comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos dam qui sibi iusti uidebantur et spnebant cecõs
similitudinem hanc: Duo qͥdam ascenderunt intem¬
plum orare unus phariseus et alt̾ publicañ et cet̾a. Iã
tibi que secuntur ipse responde: Inspice tam̃ diligentiꝰ
ipsos paucos ur̃os. utrum nullus illic baptiret ebrio¬
sus: lam enim late uastat animas hec pestientia et
tanta libertate dñatur: ut multũ mirer si non cuam
ur̃m gregieulum penetrauit qmͣuis ante ipsũ aduen¬
tũ filii hominis unĩ bompastoris. iam uos oues ab
hedis seꝑ asse iaccetis: Audi sane ꝑme uocem dñcor¬
frum̃toꝵanarea dñica usq ad ultimam uentilationẽ
int̾ palcam laborantium. ꝓtotũ scilicet mundũ. qua
d̃s uocauit t̾ram. asolis ortuusq ad occasum: ubi etiã
laudant pucri dñm: Quicumq uos exoctasione legis
huiꝰ imꝑialis non dilectione corrigendi sed inimican¬
di odio ꝑsequitur: displicet nobis: Et qmͣuis res queq

Expanded text:
quosdam, qui sibi iusti uidebantur et spernebant ceteros, quosdam, qui sibi iusti uidebantur et spernebant ceteros, similitudinem hanc: Duo quidam ascenderunt in templum orare, unus Pharisaeus et alter publicanus et cetera. iam tibi, quae sequuntur, ipse responde. inspice tamen diligentius ipsos paucos uestros, utrum nullus illic baptizet ebriosus. tam enim late uastat animas haec pestilentia et tanta libertate dominatur, ut multum mirer, si non etiam uestrum gregiculum penetrauit, quamuis ante ipsum aduentum filii hominis, unius boni pastoris, iam uos oues ab haedis separasse iactetis. Audi sane per me uocem doationem inter paleam laborantium per totum scilicet mundum, qua deus uocauit terram a solis ortu usque ad occasum, ubi etiam laudant pueri dominum: Quicumque uos ex occasione legis huius imperialis non dilectione corrigendi sed inimicandi odio persequitur, displicet nobis. et quamuis res quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
homniũ meritis. S ed datieniam Erraui qnͣdote uolui
de cbrioso baptirante comuncere. exciderat michi cum
rogatista me. habere. non cum qͣlicũq donatista Potes
etum tumtam paucis collegis tus et in omnib elcri¬
cis ur̃is. nullum inuenire forsitan ebriosum: uos enĩ
estis qui nonextoti orb cõmunione. sed exobseruatione
p̃ceptoꝵ õĩum diumoꝵ atq oĩum sacram̃toꝵ denetis
satholicam fidẽ inqͥb eam solis inuenturus ẽ. com ue-¬
nerte filĩ hominis. qnͣdo non inueniet fidẽ interra:
qr nec t̾ra estis nec interra sed celestes incelo habita¬
tis: nec attenditis. nec timetis quia d̃s supb resistit hu¬
milib autem dat gr̃am: necuos eungu̾i locus ipst cõ¬
pungit ubi dñsait. cum uenerit filiꝰ homĩs putas inue¬
met fidem itit̾ra: Continuo quippe tamqmͣ p̃sciens ñ¬
nullos sibi supbe arrogaturos hancfidem: dixtt ad

Expanded text:
hominum meritis. Sed da ueniam; erraui, quando te uolui hominum meritis. Sed da ueniam; erraui, quando te uolui de ebrioso baptizante conuincere; exciderat mihi cum Rogatista me habere rem, non cum qualicumque Donatista. potes enim tu in tam paucis collegis tuis et in omnibus clericis uestris nullum inuenire forsitan ebriosum. uos enim estis, qui non ex totius orbis communione sed ex obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atque omnium sacramentorum tenetis catholicam fidem, in quibus eam solis inuenturus est, cum uenerit filius hominis, quando non inueniet fidem in terra, quia nec terra estis nec in terra, sed caelestes in caelo habitatis! nec adtenditis nec timetis, quia deus superbis resistit. humilibus autem dat gratiam? nec uos euangelii locus ipse compungit, ubi dominus ait: Cum uenerit filius hominis, putas inueniet fidem in terra? continuo quippe tamquam praesciens nonnullos sibi superbe adrogaturos hanc fidem dixit ad
Abbreviated transcription (Latin):
it ebrictates meis opibus sunt queoꝑa qui agunt. reg¬
num dei non possidebuntz Non ne tibiidetur qͣsi in-¬
toletabilit̾ in dignum. ut cũ baptiratum fuerit post
eum qui non sobrie umumbibens. sed uinũ omnino
non bibens. regno dei uiam parauit: non baptiretur
post ebriosum qͥ regnum dĩ non possidebit: Quid
hic respondetur. nisi quia ille baptismus erat ioħis
sum a contrariomultum irt̾ est int̾ baptismũ ioh̃is
et baptismum xp̃i non acontrario. sed tam̃ muttũ int̾¬
est. Int apłm et ebriosũ multum int̾ est. int baptisiũ
xp̃i quem dedit apłs. et baptisinũ xp̃i quẽ dedit ebriosꝰ
nichil int̾ ẽ. Sicint̾ iołm et hereticum acontͣrio multum
int̾ ẽ. et int̾ baptismum ioh̃is. et baptismũ xp̃i quem
dat heretic̃ non acontrario. s muiltum int̾ est. int̾ baptis
mũ autem xp̃i quem dedit apłs. et baptismum. ep̃i
quẽ dat hercticus: nichil int̾ est: agnoscit᷑ enĩ sacram̃to¬
rum speties equalis: etiam cum magna differentia ẽ in

Expanded text:
ibus sunt, quae opera qui agunt, regnum dei non possidebunt. nonne tibi uidetur quasi intolerabiliter indignum, ut, cum baptizatum fuerit post eum, qui non sobrie uinum bibens sed uinum omnino non bibens regno dei uiam parauit, non baptizetur post ebriosum, qui regnum dei non possidebit? quid hic respondetur, nisi quia ille baptismus erat Iohannsum a contrario multum interest; inter baptismum Iohannis et baptismum Christi non a contrario sed tamen multum interest. inter apostolum et ebriosum multum interest; inter baptismum Christi, quem dedit apostolus, et baptismum Christi, quem dedit ebriosus, nihil interest. sic inter Iohannem et haereticum a contrario multum interest et inter baptismum Iohannis et baptismum Christi, quem dat haereticus, non a contrario ss, et baptismum Christi, quem dat haereticus, nihil interest. agnoscitur enim sacramentorum species aequalis, etiam cum magna differentia est in
Abbreviated transcription (Latin):
auit: Ager autem mundus ẽ. messis finis seculi.
Hylarius gͦ decem ꝓuinciarum asianarũ aut tira¬
niarum triticũ arguebat: aut ipsum etiã triticũ
qd̃ defectu quodam ꝑielitabatur. qnͣto uehem̃tuis.
tanto utiliꝰ arguendum putabat: Habent enĩ etiã
scͥpture canonice hunc arguendi morẽ: ut tamqmͣ
oĩb dicatur. et adquosilam u̾bum pueniat. Qd̾ enĩ
dicit apłs ad corrinthios. q modo dicunt qͥdam in
uobis quia resurrectio mortuoꝵ non ẽ. manifestat
utiq non om̃s ẽẽ tales:. Uerumptam̃ et tales non
exira. sed meis fuisse testatur. a quib ne illi seduce¬
rentur qͥ non ita sentiebant. paulo post monuit
dicens: Nolite seduer corrumpunt mores bonos
colloquia mala: Sobrii estote iusti. et nolite pec-¬
care. Ignorantiam cium qͥdam habent dei. ad reue-¬
rentiam uobis loquor. Qd̾ autẽ dicit cũ enim sit mn¬
ter uos emulatio et contentio. non ne carnales estis

Expanded text:
auit. ager autem mundus est, messis finis saeculi. auit. ager autem mundus est, messis finis saeculi. Hilarius ergo decem prouinciarum Asianarum aut zizania non triticum arguebat aut ipsum etiam triticum, quod defectu quodam periclitabatur, quanto uehementius tanto utilius arguendum putabat. habent enim etiam scripturae canonicae hunc arguendi morem, ut tamquam omnibus dicatur et ad quosdam uerbum perueniat. quod enim dicit apostolus ad Corinthios: Quo modo dicunt quidam in uobis, quia resurrectio mortuorum non est? manifestat utique non omnes esse tales, uerum tamen et tales non extra sed in eis fuisse testatur. a quibus ne illi seducerentur, qui non ita sentiebant, paulo post monuit dicens: Nolite seduci;. corrumpunt mores bonos conloquia mala. sobrii estote, iusti et nolite peccare; ignorantiam enim dei quidam habent; ad reuerentiam uobis loquor. quod autem dicit: Cum enim sint inter uos aemulatio et contentio, nonne carnales estis
Abbreviated transcription (Latin):
di ab arrianis qd̾ etiam ipsi credebant. alios au-¬
tem timore cessisse et simulate consensisse. non ret
correttis sic quemadmodum ignotũ est nolles
ignosti: prorsus non nosti uitt̾as dei. lege enĩ quid
depetro scpͥserit paulus. et quid inde etiã senserte
cipͥanus. it non tibi displiccat. eccłẽ mansuetudo.
que m̃bra xp̃i disꝑsa colligit non collecta disꝑgit.
Qmͣqmͣ et illi qui tunc firimssimi fuerũt et uba
hereticorũ insidiosa intelligere potuert̃. pauci qui-¬
dem incõꝑatione cet̃oꝵ. seo tam̃ etiam ipsi qͥdam ꝓ-
fide fortit̾ exulabant. quidam toto orbelatitabant
ac siceccłã que ꝑ omĩs gentes crescit infrum̃tis dñi¬
cis conseruata est: et usq infinem donec omnino
gentes etiã barbaras teneat consenuabitur. Ipsa ẽ
enim eccła inbono semine qd̃ seminauit filius
hoĩs et usq ad messem crescere int̾ dirama p̃nunti¬

Expanded text:
di ab Arrianis, quod etiam ipsi credebant, alios audi ab Arrianis, quod etiam ipsi credebant, alios autem timore cessisse et simulate consensisse non rectepostea correctis sic, quem ad modum ignotum est, nolles ignosci? prorsus non nosti litteras dei. lege enim, quid de Petro scripserit Paulus et quid inde etiam senserit Cyprianus, et non tibi displiceat ecclesiae mansuetudo, quae membra Christi dispersa colligit, non collecta dispergit, quamquam et illi, qui tunc firmissimi fuerunt et uerba haereticorum insidiosa intellegere potuerunt, pauci quidem in comparatione ceterorum sed tamen etiam ipsi quidam pro fide fortiter exulabant, quidam toto orbe latitabant. ac sic ecclesia, quae per omnes gentes crescit, in frumentis dominicis conseruata est et usque in finem, donec omnino gentes omnes etiam barbaras teneat, conseruabitur. ipsa est enim ecclesia in bono semine, quod seminauit filius hominis et usque ad messem crescere inter zizania praenunti
Abbreviated transcription (Latin):
ne abrahe sicut stelle celi. et sicut harena que est ao
horam maris. ut instellis celi pauciores. firmiores
clariores q intelligant᷑ in harena autem maritum
uttoris magna multitudo in firmoꝵ atq carnalut:
que aliqnͣdo tranquillitate temporis qͥeta et ubera
apparet. aliqnͣdo autem tribulationũ et temptatio¬
nũ fluctib oꝑitur atq turbatur. lale tunc erat dem¬
pus dequo scripsit hylarius: de quo putasti insidi-¬
andum. contra destimonia tot diuma. tãquam pie-¬
rit eccła de orbe terrarum. Potes hoc modo dicere.
ne tot eccłas galatie tunc fuisse qnͣdo dicebat apłs.
ostulti galate quisuos fascmauit: Et cum spucepi.¬
tis: nunc carne consũmamini. Sic enim calũpnia¬
ris docto iuro: qͥ tardicordes et timidoᷤ increpabat:
qͦs it̾um parturiebat donecxp̃c formaretur in cis.
Quis enim nestit illo tempe obicuris t̾ibis multos
parui sensus fuisse delusos ut putarent hoc cre-¬

Expanded text:
ne Abrahae: Sicut stellae caeli et sicut harena, quae est ad ne Abrahae: Sicut stellae caeli et sicut harena, quae est ad oram maris, ut in stellis caeli pauciores, firmiores clarioresque intellegantur, in harena autem maritimi litoris magna multitudo infirmorum atque carnalium, quae aliquando tranquillitate temporis quieta et libera apparet, aliquando autem tribulationum et temptationum fluctibus operitur atque turbatur. Tale tunc erat tempus, de quo scripsit Hilarius, unde putasti insidiandum contra testimonia tot diuina, tamquam perierit ecclesia de orbe terrarum. potes hoc modo dicere nec tot ecclesias Galatiae tunc fuisse, quando dicebat apostolus: s o stulti Galatae, quis uos fascinauit? et: Cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini? sic enim calumniaris docto uiro, qui tardicordes et timidos grauiter increpabat, quos iterum parturiebat, donec Christus formaretur in eis. quis enim nescit illo tempore obscuris uerbis multos parui sensus fuisse delusos, ut putarent hoc cre
Abbreviated transcription (Latin):
malor qͥa angusta et arta uia est. que ducit aduitam.
et paucisunt qui ambulant mea. Et rursus ipsa est
decuĩ multitudine dicit᷑. sic erre sem̃ tuum sicut stel¬
le celi. et sicut harena maris. Ioem quippe fideles
sti et bom. et incomparatione plurimoꝵ malorũ
paucist᷑ et ꝑse ipsi multi sunt: quia mulci filii deser¬
te magis quam ciꝰ que habet uirum: et multi abori¬
ente et occidente uenient. et recumbent cum abraham
Ysaac et ia cob rn regno celorum: et qr exhibet sibi d̃s
ppłm abundantem emulatorẽ bonoꝵ oꝑum. et
multa milia. que numerari non possunt. uidentur
in apocalipsi ex omni tribu et lingua instolis albq
quam obuubilatur multitudine scandaloꝵ qñdo
peccatores intendunt aitum u sagittent in obseura
luna rectos corde. sed etiam tie insius firmissimis
eminet. Et si aliqua in his u̾bis diuinis distributio
fatienda est. fortasse non frustra dictum sit de semi-¬

Expanded text:
malorum, quia angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, malorum, quia angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, et pauci sunt, qui ambulant in ea. et rursus ipsa est, de cuius multitudine dicitur: Sic erit semen tuum sicut stellae caeli et sicut harena maris. idem quippe fideles sancti et boni et in comparatione plurium malorum pauci sunt et per se ipsi multi sunt, quia multi filii desertae, magis quam eius, quae habet uirum, et multi ab oriente et occidente uenient et recumbent cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum et quia exhibet sibi deus populum abundantem, aemulatorem bonorum operum, et multa milia, quae numerare nemo potest, uidentur in Apocalypsi ex omni tribu et lingua in stolis albisquam obnubilatur multitudine scandalorum, quando peccatores intendunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde; sed etiam tunc in suis fii-missimis eminet. et si aliqua in his uerbis diuinis distributio facienda est, fortasse non frustra dictum sit de semi
Abbreviated transcription (Latin):
sum dñs qͥ fatio te dñs nomen er᷑ et qui eruit ie ip¬
se d̃s isrł unu̾se terre uocabitur: Nisi cognoueris
ttmet ipsam opulc̃ int̾ mulieres. quia de te dictũ
est concupiuit rex spctiẽ tuã quia de te dictum ẽ
ꝓpatrib tus natisunt tibi filu constitues eos pͥnci¬
pes suꝑ omnem t̾ram nisi cognoueris te met. ipsam
exi tu non ego te eicio sed exitu nedicatur dete exnobis
exierunt. seo non erant ex nobis: exi tu in uestigiis gre¬
gum. non inuestigiis meis sed inuestigiis gregum:
nec uniꝰ gregis. sed gregum diu̾sorũ et errantium: et
paste hedos tuos nonsieut petrus tui dicit᷑ pasce oues
meas: sed pasce hedos tuos intab̾naculis pastorum
non intab̾naculo pastoris ubi ẽ unus grex etunus
pastor. Coguoscit enim semet ipsam ne hoc contingati
ei: qd̾ contigit eis. qui se m illa non cognouerunt. Ipsa
est oc cinꝰ pauritate dicitur incõparatione plurimoꝵ.

Expanded text:
sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipsum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. nisi cognoueris temetipsam, opulchra inter mulieres, quia de te dictum est: Concupiuit rex speciem tuam, quia de te dictum est: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii; constitues eos principes super omnem terram. nisi ergo cognoueris temet ipsam, exi tu; non ego te eicio, sed exi tu, ut dicatur de te: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. exi tu in uestigiis gregum, non in uestigiis meis sed in uestigiis gregum nec unius gregis sed gregum dinisorum et errantium. et pasce haedos tuos non sicut Petrus, cui dicitur: Pasce oues meas, sed pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum, non in tabernaculo pastoris, ubi est unus grex et unus pastor. cognoscit enim semet ipsam, ne hoc ei contingat, quia hoc contigit eis, qui se in illa non cognouerunt. ipsa est, de cuius paucitate dicitur in comparatione plurimorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi cognoueris te met ipsam opulcra int̾ mulieres.
gxi tu inuestigiis gregum: et pasce hedos tuos intab¬
naculis pastorum. Oresponsio dulcissimi sponsi. Nisi
cognoueris inquit te met ipsam. quia utiq non po¬
test cuntas abscondi suꝑ montem constituta: et id̃o
non es oꝑta ut incurras ingregem sodalium meoꝵ.
Ego enimsũ mons parat᷑ incacumine montium: ad
quẽ uement uiũse gentes. Nisi gͦ cognouetis te¬
met ipsam nominũbis calumpniosoꝵ sed intesti¬
monis librorũ meorum. nsi cognoueris temec ipsã¬
quia de te dictum est porrige iongĩ funiculos et pa¬
los uaudos confirma. etiam atq etiã in dext̾am atq
simistram extende. Sem̃enim tiñ hereditabit gentes
et ciuitates que deserte erant in habitabis. Non est.
qd̾ metuas p̾ualebis enĩ nec. erubescas qd̃ decestabił
fucris. confusionem enĩ imꝑpetuum obliuisceris.
in nomime uiduitatis tuc non eris memor. Ego enĩ

Expanded text:
Nisi cognoueris temet ipsam, o pulchra inter mulieres, Nisi cognoueris temet ipsam, o pulchra inter mulieres, exi tu in uestigiis gregum et pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum. o responsio dulcissimi sponsi! nisi cognoueris, inquit, temet ipsam. quia utique non potest ciuitas abscondi super montem constituta et ideo non es operta, ut incurras in greges sodalium meorum; ego enim sum mons paratus in cacumine montium, ad quem uenient uniuersae gentes. nisi ergo cognoueris temet ipsam non in uerbis calumniosorum sed in testimoniquod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego
Abbreviated transcription (Latin):
in alio psalmo dicit. tedium tenuit me apeccatorib¬
derelnquentib legem tuam. et uidi insensatos et
tabestebam. Ipsa÷ que dicit sponsosuo. ubi pascis.
ubi cubas in meridie: Ne forte fiam sicut op̾a suꝑ
gregem sodalium tuoꝵ. Idẽ quod alibi dicitur. Dex¬
teram tuam notam fac michi: et cruditos corde in
sapientiam. Inquib luce fulgentib et caritate fer¬
uentib qͣrinmeridie requiescis ne forte uelut oꝑta
id ẽ occulta et ignotairruam non ingregem tuũ
sed ingregem sodalium tuoꝵ. id est hercticorum qͦs
ita sodales dicit sicut spmnas illas filias. ꝓpt̾ commu¬
monem sacram̃torum: De quib alibi dicitur. lu uͦ
unanimis mĩs. dux m̃s et notꝰ ms. qui simul mecũ
dulces capiebas cibos: indomo dei ambulaurmus
cũ consensu. Ueniat mors suꝑ illos et descendant in
infernum iuiuentes: sicut datan et abiron. impie. se¬
ꝑationis auctores. Ipsa ẽ cui continuo respondetur.

Expanded text:
in alio psalmo dicit: Taedium detinuit me a peccatoribuin alio psalmo dicit: Taedium detinuit me a peccatoribus relinquentibus legem tuam et: Vidi insensatos et tabescebam. ipsa est, quae dicit sponso suo: Ubi pascis, ubi cubas in meridie; ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum, id est, quod alibi dicitur: Dexteram tuam notam fac mihi et eruditos corde in sapientia, in quibus luce fulgentibus et caritate feruentibus quasi in meridie requiescis, ne forte uelut operta, id est occulta et ignorata inruam non in gregem tuum sed in greges sodalium tuorum, id est haereticorum, quos ita sodales dicit sicut spinas illas filias propter communionem sacramentorum, de quibus alibi dicitur: Tu uero unanimis meus, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos; in domo domini ambulauimus cum consensu. ueniat mors super illos et descendant in infernum uiuentes sicut Dathan et Abiron, impiae separationis auctores. ipsa est, cui continuo respondetur:
Abbreviated transcription (Latin):
ge alibi seꝑ auit: et amundihũ diluino lib̃auit. Qd̾
cum ignoretis an factum sit. atq ita uob̃ in audituoi
sicut multis ppłis xp̃ianorum in longinquis t̾ris con¬
stitutorũ nom̃ donati inauditum ẽ incerti estis ubi
sit ecclia. Ibi enimerit ubipͥmum forsitanfactum est
qd̾ postea uos fecistis: si potuit ẽẽ ulla iusta causa qͣ
uos acõmumone oĩum gentium separare possetis:
Nos autẽ ideo certisumus neminẽ se a cõmunione
oĩum gentium iuste separare potuisse. quia nonqͥsq
nr̃m in sua nstitia s inscpͥturis diuinis querit eccde¬
siam: et ut ꝓmissa est reddi conspicit: Ipsa ẽ enm de
qua dicitur sicut liliura in mectio spinarum. ita
ꝓxima mea in medio filiarum. Que net spine dici
possunt. nisi maugnitate morum: nec filie nisi com¬
mumone sacram̃toꝵ: Ipsaẽ enim que dicit afinib
t̾re adteclamaui. cum anxiaretur cor meum. que et

Expanded text:
ge alibi separauit et a mundi huius diluuio liberauit. quod ge alibi separauit et a mundi huius diluuio liberauit. quod cum ignoretis an factum sit atque ita uobis inauditum, sicut multis populis Christianorum in longinquis terris constitutorum nomen Donati inauditum est. incerti estis, ubi sit ecclesia. ibi enim erit, ubi primum forsitan factum est, quod postea uos fecistis, si potuit esse ulla iusta causa, qua uos a communione omnium gentium separare possetis. Nos autem ideo certi sumus neminem se a communione omnium gentium iuste separare potuisse, quia non quisque nostrum in sua iustitia sed in scripturis diuinis quaerit ecclesiam et, ut promissa est, reddi conspicit. ipsa est enim de qua dicitur: Sicut lilium in medio spinarum ita proxima mea in medio filiarum, quae nec spinae dici possent nisi malignitate morum nec filiae nisi communione sacramentorum. ipsa est, quae dicit: A finibus terrae ad te clamaui, cum anxiaretur cor meum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uos xp̃ianos eẽ ꝑhibetis ne blasphemare nos digna.¬
rentur. s et numqmͣ ridere cessarent. Non timetis ne
erumpe et clama que non parturis: qm̃ multi filii de¬
sexte magis qmͣ enus que habet uirum : p̃ponens mł¬
titudinem xp̃ianoꝵ multitudini iudcoꝵ: St xp̃i eccł̃ia
ẽpaucitas ur̃a. hoccine illis dicturi estis ideo magis
iustisumꝰ. quia paucisum̃. nec attenditis eos responsu¬
ros quodubet uos ẽẽ dicatis. nontam̃ estis illi deqͥb
dictum ẽ multi filii deserte. si tam exigui numero re¬
mansistis: Hic tu oppositurus es exemplum iusti il¬
lius inchiluio. qui cum domo sua solus lib̾ari dignꝰ
muentus ẽ. Uides gͣ ad huc qm̃ longe sis aiustitia. Pr¬
sus donce adseptem remaneas quib tusis occauus.
iustum de ẽẽ non dicimus. si tam̃ non istam iustitiã
sicut dicebam p̾ripuit aliquis ante partem donati.
et cum suis septem iusta aliqua causa cõmotꝰ. se lon¬

Expanded text:
uos Christianos esse perhibetis, nec blasphemare nos dignauos Christianos esse perhibetis, nec blasphemare nos dignarentur, sed numquam ridere cessarent. non timetis, ne erumpe et clama, quae non parturis, quoniam multi filii desertae, magis quam eius, quae habet uirum, praeponens multitudinem Christianorum multitudini Iudaeorum, si Christi ecclesia est paucitas uestra\'? hocine illis dicturi estis: Ideo magis iusti sumus, quia pauci sumus\', nec adtenditis eos responsuros: \'Quotlibet uos esse dicatis, non tamen estis illi, de quibus dictum est: Multi filii desertae. si tam exigui numero remansistis\'? Hic tu oppositurus es exemplum iusti illius in, diluuio, qui cum domo sua solus liberari dignus inuentus est. uides ergo, adhuc quam longe sis a iustitia? prorsus donec ad septem remaneas, quibus tu sis octauus, iustum te esse non dicimus, si tamen non istam iustitiam, sicut dicebam, praeripuit aliquis ante partem Donati et cum suis septem iusta aliqua causa commotus se lon
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ affrice meridiem ante qmͣ pars donati iustitiã
suã acet̾orum hominũ iniqͥtate se cerneret. se pͥmitus
causa equissima sepauerunt in latere aquilonis: et ipsa
magni. quam ꝓse int̾pretatur pars donati. ubi pascis
ubicubas inmeridie: Et tam̃ uereris ne cuminꝑialib
legib adunitatem cogimini. nom̃ dei auideis et pa¬
ganis duitius blasphemetur. quasi nesciant uidei
quemadmodum pͥm̃ ppłs isrł etiam bello delere uo-¬
luerit duas illas trib et dimidiam que ultra iordanẽ
t̾ras acceꝑant. qnͣdo eas putauerunt se abunitate
sui popłi seꝑasse. Pagani uero magis nos blasphe¬
mare possunt delegibus quas contra idolorum cul¬
tores xp̃iani imꝑatores tulerunt: et tamen exeis mul¬
ti correcti. et ad dm̃n uiuum uerũq conu̾si sunt. et coti¬
die conu̾̃tunt᷑. Sed plane et iudei et pagam sitam pau¬
cos putarent ẽt xp̃ianos. qmͣ pauci uos estis. qui solos

Expanded text:
contra Africae meridiem, antequam pars Donati iustitiam contra Africae meridiem, antequam pars Donati iustitiam suam a ceterorum hominum iniquitate secerneret, se primitus causa aequissima separauerint in latere aquilonis et ipsa magni, quam pro se interpretatur pars Donati: Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Et tanpen uereris, ne, cum imperialibus legibus ad unitatem cogimini, nomen dei a Iudaeis et paganis diutius blasphemetur, quasi nesciant Iudaei, quem ad modum primus populus Israhel etiam bello delere uoluerit duas illas tribus et dimidiam, quae ultra Iordanen terras acceperant, quando eas putauerunt se ab unitate sui populi separasse. pagani uero magis nos blasphemare possunt de legibus, quas contra idolorum cultores Christiani imperatores tulerunt, et tamen ex eis multi correcti et ad deum uiuum uerumque conuersi sunt et cotidie conuertuntur. sed plane et Iudaei et pagani si tam paucos putarent esse Christianos, quam pauci uos estis, qui solos
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ se iuste ab õĩum gentium cõmunione seꝑauerint.
unde scitis inxp̃iana socierate tam longe lateq diffusa.
ne forte anteqmuos separetis. iam se aliqui iusta causa
seꝑ auerant in longinquissimis t̾ris: unde aduos eoꝵ
iustiae fama non potuerit ꝑuenire: Quomͦ inuobis
potest cẽ eccła. potius qmͣ millis. qͥ se pͥores forte seꝑane¬
runt: Ita fit: ut cum hoc nescitis incerti uob̃met ipsis
sitis. Qd̃ necesse ẽ contingat oĩb qui ꝓsua societate utũ¬
tur testimonio. non diumno sed suo. Neq enĩ potestis
dicere si hoc contigisset nos latere non posset: cumin
affricaipsa quot iam partes facte sint exparte donati.
si int̾rogemini non dicatis p̃sentim qr tanto sibi uidẽ¬
tur qui hoc fatiunt iustiores qͣnto fuerint pauciores:
et utiq tanto st̃ latentiores. acꝑ hoc incerti estis. ne for¬
te aliqui pauci iusti et ideo minime notr alicubi longe

Expanded text:
quod se iuste ab omnium gentium communione separauerint. quod se iuste ab omnium gentium communione separauerint. unde scitis, in Christiana societate tam longe lateque diffusa ne forte, antequam uos separaretis, iam se aliqui iusta causa separauerant in longinquissimis terris, unde ad uos eorum iustitiae fama non potuerit peruenire? quo modo in uobis potest esse ecclesia potius quam in illis, qui se priores forte separauerunt? ita fit, ut, cum hoc nescitis, incerti uobismet ipsis sitis, quod necesse est contingat omnibus. qui pro sua societate utuntur testimonio non diuino sed suo. neque enim potestis dicere: c si hoc contigisset, nos latere non posset,\' cum, in Africa ipsa quot iam partes factae sint ex parte Donati, si interrogemini, non dicatis, praesertim quia tanto sibi uidentur, qui hoc faciunt, iustiores, quanto fuerint pauciores, et utique tanto sunt latentiores. ac per hoc incerti estis, ne forte aliqui pauci iusti et ideo minime noti alicubi longe
Abbreviated transcription (Latin):
frica intelligenda ẽ. in parte donati que sub celi fer-¬
uentiore plaga ẽ: omnes uos maximianiste suꝑabt.
quoꝵ scisma in biratio et intripoli exarsit. Sco confli¬
gant cum eis arauges. et hoc magis ad se ꝑtinere con¬
tendant. Mauritama tam̃ cesariensis. occidentali ꝙͣ
meridiane parti uicinior qnͣdo nec affricam se uult
dici qͦmodo demeridie glãbitur. non dico ad u̾sus or¬
bem t̾rarum. sed adu̾sus ipsam partẽ donati. unde
pars rogati breuissimum frustum defrusto maiori
p̃cisum ẽ qͥs autẽ non inpudentissime nitat᷑ aliquid
in allegoriapositum ꝓse int̾pretari nisi habeat et ma¬
nifesta testimonia quoꝵ lumine illustretitur obscura:
Qd̃ autem omnib donatistis dicere solem᷑. qnͣto fortiꝰ
uobis dicimus. si possunt qd̃ fieri non potest. aliqmͣ ha¬
bere causam iustam qmͣ cõmunionẽ suam separent acõ¬
mumone orbis trarum eamq appellant eccl̃am xp̃i.

Expanded text:
frica intellegenda est in parte Donati, quod sub caeli ferfrica intellegenda est in parte Donati, quod sub caeli feruentiore plaga est, omnes uos Maximianistae superabunt, quorum schisma in Byzantio et in Tripoli exarsit. sed confligant cum eis Arzuges et hoc magis ad se pertinere contendant. Mauretania tamen Caesariensis occidentali quam meridianae parti uicinior, quando nec Africam se uult dici, quo modo de meridie gloriabitur, non dico aduersus orbem terrarum sed aduersus ipsam partem Donati, unde pars Rogati breuissimum frustum de frusto maiore praecisum est? quis autem non inpudentissime nitatur aliquid in allegoria positum pro se interpretari, nisi habeat et manifesta testimonia, quorum lumine inlustrentur obscura? Quod autem omnibus Donatistis dicere solemus, quanto fortius uobis dicimus: si possunt, quod fieri non potest, aliqui habere causam iustam, qua communionem suam separent a communione orbis terrarum eamque appellent ecclesiam Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut anathema erit. qͥ annuntiauerit. xp̃m neq passũ
cẽ neq t̾̃cio die resurrexisse: qm̃ in ueritate euͣglica acce¬
pimꝰ. oportebat xp̃m pati et resurgere amortius t̾̃cia
dic. sicerit anathema quisqͥs annuntiauerit eccsam
p̃ter cõmunionẽ omniũ gentium qi eadẽ ueritate con¬
sequent᷑ accepimꝰ. et p̃dicari in nomĩe eiꝰ penitatiã et
remissionẽ peccatorum ꝑ om̃s gentes. incipientib ab
iersm: et inconcusse tenere debemus qͥsquis uobis
annuntiauerit p̃ter qd̃ accepistis anathema sit: Si
autẽ uniu̾sos donatistas non audiuimꝰ se ꝑeccłia dĩ
opponentes. quia nullum ꝓse testimonium dediui¬
ns libris ꝓferunt. quo id doceant: qnͣto minꝰ rogo te
rogatistas audire debemus. qui nec illuo ꝓse interpre¬
tari conabuntur qd̾ scriptum ẽ. ubipascis. ubi cubas
inmeridie: Si enĩ hoc loco scͥpturarum meridies af¬

Expanded text:
sicut anathema erit, qui adnuntiauerit Christum neque passum sicut anathema erit, qui adnuntiauerit Christum neque passum esse neque tertio die resurrexisse, quoniam in ueritate euangelica accepimus: Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertia die, sic erit anathema, quisquis adnuntiauerit ecclesiam praeter communionem omnium gentium, quia eadem ueritate consequenter accepimus: Et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem et inconcusse tenere debemus: Quis quis uobis adnuntiauerit, praeterquam quod accepistis, anathema sit. Si autem uniuersos Donatistas non audimus se pro ecclesia Christi opponentes, quia nullum pro se testimonium de diuinis libris proferunt, quo id doceant, quanto minus, rogo te, Rogatistas audire debemus, qui nec illud pro se interpretari conabuntur, quod scriptum est: Ubi pascis, ubi cubas in meridie? si enim hoc loco scripturarum meridies A
Abbreviated transcription (Latin):
oraculis ipsius ueritatis: Sednempe hoc ẽ totum qd
nobis ꝑsuadere conaris. solos remansisse  rogatistas
qui catholici recte appellandi sint: ex obseruatione
p̃ceptorum omnium diuinoꝵ atq oĩum sacram̃toꝵ.
et uos eẽ solos in quib inueniat fidem. cum uenerit
fiũ hominis: Da ueniam. non credimꝰ. licet enim et
hoc audcas forfitan dicere. ut inuobis possit inue¬
niri fides. quam se interra non inuenturũ drcit do¬
min᷑ non uos interra. sid incelo ẽe deputandos nos
tam̃ apis ita cautos. reddidit. ut etiam angłm de ce¬
lo nobis aliud euangłirantem p̃ter qmͣ qd̾ acccpim̃
anathema cẽ debere p̃ccpit. Quomodo autẽ fidimus
ex diumis luteris accepisse nos xp̃m manifestum. si
non inde acccpimꝰ᷑ ut eccłam manifestam: Quasubet
quisq ansas et uncos ad u̾sus simplicitatem u̾itatis in¬
texat. quaslibet nebulas callide falsitatis offundat.

Expanded text:
oraculis ipsius ueritatis. sed nempe hoc est totum. quod oraculis ipsius ueritatis. sed nempe hoc est totum. quod nobis persuadere conaris, solos remansisse Rogatistas. qui catholici recte appellandi sint ex obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atque omnium sacramentorum, et uos esse solos, in quibus inueniat fidem, cum uenerit filius hominis. da ueniam, non credimus. licet enim et hoc audeas forsitan dicere, ut in uobis possit inueniri fides, quam se in terra non inuenturum dominus dixit, non uos in terra sed in caelo esse deputandos, nos tamen apostolus ita cautos reddidit, ut etiam angelum de caelo nobis aliud euangelizantem, praeterquam quod accepimus, anathema esse debere praeceperit. quo modo autem fidimus ex diuinis litteris accepisse nos Christum manifestum, si non inde accepimus et ecclesiam manifestam? quaslibet quisque ansas et uncos aduersus simplicitatem ueritatis intexat, quaslibet nebulas eallidae falsitatis offundat,
Abbreviated transcription (Latin):
nationes. tam paruo tempore uenerit eisgłm: ut
nec mnunici xp̃i dubitare iam possint brem tem¬
pore futurum. qd discipłis respondit de seculi fine
querentib. Et p̃dicabitur hoc eligłm inuniu̾so or¬
be intestimonium o̾ibr gentib et tunc ueniet fime.
Nunc et clama et contende qnͣtum potes. etiam si
diu p̃dicatur. nsiquisquis hoc audierit cartennas
uenerit uł inuicima cartennensium. mundari a
delictis suis. omnino non pot̾it. Ita ne si carueris
ista uoce rideri te metins et cum ea non cares flere¬
ris. sed exobsenuatione p̃ceptorum omniũ diuinoꝵ.
atq oĩum sacram̃torũ. Quasi nos etiam si forte hinc
sit apellata catholica. qͦd totum ueracit teneat.
cuĩ ueritatis non nuille particule etiam indiũsis
inuentunt᷑ heresib huiꝰ nominis testimomo nrci¬
mur ad demonstrandam ecclam in omĩb gentib
et non ꝓmissis dĩ. et tam multis tamq manifestis

Expanded text:
nationes tam paruo tempore uenerit euangelium, ut nationes tam paruo tempore uenerit euangelium, ut nec inimici Christi dubitare iam possint breui tempore futurum, quod discipulis respondit de saeculi fine quaerentibus: Et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. i nunc et clama et contende, quantum potes: etiam si diu praedicatur, nisi, quisquis hoc audierit, Cartennas uenerit uel in uiciniam Cartennensium, mundari a delictis suis omnino non poterit. itane si carueris ista uoce, rideri te metris, sed ex observatione praeceptorum omnium divinorum, atque omnium Sacramentorum: quasi nos, etiamsi forte hinc sit acuius ueritatis nonnullae particulae etiam in diuersis inueniuntur haeresibus. huius nominis testimonio nitimur ad demonstrandam ecclesiam in omnibus gentibus et non promissis dei et tam multis tamque manifestis
Abbreviated transcription (Latin):
dcrem. consortib dimitti ei peccata non possint: Qͥd
non audeat tipꝰ morticine pellicule qͦ ñ se p̃cipitet p̃¬
sumptio carnis et sanguinis: Hoctine ẽ bonum opͤ
tuum ppt̃ quod nontimeas potestatem: lantum scan¬
dalum ponis ad u̾sus filium matris tue. paruulum
dum cibo pat̾no idoneum. sed adhuc mat̾no lacce
nutriendum et hylarii ubros michi opponis. uti
neges eccłiam crescentem in omnib gentib usq
infinem scł̃i. qmͣ d̃s contͣ incredulitatem ur̃am cũ
iuratione ꝓmisit: Et cum eẽtis infelicissumi situnc
qnͣdo ꝓmittebatur resisterctis. nunc criã cum reddit᷑
contra dicitis: Sed historicus doctꝰ magnum aliquid
inuenisti qd̃ contra dĩ testimonia ꝓferendum puta¬
res. Dicis enĩ qnͣtum ad totiꝰ mundi ꝑtinet partes.
mo dica pars ẽ. incompensatione totiꝰ mundi inqͣ
fides xp̃iana. nominatur nec uis adtendere aut
te nosse dissimulas:. in qm multas iam barbaras

Expanded text:
decem consortibus, dimitti ei peccata non possint. Quid decem consortibus, dimitti ei peccata non possint. Quid non audeat typhus morticinae pelliculae? quo non se praecipitet praesumptio carnis et sanguinis? Hoccine est bonum opus tuum, propter quod non timeas potestatem? Tantum scandalum ponis adversus filium matris tuae , parvuludum cibo paterno idoneum, sed adhuc materno lacte nutriendum : et Hilarii libros mihi opponis, uti neges Ecclesiam crescentem in omnibus gentibus usque in finem saeculi, quam Deus contra incredulitatem vestram cum juratione promisit! Et cum equando promittebatur, resisteretis, nunc etiam, cum redditur, contradicitis. Sed historicus doctus magnum aliquid inuenisti, quod contra dei testimonia proferendum putares. dicis enim: \'Quantum ad totius mundi pertinet partes, modica pars est in compensatione totius mundi, in qua fides Christiana nominatur\', nec uis adtendere aut te nosse dissimulas, in quam multas iam barbaras
Abbreviated transcription (Latin):
ti et resurgere amortuis tercia die. et p̃dicari in no¬
mine eius penitentiam et remissionẽ peccatorũ.
ꝑ om̃s gentes incipientib ab ierłm. Legis etiam
accus apsorum quẽ ad modum hoc euangelium
cepit abierłm. ubi pͥmo illos centum uiginti spõ
sanctͦ inpleuit. atq in de inuideam et samariam
et in omnes gentes exierint. sicuteis dixcrat. ascen¬
surus in celum. eritis michi testes mierłm. et intota
iudea et samaria. etusq ad fines t̾re: quia in omnẽ
t̾ram exiuit sonꝰ eorum et infines orbis t̾re ũba coꝵ.
et tu contra dicis diuinis testimoniis. tanta firmi¬
tate roboratis. tanta luce manifestis. et ad istam
ꝓscͥptionem xp̃i hereditatem ꝑducere conaris:
ut cum meĩ nomine sieuit dixit p̃dicetur peniten¬
cia in omnib gentib. quisqͥs hac fuerit p̃dicatione
cõmotꝰ. in quaubet parte orbis terrarum nisi quesie¬
rit et inuenerit latentem in mauritania cesariensi
cartennensẽ uncentium. aut aliquẽ ex eĩ nouem aue¬

Expanded text:
t praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. legis etiam actus apostolorum, quem ad modum hoc euangelium coeperit ab Hierusalem, ubi primo illos centum uiginti spiritus sanctus impleuit, atque inde in Iudaeam et Samariam et in omnes gentes exierit, sicut eis dixerat ascensurus in caelum: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque in fines terrae, quia in omnem terram exiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. et tu contradicis diuinis testimoniis tanta firmitate roboratis, tanta luce manifestis et ad istam proscriptionem Christi hereditatem perducere conaris, ut, cum in eius nomine, sicut dixit, praedicetur paenitentia in omnibus gentibus, quisquis hac fuerit praedicatione commotus, in qualibet parte orbis terrarum, nisi quaesierit et inuenerit latentem in Mauretania Caesariensi Cartennensem
Abbreviated transcription (Latin):
norum: Et certe longe ibipena seuerior constittta est.
Illrus quippe impietatis capitale supplicimẽ. De
uob autẽ corripiendis atq cohercendis habita ratio
c̃ qua potius ammoneremini ab errore discedere. ꝙͣ
ꝓscelere puniremiñi. Potest enĩ fortasse etiam de uob
dici. qd̃ ait apłs deuideis. lestimonium illis ꝑhibeo
qr telum deihabent: sed non scdm scientiã. Ignorã¬
ur̃am iustitiam uultis constituere. qnͣdo non dicitẽ
iustificari. nisi cos qui a uob̾ potuerint baptirati:
Inhac gͦ apłica sententia qmͣ de iudeis ꝓtulit. hoc
distatis auideis: quod uos habcts sacramenta xp̃ia¬
na quib illi adhuccarent. Ccc̃um ad hoc qd̃ art. ig¬
norantes dei iustitiam. et suam uolentes constitur¬
re et qd̃ ⁊elum deihabent sed non scd̃m scientiã. pa

Expanded text:
norum? et certe longe ibi poena seuerior constituta est; norum? et certe longe ibi poena seuerior constituta est; illius quippe impietatis capitale supplicium est. de uobis autem corripiendis atque cohercendis habita ratio est, qua potius admoneremini ab errore discedere. quam pro scelere puniremini. potest enim fortasse etiam de uobis dici. quod ait apostolus de Iudaeis: Testimonium illis perhibeo, quia zelum dei habent sed non secundum scientiam. ignoranuestram iustitiam uultis constituere. quando non dicitis iustificari nisi eos, qui a uobis potuerint baptizari? in hac ergo apostolica sententia, quam de Iudaeis protulit, hoc distatis a Iudaeis, quod uos habetis sacramenta Christiana, quibus illi adhuc carent. ceterum ad hoc, quod: ait: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere, et quod zelum dei hab
Abbreviated transcription (Latin):
inflammam. nunc autem illud inpletur qd paulo
post incodem rege figuratum ẽ eum conũstis ad hono¬
randum dm̃ uerum. decreuit in regno suo ut quic̃q
blasphemarit dm̃ sidrac misac. et ab denago penis
debitis subiaceret. Prius ergo temp᷑ illius regis signi¬
ficabat pͥora tempora regum infidlium quos pas¬
si sunt xp̃iam ꝓ impiis: posterius uero tempꝰ illius
regis significauit tempora posteriorum regũ iam fi¬
delium. quos patiuntur impn ꝓxp̃ianis. Sed plane
meis qui sub nomine xp̃ierant seducti aꝑu̾sis nefor¬
te oues xp̃i sint errantes et ad gregem alit̾ reuocande
sint temꝑata scueritas et magis mansuetudo serua¬
tur ut cohercitione exiliorum atq dampnoꝵ ãmo¬
neantur considerare. quid iuare patiantur. et dis¬
cant p̃ponere tumorib et calumpnis hominum.
scͥpturas quas legunt. Qͥs enĩ nr̃m. qͥs ur̃m non la u¬
dat leges ab imꝑatorib datas. adu̾sus sacͥfitia paga.¬

Expanded text:
in flammam; nunc autem illud impletur, quod paulo in flammam; nunc autem illud impletur, quod paulo post in eodem rege figuratum est, cum conuersus ad honorandum deum uerum decreuit in regno suo, ut, quicumque blasphemaret deum Sidrac, Misac et Abdenago, poenis debitis subiaceret. prius ergo tempus illius regis significabat priora tempora regum infidelium, quos passi sunt Christiani pro impiis; posterius uero tempus illius regis significauit tempora posteriorum regum iam fidelium, quos patiuntur impii pro Christianis. Sed plane in eis, qui sub nomine Christi errant seducti a peruersis, ne forte oues Christi sint errantes et ad gregem . aliter reuocandae sint, temperata seueritas et magis mansuetudo seruatur, ut cohercitione exiliorum atque damnorum admoneantur considerare. quid quare patiantur. et discant praeponere rumoribus et calumniis hominum scripturas, quas legunt. quis enim nostrum, quis uestrum non laudat leges ab imperatoribus datas aduersus sacrificia paga
Abbreviated transcription (Latin):
iudeos flagellauit et xp̃c. łraditisunt. aplĩ ab homĩb
potestati humane tradiderunt et apłi homines pote¬
stati sathanc. In his omnib quid attendit᷑ nisi quis eoꝵ
ꝓueritate. qͥs ꝓinqͥtate. qͥs nocendi causa qͥs em̃dan¬
di: Non inuenit᷑ exempium in euͣgłitis et apsicis lit¬
batur isla ꝓphctia. et nunc reges intelligite. erudimi-¬
ni qui udicatis t̾ram. sexuite domino intimore: ad¬
huc enim illud implebatur qd̃ in eodem psalmo pau¬
lo suꝑius dicitur:. Quare fremuerunt gentes et ppłi me¬
ditatisr̃ in ania: Ad stiterunt reges t̾rc et pͥncipes con¬
uenerunt in unum adũsus dñm et adu̾sus xp̃m eiꝰ
uerumpram̃ si facta p̃terita inꝓpheticis libris figu¬
refiterant futurorũ. in rege illo qui appellabatur na¬
bugodonosor utrumq temp̃ figuratum est. et quod
sub apłis habuit. et quod nunc habet eccłia. Tem
cogebat adorare si mulacrum. et recusantes mittebat

Expanded text:
Iudaeos flagellaIudaeos flagellapotestati humanae: tradiderunt et Apostoli homines potestati satanae. In his omnibus quid attenditur, nisi quis eorum ueritate, quis pro iniquitate, quis nocendi causa, quis emendandi? Non inuenitur exemplum in euangelicis et apostolicis litbatur illa prophetia: Et nunc, reges, intellegite et erudimini, qui iudicatis terram; seruite domino in in timore. adhuc enim illud implebatur, quod in eodem psalmo paulo superius dicitur: Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum aduersus dominum et aduersus Christum eius. uerum tamen si facta praeterita in propheticis libris figurae fuerunt futurorum, in rege illo, qui appellabatur Nabuchodonosor, utrumque tempus figuratum est, et quod sub apostolis habuit et quod nunc habet ecclesia. tecogebat adorare simulacrum et recusantes mittebat
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝑmalum em̃ dare bonum op̃ ẽẽ iudicauit: Si sẽ¬
ꝑ eẽt laudabile ꝑ secutionẽ pati. sufficeret dño dice¬
re. beati qui ꝑsecutionẽ patiuntur. nec adderet ꝓpt̃
iustitiam. Item si semꝑ eẽt culpabile ꝑ secutionem fa-¬
cere non scriptum cet in sc̃is libris. detrahentẽ poci-¬
mosuo oceutte hunc ꝑsequebar: aliqñ do ergõ et
qui eam patitur iustꝰ est: et quicãfacit iustus ẽ: Sed
plane semꝑ et mali ꝑsecutisunt bonos: et boni ꝑ se¬
cutisunt malos. Illi nocendo ꝑ iniustitiã. illi consulẽ¬
do ꝑdisciplinam. Iilun manit̾. iili temꝑant̃. Illi ser¬
uentes cupiditati: illi caritati: Nam qui trucidat. ñ
considerat quẽadmodum lamiet. Qui autem curat:
considerat quẽ admodum secet. Ille enim ꝑ sequitur
sanitatem: ille putredinẽ. Occiderunt impu ꝓpħas
occibert impios et ꝓpħe. flagellaucrunt uidei xp̃m.

Expanded text:
etiam per malum emendare bonum opus esse iudicauit? Si semetiam per malum emendare bonum opus esse iudicauit? Si semper esset laudabile persecutionem pati, sufficeret domino dicere: Beati, qui persecutionem patiuntur, nec adderet \'propter iustitiam\'. item si semper esset culpabile persecutionem facere, non scriptum esset in sanctis libris: Detrahentem proximo suo occulte hunc persequebar. aliquando ergo et qui eam patitur iniustus est et qui eam facit iustus est. sed plane semper et mali persecuti sunt bonos et boni persecuti sunt malos, illi nocendo per iniustitiam, illi consulendo per disciplinam; illi immaniter, illi temperanter; illi seruientes cupiditati, illi caritati. nam qui trucidat, non considerat, quem ad modum laniet; qui autem curat, considerat, quem ad modum secet; ille enim persequitur sanitatem, ille putredinem. occiderunt impii prophetas, occiderunt impios et prophetae; tlagellauerunt Iudaei Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
das dñm suum: cur in hac traditione d̃s piꝰ est. et
homo reus. nisi quia in re una quam fecert causa ñ
una ẽ qua fecert̃. Tres cruces in uno loco erant. in u¬
na latro uberandus. in auo latro dampnand̾. in-
medio xp̃c alt̾um lib̾aturus alt̾um dãpnaturus.
Quid simiũ istis crucib. quid dissimilius istis pen-¬
dentib: Praditus ẽ paulus includendus et colligan¬
dus: sed quolibet custode carceris. Peior ẽ utiq sãtha
nas tui tamen ipse paulus tradidit hominẽ in in¬
t̾itum carnis ut sp̃c saluus sit indiẽ dm̃iħu. Et hie
quid dicimꝰ: Cece mitiori tradidit crudelis traditor:
crudeliori tradidit misericors tͣditor: Discamus
frẽs insimilitudine oꝑum discernere animos oꝑ¬
antium. ne clausis ocłis calumpniemur. et beniuo¬
los ꝓnocentib accusemus. Item cũ ait apłs idem
tradidisse quosdam sathane ut discetent non blas¬
phemare. malum ꝑ malo reddidit. an potius maloᷤᷤ

Expanded text:
das Dominum suum, cur in hac traditione Deus est pius, et das Dominum suum, cur in hac traditione Deus est pius, et homo reus, nisi quia in re una quam fecerunt, causa non una est ob quam fecerunt? Tres cruces in loco uno erant; in una, latro liberandus; in alia, latro damnandus; in media, Christus alterum liberaturus, alterum damnaturus: quid similius istis crucibus? quid dissimilius istis pendentibus? Traditus est Paulus includendus et colligandus , sed quolibet custode cnas, cui tamen ipse Paulus tradidit hominem in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. et hic quid dicimus? ecce mitiori tradidit crudelis traditor, crudeliori tradidit misericors traditor. discamus, fratres, in similitudine operum discernere animos operantium, ne clausis oculis calumniemur et beniuolos pro nocentibus accusemus. item cum ait idem apostolus tradidisse se quosdam satanae, ut discerent non blasphemare, malum pro malo reddidit, an potius malos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas: helias occidit pseudoꝓpħas. Puto quod diu̾¬
sa sint merita fatientium et adũsa passorum. Aspice
etiã temꝑa testam̃ti noui qnͣdo iam ipsa mansuetu¬
do caritatis. non solum erat incorde seraianda. ucrũ
etiam inluce monstranda. qnͣdo petri gladius inua¬
ginam reuocatur axp̃o. et ostenditur non debuisse
detiagia exire. nec ꝑrepõ. Legimus tamen nonsolum
ꝗd̃ citiderunt iudei paulum apłm. uerum etiã qd̃ q-¬
ciderunt et greti ꝓpaulo apłõ sostenen uidcum: Non¬
ne similitudo facti. qͣsi utrosq conungit:: Et tam̃
eos cause dissimilitudo discernt: Nempe d̃s ꝓprio fi-¬
lio non pepcit. sed ꝓ nobis omnib tradidit illum. Nẽ¬
pe de ipso filio dititur qui me dilexit. et tradidit se met-¬
ipsum ꝓme slempe et deuida dicit᷑. qđ intidierit
ineum sathanas ut traderet. xp̃m. Cum ergo et pat̃
tradicsit filium suũ. et ipse. xp̃c corpus suum. et iu¬

Expanded text:
Prophetas; Elias occidit pseudoprophetas : puto quod diverProphetas; Elias occidit pseudoprophetas : puto quod diversa sint merita facientium, diversa passorum. 7. Aspice etiam tempora Novi Testamenti, quando jam ipsa mansuetudo charitatis non solum in corde erat servanda, verum etiam in luce monstranda; quando Petri gladius in vaginam revocatur a Christo, et ostenditur non debuisse de vagina eximi nec pro Christo . Legimus tamen non solum, quod caeciderunt Judaei Paulum apostolum, verum etiam quod caeciderunt et Graeci pro Paulo apostolo Sosthenem Judaeum : nonne similitudo facti quasi utrosque conjungit, et tamen eos causae dissimilitudo discernit? Nempe Deus proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum : nempe de Filio ipso dicitur, Qui me dilexit, et tradidit semetipsum pro me : nempe et de Juda dicitur quod introierit in eum satanas, ut traderet Christum . Cum ergo et Pater tradiderit Filium suum, et ipse Christus corpus suum, et Ju