comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio falsitatis. Heretici aut̃ qͥa ea
quȩ praue de dõ intelligunt. ex ueri¬
tate tueri ñ possunt: qͦsi ad appro¬
bandũ radiũ luminis. umbras falsi¬
tatis adquirunt: & ꝓ eo dolos loquun¬
tur. dũ infirmas m̃tes in intellectu.
illius stulta seductione decipiunt.
ritiȩ atq infirmitatis obliti. tanto
intentius de alienis iudicant. quanto
suȩ infirmitatis conscii. eos & si ext̃iꝰ
seuiendo. tam̃ interiꝰ cõpatiendo rep̃¬
hendunt: quia illius solius . ẽ pecca¬
ta hominũ sine cõpassione discutere.
qui ex naturȩ suȩ omĩpotentia ig¬
norat peccare. Quia gͥ amici beati
iob. ita eiꝰ facta rep̃henderant acsi
in se ipsi rep̃hensibile nil habereñ:
recte nc̃ dr̃. Numqͥd faciẽ eiꝰ accipi¬
tis: & ꝓ dõ iudicare nitimini: Faciẽ
quippe eiꝰ accipere. ẽ: auctoritatẽ
illiꝰ in iudiciũ sumere. Et qͣsi ꝓ dõ
iudicare nitit᷑: qui cũ infirma quȩq¬

Expanded text:
auxilio falsitatis. Haeretici autem quia ea auxilio falsitatis. Haeretici autem quia ea quae prave de Deo intelligunt, ex veritate tueri non possunt, quasi ad approbandum radium luminis, umbras falsitatis requirunt. Et pro eo dolos loquuntur, dum infirmas mentes ab intellectu illius stulta seductione decipiunt. ritiae atque infirmitatis obliti, tanto intentius de alienis judicant, quanto suae infirmitatis conscii, eos etsi exterius saeviendo, tamen interius compatiendo reprehendunt, quia illius solius est peccata hominum sine compassione discutere, qui ex naturae suae omnipotentia ignorat peccare. Quia igitur amici beati Job ita ejus facta reprehenderant ac si in se ipsi reprehensibile nihil haberent, recte nunc dicitur: Nunquid faciem ejus accipitis, et pro Deo judicare nitimini? Faciem quippe ejus accipere est auctoritatem illius in judicio sumere; et quasi pro Deo judicare nitit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ sapientes. Sicut clausa ianua in
domo. quȩ intꝰ m̃bra lateant igno¬
ratur: sic plerũq stultꝰ si tacuerit.
utrũ sapiens an sit stultꝰ abscondit᷑.
si tam̃ nulla alia oꝑa ꝓdeunt. quȩ
sensum etiã tacentis loquant᷑. Sẽs
gͥ uir amicos suos aspiciens uelle ap¬
parere qͦd ñ erant: eos ad tacendũ
ammonuit. ne possent apparere qͦd
erant. Unde & ꝑ salomonẽ dicit᷑.
Stultus si tacuerit: sapiens putabit᷑
Sed quia stultꝰ cũ loquit᷑. ꝑ hoc qͦd sua
infert. sapientiũ uerba pensare non
sufficit: recte adhuc postqͣm silen¬
reptiones meas: & iudiciũ labioꝵ me¬
orũ attendite. Bene autẽ priꝰ correp¬
tionẽ & postmodũ iudiciũ intulit:
quia nisi ꝑ correptionẽ priꝰ timor
stulti deprimat᷑: neqͣqͣm ꝑ intelli¬
gentiã iudiciũ iusti cognoscit᷑. Seqͥt᷑¬
N umquid ds̃ indig& ur̃o m̃dacio: ut
ꝓ illo loqͣmini dolos: Ds̃ m̃dacio ñ
eg&: quia ueritas fulciri ñ quęrit

Expanded text:
e silentium. --Sicut clausa janua in domo quae intus membra lateant ignoratur, sic plerumque stultus, si tacuerit, utrum sapiens sit, an stultus, absconditur, si tamen nulla alia opera prodeant quae sensum etiam tacentis loquantur. Sanctus igitur vir amicos suos aspiciens velle apparere quod non erant, eos ad tacendum admonuit, ne possent apparere quod erant. Unde et per Salomonem dicitur: Stultus, si tacuerit, sapiens putabitur . Sed quia stultus, cum loquitur, per hoc quod sua infert sapientium verba pensare non sufficit, recte adhuc, postquam silenreptiones meas, et judicium labiorum meorum attendite. - Bene autem prius correptionem, et postmodum judicium intulit, quia nisi per correptionem prius tumor stulti deprimatur, nequaquam intelligentia judicium justi cognoscitur. SeqNunquid Deus indiget vestro mendacio, ut pro illo loquamini dolos? Deus mendacio non eget, quia veritas fulciri non quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑: dũ scõꝵ m̃tib maligna oꝑatio
antiqui hostis ut destrui possit aꝑit᷑.
Intelligi fortasse uals qm̃ gentes dñs
multiplicat & ꝑdit: qͥa nascunt᷑ coti-¬
die & moriunt᷑. Et subuersas in in¬
tegrũ restituit: qͥa resurgent qui
fuerint mortui. Quod tam̃ melius
accipimꝰ: si hoc qͣlit̾ in earũ mente
agit᷑ sentiamus. Multiplicat enim
gentes & ꝑdit: quia eas & ꝑ fecundi¬
tatẽ sobolis extendit. & tam̃ in ꝓpria
infidelitate derelinqͥt. S subuersas
in integrũ restitus: quia qͦs in infi¬
delitatis casu reliquerat. qͦndoq ad
fidei statũ reduxit. Quib uidelicet
in m̃tis integritate restitutis. antiqͦ
ille popłs. qui fidelis eẽ dõ uidebat᷑.
reꝓbat᷑ corde repulsus. ẽ: ut sua ꝑfi¬
dia deceptꝰ. contra ipsũ post insurge¬
r& quẽ ante p̃dicauit. Sequitur.¬

Expanded text:
citur dum sanctorum mentibus maligna operatio citur dum sanctorum mentibus maligna operatio antiquIntelligi fortasse valet, quoniam gentes Dominus multiplicat et perdit, quia nascuntur quotidie morituri; et subversas in integrum restituit, quia resurgent qui fuerint mortui. Quod tamen melius accipimus si hoc qualiter in earum mente agitur sentiamus. Multiplicat enim gentes et perdit, quia eas et per fecunditatem sobolis extendit, et tamen in propria infidelitate derelinquit. Sed subversas in integrum restituit, quia quas in infidelitatis casu reliquerat quandoque ad fidei statum reducit. Quibus videlicet in mentis integritate restitutis, antiquus ille populus, qui fidelis Deoreprobatus corde, repulsus est; ut sua perfidia deceptus, contra ipsum post insurgeret quem ante praedicavit. Su
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris. Profunda enĩ de tenebris
dñs reuelat: qͣndo aꝑtã sententiam
ex occultis consilus suis indicat. ut
de uno qͦq qͦd sentiat ostendat. Quia
enim uids nẽ creator om̃ia. & ipse in
consiliis ñ uidet᷑ recte de illo ꝑ psal¬
mystã dr̃. Posuit tenebras latibulũ
suũ. S quasi de istis tenebris ad lum̃
exiit: qͣndo quid de uniuscuiꝰq actib
sentiat ostendit. Et quia cũ is qͥ pec-¬
catoꝵ suoꝵ pondere p̃mebat᷑ ad recti-¬
tudinis statũ ducit᷑: priꝰ ipsam mor¬
tem conspicit. in qua & deficere con¬
sueuerat. & hanc considerare nesciebat:
recte addit᷑. & ꝓducit in lucẽ umbrã
mortis. Umbra enĩ mortis. ẽ. praua
opatio: quȩ de imitatione antiqui
hostis quasi de corporeis lineam̃tis ex¬
primit᷑. De quo etiã sub cuidã signi¬
ficatione dr̃. Et nom̃ illi mors. E ple¬
rũq eis maligna cogitatio m̃tes ho¬
minũ lat&: atq ꝑ hoc qͦd nescit᷑ ãpliꝰ
p̃ual&. Umbra gͦ mortis in lucẽ ꝓdu¬

Expanded text:
tur. --Profunda enim de tenebris Dominus revelat quando apertam sententiam ex occultis suis consiliis inde unoquoque quae sentiat ostendat. Quia enim videt nunc Creator omnia, et ipse in consiliis non videtur, recte de illo per Psalmistam dicitur: « Posuit tenebras latibulum suum . Sed quasi de istis tenebris ad lumen exit, quando quid de uniuscujusque actibus sentiat ostendit. Et quia cum is qui peccatorum suorum pondere premebatur ad rectitudinis statum ducitur, prius ipsam mortem conspicit, in qua et deficere consueverat, et hanc considerare nesciebat, recte additur: Et producit in lucem umbram mortis. Umbra enim mortis est prava operatio, quae de imitatione antiqui hostis, quasi de corporis lineamentis exprimitur. De quo etiam sub cujusdam significatione dicitur: Et nomen illi mors . Et plerumque ejus maligna cogitatio mentes hominum latet, atque per hoc quod nescitur amplius praevalet. Umbra ergo mortis in lucem produ
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ custodire. ne mala homo facere au¬
deat: ne in bonis actib ꝑ intentio¬
nẽ titub&. & int̾ recta oꝑa. sinistra
eũ cogitatio illudat. luȩ tam̃ cuncta.
omp̃s ds̃ subtilit̾ examinat: atq in
iudicio singula repensat. S qͣndo
homo qui carnis suȩ infirmitate con¬
stringit᷑. contra cuncta ualeat sub¬
tilit̾ assurgere: atq inconcussa cogi¬
tatione rectitudinẽ tenere: Vnde

Expanded text:
est custodire ne mala homo facere auest custodire ne mala homo facere audeat, ne in bonis actibus per intentionem titubet, 389 et inter recta opera sinistra eum cogitatio illudat. Quae tamen cuncta omnipotens Deus subtiliter examinat, atque in judicio singula repensat. Sed quando homo, qui carnis suae infirmitate constringitur, contra cuncta valeat subtiliter assurgere, atque inconcussa cogitatione rectitudinem tenere? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ pedẽ hominis posuit: qͥa prauita¬
tem illiꝰ. forti districtionis suȩ senten¬
tia ligauit. Cuiꝰ om̃s semitas obser¬
uat: quia subtilit̾ singula eiꝰ quȩq
diuidicat. Semita & enĩ angustior
sol& eẽ: quã uia. Quia aut̃ uias ac¬
tionẽ: ñ ĩmerito semitas. ipsas cogi
tationes accipimꝰ. Ds̃ itaq om̃s se¬
mitas obseruat: quia in singulis qui¬
bq nris actionib etiam cogitatio¬
nes pensat. Et uestigia pedũ consi¬
derat: quia intentiones nr̃oꝵ operũ
quã recte ponant᷑ examinat: ne & hoc
qͦd bonũ agit᷑. ñ recto desiderio aga¬
tur. Possunt gͥ ꝑ pedũ uestigia: quȩ¬
dã mala acta signari. Nam pes in
corpore. ẽ: uestigiũ in uia. Et ple-¬
rumq dũ quȩdã praue agimꝰ. intu¬
entib hoc frĩb exemplũ malũ p̃be¬
mus: & qͣsi inflexo extra uiã pede.
sequentib. uestigia distorta relinqͥmꝰ:
dũ ꝑ nr̃a oꝑa. ad scandalũ aliena cor¬
da ꝓuocamus. Ualde aut̃ laboriosũ

Expanded text:
Deus pedem hominis posuit, quia pravitatem illius forti districtionis suae sententia ligavit. Cujus omnes semitas observat, quia subtiliter singula ejus quaeque dijudicat. Semita etenim angustior solet esse quam via. Quia autem vias actiones, non immerito semitas ipsas actionum cogitationes accipimus. Deus itaque omnes semitas observat, quia in singulis quibusque nostris actibus etiam cogitationes pensat. Et vestigia pedum considerat, quia intentiones nostrorum operum quam recte ponantur examinat, ne et hoc quod bonum agitur non recto desiderio agatur. Possunt quoque per pedum vestigia quaedam male acta signari. Nam pes in corpore est vestigium in via. Et plerumque dum quaedam prava agimus, intuentibus hoc fratribus, exemplum malum praebemus; et, quasi inflexo extra viam pede, sequentibus vestigia distorta relinquimus, dum per nostra opera ad scandalum aliena corda provocamus. Valde autem laboriosum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Eripite iniuriã accipientẽ.
iudicate pupillo: & iustificate uidu
est. ut cũ dõ de popłis in iudicium
disputent: qui ad uerba dñi p̃sens
scłm ꝑfecte derelinquunt. Loqui gͦ¬
um ꝑtin&. Uir igit᷑ sc̃s modo ad
om̃ipotentẽ loquit᷑. ut cũ omĩpoten¬
te postmodũ disput&: qͥa ille cũ dõ
postmodũ iudex uenit. qui hic ei &¬
modo in p̃ce familiaris extiterit.
Sed scã eccła cuiꝰ sepe iam beatũ iob
speciem tenere p̃diximꝰ. ñ solum tẽ
de iniquis iudicat. cũ ultimi iudicii
dies aduenerit: s nc̃ etiã de cunctis

Expanded text:
dicium, eripite iniuriam accipientem, iudicate pupillo et iustificate uiduest, ut cum Deo de populis in judicio disputent qui ad verba Dei praesens saeculum perfecte derelinquunt: et ilum pertinet. Vir igitur sanctus, modo ad Omnipotentem loquitur, ut cum Omnipotente postmodum disputet, quia ille cum Deo postmodum judex venit, qui hic ei modo in prece familiaris exstiterit. Sed sancta Ecclesia, cujus saepe jam beatum Job speciem tenere praediximus , non solum tunc de iniquis judicat, cum ultimi judicii dies advenerit, sed nunc etiam de cunct
Abbreviated transcription (Latin):
Quib uidelic& uerbis apte ostendit᷑.
qͦd amici eiꝰ quasi ex hereticoꝵ spe-¬
cie. sc̃i uiri iudiciis aduersant᷑. Liqͤt
enim quia catholicoꝵ figurã ñ tene¬
ant: qui cultores ꝑuersoꝵ dogmatũ
uocant᷑. Qua in re hoc qͦq oport& in¬
tendi: qͦd m̃dacii fabricatores dicun¬
tur. Sicut enĩ ȩdificiũ lapidib: ita
m̃daciũ sermonib fabricat᷑. Ubi
enim ñ dolosa locutio. s sensus ueri¬
tatis. ẽ: quasi munita moles. ñ ex
fabrica. s ex natura consurgit. Seq̃r.¬

Expanded text:
bis aperte ostenditur quod amici ejus quasi ex haereticorum specie sancti viri judiciis adversantur. Liquet enim quia catholicorum figuram non teneant qui cultores perversorum dogmatum vocantur. Qua in re hoc quoque oportet intendi quod mendacii fabricatores dicuntur. Sicut enim aedificium lapidibus, ita mendacium sermonibus fabricatur. Ubi enim non dolosa locutio, sed sensus veritatis est, quasi munita moles non ex fabrica, sed ex natura consurgit. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m seruitutis iterũ in timore: s ac¬
cepistis sp̃m adoptionis filioꝵ. in qͦ
clamamus abba pat̾. Ex uoce igit᷑
generis humani. legalis ꝑcussionis
duriciã transire concupiscens. atq a
formidine ꝑuenire ad dilectionẽ ap¬
id.ẽ. ꝑcussionis duriciara remoue. for¬
midinis pondus tolle: s & irradian¬
te gr̃a dilectionis. sp̃m securitatis in¬
funde: quia si longe a ꝑcussione et
formidine ñ fuero. scio qͥa a distric¬
tione tui examinis ñ abscondor: qm̃
in conspectu tuo iustus ẽẽ ñ ualet.
qui tͥ ñ ꝑ dilectionẽ s ꝑ formidinẽ

Expanded text:
spiritum servitutis iterum in timore, sed acspiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, pater . Ex voce igitur generis humani, legalis percussionis duritiam transire concupiscens, atque a formidine pervenire ad dilectionem apPercussionis duritiam remove, formidinis pondus tolle, sed et irradiante gratia dilectionis spiritum securitatis infunde, quia si longe a percussione et formidine non fuero, scio quia a districtione tui examinis non abscondor; quoniam in conspectu tuo justus esse non valet, qui tibi non per dilectionem, sed per formidinem
Abbreviated transcription (Latin):
torem exterius nullũ timerẽ: uti¬
nam sic uixissẽ. ut intra mam& ipsũ
accusatricẽ conscientiã non haberẽ.
Tacens enĩ consumit᷑: qui intꝰ inse in¬
uenit unde urat᷑. Sequit᷑ Duo tantũ
dar. Hoc loco quid dĩfaciẽ nisi animad¬
uersionẽ debemꝰ acciꝑe: in qua dum
peccata respicit punit.Aqua uideli¬
es nullus etiam iustus abscondit᷑: si
duo quȩ postulat ñ amoueant᷑. De qͥb¬
formido tua ñ me terreat. In qͥb ui¬
delic& duob: quid aliud ꝑ ꝓphetiae
uocẽ quã tẽpꝰ gr̃ẽ & redemptionis in¬
quirit.: Lex namq sub ꝑsecutione
ultionis popłm denuit: ut qͥsqͥs sub
illa peccar&. ꝓtinꝰ morte puniretur:
nec plebs ysrabelytica ex amore dño
s ex timore seruiebat. Numqͣm uͦ
impleri iusticia ꝑ timorẽ potest: qͥa
iuxta ioħis uocẽ. ꝑfecta caritas foras
mittit timorẽ. Et paulus adoptiuoᷤᷤ
filios consolat᷑ dicens. Non accepistiᷤ

Expanded text:
torem exterius nullum timerem, utitorem exterius nullum timerem, utinam sic vixissem ut intra memetipsum accusatricem conscientiam non haberem! Tacens enim consumitur, qui intus in se invenit unde uratur. Sequitur: dar. - Hoc loco quid Dei faciem, nisi animadversionem debeamus accipere? in qua dum peccata respicit, punit. A qua videlicet nullus etiam justus absconditur, si duo quae postulat non amoveantur. Seqformido tua non me terreat. - In quibus videlicet duobus, quid aliud prophetiae vocem, quam tempus gratiae et redemptionis inquirit? Lex namque sub percussionis ultione populum tenuit, ut quisquis sub illa peccaret, protinus morte puniretur. Nec enim plebs Israelitica ex amore Domino, sed ex timore serviebat. Nunquam vero impleri justitia per timorem potest, quia juxta Joannis vocem: Perfecta charitas foras mittit timorem . Et Paulus adoptivos filios consolatur, dicens: Non accepistis
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ita se in oꝑib suis dõ auctore
custodiunt: ut om̃ino unde accusen¬
spiciunt: ut si fieri ualeat. sẽꝑ irrep̃¬
hensibiles int̃ni iudicis ocłis assistãt.
Sed qͣntũ agere possunt ne ext̃ius la¬
bantur in oꝑe: tantũ interiꝰ agere
neqͦqͣm possunt. ut ñqͣm labant᷑ in co¬
gitatione. Humana enĩ conscientia.
eo ipso qͦ ab intimis cecidit: semꝑ in
lubrico. ẽ Unde fit: ut etiã scĩ uiri
frequent labant᷑ in corde. Beatus gͦ
iob tam uoce sua. qͣm ex uoce electoꝵ
loquens: dicat. Quis. ẽ qͥ iudicetur
mecũ: Ueniat. Quia enĩ in extĩorib
actib unde rep̃hendat᷑ ñ hab&: libe¬
re accusatorẽ quęrit. Quia uͦ etiam
iustoꝵ corda. sem& ipsa ññqͣm de stul¬
ta cogitatione rep̃hendunt: ꝓpt̃ hoc
fortasse subdit᷑. Quare tacens consu¬
mor: Tacens enĩ consumit᷑: qͥ de stulta
se cogitatione rep̃hendens. apud se-¬
ms ipsũ dente conscientiȩ mordetur.
Aesi aꝑte dicat. Sicut uixi ut accusa¬

Expanded text:
iri ita se in operibus suis, Deo auctore, custodiunt, ut omnino unde accusenspiciunt, ut, si fieri valeat, semper irreprehensibiles interni judicis oculis assistant. Sed quantum agere possunt, ne exterius labantur in opere, tantum interius agere nequaquam possunt, ut nunquam labantur in cogitatione. Humana enim conscientia eo ipso quo ab intimis recedit, semper in lubrico est. Unde fit ut etiam sancti viri frequenter labantur in corde. Beatus ergo Job, tam ex voce sua quam ex voce electorum loquens, dicat: Quis est qui judicetur mecum? veniat. Quia enim in exterioribus actibus unde reprehendatur non habet, libere accusatorem quaerit. Quia vero etiam justorum corda semetipsa nonnunquam de stulta cogitatione reprehendunt. propter hoc fortasse subditur: CAmor? - Tacens enim consumitur, qui de stulta se cogitatione repmetipsum dente conscientiae mordetur. Ac si aperte dicat: Sicut vixi ut accusa
Abbreviated transcription (Latin):
& seniores popłi suo consilio ei cona
sua malicia incedere ꝑ inuiũ frustra
tere uia ñ poterat. contra auctorẽ
om̃iũ. Miracula cernebant: uirtu¬
tib terrebant᷑ s credere renuentes.
adhuc signa requirebant. cũ dice¬
rent. Quod gͦ tu facis signũ ut ui¬
deamus & credamꝰ tͥ: Quid oꝑaris:
Bene itaq dr̃: palpabt̃ quasi in tene¬
bris. & ñ in luce. Qui enĩ inter tot
aꝑta miracła trepidat. qͦsi in tene-¬
bris palpat: qͥa qͦd tangit ñ uid&.
Om̃is uͦ qui errat: nc̃ huc. nẽ illuc du¬
cit᷑. Et quia aliquando ostendeban¬
tur credere. cũ dicerent. nisi esset¬
hic a dõ ñ poterat facere quicquã.
aliquando uͦ hunc a dõ esse denega¬
bant: cũ despicientes dicerent. ñne
maria. & fr̃s eiꝰ iacobus & ioseph. &

Expanded text:
et seniores populi, suo consilio ei conabsua malitia per invium frustra tere via non poterat contra auctorem omnium, miracula cernebant, virtute terrebantur; sed, credere renuentes, adhuc signa quaerebant, cum dicerent: Quod ergo 378 tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris ? Bene itaque dicitur: Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce. Qui enim inter tot aperta miracbris palpat, quia quod tangit non videt. Omnis vero qui errat, nunc huc, nunc illuc ducitur; et quia aliquando ostendebantur credere, cum dicerent: Nisi hic esset a Deo non poterat facere quidquam . Aliquando vero hunc a Deo esse denegabant, cum despicientes dicerent: Nonne Maria, et fratres ejus Jacobus
Abbreviated transcription (Latin):
os: & tam̃ ẽẽ mortalẽ. Quis ñ crede¬
r& dm̃: quẽ conspiciebat suscitare
mortuũ: S rursũ cũ hẽ mortalem
conspicerent: despiciebant credere
hc̃ ẽẽ ĩmortalẽ dm̃. Per hoc gͦ qͦd om̃i¬
potens ds̃ talẽ se eoꝵ ocłis exhibuit.
qui poss& & diuina ostendere & hu¬
mana pati. errare eos qͣsi ebrios fe¬
cit: ut eoꝵ suꝑbia quȩ incarnatio¬
nis eius mysteriũ despicere malu¬
it quam sequi. & contra humanitatẽ
eus se extoller&: & int̾ lucentẽ diui¬
nitatis eius potentiã miraret᷑. Quȩ

Expanded text:
tamen esse mortalem, quia non crederent Deum, quem conspiciebant suscitare mortuum? Sed rursum cum hunc mortalem conspicerent, despiciebant credere hunc immortalem esse Deum. Per hoc ergo quod omnipotens Deus talem se eorum oculis exhibuit, qui possit et divina ostendere et humana pati, errare eos quasi ebrios facit, ut eorum superbia, quae incarnationis ejus mysterium despicere maluit quam sequi, et contra humanitatem ejus se extolleret, inter lucentem divinitatis ejus potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
mȩnia eiꝰ: dissipauit munitiones eiꝰ.
Męnia aut̃ in urbib. ꝓ ornam̃to suñ:
munitiones uͦ in defensione. Et alia
sunt dona que nos muniunt: alia
quȩ ornant. Prophetiȩ qͥppe doctri¬
na genera linguarũ. curationũ uir¬
tus. quasi quȩdã mȩnia m̃tis st̃. quȩ¬
& si quisq ñ habeat. stare munit᷑ ꝑ
fidẽ & iusticiam potest: quãuis orna¬
tus uirtutũ altitudine minime ẽẽ
uideat᷑. Spes uͦ fides & caritas. ñ nr̃a
mȩnia. s munitiones sunt. Quȩ si
habere negligimꝰ: hostiũ insidiis pa¬
temus. De udea gͦ. quia ꝓphetiã atq
doctrinam. uel miracłoꝵ signa abstu¬
lit: mȩnia p̃cipitauit. Quia uͦ spem.
fidem. atq caritatem ꝓpt̾ eiꝰ durici¬
am auferre ꝑmisit: munitiones eiꝰ¬
dissipare studuit. Rectus uͦ ordo ser¬
uatꝰ. ẽ: ut priꝰ męnia. & post muniti¬
ones dissipatȩ dicerent᷑: qͥa cũ pecca
trix anima relinquit᷑. prius ab ea

Expanded text:
dissipavit munitiones ejus . dissipavit munitiones ejus . Moenia in urbibus pro ornamento sunt, munitiones vero in defensionem; quia et alia sunt dona quae nos muniunt, alia quae ornant. Prophetiae quippe, doctrina, genera linguarum, curationum virtus, quasi quaedam mentis moenia sunt; quae si quisque non habeat, stare munitus per fidem et justitiam potest, quamvis ornatus virtutum altitudine minime esse videatur. Spes vero, fides, et charitas non nostra moenia, sed munitiones sunt; quae si habere negligimus, hostium insidiis patemus. De Judaea ergo quia prophetiam et doctrinam, vel miraculorum signa abstulit, moenia praecipitavit. Quia vero fidem, spem, et charitatem propter ejus duritiam auferre permisit, munitiones ejus auferre studuit. Rectus vero ordo servatus est, ut prius moenia, et post munitiones dissipatae dicerentur, quia cum peccatrix anima relinquitur, prius ab ea
Abbreviated transcription (Latin):
contraire conati sunt: doctrina senũ
ablata.ẽ postqͣm hanc ȩccła ex gen-¬
tib uidelics iuuencula accepit: quȩ
ꝑpsalmystam dicit. suꝑ seniores intel¬
lexi. Quam quia oꝑando tenuit: qͣlit̃
suꝑ seniores intellexerit ostendit. dũ
ꝓtinus subdit dicens. qͥa mandata
tua exquisiui. Quia enĩ studuit o¬
ꝑando implere qͦd didicit: accepit
intelligere quid docer&. Unde ad¬
płs in legis mandata ꝑmaner&. et
cuncta gentilitas nulla dĩ p̃cepta cog¬
noscer& & illi ꝑ fidẽ principari uide¬
bant᷑. & isti in ꝓfundo p̾ssi iacuert̃¬
ꝑ infidelitatẽ. S cũ incarnationis
dñicȩ mysteriũ iudea negauit. gen¬
tilitas credidit: & principes in des¬
pectionẽ cecidert̃. & hii qui oppressi
in culpa ꝑfidiȩ fuerant. in uerȩ fidei
libertate leuati sunt. Hunc uͦ ysra¬
helitarum casum. longe ante ihere¬
mias intuens. ait. Factꝰ. ẽ. dñs uelut
inimicus: p̃cipitauit isrł: p̃cipitauit

Expanded text:
contraire conati sunt, doctrina senum contraire conati sunt, doctrina senum ablata est postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit, quae per Psalmistam dicit: Super seniores intellexi . Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit, dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere quod doceret. Unde adpulus in legis mandato permaneret, et cuncta gentilitas nulla Dei praecepta cognosceret, et illi per fidem principari videbantur, et isti in profundo pressi jacuer infidelitatem. Sed cum incarnationis Dominicae mysterium Judaea negavit, gentilitas credidit, et principes in despectionem ceciderunt, et hi qui oppressi in culpa perfidiae fuerant in verae fidei libertatem levati sunt. Hunc vero Israelitarum casum longe ante Jeremias intuens ait: Factus est Dominus velut inimicus, praecipitavit Israel, praecipitavit
Abbreviated transcription (Latin):
hii qui prius cęlestia p̃dicando ue-¬
races erant: dum tẽporalia diligen¬
tes ad t̾rena currt̃. labiũ ueracium
cõmutant᷑. Et senũ doctrina tollit᷑
quia diligentes temporalia priorũ
Scum regiminis quasi ad fructũ uo¬
Lluptatis teneant. ñ ad usũ laboris.
Quod tam̃ aꝑtius de iudeis ualet in-¬
telligi. qui ante incarnationem dñi
ueraces fuert̃: quia hẽ uenturũ eẽ
credidert̃. atq nunciauert̃: s postꝗͣ
in carne apparuit. hc̃ ẽẽ negauert̃.¬
Labiũ itaq ueraciũ commutatũ est:
quia quẽ uenturũ dixerant. negaue¬
rt̃ p̃sentẽ & doctrina senũ ablata. ẽ.
quia neqͦqͣm ea credendo sequuti st̃.
quȩ patres suos p̃dixisse meminert̃.
Unde etiã helya ueniente ꝓmittit᷑ qͦd
reducat corda filioꝵ ad patres eorũ:
ut doctrina senũ quȩ nc̃ a iudeoꝵ
corde ablata .ẽ. tẽ miserante dõ rede
uͦ senes. eosdẽ quoq iudeos accipimꝰ.
qui suadente ꝑfidia ueritatis uerbo

Expanded text:
hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes ad terrena corruunt labium veracium commutatur, et senum doctrina tollitur, quia diligentes temporalia . . . . . cum regiminis quasi ad fructum voluptatis teneant, non ad usum laboris. Quod tamen apertius de Judaeis valet intelligi, qui ante incarnationem Domini veraces fuerunt, quia hunc venturum esse crediderunt atque nuntiaverunt. Sed postquam in carne apparuit, hunc esse negatatum est, quia quem venturum dixerant negaverunt praesentem. Et doctrina senum ablata est, quia nequaquam ea credendo secuti sunt quae patres suos praedixisse meminerunt. Unde etiam Elia veniente promittitur quod reducat corda filiorum ad patres eorum , ut doctrina senum quae nunc a Judaeorum corde ablata est tunc miserante Domino redea. Sin vero senes eosdem quoque Judaeos accipimus, qui, suadente perfidia, Veritatis verbo
Abbreviated transcription (Latin):
deficiunt. Unde adhuc corã amicis
siuis beatͦ iob uirtutẽ patientiȩ exhi¬
bens & ostendens: ait. Etiã si occide¬
entiȩ uirtꝰ in ꝓsꝑis. Ille aut̃ uere est
patiens: qui & aduersis atterit᷑. & ta-¬
m̃ ab sp̃e suȩ rectitudinis ñ curuat᷑
De reꝓbo autẽ sensu. scriptũ. ẽ. Et con¬
fitebit᷑ tͥ: cũ bene feceris ei. In hoc itaq
mens iusta ab iniusta discernit᷑: qͦd
om̃ipotentis dĩ laudẽ. & int̾ aduer¬
sa confitetur: qͦd ñ cũ reb frangit᷑.
ñ cũ casu glȩ exterioris cadit. Sed
in hoc magis qualis cũ reb fuerit
demonstrat: quȩ & sine reb robu¬
stior stat. Sequit᷑. Uerũtam̃ uias¬

Expanded text:
deficiunt. Unde adhuc coram amicis deficiunt. Unde adhuc coram amicis suis beatus Job virtutem patientiae exhibens et ostendens ait: CAPUT XXXIentiae virtus in prosperis. Ille autem vere est patiens, qui et adversis atteritur, et tamen a spei suae rectitudine non curvatur. De reprobi namque sensu scriptum est: Et confitebitur tibi cum benefeceris ei . In hoc itaque mens justa ab injusta discernitur, quod omnipotentis Dei laudem et inter adversa confitetur, quod non cum rebus frangitur, non cum casu gloriae exterioris cadit, sed in hoc magis qualis cum rebus fuerit demonstrat, quae et sine rebus robustior stat. Sequitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
nãq hoc iusti ꝓpriũ: ut in om̃e qͦd
dicunt. atq om̃e qͦd agunt. ñ solũ
tionẽ quęrant. Et aliqͣndo in qͥbdã
sem& ipsos duudicant. ut pigros au-¬
ditores ad considerandos sems. ipsos
reuocent: aliqͥndo bona oꝑa ostendt̃:
ut spectatores eoꝵ erubescant ñ imi¬
tari qͦd uident. Nam scriptum est.
trem ur̃m qui.ẽ. in cęlis. Qui igitur
intentionẽ suã ꝑ oꝑa insinuat: ani¬
mã suã in manib portat. Sed cũ iustꝰ
quisq nec se duudicando. nec bona
oꝑa ostendendo utilitati ꝓximoꝵ ꝓfi¬
cit: ꝑ hoc qͦd ȩgerit. ad uerba doloris
redit. Unde recte nc̃ dr̃. Qre lacero
carnes meas dentib meis. & animã
meã porto in manib meis: id ẽ. cur
uel me districte corã hominib diui¬
dico. uel qͥd appetã in oꝑe ostendo:
si utilitati ꝓximoꝵ. nec mala iudi¬
cando. nec bona ostendendo ꝓficio:
Sed tam̃ iusti etiã cũ hȩc dicunt: nũ¬
quã a p̃bendo ꝓximis bona exempla

Expanded text:
namque hoc justi proprium ut in omne quod dicunt atque omne quod agunt, non solum tionem quaerant. Et aliquando in quibusdam semetipsos dijudicant, ut pigros auditores ad considerandos semetipsos revocent. Aliquando bona opera ostendunt, ut spectatores eorum erubescant non imitari quod vident. Nam scriptum est: trem vestrum, qui est in coelis . Qui igitur intentionem suam per opera insinuat, animam suam in manibus portat. Sed cum justus quisque nec se dijudicando, nec bona opera ostendendo, utilitati proximorum proficit, per hoc quod egerit, ad verba doloris redit. Unde recte nunc dicitur: Quare lacero carnes meas dentibus meis, et animam meam porto in manibus meis? Id est, cur me vel districte coram hominibus dijudico, vel quid appetam in opere ostendo, si utilitati proximorum nec mala dijudicando, nec bona ostendendo proficio? Sed tamen justi etiam, cum haec dicunt, nunquam a praebendo proximis bono exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
spolia a uideis abstulit: domui cor¬
dis gentiliũ quã ꝑ fidẽ inhabitare dig¬
nat᷑ ẽ. speciem donoꝵ dedit. Quod
uidelic& gestũ. ẽ cũ uerba dĩ & iude¬
orũ popłs ad solã litterã quȩ occidit
accepit: & conuersa gentilitas ꝑ sp̃m
qui uiuificat penetrar&. Unde mox

Expanded text:
spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, speciem donorum dedit. Quod videlicet gestum est, cum verba Dei, et Judaeorum populus ad solam litteram quae occidit acciperet, et conversa gentilitas per spiritum qui vivificat penetraret. Unde mox
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio ꝑ uirtutẽ reꝓbos destru&: &
postmodũ electoꝵ m̃tib ȩt̃ni regni ꝑ¬
fecto lumine infulgebit. S qͥa ante
extremi dic̃ iudicii. iudicare cotidie
occultis dispositionib facta mortaliũ
ñ desistit: ad hoc qͦd nc̃ agit᷑. reditur.¬

Expanded text:
judicio per virtutem reprobos destruit, et judicio per virtutem reprobos destruit, et postmodum electorum mentibus aeterni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur,
Abbreviated transcription (Latin):
Paulo suꝑiꝰ dictũ fuerat. apud ipsũ ẽ.
sapientia & fortitudo. nc̃ autẽ dicit᷑.
apud ipsũ. ẽ. fortitudo & sapientia
homo factꝰ. ẽ. prius mansuetudinis do¬
ctrinã ꝓtulit. & postmodũ in iudicio
qͣntȩ sit fortitudinis ostendit: recte
suꝑius sapientia ante fortitudinẽ me¬
morat᷑: cũ de patris unigenito dicit᷑
apud ipsum. ẽ. sapientia & fortitudo.
Quia uͦ ad iudicandũ ueniens. in t̾rore
sue uirtutis apparebit. & repulsis reꝓ¬
bis. electis suis in regno ꝑpetuo qͣlit̃
sit sapientia patris indicabit: recte
in subsequenti sententia. apud ipsũ
cẽ. priꝰ fortitudo. & post sapientia dr̃.
In uerbis itaq priorib. quib ait. a¬
pud ipsũ. ẽ. sapientia & fortitudo. aꝑ¬
te indicat. quia hoc qͦd mansuet᷑ edo¬
cuit. qualit̃ credendũ fuerit in uir¬
tute iudicii terribilis ostend&: in
uerbis quoq subsequentib. qͥb ait.
apud ipsum. ẽ. fortitudo & sapientia.
luce clarius demonstrat. qͦd priꝰ in

Expanded text:
Paulo superius dictum fuerat: Apud ipsum est sapientia et fortitudo; nunc autem dicitur: Apud ipsum est fortitudo et sapientia.homo factus est, prius mansuetudinis doctrinam protulit, et postmodum in judicio quantae sit fortitudinis ostendit, recte superius sapientia ante fortitudinem memoratur, cum de Patris Unigenito 373 dicitur: Apud ipsum est sapientia et fortitudo. Quia vero ad judicandum veniens in terrore suae virtutis apparebit, et repulsis reprobis, electis suis in regno perpetuo, qualiter sit sapientia Patris indicabit, recte in subsequenti sententia apud ipsum esse prius fortitudo, et post sapientia dicitur. In verbis itaque prioribus, quibus ait: Apud ipsum est sapientia et fortitudo, aperte indicat, quia hoc quod mansuetus edocuit qualiter credendum fuerit, in judicii virtute terribilis ostendet. In verbis vero subsequentibus, quibus ait: Apud ipsum est fortitudo et sapientia, luce clarius demonstrat, quod prius in
Abbreviated transcription (Latin):
rationũ habeat. Sed in his uerbis
beati iob quib ait. auris uerba diu¬
dicat. & fauces comedentis saporem.
etiam de electis ac reꝓbis aliqͥd innu¬
ere uidet᷑: quia uerba sapientiae. quȩ
reꝓbi audiunt. electi ñ solũ audiuÑ.
s etiam gustant: ut eis in corde sapi¬
at. qͦd reꝓboꝵ ñ m̃tib. s solũmodo
aurib sonat. Aliud namq. ẽ nomi¬
natum cibum audire solũmͦ: aliud
uͦ etiam gustare. Electi itaq cibũ
sapientiȩ sic audiunt. ut degustens.
quia hoc qͦd audiunt. eis ꝑ amorem
medullitꝰ sapit: reꝓboꝵ uͭ scientia us-¬
q ad cognitionẽ sonit᷑ tendit᷑. ut uir
tutes qͥdẽ audiant. s tam̃ corde fri¬
gido qualit̃ sapiant ignorent. Quib
uidelic& uerbis beatꝰ iob amicoꝵ suoꝵ
imperitiã. & eoꝵ qui de doctrina sa¬
pientiȩ inflantur arrogantiam re-¬
ꝓbat: quia aliud . ẽ. de dõ aliqͥd scire.
aliud uͦ hoc qͦd cognoscit᷑ fauces in¬

Expanded text:
etiam gustant. --Sed in his verbis etiam gustant. --Sed in his verbis beatus Job, quibus ait: Auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem, etiam de electis ac reprobis aliquid videtur innuere, quia verba sapientiae, quae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant, ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud namque est nominatum cibum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut quidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qualiter sapiant ignorent. Quibus videlicet verbis beatus Job amicorum suorum imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod cognoscitur fauce in
Abbreviated transcription (Latin):
tis saporem: Pene nullũ lat& qͦd
quinq sensus corporis nr̃i. uidelic&
uisus. auditus. gustus. odorat᷑ & tact᷑.
in om̃e qͦd sentiunt atq discernuns
uirtutẽ discretionis & sensus a cere¬
bro trahunt: & cum unꝰ sit iudex sen¬
sus cerebri. qui intrinsecus p̃sidet.
ꝑ meatus tam̃ ꝓprios. sensus qͥnq
discernit: dõ mira oꝑante. ut neq
oculus audiat. neq auris uideat: neq
os olfaciat. neq naris gust&. neq ma-¬
nus odorent᷑: & cũ ꝑ unũ sensũ cere-¬
bri omĩa disponant᷑. quilib& tam̃ hoꝵ
sensus aliud facere ñ potest. p̃ter id
qͦd ex dispositione conditoris accipit.
Ex istis gͦ corporalib exteriorib. int̾io¬
ra & spũalia colligenda sunt: ut ꝑ
id quod in nobis publicũ .ẽ. transire
minus. aliũ maius inhabitat: alii
hoc alii illud p̃stat: & quasi cerebri
more nobism& ipsis uelut quib dam
sensib utit᷑: ut qͣmuis ipsa sibimet
iste genera linguarũ. ille gr̃ãm cu-¬

Expanded text:
 latet quod quinque sensus corporis nostri, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus, in omne quod sentiunt atque discernunt, virtutem discretionis et sensus a cerebro trahunt. Et cum unus sit judex sensus cerebri qui intrinsecus praesidet, per meatus tamen proprios sensus quinque discernit, Deo mira operante, ut neque oculus audiat, neque auris videat, neque os olfaciat, neque nares gustent, neque manus odorentur. Et cum per unum sensum cerebri omnia disponantur, quilibet tamen horum sensus aliud facere non potest, praeter id quod ex dispositione conditoris accepit. Ex istis ergo corporalibus et exterioribus, interiora et spiritalia colligenda sunt, ut per id quod in nobis publicum est transire minus, alium magis inhabitat: alii hoc, alii aliud praestat, et quasi cerebri more, nobismetipsis, velut quibusdam sensibus, utitur; ut quamvis ipsa sibimet iste genera linguarum, ille gratiam cu
Abbreviated transcription (Latin):
in sapientiȩ radice solidata st̃: quȩ ꝑ
uiuendi usum etiam actuũ exꝑim̃¬
to conualescunt. S qͥa multis & lon¬
gior uita tribuit᷑ & sapientiȩ gr̃a ñ
confertur: recte adhuc in cuiꝰ iudi¬
cio ipsa dona pendeant demonstrat᷑.

Expanded text:
in sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum etiam actuum experimento convalescunt. Sed quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus judicio ipsa dona pendeant demonstratur,
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ relinquentis. Includere itaq
dĩ. ẽ clausis ñ aꝑire. Unde & ad mo¬
ysen dicit᷑ de pharaone. Ego obdu¬
quẽ in suoꝵ operũ tenebras relinqͥt.
Quasi enim aꝑire hanc inelusionem
ysaac primogenito suo uoluit: cum
hẽ fr̃i p̃ponere benedicendo conatꝰ. ẽ.
Sed filium quẽ pat̾ uoluit dñs reꝓba-¬
uit: & quem dñs uoluit. pat̾ etiam no¬
lendo benedixit: ut quia iã primoge¬
nita fr̃i ꝓ esca uendiderat. primogeni-¬
torem benedictionẽ ñ acciꝑs. qͣm ex
cupidine gulȩ reliquiss&s. qui t̃rena
Sambiens. fugitiua sequens. heredita¬
re cupiens. benedictionẽ reꝓbatꝰ est.
N on enĩ inuenit patientiȩ locũ. qͣmꝗͣ
cũ lacrimis inquisiss& eã: qͥa uideli¬
c& fructũ ñ habent lam̃ta. quȩ stu¬
dent cũ gemitu desiderare ꝑitura.
Aperire itaq ysaac nec filio potuit:
quẽ ds̃ om̃ps iusto iudicio in suȩ
maliciȩ carcere inclusit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
stitiae relinquentis. Includere itaque stitiae relinquentis. Includere itaque Dei est clausis non aperire. Unde et ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obduquem in suorum operum tenebris relinquit.Quasi enim aperire hanc inclusionem Isaac primogenito filio voluit, cum hunc fratri praeponere benedicendo conatus est . Sed filium quem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena ambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta, quae student cum gemitu desiderare peritura. Aperire itaque Isaac nec filio potuit, quem Deus omnipotens justo judicio in suae carcere malitiae inclusit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
nullus. ẽ. qui aꝑiat: qͥa om̃is homo
ꝑ id qͦd male agit. quid sibi aliud
quam conscientiȩ suȩ carcerẽ facit:
ut bunc animȩ reatꝰ premat. etiam¬
si nemo exteriꝰ accus&: Qui cũ iu¬
dicante dõ in maliciȩ suȩ cecitatẽ
relinquit᷑. quasi intra sem& ipsum
elaudit᷑. ne euadendi locũ inueniat.
quẽ inuenire mnime meret᷑. Nam
sepe ñnulli exire a prauis actib cu
piunt: s qͥa eorũdẽ actuũ pondere
cere inclusi. a sems ipsis exire ñ pos
sunt. Et quidã culpas ꝓprias puni¬
re cupientes. hoc quod recte se agere
tunt: fitq modo miserabili ut quod
exitũ putant. hoc inclusionẽ inueni¬
ant. Sic uidelic& reꝓbus iudas cum
mortẽ sibi contra peccatũ intulit. ad
ȩt̃nȩ mortis supplicia ꝑuenit: & peiꝰ
de peccato penituit. quã peccauit.
Dicat᷑ gͦ. Si incluserit hominẽ. nullꝰ
ẽ. qui aꝑiat: quia sicut nemo obsistit
largitati uocantis. ita nullꝰ obuiat u-¬

Expanded text:
nullus est qui aperiat. Quia omnis homo nullus est qui aperiat. Quia omnis homo per id quod male agit, quid sibi aliud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animi reatus premat, etiamsi nemo exterius accuset? Qui cum, judicante Deo, in malitiae suae caecitate relinquitur, qclauditur, ne evadendi locum inveniat, quem invenire non meretur. Saepe enim nonnulli exire a pravis actionibus cupiunt, sed eorumdem actuum pondere cesunt; et quidem culpas proprias punire cupientes, hoc quod recte se agere tunt, fitque modo miserabili, ut quod exitum putant hoc inclusionem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas, cum mortem sibi contra peccatum intulit , ad aeternae mortis supplicia pervenit, et pejus de peccato poenituit, quam peccavit. Dicatur ergo: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat, quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat ju
Abbreviated transcription (Latin):
humanam m̃tẽ debellando destruit.
s recedendo: quia ad ꝑditionẽ suã
sufficit sibi dimissa. Unde plerũq
fit. ut cũ audientis cor exigentib
culpis omipotentis dĩ gr̃a ñ replet᷑.
in cassũ exteriꝰ a p̃dicatore moneat᷑.
quia mutũ. ẽ. os om̃e qͦd loquit᷑. si
ille interiꝰ ñ clam& in corde qui spi¬
rat uerba quȩ audiunt᷑. Hinc ꝓpħa
ait. Nisi dñs ȩdificauerit domũ: in
uanum laborant qui edificant eam.
Hinc salomon ait. Consideraui oꝑa
dĩ: quod nemo possit corrigere. quẽ
ille despexerit. Nec mirũ si a corde
repbo p̃dicator minime audiat᷑ dũ
ñnũqͣm ipse quoq dñs in his quȩ lo¬
quit᷑. resistentiũ morib impugnat᷑.
Hinc ẽ enim qͦd cam & diuina uoce
ammoneri potuit. & mutari ñ po¬
tuit: quia exigente culpa maliciȩ
iam intꝰ ds̃ cor reliquerat. cui foris
ad testimoniũ uerba faciebat. Bene¬
autẽ subdit᷑ si incluserit hominem.

Expanded text:
humanam mentem debellando destruit, humanam mentem debellando destruit, sed recedendo: quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exigentibus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audiuntur. Hinc Propheta ait: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Hinc Salomon dicit: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod Cain et divina voce admoneri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Beneautem subditur: Si incluserit hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiam. Hȩc ñ incongrue de uni¬
genito sũmi patris accipimꝰ: ut ipsũ
ẽẽ dĩ sapientiam & fortitudinẽ senti¬
amus. Nam paulꝰ qͦq nr̃o intellectui
attestatur dicens. xp̃m dĩ uirtutẽ &
dĩ sapientiam: qui apud ipsũ semꝑ
.ẽ: quia in principio erat uerbũ: &
uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uer¬
bum. Hab& aut̃ ds̃ consiliũ & intel
ligentiã: consiliũ uidelic& qͥa dispo¬
nit sua. intelligentiã qͥa cognoscit nr̃a.
Pocest quoq in consilu nomine ipsa oc¬
culta iudicii mora signari: ut quod
aliqͥndo tardius delinquentes ꝑcutit.
ñ quia iniquoꝵ culpa ñ conspicitur.
s ut dampnationis eoꝵ sententia quȩ
pro agenda penitentia differt᷑. qͣsi
dicat: hoc & apud om̃ipotentẽ dm̃
ante scła in consilio latebat. Sequit᷑¬
Si destruxerit nemo. ẽ. qui ȩdificet: si
incluserit hominẽ. nullꝰ. ẽ qui aꝑiat.
Omp̃s ds̃ humanũ cor destruit. cũ re¬
linquit: edificat. dũ replet. Neq enĩ

Expanded text:
itudo. --Haec non incongrue de Unigenito summi Patris accipimus, ut ipsum esse Dei sapientiam et fortitudinem sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur, dicens: Christum Dei virtutem et Dei sapientiam ; qui apud ipsum semper est, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Habet autem Dligentiam: consilium videlicet quia disponit sua; intelligentiam, quia cognoscit nostra. Potest quoque consilii nomine ipsa occulta judicii mota signari, vel quod aliquando tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut damnationis eorum retinentia, quae pro agenda poendicat, hoc apud omnipotentem Dominum ante saecula in consilio latebat. SequitSi destruxerit, nemo est qui aedificet: si incluserit hominem, nemo est qui aperiat . Omnipotens Deus humanum cor destruit, cum relinquit: aedificat, dum replet. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
repbis narrat. dicens. Abundant
tabernacła p̃donũ. & audacter ꝓ¬
uocant dm̃: cũ ipse dederit om̃ia
in manib eoꝵ. Facile. ẽ hominem
tc̃ diuicias despicere cũ hab&: diffi¬
cile uͦ. ẽ. eas cũ ñ hab& uiles estima¬
re. Unde patent̾ ostendit᷑ qͣntꝰ con-¬
temptꝰ t̾renarũ rerũ in beati iob co¬
gitatione fuerit: qui tẽ dicit nulla
ẽẽ que abundant reꝓbis. qͣndo om¬
nia amisit. Nit gͦ. Abundant ta¬
bernacula p̃donũ & audacter ꝓuo¬
cant dm̃i: quia plerũq mali eo ma¬
gis contra dñm suꝑbiunt. qͦ ab eiꝰ
largitate. & contra meritũ ditant᷑.
& qui ꝓuocari bonis ad meliora de¬
buerunt. donis peiores fuint. Sed¬

Expanded text:
reprobis narrat, dicens: CAPUTreprobis narrat, dicens: CAPUTdonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Facile est hominem tunc divitias despicere cum habet: difficile vero est eas cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur, quatenus contemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobis, qnia amisit. Ait ergo: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, quia plerumque mali eo magis contra Deum superbiunt, quo ab ejus largitate et contra meritum ditantur; et qui provocari bonis ad meliora debuerant, donis pejores fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sui causȩ originẽ stude: quia & ꝑ
beatũ iob qui dolens dr̃. passiones
designant᷑: & amici eiꝰ hereticorũ
tenent speciẽ: qui ut sepe iã diximꝰ.
dm̃ dũ defendere nitunt᷑. offendt̃:
qui dũ ficte consulunt. scõꝵ m̃tem
fortit affligunt: nec tam̃ ꝑ cuncta
quȩ locunt᷑ a ueritatis cognitione
desipiunt: s plerũq & stultis pru¬
dentiã. s fictis uera ꝑmiscent: ut
dum ex ueritate aliquid p̃rogant.
facile ad falsitatẽ trahant. Unde
amici quoq beati iob. mͦ despicabi¬
lia. modo aut̃ mira sunt quȩ locun¬
tur: quȩ tam̃ sc̃s uir aliquando re¬
ꝓbando coniuncit: aliqͥndo uͦ apꝑ¬
bando suscipit: atq ad usũ rectitu¬
dinis ꝑtrahit. etiam quȩ ab eis rec¬
ta. s ñ recte ꝓferunt᷑. Itaq in opiã
suam despicientes. despicit: atq in
sterquilinio corpore positus. in qͥnto
ostendit: cũ nil ẽẽ p̃sentis uitȩ di¬
uitias memorat. qͦs habundare &

Expanded text:
sui causae originem, stude, quia et per sui causae originem, stude, quia et per beatum Job, qui dolens dicitur, passiones designantur, et amici ejus haereticorum tenent speciem, qui, ut saepe jam diximus , Deum dum defendere nituntur, offendunt. Qui dum ficte consulunt, sanctorum mentem fortiter affligunt; nec tamen per cuncta quae loquuntur a veritatis cognitione desipiunt, sed plerumque et stultis prudentia, et fictis vera permiscent, ut dum ex veritate aliquid praerogant, facile ad falsitatem trahant. Unde amici quoque beati Job modo despicabilia, modo autem mira sunt quae loquuntur; quae tamen sanctus vir aliquando reprobando convincit, aliquando vero approbando suscipit, atque ad usum rectitudinis pertrahit etiam quae ab eis recta, sed non recte proferuntur. Itaque inopiam suam despicientes despicit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto ostendit, cum nil esse praesentis vitae divitias memorat, quos abundare et
Abbreviated transcription (Latin):
IN PROXO OERE
culpabilis esse stili mutabilitas non
debeat: ne quis tam̃ me ex locuti¬
onis meȩ ĩmutatione reprehendat.
in epła libris p̃missa causas reddi
quoq addit᷑. qͦd ab eo uersu qͦ dr̃.
abundant tabernacula p̃donũ. eiꝰ¬
dem partis expositio incipit & usq
ad hoc qͦd scriptũ . ẽ dulcedo eoꝵ uer¬
mis disserendo ꝑtingit. Quȩ nimi¬
rum tam multa sunt: ut in uno
corpore comp̃hendi ñ possent. nisi
sub magna breuitate dicerentur.
Qui gͦ ab aliis actib uacat legat cȩ¬
tera multiplicit̃ dicta: cui uͦ ad stu¬
diose legendũ ñ uacat. huiꝰ partis
ei breuitas placeat: in qua ñ tam
quȩ sentimꝰ dicimꝰ. quã ea quȩ sunt¬
dicenda signamus. Igit᷑ q̃m in ea
multa sicut me loquente excepta
sunt. ita dereliqui. immutationẽ
stili lector m̃s eqͣnimit̃ accipe: qͥa &
sepe eosdẽ cibos edentib diuersitas
coctionis plac&. Sed qͦtiens partes
singulas ad legendũ sumis: redu¬
cere semꝑ ad memoriã cã qͣm p̃po¬

Expanded text:
in prolixo opere esse culpabilis styli mutabilitas non debeat, ne quis tamen me ex locutionis meae immutatione reprehendat, in epistola libris praemissa causam reddidquoque additur, quod ab eo versu, quo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, ejusdem partis expositio incipit, et usque ad hoc, quod scriptum est: Dulcedo eorum vermis; disserendo pertingit. Quae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non possent, nisi sub magna brevitate dicerentur. Qui ergo ab aliis actibus vacat, legat caetera multipliciter dicta. Cui vero ad studiose legendum non vacat, hujus partis ei brevitas placeat, in qua non tam quae sentimus dicimus quam ea quae suntdicenda signamus. Igitur quoniam in ea multa, sicut me loquente excepta sunt, ita dereliqui, immutationem styli lector meus aequanimiter accipe, quia et saepe eosdem cibos edentibus, diversitas placet coctionis. Sed quoties partes singulas ad legendum sumis, reducere semper ad memoriam eam, quam propo
Abbreviated transcription (Latin):
mus. iuxta qͦd scriptũ.ẽ. aqͣ ꝓfunda
uerba ex ore uiri. & torrens redun¬
dans fons sapientiȩ: cũ aqua conti¬
netur. cuncta siccabunt᷑: qͥa si scien¬
tia p̃dicatoꝵ subtrahit᷑. eoꝵ qui ui¬
ridescere in spe ȩt̃na poterant. cor¬
da ꝓtinus arefiunt: ut indesꝑata
siccitate remaneant. dũ fugitiua
diligentes. nesciunt sꝑare mansura.

Expanded text:
t scriptum est: Aqua profunda, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura.