comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omncestis dudum scriptas et ne¬
Nre iudicamꝰ queda quidemꝗnup
incestis copuantur nuptus ĩpuii¬
intos sinũt exeis aut̃ ꝓcedentẽ sobo¬
lẽ utiq inculpabilem existentem
priuãt reb prĩs ut necessitas sit eo
quidem ꝗ peccãt sũ reatu eẽ eos aũt
quimnoxii sunttanquam pectã¬

Expanded text:
ncestis dudum scriptas ere iudicamus, quae eos quidem qui incestis copulantur nuptiis impunitos sinunt, ex eis autem procedentem sobolem utique inculpabilem existentem privant rebus patris: ut necessitas sit eos quidem qui peccant sine reatu esse, eos autem qui innoxii sunt tamquam peccan
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ nos etquas di hũit aliquo
modocã questiones. Pp̃ ea et. Id p̾ sẽtis
legis opus accessimusut ñ nunc
auquid prius sanctiũmmus s ut
carioremeam onmib ꝯstituem¬
¶ludquoq ad icelegironum ẽ.
ꝙ mota questio simsuit nec̃criũ
nob̾adiegis iationem fecit. si enĩ
debeatdotem mulier et ila quit
dare uolu̾it.ip̃a forsan aut quip
moꝵ aut extraneoꝵ aut ꝓfectiçia
aut adm̃ticia sit dosħ enim le
orsitan autauus susciꝑe eam nol¬
lerꝑs aũt mulieris ꝯtesteturet ꝑ¬
ata sit hoc souieaut eti amaliꝗd
Maius ꝑ agereet offat forsitanc⁊
si mõuił sit ecian signacula im

Expanded text:
apud nos et quasdam habuit aliquo modo causa quaestiones, propterea et ad praesentis legis opus accessimus, non ut nunc aliquid prius sanciverimus, sed ut clariorem eam omnibus constituelud quoque adicere legi bonum est, quod mota quaestio similiter necessarium nobis ad legislationem fecit. Si enim debeat dotem mulier, et illa quidam dare voluerit, ipsa forsan aut qui pro morum aut extraneorum, ut aut profecticia aut adventicia sit dos haec enimius pater forsitan aut avus suscipere eam nollet, pars autem mulieris contestetur et parata sit hoc solvere aut etiam aliquid maius peragere, et offerat forsan, et si mobilis sit, signacula etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanea eciam itacdiffe̾ns: ñ pot̾it
souito matrinionio nĩnupcia¬
lis donationis exac̾tionem delin¬
aretamamdote ñ data qui enim
ꝑdare uoliit dum ꝑceptionẽ recus¬
Latis qui susciꝑe postu laturꝓximus¬
ꝯ est danti et ħcumialus indoteualeat.
sicutenimuͥbi ded̃it ꝑculationem
dotem negationẽ ei et nupciar dona¬
tioms infimusita uł siuolu̾it dare
et p̾cepturus exstucuio recusauit. ꝑoe¬
ꝓtcem damus ei nuptiar donationis
mittimomio soluto petitc̃em. licet
ectuiq trater festinet.Imp̃de a

Expanded text:
ita differens, non poterit soluto matrimonio antenuptialis donationis exactionem declinare tamquam dote non data. Qui enim dare voluit, dum perceptionem recusat is qui suscipere postulator, proximus est danti. Et hoc cum aliis in dote valeat. Sicut enim nisi dederit per dilationem. dotem, negationem ei antenuptialis donationis inferimus, ita vel si voluerit dare et percepturus ex studio recusaverit perceptionem, damus ei antenuptialis donationis matrimonio soluto petitionem, licet ectuique tradere festinet. Da
Abbreviated transcription (Latin):
Dec infranumum prestitu
ordimi in uitos medicos imu¬
nitatem hr̾e seꝯstitutum estcum
oportet eis decreto decurionũ ĩ mu̾i
chiatris gramaticos eciamet ꝓfes¬
um una cum uxorib et filus nͣ
non eriamreb quas ciuitatib
sius possident ab omni functione
lofungi mun̾e nec adiudicium
uus lib̾alib studus exmemoratẽ
artibus multos instituant.
excelleo portet mõrib primum dem̃
dce uult ñ repetente nectem̾e ꝓsi¬
iat adixciinus s uiditio ordĩis
batus decretum curialium m̾e¬
itur optimoꝵ ꝯsp̾irante. sensu.
np̃ eotaturunusquisq patre
ue qui habitum philosophie inde¬
oite et insoient usurpare cognoscit᷑
exceptisniis qui aꝓbatissimis app¬
uatiabhac debentꝯ clusi one sec̾m̃t
reeinmest ut patrie functiones fre
ñ possit ꝙ eciani fortue uim sef¬

Expanded text:
ec intra numerum praestitutum ordine invito medicos immunitatem habere saepe constitutum est, cum oportet eis decreto decurionum immunitachiatris, grammaticos et profesum una cum uxoribus et filiis nec non etiam rebus, quas in civitatibus suis possident, ab omni functione lo fungi munere nec ad iudiciumlius liberalibus studiis et memoratis artibus multos instituant. excellere oportet moribus primum, deindocere vult, non repente nec temere prosiliat ad hoc munus, sed iudicio ordinis probatus decretum curialium mereatur, optimorum conspirante consensu.p. Reddatur unusquisque patriae suae, qui habitum philosophiae indebite et insolenter usurpare cognoscitur, exceptis his, qui a probatissimis approbati ab hac debent colluvione secerni. turpe enim est, ut patriae functiones ferre non possit, qui etiam fortunae vim se
Abbreviated transcription (Latin):
trari roneste obsequ tenuorib mãbĩ¬
tq̃iudam turpit̾ ẜiure diuitib qͦos
ecimea patimur accipere que sam̃
offerunt ꝓobsequiis n̾ eaq̃ ꝑiclitãtes
ꝓpsalutepmittunt.

Expanded text:
trari honeste obsequi tenuioribus malint quam turpiter servire divitibus. Quos etiam ea patimur accipere, quae sani offerunt pro obsequiis, non ea, quae periclitantes pro salute promittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
argumt᷑is accepimus ꝯuccatis spe¬
cialit̾ mantauimus ut nr̃a aucto¬
ntate nr̃isꝙ suasiõmb componat
institutioñes. ut lictat uob prima
legum cimabiua iab antiquis
fipur cisce s ab imperiali splẽtore
appete et tam aures quam amine
ꝯtingebatut tumc ꝯstitutiones ĩ¬
peratorias legerentn uos apͥm̃or¬
clio ingrecliamini. lignitanto ho¬
nore tantaq reꝑti feucitate. ut et ĩ¬
tor seu pantectarum. mnꝯiub õe
ius antiquum couatuest. auos
manumnec ñ cetͥos uxos uiustrec
et facunissimos cõfeciius ã hos
qͣtinor libroc eascem instĩtũtiões
partin iussimus ut sint tecuis le¬
gittime sciencie p̃ria eiementa i
ꝯuiboreuit expoĩtum est et qud̃
an̾a optinerat et quã postea desue¬
tudme inubratum ab impialu
remeclio illum inatum est ¶quas
exommnib antiquoꝵ institutiõi¬
bret precipue ex com̃tariis gain
nritam institutionum qͣm rer
cotidianarũ alusqr multis cõ¬
m̾tariis compositas. c̃ .iii. p̾dci

Expanded text:
tis accepimus, convocatis, specialiter mandavimus ut nostra auctoritate nostrisque suasionibus componant Institutiones: ut liceat vobis prima legum cunabula non ab antiquis fabulis discere, sed ab imperiali splendore appetere, et tam aures quam animaecontingebat, ut tunc constitutiones imperatorias legerent, hoc vos a primordio ingrediamini, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et intoram seu pandectarum, in quos omne ius antiquum collatum est quos nianum nec non ceteros viros illustres et facundissimos confecimus, in hos quattuor libros easdem institutiones partiri iussimus, ut sint totius legitimae scientiae prima elementa. Quibus breviter expositum est et quod antea optinebat et quod postea desuetudine inumbratum ab imperiali remedio illuminatum est. Quas ex omnibus antiquorum institutionibus et praecipue ex commentariis Gaii nostri tam institutionum quam rerum cottidianarum aliisque multis commentariis compositas cum tres praedicti
Abbreviated transcription (Latin):
mpẽratoriam maggestatem
ñ solum armis decoratam
Sz etiam legibz oportetee ar¬
matãm ut utrut̃q tempꝰ et
uelloꝵ et pacis recte possitg¬
ubnariet prmceps romanꝰ
uictorexistat ñ solum ĩ hos¬
mos tramĩtes calu̾manciũ
miquitatem expeues et fiat
tam iuris religiosissim qͣm
uictis hostib triũ phadorm
sim̃nis uigniis et sũma ꝓuidẽ
ca annuente deo ꝑfecimus:
et uelicos quitem sutores.
dedlucte cognoscũt. et tamafri¬
ca quam aue ĩnumerose ꝓuĩ¬
ciep̾t tanta temporis spacia no¬
stris uictoriis acelesti mĩe
prestitis. ⁊t̾um cliͣtioni romãe
nro q ad clite imperio ꝓte̾stãt᷑.
Omñes uo ppłi legib tam a̾

Expanded text:
mperatoriam maiestatem non solum armis decoratam, sed etiam legibus oportet esse armatam, ut utrumque tempus et bellorum et pacis recte possit gubernari et princeps Romanus victor existat non solum in hosmos tramites calumniantium iniquitates expellens, et fiat tam iuris religiosissimus quam victis hostibus triumphator. summis vigiliis et suma adnuente Deo perfecimus. et bellicos quidem sudores deductaefo cognoscunt et tam Africa quam aliae innumerosae provinciae post tanta temporum spatia nostris victoriis a caelesti numine praestitis iterum dicioni Romanae nostroque additae imperio protestantur. omnes vero populi le
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Onis prisitãe derebunt
tur mampluisexigẽdis nam si¬
n quis uĩcãius aut rectorꝓincie
aliquid iaman qͣm credid̾it rem¬
ittendum. ꝙ̾alii remiserunt de
ꝓpriis dare facultatib ꝯpellẽtur
mp̃r. Onis dͣinino ad obliga¬
tionem functonũ publicarum
q̃ sollẽpint̾ aꝓui cialib deuotissi¬
mis ⁊ ferenda sunt.

Expanded text:
pensitare debebunt, tur, nihil amplius exigendi. Nam si qui vicarius aut rector provinciae aliquid jam cuiquam crediderit remittendum, quod aliis remiserit, de propriis dare facultatibus compelleturm. Omnes omnino ad oblationem functionum publicarum quae sollemniter a provincialibus devotissimis conferenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nare reiac deisõtiõisꝑ. elicitum
dampnabili surrectc̃eꝵptum
maifestũ ẽiure ñ posse uires sor¬
tiri. circa õs gͥ pr̾ par ata equalis
iliat̾ois forma teneat

Expanded text:
iae rei ac devotionis publicae elicitum damnabili subreptione rescriptum manifestum est vires non posse sortiri. circa omnes igitur par atque aequalis illationis forma teneat
Abbreviated transcription (Latin):
anqm adueniat.s et fraudando
emolum̃tis q̃ eũ acciꝑe oportet
don ceponat cĩguludeponz aut eũ
dũ successor accessit ĩꝑuĩciã añ du¬
os solũ clies qm ꝓuĩciã ule ĩgre¬
diatur ¶q̃ oĩa custodiri a seõ tue
celsitudims ĩꝑpetuũ uolumꝰ et
moxut cognou̾is astitisse eũ ꝓ ui¬
cie ex illo tuspone emolurnta suc¬
cessorem alioan ministraie eas pͥ¬

Expanded text:
am adveniat tempus, et fraudando emolumentis quae eum accipere oportet donec deponat cingulum. Deponet autem eum, dum successor accesserit in provinciam, ante duos solum dies quam provinciam ille ingrediatur. Quae omnia custodiri a sede tuae celsitudinis in perpetuum volumus, et mox ut cognoveris adstitisse eum provinciae, ex illo transponere emolumenta in successorem, alioquin ministrare ea p
Abbreviated transcription (Latin):
posseañq̃m dies ꝑauatraginta
in metropolibꝯmorenturpub
euocationis possintaꝓunciadi¬
scede et ursi quid egint tale rursꝰ
eos ad ꝓuniciam destiaͣeͤ. inue¬
nimus at reliquos sicexistentes
audaces. ut eciam hac posita lege
añqm cuscing̾entur p̾sument
delinq̃ repincias et adhancue¬
nre felicissnuam ciui tatem. tim¬
oreni a se gestoꝵ et ne iuista uicta ꝑ

Expanded text:
posse, antequam dies quinquaginta in metropolibus commorentur, puevocationis possint a provincia discedere, et vel si quid egerint tale, rursus eos ad provinciam destinari. Invenimus autem aliquos sic existentes audaces, ut etiam hac posita lege, antequam discingerentur, praesumerent derelinquere provincias et ad hanc venire felicissimam civitatem, timore a
Abbreviated transcription (Latin):
cumq ꝓunicie iuclici et orientali¬
uni et occitentalium et exũ troq re
iseteciam postea renouannis enĩ
uetuitatem ꝗ nq̃ginta ꝯmiorat᷑a
dies publice apparentẽ inꝑum¬

Expanded text:
cumque provinciae iudici, et orientalium et occidentalium et ex utroque, eased etiam postea renovamus enim vetustatem quinquaginta commorari dies publice apparentem in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓumcieut sit palani seu fiduciã
Hãt in suis actib seueciam non.
Siquis ã aministrationẽ iomi¬
nist̃us auc̃m militarem uł ci¬
uuemaut etiam remotus abea.
relinquat ꝓuniciã amĩstrans
quid adhꝰ eamdum relinauid
cita nrã iussionem ip̃e quid in
aiestatis reus sit inꝓumcia u̾oi
denuo destmatus postqm accu¬
santib sat̾ fec̾it tunc maiestatis
nouissimas sustineat p̾enas. su
depositionẽs cingulum desn nõ
moretur iegittimos dios publi¬
cecunctis sem ip̃m ostendens et

Expanded text:
ciae, ut sit palam sive fiduciam habet in suis actibus sive etiam non. Si quis autem administrationem administrans aliquam militarem vel civilem aut etiam remotus ab ea relinquat provinciam, administrans quidem adhuc eam dum relinquit citra nostram iussionem, ipso quidem maiestatis reus sit, in provincia vero denuo destinatus postquam accusantibus satisfecerit, tunc maiestatis novissimas sustineat poenas. Si vero deponens cingulum deinde non moretur legitimos dies publice cunctis semet ipsum o
Abbreviated transcription (Latin):
deg̾e aut aliq̃s alias prine ꝓuii¬
cias. pr̃iam uisuroret quecũq f¬
ortuitis et blandiẽtio homimbꝰ
ut ñ alii ꝗdem remoueantina¬
liiu̾o ñ sint. et ꝓuincia sñ iudice
qui cĩgulũ h̃t ẽ mitt̾e adeũ amn¬
cabuem eplamuolentẽ officͤiũ
destinari ad occutsionem eiuset
usq tunc annonas accipeĩcim
gulo existentemetgub̾nantem
eliet ñ excoacur cinguli iucli¬

Expanded text:
degere aut ad aliquas alias prius ire provincias, patriam visuros et quaecumque fortuitis et blandientibus hominibut non alii quidem removeantur alii vero non sint et provincia sine iudice qui cingulum habet est, mittere ad eum amicabilem epistolam volentem officium destinari ad occursionem eius. Et usque tunc annonas accipere in cingulo existentem et gubernantem eum; et non ex codicillis cinguli iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓumcia ꝑillum dantam sicut dic¬
tum est mulieri Siuo ñ h̃t nuita¬
ferens et insrexuiciins maioribꝰ
cuĩguł et undiq ixc agentem seu
iuitex seu priuatus sit memorata
castigari pena et tarihanc ei que ꝙ.¬
tum ad illum nec caste uiue ual
ult̾uis ut ñ iudeatur q̃i ꝑuirasse

Expanded text:
 illum danda, sicuti dictum est, mulieri; si vero non habet militaferens, et insuper ex vicinis maioribus cingulis: et undique hoc agentem, sive iudex sive privatus sit, memorata castigari poena et dari hanc ei quae quantum ad illum neque caste vivere valet ulterius, ut non videatur quasi periurasse
Abbreviated transcription (Latin):
adiectue. ¶ Et tuaquoq celsitudo
hsciens una cuni semꝑsusceptorib
seceuituam hsuare festinet et sicẽ¬
nunciatum fuit aliquita letelictum
ꝓnibeit et maxime quecumq mor¬
diuationuncuri auum et officdilium
intrlicta sunt. Nunciet aeciam no¬
bis ut tecens sr̃ eis imponatur corre¬
ptioutaturquoꝵ p̾ceptis ad clans¬
simos ꝓuiciarum iudices utetip̃i
qͥ fuit inspicientos ñꝑmiittantao¬
nebit enim eis et pem quĩq lib̃ꝵi
auri siquid̃ et ip̃i p̾uaricari uidẽte
ñ nunciauint. ant seditue aut ĩ¬
ꝑio utundiq cecens ornatus ordi¬
nationis gradin ꝯ sueturscripta c̾

Expanded text:
adiectum est: Et tua quoque celsitudo haec sciens una cum semper suscepturis sedem tuam haec servare festinet, et si denuntiatum fuerit aliquod tale delictum, prohibeat, et maxime quaecumque in ordinationibus curialium et officialium interdicta sunt. Nuntiet autem etiam nobis, ut decens super eis imponatur correctio. Vtatur quoque praeceptis ad clarissimos provinciarum iudices, ut et ipsi quae fiunt inspicientes non permittantnebit enim eis et poena quinque librarum auri, siquidem et ipsi praevaricari videntes non denuntiaverint, aut sedi tuae, aut imperio, ut undique decens ornatus ordinationis gradui conservetur. Scripta cum
Abbreviated transcription (Latin):
tue itegra et scissui pr̃iarche u¬
niuscuiusq dicceseos et deoama¬
biles metroponte et reliqui reuien
ram et sacram disciplimam custo
ordinenam uelud in aignus s exclu¬

Expanded text:
tue integra et sanctissimi patriarchae uniuscujusque dioeceseos, et Deo amabiles metropolitani, et reliqui reverenram et sacram disciplinam custodordine. Nam velut indignus hoc exclu
Abbreviated transcription (Latin):
ulli quoi rursus eciã ip̃i ꝓponant
ca i metropolitana s̃ssima eccłia
et ꝯstitutis sub seep̃is łcłicis ħ faciant
man festailloꝵ u̾o singuli in ꝓpͥa
nr̃i iħu xũi disposita sunt. insuper
ea sunt sc̃ssimmus metropoutis hec
faciant inam festa umu̾sotempo

Expanded text:
Illi quoque rursus etiam ipsi proponant ea in metropolita sanctissima ecclesia, et constitutis sub se episcopis haec faciant manifesta, illorum vero singuli in proprnostri Iesu Christi disposita sunt. Insuper ea sunt, sanctissimis metropolitis haec faciat manifesta, universo tempo
Abbreviated transcription (Latin):
beuionem deduxit atille littas m¬
cognosc̾e dixit ꝯpletionis tabellio
ta sunt. nec emim s abmitiopenit
telegato s m̃nsissecuidam suorũ
lxc face̾n postea uenisseadꝯpletion¬
em srursus alłi homisisse et᷑is ꝗ¬
or fuit docum̃ti s solum docuit qr
p̾sente seħ dĩmissum sit nec cuab
mitio delegatum est m̃ͣuctus est
unde isi ꝑtestes uidex ualuisset a¬
gnosc̾e cãm ꝑure ꝑiculum pacieb¬
atur undiq negos cii catendi ne¬
Ficia ⁊ illud qiid ꝯpetentem m̾unit
eximinatc̾em atq tecrẽtum¶Nos¬

Expanded text:
bellionem deduxit. At ille litteras recognoscere dixit completionis tabellionta sunt; nec enim sibi ab initio penitus delegatum, sed commisisse cuidam suorum hoc facere, neque postea venisse ad completionem, sed rursus alii hoc commisisse. Et is quior fuit documenti, sed solum docuit quia praesente se hoc dimissum sit. Nec cui ab initio delegatum est inventus est: unde, nisi per testes iudex valuisset agnoscere causam, pure periculum patiebatur undique negotii cadendi notitia. Et illud quidem competentem meruit examinationem atque decretum: Ca
Abbreviated transcription (Latin):
untesciant negociuĩ et int̾rogati
aiidicib possint que sunt sub se¬
cuta cognoscere et Rut̾e maxiieqñ¬
litt̾as sũt ignorantes qiħ iniũ¬
lis tenegatio hoꝵ que ꝓu̾itate se
lumus abellionib seu iip̃a fe

Expanded text:
unde sciant negotium et interrogati a iudicibus possint quae sunt subsecuta cognoscere et responlitteras sunt ignorantes qui haec iniunlis denegatio horum quae pro veritate seclumus a tabellionibus, sive in ipsa fe
Abbreviated transcription (Latin):
omm̾o hiis que uocantur statio¬
nib et quia ab eis dirigituradm
uiñg̃endum docum̃̃tum etm̃t est
ip̾e dñs sr̃statioins auctoritate eĩt
et mutabitur ca et ille quidem dece¬
tero ħoptinebit officumi instatc̃e
qͣie qui ĩ ea primatũ tenebat. ¶illeu
catet ei aut unus erit inimstranci¬

Expanded text:
modo his quae vocantur stationibus, et qui ab eis dirigitur ad iniungendum documentum et interest, ipse dominus super stationis auctoritate erit; et mutabitur causa, et ille quidem de cetero hoc obtinebit officium in statione, quale qui in ea primatum tenebat, ille vero cadet ea aut unus erit ministranti
Abbreviated transcription (Latin):
iusti et cautiones et ñ pp̾suam req¬
eni et telicias alienas corrumpãt
uitas. ¶ Siuomlignus fortesit
potestatis stationem suscipere hiis
cu docum̃tum ex̃ ea queanobis
disposita sunt ꝑ p̾sentem legem ĩ
uiñgitur tabellio quitem cadat

Expanded text:
iusti et cautiores, et non propter suam requiem et delicias alienas corrumpant vitas. Si vero indignus forte sit potestatem stationis suscipere is cui documentum extra ea, quae a nobis disposita sunt per praesentem legem, in
Abbreviated transcription (Latin):
tem paulo an aũdiuimus p̾se¬
tuegi pbentem occasionemexp¬
sonaniq mulieris cuiusdam
tauilario subscriptionem hũs eui
et testuiu ostentes p̾senciam ten̾i
dimi auedam dubitatio sr̃ eofie

Expanded text:
tem paulo ante audivimus praesenti legi praebentem occasionem. Ex persona quidem mulieris cuiusdam tabulario subscriptionem habens eius et testium ostendens praesentiam. Deinde dum quaedam dubitat
Abbreviated transcription (Latin):
n̾ib ⁊ asacra ꝯmunione ⁊ aliẽas
faciũt młto potius ⁊ nos ñ eas
dignas fi pͥuilegiis n exnris
sint eis magressibilia oĩo exle¬
gib bñficia et oĩ pͥuilegio ex nr̃o¬

Expanded text:
ncta ac sacra communione alienas faciunt, multo potius et nos non eas, dignas fieri privilegiis neque ex nostris sint eis inaggressibilia omnino ex legibus beneficia, et omni privilegio ex no
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ ĩclultum necc̃ia correpit̾e d¬
istĩgumi ducdũ si qd̃ ĩ seramꝰ ad
cẽtũ ilł annis exceptõis ꝓpagari
uulner obducta patuerit it̾um
circatrices s eoꝵ sanitas ñ potũ ꝓ¬

Expanded text:
 indultum necessaria correctione distinguimus. Dudum siquidem iusseramus ad centum illis annos exceptionis propagari vulnerum obductae patuerunt iterum cicatrices, sed eorum sanitas p
Abbreviated transcription (Latin):
ħrs ext̾ĩtit. ¶ Intestatoꝵ aut hr̾ꝰ¬
cutates exiege.xii. tabularũ prmm̃
ad suos h̾rdes ꝑtine nt sui autem
hr̃tes existimanturut sup̃dixiidu
qui inpot̾ate moriẽtis fu̾ũt. ułtu
fiius. fi nepos neptis ue exeo filio.
pnepos pneptis ue exnepote filio¬
int̾est utrum naturales sintlib¬
mat̾mõns ñ sũt ꝓgeniti. cũit᷑us
tam̃ ciuitatũ dati Sm diualiu¬

Expanded text:
heres extitit. Intestatorum autem hereditates ex lege duodecim tabularum primum ad suos heredes pertinent. Sui autem heredes existimantur, ut et supra diximus, qui in potestate morientis fuerunt: veluti filius filia, nepos neptisve ex filio, pronepos proneptisve ex nepote filiointerest, utrum naturales sunt libmatrimoniis non sunt progeniti, curiis tamen civitatum dati, secundu
Abbreviated transcription (Latin):
seu ubte uccetur successionẽ.
et incap̃ita ñ in stirpes oiui¬
datur successio. ¶ Eode m⁊ ĩ
ins qui exttanuso late uem¬
anca uiri in genuitatis et lib¬

Expanded text:
seu libertae vocetur successionem, et in capita non in stirpes dividatur successio, eodem modo et in his qui ex transverso latere venantia iura ingenuitatis et lib
Abbreviated transcription (Latin):
ancfidemtcim ab omnib tefuns¬
tibonis pripiat portionem ꝙ siabiũ¬
ore tefuncti istud offitio deuotionis
tue fuit relatum ip̃a aꝵ ꝑquam def¬
celebret diuisionem. I̾eciam hĩ¬
tura priuił ũprior eligat optio¬
nem iet tunc occultator ille gestoꝵ
fisci et mulieris parit̾ iimicus
exitus onni prĩmomio suofisco
uendicato ininsulam deportet᷑¬

Expanded text:
anc fidem tertiam ab omnibus defuncti bonis percipiat portionem. Quod si ab uxore defuncti istud officio devotionis tuae fuerit revelatum, ipsa etiam, quam defcelebret divisionem, id etiam habitura privilegium, ut prior eligat portionem; et tunc occultator ille gestorum, fisci et mulieris pariter inimicus, exutus omni patrimonio suo ac fisco vindicato, in insulam deportet
Abbreviated transcription (Latin):
quadrans. trĩes. qͥncuns. sẽmis.
efficiunt quot testator uolu̾it.
et siunũ tm̃ quis exsemisse. u̾bi
grã nr̃tem scripsit totus as inse¬
cuiuis sola uoluntas intestando
spectatur. ¶ Et edõtrario potest
quis inquantasc̾q uoluit płi¬
mas uncias suam n̾rditatem
duud̃r. ¶ Set si p̾łes instituant¬
hr̃des ita temum ꝑcium distrib¬
utio necc̾ia est.siuount testator
eos exequisꝑtib yr̃des ẽẽ. satis .n.¬
ꝑ constat mui partib nominatiˢ.
pequis expartib eos nrtes esse
Pattib aut inquordam ꝑsõis
expressis. si quis auussine ꝑteno¬
minatus fu̾it siquitem anꝗͣ ꝑs
assis deerit.ereͬa parte h̾rs sit ¶ S

Expanded text:
quadrans, triens, quincunx, semis, e assem efficiunt quot testator voluerit, et si unum tantum quis ex semisse verbi gratia heredem scripserit, totus as in secuius sola voluntas in testando spectatur. et e contrario potest quis in quantascumque voluerit plurimas uncias suam hereditatem dividere. Si plures instituantur, ita demum partium distributio necessaria est si nolit testator eos ex aequis partibus heredes esse: satis enim constat, nullis partibus nominatis aequis ex partibus eos heredes esse. partibus autem in quorundam personis expressis, si quis alius sine parte nominatus erit, si quidem aliqua pars assi deerit, ex ea parte heres fit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ extitint alius ei sit yes. sze
plius ut si h̾edes ei extit̾int e
rac imput̾es mortui fu̾it
ei aliquis hes. ułti siquis cl̃
h modotitius filius meus
ñ erit. siũ hrs ert et᷑prius n¬
atur qͣm in suam tuteiar
ius hes esto. quo cãu siqui
ñextit̾it hes fuius. tunc sõ¬

Expanded text:
ei non extiterint, alius ei sit heres, sed eo amplius ut et si heredes ei extiterint et adhuc impuberes mortui fuerint, sit eis aliquis heres. veluti si quis dicat hoc modo: ‘ Titius filius meuson erit, sive heres erit et prius moriatur quam in suam tutelam Seius heres esto.’ quo casu si quidem non extiterit heres filius, tunc s
Abbreviated transcription (Latin):
te sunt. is q snĩ ꝑte ĩstitut ẽ ꝙ d
ispeñdio deest rarebit ¶Itemi¬
q ẽrit si dispondius expietus
sit quia ommnes partes ad as¬
sem postea reuocantur. q̃inius
sint płium unciarum. ¶ Herẽ
et pure et sub ꝯditione is̃titur
potest. ex c̾cõ tempore aut adcͥ¬
tum tempus ñpotest. ueluti
acsipure hes institutus eẽt. Ein¬
pͣõssibił conclitio minstitutio¬
mb et legatis nec ñ infidei om¬
issis et ub̾tatib ꝓ ñ scciptohr̃.¬
¶ Si plures ꝯ tc̃one in institõil
ad scripte sint. si quitem ꝯũcti̾
Nitpitta si illud et illiudscm fu̾it
ł omnb parenͣdum est. s si sepa¬
rat. ueluti si uuid aut illud
obtemperare satis est ¶Hñqs
nunquam testator uidit ħece
institui possunt. ueluti sifr̾i̾s
filios ꝑ egr᷑mos ignorans qui
eẽnt hr̃tes instituit.⁊gnorancãt
enm testatoris mutiem ĩstõns¬

Expanded text:
e sunt, is qui sine parte institutus est quod dipondio deest habebit: idemque erit si dipondius expletus sit. quae omnes partes ad assem postea revocantur, quamvis sint plurium unciarum. Heres et pure et sub condicione institui potest. ex certo tempore aut ad certum tempus non potest, veluti ac si pure heres institutus esset. Impossibilis condicio in institutionibus et legatis nec non in fideicommissis et libertatibus pro non scripto Si plures condiciones institutioni adscriptae sunt, si quidem coniunctim, ut puta ‘ si illud et illud factum erit ’, omnibus parendum est: si separatim, veluti ‘ si illud aut illud obtemperare satis est. Hi, quos numquam testator vidit, heredes institui possunt, veluti si fratris filios peregri natos, ignorans qui essent, heredes instituerit: ignorantia enim testantis inutilem ins
Abbreviated transcription (Latin):
te ħrs institutus sit quio uuris
sit. ueniti sitres ex quartis ꝑtibꝰ
hr̃tes scriptisunt. et constat ua¬
cantem parta singuł tacite ꝓ
hrditaria parceaccede et ita ꝑiñ
tuti scripti eent. ¶ Et excluiso si
plures inportiomib sint tacite
pinte habeantur ac siunusqqͦ

Expanded text:
parte heres institutus sit, quid iuris sit? veluti si tres ex quartis partibus heredes scripti sunt. et constat, vacantem partem singulis tacite pro hereditaria parte accedere et perinde  scripti essent: et ex diverso si plus asse in portionibus sit, tacite perinde habeantur ac si unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
posum̃ius sũmatim quib m¬
odism urregencium res ad qui¬
runtur nob̾modo udeamus
quib mocli legittimo etciui¬
ab eo quidñs ñ ẽrat cumcrembꝰ¬

Expanded text:
matim, quibus modis iure gentium res adquiruntur: modo videamus, quibus modis legitimo et civiab eo qui dominus non erat, cum cre
Abbreviated transcription (Latin):
autususf. morte fructuari et
duab capitis dimmutiomh
maxima ⁊ mecdiaet ñ utento
ꝑ modum et tempus. Qͣnrasta
tuarius ꝓprietatem rei ad quisi¬
ert queres consoudatio appiła¬
tinseoamplius ꝯstat.siedes in¬

Expanded text:
em usus fructus morte fructuarii et duabus capitis deminutionibus, maxima et media, et non utendo per modum et tempus. quae omnituarius proprietatem rei adquisierit, quae res consolidatio appellatur. eo amplius constat, si aedes in
Abbreviated transcription (Latin):
namq is qui fundi nudũ usũ
qͣm ut orolerib ponus floribi
feno stm̃tis lignis adusum coti¬
diañum ut᷑atur. ¶eo quocy fu¬
do hactemis ei morariucet ut
neq dino fundi molestus sit
au̾lccare aut gratis ꝯ cet̾e potest

Expanded text:
is qui fundi nudum usum quam ut oleribus, pomis, floribus, feno, stramentis, lignis ad usum cottidianum utatur: in eoque fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit, aut locare aut
Abbreviated transcription (Latin):
recipere liceat. et tumuxore sua
ub̃is ꝙ sis ¶tem lib̾tis nec ñ
nus qͣm serius utitur habitã¬
diius hẽat. et murnient̾ si adin¬
ulierem usus elium ꝑtineat.
cum mañto ei habitareliceat.
potest ad alium uo millomoco
gatus fu̾it. n lactes n agnis n
lana utetur usuranius. quia ea
infrũctu sunt. plane ad st̾coran¬
dum agrum suum recorib uti
potest. S sicui habiͣtatio legaꝰ¬
ta fu̾it sue anquo m̃odo ꝯstitu¬

Expanded text:
liceat et cum uxore sua liberisque suis, item libertis nec non nus quam servis utitur, habitandi ius habeat, et convenienter, si ad mulierem usus aedium pertineat cum marito habitare ei liceat. potest: ad alium vero nullo modo gatus fuerit, neque lacte neque agnis neque lana utetur usuarius, quia ea in fructu sunt. plane ad stercorandum agrum suum pecoribus uti potest. Sed si cui habitatio legata sive aliquo modo constitu
Abbreviated transcription (Latin):
genus ĩtacta legitima et exnat᷑a
suata et uira et filii eoꝵ post mortẽ
auioꝵ ⁊ sb̾eoꝵ recedant pot̾ate acsi
ꝯtigiss hoꝵ pentes morte suorũ
patr̾ et ñ exp̃sente lege sue pot̃atit¬

Expanded text:
genus intacta legitima et ex natura servata iura, et filii eorum post mortem avorum sub eorum recidant potestatem, ac si contigisset horum parentes morte suorum patrum et non ex praesenti lege suae potestat
Abbreviated transcription (Latin):
titulo cluͣctionis eos detment
quiq meuores cultu patrocmã¬
teredd̃id̾it nec nr̃arum quite
sanctionum si fortequispiam
ꝑsubreptionem m̾u̾it mitibꝰ
auferantra. iuxta uietem legez¬

Expanded text:
titulo conductionis eos detinent quique meliores cultu patrocinante reddiderunt, ne nostrarum quidem sanctionum si forte quispiam per subreptionem meruerit nutibus auferantur, iuxta legem vete
Abbreviated transcription (Latin):
fudos exrepriuata nr̃a ita
tradiꝑpetuariiq ut ꝑiculo colio¬
cancim offitioꝵq tradanturn
enim quicqm potest exteuotiõis
plenitudine uacillare si appariti¬
one iucliciaria et fundi ydoneis
attributi sunt et sic fiscał incẽ¬
pintas ydonea fideiuussione mu¬
lectum est ꝙ exixctitulo pensitatõ¬

Expanded text:
fundos ex re privata nostra ita tradi perpetuariis, ut periculo collocantium officiorumque tradantur. Neque enim quicquam potest ex devotionis plenitudine vacillare, si apparitione iudiciaria et fundi idoneis attributi sunt et sit fiscalis indemnitas idonea fideiussione mulectum est,
Abbreviated transcription (Latin):
et nãt ad suppiem̃itũ aliã sub̾am¬
t̾cdaniꝰ et ccͣ emptores aũ alit̾ accipiẽ¬
tes nͣs ĩre̾.⁊ ypoͣ thecas ex auctoritate
ħ̾ legis ut liceat ꝯ pie sͥ fid̾iꝯmissa
iamdedͣm̃ et ex ꝯstitutione ĩ uem

Expanded text:
et non habet ad supplementum aliam subt contra emptores aut aliter accipientes res in rem et hypothecas ex auctoritate huius legis, ut liceat complere sibi fideicommissariam dedimus et ex constitutione in rem
Abbreviated transcription (Latin):
rohĩtum est cuiusq uona qui fisco
locũ fecisse existimabitur cãpipri
quam anob̾ forma fu̾it oata.et
ut onnusꝓmissionis gene eccur¬
sumsit cesarianis. scĩmus lic̾e umi¬
u̾sis quoꝵint̾ est obicere manus
hia qͦuiad capienda bona aliciu
uen̾int qui succubu̾int legib ut

Expanded text:
rohibitum est cuiuscumque bona, qui fisco locum fecisse existimabitur capi prius, quam a nobis forma fuerit data. Et ut omni provisionis genere occursum sit Caesarianis, sancimus licere universis quorum interest obicere manus his, qui ad capienda bona alicuius venerint, qui succubuerit legibu
Abbreviated transcription (Latin):
mpr̃diocłi Certaforma sr̃met᷑i¬
cis data est. qui iussu principis in
aliam cuutatem translati sunt. nã
p̾dia eoꝵ qͣu̾e. añ qͣmꝰ demig̃rẽtur ha¬
buit si ab ei clistracta n̾eẽnt. fiscira¬
tiombuendicari iam prit̾em dec̾tũ
est. insi ã sp̃ali preceptoaugustam¬
eos existere mĩme oportere nuuale¬
gis scĩone statututuiest exẽplũdio¬

Expanded text:
raulo. Certa forma super metoecis data est, qui iussu principis in aliam civitatem translati sunt. nam praedia eorum, quae antequam demigrarent habuerint, si ab his distracta non essent, fisci rationibus vindicari iam pridem decretum est, nisi aliud speciali praecepto Augusta meos exsistere minime oportere nulla legis sanctione statutum est. Exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
eiectioneet ꝑiculo ordiniantis si
cũrialem u̾o uł officialem qui
tam̃ ut lib̾atus acuria quartam
utau̾nt hunc cum aliis duob
cłicis aut monachis eligere ut
si laicus hĩ ad ep̃atum eligatur
minist̾ium eclactis episcopos ordi¬

Expanded text:
electione et periculo ordinantis. Curialem vero vel officialem qui,tamen ut liberatus a curia quartam utaverint, hunc cum alios duobus clericis aut monachis eligere, ut si laicus hoc modo ad episcopatum eligatur, ministerium edoctus episcopus ordi
Abbreviated transcription (Latin):
biles domos ꝑtinentibiãetisstims
diu̾sis ꝯstitutionib disposita
cũꝯpetenti correptione hac ꝯpͥrx̃¬
opus fu̾it ep̃m ordiare cłicos et
ꝑ sonis decreta fac̾e ꝓpositis sacro¬
aĩarum dicentis qr pp̃aliqindo¬

Expanded text:
biles domos pertinentibus iam versis constitutionibus disposita cum competenti correctione hac comprehopus fuerit episcopum ordinare, clericos et ribus personis decreta facere propositis sacroanimarum dicentes in ipsis d
Abbreviated transcription (Latin):
Inquagnita quinq aunis inui¬
cum idq septuagenario maiorẽ
ee ẽẽ ꝓfitearis sinominatione fc̃a
appłłomis auxilium int̾posuisti.
tueri tenotione p̾sidispumcie po¬
tes iure ⁊cesso.
umarticulari morbode¬
bitatum te eẽ dicas iuixtra uiris
publici auctoritatem aꝑsonalib
mun̾ib uacationem yabebitis.

Expanded text:
inquaginta quinque annis inviCum itaque septuagenario maiorem te esse profitearis, si nominatione facta appellationis auxilium interposuisti, tueri te notione praesidis provinciae potes iure concesso.um articulari morbo debilitatum te esse dicas, iuxta iuris publici auctoritatem a personalibus muneribus vacationem habebis.
Abbreviated transcription (Latin):
excusationem uerum cum ita te
ualitudine pedum afflictum
dicas ut reb ꝓpriis int̾cessum cõ¬
modare ñ possis adi rectorem ꝓuĩ¬
cie qui si allegatiomb tuis fide
ad eẽ ꝓspex̾it ad cõrporalia mun̾a
uocari tenpacietur.

Expanded text:
excusationem: verum cum ita te valitudine pedum adflictum dicas, ut rebus propriis intercessum commodare non possis, adi rectorem provinciae, qui si adlegationibus tuis fidem adesse perspexerit, ad corporalia munera vocari te non patietur.
Abbreviated transcription (Latin):
n p̃cipimus. s adomnem siuead
abił auguste uł adsacro scãs ecc̃as
uł quaslib illustres domos ꝑti¬
ent nec lege p̃gmatica nec diuina
anmotatione sacro ueoraculo ex¬
cusatos ilictonib maganfice
tue sedis tempore nĩe expeditioii¬
sub audire decreuimus.

Expanded text:
mus, sed omnes, sive ad rabilis Augustae vel ad sacrosanctas ecclesias vel quaslibet illustres domos pertinent, nec lege pragmatica nec divina adnotatione sacrove oraculo excusatos indictionibus magnificae tuae sedis tempore nostrae expeditionis oboedire decernimus.
Abbreviated transcription (Latin):
illi ricianas namnihiis dũ taxat
titulis nullum sub quodam ces¬
sarepruulegii uelam̃to censemus
s sub hac ꝯditione cum tp̃s exeg̾it
reauiratur ydoneus uerum uniu̾¬

Expanded text:
Illyricianas: nam in his dumtaxat titulis nullum sub quodam cessare privilegii velamento censemus. Sed sub hac condicione, cum tempus exegerit, requiratur idoneus, verum
Abbreviated transcription (Latin):
Cum filios tuos patria postate
libatos ad hucmmores legittima
etate eẽ dicas mitopostulas ut li¬
b̾alib studus ñ auocenturetideo
ñ ꝑtient n̾ a stringentursiciuiũ¬

Expanded text:
Cum filios tuos patria potestate liberatos adhuc minores legitima aetate esse dicas, merito postulas, ut liberalibus studiis non avocentur. et ideo non pertinent non adstringentur, si civiu
Abbreviated transcription (Latin):
romaniꝯtinebant u̾o ign¬
orat tua sublñiritas qñta
teniandatis pr̃m̃cipum leg̾
latores in suo auĩs uolumine
p̾cdictamiam diminutam placũ
ẽciam omnib iudicio nr̃is qui
imnores uł mẽdias aministra¬
tiones geruntsiue int̾ corrector¬
es siuent̾ꝯ sulares sũ int̾specta¬
biles ordinentur. non solum co¬
dicillõs prãre s eciam mandata

Expanded text:
Romani continebant, non ignorat tua sublimitas, quanta de mandatis principum legum latores in suo quoque volumine perditam, iam deminutam, placuit etiam omnibus iudicibus nostris, qui minores vel medias administrationes gerunt, sive inter correctores sive inter consulares sive inter spectabiles ordinentur, non solum codicillos praestare, sed etiam mandata
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.x.dDefensioms facultas dãda est
huis quib auquam in quie tudi¬
pem fiscũs infert cum facultate
prĩmonium utudicante ap̾eu
omĩb ficultatib ꝯstitutis ꝯ gnito̾
im̃tueturut cum reĩexitus debe̾
eas uinclicari ꝓrau̾it tucdemũ
tractum fu̾it exigatur et extrinsec̃
ne quantum fuat ꝑ frauden abł¬
atum sanem h̾cemodi q̾stione si
cesarimi nom̃ incid̾it. ad ũsurpati¬
onem ꝯstitutioms istius ñ debebit
accedere siquidemꝯ suetudo fraudi

Expanded text:
. . Defensionis facultas danda est his, quibus aliquam inquietudinem fiscus infert, cum facultates patrimonium vindicante, apud eum omnibus facultatibus constitutis cognitio ventiletur, ut, cum rei exitus debere eas vindicari probaverit, tum demum tractum fuerit, exigatur et extrinsecus ne, quantum fuerat per fraudem ablatum. Sane in huiuscemodi quaestione si Caesariani nomen inciderit, ad usurpationem constitutionis istius non debebit accedere, si quidem consuetudo fraudi
Abbreviated transcription (Latin):
fimatur.añt̾orei aminĩstratõ¬
⁊ ut rapimano uisum est. Fset si
suspecti ⁊gnitõ sussepta fu̾it p̾ea¬
q tutor ur curator decessĩt. extm¬
gnĩtur cogn̾o suspecti. ¶ Si qui
tutor copiam sui ñ fecit ut aui¬
m̾ta pupiuo tec̾nantur cauet᷑¬
epła diuoꝵ seu̾iet anton̾. ut m
mittatur ¶Et que mora tet̾io¬
rafutura sut dato curatore di¬
strahi iubin. gͦut suspectus rem¬
oui pot̾it. quin̾ prestataumẽta.
sset siquis p̾sens negat pp̾ m opi¬
mi alm̃ĩta posse decni. si rec ꝑm̃
dacium dicat remit̾tendũ eum
ẽẽ ad p̾fectum urbꝰ pumendiñ
piacint. sicut illerem̃ittit᷑ qui
datapecuma mimst̾uãm tutele¬
t̃ gessisse tutelã filior nepotum
patrom prodetur ad p̾fectum
urbremititurrumendus.¬
i nouisime sciendumest eos
qui fraudiuent̾ tuteiam. uł
curam administrant ut et si
satism offerant remouendist̃
atutela. ¶ quia satisdatio ꝓpoĩ¬
tum tutoris maliuolũ ñ mu¬
tat. s diuicius gͣraisancdi m uefa¬

Expanded text:
ei administratio, ut Papiniano visum est. Sed si suspecti cognitio suscepta fuerit posteaque tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis tutor copiam sui non faciat, ut alimenta pupillo decernantur, caveta divorum Severi et Antonini, ut in mittatur: et quae mora deteriora futura sunt, dato curatore distrahi iubentur. ergo ut suspectus romoveri poterit qui non praestat alimenta. Sed si quis praesens negat propter inopiam alimenta posse decerni, si hoc per mendacium dicat, remittendum eum esse ad praefectum urbis puniendum placuit, sicut ille remittitur, qui data pecunia ministerium tutelter gessisse tutelam filiorum vel nepotum patroni probetur, ad praefectum urbis remittitur puniendus. Novissime sciendum est eos, qui frandulenter tutelam vel curam administrant, etiamsi satis offerent, removendos a tutela, quia satisdatio propositum tutoris malevolum non mutat, sed diutius grassandi in re fa
Abbreviated transcription (Latin):
nationis ius ⁊̃ postcapitis dinis¬
nutionem. ħ ita est simimmais
capitis diminuto int̾tiemat. mł¬
natio. Nam si maxima .c. di in t̾ue
ut puta ẜuitute alicui cognati
et nec qͥui si manuissus fint reci¬
pit cognationem set et si quis ĩ¬
mͣ suiam deportatus sit cogñato
souutur. ¶ Cum aũt et ad agnatos
tuteia ꝑtineãt. ñ simui ad omnes
ꝑtinet s:ad eos tm̃ qui ꝓximiores
grãdu sunt. uł si plẽs eiusdem gra

Expanded text:
nationis ius et post capitis deminutionem, hoc ita est, si minima capitis deminutio interveniat: mnatio. nam si maxima capitis deminutut puta servitute alicuius cognati, et ne quidem, si manumissus fuerit, recipit cognationem. sed et si in insulam deportatus quis sit, cognatio solvitur. Cum autem ad adgnatos tutela pertineat, non simul ad omnes pertinet, sed ad eos tantum, qui proximo gradu sunt, vel, si eiusdem g
Abbreviated transcription (Latin):
uinguntur ñ st̃agnati. s allas se¬
naturali cõgnati ⁊ taq ãmitte tue
filius ñ est tibi agnatus si cogna
Siugis. quia qui nascuntur pris
ñ matris fam̃iliam secuntur
quod aut iex ab intestato uocat
inficatiõnem si omnimoto n fe¬
cit testin is quipot̾at tutores da¬
re. s si quantum ad tutelam ꝑti
tus est tutor uiuo testatore deces¬
serit ¶ Set ⁊ agnãtionis quidem
ns onmib modis capitis dmi

Expanded text:
untur non sunt adgnati, sed alias naturali iure cognati. itaque amitae tuae filius non est tibi adgnatus, sed cognat iure coniungeris, quia qui nascuntur patris non matris familiam sequuntur. Quod autem lex ab intestato vocat nificationem, si omnino non fecerit testamentum is qui poterat tutores dare, sed si quantum ad tutelam perttus est tutor, vivo testatore decesserit. Sed adgnationis quidem ius omnibus modis capitis demi
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑ̃ Quicquit ultra debitume
ꝓtinus oportebit siquis at̾ exacto¬
rum in suꝑͤ accionis crim̾ fuit con¬
futatus capi capitali ꝑiculo cupi¬
ditas eius amouenta ator phibẽda

Expanded text:
 Quidquid ultra debitum eestitui protinus oportebit. Si quis autem exactorum in superexactionis crimen fuerit confutatus, capitali periculo cupiditas eius amovenda atque prohibenda
Abbreviated transcription (Latin):
mestris quoq breuib qui adex¬
llencie tue officuĩ sollemꝑint̾di¬
guntur celebrare descriptionis
spositio societurut omnes nr̃e
testatis scĩa formidantes nichad
uelationem locupietum atq ĩ¬
um ꝑunĩdiẽ auteant ꝑtemp¬
re ꝙͣ et tunc optimũ e̾ custodiri
nlucratiue facultates exrons¬

Expanded text:
rimenstruis quoque brevibus, qui ad excellentiae tuae officium sollemniter diriguntur, celebratae descriptionis dispunctio societur, ut omnes vestrae potestatis scientiam formidantes nihil ad relevationem locupletum atque inopum perniciem audeant pertemptare. Quod et tunc optimum est custodiri, cum lucrativae facultates ex bon
Abbreviated transcription (Latin):
ttens emipofficiales tuos smedap¬
noutomnes agnoscant niquibꝰ
morem et głosiorem Si quit sr̃alia
n armis uti ñmilitantem aliam
ꝑ mittens hoc te et deo et legib et no
poplum in turbas sollicitare tempta¬
tum auqñ abrac magna tiuitate fu¬
gere. aut soł. uit cum assĩs ⁊ uenire
iꝑunicum cui p̃est quatenus in ue¬
stigair de ixc ex ammmiarecimiomini sb̃¬
tilitate et cumi cautelaꝯstitũit niñi¬
tiam et hocsi forte digneniqunitiõe
sicnt ꝑsone et ad duci et ninc felitis¬
simam tuutatẽ et penas sustentare ꝙͣs
et semisse et tẽ iuccessiõib filioꝵ
⁊ nepotũ naturaliũ uł collatõm¬

Expanded text:
ttens ea per officiales tuos sine damno, ut omnes agnoscant, in quibus rniorem et gloriosiorem: si quidem super alia neque armis uti non militantem aliquem permittes; haec te et deo et legibus et no qui populum in turbas sollicitant, temptarit aliquando ab hac magna civitate fugere aut solus aut cum aliis et venire in provinciam cui praees, quatenus investigare de hoc et examinare cum omni subtilitate et cum cautela constituere et nuntiare hic, si forte dignae inquisitione sint personae et adduci ad hanc felicissimam civitatem et poenas sustentare. quaET SEMISSE ET SVCCESSIONIBVS FILIORVM ET NEPOTVM NATVRALIVM VEL COLLAT
Abbreviated transcription (Latin):
principali loco ⁊ueniri qui reliq̃ꝰ
xerunt moxadnos ꝑueniriquiab
cauit equũ e tũ ut prius ceboms
eiuis quiexactor fu̾it sisoluendo est
⁊ uemendi eius facultas daturiꝰ¬
dempnitate fiscisatisfiat tuncate
si ẜuari ħ mod̾ ñ possit reposcatur.
higenda reliqua ⁊ sortes suos atq
socios eẽ dicatis eiͣsq cet̾oꝵ dunit¬
axat nou̾um exactoem mandãtã
nec int̾ eiiii et cet᷑os quiexactiõe
fu̾ant nominatim ꝯfuse exactõis
mũtuum ꝑiculum ꝯstitutũ s se¬
ꝑato mimis obsequio quodiscre¬
tam soulicitudinis w̾emi fuisseas¬
ex actõnem fuerãt destinati inde¬
finita fiscali sat̾fiat. p̾qͣm eos si
solid̾ debitum exsolutũ n̾sit. nõi
curitatẽ ĩ dẽpnitatis ꝯsecutus ñ fu̾it
etiam uos ad restituẽda fiscalia de¬
bita ꝯ stringet.

Expanded text:
principali loco conveniri, qui reliqua xerunt, mox ad vos perveniri, qui tavit. aequum est tamen, ut prius de bonis eius qui exactor fuit, si solvendo est et conveniendi eius facultas datur, indemnitati fisci satisfiat, tunc a te, si servari hic modus non possit, reposcatur. igenda reliqua consortes vos atque sociatos esse dicatis eisque certorum dumtaxat nominum exactionem mandatam nec inter eum et ceteros, qui exactores fuerant nominati, confusae exactionis mutuum periculum constitutum, sed separato muneris obsequio discretam sollicitudinis rationem fuisse adexactionem fuerant destinati, indemnitati fiscali satisfiat, postque eos, si solidum debitum exsolutum non sit, nomcuritatem indemnitatis consecutus non fuerit, etiam vos ad restituenda fiscalia debita adstringet.
Abbreviated transcription (Latin):
exsoluere ẜuatisꝯ pleuit allegatio¬
nib ꝓprus siqua ad u̾sus quosc̾q
ex sius crͣtib debitores ꝯ pete̾s ibiex
iuire credid̾int itaut ad u̾sus eos
quos sibi obnoxios asseuerant
lẽgib et iudicils exꝑumd̃ eẽ cog

Expanded text:
adlegationibus propriis, si quas adversus quoscumque ex suis contractibus debitores competere sibi ex iure crediderint, ita ut adversus eos, quos sibi obnoxios adseverant, legibus et iudiciis experiendum esse cog
Abbreviated transcription (Latin):
aͥd tale sb̾secutum est cum medii
temporis fructib moueat ut
ap̃ eam etp̾cium aut antitoꝵi
u̾o donetur res eccastica aut alt̾ur
uen̾abił domus et hanc redeli scĩs¬
sime ecceaut aliis uen̾abiub loci
cum medii temporis fructib et
tantumalium qͣntum ualebat
talib mĩstrare instrumtis ꝓpets¬
uo⁊ silio ⁊dempnandis. ¶Siuo a¬
liquem añ hanc legem ẜmantiq¬
uas ꝯstitutiones fc̃m est iubemꝰ
es fcã sunt reuocari sancimus et
res q̃ cc untutem earum data ẽ
uen̾ ab ilib comib reddatur et

Expanded text:
d subsecutum est, cum medii temporis fructibus, maneat autem apud eam et pretium aut antidorumvero donetur res ecclesiastica aut alterius venerabilis domus, et hanc reddi sanctissimae ecclesiae aut aliis venerabilibus locis cum medii temporis fructibus, et tantum aliud quantum valebat talibus ministrare instrumentis perpetuo exilio condemnandis. Si vero aliquid ante hanc legem secundum antiquas constitutiones factum est, ies facta sunt revocari sancimus, et res quae contra virtutem earum data est venerabilibus domibus reddatur; et
Abbreviated transcription (Latin):
maliumq̃ dam publicaque¬
tam umu̾sitãtis. quedam m¬
uanis ex cãis cuiq ad quirunt.
sicut ex sub̾t̾is apparebit. ¶ Et qd̾
nat̾uraliiuire ꝯmũima sunt oñui
hec aer et aqua ꝓflũens. et mare et
ꝑ hẽc littora maris nemo gͥ adlit̾
maris acced̾e ꝑhibxtur dum tñ
mur et momimitis et edificins
apstineat. quia ñ sunt uiris ge̾¬
cũsmsicut ⁊ m᷑are. ¶ flumina a̾
oĩaet portus pubucãsut. Itecq
ius piscandi ommbͣ õꝑu̾e est
inportu fluminibq ¶ est aũt
uitus maris quatemis hyb̃mis¬

Expanded text:
publica, quaedam universitatis, quaedam nvariis ex causis cuique adquiruntur, sicut ex subiectis apparebit. Et quidem naturali iure communia sunt omnium haec: aer et aqua profluens et mare et per hoc litora maris. nemo igitur ad litus maris accedere prohibetur, dum tamen villis et monumentis et aedificiis abstineat, quia non sunt iuris gentium, sicut et mare. Flumina autem omnia et portus publica sunt: ideoque ius piscandi omnibus commune est in portibus fluminibusque. Est autem litus maris, quatenus hi
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Siue exp̾toriano offõnue
uluistris omitiue sedis largitõ¬
nũ nͨ ñ ecim rei priuateme mi¬
licie uł exquat̾q apparitione ad
testinatus sciat intra anin metas
debe̾ couettis ratiotimis ad ꝓpnũ
uidicẽ rem̃eare eiq suamestca¬
ciam osfente quid eius ĩ stanna
it de̾lictum ꝙ siexacto spatio an
eius regionis uscerib pͥ datoñsi¬
tens dep̾hensus fu̾it remiorarut
ab soluitus cingulo milicia anici¬
etur priorib eius milicie .x. liłꝵ¬

Expanded text:
. Sive ex praetoriano officio sive inlustris comitivae sedis largitionum nec non et rei privatae nostrae vel ex quacumque apparitione ad destinatus, sciat intra anni metas debere collectis ratiociniis ad proprium iudicem remeare eique suam efficaciam ostendere, quid eius instantia rit derelictum. Quod si exacto spatio anni eius regionis visceribus praedator insidens deprehensus fuerit remorari, tunc absolutus cingulo militia abicietur, primoribus eiusdem militiae decem libr