comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuationem uł exterminationem. ex modi¬
co in immensum crescit: ut inẽtnũ mo¬
ueri non possit. Qui confidunt inqͥt in
dũo sic̃ mous syon: ñ commouebit᷑ inecer¬
nũ qui habitat in ierłm. Hic ẽ mons quẽ
oportet uniuersam t̾rȩ suꝑficiem impiere:
ita ut nicħ audeat homo de sua industͥa.
nicħ omnino nisi de dñi uirtute p̾sume¬
re. Puto quia ñ pot̾ abscondi cuitas supͣ
hunc montẽ sita. Si mͥ credis edificabis tͥ
in hoc monte structuram illam. quȩ edifi¬
cat᷑ ut ciuitas. cuiꝰ participatio eius in idiꝓ¬
sum: ut sit firmamentũ in t̾ra in sũmis
montiũ. In hoc sane eminenti. metͦpolun
ꝙ sedem imperii habere debet regnum
caritatis: & regni cius non erit funs. Reg¬
num siquidẽ caritatis nifallor ẽ illud regnũ:
qd sccłm danielis sententiam inetuũ non

Expanded text:
nuationem vel exterminationem ex modinuationem vel exterminationem ex modico in immensum crescit, ut in aeternum moveri non possit: Qui confidit, inquit, in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in aeternum qui habitat in Hierusalem . Hic est mons quem oportet universam terrae superficiem implere, ita ut nihil audeat homo de sua industria, nihil omnino nisi de Domini virtute praesumere. Puto, quia non potest abscondi civitas supra hunc montem sita. Si mihi credis, aedificabis tibi in hoc monte structuram illam, quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum, ut sit firmamentum in terra in summis montium. In hoc sane eminenti metropolim, et sedem imperii habere debet regnum charitatis, et regni ejus non erit finis. Regnum siquidem charitatis, ni fallor, est illud regnum secundum Danielis sententiam quod in
Abbreviated transcription (Latin):
et de domini pietate desꝑare. Si multum de
tua uirtute confidis. ibi te in altum erigis. &
quasi ad instar montis intumescis: ubite sũ¬
mittere. et uelut uallem facere debuisses.
Bonum est gͦ dicere huic monti. tollere. et
mitcere in mari. ꝓꝑter euismodi montes
conturbabit᷑ t̃ra: et transferent᷑ montes in
cor maris. Econtra si de dũi ꝓtectione diffi¬
dis: ibi ꝓculdubio satis praue atq ꝑuerse
uallem efficis: ubi collem. immo montem
& montẽ excelsum ualde habere debueras.
Ut igit᷑ sint praua in directa. & asꝑa in
uias planas: eiꝰmodi omĩs ualł implebit᷑¬
& om̃is mons et collis humiliabit᷑: & tunc
temꝑis eleuabit᷑ mons domus dñi supͣ uerti¬
oem montiũ. O quanta mentis altitudo: o
quanta fortitudo uel firmitas in sola dñi
pietate confidere: & in eiꝰmodi confidentia
fixum manere. Hic est ille mons qui post
statuȩ deiectionem. ꝓprieq confidentie exte¬

Expanded text:
et de Domini pietate desperare! Si multum de et de Domini pietate desperare! Si multum de tua virtute confidis, ibi te in altum erigis, et quasi ad instar montis intumescis, ubi te submittere, et velut vallem facere debuisses. Bonum est ergo dicere huic monti tollere, et mittere in mari. Propter ejusmodi montes conturbabitur terra, et transferentur montes in cor maris. Econtra si de Domini protectione diffidis, ibi procul dubio satis prave atque perverse vallem efficis, ubi collem, imo montem, et montem excelsum valde habere debueras. Ut igitur sint prava in directa, et aspera in vias planas, ejusmodi omnis vallis implebitur, omnis mons et collis humiliabitur, et tunc temporis elevabitur mons domus Domini supra verticem montium. O quanta mentis altitudo! o quanta fortitudo vel firmitas in sola Domini pietate confidere, et in ejusmodi confidentia fixum manere! Hic est ille mons qui post statuae dejectionem propriaeque confidentiae exte
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝓpriȩ altitudine detumescere. & ad uere
humiliationis suȩ una gradatim descende¬
re: & tandẽ aliqñ seipsum uelud nichilum
et inane reputare. uelut uile lutum despici¬
endo calcare. & quasi fauillam et cinerem oĩ
hora aspicere: si illud eternȩ stabilitatis regnũ
cupit in seipso consurgere. Concinit in nanc
sententiam: cui ũ erat similis suꝑ t̾ram. Com¬
paratus sum luto: et assimilatus sum fauillȩ
& cineri. Uultis autem adhuc aꝑtius audi¬
re. quam omnino ab omni confidentia sui
deiectus fuit ille qui int̾ om̃s orientales ma¬
gnus apparuit: Desꝑaui inquit: nequaqũa
ultra iam uiuam. Desꝑasse se dicit. s dubi¬
tas forte de quo. de dũo. an de se ipio. Audi
gͥ quid alibi dicat: & agnosce quam fortit̃
in dñi confidentia fixus manebat. Etiam¬
si occiderit me: in ipso sperabo. Sperabat
itaq sẽ dde oño: desꝑabat nicħominus.ẜ. de
se ipso. O quanta ꝑuersitas de scipso p̃sum̃e:

Expanded text:
nis propriae altitudine detumescere, et ad verae nis propriae altitudine detumescere, et ad verae humiliationis ima gradatim descendere, et tandem aliquando seipsum velut nihilum et inane reputare: velut vile lutum despiciendo calcare, et quasi favillam et cinerem omni hora aspicere, si illud aeternae stabilitatis regnum cupit in seipso consurgere. Concinit in hanc sententiam cui non erat similis super terram: Comparatus sum luto, et assimilatus sum favillae et cineri . Vultis autem adhuc apertius audire quam omnino ab omni confidentia sui dejectus fuit ille qui inter omnes orientales magnus apparuit? Desperavi, inquit, nequaquam ultra jam vivam . Desperasse se dicit, sed dubitas forte de quo, de Domino an de seipso? Audi ergo quid alibi dicat, et agnosce quam fortiter in Domini confidentia fixus manebat: Etiamsi occiderit me, in ipso sperabo . Sperabat itaque, sed de Domino. Desperabat nihilominus, sed de seipso. O quanta perversitas de seipso praesumere,
Abbreviated transcription (Latin):
deficere. p̃sumptionemq temꝑare: si regnũ
celoꝵ intus apud semet ipsum optat edifi¬
cari. & illud utiq regnum qđ numꝗͣ possit
finiri. Omnis homo naturalit̃ se ipsũ amat:
& approbat. Et sane in quantũ diligit: in
tantum & maguipendit. Semꝑ autem ex
magnitudine dilectionis. pendet mensura
estimationis. E quia modus dilectionisẽ
sine modo: sine mensura ẽ estimationis suȩ
magnitudo. O quam rarum ut homo in¬
ueniri possit. qui contra apłi sententiam
ñ se putet aliquid ẽẽ: eum nichil sit. S
nũ quid saltem aliquid paruum: Inmo
uere magnũ et ualde magnum. & magnũ¬
supra modũ. & ut figurate loquar. pene plꝰ¬
quam aurcum: cum ueracit sit uile lutum.
Utquid suꝑbis t̾ra et cims: Si exaltatus fu¬
eris ut aquila. et si inter sidera celi posueris
nidum tuum: inde detraham te dicit dñs.
Oportet itaq eum qui adhuc apud se in
immensum tumet. ab enormi illa estimatio¬

Expanded text:
deficere, praesumptionemque temperare, si regnum deficere, praesumptionemque temperare, si regnum coelorum intus apud semetipsum optat aedificari, et illud utique regnum, quod nunquam possit finiri. Omnis homo naturaliter seipsum amat, et approbat, et sane in quantum diligit, in tantum et magni pendit. Semper autem ex magnitudine dilectionis, pendet mensura aestimationis, quia modus dilectionis est sine modo, sine mensura est aestimationis suae magnitudo. O quam rarum ut homo inveniri possit, qui contra Apostoli sententiam non se putet aliquid esse, cum nihil sit! Sed nunquid saltem aliquid parvum? Imo vere magnum, et valde magnum supra modum, et, ut figurate loquar, pene plusquam aureum, cum veraciter sit vile lutum, utquid superbis terra et cinis? Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter sidera coeli posueris nidum tuum, inde detraham te, dicit Dominus . Oportet itaque eum qui adhuc apud se in immensum tumet, ab enormi illa aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
lapis sine manib: & ꝑcussit statuam in pedib
euis ferreis. et fictilib. & comminuit eos. Et̃e
contrita sunt parit̾ ferrum. Ee xsta . es. argen¬
tum & aurum. et redacta quasi in fauillam.
estiue aree. quȩ rapta sunt uento: nullusq
locus inuentus est eis. Lapis autem qui ꝑcris¬
serat stauiam. factus ẽ mons magnus: & im¬
pleuit uniuersam terram. Hoc ẽ sominum
Ecce ut uidere potes imago illa quȩ ꝑuisio¬
nem cernit᷑. uaria ꝑmutatione semꝑ in dete¬
riora ducit᷑: et quȩ in summo a p̃tiosissima
materia incipit. ꝑ multiplic̾a detrimenta de¬
currens. tandem in iulissimã materiã desinit.
Qd̃ enim inchoat᷑ ex auro: ad ultimũ consũ¬
mat᷑ in luto. Ut igit᷑ breuĩt ꝑstringam. qͥd
suꝑ his uixta geneialem quand̾a considerati¬
onem sentiam: unumquẽq oportere puto
iuixta ꝓpositam ostensȩ uisionis formulam.
apud semet ipsum a ꝓpria estimatione de¬
ctescere. & a sui confidentia magis magisq

Expanded text:
 sine manibus: et percussit statuam in pedibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos. Tunc contrita sunt pariter ferrum, testa, aes, argentum, et aurum: Et redacta quasi in favillam aestivae areae, quae rapta sunt vento: nullusque locus inventus est eis: Lapis autem, qui percusserat statuam, factus est mons magnus, et implevit universa. Ecce, ut videre potes, imago illa, quae per visionem cernitur, varia permutatione semper in deteriora ducitur, et quae in somno a pretiosissima materia incipit, per multiplicia detrimenta decurrens, tandem in vilissimam materiam desinit. Quod enim inchoatur ex auro, ad ultimum consummatur in luto. Ut igitur breviter perstringam quid super his, juxta generalem quamdam considerationem, sentiam, unumquemque oportere puto, juxta propositam ostensae visionis formam, apud semetipsum a propria aestimatione decrescere, et a sui confidentia magis magisque
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑. uel retinet᷑. Quod ille qui illic apꝑa¬
ruerat. tandẽ aliquando manifesta uisiõe
cognoscit᷑. hoc est qđ hoc in loco oblatȩ ui¬
sionis obuubilata ueritas. ꝓpħica demũ in
terpretatione manifestat᷑. In his & aliis qͥbꝰ¬
dam hauc geminã lectionẽ sͥ inuicẽ concine̾
udebit: siquis est. qui hec altius ꝑscruta¬
ri uelit. Habet tamen illa lectio sua qued̾a
ꝓpͥa. sicut et ista: de quib non ẽ modo di¬
cendum ꝑ singula. His itaq ꝑ excessum ex¬
cursis. et ꝓ similitudinis attestatione colla¬
tis: ad uisionis explication̾ẽ. seu explana
qũeq a p̾sumptioĩs suȩ altitudine d̾cu¬
mesce̾. qͥ cupit ĩ u̾a stabilitate qñq fixꝰ ma.¬

Expanded text:
pitur vel retinetur. Quod ille qui illic appapitur vel retinetur. Quod ille qui illic apparuerat, tandem aliquando manifesta visione cognoscitur, hoc est, quod hoc in loco ablatae visionis obnubilata verterpretatione manifestatur. In his, et aliis quibusdam hanc geminam lectionem sibi invicem concinere videbit, si quis est, qui haec altius perscrutari velit. Habet tamen illa lectio sua quaedam propria, et ista de quibus non est modo dicendum per singula. His itaque per excessum excussis, et pro similitudinis attestatione collatis, ad visionis explicationem, seu explanatquemque a praesumptionis suae altitudine detumescere, qui cupit in vera stabilitate quandoque fixus ma
Abbreviated transcription (Latin):
excedit. Oaltitudo inquit diuiciarũ sapi¬
entiȩ et scientiȩ dei: qũã incomp̃hensibilia
sunt iudicia euis. et inuestigabiles iuȩ eui.
Hu manus siquidẽ animus quanto subti¬
lius ad dĩ sapientiam contemplandam il¬
luminat᷑: tanto ualidius in semetipsum
luminis illius um̃sitate reuerberat᷑. qd ẽ
ab intuentis oculis euanescere. & seipsam
quasi ostendendo subducere. Ex his itaq
licet ꝑpendere: quanta similitudinis ꝓpor¬
tione. hec gemina lectio uideat᷑ sͥ respon¬
dere. Quod enim dñs se in ꝑegrina spetiȩ
ostendit: hoc est. qđ nabuchodonosor ueri¬
tatis reuelationem sub mistico uelamine ac¬
cepit. ¶đ ibi dñs longuis ire se fixit. hoc
est qd̾ iuisio regi ostensa ad modicum seab
eius memoria elongauit. Quod ibi qui
apparuerat remanere & intrare compellit᷑:
hoc est quod hic elongata uisio multa in¬
stantia querit᷑. et tandẽ danielis sollicitu¬
dine multo ꝓfundius. multo ꝑfectuis ꝑci¬

Expanded text:
apientiae, et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus . Humanus siquidem animus, quanto subtilius ad Dei sapientiam contemplandam illuminatur, tanto validius in semetipsum luminis illius immensitate reverberatur, quod est ab intuentis oculis evanescere, et seipsam quasi ostendendo subducere. Ex his itaque licet perpendere, quanta similitudinis proportione haec gemina lectio videatur sibi respondere. Quod enim Dominus se in peregrina specie ostendit, hoc est, quod Nabuchodonosor veritatis revelationem sub mystico velamine accepit. Quod ibi Dominus longius iter se finxit, hoc est, quod visio regi ostensa ad modicum, se ab ejus memoria elongavit. Quod ibi qui apparuerat remanere, et intrare compellitur, hoc est, quod hic elongata visio multa instantia, quaeritur, et tandem Danielis sollicitudine multo profundius, multo perfectius perci
Abbreviated transcription (Latin):
tib. eo qđ iam ueracit dicere possint. ur̃a con¬
uersatio in celis ẽ: nichil uerius dici potest.
multa enim ex diuina inspiratione agnoscũt.
quȩ human̾a inuestigationẽ excedunt. Si uͦ
sententia illa suꝑior ad hunc sensum acco¬
modat᷑: nichil in ea nisi reccũ sonare uidet᷑.
uͥ dicit᷑. Non ẽ homo suꝑ terram qui sermo¬
nem tuum rex possit implere. Quasi dicat᷑:
nemo eoꝵ qui suꝑ terrami sunt: nͥ illi tantũ
qui celesti conuersatione celos ascendunt:
insignia. mens tam seculariũ qm̃ sp̃aliũ
doctrinaꝵ curã deponit. & se totam ad sola
exceriora negocia exponit. Un:

Expanded text:
tibus eo quod jam veraciter dicere possunt: nostra contibus eo quod jam veraciter dicere possunt: nostra conversatio in coelis est, nihil verius dici potest. Multa enim ex divina inspiratione agnoscunt, quae humanam investigationem excedunt. Si vero sententia illa superior ad hunc sensum accommodatur, nihil in ea nisi rectum sonare videtur ubi dicitur. Non est homo super terram qui sermonem tuum, rex, possit implere, quasi dicatur: Nemo eorum qui super terram sunt, nisi illi tantum qui coelesti conversatione coelos ascendunt. insignia mens tam saecularium quam spiritalium doctrinarum curam deponit; et se totam ad sola exteriora negotia exponi
Abbreviated transcription (Latin):
hominib conuersatio. Recte hoc loco satis ꝑ
deos: scõs intelligimus angłos. Si enum ꝓpt̾
imaginis seu etiam similitudinis participa¬
tionem. homines dicti sunt dii: quanto rec¬
tius ãgłi. Ego dixi dii estis: & filii excelsi om̃s¬
Q angłi quidẽ omui hora. immo om̃i pene
mom̃to int̃ homines uersant᷑: et tam̃ cũ ho¬
minib non conuersant᷑: quia & tunc quidẽ
cum it̃ homines sunt. non humanitus s
celitus. et uere diuinitus degunt. Quis neget
uł nesciat angłos hominib multa quȩ supͣ
homines sunt reuelare potusse: & reuelare
solere: S ut adhuc de exteriorib ad intima
nr̃a similitudinẽ trahamus ⁊ lic sepe quȩ nul¬
la nr̃a inuestigatione penetramus: ex diunis
reuelationib et inspirationib agnoscimꝰ. Si aũ
ꝑ deos quis intelligi uelit angłos s homines
diuinitus aspiratos. quoꝵ. conuersatio iam
ñ sit cum hominib hoc ẽ humana sapien¬

Expanded text:
hominibus conversatio. Recte hoc loco satis per hominibus conversatio. Recte hoc loco satis per deos sanctos intelligimus angelos. Si enim propter imaginis, seu etiam similitudinis participationem homines dicti sunt dii, quanto rectius angeli? Ego dixi: dii estis et filii Excelsi , et angeli quidem omni hora, imo omni penomento inter homines versantur, et tamen cum hominibus non conversantur, quia et tunc quidem cum inter homines sunt, non humanitus, sed coelitus, et vere divinitus degunt. Quis neget vel nesciat angelos hominibus multa quae supra homines sunt revelare potuisse, et revelare solere? Sed ut adhuc de exterioribus ad intima nostra similitudinem trahamus, sic saepe quae nulla nostra investigatione penetramus, ex divinis revelationibus et inspirationibus agnoscimus. Si autem per deos quis intelligi velit non angelos, sed homines divinitus aspiratos quorum conversatio jam non sit cum hominibus hoc est humana sapien
Abbreviated transcription (Latin):
duunitus acceꝑat: & omnino tale erat: qd̾
nisi ex di reuclatione sciri non poterat. Qd
gͦ sciri ñ poterat nͥ a deo: qua temeritate p̃¬
sumit᷑ ab homine ariolo. mago. uł chaldeo:
Quid igit᷑ ẽ huiꝰcemodi uerbum ab eiꝰmodi
quo uis sapiente sciscitari nolle nec debere:
nisi ea quȩ supͣ hominẽ sunt. ex nulla
humana industria uł arte debere p̃sume¬
re: Hinc ẽ qđ addit᷑: cum dicit᷑. Sermo
enim que tu rex queris grauis ẽ. nec reppe¬
riet᷑ quisqũa qui indicet illum in conspe¬
ctu regis. exceptis diis quoꝵ non ẽ cũ ho¬
minib conuersatio. Certe qd̾ supͣ hominẽ
erat: rex ab homine exigere non debebat.
Quid aut̃ẽ grauiꝰ. quidue molestiꝰ. qu̾a homi¬
nem ab homine. homini impossibilia exig̾e:
et quȩ supͣ humanũ modũ sunt. ab humana
possibilitate extorquere uelle: S que impossi¬
bilia sunt apud homines: apud dm̃ possibilia
sunt. Exceptis inquit dus quoꝵ. non ẽ cum

Expanded text:
divinitus acceperat, et omnino tale erat quod divinitus acceperat, et omnino tale erat quod nisi ex Dei revelatione sciri non poterat. Quod ergo sciri non poterat nisi a Deo, qua temeritate praesumitur ab homine ariolo, mago, vel Chaldaeo? Quid igitur est hujuscemodi verbum ab ejusmodi quovis sapiente sciscitari nolle, nec debere, nisi ea quae supra hominem sunt ex nulla humana industria, vel arte debere praesumere? Hinc est quod additur, cum dicitur: Sermo enim quem tu, rex, quaeris gravis est, nec reperietur quisquam qui indicet illum in conspectu regis, exceptis diis quorum non est cum hominibus conversatio. Certe quod supra hominem erat, rex ab homine exigere non debebat. Quid autem gravius, quidve molestius quam hominem ab homine, homini impossibilia exigere, et quae supra humanum modum sunt ab humana possibilitate extorquere velle? Sed quae impossibilia sunt apud homines, apud Deum possibilia sunt. Exceptis, inquiunt, diis quorum non est cum
Abbreviated transcription (Latin):
et chaldeo. Rex recte dicit᷑: qui ad regnũ sub¬
limat᷑. S quid ait rex ille uere rex regum et
dñs dominantium: Regnũ celoꝵ inquit intra
uos ẽ. Ad hoc sane regnũ sublimari possumꝰ.
si ꝑfecte id uolumus. Habet sane hoc regnũ
intra nos existens incolas multos: et habitato¬
res infinitos. Quanto aut̾e quisq eusmodi
regnũ amplius dilatat. fidelius dispensat:
districtius regit. prudentius disponit: tanto
potentior efficit᷑. tanto maior iudicat᷑. Ad hoc
aut̾ẽ regnũ magis ꝓuehit. atq conducit
dicit. Ego aut̃ẽ constitutus sũ rex ab eo. Bene
autẽ de eiusmodi regib dicit᷑. S neq regũ
quisqu̾ã magnus & potens. uerbũ huiꝰcemo¬
di sciscitat᷑ ab omni ariolo. & mago. et chal¬
deo. In hoc autẽ dicti reges magni sunt. et
suam sͥ potentiam defendunt. qd nich de
ꝓpͥa uirtute p̾sumunt: qnͣtominus ea quȩ
supͣ hominẽ sunt: Certe illut uerbũ rex

Expanded text:
et Chaldaeo . Rex recte dicitur qui ad regnum subet Chaldaeo . Rex recte dicitur qui ad regnum sublimatur. Sed quid ait rex ille, vere Rex regum et Dominus dominantium? Regnum caelorum, inquit, intra vos est . Ad hoc sane regnum sublimari possumus, si perfecte id volumus. Habet sane hoc regnum intra nos existens incolas multos et habitatores infinitos. Quanto autem quisque ejusmodi regnum amplius dilatat, fidelius dispensat, districtius regit, prudentius disponit, tanto potentior efficitur, tanto major judicatur. Ad hoc autem regnum magis provehit atque conducit dicit: Ego autem constitutus sum rex ab eo . Bene autem de ejusmodi regibus dicitur. Sed neque regum quisquam magnus, et potens verbum hujuscemodi sciscitatur ab omni ariolo, et mago, et Chaldaeo. In hoc autem dicti reges magni sunt, et suam sibi potentiam defendunt, quod nihil de propria virtute praesumunt, quanto minus ea quae supra hominem sunt? Certe illud verbum rex
Abbreviated transcription (Latin):
qd in scipso inuenit. alios adbicit: Ecce sa¬
pientes isti qd de somnii interp̾tatione p̾su¬
mebant. non tam̃ et eque omnib in cõmu¬
ne attͥbuebant: uerũtam̃ qđ de somnii re¬
cuperatione non poterant. neminẽ posse
confirmant. S ut totũ hoc scdm unum
cundẽq animũ consideremus: nicħ sane
in nob̃ debemus uel temere p̾sumere: uel
temere desꝑare. Nam sepe qd̃ uno modo
non possumus: alio modo facile explica¬
mus. Qũa multa sepe quȩ non possum᷑
actitando: obtinemus orando: Quam
p̃sumimus. qđ ex ęuangłica solũ scu di¬
uina reuelatione expectare debemus: ui:¬
ideamus tam̃ quid isti ad huc
addant: subtilit̃ discutientes.
quid tuciose. uel qͥd forte ueracit̃¬
dicant. Nam et incaute plata ad nrãm
cautelam ualent: & recte ꝓlata ad imitationiᷤ
studium informare habent. S neq regiun
quisqmͣ inquuuit magnus et potens uerbũ
huiꝰtemodi sciscitat᷑: ab omni ariolo & mago.

Expanded text:
quod in seipso invenit, alios adjicit? Ecce saquod in seipso invenit, alios adjicit? Ecce sapientes isti quod de somnii interpretatione praesumebant, non tamen et aeque omnibus in commune attribuebant. Verumtamen quod de somnii recuperatione non poterant, neminem posse confirmant. Sed ut totum hoc secundum unum eumdemque animum consideremus, nihil sane in nobis debemus vel temere praesumere, vel temere desperare. Nam saepe quod uno modo non possumus, alio modo facile explicamus. Quam multa saepe quae non possumus actitando, obtinemus orando. CAPUTpraesumimus quod ex angelica solum, seu divina revelatione exspectare debemus. Videamus tamen quid isti adhuc addant, subtiliter discutientes quid vitiose, vel quid forte veracitedicant. Nam et incaute prolata ad nostram cautelam valent, et recte prolata ad imitationis studium informare habent. Sed neque regum quisquam, inquiunt, magnus, et potens verbum hujusmodi sciscitatur ab omni ariolo, et mago,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiam suam magis innuunt qũa lo¬
quunt᷑: ad terciam aut̾ẽ uicẽ iam palam ꝓfi¬
tent᷑. Audiamꝰ tam̃: qũã falso uera loquant᷑.
Non ẽ inquiunt homo suꝑ t̾ram: qui sermo¬
nem tuũ possit implere. Non dicunt sim¬
plicit. nos ñ possumꝰ. qđ utiq uerũ etat i s
ñ est homo suꝑ terrã qui possit: qd̃ absq
dubio falsum erat. Nam et daniel homo
erat. & suꝑ terram erat. qui hoc potuit. sic̃
pꝰea rei exitus ꝓbauit: potuit tam̃ non ex
ꝓpͥa industria. s ex grã diuina. Quis eũ
dicat ñ posse: quod orando potuit obtin̾e:
Uide qͦt modis et qua sepe seipsũ animꝰ
humanus decipiat: s. quis noc plane expli¬
care sufficiat: Qu̾a multa sepe nos posse
p̃sumunus. que tam̃ omnino non possumꝰ :
et qmͣ multa que omnino ñ possumus. ne¬
min̾e posse putamꝰ: Quid queso ẽ. qđ ani¬
mus humanꝰ scd̃m bonũ qđ̃ in se ꝓbat. ali¬
os omnino non p̃dicat. et tam̃ scđm malũ

Expanded text:
ignorantiam suam magis minuunt quam loignorantiam suam magis minuunt quam loquuntur. Ad tertiam autem, lucem jam palam profitentur. Audiamus tamen quam falso vera loquantur: Non est, inquiunt, homo super terram, qui sermonem tuum possit implere. Non dicunt simpliciter, nos non possumus, quod utique verum erat, sed non est homo super terram qui possit, quod absque dubio falsum erat. Nam et Daniel homo erat, et super terram erat, qui hoc potuit, sicut postea rei exitus probavit. Potuit tamen non ex propria industria, sed ex gratia divina. Quis eum dicat non posse quod orando potuit obtinere? Vide quot modis, et quam saepe seipsum animus humanus decipiat, sed quis hoc plene explicare sufficiat? Quam multa saepe nos posse praesumimus quae tamen omnino non possumus, et quam multa quae omnino non possumus neminem posse putamus? Quid, quaeso, est quod animus humanus secundum bonum quod in se probat alios omnino non praedicat, et tamen secundum malum
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ erat: quomͦ illud potuissent qđ mauis
erat: ꝑpendis ex his ut opinor. et animadu̾¬
tis. qđ alia in nob̾ exꝑimento ꝓbamꝰ ⁊ alia
utiq ex ratione colliginus. Respondentes
chaldei: coram rege dixerunt. Non ẽ homo
suꝑ terram qui sermonẽ tuum rex possit im¬
plere. Ecce iam tercio respondent: & tand̃e
aliqñ defectũ suũ manifeste docent. E ut
tres istas responsionis uitissitudines gradib
distinguamꝰ: uide ne forte pͥma illa respon¬
sio sit dubitationis: secunda timoris: tercia
desꝑationis. Et ad pͥmũ quidẽ conatum
qũ aliquid incipimiꝰ. nec tam̃ ꝑficimus. in¬
cipimus sepe de incepti nr̃i consummatiõe
dubitare: ad scdm aut̃e. ampliꝰ formidare.
Ao terciũ uͦ conatũ cum nullũ consequun᷑
effectum: solemus penitꝰ desꝑare. Et nota
qđ dubitatio. & formido habent responsi¬
oñe ambiguam: desꝑatio aut̾ẽ ht̃ responsi¬
onem manifesta. Sic utiq isti pͥmo & scdo.

Expanded text:
minus erat, quomodo illud potuissent quo majus minus erat, quomodo illud potuissent quo majus erat? Perpendis ex his, ut opinor, et animadvertis, quod alia in nobis experimento probamus, et alia utique ex ratione colligimus. Responderunt ergo Chaldaei coram rege, et dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere. Ecce jam tertio respondent, et tandem aliquando defectum suum manifeste docent. Et ut tres responsionis vicissitudines gradibus distinguamus, vide ne forte prima illa responsio sit dubitationis, secunda timoris, tertia desperationis. Et ad primum quidem conatum quando aliquid incipimus, nec tamen perficimus, incipimus saepe de incoepti nostri consummatione dubitare. Ad secundum autem amplius formidare. Ad tertium vero conatum, cum nullum consequimur effectum, solemus penitus desperare. Et nota quod dubitatio et formido habent responsionem ambiguam, desperatio autem habet responsionem manifestam. Sic utique illi primo et secundo
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃hendere Qu̾a multa sepe sunulamus:
qũa multa dissimulamꝰ. Infirma nt̃a liben¬
ter dissimulamꝰ: et illa quȩ omnino ñ possu¬
mus posse uł habere nos bona simulamus.
Et mirũ ualde qđ libent̃ animꝰ seipsum
decipit. ꝙ suũ sͥ uicium ñ inuitꝰ abscondit.
Ecce utrumq uiciũ simulationis ⁊ dissimu¬
lationis: rex in sius subiectis dep̾hendit. Et
dissimulationis quidẽ in eo qd̃ dicit. Certe
noui: qͥa tempꝰ redimitis. Simulationis. in
eo qđ pꝰ pauca adiungit. Una ẽ de uob̾ sen¬
tentia. qđ interp̃tatioñe qͦ fallacem compo¬
sueritis. Ignorantiam suam dissimulabant.
et aꝑte fateri nolebant: & in hoc tempꝰ redi¬
mebant: et tam̃ de somnii interp̾catione fal¬
sa ꝑmittebant. S ecce dissimulationis ma¬
lũ in eis rex exꝑiendo ꝓbauit: simulationis
uͦ malũ ex ratione cognouit: dũ unũ uiciũ
ex alio collegit. Si enĩ nec illud poterant. qđ

Expanded text:
deprehendere. Quam multa saepe simulamus, deprehendere. Quam multa saepe simulamus, quam multa dissimulamus. Infirma nostra libenter dissimulamus, et illa quae omnino non possumus, posse vel habere nos bona simulamus: et mirum valde quod libenter animus seipsum decipit, et suum sibi vitium non invitus abscondit. Ecce utrumque vitium simulationis et dissimulationis rex in suis subjectis deprehendit, et dissimulationis quidem in eo quod dicit: Certe novi quia tempus redimitis. Simulationis in eo quod post pauca adjungit, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem composueritis. Ignorantiam suam dissimulabant, et aperte fateri volebant, et in hoc tempus redimebant, et tamen de somnii interpretatione falsa promittebant. Sed dissimulationis malum in eis rex experiendo probavit, simulationis vero malum ex ratione cognovit, dum unum vitium ex alio collegit. Si enim nec illud poterant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. Rex somniũ seriuis suis dicat:
& interp̃tationem eiꝰ indicabunꝰ. Quid est
iterũ respondere: nͥ impossibilitate suam
iterato conaminis sui defectu pleniꝰ. ꝑfecti¬
usq docere: O qu̾a difficile humana im¬
pudentia a sua p̾sumptione reprimit᷑.
Ecce pꝰ plura exꝑtinenta adhuc impossibi¬
lia exigunt᷑: adhuc impossibilia ꝓmutunt᷑.
S iudeamꝰ quid sequit᷑. Respondit cex: et
ait. Certe noui qr tempꝰ redimitis: scienteᷤᷤ
qđ recesserit a me sermo. Si igit᷑ somniũ
non indicaueritis mͥ. una ẽ dẽ uob̃ senten¬
tia. qđ interp̃tationẽ qͦ fallacem et decep¬
tione plenam composueritis: ut loqua¬
mini mͥ donec tempꝰ ꝑtrauseat. Somnũi
itaq dicite mͥ: ut sciam qđ incerp̾tationẽ
qͦ cͥuis ueram loquamini. Ecce ex sua
instantia rex non nicħ ꝓfecit: qui tãb̾e
aliqñ eoꝵ dupplicitatẽ dep̃hendie Et
te quidẽ non putes parũ ꝓfecisse. cum
cordis tui dupplicitat̾e potueris ad liquidũ

Expanded text:
ervis suis dicat, et interpretationem ejus indicabimus. Quid est iterum respondere, nisi impossibilitatem suam iterato conanimis sui defectu plenius perfectiusque docere? O quam difficile humana impudentia, a sua praesumptione reprimitur. Ecce post plura experimenta adhuc impossibilia exiguntur, adhuc impossibilia promittuntur. Sed videamus quid sequitur: Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si igitur somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et deceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi ut sciam, quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Ecce ex sua instantia rex non nihil profecit, qui tandem aliquando eorum duplicitatem deprehendit, et te quidem non putes parum profecisse, cum cordis tui duplicitatem poteris ad liquidum
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc intrinsecus ẽ. qđ adnuc uersat᷑ & la¬
tet in mente: et uelut iam. exterus ẽẽ incip̃.
qñ iam apparet ui oꝑe. Sequit᷑. Quereba¬
turq daniel & socii eius: ut ꝑirent. Ecce qͦmͦ

Expanded text:
adhuc intrinsecus est, quod adhuc versatur, et laadhuc intrinsecus est, quod adhuc versatur, et latet in mente, et velut jam exercitus esse incipit, quando jam apparet in opere. Sequitur: Quaerebanturque Daniel et socii
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes babilonioꝵ: & alios ẽe sapientes iu¬
deoꝵ. Iili sane occupant᷑ circa terrena: isti cir¬
ca diuina. Illi sane sectant᷑ sapientiam mũdi:
quȩ stulticia ẽ apud dm. Isti scrutant᷑ etiam
comparantes. Quid igit᷑ ꝑ sapientes babilomi¬
oꝵ. nisi scicntias seculares: & quid ꝑ sapientes
uideoꝵ. intelligimus. nͥ doctrinas sp̾ales: Q si
g sapientes babilonis dampnationi addicunꝰ:
qͦñ seculares disciplinas a nr̃is studiis amputa¬
mus. Harum amputationi conscientia nr̃a
facilius acquiescit: et eo leuius earũ abiectio¬
ni consentit: quo eas qmuis ad aliqͥd utiles
humanȩ saluti minime necessarias atten¬
dit. Primo gͦ sapientes babilonis trucidant᷑:
unde ẽ qđ de eis dicit᷑. Et egressa sententia:
sapientes interficiebant᷑. Sententia egredit᷑.
qñ id qdđ quisq mente delib̾auerat atq sta¬
tuerat: tandẽ aliqñ ex oꝑe manifestat. Quasi

Expanded text:
sapientes Babyloniorum, et alios esse sapientes Jusapientes Babyloniorum, et alios esse sapientes Judaeorum. Illi sane occupantur circa terrena, isti circa divina. Illi sane sectantur sapientiam mundi, quae stultitia est apud Deum, isti scrutantur etiamus spiritualia comparantes. Quid igitur per sapientes Babyloniorum, nisi scientias saeculares? et quid per sapientes Judaeorum intelligimus, nisi doctrinas spiritales? Quasi ergo sapientes Babylonis damnationi addicimus, quando saeculares disciplinas a nostris studiis amputamus. Harum amputationi conscientia nostra facilius acquiescit, et eo levius earum abjectioni consentit, quo eas quamvis ad aliquid utiles humanae saluti minime necessarias attendit. Primo ergo sapientes Babylonis trucidantur, unde est quod de eis dicitur: Et egressa sententia sapientes interficiebantur. Sententia egreditur, quando id quod quisque mente deliberaverat atque statuerat, tandem aliquando ex opere manifestat. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
animus duttina fatigatione iam fractus. ñ
solum eiꝰ in cuius reꝑatione defecit. s quorũ¬
cumq studioꝵ. curam deponat: & om̃s sa¬
pientes suos quodammͦ ꝑdere disponat. In
furore inquit: et ira magna. furor ẽ ꝑtur¬
batio mentis: tocius expers rationis. Ira est
m̃tis ꝑturbatio magna: s a ratione penitꝰ¬
non aliena. Quasi ex furore agitam᷑. & acti¬
tamus: qñ sine respectu rõnis in id qd̃ fieri
non oportet. nos ipsos p̃cipites damus. Ira
sepe commoti intelligimus quid faciendũ
fit: cum tam̃ refrenari non possit. si mag¬
na fuerit. In pͥmo itaq ꝑturbationis nr̃e
impetu. sepe nec saltem ad ration̾e respicimꝰ:
pꝰmodum aut̾e ratione quide uidemꝰ. s seqͥ
non possumus: tandẽ uͦ intuem᷑ & sequimͣ
Recte gͦ prius furor: & postea ira ponit᷑. No¬
tandum sane. quod sapientes babilonis dicunt᷑:
qui hoc loco ꝑire precipiunt᷑. Puto alios esse

Expanded text:
animus, diutina fatigatione jam fractus, non animus, diutina fatigatione jam fractus, non solum ejus in cujus reparatione defecit, sed quorumcunque studiorum curam deponat, et omnes sapientes suos quodammodo perdere disponat. In furore, inquit, et ira magna. Furor est perturbatio mentis, totius expers rationis. Ira est mentis perturbatio magna, sed a ratione non penitus aliena. Quasi ex furore agitamur, et actitamur, quando sine respectu rationis in id, quod fieri non oportet, nos ipsos praecipites damus. Ira saepe commoti intelligimus quid faciendum sit, cum tamen refrenari non possit, si magna fuerit. In primo itaque perturbationis nostrae impetu saepe, nec saltem ad rationem respicimus, postmodum autem rationem quidem videmus, sed sequi non possumus, tandem vero intuemur et sequimur. Recte ergo prius furor, et postea ira ponitur. Notandum sane quod sapientes Babylonis dicuntur, qui hoc loco perire praecipiuntur. Puto alios esse
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit: ut ꝑirent om̃s sapientes babilo¬
iis. Et egressa sententia: sapientes int̃ficiebant᷑.
Ecee q suꝑius iam p̃locuti sumꝰ. Postqmͣ rex
de somnii sui tecuꝑatione desꝑauit. in furo¬
re & ira om̃s sapientes suos ꝑire decieuit.
Uti iam diximus hoc ẽ sapientes suos ꝑdere:
ꝑ acutos illos atq subtiles scientiȩ et sapienti¬
Eintellectus. scdm pͥstinam consuetudinem.
& assuetam exercitationẽ ulteriꝰ non requir̾e.
et cuiuscumq doctiine studus nullã penitꝰ
oꝑam dare. uł curam impendere. Quasi sõ¬
nium uisũ amittit᷑: qñ illa ꝑ qũã ad subli¬
mia mens frequent̃ subleuabat᷑. gr̃a contem¬
plationis subtrahit᷑. E tunc quidẽ uelut
de eius recuꝑatione desꝑamus: qñ du mul¬
tumq laborantes. nichilq ꝓficientes sp̃aliũ
illam spectaculoꝵ nr̃oꝵ iocunditatem ulteriꝰ
nos recuꝑare posse diffidimus. S sit sepe
ut dum illam qũa amare consueuerat. diui¬
narum reuelationum speculationẽ amittit:

Expanded text:
s Babylonis. Et egressa sententia, sapientes interficiebantur . Ecce quod superius jam praelocuti sumus. Postquam rex de somnii sui recuperatione desperavit, in furore et ira omnes sapientes suos perire decrevit. Uti jam diximus, hoc est sapientes suos perdere, per acutos illos atque subtiles scientiae et sapientiae intellectus secundum pristinam consuetudinem et assuetam exercitationem ulterius non requirere, et cujuscunque doctrinae studiis nullam penitus operam dare, vel curam impendere. Quasi somnium visum amittitur, quando illa per quam ad sublimia mens frequenter sublevabatur gratia contemplationis subtrahitur, et tunc quidem velut de ejus recuperatione desperamus, quando diu multumque laborantes, nihilque proficientes spiritalium illam spectaculorum nostrorum jucunditatem ulterius nos recuperare posse diffidimus. Sed fit saepe ut, dum illam quam amare consueverat divinarum revelationum speculationem amittit
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑: honor qđ ex sola dignatione confert᷑.
Premia inquit & dona. et honore multũ.
accipictis a me. Nichil fr̃es uerius. Quam
libent̃ sapientib nt̃is stipendia meritoꝵ
impendimnꝰ: qu̾a gratant̃ eis honor̃e debitũ
uł gratuitũ conferimꝰ. E ut inde qͥd sen

Expanded text:
ditur, honor quod ex sola dignitate confertur: ditur, honor quod ex sola dignitate confertur: praemia, inquit, et dona, et honorem multum accipietis a me. Nihil, fratres, verius: quam libenter sapientibus nostris stipendia meritorum impendimus, quam gratanter eis honorem debitum vel gratui
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ artẽ sine aliquo uł forte sine mag¬
no labore redire non posse ꝑspexerint.
omnẽ ꝓtinus sꝑalium stu  dioꝵ. indu¬
striam deponere uł damp nare: & se¬
ipsos sub omni hora ad oñ: uagos uã¬
nosq discursus exponere: Ui deas illos
ñ solum illa contemplationis sue ociañ repet̾e:
uerũetiam omne meditationis. seu lectioniᷤ
instantiam penitus omitt̾e. Quid aliud isti.
qu̾ã sapientes suos occidunt: qͥ om̃s sp̃ales
intellectꝰ ui semet ipsis uaria desiderioꝵ suoꝵ
fluctuatine obducunt: Ecce auduumꝰ de
minis: iudeamꝰ de ꝓmussis. Si aut̃ẽ somni¬
ũ inquit & conecturã eiꝰ narraucritis: p̃mia
& doua et honorem multũ accipietis a me
Premiũ ẽ qñ illud accipimꝰ qd̾ meruimus:
donũ. qñ illud accipimꝰ qđ necdũ meriumꝰ.
Honor aut̾e. qñ & illud optinemꝰ. ad qd̾ ꝓ¬
merendũ minus idonei sumꝰ. Premiũ itaq
ẽ qđ meritis reddit᷑: donũ qđ gratis impen¬

Expanded text:
suae artem sine aliquo, vel forte sine magsuae artem sine aliquo, vel forte sine magno labore redire non posse perspexerint, omnem protinus spiritualium studiorum industriam deponere, vel damnare, et seipsos sub omni hora ad omnes vagos, vanosque discursus exponere. Videas illos non solum illa contemplationis suae otia non repetere, verum etiam omnem meditationis, seu lectionis instantiam penitus omittere. Quid aliud isti quam sapientes suos occidunt, qui omnes spiritales intellectus in semetipsis varia desideriorum suorum fluctuatione obducunt? Ecce audivimus de minis, videamus de promissis. Si autem somnium, inquit, et conjecturam ejus narraveritis, praemia et dona, et honorem multum accipietis a me. Praemium est quando illud accipimus quod meruimus; donum, quando illud accipimus, quod necdum meruimus; honor autem quando et illud obtinemus, ad quod promerendum minus idonei sumus. Praemium itaque est quod meritis redditur, donum quod gratis impen
Abbreviated transcription (Latin):
licant᷑: qñ studiosa illa quietis nr̃e ocia. ad
omñe dissolutionis euagationẽ exponunt᷑: do¬
ctͥnȩq secceta penetralia. ad omñe curã uł cu¬
riositatẽ ꝓstituunt᷑. Qũa mulcos uidemus
pꝰ p̾clara studioꝵ. suoꝵ. insignia. scientieq
magualia. cũ forte ad qualemcũq honoris
gradum ꝓmoti fuerint. uł forte amministro¬
tionis ciuꝰcumq cuiram susceꝑint. omñe
statim doctrinarũ suarũ discipliuiã despi¬
cere: sccularib negotus solum. semꝑq uaca¬
re: cunctos sapientiȩ cultores sub imo die
ꝑdere: eorumq abdita secreta publicare:
Quid isti facerent: si nabucodonosor regnũ
acciꝑent: Qũa multos tridem uidemꝰ post
mult̾a sp̃alium exercicioꝵ. instantiam. pꝰ
acceptam deniq contemplationes gram. cum
forte ab illo sublimitatis suȩ statu aliqua
temptatione uel qualicumq fati. gatiõe
deiecti fuerint. & ad illam celsi tuidinis

Expanded text:
licantur, quando studiosa illa quietis nostrae otia, ad licantur, quando studiosa illa quietis nostrae otia, ad omnem dissolutionis evagationem exponuntur, doctrinaeque secreta penetralia ad omnem curam vel curiositatem prostituuntur. Quam multos videmus post praeclara studiorum suorum insignia, scientiaeque magnalia, cum forte ad qualemcunque honoris gradum promoti fuerint, vel forte administrationis cujuscunque curam susceperint, omnem statim doctrinarum suarum disciplinam despicere, saecularibus negotiis solum semperque vacare, cunctos sapientiae cultores sub uno die perdere, eorumque abdita secreta publicare? Quid isti facerent si Nabuchodonosor regnum acciperent? Quam multos itidem videmus, post multum spiritualium exercitiorum instantiam, post acceptam denique contemplationis gratiam, cum forte ab illo sublimitatis suae statu aliqua tentatione, vel qualicunque fatigatione dejecti fuerint, et ad illam celsitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Si aut̾e  somniũ et comecturam eius
p̃mia. et dona. & honorem¬
multũ ame accipietis. Quis queso re¬
gem nabu cooonosor lb̃e ñ rep̃hendat:
qđ sapienteᷤ ⁊ suos ꝑ tali causa ꝑdicioni ad¬
dicat. cum forte et̃ ipse similia uł peiora
faciat: Quid enim ẽ sapientes suos ultͦ ꝑde¬
re. nisi sapientiȩ studia penitus omittere:
& subtilissima illa ingenii sui acumina.
in doccrinȩ alicuuis inuestigatione. uiteriꝰ exer¬
cere iam nolle: Quid aut̃ẽ ẽ sapicntũ domos
publicare: ꝙ ad cominuñe omniũ usũ redi¬
gere: Domos autẽ. illũ habitationis nr̃e lo¬
cum. dicere consueuimꝰ: ad qũe semꝑ pꝰ mul¬
tiplices labores atq discursus. quiescendi gr̾a
recurrere solemus. Quid igit᷑ ꝑ sapientum
domios rectius dat᷑ intelligere: qũa pͥuata
illa atq secreta quietis suȩ ocia. quib solent
studiosi quiq docirinȩ studus uacare: Sa¬
pientum igit᷑ nĩoꝵ. domus quodammꝰ pub¬

Expanded text:
utem somnium, et conjecturam ejus praemia, et dona, et honoremmultum a me accipietis. Quis, quaeso, regem, Nabuchodonosor libere non reprehendat, quod sapientes suos pro tali causa perditioni addicat, cum forte et ipse simile, vel pejora faciat? Quid enim est sapientes suos ultro perdere, nisi sapientiae studia penitus omittere, et subtilissima illa ingenii sui acumina in doctrinae alicujus investigatione ulterius exercere jam nolle? Quid autem est sapientium domos publicare, et ad communem omnium usum redigere? Domos autem, illum habitationis nostrae locum dicere consuevimus, ad quem semper post multiplices labores atque discursus quiescendi gratia recurrere solemus. Quid igitur per sapientium domum rectius datur intelligere quam privata illa atque secreta quietis suae otia quibus solent studiosi quique doctrinae studiis vacare? Sapientium igitur nostrorum domus, quodammodo pub
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ampliꝰ timeo. qũã ut nimiũ honorem.
& maiorẽ reuertntiam qu̾a oporteat. eiꝰo¬
di sapicutib impendi qͥsq satagat: cũ for¬
te suis desideriis satiffecerint. & uotis siuis
ꝓ uoto responderint. Quis sius studiis
et disciplinis non ampliꝰ ascribat: quam
ipsa ueritas dictat: Quis queso opinionẽ
scientie & scientiȩ suȩ ñsolum iuxta ȩqui¬
tatis modũ: s et pret immo supͣ ȩquitatis
debitum nolit extendere: Quotiens itaq
animus studus suis libent̃ insistit. ꝙ mn sibi
fame.⁊ glȩ dilatationẽ ꝓmittit. loquit᷑ quod̾a
dis animus scipsum decipit. & suum sͥ
uicium non inuitus abscondit . u.¬
roposito p̃mio. statim rex subiun¬
git: & dicit. Somniũ igt᷑ et in¬
terp̾cationẽ eius: indicate mͥ. Duo
querit: somniũ et int̃pretationẽ eius. Aliuo
ẽ diuinoꝵ. iudicioꝵ archana ex diuina re¬
uelatione cognoscere: et aliud ẽ eorũde rati

Expanded text:
nimium honorem et majorem reverentiam quam oporteat ejusmodi sapientibus impendi, quisque satagat, cum forte suis desideriis satisfecerint, et votis suis pro voto responderint. Quis suis studiis et disciplinis non amplius ascribat, quam ipsa Veritas dictat? Quis, quaeso, opinionem scientiae et sapientiae suae, non solum, juxta aequitatis modum, sed et praeter, imo supra aequitatis debitum nolit extendere? Quoties itaque animus studiis suis libenter insistit, et inde sibi famae et gloriae dilatationem promittit, loquitur quodamdis animus seipsum decipit, et suum sibi vitium non invitus abscondit. Proposito praemio, statim rex subjungit, et dicit: Somnium igitur, et interpretationem ejus indicate mihi . Duo quaerit, somnium, et interpretationem ejus. Aliud est divinorum judiciorum arcana ex divina revelatione cognoscere, e
Abbreviated transcription (Latin):
tum genus contemplationis ẽ qđ in rati¬
one et scdm rationẽ format᷑: qd̾ utiq
fic. qñ semoto om̃is imaginationi ⁊ offi¬
cio solis illis animus intendit.quȩ
maginatio ñ nouit: s quȩ mẽs  ex ratioci¬
natione colligit. uł ꝑ ratiocina tionẽ com¬
p̃hendit. E uismodi speculationi insistimꝰ
qñ iniusibilia nr̃a quȩ ꝑ exꝑientiam noui¬
nsꝰ. & ex intelligentia capimus. in considera¬
tionẽ adducimus: & ex eoꝵ consideratione
in celestium amore et suꝑmundanoꝵ intel¬
lectuum contemplationẽ assurgimꝰ. Hec aitte
contemplatio et in ratione consistit: quia sen¬
sibilib semotis. soł intelligibilib intendit.
Et hec quidẽ contemplatio ab illis utiq in¬
insibilib nr̃is uidet᷑ et inicium sumere.
& fundamentũ caꝑe. quȩ humanũ animũ
constat ꝑ exꝑientiam nosse uł ꝑ communẽ

Expanded text:
ationis est quod in ratione et secundum rationem formatur: quod utique fit quando, semoto omni imaginationis officio, solis illis animus intendit quae imaginatio non novit, sed quae mens ex ratiocinatione colligit, vel per rationem comprehendit. Ejusmodi speculationi insistimus quando invisibilia nostra quae per experientiam novimus, et ex intelligentia capimus in considerationem adducimus; et ex eorum consideratione in coelestium animorum, et supremum bonorum intellectuum contemplationem assurgimus. Haec autem contemplatio in ratione consistit, quia sensibilibus semotis, solis intelligibilibus intendit. Et haec quidem contemplatio ab illis utique invisibilibus nostris videtur et initium sumere, et fundamentum capere, quae humanum animum constat
Abbreviated transcription (Latin):
t medio annoꝵ. notũ facies. Qd̃ apłs
plenitudinẽ temꝑis nominat: hoc abachat
ꝓpħa mediũ annoꝵ. uocat. Ad similitudi¬
nẽ humani corꝑis de xp̃i corꝑe sententia
ꝓfert᷑: qñ quid futurũ sit a ꝓpħa p̃uidenr¬

Expanded text:
 medio annorum notum facies . Quod Apostolus plenitudinem temporis nominat , hoc Habacuc propheta medium annorum vocat. Ad similitudinem humani corporis de Christi corpore sententia profertur, quando quid futurum sit a prophe
Abbreviated transcription (Latin):
ora. Manifestiora autẽ sunt rõm consenta¬
nea: occultiora autẽ rationi aduersantia. En¬
tum gͦ contemplationis genꝰ recte intelligimus
in cherub dextro: sextum nicħominus recte
intelligi potest in cherub sinistro. Et fortassis
ista doctiorib animis sufficere possunt: ad ea
quȩ de moysi archa uł contemplationis gr̃a.
dici debuerunt. S quia ociosi sumus. et ocio¬
sis loquim᷑. ꝓpt̾ pigriores tam̃ pigrũ nob̃ ẽẽ ñ
debet adhuc eadẽ cum utili et forte quibꝰda
necessario supplemento repetere: & eidẽ ma¬
terie liberiꝰ uacando in ipsam adhuc aliqͥd
latius agere. Contemplantis itaq more con¬
templationisq tenore de contemplatione aga¬
mus: nec tante iocunditatis studiũ. & tan¬
te ammirationis spectaculum in transitu
iudeamꝰ. Occupatis ista compendiosa bre¬
uitate succinximusͥ ociosis aut̾̃e ead̾e repe¬
tendo latius replicamus: simul utrumq

Expanded text:
ora. Manifestiora autem sunt rationi consentaora. Manifestiora autem sunt rationi consentanea, occultiora autem rationi adversantia. Quintum ergo contemplationis genus recte intelligimus in cherubin dextro. Sextum nihilominus juste intelligi potest in cherubin sinistro. Et fortassis ista doctioribus animis sufficere possunt ad ea quae de Moysis arca vel contemplationis gratia dici debuerunt. Sed quia otiosi sumus et otiosis loquimur, propter pigriores quidem pigrum nobis esse non debet, adhuc eadem cum utile et forte quibusdam necessario supplemento repetere, et eidem materiae liberius vacando in ipsam adhuc aliquid latius agere. Contemplantis itaque more, contemplationisque tenore de contemplatione agamus, nec tantae jucunditatis studium et tantae admirationis spectaculum in transitu videamus. Occupatis ista compendiosa brevitate succinximus, otiosis autem eadem repetendo latius explicamus, simul utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
quis ad plenitudinẽ scientie ꝑtingere non
possit. S quia eduob cherubin unus dictus
est stare ex parte una. et alter ex altera. ita
ut unus intelligat᷑ stare a dextris. alter autẽ
a sinistris: adnimaduerte obsecro qmͣ apte
ex aduerso sͥ opponunt᷑. &. ex opposito statu¬
unt᷑ in earum uidelicet rerũ figurã quar̾
he rõni consentire. ille iõni contiaire uident̾
S forte quis querere ꝑgat qđ in quo specia¬
lit intelligere oporteat. WUide gͦ ne forte ĩ illo
cherub qui adertris stabat. illud contemplatio¬
nis genus intelligi debeat. qđ ẽ supͣ rationem
ñ tam̃ pret̃ rõnem: in illo aut̾e qui a sinistris.
illud qđ ẽ supͣ rationẽ. & uidet᷑ ẽẽ pret rationẽ
Scimus autẽ quia sinistra sepius sub uestim̾¬
tis et quasi in occulto tenet᷑. dextera uͦ frequen¬
tius in aꝑtum ꝓfertur: uñ et recte ꝑ sinistm̃
occultiora. ꝑ dextram intelligunt᷑ manifesti¬

Expanded text:
quis ad plenitudinem scientiae pertingere non quis ad plenitudinem scientiae pertingere non possit. Sed quia a duobus cherubin unus dictus est stare ex parte una, et alter ex altera, ita ut unus intelligatur stare a dextris, alter autem a sinistris. Animadvertere, obsecro, quam apte ex adverso sibi opponuntur, et ex erum figuram quarum hae rationi consentire, illae rationi contraire videntur. Sed forte quis quaerere pergat quod in quo specialiter intelligere oporteat. Vide ergo ne forte in illo cherubin qui a dextris stabat, illud contemplationis genus intelligi debeat quod est supra rationem, non tamen praeter rationem. In illo autem qui a sinistris illud quod est supra rationem, et videtur esse praeter rationem. Scimus autem quia sinistra saepius sub vestimentis et qua in oculto tenetur, dextera vero frequentius in apertum profertur. Unde et recte per sinistram occultiora, per dexteram intelliguntur manifesti