comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne regnaret iierłm. Constituit¬
q ioachim ꝓeo. Qui unũquẽq scd̾m
iures suas exegit. tam argentũ qͣm au¬
carnali expecit. ut tã sensu qͣm eloqͥo
eius ꝑ omnia parati sint obsequio. Ioa¬
chim p̃cepto pharaonis censum exigit.
qͥa diabolus ꝑsibi subditos magistros ab
uno quoq exigit scd̃m iures suas peccĩ
censum sͥ soluere. sicq in nequit̾ p̾latis.
donosor ut obsideret ierłm .xxxuii.¬
ierłm. ⁊ suscepit ioachim sibi obuiam
uenientẽ. & culit uasa aurea q̃ fecat
rex salomon in cẽplodrũ ce cͣnstulit na¬
buchodonosor om̃s pͥncipes & fortes. &

Expanded text:
nstituitque Joachim pro eo, qui unumquemque secundum vires suas exegit, tam argentum quam aucarnali expetit, ut tam sensu quam eloquio ejus per omnia parati sint obsequio. Joachim praecepto Pharaonis censum exigit, quia diabolus per sibi deditos magistros ab unoquoque exigit secundum vires suas peccati censum sibi solvere, sicque in nequitor praelatis, donosor ut obsideret Hierusalem, et suscepit Joachim sibi obviam venientem, et tulit vasa aurea, quae fecerat rex Salomon in templo Domini, et transtulit Nabuchodonosor
Abbreviated transcription (Latin):
quia spiritales indiuisisunt. scisma
ñ cogitant nec seducunt᷑ ab hereticiᷤ.
sedpax ẽ in ipsis. siue a coruis se remo¬
ueant ut turtur. suie inter illos con¬
uersentur ut columbe moralitas¬

Expanded text:
quia spirituales indivisi sunt, schisma non cogitant, nec seducuntur ab haereticis, sed est pax in ipsis, sive a caeteris se removeant ut turtur, sive inter illos conversentur ut columba. CA
Abbreviated transcription (Latin):
uenalia infendo in die scĩficata. qm̃ im¬
mundi spc̃ munditiam cordis maculare
nitunt᷑. & ingerere illecebras uicioꝵ. ac¬
cepto p̃cio nr̃ offensus. quo diem maxi¬
me scĩficationis inquinent .i. lucẽ pie
actionis uł cogicationis errorib obnubi¬
lent. S nos huiꝰmodi mercatũ clausis
muris nr̃e urbis .i. custodia uite ꝑfecti¬

Expanded text:
venalia inferendo in die sanctificata, quando immundi spiritus munditiam cordis maculare nituntur, et ingerere illecebras vitiorum accepto pretio nostri consensus: quo diem maximae sanctificationis inquinent, id est lucem piae actionis, vel cogitationis erroribus obnubilent. Sed nos hujusmodi mercatum, clausis muris nostrae urbis, id est custodia vitae perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
no. In bouis nomine ppłs excircũcisio¬
ne. positus sub iugo legis accipitur:
In asino aut̃ ppłs gentiũ ꝑtinens ad
eugłium. In boue simul & asino arate
qui sic recipit engłium. ut uidaica¬
rum suꝓsticionum quȩ inumbra
et imagine p̃cesserant cerimonias
cies: ne ꝑ eum quirem implere non
ualet. & illi qui p̃ualet obsistas. Bouẽ
uero & asinum si necesse sit. unusqͥsq

Expanded text:
no. In bovis nomine populus ex circumcisione positus sub jugo legis accipitur; in asino autem populus gentium, pertinens ad Evangelium. In bove quippe simul et asino arat qui sic recipit Evangelium ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias cies, ne per eum qui rem implere non valet, et illi qui praevalet obsistas. Bovem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet omnis industria uendendi ce
emendi. Hec inuisa lictora didit. pacẽ
& familiaritatẽ cum exteris nationi
b componit. et priuata bona cõmu
gricultura. quatuor habet sp̃es:
het species: ferinam. aucupiũ.
piscaturam. ferina fit multis modiᷤ.
Retib pedicis. laqueis. p̃cipitiis. ar¬
cu. laculis. cuspide. indagine. pennaꝵ
odore. canib accipitrib. Aucupium
fit laqueis. pedicis. retib arcu. uisco.
hamo. Piscatura fit sagenis. retib.
occasiones. et oꝑationes. xx.¬
Occasiones sunt sex. Aer circuuoans
nos. cibus & potus. somnꝰ et iugilie.¬
motus & quies. inanitio et repletio. et
accidentia anime. Oꝑationes fiunt
intus et foris. Intus: ut ea q̃ intro

Expanded text:
enim pertinet omnis industria vendendi et emendi. Hec invisa litora adit, pacem et familiaritatem bus componit, et privata bona communura. Agricultura quatuor habet speciest species, ferinam, aucupium, piscaturam. Ferina fit multis modis, retibus, pedicis, laqueis, praecipitiis, arcu, jaculis, cuspide, indagine pennarum, odore, canibus, accipitribus. Aucupium fit laqueis, pedicis, retibus, arcu, visco, hamo. Piscatura fit sagenis, retibus,occasiones et operationes. Occasiones sunt sex: aer circumdans nos, cibus et potus, somnus et vigilimotus et quies, inanitio et repletio et accidentia animae. Operationes fiunt intus et foris. Intus ut ea, quae intro
Abbreviated transcription (Latin):
cellentiorem fuisse oꝑib temploꝵ su¬
oꝵ fatebatur: et quod tam honestum
ñ nͥ dei domicilium crederetur. Mi¬
rabatur saxoꝵ magnitudinem. me¬
talli nitorem. uenustatem oꝑis. grãm
pulcritudinis. Interea unus ex sacer¬
dotib sese dedit. & quedam uasa. lucer¬
nas duas. mensas. crateras. phialas au¬
reas. & ꝑipetasma templi. Phinees qͦq
custos garophilacii comp̃hensus: osten¬
dit sacerdotum purpuram multam¬
et coccum. & cinamonium. & chimiama¬
cha. & aromata & uasa. & uestem sa¬
cratam sumii pontificis. Deniq ioħeᷤ
tito se tradidit: & symon a rufo teren¬
cio comp̃hensus. tito ẽ p̃sentatus. Con¬
cremata ẽ gͥ ciuitas & murus ad solum
usq deiectus. Deniq uespasianus et
titus magnificum de iudeis agentes
triumphum: romam in gressi sunt. Et
continuo totõ romano regno pacem
ꝓnunciauert̃. Itaq uespasianum res¬
publica fato quodam ne penitus rue¬
miscensint̾iit. Nam cum uentris elu¬

Expanded text:
aecellentiorem fuisse operibus templorum suaecellentiorem fuisse operibus templorum suorum fatebatur, et quia tam honestum non nisi summi Dei domicilium crederetur. Mirabatur saxorum magnitudinem, metalli nitorem, venustatem operis, gratiam pulchritudinis. Interea unus ex sacerdotibus sese dedit, et quaedam vasa, lucernas duas, mensas, crateras, phialas aureas, et peripetasmata templi. Phinees quoque custos gazophylacii comprehensus, ostendit sacerdotum purpuram multam, coccum, et cinnamomum, et thymiamata, et aromata, et vasa, et vestem sacratam summi pontificis. Denique Joannes Tito se tradidit, et Simon a Rufo Terentio comprehensus, Tito est praesentatus. Concremata est igitur civitas, et murus ad solum usque dejectus. Denique Vespasianus et Titus magnificum de Judaeis reportantes triumphum Romam ingressi sunt, et continuo in toto Romanorum regno pacem pronuntiaverunt. Itaque Vespasianum respublica Romana fato quodam ne penitus ruemiscens interiit. Nam cum ventris elu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam̃ sine suoꝵ sanguine. Rupto mu¬
ro: solito terribilior increpuit somtꝰ
tube. Titus audito fragore cube ex̾citum
hostes irruerant: iam cuncta turba¬
uerant. fiunt uulnera suꝑ uuln̾a: gla¬
dius obtunditur ferri rigore. Cerne¬
res sanguine tanqͣm fluuio decurre¬
re t̾ram. Ubiq strages. ubiq luctus.
ubiq ꝑtȩulũ. ubiq clamor ubiq des¬
ꝑatio. Ueruni nocte suꝑueniente. utͥq
requieuit ex̾citus. Mane facto p̾̃cepit
cesar ianuas argento oꝑtas succendi. Uo¬
lebat autem titus templum reseruare.s
cum principes dicerent radices rebelli¬
onis funditus euertendas. unꝰ de ro¬
manis admouit ignem porte tẽpli
que uocabatur speciosa: et liquefac¬
tus auri rigor lignum nudauit. ac
deinde furor ignis ingrediens. in pe¬
netralib templi se se ꝓripuit. Flam¬
ma iam depascebat te̾mpli conclaui¬
a. et accurrit titus cupiens cuiusmodi
edes eẽt inspicere. Cuius gr̃a motus p̃¬

Expanded text:
non tamen sine suorum sanguine. Rupto munon tamen sine suorum sanguine. Rupto muro, solito terribilior increpuit sonitus tubae. Titus audito fragore muri, et clanghostes irruerant, jam cuncta turbaverant, fiunt vulnera super vulnera, gladius obtunditur ferri rigore. Cerneres sanguine tanquam fluvio inundari terram: ubique strages, ubique luctus, ubique periculum, ubique clamor, ubique desperatio. Verum nocte superveniente uterque requievit exercitus. Mane facto praecepit Caesar januas templi argento opertas succendi. Volebat autem Titus templum reservare, sed cum principes dicerent radices rebellionis funditus evertendas, quidam de Romanis admovit ignem portae templi, quae vocabatur Speciosa, et liquefactus auri rigor lignum nudavit, ac deinde furor ignis ingrediens in penetrabilia templi sese proripuit. Flamma jam depascebat templi conclavia, et accurrit Titus cupiens cujusmodi aedes essent inspicere, cujus gratia motus pr
Abbreviated transcription (Latin):
manus eleuans ad celum talia ꝑtes¬
tabatur. ad bellum quidem o cõmi¬
litones uenimꝰ. sed aduersus homines
beluis crudeliores decertamꝰ. Diligũt¬
fere fetus suos: quosetiã in fame nu¬
triunt. Hoc ẽ ultra omnem acerbita¬
tem: ut membra que genuit mat̾
deuoret. Ab hoc contagio me tͥ mun¬
dus absoluo: quecunq in celo potes¬
tas es. Scis enim quia pacem freqͦn¬
ter obtuli. Infelix cuutas. in qua talis
officina. tale ministeriũ ẽ. Opiant
eam ruine sue. et abscondant huiꝰmodi
contagium ne sol uideat. et ne stellaꝵ
spectet globus. aut maculent᷑ aurarũ
spiracula. T̃ hiesteas dapes fabulam pu¬
tabamꝰ: flagitium uidemꝰ. cernimus
ueritatem. tragedis atrociorem. Matu¬
rius gͥ bellum conficiamꝰ: et exeamus
t̾ram execrabilem & ꝑniciosam. Et his
dictis: admoueri muro arietes ubet.
E uoluto gͥ biennio. postqͣm obsessa est
ciuitas uictor titus machinis & aliis bel¬
licis instrumentis muros euis irrupit:

Expanded text:
manusque elevans ad coelum, talia protesmanusque elevans ad coelum, talia protestabatur: Ad bellum quidem, o commilitones, venimus, sed adversus homines belluis crudeliores decertamus. Ferae diligunt fetus suos, quos etiam in fame nutriunt. Hoc est ultra omnem acerbitatem, ut membra quae genuit mater devoret. Ab hoc contagio me tibi mundus absolvo, quaecunque in coelo potestas es. Scis enim quod pacem frequenter obtuli. O infelix civitas, in qua talis officina taleque ministerium est! Operiant eam ruinae suae, et abscondant hujus mundi contagium, ne sol videat, et ne stellarum spectet globus, aut maculentur aurarum spiracula. Thyestaeas dapes fabulam putabamus, flagitium videmus, cernimus veritatem tragoediis atrociorem. Maturius igitur bellum conficiamus, et exeamus terram exsecrabilem et perniciosam. Et his dictis admovere muro arietes jubet. Evoluto igitur biennio postquam obsessa est civitas, victor Titus machinis et aliis bellicis instrumentis muros ejus irrupit,
Abbreviated transcription (Latin):
pleto quia nichil a uideis pacificum
ferebat᷑: titus menia aggredit᷑. Interea
clausis infuderat se miserabilis fames.
Itaq iam in occultis mandebant inco¬
cta cibaria. Misãbilis esca. lacrimabi¬
lis cibus. parentes filiis. filii parentib de
ip̃is faucib cibũ eruebant. S quid opꝰ
est pondus huiꝰ famis explicare. cũ ibi
gestum sit facinus. quale nec apudgͤ¬
cos. nec apud barbaros. ullis accepit au¬
ditus. Manebat inciuitate mulier que¬
dam infelix: q̃ infantem suũ necauit.
assauit. & comedit. Sed dum assaret᷑ ni¬
dor incensi ad pͥncipes seditionis ꝑuenit.
quẽ fame cogente secuti hospitium mu¬
lieris ingressi sunt. Comꝑtum ẽ itaq
qd̃ factum fuerat. Repleuit continuo
totam urbem tanti sceleris nefas: &
unꝰ quisq ante ocłos positum parrici¬
dalis conuuui eybum ꝑhorrescebat.
Sed et pleriq horrore ꝑt̾riti: ad hos¬
tem confugerunt. Quo comꝑto cesar
execratus infelicis terre contagium.

Expanded text:
pleto, quia nihil a Judaeis pacificum pleto, quia nihil a Judaeis pacificum afferebatur, Titus moenia aggreditur. Interea clausis infuderat se mirabilis fames. Itaque jam in occultis mandebant incocta cibaria, miserabilis esca, lacrymabilis cibus, parentes filiis, filiique parentibus de ipsis faucibus cibum eruerant. Sed quid opus etiam pondus hujus famis explicare? Cum ibi gestum sit facinus, quale nec apud Graecos, nec apud Barbaros ullus accepit auditus. Manebat in civitate mulier quaedam infelix, quae infantem suum necavit, assavit et comedit. Sed dum assaretur nidor incensi ad principes seditionis pervenit, quem fame cogente secuti, hospitium mulieris ingressi sunt. Compertum est itaque quod factum fuerat. Replevit continuo totam urbem tanti sceleris nefas, et unusquisque ante oculos positum parricidalis convivii cibum perhorrescebat. Sed et plerique horrore perterriti, ad hostem confugerunt. Quo comperto, Caesar exsecratus infelicis terrae contagium,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iohannus sepulerum uicem tuen¬
de urbis suscepit. Iudeis itaq audaq¬
am desꝑatio dabat: romanis głe cupi¬
ditas iuirtutem addebat. Titus mone¬
bat militem consilio pugnare: et eã
solam dicebat uirtutem cui comes ẽ
ꝓuidentia. Cesi st̃ itaq multi mor¬
tales.Arietil autem quatientib
paulatim cedebat murus. Et soluta
parte pͥma muroꝵ. iudei ad murũ
scd̃m concesserunt. fugientib gͦ iude¬
is romani introiert̃. & murum ex¬
teriorem diruerunt. Erat ciuitasple-¬
clamor mulierũ. eiulatꝰ senũ. mori¬
entiũ gemitus. iiiuentium desꝑatio
Deniq cesar ad moueri arietem ad
murum scdm iubet. Tandemq ui
insistentis cesaris solutus est muruᷤ
scds. Unꝰ murus suꝑerat hoc ẽ terciꝰ.
cumiã titus temꝑare militẽ iubet.
suadet iuideis ne se incendiis urbis
inuoluent que iam armis teneretur.
se ueniam p̃staturum. si modo uel sͥ
uel patrie consulerent. Igit᷑ triduo ex¬

Expanded text:
ad Joannis sepulcrum vicem tuenad Joannis sepulcrum vicem tuendae urbis suscepit. Judaeis itaque audaciam desperatio dabat; Romanis gloriae cupiditas virtutem addebat. Titus monebat militem consilio pugnare, et eam solam dicebat virtutem cui comes esset providentia. Caesi sunt itaque multi mortales. Arietibus autem quatientibus, paulatim cadebat murus, et soluta parte prima murorum Judaei ad murum secundum concesserunt. Fugientibus ergo Judaeis, Romani introierunt et murum exteriorem diruerunt. Erat civitas pleclamor mulierum, ejulatus senum, morientium gemitus, viventium desperatio. Denique Caesar admovere arietem ad murum secundum jubet. Tandemque vi insistentis Caesaris solutus est murus secundus. Unus murus supererat, hic est tertius, cum jam Titus temperare militem jubet, suadet Judaeis ne se incendiis urbis involverent; quae jam armis teneretur, se veniam praestiturum, si modo vel sibi vel patriae consulerent. Igitur triduo ex
Abbreviated transcription (Latin):
iudeos corrupta eẽnt iura legis & iii.¬
olata religio. deseruit eos duuna ꝓ¬
uidentia. & ñ solum urgebant eos¬
romani. sedet ipsi int̾ se domesticis
seditionib laborabant. Cuiꝰ seditio¬
niserant duo pͥncipes. quoꝵ unus
erat quidam iohannes. uir leuis ppłi
lueᷤᷤ doli callidus. fallendi artifex. qui
fallaciam uirtutem putaret. elegan¬
tie duceret carissimos circumuenire.
Ait̾ erat symon ñ dispar crudelita¬
te. qͣmuis inferior opum qͣntitate.
Porro tytus executor triumphi pat̾¬
ni cum ualida manu. ab alexandria
ad obsidionem iherosolimoꝵ est reu̾¬
sus. Obsedit eam gͥ die sollemm pas¬
che. quo frequens eo turba iudeoꝵ
conuenerat: iusto dei iudicio. ut qui m
die pasche saluatorem nr̃m intereme¬
rant. in ipso uelut in uno carcere con¬
clusi. feralis pene exitium qd̃ mere¬
bant᷑ exciꝑent. Deniq cohortati sũt¬
se factionũ uiri conspirantil studiiᷤ
patriam defendere. Iohannes in castͦ
cui nom̃ antonia. p̃liabatur. simon

Expanded text:
Judaeos corrupta essent jura legis, et violata religio, deseruit eos divina Providentia, et non solum urgebant Romani, sed et ipsi inter se domesticis seditionibus laborabant. Omnis seditionis erant duo principes, quorum unus erat quidam Joannes, vir levis, populi lues, doli callidus, fallendi artifex, qui fallaciam virtutem putaret, elegantiae duceret charissimos circumvenire. Alter erat Simon, non dispar crudelitate, quamvis inferior opum quantitate. Porro Titus exsecutor triumphi paterni cum valida manu ab Alexandria ad obsidionem Jerosolymorum est reversus. Obsedit eam igitur die solemni Paschae, quo frequens eo turba Judaeorum convenerat justo Dei judicio, ut qui in die Paschae Salvatorem nostrum interemerant, in ipso velut in uno carcere conclusi, feralis poenae exitium, quod merebantur, exciperent. Denique cohortati sunt factionum viri conspirantibus studiis patriam defendere. Joannes in castro cui nomen Antonia praeliabatur. Simon
Abbreviated transcription (Latin):
obtemꝑet: sed ut pariter equalipo¬
testate annuncient u̾bum dei. ñ si¬
ne scandalo quisq comites facit.

Expanded text:
obtemperet, sed ut pariter aequali potestate annuntient verbum Dei, non sine scandalo quisque comites facit.
Abbreviated transcription (Latin):
nario nũo. Nouenariꝰ quiminꝰ habet
ni sedechie obsedit ciuitatẽ m̃se de¬
cimo. & decima die m̃sis. quia mali
pastores cum decalogi mandata q̃sci¬
entia tenent oꝑe ⁊ doctͥna ꝑfice negli¬
gunt. neccẽ ẽ ut plebem sibi cõmissã
antiquus hostiscũ suo ex̾citu obsidioẽ
circundet. ⁊ munitione errorisac u¬
cioꝵ constructa claudat. sicq fames in

Expanded text:
narius numerus, qui minus habet ni Sedeciae obsederit civitatem mense decimo, et decima die mensis, quia mali pastores cum Decalogi mandata, quae scientia tenent, opere et doctrina perficere negligunt, necesse est ut plebem sibi commissam antiquus hostis cum suo exercitu obsidione circumdet, et, munitione erroris ac vitiorum constructa, claudat vallan
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. Qd̃ autẽ cenacła auro dicunt᷑
tecta ad idem respicit. Uarie celature.
uarie st̃ uirtutes eccłie. Mare eneum.
sigcat baptismũ. Salomon templum
⁊ dedicauit: qr xp̃c scãm eccłiam in
p̃sentiscło qd̾ septem dierũ circulo
uoluit᷑ iustificat. ⁊ post resurrectionẽ
occonario beatitudinũ głificat. Mensa
aurea: ẽ sacra scriptura intelligñtia

Expanded text:
as regnat. Quod autem coenacula auro dicuntur as regnat. Quod autem coenacula auro dicuntur recta, ad idem respicit. Variae coelaturae, variae sunt virtutes Ecclesiae. Mare aeneum, significat baptismum; Salomon septem am Ecclesiam in praesenti saeculo, quod septem dierum curriculo volvitur, vivificat, et post resurrectionem octonario beatitudinis glorificat. Mensa aurea, est sacra Scriptura, intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
domo diuĩ ponerent᷑: quia ꝯuersa
gentilitas misit ad dñm uiros in se¬
culo claros. sed securi increpationis
de monte suꝑbie deiectos & humili¬
atos. qui ad normam euglice u̾ita
cis instituti. in edificio eccłie ꝓsuo qͥsq
m̾ito. uł cpr̃e collocarent᷑. Misit etiam
artifices .i. philosophos ad ueram sap̃iã
ꝯu̾sos. qui ppłis regendis grã eruditio¬
aurũ. uiros scł sapĩa & ingenio claros
ꝓ quib expectat dona gr̃e celestis. tri¬
ta tresordines designant in scã eccłia: cõ¬
uigatoꝵ. continentiũ. uirginũ. Nichile¬
rat intemplo quod auro ñ tegeretur.
quia nichilẽ in scã eccłia qd caritate ñ
tur extͣ ipsam & ñ in ipsa ẽẽ uidicat᷑. De¬
aurata erat porticꝰ: quia patres uet̾is
testam̃ti ꝑ caritatem deo placuert̃. De¬
auratũ ipsum templũ: qr eadem cari¬
tas diffusa ẽ incordib nr̃is. D eaurata
domꝰ int̾ior: qr in celesti patria regnat¬

Expanded text:
domo Domini ponerentur ; quia conversa domo Domini ponerentur ; quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros in saeculo claros, sed securi increpationis de monte superbiae ejectos et humiliatos, quia ad notitiam vel normais instituti, in aedificio Ecclesiae pro suo quisque merito collocaretur. Misit etiam artifices, id est philosophos ad veram sapientiam conversos, qui populis regendis gratia eruditioaurum, viros sapientia et ingenio claros, pro quibus exspectat dona coelestis grta tres ordines designant in sancta Ecclesia conjugatorum, continentium, virginum. Nil erat in templo, quod auro non tegeretur; quia nihil est in sancta Ecclesia quod charitate non tra ipsam, et non in ipsa esse judicatur. Deaurata erat porta ejus, quia Patres Veteris Testamenti per charitatem Deo placuerunt. Deauratum ipsum templum, quia eadem charitas diffusa est in cordibus nostris. Deaurata domus interior, quia in coelesti patria charit
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit. Salomon qͥnq milia carmi
Salomon de cedro & ysopo de uim̃tis
et uolucrib. de reptilibs disputauit:
tura inuisibilis in conspectu eiꝰ. Et
rerum conditarũ rationes multi¬
formit̾ nobis exponit. Duodecim p̃¬
fecti. domui salomonis ministͣbars
cłiarũ. ⁊ reges om̃s orbis t̾raꝵ uenitad
austri: & uenit ad xp̃m gentilitas
ut audiret sapĩam xp̃i. Presentauit
regina austri salomoni aromata mul
it salomon quasi septingentas reginaᷤ
& trecentas concubinas. ⁊ xp̃c habet
fideles animas ꝑ septiformem grãm
renatas. ⁊ ꝑfidem sc̃e tͥnitatis p̃¬
⁊ xp̃c edificauit eccłiam. In edifica¬
tione templi fuert̃ artifices: latomi.
cemmat̾iam misit salomon in cõstru¬
ctionẽ templi. lapides ligna aurũ. La¬
pides sigr̃ant fidei firmitatẽ. ligna
spei sublimitatẽ. aurũ caritatiꝰ sul¬
gorem. Quarto anno regni salomo¬
nis cepit templũ edificari. qr pꝰ p̃di¬
Misit yram salomoni ligna cedri¬
na de libano p̃cisa & abiegna q̃ in

Expanded text:
angelis. Salomon quinque millia carminSalomon de cedro et hyssopo, de jumentis et volucribus, et de reptilibus disputavit; tura invisibilis in conspectu ejus; et rerum cunctarum rationes multiformiter nobis exposuit. Duodecim praefecti Salomonis ministrant dversarum, et reges omnes orbis tjus , et venit ad Christum gentilitas ut audiret sapientiam ejus. Praesentavit regina austri Salomoni aromata multit Salomon quasi septingentas reginas, et trecentas concubinas, et Christus habet fideles animas per septiformem gratiam renatas, et per fidem sanctae Trinitatis pr aedificavit Ecclesiam. In aedificatione templi, fuerunt artifices latomi, lautem materiam misit Salomon in constructionem templi: lapides, ligna, aurum. Lapides, significant fidei firmitatem; ligna, spei sublimitatem; aurum, charitatis fulgorem. Quarto anno regni, Salomon coepit templum aedificare. Et per praediMisit Hiram Salomoni ligna cedrina de Libano praecisa, et abiegna, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
rectores minꝰ prudent̾ qͣm agenda
st̃ uident. quia eoꝵ ocłos nebula
iudicauit erubescat. Sicut gͥ p̃latis
iectis ꝓuidendũ ẽ. ne sibi rectoꝵ fa¬
cta displiceant. Si autẽ magistroꝵ
uita uire rep̃henditur. oportet ut
subiecti eos etiam cum displicent
uenerent᷑. Sed sollerter intuendũ¬
mitari appetas. aut quẽ imitari de¬
spicis uenerari contemnas. Subtilis
enim uia tenenda ẽ rectitudinis &

Expanded text:
rectores minus prudenter ea quae agenda sunt vident, quia eorum oculos ipsa nebula judicavit, erubescat. Igitur sicut praelatis jectis providendum est, ne sibi rectorum facta dispvita jure reprehenditur, oportet ut eos subditi, etiam cum displicent, venerentur. Sed hoc est solerter intuendumitari appetas; aut quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et
Abbreviated transcription (Latin):
det̾or fiat uita plebium. &e ex m̾itople¬
bium mutet᷑ uita pastoꝵ. Sed qͥa recto
sum enim dñs es nũmularioꝵ fudit.
et cathedras uendentiũ colum bas e
seruent᷑. Dum gͦ salua fide res agit᷑.
urtutis ẽ meritũ quicqͥd pͥoris ẽ to¬
lerare. ddebet tam̃ humilit̾ suggerisi
forte ualeat quod displicet emenda¬
&e dum rectitudo incaute dirigitur
magistra rectitudinis humilitas a¬
mittat᷑. Nec enim p̃esse quis despici

Expanded text:
deterior fiat vita plebium, et sepe ex merito plebium mutetur vita rectorum. Sed quia rectorsum Dominus aes nummulariorum fudit, et cathedras vendentium columbas eve res agitur, virtutis est meritum, si quidquid prioris est, toleratur: debet tantummodo humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displiceat emendadum enim rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittitur: ne eum sibi praeesse quis despicia
Abbreviated transcription (Latin):
alomon idest pacificꝰ.
& nomine ⁊ serenissi¬
simile fidem designant scẽ tͥnitatis.
Sexaginta uͦ chori farine ꝑfectionẽ
boni oꝑis. In senario namq ds opus
creationis ꝑfecit. Decem boues pin¬

Expanded text:
alomon, id est pacificus et nomine, et serenissisimilae fidem designant sanctae Trinitatis. Sexaginta vero cori farinae, perfectio boni operis. In senario namque Deus opus creationis perfecit. Decem boves pin
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ qͣlitatil subditoꝵ. disponunt᷑ acta
regentiũ. ut sepe ꝓmalo gregis. etiã
uere boni delinquat uita pastoris. da
inflatꝰ ppłm numerando peccauiti&e
plebium disponunt᷑ corda rectoꝵ. Iust̃
uͦ uidex peccantis uicium ex ipsoꝵ am¬
madu̾sione corripuit. quoꝵ causa pec¬

Expanded text:
 qualitatibus subditorum disponuntur acta regentium, ut saepe pro malo gregis, etiam vere boni delinquat vita pastoris. Illinflatus, populum numerando peccavit, etplebium disponuntur corda regentium. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit ex quorum causa pec
Abbreviated transcription (Latin):
uine laudis. hypocrite unꝰ quisq ue¬
strum salbato non soluit bouem suũ.
aut asinum a p̃sepio. ⁊ ducit ad aqͣre:
bos qui cognouit possessorem suum.
daicum ce gentilem sig̾cat ppłm. qui
ut̾q peccĩ uinculis absolutus. sitim
estumq huiꝰ mundi haustu dñici fon¬
cis deposuit. In his gͦ duob animalib

Expanded text:
vinae laudis. Hypocritae, unusquisque vevinae laudis. Hypocritae, unusquisque vestrum Sabbato non solvit bovem suum, aut asinum a praesepio, et ducit adaquare? Bos, qui cognovit possessorem suum, , Judaicum et gentilem significant populum, qui uterque peccati vinculis absolutus, sitim aestumque hujus mundi haustu Dominici fontis deposuit. In his ergo duobus animalibus
Abbreviated transcription (Latin):
habebat sp̃m in firmitatis. U¬
annis decem & octo. Mulier istahu¬
mana est natura. Sp̃c infirmitatis
amor t̾rene cupiditatis. Decem &
octoanni langoris trangressionem
expͥmunt legisqͦ denario consum¬
matur. & desꝑationem resurrectiõis
que octonario figuratur. Que in¬
clinata erat ꝑ culpam. nec omni¬
no pot̾at sursum respicere ꝑ iusti¬
ciam. Qui enim t̾rena diligit &e co¬
gitat. respicit ad t̾rena. & qui celesti
a diligit & cogitat. ipse respicit
sursum ad celestia. Quam cum ui¬
disset iħc ꝑ p̃destinationẽ. uocauit eã
ꝑp̃dicationem. Et ait. Mulier dimis¬
sa es ab infirmitate tua.i. soluta es
a culpatua. Limposuit illi manus ꝑ
grãm spũalem. & erecta ẽ ꝑ iustifica¬
tionẽ. & glorificabat łm ꝑ gr̃ãꝵ acti¬
onem. Archisinagogꝰ indignans. po¬
pulus ẽ iudeoꝵ litteram legis ⁊elans.
non intelligens sabbatum obseruan¬
dum ab effectu oꝑis seruilis. ñ a cura¬
tione infirmitatis. nec a cessatione di¬

Expanded text:
habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo . Mulier ista, humana est natura; spiritus infirmitatis, amor terrenae cupiditatis; decem et octo anni languoris, transgressionem exprimunt legis, quae denario consummatur, et desperationem resurrectionis, quae octonario significatur. Quae inclinata erat per culpam, nec omnino poterat sursum respicere per justitiam. Qui enim terrena diligit et cogitat, non respicit sursum ad coelestia diligit et cogitat, non respicit sursum ad coelestia. Quam cum vidisset Jesus per praedestinationem, vocavit eam per praedicationem, et ait: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua, id est absoluta es a culpa tua. Et imposuit illi manum per gratiam spiritualem, et erecta est per justificationem, et glorificabat Deum per gratiarum actionem. Archisynagogus indignans, populus est Judaeorum litteram legis zelans, non intelligens Sabbatum observandum ab effectu operis servilis, non a curatione infirmitatis, non a cessatione di
Abbreviated transcription (Latin):
ori post inuitato locum dat. qͥ delon¬
ge conu̾sationis sue confidentia secu¬
rior factus. cita illoꝵ qui se in xp̃ose
cutisunt agilitate p̃itur. & cũ rubore
nouissimum locum tenet cum de a¬
liis meliora cognoscens. quicqͥd de su¬
a oꝑatione altum senserat humiliat.
Recumbe gͦ in nouissimo loco .i. qͣnto
maior es tanto humiliate in omnibus.
ut dicat tibi qui te inuitauit. amice as¬
cende suꝑuis. quia d̾s gr̃am dat humi
lib quam aufert suꝑbis. Tunc erit tibi
gła coram simul discumbentib .i. in
eadem fide. uel in eadem beatitudiue

Expanded text:
ori post invitato locum dat, qui de longae conversationis suae confidentia securior factus, vita illorum, qui se in Christo secuti sunt, agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, cum de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione altum senserat, humiliat. Recumbe ergo in novissimo loco, id est quanto major es, tantum te humilia in omnibus . Ut dicat tibi qui te invitavit: Amice, ascende superius, quia Deus dat humilibus gratiam , quam aufert superbis. Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus, id est in eadem fide, vel eadem beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celoꝵ homini patͥ fami¬
ltas. qui exiit pͥmo mane conducere
anima. oꝑarii sensus nr̃i. instantia o¬
peris. exercitium uirtutis. hore. eͣ tates
hominis. uesꝑe finis uite. retributio e¬
t̾na beatitudo. De huiꝰ cultorib uinee¬
& retͥbutione quidam u̾sificator sic ait.
Uinea culta fuit. cultores p̃mia q̃rt̃.
Non labor equalis equalia dona fue¬
runt. Qui uenit extremꝰ dispensato¬
re uocante. Tantũ dẽ recip̃ qͣntũ qui
uen̾at ante. Sic ds̃ ostendit qd qͣndo¬
cũꝙ uenimꝰ. Aggrediamur opꝰ certide

Expanded text:
regnum coelorum homini patrifamilias, qui exiit primo mane conducere anima; operarii, nostri sensus; instantia operis, exercitium virtutis; horae diei aetates hominis; vesper, finis vitae. Retributio, aeterna beatitudo. De hujus vineae cultoribus et retributione quidam versificator ait. Vinea culta fuit, cultores praemia quaerunt. Non labor aequalis, aequalia dona fuerunt. Qui venit extremus dispensatore vocante, tantumdem recipit, quantum qui venerat ante. Sic Deus ostendit, si quandocunque velimus, aggrediamur opus, certi de
Abbreviated transcription (Latin):
ro similis folus s altitudine p̃stans. ⁊ in¬
t̾pretat᷑ ficus fatua .i. crux que creden¬
tes ut ficus pascit. ab infidelib irridet᷑
ut fatua. Quam pusillus ascendit. dũ
quilibet humilis ⁊ ꝓpͥe infirmitatis cõ¬
scius in iurtute crucis głatur. ⁊ ꝑhanc
laudabilem fatuitatem tͣnseuntẽ ꝓpe
dũm cernit. quia si ñdum ita ut ẽ ille¬
s iam tñ raptim & quasi intͣnsitu luci
domo manens reficitur. cũ ppłm genti¬
lem ad fidem conuersum uel quẽlibet
fidelem ꝑ sp̃m inhabitans bonis eiꝰ oꝑi¬
b satiatur. Zacheus quoq dimidiũ bo¬
noꝵ suoꝵ dat pauꝑib. cum ipse qͥ ad
dñm conu̾titur ea tantum que corpori

Expanded text:
 similis, sed altitudine praestans, et interpretatur ficus fatua, id est crux. Quae credentes ut ficus pascit, ab infidelibus irridetur ut fatua. Quam pusillus ascendit, dum quilibet humilis et propriae infirmitatis conscius, in virtute crucis gloriatur, et per hanc laudabilem fatuitatem transeuntem prope Dominum cernit, quia si nondum ita solide ut est jam, tamen raptim, et quasi in transitu luci domo manens reficitur, cum populum gentilem ad fidem conversum, vel quemlibet fidelem per spiritum inhabitans bonis ejus operibus satiatur. Zachaeus quoque dimidium bonorum suorum dat pauperibus, cum ipse, quia ad Deum convertitur, ea tantum quae necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
statura pusillus erat. Tacheus qui in¬
t̾pretat᷑ iustificatꝰ. sig̾cat credentes ex
gentib qui ꝑ occupationẽ temporali¬
um dep̃ssi erant: ⁊ minimi. sed ad nõ
scĩficati. qui intrantem iericho salua¬
torem uidere uolunt. dum fideiquã
mundo attulit participare quert̃. S
turba .i. uicioꝵ consuetudo q̃ cecũ cla¬
mautẽ increpabat. &ẽ hc̃ suscipientẽ
turbã uicit. ita pusillus t̾rena relinqñ¬
do arborem crucis ascendendo. turbã
obstantem tͣnscendit. clamans cum
apło mͥ autẽ absit głari nͥ in cruce

Expanded text:
lus erat . Zachaeus, qui interpretatur justus, significat credentes ex gentibus, qui per occupationem temporalium depressi erant et minimi, sed a Deo sanctificati. Qui intrantem Jericho Salvatorem videre volunt, dum fidei quam mundo contulit participare volunt. Sed turba, id est vitiorum consuetudo, quae caecum clamantem increpaturbam vicit, ita pusillus terrena relinquendo, arborem crucis ascendendo, turbam obstantem transcendit, clamans cum Apostolo: Mihi absit gloriari nisi in cruce
Abbreviated transcription (Latin):
suam dix̃ ei. Mitte unam ex ancillistus¬
i uideat si mortuus ẽ. ut sepeliam eum
añqͣm illucescat. Et misit unã ex ancilł
suis. Que ingressa cubicłm inuenit eos
saluos& incolumes. secum parit̾ dormi¬
entes. Cantꝰ pulloꝵ sonꝰ ẽ p̃dicatoꝵ qͥ post
tenebras erroꝵ. diem lucis anñciant fu¬
turũ. Erant ingentib qui dubitarent.
an dñs uere uicisset antiquũ hostem.
et ideo fidem nominis eius obruere atq
abscondere sacuis estimarent. s postmo¬
dũ agnita u̾itatis luce quasi aurora p̃e¬
occidit duasuaccas. iiͦii. arietes. parat.
sis doctores fierent. qui postmodũ mr̃es
exist̾e̾nt. hii uacce st̃ quiiugũ eugłii por¬
tauert̾. et qui portarent p̃dicando ge¬
nuerunt. Arietes sunt tanqͣm patres
⁊ duces ppłoꝵ. Uñ scriptũ ẽ. Afferte dño

Expanded text:
suam, dixit ei: Mitte unam ex ancillis, usuam, dixit ei: Mitte unam ex ancillis, ut videat, an mortuus est, ut sepeliam eum antequam illucescat. Et misit unam ex ancillis suis. Quae ingressa cubiculum, invenit eos salvos et incolumes, securiter dormientes, etc. Cantus pullorum sonus est praedicatorum qui post tenebras errorum, diem lucis annuntiant futuram. Erant in gentibus qui dubitabant an Deus vere vicisset antiquum hostem, et ideo fidem nominis ejus obstruere atque abscondere satius existimabant: sed post modum agnita veritatis luce, quasi aurora praeOccidit duas vaccas, quatuor arietes, parat sis doctores fierent qui postmodum martyres existerent. Hi, vaccae sunt qui jugum Evangelii portaverunt, et eos, qui portarent praedicando, genuerunt. Arietes, sunt tanquam Patres et duces populorum. Unde scriptum est: Afferte Domino
Abbreviated transcription (Latin):
tulit de cassidili suo partem iecoris. posu¬
itq suꝑ carbones uiuos. Tunc raphael
pturus eccłiam degentib in despon¬
sationis inicio iubet eam abreñciare
diabolo.⁊ oĩb põpis eiꝰ ⁊ confiterifidẽ
scẽ tͥnitatis in remissionẽ pecc̃oꝵ. qd̾ ẽ
incima uiscera piscis uiuis cremare car¬
bonib. Desertum & egiptus corda infi¬
delium sig̾cant. que a deo deserta st̃.
qͥa eius habitatione indigna ⁊ iuxta in¬
t̃ptationẽ egipti ꝑfidie sue cenebris obs¬
curata. Merito autẽ qui a deo deserit᷑.
a demonio repletur. Angłs uͦ demonẽ
qui tobiam occidere uolebat in deserto
ligauit. qr cohibitũ afidelib qui sunt
inembra xp̃i. diabolum infidelib dña
cum. quia nec ipsos tm̃ ledere ꝑmittit᷑.
qͣntũ conatur. Factũ ẽ circa pulloꝵ can¬
tum accersiri uissit raguel seruos suos.
cet̾is aliis .uii. qui st̃ ing̾ssi ad eam. Cũq
parasset fossam. reu̾sus raguel aduxorẽ

Expanded text:
rotulit de cassidili suo partem jecoris posurotulit de cassidili suo partem jecoris posuitque super carbones vivos. Tunc Raphael pturus Ecclesiam de gentibus, in desponsationis initio, jubet eam abrenuntiare diabolo, et omnibus pompis ejus, et confiteri fidem Trinitatis in remissionem peccatorum, quod est, intima viscera piscis vivis cremare carbonibus. Desertum edelium significant, quae a Deo deserta. quia ejus habitatione indigna, et juxta interpretationem Aegypti perfidiae suae tenebris obscurata. Merito autem et qui a Deo deseritur a daemonio repletur. Angelus vero daemonem qui Tobiam occidere volebat, in deserto ligavit, qui cohibitum a fidelibus, qui sunt membra Christi, diabolum in infidelibus tatum, quia nec ipsos tantum laedere permittitur, quantum conatur. Factum est circa cantum pullorum; accersiri fecit Raguel servos suos; aeteris aliis septem, qui ingressi sunt ad eam. Cumque parassent fossam, reversus Raguel ad uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ furorem eiꝰ ⁊ diu̾sa consilia. ad utilita¬
tẽ legentiũ scribi fecit. Tobias qͥcqͥd de pi¬
sce sumpsit assauit. ⁊ xp̃c electos quos ꝑ¬
p̃dicationẽ a corpore diaboli separat. ig
ad raguelem. Hic ego hodie ñ mandu¬
cabo. neq bibam. nisi pͥus petitionẽ me¬
am confirmes. ⁊ ꝓmittas michi dare sa¬
ram filiam cuã. Quo audito u̾bo ragu¬
el expauit. sciens quod euen̾it illis.uii.
iuris & timere cepit ne forte huic sum
lit̾ accidẽt. Sic audiens ppłs gentiũ u̾bũ
fidei. ⁊ ãmonitus ab apłis ut de sua stir¬
pe xp̃o daret uxorem. ñ sine certa ex
ploratione potuit noue fidei iura sus¬
ciꝑe q olim multos doctores habuit.
quiom̃s quasi septenario num̃o comp̃¬
te autẽ intͥnsecus ueritate. ⁊ foris ꝑ doc¬
toꝵ ora sonante.tandem intellexit qui¬
dem iustũ eẽ. ut qui stulta dicẽnt. stul¬
te ꝑirent. Intͦductꝰ tobias ad cubiculũ ꝓ¬

Expanded text:
et furorem ejus, et diversa consilia ad utilitaet furorem ejus, et diversa consilia ad utilitatem legentium scribi fecit. Tobias quidquid de pisce sumpsit assavit; et Christus electos, quos praedicatione a corpore diaboli separat, Spiad Raguelem: Hic ego hodie non manducabo, neque bibam, nisi prius petitionem meam confirmes, et promittas mihi dare Saram filiam tuam. Quo audito Raguel expavit, sciens quid evenerit illis septem viris, et timere coepiiliter . Sic audiens populus gentium verbum Dei, et admonitus ab apostolis, ut de sua stirpe Christo daret uxorem, non sine timore vel exploratione potuit novae fidei jura suscipere; quia cum multos doctores habuit, qui omnes quasi septenario numero comprete autem intrinsecus veritate, et foris per doctorum ora sonante, tandem intellexit quod justum esset, ut qui stulta dicerent, stulte perirent. Introductus Tobias ad cubiculum p
Abbreviated transcription (Latin):
sit impleuert̃. Uñ scͥptum ẽ. Euntes do¬
cete os gr̃s. baptirantes eos in nõĩe patͥs¬
et filii & sp̃c sc̃ĩ. Domum qͥ ppe cornelii pͥ¬
mo ipse dñs ꝑ se impleuit spũ scõ. ⁊ sic eũ
petrus aqua ꝑfudit. Canes uocant᷑ p̃di¬
ticis defendunt. ꝓfectus tobias mansit
dum. mansit iuxta decursũ mortalitatiᷤ.
Exiuit cobias. ut lauaret pedes suos. &
xp̃c exiuit a patre. ut a sordib peccõꝵ ab¬
lueret electos suos. Uoluit piscis cobiã
deuorare. ⁊ diabolus conatus ẽ ꝑ satelli¬
tes suos xp̃m extinguere. Extimuit to¬
muit mortẽ. ꝑ suggestionẽ ⁊ cooꝑationẽ
diabolicã. a uideis sibi imminentẽ. Ap¬
p̃hendit cobias piscem ⁊ trax̃ in siccum.
& xp̃c sua potentia suꝑauit diabolum.
et cenet ligatũ. Tobias piscem exentera¬
uit. ⁊ xp̃c occultam nequiciã diaboli cũ¬
ctis electis manifestauit. Tobias corpis¬
cis. ⁊ fel. ⁊ iecur. ad diu̾sa medicam̃ta u¬
cilia sͥ reposuit. ⁊ xp̃c maliciã diabol.

Expanded text:
est: Euntes, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patet Filii et Spiritus sancti . Domum quoque Cornelii primo ipse Dominus per se implevit Spiritu sancto, et sic eum Petrus aqua perfudit . Canes vocantur praediticis defendunt. Profectus est Tobias, et mansit dum, mansit juxta fluvium mortalitatis. Exivit Tobias, ut lavaret pedes suos: et Christus exivit a Patre, ut a sordibus peccatorum ablueret electos suos. Voluit piscis Tobiam devorare, et diabolus conatus est per satellites suos Christum exstinguere. Et Tomuit mortem, per suggestionem, et cooperationem diabolicam a Judaeis sibi imminentem. Apprehendit Tobias piscem, et traxit in siccum, et Christus sua potentia superavit diabolum, et tenet ligatum. Tobias piscem exenteravit; et Christus occultam nequitiam diaboli cunctis electis manifestavit. Tobias cor piscis, et fel et jecur ad diversa medicamenta utilia sibi reposuit; et Christus malitiam diaboli,
Abbreviated transcription (Latin):
a finiatur.i. urtutes eius. doctͥna tem¬
ptatio. passio. resurrectio. ascensio. sp̃c
scĩ missio. sides credentiũ. ꝑsecutio infi¬
delium. his in uidea ꝑactis. mediator
deice hominũ ꝑ apłos iudeis contͥbuli¬
b suis & gentil gaudia suꝑne salutis
et pacis p̃dicauit. ⁊ hisqui crede̾ & acci¬
ꝑe uolebant ꝑ se ipsum donauit. ⁊ sic

Expanded text:
tutes, ejus doctrina, tentatio, passio, resurrectio, ascensio, Spiritus sancti missio, fides credentium, persecutio infidelium. His in Judaea peractis, mediator Dei et hominum per apostolos Judaeis contribulibus suis, et gentibus gaudia supernae salutis et pacis praedicavit, et his qui credere, et accipere volebant per seipsum donavit, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
niue. & reu̾sus ẽ ad soceros suos. inue¬
nitq eos incolumes in senectute bona.
hoc cotidie facit xp̃c cum malis relic¬
tis ad bonoꝵ corda illustnͣda conu̾ti¬
tur. quos inuenit in senectute bona.¬
eo quod in bonis oꝑib drastuduert̃.
Alios autẽ p̾tit qui diuiuentes ñ
consilio sunt maturi. nec canicie bo¬
ne actionis uen̾andi. s peccõꝵ onere
curui. Uñ ysaias. puercentũ annoꝵ
moriet᷑. ⁊ peccõr centũ annoꝵ maledi¬
gnatio eius: ⁊ omnis gn̾atio eiꝰ Sepul¬
tura tobie finem mundi designat. qͦ
requiem intrat angłis de societate

Expanded text:
et reversus est ad soceros suos, et invenit eos incolumes in senectute bona . Hoc quotidie facit Christus, cum malis relictis ad bonorum corda illustranda convertitur, qui inveniuntur in senectute bona, quia in bonis operibus diu studuerunt. Alios autem praeterit, qui diu viventes, nec consilio sunt maturi, nec canitie bonae actionis venerandi, sed peccatorum mole incurvi. Unde Isaias: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledignatio ejus, et omnis generatio ejus. Sepultura Tobiae fideEcclesia, in requiem intrat angelis de societate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiat lucem. Sumens tobias de felle
piscis. linuit ocłos patͥ suo. ⁊ sustinuit
quasi dimidiã fere horam. ⁊ cepit albu¬
go ex ocłis eius qͣi m̃brana oui eg̾di. Quã
app̃hendens tobias trax̃ ab ocłis eiꝰ. statĩq
uisũ recepit. Et glorificauit d̾mipse ui¬
delicet.: ⁊ uxor sua.iõs quisciebant eũ.
Dicebatq cobias. Benedicote dñe d̾s isrł.
quia tu castigasti me. ⁊ saluasti me. Sic
ppłs udeoꝵ postqͣm amarissimã anti¬
qui hostis maliciam cognou̾it amissam
recipiet lucem. Albugo designat stulti¬
ciam ppłi iudaici sibi placentis. haben¬
tis zelum dei s ñ scd̃m scĩam. de quib
dr᷑. Suã iusticiam uolentes constituere.
iusticie dei ñ sunt subiecti. Puꝑilla enĩ
nigͣ. uidet alba &e cenebrosa. Et qͥ sibisa¬
pientes uident᷑. ⁊ dicunt ñqͥd & nos ceci
sumꝰ in eis ueritas ñ ẽ.⁊ qui ignorantie¬
sue conscii dicunt. dnẽ ds illumina ce¬
ginem quia candidꝰ et iustus sibiuidet᷑

Expanded text:
 Tunc sumens Tobias de felle piscis, linivit oculos patris sui. Et sustinuit quasi dimidiam fere horam: et coepit albugo ex oculis ejus, quasi membrana ovi, egredi. Quam apprehendens Tobias traxit ab oculis ejus, statimque visum recepit. Et glorificabant Deum, ipse videlicet, et uxor ejus, et omnes qui sciebant eum. Dicebatque Tobias: Benedico te, Domine Deus Israel, quia tu castigasti me, et tupopulus Judaeorum postquam amarissimam antiqui hostis malitiam cognoverit, amissam recipiet lucem. Albugo designat stultitiam Judaici populi sibi placentis, habentis zelum Dei, sed non secundum scientiam. De quibus dicitur: Suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subject qui sibi sapientes videntur, et dicunt: Nunquid et nos coeci sumus? in eis veritas non est. Et qui ignorantiae conscii, dicunt: Domine Deus, illumina teginem, quia candidus et justus sibi videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
dum sanguine suo redemit. Uñ seqͣr.
uisu recepto glorificauit dm tobias
cũ uxore sua. Ego sum raphael angłs.
et quare uen̾it. & quo reu̾surus sit ex¬
ponit. ⁊ xp̃c eidem ppło latius ꝓfiten¬
ci. conditionẽ suam patefaciet. osten¬
dens quod ipse in patre. ⁊ pat̾ in ipso
sit. Angłs redit ad dm. tobias remairi
te consubalis hominib aꝑiens os suũ¬
care & flagella timere. repletꝰ ꝙ sp̃u ꝓ
phetie. de suꝑna ierłm multa decan¬
tat. Popłs quoq uideoꝵ in fine secł
conũsus. multos habebit doctores et¬

Expanded text:
dum sanguine suo redemit. Unde sequitur quod visu recepto, glorificabant Deum Tobias cum uxore sua. Ego sum Raphael angeluset quare venerit, et quo regressurus sit, exponit; Christus eidem populo latius proficienti naturam suam patefecit, ostendens quod ipse in Patre, et Pater in ipso sit. Angelus redit ad Dominum; Tobias remansitte consubstantialis hominibus. Aperiens care, et flagella timere, repletusque spiritu prophetiae de superna Hierusalem multa decantat. Populus quoque Judaeorum in fine saeculi conversus multos doctores
Abbreviated transcription (Latin):
ideo fidem citius susceꝑunt. Tradidit
raguel tobie saram ⁊ dimidiam partem
omnis sub̃e sue. in pueris & in puellis an
pecudib incamelis. ⁊ in uaccis. & in pe¬
cuma multa. ⁊ saluũ atq gaudentẽ re¬
misit eũ ad patrẽ suũ. Sic doctores eccłie
infine remittent xp̃m cũ ipsa eccłia uir¬
tucũ diuitiis plena. ad fidẽ illustͣndã.
gentem. ex qͣ di filius assumpsit carnem
dixit angłs ad cobiã. Si placet tibi p̃ceda¬
mꝰ.i lento gradũ sequant᷑ iter nr̃m fa¬
tiũ ppłs. p̃cedet diuina grã ad illumi¬
nandam cecitatẽ udeoꝵ. ut in libris su¬
is cognoscant xp̃m uerũ hominẽ & ue¬
rũ deũ: ⁊ sic tandem qͣi angło uiso ⁊ filio
suo qͦs dui ñ uid̾ant multum gaudeant.
st̾ioꝵ cõmunione conungant. Pcu¬
currit canis qui sunul fuerat in uia.
& quasi blandim̃to sue caude gaudebat.
Sic gaudent doctores de effectu sui oꝑis.
cum uideam adnõ recolligendã intelli¬
gtͥ. gaudent de p̃mio uite et̾nericunces

Expanded text:
ideo fidem citius susceperunt. Tradidit Raguel Tobiae Saram, et dimidiam partem omnis substantipecudibus, in camelis, in vaccis, in pecunia multa, et salvum atque gaudentem remisit eum ad patrem suum . Sic doctor Ecclesiae in fine remittet Christum cum ipsa Ecclesia virtutum divitiis plena, ad fidem illustrandam gentem, ex qua Dei Filius assumpsit carnem. Dixit angelus ad Tobiam: Si placet tibi, praecedamus, et lento gradu sequatur iter nostrum fatium, praecedit divina gratia ad illuminandam caecitatem Judaeorum, ut in libris suis cognoscant Christum verum hominem et verum Deum, et sic tandem quasi viso angelo et filio suo quos diu non viderant, multum gaudeant; steriorum se communione conjungant. Praecucurrit canis, qui simul fuerat in via, et quasi blandimento suae caudae gaudebat. Sic gaudent doctores de effectu sui operis, cum Judaeam a Domino recolligendam intelligunt. Gaudent de praemio vitae aeternae,
Abbreviated transcription (Latin):
Raphael int̾pr̃ medicina dei. & sigr̾at
ipsum qui de se ipsoait. Non ẽ opus ua¬
lentib medicꝰ. s male habentib Qui
et ppłm uidaicum a tenebris ꝑfidie &
gentilem liba̾uit ab idolatͥe seruitute.
de quoscriptũ ẽ. Uocabit᷑ nom̃ eiꝰ mag¬
& socium se p̃buit. ⁊ filius dei hominẽ
assumpsit. ⁊ uisibilit̾ cum hoĩb conu̾¬
luntatis. cui etiam gaudium ꝑpetue
salutis p̃dicauit dicens. Penitentiã agi¬
te apꝓpinquabit enim regnũ celoꝵ. Et
desꝑantib de lumine celesti. ego sũ inqͥt

Expanded text:
Raphael interpretatur medicina Dei, et significat Raphael interpretatur medicina Dei, et significat Christum, qui de seipso ait: Non est opus valentibus medico, sed male habentibus : qui et populum Judaicum a tenebris perfidiae, et gentilem liberavit ab idololatriae servitute, de quo scriptum est: Vocabitur nomen ejus maget socium se praebuit et Filius Dei hominem assumpsit, et visibiliter cum hominibus converernae voluntatis, cui etiam gaudium perpetuae salutis praedicavit, dicens: « Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum. » Et desperant
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ nomine asmodeus occidebat
eos mox ut ing̾ssi fuissent ad eam. Sara
turbam nationum sig̾cat. cuiꝰ doctores
a diabolo rapti. qͣi idolatͥe mancipatioc¬
cidebant᷑. donec uenit xp̃c uerus sponsꝰ
qui eam in fide desponsauit hoste suꝑa¬
to. sic̃ tobias saram alligato diabolo pre¬
sentẽ cooꝑante angło in quo saluatoris
diuinitas. sic̃ in tobia sigcat᷑ humanitas.
Nec mirandũ qd̃ duas ꝑsonas angłi et
hominis uinã xp̃i fig̾are ꝑsonã dicimꝰ.
qui in expositionib patrũ legimꝰ unã
ẽẽ ꝑsonam in ysaac ce ariete figuratã. qͥ
in humanitate occiditur ut ouis. in di¬
sicut ysaac cũ abraham domũ reu̾tit᷑
incolumis. Siemm aries xp̃i humanita¬
tem hõ sig̃cat diuinitatẽ. cur ñ aptius
hõ humanitatẽ. angłs deitatem: Exau¬
dite sunt p̃ces amboꝵ tobie. scł. ⁊ sare in
conspectu głe sũmi dei. Et missꝰ ẽ angłs¬
dnĩ sc̃s raphael ut curaret eos ambos.

Expanded text:
mon nomine Asmodaeus occiderat mon nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam . Sara turbam nationum significat, cujus doctores a diabolo rapti, quasi idololatriae mancipati occidebantur, donec venit Christus, verus sponsus, qui eam in fide sibi desponsavit, hoste superato, sicut Tobias Saram, alligato diabolo, praesente et cooperante angelo; in quo Salvatoris divinitas, sicut in Tobia significatur humanitas. Nec mirandum quod per duas personas angeli et hominis, unam Christi figurari personam dicimus: qui in expositionibus Patrum legimus unam personam ejus in Isaac, et arietes figuratam, qui in humanitate occiditur ut ovis, in disicut Isaac cum Abraham domum revertitur incolumis. Si etenim aries Christi humanitatem, Isaac significat divinitatem; cur non aptius homo humanitatem, angelus Deitatem? Exauditae sunt orationes amborum Tobiae et Sarae, in conspectu gloriae summi Dei: et missus est angelus Raphael, ut curaret eos ambos.