comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
embolismos . xiii. mensium.
nos. E excepto quod paschał
in hoc non agit᷑ celebritas. ꝑ
omnia ei equiꝑat᷑. ut auene¬
rabili seoa copios e tracꝰtatur.
uolutione: ut̾q lunari constet
ratione: ob solam tamen dinos¬
centiam. iste lunarislle uocat᷑¬
ex .iii. corruptis uocabulo. xͤ

Expanded text:
embolismos XIII mensium embolismos XIII mensium et, excepto quod Paschalis in hoc nunc agitur celebritas, per omnia ei aequiparatur, ut a Venerabili Beda copiose tractatur, volutione, et lunari constat ratione. Ob solam tamen dignoscentiam iste lunaris, ille vocatex tribus corruptis vocabulo, ex X
Abbreviated transcription (Latin):
quot remanserint:totus est¬
annus a bissexto. Si nicħ re
manserit: bissertꝰ est. Potest ħ
&e ꝑciclum solarem inueniri.
Quotuscumq enim fuerit:
uno sublato.reliquos ꝑ.iiii.
diuide:. ⁊ut supͣ ꝑ annos do¬
mini. an bissextꝰ. uł quotus
ab eosit annꝰ. muenies.
inuenien.oum e nume¬
ro annorumdomini duob
ostendunt. Sinicħ remanse¬
rit: xͥixͣ. erit. Hc̃ sane qelũ.
romanorum ẽẽ ꝓprium sci.
um constat ẽẽ romanorum:
&e a tempore dominice re¬
surrectionis etiam xp̃iano¬
rum. Obseruat᷑q iste ciclꝰ
inluna ian̾. qui est pͥmus¬
mensis romanorum: sic̃ ille
in paschali quẽ pͥmũ decemno
uenalis mensem ẽẽ. hebreoꝵ
dominꝰ ipse testat᷑ qͥpaschale
sacramentum ꝓmisit dicens.
Mensis iste uobis pͥncipium
mensium: pͥmus erit in men¬
sibus anni. Sic̃ enim ille in¬
cipit ab accensione lune pas¬
chalis.⁊usq ad eandem porri¬
eandem deducit᷑. ibiꝙ finit᷑:
habens ⁊ ipse communes. duo¬
denoꝵ scilicet mensium . die¬

Expanded text:
erint, totus annus a bissexto erit. Si nihil, bissextus est. Potest hoc et per cyclum solarem inveniri. Quotuscumque enim fuerit, uno sublato residuos per IIIIor divide et ut supra per annos Domini, an bissextus vel quotus ab eo sit annus, invenies.inveniendum e numero annorum Domini, duobus ostendunt. Si nihil remanserit, XIX erunt. Hunc sane cyclum Romanorum proprium esse  constat Hebraeorum, et a tempore Dominicae resurrectionis etiam Christianorum; observaturque iste cyclus in luna Januarii, qui est mensis Romanorum primus, sicut ille in Paschali, quem primum xixalis mensem esse Hebraeorum Dominus ipse testatur, qui Paschale sacramentum praemisit, dicens: « Mensis iste vobis principium mensium: primus erit in mensibus anni. » Sicut enim ille incipit ab accensione lunae Paschalis, et usque ad eamdem porrieamdem deducitur ibique finitur, habens et ipse communes annos, duodenorum scilicet mensium, die
Abbreviated transcription (Latin):
niũs erratib apud eiꝰ pietatem
bus confirmat auctoritas testam̃¬
toꝵs manifestata. alit̾ ꝑ orbem cog.¬
nitionem diuinaꝵ scͥpturarum.
siue int̾nam głam cȩlestium ag¬
minum Utrunq enĩ cherubin
uimentum sit auro uestitũ.

Expanded text:
nostris erratibus apud ejus pietnostris erratibus apud ejus pietribus confirmata est auctoritas testamentorum, manifestata autem per orbem cognitio est divinarum Scripturarum, vel interna gloria coelestium agminum. Utrumque enim vimentum sit auro vestitum.
Abbreviated transcription (Latin):
contingebant: qͥa testam̃ta pari
dño atcestatione consentiunt.
Item alis ext̾iorib iste unum pa¬
rietem. ille alt̾um contingebant:
qͥa uetꝰ testamentum ꝓpͥe antiqͦ
di popło scͥptum erat: nouum uͦ
nobis. qͥ post dñicam incarnatio
comparam᷑: qͥb post figas ac te-¬
nebras idolatͥȩ. lucem ueritatis
cognoscere datum ẽ. Llam ce Si
pͥmitiua eccłia maxime de uide-¬
is effloruit. ⁊ omnis isrł circa fi¬
nem scłi saluantꝰ ẽẽ credat᷑: plu¬
rum tam̃ fidelium huiꝰ tempo¬
ris. de gentib cong̾gant᷑ ad eun-¬
gelii suscipienda sacratꝯenta.
Quib hoc etiam diuinitꝰ dona-¬
tum ẽ: ut reuelatis ocłis sui cor¬
dis. manifeste cognoscãt litt̾am
uet̾is testam̃ti. euangłicȩ gratiȩ
plenam ẽẽ mist̾ĩis. U̾sas habent
facies cherubin ad ext̾iorem do
ipsa. s spe salui facti sumꝰ. Diui¬
ni st̃ libri conditi: qͥa scͥptores
eoꝵ. iam regnantes cum dño.
illumq collaudandes in cęlis.

Expanded text:
nt, quia utraque Testamenta pari de Domino attestatione consentiunt. Item alis exterioribus, iste unum parietem, ille alterum contingebat, quia vetus Testamentum proprie antiquo Dei populo scriptum est; novum vero nobis, qui postcomparamur, quibus post frigora, ac tenebras idololatriae lucem veritatis cognoscere datum est. Nam etsi primitiva Ecclesia maxime de Judaeis effloruit, et omnis Israel circa finem saeculi salvandus esse creditur, plurimi tamen fidelium hujus temporis de gentibus congregantur ad Evangelii suscipienda sacramenta; quibus etiam divinitus hoc datum est, ut revelatis oculis sui cordis, manifeste cognoscant litteram Veteris Testamenti evangelicae gratiae plenam esse mysteriis. Versas habent facies cherubin ad exteriorem doipsa, sed spe salvi facti sumus, divini sunt libri conditi; quia scriptores eorum jam regnantes cum Domino, illumque collaudantes in coelis,
Abbreviated transcription (Latin):
t De factura cherubin.
sic̃ ꝓpħa iezechiel aꝑte declarat.
angłicȩ dignitatis uocabulum
ẽ: numeroq singłari cheruibdr:
plurali cherubin. Unde apte in
fig̾is cherubin qͥ erant in oracło
facti: anglica minsti̾a qͤ conditori
suo semꝑin celis assistunt. posst̃
intelligi. Qui recte de lignis oli¬
scant. uncte st̃ ips e. Et enim sicut¬
una nob̾eum participes illi: de qͥbꝰ
tiȩ cȩlestis mox ipse qͥ creauit im¬
pleuit. Unde cherubin appella-¬
riuoluit: qͥ latine multiplicata
scientia. siue scientiȩ multitudo
ditoris imaginem: seruata in ꝑ¬
petuo scĩtate ⁊ iusticia ⁊ ueritate:
quȩ pͥma conditione ꝑceperunt.
Denariꝰ nanq decem obolis con-¬
it: ubi ⁊ angłi sc̃ĩ in imagine sui
runt. Scimꝰ enim inqͥt apłs qͥa
cum apparu̾it similes ei erimus:

Expanded text:
 De factura Cherubin. sicut propheta Ezechiel aperte declarat, angelicae dignitatis vocabulum est, numeroque singulari Cherub, plurali Cherubin dicitur. Unde apte in figuris Cherubin, quae erant in oraculo facta angelica ministeria, quae Conditori suo in coelis semper assistunt, possunt intelligi. Qui recte de lignis oliscant, unctae sunt. Ipsi etenim una nobiscum sunt participes illius, de quo tiae coelestis mox ipse qui creavit, implevit. Unde Cherub appellari voluit, qui Latine multiplicata scientia, sive scientiae multitudo emptoris imaginem, servata in perpetuum sanctitate et justitia et veritate, quam a prima conditione perceperunt. Denarius namque decem obolis conit, ubi et sancti angeli in imagine sui iunt. Scimus enim, inquit, quia cum apparuerit, similes ei erimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bin. Duoerant facti chertibin
ꝓpt̾ consortium eiꝰdem de qua
loquim̃ caratatis significandũ.
qͥa minꝰ qm int̃ duos caratas ñ
potest stare. Unde ⁊ saluator bi¬
nos ad p̃dicandum discipulos
mittere curauit: ut tacite do¬
ceret. eis qͥu̾bum ficłi p̾dicareñ.
uirtutem dilectionis ante oĩa
disparilitas uoluntatum. suie
cogitatiuum in suꝑna patria
nulla ẽ: tibi una om̃s eademq
p̃sentis uisione ⁊ gła illustran¬
tur. Posuitq cherubin in me¬
dio templi int̾ioris : & extende¬
bant alas suas cherubin: ce
tangebat una ala parietem :¬
& ala cherub scdi tangebat
parietem alt̾um. Ale autem
altȩ in medio pariete templi
se inuicem contingebant. Ma¬
nnfestum ẽ ex his q̃ p̃dict̃a fc̃
quare cherubin in mediotẽ¬
pli int̾ioris sint positi: quoꝵ
habitatio semꝑ est in celis. Extende¬
bant autem alas cherubin qͣsi ad
uolandum: qͥa sp̃s angłici semper
habent animum ad obsequium
diuinȩ uoluntatis paratum. sũ

Expanded text:
bin. Duo erant facti cherubin bin. Duo erant facti cherubin propter consortium ejusdem, de qua loquimur, charitatis significandum, quia minus quam inter duos stare charitas non potest. Unde et Salnos ad praedicandum discipulos mittere curavit, ut tacite doceret eis qui verbum fidei praedicarent virtutem dilectionis ante omniadisparilitas voluntatum sive cogitatuum in superna patria nulla est, ubi una omnes eademque Dei praesentis visione et gloria illustrantur. « Posuitque cherubim in medio templi interioris; extendebant autem alas suas cherubim et tangebat ala una parietem, et ala cherub secundi tangebat parietem alterum. Alae autem alterae in medio pariete templi se invicem contingebant. Manifestum est ex his, quae praedicta sunt, quare cherubin in medio templi interioris sint positi, quorum habitatio semper est in coelis. Extendebant autem alas cherubin quasi ad volandum, quia spiritus angelici semper habent animum ad obsequium divinae voluntatis paratum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm grãm demonstrant ꝑpetuȩ
ce indefectiuȩ felicitatis eorum.
qui semꝑ in cȩlestib in minist̾io
sui ꝑsistunt auctoris: uel certe
qͥa leuitate sp̃ialis nat᷑ȩ st̃ p̃diti.
ita ut ubicunq uolu̾int statum
qͣsi uolando ꝑueniant: ⁊ hic cũ
alis figati: & ꝓpħis st̾ cum alis
ostensi. Bene aut̃ dr. qͥa quinq
cubitors fu̾it ala cherubuna. ⁊
qͥnq cubitoꝵ ala cherub altera:
cum uirtutes angłicȩ legem di
que in qͥnq libs scͥpt a ẽ inde¬
fessa deuotione custodiunt: di
enim legis: caritas ẽ. Lximi aut̃
eoꝵ ⁊ ipsi ad inuicem ft̃ angłici
conciues. Unde utͣq ala eiꝰdem
eadem ipsa deuotione qͣ sese al
terutrum in deo diligẽ. plenã
quoq ad se ascendentium socie¬
tatem desidant: sicq simul
ale.xͤ. cubitos complent: cum
in gemina caritatis exhibitione.
angłi de conditoris p̾sentia le¬
tantur. Decemuͦ cubitoꝵ erat
cherub. scd̾̃s mensura pari. de
opꝰunum erat in duob cheru¬

Expanded text:
am demonstrant perpetuae et indeflectivae felicitatis eorum qui semper in coelestibus in ministerio sui persistunt auctoris; vel certe quia levitate spiritualis naturae sunt praediti, ita ut, ubicunque voluerint, statim quasi volando perveniant; et hic cum alis figurati, et prophetis sunt cum alis ostensi. Bene autem dicitur quod quinque cubitorum fuerit ala cherub una, et quinque cubitorum ala Cherub altera: quia virtutes angelicae legem Dei, quae in quinque libris descripta est, indefessa devotione custodiunt: dilenim legis est charitas. Proximi autem eorum, et ipsi ad invicem sunt angelici concives. Unde utraque ala ejusdem eadem ipsa devotione, qua sese in alterutrum in Deo diligunt, nostram quoque ad se ascendentium societatem desiderant. Sicque simul alae decem cubitos complent cum in geminae charitatis exhibitione angeli de Conditoris sui praesentia laetantur. Decem quoque cubitorum erat cherub secundus mensura pari, et opus unum erat in duobus cheru
Abbreviated transcription (Latin):
denarii quem summꝰ pat̾fami¬
utriq instrumenti scͥptores.
una eademq castitatis opera.
⁊ caritatis deuotione deo serui¬
ebant: una ⁊ consona dm̃ uo¬
ce ac fide p̃dicant. Et queq no¬
uum testamentum de dñica
incarnatione.passione.resur¬
rectione. ascensione. gentium
discramen iudicii. ⁊ ȩt̾nam bo¬
concordi utriꝰq testamentiue
ritate ꝓbat᷑. Ale gͥ cherubmn in

Expanded text:
denarii, quem summus paterfamidenarii, quem summus paterfamiutriusque instrumenti scriptores una eademque castitate operis, et charitatis devotione Deo serviebant, una et consona Domini voce ac fide praedicant. Et quidem Novum Testamentum de dominica incarnatione, passione, resurrectione, ascensione, gentium discrimen judicii, et aeternam boconcordi utrumque Testamentum veritate probat.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iusq ducatum ꝑtingerent.
s scͥptura p̃dic̾to aduentu. &
passione ipͣsiꝰ. qͥd etiam post
haie poprilo qui eum reciꝑe
nollet. ñt euent᷑um: ostendit.
Ducem enimtientu titũ diẽ
qͥ qͣdragesimo anno dñice pas¬
sionis ita cum popłoroma¬
no ciuitatem ⁊ scũarium dis¬
sipauit.ut ñ remaneret la¬
pis suꝑ lapidem. Uerum his
ꝑ anticipationem p̾libatis.
mox ad exponendum ebdo¬
made diem ꝙ̃ ommiserat re ᷤ¬
dit euentum. Eonfirmabit
autem pacum multis ebdo¬
madis. una. hoc est ipsa no
do. multos ad fidem conuer¬

Expanded text:
usque ducatum pertingerent: sed scriptura, praedicto adventu et passione ipsius, quid etiam post hanc populo, qui eum recipere nollet, esset eventurum, ostendit. Ducem enim venturum Titum dicit, qui quadragesimo anno Dominicae passionis ita cum populo Romano civitatem et sanctuarium dissipavit, ut non remaneret lapis super lapidem. Verum, his per anticipationem praelibatis, mox ad exponendum hebdomadae, quam omiserat, redit eventum. Confirautem pactum multis hebdomas una. » Hoc est ipsa novdo multos ad fidem conver
Abbreviated transcription (Latin):
int̾itum cleopͤatre
annis cem Inde romaniusq
& continent᷑ circulis decem¬
nouennalib .xxu. Decies no¬
uies enim ugen  quini. fi¬
unt. cccc lxxu. ce qͥa singłis
circłis embolismi .uii. aceres¬
cunt: multiplica .xxu. ꝑ.uii.
fiunt .clxxx. qͥ siembolismi
m̃ses quadrͣmgentors.lxxu.
annoꝵs. Sigͦ uis scire quot
annos lunares facere possĩt:
partire.clxxu.p .xii. Ouod¬

Expanded text:
interitum Cleopatrae annis trecentis. Inde Romani usqut continentur circulis decemnovennalibus XXV dies novies enim viceni et quini fiunt CCCCLXXV. Et quia singulis circulis embolismi septem accrescunt, mfiunt CLXXV, qui sunt embolismi menses quadringentorum LXXV annorum. Si ergo vis scire, quot annos lunares facere possunt, partire CLXXV per XII. Duod
Abbreviated transcription (Latin):
unt: ⁊ remanent menses.uii.¬
hos adiunge ad suprascͥptos
cccc.lxxx. fiunt simul. ccce.¬
lxxix. Adde ⁊ menses suꝑflu¬
lunares. ccc exc. Ad eiꝰ tiero
baptis mum quando unctꝰ
est sc̃s scoꝵ descendente suꝑ
eum sp̃u sc̃o sicut columba.
pa tem iam septuagesime eb¬
domadis inchoatãspost ebdo
ebdomadas. s in fine
septuages ime ebdomadis oc¬
cisus est xp̃s. Qͣuam icleo qnͣ¬
tum conicere possumꝰ segre¬
gauit a cȩt̾is: qͥa de hac erat
plura relaturꝰ. Nam ⁊ xp̃s in
illa crucifixus est apopulo
ꝑfido. Non solum in passione.
uerum continuo ex qͦ a ioħe p̃¬
dicari cepit. negat᷑ est. Quod
autem sequit᷑. ⁊ cruitatem &
scũartum dissipabit pͥopulꝰ
cum duce uenturo. ⁊ finis er¬

Expanded text:
t remanent menses sHos junge ad supra scriptos CCCCLXXV, ut fiunt simul CCCCLXXXIX. Adde et menses superflulunares CCCCXC. Ad ejus vero baptismum quando unctus est Sanctus sanctorum descendente super cum Spiritu sancto sicut columba, partem iam septuagesime eptomadis inchoatam. 'Et post ebdomadas, sed in fine septuagesimae hebdomadis occisus est Christus, quam ideo, quantum conjicere possumus, segregavit a caeteris, quia de hac erat plura relaturus. Nam et Christus in illa crucifixus, et a populo perfido non modo in passione, verum continuo, ex quo a Joanne praedicari coepit, negatus est. Quod autem sequitur: Et civitatem et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo, et finis e
Abbreviated transcription (Latin):
das deficiet hostia & sacfici¬
um. Dimidium ebdomadis
qnͣdo inchoato xp̃i baptisma¬
te. hostiar purificatio fideli¬
bus paulatim uiles cere cȩ¬
pit. Itẽm quod sequit᷑. ⁊ in tẽ¬
plo erit abhominatio des ola¬
tionis.⁊usq ad consumina¬
tionem ⁊ finem ꝑsenerabte
des olatio. Ad sequenrtasiouenin¬
porat respieit. cuiꝰ ꝓpħie ueri¬
tatem. ⁊ hystoria fecerat ue¬
porum testat᷑ euentꝰ. Totũ ido
ꝓpħe testimmonuum ponentes
quantum facultas suppete¬
bat. exposuimꝰ.quia hoc ⁊ a
plerisq lectorib ignorari &
specialit̾ genꝰ ebdomade flaͣg¬
tare cognouimꝰ. fallunt᷑ em̃
qͥ putant hebreos annis tali¬
bus tisos. Auoqͥntota uetis
instrumenti series uacillat
nec ulliꝰ etas tanta ment teno¬
telligi. S ad lune cursum
stringi. E grecos qͥdem uet̾es
legimꝰ. ccc.l.iiii.dieb an¬
num ad lune cursum ꝯpu¬

Expanded text:
dis deficiet hostia et sacrificium. » Dimidium ebdomadis quando inchoato Christi baptismate hostiarum purificatio fidelibus paulatim vilescere coepit. Item quod sequitur: « et in templo erit abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio, ad sequentia tempora respicit, cujus prophetiae veritatem, et historia veterum eporum testatur eventus. Totum ideo prophetae testimonium ponentes, quantum facultas suppetebat, exposuimus, quia hoc et a plerisque lectoribus ignorari, et speciale genus hebdomadae flagitare cognovimus. Falluntur enim qui putant Hebraeos annis talibus usos, alioquin tota Veteris Instrumenti series vacillat, nec ullius aetas tanta qelligi, sed ad lunae cursum stringi. Et Graecos quidem veteres legimus CCCLIV diebus, annum ad lunae cursum compu
Abbreviated transcription (Latin):
uod rachix arbori: hoc cui¬
q homini cogitatio sua ẽ:¬
faciet fructum sur sũ. sum
enim cogitationem nr̃am ad
compatiendum indigenti ꝓ¬
ximo tendimus. qͣsi radicem
deorsum mittimꝰ ut retribu¬
tiomis fruct̾um furfum faci¬

Expanded text:
 radix arbori, hoc u hominum cogitatio sua efaciet fructum sursum. Cum enim cogitationem nostram ad compatiendum indigenti proximo tendimus, quasi radicem deorsum mittimus, ut retributionis fructum superius faci
Abbreviated transcription (Latin):
scemate fac̾ta. S ⁊ t̾cia m¬
chilominus cirea illam eo¬
dem ordine ꝑ gyrum int̾io¬
ra omnia longe lateq cir¬
ciibat: in hoc tantum distãs¬
eius paries ostia minime habe
Qui statis in domo dominim
atriis domus dei nr̃i. Et qm̃
ipsa domꝰ domini in medioc
loco constructa erat ⁊ fiebat
ut atͥa quanto ext̾iora fierent
tanto altiores hab̾ent parie¬
tes. iitpote infeniꝰ fundamenta
habentes adeout ultima qua¬
drringentos in altitudine cu¬
bitos hab̃ent. nec tam̃ eqͣndo
templi altitudini aliqͣntulum
ꝓpinquarent. Quoꝵ omnium
in libro paralipomenon ita ge¬
neralis fit mentio. Dedit aut̃
clauro salomoni filio suo descͥp¬
tionem portieꝰ ⁊ templi ⁊ cella¬
riorum. ⁊ cenacłi. ⁊ cubiculoꝵ¬

Expanded text:
schemate facta. Sed et tertia nschemate facta. Sed et tertia nihilominus circa illa eodem ordine facta per gyrum interiora omnia longe lateque circuibat, in hoc tantum ejus paries ostia minime habebQui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . Et quoniam ipsa domus Domini mediocri loco constructa erat, fiebat ut atria quanto exteriora fuerint, tanto altiores haberent parietes, utpote inferius fundamenta habentes, adeo ut ultima quadringentos in altitudine cubitos haberent, nec tamen aequandae templi altitudini aliquantulum appropinquarent, quorum omnium in libro Paralipomenon ita generalis fit mentio. Dedit autem David Salomoni filio suo descriptionem porticus, et templi, et cellariorum, et coenaculi, et cubiculo
Abbreviated transcription (Latin):
nominans. qͥa nimirum ad
hoc erat factum. ut ab ing̾ssu
Erat autem hoc idem atrium
ab atistrali ⁊ occidentali. &
septemtrionali parte uicimꝰ
muro templi. Porro ad ortũ
solis unde ⁊ introitum per.
grandem habebat. in magnã
se ꝓlixitatem a demplo ꝓtende¬
bat: utpote qͥa in illa sua par¬
de. altare holocausti. luteres
bis quinosin qͥbꝰ hostiȩ la¬
uarent᷑. in illa mare eneum.
in qͦ intratur⁊ ad minist̾i̾um
sac̾dotes lauarentur. In illa
sacdotum immolantium ⁊
psallentium habebat choroᷤᷤ
leuitaꝵ. Circumdabat᷑ autẽ
hoc atͥum undiq u̾sum alon¬
ge ede ꝑmaxima in quadrũ
respiciebat inferiꝰ erat ꝑ totũ
in arcubꝰ constructꝰ. Uttior uͦ
firma soliditate fundatum
ce ianuas habens aureas ut
supradictum commnemora¬
uimus.Et ostia in basilica
que texit ere: quȩ etiam
porticib comiunita max¬
imis ⁊ oportuns erat disc̾ta
cȩnacłis. Qrursꝰ extͣ hanc
eandem in gyro alt̾a simili

Expanded text:
nominans, quia nimirum ad nominans, quia nimirum ad hoc erat factum, ut ab ingressu Erat autem hoc idem atrium ab Australi, Occidentali, et Septentrionali parte vicinius muro templi. Porro ad ortum solis, unde et introitum per gradus habebat, in magnam se prolixitatem a templo protendebat, ut pote quod in illa sui parte altare holocausti, in illa luteres bis quinos, in quibus hostiae lavarentur, in illa mare aeneum, in quo intraturi ad ministerium sacerdotes lavarentur, in illa sacerdotum immolantium et psallentium habebat choros Levitarum. Circumdabatur autem hoc atrium undiqueversum a longe aede permaxima in quadrum.respiciebat, inferius erat per totum in arcubus constructus, ulterior vero firma soliditate fundatus. Et januas habens aereas, ut supra dictum commemoravimus. Et ostia in basilica, quae texit aere; quae etiam porticibus communita maximis, et opportunis erat discreta coenaculis. Et rursus extra hanc aedem in gyro altera simili
Abbreviated transcription (Latin):
uoo ait ioiada¬
pontifex sacerdotib & leui¬
tis in templo ꝓferens ioas filiũ
azarie quem sex annis quib
regnauit atalia clam nutrie¬
pars adportam que ẽ post ha¬
bitaculum scutarioꝵ. custo¬
dietis excubitum domꝰ messa.
Duȩ uͦ partes e uob̃ eg̃dientes
sabb̃o custodiant excubias do¬
mus domini circum regem.
&e uallabtas eum habentes ar
latiꝰ aliqua replicent᷑. Templũ
qͥdem ipsum exceptis porticibꝰ
qͥb omni ex parte sibi adheren¬
tib circumdabat᷑ habebat intͣ
parietes hȩc ẽ .ii. m̃sura pͥma qͣm
u̾ba dierum nominant .lx. ex.
bitos longitudinis: xx. autem
latitudins. cuiꝰ omnis ambit᷑
Cuiꝰ in libro regum ita memi¬
nit scͥptura. Q edificauit atͥũ
int̾ius trib ordinib lapidũ
politoꝵ.⁊ uno ordine lignoꝵ
cȩdri: int̾tus uidelicet hoc
appellans atrium eo qͥa alia
circa hoc ext̾iora sunt facta
atrium sac̾dotum. ⁊ basilicã
grandem.⁊ ostia inbasilica qͦ
texit auro: adrium uidelicet

Expanded text:
uod ait Joiadapontifex sacerdotibus et levitis in templo, proferens Joas filium Azariae, quem sex annis, quibus regnavit Athalia, clam nutriepars ad portam quae est post habitaculum scutariorum. Custodietis excubitum domus Messa, duae vero partes e vobis omnes egredientes sabbato, custodiant excubitum domus Domini circum regem, et vallabitis eum, habentes armlatius aliqua replicentur. Templum quidem ipsum, exceptis porticibus, quibus omni ex parte sibi adhaerentibus circumdabatur, habebat intra parietes: haec est enim mensura prima quam Verba dierum nominant: Sexaginta cubitos longitudinis, viginti autem latitudinis; cujus omnis ambituscujus in libro Regum ita meminit Scriptura, Et aedificavit atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri: intappellans atrium, eo quod alia circa hoc exteriora sint facta. atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere . Atrium videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
uod sequit᷑ de eodem. ꝓdu¬
xitq filium regis ⁊ posu¬
it sũꝑeum diadema ⁊ testi¬
monium: diadema insigne
capitis regum. testimontum
designat decreta legis di: qͥb
quid agere rex debeat. qualit̾q
uiuere p̃cipit᷑. Deniq in libro
inquit e diadema: dedert̃q¬
ft magne utiq erat. salutanisq
prudentie: ut post Trannicȩ
impiȩq necem reginȩ. succeden¬
de in regnum filio regis legitti¬
iii.cum tpso regni ambitu si¬
mul disciplina legis cd̃ seruan¬
da committeret᷑. E qͥ se p̃latũ
popło regendo uidet: ipse se
regendum diuinis legib sub¬
di debere meminisset.
fiebat ratiohis bominib qui
accipiebant pecumam ut di-¬
stribuerent eam artificibus.
s infide tractabant eam: deuo¬
tionem ostendit eoꝵ. de qͥbus
sermo est. quantum studii in
religione habuerant: ut nul¬
lus dubitat̾ut qͥn pecumam
dñi sine alicuiꝰ fraudis suspi¬
cione tͣctarent:⁊ hanc de era¬
rio sublatam fidelit̃ artificib
ad muniendam domum pro¬

Expanded text:
uod sequitur de eodem: Produxit filium regis, et posuit super eum diadema et testimonium, in diademate insigne capitis regium, in testimonio designat decreta legis Dei, quibus quid agere rex debeat, qualiter vivere praecipitur. Denique in libro inquit, ei diadema, deder» Et magnae utique erat salutarisque prudentiae; et post tyrannicae impiaeque necem reginae, succedente in regnum filio regis legitimi, cum ipso regni habitu simul disciplina legis Dei servanda committeretur, ut qui se praelatum populo regendo videret, ipse se regendum divinis legibus subdi debere meminisset. ebat ratio his hominibus qui accipiebant pecuniam, ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam, devotionem ostendit eorum, de quibus sermo est, qui tantum studii in religione habuerunt, ut nullus dubitaverit quin pecuniam Domini sine alicujus fraudis suspicione tractarent, et hanc de aerario sublatam fideliter artificibus ad muniendam domum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
annos inuentionem. postosten¬
demtis.⁊quem numerum ef¬
fecerint: ipsa ẽ etas lunȩ in
kł̃is. Quod si tͥcenarium ex¬
cesserintieis stiblatis. quot re¬

Expanded text:
annos inventionem post ostendemus, et quem numerum suffecerint, ipsa est aetas lunae in Kalendis. Quod si tricenarium excesserint, eis s
Abbreviated transcription (Latin):
te quȩ dñs dederit. post loqͣmͣ.
Solaris enimannꝰ. qui. ccͣc hx.
Tiiii. dierum .xiͦ. suꝑat diebꝰ.
Qͦs .xi. dies. qͥa in annosuolu¬
na minꝰ habet.singłis annis
ad lunam kłarum inuenien¬
dam. ꝓepactis assumit. Om̃ibꝰ
enim annis. addunt᷑ ad nu¬
gulis ut dictum est annis. iti¬
dem adde .xi. ⁊ siult᷑ .xxͣx. ex¬
creuerint:quẽ numerum lu¬
naris etas nunquam excedit:
xxͣx. sublatis. cet̾os habeto ꝓ
epactis. U̾bi gr̃a. Ad .xi. adde
.xi. fiunt .xxii. Ista sequitur
epacta. Item. ad .x.xii. iunge
.xi. fiunt .xxͣ xiiͦi. Recide .x¬
xx. & iii. tene ꝓ epactis seqͣn¬

Expanded text:
te, quae Dominus dederit, post eloquemur. Solaris enim annus, qui CCCLXV CCCLIV dierum XI superat diebus. Quos XI dies, quia in anno suo luna minus habet, singulis annis ad lunam Kalendarum inveniendam pro epactis assumuntur. Omnibus enim annis XI adduntur ad nugulis, ut dictum est, annis itidem adde XI etsi ultra XXX excreverint, quem numerum lunaris aetas nunquam excedit, XXX sublatis, caeteros habeto pro epactis. Verbi gratia: ad XI adde XI, fiunt XXII. Ista sequitur epacta. Item XXII junge XI, fiunt XXXIII. Recide XXX, et III tene pro epactis sequen
Abbreviated transcription (Latin):
us quam ut ille cui datur p̃cium
maius omĩ debitõ. si debito datur
affectu dimittat om̃e debitum:

Expanded text:
us, quam ut ille, cui datur pretium majus omni debito, si debito datur affectu, dimittat omne debitum
Abbreviated transcription (Latin):
ea diȩ missȩ celebiationi affuit.
ꝑacto quod prius facere uolebat. non
incongruȩ illi dicitur iam sumere
cẏbum: ꝓpt̾ea quia iam fecisti. ꝓpter
quod sumere differebas. Multo igit᷑
minus inusitata est locutio eũ xp̃c
dicitur exaltatus ꝓpt̾ea quia mortẽ
sustinuit. ꝑquam et post quã illam
exaltationem facere decreuit. Potest
boc et eo modo intelligi quo idem
dñs legit᷑ ꝓfȩcisse sapientia et grã
apud dm̃: non quia ita erat. sed quia
ille sic se habebat. ac si ita eẽt. Ham
sic post mortẽ exaltatus est: quasi
ꝑ illa hocfieret. Quod autẽ ipse ait.
Non ueni facere uoluntatẽ meam.
sed euis qui me misit: tale est quale
ẽ illud. Mea doctrina non ẽ. inea:

Expanded text:
ea die missae celebrationi adfuit, ea die missae celebrationi adfuit, peracto quod prius facere volebat, non incongrue dicitur illi: Jam sume cibum, propterea quia jam fecisti propter quod sumere differebas. Multo igitur minus inusitata est locutio, cum Christus dicitur exaltatus propterea quia mortem sustinuit, per quam et post quam illam exaltationem decrevit facere. Potest hoc et eo modo intelligi, quo idem Dominus legitur profecisse sapientia et gratia apud Deum: non quia ita erat, sed quia ille sic se habebat, ac si ita esset. Nam sic post mortem exaltatus est, quasi propter illam hoc fieret. Quod autem ipse ait: Non veni voluntatem meam facere, sed ejus qui misit me , tale est, quale est et illud: Mea doctrina non est mea
Abbreviated transcription (Latin):
in retributione huiꝰ obedientiȩ col¬
lata sit. prius enim quam pateret᷑
ipse dixit omnia sibi eẽ. tradita a
patre. et omĩa patris eẽ. sua: sed qm̃
ipse cũ patre scõq spũ disposuerat
se non alit̾ quam ꝑ mortem celsitu¬
diuem ommipotentiȩ suȩ mundo¬
ostensurum. Quippe quod ñ nisi
ꝑ illam mortẽ fieri dispositum est
cum ꝑ illam fit: non in congruȩ
dicitur ꝑꝑillam fieri. Si enm intẽ
illud fiat: cum iam factũ ẽ. qđ
uolumꝰ p̃cedere. si fit quod inten¬
duus. recte dicit᷑ ꝓpterea fieri.
qmĩ factum ẽ. ꝓpt̾ quod differabat
quia non nisi ꝑ illud fieri disposi¬
tum eratham si fluuͥũ quem equo
et naui transire possum ꝓpono me
non nisi naui transiturum: ⁊ iccr¬
co differo transmeare quia naius
abest: cum iam presto ẽ. nauis. si
transeo recte de me dicitur. nauis
parata fuit. ꝓpt̾ea transiuit. Ec ñ
solum ita loquimur quando ꝑil
cibum sumere ꝓpt̾ea quia nondũ

Expanded text:
in retributionem hujus obedientiae colin retributionem hujus obedientiae collata sit. Priusquam enim pateretur, ipse dixit omnia sibi esse tradita a Patre ; et omnia Patris esse sua . Sed quoniam ipse cum Patre sanctoque Spiritu disposuerat se non aliter, quam per mortem, celsitudinem omni potentiae suae ostensurum mundo: quippe quod nonnisi per illam mortem fieri dispositum est, cum per illam fit, non incongrue dicitur propter illam fieri. Si enim intenillud fiat: cum jam factum est quod volumus praecedere, si fit quod intendinus, recte dicitur propterea fieri quoniam factum est propter quod differebatur; quia nonnisi per illud fieri dispositum erat. Nam si fluvium, quem equo vel navi transire possum, propono me nonnisi navi transiturum; et idcirco differo transmeare, quia navis abest: cum jam praesto est navis, si transeo, recte de me dicitur: Navis parata fuit, propterea transivit. Et non solum ita loquimur quando per cibum sumere propterea quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
dici. quia p̾cepit illi pater mori. eũ
hoc p̾cepit unde incurrit mortem.
Ita ergo sicut mandatum dedit illi
pater sic fecit. et calicem quẽ dedit
bibit. et factus est obediens patri usq
admortem: et sic didicit ex his que pas¬
sus est obedientiam: id ẽ. quousq
seruari debe̾t obedientia. Uerbũ
autem quod positum est didicit:
duob modis intelligi potest. Aut
enim didicit dictum est. ꝓalios
fecit discere. aut quia quod ꝑ sei¬
entiam non ignorabat: expermĩto
diclicit. Quod autem apłs cũ di¬
xisset humiliauit semet ipsũ factꝰ
obediẽs usq ad mortẽ mortẽ aũcrucis.
subdidit. ꝓpter quod et d̃s illũ
exaltauit. ⁊ donauit illi nomen
quod ẽ suꝑ omẽ nom̃. cui simile
quod dauid dixit. de torrente in
uia bibit ꝓꝓterea exaltauit caput:
non ita dictum est quasi nullate¬
nus potuisset ꝑuenire. ad hanc
exaltationem nisi ꝑbane mortis
obedientiam. et hȩc exaltatio ñ nisi

Expanded text:
dici quia praecepit illi mori Pater, cum dici quia praecepit illi mori Pater, cum hoc praecepit unde incurrit mortem. Ita ergo: Sicut mandatum dedit illi Pater, sic fecit; et, calicem quem dedit ei, bibit 78; et factus est obediens Patri usque ad mortem; et sic didicit ex his quae passus est obedientiam, id est quousque debeat servari obedientia. Verbum autem quod positum est, didicit, duobus modis intelligi potest. Aut enim didicit, dictum est pro, alios fecit discere; aut quia, quod per scientiam non ignorabat, experimento didicit. Quod autem Apostolus, cum dixisset: Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, subdidit: Propter quod et Deus illum exaltavit; et donavit illi nomen, quod est super omne nomen . Cui simile est quod David dixit: De torrente in via bibet, propterea exaltavit caput : non ita dictum est, quasi nullatenus potuisset pervenire ad hanc exaltationem nisi per hanc mortis obedientiam; et haec exaltatio nonnisi
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce habes quid fec̃ exigente obedien¬
tia. Werum ẽ: etiam iudeo qͥd
sibi illatum quia obediendo ꝑseue¬
rauit sustinuit. Nam illata est
illi mors quia ꝑstitit in obedientiã:
et hanc sustinuit. Sed quomodo
hoc obedientia non exigat: non in¬
telligendo.A. Si homo nũquã
peccasset deberet pati mortẽ: aut
deus deberet hoc ab illo exigere:
Quẽ admodum credimus nec homo
tam factam ẽẽ. etiam ad hoc ut deo
fruendo beata eẽt: non negas. B Hon.
A. Dõ autem nequaquam existimabis
conuenire: ut quam fecit iustam
ad beatitudinem: miseram eẽ. sine
culpa cogat. Hominẽ enim inuitũ
mori: miserum ẽ. B. Pater quia
si non peccasset homo non deberet
coegit deus ap̃m mori. in quo nul¬
lum fuit peccatum. sed ipse spon¬
te sustinuit mortem nõ ꝓpt̾ obedi¬
entiam deserendi uitam. sed ꝑꝑobe
dientiam seruandi iusticiam: in
qua tam fortiter ꝑseuerauit: ut
inde mortem incureret. Potest etiã

Expanded text:
Ecce habes quid fecit exigente obedienEcce habes quid fecit exigente obedientia. BOS. Verum est; et jam video qui sibi illatum, quia obediendo perseveravit, sustinuit. Nam illata est illi mors, quia perstitit in obedientia et hanc sustinuit; sed quomodo hoc obedientia non exigat non intelligo. ANS. Si homo nunquam peccasset, deberet pati mortem; aut deberet Deus hoc ab illo exigere? BOS. Quemadmodum credimus, nec homo tam factam esse, et ad hoc, ut Deo fruendo beata esset, non negas. BOS. Non. ANS. Deo autem nequaquam aestimabis convenire ut, quam fecit justam ad beatitudinem, cogat sine culpa esse miseram: hominem enim invitum mori, miserum est. BOS. Patet quia si non peccasset homo, non deberet coegit Deus Christum mori, in quo nullum fuit peccatum; sed ipse sponte sustinuit mortem, non per obedientiam deserendi vitam, sed propter obedientiam servandi justitiam, in qua tam fortiter perseveravit ut inde mortem incurreret. Potest etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cit ds pat̃. sed ꝓnobis omnibus
tradidit illum. & idem filius di¬
cit. Non ueni uoluntatẽ meã
facere: sed uoluntatẽ eius qui
misit me. Et iturus ad passionẽ:
dicit. Sicut mandatum dedit
michi pat̾: sic facio. Item. Cali¬
cem quẽ dedit michi pater. non
bibam illũ: Et alibi. Pater si pos
uidetur xp̃c obedientia excogente
quam spontanea uoluntate disponen¬
te mortẽ sustinuisse. AUt michi
nis inter hȩc quod fecit exigente
obedientia: et quod sibi factum qͥa
seruauit obedientiam sustinuit.
non exigente obedientia. P Hecesse
habeo ut hoc aꝑtius exponas. A
ur ꝑsecuti sunt eum iudei usq¬
ad mortem: Non ob aliud nisi quia
ueritatẽ et iusticiam uiuendo ⁊ lo¬
quendo indeclinabilit̾ tenebat. A.
Hoc puto quia d̃s abomĩ rationabili
creatura exigit: et hoc illa ꝑ obedien¬
tiam deo debet. .D. Sisfateri nos¬
oportet. A. Hanc igit᷑ obedientiam
debebat homo ille deo patri. et hu¬
manitas diuinitati: ⁊ hanc ab illo
exigebat pater. .B. Hoc nulli dubiũ.

Expanded text:
ibus tradidit illum . Et idem Filius dicit: Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui misit me . Et iturus ad passionem dicit: Sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio . Item: Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum? Et alibi: Pater, si posvidetur Christus obedientia cogente, quam spontanea voluntate disponente mortem sustinuisse. CAPUT IX. nis inter hoc quod fecit exigente obedientia; et quod sibi factum, quia servavit obedientiam, sustinuit non exigente obedientia. BOS. Necesse habeo ut hoc apertius exponas. ANS. Cur persecuti sunt eum Judaei usquad mortem? BOS. Non ob aliud nisi quia veritatem et justitiam vivendo et loquendo indeclinabiliter tenebat. ANS. Hoc puto quia Deus ab omni rationali creatura exigit; et hoc illa per obedientiam Deo debet. BOS. Sic nos fateri oportet. ANS. Hanc igitur obedientiam debebat homo ille Deo Patri, et humanitas divinitati; et hanc ab illo exigebat Pater. BOS. Hoc nulli dubium est. ANS.
Abbreviated transcription (Latin):
aliter uoluit mundum saluari: nisi
homo tam magnũ aliquid faceret
ut dixi. Quod filio uolenti salutem
tum si illi mortem preciperet. Unde ille
sieut mandatum dedit illi pater sic fe¬
cit. et calicem quẽ dedit ei pat̾ bibit
obediens usq ad mortẽ. I

Expanded text:
aliter voluit mundum salvari, nisi aliter voluit mundum salvari, nisi homo tam magnum aliquid faceret, ut jam dixi. Quod Filio volenti salutem tum si illi mori praeciperet: unde ille, sicut mandatum illi dedit Pater, sic fecit; et calicem, quem dedit ei Pater, bibit, obediens usque ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
modi inueniunt᷑. Ubi autẽ dic̃ pat̾
siposibile ẽ trãseat ame calix iste.
ueruntamen non sicut ego uolo sed̃
sicut tu. et si non potest calix iste
transire nisi bibam illum. fiat
uoluntas tua: naturalem salutis ꝑ
uoluntatẽ suam significat appetitũ.
quo humana caro dolores mortis
fugiebat. Uoluntatẽ patris uerodi¬
cit. non qm̃ maluerit pat̾ filii mor¬
tem quam uitam: sed quia huma¬
num genus restaurari nolebat
pater. nisi faceret homo aliquid¬
tam magnum sicut erat mors il¬
la. quia non poscebat ratio. quod
humanũ non saluetur. Ac si dicẽt.
Qm̃ non uis aliter reconcillationem
mundi fieri: dico te hoc modo uelle
mortem meam. Fiat igit᷑ hȩc uolun¬
tas tua. id ẽ. fiat mors mea: ut mũ¬
dus tibi reconciliet᷑. Nam sepe aliqͣm
uelle dicimus aliquid. quia non
uult aliud. Quod si uellet. non fier&
illud quod dicitur uelle: Ut cum
dicimus illum uelle lucernam ex
qui lucernam extinguit. Sic igit᷑
uoluit pater mortẽ filii. quia non

Expanded text:
untur. Ubi autem dicit: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste; verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ; et: Si non potest hic calix transire, nisi bibam illum, fiat voluntas tua , naturalem salutis per voluntatem suam significat appetitum, quo humana caro dolorem mortis fugiebat. Voluntatem vero Patris dicit, non quoniam maluerit Pater mortem Filii quam vitam, sed quia humanum genus restaurari nolebat Pater, nisi faceret homo tam magnum aliquid, sicut erat mors illa. Quia non poscebat ratio quod humanum non salvaretur; ac si diceret: Quoniam non vis aliter reconciliationem mundi fieri, dico te hoc modo velle mortem meam: fiat ergo voluntas tua, id est fiat mors mea, ut mundus tibi reconcilietur. Nam saepe aliquem velle dicimus aliquid, quia non vult aliud quod si vellet, non fieret illud quod dicitur velle: ut, cum dicimus illum lucernam velle qui lucernam exstinguit. Sic ergo voluit Pater, mortem Filii, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
incepit. U. Quod quãuis boc
necesse sit fieri: tainen non hoc faci¬
et cogente necessitate. et quod sit
necessitas quȩ aufert grãm aut mi¬
nuit: et sit necessitas quȩ auget.
Q uod satisfactionem ꝑ quam salua¬
tur homo. non possit facere nisids
re adȩ ⁊ de uirgine femina ddeum.
oporteat assumere hominẽ. iuunã¬
idem homo non ex debito mori¬
atur: et quomodo possit uel non
possit peccare: et cur ille uel an¬
gelus de sua iusticia laudandꝰ
sit: cũ peccare non possi̾t.xͥ. Qđ¬
moriatur ex sua potestate: et mor
talitas non ꝑtineat ad puram ho¬
minis naturam. xii. Quod quam in
in cõmodorum nrõrum particeps
sit: miser tamen non sit. xii.Qt¬

Expanded text:
CAPUT V. Quod quamvis hoc necesse sit fieri, tamen hoc non faciet cogente necessitate: et quae sit necessitas, quae aufert gratiam aut minuit; et quae necessitas augeat Quod satisfactionem, per quam salvatur homo, non possit facere nisi Deus re Adae, et de virgine femina Deum oporteat assumere hominem. Aidem homo non ex debito moriatur: et quomodo possit vel non possit peccare: et cur ille, vel angelus de sua justitia laudandus sit; cum peccare non possint. moriatur ex sua potestate: et quod mortalitas non pertineat ad puram hominis naturam. incommodorum nostrorum particeps sit, miser tamen non sit. BOS.
Abbreviated transcription (Latin):
quam existunat. Quod autẽ unus
solus deus sit et non plures: hĩe faci¬
le ꝓbatur: quia aut d̾s non est sũ¬
mum bonũ aut sũt plura sũma bonaᷤ¬
na aut non sunt plures dii sedunꝰ
solus. d̾m uero sũmũ bonũ ẽẽ nul¬
lus negat: quia quicquid aliquo
minus ẽ. nullatenus ds ẽ. et quic¬
quid sũmũ bonũ non ẽ minus ẽ
aliquo quia minus ẽ. sũmo bono.

Expanded text:
quam existimat. Quod autem unus quam existimat. Quod autem unus solus Deus sit, et non plures, hinc facile probatur quia aut Deus non est summum bonum, aut sunt plura summa bona; aut non sunt plures dii, sed unus solus. Deum vero summum bonum esse nullus negat; quia quidquid aliquo minus est, nullatenus Deus est: et quidquid summum bonum non est, minus est aliquo; 46 quia mi
Abbreviated transcription (Latin):
quide non est deo potestas. quia
cum omẽ subiectum sine acciden¬
tł aut eẽ. aut intelligi non possit.:
ds sine potestate nec eẽ. nec intelli¬
gi potest. Si uero deo potestas sub¬
stantialis ẽ: aut pars ẽ eiꝰ eẽntiȩ. aut
ẽ. id ipsum quod tota ẽ. eiꝰ essentia.
Pars autẽ non est. quia sicut supra
dictum est. quod partes habet aut
acti aut intellectii ẽ. dissolubile:
quod omĩno ẽ. extraneum ado. Idẽ
igitur ẽ. eẽ. dei: et potestatis eius.
Sicut itaq potestas dei ẽ semꝑ et
ubiq ita quicqͥd est ds ubiq et
semꝑẽ. Ergo cum p̾dictus nr̃e fidĩ¬
scđm se defensor dicit eẽ. tres deos:
monstrare nequit quomͦ sint sepa¬
rati ea seꝑatione qua putat se
liberare. Non ergo illum potest ad¬
uiuare multitudo deoꝵ ad defen¬
dendum patrem et spm̃ scm̃ ab
in carnatione: qm̃ non inueniri
potest in deorum multiplica¬
tione illa disiunctior sine qͣ
defensionem istam fieri posse nequa¬

Expanded text:
quidem non est Deo potestas; quia quidem non est Deo potestas; quia cum omne subjectum sine accidente, aut esse, aut intelligi possit; Deus sine potestate nec esse, nec intelligi potest. Si vero Deo potestas substantialis est, aut pars est ejus essentiae, aut est idipsum, quod est tota ejus essentia. Pars autem non est; quia sicut supra dictum est quod partes habet, aut actu, aut intellectu est dissolubile: quod omnino extraneum est a Deo. Idem igitur est esse Dei, et potestas ejus. Sicut itaque potestas Dei est semper, et ubique; ita quidquid est Deus ubique et semper est. Ergo, cum praedictus nostrae fidm se dicit esse tres deos; monstrare nequit quomodo sint separatim, ea separatione qua putat se natione liberare. Non ergo illum potest adjuvare multitudo deorum, ad defendendum Patrem et Spiritum sanctum ab incarnatione; quoniam inveniri non potest in deorum multiplicatione illa distinctio, sine qua defensionem istam fieri posse nequa
Abbreviated transcription (Latin):
nec filium ẽẽ. incarnatum. Qm̃
igit᷑ supra monstratum ẽ. sitres
ꝑsonȩ sunt tres res separate aut
tres deos eẽ. consequi. aut alias de
quib iam dictũ est ab surditates:
nunc breuit̾ ostendam. aduuan¬
te uno solo do primũ etiã quia si
sint tres dii. nichil illi prodert̃
ad d̾fendendũ patrem et spm̃ scm̃
ab incarnatione. quod fieri non
posse putat sine dorum multitu¬
dine: deinde quia non sunt plu¬
res dii sed unus solus. Postea pate¬
faciam quainuis sint unus deus
tres ꝑsonȩ: ñec tamen una qua¬
libet in carnata. alias quoq neces
et ubiq eẽ: ut nichil unqͣaut ali¬
cubi sit sine eius p̃sentia. Alio qͥn
nequa quam ubiq et semper
ẽ. potens. et quod ubiq potens
non ẽ. et semꝑ. nullatenus est ds.
Si enim dicit non ipsam diuinam
substantiam sed potestatẽ eius ẽẽ.
semꝑ ⁊ ubiq. non tamen negabit
potestatem illi eẽ. aut accidentale.
aut substantialem. Accidentalis

Expanded text:
nec Filium esse incarnatum. Quoniam nec Filium esse incarnatum. Quoniam igitur supra monstratum est, si tres personae sunt tres res separatae, aut tres deos esse consequi, aut alias de quibus jam dictum est absurditates; nunc breviter ostendam, adjuvante uno solo Deo, primum quia etiam si sint tres dii, nihil illi proderit ad defendendum Patrem et Spiritum sanctum ab incarnatione: quod fieri non posse putat sine deorum multitudine. Deinde, quod non sunt plures dii, sed unus solus. Postea patefaciam, quamvis sit unus Deus tres personae, non tamen una qualibet incarnata, alias quoque incaret ubique esse, ut nihil unquam aut alicubi sit sine ejus praesentia; alioquin nequaquam ubique et semper est potens, et quod ubique potens non est et semper, nullatenus est Deus. Si enim dicit non ipsam divinam substantiam, sed potestatem ejus esse semper et ubique; non tamen negabit potestatem illi esse, aut accidentalem, aut substantialem: accidentalis
Abbreviated transcription (Latin):
e tamen hanc legentib epłam labo¬
rem in iungam querendi alia scͥp¬
ta. ut non solũ fide uerum etiam
euidenti coguoscant ratione tres
ꝑsonas non eẽ. tres deos. sed unũ
solum. nec tamen deo scđm unam
ꝑsonam in carnato ex necessitate
scd̃in alias ꝑsonas eundẽ dm̃ incar¬
nari: aliquid hic quantũ ad re¬
pellandam opinionẽ huius defen¬
soris sicut ipse putat ure fidei
sufficere. credo subiungam. Aꝑ¬
te dicit aut patrẽ aut sp̃m scm̃
ẽẽ in carnatum:¬
illas ꝑsonas. ẽẽ
tres res separatas. Quam nimirũ
separationẽ talem existimat: ut
nec pater nec sp̃e sẽs sint infilio.
Nam si aliȩ duiȩ ꝑsonȩ sunt iufilio ⁊
filius in homine: ille quoq sunt
in homine. Unde putat consequi.
cum tres ꝑsonȩ sunul sĩt ieodẽ ho¬
mine. si sunt una res: nullatenus
ꝑsonam filii posse iuibomine ipso
incarnari sine aliis duabus ꝑsomtᷤ.
Psonas tamen tres eẽ. non negat:

Expanded text:
Ne tamen hanc legentibus epistolam, laboNe tamen hanc legentibus epistolam, laborem injungam quaerendi alia scripta, ut non solummodo fide, verum etiam evidenti cognoscant ratione tres personas non esse tres deos, sed unum solum; nec tamen, Deo secundum unam personam incarnato, ex necessitate secundum alias personas eumdem Deum incarnari: aliquid hic, quantum ad repellendam opinionem hujus defensoris, sicut ipse putat, nostrae fidei sufficere credo, subjungam. Aperte dicit aut Patrem, et Spiritum esse incarnatumllas personas esse tres res separatas. Quam nimirum separationem talem existimat, ut nec Pater, nec Spiritus sanctus sint in Filio. Nam si duae aliae personae sunt in Filio et Filius in homine, illae quoque sunt in homine. Unde putat consequi, cum tres personae simul sint in eodem homine, si sunt una res, nullatenus personam Filii posse in homine ipso incarnari, sine aliis duabus personis. Personas tamen tres esse non negat,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et siquis legere dignabitur duo
parua mea opuscula: inonologion
scilie& et pologion. quȩ ad hoe maxi¬
me facta sunt ut quod fide tenemꝰ
d̾ diuina natura et eius ꝑson is p̃ter
in carnationẽ. necessariis rationib
sine scripturȩ auctoritate. ꝓbari
possit: si inquã aliquis ea legere uo¬
luerit. puto quia et ibi de hoc inue
niet quod nec improbare poterit.
nec contempnere uolet. In quibus
si aliquid quod alibi aut non legi.
aut non meinini me legisse. non
quasi docendo quod doctores nr̃i
nescierunt. aut corrigendo quod ñ
bene dixerunt. sed dicendo forsitan
quod tacuerunt. quod tam̃ ab eoꝵ
dictis non discordet sed illis cohere¬
at. posui ad respondendium ꝓfide
nrã contra eos qui nolentes crede¬
re quod non intelligunt. deridet̃
eredentes: siue ad ad uiuandum
religiosum studium eoꝵ qui hu¬
inilit̾ querunt intelligere quod
firmissime crediuit: nequaquam
ob hoc me redarguendum existino.

Expanded text:
Sed et si quis legere dignabitur duo Sed et si quis legere dignabitur duo parva opuscula mea, Monologion scilicet et Proslogion, quae ad hoc maxime facta sunt, ut quod fide tenemus de divina natura et ejus personis praeter Incarnationem, necessariis rationibus sine Scripturae auctoritate probari possit; si, inquam, ea aliquis legere voluerit, puto quia et ibi inveniet de hoc quod non improbare poterit, nec contemnere volet. In quibus si aliquid quod alibi aut non legi, aut non memini me legisse, non quasi docendo quod doctores nostri nescierunt, aut corrigendo quod non bene dixerunt; sed dicendo forsitan quod illi tacuerunt: quod tamen ab eorum dictis non discordet, sed illis cohaereat; posui ad respondendum pro fide nostra contra eos, qui nolentes credere quod non intelligunt, derident credentes; sive ad adjuvandum religiosum studium eorum, qui humiliter quaerunt intelligere quod firmissime credunt: nequaquam ob hoc me redarguendum existimo.
Abbreviated transcription (Latin):
de illis in quib non erratur sine ꝑe¬
tur consequentia. Ergo ostende non
consequi quod dico: et fatebor ego
tecum uullum inconueniens sequi.
si solus filius ẽ. in carnatus. aut si
tres ꝑsonȩ sunt una res. Quodᷤ ab hac
ostensione deficis. non soluis. sed ligaᷤ
questionem: cum tu ipse mecũ ꝓbas
innumera inde nasci in conuenien¬
tia. Quȩ si neganda sunt: ambo de¬
beinus partt̃ concludere tres ꝑsonas
non eẽ. unã rem. si solus filius ẽ. in¬
carnatus: aut si sunt una res. om̃s
parit̾ eẽ. in carnatas. Ostendendumgͦ
est in quo iste fallit᷑: ⁊ quomͦ in car¬
nationem solius filii non sequitur
tres ꝑsonas eẽ. tres res separatas: aut
si una sunt res tres ꝑsonȩ. onĩs
eas incarnatas ẽẽ. Quod utiq deus
una et sola et induidua. et simplex
sit natura. et tres ꝑsonȩ: scõium pa¬
trum ⁊ maxime beati augustini
post apłos ⁊ euangelistas in expug¬
nabilib rationib disputatum est.

Expanded text:
, in quibus non erratur sine pe, in quibus non erratur sine petur consequentia. Ergo ostende non consequi, quae dico; et fatebor ego tecum nullum inconveniens sequi, si solus Filius est incarnatus, aut si tres personae sunt una res. Quod si ab hac ostensione deficis, non solvis, sed magis ligas quaestionem; cum tu ipse mecum probas innumera nasci inconvenientia; quae si neganda sunt, ambo debemus pariter concludere tres personas non esse unam rem, si solus Filius est incarnatus; aut si sunt una res, omnes pariter esse incarnatas. Ostendendum ergo est, in quo iste fallitur; et quo modo incarnationem solius Filii non sequitur tres personas esse tres res separatas; aut, si sunt una res tres personae, omnes eas esse incarnatas. Quod utique Deus una et sola, et individua, et simplex sit natura, et tres personae, sanctorum Patrum, et maxime beati Augustini post apostolos et evangelistas inexpugnabilibus rationibus disputatum est.