comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retro: aptus ẽ. regno di. Quid qͦ: Debeo fa¬
cere qđ ait apłs: que retro oblitus inea quę
ante sunt extentus. Retro enim nra omĩa
quȩ transierunt: iniqua sunt. Nemo exbo¬
s credendo iustificantur ꝑfecta iusticia non
erit: nisi in illa uita. Tamen et ꝑfectus et mo¬
tes boni. abipso inspirantur:abipso donant᷑
Noli ergo tua merita computare: noli. Et si sug¬
geritur iniquitas: noli consentire: Quid enĩ
ait: Iniquitatem si aspexi incorde meo. ñ

Expanded text:
retro, aptus est regno Dei . Quid ergo debeo faretro, aptus est regno Dei . Quid ergo debeo facere? Quod ait Apostolus: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus . Retro enim nostra omnia quae transierunt, iniqua sunt. Nemo ex bot: credendo justificantur . Perfecta justitia non erit, nisi in illa vita; tamen ad provectum, et mores boni ab ipso inspirantur, ab ipso donantur. Noli ergo tua merita computare, noli. Et si suggerit iniquitas, noli consentire. Quid enim ait? Iniquitatem si conspexi in corde meo, non
Abbreviated transcription (Latin):
res bonos:colloquia mala: Tu noli ea respi¬
cere Sed parum ẽ. inuultu: parum est in
lingua.Incorde noli respicere: idr noli di¬
ligere. noli acceptare Nam respectum ꝓdi
lectione poni cotidianum ẽ: primo quia
de dõ dicimus. respexit me Quid. ẽ respe¬
xit me: Ante enim non te uidebat: aut
rursum attendebat. et precib tuis comino¬
tus ẽ ut inte ocłos muttert: Uidebat te &
ante: S respexit me dicis: dilexit me Et
homini qui te uidet et rogas eum. dicis ut
misereatur tui: respice me Uidet te: et dici
respice me: Quid. ẽ respice: Dilige: attende:
miserere mei. E rgo non ideo dixit iniquita¬
quia omnino nulla iniquitas suggeritur
cordi humano: Lbi suggentur Non cessat
suggestio: s ñfiat respectio Si enim respi¬
cis iniquitatem. retro aspicis: et incurris in¬
sententiã dicentis dñi ineuangłio: Nemo po¬
nens manum suã suꝑ aratrum. et respiciẽs

Expanded text:
res bonos, colloquia mala: tu noli ea respires bonos, colloquia mala: tu noli ea respicere . Sed parum est in vultu, parum est in lingua: in corde noli respicere, id est, noli diligere, noli acceptare. Nam respectum pro dilectione poni quotidianum est: primo quia de Deo dicimus, Respexit me. Quid est Respexit me? Ante enim te non videbat? Aut sursum attendebat, et precibus tuis commonitus est, ut in te oculos mitteret? Videbat te et ante; sed, Respexit me, dicis, Dilexit me. Et homini qui te videt, et rogas eum, dicis, ut misereatur tui, Respice me. Videt te; et dicis, Respice me. Quid est, Respice me? Dilige, attende, miserere mei. Ergo non ideo dixit, Iniquitaquia omnino nulla iniquitas suggeritur cordi humano. Ibi suggeritur, non cessat suggestio; sed non fiat respectio. Si enim respicis iniquitatem. retro aspicis, et incurris sententiam dicentis Domini in Evangelio: Nemo ponens manum super aratrum et respiciens
Abbreviated transcription (Latin):
ta fecit animȩ meȩ Omnia enim quȩ enar¬
rat: ipsius gr̃a fiunt in anima nr̃a. Uidete
Male fec̃: ꝑdite fecit: sceleratus homo ẽ. Hoc
forte ꝓpter homines dicit. Uide si ñ incor¬
de tuo concupiscis iniquitatem: ne forte
qd reprehendis maltero. facere cogites: et ido
in illũ clames. non quia fecit s quia inuen¬
tus ẽ Redi adte intus: esto tibi uidex: Ecce
incubiculo tuo abscondito. impsa intu
uena cordis. ubi tu solus es. et ille qui iudet.
ulic tͥ displiceat iniquitas. ut placeas deo
Noli illã respicere id ÷ noli eam diligere: s po¬
cius despicere. id÷ contempnere et auertere
abea. Quicquid letum ꝓmiserit ut uiiciat
adpeccandum: quicqͥd triste minata fuerit
ut impellat admalefaciendum: totũ nicħ
ẽ. totum transit. Despici dignum ẽ ut cal¬
cetur: ñ conspici ut acceptetur. Suggerit
enĩ aliquando ꝑcogitationes: uł ꝑuerba col¬
loquentium maloꝵ: Corrumpunt enĩ mo¬

Expanded text:
ta fecit animae meae. Omnia enim quae enarta fecit animae meae. Omnia enim quae enarrat, ipsius gratia fiunt in anima nostra. Videt: Male fecit, perdite fecit, sceleratus homo est: hoc forte propter homines dicit. Vide si non in corde tuo conspicis iniquitatem; ne forte quod reprehendis in altero, cogites facere, et ideo in illum clames, non quia fecit, sed quia inventus est. Redi ad te; intus esto tibi judex. Ecce in cubiculo tuo abscondito, in ipsa vena intima cordis, ubi tu solus es, et ille qui videt, illic tibi displiceat iniquitas, ut placeas Deo. Noli illam respicere, id est, noli illam diligere; sed potius despice, id est, contemne, et avertere ab ea. Quidquid laetum promiserit, ut illiciat ad peccandum; quidquid triste minata fuerit, ut impellat ad malefaciendum, totum nihil est, totum transit; despici dignum est, ut calcetur; non conspici, ut acceptetur. Suggerit enim aliquando per cogitationes, vel per verba colloquentium malorum. Corrumpunt enim mo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ore meo clamaui. Homo adlapidẽ
clamabã: adlignum suidũ clamabam:
simulachris mutis loquebar.lam imago
dĩ conuersa ẽ adcreatorẽ suũ Qui dice¬
bam ligno. pater m̃s es tu. et lapidi. tu me
geniusti: mͦ dico. pater nr̃ qui es incelis.
Adipsum ore meo clamaui Ore meo iam:
non ore alieno. Quando clamabã adlapi¬
des inuana conuersatione paterne tradi¬
tionis:ore alieno clamabam Quando cla¬
maui ad dñm. qđ ipse donauit. qđ ipse
inspirauit: adipsum ore meo clamaui
Et exultaui sublingua mea. Quid. ẽ clama¬
ui ore meo: et exultaui sublingua mea:
Ipsum publice predicaui: ipsum insecreto
confessus sum Parũ ẽ. dm̃ exultare lin¬
qua: s et sublingua. ut qđ ccitus loqueris
hoc tacitus cogites Adipsum ore meo cla¬
maui: et exultaui sublingua mea Uide
quã in secreto uult esse integer: qui insecreto¬
offert holocausta meduslata Hoc agite frs.
hoc imitamini: ut dicatis uenite. audite. qͣn¬

Expanded text:
ipsum ore meo clamavi. Homo ad lapidem ipsum ore meo clamavi. Homo ad lapidem clamabam, ad lignum surdum clamabam, simulacris surdis mutis loquebar: jam imago Dei conversa est ad Creatorem suum. Qui dicebam ligno, Pater meus es tu; et lapidi, Tu me genuisti ; modo dico, Pater noster, qui es in coelis . Ad ipsum ore meo clamavi. Ore meo jam. non ore alieno. Quando clamabam ad lapides in vana conversatione paternae traditionis , ore alieno clamabam: quando clamavi ad Dominum, quod ipse donavit, quod ipse inspiravit, ad ipsum ore meo clamavi, et exaltavi sub lingua mea. Quid est, clamavi ore meo, et exaltavi sub lingua mea. Ipsum publice praedicavi, ipsum in secreto confessus sum. Parum est Deum exaltare lingua; sed et sub lingua, ut quod certus loqueris, hoc tacitus cogites. Ad ipsum ore meo clamavi, et exaltavi sub lingua mea. Vide quam in secreto vult esse integer qui offert holocausta medullata. Hoc agite, fratres, hoc imitamini, ut dicatis, Venite, audite quan
Abbreviated transcription (Latin):
raturus Uenite audite:& narrabo S quid:
Uenite. audite. & narrabo om̃s qui timetis
clm̃ Si dñm non timetis: ñ narrabo: Non
ẽ quib narretur: ubi timor dei non est. Dĩ
timor apiat aures: ut sit qͦd intret. et qua
intret. qđ narraturus sum S quid es narra¬
tuius: Quanta fecit animȩ mee Ecce nar¬
rare uult S quid. ẽ narraturus: An forte
quantum pateat terra: quantum disten¬
datur celum: Et qͥt sint sydera: Quȩ sint
uices solis et lune: Ista creatura ꝑagit ordi¬
nem suum: Qui multum eam curiose que¬
sierunt: eius creatorẽ ignorauerunt. Illud au¬
dite : hoc accipite om̃s qui timetis dm̃ qͣnta
fecit animȩ meȩ: si uultis et ũe. Quanta
fecit animȩ meȩ: Adipsum ore meo cla¬
maui:. Ethoc ipsum: factum dicit animȩ
inparentib nrĩs Et quid dicit apłs: Scitis
quando gentes eratis: adsimulachra sine
uoce quomͦ ascendebatis in ducti Dicat
nunc eccłia. quanta fecit anime meȩ: ad

Expanded text:
aturus est. Venite, audite, et narrabo. Sed qui, Venite et audite? Omnes qui timetis Deum. Si Deum non timetis, non narrabo. Non est quibus narretur, ubi Dei timor non est. Dei timor aperiat aures, ut sit quod intret, et qua intret quod narraturus sum. Sed quid est narraturus? Quanta fecit animae meae. Ecce narrare vult; sed quid est narraturus? An forte quantum pateat terra, quantum distendatur coelum, et quot sint sidera, et quae sint vices solis et lunae? Ista creatura peragit ordinem suum: qui multum eam curiose quaesierunt, ejus creatorem ignoraverunt . Illud audite, illud accipite, o qui timetis Deum, quanta fecit animae meae: si vultis, et vestrae. Quanta fecit animae meae. Ad ipsum ore meo clamavi. Et hoc ipsum factum dicit animae in parentibus nostris. Et quid dicit Apostolus? Scitis, quando Gentes eratis, ad simulacra sine voce quomodo ascendebatis inducti . Dicat nunc Ecclesia, Quanta fecit animae meae. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Et cessit tedio: qͥ ñflectebatur miscđia E
ait sibi uidex nequam: Si nec dm timeo.
nec homines reuereor: uł ꝓpter cediũ qđ
mͥ cotidie fac̃ hȩc iudua. audiã causã eiꝰ
et uindicabo illam Et ait dñs. Si iudex¬

Expanded text:
et cessit taedio qui non flectebatur misericordia; et et cessit taedio qui non flectebatur misericordia; et ait sibi judex nequam: « Si nec Deum timeo, nec homines revereor; vel propter taedium quod mihi quotidie facit haec vidua, audiam causam ejus, et vindicabo
Abbreviated transcription (Latin):
sensum abeo loco ub ait.Uenite audite. &
narrabo uob̾ om̃s qui timetis dm̃: quanta
fecit animȩ meȩ. Et dixit que audistis: &
adfinem ita conclusit. Benedictus ds̃ m̃s:
qui ñ amouit deprecationem meã. et mise¬
ricordiam suam amez Sic enim ꝑuenit ad
resurrectionem iste qui loquitur: ubi iam et
nos spe sumus: immo et nos sumus:. Et enĩ
uox ista nr̃a ẽ Quamdu ergo hic sumꝰ. hoc
rogemus dm ut ñ anob amoueat depreca¬
tionem nr̃am. et miscłiam suã: io÷ ut et ꝑ¬
seueranter oremus: et ꝑseueranter misereat᷑.
Muiti enim languescunt inorando: et innoui¬
tate suȩ conuisionis feruent̃ orant. postea
languide. postea frigide. Postea negligenter
Quasi securi sunt. Ligilat hostis: dormis tu
pse dñs precipit ineuangłio. quia oportet
semꝑ orare. et non deficere: et dat similitu¬
dinem de illo iniquo udice. qui nec deum
timebat. nec hominẽ uerebat᷑: quẽ inter pel¬
labat illa uidua cotidie ut audiret eam:

Expanded text:
ite, audite, et narrabo vobis, omnes qui timetis Deum, quanta fecit animae meae; et dixit quae audistis, et ad finem ita conclusit: Benedictus Deus meus. qui non amovit deprecationem meam, et misericordiam suam a me. Sic enim pervenit ad resurrectionem iste qui loquitur, ubi jam et nos spe sumus: imo et nos sumus; et nostra vox ista est. Quamdiu ergo hic sumus, hoc rogemus Deum, ut non a nobis amoveat deprecationem nostram, et misericordiam suam; id est, ut perseveranter oremus, et perseveranter misereatur. Multi enim languescunt in orando, et in novitate suae conversionis ferventer orant, postea languide, postea frigide, postea negligenter: quasi securi fiunt. Vigilat hostis: dormis tu. Ipse Dominus praecepit in Evangelio; quia oportet semper orare, et non deficere. Et dat similitudinem de illo iniquo judice, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur; quem interpellabat illa vidua quotidie ut audiret eam:
Abbreviated transcription (Latin):
electos suos. qui adcum clamant nocte
et die:Ita dico uob̃: faciet iudiciũ eoꝵ
cito Ergo ñ deficiamus inoratione: ille
qd concessurus ẽ. et si differt non aufert
Securi de pollicitatione eiꝰ ñ deficiamus in¬
orando: et hoc exbeneficio ipsius ẽ. Prop¬
terea dixit. Benedictus ds̃: qui non amo¬
uit deprecationem meam. et miscdiã suã
ame Cum uideris ñ ate amotam depre¬
cationem tuã. securus esto: quia non est
ate amota miscłia ipsius:

Expanded text:
electos suos qui ad eum clamant die ac nocte? Ita dico vobis; faciet judicium eorum cito » . Ergo non deficiamus in oratione. Ille quod concessurus est, etsi differt, non aufert: securi de pollicitatione ipsius non deficiamus orando; et hoc ex beneficio ipsius est. Propterea dixit: Benedictus Deus meus, qui non amovit deprecationem meam, et misericordiam suam a me. Cum videris non a te amotam deprecationem tuam, securus esto, quia non est a te amota misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
in quo benedicuntur om̃s gentes. Benedi¬
cite eum: in quo benedicimini B enedi¬
cite gentes dm nr̃m: et audite uocem lau¬
dis eius: Nec uos ipsos laudetis: si deũ
laudatis: Que ẽ. uox laudis eius: Quia
gra ipsius sumus: quicquid boni sumus:
Qui posuit animã meam aduitam: Sece
uox laudis eius: qui posuit animã meam
inuitam. Ergo inmorte erat: Erat ĩmor¬
de: quia erat inte: Inde est: qđ non debui¬
stis exaltari in uob̃ ipsis. Ecce inmorte erat
inte. Ubi eraͥt inuita: nͥ in illo qui dirit ego
sum uia ueritaᷤ et uita: Quomͦ quib dã
credentib ait apłs. fuistis aliquando tene

Expanded text:
in quo benedicuntur omnes Gentes . Benediin quo benedicuntur omnes Gentes . Benedicite eum in quo benedicimini; Benedicite, Gentes, Deum nostrum: et audite vocem laudis ejus. Ne vos ipsos laudetis; sed ipsum laudetis. Quae est vox laudis ejus? Quia gratia ipsius sumus, quidquid boni sumus. Qui posuit animam meam in vitam. Ecce vox laudis ejus: Qui posuit animam meam in vitam. Ergo in morte erat; in morte erat in te. Inde est quod non debuistis exaltari in vobis ipsis. Ecce in morte erat in te: ubi erit in vita, nisi in illo qui dixit, Ego sum via, veritas, et vita ? Quomodo quibusdam credentibus a
Abbreviated transcription (Latin):
quid non peccatrix es: Quid clamat lin¬
gua tua: Attendatur conscientia. Om̃s
enim peccauerunt. et egent gła dĩ. Agno¬
seat infirmitas humana. Accepisti legẽ.
ut et preuaricatrix legis esses. Non eñim
tenusti etimplesti: qđ accepisti Accessit t̃
exlege non iustificatio quam lex iubet: s p̃¬
uaricatio quam tu fecisti: Si gͦ habundauit
peccatum: qͥd inuides suꝑhabundanti gr̃e:
Noli amaricare. Qui amaricant. ñ exaltentur¬
insemet ipsis: Quasi maledixisse uidetur: qͥ
amaricant ñ exaltentur: immo exaltentur
s ñ inse ipsis. Humilientur inse ipsis: ex al¬
tentur inxp̃o Qui enim se humiliat ex¬
altabitur: et qui se exaltat humiliabit᷑.
Qui amarieant ñ exaltentur inse. ipsis:¬
nedicite gentes dm̃ nr̃m Ecce repulsi st̃
qui amaricant: reddita ẽ. uus ratio: Aliqͥ
conuersi sunt: aliqui suꝑbi remanserunt
Non uos terreant: qui grãm euangłieam ĩ¬
uident gentib. Lam uenit semen abrahȩ:

Expanded text:
ne peccatrix es? Quid clamat linne peccatrix es? Quid clamat lingua tua? Attendatur conscientia. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Agnosce te, infirmitas humana. Accepisti Legem, ut et praevaricatrix Legis esses; non enim tenuisti et implesti quod accepisti. Accessit tibi ex Lege, non justificatio quam Lex jubet, sed praevaricatio quam tu fecisti. Si ergo abundavit peccatum, quid invides superabundanti gratiae ? Noli amaricare, quia qui amaricant, non exaltentur. Quasi maledixisse videtur, Qui amaricant, non exaltentur: imo exaltentur, sed non in seipsis. Humilientur in seipsis; exaltentur in Christo. Qui enim se humiliat, exaltabitur; et qui se exaltat, humiliabitur . Qui amaricant, non exaltentur in semetipsisnedicite, Gentes, Deum nostrum. Ecce repulsi sunt qui amaricant; reddita est illis ratio: aliqui conversi sunt, aliqui superbi remanserunt. Non vos terreant qui gratiam evangelicam invident Gentibus; jam venit semen Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
recedentes frigueramus: Accedentes ergo di¬
camus ei: eustodiat nos iniurtute sua:. Rur¬
qui dñatur inuntute sua mȩternum:S
quia multum se extulerunt iudȩi. de iur¬
tute sua presumentes: Postea cognouerũt
incuius uirtute salubriter fortes fuerunt:¬
& quidam eoꝵ crediderunt: s ñ sufficit.xͦ.
Multum est qđ dedit: magnum p̃ciũ dedit:
Non ꝓsolis iudeis debuit ualere qđ dedit:
Dculi eius suꝑ gentes respiciunt: Ergo ocłi
eius suꝑ gentes respiciunt. Et quid facimꝰ.
Murmurabunt iudei: dicturi sunt iudei. Qđ
nobis: hoc et illis. Nob̃ euangłium: illis euan¬
głium: Nob̃ grãm resurrectionis: et illis grãm
resurrectionis: Nichil nob̃ ꝓdest. qđ nos legẽ
accepimus: & iniustificationib legis uixi¬
mus. et teniumus precepta patrũ. Nichil
ualebit:. hoc illis qđ nob̃. Nonlitigent: non
contendant: Qui amaricant: ñ exaltent᷑
inse ipsis: Ocaro misera & tabescens: nun¬

Expanded text:
recedentes frigueramus, accedentes rursum accendimur. Ergo direcedentes frigueramus, accedentes rursum accendimur. Ergo dicamus ei ut custodiat nos in virtute sua, qui dominatur in virtute sua in aeternum. Quia multum se extulerunt Judaei de virtute sua praesumentes, postea cognoverunt in cujus virtute fuerunt salubriter fortes, et quidam eorum crediderunt: sed non sufficit Christo; multum est quod dedit, magnum pretium dedit, non pro solis Judaeis debuit valere quod dedit. Oculi ejus super Gentes respiciunt. Ergo, Oculi ejus super Gentes respiciunt. Et quid facimus? Murmurabunt Judaei; dicturi sunt Judaei: Quod nobis, hoc et illis; nobis Evangelium, illis Evangelium; nobis gratiam resurrectionis, et illis gratiam resurrectionis: nihil nobis prodest quod nos Legem accepimus. et in justificationibus Legis viximus, et tenuimus praecepta patrum: nihil valebit hoc; illis quod nobis! Non litigent, non contendant. Qui amaricant, non exaltentur in semetipsis. O caro misera et tabescens, non
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̃ id÷ pede transit: duce illo qui
prior transiit Qui detorrente inuia usq
admortẽ bibit: ꝓpterea exaltauit caput:
ranseuntes ergo pede fluuium istum. id:
facile transeuntes mortalitatem istã fluc¬
tuantem: ibi iocundabimur inipso mͦ
autem inquo. nisi uel inse ipso. inspe ip̃sis¬
Et si enim iocundamur mͦ: inspe iocundam̃.
tunc autem. inipso iocundabimur: Et mo
Qui dominatur inuirtute sua inȩternũ. Nam
nos quã uirtutem habemus: Iunquid ȩter¬
nam: Si ȩterna esset uitus. nr̃a . non lapsi
essemus: ñ cecidissemus inpeccatum: ñ me¬
ruissemus pęnalem mortalitatem Ille uo¬
luntate suscepit: quia nos meritum nr̃m
deiecit. Qui dñatur inuirtute sua inet̃nũ.
Eius participes efficiamur. incuius uirtute
nos erimus fortes: ille autem insua Nos
illuminati: ille lumen illuminans. Nos a¬
uersi abillo contenebramur: ille auerti ase
ñpotest: Calore ipsius accendimur: unde

Expanded text:
humiliter, id est, pede transit, duce illo qui humiliter, id est, pede transit, duce illo qui prior transiit, qui de torrente in via usque ad mortem bibit, propterea exaltavit caput . Transeuntes ergo pede fluvium istum, id est facile transeuntes mortalitatem istam fluentem, ibi jucundabimur in ipso. Modo autem in quo, nisi vel in ipso, vel in spe ipsiEtsi enim jucundamur modo, in spe jucundamur; tunc autem in ipso jucundabimur. Et modQui dominatur in virtute sua in aeternum. Nam nos quam virtutem habemus? et num quid aeternam? Si aeterna esset virtus nostra, non lapsi essemus, non cecidissemus in peccatum, non meruissemus mortalitatem poenalem. Ille voluntate suscepit, quo nos meritum nostrum dejecit, Qui dominatur in virtute sua in aeternum. Ejus participes efficiamur, in cujus virtute nos erimus fortes; ille autem in sua. Nos illuminati; ille lumen illuminans: nos aversi ab illo, contenebramur; ille averti a se non potest. Calore ipsius accendimur; unde
Abbreviated transcription (Latin):
cundandi inxp̃o Ibi enĩ iocundabimur.
s ñ innobis: ib iocundabimur inipso:
Quando iocundabimur: Cum flumen
ꝑtransierimus pede: Uita ȩterna ꝓmitti¬
tur: resurrectio ꝓmittitur: ibi caro nr̃a iã
ñerit flumen: Flumen enim modo ẽ: qͣn¬
do mortalitas ẽ Uidete: si stat aliqͣ ȩtas:
Pueri crescere uolunt: et nesciunt qđ spa¬
cium uitȩ suȩ annis succedentib minuit᷑.
Non enim adduntur anni. s abstrahuntur
crescentib: sic̃ aqua fluminis ꝓrsꝰ acce¬
dit. s a fonte recedit: Et uolunt crescere pue¬
ri: utcareant dominatu maiorum: Ecce
crescunt: Agitur: cito ꝑueniunt adiuuc̃¬
tutem: Qui excesserunt puericiam: si po ᷤ¬
sunt teneant iuuentutem. Transit. et ipsa.
senectus succedit: uel senectus eterna sit:
morte auferetur: Ergo fluuius ẽ carnis na¬
scentis. In hunc fluuium mortalitatis.
nemo se mortalium rerũ concupiscentia
subuertat: ne rapiatur. Facile transit qui

Expanded text:
cundandi in Christo. Ibi enim jucundabimur: cundandi in Christo. Ibi enim jucundabimur: sed non in nobis: ibi jucundabimur in ipso. Quando jucundabimur? Cum flumen transierimus pede, Vita aeterna promittitur, resurrectio promittitur; ibi caro nostra jam non erit flumen: flumen enim modo est, quando mortalitas est. Videte si stat aliqua aetas. Pueri crescere volunt; et nesciunt spatium vitae suae annis succedentibus minui. Non enim adduntur anni, sed subtrahuntur crescentibus: sicut aqua fluminis prorsus accedit, sed a fonte recedit. Et volunt crescere pueri, ut careant dominatu majorum; ecce crescunt, agitur cito, perveniunt ad juventutem: qui excesserunt pueritiam, si possunt teneant juventutem; transit et ipsa. Senectus succedit; vel senectus aeterna sit: morte aufertur. Ergo fluvius est carnis nascentis. Hunc fluvium mortalitatis, ne mortalium rerum concupiscentia subvertat et rapiat, facile transit qui
Abbreviated transcription (Latin):
ibunt pede. Iili ipsi qui conuersi sunt in
aridam: cum essent antea amari. influ¬
mine pede ꝑtransibunt. Quid. ẽ flumen:
flumen est omis mortalitas seculi. Uidete
flumen: Alia ueniunt et transeunt: alia
transitura suecedunt: Nonne sic ft ins
aqua fluminis: quȩ deterra nascitur et ma¬
nat: Omnis qui natus ẽ: cedat oportet na¬
scituro Ec omnis iste ordo rerum labentiũ.
fluuius quidã ẽ. Inistum fluuium non se
mittat cupida anima: ñ se mittat. stet. Ꝙ
quomͦ transiet delectationes rerũ peritura¬
rum: Eredat inxp̃m: facile tͣnsibit pede.
Transibit ilo duce: pede ꝑtransibit: Quidẽ.
pede transire: Facile transire: Non querat
equum ut transeat: non erigãtur suꝑbia.
adtranseundum flumen: humilis transe¬
at et tutius transit Influmine ꝑtransibt̃
pede: ibi iocundabimur inipso: O uidei:
de ur̃is oꝑib gloriamini: Deponite suꝑ¬
biam gloriandi deuob̃: sumite grãm io¬

Expanded text:
ibunt pede. Illi ipsi qui conversi sunt in ibunt pede. Illi ipsi qui conversi sunt in aridam, cum essent antea mare, in flumine pede pertransibunt. Quid est flumen? Flumen est omnis mortalitas saeculi. Videte flumen: alia veniunt et transeunt, alia transitura succedunt. Nonne sic fit in aqua fluminis, quae de terra nascitur, et manat? Omnis qui natus est, cedat oportet nascituro: et omnis iste ordo rerum labentium, fluvius quidam est. In istum fluvium non se mittat cupida anima, non se mittat; stet. Et quomodo transibit delectationes rerum periturarum? Credat in Christum, et transibit pede: transit illo duce, pede transit. Quid est, pede transire? Facile transire. Non quaerit equum ut transeat; non erigitur superbia ad transeundum flumen: humilis transit, et tutius transit. In flumine pertransibunt pede. 12. Ibi jucundabimur in ipso. O Judaei, de vestris operibus gloriamini: ponite superbiam gloriandi de vobis; sumite gratiam ju
Abbreviated transcription (Latin):
mitas: Uos machinati estis consilium ꝑ¬
dendi: ile excecandi & saluandi: exce¬
candi suꝑbos. saluandi humiles: Ad hoc
autem suꝑbos ipsos excecando: ut cecati
humiliarentur: humiliati confiterentur:
confessi illuminarent᷑. Terribilis inconsilis̃
suꝑ filios hominũ Uere terribilis: Fcce ceci¬
tas exparte isrł facta ẽ. Foce iudei ex quibus
natus ẽ. xp̃c foris sunt: ecce gentes quȩ con¬
tra iudȩam erant inxp̃o intus sunt: Terribi
quid fecit terrore. consilii sui: Conuertit
mare inaridam: Hoc enim sequitui. Qui
conuercit mare inaridam: Mare erat mun¬
dus: amarus salsitate: turbulentus tem¬
pestate: seuiens fluctib ꝑsecutionũ. mare
erat Certe in aridam conuersum ẽ mare:
Modo sitit aquam dulcem mundus: qui
salsa plenus erat: Quis hoc fecit: Qui
conuertit mare in aridam. lam anima
omnium gentium quid dicit: Anima
mea uelut terra sine aqua tibiz Qui con¬
uertit mare mnaridam influmine ꝑtranᷤ¬

Expanded text:
mitas? Vos machinati estis consilia pemitas? Vos machinati estis consilia perdendi, ille excaecandi et salvandi; excaecandi superbos, salvandi humiles: ad hoc autem superbos ipsos excaecandi, ut caecati humiliarentur, humiliati confiterentur, confessi illuminarentur. Terribilis in consiliis super filios hominum. Vere terribilis! Ecce caecitas ex parte Israel facta est: ecce Judaei ex quibus natus est Christus, foris sunt: ecce Gentes quae contra Judaeam erant, in Christo intus sunt . Terribiquid fecit terrore consilii sui? Convertit mare in aridam. Hoc enim sequitur: Qui convertit mare in aridam. Mare erat mundus; amarus salsitate, turbulentus tempestate, saeviens fluctibus persecutionum, mare erat: certe in aridam conversum est mare; modo sitit aquam dulcem mundus, qui salsa plenus erat. Quis hoc fecit? Qui convertit mare in aridam. Jam anima Gentium omnium quid dicit? Anima mea velut terra sine aqua tibi . Qui convertit mare in aridam. In flumine pertrans
Abbreviated transcription (Latin):
lat tibi: psallat nomini tuo altissime:
Paulo ante humillime: modo altissime:
Humillime inter manus mentientiũ ini¬
micoꝵ. altissime suꝑ uerticem laudanti¬
um angłoꝵ. Omnis terra adoret te et psal¬
lat tͥ: psallat nomini tuo altissime Ue¬
nite et uidete oꝑa dñi. Ogentes. oultimȩ
nationes: relinquite iudȩos mentientes: ue¬
nite confitentes. Uenite. et udete oꝑa dñi.
Terribilis inconsiliis suꝑ filios hominum:
Filius quidem hominis et ipse dictus ẽ: et ue¬
re filius hominis factus ẽ. Uerus filius dei
informa dĩ: uerus hominis filius in forma
serui S nolite formam istã serui exalioꝵ
similiũ conditione pensare: Terribilis ẽ. in
consiliis suꝑ filios hominũ. Machinati st̃
filii hominum consiliũ adcrucifigendũ
xp̃m: crucifixus excecauit crucifigentes:
Quid gͦ fecistis filii hominum machinan¬
do acuta consilia aduersus dñm ur̃m:
in quo latebat maiestas. et apparebat infir¬

Expanded text:
lat tibi; psallat nomini tuo, Altissime. lat tibi; psallat nomini tuo, Altissime. Paulo ante humillime; modo Altissime: humillime inter manus mentientium inimicorum; Altissime super verticem laudantium Angelorum. Omnis terra adoret te, et psallat tibi; psallat nomini tuo, Altissime. nite, et videte opera Domini. O Gentes, o ultimae nationes, relinquite Judaeos mentientes, venite confitentes. Venite, et videte opera Domini: terribilis in consiliis super filios hominum. Filius hominis quidem et ipse dictus est, et vere filius hominis factus est: verus Filius Dei in forma Dei; verus filius hominis in forma servi : sed nolite formam istam servi ex aliorum similium conditione pensare; terribilis est in consiliis super filios hominum. Machinati sunt filii hominum consilium ad crucifigendum Christum . Crucifixus excaecavit crucQuid ergo fecistis, filii hominum, machinando acuta consilia adversus Dominum vestrum, in quo latebat majestas, et apparebat infir
Abbreviated transcription (Latin):
tui: Da et illos sepulchri custodes: referãt
quid uiderint. Accipiant pecuniam: etipsi
mentiantur: Dicant etiam ipsi moniti ꝑ¬
uersi aꝑuersis: dicant aiudeis corrupti. qͥ
inxp̃o noluerunt esse integri: dieant: Men¬
tiantur etiam ipsi Quid dicturi sunt: Di¬
cite. Uideamus: Mentiemini et uos: in mul¬
titudine potentie dei Quid dicturi estis:
Cum dormiiumus nos. uenerunt discipuli
eius: et tulerunt eũ demonumento Ouere
stulticia dormientis: Aut uigilabas. et pro¬
hibere. debiusti: aut dormiebas. et quid sit
gestum nescisti: Accesserunt et ipsi mendatio:
inimicoꝵ numerus auctus ẽ. mentientium.
ut augeretur merces credentiũ: quia in mul¬
titudine potentiȩ tuȩ mentient᷑ tͥ inimici
tui. Ergo mentiti sunt: in multitudine po¬
tentiȩ tuç mentiti sunt. Appariusti contra
mendaces ueracib: et appariusti eis ueracib
quos tu ueraces fecisti: Remaneant uides
sequituiz Omnis terra adoret te. et psal¬

Expanded text:
tui? 8. Da et illos sepulcri custodes; referant tui? 8. Da et illos sepulcri custodes; referant quid viderint: accipiant pecuniam, et ipsi mentiantur; dicant etiam ipsi moniti perversi a perversis, dicant a Judaeis corrupti, qui in Christo noluerunt esse integri; dicant, mentiantur etiam ipsi. Quid dicturi sunt? Dicite; videamus: mentiemini et vos in multitudine potentiae Domini. Quid dicturi estis? Cum dormiremus nos, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum de monumento . O vere stultitia dormiens! Aut vigilabas; et prohibere debuisti: aut dormiebas; et quid sit gestum nescisti. Accesserunt et ipsi mendacio inimicorum: auctus est numerus mentientium, ut augeretur merces credentium; quia in multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ergo mentiti sunt; in multitudine potentiae tuae mentiti sunt: apparuisti contra mendaces veracibus et apparuisti eis veracibus quos tu veraces fecisti. 9. vers. 4. Resequitur: Omnis terra adoret te, et psal
Abbreviated transcription (Latin):
soluit qui dixit. Potestatem habeo ponen¬
di anmmiam meã: et potestatem habeo ite¬
rum sumendi eam: Nemo tollet eã ame:
s ego ipse pono eam ame et iterum sumo
eam: Ipse soluit templum gr̃a sua: non¬
malicia ur̃a. Inmultitudine potentiȩ tuȩ:
mentient᷑ tibi inimici tui. Ecce mentiun¬
tur: ecce creditur eis. Eece opprimeris:
ecce crucifigeris: Ecce insultatur tibi: ecce ca¬
put agitatur. Si filius di es: descende de
cruce. Eece quando uis animã ponis: et lan¬
cea latus ꝑcuteris: et sacramenta de latere
tuo ꝓfluunt. Deponeris deligno: in uolue¬
ris linteaminib: ponetis insepulchro: Ad¬
duntur custodes: ne te tollant discipłi tui:
Uenit hora resurrectionis tuȩ. et terra con¬
cutitur: monumenta scinduntur: Resur¬
gis occultus: appares manifestus: Ubi st̃
ergo illi mendaces: Ubi ẽ falsum testimo¬
mum maliuolentiȩ: Nonne inmultitu¬
dine potentiȩ tuȩ. mentientur tibi inimici

Expanded text:
solverit qui dixit: Potestatem habeo ponensolverit qui dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam; et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me; sed ego ipse pono eam a me, et iterum sumo eam . Ipse solverit templum gratia sua, malitia vestra. In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ecce mentiuntur, ecce creditur eis, ecce opprimeris, ecce crucifigeris, ecce insultatur tibi, ecce caput agitatur: Si Filius Dei est, descendat de cruce . Ecce quando vis animam ponis, et lancea latus percuteris , et Sacramenta de latere tuo defluunt; deponeris de ligno, involveris linteaminibus, poneris in sepulcro, adduntur custodes ne tollant te discipuli tui; venit hora resurrectionis tuae, terra concutitur, monumenta scinduntur, resurgis occultus, appares manifestus. Ubi sunt ergo illi mendaces? ubi est falsum testimonium malevolentiae? Nonne in multitudine potentiae tuae mentiti sunt tibi inimici
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbo incommutabili uerbum mutas. Mu¬
tas tu tuum uerbum: nunquid mutas dĩ
uerbum: Unde alio loco dr: et mentitaẽ.
iniquitas sibi Quare gͦ tͥ mentiti sunt in¬
imici tui odñe: cui iubilat omnis terra:
Inmultitudine potentiȩ tuȩ: mentientur
tinimici tui. Dicunt. soluam: cũ tu dixe¬
ris. soluite. Quare te dixerunt dixisse. soluã:
et non direrunt qđ tu dixisti. soluite: Ut
qͣsi ipsi se acrimine soluti templi defende¬
rent. sine causa. Xp̃c enim quia uoluit
mortuus ẽ: et tamen uos occidistis Ecce
concedimus uob̃ omendaces: ipse soluit
cemplum: Dictum ẽ enim abapło Qui
pat̃ filium tradidit. et filius se ipsum tra¬
didit: iudas quid fecit : Pater tradendo
dendo iudas magistrum ꝓauaricia sua.
fecit male: Non enim qđ nob̃ prestitũ ẽ
depassione.xp̃i: malicie iudȩ deputabit᷑
Habet ille mercedem malicie: ep̃c laudem
gre : Prorsus ipse soluerit templum: ipse

Expanded text:
Verbo incommutabili verbum mutas! MuVerbo incommutabili verbum mutas! Mutas tu tuum verbum; numquid mutas Dei Verbum? Unde alio loco dicitur: Et mentita est iniquitas sibi . Quare ergo tibi mentiti sunt inimici tui, o Domine, cui jubilat omnis terra? In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Dicent, Solvam; cum tu dixeris, Solvite. Quare te dixerunt dixisse, Solvam; et non dixerunt quod tu dixisti, Solvite? Ut quasi ipsi se a crimine soluti templi defenderent sine causa. Christus enim, quia voluit, mortuus est: et tamen vos occidistis. Ecce concedimus vobis, o mendaces; ipse solvit templum. Dictum est enim ab Apostolo: Qui Pater Filium tradidit, et Filius semetipsum tradidit; Judas quid fecit? Pater tradendo dendo Judas magistrum pro avaritia sua, fecit male. Non enim quod nobis praestitum est de passione Christi, malitiae Judae deputabitur: habebit ille mercedem malitiae; Christus laudem gratiae. Prorsus ipse solverit templum; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłista quid illud esset exposuit.: Hoc
autẽ inquit dicebat iħc detemplo corpis
sui Ecce hanc potentiã suã hominib
se demonstraturũ diecbat. unde similitu¬
dinẽ detemplo dederat: ꝓpt̃ carnẽ suam
qđ erat templũ diuinitatis intus latentis
Undeiudȩi templũ foris uidebant: lumet
inhabitans ñ uidebant. Ex istis i uerbis
dñi concinnauerunt falsi testes mendatiũ.
qđ contra eum dicerent: ex ipsis. ubi com¬
mendauit resurrectionem suã futurã. lo¬
quens de templo: Drxcrunt eni falsi testes
aduersus eum: cũ quereretur abeis gͥillum
audissent dixisse blasphemie: Audiuimus
eũ dicentem: Soluã templum hoc: et post
triduũ resuscitabo illud Post triduum
resuscitabo audierant: soluam ñ audierãt:
s audierant soluite: Unũ uerbum muta¬
uerunt & paucas litteras: ut falsum testi¬
moniũ molirentur. S cui mutas uerbũ
ohumana uanitas: ohumana infirmitaᷤ:

Expanded text:
evangelista, quid illud esset exponens: Hoc evangelista, quid illud esset exponens: Hoc autem, inquit, dicebat Jesus de templo corporis sui . Ecce hanc potentiam suam hominibus se demonstraturum dicebat, unde similitudinem de templo dederat, propter carnem suam quae erat templum latentis intus divinitatis. Unde Judaei templum foris videbant; numen intus habitans non videbant. Ex istis verbis Domini concinnaverunt falsi testes mendacium, quod contra eum dicerent, ex his ipsis ubi commendavit resurrectionem suam futuram, loquens de templo. Dixerunt enim falsi testes adversus eum, cum quaereretur ab eis quid illum audissent dixisse: Audivimus eum dicentem, Solvam templum hoc, et post triduum resuscitabo illud . Post triduum resuscitabo, audierant: Solvam, non audierant; sed audierant, Solvite. Unum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut falsum testimonium molirentur. Sed cui mutas verbum, o humana vanitas, o humana infirmitas?
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia infide ad cognoscendũ eũ. et uirtu¬
cem resurrectionis ei. Sic commendatur
et alio loco: Et si crucifixus ẽ. exinfirmitate:
s uiuit exiuitute dei. Cum gͦ ista magna
potentia dñi in resurrectione intelligatur.
unde titulum psalmus accepit: qͥd sibi
uult inmultitudine potentie tuȩ menti¬
entur tͥ inimici tui. nisi ut sic intelligas
ideo tͥ mentient᷑ inimici tui ut crucifiga¬
ris. ideo crucifigeris ut resurgas: Menda¬
tium gͦ illoꝵ: ad commendandã multã
potentiã tuã ualebat. Quare solent inimi¬
ci mentiri: Ut potentiã cuiusq minuati.
pareret potentia tua: si tͥ illi non menti¬
rentͣ. Attendite et ipsum mendatiũ fal¬
soꝵ testium ineugłio: et uidete quia de
cepto eo qđ dixerat deiona. ꝑaliam simi¬
litudinem hoc ipsũ itẽ dixit ut noueri¬
tis hoc ꝓpͥum signũ maxime commenda¬
dieb excitabo illud: Et uli dixerunt. Qua¬
draginta et sex annis. edificatũ ẽ templũ
hoc: et tu trib dieb excitabis uiud: Et

Expanded text:
justitia in fide, ad cognoscendum eum, et virtutem resurrectionis ejus . Sic commandatur et alio loco: Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei . Cum ergo ista magna potentia Domini in resurrectione intelligatur, unde titulum psalmus iste accepit; quid sibi vult, In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui, nisi ut sic intelligas: Ideo tibi mentientur inimici tui ut crucifigaris; ideo crucifigeris ut resurgas? Mendacium ergo illorum ad commendandam multam potentiam tuam valebit. Quare solent inimici mentiri? Ut potentiam cujusque minuant pareret potentia tua, si tibi illi non mentirentur. 7. Attendite et ipsum mendacium falsorum testium in Evangelio, et videte quia de cepto eo quod dixerat de Jona, per aliam similitudinem hoc ipsum item dixit, ut noveritis hoc proprium signum maxime commendadiebus excitabo illud. Et illi dixerunt: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc; et tu in triduo excitabis illud? Et
Abbreviated transcription (Latin):
ricans signũ querit: et signũ ñ dabitur ei nͥ
uentre cȩti trib dieb et trib noctib: sic erit¬
et filius hominis incorde derrȩ trib dieb et
trib noctib. Quomͦ fuit ionas inuentre ceq:
Nonne ut postea uiuus euomeretur: Hoc fu¬
it infernus dño: qđ ionȩ cętus. Hoc signũ
ꝓprium commendauit: hoc ẽ potentissi¬
mum: Potentius ẽ reuixisse mortuum:
quã ñ fuise mortuũ. Mlagnitudo potent¬

Expanded text:
ricans signum quaerit; et signum non dabitur ei, nisi ricans signum quaerit; et signum non dabitur ei, nisi ventre ceti tribet filius hominis in corde terrae tribus diebus, et tribus noctibus . Quomodo fuit Jonas in ventre ceti? Nonne ut postea vivus evomeretur? Hoc fuit infernus Domino, quod Jonae cetus. Hoc signum proprium commendavit; hoc est potentissimum. Potentius est revixisse mortuum, quam non fuisse mortuum. Magnitudo potent
Abbreviated transcription (Latin):
postea qui uellet crederet: et credenti resur¬
rectio ꝓmitteretur. Multi scĩ multa mira¬
cula fecerunt: nullus ipsoꝵ mortuus re¬
surrexit: qͥa et qui abeis resuscitati sunt.
morituri resuscitati sunt. Intendat caritas
ur̃a. Commendans dñs oꝑa sua dir̃. Oꝑib
credite: si mͥ non uultis credere : Et commen¬
dant᷑ etiã preterita oꝑa ꝓpħarum: et si non
Nunquid ñ ibi erat dñs ipseꝰ qͣndo se diuist
mare. ut moyses cum popło isrł transiret:
dem dñs uia faciebat: qui fecit ista: Pcarnẽ
faciebat: ut aliquis ipsoꝵ mortuus eẽt. et re¬
surgeret inuitam ȩternã Quia ergo posset̃
dicere udei eum miracula faceret dñs: fec̃
hec et moyses. fecit helyas. fecit helyseus. pos¬
sent sibi ista dicere quia et illi mortuos su¬
scitauerunt et multa miracula fecerunt:
ꝓpterea cũ abillo signum peteretur: ꝓpri¬
um signũ commendans qđ in se solo futu¬
rum erat: ait Generatio ista praua et ama¬

Expanded text:
postea qui vellet crederet, et credenti resurpostea qui vellet crederet, et credenti resurrectio promitteretur. Multi sancti multa miracula fecerunt; nullus ipsorum mortuus resurrexit: quia et qui ab eis resuscitati sunt, morituri resuscitati sunt. Intendat Charitas Vestra. Commendans Dominus opera sua dixit: Operibus credite, si mihi non vultis credere . Et commendantur etiam praeterita opera Prophetarum; et si non Numquid non ibi erat ipse Dominus, quando se divisit mare, ut Moyses cum populo Israel transiret ? Idem Dominus illa faciebat. Qui fecit ista per carnem faciebat, ut aliquis ipsorum mortuus esset, et resurgeret in vitam aeternam. Quia ergo possent dicere Judaei, cum miracula faceret Dominus, Fecit haec et Moyses, fecit Elias, fecit Elisaeus: possent sibi ista dicere, quia et illi mortuos resuscitaverunt, et multa miracula fecerunt: propterea cum ab illo signum peteretur; proprium signum commendans quod in se solo futurum erat, ait: Generatio ista prava et ama
Abbreviated transcription (Latin):
delictum: Fusus dñi sangius donatus ẽ.
homicidis. ut ñ dicam deicidis: quia si co¬
gnouissent nunquã dnm głe crucifixisset̃.
¶odo homicidis donatus ẽ fusus sanguis
innocentis: et ipsum sanguinem quem ꝑ
insaniam fuderunt. ꝑ grãm biberunt: Dici¬
de gͦdõ: quam metuenda sunt oꝑa tua Un¬
de metuenda: Quia cccitas exparte inisrł
fact̾a ẽ: ut plenitudo gentium intraret. O
gentium plenitudo: dic deo. quam metu
enda oꝑa tua: et sic gaude ut contremisca ᷤ:
noli extolli suꝑ ramos precis sos. Dicite deo.
quã metuenda sunt oꝑa tua Inmulti¬
tudine potentiȩ tuȩ mentient᷑ tͥ inimici
tui. Adhoc inquit mentientur tͥ inimiqi
tui: ut multa sit potentia tua: Quid s̃. hoc:
Intentius audite: Potentia dni nr̃i iħu. xp̃i
maxime apparuit inresurrectione. unde
psalmus iste titulum accepit: & resurgens
apparuit discipłis suis Non apparuit in
omnib: resurgens cantum fidelib: ut etiã

Expanded text:
delictum. Fusus Domini sanguis donatus est delictum. Fusus Domini sanguis donatus est homicidis, ut non dicam deicidis; quia si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Modo homicidis donatus est fusus sanguis innocentis; et ipsum sanguinem quem per insaniam fuderunt, per gratiam biberunt. Dicite ergo Deo: Quam timenda sunt opera tua! Unde timenda? Quia caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret . O Gentium plenitudo, dic Deo, Quam timenda sunt opera tua! et sic gaude ut contremiscas; noli extolli super ramos praecisos. Dicite Deo: Quam timenda sunt opera tua! 6. In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ad hoc tibi, inquit, mentientur inimici tui, ut multa sit potentia tua. Quid est hoc? Intentius audite. Potentia Domini nostri Jesu Christi maxime apparuit in resurrectione, unde psalmus iste titulum accepit. Et resurgens apparuit discipulis suis. Non apparuit iniomnibus; resurgens fidelibus: ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dicito deo Quam metuenda sunt oꝑa tua:
Frs̃ si aduersus iudȩos olim precisos de radi¬
ce patriarcharum. extollere nos non debemꝰ
s timere potius et dicere deo. quam timenda
sunt oꝑatua: quantominus non nos debe¬
mus extollere aduersus recentia uulnera p̃¬
cisionum: Precisi sunt ante uidei: gentes
insertȩ sunt: De ipsa insertione: precisi sunt
heretici S neq contra illos nos extollere
debemus: ne forte precidi mercamur: Quẽ
delectat insultate precisis: Fr̃s mei. qualis¬
cunq ep̃i uox sonuit uob̃: rogamus uos
ut eaueatis quicunq in eccłia estis: Nolite
insultare eis qui non sunt intus: s orate
potius. ut et ipsi intus sint. Potens ẽ. enĩ ds̃:
iterum inserere illos: Deipsis iudeis dixit
hoc apłs: et factum ẽ. ineis: Resurrex̃ dñs:
& multi crediderunt. Non intellexerunt
cum crucifigerent: tamen postea credide¬
runt ineũ: et donatum ẽ. eis tã magnũ

Expanded text:
dicito Deo, Quam metuenda sunt opera tua! dicito Deo, Quam metuenda sunt opera tua! Fratres, si adversus Judaeos olim praecisos de radice Patriarcharum extollere nos non debemus, sed timere potius, et dicere Deo, Quam timenda sunt opera tua! quanto minus non nos debemus extollere adversus recentia vulnera praecisionum? Praecisi sunt ante Judaei, insertae sunt Gentes; de ipsa insertione praecisi sunt haeretici; sed neque contra illos nos extollere debemus, ne forte praecidi mereatur, quem delectat insultare praecisis. Fratres mei, qualiscumque episcopi vox sonuit vobis, rogamus vos ut caveatis: quicumque in Ecclesia estis, nolite insultare eis qui non sunt intus; sed orate potius ut et ipsi intus sint. Potens est enim Deus iterum inserere illos. De ipsis Judaeis dixit hoc Apostolus; et factum est in eis. Resurrexit Dominus, et multi crediderunt: non intellexerunt cum crucifigerent; tamen postea crediderunt in eum, et donatum est eis tam magnum
Abbreviated transcription (Latin):
quã mͦ audistis. ego et pat̾ unum sumus. Te¬
nuerunt qđ udebant: crucifixerunt quod
uidebant: Insultauerunt ei quẽ uidebant:
ñ agnouerunt qͥ latebat. Audi apłm dicen¬
tem: Si enim cognouissent: nunquã dñm
glȩ crucifixissent: Ergo gentes quȩ uocate
estis. attendite ramos precisos ꝓpter seueri¬
tatem. uos autẽ insertos ꝓpt̃ bonitatem.
& participes factos pinguedinis oleȩ non
alta sapientes. id: ñ sũꝑbientes: ñ enim
tu radicem portas ait. s radix te: magis terre¬
amini quia uidetis amputatos ramos natu¬
rales: Iudei enim ꝑpatriarchas uenerunt: de
carne abrahȩ nati sunt Et quid ait apłs:
S dicis. Fracti sunt rami: ut ego inserar.Bene.
Propt̃ infidelitatem fracti sunt: tu autem in¬
quit fide sta Noli altum sapere: s time. Si
enim naturalib ramis ds̃ ñ peꝑcit: neq t
parcet: Attende gͦ ramos fractos: et te inser¬
tum: Nolli extolli suꝑ ramos fractos: s magiᷤᷤ

Expanded text:
quam modo audistis, Ego et Pater unum sumus . Tequam modo audistis, Ego et Pater unum sumus . Tenuerunt quod videbant, cruxifixerunt quod videbant; insultaverunt ei quem videbant, non agnoverunt qui latebat. Audi Apostolum dicentem: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ergo Gentes quae vocatae estis, attendite ramos praecisos propter severitatem; vos autem insertos propter bonitatem, et participes factos pinguedinis oleae, non altum sapientes; id est non superbientes. Non enim tu radicem portas, ait; sed radix te. Magis terreamini, quia videtis amputatos ramos naturales. Judaei enim per Patriarchas venerunt; de carne Abrahae nati sunt. Et quid ait Apostolus? Sed dicis: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter infidelitatem fracti sunt. Tu autem, inquit, fide stas; noli altum sapere, sed time: si enim naturalibus ramis Deus non pepercit, neque tibi parcet. Attende ergo ramos fractos, et te insertum: noli extolli super ramos fractos; sed magis
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s: Cum dicerent ipsi iudei ñ sumꝰ cęqi:
ait illis dñs: Si cȩci essetis: peccatum ñ ha¬
beretis Modo autẽ qͥa dicitis. uidemus: pec¬
catum ur̃m inuobis manet. Admedicũ ue¬
nisti: uidere te dicis: Cessabunt colliria:
semꝑ cecus remanebis: Confitere te cȩcũ.
ut illuminari merearis: Attende iudços: at¬
tende gentes: Qui non uident uideant in¬
quit. ideo ueni: et ut qui uident. cȩci fiant
fixerunt: qui ñ uiderunt crediderunt : Frgo
quid fecisti oxp̃e aduersus suꝑbos: Quid
fecisti: Uideamus quia dignatus es: et m̃¬
bra tua sumus: uidemus : Abscondisti dm̃.¬
Quare hoc: Ut cecitas exparte inisrł fieret:
et plenitudo gentium intraret: Adhoc dm̃¬
abscondisti: et hominem aspectib obiecisti
Ulidebant: et non uidebant: Hidebant qđ ac¬
ceꝑas:non uidebant qđ eras Uidebant for¬
mam serui: et ñuidebant formã dĩ. formã
serui qua maior ẽ pater: ñformam dĩ ꝓpt̃

Expanded text:
res: cum dicerent ipsi Judaei, Num sumus caeci? res: cum dicerent ipsi Judaei, Num sumus caeci? ait illis Dominus; Si caeci essetis, peccatum non haberetis: modo autem quia dicitis, Videmus, peccatum vestrum in vobis manet . Ad medicum venisti; videre te dicis? Cessabunt collyria; semper caecus remanebis: confitere te caecum, ut illuminari mercaris. Attende Judaeos; attende Gentes. Qui non vident, videant, inquit: ideo veni, ut qui vident, caeci fiant.fixerunt; qui non viderunt, crediderunt. Ergo quid fecisti, o Christe, adversus superbos? quid fecisti? Videmus, quia dignatus es, et membra tua sumus; videmus: abscondisti DQuare hoc? Ut caecitas ex parte Israel fieret, et plenitudo Gentium intraret. Ad hoc abscondisti Deum, et hominem aspectibus objecisti. Videbant, et non videbant: videbant quod acceperas, et non videbant quod eras: videbant formam servi, non videbant formam Dei ; formam servi, qua major est Pater ; non formam Dei, propter
Abbreviated transcription (Latin):
Lam ut noueritis hoc eẽ factum: de ipsa
suꝑbia iudȩoꝵ qͣsi se exoꝑib legis iustifican¬
tiuĩ. et ideo gaudentiũ. dicit alius psalmꝰ
Hii incurrib et hi inȩquis: qͣsi insius qͥbꝰ dã
passib et instrumentis. ad erectionẽ suã nos
autem inquit innomine dñi dĩ nr̃i magni¬
ficabimur: Hii incurrib et hi inȩquis: nõ
autẽ innomine dñi dei nr̃i magnificabũ
Uidete quemadmodũ illi extollebantur in se
uidete quem admodum isti gloriabantur in
deo: Propterea quid secutus ẽ: Illis obliga¬
ti sunt pedes etcciactunt nos autem sur¬
reximus et erecti sumus Audi ipsũ dnm
Uide inuna parte bonitatem: in alia qͣsi ma¬
liciam: S quid illo melius: Quid misericor¬
dius: Quid iustius: Quare gͦ qui non ui¬
dent uideant:.Ppter bonitatem: Quare et qͥ
uident ceci fiant: Dropter elationem Et
uere uidebant: et facti sunt cęq Non uide¬
bant: et uidere sibi uidebantur: Nã uidece¬

Expanded text:
Nam, ut noveritis hoc esse factum de ipsa Nam, ut noveritis hoc esse factum de ipsa superbia Judaeorum, quasi se ex operibus Legis justificantium, et ideo cadentium, dicit alius psalmus: Hi in curribus, et hi in equis, quasi in suis quibusdam passibus et instrumentis ad erectionem suam; nos autem, inquit, in nomine Domini Dei nostri magnificabimur: Hi in curribus, et hi in equis; nos autem in nomine Domini Dei nostri magnificabimur. Vide quemadmodum illi extollebantur in se; vide quemadmodum isti gloriabantur in Deo. Propterea quid secutum est? Illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus . Audi ipsum Dominum  fiant. Vide in una parte bonitatem; in alia quasi malitiam. Sed quid illo melius? quid misericordius? quid justius? Quare ergo, qui non vident, videant? Propter benitatem. Quare, et qui vident, caeci fiant? Propter elationem. Et vere videbant, et facti sunt caeci? Non videbant, sed videre sibi videbantur. Nam ec