscuritatem non poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
se expurgare ⁊ õib mundi curis ac delectatõib
exuere fiuduert̃. ut libera m̃te in amorem dei ⁊ ꝓ¬
xumi dilatari. ⁊ ad predicand̾ uerbum ionge lateq¬
possent discurrere: recte dr.
qr de lignis spinarũ tabule¬

Expanded text:
um expurgare, et omnibus mundi curis ab delectationibus exuere studuerunt, quatenus libera mente in amore Dei et proximi dilatari, atque ad praedicandum verbum longe lateqpossent discurrere, recte dicitur, quia de lignis spinarum tabul
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ꝯsensus ꝓꝓbetice attestatio¬
nis in õib que apłi dixere mõ¬
stretur.uel bine ꝑ duos angy¬
los subicuintur ut bene sut¬
fultis angulis tota recte pos
ticis ubris initium p̃signat᷑.

Expanded text:
ensus propheticae attestationis, in omnibus quae Apostoli dixere, monstretur. Vel binae per duos angulos subjiciuntur, ut bene suffultis angulis tota recte possticis libris initium praesignatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ore. Nõ frustra uenit
tra manducauit panẽ
noportet ẽẽ qui suꝑbi non
sint ⁊ suꝑbiamoderint .i.
ut ñ solum ip̃i absq uicio

Expanded text:
re. Non frustra venit tra manducavit panem enim oportet esse qui superbi non sint, et superbiam oderint; id est, ut non solum ipsi absque vitio
Abbreviated transcription (Latin):
cum tenebre palpabiles furit. tandem
uero cum extinctis primogenitis ifraeli¬
te discessissent ita si. ⁊̃ indurauit dũs
corphonis regis egypti ⁊ seruoꝵ eꝰ. ⁊ ĩse¬
citiis est eos. s ⁊ cum moy ses de terra
madyan ad egyptum mittitur. ⁊ p̃cipi¬
tur ei facere ꝓdigia. additur. facies ea in
deo paulum tanꝙͣ uttelligentem qͥd dit¬
ferat induratum ẽe corpħ. ⁊ indurasie¬

Expanded text:
cum tenebrae palpabiles fiunt, tandem vero cum, exstinctis primogenitis, Israelitae discessissent, ita dicitur: Et induravit Dominus cor Pharaonis regis Aegypti et servorum ejus, et insecutus est eos. Sed et cum Moyses de terra Madian ad Aegyptum mittitur et praecipitur ei facere prodigia, additur: Facies ea in deo Paulum tanquam intelligentem quid differat, induratum esse cor Phara
Abbreviated transcription (Latin):
tis ulcera et
Nõ eecides. sexta plaga
pustule in corpore. uesce
bullieates ⁊ scatentes. ĩ cen¬
dia uulnerũ ⁊ fauille for¬

Expanded text:
entis ulcera etnon occides. sexta plaga: pustulae in corpore et uesicae bullientes et scatentes edia uulnerum ex fauilla for
Abbreviated transcription (Latin):
bio eum qui sponte induratu est culiat
alibi uero uelat ĩ onem sr̃ hoc ꝓponens
dic̾it. Ergo cin uix⁊ miseretur. ⁊ ꝙ̾̃ uult
indurat. ⁊c̃. Addit ⁊̃ hus. O ħo tu ads eĩ qͥ
redeas deo. ꝑ qd̾ de eo qui a dño dr ĩdura¬

Expanded text:
bio eum qui sponte induratus est, culpat. Alibi vero, velut quaestionem super hoc proponens, dicit: Ergo cui vult miseretur, et quem vult indurat, etc. Addit etiam his: O homo, tu qui es qui respondeas Deo .
Abbreviated transcription (Latin):
necterentur stricta ad baltheum ⁊ amulis fortuis
copulata. qͦs uingebat uitta iacinctina nelaxe
fuerent ⁊ a se inuicem mouerentur. Nulli aut̃
dubium qͥn baltheus uel cingulũ cui srhimmera¬
le astringebatur. tunicam iacructinam q̃ ⁊ schume

Expanded text:
lteum et annulis fortius copulata; quos jungebat vitta hyacinthina, ne laxe fluerent, et a se invicem moverentur. Nulli autem dubium, quin balteus sive cingulum, cui superhumerale astringebatur, tunicam hyacinthinam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ara que cydaris ⁊ mitra uocat᷑¬
capitis sensus deo ꝯsecratos ha¬
bere. ne uel oculiuantatem¬
pula ⁊ ebrietas. uel oltactus aspedã myrra ⁊ aloe ⁊
tynnamomo lcctũm eretricis amplecteret᷑. s oculi

Expanded text:
ae et cidaris, et mitra vocacapitis sensus Deo consecratos habere, ne vel oculi evaretur, vel olfactus aspersum myrra, et aloe, et cinnamomo lectum meretricis amplecteretur. Quin pot
Abbreviated transcription (Latin):
uermitulo bis tincto oꝑe plu¬
marii. Hoc cingłm sicut iero¬
nimꝰ exiosepho scribit ĩ simi¬
litudinẽ pellis colubri q̃ exuit᷑
in senectute sic in rotundo tex
tum ut diũsos flores ⁊ gẽmas artificis manu ñ tex¬
tas s additas arbitreris. habebat q latitudinem
iiii. digitor. Quo cingulo ꝓprie pontifex uteba

Expanded text:
vermiculo bis tincto, opmario. Hoc cingulum, ut Hieronymus ex Josepho scribit, in simiitudinem pellis colubri, quam exuit in senectute, sic in rotundo texttum, ut diversos flores et gemmas non artificis manu contextas, sed additas arbitreris. Habebatque latitudinem quatuor digitorum, quo cingulo proprie pontifex uteba
Abbreviated transcription (Latin):
reret. aut malũ qd̃ bono amisso sentiret ꝯtẽpsit
malum ut eligeret bonũ .i. noluit amit̃te qd̃ habe
cutus sit: nõ ꝓprie a nob̃ po¬
test comp̃hendi. Certum ẽ
n aut ꝑ suam sub̾am loqͥ:¬

Expanded text:
reret, aut malum quod boni amissione sentiret, contempsit malum ut eligeret bonum, id est, noluit amittere quod habecutus sit, non proprie a nobtest comprehendi. Certum est enim aut per suam substantiam loq
Abbreviated transcription (Latin):
eas ⁊.uii. spice tennes ⁊ uento nr̃ente ꝑcusse .uii. anni sũt future famis.
qui hoc ordine complebuntur. Ecte .uii. anni uemient fertilitatis magne
n uniũsa terra egypti. quos seq̃ntur.uii. alii anni tante stenlitatis: ut

Expanded text:
et septem spicae tenues, et vento urente percussae: septem anni sunt venturae famis. Qui hoc ordine complebuntur: Ecce septem anni venient fertilitatis magnae n universa terra Aegypti: quos sequentur septem anni alii tantae sterilitatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
electi regendo caput est. ynde. Caput uiri xp̃c ẽ. ⁊̃ qr
ꝯtinet. ⁊̃ ne a recto statu defiecti nͥature ab ĩuicẽ discor¬
dando possint separari: innculo pacis ꝯfirmat. C̾ui si
agnũ pascat. ⁊ ambo intrent ꝑ hostiũ. cum ꝓprie sit uer¬
bum in pͥncipio. hoꝵ uero nuilũ sit ꝓprie sfiguralit̃.
pastor qr ducit ad paschuauite. hostium: qr nõ nisi ꝑ
illum uenttur ad patrem. agnus qr ab egypto saluat¬
Siłihit. sic ⁊ hic ꝑͥ capita sig̾uratur p̃p reginicr quo

Expanded text:
electi regendo caput est, unde: Caput viri Christus est : es continet, et ne a recto statu deflecti, nec ab invicem discordando possint separari, vinculo pacis confirmat. Cui simiagnum pascat, et ambo intrent per ostium; cum proprie sit Verbum in principio : horum vero nullum sit proprie, sed figuraliter. Pastor, quia ducit ad pascua vitae; ostium quia non nisi per illum pervenitur ad Patrem; Agnus, quia ab Aegypto salvat. Sic et hic per capita figuratur propter regimen, quo
Abbreviated transcription (Latin):
annꝰ ante legem fuit.
cui dñs benedixit. Unde.
fuit quo salus humani
generis ꝑhumanitatẽ xp̃i
apparuit. Hoc g anno tab̾¬
natulũ dei erectum est .i.
etcła fundata ⁊ exaltata.

Expanded text:
annus ante legem fuit, cui Dominus benedixit. Unde: fuit, quo salus humani generis per humanitatem Christi apparuit: hoc ergo anno tabernaculum Dei erectum est, id est Ecclesia fundata et exaltata.
Abbreviated transcription (Latin):
nagoga matre carnali xp̃m expulsỹ
Refeit iosephꝰ qr filia phãonis adul
statĩ moyses proiecit q̃mibi su¬
tbrum sculptum uidit. unde sacerdoᷤ
qui ibi aderat uoluit interfic̾e eũ.
dicens. qr egyptus subuertenda ẽet¬
ꝑ ip̃m. sicut ex oraculo demonũ acce¬
aut̃ ꝑfecte ẽẽt eratis. missus est a pha¬
raone ꝯtra ethyopes. Cum ꝙ sciret se
serpentes deuorarent ⁊ fugarent. Sic¬
q ecercitus securus transbat noctem
Cum e ꝑueniss ad ciuitatẽ ꝙ̃ expu¬
gnaturis erat. adamauit esi cchyo¬
pum reginia. ⁊ scd̃m ꝯdictum ciuta¬
a aron ⁊ maria nirgati ft̃ aduersus
moy sen p̃p ethy opissam uxorem.
qd de uita patriarcharũ adũsus fa¬
tum scͥpsimus. utrum indoles ĩ eo
laudabilis fũit qͣ hoc peccatum ad

Expanded text:
nagoga matre carnali expulsum, Refert Josephus quod filia Pharaonis adultstatim Moses projecit, quoniam ibi sculptum simulacrum vidit. Unde sacerdos qui ibi aderat, voluit interficere eum, dicens quia Aegyptus esset subvertenda per ipsum sicut ex oraculo daemonum acceautem perfectae esset aetatis, missus est a Pharaone contra Aethiopes. Cumque sciret per serpentes devorarent et fugarent: sicque exercitus securus transigebat noctem. Cum ergo venisset ad civitatem quam expugnaturus erat, adamavit eum Aethiopum regina, et secundum condictum, ciAaron et Maria jurgati sunt adversus Mosen propter Aethiopissam uxorem. quod de vita patriarcharum adversus Faustum scripsimus, utrum indoles in eo laudabilis fuerit, qua hoc peccatum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qd suffic̾et ut infans ibispaciose iaceret. deinde
unperunt illud bitumine. Natura namq bituminis
ẽ ud in nmmalib uasculis accessĩt possit aq̃ cohercere.
Iuic e mittentes infantẽ ⁊ circa fluuiũ ponentes eiꝰ sa
dum luderet cucalitus fluminis portari a flumĩe
illud uas ꝯspiciens precepit nt ad se ip̃e alueus por¬
taretur. Genientib aũ qui ad hoc fuerant destinatui
nitudinem ⁊ sp̃em eiꝰ. ẽanto i deus studio circa moy¬
sen usus est. ut ab ip̃is qui pp̃ eiꝰ natuntatẽ decreue¬
runt nt̾imere om̃e genus hebreoꝵ alim̃tto ⁊ cura
dignus hr̃etur. Iussitq mulierem adduci thermitth
regis filia. que dacet infariti mamillam. Quo ñ ac¬
cedente ad illus ubera s euitante. ⁊ hoc in multis

Expanded text:
unt, quod sufficeret ut infans ibi spatiose jaceret: deinde unxerunt illud bitumine. Natura namque bituminis est, ut in viminalibus vasculis accessum posita, coerceat. Illic ergo mittentes infantem et circa fluvium ponentes, ejus sadum luderet circa littus fluminis, portari a fluvio illud vas conspiciens, praecepit ut ad se ille alveus portaretur. Venientibus autem qui ad hoc fuerant destinatinitudinem et speciem ejus. Tanto enim studio Deus circa Moysen usus est, ut ab ipsis qui propter ejus nativitatem decreverant interimere omne genus Hebraeorum, alimento et cura dignus haberetur. Jussitque mulierem adduci Thermothe regis filia, quae daret infanti mamillam. Quo non accedente ad illius ubera, sed evitante, et hoc in multis
Abbreviated transcription (Latin):
itaq het ex ambob moysr᷑ nom̃ imposuer̃t .i. ex aqra
saluatus. Ast.garentes moysi quoꝵ fidem ⁊ oꝑa lexꝰ¬
naturalis decorabat patriarche sunt a quib ĩp̃e mo¬
yses ⁊ hu qui legem littere acceperunt. nati sunt. ẽn¬
d crgom̃sib moyses in domo parentũ natus occisi¬
tatur. cum lex uetus trib temporib in udaica ple¬
de ante aduentum xp̃i lateret. hoc est subiudicibus.¬

Expanded text:
itaque haec ex ambobus, Moyses ei nomen imposuerunt, id est, ex aqua salvatus. Parentes Moysi, quorum fidem naturalis decorabat, patriarchae sunt, a quibus ipse Mo qui legem litterae acceperunt, nati sunt. Tribus ergo mensibus Moyses in domo parentum natus occultatur, cum lex vetus tribus temporibus in Judaica plebe ante adventum Christi lateret, hoc est sub judicibus
Abbreviated transcription (Latin):
tra oregina has mulieres ad nutrim̃tum ĩ fantisuo¬
tas. que nullam ad eum cognationẽ hñt. Si uero
qͣndam hebraicarũ mulierum adduti p̾ceꝑis. puto
tanꝙͣ ⁊tribulis sue pot̾it ub̾a excipere. eũq puta¬
retur bene dixisse. iissit hanoire. ut aliꝙ̃ q̃ eum
lactare posset adduc̃et. Ila uero accepta Ni potes¬
tate reuiisa ẽ agens matrem milui cognitã. ĩ fans¬
q grate quodam modo esꝰ accessit ad ubera. ⁊ sup

Expanded text:
tra, o regina, has mulieres ad nutrimentum infantis vocas, quae nullam ad eum cognationem habent. Si vero quamdam Hebraicarum mulierum adduci praeceperis, puto tanquam contribulis suae poterit ubera accipere. Cumque putaretur bene dixisse, jussit hanc ire, ut aliquam quae lactare eum posset adduceret. Illa vero accepta hujusmodi potestate, reversa est agens matrem nulli cognitam, infansque grate quodammodo ejus accessit ad ubera, et sup
Abbreviated transcription (Latin):
uandam gentib tradidit. filia ã phãonis eccła est
ex gentib ꝯgregata. que ꝙ̃ius nũc uero gaudeat
parente hoc est deo pr̃e. tñ ante auum qͣn y dolis ser¬
uierat cecuta ẽ pr̃em. de quo ꝑ diuinã uocem ĩ pr̃o ad
ip̃am dictum ẽ. audi filia ⁊ uide ⁊ inclina aurẽ tuam
ad aquas bap̃i ut lauaretur a peccatis q̃ ⁊traxerat
in domo pris sui.ueniensq: ad uap̃m suscepit legẽ.
q̃ lex tunt intra fiscellam erat sꝙ̇rpeã ex multis uir¬
culis suie ex papyro ꝯtextam. linitã pice ⁊ bitumĩe.¬
tionib usq quo eccła sumpsit illam de palustrib ⁊ lu¬
paruula ⁊ lactentiũ hñs cibos. Cum si ad ecclamuentt.
⁊ ꝑ eam rite inteslecta ẽ. fortior efficitur. Qͥ a gẽ qd̃
mercedem accepit illa que puerũ nuitebat a filia¬

Expanded text:
andam gentibus tradidit. Filia autem Pharaonis Ecclesia est ex gentibus congregata, quae quamvis nunc vero gaudeat parente, hoc est Deo Patre, tamen antea alium quando idolis serviebat, secuta est patrem: de quo per divinam vocem in psalmo ad ipsabaptizari ut lavaretur a peccatis, quae contraxerat in domo patris sui, veniensque ad baptismum suscepit legem: quae tamen lex intra fiscellam tunc erat scirpeam, ex multis virgultis sive ex papyro contexta, ac linita pice et bituminetionibus, usquequo Ecclesia ruperat illam de palustribus, et lurvula et lactantium fiens cibus. Cum vero ad Ecclesiam venit, et per eam rite intellecta est, fortior efficitur. Quid igitur mercedem accepit illa, quae puerum nutriebat
Abbreviated transcription (Latin):
ammus nichil ualet s cotũ libido carnis¬
obtinuit: dicito & de hoc quia deuorauit eũ
terra. Adhuc me mouet qd ait. Extendisti
aexteram tuã & deuorauit eos terra: quasi
ut deuorentur aterra. Hec causa fuerit qͣ
minus manus suas adpopłm non credentẽ
et contradicentẽ: & qualit̃ infidelem popłm
qui clamauit crucifige crucifige eũ. mors ad¬
missi sceleris oppressit: euident̃ inuenies quo¬
mͦ extendit dexterã suam & deuorauit eos terra.
Nectam̃ penitus desꝑandũ est. Possibile nãq
est. ut li forte resipiscat qui deuoratusẽ: rur og¬
sum possit euomi sicut ionas.

Expanded text:
animus nihil valet, sed totum libido caranimus nihil valet, sed totum libido carbtinuit, dicito et de hoc, quia devoravit eum terra. Adhuc me movet, quod ait: « Extendisti dexteram tuam et devoravit eos terra, » quasi ut devorentur a terra, haec causa fuerit, qumanus suas ad populum non credentem et contradicentem, et qualiter infidelem populum, qui clamavit, « Crucifige, crucifige eum, » mors admissi sceleris oppressit, evidenter invenies quomodo extendit dexteram suam et devoravit illos terra. Nec tamen penitus desperandum est: possibile namque est ut, si forte resipiscat, qui devoratus est, rusum possit evomi, sicut Jonas.
Abbreviated transcription (Latin):
posita. Nullus g̃ indiis similis dño. mil¬
nullus in corporeus. nullus sine initio et
sine fine: nullus creacor omniũ nisi pater
eũ filio et spũ sancto.
etendisti dexterã tuam: et deuorauit
cos tena. Terra proaqua nimirũ est
posita. cota quippe pars ista extrema uel
lestib laudate inquit adnm̃ de terra:. & nea
exequit᷑ in laude que etiam ad aquas ꝑtine¬
ant Impios quidẽ & hodie deuorat cerra:
dut ñ tibi uidet᷑ aterra deuorari ile qui
semꝑ deterra cogitat: qui semꝑ cerrenol
habet actus: qui deterra loquitur. de tra
utigat. terram desiderat. & omnẽ spem
suam ponit interra: qui ad celũ non respi¬
cit. qui futura ñ cogitat. qui iudiciũ dci
ñ metuit nec beata eiꝰ promissa delderat.
s semꝑ depresentib cogitat. & terrena sus¬
pirat: Talem cũ uideris. dicito quia deuo¬
rauit eũ terra. S & si quẽ uideris luxuriȩ
carnis & uoluptatib corporis dedicũ inqͦ¬

Expanded text:
erposita. Nullus ergo in diis similis Domino. Nulerposita. Nullus ergo in diis similis Domino. Nulnullus incorporeus, nullus immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi Pater cum Filio et Spiritu sancto. Extendisti dexteram tuam, et devoravit eos terra. Terra pro aqua nimirum est positam. tota quippe pars ista extrema uel lestibus, laudate, inquit, dominum de terra, et ea exsequitur in laude, quae etiam ad aquas ant. Impios quidem et hodie devorat terra. An non tibi videtur a terra devorari ille qui semper de terra cogitat, qui semper terrenos actus habet, qui de terra loquitur, de terra litigat, terram desiderat, et omnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui judicium Dei non meruit, nec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat. Talem cum videris, dicito quia devoravit eum terra. Sed et si quemdam videris luxuriae carnis et voluptatibus corporis deditu
Abbreviated transcription (Latin):
in sc̃is. mirabilis inmaiestatib. faciens pro¬
digia. Quod dicit quissimilis tibi induis do
mine ñ simulacrhis gentiũ c̃ parat dm̃. nec
demonib qui sibi falso deorũ nom̃ asciscunt.
s deos illos dicit. qui ꝑ grãm & participati¬
onẽ dei appeliant᷑ aii. dequib et alibi scͥp¬
tura dicit. Ego dixi dii estis & icerũ. Deus
ꝑ gram. milus cam̃ deo similis inuenit ud
inpocentia uel innatura. Et licet iohs apłs
dicat fi ioli non ddũ scimꝰ quid futuri sumꝰ᷑.
si arit̃ reuelatus nobis fuerit. de dño scilices¬
dicens similes illi erimꝰ: Similitudo camen
hec ñ adnaturã s ad gram̃ reuocat᷑. Uerbi
causa ut si dicamus picturã similẽ ẽẽ eiꝰ
cluus imago inpictura uidetꝰ ex pressa: quan¬
tum ad grãm ꝑtinet uisus similis di: quan¬
cũ adsubstantiã longe dissimilis. Iila eñi
species carnis ẽ et corporis uiui. ista coloꝵ
fucus est &cera tabulis sensu carentib suꝑ¬

Expanded text:
in sanctis, mirabilis in majestatibus, faciens proin sanctis, mirabilis in majestatibus, faciens prodigia? Quod dicit, Quis similis tibi in diis, non simulacris gentium comparat Deum, nec daemonibus qui sibi falso deorum nomen assiscunt; sed deos illos dicit qui per gratiam et participationem Dei appellantur dii. De quibus et alibi Scriptura dicit: Ego dixi, Dii estis . Et iterum: Deus nullus tamen Deo similis invenitur, vel in potentia, vel in natura. Et licet Joannes apostolus dicat: Filioli, nondum scimus quid futuri sumus. Si autem revelatum nobis fuerit, de Domino scilicet, similes illi erimus . Similitudo tamen haec non ad naturam, sed ad gratiam revocatur: verbi causa ut si dicamus picturam similem esse ejus cujus imago in pictura videtur expressa, quantum ad gratiam pertinet, visus similis dicitur; quantum ad substantiam, longe dissimilis. Illa enim species carnis est et corporis vivi, ista colorum fucus est, et caetera, tabulis sensu carentibus sup
Abbreviated transcription (Latin):
ctopeccatum nelcit. Ambulaint & dis¬
is et pecrus licet paululũ trepidaue¬
M. Nonem̃ cantus erat &e talis qui nich
onino despecie plũbi inse haberet ad¬
mxtũi. Habuit licet parũ: propt̃ quod
dicit ad eum dñs. Modice fidei quare
aubuasti: Iccirco gͥ qui saluustit pignẽ
aliuis fit: ut si quid forte despecie plumbi
habuent admixtũ ignis decoquat & resoluai.
ud eficiant᷑ om̃s aurũ bonũ: quia aurum
iette illiꝰ bonũ ẽẽ dr quam habitaturi sc̃
ic̃ & ficut fonax probat aurũ. ita homi¬
nesiustos tẽptatio. Uemendũ ẽgͦ omnib
udignẽ. ueniendũ est ad conflatoriũ. Sed
ecr̃ dñs & conflat: et purgat filios iuda.
cnqua plumbũ igni resoluetꝰ ac purgatur
aerotũ remanet aurũ purũ. Et siquis plus
lluc plũbi deculerit. plus exurit᷑ ut ampliꝰ
aecoquatur: ut si parũ aliquid auri pur.¬
giti tamen resideat. Qd̃ si aliquis illuc cotꝰ
plumbeus uenerit: fiet de illo hoc qd scͥp¬
tum est. demergitur inprofundũ canquã

Expanded text:
peccatum nescit. Ambulavit et discipulus ejus Petrus, licet paululum trepidaverit: non enim tantus erat et talis, qui nihil omnino de specie plumbi in se haberet admistum. Habuit, licet parum, propter quod dicit ad eum Dominus: « Modicae fidei, quare dubitasti? » Idcirco igitur, qui salvus fit, per ignem salvus fit, ut si quid forte dehabuerit admixtum. Ignis decoquat et resolvat, ut efficiantur omnes aurum bonum, quia aurum terrae illius bonum esse dicitur, quam habituri sunt sancti. Et sicut fornax probat aurum, ita homines justos tentatio. Veniendum est ergo omnibus ad ignem. Veniendum ad conflatorium. Sed et enim Dominus et conflat et purgat filios Juda. tanquam plumbum igni resolvitur ac purgatur, et totum remanet aurum purum. Et si quis plus illuc plumbi detulerit, plus exuritur, ut amplius decoquatur, ut si parum aliquid auri, purgatum tamen resideat. Quod si aliquis illuc totus plumbeus venerit, fiet de illo hoc quod scriptum est: Demergitur in profundo tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
accepistis spm̃ ad optionis filiorũ in quodi¬
mamus abba pater:quia eodẽ spũ dei idest
digito dei quolex intabulis lapideis con¬
scripta ẽ timor incussus est eis qui grãm nõ¬
dum intelligebant: ut de sua infirmitate
atq peccatis ꝑ legem conuincerent᷑: & ler
illis fieret pedagogus. quo ꝑducerent᷑ adgiã
que ẽ infide iħu xp̃i. De hoc aũt ipũ adop¬
tionis & gr̃ẽ. idẽ de hoc oꝑe sp̃s dei quo im¬
ꝑtitur gr̃a. et regeneratione inuitã et̃nam:
dicitur. Sp̃s aũt uiuificat. Cũ supradice¬
retur lutera occidit: io est conscripta tan¬
tummꝰ iubens sine ad iutorio gre. Demersist
inquit canquã plũbum inaquã ualidissi¬
mã. Peccatonesgͣue̾ sunt. Deniq & iniquitaᷤ
suꝑtalentũ plũbi sedere monstrat᷑. sicut ra¬
charias propha dicit. Uidi inquit mulierẽ
sedentẽ suꝑ talentũ plubi. Et dixi. Que ẽ hec.
Ec respondit. Iniquitas. Inde ẽ gͦ qd̾ imqui

Expanded text:
accepistis spiritum adoptionis in quo caccepistis spiritum adoptionis in quo clamamus: abba, pater, quia eodem spiritu dei, id est digito dei, quo lex in tabulis lapideis conscripta est, timor incussus est eis, qui gratiam nondum intellegebant, ut de sua infirmitate atque peccatis per legem conuincerentur et lex illis fieret paedagogus, quo perducerentur ad gratiam quae est in fide Iesu Christi. de hoc autem spiritu adoptionis et gratiae, id est de hoc opere spiritus dei, quo inpertitur gratia et regeneratio in uitam aeternam, dicitur: spiritus autem uiuificat, cum supra diceretur: littera occidit, id est lex conscripta tantummodo iubens sine adiutorio gratiae. Veneruntuit, tanquam plumbum in aquam validissimam; peccatores graves sunt, denique et iniquitas super talentum plumbi sedere monstratur, sicut Zacharias propheta dicit: « Vidi, inquit, mulierem sedentem super talentum plumbi, et dixi, quae est haec? et respondit, iniquitas . » Inde est ergo, quod iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
ruit eos mare. Ecce iam quinto cõmemoratur
sp̃s dei: ut inhoc numero accipiamus. & qđ̃
dictum est. digitus dei est hoc. Primo ubi scrip¬
tum ẽ: sp̃s dei suꝑferebat᷑ suꝑ aquas. Scdo ubi
tatores egyptiorum dicunt: digitus deiẽne
Quinto in hoc cantico. misisti spm̃ cuum
& operuit cos mare. Meminerimus aucen
spm̃ dei non solum adbeneficia: uerũ etiã
ad uindictã cominemorari. Namquid ali¬
ud etiam supra dixitꝰ ꝑ sp̃m ire cue diuisa
est aqua: Iste itaq sp̃s dei inegyptios. Nam
sp̃s ire eiꝰ quib nocuit aquarũ diuisio. ut
intrantes possent aquis redeuntib obru:
filiis uͦ isrł quib profuit qd aqua diuisa
est ñ fuit ille sp̃s ire dei. Unde significat᷑ ꝓpĩ
diuersas oꝑationes & effectus. spm̃ dei dissi¬
milit̃ appellari: cũ sic unus atq idem ille
eundem significari ubi dicit apłs. Nonem̃
accepistis spm seruitutis iterũ intimore: s

Expanded text:
ruit eos mare. » Ecce jam quinto commemoratur spiritus Dei, ut in hoc numero accipiamus et quod dictum est: « Digitus Dei est hic . » Primo, ubi scriptum est: « Spiritus Dei ferebatur super aquas . » Secundo ubi tatores Aegyptiorum dicunt: « Digitus Dei est hic. » Quinto in hoc cantico: « Misisti Spiritum tuum et cooperuit eos mare. » Meminerimus autem spiritum Dei, non solum ad beneficia, verum etiam ad vindictam commemorari; nam quid aliud etiam supra dixit? Per spiritum irae tuae divisa est aqua. Iste itaque spiritus Dei in Aegyptios, nam spiritus irae ejus, quibus nocuit aquarum divisio, ut intrantes possent aquis redeuntibus obrui: filiis vero Israel, quibus profuit, quod aqua divisa est, non fuit ille spiritus irae Dei? Unde significatur propter diversas operationes, et effectus spiritum Dei dissimiliter appellari, cum sit unus atque idem, ille eumdem significari, ubi dicit Apostolus: accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
isisti iram tuã que deuorauit eos sicut
stipulam. Ultio nouissima que diabo¬
⁊lo & angłis eius infligit᷑: uidet᷑ patientib
eam ira ẽẽ: s tam̃ abillo qui unuersa cum
tranquillitate iudicat. sine ꝑturbatione
animi sui iuste peccatorib irrogat᷑. Ex om̃i¬
t inspũ furoris cui congregate st̃ aque.
scagnũ utiq sulphuris condignũ me¬
ritis eorũ impendit᷑: sub quo dimersi imꝑpe
innouissimo examine ꝑsoluenda erit. et
hora uindicte adhuc procelat᷑ hostib ui¬
det᷑ occasionẽ ꝑsequendi tribuerẽ:qui pati¬
entia dei abutunt᷑ chesauruantes sibi iram
indie ire. & reuelationis iusti iudicii dei: cũ
ipse certissime ueniet scĩs suis reddere pre¬
mia eterne beatitudinis: & aduersariis sinꝰ
dare uindictã inflamma ignis. Unde seqͥt᷑.

Expanded text:
isisti iram tuam, quae devoravit eos sicut stipulam. Ultio novissima quae diabolo et angelis ejus infligitur, videtur patientibus jam iram esse; sed tamen ab illo qui universa cum tranquillitate judicat, sine perturbatione animi sui juste peccatoribus irrogatur, spiritu furoris tui congregatae sunt aquae. » Stagnum utique sulphuris condignum meritis eorum impenditur, sub quo dimersi gemuntin novissimo examine persolvenda erit, et hora vindictae adhuc protelatur, hostibus videtur occasionem persequendi tribuere, qui patientia Dei abutuntur thesaurizantes sibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei. Cum ipse tamen certissime veniet sanctis suis reddere praemia aeternae beatitudinis, et adversariis suis dare
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Diciturq de talib. non dabt̃ dõ placati¬
onem suam:nec preciũ redemptionis anime
sue. Redemptio eñi anime uiri diuitie sue ut
salomon ait:siue temporales scilicet cũ eas dis¬
quã fecit uel miserando paupib uel alia bona
faciendo. Babit aut̃ omnis qui cransit ad nom̃.
dimidiũ sicli. hoc ẽ .x. obolos: qd̾ ñ aliud aptiꝰ quã
obseruantia de calogi legis anobis ualet intel¬
ligi. Qui eñ hunc recte incelligere nouit:
omnẽ in eo & fideratq oꝑis plenitudinẽ. et fu¬
ture promissionẽ retribucionis inẽe cognouit.
Demq inprimis trib dilectio dei: insequentib
septem. dilectio ẽ proximi cõprehensa. Etapło
teste: plenitudo legis est dilectio. S &e aliud sa¬
cramentum nequaqũã pretereundũ eode nume¬
codetario concinet᷑. Nom̃ em̃ ibu apud hebreos

Expanded text:
tant. Diciturque de talibus: Non dabunt Deo placatitant. Diciturque de talibus: Non dabunt Deo placationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Redemptio enim animae viri divitiae suae , ut Salomon ait: sive temporales, scilicet cum eas disquam fecit, vel miserando pauperibus, vel alia bona faciendo. Dabit autem omnis qui transit ad nomen, dimidium sicli, hoc est decem obolos; quod non aliud aptius quam observantia decalogi legis a nobis valet intelligi. Qui enim hunc recte intelligere novit, omnem in eo et fidei atque operis plenitudinem, et futurae promissionnamque in primis tribus dilectio Dei, in sequentibus septem dilectio est proximi comprehensa. Et Apostolo teste, plenitudo legis est dilectio. Sed et aliud sacramentum nequaquam praetereundum eodem numero denario continetur. Nomen enim Jesus apud Hebraeos
Abbreviated transcription (Latin):
incabernacłin sacerdotes. S premittit᷑ unum
dñi mandatũ qđ ce nos breuit cangere ac pro mo¬
dulo nr̃o ex pon̾ẽ conuenit. Sequitꝰ.
leris sũmam filiorũ isrł iuxta numerũ. dobunt
singłi precium proanimab suis dño: & ñ erit
plaga ineis. Hoc aũt̃ dabit omnis qui transit
ad nomen. Dimidiũ sicli iuxta mensurã cẽpli.
Siclus .xͦx. obolos habet. Media parssicdi oste ret
dño. Huiꝰ precepti oblitus est. dauid quando
numerauit popłm: idõq: plagam numeran¬
do cidem popło consciuit. Sp̃ali autẽ sensu
summa filiorum isrł summã omium desig
nat electorum: quorũ nomina scripta sunt
incelo. Singliq dant pro animab suis pre¬
cium dño: cũ eimbonis oꝑib exhibent sedu¬
le seruitutis obsequiũ. Aloqum plaga erit in
eis cũ fuerint recensici: quia nimirũ ultio ma¬
net ꝑpetua eos qui fideliũ numero nominete¬
nus sociati ꝑfecta fidei oꝑa dño offerre detrac¬

Expanded text:
in tabernaculum sacerdotes; sed praetermittitur unum in tabernaculum sacerdotes; sed praetermittitur unum Domini mandatum, quod et nos breviter tangere ac pro modulo nostro exponere convenit. Sequitur: leris summam filiorum Israel, juxta numerum dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga in eis. Hoc autem dabit omnis qui transit ad nomen, dimidium sicli juxta mensuram templi. Siclus viginti obolos habet. Media pars sicli offertur Domino. Hujus praecepti oblitus est David, quando numeravit populum, ideoque plagam numerando eidem populo conscivit . Spirituali autem sensu summa filiorum Israel, summam omnium dnat electorum, quorum nomina scripta sunt in coelo. Singulique dant pro animabus suis pretium Domino, cum ei in bonis operibus exhibent sedulae servitutis obsequium. Alioquin plaga erit in eis, cum fuerint recensiti; quia nimirum ultio perpetua manet eos qui, fidelium numero nomine tenus sociati, perfecta fidei opera Domino offerre detrec
Abbreviated transcription (Latin):
post passionẽ resurrectionẽq suam assumptꝰ
est incelum. & sedit adextris dei. Suꝑ cunꝰ cor¬
nua altaris deprecat᷑ aaron insanguine quod
oblatum est propeccato. & placat supeo: quan¬
do rogantes propopło dei uel prosua ipson
ignorantia sacerdoces ꝑuigenitũ filiũ eius
sese ad iuuandos ce ꝑsacramentum passionis
illius saluandos ẽẽ confidunt: monente apło
ac dicente. ꝑipsum gͦ offeramus hostiam lau¬
dis semꝑ deo: idẽ fructum labiorũ conficenti¬
ũ nomini eius. Qđ de omnib etiam electis
menbris udelicet sũmi sacerd otis qui inspũ
ce ueritate orant patrẽ. conuement accipipot̃.
Cui aut̃ meliꝰ quã huic altari conuenit quod
dicit᷑ scm̃ scõrum erit dño: He quo inmun¬
dum nascicuro dixit uirgini matri arehangle.
umbrabit tibi. Descripta huc usq factura
altaris incensi suꝑest ad huc descriptio labriens
inquo lauarent manussuas ac pedes ingressim

Expanded text:
post passionem resurrectionemque suam assumptus post passionem resurrectionemque suam assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. Super ejus cornua altaris deprecatur Aaron in sanguine quod oblatum est pro peccato, et placat super eo, quando rogantes pro populo Dei, vel pro sua ipsorum ignorantia sacerdotes, per unigenitum Filium ejus esse adjuvandos, et per sacramentum passionis illius salvandos esse confifferamus hostiam laudis semper Deo, id est, fructum labiorum confitentium nomini ejus. Quod de omnibus et etiam electis membris videlicet summi sacerdotis, qui in spiritu et veritate orant Patrem convenienter accipi potest. Cui autem melius quam huic altari convenit, quod dicitur Sanctum sanctorum erit Domino, de quo in mundum nascitur, dixit Virgini matri archangelus: Et reliqua. Descripta hucusque factura altaris incensi, superest adhuc descriptio labri aenei, in quo lavarent manus suas ac pedes, ingressuri
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ altare ipsum dñm significat.: qui miro acq
ineffabili ordine. ita carnẽ ueram traxit ex
adam: ut apeccato carnis ade ueracit̃ essẽt
immuni&: Quomͦ alcare quidẽ utrũq eximiꝰ
ciusdemq generis ligni factum. s nõ utrũq
crat auro cooꝑtũ. S& in hoc altari nlcarna¬
le offerebar: uerũ aromata cantũ adoleban¬
tur: quia dñs preces siue lacrinas effundens nõ
prosuis erratib qui nulli erant. s pronr̃a hoc
salute faciebat. Sicuc eñ arca intra uelũ posi¬
ta hominẽ dm̃ sedentẽ addexteram maiesta¬
tis in excelsis significat: ita altare extra uelũ
quidem s prope introitũ eiꝰ positum. cund̃ẽ
mediatorẽ dei & hominũ pocest figuraliter
ex primere: int̾ homines quidẽ humanitꝰ con¬
uersantẽ.: s potentia diuinitatis celorũ inceri¬
ora penetrantẽ Stabat altare incensi inscũa¬
rio. ubi & candelabrum et mensa: quia uer¬
bum caro factum ẽ. & habitauit in nobibis.
Stabat arca intra uelũ: quia idem añs ihc

Expanded text:
 altare ipsum Dominum significat: qui miro atque ineffabili ordine ita carnem veram traxit ex Adam, ut a peccato carnis Adae, veraciter esset immunis. Quoniam altare quidem utrumque ex unius ejusdemque generis lignis factum, sed non utrumque erat auro coopertum. Sed et in hoc altari nil carnale offerebatur, verum etiam aromata tantum adolebantur, quia Dominus preces sive lacrymas effundens, non pro suis erratibus qui nulli erant, sed pro nostra hoc salute faciebat. Sicut enim arca intra velum posita, hominem sedentem Domini ad dexteram majestatis in excelsis significat, ita altare extra velum quidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem mediatorem Dei et hominum potest figuraliter exprimere: inter homines quidem humanitus conversantem, sed potentia divinitatis, coelorum interiora penetrantem. Stabat altare incensi in sanctuario ubi et candelabrum et mensa, quia verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Stabat arca intra velum, quia idem Dominus Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
teo aaron scilicet & liberos eiꝰ. et impones ei mi
tras: eruntq saceidotes mei inreligione ꝑpecua
Nam neq hic defeminalib amoyse accipiendis
precipitur. Unde liquido constat: qđ̃ se hoc ge¬
nere uestimenti ipse priꝰ aaron acfilii eiꝰ inaue¬
rant: & sic ad manũ moysi lauandi. induendi.
unguendi. et consecrandi intrabant. Ubi &e hoc
notandum qd consecraturus eos moyses primo
lauit aqua. & sic habitũ illis sacri gradus im¬
ponit: quia nimirũ necesse ẽ. ut qui ad officiũ
altaris promouendus est. maiorib se solico fui¬
entis lacrimarũ siue cõpunctionis cempore de¬
dicationis abluat: ut quo mundior ad gradũ
accipiendũ accesserit: eo ꝑfectiꝰ acceptum consũ¬
met. Indutus uͦ sacris uestib pontisex. mox oleo
untutũ absq gr̃a dei possimus. haberẽ:s quia ma¬
ius necesse ẽ auxiliũ gr̃a tribuat᷑ ad nõ. ubi quisuel

Expanded text:
teo Aaron scilicet et liberos eius eteo Aaron scilicet et liberos eius etras; eruntque sacerdotes mei religione perpetua . Nam neque hic de feminalibus a Moyse accipiendis, praecipitur. Unde liquido constat, quod se hoc genere vestimenti ipse prius Aaron et filii ejus induerant, et sic ad manum Moysi lavandi, induendi, ungendi, et consecrandi intrabant. Ubi et hoc notandum, quod consecraturus eos Moyses, primo lavit aqua, et sic habitum illis sacri gradus imponit: quia nimirum necesse est ut qui ad officium altaris promovendus est, majoribus se solito fluentis lacrymarum sive compunctionis, tempore dedicationis abluat, ut quo mundior ad gradum accipiendum accesserit, eo perfectius acceptum consummet. Indutus vero sacris vestibus pontifex, mox oleo virtutum, absque gratia Dei possimus habere, sed quia majus necesse est auxilium gratiae tribuatur a Domino, ubi quis vel
Abbreviated transcription (Latin):
titatis regulam docebis: cu abstinendũ abuxoris
cõplexu eis qui sacerdotio functurist̃ intimabis:¬
nulli camen uiolencũ huiꝰ modi continendie ui¬
gum impones:sz quicũq saceidoces fieri ac mi¬
nisterio altaris seruire uolunt: ipsisuasponte
uxorum serui ẽẽ desistant. Qd̃ ubi ꝑfecerint. et
suscepto semel continencie proposico ministros
sescũarii atq altaris fore consentiunt: ad eric
lex diuma que uelut ceterũ illis habitũ sacer¬
dotib congruum imponens quomͦ uiuere uel
docere debeant abundant̃ insticuat.
uq laueris patrẽ cũfiliis aqua. induesaa¬
ron uestimentis suis. idẽ linea &tumca.
& suꝑ humerali & rationali. Qd̃ constringens bal¬
teo pones chiaram incaput erꝰ & lamminã scãm
suꝑ thiaram. et oleum unctionis fundessuꝑ capt̃
eius: atq hoc ritu consecrabit᷑. filios quoq eius
applicabis. et indues tunicis lineis: cingesq bal¬

Expanded text:
titatis regulam docebis; tu abstinendum ab uxoreo titatis regulam docebis; tu abstinendum ab uxoreo complexu eis qui sacerdotio functuriNulli tamen violenti hujusmodi continentiae jugum impones. Sed quicunque sacerdotes fieri, ac ministerio servire altaris volunt, ipsi sua sponte uxorum servi esse desistant. Quid ubi perfecerint, et suscepto semel continentiae proposito, ministros se sanctuarii atque altaris fore consentiunt, aderit lex divina, quae velut caeterum illis habitum sacerdotibus congruum imponens, quomodo vivere vel docere debeant, abundant justitiae. Cumque laveris Patrem cum filiis aqua, indues Aaron vestimentis suis id est linea et tunica et superumerali et rationali quod constringes balteo et pones tiaram in capite eius et lamminam sanctam super tiaram et oleum unctionis fundes super caput eius atque hoc ritu consecrabitur filios quoque illius adplicabis et indues tunicis lineis cingesque bal
Abbreviated transcription (Latin):
tium acciꝑe ueladaltatis pocest ministeriũ con¬
secrari: idẽ si non aut uirgo ꝑmanserit aut uroree
coniunctionis federa soluerit. Qd uidelicet genꝰ
iurtutis. nulli ꝑ legẽ dei necessario imꝑatũ. s uo¬
luntaria ẽ. deuotione dño offerendũ: dicente ip¬
so dehoc ñ om̃s capiunt uerbũ istud. Ad quã
tam̃ benigna mox exhortatione eos qui possit
inuitat dicens. Qui potest caꝑe capiat. Et pau¬
lopost eisdẽ qui uel uxorẽ uel alios cognatos
& implicamenta mundihuiꝰ propt̃ ipsũ reliq̃¬
rintꝰ. cencuplũ promitt it inhac uita premium:
et inscło futuro uitã eternam. Unde certce gr̃a
distinctionis ñ moyses hoc indumento uestire
aaron & filios eiꝰ iubet᷑. sicut de priorib dicitur.
uestiesq his omnib aa ron frc̃m tuum &e filios eiꝰ
cũ co:s facies inquit femmalia linea ut oꝑiant
carnẽ. Ipsi inquit oꝑiant carnẽ turpicudinis
sue: cu feminalia pontifici & filiis eiꝰ facies. tucas¬

Expanded text:
tium suscipere, vel ad altaris potest ministerium consecrari, id est, si non aut virgo permanserit, aut uxoreae conjunctionis foedera non solverit. Quod videlicet genus virtutis nulli per legem Dei necessario imperatum, sed voluntaria est devotione Domino offerendum, dicente ipso de hoc: « Non omnes capiunt verbum istud . » Ad quam tamen benigna mox exhortatione eos qui possint invitat, dicens: « Qui potest capere capiat. » Et paulo post eisdem qui vel uxorem vel alios cognatos, et implicamenta mundi hujus propter ipsum reliquerint, centuplum promittit in hac vita praemium, et in saeculo futuro vitam aeternam. Unde certa gratia distinctionis non Moyses hoc indumento vestire Aaron et filios ejus jubetur, sicut de prioribus dicitur: « Vestiesque his omnibus Aaron fratrem tuum, et filios ejus cum eo, sed facies, inquit, feminalia linea, ut operiant carnem . » Ipsi, inquit, operiant carnem turpitudinis suae, tu femina lia pontifici et filiis ejus facies, tu cas
Abbreviated transcription (Latin):
momni tempore excogitare. & architectonari
et cetera: Utrũ sp̃s̃ sc̃i munerietiam ista oꝑa
tribuenda sint que ꝑtinere ad opificiũ uiden¬
tur: An &e hoc significatiur dictumẽ. ut ea
ꝓtineant addiutinũ spm̃ sapientie oe intelles¬
tis aescientie. que his reb signicant᷑. Tam
cciam hiccũ spũ replctꝰ dicat᷑ isie diuino sapĩe¬

Expanded text:
in omni opere excogitare et architecto nari in omni opere excogitare et architecto nari et cetera? utrum spiritus sancti muneri etiam ista opera tribuenda sunt, quae pertinere ad opificium uidentur? an et hoc significatiue dictum est, ut ea pertineant ad diuinum spiritum sapientiae et intellectus et scientiae, quae his rebus significantur? tamen etiam hic cum spir
Abbreviated transcription (Latin):
contuderis: pones exeo coram tab naculo
mus: & si ueraciter bona sint. subtilit̃ retrac¬
tamus. Aromatagͦ inpuluerẽ redigere est.
uirtutes recogitando terere. & usq adsub¬
tilitatẽ occulte ex aminacionis reuocare.
Et notandũ qd de eodẽ puluere dr̃: pones
nimirũ bona nr̃a ueracit̃ inconspectu iudi¬
cis placent. cũ hec mens subtiliꝰ recogitando
conterit: & quasi de aromatib puluerem
ocutusq est dñs ad moysen dicens.
Eece uocaui ex nomine beseleel filiũ uri filii
hur de cribu iuda. & impleui eũ spũ dei. sapi¬
entia & intelligentia et scientia inom̃i oꝑe
ad excogitandũ fabit quncqͥd pot̾ ficri exau¬
ro &e argento. etere. marmore &e gemimis et di¬
uersitate lignorũ. Dediq cisocium ooliab
filiũ achisamech detribudan. & incorde ho¬
minis cruditi posui sapientiam: ut faciant
cuncta que prccepi tibi &e cetera. Quidest¬
qd beselecl cũ iuberet adhiberi oꝑib faci
diuino. sapientie. & incelligentie. et scientie.

Expanded text:
ri, et erat intus in Sancta sanctorum. Incensum autem quod mus, et si veraciter bona sint subtiliter retractamus. Aromata ergo in pulverem redigere, est virtutes recogitando terere, et usque ad subtilitatem occultae examinationis revocare. Et notandum quod de eodem pulvere dicitur: « Pones nimirum bona nostra in conspectu iudicis placent, cum hec mens subtilius recogitando conterit et quasi de aromatibus pulverem banus et onyx terrae atque igni, ut per haec omnium quae ex nomine Beselehel filium Uri filii Hur de tribu Iuda et implevi eum spiritu Dei sapientia intellegentia et scientia in omni opere ad excogitandum fabre quicquid fieri potest ex auro et argento et aere marmore et gemmis et diversitate lignorum dedique ei socium Hooliab filium Achisamech de tribu Dan et in corde omnis eruditi posui sapientiam ut faciant cuncta quae praecepi tibi tabernacuquod Beselehel cum iuberet adhiberi operibus tadiuino sapientiae et intellectus et scientiae