comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Hanc aut̃ lucernã collocant
aaron &e filii eiꝰ: hanc illi ordinãt.
consecrant ce constituunt: qui &e
primi sacerdotis. eiꝰq successorũ
uicẽ gert. Apopło quidẽ lucera
collocatur. Luceat aut̃ cora dño
misera et tenebrosa exeat. dei popu¬
lum predicare &e illuminare nices¬
set. Ut hac nocte finita oriat᷑ ei sol
iustitiȩ: & ingrediat᷑ illũ diemde
quo psalmista ait. quia meliorest
dies una matriis tuis suꝑmilia.
Hic aut̃ cultus ꝑom̃s successiones
ꝑpetuus erit afiliis isrł̃: semꝑq hac
regula in lucerna tabernaculi et
quoq adte aaron fratrẽ tuũ cũfi¬
lis suis. demedio filiorũsił: ut sa¬
cerdotio fungant᷑ mͥ. aaron. nadab.

Expanded text:
sunt. Hanc autem lucernam collocant sunt. Hanc autem lucernam collocant Aaron et filii ejus; hanc illi ordinant, consecrant et constituunt, qui et primi sacerdotis, ejusque successorum vicem gerunt. A populo quidem lucerna collocatur. Luceat autem usque manmisera et tenebrosa vita exeat, Dei populum praedicare et illuminare non cesset, ut hac nocte finita, oriatur ei sol justitiae, et ingrediatur illum diem, de quo Psalmista ait: « Quia melior est dies una in atriis tuis super millia . » Hic autem cultus per omnes successiones perpetuus erit a filiis Israel, semperque haec regula in lucerna tabernaculi, et quoque ad te Aaron fratrem tuum cum filiis suis de medio filiorum Israel, ut sacerdotio fungantur mihi Aaron, N
Abbreviated transcription (Latin):
quatinus et pacẽ diligat. &e sc̃on
patrũ dulcedinẽ. & saporẽ imitet᷑.
Sit aut̃ & uita ce morib purus. im¬
mo purissimus: et sicut ait apłs
inrep̃hensibilis. Sit quoq pilo
contusus: ñ delicatꝰ. ñ ociosus. sed
intribulatione & inuriis ꝑ pati¬
entiã ꝓbatus. Et iste quidẽ ad hoc
eligit᷑ ut ardeat lucerna sẽꝑ intab̃¬
naculo cestimonii: ut nũquam
tabernaculũ sit sine lucerna: ut nũ¬
quã ȩccłia sit sine lumine: ut nũqͣm
popłs sit sine ep̃o &e doctore. Ipse
eñĩ ẽ lucerna: ipse sit &e oleo plenꝰ:
ipse sit miscđia et pietate repletus.
Debet aũt ardere hec lucerna ex¬
tra uelũ: ut abom̃ib uideat᷑: ut
om̃s illuminet: & scđm euangłi¬
um. luceat om̃ib qui indomo st̃.
S extra qd̾ uelũ: Extra illud ue¬
lũ qd̾ appensũ ẽ intestimonio: qd̾
claudit testam̃tũ: qd̾ cęlat nobis
& abscondit diuina misteria. Hoc
aut̃ uelo illi claudunt᷑: qͥ litterȩ
uelamine obũbrati. lucere ñ pos¬

Expanded text:
t pacem diligat, et SS. Patrum dulcedinem et saporem imitetur. Sit autem et vita et moribus purus, imo purissimus et, sicut ait Apostolus, irreprehensibilis. Sit quoque pilo contusus, non delicatus, non otiosus, sed in tribulationibus et injuriis per patientiam probatus. Et iste quidem ad hoc eligitur, ut ardeat lucerna semper in tabernaculo testimonii, ut nunquam tabernaculum sit sine lucerna, ut nunquam sit sine lumine, ut nunquam populus sit sine episcopo et doctore; ipse enim est lucerna, ipse sit et oleo plenus, ipse sit misericordia et pietate repletus. Debet autem ardere haec lucerna extra velum, ut ab hominibus videatur, ut omnes illuminet et, secundum Evangelium, luceat omnibus qui in domo sunt. Sed extra quod velum? Extra illud velum, quod appensum est testimonio, quod claudit testimonium, quod celat nobis et abscondit divina mysteria. Hoc autem velo illi clauduntur, qui lucere, velamine obumbrati, non pos
Abbreviated transcription (Latin):
ti faciunt: legẽ duplicatã inui¬
ginti inuenimus. Legant gͥ iudĩ
bis decẽ: & semel totũ decalogũ¬
gũ intelligant. Alioqui: quid
uiginti colũpnȩ significent igno¬
rabunt. Qd̾ aut̃ significant ingiui¬
ti colũpnȩ ex una parte: hoc sit¬
nificant uiginti colũpnȩ exalte¬
ra parte. Credant gͥ austro: qui
ñ uolunt credere aquiloni. Immo
credant utriq quia idẽ dicit utq:
ut inmedio duorũ ueltriũ cestium
stet om̃e uerbũ. Erant aũt colupis

Expanded text:
ti faciunt, legem duplicatam in viti faciunt, legem duplicatam in viginti invenimus. Legant ergo Judaei bis decem, ut semel totum decalogugum intelligant, alioquin quid viginti columnae significent, ignorabunt. Quod autem significant viginti columnae ex una parte, hoc significant viginti ex altera parte. Credat ergo austro qui non vult credere aquiloni; imo credat utrique, quia idem dicit uterque, ut in medio duorum, vel trium testium stet omne verbum. Erant
Abbreviated transcription (Latin):
centũ cubitorũ fuisse dr̃. decẽ nãq
ce centũ & mulle ꝑfecti numeri ft̃:
qui replicari quidẽ possunt. crescere
uͦ ñ possunt. Si eñ usq ad decẽ mui¬
meraueris: nisi a capite rursus inci¬
pias quid dicas ñ habes. Similiter
& centũ &e mille similit᷑. Idẽ gͥ ẽ dic̾e
centũ cubitorũ: qd̾ multorũ cubitoꝵ
et est fuitũ ꝓinfinito. Centũ ergo
cubitis in longitudine tenditur
atriũ: qm̃ tanta erit eiꝰ longitudo.
quanta erit huiꝰ uitȩ dimensio.
Unũ eñi terminũ. & atriũ & mitii¬
dus habebit. Sunt aũ uigintico¬
lũpnȩ exuna parte atrii. & uigin¬
ti ex altera: quatinus et hinc & in¬
de om̃s qui in atrio sunt uideant
legant &e intelligant. legẽ ueterẽ
duplicatam. Duplicat᷑ eñi lex: qͣn
do ad litterã. et spũalit̃ intelligi¬
tur. Nam quia decẽ sunt uerbale¬
gis: sepissime tota lex ꝑdecẽ signifi¬
catur. Ergo quia decẽ & decẽ uigin¬

Expanded text:
centum cubitorum fuisse dicitur? Decem namque, centum cubitorum fuisse dicitur? Decem namque, et centum et mille perfecti numeri sunt, qui replicari quidem possunt, crescere 100 vero non possunt; si enim usque ad decem numeraveris, nisi a capite rursum incipias, quid dicas, non habes; similiter et centum, et mille similiter. Idem igitur est dicere, centum cubitorum, quod multorum cubitorum, et est finitum pro infinito. Centum enim cubitis in longitudine tenditur atrium, quoniam tanta erit ejus longitudo, quanta erit hujus vitae dimensio; unum enim terminum et atrium, et mundus habebit. Sunt autem viginti columnae ex una parte atrii, et viginti ex altera, quatenus et hinc et inde omnes, qui in atrio sunt, videant, et legant, et intelligant legem veterem duplicatam. Duplicatur enim lex, quando et ad litteram, et spiritualiter intelligitur. Nam quia decem sunt verba legis, saepissime tota lex per decem significatur. Ergo quia decem, et decem vigin
Abbreviated transcription (Latin):
passione usq ad tẽpora constan¬
tini imꝑatoris maxima ex parte
de sc̃is martirib construit᷑a est.
Inde uͦ usq ad tẽpora antixp̃i. to¬
ta eccłia huiꝰ tab̃naculi atriũ uoca
tur. Unde insolito mͦ multo maiꝰ
est atriũ tab̾naculi: quã ipsum
tabernaculũ. Est gͥ atriũ taber¬
naculi eccłia confessorũ: quȩ atẽ¬
pore prefati pͥncipis ubiq gentiũ
dilatata ẽ. Huiꝰ aũt tentoria fi¬
unt de bysso recorta: qm̃ sufficit
nobis carnẽ retorquere & mace¬
rare. mentisq & corporis cando¬
rẽ &e munditiã conseruare. Nemo
mͦ cocco uestit᷑: nemo mͦ sangui¬
ne cruentat᷑. Sufficit mͦ baptis¬
mate lauari: bysso uestiri. & can¬
didis indui uestim̃tis. Scđ̾m il¬
lud. Oñ tẽpore sint uestimenta
tua candida. Erant aũt aparte
australi tentona: centũ cubitoꝵ
inlongitudine. Sumilit̃ autem
& abaquilone erant tentona to¬
tidem cubitorũ. Tanta em̃ erat
tota atrii longitudo. S quare

Expanded text:
passione usque ad tempora Constanpassione usque ad tempora Constantini imperatoris, maxima ex parte de sanctis martyribus constructa est; inde vero usque ad tempora Antichristi tota Ecclesia hujus tabtur. Unde insolito modo multo majus est atrium tabernaculi, quam ipsum tabernaculum. Est igitur atrium tabernaculi Ecclesia confessorum, quae a tempore praefati principis, ubique gentium dilatata est. Hujus autem tentoria fiunt de bysso retorta, quoniam sufficit nobis carnem torquere et macerare, mentisque et corporis candorem et munditiam conservare. Nemo enim cocco vestitur, nemo modo sanguine cruentatlavari, bysso vestiri, et candidis uti vestimentis, secundum illud: « Omni tempore vestimenta tua sint candida . » Erant autem a parte australi tentoria, centum cubitorum in longitudine; similiter autem, et ab aquilone erant tentoria totidem cubitorum; tanta enim erat tota atrii longitudo. Sed quare
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ quidẽ &e sapientiã habere: om̃ib
uce. Aitare uͦ tangere. & ineccłia
predicate. ñ om̃ib licet. Hec aut̃
dcaltari dicta sufficiant: nunc ad
agiũ çabernaculi ueniamus.
acies &e atriũ tabernaculi:
incuꝰ plaga australi contra
nendiem ert̃ tentoria debysso re¬
tora. Centũ cubitos umũ latus te¬
nebit inlongitudine. Et colũpnȩ
inginti cũbasib totidẽ ȩneȩ: quȩ
capita cũ cęlaturis suis habebunt
agentea. Multũ eñĩ distat inter
atriũ & tabernaculũ. Tabernacu¬
liem̃ ex iacintho &e purpura et¬
ucco bistincto. et bysso contextũ ẽ.
lttii uͦ tentona: ex sola bysso recorta
soposita sunt. Preterea intaberna¬
ulo & colũpne & tabulȩ. et cetera
rauro et argento fuerunt. Inatrio
uto: pene omnia exere facta sunt.
ludgͥ ꝑatriũ intelligimꝰ: Aliud
s̃ qͥ dami tabernaculũ. & aliud
atriũ significat. Tabernaculũ
eñi ut puto primitiuam ȩccłiã
principalit̃ de signat: quȩ axp̃i

Expanded text:
sapientiam habere omnibus licet, altare vero tangere et in Ecclesia praedicare non omnibus licet. Haec autem de altari dicta sufficiant: nunc ad atrium tabernaculi veniamus. « Facies et atrium tabernaculi, in cujus plaga australi contra meridiem erunt tentoria de bysso retorta: centum cubitos unum latus tenebit in longitudine, et columnae viginti cum basibus totidem, aeneae, quae capita cum caelaturis suis habebunt argentea. » Multum enim distat inter atrium et tabernaculum: tabernaculum enim ex hyacintho, et purpura, coccoque bis tincto, et bysso contextum est. Atrii vero tentoria ex sola bysso retorta composita sunt. Praeterea in tabernaculo et columnae, et tabulae, et caetera ex auro et argento fuerunt; in altero vero pene omnia ex aere facta sunt. Quid ergo per atrium intelligimus? Aliud enim quodammodo tabernaculum, et aliud atrium significat: tabernaculum enim, ut puto, primitivam Ecclesiam principaliter designat, quae a Christi
Abbreviated transcription (Latin):
solidũ sed mane & uacuũ intrisec̃
facies illud. sicut tibi inmonte mois¬
tratũ est. Quantũ eñi adlitteran
ideo ñ solidũ smane &e uacuũ hoc
altare factũ ẽ: ut facilius portari
potuisset. Quantũ aũt adsignifica¬
tionẽ ideo uacuũ & concauũ ẽ: ut
dei thesauros inse et reciꝑe ce conti¬
nere ualeat. Quidẽ aũt qd̾ totum
tabernaculũ cũtabulis ce colũpius¬
de auro &e de argento fit. altare uero
qd dignius et excellentiꝰ ẽẽ uidet
ex ȩre construit᷑: nͥ quia diuina scrip¬
tura ñ scdm materiã. s scd̾m reisig

Expanded text:
solidum, sed inane et vacuum intrinsecus facies illud, sicut tibi in monte monstratum est. » Quantum enim ad litteram, ideo non solidum, sed inane et vacuum hoc altare factum est, ut facilius portari potuisset. Quantum autem ad significationem, ideo vacuum et concavum, ut Dei thesauros in se recipere et continere valeat. Quid autem est quod totum tabernaculum cum tabulis et columnis de argento fit, altare autem, quod dignius et excellentius esse videtur, ex aere construitur? nisi quia divina Scriptura non secundum materiam, sed secundum Dei sig
Abbreviated transcription (Latin):
alẽ intelligentiã. & eloquii puritatẽ
attendebant. Inere nãq soniis: mar¬
gento uͦ eloquii puritas intelligitur.
Nemo miret᷑ si colũpne locunt᷑. Dyxi¬
ius cm̃ ꝑcolũpnas legẽ significari.
Quȩ qualit̾ loquat᷑: incipe legere et
cognosces. inlatitudine uero atrii
qd respicit ad occidentẽ: erunt ten¬
toria ꝑ quinquaginta cubitos. & co¬

Expanded text:
alem intelligentiam et eloquii puritatem attendebant. In aere namque sonus, in argento vero eloquii puritas intelligitur. Nemo miretur si columnae loquuntur, diximus enim per columnas legem significari, quae qualiter loquitur, incipe legere, et cognosces. « In latitudine vero atrii, quod respicit ad occidentem erunt tentoria per quinquaginta cubitos, et co
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ carius. Sapientia eñi suncorde
ad audientiũ aures de corde ꝓfe¬
ratur: es est. Quanto gͥ sc̃ã predica¬
tio ẽ melior occulta scientia. tans
ram signnificationẽ auro ȩs melius ẽ.

Expanded text:
charius Sapientia enim, si in corde ad audientium aures de corde proferatur, aes est. Quanto igitur sancta praedicatio est melior occulta sapientia, tanto secundum significatio
Abbreviated transcription (Latin):
guinem accedit. morum honesta¬
ce. et iurtutum suauitate redolere
debet. Sacerdos igit᷑ accepto curi¬
bulo. turibulum eiꝰ pectus eitis ẽ.¬
implcat illud de prunis altaris:
ut sq̃ sp̃c et caritatis igne succenda¬
tur. Deinde uero aromatib super
ignem positis: transeat uelum in¬
grediatur sc̃a. totumq suꝑ ipsũ
celum m̃te ⁊ sꝑu eleuatus. uirtu¬
tum uapore. ⁊ sc̃arum precũ odo¬
re et sibi et popło dm̃ reppitietur.

Expanded text:
um accedit, morum honestate, et virtutum suavitate redolere debet. Sacerdos ergo, assumpto thuribulo, thuribulum enim pectus est, impleat illud de prunis altaris, ut sancti Spiritus et charitatis igne succendatur; deinde vero aromatibus super ignem positis, transeat velum, ingrediatur sancta, totusque super ipsum coelum mente, et spiritu elevatus, virtutum vapore, et sanctarum precum odore
Abbreviated transcription (Latin):
is rite celebratis. offeret ui¬
tulũ. & rogans ꝓse. & pro
domo sua immolabit eũ. Assũptoq
turibulo. qd de prunis altaris im¬
pleuerat: & hauriens manu cõpo¬
sitũ tẏmiama inincensũ: ultra ue¬
lũ intrabit in scã. ut positis super
ignem aromatib. nebula eorum
&e uapoi: oꝑiat oraculũ qd̃ est suꝑ
testimoniũ: & ñ monat᷑. Tollet qͦ
de sanguine uitul: & asꝑget digi¬
atoriũ adorientẽ. Post quã inquit
sacerdos predictis uestib indutꝰ
fuerit. post quã duos hircos sorte
diuiserit. sic eñi se ht̃ offerat uitu¬
luiu: & rogans prose. quia &e ipse
peccator est. & pro domo sua. idẽ
pro popło sibi subiecto immola¬
bit eum. Suꝑius eñi offert̃ idest
adtabernaculũ ductĩ: hic aũt ñ
tantũ offert᷑ sed etiam ĩmolatur.
Hoc aut̃ ñ sine chiamate. & bo

Expanded text:
is rite celebratis, offeret vitulum, et rogans pro se et pro domo sua, immolabit illum, assumptoque thuribulo quod de prunis altaris impleverit, et hauriens manu compositum thymiama in incensum, ultra velum intrabit in sancta: ut, positis super ignem aromatibus, nebula eorum, et vapor operiat oraculum, quod est super testimonium, et non moriatur. Tollens quoque de sanguine vituli, et asatorium ad orientem. » Postquam, inquit, sacerdos praedictis vestibus indutus fuerit; postquam duos hircos sorte diviserit sic enim se habet ordo offerat vitulum, et rogans pro se, quia et peccator ipse est, et pro domo sua, id est pro populo sibi subjecto, immolabit eum. Superius enim offertur, id est ad tabernaculum ducitur: hic autem non tantum offertur, sed et immolatur; h
Abbreviated transcription (Latin):
ieo sacerdos: & dumitet᷑ ei pec¬
entũ. Arietẽ enĩ offert. qui stul¬
ã simplicitatẽ mactat. & ĩmolat.
lisi cm̃ stultus fuisset: nequaquã

Expanded text:
pro eo sacerdos, et dimittetur ei peccatum. » Arietem enim offert, qui stultam simplicitatem mactat et immolat; nisi enim stultus fuisset, nequaqua
Abbreviated transcription (Latin):
omo si dormierit cũ muli¬
ere coitu seminis. quȩ sit
ancilla etiã nobilis. & tam̃ prerio
ñ redempta. nec lib̾tate donala.
uapulabunt ambo. & ñ morian¬
tur. quia ñ fuit libera. Quia em̃
ficut scriptũ est. om̃is qui facit
peccatũ seruus est peccati. que¬
pcnitentiȩ precio redimat᷑. & apec¬
cato liberetur. ut iam ñ sit ancil¬
ia. sed libera: cũ ea donmendũ
ñest. quia talis comunctio illici¬
a est. Quȩ eñi societas luci ad tene¬
bras: Quȩ participatio xp̃i ad be

Expanded text:
omo si dormierit cum muliere coitu seminis, quae sit ancilla etiam nubilis, et tamen pretio non redempta, nec libertate donata, vapulabunt ambo, et non morientur, quia non fuit libera. » Quia enim, sicut scriptum est: « Omnis qui facit peccatum servus est peccati ; » quaepoenitentiae pretio redimatur, et a peccato liberetur, ut jam non sit ancilla, sed libera, cum ea dormiendum non est; quia talis conjunctio illicita est. « Quae enim societas luci ad tenebras, quae participatio Christi ad Be
Abbreviated transcription (Latin):
e manu alienigene
ñ offeretis panes do
ur̃o & qͥcquid aliud dare uolu¬
erit. quia corrupta & macu¬
lata sunt omĩa: ñ suscipietis
ea. Est aut̃ alienigena: qui
de ȩccłia ñ est. & qm̃ mune¬
ra impiorũ odit ds̃: taliũ ob¬
lationes recipiendȩ ñ sunt.¬
os ouis. & capra. cũ ge¬
nite fuerint. septẽ die¬
septẽ dieb sububere matͥssue
eccłie fuerit: & abeiꝰ fide atq doc¬
trina ñ recesserit: octauo die &
de inceps dño offerri poterit.
Non em̃ sunt dies nisi septem
Quigͥ septẽ dieb sububere est
quandui uiuit. abub̃e ñ re¬
cedit. Talis gͥ uel octauo die.
idẽ statu post hanc uitã dnõ
offerri. & inscõrũ concilium
recipi potest: uel deinceps. sifo¬
te purgatorio indiguerit. Non
enĩ om̃s qui saluant᷑. mox itt
obierint inbeatitudinẽ suscipi¬
unt᷑. Qd̾ aũt ait. ñ immolabun¬
tur una die matres cũfetibus
suis: tale ẽ. acsi diceret. quãuis
eccłie filii quotidie immolent̃
& transeant: mat tam̃ uiut &e

Expanded text:
e manu alienigenae non offeretis panem Deo vestro, et quidquid aliud dare voluerit: quia corrupta et maculata sunt omnia, non suscipietis ea. » Est autem alienigena, qui de Ecclesia non est, et quorum munera impiorum odit Deus, talium oblationes non sunt recipiendae. « os, ovis et capra cum genitae fuerint, septem dieseptem diebus sub ubere matris Ecclesiae fuerit, et ab ejus fide et doctrina non recesserit, octavo die et deinceps Domino offerri poterit, non enim sunt dies nisi septem. Qui ergo septem diebus sub ubere est, quandiu vivit, ab ubere non recedit. Talis ergo vel octavo die, id est statim post hanc vitam, Domino offerri, et in sanctorum concilium recipi potest, vel deinceps si forte purgatorio indigerit. Non enim omnes qui salvantur, mox ut obierint, in beatitudinem recipiuntur. Quod autem ait: « Non immolabuntur una die matres cum fetibus suis; » tale est ac si diceret: Quamvis Ecclesiae filii quotidie immolentur et transeant, mater tamen vivit e
Abbreviated transcription (Latin):
cat. grãsago do meo semꝑ pro
gr̃arũ actione immolatur.
tota una die comedit᷑. nͥquia
una dies totũ hoc tẽporis spa
ciũ intelligitur: In hac igl̃
de gãs agere. deo seruire. nos
esis immolare. calicẽ salutaris
uripe debemus: quia post hac̃
nsa ñest. penitentie locus. Ille
i pro grarũ actione hostiam
mmolat: qui dei beneficiorũ
nemor simul cũ psalmista dicit.
lid retribuam dño prd om̃i¬
nis quȩ retribuit mͥ: Calicem

Expanded text:
atias ago Deo semper pro gratiarum actione immolatur, tota una die comeditur, quod una dies totum hoc spatium temporis 165 intelligitur. In hac ergo die gratias agere, Deo servire, nos ipsos immolare, calicem salutaris accipere debemus, quia post hanc vitam non est poenitentiae locus. Ille enim pro gratiarum actione hostiam immolat, qui Dei beneficiorum memor cum Psalmista dicit: « Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ aut̃ deseditione.
quã chore. dathan. & abi¬
ron fecert̃ contͣ moysen et aaron.
uolentes sibi sacerdotiũ uendica¬
re consentientib eis ducentis qͥn¬
q̃gnta uiris. de maiorib synago¬
ge.Et hos quidẽ se terra apiens
deglutunt. ceteros aut̃ churibu¬
la tenentes. & incensũ offerentes
ignis consũpsit. Beinde uͦ prece¬
pit dñs. ut elear ar filiꝰ aaron col¬
leret churibula. quȩ inigne iace¬
bant. eaq in laminas ꝓduceret.¬
& altari eas affigeret. ut uidenteᷤᷤ
eas filii isrł. semꝑ huiꝰ facti memo¬
res cẽnt. & ad sacerdotiũ. solis fi¬
liis aaron constitutũ accedere
ñ presumerent. Quotiens eñi do¬
minũ filios isrł ꝓ suis iniquita¬
tib punisse legimus. semꝑ illud
apłi meminisse debemus. Hec¬
aut̃ om̃ia infigura contingebat
illis. scripta sunt aut̃ ad correp

Expanded text:
equitur autem de seditione, quam Core, Dathan et Abiron fecerunt contra Moysen et Aaron, volentes sibi sacerdotium vindicare, consentientibus eis ducentis quinquaginta viris de majoribus Synagogae, et hos quidem se terra aperiens deglutivit, caeteros autem thuribula tenentes, et incensum offerentes ignis consumpsit. Deinde praecepit Dominus ut Eleazar, filius Aaron, tolleret thuribula quae in igne jacebant, eaque in laminas produceret, et altari eas affigeret, ut videntes eas filii Israel, semper hujus facti memores essent et ad sacerdotium solis filiis Aaron constitutum, accedere non praesumerent. Quoties enim Dominum filios Israel pro suis iniquitatibus puniisse legimus, semper illud Apostoli meminisse debemus: « Haec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad co
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ epõs. eccłiȩq pͥncipes sediti¬
onẽ facere. & ea quȩ ad se ñ ꝑtinẽt
iniuste sibi timeat uendicare.
Qui eñi hoc agit: deo blasphe¬
mat. Unde hic dr. Si descende¬
rint ininfernũ uiuentes. scietiᷤᷤ
qd blasphemauerint dnm̃. Qua¬
re aut̃ thuribula in laminas ꝓ¬
ducta altariaffigant᷑. ipse qͥ scrip¬
sit ex posuit. Qd̾ eñĩ st̃ licterȩ le¬
gentib hoc st̃ he lamine legere
nescientib. Has gͥ circa cordis alta¬
re affixas ht̃. qͥ eorũ ñ obliuiscitur.
Utinã nt̃i reges & principes. uti¬
nã simoniaci. eccłieq inuasores.
has incordis altari affixas habu¬
issent: & mortis chorẽ. dathan &
abiron. ñ obliuiscerent᷑. Qd̃ uͦ hȩc
churibula inmortib peccatorũ
sc̃ificata eẽ dicit. scam eccłiam
excohabitatione simoniacorũ

Expanded text:
copos, Ecclesiaeque principes seditionem facere, et ea, quae ad se non pertinent, injuste sibi timeat vindicare: qui enim hoc agit, Deo blasphemat. Unde hic dicitur: « Si descenderint in infernum viventes, scietis quia blasphemaverunt Domino. » Quare autem thuribula in laminas producta altari affigantur, ipse qui scripsit, exposuit. « Quod enim sunt litterae legentibus, hoc sunt hae laminae legem nescientibus. » Has ergo circa cordis altare affixas habet, qui earum non obliviscitur. Utinam nostri reges et principes, utinam Simoniaci, Ecclesiaeque invasores has in cordis altari affixas habuissent, et mortis Chore, Dathan et Abiron non obliviscerentur! Qui vero haec thuribula in mortibus persecutorum sanctificata esse dicit, sanctam Ecclesiam ex cohabitatione Simoniacoru
Abbreviated transcription (Latin):
bolus: ante ianuam stat princeps
peccati: qui tui cordis domiciliũ
ingressus. tuam malam uolun¬
tatem adeffectũ usq ꝑducat. Sub
te tamen erit appetitus eiꝰ: assenti¬
ente te ueniet: te resistente recedet.
Si gͦ resistas: omnis eius appetitus
& desiderium frustra fiet. Qd̃ si con¬
senseris: ñ tu illius sed ipse dñabit᷑
tui. Qui em̃ facit peccatum: seruus
est peccati.
ixit ꝙ cam ad frem suũ. Egre¬
diamur foras. Cũq eeñt inagro:
consurrexit cain ad uersus abel fra¬
trem suum. & int̾fecit eum. Cam
namq iudeorũ popłm: abel uero
xp̃m significat. Qui tunc nimi¬
rum foras egrediebant᷑: quando
iudei ad crucifigendum extra ci¬
uitatẽ xp̃m trahebant. Ut enim¬

Expanded text:
bolus, ante januam stat princeps bolus, ante januam stat princeps peccati, qui tui cordis domicilium ingressus, tuam malam voluntatem ad effectum usque perducat. Sub te tamen erit appetitus ejus, te assentiente veniet, te resistente recedet. Si ergo resistas, omni ejus appetitus, et desiderium frustra fiet. Quod si consenseris, non tu illius, sed ipse dominabitur tui. « Qui enim facit peccatum, servus est peccati . » « Dixitque Cain ad fratrem suum: Egrediamur foras. Cumque essent in agro, consurrexit Cain adversus Abel fratrem suum, et interfecit eum. » Cain namque Judaeorum populum; Abel vero Christum significat, qui tunc nimirum foras egrediebantur, quando Judaei ad crucifigendum extra civitatem Christum trahebant. « E
Abbreviated transcription (Latin):
cere potuit: nisi quia fratris sacri¬
ficium abigne cęlitus ueniente
consumptũ uidit: suum aũt ñ ui¬
sua sacrificia deo placuisse proba¬
bant: qd̾ igne cȩlitus inisso. ea con¬
sumi uidebant. Iratusq ẽ cam ue¬
hement̾: & concidit uultꝰ eius. lra¬
citur enim cam ñ tantum quia
sua munera sꝑnut᷑: quantũ qd̃
frĩs dona recipiunt᷑. Qd̃ quidem
inuidiȩ zelo contigisse: ñ dubiũ
est. Magnũ gͥ malum iniidia. q̃
prima honncidii causa extitit.
ixitq dñs adeum. Quare
iratus es. & cur cõncidit faci¬
es tua: Nonne si bene egeris reci¬
pies: Sin aut̃ male. statim info¬
rib peccatũ aderit: S sub te
erit appetitus eius: & tu domi¬
naberis illius. Ac si dicat. Noli na¬
ci uel contristari: noli inuidis
facibus succendi: nichil ad uersũ
te abel commisit: tu quoq be¬
ne age: ut bona recipias. Siem̃
male egeris: si uel leuit male
agere cogitaueris: presto est dia¬

Expanded text:
cere potuit, nisi quia fratris sacricere potuit, nisi quia fratris sacrificium ab igne coelitus veniente consumptum vidit, suum autem non visua sacrificia Deo placuisse putabant, quando igne coelitus misso ea consumi videbant. « Iratus est Cain vehementer, et concidit vultus ejus. » Irascitur enim Cain non tantum quod sua munera spernuntur, quantum quod fratris dona recipiuntur. Quod quidem invidiae zelo contigisse non dubium est. Magnum igitur malum invidia, quae primi homicidii causa exstiterit. « Dixitque Dominus ad eum: Quare iratus es, et cur concidit facies tua? nonne si bene egeris, recipies? sin autem male, statim in foribus peccatum aderit: sed sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius. » Ac si dicat: Noli irasci, vel contristari, noli invidiae facibus succendi, nihil adversum te Abel commisit; tu quoque bene age, ut bona recipias. Si enim male egeris, vel si leviter male agere cogitaveris, praesto est dia
Abbreviated transcription (Latin):
eua. quȩ ꝓpt̾ trans gressionem
sub uiri potestate consrituta sũ:
iam nunc ꝑfiliorum generatio¬
nem. hominẽ habeo inpossessi¬
onem. Unde datur intelligi:. quia
utriq parenti. parimͦ subici &
obedire debemus. Rursũq peꝑit
tor ouium: & cam agricola. Ca¬
in qui possessio int̾pretat᷑: ad co
lendum & possidendũ tertam
suscepit. Abel uͦ qui dicit᷑ luctus.
oues pascebat: xpm̃ significans.
cuius oues nos sumus: quẽ udĩ¬
pia semꝑq lugenda morte occi¬
derunt.
actum est aut̃ post dies mł
tos. ut cam offerret defructi¬
bus terrȩ mimera dño. Abel qͦq
obtulit de primogenitis gregis
sui. & de adipib eorum. & resper̃
dñs ad abel & ad munera eius: ad
cam uero et admunera eiꝰ. ñ res¬
pexit. Dñs em̃ ñ tantũ ad mune¬
ra quȩ ei offerunt᷑: quantum ad
offerentium desiderium. mentẽq
respicit. Unde hic quoq prius ad
offerentes. quo uidelicet animo of
eiꝰ munera ds ñ respexerit cognos¬

Expanded text:
pter transgressionem sub viri potestate constituta sum, jam nunc per filiorum generationem hominem habeo in possessionem. Unde datur intelligi, quia utrique parenti pari modo subjici et obedire debemus. « Rursumque peperit tor ovium, et Cain agricola. » Cain, qui possessio interpretatur, ad 14 colendum, et possidendum terram suscepit. Abel vero, qui dicitur luctus, oves pascebat, Christum significans, cujus oves nos sumus, quem Judpia semperque lugenda morte occiderunt. « Factum est autem post multos dies ut Cain offerret de fructibus terrae munera Domino: Abel quoque obtulit de primogenitis gregis sui, et de adipibus eorum, et respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus: ad Cain vero, et ad munera ejus non respexit. » Dominus enim non tantum ad munera, quae ei offeruntur, quantum ad offerentium desiderium mentemque respicit. Unde hic quoque ad offerentes prius, quo videlicet animo offejus munera Deus non respexit, cognos
Abbreviated transcription (Latin):
condar: te ulterius uidere non
merebor: insuꝑ inhac terra ꝑe¬
grinationis. uagus ubiq & pro¬
fugus ero: & ñ solũ celestia. ue
rum nec terrena. sine timore
& tristicia potero possidere. Hec
quoq udeis conueniunt: qui
abhereditate ex pulsi ubiq ua¬
gi & profugi. quia se diuina facie
illustrari ñ sentiunt: abom̃ib oc¬
cidi ꝑtimescunt. Qd̃ iam fortasse
dicens. Ne occidas eos: nequando
obliuiscant᷑ popłi mei.

Expanded text:
condar, te ulterius videre non condar, te ulterius videre non merebor. Insuper et in hac terra peregrinationis vagus ubique et profugus ero, et non solum coelestia, verum etiam nec terrena sine timore et tristitia potero possidere. Haec quoque Judaeis conveniunt, qui ab haereditate expulsi, ubique vagi et profugi, quia se divina facie illustrari non sentiunt, ab omnibus occidi pertimescunt. Quod jam forte dicens: « Ne occidas eos, nequando obliviscantur populi mei
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pateret̃ ait: pat̾ ignosce illis
quia nesciunt quid faciunt.
Unde sanguinẽ. xp̃i melius cla¬
mare quã sanguinẽ abel. apłs
testat᷑. Clamat aut̃ etiam nunc
sanguis xp̃i de terra: quia eiꝰ
passionis digna memoria fit
cotidie in ȩccłia. Hec est enuim
illa que ossuum aperiens xp̃i
bit: quẽ impius iudeorũ popu¬
lus fundere ñ timuit. Ideoq
inom̃i terra maledicit᷑: & apd̃
om̃s opprobrio & derisioni ha¬
betur. Uagus & profugus ẽ suꝑ
terram: quia ubiq disꝑsus: nus¬
quã sue dãpnatiomis possidet
locum.
ixitq cam ad dñm. Maior
est iniquitas mea: quã ut
ueniam merear. Ecce eicies me
hodie a facie terre. & afacie tua
abscondar: & ero uagus & ꝓfugꝰ
interrã. Omnis igit᷑ qͦui inuene¬
rit me: occidet me. Hec aut̃ uer
ba. desperatione plena sunt. Ma¬
ior est inquit mniquitas mea.
quã satisfacere uel penitere ua¬
leam: ut ate indulgentiã et
ueniam merear. Aderra uiuen¬
tium eiciar: & afacie tua abs¬

Expanded text:
compatienter ait: « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . » Unde sanguinem Christi melius clamare, quam sanguinem Abel, Apostolus testatur . Clamat autem etiam nunc sanguis Christi de terra, quia ejus passionis digna memoria fit quotidie in Ecclesia. Haec est enim illa terra, quae os suum aperiens Chrisbit, quem impius Judaeorum populus fundere non timuit; ideoque in omni terra maledicitur, et apud omnes opprobrio et derisioni habetur. Vagus et profugus est super terram, quia ubique dispersus, nunquam suae dominationis possidet locum. ixitque Cain ad Dominum: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear. Ecce ejicies me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero vagus et profugus in terra: omnis igitur, qui invenerit me ba desperatione plena sunt. Major est iniquitas mea, quam satisfacere, vel poenitere valeam, ut a te indulgentiam et veniam merear, A terra viventium ejiciar, a facie tua abs
Abbreviated transcription (Latin):
aperuit os suum: & suscepit san¬
guinem fris tui de manu tua.
Cũ oꝑatus fueris eam: ñ dabit
fructus suos: sed spinas & tribu¬
los germinabit tibi. Uagus et
profugus eris suꝑ terram. Inter¬
rogatus cam de abel ubi sit: se
nescire respondit: qm̃ iudei in¬
terrogati de xp̃o qui sit & unde
sit: siue timore. siue ignorantia.
se nescire dicunt. Unde & ineuuã¬
głio eum interrogantes: dicebant.
Si tues xp̃c: dic nobis palam.
& alibi. Hunc aut̃ quis sit nes¬
cimus. Quib ipse. Et me scitis¬
inquit: & unde sim scitis. Sed
quid tunc sanguinẽ abel cla¬
masse putamus: nnsi hoc qd̾¬
scõrum animę clamare dicunt᷑:
Uidelicet. uindica sanguinem

Expanded text:
aperuit os suum, et suscepit sanguinem fratris tui de manu tua. Cum operatus fueris eam, non dabit tibi fructus suos, sed spinas, et tribulos germinabit tibi: vagus, et profugus eris super terram. » Interrogatus Cain de Abel ubi sit, se nescire respondit; quoniam et Judaei interrogati de Christo, quis sit, et ubi sit, sive timore, sive ignorantia, se nescire dicunt. Unde et in Evangelio interrogantes dicebant: « Si tu es Christus, dic nobis palam . » Et alibi: « Hunc autem quis sit, nescimus . » Quibus ipse: « Et me scitis, et unde sim scitis . » Sed quid tunc sanguinem Abel clamasse putamus? Nisi quod sanctorum animae clamare dicuntur, videlicet: « Vindica sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
Uicquid obtulens sacri¬
ficii: sale condies. Nec au¬
feres sal federis dei tui: de sacri¬
ficio tuo. In omni oblatione offe¬
res sal. Dal em̃ ꝓsapienta poni¬
tur. Unde & dñs discipłis ait.
Nos estis sal terre. Ut em̃ sale ci¬
bus: ita sapientia sacrificiũ con¬
ditur. Qui em̃ deo sacrificat. &
qd̃ ait ñ intelligit: quasi sine
sale sacrificium facit. Interior
enĩ sacerdos. intellectus ẽ: qui

Expanded text:
uidquid obtuleris sacrificii, sale condies, nec auferes sal foederis Dei tui, de sacrificio tuo: in omni oblatione offeres sal. » Sal pro sapientia ponitur. Unde et Dominus discipulis ait: « Vos estis sal terrae . » Ut enim sale cibus, ita sapientia sacrificium conditur. Qui enim Domino sacrificat, et quod agit, non intelligit, quasi sine sale sacrificium facit. Interior autem sacerdos, intellectus, est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. hec aut̃ dũ anima su¬
pradicta secũ considerat. & ꝑse
rationẽ inuenire ñ ualet: defert
simulomnia. similã scilicet ole¬
um & thus. ad filios aaron sa c̃¬
dotis. Unde & subdit̾. Quorũ
unus tollet pugillũ plenum
simile & oleũ. ac totũ thus.
electio fit. Uent anima cũ obla¬
tione sua: int̾rogare uult epin
dedubitatione sua. Ille gͥ ep̃s

Expanded text:
tuo . » Haec autem dum anima sutuo . » Haec autem dum anima supradicta secum considerat, et per se rationem invenire non valet, defert simul omnia, similam scilicet, oleum, et thus ad filios Aaron sacerdotis; unde et subditur: « Quorum unus tollet pugillum plenum similae, et oleum, ac totum exceptio fiat. Venit aliquis cum oblatione sua, interrogare vult episcopum de dubitatione sua: ille igitur epis
Abbreviated transcription (Latin):
nima eũ obtulerit obla¬
tionẽ sacrificii dño: si¬
mila erit eius oblatio. Fundetq
suꝑ eam oleum: & ponet thus.
aedeferet ad filios aaron sacer¬
dotis. Quorũ unus tollet pu¬
gillũ plenũ similȩ & olei. ac
iotum thus: & ponet memoria¬
esuꝑ altare. in odorẽ sua uissi
mũ dño. Hȩc aut̃ simila de il¬
lo frum̃to facta est: dequo sal¬
uator ait. nisi granũ frumenti
cadens interra mortuũ fuerit.
ipsũ solũ manet. Quȩ quidẽ
offert. aliquis homo bonus
& spũalis. & qui magis animȩ
quã corporis sequit᷑ uoluntates :
quando corde contrito. & spũ
contribulato. xp̃i passionis re¬
cordatur. fundit aut̃ de suꝑ
mentũ abimpiis moleret̃. dũ
a iudeis crucifigeret᷑. oleũ tam̃
pietatis. & mansuetudinis
effundens. amisedia ñ cessa¬
bat. Cũ enĩ serui malchi aurẽ
sanabat. cũ patrẽ ut iudeis
sui passionẽ pat̾ tantũ fue¬
rit delectatus. De quo thure
psalmista ait. Dirigat᷑ oratio
mea sicut incensũ in conspectu

Expanded text:
nima cum obtulerit oblationem sacrificii Domino, simila erit ejus oblatio fundetque super eam oleum, et ponet thus, ac deferet ad filios Aaron sacerdotis, quorum unus tollet pugillum plenum similae et olei ac totum thus, et ponet memoriale super altare, in odorns. Haec autem simila de illo frumento facta est, de quo Salvator ait: « Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . » Fuit offert, id est aliquis homo bonus et spiritualis, et qui magis animae quam corporis sequitur voluntates, quoniam corde contrito, et spiritu contribulato Christi passionis recordatur. Fundit autem oleum mentum ab impiis moleretur, dum a Judaeis crucifigeretur, oleum tamen pietatis et mansuetudinis effundens a misericordia non cessabat. Cum enim servi Maluhi aurem sanabat, cum Patrem, ut Judaeis sui passione Pater tantum fuerit delectatus. De quo thure Psalmista ait: « Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
exillis unus. dequib hic dicit᷑.
similã. s pugillũ plenũ sum¬
le accipit: hic dat᷑ intelligi qͥa
ñ omnia sed ea tantũ ep̃s ex¬
ponere debet.que ad anma¬
rũ salutẽ ꝑtinent. & quȩ au¬
ditores intelligere et capere
possunt. Hec gͥomnia pon¬
id ẽ ad memorandũ & intellign¬

Expanded text:
. similam, sed pugillum plenum similae accipit: hoc datur intelligi, 129 quia non omnia, sed ea tantum episcopus exponere debet, quae ad animarum salutem pertinent, et quae auditores intelligere et capere possunt. Haec igitur omnia ponid est ad memorandum et intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑe & intelligere ñ ualent:
insacerdotũ pectore. atq sacra¬
rio.reponi & celari debent.
Scđm illud. Incorde meo abs¬
condi eloquia tua: ut ñ peccẽ
tibi. Sc̃issime enĩ sunt iste reli¬
quiȩ de oblationib dm̃.
ue aũt desimila dictast᷑.
de panib quoq & laga¬
nis & crustula intelligantur.
& simila fiunt. Quorũ gͦ est
una materia: una fit &e signi¬
ficatio. Significant eñi car¬
nes agni. Iuius utiq agni. qͥ
tollit peccata mundi. Siui
eñi inclibano coquant᷑. sius
qsrtagiie frigant᷑. siue etiam
ncraticula assent᷑: semꝑ tamen
p̃i significant passionẽ. Crux
Oet craticula fuit. Om̃s gͥ susti¬
scans: ait. Qui uult uenire post
me. ab neget semet ipsum et
pollat cruc̃e suam: & sequatur
me. Om̃s passiones. insola cruce
intelligi uolens. Qd̾ aut omnib¬
his addit̾ oleum: nec impsa sua
ignificat. Semꝑ. xp̃c oleũ fun¬
dsi: quo &e miserat᷑ et sanat̃.
Manib aut̃ sacerdotũ ista tra¬

Expanded text:
capere, et intelligere non valent, in sacerdotum pectore atque sacrario reponi, et celari debent, secundum illud: « In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . » Sanctissimae enim sunt istae reliquiae de oblationibus Domini. Quae autem de simila dicta sunt, de panibus quoque, et laganis, et crustula intelligantur; nto, et de simila fiunt. Quorum ergo est una materia, una sit et significatio: significant enim carnes agni, illius utique agni, qui tollit peccata mundi. Sive enim in elibano coquantur, sive in sartagine frigantur, sive etiam in craticula assentur, semper tamen Christi significant passionem: crux o, et craticula fuit. Omnes igitur sustiminus significans ait: « Qui vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me ; » omnes passiones in sola cruce intelligens. Quod autem omnibus additur oleum, nec in ipsa sua significat. Semper Christus oleum fundit, quo et miseretur, et sanat. Manibus autem sacerdotum ista tra
Abbreviated transcription (Latin):
portã iudicii. ducatur ad concili¬
um. et qͥd scõiũ patrũ decreta de
eo iubeant audiat᷑. Quando pec¬
cauerit homo qd morte plecten¬
dũ est. & ad iudicatꝰ morti appre¬
hensus fuerit ĩ patibulo. ñper¬
manebit cadauer eiꝰ ĩ ligno. et
nequaquã contaminabis terrã tuã.
quã dñs ds tuus dedit tibi ĩ possessi¬
one. Constat gͥ scdm hȩc uerba quia
ñomis homo maledictus ẽ qui pen

Expanded text:
portam judicii, inducatur ad conciliportam judicii, inducatur ad concilium, et quid sanctorum Patrum decreta de eo jubeant audiatur. « Quando peccaverit homo, quod morte plectendum est, et adjudicatus morti appensus fuerit in patibulo, non permanebit cadaver ejus in ligno, et nequaquam contaminabis terram tuam, quam Dominus Deus tuus dederit tibi in possessionem. » Constat ergo secundum haec verba, quia non omnis hom
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ audiat patͥs aut małͥs imꝑi¬
um. et choercitꝰ obedire contẽp¬
serit. apprehendent cũ. & ducent
adsemores ciuitatis et ad portas
iudicii. dicentq ad eos. filiꝰ iste
nr̃ protuus et contumax ẽ. mo¬
nita nr̃a audire contẽpnit. comes¬
sationib uacat. atq luxuriȩ et
conuiuiil apidib eũ obruet po¬
płs ciuitatis & moriẽt᷑. ut aufe¬
rat᷑ malũ de medio ur̃i. & uniu̾¬
sus isrł audiens ꝑtimescat. In hoc¬
eñi capitulo nichil significari
puco. nisi quia sacerdotes & ep̃i.
qui om̃iũ aliorũ spũales patres
& matres sunt: eos filios qui eon
monitis et ȩũglicis institutis ñ
obediunt: s podiuserrores sequen¬
tes. om̃i luxuriȩ omiq iniquitati
se subiciunt. excõmunicare &e et̃¬
ne morti dãpnare debeant. Ille¬
em̃ excõmunicat᷑. qui atoto popło
ut iam sepe diximus lapidibus
obruit᷑. Hoc aut̃ ñ sine ordine fi¬
at. ducat᷑ prius adseniores. & ad

Expanded text:
qui non audiat patris, aut matris imperiqui non audiat patris, aut matris imperium, et coercitus obedire contempserit, apprehendent eum, et ducent ad seniores civitatis, et ad portas iudicii dicentque ad eos: filius noster iste proteruus et contumax est, monita nostra audire contempsit, comissationibus uacat et luxuriae atque conuiuiis, lapidibpulus civitatis, et morietur, et auferetis malum de medio vestri, universus Israel audiens pertimescat. » In hoc capitulo nihil significari puto, nisi quia sacerdotes, et episcopi, qui omnium aliorum spirituales patres et matres sunt, eos filios, qui eorum monitis et evangelicis institutis non obediunt, sed potius errores sequentes, omni luxuriae, omnique iniquitati se subjiciunt, excommunicare et aeternae mortis damnare debeant. Ille excommunicatur, qui a toto populo, ut jam saepe diximus, lapidibus obruitur. Hoc autem non sine ordine fiat: ducatur prius ad seniores, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
us. &e adulteriis. aliisq iniquita¬
tib dedita ẽ: Uerũptam̃ quia sic̃
icnptũ ẽ. filius ñ portabit iniqͥtatẽ
patͥs. si bonus filiꝰ exmatre tã scele¬
iuta nascat᷑. ñ propt̃ hoc ꝑdec pͥ¬
mogenita sua. Similit aut̃ econtͣ.
siex optima matre iniquus filius
onat᷑. ñ ido primogenitꝰ erit. So¬
iusgͥ ille primogenitus & sacerdo¬
salis dignitatis dignus iudicet᷑.
Iqͥbonus ẽ: cuiꝰcũq sit filiꝰ. siue ho¬
micidȩ siue adulteri. siue pro ali¬
quo ermmine infamis. Dictũ ẽ eñi.
quia filiꝰ ñ portabit iniquitatem
patis. Qd̃ em̃ seruoiũ filii ad sa¬
cros ordines ñ admittunt᷑. ido fit qͥa
nẽ ȩccliȩ dei aliena uiolent rapere.
Si em̃ eorũ dñi concesserint nemoeoᷤ
ꝓpt̃ seruitutẽ asacris ordinib repel¬
mox ut ordinant᷑ liberi fuit. Qd
eñ ȩccłiȩ ẽ. ĩ nulliꝰ bonis ẽ. Suscipi¬
scđm apłm duplici honore presbi¬
teri digni habent᷑.
igenuerit homo filiũ
concumacẽ. & protuum.

Expanded text:
aliisque iniquitatibus dedita est? Verumtamen, sicut scriptum est, « Filius non portabit iniquitatem patris ; » si bonus filius ex matre tamen scelerata nascatur, non propter hoc perdet primogenita sua: similiter autem econtra, si ex optima matre filius iniquus oriatur, non ideo primogenitus erit. Solus ergo ille primogenitus, et sacerdotalis dignitatis dignus judicetur, qui bonus est, cujuscunque sit filius, sive homicidae, sive adulteri, sive pro alio crimine infamis. Dictum est enim: « Quia filius non portabit iniquitatem patris. » Quod autem servorum filii ad sacros ordines non admittuntur, 204 ideo fit, quia non est Ecclesiae Dei, aliena violenter rapere: si enim eorum Domini concesserint, nemo eos propter servitutem a sacris ordinibus repelmox ut ordinantur liberi fiunt. Quod enim Ecclesiae est, in nullius bonis est. Suscipim, « duplici honore presbyteri digni habentur . » « Si genuerit homo filium contumacem, et protervum,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃. & iuxta tẽplũ. iudicatus &
dãpnatꝰ ẽ.
uptũq desanguine utuli:
pones suꝑ cornu altaris di¬
gito tuo. Quid eñ ꝑ altare nisi
crucẽ: Quid uͦ ꝑ cornua altaris.
nͥ crucis comua intelligimꝰ: San¬
giuis gͥ uituli suꝑ altans comua
positus ẽ: quia xp̃i sanguis de eiꝰ
digitis manibq profluens. cru¬
cis cornua cruentauit. Reliquũ
aut̃ sanguinẽ. fundes iuxtaba¬
sim eius. Bases enĩ huius alta¬
ris illa erucis pars intelligit᷑ qus
terre afira erat. fundit̃ gͥian¬
guis reliquus adbasim altans:
de ipsius pedib distillauit. et
de eius latere manauit: Aderi¬
eis basim fluendo ꝑuenit. Sest¬

Expanded text:
tamen, et juxta templum judicatus et damnatus est. « Sumptumque de sanguine vituli pones super cornu altaris digito tuo. » Quid enim per altare, nisi crucem? Quid vero per cornua altaris, nisi crucis cornua intelligimus? Sanguis igitur vituli super altaris cornua positus est, quia Christi sanguis de ejus digitis manibusque profluens, crucis cornua cruentavit. Reliquum autem sanguinem fundes juxta basim ejus; basis autem hujus altaris illa crucis pars intelligitur, quae terrae affixa erat. Funditur igitur sanguis reliquus ad basim altaris, de ipsius pedibus distillavit, et de ejus latere manavit, ad crucis basim fluendo pervenit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
orũ popło ponit᷑: qm̃ om̃iũ dux
& prinçeps. om̃iũ inse consilia ge¬
rebat. Applicuit gͥ moyses. idẽ po¬
płs iudeorũ uitulũ corã cab̃nacło
testimonii: quando datis trigi¬
& adpontifices deduxert̃. Quoꝵ
uidicio quia iudicatus & dãpnatꝰ
ẽ: ideo subdit̃. Imponentq aaron
& filii eius manus suꝑ caput eius.
et mactabis eũ in conspectu dñi.
iuxta ostiũ tabnaculi testimo¬
nii. Quid em̃ ꝑ aaron & filios eiꝰ.
nisi annas. & caiphas. et sacerdotes¬
& leuite & scnbȩ &e pharisez intelli¬
gunt᷑ : Hiaut imposuerunt ma¬
nus suꝑ caput uituli. quia in xp̃m
dñm nr̃m manũ mittere ñ timu¬
erunt: clamantes & dicentes: se¬
cundũ legẽ debet mon. quia fili¬

Expanded text:
orum populo ponitur, quoniam omnium dux, et princeps, omnium in se consilia gerebat. Applicuit 108 ergo Moyses, id est populus Judaeorum vitulum coram tabernaculo testimonii, quando, datis trigiet ad pontifices deduxerunt quorum judicio, quia judicatus et damnatus est, ideo subditur: « Imponentque Aaron, et filii ejus manus super caput illius, et mactabis eum in conspectu Domini juxta ostium tabernaculi testimonii. » Quid enim per Aaron et filios ejus, nisi Anna et Caiphas, et sacerdotest levitae, et Scribae, et Pharisaei intelliguntur? Hi autem imposuerunt manus super caput vituli, quia in Christum Dominum manum mittere non timuerunt, clamantes et dicentes: « Secundum legem debet mori, quia Fili
Abbreviated transcription (Latin):
tre delino fiunt. Idẽ gͥ et ꝑtunicaᷤᷤ
uneas. & ꝑbalteos. & ꝑ mitras sig¬
nficat᷑. Qui eñi castitatis ueste in¬
duit: merito qͥdẽ ut uir precingi¬
sir. & ut uictor coronat᷑. Isti gͥ
sint sacerdotes dei. ꝑpetua reli¬
gione conseruata.
ost quã iniciaueris manꝰ
eorũ. applicabis & uitulũ
coiã cabernaculo testimonii. Ta¬
bernaculo eñĩ facto. altari ednifica.¬
to. uestimentis sacerdotalilius cõ¬
positis. indutis sacerdotib: hoc nc̃
ex ordine restat: ut desacrificio lo¬
quat᷑. Dicat᷑ gͦ. Post quã iniciaue¬
ris & consecraueris manus eorũ.
ut mundȩ digneq fiant dei tan¬
gere sacrificiũ: applicabis & uitu¬
lũ coĩa tabernaculo testimonii.
Uitulus eñi iste. ut suꝑiꝰ diximus:¬

Expanded text:
trae de lino fiunt; idem igitur per tunicas trae de lino fiunt; idem igitur per tunicas lineas, et per balteos, et per mitras significatur. Qui enim castitatis veste induitur, merito quidem vir praecingitur, et ut victor coronatur. Isti igitur sunt sacerdotes Dei, perpetua religione conservata. « Postquam initiaveris manus eorum, applicabis et vitulum coram tabernaculo testimonii. » Tabernaculo enim facto, altari aedificato, vestimentis sacerdotalibus compositis, indutis sacerdotibus, hoc nunc ex ordine restat, ut de sacrificio loquamur. Dicatur ergo: Postquam initiaveris, et consecraveris manus eorum, ut mundae dignaeque fiant Dei tangere sacrificium, applicabis et vitulum coram tabernaculo testimonii. Vitulus enim iste, ut superius diximus
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriȩ incapite eius: ꝑquã cunis
sit fortitudinis dinoscat᷑. Et lami¬
nã scãm suꝑ tyarã: ut ineiꝰ fronte sẽ¬
ꝑ luceat fulgor sapientie. Et oleum
& corpore scĩficatus. dignus anst
ãm apparere ualeat. Hȩc aut̃ quia
amsuꝑiꝰ exposita sunt: subbreuita¬
ilios quoq illiꝰ applicabis. et
indues tunicis lineis. Cingesq
ualteo aaron scilieet &e liberos cius:
empones eis mitras: eruntꝙ sacer¬
dotes me religione ꝑpetua. Sepe
ñ diximus. quia ꝑ linũ carnis mũ
atia & pudicicia designat: quia
nchil ẽ inuestim̃tis qđ totiens la¬
uetur. totiens inaquã mergat᷑: et
ad candorẽ suiq munditiã dedu¬
catur. Unde ñ solũ aaron. uerum
ctiam & filii eius lineis cunicis in¬
dui iubent᷑: qm̃ quicũq deo mi¬
nistrant. hac uirtute debent esse
omati. & balteo castitatis astricti.
Icuco et ineuangłio dñs ait. Sint
signficationis sacram̃tũ. etiã mi¬
tas eis imponere iubet: qm̃ & mi¬

Expanded text:
e ejus, per quam cujus sit fortitudinis dignoscatur. « Et laminam sanctam super tiaram, » ut in ejus fronte luceat fulgur sapientiae. « Et oleuet corpore sanctificatus, dignus ante Deum apparere valeat. Haec autem, quia jam superius exposita sunt, sub brevitalios quoque illius applicabis, et indues tunicis « lineis, cingesque balteo, Aaron scilicet, et liberos ejus, et impones eis mitras, eruntque sacerdotes mei religione perpetua. » Saepe jam diximis munditia designatur, quia nihil est in vestimentis, quod toties lavetur, toties in aquam mergatur et ad candorem suique munditiam deducatur. Unde non solum Aaron, verum etiam filii ejus lineis tunicis indui jubentur, quoniam quicunque Deo ministrant, et virtute debent esse ornati, et balteo castitatis constricti. Idcirco in Evangelio Dominus ait: « Sint significationis sacramentum etiam mitras eis imponere jubet, quoniam et mi