comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taq hoc mediũ eẽ. etiã ex hoc x iiii.¬
manifestissime declarat᷑: ꝙ sic̃ iusti¬
ficat custoditũ. ita ñ c̃ dempnat ii¬
ruptũ. nͥforte p̾cepti tñsg̃ssio. magis
quã escarũ ꝑceptio puniat᷑. Incipali
aũt bono ita nullũ eẽ oportet uacu¬
um tempꝰ. ut sine eo ciuquã eẽ ñliceat:
ꝑ necesse ẽ cessatione eiꝰ uimaliũ corru¬
ete negligentẽ. Nec rursꝰ pͥncipali malo
nocere. uł in partẽ umquã laudabilem
media ẽẽ manifestũ ẽ: ut pote nuptias:
agͥcultãm: diuitias: solrtudinis temotio¬
nem: uigilias: sac̾rũ lectionẽ meditatio¬
nem q ubrorũ: ipsaq ieuuua: de quibꝰ
pͥncipiũ sermonis exortũ ẽ. Iue onũa
diuina p̃ceptio. uł sc̃arũ auctoritas sc̃ͥp¬
tarum ñ ita incessabilit̾ obtinenda.
nec uigit᷑ custodienda decreuit: ut ea
paululũ irit̾misisse nefariũ sit. qt qͥs
enĩ imperatiue decernit᷑. mortẽ inro¬
gat ñ impletũ: quecũq uͦ suadent᷑ po¬

Expanded text:
taque hocmediam eae etiam ex hoc manifestissime declaratur, quia sient iustificat custoditum, ita non condemnat inraptam, nisi forte praecepti transgressio magis qUID eseanun perceptio puniatur. principali autem bono ita nullum esse oportet uacuum tempus, ut sine eo cuiquam esse non liceat, quia necesse eat cessatione eius in malum conruere neglegentem. nec rursum principali malo nocere uel in partem umquam laumedia esse manifestum est, ut puta nuptias, agriculturam, diuitias, solitudinis remotionem, uigilias, sacrorum lectionem meditationemque librorum ipsaque ieiunia, de quibus principium sermonis exortum est. quae omnia diuina praeceptio uel sanctarum auctoritas scripturarum non ita incessabiliter obtinenda nec iugiter custodienda decreuit, ut ea paululum intermisisse nefarium sit. quidquid enim imperatiue decernitur, mortem inrogat non inpletum: quaecu
Abbreviated transcription (Latin):
torem. ac saluatorẽ: sed etiã adutorẽ
ac susceptorẽ dnm̃ ꝓclamam: In o enĩ
qđ̃ pͥor aduocat. & ignorantes nos atq
inuitos attrahit ad salutẽ. ꝓtector
atq saluator ẽ : in eo aut̃ qđ ad nten¬
tibus nobis opem ferre. refugientesq
susciꝑe. ac munire consuenit: suscep¬
tor ac refigiũ nominat᷑ Deniq hac̃
dispensationis dĩ multiplicẽ iargita
tis dĩ pelagꝰ se incidisse conspiciens
eic mauit .u.atitudo diuitiarũ sapien¬
tr. & sciendie dĩ. ilã uisir utabilia funt
iudicia ei ⁊. inuestigabiles uie eiꝰ. Iuis
enĩ cognouit sensũ dñĩ: huiꝰ gͦ scientie
admitati onẽ quã ille talis ac tantus
gentui magist̾ expauit: enaciiare co¬
nabitꝰ: quisquis credidit illiꝰ in stima¬
bilis arissi ptinditatẽ. humana ratio¬
ne se posse iuetiri. Nã qui ad plene.

Expanded text:
m ac salvatorem, sed etiam adjutorem ac susceptorem Dominum proclamamus. In eo enim quod prior advocat, et ignorantes nos atque invitos attrahit ad salutem, protector atque salvator est; in eo autem quod annitentibus nobis opem ferre, refugientesque suscipere ac munire consuevit, susceptor ac refugium nominatur. Denique hanc dispensationis Dei multiplicem largitattis Dei pelagus se incidisse conspiciens, exclamavit: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicenim cognovit sensum Domini ? Hujus ergo scientiae admirationem quam ille talis ac tantus gentium magister expavit, evacuare conabitur quisquis crediderit illius inaestimabilis abyssi profunditatem humana ratione se posse metiri. Nam qui ad plenum
Abbreviated transcription (Latin):
liatꝰ agnoscit: siuĩ ẽ. Id uͦ sub breuis¬
simo temꝑis puncto indulgentiã
tantorũ cͥminũ ꝓmeret᷑: ani mise
sitate dicamꝰ: cũ beatꝰ apłs ad illam
magnitudinẽ remunerationis fute᷑¬
aspiciens. qͥd de illis tã uinumeris
ꝑsecutionib suis ꝓnuntiauerit consi¬
dare ꝑfacile sit: Nam momĩtaneũ
hoc inqͥt & leue tͥbulationis nr̃e : supͣ

Expanded text:
liatus agnoscit, suum est: quod uero sub breuisliatus agnoscit, suum est: quod uero sub breuissimo temporis puncto indulgentiam tantorum criminum promeretur, domini misernsitate dicamus, cum beatus apostolus ad illam magnitudinem futurae remunerationis aspiciens quid de illis tam innumeris persecutionibus suis pronuntiauerit, considerare perfacile sit? nam momentaneum hoc, inquit, et leue tribulationis nostrae supra
Abbreviated transcription (Latin):
expecte. Et ne penitꝰ dormienti. aut
inerti otio dissoluto. sua dona con.¬
ferre uideat᷑: oc casiones quodã mͦ
querens quib humane segnitie torpo¬
re discusso ñ irrationabilis miunficen¬
tie sue largitas uideat᷑ grã dĩ gͣtuita
ꝑseuerit: dũ eriguis quib dã pariusq
conatib tantã inimortalitatis głam.
tanta ꝑhennis beatitudinis dona in¬
estimabili tͥbuit largitate. Nec enĩ
q illiꝰ in cruce latͦnis p̾cesserat fidesꝰ
ideirco ꝓnuntiandũ ẽ ñ ei beatam
cõmorationẽ paradisi gͣtuito esse
ꝓmissam. Aut penitentiam dauid
regis illã uniꝰ uerbi qua dix̃. pecca¬
cdem̃tiã dĩ abstulisse credendũ ẽ. ut
ꝑ nathan ꝓpħam mereat᷑ audire. Et
dñs transtulit iniqͥtatẽ tuã : ñ mori¬
eris. Iđ̃ gͥ homicidiũ adultio addi¬
dit: liberi utiq fuit arbitͥi. Qa uͦ¬
arguit᷑ ꝑ ꝓpħam: diune dignationis
ẽ gra. Rursũ qđ peccatũ suũ humi¬

Expanded text:
expectet, ne penitus dormienti aut expectet, ne penitus dormienti aut inerti otio dissoluto sua dona conferre uideatur, occasiones quodammodo quaerens quibus humanae segnitiae torpore discusso non inrationabilis munificentiae suae largitas uideatur, dam earseuerat, dum exiguis quibusdam paruisque conatibus tantam inmortalitatis gloriam, tanta perennis beatitudinis dona inaestimabili tribuit largitate. nec enim quia illius in cruce latronis praecesserat fides, idcirco pronuntiandum est non ei beatam conmorationem paradisi gratuito esse promissam, aut paenitentiam Dauid regis illam unius uerbi qua dixit: peccaclementiam dei abstulisse credendum est, ut per Nathan prophetam mereretur audire: et dominus transtulit iniquitatem tuam: non morieris. quod igitur homicidium adulterio addidit, liberi utique fuit arbitrii: qutam, diuinae dignationis est gratia. rursum quod peocatum suum hnmi
Abbreviated transcription (Latin):
reat᷑ ur̃i: & expectatꝰ a nobis. cũ dicit᷑
expectans expectaui dnm̃ & respeni.
me. & expectaui dñm salutare tiũ
dñẽ. Confortat nos cũ dicit. Ereg eri.¬
diui & confortaui brachia eorũ: ⁊ in
me cogitauert̃ malitiã. Et ut nosma¬
ipsos confortemꝰ hortat᷑ cũ dicit: c̃on¬
fortate manꝰ dissolutasꝰ & genua debi¬
lia roborate. Clamat dñs. Qui sitit ue¬
niat ad me & bibat. Clamat etiã ad
eum ꝓpħa. Laboraui clamans. rauce
facte st̃ fauces mee: defecert̃ ocłi mei
dũ sꝑo in dmĩ meũ. Querit nos dñs
dicens. Quesiui & ñ erat uir: uocaui: &
sponsa flebilit̾ conquerente. In cubili
meo in noctib quesiui quẽ diligit
anima mea: quesiui eũ ÷. ñ inueni¬
eũ: uocaui eũ: ⁊ ñ respondit mͥ .X.III.¬
tita semꝑ grã dĩ nr̃o in bonã
partẽ cooꝑatꝰ arbitͥo: atq inom¬
inbus illud adiuuat. ꝓtegit ac defen¬
dit: ut ñ numquã etiã ab eo quo̾cdã
conatꝰ bone uoluntatis uł exigat ut

Expanded text:
nobis cum dicimus: Exspectans exspectavi Dominum, et respexit me . Et, Exspectavi salutare tuum, Domine . Et confortat nos cum dicit, Et ego erudivi et confortavi brachia eorum, et in me cogitaverunt malitiam . Et ut nosmetipsos confortemus hortatur, cum dicit, Confortate manus dissoltitas, et genua debilia roborate. clamat lesus: si quis sitit, ueniat ad me et bibat, clamat etiam adu eum propheta: laboraui clamans, raucae factae sunt fauces meae: defecerunt oculi mei, dum spero in deum meum. quaerit nos dominus dicesponsa flebiliter conquerente: In cubili meo in noctibus quaesivi quem dilexit anima mea: quaesivi eum et non inveni; vocavi eum, et non respondit mihi .Et ita semper gratia dei nostro in bonam partem cooperatur arbitrio atque in omnibus illud adiuuat, protegit ac defendit, ut nonnumquam etiam ab eo quosdam conatus bonae uoluntatis uel exigat uel
Abbreviated transcription (Latin):
angustã uiam. cñ oblectatione conscen¬
dat. Quo enĩ modo uł uirtutũ rationẽ.
qͥ scds actualis discipline gradꝰ ẽ. uł re¬
rum sp̃italiũ. & celestiũ sacram̃ta que in
theoriçe gadu sublimiore consisturit.
ualehit attingere: qui natꝰas intiorum
iliorũ nec potuit intelligere. nec enisꝰ
est eitir pare: Tonsequent̾ enĩ ꝓuurtia¬
uitur: ꝓgredi ad excelsiora ñ posse. qͥ ñ
euicerit plamora. Multoq minꝰ ea qͤ
sunt extͥnsecꝰ app̾hend&: quisqͥs uitel
ligere ea que sͥ st̃ inserta ñ quiuerit.
Sciendũ tam̃ duplici nobis laboris
inte. itione sudandũ: tã in eipellen¬
dis iutis: quã in uirtutib adqͥrendis.
Et hoc ñ nr̃a capimꝰ coniectaᷤ. seo il¬
lus sententia ꝑdocem᷑: qui solꝰ opifi¬
In expulsione enĩ noxiarũ rerũ qua¬
tuor eẽ necessaria designauit: ider
euellere: destruere: disꝑdere. dissipa¬
reꝰ in ꝑficieit dis uͦ irtutib &his

Expanded text:
angustam uiam cum oblectatione conscenangustam uiam cum oblectatione conscendat. quo enim modo uel uirtutum rationem, qui secundus in actuali disciplina gradus est, uel rerum spiritalium et caelestium sacramenta, quae in theoriae gradu sublimiore consistunt, ualebit adtingere, qui naturam uitiorum suorum nec potuit intellegere nec enisus est exstirpare? \' consequenter enim pronuntiabitur progredi ad excelsiora non poese qui non euicerit planiora, multoque minus ea quae sunt extrinsecus adprehendet, quisque inteligere ea quae sibi sunt inserta non quiverit. Sciendum tamen est, duplici nobis laboris intentione sudandum, tam in expellendis vitiis quam in virtutibus acquirendis. Et hoc non nostra capimus conjectura, sed illius sententia perdocemur, qui solus offiin expulsione enim noxiarum rerum quattuor esse necessaria designauit. id est euellere, destruere, disperdere, dissipare, in perficiendis uero uirtutibus et his
Abbreviated transcription (Latin):
iusquis gͥ ad theoreticen .ii.¬
uoluerit ꝑuenire: necesse ẽ ut
om̃i studio atq uirtute. ac tualẽ pͥmũ
scientiã consequat᷑. Nam hec practica
absq theorica possideri potest: theorica
ti sunt. ut humana humilitas possit ad
sublime conscendẽ. Iui si iniucẽ sͥ ea qͣ
dixmꝰ ratione succedant : potest ad alti¬
tudinẽ ꝑueniri: ad quã sublato pͥmo gra¬
du. ñ potest transuolari. Frustra gͥ ad
conspectũ dĩ tendit: qͥ uiciorũ conta¬
gia ñ declinat. Sp̃s namq dĩ discipline
effugis fictũ: nec habitabit in corꝑe
subdito peccatis. III.¬
ec aut̃ actualis ꝑfectio: duplici
ratione consistit. Nam pͥmus eiꝰ ẽ
modꝰ. ut &. onũs nat᷑a uitiorũ. &. cu¬
rat̾ionis ratio cognoscat᷑: Scd̃s ut ita dis¬
cernat᷑ ordo iurtutũ. earũq ꝑfectione
mens nr̃a formet᷑: ut illis ñ iã uelut
coacta . & quasi uiolento imꝑio subiec¬
ta famulet᷑: seo tam quã natali bono
delectet᷑ atq pascat᷑. & arditã illã atq

Expanded text:
isquis igitur ad theoreticen voluerit pervenire, necesse est ut omni studio atque virtute actualem primum scientiam consequatur. Nam haec practice absque theoretica possideri potest, theoretice ti sunt, ut humana humilitas possit ad sublime conscendere: qui si invicem sibi ea qua diximus ratione succedant, potest ad altitudinem perveniri, ad quam sublato primo gradu non potest transvolari. Frustra igitur ad conspectum Dei tendit, qui vitiorum contagia non declinat: Spiritus namque Dei effugiet fictum, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Haec autem actualis perfectio duplici ratione subsistit. nam primus eius est modus, ut omnium natura uitiorum et curationis ratio cognoscatur. secundus, ut ita discernatur ordo uirtutum earumque perfectione mens nostra formetur, ut illis iam non uelut coacta et quasi uiolento imperio subiecta famuletur, sed tamquam naturali bono delectetur atque pascatur et arduam illam atque
Abbreviated transcription (Latin):
đ plerũq etiã indigni głam saliniferi
sermonis accipiant.¬
itineris ordo cõpellit. ut ab¬
batis nesterotis p̃clari in om̃i
bus sũmeq scientie uim it¬
stitutio subsequat᷑. Iui cũ sacrarũ sept᷑a¬
rum nos aliqua memorie mandasse. et
eorũ intelligentiã desidare sensissa: tali¬
bus nos adorsus ẽ uerbis. Hulta quidõ
scientiarũ in hoc mundo st̃ gener.i. Tan¬
ta siqͥdẽ earũ quanta x artiũ disciplina¬
rumq uarietas ẽ. Sed cũ om̃s aut om̃i¬
no inutiles sint. aut p̾sentis tantũ uite
cõmodis ꝓsint: nulla ẽ tanĩ que ñ habe¬
at ꝓpͥum uite doctͥne sue ordinẽ atq ra¬
tionẽ: ꝑ quã ab expetentib possit attin¬
gi. Si gͦ ille artes ad insinuationẽ sui.
certis ac ꝓpͥis lineis dirigunt᷑ quanto
magis teligionis nrẽ disciplina. tq pro¬
fessio. que ad contemplanda iniusibili¬
um sacranitorũ tendit arcaina. nec
p̃sentis uite questus. sed et̾norũ retͥbu¬
tionẽ expetit p̃miorũ. certo ordine

Expanded text:
Quod plerumque etiam indigni gratiam salutiferi sermonis accipiantitineris ordo conpellit, ut abbatis Nbus summaeque scientiae viri institutio subsequatur. Qui cum sacrarum Scripturarum nos aliqua memoriae commendasse et eorum intelligentiam desiderare sensisset, talibus nos adorsus est verbis: Multa quidem scientiarum in hoc mundo sunt genera, tanta siquidem earum quanta et artium disciplinarumque varietas est. Sed cum omnes aut omnino inutiles sint, aut praesentis tantum vitae commodis prosint, nulla est tamen quae non habeat proprium doctrinae suae ordinem atque rationem, per quam ab expetentibus possit attingi. Si ergo illae artes ad insinuationem sui certis ac propriis lineis diriguntur, quanto magis religionis nostrae disciplina atque professio, quae ad contemplanda invisibilium sacramentorum tendit arcana, nec praesentis quaestus, sed aeternorum retributionem expetit praemiorum, certo ordine
Abbreviated transcription (Latin):
Nec putemꝰ sic eũ auctorẽ boni oꝑis
estimandũ. tamquã in ipso creatio¬
nis exordio. sic ds̃ humane nate boni
oꝑis facultatẽ deđit. ut ipsiꝰ aduitorio
desistente. sola ꝑ se ipsã possit humana¬
nata qđcumq bonũ uelle ser facere:
cũ hoc nec in ipso pͥmo homine po-¬
tuerit solo implere conatu ꝓpͥo. qnꝰ¬
quid sane uersutiꝰ humana argumĩta¬
tione. ac racione collectũ. hiuc sensiu
uidet᷑ obsistere.: uitandũ ẽ magis quã
ad destri. .ẽ sicui ꝓuocandũ Non
enĩ sidẽ ex intellectu: sed intellectiun
merem᷑ ex fide. sic̃ seͥptũ ẽ nͥ erediditis
roi. intelligetis: qr que admodũ &. ds
omia oꝑat᷑ in nob̃. & totũ libero adseri¬

Expanded text:
Nec putemus sic eum auctorem boni operis aestimandum, tanquam in ipso tantum creationis exordio sic Deus naturae humanae boni operis facultatem dederit, ut ipsius adjutorio desistente sola per seipsam possit natura quodcunque bonum velle seu facere; cum hoc nec in ipso primo 178 homine potuerit solo implere conatu proprio, quaquid sane uersutius humana argumentatione ac ratione collectum huic sensui uidetur obsistere, uitandum magis est quam ad destructionem fidei prouocandum non enim fidem ez intellectu, sed intellectum meremur ez fide, sicut scriptum est: nisi credideritis, non intellegitis, quia, quemadmodum et deus om
Abbreviated transcription (Latin):
lidicert̃: diuini ẽẽ muneris pͥmũ
ut accendat᷑ iꝰquisq ad desiđan¬
dũ om̃e qd bonũ ẽ: sed ita ut in alte¬
rutrã partẽ plenũ sit libere uolunta¬
tis arbitͥum. Itẽ q etiã scđm diuine
eẽ grẽ ut effici ualeant exercicia pre¬
dicta uirtutũ: sed ita ut possibilita¬
ad dĩ mumera ꝑtinere: ut adqͥsite
uirtutis ꝑseuerantia teneat᷑. seoita
ut captiuitatẽ lib̾tas addicta ñ sen¬
tiat. Sic enĩ unui̾sitatis ds̃ omĩa in
ꝓtegat. atq confirmis. ñ ut auferat

Expanded text:
idicerunt, diuini esse muneris primum ut accendatur unusquisque ad desiderandum omne quod bonum est, sed ita ut in alterutram partem plenum sit liberae uoluntatis arbitrium: itemque etiam secundum diuinae esse gratiae ut effici ualeant exercitia praedicta uirtutum, sed ita ut possibilitaad dei munera pertinere ut adquisitae uirtutis perseuerantia teneatur, sed ita ut captiuitatem libertas addicta non sentiat. sic enim uniuersitatis deus omnia in otegat atque confirmet, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
e infirmorũ mobilitate.
xẽplũ castitatis q̃ docet᷑ ñ om̃a ab om̃i
bus emulancla.
De sꝑitali scientia qd̃ de actuali scien¬
tia ꝓficiat᷑ ad sꝑitalẽ.
De adp̃hendenda uere scientie discipł¬

Expanded text:
rum mobilitate. Exemplum castitatis quo docetur non omnia ab om- . nibus aemulanda. De spiritali scientia. Quod de actuali scientia proficiatur ad spiritalem. De adprehendenda uerae scientiae discip
Abbreviated transcription (Latin):
spirare pͥncipia.&. inserere unicuiq bo¬
ne uoluntatis ardorẽ.: nc̃ uͦ ipsiꝰ oꝑatio¬
us effectũ . i. consũmationẽ donare
uirtutũ: & nc̃ a riuna iã pama. lapsui
p̾cipiti. etiã inuitos. & inscios reuocare:
nic̃ aut̃ occasiones. & oportuntates salu¬
tis ingerere. ac p̾cipites iuolentosq co¬
natꝰ aletalib dispositionib inhibere: ÷
alios qͥdẽ uolentes currentesq susciꝑe:
alios uͦ nolentes renitentes q ꝑtrahere.
& ad bonã cogere uoluntatẽ. Totũ uͦ ñ
semꝑ resistentib nec ꝑseuerant᷑ inuitis
nobis a diuinitate concedi. & sũmã sa
grẽ deputandã: ita ipsiꝰ dñi uocib edo¬
cemur. Et recoilabimini uiarũ ur̃arũ
& displicebitis uobis in conspectu ur̃¬

Expanded text:
 inserere unicuique boac uoluntates ardorem, nunc uero ipsius operationis effectum et consummationem donare uirtutum: et nunc a ruina. iam proxima lapsuque praecipiti etiam inuitos et inscios reuocare, nunc autem occasiones et oportunitates salutis ingerere ac praecipites uiolentosque conatus a letalibus dispositionibus inr hibere: et alios quidem uolentes currentesque suscipere, alios uero nolentes resistentesque pertrahere et ad benas cogere uoluntatem. totum. uero non semper resistentibus nee peraeaenmter inuitis nobis  dioinitate concedi et summam salgratiae deputandam ita domini ipsius uocibus edocemur: et recordabimini uiarum uestrarum, et displicebitis uobis in conspectu u
Abbreviated transcription (Latin):
intirnꝰ sed g̾ssiiũ officia largiunt᷑. s par¬
iussime stipis sꝑantẽ solatiaꝰ insꝑare
salutis p̾mis locupletant dicentes pe¬
tro. argentũ &. autũ ñ ẽ mͥ: qd̾ auten.
habeo hoc tͥdo: innomine iħ̃u xp̃i
natareni. surge & ambula .x.Xi.¬
dentissime poterim aduertere: diuer¬
sis atq innumeris modis ꝙ inscruta¬
bilib iiuis. dñi sauitẽ humara generi
cientiũ cursũ ad amorẽ incitate fla¬

Expanded text:
infirmus, sed gressus officia largiuntur et parinfirmus, sed gressus officia largiuntur et paruiesimae stipis sperantem solacia insperatae salutis praemiis locupletant dicente Petro: argentum et aurum non est mihi: quod autem habeo, hoc tibi do: in nomine Iesu Christi Naza-, reni surge et ambula.dentissime poterimus advertere, diversis atque innumeris modis, et inscrutabilibus viis, Deum salutem humani generis itientium cursum ad m
Abbreviated transcription (Latin):
litico Surge tolle lectũ tuũ: & uade
in domũ tuã. Similit̾ etiã in illo qͥ
tͥginta & octo annis unta natatorie
crepidinõ frustra decũbens. de aque
illiꝰ motu sꝑauerat medicinã: muni¬
ficentiã ultronee lirgitatis ostendit.
Nam cũ uolens eũ ad salutis ix me¬
dia ꝓuocare dinsset ei. ius sariꝰ fieri.
cumq ille de humani aduitorii ino¬
pia quereret᷑. ac diceret: i inuie ñ
ab eo ut cũ mota fuerit a qua mt¬
tat me in piscin uam: incredulitati
nian tͥbuens. pͥstine eũ sanitati non
illa qua sꝑauerat uia. sed qua noluit
dñs miseratione restituit dicens. Sur¬
ge tolle lectũ tuũ. & uade in domũ
tuam. Et qͥd mirũ si hec diui potestate
gesta narrant᷑: cũ simalia etiã ꝑ seruo
suos diuina grã fuerit oꝑata: Ing̾di¬
entib namq templũ pet᷑ . & iohanne
cũ ille claudꝰ. iͥ ex utero matris suȩ
gressiis peuitꝰ ignorabat. elemosi naui
postulare: illi ñ uilia era que poscebat

Expanded text:
ico: surge, tolle lectum tuum et uade in domum tuam. similiter etiam in illo, qui triginta et octo annos iuxta natatoriae crepidinem frustra decumbens de aquae illius motu sperauerat medicinam, munificentiam uHroneae largitatis ostendit. nam cum uolens eum ad salutis remedia prouocare dixisset ei: uis sanus fieri? cumque ille de humani adiutorii inopia quereretur ac diceret: hominem non habeo ut cum turbata fuerit aqua mittat me in piscinam, incredulitati eius niam tribuens pristinae eum sanitati non illa qua sperauerat uia, sed qua uoluit dominus miseratione restituit dicens: surge, tolle lectum tuum et uade in domum tuam. et quid mirum si haec domini potestate gesta narrentur, cum similia etiam per seruos suos diuina gratia fuerit operata? ingredientibus namque templum Petro et Iohanne cum ille claudus ex utero matris, qui gressum penitus ignorabat, elemosynam postularet, illi non uilia aera quae poscebat
Abbreviated transcription (Latin):
bo sue potestatis exclusit dicens uade:
filiꝰ tuus iuuit. Quã suꝑ abuncdantiã
grẽ etiã in illiꝰ paralitiei curatione do¬
minũ legimꝰ effudisse: cũ ei languoris
sui tantũ quo corpꝰ fuerat resolutum
remedia poscenti a nune pͥis ⁊gerit
sospitatẽ dicens. Constans esti ti uimit¬
tuntꝰ tibi peccata tua. Post ꝙ̃ ñ credeim¬
bis scͥbis posse eũ dinattere humana
peccata. ad confutandã incredulitarẽ
corum etiã menbra eiꝰ patanseos egri¬
tudine resoluta. pogestaris sue ferii¬
ne restituit dicens. Iuio ẽ faciliꝰ au¬

Expanded text:
bo suae potestatis exclusit, dicens: Vade, bo suae potestatis exclusit, dicens: Vade, filius tuus vivit . Quam superabundantiam gratiae, etiam in illius paralytici curatione Dominum legimus effudisse, cum ei languoris sui tantum quo corpus fuerat resolutum remedia poscenti, animae prius ingerit sospitatem, dicens: Constans esto, fili, dimittuntur tibi peccata tua . Post quod, non credentibus Scribis posse eum remittere humana peccata, ad confundendam incredulitatem eorum, etiam membra ejus paralyseos valetudine resoluta, potestatis suae sermone restrinxit, dicens: Quid cogita
Abbreviated transcription (Latin):
orum rei abissus ita oblurata ẽ di
cat᷑. Et ñ poterit int̾ illos iłc facete uir¬
tutes: ꝓpt̾ in credulitatẽ ill.irũ. st ita
largitas dĩ. scłm capacitatõ humane
fidĩ etiã ipsa formatꝰ᷑. ut hius quidem
a nobis ob hoc fuisse plata. ut niteremi᷑
astruere sũmã salutis in nr̃e fidi con
ditione consistete. scđm quorundam
ꝓfanã opuuonẽ. qͥ totũ libero arbitͥo
deputantes. grãm dĩ dispensari scdm̃
meritũ uniꝰ cuiꝰq diffiniuint: seo absolu
rare gram̃ dĩ. s transg̃di humane uit̃¬
dum infidelitatis angustias. Idđ in
illo euangłico regulo factũ fuisse remi¬
niscim᷑. qͥdũ faciliꝰ credit egiotantem
filiũ suũ posse curari. quã mortuũ sus
citari: p̾sentiã dmñ festinꝰ implorat di¬
cens: dnẽ descende pͥusquã moriat᷑
filiꝰ m̃s. Cuiꝰ infidelitatẽ licet his ser¬
monib xp̃c arguerit. nͥ signa ẜ ꝓdigia
it: nec p̾sentia corꝑali quẽ ad modũ ille
credidat letales febriũ morbos. seo uer¬

Expanded text:
obturata est, ut dicatur: Et non poterat inter illos Jesus facere virtutes propter incredulitatem illorum . Et ita largitas Dei secundum capacitatem humanae fidei etiam ipsa formatur, ut huic quidem a nobis ob hoc fuisse prolata, ut nitamur astruere summam salutis in nostrae fidei dicione consistere secundum quorundam profanam opiaionem, qui totum libero arbitrio deputantes gretiam dei dispeasari secundum meritum uniuscuiusque definiunt: eed absolutrare gratiam dei et transgredi humanae interdum infidelitatis angustias. quod in illo euangelico regnlo faoiom fnisse reminiscimur, qui dum faciliuscredit aegrotantem filium suum pocitari, praesentiam Domini festinus implorat, dicens: Domine, descende priusquam moriatur filius meus . Cujus infidelitatem licet his sermonibus Christus arguerit: Nisi signa et prodigia it, nec praesentia corporali, quemadmodum ille crediderat, lethales febrium morbos, sed ver
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nobis dñs tribuere indefessa pre¬
tate dignat᷑. uolens motii humane
iffectionis expͥmete: nec inueni¬
ens in hac citataᷤ talẽ caritatis affecꝰ¬
tum. cui eũ digiiꝰ cõparare possit te¬
nerrimis pie matͥs iuscerib cõpara¬
uit. st utit᷑ quidẽ hoc eiẽplo. ꝗ cariꝰ
aliqͥ innata᷑ hominis ñ potest uiue

Expanded text:
em nobis tribuere Dominus indefessa pietate dignatur, volens humanae affectionis motu exprimere, nec inveniens in hac creatura talem charitatis affectum, cui eum comparare dignius posset, tenerrimis piae matris visceribus comparavit, et utitur quidem hoc exemplo, quia charius aliud in natura hominum non potest
Abbreviated transcription (Latin):
stũ aut sonnatorẽ surgere ꝑmiserit
ds̃ : Itane eos quorũ fide̾ ꝓbare dis¬
ponit ꝓtecturꝰ eẽ credendꝰ ẽ.: ut niu¬
lum penitꝰ locũ quo siuis uirib cum
temptatore confligat. libero eoriĩ arbi
ut ac fragiles. ut nequaquã iurtire
sua ualeant resistere temptarori. Sed
riq. uec temptari eos uist. ia diuina
⁊ nusiss&. nͥ paẽ ines resisteridi scissȩ iur

Expanded text:
tam aut somniatorem surgere permiserit deus, itane eos, quorum fidem probare disponit, protecturus esse credendus eet, ut nullum penitus locum, quo suis uiribus cum temptatore confligant, libero, eorum resercfragiles, ut nequaquam uirtute sua ualeant resistere temptatori P sed utique nec temptari eos iustitia domini permisisset, nisi parem in eis resistendi scisset inesse
Abbreviated transcription (Latin):
ceat᷑ inuing̃. &. cũ enuilii decertire ꝑ¬
intit: quantomagis celestis ille omĩ
exerceat ad uirtutẽ: Et tam̃. aduiuat
laborantẽ.: exaudit uocantẽ: ñ relin¬
quit querentẽ: erip de ꝑ icło in.¬
terdũ etiã nescientẽ. XU.¬
er que eudent᷑ ostendit᷑ uiscru¬
tabilia ẽẽ uidicia dĩ .s. inuesti¬
gabiles uias eiꝰ: qͥb ad salutẽ huina¬
num adtrahit genꝰ. Id etiã euangłi¬
carũ uocationũ exemplis. possumꝰ ad¬
ꝓbare. Andreã namq & petrũ ceterosq
apłos nichil de salutis fue remedio
cogitantes: spontanea gre̾ sue digna¬
tione p̾eleg̃. Tacheũ ad conspectum
dni se fidelit̾ ȩitendentẽ. eiiguitatẽ¬
stature sue sicomori celsitudine suble¬
uantẽ. ñ solũ suscip̃. uerũ etiã bene¬
in herere: ut ei postulanti breuissima
ꝓsepultaᷤ patͥs ñ concedat indittias
Cornelio p̾cib & elemosinis insisten
tiuigit᷑ uelut remunerationis uice
uia salutis ostencditꝰ: eiqangłi uisita¬

Expanded text:
ceatur iniungit et cum aemulis decertare permittit: quanto magis caelestis ille omniuexer-25 ceat ad uirtutem, et tamen adiuuat laborantem, exaudit uocantem, non relinquit quaerentem, eripit de periculo interdum etiam nescientem. Per quae euidenter ostenditur inscrutabilia esse iudicia dei et inuestigabiles uias eius, quibus ad salutem humanum adtrahit genus. quod etiam euangelicarum uocationum exemplis possumus adprobare. Andream namque ac Petrum ceterosque apostolos nibil de salutis suae remedio cogitantes spontanea gratiae suae dignatione praelegit: Zacchaeum ad conspectum se domini fideliter extendentem et exiguitatestaturae suae sycomori celsitudine sublevantem non solum suscipit, verum etiam benebiliter inhaerere, ut ei postulanti brevissimas pro sepultura patris non concedat inducias . Cornelio precibus et eleemosynis jugiter insistenti, velut remunerationis vice via salutis ostenditur, eique angeli visita
Abbreviated transcription (Latin):
denti. Si: tantũ uerbo.s. sarabitꝰ puer
meus: ꝑ sermonis imꝑium resoliresari
pͥstins robore solidauit dicens. uade:
sicut credidisti sut tͥ. aliis de tactunor¬
brie eiꝰ sꝑantib medicriã. ubertĩ sanita.¬
tis dona largitꝰ est. Aliorũ morbis in edelã
sogatꝰ indiilsit: aliis spontaneã p̃stititm:¬
dicinã: alios bortatꝰ ẽ ut sꝑarent dicer.
uis saluus fieriꝰ aliis ñ sꝑantib ult᷑ ingessit
auxiliũ: aliorũ desicłia pͥus quã uoliui¬
tati eorũ satis facera. exꝓbrauit dicens.
quid uultis ut faciã uobis. alii ignorani¬
ti uiã qua id qd concupierat obtineret.
benignꝰ ostendit: si credidis inqͥens uide¬
bis głam dĩ. Et int̾ alios uurtutẽ curatio¬
num affluent̾ effudit: ut de eis o. iango¬
usta cõmemora. Et curauit o isl r io¬

Expanded text:
denti: die tantum uerbo, et sanabitur pner mens, per sermonis imperiom resolutos artus priatino robore solidauit dicens: made, et sicut credidisti fiat tibi: aliis de tacte fimbriae eius sperantibus medicinam uibertim sanitatis dona largitus est: aliorum morbis medellam rogatus indolsit: aliis spontaneam praestitit medicinam: aliee hortatus est ut sperarent dicens: nis sanus fieri? aliis non sperautibus ultliorum desideris, priusquam uoluntati eorum satisfaceret, explorauit dicens: quid uultis ut faciam uebis? alii ignoraati Wam, qua id quod concupierat obtineret, benignus ostendit si credideris, inquiens, uidebis gleriam dei: inter alioe ita uirtntem curatioanum afinenter effudit, ut de eis euangelista conmemer
Abbreviated transcription (Latin):
cum tẽptatione .s. exitũ. ut sustineie
posiu es. Uiun eñ dr̃ qͥstat uideat ne
uti. iolliutã teddit arbitrii libtatem.
quã. tq nouerat ꝑcepta .xi.ĩ. ut stare
per indunria. uł cacere ꝑ neqi guitiã
posse. Cũ aut̃ infert temptatio uoi non
app̃hendat nͥ humana: infirnatatera
corũ & inconstantiã nec dũ robuste men¬
tis exꝓbratꝰ. qͥ adhuc sꝑitaliũ neqͥtiarũ¬
turbinib ñ poterant impugnari: aduer
ium se ipsũ. uł illos ꝑfectos nouerat coti¬
die dimicare. De qͥb ad effesios dicit.
Iam ñ ẽ nobis colluctatio aduersꝰ car¬
nem & sanguinẽ⁊ sed adu̾sus. pͥotestate.¬

Expanded text:
cum temptatione et exitum, ut sustinere possitis. cum enim dicit: qui stat, uideat ne cadat, sollicitam reddit arbitrii libertatem, quam utique nouerat percepta gratia uel stare per industriam uel cadere per neglegentiam posse. cum autem infert: tem ptatio uos non adprehendit nisi humana, infirmitatem eofum et inconstantiam necdum robustae mentis exturbinibus non poterant impugnari, adversum quos semetipsum vel illos perfectos noverat quotidie dimicare; de quibus ad Ephesios dicit: Jam non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus p
Abbreviated transcription (Latin):
nulitudine cõparemꝰ. si nutͥr pia atq
sollicita diu sinii paruulũ gestat ut
quandoq ing̃di doceat: & pͥmo qͥdẽ
eum reptare ꝑmittit. de hinc erectũ.
ut alt̾ius passib innitat᷑. deitere sue
uirtute sustentat: mox paululũ dere¬
lictũ si titubantẽ uidit. adp̾hendit

Expanded text:
militudine conparemus: si nutrII pia atque militudine conparemus: si nutrII pia atque soquandoque ingredi doceat, et primum quidem eum reptare permittit, dehinc erectum, ut alternis passibus innitatur, dextrae suae virtute sustentat; mox paululum derelictum, si titubantem viderit
Abbreviated transcription (Latin):
nos tẽptari sup̃ id qd potestisꝰ ñ utiq op¬
tat ne eos dñs tẽptari ñ ꝑmittere: seo
ne sup̾ id qd̃ sustinere poterant tempta¬
rent᷑. Iuluo enĩ uidicat humant arbi¬
ii facultatẽ: hoc uͦ diũ granit ptatio¬
ut illud ñ ui om̃ib talit̾ ꝓterat. ac de¬
fendat. ut ñ etiã ꝓpͥis eũ conitib con¬
gredi aduersꝰ sꝑitales faciat inimicos:
in quib uł gram dĩ uictor. uł infirmi¬
tatẽ suã suꝑatꝰ intelligatꝰ a ita discat
ñ de sua fortitudine. sed de diuin.
semꝑ sꝑare suffragio: atq ad suum
uigit̾ recurrere ꝓtectore̾. Et ut hoc
ñ nĩã coniecta. sed eiudentioribus
Has inqͥt gentes dimisit dñs. ac disper¬
gere noliut. ut ini eis exꝑiret᷑ israelẽ.
utrũ custodirs. mandatũ dñi dĩ sui:
ł ut haber& consuetudinẽ cũ hostib
p̾liandi: s. ut in cõparabili creatoris
nr̃i clem̃tię. mortale aliqͥs ñ ꝓ equali¬
tate pietatis sed aliq̃ indulgentie si¬

Expanded text:
os temptari supra id quod potestis, non utique optat ne eos dominus temptari permitteret, sed1 ne supra id quod sustinere poterant temptarentur. illud enim indibat humani arbitrii facultatem; hoc uero domini gratiam temtatiout illud non in omnibus taliter protegat ac defendat non etiam propriis eum conatibus congredi aduersus spiritales faciat inimicos, in quibus uel gratiam dei uictor uel infirmitatem suam superatus intellegat et ita discat non de sua fortitudine, sed de diuino semper sperare suffragio atque suum iugiter recurrere protectorem. et ut hoc non nostra coniectura, sed euidentioribus has, inquit, gentes dimisit dominus ac disperdere noluit, ut in eis experiretur Israhelem, utrum custodiret mandata domini dei sui, et ut haberent consuetudinem cum hostibus proeliandi. et ut incooparabili creatoris nostri clementiae mortale aliquid non pro aequalitate pietatis, sed ex aliqua indulgentiae si
Abbreviated transcription (Latin):
anm. & ñ peꝑcisti filio tuo dilecto ꝓp¬
ter ine. đ temptitionis genus nobs
quo .i.łpbationis meritũ posse con¬
n: gere: in deuteronomio sitis aunent᷑
aleꝗis latore p̃dicit᷑. Si surręrorit inuo¬

Expanded text:
non pepercisti filio tuo dilecto propter me . Quod tentationis genus nobis quoque ad probationis meritum posse contingere, in Deuteronomio satis evidenter a legislatore praedicatur: Si surrexerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
Iuia ñ st̃ concligne passiones huuis
tꝑris: ad futam głiam que reuelabit᷑
i nobis. Quantũ libs gͦ enisa fuerit
humana fragilitasꝰ fu̾te᷑ tam̃ retri¬
butionis par ec̃ ũ poterit: nec ita labo¬
ribus sius diuinã unminit.s gram. ut
ñ semꝑ gͣtiuta ꝑseuere. Et idcireo pre¬
dictꝰ m. gist̃ gentiũ lic& grã dĩ apła

Expanded text:
uia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quantumlibet ergo enisa fuerit humana fragilitas, futurae retributioni par esse non poterit; nec ita laboribus suis divinam imminuit gratiam, ut non semper gratuita perseveret, et idcirco praedictus Magister gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
inte. Inde ẽ qd̃ etiã coruithiis scͥbens:
osis oꝑib exhib̾ent dicens. Adiuuan¬
tes aut̃ obsecramꝰ. ne inuacuũ gram̃
dĩ recipiatis. Quã sine dubio qͥ inuacu¬
um receꝑat simoni. ñ ꝓfuit ei ꝑceptio
grẽ salutaris. N enĩ p̃ceptis beati petͥ
maluit obaudire dicentis. Penitentiã
age ab hac neqͥtia tua: & ora dm̃ si forte
remittat᷑ tͥ hec cogitatio cotdis tiu. In

Expanded text:
in te. inde est quod etiam Corinthiis scribens hin te. inde est quod etiam Corinthiis scribens hosis operibus exhiberent, dicens: adiuuautes autem et obsecramus neinuacuum gratiam dei recipiatis. quam sine dubio quia in uacuum receperat Simon, non profuit ei perceptio gratiae salutaris. non enim praeceptis beati Petri maluit oboedire dicentis: paenitentiam age ab hac nequitia tua, et ora deum si forte remittatur
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑alit᷑ denegat᷑. Dubitari gͦ ñ pot᷑
inẽẽ quidẽ om̃i anime nat᷑alit̾ uirtu
tum semina. beneficio creatoris in¬
serta: sed nͥ hec opitulatione dĩ fue¬
rint excitata. ad increm̃tũ ꝑfectio¬
nis ñ poterunt ꝑuenire: q scđm bea¬
tum apłm. neq qͥ plantat ẽ aliqͥd
neq qͥ rigat: sed qͥ increm̃tum dat
ds̃. Adiacere hanc homini in quam.¬
lib& partẽ arbitrii libertatẽ. et iã
liber ille qͥ dr̃ pastoris aꝑtissime doci
in quo duo angłi unicuiq nr̃m ad¬
herere dicunt᷑ idẽ bonus e malꝰ.
in hominis uero optione consistere ut
eligat que̾ sequat᷑. Et idcuto manos in
dĩ possit negligere uł amare. Nenuim
excoli a nobis posse ł negligi. Sed ne
credent se ad opꝰ salutis diuino aun¬
lio ñ egere: subiung̃. Ds̃ ẽ enĩ qͥ oꝑat᷑
in uobis & uelle & ꝑficere ꝓbona uo¬
luntate. Et idcirco timotheũ monens.
noli inqͥt negligere gram dĩ que est

Expanded text:
naturaliter denegatur. dubitari ergo non potest naturaliter denegatur. dubitari ergo non potest inesse quidem omni tum semina beneficio Creatoris inserta; sed nisi haec opitulatione Dei fuerint excitata, ad incrementum perfectionis non poterunt pervenire, quia setum Apostolum, neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Adjacere autem homini in quamlibet partem, arbitrii libertatem, etiam liber ille qui dicitur Pastoris apertissime docet, in quo duo angeli unicuique nostrum adhaerere dicuntur, id est, bonus ac malus, in hominis vero optione consistere, ut eligat quem sequatur. Et idcirco manet in Dei possit vel negligere vel amsi scisset eam uel excoli a nobis posse uel neglegi. sed ne crederent se ad opus salutis diuino auxilio non egere, subiungit: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et perficere, pro bona uoluntate. et idcirco Timotheum monens noli, inquit, neglegere gratiam dei qu
Abbreviated transcription (Latin):
referamꝰ ut nichil nꝰ id q̃d malũ atq
ꝑuersũ ẽ humane humane ascͥbamuis
nateꝰ. In qͦ qͥdẽ sapientissimi salomonis
immo dni ciuꝰ hec uerba st̃: testimo¬
nuc corisiu am᷑. ha eni ti consui nata
templi erci ue hone orare. effatꝰ ẽ.
minus ad dauid patrẽ meũ. Qđ cogi¬
tasti in corde tuo edificare domiua
nomui meo: bene fecisti. hoc ipsum
mente tractans. Uerumtamen tu ñ
edificabis donũ nomini meo. hec gͦ
cogitatio atq iste tractatꝰ regis da¬
uid utrũne bonꝰ & exdõ an malus
& ab homine fuisse dicendꝰ est.Sienĩ
bona atq ex dõ fuit illa cogitatio. cur
ab eo a quo inspirata ẽ eidẽ negat᷑
effectus: Si aut̃ mala .&. ex homine
fuitꝰ cur laudat᷑ a dño: Restat gͦut
.ẜbonaꝰ.&. ex homine fuisse credatur.
Inquẽ modũ &iã &. nrãs cotidie co¬
gitationes possumꝰ iudicare. Neq eniꝰ
aut soli dauid bonũ exsem &s. ipso cogi¬
tare concessũ e̾: aut nobis ne quid bo¬
ni unquã saꝑe aut cogitare possimꝰ

Expanded text:
nihil nisi id quod malum atque perversum est humanae ascribamus naturae. In quo quidem sapientissimi Salomonis, immo Domini, cujus haec verba sunt, testimonio confutamur. Ita enim cum consummata templi exstructione oraret, effatus est: minus ad Dauid patrem meum: quod cogitasti in corde tuo aedificare domum nomini meo, bene fecisti, hoc ipsum mente tractans. uerumtamen non tu aedificabis domum nomini meo. haec ergo cogitatio atque iste tractatus regis Dauid utrumne bonus et ex deo, an malus et ab homine fuisse dicendus est? si enim bona atque ex deo fuit illa cogitatio, cur ab eo a quo inspirata est eidem negatur effectus? si autem mala et ex homine fuit, cur laudatur a domino? restat ergo ut et bona et ex homine fuisse credatur. in quem modum etiam nostras cotidie cogitationes possumus iudicare. neque enim aut soli Dauid bonum ex semet ipso cogitare concessum est, aut nobis, ne quid boni umquam sapere aut cogitare possimus,
Abbreviated transcription (Latin):
quando uideant ocłis. ẜ aurib suis au¬
diant. & corde intellegant .& conuertan¬
tur s. sanem eos. Deniq ut possibilitatẽ
boni eis in ẽẽ signars increpans pharise¬
is. quid aut inqͥt etiam ex uobis ipsis ñ
iudicatis qđ iustũ est: Qõ utiq ñ eis
duiss&: nͥ eos uidicio nataͣli. io q̃d equũẽ¬

Expanded text:
 auribus suis audiant, et corde intellegant, et conuertantur, et sanem illos. denique ut possibilitatem boni eis inesse signaret, increpans Pharisaeos quid autem, inquit, etiam ex uobis ipsis non iudicatis quod iustum est? quod utique non eis dixisset, nisi eos indicio naturali id quod aequu
Abbreviated transcription (Latin):
credendꝰ ẽ: qui nec uelit um qr̃
possit malũ: t. onũ uͦ a sem& uso nec uel
ie nec posse concessit. Et quoinͦ sabit
illa dni pꝰ p̾uaricaricationẽ pͥma homi¬
nis illata sententia: ecce adã factꝰ est
sicut unꝰ ex nobis. sciens bonũ & malũ:
Non enĩ talis antea fuisse putandus ẽ.
quiboni eẽt prsus ignarꝰ alio quin ue¬
lut quoddã irrationabile atq insensa¬
tum animal: eũ fatendũ ẽ fuisse for¬
matum. Q̃ satis absurdũ: atq. acatho¬
lica fide om̃unodis ẽ alienũ. Quinĩmo
scđm sapientissimi salomonis senten¬
tiam. fecit ds̃ hominẽ rectũ idẽ ut
tantũ mͦ boni scientia ugit᷑ frueretꝰ:
sed ipsi quesiert̃ cogitationes multas.
tacti st̃ enim ut dictũ ẽ. scientes bo¬
num &. malũ. Concepit gͦ adã pꝰ p̾ua¬
ricationẽ quã ñ habuerit scientiam
mali: boni uͦ quã acceꝑat suientiã ñ
amisit. Deniq ñ amifisse humanũ ge¬
nus pꝰ p̾uaricationẽ ade scientiã boni.

Expanded text:
credendus est, qui nec uelit umquam , possit, bonum uero a semet ipso nec uelle nec posse concessit. Et quomodo stabit illa Domini post praevaricationem primi hominis lata sententia: Ecce Adam factus est sicut unus ex nobis, sciens bonum et malum ? non enim talis ante fuisse putandus est, qui boni esset prorsus ignarus. alioquin uelut quoddam inrationabile atque insensatum animal eum fatendum est fuisse formatum : quod satis absurdum atque a catholica fide omnimodis alienum eet. quin immo secundum sapientissimi Salomonis sententiam fecit deus hominem rectum, id est, ut tantummodo boni scientia iugiter frueretur, sed ipsi quaesiuerunt cogitationes multas: facti enim sunt, ut dictum est, scientes bonum et malum. concepit ergo Adam post praeuaricationem quam non habuerat scientiam mali, boni uero quam acceperat scientiam non amisit. denique non amisisse hnmanum genus post naricationem Adae scientiam boni
Abbreviated transcription (Latin):
grediente at.i. dicente. dne̾ ñ suni
dignꝰ ut intres sub tectũ meũ. sed
tantũ dic u̾bo. & sanabit᷑ puernis.
mirat᷑ eũ dñs. atq collaudat: cunc¬
tisq. illis qͥ ex isrłi popło credid̾ant.
p̾fert dicens. Am̃ dico uobis: non
inueni tantã fidẽ in isrł. Nullius
enim laudis eẽt ac meriti: si in eo

Expanded text:
rgrediente atque dicente: domine, non sum rgrediente atque dicente: domine, non sum dignus ut intres stantum verbo et sanabitur puer meus, miratur eum Dominus atque collaudat, cunctisque illis qui ex Israelis populo crediderant praefert, dicens: Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel . Nullius enim laudis e
Abbreviated transcription (Latin):
moniam calumniosus hostis post con¬
flictum audeat iterarẽ. ñ dĩ sed iuuiꝰ
se uictũ uirib confitet᷑. Lic& etiam
gra dĩ ñ intotũ ei defuisse credenda
est. que tantã temptatori temptan¬
di tͥbuit potestatẽ. quantã &. illũ
resistendi tͥbuit nouerat hab̾e uirtu¬
tem. & mentẽꝰ ñ eũ ab illiꝰ impugna¬
tione sic ꝓtegens. ut nullũ uirtuti
humane reliquers locũ. sed hoc
totũ peurans ne uiolentissimꝰ hos¬
tis animã eiꝰ am̃tẽ faciens. & impo¬
tem sensu. impari eũ atq iniqͦ certa¬
minis ponde p̃grauar&. Iõ gͦ soleat
int̾dũ temptare dñs fidẽ nrãm. ut
fortior. uł głiosior fiat: euangłici iiꝰ
centurionis edocemꝰ erẽplo: auꝰ pue¬
rum cũ scirrs utiq potestate sui sermo¬
nis se dñs curaturũ: offerre maluit
p̃sentiã corꝑalẽ dicens. E go ueniã:
& curabo eũ. Sed illo hanc eiꝰ obla¬
tionem feruentioris fidei grã suꝑ-¬

Expanded text:
moniam calumniosus hostis post conmoniam calumniosus hostis post conflictum audeat iterare, non dei, sed illius se euictum uiribus confitetur: licet etiam gratia dei non in totum illi defuisse credenda sit, quae tantam temptatori temptandi tribuit potestatem, quantam et illum resistendi nouerat habere uirtutem, non eum ab illius inpugnatione sic protegens, ut nullum uirtuti humanae relinqueret locum, sed hoc tantum procurans, ne uiolentissimus inimicus animam eius amentem faciens et inpotem sensu inpari eum atque iniquo certaminis pondere praegrauaret. quod ergo soleat interdum temptare dominus fidem nostram, ut fortior uel gloriosior fiat, euangelici illius centurionis edocemur exemplo, cuius puerum cum sciret utique potestate sermonis sui se dominus curaturum, offerre maluit praesentiam corporalem dicens: ego ueniam et curabo eum. sed illo hanc eius oblationem feruentioris fidei flagrantia supe
Abbreviated transcription (Latin):
bitrii. Cũ aut̃ dicit ñ ego seo gr̃a dĩ
mecũ. uirtutẽ auune ꝓtectionis
ostendit. Cũ dicit mecũ ñ celoso neq
secuto: sed laboranti eã ac desudan
ti cooꝑatã fuisse declarat. X.IIII.¬
Uod etiã in iob ꝓbatissimo
athleta suo cũ eũ diabolꝰ eipe¬
tiss& ad singłare certam̃: aiuinam
legimꝰ puidisse iusticiã Si enĩ contͣ
iniicũ ñ sua uirtute sed dĩ soliꝰ
fuiss& grã ꝓtegente congressus: et
absq ulla uirtute patientie sue. dun¬
na tantũ opitulatione suffultꝰ multi¬
plices illas. at tota immiti crude¬
litate quesitas temptationũ moles
Rexicia ꝑtuliss&. quomꝰ ñ illã calum¬
niosam diabolusquã pͥus emiserat
uocẽ aduersus eũ iustiꝰ iterassx. num¬
quid iob gͣtis colit dm̃ nonne tu ual¬
lasti eũ. ac domũ ei.⁊. uniu̾sã substan¬
tiam eiꝰ ꝑ circuitũ : seo aufer manũ
tuam. idẽ sine eũ sius mecũ uirib
decertare: nͥ infaciẽ benedixerit
tibi : Sed cũ nullã huicemodi queri¬

Expanded text:
tem ego, sed gratia dei, uirtutem diuinae protectionis ostendit: cum dicit mecum, non otioso neque securo, sed laboranti ac desudanti eam cooperatam fuisse declarat. Quod etiam in Iob probatissimo athleta suo, cum eum diabolus expetisset ad singulare certamen, diuinam legimus prouidisse iustitiam. si enim contra inimicum non sua uirtute, sed dei solius fuisset gratia protegente congressus et absque ulla uirtute patientiae suae diuina tantum opitulatione suffultus multiplices illas ac tota inimici crudelitate quaesitas temptationum moles et exitia pertulisset, quomodo non illam calumniosam diabolus quam prius emiserat uocem aduersus eum iustius iterasset: numquid gratis Iob colit deum? nonne tu uallasti eum et uniuersam substantiam eius per circuitum.? sed aufer manum tuam, id est sine eum suis mecum uiribus decertare, nisi in faciem tuam benedixerit tibi. sed oum nullam huiuscemodi queri
Abbreviated transcription (Latin):
a audite & ceci intuenum adiuaen¬
AIII. Quis sutdus. nͥ serius meus. &. quis¬
cecusꝰ nͥ ac auos nuntios meos misi. Et ne
forte hanc eorũ cecitatẽ aliquis nature
ñ uolirtati possit ascͥbere: alibiait. Educ
foras nopłm cecũ. & ocłos habentẽ. surdũ
& aures ei sunt. Et iterũ. Q habentes in qͥt
ocłos ñ uidetis: & aures: ꝓ ñ auditis. Do¬
ninus &iã in euangłio. Iui uidentes in qͥt
non uid&. & audientes ñ audiunt. neq
intelligt᷑. Et adimplet᷑ in eis ꝓpħia ẏsuȩ

Expanded text:
 audite, et caeci intuemini ad uidendum. qui surdus, nisi seruus meus? et caecus, nisi ad quem nuntios meos misi? et ne fprte hanc eorum oaecitatem aliquis naturae, non uoluntati possit adscribere, alibi ait: educ foras populum caecum, et oculos habentem: surdum, et aures ei sunt, et iterum qui habentes, inquit, oculos non uidetis: et aures, et non auditis. dominus etiam in euangelio quia uidentes, inquit, non uident et audientes non audiunt neque intellegunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pe comꝑta ẽ. Sed patentũ uicuna qñ
nec uos nimiũ respiustis. curtantoꝑe
a nob̾ debeat eiutari u̾satis claret. Cũ
enim uos in onũ ꝑfectionis uia inrepre¬
hensibilit̾ incedentes. ñ solũ in ꝓpͥis iesi¬
dere regionibꝰ s uec longe auiculis sius¬
S
quosclã recessisse cernanꝰ. Eurid qđ uob̾
noriũ ñ ẽ nob̃ putet᷑ aouersuo: uͥiii.¬
braham. Honnũquã inala exbonis
rebꝰ. sumi uident᷑ erempla. Nã si

Expanded text:
pe conperta est. sed parentum uicinia, quam pe conperta est. sed parentum uicinia, quam nec uos nimium respuistis, cur a nobis tantopere debeat euitari, non satis claret. cum enim uos in omni perfectionis uia inreprehensibiliter incedentes non solum in propriis residere regionibus, sed nec longe a uiculis suis quosdam recessisse cernamus, cur id, quod uobis noxium non est, nobis putetur aduersum? ABRAHAM: Nonnumquam mala ex bonis rebus sumi uidemus exempla. nam si
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ uelut centrũ immobilit᷑ fix¬
rum mouita circu̾agens. ꝓbabili utita
dixerim curino caritatis om̃iũ cogi¬
tationũ uł aptauerit. uł reppulerit
qualitatẽ ne quaquã struc turã illã
bili arte moliet᷑: nec pulcͥtudinẽ domiꝰ
illiꝰ possidebit. quã beatꝰ dauid incorde
suo dño cupiens ex hib̾e. dñẽ ui ꝗt dilen
decorẽ domꝰ tue: ⁊locũ habitacionis
glie tue.s indecorã in corde suo. atq in¬
dignã spũ sc̃o domũ. c̃tinuo lapsuram.
imprudent̃ attollit. ñ głificandꝰ beati
cohabitatoris hospicio. fea riuna con
struclionis sue lugubrit᷑ oppͥm̃dꝰ .uii.
ermanꝰ. Satis utili ac necessa¬
rio p̃cipit᷑ istituto. hoc oꝑĩ
genus. qđ int cellã exerceri po¬
test. Et enĩ ñ solũ eremplo bea¬
titudinis ute apłicarũ uirtutũ imita¬
tione fundate. uerũ etiã exꝑientie nr̃e
testimomio. cõmoditas huiꝰ rei nob̾se¬

Expanded text:
charitatem, velut centrum immobiliter fixcharitatem, velut centrum immobiliter fixrum momenta circumagens, probabili ut ita dixerim circino charitatis omnium cogitationum vel aptaverit vel repulerit qualitatem, nequaquam structuram illius bili arte molietur, nec pulchritudinem domus illius possidebit, quam beatus David in corde suo Domino cupiens exhibere, Domine, inquit, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae ; sed indecoram in corde suo atque indignam Spiritu sancto domum, continuoque lapsuram, imprudenter attollet, non glorificandus beati cohastructionis suae lugubriter opprimendus. GEKMANVS : Satis utili ac necessario praecipitur instituto hoc operum genus, quod intra cellam exerceri potest. etenim non solum exemplo beatitudinis uestrae apostolicarum uirtutum imitatione fundatae, uerum etiam experientiae nostrae testimonio commoditas huius rei nobis sae