comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
babet : Ergo intus agetotum:
Et siforte quaeris aliquem locũ
altum : aliquemlocum sc̃m intus
exhibȩt templumdõ: templum
enimdĩ sc̃m est quo descis uos: In
templouis orare : inte ora : Sed
prius esto templum dĩ: quia ille
intemplo suo ex audietorantem :
Veniet ergo hora et nunc est:
quandoueriadoratores adora¬
bunt patreminspũ et ueritate ⁊
Nos adoramus quod scimus uos
adoratis quodnescitis qñmsalus
exiuda eis est: Multum de dit
iuda eis: Sed noliistosreprobos
accipere: Pariete millum accipe
cui a diunctus est alius. ut pacati
in lapide angulari quodest xp̃s
copularentur : Vnus enimpa¬
ries aiudaeis : unus a gentibus : lon¬
gease istiparietes seddonec in
angulo coniungantur : Alieni¬
genae autem: hospites erant
et peregrini a testamento di
Secundum hocergo dictum est
nosadoramus quod scimus: Ex
persona qui demiudaeorum dic¬
tum est sed nonomnium iudaeorũ
Nonre proborum iudaeorum
sed dequalibus fucrunta postoli:

Expanded text:
habet. Ergo intus age totum. habet. Ergo intus age totum. Et si forte quaeris aliquem locum altum, aliquem locum sanctum, intus exhibe te templum Deo. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . In templo vis orare? in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulari, quod est Christus, copulentur. Unus enim paries a Judaeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed de qualibus fuerunt Apostoli,
Abbreviated transcription (Latin):
quia corporeus mons. Oportebat
eumadorare intemplo : quiacor¬
poreum est templum : Sp̃s est ds̃
et eos quiadoranteum inspũetue
ritate oportet adorare : Audi¬
uimus et manifestum est : foras
eramus: intromissi sumus: Osiin¬
ueni rem dicebas montem aliquem
altum et solitarium : credo enim
quia in alto est đs magis me exau¬
dit exalto : Quia inmonte es pro¬
pinquum tedõ putas etcitote ex¬
audiri. quasi de proximoclaman¬
tem : In excelsis habitat sed hu¬
milia respicit: Prope est dñs
quibus: forte altis his qui obtri¬
ueruntcor : Mira res est: et in
altis habitat et humilibus pro¬
pinquat: humilia respicit ex¬
celsa autem a longe cognoscit:
Superbos longeuidet: eo illis
minus propinquat : quo sibi uiden¬
tur altiores : Quae rebas ergo
montem descende ut ascendas:
Sedascendereuis ascende noli
montem quaerere : Ascensiones
inquit incorde eius hoc psalmus
dicit in conualle plorationis
Conuallis enim humilitatem

Expanded text:
quia corporeus est mons; oportebat quia corporeus est mons; oportebat eum adorari in templo, quia corporeum est templum. Spiritus est Deus; et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare. 25. Audivimus, et manifestum est; foras ieramus, intro missi sumus. O si invenirem, dicebas, montem aliquem altum et solitarium! credo enim quia in alto est Deus, magis me exaudit ex alto. Quia in monte es, propinquum te Deo putas, et cito te exaudiri, quasi de proximo clamantem? In excelsis habitat, sed humilia respicit. Prope est Dominus. Quibus? forte altis? His qui obtriverunt cor . Mira res est: et in altis habitat, et humilibus propinquat: humilia respicit, excelsa autem a longe cognoscit ; superbos longe videt, eo illis minus propinquat, quo sibi videntur altiores. Quaerebas ergo montem? descende ut attingas. Sed ascendere vis? ascende: noli montem quaerere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus dicit, in convalle plorationis . Convallis humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia sicut dictum est incanti
ciscanticorum ueniet et per¬
transiet. Abinitio fideiueniet
ut pertranseat et pertransire
non potest nisi abinitio fidei
Merito iampraesents uiro audit.
mulier crede mihi: Ia mestenim
inte qui credat: quia praesensẽ
uirtuus: Gepistia desse intellec¬
tu: quando me prophetam
appellasti : Mulier crede mihi
quia nisi credideritis non in tel¬
legetis. Ergo mulier crede
mihi qui a ueniethora quando
ne que in monte oc neque in hie
rosolrmis adorabitis patrem
uosadoratis quodnescitis
nos adoramus quo dscimus quia
salus exiuda eis est: Sedueni¬
et hora quaudo : et nunc est:
Quaeer gohora quando ueri
adoratores adorabunt patrẽ
in spũ et ueritate: Non in monte
isto÷ non in templo : sed inspũ
et ueritate: Nam et pater
tales quaerit qui adorent eum:
Qua repater tales quaerit qui
adorent eum non in monte non
intemplo sed inspũ et ueritates
sp̃s est ds̃: Sicorpus esset ds õpor¬
tebateum adorare inmonte

Expanded text:
EcclEcclcis canticorum, veniet et pertransiet ab initio fidei . Veniet ut pertranseat, et pertransire non potest nisi ab initio fidei. Merito jam praesente viro audit, Mulier, crede mihi. Jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi: quia nisi credideritis, non intelligetis . Ergo, Mulier, crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte rosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus: quia salus ex Judaeis est. Sed veniet hora. Quando? Et nunc est. Quae ergo hora? Quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate; non in monte isto, non in templo, sed in spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit, qui adorent eum. Quare Pater tales quaerit qui adorent eum, non in monte, non in templo, sed in spiritu et veritate? Spiritus est Deus. Si corpus esset Deus, oportebat eum adorari in monte,
Abbreviated transcription (Latin):
uere Contentio quippe fuerat
intersamarita nos et iudȩos: quia
iuda ei intemplo a salomone fabri¬
cato adorabant dm̃ samaritani
longe inde positi non in eo adora¬
bant: Et ideo iuda ei meliores se¬
esse iactabant : qui a dm̃intem¬
plo adorabant: Nonenim cou¬
tuntur iuda eisa maritanis : Quia
dicebant eis: quomodo uosi acta
perhibetis quia templum habetis
quod nos non habemus:num quid
patres nostriqui dõ placuerunt
in illo temploadorauerunt : non¬
ne inistomonte adora uerunt
ubi nos sumus : melius nðsinqui¬
unt in hoc monte dm̃ rogamus
ubi patres nostriador&uerunc
Contendebane utriqueignari
qui auirum non habentes illi pro
templo illipromonte inflaban¬
tur aduersu s inuicem: Dñsta¬
men modo quid docet mulierem
tam quam cuius uir coeperit prae¬
sensesse : diciteimulier: Dñe ui¬
deo quia propheta estu patres
nostriin monte hoc adoraue¬
runtet uos dicitis quia hiero soli¬
mis adorare oportet: Dicit eihs:
Mulier crede mihi: Veni tenim

Expanded text:
vere. Contentio quippe fuerat vere. Contentio quippe fuerat inter Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato adorabant Deum; Samaritani longe inde positi, non in eo adorabant. Ideo esse laetabantur, quia in templo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei Samaritanis; quia dicebant eis: Quomodo vos jactatperhibetis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, in illo templo adoraverunt? Nonne in isto monte adoraverunt, ubi nos sumus? Melius ergo nos, inquiunt, in hoc monte Dubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia virum non habentes, illi pro templo, isti pro monte inflammabantur adversus invicem. Dominus tamen modo quid docet mulierem, tanquam cujus vir coeperit praesens esse? Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu, patres nostri in monte hoc adoraverunt, et vos dicitis quia Jerosolymis adorare oportet. Dicit ei Jesus: Mulier, crede mihi. Credit enim
Abbreviated transcription (Latin):
adulter : Vocaitaque non
adulterum seduirum tuum: ut
intellectu me capias. nonerro¬
re deme aliquidfalsum sentias :
Adhuc enim errabat mulier :
quac a quamilla m cogitabat
tur . Quareerrabat hisi quia
adulterum non uirum habe¬
bat  Tolle hincergo istum adul¬
terum qui te corrumpit et ua¬
de uoca uirum tuum : Voca et
ueni ut intellegas me : Dicit
cimulier : Dñe uideo quia pro¬
pheta estu  Tunc coepit ueni¬
reuir nondumpleneuenit:
prophetam dñm putabat:erat
quidemet propheta : Namde se¬
ipsoait: non estpropheta si neho¬
nore nisi inpatria sua : Item de il¬
lodictum ẽ admorsen: prophetam
eis suscitabo defratribus eorum:
similem tui: Similem scilicet ad
formam carnis non ademinen¬
tiam maiestatis : Ergo in ueni¬
mus dñm iħm dictum prophetã⁊
Proinde iam non mulcum errat
mulicrista : Video in quit: quia
propheta estu : Incipituirumuo
care. adulterum excludere: uideo
quia propheta estus et incipit
quaerere quodilla isolet mo¬

Expanded text:
adulter? Voca itaque non adulter? Voca itaque non adulterum, sed virum tuum; ut intellectu me capias, non errore de me aliquid falsum sentias. Adhuc enim errabat mulier, quae aquam illam cogitabat;cto loqueretur. Quare errabat, nisi quia adulterum, non virum habebat? Tolle ergo hinc istum adulterum qui te corrumpit, et vade, voca virum tuum. Voca, et veni, ut intelligas me. 23. Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu. Coepit venire vir, nondum plene venit. Prophetam Dominum putabat. Erat quidem et propheta: nam de seipso ait, Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Item de illo dictum est ad Moysen, Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum, similem tui . Similem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam majestatis. Ergo invenimus Dominum Jesum dictum prophetam. Proinde jam non multum errat mulier ista. Video, inquit, quia propheta es tu. Incipit vocare virum, adulterum excludere: Video quia propheta es tu. Et incipit quaerere quod illam solet mo
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria : Quidergo regimi¬
nis adhibetur perillum int̾ellec¬
tum: non alba et nigra discre¬
turus est sediusta et in iusta
bona et mala utilia etinutilia
castitatẽ et inpudicitiam hanc¬
ista mutuitet : Carita temet
odium In hacut sit in illout
nonsit: Hicuir : quinque illis
uiris inista muliere non succes¬
serat. Vbiergo non succedit
Uille error dominatur : Namcũ
cocperit animaca paxessera¬
tionis aut sapiente mentere¬
gitur aut aberrore: Seder¬
ror non regit sed perdit :
Postistoergo quinque sensus
mulierilla adhucerrabat et
errorea muentilabat: Or¬
ror aut emiste nonerat legi¬
timus uir sedadulter : Idc̃o
ei dñs ait: bene dixistiquia non
habeo uirum : Quinque enim
uiros habuisti: Quinque tesen¬
sus carnis primo rexerunt : ue¬
nistia daetatem utenderatio¬
nis: nec ad sapientiamperue¬
nisti sedinerrorem incidisti
Ergo post illos quinque uiros
istequem habes nonest tuus uir ::
Et quiderat siuir nonerat: nisi

Expanded text:
necessaria. Quid ergo regiminecessaria. Quid ergo regiminis adhibetur per illum intellectum? Non alba et nigra discreturus est, sed justa et injusta, bona et mala, utilia et inutilia, castitatem et impudicitiam, hancistam ut vitet; charitatem et odium, in hac ut sit, in illo ut non sit. 22. Hic vir quinque illis viris in ista muliere non successerat. Ubi enim non succedit ille, error dominatur. Nam cum coeperit anima capax esse rationis, aut a sapiente mente regitur, aut ab errore: sed error non regit, sed perdit. Post istos ergo quinque sensus mulier illa adhuc errabat, et error eam ventilabat. Error autem iste non erat legitimus vir, sed adulter: ideo ei Dominus, ait, Bene dixisti, Quia non habeo virum. Quinque enim viros habuisti: quinque te sensus carnis primo rexerunt; venisti ad aetatem utendae rationis, nec ad sapientiam pervenisti, sed in errorem incidisti. Ergo post illos quinque viros, iste quem habes, non est tuus vir. Et quid erat, si vir non erat, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dolor : Secundum hos quinque
sensus tam quam quinque uiros
prius uiuit anima quiaistisre¬
gitur : Quare autem uiri dicti
sunt: quia legitimi: A dõ quif¬
pefacti : et adõdonatianimae :
infirma est adhuc qua eistis
quinque sensibus regitur et sub
istis quinqueuiris agit : A tubi
uenerit ad annos exerende
rationis sieam susceperit opti¬
ma disciplina et doctrina sapien¬
tiae quinque illis uiris adregen¬
dum non succedit nisiuiruerus
legitimus et illis melior : et qui
melius regat : et quiad acterni
teminstruat : Namistiquinque
sensus non adaeternita tem
nos regunt sed a dista tempora¬
lia uel appetenda uel fugien¬
dã Vbiuero intellectus sapi¬
entia inbutus regere coeperit
animum scitiamꝰ non solum fu¬
gere foueametambulare inae¬
quali quodo culi ostendunt ani
repellere: uelblandisodorib:
delectari putoresq respuere
aut dulcedine capi. etamari¬
tudine offendi: Aut lenibus
mulceri et asperis ledi: Ista enĩ
omnia infirmae animae sunt

Expanded text:
dolor. Secundum hos quinque dolor. Secundum hos quinque sensus, tanquam quinque viros, prius vivit anima; quia istis regitur. Quare autem viri dicti sunt? Quia legitimi. A Deo quippe facti, et a Deo donati animae. Infirma est adhuc quae istis quinque sensibus regitur, et sub istis quinque viris agit: at ubi venerit ad annos exserendae rationis, si eam susceperit optima disciplina et doctrina sapientiae; quinque illis viris ad regendum non succedit, nisi vir verus legitimus et illis melior, et qui melius regat, et qui ad aeternittem instruat. Nam nisi quinque sensus non ad aeternitatem nos regunt, sed ad ista temporalia vel appetenda vel fugienda. Ubi vero intellectus sapientia imbutus regere coeperit animam, scit jam non solum fugere foveam, et ambulare in aequali quod oculi ostendunt animrepellere; vel blandis odoribus delectari, putoresque respuere; aut dulcedine capi, et amaritudine offendi; aut lenibus mulceri, et asperis laedi. Ista enim omnia infirmae animae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dixistiquia non habeo uirum
quodhoc amuliere didicerit:
non quo dipse istud diuinita te
cognouerit: Audi aliquid quod
non dixisti: Quinque enim uiros
habuisti: et istum quemhabes
non est uirtuus : hocuere dixisti:
Iterum cogit deistis quinqueui¬
Multi quippe intellexerunt
non quidem absurde necus que qua¬
quȩ in probabiliter quinqueui¬
ros mulieris huius quin que libros
morsi: Vtebanturenimeissa¬
maritani et sub ea demlegc
patrant pNaminde illis etuarcu¬
cisio inerat Sed qñm angus¬
tatnos quod sequitur et nunc
quem habes nonesetuus uir
uide turmihi facilius nos posse
accipere quinque uiros prio¬
res anime quinque sensus cor¬
poris esse : Quando enim quisq
nascitur ante quam possituti
mente atque ratione non regi¬
turnisi sensibus carnis : Anima
in puero paruo. quod auditur
quo duidetur quedolet quod
sapit quod tac tu sentitur. hoc
appetit : aut fugit Appetit
quic quid mulcet : fugit quicquid
sus mulcet uoluptas: offendit

Expanded text:
dixisti, Quia non habeo virum, dixisti, Quia non habeo virum, quod hoc a muliere didicerit, non quod ipse istud divinitate cognoverit, audi aliquid quod non dixisti: Quinque enim viros habuisti, et iste quem habes, non est vir tuus, hoc vere dixisti. 21. Iterum cogit de istis quinque viMulti quippe intellexerunt, non quidem absurde, nec usquequaque improbabiliter, quinque viros mulieris hujus, quinque libros Moysi. Utebantur enim eis Samaritani, et sub eadem Lege erant: nam inde illis et circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, Et nunc quem habes, non est vir tuus; videtur mihi facilius nos posse accipere quinque viros priores animae, quinque sensus corporis esse. Quando enim quisque nascitur, antequam uti possit mente atque ratione, non regitur nisi sensibus carnis. Anima in puero parvulo, quod auditur, quod videtur, quod olet, quod sapit, quod tactu sentitur, hoc appetit aut fugit. Appetit quidquid mulcet, fugit quidquid sus mulcet voluptas, offendit
Abbreviated transcription (Latin):
quamuirum: Sedisceuir non
beneregit feminamsuamnisi
cũ a superiore cum regitur : Caput
enim mulieris uir. caput autem
uiri xp̃s : Lo quebatur caput uiri
cum femina et noneratuir: et
tam quain diceret dñs adhibeca¬
put tuum ut ille suscipiat caput
suum ergo uoca uirum tuum:
et uenihuc: Id est adesto prae¬
sens esto ÷ uelut enim absenses
dum non intellegis praesentis
uocemueritatis  prasensesto
sed noli sola cum uiro tuo adesto
Et adhuc illa nondum aduocato
illo uiron on intellegit: adhuccas¬
nem sapit: absens ẽ enĩ uir : Non
habeo inquit uirum: Et dñs se qui¬
tur et misterialo quitur: Intel¬
lega s reuera istam mulie rem
non habuis setuncuirum : sed qđ¬
coutebatur nescio quo non legiti¬
mouiro: adultero magis quam
uiro ⁊ Et dñsei: Bene dixisti
quia non habeo uirum Vnde
ergo tudixistiuoca uirum tuũ:
Et audi quia bene nouit dñs
non eam habere uirum: dicit ei¬
et cetera . Neforte putaret
mulier ideo dixisse dñm bene

Expanded text:
quam virum. Sed iste vir non quam virum. Sed iste vir non bene regit feminam suam, nisi cum a superiore regitur. Caput enim mulieris vir, caput autem viri Christus . Loquebatur caput viri cum femina, et non aderat vir. Et tanquam diceret Dominus, Adhibe caput tuum ut ille suscipiat caput suum: ergo voca virum tuum, et veni huc; id est, adesto, praesens esto: velut enim absens es, dum non intelligis praesentis vocem veritatis; praesens esto, sed noli sola; cum viro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro, non intelligit, adhuc carnem sapit; absens est enim vir: Non habeo, inquit, virum. Et Dominus sequitur, et mysteria loquitur. Intelligas revera istam mulierem non habuisse tunc virum; sed coutebatur nescio quo non legitimo viro, adultero magis quam viro. Et Dominus ei: Bene dixisti, Quia non habeo virum. Unde ergo tu dixisti, Voca virum tuum? Et audi quia bene novit Dominus eam non habere virum, Dicit ei, etc. Ne forte putaret mulier ideo dixisse Dominum, Bene
Abbreviated transcription (Latin):
Aaliquid aliud est quamanima
sedaliquid animac est intellec¬
tus : Quomodo non aliquid
aliud quamcaro est oculus sed
aliquid carnis estoculus : cum
lia luceperfundipossunt
lucem sentire non possunt: so¬
lus ea oculus et perfunditur:
et perfruitur: sicͣanima nos¬
tra est quiddam: quod intellec¬
tusuocatur : Hoc ipsum anim&ȩ
quo dintellectus et mens di¬
citur: in luminatur luce supe¬
riore : Iamsuperior illalux
qua mens humana inlumina¬
tur ds̃ est : Erat enim uerum
lumen : quodinluminatom nẽ
hominem ueniente minhunc
mundum: Talis lux xp̃serat
talis lux cum mulie relo queba¬
tur: Et in illa intellec tus non
aderat qui illa luce in lumi¬
naretur: Nec tantum per¬
funderetur uerum etiam ꝑ¬
frueretur .: Ergo dñs tam¬
quamdiceret inlustrare uo¬
lo etnon adost quem uocamn¬
quit uirum tuum: Adibe in¬
tellectum per quem docearis
quoregaris : Ergo confti¬
tue animam excepto intellec¬
tutam quam feminam in tel¬
lectum autem habere tam¬

Expanded text:
aliquid aliud est quam anima, aliquid aliud est quam anima, sed aliquid animae est intellectus: quomodo non aliquid aliud quam caro est oculus, sed aliquid carnis est oculus. Cum alia luce perfundi possunt, lucem sentire non possunt; solus ea oculus et perfunditur et perfruitur. Sic in anima nostra quiddam est quod intellectus vocatur. Hoc ipsum animae quod intellectus et mens dicitur, illuminatur luce superiore. Jam superior illa lux, qua mens humana illuminatur, Deus est; Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Talis lux Christus erat, talis lux cum muliere loquebatur: et illa intellectu non aderat, qui illa luce illuminaretur, nec tantum perfunderetur, verum etiam frueretur. Ergo Dominus tanquam diceret, Illustrare volo, et non adest quem; Voca, inquit, virum tuum: adhibe intellectum per quem docearis, quo regaris. Ergo constitue animam excepto intellectu tanquam feminam: intellectum autem habere, tan
Abbreviated transcription (Latin):
capis quoddico : uocauirum tu¬
um praesenta intellectum tuũ
Quidestenim animamhabere :
non est magnum. Namet pei¬
cus habet ÷ Vndetumelior
quia intellec tum habes: quod
pecus non habet.: Quid est ergo
uocauirum tuum: non mecapis
non me intellegis: De dono dĩ
tibilo quor : tuautem carnem
cogitas : Secundum carnem
sitire nonuis: ego sp̃m allo quor:
Absens est intellectus tuus:
uocauirum tuum : Nolite esse
sicut equus et mulus. in quibus
non est intellectus : Ergo fra¬
tresmei. animamhabere et
intellectum non habere hoc
est non adhibere. nec secundũ
eumuiuere bestialis estuita
Est enim in nobis quid dambes¬
tiale quodincarne uiuimus
sedintellectu regendum est:
Motus enimanimae secun¬
dumearnem semouentis et
in delicia scarnales inmodera¬
tae diffluere cupientis rec¬
git de super intellectus
Qui debet diciuir: qui regit
anqui regitur e procul dubio
cumor dinatauita est : intel¬
lectus animamregit. adipsã
animampertiners : Nonenĩ

Expanded text:
capis quod dico? Voca virum tucapis quod dico? Voca virum tuum, praesenta intellectum tuum. Quid tibi est enim animam habere? Non est magnum, nam et pecus habet. Unde tu melior? Quia intellectum habes, quod pecus non habet. Quid est ergo, Voca virum tuum? Non me capis, non me intelligis: de dono Dei tibi loquor, tu autem carnem cogitas; secundum carnem sitire non vis, ego spiritum alloquor: absens est intellectus tuus, Voca virum tuum. Noli esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Ergo, fratres mei, animam habere, et intellectum non habere, hoc est, non adhibere, nec secundum eum vivere, bestialis est vita. Est enim in nobis quiddam bestiale quo in carne vivimus, sed intellectu regendum est. Motus enim animae secundum carnem se moventis, et in delicias carnales immoderate diffluere cupientis, regit desuper intellectus. Qui debet dici vir? qui regit, an qui regitur? Procul dubio cum ordinata vita est, intellectus animam regit, ad ipsam animam pertinens. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
sedentiadpe dessuos et excipi¬
enti uerbum suum quando mar¬
tacirca multum minis terium
etiam desorori suae felicitate
occupatissima murmura uit :
Ergo fratres mei audiamus
et intellegamus quodait dñs
uoca uirumtuum mulieri: For¬
te enimetanimae nostrae dicit.
uocauirum tuum : quaeramus
et deuiro animae: Curiam non.
ipse iħsuir animae uerus est
Ad sit intellectus : qñm quod dic¬
turisumus uixcapitur nisi ab in¬
tentis. Adsitergo intellectus
ut capiatur et ipse intellectus
erit fortasse uiranimae
Videns ergo ibs quia mulier
non intelle gebat etuolens ea
intellegere: uoca inquituirũ
tuum : Ideoenim nescis quid di¬
co quia intellectus tuus non ad¬
est : L.o quor ego secundum
sp̃m tuaudis secundum carnẽ :
Quaeloquor. nec aduolupta¬
tatem aurium pertinent nec
adoculos ncadol factum nec
adgustum nec ad tactum
Mente sola capiuntur intellec¬
tusolo hauriuntur: Ille intel¬
lectus non tibi ad est quomodo

Expanded text:
sedenti ad pedes suos, et excipisedenti ad pedes suos, et excipienti verbum suum, quando Martha circa multum ministerium etiam de sororis suae felicitate occupatissima murmurabat? . Ergo, fratres mei, audiamus et intelligamus quod ait Dominus, Voca virum tuum, mulieri. Forte enim et animae nostrae dicit, Voca virum tuum. Quaeramus et de viro animae. Cur jam non ipse Jesus vir animae verus est? Adsit intellectus, quoniam quod dicturi sumus, vix capitur nisi ab intentis: adsit ergo intellectus ut capiatur, et ipse intellectus erit fortasse vir animae. 19. Videns ergo Jesus quia mulier non intelligebat, et volens eam intelligere, Voca, inquit, virum tuum. Ideo enim nescis quod dico, quia intellectus tuus non adest: loquor ego secundum spiritum, tu audis secundum carnem. Quae loquor, nec ad voluptatem aurium pertinent, nec ad oculos, nec ad olfactum, nec ad gustum, nec ad tactum; mente sola capiuntur, intellectu solo hauriuntur: ille intellectus non tibi adest, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
adeũmulier: Dneda mihi hanc
a quamut non sitiam ne que ue¬
niam huchaurire : Adlaborẽ
indigentia cogebat: et laborẽ
in firmitas recusabat Vtinã
hauriret : uenite ad me omnes
quilaboratis et oneratiestis
et ego uos reficiam.: Hoc enĩ
ei dicebat iħs. ut iam non labo¬
raret sed illa non intella gebat :
Denique uolens ut intelle ge¬
ret : dicit ei iħs: ua deuoca ui¬
rumtuum: et uenihuc: Quidẽ
uocauirum tuum: peruirum
suum ei uolebat a quam illam
dare :anquia illa non intelle¬
gebat peruirum suum eamuo¬
debat docere: forte quomodo
ait a postolus demulieribus
siquid autem discereuolunt.
domiuiros suos interrogentꝰ
Sedibi dicitur domiuiros suos
interrogent : ubi non est ibs.
quidoceat: Denique dicitur
mulicribus quas prohibebat
apostolus loqui in ec clesia
Cum uero ipse dñs aderat et
pracsens prȩsentilo quebatur
quidopus erat ut peruirum eius
eilo queretur: Num quid per
uirum suum loquebatur mariae

Expanded text:
ad eum mulier: Domine, da mihi hanc ad eum mulier: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Ad laborem indigentia cogebat, et laborem infirmitas recusabat. Utinam audiret, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam . Hoc enim ei dicebat Jesus, ut jam non laboraret, sed illa nondum intelligebat. 18. Denique volens ut intelligeret, dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum et veni huc. Quid est, Voca virum tuum? Per virum suum ei volebat aquam illam dare? An quia non intelligebat, per virum suum eam volebat docere? Forte quomodo ait Apostolus de mulieribus, Si quid autem volunt discere, domi viros suos interrogent? Sed ibi dicitur, domi viros suos interrogent, ubi non est Jesus qui doceat: denique dicitur mulieribus quas prohibebat Apostolus loqui in Ecclesia . Cum vero ipse Dominus aderat, et praesens praesenti loquebatur? quid opus erat ut per virum ejus ei loqueretur? Numquid per virum suum loquebatur Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
culi est in profunditate tene¬
brosa: Hic eamhaurtunt homi¬
nes hidria cupiditatum : Cupi¬
dita tẽ quippe proni sum mit¬
tunt. ut aduoluptatem haus¬
tam deprofundo perueni¬
ant et fruuntur uoluptate
Praecedente et praemissacu¬
piditate : Nam qui non prae¬
miserit cupiditatem. perue¬
nire non potest aduoluptatẽ
Pone ergo hidriam cupidita¬
tem et a quam de profundo
uoluptatem : Cumperue¬
nerit quis que aduoluptatẽ
sae culihuius cibus est potus ẽ
lauacrumest spectaculum ẽ
concubitus est Num quid non
iterum siciet Ergo dehac
aqua quibiberit : iteruminquit
sitiet: Si autem acceperit ame
aquaminon sitiet in acternum:
Satiabimur inquit inbonis domus
tuae De quaergo aquadaturus
est nisi deilla dequa dictum est.
apudte fonsuitȩ : Nam quomo¬
dositient quiinebriabuntur ab
ubertate domustuae promit¬
tebatergo saginam quandam
et satictatem sp̃s scĩ : et illa nondũ
intelligebat: Et non dum intelle¬
gens quidrespondebat: Dicit

Expanded text:
culi est in profunditate teneculi est in profunditate tenebrosa: hinc eam hauriunt homines hydria cupiditatum. Cupiditatem quippe proni submittunt, ut ad voluptatem haustam de profundo perveniant; et fruuntur voluptate, praecedente et praemissa cupiditate. Nam qui non praemiserit cupiditatem, pervenire non potest ad voluptatem. Pone ergo hydriam, cupiditatem; et aquam de profundo, voluptatem: cum pervenerit quisque ad voluptatem saeculi hujus, cibus est, potus est, lavacrum est, spectaculum est, concubitus est; numquid non iterum sitiet? Ergo de hac aqua qui biberit, iterum, inquit, sitiet: si autem acceperit a me aquam, non sitiet in aeternum. Satiabimur, inquit, in bonis domus tuae . De qua ergo aqua daturus est, nisi de illa de qua dictum est, Apud te est fons vitae? Nam quomodo sitient qui inebriabuntur ab ubertate domus tuae ? 17. Promittebat ergo saginam quamdam et satietatem Spiritus sancti: et illa nondum intelligebat; et non intelligens, quid respondebat? Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur: Adhuc tamen illa
muliercarnemsapit: delecta¬
ta est nonsitire : et putabat
hoc secundum carnem sibi pro¬
missum esse adño: Quod qui¬
dem fiet sed in resurrectio¬
ne mortuorum. Iamhoc uole¬
bat illa .i De derat enim ds
aliquando seruo suo heliae:
ut perqua draginta diesi
nec esuriret nec sitiret
Quihoc potuit dare per qua¬
draginta dies non potuit
dare semper: suspirabat
ta menilla nolens indigere
nolens laborare assidue ue¬
nire adillum fontem : onerari
pondere quo indigentia sup¬
pleretur. et finito quod ause¬
rat rursus redire cogebatur:
Et cotidianus ei fuitistel abor
quia indigentia illa reficiebatur.
non extinguebatur: Delecta¬
ta ergo talimunere : roga tut ci
a quamuiuam daret : Verum¬
tamen non pretereamus qñm
dñs spiritale aliquid promit¬
tit : quid est quibiberit dehac
aqua sitiet iterum et uerumẽ
secundum hanc aquam et ue¬
rum est secundum quod signi¬
ficabat illa aqua : Et enim
a qua inputeo uoluptas sae¬

Expanded text:
quebatur? 15. Adhuc tamen illa quebatur? 15. Adhuc tamen illa mulier carnem sapit: delectata est non sitire, et putabat hoc secundum carnem promissum sibi esse a Domino. Quod quidem fiet, sed in resurrectione mortuorum. Jam hoc volebat illa. Dederat enim Deus aliquando servo suo Eliae, ut per quadraginta dies nec esuriret, nec sitiret . Qui hoc potuit dare per quadraginta dies, non potuit dare semper? Suspirabat tamen illa, nolens indigere, nolens laborare. Assidue venire ad illum fontem, onerari pondere, quo indigentia suppleretur; et finito quod hauserat, rursus redire cogebatur: et quotidianus ei fuit iste labor; quia indigentia illa reficiebatur, non exstinguebatur. Delectata ergo tali munere, rogat ut ei aquam vivam daret. 16. Verumtamen non praetereamus, quoniam Dominus spirituale aliquid promittebat. Quid est, Qui biberit de aqua hac, sitiet iterum? Et verum est secundum hanc aquam; et verum est secundum quod significabat illa aqua. Etenim aqua in puteo, voluptas sae
Abbreviated transcription (Latin):
at magister quod clausum est :
tumaiores patrenostroia cob.
quide dit nobis puteum. et ipse
exeobibit et filii eius et pecora
eius: De a quauiua da remihi non
potes qñm auritorium non ha¬
bes : Porte alium fontem pro
pul sabat ignorantia nonstudio : Ad hucmiseranda
nondũ instruendec : Dicit aliquid euidentius dñside
mittis : patrenostro melior po¬
tes esse qui huncput eum fodit
et ipse cum suis usus csteo: Dñs
ergo dicat : quid dixerit aquam
uiuam. Respondit iħset dixitei:
Omnis quibiberit ex aqua hac
sicietiterum: quiautembiberita
ex a qua qua mego dabo ei non
sitiet in aeternum sed aqua
qua mego daboei. fietineo
fonsaquae salientis inuitam
aeternam : Apertius locutus
est dñs: fictineo fons a quae
salientis inuitam ae ternam:
Quibiberit de aqua ista non
sitiet iterum: Quideuiden¬
tius quia non aquam uisibilẽ
sed inui sibilem promittebat:
Quideuidentius. quia non cas¬
naliter sedspiritaliterlo¬

Expanded text:
at magister quod clausum est. at magister quod clausum est. tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus, De hac aqua viva dare mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: forte alium fontem proPulsabat ignorantia, non studio; adhuc miseranda, non dum instruenda. 14. Dicit aliquid evidentius Dominus de mittis? Patre nostro melior potes esse, qui hunc puteum fodit, et ipse cum suis usus est eo? Dominus ergo dicat quid dixerit aquam vivam. « Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum; sed aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. » Apertius locutus est Dominus, Fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Qui biberit de aqua ista, non sitiet in aeternum. Quid evidentius, quia non aquam visibilem, sed invisibilem promittebat? quid evidentius, quia non carnaliter, sed spiritualiter lo
Abbreviated transcription (Latin):
us et benignius: si scires donum
dĩ et scires quis est qui dicit tibi
damihibibere tupe teres et
da ret tibi aquam uiuam: Huc
usque suspendit: Viua aquadi¬
citur uulgo illa quae de fonte
exit. Illa enim quae colligitur
de pluuia in lacunas autincister¬
ternas a quauiua non dicitur
Et side fonte manauerit etin
loco aliquo collecta steterit
nec adse illudunde manabat
admiserit sedirrupto meatu
tamquam a fontistramite se¬
parata fuerit: non dicitur
aquauiua : Sedilla a quaui¬
uadicitur. quae manans excipi¬
tur : Talis a qua erat in illo fon¬
te: Quidergo promittebat
quod petebat : tamen mulier
suspensa ait: Dñe neque in quo
haurias habes et puteus altus ẽ :
Videte quomodo intellexerit
a quamuiuam. Aquã scilicet
quae erat in illo fonte : Tumih
uis dare aquam uiuam et ego
fero unde hauriam. et tunon
feris: A quauiua hicest: quo mo¬
domihi daturus es: Aliud intel¬
lȩ̃ gens. et carnaliter sapiens
quodammodo pulsat : uta peri¬

Expanded text:
us et benigniuus et benigniuDei et quis est qui dicit tibi: Da mihi bibere, tudaret tibi aquam vivam: huc usque suspendit. Viva aqua dicitur vulgo illa quae de fonte exit. Illa enim quae colligitur de pluvia in lacunas aut cisternas, aqua viva non dicitur. Et si de fonte manaverit, et in loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde manabat admiserit, sed interrupto meatu. tanquam a fontis tramite separata fuerit; non dicitur aqua viva: sed illa aqua viva dicitur, quae manans excipitur. Talis aqua erat in illo fonte. Quid ergo promittebat quod petebat? 13. Tamen mulier suspensa ait: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est. Videte quomodo intellexerit aquam vivam, aquam scilicet quae erat in illo fonte. Tu mihi vis dare aquam vivam, et ego fero unde hauriam, et tu non fers. Aqua viva hic est, quomodo mihi daturus es? Aliud intelligens et carnaliter sapiens quodammodo pulsat, ut aperi
Abbreviated transcription (Latin):
uel uiri uel faeminȩ : Dicit ei iħs.⁊
da mihibibere: Discipuli enim
eius abierant inciuitatemutci¬
bo semerent : Dicitei mulier illa
samaritana : Quomodo tuiuda eus
cumsis biberea me poscis quae
sum muliersa maritana non enĩ
coutuntur iuda ei sa maritanis ⁊
Videtis alieni genam: Omnino
uasculis eorum̃ iuda ei non ute¬
bantur : Et quia ferebatsecũ
mulierua sculum unde aquam
hauriret: eo mirata est quia iu¬
daeus petebat ab eabibere
quod non solebant facere iu¬
daei : Ille autem quibi bere
quȩ rebat fidem ipsius muli eris
siciebat : Denique audi quispe¬
tatbibere . Respondit iħs. et
dixitei : Siscires donum dĩ.
et quis est qui dicit tibi da mihi
bibere tuforsitan petisses
abeo et de disset tibi aquam
uiuam : petit bibere : et pro¬
mittit bibere: Eget quasi
accepturus : et affluit tam¬
quamsatiaturus ⁊ Siscires
loquitur. et paula timintrat
incor. Fortassis iam docet
Qui denim istahortatione suaui¬

Expanded text:
vel viri vel feminae. 11. « Dicit ei Jesus: vel viri vel feminae. 11. « Dicit ei Jesus: Da mihi bibere. Discieius abierant in civitatem ut cibos emerent dicit ergo ei mulier illa samaritana quomodo tu Iudaeus cum sis bibere a msum mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. » Videtis alienigenas: omnino vasculis eorum Judaei non utebantur. Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibere. Respondit Jesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et affluit tanquam satiaturus. Si scires, loquitur, et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. Quid enim ista hortatione suavi
Abbreviated transcription (Latin):
rum retexere : nenos multate¬
neant et necessaria non loqua¬
mur. Sufficit ergo ut samari¬
ta nos inter alieni genas depu¬
temus: Et nehoc aud acius me
arbitremini dixis se quamue¬
rius audite ipsum dñm ibm
quid dixerit de illosa maritano
uno dedecem le prosis quos mun¬
dauerat: quisolus rediit ut gra¬
tias ageret: Nonne decem
mundatisunt et nouem ubi sunt.
nonerat alius quire diret et da¬
ret gloriam dõ nisi a lienigena
iste : Pertinet adimaginem
rei quod ab alienigenis uenit ista
mulier qua e trpum gerebat eccle¬
siae : Ventun cenĩerait ecclesiade gen¬
tibus alienigena non de genere
iuda eorum : Audiamus ergo
in illa nos et in illa agnosca mus
nos et in illa gratias agamus¬
dõ pronobis. Illa enĩ figura
erat nonueritas: quia et ipsa
praemisit figuram et facta ẽ
ueritas : Namcredidit in eum
quide illa nobis figuramprae¬
tendebat Venit ergo hauri¬
re aquam Simpliciteruene¬
rataurire aquam sicut solent

Expanded text:
rum retexere, ne nos multa terum retexere, ne nos multa teneant, et necessaria non loquamur: sufficit ergo ut Samaritanos inter alienigenas deputemus. Et ne hoc audacius me arbitremini dixisse quam verius, audite ipsum Dominum Jesum, quid dixerit de illo Samaritano, uno de decem leprosis quos mundaverat, qui solus rediit ut gratias ageret: Nonne decem mundati sunt? et novem ubi sunt? non erat alius qui daret gloriam Deo, nisi alienigena iste . Pertinet ad imaginem rei, quod ab alienigenis venit ista mulier, quae typum gerebat Ecclesiae: ventura enim erat Ecclesia de Gentibus, alienigena a genere Judaeorum. Audiamus ergo in illa nos, et in illa agnoscamus nos, et in illa gratias Deo agamus pro nobis. Illa enim figura erat, non veritas; quia et ipsa praemisit figuram, et facta est veritas. Nam credidit in eum, qui de illa figuram nobis praetendebat. Venit ergo haurire aquam. Simpliciter venerat haurire aquam, sicut solent
Abbreviated transcription (Latin):
in euan gelio tam quam unam
horam unamae tatem aba¬
damusque ad noe : Secundam:
a noe usque ad abraham. Ter¬
tiam iam ab abraham usque ad
dauid: Quarta madauid usque
adtransmigrationem babyllo¬
niȩ Quintam atransmigratio¬
ne babrlloniae usque adbap¬
tismum iobannis: Indesexta
agitur Quid miraris uenit
ihs ethumiliando se. uenit
Ad puteum facigatus uehit
quia in firmam carnem porta¬
uit. Hora sexta quia aetate se¬
culi sexta.: Ad putcum quia ad
profunditatem huius habita¬
tionis nostrae : Vnde dicitur
in psalmis : de profundis clamaui
adtedñe : Sedit ut dixi : quia hu¬
miliatus est  Et uenit mulier:
forma ecclesiae. noniam iusti¬
ficatae sediustificandae : Nam
hocait sermo: Venitignara
inueniteum etagitur cumilla
Videamusquidꝰ uidea mus quare :
uenit mulier desamaria hauri¬
reaquam : Samaritani adiuda¬
orum gentem non pertineban
Alienigene fuerunt : quan quam
uicinasterras incolerent : Lon¬
gumest origine msamaritano¬

Expanded text:
in Evangelio tanquam unam in Evangelio tanquam unam horam, unam aetatem ab Adam usque ad Noe; secundam a Noe usque ad Abraham; tertiam ab Abraham usque ad David; quartam a David usque ad transmigrationem Babyloniae; quintam a transmigratione Babyloniae usque ad baptismum Joannis: inde sexta agitur. Quid miraris? Venit Jesus, et humiliando se venit ad puteum. Fatigatus venit, quia infirmam carnem portavit. Hora sexta, quia aetate saeculi sexta. Ad puteum, quia ad profunditatem hujus habitationis nostrae. Unde dicitur in Psalmis, De profundis clamavi ad te, Domine . Sedit, ut dixi, quia humiliatus est. 10. Et venit mulier. Forma Ecclesiae, non jam justificatae, sed jam justificandae; nam hoc agit sermo. Venit ignara, invenit eum, et agitur cum illa. Videamus quid, videamus quare: Venit mulier de Samaria haurire aquam. Samaritani ad Judaeorum gentem non pertinebant: alienigenae enim fuerunt, quamvis vicinas terras incolerent. Longum est originem Samaritano
Abbreviated transcription (Latin):
tere eius: Delatere scilicet
dormientis: quia et dela¬
tere incrucependentis lancea
percusso. sacramenta ecclesiae
profluxerunt ⁊ Sed quare
hoc dicere uolui fratres: quia
infirmita sxp̃i nos facitfor¬
tes: Magna ibi imago praeces¬
sit : Potuit enim ds̃ carnem de¬
trahere homini unde faceret
feminam et magis uidetur
quasi congruere potuisse : Fi¬
ebat enim sexus infirmior : et
magis decarne infirmitasfie¬
ridebuit quam de osse: Ossa
enim carne firmiora sunt
Non detraxitcarnem unde
faceret mulierem: sed de¬
traxitos: Et de tracto osse
formata est mulier: et in lo¬
cum ossis caro a dimpleta est
poterat proosse osreddere
poterat ad faciendam mulie¬
rem non costam sed carnem de¬
trahere : Quidigitur significa¬
bat : facta est mulier in costa
tam quamfortis factus est adã
in carne tam̃ quam in firmus
xp̃s est et ec clesia: Illius infir¬
mitas nostraest fortitudo
Quareergo hora sexta : quia
aetate sȩculi sexta. Computa

Expanded text:
tere ejus, de latere scilicet tere ejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tanquam fortis: factus est Adam in carne tanquam infirmus. Christus est et Ecclesia, illius infirmitas nostra est fortitudo. 9. Quare ergo hora sexta? Quia aetate saeculi sexta. Computa
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscas : Ita fit alis dimissis
plumis ispida uocerauca om¬
nibus membris dimissaet abiec¬
ta : ut quemad modum dixi.
et sietiã filios nonuideas ma¬
trem tamen intelligas : Sic
ergo infirmus iħs fatigatus
abitinere : Iteripsius est caro
enimiter habet quiubi que est
quinus quamde est : quo it aut
unde itꝰ nisi quia non ad nosue¬
niret. nisi formam uisibiliscar¬
nis ad sumeret : Quia ergo ue¬
nire adnos eo modo dignatus
est ut informa serui ad sumsta
carne appareret : ipsa carnis
adsumptio est iteripsius
Ideo fatigatus abitinere quidẽ.
aliud quam fatigatus incarne
Infirmus in carneibs sed nolitu
infirmari. In illius infirmitate
tufortis esto : quia quod infir¬
mum est dĩ fortius est hominib:
Subhacrerum imagine adã
quierat forma futuri prae¬
buit nobis magnum indicium
sacramenti. Immods in illo
praebuit : Namet dormiens
meruit accipere uxorem: et
de costa eius facta est uxor
te futura erat ecclesia dela¬

Expanded text:
agnoscas. Ita fit alis demissis, agnoscas. Ita fit alis demissis, plumis hispida, voce rauca, omnibus membris demissa et abjecta, ut quemadmodum dixi, etiamsi filios non videas, matrem tamen intelligas. Sic ergo infirmus Jesus, fatigatus ab itinere. Iter ipsius est caro enim iter habet qui ubique est, qui nusquam deest? Quo it, aut unde it, nisi quia non ad nos veniret, nisi formam visibilis carnis assumeret? Quia ergo venire ad nos eo modo dignatus est, ut in forma servi assumpta carne appareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fatigatus ab itinere quid est aliud, quam fatigatus in Carne? Infirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens meruit accipere uxorem, et de costa ejus facta est ei uxte futura erat Ecclesia de la
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt: Quidergo illo fortius
perquem sine labore facta sunt
omnia: Infirmumuis nos se.
uerbum caro factum est:etha¬
bi tauit in nobis : Forticudo xp̃i
tecreauit: infirmita sxp̃ite
recreauit : Portitudo xp̃i fe¬
cit ut quod nonerat esset in¬
firmitas xp̃i fecit ut quoderat
non periret : Condidit nos for¬
titu dine sua quae siuit nos in¬
firmita tesua: Nutrit ergo
ipse in firmus infirmos tam¬
quaingallina pullos suosi
Huic enim sesi milem fecit:
quoties uolui inquit adhierusa¬
lem congregare filiostuos tam
suas et noluisti : Videtis autem
fratresquẽ admodum gallina
infirmetur inpullissuis : Nulla
alia auis sic mater agnoscitur :
Vide mus nidificare passeres
quos libet ante oculos nostros:
hirundines ciconias columbas
cotidie uidemus nidificare:
Quos nisiquando innidis uide¬
mus parentes esse non agnos.¬
cimus: Callina uero sic infir¬
matur inpullis suis ut etiam
ipsipulli si non sequantur : filios
non uideas. matrem tamen

Expanded text:
ta sunt. Quid ergo illo fortius, ta sunt. Quid ergo illo fortius, per quem sine labore facta sunt omnia? Infirmum vis nosse? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Fortitudo Christi te creavit, infirmitas Christi te recreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. Nutrit ergo ipse infirmus infirmos, tanquam gallina pullos suos; huic enim se similem fecit: Quoties volui, inquit ad Jerusalem, congregare filios tuos sub suos, et noluisti ? Videtis autem, fratres, quemadmodum gallina infirmetur cum pullis suis. Nulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscimus. Gallina vero sic infirmatur in pullis suis, ut etiamsi ipsi pulli non sequantur, filios non videas, matrem tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem in alto et in profun¬
horaerat quasi sexta : Iam
incipiunt misteria : Non enim
frustra fatigatur iħs: non
enimfrustrafatigatur uir¬
tus dĩ: non enimfrustra fal¬
tigatur perquem fatigati
recre antur : Non enim frus¬
tra facigatur quo deserente
fatigamur: quo praesente fir¬
mamur : Fatigatur tamen iħs
et fatigatur abitinere et sedet :
Iuxta put eum sedet : et hora sex¬
ta fatigatus sedet : Omnia ista
innuuntaliquid: indicare uoluna
aliquid intentos faciunt ut pul¬
semus hortantur: Ipse ergo ape¬
riat et nobis et uobis: quidigna¬
tus est itahortariut diceret:
pulsate : et aperietur uobis :
Tibi fatigatus est abitine re ibs
Inuenimus uirtutem iħm et inue¬
nimus infirmum iħm: fortem
et infirmum : Fortem : quia in
principio erat uerbum et uer¬
bumerat apud dm̃ et ds̃erat
uerbum. hocerat in principio
apud dm̃ : Visuidere qua miste
filius dĩ fortissit : Omnia perip¬
sum facta sunt et sineipsofac¬
tumestnihil: et sine labore fac¬

Expanded text:
si autem in alto et profunsi autem in alto et profunHora erat quasi sexta. Jam incipiunt mysteria. Non enim frustra fatigatur Jesus; non enim frustra fatigatur Virtus Dei; non enim frustra fatigatur, per quem fatigati recreantur; non enim frustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatigatur tamen Jesus; et fatigatur ab itinere, et sedet, et juxta puteum sedet, et hora sexta fatigatus sedet. Omnia ista innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dignatus est ita hortari ut diceret, Pulsate, et aperietur vobis . Tibi fatigatus est ab itinere Jesus. Invenimus Virtutem Jesum, et invenimus infirmum Jesum; fortem et infirmum Jesum: fortem, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Vis videre quam iste Filius Dei fortis sit? Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil; et sine labore fac
Abbreviated transcription (Latin):
ro alterius dono quam illius.
quis qua metiam sacra mento
corporalis et ui sibilis baptis¬
matis inbuatur : Vis nosse
quia ipse baptitat non solum
sp̃u sedetiamaqua: audiapos¬
didit proea᷑ mundans eam la¬
uacro a quae in uerbo ut exibe¬
ret sibi ipse gloriosam ecclesiã
non habentem maculam aut
rugamaut aliquid eius modi :
Mundans cam. Vnde : lauacro
aquae in uerbo : Tolle aquam
non est baptismus: Tolle uer
bum non estbaptismus: Iam
ergo hisperactis perquae per¬
uenit ad conlocutionem cum
illa muliere uideamus quae
restant plena misteriis et gra¬
uida sacramentis : Oportebat
auteminquit eum transire
persamariam: Venit ergo
inciuita temsa mariae quae
dicitur sichar : iuxta praediũ
quod deditia cobio sephfilio
suo: Erat autemibi fonsia¬
cob: Puteus erat: sedom¬
nis puteus fons: non omnis
fonsputeus : Vbi enima qua
deterra manat etusui praebe¬
tur haurientibus fons dicitur:
sedsi in promptu et superficie
sit fonstantum dicitur

Expanded text:
ro alterius dono quam illius, ro alterius dono quam illius, quisquam etiam sacramento corporalis et visibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, sed etiam aqua? Audi Aposdidit pro ea, mundans eam lavacro aquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid ejusmodi . Mundans eam, unde? Lavacro aquae in verbo. Tolle aquam, non est bbum, non est baptismus. 5. Jam ergo his praejactis, per quae venit ad collocutionem cum illa muliere, videamus quae restant plena mysteriis, et gravida sacramentis. « Oportebat autem, inquit, eum transire per Samariam. Venit ergo in civitatem Samariae quae dicitur Sichar, juxta praedium quod dedit Jacob filio suo Joseph. Erat autem ibi fons Jacob. » Puteus erat: sed omnis puteus fons, non omnis fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur;