comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũr ut sciat si diligitis eum. S iterum ⁊
hic alia nascitur questio. qͦna temptat
ut sciat qͣm latere nichil pot̾ anteqͣm tẽp¬
tet. Nong ds nescit. s dictum ẽ ut sciat.
ł ẽ ut scire uos faciat. Locutiones tales

Expanded text:
er, ut sciat si diligitis eum. Sed iterum et hic alia nascitur quaestio, quomodo tentat ut sciat, quem latere nihil potest antequam tentet. Non ergo Deus nescit: sed dictum est, ut sciat, quod est, ut scire vos
Abbreviated transcription (Latin):
te delectat in arbore. de radice surrex̃:
S uides radicem & ñ delectaris. uides
arborem & miraris. Stultȩ. qd̃ miraris
inde surrexit quo ñ delectaris. Parum
aliquid uidetur fides credentium ñ
habes stateram unde appendas. Audi
g quo ꝑueniat & uide quanta sit. sic̃
& ipse dominꝰ in alio loco dicit. si ha¬
bueritis fidem tanqͣm gͣnum sinãpis:
Qͥđ humilius. qͥd uehementius. quia
mimitius. qͥd feruentius: Gͦ & uoꝰ ait
si manseritis in uerbo meo in qͦ credi¬
distis. quo ꝑducemini : Uere discipłĩ
mei eritis. Q quid nob̾ ꝑdest: Q cognõ¬
cetis ueritatem. & quid ꝑmittit ore

Expanded text:
te delectat in arbore, de radice surrexit. te delectat in arbore, de radice surrexit. Sed vides radicem, et non delectaris; vides arborem et miraris. Stulte, quod miraris, inde surrexit quo non delectaris. Parum aliquid videtur fides credentium, non habes stateram unde appendas. Audi ergo quo perveniat, et vide quanta sit: sicut et ipse Dominus alio loco dicit, Si habueritis fidem sicut granum sinapis . Quid humilius, quid vehementius? quid minutius, quid ferventius? Ergo et vos, ait, si manseritis in verbo meo, in quo credidistis, quo perducemini? Vere discipuli mei eritis. Et quid nobis prodest? Et cognoscetis veri
Abbreviated transcription (Latin):
eum: ecce & me loquente arriam cre¬
dant ñ in me s mecum. Dicebat gͦ dñs
ad eos qui crediderunt in eum iudeos:
Siuos manseritis in uerbo meo. Ideo
manseritis. quia iuitiati estis. qr eẽ
ibi cepistis.Si manseritis. hoc ẽ infide
quȩ in uob̾ ẽẽ credentib cepit. quo ꝑue¬
nietis: ude quale mitium. qͦ ꝑducit:
Amasti fundamentum. culmen attende:
& ex ista humilitate aliam celsitudinẽ
quere. Fides enim humilitatẽ ht̃. cognitio
& immortalitas & ecernitas ñ ht̃ humi¬
li tatẽ s celsitudinem. erectionẽ: nullã
defectionẽ. ecernam stabilitatẽ. nullam
ab mnimico expugnationẽ. nullum defi¬
ciendi timoren. Magnum ẽ. q̃ incipit
afide. s contempnitur fundam̃tum:
Solet ⁊ in edificio ab imꝑitis contẽpni.
fossa fit grandis. lapides quo qͦmodo
passim mittuntur. Nulla ibi expolitio.
nulla pulchritudo apparet. qͦmo do
nec in arboris radice apparet aliqua
pulchritudo totum tamen quicquia

Expanded text:
eum; ecce et me loquente Ariani creeum; ecce et me loquente Ariani credant, non in me, sed mecum. 8. Dicebat ergo Dominus ad eos qui crediderant in eum Judaeos: Si vos manseritis in verbo meo. Ideo manseritis, quia initiati estis, quia et ibi esse coepistis. Si manseritis, hoc est in fide quae in vobis esse credentibus coepit; quo pervenietis? Vide quale initium, quo perducit. Amasti fundamentum, culmen attende, et ex ista humiliquaere. Fides enim humilitatem habet: cognitio et immortalitas, et aeternitas non habet humilitatem, sed excelsitudinem, erectionem: nullam defectionem, aeternam stabilitatem: nullam ab inimico expugnationem, nullum deficiendi timorem. Magnum est quod incipit a fide; sed contemnitur. Fundamentum solet etiam in aedificio ab imperitis contemni. Fossa fit grandis, lapides quoquo modo passim mittuntur; nulla ibi expolitio, nulla pulchritudo apparet: quomodo nec in arboris radice, non apparet aliqua pulchritudo; totum tamen quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
misit oinus auctoritate tanqͣm pat̾na
incarnatꝰ sum mecum ẽ: ñ me reliqͥt:
Quare me nͨ relinquit: ñ relinquit¬
me inquit solum. Quia ego quȩ pla
ñ ex quodam initio & deinceꝑs. s sine
initio. sins fine. Dei enim generatio ñ
habet initium temꝑis. qr ꝑ genicum
facta sunt temꝑa. ħͥ ex illo loquente.
multi crediderunt ineum. U tinam
& me loquente. multi qͥ aliud sapiebãt
intelligant. & credant mneum. Qdã enim
forte sunt in ista multitudine arriani. ñ
audeo suspicari eẽ. sabellianos. qͥ ipsum
patrem dicunt eẽ. qui ẽ filius. Heresis qͥppe
ista nimis antiqua ẽ. & paulatim euiscerata:
Arrianoꝵs aut̃ adhuo uidet᷑ hab̾e aliquas
motiones quasi cadaueris putrescentis.
aut certe ut multum quasi hominis
animã ãgentis. Oportet inde reliquos
liberari. sicut inde liberati sunt multi:
Equidem ifta ciuitas eos ñ habebat. s&
pꝰea qͣm multi peregrini aduenerunt.
ñ nulli & ipsi uenerunt. Sece ħ dño
loquente. multi iudei crediderunt in

Expanded text:
ritate tanquam paterna incarnatus sum, mecum est, non me reliquit. Quare non me reliquit? Non me reliquit, inquit, solum quia ego quae plactas semper, non ex quodam initio et deinceps, sed sine initio, sine fine. Dei enim generatio non habet initium temporis, quia per genitum facta sunt tempora. 7. Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellianos qui ipsum Patrem dicunt esse qui Filius est: haeresis quippe ista nimis antiqua est, et paulatim eviscerata. Arianorum autem adhuc videtur habere aliquas motiones quasi cadaveris putrescentis; aut certe, ut multum, quasi hominis animam agentis: oportet inde reliquos liberari, sicut inde multi liberati sunt. Et quidem ista civitas eos non habebat; sed posteaquam multi peregrini advenerunt, nonnulli et ipsi venerunt. Ecce haec Domino loquente multi Judaei crediderunt in
Abbreviated transcription (Latin):
& iudicet: ẽ pat̾ qui głam meam a
ur̃a gła discernat: & separet. Uos enĩ
scđm hoc scłm gloriamini: ego ñ sodm
hoc scł̃m glorior. quia patri dico. pat̾
glorifica me. ea gła qͣm habui ap̾ tẽ
anteqͣm mundus eẽt. Qͥd ẽ ea gła:
ab humana inflatione discreta. Sedm
hoc iudicat pat̾. Qͥd ẽ iudicat: dis¬
cernit. Quid disceruit: G tam filiĩ
sui agła hominum. qr iđo dictum ẽ
Unxit te. ds̃ ds tuus. oleo exultatioĩs
participib tuis. Non enim quia hõ
factus ẽ : iam comparandus ẽ nobis
Nos homines cum peccato: ille sine
peccato. Nos homines trahentes de
adam & mortem & delictum: ille
de uirgine carnem mortals. nullã
iniquitatẽ. Deniq nos nec quia uo¬
luimus nati sumus. nec qͣm diu uo-¬
luimus : uiuimus. nec quomodo uo¬
lumus morimur. Ille anteqͣm nasce¬
retur: elegit de qua nasceret᷑. Natꝰ
fecit ut a magis ad oraret᷑. Creuit
infans. ⁊ miraculis se dm̃ ostendebat:
infirmitate hominẽ p̾ferebat. Pos¬

Expanded text:
et judicet? Est Pater qui gloriam meam a vestra gloria discernat et separet. Vos enim secundum hoc saeculum gloriamini: ego non secundum hoc saeculum glorior, qui Patri dico, Pater, glorifica me ea gloria quam habui apud te, antequam mundus esset . Quid est, ea gloria? Ab humana inflatione discreta. Secundum hoc judicat Pater. Quid est, judicat? Discernit. Quid discernit? Gloriam Filii sui a gloria hominum; quia ideo dictum est, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Non enim quia homo factus est, jam comparandus est nobis. Nos homines cum peccato, ille sine peccato: nos homines trahentes de Adam et mortem et delictum; ille de Virgine carnem mortalem, nullam iniquitatem. Denique nos nec quia volumus nati sumus, nec quamdiu volumus vivimus, nec quomodo volumus morimur: ille antequam nasceretur elegit de qua nasceretur, natus fecit ut a Magis adoraretur, crevit infans, et miraculis se Deum ostendebat, et infirmitate hominem praeferebat. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eis ueritas lib̾abit uos : indignati
sunt seruos se ẽẽ significatos. Q uere
serui erant. & exponit illis quȩ sit
seruitus. & quȩ sit futura lib̾tas. qͣm
ipse ꝑmittit. S de hac lib̃tate & de
illa seruitute.nimis songumẽ ut ho¬
Dicebat iħe ad eos qui crediderant. Si

Expanded text:
dixit eis, Veritas liberabit vos. Indignati sunt servos se esse significatos. Et vere servi erant: et exponit illis quae sit servitus, et quae sit futura libertas quam ipse promittit. Sed de hac libertate et de illa servitute nimis longum est ut hoDicebat a
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm iam multa dixeram. & de lib̾tate
inqua nos uocat gr̃a saluatoris non
p̃cereunt᷑. neq neglegent̾ fuerat dis¬
serendum. hinc hodie dño adiuuante
statuimus loqui uobis. Quib enim
na quidem parte inimici. s etiam
amici ex quadam parte iam facti &
futuri. Nam quosdam ibi uidebat
sicut iam diximus. qui pꝰ eiꝰ passionẽ
fuerant credituri. ħos intuens dix¬
erat. cum ex altaueritis filiũ hominis.
tunc cognoscetis qr ego sum. Erant
ibi eciam qui ħ illo loquente continuo
crediderunt. & ipsis loquutus: q audiui¬
mus hodie. Dicebat g iħc ad eos qui
crediderant ei uideos. Si manseritis in
uerbo meo: uere discipuli mei eritis:
Manendo eritis. Quia enimnunc cre.¬
dentes estis. manendo uidentes eritis:
Ido sequitur. & cognoscetis ueritatem:
Ueritas incommutabilis ẽ. Ueritas pa¬
nis ẽ. mentis. reficit ñ deficit. Mutat
uescentem nec ipsa inuescente mutat᷑.
Ipsa ẽ ueritas uerbum dĩ. ds̾ apud dm̃.

Expanded text:
iam multa jam dixeram, et de libertate in quam nos vocat gratia Salvatoris, non praetereunter neque negligenter fuerat disserendum: hinc hodie, Domino adjuvante, statuimus loqui vobis. Quibus enimna quidem parte inimici, sed etiam amici ex quadam parte jam facti, et futuri: nam quosdam ibi videbat, sicuti jam diximus, qui post ejus passionem fuerant credituri. Hos intuens dixerat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Erant ibi etiam qui haec loquente illo continuo crediderunt; ipsis locutus est quod audivimus hodie: Dicebat ergo Jesus ad eos qui crediderant ei, Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Manendo eritis: quia enim nunc credentes estis, manendo videntes eritis. Ideo sequitur, Et cognoscetis veritatem. Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes reficit nec deficit: mutat vescentem, non ipsa in vescentem mutatur. Ipsa est veritas Verb
Abbreviated transcription (Latin):
Turbant᷑ qr ñ illuminant᷑. cor clausum
habent qr claim fidi ñ habent. Nos gͦ
fr̃s fide p̾cedente quȩ sanat ocłm cordis
nr̃i. q intelligimus sine obscuritate
capiamus. qͣ ñ intelligimus sine dubita¬
tione credamus. a fundam̾̃to fidi ñ rece¬
damus. ut. ad culmen ꝑfectionis uenia¬
mus. Ds ẽ pat᷑. ds ẽ filius. ds ẽ sp̃c sc̃s:¬

Expanded text:
Turbantur, quia non illuminantur: cor clausum Turbantur, quia non illuminantur: cor clausum habent, quia clavim fidei non habent. Nos ergo, fratres, fide praecedente, quae sanat oculum cordis nostri, quod intelligimus, sine obscuritate capiamus; quod non intelligimus, sine dubitatione credamus: a fundamento fidei non recedamus, ut ad culmen perfectionis veniamus. Deus est Pater, Deus est Filius Deus es
Abbreviated transcription (Latin):
Gauendum ẽ hoc dicere. Quid gͦ : ⁊̃ si
pat̾ pͥncipium & filius pncipium. qͦmͦ
ñ duo pͥncipia : Quomodo dicimus pa-¬
trem dm̃ & filium dm̃. nec tam̃ dicimꝰ
duos dos. Nefas ẽ enim dicere duos
deos: nefas ẽ dicere tres deos: ⁊ tam̃
qui pat̾ ẽ. ñ ẽ filius. qui filius ẽ. ñ ẽ
aures catholicȩ sunt erudite ingre¬
mio matris eccłȩ. neo ille qui ẽ pat̾
sit filius. nec ille qui ẽ filius sit pat̾.
qͣmuis de singulis si querat᷑ necesse ẽ
de quocumq interrogati fuerimus dm̃
ẽẽ fateamur. Q̾ absurda ista uidentur
hominib solita trahentib ad insolita:¬
uisibilia adinuisibilia creaturã comꝑantib
creatori. Interrogant enim nos aliqͣndo
infideles & dicunt. Patrem qͦm dicitis:
dm̃ dicitis: Respondemus. dm̃ͣ. Filium
qͦm dicitis : dm̃ dicitis: Respondemꝰ. dm̃:
Sp̃m sc̃m qͦm dicitis : Dm dicitis: Res
sp̃c sc̃s. tres sunt dii. Respondemꝰ. NoN:

Expanded text:
Cavendum est hoc dicere. Quid ergo? si et Cavendum est hoc dicere. Quid ergo? si et Pater principium et Filius principium, quomodo non duo principia? Quomodo dicimus Patrem Deum et Filium Deum, nec tamen dicimus duos deos. Nefas est enim dicere duos deos, nefas est dicere tres deos: et tamen qui Pater est, non est Filius; qui Filius est, non eaures catholicae sunt eruditae in gremio matris Ecclesiae, nec ille qui est Pater sit Filius, nec ille qui est Filius sit Pater,quamvis de singulis si quaeratur, necesse est de quocumque interrogati fuerimus, Deum esse fateamur. 3. Et absurda ista videntur hominibus solita trahentibus ad insolita,sibilia ad invisibilia, creaturam comparantibus Creatori. Interrogant enim nos aliquando infideles et dicunt: Patrem quem dicitis, Deum dicitis? Respondemus: Deum. Filium quem dicitis, Deum dicitis? Respondemus: Deum. Spsanctus tres sunt dii? Respondemus: Non.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ habuit cum iudeis ita
moderans loquelam suam. ut
& ceci ñ uiderent. & fideles
oculos aꝑirent. quȩ hodie de
sco eugłio recitata sunt: ista sunt.
Dicebant gͦ iudei. Ty quis es: q dixerat
supͣ dominꝰ. nͥ credideritis qr ego sum mo-¬
riemini in peccatis ur̃is: ad hoc gͦ illi:
Tu quis es: ueluti querentes nosse in qͦm
deberent credere. ne in suo peccato mo-¬
rerent᷑. Respondit dicentib tu quis ẽs:
& ait. Principium. qui & loquor uob̃̾
Si se dixit dominꝰ eẽ principium queri
pot̾ utrum & pat̾ principium sit. Si
principium. qui ht̃ quidem filium cui
pat̾ sit. s ñ habet de quo sit: ⁊ ilius
enim patris ẽ filius. & pat̾ utiq de¬
s ñ de lumine: pat̾ dr̃ ds. s ñ de deo:
Sigͦ ds de dõ. lumen de lumine pͥnci¬
pium ẽ: qͣnto facilius intelligitur
principium lumen de quo lumen.
surdum ut dicamus filium pͥncipium.
& patrem pͥncipium ñdicamus. S qͥd
agimus: Nunquid duo erunt pͥncipia:

Expanded text:
quae habuit cum Judaeis, ita moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideles oculos aperirent, quae hodie de sancto Evangelio recitata sunt, ista sunt: Dicebant ergo Judaei, Tu quis es? Quia dixerat supra Dominus, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris . Ad hoc ergo illi, Tu quis es? veluti quaerentes nosse in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus, Tu quis es? et ait, Principium, quia et loquor vobis. Si se dixit Dominus esse principium, quaeri potest utrum et Pater principium sit. Si er esse principium, qui habet quidem Filium cui Pater sit, sed non habet de quo sit? Filius enim Patris est Filius, et Pater utiqDeus, sed non de Deo. Si ergo Deus de Deo, lumen de lumine principium est, quanto facilius intelligitur principium lumen de quo lumen, surdum, charissimi, ut dicamus Filium principium, et Patrem principium non dicamus? Sed quid agamus, nunquid duo erunt principia?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iudicialis. Nam si primo uenisset
iudicaturus : neminẽ inuenisset
cui p̾mia iustitiȩ redderet. Quia gͦ
uidit omnes peccatores. ⁊ omnino
ẽẽ neminẽ inmunẽ amorte peccati:
prius erat eiꝰ miscdia p̾roganda. ⁊
pꝰ exerendum iudicium : qr de illo
cantauerat psalmꝰ. Miscłiam &¬

Expanded text:
non judicialis: non judicialis: judicaturus, neminem invenisset cui praemia justitiae redderet. Quia ergo vidit omnes peccatores, et omnino neminem esse immunem a morte peccati, prius erat ejus misericordia praeroganda, et post exercendum judicium, quia de illo cantaverat Psalmista,
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexisse tercio die. ascendisse in cę¬
lum. ibi sedere ad dexteram patris inde
eẽ uenturum adiudicandos inuos & mor¬
tuos: nonne ipsa ẽ fides nr̃a de qͣ dicit
apłs. corde creditur ad iustitiam. ore
aut̃ confessio fit ad salutem: gͦ quando
ista confitemur. contͣ dm̃ loquimur:
Nos dicimus uenturum iudicem ui¬
uorum & mortuoꝵ. ipse autͣ dicit.
ego ñ iudico qͦm qͣm. Questio ista duo¬
bus modis solui pot̾. ut aut hoc in¬
telligamus ñ iudico qͦmqͣm id ẽ modo.
siciit dicit alio loco. ego ñ ueni ut iudi¬
cem mundum. s ut saluum faciã mun¬
dum. ñ iudicium suum negando sea
differendo: aut certe qr dixerat uos
scdm carnem uidicatis ita comunxit
ego ñ iudico qͦmqͣm: ut subaudias
scđm carnem. Nullus gͦ nobis contra
fidem qͣm tenemus & annuntiamus
de iudice xͦ scrupulus dubitationis.
in corde remaneat. Uenit xͦ s pͥmo
inpenam qui saluari noluerunt:
eos ꝑducendo ad uitam qͥ credendo
salutem ñ respuerunt. Prima gͦ dispen

Expanded text:
resurrexisse tertia die, ascendisse in coelum, ibi sedere ad dexteram Patris, inde esse venturum ad judicandos vivos et mortuos? Nonne ipsa est fides nostra, de qua dicit Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem ? Ergo quando ista confitemur, contra Dominum loquimur? Nos dicimus venturum judicem vivorum et mortuorum; ipse autem dicit, Ego non judico quemquam. Quaestio ista duobus modis solvi potest; ut aut hoc intelligamus, non judico quemquam, id est, modo: sicut dicit alio loco, Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum ; non judicium suum negando, sed differendo. Aut certe quia dixerat, Vos secundum carnem judicatis; ita subjunxit, Ego non judico quemquam, ut subaudias, secundum carnem. Nullus ergo nobis contra fidem quam tenemus et annuntiamus de judice Christo, scrupulus dubitationis in corde remaneat. Venit Christus, sin poenam, qui salvari noluerunt; eos perducendo ad vitam, qui credendo salutem non respuerunt. Prima ergo dispe
Abbreviated transcription (Latin):
tres. nisi patrem & filium & sp̃m sc̃m
unum dm̃. uuum omnipotentẽ. Gigo
unum pͥncipium. Accipite aliquid de
sem. Quo impleci qui efant inconelans
uno. omniuni gentium linginis loqui cepe¬
runt. Miraculo exterriti añi int̾fectores.
compuncti doluerunt. dolentes mutati
sunt: mutati crediderunt. Accesserunt
corꝑi dñi. id ẽ numero fidelium: tria milis
hominum. Item alio facto qͦdã mixaculo
accesserunt alia quinq milia. facta est
plebs una ñ parua. in qua omnes accepto
spũ scõ quo amor sp̃italis accensus est:
caritate ipsa & feruore sp̃c inunum re¬
dati. ceperunt in ipsa societatis unitate
uendere omnia quȩ habebant. & p̾cium
ponere ad pedes apłorum. ut distribueret᷑
unicuiqi ꝓ ut cuiq: opꝰ erat. Q hoc de illis
scͥptura dicit. q erat illis anima una. ⁊ cor
unum indm̃. Attendite gͦ fr̃s. & hic ag¬
noscite misterium trinitatis qͦmͦ dicamus

Expanded text:
tres, nisi Patrem et Filium et Spiritum sanctum tres, nisi Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum Deum, unum omnipotentem. Ergo unum principium. 5. Accipite aliquid de sanctum: quo impleti qui aderant in conclavi uno, omnium gentium linguis coeperunt loqui. Miraculo exterriti Domini interfectores, compuncti doluerunt, dolentes mutati sunt, mutati crediderunt: accesserunt corpori Domini, id est numero fidelium, tria millia hominum. Item alio facto quodam miraculo, accesserunt alia quinque millia; facta est plebs una non parva: in qua omnes accepto Spiritu sancto, quo amor spiritualis accensus est, charitate ipsa et fervore spiritus in unum redacti, coeperunt in ipsa societatis unitate vendere omnia quae habebant, et pretia ponere ad pedes Apostolorum, ut distribueretur unicuique, sicut cuique opus erat. Et hoc de illis Scriptura dicit, quod erat eis anima una et cor unum in Deum . Attendite ergo, fratres, et hinc agnoscite myste
Abbreviated transcription (Latin):
bile q uerbis explicari ñ possit. ut & nu-¬
merus sit. & numerus non sit. Uidete
enim. si ñ quasi apparet numerus. pat̾
tres: Deficit numerus. Ita d̾s nec recedit
anumero: nec capit᷑ numero. Quia tres
sunt. tanqͣm ẽ numerus. Sequeris quid
tres. ñ ẽ numerus. Unde dictum ẽ. Maguꝰ
dominꝰ nr̃ & magna uirtus eiꝰ: & sapien¬
tiȩ eiꝰ ñ ẽ nunerus. Ubi cogitare ceperis:
incipis numerare. Ubi numeraueris:
Quid sunt isti tres. pat̾ & filius &e spe
sancꝰtus: Non tres dĩi. ñ tres oninipoten¬
tes. ñ tres mundi creatores. Quid ergo
omnip̾s pat̾: omnip̃s plane. Omnip̃s eͦ¬
omnip̃s : & ipse omnip̃s. Tres g omnipo¬
tentes: Non s unus ommip̃s. Hoc solum
numero insinuant q ad inuicem sunt.
ñ q ad se sunt. Quia enim ds pat̾ ad se
ẽ ds. simul cum filio q sp̃u scõ ñ sunt
Quia uͦ ñ ad se ẽ pat̾ s ad filium. nec futꝰ
ad se ẽ. s ad patrem. nec sp̃c sc̃s ađ se in

Expanded text:
bile, quod verbis explicari non possit, ut et nubile, quod verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si non quasi apparet numerus, Patertres? Deficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est numerus. Unde dictum est, Magnus Dominus noster et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Ubi cogitare coeperis, incipis numerare: ubi numeraveris, quid sunt isti tres, Pater et Filius et Spiritus sanctus? Non tres dii? Non. Non tres omnipotentes? Non. Non tres mundi creatores? Non. Ergo omnipotens Pater? Omnipotens plane. Ergo es. Tres ergo omnipotentes? Non; sed unus omnipotens. Hoc solo numerum insinuant quod ad invicem sunt, non quod ad se sunt. Quia enim Deus Pater ad se est Deus simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec Filius ad se est, sed ad Patrem; nec Spiritus ad se, in
Abbreviated transcription (Latin):
pater ẽ aut filius. Kinitas unus ds̃.
trinitas una ẽ ȩternitas. una ꝑ otestas.
una maiestas. tres. s ñ dii. Non michi
calumpniator respondeat. Quid gͦ tres:
Si enim tres ait. oportet dicat qͥd tres.
inquit tres dixisti. S quid tres: Ex¬
prime. immo tũ numera. Nam ego
compleo tres cum dico. pat̾ & filius ⁊
seipsum ẽ: ds ẽ. Qͦd ad patrẽ ẽ: filiꝰ ẽ:
Ista quȩ dico. potestis de similitudinibꝰ
homo  ⁊ si ille sit pat̾ ⁊ ille filius. q¬
& homo ẽ ad seipsum ẽ : q pat̾ ẽ. ad
filium ẽ. & filius q homo ẽ ad se ip¬
sum ẽ: q aut̃ filius ẽ ad patrem est᷑:
Pat̾ enim nomen ẽ. dictum ad aliqd.
& filius ad aliquid. s isti duo homines
sunt. At uͦ pater ds. ad aliquid est
pat᷑. id ẽ ad filium: & filius as̃ ad aliqͥd ẽ.
filius. id ẽ ad patrem. S ñ qͦmͦ illi duo ho¬
mines sunt: sic isti duo diĩ. Qrͣ hoc nͨ ita
ẽ ibi: Quia illud aliud. hoc aut̃ aliud ẽ:
Quia illa diumnitas ẽ: ẽ ibi aliquid ineffa-¬

Expanded text:
Pater est aut Filius. Trinitas unus Deus: Trinitas, una aeternitas, una potestas, una majestas; tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait, oportet dicas quid tres. inquit, tres dixisti; sed quid tres exprime. Imo tu numera: nam ego compleo tres, cum dico, Pater et Filius seipsum est, Deus est; quod ad Patrem est, Filius est. 4. Ista quae dico potestis de similitudinibushomo, si ille sit pater, ille filius; quod homo est, ad seipsum est; quod pater est, ad filium est: et filius quod homo est, ad seipsum est; quod autem filius est, ad patrem est. Pater enim nomen est dictum ad aliquid, et filius ad aliquid: sed isti duo homines sunt. At vero Pater Deus ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, id est ad Patrem: sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi aliquid ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
induamus nos arma lucis. ficut in die ho¬
neste ambulemus. Tam̃ qr in comꝑatione
lucis illius ad qͣm uenturi sumus. adhuc
noꝵ ẽ ⁊ dies in quo sumus: audi petrũ
magnifica potestate. To̾ es filius meus
dilectus. in quo bene sensi. Hanc uocem
ẽemus cum illo in monte scõ. S qr nos
ñ ibi fuimus & istam uocẽ de celo tunc
audiuimus : ait ad nos ipse petrus. Q
habemus certiorem ppheticũ sermonẽ.
N audistis uocem de celo delatam. sed
cerciorem habetis ꝑpħicum sermonem:
futuros. qui miraculis eiꝰ calumpniarent᷑
magicis artib ea tribuendo: ꝑpħas ante
pͣmisit. N unqͥd enim si magus erat. &
magicis artib fecit ut coleret᷑ & mor¬
tuus: magus erat anteqͣm natꝰ : A pħas
audi o homo morcue & uermiscendo ca¬
lumpniose. ꝓpħas audi. Lego. audi qͥ
ante dñm uenerunt. Habemꝰ inquit
apłs petrus cerciorem ꝓpħicum sermonẽ.
cui benefacitis attendentes sicut lucernȩ¬

Expanded text:
mus nos arma lucis; sicut in die honeste ambulemus . Tamen quia in comparatione illius lucis ad quam venturi sumus, adhuc nox est etiam dies in quo sumus, audi Petrum magnifica potestate, Tu es Filius meus dilectus, in quo bene sensi. Hanc vocem,m essemus cum illo in monte sancto. Sed quia nos non ibi fuimus, et istam vocem de coelo tunc non audivimus; ait ad nos ipse Petrus, Et habemus certiorem propheticum sermonem. Non audistis vocem de coelo delatam, sed certiorem habetis propheticum sermonem. os quosdam futuros, qui miraculis ejus calumniarentur, magicis artibus ea tribuendo, Prophetas ante praemisit. Numquid enim, si magus erat et magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, magus erat antequam natus? Prophetas audi, o homo mortue, et vermescendo calumniose, Prophetas audi: lego, audi qui ante Dominum venerunt. Habemus, inquit apostolus Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, sicut lucern
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos: quia u̾bum caro factum ẽ. ut
habitaret innobis. Aduentus eiꝰ huma¬
nitas eiꝰ. mansio eiꝰ diuinitas eiꝰ. Diums.¬
tas eiꝰ quo imus. humanitas eiꝰ qͣ imis
Nisi nob̾ fieret qua iremus. nunqͣm adͥ
illam manentem ꝑueniremus. Quare
inquit loquelam meam ñ agnoscitis:
quia ñ ꝑ otestis audire sermonẽ meñ
Iđo ñ poterant cognoscere. qr ñ pot̾ant¬
audire. S unde audire ñ poterant. nͥ
qr corrigi credendo nolebant: Q hoc
unde : Uos ex patre diabolo estis. Qͣm¬
diu patrem commnemoratis : qͣmdiu pl¬
tres mutatis : Modo abraham mͦ dm̃
Audite a filio cli cinus filii sitis. a patri

Expanded text:
tum est, ut habitaret in nobis . Adventus ejus, humanitas ejus: mansio ejus, divinitas ejus: divinitas ejus quo imus, humanitas ejus qua imus. Nisi nobis fieret qua iremus, nunquam ad illum manentem perveniremus. 9. Quare, inquit, loquelam meam non cognoscitis? Quia non potestis audire sermonem meum. Ideo non poterant cognoscere, quia non potaudire. Sed unde audire non poterant, nisi quia corrigi credendo nolebant? Et hoc unde? Vos ex patre diabolo estis. Quandiu patrem commemoratis? Quandiu patrem 554 mutatis, modo Abraham, modo Deum? Audite a Filio Dei, cujus filii estis. A patre
Abbreviated transcription (Latin):
U̾bum dĩ contempnis. qͥ u̾bũ hominis
ñ comp̾hendis: Scit gͦ omnia. ꝑ quem
facta sunt omnia: & tam̃ dubitando
increpat. Si me sciretis. & patrẽ meu̾
forsitan sciretis. Increpat infideles. Ni
talem sententiam dixit discipłis suis.
s ibi nͥ ẽ u̾bum dubitationis. qr ñ fuit
causa increpandȩ infidelitatis. Nã qͦmͦ
dixit iudeis. si me sciretis. & patrem¬

Expanded text:
Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis! 5. Scit ergo omnia per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis,
Abbreviated transcription (Latin):
uerberato aere aurem ꝑcutit postea
ñ erit. Audi adhuc. Uerbum erat
ap̾ dm̃. Manebat. nͨ sonando tͣnsibat:
Adhuc forte contempnis. ds̾ erat u̾bũ:
Ap̃te ipsum õ homo cum ẽ. in corde tuo
uerbum. aliuo ẽ qͣm sonus. S u̾bum
qͣ ẽ. ap̃ te ut transeat ad me: sonum
quasi uehiculum querit. Assumit
gͦ sonum. imponit se quodamoro in
uehiculum: transcurrit aerem. ue¬
nit ad me. nec recedita te. S onꝰ aut̃
ut ueniret ad me. recessit ate:nec
ꝑstitit ap̾ me. U̾bum uͦ ꝗ erat ĩ corde
tuo. nunqͥd sono pretereunte p̃teriit:
Qͦd cogitabas dixisti. & ut ad me ꝑue¬
niret qd ap̃ te latebat. syllabas sonu¬
isti. Sonus sẏ llabarum. ꝑduxit ad
aurem meam cogitationem tuam:
ꝑ aurem meam descendit ad corꝰ
meum cogitatio tua: sonus medius t̾is¬
uolauit. Uerbum uͦ illud q̃ assumpsit
sonum. anteqͣm sonares erat ap̃ tẽ. ꝙ
sonuisti ẽ. ap̃ me. & nͣ recessittte. Hoc
attende. quisquis es examinator sonoꝵ

Expanded text:
verberato aere aurem percutit, postea verberato aere aurem percutit, postea non erit. Audi adhuc, Verbum erat apud Deum: manebat, non sonando transibat. Adhuc forte contemnis: Deus erat Verbum . Apud teipsum, o homo, cum est in corde tuo verbum, aliud est quam sonus: sed verbum quod est apud te, ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit. Assumit ergo sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, nec recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, numquid sono praetereunte praeteriit? Quod cogitabas dixisti; et ut ad me perveniret quod apud te latebat, syllabas sonuisti: sonus syllabarum perduxit ad aurem meam cogitationem tuam; per aurem meam descendit in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicas. contempnis me: considera. for¬
sitan dñs tuus sum. Hinc & apłs ad
quosdam contemptoies suos loquers ait:
Puco aut̃ & ego sp̃m cłi habeo. Qui dicit
puto. dubicare uidet᷑. S ille increpabat:
crepans infidelitatẽ futuram generis
humani. cum uenerit inquit filius
hominis. putas inueniet fide̾ in terra:
iam qͣntum existimo intellexistis qͦmͦ¬
positum sit forsitan. nequis uerbor
appensor. & syllabarum examinator.
ueluti latinȩ loqui sciens. rep̾hendat
uerbum q̃ dixit dĩ u̾bum: & rep̾hendo
di u̾bum ñ eloquens s mutꝰ remaneat:
Quis enim sic loquitur qͦmͦ loquitur
u̾bum.qd erat in principio ap̾ dm̃ :
Noli u̾ba ista considerare. & ex his u̾b
assuetis illud u̾bum metiri uelle q
ds̃ ẽ. Audis enim u̾bum & contẽpnis:
audi dm̃ & time. In principio erat
ũbum.Tu reuocas ad usum sermoina¬
tionis tuȩ : & dicis ap̾ te. Qͥd ẽ u̾bum:
Qͥd maguum ẽ u̾bum : sonat  tͣnsit.

Expanded text:
dicas, Contemnis me; considera, fordicas, Contemnis me; considera, forsitan dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit, puto, dubitare videtur: sed ille increpabat, crepans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas, inveniet fidem in terra ? 4. Jam, quantum existimo, intellexistis quomodo sit positum forsitan: ne quis verborum appensor et syllabarum examinator, veluti latine loqui sciens, reprehendat verbum quod dixit Dei Verbum; et reprehendendo Dei Verbum, non eloquens, sed mutus remaneat. Quis enim loquitur sic, quomodo loquitur Verbum quod erat in principio apud Deum? Noli verba ista considerare, et ex his verbis assuetis illud Verbum metiri velle quod Deus est. Audis enim Verbum et contemnis; audi Deum et time: In principio erat Verbum. Tu revocas ad usum sermocinationis tuae, et dicis apud te, Quid est verbum? quid magnum est verbum? sonat et transit;
Abbreviated transcription (Latin):
onem nos ante p̃misimus. Uidete enim
qͥd dixerit. Neq me scitis : neq patrẽ
meum. Sime sciretis: forsitan .⁊ patrem
meum sciretis. Dicitis gͦ ubi ẽ pat̾ tuus.
quasi me iam sciatis. quasi totum hoc
sim q uidetis.G qr me ñ nostis: ideo
uob̾ patrem meum ñostendo. Me qͥppe
ł ñ uidetis. patrem aut̃ meum loquor
occultus occultum: prius ẽ ut me no-¬
ueritis. tunc & patrem meum scietis:
Si enim me sciretis: & patre̾ meũ forsi¬
tan sciretis. Ille qui omnia scit qͣndo
dicit forsitan. ñ dubitat s increpat:
Attende enim qͦmͦ increpatiue dicatur
ipsum forsitan. q uidetur ẽẽ u̾bum
dubitationis. s dubitationis u̾bum ẽ.
qͣndo đr ab homine ido dubitante. qr
illa dubitatione arguit᷑ infidelitas.
ñ opinat᷑ diuinitas. Homines enim
de his reb quas certas habent. aliq̃n
increpatiue dubitant. id ẽ u̾bum du¬
bitationis ponunt. cum corde ñ dubi¬
tent: uelut si indigneris seruo tuo⁊

Expanded text:
onem nos ante praemisimus. Videte enim onem nos ante praemisimus. Videte enim quid dixerit, Neque me scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Dicitis ergo, Ubi est Pater tuus? quasi jam me sciatis; quasi totum hoc sim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippequod non videtis; Patrem autem meum loquor occultus occultum: prius est ut me noveritis; tunc et Patrem meum scietis. 3. Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitent: velut si indigneris servo tuo et
Abbreviated transcription (Latin):
teftimonium uerum ẽ. Ego sum qui testi¬
monium phibeo de me. & testimonium
phibet de me qui misit me pat̾. Ex his
uerbis hesterno die ut dixi redditus ẽ.
sermo aurib & mentib ur̃is. Hec cum
dñs dixisset: illi qui audtierant uos
scđm carnem iudicatis. manifestauert᷑
qͥ audierunt. Responderunt enim dño
loquenti de do patre suo: & dixerunt:
Ubi ẽ pater tuus: patrem xͥ carnaliter
dicauerunt. Erat aut̃ qui loquebat᷑ in
apto caro. ⁊ nocculto u̾bum: hõ ma¬
nifestus. d̾s occultus. Uidebant indu-¬
mentum & contempnebant indutũ:
Contempnebant. qr nesciebant: nesci
Ubi ẽ inquiunt pat̾ tuus: Audiuimꝰ enĩ
tẽ dicere. solus ñsum. s ego & qui misit
me pat̾. Nos solum t̾e uidemus. Patrẽ
tuum tecum ñ uidemus. Quomͦ tẽ dicis
solum ñ ẽẽ. s cum patre tuo eẽ: Ostende
nobis tecum ẽẽ patremtuum. & dominꝰ:
Nunquid me uidecis. ut patrem ostendara
uob̾: hoc enim sequit᷑. hoc suis uerbis
ipse respondit: quorum uerboꝵ exposict¬

Expanded text:
um est. Ego sum qui testimonium perhibeo de me, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater . Ex his verbis hesterno, ut dixi, die redditus est sermo auribus et mentibus vestris. Haec cum Dominus dixisset; illi qui audierunt, Vos secundum carnem judicatis, manifestaverunt quod audierunt. Responderunt enim Domino loquenti de Deo Patre suo, et dixerunt, Ubi est pater tuus? Patrem Christi carnaliter caverunt. Erat autem qui loquebatur in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videbant indumentum, et contemnebant indutum: contemnebant, quia nesciebant; nescieUbi est, inquiunt, pater tuus? Audivimus enim te dicere, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater: nos solum te videmus, patrem tuum tecum non videmus; quomodo te dicis solum non esse, sed cum patre tuo esse? aut ostende nobis tecum esse patrem tuum. Et Dominus: Numquid me videtis, ut Patrem ostendam vobis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse respondit, quorum verborum expositi
Abbreviated transcription (Latin):
mini de cȩlo habuisse ꝓphetiam. michi
testimonium ꝑhibuit: & ab illo audistis
in qua ego ista faciam potestate. Uide¬
runt g qͦdlibet horum respondissent
in laqueum se casuros. & dixerunt. Nes¬
cinius. Q dominus eis. Nec ego dico uob̾.
in qua pocestate ista facio. Non uobis
dico q scio. quia ñ uultis fateri qđ scitis:
Iustissime utiq repulsi confusi absces¬
serunt. & impletum ẽ. q in psalmo ꝑ
ꝓpħam dicit ds̾ pat̾. Paraui lucernam
xp̃o meo. id ẽ ipsum ioħem. imncos

Expanded text:
mini de coelo habuisse prophetiam, mihi mini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista faciam potestate. Viderunt ergo, quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per Prophetam dicit Deus Pater, Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum Jo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃ ihc xͦ. multas ante se lucernas
ꝓpheticas accendit & misit. De his erat
etiam ioħs baptista. cui tam magnum
testimonium: quale nulli hominum.
Ait enim. In natis mulierum. ñ surrex̾
maior iohanne baptista. hic tamen quo
nemo erat maior innatis mulierum: di
diei summittat. Lucernam uͦ ipsum iohan¬
nem fuisse. dñs ipse testatur. Ille erat
inquit lucerna ardens & lucens. & uos
uoluistis ad horam exultare in lumine eiꝰ.
Qndo aut̾ dixerunt iudei dño. dic nobis
in qua potestate ista facis: scieus dñs qr
ioħem baptistam ꝓmagno haberent. & qͣ
ipse qͦm ꝓmagno habebant eis de dnõ
testimonium ꝑhibuisset: respondit eis:
Interrogabo uos & ego unum sermonem:
Dicite michi. baptismus iohannis unde ẽ
de cȩlo an ex hominib: Turbati illi int᷑
semetipsos cogitabant. qr si dicerent ab
hominib: lapidari possent a turba qͦ
iohannẽ ꝓpħam ẽẽ credebat. Si dicerent
de cęlo. responderet eis. Ille qͦm confice¬

Expanded text:
s Christus, multas ante se lucernas propheticas accendit et misit. De his erat etiam Joannes Baptista, cui tam magnum testimonium, quale nulli hominum. Ait enim: In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen, quo nemo erat major in natis mulierum, dicdiei summittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse teinquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a turba, quae Joannem prophetam esse credebat: si dicerent, De coelo, responderet eis, Ille quem confite
Abbreviated transcription (Latin):
habere cupiendo. In psalmis ait ipse dñs
quirat animam meam. Qiterum ait ĩ alio
psalmo. Confundant᷑ & reuereant᷑. qͦr entes
animã meã. Culpauit qui ñ requirerent.
dampnauit qui requirerent. Malum est
enim ñ querere auimam xͥ. s qͦmͦ eam¬

Expanded text:
habere cupiendo. In Psalmis ait ipse Dominhabere cupiendo. In Psalmis ait ipse Dominquirat animam meam : et iterum ait alio loco in Psalmo, Confundantur et revereantur requirentes animam meam . Culpavit qui non requirerent, damnavit qui requirerent. Malum est enim non quaerere animam Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
ECTIO SANETI SUANOSLII
que precessit hodiernam. ita conclusa¬
erat. quia loquutus ẽ docens ingazophi¬
latio dñs que uoluit & quȩ audistis. &
nemo apprehendit eum. qr ñdum ue¬
nerat hora eiꝰ. Hinc disputatum ẽ. dnĩco
die.q ipse donare dignatus ẽ. Intimauimꝰ
caritati ur̃e quare dictum sit ñdum ue¬
nerat hora eiꝰ. ne ꝑ ositum xp̃m sub
aliqua necessitate fatali. ulla impietas
auderet imꝓbe suspicari. Ndum enim
uenerat hora eiꝰ. qua ex ordine suo scdm
ea quę p̃dicta sunt de illo. ñ mori coge¬
retur inuitus: s occideret᷑ paratus:
Mͦ aut̃ de ipsa passione sua que posita
erat ñ in eiꝰ necessitate s potestate: lo¬
cucus ẽ iudeis dicens. Ego uado. xͦ enĩ
domino mors ꝑfec̾tio fuit illo unde
uenerat: & unde ñ discesserat. E go
inquit uado & queretis me: ñ desidio¬
s odio. Nam illum postea quam abscessit
ab ocłis hominum. inquisierunt & qͥ ode¬
rant & qui amabant: illi ꝑsequendo. illi

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae praecessit hodiernam, ita concluserat, quia locutus est docens in gazophylacio Dominus, quae voluit, et quae audistis: et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus . Hinc disputatum est dominico die, quod ipse donare dignatus est. Intimavimus Charitati vestrae quare dictum sit, Nondum venerat hora ejus; ne positum Christum sub aliqua necessitate fatali ulla impietas auderet improbe suspicari. Nondum enim venerat hora qua ex ordine suo, secundum ea quae praedicta sunt de illo, non mori cogeretur invitus, sed occideretur paratus. 2. Modo autem de ipsa passione sua, quae posita erat non in ejus necessitate, sed potestate, locutus est Judaeis dicens: Ego vado. Christo enim Domino mors profectio fuit illo unde venerat, et unde non discesserat. Ego, inquit, vado, et quaeretis me: non desidsed odio. Nam illum posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt et qui oderant et qui amabant: illi persequendo, illi
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. que ẽ. in membris tuis. Exclania
g & a rixa interiore clama adidm̃. ut
tibi pacificet tẽ. Miser ego homo. quis me
liberabit de corꝑe mortis huius: gra dei
ꝑ iħm xp̃m dñm nr̃m. qr qui me inquit
sequitur ñ ambulabit in tenebris. s habe.¬
bit lumen uitȩ. Finita tota rixa immor¬
talitas consequetur: qr nouissima inimi¬
ca destruetur mors. Q qualis pax erit:
oportet corruptibile hoc induere incor-¬
ruptionem: & mortale hoc induere im¬
mortalitatem. Quo ut ueniamus quia
tunc erit inre: nunc sequamur inspe
eum qui dixit. E go sum lux mundi qͥ
me sequitur ñ ambulabit intenebris.

Expanded text:
peccati, quae est in membris tuis. Exclama peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo, et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Grati Dominum nostrum . Quia qui me, inquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut veniamus, quia tunc erit in re, nunc sequamur in spe eum qui dixit, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris;
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere: corripis ⁊̃ interiorẽ frẽm tuum:
Tecum manet in domo: & ꝑditas uias
querit. Estuas qͦm corrigas. ut de illo
bonam rationẽ dño ambor reddas:
Q nͣte undiq rixarum necessitates. Ule¬
rimiq homo cedio affectus. dicit ap̃
seipsum. Quid mͥ ẽ pati cont᷑ dictores.
pati eos qui reddunt mala ꝓ bonis:
ego uolo consulere. illi uolunt ꝑire:
Consumo uitam meam litigando. pacẽ
ñ habeo mimicos insuꝑfacio qͦs amicos
habere deberem. si beniuolentiam con¬
sulentis attenderent. Quid mͥ ẽ ista ꝑpeti:
redeo adme. mecum ero. dm̃ meum in¬
uocabo. Redi ad tẽ ipsum. ibi inuenis
rixan. Si copisti dm̃ sequi. ibi inuenis
rixam. Qm̃ rixam inquis inuenio:
Caro concupiscit aduersus sp̃m . ⁊ sp̃o
aduersus carnem. Ecce tu ipse es. ecce
tu solus es. ecce tecum es. ecce alium
nullum hominẽ pateris. S uides aliã
legem inmembris tuis repugnantẽ legi
mentis tue. & captiuantem te in lege

Expanded text:
vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderent: quid mihi est ista perpeti? redeam ad me, mecum ero, Deum meum invocabo. Redi ad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem . Ecce tu ipse es, ecce tu solus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege
Abbreviated transcription (Latin):
pedes. Unde dolent pedes: an iubente
auaritia ꝑ asꝑa cucurrerunt: Sed dei
u̾buim sanauit & claudos. Occe inquis
sanos habeo pedes. s ipsam uiam non
uideo. Iiluminauit & cecos. Hoc totum
ꝑ fidem. qͣndiu ꝑegrinamur a domino
manentes in corꝑe. Cum uͦ ꝑambulaue¬
rimus uiam. & ad ipsam patriã ꝑuene¬
rimus: quid nob̾ erit lȩtius. quid nobis
erit beatͥus : qr nichil pacatius. Nichil
enim aduersus hominẽ rebellabit. Nc̃
et fr̃s. Aifficile sine rixa sumus. Ad concor¬
diam quidem uocati sumus. iubemur
patem habe inter nos. Ad hoc conandũ ẽ
ominibꝰq nitendum uirib: ut aliqͣndo
ueniamus ad ꝑfectissimam pacem:
oͦ auit᷑ litigamus plerumq cum eis
quib consulere uolumus. Illȩ eͤrat tũ
uis ducere ad uiam: resistit tͥ. litigas:
Resiftit paganus. disputas cont᷑ errores
idolorum & demoniors. Resistit here¬
ticus. disputas contͣ alias doctrinas de¬
moniorum. Malus catholicꝰ ñ uult bñ

Expanded text:
pedes. Unde dolent pedes? an jubente pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid erit nobis laetius? quid erit nobis beatius? Quia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum: malus catholicus non vult bene
Abbreviated transcription (Latin):
quidꝰ eximus. Scimus quia cum apparue¬
ut similes ei erimus. qm uidebimus eum
sicuti ẽ. Hec ẽ magna ꝓmissio. si amas:
sequere. Amo inquis. s qua sequor: Si
dixisset tibi dñs ds tuus. ego sum ueri¬
tas & uita: desiderans ueritatẽ. concupis¬
cens uitam. qua adhȩc ꝑuenire posses
ꝑfecto quereres: & diceres tibi. Magna
res ueritas magna res uita: si eẽt qͦ modo
iluc ꝑueniret anima mea. Queris qua:
audieum primo dicentẽ ego sum uia:
Anceqͣm diceret tibi quõ. p̃misitqua. Ego
sum inquit uia. Quo uia: Q ueritas
& uita. Primo dixi quia uenias. postea
dixi quo uenias. Ego sum uia. ego sum
ueritas. ego sum uita. Manens ap̃ patrẽ
ueritas & uita induens se carnẽ factus ẽ
uia. N tibi dicit᷑. labora querendo uiam
ut ꝑuenias ad ueritatẽ & uitam. N hoc
tibi dr̃. Piger surge. Uia ipsa ad cẽ uenit.¬
& te de somno dormientẽ excitauit si
tam̃ excitauit. Surge: ambula. Forte
conaris ambulare & ñ potes. qr dolent

Expanded text:
id erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominus Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec pervenire posses profecto quaereres, et diceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primo, Ego sum via. Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via ipsa ad te venit, et te de somno dormientem excitavit, si tamen excitavit: surge, et ambula. Forte conaris ambulare, et non potes, quia dolent
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepi. senties q p̃dixi.Si aut̃ audias qͥd
p̃cepi. ñ mala senties quȩ p̾dixi: s bona
ꝑcipies quȩ ꝓmisi. Ne aliquem sane mo¬
ueat qd ait. u̾erum ẽ iudicium meum qr
solus ñ sum. s ego & qui me misit pat᷑:
cum alibi dixerit. pat̾ ñ iudicat qͥmqͣm s
omine iudicium dedit filio: iam in eisdẽ
uerbis ȩugłii disputauimus. & nunc ad¬
monemus n̾ hoc ido dictum qr pat̾ ñ erit
cum filio iudicante. s qr bonis & malis
in iudicio solus filius apparebit. in ea
forma in q passus ẽ & resurrexit & as¬
cendit incęlum. Discipulis quippe cunc con¬
spitientib ascendentem. uox angłica sonou
Sic ueniet. qͦmadmodum eum uidetis

Expanded text:
praecepi, senties quod praedixi. Si autem audias quae praecepi, senties quod praedixi. Si autem audias quae praecepi, non mala senties quae praedixi, sed bona percipies quae promisi. 12. Ne aliquem sane moveat quod ait, Verum est judicium meum; quia solus non sum, sed ego et qui misit me Pater; cum alibi dixerit, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Jam in eisdem verbis Evangelii disputavimus, et nunc admonemus, non hoc ideo dictum, quia Pater non erit cum Filio judicante; sed quoniam bonis et malis in judicio solus Filius apparebit, in ea forma in qua passus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Discipulis quippe tunc conspicientibus ascendentem, vox angelica sonuit, Sic veniet, quemadmodum vidi