comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nemo eiꝰ ẽ expers qui ꝑtinere inue¬
nitur ad totum. A quo toto sicut
greca indicat lingua. catholica uocat᷑
eccła. In sorte aut̃. quid nͥ dĩ gra com¬
mendata ẽ: Sic quippe in uno ad om̃s
ꝑuenit. cum sors omnib placuit: qr
& di grã in unitate ad omnes ꝑuenit.¬
& cum sors mittitur: ñ ꝑsone cuuisq
uł meritis. s occulto iudicio dei ceditꝰ
Nec iđo ista ñ aliquid boni significasse
quis dixerit. qr ꝑ malos facta sunt. ñ
scilicet ꝑ eos qui xp̃m secuti. s qui
sunt ꝑsecuti. Quid enim de ipsa cruce
dicturi sumus. quȩ similit̾ certe ab
inimicis atq impiis xͦ facta & inpactaẽ:
Q̾ tam̃ eam significari recꝰte intelligit᷑
q ait apłs. que sit latitudo & longitu
do. & altitudo. & ꝓfundum. Lata est
quippe intransuerso ligno. qͦ exten¬
duntur pendentis manus : & significat
oꝑa bona in latitudine caritatis. Longa
ẽ a transuerso ligno usq ad terram

Expanded text:
nemo ejus est expers qui pertinere invenemo ejus est expers qui pertinere invenitur ad totum: a quo toto, sicut graeca indicat lingua, catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit: et cum sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto judicio Dei ceditur. 5. Nec ideo ista non aliquid boni significasse quis dixerit, quia per malos facta sunt, non scilicet per eos qui Christum secuti, sed qui sunt persecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? Et tamen ea significari recte intelligitur quod ait Apostolus, Quae sit latitdo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus, et significat opera bona in latitudine charitatis; longa est a transverso ligno usque ad terram,
Abbreviated transcription (Latin):
tate aut̃ locuturus apłs. suꝑ eminenti¬
orem inquit uiam uobis demonstro:
Q̾ alio loco ait. Cognoscere etiam suꝑ¬
eminentẽ scientiȩ caritatẽ xͥ. Itemq
alibi. Suꝑ omnia aut̃ ħ caritatẽ. qͦ ẽ
suꝑ eminentiorẽ ht uiam. & suꝑeminet
scientiȩ. & suꝑ omnia p̃cepta ẽ. merito
uestis quȩ sigͥnificat᷑ desuꝑ contex ta
ꝑhibetur. In consutilis aute ne aliqͣndo
dissuatur. & ad unum ꝑuenit. quia
in unum omnes colligit. sic̾ in apłis
cum ẽẽt etiam ipse numerus duode¬
narius id ẽ quaðriꝑtitꝰ int̾ nos. & õs
d̾r. tibi dabo claues regni cȩlorum. tan¬
qͣm ligandi & soluendi solus acceꝑit
potestatem. cum & illud unus pr̾o
omnib dixerit. & hoc cum omnib
tanqͣm ꝑsonam gerens ipsius unitatis
acceꝑit. Ido unus ꝓ omnib: qr unitas ẽ
in omnib. Unde & hic cum dixisset
de suꝑ contexta addidit ꝑ totum:
Qͦd si referamus ad id qd significat.

Expanded text:
tate autem locuturus Apostolus: Supereminentitate autem locuturus Apostolus: Supereminentiorem, inquit, vitam vobis demonstro . Et alio loco ait: Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi . Itemque alibi: Super omnia autem haec, charitatem, quae m, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est; merito vestis qua significatur, desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur: et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit. Sicut in Apostolis cum esset etiam ipse numerus duodenarius, id est quadripartitus in ternos, et omnes ei dicitur, Tibi dabo claves regni coelorum , tanquam ligandi et solvendi solus acceperit potestatem: cum et illud unus pro omnibus dixerit, et hoc cum omnibus tanquam personam gerens ipsius unitatis acceperit: ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde et hic cum dixisset, desuper contexta; addidit, per totum. Quod si referamus ad id quod significat,
Abbreviated transcription (Latin):
niret᷑. uł nulla potius ouret᷑. Qͦd gͦ
ait quis qͥd tolleret. qͣndo quidẽ hoc
sorti deputat᷑: ñ ad omnia quȩ diuisa
sunt uestimenta referendum est:
S ors enim missa ẽ quis illam tunicã
tolleret. De qͣ qm narrare p̾t̾ misit
qualis fuerit. & qͦmadmodum eqͣlib
factis partib sola remanserit. qͦ ne
conscinderetur ueniret insorcem: ꝓ
ea positum ẽ qͥ ait quis qͥd tolleret
id ẽ quis eam tolleret. tanqͣm si totũ
ita diceret᷑. Diuiserunt uestimenta eiꝰ
quȩ partib equalib suꝑ fuerat toller&:
Querat force aliquis quid significet
in tot partes uestim̃tor facta diuisio.
constat terrarum orbe diffusam: &¬
omnib eisdem partib equalit̾ id ẽ
concordit̾ distributam. ꝓpt̾ qd alibi dic̃
missurum se angłos suos. ut colligant
lone & meridie: tumca uͦ illa sortita.
omnium partium significauit unitatẽ.
quȩ caritatis uinculo continet᷑. De cari¬

Expanded text:
niretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo niretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo ait: Quis quid tolleret, quandoquidem hoc sorti deputatur, non ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum est. Sors enim missa est, quis illam tunicam tolleret, de qua quoniam narrare praetermisit qualis fuerit, et quemadmodum aequalibus factis partibus sola remanserit, quae ne conscinderetur, venit in sortem, pro ea positum est quod ait: Quis quid tolleret, id est: Quis eam tolleret, tanquam si totum ita diceretur: Diviserunt vestimenta ejus, quae partibus aequalibus superfuerat, tolieret. Quaerat forte aliquis, quid significet in tot partes vestimentorum facta divisio, constat, terrarum orbe diffusam, omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Propter quod alibi dicit missurum se angelos suos, ut colligant lone, et Meridie? Tunica vero illa sortita, omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De chari
Abbreviated transcription (Latin):
de qͣ ẽ facꝰta sorticio: ut int̾ eos uniu̾sa
uestim̃tors eiꝰ diuisio compleret᷑. Qͥ d
aut̃ int̾ ẽ utrum dicat᷑ diuidentes mi¬
serunt sortes qͥ ait lucas. an diuisert
sortem mittentes qd ait matħs. nisi đ
lucas dicendo sortes pluralem ꝓ singulari
numero posuit: que locutio inseͥpturis
scĩs insolita ñ ẽ: qͣmuis nͨ nulli codices
sortem repperiantur habere ñ sortes:
Marcus itaq solus uidet᷑ aliqͣm in tu¬
lisse questionẽ. Dicendo enimi mittẽtes
sortem suꝑ eis quis quid tolleret. tanqͣ.
suꝑ omnib uestim̃tis ñ suꝑ sola tunica
sors missa sit locutus uidet᷑. S etiam
hic breuitas obscuritatẽ fecit. Sic enĩ
dictum ẽ mittentes sortem suꝑ eis. ac si
diceret᷑ mitentes sortem cui diuident᷑.
q & factum ẽ. Omniũ quippe uestim̃toꝵ
eiꝰ diuisio completa ñ eẽt. nisi sorte
claruisset quis etiam illam tunicã tol¬
leret. ut sic contentio diuidentium ft¬

Expanded text:
de qua facta est sortitio, ut inter eos universa de qua facta est sortitio, ut inter eos universa vestimentorum ejus divisio compleretur. Quid autem interest utrum dicatur: Dividentes miserunt sortes, quod ait Lucas, an: Diviserunt sortem mittentes, quod ait Matthaeus? nisi quod Lucas dicendo sortes, pluralem pro singulari numerum posuit: quae locutio Scripturis sanctis insolita non est, quamvis nonnulli Codices sortem reperiantur habere, non sortes. Marcus itaque solus videtur aliquam intulisse quaestionem. Dicendo enim: Mittentes sortem super eis, quis quid tolleret , tanquam super omnibus vestimentis, non super sola tunica sors sit missa, locutus videtur. Sed etiam hic brevitas obscuritatem facit. Sic enim dictum est mittentes sortem super eis, ac si diceretur: Mittentes sortem cum dividerentur. Quod et factum est; omnium quippe vestimentorum ejus divisio completa non esset, nisi sorte claruisset quis etiam illam tunicam tolleret, ut sic contentio dividentium fi
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium. q & ipse continuo sub¬
iungens. ut scriptura inquit impleret᷑
dicens: partiti sunt uestimta mea sibi.
& suꝑ uestem meam miserunt sortẽ:
N enim ait sortiti. s partiti: nec ait
sortientes partiti sunt. s in ceteris ues¬
timentis sortem omnino ñ nominans
postea dixit. & inuestem meã misert̃
sortem. ꝓpt̾ illam reliqͣm tunicam:
De qͣ re dicam qd ipse donauerit. cum
prius eam quȩ oboriri pot̾ tanqͣm
eugłiste inter se discrepent calumnia
ꝓpulsa uͦ. demonstrans nulluis ceceroꝵ
uerba narrationi ioħis ẽẽ contraria:
Matheꝰ enim dicendo. diuiserunt uesti¬
menta eiꝰ sortem mittentes. ad totam
diuisionẽ uestim̃tor uoluit intelligi
⁊ illam tunicam ꝑtinere de qͣ sortẽ
miserunt. qr utiq omnes uestes di¬
uidentes in quib & illa fuit: de illa
sortiti sunt. Tale ẽ q etiam ait lucas:
Diuidentes uestim̃ta eiꝰ: miserunt sorteᷤ.
Diuidentes enim. uenerunt ad tunicã.

Expanded text:
testimonium, quod et ipse continuo subtestimonium, quod et ipse continuo subjungens: Ut Scriptura, inquit, impleretur, dicens: Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sorem. Non enim ait sortiti, sed partiti. Nec ait: Sortientes partiti sunt in caeteris vestimentis sortem, omnino non nominans, postea dixit: et in vestem meam miserunt sortem, propter illam reliquam tunicam. De qua re dicam quod ipse donaverit, cum prius eam quae oboriri potest, tanquam evangelistae inter se discrepent, calumniam propulsavero, demonstrans nullius caeterorum verba narrationi Joannis esse contraria. Matthaeus enim dicendo: Diviserunt vestimenta ejus sortem mittentes , ad totam divisionem vestimentorum voluit intelligi etiam illam tunicam pertinere, de qua sortem miserunt, quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, de ipsa sortiti sunt. Tale est quod ait etiam Lucas: Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes . Dividentes enim venerunt ad tunicam,
Abbreviated transcription (Latin):
Milites gͦ cum crucifixissent eum
partes. unicuiq militi parcẽ. Et
tunicam subaudiendum ẽ acceꝑunt.
ut iste sit sensus. Acceꝑunt uestim̃ti eiꝰ.
& fecerunt iͦiͦi partes. unicuiq militi
partem. Acceꝑunt & tunicam. Q̾ sic
locutus ẽ ut de ceteris uestimentis
nulam sortem ẽẽ missam uideamus. s
de tunica qͣm simul cum ceteris acce¬
ꝑunt. s nͨ similit̾ diuiserunt. De hac¬
enim sequit᷑ exponens. Erat aut̃ cu¬
nica in consuitilis de suꝑ. contexta ꝑ
totum. Cur aut̃ de illa sortẽ miserint
narrans: dixerinit gͦ inquit adinuicẽ:
Non scindamus eã. s sortiamur de illa
cuius sit. Apparet itaq in aliis uestib
equales eos habuisse partes. ut sortiri
necesse ũ fuerit: in illa uͦ una ñ eos ha¬
bere potuisse singulas partes nͥ scinde¬
retur. ut pannos eiꝰ inutilit̾ tollerent:
Qd ne facerent. ad unum eam ꝑ uenire
sorticione maluerunt. Hunus eugłiste
narrationi consonat etiam ꝓpheticum

Expanded text:
Milites ergo cum crucifixissent eum, Milites ergo cum crucifixissent eum, partes, unicuique militi partem, et tunicam; subaudiendum est, acceperunt: ut iste sit sensus, Acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutus est, ut de caeteris vestimentis nullam sortem missam esse videamus; sed de tunica quam simul cum caeteris acceperunt, sed non similiter dienim sequitur exponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint, narrans: Dixerunt ergo, inquit, adinvicem, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit; in illa vero una, non eos habere potuisse singulas partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent. Quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Hujus evangelistae narrationi consonat etiam propheticum
Abbreviated transcription (Latin):
s sortiamur de illa cuius sit. Ut scrip¬
tura impleret᷑ dicens. Parciti sunt
uestimenta mea sibi: & inuestẽ meĩ
miserunt sortem. F actum ẽ qͥ uolue¬
runt iudei. Ñ ipsis s milites qͥ pare¬
bant pilato iudicante ipso crucifix¬
erunt ih̃m. & tamen si uoluntates. si
insidias. si oꝑam. si tͣditionẽ. postre¬
mo si extorquentes clamores eors
cogitemus : magis utiq iudei cruci¬
fixerunt iħm .S: de particione & sor¬
ticione uestimentoꝵ. eiꝰ. ñ ẽ p̃cereunt̾
loquendum. Qmuis enim oñs eugłiste
breuius qͣm ioħs & clause illi: iste
uͦ aꝑtissime. Nam matħs ait. Pꝰ quam
autẽ crucifix erunt eum. diuisert̃
uestinta eiꝰ sortem mittentes. Marcꝰ.
tolleret. Lucas. ditudentes uero ues¬
tumenta eiꝰ miserunt sorces. Ioħs
aut̃ & quot parces de uestimentis
eiꝰ fecerunt dixit. idẽ uiͣi: ut singłas
tollerent. Unde & apparet iniͬi fuisse
milites. qui in eo crucifigendo p̃sidi
paruerunt. Manifeste quippe ait:

Expanded text:
a cujus sit. Ut Scriptura impleretur dicens, Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem. » Factum est quod voluerunt Judaei: non ipsi, sed milites qui parebant Pilato, judicante ipso, crucifixerunt Jesum; et tamen si voluntates, si insidias, si operam, si traditionem, postremo si extorquentes clamores eorum cogitemus, magis utique Judaei crucifixerunt Jesum. 2. Sed de partitione et sortitione vestimentorum ejus non est praetereunter loquendum. Quamvis enim omnes Evangelistae brevius quam Joannes: et clause illi, iste vero apertissime. Nam Matthaeus ait: Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Marcustolleret . Lucas: Dividentes vero vestimenta ejus, miserunt sortes . Joannes autem et quot partes de vestimentis ejus fecerint, dixit, id est, quatuor, ut singulas tollerent. Unde apparet quatuor fuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait,
Abbreviated transcription (Latin):
ira dĩ ñ sit ut hominis. id ẽ ꝑturbatio
concitati animi: s tnquilla iusti supplicii
constitutio. In hac ira sua ds ñ continens
sic̾ scͥptum ẽ miserationes suas. p̃t̾ alia
solatia miserors qͦ generi humano p̾b̾e
ñcessat. inplenitudine temꝑis qͦ ipse
sciebat ħ ẽẽ faciendum misit filiũ suũ
unigenitũ ꝑ qͦm creauit uniu̾sa. ut maneis
ds fieret hõ. & ẽẽt mediator di & hominũ¬
hõ x iͭͨ. In qͦm credentes ꝑ lauachrum re¬
generationis soluto reatu omniũ peccatoꝵ
& originalis uidelicet qd generatio trahit
contͣ᷑ qͣm maxime regeneratio ẽ instituta
& ceterors qͦ male agendo contracta sunt.
libarent᷑ a dampnatione ꝑpetua. & uiue¬
rent infide & spe & caritate. ꝑegrinantes
dedit elemosinaꝵ. remedia salutaria.
qͥb eoꝵs adiuuaret᷑ orõ uͥ eos dic̃e docuit
dimitte nob̾ debita nr̃a sic̃ & nos dimit¬
timꝰ debitorib nr̃is. Hoc agit ecoła spe

Expanded text:
ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum , per quem creavit universa, ut manens Deus fieret homo, et esset mediator Dei et hominu : in quem credentes, per lavacrum regenerationis soluto reatu omnium peccatorum, et originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione perpetua, et viverent in fide et spe et charitate, peregrinantes dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit Ecclesia spe
Abbreviated transcription (Latin):
patientiã expectamꝰ. Inmalis aut̃ quȩ qͥsq
patit᷑. ñ in bonis qͥb fruit᷑ opꝰ ẽ patientia:
Hanc itaq uitã de qͣ scͥptum ẽ. ñquid ñ tẽp¬
tatio ẽ uita humana suꝑ terrã. in qͣ cotidie
clamamꝰ ad dũm libera nos amalo: ħ cogit᷑
hõ tolerare ⁊̃ remissis peccatis. qͣmuis ut
ineã ueniret miseriam pͥmum fuerit
causa peccatũ. Iducdior ẽ enĩ pena qͣm culpa.
ne parua putaret᷑ culpa si cum illa finiret᷑
& pena. Ac ꝑ ħ uł ad demonstrationẽ debitȩ
miseriȩ. uł ad emendationẽ culpabilis uite.
uł adexercitationẽ necessariȩ pacientiȩ.
temꝑalit̾ hominẽ deunet pena.:⁊ qͦm iã
ad dampnationẽ sempit̾nã reũ ñ retinet
culpa. ħ ẽ istoꝵ. dierum quos in hac mor¬
talitate agimꝰ malos. qͣmuis in eis diligamꝰ
uide di es bonos.flenda qͥdem s ñ repre¬
hendenda conditio. Uenit enĩ de ira dei
iusta. de qͦ scͥptura loquens ho inqͥt natꝰ
ex muliere. breuis uitȩ & plenꝰ irȩ. cum

Expanded text:
patientiam exspectamus . In malis autem quae quisque patitur, non in bonis quibus fruitur, opus est patientia. Hanc itaque vitam de qua scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? in qua quotidie clamamus ad Dominum, Libera nos a malo , cogitur homo tolerare etiam remissis peccatis: quamvis ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa; ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis viecessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena et quem jam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum
Abbreviated transcription (Latin):
se dixit natum. id ẽ ꝓpt̾ hoc natun. &
ad hoc uenisse inmundum utiq nascen¬
do de uirgine. ut testimonium ꝑhibeat
ueritati. S qr ñ omĩum ẽ fides adium̃
atq ait. omnis qui ẽ ex ueritate audit

Expanded text:
se dixit natum, id est propter hoc natum, et se dixit natum, id est propter hoc natum, et ad hoc venisse in mundum, utique nascendo de Virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides , adjunxit, atque ait: Omnis qui est ex veritate, audit
Abbreviated transcription (Latin):
qr rex sum ego. Non qr se regem timuit
confiteri: s tu dicis ita liberatum est.
ut neq se regem neget. Rex ẽ enim
cuius regnum ñ ẽ. de hoc mundo: neq
regem talem se eẽ fateat᷑ : cuiꝰ regnum
putet᷑ ẽẽ de hoc mundo. Talem quippe
sentiebat qui dixerat. G rex es t̾u: cui
responsum ẽ. Ty dicis qr rex sum ego
Dictum enim ẽ tu dicis. ac sidictũ eẽt.
carnalis carnalit̾ dicis. Deinde subiun¬
git. Ego in hoc natus sum. & ad hoc
ueni inmundum: ut testimonium
ꝑhibeam ueritati. N ẽ ꝓducenda hꝰ
ꝓ nominis syllaba qd ait. in hoc natꝰ
sum tanqͣm dixerit. in hac re natꝰ sũ.
s corripienda tanqͣm dixerit. in hanc
sicut ait. adhoc ueni in huno mun¬
dum. In greco namq eugłio. nichil ẽ
huius locutionis ambiguum. Unde
manifestum ẽ eum temporalẽ natiuitatẽ
suam hic commemorasse qͣ incarnatꝰ uenit
inmundum: ñ illã sine initio qͣ ds erat.
ꝑ qͣm pat̾ condidit mundum. In hoc g

Expanded text:
quia rex sum ego. Non quia se regem timuit quia rex sum ego. Non quia se regem timuit confiteri, sed tu dicis ita libratum est, ut neque se regem neget rex est enim, cujus regnum non est de hoc mundo, neque regem talem se esse fateatur, cujus regnum putetur de hoc mundo. Talem quippe sentiebat qui dixerat: Ergo rex es tu? cui responsum est: Tu dicis quia rex sum ego. Dictum est enim Tu dicis ac si dictum esset: Carnalis carnaliter dicis. Deinde subjungit: Ego in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam veritati. Nam producenda hujus pronominis syllaba, quod ait, in hoc natus sum, tanquam dixerit: In hac re natus sum; sed corripienda, tanquam dixerit: In hansicut ait, Ad hoc veni in mundum. In graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, qua incarnatus venit in mundum; non illam sine initio qua Deus erat, per quem Pater condidit mundum. In hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
num eiꝰ usq in finem scłi: habens
int̾ se commixta zizania usq ad messẽ:
Messis enimẽ finis scłi. qͣndo messores ue¬
ment id ẽ angłi. & colligent de regno eiꝰ¬
omnia scandala. Qͦd utiq ñ fieret: si
regnum eiꝰ ñ eẽt hic. S tamen ñ ẽ hinc:
qr ꝑ egrinat᷑ in mundo. Regno suo quippe
dicit. De mundo ñ estis: s ego uos de
mundo elegi. E rant gͦ de mundo qͣndo
regnum eius ñ erant: s ad mundi pͥn¬
cipem ꝑtimebant. De mundo ẽ gͦ qͥcqͥd
hominum auͦ quidem do creatum.s
ex adam uitiata atq dampnata stirpe
generatum ẽ. Factum ẽ aut̃ regnum ñ iã
de mundo: quicqͥd inde in xͦ regeneratũ ẽ
Sic enimd̾s nos eruit de potestate tene¬
brarum: & transtulit in regnum filii
caritatis suȩ. De quo regno dicit. Reg¬
num meum ñ ẽ de hoc mundo: uł reg¬
num meuni ñ ẽ hinc. Dix̃ itaq ei pilatꝰ.
Grex ẽs tu : Respondit iħc. Tu dicis.

Expanded text:
num ejus usque in finem saeculi, habens num ejus usque in finem saeculi, habens inter se commixta zizania usque ad messem; messis enim finis est saeculi, quando messores venient, id est Angeli, et colligent de regno eomnia scandala . Quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc, quia peregrinatur in mundo . Regno quippe suo dicit: De mundo non estis, sed ego vos de mundo elegi . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid humanum a vero quidem. Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque damnata stirpe generatum est. Factum est autem regnum non jam de mundo, quidquid inde in Christo regeneratum est. Sic enimbrarum, et transtulit in regnum Filii claritatis suae, de quo regno dicit: Regnum meum non est de hoc mundo. Quid enum meum non est hinc. Dixit itaque ei Pilatus: Ergo rex es tu? Respondit Jesus: Tu dicis
Abbreviated transcription (Latin):
ille maior cum xͦ natꝰ nuntiaret᷑ expauit:¬
& tot infantes ut ad ȩum mors ꝑueni¬
ret occidit. timendo qͣm irascendo cru¬
delior. Regnum inquit meum ñ ẽ de
hoc mundo. Qͥd uultis ampluis: Uenite
ad regnum. q̃ ñ ẽ de hoc mundo. Uenite
credendo: & nolite seruir e metuendo:¬
Dicit quidem. in ꝑphetia: de do patre:
Ego aut̃ constituitus sum rex ab eo. suꝑ
ille. ñ ẽ de hoc mundo. Qͦd ẽ. enim eiꝰ
regnum nisi credentes in eum: quib
dicit de mundo ñ estis. sicut & ego ñ
sum de mundo. qͣmuis eos eẽ uellet
inmundo ꝓpt̾ q̃ de illis dixit ad patrẽ:
Ñ rogo ut tollas eos de mundo: s ut
serues eos ex malo. Unde & hic ñ ait.
regnum meum ñ ẽ in hoc mundo: s ñ ẽ
de hoc mundo. Q̾ cum hoc ꝓbaret di¬
cens. si ex hoc mundo eẽt regnũ meu̾.
ministri mei decertarent ut ñ tͣderer
iudeis: ñ ait nunc aut̃ regnum meu̾
ñ ẽ hic s ñ est hinc. Hic ẽ enim reg¬

Expanded text:
ille major, cum Christus natus nuntiaretur, expavit, etille major, cum Christus natus nuntiaretur, expavit, et tot infantes ut ad eum mors perveniret, occidit , timendo magis quam irascendo crudelior, Regnum, inquit, meum non est de hoc mundo. Quid vultis amplius? Venite ad regnum quod non est de hoc mundo; venite credendo, et nolite sDicit quidem in prophetia de Deo patre: Ego autem constitutus sum rex ab eo super ille non est de hoc mundo. Quod est enim ejus regnum nisi credentes in eum, quibus dicit, De mundo non estis, sicut et ego non sum de mundo? Quamvis eos esse vellet in mundo: propter quod de illis dixit ad Patrem, Non rogo ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo . Unde et hic non ait, Regnum meum non est in hoc mundo; sed, non est de hoc mundo. Et cum hoc probaret dicens, Si ex hoc mundo esset regnum meum, ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis: non ait, Nunc autem regnum meum non est hic; sed, non est hinc. Hic est enim reg
Abbreviated transcription (Latin):
interrogante pilato continuo respon¬
disset: ñ etiam iudeis s solis gentib
hoc de se opinantib respondisse uidet᷑.
Nunc uͦi qm̃ respondit pilatꝰ. ñ quid ego
udeus sum. gens tua & pontifices tͣdi
derunt te mͥ. quid fecisti: abstulit a se
suspicionẽ qua posset putari a semetipso
dixisse q ihm regem dixerat ẽẽ iudeoꝵꝵ.
id se a iudeis audisse demonstrans. Deinde
dicendo quid fecisti satis ostendit illud
ei ꝓ crimine obiectum tanqͣm diceret:
Si regem te negas. quid fecisti ut trade
reris michi : Quasi mirum ñ eẽt. si
pumendus iudici traderet᷑. qͥ se dicer&
regem.Si aut̃ hoc ñ dicer et. querendũ
ab illo ẽẽt. quid aliud forte fecisset:
unde tradi iudici dignus ẽẽt. Audite
g iudei & gentes. audi circumcisio. audi
pputium : audite omnia regna terrena:
Non impedio dominationẽ ur̃am in hoc
mundo. regnum meum ñ ẽ de ħ mundo:
Nolite metuere metu uanissimo. qͦ herodes

Expanded text:
interroganti Pilato continuo responinterroganti Pilato continuo respondisset; non etiam Judaeis, sed solis Gentibus hoc de se opinantibus respondisse videretur. Nunc vero quoniam respondit Pilatus, Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tderunt te mihi; quid fecisti? abstulit a se suspicionem qua posset putari a semetipso dixisse quod Jesum regem dixerat esse Judaeorum, id se a Judaeis audisse demonstrans. Deinde dicendo: Quid fecisti? satis ostendit illud ei pro crimine objectum, tanquam diceret: Si regem te negas, quid freris mihi? Quasi mirum non esset si puniendus judici traderetur, qui se diceret regem: si autem hoc non diceret, quaerendum ab illo esset quid aliud forte fecisset, unde tradi judici dignus esset. 2. Audite ergo, Judaei et Gentes; audi, circumcisio; audi, praeputium; audite, omnia regna terrena: Non impedio dominationem vestram in hoc mundo, Regnum meum non est hoc mundo. Nolite metuere metu vanissimo quo Herodes
Abbreviated transcription (Latin):
do eẽt regnum meum: ministri mei
decertarent ut ñ traderer iuideis. Nc̃
aut̃ regnum meum ñ ẽ hinc. ħoc ẽ qͥ
bonus magister scire nos uoluit. Sed
pruis nobis demonstranda fuerat uana
hominum de regno eiꝰ opinio siue gen¬
tum siue iudeorum aquib id pilatus
audierat: quasi ꝓꝓterea fuisset morte¬
plectendus. q̃ illicitum affectauerit res
ne huius regnum siue romanis siue
uideis eẽt aduersum. Poterat aut̃ dñs
q ait regnum meum ñ ẽ de hoc mundo.¬
& cecera. ad pͥmam interrogationẽ p̾si¬
dis respondere ubi ei dixit tũ es rex
udeorum: s eum uicissim interrogats
utrum hoc a semetipso diceret an au¬
dissetꝰ aliis illo respondente ostendere
uoluit hoc sibi apͭ ill um fuisse a iudeiᷤᷤ
uelut crimen obiectum. pate faciens
nobis cogitationes hominũ quas ipse
nouerat qm̃ uane sunt. eisq pꝰ respon¬
sionẽ pilati iam iudeis & gentib opor¬
tunius aptiusq respondens. reguum
meum ñ ẽ de hoc mundo. Quod si

Expanded text:
ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis: nunc autem regnum meum non est hinc. » Hoc est quod bonus magister scire nos voluit: sed prius nobis demonstranda fuerat vana hominum de regno ejus opinio, sive Gentium, sive Judaeorum, a quibus id Pilatus audierat: quasi propterea morte fuisset plectendus, quod illicitum affectaverit regnm erat ne ejus regnum sive Romanis, sive Judaeis esset adversum. Poterat autem Dominus quod ait, Regnum meum non est de hoc mundo, etc., ad primam interrogationem praesidis respondere, ubi ei dixit, Tu es rex Judaeorum? sed eum vicissim interrogans utrum hoc a semetipso diceret, an audisset ab aliis, illo respondente ostendere voluit hoc sibi apud illum fuisse a Judaeis velut crimen objectum: patefaciens nobis cogitationes hominum, quas ipse noverat, quoniam vanae sunt ; eisque post responsionem Pilati, jam Judaeis et Gentibus opportunius aptiusque respondens, Regnum meum non est de hoc mundo. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
se ab eis ꝑmitteret app̾hendi: ñ quide
illi facerent ꝓꝑter quod uenerant. s
nec ipse faceret ꝓpt̾ qd uenerat. E um
quippe illi occidendum querebant se¬
uiendo: s querebat nos & ipse mouẽdo:
ꝓ inde qr tenere uolentib nec ualentib¬

Expanded text:
se ab eis permitteret apprehendi, non quidem se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant, sed nec ipse faceret propter quod venerat. Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia tenere volentibus, nec valentib
Abbreviated transcription (Latin):
Responderunt. Iħm nazarenum. Stabat
aut̃ & iudas qui tradebat eum cũ ipsis
Ut s dixit eis ego sum: abierunt recror¬
sum & ceciderunt interram. Ubi nuno
militum cohors. & minstri principim
ac phariseoꝵs: Ubi terror & munim̃
armoꝵs: Nempe una uox dicentis ego
sum: tantam turbam od is ferocen
armisq terribilem. sine telo ullo ꝑenssit
reppulit. strauit. Ds̃ enim lacebat in
carne: & sempit̾nus dies ita membris
occultabatur humanis: & lat̾nis & fãcib
quereretur ocoidendus a tenebris. Ego
sum dicit: & impios deicit. Qͥa uidici¬
turus faciet. qui iudicandus hoc fecit:
Qͥd regnaturus poterit: qui moriturus
ut retro redeant & in terram cadant.
qm̃ deserentes celestia terrena desidant
Certe ad comp̃hendendum iħm ꝑsecutores
cum traditore uenerunt: qͦm querebant
inuenerunt: audierunt ego sum. Qn̾
ñ comp̃henderunt. s abierunt recro
& ceoiderunt: nisi qr hoc uoluit qui
potuit quicqͥd uoluit: Uerum si ñꝙͣ

Expanded text:
t t autem et Judas, qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. » Ubi nunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis, Ego sum, tantam turbam odiis ferocem armisque terribilem, sine telo ullo percussit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne; et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur occidendus a tenebris. Ego sum, dicit; et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus ut retro redeant, et in terram cadant, quoniam deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt, quem quaerebant invenerunt, audierunt Ego sum: quare non comprehenderunt, sed abierunt retro, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
didicit ubi ad tempꝰ exiguum disꝑge¬
ret gregem: insidiis appetendo pastorẽ:
Iudas gͦ inquit cum accepisset cohortẽ.
& a principib & phariseis ministros :
uenit illuc cum laternis & facib &
armis. Gohors ñ iudeoꝵ. s militum
fuit. A p̾side itaq intelligatur accep¬
ta. tanqͣm ad cenendum reum seruato
ordine legitime potestatis: ut nullus
tenentib auderet obsistere. qͣm qͣm &
manus tanta fuerat congregata. &
sic armata ueniebat: ut uł terreret.
uł etiam repugnaret: si qͥs qͣm xp̃m
defendere auderet. Ita quippe eius
abscondebat᷑ pocestas: & ostendebat᷑
infirmitas: ut ħ inimicis necessaria
uiderent᷑ aduersus eum. in quem
nichil ualuissent. nisi q ipse uoluiss.
bene utens bonus malis & faciens
bona de malis. ad faciendos bonos ex
malis & discernendos amalis. Ihe itaq
sicut eugłista secutus adiungit. scieis
omnia quȩ uentura erant suꝑ eum:
ꝓͥcessit & dicit eis. Quid queritis:

Expanded text:
didicit ubi ad tempus exiguum dispergedidicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem . Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a principibus et Pharisaeis ministros, venit illuc cum laternis, et facibus et armis. Cohors, non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere. Quanquam et manus tanta fuerit congregata, et sic armata veniebat, ut vel terreret, vel etiam repugnaret, si quisquam Christum defendere auderet. Ita quippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum in quem nihil valuissent, nisi quod ipse voluisset, bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos bonos ex malis, et discernendos a malis. Jesus itaque sicut evangelista secutus adjungit sciens omnia quae ventura erant super eum, processit, et di
Abbreviated transcription (Latin):
in auctoritatẽ canonicã recepit eccła.
q uł ipsius uł alterius ñ minus ue¬
raci narrationi possit ẽẽ contrarium:
Nunc itaq hꝰ beati ioħis narrationẽ ut
suscepimus tractandam sine aliors
comparatione uideamus: ineis quȩ
manifesta sunt ñ immorantes. ut hoc
tibi opꝰ ẽ causa poscente faciamus. Ñ gͦ sic
accipiamus q ait. ħ ec cum dixisset iħc
egressus ẽ. cum discipłis suis transtor¬
rentẽ cedron ubi erat ortus. inquem
introiuit ipse & discipłi eiꝰ. tanquam
continuo post illa uerba in illũ ortũ
fuerit ingressus: s adhoc ualeat q
dictum ẽ. hȩc cum dixisset iħe ut ñ
eum ante opinemur ingressum. qͣm
illa uerba finiret. Sciebat aut̃ inquit
& iudas qui tradebat eum locum. Ordo
u̾boꝵ ẽ sciebat locum qui tradebat
eum: qr frequent̾ inquit iħc conus¬
nerat illuc cum discipłis suis. Ibi gͦ
lupus ouina pelle contectus. & int̾ oues
alto patris familias consilio toleratꝰ.

Expanded text:
in auctoritatem canonicam recepit Ecclesia, in auctoritatem canonicam recepit Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius non minus veraci narrationi possit esse contrarium. Nunc itaque hujus beati Joannis narrationem, ut suscepimus tractandam, sine aliorum comparatione videamus, in eis quae manifesta sunt non immorantes; ut hoc ubi opus est, causa poscente faciamus. Non ergo sic accipiamus quod ait, Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans torrenintroivit ipse, et discipuli ejus, tanquam continuo post illa verba in illum hortum fuerit ingressus, sed ad hoc valeat quod dictum est: Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante opinemur ingressum quam illa verba finiret. Sciebat autem, inquit, et Judas qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est: Sciebat locum, qui tradebat eum, quia frequenter, inquit, Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus ovina pelle contectus, et inter oves alto patrisfamilias consilio toleratus,
Abbreviated transcription (Latin):
inquem introiuit ipse & discipłi eius:
S eiebat aut̃ & iudas qui tradebat eum
locum : qr frequent̃ iħe conuenerat il¬
luc cum discipłis suis. Hoc q̃ narrat
ingressum dnm cum discipłis suis in
ortum. ñ continuo factum ẽ. cũ eiꝰ illa
finita ẽẽt oiatio. de cuiꝰ uerbis ait:
H ȩc cum dixisset iħo: s alia quedam
sunt inter posita. quȩ ab isto precer¬
missa apͣ alios euglistas leguntur. sicꝰ
ap̃ hunc inueniuntur multa. quȩ illi
similit̾ in sua narratione tacuerunt:
Quomodo aut̃ se omes conueniant. ne
ueritati quȩ ꝑ alium ꝓmitur. ab alio
repugnetur. quisquis nosse desiderat:
ñ in his sermonib s in aliis laboriosis
litteris querat nec stando & audiendo
s potius sedendo & legendo. uł legendi
aurem mentemq intentissimã p̾bendo
illa condiscat. Credat tamen anteqͣm
sciat. siue id etiam scire in hac uita
possit. siue ꝑ aliqua impedimenta ñ
possit. nichil ab alio eugłista ẽẽ con¬
seriptum. qͣntum ad hos attinet quos

Expanded text:
ejus. Sciebat autem et Judas, qui tradebat eum, locum; quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discipulis suis in hortum, non continuo factum est, cum ejus illa finita esset oratio, de cujus verbis ait, Haec cum dixisset Jesus: sed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermonibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam sciat, sive id etiam scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conscriptum, quantum ad hos attinet quos
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbrio: & dr eis. Ecce homo. Si regi
inuidetis: iam parcite. qr deiectum ui¬
detis. F iagellatus ẽ spinis coronatꝰ ẽ.
ludibriosa ueste amictus ẽ. a maris con¬
uitiis illusus ẽ. alapis cesus ẽ. Feruet
ignominia: frigescat inuidia. S ñ fri¬
gescit: inardescit potius & increscit:
Cum enim uidissent eum pontifices &
ministri clamabant dicentes. Crucifige.
crucifige. Dicit ei pilatꝰ. Accipite eum
uos: & crucifigite eum. Ego enim ñ
inuenio. in eo causam. Responderunt
ei iudei. Nos legem habemus. & scd̾m
legem debet mori. qr filium dĩ se fecit
Ecce altera maior inuidia. Parua qͥppe
illa uidebat᷑ uelut affectate illicito
ausu regie potestatis. & iñ neutrum
sibi iħ c mendacit᷑ usurpauit: s utrũq
uerum ẽ & unigenitꝰ ẽ di filius. & rex

Expanded text:
obrio, et dicitur eis: Ecce homo. Si regi invidetis, jam parcite, quia dejectum videtis. Flagellatus est, spinis coronatus est, ludibriosa veste amictus est, amarissimis conviciis illusus est, alapis caesus. Fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifige. Dicit eis Pilatus: Accipite eum vos et crucifigite eum. Ego enim non invenio in eo causam. Responderunt ei Judaei: Nos Legem habemus, et secundum Legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. » Ecce altera major invidia. Parva quippe illa videbatur, velut affectatae illicito ausu, regiae potestatis: et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter usurpavit; sed utrumque verum est, et unigenitus est Dei F
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgredi ultra ꝓhibuit dicens. M itte
gladium inuaginam. Calicẽ qͦm dedit
michi pat̾. ñ bibam illum: In suo qͥppe
facto ille discipłs magistrum defendere
uoluit: ñ qd significandum ẽ cogitauit.
Q ille gͥ ad pacientiam commonendus
fuit : & hoc ad intelligentiã ꝯscͥbendum:
Qͦd aut̃ ã patre sibi dicit datũ calicẽ
eciam ipse qui bibit. Unde ide apłs
se ipsum. ꝓ nobis. oblationẽ & hostiam
do mnodorem suauitatis. Cohors gͦ & tribunꝰ
& ministri iudeorum comp̾hendert̃ ih̃m:
& ligauerunt eum. Compreh endert̃
ad quem ñ accesserunt: qm dies ille:
illi uͦ tenebrȩ ꝑmanserunt: nec audier̃.
accedite ad eum & illuminamini. Si
enim sic accederent: ñ eum manib oc¬
cidendum. s recipiendum corde comp̃¬
henderent. Nunc aut̃ qͣndo eum illo
modo comp̾henderunt: tunc ab eo
longius recesserunt: & ligauerunt eũ
a quo potius solui uelle debuerunt:
Q erant foitassis in eis qui tunc impo¬

Expanded text:
progredi ultra prohibuit dicens: Mitte progredi ultra prohibuit dicens: Mitte gladium in vaginam. Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum? In suo quippe facto ille discipulus magistrum defendere voluit, non quod significandum est cogitavit. Et ille igitur ad patientiam commonendus fuit, et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem etiam ipse qui bibit. Unde idem apostolus seipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Cohors ergo et tribunus et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem non accesserunt, quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc impo
Abbreviated transcription (Latin):
R ego sum. Si gͦ me queretis: sinite
hos abire. Ut impleret᷑ sermo qͦm
dixit: qr quos dedisti mͥ ñ ꝑdidi ex eis
quemqͣm. Sime inquit queritis: sinite
hos abire. Inmicos uidet: & hoc faci¬
unt qd iubet. Sinunt eos abire. quos ñ
ult ꝑire. Nunquid aut̃ ñ erant pꝰea
morituri: Cur gͦ si tunc morer entur
ꝑderet eos: nisi q ñdum ineum sic
eredebant quomͦ credunt quicumq ñ
pereunt: Simon gͦ petrus habens
gladium eduxit eum : & ꝑcussit pͥnci¬
pis seruum. & abscidit eius auriculaᷤ
dextram. Erat aut̃ nomen seruo malcꝰ:¬
s olus hic euangłista etiam nom̃ serui
huius expressit. sicut lucas solus qͦd eiꝰ
airiculam dñs tetigerit & sanauerit eũ:
Malchus aut̃ interp̾tat᷑ regnaturus. Qͥa
significat: nisi auditum amputata uetus¬
cum xͦ : Qͦd aut̃ seruus inuentus ẽ:
& hoc ad illam ꝑtinet uetustatẽ. quȩ m
seruitutẽ generat ꝗ ẽ agar. S cum
accessit sanitas: sigurata ẽ & lib̾tas:
factum tam̃ petri dñs imꝓbauit: &

Expanded text:
quaeritis, sinite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium, eduxit eum, et percussit principis servum, et abscidit auriculam ejus dextram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit, sicut Lucas solus quod ejus auriculam Dominus tetigerit et sanavit eum . Malchus autem interpretatur regnaturus. Quidsignificat, nisi auditum amputatum vetuscum Christo? Quod autem servus inventus est, et hoc ad illam pertinet vetustatem, quae in servitutem generat, quod est Agar . Sed cum accessit sanitas, figurata est et libertas. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
eis qͦͣmqͣm. Utiq enim petrus si negato
x hinc iret : quid aliud qͣm ꝑiret:
Stabant aut̃ serui & ministri ad pru¬
nas qr frigus erat. & calefaciebant se:
Non hiemps erat. s tamen frigus erat:
quale solet etiam equinoctio uerno
aliqͣndo contingere. Erat aut̃ cũ eis
& petrus. stans & calefaciens se. Non¬
tifex gͦ interrogauit de discipulis eiꝰ.
& de doctrina eiꝰ. Respondit ei iħo:

Expanded text:
eis quemquam. Utique enim Petrus, si negato eis quemquam. Utique enim Petrus, si negato Christo hinc iret, quid aliud quam periret? Stabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat, quale solet etiam aequinoctio verno aliquando contingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo interrogavit Jesum de discipulis ejus, et de do
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid autͣ aliuo isto modo. qͣm se
negauit ẽẽ xͥanum : qͣmuis enim
discipłi xͥ ñdum appellarentur hoc
nomine. pꝰ ascensionẽ quippe eiꝰ m
antiochia pͥmum ceperunt appel¬
lari discipłi xp̃iani: iam tam̃ erat res
ipsa. illo postea uocabulo nuncupanda:
Iam erant discipłi. qui postea sunt ap¬
ipsam rem negauit: cuius nom̃ ẽ uocari
xp̃ĩanum. Qm multi postea ñ dico senes
aut anus. in quib huius uite sacietas
facilius potuit mortẽ ꝓ xͥ confessione
contempnere. nec solum iuuentus utriꝰq
sexus. de qua etate conuenient̃ uidet᷑
exigi fortitudo. s etiam pueri puelleq
potuerunt : & innumerabilis societas
scõrum mr̃m inregnum cȩloꝵ fortit᷑
& uiolent̃ intrauit.: qd tunc iste ñ po¬
tuit. qui claues regni eiꝰ accepit. Scce
unde dictum ẽ sinite hos abire: qn
se ꝓ nobis tradidit qui suo sanguine
nos redemit. ut impleret᷑ sermo qͦm
dixit. qr quos dedifti mͥ ñ ꝑdidi ex

Expanded text:
Quid autem aliud isto modo quam se Quid autem aliud isto modo quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine: post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani : jam tamen erat res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda, jam erant discipuli qui postea apdiscipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est: Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex
Abbreviated transcription (Latin):
inquit erat notꝰ pontifici. & introi¬
uit oum iħu in atrium pontificis:
Petrus aut᷑ stabat ad ostium foris:
Exiit gͦ discipłs alius qui erat notꝰ
pontifici: & dixit ostiariȩ. & intro¬
duxit petrum. Dicit gͦ petro ancilla
ostiaria. Nunquid & tu ex discipłis
es hominis istius: Dicit ille. ñ sũ:
Ecce ẽ illa ꝓmittentis audacia: ⁊ de
se plurimum p̃fidentis. Ubi sunt
uerba illa quando ait. quare non
possum sequi te modo. animã meã
ꝓ te ponam: hoccine ẽ sequi magis¬
trum. se negare discipłm: Sicine
ne fiatꝰ uox ancillulȩ formidetur:
S quid mirum si ds uera p̾dixit. hõ
aut᷑ falsa p̃sumpsit: sane in ista que
iam cepta ẽ negatione apłi petri.
debemus aduertere ñ solum ab eo
negari xp̃m: qui dicit eum ñ eẽ
xp̃m. s ab illo etiam qui cum sit ne¬
get se ee xanum. Dominꝰ enĩ nait
petro. discipłm meum te negabis:¬
s me negabis. Negauit gͦ ipsum :
cum se negauit eius ẽẽ discipłm:¬

Expanded text:
» inquit, « erat notus pontifici, et introi» inquit, « erat notus pontifici, et introivit cum Jesu in atrium pontificis: Petrus autem stabat ad ostium foris. Exiit ergo alius discipulus qui erat notus pontifici, et dixit ostiariae et introduxit Petrum. Dicit ergo Petrostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipsed me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discip
Abbreviated transcription (Latin):
ostea qͣm ꝑsecutores tra¬
dente iuda comp̃hensũ dnm̃
ligauerunt. qui nos dilexit &
eum: ut intellig̾atur udas ñ laudabil:
utilitate tͣditionis huns. s sceleris
uoluntate dampnabilis: adduxerunt
annam pͥmum. N ec tacet causam:
cur ita factum sit. Erat enĩ inquit
socer caiphȩ. qui pontifex erat anni
illius. E rat aut̃ inquit caiphas qui
consilium dedit iudeis: qr expedit
unum hominẽ mori ꝓ ppło. merito
& matheus cum id breuius narrare
uolusset. eum ad cayphan ductum
fuisse commemorat: qr & ad annã
prius iđo ductus ẽ. ꝓ socer eiꝰ fuerit:
Ubi intelligendum ẽ hoc eundem cai¬
phan fieri uoluisse. Sequebat᷑ autẽ
inquit iħm sẏmon petrus : & alius
discipłs̃. Quis nam sit iste disoipłs ñ
temere affirmandum ẽ: quia tacet᷑.
Solet aut̃ se idom ioħs ita significare.
cẽ addere qͦm diligebat iħc. ⁊ ortassis
g & hic ipse ẽ. Quisquis tamen sit:
sequentia uideamus. Discipłs aut̃ ille

Expanded text:
osteaquam persecutores tradente Juda comprehensum Dominum ligaverunt, qui nos dilexit, et eum , ut intelligatur Judas non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis, Adduxerunt Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit. Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dederat Judaeis, quia expedit unum hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem se idem Joannes ita significare, et addere, quem diligebat Jesus . Fortassis ergo et hic ipse est: quisquis tamen sit, sequentia videamus. « Discipulus autem ille,