comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
firmis factus ẽ infirmus : per in¬
firmitatem sanauit infirmitatẽ :
Permortalem carnem : carnis
ab stulit mortem: De corpore suo:
collyrium fecit luminibus nostris:
Quia ergo ds̃ uenit. et in nocte sae¬
culi adhuc sumus: oportet ut et
prophetias audiamus: Nam de
prophetia conuincm : contra dicen¬
tes paganos: Quis ẽ xp̃s. dicit
paganus : Cuires pondemus : quẽ
praenuntia uerunt prophetae :
Et ille qui prophetae: Recitamis
esaiam : danihelem : hieremiam:
alios scõs prophetas: dicimus quã
longe ante illum uenerint : quan¬
to tempore aduentũ eiꝰ p̃cesserint: Hoc
ergorespondemꝰ: Praeuenerunt eum
prophetae : praedixerunt eum
esseuenturum : Respondit aliquis
eorum: Quiprophetae . Nos recitam:
qui nobis cotidie recitantur:
Et illo: Quisunt hi prophetae.
Nos respondemus: Qui et prae¬
dixeruntea quae fieriuidemus :
Et ille Vos inquit ista finxistis:
Vidistis ea fieri : et quasi uentu¬
ra praedicta essent. in libris qui¬

Expanded text:
firmas factus est infirmis, per infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Quia ergo Dominus venit, et in nocte saeculi adhuc sumus, oportet ut et prophetias audiamus. 7. Nam de prophetia convincimus contradicentes Paganos. Quis est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem praenuntiaverunt Prophetae. Et ille: Qui Prophetae? Recitamus Isaiam, Danielem, Jeremiam, alios sanctos Prophetas; dicimus quam longe ante illum venerint, quanto tempore adventum ejus praecesserint. Hoc ergo respondemus: Praevenerunt eum Prophetae, praedixerunt eum esse venturum Respondet aliquis eorum: Qui Prophetae? Nos recitamus, qui nobis quotidie recitantur. Et ille: Qui sunt hi Prophetae? Nos respondemus: Qui et praedixerunt ea quae fieri videmus. Et ille: Vos, inquit, vobis ista finxistis, vidistis ea fieri, et quasi ventura praedicta essent, in libris qui
Abbreviated transcription (Latin):
Locutus ẽ propheta uerum: sed
unde haberet nisi defonte ueri¬
tatis hauriret : Tocutus ẽ io¬
hannes uerum: sed unde locutus
ẽ: ipsum in terroga: Nos om¬
nes inquit. deplenitudine eius
accepimus : Ergo idoneus.ẽ.
dñs noster ihs̃ xp̃s qui sibi perhibe¬
at testimonium : Sed plane fra¬
tres mei in noctehuius saeculi. au¬
diamus Et prophetiam intente:
Modo enim adfragilitatem nr̃am
nocturnasq: cordis nostri intimas
tenebras. humilis uoluit uenire
dñs noster: homo uenit. contem¬
nendus & hononendus: uenit ne¬
gandus : & confitendus : Contem¬
nendus et necandus aiuda eis. ho¬
norandus et confitendus a nobis:
iudicandus: sed iudicaturus: Iudi¬
candus in iuste : iudicaturus ius¬
te : Talis ergo uenit : ut opor te¬
ret eilucernam testimonium
perhibere : Namquidopus erat
ut iohannes tamquam lucerna
perhiberet dieitestimonium: si
dies ipse ab infirmitate nostra pos¬
set uideri: sed non poteramus: In¬

Expanded text:
Locutus est Propheta verum; sed Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de plenitudine ejus accepimus. Ergo idoneus est Dominus noster Jesus Christus qui sibi perhibeat testimonium. Sed plane, fratres mei, in nocte hujus saeculi audiamus et prophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis, honorandus et confitendus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis ergo venit, ut oporteret ei lucernam testimonium perhibere. Nam quid opus erat ut Joannes tanquam lucerna perhiberet testimonium diei, si dies ipse ab infirmitate nostra posset videri? Sed non poteramus: in
Abbreviated transcription (Latin):
sentia uobis loquitur: habet quod
non deseruit: sed tamen uenit: Non
enim ueniendo indediscessit: aut
rediendo nos dereliquit: Quid
miramini : ds̃ enim potesthoc face¬
re : sed ab homine non potest hoc
fieri : Ab ipso sole: quando pergit
ad occidentem : deserit orientem :
Et donec oriturus redeat ad orien
Et hic ẽ: Audi ipsum euaingelistam
alio locodicentem : Et si potes ca¬
pe: si non potescrede Dm̃
inquit nemouiditumquam: nisi
unigenitus filius qui ẽ. in sinu pa¬
tris. ipse enarrauit. Non dixit
fuit in sinupatris : quasi ueniendo
deseruit sinum patris: Hicloque¬
batur & ibi seessedicebat : quia
et hinc discessurus qui dixit Ecce
mationem saeculi : Ergo uerum
e. testimonium luminis: siuese
ostendat. siuealia: quia sine
lumine non potes uidere lumen:
Et sinelumine non potes uidere
quod libet aliud. quod non. ẽ lu¬
men: Si idoneum .ẽ. lumen ad de¬
monstranda ea quae non sunt lu¬
nequo alia patere non possunt

Expanded text:
sentia vobis loquitur, habet quod sentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit; non enim veniendo inde discessit, aut rediendo nos derelmiramini? Deus est. Non potest hoc fieri ab homine; non potest hoc fieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus redeat ad orientet hic est. Audi ipsum Evangelistam alio loco dicentem, et si potes, cape; si non potes, crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Non dixit, Fuit in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui et hinc discessurus, quid dixit? Ecce summationem saeculi . 6. Ergo verum est testimonium luminis, sive se ostendat, sive alia; quia sine lumine non potes videre lumen, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lune quo alia patere non possunt?
Abbreviated transcription (Latin):
legit alia quamiste : separati sunt
corpore : et unohabent aciesmenti¬
um suarum: quam uideo iustitiam hic
constitutus : si iustitia ẽ ipsam uidet
iustus. nescio quot mansionibus ame
carne seiunctus. Et in illius iustitiae
luce coniunctus: Ergo testimoniũ
sibi perhibet lux: A peritsa nos
oculos: Et sibi ipsa testis ẽ ut cog¬
nos caturlux: Sed quid agimus
de infidelibus . Num quid illis non ẽ
praesens est praesens & ipsis: sed
quibus eam uideant oculos non
habent cordis : Audi deillis ex euan¬
gelio ipso prolatam sententiam:
Et luxlucet intenebris: et tene¬
brae eam non conpraehenderuNt :¬
Ergo ait dñs : Et uerum ait Etsi
ego deme testimonium perhibeo
uerum ẽ testimonium meum:
quia scio unde ueni. et quo uado:
Patrem uolebat intellegi : patri
gloriam dabat filius aequalis
glorificat eum aquo ẽ missus
quantum debet homoglorifica¬
re eum a quo ẽ creatus: Scio un¬
deueni: Et quouado: Iste qui in prae¬

Expanded text:
ligit, alia quam iste? Separati sunt ligit, alia quam iste? Separati sunt corpore, et in uno habent acies mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, si justitia est, ipsam videt justus nescio quot mansionibus a me carne sejunctus, et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus? numquid illis non est praesens? Est praesens et illis sed quibus eam videant, oculos non habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt Ergo ait Dominus, et verum ait, Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volegloriam dabat Filius; aequalis glorificabat eum, a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum, a quo est creatus? Scio unde veni et quo vado. « Iste, qui in prae
Abbreviated transcription (Latin):
mentesq: nostras : Et audimus
quid iuda eis responderit dñs:
Respondit ihs. & dixiteis Et siego
deme testimonium perhibeo: uerũ
ẽ testimonium meum : quia scio
unde ueni et quouado: Lumen
et alia demonstrat : Et seipsum:
Accendis lucernam. uerbi gratia
ut quaeras tunicam Et praestat
tibi ardens lucerna. ut inuenias
tunicam: Num quid accendis lucer¬
nam ut uideas ardentem lucernã
Lucerna quippe ardens. idoneaẽ.
Et alia quae tenebris operieban¬
tam quam inter lucem & tenebras.
distinguebat tam quam inter illos
quos radio fidei perfundebat. Et
illos quorum clausos oculos circum¬
fundebat : Nametiam soliste: &
uidentis faciem in lustrat. et cȩci:
Ambo pariter stantes & faciem ad
solem habentes inlustrantur in car¬
ne: sed non ambo inluminantur in
acie: Videt ille : ille non uidet:
ubiq: ẽ. sapientia: Intellegitquis
in oriente iustitiam: Intellegit ali¬
us in occidente iustitiam: Num¬
quid alia . ẽ iustitia quam ille intel¬

Expanded text:
mentesque nostras, et audiamus mentesque nostras, et audiamus quid Judaeis responderit Dominus. Respondit Jesus, et dixit eis: Etsi ego de me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae tenebris operiebanudaeos, tanquam inter lucem et tenebras distinguebat; tanquam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ubique est sapientia. Intelligit quis in oriente justitiam; intelligit alius in occidente justitiam: numquid alia est justitia quam ille intel
Abbreviated transcription (Latin):
hcira nuncupamus. Et
quando sana sunt et quando patent
indigent extrinsecus adiutoriolumi¬
nis: Quo ablato aut non iñlato. sa¬
na sunt a perta sunt. nec tamen ui¬
dent Sic mens nostra qui ẽ oculus
animae : nisiueritatis luminera di¬
etur. Et ab illo qui inluminat nec
inluminatur. mirabiliter inlustre¬
tur : nec ad sapientiam. nec ad iusti¬
tiam poterit peruenire : Ipsa .ẽ
enimuia nostra:iuste uiuere: Quo¬
modo autem non offendat inuia
cui non lucet lumen : Acper hoc inta¬
liuiauidere opus .ẽ: Intaliuia ui¬
dere magnum ẽ : Nam tobi infa¬
cie oculos clausos habebat: Et fi¬
lius patrimanum dabat : pater
filiouiam praecipiendo monstra¬
bat ⁊ Responderuntergo iudaei:
Tudete testimonium dicis : Testi¬
monium tuum non . ẽ uerum:
Videamus quid audiant: Audi¬
amus &nos: sed non sicut illi: Illi
contemnentes : noscredentes: Illi
occider exp̃m uolentes: nosper
xp̃mui uere cupientes : Interim
ista distantia distinguat aures

Expanded text:
a nuncupamus, et a nuncupamus, et quando sana sunt, et quando patent, indigent extrinsecus adjutorio luminis; quo ablato aut non illato, sana sunt, aperta sunt, nec tamen vident: sic mens nostra, qui est oculus animae, nisi veritatis lumine radietur, et ab illo qui illuminat nec illuminatur, mirabiliter illustretur, nec ad sapientiam nec ad justitiam poterit pervenire. Ipsa est enim via nostra juste vivere. Quomodo autem non offendat in via, cui non lucet lumen? Ac per hoc in tali via videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat . 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum. Videamus quid audiant: audiamus et nos, sed non sicut illi. Illi contemnentes, nos credentes: illi occidere Christum volentes, nos per Christum vivere cupientes. Interim ista distantia distinguat aures
Abbreviated transcription (Latin):
inmanibus habemus : in ipsius euan¬
gelii sui capite. aitde iohanne:
Erat homo missus adõ : cui nomen
erat iohannes: hic uenit ut testimo¬
nium perhiberet delumine : ut om¬
nes crederent pereum : Nonerat
illelumen sed ut testimonium per¬
hiberet delumine : Erat lumen
uerum : quod inͥlum in at omnem
hominem uenientem in hunc mun¬
Vnde dicit & ipseiohannes Nosomnes
deplenitudine eius accepimus:
Discernite ergo ista : ut proficiat
mens uestra infidexp̃i : Ne semper
infantessitis ubera quaerentes &
acibo solido resilientes: debetis apud
matrem scã meclesiam xp̃i nutriri
cetablactari: et adescas solidiores
accedere. mente : non uentre: Hoc
ergo discernite : aliudes selumen qđ inlun
ltaiurat: Tangens oculos suos. per
lumina sua: sic uiuant lumina mea:
usitata iuratio ẽ : Quaelumina
silumina sunt : desit lumen in cubicu¬
lo tuo clauso: pateant & luceant tibi:
non utiq: possunt: Quomodoergo
istaquae in facie habemus et lumina¬

Expanded text:
in manibus habemus, in ipsius Evanin manibus habemus, in ipsius Evangelii sui capite ait de Joanne, « Erat homo missus a Deo, cui nomen erat Iohannes. hic uenit, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per eum. non erille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. erat lumen uerum quod illuminat omnem hominem uenientem in hunc munUnde dicit et ipse Joannes. Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Discernite ergo ista, ut proficiat mens vestra in fide Christi; ne semper infantes sitis ubera quaerentes, et a cibo solido resilientes. Debetis apud matrem sanctam Ecclesiam Christi nutriri et ablactari, et ad escas solidiores accedere, mente, non ventre. Hoc ergo discernite, aliud esse lumen quod illuita jurat, tangens oculos suos, per lumina sua, Sic vivant lumina mea: usitata juratio est. Quae lumina si lumina sunt, desit lumen in cubiculo tuo clauso, pateant et luceant tibi: non utique possunt. Quomodo ergo ista in facie quae habemus, et lumin
Abbreviated transcription (Latin):
metipsos. Cogitabant : quia sidice¬
rent ab hominibus: lapidaripos¬
sent a turba quae iohannem prophe¬
tam eẽ credebant: sidicerent. de
caelo : responderet eis: Ille quem
confitemini decaelo habuisse pro¬
phetiam mihi testimonium perhi¬
buit . Et ab illo audistis. in qua ego
ista faciam potestate : Viderunt
ergo quod libethorum respondis¬
sent in laqueum secasuros Et dixe¬
runt : Nescimus: Et dñseis. Nec
ego dico uobis: inqua potestate ista
facio .: Non uobis dico quod scio:
quia non uultis fateri quod scitis:
Iustissime utiq repulsi. confusi abs¬
cesserunt : Et impletum ẽ. quod
inpsalmoperprophetam dicit ds̃
pater : Paraui lucernam xp̃omeo:
antese praemissorum: prȩconum.
iudicem praecedentium : Habebat
testimonium a iohanne sed ipsẽmagis
testimoniumerat quod sibi perhibe¬
bat: Illi autem infirmis oculis lucer¬
nas quaerebant : quia diem ferre
non poterant : Nam iohannes idem
ipse a postolus cuius euangelium

Expanded text:
metipsos cogitabant, quia si dicemetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turba, quae Joannem prophetam esse credebat: si dicerent, De coelo, responderet eis, Ille quem confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista faciam potestate. Viderunt ergo, quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per Prophetam dicit Deus Pater, Paravi lucernam Christo meo, rophetarum ante se praemissorum, praeconum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: nam Joannes idem ipse apostolus, cujus Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃sxp̃s : multas ante selucernas
propheticas accendit & misit :
Dehis etiam erat iohannes bap¬
tista : Cuitam magnum ipsum
lumen quod ẽ dñs xp̃s perhibu¬
it testimonium . quale nulli homi¬
num : Aitenim : In natis muliẽ¬
rum non surrexit maior lohan¬
nebaptista : Hic tamen quonemo
erat maior innatis mulierum : di
baptizo uos in aqua : Qui autem
uenit fortior me ẽ : cuius non sum
dignus calciamentum soluere:
Videte quem ad modum selucer¬
nadiei sułmittat : Lucernam¬
uero ipsum io hannem fuisse dñs
ipse testatur : Illeerat inquit lu¬
cerna ardens & lucens : Et uosuo¬
luistis adhoram exultare in lumine
eius: Quando autem dixerunt iu¬
da eidño: Dic nobis inqua potesta¬
te ista facis sciens dñs quia
iohannem baptistam promagno
haberen: Et quodipse quem pro
magno habebant. eis dedño testi¬
monium perhibuis set: respondit
eis : In terrogabo uos & ego unum
sermonem : Dici te mihi: baptis¬
mum iohannis unde ẽdecaelo an
ex hominibus: Turbatiilli intrase¬

Expanded text:
istus, multas ante se lucernas propheticas accendit et misit. De his erat etiam Joannes Baptista, cui tam magnum ipsum lumen quod est Christus, perhibuit testimonium, quale nulli hominum. Ait enim: In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen, quo nemo erat major in natis mulierum, diciem baptizo vos in aqua, qui autem venit post me, fortior me est: cujus non sum dignus calceamentum solvere . Videte quemadmodum se lucerna diei suvero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur: Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra se
Abbreviated transcription (Latin):
membristuis repugnantem legi men¬
tis tuae : et captiuantem te in legẽ
peccati quae ẽ in membristuis:
Exclamaergo & arixa interiore
clama addm̃ ut tibi pacificecte :
Quia quime inquit sequitur. non
ambulabit intenebris: sed habe¬
bit lumen uitae :Finita totarixa:
inmortalitas consequetur : quia
nouissima in imica destruetur
mors: Et qualis paxerit : Opor¬
tet corruptibile hoc induere in¬
corruptionem: Et mortale hoc
induere inmortalitatem : Quo
ut ueniamus : quia tuncerit inre
Nunc sequamur inspeeum qui
dixit: Ego sum lux mundi: qui
mesequitur non ambulabit inte¬
nebris sed habebit lumen uitae.

Expanded text:
membris tuis, repugnantem legi menmembris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo, et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te: M. Quia qui me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut veniamus, quia tunc erit in re, nunc sequamur in spe eum qui dixit, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
Resistit hereticus : disputas con¬
tra alias doctrinas daemoniorũ :
Malus catholicus non uult
bene uiuere : Corripis etiam inte¬
riorem fratremtuum : tecum ma¬
net indomo : Et perditas uias quae¬
rit : Aestuas quomodo illũ corrigas.
ut de illobonam rationem dño am¬
borum reddas Quantȩ undiq
rixarum necessitates : Plerumq:
homotedio affectus : dicitapud.
semet ipsum: Quid mihi ẽ pati
contradictores: patieos qui red¬
dunt mala probonis: Ego uolo
consulere: illiuolunt perire : Con¬
sumouitam meam litigando Pa¬
cem non habeo: Inimicos in super
facio: quos amicos habere deberẽ
sibeniuolentiam consulentis ađ¬
tenderent : Quid mihi ẽ istaper.¬
peti: redeam ad me: mecumero:
dm̃ meum inuocabo : Redi adte¬
ipsum : ibi inuenies rixam : Sicoe¬
pisti dm̃ sequi: ibi ihuenis rixam:
Quamrixam in quis inuenio : Caro
es: Eccetusolus es : Ecce tecumes
ecce alium nullum bominem pate¬
ris: seduides aliam legem iN

Expanded text:
resistit haereticus, disputas conresistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum: malus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro ces, ecce tu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ad teuenit. Et tede somnodor
la: forte conaris ambulare : & non
potes : quia dolent pedes: Vnde
dolent pedes : Aniubente auari¬
tia per aspera cucurrerunt ̃sed
dĩ uerbum sanauit & claudos
Ecce inquis. sanos habeo pedes:
sed ipsamuiam non uideo: Ixlumi¬
nauit & cęcos Hoc cotum perfi¬
dem : quam diu peregrinamur a
dño manentes in corpore : Cum
autem perambula uerimusuiã.
& adipsam patriam uenerimus :
quiderit nobis laetius: quideril
nobis beatius: quia nihil pacatius :
Nihilenim aduersus hominem
rebellabit : Nunc uero fr̃s dif¬
ficile sinerixa sumus: adconcor¬
diam quidem uocatisumus. Iube¬
mur pacem habere internos: ad
hoc conandum ẽ. omnibusq ni¬
tendum uiribus: ut aliquando
ueniamus ad perfectissimam
pacem : Modo autem litigamus.
plerumq: cum eis quibus consule¬
re uolumus : Illeerrat : tuuis du¬
cere aduiam: Resistit tibi. litigas:
Resistit paganus : disputas conłra
errores idolorum & daemonioꝵ :

Expanded text:
ipsa ad te venit, et te de somno doripsa ad te venit, et te de somno dorla. Forte conaris ambulare, et non potes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid erit nobis laetius? quid erit nobis beatius? Quia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum:
Abbreviated transcription (Latin):
autem facie ad faciem: Et iohan¬
nes a postolus in epistola sua:
Dilectis simi filii dĩ sumus: & non
dum apparuit quiderimus:
Scimus quia cum apparuerit
similes eierimus : qmuidebimus
eum sicuti .ẽ: Haec ẽ magna
promissio: siamas: sequere:
Amo inquis sed qua sequor sidi¬
xiffet tibi dñs ds tuus ego sum ue¬
ritas &uita: Desiderans uerita¬
tem. concupiscensuitam. uiam
qua adhaec peruenire posses
profecto quaereres : & diceres
tibi: magna res ueritas : mag¬
na res uita: siesset quomodo illuc
perueniret anima mea : Quaeres
qua audieum dicentem primo: Ego
sumuia: ante quam diceret tibiquo:
praemisit qua : Ego sum inquit uia
Quouia Et ueritas & uita: Pri¬
modixit quauenias : postea dixit quo
uenias : Ego sumuia: Ego sum ue¬
ritas : Ego suuita Manens apud pa¬
trem ueritas & uita: induens se car¬
ne factus ẽ.uia : Non tibi dicitur
labora quaerendouiam . ut perue¬
nias adueritatem & uitam : Non
hoctibi dicitur piger surge: uia

Expanded text:
autem facie ad faciem . Et Joanautem facie ad faciem . Et Joannes apostolus in Epistola sua: Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et noid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominus Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec pervenire posses profecto quaereres, et diceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primo, Ego sum via. Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via
Abbreviated transcription (Latin):
iuuet cuidictum .ẽ. Disrupisti
uincula mea: Dequo alius psal¬
mus dicit. Dñs soluet compedi¬
tos. dñ seriget elisos: Et quid
sequuntur soluti & erecti : Nisi
lumena quo audiunt. Ego sum
lumenmundi qui mes equitur.
non ambulabit intenebris. Quia
dñs inlum in at cecos: Iplumina¬
murergo modo fr̃s habentes col¬
Irrium fidei : Praecessi tenim eiꝰ
saliua cum terra: unde inungue¬
retur quicȩcus .ẽ. natus: Et nos
de eadem cȩcita tenati sumis. Illo inlu¬
minante opus habemus : Miscu¬
it saliuam cum terra: uerbum
caro factum ẽ & habitauit in
nobis: Miscuit saliuam cum
terra: Ideo predictum ẽ: Ueri¬
tas de terra orta ẽ: Ip se autem
dixit: Ego sumuia: & ueritas.
& uita: Veritate perfruemur:
cum uiderimus facie ad faciem:
quia & hoc promittitur nobis:
Namquis auderet sperare.
quod ds̃ non dignatus esset uel
polliceri ueldare : Videbimus
faciead faciem: Apł dicit:
Nuncscio exparte: Nuncin
enigmate perspeculum : Tunc

Expanded text:
juvet cui dictum est, Disrupisti juvet cui dictum est, Disrupisti vincula mea ? De quo alius psalmus dicit, Dominus solvit compeditos, Dominus erigit elisos . 9. Et quid sequuntur soluti et erecti, nisi lumen a quo audiunt, Ego sum lumen mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris? quia Dominus illuminat caecos. Illuminamur ergo modo, fratres, habentes collyrium fidei. Praecessit enim ejus saliva cum terra, unde inungeretur qui caecus est natus . Et nos de Adam caeci nati sumus, et illo illuminante opus habemus. Miscuit salivam cum terra: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Miscuit salivam cum terra; ideo praedictum est, Veritas de terra orta est : ipse autem dixit, Ego sum via, veritas et vita . Veritate perfruemur, cum viderimus facie ad faciem; quia et hoc promittitur nobis. Nam quis auderet sperare quod Deus non dignatus esset vel polliceri vel dare? Videbimus facie ad faciem. Apostolus dicit: Nunc scio ex parte, nunc in aenigmate per speculum, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
silium uitae petisti: Cuius uitae:
Nisi dequa dictum ẽ Apudte
fonsuitae : Audiuit quidam
Vade uende omnia quaehabes
et dapauperibus : & habebis thesau¬
rum incaelo: et uenise quereme:
Tristis abscessit Non . ẽ sequutus:
Quaesiuit magis trum bonum: In¬
terrogauit doctorem : & contẽp¬
sit docentem : Tristis abscessit :
ligatus cupiditatibus suis: Tris¬
tis abscessit: habens grandem
sarcinam a uaritiae superume¬
rossuos : Laborobat : aestuabal:
et quiab illo sarcinam deponere
uoluit : Non ẽ sequendus putatis
sed deserendus: Postea uero quã
dñspereuangelium clamauit: ue¬
nite ad meomnes qui laboratis &
oneratiestis & ego uos reficiam
tollite iugum meum superuos &
discite ame quia mitissum & humi¬
lis corde: Quam multi fecerunt
audito euangelio: quod exore il¬
lius auditum. diues ille non fecit :
Ergo modo faciamus : sequamur
dñm: stoluam us conpedes: quibis
inpedimur sequi Et quis idõneis
soluere tales nodos. nisi ille ad¬

Expanded text:
silium vitae petiisti. Cujus vitae, silium vitae petiisti. Cujus vitae, nisi de qua dictum est, Apud te fons vitae? Audivit quidam, Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Tristis abscessit, non est secutus: quaesivit magistrum bonum, interpellavit doctorem, et contempsit docentem: tristis abscessit, ligatus cupiditatibus suis; tristis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponere voluit, non est sequendus putatus, sed deserendus. Postea vero quam Dominus per Evangelium clamavit, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde : quam multi fecerunt audito Evangelio, quod ex ore ipsius auditum dives ille non fecit? Ergo modo faciamus, sequamur Dominum; solvamus compedes quibus impedimur sequi. Et quis idoneus solvere tales nodos, nisi ille ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ absconditus ate : Desideras
aurum : uidere potes : Quaerens
enim aurum : manifestus eris ho¬
minibus: Desideras frumentum :
interrogas quihabeat: & cupiens
peruenire adid quod desideras.
Indicaste. desidera f dm̃ : quis ui¬
det nisi ds̃ : a quo enim petis dm̃si¬
cut panem: sicut aquam: sicut
aurum & argentum: sicut fru¬
mentum: a quo petis dm̃nisi a dõ
Ipsepetitur a seipso : qui promit¬
tit se ipsum: Extendatanima
cupiditatem suam : & sinucapa¬
tiorequaerat conpraehendere.
quod oculus non uidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascen¬
dit. Desiderare potest: Concu¬
piscipotest : suspirare in illud
potest: digne cogitare & uer
Ego sumlux mundi qui mes equi¬
tur non ambulabit intenebris.
sed habebit lumen uitae: Quibis
uerbis aliud ẽ quod iussit. aliud
quod promisit : Faciamus quod
iussit : ne in pudenti fronte deside¬
remus quod promisit : Ned icat
nobis iniudiciosuo: fecistienim
quod iussi: ut expetas quod pro¬

Expanded text:
est absconditus . Desideras est absconditus . Desideras aurum? videri potes; quaerens enim aurum manifestus eris hominibus. Desideras frumentum? interrogas qui habeat; cui et cupiens pervenire ad id quod desideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi a Deo? Ipse petitur a seipso, qui promittit seipsum. Extendat anima cupiditatem suam; et sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Desiderari potest, concupisci potest, suspirari in illud potest: digne cogitari, et veEgo sum lux mundi; qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo, Fecisti enim quod jussi, ut expetas quod pro
Abbreviated transcription (Latin):
uit Qui sequitur. habebit: Modo
sequitur: post habebit: Modo
sequitur perfidem: post habebit
perspeciem: Quam diuenim sumes
inet corpore ait apł. peregri¬
namur ad̃o. Perfidem enim am¬
bulamus nonperspeciem: Quan¬
doperspeciem Cum habuerimus
lumenuitae: Cum ad illam uisionẽ
uenerimus : quando noxista transi¬
erit : De illo quippedie qui exor¬
turus ẽ dictum ẽ: Mane ad stabo
tibi & contemplabor: Quidest
mane : Trans acta nocte saeculi hu¬
ius: Trans actis terroribus tems¬
tationum: supencto illo leone qui
nocte rugiens circuit quaerens¬
quem deuorer: GMane adstabo
tibi& contemplabor : Nunc uero
quidputamus fr̃s huic tempori
congruere: Nisi quodrursus in
osalmo dicitur: Lauabo persingu¬
las noctes lectum meum lacrimis
meis stratum meum rigabo Per
singulas noctes inquit flebo indesi¬
der iolucis ardebo Videc dñs desi¬
derium meum : qm̃ dicit illi alter
psalmus: Antete ẽ omne deside¬
rium meum : & gemitus meus non

Expanded text:
vit. Qui sequitur habebit. Modo vit. Qui sequitur habebit. Modo sequitur, post habebit: modo sequitur per fidem, post habebit per speciem. Quamdiu enim sumus in corpore, ait Apostolus, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Mane astabo tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Transacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem devoret quaerens . Mane astabo tibi, et contemplabor. Nunc vero quid putamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? Per singulas noctes, inquit, flebo: desiderio lucis ardebo. Videt Dominus desiderium meum; quoniam dicit illi alter psalmus, Ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non
Abbreviated transcription (Latin):
profecto errabis: & prooriente.
occidentem tenebis: Tueum in
terra sisequaris: errabis : Nau¬
ta si eum in marisequatur : errabit:
Postremo uidetur tibi sequendũ
es sesolem: & tendis etiam ipsead
occidentem quo et illetendit:
Videamus cum occiderit si non
ambulabis intenebris : Vide
quem admodum & sinolueris eũ
tudeserere. Ipse tedeseret : serui¬
tutis suae necessitate peragens
interim & cum percarnis nubẽ
non omnibus apparebat : persa¬
pientiae potestatem omnia tene¬
bat: Ds tuus ubiq totus ẽ: si
non ab illo facias casum : Num¬
quam ate ipse facit occasum
Quiergo meinquit sequitur
non ambulabit intenebris : sed ha¬
bebit lumenuitae: Quodpro¬
misit. futuri temporis uerbo po¬
suit: Non enim a ithabet sed
habebit inquit lumenuitae: NEAIt
tamen quime sequetur sed quise¬
qui turmẽ: In eo quod faccre de¬
bemus: praesens tempus posuit:
quod autem promisit facientibus:
futuri temporis uerbo significa¬

Expanded text:
profecto errabis, et pro oriente profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum etsi nolueris eum tu deserere, ipse te deseret, servitutis suae necessitate peragens interim et cum per carnis nubem non omnibus apparebat, per sapientiae potestatem omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: si non ab illo facias casum, nunquam a te ipse facit occasum. 7. Qui ergo me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quod promisit, futuri temporis verbo posuit: non enim ait, habet; sed, habebit, inquit, lumen vitae. Nec ait tamen, qui sequetur me; sed, qui sequitur me. In eo quod facere debemus, praesens tempus posuit: quod autem promisit facientibus, futuri temporis verbo significa
Abbreviated transcription (Latin):
lumen : Ad didit enimuitae : sicut
ibi dictum ẽ q̃m apudte fonsui¬
tae : Videte itãq frsmei. quo¬
modo uerba dñi cum illius psalmi
ueritate concordent: Et ibilumex
positum ẽ cumfontenuitae : Et
ad ño dictum ẽ. lumenuitae: In
istis autem usibus corporalibus :¬
aliud ẽ lumen aliud fons: Fontẽ
fauces quaerunt lumen oculi:
quando sitimus: quaerimus fon¬
tem : Quando intenebrissumus:
quaerimus lumen: Et̃ si forte
nocte sitiamus: lumen accendi¬
mus. ut ad fontem ueniamus:
Non sic apud dm̃: Quod lumen
ẽ hoc ẽ fons: Quitibi lucot ut
uide as: ipse tibimanat ut bibas:
Videtis ergo fratres mei : uidetis.
sintus uidetis: quale hoc lumen
.ẽ. dequo dñs dicit: quime sequi¬
tur non ambulabit intenebris:
Sequere istum solem : Videamus
si non ambulabis intenebris: Ec¬
ceoriendo exit adte: illecursu
suo ad occidentem pergit: tibi for¬
te adorientem profectio ẽ: Nisi
tu in contrariam partem pergas:
Non qua ille tendit sequendo eum

Expanded text:
lumen; addidit enim, vitae; sicut lumen; addidit enim, vitae; sicut ibi dictum est, Quoniam apud te fons vitae: Videte itaque fratres mei, quomodo verba Domini cum illius psalmi veritate concordant: et ibi lumen positum est cum fonte vitae, et a Domino dictum est lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, videtis, si intus videtis, quale hoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum
Abbreviated transcription (Latin):
interim dñm fontem uitae: bibe
& uiue Apudte inquit fonsuitae:
Ideo subumbraculo alarumtuarũ
sperabunt Filii hominum In ae¬
briariistofonte quaerentes: sed
delumine dicebamus: sequere
ergo : N am propheta cum di¬
xisset apud te fonsuitae : secutis
adiunxit : In lumine tuo uide¬
bimus lumen: Dm̃ dedõ. Lumen
delumine : perboclumen : factũ
ẽ solis lumen : Et lumenquod fe¬
cit solem subquo fecit &nos. fac¬
tum ẽ subsole propternos: fac¬
tum ẽ inquam propternos sub:
sole lumen quod fecit solem:
Noli contemnere nubem car¬
nis : nube tegitur: non ut obscu¬
retur. sed ut temperetur: Lo
quens ergo pernubem carnis lu¬
men indeficiens. liimen sa pien¬
tiae ait hominibus: Ego sumlux
mundi : quime sequitur. non am¬
bulabit intenebris: sed habebit
lumen uitae: Quomodote abstu¬
lit ab oculis carnis. & reuocauit ad
oculos cordis: Nonenim sufficit
dicere : qui me sequitur non am¬
bulabit intenebris. sed habebit

Expanded text:
interim Dominum fontem vitae. Bibe interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lumen ; Deum de Deo, lumen de lumine. Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem. Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis lumen indeficiens, lumen sapientiae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit dicere, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris, sed habebit
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: Qui autem perseueran¬
ter sperant: ate proteguntir
nedespe adiabolo deiciantur:
sub tegmine alarumtuarum
sperabunt: Siergo sperabunt.
quid sperabunt : nisi quod peco¬
ra non habebunt: In a ebriabun¬
tur ab ubertatedomus tuae : &
torrente uoluptatis tuae pota¬
bis eos: Qualeuinum ẽ unde
in aebriari laudabile ẽ: quale
uinum ẽ : quod non turbat sed
dirigitmentem : qualeuinum ẽ:
quod facit perpetuo sanum : Non
in aebriando facit in sanum: In ae¬
briabuntur. Vnde ab ubertate
domus tuae : & torrente uoluptatis
tuae potabis eos. Vnde : qm apud te
fonsuitae : Ipse fonsuitae ambu¬
labat interra : Ipse dicebat: qui
sitit ueniat ad me: Eccefons: sed
nos delum ine loqui coeperamus:
& propositam eu angelioquaesti¬
onem delumine tractabamus:
Lecta. c̃ enim nobis dicente dño
Ego sum lux mundi: In dequaes¬
tio nequis carnaliter sapiens
solemis tum intellegendum puta¬
ret: uenimus inde ad psalmũ.
Quo considerato : Inuenimus

Expanded text:
bunt. Qui autem perseveranbunt. Qui autem perseveranter sperant, a te proteguntur, ne de spe a diabolo dejiciantur: sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Si ergo sperabunt, quid sperabunt, nisi quod pecora non habebunt? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quale vinum est, unde inebriari laudabile est? quale vinum est, quod non turbat, sed dirigit mentem? quale vinum est, quod facit perpetuo sanum, non inebriando facit insanum? Inebriabuntur. Unde? Ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Unde? Quoniam apud te fons vitae. Ipse fons vitae ambulabat in terra, ipse dicebat, Qui sitit, veniat ad me . Ecce fons. Sed nos de lumine loqui coeperamus, et propositam ex Evangelio quaestionem de lumine tractabamus. Lectum est enim nobis dicente Domino, Ego sum lux mundi. Inde quaestio, ne quis carnaliter sapiens solem istum intelligendum putaret: venimus inde ad Psalmum, quo considerato, invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
Tues enim ds̃ : tucreasti tus aluas:
tude distiesse : tudassanum esse:
Siergo sicut multiplicata . ẽ. mise¬
ricordia dĩ ab illo homines & iu¬
menta saluantur : Nonha
bent homines aliquid aliud: qđ
eis ds̃ praestet creator. quod iu¬
mentis non praest&. Nulla ne
discretio. ẽ. inter anim alfactũ
adimaginem dĩ & animal subdi¬
tum imaginidĩ : Est plane : Prae¬
ter salutem istam communem no¬
biscum animantibus mutis. est
quod nobis praestet ds̃: illis autẽ
non praestet : Quid ẽ hoc : seque¬
re in eodem psalmo : Filii autem
hominum : subtegmine alarum
tuarumsperabunt: Ha¬
bentesmodo salutem: com¬
munem cum pecoribus suis : Ftilu¬
autem hominum : subtegmine
alarum tuarum sperabunt:
inspe : Salus istaquae in prresen¬
ti ẽ hominibus pecoribusq: commu¬
nis ẽ: Sed ẽ alia quam sperant
homines: & accipiunt quisperan:
pon accipiunt qui disperant:
Filui enim hominum : sub tegmine
inquit alarum tuarum spera¬

Expanded text:
Tu enim es Deus, tu creasti, tu salvas: Tu enim es Deus, tu creasti, tu salvas: tu dedisti esse, tu das sanum esse. 4. Si ergo sicut multiplicata est misericordia Dei, ab illo homines et jumenta salvantur; nonne homines habent aliquid aliud quod eis Deus praestet creator, quod jumentis non praestat? Nullane discretio est inter animal factum ad imaginem Dei, et animal subditum imagini Dei? Est plane: praeter salutem istam communem nobis cum animantibus mutis, est quod nobis praestet Deus, illis autem non praestat. Quid est hoc? Sequere in eodem psalmo: Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Habentes modo salutem communem cum pecoribus suis, Filii hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. in spe. Salus ista quae in praesenti est, hominibus pecoribusque communis est: sed est alia quam sperant homines; et accipiunt qui sperant, non accipiunt qui desperant. Filii enim hominum sub tegmine, inquit, alarum tuarum spera
Abbreviated transcription (Latin):
quit & iumenta saluos facies dñe.
sicut multiplicata ẽ misericordia tua
ds̃ : Qm̃enim ds̃ es & habes multipli¬
cem misericordiam: peruenit ca¬
dem multiplicitas miseri cordiae
tuae Non solum ad homines quos
creasti adimaginem tuam : sed etiã
ad pecora quachom inibus subdi¬
disti: A quo enim salus homi¬
nis: ab illo salus &pecoris:
Non erubescas hoc sentire ded nõ
dõ tuo: Immo praesumas & fidas
& caueas nealiter sentias: Quisal¬
uum facitte : ipses aluum facit equũ
tuum: ipse ouemtuam : Ad mini¬
ma omnino ueniamus : ipsegalli¬
namtuam : Dñi ẽ salus: et ista
ds̃ faluat: mouet : Interrogas :
miror quia dubitas: de dignabitiꝵ
saluare : qui dignatus ẽ creare:
Dñ ẽ salus : angelorum. hominũ
pecorum: Dñi ẽ salus: sicut nemo
ẽ a seipso : Ita nemo saluus ẽ ase¬
ipso: Proinde uerissime psalmus
at̃q optime ait: Homines &iumena
saluos facies dñe : Quare : sicut mul¬
tiplicata ẽ miseri cordiatua ds̃:

Expanded text:
quit, et jumenta salvos facies, Domine; quit, et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Quoniam enim Deus es, et habes multiplicem misericordiam; pervenit eadem multiplicitas misericordiae tuae, non solum ad homines quos creasti ad imaginem tuam, sed etiam ad pecora quae hominibus subdidisti. A quo enim salus hominis, ab illo salus et pecoris. Non crubescas hoc sentire de Domino Deo tuo: imo praesumas et fidas, et caveas ne aliter sentias. Qui salvum facit te, ipse salvum facit equum tuum, ipse ovem tuam; ad minima omnino veniamus, ipse gallinam tuam: Domini est salus , et ista Deus salvat. Movet te, interrogas; miror quid dubitas. Dedignabitur salvare, qui dignatus est creare? Domini est salus Angelorum, hominum, pecorum; Domini est salus. Sicut nemo est a seipso, ita nemo salvus est a seipso. Proinde verissime Psalmus atque optime ait, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quare? Sicut multiplicata est misericordia tua, Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
mentum : & diabolicam doctrinam
eẽ cognoscit: Ñsolũ cognos credendo sed in quib:
potest conuincit etiã disputando:
Inprobemus itaq: huius modierronẽ
quem sca ab in itio anathemauit ea¬
clesia : Ion arbitremur dñm ibm
xp̃m huncesse solem quem uidemus
oriri aboriente. Occidere in occiden¬
te Cuiuscursui nox succedit: Cuus
radii nube obumbrantur : Quicer¬
te delo co in locum motione commi
tus ẽ : Omnia enim per ipsum facta
sunt : & sineipso factum ẽ nihil Est
ergo lux quae fecit hanclucem:
hanc amemus hanc intellegere
cupiamus: ipsamsitiamus : ut ad ip¬
samlucẽ aliquando ueniamꝰ : et in illa itauiuamꝰ
ut num quam omnino moriamur:
Ista enim lux ẽ : dequa prophetia
olimpraemissa Ita in psalmo ceci¬
nit: Homines & iumenta saluos
facies dñe : ficut multi plicata ẽ
miseri cordia tua ds̃: ꝑsalmi sc̃i
ista uerba sunt : Aduertite quidde
tali luce antiquus scorum hominũ.
imodĩ sermo praemiserit: Homines in¬

Expanded text:
mentum, et diabolicam doctrinam mentum, et diabolicam doctrinam esse cognoscit: nec solum agnoscit credendo, sed in quibus potest convincit etiam disputando. Improbemus itaque hujusmodi errorem, quem sancta ab initio anathematizavit Ecclesia. Non arbitremur Dominum Jesum Christum hunc esse solem quem videmus oriri ab oriente, occidere in occidente; cujus cursui nox succedit, cujus radii nube obumbrantur, qui certa de loco in locum motione commigtus est. Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . 3. Est ergo lux quae fecit hanc lucem: hanc amemus, hanc intelligere cupiamus, ipsam sitiamus; ut ad ipsam duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim praemissa ita in Psalmo cecinit: Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Psalmi sancti ista verba sunt: advertite quid de tali luce antiquus sanctorum hominum Dei sermo praemiserit. Homines, in
Abbreviated transcription (Latin):
uod modo audiuimus & inten¬
ti accepimus cum sc̃m euan¬
gelium legeretur. Nondu¬
bito qđomnes etiã
intelleͥgere conatisumus: Et quisq
nostrum dere tam magna quaelecta
.ẽ. prosuomodulo coepit quod potuit:
et posito pane uerbi. nemo ẽ qui se quae¬
ratur nihilgustasse : Sediterum
non dubito quia difficile quisquã . ẽ
qui totum intellexerit: Tamen &iã
gat toleret ministerium nõm:
quo usq: si possumus illo adiuuante
tractando faciamus : ut uel omnes uel
multi intellegant : quod sepauci intel¬
lexis selaetantur: quod a it dñs Ego
sum lux mundi. Clarum puto essecis
quihabent oculos undehuius lucispar¬
ticipes fiant: Qui autem non habent
oculos nisi insola carne : mirantur
sum lux mundi : Et forte non desit:
casuperagit diem. Nonenim defu¬
erunt heretici quiista senserunt:
Manichei solem istum oculis carnis
uisibilem expositum & publicum
Non tantum hominibus sed etiam pe
putauerunt: Sed catholicae eccle¬
siae recta fides in probat tale com¬

Expanded text:
uod modo audivimus et intenti accepimus, cum sanctum Evangelium legeretur, non dubito quod omnes etiam intelligere conati sumus: et quisque nostrum de re tam magna quae lecta est, pro suo modulo cepit quod potuit; et posito pane verbi, nemo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum intellexerit. Tamen etiamgat; toleret ministerium nostrum, quousque, si possimus, illo adjuvante tractando faciamus ut vel omnes vel multi intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent oculos nisi in sola carne, mirantur qto, Ego sum lux mundi. Et forte non desit casu peragit diem? Non enim defuerunt haeretici qui ista senserunt. Manichaei solem istum oculis carnis visibilem expositum et publicum non tantum hominibus, sed etiam pecum esse putaverunt. Sed catholicae Ecclesiae recta fides improbat tale com