comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minũ in ierłm. ut adu̾sarios suos instar
stipule atq lignoꝵ egrediens ab ierłm
flãma consumat. Alius hoc qͦd dicit᷑
in dic illa abiciet uir ydola argenti sin
& reliqua sic interp̃tat᷑: ut post redi¬
tum de captiuitate babylome usq ad
aduentũ xp̃i nunqͣm filios isrł ydola
coluisse testat᷑. Assyriũ quoꝙ in p̃sen¬
ti loco significari non abangelo sed a
medis esse suꝑandũ: qͦd uetustissimũ
& qͦndã potens regnũ post offensam
dñi deletũ sit: inctoribq seruierit. Na¬
⁊arei locũ istũ sic intelligunt. O filii isrł
qui consilio pessimo dei filiũ denega¬
stis: reuertimini ad cũ ad apłos cius.
Si em̃ hoc feceritis: omĩa abicietis ydo¬
la. quȩ uobis prius fuerant in peccatũ.
& cedet uobis diabolus ñ ur̃is uiribus
sed miscd̾ia dei. & iuuenes eiꝰ qui qͦndã
ꝓ illo pugnaũant ert̃ eccłiȩ uectigales.
om̃isq fortitudo & petra illiꝰ ꝑtͣnsibit.

Expanded text:
minum in Jerusalem, ut adversarios suos instar minum in Jerusalem, ut adversarios suos instar stipulae atque lignorum egrediens de Jerusalem flamma consumat. Alius hoc quod dicitur: In die illa abjiciet vir idola argenti sui, et reliqua, sic interpretatur, ut post reditum de captivitate Babylonia usque ad adventum Christi, numquam filios Israel idola coluisse testetur. Assyrium quoque in praesenti loco significari, non ab Angelo, sed a Medis esse superandum, quod vetustissimum et quondam potens regnum, post offensam Domini deletum sit, victoribusque servierit. Nazaraei locum istum sic intelligunt: O filii Israel, qui consilio pessimo Dei filium denegastis, revertimini ad eum et ad Apostolos ejus. Si enim hoc feceritis, omnia abjicietis idola quae vobis prius fuerant in peccatum, et cadet vobis diabolus, non vestris viribus, sed misericordia Dei: et juvenes ejus qui quondam pro illo pugnaverant, erunt Ecclesiae vectigales, omnisque fortitudo et petra illius pertransibit:
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc dicit dñs. Beatus qui habet insyo
semen: & domesticos in ierłm. Pugnan¬
de dño suꝑ montẽ syon contͣ aduersa¬
nos eius. & ꝓtegente eam instar auiũ.
conũtimini o filii isrł: siue ut simma¬
chis tͣnstulit. agite penitentiã. qui ꝓ¬
fundo consilio atꝙ peccato adño recessistiᷤ.
Si enĩ hoc feceritis abicientes ydola aurea
cuius metu nunc fugitis. ñ gladio homi¬
nũ nec exercitus robore: sed dei potentia.
Significat angłm autẽ a qͦcentũ octoginta
qͥnq milia assyrioꝵ una nocte deleta st̃.¬
Tunc ipse quoq rex assyriꝰ fugiet non
homimũ gladiũ s itãder. ita ut iuueneᷤ
illiꝰ atq robusti uectigales fiant medis.
de quib supͣ contra babylonẽ dr᷑. Ecce
ego suscitabo uobis medos & fortitudo
assyrii dñi tertore tͣnsibit atq p̃teriet:
om̃sꝙ pͥncipes illius ꝑtremiscent. Dix̃
enĩ dñs atꝙ pollicitꝰ est. Cuiꝰ dixisse: fe¬
cisse est. Et qui habet ignẽ insyon & ca¬

Expanded text:
abet in Sion semen, et domesticos in Jerusalem. Pugnante Domino super montem Sion contra adversarios ejus, et protegente eam instar avium: Convertimini, o filii Israel; sive ut Symmachus transtulit: Agite poenitentiam, qui profundo consilio atque peccato a Domino recessistis. Si enim hoc feceritis, abjicientes idola aurea cujus metu nunc fugitis, non gladio hominum, nec exercitus robore, sed Dei potentia. Significat autem Angelum, a quo centum octoginta quinque millia Assyriorum una nocte deleta sunt. Ipse quoque rex Assyrius fugiet non hominum gladium, sed iram Dei: ita ut juvenes illius atque robusti, vectigales fiant Medis, de quibus supra contra Babylonem dicitur: Ecce ego suscitabo vobis Medos. Et fortitudo Assyrii Domini terrore transibit 425 atque praeteriet, omnesque principes illius pertremiscent. Dixit enim Dominus atque pollicitus est, cujus dixisse, fecisse est: et qui habet ignem in Sion, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
aures suas ad audiendũ dabunt. & cor
infirmoꝵ attendat auditur: & lingue
balbutientiũ cito discent loqui pacen
& nequaquã dicent stulto ut pͥncepsst
nec ultra dicent ministri tui tace. fan¬
us enim fatua loquetur. & cor eiꝰ uaru¬
uel uana intelliget. ad ꝑficiendã iniqui¬
tatem & loquendũ dñm errorẽ: ut dis¬
ꝑdat animas esurientes. & amias sit¬
entes uacuas faciat. Consiliũ enĩ pessi¬
moꝵ iniqua cogitauit. interficere hu¬
miles sermonib iniquis. & dissipare ut¬
ba humiliũ iniudicio. Pĩ autẽ sapien¬
tiam cogitarunt: & hoc consiliũ ꝑma¬
net. Iuxta lex interp̃tes qui dixert̃. ecce
enĩ rex iustus regnabit. & pͥncipes cũ¬

Expanded text:
aures suas ad audiendum dabunt, et cor aures suas ad audiendum dabunt, et cor infirmorum attendet auditui: et linguae balbutientium cito discent loqui pacem: et nequaquam dicent stulto ut princeps sit, nec ultra dicent ministri tui, tace. Fatuus enim fatua loquetur, et cor ejus vana intelliget ad perficiendam iniquitatem, et loquendum ad Dominum errorem, ut dispergat animas esurientes, et animas sitientes vacuas faciat. Consilium enim pessimorum iniqua cogitabit: interficere humiles sermonibus iniquis, et dissipare verba humilium in judicio. Pii autem sapientiam cogitarunt, et hoc consilium permanet. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Ecce enim rex justus regnabit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓminentis in terra deserta. Hlon cali¬
gabunt oculi uidentiũ: & aures audi¬
entiũ diligenter auscultabunt. Et cor
stultoꝵ inteliget scientiã: ce lingua
balboꝵ uelociter loquetur & plene.
Non uocabit᷑ ultra his qui insipiens
est princeps: neq fraudulentus appe¬
labitur magnus. Fatuus enim fatualo¬
quet᷑. & cor eiꝰ faciet imquitatẽ: ut pig
simulationẽ. & loquatur ad dñm ftau¬
dulenter: & uacuã faciat animã esu¬
rientis. & potũ sitienti auferat. frauon¬
lenti uasa pessima sunt: ipse enĩ cog¬
tationes concinnauit ad ꝑdendos its
in sermone mendacii. cum loquereu
pauꝑ iudiciũ. Princeps uͦ ea quȩ digo
sunt principe cogitabit: & ipse suꝑ du¬
ces stabit. lxx. Ecce enim tex iustus reg¬
nabit: & pͥncipes cum iudicio p̃erunt.
Et erit homo occultans sermones suos.
& abscondet᷑ quasi ab aqua quȩ fertur
& apparebit in syon sicut fluuius cu¬
rens inclitus interra sitienti. Et nequi¬
quã erunt confidentes in hominib ses

Expanded text:
minentis in terra deserta. Non caligabunt oculi videntium, et aures audientium diligenter auscultabunt. Et cor stultorum intelliget scientiam, et lingua balborum velociter loquetur et plane. Non vocabitur ultra is qui insipiens est, princeps: neque fraudulentus appellabitur magnus. Fatuus enim fatua loquetur, et cor ejus faciet iniquitatem, ut perficiat simulationem, et loquatur ad Dominum fraudulenter, et vacuefaciat animam esurientis, et potum sitienti auferat. Fraudulenti vasa pessima sunt: ipse enim cogitationes concinnavit ad perdendos mites in sermone mendacii: cum loqueretur pauper judicium. Princeps vero ea quae digna sunt principe cogitabit, et ipse super duces stabit. LXX: Ecce enim rex justus regnabit, et principes cum judicio praeerunt. Et erit homo occultans sermones suos, et abscondetur quasi ab aqua quae fertur: et apparebit in Sion, sicut fluvius currens, inclytus in terra sitienti, et nequaquam erunt confidentes in hominibus: sed
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ habet in homine. & firmat carnem
brachii sui. & a dño recessit cor eiꝰ: & erit
quasi agri mirice indeserto. que non ui¬
debit cum uenerint bona. Et in alio loco
scriptũ est. Uana salus hominis: siue ut
meliꝰ habetur in hebreo. in homine. Cũꝙ
dñs manũ suã extenderit ad pumendũ
uel declinauerit. sub metaphora aur¬
ge & frenos equoꝵ currentiũ relara¬
rit: corruet auxiliator egyptiꝰ. & si
mus intelligere & suꝑ his qui ꝑsecutiors
temꝑe & tribulationis atq angustiȩ non
confidunt in dño. sed iegyptiorũ idet
scłariũ hominũ auxilio: nescientes aba¬
ham ꝑiclitatũ in egypto. & dei pͦpłm
luto & laterib milla regione seruise
quȩ spiritaliter appellatur fornax fer.¬

Expanded text:
m brachii sui, et a Domino recessit cor ejus. Et erit quasi myrice in deserto, quae non videbit cum venerint bona . Et in alio loco scriptum est. Vana salus hominis , sive, ut melius habetur in Hebraeo, in homine. Cumque Dominus manum suam extenderit ad puniendum, vel declinaverit, sub metaphora aurigae, et frenos equorum currentium relaxarit, corruet auxiliator Aegyptius, umus intelligere et super his qui persecutionis tempore et tribulationis atque angustiae non confidunt in Domino, sed in Aegyptiorum, id est, saecularium hominum auxilio; nescientes Abraham periclitatum in Aegypto, et Dei populum luto et lateribus in illa regione servisse, quae spirit
Abbreviated transcription (Latin):
uolui congregare filios tuos sicut gal¬
lna congregat pullos sub alas suas.
& noliusti. Et indeuteromio dr᷑ de do¬
mino. Expandit alas suas & suscepit
eos: & portauit eos in humeris suis. Cos¬
uertimini sicut in ꝓfundũ recesseratis.
filii ifrł. N die enim illa abiciet uir
ydola argenti sui. & ydola auri sui. q̃
fecerunt uobis manꝰ ur̃e in peccatum:¬
& cadet assur in gladio non uiri. &
gladiꝰ non hominis uorabit eũ. Et fu¬
giet non a facie gladii. & iuuenes enis
uestigales erunt. & fortitudo eius a ter¬
rore transibit & pauebunt fugientes
pͥncipes cius: dixit dñs cinꝰ ignis est in
syon. & caminus eiꝰ in ierłm.lxx. Cũ¬

Expanded text:
volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos suos sub alas suas, et noluisti? Et in Deuteronomio dicitur de Domino: Expandit alas suas, et suscepit eos, et portavit eos in humeris suis . Conuertimini, sicut in profundum recesseratis, filii Israhel. in die enim illa abiciet uir idola argenti sui et idola auri sui, quae fecerunt uobis manus uestrae in peccatumet cadet Assur in gladio non viri et gladius non hominis vorabit eum et fugiet non a facie gladii et iuvenes eius vectigales erunt et fortitudo eius a terrore transibit et pavebunt fugientes principes eius dixit Dominus cuius ignis est in Sion et caminus eius in
Abbreviated transcription (Latin):
siens aꝙ saluabit. Pro tͣnseunte in he¬
btaico phase intrib p̾ter lxx interp̾ti¬
bus ñpe dancuĩ ponit᷑. Ex quo mani¬
festum est pascha hoc est phase dñi. ñ
passionẽ significare: sed tͣnsitũ. Qd̃ aut̃
añs insimilitudinẽ auiũ ꝓtector fuerit
suꝑ ierłm: in eungłio ipse testatur.¬

Expanded text:
siens, atque salvabit. Pro transeunte, in Hesiens, atque salvabit. Pro transeunte, in Hebraico PHASE: in tribus, praeter LXX, interpretibus ὑπερβαίνων ponitur. Ex quo manifestum est, Pascha, hoc est, Phase Domini, non passionem significare, sed transitum. Quod autem Dominus in similitudinem avium protector fuerit super Jerusalem, in Evangelio ipse testatur
Abbreviated transcription (Latin):
collem eiꝰ. sicut aues uolantes sic ꝓteget
dñs exercituũ ierłm ꝓtegens & liberans
tͣnsiens. & saluans. In manifestis unan
ponimꝰ editionẽ : maxime ubi nulla
diu̾sitas sensuũ est. Cesis in egypto ista¬
helitis & ȩgyptiis: in quoꝵ auxilio co¬
nante captiui: & ꝑ duas similitudines
dñi qui se fore ad iutorẽ ꝓmiserat su¬
titudo monstrabit᷑. Sicut leo & catuł
leonis esuriens. si cernat ouiuĩ gregẽ
nulla pastoꝵ uoce terret᷑. & multitu¬
dinẽ conscius uiriũ suarũ despicit:
sic dñs exercituũ p̃liabit᷑. non contra
montem syon & collẽ eius. s suꝑ mos¬
tem syon. contra adu̾sarios illiꝰ. Dica¬
mus & aliã comparationẽ. Quomodo
aues ut defendant fȩcus suos nidos
suꝑuolant. & siue serpentẽ siue ho¬
minem inderint. auesq alias ad pul¬
los suos acced̾e oblite in becillitatis. ro¬
stro pugnant & unguib. dolorẽq pec¬
toris garrula uoce congeminant: sic do¬
minus ꝓteget ierłm. & lib̾abit eã tran¬

Expanded text:
collem ejus. Sicut aves volantes, sic proteget Dominus exercituum Jerusalem, protegens et liberans, transiens et salvans. In manifestis unam ponimus editionem, maxime ubi nulla diversitas sensuum est. Caesis in Aegypto Israelitis et Aegyptiis, in quorum auxilio connante, captivi. Et per duas similitudines, Domini, qui se fore adjutorem promiserat, fortitudo monstratur. Sicut leo et catulus leonis esuriens, si cernat ovium gregem, nulla pastorum voce terretur, et multitudinem eorum conscius virium suarum despicit: sic Dominus exercituum praeliabitur, non contra montem Sion et collem ejus, super montem Sion contra adversarios illius. Dicamus et aliam comparationem: Quomodo aves ut defendant foetus suos, nidos supervolant, et sive serpentem, sive hominem viderint, avesque alias ad pullos suos accedere, oblitae imbecillitatis, rostro pugnant et unguibus, doloremque pectoris garrula voce congeminant: sic Dominus proteget Jerusalem, et liberabit eam tran
Abbreviated transcription (Latin):
mim: deus dñs & illuxit nobis. Et ipse
lo qͥt᷑ in euͣngelio. Ego ueni in nomine
patris mer: & ñ suscepistis me. Pulcteq
post multũ tempus uenire dr᷑. loq̃nte
humana impacientia usq quo dñe obli¬
uisceris me infinẽ. quãdu auertes faci¬
em tuã ame: Ardens quoꝙ furor eiꝰ
uenit cũ gła: ut quẽ in humilitate cos¬
tempsimus. in maiestate timeamꝰ. Hoc
gelio. Ignẽ ueni mittere suꝑ terrã. & qͥd
uolo m̃si ut ardeat: Rursus malio psal¬
mo legitur. Uox dñi intercidentis flãmã
ignis: ut qͥcqͥd in mundo est. feni ligno¬
rum & stipulȩ. sapiens flãma consu¬
mat̃. Unde & ds̃ ignis dr᷑ eẽ. consumeis.
Quodq infert᷑ ira furoris eiꝰ quasi ignis
deuorabit: pleriq nr̃oꝵ nra furoris dm̃
diabolũ interp̃tant᷑. cui tradim ad pu¬
niendũ: qui iuxta librũ damelis. com¬

Expanded text:
mini, Deus Dominus, et illuxit nobis . Et ipse mini, Deus Dominus, et illuxit nobis . Et ipse loquitur in Evangelio: Ego veni in nomine 419 Patris mei, et non suscepistis me . Pulchreque post multum tempus venire dicitur, loquente humana impatientia: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? quamdiu avertis faciem tuam a me ? Ardens quoque furor ejus venit cum gloria, ut quem in humilitate contempsimus, in majestate timeamus. Hocgelio : Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat! Rursus in alio psalmo legitur: Vox Domini intercidentis flammam ignis , ut quidquid in muodo est foeni, lignorum, et stipulae, rapiens flamma consumat. Unde et Deus ignis dicitur esse consumens . Quodque infertur: Ira furoris ejus quasi ignis devorabit, plerique nostrorum iram furoris Domini diabolum interpretantur, cui tradimur ad puniendum, qui juxta librum Samuelis
Abbreviated transcription (Latin):
collũ usq ꝑuen̾it: sic iudiciũ dei nemi¬
nem impunitũ abire patiet᷑. Cũ autẽ
frenũ qͦd in maxillis erat omniũ gen¬
tiũ cum subditis ei gentib ꝑdiderit.
& ad nichili deduxerit: tunc uobis in¬
quit scĩs qui meis nissionib obeditis
erit canticũ sicut uox scĩficate sollẽp¬
nitatis qͣndo egressi estis de egypto. & in
sollẽpnitate pasc̾e̾ nigũ seruitutis egyp¬
tiȩ ꝓiecistis dicentes in mari rubro pha¬
raone submerso. cantemꝰ dño głose enĩ
magnificatus est & cordis tantaleticia
ut iitemini eos qui ad templũ pͥmi¬
tiua portantes & in dei torcularia de¬
ferentes muera. ꝑgunt cum tibiis. &¬
cordis gaudia carmine demonstrantes.
Dȩc iuxta hebraicũ: breui sermone ꝑ¬
strinxi. Inutraq autẽ editione notandũ
est qͦd non dñs sed nom̃ dm̃ post mul¬
tũ tempus adueniat. De quo in psalmiᷤᷤ
dicit᷑. Benedictus qui uenit in nomine do¬

Expanded text:
collum usque pervenerit: sic judicium Dei nemicollum usque pervenerit: sic judicium Dei neminem impunitum abire patietur. Cum autem frenum, quod in maxillis erat omnium gentium, cum subditis ei gentibus perdiderit, et ad nihili deduxerit: tunc vobis, inquit, sanctis, qui meis jussionibus obeditis, erit canticum, sicut nox sanctificatae solemnitatis, quando egressi estis de Aegypto, et in solemnitate Paschae jugum servitutis Aegyptiae projecistis, dicentes in mari Rubro Pharaone submerso: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est : et cordis tanta laetitia, ut imitemini eos qui ad templum primitiva portantes, et in Dei torcularia deferentes munera, pergunt cum tibiis, cordis gaudia carmine demonstrantes. Haec juxta Hebraicum brevi sermone perstrinxi. In utraque autem editione annotandum est, quod non Dominus, sed nomen Domini post multum tempus adveniat, de quo in Psalmis dicitur: Benedictus qui venit in nomine Do
Abbreviated transcription (Latin):
tib uerbo dei. inconsũmationẽ mun¬
di beatitudinẽ pollicet᷑. qͣndo ꝑ om̃s
montes & colles current aqͣrũ flumina
& inter fectis multis cadent turres. lu¬
na qͦq & sol cdariꝰ lum̃ accipient: qͣn¬
do uulnꝰ pͦpłi sui dñs ligau̾it atꝙ sana¬
ri temporib qui captiuitatem populi
relaxauit interra udea expleta conten¬
dant. Quia gͥ bonis & obedientib pre¬
mia repmissa sunt: nc̃ econtrario ma¬
lis & contẽptorib supplicia nuntiant᷑.
qͦd dñs impleat cogitationẽ suã. & ad
puniendos longo post tempore ueni¬
at peccatores. & incunctos sententiam
ꝓferat. sp̃uq oris sui int̾ficiat impiũ.
quẽ frenũ appellat fuisse p̾płoꝵ. Nũ
quo sub iectos regeret: s quo subditos
sibi traheret ad rumã. Ponit quoq si¬
militudinẽ torrentis usq ad collũ inun¬
dantis: ut finẽ omniũ uenisse testetur.
Sicut enĩ torrens suffocat eũ ad cuius

Expanded text:
tibus verbo Dei, in consummatione muntibus verbo Dei, in consummatione mundi beatitudinem pollicetur, quando per omnes montes et colles current aquarum flumina, et interfectis multis, cadent turres. Luna quoque et sol clarius lumen accipient, quando vulnus populi sui Dominus alligaverit atque sanari temporibus, qui captivitatem populi relaxavit, in terra Judaea expleta contendant. Quia igitur bonis et obedientibus praemia repromissa sunt, nunc econtrario malis et contemptoribus supplicia nuntiantur, quod Dominus impleat cogitationem suam, et ad puniendos longo post tempore veniat peccatores, et in cunctos sententiam proferat, spirituque oris sui interficiat impium, quem frenum appellat fuisse populorum: non quo subjectos regeret, sed quo subditos sibi traheret ad ruinam. Ponit quoque similitudinem torrentis usque ad collum inundantis, ut finem omnium venisse testetur. Sicut enim torrens suffocat eum, ad cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uox scĩficate sollemnitatis: & le¬
ticia cordis sicut qui ꝑgit cũ tibra. ut
intret in montẽ dñi. ad fortem ifrahel.
lxx. Ecce nom̃ dñi uenit post tempꝰ
multũ ardens furor cũ gła eloqͥum la¬
bioꝵ eiꝰ eloqͥum ire plenũ. & ira furo¬
ris sicut ignis deuorabit. & sp̃c eius
sicut aqua in ualle trahens ueniet
usq ad collũ: & diuidit᷑ ut turbet gs̃
suꝑ errore uano. & abiciet᷑ error & as¬
sumet eos in conspectu eoꝵ. Nunqͥd
semꝑ oportet uos letari & ingredi in
scã mea iugiter quasi festa celebranteᷤᷤ
atq gaudentes. ut ingrediamim cum
tibia ad montẽ dñi ad dm̃ isrł: Di¬
camus pͥmũ iuxta hebraicũ pendent
ex suꝑiorib quȩ dicunt᷑. Corripuerat
sermo ꝓpħicus eos qui contẽpto auxi¬
lio dei ꝓpter baby lonioꝵ metũ ad
egyptios confugiebant. & cõminatus¬
est descendentib ibi eos ẽẽ. morituroᷤ.
ez dra & nermia. in ierłm habitaturos
esse ꝓmittit: sed maiorẽ cunctis creden¬

Expanded text:
solemnitatis, et laetitia cordis, sicut qui pergit cum tibia, ut intret in montem Domini ad fortem Israel. LXX: Ecce nomen Domini venit post tempus multum: ardens furor cum gloria, eloquium labiorum ejus, eloquium irae plenum, et ira furoris sicut ignis devorabit, et spiritus ejus sicut aqua in valle, trahens veniet usque ad collum, et dividetur ut conturbet gentes super errore vano, et abjicietur error, et assumet eos in conspectu eorum. Numquid semper oportet vos laetari et ingredi in sancta mea jugiter, quasi festa celebrantes atque gaudentes, ut ingrediamini cum tibia ad montem Domini ad Deum Israel? Dicamus primum juxta Hebraicum. Pendent ex superioribus, quae dicuntur. Corripuerat sermo propheticus eos, qui contempto auxilio Dei, propter Babyloniorum metum ad Aegyptios confugiebant, et est comminatus descendentibus, ibi eos esse morituros. Ezra, et Neemia in Jerusalem habitaturos esse promittit, sed majorem cunctis creden
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ eloquiũ ire plenũ: sp̃c quoq eiꝰ qͣsi
aqua in ualle trahens ueniet usꝙ ad
collũ: & supplicia suꝑ peccatores faciet
redundare. Quid uidetur ꝓ qualitate
meritoꝵ ut pdat atꝙ conturbet gͣs
quas uanus error. seduxerat. & se intel¬
ligant supplantatas. Unde ad huiusce¬
modi homines dr᷑ qui m mundi hunis
potentia p̃ualebant. & suo delectabat
errore: non eos semꝑ hoc. c̃ẽ. facturos
Precipueq locũ istũ. & cunctã coni¬
nentiam capituli. aduersus hereticos
& omĩa dogmata quȩ sunt contraria
ueritati dicta: quidã nr̃oꝵ putant si
cũ iudicii tempus aduen̾it nequaquan
ingrediant᷑ scã eiꝰ & montẽ id÷ eccłian
dñi. nec sub religionis nomine dnuitad
congregent ab utant᷑ꝙ luxuria. qͣsi dni
festa celebrantes. Iudei de gog & magos
gentib qͣs putant ab aquilone uent᷑as.
id÷ de scithiȩ partib hec intelligunt.
suꝑ quil ezechiel plenus loquitur.
Et auditã faciet dñs głam uocis ens.

Expanded text:
 quoque ejus quasi aqua in valle, trahens veniet usque ad collum, ut supplicia super peccatores faciat redundare. Qui dividetur pro qualitate meritorum, ut perdat atque conturbet gentes, quas vanus error seduxerat, et se intelligant supplantatas. Unde ad hujuscemodi homines dicitur, qui in mundi hujus potentia praevalebant, et suo delectabantur errore, non eos semper hoc esse facturos. Praecipueque locum istum et totam continentiam capituli adversus haereticos et omnia dogmata, quae sunt contraria veritati, dicta quidam nostrorum putant, quod cum judicii tempus advenerit, nequaquam ingrediantur sancta ejus et montem, id est ni: ne sub religionis nomine divitias congregent, abutanturque luxuria, quasi Domini festa celebrantes. Judaei de Gog et Magog gentibus, quas putant ab Aquilone venturas, id est, de Scythiae partibus, haec intelligunt, 420 super quibus Ezechiel plenius loquitur . Et auditam faciet Dominus gloriam vocis ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
donosor rege babylomio. tam istł quã¬
egyptii.tam ꝑfugi quã auxiliatorespa¬
riter trucident᷑. De quo iheremias ple¬
nssime loquit᷑. Ut ergo his qui descen¬
dunt inȩgyptũ. & chaldeoꝵ metu dm̃
p̃cepta contẽpnunt: sꝑantes in ydola¬
triis qui dei cultũ hab̾e se iactant. & in
equoꝵ auxilio confidentes. nesciunt sc̃p¬
tum. fallax equus in salutẽ habentꝙ¬
& equitib nec recordant᷑ illiꝰ cantici.
equũ & ascensorẽ deiecit in mare. & non
sunt confisi suꝑ sc̃m isrł qui manentib
in terra iudeȩ suũ ꝑ iheremiã polliceba¬
tur auxiliũ. Et dñm non reqͥsiert̃. Non
quo ñ requisierint: sed quo reqͥsiti u̾ba
contẽpserint. Unde & de malis sacerdo¬
tib dicit᷑. Qui deuorant plebẽ meã: do¬
minũ non inuocauert̃. Ipse autẽ sapi¬
ens id⁊ dñs adduxit malũ suꝑ eos &¬

Expanded text:
donosor rege Babylonio, tam Israel quam Adonosor rege Babylonio, tam Israel quam Aegyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur . Vae ergo his qui descendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum metu, Domini praecepta contemnunt, sperantes in idololatris, qui Dei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: Fallax equus in salutem ; habent equitibus; nec recordantur illius Cantici: Equum et ascensorem dejecit in mare . Et non sunt confisi super Sanctum Israel, qui manentibus in terra Judaeae, suum per Jeremiam pollicebatur auxilium. Et Dominum non requisierunt; non quo non requisierint; sed quo requisiti verba contempserint. Unde et de malis sacerdotibus dicitur: Qui devorant plebem meam, Dominum non invocaverunt . Ipse autem sapiens, id es
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens adduxit malũ. & uerba sua
non abstulit: & consurget contra do¬
mũ pessimoꝵ. & contra auxiliũ oꝑan¬
tiũ iniqͥtatẽ. Egyptus homo & ñ ds̃.
& equi eoꝵ caro & non sp̃c: & dñs inclina¬
uit manũ suã & corruet auxiliator. &
cadet cui p̃stat᷑ auxiliũ. simulq om̃s
consument᷑. Post onus iumentoꝵ au¬
stri & eos qui portabant megyptum
diuitias suas ad pͦpłm qui eis ꝓdesse non
poterat qui sꝑabant auxiliũ inforti¬
tudine pharaonis. & habebant fidu¬
ciam in umbra egypti. sub specie re-¬
uersionis in ierłm. & captiuitatis laxan¬
de subcyro de consũmatione scłi & de
ꝑfecta iustoꝵ beatitudine sermo pro¬
pheticus nuntiarat: tunc reu̾titur ad
eosdem. ad qͦs supͣlocutus fuerat ne
descenderent megyptũ. Et hoc inter pre¬
sentẽ locũ est & preteritũ: qͦd ibi p̃cipi¬
tur tribui iudȩ. ne descendat in egyp.¬
tum: bic qͥa contẽpto imꝑio dñi des¬
censuri sint ꝓphetat᷑. Et qͦd a nabucho¬

Expanded text:
sapiens adduxit malum et verba sua non abstulit et consurget contra domum pessimorum et contra auxilium operantium iniquitatem Aegyptus homo et non deus et equi eorum caro et non spiritus et Dominus inclinabit manum suam et corruet auxiliator et cadet consumentur. Post onus jumentorum Austri, et eos qui portabant in Aegyptum divitias suas ad populum, qui eis prodesse non poterat, qui sperabant auxilium 422 in fortitudine Pharaonis, et habebant fiduciam in umbra Aegypti, sub specie reversionis in Jerusalem, et captivitatis laxandae sub Cyro, de consummatione saeculi, et de perfecta justorum beatitudine sermo propheticus nuntiarat: nunc revertitur ad eosdem, ad quos supra locutus fuerat ne descenderent in Aegyptum. Et hoc inter praesentem locum est et praeteritum, quod ibi praecipitur tribui Judae, ne descendant in Aegyptum; hic quia contempto imperio Domini, descensuri sint, prophetatur: et quod a Nabucho
Abbreviated transcription (Latin):
diam in hoc uolumine finiturũ esse
me crelã. Quod si te orante cõpleuero:
arripienda erunt & reliqua. quȩ a qͣr¬
todecimo erechielis anno habebunt
initium. Icce nom̃ dñi uenit delon¬
ꝯe ardens furor eiꝰ: & grauis ad portan¬
dum. Labia eiꝰ repleta sunt indigna¬
tione: & lingua eiꝰ quasi ignis deuorais.¬

Expanded text:
diam in hoc volumine finiturum esse diam in hoc volumine finiturum esse me credam. Quod si, te orante, complevero, arripienda erunt et reliqua, quae a quartodecimo Ezechiae regis anno habebunt initio. 417 Ecce nomen Domini venit de longe: ardens furor ejus et gravis ad portandum. Labia ejus repleta sunt indignatione, et lingua ejus quasi ignis de
Abbreviated transcription (Latin):
ecioyus liser que
nunc habemus i
manib nono &un¬
decimo minor erit
ezechiȩ regis hystoria quȩ nec iungi
cũ precedentib pot̾̃it. ꝓꝑter enorinem
uoluminis magnitudinem: nec diumit
gestoꝵ continentiã. Itaq ut uoluisti
uirgo xp̃i eustochiũ. & ut incõmue
placuit. sic & suꝑiores ante dictaui. &
hc̃ & reliq̾s si xp̃c annuerit dictaboli¬
bros: ut ꝓph̾ias sibi copulem. nec tas
inter se lacerẽ atq discerpã. in alteriꝰ
finẽ & alteriꝰ pͥncipiũ. Audio p̃terea
scorpiũ mutũ ammal & uenenatum.
suꝑ responsionẽ qͦndã cõmentarioli
mei indan: helem ꝓph̾am nescio quid
musitare immo ferire conari in suo
cantilenȩ. necdũ mͥ ꝓdite sunt: & icci¬
co dilata responsio est magisq obedi
studio me ꝑlitteras cogit. expleto ysa¬
ia dsire ad crechiel: cum ego & etatis
&e corporis inbecillitate confectus. no¬
casuos penuria qui me possent suis
ministeris adiuuare in eodem adhuc
luto hesitem. & uix partẽ ysaiȩ me¬

Expanded text:
ecimus Liber, quem nunc habemus in manibus, nono et undecimo minor erit Ezechiae regis historia, quae nec jungi cum praecedentibus poterit, propter enormem volumigestorum continentiam. Itaque ut voluisti, virgo Christi Eustochium, et ut in commune placuit, sicut et superiores ante dictavi, et hunc et reliquos, si Christus annuerit, dictabo libros: ut prophetias sibi copulem, nec eas inter se lacerem atque discerpam, in alterius finem, et alterius principium. Audio praeterea scorpium, mutum animal et venenatum, super responsione quondam Commentarioli mei in Danielem prophetam, nescio quid mussitare, immo ferire conari in suo cantilenae necdum mihi proditae sunt, et idcirco dilata responsio: magisque obediestudio me per litteras cogit, expleto Isaia, transire ad Ezechiel, cum ego et aetatis et corporis imbecillitate confectus, notariorumque penuria, qui me possent suis ministeriis adjuvare, in eodem adhuc luto haesitem, et vix partem Isaiae me
Abbreviated transcription (Latin):
qin inegyptũ descendebant: nunc alde
eus uaticinationis ȩxordiũ est de aduentu
bit iuste. non accipiens ꝑsonã iniudicio:
& pͥncipes illnus cum uentate p̃erunt.
causas non homines consid̾antes. Et qui¬
cĩq sub eiꝰ umbraculo fuerit. sic tutus
erit intribulationib & angustiis & in
mundi istius tempestate: quomͦ qͥ uentũ
& turbinẽ fugiens se tuto abscondit lo¬
co. Et qui purissimos fontes muenit in
deserto: & qui inuehementi estu solis
ardore cuncta torrente sub ꝓminenti
saxo requieuerit. Ubi nos diximꝰ sicut

Expanded text:
qui in Aegyptum descendebant: nunc alterius vaticinationis exordium est, de adventu bit juste: non accipiens personam in judicio, et principes illius cum veritate praeerunt, causas, non homines considerantes. Et quicumque sub ejus umbraculo fuerit, sic tutus erit in tribulationibus et angustiis, et in mundi istius tempestate, quomodo qui ventum et turbinem fugiens, se tuto abscondit loco; et qui purissimos fontes invenit in deserto; et qui in vehementi aestu solis ardore cuncta torrente, sub prominenti saxo requieverit. Ubi nos diximus: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃s impios. cũ gaudio omĩum ds̃ ex¬
pugnabit. Ab heri quippe et apret̾ito cem¬
pore p̃parata est arege dño tophech. id est
lata et spatiosa gehenna: que eos eternis
urat ardorib Nutrim̃tum eius et fomes
ignis est. et ligna multa: id est flamma ꝑpe¬
tua. et supplicia peccatorũ. Et qm̃ sic̃ de
camino et fornace ignis ardentis. ꝓphe¬
ticus sermo p̃chixerat: seruat methaforam
ut flatu & sp̃u ac uoluntate dñ hanc suc¬
cendi sciamus. mixto sulphure qͦd flãmas
excitat. ut sentiat acriora torm̃ta. Porro
rii plaga cum ꝑcusserit eos. & erit enin
circuitu unde fuetat ei spes auxilii in qͦ
confidebant. ipsi cũ tympanis & cytha¬
ra pugnabunt adu̾sum eũ ex cõmuta¬
tione: illud significat qͦd aduersum dia¬
bolũ consurgant qui ei qͦndã subditi
fuerant. & cum gaudio atq leticra di¬
micent contͣ eum. ex cõmutatione sub¬
dita. dũ intelligentes errorẽ suũ destru¬

Expanded text:
et omnes impios cum gaudio omnium Dominus exet omnes impios cum gaudio omnium Dominus expugnabit. Ab heri quippe et a praeterito tempore praeparata est a rege Domino Trophet , id est lata et spatiosa gehenna, quae eos aeternis urat ardoribus. Nutrimentum ejus et fomes ignis est, et ligna multa, id est flamma tua et supplicia peccatorum. Et quoniam sicut de camino et fornace ignis ardentis, propheticus sermo praedixerat, servat metaphoram, ut flatu et spiritu ac voluntate Domini hanc succendi sciamus, mixto sulphure, quod flammas, excitat, ut faciat acriora tormenta. Porrorii plaga, cum percusserit eos, et erit ei in circuitu unde fuerat et spes auxilii, in quo confidebat: ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt adversum eum ex commutatione, illud significat, quod adversum diabolum consurgant, qui ei quondam subditi fuerant, et cum gaudio atque laetitia dimicent contra eum ex commutatione subita: dum intelligentes errorem suum, destru
Abbreviated transcription (Latin):
titudo brachii illiꝰ cunctis pauebit: qͣndo
retributionis tempꝰ aduenerit. flãme &
turbinis grandinisq magnitudine & poz¬
dere lapidũ deferet᷑. suꝑ quo ezechiel in
ꝓphetia ut diximꝰ gog et magog pleno
sermone describit. Ad uocis eiꝰ imꝑium
pauebit assur. uirga ꝑcussus: om̃is impiꝰ.
om̃is imitator gentis mnimice. Non quo
indie iudicii solus sit feriendus assyrius:¬
s quo ꝑassytiũ diabolũ intelligamꝰ. Deniq
sequit᷑. Et erit cransitꝰ uirge frndatꝰ: quã
requiescere faciet dñs suꝑ eum. Et est sensꝰ
equaqͣm eũ uirga ꝑcutiet: et eam rursꝰ
leuabit. aut more cedentiũ finem faciet
uerbandi: s quasi frndatam et alta radice
defixam. in penis eius faciet ꝑmanere. Qd̃
siita intelligit᷑ ubi erit penitentia dia¬
boli p̃sertim cũ dicat᷑ peccatorib te m ignẽ
et̃num quẽ preꝑauit ds̃ diabolo et angłis
p̃cipus expugnabit eos: demones uidelic&e

Expanded text:
titudo brachii illius cunctis patebit, quando titudo brachii illius cunctis patebit, quando retributionis tempus advenerit, flammae et turbinis, grandinisque magnitudine, et pondere lapidum deseretur. Super quo Ezechiel in prophetia, ut diximus, Gog et Magog, pleno sermone scribit . Ad vocis ejus imperium pavebit Assur virga percussus. Omnis impius, omniin die judicii solus sit feriendus Assyriusbolum intelligamus. Denique sequitur: Et erit transitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum. Et est sensus: Nequaquam eum virga percutiet, et eam rursus levabit, ac more caedentium finem faciet verberandi; sed quasi fundatam et alta radice defixam, in poenis ejus 421 faciet permanere. Quod si ita intelligitur, ubi erit poenitentia diaboli: praesertim cum dicatur peccatoribus: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis praecipuis expugnabit eos, daemones videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ. iudicia domini recta iust ificata in
semet ipsa: desiderabilia suꝑ aurum et
lapidem p̃ciosum multum. Ex quo pa-¬
lam ẽ. illum lapidem cct̾̃is lapidibus com¬
parari. De quo supra in hoc eodem ꝓpħa
ex ꝑsona dĩ dicitur. ecce inmictam infun¬
damenta syon lapidem angularem la¬
pidem electum p̃ciosum: et qui credide¬
rit in eo non confundetur. Hunc lapi¬
dem reꝓbauerunt edificantes scribe
stolus petrus disputans ait. Nobis gͦ
honor qui credimus angulari et p̃cio¬
so electoq lapidi: incredulis autem et
lapis offensionis et petra scandali. Qui
et mactibus apłorum ad pͥncipem lo¬
qui sacerdotum. Iste ẽ. lapis electus p̃ci¬
ofus quem uos despexistis reꝓbantes:
qui factus ẽ. in cap. ut anguli. et duos
populos continet gentium et ifrł. Qui
edificauit ciuitatem cuiꝰ artifex et con¬
ditor deus ẽ. de qua et apłs scribit corm

Expanded text:
gimus: Judicia Domini recta: justificata in gimus: Judicia Domini recta: justificata in semetipsa, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum multum . Ex quo palam est, illud lapidem caeteris lapidibus comparari, de quo supra in hoc eodem Propheta ex persona Dei dicitur: Ecce immittam in fundamenta Sion lapidem angularem, lapidem electum, pretiosum: et qui crediderit in eo, non confundetur . Hunc lapidem reprobaverunt aedificantes , Scribstolus Petrus disputans ait: Nobis ergo honor qui credimus angulari et pretioso electoque lapidi. Incredulis autem est lapis offensionis et petra scandali . Qui et in Actibus Apostolorum ad principes loquitur sacerdotum: Iste est lapis electus, pretiosus, quem vos despexistis reprobantes ; qui factus est in caput anguli, et duos populos continet, gentium et Israel; qui aedificavit civitatem, cujus artifex et conditor Deus est: de qua e
Abbreviated transcription (Latin):
bimnis. que sit ista celestis ierłm cuinc̃
dicitur. ecce ego sternam ꝑordinem la¬
pides cuos. siue iuxta.lxx. ecce ego p̃pa
ut tota ciuitas sit plena carbunculis &
habeat fundam̃ta saphyrma. et ꝓpug¬
nacula iaspidem. fiue calcedonium.
et portas cristallinas siue aria tayhac
et murum in circuitu p̃ciosorum lapi¬
dum: om̃sq filii eius non habeant ma-¬
gistros homines s dm̃. et appellent᷑ disci¬
puli dĩ. et sit in ea pax ꝑpetua. et edifi¬
catio iusticie. Ex quo ꝑspicuum ẽ. sub
occasione iusticie qd uirtutis ẽ. nomen
etiam cet̾as uirtut es in edificationem
eccłe debere nos querere: nec iudaica de¬
liram̃ta sectari. Exponant enim quid sit
illud qd̾ in ꝓuerbiis de sapientia dicit᷑.
p̃ciosior ẽ. eunctis lapidis p̃ciosissimis.
Si enim xp̃c dĩ uirtus et dĩ sapientia est.
stultum ẽ. xp̃m inuisibilib lapidibus
comparari. Rursumq de iudiciis dĩ le-¬

Expanded text:
bimus: quae sit ista coelestis Jerusalem, cui nunc bimus: quae sit ista coelestis Jerusalem, cui nunc dicitur: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos: sive juxta LXX: Ecce ego praeput tota civitas sit plena carbunculis, et habeat fundamenta sapphirina, et propugnacula jaspidem, sive chalcedonium, et portas crystallinas, sive anaglyphas, et murum in circuitu pretiosorum lapidum: omnesque filii ejus non habeant magistros homines, sed Deum, et appellentur discipuli Dei; et sit in ea pax perpetua, et aedificatio justitiae. Ex quo perspicuum est, sub occasione justitiae, quod virtutis est netiam caeteras virtutes in aedificationem Ecclesiae debere nos quaerere: nec Judaica deliramenta sectari. Exponant enim quid sit illud quod in Proverbiis de sapientia dicitur: Pretiosior est cunctis lapidibus pretiosissimis . Si enim Christus Dei virtus et Dei sapientia est , stultum est Christum insensibilibus lapidibus comparari. Rursumque de judiciis Dei le
Abbreviated transcription (Latin):
los lapides. Primum iaspidem. scđm
saphirum. t̾cium calcedonium. quar¬
tum ⁊maragdum. qͥntum sardonicẽ.
octauum berillum. nonum topatiũ.
decimum chrisoprassum. undecimũ.
iacinctum. duodecimum amecistũ.
Qd legentes exclamamꝰ illud et dici¬
mus. O ꝓfundum sapientie et scien¬
tie dĩ. quam inscrutabilia nidiciaqꝰ
et inuestigabiles uie eius. Quiz ciuil
cognouit sensum dñi. aut quis cul¬
liarius eius fuit: Et iterum. Qu li¬
piens et incelliget hec. intelligalil
cognoscet ea: Respondeant amacoss
tantum occidentis lictere. et iumill
aunis exquisicos cibos gule ac luxu¬
rie p̃parantes qͦrum ds uent̾ ẽ. et gla
in confufione eorũ qui pꝰ scd̾m ingis¬
ria saluatoris aduentum sꝑant mip¬
tias et paruulos centum amorilll.
et entuincisionis imuriam. et uictima¬
rum sanguinem. et ꝑpetuum sabbatũ.
qui dicunt cum ifrł̃. in ꝑuersum modĩ.
manducemꝰ et bibamus cras enim regna¬

Expanded text:
los lapides, primum jaspidem, secundum los lapides, primum jaspidem, secundum sapphirum, tertium chalcedonium, quartum smaragdum, quintum sardonicem, octavum beryllum, nonum topazium, decimum chrysoprasum, undecimum hiacynthum, duodecimum amethystum; quod legentes, exclamamus illud, et dicimus: O profundum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Et iterum: Quis sapiens, et intelliget haec: intelligens, et cognoscet ea ? Respondeant amatores tantum occidentis litterae, et in mille annis exquisitos cibos gulae ac luxuriae praeparantes, quorum Deus venter est, et gloria in confusione eorum ; qui post secundum in gloria Salvatoris adventum, sperant nuptias, et parvulos centum annorum, et circumcisionis injuriam, et victimarum sanguinem, et perpetuum sabbatum: qui dicunt cum Israel in perversum modum: Manducemus et bibamus, cras enim regna
Abbreviated transcription (Latin):
in stibio lapides tuos. In similitudi¬
nem compte mulieris que oculos
pinguit stibio. ut pulcricudinem
significet ciuitatis. Et ubi nos iaspi¬
dem sequentes.lxx. diximus. in hebra¬
ico scriptum habet. enop cnop qd̾
solus syminachus Rapruaonio tran¬
stulit. Pro croes talli quoq in cuius
loco apud hebreos ecda legitur. sym¬
ramq gemmarum sensum sonat.
ꝓpħas nec sermonem dĩ. et tempesti¬
te conuulsam siue instabilem que mis¬
tos seculi turbines sustinuerat et me
uarios idolorum fluctuabat errore
que nullum habuit consolatorem. et
frustra omnẽ substantiam suam mine¬
agni. Habens lum̃ simile lapidis p̃a¬
si sicut iaspidis et cristalli et muru
magnum et portas duodecim scripta
nominib tribuum ifrł: quarũ tres
erant ab oriente et tres ab aquilone et
tres ab austro et cres ab occasu solis. mu¬
rusq fultus .xii. fundam̃tis. suiꝰ omns
edificatio ex lapide iaspide. et singula
fundam̃ta murorum habebant singu¬

Expanded text:
in stibio lapides tuos, in similitudiin stibio lapides tuos, in similitudinem comptae mulieris, quae oculos pingit stibio, ut pulchritudinem significet civitatis. Et ubi nos jaspidem, sequentes LXX, diximus, in Hebraico scriptum habet CHODCHOD , quod solus Symmachus χαλκηδόνιον transtulit. Pro crystallo quoque in cujus loco apud Hebraeos ECDA legitur, Symrumque gemmarum sensum sonat. Prophetas, nec sermonem Dei: et tempestate convulsam sive instabilem, quae multos saeculi turbines sustinuerat, et inter varios idolorum fluctuabat errores: quae nullum habuit consolatorem, et frustra omnem substantiam suam in meAgni, habens lumen simile lapidis pretiosi, sicut jaspidis et crystalli, et murum magnum, et portas duodecim inscriptas nominibus tribuum Israel, quarum tres erant ab Oriente, et tres ab Aquilone, et tres ab Austro, et tres ab Occasu solis : murusque fultus duodecim fundamentis, cujus omnis aedificatio ex lapide jaspide, et singula fundamenta murorum habebant singu
Abbreviated transcription (Latin):
et sanguinem sangiuni miscuerant.
riit reu̾tens a terra: non ẽ. qui faciat
rectum in hominibꝰ. Om̃s in sanguine
meo iudicantur. unus quisq ꝓximũ
suum tribulat tribulatione. et ad ma-¬
lum manꝰ fuas p̃parant: et cetera his si¬
milia. E quib illud ẽ. Nemo mundus
a sorde: nec siunꝰ quidem diei fuerit ui¬
ta eius suꝑ t̾ram. Unde dnm̃ fecisse dilu¬
uium qui iuxta apłm petrum occisꝰ
ẽ. carne. uiuificatus spũ. et p̃dicauit
spiritib in carcere constitutis. quando
dĩ patientia expectabat in diebus noe
diluuium impuis inferens in euiꝰ exem¬
plum aqua nos mundat. ñ sordes car¬
nis abluens s bone conscientie in t̾ro¬
gatione in dm̃. Montes aut̃ et colles
qui ñ commnoueant᷑ in huiꝰ cemodi dilu
sempit̾no: qui in priori diluiuo moti
fuerant. et suam reliquerant firmita¬
tem. Dic̃ montes et demones et adũsa-¬
rias potestates qui uiderint filias ho-¬
minum qd̃ ẽẽnt bone: et amoris iaculo

Expanded text:
et sanguinem sanguini miscuerant. et sanguinem sanguini miscuerant. riit revertens a terra. Non est qui faciat rectum in hominibus, omnes in sanguine meo judicantur. Unusquisque proximum suum tribulat tribulatione, et ad malum manus suas praeparant : et caetera his similia. E quibus illud est: Nemo mundus a sorde, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus super terram . Unde Dominum fecisse diluvium, qui juxta apostolum Petrum occisus est carne, vivificatus spiritu ; et praedicavit spiritibus in carcere constitutis, quando Dei patientia exspectabatur in diebus Noe, diluvium impiis inferens. In cujus exemplum aqua nos mundat: non sordes carnis abluens, sed bonae conscientiae interrogatio in Deum. Montes autem et colles qui non commoveantur, et in hujuscemodi diluvsempiterno: qui in priore diluvio moti fuerant, et suam reliquerant firmitatem. Dicit montes, et daemones, et adversarias potestates, qui viderunt filias hominum, quod essent bonae, et amoris jaculo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃teribunt. Hoc ẽ. autem inquit misccłia
mea: ut fedꝰ pacis quo michi reconciliatꝰ :
mundꝰ. non merito eorum quib datum
ut quid dicatur difficile possit intelligi.
Nonignorem quid de hoc capitulo uir
prudentissimꝰ dixerit: s quo ñ satisfaciat
ammo meo. Ponit enim tropologieum
diluuium. qd̾ int̃pretat᷑ in baptismo sal¬
uatoris. congerens exempla quã plurima.
Ut ẽ illud. Dominꝰ diliuuum inhabitare
facit. Et icerum. Suauis dominꝰ expec¬
tantibus se in die tribulationis: et sciens
timentes se in diliuuo itineris consum¬
mationem facit. qd̾ scilicet uniu̾sa pecca¬
ta in baptismo deleuerit. dicens in alio
loco. Ego sum ego sum qui deleo imi¬
quitates tuas. Omnes enĩ declinauerant
simul inutiles facti erant. non erat qui
faceret miscđiam nec ueritatem: neq
erat scientia dĩ suꝑ t̾ram. Maledictio
et mendacium et homicidium et adul¬
t̾ium et furtum. cuncta occupauerant

Expanded text:
praeteribunt . Haec est, autem, inquit, misericordia praeteribunt . Haec est, autem, inquit, misericordia mea, ut foedus pacis, quo mihi reconciliatus est mundus, non merito eorum quibus datumut quid dicatur difficile possit intelligi: non quo ignorem quid in hoc capitulo vir prudentissimus dixerit, sed quo non satisfaciat animo meo. Ponit enim tropologicum diluvium, quod interpretatur in baptismo Salvatoris, congerens exempla quamplurima, ut est illud: Dominus diluvium inhabitare facit . Et iterum: Suavis Dominus exspectantibus se in die tribulationis: et sciens timentes se, in diluvio itineris consummationem facit : quod scilicet universa peccata in baptismo deleverit, dicens in alio loco: Ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas . Omnes enim declinaverunt, simul inutiles facti erant . Non erat qui faceret misericordiam, nec veritatem: neque erat scientia Dei super terram. Maledictio, et mendacium, et homicidium, et adulterium, et furtum cuncta occupaverant,
Abbreviated transcription (Latin):
tum pacis mee auferetur dixic ꝓpitius tui
dñs. Ut credat scõrum congregatio mise¬
ricordiam dñi sempit̾nam et ideo ad pun¬
etum et breue eos ẽẽ desertos ut in amici¬
ciam dñi et̾no federe iungerent᷑. ponit
exempla malorum dicens. Quomͦ uni¬
uerso orbe peccante pꝰquam corrupit
omĩs t̾ra uiam dñi inductum ẽ. diluuiõ
et cum accorib peccatorib peccatorum
cuncta peccata deleta sunt. et in uno
homine uoe humanum seruatum ẽ.
genus. cui iuraui nequaqͣm t̾ris inducen¬
dum ẽẽ diluuium et sponsio mea huc¬
usq seruata ẽ. nec umquã irrita fiet: sic
iuro ecclie mee quam michi redemi san-¬
guine meo nequaquã me iratum fore
bis quorũ misertꝰ sum. nec meam clemen-¬
tiam ulla increpationis duritia cominu-¬
tandam. faciliꝰ enim montes mouebunt᷑
et colles: quam mea sententia cominuta¬
bitur. iuxta qd̃ in euangłio loquit᷑. selũ
et t̾ra transibunt: uerba autem mea non

Expanded text:
tum pacis meae auferetur, dixit propitius tui tum pacis meae auferetur, dixit propitius tui Dominus. Ut credat sanctorum congregatio misericordiam Domini sempiternam, et ideo ad punctum, et breve nos esse desertos, ut in amicitiam Dei, aeterno foedere jungerentur, ponit exempla majorum, dicens: Quomodo universo orbe peccante, postquam corrupit omnis terra viam Domini, inductum est diluvium: et cum auctoribus cunctis peccatorum cuncta peccata deleta sunt, et in uno homine Noe humanum servatum est genus: cui juravi nequaquam terris inducendum esse diluvium: et sponsio mea hucusque servata est, nec umquam irrita fiet ; sic juro Ecclesiae meae, quam mihi redemi sanguine meo, nequaquam me iratum fore his quorum misertus sum, nec meam clementiam ulla increpationis duritia commutandam. Facilius enim montes movebuntur et colles, quam mea sententia commutabitur. Juxta quod et in Evangelio loquitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non
Abbreviated transcription (Latin):
ad animam referunt peccatricem: que
abiecta a dõ sit non ob odium s obdis¬
pensationem. ut malorũ p̾ssa pon¬
dere reũtatur ad uirũ suũ pristimũ
et ꝑdita substantia de patris sub ele¬
mentia ñ desꝑet. an non ẽ. grandis
miscd̾ia occurr̾e filio reu̾tenti. aul¬
lum et stolam osculumq porigtłs
iuidenti frĩ iuxta alt̾ius parabols
similicudinẽ dicere. amice si ego boiꝰ
quare oculus tuus nequam: Uicisc
in dieb noe istud mͥ ÷ cui uraui le
induc̃em aquas noe ultra supraream
sic uiraui ut ñ irascar tͥ et ñ increpers
te. Montes enĩ cominouebunt eeol
les contremiscent: miscdia aut miais
receclec. et feds pacis mee ñ mouchtat
dixit miserator dñs.Lxx. abaqua que
fuit sub noe hoc michi ẽ. Sicut iuraui
eun temꝑe illo t̃re nequaquam ultrairaᷤᷤ
ci tibi neq in comminatione tua montes
tranfferre. neq colles tui cransferentur.
sic nec miscđia mea deficiet. nec testamen-¬

Expanded text:
ad animam referunt peccatricem, quae ad animam referunt peccatricem, quae abjecta a Deo sit, non ob odium, sed ob dispensationem, ut malorum pressa pondere, revertatur ad virum suum pristinum: et perdita substantia, de patris clementia non desperet . Annon est grandis misericordia occurrere filio revertenti, annulum et stolam, osculumque porrigere, et invidenti fratri, juxta alterius parabolae similitudinem, dicere: Amice, si ego bonus, quare oculus tuus nequam ? Sicut in diebus Noe istud mihi est, cui juravi, ne inducerem aquas Noe ultra super terram: sic juravi, ut non irascar tibi, et non increpem te. Montes enim commovebuntur, et cote, et foedus pacis meae non movebitur, dixit miserator tuus Dominus. LXX: Ab aqua quae fuit sub Noe hoc mihi est: sicut juravi ei in tempore illo, terrae nequaquam ultra irasci super te, neque in comminatione tua montes transferre: neque colles tui transferentur. Sic nec misericordia mea deficiet, nec testamen