comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cor suum. si utrumq fideliter
credit. Et si inistis duab rebus
ueram fidem se habere cognoue¬
rit. corde firmissimo retinens.
quod et iusti post bona opera
aecepturi sint głam. & in uisti
post mala. perpetuam passuri sũs
penam: cum hec fidelit̃ crediderit:
si toto animo contendit bona oꝑa
facere ꝑ que possit ad premiã ꝑ¬
uenire & mala opera non agere.
ut penam possit euadere. fidem
rectam se tenere congaudeat. &
dõ gr̃as agat: et cum ipsiꝰ adu¬
torio inipso opere ꝑseuerare con¬
tendat. hec ergo fratres si diligñ¬
ter uultis attende: & nomen fidi
et uirtutem eius pleniꝰ poteritis
agnoscere Qs quia fides afit sic̃
superius dixi nomen accepit᷑: si te
melius dicas fidem habere. & qd̃
uerbis ꝓmittis. operib implere
nolueris: penitus non est fides.
& si te asseras credere et p̃mium
quod ꝓmittit ds. et supplicium
quod minatur. et tamen ut sepe
iam dic̾tum ẽ agere nolueris. ut
penam ꝑpetuam possis euadere

Expanded text:
cor suum, si utrumque fideliter cor suum, si utrumque fideliter credit: et si in istis duabus rebus veram fidem se habere cognoverit, corde firmissimo retinens quod et justi post bona opera accepturi sint gloriam, et injusti post mala perpetuam passuri sint poenam; cum haec fideliter crediderit, si toto animo contendit bona opera facere per quae possit ad praemium pervenire, et mala non agere ut poenam possit evadere, fidem rectam se tenere congaudeat, et Deo gratias agat, et cum ipsius adjutorio in ipso opere perseverare contendat. Haec ergo, fratres, si diligenter vultis attendere, et nomen fidei et virtutem ejus plenius poteritis agnoscere. Et quia fides a Fit, sicut superius dixi, nomen accepit, si te melius dicas fidem habere, et quod verbis promittis, operibus implere nolueris, penitus non est fides. Et si te asseras credere praemium quod promittit Deus, et supplicium quod minatur; et tamen, ut saepe jam dictum est, agere nolueris ut poenam perpetuam possis evadere,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Cum igitur multis laudi¬
bus bonum fidei predicetur: a
multis tamen nominis eiꝰ ꝓpͥetaᷤ
ignoratur. fides enim a uerbo qd
in ipsa om̃ium non solum dius¬
narum s etiam humanarum re¬
tum firmitas continetuꝵ. Unde
qubus libet uerbis etiã attendai
scum multis iuramen fidem¬
tis dicat se aliquis fidem habere:
sud quod se dicit credere uerbis.
implere fact̾is noluerit. non est sides:
quia sicut dixi fides a fit. nomen
debeat facere: qui fidem uult in¬
tegram custodire.hoc sine dubio
in quo fundamentum xp̃iane re¬
ligionis firmissime continetur:
ut et quod ꝓmittit ds. & quod
minatur. toto corde uerum esse
confidat. Tunc enim et nomen
fid̃i intelligere. & uirtutem eius
plenius poterit agnoscere: si is¬
ta duo sͥ ante oculos suos ꝓpo¬
nat. id÷ premium uite eterne. &
supplicium pene ꝑpetue. Et quia
unum credere. & de alio dubita¬
re nichil prodest: cum grandi di¬
ligentia unus qͥsq interroget

Expanded text:
vobis . Cum ergo tantis laudivobis . Cum ergo tantis laudibus bonum fidei praedicetur, a multis tamen nominis ejus proprietas ignoratur. Fides enim a Fit, id ein ipsa omnium non solum divinarum, sed etiam humanarum rerum firmitas continetur. Unde quibuslibet verbis etiamsi cum multis juramentis dicat se aliquis fidem habere, si id quod se dicit credere verbis, implere noluerit factis, non est fides; quia, sicut dixi, fides a Fit nomen debeat facere, qui fidem vult integram custodire: hoc sine dubio in quo fundamentum christianae religionis firmissime continetur; ut et quod promittit Deus et quod minatur, toto corde verum esse confidat. Tunc enim et nomen fidei intelligere, et virtutem ejus plenius poterit agnoscere, si ista duo sibi ante oculos suos proponat, id est, praemium vitae aeternae, et supplicium poenae perpetuae. Et quia unum credere, et de alio dubitare nihil prodest; cum grandi diligentia unusquisque interroget
Abbreviated transcription (Latin):
N omnib diuinis lectio nis euis.
nib fratres km̃i. fides multis
p̃conus collaudatur: qu̾ia non
solum diuinȩ scͥpturȩ: s etiam
totum genus humanum lauda¬
re noncessat. Et atq utinam
quomͦ laudatur lingua: sic lau¬
datur et uita. Quomodo predi¬
catur ex ore: sic et teneatur ex
corde. Et quomodo labus ꝓmit᷑:
sic operib impleretur. Tanta enim
est urtus fidei. ut etiam illi eam
laudare p̃sumant: qui eam sex¬
uare dissimulant. E uere merito
laudatur fides. sine qua nichil
umquam boni oꝑis inchoatur
atq ꝑficitur: scd̃m illud quod
scͥptum ẽ. Sine fide. impossibile
ẽ quemqͣm placere do. Se ipsa
dei. Ipsam etiam beatus apł̃s
paulus in illo catalogo ubi om̃s
antiquos scõs collaudauit: ꝑ sin¬
głos commendauit dicens. fide
abel. fide enoch. fide noe. fide
abraham: placuerunt do. De hac
etiam ipse dominus in euuangłu
dixit fides tua de saluum fecit
napis: dicetis hiuc arbori mor
era dicare & transplantare: o nec

Expanded text:
n omnibus divinis lectionibus, fratres charissimi, fides multis praeconiis collaudatur; quam non solum divinae Scripturae, sed etiam totum genus humanum laudare non cessat. Atque utinam quomodo laudatur lingua, sic laudaretur et vita; quomodo praedicatur ex ore, sic et teneatur ex corde; et quomodo labiis promittitur, sic operibus impleatur. Tanta enim est virtus fidei, ut etiam illi eam laudare praesumant, qui eam servare dissimulant. Et vere merito laudatur fides, sine qua nihil unquam boni operis inchoatur atque perficitur; secundum illud quod scriptum est, Sine fide impossibile est quemquam placere Deo . De ipsa dei . Ipsam etiam beatus apostolus Paulus, in illo catalogo ubi omnes antiquos sanctos collaudavit, per singulos commendavit dicens: Fide Abel, fide Enoch, fide Noe, fide Abraham placuerunt Deo , etc. De hac etiam ipse Dominus in Evangelio dixit, Fides tua te salvum fecit ; napis, dicetis huic arbori moro, Eradicare et transplantare, et fiet
Abbreviated transcription (Latin):
strati et uiri sunt: stant erecti. &
uiri non sunt: Cictor ebrietatis
uituꝑatur: & uictus ebrietate
laudatur. Irridetur sobrius. qui
& se et alios potest regere. & ñ
deridetur inmo non plangitur
ebriosus qui nec se nec alios pot̾
agnoscere Solent tam̃ ebriosi¬
ita se excusare uelle: ut dicant
ꝑsona potens me coegit. ut am¬
plius biberem: & inconuiiuo re¬
gis non potui aliquid facere Si¬

Expanded text:
strati, et viri sunt: stant erecti, et strati, et viri sunt: stant erecti, et viri non sunt? Victor ebrietatis vituperatur, et victus ebrietate laudatur. Irridetur sobrius, qui et se et alios potest regere: et non irridetur, imo non plangitur ebriosus, qui nec se nec alios potest agnoscereita se excusare velle ut dicant: Persona potens me coegit ut amplius biberem, et in convivio regis non potui aliud facere
Abbreviated transcription (Latin):
Qpietate commonui: ut eb̾¬
etatis malum danqͣm inferni fo¬
ueam uitare uel fugere debeatiͤ.
Et licet apud plures ꝓfecerit
castigatio mea÷ multi tamen
sunt qui dum nec dm̃ timent.
nec eos qui honesti sunt ł sob̃i
reuerentur: tantum bibunt ut
Sinterdum necẽe habeant uisce¬
ra nimio potu plena ꝑuomitũ
relaxare: & tamquam fracte¬
aut naufrage nauis. ita ipsiꝰ
ebrietatis horrendis fluctibus
fatigantur: ut nec ubi sint
recognoscant: & dicere
aliquid uel audire quod
adrationem ꝑtineat. om¬
nino non ualeant. Illud ue¬
ro quale est. quod ipsi infe¬
lices ebriosi. quando se nimio
potu ingurgitant irrident &
uituꝑant eos qui racionabilit̃
hoc tantum quod sufficit bib̃e
uolunt. dicentes eis. erubescite
& uerecundum sit uob̃. quia
non potestis bibere quantum
nos.Dicunt enim eos non eẽ
uiros. & uidete miseriã ebri¬
osorum. Se dicunt es se uiro.
qui inebrietatis eloaca iacenͭ:
& illos dicunt non esse uiros. qui
honesti & sobrii sunt. Iacent pro¬

Expanded text:
monui, ut ebrietatis malum tanquam inferni foveam vitare vel fugere deberetis. Et licet apud plures profecerit castigatio nostra; multi tamen sunt qui nec Deum timent, nec eos qui honesti sunt vel sobrii reverentur; et tantum bibunt, ut interdum necesse habeant viscera nimio potu plena per vomitum relaxare; et tanquam fractae naufragae naves, ita ipsius ebrietatis horrendis fluctibus fatigantur, ut nec ubi sint recognoscant, et dicere aliquid vel audire quod ad rationem pertinet, omnino non valeant. Illud vero quale est quod ipsi infelices ebriosi, quando se nimio vino ingurgitant, rident et vituperant eos qui rationabiliter hoc tantum quod sufficit bibere volunt, dicentes eis: Erubescite et verecundum sit vobis, quare non potestis bibere quantum nos. Dicunt enim eos non esse viros. Et videte miseriam ebriosorum. Se dicunt esse viros, qui in ebrietatis cloaca jacent: et illos dicunt non esse viros, qui honeste et sobrie stant. Jacent pro
Abbreviated transcription (Latin):
inramis se habere monstrauerit.¬
& de ipsis sine caritate p̾sumens
radicem ipsiꝰ caritatis habere no¬
luerit: sine ullis fruct̾ibꝰ sterilis
adũsitatibꝰ tolerat: inꝓsperita¬
tibus temperat. Induris passioni¬
bus fortis inbonis operib hila¬
ris: intemptatione. tutissima: int̾
ueros fratres dulcissima: int̾ fal¬
sos potentissima inter insidias
innocens: inter iniquitates geme
inueritate respirans. Casta insu¬
sanna inuirum: inanna pꝰ uirũ:
inmarsa preter urum: humilis
inpetro. adobediendum: libera
inpaulo ad arguendum huma¬
na: inxp̃ianis ad confitendũ. di
tum: fidei uirtus: diuicie paupe¬
rum: uita morientiũ: hanc ergo
fideliter retinete. hanc toto cor¬
de. & tota animi uirtute diligi¬
te: huic iugiter adherete. Sua¬
uis enim ẽ dñs: & omni dulce¬
dine dulcior. Societas eius non
habet amaritudinẽ: conũsatio ip¬
sius non habet dolum. Si illam
uolueritis ex integro corde teneri

Expanded text:
in ramis se habere monstraverit, etin ramis se habere monstraverit, et de ipsis sine charitate praesumens, radicem ipsius charitatis habere noluerit, sine ullis fructibus sterilis adversitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in tentatione tutissima, inter veros fratres dulcissima, inter falsos patientissima, inter insidias innocens, inter iniquitates gemens, in veritate respirans; casta in Susanna in virum, in Anna post virum; in Maria praeter virum; humilis in Petro ad obediendum, libera in Paulo ad arguendum, humana in Christianis ad confitendum, divtum, fidei fructus, divitiae pauperum, vita morientium. Hanc ergo fideliter retinete, hanc toto corde et tota animi virtute diligite, huic jugiter adhaerete. Suavis enim est Dominus et omni dulcedinhabet amaritudinem, conversatio ipsius non habet dolum. Si illam volueritis ex integro corde tenere,
Abbreviated transcription (Latin):
ximum tuum: sicut te ipsum
Nam intantum reliqua opera
sine caritate nichil ꝓsunt: ut li¬
bera uoce clamet apłs. Si distͥ¬
buero incibos pauperum omnẽ
facultates meas: & si tradidero
corpus meum ut ardeam. cari¬
tatem autem non habeam: ni¬
chil michi ꝓdest. & iõ quia ip¬
sa est uera caritas que om̃s ho¬
mines diligit: qui se cognoscit
uel unum hominẽ odio habere.
festinet a maritudinẽ fellis euo¬
mere: ut dulcedinem caritatis¬
inse mereatur exciꝑe. Quia sine
illa nec ieiunia. nec uigilie. nec
orationes. nec elemosine. nec fideᷤ
atq uirginitas. ullum hominẽ
adiuuare ualent. E quia de ca¬
ritate nos ainmonens apostolꝰ
dicit. incaritate radicati & fun¬
dati. & radix omnium bonorũ
ẽ caritas: euidentis sime constat
quod quom quelibet arbor pulẽ
& amena & florib ac fructibus
plena. sunea radix uiua non fu¬
erit. omnis eius pulcͥtudo mar¬
cessit: ita & quilibet xp̃ianus
si reliqua bona opera tamquam

Expanded text:
ximum tuum sicut teipsum. ximum tuum sicut teipsum. Nam in tantum reliqua opera sine charitate nihil prosunt, ut libera voce clamet Apostolus, Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Et ideo quia ipsa est vera charitas quae omnes homines diligit; qui se cognoscit vel unum hominem odio habere, festinet amaritudinem fellis evomere, ut dulcedinem in se charitatis mereatur excipere: quia sine illa nec jejunia, nec vigiliae, nec orationes, nec eleemosynae, nec fides atque virginitas ullum hominem adjuvare valent. Et quia de charitate nos admonens Apostolus dixit, In charitate radicati et fundati , et radix omnium bonorum est charitas; evidentissime constat quod quomodo quaelibet arbor pulchra et amoena, et floribus ac fructibus plena, si in ea radix viva non fuerit, omnis ejus pulchritudo marcescit: ita et quilibet christianus, si reliqua bona opera tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
inqua continentur omnia bona.
nichil poterit pretendere: quod
eam non possit auxiliante deo¬
ꝑficere. & ideo qui ueram cari¬
tatem noluerit denere: non in¬
uenit quod inueritate alus. sed
sibi debeat imputare. Tenete gͦ
pauꝑ ẽ. & cum qua pauꝑ diues
ẽ Diues si caritatem non habe¬
at: quid habet: Pauꝑ si carita¬
tem habeat: quid non habet:
ꝓ̾ quia sicut iohannes ęuuan¬
pauperi deesse poterit: si ꝑ cari¬
datem dđm habere meruerit: ꝓ
contra. quid diuiti terrena fa¬
cultas ꝓderit: si dm habere non
meruerit: Amate ergo & tenete
caritatem fratres km̃i: sine qua
nullus umquam dm̃ uidebit. No¬
lite uobis sine caritate blandiri
etiam si reliqua bona opera ꝑfe¬
ceritis: sed timete illud quod
scͥptum ẽ. Qui uniuersam legẽ
seruauerit: offendat autem in
uno: factus ẽ omnium reus. Ed
est hoc unum nisi uera et ꝑfe¬
ct̾a caritas: de qua iterum apls
dicit. om̃is lex inuno sermone
impletur in uobis: Diliges pro¬

Expanded text:
in qua continentur omnia bona, in qua continentur omnia bona, nihil poterit praetendere, quod ea non possit Deo auxiliante perficere. Et ideo qui veram charitatem noluerit retinere, non invenit quod in veritate aliis, sed quod sibi debeat imputare. Tenete ergpauper est, et cum qua pauper dives est. Dives, si charitatem non habet, quid habet? pauper, si charitatem habet, quid non habet? Et quia, sicut dicit Joannes evanpauperi deesse poterit, si per charitatem Deum habere meruerit? Et contra quid diviti terrena facultas proderit, si Deum habere non meruerit? Amate ergo et tenete charitatem, fratres charissimi, sine qua nunquam ullus Deum videbit. Nolite vobis sine charitate blandiri, etiamsi reliqua bona opera perfeceritis; sed timete illud quod scriptum est: Qui universam legem servaverit, offendit autem in uno, factus est omnium reus, quod est hoc unum, nisi vera et perfecta charitas, de qua iterum Apostolus dixit: Omnis lex uno sermone impletur, Diliges pro
Abbreviated transcription (Latin):
rit excusationem pretendere. ut
se dicat ea non posse ꝑficere. Non
enim ei dicitur plus quam porẽ¬
ieiuna. uigila plus qͣm preuales
nec hoc ei imponitur ut auinol
carnib abstineat:. Si hoc infirmi¬
tas corꝑis sui non tolerat: & si
forte non ualet esse ꝑfectus: non
cogitur uendere omia sua & dar
pauperib. E si uirgo non potest
esse: non ad hoc premit᷑ ut uxo¬
rem nonꝑmittatur accipere. I
his enim om̃ib que ad corporis
fatigationem ꝑtinent: nullꝰ xpl¬
anorum inuitus cogit᷑. S ed qui
potest implere: do grãs agat. Q
uero non potest: caritatem uela
teneat. & in ipsa habebit omnid¬
que supra memorata sunt: caritaᷤᷤ
sufficit sibi. Illa uero bona opera
plenius possitis agnoscere. qͥa
nullus se poterit excusare. quod
precepta nonpossit implere.
quia qñ se de ullis inquib cor¬
pus laborat excusare temptaue¬
rit: ab illis que in animi uirtute
consistunt. & p̃cipue a caritate

Expanded text:
rit excusationem praetendere, ut rit excusationem praetendere, ut se dicat aliquis ea non posse perficere. Non enim ei dicitur: Jejuna plus quam potes, vigila plus quam praevales, nec hoc ei imponitur, ut a vino vel a carnibus abstineat, si hoc infirmitas corporis sui non tolerat; et si forte non praevalet esse perfectus, non cogitur vendere omnia sua et dare pauperibus; et si virgo non potest esse, non ad hoc premitur ut uxorem non permittatur accipere. In his enim omnibus quae ad corporis fatigationem pertinent, nullus Christianorum invitus cogitur; sed qui potest implere, Deo gratias agat; qui vero non potest implere, charitatem veram teneat et in ipsa habeat omnquae supra commemorata sunt, charitas sufficit sibi, illa vero bona opera plenius possitis agnoscere quia nullus se poterit excusare, quod Dei praecepta non possit implere; quia quando se de illis in quibus corpus laborat excusare tentaverit, ab illis quae in animi virtute consistunt, et praecipue a charitate
Abbreviated transcription (Latin):
Studeat etiam num qͣm menti¬
ri: quia scͥptum ẽ. Os quod m̃¬
titur. occidit animam. E alibi.
Perdes omnes qui loquuntur
mendacium. Iusticiam denere
contendat: propt̃ illud. Beati qͥ
custodiunt uidicium: & faciũt
iusticiam in om̃i tempore. Cas¬
titatem tenere toto corde festi¬
net: quia castitas angłis consi¬
miles facit. hec gͦ omĩa que sug¬
gessi: & breuia sunt ut possint
ac dulcia: ut debeant do auxi¬
inhis om̃ib uere ac ꝑfecte cari¬
tatis operib sicut iam dictum
ẽ. nichil aut manibꝰ aut pedibꝰ
agitur: ut aliqͥs se ꝑ impossi¬
bilitatem aut infirmitatem ex
cusare conetur Cum enim & cu¬
piditas om̃i amaritudine amari¬
or. & caritas om̃i dulcedine dul¬
cior sit: quare dirum & asperũ
culis ac laborib homines porta¬
re uolunt: & dulce onus xp̃i &
suaue uigum ipsius de ceruicibꝰ
suis excuciunt: Contra ista qui
caritati ur̃e suggessi: nullꝰ qua
lemcumq uel ueri similem pote¬

Expanded text:
Studeat etiam nunquam mentiStudeat etiam nunquam mentiri, quia scriptum est: Os quod mentitur occidit animam : et, Perdes eos qui loquuntur mendacium . Justitiam tenere contendat propter illud, Beati qui custodiunt judicium et faciunt justitiam in omni tempore . Castitatem tenere toto corde festinet; quia castitas Angelis facit consimiles. Haec ergo omnia quae suggessi, et brevia sunt, ut possint vel dulcia, ut debeant Deo auxiin his omnibus verae ac perfectae charitatis operibus, sicut jam dictum est, nihil aut manibus aut pedibus agitur, ut se aliquis per impossibilitatem aut infircusare conetur. Cum enim et cupiditas omni amaritudine amarior, et charitas omni dulcedine dulcior sit, quare durum et asperum culis ac laboribus homines portare volunt, ut dulce onus Christi et suave jugum ipsius de cervicibus suis excutiant? Contra ista quae charitati vestrae suggessi nullus quicunque voluerit, similem pote
Abbreviated transcription (Latin):
bus: ut meliores fiant. ꝓmalis. ut
cito se corrigant. & inom̃ib pec¬
catorib uicia pocius quam ipsoᷤ
homines odio habeat: & aduicem
bonorum medicorum. morbum
oderit. non egrotum. Nam qui in
peccatoribꝰ uel quibꝰ cumq ini¬
micis suis. magis ipsos qͣm uicia
eorum odio habet: aut in presenti
eos desiderat puniri aut infutu¬
ro eterno incendio concremari. Qͤ
res quam exeeranda & abhomina¬
bilis sit euidenter ostenditur. &¬
sc̃a caritas ur̃a cognoscit. Boni
uero xp̃iani om̃s inimicos suos
magis corrigi quam perire deside¬
rant: et ꝓ in effabili bonitate stu¬
dent nec ulis nec alus maledicere.
propter illud quod scͥptum est.
neq maledici regnum dei possi¬
debunt. Numquam iurare. quia
scͥptum est. Uir multum iurans:
implebitur iniquitate: & ñ dis¬
cedet de domo eius plaga. Quod
autem dicit de domo illiꝰ non
discedere plagam: non de domo
terrena. s de anima eius intel¬
ligendum ẽ que templum đi ẽ.

Expanded text:
bus, ut meliores fiant; pro malis, ut bus, ut meliores fiant; pro malis, ut cito se corrigant; et in omnibus peccatoribus vitia potius quam ipsos homines odio habeat, et ad vicem bonorum medicorum morbum oderit, non aegrotum. Nam qui in peccatoribus vel quibuscunque inimicis suis magis ipsos quam vitia eorum odio habet, aut in praesenti eos desiderat puniri, aut in futuro aeterno incendio concremari, quae res quam exsecranda et abominabilis sit, evidenter sancta charitas vestra cognoscit. Boni Christiani vero omnes inimicos suos magis corrigi quam perire desiderant, et pro ineffabili bonitate student nec illis nec aliis maledicere, propter illud quod scriptum est: Neque maledici regnum Dei possidebunt; nunquam jurare, quia scriptum est: Vir multum jurans implebitur iniquitate, et non discedet de domo illius plaga. Quod autem dicit de domo illius non discedere plagam, non de domo terrena, sed de anima intelligendum est, quae templum est Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
dei precepta cum gaudio & exul¬
tatione implebit. Quociens enim
aliqua a maritudo seculi suꝑue¬
nerit. preualere eam in illo carita¬
tis dulcedo penitus non ꝑmittat:
& sic ei uera caritas insinuat dul¬
cedinem omniũ bonorum celesti¬
um. ut eum pacienter faciat dole¬
rare amaritudinem. terrenorum.
Sccunda causa ẽ. quia tam leuis ẽ
sarcina caritatis: ut non premere
adiutorio seruare uoluerit. nec
pedib currendo. nec manib ope¬
iando. fatigationem sentire: nec
ubumeros suos aliquas graues
sarcinas portando poterit labora¬
re. Qui & quando se in ali quibꝰ
duris operibꝰ ꝓ amore caritatis
exercet: dulcedo amoris ipsius
eum laborare non sinit. Quia qͥe
quid non amanti graue est: aman¬
ti suaue ac leue ẽ. Teneat gͦ unus¬
quisq bonam uoluntatẽ. E om̃s
homines sicut se ipsum diligat.
EE quod sͥ abalus fieri optat. hoc
alus facere uelit. ꝓbonis oret: ut
adomino custodiant᷑. ꝓ medioc¬

Expanded text:
Dei praecepta cum gaudio et exsulDei praecepta cum gaudio et exsultatione implebit; quia quoties ei aliqua amaritudo saeculi supervenerit, praevalere eam in illo charitatis dulcedo penitus non permittet, et sic ei vera charitas insinuat dulcedinem omnium bonorum coelestium, ut eum patienter faciat tolerare amaritudinem terrenorum. Secunda causa est, quia tam levis est sarcina charitatis, ut non premere adjutorio servare voluerit, nec pedibus currendo nec manibus operando fatigationem sentire, nec in humeros suos aliquas graves sarcinas portando poterit laborare: quia et quamdiu se in aliquibus duris operibus pro amore charitatexercet, dulcedo amoris ipsius eum laborare non sinet, quia quidquam quidquid non amanti grave est, amanti suave ac lene est. Teneat ergo unusquisque bonam voluntatem, et omnes homines sicut seipsum diligat, et quod sibi ab aliis fieri optat, hoc aliis fieri velit, pro bonis oret, ut a Domino custodiantur; pro mediocri
Abbreviated transcription (Latin):
sod uobis uerȩ caritatis bo¬
num tam frequenter insi
tum ẽ. & nichil est quod duler
haberi: & cum di adiuitorio faci¬
lius uł felicius possit implen
Inanimo enim nr̃o res agitur in
quo si aliquid mali uoluntas nor¬
intromittat. locum inuenire ne¬
scit iniquitas. E ubi si radix
om̃ium malorum cupiditas non
fuerit: radix om̃ium bonorum
caritas deesse non poterit. Prima
& singłaris diuine miscdĩe elt¬
diffunditur incordibꝰ omnui
xp̃ianorũ: ut eam si uelint pos¬
sint ugiter custodire: & dulce¬
dine ipsius inces sabilit̃ sanali
EE quia contrariis contraria so¬
damentum omnium bonorum ẽ.
quam cupiditas que ẽ radix om
nium malorũ & iste due simul
esse nullatenꝰ possunt: quia re¬
uera dulcedini non conuenit
cum amaritudine. nec luci cum
tenebris. nec uite cũ morte: quic̃q
inse radicem cupiditatis domina¬
ri cognoscit: imploret. dĩ adui¬
torium. ut possit stirpare cupidi¬
tatem: & plantare caritatem. hoc
enim qui fideliter fecerit: omnia

Expanded text:
od vobis verae charitatis bonum tam frequenter insintum est, et nihil est quod dulcius haberi, et cum Dei adjutorio facilius vel felicius possit impleri. In animo enim nostro res agitur; in quo si aliquid mali non intromittat voluntas, locum invenire nescit iniquitas; et ubi si radix omnium malorum cupiditas non fuerit, radix omnium bonorum charitas deesse non poterit. Prima et singularis divinae misediffunditur in cordibus omnium Christianorum , ut eam, si velint, possint jugiter custodire, et dulcedine ipsius incessabiliter satiari. Et quia contrariis sodamentum est omnium bonorum, quam cupiditas, quae radix est omnium malorum, et istae duae simul esse nullatenus possunt; quia revera dulcedini non convenit cum amaritudine, nec luci cum tenebris, nec vitae cum morte: quicumque in se radicem cupiditatis dominari cognoscit, imploret Dei adjutorium, ut possit exstirpare cupiditatem, et plantare charitatem. Hoc enim qui fideliter fecerit, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
perbiȩ liberari. p̃us inse cupidita¬
tem de qua nascitur conetur ex¬
tinguere: Sicut econtrario. qui ue¬
ram humilitatem concupiscit ui¬
giter obtinere. caritatem matrẽ
ipsiꝰ contendat fideliter custodire.
Inde totis uirib di miscđiam de¬
precemur. ut nos de malo suꝑbiȩ
uel cupiditatis liberare dignetur.¬
& honum humilitatis et caritatĩ
ꝑ suam miscđłiam largiri dignet᷑
ut non superbiȩ malo diabolum
imitando descendamus in infer¬
num: sed sequendo magistrum
cendere mereamur incelum: qͦd
ipse prestare dignetur qui cum
patre & sp̃u scõ uiuit & regnat¬

Expanded text:
perbiae liberari, prius in se cupiditaperbiae liberari, prius in se cupiditatem, de qua nascitur, conetur exstinguere; sicut e contrario qui veram humilitatem concupiscit jugiter obtinere, charitatem matrem ipsius contendat fideliter custodire. Unde totis viribus Dei misericordiam deprecemur, ut nos de malo superbiae vel cupiditatis liberare, et bonum humilitatis et charitatis per suam misericordiam largiri dignetur: ut non superbiae principem diabolum imitando descendamus in infernum; sed sequendo magistrum cendere mereamur in coelum. Quod ipse praestare dignetur, qui cum Patre et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
abus esse non possunt. Numq̃
enim uel cupiditas sine suꝑbia. uel
caritas sine humilitate: aut potuit
esse aliq̃n. aut poterit. Ac sic qui¬
cumq humilitatẽ laudat: cum
illa & caritatem de qua nascitur.
predicat. E econtrario qui suꝑbi¬
am accusat: simul et cupiditatẽ
sine qua esse non potest ðapnat.
Quomodo enim caritas et humi¬
litas uelud due ale sunt quibus
& si una defuerit. alia prodesse
nichil poterit: ita & econtrario
cupiditas & suꝑbia uelud due
compedes esse ꝓbantur. cũ quib
infelices superborum anime dũ
se ꝑ elationem in altum erigunt.
iusto di uidicio in inferni ꝓfundũ
descendunt. E ideo quociens in
scͥpturis diuinis aut inquibusẽq
predicationib audieritis laudes
humilitatis. ibi etiam preconia
caritatis agnoscite. sicut econũso
utuꝑationem suꝑbie. cupiditatis
execrationẽ intelligite. Et quia
mater sine filia esse nonpossit.
Quicumq se desiderat de malo su¬

Expanded text:
abus esse non possunt. Nunquam abus esse non possunt. Nunquam enim vel cupiditas sine superbia, vel charitas sine humilitate aut potuit esse aliquando aut poterit. Ac sic quicumque humilitatem laudat, cum illa et charitatem, de qua nascitur, praedicat: et e contrario qui superbiam accusat, simul et cupiditatem, sine qua esse non potest, damnat. Quomodo enim charitas et humilitas velut duae alae sunt, quibus et si una defuerit, alia prodesse nihil poterit: ita et e contrario cupiditas et superbia velut duae compedes esse probantur, cum quibus infelices superborum animae, dum se per elationem in altum erigunt, justo Dei judicio in inferni profunda descendunt. Et ideo quoties in Scripturis divinis aut in quibuscumque praedicationibus audieritis laudes humilitatis, ibi etiam praeconia charitatis agnoscite; sicut e diverso vituperationem superbiae, cupiditatis exsecrationem intelligite. Et quia mater sine filia sua esse non possit. Quicumque ergo se desiderat de malo su
Abbreviated transcription (Latin):
tolorum & om̃ium scͥpturarum
benedictio. quȩ om̃ib in humili¬
tate ꝑmanentibꝰ datur. suꝑ ipsoꝰ
ueniat. & cum ipsis b̃ndictionib
ad premia ȩterna ꝑueniant: et
impleatur in illis illud quod scͥp¬
tum ẽ. Benedictio domini: super
caput iuisti. Illi uero qui suꝑbiã¬
& tirannidem inse dominari cog¬
noscunt. sicut iam supra sugges¬
simus. repudiata elatione arrogã¬
tiȩ. ꝑ quam inse ipsis domini tem¬
pla destruxerant. fundamentũ
uere humilitatis in se collocare
festinent: ut ꝑhumilitatem sur¬
gere mereantur ad glam: qui ꝑ
suꝑbiam ceciderant inruinam.
S dum ad execrandum suꝑbie
malum. et appetendum humili¬
tatis bonum loquimur. forte
aliqͥs intra se cogitat. & dicit.
Quid est quod in hoc sermone
de istis duabꝰ tantum mͦ loquit᷑:¬
& de fundamento bonorum. id÷¬
de caritate. & radice malorum
omnium cupiditate nicħ dicit:
hoc sõ interdum facimꝰ fratres
em̃i: quia illȩ due sine istis du¬

Expanded text:
tolorum, et omnium Scripturarum tolorum, et omnium Scripturarum benedictio, quae omnibus in humilitate perseverantibus datur, super ipsos veniat, et cum ipsis benedictionibus ad praemia aeterna perveniant, et impleatur in illis illud quod scriptum est Benedictio Domini super caput justi . Illi vero qui superbiae tyrannidem in se dominari cognoscunt, sicut jam supra suggessimus, repudiata elatione arrogantiae, per quam in se ipsis Domini templa destruxerant, fundamentum verae humilitatis in se collocare festinent; ut per humilitatem surgere mereantur ad gloriam, qui per superbiam ceciderant in ruinam.Sed dum de exsecrando superbiae malo et appetendo humilitatis bono loquimur, forte aliquis intra se cogitat, et dicit: Quid est quod in hoc sermone de istis duabus tantummodo loquitur, et de fundamento bonorum charitate, et radice malorum omnium cupiditate nihil dicit? Hoc ideo interdum facimus, fratres charissimi, quia illae duae sine istis du
Abbreviated transcription (Latin):
miscd̃ia: si penitentia uel emen¬
datio fuerit subsecuta. Ꝙ tamen
hoc loco peccatores suꝑbos intel¬
ligi uoluit: ꝓ eo quod et ipsi pec¬
catum suũ defendunt. & asiuis
similib collaudant᷑. et dicit᷑ eñ
bene. et prudenter egisti. Sic re¬
spondere. sic de defenðe gratu¬
laris: quia uicisse uideris homi¬
nem. et non plangis quia uicio
suꝑbie uictus es: Quanto melus
tibi erat xp̃m humilem sequi
cari᷑ Dominus inquit: concida
ceruices peccatorũ. Quod autem
hoc non de omnib peccatoribit
s: tantum mͦ de suꝑbis. & deben
et possit intelligi: ex illo menbr
ubi ꝑcuciuntur agnoscite. Non
dixit. dñs iustus concidet manꝰ
uel pedes peccatorum: s ceruiᷤ
peccatorum. Quare hoc: Qua
om̃s superbi ceruicati sunt: & iõ
solos suꝑbos ista plaga ꝑcucun¬
dos esse cognoscite. Qui gͦ humi¬
les sunt. dõ grãs agant. & usq
infinem uite sue inhumilitate
ꝑmaneant. ut angłorum & pa¬
tarcharum. et ꝓpħarum. et apos¬

Expanded text:
misericordia, si poenitentia et emenmisericordia, si poenitentia et emendatio fuerit subsecuta. Et tamen hoc loco, peccatores superbos intelligi voluit, pro eo quod et ipsi peccatum suum defendunt, et a suis similibus collaudantur, et dicitur eis, Bene et prudenter egistis. Sic respondere, sic te defendere gratularis, quia vicisse videris hominem; et non plangis quia vitio superbiae victus es. Quanto melius tibi erat Christum humilem sequi,cari. Dominus, inquit, concidet cervices peccatorum. Quod autem hoc non de omnibus peccatoribus, sed tantummodo de superbis et debeat et possit intelligi, ex illo membro ubi percutiuntur agnoscite. Non dixit, Dominus justus concidet manus vel pedes peccatorum; sed, cervices peccatorum. Quare hoc? Quia omnes superbi cervicati sunt. Et ideo solos superbos ista plaga percutiendos esse cognoscite. Qui ergo humiles sunt, Deo gratias agant, et usque in finem vitae suae in humilitate permaneant: ut Angelorum, et Patriarcharum, et Prophetarum, et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam suã: et si inse radicem
superbie dominari cognoscit. dũ
ei licet & tempus benefaciendi
insua potestate consistit: quanta
potest uelocitate cum d̃i adu¬
torio stirpet suꝑbiã. & plantet
humilitatem: certissime sciens
quod quelibet bona oꝑa fecerit
prodesse non poterunt: quamdui
insuꝑbie tumore ꝑmanserit. Nec
contentus sit q̃si ꝑfectam et simu¬
latam humilitatem. uelud ramõ
eius tantum mͦ tollere: s radic̃ẽ
ex corde conetur euellere.si uult
illi placere. qui cor dignatur in¬
spicere. Quam rem qui implere
noluerit. maledictioni sc̃ptura¬
rum omniũ subiacebit: & un¬
pletur in eo illud quod scͥptũ ẽ.
Dominus ustus: concidet cerui¬
ces peccatorum. E illud. Pluet
suꝑ peccatores: laqueos.ignis.
peccatores: contremiscunt &
dicunt. Si dñs iustus omnium
peccatorum ceruices conteret:
nos qui peccatores sumus. quo¬
modo euadere possum: Absit
ut de pietate domini despetur.
Cito enim nos suscipit duuna

Expanded text:
scientiam suam; et si in se radicem scientiam suam; et si in se radicem superbiae dominari cognoscit, dum ei licet, et tempus bene faciendi in sua potestate consistit; quanta potest velocitate cum Dei adjutorio exstirpet superbiam, et plantet humilitatem, certissime sciens quod ei, quaelibet bona opera fecerit, prodesse non poterunt, quamdiu in superbiae tumore permanserit. Nec contentus sit quasi per fictam et simulatam humilitatem velut ramos ejus tantummodo tollere: sed radicem ex corde conetur evellere, si vult illi placere qui cor dignatur inspicere. Quam rem qui implere noluerit, maledictis Scripturarum omnium subjacebit; et impletur in eo illud quod scriptum est, Dominus justus concidet cervices peccatorum ; et illud, Pluet super peccatores laqueos ignis peccatdicunt: Si Dominus justus omnium peccatorum cervices concidet, nos qui peccatores sumus quomodo evadere poterimus? Absit ut de pietate Domini desperetur. Cito enim nos suscipit divina
Abbreviated transcription (Latin):
& timeant illud quod scͥptum
est. Ante dñm inmundus ẽ quuũ
qui exaltat cor suum. Secundũ
hec que supra suggessi euident̃
agnoscite. quia nec pauꝑes ui¬
uat quod pauꝑes sunt. si humi¬
les esse noluerint: et diuitibꝰ ni¬
chil nocet quia diuites sunt. Si
humilitatem et miscđĩam. uel
iusticiam tenere contenderint.
Et quia due partes hominum
et quasi duo populi humilium
scilicet et suꝑborum. ab inicio
mundi induab ciuitatib con¬
struntur. et una earum ierłm
pacis. altera babilonia. quod in¬
terpretatur confusio: unã edi¬
ficat xp̃c. alteram diabolus. Os̃
qui ꝑ seueraturi sunt insuperbia:
ad babiloniam ꝑtinent. Ad ie¬
rusalem uero: qui inhumilitate
sunt ꝑmansuri. Om̃s sc̃i & om̃s
scͥpture eos qui sunt humiles. be¬
nedixerunt: & iugiter benedi¬
cunt. scdm illud. Bene fac dñe.
bonis & rectis corde E eos qui
sunt suꝑbi maledixerunt: & as¬
sidue maledicunt. Unde sicut iã
dixi unusquisq recurrat ad con¬

Expanded text:
; et timeant illud quod scriptum ; et timeant illud quod scriptum est, Ante Dominum immundus est omnis qui exaltat cor suum. Secundum haec quae supra suggessi, evidenter agnoscite quia nec pauperes juvat quod pauperes sunt, si humiles esse noluerint; et divitibus nihil noceat quia divites sunt, si humilitatem et misericordiam vel justitiam tenere contenderint.Et quia duae partes hominum et quasi duo populi, humilium scilicet et superborum, ab initio mundi in duabus civitatibus construuntur, et una earum dicitupacis; altera Babylonia, quod interpretatur Confusio; unam aedificat Christus, aliam diabolus: omnes qui persevaturi sunt in superbia, ad Babylonem pertinent; ad Jerusalem vero, qui in humilitate sunt permansuri. Omnes sancti et omnes Scripturae eos qui sunt humiles benedixerunt et jugiter benedicunt, secundum illud, Benefac, Domine, bonis et rectis corde , et eos qui sunt superbi maledixerunt et assidue maledicunt. Unde, sicut jam dixi, unusquisque recurrat ad con
Abbreviated transcription (Latin):
ulud. Redde retributionẽ suꝑb.
& perdet d̾s memoriam suꝑbo¬
rum: & odibilis coram᷑ superbia.
militate de religione uel quibus¬
cumq bonis oꝑib gloriatur:
diligenter attendat & contre¬
miscat: quia ipsum archange¬
lum suꝑbia de celo deposuit: Es
si tantum ac talem deiecit: tu
cum sis terra et cinis. speras de
cum suꝑbia incelum conscende:
Et iđo consideret unusquisq
conscientiam suã: & si in se suꝑ¬
bie malum dominari cognoscit.
ad humilitatis medicam enta
confugiat: quia si usq ad exitũ
uite suȩ insuꝑbia uoluerit ꝑdu¬
rare: necesse habet cum diabło.
cuiꝰ imitator est inferni suppli¬
cia sustinere. scđm illud. Qui
confidunt insuꝑbia: illuc cadũt.
Qui uero facultates minores ha¬
bent. et pauꝑes sunt: si uolunt
ad ipsos respiciat om̃ium scͥp¬
durarum benedictio. ueram hu¬
militatem teneant: & audiant
sibi dicentem dñm. Discite ame
quia mitis sum: et humilis corde

Expanded text:
illud, Redde retributionem superbis illud, Redde retributionem superbis ; et, Perdet Deus memoriam superborum ; et, Odibilis est coram Deo superbia militate de religione vel quibuscumque bonis operibus gloriatur, diligenter attendat et contremiscat, quia ipsum archangelum superbia de coelo deposuit. Et si tantum ac talem dejecit, tu cum sis terra et cinis, speras te cum superbia in coelum posse conscendere? Et ideo consideret unusquisque conscientiam suam; et si in se superbiae malum dominari cognoscit, ad humilitatis medicamenta confugiat: quia si usque ad exitum vitae suae in superbia voluerit perdurare, necesse habet cum diabolo, cujus imitator est, inferni supplicia sustinere, secundum illud, Qui confidunt in superbia, illuc cadunt . Qui vero facultates minores habent, et pauperes sunt, si volunt ut ad ipsos respiciat omnium Scripturarum benedictio, veram humilitatem teneant, et audiant sibi Diminum dicentem, Discite a me quia mitis sum et humilis corde
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Beatus uir qui post aurum
non abiit: nec sperauit inthesau
ris suis. & illud. disꝑsit dedit
pauꝑib: iusticia eius manet
in scłm scł̃i. Quid enim prodest
pauperi diuicias non habere:
si uoluntatem habuerit possi¬
dendi: cum apłs non habentem
nauerit dicens: qui uolunt di¬
uites fieri incidunt intempta¬
tionem et in laqueum diaboli
Aut quid ꝓdest ei non habere
facultatem: si ardet cupiditati
Quid in quam prodest paupe¬
ri quia pauꝑ est: si magis suꝑd̃
qͣm humilis esse uoluerit: Aut
quid nocet diuiti copiosa facul¬
tas: si ineo fuerit ꝑfecta humi¬
litas: si de diuitus suis nonlix¬
uriȩ seruire:s: elemosinas en¬
gare & humilitatẽ ac mansue¬
tudinem toto corde & toto an¬
mo uoluerit custodire. Deniq
sicut iam dixi. omnes scͥpture
humiles pauperes laudant.
diuites suꝑbos uituperant sau¬
perib ȩternum ꝓmittunt pre¬
nium: diuitibꝰ superbis ꝑhen¬
ne minantur supplicium. scd̃m

Expanded text:
est, Beatus vir qui post aurum est, Beatus vir qui post aurum non abiit, nec speravit in pecuris ; et illud, Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Quid enim prodest pauperi divitias non habere, si voluntatem habuerit possidendi; cum Apostolus non habentem reuoluens: qui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem et in laqueu? Aut quid ei prodest non habere facultatem, si ardet cupiditate? Quid, inquam, prodest pauperi quia pauper est, si magis superbus quam humilis esse voluerit? Aut quid nocet diviti copiosa facultas, si in eo fuerit perfecta humilitas; si de divitiis suis non luxuriae servire, sed eleemosynas erogare, et humilitatem ac mansuetudinem toto corde, toto animo voluerit custodire? Denique, sicut jam dixi, omnes Scripturae humiles pauperes laudant, et divites superbos vituperant; pauperibus aeternum promittunt praemium, divitibus superbis perenne minantur supplicium, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
lum mala faciunt: uerum etiam
mala ipsa fronte impudentissi¬
ma defensare non erubescunt.
Ipsi enimsde quibꝰ scͥptum est.
Confundantur suꝑbi: quia inui¬
ste iniquitatẽ fecerunt inme: &
illud. Tu inquit ocłos suꝑborũ
humiliabis: & illud. Suꝑbi iniq
agebant usq quaq. & illud. Os̃
suꝑbis resistit. Innumerabilia s̃
huius cemodi testimonia: quibꝰ
suꝑborum arrogantia denotat᷑.
& id̃o quociens auditis inscͥptu¬
ris peccatores maledici. sic̃ iam
dixi: de suꝑbis hoc et peccata
sua defendentibꝰ intelligite. &
quociens auditis pauperes col¬
laudari: nolite de omnib: hoc¬
pauperib accipere: s: de bonis¬
hoc tantummͦ xp̃ianis qui mi¬
des sunt et humiles corde. De
quib scͥptum ẽ. Suꝑ quem reqͥes¬
cet sp̃c m̃s: nisi suꝑ bumilem.
et quietem & trementem uerba
mea: Multi enim pauꝑes sunt¬
& malis morib sint locupletes.
Et multi sunt diudes humiles
& mansueti. de qui huib dictũ

Expanded text:
lum mala faciunt, verum etiam lum mala faciunt, verum etiam mala ipsa fronte impudentissima defensare non erubescunt. Ipsi enim sunt de quibus scriptum est, Confundantur superbi, quia injuste iniquitatem fecerunt in me ; et illud, Tu, inquit, oculos superborum humiliabis ; et illud, Superbi inique agebant usquequaque ; et illud, Deus superbis resistit . Innumerabilia sunt hujuscemodi testimonia, quibus superborum arrogantia denotatur. Et ideo quoties auditis in Scripturis peccatores maledici, sicut jam dixi, de superbis, hoc est, peccata sua defendentibus intelligite. Et quoties auditis pauperes collaudari, nolite hoc de omnibus pauperibus accipere, sed de bonis tantummodo christianis, qui miles sunt et humiles corde; de quibus scriptum est, Super quem requiescit spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem verba mea et malis moribus sint locupletes. Et multi sunt divites humiles et mansueti; de quibus dictum
Abbreviated transcription (Latin):
guntur. S cum hec ita sint: for¬
te aliquis intͣ se cogitat. & dic̃.
Quomodo nobis inscͥpturis sacͥs
precipit᷑. benedicite. & nolite ma¬
ledicere: & illud. Neq maledici.
regnum di possi debunt. & item.
benedicite ꝑ sequentibꝰ uos: cum
ipse scͥpture diuine que nobis hoc
ꝓhibent totiens maledicant: Ma¬
ledictiones iste. fratres km̃i: non
optantis. sed predicentis animo
ꝓferunt᷑ Non enim uolunt ut
hoc peccatoribꝰ ueniat: s quia
sine dubio uenture sunt: ipse ma¬
ledictiones. ꝓphetie esse ꝓbant᷑.
EE iõ quicumq peccatores se ẽẽ
cognoscunt. & ꝑscͥpturas sac̃s
magis benedici quã maledici de¬
siderant: cito ad penitentie me¬
dicamenta confugiant: ne forte
omnes maledictiones que abini¬
ita in ipsis ueniant: ut eos libe¬
rari de pena ꝑpetua non ꝑmit¬
qui sensus diuine scͥpture diligñ¬
ter adtendit. non hoc de om̃ibꝰ
peccatoribꝰ dictum. nec de om¬
omnes peccatores. s tantum mͦ
suꝑbi intelliguntur: qui non so¬

Expanded text:
uris. Sed cum haec ita sint, forte aliquis intra se cogitat et dicit: Quomodo nobis in Scripturis divinis praecipitur, Benedicite, et nolite maledicere ; et illud, Neque maledici regnum Dei possidebunt ; et, Benedicite persequentibus vos ? quomodo ipsae Scripturae divinae, quae nobis hoc prohibent, toties maledicunt? Maledictiones istae, fratres charissimi, non optantis, sed praedicentis animo proferuntur. Non enim volunt ut hoc peccatoribus veniat: sed quia sine dubio venturae sunt, ipsae maledictiones prophetiae esse probantur. Et ideo quicumque peccatores se esse cognoscunt, et per Scripturas sacras magis benedici quam maledici desiderant, cito ad poenitentiae medicamenta confugiant; ne forte omnes maledictiones quae ab iniita in ipsos veniant, ut eos liberari de poena perpetua non permiticuntur, qui sensus divinae Scripturae diligenter attendit, non hoc de omnibus peccatoribus, nec de uomnes peccatores, sed tantummodo superbi intelliguntur; qui non so
Abbreviated transcription (Latin):
habet mandata mea hec. et ser¬
uat ea: ille ẽ qui diligit me. Et
quid ꝓdest qd̾ dicitis mͥ dñe.
domine. et non facitis que dico:
Que sunt ista que dñs specialit
se dixisse asseruit: Illa utiq
que ad pacem et concordiam ꝑ¬
tinent: diligite inimicos ur̃os.¬

Expanded text:
habet mandata mea haec et fahabet mandata mea haec et facit ea, ipse est qui diligit me ; et, Quid prodest quod dicitis mihi, DoQuae sunt ista quae Dominus specialiter se dixisse asseruit? Utique illa quae ad pacem et concordiam pertinent: Diligite, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
meas. et si tradidero corpꝰ meũ
ita ut ardeat: caritatem autẽ
non habuero: nichil michi ꝓdẽ.
Et quia radix om̃ium malorum
ẽ cupiditas. et radix omnium bo¬
norum ẽ caritas: Quid ꝓdest ho¬
mini si mille ramos cum floribꝰ
aut cum pomis pulcherrimis &
amenissimis habeat: si radix
in eo uiua et uera non fuerit:
et pereunt: ita qui ꝑ odium et
iracundiam radicem inse cari¬
datis extinxerit. nichil in eo
unde aduitam eternã ꝑueniat.
dicta mala incorde seruat. et
credit  multis elemosinis pecca¬
ta ipsa redimere: audiat dñm
in euuangłio dicentẽ. Si offers
munꝰ tuum ad altare. et ibi re¬
cordatus fueris quia frater tuuꝰ
de prius reconciliari fri tuo. &
tunc ueniens: offers munus tuũ
Sententia ista euident̃ ostendit.
quod sacͥficium offerre. elemosi¬
nam dare. nichil proderit: nisi
pͥus reconciliatio inimici preces¬
serit. Nam qͦd etiam orationẽ
nram ds non uelit audire. si o¬
dium uoluerimꝰ in corde serua¬
re. ipse in euuangłio dicit. Qui

Expanded text:
meas, et si tradidero copus meum ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest ; et quia radix omnium malorum est cupiditas, et radix omnium bonorum est charitas; quid prodest homini si mille ramos aut cum floribus aut cum pomis pulcherrimis et amoenissimis habeat, si radix in eo viva et vera non fuerit? et pereunt; ita qui per odium et iracundiam radicem in se charitatis exstinxerit, nihil in eo unde ad vitam aeternam perveniat rdicta mala in corde servat, et credit se multis eleemosynis peccata ipsa posse redimere, audiat Dominum in Evangelio dicentem, Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatusde prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens offeres munus tuum . Sententia ista evidenter ostendit, quod sacrificium offerre vel eleemosynam dare nihil proderit, nisi prius reconciliatio inimici praecesserit. Nam quod etiam orationem nostram Deus non velit audire, si odium voluerimus in corde servare, ipse in Evangelio dixit, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
mori quam bibendi & inebri¬
andi consuetudinẽ tolleret: nec
attendit quod tolerabiliꝰ erat.
illi incarne mori: quã animam
ꝑebrietatem interficere. E ideo
ut nec ardorem nuium paciat᷑.
& de tam graui peccato liberet᷑.
sicut. iam dictum est ꝑint̃ualla
dierum sͥ aliquid de nummietate
potus subtrahat: quousq ad ra¬
tionabilem bibendi consuetudi¬
dinem redeat. Qui hoc ita ut di¬
ximus ꝑpartes adducere uolu¬
erit: & de ebrietate liberabitur:
et illum intolerabilem ardorẽ

Expanded text:
mori, quam sibi bibendi vel inebrimori, quam sibi bibendi vel inebriandi consuetudinem tollere; nec attendit quod tolerabilius erat illi in carne mori, quam animam per ebrietatem interficere. Et ideo ut nec ardorem nimium patiatur, et de tam gravi peccato liberetur; sicut jam dictum est, per intervalla dierum sibi aliquid de nimietate potus subtrahat, quousque ad rationabilem bibendi consuetudinem rudeat. Qui hoc ita, ut diximus, per partes subducere voluerit, et de ebrietate liberabitur, et illum intolerabilem ardorem
Abbreviated transcription (Latin):
cumq susceꝑit. nisi digna sud¬
uenerit penitentia. & emenda¬
tio fuerit subsecuta: ita fortiter
sibi uendicat: ut eos de ipso tene¬
broso inferm puteo. ad castitatiˢ
uel sobrietatis lucem redire pe¬
nitus non ꝑmittat. E hoc ante¬
om̃ia intelligere & scire debemꝰ.
quia non una die efficiuntur
homines ebriosi: sed dum pau¬
latim adiurantibꝰ & cogentib
crudelissimis inimicis pocius ꝗͣ
amicis ꝑ singłos dies singłos s
aut binos calices ad potum con¬
suetudinarum addunt ubi hoc
inusum miserint: ita eos ipsius
ebrietatis ardor occupat. ut illoᷤ
semꝑ sitire compellat. Sed qͥ ab
hoc malo desiderat liberari: quo¬
modo sͥ ꝑ interualla dierum po¬
tum addendo ad ebrietatis te¬
nebras ꝑuenit. ita paulatĩ sub¬
trahendo ad sobrietatis lucem
recurrat: quia si semel totum
quod ampliꝰ accipiebat subtx¬
irit. ubi nimia siti ceꝑit exar¬
descere. cum grandi a maritu¬
dine clamat et dic̃ malle se

Expanded text:
cumque susceperit, nisi digna subcumque susceperit, nisi digna subvenerit poenitentia, et emendatio fuerit subsecuta, ita fortiter sibi vindicat, ut eosdem ipsos de tenebroso inferni puteo ad castitatis vel sobrietatis lucem redire penitus non permittat. 7. Qua ratomnia intelligere et scire debemus, quia non una die efficiuntur homines ebriosi: sed dum paulatim adjurantibus et cogentibus crudelissimis inimicis potius quam amicis, per singulos dies, singulos sibi aut binos calices ad potum consuetudinarium addunt. At ubi hoc in usum miserint, ita eos ipsius ardor ebrietatis occupat, ut illos semper sitire compellat. Sed qui ab hoc malo desiderat liberari, quomodo sibi per intervalla dierum potum addendo ad ebrietatis tenebras pervenit; ita paulatim subtrahendo ad sobrietatis lucem redeat: quia si semel totum quod amplius accipiebat subtraxerit, ubi nimia siti coeperit exardescere, cum grandi amaritudine clamat et dicit, malle se