comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quam dicens. Difficile ẽ. ut si examinem
uos. et appendam uos. et scruter diligen¬
tissime facta ur̃ã: non inueniam unde uos
damnẽ. Sed ite in regnum. Esuriui enĩ:
et dedistis michi manducare. Non gͦ itis
in regnum. quia non peccastis: s peccata
in ignem ȩternum:qui paratus ẽ diabolo
et angłis eius. Et illi tanquam noxii. olim
rei. sero trementes. attendentes peccata sua:
quando auderent dicere immerito se damna¬
ri. immerito inse hanc depromi a iudice tam iu¬
sto sententiam: Considerando conscientias suas.
considerando omnia uulnera animȩ suȩ. qͣn¬
do auderent dicere iniuste damnamͣ: de qͥb
ante insapientia dictum ẽ. traducent eosex
aduerso iniquitates eoꝵ: Sine dubio uide¬
bant se iuste damnari ꝓsceleribus et crimi¬
nibus suis: et quasi eis diceret non. non inde
unde putatis: sed quia esuriui. et non dedi¬
stis michi manducare. Si enim ab illis õib

Expanded text:
quam dicens: Difficile est, ut si examinem quam dicens: Difficile est, ut si examinem vos et appendam vos, scruter diligentissime facta vestra, non inveniam unde vos damnem: sed ite in regnum, esurivi enim, et dedistis mihi manducare. Non ergo itis in regnum, quia non peccastis: sed quia vein ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et illi tanquam noxii, olim rei, sero trementes, attendentes peccata sua, quando auderent dicere, immerito se damnari, immerito in se hanc depromi a judice tam justo sententiam? Considerando conscientias suas, considerando omnia vulnera animae suae, quando auderent dicere, Injuste damnamur? De quibus ante in Sapientia dictum est: Traducent eos ex adverso iniquitates eorum . Sine dubio videbunt se juste damnari pro sceleribus et criminibus suis: et quasi eis diceret, Non, non inde unde putatis; sed quia esurivi, et non dedistis mihi manducare. Si enim ab illis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
stis. Non dixit hȩc. S ꝑcipite regnũ: qr
esuriur⁊ dedistis mͥmanducare. Qnͣto hoc
excellit. quando cȩtera tacuit. et hoc so
in ignẽ eternum: qui paratus ẽ diabolo
et angłis eius. Quam multa posset inim¬
pios dicere. Quoniam si quȩrerent quare
micida. fraudator. sacrilege. blasphemator.
infidelis: Nichilhorum. S quia esuriui:
et non dedistis michi manducare. Uideo eti
am uos moueri. sicut moueor: et uere mira
res. Fuius autem ad mirabilis rei rationẽ
colligo ut possum: quam uos non celabo.
Scriptum ẽ. Sicut aqua ignẽ: sic elemo
Include ȩlemosinam incorde pauꝑis: et
ipsa ꝓte dep̃cabit᷑ dñm. Item scriptum ẽ.¬
meũ audirex: et peccata tua elemosinis:
redime. Et alia multa sunt diuini eloquii
documenta: quibus ostendit᷑ multum ua¬
lere elemosinam ad extinguenda et delen¬
da peccata. Proinde illis quos damnatu¬
rus ẽ. immo plus illis. quos coronaturꝰ
est solas elemosinas imputauit: tan¬

Expanded text:
stis. Non dixit haec: sed, Percipite regnum, quia stis. Non dixit haec: sed, Percipite regnum, quia esurivi, et dedistiss mihi manducare. Quantum hoc excellit, quando caetera tacuit, et hoc solin ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Quam multa posset in impios dicere, si quaererent, Quare micida, fraudator, sacrilege, blasphemator, infidelis? Nihil horum: sed, Quia esurivi, et non dedistis mihi manducare. 10. Rativos moveri sicut moveor. Et vere mira res. Hujus autem admirabilis rei rationem colligo ut possum, quam vos non celabo. Scriptum est: Sicut aqua exstinguit ignem, pauperis, et ipsa pro te deprecabitur Dominum . Item scriptum emeum audi, Rex, et peccata tua eleemosynis redime . Et alia multa sunt divini eloquii documenta, quibus ostenditur multum valere eleemosynam ad exstinguenda et delenda peccata. Proinde illis quos damnaturus est, imo plus illis quos coronaturus est, solas eleemosynas imputabit, tan
Abbreviated transcription (Latin):
gine mundi. Sinistris autem. Ite in ignẽ
eternum: qui paratus ẽ diabolo et angłis eiꝰ.
Quere causas uel tante mercedis. uł tanti
supplicii: ꝑcipite regnum. et ite in ignem
ȩternũ. Quare istiꝑcipiunt regnũ: Esuri¬
ui enimet dedistis mͥmandueare. Quare isti
ituri in ignem ȩt̃num: Esuriui eiũ: ⁊ non
dedistis michi manducare. Quid ẽ hoc:
Rogo de his qui ꝑcepturi sunt regnum
uerba domini non contemnentes. et cũ fi¬
ducia ꝓmissa sꝑantes. fecerunt hoc. Quia
si non fecissent: uitȩ ipsoꝵ bone sterilitas ista
non utiq conuenisset. forte enĩ casti erant:
non fraudatores. non ebriosi:abstinentes
se aboꝑib malis. Si hoc non adderent:
steriles remanerent. fecissent enim decli¬
na a malo: non fecissent. et fac bonũ. Uerun¬
tamen etiam ipsis non ait: uenite ꝑcipite re¬
gnum. Caste enim uixistis: nulli fraudem
fecistis. neminẽ pauꝑem opp̃ssistis. Limitẽ
nullius inuasistis. neminẽ iurando fefelli¬

Expanded text:
em, Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Quaere causas vel tantae mercedis, vel tanti supplicii, percipite regnum; et, Ite in ignem aeternum. Quare isti percepturi regnum? Esurivi enim, et dedistis mihi manducare. Quare isti ituri in ignem aeternum? Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare . Quid est hoc, rogo? Video de his qui percepturi suntini non contemnentes, et cum fiducia promissa sperantes, fecerunt hoc; quia si non fecissent, vitae ipsorum bonae sterilitas ista non utique convenisset. Forte enim casti erant, non fraudatores, non ebriosi, abstinentes se ab operibus malis. Si hoc non adderent, steriles remanerent. Fecissent enim, Declina a malo: non fecissent, Et fac bonum . Verumtamen etiam ipsis non ait: Venite, percipite regnum; caste enim vixistis, nulli fraudem fecistis, neminem pauperem oppressistis, limitem nullius invasistis, neminem jurando fefelli
Abbreviated transcription (Latin):
tatis et religionis suȩ:qn uiderint se laborare
et florere iniquos. quasi ꝑdiderint mercedẽ.
quasi eos fefellerit qui uocauit. quasi frustͣ
opus indixerit. qui in mercede decepit: re¬
nuntiant deo. & quo se miseri conuerdent.
auertentes ab illo a quo facti sunt. et adhe¬
rentes illis quȩ facta sunt: Cum ceꝑit ꝑi¬
re quod factum ẽ. ubi erit amator tempo¬
ris. qui ꝑdidit ȩt̃nitatem: .Pinde ꝓpter¬
illa bona quȩ non dabit ds̃ nisibomis. et
ꝓpt̃ illa mala quȩ non dabit ds̃ nisi malis:
quia infine apparebunt utraq. credi sibi
uult ds̃. Quȩ merces fidei. aut qͦd omnino
uł nomen fidei:si modo uis uidere qͦd tene¬
as: Non gͦ debes uidere quod credas. sed cre¬
dere quod uideas:credere quam diu ñ uides:
ne cum uideris crubescas. Ergo credimus
dum tempus ẽ fidei: antequam sit tempꝰ
speciei. Sic enim dicit apłs. Quam diusu¬
mus in hoc corpore: ꝑegrinamur adomino.

Expanded text:
tatis et religionis suae; quando viderint se laborare, tatis et religionis suae; quando viderint se laborare, et florere iniquos, quasi perdiderint mercedem, quasi eos fefellerit qui vocavit, quasi frustra opus indixerit qui in mercede decepit, renuntiant Deo. Et quo se miseri convertunt, avertentes se ab illo a quo facti sunt, et inhaerentes illis quae facta sunt? Cum coeperit perire quod factum est, ubi erit amator temporis, qui perdidit aeternitatem? CAPUT illa bona, quae non dabit Deus nisi bonis, et propter illa mala, quae non inferentur nisi malis, quia in fine apparebunt utraque, credi sibi vult Deus. Quae enim merces fidei, aut quod omnino vel nomen fidei, si modo vis videre quod teneas? Non debes ergo videre quod credas; sed credere quod videas; credere quamdiu non vides, ne cum videris erubescas. Ergo credamus, dum tempus est fidei, antequam sit tempus speciei. Sic enim dicit Apostolus, Quamdiu sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino:
Abbreviated transcription (Latin):
do dixeris: habet bonus. Habet et malus.
Ueluti salutem ipsam corporis: et boni ha¬
bent et mali. Diuitias. et apud bonos. et ap̃
et malorum:donum uidemus eẽ cõmune.
Uitam longam. Diuuiuunt boni quidã:
diuuiuunt mali quidam. Et quecunq a¬
lia numerare uolueris in hoc scło bona: ꝑ¬
mixte inuenis apud bonos et malos. Rur¬
sumq quȩcunq aspera. quȩcunq tristia.
et boni patiunt᷑ et mali: famem morbum.¬
dolores. damna. op̃ssiones. orbitates. Cõmu¬
nis hec est omniũ matcries lacrimarũ. faci¬
le ẽ ergo hoc uidere. et bona scłi apud bo¬
nos et malos eẽ: et mala scłi bonos malosq
ꝑferre. Et ideo quorundam pedes inuia dĩ
titubant: et exhorbitare conantur. Multi
enim deuiant. et exorbitant: cũ instituerit̃
et ꝓposuerint animoꝓpterea seruire deo
ut bonis t̾renis abundent: et mala caueant
atq deuitent. Cum enim hoc sibi ꝓposue¬
rint et hanc mercedem constituerint pie¬

Expanded text:
do dixeris, habent boni, habent et mali: do dixeris, habent boni, habent et mali: veluti salutem ipsam corporis, et boni habent et mali. Divitias et apud bonos invenieset malorum donum videmus esse commune. Vitam longam diu vivunt boni quidam, diu vivunt et mali quidam. Et quaecumque alia numerare volueris in hoc saeculo bona, permixte invenis apud bonos et malos. Rursum quaecumque aspera, quaecumque tristia, et boni patiuntdolores, et damna, oppressiones, orbitates: communis haec est omnium materies lacrymarum. Facile est ergo hoc videre, et bona saeculi apud bonos et malos esse, et mala saeculi bonos malosque perferre. Et ideo quorumdam pedes in via Dei titubant, et exorbitare conantur. Multi enim deviant et exorbitant, cum instituerint et proposuerint animo, propterea servire Deo, ut bonis terrenis abundent, et malis careant, eaque devitent. Cum enim sibi hoc proposuerint, et hanc mercedem constituerint pie
Abbreviated transcription (Latin):
uita ueluti laboriosa nobis p̃cipi¬
untur a dño. continere. et sustinere. Iubem᷑
enim continere ab eis quȩ in hoc mundo dicun¬
tur bona: et sustinere ea quȩ in hoc mundo
abundant mala. Illa continentia: ista susti
nentia uocat᷑. Duȩ uirtutes. quȩ mundant
animam: et capacem faciunt diuinitatis.
In refrenandis libidinibus. et coercendis uo¬
luptatib ne seducat quod male blandit᷑.
et eneruet quod ꝓsperum dicit᷑. continen¬
tia nobis opus ẽ. non credere felicitati t̃re¬
ne: et usq ad finem querere felicitatẽ quȩ
non habet finem. Ut autem ẽ continentiȩ
felicitati mundinon credere: ita sustinentiȩ.
infelicitati mundi non cedere. Siue gͦ in
affluentia rerũ simꝰ siue in angustia expectan¬
re malũ ẽ au̾tat a nob̃. Bonadĩ q̃ ꝓmitcit iꝰtis. ĩ fine
seruant᷑ ⁊ mala q̃minat᷑ ĩpiisĩ fine seruañ. Bona⁊imala
q̃ seruant᷑ et miscent᷑ in scło. nec bonisoliha¬
bent nec soli mali. Quicqͥd boni in hoc mun¬

Expanded text:
vita veluti laboriosa praecipiuntur a Domino: continere et sustinere; jubemur enim continere ab his quae in mundo dicuntur bona, et sustinere ea quae in hoc mundo abundant mala. Illa connentia vocatur: duae virtutes quae mundant animam, et capacem faciunt divinitatis. In frenandis libidinibus et coercendis voluptatibus, ne seducat quod male blanditur, et enervet quod prosperum dicitur, continentia nobis opus est: non credere felicitati terrenae, et usque ad finem quaerere felicitatem, quae non habet finem. Ut autem est continentiae, felicitati mundi non credere: ita sustinentiae est, infelicitati mundi non cedere. Sive ergo in affluentia rerum simus, sive in angustia, exspectans, in fine servantur: et mala quae minatur impiis, in fine servantur. Bona et mala quae versantur et miscentur in saeculo, nec boni soli habent, nec soli mali. Quidquid boni in hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
in imagine ambulet homo: tamen uane
conturbat᷑: Tesaurirat et ignorat: et ne¬
scit cui colligat ea. Quare cͦ cantasti et di¬
aurib ꝑcipe lacrimas meas: Quare tu ñ
ꝑcipis auribus uerba eius: a quo uis ꝑcipi
lacrimas tuas: Si accus aueris auariciã
tuam: inuitabit ad sapientiam suam. S
cum susceꝑis iugum sapientie.laboriosa
erit. Laboriosa plane.S uide quo fine.
qua mercede. Nunquid que ꝑ sapientiam
colligis: nescis cui colligas ea: Tibi colligis.
Exꝑgiscere et uigila: habeto cor formice.
Estatis tempus ẽ.tolle qͦd tibi ad hiemem ꝑsit
tibi bene ẽ: tunc disce unde sustenteris
quando tibi male ẽ. Bene ẽ tibi: estas est.

Expanded text:
in imagine ambulat homo, tamen vane in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur; thesaurizat, et nescit cui ea colligat? Quare ergo cantasti et dircipe lacrymas meas ? Quare tu non percipis auribus verba ejus, a quo vis percipi lacrymas tuas? Si accusaveris avaritiam tuam, invitabit ad sapientiam suam. Sed cum susceperis jugum sapientiae, laboriosa erit? Laboriosa plane: sed vide quo fine, qua mercede. Numquid quae per sapientiam colligis, nescis cui colligas ea? Tibi colligis. Expergiscere, evigila, habeto cor formicae . Aestatis tempus est, collige quod tibi ad hiemem prosit. tunc disce unde sustenteris quando tibi male est. Bene tibi, aestas est:
Abbreviated transcription (Latin):
sustine: et inhumilitate tua patientiã ha¬
be:qm̃ in igne ħbat᷑ aurum et argentum:
homines uero acceptabiles in camino hu¬
miliationis. Durum uidet᷑.defecisti. Non¬
ne illud quod non deficit ꝑdidisti: Qua¬
re enim multi multa patiunt᷑ ꝓpt̃ pecu¬
niam ꝑituram: et tu non uis pati ꝓpter
uitam mansuram: Sic recusas labora¬
re ꝓ dei ꝓmisis: quasi si non labores ꝓ¬
bus tuis. Quanta patiuntur ꝓ sua mi¬
quitate latrones: quanta patiunt᷑ ꝑ suis scele¬
ribus ꝑditi: ꝓsua nequitia luxuriosi: ꝓ sua
auaritia negociatoref.Mare transnatantes:
uentis. tempestatibusq corpus et animã cõ¬
mittentes.sua relinquentes: ad ignota cur¬
rentes. Iudex si ꝑnuntiet exilium. pena ẽ.
Auaricia iubet exilium: et leticia ẽ. Quid¬
gͦ tibi magnum imperat sapientia: qͦd ñ
posset imperare et auaricia: E tam̃ cum
imꝑat auaricia. facis. Et cum feceris quod
imꝑat auaricia qͥd habebis: Plenam do¬
mum auro et argento. Non legisti quanꝗ᷑.

Expanded text:
tua patientiam habe. Quoniam in igne probatur aurum et argentum, homines vero acceptabiles in camino humiliationis . Durum videtur, defecisti. Nonne illud quod non deficit perdidisti? Multi multa patiuntur propter pecuniam perituram, et tu non vis pati propter vitam mansuram? Sic recusas laborare pro Dei promissis, quasi non laborbus tuis. Quanta patiuntur pro sua iniquitate latrones? quanta patiuntur pro suis sceleribus perditi, pro sua nequitia luxuriosi, pro sua avaritia negotiatores mare transmeantes, ventis tempestatibusque corpus et animam committentes, sua relinquentes, ad ignota currentes? Judex si pronuntiat exsilium, poena est: avaritia jubet exsilium, et laetitia est? Quid ergo magnum tibi imperat sapientia, quod non posset imperare avaritia? Et tamen cum imperat avaritia, facis. Et cum feceris quod imperat avaritia, quid habebis? Plenam domum auro et argento. Non legisti, Quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
et mortẽ times: ipse timor mortis hiems
cotidiana est.Et tunc maxime pungit ti¬
mor mortis: quando nobis bene ẽ. Nam
quando male ẽ: non timemus mortẽ.Qͫ
idiues quem delectabant multũ diuitie sue
habebat enĩ magnas diuitias et magnas pos¬
sessiones: credo quod interpellabat᷑ timore
mortis. et inter delicias contabescebat. Cogi¬
tabat enĩ. se illa relicturum. Congregaue¬
rat. et nesciebat cui: et aliquid cupiebat
ȩt̃num. Et uenit ad dominũ: et ait illi. Ma¬
gister bone: quid bonifaciam ut uitam et̃¬
nam. consequar: Bene ẽ michi: s labitur
qͦd teneo. Bene ẽ m: s subito non erit qͦd ha¬
beõ. Dic michi unde habeam quod semꝑ erit
Dic mͥ quomͦ ꝑueniam. ad id qͦd ñ ꝑdam. Et
dñs illi. Si uis ad uitam ingredi: serua man¬
data. Quesiuit quȩ mandata. audiuit. Re

Expanded text:
et mortem times, ipse timor mortis, hiems quotidiana est. Et tunc maxime pungit timor mortis, quando nobis bene est. Nam quando male est nobis, non timemus mortem. Quem. Ideo ille dives, quem delectabant multum divitiae suae habebat enim magnas divitias et magnas possessiones, credo quod interpellabatur timore mortis, et inter delicias contabescebat. Cogitabat enim se illa bona relicturum; congregaverat, et nesciebat cui: et aliquid cupiebat aeternum, et venit ad Dominum, et ait illi, Magister bone, quid boni faciam, ut vitam aeternam consequar? Bene est mihi, sed labitur quod teneo; bene est mihi, sed subito non erit quod habeo: dic mihi unde habeam quod semper erit; dic mihi quomodo perveniam ad id quod non perdam. Et Dominus illi: Si vis ad vitam ingredi, serva mand
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ẽ fiditẽpꝰ. Qs negat: Laboriosũ ẽ: s hoc ẽ opꝰ.
ñ añ m̃cedẽ numerares. ꝗͣ. u ĩ oꝑe exerceres.
Dices ei. fac⁊ accipe. Nont̾ diceret. Da :⁊ facio.
Sic gͦ ⁊ds̃. Tu ñ fallis mercennariũ tuũ ti-¬
mens dñm: ⁊ te ipse ds̃ fallet. qͥ iubet ne fal¬
las m̃cennariũ : Et tñtuq ꝓmiseris. potes ñda¬
re. Et si nẽ. ĩ corde tuo falsitatis: ẽ c̃te ĩfragilitate¬

Expanded text:
sum est fidei tempus: quis negat? Laboriosum est, sed hoc est opus non ante mercedem numerares, quam in opere exerceres. Diceres ei, Fac, et accipe: non tibi diceret, Da, et facio. Sic ergo et Deus. Tu non fallis mercenarium tuum timens Deum; te ipse Deus fallet, qui jubet ne fallas mercenarium? Tamen tu quod promiseris potes et non dare; et si non est in corde tuo dolus falsitatis, est
Abbreviated transcription (Latin):
Accedit illi uita dicimus crescendo. Acce¬
dit. an decedit: Ecce de septuaginta annis
uixit sexaginta. Remanserunt decem. fĩ¬
nitum ẽ qͦd erat ꝓpositum. Et quanto plus
uiuit: tanto minus illi restat. Idõ uiuendo
hic decrescit uita. non crescit. Tene qͦd t̾
ꝓmisit ds̃: ut crescat innouissimis uita tua.

Expanded text:
Accedit illi vita, dicimus, crescendo. AcceAccedit illi vita, dicimus, crescendo. Accedit, an decedit? Ecce de septuaginta annis vixit sexaginta, remanserunt decem: diminutum est quod erat propositum; et quanto plus vivit, tanto minus illi restat. Ideoque vivendo hic decrescit vita, non crescit. Tene quod tibi promisit Deus, ut crescat in novissimis vita tua.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ initiũ religionis et uiȩ nrẽ. fixum ha¬
bere corinfide .⁊ figendo
cor infide inuere bene. abstinere a bonis se¬
ductoriis: sustinere mala temporalia: et qͣn¬
diu illa blandiunt᷑ et illa minant᷑. ad uer¬
sum utrunq inconcussũ habere cor: ne in il¬
lis defluas. ne in illis frangaris. Habendo
gͦ continentiam. habendo etiam sustinentiã.
cũ bona temporalia transierint. et mala qͦ
inferant᷑ non erunt: habebis dm̃ bonũ: ha¬
bebis nullum malũ. Idõ in lectione qͥd no¬
bis dictum ẽ: fili. accedens ad scruitutẽ
dei.sta iniusticia et timore: et p̃para animã
tuam ad temptationẽ. Deprime cor tuum
et sustine: ut crescat innouissimis uitatua.
putamus quia crescit: Ut fiat ȩterna. Mo¬
do enĩ uita humana quã diu ꝑducit᷑. et ui¬
detur ꝓduci. decrescit potius quam crescit.
At tendite et uiddete.: ratiocinamini et uidete.
quia decrescit. Natus ẽ homo. Uerbi gr̃a
constituit illi uite suȩ septuaginta annos.

Expanded text:
hoc est initium religionis et vitae nostrae, fixum habere cor in fide, et figendo cor in fide vivere bene, abstinere ab omnibus seductoriis, sustinere mala temporalia; et quamdiu illa blandiuntur et illa minantur, adversum utrumque inconcussum habere cor, ne in illa defluas, ne in illa frangaris. Habendo ergo continentiam, habendo etiam sustinentiam, cum bona temporalia transierint, et mala quae inferantur non erunt; habebis omne bonum, habebis nullum malum. Ideo in lectione quid nobis dictum est? Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem. Deprime cor tuum, et sustine; ut crescat in novissimis vita tua. putamus, crescit? Ut fiat aeterna. Modo enim vita humana, quamdiu producitur et videtur produci, decrescit potius quam crescit. Attendite et videte, ratiocinamini et videte quia decrescit. Natus est homo: verbi gratia, constituit illi Deus vitae suae septuaginta annos:
Abbreviated transcription (Latin):
ad radices ar boꝵ posita ẽ. Omnis gͦ arbor ñ
faciens fructum bonum. excidet᷑ et in ignẽ
mittet᷑ De hoc utiq fructu suꝑiꝰ ait. Facite
istos fructus non fecerit: sine causa putat.
ꝑsterilem pęnitentiam se mereri ueniam pec¬
catorum. Qui sint autẽ isti fructus: ipse con¬
sequent̾ ostendit. Nampost hec eius u̾ba.
int̾rogabant eum turbe dicentes. Quid gͦ fa¬
ciemus: id est. qui sunt istifructus. quos ut
Quid manifestius fr̃smei:quid certius. quid
exp̃ssius: Quid gͦ aliud sonat. quod suꝑius
ait. omnis arbor non faciens fructũ bonũ.
excidetur et in ignem mittet᷑. nisi qͦd sinistri
audituri sunt. ite in ignem ȩternũ. esuriui
enim et non dedistimichi manducare: Parũ
est itaq recedere a peccatis: si p̃terita curare
neglexeris. Sic et scriptum ẽ. fili. peccasti:
ne adicias iterum. Et ne se hoc solo securũ
eẽ putaret: et depreteritis inquit dep̃care ut
tibi dimittant᷑. Sed quid ꝓderit dep̃cari. si te

Expanded text:
. Omnis ergo arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur. De hoc utique fructu superius ait. Facite squis itaque istos fructus non fecerit, sine causa putat per sterilem poenitentiam se mereri veniam peccatorum. Qui sint autem isti fructus, ipse consequenter ostendit. Nam post haec ejus verba interrogabant eum turbae, dicentes: Quid ergo faciemus? id est, qui sunt isti fructus, quos ut Quid manifestius, fratres mei? quid certius? quid expressius? Quid ergo aliud sonat, quod superius ait, Omnis arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur: nisi quod sinistri audituri sunt, Ite in ignem aeternum; esurivi enim, et non dedistis mihi manducare? Parum est itaque recedere a peccatis, si praeterita curare neglexeris: sicut scriptum est, Fili, peccasti, ne adjicias iterum. Et ne hoc solo securum se esse putaret: Et de pristinis, inquit, deprecare, ut tibi dimittantur . Sed quid proderit deprecari, si te
Abbreviated transcription (Latin):
Parua sit pena. Et ipsa parua magna ẽ.:si
nulla culpa ẽ. Hic defende iusticiam dei
quare uł parua pena. infligitur innocenti:
in quo nullum inuenit᷑ omnino peccatũ.
Dic contra istum aduersartum.qui par¬
uulis non baptiratis miscđia et iusticia
maiore quam tu. ddare uult non solum ui¬
tam et̃nam: uerum etiam regnum celorũ.
Responde si potes. s rationem affer. Hac
enim te głari delectat: ego istam questionẽ
ꝓfundam sentio: et ad eius fundũ riman¬
dum. uires meas ydoneas non agnosco.
Libet me et hic exclamare quod paulus.
Oaltitudo diuitiarum. Paruulus ñ bap¬
tizatus. ꝑgit indamnationẽ. Apł̃i enĩ
uerba sunt: ex uno incondemnationẽ.
Non satis inuenio dignam causam. Quia
non inuenio: non quia non ẽ. Ubi gͦ ñ
inuenio inꝑfundo ꝑfundum: atcende¬
re debeo humanam infirmitatẽ: non
damnare diuinam aucdoritatẽ. Ego prorsus
exclamo. nec me pudet. Oaltitudo diuitiarũ

Expanded text:
parva sit poena; et ipsa parva magna est, si parva sit poena; et ipsa parva magna est, si nulla culpa est. Hic defende justitiam Dei. Quare vel parva poena infligitur innocenti, in quo nullum invenitur omnino peccatum? Dic contra istum adversarium, qui parvulis non baptizatis, misericordia et justitia majore quam tu, dare vult, non solum vitam aeternam, verum etiam regnum coelorum: responde si potes, sed rationem affer; hac enim te gloriari delectat. profundam sentio, et ad ejus fundum rimandum vires meas idoneas non agnosco. Libet me et hic exclamare quod Paulus, O altitudo divitiarum! Parvulus non baptizatus pergit in damnationem: Apostoli enim verba sunt, Ex uno in condemnationem : non satis invenio dignam causam, quia non invenio, non quia non est. Ubi ergo non invenio in profundo profundum, attendere debeo humanam infirmitatem, non damnare divinam auctoritatem. Ego prorsus exclamo, nec me pudet: « O altitudo divitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto magno bono fraudat᷑. Quȩ ẽ ista uisti¬
cia: Dic quare. Quid offendit paruulus ñ
baptizatus. nullam habens culpam: nec
suam. nec de parente tractam: Quid offen¬
dit dicmͥ. ut non intret in regnũ eȩloꝵ
ut separet᷑ a sorte iustorum: ut sit exul a
societate angłorum.Uideris enĩ tibi mi¬
sericors. quia non ei aufers uitam: dãnas
tamen quẽ separas a regno cȩlorum. Dam¬
nas. Non eum ꝑcutis: s in exilium mit¬
tis. Nam et qui exulant uiuunt: si sam
sunt in dolorib corporis non sunt. nec
torquentur: non carceris tenebris affli¬
guntur. Hȩc illis solapena ẽ. non eẽ in pa¬
tria.Si amatur patria:magna pȩna.Si
autem non amat᷑ patria: peior cordis ẽ pe¬
na. Paruum malũ ẽ in hominis corde. qui
societatem non querit scõꝵqui non deside¬
rat regnum cȩlorum: Sinon desiderat:
pena ẽ. de ꝑuersitate. Si autem desiderat:
pena ẽ defraudata caritate.S sit qͦduis.

Expanded text:
profecto magno bono fraudatur. Quae est ista justiprofecto magno bono fraudatur. Quae est ista justitia? Dic, quare? Quid offendit parvulus non baptizatus, nullam habens culpam, nec suam, nec de parente tractam? Quid offendit, dic mihi, ut non intret in regnum coelorum, ut separetur a sorte sanctorum, ut sit exsul a societate Angelorum? Videris enim tibi misericors, quia non ei aufers vitam: damnas tamen, quem separas a regno coelorum. Damnas: non eum percutis, sed in exsilium mittis. Nam et qui exsulant, vivunt, si sani sunt: in doloribus corporis non sunt, non torquentur, non carceris tenebris affliguntur: haec illis sola poena est, non esse in patria. Si amatur patria, magna poena: si autem non amatur patria, pejor est cordis poena. Parvum malum est in hominis corde, qui societatem non quaerit sanctorum, qui non desiderat regnum coelorum? Si non desiderat, poena est de perversitate: si autem desiderat, poena est de fraudata charitate. Sed si, quod vis,
Abbreviated transcription (Latin):
Istum quomͦ suꝑabitis: Qm̃ uos aliquan¬
do contra euidentissimam auctoritatẽ rati¬
otinationẽ humanã delectat ꝓferre: ipsã
regulam rationis ur̃e asserite quantis ui¬
ribus ualueritis: unde uincat᷑ iste qͥ par
tumdare uoluerit etiam non baptizatis.
ñ solum uitam et̃nam. uerũ etiam regnũ
cȩloꝵ. Istum uincite: egosine p̃iudicio
partes huiꝰ parumꝑ suscipio: et dicam
quod ipse non sentio:sed ammoneo uos. ut
acriorem aduersarium uideatis. Ecce exi
stit nescio quis. et dicit. Paruulus ñ habens
ullum omnino peccatũ. nec quod sua ui¬
ta contraxit. nec quod de uita pͥmi paren¬
resistentem uob̃: qui aliter diuiditis. Uos
enim dicitis. Uitam quidem habebit iste
non baptizatus ȩt̃nam: s non habebit re¬
gnum cȩlorum. Ille contra. Immo et uitã
et regnum cę̧lorum. Quare enim patri¬
moniũ regni cȩlorum abripis innocenti:
A quo regnum celorum non acquiritur:

Expanded text:
Istum quomodo superabitis? Quoniam vos aliquanIstum quomodo superabitis? Quoniam vos aliquando contra evidentissimam auctoritatem ratiocinatio humana delectat, proferte ipsam regulam rationis vestrae, et asserite, quantis viribus valueritis, unde vincatur iste, qui ptum, dare voluerit etiam non baptizatis, non solum vitam aeternam, verum etiam regnum coelorum: istum vincite. Ego sine praejudicio partes hujus parumper suscipio, et dicam quod ipse non sentio: sed admoneo vos, ut acriorem adversarium videatis. stit nescio quis, et dicit: Parvulus non habens ullum omnino peccatum, nec quod sua vita contraxit, nec quod de vita primi parenresistentem vobis, qui aliter dividitis. Vos enim dicitis: Vitam quidem habebit iste non baptizatus aeternam, sed non habebit regnum coelorum. Ille contra: Imo et vitam et regnum coelorum. Quare enim patrimonium regni coelorum abripis innocenti? A quo regnum coelorum non acquiritur,
Abbreviated transcription (Latin):
mini nr̃i iħu xp̃i. Non enim ẽ aliud nom̃
sub cȩlo: in quo oporteat saluos fierinos.
Nos om̃s. pusillos cum magnis. Si autẽ
saluos fieri oportet nos in hoc nomine:sine
hoc nomine ꝓculdubio nec salus erit. que
salus ꝓmittit᷑ paruulis: Pace eoꝵ dicã:
qui euiquam salutem ꝓmittit sine xp̃o:
nescio utrum ipse salutem habere possit
in xp̃o. Deinde querimus ab eis. Quid si
aliquis dicat. paruulos merito innocen
tiȩ sicut dicitis atq immunitatis ab oĩ
delicto. non solum habituros salutẽ et ui¬
tam ȩt̃nam. s et regnũ dei ? Vnde apud
uos definitum certumq ẽ.sine baptismo
regnũ dei non habituros paruulos: ut di¬
uideretis eos ꝑarbitrio ur̃o. ñ adiutores
paruuloꝵ. s oppressores miserorum: ut
diuideretis eos ꝓarbitrio ur̃o. et daretis
cis salutem et uitam eternam. pret̾ regnũ
cȩlorum: Alius beniuolentior uobis et mi¬
sericordior. et ut putatis iustior. totũ eis
dabit: et uitam et̃nam et regnum cęloꝵ.

Expanded text:
Christi » . « Non enim est aliud nomen sub coelo in quo oportet salvos fieri nos » , nos omnes, pusillos cum magnis. Si autem salvos fieri oportet nos in hoc nomine, sine hoc nomine procul dubio nec salus erit, quae mittitur parvulis. Pace eorum dicam, qui cuiquam salutem promittit sine Christo, nescio utrum ipse salutem habere possitia. Deinde quaerimus ab eis: Quid, si aliquis dicat, parvulos merito innocentiae suae, sicut dictis, atque immunitatis ab omni delicto, non solum habituros salutem et vitam aeternam, sed et regnum Dei? unde apud vos definitum certumque est, sine Baptismo regnum. Dei non habituros parvulos; ut divideretis eis pro arbitrio vestro, non adjutores parvulorum, sed oppressores miserorum; ut divideritis eis pro arbitrio vestro, et daretis eis salutem et vitam aeternam praeter regnum coelorum? Alius benevolentior vobis et misericordior, et ut putatis justior, totum eis dabit, et vitam aeternam et regnum coelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
igni ȩt̃no torquebuntur: sed regnum dei ñ
possidebunt. Subtracta dextra: non reman¬
sit nisi simstra. Unde autem euadent ab igne
sempiterno: Non ob aliud: nisi quia eruN
in regno. Sequit᷑. Et hec quidem fuistis:s¬

Expanded text:
igni aeterno torquebuntur; sed, regnum Dei non igni aeterno torquebuntur; sed, regnum Dei non possidebunt. Subtracta dextra, non remansit nisi sinistra. Unde autem evadunt ab igne sempiterno? Non ob aliud, nisi quia erunt in regno. Sequitur: « Et haec quidem fuistis
Abbreviated transcription (Latin):
ret quid sit regnum. et quid sit ignis et̃¬
nus: tunc inquit abibunt isti in ambusti
Ecce exposuitͥ quid sit regnum. et qͥd sit
ignis ȩternus: ut quando confiteris par¬
uulum non futurum in regno: fatearis fu¬
turum in ignẽ et̃num. Regnum enĩ cȩloꝵ¬
ẽ uita ęt̃na. Nec aliud dicit etiam apłs paulꝰ.
Cum enim t̃reret homines non paruulos ñ
baptizatos. s scelestos. facinorosos. contami¬
natos. ꝑditos: non eos terruit quod erunt
in igne sempiterno. quo sine dubio ibunt
si non corrigant᷑: s tantum terruit quia in
regno non erunt: ut cumuiderent se ꝑde¬
re spem regni. nonuiderent eẽ consequens
nisi penam ignis eterm. Nolite inqͥt errare.
Neq fornicatores. neq ydolis seruientes. ne¬
q adulteri. neq molles. neq masculoꝵ con¬
cubitores. neq fures. neq auari. neq ebriosi.
neq maledici. neq rapaces. regnum dei pos¬
sidebunt. Non dixit illi et illi. tales et tales.

Expanded text:
ret quid sit regnum, et quid sit ignis aeterret quid sit regnum, et quid sit ignis aeternus, Tunc, inquit, abibunt isti in ambustioam . CAPUT IV. Ecce exposuit tibi quid sit regnum, et quid sit ignis aeternus; ut quando confiteris parvulum non futurum in regno, fatearis futurum in igne aeterno. Regnum enim coeloeterni. Nec aliud etiam apostolus Paulus, cum terreret homines, non parvulos, non baptizatos, sed scelestos, facinorosos, contaminatos, perditos; non eos terruit quod erunt in igne sempiterno, quo sine dubio ibunt, si non corrigantur: sed tantum terruit, quia in regno non erunt; ut cum viderint se perdere spem regni, non viderent esse consequentem nisi poenam ignis aeterni. « Nolite, » inquit, « errare: neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. » Non dixit, Illi et illi, tales et tales
Abbreviated transcription (Latin):
gnum nominat: hac cũ diabolo damnati¬
onem. Nullus relictus ẽ medius locus: uͥ
ponere queras infantes. De uiuis et mortu¬
is iudicabit᷑. alii erunt ad dexteram. alii
ad sinistram. Non noui aliud. Qui inducis
medium. recede de medio. ñ te offendat qͥ dex¬
tam q̃rit. Et te ipsũ ãmoneo recede de medio: s uo¬
li insinistr̃a. Si gͦ dextra erit et simstra⁊ ⁊ nullũ
mediũ locũ in eugłio nouimꝰ: ecce in dertͣ re¬
gnum cȩloꝵ ẽ. ꝑcipite inqͥt regnũ. Qui ibi ñ¬
Qñ indextͣ pculdubio insinist᷑. Ergo qͥ ñ ĩ regno
ꝓculdubio inignem et̃num. Certe habere po¬
test uitam ec̃nam qui non baptirat᷑. Non
erit in dextra: id est nonerit in regno. Uitamȩt̃¬
nam computas ignem sempiternũ: Et de ip.¬
sa uita ȩterna audi expressius: quia nichil ali¬
ud ẽ regnum quam uita et̃na. Prius regnũ
nominauit. sed in dextris: ignem ȩt̃num in
sinistris. Extrema autẽ sententia ut doce¬

Expanded text:
gnum nominat, hac cum diabolo damnatignum nominat, hac cum diabolo damnationem. Nullus relictus est medius locus, ubi ponere queas infantes. De vivis et mortuis judicabitur: alii erunt ad dextram, alii ad sinistram: non novi aliud. Qui inducis medium, recede de medio: non te offendat qui dextram quaerit. Et te ipsum admoneo: recede de medio, sed noli in sinistram. Si ergo dextra erit et sinistra, et nullum medium locum in Evangelio novimus: ecce in dextra regnum cQui non in dextra, procul dubio in sinistra: ergo qui non in regno, procul dubio in igne aeterno. Certe habere potest vitam aeternam, qui non baptizatur? Non erit in dextra, id est, non erit in regno. Vitam aeternam computas ignem sempiternum? Et de ipsa vita aeterna audi expressius, quia nihil aliud est regnum quam vita aeterna. Prius regnum nominavit, sed in dextris; ignem aeternum in sinistris. Extrema autem sententia, ut doce
Abbreviated transcription (Latin):
fatentur. s non propt̃ uitam ȩt̃nam. s ꝓpt̃
regnum cȩlorum. Quid est: Uitam ȩt̾nã
habebunt inquiunt. Quare habebunt:
Quia nullum peccatum habent. et ad dam¬
nationem ꝑtinere non possunt. Ergo ẽ ui¬
ta eterna extra regnum cȩlorum. Primus hic
error aduersandus abauribus: extirpandus
amentibus. Hoc nouum pͥus in eccłia inau¬
ditum ẽ. eẽ uitam ȩternam. p̃ter regnũ cȩlo¬
rum: esse salutem eternam. preter regnũ dei
Primo uide fr̃. ne forte hic consentire nob̃
debeas. quisquis ad regnum dei non ꝑtinet
eum ad damnationẽ sine dubio ꝑtinere. Uen¬
turus dñs et iudicaturus de uiuis et mortuis.
sicut euangłium loquit᷑. duas partes factu¬
rus ẽ. dextram et sinistram. Sinistris dictu¬
rus ẽ: ite in ignem ȩc̃num. qui paratus ẽ dia¬
bolo et angłis cius. Dextris dicturus: ueni¬
te benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ qͦd uo¬
bis paratum ẽ ab origine mundi. Hac re¬

Expanded text:
fatentur, sed non propter vitam aeternam, sed propter fatentur, sed non propter vitam aeternam, sed propter regnum coelorum. Quid de vita aeterna? Habebunt, inquiunt. Quare habebunt? Quia nullum peccatum habent, et ad damnationem pertinere non possunt. Ergo est vita aeterna extra regnum coelorum? error aversandus ab auribus, exstirpandus a mentibus. Hoc novum in Ecclesia, prius inauditum est, esse vitam aeternam praeter regnum coelorum, esse salutem aeternam praeter regnum Dei. Primo vide, frater, ne forte hinc consentire nobis debeas, quisquis ad regnum Dei non pertinet, eum ad damnationem sine dubio pertinere. Venturus Dominus, et judicaturus de vivis et mortuis, sicut Evangelium loquitur, duas partes facturus est, dextram et sinistram. Sinistris dicturus, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus: dextris dicturus, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Hac re
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte aliqua contradicunt. Sz nos di¬
cimus eos aliter salutem et uitam ȩt̃nam
non habituros: nisi baptizentur in xp̃o.
Illi autem dicunt non ꝓpt̃ salutem. non
ꝓpt̃ uitam ȩt̃nam: sed p̾ropt̃ regnum celoꝵ.¬
Quid sit hoc dum exponimus ut possumꝰ.
parumper attendite. Paruulus inqͥunt
et si non baptizetur. merito innocentiȩ
eo qͦd nullum habeat omĩno nec ꝓprium
nec originale peccatum. nec exse nec de
adam tractum: necesse ẽ aiunt ut habeat
salutem et uitam ȩt̃nam. etiam si non bap¬
tiretur. S ꝓptẽa baptirandus ẽ. ut in¬
tret etiam in regnum dei hoc ẽ regnum
cȩlorum. Si discutiendum hoc. diseutiendũ
est propt̾ illos non ꝓpter nos. fr̃s enim nr̃i
sunt: ꝑ moti sunt ꝓfunditate questionis. s
regi debuerunt gub̃naculo auctoritatis. Cũ
enim dicunt. non eẽ baptirandos salutis et
uitȩ et̃nȩ ꝑcipiende causa. s tantũmͦ regni
cȩlorum et regni dei baptizandos quidem

Expanded text:
ex parte aliqua contradicunt. CAPUT II. Sed nos diex parte aliqua contradicunt. CAPUT II. Sed nos dicimus eos aliter salutem et vitam aeternam non habituros, nisi bapilli autem dicunt non propter salutem, non propter vitam aeternam, sed propter regnum coeloQuid sit hoc, dum exponimus ut possumus, parumper attendite. Parvulus, inquiunt, etsi non baptizetur, merito innocentiae, eo quod nullum habeat omnino, nec proprium, nec originale peccatum, nec ex se, nec de Adam tractum, necesse est, aiunt, ut habeat salutem et vitam aeternam, etiamsi non baptizetur; sed propterea baptizandus est, ut intret etiam in regnum Dei, hoc est, in regnum coelorum. Si discutiendum est hoc, discutiendum est utique propter illos, non propter nos. Fratres enim nostri sunt, permoti sunt profunditate quaestionis; sed regi debuerunt gubernaculo auctoritatis. Cum enim dicunt non esse baptizandos salutis et vitae aeternae percipiendae causa, sed tantummodo regni coelorum et regni Dei; baptizandos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
paruuloꝵ nr̃ sermo deductus ẽ. Et quia iã
plixus erat. et de illo terminando cogitaba¬
tur: non tanta dicta sunt detanta questio¬
ne.quanta intanto ꝑiculo asollicitis dici
debuerunt. Sollicitos nos autem facit ñ
ipsa sententia iam olim in ȩccłia sũma au
ctoritate fundata:. s disputationes quorun¬
dam quȩ modo crebrescere. et multoꝵ an¬
mas euertere moliunt᷑. Hodie gͦ adiuuan¬
te domino placuit nobis hinc loqui. Diẽ
quidem sollemnem martyris celebramus.
s maior causa ẽ omniũ fidelium. quã tantũ
modo martyrum. Non enim om̃s fideles
etiam martyres: s illi idõ martyres. quia fi¬
deles. Uideamus gͦ quid ab eis ꝓponatur.
quid eosmouet: qm̃ et deipsis non tam re¬
fellendis quam sanandis cogitare debemꝰ¬
Concedunt paruulos baptirari oportere.
Non gͦ questio ẽ inter nos et ipsos. utrũ par¬
uulibaptirandisint: s de causa queritur
quare baptirandi sint. Hoc gͦ quod conce¬
bitet: quando nec illi hinc dubitant. qui

Expanded text:
parvulorum noster sermo deductus est: et quia jam prolixus erat, et de illo terminando cogitabatur, non tanta dicta sunt de tanta quaestione, quanta in tanto periculo a sollicitis dici debuerunt. Sollicitos autem nos facit, non ipsa sententia jam olim in Ecclesia catholica summa auctoritate fundata, sed disputationes quorumdam, quae modo crebrescere, et multorum animos evertere moliuntur. Hodie ergo, adjuvante Domino, placuit nobis hinc loqui. Diem quidem solemnem Martyris celebramus: sed major causa est omnium fidelium, quam tantum modo martyrum. Non enim omnes fideles etiam martyres, sed illi ideo martyres, quia fideles. Videamus ergo quid ab eis proponatur, quid eos movet; quoniam et de ipsis non tam refellendis quam sanandis cogitare debemConcedunt parvulos baptizari oportere. Non ergo quaestio est inter nos et ipsos, utrum parvuli baptizandi sint; sed de causa quaeritur, quare baptizandi sint. Hoc ergo quod concebitet, quando nec illi hinc dubitant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ deest. Siuis esse ꝑfectus. uade. uende omĩa
que habes et da pauꝑibus.: et habebis thes¬
aurũ in celo. Non enim dixi ꝑde. s serua. et
ueni sequere me. Ille qui delectabat᷑ diuitiis
suis. et propt̃ea querebat adomino. qͥd
boni faceret ut uitam ȩt̃nam consequeret᷑.
quia a deliciis ad delicias migrare cupiebat.
et hec quibus delectabat᷑ relinquere formi¬
dabat: abscessit tristis ad chesauros suos
t̃renos. Noluit credere domino:quia po¬
test seruare incęlo. quod ꝑiturum ẽ in t̾ra
Noluit eẽ uerus amator chesauri sui. male
tenendo ꝑdidit: multũ diligendo amisit.
Nam sibene illũ diligeret. incȩlum mig̃¬
ret: quo postea sequeret᷑. Domum illi ds̃
ostendit ubi migraret: non locũ ubi ꝑderet
Secutus ẽ enim et ait. Ubienim fuerit
thesaurus tuus: illic erit et cortuum. S¬

Expanded text:
deest; si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo. Non enim dixit, Perde; sed, vende et veni, sequere me . Ille qui delectabatur divitiis suis, et propterea quaerebat a Domino quid boni faceret, ut vitam aeternam consequeretur, quia a deliciis ad delicias migrare cupiebat, et has quibus delectabatur relinquere formidabat, abscessit tristis ad thesauros suos terrenos. Noluit credere Domino quia potest servare in coelo, quod periturum est in terra. Noluit esse verus amator thesauri sui. Male tenendo, perdidit: multum diligendo, amisit. Nam si bene illum diligeret, in coelum migraret, quo ipse postea sequeretur. Domum illi Deus ostendit ubi migraret, non locum ubi perderet: secutus enim athesaurus tuus, illic erit et cor tuum
Abbreviated transcription (Latin):
extitisse insignis. sed postea quamuis ñ
ꝑ omnia in ualentini heresem lapsus est
noete. qui dicebat xp̃m eundem ip¬
sum esse et patrem et spm̃ sc̃m .xxxuii.
alesi et seipsos castrant et De ualesis.
hospites suos. hoc modo estimantes dõ
se debere seruire. Alia quoq heretica dicun
tur docere et turpia. sed quȩ illa sint. nec
ipse cõmemorat epiphanius. nec usquã
potui reperire. xxxuiii. De catharois.
isto nomine quasi propt̾ mundiciam su
das nuptias non admittunt. penitentiam
denegant. nouatum sectantes hereticum.
unde etiam nouatiani appellantur: xxxuiiii.
cultum inclinati. quos epiphanius ĩa
omnino defecisse testatur. XL. De aplicis.
sime uocauerunt. eoquod insuam cõ¬
munionẽ non reciperent utentes coniugi¬
bus et res proprias possidentes. quales
habet catholica ȩccłia. et monachos. et
clericos plurimos. S ideoisti heretici ft̃
qm̃ se ab ȩccłia separantes. nullam eos spẽ

Expanded text:
insignis: sed postea, quamvis non insignis: sed postea, quamvis non per omnia, in Valentini haeresim lapsus est. eto, qui dicebat Christum eumdem ipsum esse Patrem et Spiritum sanctum. XXXVII. VALESII et se ipsos castrant, et hospites suos, hoc modo existimantes Deo se debere servire. Alia quoque haeretica docere dicuntur et turpia: sed quae illa sint, nec ipse commemoravit Epiphanius, nec uspiam pisto nodas ndenegant, Novatum sectantes haereticum: unde etiam Novatiani appellantur. XXXIX. cultum inclinati, quos Epiphanius jam oappellari voluerunt, eo quod in suam communionem non recipiunt utentes conjugibus, et res proprias possidenhabet Catholica et monachos et clericos plurimos. Sed ideo isti haeretici sunt, quoniam se ab Ecclesia separantes, nullam spem
Abbreviated transcription (Latin):
uersantur.quia nec pͥus quam peccasset
adam.nec pͥus quam dimissus eẽt de para¬
dyso cognouit uxorem. Credunt gͦ isti qͦd
nuptiȩ future non fuissent. si nemopeccas¬
set. Nudi itaq mares femineq conueni¬
unt. Nudi lectiones audiunt. Nudi orant.
Nudi celebrant sacramenta. Et ex hoc pa¬
radẏsum suam arbitrantur ȩccłiam xxxii.
lcheseos et samseos hic De elcheseis.¬
tanquam ordine suo scribit epiphaniꝰ.
quos dicit a quodam ꝑseudo ꝓpħa eẽ de¬
ceptos. qui uocatur elchi. Ex cuius genere
duas mulieres. tanquam deas ab eis phi¬
bet adoratas. Cetera ebioneis tenere similia.¬
atheo dosione quodam instituti. ho¬
minem tantuminꝰ xp̃m asseuerant. Qđ dicit᷑¬
quidem theodosion propterea docuisse. xp̃m¬
isto modo se casus sui deuitare putabat op¬
probrium. si ñ dm negasse sed hominem
uideretur. xxxiii. De mel chisedecianis.
dei excelsi non hominẽ fuisse. sed uir¬
tutem dei esse arbitrant᷑. xxxu. De barde¬

Expanded text:
versantur: quia nec priusquam peccasset versantur: quia nec priusquam peccasset Adam, nec priusquam dimissus esset de paradiso, cognovit uxorem. Credunt ergo quod nuptiae futurae non fuissent, si nemo peccasset. Nudi itaque mares feminaeque conveniunt, nudi lectiones audiunt, nudi orant, nudi celebrant sacramenta, et ex hoc paradisum suam arbitrantur Ecclesiam. XXXII. ELCESAEOS et SAMPSAEOS hic tanquam ordine suo commemorat Epiphanius, quos dicit a quodam pseudopropheta esse deceptos, qui vocabatur Elci, ex cujus genere duas mulieres tanquam deas ab eis perhibet adoratas: caetera Ebionaeis tenere similia.a Theodoto quodam instituti, hominem tantummodo Christum asseverant. Quod dicitur idem Theodotus propterea docuisse, isto modo se casus sui devitare putabat opprobrium, si non Deum negasse, sed hominem videretur. XXXIV. MELCHISEDECIANI, Dei excelsi, non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. XXXV. BARD
Abbreviated transcription (Latin):
pepudiam non esse ciuitatem. sed uillam di¬
cunt fuisse montani. et ꝓphetissarũ eius. pri¬
scillȩ et maximillȩ. Et quia ibi uixerunt.
ideolocũ meruisse appellari iherusalem.
quib oblatio eorum hoc nomen dedit.
Offerunt enĩpanem et caseum. dicentes apri¬
mis hominib oblationes de fructibus t̾re
et ouium fuisse celebratas.Hos pepudia¬
nis iungit epiphanius. xxuiuii. De cesseres¬
scha celebrant quilibet septem dierũ oceur¬
rat dies. Et si dies dominicus occurrerit. ⁊p¬
sa die ieiunant. et uigilant. xxx. De¬
logi ꝓpterea sic uocantur. tan alogitis¬
quam sine uerbo:Logos enim grece uer¬
bum dicitur. Quia dm̃ uerbum recipere
noluerunt. ioħis euangłium respuentes.
cuius nec apocalipsin accipiunt. Has uide¬
licet scripturas. negantes eẽ ipstꝰ. xxxi. de¬
damiani exadam dicti. adamianis.¬
cuius imitantur inparadyso nuditatẽ
quę fuit ante peccatũ. Unde et nuptias ad¬

Expanded text:
Pepuzam non esse civitatem, sed villam diPepuzam non esse civitatem, sed villam dicunt fuisse Montani et prophetissarum ejus Priscae et Maximillae; et quia ibi vixerunt, ideo locum meruisse appellari Jerusalem. quibus oblatio eorum hoc nomen dedit: offerunt enim panem et caseum, dicentes a primis hominibus oblationes de fructibus terrae et ovium fuisse celebratas. Hos Pepuzianis jungit Epiphanius. XXIX. TESSARscha celebrant, quilibet septem dierum occurrat dies; et si dies dominicus occurrerit, ipso die jejunant et vigilant. XXX. ALOGI, propterea sic vocantur, tanquam sine verbo  λόγος enim graece verbum dicitur, quia Deum Verbum recipere noluerunt, Joannis Evangelium respuentes, cujus nec Apocalypsin accipiunt, has videlicet scripturas negantes esse ipsius. XXXI. ADAMIANI ex Adam dicti, cujus imitantur in paradiso nuditatem, quae fuit ante peccatum. Unde et nuptias a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum. in montanũ et in eius prophetissas
uenisse delirant. Sacramenta phibentur
habere funesta. Nam de infantis annieuli
sanguine quem de toto eius corpore minutis
punctionum uulneribus extorquent. qua¬
si eucharistiam suam conficere ꝑhibentur.:
miscentes cum farinȩ. panemq inde facien¬
tes. Qui puer si mortuus fuerit. habetur
apud eos promagno martyre.Si autẽ ui¬
xerit. ꝓsummo sacerdote.xxuii. Depepu¬
tiliani aloco quodam nominati sunt.
quam ciuitatem. desertam dicit epi mo¬
phanius. Hanc autẽ isti diuinũ aliqͥd esse
arbitrantes. iherusalem uocant. Tantum
dantes mulieribus principatũ. ut sacerdo¬
tio quoq apud cos honorentur. Dicunt
enĩ quintillȩ & priscille in eadem ciuitate
pepudia. xp̃m in specie femine reuclatũ.
Unde abhac quintilianietiam nuncupant᷑.
Faciunt et ipsi de sanguine infantis. quod
catafrigas facere supradiximus. Nam et
de ipsis ꝑhibentur exorti. Deniq alii hanc

Expanded text:
perfectum in Montanum et in ejus prophetissas perfectum in Montanum et in ejus prophetissas venisse delirant. Sacramenta perhibentur habere funesta: nam de infantis anniculi sanguine, quem de toto ejus corpore minutis punctionum vulneribus extorquent, quasi eucharistiam suam conficere perhibentur, miscentes eum farinae, panemque inde facientes: qui puer si mortuus fuerit, habetur apud eos pro martyre; si autem vixerit, pro magno sacerdote . XXVII. PEPUlliani, a loco quodam nominati sunt, quam civitatem desertam dicit Epiphanius. Hanc autem isti divinum aliquid esse arbitrantes, Jerusalem vocant: tantum dantes mulieribus principatum, ut sacerdotio quoque apud eos honorentur. Dicunt enim Quintillae et Priscillae in eadem civitate Pepuza Christum specie feminae revelatum: unde ab hac Quintilliani etiam nuncupantur. Faciunt et ipsi de sanguine infantis, quod Cataphryges facere supra diximus: nam et s perhibentur exorti. Denique alii hanc