comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes: Tunc enĩ erit ꝑfectũ illud. deqͦ loquens apos¬
tolus dic̃. ex parit inquit scimꝰ. & ex parte ꝓphãmꝰ.
Cũ aut̃ uenerit qͦd ꝑfectum ẽ: euacuabitur qͦd &x¬

Expanded text:
tes? Tunc enim erit perfectum illud, de quo loquens Apostes? Tunc enim erit perfectum illud, de quo loquens Apostolus, Ex parte, inquit, scimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit quod perfectum est
Abbreviated transcription (Latin):
di manifestitio ciꝰ intelligenda ẽ: ñ aliquot
tale monbrũ quales nos habeniꝰ in corpore atq
isto nomine nuncupimꝰ. Qui ꝓpt̃ cũ & mẽ
queritur quid actur sunt scĩ in illo corpore spã¬
li ñ dico qͦd um uideo s: dico qͦd credo scdm̃
illud q̃d inpsalmo lego. Credidi ꝓpt̃ qͦd lo¬
cutꝰ sũ. dicoitaq Uisum sunt diñ in ipso corpo¬
re. s utrũ ꝑ ipsum ÷. sic̃ ꝑ corpꝰ nc̃ uidanus
solem & lunã x stellas mart ac terrã. & que s̃ in
ci. non paria questio ẽ. Durũ ẽ enĩ dicere qͦd
scĩ talia corpora tt̃ hib ebt̃. ut ñ possint oculos
dm̃ quisquis oculos clauserit ñ uidbit: Si enĩ
ꝓphã cliscus puerũ suum giezi absens corpore
undit accipiente muncti quę dedit cinaaman
syrꝰ. quẽ ꝓphã memoritꝰ a lepre de formitateli
tc latenter se fecisse puta uorit. quanto migis
in illo corpore spãli uidebunt scĩ orã non solum si
occulos claudint. uerũ ctiã unde sunt corpore absca¬

Expanded text:
quod tale membrum, quale nos habemus in corpore adque isto nomine nuncupamus. Quapropter cum ex me quaeritur, quid acturi sint sancti in illo corpore spiritali, non dico quod iam uideo, sed dico quod credo, secundum illud quod in psalmo lego: Credidi, propter quod locutus sum. Dico itaque: Visuri sunt Deum in ipso corpore; sed utrum per ipsum, sicut perquae sunt in ea, non parua quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos Deum, quisquis oculos clauserit, non uidebit. Si enim propheta Helisaeus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Naeman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitatete, latenter Se fecisse putaverat ; quanto magis in illo corpore spirituali videbunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, verum etiam unde sunt corpore absen
Abbreviated transcription (Latin):
telligibilia uideri & sensu corporis scnsibilia id÷ cor¬
poralua. ut nec intelligibilia ꝑ corpꝰ nec corporalia ꝑse
ipsim mens ualcat intucri. si posss nobis et̃ crtisfima.
ꝓfecto certũ cit ꝑ oclõs oceporis etiã spũ ales nullo mͦ
posse uideri dm̃. S istã raciocinationẽ & ueta racio
& ꝓphĩca irrid& auctoritas Quis cnĩ ita sit auersꝰ
Aucro. ut dicẽ audeat dm̃ corporalia ista noscire :
Num quidgͦ corpꝰ bab& ꝑ euiꝰ oculos ei possit ad

Expanded text:
tellegibilia uideri et sensu corporis sensibilia, id est cortellegibilia uideri et sensu corporis sensibilia, id est corporalia, ut nec intellegibilia per corpus nec corporalia per se ipsam mens ualeat intueri, si posset nobis esse certissima, profecto certum esset per oculos corporis etiam spiritalis nullo modo posse uideri Deum. Sed istam ratiocinationem et uera ratio et prophetica inridet auctoritas. Quis enim ita sit auersus a uero, ut dicere audeat Deum corporalia ista nescire? Numquid ergo corpus habet, per cuius oculos ea poss
Abbreviated transcription (Latin):
carne uidebitur: Nc̃ uͦ potest & sic accipi. in cirnc ma
uidebo dm̃. acsi dixiss&: In carne mea cro. cum
uidebo dm̃ Et illud qͦd ait apłs. facie ad ficiẽ. ñ
cogit ut dm̃ ꝑhanc faciẽ corporalẽ. ubis oculi cor¬
porales. nos uisuros eẽ credamꝰ. quẽ spũ sine int̾mis¬
sione uidebiniꝰ. Nisi enĩ eẽt etiam interioris homs¬
nis facies. ñ dicer& idẽ apłs Nos aut̃ reulata fa¬
cie glam di speculantes in eindẽ imaginẽ transfar
num̃ deglĩ inglim. tamꝙ̃ a dnĩ spũ. Nec alit̃ intelliginꝰ
& qͦd in psalmo canit᷑. Acadite ad cũ & illiuminamini
raba access. de re qͥppe in exꝑta loqͥm̃. ubi aliqͥ quȩ
alit intelligi nequeat diuinaꝵ scripturaꝵ ñ occurrit
& succurrit auctoritas. necesse ut contingat in nob
qͦd legit᷑ in libro sapientie Cogitationes mortalium
tumide. & incrte ꝓuidentię nr̃e. Raciocinacio qͥp¬
pe illa philosophoꝵ ꝗͣ disputant ita mentis aspectiuin¬

Expanded text:
carne uidebitur; nunc uero potest et sic accipi: In carne mea uidebo Deum, ac si dixisset: In carne mea ero, cum uidebo Deum.\' Et illud, quod ait apostolus: Facie ad faciem, non cogit ut Deum per hanc faciem corporalem, ubi sunt oculi corporales, nos uisuros esse credamus, quem spiritu sine intermissione uidebimus. Nisi enim esset etiam interioris hominis facies, non diceret idem apostolus: Nos autem reuelata facie gloriam Domini speculantes in eandem imaginem transfortellegimus et quod in psalmo canitur: Accedite ad eum et inluminamini, habebit accessus de re quippe inexperta loquimur, ubi aliqua, quae aliter intelet succurrit auctoritas, necesse est ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes mortalium timidae etincertae prouidentiae nostrae. Ratiocinatio quippe illa philosophorum, qua disputant ita mentis adspectu in
Abbreviated transcription (Latin):
te ex parte. ubiplus in nob uala fides qua eredimꝰ
quã rerũ corporiliũ species . quã ꝑ odõs cernimꝰ
corporalas. S sic̃ homines int̃ quos uiuentes motꝰq
uitalcs̃ excitntes uiuimꝰ mox ut aspicimꝰ. non cre¬
dimꝰ uiuert s uidamnꝰ. cũ coꝵuitã sine corporib ui¬
dert cqͤ amꝰ. quã tam̃ in cis ꝑ corpora remota oi ã¬
biguitate cipicimꝰ. ta qͥ cumq spalia illa lumint cor¬
am ꝑ corpora c̃tuebim̃. A ut gͦ sic ꝑ illos oculos uide¬
bitur ds̃ ut aliquid habeart in excellentia tanta¬
m̃tis simile quo & in corporea natura cernatur. qͦd
ullis exemplis siue scripturaꝵ testimoniis diuinaꝵ
nob in singlis nob̃. uidcatur incelo nouo. & in ter̃¬
ranoua. atq in omi que tc̃ fuerit creatura. ui¬
deatur & ꝑ corpora in om̃i corpore quocumq
fuerint spũ ał corporis olĩ acię ꝑ ueniente directi
Patebt̃ etiam cogitationes nit̃: inuicẽ nobis Tẽ

Expanded text:
redimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corporales. sed sicut homines, inter quos uiuentes motusque uitales exerentes uiuimus, mox ut aspicimus, non credimus uiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uidere nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate conspicimus: ita quacumque spiritalia illa lumina coram per corpora contuebimur. Aut ergo sic per illos oculos uidebitur Deus, ut aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incOl-porea natura cernatur, quod ullis exemplis siue scripturarum testimoniis diuinarum  in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua adque in omni, quae tunc fuerit, creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumque fuerint spiritalis corporis oculi acie perueniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostrae inuicem nobis. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd a parenit trahitur. & bonũ qđ a creante tribuit᷑.
In originali malo duo s̃. peccatũ atꝙ suppliciũ. In on¬
ginalibono alia duo. ꝓpagatio & conformatio. S. qͣͥn¬
tũ ad p̾senttm ꝑtin& intentionẽ nram de malis. quoꝵ
unum de nrã uenit audacia. id ẽ peccatũ. alterũ de
uidicio dĩ. id ÷ suppliciũ iamsatis diximꝰ: Nuno de se fo¬
bonis dĩ quȩ ipsi quoq uicite dap̾nate q nature con¬
tulit. siuc usq nẽ confert: dicere instetui Neq̃ enĩ
dapnando aut totũ abstulit qͦd dederat. alioquin ne¬
cesset oĩno. aut ean remouit a sua potestate etiã cum
diabolo penalit̃ subdidit. cum nec ipsum diabolũ
a suo alienauerit imꝑio quando quidem ut ipsi quoq
daboli natura subsistat ille fac̃. qui sũme bonꝰ & fac̃ et̃

Expanded text:
quod a parente trahitur, et bonum quod a creante tribuitur. quod a parente trahitur, et bonum quod a creante tribuitur. In originali malo duo sunt, peccatum adque supplicium; in originali bono alia duo, propagatio et conformatio. Sed quantum ad praesentem pertinet intentionem nostram, de malis, quorum unum de nostra uenit audacia, id est peccatum, alterum de iudicio Dei, id est supplicium, iam satis diximus. Nunc de bonis Dei, quae ipsi quoque uitiatae damnataeque naturae contulit siue usque nunc confert, dicere institui. Neque enim damnando aut totum abstulit quod dederat, alioquin nec esset omnino; aut eam remouit a sua potestate, etiam cum diabolo poenaliter subdidit, cum nec ipsum diabolum a suo alienant imperio; quando quidem, ut ipsius quoque diaboli natura subsistat, ille facit qui summe est et facit esse
Abbreviated transcription (Latin):
net proclia nob̾ crunt ulla nec debita. quȩ nusqͣ &
numquã eẽnt. sinatura nr̃a sic̃ recta creata ẽ. ꝑma¬
nera: Ac ꝑ hoc etiam nr̃ iste conflictus in quo ꝑidi¬
tamur. & de quo nos uictoria nouissima cupimꝰ libã¬
ri. aduitt huiꝰ mala ꝑtina.. quã tot tantoꝵq testi¬
qua laudatur iusticia punintis. qualib & quã multis
ipleuerit bonis eiusdem bonitas cuncta quę creuit
administrantis. Primũ benedictionẽ illam quã ptu¬
lerat anit peccatũ dics̃. crscit & multipli camini & un¬
plett terram. nec pꝰ peccatũ uoluit in hibere. manset¬
ꝙ in stirpe dãpnata donata fecunditas. Nec illa ium
mirabilem seminũ ĩmmo etiã mirabiliorẽ qua efficiun¬
tur & semina inditã corporib humanis & quadã modo
in textam. peccata uiciũ potuit auferre. quo nobis in¬
pacta ÷ etiamnccssitas mortis. s utrũꝙ simul curra
isto quasi fiuuio atq torrentę gñis humani. malum

Expanded text:
nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et numquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius mala pertinet, quam tot tantorumque testiqua laudatur justitia punientis, qualibus et quam multis impleverit bonis ejusdem bonitas, cuncta quae creavit administrantis. Primum benedictionem illam quam protulerat ante peccatum dicens: Crescite et multiplicamini et inplete terram, nec post peccatum uoluit inhibere mansitque in stirpe damnata donata fecunditas; nec illam uim mirabilem seminum, immo etiam mirabiliorem qua efficiuntur et semina, inditam corporibus humanis et quodam modo intextam peccati uitium potuit auferre, quo nobis inpacta est etiam necessitas mortis; sed utrumque simul currit isto quasi fluuio adque torrente generis humani, malum
Abbreviated transcription (Latin):
ne suꝑ iracundiam soloccidat. ne inimicicie ꝓuo¬
cent ad retributionẽ mali ꝓ malo. ne absorbeat in¬
honesta uł ĩmoderata tristicia. ne inꝑtiendoꝵ
beneficioꝵ ingerat mens in grata torporẽ. nema¬
ledicis rumorib bona conscientia fatigetur. nete
falsa nos frangat. ne regn& peccatũ in nr̃o morta¬
li corpore ad oboediendũ desideriis eiꝰ. ne menbra
niã exibeantur iniquitatis arma peccato. neoculꝰ
scquatur concupiscentiã. ne iundic andi cupiditas uincat
ne in co qͦd male delectat uł uisio uł cogitatio rtmoretur.
plenissimo uł de uirib nr̃is sꝑetur facienda uictoria uł
ꝑ eum qui dilex nos. Sciamꝰ tam̃ quantalib& uirtute
prodiandi uiciis repugnemꝰ. uł etiam uicia suꝑemꝰ &
subiugemꝰ. quani du sumꝰ in hoc corpore nob̾ de eẽ
non posse. unde dicimꝰ dõ. Dunate nob̃ debita nr̃a.
In illo aut̃ regno ubi semꝑ cũ corporib ĩmortalib gimꝰ

Expanded text:
ne super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouone super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouocent ad retributionem mali pro malo, ne absorbeat inhonesta uel inmoderata tristitia, ne inpertiendorum beneficiorum ingerat mens ingrata torporem, ne maledicis rumoribus bona conscientia fatigetur, ne tefalsa nos frangat, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, ne uindicandi cupiditas uincat, ne in eo quod male delectat uel uisio uel cogitatio remoretur, culorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria uelper eum qui dilexit nos. Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis repugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus,
Abbreviated transcription (Latin):
lodõ dari credendũ ÷: nisi ab illo qͦ & ipsi quimul¬
tos dõs colunt nullũ dicunt eẽ maiorem: Pter¬
hȩc aut̃ mala huiꝰ uitȩ bonis malisꝙ cõmunia
habent in ea uisti etiam ꝓpͥos quosdam labores suos
qͥb aduersus uiciamilitant. & intaliũ proliorũ
tep̃tationib ꝑiculisq uersantur Aliquandoqũ
concitatiꝰ. aliquando remissiꝰ. ñ tam̃ desinit caro
con.cupiscert aduersus sp̃m. & sp̃c aduers carnẽ¬
ut ñ ea quȩ uolumꝰ faciamꝰ omcm malã concu¬
piscentiã c̃sumendo. s eam nobis qͥntũ diuinitus
adiuti possumꝰ ñ ei consentiendo subdamꝰ. uigilus
continius etubantes. ne opinio ueri similis faliat.
ne decipiat sermo uersutꝰ. ne se tenebre alicuiꝰ aro¬
ris offundant. neqͦd bonũ ÷ malũ. aut ꝗd ialũ ÷
bonũ eẽ credatur. ne ab hisquȩ agenda s̃ metus re¬
uoc&. ne in ea quȩ agendã st̃ cupido p̃cipit&.

Expanded text:
lo deo dari credendum est nisi ab illo, quo et ipsi qui mullo deo dari credendum est nisi ab illo, quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt esse maiorem. haec autem mala huius uitae bonis malisque communia habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro concupiscere aduersus spiritum et spiritus adueut non ea quae uolumus faciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatur, ne ab his quae agenda sunt metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cupido praecipitet,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc erũ nom̃ ẽ ipsi ihc̃ in t̃ptatur quippe salua¬
tor maxime ne post hanc miserior ac sepiterna
suscipiat. ñ uita s mors: Nam in ista quãiuis sint ꝑ
semꝑ etiam ipsa beneficia tribuunt᷑ petentib. ne
ꝓpt̾ hoc religio queratur quȩ ꝓpt̾ aliam magis ui¬
tã ubimalañ er̃ omĩno ulla queranda ẽ: & ad
hoc meliores quosꝙ in his malis adiuuat grã. ut
quanto fideliore tanto fortiore corde tolerent᷑.
Ad quã rem etiam philosophiam ꝓdesse dicus
docti huiꝰ sclĩ. quã di qͥbidim paucis ait tulliꝰ
uerã deder̃ Nec hominib inquit ab his autda¬
tũ ẽ donũ maiꝰ. aut potuit ullũ dari: Usq ad¬
eo & ipsi contͣ quosagimꝰ quoquomͦ compulsi st̃
in habenda ñ quacumq s uera philosophia.
diuinam gr̃am confiteri: Porrosi paucis diuinitꝰ
datũ ÷: uert philosophię contͣ miserias huiꝰ uite
unicũ auxilium. satis & hinc appar&. humanũ ge¬

Expanded text:
hoc enim nomen est ipse Iesus; interpretatur quippe Saluahoc enim nomen est ipse Iesus; interpretatur quippe Saluator, maxime ne post hanc miserior ac sempiterna suscipiat, non uita, sed mors. Nam in ista quamuis sint perdeo non semper etiam ipsa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis uitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est; et ad hoc meliores quosque in his malis adiuuat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt docti huius saeculi, quam di quibusdam paucis, ait Tullius, ueram dederunt; nec hominibus, inquit, ab his aut datum est donum maius aut potuit ullum dari: usque adeo et ipsi, contra quos agimus, quoquo modo conpulsi sunt in habenda non quacumque, sed uera philosophia diuinam gratiam confiteri. Porro si paucis diuinitus datum est uerae philosophiae contra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc apparet humanum ge
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. ut homins a pocnaꝵ exicio. poenali eru¬
antur auxilio: Nonne ad hoc ꝑ dux̃ sitientes ho¬
mines ardor immanis ut urinã quoꝙ humanã
uł etiam suã biboent: Nonne ad hoc fames ut
a carnib hominũ se abstinere ñ possent. nec inuen¬
tos homines mortuos. s ꝓpter hoc a se occisos. nec
quosliba alienos ucrũ etim matits filios. in¬
credibili credulitate quã rabid a csuries facibat absu¬
ut aucris eas discernere nequeamꝰ. aminã misc¬
ram sensusq ꝑ turb& : Qua falsitatt uisoꝵ etiã
uigilantos in quib dam moibis & uenenis misc¬
rabiliꝰ agitantur. quãuis multimoda uarietate
fallacit homines etiam sanos maligni demones. ñ¬
numquã decipiint talib uisis. etiam si cosꝑhȩc
ad sua traducere ñ potuerint. sensꝰ tam̃ eoꝵ solo
apetitu qualit̾ cumq ꝑsuadende falsitatis illu¬
dunt. Ab huiꝰ tãmisere quasi quib dam infe¬

Expanded text:
nta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali erunta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor inmanis, ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios matres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, absuut a ueris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum etiam uigilantes in quibusdam morbis et uenenis miserabilius agitantur; quamuis multimoda uarietate fallaciae homines etiam sanos maligni daemones nonnumquam decipiant talibus uisis, ut, etiamsi eos per haec ad sua traducere non potuerint, sensus tamen eorum solo adpetitu qualitercumque persuadendae falsitatis inludant. Ab huius tam miserae quasi quibusdam infe
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰ: De sellainqua sedebat cecidit helisac̃dos. & mor¬
tuuus ẽ. A gricole ĩmo uͦ om̃s homines qͦt a. qͥntos
a celo & terra. uł apniciosis animalib casus me¬
tuunt agroꝵ fructib: Solent tam̃ de frumentis
tandem collectis & rec̃ditis eẽ securi. s quib dam qͦd
nouiniꝰ ꝓ uentum optimũ fium̃toꝵ fiuuiꝰ imꝓuis uꝰ
fugientib hominib de horieis eiecit. absq abstu¬
lit. Cont᷑ milleformes demonũ in cursus . quis in no¬
centia sua fidit. quandoquidem nequis fider&. etiã
paruulos baptiratos quib certe nichil ẽ in nocentiꝰ
aliquando se uexant. ut incis maxime dõ istasi¬
nente monstretur huiꝰ uitę flenda calamitas. &
alteriꝰ desideranda felicitas : Iamuͦ de ipso corporte
tot existunt morboꝵ mala. ut nec libris medicoꝵ
cuncta comp̃hensa sint: Inquoꝵ plurib ac pene
oĩb etiã ipsa adiumenta. & medicamenta torm̃¬

Expanded text:
rius? De sella, in qua sedebat, cecidit Heli sacerdos et morrius? De sella, in qua sedebat, cecidit Heli sacerdos et mortuus est. Agricolae, immo uero omnes homines, quot et quantos a caelo et terra uel a perniciosis animalibus casus metuunt agrorum fructibus! Solent tamen de frumentis tandem collectis et reconditis esse securi. Sed \' quibusdam, quod nouimus, prouentum optimum frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fidit? quando quidem, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta torme
Abbreviated transcription (Latin):
tatib. imbrib allauionib. coruscatione. tonitru¬
o. grandine. fulmine. motib hiatib q terriꝵ.
oppressionib ruinaꝵ. ab offensionib & pauore.
uł etiam malicia uimentoꝵ. atot uenenis fruticũ.
aquaꝵ. auraꝵ. bestiaꝵ. ac feraꝵ. uł tantum mo¬
do molestis uł etiã inortiftris morsib. arabie que
contingit ex rabido cane. ut etiam blanda & amica
suo dominio bestia numꝗ̃ uehementiꝰ & amariꝰ quã le¬
ones dra conesq metuatur. faciat q hominẽ quẽ for¬
te adtaminauerit contagione pestifera. ita rabiosũ
ut a parentib conuige filiis. peiꝰ oĩ bestia formide¬
tur : Quȩ mala patiunt nauigantes. quȩ terrena¬
itinera gradientes: Quis ambulat ubicumq ñ opina¬
tis subiacens casib : De foro quidam redions domũ
sanis suis pedib cecidit. pedem fregit. & ex illo uulne¬
re finiuit hanc uitã. Quid iudetur sedente secu¬

Expanded text:
tatibus, imbribus, alluvionibus, coruscatione, tonitrutatibus, imbribus, alluvionibus, coruscatione, tonitru, grandine, fulmine, motibus hiatibusque terrarum, obpressionibus ruinarum, ab offensionibus et pauore uel etiam malitia iumentorum, a tot uenenis fruticum aquarum, aurarum bestiarum, a ferarum uel tantummodo molestis uel etiam mortiferis morsibus, arabia quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur nauigantes! quae terrenaitinera gradientes! Quis ambulat ubicumque non inopinatis subiacens casibus? De foro quidam rediens domum sanis pedibus suis cecidit. pedem fregit et ex illo uulnere finiuit hanc uitam. Quid uidetur sedente secu
Abbreviated transcription (Latin):
quiẽ utilis pena sit: S p̃t̃ pueriles penas sine quib
disci non potest. qͦd maiores uolunt. quiuix. aliquid
utilit̃ uolunt. quot a. quantis poenis genꝰ agitetur
humanũ. quȩ ñ ad maliciam neqͥcĩamq iniquoꝵ.
s: ad conditionẽ ꝑtina miscriamq cõmunẽ. quis ul¬
lo sermone digerit. quis ulla cogitatione comp̃hendit
qͣͥtꝰ ÷ metꝰ. quanta calamitas ad orbitatib atq: luc¬
tu. ad ampnis. & dampnationib & deceptionib
& mendacus hominũ. a suspitionib falsis. ab oĩb
uiolentus facinorib & scderib: alienis quando qui¬
dem ab cis & dep̃datio. & captiuitas. & iuncla. a car¬
coris. & exilia. & crucitꝰ. & amputatio menbroꝵ. a
priuatio sensuũ &. oppitssio corporis ad obscenã libi¬
dinẽ ob pͥmentis explendã. & alia multa horrenda
sepe contingunt:: Quid ab innumeris casib quifo¬
rinsetꝰ corporis formid intur. estib frigorib tompes¬

Expanded text:
qui est utilis, poena sit. Sed praeter pueriles poenas. sine quibus qui est utilis, poena sit. Sed praeter pueriles poenas. sine quibus disci non potest quod maiores uolunt, qui uix aliquid utiliter uolunt, quot et quantis poenis genus agitetur humanum, quae non ad malitiam nequitiamque iniquorum, sed ad condicionem pertinent miseriamque communem, quis ullo sermone digerit? quis ulla cogitatione conprehendit? Quantus est metus, quanta calamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus uiolentis facinoribus et sceleribus alienis! quando quidem ab eis et depraedatio et captiuitas, et uincula et carceres, et exsilia et cruciatus, et amputatio membrorum et priuatio sensuum, et obpressio corporis ad obscenam libidinem obprimentis explendam et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid? ab innumeris casibrinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempes
Abbreviated transcription (Latin):
cimur tenebras uigilant. & cont᷑ hos impetꝰ oppo¬
nuntur. plenȩ tam̃ etiam ipse laboꝵ & doloꝵ. Ma
enĩ sibi uolunt multi mode formidines. quȩ eohiben¬
dis paruuloꝵ uanitatib adhibentur Quid pedago¬
gi quid magistri. quid ferule. quid lora. quid uirge
quid disciplina illa qͥ scriptura scã dic̃ dilecti filii late
racẽ tundenda necrescat in domitꝰ. domariq ian
durꝰ aut uix possit. aut fortasse nec possit: Quid
agit᷑ his penis oĩb. nͥ ut debelletur imꝑiti. & praua ci¬
piditas infrenetur. cũ quib malis in hoc selõ uenimꝰ :
Quid ÷ enĩ qͦd cũ labore memimmꝰ. sine labore obliuisci¬
niur. cum labore discimꝰ sine labore nẽscimꝰ. cũ labo¬
re stienui sinc labore in ertes sumꝰ : Nonne in hoc ap¬
at : Desidia. segnitia. pigritia. neglegentia. uici¬
a sunt utiq quib labor fugitur. cũ labor ipse etiã

Expanded text:
cimur, tenebras uigilant et contra hos inpetus obpocimur, tenebras uigilant et contra hos inpetus obponuntur, plenae tamen etiam ipsae laborum et dolorum. Quid enim sibi uolunt multimodae formidines, quae cohibendis paruulorum uanitatibus adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid uirgae, quid disciplina illa, qua scriptum sancta dicit dilecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus domarique iam durus aut uix possit aut fortasse nec possit? Quid agitur his poenis omnibus, nisi ut debelletur inperitia et praua cupiditas infrenetur, cum quibus malis in hoc saeculum uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne hinc apat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum labor ipse, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
circũ uentiones. p̃uaricationes. falsa testimonia.
iniq̃ uidicia : uiolatue. latrocinia. & quicque
taliũ maloꝵ inmentt̾ ñ uenit. &. tam̃ de uita is¬
ta hominũ ñ recedit : Werũ hec hominũ sunt
maloꝵ. ab illa tamen erroris & ꝑuersi amoris
radice uenientia cũ qua om̃is fiiꝰ adã nascitur
Nam quis ignorat cũ quanta ignonintia ucrita¬
as que iã in infantib manifesta ẽ. & cũ
quanta habundantia uane cupiditatis quȩ in
pueris incipit apparere. homo ueniat in hanc
uitã. ita ut si dimittatur uiuere ut uelit. & fa¬
cere quicquid uelit. in hec facinora & flag¬
tia que cõ memoraui. & que cõmemo¬
rare ñ pocuatut tui uł cuncta uł
multa ꝑ ueniat Sed diuina gubernatione ñ
om̃i modo descrerit dapͥnatos. & dõ ñ ẽtinentt in
ira sua mirationes suas. in ipsis sensib genis huma¬
ni ꝓhibitio & crudicio cont᷑ istas cũ quib nas¬

Expanded text:
circumuentiones, praeuaricationes, falsa testimonia, circumuentiones, praeuaricationes, falsa testimonia, iniqua iudicia, uiolentiae, latrocinia et quidquid talium malorum in mentem non uenit et tamen de uita ista hominum non recedit? Verum haec hominum sunt malorum, ab illa tamen erroris et peruersi amoris radice uenientia, cum qua omnis filius Adam nascitur. Nam quis ignorat cum quanta ignorantia ueritatis, quae iam in infantibus manifesta est, et cum quanta abundantia uanae cupiditatis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in hanc uitam, ita ut, si dimittatur uiuere ut uelit et facere quidquid uelit, in haec facinora et flagitia, quae commemoraui et quae commemorare non potui, uel cuncta uel multa perueniat? Sed diuina gubernatione non omni modo deserente damnatos et Deo non continente in ira sua miserationes suas in ipsis sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, cum quibus nas
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ad pͥmã orginẽ ꝑtina. omc̃m mortaliũ ꝓgeni¬
c̃ fuisse dampnatã. hec ipsauita siuita dicenda est.
tot & tantis malis plena testatur. Quid cnũ aliud sra¬
indicit horrenda quedã ꝓfundita signorantie. ex q̃
omis error existit. qui om̃s filios adim tenebioso q̃¬
dĩ siuu suscip̃. ut homo ab illo libãri sinc labore. dolo¬
re. tunort non possit: Quid amor ipse totrer iu sse¬
narũ atq noxiarũ. & ex hoc mor daces curȩ. ꝑturla ł¬
tiones. merores. formidines. in sina gaudia. discor¬
diȩ. lites. bella. insidic ira cundic inimicitic. fal¬
latia. adulatio. frus. furtũ. rapina ꝑfidia. supbia.
ambitio. inuidia. homicidia. parricidia. crudelitis.
seuitia. nequicia. luxuria. petulantia. impudor¬
tia. impudicitia. fornicationes. adulteria. incesti
& cont᷑ natura utriꝰq sexꝰ tot stup̃ atq emmundicie
quas turpe ẽ enã dicc̃ sacrilcga . herses blasphe¬
mic. ꝑ iurta. oppressiones in nocentiũ. calumnic.

Expanded text:
quod ad primam originem pertinet, omnem mortalium progeniem fuisse damnatam, haec ipsa vita, si vita dicenda est, tot et tantis malis plena testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quaedam profunditas ignorantiae, ex qua omnis error existit, qui omnes filios Adam tenebroso quodam sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore, dolore, timore non possit? Quid amor ipse tot rerum vanarum atque noxiarum, et ex hoc mordaces curae, perturbationes, moerores, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallacia, adulatio, fraus, furtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, invidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saevitia, nequitia, luxuria, petulantia, impudentia, impudicitia, fornicationes, adulteria, incesta, et contra naturam utriusque sexus tot stupra atque immunditiae, quas turpe est etiam dicere, sacrilegia, haereses, blasphemiae, periuria, obpressiones innocentium, calumniae,
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ .s. spũ uidit. Sicut tͦ constat iuderi corpora spũ
qͥd si tanta erit pottutia sp̃ualis corporis ut corpoit¬
qnẽ uiuit in corpore. & hec tĩtna nenbra uegetat
fac̃ qͦ uiuentia in initriort sensu quisq ñ ꝑ corportos
odos noũ. alioꝵ uͦ uitas cũ sunit musibiles ꝑ corpꝰ ui¬
d&. Nã unde uiuantia disccririmꝰ a nonuiunitib
corpora nͥ corpori simul uitasq udeamꝰ quasñ par
corpꝰ udc̃ ñ pssuniꝰ. uitas iut̃ sine corporib: copo¬
res oculis ñ uidemꝰ : Quam obrem ficri potest ualoe¬
qͥ credibile ẽ: sic nos eẽ uisuros mundana corpora
& qͣ cspicicinꝰ. qͥ qua ũsũ oclos direxerimꝰ csarissi¬
ma ꝑspicuitatte udeamꝰ. N sic̃ nc̃ uisibili i dĩ ꝑea

Expanded text:
r spiritum vidit. Sicut ergo constat videri corpora spiritu; quid si tanta erit potentia spiritualis corporis, ut corpoqua nunc uiuit in corpore et haec terrena membra uegetat facitque uiuentia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. Nam unde uiuentia dissque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? Vitae autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse uisuros mundana corpora et quae conspiciemus, quaqua uersum oculos duxerimus, clarissima perspicuit
Abbreviated transcription (Latin):
omĩsq corruptio. & siquid aliud illud ñ dec& rez¬
nũ. in qͦ re surrectionis a ꝓmissionis filii equalas
q̃ anglis di si ñ corpore. ñ etatt certe felicitatie.
Restituetur gͦ quicquid de corporib uiuis ut pꝰ
mortẽ de cadauerib periit. & simul cũ co qͦd in
sepulchris remansit in spalis corporis nouitatt̃
&x animalis corporis uetustate mutatũ resur¬
ga inincorruptione atq ĩmortalitate uestitũ:
S. & si uł casu aliqͦ gui uł inimicoꝵ ĩmanitate
totũ penitꝰ ẽttratur impuluerẽ atq in auras uł
in aquas disꝑsũ quantũ ficri potest nusꝗͣ et̃ sina¬
t᷑ oĩno. nullo mͦ subtrahi pottrit omĩpotentic
ereatoris . s capillus in co capitis ñ ꝑibit. IEnt
ꝑ spiritui subdita caro spãlis. s tam̃ caro ñ spc̾
sic̃ curm  subditꝰ fuit spc̃ ipse carnał.s ta¬

Expanded text:
omnisque corruptio, et si quid aliud illud non decet regomnisque corruptio, et si quid aliud illud non decet regnum, in quo resurrectionis et promissionis filii aequales erunt angelis Dei, si non corpore, non aettituetur ergo quidquid de corporibus uiuis uel post mortem de cadaueribus periit, et simul cum eo quod in sepulchris remansit in spiritalis corporis nouitatem ex animalis corporis uetustate mutatum resurget incorruptione atque immortalitate uestitum.  etsi uel casu aliquo graui uel inimicorum inmanitate totum penitus conteratur in puluerem adque in auras uel in aquas dispersum, quantum fieri potest. nusquam esse sinatur omnino: nullo modo subtrahi poterit omnipotentiae Creatoris, sed capillus in eo capitis non peribit. Erit ergo spiritui subdita caro spiritalis, sed tamen caro, non spiritus; sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut putemꝰ cũ capillus hominis ꝑire ñ possit.
deratis atq tractatis hec sũma c̃ficitur. ut in
resurrectione carnis in citriũ eas mensuras ha¬
beat corpoꝵ magnitudo qͥs habebat ꝑficiendȩ
siue ꝑfecte cuiusq indita corpori racio uiuen¬
tutis. in menbror quos oium madulis congruo
decore scriuto. QAderꝰ ut seructur. si ali quid danptũ
fuerit in decenti alicui granditati in parte aliqua con¬
stitutt. qͦd ꝑtotũ spargat᷑. ut neq depeat. & congra¬
entia partiũ ubiqͥ teneitur. ñ ẽ absurdũ. ut aliquid
inde etĩ staturt corporis addiposse credimꝰ. cũ oi¬
b partib ut decorẽ custo diant id distribuit᷑. Qa
si enormit᷑ in uniec̃t. utiꝙ ñ decra: Aut si con¬
tenditur in ea quẽq statura corporis resurractiuꝵ
ee inqua defunctꝰ ẽ ñ pugnacit̃ resistendũ ÷. tan¬
tũ absit oĩs deforintas. oĩs infirmitas. oĩs tarditas

Expanded text:
est ut putemus, cum capillus hominis perire non possit, est ut putemus, cum capillus hominis perire non possit, deratis atque tractatis, haec summa conficitur, ut in resurrectione carnis in aeternum eas mensuras habeat corporum magnitudo, quas habebat perficiendae sive perfectae cujusque indita corpori ratio juventutis, in membrorum quoque omnium modulis congruo decore servato. Quod decus ut servetur, si aliquid demptum fuerit indecenti alicui granditati in parte aliqua constitutae, quod per totum spargatur, ut neque id pereat, et congruentia partium ubique teneatur: non est absurdum, ut aliquid inde etiam staturae corporis addi posse credamus, cum omnibus partibus, ut decorem custodiant, id distribuitur, quod si enormiter in una esset, utique non deceret. Aut si contenditur in ea quemque statura corporis resurrecturum esse, in qua defunctus est, non pugnaciter resistendum est; tantum absit omnis deformitas, omnis infirmitas, omnis tarditas
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quisꝗͣ ueridica incionẽ contend&. totũ
digestũ fuisse ꝑ imos meatꝰ. nebil inde in
aius carnẽ mutatũ atq conũsũ. cum ipsa ma¬
cies quȩ fuit & ñ ẽ. satis indic& quȩ illis escis
detrimenta suppleta sint : lam itaꝙ aliq̃
paulo ante p̾misi. que ad istũ quoq modũ
soluendũ. ualere debebunt: Qͥcqͥd onĩ carni¬
ũ ex hausit fames: utiq̃ in auras ẽ exalatũ.
Unde diximꝰ. omĩpotentẽ dm̃ posse reuocare
qͦd fugit: Redditur gͦ caro illa homini. in
qͦ eẽ caro humana pͥmitꝰ coep̃. Ab illo qͥppe
altero tãꝗͣ mutuo sumpta deputanda ÷. quę
sic̃ aes alicuũ ci redibenda ÷ unde sup̃ta ÷
Suauͦ illi quc̃ fams exinanierit ab ed qui
potest etia exalata reuocure. iedditur. Q uis
& si oĩb pissot modis. nec ulla ciꝰ mattries in ul¬
lis nature latebris remansissa: unde uell&: cã re¬
parart omĩpoitns Sed ꝓpt̾ sententũ ucritatis qͣ
dictũ ÷. capillus capitis uri ñ ꝑibit: ab surdũ

Expanded text:
one contendet totum digestum fuisse per imos meatus, nihil inde in eius carnem mutatum atque conuersum, cum ipsa macies, quae fuit et non est, satis indicet quae illis escis detrimenta. suppleta sint? iam itaque aliqua paulo ante praemisi, quae ad istum quoque nodum soluendum ualere debebunt. quidquid enim carnium exhausit fames, utique in auras est exhalatum; unde diximus omnipotentem deum posse reuocare quod fugit. reddetur ergo caro illa homini, in quo esse caro humana primitus coepit. ab illo quippe altero tamquam mutuo sumta deputanda est; quae sicut aes alienum ei redhibenda est, unde sumta est. sua uero illi quem fames exinanierat ab eo qui potest etiam exhalata reuocare reddetur. quamuis, etsi omnibus perisset modis nec ulla eius materies in ullis naturae latebris remansisset, unde uellet eam repararet omnipotens. sed propter sententiam ueritatis, qua dictum est: capillus capi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. uertor ne temerariũ sit om̃e qͦd đo illa
ꝓfertur eloqͥum. Uerũ tam̃ qr spei nr̃e gaudi¬
ũ ꝓpt̃ dĩ laudẽ ñ ẽ tacendũ & de intinus ar¬
dentis scĩ amoris medullis dictũ ẽ. dnẽ diloi
decorẽ domus tuę: de donis aꝰ quȩ in hacerũ
aid iosissima uita bonis malisq larigit᷑. ipso ad¬
iuuante conitiamꝰ ut possumꝰ. quantũ sit illud
qͥdñdũ exꝑti unq digne cloquitaꝰ ualemꝰ. Omitto
ciũ quanto fecit hominẽ nctũ. omnto uitã illã duoꝵ
conuigũ impara disi fecunditate felicẽ. qm̃ tã biruis fu¬
it. ut ad niscentiũ sensii nec ipsa ꝑuenerit: In hao quã
nouimꝰ in qui ad huc sumꝰ. cuiꝰ temptationis ĩmo quã
totã tẽptationẽ quam du in ea sumꝰ quantã lib& ꝓ

Expanded text:
tum, uereor ne temerarium sit omne, quod de illa profertur, eloquium. Verum tamen quia spei nostrae gaudium propter Dei laudem non est tacendum et de intimis ardentis sancti amoris medullis dictum est: Domine, dilexi decorem domus tuae: de donis eius, quae in hac aenJmnosissima uita bonis malisque largitur, ipso adiuuante coniciamus, ut possumus, quantum sit illud, quod nondum experti utique digne eloqui non ualemus. Omitto enim, quando conjugum in paradisi fecunditate felicem, quoniam tam brevis fuit, ut ad nascentium sensum nec ipsa pervenerit: in hac quam novimus, in qua adhuc sumus, cujus tentationes, imo quam totam tentationem, quamdiu in ea su
Abbreviated transcription (Latin):
sura ita & ista conformatio ñ quantitatis intellegen¬
da ÷. sed etatis. Resurgent itaq om̃s tam mag¬
ni corpore. quã uł erant uł futuri erant ętait ui¬
uenili. quã ius nichil oberit etiam si fuerit infan¬
tilis uł senilis corporis forma. ubi nec mentis nec ip¬
siꝰ corporis ulla remanebit infirmitas Unde etiã
siquis in eo corporis mͦ in quo defunctus ẽ resurres¬
turũ unũ quẽꝙ contendit ñ ẽ cumillo laboriosa
contradictione pugnandũ. Non nulli ꝓpt̃ hoc¬

Expanded text:
sura,_ ita et ista conformatio non quantitatis intellegensura,_ ita et ista conformatio non quantitatis intellegenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes tam magni corpore, quam uel erant uel futuri erant aetate iuuenali; quamuis nihiloberit, etiamsi erit infantilis uel senilis corporis forma, ubi nec mentis, nec ipsius corporis ulla remanebit infirmitas. Unde etiam si quis in eo corporis modo, in quo defunctus est, resurrecturum unumquemque contendit, non est cum illo laboriosa contradictione pugnandum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
xxx quippeannos deffinier̃ ec̃ etiã sclĩ huiꝰ doctis¬
simi homines iuuentutt̃. que cũ fuerit spacio ꝓpͥo
tminata. inde iã hominẽ in detrimenta urguere
grauioris ac senilis etatis. & ideo ñ et̃ dictũ in men¬
surã corporis uł inmensurã staturt.s in mensuram
etatis plenitudinis xp̃i. Illud etiã qđ ait p̃destinatos
conformes fieri imaginis filii dĩ. potest scdm̃ uttri¬
orẽ hominẽ intelligi. unde nob̵ alio loco dic̃. Nolite
conformari huic sclõ. s rtformamini in nouitate m̃¬
tis ur̃. Ubi ergo rtformam̃ ne conformem̃ huic sclõ.
ibi c̃ formanĩ dĩ filio Potesta sic accipi. ut quẽ ad modũ
nob ille mortalitatt ita nos illi efficiamur ĩ mortali¬
tatt c̃ formes: Qͥd quidc̃ & aã ipsã resurractionẽ
copoꝵ ꝑtin&. Siaũ etiam in his uerbis qͣ forma
resurrectura sint corpora sumꝰ ãmoniti. sic̃ illa men¬

Expanded text:
XXX quippe annos definierunt esse etiam saeculi huius doctisXXX quippe annos definierunt esse etiam saeculi huius doctissimi homines iuuentutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis — et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae, sed: in mensuram aetconformes imaginis Filii Dei , potest et secundum interiorem hominem intelligi. Unde nobis alio loco dicit, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis uestrae; ubi ergo reformamur, ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur Dei filio; potest et sic accipi, ut, quem ad modum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur inmortalitate conformes; quod quidem et ad ipsam resurrectionem corporum pertinet. Si autem etiam in his uerbis, qua forma resurrectura sint corpora, sumus admoniti, sicut illa men
Abbreviated transcription (Latin):
resiraex. Nec fas c̃ diccrt cũ resurrectionis omiũ tẽpꝰ ue¬
nent accessurã corpori eiꝰ eã magnitudinc̃ quã ñ habuit
quando in ea discipulis in ꝗͣ illis erat notus apparuit
ut longissimis fier&. ęqualis Si aut̃ dixerimꝰ ad dnĩ¬
ci corporis modũ etiã quoꝵ ꝙ̃ maiora corpora redigen¬
di. ꝑibit de multoꝵ corporib plurimũ. cũ ipse nec
̃ncapillũ ꝑiturũ eẽ ꝓ miscrit. Restit gͦ ut suã reci¬
piat ꝯiusꝙ mensurã. quȩ uł habuit in iuuentintt etiã¬
tus. atq illud qͦd cõmemorauit apłs de mensuracta¬
Sitis plenitudinis xp̃i. aut ꝓpt̃̾ aliud intelligamꝰ dic¬
tum eẽ. id ẽ ut illi capiti in populis xp̃ianis acceden¬
t omium ꝑfectionẽ menbroꝵ etatisciꝰ mensura cõ¬
pleatur. aut si hoc de resurrectione corpoꝵ dictũ ẽ. sic
accipiamꝰ dictũ. ut neo in fra nec ult̾ iuuenilẽ formã
resurgant corpora mortuoꝵ. s in eiꝰ ȩtate & robore

Expanded text:
cere, cum resurrectionis omnium tempus uenerit, accessuram corpori eius eam magnitudinem, quam non habuit, quando in ea discipulis, in qua illis erat notus, apparuit, ut longissimis fieri possit aequalis. Si autem dixerimus ad dominici corporis modum etiam quorumque maiora corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. Restat ergo, ut suam recipiat tus, atque illud quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi, aut propter aliud intellegamus dictum esse, id est. ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura conpleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora mortuorum, sed in eius aetate et robore,
Abbreviated transcription (Latin):
s utĩq scdñ spm̃ carnales rant. quib urait
apłs. Non potui uob̵ loqͥ o quasi spãatilib
s quas carnalib. Et hõ sp̃alis sic in hac ui¬
ta ⁊ dr̃. ut tam̃ corpore. ad huc carna¬
lis sit. & uideac aliam legan in metbris suisre¬
pugnantẽ logimentis sue Ent aut̃ etiã cor

Expanded text:
rnales erant, quibus ait apostolus: Non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam cor
Abbreviated transcription (Latin):
collapsũ uł in humorẽ solutũ. uł in auras ẽ exala¬
tũ. Absit ut sinꝰ ullus secretũ ꝙ naturȩ ita reci¬
prat aliquid subtractũ sensib nr̃is. ut om̃ium
creatoris aut cognitionẽ lateat. aut effugiat po¬
testatẽ. Dm̃ certe uolcns sic̾ poterat diffinire ci¬
cero tantꝰ auctor ipsoꝵ. mens quedã ÷ inquit
soluta. & libera secreta ab oĩ c̃cretione morta¬
li. omĩa senticns. & mouens. ipsaꝙ̃ p̃dita mo¬
tu sempitrno. Hoc aũ repꝑit in doctrinis
qͥr qͣmͦ aliqͥd uł lat& cã sentientẽ. uł in reuo¬
cabilit̾ fugit oĩa mouentẽ : Unde um etiã
questio illa soluenda ẽ. que difficidior uidet᷑
cetĩs. ubi queritur cũ caro mortui hominis eti¬
aͣ alteriꝰ sit uiuentis caro. cui potiꝰ eoꝵ in resur¬
rectione reddatur: Si enĩ quispiã c̃fectꝰ fame
atq cõpulsus uescat᷑ cadauerib hominũ. qͦd

Expanded text:
conlapsum uel in humorem solutum uel in auras est exhalatum. absit, at sinus ullus secretumque naturae ita recipiat aliquid abstractum sensibus nostris, ut omnium creatoris aut cognitionem lateat aut effugiat potestatem. deum certe uolens, sicut poterat, definire Cicero, tantus auctor ipsorum: "mens quaedam est" inquit "soluta et libera, secreta ab omni concretione mortali, omnia sentiens et monens ipsaque praedita motu sempiterno". hoc autem repperit in doctrinis quo modo aliquid uel latet omnia sentientem uel inreuocabiliter fugit omnia mouentem? Unde iam etiam quaestio illa soluenda est, quae difficilior uidetur ceteris, ubi quaeritur, cum caro mortui hominis etiam alterius fit uiuentis caro, cui potius eorum in resurrectione reddatur. Si enim quispiam confectus fame adque conpulsus uescatur cadaueribus hominum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nã etiã nc̃ fuint miracula in eiꝰ nomine siue ꝑsacramenta
eꝰ siue ꝑ orationes uł memorus scõꝵ eiꝰ.s ñ eadẽ daritate
rũ littãrũ quẽ difinitũ eẽ oportebat illa fac̃ ubiq recitari
& memorie cunctoꝵ in hertre pplõꝵ: Hec aũ ubicũq fi¬
unt ibi sciunt᷑ uix atota ciuitate ipsa. uł qͦcũq cũ manen¬
tiũ loco: Nam plerũq etĩ ibi paucissimi sciunt. igno¬
rantib atĩs. maxime si magna sit ciuitas. & quando ali¬
bi alusꝙ narrant᷑ ñ tanta ea cõmendat auctoritas. ut
sinc difficultate uł dubitatione eredant᷑. quãuis ap̃ĩ¬
ams fiddib a fidelib udiccutur:

Expanded text:
Nam etiam nunc fiunt miracula in eius nomine, siue per sacramenta Nam etiam nunc fiunt miracula in eius nomine, siue per sacramenta eius siue per orationes uel memorias sanctorum eius; sed non eadem arum litterarum, quem definitum esse oportebat, illa facit ubique recitari et memoriae cunctorum inhaerere populorum; haec autem ubicumque fiunt. ibi sciuntur uix a tota ipsa ciuitate uel quocumque commanentium loco. Nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas. ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis Christianis fidelibus a fidelibus indicentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tatur in clũ cum carne sublatus: Vnde tẽprib
eruditis. & oẽ qͦd ficri ñ potest respuentib sine ul¬
lis miracuł nimiũ mirabilit̃ in credibilia credi¬
dit mundus: Anforte credibilia fuisse . & ideo
ñ uidebat᷑. alia incredibilia qͣ tam̃ fiebant & uide¬
bant᷑ fecc fidem. aut certe resita eredibił ut
nullis quib ꝓsuaderet᷑ miracuł indigerent. istoꝵ
nimiã redarguit infidelitatt̃. Hoc ad refellendos
uanssimos dixerĩ. nã facta ẽẽ multa iniracula
quȩ ad testarent᷑ illi uni grandi salubriq mira¬
cuło qͦ apc̃ in celũ cum carne in qua iesarrex̃
ascendit. uegart ñ possumꝰ. In asdẽ quippe uera¬
cissimis libris cuncta conscriptas. & quȩ facta
sunt &. ꝓpt̃ qͦd credendũ facta sunt. Hȩc ut
fidem facerent in notur̃: hȩc ꝑfidẽ quã feccĩ
multo clariꝰ imotes cunt: Legunt᷑ quippe in
poplis ut eredint᷑ nec in poplis tam̃ ñ eredita legerantur.

Expanded text:
tatur in caelum cum carne sublatus? unde temporibus tatur in caelum cum carne sublatus? unde temporibus eruditis et omne, quod fieri non potest, respuentibus sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credidit mundus? an forte credibilia fuisse et ideo non uidebatur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et uidebantur, fecerunt fidem; aut certe res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. hoc ad refellendos uanissimos dixerim. nam facta esse multa miracula, quae attestarentur illi uni grandi salubrique miraculo, quo Christus in caelum cum carne in qua resurrexit adscendit, negare non possumus. In eisdem quippe ueracissimis libris cuncta conscripta sunt, et quae facta sunt, et propter quod credendum facta sunt. Haec, ut fidem facerent, innotuerunt; haec per fidem, quam fecerunt, multo clarius innotescunt. Leguntur quippe in populis, ut credantur; nec in populis tamen nisi credita legerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ficri ñ potest. eludensq ab aurib cordibq res¬
puer&. nͥ ea fieri potuisse atq facta ee diuinitas
ipsiꝰ ueritatis. uł diuinitatis ucritas. & c̃testan¬
tia miraculoꝵ signa monstrarent. ut t̾rantib &
contra dicentib tã multis tãq magnis ꝑ sequu¬
tionib p̃cedens in xp̃o deinde in cetis ad nouũ
sclm̃ secutura resurrectio atq mortalitas car¬
nis. & fidelissimc crederetur. &. p̃dicaretur in¬
trepide. & porbẽ tarȩ pullulatura fecundius
tutũ. & ꝑsuadebatur ueritas noua c̃suetudini
ñ contraria racioni: donec oibis t̃rȩ qͥ ꝑseque¬
batur furoit. sequeretur fide Cur inquiunt
r& mundꝰ. ad hoc ut credera mundꝰ. Quisquis
ad huc ꝓdigia ut credat in quirit. magnũ ÷ ip¬
se ꝓdigiũ. qͥ mundo credente ñ credit Uerũ
hoc ideo dic̃t ut nec tt̃ illa miracula facta fuisse
credant᷑ Unde gͥ tanta fide xpꝰc usq quaq can¬

Expanded text:
ferre non posset eludensque ab auribus cordibusque resferre non posset eludensque ab auribus cordibusque respueret, nisi eam fieri potuisse atque factam esse diuinitas ipsius ueritatis uel diuinitatis ueritas et contestantium miraculorum signa monstrarent, ut terrentibus et contradicentibus tam multis tamque magnis persecutionibus praecedens in Christo, deinde in ceteris ad nonum saeculum secutura resurrectio atque immortalitas carnis et fidelissime crederetur et praedicaretur intrepide et per orbem terrae pullulatura fecundius tutum et persuadebatur ueritas noua consuetudini, non contraria rationi, donec orbis terrae, qui persequebatur furore, sequeretur fide. ret mundus, ad hoc ut crederet mundus; quisquis adhuc prodigia, ut credat, inquirit, magnum est ipse prodigium, qui mundo credente non credit. uerum hoc ideo dicunt, ut nec tunc illa miracula facta fuisse credantur. unde ergo tanta fide Christus usquequaque can