comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amaremus. spem dedit ne de peccati
solutione diffideremus. Omnis inquit
qui facit ꝑeccatum. seruus ẽ peccati.
Seruus aut̃ ñ manet in domo in et̾nũ:
cato: audi spem tuam. filius manet mȩ
ternum. Si gͦ uos fuius liberauerit. uere
liberi eritis. Hȩc spes nra ẽ fr̃s. ut a lib̾o
liberemur. & liberando seruos nos faciat:
serui enim eramus cupiditatis. liberati
efficiamur serui caritatis. hoc & apłs¬
dicit. Uos aut̃ fr̃s in lib̾tatẽ uocati estis.
tantum ne lib̾tatem inoccasionẽ carnis
detis. s ꝑ caritatem seruite inuicem. Ñ
gͥ dicat xp̃ianus liber sum. inlib̾tatẽ sibcatꝰ
sum. seruus eram s redemptꝰ sum: ⁊ ipsa
redemptione liber effectus sum. faciã
q uolo. nemo me ꝓhibeat a uoluntate
mea siliber sum. S si ista uoluntate
peccatum facis. seruus es peccati. Noli
gͣ lib̾tate abuti ad libere peccandum.
s utere ad ñ peccandum. Erit enim
uoluntas tua libera. si fuerit pia. Gris

Expanded text:
amaremus; spem dedit, ne de peccati amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternum. cato? Audi spem tuam. Filius manet in aeternum. Si ergo filius vos liberaverit, tunc vere liberi eritis. Haec spes nostra, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat. Servi enim eramus cupiditatis: liberati efficimur servi charitatis. Primatis; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem . Non ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Plusq ibi facio qd patior. q si nollẽ
nec passus essem. Habes illum alio loco
dicentem. Potestatem habeo ponendi
animã meã. & potestatem habeo iterum
sumendi eam. Ecce uere in mortuis lib̾
cum gͦ omnis qui facit peccatum seruꝰ
sit peccati. quȩ sit spes nob̾ libertatis
audite. Seruus aut̃ inquit ñ manet
indomo ineternum. E cclesia ẽ domus.
seruus peccator ẽ. M ulti intrant in ȩccle¬
siam peccatores. N gͦ dixit seruus ñ ẽ
indomo. s ñ manet in domo mȩt̾num:
Si gͦ nullus ibi seruus erit. qͥs ibi erit:
cum enim rex iustus sederit in throno
mundum se ẽẽ a peccato : multum nos
terruit fr̃s mei dicendo. seruus non
manet indomo ineternum. Adiungit
aut̃ & dicit. filius manet inȩternum.
Gͥ solus indomo sua erit x: nullus
erit corpꝰ: an forte totum hoc filius
cap̃ & corpꝰ : Non enim sine causa ⁊ ter¬
rint. & spem dedit. Terruit ne peccatũ

Expanded text:
acio: plusque ibi facio quam patior, quia si nollem, acio: plusque ibi facio quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. . Ecce vere in mortuis liber. 8. Cum ergo omnis qui facit peccatum, servus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis, audite. Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus peccator est. Intrant multi in Ecclesiam peccatores. Non ergo dixit, Servus non est in domo; sed, non manet in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno,mundum se esse a peccato ? Multum nos terruit, o fratres mei, dicendo, Servus non manet in domo in aeternum. Adjungit autem, et dicit, Filius autem manet in aeternum. Ergo solus in domo sua erit Christus? erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
guine sanguis ille figurabatur. pec¬
cata lex appellat: usq adeo ut qb̃dã
locis ita scriptum sit: ut sac̾dotes
immolaturi ponerent manus suꝑ
cap̃ ꝑeccati. id ẽ suꝑ cap̃ uictime̾
immolande ꝓ peccato. Tals gͦ pecen¬
tum id ẽ. sacrifioiu ꝓ peccato factꝰ ẽ¬
Merito liberat ab hac seruitute pec¬
cati. ille qui dicit in psalmis. Factus
sum sicut homo sine adiutorio. inter
mortuos liber. Solus enim liber. quia
ñ habebat peccatum. Ipse ⁊̃ dic̃ ĩ eugls
Ecce uenit princeps mundi huius. diabo¬
lum significans uenturum in iideis ꝑse¬
cutorub. Ecce inquit. uenit. & inme ui¬
cha inueniet. Non quomodo ineis quos
occidit eciam iustos inuenit qͣlecumq
peccatum in me nichil inuemet. & tan¬
quam ei diceret᷑. si nichil inte inueni&e.
quare te occidet: subiecit & ait.S ut
sciant omnes. qr uoluntatem patris mei
facio: surgite eamus hinc. Non inquit
mortem mei peccati necessitate ꝑ soluo.

Expanded text:
guine sanguis ille figurabatur, pecguine sanguis ille figurabatur, peccata Lex appellat: usque adeo ut in quibusdam locis scriptum sit ita, ut sacerdotes immolaturi ponerent manus suas super caput peccati, id est, super caput victimae immolandae pro peccato. Tale ergo peccatum, id est, sacrificium pro peccato, factus eMerito liberat ab hac servitute peccati ille qui dicit in Psalmis: Factus sum tanquam homo sine adjutorio, inter mortuos liber . Solus enim liber, quia non habebat peccatum. Ipse enim dicit in Evangelio: Ecce venit princeps hujus mundi, diabolum significans venturum in Judaeis persecutoribus; ecce, inquit, venit, et in me nihil inveniet . Non quomodo in eis quos occidit etiam justos, invenit qualecumque peccatum, in me nihil inveniet. Et tanquam ei diceretur, si nihil in te inveniet, quare te occidet? Subjecit, et ait: Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo,
Abbreviated transcription (Latin):
latur maceria separans qd ẽ peccatũ.
uenit mediator & factus ẽ sacͥficiũ
sacerdos ipse. & quia sacrifioium fact s
ꝓ peccato. offerens se ipsum inholocau¬
stum incruce passionis suȩ: sequitur
titia dei in ipso. E um ipsum inquit
dñm xp̃m qui non nouerat peccatum.
Uenit enim in carne ħ ẽ. in similitudine
carnis peccati. ñ tam̃ in carne peccati:
ñ habens ullum omnino peccatum.
& ido factus ẽ. uerum sacrificium ꝓ
peccato. qr nullum habebat ipse pecci¬
tum. S forte de sensu meo dixi. quia
peccatum sacrificium ẽ. ꝓ peccato. Qͥ
legerunt agnoscant. qͥ ñ legerunt ñ
sint pigri. Non sint inqͣm pigri ad
legendum. ut ueraces sint ad iudicau¬
dum. Oum de sacrificiis enim p̾ciꝑae
ds̃ offerendis ꝓ peccato in qͥb sacͥficiis
ñ erat expiatio peccatoꝵ s umbra
futuroꝵ: eadem ipsa sacrificia easdt
ipsas hostias. easdem ipsas uictimas.
eadem ipsa anmalia qͦ amino uebant᷑
mactanda ꝓ peccatis. in quor san¬

Expanded text:
est peccatum, venit ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passionis suae, sequitur os simus justitia Dei in ipso . Eum ipsum, inquit, Christum Deum, qui non noverat peccatum. Venit enim in carne, hoc est in similitudine carnis peccati , non tamen in carne peccati, non habens ullum omnino peccatum: et ideo factus est verum sacrificium pro peccato, quia nullum habebat ipse peccatum. 6. Sed forte de sensu meo dixi, quia peccatum sacrificium est pro peccato. Qui legerunt, agnoscant; qui non legerunt, non sint pigri: non sint, inquam, pigri ad legendum, ut veraces sint ad judicandum. Cum de sacrificiis enim praeciperet Deus offerendis pro peccato, in quibus sacrificiis non erat expiatio peccatorum, sed umbra futurorum, eadem ipsa sacrificia, easdem ipsas hostias, easdem ipsas victimas, eadem ipsa animalia quae admovebantur mactanda pro peccatis, in quorum san
Abbreviated transcription (Latin):
apparuerit. similes ei erimus. Unde.
qr uidebimus eum sicuti ẽ. Magna
ꝓmissio. s merces ẽ fidei. Queris mor¬
cedem. opꝰ p̾cedat. Si credis. mercedot
ex ige fidei. Si aut̃ ñ credis: fidei mer¬
cedem qua fronte queris: Si gͥ manse¬
ritis in uerbo meo. uere discipłi mei
eritis. ut contemplemini ipsam uerita¬
tem sicuti ẽ. ñ ꝑ uerba sonantia sed
lucem splendentẽ. cum saciauerit nõs
Ilegitur in psalmo. signatum ẽ suꝑ nos
lumen uultus tui domine. Monẽtan
sumus. nummus ã thesauro ab erra
uimus. errore decritum ẽ. ꝙ in nobis
fuerat impressum. Uenit qͥ reform&.¬

Expanded text:
rimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemplemini ipsam veritatem sicuti est; non per verba sonantia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, numdimus, errore detritum est quod in nobis fuerat impressum. Quocirca so
Abbreviated transcription (Latin):
quas legebant fornicationẽ sp̃i taliter
appellare. cum diis multis & falsis.
anima tanqͣm ꝓstituta subicitur: ad
hoc responderunt. Dixerunt itaq ei
Nos ex fornicatione ñ sumus nati. unũ
patrem habemus dm̃. Iam uiluit¬
abraham. Repulsi sunt enim. quomͦ
tabantur. & de illius genere głabant᷑:
nominauerimus abraham. dicturus ẽ
nobis. Qr ñ unitamini eum. de cuiꝰ
genere głamini: Nos scm. iustum.
innocentem. tantum uirum imitari
ñ possumus. Dm̃ dicamus patrẽ nr̃m.
uideamus quid nobis dicturus est:
drsus falsitas inuenit qd̃ diceret. & uerits
ñ inueniret q responderet: Audiamus
quid dicant. audiamus qͥd audiant.
Unum inquiunt patrem habemus dñ.
enim ameipso ueni: s ille me misit:
Dicitis dm̃ patrem. agnoscite me uł fr̃ca
Ueruntamen erexit intelligentib cor &
illud tetigit qͥ solet dicere. ñ a meipso
ueni. ille me misit: ado ꝓcessi & ueni
Memento quid soleamus dicere ab illo

Expanded text:
quas legebant, fornicationem spiritualiter quas legebant, fornicationem spiritualiter appellare, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc responderunt: Dixerunt itaque ei, Nos ex fornicatione non sumus nati, unum patrem habemus Deum. Jam Abraham: repulsi sunt enim, quomodo tabantur, et de illius genere gloriabantnominaverimus Abraham, dicturus est nobis: Quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Nos sanctum, justum, innocentem, tantum virum imitari non possumus: Deum dicamus Patrem nostrum; videamus quid nobis dicturus est. « Nunquid si falsitas invenit quod diceret, et veritas non inveniret quod responderet? Audiamus quid dicant, audiamus quid audiant: Unum, inquiunt, Patrem habemus Deum. enim a meipso veni, sed ille me misit. Dicitis Deum patrem, agnoscite me vel fratrem. Verumtamen erexit intelligentibus cor, et illud tetigit quod solet dicere, Non a meipso veni, ille me misit, a Deo processi et veni. Mementote quid soleamus dicere, Ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
fraudare. Habet enim unde excitet filios
abrahȩ. Fient filii. qui fidem fuerint
iitati. Potens ẽ. ds̃ de lapidib istis sus¬
citare filios abrahȩ. Nos sumus. inpa.¬
rentib nr̃is lapides eramus. qͣndo ꝓ dõ
lapides colebamus. De talib lapidib ds
familiam fecit abrahȩ. Quid se gͦ extol-¬
lit inanis & uana iactatio: F ilii abrahȩ
gloriari iam desinant. audierunt. quod
audire meruerunt. Si filiĩ abrahȩ estis:
factis ꝓbate ñ uerbis. Queritis me occi¬
dere. hominẽ interim ñ dico filium dĩ.
ñ dico dm̃. ñ dico u̾bum : qr nͨ moritur
tis potestis occidere. & qͦm ñ uidetis
offendere. H oc gͦ abraham ñ fecit. Uos fa¬
citis oꝑa patris ur̃i. & adhuc ñ dicit.
quis est iste pater eorum. Modo illi
quid responderunt : ceꝑunt enimi ut¬
cumq cognoscere ñ de carnis genera¬
tonẽ dñm loqui. s de uitȩ institutiõe:
& quia consuetudo scripturarum ẽ.

Expanded text:
fraudare. Habet enim unde excitet filios fraudare. Habet enim unde excitet filios Abrahae; fient filii qui fidem fuerint imitati: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Nos sumus: in parentibus nostris lapides eramus, quando pro Deo lapides colebamus; de talibus lapidibus familiam Deus fecit Abrahae. 6. Quid se ergo extollit inanis et vana jactatio? Filii Abrahae gloriari jam desinant: audierunt quod audire debuerunt, Si filii Abrahae estis, factis probate, non verbis. Quaeritis me occidere hominem: interim non dico Filium Dei, non dico Deum, non dico Verbum, quia non moritur quod videtis potestis occidere, et quem non videtis offendere. Hoc ergo Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri. Et adhuc non dicit quis est iste pater eorum. 7. Modo illi quid responderunt. Coeperunt enim utcumque cognoscere, non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae institutione. Et quia consuetudo Scripturarum est,
Abbreviated transcription (Latin):
estis. scđm ꝓmissionẽ heredes. Nos gͦ
facti sumus semen abrahȩ grã dei:
Non de carne abrahȩ fecit illi cohere¬
des ds̾. Illos exheredauit. istos adopta¬
uit. Q de arbore illa oliuȩ cuiꝰ radix ẽ.
in patriarchis ramos naturales suꝑbos
Ido cum uenirent ad ioħem baptizandi
iudei erupit in illos & ait illis. gene¬
ratio uiꝑarum. Maxime quippe de
altitudine orginis głabantur. ille aut̃
generationẽ illos dixit uiꝑarum ẽẽ. ñ
salatem hominum. s uiꝑarum. ħomi¬
num formam uidebat. s uenenum
agnoscebat. Uenerant tamen mutan¬
di. quia utiq baptizandi: & ait illis:
Generatio iꝑarum quis uob̾ ostendit
fugere ab ira uentura: Facite gͦ fructꝰ
dignos penitentiȩ. & nolite dicere intͣ
uosmecipsos. patrem habemꝰ abrabã:¬
Potens ẽ enim ds de lapidib istis sus-¬
citare filios abrahȩ. Si fructꝰ dignos
penitentiȩ ñ fecericis. nolite uobis de
illa ftirpe blandiri. Potens ẽ enim ds̃¬
& uos dampnare. & abraham filiis ñ

Expanded text:
estis, secundum promissionem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivae, cujus radix est in Patriarchis, ramos naturales superbos Ideo cum venirent ad Joannem baptizandi Judaei, erupit in illos, et ait illis, Generatio viperarum. Maxime quippe de altitudine originis gloriabantur: ille autem generationem eos dixit viperarum; non saltem hominum, sed viperarum. Hominum formam videbat, sed venenum agnoscebat. Venerant tamen mutandi, quia utique baptizandi: et ait illis, Generatio viperarum, quis vobis osfugere ab ira ventura? Facite ergo fructum dignum poenitentiae: et nolite dicere apud vosmetipsos, Patrem habemus Abrahas de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Si fructus dignos poenitentiae non feceritis, nolite vobis de illa stirpe blandiri: potens est Deus et vos damnare, et Abraham filiis non
Abbreviated transcription (Latin):
a domino s potius laudaretur. Tamen
isti uidebantur eum ꝓuocare ut aliqͥd
mali diceret de abraham. & ẽẽt occasio
Audiamus quomodo eis responderit
dominꝰ. cum illorum dampnatione lau¬
dans abraham. Dicit eis iħc. Si filiĩ
abrahȩ estis. oꝑa abrahȩ facite. Nunc
aut̃ queritis me interficere. hominẽ qͥ
ueritatẽ uob̾ loquutus sum qͣm audi¬
ui adeo. Hoc abraham ñ fecit. Ecce ille
laudatus. isti dampnati. Abraham non
erat homicida. Non dico inquit. ego
dñs sum abrahȩ. Qͦd si dicerem: uerũ
dicerem. Nam dixit alio loco: ante
abraham ego sum. Tunc enim illum
lapidare uoluerunt. Non dixit hoc:
Interim q uidetis. qd aspicitis. qͦd me
solum putatis homo sum. hominẽ di
tamen suꝑius ait. Scio q filii abrahe estis:¬
Non negat eorum originem. s fac̾ta con¬
dempnat. Caro eorum ex illo erat: s uita
ñ erat. Nos aut̃ karissimi nuniquid de
genere uenimus abrahȩ. aut ullomodo
abraham pat̾ nr̃ fuit scđm carnem:

Expanded text:
a Domino, sed potius laudaretur: tamen a Domino, sed potius laudaretur: tamen isti videbantur eum probare, ut aliquid mali diceret de Abraham, et esset occasio t, Abraham est. Audiamus quomodo eis respondit Dominus, cum illorum damnatione laudans Abraham. Dicit eis Jesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me interficere, hominem qui veritatem vobis locutus sum, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit. Ecce ille laudatus, isti damnati. Abraham non erat homicida. Non dico, inquit, ego Dominus sum Abrahae: quod si dicerem, verum dicerem. Nam dixit alio loco, Ante Abraham ego sum : et tunc eum illi lapidare voluerunt. Non dixit hoc: Interim quod videtis, quod aspicitis, quod me solum putatis, homo sum. Hominem dictamen suNon negat eorum originem, sed facta condemnat: caro eorum ex illo erat, sed vita non erat. 5. Nos autem, charissimi, numquid de genere venimus Abrahae, aut ullo modo Abraham pater noster fuit secundum carnem?
Abbreviated transcription (Latin):
uidit. se loquit᷑. qr ipse ẽ ueritas pati
qͣm uidit ap̃ patrem. Ipse ẽ enĩ uella¬
qͣ u̾bum erat ap̃ dm̃. Istigͦ malum q̃
faciunt q dominꝰ obiurgat & corripit.
ubi uiderunt: Apͣ patrem suum. cũ
audierimus inconsequentib dicꝰtum
aꝑtius quis ẽẽt eorum pat̾. tuno in¬
telligimus qualia uiderint ap̃ talem
patrem. Adhuc ȩnim nͨ nominat pa¬
trem ipsorum. Paulo suꝑius abraham
commemorauit. s carnis origine ñ uitȩ
similitudine. Dicturus ẽ alterum patrẽ
illorum. qui nec genuit eos nec creauit.
ut homines eẽnt: s tamen filii erant
eiꝰ inquantum mali erant. ñ in qͣntum
homines erant. in quo imitati. ñ quod
creati. Responderunt & dixerunt ei:
Pat̃ nr̃ abraham ẽ. Quasi quid tu dictu¬
rus es contͣ abraham. aut si aliquid po¬
tes aude rep̾hendere abraham. ñ quia
dñs ñ audebat rep̾hendere abraham:
s talis erat abraham qui ñ rep̾hendet᷑

Expanded text:
vidit, se loquitur: quia ipse est Veritas Patris, vidit, se loquitur: quia ipse est Veritas Patris, quam vidit apud Patrem; ipse est enim Verbuquod Verbum erat apud Deum. Istifaciunt, quod Dominus objurgat et corripit, ubi viderunt apud patrem suum, cum audierimus in consequentibus apertius dictum qui sit eorum pater, tunc intelligemus qualia viderint apud talem patrem. Adhuc enim non nominat patrem ipsorum. Paulo superius Abraham commemoravit, sed carnis originem, non vitae similitudinem dicturus. Alterum, patrem illorum, qui nec genuit eos, nec creavit, ut homines essent, sed tamen filii erant ejus, in quantum mali erant, non in quantum homines erant, in quo imitati, non in quo creati. Responderunt, et dixerunt ei: Pater noster Abraham est. Quasi tu quid dicturus es contra Abraham; aut si aliquid potes, aude reprehendere Abraham: quia non Dominus non audebat reprehendere Abraham, sed talis erat Abraham, qui non reprehenderetur
Abbreviated transcription (Latin):
hamus. Tunc capit qͣndo capit᷑. nec fit
in iuria illis qui capiuntur. Ad salutem
quippe. ñ ad ꝑnitiem capiuntur. Unde
dominꝰ discipłis suis dixit. Uenite pꝰ
me: & faciam uos piscatores hominum
N gͦ isti erant tales. & tamen filii erant
abrahȩ : filii erant hominis dĩ. homines
iniqui. Kahebant enim carnis genus.s
de generes facti erant. ñ imitando fidem
illius cuius filii erant. Audistis certe
dñm dicentẽ. scio quia filii abrahȩ estis.
audite quid dicat postea. Ego qͦd uidi
ap̃ patrem mecum loquor. & uos quę
uidistis ap̃ patrem ur̃m facitis. Iam dix¬
erat. scio quia filii abrahȩ estis. Qͥd aut̃
faciunt: Qͦd eis dixit. queritis me ocei¬
dere. Hoc ap̃ abraham nunqͣm uideruns
Dominꝰ aut̃ patrem dm̃ uult intelligi
cum dicit. quȩ uidi ap̃ patrem meũ
loquor. Ueritatem uidi. ueritatẽ loque.
qr ueritas sum. Si enim dominꝰ ueri¬
tatẽ loquit᷑ qͣm uidit ap̾ patrem: si

Expanded text:
hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit injuria illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad perniciem capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Non ergo isti erant tales: et tamen filii Abrahae erant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio quia filii Abrahae estis. Quid autem faciunt? Quod eis dixit, Quaeritis me occidere. Hoc apud Abraham nunquam viderunt. Dominus autem Patrem Deum vult intelligi cum dicit, Quae vidi apud Patrem meum, loquor. Veritatem vidi, veritatem loquor, quia Veritas sum. Si enim Dominus veritatem loquitur quam vidit apud Patrem; se
Abbreviated transcription (Latin):
forma serui nͭ seruus. sed
etiam informa serui dñs
fuit. Quippe illa carnis for-¬
ma seruilis. s qͣmuis ẽẽt similitudo car¬
nis peccati. ñ erat caro peccati: lib̾tatẽ
ꝓmisit credentib in se. Iudei uͦ tanqͣm
de sua lib̾tate suꝑbientes. dedignati st̃
fieri liberi cum eẽnt serui peccati:
Idõ aut̃ se liberos eẽ dixerunt: qr semen
erant abrahȩ. Quid gͦ eis adhȩc responde¬
rat xͦ. hodierna lectio cum recitaretur au¬
diuimus. Scio inquit quia filiĩ abraho
estis. s queritis me int̾ficere. qr sermo
meus ñ capit in uob̾. Agnosco uos inqͥt
Filii abrahȩ estis. s queritis me occidere
Cognosco carnis ouginem. ñ cordis fidem:
meus ñ capit in uob̾. Si sermo ms a uob̾
caperetur: caperet. Si caperemini: intra
recia fidei tanqͣm pisces concluderemini
Quid ẽ gͦ ñ capit inuobis: ñ capit cor ur̃m
qr ñ recipit᷑ acorde ur̃o. Sic ẽ enim sermo
d̃i. & sic eẽ debet fidelib tanqͣm pisci

Expanded text:
forma servi. « Non servus, sed in forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma servilis, sed quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat caro peccati. Libertatem promisit credentibus in se: Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen erant Abrahae. Quid ergo eis ad haec responderit Dominus, hodierna lectio eum recitaretur, audivimus. Scio, inquit, quia filii Abrahae estis: sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis. Agnosco vos, inquit: filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere. Agnosco carnis originem, non cordis fidem. meus non capit in vobis. Si sermo meus caperetur, caperet; si caperemini, intra retia fidei tanquam pisces concluderemini. Quid est ergo, non capit in vobis? Non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sic enim est sermo Dei, et sic esse debet fidelibus, tanquam pisci
Abbreviated transcription (Latin):
moueat qd ait. in lege ur̃a scriptum ẽ.
qr duorum hominum testimoniũ uerũt
& ido quisqͣm ex istimet ñ fuisse illam
legemdĩ. qr ñ dictum ẽ in lege dĩ: sciat
diceret. in lege quȩ uobis data ẽ. A quo nͥ
do ÷ sicut dicimus panem nr̃m cotidia¬
nim. & tamen dicimus. da nob̾ hodie:
A eo quod dictum ẽ. Dicebant gͦ ubi est
& nemo apprehendit eum. quia nec¬
dum uenerat hora eius
UOB IN SC̃Õ SUANEELO
breuiter dr: ñ breuit᷑ opor¬
tet exponi. ut qd auditur
intelligatur. Uerba enĩ dñi
pauca s magna sunt: ñ numero estimãda
s pondere : nec ideo contempnenda quia
panca. s ideo querenda qr magna. Qui
asfuistis hesterno die: audistis ut potu¬
istis. Disputatum ẽ. ex eo q ait dñs. uos
scđm carnem iudicatis. ego ñ iudico qͦmꝗͣ¬

Expanded text:
d ait, In Lege vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est, et ideo quisquam existimet non fuisse illam legem Dei, quia non dictum est, In lege Dei: sciat diceret, in Lege quae vobis est data; a quo, nisi a Deo? Sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum: et tamen dicimus, Da nobis hodie Ab eo quod scriptum est, Dicebant ergo. Ubi est nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejusuod in sancto Evangelio breviter dicitur, non breviter oportet exponi, ut quod auditur, intelligatur. Verba enim Domini pauca, sed magna sunt; non numero aestimanda, sed pondere: nec ideo contemnenda, quia pauca; sed ideo quaerenda, quia magna. Qui adfuistis hesterno die, audistis, ut potuimus disputavimus ex eo quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico q
Abbreviated transcription (Latin):
a quo habet ut sit. Non ut prius ab illo
eẽt:. & ab illo postea nosset. s qͦ madmo¬
dum illi gignendo dedit ut eẽt. sic gig¬
nendo dedit ut nosset: qr simplicis ut
dictum ẽ naturȩ ueritatis ẽẽ & nosse.
ñ ẽ aliud atq aliud. s hoc ipsum. Dixit
g ista iudeis. & addidit. &̾ qͥ me misit
mecum ẽ. Iam hoc & ance dixerat. s rẽ
magnam assidue cominemorat. Misit
me. & mecum ẽ. Si gͦ tecum ẽ õ domine.
ñ unus ab alio missus ẽ. s ambo uenistis.
& tamen cum ambo simul sint. unus
missus ẽ. alter misit. qm missio incar
natio ẽ. & ipsa incarnatio filii tantum ẽ.
ñ & patris. Misit itaq pat̾ filium. s ñ
recessit a filio. Non enim quo misit
filium. ñ ibi erat pat̾: ubi enim ñ ẽ. qͥ
fecit omnia: Ubi enim nẽ. qui dixit.
celum & terram ego impleo: S forte

Expanded text:
a quo habet ut sit; non ut prius ab illo a quo habet ut sit; non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset: sed quemadmodum illi gignendo dedit ut esset, sic gignendo dedit ut nosset; quidictum est naturae veritas est, esse et nosse non est aliud atque aliud, sed hoc ipsum, dixit ergo ista Judaeis, et addidit: Et qui me misit, mecum est. Jam hoc et ante dixerat, sed rem magnam assidue commemorat: Misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus est, sed ambo venistis; et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: qnatio est, et ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Pater. Ubi enim non est qui fecit omnia? ubi non est qui dixit, Coelum et terra
Abbreviated transcription (Latin):
& addis. uerum dixit. Tunc alius qͥ ñ
intellexit. quid dixit inquit. aut qͥdẽ.
q̃ laudas : ambo me audierunt. ambob
ego dixi. s uni ipsoꝵ d̾s dixit. Si par.¬
ua magnis comparare concedit᷑. qm̃ nos
ad eum quid sumus: tamen nescio qͥd
incorꝑalit̾ & sp̃italit᷑ facit innobis ds̃
qͥ nec sonus ẽ. qui aurem ꝑcutiat. nec
color qui ocłis discernatur. nec odor ẽ.
qui narib capiat᷑. nec sapor ẽ. qͥ faucib
iudicetur. nec durum & molle q̃ tangen¬
do sentiat᷑ & tam̃ aliquid ẽ q̃ sentire
facile ẽ: explicare impossibile ẽ. Si gͦ
ds̾ ut dicere ceperam loquit᷑ in cordib
nris sine sono. quomodo loquit᷑ filio
ut dixi. si licet parua magnis modo
aliquo comparare. sic cogitate. In cor¬
poralit᷑ pater loquutꝰ ẽ. filio. quia in¬
corpalit̾ pat̾ genuit filium. Nec eum sic
simplex ẽ. natura ueritatis: hoc ẽ filio
ẽe quod nosse. ab illo sͦ ht̃ ut nouerit:

Expanded text:
et addis: Verum dixit. Tunc alius qui non et addis: Verum dixit. Tunc alius qui non intellexit: Quid dixit, inquit, aut quid est quod laudas? Ambo me audierunt, ambobus ego dixi; sed uni ipsorum Deus dixit. Si parva magnis comparare conceditur, quoniam nos ad eum quid sumus? tamen nescio quid incorporaliter et spiritualiter facit in nobis Deus, quod nec sonus est qui aurem percutiat, nec color qui oculis discernatur, nec odor est qui naribus capiatur, nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explicare impossibile est. Si ergo Deus, ut dicere coeperam, loquitur in cordibus nostris sine sono, quomodo loquitur Filiout dixi, si licet parva magnis modo aliquo comparare; sic cogitate. Incorporaliter Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec eum sic simplex est natura veritatis, hoc est Filio esse, quod nosse. Ab illo ergo habet quod noverit,
Abbreviated transcription (Latin):
lexit. quomodo & uos. Eum sonum
audiuit. eȩdem sẏllabȩ aures eiꝰ ꝑcus¬
serunt. s in corde ipsius nichil genuer̾t:
Qrͣ : qͥuia ñ intellexit. Uos aut̃ si intellex¬
istis. unde intellexistis: Ego ad aurem son
Nunquid ego incorde lumen accendi:
ꝓculdubio si uerum ẽ q̃ dixi. & hoc uerũ
ñ solum audistis. uerum etiam intellig̾itis
duȩ res ibi factȩ sunt: discernite illas.
auditus & intellectis. Auditꝰ ꝑ me fac¬
tus ẽ. intellectus ꝑ qͦm: ego ad aurem
dixi ut audiretis. ad cor ur̃m qͥs dixit
ut intelligeretis: sine dubio aliquis ⁊
ad cor ur̃m aliquid dixit. ut ñ solum
strepitus iste uerborum ꝑcuteret aurẽ
ñ eum uidistis. Si intellexistis fr̃s: Aic̃¬
tum ẽ. & cordi ur̃o munus dĩ ẽ intelli¬
gentia. Quis hoc dixit incorde ur̾o. si
intellexistis: cui dicit psalmus. Da mͥ
intellecꝰtum : ut discam mandata tua:¬
Ep̾̃c loquutus ẽ. Quid loquutus ẽ ait
aliquis: respondes quid loquutus sit:

Expanded text:
lexit, quomodo et vos; eum sonum lexit, quomodo et vos; eum sonum audivit, eaedem syllabae aures ejus percusserunt; sed in corde ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis? Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio si verum est quod dixi, et hoc verum non solum audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae sunt, discernite illas, auditus et intellectus. Auditus per me factus est, intellectus per quem? Ego ad aurem dixi ut audiretis, ad cor vestrum quis dixit ut intelligeretis? Sine dubio aliquis et ad cor vestrum aliquid dixit, ut non solum strepitus iste verborum percuteret aurem non eum videtis; si intellexistis, fratres, dictum est et cordi vestro. Munus Dei est intelligentia. Quis hoc dixit in corde vestro, si intellexistis? Cui dicit Psalmus, Da mihi intellectum, ut discam mandata tuapus locutus est. Quid locutus est, aliquis ait? Respondes quid locutus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ocłis ñ potes. neo tali imaginatiõe
cogitare quali corporalia cogitant᷑: sa-¬
pientiȩ di audes ingerere humani cor¬
poris formam: Quid gͦ dicimus fr̃s. qͦmͦ
locutꝰ ẽ pat̾ filio. qm̃ filius ait. sicut
docuit me pat̾ hec loquor: locutus ẽ
illi qͣndo docuit pat̾ filium u̾ba fecit
qͦmͦ tu qͣndo doces. filium tuum u̾ba
facis: Q uomodo fecit u̾ba u̾bo. qͦ uerba
multa fierent unico uerbo: u̾bum enĩ
patris aures habuit ad õs patris:
carnalia sunt ista: pereant de cordib
ur̃is. Hoc enim dico. ecce si intellexistis
qd ego dixi. Ego certȩ loquutus sum:⁊
mea uerba sonuerunt. sonis que aures
ꝑculerunt. & ꝑ sensus auditus ur̃i ad
cor sententiam ꝑduxerunt. Si mtellex¬
istis. facite aliquem audisse latinȩ lin¬
guȩ hominẽ tantummodo audisse nec
tamen intellexisse qͥ dixi: Qnͣtum ad
strepitum ꝑtinet missum ex ore meo.
sic eiꝰ ille particeps factus ẽ. qͥ ñ intel¬

Expanded text:
carnis oculis non potes, nec tali imaginatione carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali corporalia cogitantur, sapientiae Dei audes ingerere humani corporis formam? 5. Quid ergo dicimus, fratres? Quomodo locutus est Pater Filio, quoniam Filius ait Sicut docuit me Pater, haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae verba multa fierent unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen intellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intel
Abbreviated transcription (Latin):
discipłorum ascendit incęlum. in eadem
forma uenturus ẽ. ad iudicium. Angłoꝵ
enim uox ẽ ingugłio exp̃ssa. sic uenia
quomodo eum uidistis euntẽ in cęlum:
Qnͣdo gͦ de forma serui cogitas in xp̃o
humanã effigiem cogita: si ẽ in te fides:
Quomodo aut̃ cogitas in principio erat
ũbum : pereat de corde tuo omnis huma¬
na figuratio. pellat᷑ de cogitationib tͥuis
quioqͥd fine corporeo terminat᷑. quic qͥd
loci spatio continet᷑. uł qͣntalibet mole
diffundit᷑. De corde tuo figmentum tale
dispereat. Cogita si potes pulchritudi¬
nem sapientiȩ. occurrat tibi pulchri¬
tudo iustitiȩ. Forma ẽ. statura ẽ. color ẽ:
nichil horum ẽ. & tamen ẽ. Namsiñ eẽt
nec amaret᷑. nec merito laudaret᷑. nec
amata nec laudata corde moribꝰq tene¬
retur. Nunc uͦ funt homines sapiẽtes:
Unde fierent. nisi eẽt sapientia: porro
aut̃ õ homo si sapientiam tuam uidere

Expanded text:
discipulorum ascendit in coelum, in eadem discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma venturus est ad judicium. Angelorum enim vox est in Evangelio expressa: Sic veniet quomodo eum vidistis euntem in coelum . Quando ergo de forma servi cogitas in Christo, humanam effigiem cogita, si est in te fides: quando autem cogitas, In principio erat Verbum , pereat de corde tuo omnis humana figuratio: pellatur de cogitationibus tuis quidquid fine corporeo terminatur, quidquid loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritudinem sapientiae, occurrat tibi pulchritudo justitiae. Forma est? statura est? color est? Nihil horum est, et tamen est: nam si non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec amata nec laudata corde moribusque teneretur: nunc vero fiunt homines sapientes; unde fierent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre
Abbreviated transcription (Latin):
filio tuo. monens eum & instruens eũ
qͦmͦ loquaturut duecumq audiuit ã
te cõmenet memore: ꝓferat:⁊ lingua
distinguat ꝑsonos. inferat aurib alie¬
nis quod ꝑcepit insuis. Nolite ita cogi¬
tare. ne incorde ur̃o idola fabricetis:
humanã formã. humanoꝵ liniamenta
membroꝵ. figuram carnas humanȩ.
sensus istos conspicuos. staturã motꝰq
corꝑis. linguȩ officium. distinctiones
sonorum: nolite in illa trinitate cogi¬
tare. nisi qd ꝑtinet ad formã serui. ꝙͣ
accepit unigenitꝰ filius cum u̾bum
caro factum ẽ. ut habitaret in nobis:
Ibi ñ te ꝓhibeo humanã formã cogitare
qͣm nosti. immo ⁊ compello si fides in
te uera ẽ. Talem xp̃m cogita. sed ex
maria uirgine ñ de do patre. talem
cogita. Infans fuit. creuit ut homo.
ambulauit ut homo. esuriuit ut¬
homo. sitiuit ut homo. dormiuit.
postremo passus ẽ. ut homo. suspensꝰ
in ligno. occisus. sepultus ut homo:

Expanded text:
filio tuo, monens eum et instruens eum filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriadistinguat per sonos, inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo;
Abbreviated transcription (Latin):
me pat̾ hec loquor. Iam gaude ceꝑat
sabellianus. erroris sui occasione cõꝑta:
Statim ut se tanqͣm in obscuro extulit.
sequentis sententie luce confusus ẽ. Puta¬
ueras eum ẽẽ patrem qr dixit ego sum:
audi qr filius ẽ. a meipso facio nichil:
Qͥd ẽ a meipso facio nichil: Ameipso ñ
sum. Filius enim de patre d̾s. pater
aut̃ ñ ẽ. de filio ds. Filius ẽ de do đs.
pat̾ aut̃ ds̃. s ñ de do. F ilius ẽ lumen
de lumine: pat̾ aut̃ lumen s non de
lumine. Filius ẽ. s ẽ. de quo ẽ: pater
aut̃ ẽ. s ñ ẽ. de quo ẽ. Qͦd gͦ addidit. sicut
docuit me pat̾ hȩc loquor: nemini urm
obrepat cogitatio carnalis fr̃s mei. Non
enim potest humana infirmitas cogi¬
tare. nisi qͦd consueuit facere uł audire:
Nolite gͦ uobis quasi duos homines
ante ocłos ponere. unum patre̾ alterũ
filium. & loquentem patrẽ ad filium.
sicut facis tu qͣndo u̾ba aliqua dicis

Expanded text:
me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius enim de Patre est Deus; Pater autem non est de Filio Deus: Filius est Deus de Deo; Pater autem Deus, sed non de Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius est, sed est de quo est; Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis
Abbreviated transcription (Latin):
manus qui pꝰea fuerant credituri qͥb
ar. Cum exaltaueritis filium hominis:
tunc cognoscetis quia ego sum. Qr hoc nͥ
ut nemo desꝑaret in quocumq scelere
male sibi conscius qͣndo uidebat eis do-¬
nari homicidium qui occiderant xp̃m:
Cum exaltaueritis filium hominis. ttine
cognoscetis. qr ego sum. Iam nostis qͥd sit
sum. nec assidue repetendum ẽ. ne pari¬
at res tanta fastidium. Recolite illud.
ego sum qui sum. & qui ẽ misit me:⁊
dñs sicut filius loquebat᷑. ne forte in eo
q dixit tuuc cognoscetis qr ego sum sub¬
intraret error sabellianoꝵ. hoc ẽ. patri¬
passianors. qͦm uob̾ errorẽ cõmendaui
ñ tenendum s cauendum. eoꝵ scilicet
qͥ dixerunt. ipse ẽ pat̾. ipse ẽ filius. duo
sunt nomina s res una. ꝓpt̾ istum gͦ¬
erroiem cauendum cum dixisset dñs
cunc cognoscetis qr ego sum: ne ipse
intelligeret᷑ pat̾. continuo subiunxit:
&̾ ãmeipso facio nichil. s sicut docuit

Expanded text:
manus qui postea fuerant credituri, quibus manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium qui occiderant ChristCum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit
Abbreviated transcription (Latin):
quos ipse nouerat. quos ipse cum ceteris
scĩs suis ante constitutionẽ mundi p̾sci¬
endo elegerat. pꝰ passionẽ suam ẽẽ credi¬
turos. Ipsi sunt illi quos assidue cõmen¬
damus. & adimitationẽ cum magna ex¬
hortatione ꝓp onimus. Misso enim de¬
occiderunt. mutati crediderunt. &
sanguinẽ quem seuiendo fuderunt. cre¬
quinq milia iudeor. quos ibi indebat
qͣndo dicebat. cum ex altaueritis filium
hominis tunc cognoscetis qr ego sum.
tanqͣm dicens. differo cognitionẽ uram:
ut impleam passionem meam. Ordine
uro cognoscetis qui sim : ñ quia omnes
tunc erant creditur⁊ ex his qͥ audiebãt
H ec eo loquente. multi crediderunt in
eum. & ñdum exaltatꝰ erat filiꝰ hominis
Exaltationẽ quippe dicit passionis n̾
głificationis. crucis ñ celi. qr & ibi ex¬
altatus ẽ. qͣndo pependit in ligno:ẜ
illa exaltatio humiliatio fuit. Tuno¬
enim factus ẽ. obediens usq ad mortem
crucis. H oc oportebat impleri ꝑ eorum

Expanded text:
quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante constitutionem mundi praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso enim deocciderunt, mutati crediderunt, et quem sanguinem seuiendo fuderunt, cremillia Judaeorum , quos ibi videbat, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens, Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam: ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex iis qui audiebantst dicit, Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunenim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ioħem quod gestare nos
uidetis inmanib iã mul¬
ta audiuit caritas ur̃a quȩ
deo donante sicut potuimus disputaui¬
mus : commendantes uobis maxime
istum eugłistam de domini diuinitate
scdm qͣm ȩqualis ẽ. patri. & filius uni¬
cus dei loqui elegisse. & ꝓpterea aquilȩ
comparatura. Nulla quippe auis. altius
uolare ꝑhibetur. Minde quȩ ex ordine
subsequunt᷑ : sicut ea dñs ꝑtractare do¬
nauerit. intentissime andite. Loquuti
sumus uob̃ de p̾cedenti lectione. insinuan¬
tes quomodo intelligat᷑ pat̾ uerax. filius
ueritas. Cum aut̃ dixisset dñs iħs. ueraꝵ
ẽ qui me misit : ñ intellexerunt uides
q de patre illis diceret & ait illis qͦa
modo cum legeretur audistis. Cum exal¬
taueritis filium hominis. tunc cognosce
tis quia ego sum. & ameipso facio nichis
s sicut docuit me pat̾ hȩc loquor. Qlõ
hoc: Nichil enim aliud uidet᷑ dixisse.
nisi eos pꝰ passionẽ suam cognituros quis
ẽẽt. Procul dubio gͦ uidebat ibi aliquos

Expanded text:
Joannem, quod gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini divinitate, secundum quam aequalis est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegisse, et propterea aquilae comparatum: nulla quippe avis volare altius perhibetur. Proinde quae ex ordine subsequuntur, sicut ea Dominus tractare donaverit, intentissime audite. 2. Locuti sumus vobis de praecedenti lectione, insinuantes quomodo intelligatur Pater verax, Filius veritas. Cum autem dixisset Dominus Jesus, Verax est qui me misit , non intellexerunt Judaei quod de Patre illis diceret. Et ait illis quod modo cum legeretur audistis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognosce a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos,
Abbreviated transcription (Latin):
Grit tibi nũmus instrum̃tum ꝑegrina¬
tionis. ñ irritam̃tum cupiditatis: quo
utaris ad necessitatẽ. ñ quo fruaris
ad delectationẽ. Dm̃ ama. si in te aliqͥd
egit qđ audis & laudas. Utere mundo.¬
ñ te capiat mundus. Quotqͦt intͣsti
iter agis. exiturus uenisti ñ reman¬
surus. Iter agis. stabulum ẽ. ħ uita
Utere nummo. quomodo uiator in
stabulo utit᷑ mensa. calice. urceo. lec¬
tulo: dimissurus nͨ ꝑmansurus. Si
tales fueritis. erigite cor qui potestis. &
audite me. Si tales fueritis. ad eiꝰ ꝓmissa
uenietis. N enim multum ẽ ad uos. qr
magna ẽ manus eiꝰ qui uos uocauit:
Uocauit ut inuocetur. Dicatur illi:
uocasti nos inuocamus te. Gcce audi-¬
uimus uocantem. audi inuocantes:
Educ quo ꝑmisisti. ꝑfice qđ inchoasti.
Noli deserere munera tua. noli dese-¬
rere agrum tuum. germina tua in¬
trent inhorreum. F abundant tẽp¬
tationes in mundo. s maior ẽ qͥ fecit
mundum. Habundant tẽptationes.

Expanded text:
Erit tibi nummus instrumentum peregrinaErit tibi nummus instrumentum peregrinationis, non irritamentum cupiditatis; quo utaris ad necessitatem, non quo fruaris ad delectationem. Deum ama, si aliquid in te egit quod audis et laudas. Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, quomodo viator in stabulo utitur mensa, calice, urceo, lectulo, dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavit. Vocavit, invocetur; dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te; ecce audivimus vocantem, audi invocantes: perduc quo promisisti, perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, noli deserere agrum tuum, germina tua intrent in horreum. Abundant tentationes in mundo; sed major est qui fecit mundum: abundant tentationes;
Abbreviated transcription (Latin):
đo uos ipsos. Tunc gͦ exprimet᷑ ue¬
ritas in nobis. Qͥđ dicam caritati ur̃ȩ.
O si cor eẽt qualit̾cumq suspirans in
illam in effabilem głam. O si ꝑegrinati¬
onem nr̃am gemitu sentiremus. &
scłm ñ amaremus. & ad eum qui nos
uocauit pia mente ꝑpetuo pulsaremꝰ
Desiderium sinus cordis ẽ capiamus.
desiderium qͣntum possumꝰ ex tendamꝰ
Hoc nob̾cum agit scriptura diuina.
hoc congregatio ppłorum. ħ celebrats
sac̃mentorum hoc baptismus sc̃s. hoc
cantica laudis di. hoc ipsa nr̃a dispu-¬
tatio: ut hoc desiderium ñ solum se-¬
minet᷑ & germinet. uerum ⁊̃ ñ in
modum tante capacitatis augeat᷑. ut
idoneum sit sumere q ocłs nͨͦ uidit
nec auris audiuit. nec in cor hominis
ascendit. s amate mecum. Ñ amat
multum nũmum qui amat dm̃. Et
ego palpaui infirmitatẽ. N ausꝰ sum
dicere ñ amat nũmum. s ñ multum
amat nummum. qͣsi amandus sit
nũmus. s ñ multum. O si digne ame¬
mus. numinos omnino ñ amabimus:

Expanded text:
ipsos. Tunc ergo exprimetur veritas in nobis. 10. Quid dicam Charitati vestrae? O si cor esset qualitercumque suspirans in illam ineffabilem gloriam! O si peregrinationem nostram in gemitu sentiremus, et saeculum non amaremus, et ad eum qui nos vocavit, pia mente perpetuo pulsaremus! Desiderium, sinus cordis est; capiemus, si desiderium quantum possumus extendamus. Hoc nobiscum agit Scriptura divina, hoc congregatio populorum, hoc celebratio sacramentorum, hoc baptismus sanctus, hoc cantica laudis Dei, hoc ipsa nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum seminetur et germinet, verum etiam in modum tantae capacitatis augeatur, ut idoneum sit sumere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Sed amate mecum. Non amat multum nummum, qui amat Deum. Et ego palpavi infirmitatem, non ausus sum dicere, Non amat nummum; sed, non multum amat nummum: quasi amandus sit nummus, sed non multum. O si Deum digne amemus, nummos omnino non amabimus!
Abbreviated transcription (Latin):
inuenirent: ñ erat magnum do. sed
magis erat cõmendanda pacientia. ꝗͣ.
exerenda potentia. Abĩcondit se g ab
eis ne lapidaret᷑. tanqͣm homo. A lapi¬
dib fugit. s ue illis aquorum lapideis
Ab eo quod scriptum est. Preterieis

Expanded text:
invenirent? Non erat magnum Deo: sed invenirent? Non erat magnum Deo: sed magis erat commendanda patientia, quam exserenda potentia. Abscondit se ergo ab eis, ne lapidaretur. Tanquam homo a lapidibus fugit: sed vae illis a quorum lapideis Ab eo quod scriptum est, Et praeteriens
Abbreviated transcription (Latin):
teqͣm abraham fieret. qr creatura ẽ
abraham. Non dixit anteqͣm abrahã
eẽt ego eram. s anteqͣm abraham fie¬
ret. q̃ui nisi ꝑme ñ fieret ego sum:
Neq hoc dixit. anteqͣm abraham fieret
ego factus sum. In principio enim fecit
ds celum & terram.nam in principio
ego sum. Agnoscite creatorem. discer¬
nite creaturam. Qui loquebatur semen
abrahȩ factus erat. & ut abraham fie¬
ret ante abraham ipse erat. Hic iam
uelut abrahe aꝑtissimo conuitio com¬
moti sunt acruis. ẜ lasphemasse qͥppe
abraham fieret ego sum. Tulerunt gͣ
lapides ut iacerent in eum. Tanta du¬
ritia quo curreret. nͥ adsimiles: Iħc
aut̾ tanqͣm homo tamqͣm in forma ser¬
uI. tanqͣm humilis. tanqͣm passurus.
tanqͣm moriturus. tanqͣm nos suo
sanguine redempturus. ñ tanqͣm ille
qui ẽ. ñ tanqͣm in principio u̾bum :
ũbum ap̃ dm̃. Nam cum illi lapides
tollerent ut mitterent in eum. quid
magnum erat ut eos continuo dehiscers
terra sorberet. & ꝓ lapidib inferos

Expanded text:
tantiam. Fieret, quia creatura est Abraham. Non dixit, Antequam Abraham esset, ego eram; sed, Antequam Abraham fieret, qui nisi per me non fieret, ego sum. Neque hoc dixit, Antequam Abraham fieret, ego factus sum, In principio enim fecit Deus coelum et terram : nam in principio ego sum. Agnoscite Creatorem, discernite creaturam. Qui loquebatur, semen Abrahae factus erat; et ut Abraham fieret, ante Abraham ipse erat. 18. Hinc jam velut Abrahae apertissimo convicio commoti sunt acrius. Blasphemasse quippeAbraham fieret, ego sum. Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Tanta duritia quo curreret, nisi ad similes? Jesus autem, tanquam homo, tanquam in forma servi, tanquam humilis, tanquam passurus, tanquam mori turus, tanquam nos suo sanguine redempturus: non tanquam ille qui est, non tanquam in principio Verbum, et Verbum apud Deum. Nam cum illi lapides tulerunt ut mitterent in eum, quid magnum erat ut eos continuo dehiscens terra sorberet, et pro lapidibus inferos