comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtendunt: qͥb tam̃ sipie ⁊ ꝑseuerant̾ conati sum
statim ut de corpore exeunt reddit᷑ quod in hacu
ta dispensatorie ẽ negatum: illuc ꝑducente eosso¬
la gr̃ã. qͦ pͥꝰ tendebant ipsicum gr̃a. ut consũma¬
culum.⁊ omnino tim̃dum eis ademonio meri¬
diano.Ipse enim sathanas transfigurat se in al¬
gelum lucis. Hoc gͦ tim̃dum ei qui tanta delec¬
tatione omnia facit. nedum sequit᷑ affectionẽ
corpꝰ destruat ꝑ imnmod̾atam ex̾citationem as
deinde necesse habeat nonsme magno spĩal
ex̾citĩ det̾mento circa debilitati curam corp
occupari. G ne incurrat qͥ currit: illumind¬
rinecesse est lumen disc̾tionis que mat̾ est uircutũ
& consummatio ꝑfect̾ionis: Hȩc nimirum doc&
ne qͥd nimis. Atq hec ẽ oct̾aua dies in qͣ circumci¬
ditur puer: qr disc̾tio uere circumeidit. ut ñ plꝰ
nec minꝰ fiat. Nam ⁊ qͥ nimiꝰ est fructum boni oꝑis

Expanded text:
pertendunt; quibus tamen, si pie et perseveranter conati sunt, pertendunt; quibus tamen, si pie et perseveranter conati sunt, statim ut de corpore exeunt, redditur quod in hac vita dispensatorie est negatum, illuc perducente eos sola gratia, quo prius tendebant ipsi cum gratia, ut consummaericulum, et omnino timendum eis a daemonio meridiano: Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis . Hoc ergo timendum ei qui tanta delectatione omnia facit, ne, dum sequitur affectionem, corpus destruat per immoderatam exercitationem, ac deinde necesse habeat, non sine magno spiritualis exercitii detrimento, circa debilitati curam corporis occupari. Ergo ne incurrat qui currit, illuminari necesse est lumine discretionis, quae mater virtutum est, et consummatio perfectionis. Haec nimirum docet, ne quid nimis; atque haec est octava dies in qua circumciditur puer: quia discretio vere circumcidit, ut non plus nec minus fiat. Nam et qui nimius est, fructum boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
pheta doceat necessariam ẽẽ humilitatem pꝰ pati¬
entiam dicens. Ueruntamen do subiecta esto aĩa
mea: qm̃ ab ipsopatientia mea. Nonne uidetur
hic occasione patientiȩ temptationem sensisse
suꝑbie: Necesse est gͦ ut illuminet cortuum ra¬
dius humilitatis: ⁊ declaret quida te sit qͥd a do:
lumen deuotionis. diem serenissimã ⁊ sabbatũ
mentis in qͦ tanqͣm emeritꝰ miles in laboribꝰ uni¬
uersis uiuas absq labore. dilatato iinirum corde
currens uiam mandatoꝵ di:ut qͦd pꝰ cum amari¬
tudine & coact̾ione tui sp̃s faciebas. de cȩt̾oiam
eum summa dulcedine ꝑagas ⁊ delectatione. Mãc
nifallor grãm petebat qͥ art. Remitte mͥut refri¬
gerer. ac si dicat. Qusq in sudore ⁊ dolore isto
crucior ⁊ morte afficior tota die: Remitte mͥ
cere. s nouint qͥ hꝰmodi sunt grãm hanc p̃stitam
sibi eẽ non datam: ut in die bonoꝵ memores sit¬

Expanded text:
pheta doceat necessariam esse humilitatem post patipheta doceat necessariam esse humilitatem post patientiam, dicens: Verumtamem Deo subjecta esto, anima mea, quoniam ab ipso patientia mea . Nonne videtur hic occasione patientiae tentationem sensisse superbiae? Necesse est ergo ut illuminet cor tuum radius humilitatis, et declaret quid a te sit, quid a Deo,  devotionis lumen, diem serenissimam, et Sabbatum mentis, in quo, tanquam emeritus miles, in laboribus universis vivas absque labore, dilatato nimirum corde currens viam mandatorum Dei; ut quod prius cum amaritudine et coactione tui spiritus faciebas, de caetero jam cum summa dulcedine peragas et delectatione. Hanc, ni fallor, gratiam petebat qui ait: Remitte mihi ut refrigerer ; ac si dicat, Quousque in sudore et dolore isto crucior, et morte afficior tota die? Remitte mihcere. Sed noverint qui hujusmodi sunt, gratiam hanc praestitam sibi esse, non datam, ut in die bonorum memores si
Abbreviated transcription (Latin):
audiens illos ⁊ int̾rogans: tam̃ descendit cũ illis
⁊ erat subditꝰ illis. Q tu gͦ subditꝰ esto ꝓpt̾ illũ.
Siam tͥ in ipsa obedientie uia aliqua fortassiᷤ
dura ⁊ asꝑa occurrere possuntut accipias int̾¬
dum p̃cepta ñnulla. q̃ licet salubͥa sint. minꝰ
tamensuauia uideant᷑. Hec simoleste cȩꝑis sustinẽ.
sidiiudicare p̾latum. simurmurare in corde: cẽ¬
cat dies patientie. ꝑ quam omnia dura ⁊ asꝑa ta.¬
cita amplectaris conscĩa: te magis diiudicans
⁊ duriꝰ arguens. cui mmirum displicent q̃ ad
salutem sunt:⁊ in cogitatione tua semꝑ partẽ
magistri qͦ ad potes adu̾sus temetipsum iuuars.
te quidem in omnib accusare. ipsumuͦ mag̃ erco¬
sare laborans. Porro iam in hoc lococauendum tͥ
arbitror a suꝑbia. Magnum ẽ enim omnino sic
uincere semetipsum. Melior est ait salomon pa¬
tiens uiro forti. ⁊ qui dominat᷑ animosuo expugna¬
tore urbium. Consideradeniq quam manifeste ꝓ¬

Expanded text:
nterrogans: tamen descendit cum illis, et erat subditus illis . Et tu ergo subditus esto propter illum. 8. Sed jam tibi in ipsa obedientiae via aliqua fortassis dura et aspera occurrere possunt, ut accipias interdum praecepta nonnulla, quae, licet salubria sint, minus tamen suavia videantur. Haec si moleste coeperis sustinere, si dijudicare praelatum, si murmurare in corde; eticat dies patientiae, per quam omnia dura et aspera tacita amplectaris conscientia, te magis dijudicans et durius arguens, cui nimirum displicent quae ad salutem sunt; et in cogitatione tua semper partem magistri, quoad potes, adversus temetipsum juvans; te quidem in omnibus accusare, ipsum vero magis excusare laborans. 9. Porro in hoc loco jam cavendum tibi arbitror a superbia. Magnum est enim omnino sic vincere semetipsum. Melior est, ait Salomon, patiens viro forti; et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium . Considera 795 denique quam manifeste pro
Abbreviated transcription (Latin):
fidem. syemroborat. caritatem accendit: qͦmͦ huma¬
nitas d̾i: S angło nr̃o id reseruatum est qͦd alii tacu¬
erunt. Neq enim om̃s omnia dicere congruũ erat:
ut a oiũsis diũsa colligere gͣtulem᷑: ⁊ debitas singłis
grãs referamꝰ. At tam̃ unum ẽ in qͦ conueniunt apłs
&e angłi qui de xp̃i natiuitate loquunt᷑ .i. in nomine
saluatoris. Ad marram qͥdem tanqm pleniꝰ edoctã
ꝑ sỹm. gabriel loqns indicat nom̃ solum. ⁊ uocabiᷤᷤ¬

Expanded text:
fidem, spem roborat, charitatem accendit, quomodo humafidem, spem roborat, charitatem accendit, quomodo humanitas Dei? Sed Angelo nostro id reservatum est quod alii tacuerunt. Neque enim omnes 797 omnia dicere congruum erat, ut a diversis diversa colligere gratulemur, et debitas singulis gratias referamus. Attamen unum est in quo conveniunt Apostolus et angeli qui de Christi nativitate loquuntur, id est in nomine Salvatoris. Ad Mariam quidem, tanquam plenius edoctam per Spiritum, Gabriel loquens indicat nomen solum: Et vocabi
Abbreviated transcription (Latin):
cepit miseriam: Qͥd ita pictate plenum: qm̃ qͦd di
u̾bum ꝓpt̾ nos fact̾um ẽ fenume Dñe qͥd est homo
qr reputas eum: aut qͥd apponis erga eum cortuum:
Hic attendat hõ qͣnta sit cura eiꝰ deo. hinc sciat qͥd de
eo cogitet. aut qͥd sentiat. Ñ int̾roges ea ohomo. que pa¬
teris. s que passus est ille. Quanti te fec̃ ex his que
ꝓ te factꝰ est agnosce: ut appareat tͥ benignitas eiꝰ ex
humanitate. Quanto enim minorem se fec̃ in hu¬
manitate: tanto maiorem exhibuit in honitate. E
qnͣto ꝓpt̾ me uilior. tanto mͥcarior ẽ. Apparuit in
declarauit. qͥhumanitati ad de nom̃ di curauit. Et
qͥdem ad mariam missꝰ gabriel angłs filium di loqͥ¬
tur: s ñ nominat dm̃. Benedictꝰ ds qui talem nobis
de nob̃ipsis angłm dedit: ut nr iste suppleret qͦd ille
ñ dixit. Nam & ipse sp̃m di habuit: ⁊ eiꝰ sp̃u locutꝰ ẽ qͦd
nobis ualde necessarium fuit. Qͥd enim sic instruit

Expanded text:
cepit miseriam? Quid ita pietate plenum, quam quod Dei cepit miseriam? Quid ita pietate plenum, quam quod Dei Verbum propter nos factum est fenum? Domine, quid est homo quia reputas eum? aut quid apponis erga eum cor tuum? Hinc attendat homo quanta sit cura ejus Deo; hinc sciat quid de eo cogitet aut quid sentiat. Non interroges, o homo, ea quae pateris, sed quae passus est ille. Quanti te fecit, ex his quae pro te factus est, agnosce, ut appareat tibi benignitas ejus ex humanitate. Quanto enim minorem se fecit in humanitate, tanto majorem exhibuit in bonitate; et quanto pro me vilior, tanto mihi charior est. Apparuit, indeclaravit, qui humanitati addere nomen Dei curavit. 3. Et quidem ad Mariam missus Gabriel angelus Filium Dei loquitur, sed non nominat Deum. Benedictus Deus, qui talem nobis de nobis ipsis Angelum dedit, ut noster ipse suppleret quod ille non dixit. Nam et ipse spiritum Dei habuit, et ejus spiritu locutus est, quod nobis valde necessarium fuit. Quid enim sic instruit
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens: Quousq dicitis paxpax. ⁊ ñ ẽ ꝑax: ꝓpter
qr testimonia dei c̾dibilia facta sunt nimis. Ut enim
nec turbatum qͥdem lateat ocłm: in sole posuit tab̃¬
naculum suum. Ecce pax ñ ꝓmissa s missa. ñ dilata
miscdia sua ds̃ pat̾ misit in t̾ra: saccum inqͣm ĩ pas¬
sione concidendum: ut effundat᷑ qͦd in eolatet p̃ciũ
nr̃m. Saccum utiq ⁊ siparuum. s plenum. Paruu¬
lus siquidem datꝰ ẽ nob̃: s in qͦ habitat omnis ple¬
nitudo diuinitatis. Postqm enimuenit plenitudo
tp̃ris: uenit ⁊ plenitudo diuinitatis. Uenit ĩ carne.
ut uł sic carnalib exhibet᷑.⁊ apparente humanita¬
te. benignitas agnosceret᷑. Ubi enim dĩ innotescit
humanitas: iam benignitas latere ñ potest. In quo
enim mag̃ comm̃dare pot̾it benignitatem suam:
qmsuscipiendo carnem meam: meam inqm ñ car
tantoꝑe declaret eiꝰ miscdiam: quam qͦd ipsamsus¬

Expanded text:
nesciens? Quousque dicitis, Pax, pax, et non est pax ? Propter nesciens? Quousque dicitis, Pax, pax, et non est pax ? Propter s vel visui suo, quia testimonia Dei credibilia facta sunt nimis . Ut enim nec turbatum quidem oculum lateat, in sole posuit tabernaculum suum . 2. Ecce pax non promissa, sed missa; non dilata, misericordia sua Deus Pater misit in terram; saccum, inquam, in passione concidendum, ut effundatur quod in eo latet pretium nostrum; saccum utique, etsi parvum, sed plenum. Parvulus siquidem datus est nobis, sed in quo habitat omnis plenitudo divinitatis. Postquam enim venit plenitudo temporis, venit et plenitudo divinitatis. Venit in carne, ut vel sic carnalibus exhiberetur, et apparente humanitate benignitas agnosceretur. Ubi enim Dei innotescit humanitas, jam benignitas latere non potest. In quo enim magis commendare poterat benignitatem suam, quam suscipiendo carnem meam? Meam, inquam, non carntantopere declaret ejus misericordiam, quam quod ipsam sus
Abbreviated transcription (Latin):
yparuit benignitas ⁊ humanitas saluatoriᷤ nr̃i
di. Grãs deo ꝑquemsic abundat consolatiomr̃a
inhac ꝑegͥnatione: in hoc exilio.in hac miseria.
Suphisnãq sepiꝰ uos ammonere curamꝰ. ut nunꝙͣ
mente excidat ꝑegͥnos uos ẽẽ longe fact̾os a patria:
pulsos hereditate. Qͥsqͥs enim desolationem ñno¬
uit: nec consolationem agnoscere potest. Qͥs qͥs
consolationem ignorat ẽẽ necessariam. suꝑest ut
non habeat ei grãm. Inde est qͦd homines scłi negoti¬
is ⁊ flagitiis implicati. dum miseriam ñ sentiunt: ñ
uos inquam qͦs non detinet oceupatio scłaris atten¬
dite quenam sit consolatiospĩtalis. Uos quiñ ignora¬
tis exiliunt audite qr de cęlouenit auxilium. Appa¬
humanitas. latebat benignitas. Siquidem ⁊ pꝰ erat.
terat: Pmittebat᷑ s ñ sentiebat᷑: unde ⁊ a multis ñ
c̃debat᷑. Multifarie qͥppe multisq modis loquebatur
S qͥd respondebat homo afflictionem sentiens. ꝓacẽ

Expanded text:
Apparuit benignitas et humanitas Salvatoris nostri Dei. Gratias Deo, per quem sic abundat consolatio nostra in hac peregrinatione, in hoc exsilio, 796 in hac miseria. Super his namque saepius vos admonere curamus, ut nunquam mente excidat, peregrinos nos esse, longe factos a patria, pulsos haereditate. Quisquis enim desolationem non novit, nec consolationem agnoscere potest. Quisquis consolationem ignorat esse necessariam, superest ut non habeat Dei gratiam. Inde est quod homines saeculi, negotiis et flagitiis implicati, dum miseriam non sentiunt, novos, inquam, quos non detinet occupatio saecularis, attendite quaenam sit consolatio spiritualis. Vos qui non ignoratis exsilium, audite quia de coelo venit auxilium. Appahumanitas, latebat benignitas; siquidem et prius erterat? Promittebatur, sed non sentiebatur; unde et a multis non credebatur. Multifarie quippe multisque modis loquebaturd respondebat homo, afflictionem sentiens, pacem
Abbreviated transcription (Latin):
dies temꝑantie: ut querat qͦmͦ temꝑari & refrenari
possint incontinentes motꝰ uoluptatis: bestiales
motꝰ curiositatis. ceruicosi motꝰ elationis sue. Eli¬
gat abiectꝰ ẽẽ in domo dei sui.⁊ subiectus ẽẽ magi¬
stro. sub qͦ frangat᷑ eiꝰ uoluntas. ⁊ obedientie freno
coneupiscentia repͥmat᷑. sitq qͦd ait ꝓpħa. imposu

Expanded text:
dies temperantiae, ut quaerat quomodo temperari et refrenari dies temperantiae, ut quaerat quomodo temperari et refrenari possint incontinentes motus voluptatis, bestiales motus curiositatis, cervicosi motus elationis suae. Eligat abjectus esse in domo Dei sui, et subjectus esse magistro, sub quo frangatur ejus voluntas, et obedientiae freno concupiscentia reprimatur, sitque quod ait propheta: Imposu
Abbreviated transcription (Latin):
diem ut noi̾nit custodiendam ad dñm fortitudinem.
& in acie multoꝵs parit̾ pugnantium ẽẽ querendã:
ubt tot sint auxiliarii. qͥt socii. ⁊ tales qui dicere poᷤ¬
sint cum apło. qi ñ ignoramꝰ astutias inimici. Con¬
gregatio enim ꝓfortituoine sua t̾ribilis est ut castroꝵ
acies oroinata. Ue autem soli: qr sicecidit ñ habet sub¬
lcuantem. Qͦa si cuiquam ex antiqͥs patͥb grãm hãe
concessam audiuimꝰ. non expedit temere se cominit¬
tere huic ꝑicło. nec oportet temptare dm̃. sic̃ ⁊ magi¬
qͦdiam ceꝑat .i. odiui eccłiam malignantium. &̃ ad
dit qͥd sequit᷑. Lauabo int̃ innocentes manꝰ meas.
Uerum cum eligit ẽẽ. in congregatione multorum.
nunquid eliget ẽẽ magister quiñdum discipulus
fuit ⁊ docere quod didicit nunqm̃: Q qͦmͦ aut in
se aut in alus motꝰ irrationabiles pot̾it temꝑare:
ampliꝰ quo familiariꝰ condes cendat: Iuuces cat gͥ

Expanded text:
diem, ut noverit custodiendam ad Dominum fortitudinem suam, diem, ut noverit custodiendam ad Dominum fortitudinem suam, et in acie multorum pariter pugnantium esse quaerendam, ubi tot sunt auxiliarii quot socii, et tales qui dicere possint cum Apostolo: Quia non ignoramus astutias inimici . Congregatio enim pro fortitudine sua terribilis est, ut castrorum acies ordinata. Vae autem soli! quia si ceciderit, non habet sublevantem . Quod si cuiquam ex antiquis Patribus gratiam hanc concessam audivimus, non expedit temere se committere huic periculo, nec oportet tentare Deum, sicut et magiid est, Odivi Ecclesiam malignantium, etiam addit quod sequitur: Lavabo inter innocentes manus meas. 7. Verum cum eligit esse in congregatione multorum, nunquid eliget esse magister, qui nondum discipulus fuit, et docere quod didicit nunquam? Et quomodo aut in se, aut in aliis motus irrationabiles poterit temperare? amplius quo familiarius, condescendat? Illucescat igitur
Abbreviated transcription (Latin):
si forte uelit int̾ scłi turbas agere penitentiam. ubi
nmirum alii uenenatis ꝑsuasionib. alii undiq
exemplis peiorib ad peccatum auiciant: alii adu¬
lationib inuanam głam. alii detractionib iN
impatientiam animum eiꝰ deiciant: Ecedat iam ne¬
cesse est prudentie radiꝰ. ostendat qͣntas ⁊ quamim¬
portunas p̃sertim in hac generatione oportunitateᷤᷤ
& occasiones peccati offerat mundꝰ & ingerat: quam
debilis sit ad illas humanꝰ anmꝰ maxime qͥ in pecc̃i
consuetudine sit nutͥtꝰ. In hac gͦ die prudentie. eli¬
gat de p̃senti scłoneqm fugere: dicens cum ꝓpheta.
sufficit hoc. forte enim uult eligere solitudinem: ñ
satis attendens ꝓpͥam infirmitatem.⁊ ꝑicłosam dia¬
boliluctam. Q denim ꝑicłosiꝰ quam solum luct̾ari
cont᷑ antiqͥ hostis u̾sutias. a quo uideat᷑. ⁊ quẽ uide¬
non possit: Itaq samhabet necessariam fortitudinis

Expanded text:
si forte velit inter saeculi turbas agere poenitentiam, ubi si forte velit inter saeculi turbas agere poenitentiam, ubi nimirum alii venenatis persuasionibus, alii undique exemplis pejoribus ad peccatum alliciant, alii adulationibus in vanam gloriam, alii detractionibus in impatientiam animum ejus dejiciant. Procedat jam necesse est prudentiae radius. Ostendat quantas et quam importunas, praesertim in hac generatione nequam, opportunitates et occasiones peccati offerat mundus et ingerat; quam debilis sit ad illas humanus animus, maxime qui in peccati consuetudine sit nutritus. In hac ergo die prudentiae eligat de praesenti saeculo nequam fugere, dicens cum prophetaebo . Sed nondum sufficit hoc. Forte enim vult eligere solitudinem, non satis attendens propriam infirmitatem, et periculosam diaboli luctam. Quid enim periculosius quam solum luctari contra antiqui hostis versutias, a quo videatur, et quem videnon possit? Itaque jam habet necessariam fortitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ fuit: Adsit nunc ur̃is desidus aduocatꝰ sp̃s qͥ seruta¬
ei.Non ignoramꝰ iam oportere hominem nasci denuo:
nam ꝓpt̾ hoc scdonatꝰ est filiꝰ dĩ. In peccĩs qͥdem nascim᷑
om̃s. ⁊ necesse habemꝰ renasci in gr̃a: qͦd in baptismate
qͥdem ꝑcepimꝰ. s heu totum ꝑut in scłariuita. Nunc pͥ¬
mum miserante do uirtꝰ gr̃e innob oꝑat᷑: ut in noui
tus in anmo peccors illuminat tenebs. horrenoũq
di iudictum int̾nis obtutib offert: addens ad t̾roris
uncłm breuem dierum numerum.⁊ finem incer¬
tum Hec plane uesꝑa est adquam demorabit᷑ fietus.
& necesse ẽ addi matutim leticiam: ut auditam faci
Est autem dies ista iusticie. reddens euiq qͦd suum
est: nob̃ miseriam. miscdiam do. In hac die puer na¬
scitur: q̃n ex his que diximꝰ ad amorem penitentie
a odium peccati animus excitat᷑. S ꝑiełosum est

Expanded text:
ejus fuit? Adsit nunc vestris desideriis advocatus Spiritus, qui scrutaejus fuit? Adsit nunc vestris desideriis advocatus Spiritus, qui scrutaei. Non ignoramusjam oportere hominem nasci denuo: nam propter hoc secundo natus est Dei Filius. In peccatis siquidem nascimur omnes, et necesse habemus renasci in gratia, quam in Baptismate quidem percepimus, sed heu! totum periit in saeculari vita. Nunc primum, miserante Deo, virtus gratiae in nobitus in animo, peccatorum illuminat tenebras, horrendumque Dei judicium internis obtutibus offert, addens ad terroris vinculum brevem dierum numerum, et finem incertum. Haec plane vespera est, ad quam demorabitur fletus; et necesse est addi matutini laetitiam, ut auditam faciaEst autem dies ista justitiae, reddens unicuique quod suum est: nobis miseriam, misericordiam Deo. In hac die Puer nascitur, quando ex his quae diximus, ad amorem poenitentiae et odium peccati animus excitatur. 794 6. Sed periculosum est
Abbreviated transcription (Latin):
ceris. Iudei uͦ ñ immemores odii qͦ odant patrem:. ex¬
ercent illud in filium. Unde ⁊ ipse ait. qr oderunt
me ⁊ patrem meum. Qͥd gͦ fecerunt impii qͥbꝰ gͣuis
erat etiam ad uidendum: Hic est inqͥunt heres:
uenite occidamꝰ eum. Sic gͦ occiderunt agnum di.
insuam qͥdem ꝑnitiem s in nr̃ãm salutem. Iui enim san¬
guinem agni fuderunt: nos accessimꝰ ⁊ bibimꝰ illum.
umus aduentum eiꝰ in carcerem hꝰ mundi idẽ diemna¬
talis: Hodie uͦ celebram qͦd cathenas ⁊ uincła nr̃a suscep̃.
Hodie enim qui peccatum ñfecit ut reos absolueret
innoxias manꝰ eoꝵ cathenis inseruit: hodie sub lege
factꝰ est qui legem dedit. ¶ S dicendum est iam qͥd
in hac cireumcisione nob̃ sp̃italit̾ indicat᷑ agendum.
Neq enim sine causa in lege p̾ceptum. nec sine caus a
completum est in dño. ut oct̾aua die fieret circum¬
cisio. S qͥs cognouit sensum dñi: aut qͥs consiliariꝰ

Expanded text:
ceris. Judaei vero non immemores odii quo oderant Patrem, exceris. Judaei vero non immemores odii quo oderant Patrem, exercent illud in Filium: unde et ipse ait: Quia oderunt me et Patrem meum . Quid ergo fecerunt impii, quibus gravis erat etiam ad videndum? Hic est, inquiunt, haeres, venite, occidamus eum . Sic ergo occiderunt Agnum Dei, in suam quidem perniciem, sed in salutem nostram. Illi enim sanguinem Agni fuderunt; nos accessimus, et bibimus illum. vimus adventum ejus in carcerem hujus mundi, id est diem Natalis; hodie vero celebramus quod catenas et vincula nostra suscepit. Hodie enim qui peccatum non fecit, ut reos absolveret, innoxias manus eorum catenis inseruit; hodie sub lege factus est, qui legem dedit. 5. Sed dicendum est jam quid in hac circumcisione nobis spiritualiter indicetur agendum. Neque enim sine causa in lege praeceptum, nec sine causa completum est in Domino, ut octava die fieret circumcisio . Sed quis cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuniꝰ infirmitate alt̾i adhibe t᷑ curatio: Bolet
caput ⁊ in brachio fit coctura: dolent renes ⁊ fit ĩ
tibia. Ita hodie ꝓ totiꝰ corporis putredine caut̾ium
qͦddam infixum ẽ incapite.Deniq quid mirum
siꝓ nob̾ dignatꝰ est circumcidi: ꝓ qͥbꝰ dignatꝰ ẽ mo¬
ri: Totꝰ siquidem inͥdatꝰ: ⁊ totꝰ in meosusꝰ expensꝰ e̾.
Ego enim audiens qͥa tͣnsit ante carcerem filiꝰ mag.¬
ni regis. cȩpi altiꝰ gemere. ⁊ miserabiliꝰ erclamare di¬
cens: fili di miserere mei. At ille sic̃ benignissimꝰ
qͥsnam ẽ inquit fletꝰ iste ⁊ ultilatꝰ quem audio:
Et dict ei. Ipse est adam ꝓditor ille. quem pat̃ ũr dru¬
difecit in carcerem: donec cogitet qͥb illum suppli¬
ciis faciat int̾ire. Qd ageret cuiꝰ natura bonitas.
cui ꝓpͥum ẽ misereri semꝑ & parcere: Descendit ĩ
carcerem: uenit ut educat uinct̾um de domo car¬

Expanded text:
pro unius infirmitate alteri adhibetur curatio? Dolet pro unius infirmitate alteri adhibetur curatio? Dolet caput, et in brachio fit coctura; dolent renes, et fit in tibia: ita hodie pro totius corporis putredine cauterium quoddam infixum est in Capite. 4. Denique quid mirum si pro nobis dignatus est circumcidi, pro quibus dignatus est mori? Totus siquidem mihi datus, et totus in meos usus expensus est. Ego enim, audiens quia transit ante carcerem filius magni Regis, coepi altius gemere, et miserabilius exclamare, dicens: Fili Dei, miserere mei. At ille, sicut benignissimus: Quisnam est, inquit, iste fletus et ululatus quem audio? Et dicunt ei: Ipse est Adam proditor ille, quem Pater vester trudi fecit in carcerem, donec cogitet quibus illum suppliciis faciat interire. Quid ageret, cujus natura bonitas, cui proprium est misereri semper et parcere? Descendit in carcerem, venit ut educat vinctum de domo car
Abbreviated transcription (Latin):
eis piissimum fenum. ipse qͥ panis ẽ angłoꝵ. Ipse ẽ enĩ
panis uiuus de qͦuiuere debuit homo: s quia hõ
rumentum factꝰ est.⁊ panis fẽs est fenum: ut uel sic
uiuat de eo. & huiꝰ quroem mutationis sacram̃tũ
est. cum sit omnis carofenum. Ipsa gͦ die minoratꝰ
imirabiliꝰ aliqͥd atidio.Iam minoratꝰ ẽ multominꝰ
angłis. qͥ non solum formam hominis. s formam
habet peccatoris:⁊ infigit᷑ uelut qͦdam cauteriola¬
tronis. Qd est enim circumcisio. nͥ suꝑfluitatis &
quod circumeidat᷑: Nonne tuuerꝰ ds es de deopa¬
tre.homouerꝰ sine omni peccato de uirgine matͤ:
Quit facitis circumeidentes eum: Ritatis q super
ñ agnoscere filium in qͦ ei b̃nꝰplacuit: ex hoc maxi¬
me signo potat ignorare eum. inuenta in eo cir¬
cumcisione. qm̃ peccatorib ipse ꝓuiderat. obpur¬
gationem utiq delict̾orum. S qͥd mirum si caput
ꝓm̃bͥs acceꝑit curationem. qm tamen in seipso ñ
habuit necessariam: Nonne ⁊ in m̃bs nr̃is sepe

Expanded text:
positum est eis piissimum fenum, ipse qui panis est angelorum. Ipse enim est panis vivus, de quo vivere debuit homo; sed quia homo jumentum factus est, et panis factus est fenum, ut vel sic vivat de eo. 3. Et hujus quidem mutationis sacramentum est, cum sit omnis caro fenum. Ipsa ergo die minoratusmirabilius aliquid audio. Jam minoratus est multo minus angelis, qui non solum formam hominis, sed formam habet peccatoris, et infigitur velut quodam cauterio latronis. Quid est enim circumcisio, nisi superfluitatis et quod circumcidatur? Nonne tu verus Deus es de Deo Patre, homo verus sine omni peccato de Virgine matre? Quid facitis circumcidentes eum? Putatis quia super non agnoscere Filium, in quo ei bene complacuit, ex hoc maxime signo poterat ignorare eum, inventa in eo circumcisione quam peccatoribus ipse providerat, ob purgationem utique delictorum. Sed quid mirum si caput pro membris accepit curationem, quam tamen in se ipso non habuit necessariam? Nonne et in membris nostris saepe
Abbreviated transcription (Latin):
tas: nec tamen sola a pastorib inueniri: forte sp̃ialiꝰ
commendat angłs humilitatem: q ruentib cet̾is ꝑ
suꝑbiam. ipse in humilitate stetisset. Aut certe ꝓpt̾ei
celitꝰ annunciat᷑ humilitas: qͦd hec quasi ꝓpͥa uirc̃
diuine erhibenda sit maiestati. Sola tamen non
ꝑuirginem continentia. iusticia ꝑ ioseph uirum
iustum cuiꝰ laus ẽ in eugłio ñ incongrue designat᷑
Sane continentiam debi carni qͥs nesciat: Iusticia
uͦuirtꝰ est quodsuum est cuiq tͥbuens: & ħ erga ꝓi¬
imos est necessaria. Porro humilitas do nos reconci¬
liat. deo facit eẽ subrectos do placet in nobis. sic̃ ait
uirgo beata. Resperit ds humilitatem ancille suȩ.
Itaq qͥ forncat᷑. peccit in corpꝰsuum: qui in uriosꝰ ẽ
in ꝓrimum: qui extollit̾ ⁊ inflat᷑. in dm̃. Fornicato
distributio: dans głam do. pacem hominib. Nong̾

Expanded text:
tas, nec tamen sola a pastoribus inveniri? Forte specialius tas, nec tamen sola a pastoribus inveniri? Forte specialius commendat angelus humilitatem, quia ruentibus caeteris per superbiam, ipse in humilitate stetisset. Aut propterea certe coelitus annuntiatur humilitas, quod haec quasi propria virtus divinae exhibenda sit majestati. Sola tamen non per Virginem continentia, justitia per Joseph virum justum, cujus laus est in Evangelio, non incongrue designatur. Sane continentiam deberi carni quis nesciat? Justitia vero virtus est, quod suum est cuique tribuens: et haec erga proximos est necessaria. Porro humilitas Deo nos reconciliat, Deo facit esse subjectos, Deo placet in nobis; sicut ait Virgo beata: Respexit humilitatem ancillae suae . Itaque qui fornicatur, peccat in corpus suum; qui injuriosus est, in proximum; qui extollitur et inflatur, in Deum. Fornicator distributio, dans gloriam Deo, pacem hominibus . Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃clat᷑ ab angło. hoc inquit uobsignum. Inuem¬
etis infantem pannis inuolutum. Insignum positi
sunt panni tui dñe iħu: s insignum cui amultisus¬
ꝙ hodie contradicit᷑. Multi qͥppe uocati. s ñ multie¬
lecti: ⁊ id̾o nec signati. Agnosco certe agnosco iħm
magnum sac̾dotem. sordidis oꝑtum uestib: dum al¬
tercaret᷑ cum diabolo. Scientib scͥpturas loquor:
&e qͥb non ignota ꝓpħica uisio zacharie. Ubiuͦ exalta¬
tum est caput nr̃m suꝑ inimicos nr̃os. ex hoc plane
mutauit uestem. decorem induit: amictꝰ est lu¬
mine sic̃ uestim̃to. Exemplum dedit nob̾. ut ⁊ nos
eadem faciamꝰ. Utilior siqͥdem inconflictu loriea fer¬
rea. qmstolalinea. licet oneri illasit. hȩc honori.
Erit cum & membra sequent᷑ caput: ut corpꝰiam u¬
muersum uno psauat spũ ⁊ dicat. Concidisti saceñ
est quod sola ab angło commendari uidet᷑ humili¬

Expanded text:
commendatur ab angelo. Hoc, inquit, vobis signum: invencommendatur ab angelo. Hoc, inquit, vobis signum: invenietis infantem pannis involutum . In signum positi sunt panni tui, Domine Jesu; sed in signum, cui a multis usque hodie contradicitur. Multi quippe vocati, sed non multi electi, et ideo nec signati. Agnosco certe, agnosco Jesum magnum sacerdotem sordidis opertum vestibus, dum altercaretur cum diabolo. Scientibus Scripturas loquor, et quibus non ignota est prophetica visio Zachariae . Ubi vero exaltatum est caput nostrum super inimicos nostros, ex hoc plane mutavit vestem, decorem induit, amictus lumine sicut vestimento, exemplum dedit nobis, ut et nos eadem faciamus, Utilior siquidem in conflictu lorica ferrea quam stola linea, licet oneri sit illa, haec honori. Erit cum et membra sequentur caput, ut corpus jam universum uno psallat spiritu, et dicat: Conscidisti saccum est quod sola ab angelo commendari videtur humili
Abbreviated transcription (Latin):
festim adest diuinis ꝑsonans laudib cȩlestis ereitus
multitudo. Hinc ẽ quod sollemnis ducit᷑ nox ista p̃
cet̾is in psalmis. hẏmnis. ⁊ canticis sp̃italib: & his
potissimum inuigiliis sine ulla hesitatione creden¬
dum est. celestes illos pͥncipes p̃uenire coniunctos
psallentib in medio iuuencłarum tẏpanistriaꝵ.
S quam multa hodie geminis ⁊ auro fulgent alta¬
ria: quantiu̾q pailiis parietes adornant᷑. Putas ad
hec diu̾tent angłi:. ⁊ pannosos homines declinabt̃:
Si tta est cur pastorib oiummagis apparuere qͣm
terre regib. quam sac̾dotib templi: Cur & ipse salua¬
tor cuius ẽ. aurum parit̾ ⁊ argentum. sacramin suo
corpore dedicat pauꝑtatem: Aut certe cur pauꝑtas
ipsa tam sollicite enarrat᷑ ab angło: Neq enim sine
certiratione misterii. pannis saluator obuoluitur.
⁊ ponit᷑ in p̾sepio: qñ idmanifeste in signum nobis

Expanded text:
festim adest divinis personans laudibus coelestis exercitus festim adest divinis personans laudibus coelestis exercitus multitudo. Hinc est quod solemnis ducitur nox ista prae caeteris, in psalmis, hymnis et canticis spiritualibus: et his potissimum in vigiliis sine ulla haesitatione credendum est, coelestes illos principes praevenire conjunctos psallentibus, in medio juvencularum tympanistriarum. Sed quam multa hodie gemmis et auro fulgent altaria! quanti ubique palliis parietes adornantur! Putas ad haec divertent angeli, et pannosos homines declinabunt? Si ita est, cur pastoribus ovium magis apparuere, quam terrae regibus, quam sacerdotibus templi? Cur et ipse Salvator, cujus est aurum pariter et argentum, sacram in corpore suo dedicat paupertatem? Aut certe, cur paupertas ipsa tam sollicite enarratur ab angelo? Neque enim sine certi ratione mysterii pannis Salvator obvolvitur, et ponitur in praesepio, quando id manifeste in signum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
mets: Si hunc tantillum uocis laborem mutilem ẽẽ do¬
leret homo pusillꝰ immo ⁊ nichili: qm iustiꝰ indignab¬
tur dñs maiestatis. si tantam eiꝰ oꝑam. nr̃a atit ouricia
aut negligentia contingat euacuari: Au̾tat hoc a
seruis suis qui ꝓ eorum salute induere dignatꝰ ẽ formã
serui. unigemtꝰ di patͥs. qui est suꝑ omnia ds bndietꝰ
& ioseph ⁊ infantem positum in presepio. xuii.
onoserte fũs dilectissimi quanta sit hodierna sollẽ¬
nitas. cui ⁊ dies breuis. ⁊ t̾re angusta ẽ latitudo. Lo¬
coparit ⁊ tempore dilatat᷑. Noctem p̃occupat: celũ
replet ante quam t̾ram. Nox enimut dies illumina¬
ta ẽ: cum intempeste noct̾is hora. pastores eircum¬
fulsit lux noua de cȩlo. Et ut nou̾itis qͦ in locosollem¬
nitatis hiꝰ ceꝑint gaudia celebrari: qͦd iamangłis erat
fciturum omni popło gaudium euangłizat᷑: s ⁊ cõ¬

Expanded text:
meus? Si hunc tantillum vocis laborem inutilem esse domeus? Si hunc tantillum vocis laborem inutilem esse doleret homo pusillus, imo et nihili, quam justius indignabitur Dominus majestatis, si tantam ejus operam nostra aut duritia aut negligentia contingat evacuari? Avertat hoc a servulis suis, qui pro eorum salute induere dignatus 784 est formam servi, Unigenitus Dei Patris, qui est super omnia Deus benedictus et Joseph, et infantem positum in praesepio. 1. Agnoscite, fratres dilectissimi, quanta sit hodierna solemnitas, cui et dies brevis, et terrae angusta est latitudo. Loco pariter et tempore dilatatur. Noctem praeoccupat, coelum replet antequam terram. Nox enim ut dies illuminata est, cum intempestae noctis hora pastores circumfulsit lux nova de coelo. Et ut noveritis quo in loco solemnitatis hujus coeperint gaudia celebrari: quod jam angelis erat, futurum omni populo gaudium evangelizatur: sed et con
Abbreviated transcription (Latin):
celestem. Quam multi enim nobiles scđm carnem.
quam multi podentes. qm multi sapientes huius
scłi. hora illa instratis mollib quiescebant:⁊ ne¬
mo eorum dignꝰ habitꝰ est nouam uidere lucem.
scire magnum illud gaudium: angłos audire
cantantes. gła in excelsis do. Agnoscant gͥ hoĩes
qr qͥ in labore hominum ñ sunt. uisitari aban¬
gelis nonmerent᷑. Agnos cant quam placeat su¬
ꝑnis eiuib labor euius sp̃ialis intentio est: qnqͥ¬
dem ⁊ eos qui ꝓ uictu corporis corporali urgente
necessitate laborant. suo dignant᷑ auoquio. & al¬
loquio tamfelici. Nimrum humanum in eis
dore uultꝰ sui uescat᷑ adam pane suo. Obsecrouoᷤᷤ
mofidelis &e omin acceptione dignꝰ.sermonon
tamoris quam oꝑis.Nitatis fr̃s parum mn mole¬
stum ẽẽ. si hoc ipsum u̾bum qͦd nẽ loqͦr aduos ua¬
cuum &e sine aliqua utilitate deꝑire in cordib
ur̃is nossem: & qͥs sum ego. arte qͥs est hic sermo

Expanded text:
coelestem! Quam multi enim nobiles secundum carnem, coelestem! Quam multi enim nobiles secundum carnem, quam multi potentes, quam multi sapientes hujus saeculi, hora illa in stratis mollibus quiescebant; et nemo eorum dignus habitus est novam videre lucem, scire magnum illud gaudium, angelos audire cantantes: Gloria in excelsis Deo ! Agnoscant igitur homines, quia qui in labore hominum non sunt, visitari ab angelis non merentur. Agnoscant quam placeat supernis civibus labor cujus spiritualis intentio est, quandoquidem et eos qui pro victu corporis, corporali urgente necessitate, laborant, suo dignantur alloquio, et alloquio tam felici. Nimirum humanum in eis dore vultus sui vescatur Adam pane suo . 6. Obsecro mo fidelis et omni acceptione dignus; sermo non tam oris quam operis. Putatis, fratres, parum mihi molestum esse, si hoc ipsum verbum, quod nunc loquor ad vos, vacuum et sine aliqua utilitate deperire in cordibus vestris nossem? Et quis sum ego, aut quis est hic sermo
Abbreviated transcription (Latin):
passionem:cui tantam a maiestate tanta ex hibi
uideo compassionem. Compatit᷑ filius dĩ & plorat. hõ
patitur ⁊ ridebit: Sic & medicine estimatio. ⁊ do¬
loris mͥ ce timoris exaggeratio est.Uerum si diligen¬
ter obseruem p̃cepta medici: erit etiam consola¬
tionis occasio. Sic̃ enim grauem agnos comor¬
bum. cui tanta apponit᷑ medicina. sic ⁊ ex hoc ip¬
so non ineurabilem ẽe coniector. Neq enim p̃cio¬
sissimas sꝑ̃es frustra insumeret medicꝰ sapiens:
unmosapientia ipsa. Porro frustra insumi con¬
stat non solum si absq eis facilis eẽt curatio: s mul¬
tomagis. si & cum eis sit impossibilis. Animat itaq
ad penitentiam ⁊ accendit uehem̃ti desiderium
spes concepta. Sane accedit ad consolationemip¬
sa qͦ: que pastorib uigilantib exhibita ẽ. uisitatio
&e allocutio angłoꝵ. Ue uobis diuites qui habetis
consolationẽ ur̃am: ut iam non mereamim hab̃e

Expanded text:
passionem; cui tantam a majestate tanta exhiberi passionem; cui tantam a majestate tanta exhiberi video compassionem. Compatitur Filius Dei, et plorat: homo patitur, et ridebit? Sic et medicinae aestimatio, et doloris mihi et timoris exaggeratio est. 5. Verum si diligenter observem praecepta medici, erit etiam consolationis occasio. Sicut enim gravem agnosco morbum, cui tanta apponitur medicina; sic et ex hoc ipso non incurabilem esse conjector. Neque enim pretiosissimas species frustra insumeret medicus sapiens, imo sapientia ipsa. Porro frustra insumi constat, non solum si absque eis facilis esset curatio, sed multo magis et si cum eis sit impossibilis. Animat itaque ad poenitentiam, et accendit vehementius desiderium spes concepta. Sane accedit ad consolationem ipsa quoque, quae pastoribus vigilantibus exhibita est, visitatio et allocutio angelorum. Vae vobis, divites, qui habetis consolationem vestram, ut jam non mereamini habere
Abbreviated transcription (Latin):
nigenttus eiꝰ. exiit posito diademate. saccouestitꝰ.
asꝑsꝰ cinere caput. nutꝰ pedes. flens & eiulans qͦd
morte damnatꝰ eẽt seruulꝰ eiꝰ. Intueor illum subi
toꝓcedentem. stupeo nouitatem: causam ꝑcicꝰ¬
tor ⁊ audio. Quid facturris sum: Adhuc ne lu¬
dam & deludam lacͥmas eiꝰ: Plane siinsanꝰ sum
& mentis mops. non sequar eum. nec simul cum
lugente lugebo. Ecce unde pudor: dolor. & timor
unde: Utiq qr ex considatione remedii. ꝑicłi
mei estimo qntitatem. Nes ciebam. sanꝰ mͥ uidebar. &
ecce mittit᷑ uirginis filiꝰ. filiꝰ dei altissimi ⁊ iubetur
occidi. ut uuln̾ib meis p̃cios osanguinis uliꝰ balsa¬
mo medeat᷑. Agnosce homo quam grauia sint uul¬
nera pro quib necesse ẽ xp̃m dominum uuln̾ari.
Si ñ eẽnt hec ad mortem.⁊ mortem sempiternam:
nunqm ꝓ eors remedio dei filius moreret᷑. Pudoe
itaq dilectissimi ꝓpͥam negligent dissimulare

Expanded text:
nigenitus ejus: exiit posito diademate, sacco vestitus, nigenitus ejus: exiit posito diademate, sacco vestitus, aspersus cinere caput, nudus pedes, flens et ejulans, quod morte damnatus esset servulus ejus. Intueor illum subito procedentem, stupeo novitatem, causam percontor et audio. Quid facturus sum? adhucne ludam, et deludam lacrymas ejus? Plane si insanus sum et mentis inops, non sequar eum, nec simul cum lugente lugebo. Ecce unde pudor? Dolor et timor unde? Utique quia ex consideratione remedii, periculi mei aestimo quantitatem. Nesciebam, sanus mihi videbar: et ecce mittitur Virginis Filius, Filius Dei altissimi, et jubetur occidi; ut vulneribus meis pretioso sanguinis illius balsamo medeatur. Agnosce, o homo, quam gravia sunt vulnera pro quibus necesse est Dominum Christum vulnerari. Si non essent haec ad mortem, et mortem sempiternam, nunquam pro eorum remedio Dei Filius moreretur. Pudet itaque, dilectissimi, propriam negligenter dissimulare
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis sese ingerit sensib carnis tue. Carnaliter ut
ita dix̾im p̃dicat᷑ tͥ fuge uoluptatem. qr mors po¬
sita est secꝰ introitum delect̾ationis: agepenitenti¬
am. q ꝑhanc appropinquat regnum dei. Hoc tͥ
p̃dicat stabulum illud. hoc p̃sepe clamat. hoc
membra illa infantilia manifeste loquunt᷑: hoc
lacͥme ⁊ uagitꝰ euangłizant. Rorat quippe xp̃s.
sensꝰ. in xp̃o p̃ualebat affectꝰ. Patiunt᷑ illi ñ agunt:
utpote nec ipsiꝰ adhuc usum uoluntatis haben¬
tes. Illi er passione lugent: xp̃s ex compassione. Il¬
li iugum graue quod ẽ super om̃s filios ade: xp̃s fi¬
liorum ade peccata deplorat. E c̾te ꝓquib nunc
lacͥmas fundit: postea fundet ce sanguinem. O du¬
ricia cordis mei. Utinam dñe sicut u̾bum caro
factum est. ita &e cor meum carneum fiat. Si qͥde
debam ego foris in platea:⁊ in sec̾to regalis cubicłi
suꝑ me ferebat᷑ iudicium mortis. Audiuit hoc u¬

Expanded text:
ipsis sese ingerit sensibus carnis tuae. Carnaliter, ut ipsis sese ingerit sensibus carnis tuae. Carnaliter, ut ita dixerim, praedicatur tibi: Fuge voluptatem, quia posita est mors secus introitum delectationis; age poenitentiam, quia per hanc appropinquat regnum Dei . Hoc tibi praedicat stabulum istud hoc praesepe clamat, hoc membra illa infantilia manifeste loquuntur, hoc lacrymae et vagitus evangelizant. Plorat quippe Christsensus, in Christo praevalebat affectus. Patiuntur illi, non agunt, utpote nec ipsius adhuc usum voluntatis habentes. 783 Illi ex passione lugent, Christus ex compassione. Illi jugum grave, quod est super omnes filios Adae: Christus filiorum Adae peccata deplorat. Et certe pro quibus nunc lacrymas fundit, postea fundet et sanguinem. O duritia cordis mei! Utinam, Domine, sicut Verbum caro factum est, ita et cor meum carneum fiat! siquidem debam ego foris in platea, et in secreto regalis cubiculi super me ferebatur judicium mortis. Audivit hoc U
Abbreviated transcription (Latin):
confutat᷑. Quis enim hominum si daret᷑ optio.¬
ñ magis eligeret robustum corpuꝰ & etatemin¬
telligibilem. quam infantilem : O sapientia q̃
de occultis traheris: o uere in carnata.:⁊ uelata
sapientia. E tamenfr̃s iꝑse est ꝓmissus olim ꝑ ys a¬
iam paruulꝰ. sciensrȩꝓbare malum & eligere bo¬
num. Malumgͦ uoluptas corporis: bonum uͦ af¬
flic̾tio est. Si quidem & hanc eligit.⁊ illam repro¬
bat. puer sapiens. u̾bum infans. Uerbum enm
carofactum ẽ. caroinfirma. caroinfantilis. caro
tenera. caroimpotens: omisoꝑis. omnis laboris
sic habitauit in nob̃. Dum eẽt in pͥncipio apud
dm̃. lucem habitabat in accessibilem.⁊ non erat
qui caꝑet illud. Quis eniminuestigauit sensum
dñi. aut qͥs consiliarius eiꝰ fuit: Carnalis hõñ
audire. ecce u̾bum carofc̃m ẽ: audiat illuduł
incarne. Ohomo in carne tͥ exhibet᷑ sapĩa illa
quondam occulta: ecce iam trahit̃ de occultis. &

Expanded text:
confutatur. Quis enim hominum, si daretur optio, noconfutatur. Quis enim hominum, si daretur optio, non magis eligeret robustum corpus et aetatem intelligibilem, quam infantilem? O Sapientia, quae de occultis traheris? o vere incarnata et velata Sapientia! Et tamen, fratres, ipse est promissus olim per Isaiam parvulus, sciens reprobare malum, et eligere bonum . Malum ergo voluptas corporis, bonum vero afflictio est: siquidem et hanc eligit, et illam reprobat puer sapiens, Verbum infans. Verbum enim caro factum est, et caro infirma, caro infantilis, caro tenera, caro impotens, omnis operis, omnis laboris sic habitavit in nobis. Dum esset in principio apud Deum , lucem habitabat inaccessibilem , et non erat qui caperet illud. Quis enim investigavit sensum Domini? aut quis consilia rius ejus fuit? Carnalis homo non audire, ecce Verbum caro factum est: audiat illud vel in carne. O homo, in carne tibi exhibetur Sapientia: illa quondam occulta, ecce jam trahitur de occultis, et
Abbreviated transcription (Latin):
mde & carnis prudentia mors. siquidem & ipsa in¬
ni molestiꝰ est. Idgͦ meli. idutiliꝰ. id potiꝰ eligendũ.
& quisquis aliuo doceat. uł suadeat. ab eo tanqm
a seductore cauendum. Iamuͦ etiam nocte uoluit
nasq Ubisunt qͥ tamimpubent̾ ostentare gestiuĩ
semetipsos: Iys eligit qͦd salubriꝰ iudicat: uos eligi¬
tis quod repbat ille. Qs prudentior e ouobꝰ: suiꝰ
rudicium iustiꝰ: cuiꝰ sententia sanior: Deniq taco
xp̃s. non se extollit. ñ magnificat. ñ p̃dicat: ⁊ ecce
annunciat eum angłs. laudat multitudo cȩlesti
excitus. Et tugͦ qui xp̃m sequeris. inuentum abs¬
conde thesaurum: ama nesciri. Laudet te os
alienum: sileat tuum. adhuc autem in stabulo
damnet scłi uanitatem. Necdum loquit᷑ lingua
ce quecumnq de eo sunt. clamant. p̃dicant. euan¬
gelizant. Ipsa qͦ infantilia m̃bra nonsilent. In
omnib mundi iudicium arguit᷑. subuertitm.

Expanded text:
roinde et carnis prudentia mors siquidem et ipsa inroinde et carnis prudentia mors siquidem et ipsa inni molestius est. Id ergo melius, id utilius, id potius eligendum: et quisquis aliud doceat vel suadeat, ab eo tanquam a seductore cavendum. 2. Jam vero etiam nocte voluit nasci. Ubi sunt qui tam impudenter ostentare gestiunt semetipsos? Christus eligit quod salubrius judicat: vos eligitis quod reprobat ille. Quis prudentior e duobus? cujus judicium justius? cujus sententia sanior? Denique tacet Christus, non se extollit, non magnificat, non praedicat: et ecce annuntiat eum angelus, laudat multitudo coelestis exercitus. Et tu ergo qui Christum sequeris, inventum absconde thesaurum. Ama nesciri, laudet te os alienum, sileat tuum. Adhuc autem in stabulo damnet saeculi vanitatem. Necdum loquitur lingua, et quaecunque de eo sunt, clamant, praedicant, evangelizant: ipsa quoque infantilia membra non silent. In omnibus mundi judicium arguitur, subvertitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ꝓponunt᷑ imitanda. Hieme natꝰ est: noct̾e natus
est rp̃s. Nunqͥd credimꝰ casu factum. ut in tanta ae¬
ris inclementia. ⁊ in tenebͥs nascẽt᷑: cuiꝰ est hyems.i
estas. dies &e nox: Noneligunt paruuli cęti qndo
nascant᷑. qͥipe quib adhuc urx incipientib uiu̾e
niuiꝰ fubest rationistis. nulla eligendi libtas. facul
erat. erat tam̃ in pͥncipio apud dm̃. & ds erat. eiꝰde
cuiꝰ nunc est sapientie & potestatis utpote di uirt̾
& dei sapientia. Nascit᷑us itaq di filius euitis in ar¬
bitrio erat quodcumq uellet eligere tempꝰ. elegit
qͦ d molestiꝰ est. p̃sertim paruulo. & pauꝑis matͥssi¬
lio: q̃urx pannos habet ad inuoluendum. p̃sepe ad
audiopeilium fieri m̃tonem. Primꝰ adam pellice¬
isuestit᷑ tunicis: pannis scds obuoluit᷑. Non est ta¬
le fudicium mundi: aut iste fallit᷑. aut mundꝰerrat.
S diuinam fali impossibile est sapĩam. Merito ꝓ¬

Expanded text:
mihi proponuntur imitanda. Hieme natus est, nocte natus mihi proponuntur imitanda. Hieme natus est, nocte natus est Christus. Nunquid credimus casu factum ut in tanta aeris inclementia et in tenebris nasceretur, cujus est hiems et aestas, dies et 782 nox? Non eligunt parvuli caeteri quando nascantur: quippe quibus adhuc vix incipientibus vivere, nullus subest rationis usus, nulla eligendi libertas, facuerat, erat tamen in principio apud Deum, et Deus erat, ejusdem, cujus nunc est, sapientiae et potestatis, utpote Dei virtus, et Dei sapientia. Nasciturus itaque Dei Filius, cujus in arbitrio erat quodcunque vellet eligere tempus, elegit quod molestius est, praesertim parvulo, et pauperis matris filio, quae vix pannos haberet ad involvendum, praesepe ad audio pellium fieri mentionem. Primus Adam pelliceis vestitur tunicis, pannis secundus obvolvitur. Non est tale judicium mundi: aut iste fallitur, aut mundus errat. Sed divinam falli impossibile est sapientiam. Merito p
Abbreviated transcription (Latin):
nascit᷑ ds est. ⁊ mat̾ de qͣ nascitur uirgo ẽ: & par¬
tus ipse sine dolore est.fulget in tenebͥs lux noua
de celo: gaudium magnum angls euangelizat.
Laudat multitudo militiȩ cȩlestis: datur gła deo.
pax hominibꝰ bone uoliitatis. Currunt pastoreᷤ.
inuenunt qͦͥd ad eosͫ dictum ẽ u̾bum. nunci¬
ant aliis. quicumq audiunt admirant᷑. Hȩc ce his
similia diectissimi. diume uirtutis sunt: ñ fragi¬
ltatis humane. Uasa sunt aurea ce argentea quibꝰ
ꝓtanta sollemnitate in mensa dñi etiam egenis qͥ¬
busꝙ hodie ministrat᷑. Non est nob̾ dollere ista. Ñ
nob aureus discus datur aut scyphꝰ. s qui in eis est
ce locum: infantilis corporis tenerituoinem. par¬
uuli uagitꝰ & lac̾mas s & ipsoꝵs quib pͥmo annuncia¬
tur natiuitas saluatoris. pauꝑtatem pastoꝵs atq iu¬
gilias. Measunt hec. ꝓme faciunt. mͥ apponundar

Expanded text:
nascitur, Deus est; et mater de qua nascitur, virgo est; et parnascitur, Deus est; et mater de qua nascitur, virgo est; et partus ipse sine dolore est. Fulget in tenebris lux nova de coelo; gaudium magnum angelus evangelizat; laudat multitudo coelestis militiae; datur gloria Deo, pax hominibus bonae voluntatis; currunt pastores, inveniunt quod ad eos dictum est verbum, nuntiant aliis: quicunque audiunt, admirantur. Haec et his similia, dilectissimi, divinae virtutis sunt, non fragilitatis humanae. Vasa sunt aurea et argentea, quibus pro tanta solemnitate in mensa Domini etiam egenis quibusque hodie ministratur. Non est nobis tollere ista, non nobis datur aureus discus aut scyphus, sed qui in eis est et locum, infantilis corporis teneritudinem, parvuli vagitus et lacrymas; sed et ipsorum quibus primo annuntiatur nativitas Salvatoris, paupertatem pastorum atque vigilias. Mea sunt haec, pro me faciunt, mihi apponuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
s insp̃uuno. Qenim si adherens carni u̾bum fem
est caro: multomag̃ qͥ adheserit do. unꝰ syserit cũ
eo. Et in hac qͥdem umione media humilitas exhi¬
betur. ⁊ humilitas magna nimis: in eauꝰ qͣm expe¬
ctamus. ad qmͣ suspiramꝰ. ꝑfect̾a nob. si tam̃ nobis
reposita głificatio est. Qͦd si meminimꝰ in prima
conunctione qͥer anma ⁊ carne compactus est
catura t̃reno corpori omninoñ est humilitati as¬
cribere. siqͥdem ñ ex delibatione ꝓpͥa carni mis¬
cetur. s creando inmittit᷑. immittendo creatur.
Nonsic sane summꝰ ille sp̃s: qͥcum eẽt mag̃ bonꝰ
ipsobnplaciti sui arbitͥo accessit ad corpꝰ incomqui¬
natum. Merito deniq caritatem & humilitatem
sequit᷑ glificatio: qr sine caritate nichil ꝓdesse p̃.
&e nemo nͥ quisehumilat ex altabit᷑. Innatali
in hac natiuitate dñi considero: ñ solum
diũsa s ce dissimilia ualde.Siquidem ce puer qͥ

Expanded text:
sed in spiritu uno. Etenim si adhaerens carni Verbum, factum sed in spiritu uno. Etenim si adhaerens carni Verbum, factum est caro; multo magis qui adhaeserit Deo, unus spiritus erit cum eo. Et in hac quidem unione, media humilitas exhibetur, et humilitas magna nimis: in ea vero quam exspectamus, ad quam suspiramus, perfecta nobis si tamen nobis reposita glorificatio est. Quod si meminimus in prima conjunctione, qua ex anima et carne compactus est creatura terreno corpori, omnino non est humilitati adscribere: siquidem non ex deliberatione propria carni miscetur, sed creando immittitur, immittendo creatur. Nou sic sane summus ille Spiritus, qui cum esset magis bonus, ipso beneplaciti sui arbitrio accessit ad corpus incoinquinatum. Merito denique charitatem et humilitatem sequitur glorificatio, quia sine charitate nihil prodesse potest; et nemo, nisi qui se humiliat, exaltabitur . SERMO in hac Nativitate Domini considero, non solum diversa, sed et dissimilia valde. Siquidem et puer qui