comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minaret: cognitꝰ est ille qͥ illuminat: cognitꝰ est qui
illustrat: cognitꝰ qui implet. Et quis est: Qui illumi¬
nat inqͥt omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundum.
Nam si illinc non retederet: ñ esset illuminandus. Sed
ideo hie illuminandus qͥa illiac recellit: ubi homosẽ¬
ꝑ pot̃at esse illuminatꝰ. Quid gͦ: Si uenit huc. ubi erat:
In hoc mundo erat. Hic erat: ec huc uentc. Hic erat per
diuinitatẽ: hucuenit ꝑ carnẽ: qͥa cũ hic eslet ꝑ diui¬
nitatẽ: ab stultis et cecis eo miqͥs uideri ñ pot̾at. Ip̃i in¬
iqui tenebre sunt: de qͥb dictũ est. Lux lucet in tene¬
bris: ⁊ tenebre eam ñ comprebenderũt. Ecte hit est ec
modo: et hic erat. ec semꝑhic est: et nũqͣm recedit ec nꝰ¬
qͣm recedit. Opts est ut habeas unde uideas. qd̾ tͥ nũ¬
qͣm recedit. Opus ẽ ut tu si recedas. ab eo qͥ nusqͣm rece¬
ato. Opꝰ est ut tu ñ deleras: et si deseritis. Noli cadere:

Expanded text:
minaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui minaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem hominem venientem in mundum. Nam si illinc non recederet, non esset illuminandus: sed ideo hic illuminandus, quia illinc recessit, ubi homo semper poterat esse illuminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis videri non poterat. Ipsi iniqui tenebrae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli cadere,
Abbreviated transcription (Latin):
beret de lumine. Ubi autẽ est ip̃a lux: Erat lut
uera: q̃ illiũat omnẽ hoĩem uenientẽ in hunc mũdũ.
Si omnẽ hoĩem ueniertẽ: ec ipsũ iob̾em. Ip̃m gͦ illiũa¬
bat: a quo se demonstri uolebat. Intelligat karitas ueᷤ¬
tra. Uencebat gͦ ad ñtes infirmas: ad corla saittia: acd
aciem aĩt lippientis. Ad hoc uen̾at et unde possit aĩa
uidere qd ꝑfectũ est: quomͦ plerũq fit ut in aliquo
corport radiato cognoscat᷑ ortꝰ esse sol. qm̃ ocłis uidere
ñ possumꝰ: qͥa et qͥ sautios baberto ocłas. ydonti sunt
iteit perutem allummatũ. et illustratũ a sole nel
montẽ uel arboiẽ uel aliquid hiuꝰmodi ydonei sunt
uidere: et in alio illustrato demonstrat᷑ illis ortul ille
cui uidendo adhuc minus ꝯdoneã aciem gerunt. Sic
eũ uidere. Radiauit gͦ ioħem: et ꝑ illũ confitentem¬
a se raddiatũ ã se illuminatũ esse. ñ qͥa radiareo et il ba¬

Expanded text:
beret de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux beret de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habeparietem illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gerunt. Sic it Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illu
Abbreviated transcription (Latin):
tus nuntiet. Ergo ñ erat ille lum̃. Quare gͥ uenit:
ed ut testimoniũ ꝑhiberet de lumine. Utqtua hoc:
Ut om̃s credent ꝑ illũ. Et de quo lumine testimoniã ꝑ¬
hiberet: Erat lux uera. Quare additũ est uera: Quuia
et homo illuminatꝰ.: dicit᷑ uix. Sed ueta lux illa est: q̃
illiũat. Nam et ocłi nr̃i dicunt᷑ lumina: et tam̃ isi
aut ꝑ noctẽ liic̃na actendat᷑ : aut ꝑdiem solexeat. lu¬
mina illa line causa patent. Sic gͦ et ioh̾es erat lux.
sed ñ uera lux: qͥã illuminatꝰ tenebre erat. sed illumĩa¬
tione tẽs est lux. Nisi autẽ illuminaret᷑ tenebre erat
sicut om̃s impii quib iam credentib dixit apłs. sus
tis aliqͣndo tenebre. Nodo autẽ qͥa credider̃t qͥd: sũc
autẽ lux in dño. Nisi adderet in dño: ñ intellig̾emꝰ. lux
bre. Ibi ñ addidit in dño. Ergo tenebre in uobis: lux
in dño. ¶Sic et ille ñ erat lixx: sed it testimoniũ ꝑhi¬

Expanded text:
tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? Sed ut testimonium perhiberet de lumine. Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet? Erat lux vera. Quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia crediderant, quid? Nunc autem lbrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ apparuit homo. Quia gͦ sic erat homo ut lateret
in illo ds: missus est ante illũ magnus homo: ꝑ cuiꝰ
testimoniũ inueniret᷑ plusqͣm homo. Et quis est hic
fuit homo. Eõ quomͦ possec iste uerũ de deo dicere.
Missus a deo. Quid uocabat᷑: Cui nomen erat ioħs.
Quare uento: Hic uenit in testimoniũ: ut testĩo¬
niũ ꝑbibet de lumine: ut om̃s crederent ꝑ illũ. Qus¬
est iste qͥ testimoniũ ꝑhibet de lumine: Magnũ aliqͥd
iste ioh̃es: ingens meritũ: magna gr̃a. magna celltiu¬
do. Mirare plane: mirare. sccl tamqͣm montẽ. Mons
autẽ in tenebris est: nisi luce uestiat᷑. Ergo tantũ mi¬
tare toh̾em: ut audias qd sequit. Non erat ille lum̃:
ne cũ montẽ putas lum̃ esse. naufragiũ in monte faci¬
as: ñ solatiũ inuenias. Sed quid debes mirari: Montẽ
tamꝙͣ montẽ Erige te ad illũ qͥ illuminat montes:
qͥa ad hoc ereptꝰ est ut prior radios excipiat: et oclis

Expanded text:
Quod apparuit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret Quod apparuit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus est ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuit homo. Et quomodo posset iste verum de Deo dicere? Missus a Deo. Quid vocabatur? Cui nomen erat Joannes. Quare venit? Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis
Abbreviated transcription (Latin):
t. N pͥncipio erat ũbũ: et ubũ erat apd dm̃: et as¬
erat ubũ. Sed quare crucisixus est: q̃a lignã t̾ hurai¬
litatis eiꝰ necessariũ erat. Duꝑbia enĩ tumueras: et
longe ab illa patͥa ꝑuectus eras: et fludib huiꝰ scli in¬
t̾rupta est iua: et qͣ mseat ad patriã ñ est: nisi ligno
porteris. Ingrate: irrides eũ qͥ ad teuenit it redeas:
Ip̃e tc̃o est iua: et hoc ꝑ mare. Inde in mari ambulauit:
utt ostenderet elle m mari iuiam. Sed tu quomͦ ipse
ambulare in mari ñ potes: naui portare: ligno por¬
tate. Crede in crucisixsi: et poteris ꝑuenire. Ipter
te crucifixtis est. ut humilitatem doceret: et quia
si sic ueniret ut ds. ñ agnoscet᷑. Si enĩ xp̃c sic ueniret
ut d̃s: ñ ueniret eis qui uidere dm ñ poterant. Non
enĩ scdm id qd̾ ds est. aut uenit aut descendit: cũ sit
ubiq p̃sens et nullo loco contineat᷑ : sed scłm id uenit

Expanded text:
ti: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Dti: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Sed quare crucifixus est? Quia lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulavit , ut ostenderet esse in mari viam. Sed tu, qui quomodo ipse ambulare in mari non potes, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifixus est, ut humilitatem doceret; et quia si sic veniret ut Deus, non agnosceretur. Si enim sic veniret ut Deus, non veniret eis qui videre Deum non poterant. Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit?
Abbreviated transcription (Latin):
est: seqͥt᷑. ec dicit aꝑtiꝰ. Dicentes enim se esse sapientes:
stritti fc̃i sũt. Uiderunt enĩ quo ueniendũ eller. sca
ingrati ei. qui illis p̃stitit ut uid̾ent. sibi uoluerunt
tribu̾e qd̾ uidebant: eo fcĩ suꝑbi amisert̃ et qd̾ iudebãt:
et conũsi sunt inde ad ydola et symulacbra. et adcul¬
tura demonioꝵ: adorare creaturam. et contẽpñe crea¬
torẽ. Scdiam isti elisi ista fecer̃t. Ut autẽ elid̾ent᷑ suꝑ¬
bierunt: cũ autẽ sugbitent: sapientes le elle aixerũt.
His gͦ de qͥb dixto. qͥ cũ cognouissent dm. ñ sicut dm¬
lunt omnia. Nam inuencurt᷑ ista. ec in libris phyioso¬
phoꝵ. Et qͥa unigenitũ filisi habet ds. ꝑ quem st̃ omnia:
et̃t ten̾e humilitatẽ xp̃i in qua naui securi ꝑuenitẽt
ad id qd̃ longe uidere potũunt: et sorduit eil crux xp̃c
Mare tnͣseiuidũ est. to lignũ contẽp̃nis: O sapientia
suꝑba. Irrides crucificũ xp̃m: Ip̃e est quẽ longe uidiꝰ¬

Expanded text:
t apertius: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Viderunt quo veniendum esset: sed ingrati ei qui illis praestitit quod viderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de qt omnia. Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. runt tenere humilitatem Christi, in qua navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidis
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑm descendentẽ et manentẽ suꝑ eũ: hic est qui bapti¬
zat in spu sc̃o. Et ego iudi et testimoniũ ꝑhibut: quia
hic est filtꝰ dĩ. Intendat modicũ karitas ur̃a. Ioħs qͣndo
adidicit xꝑm: Missus est enĩ ut baptiaret in aqͣ. q̃litũ
est qͣre: ito inqͥt manifestaret᷑ in isrł. dixit. Quid ꝑfuit
baptismꝰ ioħis fr̃s mei. Si ꝑfuit aliqͥd: ec mͦ maneret: et
baptizarent᷑ homine in baptismo iohi: et sic uenirent
baptismũ xp̃i. Ded quid ait: Ut manifestaret᷑ in ilrael.
id est ip̃i isrł. ppło isrł. ut manifestaret᷑ xp̃c: uenit bopti¬
rare in aqͣ. Accepit mẏnisteriũ baptisii ioħs in aqua

Expanded text:
super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei. » Intendat modicum Charitas vestra: Joannes quando didicit Christum? Missus est enim ut baptizaret in aqua. Quaesitum est quare? Ut manifestaretur Israeli, dixit. Quid profuit baptismus Joannis? Fratres mei, si profuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid ait? Ut manifestaretur Israeli: id est, ipsi Israel, populo Israel ut manifestaretur Christus, venit baptizare in aqua.
Abbreviated transcription (Latin):
ecte agnus dei. Non habet iste tͣducem de adam. Carnẽ
tantũ assumpsit de adam: peccatũ non assũpsit. Qui
ñ assumpsit de nr̃a massa pectatũ: ip̃e est qui collit noᷤᷤ¬
trũ pectatũ. Ecce agnui dei: ecce qui tollit pectatũ muni¬
di. Nostis qͥa qͥlam hominei dicũt aliqͣndo. Nos tollimꝰ
peccata hominib: qui sc̃i sumꝰ. Si enĩ tĩ fu̾it sc̃s qui bap¬
tizat: quomͦ tollit peccatũ alt̾ius. cũ sto ip̃e homo plenꝰ
peccato: Contͣ istas disputationes u̾ba nr̃a s̃i dicamꝰ: hũc
legamꝰ. Ecce agnꝰ dei: etce qui tollit percatũ mundi. Non
sit p̃sumptio homĩb in hoĩes. ñ tͣnsmigret passer in mõ¬
tel: in dño confidat. Et si leuat ocłos suos in montes. un¬

Expanded text:
ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsit. Qui non assumpsit de nostra massa peccatum, ipse est qui tollit nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi.  fuerit sanctus qui baptizat, quomodo tollit peccatum alterius, cum sit homo ipse plenus peccato? Contra istas disputationes verba nostra non dicamus, hunc legamus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculos in montes, un
Abbreviated transcription (Latin):
nen: ubi erat ioh̃s bapti ⁊ans. Attera die uidit iohãneᷤ
iħm uenientẽ ad se: et ait. Ecce agnꝰ di᷑ ecce qͥ tollit pet¬
catũ mũdi siemo sͥ arroget et dicat. qͥa ip̃e auferat pet¬
catũ mũdi. Iam intendite contͣ quos suꝑbos intendebat
digitũ ioħs. siondũ erarit nati heretici: et iam demon¬
strabant᷑. Cont᷑ illos clamabat tunc a fluiuio: cõtra quos
mͦ clamat ex euͣngłio. uenit iħc. et quid dicit ille: Ecce
agnus dei. Si agnꝰ innotens: et ioħ̾s. agnꝰ. Anñ ec ip̃e ĩ no¬
cens: Seci qͥs innocens: aut qͣntũ ĩ nocens: Or̃is ex illa tͣlu¬
te uenuint. et ex uia ꝓpagne: de qͦ cantat gemens da¬
uid. Ego in ĩiqͥcate conceptus sũ: et in peccatis mat̾ mea
in utero mealuto. Dolus gͦ ille agnꝰ: qui ñ sic uenit. Nõ
enĩ in ĩtquitate conceptꝰ ẽ. qͥa ñ de mortalitate conceptꝰ
est: nec es̃i ĩ peccatis mat̾ eiꝰ in utero aluit: quẽ uͥgo con¬
cepit uirgo peꝑto: quia fide concepit et side suscepit. Ergo

Expanded text:
e vidit Joannes Jesum venientem ad se, et ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Nemo sibi arroget, et dicat quia ipse auferat peccatum mundi. Jam intendite, contra quos superbos intendebat digitum Joannes. Nondum erant nati haeretici, et jam ostendebantur: contra illos clamabat tunc a fluvio, contra quos modo clamat ex Evangelio. Venit Jesus; et quid dicit ille? Ecce Agnus Dei. Si agnus innocens, et Joannes agnus. An non et ipse innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non de mortalitate conceptus est: nec eum in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Quare gͦ baptizas: Ecce agnꝰ di: ite qͥ tollit peccatũ mũ¬
di. Hic est de quo dixi: post me uerat uir qͥ arte me fõs
est: qͥa pͥor me erat. Post me uenit: qͥa post̾ius natꝰ est.
Aitte me fc̃s ẽ: qͥa p̃latꝰ est mͥ. Prior me erat: qͥa in pͥncipio
erat u̾bũ: ec ũbũ erat apd̾ d̃m: et ds erat ũbit. Et ego¬

Expanded text:
i, ecce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit, quia posterius natus est: ante me factus est, quia praelatus est mihi: prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
Hec est enim forte gr̃a de qͣ difturlũ. ut iam ñ simꝰ tenebre:
et dicat nob̃ apł. fũistis enĩ aliqͣndo tenebre: ñc autẽ lux
in dño. Quia gͦ non uidebat᷑ lux hominũ id est lux men¬
tul: opus erat ut homo diceret de luce testimoniũ: non
quidẽ tinebrosus. s iam illuminatꝰ: nec tam̃ qͥa illumina-¬
tus. ideo ip̃a lux: s ut testimoniũ ꝑhiberet delumine. Nã
ñ erat illeiux. Et que erat lux: Erat lut uera: q̃ illuminat
omnẽ hominẽ uenientẽ in hũe mũdũ. Et ubi erat ista. In
hoc mundo erat. Et quomͦ in hoc mundo erat: Numqͥa sicut
ista lux solis. lunc. lũctarũ: sic et istalux in mũdo ẽ: Non.
Quia mundus ꝑ cũ fc̃s ẽ: et mundus eũ ñ cognouit: hoc est
lux in tenebris lucet: et tenebre eã ñ comp̃hendert. Nun¬
dus enĩ tenebre: qͥa dilectores mundi mundus. Non enĩ

Expanded text:
Haec est enim forte gratia, de qua dicturus sum, ut jam non simus tenebrae, Haec est enim forte gratia, de qua dicturus sum, ut jam non simus tenebrae, et dicat nobis Apostolus: Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Quia ergo non videbatur lux hominum, id est lux mentium, opus erat ut homo diceret de luce testimonium, non quidem tenebrosus, sed jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium perhiberet de lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hoc est, lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundus enim tenebrae; quia dilectores mundi, mundus. N
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumis: a muscis uinceris. De pulchrtudine p̃sumis:
qͣnta pulchritudo est in pennis pauonis: Unde gͦ melior.
Ex ymagine dei. ubi ymago dci. In mente: in intellectu
Si gͦ ideo melior petore. qͥa habes mertẽ qua intelligas
qd̾ ñ potest petus intellig̃e: inde autẽ homo quia meli¬
qr pecore: lux hominũ est lux mentici. Lux mentium
supͣmentes est: et excedit omnes mentes. Hoc erat utta
illa: ꝑ qͣm fc̃a sunt omĩa. Ubi erat : Hic erat: an apud
patrẽ erat. et hic ñ erat: An qd̃ ueriꝰ est ec apd̃ petrem e¬
rat. et hic erat: Si gͦ hic erat: qͣre ñ uidebat᷑: Quia lux
in tenebris uicit: et tenebre eam ñ cõptehenderunt. ¶
homines nolite esle tenebre: nolite ẽẽ infiaeles: iniuisti :
iniqui: tapaces: auari: amatores icl̃i. Hȩ sunt tenebre.
Lux ñ ẽ absens: s uos ablentes estis a uict. Ectus in sole
p̃sentẽ habet solem: s absens ẽ ip̃e loli. Nolite gͦ et̃ tenebre.

Expanded text:
praesumis? a muscis vinceris: de pulchritudine praesumis? praesumis? a muscis vinceris: de pulchritudine praesumis? quanta pulchritudo est in pennis pavonis? Unde ergo melior es? Ex imagine Dei. Ubi imago Dei? In mente, in intellectu. Si ergo ideo melior pecore, quia habes mentem qua intelligas quod non potest pecus intelligere; inde autem homo, quia melior pecore; lux hominum est lux mentium. Lux mentium supra mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc erat vita illa per quam facta sunt omnia. 5. Ubi erat? hic erat; an apud Patrem erat, et hic non erat? an quod verius est, et apud Patrem erat, et hic erat? Si ergo hic erat, quare non videbatur? Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae cam non comprehenderunt. O homines, nolite esse tenebrae, nolite esse infideles, injusti, iniqui, rapaces, avari, amatores saeculi: hae sunt enim tenebrae. Lux non est absens, sed vos absentes estis a luce. Caecus in sole praesentem habet solem, sed absens est ipse soli. Nolite ergo esse tenebrae.
Abbreviated transcription (Latin):
pd̾ deũ. Et qͣle u̾bũ: Et as erat u̾bũ. Nũquid foriea
deo fc̃m ẽ hoc ũbũ: Non. Hoc enĩ erat in pͥncipto apd
deũ. Qiud ergo: Alia q̃ fecit ds̃ ñ similia sunt uerboͤ
Non. Quia omnia ꝑ ip̃m fc̃a sunt: et sine ip̃o fc̃m est
ipso uita erat: et anteꝙͣ ficret uita erat. Std fc̃m est ñ
est uita: sed in arte. hoc est in sapientia dei. anteꝙͣ fie¬
rec uita erat. Qdõ fc̃m est tͣnsit: qd̾ ẽ in saptentia tͣnsi¬
re ñ potest. Utca gͦ in illo erat: qd̾ fr̃m est. Et qualis
uita: Aura et aĩa corporil uita est. Corpus nr̃ra habet
uttã suam: qͣm cũ amiserit. mors est corporis. Talis
ergo erat illa uita: Non. Sed uita erat lux homirũ.
slumqͥd lux petor. Iam ista lux et hominũ ⁊ petoꝵ ẽ.
Est quelam lux hominũ: unde distant homines a peco¬
rib. Uideamꝰ: ec tunc intelligemꝰ quid sit lux hominũ
Nondistas a pecore nͥ intellectu. Noli aliunde głati.
de uirib p̃iumis: a bestiis uinceris. De ueloettate

Expanded text:
eus erat Verbum. Numquid forte a Deo factum est hoc Verbum? Non. Hoc enim erat in principio apud Deum. Quid ergo? Alia quae fecit Deus non similia sunt Verbo? Non: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est ipso vita erat: et antequam fieret, vita erat. Quod factum est, non est vita: sed in arte, hoc est, in Sapientia Dei, antequam fieret, vita erat. Quod factum est, transiit: quod est in Sapientia, transire non potest. Vita ergo in illo erat, quod factum est. Et qualis vita? Quia et anima corporis vita est: corpus nostrum habet vitam suam; quam cum amiserit, mors est corporis: talis ergo erat illa vita? Non: sed vita erat lux hominum. Numquid lux pecorum? Nam ista lux et hominum et pecorum est. Est quaedam lux hominum: unde distant homines a pecoribus videamus, et tunc intelligemus quid sit lux hominum. Non distas a pecore, nisi intellectu: noli aliunde gloriari. De viribus praesumis? a bestiis vinceris: de velocitate
Abbreviated transcription (Latin):
satieris. Si enĩ dixero qͥa ñ satiaberis: fames erit. Si di¬
xero qͥa satiabetis: tastdisi timeo. tibi nec fastidtã erto
nec famel. Quid dicam nescio: s ds habet qd̾ exhibeat ñ
inuenientib quomͦ dicant: ec credentib quid accipiãt.

Expanded text:
satieris. Si enim dixero quia non satiaberis, fames erit; si disatieris. Si enim dixero quia non satiaberis, fames erit; si dixero quia satiaberis, fastidium timeo: ubi nec fastidium erit, nec fames, quid dicam nescio; sed Deus habet quod exhibeat non invenientibus quomodo dicant, et credentibus quod accipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
siuultis ꝑtin̾e ad id cũ quo uenit dñs nr̃: id est ad gr̃ãm
et u̾̃itatẽ. Si autẽ corporalia p̃mia concupieris a deoiad¬
hiic sub lege es: et ideo ip̃am legẽ ñ implebis. Qndo trĩ
uideris habindare ista temporalia in eis qͥ dm offendt̃:
nitcant grellus tui. et dicis tͥ. Ecce ego colo dm̃: cotidie ad
eccłiani curro: genua mͥ trita sunt in oratiõib: ec assi¬
due egroto. Homicidia facĩo homines: rapinas faciste¬
eo exultant. habundant: bene est illis. Talia gͦ q̃ rebais a
gratis dedit: gratis ama. Noliad pmiũ ailig̾e d̃m: ip̃e
sit tͥ p̃miũ tuũ. Dicat anima tua. Unã petiia dño hanc
reqͥram: ut in habitẽ in domodñi ꝑ om̃s dies uite mee: ut
contempler delestationẽ dñ Noli timere: ne fastidio defi¬
ciab. Talis erit illa delestatio pulchritudĩs: ut semꝑ tibi
p̃sens sic. ec nũqͣm satieris: ĩmo semꝑ satieris. et nũqͣm

Expanded text:
si vultis pervenire ad id cum quo venit Dominus noster, id est, ad gratiam si vultis pervenire ad id cum quo venit Dominus noster, id est, ad gratiam et veritatem. Si autem corporalia praemia concupieris a Deo, adhuc sub Lege es, et ideo ipsam Legem non implebis. Quando enim videris abundare ista temporalia in eis qui Deum offendunt, nutant gressus tui, et dicis tibi: Ecce ego colo Deum, quotidie ad ecclesiam curro, genua mihi trita sunt in orationibus; et assidue aegroto: homicidia faciunt homines, rapinas faciunt; exsultant et abundant, bene est illis. Talia ergo quaerebas a gratis dedit, gratis ama. Noli ad praemium diligere Deum; ipse sit praemium tuum. Dicat anima tua, Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae, ut contempler delectationem Domini. Noli timere ne fastidio deficias: talis erit illa delectatio pulchritudinis, ut semper tibi praesens sit, et nunquam satieris; imo semper satieris, et nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Qua aesedatis rogo uos. iuderi potest ocłis: tangi potest:
pailchitcrdo aliq̃ est q̃ ocłos delectat: Nonne martyrel
amati suit ueheñtter: ec qͣndo eos cõmemoramꝰ in ardes¬
cimꝰm amore: Auuid in illis amamꝰ fr̃es: Nembra lanici¬
ta a feris: Quid fediris si ocłos caris int̾roges: Quid pł¬
chiiꝰ s⁊ ocłos cordis int̾roges: Quid t̃ uidec adolescens pł¬
chrimꝰ fur: Quomꝰ horrent ccłi tui: Nsiqͥd odi carnis hor¬
rent: Sripsos int̾roges. nichil illo corpore compositius:
nichil ordinatiꝰ. Eo parilitas membroꝵ. et coloris delec¬
tacio illicit ocłos: et tam̃ csi audis qͥa fur ẽ. fugis homĩem
animo. Uides ex alia parte senẽ curuũ: baculo inniten¬
tẽ: iux se morientẽ: rugis undiq exaratũ. Quid udes
qd̾ octos delectet: Audis qͥa iustꝰ est: amas amplecteris.
Talia nobis p̃mia ꝓmissa sunt frẽs mei. Tale aliquid
amate: tali regno suspirate: talẽ patͥam desiderate:

Expanded text:
Quid desideratis, rogo vos? Videri potest oculis? tangi potest? pulchritudo aliqua est quae oculos delectat? Nonne martyres amati sunt vehementer; et quando eos commemoramus, inardescimus amore? Quid in illis amamus, fratres? Membra laniata a feris? Quid foedius, si oculos carnis interroges? quid pulchrius, si oculos cordis interroges? Quid tibi videtur adolescens pulcherrimus fur? Quomodo horrent oculi tui? Numquid oculi carnis horrent? Si ipsos interroges, nihil illo corpore compositius, nihil ordinatius ; et parilitas membrorum, et coloris delectatio illicit oculos: et tamen cum audis quia fur est, fugis hominem animo. Vides ex alia parte senem curvum, baculo innitentem, vix se moventem, rugis undique exaratum: quid vides quod oculos delectet? Audis quia justus est; amas, amplecteris. Talia nobis praemia promissa sunt, fratres mei: tale aliquid amate, tali regno suspirate, talem patriam desiderate;
Abbreviated transcription (Latin):
posset apparuit. Sed unigenitꝰ inqͥt filiꝰ qui ẽ in symi
patrii ip̃e enarrauit. Quid ẽ m symi patͥi. In secreto pa¬
tͥs. Non enĩ dõ habet synũ quemadmodũ nos habemꝰ in ites¬
tib: aut cogitandus est sic sedere qͦmodo nos: aut forte cĩc¬
tus ẽ. ut synũ haberet. Sed qͥa synꝰ nr̃ intꝰ est: lecrecũ pr̃is
synus patͥs uocat᷑. In secreto patril. qͥ patrẽ nouit: ip̃e enar

Expanded text:
posset apparuit? Sed unigenitus, inquit, Filius qui est in sinu posset apparuit? Sed unigenitus, inquit, Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Quid est, in sinu Patris? In secreto Patris. Non enim Deus habet sinum, sicut nos habemus in vestibus, aut cogitandus est sic sedere quomodo nos, aut forte cinctus est ut sinum haberet: sed quia sinus noster intus est, secretum Patris sinus Patris vocatur. In secreto Patris, qui Patrem novit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Maiestatẽ xꝑi et diuinitatẽ xp̃i quis loqͥt᷑: In explican
sufficimꝰ immo deficimꝰ. Totũ cogitantib cõmittumus.
ñ audientib adimplemꝰ. Cogitate humilitatẽ xꝑi. Sed
quis nobis inqͥs eam explicat nisitudicas.: Ile int̾ dicat.
Meuꝰ illua dicit qui intꝰ habitat: qͣm qui foris clamat.
ta est: reos fecit. ꝑimꝑatorẽ indulgentia data ẽ reos lib̾a¬
uit. Lex ꝑ moysen data est. Non sibi aliqͥd amplus
seruus assignat. ꝙͣ qd̾ ꝑ illũ fc̃m ẽ: electus ad magnum
mynisteriũ. tamꝙͣ tideus in domo. Sed tam̃ seruits ag̾e
scdm legẽ potest: tolu̾e a reatu legis si potest. Lex gͦ ꝑ mo¬
ysen data ẽ. gr̃a ec u̾itas ꝑih̾m xꝑm fc̃a ẽ. Ec ne forte aliqͥs¬
dicat: gr̃a ⁊ u̾itas ñ ẽ fc̃a ꝑ moysen qͥtudit dm: Statim
lubiecto. D̾m nemo uidit umꝙͣ. Et unde innotuit moy
D̾m enĩ nemo uidit umꝙͣ. Et unde illi seruo qͣntũ caꝑe

Expanded text:
Majestatem Christi et divinitatem Majestatem Christi et divinitatem sufficimus, imo deficimus: totum cogitantibus committimus, non audientibus adimplemus. Cogitate humilitatem Christi. Sed quis nobis, inquis, eam explicat, nisi tu dicas? Ille intus dicat. Melius illud dicit qui intus habitat, quam qui foris clamat. ta est; reos fecit: per Imperatorem indulgentia data est; reos liberavit. Lex per Moysen data est. Non sibi aliquid amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domo, sed tamen servus, agere secundum Legem potest, solvere a reatu Legis non potest. Lex ergo per Moysen data est, Gradicat, Et Gratia et veritas non est facta per Moysen, qui vidit Deum? statim subjecit, Deum nemo vidit unquam. Et unde innotuit MoysDeum enim nemo vidit unquam. Et unde illi servo quantum capere
Abbreviated transcription (Latin):
sanabat. Languorẽ ostendebat ñ auferebat. sed illi p̾¬
parabat medico uenturo. cũ gr̃a et ueritate: tamqͣ ad
aliquẽ quẽ curare uubo medicus. mittit pͥmo seruum
suũ. itt ligatũ illũ inueniat. Sanus ñ erat. et lanari no¬
lebat: et ne sanaretur. sanũ se esse iactabat. Milsa lex est.
ligauit es̃: inuenit se reũ: iam cdamabat deligatura.
Uento dr̃is: curat amaris aliqͣntũ et acrib medicamentis.
Dicio enĩ egroto. ferco: dicit tolera: dicit noli diligere mũ¬
dũ: habcto patientiãͥ curet re ignis continentie: ferrũ
ꝑsequittionũ tolerent uuln̾a tia. Expauestebas: qͣmuis
ligatus. Liber ille et ñ ligatꝰ: bibit qd tͥ dabat. Prior pas¬
susẽ. ut te consolaret tamꝙͣ dicens. Quod tunes pecti pro
te: pͥor ꝑatior ꝓ te. Hec est gr̃a. et magna gr̃a. Quis illã
digne collaudat. De humilitate xp̃t loquor frẽs mei.

Expanded text:
sanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praesanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praeparabat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam ad aliquem quem curare vult medicus, mittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sanaretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dicit, Noli diligere mundum, habeto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum tolerent vulnera tua. Expavescebas quamvis ligatus: liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; prior passus est ut te consolaretur, tanquam dicens, Quod times pati pro te, prior patior pro te. Haec est gratia, et magna gratia. Quis illam digne collaudat? 15. De humilitate Christi loquor, fratres mei.
Abbreviated transcription (Latin):
iustificati ec iusti: ñ in se s in illo. Nam in sesintt̾roges: a¬
dam sũt. In illo si int̾roges: tp̃i sunt. Quare: Quua ille
huiꝰ mundi: et in me nichil ieaiet. Qre gͦ moreris:
Sed ut sciant om̃s qͥa uolũtatẽ patͥs mei facio: surgite ea¬
mꝰ hinc. slon enĩ habebat ille qͣre moreret᷑: ⁊ mortuus
ẽ. Tu habes qͣre: et mori dedignaris: Dignare equo ani¬
mo pati ꝑ meritũ ruũ: qd̃ ille pati dignatꝰ est. ut te a
semptt̃na morte liberaret. Homo et homo. Sed ille si ni¬
si homo. iste ds ec romo. Ille homo peccati: iste iusticie. Mor¬
cuus es in adam: resurge in xp̃o. Nam utrumq debet᷑ tͥ. Ia
credidisti in xp̃m: reddes tam̃ qd̾ debes de adam. Sed non
te in et̃nũ tenebit uinctlũ peccati: qͥa mortẽ eternam oc¬
cidit mors temporalis dr̃i tui. Ipsa ẽ gr̃a fr̃es meiꝰ ipła ẽ
et u̾itas: qͥa ꝓmilsa ec exhibita. Non erat ista inueti testa¬
merito. qͥa lex minabat᷑. non opitulabat᷑: uibebat non

Expanded text:
ustificati et justi, non in se, sed in illo. Nam in se si interroges, Adam sunt: in illo si interroges, Christi sunt. Quare? Quia ille hujus mundi, et in me nihil invenit. Quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Paris mei facio, surgite, eamus hinc . Non habebat ille quare moreretur, et mortuus est: tu habes quare, et mori dedignaris? Dignare aequo animo pati per meritum tuum, quod ille pati dignatus est, ut te a sempiterna morte liberaret. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. Jam credidisti in Christum, reddes tamen quod debes de Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors temporalis Domini tui. Ipsa est gratia, fratres mei, ipsa est et veritas, quia promissa et exhibita. 14. Non erat ista in Veteri Testamento, quia Lex minabatur, non opitulabatur; jubebat, non
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑm descendentẽ sicut colũbã et manentẽ suꝑ es̃: ip̃e est
qui baptirat in sp̃u sc̃o. Hoc audiuit iołs ut nossec eũ
quẽ s̃ nou̾at: an ut pleniꝰ nosset quem iã nou̾at: Si enĩ
om̃i ex parte ñ nosset: ñ uenienti ad fluiiũ ut beptira¬
ret᷑ diceret. ego a te debeo baptizari: ec tr uenis ad me.
Nou̾at gͦ. Quando autẽ colũba delcendit: Iam baptiza¬
to dño: et ab aqͣ ascendente. At si ille qͥ cũ milit dixit suꝑ
quẽ uideris sꝑm descendentẽ sic̃ colũbã. et manentẽ suꝑ
cũ ipse ẽ qͥ baptizat in sp̃u scõ. et ñ nou̾at eũ. s colũba¬

Expanded text:
et manentem super eum, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto. 2. Hoc audivit Joannes, ut nosset eum quem non noverat, an ut plenius nosset quem jam noverat? Si enim omni ex parte non nosset, non venienti ad fluvium ut baptizaretur diceret, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? noverat ergo. Quando autem columba descendit? Jam baptizato Domino, et ab aqua ascendente. At si ille qui eum misit, dixit, Super quem videris Spiritum descendentem sicut columbam, et manentem super eum, ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nobis p̃ciũ crucifixꝰ est: ut crucifigeret᷑ cõtĩptꝰ est. ut
contẽpneret᷑ humailis apparutt. Tam̃ qͥa qͣsi in nocte ap¬
paruit in corpore mortali: luc̾nam sibi accendit unde
uid̾et᷑. Ipsa luc̾na ioħs erat. de quo iã multa audistis.¬
puũ est confitentis. qͥa ñ ip̃e erat xp̃c. T̃anta autẽ excellẽ¬
tia erat in iohe. ut pollet eredi xp̃e: et in eo ꝓbata est hu¬
milttas eiꝰ. qͥa dixto se non esse: cũ posset credi esle Ergo
hoc est testimoniũ ioh̃is. qͣndo miserunt iudei ab iboso¬
limis sacerdotes et leuitas ad eñ: ut int̾rogarent eũ tu
quis el. Non autẽ mitt̃ent nͥ mou̾ent excellentia auctori¬
tatis eiꝰ: qui ausus ẽ baptirare Et confessus ẽ: et nõ
negauto. Quid confessus est: Et confessus ẽ: qͥa ñ sum
ego xp̃c. Et int̾rogauerũt eũ. Quid ergo: Helyas es tu:
Nouerant enĩ qͥa ꝑcessurꝰ erat belyas xp̃m: ñ enĩ alicui in

Expanded text:
pretium pro nobis, crucifixus est; ut crucifigeretur, contemptus est; ut pretium pro nobis, crucifixus est; ut crucifigeretur, contemptus est; ut contemneretur, humilis apparuit. 3. Tamen quia quasi in nocte apparuit in corpore mortali, lucernam sibi accendit unde videretur. Ipsa lucerna Joannes erat , de quo jam multa audivististis quia non ipse erat Christus. Tanta autem excellentia erat in Joanne, ut posset credi Christus: et in eo probata est humilitas ejus, quia dixit se non esse, cum posset credi esse. Ergo, Hoc est testimonium Joannis, quando miserunt Judaei ab Jerosolymis sacerdotes et Levitas ad eum, ut interrogarent eum, Tu quis es? Non autem mitterent, nisi moverentur excellentia auctoritatis ejus, quia ausus est baptizare. Et confessus est, et non negavit. Quid confessus est? Et confessus est, Quia non sum ego Christus. 4. Et interrogaverunt eum, Quid ergo? Elias es tu? Novera
Abbreviated transcription (Latin):
siluto: Int̾roga ysayam. Sicut ouis ad occisionẽ ductꝰ ẽ:
et sicut agnꝰ coram eo qui se tonderet fuit sine uoce. sic
ñ aꝑuit os suũ. ueniec autẽ manifestꝰ: et ñ silebit. Quio¬
mͦ manitestꝰ: Ignis ante eũ p̃ibit: et in cͥcuitu eiꝰ tempeᷤᷤ¬
tas ualida. Tempestas illa tollere habet totam paleam
dearea. q̃ mͦ triturat᷑: et ignis incend̾e qd̾ tempestas ab ᷤᷤ¬
tulertt. Modo autẽ tacet udicio: sed ñ tacet p̃cepto. Si
enĩ tacet xp̃c: qͥd sibi uoluito hec eingłia : Quid sibi uo¬
lunt uoces apłice: Quid cantica psalmor: Quid el oqͥa
uindicet: ñ tacet ut moneat. Ueniet autẽ p̃clarusĩ uin¬
dicta: et apparebit omĩb: et qͥ in eũ ñ credunt. Modo uͦ
qͥa et p̃sens occultꝰ erat: oportebat erũ ut cõtempneret᷑.
Nisi tnĩ cõtimpneret᷑: si crucisig̾et᷑. Si ñ crucifig̾et᷑: nõ
funderet sanguinẽ quo p̃tio nos redemto. Uc autẽ daret

Expanded text:
siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod tempestas abstulerit. Modo autem tacet: tacet judicio, sed non tacet praecepto. Si enim tacet Christus, quid sibi volunt haec Evangelia? quid sibi volunt voces apostolicae, quid cantica Psalmorum, quid eloquivindicet: non tacet, ut non moneat. Veniet autem praeclarus in vindictam, et apparebit omnibus, eneretur. Nisi enim contemneretur, non crucifigeretur: si non crucifigeretur, non funderet sanguinem, quo pretio nos redemit. Ut autem daret
Abbreviated transcription (Latin):
epissime audiuit sc̃tras ur̃a. et optime nostis:
qm̃ ioħ̾s baptista qͣnto p̾clarior ertt in natis mu¬
liert̃. et qͣnto humilior ad cognoscendã dñm.
p̃cedentib p̃nuntiare de xp̃o futura concesssi ẽ: huic
autem cligito ostendere. Sicit enĩ ignorabat᷑ xp̃c ab eiᷤ
qui ꝓpħ̃is ñ crediderũt anteqͣ ueniret: sic ab his igno¬
rabatur et plens. Uen̾at enĩ humiltt̃ pͥmo et occultꝰ. tan¬
to occultior qͣnto humilior. Popłi autẽ sꝑnentes ꝑ suꝑbi¬
am luã humilitatẽ dei: crucifixerũt saluatorẽ suũ: et
fecert dampnatorẽ suũ. Sed qui pͥmo uenit occultꝰ qͥa
uenit humilis: nũqͥd deinceps ñ ẽ uentus manifestꝰ qͥa
excellus: Audistis mͦ psalmũ. O manifestꝰ ueniet: deus
ñr et ñ silebit. Siluit ut iudicaret᷑: ñ silebit cũ ceperit
iudicare. Non diceret᷑ manifestus ueniet: nͥ pͥmo uenillet
occultus. Nec dic̾et᷑ ñ silebit nisi qͥa pͥmo siluit. Quomodo

Expanded text:
epissime audivit Sanctitas vestra, et optime nostis, quoniam Joannes Baptista quanto praeclarior erat in natis mulierum, et quanto humilior ad cognoscendum Dominum, praecedentibus praenuntiare de Christo futura concessum est; huic autem digito ostendere. Sicut enim ignorabatur Christus ab his qui Prophetis non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnadeinceps non est venturus manifestus, quia excelsus? Audistis modo Psalmum: Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit. Siluit ut judicaretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus veniet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
te libauert̃ de t̾ra egypti. Qͣm cito obliti tã manifes¬
tã gr̃am. Quib gͦ modis teneret᷑ ppłs talis. nͥ ꝓmissis
carnalib: Ea ibi iubent᷑ in decalogo legis q̃ et nobis:
s ñ ea ꝓmatunt᷑ q̃ nobis. Nobis quid ꝑmittit᷑: uita
et̾na. Hec est autẽ uita etna: ut cegnolcant te unũ
uerũ dm. et quem misisti iħm xp̃m. Cognitio di ꝓmitaitur:
ip̃a est gr̃ã ꝓ gr̃a. sr̃s: mͦ credimuł: ñ uidemꝰ. Pista fide. p̃¬
miũ erto iudere qd̾ credimꝰ. Nou̾ant hoc ꝓpħe: s occultũ
erat anteꝙͣ ueniret. Nam quidã suspirans amator in psal¬
mis. att. Unã pecii a dño: hanc reqͥram. Et q̃ris qͥd petat:
forte enĩ perte t̾ram fuentẽ lacte et melle carnalit̾. qͣm
nẽ hostiũ suoꝵ aut mortẽ inimicoꝵ: aut imꝑia et fa¬
cultates hriiꝰ scłi. Arlet enĩ amore. et multũ suspirat:

Expanded text:
te liberaverunt de terra Aegypti . Quam cito obliti tam manifeste liberaverunt de terra Aegypti . Quam cito obliti tam manifestam gratiam! Quibus ergo modis teneretur populus talis, nisi promissis carnalibus? 20. Ea ibi jubentur in decalogo Legis quae et nobis; sed non ea promittuntur quae nobis. Nobis quid promittitur? Vita aeterna. Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te unum verum Deum, et quem misistn videmus: pro ista fide praemium erit, videre quod credimus. Noverant hoc Prophetae, sed occultum erat antequam veniret. Nam quidam suspirans amator in Psalmis ait: Unam petii a Domino, hanc requiram. Et quaeris quid petat? Forte enim terram petit fluentem lacte et melle carnaliter, quanem hostium suorum, aut mortem inimicorum, aut imperia et facultates hujus saeculi. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
pettrẽ et matrẽ: ñ concupisces rem ꝑrimi ten: ñne omĩa
ista et nob̾ p̃cipiunt᷑: Sed q̃re m̃cetẽ: et inueniesibi di¬
ci. ud expellant᷑ hostes a facie tua: et accipiaus t̾ram qͣm
ꝓmisit dds patrib ut̃is. Qͥa ñ pot̾ant caꝑe inuisibilra:
ꝑ usibilia tenebant᷑. Qnare tenebant: Ne penitꝰ int̾i¬
rent: et ad ydola laberent. Nam fccerurt hoc tres mei
sicut legit: obliti tanta miracula q̃ fecit d̃s corã ocłis
eoꝵ. Mlare discisssĩ est: iua tc̃a ẽ in mediis fluctib: seq̃r¬
res hostel eoꝵ hisdẽ aqͥs oꝑti sũt ꝑ quas illi tnͣtier̃t. Et
cũ moyles homo dei recetsisset ab ocłis eoꝵ: ydolũ pe¬
tiuert̃ et dixer̃t. fac nobis deos qͥ nos p̃cedant: qͥa ille
homo dimisit nos. Tota spes eoꝵ in homine posita erat:
ñ in d̾o. Ecce mortius ẽ homo. Nũqͥd mortutis ẽ ds qui
eruerat eos de t̾ra egypti: Et cũ fecissent sibi ymagi¬
nẽ uttuli: adorauert̃ et dixer̃t. Hii sc̃it dii tuu isrł. qͥ

Expanded text:
 tui, Non concupisces uxorem proximi tui . Nonne ista omnia et nobis praecipiuntur? Sed quaere mercedem, et invenies ibi dici: Ut expellantur hostes a facie tua, et accipiatis terram quam promisit Deus patribus vestris . Quia non poterant capere invisibilia, per visibilia tenebantur. Quare tenebantur? Ne penitus interirent, et ad idola laberentur. Nam fecerunt hoc, fratres mei, sicut legitur, obliti tanta miracula quae fecit Deus coram oculis eorum. Mare discissum est; via facta est in mediis fluctibus; sequentes hostes eorum eisdem aquis operti sunt, per quas illi transierunt : et cum Moyses homo Dei recessisset ab oculis eorum, idolum petierunt, et dixerunt: Fac nobis deos qui nos praeeant, quia ille homo dimisit nos. Tota spes eorum in homine posita erat, non in Deo. Ecce mortuus est homo: numquid mortuus est Deus qui eruerat eos de terra Aegypti? Et cum fecissent sibi imaginem vituli, adoraverunt, et dixerunt, Hi sunt dii tui, Israel, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suũ: eo hoc dicere qͥa in sp̃u belye erat iohãnes: et qd̾
erat ioħs ad pͥmũ aduentũ. hoc erit helyas ad scdm ad¬
uentũ. Quomͦ duo aduentꝰ iudicis: sic duo p̃cones. Iu¬
dex quidẽ ip̃e: p̃cones auttẽ dito ñ duoudices. Oportebat
autẽ uditẽ pͥmo uenire udicandũ. Misit aute se pͥmũ
p̃conẽ: uocauit illũ helyam. qͥa hoc erit in scdo aduertu

Expanded text:
oannes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Eliam; quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
um dedit. Qrud existis uidere in delerto: Harundinẽ
uento agitat᷑i : utiq ñ uerito agicari subaudis: quia
iuidere: Hominẽ mollib uesiitũ : uestiebat᷑ enĩ ioħ̃s
asꝑis: id est tunica fc̃a de pilis cameli Ecce qͥ mollib
uestiunt᷑: in comib regũ s̃to. Non gͥ existis uid̾e hominẽ
mollib uesticũ. Seci quid existis uid̾e: spham: Ita dico

Expanded text:
um dedit: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitari. Utique, Non vento agitari, subaudis; quia videre? Hominem mollibus vestitum? Vestiebatur enim Joannes asperis, id est, tunica facta de pilis cameli. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Non ergo existis videre hominem mollibus vestitum. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
dec: u̾bũ dĩ sic uideri potest: Expellite gͦ de cordib ut̃is
carnales cogitationes: ut uere sitis sub gr̃a: ut ad nouũ
testam̃tũ ꝑtineatis. Ideo uita et̾na ꝓmittit᷑ in nouo testa¬
m̃tto. Legite uetus testamentũ: et udete qͥa carnali ad¬
huc ppło ea quidẽ p̃cipiebant᷑ q̃ et nobis slam unũ d̃m
colere. et nob p̃cipit̃. Non accipies ĩ uanũ nom̃ dñt dir
tui. et nobis p̾cipit᷑: qd ẽ scđdm p̃ceptũ. Obserua diem
sabbati magis nobis p̃cipit: qͥi sp̃alit̃ obseruandũ p̃cipi¬
tur. Iudei enĩ seruilit̾ obseruant diem sabbatr ad lux¬
riam: ad ebrictatẽ. Qnto meliꝰ femine eoꝵ lanã facerẽt:
qͣm illa die inmenianis salcarert. abito fr̃es ut illos
dicamꝰ obsetuare sabbatũ. Sp̃alit̃ obleruat sabbatum
rꝑianꝰ. abstinens se ab oꝑe seruili. Quia est enĩ ab oꝑe
seruili : A peccato. Et unde ꝓbamꝰ : Dñm int̾roga. Ota¬
nis qͥ facit peccatũ: seruis ẽ peccati. Ergo et nob̾ p̾cipit̃

Expanded text:
Dei videri sic potest? 19. Expellite ergo de cordibus vestris carnales cogitationes, ut vere sitis sub gratia, ut ad Novum Testamentum pertineatis. Ideo vita aeterna promittitur in Novo Testamento. Legite Vetus Testamentum, et videte quia carnali adhuc populo ea quidem praecipiebantur quae nobis. Nam unum Deum colere, et nobis praecipitur. Non accipies in vanum nomen Domini Dei tui, et nobis praecipitur: quod est secundum praeceptum. Observa diem sabbati, magis nobis praecipitur: quia spiritualiter observandum praecipitur. Judaei enim serviliter observant diem sabbati, ad luxuriam, ad ebrietatem. Quanto melius feminae eorum lanam facerent, quam illo die in maenianis saltarent? Absit, fratres, ut illos dicamus observare sabbatum. Spiritualiter observat sabbatum christianus, abstinens se ab opere servili. Quid est enim ab opere servili? A peccato. Et unde probamus? Dominum interroga: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Ergo et nobis praecipitur
Abbreviated transcription (Latin):
carnem uisibilis filiꝰ: et nos concedimꝰ. et est catholica ti¬
del. Si autem arte carnẽ sicut ipi dicunt. id ẽ anceqͣm
incarnaret᷑: multũ delirant ec multũ errant. Facta enĩ
sunt illa insibilia corporalit̃ ꝑ creaturã in quib typus
ostenderet᷑: ñ utiq substantia ipla demonstrabat᷑. et¬

Expanded text:
ilius; et nos concedimus, et est catholica fides: si autem ante carnem sicut ipsi dicunt, id est, antequam incarnaretur; multum delirant, et multum errant. Facta enim sunt illa visibilia corporaliter per creaturam, in quibus typus ostenderetur: non utique substantia ip
Abbreviated transcription (Latin):
dit ignẽ. Omnti illa creatura typũ dñi sui gerebat: ñ
ipsiꝰ dñi p̃sentiam exhibebat. Nlamq aꝑte habes in lege:
ec loq̃bat᷑ moyses cũ dño contͣ incontͣ. licitt amitꝰ cũ amiico
luo. Sequeris ip̃am scͥpturã: et inuenis moylẽ dicentem.
Si inuini grãm in conspectu tuo: ostende mͥ temet iplã
manifeste itc uideã. Eo parũ ẽ qͥa dixit: responsũ accepto.
fc̃a surtt. fut᷑am istã grãm ec u̾itatẽ ꝓmittebant. Qui
bene scrutant legẽ: nou̾unt. Et cũ oportunũ est. ut ec
nos aliquid inde dicantꝰ. q̃ntũ dñs reuelat. ñ tacemus¬

Expanded text:
dit ignem: omnis illa creatura est; typum Domini sui gerebat, non ipsius Domini praesentiam exhibebat. Namque aperte habes in Lege, Et loquebatur Moyses cum Domino, contra in contra sicut amicus cum amico suo. Sequeris ipsam Scripturam, et invenis Moysen dicentem, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi teipsum manifeste, ut videam te. Et parum est quia dixit: responsum accepit, facta sunt, futuram istam gratiam et veritatem promittebant. Qui bene scrutantur Legem, noverunt: et cum opportunum est, ut et nos aliquid inde dicamus, quantum Dominus revelat, n
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ et dimitteret nͨ quid in illo lauaret: cuscepit a seruo baap¬
tismũ. et ramꝙͣ alloquitoꝰ est filiũ suꝑbientẽ ec extouentẽ
se. ac dedignantẽ forte actiꝑe cũ ydiotis unde ci salus pos¬
lec uenire: et qͣsi dicens. Qntũ te extendis: Qñtũ ectollis:
Qnta ÷ excellentia tua: Qnta ẽ grã tua. Mlaior potest esce qͣm
mea. Si ego ueni ad suũ : tu dedignaris uenire ad añm: diego sus¬
cepi baptis mũ serui: tu dedignaris adño baptiari: Nã ut noĩi¬
ti fr̃smei. qͥa ñ ex necełsitate alicuiꝰ tuncłipeccati. dñs ueniebat ad
ip̃m iohm: sic̃ dict alii eũgłiste. cũad illã ueniret baptuand̾ dñs.

Expanded text:
illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat ad ipsum Joannem; sicut dicunt alii evangelistae, cum ad illum veniret baptizandus Dominus,