comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si mͥ ñ potuerit. qͥb id potuerit. me uo¬
lente ac libente p̃stiterit. Ego tam̃ in lege
dñĩ medicor. si ñ die ac nocte : saltĩ qͥb
temporũ parciculis possũ. et medicationes
meas ne obluuone fugiant: stilo alligo. sꝑans
de miscđia dĩ qđ in om̃ib ueris que certa
mͥ st̃. perseuerantẽ me faciet. Si quid aũ
alit̃ sapio : id qͦq mͥ ipse reuelabit. siue per
occultas inspirationes. atq ad monitiones.
siue permanifesta eloqͥa sua: siue ꝑ fr̃nas
sermotinationes. Hoc oro. & hoc depositũ¬
meũ. desideriũq penes ipsũ habeo qͥ mͥ satis
idoneus .ẽ. et custodite que dedit: & redd̃e
quȩ promisit. Arbitror sane ñ nullos tardi-¬
ores in qͥb dã locis librorũ meoꝵ opinat᷑os
me sensisse qđ ñ sensi: aut ñ sensisse qđ sen-¬
si. Quoꝵ errorẽ mͥ tribui deb̾e quis nesciat. si
uelut me sẽquentes neq app̃hendentes. deuia-¬
uerint in aliquã falsitatem. dũ ꝑquedã¬

Expanded text:
 si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo alligo: sperans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet; si quid autem aliter sapio, id quoque mihi ipse revelabit , sive per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint in aliquam falsitatem, dum
Abbreviated transcription (Latin):
nib c̃ditioni erũpnose naturȩ. ꝗ̃ thitur
a pͥmo peccato. et in illã cũ illo p̾cipita
eos in istã deierit. quo ꝑdistantẽ nat᷑am
ipse ñ cecidit. ⁊ quo ꝓpter eos ꝑ inigentẽ
misdiam ille descendit. Et tam̃ demonib¬
se eẽ. meliores ñ dubitant credere. eosq.
maledictis om̃ib insectari. de testariq ñ ces¬
sant. qͦs certe alienos abhuius mortis pas
nunt. nec sic uolunt consid̾are quã fieri
potuerit. ut inse manens. nec ꝑ se ipsũ
ulla ex parte mutabile ũbĩ dĩ. ꝑ inferio¬
ris tam̃ susceptionẽ nate. aliquid inferiꝰ
pati posset. qđ inmundiis demon quia
tẽnũ corpꝰ ñ habet. pati ñ possit. si cũ
sint ipsis demonib meliores. tam̃ qr car¬
nem portant. mori sic possunt quẽ admo¬
dũ mori demonies qr eam ñ portant non
utiq possunt. Et cũ de mortib sacrificioꝵ
suoꝵ multũ p̃sumant. qͥ se fallacib suꝑbisq

Expanded text:
nibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur nibus conditioni aerumnosae naturae, quae trahitur a primo peccato, et in illam cum illo praecipiteos in istam dejecit, quo per distantem naturam ipse non cecidit, et quo propter eos per ingentem misericordiam ille descendit: et tamen se daemonibus esse meliores non dubitant credere, eosque maledictis omnibus insectari detestarique non cessant, quos certe alienos ab hujus mortis passntemnunt. Nec sic volunt considerare, quam fieri potuerit ut in se manens, nec per se ipsum ex ulla parte mutabile Dei Verbum, per inferioris tamen naturae susceptionem aliquid inferius pati posset, quod immundus daemon, quia terrenum corpus non habet, pati non possit. Sic cum sunt ipsi daemonibus meliores, tamen quia carnem portant, mori sic possunt, quemadmodum mori daemones, qui non eam portant, non utique possunt. Et cum de mortibus sacrificiorum suorum multum praesumant, quae se fallacibus superbisque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadet irridere atq contẽpnere mortẽ xpĩ.
a qua ipse quanto ẽ. alienior : tanto ab eis
credit᷑ sanctior atq aiuinior. qui tam̃
apud eũ paucissimi rematserunt. agnos.¬
centib gentib ⁊ pia humilitate uiuentib
p̃ciũ suũ. eiusq fidutia deserentib hostẽ
N escit enĩ diabolus qͦ mͦ illo ⁊ insidiante
et furente. utat᷑ ad salutẽ fideluł suoꝵ
excellentissima sapientia dĩ. afine superi¬
ore qđ ẽ. iniciũ spũalis creatt᷑. usq ad
finẽ inferiorẽ. qđ ẽ. mors corporis. ꝑten¬
dens fortit̾. et disponut omiã uauit᷑: At¬
tingit enĩ ubiq ꝓpt̃ suã mundiciã. ⁊¬
et nichil inquin̾atũ in eam in currit.
I morte aut̃ carnis alieno diabolo. unde
p̃parat᷑ in ȩtũo igne tarcari. quo ñ solũcũ
tenis s etiã cũ aeriis corporib postĩ.nt¬
xp̃o qr mortuus ẽ. uiluit. ubi nos tã
magno emit. ⁊ istã mortẽ reddt̃ cũ homi¬

Expanded text:
persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, persuadet irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quanto est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atque divinior. Qui tamen apud eum paucissimi remanserunt, agnoscentibus gentibus et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia deserentibus hostem Nescit diabolus quomodo illo et insidiante et furente utatur ad salutem fidelium suorum excelsissima sapientia Dei, a fine superiore, quod est initium spiritalis creaturae, usque ad finem inferiorem, quod est mors corporis, pertendens fortiter et disponens omnia suaviter. Attingit enim ubique propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit. A morte autem carnis alieno diabolo, unde praeparatur; in aeterno igne tartari. Quo non solum cum terrenis, sed etiam cum aeriis corporibunos tam magno emit , et istam mortem reddunt cum homi
Abbreviated transcription (Latin):
uappt̃ cũ sp̃e corpori p̃ponat᷑ morsq sit
sp̾c ꝯadõ deseri. mors autẽ corporis aspũ
deseri. ea que sit pena inmorte corporis. ut
deserat corpus eciã inuitꝰ ut cũ sp̃s diĩ
deseruit quia uoluit: deserat corpus etiã¬
si noluerit. nec deserat cũ uoluerit. nͥ aliqua
sibi uĩ qua ipsũ corpus ꝑimat᷑ intulerit
demonstrauit spc̃ mectiatoris. quã nulla pęna
perrati  ad mortẽ carnis accesserit. ꝙ ñ eam
deseruit inuitus. s qr uoluit. qͣndo uoluit
quomͦ uoluit. quippe dĩ u̾bo ad unitatẽ
commixtus. huic ait. potestatẽ habeo ponendi
animã meã. et potestate habeo itũ sum̃di
eam. Nemo collit eã ame: s ego pono

Expanded text:
uapropter cum spiritus corpori praeponatur, morsque sit spiritus a Deo deseri, mors autem corporis a spiritu deseri; eaque sit poena in morte corporis, ut deserat corpus invitus; ut cum spiritus Deum deseruerit quia voluit, deserat corpus etiamsi noluerit; nec deserat cum voluerit, nisi aliquam sibi vim, qua ipsum corpus perimatur, intulerit: demonstravit spiritus Mediatoris, quam nulla poena peccati usque ad mortem carnis accesserit, quia non eam deseruit invitus, sed quia voluit, quando voluit, quomodo voluit. Quippe Dei Verbo ad unitatem commixtus hinc ait: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, sed ego p
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. ds̃ aut̃ p̃hibat iios. die quidẽ in colũp¬
na nubis. et ostendebat illis uiã. nocte. ͫ
colũpna ignis. et ñ deficiebat colũpna nub̾
die. ⁊ colupna ignis nocte ante popłm. Quis
tur quantũ ex istimo ubi scriptũ ẽ. et
maiestas dni apparuit innube. ⁊ loqutꝰ
ẽ. dñs ad moysen dicens exaudiui mur

Expanded text:
tum est: Deus autem praeibat illos, die quidem in columna nubis, et ostendebat illis viam; nocte autem in columna ignis: et non deficiebat columna nubis die, et columna ignis nocte ante populum . Quis tur, quantum existimo, ubi scriptum est: Et majestas Domini apparuit in nube, et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Exaudivi mur
Abbreviated transcription (Latin):
nere. hoc ẽ in eiusdẽ natẽ c̃substantiali
pariditate uult eẽ. suos unũ. s in ipso. qr
inse ipsis ñ possent. dissociati ab inuicem.
ꝑ diuersas uoluntates et cupiditates. et in¬
mundiciã peccatoꝵ. unde mundant᷑ ꝑ
mediatorẽ. ut sint in illo unũ. ñ tantũ
ꝑ eandẽ nat᷑am. qua om̃s ex hominib
mortalib equales angłis fiunt. s etiã ꝑ¬

Expanded text:
nere, hoc est, in ejusdem naturae consubstantiali parilitate, vult esse suos unum, sed in ipso; quia in se ipsis non possent, dissociati ab invicem per diversas voluptates et cupiditates et immunditias peccatorum: unde mundantur per Mediatorem, ut sint in illo unum; non tantum per eamdem naturam qua omnes ex hominibus mortalibus aequales Angelis fiunt, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ dilectionis societatẽ unũ sint.
Deinde idͥ ipsũ qđ mediator ẽ. perquẽ re-¬
conciliam᷑ dõ. sic indicat. Ego inqͥt in eis
et tu in me ut sint c̃sũmati in unũ.

Expanded text:
eamdem dilectionis societatem unum sint. Deinde idipsum quod Mediator est, per quem reconciliamur Deo, sic indicat, Ego, inquit, in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum
Abbreviated transcription (Latin):
Sexagenarius gͦ numerus dierũ sexta pars
anui ẽ. Pinde ꝑsenariũ pͥmi ũsus. multi¬
plicat᷑ tanquã senariꝰ scđi ũsus. et funt
solis anmadusus ẽ. Restant aut̃ qͥnq dies.
ec quadrans diei. ut sol inpleat cursum
suũ. annũq concludat. Quatuor enĩ
quadrantes faciunt unũ diẽ. quẽ neces¬
se ẽ. inc̃calari. ex curso quadriennio.
qđ bissextũ uocant. ne tẽpoꝵ ordo tͣbet᷑.
Etiã ipsos dies et quadrancẽ si conside¬
remꝰ : senariꝰ numerus in eis plurimũ ua¬
let. Primo qr sic̃ fieri solet ut aparte totũ
cõputet᷑ : ñ ĩ iã dies qͥnq s pociꝰ sex ut
quadrans ille accipiat᷑ pro die. Deinde
quia in ipsis qͥnque dieb sexta pars m̃sis
est. ipse aut quad̾rans sex horas ht̃. Totꝰ
diei. sex hore inueniuntur. Ita in anni
cursu senariꝰ plurimũ ualet᷑.y¬

Expanded text:
Sexagenarius ergo numerus dierum, sexta pars Sexagenarius ergo numerus dierum, sexta pars anni est. Proinde per senarium primi versus multiplicatur, tanquam senarius secundi versus, et fiunt solis animadversus est; restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum annumque concludat: quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur: etiam ipsos dies quinque et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Primum, quia sicut fieri solet ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die. Deinde, quia in ipsis quinque diebus sexta pars mensis est: ipse autem quadrans sex horas habet. Totdiei, sex horae inveniuntur: ita in anni cursu senarius numerus plurimum valet.
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ ⁊ octo annos habebat in infir¬
mitate. qđ ẽ t̾ seni. Menses aut̃ an
solidi quadrati senarii. qđ ẽ sexies
seni. Et hoc sexies. Itxta quippe ẽ. in eodẽ
euangelii lõco arbor quoq illa ficulnea
cuius miserã sterilitatẽ etiã t̾ciꝰ annꝰ
arguebat. Sed ita ꝓ illa intc̃essũ ẽ: ut
dimittẽt᷑ illo annoᷤ. ut si fructũ ferrec
bene. sin alit̾: excidẽt᷑. Nã ⁊ites anni ad
eandẽ triꝑtitã distributionẽ ꝑtinent.
et menses triũ aunoꝵ quadratũ sena¬
riũ faciunt qđ ẽ. sexies sem. Annus
etiã unus. si duodecĩ m̃ses integri con¬
sident᷑. quos triceni dies cõplent̾. talẽ
quippe m̃sẽ uet̾es obseruauerunt. quẽ
circuitus lunaris ostendit: senario
numero pollet. Qđ enĩ ualent sex
in primo ordine numerorũ. qui c̃stat
ex unis ut ꝓueniat᷑ addecẽ : hoc
ualent sexaginta in scđo ordine qͥ
constat ex denis ut ꝑueniat᷑ ad centũ.

Expanded text:
decem et octo annos habebat in infirdecem et octo annos habebat in infirmitate, quod est ter seni. Menses autem ansolidi quadrati senarii, quod est sexies seni, et hoc sexies. Juxta quippe est in eodem Evangelii loco, arbor quoque illa ficulnea, cujus miseram sterilitatem etiam tertius annus arguebat. Sed ita pro illa intercessum est, ut dimitteretur illo anno, ut si fructum ferret, bene; sin aliter, excideretur . Nam et tres anni ad eamdem tripartitam distributionem pertinent, et menses trium annorum quadratum senarium faciunt, quod est sexies seni. 8. Annus etiam unus, si duodecim menses integri considerentur, quos triceni dies complent talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit, senario numero pollet. Quod enim valent sex in primo ordine numerorum, qui constat ex unis ut perveniatur ad decem; hoc valent sexaginta in secundo ordine, qui constat ex denis ut perveniatur ad centum.
Abbreviated transcription (Latin):
lista distunx̃. ab abrahã usq ad dauid.
a dauid usq ad transinigrationẽ inbabi¬
loniam. atq in de usq ad uirginis
paraĩ. Que tres etates c̃iuncte illis duab
qͥnq. faciunt. Pto inde sextã incoauit
natiuitas dnĩ quȩ nc̃ agit᷑. usq ad occul¬
tũ tẽporis finẽ. Hunc senariũ numerũ
qͣndã tẽporis gerere figurã. etiã in illa
ratione triꝑtite diftributionis agnoscimus
quia unũ tẽpus cõputamꝰ ante legẽ
alt̃ũ sublege. t̾ciũ sub gr̃a. in qͦ tẽpore sa¬
cram̃tũ renouationis accepimus. ut in
fine tẽporis etiã resurrectionẽ carnis
oĩ exp̃arte renouati ab unuiersa ñ
solu̾m animi. s etiã corporis infirmi¬
tate sanemur. Unde intelligit᷑ illa
mulier in ṫpo ȩccłȩ a dño sanata
erecta. quam curuacierat infirmitas
alligante sathana. De talib enĩ occulis
hostib plangit illa uox psalmi curua¬
uerunt animã meã. Hec aut̃ mulier

Expanded text:
lista distinxit, ab Abraham usque ad David, lista distinxit, ab Abraham usque ad David, a David usque ad transmigrationem in Babyloniam, atque inde usque ad virginis partum . Quae tres aetates conjunctae illis duabus, quinque faciunt. Proinde sextam inchoavit nativitas Domini, quae nunc agitur usque ad occultum temporis finem. Hunc senarium numerum quamdam temporis gerere figuram, etiam in illa ratione tripartitae distributionis agnoscimus, qua unum tempus computamus ante Legem; alterum, sub Lege; tertium, sub gratia. In quo tempore sacramentum renovationis accepimus: ut in fine temporis etiam resurrectione carnis omni ex parte renovati, ab universa, non solum animae, verum etiam corporis infirmitate sanemur. Unde intelligitur illa mulier in typo Ecclesiae a Domino sanata et erecta, quam curvaverat infirmitas alligante satana. De talibus enim occultis hostibus plangit illa vox Psalmi: Curvaverunt animam meam . Haec autem mulier
Abbreviated transcription (Latin):
ec aut̃ ratio simpli adduplũ.
orit᷑ quidẽ at̾nario numero. Unũ
quippe adduo: tria s̃. Sed hoc totũ qđ dixi:
ad senariũ ꝑuenit. Unũ enĩ et duo. et
tria sex faciunt. Qui numerus ꝑfectus
enĩ eas tres. sextã. t̾ciã dimidiã. Nec
ulla pars alia que dici possit quota sit
inuenit᷑ ineo. Sexta gͦ eiꝰ. unũ ẽ. tẽia.
duo. dimnidia tria. Unum aũ ⁊ duo ⁊
tria: consũmant euindẽ senatiũ. Cuius
ꝑfectionẽ nobis scã scriptura cõm̃dat in eo
maxime qđ ds̃ sex dieb perfec̃ oꝑa sua.
et sexto die factusehomo ad imaginẽ
dĩ. ⁊ sexta etate generis humani filius
dĩ uen̾it. ⁊ factus ẽ filiꝰ hominis. ut
nos reformaret adimaginẽ dĩ. Ea
quippe nc̃ etas agit᷑. siue milleni
anni singulis distribuant᷑ etatib siue
in diuinis lict̾is memorabiles atq in¬
signes. quasi araculos tempoꝵ uesti¬
gemus ut prima etas inueniat᷑ ab
adã usq ad noe. inde scđa usq ad
abrahã. ⁊ deinceps sic̃ mat̾eus euange¬

Expanded text:
ec autem ratio simpli ad duplum oritur quidem a ternario numero; unum quippe ad duo, tria sunt: sed hoc totum quod dixi, ad senarium pervenit; unum enim et duo et tria sex fiunt. Qui numerus proptereenim illas tres, sextam, tertiam, dimidiam; nec nulla pars alia, quae dici possit quota sit, invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est; tertia, duo; dimidia, tria. Unum autem et duo et tria consummant eumdem senarium. Cujus perfectionem nobis sancta Scriptura commendat, in eo maxime quod Deus sex diebus perfecit opera sua, et sexto die factus est homo ad imaginem Dei . Et sexta aetate generis humani, Filius Dei venit et factus est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Ea quippe nunc aetas agitur, sive milleni anni singulis distribuantur aetatibus, sive in divinis Litteris memorabiles atque insignes quasi articulos temporum vestigemus, ut prima aetas inveniatur ab Adam usque ad Noe, inde secunda usque ad Abraham: et deinceps, sicut Matthaeus evange
Abbreviated transcription (Latin):
nã int̾ fideles ñ debe habere questionẽ
s si aliqͦ mł intelligentiã possumꝰ uidẽ
qđ credimꝰ. qͥs iste erit modus : Si enĩ
recolamꝰ uͥ nr̃o intellectui coeꝑit in his
e tͥnitas apparere. octauus occ̾urrit.
bi quippe ut potuimꝰ. disputando
eẽt. ⁊ supͣ nos eẽt. ñ locõ s ipsa sui
uenerabili mirabiliq. p̃stantia. ita
ut apud nos eẽ suo p̃senti lumine
atiẽ tendebamꝰ tantũ qͥa ñ erat aliqͣ
moles. uͥ crede oportet magnitudinẽ
que in scã script̾a dĩ dicta ẽ. elux̃
paululũ tͥnitas. idẽ amans. ⁊ qđ ama¬
tur ⁊ amor. S qr lux illa in effabił
posse contẽꝑari nr̃e m̃tis quodã mͦ ẽ¬
uincebat᷑ infirmitas ad ipsiꝰ nr̃e m̃tis

Expanded text:
 inter fideles non debet habere quaestionem: sed si aliquo modo per intelligentiam possumus videre quod credimus, quis iste erit modus? 10. Si enim recolamus ubi nostro intellectui coeperit in his libris Trinitas apparere, octavus occurrit. Ibi quippe, ut potuimus, disputando esset, et supra nos esset, non loco, sed ipsa sui venerabili mirabilique praestantia, ita ut apud nos esse suo praesenti lumine aciem tenebamus: tantum quia non erat aliqua moles, ubi credi oporteret magnitudinem quae in sancta Scriptura Deus dicta est , eluxit paululum Trinitas, id est, amans, et quod amatur, et amor. Sed quia lux illa ineffabilisposse obtemperari nostrae mentis quodam modo convincebatur infirmitas, ad ipsius nostrae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ uideat. uͥ nulla scientia ẽ. nullo
mͦ eẽ posse sapientiã : Aut uͦ pucan¬
dũ ẽ. sapientiã que ds̃ ẽ. scire aliã
⁊ nescire se ipsam : Uel diligere aliã nec
diligere se ipsa : Que sic dici uł credi

Expanded text:
entia est, nullo modo esse sapientiam? Aut vero putandum est, sapientiam quae Deus est, scire alia et nescire se ipsam, vel diligere alia nec diligere se ipsam? Quae si dici sive credi
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑ ea que facta sunt c̾spicere intel¬
lecta popossemꝰ inmorati sumꝰ a nono
usq ad quartũ decimũ librũ. ⁊ ecce
iã qͣntũ necesse suerat. aut forte plusquã
necesse fuerat exercitata in inferiob
intelligentia ad sumã tͥnitatẽ q̃ ds ẽ.
conspiciendã nos erigere uolumꝰ nec
ualemꝰ. Non enĩ sic certissimas uidimꝰ

Expanded text:
tellecta possemus , immorati sumus a nono usque ad quartum decimum librum. Et ecce jam quantum necesse fuerat, aut forte plus quam necesse fuerat, exercitata in inferioribus intelligentia, ad summam Trinitatem quae Deus est, conspiciendam nos erigere volumus, nec valemus. Num enim sicut certissimas videm
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nitas ⁊ sapientia : c ꝑ hoc sic̃ nichil
int̾ erat. utrũ illa duodetĩ an ista tria
diceremꝰ. qͣndo illa multa in istã redegimꝰ
paucitatẽ. ita nichil int̾ ẽ. utrũ tria ista
dicamꝰ. an illud unũ. in cuiꝰ singularitate.
duo cȩta similit redigi posse monstrauimꝰ.
Quis itaq disputandi modus quenã tan¬
dem uis intelligendi. atq. potentia. que
uiuat᷑itas rationis q̃ acies cogitationis¬
nisi ostendet. ut alia iã tacea̾. hoc unũ

Expanded text:
eatitudo et sapientia? Ac per hoc sicut nihil intererat utrum illa duodecim, an ista tria diceremus, quando illa multa in istam redegimus paucitatem; ita nihil interest utrum tria ista dicamus, an illud unum in cujus singularitatem duo caetera similiter redigi posse monstravimus. Quis itaque disputandi modus, quaenam tandem vis intelligendi atque potentia, quae vivacitas rationis, quae acies cogitationis ostendet, ut alia jam taceam, hoc unum
Abbreviated transcription (Latin):
xpc̃ dĩ uircꝰ. ⁊ dĩ sapientia. Sed quẽ¬
admodũ sit intelligendũ. ne patrẽ filiꝰ
uideat᷑. facere sapiencẽ in libro septimo
disputatũ ẽ. ⁊ adhoc ratio ꝑuenit ut
sic sit filiꝰ sapientia. de sapientia quẽ¬
admodũ lum̃ de lumine. ds̃ de deo.
Nec aliud pocuimꝰ inuenire sp̃m scm̃. nisi
& ipsum eẽ sapientiã. & simul om̃s
unam sapientiã. sic̃ unũ dm̃ unã een-¬

Expanded text:
tus Dei virtus, et Dei sapientia. Sed quemadmodum sit intelligendum, nec Patrem Filius videatur facere sapientem, in libro septimo disputatum est. Et ad hoc ratio pervenit, ut sic sit Filius sapientia de sapientia, quemadmodum lumen de lumine, Deus de Deo. Nec aliud potuimus invenire Spiritum sanctum; nisi et ipsum esse sapientiam, et simul omnes unam sapientiam; sicut unum Deum, unam essen
Abbreviated transcription (Latin):
his qui receperunt eum et quid sit recepisse eum¬
cum breuit fuisset expositum dicendo credentib
innomine eius quoq mͦ filii dĩ fierent eẽt ad¬
iunctum quia non ex sanguinib neq ex uolun¬
tate carnis. neq exuoluntate uiri. seđ ex dõ
nati sunt. ne ista hominũ quã uidemus. et gesta¬
mus infirmitas. cantam excellentiam desꝑaret :
ilico annexũ ẽ et uerbũ caro factum ẽ. et
habitauit innobis. ut ãcontrario. suaderet᷑
quod incredibile uidebat᷑. Si enĩ natura dĩ
silius ꝓpt̃ filios hominis misericordia factus
solo eẽ possint beati. participes in mortalita¬
tis euis effecti: ꝓpt̃ quod ꝑsuadendum dĩ
filius. paraiceps nr̃e mortalitatis effectus ẽ .x.

Expanded text:
iis qui eum receperunt; et quid sit recepisse eumiis qui eum receperunt; et quid sit recepisse eum, breviter fuisset expositum, dicendo, Credentibus in nomine ejus; quoque modo filii Dei fierent, esset adjunctum, Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt: ne ista hominum quam videmus et gestamus infirmitas tantam excellentiam desperaret, illico annexum est, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; ut a contrario suaderetur quod incredibile videbatur. Si enim natura Dei Filius propter filios hominum misericordia factus solo esse possunt beati participes immortalitatis ejus effecti; propter quod persuadendum Dei Filius particeps nostrae mortalitatis e
Abbreviated transcription (Latin):
umanis quippe argumentatio¬
nib hec inuenire conantes uix
pauci magno p̃diti in genio habun¬
dantes ocio. docłrinisq subalissunis erudia
adinegandam. soliis anime in mortalitatẽ
ꝑuemre potuerunt. Cui tam̃ anime beatã
uitam ñ inuenerunt. stabilẽ. idẽ ueram
ad miserias eam quippe uitȩ huius etiam
post beatitudinem ređre dixerunt. Et qͥ
eoꝵ de hac erubuerunt sententia. et am¬
mam purgatam in sempicna beatitudine
sine corpore collocandam putauerunt
talia de mundi retrorsus eternitate senti¬
unt. ut hanc de anima sentencia suam
ipsi redarguant. qđ hic longũ ẽ. demon¬
strare. sed in libro duoderimo de ciuitate
dĩ sacis a nobis ẽ. quantũ arbitror expli¬
catum. fides au ista tocũ hominẽ inmor¬
talem fucurum. qui utiq constat anma
et corpore. et obhoc uere beatũ ñ argum̃¬
tatione humana. sed̾ diuina auctoritate
ꝓmittit. Et idõ cũ dictum eẽ in euange¬
ho qđ iħ̃s dederit pocestacẽ filios dĩ fierꝰi

Expanded text:
umanis quippe argumentationibus haec invenire conantes, vix pauci magno praediti ingenio, abundantes otio, doctrinisque subtilissimis eruditi, ad indagandam solius animae immortalitatem pervenire potuerunt. Cui tamen animae beatam vitam non invenerunt stabilem, id est veram: ad miserias eam quippe vitae hujus etiam post beatitudinem redire dixerunt. Et qui eorum de hac erubuerunt sententia, et animam purgatam in sempiterna beatitudine sine corpore collocandam putaverunt, talia de mundi retrorsus aeternitate sentiunt, ut hanc de anima sententiam suam ipsi redarguant: quod hic longum est demonstrare, sed in libro duodecimo de Civitate Dei, satis a nobis est, quantum arbitror, explicatum . Fides autem ista totum hominem immortalem futurum, qui utique constat ex anima et corpore, et ob hoc vere beatum, non argumentatione humana, sed divina auctoritate promittit. Et ideo cum dictum esset in Evangelio, quod Jesus dederit potestatem filios Dei fieri
Abbreviated transcription (Latin):
n omĩũ istarũ quas cõmemorauimus
teporaliũ rerũ scientia. quedã cognoscibi¬
lia cognitionẽ. int̾positione tẽporis ante¬
cedunt. sic̃ s̃. ea sensibilia que iã erant
in reb ante quã cognoscerent᷑. uł ea omĩa
que ꝑ hystoriã cognoscunt᷑. quedã uͦ simul
eẽ incipiunt. uelud si aliqͥd uisibile qđ oĩno
ñ erat ante nr̃os oculos oriat᷑. cognitio¬
nẽ nram utiq ñ p̃cedit. aut sialiqͥđ sonet
ubi ad ẽ auditor simul profecto incipi¬
inmemoria recordatione reuisunt᷑. qͥs
ñ uideat priorẽ ẽẽ tempore in memo¬
rra retentionẽ. quã in recordatione
uisionẽ. et huius utriꝰq t̾cia uoluntate
iunctionẽ : Porro aũ in m̃te ñ sic ẽ.

Expanded text:
as commemoravimus, temporalium rerum scientia, quaedam cognoscibilia cognitionem interpositione temporis antecedunt; sicut sunt ea sensibilia quae jam erant in rebus, antequam cognoscerentur; vel ea omnia quae per historiam cognoscuntur: quaedam vero simul esse incipiunt; velut si aliquid visibile, quod omnino non erat, ante nostros oculos oriatur, cognitionem nostram utique non praecedit; aut si aliquid sonet, ubi adest auditor, simul profecto incipiin memoria recordatione revisuntur; quis non videat priorem esse tempore in memoria retentionem, quam in recordatione visionem, et hujus utriusque tertia voluntate junctionem? Porr
Abbreviated transcription (Latin):
unde eadẽ ipsa que ñ erat᷑: sic̃ in m̃te
que iã erat orit᷑ fides que ñ erat aut
cognitionẽ sui recordando se ipsam
uelud in memorta sua constitutã uidec
quasi ñ ibi fuerit ancequã se ipsam. cog¬
nosceret. cũ ꝓfecto ex quo eẽ coepit mũꝗ
sui meminꝰisse. nũquã se intelligere.
nũquã se amare desticerit. sic̃ iã osten¬
dimus. Ac ꝑhoc qͣndo ud se ipsam cogi¬
tatione c̃ũtit᷑ fic tͥnitas. in qua iã et u̾bũ
possit intelligi. Format᷑ qͥppe ex ipsa
cogitatigne uoluntate utrũq iuungen¬
te.Ibi gͦ magis agnoscenda ẽ. imago

Expanded text:
 ea ipsa quae non erat; sicut in mente quae jam erat, oritur fides quae non erat: aut post cognitionem sui recordando se ipsam velut in memoria sua constitutam videt, quasi non ibi fuerit antequam se ipsam cognosceret; cum profecto ex quo esse coepit, nunquam sui meminisse, nunquam se intelligere, nunquam se amare destiterit, sicut jam ostendimus. Ac per hoc quando ad se ipsam cogitatione convertitur, fit trinitas, in qua jam et verbum possit intelligi: formatur quippe ex ipsa cogitatione, voluntate utrumque jungente. Ibi ergo magis agnoscenda est imago
Abbreviated transcription (Latin):
conseqͣntib apparet ita dictũ. ac si diceret.
ego ñ uidicabo s ubũ patͥs udicabit. Uerbũ
aut̃ patͥs ẽ. ipse filiꝰ dĩ. Sic ne intelligendũ ẽ.
egoꝰ iudicabo. s ego iudicabo. qͦ mͦ istud potest
eẽ uerũ nͥ ita : Ego scł ñ udicabo expocestate
humana qr filiꝰ hõminis sũ. s ego iudicabo ex

Expanded text:
consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret: "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicabo, sed iudicabo"? quomodo isesse verum, nisi ita: Ego scilicet non judicabo ex potestate humana, quia Filius hominis sum, sed judicabo ex
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ ibi ñ ẽ meũ dare. S qͥd hic seqͥt᷑: Nlon
enĩ ueni inqͥt ut iudicẽ mũdũ: s ut saluũ fa¬
ciam mundũ. Deinde ad iungit ⁊ dic̃. Qͥ me
sꝑnit ⁊ñ accipit ũba mea: ht̃ qͥ se iudicet.
Hic iã intelligeremꝰ patrẽ nͥ adiungeret. & diceret.
Uerbũ qđ loqutꝰ sũ ipsũ iudicabit eũ innouissi¬
mo die. Qd igit᷑ iã nec filiꝰ udicabit. qr dix̃
ego ñ iudicabo illũ. nec pat̾ s u̾bũ qđ loqutꝰ ẽ.

Expanded text:
modum ibi: non est meum dare uobis. sed quid hic sequitur? non enim ueni, inquit, ut indicem mundum, sed ut saluum faciam mundum. deinde adiungit et dicit: qui me spernit et non accipit uerba mea, habet qui se iudicet. hic iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec filius indicabit, quia dixit: ego
Abbreviated transcription (Latin):
ille mandatũ mͥ dedit. qͥd dicã ⁊ qͥd loquar.
et scio quia mandatũ eiꝰ uita ȩtña ẽ. q̃ ego
loquor. ita ut dix̃ mͥ pat̾ sic loquor. Si qͦ ñ
iudicat filiꝰ. s ũbũ qđ loqutꝰ ẽ. filiꝰ. idõ aũ
iudicat ũbũ qđ loqutꝰ ẽ filiꝰ. qr ñ ex se loqutꝰẽ.¬

Expanded text:
ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar. et scio, quia mandatum eius uita aeterna est. quae ego loquor ita ut dixit mihi pater, sic loquor. si ergo non iudicat filius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se locut
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ illo loco manifestiꝰ dr̃. siqͥs adcapiendũ sit ido¬
neus uͥ ait. Sic̃ ht̃ pat̾ uitã insemet ipso: ita
dedit filio habere uitã insemet ipso. Neq enĩ
iã existenti. & uitã ñ habenti dedit ut hab̾et
uitã in semetipso: cũ eo ipso qđ ẽ. uita sit.
Hoc ẽ. gͦ dedit. filio hab̾e uitã insemetipso: genuit
ũbũ dĩ sit filiꝰ dĩ. & filiꝰ dĩ sit uerꝰ ds̃. et uita¬

Expanded text:
 illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio habere vitam in semetipso: neque enim jam existenti et vitam non habenti dedit ut haberet vitam in semetipso, cum eo ipso quod est vita sit. Hoc est ergo, Dedit Filio habere vitam in semetipso, Genuit Verbum Dei sit Filius Dei, et Filius Dei sit ver
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qđ loqutꝰ ẽ. filiꝰ. atq ipsũ ũbũ patͥs. idẽ ipse
filius ẽ. Non enĩ aliud ẽ. mandatũ patris. aliuo
ũbũ patͥs. Nã et ũbũ hoc apellauit et man¬
datũ. Uideamꝰ gͦ ne forte qđ̃ ait ego ñ ex me
loqutꝰ sũ. hoc intelligi uoluerit. ego non ex me
natus sũ. Si enĩ ũbũ patͥs loqͥt᷑   se ipsũ loqͥt᷑.
qr ipse ẽ ũbũ patͥs. Plerũq enĩ dic̃. dedit mͥ
pat᷑. in qͦ uult incelligi qã eũ genuerit pat̃
ut ñ tã quã iã existenti. et ñ habenti dederit aliqͥd.
s ipsũ dedisse ut hab̾et. gentusse ẽ. ut eẽt. Non enĩ
sic̃ creat᷑a : ita dĩ filiꝰ. ante in carnationẽ. ⁊ añ
assũptã creat᷑am unigenitꝰ: ꝑ quẽ facta st̃ oiã.

Expanded text:
s, idem ipse est filius. non enim aliud est mandatum patris, aliud uerbum patris; nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumque enim dicit: dediPater, in quo vult intelligi quod eum genuerit Pater, non ut tanquam jam existenti et non habenti dederit aliquid, sed ipsum dedisse ut haberet, genuisse est ut esset. Non enim sicut creatura, ita Dei Filius ante incarnationem et assump
Abbreviated transcription (Latin):
& llud uult. qͥ in me credit. n in me credit:
Q uomͦ in ipsũ. quomͦ ñ in ipsiĩ: Quomꝰ tã ccrͣiũ.
sibiq adũsũ potest intelligi. qͥ in me credit
inqͥt ñ in me credit. s in eũ qͥ misit ine: nͥ forte
ita intelligas. qui inme credit. ñ in hoc qđ
uidet credit. ne sit spes nrã in creat᷑a. s in eo
qͥ suscepit creat᷑am. in qua humanis oculis
apparerȩt. ac sic adse ȩqualẽ patͥ contẽplandũ ꝑsi-
dem corda mundaret: Idõq ad patrẽ referens in¬
tentionẽ credentiũ ⁊ dicens. ñ in me credit .s in eũ
qui me misit. Uonutiq se apatre idẽ. ab illo qͥ eũ
misit uoluit seꝑari s ut sic in eũ credet᷑ qͦmͦ in
patrẽ cui eqͣlis ẽ. qđ aꝑte alio loco dic̃. Credite
in dm̃ un me credite. Id ẽ. sic̃ credicis in dm̃. sic¬
et in me. qr ego ⁊ pat̾. unꝰ ds̃. Sicuti gͦ hic tanq
abstulit ase fidẽ hominũ et in patrẽ transtulit di
cendo ñ inme credit. s in eũ quime misit. aqͦ camĩ

Expanded text:
it? Quomodo in ipsum? quomodo non in ipsum? quomodo tam contrarium sibique adversum potest intelligi? Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit, nisi ita intelligas: Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura, sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, ac sic ad se aequalem Patri contemplandum, per fidem corda mundaret. Ideoque ad Patrem refetentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a patre, id est ab illo qui eum misit, uoluit separari, sed ut sic in eum crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in det in me; quia ego et Pater unus Deus. Sicuti ergo hic, tanquam abstulit a se fidem hominum, et in Patrem tracendo, Non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
eũ missurꝰ eẽt : ñ & pat̃. cũ alio loco dicat.
Hec loqutꝰsũ uob. apud uos manens. aduo
meo : ille uob̾ declarabit oiã. Hic rursus
ita dictũ ẽ. qͣsi ñ eũ missurꝰ eẽt̃. ⁊ fuliꝰ. sed
tantũ pat̾. Sic̃ gͦ ista. ita ⁊ illud qđ ait.s
quib paratũ ẽ. apatre meo: cũ pacre se in
telligi uoluit parare sedes glȩ quib uellet.
Sed dicit aliquis. Illic cũ de spũ scõ loqueretur.
ita se missurũ ait. ut ñ negaret patrẽ missur
et alio loco ita patrẽ: ut ñ negaret se missurũ.
Hic aꝑte uͦ ait. ñ ẽ meũ dare atq. ita sequtus
apatre dix̃ ista p̃parata. S hoc ẽ. qđ ꝑstruri¬
mus. scđm formam serui dictũ. ut ita incellige¬
remus. ñ ẽ meũ dare uobis. ac si diceret᷑ ñ ẽ hu¬
mane potestatis hoc dare. ut ꝑ illud intelligat᷑
hȩc dare . ꝑ qđ dĩ et eqͣlis ẽ patri. Non ẽ meũ.
inquit dare. id ẽ. ñ humana potestate ista do
ꝑ aui ista. Nã ⁊ illud quero qͦmͦ dictũ sit. si

Expanded text:
eum missurus esset, non et pater, cum alio loco dicat: haec locutus sum uobis apud uos manens; aduocer in nomine meo, ille uobis declarabit omnia. hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et filius, sed tantum pater. sicut ergo ista, ita et illud quod ait: qutelligi voluit parare sedes gloriae quibus vellet. Sed dicit aliquis: Illic cum de Spiritu sancto loqueretur, ita se missurum ait, ut non negaret Patrem missurum; et alio loco ita Patrem, ut non negaret se missurum: hic vero aperte ait, Non est meum dare; atque ita secutus, a Patre dixit ista praeparata. Sed hoc est quod praestruximus secundum formam serui dictum, ut ita intellegeremus: non est meum dare uobis, ac si diceretur: "non est humanae potestatis hoc dare", ut per illud intellegatur hoc dare, per quod deus et aequalis est patri. non est meum, inquit, dare, id est: "non humana potestate ista do,ista paraui" . Nam et illud quaero, quomodo dictum sit: si
Abbreviated transcription (Latin):
inse ipsa manens innouat omĩa quẽ unicũ
filiũ dĩ dicimꝰ. ñ solũ mutabilẽ. uerũ etiã
uisibilem ͤ putauerunt. Hu enĩmultũ eras¬
sum cor diuinis reb in quirendis. audaccꝰ
quã religiosiꝰ actulerunt. Anima qͥppe
cũ sit substantia spũalis. cũq etiã ipsa facta
sit. nec per aliũ fieri pocuerit. nͥ ꝑ quẽ
facta st̃ oiã. & sine quo factũ ẽ nichil:
quãuis sit mutabilis. ñ tam̃ ẽ uisibilis. qđ¬
illi de ũbo ipso atq de ipsa dĩ sapientia ꝑꝗͣ
facta ẽ. anima credider̃. cũ ñ sit illa in uisibił.
tantũ. qđ et anima ẽ: s eciã in cõmutabił. qđ
anima ñ ẽ. E adẽ qͥppe in cõmutabilitas eiꝰ
cõmemorata ẽ. ut diceret᷑. inse ipsa manens.
innouat oĩa. Et isti qͥdẽ ruinã erroris sui
diuinar̾ script᷑ar̃ testimoniis. qͣsi fulcite coña¬
tes : adhibent pauli apłi sententiã. et qđ dic¬
tũ ẽ. de uno solo dõ. in quo ipsa tͥnitas intelli¬

Expanded text:
em unicum Dei Filium dicimus, non solum mutabilem, verum etiam visibilem esse putaverunt. Hi enim multum crassum cor divinis rebus inquirendis audacius quam religiosius attulerunt. Anima quippe cum sit substantia spiritualis, cumque etiam ipsa facta sit, nec per alium fieri potuerit, nisi per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil quamvis sit mutabilis, non est tamen visibilis quilli de Verbo ipso atque ipsa Dei Sapientia, pequam facta est anima, crediderunt; cum sit illa non invisibilis tantum, quod et anima est; sed etiam incommutabilis, quod anima non est. Eadcommemorata est ut diceretur, In se ipsa manens innovat omnia . Et isti quidem ruinam erroris sui divinarum Scripturarum testimoniis quasi fulcire conantes, adhibent Pauli apostoli sententiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas intelli
Abbreviated transcription (Latin):
Ge nunc uideamus
ubi sic ͫ qđdã hominis
ext̃ioris. int̾iorisq con¬
finiũ. Quicquid enĩ
habemus in animo
cõmune cũ pecore.
recte adhuc dr̃ ad extiorẽ homi¬
nem pertinere. Non enĩ solũ corp
homo extior de putabit᷑. s ad uinc¬
ta quadã uita sua qua cõpages
corpons. et om̃s sensus lugerit᷑ qͥb
inftructus ẽ. ad ext̾iora sentienda.
Quoꝵ sensorum imagines infixe in
memoria cũ recordando reu̾isunt᷑.
res adhuc agit᷑ ad ext̾iorẽ hominẽ
ꝑtinens atq in his omĩb ñ dista¬
mus a pecore. nisi qđ sigura cor¬
poris ñ ꝑni s erecti sumus. Qua
in re admonemur ab eo qui nos
secit. ne meliore nr̃i parte. idẽ animo¬
similes pecorib simus a quib corporis
erectione distamus. ñ ut inea que
sublimia sunt in corporib animũ ꝓpi¬
tiamus. Nã uł in talib quietẽ uolunta¬
as appetere. ꝓstnere ẽ animũ. Setl
sic̃ corpus ad ea que sunt excelsa cor¬
porũ. id ẽ. ad celestia naturalit̃ erectũ

Expanded text:
ge nunc, videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore nostri parte, id est animosimiles pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in corporibus animum projiciamus; nam vel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea quae sunt excelsa corporum, id est, ad coelestia naturaliter erectum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs corporeis ocłis uidee : & sp̃m sapientie qͥs
corporeis ocłis uidet : Quid ẽ aut̃ ostende
mͥ temetipsũ manifeste ut uideã te. nisi osten¬
de mͥ substantiã tuã : Hoc aũ si ñ dixissec
moy ses ut cũq. ferendi eẽnt stulti. qui putant
ocłis eiꝰ fuisse c̃spicuã. Cũ uͦ hic aꝑtissime
de monstret᷑ nec desid̾anti hoc fuisse concessũ.
qͥs audeat dicere ꝑsimiles formas q̃ huic qͦq
uisibilit̾ apparuerant: ñ creat᷑am dõ serui¬
entẽ. s hoc ipiũ qđ dĩ ẽ. cuiꝰquã ocłis appa¬
ruisse mortaliũ : Et hic quidẽ qđ postea
⁊ uiuiere. ñ enĩ uidebit homo faciẽ ineã ⁊
uiuat. et ait dñs. ec ce locuspenes me ẽ. stab̾
sup᷑ petͣm. statĩ ut tͣnsiet maiestas mea. ⁊¬
ponã te in spelunca petrȩ. ⁊ tegã manũ meã
suꝑ te donec tͣnseã ⁊ auferã manũ meã: non¬

Expanded text:
m sapientiae quis corporeis oculis videt? Quid est autem, Ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te; nisi, ostende mihi substantiam tuam? Hoc autem si non dixisset Moyses, utcumque ferendi essent stulti, qui putant oculis ejus fuisse conspicuam: cum vero hic apertissime demonstretur, nec desideranti hoc fuisse concessum; quis audeat dicere per similes formas, quae huic quoque visibiliter apparuerant, non creaturam Deo servientem, sed hoc ipsum quod Deus est cujusquam oculis apparuisse mortalium? 28. Et id et vivere. Non enim videbit homo faciem meam et vivet. Et ait Dominus: Ecce locus penes me est, stabis supra petram; statim ut transiet majestas mea, ponam te in specula petrae, et tegam manu mea super te donec transeam, et auferam manum meam,
Abbreviated transcription (Latin):
moy ses ad dnm. ostende mͥ maiestatẽ tuã.
Q uid̾ ẽ hoc qđ in om̃ib que supͣ fiebant. dt̃
uidi ꝑsuã substantiã putabatur : Unde a
ad hoc in trasse uidebat᷑: ut oculis quidẽ po¬
puli ostendet᷑ caligo ꝯnͣ bi losa. ille aũ incus
ũba dĩ tanꝗͣ eiꝰ fa̾ciẽ contẽplatꝰ audiret:
Et qͦmͦ dictũ ẽ. loqutꝰ ẽ dñs ad moysen fa¬
eie ad faciẽ. sic̃ quis loquit᷑ ad amicũ
suũ: Ecce idẽ dic̃. si in ueni grãm in usib

Expanded text:
de mihi majestatem tuam. Quid est hoc, quod in omnibus quae supra fiebant, Deus videri per suam substantiam putabatur, unde a ad hoc intrasse videbatur, ut oculis quidem populi ostenderetur caligo nebulosa, ille autem intus verba Dei tanquam ejus faciem contemplatus audiret et quomodo dictum est, Locutus est Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum: et
Abbreviated transcription (Latin):
turis s̃. s has ꝓtulisse susterit. Est inpsal¬
mis ita dictũ. Dnĩ ẽ. salus. et suꝑ pbpłm
tuũ benedictio tua. quasi alt̃i dictũ sit.
ñ ei de quo dixerat dni ẽ. salus. Et it̾ũ.
dixerit atẽ eruar a temptatione. Et itũ.
popłi subte cadent in corde inimicoꝵ
regis. ac si diceret in corde inimicoꝵ tuoꝵ.
Ei quippe regi dixerat idẽ. dño iħu xp̃o

Expanded text:
turis, sed has protulisse suffecerit. Est in Psalturis, sed has protulisse suffecerit. Est in Psalmis ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, dixerit, A te eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum regis : ac si diceret, In corde inimicorum tuorum. Ei quippe regi dixerat, id est, Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
gine̾m fili ĩ. sic uolentes asserere inscrip¬
turis sc̃is dñi dictũ etiã fili ũ. quasi de¬
sint alia uerissima et manifestissima do¬
cumenta. ubi ñ solũ ds̃. s etiã uerus ds̃
dictus ẽ. filius. In hoc enĩ testaonio dũ
aliud soluere intendunt. sic se implicant.
ut expedire ñ possint. Si enĩ pat̾ ad ima¬
ginẽ filiĩ. ita ut ñ sit homo imago patris
s fili ĩ: dissimilis ẽ. patri filius. Siꝰ autẽ
pia fides docet sicuti docet filiũ eẽ ad
equalitatẽ eẽntie similẽ patri. qđ ad simi¬
litudinẽ filiĩ factũ ẽ necesse ẽ. etiã ad simi¬
litudinẽ patris factũ sit. Deinde si homi¬
nẽ pat̾ ñ ad suã s ad filiĩ fecit imaginẽ
cur ñ ait faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ.
et similitudinẽ tuã. s ait nrãm nisi qr
trinitatis imago fiebat in homine. ut hoc
modo eẽt homo imago unius ueri dĩ.
quia ipsa trinitas unus ds̃ uerus ẽ:

Expanded text:
ginem Filii: sic volentes asserere in Scripginem Filii: sic volentes asserere in Scripturis sanctis Deum dictum etiam Filium, quasi desint alia verissima et manifestissima documenta, ubi non solum Deus, sed etiam verus Deus dictus est Filius. In hoc enim testimonio dum aliud solvere intendunt, sic se implicant, ut expedire non possint. Si enim Pater fecit ad imaginem Filii, ita ut non sit homo imago Patris, sed Filii, dissimilis est Patri Filius. Si autem pia fides docet, sicuti docet, Filium esse ad aequalitatem essentiae similem Patri, quod ad similitudinem Filii factum est, necesse est etiam ad similitudinem Patris factum sit. Deinde, si hominem Pater non ad suam, sed ad Filii fecit imaginem, cur non ait, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem tuam, sed ait, nostram; nisi quia Trinitatis imago fiebat in homine, ut hoc modo esset homo imago unius veri Dei, quia ipsa Trinitas unus verus Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
on gͦ ꝓpce̾a respuimus istã
sencentiã. quia timemus scã on
et in uiolabilem atq: in cõmutabilẽ cari¬
tatem tanquã coniugẽ dĩ patris: de ill
existente s ñ sicut ꝓrolẽ ad gignenaũ
ubũ per qđ facta sunt omĩa co̾gitate.
s quia ea falia diuma scriptura eiu¬
dͥtne osenat. Dix emĩ di. faciamus.
hominẽ ad unaginẽ et similitudinẽ nram.
rus ñ recte diceret᷑ si homo ad uniꝰ ꝑsone
imaginẽ fieret. siue patris. siue filiĩ. siue
spc̃ scĩ. Sed quia fiebat ad imaginẽ trini¬
tatis ꝓpt̾ea dictũ ẽ. ad unaginẽ nrãm.
Rursus aut̃ ne intrinicate credendos ar¬
bicremur tres dõs. cũ sit eadẽ trinitas
unus ds̃. et fecit inquit ds̃ hominẽ ad
imaginẽ dĩ ꝑ eo ac si diceret unaginẽ
loqutiones. quas ñnulli etiã si catholicã
fidẽ asserunt ñ tam̃ diligent̃ adũtunt᷑.
ut pucent ita dictũ fecit ds hominẽ ad
imaginẽ dĩ quasi diceret᷑. fec̃ pat̾ ad ima¬

Expanded text:
o propterea respuimus istam sententiam, quia timemus sanctam et inviolabilem atque incommutabilem charitatem, tanquam conjugem Dei Patris, de illo existentem, sed non sicut prolem ad gignendum Verbum per quod facta sunt omnia cogitare: sed quia eam falsam divina Scriptura evidenter ostendit. Dixit enim Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram: rus, non recte diceretur, si homo ad unius personae imaginem fieret, sive Patris, sive Filii, sive Spiritus sancti: sed quia fiebat ad imaginem Trinitatis, propterea dictum est, ad imaginem nostram. Rursus autem ne in Trinitate credendos arbitraremur tres deos, cum sit eadem Trinitas unus Deus, Et fecit, inquit, Deus hominem ad imaginem Dei: pro eo ac si dicerlocutiones, quas nonnulli etiamsi catholicam fidem asserunt, non tamen diligenter advertunt, ut putent ita dictum, Fecit Deus ad imaginem Dei; quasi diceretur, Fecit Pater ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ et deinde inferat᷑ ad imagiriẽ dĩ fer̃
eũ. et t̾cia subiunctio sit masculũ et femi¬
nam fecit eos : quidã enĩ timuerunt dice¬
re. fecit eũ masculũ et feminã. ne quasi
monstruosũ aliquid intelligeret᷑. sicuti
sunt quos hermaphroditos uocant. cũ
etiã sic ñ mendatit̾ possit intelligi utrũq
in numero singulari. ꝓpt̃ id qͦđ dictũ¬
ẽ. erunt duo in carne una: cur gͦ ut
dicere ceꝑam in natura hominis ad ima¬
ginẽ dĩ facta p̃t̃ masculũ et feminã ñ
commemorat scriptura: Ad implendam
quippe imaginẽ trinitatis. debuit ad¬
dere et filiũ quãuis adhuc in patris
lumbis consticutũ sic̃ mulier erat in la¬
tere. An forte iã facta erat. et mulier
et scriptura breui complexione construi¬
rerat qđ postea quẽ ad modũ sit factũ
diligentiꝰ explicaret. et ꝓpt̃ea filiꝰ comine¬
morari ñ potuit. quia ñ dũ erat natꝰ

Expanded text:
minem; ut deinde inferatur, ad imaginem Dei fecit minem; ut deinde inferatur, ad imaginem Dei fecit illum; et tertia subjunctio sit, masculum et feminam fecit eos. Quidam enim timuerunt dicere, Fecit eum masculum et feminam, ne quasi monstruosum aliquid intelligeretur, sicuti sunt quos hermaphroditos vocant: cum etiam sic non mendaciter possit intelligi utrumque in numero singulari, propter id quod dictum est, Duo in carne una. Cur ergo, ut dicere coeperam, in natura hominis ad imaginem Dei facta, praeter masculum et feminam non commemorat Scriptura? Ad implendam quippe imaginem Trinitatis debuit addere et filium, quamvis adhuc in lumbis patris constitutum, sicut mulier erat in latere. An forte jam facta erat et mulier; et Scriptura brevi complexione constrinxerat, quod postea quemadmodum sit factum, diligentius explicaret; et propterea filius commemorari non potuit, quia nondum erat natus?
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scĩficationis sue auc ex resurrecti¬
one morcuorũ eiꝰ. uł mortuorũ suorũ.
ad imaginẽ dĩ. quãuis posset usitatius
dici adimaginẽ suã ñ tam̃ cogimur
alia ꝑsonã intelligere in crinitate. s
ipsam unã eandẽq trinitatẽ qui ẽ unꝰ
ds̃. ad cuius imaginẽ factus ẽ homo.
Que cũ ita sint. sieandẽ trinitatis una¬
ginẽ ñ in uno s in trib hominib ac¬
ceꝑimus. patre. et matre. et filio. ñ erat
ꝗͣ adimaginẽ dĩ factus homo. antequã
uxor ei fieret. et ante quã filiũ ꝓpa¬
garent. quia ñdũ erat trinitas. An
dicit aliquis: iã trinitas erat. quia
et si ñ dũ forma propria. iã tam̃
originali natura et mulier erat in la¬
cere uiri. et filius in lumbis patris.
Cur gͦ cũ. scriptura dixisset fecit ds̃¬
hominẽ ad imaginẽ dĩ conceruit dicens. fecit
eũ masculũ et fecninã. fecit eos et benedixit
eos: Uł si ita distinguendũ ẽ. et fecit ds ho¬

Expanded text:
sanctificationis suae, aut, Ex resurrectione mortuorum ejus, vel mortuorum suorum; ad imaginem Dei: quamvis posset usitatius dici, Ad imaginem suam; non tamen cogimur aliam personam intelligere in Trinitate, sed ipsam unam eamdemque Trinitatem, qui est unus Deus, et ad cujus imaginem factus est homo. 8. Quae cum ita sint, si eamdem Trinitatis imaginem, non in uno, sed in tribus hominibus acceperimus, patre et matre et filio, non erat ergo ad imaginem Dei factus homo antequam uxor ei fieret, et antequam filium propagarent; quia nondum erat trinitas. An dicit aliquis: Jam trinitas erat, quia etsi nondum forma propria, jam tamen originali natura et mulier erat in latere viri et filius in lumbis patris? Cur ergo, cum Scriptura dixisset, Fecit Dhominem ad imaginem Dei; contexuit dicens, Fecit Deus eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos ? Vel si ita distinguendum est, Et fecit Deus ho