comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et offerent suꝑ placcabili altari meo: ꝓpͥe
suꝑhis intelligitur. qui degentib electi
in sacerdotiũ ministri funt saluatoris.
Si quis autem contentiosus ẽ. et carnalit̃
hec ꝓmissa contendit: respondeamꝰ ei. Nos
talem consuetudinem ñ habemꝰ neq
eccła dei: illudq dicamꝰ. quod etiam si
carnalit̾ sunt ꝓmissa iudeis : tam̃ sub
conditione sunt ꝓmissa. Ut fi fuscepis¬
sent lum̃ suũ quod ad eos missum fuerat.
tunc etiam ista sequerent᷑ quo uidelicoe
ꝑdesideriũ auri et opũ habundantiã
rerumq carnaliũ quarũ semꝑ ista gens
capiebatur illecebris: susciꝑent ad se
missum filiũ dĩ. Quẽ quia non susceper̃
uniu̾sa sublata sunt. et suscipientib spi¬
ritalit̾. reddita hereditas Qui sunt isti
qui ut nubes uolant et quasi cõlumbe
ad fenestras suas: Me cm̃ insule expec-¬
tant et naues maris inpͥncipio: ut ad¬
ducam filios tuos delonge. Argentum

Expanded text:
et offerent super placabili altari meo, proprie et offerent super placabili altari meo, proprie super his intelligitur, qui de gentibus electi in sacerdotium, ministri sunt Salvatoris. Si quis autem contentiosus est, et carnaliter haec promissa contendit, respondeamus ei: Nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei . Illudque dicamus, quod etiam si carnaliter sunt promissa Judaeis, tamen sub conditione sunt promissa, ut si suscepissent lumen suum, quod ad eos missum fuerat, tunc etiam ista sequerentur, quod videlicet per desiderium auri, et opum abundantiam, rerumque carnalium, quorum semper ista gens capiebatur illecebris, susciperent ad se missum Filium 724 Dei, quem quia non susceperunt, universa sublata sunt, et suscipientibus spiritualiter reddita haereditas. Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas? me enim insulae exspectant, et naves maris in principio, ut adducam filios tuos de longe; argentum
Abbreviated transcription (Latin):
gentur in eccła. et de erroris tenebris ad
lucem transeant. Arietesq ꝓpħarum
de quib: in uicesimo octauo psalmo ca¬
incur. Afferte domino filii dĩ. afferte
domino filios ariecum: ueniant et of¬
ferant᷑ siuc iuxta theodotionẽ offerant
se sacrificium dño. et placabiles hostie
fiant. ut xp̃i glorificetur eccła. Et itm.
in ierechiel plemius. Ecce ego queram
oues meas et uisitabo illas sicut pastor
querit gregẽ suũ. Hec dic̃ dominus. ꝑ¬
ditam queram et errantẽ reducam:
et fractam alligabo: et infirmã confor-¬
tabo.fortemq custodiam: et pascam
eas cum udicio. Et ut nossemus que
ẽẽnt oues: ponit manifestius. Et sci¬
ent quia ego sum dñs deus eorũ: et isti
populus meus domꝰ isrł dicit dñs deus.
Et uos oues mee et oues gregis mei ho¬
ab his qui p̃ualent: ut domꝰ eiꝰ głifi¬
cetur. Quod autẽ in hebreo scriptũ nota¬
uimus arietes nabaioth ministrabunt tͥ.

Expanded text:
gentur in Ecclesia, et de erroris tenebris ad gentur in Ecclesia, et de erroris tenebris ad lucem transeant. Arietesque Prophetarum, de quibus in vicesimo octavo psalmo canitur: Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum, veniant et offerantur, sive juxta Theodotionem, offerant se sacrificium Domino, et placabiles hostiae fiant, ut Christi glorificetur Ecclesia. ego quaeram oves meas, et visitabo illas: sicut quaerit pastor gregem suum. Haec dicit Dominus: Perditam quaeram, et errantem reducam, et fractam alligabo, et infirmam confortabo, fortemque custodiam, et pascam eas cum judicio . Et ut nossemus quae essent oves, ponit manifestius: Et scient quia ego sum Dominus Deus eorum; et isti populus meus domus Israel, dicit Dominus Deus: et vos o es meae, et oves gregis mei oab his qui praevalent, ut domus ejus glorificetur. Quod autem in Hebraico scriptum notavimus: Arietes Nabajoth ministrabunt tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
silia. nec exonerari. ut abiecta sarcina
alis columbe uolaret ad cȩlum: ꝓpt̾ea
tristis abiit. Et de istiꝰmodi. facilius m¬
test: quam diues in regna celorũ. Uił¬
ficultatem rei posuit: ñ impossibilita¬
tem. Deniq sc̃e memorie mat̾ cua pau¬
la. frat̾q paminachnis: ꝑ foram̃ acus
hoc ẽ. ꝑ aretam et angustam uiam que
duc̃ ad uitam transier̃ ad regna celoꝵ.
Latam uiam cum sarcimis relinquen¬
tes: que duc̃ ad tartarum. lmmo quic¬
quid habebant in domini dona porta¬
bant: implentes illud quod scriptũ ẽ.
Redemptio amme uiri: ꝓp̾e diuitie. Que
enim apud homines impossibilia: apud
dm̃ possibilia funt. Habentes in muñib
principalia: aurũ sensum. et thus odo¬
ris optimi. atq dicentes. Dirigat᷑ oratio
mea sic̃ incensum in conspectu tuo: et
xp̃i bonus odor sumus monũ loco. exem¬
plo uirtutis sue cotidie nuntiant salu¬
tare domini: ut om̃s oues cedar congre¬

Expanded text:
silia, nec exonerari, ut abjecta sarcina, silia, nec exonerari, ut abjecta sarcina, alis columbae volaret ad coelum; propterea tristis abiit. Et de istius me, quam divitem in regna coelorum . Difficultatem rei proposuit, non impossibilitatem. Denique sanctae memoriae mater tua Paula, fraterque Pammachius, per foramen acus, hoc est, per arctam et angustam viam quae ducit ad vitam, transierunt ad regna coelorum, latam viam cum sarcinis relinquentes, quae ducit ad tartarum. Immo quidquid habebant, in Domini dona portarunt, implentes illud quod scriptum est: Redemptio animae viri, propriae divitiae . Quae enim apud homines impossibilia, apud Deum possibilia sunt . Habentes in muneribus principalia, aurum, in sensu et thus odoris optimi, atque dicentes: Dirigatur oratio mea 723 sicut incensum in conspectu tuo. Et: Christi bonus odor sumus in omni loco ; exemplo virtutis suae, quotidie nuntiant salutare Domini, ut omnes oves Cedar congre
Abbreviated transcription (Latin):
omnisq ꝓuntia appellatur saba.
Unde fuit et saba regma. que ue¬
nit sapienciam audire salomonis:
et ipsa deferens aurum et thus. pacifi¬
co regi multa deportans. et ab eo map¬
ra fuscipiens. Cedar aut̃ regio sarraci¬
ismahelite. Et nabaioth unus ẽ. fili
orum ismahel: ex qͦrũ nominib soli
gentium barborum que uicine sunt
ifrłi. totiꝰ mundi conũsio p̃licatur. qu¬
dian quippem hoc loco int̃precat᷑ ini¬
quitas. epha resolutus siue effundens
saba conũsio uł captiuitas. cedar tenc
rum iniquitatis umculis resoluti. &
animas suas effundentes dõ opient ie¬
rłm muñib et om̃s de captiuitate ue¬
mient et conũsiones uarum fidei defe¬
rentes et thus sacrificiĩ. et ꝑ hec munera
nequaquam ꝓpria salute concenti: ꝓ¬
ficient. ut etiam cet̾is predicent saluci¬
re dĩ. Diues ille qui nistat cameliporta¬
bat in euangłio diuitiarũ pondera. &
camelus erat: noluit dnĩ audire con¬

Expanded text:
omnisque provincia appellatur Saba, omnisque provincia appellatur Saba, unde fuit et Saba regina, quae venit sapientiam audire Salomonis: et ipsa deferens aurum et thus, pacifico regi multa deportans, et ab eo majora suscipiens . Cedar aut, et in Nabaioth unus est forum Ismael, ex quorum nominibus solitgentium barbararum, quae vicinae sunt Israeli, totius mundi conversio praedicatur. Madian quippe in hoc loco interpretatur iniquitas. Epha, resolutus, sive effundens. Saba, conversio, vel captivitas. Cedar, tenerum, iniquitatis vinculis resoluti, et animas suas effundentes Deo, operient Jerusalem muneribus, et omnes de captivitate venient, et conversione sua, aurum fidei deferentes, et thus sacrificii. Et per haec munera nequaquam propria salute contenti, proficient, ut etiam caeteris praedicent salutare Dei. Dives ille, qui instar cameli portabat in Evangelio divitiarum pondera, et camelus erat, noluit Domini audire con
Abbreviated transcription (Latin):
tur tibi: arietes nabaioch ministrabt̃
tibi. Offerentur suꝑ placabili altari
meo: et domum maiestatis mee glori¬
ficabo.Lxx. Et uenient tibi greges
camelorum: et oꝑient te cameli ma¬
dian et epha. Omnes de saba uenient
aurum et thus deferent: et salutare
domin annuntiabunt. Om̃s oues
cedar congregabuntur tibi: arieces
nabaioth. Et uenient et offerentur
placcabiles suꝑ altare meum: et do¬
mus orationis mee glorificabit᷑. Post
diuitias maris et fortitudinem genti¬
um: greges quoq camelorum et
dromedes madian et epha ꝓmutun¬
tur ierłm. Qui om̃s uement de saba
portantes aurum et thus: et quod
his manis ẽ. annuntiantes domini
salutare. Untuerse quoq oues cedar
congregabuntur eccłe: et arietes na¬
baioth uenient. siue ut in hebraico
scriptum ẽ. ministrabunt. Et offe¬
rentur siue offerent uictimas suꝑ
altare domini: ut domus eiꝰme lici
fiat. Madian et epha regiones sunt
trans arabiam fertiles camelorum:

Expanded text:
tur tibi: arietes Nabajoth ministrabunt tur tibi: arietes Nabajoth ministrabunt tibi: offerentur super placabili altari meo: et domum majestatis meae glorificabo. LXX: Et venient tibi greges camelorum, et operient te cameli MaAl. Epha: omnes de Saba venient, aurum et thus deferentes: et salutare Domini annuntiabunt. Omnes oves Cedar congregabuntur tibi, arietes Nabaeoth venient, et offerentur placabiles super altare meum: et domus orationis meae glorificabitur. Post divitias maris et fortitudinem gentium, greges quoque camelorum, et dromades Madian et Epha promittuntur Jerusalem, qui omnes venient de Saba, portantes aurum et thus: et, quod his majus est, annuntiantes Domini salutare. Universae quoque oves Cedar congregabuntur Ecclesiae, et arietes Nabajoth venient, sive ut in Hebraico scriptum est, ministrabunt, et offerentur, sive offerent victimas super altare Domini, ut domus ejus inclyta fiat. Madian et Epha regiones sunt trans Arabiam, fertiles camelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
inte diuitie maris et gentiũ et popło¬
rum. Cum eleuaueris oculos tuos et
gaudebis et inmodum fluuiorum aqͥs
subitis inundaberis. Et mirabitur ac
stupebit iimo dilatabitur cortuũ:
aucdientes apłm os meum pacet ad
uos o corithii. Et iterum. Dilatami¬
m et uos. Ne p̃angustia pectoris ñpos¬
sitis habere hospitem xp̃m. qui dieit
in euangelio. Ego et pater uememꝰ:
Quod aut̃ additur in lxx et timebis:
in hebraico non habetur. Nisi forte gau¬
dii magnitudine subintrauit omor.
ne tanco bono careat. an non ẽ. gau¬
dium cernere diutias et multitudi¬
nem maris. et se transferri atq conuerti
et fortitudinem gentium uemiresibi.
ut quicquid in scło et orbe terrarum
ẽ. suum sit et roborata fide gentium
dicat. omĩa possum in eo qui confor¬
tat me iħ̾u xp̃o. Inundatio cameloꝵ
oꝑiec te. dromedarii madian et epha
Om̃s desaba uenient aurum et chus
deferentes: et laudem domino annun
tiantes. Om̃e pecus cedar congregabi¬

Expanded text:
in te divitiae maris, et gentium, et populoin te divitiae maris, et gentium, et populorum. Cum elevaveris oculos tuos, etgaudebis, et in modum fluviorum, aquis subitis inundaberis, et mirabitur, ac stupebit, immo dilatabitur cor tuum, audiens Apostolum: Os meum patet ad vos, o Corinthii. Et iterum: Dilatamini et nos ; ne angustia pectoris non possitis habere hospitem Christum, qui dicit in Evangelio: Ego et Pater veniemus, Quod autem additur in LXX, et timebis, in Hebraico non habetur. Nisi forte post gaudii magnitudinem subintravit timor, ne tanto bono careat. An non est gaudium, cernere divitias, et multitudinem maris ad se transferri atque converti, et fortitudinem gentium venire sibi, ut quidquid in saeculo et orbe terrarum est, suum sit; et roborata fide gentium dicat: Omnia possum in eo qui confortat me, Jesu Christo ? Inundatio camelorum operiet te, dromedarii Madian et Epha. Omnes de Saba venient, aurum et thus deferentes, et laudOmne pecus Cedar congregabi
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ nati paruuli rationales et absq dolo
lac desiderate. sugant lac apłorum. Qͥb
paruulis atq lactantib loquebatur et
paulus. filioli mei quos iterũ parturio:
donec xp̃c formetur in uobis. Et in alio
loco. Quasi nucrix fouens filios suos:
sic desiderantes uos cupimꝰ imꝑtiri. non
solum euangłium xp̃i s et anmas no¬
stras. Quod autem pro hoc in lxx dici¬
tur.filie tue suꝑ humeros porcabunt᷑
diligentius actendendum ẽ. filii enim
qui robusti sunt: ipsi ꝑse delonge ue¬
nunt. et ad fidem dñi congregantur.
filie aucem que imbecilliores sunt.
et pro fragilitate sexus nec dum inui¬
rum uenere ꝑfectum : apłorum portan¬
tur humeris. et deferuntur in sinus ab̃¬
ham isaac et iacol ¶I unc uidebis et
afflues: et mirabitur et dilacabitur cor
tuum : quando conu̾sa fuerit ad te
multitudo maris. fortitudo gentium
uenerit tibi. Lxx. Tunc uidebis et time¬
bis et stupebis corde: qm̃ transferent᷑

Expanded text:
modo nati parvuli, rationabile et absque dolo modo nati parvuli, rationabile et absque dolo lac desiderate , sugant lac apostolorum. Quibus parvulis atque lactentibus loquebatur et Paulus: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Et in alio loco: Quasi nutrix fovens filiosic desiderantes vos cupimus impertire non solum Evangelium Christi, sed et animas nostras . Quod autem pro hoc in LXX dicitur, filiae tuae super humeros portabuntur, diligentius attendendum est. Filii enim qui robusti sunt, ipsi per se de longe veniunt, et ad fidem Domini congregantur. Filiae autem quae imbecilliores sunt, et pro fragilitate sexus, necdum in virum venere perfectum, Apostolorum portantur humeris, ut deferantur in sinus Abraham, Isaac et Jacob. Tunc videbis, et afflues, et mirabitur, et dituum: quando conversa fuerit ad te multitudo maris, fortitudo gentium venerit tibi. LXX: Tunc videbis, et timebis, et stupebis corde: quoniam transferentur
Abbreviated transcription (Latin):
apłis dicens. Leuate oculos ur̃os et ui¬
dete quia iam albe sunt segetes ad me¬
tendum. De syon enim et nequaquam
demonce syna egredietur lex: et u̾bũ
domini de ierłm. Precipiturq ut leua¬
tis oculis uideat suos filios congregatos:
qui longe ueniant. Cui et in alio loco
dicitur. Gaude nimis filia syon: p̃dica
filia ierłm. Ecce ego uenio et habitabo
in medio tui dicit dominꝰ. Et uenient
gentes multe ad dnm̃ et erunt mͥ in po¬
pulum : et ego ero eis in dm̃. Nos autem
sumꝰ filii qui delonge uenimꝰ ad dnm̃.
ꝑegrini quondam a cestam̃to dĩ reꝑmus¬
sionib enus: spem ñ habentes et absq dõ
in mundo. Sed quid dicit apłs: uos qͥ
eratis aliquando longe: facti estis ꝓpe.
Quodq sequitur. et filie tue in lat̾ere su¬
gent: illud significat. quod antme in
xp̃o lactances et in baptismate paruuloꝵ
de quib et pecrus apłs loquitur. quasi

Expanded text:
Apostolis, dicens: Levate oculos vestros, et viApostolis, dicens: Levate oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt segetes ad metendum . De Sion enim, et nequaquam de monte Sina, egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem. Praecipiturque ut elevatis oculis videat suos filios congregatos, qui de longe veniant. Cui et in alio loco dicitur: Gaude nimis, filia Sion, praedica, filia Jerusalem: Ecce ego venio, et habitabo in medio tui, dicit Dominus ; et, Venient gentes multae ad Dominum: et erunt mihi in populum, et ego ero eis in Deum . Nos autem sumus filii qui de longe venimus ad Dominum, peregrini quondam a Testamento Dei et repromissionibus ejus, spem non habentes, et absque Deo in mundo. Sed quid dicit Aposlolus? Vos qui eratis aliquando longe, nunc facti estis prope . Quodque sequitur: Et filiae tuae in latere sugent, illud significat, quod animae in Christo lactentes, et in baptismate parvulorum, de quibus et Petrus apostolus loquitur, Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dum modo spiritalit̾ hec complenda
et. non carnalit̾ noũimus. Porro nomen
i erłm et gencium quod bic a .lxx.pomi¬
tur. in hebraico non habetur: et obelo p̃¬
notandum ẽ. adu̾sus eos quilasscrunt oĩa
que dicunt᷑ dici ad ierłm. Leua in cir¬
cuitu oculos tuos et uide: om̃s isti con
gregati sunt uenerunt tibi. filii tui de
longe uement. et filie tue in latere sur¬
gent. l.xx. Leua in circuitui oculos tuos
et uide om̃s congregatos filios tuos. Ue¬
nerunt om̃s filii tui delonge: et filie
tue suꝑ humeros portabuntur. Dicitur
ad eccłam que pͥtum ꝑ apłos congrega¬
ta ẽ. insyon. dequib et in apłorum ac¬
tibus legimus. qͦd de umu̾so orbe t̾rarũ
uiri religiosi fuerint inierłm: qui fus¬
ceꝑnit sermonem dĩ. et linguis fuarum
alienarumq gentium uel audirent lo¬
quentes alios. uel ipsi loquentur adce¬
teros. Et p̃cipitur ut leuent oculos fu¬
os in circuitu: quod et dominꝰ p̃cipit

Expanded text:
dummodo spiritualiter haec complenda, dummodo spiritualiter haec complenda, et non carnaliter noverimus. Porro nomen Jerusalem et gentium, quod hic a LXX ponitur, in Hebraico non habetur, et obelo praenotandum est, 720 adversum eos, qui asserunt omnia quae dicuntur dici ad Jerusalem. Leva in circuitu oculose longe venient et filiae tuae in latere sugent. LXX: Leva in circuitu oculos tuos: et vide omnes congregatos filios tuos. Venerunt omnes filii tui de longe, et filiae tuae super humeros portabuntur. Dicitur ad Ecclesiam, quae primum per Apostota est in Sion, de quibus et in apostolorum Actibus legimus, quod de universo orbe terrarum viri religiosi fuerint in Hierusalem, qui susciperent sermonem Dei, et linguis suarum alienarumque gentium, vel audirent loquentes alios, vel ipsi loquerentur ad caeteros . Et praecipitur ut levent oculos suos in circuitu: quod et Dominus praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
geniti a patre plenũ gr̃e et ueritatis. &
ambulabunt gentes in luminetuo.
Nos autem om̃s ambulamus in apło¬
rum luce. que lucet in mundo: et et¬
nebre eam non comp̃henderunt. Et
reges inquit insplendore ortus tui. qͣndo
prumum in xp̃o nata es. Quod et sptri¬
talit̾ impletur et carnalit̾: ut reges qͦrẽ
cor inmanu domini ẽ. et quib ñ regnat
peccatum in mortali corpore ambulent
insplendore nascentis eccłe. siue in co
qui natus ẽ. in eccła: et ueri regis xp̃ifi¬
dei colla fubmmittant. Quod cotidie ui¬
demus expleri. quando ydolatic erro¬
re sublato. et ꝑsecutionis rabie adsidem
ac tranquillitatem xp̃i romani pͥnei¬
pes cranseunt. Sunt qui hec omĩa que
nos post pͥmum saluatoris aduentũ
usq ad consũmationem mundi et ex
parte completa et penitꝰ explenda me¬
morauimus. fucõ tempore prestolent᷑
quando sub intrance plenitudine gen¬
tium. saluandus fit omĩs ifrł. Quorũ
nequa quam sententia reꝓbanda est.

Expanded text:
geniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Et ambulabunt gentes in lumine tuo. Nos omnes ambulabimus in Apostolorum luce, quae lucet in mundo, et tenebrae eam non comprehenderunt. Et reges, inquit, in splendore ortus tui: quando primum in Christo nata es. Quod et spiritualiter impletur, et carnaliter, ut reges quorum cor in manu Domini est, et quibus non regnat peccatum in mortali corpore , ambulent in splendore nascentis Ecclesiae, sive in eo qui ortus est in Ecclesia, et veri regis Christi fidei colla submittant . Quod quotidie videmus expleri quando idololatriae errore sublato, et persecutionis rabie, ad fidem ac tranquillitatem Christi, Romani principes transeunt. Sunt qui haec omnia quae nos post primum Salvatoris adventum usque ad consummationem mundi, et ex parte completa, et penitus explenda memoramus, futuro tempore praestolentur, quando subintrante plenitudine gentium, salvandus sit omnis Israel . Quorum nequaquam sententia reprobanda est,
Abbreviated transcription (Latin):
tabas. et gloria domini que quondam
fuit suꝑ tabernaculum et templumaᷤ
orta ẽ. suꝑte. De qua dictum ẽ. gloriosa
dicta funt dete: ciuitas dei. Ecce enim
tenebre oꝑient t̾ram: eos qui t̾renasa¬
prunt. Et caligo popubos. siue ut in he¬
braico legitur tribus: quod ꝓprie refer¬
tur ad iudeos. de quib in alio psalmo
scriptum ẽ. luuc enim ascenderunt
tribus domini. testimonium ifrł. Su¬

Expanded text:
tabas, Et gloria Domini, quae quondam tabas, Et gloria Domini, quae quondam fuit super tabernaculum, et Templum ejus, orta est super te: de qua dictum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Ecce enim tenebrae operient terram, eos qui terrena sapiunt; et caligo populos, sive ut in Hebraico legitur: Tribus: quod proprie refertur ad Judaeos, de quibus in alio psalmo scriptum est: Illuc enim ascenderunt tribus
Abbreviated transcription (Latin):
Inuiam gencium ne abieritis. et in enu¬
tates samarithanorum ne intraueritis:
ite autem magis ad oues ꝑditas domus
ifrł. Quam ob causam et apłi pͥmum
in synagogis dñm nuntiabant. Quib
ñ recipientib euangłium: dicunt ad
eos. Uobis quidem oportuerat p̃dicare
uerbum dei: s quia non recepistis salutẽ.
ecce conũtimur ad gentes. Lux enĩuenit
inmundum: et magis tudei dilexeruñ
tenebras. Unde et dominus cum ierłm
flesset: adiecit. Siscires etiam tu que ad
pacem sunt tibi. Quam quia ñ suscep̃.
intulit. Nunc aut̃ ueniẽt dies in te:
et circumdabunt te inmici tui ual¬
lo.et coarctabunt te: ad t̾ramq dedu¬
cent cum filiis tuis. Nos autẽ iuxta
priorem sensum ad eccłam dici uniu̾sa
credamus: que pͥmum de iudaico po¬
pulo congregata ẽ. et lum̃ quod suꝑ
eam ortum fuerat. ꝑ apłos transmisit
ad gentes. Cui dicitur surge illumi¬
nare: ut que cecidit incredulis. fur
eccłus. Et postquam furrexerit: illu¬
ꝓpħe pollicebantur quod nigit̾ expec¬

Expanded text:
s, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis: ite magis ad oves perditas domus Israel . Quam ob causam et Apostoli primum in synagogis Dominum nuntiabant, quibus non recipientibus Evangelium, dicunt ad eos: Vobis quidem oportuerat praedicari verbum: sed quia non recepistis salutem, ecce convertimur ad gentes . Lux enim venit in mundum: et magis Judaei dilexerunt tenebras. Unde et Dominus cum Jerusalem flevisset, adjecit: Si scires etiam tu quae ad pacem sunt tibi . Quam quia non suscepit, intulit: Nunc autem veniet dies super te: et circumdabunt te inimici tui vallo: et coarctabunt te, ad 719 terramque deducent cum filiis tuis . Nos autem juxta priorem sensum, ad Ecclesiam dici universa credamus: quae primum de Judaico populo congregata est, et lumen quod super eam ortum fuerat, per Apostolos transmisit ad gentes. Cui dicitur: Surge, illuminare; ut quae cecidit in incredulis, surgEcclesiis: et postquam surrexerit, illuhetae pollicebantur, quod jugiter exspec
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit ne pluerent suꝑ ifrł imbrẽ.
Ad quos ꝑuenit ũ̾itas dĩ. mirat᷑ eccła
de cͥcũcisione ex his pͥmũ populis con¬
gregata. uolare ad segentium turbã
coto orbe t̃rarum. Et assumptis alis
sp̃c scĩ festinare iuxta syminachum
et theodotionem ad fenestras suas.¬
tuxta aquilam ad cataractas suas. ut
ingrediantur eccłam. Siue doctores cũ
discipulis id: columbas cum discipu¬
lis sius uolare ad eccłam de insulis gen¬
tium: que iuxta uaticina ꝓpħarum
expectabant dnm. Naues quoq tharsis
id÷ maris dequib inuisionem tyri pleniꝰ
diximꝰ adducent filios eccłe inpͥncipio
fidei: aurum argentumq portantes. Cor¬
de enim creditur ad iusticiam: ore autẽ
confessio fit ad salucem. De quo auro &e
Penne columbe deargentate. et postĩ¬
ora eius in fulgore auri. Et in lxx. pͥmo¬

Expanded text:
imbrem, ad quos pervenit veritas Dei, miratur Ecclesia de Circumcisionis primum populo congregata, volare ad se gentium turbam toto orbe terrarum. Et assumptis alis Spiritus sancti, festinare, juxta Symmachum et Theodotionem, ad fenestras suasjuxta Aquilam ad cataractas suas, ut ingrediantur Ecclesiam. Sive doctores cum discipulis, id est, columbas cum pullis suis volare ad Ecclesiam de insulis gentium, quae juxta vaticinia Prophetarum exspectabunt Dominum. Naves quoque THARSIS , id est, maris, de quibus in visione Tyri plenius diximus, adducefidei, aurum argentumque portantes. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem . De quo auro et Pennae columbae deargentatae, et posteriora ejus in fulgore auri . Et sept
Abbreviated transcription (Latin):
ita et gulosis iudeis nichil aliud que¬
rentib nisi corꝑis uoluptates. iste dñs pol¬
licetur: ut saltim pro carnalib desideri¬
is et opus habuncdantia filium dĩ susci¬
ꝑent. Quem quia ñ susceꝑunt: reꝑmis¬
siones quoq irritas fieri. Demq cananee
ꝓfilia dep̃canti: non ueni uiquit nͥ ad¬

Expanded text:
ita et gulosis Judaeis, nihilque aliud quaeita et gulosis Judaeis, nihilque aliud quaerentibus nisi corporum voluptates, ista Dominus pollicetur, ut saltem pro carnalibus desideriis, et opum abundantia Filium Dei susciperent, quem quia non susceperunt, repromissiones quoque irritas fieri. Denique Chananaeae pro filia deprecanti: Non veni, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
as comecdat. Tantamq abundantiam
rerum omnium fore. ut pro ere aurũ
habeant. ꝓferro argentum. ꝓlignis es
lius et̾ua pace fruituros et ep̃os p̃futu¬
ros populis iniusticia. s et portas futu¬
ras anaglypha. et quod bis mauis c̃. pro
sole et luna ipsum dñm eterna luce
fulsurum: ec ꝓ uno homine habiturã
eam mille fortissimos uiros. et propar¬
uulis gentes robustissimas posseffurã.
Hec illi dicunt qui t̾rena desiderant
uolupcates. et uxorum quer̃ pulchri¬
tudinem ac numerum liberorũ: quoꝵ
deus uent̾ ÷ et gloria in confusione eorũ:
quorum qui sequitur errorem sub no¬
mine xp̃iano. iudeorum se similem con¬
ficetur. Alii aut̃ asserunt hec omĩa ni¬
deis carnalit̾ reꝓmissa: si recepissent eũ
qui dic̃ in euangłio. Ego sum lux mun¬
di que illuminat omẽm hominem ue¬
mentem in mundum: ut quomodo ui¬
ctime concesse funt populo ifrł. ñ quo
ꝑ se bone eẽnt. s ne demonib offerrent᷑.

Expanded text:
as comedat, tantamque abundantiam as comedat, tantamque abundantiam rerum omnium fore, ut pro aere, aurum habeant, pro ferro argentum, pro lignis,lius aeterna pace fruituros, et episcopos praefuturos populis in justitia, sed et portas futuras anaglyphas. Et quod his majus est, pro sole et luna, ipsum Dominum aeterna luce fulsurum: et pro uno homine habituram eam mille fortissimos viros, et pro parvulis, gentes robustissimas possessuram. Haec illi dicunt, qui terrenas desiderant voluptates, et uxorum quaerunt pulchritudinem, ac numerum liberorum, quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum , quorum qui sequitur errorem, sub nomine Christiano Judaeorum se similem confitetur. Alii autem asserunt haec omnia Judaeis carnaliter repromissa, si recepissent eum, qui dicit in Evangelio: Ego sum lux mundi , quae illuminat omnem hominem venientem in mundum, ut quomodo victimae concessae sunt populo Israel, non quo per se bonae essent, sed ne daemonibus offerrentur:
Abbreviated transcription (Latin):
quid significaret ille uersiculus. uemet
syon redemptor. et his qui redeunt ab
iniquitate in iacob. Nunc breuit̾ ꝑstrmn¬
gendum ẽ. quid plurimi de hoc locosen¬
tiant. ut errore ꝑspecco facilius possimꝰ
susciꝑe ueritatem. Iudei et nr̃i semi ui¬
dei qui auream atq geminatam decelo
expectant ierłm. Hec in mille annorum
regno futura contendunt. quando om̃s
gentes seruiture funt ifrłi. et cameli ma¬
diam et epha. de saba uemientes aurum
deferant et thus. et om̃s oues cedar con-¬
gregentur arietesq nabaioth ueniant
ut immolentur suꝑ altare templi quod
fuerit extructum. Infulis quoq et
maxime nauib tharsis uolare filias eiꝰ.
ut columbas auri et argenti diuitias
conferentes. et edificari muros ierłm
ut dieb ac noctib diuitie ierłm et u¬
ctime deferantur⁊ et omĩa que deserta
sunt cypresso et pino et cedro sectis in
libano construenda. p̃cipue templum
dñi in quo sit leticia sempit̾ua. ita ut
fuggat lac nationum et regum diuiti¬

Expanded text:
quid significaret ille versiculus: Veniet Sion redemptor, et his qui redeunt ab iniquitate in Jacob. Nunc breviter perstringendum est, quid plurimi de hoc loco sentiant, ut errore perspecto, facilius possimus suscipere veritatem. Judaei et nostri semijudaei, qui auream atque gemmatam de coelo exspectant Jerusalem, haec in mille annorum regno futura contendunt, quando omnes gentes serviturae sunt Israel, et cameli Madian et Epha de Saba venientes, aurum deferent et thus, et omnes oves Cedar congregentur, arietesque Nabajoth veniant, ut immolentur super altare Templi, quod fuerit exstructum. De insulis quoque, et maxime navibus Tharsis, volare filias illius ut columbas, auri et argenti divitias conferentes: et aedificari muros Jerusalem ut diebus ac noctibus divitiae Jerusalem et victimae deferantur. Et omnia quae deserta sunt cyparisso, et pino, et cedro sectis in Libano, construenda: praecipue Templum Domini, in quo sit laetitia sempiterna: ita ut sugat lac nationum, et regum diviti
Abbreviated transcription (Latin):
te dicebat. Certam̃ bonum c̃taui. cir¬
fum consuminaui. fidem seruaur. a
cetero reposita ẽ. michi corona nstire
Et malio loco. Quotquot gͦ ꝑfecti: he
sapiamus. Incipiens aut̃ erat compari¬
tione plenitudinis : quando ex ꝑsora
incipientium loquebatur. Cum et̃m
uulus cogitabam. Et it̾um. Ex parte
uidemus exparte cognoscimus: do¬
nec ueniat quod ꝑfectum ẽ. Et ideo
sponse assimilatur ornatui. que orna¬
tur mundo muliebri: siue ut ceteri
transtulerunt. uasis uel monilibus
suis. Posuitq alt̾ius comparationis
exempla: quorum prius ad sponsum.
sequens refertur ad sponsam. Sicut tͥta
ꝓfert gͥmen fiim. et celestib pluui¬
is irrigatur: et sicut ortus sem̃ suum
gminat. Qui fontium atq fluiuorũ
aquas desid̾at: sic inquit dominus
gminabit iusticiam atq leticiam:¬
quam coram cunctis gentib neqla¬
quam coram ifrłe ut suꝑciliuam de¬
cutiat iudeorũ. s cunctis gritib que
in eccła congregantur. P topt syosi

Expanded text:
 bonum certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . Et in alio loco: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus . Incipiens autem erat comparatione plenitudinis, quando ex persona incipientium loquebatur: Cum essemulus cogitabam . Et iterum: Ex parte videmus, et ex 738 parte cognoscimus, donec veniat quod perfectum est . Et ideo sponsae assimilatur ornatui, quae ornatur mundo muliebri, sive ut caeteri transtulerunt, vasis, vel monilibus suis. Ponitque alterius comparationis exempla, quorum prius ad sponsum, sequens refertur ad sponsam. Sicut terra profert germen suum, et coelestibus pluviis irrigatur: et sicut hortus semen suum germinat, qui fontium atque fluviorum aquas desiderat: sic, inquit, Dominus germinabit justitiam atque laetitiam coram cunctis gentibus: nequaquam coram Israel, ut supercilium decutiat Judaeorum; sed cunctis gentibus, quae in Ecclesia congregantur. Cap. LXII
Abbreviated transcription (Latin):
chodonosor rex baby lomis consiliũ.
cogitauit adu̾sus uos cogitationes.
Surgite & ascendite ad gentẽ quic̃a
& confidenter habitantẽ ait dñs. no
hostia. non uectes ers. soli habitant. &
erunt cameli eoꝵ indireptionẽ. &
multitudo nimentoꝵ in p̃dam. & diᷤ

Expanded text:
chodonosor rex Babylonis consilium, chodonosor rex Babylonis consilium, cogitavit adversus vos cogitationes. Surgite et ascendite ad gentem quietam, et confidenter habitantem, ait Dominus: non ostia, non vectes eis: soli habitant. Et erunt cameli eorum in direptionem, et mult
Abbreviated transcription (Latin):
tractanti. quȩ eẽt arabia ad quã ꝓpł¬
cus sermo dirigit᷑ utrũ moabitȩ. an
ammanitȩ. & ydumei. cuncteq ali
regiones quȩ nunc arabia nuncupa¬
tur: occasionẽ tribuit in hac eadẽ
uisione qͦd seqͥt᷑. auferet᷑ om̃is gła ce¬
dar & reliqͥe numeri sagitarioꝵ forti¬
um de filiis cedar imminuent᷑: ismahe
litas deb̾e intelligi. Liber geneseos do¬
cet ex hismael cedar & aggarenos qͥ
ꝑu̾so nomine sarraceni uocant᷑ eẽ ge¬
neratos. Hi ꝑ totã habitant solitudi¬
nem de qͥb puto & poetã dicere lateq
mauritaniã usq tendat᷑. & antiquũ
occeanũ qͦd puto ierenniȩ titulũ sona¬
re ad cedar & ad regna assur quȩ ꝑ¬
cussit nabuchodonosor rex babylo¬
nis. Statimꝙ seqͥt᷑. Hec dicit dñs. Suc¬
gite & ascendite ad cedar: & uasta¬
te filios orientis. Tabernacula eorũ
& greges eor capient: pelles eoꝵ &
omĩa uasa & camelos tollent sibi.
Et iterũ. Iniuit enĩ contͣ uos nabu¬

Expanded text:
abia, ad quam propheticus sermo dirigitur, utrum Moabitae, an Ammonitae, et Idumaei, cunctaeque aliae regiones, quae nunc Arabia nuncupantur, occasionem tribuit in hac eadem Visione quod sequitur: Auferetur omnis gloria Cedar, et reliquiae numeri sagittariorum fortium de filiis Clius hominis » Liber Geneseos docet ex Ismael Cedar et Agarenos, qui perverso nomine Saraceni vocantur, esse generatos. Hi per totam habitant solitudinem, de quibus puto et poetam dicere, Lateque Mauritaniam usque tendatur et Atlanticum oceanum. Quod puto Jeremiae titulum sonare ad Cedar et ad regna Asor, quae percussit Nabuchodonosor rex Babylonis ; statimque sequitur: Haec dicit Dominus, surgite et ascendite ad Cedar, et vastate filios Orientis: tabernacula eorum, et greges eorum capient, pelles eorum et omnia vasa, et camelos tollent sibi : et iterum: Inivit enim contra vos Nabu
Abbreviated transcription (Latin):
habitatis in t̾rã austri cũ panib occur¬
rite fugienti. & qͣsi ex ꝑsona dm̃i im¬
ꝑ atiuo mͦ legimꝰ: in hebreo sic legi poᷤᷤ¬
se affirmant. qui habitant t̾ram au¬
stri.cũ panib occurrert̃ fugienti. ut
cũ ds̃ eis dixerit occurrentes sitienti fer¬
te aqͣm. illi inimica mente panes tu

Expanded text:
s terram Austri, cum panibus occurrite fugienti: et quasi ex persona Domini imperativo modo legimus, in Hebraeo sic legi posse affirmant: Qui habitant terram Austri, cum panibus occurrerunt fugienti; ut cum Deus eis dixerit, occurrentes sitienti ferte aquam, illi inimica mente panes tu
Abbreviated transcription (Latin):
mus gͥ singula: triplicẽ ex positionẽ
breuiter attingentes. Quid nã tͥ q̃ꝙ est.
qͥd habes in qͥd syon qͦd etiã ti ascen¬
dis om̃is intecta : Quando dicit etiã
tu: ostendit qͦd cet̾i priꝰ ascenderint.
Nam & tu reputata es int̾ gentes
quȩ ab hostib obsideris. & tecta co

Expanded text:
mus ergo singula, triplicem expositionem mus ergo singula, triplicem expositionem breviter attingentes. Quidnam tibi quoque est? quid habes, inquit, Sion, quod etiam tu ascendisti omnis in tecta? Quando dicit, etiam tu, ostendit quod caeteri prius ascenderint. Num et tu reputata es inter gentes, quae ab hostibus obsid
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ut filii ethyopũ uos estis mͥfiliris¬
rahel ait dñs Nunqͥd non isrł feci
ascend̾e de t̾ra ẽgypti. & palestinos de
capadocia & syrios de cyrene: Ecce
ocłi dñi suꝑ regnũ peccans. Ne puta¬
rent iudei id circo se meritoꝵ hab̾e pͥui¬
legiũ qͥa educti ẽẽnt de egypto: dicit
etiã cet̾as gentes ad alias terras suo im¬
ꝑ io fuisse tͣnslata¶uidnã t̾ qͦꝙ est
quia ascendisti & tũ om̃is intecta. cla¬
moris plena. urbs frequens. ciuitas exul
tans: Referebat mͥ hebreus p̃sentẽ ui¬
sionẽ ñ ꝑtinere ad illud tempus qͦ na¬
buchodonosor ierłm cepit. & sedechiã
uinctũ ołisq pͥuatũ duxit inbabylonẽ.
s sennacherib tẽꝑa. qͣndo sobna pon¬
les remansert̃: exemplũ romaneur¬
bis qua irruentib gallis patriciꝰ se & flo¬
rem iuuentutis marche seruauit. Nos
aut̃ possumꝰ & de babylonia capti¬
ad uentu referat: & putet uespasia¬
m titiq tẽpͦib fuisse cõpleta. Carpa¬

Expanded text:
 ut filii Aethiopum vos estis mihi filii Israhel ait Dominus numquid non Israhel ascendere feci de terra Aegypti et Palestinos de Cappadocia et Syros de Cyrene ecce oculi Domini super regnum peccans . Ne putarent Judaei idcirco se meritorum habere privilegium, quia educti essent de Aegypto, dicit etiam caeteras gentes ad alias terras suo imperio fuisse translatas. Quidnam tibi quoque est, quia ascendisti et tu omnis in tecta, clamoris plena, urbstans? Referebat mihi Hebraeus, praesentem Visionem non pertinere ad illud tempus, quo Nabuchodonosor Jerusalem cepit, et Sedechiam vinctum oculisque privatum duxit in Babylonem; sed ad Sennacherib tempora, quando Sobna Ponles remanserunt, in exemplum Romanae urbis, quae irruentibus Gallis, patricios et florem juventutis in arce servavit. Nos autem possumus, et de Babylonia captiadventum referat, et putet Vespasiani Titique temporibus fuisse completa. Carpa
Abbreviated transcription (Latin):
Interfecti tui ñ int̾fecti gladio: nec mor¬
st̃ pariter fugert̃. Si ad sennacherib tp̃a
referat qͣndo ex parte capta ẽ. ciuitas
cte dicunt᷑ ñ fuisse uicti gladio. nec ocꝗ
si bello. s ꝓditione aliis ex urbe fugie¬
ti st̃. Qd̾ si in aduentu. xp̃i iuxta eusebium
tropologice intelligere uolucris: dices
eos int̾fectos ñ gladio s infidelitate. os̃ ꝙ

Expanded text:
Interfecti tui non interfecti gladio, nec morr: procul fugerunt. Si ad Sennacherib tempora referas, quando ex parte capta est civitas, recte dicuntur non fuisse victi gladio, nec occisi in bello, sed proditione, aliis ex urbe fugieti sint. Quod si in adventu Christi, juxta Eusebium, tropologice intelligere volueris: dices eos interfectos non gladio, sed infidelitate, o
Abbreviated transcription (Latin):
Totã posiumꝰ capituli huiꝰ continentiã:
ut ꝑ partes singłas disseramꝰ. At otus
quȩ hebraice drͣ esdodi: urbs fuit po¬
tentissima palestine de qͥnq urbibus.
Hanc sargan rex assyrioꝵ qui septẽ no¬
minib appellat᷑: misso duce exercitus
nica. hic enĩ erat habitus ꝓpħalis po¬
puli delicta plangentis. & calciam̃tᷤᷤ
epedib quȩ.lxx. caligas uocant. nisꝰ
qe discalciatus inced̾et. Tipus p̃sens
captiuitatis egyptiȩ & ethyopu p
egxptiis inadiutoriũ fuerant qͦd
assyrio nudi fuerint. & nichil int̾a
om̃nino remaneret. Nec hoc aliqus
putet suꝑiori felicitati quȩ egyptis
la fut᷑a beatitudo p̃dicat᷑: hic aut̃

Expanded text:
osuimus capituli hujus continentiam, ut per partes singula disseramus. Azotus quae Hebraice dicitur ESDOD  , urbs fuit potentissima Palaestinae de quinque urbibus: hanc Sargon rex Assyriorum, qui septem nominibus appellatur, misso duce exercitus nica hic enim erat habitus prophetalis populi delicta plangentis, et calceamentis e pedibus, quae LXX caligas vocant, nudus et discalceatus incederet, typum praebens captivitatis Aegyptiae et Aethiopum, qui Aegyptiis inAssyrio, nudae fierent, et nihil omnino in terra remaneret. Nec hoc aliquis putet superiori felicitati, quae Aegyptiis de futura beatit
Abbreviated transcription (Latin):
mite cibũ. fut᷑o uos p̃lio p̃parate. ne pꝰ¬
quã dimicationis tempꝰ aduen̾it. lassi¬
tudo uos detrahat. Cũq comederitis
& biberitis surgite: arma corripite:
babyloniã debellate. Quodq ait con¬
templare in specła: hoc sensu legitur.
Diligent̃ quȩ uent᷑a st̃ ꝓspicite. ł otest
& sic intelligi. O babylon para baltha¬
sar filio euilmerodach nepoti nabuchi¬
donosor regi tuo m̃sã. atq conuiuium.
& uide qͥd post cibũ ueniat in quo scor¬
tis & concubinis in uasis dnĩ ꝓpinabat.
Opͥncipes qui cũ rege accũbitis. medos
aut̃ ꝑsasq significat surgite: ad int̾si¬
ciendũ regẽ arma corripite. Hoc plemꝰ
in damhelis uolumine discimꝰ. Hec em̃¬

Expanded text:
lio praeparate, ne postquam dimicationis tempus advenerit, lassitudo vos retrahat. Cumque comederitis et biberitis, surgite, arma corripite, Babylonium debellate. Quodque ait, contemplare in specula, hoc sensu legitur: diligenter quae ventura sunt, prospice. Potest et sic intelligi: o Babylon, para Balthasar filio Evilmarodach nepoti Nabuchodonosor regi tuo mensam atque convivium, et vide quid post cibum eveniat, in quo scortis et concubinis in vasis Domini propinabit. O principes, qui cum rege accumbitis, Medos autem Persasque significat, surgite et ad interficiendum regem arma corripite. Hoc plenius in Danielis volumine discimus . Haec e
Abbreviated transcription (Latin):
sur habitacłm drachonũ deserta ii
ȩt̾nũ. ñ manebit ibi uir: nec in cal
eam filiꝰ hominis. Totũ ꝓpħe. testimo.¬
num de ieremia posui: ut quȩ sit ce¬
dar in dibitanter intelligas. Et consi¬
deta qͣm̃ ismahelitarũ hoc est sarra¬
cenos ꝓpͥe gentẽ descripserit. Quiha¬
bitat nitentoriis. qui qͣs nox cõpulerit.
sedes tenent. qͥb arm̃ta st̃ & peccora ca
uectes. Non enĩ uer sant᷑ in urbib. sed
in solitudine. Et hi gͦ ababyloniis de¬
leti st̃: eo qͦd assur ciuitatẽ quȩ metro¬
polis gentis illiꝰ in heremo fuit. usꝙ
ad solũ subũterent. Et tñ cũ camelo¬
rum & ouiũ greges capti st̾ pellesq eo¬
rum atꝙ tentoria sorte diuisa: ñ om̃is
gentis illiꝰ significat᷑ interitus. eo qͦd dro¬
medariis & camelis centũ & amplius
milia uno die ꝑ uastã solitudinẽ fug̾e
solent. Auferet᷑ inqͥt omĩs gła cedar
imminuto num̃o sagittarioꝵ. qua

Expanded text:
deserta in sempiternum; non manebit ibi vir, nec incolet eam filius hominis . Totum prophetiae testimonium de Jeremia posui, ut quae sit Cedar, indubitanter intelligas. Et considera quomodo Ismaelitarum, hoc est, Saracenorum proprie gentem descripserit, quia habitant in tentoriis: qui quas nox compulerit, sedes tenent: quibus armenta sunt, et pecstia nec vectes. Non enim versantur in urbibus sed in solitudine. Et hi ergo a Babyloniis deleti sunt, eo quod Asor civitatem, quae metropolis gentis illius in eremo fuit, usque ad solum subverterent, et tamen cum camelorum et ovium greges capti sunt, pellesque eorum et tentoria sorte divisa, nominis gentis illius significatur interitus, eo quod dromedariis camelis centum et amplius millia uno die per vastam solitudinem fugere solent. Aufertur, inquit, omnis Cedar in minut
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ ꝓduma roma legunt. uolen¬
tes ꝓpħiam contra regnũ romanorũ
dirigere friuola ꝑ suasione. qua sẽ¬
per ydumeȩ nomine romanos existi¬
mant demonstrare. Duma aut̃ int̾¬
pretat᷑ sylentium. Onius mara¬
bra. In saltu ad uesꝑam dormietis
in semitis dodanim. Occurrentes siti¬
enti ferte aquã. Qui habitatis terram
austri. cũ panib occurrite a facie gla

Expanded text:
Romam legunt, volentes prophetiam contra regnum Romanum dirigi, frivola persuasione, qua semper in Idumaeae nomine Romanos existimant demonstrari: Duma autem interpretatur silentium. Onus in Arabia. In saltu ad vesperam dormietis, in semitis Dodanim. Occurrentes sitienti ferte aquam: qui habitatis terram Austri, cum panibus occurrite fugienti.
Abbreviated transcription (Latin):
iultȩ st̃. Quia gͦ int̾ cet̾as gentes pom¬
tur & reputat᷑ una de plurimis. neqͣ¬
quã mons appellat᷑ iuxta illud ꝓpħi¬
cum. fundam̃ta eiꝰ in montib scĩs. di¬
ligit dñs portas sy on suꝑ omĩa taber¬
nacła iacob: s uallis ex eo qͦd humili¬
ata sit. Aliis uerbis hoc ipsũ ieremias
loqͥt᷑ qͣndo accepit calicẽ uim plenũ.
& dat uniu̾sis gentib ac nouissime
ruat. & insanat: significans a babylo

Expanded text:
icatae sunt. Quia ergo inter caeteras gentes ponitur, 220 et reputatur una de plurimis, nequaquam mons appellatur, juxta illud propheticum: Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob ; sed vallis, ex eo quod humiliata sit. Aliis verbis hoc ipsum Jeremias loquitur: quando accepit calicem plenum vini, et dat universis gentibus, ac novissime ruat, et ins
Abbreviated transcription (Latin):
& qͣsi in nocꝰte illis dormientib uigilas
ne hostis irrũpat. quare & nos qui de
eiꝰ genere sumus non simili clem̃tia ꝓ¬
tegis: Quib ego custos uigilꝙ respon¬
bris derelinqͣm. Uel certe ita. Henit
lux nocte tͣnsacta. Si meũ inuocatis
auxiliũ. & estis de styrpe serui mei
abrahã. nolite me tm in necessitatibꝰ
querere. s toto ad me animo conũtimi¬
ni. Uenite. & suscipiã penitentes. Hoc
iuxta hẏstoriã dictũ sit ceterũ ꝓpter si¬
militudinẽ littere ex eo qͦd Res & delch.

Expanded text:
et quasi in nocte, illis dormientibus, vigilas, et quasi in nocte, illis dormientibus, vigilas, ne hostis irrumpat; quare et nos qui de ejus semine sumus, non simili clementia protegis? Quibus ego custos vigilque responbris derelinquam. Vel certe ita: venit lux nocte transacta; si meum invocatis auxilium, et estis de stirpe servi mei Abraham, nolite me tantum in necessitatibus quaerere, sed toto ad me animo convertimini. Venite, et suscipiam poenitentes. Hoc juxta historiam dictum sit: caeterum propter similitu
Abbreviated transcription (Latin):
remiȩq casdẽ intestimoniũ trahere uisi¬
ones & maxime ꝓpłnã contͣ montẽ seir.
Et illud de psalmis. in ydumcã extendã
calciam̃tũ meũ. Et alibi. Tab̾nacla ydu
scelerib edom. & suꝑ qͣtuor ñ ad u̾sa¬
bor eũ: eo qͦd ꝑsecutus sit ingladio fra¬
trem suũ. & uolau̾it miscd̃iam suam.
siue sic̃ simmachus tͣnstulit uiscera sua
qͦd aduersũ cognatos pͦpłos ausus sit
dimicare. & hostili odio dissidere. fu
est in montib seir. Hanc ut metropo¬
lim iuxta ordinẽ suꝑioꝵ uisionũ ab
assyriis siue a nabugodonosor expug¬
natã. ẽẽ. credimꝰ. memorẽꝙ pͥstim ge¬
neris q̃d de abrahã & ysaac sit stẏr¬
pe generata implorasse auxiliũ dei.
& necessitate cogente illiꝰ clementiã fla¬
gitasse. Narrat gͦ nc̃ dñs. Qui obsidet᷑
in seyr & ab hostib cingit᷑: meũ implo¬
rat auxiliũ. & dicit. Ocustos i srł qui po¬
pulũ tuũ tueris custodia sempit̾na.

Expanded text:
remiaeque easdem in testimonium trahere Visiremiaeque easdem in testimonium trahere Visiones, et maxime prophetiam contra montem Seir . Et illud de Psalmis: In Idumaeam extendam calceamentum meum. Et alibi: Tabernacula Idsceleribus Edom, et super quatuor non aversabor eum, eo quod persecutus sit in gladio fratrem suum, et violaverit misericordiam suam , sive, ut Symmachus transtulit, viscera sua, quod adversus cognatos populos ausus sit dimicare, et hostili hodio dissidere. Fuiest, in montibus Seir. Hanc ut metropolim, juxta ordinem superiorum Visionum, ab Assyriis, sive a Nabuchodonosor expugnatam esse credimus, memoremque pristini generis, quod de Abraham et Isaac sit stirpe generata, implorasse auxilium Dei, et necessitate cogente, illius clementiam flagitasse. Narrat ergo nunc Dominus: qui obsidetur in Seir, et ab hostibus cingitur, meum implorat auxilium, et dicit: o custos Israel, qui populum tuum 217 tueris custodia sempiterna,
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã putant hoc ñ ad ierłm s ad ba¬
bylonẽ dici: de qͣ & supͣ. Babylon dile¬
cła mea: posita es mͥ ad miraculum.
Et esse sensũ. Quȩ contriusti me eris
& ipsa contrita: non meo sermone s d̃ni
potestate qͥtͥ hȩc uent᷑a p̾nuntiat. Qd
sibi aut̃ uoluerint in hoc loco .lxx. int̾¬
qui uocat᷑ in testimomũ aliis litteris
scriptus sit. ¶Inus ouma. Ad me
clamat ex seyrCustos qͥd de nocte. cu¬
stos qͥd de nocte: Dix̃ custos. Uenit
mane. uenit & nox. Si queritis querite:
conu̾timim & uenite. Pro duma.lxx.
ydumeã ponunt. Est aut̃ duma non
tota ydumeȩ ꝓuincia. s quedã eiꝰ regio
quȩ ad austrũ uergit ab urbe palestina.
quȩ hodie dr᷑ eleutheropolis .xx. distais
milib. nixta qͣm st̃ montes seyr rapto
ab auctore noĩe. Seyr qͥppe int̾p̃tatur
hyspidus & pilosus qͦd esau fuit. In ab¬
dia ꝓpħa pleniꝰ suꝑ hanc gentẽ a nob
disputatũ est: in quo necesse fuit uete¬
rem hẏstoriã reuoluere: & ezechielis ie¬

Expanded text:
 hoc non ad Jerusalem, sed ad Babylonem dici, de qua et supra Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum; et esse sensum: quae contrivisti me, eris et ipsa contrita, non meo sermone, sed Domini potestate, quae tibi haec ventura praenuntiat. Quid sibi autem voluerint in hoc loco LXX intequi vocatur in testimonium, aliis litteris scriptus sit. Onus Duma. Ad me clamat ex Seir: custos, qstos, quid de nocte? Et dixit custos, venit mane et nox: si quaeritis, quaerite, convertimini, venite. Pro Duma, LXX Idumaeam ponunt. Est autem Duma non tota Idumaea provincia, sed quaedam ejus regio quae ad Austrum vergit, et ab urbe Palaestinae, quae hodie dicitur Eleutheropolis, viginti distat millibus: juxta quam sunt montes Seir, sumpto ab auctore nomine; Seir quippe interpretatur hispidus et pilosus, quod Esau fuit. In Abdia propheta plenius super hac gente a nobis disputatum est: in quo necesse fuit veterem historiam revolvere, et Ezechielis Je
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt in t̾ra. Ritura mea & filiȩ arte
meȩ quȩ audiui a dño exercituũ deo issi
annuntiaui uobis. Causas reddit suꝑ¬
oris formdins: qͣre angustia possedit
eũ sic̃ parturientẽ. & corruerit audied
& ꝑ territus sit ac tenebroso terrors
circũdatus. Hec inqͥt dñs dyxit michi.
Uade &e constiue specłatorẽ. ut spu ꝓ.

Expanded text:
ta sunt in terra. Tritura mea, et fili areae meae, quae audivi a Domino exercituum Deo Israel, annuntiavi vobis. Causas reddit superioris formidinis, quare angustia possederit eum sicut parturientem, et corruerit audiens, et perterritus sit, ac tenebroso horrore circumdatus. Haec, inquit, dixit Dominus mihi: vade et constitue speculatorem, ut spiritu