comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ terra appellatꝰ ẽ peccator cũ ei dic¬
tum ẽ. terra es. ⁊ interrã ibis. sic celum uistꝰ.
econtiario dici potest. lustis enĩ dicit᷑. Templũ
enũ dei scm̃ ẽ. qđ estis uos. Iua ꝓpter si intem¬
plo suo habitat ds̃. ⁊ sci templũ eiꝰ sunt rec¬
te dicit᷑. quies incelis. quies in scĩs. Et accomo¬
datissima ista similitudo ẽ ut spiritalit̾ tan¬
tũ int̾ ẽẽ uideatur. int̾ iustos et peccatores.
quantũ corꝑalit̾ int̾ celum & terrã. Cuiꝰ rei
sigruficande gr̃. cũ adorationẽ stamꝰ. ido¬
rentẽ conũtimꝰ. unde çelũ surgit ñtamꝗͣ ibi
habitet ds quasi cęteras mundi partes deseru¬
erit. qͥubiq p̾sens estn̾locoꝵ spatiis. s maiesta¬
tis potentia. s ut ãmoneatur animꝰ ad natu¬
rã excellentiore̾ se conũtere. id ẽ ad dm̃. cum
ipsum corpꝰ eiꝰ qđ terrenũ ẽ. corpꝰ excellentiꝰ.
idẽ ad corpus cęleste conũtitur. Conuenit

Expanded text:
admodum terra appellatus est peccator, cum ei dicadmodum terra appellatus est peccator, cum ei dictum est, Terra es, et in terram ibis : sic coelum justus e contrario dici potest. Justis enim dicitur, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Quapropter si in templo suo habitat Deus, et sancti templum ejus sunt; recte dicitur, qui es in coelis, qui es in sanctis. Et accomdatissima ista similitudo est, ut spiritaliter tantum interesse videatur inter justos et peccatores, quantum corporaliter inter coelum et terram. Cujus rei significandae gratia cum ad orationem stamentem, unde coelum surgit, non tanquam ibi sit Deus et quasi caeteras mundi partes deseruerit, qui ubique praesens est non locorum spatiis, sed majestatis potentia: sed ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem se convertere, id est, ad Dominum, cum ipsum corpus ejus quod terrenum est, ad corpus excellentius, id est ad corpus coeleste convertitur. Convenit
Abbreviated transcription (Latin):
reliquo mortalitatis huiꝰ honere ⁊ ipsa mor¬
te deposita. ex omĩ hominis parte. in opor¬
tuno temꝑe ꝑficietur beatitudo. qͣ in hac
urta inchoata ẽ. ⁊ cui capescende atq opti¬
nende aliquando. nunc om̃is conatus im
sidanda ⁊ cõmendanda distinctio. Nam
cũ urta nr̃a temꝑalit̾ nunc agat᷑ atq spe¬
retur et̾̃na. ⁊ cũ eterna pͥora sint dignitate
quã uis temꝑalib prius actis. ad illa tran¬
seatur. triũ primarũ petitionũ impet̾tio¬
nes quã ꝗ̃ in hac uita. quȩ isto seculo agit᷑
exordiũ capiant. nã et scĩficatio nominis

Expanded text:
reliquo mortalitatis hujus onere ipsa morreliquo mortalitatis hujus onere ipsa morte deposito, ex omni hominis parte opportuno tempore perficietur beatitudo, quae in hac vita inchoata est, et cui capessendae atque obtinendae aliquando nunc omnis conatus impsideranda et commendanda distinctio est. Nam cum vita nostra temporaliter nunc agatur, atque speretur aeterna, et cum aeterna priora sint dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur; trium primarum petitionum impetrationes quanquam in hac vita, quae isto saeculo agitur, exordium capiant
Abbreviated transcription (Latin):
tatione ñ capitur. Uitima & septima peti¬
tio ẽ. s libanos amalo. Orandũ enĩ ẽ ñ solũ
ne inducam᷑ in malũ. qͦcaremꝰ. qͦd sexto loco
petit̾. s ab illo etiã liberemur. quo iã induc¬
ti sumus. Qꝰ a cum factum fuerit. nichil
remanebit formidolosum. nec omĩno me¬
tuenda erit ulla tẽptatio. Iđ tam̃ in hac
uita ꝗ̃ du istam mortalitatẽ circũ ferimꝰ.
inꝗ̃ serpentina ꝑsuasione inducti sumꝰ.
ñ sꝑandum ẽ posse fieri. s tamen aliq̃ndo
futurũ sꝑandũ ẽ Et hec ẽ spes qͣ ñ uide¬
tur. de qua cũ loqueret᷑ apłs ait. spes autẽ
qͦuidetur. ñ ẽ spes. S tam̃ sapientia. quȩ
in hac quoq uita concessa ẽ fidelibꝰ. seruis
dei ñ est desꝑanda. Ea ẽ autẽ ut id qđ dño
reuelante fugiendũ ẽẽ intellexerimus.
cautissima uigilantia fugiamus. et id qͦd
dño reuelante appetendũ intellexerunꝰ.
fla grantissima carctate appetamꝰ. Ita enĩ

Expanded text:
tatione non capitur. 35. Ultima et septima petitatione non capitur. 35. Ultima et septima petitio est, Sed libera nos a malo. Orandum est enim ut non solum non inducamur in malum, quo caremus, quod sexto loco petitur; sed ab illo etiam liberemur, quo jam inducti sumus. Quod cum factum fuerit, nihil remanebit formidolosum, nec omnino metuenda erit ulla tentatio. Quod tamen in hac vita quamdiu istam mortalitatem circumferimus, in quam serpentina persuasione inducti sumus, non sperandum est posse fieri; sed tamen aliquando futurum sperandum est, et haec est spes quae non videtur: de qua cum loqueretur Apostolus, ait, Spes autem quae videtur, non est spes . Sed tamen sapientia, quae in hac quoque vita concessa est, fidelibus servis Dei non est desperanda. Ea est autem, ut id quod Domino revelante fugiendum esse intellexerimus, cautissima vigilantia fugiamus; et id quod Domino revelante appetendum esse intellexerimus, flagrantissima charitate appetamus. Ita enim
Abbreviated transcription (Latin):
is peccatis puriendos. aut ꝓdei misericordia
ꝓbandos ⁊ exercendos. Et uiter ẽ plurimũ.
inqualẽ quisq tẽptationẽ incidat. Non enĩ
intalẽ incidit uidas qͥuendidit dnm̃ inq̃lẽ
incidit petrꝰ cum t̾ritus dnm negauit. Sunt
etiã humane temptationes credo cũ bono
quisq animo secundũ humanã tam̃ fragi¬
litatẽ inaliquo consilio labit᷑. aut irritat᷑
infrẽm studio corrigendi. paulo tam̃ ampli
quã xp̃iana tranquillitas postulat. dequibꝰ
apłs dicit. Temptatio uos ñ adp̃hendat. nͥ
humana. cum idem dicat. fidelis ds. qͥriuos
sinat temptari. supra qͦd potestis ferre s faci¬
et cum temptatione etiã exttũ. ut possitis tolerare.
nqua sententia satis ostendit. ñ id nob̾ oran¬
dum e̾ẽ ut ñ tẽptemur. sed ne inttẽptationẽ
inducamur. Inducim̃ enĩ sitales acciderint.
quas farrt ñ possumꝰ Sed cũtẽptationes ꝑicu¬
gitur aduersarũ molestia. qͥ prosꝑarũ delec¬

Expanded text:
suis peccatis puniendos aut pro dei misericordia suis peccatis puniendos aut pro dei misericordia probandos et exercendos. et interest plurimum, in qualem quisque temtationem incidat. non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in qualem incidit Petrus, cum territus dominum negauit. sunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo consilio labitur aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius, quam christiana tranquillitas postulat. de quibus apostolus dicit: temtatio uos non apprehendat nisi humana, cum idem dicat: fidelis deus, qui non uos sinat temtari super quam potestis ferre, sed faciet cum temtatione etiam exitum, ut possitis tolerare. in qua sententia satis ostendit non id nobis orandum esse, ut non temtemur, sed ne in temtationem inducamur. inducimur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus. sed cum temtationes pericugitur adversarum molestia, qui prosperarum delec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ anima angłica. quamꝗͣ ftulta ⁊ cupida.
tamꝗͣ si loqueretur cũ anima humana stul¬
ta et cupida. Aut si dicant. qͦ modo locutꝰ est¬
ds cum illo diuite cuiꝰ cuꝑiditatẽ stultissimã
arguere uoluit dicens. Stulte hac nocte
anima tua expostulatur ate. hec qͣ p̃parasti
cuiꝰ erunt: Certe hoc ipse dñs in eiuiangłio
dicit. cui heretici isti uelint nolint colla sub¬
mittunt. Si aitẽ hoc mouent᷑. qͦd temptan¬
dũ iustum satanas petit adeo. ñ ego expono
quare sit factum. s ipsos exponer cogo. q̃re
sit dictum. in euuangłio abipso dño disci¬
pulis. ecce sathanas petut uos exarire. qͦmͦ
triticũ. Et petro ait. Ego autẽ postulaui.
ne defitiat fides tua. Cum autẽ hoc ex ponunt
sibi. Si uͦ ñualuerint hoc exponere. ñ aude¬
ant id quod in euuangłio sine offensione nĩ
intelligunt. in aliqͦ libro cu temeritate cul¬
pare. Fiunt igit᷑ temptationes ꝑsatan. ñ po¬
testate eiꝰ .s. ꝑmissu dñi ad homines. aut ꝓsu

Expanded text:
cum anima angelica, quamquam stulta et cupida, tamquam si, loqueretur cum anima humana stulta et cupida. aut ipsi dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i stultissimam arguere uoluit dicens: stulte, hac nocte anima tua expostulatur a te; et quae praeparasti . cuius erunt? certe hoc ipse dominus in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint, colla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtandum iustum satanas petit a deo, non ego expono, quare sit factum, sed ipsos cogo exponere quare sit dictum in euangelio ab ipso domino discipulis: ecce, satanas expetiuit uexare uos quomodo triticum; et Petro ait: ego autem postulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc exponunt sibi. si uero non ualuerint hoc exponere, non audeant id quod in euangelio sine offensione non intellegunt, in aliquo libro cum temeritate culpare. Fiunt igitur temtationes per satanan non potestate eius, sed permissu domini ad homines aut pro
Abbreviated transcription (Latin):
dei ẽ. neq ꝑterrã. qr scabellũ ẽ pedum eiꝰ qͥd
mirũ sunt̾ra diabolꝰ constitut ante pedes.
dĩ stecit. ⁊ coram illo aliquid locutꝰ est
Nã quando illi ualent intelligere. nullã e̾e̾
animã qu̾auis ꝑuersã. qͣtam̃ nullomͦ raciocina¬
ri potest. in cuiꝰ conscientia ñloquat᷑ ds̃: quis
enĩ scripsit incordib hominũ naturailẽ legẽ
nͥ ds̃ : Dequa lege apłs dicit. Cum enĩ gentes
qͣlegẽ ñ habent naturalit̾ quȩ legis st̃ faciunt.
hi lege̾ ñ habentes. ipsi sibi sunt lex. qͥ ostenat᷑
opus legis scriptũ in cordib siuis. contestante
conscientia illoꝵ. ⁊ int̾ se inuicẽ cogitationũ ac¬
cusantiũ. aut etiã excusantiũ indie qua udi

Expanded text:
 terram, quia scabillum est pedum eius — quid mirum, si in terra diabolus constitutus ante pedes dei stetit et coram illo aliquid locutus est? nam quando illi ualent intellegere nullam esse animam quamuis peruersam, quae tamen ullo modo ratiocinari potest, in cuius conscientia non loquatur deus? quis enim scripsit in cordibus hominum naturalem legem nisi deus? de qua lege apostolus dicit: cum enim gentes, quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt, hi legem non habentes ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, contestante conscientia illorum et inter se inuicem cogitationum accusantium aut etiam excusantium in die, qua iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ius anima racionalis. etiã cupiditate cecata.
tam̃ cũ cogitat ⁊ racionat᷑. quicqͥd inea racioci¬
natione uerum ẽ ñ ei tribuendũ ẽ. s ipsi lumi¬
ni ueritatis. i quo uel tenuit᷑ ꝓsui capacitate
illustrat᷑ ut uerum aliquid inraciocinandosen¬
tiat. quid mirũ si diaboli. anima praua cupidi¬
tate ꝑuersa. quicqͥd tam̃ uerum dei̾to uiro co¬
gitauit cũ cum temptare uellet. ipsiꝰ dei uoce
id÷ ipsiꝰ ueritatis uoce audisse ꝑhibet᷑. quieqͥd
autẽ falsum illi cupiditati triburtur quadia¬
boli nom̃ accepit. Sũ ꝗͣ etiã ꝑcreaturi corpo¬
ralẽ atq uisibilẽ ds̃ plerumq locutꝰ ẽ scu honĩ
seu malis. tamꝗ̃ omiũ dñs ⁊ rector. et ꝓciuus¬
q rei meritis ordinator sicut ꝑ anglõs quilx¬
minũ quoq aspec̾tib apparuer̃. et ꝑpropł as
dicentes. hȩc dicit dñs. qͥuid gͦ mirũ si qͥꝗͣ¬

Expanded text:
nalis etiam cupiditate caecata, tamen cum cogitat et ratiocinatur, quidquid in ea ratiocinatione uerum est, non ei tribuendum est, sed ipsi lumini ueritatis, a quo uel tenuiter pro sui capacitate inlustratur, ut uerum aliquid in ratiocinando sentiat: quid mirum, si diaboli anima praua cupiditate peruersa quidquid tamen uerum de iusto uiro cogitauit, cum eum temtare uellet, ipsius dei uoce , id est ipsius ueritatis uoce, laudasse perhibetur, quidquid autem falsum, illi cupiditati tribuitur, qua diaboli nomen accepit? quamquam etiam per creaturam corporalem atque uisibilem deus plerumque locutus est seu bonis seu malis, tanquam omnium Dominus et rector, et pro cujusque rei meritis ordinator: sicut per Angelos, qui hominum quoque aspectibus apparuerunt; et per Prophetas dicentes, Haec dicit Dominus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ frat̾. & mater et soror. Sui gͦ faciunt uolun¬
tatẽ dei. in illis utiq fit uoluntas dei. ñ quia
uoluntatẽ eiꝰ. Est etiam ille intellectus. fiat
uolurtas tua sicut incelo ⁊ int̾ra. sicut inscĩs
iustis. ita etiam inpeccatorib. Eͦd adhuc dit¬
obiis modis accipi potest. siue ut oremus etiã
ꝓinunicis nr̃is. Iuid enĩ aliud sunt haben¬
di. contra quoꝵ uoluntatẽ xp̃ianũ et catho¬
licũ nomen auget᷑. ut ita dictum sit. fiat
uoluntas tua sicut incęlo & int̾ra. tamquã
si diceret᷑. faciant uoluntatẽ tuã sicut iusti
ita etiã & peccatores. ut ad te conuertant᷑.
Siue ita. fiat uoluntas tua sicut incelo et
int̾ra. ut sua cuiq tribuantur. qͦd fit extremo
uiditio. ut iustis p̾miũ. peccatorib dãpna¬
tio retribuatur. cũ agni abhedis seꝑabunt᷑.
Iue etiã ñ absurdus urmo etiã et fidei ⁊ spei
nr̃e conuenientissimꝰ utellectus ẽ. ut celum

Expanded text:
et mater, et soror . Qui ergo faciunt voluntatem Dei, in illis utique fit voluntas Dei: non quia t . Est etiam ille intellectus: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; sicut in sanctis et justis, ita etiam in peccatoribus. Quod adhuc duobus modis accipi potest; sive ut oremus etiam pro inimicis nostris; quid enim aliud sunt habendi contra quorum voluntatem christianum et catholicum nomen augetur? Ut ita dictum sit: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; tanquam si diceretur: Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam et peccatores, ut ad te convertantur; sive ita fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra; ut sua cuique tribuantur, quod fit extremo judicio, ut justis praemium, peccatoribus damnatio retribuatur, cum agni ab haedis separabuntur. Ille etiam non absurdus, imo etiam et fidei et spei nostrae convenientis
Abbreviated transcription (Latin):
setur. Nec illud aueritate abhorr&. ut acci¬
piamus fiat uoluntas tua sicut incelo et
cłia. Iamꝗͣ iniuro qui patris uoluntatẽ
impleuit: ita ⁊ infemina. quȩ illi desponsa¬
ta ẽ. Celum enĩ ⁊ t̾ra conuenient̃ intelligi¬
tur. quasi uir ⁊ femina.qm̃ terra celo fecun¬
dante fructifera ẽ. Quarta petitio est. Panẽ
nr̃m cotidianũ da nob̾ hodie. Panis cotidi¬
arius aut ꝓhis om̃ibꝰ dictũ ẽ. quȩ huiꝰ uite
necessitatẽ sustentant. deqͦ cum p̾ciperet
att. nolite cogitare de crastino. ut ideo sit
additũ da nob̾ hodie: aut ꝓsac̾mento corꝑͦis

Expanded text:
setur. 24. Nec illud a veritate abhorret, ut accisetur. 24. Nec illud a veritate abhorret, ut accipiamus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et clesia: tanquam in viro qui Patris voluntatem implevit, ita et in femina quae illi desponsata est. Coelum enim et terra convenienter intelligitur, quasi vir et femina; quoniam terra coelo fecundante fructifera est. CAPUT VII.--25. Quarta petitio est, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Panis quotidianus, aut pro iis omnibus dictus est, quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praeciperet, ait, Nolite cogitare de crastino; ut ideo sit additum, de nobis hodie: aut pro Sacramento corporis
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ apłi p̾dicationẽ. fiat uoluntas dei unt̃
ra. sicut incelo. id ÷ ut quẽ ad modũ sp̃c ñre¬
sistit deo sequens. ⁊ faciens uoluntatẽ eiꝰ. ita
⁊ corpꝰ ñresistat spũi. uł animȩ. que nunc cor¬
poris infirmitate uexat᷑ et in carñalẽ consu¬
etudinẽ ꝓnaẽ qđ erit summȩ pacis inuita ȩ¬
terna. ut ñ solum uelle adiaceat nob. s ctiã
ꝑficere bonum. Nunc enĩ inquit uelle adiacet
michi. ꝑficere autẽ bonũ qr ñdum interra. sic̃
incȩlo. id ẽ nondũ incarne sicut inspũ facta
ẽ uoluntas dei. ñ inuenio. Nã et inmiseria nrũ
fit uoluntas dei. cũ ea patimur ꝑcarnẽ. quȩ
nob̾ mortalitatis uire debentur. ꝗ̃ peccando
meruit nr̃a natura. S id orandum ẽ. ut sic̃
incelo. ⁊ interra fiat uoluntas dei. Idẽ ut ꝗͣ
interiorẽ hominẽ. ita etiã corꝑis ĩmutatio¬
ne facta. huic nr̃e delectationi. nulla pars
nr̃a t̾renis dolorib. seu uoluptatib aduer¬

Expanded text:
dem apostoli praedicationem : fiat voluntas Dei et in terra, sicut in coelo: id est, ut quemadmodum spiritus non resistit Deo, sequens et faciens voluntatem ejus; ita et corpus non resistat spiritui vel animae, quae nunc corporis infirmitate vexatur, et in carnalem consuetudinem prona est: quod erit summae pacis in vita aeterna, ut non solum velle adjaceat nobis, sed etiam perficere bonum. Nunc enim velle, inquit, adjacet mihi; perficere autem bonum non: quia nondum in terra sicut in coelo, id est, nondum in carne sicut in spiritu facta est voluntas Dei. Nam et in miseria nostra fit voluntas Dei, cum ea patimur per carnem, quae nobis mortalitatis jure debentur, quam peccando meruit nostra natura: sed id orandum est, ut sicut in coelo, ita et in terra fiat voluntas Dei; id est, ut interiorem hominem , ita etiam corporis immutatione facta, huic nostrae delectationi nulla pars nostra terrenis doloribus seu voluptatibus adver
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e beatitudini qđ pax ẽ. Itẽ fiat uoluntas tua.
rec̾te intelligit᷑. ohediatur p̃ceptis tuis. Sicut
inçelo & interra. Id ÷ sicut abangłis. ita abho¬
minib. Nã fieri uoluntatẽ dei cũ obtemꝑa¬
tur p̾ceptis eiꝰ ipse dñs docet cũ dicit. meus

Expanded text:
nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse Dominus dicit, cum ait, Meus
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur inscĩs inęternum. sicut nunc celestes
angłi scĩssuni atq beatissimi. deo solo illus¬
trante sapientes. ab eati sunt. quia hoc ꝓmi¬
sit dñs suis in resurrectione. Erunt inquit
Neut angli uicęlis. Et ideo pꝰ illam petitio¬
Fiat uoluntas tua sicut incelo ⁊ int̾ra. la est
sicut ẽ ini angelis quisunt incelis uoluntas
tua. ut omĩ modo tͥ adhereant. teq ꝑfruant᷑.
nullo errore obnubilante sapientiã eoꝵ. nul¬
la miseria impediente beatitudinẽ illoꝵ.
adcorpꝰ adtinet facti sunt. Et quãius in cȩ¬
lestẽ habitationẽ atq ĩmutationẽ. tam̃ de
terra ad sumendi sunt. Adhoc respicit etiã
illa angłoꝵ p̃dicatio. gła in excelsis deo.
⁊ int̾ra pax hominib bonȩ uoluntatis ut
cum p̾cesserit bona uoluntas nr̃a. quȩ nocantẽ
sequit᷑ ꝑfitiatur in nob̾ uoluntas dei. sicuti ẽ
incelestib angłis. ut nulla aduersitas resistat.

Expanded text:
ciatur in sanctis in aeternum; sicut nunc coelestes ciatur in sanctis in aeternum; sicut nunc coelestes angeli sanctissimi atque beatissimi solo Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt, inquit, sicut angeli in coelis . Et ideo post illam petitioFiat voluntas tua sicut in coelo et in terra: id est, sicut est in Angelis qui sunt in coelis, voluntas tua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ad corpus attinet, facti sunt, et quamvis in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt. Ad hoc respicit etiam illa Angelorum praedicatio, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis : ut cum praecesserit bona voluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat
Abbreviated transcription (Latin):
cuuangelio docet. Tunc futurũ ẽẽ iuditii
diẽ. cum eiuiangeliũ p̾dicatũ fuerit in omĩ¬
b gentib. Que res. ꝑtinet ad scĩficationẽ
nominis dei. Nonenĩ ⁊ hic ita dictum ẽ
adueniat regnum tuum quasi nunc ds
ñ regnet. sed forte quis dicat adueniut reg¬
nunc regnet int̾ra. semꝑq in ea regnauerit.
a constitutione mundi. Adueniat gͦ regnũ
accipiendũ ẽ. manifestetur hominibꝰ. Quẽ¬
adinodũ enĩ etiã p̃setis lux absens ẽ cȩcis. &
eis quioculos claudunt. ita dei regnũ quã¬
dei regnum. cũ eiꝰ unigenitꝰ. ñsolum intel¬
ligibiliter. s etiã uisibilit̾ in homine domi¬
nico decelo uenerit. uidicaturꝰ uiuos et mor¬
tuos. Post qđ uiditiũ id ẽ cũ discretio ⁊ seꝑatio
iustoꝵ ab iniustis facta fuerit. ita ut inha¬
bitabit iustos ds. ut ñ opus sit qũcꝗ̃ doceri
ꝑ hominẽ.s. sint om̃s ut scriptum est docibi¬
les deo. Deinde beata uita. orũ ex parte ꝑfi¬

Expanded text:
ii diem, cum Evangelium praedicatum fuerit in omnibus gentibus : quae res pertinet ad sanctificationem nominis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adveniat regnum tuum, quasi nunc Deus non regnet. Sed forte quis dicat, Adveniat ipse nunc regnet in terra, semperque in ea regnaverit a constitutione mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quame regnum Dei, cum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod judicium, id est, cum discretio et separatio justorum ab injustis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est: Docibiles Deo ; deinde beata vita omni ex parte perfi
Abbreviated transcription (Latin):
da nob̾ hodie & dimitte nob
debita nr̃a. sicut ⁊ nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is. et ne inferas nos intemptationẽ.s. libera
nos amalo.Cũ inomĩ dep̃catione beniuolen¬
tia concilianda sit eiꝰ quẽ dep̾cam᷑. de inde di¬
cendũ quid dep̾cemur. laude illiꝰ adquẽ ora¬
tio dirigit᷑ solet beniuolentia conciliari. ⁊ hoc
inorationis principio poni solet. in qͦ dñs nr̃
sc̃as scripturas uarię lateq diffusa. poterit quis¬
q considerare cũ legit. nusquã tamen inueni¬
tur p̃ceptum populo isrł. ut diceret pat̾ nr̃.
aut oraret patrem dm̃. Sed dñs eis insinuatꝰ
uiuentib. Hoc autẽ dico cũ mandata legis
acciꝑent. que obseruare iubebant᷑. Nã sepe
ꝓpħȩ ostendunt. eundẽ dñm dm̃. etiã patrẽ
coꝵ ẽẽ potuisse. si abeiꝰ mandatis n̾oberraren.
dicuti ẽ illud. Filios genui ⁊ exaltaui. ipsi

Expanded text:
nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: et ne nos inferas in tentationem; sed libera nos a malo. Cum in omni deprecatione benevolentia concilianda sit ejus quem deprecamur, deinde dicendum quid deprecemur; laude illius ad quem oratio dirigitur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis principio poni solet: in quo Dominus sanctas Scripturas varie lateque diffusa poterit quisque considerare, cum legit: nusquam tamen invenitur praeceptum populo Israel ut diceret, Pater noster, aut ut oraret Patrem Deum; sed Dominus eis insinuatus viventibus. Hoc autem dico, cum mandata Legis acciperent, quae observare jubebantur: nam Prophetae saepe ostendunt eumdem Dominum nostrum etiam Patrem eorum esse potuisse, si ab ejus mandatis non aberrarent: sicuti est illud, Filios genui, et exaltavi; ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad cuiꝰ tracta¬
tionẽ liber primꝰ
t̃minũ accepit.
sequit᷑ cordis mun¬
datio. unde sumit¬
iste exordiũ. Cor¬
dis autẽ mundati¬
o ẽ. tamquã occuli. quouidetur ds̃. Cuiꝰ sim¬
plicis habendi tͣamtẽ curĩ esse oporiã q̃ntũ
eiꝰ rei dignitas flagitat. quȩ tali oculo cons¬
pici potest. Huic autẽ oculo magna expar¬
te mundato. difficile ẽ. ñ subriꝑe sordes sor¬
des aliquas. de his reb quȩ ipsas bonas nir̃as

Expanded text:
usque ad cujus tractationem liber primus terminum accepit, sequitur cordis mundatio, unde iste sumit exordium. Cordis autem mundatio est, tanquam oculi quo videtur Deus; cujus simplicis habendi tantam curam esse oportet, quantam ejus rei dignitas flagitat, quae tali oculo conspici potest. Huic autem oculo magna ex parte mundato difficile est non subrepere sordes aliquas de his rebus quae ipsas bonas nostras
Abbreviated transcription (Latin):
si habetur. & si recte dari potest. uł consili¬
tere abeo qͥmutuari cupit diligere inimicos
bene facere eis qͥ se oderunt. orare ꝓeis qͥse
ꝑsequunt᷑: Quis gͦ hec facit. nͥ plenȩ ꝑfec̾te¬
ꝙ misericors: Quo uño consilio misena deuita¬
tur. opitulante illo qͥait. Miscđiã uolo magis
hic lec̾tor tam longo uolumine fatigatꝰ res¬
pu& aliquantũ. ⁊ ad cȩtera se refitiat in alio
libro consideranda. E ałucit liber primꝰ¬
domini in monte

Expanded text:
si habetur, et si recte dari potest, vel consilisi habetur, et si recte dari potest, vel consilitere ab eo qui mutuari cupit; diligere inimicos, benefacere his qui se oderunt, orare pro eis qui se persequuntur? quis ergo haec facit, nisi plene perfecteque misericors? Quo uno consilio miseria devitatur, opitulante illo qui ait, Misericordiam volo magis hic lector tam longo volumine fatigatus respiret aliquantum, et ad caetera se reficiat in alio libro consideranda. LIBERDomini in
Abbreviated transcription (Latin):
magna dei bonitate fit. quȩ nob̾ imitan¬
da p̾cipitur. si filii dei eẽ uoluinus. Iuan¬
tũ enĩ huiꝰ uite solatiũ afferat luxista
iusibilis. & pluua corporalis. quis tã in¬
gratus ẽ ut ñsentiat: Quod solatiũ u¬
demus ⁊ iustis in hac uita & peccatoribꝰ cõmu¬
nit̾ exhiberi. Non autẽ ait qui facit solẽ oriri
suꝑ bonos & malos. s addidit suũ. idẽ quẽ ip¬
se fecit atq constituit. ⁊ anullo aliqͥd sũpsit
ut facer&e. sicut ingenesi de om̃ib luminari¬
b scribit᷑ qͥ propͥe potest dicere sua e̾e̾ omĩa.
quȩ denichilo creauit. ut hinc ammoneamur
quanta liberalitate inimicis nr̃is. ex p̃ceptohu¬
uis p̾stare debeamus. quȩ nos ñ creauimꝰ sed
demunerib eiꝰ accepimus. Iuis autẽ potest
uł paratus ẽẽ ab infirmis iniurias sustinere.
quantũ eoꝵ saluti ꝓdest. & malle ampliꝰ inicͥ¬
tatis aliene ꝑpeti quã id qđ̃ ꝑpessꝰ ẽ. reddere
onĩ petenti ase aliquid. uł aliud qͦd petit

Expanded text:
magna Dei bonitate fit, quae nobis imitanda praecipitur, si filii Dei esse volumus. Quantum enim hujus vitae solatium afferat lux ista visibilis, et pluvia corporalis, quis tam ingratus est ut non sentiat? Quod solatium videmus et justis in hac vita et peccatoribus communiter exhiberi. Non autem ait, qui facit solem oriri super bonos et malos; sed addidit, suum, id est, quem ipse fecit atque constituit, et a nullo aliquid sumpsit ut faceret, sicut in Genesi de omnibus luminaribus scribitur ; qui proprie potest dicere sua esse omnia quae de nihilo creavit: ut hinc admoneremur quanta liberalitate inimicis nostris ex praecepto ejus praestare debeamus quae nos non creavimus, sed de muneribus ejus accepimus. 80. Quis autem potest vel paratus esse ab infirmis injurias sustinere, quantum eorum saluti prodest; et malle amplius iniquitatis alienae perpeti, quam id quod perpessus est reddere; omni petenti a se aliquid, vel id quod petit,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ potestate accepta efficimur filii. in
quantũ ea quȩ ab illo p̾cipiunt᷑ implemus.
Unde apłica disciplina adoptionẽ appel¬
lat qua inet̾na hereditate uocamur. ut
regnũ dei. ñ tamꝗ̃ alieni. s tamꝗ̃ ab illo
facti. & creati ut unum sit benefitiũ. qđ
nos fecit ẽẽ ꝑ om̃potentiã suã. cũ ante
nichil essemus. alterum qđ ad optauit. ut
cũ eo tamquã filii uita ęt̾na. ꝓnr̃a partici¬
patione frueremur. Itaq n̾ait facite ista¬
quia estis filii. s facite ista. ut sitis filii.
Cum autẽ ad hoc nos uocat ꝑ ipsum uni¬
genitũ. ad similitudinẽ suã nos uocat. lile
enĩ sicut consequent̾ dicit solem suũ ori

Expanded text:
autem potestate accepta efficimur filii, in quantum ea quae ab illo praecipiuntur implemus. Unde apostolica disciplina adoptionem appellat, qua in aeternam haereditatem vocamur, ut regnum Dei, non tanquam alieni, sed tanquam ab illo facti et creati: ut unum sit beneficium, quo nos fecit esse per omnipotentiam suam, cum ante nihil essemus; alterum quo adoptavit, ut cum eo tanquam filii vita aeterna pro nostra participatione frueremur. Itaqquia estis filii; sed facite ista ut sitis filii. Cum autem ad hoc nos vocat per ipsum Unigenitum, ad similitudinem suam nos vocat. Ille enim, sicut conseque
Abbreviated transcription (Latin):
& iterum. uobis autẽ quitimetis nom̃ diũ
orietur sol iustitie aut etiã pluuiã accipi¬
as inrigationẽ doc trine ueritatis. quia¬
& bonis et malis apparuit. & bonis et malis
euuangelitatus ẽ xp̃c siue istum solẽ ma¬
ius acciꝑe. ñ solum hominũ. s etiã pecco
rum. corporeis occulis ꝓpalatum & istam
pluuiã qua fructus gignunt᷑ qͥa drefecti¬
onẽ corporis dati sunt qđ ꝓbabiliꝰ intelli¬
gi existimo ut ille sol spiritalis ñ oriatur
nisi bonis et scĩs. quia hoc ipsum ẽ. quot
plangunt iniqui in illo libro qui insapien¬
tia salomonis inscribitur. & sol nortus ẽ
nobis. ⁊ illa pluua spiritalis ñurigat nͥ¬

Expanded text:
t iterum, Vobis autem qui timetis nomen Domini, orietur sol justitiae : ut etiam pluviam accipias irrigationem doctrinae veritatis, quia bonis et malis apparuit, et bonis et malis evangelizatus est Christus. Sive istum solem mavis accipere non solum hominum, serum corporeis oculis prolatum; et istam pluviam, qua fructus gignuntur, qui ad refectionem corporis dati sunt: quod probabilius intelligi existimo: ut ille sol spiritualis non oriatur nisi bonis et sanctis; quia hoc ipsum est, quod plangunt iniqui in illo libro, qui Sapientia Salomonis inscribitur, Et sol non ortus est nobis : et illa spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
sens tẽpꝰ monim̃ta declarant. que a diuersis
auctorib edita. diuersarũ heresũ fuere pͥnci¬
pia. ut est illud iuita egiptios et thomã ⁊ ma
et basilidis atq appelles. ac reliquoꝵ quosenu¬
merare longisimũ est: cũ hoc tantũ in p̃sen¬
tiarũ necesse sit dicere. extitisse quosdã. qͥsine

Expanded text:
sens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et -4 apostolorum, et Basilidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse
Abbreviated transcription (Latin):
niebant ex se. et ego ñ mittebã eos. Inuenienti¬
b presũptio temeritatis in missis obseqͥũ ser¬
uitutis est Ecclã autẽ quȩ supra petrã dñiuo
ce fundata est. quã introduxit rex in cubicu¬
lũ suũ & ad quã ꝑforamen descensionis occul¬
te misit manũ suã similis dãmule hymnulo¬
.ꝙ ceruoꝵ quatuor. flumina paradisi instar
dñi lignis immobilib uehit᷑. Primꝰ omniũ ma¬
theus publicanꝰ ẽ cognom̃to leui. qͥ euũgłiũ
in udea hebreo sermone edidit. ob eoꝵ uel
maxime causam: qui in xp̃m crediderant ex iui¬
deis. et neqͥcquã legis umbra succedente. euuan¬
gelui ueritatẽ seruabant. Secundus marcꝰ int̾¬
trũ audierat predicantẽ. iuxta fidẽ magis gesta
narrauit quã ordinẽ. Terciꝰ lucas medicꝰ natione
sirus antiochensis. cuꝰ laus in euuanglõ. qui et
ipse discipulus aplĩ pauli. in achaie boecieq par¬
tib uolumen condidit. quedã altius repetens. et

Expanded text:
niebant, et ego non mittebam eos . In venientibus, praesumptio temeritatis; in missis, obsequium servitutis est. Ecclesia autem, quae supra petram Domini voce fundata est, quam introduxit rex in cubiculum suum , et ad quam per foramen descensionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paradisi instar Domini, lignis immobilibus vehitur . Primus omnium Matthaeus est Publicanus, cognomento Levi, qui Evangelium in Judaea Hebraeo sermonem crediderant ex Judaeis, et nequaquam Legis umbram, succedente Evangelii veritate, servabant. Secundus Marcus, intetrum audierat praedicantem, juxta fidem magis gestorum narravit quam ordinem. Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenientẽ asseuerat. Rec te marcꝰ filium
dei. quẽ inprima uoluminis sui fronte aue¬
torẽ euuangelii. et sponsorẽ regni designat
et̃ni. Uui notandũ qđ euuangłistȩ sc̃ĩ quidis¬
pensationẽ nob̾ dñicȩ incarnatioriis scriptã
relinquere uno quidẽ spũ accensi. ad offitiũ
scribendi accesserunt. s diuersũ narrationis
suȩ pͥmordiũ singuli diuerso statuere termi¬
no. Matheus namq a natiuitate dnĩca exor¬
diũ sumenẜ ad tempꝰ usq dnicȩ resurrectionis
seriem. sue narrationis ꝑduxit. Marcꝰ abinitio
euuangelicȩ p̾dicationis incipieris. ꝑuenit
ad tempꝰ usq ascensionis dĩ. ⁊ p̾dicationis dis¬
cipuloꝵ eiꝰ. cunctis gentib ꝑ orbẽ. Lucas ana¬
tiuitate p̾cursoris inchoans euuangeliũ t̾mi¬
nauit in ascensione dñica. cũ redeuntes disci¬
puli iherosolimã aduentũ scĩ sp̾c. diuinis in
laudib expectant. lohannes ab et̾nitate ũbi

Expanded text:
ne venientem asseverat. Recte Marcus Filium ne venientem asseverat. Recte Marcus Filium Dei, quem in prima voluminis sui fronte auctorem Evangelii et sponsorem regni designat aeterni. Ubi notandum quod Evangelistae sancti, qui dispensationem nobis dominicae incarnationis scriptam reliquere, uno quidem spiritu accensi ad officium scribendi accesserunt, sed diversum narrationis suae primordium singuli, diversum statuere terminum. Matthaeus namque, a nativitate dominica exordium sumens, ad tempus usque dominicae resurrectionis seriem suae narrationis perduxit. Marcus, ab initio evangelicae praedicationis incipiens, pervenit ad tempus usque ascensionis Domini, et praedicationis discipulorum ejus cunctis gentibus per orbem. Lucas, a nativitate praecursoris inchoans Evangelium terminavit in ascensione dominica, cum redeuntes discipuli Jerosolymam adventum sancti Spiritus divinis in laudibus exspectabant. Joannes, ab aeternitate verbi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iħc xp̃c dei ⁊ hominis filius ẽ intelligendus.
Et apte primus eiuangłista filiũ hominis eũ.
secundus filiũ dei nominat ut aminoribus
paulatim admaiora sensus nr̃ exurgeret. ac ꝑ
fidẽ ⁊ sacram̃ta humanitatis ad sũptȩ ad ag̾¬
nitionẽ diuine et̾nitatis ascenet. A pte qui
humanã erat generationẽ descripturus. a filio
hominis. cȩpit dauid uidelicet. siue abrahe.
de quoꝵ gtyrpe sustantiã carnis ad sumptã.
apte ut quilibrũ suũ abuutio euuangelicȩ
p̃dicationis inchoabat filium magis dei ap
rum siue regum uerrtatẽ carnis susciꝑe ⁊ diui¬
nȩ fuit potentiȩ euuangłiũ mundo p̾dicare.¬
F uuangeliũ quippe bonũ nuntiũ dicitur. Id
autẽ meliꝰ ẽ nuntiũ ꝗͣ penitentiã agite ad pro¬
pinquabit enĩ regnum celoꝵ H ominis ita¬
q ẽ humanitꝰ nasci. dei uero regni cȩlestis in¬
troitum penitentib p̾dicare. Et ideo matthe¬
us recte filium dauio nuncupat. quẽ in car¬

Expanded text:
ristus, Dei et hominis Filius est intelligendus. Et apte primus evangelista Filium hominis eum, secundus Filium Dei nominat, ut a minoribus paulatim ad majora sensus noster exsurgeret, ac per fidem et sacramenta humanitatis assumptae, ad agnitionem divinae aeternitatis ascenderet. Apte qui humanam erat generationem descripturus a Filio hominis coepit, David videlicet sive Abrahae, de quorum stirpe substantiam carnis assumpsit. Apte is qui librum suum ab initio Evangelicae praedicationis inchoabat Filium magis Dei apprum, sive regum, veritatem carnis suscipere, et divinae fuit potentiae Evangelium mundo praedicare. Evangelium quippe bonum nuntium dicitur. Quod autem melius est nuntium quam: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum ? Hominis itaque est humanitus nasci, Dei vero, regni coelestis introitum poenitentibus praedicare. Et ideo Matthaeus recte Filium David nuncupat, quem in car
Abbreviated transcription (Latin):
obediens dõ tutic eius corpꝰ qmͣuis eẽt aĩale. ac
diebat. tunc ille extitit bestialiꝰ motꝰ putarioꝰ
⁊ repentina ⁊ pestif᷑a corrupͭ ͥ ͤ ꝯcepto fcm̃ ĩ ilł
est ut illa in qͣ cͤati sunt stablitata et̾uitatis
amissa ꝑ mutablitates etatũ irent in mortẽ. c̾ta

Expanded text:
oboediens deo, tunc eius corpus, quamuis esset animale ac diebat; tunc ille extitit bestialis motus pudendusex repentina et pestifera corruptione concepto factum in illis est, ut illa in qua creati sunt stabilitate aetatis amissa per mutabilita est aetatum irent in mortem. qua
Abbreviated transcription (Latin):
in .xi. de ei dei ñ atrendñt qͣntũ in suis lcis e¬
rie q uigeant. ꝓuiero q. ordine disponãtur. R¬
sm in cõmuñe rem puplicã cõserant uł nebis
isns si eis congrnenter atq scient̃ utanur ꝯmo¬
hibita insaiubria medicam̃ta u̾tantire Ex quo¬

Expanded text:
suis locis naturisque vigeant, pulchroque ordine disponantur; qquam in communem rempublicam conferant, vel nobis ipsis, si eis congruenter atque scienter utamur, commohibita in salubria medicamenta vertantur: qu
Abbreviated transcription (Latin):
nominib. Si õun sũmutas dĩa bonitas a subtmissi¬
mis et maxiis eeñciis usq ad nouissid ꝑuenit et
adhuc suꝑ om̃s est. nec hiis que sursum anticipanti¬
b eiꝰ excellentia. u hiis que deorsum sint ambitũ
transg̾dientib. s illu̾iat potentia di̾a et c̃. et sic dĩe

Expanded text:
omnium summitatis divina bonitas a sublimissimis et maximis essentiis usque ad novissima pervenit, et adhuc super omnes est, neque his, quae sursum sunt, anticipantibus ejus excellentiam, neque his quae deorsum sunt, ambitum transgredientibus; sed et illuminat potentia omnia, et
Abbreviated transcription (Latin):
unin̾u mũdi corpris figͣ ac qualitates ordinãs¬
q motu zelem̃ta dispõita a celo usq ad rer¬
ram ⁊ quecũq corpora in eis sũt sũ om̃em
uitã uł qr nuttrit ⁊ continet qualis eit ĩ arb¬
tñ centinet sentit małigit qual eist in anglie

Expanded text:
i mundi corpus, figuras, qualitates, ordinatumque motum et elementa disposita, a celo usque ad terram et quecumque corpora in eis sunt, sive omnem vitam, vel que nutrit et continet, qualis est in arbtamen continet, sentit, intelligit, qualis est in angelis;
Abbreviated transcription (Latin):
ncens. cur .ii. int̾ corporea sp̃nales scrut¬
entur seuais quos in libro uite ⁊ aucq.
onrraditõne iegit ⁊ abids. disfictiltate in¬
relligit. eur in sudore iultus sui laberet
pnte grana de paleis. de nineis rnas
⁊ de am̃irta oleuni qui de om̃ibus satic
huimide q̃. ad manũ ht̃ quis rndicet

Expanded text:
. Cur enim inter corpora spirituales scrutetur sensus, quos in libro vitae et absque contradictione legit, et absque difficultate intelligit? cur in sudore vultus sui laboret excutere grana de paleis, de uvis vina, et de amurca oleum, qui ex omnibus satis abundeque ad manum habet? Quis mendicet
Abbreviated transcription (Latin):
m ciua deus sicut tõ oportuise indicauit hũa¬
nis ostfidẽtur aspͣtib an angł. qui iam erant
tes corꝑalem spẽm te cͤatura corꝑea in usum mi¬
nift̾ii sui aut ipm̃m corptis suum cui nõ sb̾dunitur
s subflitum regunt mutantes ati u̾tũtes inspẽs
quat uellent acõmͦ data ati aptat actt̃iub suis
scõm attributam sibi a c̾atore põam ⁊ ħ recitat᷑¬

Expanded text:
in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant tes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atque aptas actionibus suis, secundum attributam
Abbreviated transcription (Latin):
a subtilitate ignis s nõ in om̃ib ad idem ꝑuenit. In ui¬
su .ii. ꝑuenit rep̃ssio calore usq ad euis uicem. ĩ auditu
usq ad liquidiorẽ aerem talore ignis penettat. ĩ olfcũ ã
cransit aetem purum. ⁊ ꝑucuit ad humidam exalatio¬
nem. uñ crassior ħ auta subsistit in gustu. hãt tͣnsit ⁊
ꝑuenit usqs ad humorẽ corpulentiorẽ qͦ q⁊̃ penet᷑to a qͤ¬

Expanded text:
a subtilitate ignis, sed non in omnibus ad idem peruenit. in uisu enim peruenit represso calore usque ad eius lucem, in auditu usque ad liquidiorem aerem calore ignis penetrat; in olfactu autem transit aerem purum et peruenit ad humidam exhalationem: unde crassior haec aura subsistit. in gustatu et hanc transit et peruenit usque ad humorem corpulentiorem: q
Abbreviated transcription (Latin):
exist̾e̾ pͥncipẽ: qͣmͣ illa ꝓ gereret ꝑticipatũ. s uͥ cũcta ei dbicotis
pati st̾. Iani cõseq̃ns erat appet̾e r̃torem quia igitur uelita qud¬
dam regni domialiũ futuro regni croitor hniu̾sitatis esttate
.id autem erat terra. in fide maria. ⁊ super hoc celum in mosᷤ
camere curuatum. dinitĩas uerro non reposuerat regni uusti¬
plices. diuitias autem dicã totam creaturam quiequid est u
herbis ⁊ plantis. et arborib quieqquid in spiritalibus et seul¬

Expanded text:
 quam illa quorum gereret principatum. Sed ubi cuncta ei subjicienda parata sunt, jam consequens erat apparere rectorem. Quia igitur veluti quoddam regni domicilium futuro regi Creator universitatis effecerat, id autem erat terra, insulae, maria, et super haec coelum in modum camerae curvatum; divitias vero reposuerat regni multiplices; divitias autem dico totam creaturam quidquid est in herbis et plantis et arboribus, quidquid in spiritalibus et sens
Abbreviated transcription (Latin):
dormientis costa decracta femina fier xp̃m ⁊ et
tus sancea ꝑforatum est. atq mnͣ sangͥs ⁊ aqua ꝓ¬
fiuxit que satͣmenta et̃ nouimꝰ qͥb edificatur ccc ͦ
Nam ħ etiam ubo sc̾ptura usa est. il leꝰ formauit
aut finxit. s edisicauit eam in mułtem. Cret᷑a¬

Expanded text:
dormientis costa detracta femina fieret, Christumtus lancea perforatum est, atque inde sanguis et aqua profluxit; quae sacramenta esse nouimus, quibus aedificatur ecclesia. nam hoc etiam uerbo scriptura usa est, ubi non legitur "formauit" aut finxit, sed: aedificauit eam in muliere
Abbreviated transcription (Latin):
bonis oꝑib in agro dei ẽo ħ est in ect̃a. ⁊ timeant ne
tesat eos deus qi ⁊ ip̃i in agris suis in fuctuosas
arbores desu̾nt. nͨ aliqͣm cult᷑am eis adhibñt añ
bam pabidi ⁊ ligna stuctuosa. Post ꝑcãn uͦ uidem᷑
młta horrida ⁊ infructirosa de fra nasci credo sp̃ e

Expanded text:
se in agro Dei, hoc est in Ecclesia; et timeant ne deserat eos Deus, quia et ipsi in agris suis infructuosas arbores deserunt, nec aliquam culturam eis adhibent. Ante bam pabuli et ligna fructuosa: post peccatum autem videmus multa horrida et infructuosa de terra nasci, credo propter
Abbreviated transcription (Latin):
Hon est ar duũ uide mucto fuisse meluis ꝙ fem̃ est ũ
ex ino hõie q̃m pͥmũ condidit mustiplicar⁊ genꝰ hũa¬
nĩ quam si id inchoass a płib. siam cum aĩantes alias
at̾ a quile milui leones lupi ⁊ queq ita st̾. alias uero¬
agreges instrtuent q̃ ꝯgregate atꝙ in gregib ma¬
⁊ cet᷑a hͦi. utrumq tf̃ĩ gꝰ nõ ex singłis ꝓpagauit s ed
plura simł uissit exisfe hoem uero cuiũs nͣm quodam
mͦ mediam iñt̾ angłos bestias q condebat unum ac s̃¬

Expanded text:
on est arduum uidere multo fuisse melius quod factum est, ut ex uno homine, quem primum condidit, multiplicaret genus humanum, quam si id incohasset a pluribus. Nam cum animantes alias sunt aquilae milui, leones lupi et quaecumque ita sunt, alias congreges instituerit, quae congregatae adque in gregibus mas modi: utrumque tamen genus non ex singulis propagauit, sed plura simul iussit existere. Hominem uero, cuius naturam quodam modo mediam inter angelos bestiasque condebat, ut, s
Abbreviated transcription (Latin):
salua sit qni eam inuenit uł acciꝑe mũit .ẽ.
alius it hiis ubis stĩsus ꝙ̃ puto ñ ĩmito ꝓpoño ᷤ¬
Ut ip̃m hoĩtmn oꝑaree᷑ deus ⁊ custoditet. sic̃ n.
Ut cultam att fructuosam. sec deus hõiem mł¬
tomag̃. ꝙ̃ ip̃e c̃anit ut homo sit et̃ ip̃e oꝑatur
ut iustus sit. S homo ab itlo ꝑ sr̃biam ñ abs¬
cñdat.

Expanded text:
salua sit, qui eam uel inuenit uel accipere meruit. Est alius in his uerbis sensus, quem puto non inmerito put ipsum hominem operaretur deus et custodiret. sicut enim ut cultam atque fructuosam, sic deus hominem multo magis, quem ipse creauit, ut homo sit, eum ipse operatur, ut iustus sit, si homo ab illo per superbiam non abscedat;
Abbreviated transcription (Latin):
uuilluus indigens adumento. cñ qͥdam oꝑmant᷑ plan¬
eis ac semmib solem cãs p̃stnt cscendi. dum ea que
de t̾ra pulu̾ant ꝓpͥi coioris atc̾ctu. ab imis sedib as
tꝰ emicuit. ut octo uen̾andi solem ut pote auctorem
nascentium. hii qui in errore positi st̃ aufe̾tui. si tñ
Suad̾i poru̾int quia postꝙ ipe cͤatꝰ est. erat iam t̾ra
his fructib decorata. corsidantes ꝙ ħbis ⁊p abut sol

Expanded text:
nullius indigens adjumento. Quoniam quidam opinantur plantis ac seminibus solem causas praestare crescendi, dum ea quae de terra pullulant, proprii caloris attractu, ab imis sedibus aditatis ornatus emicuit, ut occasio venerandi solem, ut pote auctorem nascentium, his qui in errore positi sunt auferretur, si tamen suaderi potuerint quia priusquam ipse creatus est, erat jam terra suis fructibus d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ ħ solũ diet dat᷑ bñdc̃o. Uñ asio. qr cĩ ex ĩ¬
lo ita ẽ quicꝙͥ ex illo est ut illi delũt ꝙ est. ipc̃
aũt ułłi tr ex ip̃o ẽ. deleat ꝙ beatus est. se reb
qis fecit diligñdo p̃posuit ñ scificant dicmi quo
inchoauit. niͨ illum quo ea ꝑfccit nͨ alis uł fa¬
ciendis uł fc̃s actũ cꝰ gaudiũ uidet᷑. S eum qͦ
ab ip̃is inse ip̃a requieuit. ⁊ ip̃e quid̾ ñꝙͣͣ ista

Expanded text:
ex illo ita est quidquid ex illo est, ut ei debeat, quod est, ipse autem nulli. quod ex ipso est, debeat, quod beatus est, se rebus, quas fecit, diligendo praeposuit, non sanctificans diem, quo inchoauit, nec illum, quo ea perfecit, ne illis uel faciendis uel factis auctum eius gaudium uideretur, sed eum, quo ab ipsis in se ipso requie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ sempit̾ne intuentur in ꝯmutabii u̾itate ꝑs¬
pecta monentes se ꝑ tp̃c ⁊ corpora sibi subdita
ꝑ tempiis ⁊ locũ agu̾itate mutabili ⁊ iuusa qͥb.
moueatur ⁊ appetitũ carnalis indigencie pos¬
sint efficerẽ eũ aĩe inuẽt qu oesiq᷑ uenire op̾¬
est uenire nesciens adducatur ⁊ ita pat: qd¬

Expanded text:
 sempiterne intuentur, incommutabili veritate perspecta, moventes se per tempus, et corpora sibi subdita per tempus et locum, agilitate mirabili, et visa quibus moveatur, et appetitum carnalis indigentiae, valent efficere omni animae vivae, ut quo eam venire opus est, nesciens adducatur? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Uno nono¬
decimo imperii
tyberi cesaris adhus
procuratore iudee p̾lato
ꝑreside syrie intellio: mor¬
tuus est dñs. tresurrexit.
corpore ꝓprio ostendens p̃t̾ naturam corꝑis
unmortalis. ut sic ueritatem resurrõnis
alimonia minime indigeat. Incorpore ꝓpͥo
cicatrices ostendit. cum anatura corppeis in¬
mortalis penitus aliena sit om̃is desormitaᷤᷤ
cicatricis. pret̾ ħ argumenta lucasscribens

Expanded text:
no nonodecimo imperii Tiberii Caesaris, adhuc procuratore Judaeae Pilato, praeside Syriae Vitellio, mortuus est Dominus, et resurrexit. corpore proprio ostendens, praeter naturam corporis immortalis, ut sic veritatem resurrectionorum alimonia minime indigeat. In corpore proprio cicatrices ostendit, cum a natura corporis immortali penitus aliena sit omnis deformitas cicatricis. Praeter haec argumenta Lucas scribens
Abbreviated transcription (Latin):
.xiiii. anno uitino .i. imperii ueronis mar¬
tẏrio coronati funt ip̃e ⁊ pecrus. Uñ patet eo ᷤ
errare quidñt non eademdie occisos ẽẽ. nisi
utelligatur eodem die reuoluto anno epstare
non põt. cum ꝯstet eodem anno.s .xiiͦii. esse¬

Expanded text:
XIV, anno, ultimo scilicet imperii Neronis, martyrio coronati sunt ipse et Petrus. Unde patet eos errare, qui dicunt, non eodem die occisos esse, nisi intelligatur eadem die anno revoluto, quod stare non potest, cum constet eodem anno, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
pͥetrus uͦcrutifirꝰ inuaticano in uico .ẜ qui
est extra cuntatem. ubi fiebant dolia.⁊ ita
paulus honorabiliori morte mortuus est.
qr gladiatꝰ. gladio eñ perinebantur nobi

Expanded text:
Petrus vero crucifixus in Vaticano, in vico scilicet, qui est extra civitatem, ubi fiebant dolia, et ita Paulus honorabiliori morte mortuus est, quia gladiatus. Gladio enim perimebantur nobi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ qd̾ dd̾ uicit᷑ amalech
ongregatisunt ergo
isrbcastra meatus ẽ. st̾
fontem qui erat ĩthe¬
rrahel. Satrape a phi¬
listerorum indentesdi¬
ind et suos eiuscum
achis dixerunt. Reu̾¬
tantur hebrer isti ĩlo.¬
cum suum: ne forte cũm eeꝑunis preliati fiat
nobis aduersarirm incapitibus nostris sibi m̃e¬
antur reddi grãm dominisui. Tunc ait achis
ad dõ. inuitus ꝙ. dolens. Romis es in conspectu
meo s saͥiapis non places. surgite de nocte et
abite diluculo s Abut ergo dauid cum sociis su¬
eamos captinas duxerant. mulieresꝙ patimlos¬

Expanded text:
 David vicit Amalech. « Congregati sunt ergo Israel castrametatus est super fontem qui erat in Jezrahel . » Satrapae vero Philisthinorum videntes David, et suos esse cum Achis dixerunt: « Revertantur Hebraei isti in locum suum, ne forte cum coeperimus praeliari fiant nobis adversarii, et in capitibus nostris mereantur sibi reddi gratiam Domini sui. » Tunc ait Achis ad David invitus et dolens. « Bonus es in conspectu meo, sed satrapis non places. Surgite de nocte, et abite diluculo. Abiit ergo David cum sueam igni et captivas duxerant mulieres