comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã colũ bã sum baptitatus : ergonħabeo baptis mũ
Si baptis mũ non habeo. quare m̃ichi nondas quando
adte uenio& & ego in terrogo. Interim sequestremus
cuidictũ est. una ẽ colũba mea. una ẽ matrissuȩ Ad¬
huc quęrimꝰ aut mͥ dictũ ẽ auttibi dictũ ẽ. Seques¬
tremus cuidictũ sit. Hoc ergo quero : sicolũba es
simplex in nocens. sine felle. Pxcata inoculis: non sȩua
inunguib. Quȩro. utrũ adhiuus colũb& m̃bra ꝑti¬
neant auari. Raptores subdoli : ebriosiflagitiosi m bra
sunt colũbȩ huius Absit inquit. Etreuẽra fr̃s. Quis
hoc dixerit: ut nihil aliud dicã raptores solosdicã si¬
m̃bra accipitris possunt eẽ. ñ membra colũbȩ. Mil ui
rapiunt : accipitres rapiunt: coruirapiunt. Colũ lũ
bȩ ñrapiunt : ñdilaniant. Ergo raptores ñs m̃bra
colũbȩ. Non apud uos fuit uelunus raptor⁊ quare ma¬

Expanded text:
ipsam columbam sum baptizatus; ergo non habeo Baptismum: ipsam columbam sum baptizatus; ergo non habeo Baptismum: si Baptismum non habeo, quare mihi non das quando ad te venio? 12. Et ego interrogo: interim sequestremus, cui dictum sit, Una est columba mea, una est matri suae; adhuc quaerimus: aut mihi dictum est, aut tibi dictum est; sequestremus cui dictum sit. Hoc ergo quaero, si columba est simplex, innocens, sine felle, pacata in osculis, non saeva in unguibus; quaero utrum ad hujus columbae membra pertineant avari, raptores, subdoli, ebriosi, flagitiosi: membra sunt columbae hujus? Absit, inquit. Et revera, fratres, quis hoc dixerit? Ut nihil aliud dicam, raptores solos si dicam, membra accipitris possunt esse, non membra columbae: milvi rapiunt, accipitres rapiunt, corvi rapiunt; columbae non rapiunt, non dilaniant: ergo raptores non sunt membra columbae. Non apud vos fuit vel unus raptor? Quare ma
Abbreviated transcription (Latin):
de clamore corui. Nã paululũ ad tendat caritas ur̃a. &
timete insidias. immo cauete. & excipite uerba c̃tra dicen-¬
tiũ.respuenda ñ trans glutienda. & uiscerib danda.
Lacite inde qđ fecit dñs: quando illiobtuler̃ amarũ potum.
Sustauit & respuit. Sic & uos audite & abicite. Quid enĩ
dicunt : uideamꝰ. Ecce inquiqͥ. tues colũba. Ocatho¬
lica tibi dictũ ẽ. unaẽ colũba mea. una ẽ matris suȩ.
ibi certe dictũ ẽ. Ex pecta: nolime in terrogare. Si
mͥ dictũ est ꝓba primo: simichi dictũ ẽ: cĩto uoloau.¬
dire. In quit tibi dictũ ẽ Responde uoce. ocatholi¬
ce: michi. Hoc autẽ fr̃s qđ oremeo solius sonuit: sonuit
ut arbitror & decordib urĩs. & om̃s parit̃ diximꝰ. Aeccłȩ
catholicȩ dictũ ẽ. una ẽ colũba mea. una ẽ matrissuȩ̃.
rȩt̃ ipsã colũbã inquit : baptis mͦ ñ ẽ. Ergo prȩter

Expanded text:
de clamore corvi. Nam paululum attendat Charitas vestra, et de clamore corvi. Nam paululum attendat Charitas vestra, et timete insidias: imo cavete, et excipite verba contradicentium respuenda, non transglutienda et visceribus danda. Facite inde quod fecit Dominus, quando illi obtulerunt amarum potum; gustavit, et respuit : sic et vos, audite, et abjicite. Quid enim dicunt? videamus. Ecce, inquit, tu es columba, o Catholica, tibi dictum est, Una est columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. Exspecta, noli me interrogare: si mihi dictum est, proba primum; si mihi dictum est, cito volo audire. Inquit, Tibi dictum est. Respondeo voce Catholicae, Mihi. Hoc autem, fratres, quod ore meo solius sonuit, sonuit, ut arbitror, et de cordibus vestris, et omnes pariter diximus, Ecclesiae catholicae dictum est, Una est columba mea, unaBaptismus non est; ego praeter
Abbreviated transcription (Latin):
Medificauer̃ turrẽ excelsã. Uidit dñs suꝑbiã ipsorũ: &
hunc errorẽ illis inmitti fecit. ut ñ se cognoscerent lo¬
bia fecit diuersitates lingnarũ : humilit̾as xp̃i c̃gre¬
gauit diuersitates lunguarum. Iã qđ illa turris disso¬
ciauerat : eccła colligĩt. Deuna : linguę fac tesunt
multȩ. Noli mirari: suꝑbia hocfecit. De multis linguis fit
una. Noli mirari. caritas fecit. Quia & sisoni diuersi lin¬
guarũ sunt: in corde unus ds̃ inuocat᷑ : una pax custodit᷑.
Snde debuit ergo carissimi de monstrari sp̃s sc̃s. unitatẽ
quandã desigitans. nisiꝑcolũ bã ⁊ ut pacatę eecłȩ dicer&ur.
Una est coluba mea. Vnde debuit humilitas. nisipauẽ sim
ba: p̃ter unam colũbã. baptis muf eẽ non potest. Ergo
si apudte ẽ colũba. ł tues colũba : quando adte uenis. da
michi qđ ñhabeo. Scitis hoc ipsorũ eẽ ecce modo adte ue¬

Expanded text:
aedificaverunt turrim excelsam. Vidit Deus superbiam ipsorum, et aedificaverunt turrim excelsam. Vidit Deus superbiam ipsorum, et hunc errorem illis immitti fecit, ut non se cognoscerent lobia fecit diversitates linguarum, humilitas Christi congregavit diversitates linguarum. Jam quod illa turris dissociaverat, Ecclesia colligit. De una lingua factae sunt multae; noli mirari, superbia hoc fecit: de multis linguis fit una; noli mirari, charitas hoc fecit. Quia etsi soni diversi linguarum sunt, in corde unus Deus invocatur, una pax custoditur. Unde debuit ergo, charissimi, demonstrari Spiritus sanctus, unitatem quamdam designans, nisi per columbam, ut pacatae Ecclesiae diceretur, Una est columba mea? Unde debuit humilitas, nisi per avem ba, praeter unam columbam Baptismus esse non potest: ergo si apud te est columba, vel tu es columba, quando ad te venio, tu da mihi quod non habeo. Scitis hoc ipsorum esse: modo vo
Abbreviated transcription (Latin):
In t̃rogatis. quo ibimusꝰ adid qđemi sanguine meo. Qu
ergo⁊ ad gentes inquit. Putaui gedix ite baptizate a¬
questionẽ. docuit colũ ba. Dõ gratias: adgentes apłi missi
sunt. Si ad gentes : adom̃s linguas. Hõc significauit sp̃s
sc̃s diuisus in linguis. unitus incolũba. Hãc linguȩ diui¬
duntur ÷ haccolũba copulat. Linguȩ gentiũ concorda¬
runt: & una lingua a fricȩ discordaũit. Quid euiden¬
tius. fr̃s mei & incolũba unitas: inlingus. gentiũ soci¬
&ãs. Aliquando enĩ linguȩ ꝑsuperbĩam dĩs cordauer̃ :
& tunc s̃ factȩ linguȩ exuna multe. Post diluuiũ enĩ
suꝑbi quidã homines uelut aduersũs dm̃ semunire co¬
nantes : quasi esset aliquidͥ excelsũ dõ aut aliquid tutũ
suꝑbia exer̃ turrẽ. quasi nediluuio. si postea fiera
delerentur. Audierant enĩ & recensuerant : qx om̃is
iniquitas erat deleta diluuio. Ab iniquitate tẽperare
nolebant : altitudinẽ turris c̾tradiluuiũ requirebant.

Expanded text:
Interrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanguine meo. Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia dixit, Ite, baptizate Aquaestionem, docuit columba. Deo gratias: ad gentes Apostoli missi sunt; si ad gentes, ad omnes linguas. Hoc significavit Spiritus sanctus divisus in linguis, unitus in columba. Hac linguae dividuntur, hac columba copulat. Linguae gentium concordarunt, et una lingua Africae discordavit? Quid evidentius, fratres mei? In columba unitas, in linguis gentium societas. Aliquando enim et linguae per superbiam discordaverunt, et tunc sunt factae linguae ex una multae. Post diluvium enim superbi quidam homines, velut adversus Deum se munire conantes, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut aliquid tutum superbiae, erexerunt turrim; quasi ne diluvio. si postea fieret, delerentur. Audierant enim et recensuerant quia omnis iniquitas erat deleta diluvio: ab iniquitate temperare nolebant; altitudinem turris contra diluvium requirebant;
Abbreviated transcription (Latin):
in illo non nouerat ioħes : & hoc didicit ꝑ colũ bã. Dnm̃ enĩ nõue.¬
rat sedcũ bapti ⁊ anͥi sibi potestatẽ retenturũ & nulli seruo
eam daturũ nondũ nouerat. scđm hoc dixit : & ego nesciebã
eũ. &ut noueritis ꝗc hoc ibi didicit : ad tendite sequentia:
sed qui memisit baptizare in aqua ipse michi dixit᷑. suꝑquẽ
uideris spm descendentẽ quasi colũbã. & manentẽ suꝑ eum:

Expanded text:
in illo non noverat Joannes, et hoc didicit per columbam: Dominum enim novein illo non noverat Joannes, et hoc didicit per columbam: Dominum enim noverat, sed eum baptizandi sibi potestatem retenturum, et nulli servo eam daturum, nondum noverat; secundum hoc dixit, Et ego nesciebam eum. Et ut noveritis quia ibi hoc didicit, attendite sequentia: Sed qui misit me baptizare in aqua, ipse mihi dixit, Super quem videris Spiritum descendentem, quasi columbam, et m
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo anexhominibus Ergo netot baptismi dicerent᷑. qđ essent
serui quibaptizabant ac̃cepta potestate adño: sibi tenuit
dñs baptitandi potestatẽ : seruis ministeriũ dedit. Dicit
se seruiis baptitare : recte dicit sicut apłs dicit. Baptiisio¬
ui autẽ & s̃tephane domum: sed tãquã minister Ideo sisit
& malus. & contingat illi habere ministeriũ : & si eũ homines ñ
nouerant & s eum nouit : ꝑmittit ds̃ baptizaripeũ quisibi
tenuit potestatẽ: Hoc autem ioħes nonnouetat in dr̃o. Quia
tate. Nouerat hoc. Sed quid in eo nonnouerat⁊ quia sibi reten¬
turus erat baptismi sui potestatẽ ÷ & non eã trans misurus.
& trans laturus in aliquẽ seruum: sed si uebapti zaret inmi¬
nisterio seruus bonus. siuebapti zaret inmisterio seruus ma¬
lus ÷ non scir&e se ille quibapti zar&ur baptitari. nisi ab illo
qui sibi tenut bapti tandi potestatẽ. &ut noueritis fr̃s ꝗr hoc

Expanded text:
coelo, an ex hominibus ? Ergo ne tot baptismata dicerentur, quot essent coelo, an ex hominibus ? Ergo ne tot baptismata dicerentur, quot essent servi qui baptizarent accepta potestate a Domino; sibi tenuit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus baptizare; recte dicit, sicut Apostolus dicit, Baptizavi autem et Stephanae domum : sed tanquam minister. Ideo si sit et malus, et contingat illi habere ministerium, et si eum homines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi tenuit potestatem. 8. Hoc autem Joannes non noverat in Domino. Quia tate; hoc noverat. Sed quid in eo non noverat? Quia sibi retenturus erat baptismatis sui potestatem, et non eam transmissurus et translaturus in aliquem servum: sed sive baptizaret in ministerio servus bonus, sive baptizaret in ministerio servus malus, non sciret se ille qui baptizaretur baptizari, nisi ab illo qui sibi tenuit baptizandi potestatem. Et ut noveritis, fratres, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
transferret a sebapti ⁊andi potestatẽ: & constitueret in ali¬
quo seruo suo. & tantam ium daret. baptismo trans lato in
seruũ : quantã uim haber& baptismus datus ad nõ. Hoc
noluit. idõ ut in illo spes esset bapti ⁊atorũ ĩ a quo se bapti¬
statos agnoscerent. Noluit ergo seruũ ponere spem in seruo.
Ideoq clamabat apłs cũ uider&e homines uolentes ponere
spem inse ipso. Num quid pauł ꝓuob̾ crucifixus est ⁊aut in
nomine pauli baptitati estis⁊ bapti zauit ergo
paulus. tãquã minister non tãquã ipsa potestas.
baptitauit aut̃ dñs tãquã potestas. Intendite.
Et potuit hanc potestatẽ seruodare : noluit. Si
enĩ daret hanc potestatẽ seruis : id est ut ipsoꝵ
esset qđ dnĩ erat : tot essent baptismi qdđ essent
serui. Ut quomodo dictus est
baptis m
iohannis : sic diceraeur baptis mus petri : baptis.¬
mus iohannis dictus ẽ. Probabo ipsa ue ritate dicente
quando interrogauit iudȩos: baptis mus iohannis undȩ est. de

Expanded text:
transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizavit ergo Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potestas: baptizavit autem Dominus tanquam potestas. Intendite. Et potuit hanc potestatem servis dare, et noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est, ut ipsorum esset quod Domini erat, tot essent baptismi quot essent servi; ut quomodo dictum est baptisma Joannis, sic diceretur baptisma Petri, sic baptissma Joannis dictum est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos, Baptisma Joannis unde est? de
Abbreviated transcription (Latin):
mum iohannis nonquerunt. Qui acceperunt baptismũ iohan-¬
nis : baptis mũ xp̃i quȩ sierunt. Ergo xp̃o suffecit baptis¬
mũ iohannis quo modo non sufficeret. quando nec ipst erat
necessarius & Illi enĩ nullus baptis mus erat necessarius.
sed adhor tandos nos adbaptis mũ suũ ÷ suscepit baptis mã
serui. & neprȩponer&uf baptismus serui baptis modñi:
baptitati sunt alii baptis mo conserui. Sed ꝗ baptizati
sunt baptis mo conserui: oportebat ut baptiga¬
rentur baptis mo dñi. Qui autẽ baptizant᷑
baptis mo dnĩ : non opus habent baptis mo con
serui. Qm̃ ergo acceperat iohannes baptis¬
non ut nemo baptigar&ur baptismodñi
sed ut semꝑ ipse dñs bapti zar&e: Id actum
est. ut &ꝑ ministros dns baptitar& : id est & quos
ministri dñi bapti ⁊aturi erant : dñs baptitaret
ministeriũ latur. Talis erat baptismus iohannis: qualis
iohannes. Baptismus iustus tãquã iusti. tam̃ hominis:

Expanded text:
mum Joannis non quaerunt: qui acceperunt baptismum Joanmum Joannis non quaerunt: qui acceperunt baptismum Joannis, baptismum Christi quaesierunt. Ergo Christo suffecit baptismus Joannis. Quomodo non sufficeret, quando nec ipse erat necessarius? Illi enim nullus baptismus erat necessarius; sed ad hortandos nos ad baptismum suum, suscepit baptismum servi. Et ne praeponeretur baptismus servi baptismo Domini, baptizati sunt baptismate conservi, oportebat ut baptizarentur baptismate Domini: qui autem baptizantur baptismate Domini, non opus habent baptismate conservi. 6. Quoniam ergo acceperat Joannes baptisnon ut nemo baptizaretur baptismo Domini, sed ut semper ipse Dominus baptizaret: id actum est, ut et per ministros Dominus baptizaret, id est, ut quos ministri Domini baptizaturi erant, Dominus baptizaret, ministerium datur. Talis erat baptismus Joannis, qualis Joannes: baptismus justus tanquam justi, tamen hominis;
Abbreviated transcription (Latin):
uris. quid ibi scripsit sp̃s dĩ. Non tantũ ualeant spinȩ cura¬
rũ : ut effocent semen : quod seminatur in uobis. Quare
enĩ cogimur eadẽ rep&ere⁊ nisi ꝗc dememoria cordis
ur̃i sẽcuri nonsumus. Si ergo solus dñs baptizatus essoe
baptismo iohannis : nonde essent qui sic eũ haberent. ut
pu¬
actarent baptismũ iohannis maiorẽ esse quã ẽ baptismus xp̃i.
Dicerent enĩ. Usq adeo ille baptismus maiorẽ : ut solus xp̃s eo¬
baptitari meruisset. Ergo ut dar&ur nobis ad nõ exemplũ hu¬
militatis adꝑcipiendã: salutẽ baptismi : ꝓp̃c suscepit qđ ei opꝰ
non erat̃. sed propter nos opus erat. Crursus ne hoc ipsum qđ ac¬
cepit aiohanne. xp̃s prȩponer&ur baptismo xp̃i : ꝑmissi & alii sunt
sufficit : bapti sunt enĩ baptis mo xp̃i qc non baptimus xp̃i erat
baptis mus iohannis. Qui accipiunt baptis mum xp̃i : baptis¬

Expanded text:
vestris quod ibi scripsit Spiritus Dei; non tantum valeant spinae curavestris quod ibi scripsit Spiritus Dei; non tantum valeant spinae curarum, ut effocent semen quod seminatur in vobis: quare enim cogimur eadem repetere, nisi quia de memoria cordis vestri securi non sumus? si ergo solus Dominus baptizatus esset baptismo Joannis, non deessent qui sic eum haberent, ut putarent baptismum Joannis majorem esse, quam est baptismus Christi. Dicerent enim: Usque adeo illud baptisma madaretur nobis a Domino exemplum humilitatis, ad percipiendam salutem baptismatis, Christus suscepit quod ei opus non erat, sed propter nos opus erat. Et rursus, ne hoc ipsum quod accepit a Joanne Christus, praeponeretur baptismati Christi, permissi sunt suffecit: baptizati sunt enim baptismo Christi; quia non baptismus Christi erat baptismus Joannis. Qui accipiunt baptismum Christi, baptis
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. &unde accepit: nisi ab ipso dño iħuapo ͦ Abillo ut
baptizare posset accepit. quẽ postea bapti zauit. Nolite mirari.
sic enĩ fecit hoc xp̃s in iohanne. quomodo quiddã fecit inmatre.
De xp̃o enĩ dictũ est. omĩa ꝑ ipsum facta sunt. Si omĩa ꝑ ipsũ.
& maria ꝑipsum facta ẽ dequa postea natus ẽ. xp̃s. Intendat
caritas ur̃a. quomo creauit mariam &creatus est ꝑmariam ÷
sic dedit baptis mũ iohanni. & baptizatus est a iohanne. Adhoc
ergo accepit baptismũ aiohan ne : ut accipiens qđ inferius
erãt ab inferiore. ad iqd qđ superius erat. hortar&ur infe¬
riores. Sed quare non solus ipse bapti zatus ẽ. aiohanne. si
adhoc missus erat iohannes ꝑquẽ bapti zarcur xp̃s ut pa¬
rar& uiã dño. id est ipsi xp̃o ⁊ & hoc iã diximus. Sed com¬
memoramus. qr necessarium ẽ prȩsenti questioni. Si solus
qđ dicimus ÷ non tantũ ualeat scłm ut deleat de cordibus

Expanded text:
quitur. Et unde accepit, nisi a Domino Jesu Christo? Ab illo ut quitur. Et unde accepit, nisi a Domino Jesu Christo? Ab illo ut baptizare posset accepit, quem postea baptizavit. Nolite mirari: sic enim hoc fecit Christus in Joanne, quomodo quiddam fecit in matre. De Christo enim dictum est, Omnia per ipsum facta sunt : si omnia per ipsum, et Maria per ipsum facta est, de qua postea natus est Christus. Intendat Charitas vestra, Quomodo creavit Mariam, et creatus est per Mariam; sic dedit baptismum Joanni, et baptizatus est a Joanne. 5. Ad hoc ergo accepit baptismum a Joanne, ut accipiens quod inferius erat ab inferiore, ad id quod superius erat hortaretur inferiores. Sed quare non solus ipse baptizatus est a Joanne, si ad hoc missus erat Joannes, per quem baptizaretur Christus, ut pararet viam Domino, id est ipsi Christo? Et hoc jam diximus; sed commemoramus, quia necessarium est praesenti quaestioni. Si solus quod dicimus; non tantum valeat saeculum, ut deleat e cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrere qͥd in eo ioħannes nondũ nouerat & ꝑcolũ bã didicit.
uare missus .ẽ. iohannes baptizans. iã memini mequantũ
potui dixisse caritati ur̃ȩ. Si enĩ baptis mus ioħi s neces¬
sarius erat saluti nr̃ȩ. & modo debuit exerceri. Non enĩ
modo non saluant᷑ homines. aut modo non plures saluantur.
aut alia tunc salus erat. & alia modo. Si mutatꝰ est xp̃s mutata
tari xp̃m. Quare oportuit nascixpm. quare oportuit
crucifigi xp̃m: Si enĩ uiã humilitatis de mostraturus
aduenerat & se ipsũ facturus ipsam humilitatis uiam
in om̃ib ab eo implenda erat humilitas. Ructoritatẽ dare
baptismo suo hinc dignatꝰ ẽ : ut cognos cerent serui. quanta
enĩ hoc erat iohanni ut ipsius baptismus dicet᷑. hoc ad tendat
nullus ante illũ iustorũ. nullus post illũ utacciperae baptismũ.
quibaptis mus ipsius dicer&ur. Accepit quidẽ non enĩ ase
poss& aliquid. Si enĩ ase quis loquitur mendaciũ desuo lo-¬

Expanded text:
re quid in eo Joannes nondum noverat, et per columbam didicit. 3. Quare missus est Joannes baptizans? Jam memini me quantum potui dixisse Charitati vestrae. Si enim baptismus Joannis necessarius erat saluti nostrae; et modo debuit exerceri. Non enim modo non salvantur homines, aut non modo plures salvantur, aut alia tunc salus erat, et alia modo. Si mutatus est Christus, mutata zari Christum? Quare oportuit nasci Christum? quare oportuit crucifigi Christum? Si enim viam humilitatis demonstraturus advenerat, et seipsum facturus ipsam humilitatis viam; in omnibus ab eo implenda erat humilitas. Auctoritatem dare baptismo suo hinc dignatus est, ut cognoscerent servi quanta enim erat hoc Joanni, ut ipsius baptismus diceretur. 4. Hoc attendat, nullus ante illum justorum, nullus post illum, ut acciperet baptismum, qui baptismus illius diceretur. Accepit quidem; non enim a se posset aliquid: si enim a se quis loquitur, mendacium de suo lo
Abbreviated transcription (Latin):
icut dñs uoluit addiem ꝓmissionis nõe ꝑuenimꝰ. Prestabit
&iam hos. ut ad ipsius ꝓmissionis redditionẽ ꝑueni-¬
Tunc enĩ ea quȩ dicimꝰ. & nobis &uobis
utilia sunt. si abipso sunt. Quȩ autẽ ab homine sunt m̃dacia
catũ. Si quid autẽ homo habet ueritatis atq iustitię. ab illo
fonte. ẽ. quẽ debemꝰ sitire in hacheremo. ut exeo quasi gut-¬
tis quib: dã inrorati. & inhac peregrinatione in teri con¬
solati. ne deficiamur inuia. uenire adei requiem. satiorã-¬
tẽ qr ÷ possimus. Si ergo quiloquitur m̃datiũ. desuo loqui.
est. Siergo uerax iohannes. & uerax. ẽẽ. homo non potest
nisi aueritate. a quo erat uerax. nisi abeo quidixit. ł go
sum ueritasꝰ Non ergo possit dicere aut ueritas contra ueracem.
aut uerax c̃traueritatẽ. Ueracẽ ueritas misit. & ĩdõ uerax erat.
qm̃ aueritate missus erat. Siueritas. ioħannẽ miserat. xp̃s eum
miserat. Sed qđ xp̃s cũ patre facit. pat̾ facit. pat̾ facit sine filio.

Expanded text:
icut Dominus voluit, ad diem promissionis nostrae pervenimus: praestabit etiam hoc, ut ad ipsius promissionis redditionem peTunc enim ea quae dicimus, et nobis et vobis si utilia sunt, ab ipso sunt: quae autem ab homine sunt, mendacia catum. Si quid autem habet homo veritatis atque justitiae, ab illo fonte est quem debemtis quibusdam irrorati, et in hac peregrinatione interim consolati, ne deficiamus in via, venire ad ejus requiem satietatemque possimus. Si ergo qui loquitur mendacium, de suo loquituest: si ergo verax est Joannes, et verax esse homo non potest, nisi a veritate; a quo erat verax, nisi ab eo qui dixit, Ego sum veritas ? Non ergo, posset dicere, aut veritas contra veracem, aut verax contra veritatem. Veracem veritas misit; et ideo verax erat, quoniam a veritate missus erat. Si veritas Joannem miserat, Christus eum miserat. Sed quod Christus cum Patre facit, Pater facit: et quod Pater
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. ipse .ẽ. qui baptizat inspũ scõ. & nonnouerat eũ. sedcalũ.
ba descendente cognouit eũ. & colũba uero tunc descendit
quando dñs ab aqua ascendit. Tunc autẽ cognouerat io¬
hannes dnm quando adeũ dñs adaquam ueniebat : mani¬
festatur nobis. qr iohannes scđm aliquid nouerat. scđm
aliquid nondũ nouerat dnm. Nisi autẽ hoc intellexeri¬
mus mendax erat. Quomodo erit uerax agnoscens qui-
dicit. tu adme uenis baptitari. & ego ate dẽbeo baptiza¬
ri ⁊ uerax.ẽ. cũ hoc dicit. Et quomodo rursus uerax est cũ
dicit. Ego non noueram eũ sedquimemisit baptizare in a-¬
qua ipse michi dixit. suꝑ quẽ uideris spm̃ descendentẽ sic̃¬

Expanded text:
eum, ipse eum, ipse ba descendente cognovit eum; columba vero tunc descendit, quando Dominus ab aqua ascendit; tunc autem cognoverat Joannes Dominum, quando ad eum Dominus ad aquam veniebat: manifestatur nobis quia Joannes secundum aliquid noverat, secundum aliquid nondum noverat Dominum. Nisi autem hoc intellexerimus, mendax erat. Quomodo erat verax agnoscens, qui dicit, Tu ad me venis baptizari, et ego a te debeo baptizari? Verax est cum hoc dicit? Et quomodo rursus verax est cum dicit, Ego non noveram eum; sed qui misit me baptizare in aqua, ipse mi
Abbreviated transcription (Latin):
deris spm̃ descendentẽ sicut colũbã. & rro manentẽ suꝑ
eũ. ipse.ẽ. quibaptizat inspũ scõ. Hoctibi o iohanñ dioxit.
quite misit ⁊ manifestũ quia hoc. Quis ergo temisitꝯ For¬
te pat̃ & uerus ds̃ pat̃. & ueritas dĩ. filius. Sĩpat̾ sine filiote mi¬
sit & ds̃ sine ueritate temisit. Si idõ aut̃ uerax es. qx ueritatẽ
loqueris. & exueritate loqueris : non te misit pat̾ sine filio. &
simulte misit pat̃ & filius. Siergo & filius temisit cũ patre
quomodo nesciebas eũ a quo missus esꝰ quẽ uideras : inuerita¬
non nouerat. an ut plenius noss&e quẽ iã nouerat ⁊ si enm
om̃i exparte non nossce nonuenienti ad fluuium ut bapti¬
taretur. diceret. Ego ate debeo baptizari & tu uenis ad me o
Nouerat ergo. Quando autẽ colũba descendit. iã baptizato
dño. & ab̃ aqua ascendente. At si ille quieũ misit. dixit. suꝑ
quẽ uideris spm descendentem sicut colũ bã & manentẽ suꝑ

Expanded text:
ntem, sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. Hoc tibi, o Joannes, dixit qui te misit? Manifestum quia hoc. Quis ergo te misit? Forte Pater. Verus Deus Pater, et veritas Deus Filius: si Pater sine Filio te misit, Deus sine veritate te misit: si ideo autem verax es, quia veritatem loqueris, et ex veritate loqueris; non te misit Pater sine Filio, sed simul te misit pater et Filius: si ergo et Filius te misit cum Patre, quomodo nesciebas eum a quo missus es? Quem videras in veritanon noverat, an ut plenius nosset quem jam noverat? Si enim omni ex parte non nosset, non venienti ad fluvium ut baptizaretur diceret, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? noverat ergo. Quando autem columba descendit? Jam baptizato Domino, et ab aqua ascendente. At si ille qui eum misit, dixit, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super
Abbreviated transcription (Latin):
titari. baptitatus dñs ascendit ab aqua. aperiuntur
cȩli. descendit sp̃s. modo illũ cognosco iohannes si modo
illũ cognoscit. cui dixit antea. ego ate debeo bapti zarr
siautẽ non eũ modo cognoscit. quła iã nouerat eũ qrud ẽ.

Expanded text:
tizari. Baptizatus Dominus ascendit ab aqua, aperiuntur tizari. Baptizatus Dominus ascendit ab aqua, aperiuntur coeli, descendit Spiritus, modo illum cognoscit Joannes: si modo illum cognoscit, quid dixit antea, Ego a te debeo baptizari? Si autem non eum modo cognoscit, quia jam noverat eum, quid est
Abbreviated transcription (Latin):
descendit suꝑ dnm. nisi postea quã ascendit abaqua baptis-¬
mi. Dñs baptitatus ascendit abaqua. apti sunt caeli. &iudit
suꝑ eũ colũbam. Si ergo postbaptis mũ descendit cobõba. ante.¬
quã baptitaretur dñs. dixit illi iohannes. Tu ad me uenis ego
Mte debeo baptizari. Ante illũ nouerat. quidicit. Tuadine ue-¬
nis. ego ate debeo baptizari. Quomodo ergo dixit. & ego nescie.¬
bã eũ. sed qui memisit baptizare in aqua ipse michi dioxit. suꝑ
quẽ uideris spm̃ descentẽ sicut colũbã & manentẽ super¬
⁊ non paruã uidistis suꝑ ẽ. ut ipsius solutionẽ dñs det. Tamen
illud dico. si uidistis questionẽ non iẽ. parũ. Ecce positus
est iohannes ante oculos uros. stans ad fluuiũ iohannes bap.¬
tista. Ecce uenit dñs adhuc baptizandus nondũ bapti¬
tatus. Audi uocẽ iohannis. Tuadme uenis ego ate
debeo baptizari. Ecce iã cognoscit dnm̃. aquo uult bap¬

Expanded text:
descendit super Dominum, nisi posteaquam ascendit ab aqua baptisdescendit super Dominum, nisi posteaquam ascendit ab aqua baptismi. Dominus baptizatus ascendit ab aqua, aperti sunt coeli, et vidit super eum columbam. Si ergo post baptismum descendit columba, et antequam baptizaretur Dominus, dixit illi Joannes, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari? ante, illum noverat, cui dixit, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari? quomodo ergo dixit, « Et ego nesciebam eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit, Super quem vidistis: superest ut ipsius solutionem Dominus det. Tamen illud dico, si vidistis quaestionem, non est parum. Ecce positus est Joannes ante oculos vestros, stans ad fluvium Joannes Baptista; ecce venit Dominus adhuc baptizandus, nondum baptizatus: audi vocem Joannis, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari; ecce jam cognoscit Dominum, a quo vult bap
Abbreviated transcription (Latin):
c̃o parari xp̃o. cuius se iohannes dixit indignũ soluere corri.¬
giam calciam̃tie siergo ille xp̃c tantȩ excellentiȩ homo ds.
solus baptizaret᷑ baptismo iohannis : quid dicturi erant homines
quale baptis mũ habuit iohannes ÷ magnũ baptismũ habuit. in¬
efabile sacram̃tũ. Uide qr solus xp̃s meruit baptizari iohannis
baptismo. Atq. ita maior uideretur baptismͦ serui. quã baptis¬
mus dñi. Baptitati sunt & alii baptismo iohannis ĩ ne melior bap.
dñõ suscipiente baptis mũ serui. non dedignarentur alii ser.¬
ui. suscipere baptis mũ dñi. Adhoc ergõ missus erat iohannes.
sed norierat xp̃m. An non noueratꝰ srnon nouerat. Quare di.¬
cebat quando uenit ad fluuiũ xp̃s: ego ate debeo baptizariꝰ
hoc ÷ scio quisis. Si ergo iã nouerat. certe tune cognouit. quan.¬
do uidit colũbam descendentẽ : manifestũ. ẽ. qe colũba non

Expanded text:
comparari Christo, cujus se Joannes dixit indignum solvere corricomparari Christo, cujus se Joannes dixit indignum solvere corrigiam calceamenti? Si ergo ille Christus tantae excellentiae homo Deus, solus baptizaretur baptismo Joannis, quid dicturi erant homines? Qualem baptismum habuit Joannes? Magnum baptismum habuit, ineffabile sacramentum: vide, quia solus Christus meruit baptizari Joannis baptismo. Atque ita major videretur baptismus servi, quam baptismus Domini. Baptizati sunt et alii baptismo Joannis, ne melior bapti, ut Domino suscipiente baptismum servi, non dedignarentur alii servi suscipere baptismum Domini: ad hoc ergo missus erat Joannes. 15. Sed noverat Christum, an non noverat? Si non noverat, quare dicebat quando venit ad fluvium Christus: Ego a te debeo baptizari? hoc est, Scio qui sis. Si ergo jam noverat, certe tunc cognovit quando vidit columbam descendentem. Manifestum est quia columba non
Abbreviated transcription (Latin):
cepturus baptis mũ abono seruo. qui passionem suscepit aser¬
uis malis Intendite ergo baptitato dño. si proptea baptiza.¬
uit iohannesiut in eius baptis modñs ostenderet humilitatẽ. ne¬
mo alius baptizaretur baptismo ioħ is Multi autẽ baptiza¬
ti sunt baptismo iohannis. baptitatus ÷ & dñs baptismo ioħ
& cessauit baptis mũ iohannis. Inde iã missus ẽ. in car cerem
iohannes. de inceps nemo baptizatus inuenitur. illo baptis¬
mate. Si ergo propterea uenit & iohannes bapti zans ut dñi nob̾
humilitas de monstraret᷑. ut quia ille suscepit aseruo. nos non
de dignaremur suscipere acdño : dnm̃ solũ iohannes baptiza¬
ret. Sed sisolũ dnm̃ iohannes baptizaret. nonde essent quipu¬
tarent. Sanctͥus fuisse baptis mũ iohannis quã xp̃i. quasi
tiSãti sumꝰ. non tantũ nos sed &iuuuersus orbis terrarum. &
baptitatur usque in finẽ. Quis nr̃m potest exaliqua parte

Expanded text:
cepturus baptismum a bono servo, qui passionem suscepit a sercepturus baptismum a bono servo, qui passionem suscepit a servis malis? Intendite ergo. Baptizato Domino, si propterea baptizavit Joannes, ut in ejus baptismo Dominus ostenderet humilitatem, nemo alius baptizaretur baptismo Joannis? Multi autem baptizati sunt baptismo Joannis; baptizatus est Dominus baptismo Joannis, et cessavit baptismum Joannis: inde jam missus est in carcerem Joannes; deinceps nemo baptizatus invenitur illo baptismate. Si ergo propterea venit et Joannes baptizans, ut Domini humilitas nobis demonstraretur, ut quia ille suscepit a servo, nos non dedignaremur suscipere a Domino; Dominum solum Joannes baptizaret? Sed si solum Dominum Joannex baptizaret, non deessent qui putarent sanctius fuisse baptisma Joannis quam Christi: quasi tizati sumus, non tantum nos, sed et universus orbis terrarum, et baptizatur usque in finem. Quis nostrum potest ex aliqua parte
Abbreviated transcription (Latin):
retur. nec quid in illo lauar&ur. suscepit aseruo baptisiũ.
& tãquã allocutus. ẽ. filiũ suꝑbientẽ &extollentẽ se. ac de¬
dignantẽ forte accipere cũ idiotis. unde ei salus possoe ue¬
nire. & quasi dicens. Quantũ te extendis. quan tum
ex collis⁊ quanta ẽ. excellentia tua. quanta gratia
tua⁊ maior potest esse quã mea: siego ueni adseruũ. tude¬
dignaris uenire addnm̃ siego suscepi baptis mũ serui. tude¬
dignaris adnõ baptizari Namut noueritis fr̃s mei. ꝗe non
ex necessitate alicuius uinculi peccati dñs ueniebat ad ipsum
iohannẽ : sicut dicunt alii euangelistȩ. cũ adillũ ueniret bapti.¬
tandus dñs. Ait ipse iohannes. Tu ad me uenisa egoate debeo
baptizari. Et quid ei respondit ⁊ sine modo impleatur omĩs
iustitia. Quid ẽ.impleatur omnis tustitia ⁊ mori ueniꝓhomini.¬
b baptitari non habeo ꝓhominibus : quid ẽ. impleatur omnis
uistitia s impleatur om̃is humilitas. Quid ergo. nonerat sus¬

Expanded text:
n illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat ad ipsum Joannem; sicut dicunt alii evangelistae, cum ad illum veniret baptizandus Dominus, ait ipse Joannes: Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari. Et quid ei ipse respondit? Sine modo; impleatur omnis justitia . Quid est, impleatur omnis justitia? Mori veni pro hominibus, baptizari non habeo pro hominibus? Quid est, impleatur omnis justitia? Impleatur omnis humilitas. Quid ergo? non erat sus
Abbreviated transcription (Latin):
ata .ẽ. iohanni ꝑ colũbã. quã ñuenerat in xp̃o iohannes. Quã iuis
iã noss& xp̃m : exposui quantũ arbitror scĩtati urȩ. Sed quare
hanc ipsã rẽꝑcolũ bã oportuit demonstrari. sibreuit̃ dicipossor
dicerem. Sed qui adudicendũ ẽ. & onerare uos nolo : quomodo
aduitussum orationib ur̃ĩs. ut illud qđ ꝑmisi implerẽ : Ad ui¬
uate &iã. atq &iã pia intentione. & uotis bonis. & illud appare¬
bit uobis. quare ioħes qđ didicit in dño. qc ipse . ẽ. quibaptizat
in spũ scõ. & nulli seruo suo trans legauit potestatẽ. baptitandi.
ñ debuit discere nisi ꝑcolũbã. Ex Eł.u. InCIΡIT UI

Expanded text:
ata est Joanni per columbam, quam non noverat in Christo Joannes, quamvis ata est Joanni per columbam, quam non noverat in Christo Joannes, quamvis jam nosset Christum, exposui quantum arbitror Sanctitati vestrae: sed quare hanc ipsam rem per columbam oportuit demonstrari, si breviter dici posset, dicerem: sed quia diu dicendum est, et onerare vos nolo, quomodo adjutus sum orationibus vestris, ut illud quod promisi, implerem; adjuvante etiam atque etiam pia intentione et votis bonis, et illud apparebit vobis, quare Joannes quod didicit in Domino, quia ipse est qui baptizat in Spiritu sancto, et nulli servo suo translegavit potestatem baptizandi, non debuit discere nisi per columbam. TRACTATUS VI. I
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiã. Noli imitari malũ p̃dicatorẽ. sedimitare bonũ
quitibi p̃dicat᷑. Ap̃s ergo aquibdã. ꝑ inuidiã p̃dicabat
Et quidest in uidere : horrendũ malũ. Ipso malo ⁊abulis de¬
iectus ẽ. ipsum de iecit multũ maligna pestis. Et habebant
reꝰ qe xp̃m p̃dicabant. Qui autẽ inuidet. odit. & qui odit quid
de illo dicitur  audi apłm iohanñ e. Qui odit fratrẽ suũ homi¬
cida est. Ecce post iohannẽ. baptizatũ ẽ: post homicidã ñ ẽ
baptizatũ. qc iohannes dedit baptis mũ suum. homicida dedit
baptimũ xp̃i. Quod sacram̃tũ tã scm̃ ẽ. ut nec homicida minis¬
trante. polluatur. Nonres puo iohannẽ. sed potius credo iohan¬
ne. Quid credo iohanniꝰ quod didicit ꝑ colũ bam. Quid didicit
ꝑcolũbã. hic est quibaptitat in spũ scõ. Iã ergo fr̃s tenete hoc
& cordib urĩs infigite. Sienĩ hodie uoluerõ plenius dicere qua¬
re quare ꝑcolũbam : tẽpꝰ ñ sufficit. Quia enĩ res dicenda in sinu¬

Expanded text:
invidiam. Noli imitari malum praedicatorem, sed imitare bonum qui tibi praedicatur. Christus ergo a quibusdam per invidiam praedicabatur. Et quid est invidere? Horrendum malum. Ipso malo zabolus dejectus est, ipsum dejecit multum maligna pestis: et habebant ristum praedicabant. Qui autem invidet, odit; et qui odit, quid de illo dicitur? Audi apostolum Joannem: Qui odit fratrem suum, homicida est . Ecce post Joannem baptizatum est, post homicidam non baptizatum est; quia Joannes dedit baptismum suum, homicida dedit baptismum Christi. Quod Sacramentum tam sanctum est, ut nec homicida ministrante polluatur. 20. Non respuo Joannem, sed potius credo Joanni. Quid credo Joanni? Quod didicit per columbam. Quid didicit per columbam? Hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Jam ergo, fratres, tenete hoc, et cordibus vestris infigite. Si enim hodie voluero plenius dicere quare per columbam, tempus non sufficit. Quia enim res discenda insinu
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ illũ sunt. & nisi uenerit ad salutare baptis ma ubi pec.¬
cata soluuntur ⁊ cũ om̃i excellentia sua. non potest intra-¬
re in regnũ caelorũ. Sed ut illã exccellentiã inuitar& dñs
adbap̃tismũ suũ. ut peccata illi dimit terentur. uenit ipse

Expanded text:
super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi pecsuper illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
sioris gratiae cathecumini. Fit enĩ aliquando. ut iudeas
cat hecuminum abstinentẽ ab omni concubitu. uale faci.¬
entẽ scło. renuntiantẽ om̃ib quȩ possidebat. dis tribuen¬
tẽ pauperib &chaticuminus ÷ instructus. &iam fortedor¬
trina salutari. supra multos fideles. Lim̃dũ est huic nedi.¬
cat apud se met ipsum debaptis moscõ. quopeccata dimit.¬
tuntur. Quid plus accepturus suma fcce ego melior sum illo
fideli & illo fideli. Cogitans fideles. aut coñ iuigatos. aut forte
idiotas. aut habentes & possidentes ressuas. quãs ipse distribuit
iã pauperib & meliorẽ searbitrans esse. quã ille qui iã hapti¬
Tatus est dedignetur uenire adbaptis mũ. dicens. Hoc sũ
accepturus. quodhabet ille & ille. & ꝓponat sibi eos quos con¬
tẽnit. & quasi sordeat illi hoc accipere. quod acceper̃ inferio.¬
res. quia iam uidetur ipse sibi melior. &tam omĩa peccata

Expanded text:
sioris gratiae catechumeni. Fit enim aliquando ut videas sioris gratiae catechumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possidebat, distribuentem pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et proponat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata
Abbreviated transcription (Latin):
inspusco. Et ego uidi & testimoniũ ꝑhiburquisthaceses
fuliuis dĩ. Intendat modo nobiscũ caritas urda loliannes
quando didicit xpm missus ẽ. enĩ ut baptatar& ina qua
que sitũ sẽ. quare. ut mani festaretur israbela draeis. Q nod
pfuit baptis mus iohannis fr̃s mei÷ sꝓfuit aliquido &e mo¬
No maneret & bapti tarentur homines baptis mo iob¬
annis a sic uentrent adbaptis mũ xp̃i. Sed quid duie nuar
manifestaretur is rabeli. id est ipsi usrł. populo isrł ut maru¬
festaretur. xp̃s. uenit baptitare inaqua. Accepat mnplten¬
riũ baptismi iohannes in aqua penitentiȩ. parare uã año
non ecistens dñs. At ubi cognitus iẽ. dñs. superfluoei
uoaparabatur quia cognoscentibusse. ipse factus ẽi uuo
eaque nondurauit diubaptis mus iohannis. Sed quomo¬
do demonstratus est. dñs humilis: utido acdũ pop
cito
mũ serui& ut tu non dedignebrͤis suscipere baptismũ dñi.
ntendat caritas ur̃a. Fũturi erant in ȩcłȩa aliqui eacel¬

Expanded text:
et ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei. » Intendat modicum Charitas vestra: Joannes quando didicit Christum? Missus est enim ut baptizaret in aqua. Quaesitum est quare? Ut manifestaretur Israeli, dixit. Quid profuit baptismus Joannis? Fratres mei, si profuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid ait? Ut manifestaretur Israeli: id est, ipsi Israel, populo Israel ut manifestaretur Christus, venit baptizare in aqua. Accepit ministerium baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae parare viam Domino, non existens Dominus: at ubi cognitus est Dominus, superfluo ei via parabatur; quia cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet cito mum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas vestra. Futuri erant aliqui in Ecclesia excel
Abbreviated transcription (Latin):
sum ego xp̃s. Numquid tu helias es iam sidiceret
helias sum : ergo iam insecundo aduentu adueniens ape
uidicaret non adhuc in primo uidicare tur. Tan quam
dicens. uenturus est adhuc & helias. Hon sum in quit helias.
sed obseruate humilem ance quẽ uenit iohannes. nesentia.¬
tis excelsum. ante quem uenturus. ẽ. helias. Nam & dñs
ita compleuit. ipse ÷ iohannes baptista. qui uenturus . ẽ.
psa prȩfiguratione uenit iste. qua proprietate uenturus
est helias: Tunchelias ꝑ proprietatẽ helias erit. Nunc ꝑsimi¬
ltudinem iohannes erat. Modo iohannes ꝑproprietatẽ ioh¬
annes. ꝑsimilitudinẽ helias. ẽ. Ambo prȩcones sibi dedert̃
similicudines suas. & tenuerunt ꝓpriecates suas. Unus autẽ
dñs iudea. siue illo prȩcone p̃cedente. siue illo & in terro¬
gauerunt eũ. Qiuid ergo: helias estuꝰ & clicit: non. & dioce.

Expanded text:
sum ego Christus. Numquid tu Elias es? Jam si diceret, sum ego Christus. Numquid tu Elias es? Jam si diceret, Elias sum; ergo jam in secundo adventu adveniens Christus judicaret, non adhuc in primo judicaretur. Tanquam dicens, Venturus est et Elias; Non sum, inquit, Elias. Sed observate humilem, ante quem venit Joannes, ne sentiatis excelsum ante quem venturus est Elias. Nam et Dominus ita complevit: Ipse est Joannes Baptista qui venturus est. Ipsa praefiguratione venit iste, qua proprietate venturus est Elias. Tunc Elias per proprietatem Elias erit, nunc per similitudinem Joannes erat. Modo Joannes per proprietatem Joannes, per similitudinem Elias est. Ambo praecones sibi dederunt similitudines suas, et tenuerunt proprietates suas: unus autem Dominus judex, sive illo praecone praecedente, sive illo. 7. Et interrogaverunt eum: Quid ergo? Elia
Abbreviated transcription (Latin):
uid est in spũ &iuirtutẽ heliȩꝰ in eodẽ spũ scõ uice heliȩ. Qua.¬
re uice haeliae: quia qđ helias secundo hoc iohannes primo
aduentui fuit. P fecto ergo modo iohannes ꝓpriȩ respondit.
Nam dñs figurate helias. ipse est iohannes. Iste autẽ utidiaxi
ꝓpriȩ. non sum egohelias. Sifigurã prȩcursionis aduertas
iohannes ipse ÷ helias. Quod enim iste adprinũ aduenitũ hone
ille acdsecundum erit. Siꝓprietatẽ ꝑsonȩ interroges : iohanm
iobannes helias halias. Dñs ergo ad prȩfigurationẽ recte
Nec p̃co falsum. nec uidex falsum. Sedñ intelligas. Qauis
autem intelliget : qui imitatus fuerit humilitatẽ prenonis
a cogrouerit celsicudinẽ uidicis. Nichil enĩ humilius
ipso prȩcone. Ers mei. nullũ tantũ meritũ iohannes habu.¬
it. quã de ista humlitate. qđ cũ posset fallere homines. & pu.¬
cellentia fuit: confessus est tam̃ aꝑte. & diait. Non os.¬

Expanded text:
Quid est, in spiritu et virtute Eliae? In eodem Spiritu sancto vice Eliae. QuaQuid est, in spiritu et virtute Eliae? In eodem Spiritu sancto vice Eliae. Quare vice Eliae? Quia quod Elias secundo, hoc Joannes primo adventui fuit. Recte ergo modo Joannes proprie respondit. Nam Dominus figurate, Elias ipse est Joannes: iste autem, ut dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si proprietatem personae interroges, Joannes Joannes, Elias Elias; Dominus ergo ad praefigurationem recte,nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate, quod cum posset fallere homines, et pu fuit, confessus est tamen aperte, et dixit, Non
Abbreviated transcription (Latin):
confessus ÷. xp̃m sen esse. sic uerũ confessus est. Nechelam
se esse. Quo modo ergo comparabimus dicta p̃conis cũ dictis
it udicis : absit. ut prȩco m̃tiat᷑ : hocenĩ loquitur qđ au.¬
os dit. audice. Quare ergo ille. non sum helias : & dñs.
uoluit futurũ aduentũ suum. & hoc dicere. qe in spũ h
eliȩ erat iobannes. & qđ erat iohannes ad primum aduentum.
hoc erit helias ad secundũ aduentũ. Quio modo duo aduen-¬
tus iudicis. sic di precones. Iudex quidem ipse : prȩcones
autẽ duo. non duo uidices. Oporte bat enĩ iudicem primo
uenire. uidicandũ. misit ante se primũ prȩconẽ uoca uit illum
heliam. quia hocerit inscđo aduentu helias : qđ in primo iohannes.
amque intendat caritas ura quam uerũ dicam. Quando concep¬
tus ÷ iohannes uł potius quando natus : sp̃s scs hoc de illo homi-¬
ne impl&o ꝓphetauit. Et erit inquit p̃cursor altissimi inspũ &
uirtute hȩliȩ. Non ergo helias. sed inspũ &iurtute helię.

Expanded text:
Christum se non esse, sic verum confessus est nec Eliam se esse. Quomodo ergo comparabimus dicta praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquitur quod audit a judice. Quare ergo ille, Non sum Elias: et Dominus, igurare voluit futurum adventum suum, et hoc dicere, quia in spiritu Eliae erat Joannes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc erit in secundo adventu Elias, quod in primo Joannes. 6. Namque intendat Charitas vestra quam verum dicam. Quando conceptus est Joannes, vel potius quando natus est, Spiritus sanctus hoc de illo homine implendum prophetavit: Et erit, inquit, praecursor Altissimi, in spiritu et virtute Eliae . Non ergo Elias, sed in spiritu et virtute Eliae.
Abbreviated transcription (Latin):
quia prȩcessurus erat helias . xp̃m. Non enĩ alicui in cog.¬
nitũ erat nom̃ xp̃i apud uidȩos. Istũ non . ẽẽ. puta uerunt
xp̃mn. Nã omnino xpm non esse uenturũ cũ sperent uentu¬
rũ : sic offenderunt in p̃sentem. offender̃ tan quam
inhumilem lapidẽ. Lapis enĩ ille adhuc pariuis erat. iam
quidẽ prȩcisus demonte sine manibus sicut dicit danihel
ꝓphȩta. uidisse selapidẽ p̃cisum demonte sinemanibus. Sed
quia sequitur . Et creuit inquit lapis iste & factus est mons
magnus & impleuit uniuersam faciem terre. Nudeat ergo¬

Expanded text:
quia praecessurus erat Elias Christum. Non enim alicui incogquia praecessurus erat Elias Christum. Non enim alicui incognitum erat nomen Christi apud Judaeos. Istum non putaveruntnon omnino Christum non esse venturum. Cum sperarent venturum, sic offenderunt in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit Daniel propheta, vidisse se lapidem praecisum de monte sine manibus. Sed quid sequitur? Et crevit, inquit, lapis ille, et factus est mons magnus, et implevit universam faciem terrae . Videat erg
Abbreviated transcription (Latin):
non crucifigeretur. Si non crucifigeretar non funderet sangui¬
nẽ. quo prẽcio nos redemit. Ut autẽ daret ꝓnobis pr&ium. cruci¬
fixus ÷. ut crucifigeretur. contemptus est ut contemneretur
humilis apparuit : Iam̃ quia quasi in nocte appariut in cor¬
pore mortali lucernã sibi accendit unde uideretur. Ipsa lucer¬
confĩtentis. qr non ipse erat xp̃s. Tanta autẽ excellentia
erat in iohanne. ut possit credi xp̃s. & in eoꝓbata est humilitas
eius. quia dioit se non. eẽ. cũ possi& crediesse. Ergo hoc ÷
testimoniũ iohannis quando miserunt uidȩi abhiero solima
sacer dotes & leuitas adeũ. ut interrogarent eum tuquises :
Non autẽ mitterent. nisi mouerentur excellentia auctorita.¬
tis eiꝰ. qcausus ẽ. bapti zare. & confessus iẽ. & non negauit.
uid confessus ẽ ÷ & confessus .ẽ. quia non sum ego xp̃c : Et in¬
terrogauerunt eum. Quid ergo. elias estu: nouerant enim.

Expanded text:
non crucifigeretur: si non crucifigeretur, non funderet sanguinon crucifigeretur: si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, quo pretio nos redemit. Ut autem daret pretium pro nobis, crucifixus est; ut crucifigeretur, contemptus est; ut contemneretur, humilis apparuit. 3. Tamen quia quasi in nocte apparuit in corpore mortali, lucernam sibi accendit unde videretur. Ipsa lucerconfitentis quia non ipse erat Christus. Tanta autem excellentia erat in Joanne, ut posset credi Christus: et in eo probata est humilitas ejus, quia dixit se non esse, cum posset credi esse. Ergo, Hoc est testimonium Joannis, quando miserunt Judaei ab Jerosolymis sacerdotes et Levitas ad eum, ut interrogarent eum, Tu quis es? Non autem mitterent, nisi moverentur excellentia auctoritatis ejus, quia ausus est baptizare. Et confessus est, et non negavit. Quid confessus est? Et confessus est, Quia non sum ego Christus. 4. Et interrogaverunt eum, Quid ergo? Elias es tu? Noverant enim