comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo ꝑpetua: s ce sc̃e mulieres patͥarchiᷤᷤ
generant. sara quȩ inderpretatur ãrcõi
sã .i. pͥnceps. & rebecca q̃ in lingua nr̃a
patientiam sonat. Et adiecit dñs loqͥ
ad me dicens. Ceo quod abiecit popłs
iste aquas syloe que uadunt cums¬
lentio. & asfumpsit magis rasin filiũ

Expanded text:
Virgo perpetua, sed et sanctae mulieres patriarchis Virgo perpetua, sed et sanctae mulieres patriarchis generant. Sara, quae interpid est, princeps, et Rebecca, quae in lingua nostra patientiam sonat. « Et adjecit loqui Dominus ad me, dicens: Pro eo quod abjecit populus iste aquas Siloe quae vadunt cum silenti
Abbreviated transcription (Latin):
noccdum natꝰ popłm suum domum dd̃
sola inuocatione saluaret. Arias int
testib xp̃i natiuitas comꝓbat᷑. Ipse em̃¬
in etianglio duob euntib ematis in.¬
cipiens a moyse & ꝓpħis edisserute qͦd
de se omnia predicassent. Iuxta tropo¬
logiam in anima uirginali ce nulla
sorde maclata. de sp̃u sc̃o deisermo cõ¬
ceptus. uelocit̃ de aduers arus potesta¬
tibus spolia detrahit: & sibi facit uni¬
uersaseruire. Cumq ex parte nẽ ui¬
deat & ex parte ꝓphet prtusquã pos¬
sit ẽẽ ꝑfect̾us. & meritouocare dm̃ pa¬
trem & matrem suam celestem irłm.
adhuc in infantia &e in ꝓfectu positus
uincet fortitudinem damasci doctͥnam
uidelicet sapientie scłaris. & auferet
spolia samarię. quib eccłiam heretici
spoliauerunt dicentes. Non est nobis
pars in dauid. neq hereditas in filioles¬
se: p̃sente ipso rege assyriorum. diabo¬
lo qui eis ñ poterit auriliari. Tales
autem filios ñ solum maria ꝓphetes

Expanded text:
ominus, populum suum domum David sola invocatione salvaret. Urias autem testibus Christi nativitas comprobatur. Ipse ein Evangelio duobus euntibus in Emmaus . incipiens a Mose et Prophetis, edisseruit quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, et nulla sorde maculata, de Spiritu sancto Dei sermo conceptus, velociter de adversariis potestatibus spolia detrahit, et sibi facit universa servire. Cumque ex parte nunc videat, et ex parte prophetet , priusquam possit esse perfectus, et merito vocare Deum Patrem, et matrem suam coelestem Jerusalem, adhuc in infantia et in profectu positus, vincet fortitudinem Damasci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicentes: Non est nobis portio in David, neque haereditas in filio Jesse , praesente rege ipso Assyriorum, diabolo, qui eis non poterit auxiliari. Tales autem filios non solum Maria Prophetis,
Abbreviated transcription (Latin):
cantur. & maledicant uob̃. quos qͣsi
deos suos. & reges putabant. & frustra
ad cęlum t̾ramq respiciant. cum sẽꝑ
intenebs sint: & non possint de ur̃is
auolare insictus. Primo dempore al¬
leuiata est terra ⁊ abulon &e terra nep

Expanded text:
cantur, et maledicant vobis, quos quasi cantur, et maledicant vobis, quos quasi deos suos et reges putabant. Et frustra ad coelum terramque respiciant, cum semper in tenebris sint, et non possint de vestris avolare insidiis. Cap. IX Primo tempore alleviata est terra Za
Abbreviated transcription (Latin):
deorsum. Et erunt in angustia. in te¬
nebris ⁊ tbulatione ut nonuideant
usq ad tempꝰ donec &e ipsi ad dñm
conũtantur. Latam explanationem
loca ista desidant. s parcimꝰ librorũ
magnitudini. ut dollamus fastiditum
lect̾oris. Hec iuxta .lxx. tͣnslationem ex
parte ꝑstrinximꝰ : q̃ in plerisq dissonat
scribe & pharise ut eos audiatis. qui
omnia uents causa faciunt.⁊ in more
magors stridunt inincantationibus
suis. ut uos decipiant. hoc eis respon¬
dere debetis. N mirum siuostr̃as tradi¬
tiones seqͣmini: cum unaqueq gens
suia consulat idola. G & nos a uob̃ mor¬
tuis de utuentib consulere ñ debemꝰ:
magis nob ds legem dedit & testimonia
scͥpturarum. Que si seqͥ noluertts ñ
habebitis lucem: s semꝑ caligotios op¬
primet q̃ ꝑtͣnsibit ꝑ t̃ram urãm atq
doctͥnam: ut cum decepti auobis
se in errore ꝑspercrint. &e sustinere fa¬
memueritatis. tc̃ contͬstent᷑ siue iras¬

Expanded text:
deorsum, et erunt in angustia, in tedeorsum, et erunt in angustia, in tenebris, et in tribulatione: ut non videant usque ad tempus, donec et ipsi ad Dominum convertantur. Latam explanationem loca ista desiderant: sed parcimus librorum magnitudini, ut tollamus fastidium lectionis. Haec juxta LXX translationem ex parte perstrinximus, 128 quae in plerisque dissonat Scribae et Pharisaei, ut eos audiatis, qui omnia ventris causa faciunt; et in morem magorum stridunt in incantationibus suis, ut vos decipiant, hoc eis respondere debetis: non mirum si vos vestras traditiones sequamini, cum unaquaeque gens sua consulat idola. Ergo et nos a vobis mortuis de viventibus consulere non debemus: magis nobis Deus legem dedit, et testimonia Scripturarum, quae si sequi nolueritis, non habebitis lucem: sed semper caligo vos opprimet, quae transibit per terram vestram atque doctrinam: ut cum decepti a vobis se in errore perspexerint, et sustinere famem veritatis, tunc contristentur, sive iras
Abbreviated transcription (Latin):
& ad credentes ex gentib qui eiꝰ euangeli¬
um susceꝑunt. Si dixerint in qͥt patres
uri qͦs reliqͥstis. querite uentriloquos
in euocatione animarum magise facẽ
pollicent᷑. & ccta maleficarum artium
genera: hoc scire debetis qͦd unaqueq
gens ꝓpͥos consulat deos. & de utuorum
salute mortuos scisciteatr. Uobis autẽ
in auxilium legem dedit d̾s: ut pos¬
sitis dicere. Don ẽ talis ethincorum
diuinatio q̃ cultores suos sepe decipit:
sic̃ nr̃a q̃ absq ullo munere ꝓfertur ex
lege. Unde int̃pretati sunt .lxx. ñ sic̃
uerbum hoc. ꝓ quo non ẽ dare mun̾a
Qratis enim inguit accepistis. gratis
date. Uemet autem suꝑ incredulos
fames durissima. ñ fames panis aut si¬
tis aque. s fames audiendi sermonem
dei. Et cum efurieritis contͥstabimini.
ce maledicetis pͥncipiur̃o &e paternis
tradiqonib: hoc ẽ diabolo antiqͥsq
errorib. Hoc audem ad eos loquitur
qui famem passi frunt ueritatis: ce fus¬
picient in cȩlum sursum.⁊ in derram

Expanded text:
es ex gentibus, qui ejus Evangelium susceperunt. Si dixerint inquit patres vestri quos reliquistis, Quaerite ventriloquos,in evocatione animarum magice facere pollicentur, et caetera maleficarum artium genera, hoc scire debetis, quod unaquaeque gens proprios consulat deos, et de vivorum salute mortuos sciscitetur: vobis autem in auxilium legem dedit Dominus, ut possitis dicere: non est talis ethnicorum divinatio, qui cultores suos saepe decipiunt, sicut nostra, quae absque ullo munere profertur ex lege. Unde interpretati sunt LXX: Non sicut verbum hoc, pro quo non est dare munera. Gratis enim, inquit, accepistis, gratis date . Veniet autem super incredulos fames durissima, non fames panis, aut sitis aquae, sed fames audiendi sermonem Dei . Et cum esurieritis, contristabimini, et maledicetis principi vestro et paternis traditionibus, hoc est diabolo, et antiquis erroribus. Hoc autem ad eos loquitur qui famem passi fuerint veritatis, et suspicient in coelum sursum, et in terram
Abbreviated transcription (Latin):
nerationes. qm̃ fecit mͥ magna qui po¬
tens est. ce reliqua. Precipttur q ysaie
tit ipsum puerum qui prtus uocabat᷑
emmanuel. nc̃ appellet accelera spolia
detrahere. festina p̃dari. Ascendens emm
in altum captiuam duxit captiuitatẽ.
accepit dona in hominib. Et anteqͣm
humanum corpꝰ assutmeret. & tuxta i

Expanded text:
agna qui potens est , et reliqua. Praecipiturque 118 Isaiae, ut ipsum puerum, qui prius vocabatur Emmanuel, nunc appellet, accelera, spolia detrahe, festina praedari. Ascendens enim in altum, captivam duxit captivitatem; accepit dona hominibus . Et antequam humanum corpus assumeret: et juxta
Abbreviated transcription (Latin):
piscine suꝑioris in uia agri fullonis.
& dices ad eum. Uide ut sileas. no¬
li timere ce cor tuum ne formidet a
duab caudis ticionum fumiganti¬
um istors in ira furoris rasin. & sy¬
rie &e filii romelie. eo quod consiliũ
imerunt contra te syria malum. ef
fram &e filiꝰ romelie dicentes
ascendamꝰ ad tudam & fuscitemus
eum. &e auellamꝰ cum ad nos &e pona¬
mus regem in medio eiꝰ filrum tabeel.
Hec dicit dñs d̾s. Non erit istud & ñ¬

Expanded text:
nis et dicere ad eum: « Vide ut sileas. Noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum, in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Romeliae, eo quod consilium inierit contra te Syria pessimum, et Ephraim et filius Romeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum, et evellamus eum ad nos, et ponamus regem in medio ejus filium Tabeel. Haec dicit Dominus Deus: Non st
Abbreviated transcription (Latin):
de aliquo inquit dubitatis. scitote scri¬
tum. Gentes quas dñs ds tuus disꝑdet
a facie tua somnia audiunt & diuinos:
se. q̃dubiastint: magis uos legi & testimo¬
mis tradite scͥpturarum. Qͦd si noluerit
ura congregatio uerbum dñi querere: ñ
habebit lucemuitatis. s u̾sabit᷑ in erroris
tenebͥs. Que lux ꝑtransibit eam. hoc est
congregagonem ur̃am. fiue derram: et
corruetis & esurietis. ce cum esurierttis
irascemini: sedm illud qͦd seͥptam est.
Et cumñfu̾int saturati murmitrabt̾.
Et maledicetis deo regiq ur̃o. & in neces¬
sitatib su sum aspicietis in celum. & in t̾¬
tam deorsum: & ecce tribulatio & tenebre
dissolutio genuum & intis angustia. et ca¬
ligo oclor. & ñ pot̾itis erui de angustia.
Hoc tuxta hebreos. Cet̃m ut fup̃ diximꝰ

Expanded text:
de aliquo, inquit, dubitatis, scitote scripde aliquo, inquit, dubitatis, scitote scriptum: Gentes, quas Dominus, Deus tuus disperdet a facie tua, somnia audiunt et divinos:127 quae dubia sunt, magis vos legi, et testimoniis tradite Scripturarum. Quod si noluerit vestra congregatio verbum Domini quaerere, non habebit lucem veritatis: sed versabitur in errore tenebrisque. Lux pertransibit eam, hoc est, congregationem vestram, sive terram, et corruetis, et esurietis, et cum esurieritis, irascemini, secundum illud quod scriptum est: Et cum non fuerint saturati, murmurabunt : et maledicetis Deo regi vestro, et in necessitatibus sursum aspicietis in coelum, et in terram deorsum: et ecce tribulatio et tenebrae, dissolutio genuum, et mentis angustia, et caligo oculorum, et non poteritis erui de angustia. Haec juxta Hebraeos. Caeterum ut supra diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
scia. Di ysaie ꝓphe uox e ut iudei esti¬
mant. ecce ego & puieri quos i dedit
dñs insignum & in portentam isrłi:
& hec q̃ seguunt᷑ ipse ad disciplos suos
credendꝰ est dicere. Cum dixerint in¬
quit ad uos gentes & popłi de quib supͣ
lectum ẽ infirmamini popłi & uinci¬
mini. qͥd ꝓpħas uultis audire: quid y¬
saie uerbis decipimini & illum pitati
quent᷑a sunt nosse: querite magis aphi¬
donib & adtumis qui stridunt in in¬
cantationib suis ꝓ quib .lxx. int̃preta¬
di sunt qͥ de t̃ra loquunt᷑. qͥ de uentre
clamitant. omnns enim qui de terra
est de terra loquit᷑. & cuiꝰ d̾s uenter est
ae gła in confusione eiꝰ. de uentre cla¬
mare credendus ẽ: uos respondete ei
& dicite. Nunqͥd non popłs a deostio
reqͥrit. ꝓuiuis ac mortius: Siuos in¬
quit pro uarietate idolors urorum ĩ
enimtinum s plures habetis deos. eo ᷤᷤ
confulitis quos deos arbitramini: &
bemus: Docec gͦ discipulos: & infert.
ad legem magis & ad testimonium. Di

Expanded text:
i aestimant: Ecce ego et pueri mei, quos mihi dedit Dominus in signum et in portentum Israelis; et haec quae sequuntur, ipse ad discipulos suos credendus est dicere. Cum dixerint, inquit, ad vos gentes et populi, de quibus supra lectum est: Infirmamini, populi, et vincimini; quid prophetas vultis audire, quid Isaiae verbis decipimini, et illum putatis quae ventura sunt nosse? Quaerite magis a Pythonibus, et a divinis, qui strident in incantationibus suis. Pro quibus LXX interpretati sunt: Qui de terra loquuntur, qui de ventre clamitant. Omnis enim, qui de terra est, de terra loquitur . Et cujus Deus venter est, et gloria in confusione ejus , de ventre clamare credendus est. Vos respondete eis, et dicite: Numquid non populus a Deo suo requirit pro vivis a mortuis? Si vos, inquit, pro varietate idolorum vestrorum non enim unum, sed plures habetis deos eos consulitis, quos deos arbitramini; etbemus? Docet ergo discipulos; et infert ad legem magis et ad testimonium. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ambulat suꝑ pennas uentorum. uere
uentos tuxta fabulas poctarum & picto¬
rum licentiam pennias habe destatur:
s celeremin cimeta discursum. Elt
singłi senas alas: qͥa de fabricatione
Qͦd autem clamat alt̃ ad alterum.
uel urta hebreos iste adistum .i. unꝰ
adunum. inuicem se ad latides dei
ds exercituum: ut misterrum tͥuita¬
disinuna diuinitate demonstrent:
& nequaqͣm demplum tuideorum sic̃
prius. s omnem t̾ram illius gła ꝑle¬
nam. ẽẽ testentur. qui ꝓ nr̃a Salute
dignatus est humanum corpꝰ assume̾.
adtrasq descendere.Deniq &e moys
cum ꝓ adorato tittulo dnm̃ p̃caretur
ut parceret popło peccanti. respon¬
dit dñs. Pꝑicius eroillis. Ueruntũ
uiuo ego. & uiuit nomen meum. qͥ a
implebit᷑ omnis terra gła mea. Et
lxx. iꝰ. psalmus canit. Implebit᷑ gła
etus omnis terra. Unde &e angeli
clamant pastorib. Qla in excelsis
deo. & in terra pax hominib bone
tioluntatis. Impie gͦ quidam duose¬

Expanded text:
ambulat super pennas ventorum , vere ambulat super pennas ventorum , vere ventos, juxta fabulas poetarum et pictorum licentiam, pennas habere testatur; sed celerem in cuncta discursum. Et singuli senas alas; quia de fabricatione Quod autem clamant, alter ad alterum, vel, juxta Hebraeos, iste ad istum, id est, unus ad unum, invicem se ad laudes Domini sterium Trinitatis in una Divinitate demonstrent: et nequaquam Templum Judaeorum, sicut prius, sed omnem terram illius gloria plenam esse testentur, qui pro nostra salute dignatus est humanum corpus assumere, ad terrasque descendere. Denique, et Mosi, cum pro adorato vitulo Dominum precaretur, ut parceret populo peccatori, respondit Dominus: Propitius ero illis. Verumtamen vivo ego, et vivit nomen meum: quia implebi psalmus canit: Implebitur gloria ejus omnis terra . Unde, et Angeli clamabant pastoribus: Gloria in excelsis Deo, et super terra, pax hominibus bonae voluntatis . Impie ergo quidam duo Se
Abbreviated transcription (Latin):
alib legimus. Qͥ facit angłos fuossp̃c:
& ministros suos ignem urentem. Un
quam latina consuetudo non recipit.
nonne omnes inquit ministͥ funt sp̃c
in ministertum missi ꝓpt̾ eos qͥ heredi¬
tatem accept᷑i funt salutis: Damel qͦ
cumin habitu regnantis dñm descͥp¬
sisset: adiecit. Milia milium ministͣ¬
bant e. & decies milies. centena imilia
assistebant ei. In cherubim gͦ ostendit᷑
dñs: in seraphim ex parte ostenditur.
ex parte celatur. faciem enim &e pedes
eius oꝑiunt. qͥa &e p̃tita ante mundum
& futura post mundum scrre ñ poss timꝰ.
s media tm q̃ in sex dieb facta funt con¬
demplam. Nec mirum hoc de seraphim
credere. cum & apł saluatorem creden¬
tib aꝑiant. infidelib abscondant: &
ueltim ante archamfuerit testam̃ti.
Alas qͦ habere dicunt᷑ ꝓpt̃ uelocitatẽ¬
&e in cunct̾a discursum: siue gura
semꝑ in altiorib cõmorant᷑. Neq e
nim illtid quod deuentis dicitur. qͥ

Expanded text:
alibi legimus: Qui facit angelos suos spiritus, alibi legimus: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Unquam Latina consuetudo non recipit: Nonne omnes, inquit, ministri sunt spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem accepturi sunt salutis ? Daniel quoque cum in habitu regnantis Dominum descripsisset, adjecit: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebnus in seraphim ex parte ostenditur et ex parte celatur. Faciem ejus et pedes operiunt, quia et praeterita ante mundum, et futura post mundum, scire non possumus, sed media tantum, quae in sex diebus facta sunt contemplamur. Nec mirum hoc de seraphim credere, cum et apostoli Salvatorem credentibus aperiant, infidelibus abscondant, et velum ante arcam fuerit Testamenti . Alas quoque habere dicuntur propter velocitatem in cuncto suo discursu, sive quia semper in altioriillud quod de ventis dicitur: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
illuduertimꝰ. lix. tͣnstulerunt in eir¬
euitueiꝰ. ut non suꝑ demplum stare se¬
raphim s in circuitu dñi describandur.
Rursum ubi nos diximꝰ quod unus de
seraphim uelaret faciem & pedes eius.
ꝑ quod intelligit᷑ dei. in hebreo seͥptum
habet phanau. ce rẽglaũ. quod potest
interpretari & eiꝰ &e suam. ut seraphim
ireta hebrei sermonis ambiguitatem
& faciem pedesq dei. & suam faciem ac pe
gimus. Qui sedes suꝑ cherubim mani¬
festare: qui in lingua nr̃a interg̃tant᷑
scientie multitudo. Unde &e dñs in au¬
rige modum sedere suꝑ cherubim sede
ostendit᷑. Seraphim autem p̃ter hc̃
locum in scͥptaris canonieis alibi me¬
legisse nescio: qui stare dicinit᷑ ficꝑ dem¬
plum uel in circuitu dñi. Gerrant qͥ
solent in p̃cib dicere. qͥ sedes fuꝑ cheru-¬
bim ce seraphim qͦd scͥptura non docuit.
Seraphim autem int̃pretantur enp̃¬
stai. quod nos dicere possumꝰ incenden¬
tes fiue comburentes: iuxta illud qͦd

Expanded text:
illud, vertimus: LXX transtulerunt in circuitu ejus, ut non super Templum stare Seraphim, sed in circuitu Domini describantur. Rursum ubi nos diximus, quod unus de Seraphim velaret faciem et pedes ejus, per quod intelligitur, Dei: in Hebraeo scriptum habetur PHANAU et REGLAU  , quod potest interpretari et ejus, et suam: ut Seraphim juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, et faciem pedesque Dei, et suam faciem ac pedpsalmo legimus: Qui sedes super Cherubin manifestare : qui in nostra lingua interpretantur scientiae multitudo. Unde et Dominus in aurigae modum super Cherubim aperte sedere ostenditur. Seraphim autem praeter hunc locum, in Scripturis Canonicis alibi legisse me nescio, qui stare dicuntur super Templum, vel in circuitu Domini. Ergo errant qui solent in precibus dicere: Qui sedes super Cherubim et Seraphim, quod Scriptura non docuit. Seraphim autem interpretantur ἐμπρησταὶ, quod nos dicere possumus incendentes, sive comburentes, juxta illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
militate respondit: qͥa nicħ de purga¬
tis labiis suis audierat qͥ omni scientia
egyptiorum fuerat eruditꝰ. Et ysaias
offert se ad ministerrum. Aui autem
putant iecͥcose obttilisse ysatam: qͥa estima¬
bat popło prosꝑa nuncianda. S qͥa audi¬
uit. uade dic popło huic. aurib audi¬
etis ce ñ intelligetis. & tridentes uidebi¬
tis ce non cognoscetis: ꝓpterea in conse¬
quentib dicente adipsum uoce dm̃
clama. ñ statim clamat s int̾rogat.
Qͥd clamabo:. Et iheremias cui dic¬
tum fuerat. accipe calicem &e potiona¬
bis om̃s gs̃ ad quas ego mittam te. li¬
benter accipiens fuppliciorum calicẽ
ut adu̾sariis gentib ꝓpinaret. bibeñ¬
q ce uomerent ce caderent. post quã
audunt uade & pͥmum propinabis
irłm. respondit. Decepisti me dñe ⁊
deceptꝰ fum. Hec hebreoꝵ obserua¬

Expanded text:
militate respondit, quia nihil de purgamilitate respondit, quia nihil de purgatis labiis suis audierat, qui omni sapientia Aegyptiorum fuerat eruditus. Et Isaias offert se ad ministerium. Alii autem putant, idcirco se obtulisse Isaiam, quia aestimabat populo prospera nuntianda: sed quia audivit: Vade, dic populo huic: Auribus audietis, et non intelligetis, et videntes videbitis, et non cognoscetis , propterea in consequentibus, dicente ad eum voce Domini: Clama, non statim clamat, sed interrogat, quid clamabo? Et Jeremias, cui dictum fuerat: Accipe calicem, et potionabis omnes gentes, ad quas ego mittam te , libenter accipiens suppliciorum calicem, ut adversariis gentibus propinaret, biberentque, et vomerent, et caderent, postquam audivit, vade, et primum propinabis Jerusalem, respondit: Decepisti me, Domine, et deceptus sum . Haec Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
posuertnt ad popłm istum quod
penit᷑ in hebraico non habrt̃. Qñdo
autem ex dei ꝑsona dr nobis. illo sentu acci¬
piendum est: quod ingenesi legit᷑. faciamꝰ
hominem ad magnncin &e similitudinem
nr̃am. ut sacram̃tum indicet trinitatis:
Quomͦ enim in euangłio legimꝰ dicentẽ
dñm ego &e pater unum sumꝰ. & untim ad
naturam referimꝰ. sitmus ad ꝑsonarum
diuersitatem: sic dño iubente trinitas
imꝑat. Ppterea antem non dicit dñs q̃
ire p̃cipiat. s ꝓponit audientib optio¬
nem. ut uoluntas p̃mium consequatur.
Et ꝓpħa non demeritate &e arrogantia
ꝓprie conscientie se ire ꝓmitat. s fiducia
qm purgata sunt labia eius. ce ablata
iniquitas. mundatumq peccatum. G ce
moyses etti dixerat dñs. ueni mittam de ad
pharaonem regem egyrti.ce ille ait obs ecͦ¬
Añe ñ sum dignꝰ. ꝓtde altum quẽ mit¬
tas. siue uit i hebreo legit᷑ mitte quem
missutrꝰ es. non de contempta. s de hu¬

Expanded text:
posuerunt ad populum istum, quod posuerunt ad populum istum, quod penitus in Hebraeo non habetur. Quando autem ex Dei persona dicitur, nobis, illo sensu accipiendum est, quo, et in Genesi legitur: Faciamus hominem ad imaginem, et similitudinem nostram , ut sacramentum indicet Trinitatis. Quomodo enim in Evangelio legimus, dicente Domino: Ego et Pater unum sumus ; et unum ad naturam referimus, sumus, ad personarum diversitatem: sic, Domino jubente, Trinitas imperat. Propterea autem non dicit Dominus quem ire praecipiat, sed proponit audientibus optionem, ut voluntas praemium consequatur. Et Propheta non temeritate et arrogantia propriae conscientiae se ire promittit; sed fiducia: quoniam purgata sunt labia ejus, et ablata iniquitas, mundatumque peccatum. Ergo et Moses, cui dixerat Dominus: Veni, mittam te ad Pharaonem regem Aegypti , et ille ait: Obsecnon sum dignus, 96 provide alium quem mittas, sive ut in Hebraeo legitur, Mitte quem missurus es , non de contemptu, sed de hu
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. s seraphim mitaentur a deo.
uel uolat propͥauoluntate qͥa huic
officio mancipatus est. & in manu
sua tenet calculum quem iuxta.lxx.
& theodogonem forcipe.iuxta aqͥlam
& symmnachum qui hebraicum funt¬
secuti forcipibus apprehenchit .i. malka¬
im̃. ut tangeret os eiꝰ: &e pͥstina delic̃¬
ta purgaret. Manꝰ audem & a deo ⁊¬
a scraphim micit᷑: ut ꝓpħa sui cor¬
poris membrum uidens. tactꝰu non
terreatur ext̃no. Quidam nrõrum
forcipem quo calculus comp̾hendit᷑.
quo testam̃ta putant : que inter se
sp̃c sc̃i umone sociantur. Quia uero
sedens dñs introducitur. &e sedens in
templo. & domis impleta est fumout
tudei putant thimiamatis: conseq̃nt̃
ponunt᷑ & forcipes. quos in sacerdotali
ministio legimus. Et audiui uocem
dm̃ dicentis. Quem mittam. & qͥs
ibit nobis: Et diri. Ecce ego. mit
deme. Peo quod nos & omnes alii mnt̃
preces transtulerunt nobis. qͦd hebra¬
ce dr. ianũ. nescio quid uolentes. lxx

Expanded text:
gitur, sed Seraphim mittitur a Deo, gitur, sed Seraphim mittitur a Deo, vel volat propria voluntate, quia huic officio mancipatus est. Et in manu sua tenet calculum, quem juxta LXX et Theodotionem, forcipe: juxta Aquilam, et Symmachum, qui Hebraicum secuti, forcipibus apprehendit, id est, MALCAIM  , ut tangeret os ejus, et pristina delicta purgaret. Manus autem, et a Deo et Seraphim mittitur, ut Propheta sui corporis membrum videns, tactu non terreatur externo. Quidam nostrorum forcipem, quo calculus comprehenditur, duo Testamenta putant, quae inter se Spiritus sancti unione sociantur. Quia vero sedens Dominus introducitur, et sedens in Templo, et domus impleta est fumo, ut Judaei putant, thymiamatis; consequenter ponuntur et forcipes, quos et in sacerdotali ministerio legimus . Et audivi vocem Domini dicentis: Quem mittam, et quis ibit nobte me. Pro eo quod et nos et alii omnes interpretes transtulerunt, nobis, quod Hebraice dicitur LANU  , nescio quid volentes LXX
Abbreviated transcription (Latin):
mei similitudinem igneus appellatur.
Ex quo intelligiꝰ altare dei plenum
ẽẽ carbunculis: hoc est ignitis calcłis
& primis peccata purgantib. Unde
scriptum de eo legimꝰ. Carbones suc¬
censi sunt ab eo. Et de ipso deo dicit᷑.
quia ignis confumenssit. Et saluator
in euangłio. Ignem uem mitere in t̾rã.
ut baptizaret in sp̃u sco & igni. Amus¬
cuiusq enim optis quale sit ignis pro¬
babit: & qͥ saluandus est sic saluabit̃
Quasi ꝑ ignem transierit. Et hoc no¬
tanctum quod ad ihereniam eui dicꝰ¬
tum est. priꝰqͣm te formarem in utero
nouite. & inirulua matͥs tux̧ scĩficaui
te: quia labia non habebat immunda
s tm̃ dixerat nescio loqͥ quia iuuenissũ:
ertendit tpse dñs manum suam & deqi¬
git os eiꝰ. & dixit. Ecce dedi sermones
meos in ostuum. Porro ad ysaiam qui
dixerat. uirpollutꝰ labiis egosum. &
in medio popħ polluta labia haben¬
tis ego habito. non deimantis porri¬

Expanded text:
mei similitudinem igneus appellatur. mei similitudinem igneus appellatur. Ex quo intelligimus altare Dei plenum esse carbunculis, hoc est, ignitis calculis et prunis, peccata purgantibus. Unde scriptum de Deo legimus: Carbones succensi sunt ab eo . Et de ipso Domino dicitur, quod ignis consumens sit. Et Salvator in Evangelio: Ignem veni mittere super terram : ut baptizaret in Spiritu sancto, et igni. Uniuscujusque enim opus quale sit, ignis probabit . Et qui salvandus est, sic salvabitur, quasi per ignem transierit. Et hoc notandum, quod ad Jeremiam, cui dictum est: Prius quam te formarem in utero novi te, et in vulva matris tuae sanctificavi te , quia labia non habebat immunda, sed tantum dixerat: nescio loqui, quia juvenis sum, extendit ipse Dominus manum suam, et tetigit os ejus, et dixit: Ecce dedi sermones meos in os tuum. Porro ad Isaiam qui dixerat: Vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito, non Dei manus porri
Abbreviated transcription (Latin):
forcipe tulerat de altari: & tetigit os
meum & dixit. Ecce detigi hoc labta
tua. & auferetur iniqͥtas tita: & pecca¬
tum duum mundabitur. Uolauit
uel missꝰ est inus de seraphim qui int̃¬
pretat᷑ incendens. ut ꝓphe labia purga¬
ret immunda: &e prima uel calculo q̃
de altari tulerat excoqueret. Multi
autem putant duos ẽẽ seraphim qͥa cla¬
mabat alt̃ ad altertm: cum & de plu¬
rib possint clamare singłi ad singulos.
&.lxx. editio mag̃ significet plurimos.
qui int̃pretati sunt seraphim stabant
incrrcuitu etus. Quod si de duobus di¬
ceret᷑ nonin circuitu s ex utraq parte
dicissent. Et hoc conuent angłorũ
mubꝯtudini. que in deiministertũ
p̃parata ẽ. Seraphim autem plural
numero appellant᷑. & singłari seraph:
siẽ cherubim &e cherub. Quod autem
altare sub qͦ anime mr̃m sune uideat᷑
incelo. & ioħs in apocalipsi loquitur.
Et calcłs iste qui a solis .lxx. antrax.
carbonem significare. uel prinamut
cutum lapidem: qui ob coloris flam¬

Expanded text:
tari, et tetigit os meum, et dixit: Ecce tetigi hoc labia tua, et auferetur iniquitas tua, et peccatum tuum mundabitur. Volavit, vel missus est unus de Seraphim, qui interpretatur incendens, ut Prophetae labia purgaret immunda, et pruna vel calculo, quem de altari tulerat, excoqueret. Multi autem putant, duos esse Seraphim, quia clamabat alter ad alterum, cum et de pluribus possint singuli clamare ad singulos; et LXX editio magis significet plurimos, qui interpretati sunt, Seraphim stabant in circuitu ejus. Quod si de duobus diceretur, non in circuitu, sed ex utraque parte dixissent. Et hoc convenit Angelorum multitudini, quae in Dei ministerium praeparata est. Seraphim autem plurali numero appellantur, et singulari Seraph: sicut Cherubim, et Cherub. Quod autem altare sub quo animae martyrum sunt, videantur in coelo, et Joannes in Apocalypsi loquitur : et calculus iste qui a solis LXX ἅνθρας, idcarbonem significare, vel prunam, ut, carbunculum lapidem, qui ob coloris flam
Abbreviated transcription (Latin):
ct̾am ꝓpħiam de ezechie concegtu dr.
& natiuitate: cum eo dempore quod reg¬
nare cepit achaz. iam nouem ez echias
chie aunum. quo ẽ capta samaria in¬
fantiam eiꝰ appellari dicant. ñ etatiss
ꝓpħam duos filios habuisse contenduñ.
iasub & emmanuel. & emmanuel de ꝓ¬
phetissa uxore eiꝰ generatum ẽẽ. in typũ

Expanded text:
ctam prophetiam, de Ezechiae conceptu dicitur et nativitate, cum eo tempore 111 quo regnare coepit Achaz, jam novem Ezechias gni annum, quo est capta Samaria, infantiam ejus appellari dicant, non aetatis,prophetam duos filios habuisse contendit, Jasub et Emmanuel: et Emmanuel de prophetissa ux
Abbreviated transcription (Latin):
irłm ad p̾liandum cont̾ eam. & ñ po¬
tuerunt debellare eam. Et nuncia¬
uerunt domu dauud dicentes. Con¬
sensit syria cum effratm. & cõmotum
ẽ cor erus. ⁊ino & corpopłillius sic̃
mouentur ligna siluaꝵ a facie uenti.¬

Expanded text:
m ad praeliandum contra eam, et non potuerunt debellare eam. Et nuntiaverunt domui David, dicentes: Consensit Syria cum Ephraim, et commotum est cor ejus et cor populi illius, sicut moventur ligna sylvarum a facie
Abbreviated transcription (Latin):
tꝑsa metropol damasco: imꝑabit rasm.
Porro in effram propt̃ ieroboam filtũ
nabath qui primus regnauit de effraimi
erit caput samaria. hoc est regia domꝰ¬
filius romelie .i. facee. Regnum autẽ
decem tͥbuum .i. popłi effraum: post .lx.¬
uͥ. annos ẽẽ cessabit. Qͦ d nͥ diligentius
attendamꝰ stare ñ pot̃it. Qcarto de¬
cimo enim anno achar filii ioathan
in tribuiuda regnauit osee suꝑsama¬
riam: & nono anno imꝑii sui captus ẽ
Regnauit autem achaz suꝑ tuqdam
mortem .uii. anno imꝑii fui captus ẽ
osee. ce destruc̃ta samaria: omnisq
popłs tͣnsductus in medos. itaut siuo¬
tuerimus sedecim annos achaz.⁊ .uii.
osee ponere efficiant᷑. anni .xx. tres:

Expanded text:
ipsa metropoli Damasco imperabit Rasin. ipsa metropoli Damasco imperabit Rasin. Porro in Ephraim propter Jeroboam filium Nabath, qui primus regnavit de Ephraim, erit caput Samaria, hoc est, regia domfilius Romeliae, id est, Phacee. Regnum autem decem tribuum, id est populi Ephraim, post sexue annos esse cessabit. Quod nisi diligentius attendamus, stare non poterit. Duodecimo enim anno Achaz filii Joatham in tribu Juda, regnavit Osee super Samariam, et nono anno imperii sui captus est . Regnavit autem Achaz super Judam mortem septimo anno imperii sui captus est Osee, et destructa Samaria, omnisque populus est transductus in Medos: ita ut si voluerimus sedecim annos Achaz, et septem Osee ponere, efficiantur anni viginti tres,
Abbreviated transcription (Latin):
damascum & uastauerit eam. ce tran¬
stulerit habitatores eiꝰ cyrenem. & rasm
interfecerit. &e qͦd tetendit insidias fa¬
cee filio romelie. osee filius hela: ce per¬
cusserit cum & int̃̾fecerit. & regnau̾it
ꝓillo mifrł annis nouem. & quoduene¬
rit salmanassar rex assur & obsederit
samariam q̃ nc̃ sebaste uocatur tribtis
annis. & nono anno regni osee ceperit
eam:tunct̾umq osee in carcerem mi¬
serit. & tͣnstulerit isrł in assyrios. po
sueritq eos in elam ce in habor iuxta
montib medorum. Quanruis enim
imerint consilium duo reges pessimi.
ut ascendent ad tudam ctrus regio in
montib sita est. & suscitarent eum qͥ¬
escentem & qͦdammͦ dormientem. suoq
imꝑio fubiugarent. & supponerent ei
regem filium tabehel qui int̾pretatur
bonꝰ deus. ut uł hominem hoc noĩe
uł idolum demonstrarent:
ñ stabit hoc confiltum. s intcrim mͦ
caput syrie urbtum erit damascus. & in

Expanded text:
Damascum, et vastaverit eam, et tranDamascum, et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit. Et quod tetenderit insidias Phacee filio Romeliae Osee filius Ela, et percusserit eum et interfecerit, et regnaverit pro illo in Israel annis novem, et quod venerit Salmanasar rex Assur et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam, vinctumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eos in Hala et in Habor juxta montibus Medorum . Quamvis enim inierint consilium hiduo reges pessimi, ut ascenderent ad Judam, cujus regio in montibus sita est, et suscitarent eum quiescentem, et quodammodo dormientem, suoque imperio subjugarent: et superponerent ei regem filium Tabeel, qui interpretatur bonus Deus, ut vel hominem hoc nomine, vel idolum demonstrarent. 4 Deus: Non stabit hoc consilium, sed interim modo caput Syriae urbium erit Damascus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
&e caput effraiisamaria. & caput
samarie filtus romelie.Si non cre¬
dideritis: non ꝑmanebitis. Iasub
filius ysaie. qui int̃pretat᷑ relictus
atq conũtens in typo popłi iuda qui
erat de duorum regum manib libe¬
randus. tubetur egredicum parente &
occurrere achaz regitude in locoaque
ductꝰ piscine suꝑioris. in uia agͥ fullo¬
nis: tioi postea lecturi sumꝰ sub ezechia
rege tuda stare rapsacem. & ex p̃ceptosen¬
nacherib regis assyrioꝵ dei poptilum
blasphemare. In quem locum egressi ft̾
ab ezechia pͥncipes ciuitatis. quos in
regum uolumine legim᷑: preciptarq
rum similia q̃ prius sustintierat. Duas
autem caucdas ticionum.i. torrtum fui¬
miganttum uocat rasin regem syriȩ
& facee filium romeliȩ regem samariȩ
eo quod in illis finccum sit regnum syrie
.i. damasci. &e regnum samarie .i. decem
tͥbuum que alio nomine appellabant᷑
effiaim. Scͥptum est eitm qͦd deglatfala ᷤᷤ¬
sar rer asfyrioꝵ sub rege achaz ascendit

Expanded text:
ut Samariae filius Romeliae. Si non credideritis, non permanebitis. » Jasub, filius Isaiae, qui interpretatur relictus atque convertens in typo populi Juda, qui erat de duorum regum manibus liberandus: jubetur egredi cum parente, et occurrere Achaz regi Judductus piscinae superioris, in via agri fullonis, ubi postea lecturi sumus, sub Ezechia rege Juda stare Rabsacem, et ex praecepto Sennacherib regis Assyriorum Dei populum blasphemare. In quem locum egressi sunt, missi ab Ezechia principes civitatis, quos in Regum volumine legimus. Praecipiturque rum similia quae prius sustinuerat. Duas autem caudas titionum, id est, torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae, Phacee filium Romeliae regem Samariae, eo quod in illis finitum sit regnum Syriae, id est, Damasci, et regnum Samariae, id est, decem tribuum, quae alio nomine appellabantur Ephraim. Scriptum est enim quod Theglathphalassar r
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ doceam᷑. Quidam latmoꝵ duo
seraphim uetꝰ ce nouum instrumen¬
tum intelligunt: quod tantum de
p̃senti scło loquitur. Unde et sex
alas habere dicant᷑. ce faciem dei pe¬
desq uelare. & certatim proferre
testimontum ueritatis. &e omne qͦd
baothm forma dei patris positus for¬
mam serui acceꝑit. &e humiliauit
seusq ad mortem mordem autem
crtcis. & nequaquam ut prius cele¬
stia eum tantum. s &e terrena cogno¬
scant. Et commota funt suꝑlimi¬
naria cardinum a uoce clamantiꝰ.
ce domus impleta est fumo. ¶la¬
mantib seraphim & in tota terra
cognouit. statim commotũ ẽ siue sub¬
latum lminare dempli. & omnes illiꝰ¬
cardines conciderunt. impleta saluato¬
ris cõminatione dicentis. Relinquet᷑
ta est gla dm̃ fabaoth. sudeorum tem¬
plum impletum est ignorantie tenebͥs
ce caligine & fumo qͥ noxius est oculis.
Ut certe ꝑfumum templi monstratur
incendium. Prius enim euangeltum
saluatoris in toto orbe p̃dicatam est ce

Expanded text:
endere. Quidam Latinorum duos seraphim, vetus et novum Instrumentum intelligunt, quod tantum de praesenti saeculo loquitur. Unde et sex alas habere dicuntur, et faciem Dei pedesque velare, et certatim proferre testimonium veritatis, et omne quod forma Dei Patris positus formam servi acceperit, et humiliaverit se usque ad mortem, mortem autem 93 crucis , et nequaquam ut prius coelestia eum tantum, sed et terrena cognoscant. Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus impleta est fumo. Clamantibus Seraphicognovit, statim commotum est, sive sublatum liminare templi, et omnes cardines conciderunt in plateis, Salvatoris comminatione dicentis; « Relinquetur ta est gloria Domini Sabaoth, Judaeorum templum impletum est ignorantiae tenebris, et caligine, et fumo qui noxius est oculis. Vel certe per fumum templi monstratur incendium. Prius enim Evangelium Salvatoris in toto orbe praedicatum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
pismͥ loqui popło iudeoꝵ ut audiant
&e non intelligant saluatorem: ce uide¬
ant eum &e ñ cognoscant. Siuis im¬
pleri iussionem tuam &e totum salua¬
rimundum. qͣd & ego ficri desidero
du exceca cor popłi huits &e aures aggra¬
ua. ce oclos claude. ne intelligant. ne
aucdiant. ne uideant. Si emmillitu¬
derint &e conuersi fuerint & intellere¬
rint &e sanat fcierint: dotꝰ mundus ñ¬

Expanded text:
i loqui populo Judaeorum, ut audiant, et non intelligant Salvatorem, et videant eum, et non cognoscant. Si vis impleri jussionem tuam, et totum salvari mundum, quod et ego fieri desidero, tu excaeca cor populi hujus et aures aggrava, et oculos claude, ne intelligant, ne audiant, ne videant. Si enim illi viderint, et conversi fuerint, et intellexerint, et sanati fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
quid popuilus sit fac̾turus. In hebraico
diffictiltas ẽ. qͦmͦ iꝑse ds p̃cipiat poplo
ut auditu audiat & non intelligat et
uidens indeat ce non agnoscat.⁊ postea
ac dicat. exceca cor popłi huiꝰ. & aures
eius aggraua. & ocłos ens claude.
ne forde udeat ocłis suis ce auribus
audiat ce corde intelligat. ce conuer¬
uenda ẽ questio quȩ nob obici potest qͣre
apłs ꝑaulus cum hebreis disputans non
turta hebraicum. qͦd rectum ẽẽ cognoue¬
rat: s scđm .lxx. sit locutꝰ. Euangłistam
lucam tͣdunt uet̾es eccłie tract̾atores me¬
dicine artis fuisse scientissimum. & mag̃
grecas litt̃as scisse quam hebreas. Unde
comptior ẽ. ac scłarem redolet eloq̃ntiã:
mag̃q testimonis grecis ucitur quam
hebreis. Matħs autem &e iohs quorum
alt̾ hebreo alt̾ grecosermone euangłia
texuerunt. testimoma de hebraico profe¬
runt. ut ẽ illud. er egyptouocaui filiũ
meum. & qm nazareus uocabit᷑. &e flti¬
mina deuentre eiꝰ fluent aque utuȩ: ce¬

Expanded text:
quid populus sit facturus. In Hebraico difficultas est, quomodo ipse Deus praecipiat populo, ut auditu audiat, et non intelligat, et videns videat, et non agnoscat, et postea cæca, inquit, cor populi huius, & aures eius aggraua, & oculos eius claude: ne forte videat oculis, & auribus audiat, & corde intelligat, & conuervenda est illa quaestio, quae nobis objici potest: quare apostolus Paulus cum Hebraeis disputans, non juxta Hebraicum, quod rectum esse cognoverat; sed juxta LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Undecomptior est, et saecularem redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Matthaeus autem et Joannes, quorum alter Hebraeo, alter Graeco sermone Evangelia texuerunt, testimonia de Hebraico proferunt, ut est illud: Ex Egypto vocavi filium meum . Et: Quoniam Nazareus vocabitur . Et: Flumina de ventre e
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo gentium introeat: &e tẽ omniᷤ
ifrł salitus fiat. Et post patilulum. Iurta
ctionem autem dilecti ꝓpter patres.
Absq penitentia emm sunt donationes
&e uocatio dei. Sieut enim inquit uoᷤ
aligñ ñ credidistis deo. nc̃ autẽ estis
misediam consecuti. ꝓpt̃ horum mere

Expanded text:
plenitudo gentium introeat, et tunc omnis plenitudo gentium introeat, et tunc omnis Israel salvus fiat. Et post paululum : Juxta uxta electionem autem dilecti propter patres: absque poenitentia enim sunt donationes, et vocatio Dei. Sicut enim vos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc 99 autem estis miserico
Abbreviated transcription (Latin):
scurentur ocłieoꝵ ne uideant. ⁊ dorfum
corum semꝑ incurua: ñ sunt illi in cul¬
parrin non uident. s ille qui dedit ocłos
ad non uidendum. Ergo &e absq hoc te¬
stimonio quod nc̃ conamͣ exponere . ma¬
nec eadem q̃stio in eccłus. & aut cũ ista
soluent᷑ ce cet̃e. aut cum cȩc̃is & hec indis¬
solubilis erit. Locum istum beatus apłs
paulus plentus explicat ad romanos. ce
quod ille pęne tota epła prosecutus ẽ: noᷤ
suꝑfiuum facimꝰ si uoluerimus breui ser¬
mone comp̾hende. Dicit enm post mul¬
ta. Conclusit ds omnia in incredulita¬
de: ut omnib misereatur. Ammiransq
ut cadent: Absit. S illorum delictosa¬
lus gentium ficret ad eintilandum eos.
Et post modicum. Sienim abiect̾io eoꝵ
reconciliatio mundi. que assumptio eoꝵ.
ĩme tnta er mortins: Et turstm. Nolo
enmuos ignorare fr̃s misterrum hoc:
ut ñ sitis uobismetipsis prudentes qͥa
cecitas er parte facta est in isrł. donec

Expanded text:
scurentur oculi eorum ne videant, et dorsa scurentur oculi eorum ne videant, et dorsa eorum semper incurva : non sunt illi in culpa qui non vident; sed ille qui dedit oculos ad non videndum. Ergo et absque hoc testimonio, quod nunc conamur exponere, manet eadem quaestio in Ecclesiis, et aut cum ista solventur et caeterae, aut cum caeteris et haec indissolubilis erit. Locum istum beatus apostolus Paulus plenius explicat ad Romanos, et quod ille pene tota epistola prosecutus est, nos superfluum facimus, si voluerimus brevi sermone comprehendere. Dicit enim post multa: Conclusit Deus omnia in incredulitate, ut omnibus misereatur . Admiransque ut caderent? absit; sed illorum delicto salus gentium fieret ad aemulandum eos . Et post modicum: Si enim abjectio eorum reconciliatio mundi, quae assumptio eorum? nonne vita ex mortuis? Et iterum: Nolo enim vos ignorare, fratres, mysterium hoc, ut non sitis vobismetipsis prudentes, quia caecitas ex parte facta est in Israel, donec
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos libͦs postea a iudeis ẽẽ falsatos:
audiat origenem qͥd in oct̾auo uolum:¬
qui cȩt̃a cͥmina arguunt in sebis & pha¬
rescis. de hoc cͥmine qͦderat maximũ
recicuissent. Si autem dixerint post
aplorum libros hebreos fuisse falsatos:
cachinnum tenere ñ potero. ut salua
ꝓtulerint ut tudei postea falsaterant.
De p̃senti autem loco hoc dicendum ẽ
frustra nos ad .lxx. tnslationem confu¬
gere. ne blasphemum uideatur ẽẽ qͦd
iurta hebraicumdr. Fuditu audite⁊
nolite intelligere. & uidede uisionem
& nolite cognoscere: cum huiꝰcemodi
testimonia etiam in .lxx. inter pretib
reppiamtus: tt ẽ illud m exodo. quod
autem ipse suscitauit & indurauit cor pha¬
raonis ne credet. & de aliis dr. dedit eis ds
sp̃m compunct̾ionis. ocłosut ñuideant. &
aures ut ñ audiant. & in psalmis. fiat
mensa eoꝵ in laqueum & in captionem
& inscandalum. & in retributionem. ob¬

Expanded text:
Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem, quod in octavo volumiqui caetera crimina arguunt in Scribis et Pharisaeis, de hoc crimine, quod erat maximum, reticuissent. Sin autem dixerint post edicationem Apostolorum libros Hebraeos fuisse falsatos, cachinnum tenere 98 non potero, ut Salvatestimonia protulerint, ut Judaei postea falsaturi erant. De praesenti autem loco hoc dicendum est, frustra nos ad LXX translationem confugere, ne blasphemum videatur esse quod juxta Hebraicum dicitur: Auditu audite, et nolite intelligere: et videte visionem, et nolite cognoscere, cum hujusmodi testimonia, etiam in LXX Interpretibus reperiamus, ut est illud in Exodo quod autem ipse suscitavit, et induravit cor Pharaonis ne crederet: et de aliis dicitur: Dedit eis Deus spiritum compunctionis, oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant ; et in Psalmis: Fiat mensa eorum in laqueum, et in captionem, et in scandalum, et in retributionem: ob
Abbreviated transcription (Latin):
in tͥnitate natura est. posse ocłos carnis
aspicere. s oclos m̃tis: de quib ipse
saluator ait. Beat mundo corde. qm̃
ipsi dm̃ uidebunt. Legimꝰ quod abra¬
ham trifussic dñs in hominis figura:
& eum iacob quasi homo luctatꝰ sit qui
ds erat. Unde ce appellatꝰ est locus ip¬
se phanuel: hoc est facies dei. Uidi
cnim ait dm̃ facie adfaciem. & salua
fact̃a est anima mea. Ierechiel quoq.
Uidi dñmin forma hominis sedentem
suꝑ chertibin. Alumbis eiꝰ &e deorsum
erat qͣsi ignis. &e fuꝑiora habebant qͣ¬
si speciem electͥ. G dei nat᷑a ñ cernitur.
s uidet᷑ hominib ut uolu̾it. Seraphĩ
stabant suꝑ illud. sex alȩ uni. ce sex ale
alt̃i. Duab uelabant faciem eiꝰ. & dua¬

Expanded text:
in Trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere; sed oculos mentis, de quibus ipse Salvator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Legimus quod Abraham visus sit Dominus in hominis figura: et cum Jacob quasi homo luctatus sit, qui Deus erat. Unde et appellatus est locus ipse Phanuel, hoc est, facies Dei: Vidi enim, ait, Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Ezechiel quoque vidit Dominum in forma hominis sedentem super Cherubim, a lumbis ejus et deorsum erat quasi ignis, et superiora habebant speciem electri . Ergo Dei natura non cernitur, sed videtur hominibus, ut voluerit. Seraphim stabant super illud, sex alae uni, et sex alae alteri: duab
Abbreviated transcription (Latin):
donrum dauid argumentorum et
dia lectice artis gladi: Annicare itull
dubium est: ut qͥ inter se discreyant
in eceliȩ obpugnationem consentiãt
rurta illud quod herodes & pilatꝰ
int̾ se discordantes. in dñi passione
amicicia federantur. Et dinit dñs¬

Expanded text:
domum David argumentorum et domum David argumentorum et dialecticae artis gladiis dimicare nulli dubium est, ut qui inter se discrepant, in Ecclesiae oppugnatione consentiant, juxta illud, quod Herodes et Pilatus inter se discordantes, in Domini passione amicitia foederantur . Impio re
Abbreviated transcription (Latin):
obsessum⁊ filtum fitum nunciaret
deunrgine nasciturum. Quod cum
audisset domꝰ dauid hoc est domus¬
regia syriam scilicet &e ephratm. rasin
& facee iunct̾o uenre exercitu ext̃rita
est atq ꝑtimuit: & tam rex qͣm popłs
ita contremuerunt: ut putares arbo¬
rum folia uentorum flatib uentilar.
Iuxta anagogen facilis est int̃pretatio.
quod regnante achar rege impio rex
aram qͥ int̃pretat᷑ excelsus atq subli¬
mis ut indicet arrogantiam sapientiȩ
scłaris. & facee filius romelie qui et
ipse iuxta osee ꝓpħam &e tribum effraĩ
de qua ie roboam filiꝰ nabath uitculos
aureos in bethel &e dan constituerat.
ut expugnent eccłiam. Quod cum
auchierit domꝰ dauid quem ieze¬
chiel pastorem bonum legimus susci¬
tancdum. & popłs ens simplicit̃ cre¬
dens in dnĩ ꝑtremiscit: &e ideo ꝑtre¬
mmiscit qͥa non arborib frugiferis s
infructuoso saltui comparatur. Cosde
autem hereticos atq gentiles contra

Expanded text:
obsessum, filium suum nuntiaret obsessum, filium suum nuntiaret de Virgine nasciturum. Quod eum audisset domus Daregia, Syriam scilicet et Ephraim, Rasin et Phacee juncto venire exercitu, exterrita est atque contremuit, et tam rex quam populus ita contremuerunt, ut putares arborum folia ventorum flatibus ventilari. Juxta anagogem facilis interpretatio est, quod regnante Achaz rege impio, rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae saecularis, et Phacee filius Romeliae, qui et ipse juxta Osee prophetam et tribum Ephraim, de qua Jeroboam, filius Nabath, vitulos aureos in Bethel et Dan constituerat, ut expugnent Ecclesiam. Quod cum audierit domus David, quem in Ezechiele pastorem bonum legimus suscitatum, et populus ejus simpliciter credens in Domino pertimescit, et ideo pertimescit, quia non arboribus frugiferis, sed infructuoso saltui comparatur. Eosdem autem haereticos atque gentiles contra
Abbreviated transcription (Latin):
bium sub uespastano et a¬
driano: & qͦmͦ in apłis reliquie sint sal¬
uande. Terctus rex filius ioathan suicce¬
dit achaz impussimꝰ. qui clausit ianu¬
as templi. & tnualle sehennon adora¬
uit baalim. & filium suum idolis con¬
secrauit: ita ut auferret altare eneum
qͦd salomon fecerat. & poneret intem¬
plodeialtare idoloꝵ. eiuus eremplaꝵ
de cdamasco acceꝑat. Iuste gͥ a dñi auixi¬
lio derelict̾tis est: ce consurrexerunt ad¬
rent eam. Legimꝰ in paralipomenon
stibro.
rasinregem damasci incto achaz. multoᷤᷤ
de iudea damascum tͣnstcilisse: &e faceefi¬
lium romelie regem decem tribuum q̃
appellabantur isrł. ce regnabat in sa¬
milia mulierum.pueroꝵ qͦ ce puella¬
rum cum infinita p̃da in samartam
cduxisse captiua. De quo cercamine ꝓ
sue acq uictorie & inuitati p̃de mag¬
intudine rursum tientunt adiudeã¬
de irłm cupitint debellare & ñ potuer̃t.
quia auriliat᷑ ẽ e dñs: ut suboccasio¬
ni. ne miscłie qua popłm liberabat

Expanded text:
ub Vespasiano, et Adriano: et quomodo in Apostolis reliquiae sint salvandae. Tertius rex filius Joatham succedit Achaz impiissimus , qui clausit januas templi, et in valle Benbannom adoravit Baalim, et filium suum idolis consecravit. Ita ut auferret altare aeneum, quod Salomon fecerat, et poneret in Templo Dei altare idolorum, cujus exemplar de Damasco acceperat. Juste igitur a Domini auxilio derelictus est, et consurrexerunt adrent eam . Legimus in Paralipomenon libro, Rasin regem Damasci, victo Achaz, multos de Judaea Damascum transtulisse: et Phacee filium Romeliae regem decem tribuum, quae appellabantur Israel, et regnabat in Samillia mulierum, puerorumque, et puellarum cum infinita praeda in Samariam duxisse captiva. De quo certamine prsuae atque victoriae, et invitati praedae magnitudine rursum veniunt ad Judaem cupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus ei est Dominus, ut sub occasione misericordiae, qua populum liberabat