comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo resistere: unmo si se contͣ
dñm erigere temptauerit. bonum
si quod habere uidetur amittit.
Quod in ipso pͥmo angło. & postea
inhomine demonstratum ẽ. Scͥptũ
namq ẽ. Non głetur prudens in
prudentia sua. nec sapiens in sapi¬
entia sua. nec diues indiuitiis suis:
s quigłatur. in dño głetur. Hinc
sapientium: & prudentiam pruiden

Expanded text:
diabolo resistere, imo si se contra diabolo resistere, imo si se contra Dominum erigere tentaverit, bonum si quod habere videtur amittit, quod in ipso primo angelo, et postea in homine demonstratum est. Scriptum namque est: « Non glorietur prudens in prudentia sua, nec sapiens in sapientia sua, nec dives in divitiis suis: sed qui gloriatur, in Domino glorietur . » Hinc sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
incogitationib t̃renis deliqui. qͦmͦ¬
sordib it̾m polluar: S licet hoc ꝑ¬
timescant electi. pedes eorum a deo
seruantur: ut innullo fece hȩretice
prauitatis fedentur: neq ad prauũ
aliquod opꝰ dilabant᷑. Unde de scĩs
eorum. pedes recti. sedesscors. pe¬
des recti dicuntur. qr eorum oꝑa
ad sequendam iniquitatem ñ sunt
retorta. quria inter fluctꝰ huius se¬
culi seruantur a dno. S dum illi
seruantur. impii e contrario qͥ eoꝵ
predicationib contrarii fuerunt.
intenebris conticescunt: scilicet
iudei. qui tenebris infidelitatis
& ignorantiȩ inuoluunt᷑ & lumen
ueritatis contemplari ñ merentur.
dim sine diuino adiutorio sibi pos¬
se sufficere crediderunt. Unde & se¬
quitur. quia ñ infortitudine sua ro¬
borabitur uir: uidelicet ñ ꝓpria s¬
inuirtute diuina potens ẽ.iuir.
idẽ. gentilis populus. Uel potest
generaliter intelligi: quia nullus
suis uirib bona oꝑari ualet. nec

Expanded text:
in cogitationibus terrenis reliqui, qin cogitationibus terrenis reliqui, qsordibus iterum polluar? Sed licet hoc pertimescant electi, pedes eorum a Deo servantur, ut in nulla faece haereticae pravitatis foedentur neque ad pravum aliquod opus dilabantur unde sanctis eorum pedes recti . » Pedes sanctorum pedes recti dicuntur, quia eorum opera ad sequendam iniquitatem non sunt retorta; quia inter fluctus hujus saeculi servantur a Domino. Sed dum illi servantur, impii e contrario qui eorum praedicationibus contrarii fuerunt, in tenebris conticescent, scilicet: Judaei, qui tenebris infidelitati et ignorantiae involvuntur, et lumen veritatis contemplari non merentur, dum sine divino adjutorio sibi posse sufficere crediderunt, unde et sequitur. « Quia non in fortitudine sua roborabitur vir. » Videlicet propria, sed virtute divina potens est vir, id est gentilis populus; vel potest generaliter intelligi, quia nullus suis viribus bona operari valet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
pedes scõꝵ incessus actionis & ip¬
sum opiis prȩdicationis accipere
possumus. quod dñs inuiam iusti¬
ciȩ dirigit. De quib dñs ipsis p̃di¬
ce puluerem de pedib ur̃is. Puluis eñi
leutas ẽ t̃rene cogitationis. a quo ipsi
ciam sumini p̃dicatores inimun es¬
t̃ nequerint. cum ꝓauditorib suis
solliciti. salubrib curis incessanter
untentiuit. & quasi ꝑitinera mundi
ino uix calcaneo t̃rę puluerem ligant:
ꝯ hunc puluerem leuitatis cotidie
ꝑfusionem doctores abluere festi¬
nant lac̾marum. Hinc ẽ. quod in
canticis canticorum cumȩccłia ad
officium p̃dicationis surgere p̃cipe¬
retur: sponso respondit dicens. Er¬
poliam me tunica mea. qͦmͦ indu¬
arilla : La ui pedes meos. quomͦ
inquinabo illos: Ac si aꝑte dicat.
Deserui negotia secularia tui cau¬
sa. quomͦ repetam illa: Etiam se¬
crete compunctionis fietib ablui.
quicquid inincessu prȩdicationis &

Expanded text:
pedes sanctorum incessus actionis et ippedes sanctorum incessus actionis et ipsum opus praedicationis, accipere possumus, quod Dominus in viam justitiae dirigit. De quibus Dominus ipsis praedite pulverem de pedibus vestris . » Pulvis enim levitas est terrenae cogitationis, a quo ipsi etiam summi praedicatores immunes esse nequeunt, cum pro auditoribus suis solliciti salubribus curis incessanter intendunt, et quasi per itinera mundi imo vix calcaneo terrae pulverem lingant, sed hunc pulverem levitatis quotidie per effusionem doctores abluere festinant lacrymarum. Hinc est quod in Canticis canticorum cum Ecclesia ad officium praedicationis surgere praeciperetur, sponso respondit, dicens: « Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos ? » Ac si aperte dicat: Deserui negotia saecularia tui causa, quomodo repetam illa? Etiam secreta compunctionibus, fletibus ablui, quidquid in incessu praedicationis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ceret ipsi p̃dicatores intelligantur.
suꝑ quorum fidem stabilita est eccłiua
De quib scͥptum ẽ. Sub quo cur¬
uantur qui portant orbem. Ipsi qͥdẽ
sunt qui alibi columpne dicunt᷑.
sicut scͥptum ẽ. Columpne celi con¬
tremiscunt. & pauent ad nutum
eiꝰ: iudelicet sc̃e eccłiȩ predicatores
suꝑ quos fabrice eccłie structura
consurgit: sic̃ alia scͥptura testatur
dicens. Qui uicerit faciam illum co¬
lumpnam intemplo dĩ mei. Nam
quisquis indĩ oꝑe recꝰta intentione
firmatur: columpna instructura
fabricȩ spũalis erigit᷑. ut in hoc tẽ¬
plo quod ẽ. eccłia positꝰ .&. utilitate
ꝓsit & decore. Unde de scõrum p̃di¬
catione subinfertur. Pedesscõrs
suorum seruabit: & impii intene¬
bris conticescent: quia non infora¬
tudine sua roborabit᷑ uir. Licet
pedes ipsi doctores designentur. sic̃
quosdominus inter scandala ꝑse¬
quutorum seruauit: ueruntamen

Expanded text:
cet, ipsi praedicatores intelligantur, cet, ipsi praedicatores intelligantur, super quorum fidem stabilita est Ecclesia. De quibus scriptum est: « Sub quo curvantur, qui portant orbem » Ipsi quidem sunt qui alibi columnae dicuntur, sicut scriptum est: « Columnae coeli contremiscunt et pavent ad nutum ejus , » videlicet sancti Ecclesiae praedicatores, super quos fabricae Ecclesiae structura consurgit, sicut alia Scriptura testatur, dicens: « Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei . » Nam quisquis in Dei opere, recta intentione firmatur, columna in structura fabricae spiritalis erigitur, ut in hoc templo, quod est Ecclesia positus, et utilitate prosit, et decore. Unde de sanctorum praedicatione subinfertur: « Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent, quia non in fortitudine sua roborabitur vir. » Licet pedes ipsi doctores designentur, sicutquos Dominus inter scandala persecutorum servavit . » Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
mon ait. Nobilismnportis uir eiꝰ. qͣn¬
dosederit cum senatorib t̃rę. Nobi¬
lis gͦ erit dominus uir sc̃e eccłie inpor¬
tissuȩ cruitatis: qui uidebatur igno¬
bilis ante tͥbunal prȩsidis. Qui etiã
nunc a multis contempnendꝰ puta¬
tur: quia ubi seculi finis aduenerit.
ubi patͥȩ cȩlestis ingressum aperue¬
rit electis. iam cunctis parebit sub¬
lumis & solium głȩ tenebit sine fi¬
ne. quia regni euis ñ erit finis: qr
cardines terrȩ: & posuit suꝑ eos orbẽ.
Cardines terrȩ quat tuor climata
mundi intelligunt᷑: udelicet ori¬
ens. occidens. septemtͥonem. atq
meridies. Suꝑ quȩ posuit orbem:
quia uidelicet ubiq dilatauit ec¬
clesiam suam. Hinc psalmista ait.
Ab ortu solis usq ad occasum: lauda¬
bile nom̃ domini. Hinc it̾m scͥptũ
ẽ. Afinib tr̃ę. audiuimꝰ laudes u¬
sti. Et it̾m de scĩs p̃dicatorib. In om¬
fines orbis t̃rȩ uerba eorum. Quam¬
quam cardines t̾rȩ ut quib dam pla¬

Expanded text:
Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus . » Nobilis ergo erit Dominus, vir sanctae Ecclesiae, in portis suae civitatis, qui videbatur ignobilis, ante tribunal praesidis. Quia etiam nunc a multis contemnendus putatur, quia ubi saeculi finis advenerit, ubi patriae coelestis ingressum aperuerit electis, jam cunctis parebit sublimis. Et solium gloriae tenebit sine fine, quia regni ejus non erit finis . cardines terrae, et posuit super eos orbem. » Cardines terrae quatuor climata mundi intelliguntur, videlicet oriens, occidens, septentrio, atque meridies, super quae posuit orbem, quia videlicet ubique dilatavit Ecclesiam suam. Hinc Psalmista ait: « Ab ortu solis usque ad occasum, laudabile nomen Domini . » Hinc iterum scriptum est: « A finibus terrae audivimus laudes justi . » Et iterum de sanctis praedicatoribus: « In omerba eorum . » Quanquam cardines terrae, ut quibusdam pla
Abbreviated transcription (Latin):
tos habebat filios infirmata ẽ: seili¬
cet sinagoga iudȩorum & trena ierłm.
quȩ multos filios carnaliter ꝑ legem
edere uidebatur. Quȩ quia uiufi¬
cantem spm̃ recipere noluit: inocci¬
dente littera infirmata ẽ. De qͣ pau¬
lus apłs ait. Littera occidit: spẽ auĩ¬

Expanded text:
at filios, infirmata est. » Scilicet Synagoga Judaeorum, et terrena Jerusalem, quae multos filios carnaliter per legem edere videbatur, quae quia vivificantem Spiritum recipere noluit, in occidente littera infirmata est de qua Paulus apostolus ait: « Littera occidit, spi
Abbreviated transcription (Latin):
teram maiestatis in excelsis. tanto me¬
lior angłis effectus. quanto differen¬
tius prȩ illis nom̃ hereditauit: uerum¬
etiam solium głȩ tenebit. secundum
quod ipse ait. Pater ñ iudicat quem¬
quam: s omne iudicium dedit filio.
Ipse enim ingła patrissui uenturus. ẽ.
orbem in ȩquitate. Sedebunt etiam
& pͥncipes suꝑ duodecim sedes. iudi¬
cantes duodecim tͥb isrł. Hinc ysa¬
ias dicit. Dñs adiudicium ueniet.¬

Expanded text:
tis in excelsis ; » Tanto melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit, verumetiam solium gloriae tenebit secundum quod ipse ait: « Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . » « Ipse enim in gloria Patris sui venturus est orbem in aequitate . » « Sedebunt etiam et principes super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . » Hinc Isaias dicit: «
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificare quos mortificauerit.
dem repetit dicendo. deducit ad in¬
feros& reducit. Hoc ẽ. quib apłsait.
Mortui enim estis: & uita ur̃a abscon¬
dita ẽ. cum xp̃o indeo. Et it̾m. Si
consurrexistis cum xp̃o: quȩ sursum
sunt quęrite. & reliqua. S numqͥd
cosdem dedux̃ ad inferos & reduxitꝰ
membra sunt fideles. absq ulla con¬
trouersia potest accipi. cum quo ui¬
tam nr̃ãm apłs dixit absconditam Ip
se descendit ad inferos. & ñ est anmmia
siuus adsemet ipsum. De quo infe
certissimum.ẽ. udelicet qr humi¬
liat suꝑbos & exaltat humiles. S
altiori intelligentia de dño potest

Expanded text:
vivificare, quos mortificaverit, vivificare, quos mortificaverit, idem repetit dicendo: « Deducit ad inferos et reducit. » Hoc est quod Apostolus ait: « Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . » Et iterum: « Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite , » et reliqua. Sed nunquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? o, cujus membra sunt fideles, absque ulla controversia potest accipi, cum quo vitam nostram Apostolus dixit absconditam. Ipse descendit ad inferos, et non est animaad semetipsum . De quo infercertissimum est, videlicet quia humiliat superbos, et exaltat humiles . Sed altiori intelligentia de Domino potes
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ: ubi petrꝰ auriculam serui
pͥncipis sacerdotum amputauit.
quia uidelicet popłs iudȩoꝵ pͥncipi¬
bus sacerdotum indebito mancipa¬
tus obsequio. Adeo ut suasu illorum
barabban dimicti. iħm uͦ peterent
crucifigi: indomini passione dex¬
teram auriculam. id ẽ. spũialem
intelligentiam legis ꝑdidit. ut to¬
tam littere intelligentiam audiat
insinistra. Hinc incanticis cantio¬
rum sponsus eccłiȩ quam insst̾i̾o
crucis redemit. ex infidelitate syni¬
goge loquitur dicens. Sub arbore
malo suscrtaui te. & reliqͣ. Ac si dͥi¬
risset. Subarbore crucis a ꝑpetua
morte liberaui te. S ubi corrupta
ẽ. morte tua. ibi uiolata ẽ. genitrix
tua: idẽ. maior pars plebis me ne¬
gando & barraban eligendoa me
reꝓbata ẽ: atq infirmata. De qua
recte subsequitur. Uñs mortifica
& inuificat: deducit ad inferos &
rectucit. Mortificat multam infi¬
liis. synagogam scilicet. uiuificat
sterilem ȩccłiam gentium. Quam¬
uis possit cõmodius intelligi eodĩ

Expanded text:
i Petrus auriculam servi principis sacerdotum amputavit . Quia videlicet populus Judaeorum principis sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut suasu illorum Barrabam dimitti, Jesum vero peterent crucifigi . In Domini passione dexteram auriculam, id est spiritalem legis intelligentiam perdidit, ut totam litterae intelligentiam audiat in sinistra. Hinc in Canticis canticorum sponsus Ecclesiae, quam mysterio Crucis redemit, ex infidelitate Synagogae loquitur, dicens: « Sub arbore malo suscitavi te , » et reliqua; ac si dixisset: Sub arbore crucis a perpetua morte liberavi te. Sed « ibi corrupta est mater tua, ibi violata est genitrix tua, » id est major pars plebis, me negando et Barrabam eligendo, a me reprobata est atque infirmata. De qua recte subinfertur: « Dominus mortificat et vivificat, deducit ad inferos et reducit. » Mortificat multam in filiis Synagogam scilicet, vivificat sterilem, Ecclesiam gentium. Quamvis possit commodius intelligi eosdem
Abbreviated transcription (Latin):
& spem & caritatem: quas ꝑfectas
obtulit exccłias. Seu tres modii fa¬
rinȩtres accipiuntur filii noȩ:
quos plures credensȩccłia ꝑduxit
ad fidem. atq deo obtulit confiten¬
do. Non nulli etiam infarinȩ mo¬
diis corpus domini accipiunt. &¬
inamphora uini. sanguinis inyste¬
rium ipsius. Quȩ myst̾ia cotidiȩ cȩ¬
lebrat eccłia offerendo. & sumit ore
adimitandum. Hec sunt enim do¬
na quȩ pro puero offert ȩcclia genti¬
um. ut ostendat se puerum genuisse.
id ẽ. ꝑcepisse se ueraciter ꝑfectam fidẽ
xp̃i & eam se oꝑib demonstrare uelle.
Et adduxit eum in sylo indomum dñi

Expanded text:
et spem, et charitatem, quas perfectas et spem, et charitatem, quas perfectas obtulit Ecclesia; seu tres modii farinae, tres accipiuntur filii Noe, quos plures credens Ecclesia perduxit ad fidem, atque Deo obtulit confitendo. Nonnulli etiam in farina modiorum, corpus Domini accipiunt: et in amphora vini, sanguinis mysterium ipsius, quae mysteria quotidie celebrat Ecclesia offerendo, et sumit ore ad imitandum. Haec sunt enim dona quae pro puero offert Ecclesia gentium, ut ostendat se puerum genuisse, id est, percepisse se veraciter perfectam fidem Christi, et eam se operibus demonstrare velle. « Et adduxit eum in Silo in domum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
indomum dĩ insy lo. B ene ait.
de quib dñs ait. ꝙ alias oues habeo
quȩ non sunt ex hoc ouili. & illas opor¬
tet me adducere & uocem meam audi¬
ent. prius lacte enutriuit filium
quem corde concepit ꝑfidem. id ẽ. sim¬
plici intellectu insuis auditorib. De
quo paulus apostolus ait. Lac uob̾
potum dedi non ȩscam: scilicet quia
myst̾ium incarnationis & crucis.
& ꝑcepit & prȩdicauit. Unde idem
egreguus predicator iterum dicit.
Nichil me uidicaui scire inter uos
tͥb. Tres enim uituli tria ut nobis
traditum ẽ. tempora significant.
ante legem uidelicet sub ȩxemplis
patriarcharum: & sublege sub dic
eccłia. & ideo tristabatur quia grãm
iam & fide ꝑcepit credendo & p̃di¬
catione quodammꝰ prȩsentauit. qr
manifeste se credidisse ostendit.
Unde & sequitur. Et iitrib modiis
farinȩ. Ptres modios farinȩ.tres
uirtutes inunitate fidei compactaᷤᷤ
acciꝑe debemus. fidem uidelicet

Expanded text:
in domum Domini in Silo. » Bene ait: in domum Domini in Silo. » Bene ait: De quibus Dominus ait: « Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . » Prius lacte enutrivit filium, quem corde concepit per fidem, id est simplici intellectu in suis auditoribus. De quo Paulus apostolus ait: « Lac vobis potum dedi, non escam . » Scilicet quia mysterium incarnationis et crucis et praecepit et praedicavit. Unde idem egregius praedicator iterum dicit: « Nihil me judicavi scire inter vos,tribus. » Tres enim vituli, tria, ut nobis traditum est, tempora significant. Ante legem videlicet, sub exemplis patriarcharum, et sub lege, sub dicEcclesia et ideo tristabatur, quia gratiam jam et fidem percepit credendo, et praedicationem quodammodo praesentavit, quia manifeste se credidit. Unde et sequitur, « et in tribus modiis farinae. » Per tres modios farinae, tres virtutes in unitate fidei compactas accipere debemus, fidem videlicet,
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia anna ita dominum postula¬
uit. exaudiriꝓfilio ꝓmeruit. Quȩ
concepit & peꝑit filium. uocauitq no¬
men eius samuhel: eo quoda dño po¬
stulasset eum. Sic nimirum scã ec¬
clesia orans ꝑnaturalem intellectum.
gram fidei & mnyst̾ͥium incarnationis
corde concepit. & ore confessionis gigne
ad cornelium angls ait. Corneli exau¬
dite sunt orationes tuȩ & elemosinȩ
filium uocauit inquit samuhel.
Samuhel qui interprȩtat᷑ nomen eiꝰ
deus. anne uidelicet primogenitus.
intelligendus ẽ. nisi dominicus hõ.
dominus scilicet ac redemptor nr̃.ꝰ
dictus ẽ: iuxta quod mor sesait. Pro
de semet ipso dicit. Non ẽ. ꝓpha sine
honore: nisi inpatria sua. Cui utiq
samuhelis ualde congruit interpre¬
tatio nominis: quia ipsum deum &
hominem conficetur omnis ecclesia.
De quo & subnectitur. Et adduxit
eum secum postquam ablactauerat
inuitulis trib & tribus modiis fari¬
nȩ & amphora uini: & adduxit eum

Expanded text:
» Et quia Anna ita Dominum postula» Et quia Anna ita Dominum postulavit, exaudiri pro filio promeruit. « Quae concepit et peperit filium, vocavitque nomen ejus Samuel, eo quod a Domino postulasset eum . » Sic nimirum sancta Ecclesia orans per naturalem intellectum, gratiam fidei et mysterium incarnationis, corde concepit, et ore confessionis gignerad Cornelium angelus ait: « Corneli, exauditae sunt orationes tuae, et eleemosynae filium vocavit inquit Samuelem. » Samuel, qui interpretatur nomen ejus Deus, Annae videlicet primogenitus eintelligendus est, nisi Dominicus homo, Dominus scilicet ac Redemptor noster? dictus est, juxta quod Moyses ait: « Pde semetipso dicit: « Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . » Cui itaque Samuelis valde congruit interpretatio nominis, quia ipsum Deum et hominem confitetur omnis Ecclesia. De qua subnectitur. « Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat, in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphora vini, et adduxit eum
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc orandum. ẽ. S sciendum ẽ.
quia deus non uoce tantum inueni¬
tur s corde. Unde beatus iob loqui¬
tur dicens. Quis m tribuat ad iuto¬
rem. ut desiderium meum omnipo¬
tens audiat. Monait preces. s de¬
siderium ineum. Uera quippe postu¬
latio non inuoce oris ẽ. s incogitati¬
onib cordis. Hinc ẽ. quod ad moysen
dicitur. quid clamas ad mȩ: cum ni¬
chil penitus loqueretur. Hinc est
& tamen tot sui desiderii uoces emisit.
sictit scͥptum. ẽ. Porro anna lo quela¬
tur incorde suo: tantumq labia ipsiꝰ
mouebantur. Hinc dominus in euan¬
gelio dicit. Intra incubiculum. et
c lauso hostio ora patrem tuum: &
pater tuus qui uidet in abscondito
reddet tͥ. Clauso quippe hostio petit
incubiculo. qui tacente ore inconspe¬
ctu suꝑnę pietatis fundit. affectum
mentis. Et uox auditur in abscondi
to: cumꝑ scã desideria silenter exau¬
ditur. Unde dicitur. Desiderium
pauperum ȩxaudiuit dominus.

Expanded text:
Et hoc orandum est sed sciendum est Et hoc orandum est sed sciendum est quia Deus non voce tantum invenitur, sed corde. Unde beatus Job loquitur, dicens: « Quis mihi tribuat auditorem, ut desiderium meum Omnipotens audiat? » Non ait, preces, sed « desiderium meum. » Vere quippe postulatio non in voce oris est, sed in cogitationibus cordis. Hinc est quod ad Moysen dicitur: « Quid clamas ad me? » cum penitus nihil loqueretur. Hinc est  tamen tot sui desiderii voces emisit. Sicut scriptum est: « Porro Anna loquebatur in corde suo, tantumque labia illius movebantur. » Hinc Dominus in Evangelio dicit: « Intra in cubiculum tuum et, clauso ostio, ora Patrem tuum: et Pater tuus, qui videt te in abscondito, reddet tibi. Clauso quippe ostio, petit in cubiculo, qui tacente ore in conspectum supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in absto, cum per sancta desideria silenter exauditur. Unde dicitur: « Desiderium pauperum exaudivit Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
ina seu creauerit oꝑa fortia. semper
studet & mactiua & in contemplati¬
ua uita desudans amplius laborando
uirtutib uirtutes subnectere. ut ꝑfec¬
tus inueniatur quandoq incontem¬
platione. Et ideo qui uult effici pos¬
sessio dei. has duas ducat uxores. ac¬
tiuam scilicet pͥmum. Ac de inceps
transeat ad contemplatiuam: seuut
aliter dicamus coniungat sibi eam
que nobiliorest annam hoc ẽ. gram.
hȩc enim pͥma conuingitur homini ꝑ
post grãm credulitatis sequi debet
emendatio morum. Prima filios gene¬
rat fenenna: quia primi fructus ꝓfe¬
runt᷑ ꝑconuersionem. Nisi enim con¬
uertamur a malo: non poterimus ef¬
ficipatres de anna. & generare samu¬
hel: qui hiç interpix̧tari potest. ubi
ipse deus. Ubienim spẽ gratiȩ ẽ:
ibi dicitur deus. Unde p̾aults ait.
Et cadens infaciem. ad orabit deum
dicens. Uere deus inuobis ẽ. Et ideo
nisi precedant oꝑa conuersionis: ñ
possumus dona diuini spc̃ generare.

Expanded text:
rma, seu creaverit fortia opera, semper rma, seu creaverit fortia opera, semper studet et in activa et in contemplativa vita desudans amplius laborando, virtutibus virtutes subnectere ut perfectus inveniatur quandoque in contemplatione. Et ideo qui vult effici possessio Dei, has duas ducat uxores: activam scilicet primum, ac deinceps transeat ad contemplativam. Seu, ut aliter dicamus, conjungat sibi eam, quae nobilior est, Annam, hoc est gratiam. Haec enim prima conjungitur homini pepost gratiam credulitatis, sequi debet emendatio morum. Prima filios generat Phenenna, quia primi fructus proferuntur per conversionem. Nisi enim convertamur a malo, non poterimus effici patres de Anna, et generare Samuelem, qui hic interpretari potest, ubi ipse Deus. Ubi enim spiritus gratiae est, ibi dicitur Deus. Unde Paulus ait: « Et cadens in faciem, adorabit Deum, dicens: Vere, Deus in vobis est . » Et ideo nisi praecedant opera conversionis, non possumus dona divini Spiritus generare.
Abbreviated transcription (Latin):
aduidendam faciem sui conditoris
animus mardescat: Hoc enim signi¬
ficatur ꝑanuam quȩ interprȩtat᷑
gra. s sterilem. Bene itaq sterilis dr̃.
quia contemplatiuam uitam pro ut
ẽ. nullus penetrare potest. siue quia
nullus de ea ꝑfecte p̃dicare sufficit
quod sentit. ut ꝑeam p̃dicando plures
filios gignere possit. Unde non in¬
merito ꝑannam quȩ inrterprȩtatur
grã figuratur: quia nemo ad ipsam
ꝑuenire sufficit nͥ ꝑdiuinam grãm.
S bene duas uxores habuisse descri¬
bitur: quia ꝑfectus quilibet p̃dica¬
tor non ẽ: nisi utramq uitam exerce¬
re nouerit. Debet ex amplexib fe¬
nenne transire adcomplexus anne
quia debet se prius ȩxercere in ac¬
tiua uita : ut dum multos filios ge¬
nerauerit. possit postmodum ad con¬
templatiuam uitam artiꝰ accingi.&
toto desiderio in eius contemplatio¬
ne morari. & ꝑfecta oꝑa gignere. Qͥ
bus urorib & filiis & filiab partes
tribuit: quia suminus uir siue infu¬

Expanded text:
am faciem sui conditoris animus inardescat. Haec enim significatur per Annam, quae interpretatur gratia, sed sterilem. Bene itaque sterilis dicitur, quia contemplativa vita prout est nullus penetrare valet. Sive quia nullus eam perfecte praedicare sufficit quod sentit, ut eam praedicando plures filios gignere possit. Unde non immerito per Annam, quae interpretatur gratia, figuratur: quia nemo ad ipsam pervenire sufficit, nisi per divinam gratiam. Sed bene duas uxores habuisse describitur, quia perfectus quilibet praedicator non est, nisi utramque vitam exercere noverit. Debet ex amplexibus Phenennae, transire ad complexus Annae: quia debet se prius exercere in activa, ut dum multos filios generaverit, possit postmodum ad contemplativam vitam arctius accingi, et toto desiderio in ejus contemplatione immorari, et perfecta opera gigneus uxoribus et filiis et filiabus partes tribuet: quia summus vir sive infi
Abbreviated transcription (Latin):
tetendit & parauit illum. & in ipso
parauit uasa mortis & reliq̃. Aliqͥn¬
do autem malorum insidie & intenti¬
ones figurantur ꝑu̾sorum sic̃ in
psalino legitur. Intenderunt arcũ
suum remamaram. Unde in hoclo¬
co dr̃. Arcus fortium suꝑatꝰ ẽ. De¬
niq quia uidȩi duritiam legis ue¬
lut cornua arcus corda noui testam̃ti
flectere noluerunt. s carnaliter sa¬
pere: & p̃dicationem saluatoris co¬
nati sunt suisꝑu̾sis intentionib
suꝑare. & praue de ipso sentire.
atq eccłiam ipsius contempne re.
& parare arcum siumi remamarã.
& ꝓpt̾ea deiecti sunt atq humi¬
liati: bene dictum ẽ. arcꝰ fortium
suꝑatꝰ ẽ. id ẽ. intentio iudeorum ꝑ¬
uersa qua prauȩ senserunt. & ex
ueteri testam̃to ꝓlata innouo in¬
firmata ẽ: qr ex hoc quod carnalit̃
inlege głati sunt. & eam quodammͦ
defendere suꝑbȩ uoluerunt. infir¬
mati sunt: & malum qđ de pha

Expanded text:
tetendit et paravit illum, et in ipso paravit vasa mortis , » etc. Aliquando autem malorum insidiae, et intentiones figurantur perversorum, sicut in Psalmo legimus: « Intenderunt arcum suum, rem amaram . » Unde et in hoc loco dicitur: « Arcus fortium superatus est. » Denique quia Judaei duritiam legis, velut cornua arcus corda Novi Testamenti, flectere noluerunt, sed carnaliter sapere, et praedicationem Salvatoris conati sunt suis perversis intentionibus superare, et prave de ipso sentire, atque Ecclesiam ipsius contemnere, et parare arcum suum rem amaram, et propterea dejecti sunt atque humiliati. Bene dictum est: « Arcus fortium superatus est. » Id est intentio Judaeorum perversa, quia prave senserunt, ex Veteri Testamento prolata, in Novo infirmata est. Quia ex hoc quod carnaliter in lege gloriati sunt, et ea quodammodo defendere superbe voluerunt, infirmati sunt, et malum q
Abbreviated transcription (Latin):
entia. nec in habitabit in corꝑe sub¬
dito peccatis. & spc̃ omnia scrutat᷑
etiam ꝓfunda dĩ. Uerum quia u¬
dĩ głantes inlege. altiora se queren¬
tes. & nesc ientes quia ds̃ ẽ scientia¬
rum & arbiter conscientiarum. &
carnaliter sapientes ita agere des¬
pererunt: a fastu sue suꝑbiȩ cor¬
tuentes. humiliati sunt. Nam se¬
quitur. Arcꝰ fortium suꝑatꝰ ẽ.&.
infirmi aceincti sunt robore. Arcꝰ
enim nomine insacro eloqͥo aliqͥn¬
do dies iudicii. uixta quod ꝑ psal¬
mistam dr̃. ostendisti popło tuo du¬
ra. potasti nos uino compunctionis.

Expanded text:
tabit in corpore subdito peccatis . » Et spiritus scrutatur etiam profunda Dei . Verum quia Judaei gloriantes in lege, altiora se quaerentes, et nescientes quia Deus est scientiarum, et arbiter conscientiarum, et carnaliter sapientes, ita agere despexerunt, a fastu suae superbiae corruentes, humiliati sunt. Nam sequitur: « Arcus fortium superatus est, et infirmi accincti sunt robore. » Arcus enim nomine, in sacro eloquio, aliquando dies judicii, juxta quod per Psalmistam dicitur: « Ostendisti populo tuo dura, potasti no
Abbreviated transcription (Latin):
canticis canticorum ex uoce electoꝵ
dicitur. Exultabimus & letabimur
unte. Ac si aꝑte dicatur. Non in no¬
bis s inte exultabimus & letabimur:
quia dum fortiores nos ad contemplan¬
da sublunia ꝑuenisse cognoscimus.
speninos in firmi uite de uenia pec¬
catorum sumimus. Unde recte
subinfertur. Exaltatum est cor¬
nu meum in deo meo. Quid igit᷑
ꝑcornu eccłiȩ. nisi regnum ipsius
accipere debemꝰꝰ Sicut eruim cor¬
nu carnem excedit: ita regnum
scẽ eccłiȩ ad uersa huius mundi
& desideria carnis transcendit.
Sed regnum indño exaltatum dicit᷑.
qm̃ ab ipso ubiq sublimatur. Quod
regnum primitiua ȩccłia. inter fines
iudeȩ angustatum habuit.
sed iam dilatatum ꝑgentes
acq sublimatum habetur. U nde
ꝑ ꝓpħam ei dr̃. Bilata locum tẽp¬
torii tuiꝰ. longos fac funiculos tuos.
& clauos tuos consolida. & pelles
tab̾na culorum extende. Addexte¬
ram enim & ad sinistram pene¬
trabis. & locum tuum gentes hȩ¬

Expanded text:
Canticis canticorum, ex voce electorum Canticis canticorum, ex voce electorum dicitur: « Exsultabimus et laetabimur in te . » Ac si aperte dicatur: Non in nobis sed in te exsultabimus et laetabimur, quia dum fortiores ad contemplanda sublimia pervenisse cognoscimus, spem nos infirmi in te, de venia peccatorum, sumimus. Unde recte subinfertur, « Et exaltatum est cornu meum in Deo meo. » Quid igitur per cornu Ecclesiae nisi regnum ipsius accipere debemus? Sicut enim cornu carnem excedit, ita regnum sanctae Ecclesiae adversa hujus mundi et desideria carnis transcendit. Sed hoc regnum in Domino exaltatum dicitur, quo ab ipso ubique sublimatur. Quod regnum primitiva Ecclesia intra fines Judaeae angustatum habuit, sed jam dilatatum per gentes atque sublimatum habetur. Undeata locum tentorii tui, longos fac funiculos tuos, et clavos tuos consolida, et pelles tabernaculorum tuorum extende . » Ad dexteram enim et ad sinistram penetrabis, et locum tuum gentes hae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. donec sterilis peꝑit septem.
mata ẽ. Numquid ipsa septem
peꝑit: Quamitis sterilis fuerit.
iinicum habebat quando ista dice¬
bit. Sed nec postea septem peperit.
siue sex quib septimus eẽt. ipse
famuhel: sed tres mares ꝙ du¬
as feminas. Deinde in illo popło
cumadhuc nemo regnaret. quid extre¬
mo posuit: Dat urtutem regibus
nr ĩs. exaltabit cornu xp̃i sui. Unde
dicebat si non ꝓpħabat: Contices
cant gͦ iuidȩi: conticescant multi
qui hoc iuxta hystoriam ꝓaccepto si¬
liodictum putant. Dicat anna ꝓphe¬
tando ꝓspiciens inse fecunditatem
ȩccłie. dicat. Dicat etiam eccłia xpĩ
ciuitas regis magni grã plena ꝓ le
fecunda: dicat. Exultauit cor me¬
um indomino. C or enim sc̃e eccłiȩ
non in reb transitoriis exultat. quia
potest quis gaudere incarnalibus.
non głatur ex ioc unditate trenaꝵ
rerum s indomino. uixta quodapo¬
stolus cominonet dicens. Qui głatur.
indomino głȩtur. Hinc enum in

Expanded text:
uia sterilis peperit septem, uia sterilis peperit septem, mata est? Numquid ipsa septem pepererat, quamvis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat. Sed nec postea septem peperit, sive sex, quibus septimus esset ipse Samuel, sed tres mares, et duas feminas. 7. Deinde in illo populo, cum adhuc nemo regnaret, quod in extremo posuit, dat virtutem regibus nostris, et exaltavit cornu Christi sui, unde dicant ergo Judaei, taceant multi, qui hoc juxta historiam pro accepto filio dictum putant. Dicat Anna prophetando, prospiciens in se fecunditatem Ecclesia dicat. Dicat etiam Ecclesia Christi, civitas regis magni gratia plena, prole fecunda, dicat: « Exsultavit cor meum in Domino. » Cor enim sanctae Ecclesiae non in rebus transitoriis exsultat: quia potest quis gaudere in carnalibus, non gloriatur ex jucunditate terrenarum rerum, sed in Domino; juxta quod Paulus commonet dicens: « Qui gloriatur, in Domino glorietur . » Hinc enim in
Abbreviated transcription (Latin):
lum qui alactẽ infantiȩ & parui¬
tate sensus educatum effecerit capacẽ
spũalis docꝰtrinȩ. Om̃is enim ut ait
uitulis & modio farinȩ & amphora
uini: hoc ẽ. insacrificio piȩ confes¬
sionis. mexercitio bonȩ operationis.
agra sacrȩ eruditionis. & fide sc̃ẽ
trinitatis pleniter instructum. quo
possit dicere cum ꝓpħa. reddemus
domino uitulos labiorum nr̃orum.
ferat dignȩ sacrificium corporis &
sanguinis dñi.¬
anna & ait. Exultauit cor meũ
indomino: & exaltatum est
cornumeum indeo meo. Hic enĩ
iam manifestissimȩ anna incanti¬
cosuo mutationẽ sicut suꝑius prę¬
diximus ueter is testamenti uelsa¬
cerdotii. innouum testamentum uł
tasse dicant. s tantummodo ꝓpter
filium impetratum dm̃ exultanti
prȩdicatione laudasse. Quid gͦ sibi
uult quod ait. arcus fortium suꝑa¬
tus ẽ. & infirmi accincti sunt forti¬
tudine. & repleti prius. ꝓpanibus
sẽ locauerunt. & famelici saturati

Expanded text:
lum a lacte infantiae et parvilum a lacte infantiae et parvitate sensus educatum, effecerit capacem spiritalis doctrinae. « Omnis enim, ut ait vitulis, et modio farinae, et amphora vini, hoc est in sacrificio piae confessionis, in exercitio bonae operationis, et gratia sacrae eruditionis, et fide sanctae Trinitatis pleniter instructum. Qui potest dicere cum propheta: « Reddemus Domino vitulos labiorum nostrorumferat digne sacramentum corporis et sanguinis Domi» CAPUT II. « Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. » Hinc enim jam manifestissime Anna in cantico suo mutationem, sicut superius praediximus, Veteris Testamenti, vel sacerdotii, in Novum Testamentum vel tasse dicant, sed tantummodo propter filium impetratum, Deum exsultanti praedicatione laudasse. Quid ergo sibi vult quod ait, « arcus fortium superatus est, et infirmi accincti sunt fortitudine, et repleti prius pro panibus se locaverunt, et famelici saturati
Abbreviated transcription (Latin):
ore ipsorum. & cȩt̾a que ad ueterẽ
hominem ꝑtinent. id ẽ. ad carnalẽ
conuersationeni. s scientiam quȩ ex
deo ẽ. inquirere satagant. Non sins
inhumana & carnali scientia legis
głantes: & ñ exeat uaniloqui um
rum: & sciant qr nemo p habere

Expanded text:
a quae ad veterem hominem pertinent, id est ad carnalem conversationem. Sed scientiam quae ex Deo est, inquirere satagant, non sint humana et carnali scientia legis gloriantes, et non exeat vaniloquium rum, et sciant quia nemo potest habere
Abbreviated transcription (Latin):
heli o fni & finees. facerdotes dñi.
Quia hystoria luce clarius patet:
ad spũalem intellectum transducim᷑ꝰ.
Ofni namq qui interprȩtatur discalci¬
atus. siue insania conuersionis ꝙ fi¬
nees quoq qui dicitur os mutum᷑: scͥ¬
bas & pharisȩos significant uideors:¬
ꝓpter sacrificia carnalia legis & sa¬
cerdotii ipsorum. Ipsi enim scribȩ &
nentes noluerunt ẽe subiecti: neo ipsũ

Expanded text:
Heli, Hophni et Phinees, sacerdotes Domini. Heli, Hophni et Phinees, sacerdotes Domini. Quia historia luce clarius patet, ad spiritalem intellectum transducimur. Hophni namque, qui interpretatur discalceatus sine insania conversionis: et Phinees quoque, qui dicitur os mutum, scribas et Pharisaeos significant Judaeorpter sacrificia carnalia legis et sacerdotii ipsorum. Ipsi enim scribae etitiae Dei contemnentes, noluerunt esse subjecti, nec ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tos: addamus illis ꝓpugnacula ar-
gentea. id ẽ. scientiam diuinarum
scͥpturarum: ut possit non solum
ꝓtegere infirmos. sed etiam docere
indoctos: ne semꝑ sterilis ꝑmaneat.
sta enim quamquam tunc eẽt uxor
inprȩdestinatione diuinȩ gr̃e . iuxta
quod sponsus loquit᷑ de ea. eguita¬
tui meo incurrib pharaonis assimi¬
laui te amica mea: idẽ tu ad huc in
currib pharaonis subuitia seruie¬
bas. subuitia currebas ingentilitate.
s ego attendi quidde te ꝑprȩdesti¬
nationem feti. equitatui meo assi¬
milaui te. idẽ electis meis te sumi¬
eam ꝓpͥo sanguine redemerat nec
desponsauerat. sterilis habebatur.
quia ei ꝑfidem coniuncta ñ erat.
S synagoga ei quo dammͦ filiosut¬
dixuniis ꝑlegem parere uidebatur.
Hȩc enim breuiter tangendo diges¬
simus: s. insequentib post aliqua
quȩ interpolata uidentur inhysto¬
ria ꝓlata plenius describere cona¬
bumir. Erant autem ibi duo filii

Expanded text:
tos, addamus illis propugnacula tos, addamus illis propugnacula gentea, id est scientiam divinarum Scripturarum, ut possit non solum protegere infirmos, sed etiam docere indoctos, ne semper sterilis permaneat. Ista enim quanquam tunc uxor esset in praedestinatione divinae gratiae, juxta quod sponsus loquitur de ea: « Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea , » id est, tu adhuc in curribus Pharaonis subintus serviebas, subintus currebas in gentilitate, sed ego attendi quid de te per praedestinationem fecit: « Equitatui meo te assimilavi, » id est electis meis te simieam proprio sanguine redemerat, nec desponsaverat, sterilis habebatur, quia ei per fidem conjuncta non erat, sed Synagoga ei quodammodo filiosdiximus, parere videbatur. Haec enim breviter tangendo, ut diximus, sed in consequentibus post aliqua quae interpolata videntur, in historia prolata plenius describere conabimur. Erant alibi duo filii
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. Lȩtare sterilis que ñ
paris: erumpe & clama quȩ non
parturis: quia multi filii deserte.
magis quam eius quȩ habet uirum
De qua etiam scͥptura ait. Qui ha¬
bitare facit sterilem indomo: ma¬
trem filiorum letantem. Quȩ olim
sterilis a fecunditate ꝓlis spũalis:
desistit. De qua incanticis canticoꝵ
apłi dicunt. Soror nr̃a par uula ẽ.
& ub̾a ñ ht̃. Quid faciemuis sorei
niẽ. indie quando alloquenda ẽ
Paruula inquiunt ẽ: quia ministeriũ
p̃dicationis ñ dummi sufficit subire᷑ ut
filios generans ab intimis mi steriis
uelut ex ub̃ib nutrire possit. Quid
ergo tͥ uidetur o synagoga de sorore
ad fidem: ut quȩ modo sterilis uidetur.
possit fȩcunda spũaliter filios gene¬
rare Synagoga tacente: ipse sponsuᷤ
siue apłi quid fieri debeat respondent.
Simurus ẽ: edificemus suꝑ eum pro¬
pugnacula argentea. Ac si diceret.
Sialiquos ht̃ inse fortes infide. uel cla¬
ros ingenio. uel philosophia instrue¬

Expanded text:
e non paris; erumpe et clama, quae non parturis, quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . » De qua etiam Psalmista ait: « Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . » Quae olim sterilis a fecunditate prolis spiritualis, desistit. De qua in Canticis canticorum Apostoli dicunt: « Soror nostra parvula est, et ubera non habet . » Quid faciemus sorori nostrae, in die quando alloquenda est: Parvula, inquiunt, est quia mysterium praedicationis nondum sufficit subire, ut filios generans ab intimis mysteriis, vel ut ex uberibus nutrire possit. Quid ergo tibi videtur, o Synagoga, de sorore ad fidem, ut quae modo sterilis videtur possit fecunda spiritualiter filios generare? Synagoga tacente, ipse sponsus sive Apostoli quid fieri debeat, respondent: Si murus est, aedificemus super eum propugnacula Si aliquos habet in se fortes in fide, vel claros ingenio, vel philosophia instruc
Abbreviated transcription (Latin):
nis accepit. S quia diu uota electo¬
rum gentilium data sunt. & lon¬
go tempore redemptionem suam ex¬
pectando genuerunt: & non meru¬
erunt eandem grãm ꝑcipere qua
fexundarentur. & saturarentur illo
cẏbo de quo dominus ait. qui man¬
ducat carnem meam & bibit sangui¬
nem meum. in me manet & ego in
eum: benedictum ẽ. Porro illa fiebat.

Expanded text:
nis accepit. Sed quia diu vota electonis accepit. Sed quia diu vota electorum gentilium dilata sunt, longo tempore redemptionem suam exspectando gemuerunt, et non meruerunt eamdem gratiam percipere, qua fecundarentur et saturarentur illo cibo de quo Dominus ait: « Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo . » Bene dictum est: « Porro Anna
Abbreviated transcription (Latin):
spontaneus. id ẽ xp̃i: qui sponte
grãm suam contulit ȩccłiȩ: qui ꝑ
totum iam uehitur orbem. Sed
quia eandem grãm non dum ad
manebat & tristabatur: recte
sub infertur. Porro illa flebat:
& ñ capiebat cibum. Ho ͤ est
quodbeatiis iob ex eadem ȩccłia
gentium. quȩ aduentum sui redẽp¬
toris desiderabat: loquitur dicens.
Numquid rugiet onager. cum ha¬
buer it herbamꝰ Quid namq ꝑ¬
onagrum. id ẽ ꝑ agrestem asinũ.
nisi gentilis popłs designatur:
Quem sicut natura extra stabula
discipline edidit: ita uagus in uo¬
luptatum suarum campo ꝑman¬
sit. Uita uamq beati iob attestan¬
te cognoscimus expectasse redemp¬
toris aduentum multos etiam ex
gentilib: ꝙ credimꝰ. Herba ergo
onagri ẽ. hȩc ipsa mediatoris in¬
caruatio: ꝑ quam ipsa gentilitas
ditor ex nr̃a substantia carnem su¬
mens. fenum fieri uoluit: ne nr̃a
gͦ herbam onager inuenit: cum gen¬
tilis popłs grãm diuinȩ incarnatio¬

Expanded text:
spontaneus, id est Christus qui sponte spontaneus, id est Christus qui sponte gratiam suam contulit Ecclesiae, qui per totum jam vehitur orbem. Sed quia eamdem gratiam nondum adhuermanebat et tristabatur, recte subinfertur: « Porro illa flebat, et non capiquod beatus Job ex eadem Ecclesia gentium, quae adventum sui Redemptoris desiderabat loquitur, dicens: « Nunquid rugiet onager cum habuerit herbam? » Quid per onagrum, id est agrestem asinum, nisi gentilis populus designatur? quem sicut natura extra stabula disciplinae edidit, ita vagus in voluptatum suarum campo permansit. Vita namque beati Job attestante, cognoscimus exspectasse Redemptoris adventum multos etiam ex gentilibus. Herba ergo onagri est haec ipsa mediatoris incarnatio, per quam ipsa gentilitas ditor ex nostra substantia carnem sumens fenum fieri voluit, ne nostra  Tunc ergo herbam onage. invenit, cum gentilis populus gratiam divinae incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ueris pigmentarii: Namad mirat᷑
quomodo gentium populus. nullo cir¬
cumcisionis mỹsterio mundatus.
nulli s ꝓpħarum ammonitionib
instructus: subito abimfimis uolup¬
tatib ꝑdesertum gentilitatis ꝙ ydo¬
latriȩ. Ad alta uircutum culmina
& ad amplexus sponsi ascendisset.
Et bene ait. sicut uirgula fumi ex
aromatib mẏrre & thuris d& uni¬
uersi pulueris pigmentarii: idẽ
gne amoris accensa. uel omi nisu
uirtutum ad cȩlestia tendit. ꝑ myr¬
ram mortificatio carnalrum uolupta¬
tum: ꝑ thus puritas orationum: &
in diuersis puluerib pigmentarii.
omnium uirtutum odor accipitur.
Unde & alibi stupens eccłia. dicit.
Nesciui: anima mea conturbauit
me. ꝓpter quadrigas aminadab.
Ac si dixisset. Nesciui o eccłia gen¬
tium dona grẽ spũalis inte eẽ: s
anima mea conturbauit me. ꝓpt̃
inductionem noui testamenti. &
ȩuangelicȩ quadrige. Aminadab
quippe interprȩtatur popłs m̃s

Expanded text:
veris pigmentarii? » Nam admiratur veris pigmentarii? » Nam admiratur quomodo gentium populus, nullo circumcisionis mysterio emundatus, nullis prophetarum admonitionibus instructus, subito ab infimis voluptatibus per desertum gentilitatis et idololatriae, ad alta virtutum culmina, et ad amplexus sponsi ascendisset. Et bene ait: « Sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii, » id est igne amoris accensa, vel omni nisu virtutum ad coelestia tendit. Per myrrham, mortificatio carnalium voluptatum. Per thus, puritas orationum: et in diversis pulveribus pigmentarii omnium virtutum odor accipitur. Unde alibi stupens Synagoga dicit, « Nescivi, anima mea conturbavit me, propter quadrigas Aminadab . » Ac si dixisset, Nescivi, o Ecclesia gentium, dona gratiae spiritualis in te esse, sed anima mea conturbavit me propter inductionem Novi Testamenti, et evangelicae quadrigae. Aminadab quippe interpretatur populus meus
Abbreviated transcription (Latin):
radios suȩ districtionis subtiaxit:
ego ineriorem lapsa sum. Wnde
& subiumxit. filii matͥs mneȩ. prigna¬
uerunt contͣ me. Filii matris. imun
beniguitatis & potentiȩ dĩ nos & angłi
conditi sumus: & ex eo quod rationales
sumus: quasi quandam societatem
fratnitatis habemus. Qui tamen ca¬
dentes angłi. quia ⁊ ante aduentũ sal¬
uatoris. & cotidie contra eccłiam gen¬
tium bellum gerunt: dicat. F ilii
matris meȩ. pugnauerunt contra
me. Ac si dicat. Quia creator meus
ingentilitate me deseruit: filii ma¬
trismeȩ pugnauerunt contra me.
Noli me despicere osynagoga: quia si
nigra sum ꝑmeritum:. formosa sum
ꝑ diuine predestinationis grãm. Sed
ideo sẏnagoga despiciebat eccłiam.
quia attendebat qualis erat᷑. s ig
le ingenium ornatam. diuina sci¬
licet illustratam gr̃a uenire ad xp̃m.
ait. Que ẽ ista. quȩ ascendit ꝑ deser¬
tum sicut uirgula fumi exaroma¬
tib mẏrre & thuris. & uniuersi pul¬

Expanded text:
districtionis subtraxit. districtionis subtraxit. Ego in errorem lapsa sum, unde et subjungit: « Filii matris meae pugnaverunt contra me . » Filii matris, immunbenignitatis et potentiae Dei, nos et angeli conditi sumus. Et ex eo quod rationales sumus, quasi quamdam societatem fraternitatis habemus: quia tamen cadentes angeli, et ante adventum Salvatoris, et quotidie contra Ecclesiam gentium bellum gerunt, dicat: « Filii matris meae pugnaverunt contra me. » Ac si dicat, quia creator meus in gentilitate me deseruit, « filii matris meae pugnaverunt contra me. » Noli me despicere, o Synagoga, quia si nigra sum per meritum, formosa sum per divinae praedestinationis gratiam. Sed ideo Synagoga contemnit Ecclesiam, quia attendebat qualis erat, sed ignle ingenium ornatam, divina scilicet illustratam gratia venire ad Christum, ait: « Quae est ista, quae ascendit per desertum sicut virgula fumi, ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pul
Abbreviated transcription (Latin):
destinationem & futuram grãm sy ua¬
goga ignorabat : gentilitatem despicie¬
bat: & insuꝑ etiam odio insequebat᷑.
Plam sequitur. Affligebat quoq
eam enula eius. & uehementer ange¬
bat: intantum ut ex probraret quod
conclusisset dominus uuluam eius.
Hulli gͥ legenti dubium ẽ. quod sy¬
nagoga udȩorum ȩccłiam gentium
ꝑsequuta ẽ: & ꝓpter idolatrie cul¬
tum contempnebat & exprobrabat.
Deniq etiam ipsa primrciua eccłia.
ignorans inisterium ipsus saluatio
nis: petrum redarguere uolebat qua¬
re iugressus ad cornelium ẽẽt. &. man¬
ducaret cum gentib: s petrus cum
diuinam grãm eis retulisset. głifica¬
uerunt dm̃. De qua etiam despectio¬
ne ydolatrie. eccłia ex gentib syna¬
goge respondit dicens. Nolite me
considerare quod fusca sum: quia deco¬
lorauit me sol. Ac si aꝑte dixisset.
Inde fusca sum unde peccatrix: qr me
sol decolorauit. id ẽ creator meus in
errore positam me deseruit: & radi¬

Expanded text:
destinationem et futuram gratiam Synadestinationem et futuram gratiam Synagoga ignorabat, gentilitatem despiciebat, et insuper etiam odio insequebatur. Nam sequitur: « Affligebat quoque eam aemula ejus, et vehementer angebat, intantum, ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam ejus. » Nulli igitur legenti dubium est, quod Synagoga Judaeorum Ecclesiam gentium persecuta est, et propter idololatriae cultum contemnebat et exprobrabat. Denique etiam ipsa primitiva Ecclesia ignorans mysterium salvationis ipsius, Petrum redarguere volebat, quare ingressus esset ad Cornelium et manducaret cum gentilibus. Sed Petrus cum divinam gratiam eis retulisset, glorificaverunt Deum . De qua etiam despectione idololatriae, Ecclesia ex gentibus Synagogae respondit, dicens: « Noli me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol . » Ac si aperte dixisset: Inde fusca sum, unde peccatrix, quia me sol decoloravit, id est creator meus in errore positam me deseruit, et radi
Abbreviated transcription (Latin):
deum cognoscere poterat: de quo p̃¬
dicator egregius ad romanos descri¬
bens ait. Inuisibilia enim ipsiꝰ. a
creatura mundiꝑea quȩ facta st̃
intellecta conspiciuntur: sempit̃¬
Unde de sapientib huius mundi
p̃misit dicens: quia quod notum ẽ
illis mauifesta uit. S. bene ait. tri¬
stis: quia dominus concluserat
uuluam eiꝰ. Deniq quia spũ alit̃
deo generare filios non poterat. an¬
xiȩ ferebat: scilicet quia. nondũ
aduenerat tempus miserendi eiꝰ:
ut a sua sterilitate aperiretur. ꝙ
spũaligr̃a fecundaretur. Cuuis fȩ¬
cunditatem longe considerans
ysaias. clamabat᷑. Lȩtare steri¬
solum non pariebat filios: uerum eti¬
am a gr̃a dominice incarnationis. &.
abamissione legis sterilem se uidebat.
Sed ut hoc ꝑpendere potuisset: ꝑ na¬
turale igenium intellexit. quia ip¬
sam dñs diligebat: scilicet non qualis
tunc erat. sed qualis inprȩdestinatio¬
ne futura erat. Sed quia hanc pre¬

Expanded text:
Deum agnoscere poterat. De quo prDeum agnoscere poterat. De quo praedicator egregius ad Romanos describens ait: « Invisibilia enim ipsius a creatura mundi, per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur . » Sempiteunde de sapientibus hujus mundi praemisit, dicens: « Quia quod notum est illis manifestavit, sed bene ait, tristis, quia Dominus concluserat vulvam ejus. Denique quia spiritualiter Deo generare filios non poterat anxie ferebat, scilicet quia nondum advenerat tempus miserendi ejus, ut a sua sterilitate aperiretur, et spirituali gratia fecundaretur. Cujus fecunditatem longe considerans Isaias, clamabat: « Laetare, sterisolum non pariebat filios, verum etiam a gratia Dominicae incarnationis, et ab amissione legis sterilem se videbat. Sed ut hoc perpendere potuisset, per naturale ingenium intellexit. Quia ipsam Dominus diligebat, scilicet non qualis tunc erat, sed qualis in praedestinatione futura erat. Sed quia hanc prae