comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uũ xp̃i ñ custodia corporalis:
sed dñi ꝓuidentia sepire con¬
sueuit: Turbati estis qͥa aper¬
tas repꝑistis geminas fores. qͥs
captus ocłis quidã dũ hospitiũ
ypͥũ repetit. pate fecisse memo¬
ratur: in quo cognoscite qđ
nichil suffragetur humana
custodia E cce unus qͥ uiden¬
di munus amisit. soluit uni¬
uersa ur̃a nomina. & custodi¬
as lusit: dñs aut̃ suȩ miscdĩe
custodiam ñ amusit: Nonne
añ biduũ ut memunustis & iã
illud reꝑtum ẽ. qđ aparte le¬
ua basiuice ingressus quidã
ꝑuius fuit. quẽ putabatis clau¬
sum eẽ atq munitum: Sepse¬
runt nẽpe armati basilicã. ex¬
plorabant hos acq illos aditus.
cecitate ꝑfusi sunt: ut qđ aꝑtũ
erat. uidere ñ possint: Itaq ꝑ
plurimas noctes qđ aꝑtũ fũit:
ñ ignoratis: Desinide ergo solli¬
citari: quia hoc erit qđ xp̃s
iubet. et hoc c̾e expedit Oe
niq exempla uob̃ legis ꝓferã:

Expanded text:
vum Christi non custodia corporalis, vum Christi non custodia corporalis, sed Domini providentia sepire consuevit. 10. Turbati estis quia apertas reperistis geminas fores, quas captus oculis quidam, dum hospitium proprium repetit, patefecisse memoratur. In quo cognoscite quod nihil suffragetur humana custodia. Ecce unus qui videndi munus amisit, solvit vestra universa munimina, et custodias lusit: Dominus autem suae misericordiae custodiam non amisit. Nonne ante biduum, ut meministis, etiam illud repertum est, quod a parte laeva basilicae ingressus quidam pervius fuit, quem putabatis clausum esse atque munitum? Sepserunt nempe armati basilicam, explorabant hos atque illos aditus: caecitate perfusi sunt, ut quod apertum erat videre non possent: itaque per plurimas noctes quod apertum fuerit, non ignoratis. Desinite ergo sollicitari; quia hoc erit, quod Christus jubet, et quod esse expedit. 11. Denique exempla vobis Legis proferam.
Abbreviated transcription (Latin):
qui laboratis & onerati estis
& ego uos reficiam. collide u¬
gũ meũ quia leue ẽ: qͥd si in¬
quã pullũ istũ ad se modo uus¬
sit adduci. missis apłis illis qͥ
iã exuti corpore incomp̃hensi¬
bilem ocłis nr̃is angłoꝵ sp̃em
gerunt: nonne si ab aliquo re¬
sistatur dicent dñs oꝑam eni
desicłat. si resistat uł uite huiꝰ
cupiditas. si resistat caro & sall¬
giuis. si resistat conuersatio cor¬
poralis. qͥa aliqͥbꝰ gͣti forsitan
uidemur: Sed qͥ nos hic dili¬
git. multo ampliꝰ diligit sis¬
nat fieri hostiam xp̃i. quia dis¬
solui & cũ xp̃o ee multo melius.
e si manere incarne magis ne¬
cessariũ ꝓpter uos Nichil ẽ gͦ
qđ uereamim fr̃s dilectissimi.
scio enĩ qͥa qͥcqͥd passus fuero.
mere ñ debeã qui possunt car¬
nẽ occidere. et audiui dicentẽ.
qui ꝑdidit animã suã ꝓpt̾ me.
inueniet eam: Ergo si uult
dñs certumẽ qđ nullus obsis¬
tat: Qđ si adhuc nr̃a diffeit
certamina. qͥd ueremini: Ser¬

Expanded text:
is, et ego vos reficiam: tollite jugum meum, quia leve est ; quid si inquam, pullum istum ad se modo jussit adduci, missis apostolis illis, qui jam exuti corpore incomprehensibilem oculis nostris Angelorum speciem gerunt? Nonne si ab aliquo resistatur, dicent: Dominus operam ejus desiderat? Si resistat vel vitae hujus cupiditas, si resistat caro et sanguis, si resistat conversatio corporalis; quia aliquibus forsitan grati videmur. Sed qui nos hic diligit, multo amplius diliget, si sinat fieri hostiam Christi; quia dissolvi, et cum Christo esse multo melius: etsi manere in carne magis necessarium propter vos . Nihil est ergo quod vereamini, fratres dilectissimi; scio enim quia quidquid passus fuero, mere non debeam, qui possunt carnem occidere. Et audivi dicentem: Qui perdiderit animam suam propter me, inveniet eam . 9. Ergo si vult Dominus, certum est quod nullus obsistat. Quod si adhuc nostra differt certamina, quid veremini? Ser
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dotum qͥ dñm iħm de tͥbuto cesaris
& de ioħ̃is baptismate ut docuit scͥpt᷑a
temptabant. quib dñs iħs in sua uisti¬
cia temptam̃tum retorsit secꝰ pedes. Hoc
ẽ continuosine ulla delibatione referẽs
quo temptantes mag̃ ipse concludet.
Dicentib enĩ in q̃ potestate hec facis ñ ad
quesita respondit. s ⁊̃ ipse ꝓposuit dicñs
Int̾rogabo uos ⁊ ego unũ u̾bum. Qd si
dix̾itis mͥ. ⁊ego uob̃ dicã in q̃ potestate¬

Expanded text:
sacerdotum, qui dominum Iesum de tributo Caesaris et de Iohannis baptismate, ut docuit scriptura, temptabant, quibus dominus Iesus in sua iustitia temptamentum retorsit. secus pedes, hoc est continuo sine ulla deliberatione referens, quo temptantes magis ipse concluderet. dicentibus enim: in qua potestate haec facis? non ad quaesita respondit, sed etiam ipse proposuit dicens: interrogabo uos et ego unum uerbum. quod si dixeritis mihi, et ego uobis dica
Abbreviated transcription (Latin):
uluentrẽ purgare ẽ. prauos p̃positos
conceptam in corde maliciã usq ad oꝑa
miseri odoris extendẽ. ⁊ cogitata apd̃
se noxia. factis ext̾iorib exeq̃ndo mon¬
strare. Quẽ tam̃ dauid ferire mecuit. qr
pie subditoꝵ m̃tes ab omni se peste ob¬
trectationis abstinentes. p̃positoꝵ uitã
nullo lingue gladio ꝑcutiunt. ⁊̃ cũ im
infirmitatẽ se abstinere uix possunt.
extrema q̃dam atq ext̾iora p̃positorũ
mala. sed tam̃ humilit̾ locunt᷑ & qͣsi
ter derogant. quasi regis suꝑpositi
uestem fedant. Sed tam̃ ad semetipsos
redeunt: seq de tenuissima u̾bi la¬
sit cor suum eo qd̾ abscidisset oramcla¬
midis saul. Facta qͥppe p̃positi oris
gladio ferienda ñ sunt. &̃ cum rec¬
te rep̃hendenda iudicant᷑. Si qͣndo
uͦ contra eos uł in minimis lingua la¬
bitur. neceẽ ẽ ut ꝑafflictionẽ penitũ¬

Expanded text:
entrem purgare, est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit: quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum infirmitate sese abstinere vix possunt ut non extrema quaedam, atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter loquantur, quasi ter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime de sit cor suum eo quod abscidisset oram chlamidis Saul . » Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis linguabitur lingua labitur?, necesse est ut per afflictionem poenit
Abbreviated transcription (Latin):
cum milites suos ferro & rapinis absti¬
ne re compelleret. nec tam̃ eis consueta
stipendia largiretur: phocatem roga¬
re ceꝑunt. ut imꝑii regimen suꝑ eos
acciꝑet. Quil sepe nominatus phocaᷤ
obaudiens: regalem purpuram sum¬
ꝑsit. Quod audiens maricius. animo
dissolutus. rebus aduersum sefluentib
cessit: & inqͣndam siluam mari conti¬
guam fuit. In quacum uxore & qͥnꝙ
filiis: iussu phoce cesaris interemptꝰ ẽ.

Expanded text:
cum milites suos ferro et rapinis absticum milites suos ferro et rapinis abstinere compelleret, nec tamen eis consueta stipendia largiretur, Phocam rogare coeperunt, ut imperii regnum super eos acciperet. Quibus saepe nominatus Phocas obediens, regalem purpuram sumpsit. Quod audiens Mauritius animo dissolutus, rebus adversum se fluctuantibus cessit, et in quamdam silvam mari contiguam fugit; in qua cum uxore et quinque filiis jussu Phocae Caesaris interemptus e
Abbreviated transcription (Latin):
instratu suo quiesceret. uidit ꝑsom¬
nium ante eneam se astare saluato.¬
ris effigiem que erat ante palatii
portam. ex qua emissa ẽ uox ad eũ
dicens. Date mauricium. Et tenen¬
ces eum quidam iudiciarii mimstͥ.
exhibuerunt ei. Tunc ait ad eũ sal¬
uatoris imago. Ubi us reddam tibi ma¬
la que meriusti hic. an infuturo scło:
Et ille. Oamator hominum dñe. hic po¬
tius qͣm in illo. Tunc iussit diuina uox
tradi illum. & constantiam eius uxorẽ.
et omnem eoꝵ cognationem phocemi¬
liti. Exꝑgefactus uͦ misit adaccersien¬
dum philippicum generum suum.
Cui sibi assistentidicit mauricius. Scis
int̾ agmina nra aliquem militem no¬
mine phocam: Cui ille.Scio unũ. Q
imꝑator. Cuius ẽ qualitatis: Qui ait.
Iuuenis cumidus & temerarius. Tunc
referens philippico somnium augus
tus. glorificabat magnifice dm. ꝓ huiꝰ¬
modi reuelatione. Dost hec autem mar¬
ricius augustus in hostili terra positꝰ.

Expanded text:
in stratu suo quiesceret, vidit per somin stratu suo quiesceret, vidit per somnum ante aeneam se astare Salvatoris effigiem, quae erat ante palatii portam, ex qua emissa est vox ad eum dicens: Date Mauritium, et tenentes quidam judiciarii ministri exhibuerunt ei. Tunc ait ad eum Salvatoris imago: Ubi vis reddam tibi mala quae meruisti? hic an in futuro saeculo? Et ille: O amator hominum, Domine, hic potius quam in illo. Tunc jussit divina vox tradi illum, et Constantiam ejus uxorem, et omnem eorum cognationem Phocae militi. Expergefactus vero misit ad accersendum Philippicum generum suum. Cui sibi assistenti dixit Mauritius: Scis inter agmina nostra aliquem militem, nomine Phocam? Cui ille: Scio unum. Et imperator: Cujus est qualitatis? Qui ait: Juvenis, tumens, et temerarius. Tunc referens Philippico Augustus somnium suum glorificabat magnifice Deum pro hujusmodi revelatione. Post haec autem Mauritius Augustus, in hostili terra positus,
Abbreviated transcription (Latin):
genere capadocus nomanum
assecutus imꝑium: hunos magna
suꝑauit industria. Hac p̃terea tẽpe¬
state sc̃s gregorius septiformem leca¬
nam ꝓpter pestilentiam quam in¬
guinariam uocabant instituit. et
celerit̾ est popłs liberatus. Septifor¬
mis letania ideo dicta est. qd̃ omns
popłs seꝑtiformit̾ fuit diuisus. In pͥ¬
mo choro: fuit omins clerus. In scdo.
omnes albates cum monachis suis.
In t̾cio: omnes albatisse cum congre¬
gationib siuis. In quarto: omnesin¬
fantes. In quinto: omnes laici. In
sexto: omnes uidue. In septimo: om¬
nes conuigate. Is etiam sc̃s gregorus
augustinum. melitum. ⁊ iohannem.
Quam gentem p̃fatoꝵ labore uiroꝵ
deo lucrifecit. Porro mauricius au¬
gustus dum eẽt uir dm timens. ma¬
lebat in hoc scło facmoꝵ suoꝵ cor¬
porali supplicio uindictam ꝑsolue¬
re: quam tormentis gehennalibus
cruciari. Quod cum iugiter in suiᷤ
orationib dñm precaretur: meru¬
it exaudiri. Quadam itaꝙ noctedr̃

Expanded text:
genere Cappadox, Romanum assecutus imperium, Hunnos magna superavit industria. Hac praeterea tempestate sanctus Gregorius septiformem litaniam propter pestilentiam, quam inguinariam vocabant, instituit, et celeriter est populus liberatus. Septiformis litania ideo dicta est, quod omnis populus septiformiter fuit divisus. In primo choro fuit omnis clerus; in secundo, omnes abbates cum monachis suis; in tertio, omnes abbatissae cum congregationibus suis; in quarto, omnes infantes; in quinto, omnes laici; in sexto, omnes viduae; in septimo, omnes conjugatae. Is etiam sanctus Gregorius Augustinum, Melitum et Joannem cQuam gentem praefatorum labore virorum Deo lucrifecit. Porro Mauritius Augustus dum esset vir Deum timens, malebat in hoc saeculo facinorum suorum corporali supplicio vindictam persolvere, quam tormentis gehennalibus cruciari: quod cum jugiter in suis orationibus Dominum precaretur meruit exaudiri. Quadam itaque nocte cum
Abbreviated transcription (Latin):
confessionẽ ⁊ satisfactionem in sc̃a eccłia
peccata sua deponunt. Alt̾a die duos¬
⁊ p̃dicandi grãm distribuit. Et quod¬
cũq suꝑerogau̾is. ego cum rediero red¬
damtibi. Debent p̃lati incura egroti
aliquid suꝑerogare. ut ñ solum ea que
in duob testamentis continent᷑ stucie¬
ant p̃dicare. s & alia multa scd̃m ea q̃
scripta sunt laborent excogitare: ⁊ al¬
is ꝑ p̃dicationem manifestare. In die au¬
temuidicii cum dñs redierit. scd̃m me¬
ritum reddet p̃miũ. S eum dñs incu¬
raista exigat etiam nr̃a. quid dictu¬
qui etiam innumerabiles sententias
adiuuante gr̃a ꝑ nr̃m studium ⁊ la¬
borem excogitatas. uł saltem ab aliis
auditas: ⁊ diligentissime incorde nr̃o
beremus: Possumus itaq dicere. qd
in hac figura ierłm ẽ contemplatio
suꝑna. homo quidam humana nat᷑a.
iericho miseria mundana. latrones
demones. descensus culpa. uestes im¬

Expanded text:
confessionem et satisfactionem in sancta Ecclesia confessionem et satisfactionem in sancta Ecclesia peccata sua deponunt. Altera die protet praedicandi gratiam distribuit. Et quodcunque supererogaveris, ego, cum rediero, reddam tibi. Debent praelati in cura aegroti aliquid supererogare, ut non solum ea quae in duobus Testamentis continentur studeant praedicare, sed et alia multa secundum ea quae scripta sunt laborent excogitare, et aliis praedicatione manifestare. In die autem judicii cum Dominus redierit, secundum meritum reddet praemium. Sed, cum Dominus in cura ista exigat etiam nostra, quid dictuqui etiam innumerabiles sententias, adjuvante gratia, per nostrum studium et laborem excogitatas, vel saltem ab aliis auditas, et diligentissime in corde nostberemus? Possumus itaque dicere, quod in hac figura, Jerusalem est contemplatio superna; homo quidam, humana natura; Jericho, miseria mundana; latrones, daemones; descensus, culpa; vestes, im
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ suꝑ nos siue in nobis signatũ ẽ. distin¬
gunt in nobis diuinam unaginem. quã
assignant in discretione rationis :⁊ ꝑ
letitiam. diuinam similitudinemqũa
det̾minant in iocunditate dilectionis.
Sacerdos ⁊ leuita qui uiso spoliato et
uuln̾ato ꝑtransiert̃. patres antiqͦs
expͥmunt. qui uite p̃sentis iter scẽ ui¬
ꝑculpam uuln̾atũ minime sanaue¬
runt. Samaritanꝰ autẽ ꝑtransiit. dum
cucurrit. Qui homini uulnerato oleum
⁊ uinũ infudit. dum ꝑ p̃dicationẽ suam il¬
li & blandam consolationem ⁊ austeram
increpationem exhibuit. Alligans uul¬
u̾a eius in iumentũ suum leuauit. dũ
ꝑ carnem assumptam incruce suspen¬
sus. morte sua culpam illuis expiauit.
In stabulum duxit. dum intra scãm ec¬
clesiam collocauit. Stabulum scãm ec¬
cłiam sig̾cat. quia sicut uim̃ta in stabu¬
lo suas immunditias dimittunt. sic pec¬
catores qui bestialit̾ ante uxerunt. ꝑ

Expanded text:
quod super nos sive in nobis signatum est, distinquod super nos sive in nobis signatum est, distinguunt in nobis divinam imaginem, quam assignant in discretione rationis; et per laetitiam, divinem similitudinem, quam determinant in jucunditate dilectionis. Sacerdos et levita qui, viso spoliato et vulnerato transierunt, patres antiquos exprimunt, qui vitae praesentis statum tper culpam vulneratum minime sanaverunt. Samaritanus pertransit, dum cucurrit, qui homini vulnerato vinum et oleum infudit, dum per praedicationem suam illi et blandam consolationem et austeram increpationem exhibuit. Alligans vulnera ejus in jumentum suum levavit, dum, per carnem assumptam in cruce suspensus, morte sua culpam illius expiavit. In stabulum duxit, dum intra sanctam Ecclesiam collocavit. Stabulum autem Ecclesiam significat; quia, sicut jumenta in stabulo suas immunditias dimittunt, sic peccatores, qui bestialiter antea vixerunt, per
Abbreviated transcription (Latin):
Ineo namq cẽ post uuln̾a uxit. quo
sibi qualiscũq scitilla sensus reman¬
sit. hostilis gͦ gladius hominẽ peni¬
tus ñ extinxit. dumineo nat̾abs bo¬
ni dignitatem omnino delere ñ potuit.
Et de huius sententie ratione psalmista
talit̾ intulit dicens. Cor mundũ crea in
signans similitudinẽ.: ⁊ ꝑ sp̃m rectũ diui¬
nam imaginẽ. duncor mundũ in secre
imaginem nequaqͣm posse ꝓrsus dele¬
riqͥbi namq uͥ nichil bomi remansit.
bonum si tam̃ restauretur creatur. ⁊ uͥ
aliquid adhuc boni suꝑ est renouatur.
Est autem cordis munditia in ꝑfecta
dei dilectione. rectitudo uͦ sp̃c. insana
ratione. Quod autem scd̃m p̃cedentes
distinctiones duuina in nobis imago ⁊
diuina similitudo possint accipi. docto¬
res in alt̾us ciuiusdam u̾siculi expositi¬
one declarant. ubi scͥptum ẽ. Signatũ
ẽ suꝑ nos lumen uultus tui dne. dedi¬
stiletitiam in corde meo. Plum̃ enim

Expanded text:
In eo nimirum etiam post vulnera vixit, quo In eo nimirum etiam post vulnera vixit, quo sibi qualiscunque sensus scintilla remansit. Hostilis ergo gladius penitus hominem non exstinxit, dum in eo naturani dignitatem omnino delere non pet de hujus ratione sententiae. Psalmista taliter intulit, dicens: Cor mundum crea in signat similitudinem; per spiritum rectum, divinam imaginem. Dum cor mundum in se creimaginem nequaquam prorsus posse deleri. Ibi namque, ubi nil boni remansit, bonum, si tamen restauratur, creatur; at ubi aliquid boni superest, renovatur. Est autem cordis munditia, in perfecta Dei dilectione; rectitudo vero spiritus, in sana ratione. Quod autem secundum praecedentes distinctiones divina in nobis imago et divina similitudo possunt accipi, doctores in alterius cujusdam versiculi expositione declarant, ubi scriptum est: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti laetitiam in corde meo . Per lumen enim,
Abbreviated transcription (Latin):
descendebat ab ierłm in ierico.
⁊cet̾. Homo iste qui de ierłm in iheri
corruens. ꝑ antiqui hostis fraudulentiã.
ueste immortalitatis ⁊ innocentie ẽ spo¬
liatum. ⁊ originalis culpe uiciis gͣuit̾
uuln̾atum. fec̾at ds sicut alio loco dixi¬
mus. hominẽ ad imaginem & similitu¬
dinem suam. ad imaginem scd̃m rõnẽ.
ad similitudinẽ scd̃m dilectionẽ. ut ꝑ u
tramq deo inhereret:⁊ inherendobe¬
atꝰ eẽt. S diabolus humane beatitu¬
dini inuidens. contͣ duo p̃dicta bona.¬
nerauit eum ꝑignorantiam boni. in
eo uͦ quod factus erat ad similitudinẽ
concupiscentiã mali. Homo autem
lictus. qr & sim humana natura possit
diina similitudo que ẽ in dilectione
penitus corrumpi. diuina tñ unago
que ẽ in rõne ñ potest penitus deleri.
Quamuis enĩ tanta malicia possit af¬
fici. ut nichil diligat boni. non tam̃
potest tanta ignorantia excecari. ut
mordialia mala ex parte fuerit cor
ruptꝰ non ẽ tamen penitus excecatꝰ.

Expanded text:
descendebat ab Jerusalem in Jericho . Homo iste, qui de Jerusalem in Jericcorruens, per antiqui hostis fraudulentiam veste immortalitatis et innocentiae est spoliatum, et originalis culpae vitiis graviter vulneratum. Fecerat Deus, sicut alio loco diximus, hominem ad imaginem et similitudinem suam . Ad imaginem, secundum rationem; ad similitudinem secundum dilectionem, ut per utrumque Deo inhaereret, et inhaerendolus, humanae beatitudini invidens, contra duo bonaneravit eum per ignorantiam boni. In eo vero quod factus est ad similitudinem concupiscentiam malilictus, quia etsi in humana natura possit divina similitudo, quae in dilectione est, penitus corrumpi, divina tamen imago, quae est in ratione, non potest penitus deleri. Quamvis enim tanta malitia possit affici, ut nihil diligat boni, non tamen tanta potest ignorantia caecari, ut mordialia mala ex parte corruptus fuerit, non est tamen penitus excaecatus.
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃tũ student querere. S calis ocłs .i.
intentio ista que uanam iocunditatẽ
p̾stat. ñ nisi impedim̃tum ad aditũ
ua actione. motione. intentione. intre¬
mꝰ ad uitam. qͣm malabonis cõmiscen¬
tes. quasiduas manus. duos pedes. du¬
os pedes. duos ocłos habentes. intremꝰ

Expanded text:
lumentum student quaerere. Sed talis oculus, id est, lumentum student quaerere. Sed talis oculus, id est, intentio ista, quae vanam jucunditatem praestat: non nisi impedimentum ad aditum na actione, motione, intentione, intremus ad vitam, quam bona malis commiscentes, quasi duas manus, duos pedes et duos oculos habentes, intremus
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. ꝑ ocłm cordis itentionẽ. Mul¬
ti sunt quos manꝰ sua male scandali¬
rat. Qui enun letantur cũ male fece¬
rint. & exultant in reb pessimis. qui
delectant᷑ in uiciis & oꝑib malis. istos
manus sua miserabilit̾ scandalizat. &
ab introitu regni celestis tardat. Sunt
etiam qui in motu corporis & uagati¬
one delectantur. ciuitates castella. opi¬
da. uicos ꝑagrant: ⁊ t̾ram circũ eunt.
cursu compͥmere ualentes. Undepul¬
fuit in mundo ꝑmundũ iuxit eun¬
do. ⁊ postrema dies. hec sibi pͥma qͥes.
Quid gͥ tales qui ñ gr̃a orõnis aut cor¬
poralis uecessitatis. sed soluis causacu¬
riositatis. regiones ꝑuolant. quid nisi
ꝑ hunc pedem .i. ꝑ hanc uagationẽ
que multum placet. quid inqͣm nisi
scandalũ patiunt᷑. ⁊ ab ing̾ssu uite un¬
pediuntur: Illos quoq ocłs scandalirat.
qui in his que faciunt. ñ deo placere.
ñ ammabus intendunt ꝓdeẽ. sed uel
⁊ sibi aut suis aliquod transitoriũ emo¬

Expanded text:
tionem; per oculum, cordis intentionem. Multi sunt, quos manu sua male scandalizat. Qui enim laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . quia delectantur in vitiis et operibus malis: istos manus sua miserabiliter scandalizat, et ab introitu regni coelestis tardat. Sunt etiam, qui in motu corporis, et vagatione delectantur: civitates, castella, oppida. vicos peragrant, et terram circumeunt, cursu comprimere valentes. Undfuit in mundo, per mundum vixit eundo. Hic postrema dies, hic quoque prima quies. Quid igitur tales, qui non gratia orationis, aut temporalis necessitatis, sed solius causa curiositatis regiones pervolant, quid nisi per hunc pedem, id est, per hanc vagationem, quae multum placet, quid, inquam, nisi scandalum patiuntur, et ab ingressu vitae impediuntur? Illos quoque oculus scandalizat: qui in iis quae faciunt, non Deo placere, non animabus intendunt prodesse: sed vel ltare: et sibi, aut suis aliquid transitorium emo
Abbreviated transcription (Latin):
De adam & eua ⁊ filuis eoꝵ x
ostqͣm adam & eua de paradi¬
so ꝓculpa inobedientie piec
genuit abel quenicaim int̾fecit.
Post hec factus ẽ caim uagus & ꝓ¬
fugus suꝑterran. Adam parens
humani generis. significat dm̃n
qui ẽ pater omniũ rerum ꝑ natu¬
ram. ⁊ pat̾ omnium electoꝵ ꝑ gra¬
tiam. Ilis pater quia conditor. istiᷤ
pater quia redemptor. Eua sina¬
gogam significat. quam sibi d̾s de¬
sponsauerat. de qua eciam quodã¬
nuit quoq abel innocentem. iu
Abel fuit uistus &e innocens. Xp̃c
peccatũ non fecit: nec dolus in
uentus ẽ in ore eius. Abel pͥmꝰ ius¬
stus excellentia sc̃itatis. Abel obtu¬
lit deo carnem ouinam. xp̃c obtu¬
lit carneni immaculatã suam. Re¬
spexit d̾s ad mun̾a abeliusti. & res¬
pexit similit̾ ad passionem xp̃i. quẽ
suscepit ꝓ redemptione cotius gn̾iᷤ

Expanded text:
De Adam, Eva et filiis eorum. Postquam Adam et Eva de paradiso per culpam inobedientiae projectgenuit Abel, quem Cain interfecit. Post haec, Cain factus est vagus et profugus super terram. Adam parens humani generis significat Deum, qui est pater omnium rerum ram, et pater omnium electorum per gratiam. Illis pater, quia conditor; istis pater, quia redemptor. Eva Synagogam significat, quam sibi Deus desponsaverat: de qua quodamnuit quoque Abel innocentem, et el fuit justus et innocens: Christus peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Abel primus juss justus excellentia sanctitatis. Abel obtulit Deo carnem ovilem, Christus obtulit carnem suam immaculatam. Respexit Deus ad victimam Abel justi, et respexit similiter ad passionem Christi quam suscepit pro redemptione totius generis
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ autem caim post fr̃ĩcidium
uagus ⁊ ꝓfugus: ⁊ post passionem
xp̃i. scd̾m carnem frĩs sui disꝑsus
est ꝑmundum ppłs iudaicus. Adã
gͥ deus. eua synagoga. caim ppłs
iudaicus. abel xp̃c. mors abel iusti.
passio xp̃i. eiectio caim a facie dñi.
disꝑsio ppł iudaici. Ad similitudi¬
nem uͦ caim ꝑsequentis: ⁊ abel pa¬
tientis. ꝑsequitur caro sp̃m. impiꝰ
uistum. uicium uircutem. malici¬
a bonitatem. mala bona. u nt̾ huiꝰ

Expanded text:
ricidium vagus, et profugus, et post passionem Christi, secundum carnem fratris sui, dispersus est per mundum populus Judaicus. Adam ergo, Deus; Eva, Synagoga; Cain, populus Judaicus; Abel, Christus; mors Abel justi, passio Christi; ejectio Cain a facie Domini, dispersio populi Judaici. Ad similitudinem vero Cain persequentis, et Abel patientis: persequitur caro spiritum, impius justum, vitium virtutem, malitia benignitatem, mala bona. CAP. XI
Abbreviated transcription (Latin):
designant boni oꝑis. septima
quletem exprimit eterne beatitudi¬
laborare debemus in ex hibitione
bonioꝑis. ut infuturo requiescamꝰ.
in salbato retributionis. Hec de oꝑe¬

Expanded text:
em boni operis; septima quietem exprimit aeternae beatitudilaborare debemus in exhibitione boni operis, ut in futuro requiescamus in Sabbato retributionis. Po
Abbreviated transcription (Latin):
adriano pape subrogatus ẽ leo
Prefati uͦ adriam pape cognati. rome
cõmouentes ppłm contra leonem pa¬
pam. tenuerunt et excecauerunt
eum. ñ tam̃ lum̃ eius penitus extin¬
guere potuert̃. At ille confugit ad
larolum regem francoꝵ. qui ultus
ẽ eum. et restituit in sede sua. Leo
popło romanoꝵ. Karolo augusto a
deo coronato. magno et pacifico im¬
ꝑatori. uita et uictoria. De imꝑio

Expanded text:
Adriano papae subrogatus est Leo. Praefati vero Adriani papae cognati Romae commoventes populum contra Leonem papam tenuerunt, et excaecaverunt eum; non tamen lumen ejus penitus exstinguere potuerunt. At ille confugit ad Carolum regem Francorum, qui ultus est eum, et restpopulo Romanorum: Karolo augusto a Deo coronato magno et pacifico imperatori Romano vita et victoria. EI
Abbreviated transcription (Latin):
douicꝰ. conraudꝰ henricus. otho. ocho.
henricꝰ. conradus. henricꝰ. henricꝰ. lint̾e¬
rus. Uerũ karolo caluo successit ludo¬
uicꝰ balbus. & hinc karolomannꝰ. et
karolomanno ludouicus. & ludouico
karolus simplex. De gente nor manna¬
rum ⁊ successorib karoli simplicis. x.¬
ac p̃terea tempestate regnante
karolo simplice normanni ori¬
gine dani. duce quodã rollone noĩe
a scitia inferiori egressi atq ꝑ occea¬
num uerti. cũ sepe numero tam an
te germaniam qͣm galliam more pi¬
ratico ꝑ eadem occeani littora excur¬
rentes infestassent tandem egressigal¬
liam qua parte britanniam respicit
ꝑuasert̃. ciuitatemq in ea rothoma¬
gum occupantes. usq in hancdiem
normanniam de suo nomine uoca¬
uert̃. Normanni uͦ lingua barbara
quasi homines septentͥonales dictift̃

Expanded text:
dovicus, Conradus, Henricus, Otho, Otho, dovicus, Conradus, Henricus, Otho, Otho, Otho, Henricus, Conradus, Henricus, Henricus, Luiterus. Verum Carolo Calvo successit Ludovicus Gallus, et huic Carolomannus, et Carolomanno Ludovicus, et Ludovico Carolus Simplex. CAP. X. De gente Northmannorum, et successoribus Caroli Simplicis. Hac praeterea tempestate regnante Carolo Simplice, Northmanni, origine Dani, duce quodam, Rollone nomine, a Scythia inferiori egressi, atque per Oceanum vecti, cum saepenumero ante, tam Germaniam quam Galliam more piratico per eadem Oceani littora excurrentes infestassent; tandem egressi, Galliam, qua parte Britanniam respicit, pervaserunt, civitatemque in ea Rothomagum occupantes, usque in hanc diem Northmanniam de suo nomine vocaverunt. Northmanni enim lingua barbara, quasi viri septentrionales dicti
Abbreviated transcription (Latin):
cum insimulatus multis crmminib
apud impatorem ludouicũ falso fuiss:
andegauis ẽ exilio relegatus. Quodũ
incustodia teneretur: contigit ut i¬
bidem die palmarum ueniret iam
qua custodiebatur ideitheodulsus
ꝓcessio ꝑtransiret. facto silentio p̃sen¬
te imꝑatore illos pulcherrimos uer¬
sus qui nunc usq ꝑ galliam in eadẽ
sollemnitate psallunt᷑. a se editos ꝑ
fenestram decantauit. quoꝵ hoc est
exordium. Gła laus & honor tibi sit rex
axpẽ redemptor. Quib u̾bis imꝑator
tempꝰ rabanus. Porro lotharius post pats
obitum ñ multis dieb euolutis aduersa
ualitudine correptus. monachus factꝰ
ẽ. relinquens filio suo ludouico italici di¬
gnitatem imꝑii. karolus uͦ franciam
burgundiam et aquitaniam obtinuit
solus. Luoouico autẽ in italia successit
locharius. & lothario hugo. Istist̃ qͦq
qui post ludouicũ imꝑauert̃ in aleirã¬
nia. ludouicꝰ. karolus. arnulphus. Lu¬

Expanded text:
cum insimulatus multis criminibus cum insimulatus multis criminibus apud imperatorem Ludovicum fuisset, Andegavis est exilio relegatus. Qui dum in custodia teneretur, contigit ut ibidem die palmarum veniret jam qua custoprocessio pertransiret, facto silentio praesente imperatore illos pulcherrimos versus, qui nunc usque per Galliam in eadem solemnitate psalluntur, a se editos per fenestram decantavit, quorum hoc est exordium. Gloria, laus, et honor tibi sit, Rex Christe Redemptor. Quibus verbis imperator tempus Rabanus. Porro Lotharius post patris obitum non multis diebus evolutis adversa valetudine correptus, monachus factus est, relinquens Ludovico filio suo Italici dignitatem imperii. Carolus vero Franciam, Burgundiam, et Aquitaniam obtinuit solus. Ludovico autem in Italia successit Lotharius, et Lothario Hugo. Isti sunt quoque, qui post Ludovicum imperaverunt in Alemania, Ludovicus, Carolus, Arnulfus, Lu
Abbreviated transcription (Latin):
commñdauit. Sed ñ multo post fran¬
cie pͥncipes imꝑatorem ludouicum
a custodia liberarunt. & patri lot̾a¬
rium filium reconciliauerunt. Post
hec uͦ clem̃tissimꝰ imꝑator. int̾ fili¬
os suos quatuor: suum diuisit imꝑi¬
um. Et lochario quidem ytaliam.¬
ludouico autem germaniam atꝙ saxoni¬
am. et pipino aquitanam. karolo uero
franciam delegauit atq burgundiã.
ñ equanimit̾ tulit: et totũ imꝑium sͥ
subice̾ temptauit. Quod ut pater com¬
ꝑit: ilico aduersus eum iterarripuit.
Sedinipso itinere adu̾sa comp̃hensꝰ
ualitudine: diem clausit extremum.
Post cuius obitum. quatuor eius filii
apud fontanidum campum atrocit᷑
int̾ se dimicauert̃. In quobello francie.
italie. aquitanie. alemanne. saxome.
burgundieq omnes pene milites. mu¬
tuis uulneril sese occidere. Uictoriã
tam̃ karolus caluus obtimut. Floruit
etiam his tp̃rib theodulfus floriacensi
um abbas et aurelianensiũ ep̃c. Qui

Expanded text:
commendavit. Sed non multo post Francommendavit. Sed non multo post Franciae principes imperatorem Ludovicum a custodia liberaverunt, et patri Lotharium filium reconciliaverunt. Post haec vero clementissimus imperator inter filios suos quatuor suum divisit imperium; et Lothario quidem Italiam,Ludovico autem Germaniam atque Saxoniam, et Pipino Aquitaniam, Karolo vero Franciam delegavit atque Burgundiam non equanimiter tulit, sed totum imperium sibi subicere temptavit. Quod ut pater comperit, ilico adversus eum iter arripuit; sed in ipso itinere adversa comprehensus valitudine diem clausit extremum.Post cujus obitum quatuor ejus filii apud Fontanidum campum atrociter inter se dimicaverunt. In quo bello Franciae, Italiae, Aquitaniae, Alemaniae, Saxoniae, Burgundiaeque omnes pene milites mutuis vulneribus sese occidere. Victoriam tamen Carolus Calvus obtinuit. Floruit etiam his temporibus Tum abbas et Aurelianensium episcopus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uit annis ferme .xxuii. Hic fuit uircle
neret. tulit finem multis adu̾sitatibris
plenum. tam a liberis qͣm a regni ꝓce¬
rib crudelit̾ impugnatus. Suit etiam
semꝑ p̃ceptoꝵ dni feruentissimus exe¬
cutor: et legis scẽ strenuissimꝰ ꝓpagator.
Ipsuis deniq tpr̃e ceꝑunt deponi ab e¬
piscopis et cłicis balthei geminis on̾ati:
et scłaria ornam̃ta. Genuit etiam ipse
serenissimꝰ imꝑator filios tres exher¬
m̃garda pͥma urore sua. lothariũ. pi¬
pinũ. atq ludouicum. ex scda nomine
uidich. karolum regem fr̃acoꝵ. Porro
lotharius imꝑatoris pͥmogenitꝰ. dum
eẽt a patre benignissimo suꝑ ytaliam
constitutꝰ. romam uenit. & sco pasche
die in eccłia scĩ petri a paschali papa
coronam cum nomine suscepit augꝰ¬
ci. Uerũ locharius iste postea patrem
suum ludouicum comp̃hendit. & apd̃
scĩ medardi monast̾ium custodiri mã¬
dauit. uxorem quoq ipsus udith. ex¬
ilio relegauit. & karolum quẽ ex ea
ludouicus genuerat. castro pͥunne

Expanded text:
vit annis ferme 27. Hic fuit vir cleneret, tulit finem multis adversitatibus plenum, tam a liberis quam regni proceribus crudeliter impugnatus. Fuit etiam praeceptorum Domini ferventissimus exsecutor, et legis sanctae strenuissimus propugnator. Ipsius denique tempore coeperunt deponi ab episcopis et clericis baltei gemmis onerati, et saecularia ornamenta. Genuit etiam ipse serenissimus imperator filios tres ex Hermengarda prima uxore sua, Lotharium, Pippinum, atque Ludovicum: et ex secunda nomine Judith Carolum regem Francorum. Porro Lotharius imperatoris primogenitus, dum esset a patre benegnissimo rex super Italiam constitutus, Romam venit, et sancto Paschae die in Ecclesia Sancti Petri a Paschali papa coronam cum nomine suscepit Augusti. Verum Lotharius iste postea patrem suum Ludovicum comprehendit, et apud Sancti Medardi monasterium custodiri mandavit. Uxorem quoque ipsius Judith exsilio relegavit, et Carolum, quem ex ea Ludovicus genuerat, castro Privinnae
Abbreviated transcription (Latin):
sublimatus pͥmo edictosuo.
cunccos exules reuocauit qͦs domici¬
nus exiliauerat. Unde & beatus ioħes
ephesum rediit. Porro ꝑ asiam pullu¬
lauert̃ he̾ses multe. cherinti & ebio¬
nis. & alioꝵ qui negant xp̃m in carne
uocat. Igitur contra eoꝵ prauicatem.
p̃fatus apłs rogatu multoꝵ scripsit e¬
uangelium. Deniq cesar reipublice
multum consuluit. dumtraianũ uirũ
strenuũ sibi in filium adoptauit.

Expanded text:
sublimatus primo edicto suo cunctos exsules revocavit, quos Domitianus exsilio damnaverat. Unde et beatus Joannes Ephesum rediit. Porro per Asiam pullulaverunt haereses multae Cerinthi, et Ebionis, et aliorum qui negant Christum in carne vocat. Igitur contra eorum pravitatem praefatus apostolus rogatu multorum scripsit Evangelium. Denique Nerva Caesar reipublicae multum consuluit, dum Trajanum virum strenuum sibi in filium adoptavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Raianus igitur ge¬
nere hispans apd̾
agrippinam urbẽ
insignia imꝑii sus¬
cepit. Moxq ger¬
maniam et trans
danubium gentes multas suꝑauit. &¬
nationes trans tygrin et eufraten in
ꝓuincias redegit. ⁊ usq ad indie fines
post alexandrum magnum accessit.
.Erat ei domi scĩtas: et in armis forti¬
tudo. Huius temporib iohannes
ebulliente ꝑsecutione. clemens papa
in mare p̃cipitatus ẽ: symon filiuscle¬
ophe crucifixus: ignatius bestus tra¬
ditus: & papa alexander martyrio
coronatus. Uerum plinius scd̃s ora¬
tor et hystoriogphus. scripsit imꝑa¬
corip̃ter confessionem xp̃i & hones¬
ta conuenticula xp̃ianos nichil con¬
trariũ romanis legib facere. Moxq
saurie urbem ꝓfluuio uentris extiu

Expanded text:
Trajan usigitur, genere Hispanus, apud Agrippinam urbem insignia imperii suscepit. Moxque Germaniam, et trans Danubium gentes multas superavit, et nationes trans Tigrim et Euphratem in provincias redegit, et usque ad Indiae fines post Alexandrum Magnum accessit. Erat ei domi sanctitas, et in armis fortitudo. Hujus temporibus Joannes ebulliente persecutione, Clemens papa in mare praecipitatus est, Simon filius Cleophae crucifixus, Ignatius bestiis traditus et papa Alexander martyrio coronatus. Verum Plinius secundus, orator et historiographus, scripsit imperatori, praeter confessionem Christi et honesta conventicula, Christianos nihil contrarium Romanis legibus facere, moxquesauriae urbem, profluvio ventris exsti
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittit. Porro cecina roma ꝑgressus.
ubi ualidam manũ aduentare cogno¬
uit. conuocatis centurionib suadet de¬
sistere bello. eo quod gła imꝑatoris pre¬
ponderaret. Sed dum cecina moras
inneccit. dux partis adu̾se antonius
nomine ei occurrit: et conserto p̾lio
eumsuꝑauit. Quod ubi uitellius cõ¬
perit pͥmum molitꝰ ẽ imꝑium depon̾e.
Sed postea animatꝰ a quibdam. sabi¬
num uespasiani frẽm nichil mali suspi¬
cantem int̾fecit. Post diem alterũ ad ẽ
antonius. Occurrit᷑ ex adu̾so. trinoq
circa urbem congressu habito fusi et
cesi ft̃ uitelliani. Deficientib itaq ui¬
tellianis: uitellius in cellulam qͣndã
se intrusit. Indeq turpit̾ ꝓtractꝰ: ad
forum ducit᷑ & occiditur. & demũ in
tyberim tractꝰ. cõmuni caruit sepul¬
tura. De uespasiano ⁊ destructione
iherosolimorum:x.

Expanded text:
committit. Porro Cecinna Roma progressus, committit. Porro Cecinna Roma progressus, ut validam manum adventare cognovit, convocatis centurionibus suadet desistere bello eo quod gloria imperatoris praeponderaret. Sed dum Cecinna moras invertit, dux partis adversae Antonius nomine ei occurrit, et conserto praelio eum superavit. Quod ubi Vitellius comprimum molitus est imperium deponere, sed postea animatus a quibusdam Sabinum Vespasiani fratrem nihil mali suspicantem interfecit. Post diem alterum adest Antonius, occurritur ex adverso, trinoque circa urbem congressu habito, fusi et caesi sunt Vitelliani. Deficientibus itaque Vitellianis, Vitellius in cellulam quamdam se intrusit, indeque turpiter protractus ad forum ducitur, et occiditur, et demum in Tiberim tractus, communi caruit sepultura. CAP. X. De Vespasiano et destructione Jerosolymorum.
Abbreviated transcription (Latin):
alba post mortem neronis romã
ueniens imꝑauit mensilx sex. et
dĩeb totidem: et ad optauit sibi pisonẽ
adolescentem. Sed hos ambos otho in
medio foro int̾fecit: et imꝑium inuasit.
dicio uitellio terconsule natꝰ dimicauit. S
otho. se suosq uinci in p̃lio uidens. se ip
Conualescente itaq in ex̾citu rumo¬
re cuulium belloꝵ de nece galbe ⁊ otho¬
nis. ⁊ imꝑio uitellii qui post alios quasi
fex resederat: uiri ueteris militie & du¬
ces. uespasianũ quasi maturum ad con¬
sulendũ & ad p̃liandum ualidum. in¬
uitũ imꝑatorem creant. Tunc uespa¬
sianus cum tyto filio suo a uidea exiers
alexandriam festinauit. Sciebat nã¬
q illic meẽ maximas iures rei publi¬
ce. Ubi compositis reb erga se ꝓsꝑe an¬
tiochiam ẽ reuersus. Indeq mutiano
duce ad italiam p̃misso: ipse ꝑ capado¬
ciam et frigiam iter direxit. Uitelliꝰ
deniq sinistro excitatus nuncio ceci¬
ne duci exercitus sui sũmam ꝑiculi

Expanded text:
alba post mortem Neronis Romam veniens imperavit mensibus sex, et diebus totidem, et adoptavit sibi Pisonem adolescentem, sed hos ambos Otho in medio foro interfecit et imperium invasit. Lucio Vitellio tertio consule natus, dimicavit. Sed Otho, se suosque vinci in praelio videns, seipsuConvalescente itaque in exercitu rumore civilium bellorum de nece Galbae et Othonis, et imperio Vitelii, qui post alios quasi faex resederat, viri veteris militiae et duces Vespasianum quasi maturum ad consulendum et ad praeliandum validum, invitum imperatorem creant. Tunc Vespasianus cum Tito filio suo Judaea egressus Alexandriam ingredi festinavit. Sciebat namque illic esse maximas vires reipublicae, ubi compositis rebus erga se prospere, Antiochiam est reversus. Indeque Mutiano duce ad Italiam praemisso, ipse per Cappadociam et Phrygiam iter direxit. Vitellius itaque sinistro excitatus nuntio Cecinnae duci exercitus sui summam periculi
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. qͦ se scã eccłia post acceptã fi¬
dem corã deo & angłis & hominibor¬
nauit. Ager in quẽ ysaac exierat sig¬
nificat mundũ. ⁊ uesꝑe diei finẽ scłi.
Nuptie ysaac & rebecce.designant
nuptias xp̃i & eccłie. Orauit ysaac ꝓ
sterili rebecca. & xp̃c indext̾a deipa¬
tris int̾pellat ꝓ eccłia. Dedit d con¬
fert ds eccłie. Iacob sigr̃at bonos qͥ

Expanded text:
quo se sancta Ecclesia post acceptam fiquo se sancta Ecclesia post acceptam fidem, coram Deo, et angelis, et hominibus ornavit. Ager, in quem Isaac exierat, significat mundum; et vesper diei, finem saeculi. Nuptiae Isaac et Rebeccae designant nuptias Christi et Ecclesiae. Oravit Isaac pro sterili Rebecca, et Christus in dextera Dei Patris interpellat pro Ecclesia. Dedit Deus conf
Abbreviated transcription (Latin):
erum suũ ꝓpt̾ rebecam con ac. ix.¬
iugem ysaac. ⁊ adduxit eam seruus
abrahe suꝑ camelum. ⁊ accepit eam
ysaac in uxorem & cet̾a. Abraham
significat dm̃ patrem. qui ẽ pat̾ mul¬
tarũ gentium. qr pat̾ omniũ ꝑcon¬
ditionem. Sara significat sinagogã
quã sibi ds in ueteri testam̃to des¬
ponsau̾at. Usaac qui int̾pretat᷑ risꝰ
designat xp̃m: qui ẽ gaudium no¬
strũ. Puer abrahe exprimit apłos.
a culpa originali & accuali ꝑ grãm
purificatos. Rebecca ꝑpuerũ de gen¬
tilitate adducta. gentium ẽ eccłia.
ꝑ p̃dicationem apłoꝵ ad xp̃m con¬
uersa. Fons de quo hausit rebecca.
philosophica facundia est.ex qua
tunc temporis gentilitas sitim suã
puer rebecce. uirtutes significant.
eccłie. Gilbus cameli de quo rebecca¬
conspecto ysaac descendit. expͥmit
antiquã peccõꝵ enormitatẽ. & genti¬
litatis suꝑbiam. de qua se scã eccħa
cognita xp̃i maiestate humiliauit.
Dalliũ qͦ secircũdedit opꝰ significat

Expanded text:
erum suum propter Rebeccam conjugem Isaac, et adduxit eam servus Abrahae super camelum, et accepit eam Isaac in uxorem, etc. Abraham significat Deum Patrem, qui est pater multarum gentium quia pater omnium per conditionem. Sara significat Synagogam, quam sibi Dominus in Veteri Testamento desponsaverat. Isaac, qui interpretatur risus, designat Christum, qui est gaudium nostrum. Puer Abrahae exprimit apostolos a culpa originali et actuali per gratiam purificatos. Rebecca per puerum de gentilitate adducta, gentium est Ecclesia, per praedicationem apostolorum conversa. Fons, de quo hausit Rebecca, facundia philosophica est, ex qua tunc temporis gentilitas sitim suam puer Rebeccae, virtutes significant, Ecclesiae. Gibbus cameli, de quo conspecto Isaac descendit, exprimit antiquam peccatorum enormitatem et gentilitatis superbiam, qua se sancta Ecclesia, cognita Christi majestate, humiliavit. Pallium, quo se circumdedit, opus bonum significat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am. in futuro ꝑ głam. E sau ex¬
pͥmit malos qui de benedictione ex¬
cludunt᷑ in p̃senti ꝑ culpã. in futuro
ꝑ penam. Abraham gͥ d̾s pat̾. sara
synagoga. mors sare infidelitas syna¬
gentilis eccłia. fons philosophica do¬
ctrina. ornam̃ta uirtutes. adductio
rebecce. conuersio eccłie. gilb cameli
enormitas peccati. descensio rebecte.
humilitas eccłie. palliũ opꝰ bonũ ager

Expanded text:
turo per gloriam. Esau significat malos, qui benedictione excluduntur in praesenti per culpam, in futuro per poenam. Abraham igitur, Deus Pater; Sara, Synagoga; mors Sarae, infidelitas Synapostoli; fons, philosophica doctrina, ornamenta, virtutes; adductio Rebeccae, conversio Ecclesiae; gibbus cameli, enormitas peccati; descensio, humilitas Ecclesiae; pallium, opus bonum; ager,
Abbreviated transcription (Latin):
ea manifeste seuientẽ. ꝓuocauit suꝑ¬
bia humilitatẽ. diabolus xp̃m. Acce¬
pit arma bellica dauid. q̃ ꝓ etate et
parua statura portare ñ potuit. ⁊ abie¬
eit. Accepit qͥnq lapides de flumine.
& posuit inuase pastorali. his armatꝰ
uicit. Sic xp̃c tp̃r reuelationis nouite¬
stam̃ti insinuande ⁊ cõm̃dande gr̃a.
st̃ imposita gentib q̃ in uet̾ lege legi¬
mꝰ & ñ obseruamꝰ. s ad aliquã signifi¬
cationẽ p̃missa. ⁊ posita intelligimꝰ. Hec
deposuit tanqͣm onera legis. & ipsam le¬
gem accepit. Qͥnq enim lapides. qͥnq li¬
bros moysisig̾cant. Tulit enĩ quinq la¬
nichil ꝓd̾ant. Transibat supͣ fluuiꝰ sed
lecti sc̃. sed unitas uicit: plenitudo gͦ le¬
trucidabat: & conu̾terunt linguas suaᷤ
contra diabolũ. ce sic golie gladio suo

Expanded text:
ea manifeste saevientem. Provocavit superbia humilitatem, diabolus Christum. Accepit arma bellica David quae pro aetate et parva statura portare non potuit, et abjecit. Accepit quinque lapides de flumine et posuit in vase pastorali: his armatus vicit. Sic Christus tempore revelationis Novi Testamenti insinuandae et commendandae gratiae, e non sunt imposita gentibus, quae in veteri lege legimus et non observamus, sed ad aliquam significationem praemissa et posita intedeposuit Christus tanquam onera legis, et ipsam legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi significant. Tulit Christus quinque lanihil proderant; transibat supra fluvius, sed lecti sunt, sed unitas vicit, ut ait eras animas trucidabat. Convertunt linguas suas contra diabolum, et sic Goliae de gladio suo
Abbreviated transcription (Latin):
git. Unde lazarꝰ int̾pretat᷑ bene aduitꝰ.
quia ipsi hc̃ ad erectionẽ iuuant qͥ eiꝰ
uuln̾a ꝑ lingue correptionẽ curant.
factũ ẽ autem ut moreret᷑ m̃dicꝰ. &
portaret᷑ ab angłis in sinũ abrahe.Si¬
nus abrahe ẽ requies beatoꝵ pauꝑum
quoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. quo pꝰ hanc uitã
ferni penaꝵ ꝓfunditas ẽ. q̃ suꝑbos ⁊
ĩmiscd̾es post hanc uitam uorat. Eleuãs
autẽ ocłos suos cũ eẽt in torm̃tis uidit
abraham alonge ⁊ lazarũ in sinueiꝰ.
Alonge uident infideles dũ in imopo¬
siti añ diem iudicii fideles suꝑ se in re¬
quie attendunt. quoꝵ post gaudia con¬
templari ñ possunt. Longe enĩ ẽ qd̾ cõ¬
spiciunt. qr illuc ꝑ m̃itum ñ attingt̃.
Pat̾ abraham miserere mei: ⁊ mitte lara

Expanded text:
arus interpretatur bene adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem curant. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Sinus Abrahae, est requies bonorum pauperum, quorum est regnum coelorum , quo post hanc vitam ferni poenarum profunditas est, quae superbos et immisericordes post hanc vitam vorat. Et sautem oculos suos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. A longe vident infideles, dum in imo positi ante diem judicii fideles super se requiescere attendunt, quorum post gaudia contemplari non possunt. Longe est, quod concupiscunt; quia illuc per merita non attingunt. Pater Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ ꝑcussisset tͥb uicib ⁊ stetisset.
iratꝰ ẽ contͣ eum uir dei.⁊ ait. Si ꝑcꝰ¬
sisses qͥnquies aut sexies. aut septies.
ꝑcussisses siriam usq ad consũmati¬
onẽ. Scd̃m hoc factum doctorib p̃ci¬
pitur. iacło p̃dicõis terrã .i. carnales

Expanded text:
Et cum percussisset tribus vicibus, et stetisset, iratus est contra eum vir Dei, et ait: Si percussisses quinquies, aut sexies, aut septies, percussisses Syriam usque ad consummationem. Secundum hoc factum doctoribus praecipitur jaculo praedicationis terram, id est carnales
Abbreviated transcription (Latin):
liseus. Iace sagittam. ⁊ iecit. Sic xp̃c lu
mine scientie suos hortat᷑ pͥmũ illus¬
strari:isic iacła p̃dicationis mitt̾e. Et
ait heliseus. Sagita salutis dnĩ contra
syriã. ꝑcutiesq syriam in apheci Sd̾m
hoc exemplũ. p̃dicatio scã certissima

Expanded text:
liseus: Jace sagittam. Et jecit . Sic Christus lumine scientiae suos hortatur primum illustrari, et sic jacula praedicationis mittere. Et ait Eliseus: Sagitta salutis Domini contra Syram: percutiesque Syriam in Aphec. Secundum hoc exemplum, praedicatio sancta
Abbreviated transcription (Latin):
requiem qd̃ significat aphec. Int̾p̃¬
tat᷑ enim continebit. uel app̃hendet.
Uñ apłs enum̾atis uicus. subintulit.
Tu aut̃ homo dei hec fuge. sectare uͦ
iusticiam. pietatẽ. app̃hende et̃nã ui¬

Expanded text:
requiem, quod significat Aphec: interpretatur enim: continebit vel apprehendet, unde Apostolus enumeratis vitiis subintulit: Tu autem, homo Dei, haec fuge, sectare vero justitiam et pietatem, et apprehende vitam
Abbreviated transcription (Latin):
dimitti. De duabus tabulis .ui.¬
rima tabula dicta ẽ. qr excellen¬
tior continet mandata. q̃ ꝑtinẽt
ad dilectionẽ dei. Scd̃a aũt. quia inferi¬
ora & ꝓxima post hec p̃cepta continet.
que ꝑtinent ad dilectionẽ ꝑximi. Uel
pͥma tabula dicit᷑. quia in eacontinent᷑
p̃cepta. q̃ informant ad bonã oꝑationẽ.
In pͥma tabula tria sunt p̃cepta. qr qui
fide credit᷑ tͥnitas ẽ ds. In scd̃a tabula .uii.
sunt p̃cepta. qͥa in p̃senti uita tantũ q̃
septẽ dierũ circulo uoluit᷑. officia huma¬
me tabule ad d̾m patrẽ ꝑtinet sic̃ p̃cep¬
tũ pͥmũ scd̃e tabule ad hominẽ patrẽ.
ut utrinq pat̾nitas pͥncipu auctorita¬
te honoretur. In pͥma tabula p̃ceptio ẽ ꝙ¬
ꝓhibitio. similit̾ ⁊ inscd̾a. ut utͥnꝙ studeas
pecẽm. Facẽ enim ñ facienda. pecc̃m ẽ¬

Expanded text:
I. De duabus tabulis. Prima tabula dicta est, quae excellentiora continet mandata, quae pertinent ad dilectionem Dei. Secunda autem, quae inferiora et proxima post haec praecepta continet, quae pertinent ad dilectionem proximi. Vel prima tabula dicitur, in qua continentur praecepta, quae informant ad bonam operationem. In prima tabula, tria sunt praecepta; quia quod fide creditur, Trinitas est. In secunda tabula, septem sunt praecepta; quia in praesenti vita tantum quae septem dierum circulo volvitur officia humaimae tabulae ad Deum pertinet Patretum primum secundae tabulae ad hominem patrem, ut in utroque paternitas principii auctoritate honoretur. In prima tabula, est praeceptio et prohibitio; similiter in secunda, ut utrobique studeas peccatum. Facere enim non facienda, peccatum e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uellus beatã oꝯariam. ꝑ rorem gͣs¬
beata uirgo xp̃m concepit. Deinde
area. qͣndo scã eccłia que ꝑ mundum
diffusa ẽ in ipsum credidit. Possumꝰ
in qua gedeon triticũ uirga purga¬
bat. significare latitudinem cordis
ꝑ uirgam rectitudinẽ discretionis ꝑ
triticũ uirtutes. ꝑ paleas uiciã. uir¬
ga nanq in area triticum a paleis¬
purgamꝰ. quando in corde nr̃o uicia

Expanded text:
 vellus beatam Mariam; per rorem, grabeata Virgo Christum concepit. Et deinde area quando sancta Ecclesia, quae per mundum diffusa est, in ipsum credidit. CAP. in qua Gedeon triticum virga purgabat, significare latitudinem cordis; per virgam, rectitudinem discretionis; per triticum, virtutes; per paleas, vitia. Virga namque in area triticum pur