comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illum induitis: nec nos istum. Itaq si quisqͣm
ad nos ueniens in nomine optati se baptira¬
tum ẽẽ respondeat. & baptirabitur in noĩe
xp̃i: et uos quotqͦt a nobis ueniendes baptira¬
stis. si in nomine iudȩ traditoris se baptiratos
dixerant. non reprehendimus qͦd fecistis. Si
autem in xp̃i nomine baptiratierant. non ui¬
detis quanto errore arbitremin uarietate hu¬
manorum uiciorum diuina sacramenta uari¬
ari. aut uitȩ cuiusqͣm sordib pollui: Petit
dixit. S si iste sunt partes: nichil nobis p̃¬
udieant nomina cum paueis. Duȩ namq¬
uiȩ sunt. Una angusta qua ꝑgimus: altera
ẽ impiis qua ꝑibunt. Etcamen longe dis¬
cernitur uocabuli ȩqualitas: ne uia iusticiȩ
consortio nominis maculetur. us ꝵ. Timui¬
sti comparatam multitudini ur̃ȩ multitu-¬
dinem orbis terrarum: & ad paucitatis lau¬
dẽ ꝑ angustam uiam gradientem te confer¬
re uoliusti. Utinam non ad eius laudẽ. s ad

Expanded text:
illum induitis nec nos istum. itaque si quisquam illum induitis nec nos istum. itaque si quisquam ad nos ueniens in nomine Optati se baptizatum esse respondeat, et baptizabitur in nomine Christi, et uos quotquot a nobis uenientes baptizastis, si in nomine Iudae traditoris se baptizatos dixerant, non reprehendimus quod fecistis. si autem in Christi nomine baptizati erant, non uidetis quanto errore arbitremini uarietate humanorum uitiorum diuina sacramenta uariari aut uitae cuiusquam sordibus pollui? Petilianus dixit: Sed si istae sunt partes, nihil nobis praeiudicant nomina eompartis. duae namquiae sunt, una angusta qua pergimus, altera est impiis qua peribunt; et tamen longe discernitur uocabuli aequalitas, ne uia iustitiae consortio nominis maculetur. Augustinus respondit: Timuisti comparatam multitudini uestrae multitudinem orbis terrarum et ad paucitatis laudem per angustam uiam gradientis te conferre uoluisti. utinam non ad eius laudem, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
tenebant: et quib inde agentib &expug¬
nantib pulsi si nt. Et si hec pati iusticia ẽ
& facere iniquitas: aude loqui si potes. Pmo
quia uos fecistis illi passi sunt: deinde quia
seđm regulam iusticie huius cu inferior in¬
ueniris. Illi enim ꝑiudices non a catholicis
imꝑatorib expulsi sunt de locis antiqͥs. tu
autem nec ꝑ ipsorum imꝑatorum ussa de
basilicis expelleris unitatis. Unde ñ qͥa mi¬
noris meriti es. nonsolum cet̾is collegis tuis .s
etiam istis ipsis quos cerde ut sacrilegos ple¬
narii concilii ur̃i ore dampnastis: Becilianꝰ
dixit. Nos enim ut scriptum ẽ. baptismo ño
xp̃m indumus traditum: uos ur̃o contagio
iudam in duitis traditorem. Aũo R. Possem
& ego dicere. Uos ur̃o contagio optatum in¬
diuitis ꝓditorem. raptorẽ. oppressorem. seꝑa¬
torem. s absit ut cupiditas reddendi maledic̾ti
me ad aliquam ꝓuocet falsitatem. Nec uos enĩ

Expanded text:
tenebant et quibus inde agentibus et expugtenebant et quibus inde agentibus et expugnantibus pulsi sint. et si haec pati iustitia est et facere iniquitas, aude loqui, si potes, primo quia uos fecistis, illi passi sunt, deinde quia secundum regulam iustitiae huius tu inferior inueniris. illi enim per iudices a catholicis imperatoribus expulsi sunt de locis antiquis, tu autem nec per ipsorum imperatorum iussa de basilicis expelleris unitatis. unde, nisi quia minoris meriti es non solum ceteris collegis tuis sed etiam istis ipsis, quos certe ut sacrilegos plenarii concilii uestri ore damnastis? Petilianus dixit: Nos enim, ut scriptum est, baptismo nostro Christum induimus traditum, uos uestro contagio Iudam induitis traditorem. Augustinus respondit: Possem et ego dicere: uos uestro contagio Optatum induitis proditorem raptorem oppressorem separatorem. sed absit ut cupiditas reddendi maledicti me in aliquam prouocet falsitatem; nec uos enim
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ commixtio corporalis me nulla ꝑtur¬
bat. si nou dicere. suscipe seruum tuum m
bono. non calumnientur mͥ suꝑbi. Nons̾
curo uanum calumniatorem: quia ydoneũ
teneo ꝓmissorem. Si autẽ de reb uł locis ec¬
cłiasticis quos tenebatis & non tenetis queri¬
mini: possunt & iudei se iustos dicere et mmo¬
tatem nobis obicere. quia locum in qͦ impie
regnauerunt: modo xpiani possident sd
ergo indignum. si ea quȩ tenebant hereticise¬
cundum parem dñi uoluntadem catholici te¬
nent: Adom̃s enu similes idest ad omnes
impios & iniquos illa uox dñi ualet. Aufe¬
retur auobis regnum. & dabitur genti faci¬
enti iusticiam. An frustra scriptum ẽ. laboreᷤᷤ
impiorum iusti edent: Qua ꝓpter magis
mirari debetis. quod adhuc tenetis aliquid:
quam qͦd aliquid amisistis. S neq hoc mire¬
mini. Paulatim enim cadit paries dealbatus.
Respieite tamen marimianistas.quȩ loca

Expanded text:
malorum commixtio corporalis me nulla perturmalorum commixtio corporalis me nulla perturbat, si noui dicere: suscipe seruum tuum in bono, non calumnientur mihi superbi. non ergo curo uanum calumniatorem, quia idoneum teneo promissorem. si autem de rebus uel locis ecclesiasticis quos tenebatis et non tenetis querimini, possunt et Iudaei se iustos dicere et iniquitatem nobis obicere, quia locum in quo impie regnauerunt modo christiani possident. quid ergo indignum, si ea quae tenebant haeretici secundum parem domini uoluntatem catholici tenent? ad omnes enim similes, id est ad omnes impios et iniquos illa uox domini ualet: auferetur a uobis regnum dei et dabitur genti facienti iustitiam. an frustra scriptum est: labores impiorum iusti edent? quapropter magis mirari debetis, quod adhuc tenetis aliquid quam quod aliquid amisistis. sed neque hoc miremini; paulatim enim cadit paries dealbatus. respicite tamen Maximianistas, quae loca
Abbreviated transcription (Latin):
tote qui hȩc legitis. petilianus ex apło ista cõ¬
memorat. Quando enim crederetis sic eum
ꝓ nobis contra se dicere: Petilianus dir̃. Si
rudib si iustis hȩc paulus dixit: ego uobis in¬
iustis hȩc dico. Numquid diuisus ẽ xp̃e.
ne quisqͣm in hoc oꝑe meo scriptorem arbit᷑¬
tur errasse: & illic fecisse petilianus dixit ubi
debuit facere augustinus respondit. S uideo
quid egeris. Quasi preoccupare uoliusti: ne
nos ista diceremꝰ. S quid fecisti. nisi ut bis
dicantur: Si ergo sic te delectat audire quȩ
sunt aduersus uos ut ea dicantur: audi illa
peto ame petiliane. Nunquid diuisus est
xp̃c. ut uos ab ȩccłia scinderetis: Petilianus
dirit. Nunquid ꝓuobis laqueo suo iudas tra¬
ditor mortius ẽ aut eius uos morib tingui¬
tis. cuius facta sec̾tantes raptis thesauris
tuus ẽ. Cui dicit eccłia toto orbe diffusa. Re¬
spondeam exprobrantib michi uerbum:
qm̃ in uerba tua suꝑsꝑaui. Cum ergo audiã
nus eorum. & infines orbis terre uerba eoꝵ.

Expanded text:
tote qui haec legitis: Petilianus ex apostolo ista commemorat. quando enim crederetis sic eum pro nobis contra se dicere? Petilianus dixit: Si rudibus, si iustis Paulus haec dixit. ego nobis iniustis haec dico: numquid diuisus est Christus, ne quisquam in hoc opere meo scriptorem arbitretur errasse et illic fecisse \'Petilianus dixit\', ubi debuit facere \'Augustinus respondit\'. sed uideo quid egeris: quasi praeoccupare uoluisti, ne nos ista diceremus. sed quid fecisti nisi ut bis dicantur? si ergo sic te delectat audire quae sunt aduersus uos ut ea dicantur, audi illa, peto, a me, Petiliane: numquid diuisus est Christus, ut uos ab ecclesia scinderetis? Petilianus dixit: Numquid pro nobis laqueo suo ludas traditor mortuus est aut eius uos moribus tinguitis, cuius facta sectantes raptis thesauris tuus est, cui dicit ecclesia toto orbe diffusa: respondeam exprobrantibus mihi uerbum, quoniam in uerba tua speraui. cum ergo audiam nus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ iusticiȩ cum iniquitate. etiã si ustus & in¬
iquus sicut iudas & petrus pariter sacram̃ta
commumcent: Ex una quippe re sc̃a iudaᷤ
sibi sumebat iudicium petrus salutem. sicut
tu si dissimilis eras eũ optato sacramentũ
sumebas. & raptorsicut ille noneras. An ra¬
pina iniquitas non est: Quis ita insaniat
ut hoc dicat: Quȩ ergo participatio iusti¬
ciȩ tuȩ cum illius iniquitate. quando adu¬
num accedebatis altares Petilianus dirit.
Et iterum docuit: ne scismata nascerent᷑. Dico au¬
tem uobis: quia unusquisq urm dicit. Ego qͥ¬
dem sum pauli. ego autem apollo. egouͦ cephȩ.

Expanded text:
tionem iustitiae cum iniquitate, etiamsi iustus et intionem iustitiae cum iniquitate, etiamsi iustus et iniquus, sicut ludas et Petrus, pariter sacramenta communicent? ex una quippe re sancta ludas sibi sumebat iudicium, Petrus salutem, sicut tu, si dissimilis eras, cum Optato sacramentum sumebas et raptor sicut ille non eras. an rapina iniquitas non est? quis ita insaniat ut hoc dicat? quae ergo participatio iustitiae tuae cum illius iniquitate, quando ad unum accedebatis altare? Petilianus dixit: Et iterum docuit ne schismata nascerentur: dico autem uobis, quia unusquisque uestrum dicit: ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego
Abbreviated transcription (Latin):
pars eorum a terra. Cum autem uos dicitis
illud quod scriptum ẽ. dabo tibi gentes here¬
ditatem tuã. & cominemorabuntur & conu̾¬
tentur ad dnm uniuersi fines terrȩ. iam istã
ꝓmissionẽ ꝑisse de terra. inxp̃i hereditatem
retorquere uultis. quod de sorte p̃dictum ẽ
impioꝵ. S manente atq crescente xp̃i here¬
ditate. cum ista dicitis uos ꝑitis. Non enĩ ubiq
ꝑsacramentum dĩ ꝓpħatis: quandoquidem h
ꝑ ur̃am insaniam male optatis.Sed plus ua¬
let predictio ꝓpħarum. quam maledictio psey¬
do ꝓpħarum. Petilianꝰ dixit. Paulus quoq a¬
postolus clamat. Nolite iugum ducere eum
infidelib. Quȩ enim participatio iusticiȩ cũ
intquitate. aut quȩ societas luminis cum te¬
nebris: Quȩ autem conuentio.xp̃i ad belial.
aut quȩ pars fidelis cum infideli: Aũs &. uer¬
ba apłi agnosco. s quid te adiuuent omnino
non tudeo. Quis enim nr̃m dicit ẽẽ participa¬

Expanded text:
-pars eorum a terra. cum autem uos dicitis -pars eorum a terra. cum autem uos dicitis illud quod scriptum est: dabo tibi gentes hereditatem tuam et: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae iam istam promissionem perisse de terra, in Christi hereditatem retorquere uultis quod de sorte praedictum est impiorum; sed manente atque crescente Christi hereditate, cum ista dicitis, uos peritis. non enim ubique per sacramentum dei prophetatis, quandoquidem hic per uestram insaniam male optatis. sed plus ualet praedictio prophetarum quam maledictio pseudoprophetarum. Petilianus dixit: Paulus quoque apostolus clamat: nolite uigum ducere cum infidelibus; quae enim participatio iustitiae cum iniquitate, aut quae societas luminis cum tenebris? quae autem conuentio Christi ad Belial, aut quae pars fideli cum infidele? Auguba apostoli agnosco, sed quid te adiuuent omnino non uideo. quis enim nostrum dicit esse participa
Abbreviated transcription (Latin):
uittrix putetur: Utquid gͦ uobis plauditis
de nomine donati in tante ꝑuersitatis erro¬
re. ubi non petilianus ẽẽ meretur qͦd donat᷑.
s ipse donatus ẽẽ cogitur quod optat᷑: Dicat
autem domus isrł: pars mea dñs. Dieat se¬
men abrahe in omnib gentib: dñe pars
hereditatis meȩ. Nouit enim quomͦ dicat
ꝑsecutor nescientes ꝓpħatis. Quod enim grece
macharius. latine beatus ẽ. Ita plane de parte
macharii sumꝰ. Quid enim xp̃o beatius cur
sumus. adquem commemorantur & conũ¬
tuntur uniuersi fines terrȩ. & in cuius con¬
spectu adorant uniuersȩ patriȩ gentium:
Itaq maledictionem tuã ultimam in ꝑũsũ
de salomone usurpatã. non timet pars hurꝰ
macharii idest huius beati: ne ꝑeat de terra.
Qͦd enim dictum ẽ de impiis: hoc uos ad xp̃i
heredicatem conuertere conamin. et hoc est¬
ẽẽ factum nefanda impietate contenditis.
Cum enim de impiis ille loqueretu&: ait feat

Expanded text:
uictrix putetur? ut quid ergo uobis plauditis uictrix putetur? ut quid ergo uobis plauditis de nomine Donati in tantae peruersitatis errore, ubi non Petilianus esse meretur quod Donatus, sed ipse Donatus esse cogitur quod Optatus? dicat autem domus Israhel: pars mea dominus, dicat semen Abrahae in omnibus gentibus: dominus pars hereditatis meae. nouit enim quomodo dicapersecutor, nescientes prophetatis. quod enim Graece xaxapio;, Latine \'beatus\' est. ita plane de parte Macarii sumus. quid enim est Christo beatius cuius sumus, ad quem commemorantur et conuertuntur uniuersi fines terrae et in cuius conspectu adorant uniuersae patriae gentium? itaque maledictionem tuam ultimam in peruersum de Salomone usurpatam non timet pars huius Macarii, id est huius \'beati\', ne pereat de terra. quod enim dictum est de impiis, hoc uos ad Christi hereditatem conuertere conamini et hoc esse factum nefanda impietate contenditis. cum enim de impiis ille loqueretur, ait: pereat
Abbreviated transcription (Latin):
uos ẽẽ dicamus: quis ur̃m potest dicere ne¬
scire se optatum nͥ forte facie. sic̃ nec dona¬
tum: S gaudetis uidelicet de nomine do¬
nati. Numquid et de nomine optati: Qd
gͦ uobis ꝓdest donatus. cum uos om̃s com¬
quinarit optatus: Quid uobis ꝓdest sobu¬
etas donati. cum circum cellionum ebrieta¬
opinionem innocentia donati. cũ optati
rapacitate maculemini: Hic enĩ ẽ erior ur̃.
ut amplius putetis ualere iniquitatẽ ho¬
minis ad aliũ contaminandum: qͣm iu¬
sticiam hominis ad alium purificandum.
Itaq si duo pariter diuma sacramenta com¬
municent. unus iustus alius iniquus. sed
ita ut nec iste illius iniquitatem. nec ille hꝰ
imitetur iusticiam: non dicitis ex hoc fieri
ambos iustos. s ambos iniquos. ita ut illud
sc̃m quod pariter sumunt. immundũ fiat.
& amittat ꝓpriã scĩtatẽ. uͥ sͥ inuenit ta¬
les aduocatos iniquitas. quib delirantib ita

Expanded text:
uos esse dicamus, quis uestrum potest dicere neuos esse dicamus, quis uestrum potest dicere nescire se Optatum nisi forte facie, sicut nec Donatum? sed gaudetis uidelicet de nomine Donati; numquid et de nomine Optati? quid ergo uobis prodest Donatus, cum uos omnes coinquinarit Optatus? quid uobis prodest sobrietas Donati, cum circumcellionum ebriosita uestram opinionem innocentia Donati, cum Optati rapacitate maculemini? hic enim est error uester, ut amplius putetis ualere iniquitatem hominis ad alium contaminandum quam iustitiam hominis ad alium purificandum. itaque si duo pariter diuina sacramenta communicent, unus iustus alius iniquus, sed ita ut nec iste illius iniquitatem nec ille huius imitetur iustitiam, non dicitis ex hoc fieri ambos iustos sed ambos iniquos, ita ut et illud sanctum quod pariter sumunt inmundum fiat et amittat propriam sanctitatem. ubi sibi inuenit tales aduocatos iniquitas, quibus delirantibus ita
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nis in tenebris deputabitur: Cur gͦ ꝑ tales
baptismus datus apud uosualet. et ꝑquosli¬
bet in orbem terrarum idem xp̃i baptisius
non ualet: Cernis nempe ad illud uos ẽe ab
orbis terrarum communione separatos. ut
non quidem sitis om̃s ebriosi. nec om̃s aua¬
ri. nec om̃s iuolenti: sz om̃s hereties. ac ꝑ hoc
om̃s impii. & om̃s sacrilegi. Qd autem um¬
uersum orbem t̾iarum xpĩana societate gau¬
dentem macharii pardem uocatis. quis hoc sa¬
no cerebro diceret: S quia uos de parde dona¬
di ẽẽ dicimus: queritis hominem de cuy par¬
te nos ẽẽ dicatis. & in magnis angustiis no¬
minatis nescio quẽ: forte in affrica cognitũ.
in aliis autem orbis partib ignoratum.
Qua ꝓpter: ecce respondet uobis umu̾sũ
semen abrahe ab uniuersa terra. Macha¬
rium istum de cuius parte nos dicitis: om¬
nino non nouimus. Respondece iucissim
non uos nosse donatũ. S et si partẽ optati

Expanded text:
ubi nisi in tenebris deputabitur? cur ergo per tales ubi nisi in tenebris deputabitur? cur ergo per tales baptismus datus apud uos ualet et per quoslibet in orbe terrarum idem Christi baptismus non ualet? cernis nempe ad illud uos esse ab orbis terrarum communione separatos, ut non quidem sitis omnes ebriosi nec omnes auari nec omnes uiolenti, sed omnes haeretici ac per hoc omnes impii et omnes sacrilegi. Quod autem uniuersum orbem terrarum christiana societate gaudentem Macari partem uocatis, quis hoc sano cerebro diceret? sed quia uos de parte Donati esse dicimus, quaeritis hominem de cuius parte nos esse dicatis et in magnis angustiis nominatis nescio quem, si forte in Africa cognitum, in aliis autem orbis partibus ignotum. quapropter ecce respondet uobis uniuersum semen Abrahae ab uniuersa terra: \'Macarium istum, de cuius parte nos dicitis, omnino non nouimus\'. respondete uicissim non uos nosse Donatum. sed et si partem Optati
Abbreviated transcription (Latin):
fornax: ita & iustos uexatio tribulationis. Non
ẽ pars crudelitas mansuetudinis. nec religiosa¬
crilegii. nec pars macharii penitus potest es se
nr̃a. quia ritus nr̃i similitudinẽ maculant. Acies
nanq inuiea non pars ẽ: quȩ inplet nom̃ ho¬
stile. Quȩ si uere pars dicitur: sententiam con¬
gruam salomonis incurret. Peat pars eoꝵ de
re quid ẽ nisi delirare: Attendis ⁊ irania per
mundum & triticum non attendis: cum ꝑ to¬
tum utraq iussa sint crescere. Acdendis sem̃
maligni. qͦd in tempore. messis separabitur. &
ñ attendis semen abrahȩ in quo benedicun¬
tur om̃s gentes. Qsi uͦ uos mͦ iam sits massa
purgata . &. mel sincerum. & eliquatũ oleũ.
& aurum purum. ut ipsa spẽs dealbati pa¬
rietis. Ut enĩ de uiciis ceteris taceã. nunqͥd ebrio¬
si partem faciunt sobrioꝵ. aut deputant᷑ auari
in parte sapientium: si mansueti homines lu¬
qis uocabulum tenent. furor circum cellionũ

Expanded text:
fornax, ita et iustos uexatio tribulationis, non fornax, ita et iustos uexatio tribulationis, non est pars crudelitas mansuetudinis nec religio sacrilegii nec pars Macari penitus potest esse nostra, quia ritus nostri similitudine maculat. acies namque inimica non pars est, quae implet nomen hostile. quae si nere pars dicitur, sententiam congruam Salomonis incurret: pereat pars eorum de re quid est nisi delirare? attendis zizania per mundum et triticum non adtendis, cum per totum utraque iussa sint crescere. attendis semen maligni quod in tempore messis separabitur, et non attendis semen Abrahae in quo benedicuntur omnes gentes. quasi uero uos iam sitis massa purgata et mel sincerum et eliquatum oleum et aurum purum uel ipsa species dealbati parietis. ut enim de uitiis ceteris taceam, numquid ebriosi partem faciunt sobriorum aut deputantur auari in parte sapientium? si mansueti homines lucis uocabulum tenent, furor circumcellionum
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit uniĩsam terram: ut nobis dicatis quod
in partem cesserimꝰ. & in toto non simꝰ. quoꝵ cõ¬
munio uniu̾so orbe diffunditur. Sed quemad¬
modum si michi diceres quod ego sim petilia¬
nus non inuenirem quem admodum te rea¬
lerem. nisi ut aut iocantem riderem. aut insa¬
nientem doldrem: hoc mͥ nunc faciendũ ẽẽ
uideo. S quia iocari de non credo: uides quid
restet. Pecił dirit. S non ẽ pars denebrarum
contra lucem: nec pars amaritudinis cũ mel¬
le. Non est pars uitȩ cum morte. non ẽ pars
innocentiȩ cum reatu. non ẽ pars aque cum
sanguine. nec amurce pars cum oleo.licet sit
feculenta cognatio. s cuncta reꝓba defluent.
Ipsa ẽ sentina uiciorum. dicente ioħe. Ex nob̃
exierunt: sed non sunt de nob̃. Nam si eent
de nobis: ꝑmansissent utiq nobiscum. Nẽ
aurum cum sordib suis: omĩa preciosa pur-¬
gantur. Scriptum ẽ namq. Sicut aurũ ꝓbat

Expanded text:
pleuit uniuersam terram, ut nobis dicatis quod pleuit uniuersam terram, ut nobis dicatis quod in parte cesserimus et in toto non simus, quorum communio uniuerso orbe diffunditur. sed quemadmodum, si mihi diceres quod ego sim Petilianus, non inuenirem quemadmodum te refellerem, nisi ut aut iocantem riderem aut insanientem dolerem, hoc mihi nunc faciendum esse uideo; sed quia iocari te non credo, uides quid restet. Petilianus dixit: Sed non est pars tanebrarum cum luce nec pars amaritudinis cum melle; non est pars uitae cum morte, non est pars innocentiae cum reatu, non est pars aquae cum sanguine nec amurcae pars cum oleo, licet sit faeculenta cognatio, sed cuncta reproba defluent. ipsa est sentina uitiorum dicente Iohanne: ex nobis exie- runt, sed non sunt de nobis; nam si essent de nobis, permansissent utique nobiscum. non est aurum cum sordibus suis, omnia pretiosa. purgantur; scriptum est namque: sicut aurum probat
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝑlinguas catholicas & pacificas. siue ꝑfla¬
gella temporalium tribulationum. nisi ille qui
miscdiam istam uob̃ dispensat in omĩb: Que¬
rimus gͦ uos ut inueniamꝰ. Tantum enim uos
diligimus ut uiuatis. quantũ ur̃m errorẽ odi¬
mus ut intereat. qui uos ꝑdit quamdui ipse
non ꝑit. Atq utinam sic uos queramꝰ. ut etiam
inueniamus. et de unoqͦ ur̃m gaudenter dica¬
inus. Mortuus erat &. reuixit: ꝑierat & inuentꝰ
ẽ. Petił dirit. Si uos tenere catholicam dicitis.
catholicos illud ẽ. qͦd grece dicitur unicum si¬
ue totum. Ecce. in toto non estis: quia in par¬
lingue ꝑparum assecutus sum: & ꝓpe nicħ.
Non tamen impudenter dico me nosse. holon
tum: unde catholica nomen accepit. dicente
in ierłm. & in totam iudeam. & samariã. & usq
intotam terram. Ecce unde catholiea uocatur
S ita clausis ocłis offendicis inmontẽ qͥ ex paa¬
uo lapide scđm ꝓpħiam danielis creuit & im¬

Expanded text:
siue per linguas catholicas et pacificas siue per flasiue per linguas catholicas et pacificas siue per flagella temporalium tribulationum nisi ille, qui misericordiam istam uobis dispensat in omnibus? quaerimus ergo uos, ut inueniamus; tantum enim . uos diligimus ut uiuatis, quantum uestrum errorem odimus ut intereat, qui uos perdit quamdiu ipse non perit. atque utinam sic uos quaeramus, ut etiam inueniamus et de unoquoque uestrum gaudenter dicamus: mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est! Petilianus dixit: Si uos tenere catholicam dicitis, catholicos illud est quod Graece dicitur unicum siue totum. ecce in toto non estis, quia in parlinguae perparum assecutus sum et prope nihil; non tamen impudenter dico me nosse oXov notum\', unde catholica nomen accepit dicente iin Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in totam terram. ecce unde catholica uocatur. sed ita clausis oculis offenditis in montem, qui ex paruo lapide secundum prophetiam Danielis creuit et im
Abbreviated transcription (Latin):
uitam mortemue tractantium. Illud sane qͦd
diristi quia millis quos baptirauit post ioħm
paulus. qͦd iam fuerat abliut: ꝓfecto ñ diceres.
si aliquantulum considerares quid diceres.
Sienim abluendus fuit baptismus ioħis: ꝓ¬
culdubio sordidus fiuit. Ꝙ tud g iam te u̾r¬
geam: Recole aut lege. & uide unde ioh̃s hoc
accepit Reppies inquem effuderis istam blas¬
phemiam. Q uod cum repperis: saltem pectꝰ
tundatur. si lingua non frenatur. Iam uͦ qͦd ele¬
ganter uob̃ dicere uidemini. si male hoc facimꝰ
quare nos queritis.nonne aliquando recordami¬
ni.quia non queruntur nisi qui ꝑierunt: An &
hoc non tuidere ad ipsam ꝑditionem ꝑtinet: Poˢ¬
set enim & illa ouis tam absurde pastori dicete.
Si male facio qͦd agrege aberro. quare me quenᷤ:
Non intelligens quare se putat se putat non esse
querendam. hanc ẽẽ unã causã quare queratur.
Quis autem uos querit. siue ꝑ scripturas suas

Expanded text:
uitam mortemue tractantium. illud sane quod uitam mortemue tractantium. illud sane quod dixisti, quia in illis quos baptizauit post Iohannem Paulus quod iam fuerat abluit, profecto non diceres, ei aliquantulum considerares quid diceres. si enim abluendus fuit baptismus Iohannis, procul dubio sordidus fuit. quid ergo iam te urgeam? recole aut lege et uide unde hoc Iohannes acceperit: repperies in quem effuderis istam blasphemiam. quod cum reppereris, saltem pectus tundatur, si lingua non frenatur. Iam uero quod eleganter uobis dicere uidemini: si male hoc facimus, quare nos quaeritis?, nonne aliquando recordamini quia non quaeruntur nisi qui perierunt? an et hoc non uidere ad ipsam perditionem pertinet? posset enim et illa ouis tam absurde pastori dicere: \'si male facio quod a grege aberro, quare me quaeris\'?, non intellegens, quare se putat non esse quaerendam hanc esse unam causam quare quaeratur, quis autem uos quaerit siue per scripturas suas
Abbreviated transcription (Latin):
tum non baptiratis. nisi forte in has angusti¬
as uos coartat cecitas ur̃a ut dicatis optatum
Qa si non dicitis ne ab ipsis etiam insanis ur̃a
rideatur insana. quid responsuri estis. eur post
iohem baptirandi fuerint homines. post optatum
autem nemo baptirandus sit. nisi quia illi bap¬
tismo iohannis fuerant baptitati. quicunq au¬
tem. xp̃i baptismo baptirantur. siue ꝑpaulum
baptirent᷑. siue ꝑ optatum. nichil distare inter
istoꝵ et illorum baptismum. cum tantũ distet
inter paulum & optatum. Redite gͦ preuarica¬
tores ad cor: & nolite exhominum morib a. fa¬
cdis diuina sacramenta pensare. Illa enim ꝑ eũ
sca sunt: cuiꝰ sunt. S digne tract̾ata afferuñ
piemium: indigne autem tractata uidicium.
Et quamtis unum non sint qui dĩ sacramentũ
digne. & qui indigne tractauerint: unum est
tamen illud. siue digne. siue indigne tractet᷑.
Non ut ipsum melius uł deterius fiat: sed ad

Expanded text:
tum non baptizatis? nisi forte in has angustitum non baptizatis? nisi forte in has angustias uos coartat caecitas uestra, ut dicatis Optatum potuisse. quod si non dicitis, ne ab ipsis etiam insanis uestra rideatur insania, quid responsuri estis, cur post Iohannem baptizandi fuerint homines, post Optatum autem nemo baptizandus sit, nisi quia illi baptismo Iohannis fuerant baptizati, quicumque autem Christi baptismo baptizantur, siue per Paulum baptizentur siue per Optatum, nihil distare inter istorum et illorum baptismum, cum tantum distet inter Paulum et Optatum? redite ergo, praeuaricatores, ad cor et nolite ex hominum moribus et factis diuina sacramenta pensare. illa enim per eum sancta sunt cuius sunt, sed digne tractata afferunt praemium, indigne autem tractata iudicium. et quamuis unum non sint qui dei sacramentum digne et qui indigne tractauerint, unum est tamen illud, siue digne siue indigne tractetur, non ut ipsum melius uel deterius fiat, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
istorum quos commemorasti responsio de¬
clarat. & sermo ipsius dñi ub ait iudeis.
Baptismus ioħis de celo ẽ an ex hominib: Iste
autem baptismus non dicitur ceciliani. nec
donati. nec augustini. nec petiliani: s bap¬
tismus. tp̃i. Nam si impudentes nos putas. qͥa
post nos neminem uolumꝰ baptitari. cum ui¬
incomparabiliter maior ẽ. nob̃ nunqͥd forde iol̃s
& optatus equales sunt: Ridiculum uidetur.
Ottamen puto qͦd non eos ȩquales. s maiorem
credatis optatum. Post ioh̃em quippe apłs ba¬
ptihauit uos baptitare post optatum neminem
audetis. An quia optatus inunitate ur̃a fuit:
Iam hoc quib precordiis sustineri possit ignoro.
si amicus comitis cui comes erat ds̃ in unitate
dicitur fuisse & amicris sponsi preter unitatem.
Quod si ioh̾s maxime inunitate fuit. & ñ solum
optato s omnib uobis. & omnib nob̃ longe
excellentior & maior fuit. & tamen posteum
paulus apłs baptitauit. quare uos post opta¬

Expanded text:
istorum quos commemorasti responsio deistorum quos commemorasti responsio declarat, et sermo ipsius Domini, ubi ait Judaeis, Baptismum Joannis de coelo est, an ex hominibus ? Iste autem BapDonati nec Augustini nec Petiliani, sed baptismus Christi. nam si inpudentes nos putas, quia post nos neminem uolumus baptizari, cum uiincomparabiliter maior est nobis, numquid forte Iohannes et Optatus aequales sunt? ridiculum uidetur et tamen puto quod non eos aequales, sed maiorem credatis Optatum: post Iohannem quippe apostolus baptizauit, uos baptizare post Optatum neminem audetis. an quia Optatus in unitate uestra fuit? iam hoc quibus praecordiis sustineri possit ignoro, si amicus comitis cui comes erat deus in unitate dicitur fuisse et amicus sponsi praeter unitatem. quodsi Iohannes maxime in unitate fuit et non solum Optato, sed omnibus uobis et omnibus nobis longe excellentior et maior fuit et tamen post eum Paulus apostolus baptizauit, quare uos post Opta
Abbreviated transcription (Latin):
aliuid ẽ carnis curumeisio iudeoꝵ. aliud autẽ
quod octauo die baptiratorum noscelebramꝰ.
& aliud ẽ pascha quod adhuc illi de oue cele¬
brant. aliud autem quod nos in corpore & san¬
gume dñi accipimus: sic alius fuit baptismꝰ
iohannis.alius ẽ baptismꝰ. xp̃i. Iilis enim uen¬
tura ista prenunciabantur. istis completa illa
predicantur: & quamuis illa xp̃e acceꝑit. nob̾
tamen necessaria sunt. non quia ipsum qui ꝑ hec
annunciabatur accepimus. Recenti audem ad¬
uentu dm̃i quisquis illa accepisset: opus eie¬
rat ut etiam his imbueretur. Quisquis uͦ his
imbutus esset: non opus erat ut retrorsus in
illa cogeretur. Qua ꝓpter. nolite de ioħis bap¬
tismo caliginem facere. cuius causa & ratio si¬
ue ista sit quam exposui. siue alia melior cer¬
tiorq reddatur: illud tamen manifestum ẽ.
alium fuisse baptismnum ioħis. alium xp̃i.
illum ioħis baptismum appellatum. qͦd &.

Expanded text:
aliud est carnis circumcisio Judaeorum, aliud autem aliud est carnis circumcisio Judaeorum, aliud autem quod octavo die baptizatorum nos celebramus; et aliud est Pascha quod adhuc illi de ove celebrant, aliud autem quod nos in corpore et sanguine Domini accipimus: sic alius fuit baptismus Joannis, alius est Baptismus Christi. Illis enim ventura ista praenuntiabantur: istis completa illa praedicantur. Et quamvis illa Christus acceperit; nobis tamen necessaria non sunt, quia ipsum qui per haec annuntiabatur accepimus. Recenti autem adventu Domini quisquis illa accepisset, opus ei erat ut etiam his imbueretur: quisquis vero his imbutus esset, non opus erat ut retrorsus in illa cogeretur. 88. Quapropter nolite de Joannis baptismo caliginem facere, cujus causa et ratio sive ista sit quam exposui, sive alia melior certiorque reddatur, illud tamen manifestum est, alium fuisse baptismum Joannis, alium Christi: et illum Joannis baptismum appellatum, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃o. Propter hoc de illo dictum ẽ. Eece muto¬
angłm meum ante faciem tuam: qui p̃parabit
iuam tuam. E ipse predicabat dicens. Uenit
fortior me post me. Sic gͦ circumcisio octaui
diei quȩ patrib data ẽ prenuntiabat iustifi¬
cationem nrãm in expoliationem carnalium
concupiscentiarum. ꝑ resurrectionem dñi quȩ
post septimum idest sabbati diem. octauo die
idest dominico facta ẽ qui dies dercius post se¬
pulturam eius occiurit eandem tamen p̃nun¬
ciantem circumcisionem carnis infans.xp̃e ac¬
cepit. Et quemadmodum pascha qͦd auideis
celebrabatur. in occisione agni p̃nunciabat dñi
passionem. et tͦnsitum de hoc mundo ad padrẽ
& ipsum tamen pascha qͦd erat in eadem p̃nun¬
ciatione idem dñs cum discipulis celebratut qͣn¬
do ei suggesserunt dicentes. ubi ius paremus tͥ
pascha. sic & baptismum ioħis qui erat inprrima
eus prenunciatione. etiã ipse suscepit. S sict̃

Expanded text:
Christo. propter hoc de illo dictum est: ecce mitChristo. propter hoc de illo dictum est: ecce mitangelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, et ipse praedicabat dicens: uenit fortior me post me. sic ergo circumcisio octaui diei quae patribus data est praenuntiabat iustificationem nostram in expoliatione carnalium concupiscentiarum per resurrectionem domini, quae post septimum id est sabbati diem octauo die id est dominico facta est, qui dies tertius post sepulturam eius occurrit; eandem tamen praenuntiantem circumcisionem carnis infans Christus accepit. et quemadmodum pascha quod a Iudaeis celebrabatur in occisione agni praenuntiabat domini passionem et transitum de hoc mundo ad patrem, et ipsum tamen pascha quod erat in eadem praenuntiatione idem dominus cum discipulis celebrauit, quando ei suggesserunt dicentes: ubi uis paremus tibi pascha? Sic et baptismum Iohannis qui erat in proxima eius praenuntiation
Abbreviated transcription (Latin):
isse maiorem. quia priorib iustis prenuntiare tan¬
tum xp̃m concessum ẽ. huic autem & p̃nuncia¬
re absentem. & uidere presendem. ut hinc in¬
ueniatur potuisse qͦd illi cupierunt. Et ideo sac¬
mentum baptisim eius adhuc ad prenunciatio.¬
nem xp̃i ꝑtinet. si nlane nouissimam: qm̃ usq
ad illum fuerunt prenunciationes primmi aduen¬
tus domini. Cuius aduentus modo annuntiati¬
ones sunt iam non prenunciationes. S dñs hu¬
militatis uiam docens. sacramenta quȩ hic inue¬
uit p̾nunciationis suȩ susciꝑe dignatus c̃ non ad
suȩ purgationis adiutorium. sed ad nr̃e pietates
exemplum. ut scilicet ostenderet nobis quanta
deuotione susciꝑe debemus ea quȩ illum iam ue¬
uisse testantur: quando ipse susciꝑe non dedigna¬
tus ẽ. quȩ illum uenturum figurabant. Et iob̃s
gͦ quamuis ꝓximus. & infra unum annum co¬
etaneus: tamen cum baptiratet uenienti p̃ibat

Expanded text:
isse maiorem, quia prioribus iustis praenuntiare tanisse maiorem, quia prioribus iustis praenuntiare tantum Christum concessum est, huic autem et praenuntiare absentem et uidere praesentem, ut huic inueniatur patuisse quod illi cupierunt. et ideo sacramentum baptismi eius adhuc ad praenuntiationem Christi pertinet sed plane nouissimam, quoniam usque ad ilium fuerunt praenuntiationes primi aduentus domini, cuius aduentus modo annuntiationes sunt, iam non praenuntiationes. sed dominus humilitatis uiam docens sacramenta quae hic inuenit praenuntiationis suae suscipere dignatus est non ad suae purgationis adiutorium, sed ad nostrae pietatis exemplum, ut scilicet ostenderet nobis, quanta deuotione suscipere debemus ea quae illum iam uenisse testantur, quando ipse suscipere non dedignatus est quae illo uenturo figurabantur. et Iohannes ergo, quamuis proximus et infra unum annum coaetaneus, tamen cum baptizaret uenienti praeibat
Abbreviated transcription (Latin):
rius non ẽ. & alibi diximus. & nunc ad rem quȩ
inter nos agitur non ꝑtinet. nisi cantummꝰ ut ui¬
deatur qͦd ioħis baptismus alius fuit. xp̃i autẽ
alius. sicut. alius fuit ille baptismus in qͦ padres
nrõs dicit apłs baptiratos in nube & in mari.
quando ꝑ moysen rubrum mare dransierunt.
Lex enim & ꝓpħe usq ad ioħem baptistam sacͣ¬
menta habebant prenunciantia rem fuduram.
Nñ uero temporis sacramenta uenisse testant᷑
quod illa uenturum esse predicabant. Ioħ̃s itaq
omnium precedentium ꝓximus xp̃i annuncia¬
tor fuit. Et quia om̃s suꝑioꝵ tempoꝵ iusti &
ꝓphȩ cupiebant uidere completum qͦd reuelan¬
te sp̃u futurum esse cernebant. unde & ipse dñs
dicit qm̃ multi iusti et ꝓpħȩ cupierunt uide
quȩ uidetis & non uiderunt. & audire que au¬
ditis & non audierunt: ꝓpterea ioħs amplius
qͣm ꝓpha dictus ẽ & in natis mulierum non habu¬

Expanded text:
rius non est, et alibi diximus et nunc ad rem quae rius non est, et alibi diximus et nunc ad rem quae inter nos agitur non pertinet, nisi tantummodo ut uideatur, quod Iohannis baptismus alius fuit, Christi autem alius; sicut alius fuit ille baptismus in quo patres nostros dicit apostolus baptizatos in nube et in mari, quando per Moysen Rubrum Mare transierunt. lex enim et prophetae usque ad Iohannem Baptistam sacramenta habebant praenuntiantia rem futuram; nostri uero temporis sacramenta uenisse testantur quod illa uenturum esse praedicabant. Iohannes itaque omnium praecedentium proximus Christi annuntiator fuit. et quia omnes superiorum temporum iusti et prophetae cupiebant uidere completum quod reuelante spiritu futurum esse cernebant — unde et ipse dominus dicit: quoniam multi iusti et prophetae cupierunt uidere quae uidetis et non uiderunt, et audire quae auditis et non audierunt —,propterea lohannes amplius quam propheta dictus est et in natis mulierum non habu
Abbreviated transcription (Latin):
post ur̃a mendatia uerã ꝑcipitis nouitatem: Q
si male hoc facimus quare nos queritis: Aut
certe si crimen ẽ:paulum primitus condemna¬
de qui utiq paulus qͦd iam fuerat abluit. Nos
autem in uobis quod nondum ẽ baptiramꝰ. Non
enim uos ut sepe iam diximꝰ uero baptismate ton¬
guitis: s inam uocabulo falsi baptismatis in fa
dit hominib baptismum xp̃i. qͥa ñ habebant
baptismũ ͥ s baptismũ ioħis scdm ipsorũ
responsionẽ qͥ int̾rogati in qͦ baptirati eeñt. respõ¬
nec eius pars ulla uł gradus ẽ Alioquin. aut
tunc iterabatur a qua baptismi xp̃i. aut si baptiᷤ¬
mus xp̃i tunc ꝑ duas aquas ꝑficiebatur. mimnꝰ
pfectus est mͦ. quia non datur illa quȩ ꝑ iohen
dabatur. Quodlibet autem horum: impium &
sacrlegum ẽ opinari. Dedit gͦ. paulus baptismũ
xp̃i. eis qui non baptismum xp̃i habebant. s
ioħis. Cur autem eo tempore necessarius fu̾it
baptismus iohannis. qui nunc etamiam necessa¬

Expanded text:
post uestra mendacia neram percipitis nouitatem? qui si male hoc facimus, quare nos quaeritis? aut certe si crimen est, Paulum primitus con... demnate: qui utique Paulus quod iam fuerat abluit, nos autem in nobis quod nondum est baptixamus. non enim uos, ut saepe iam diximus, uero baptismate tinguitis, sed inani uocabulo falsi baptismatis infamadit hominibus baptismum Christi, quia non habebant baptismum Christi, sed baptismum Iohannis secundum ipsorum responsionem; qui interrogati, in quo baptizati essent, responec eius pars ulla uel gradus est. alioquin aut tunc iterabatur aqua baptismi Christi aut, si baptismus Christi tunc per duas aquas perficiebatur, minus perfectus est modo, quia non datur illa quae per Iohannem dabatur. quodlibet autem horum impium et sacrilegum est opinari. dedit ergo Paulus baptismum Christi eis, qui non baptismum Christi habebant sed Iohannis. Cur autem illo tempore necessarius fuerit baptismus Iohannis qui nunc iam necessa
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpt̾ quorumdam hominum crimina
seu uera seu falsa non uultis tenere cũ abrahȩ
semine caritatem. Pecilianus dixit. S ut hec
ab apłis fact̾a preluceant: eoꝵ actib edocem̃.
sicut scriptum ẽ. factum ẽ autem dũ apolloes¬
set corinthi: paulus pagratis suꝑiorib partib
uenit ephesum. Et cum inuenisset quosdam
discipulos: dixit illis. Si sp̃m scm accepistis cr¬
dentes: At illi dixerunt. S neq si ẽ sp̃s sc̃s au¬
stis: Et responderunt dicentes. Ioħ̃is baptismo.
Ait autem paulus. Ioħs baptirauit baptismo pe¬
intentiȩ plebi dicens. in eum qui uenturus essẽt

Expanded text:
qui propter quorundam hominum crimina qui propter quorundam hominum crimina seu uera seu falsa non uultis tenere cum Abrahae semine caritatem. Petilianus dixit: Sed ut haec ab apostolis facta praeluceant, eorum Actibus edocemur, sicut scriptum est: factum est autem dum Apollo esset Corinthi, Paulus perambulatis superioribus partibus uenit Ephesum, et cum inuenisset quosdam discipulos, dixit illis: si spiritum sanctum accepistis credentes? at illi dixerunt: sed neque si est sstis? Et responderunt dicentes: Joannis Baptismo. Ait autem Paulus: Joannes baptizavit baptismo poenitentiae, plebi dicens, in eum qui venturus esset
Abbreviated transcription (Latin):
tuam suꝑiorem assertionem. quorum non
essemus facta sectati. Nec tamen ꝓpter eos
aconsortio diuelleremur unitatis. & asemi¬
ne abrahȩ: in quo benedicuntur om̃s gentes.
Ueruntamen si alia ẽ aqua xp̃i et alia ẽ aqua
traditoris. quia non fuit traditor xp̃c. cur ñ
alia sit aqua xp̃i. & alia sit aqua raptoris. qͥa
nec raptor utiq fuit xp̃c: Baptira gͦ tu post
raptorem tuum. & baptirabo ego post tradi¬
torem nec meum nec tuum: aut si cartis pro¬
latis credendum ẽ. & meum & tuum. si autẽ
commumoni orbis terrarum magis quam
parti donati: non meum s tuum. Meliore
uero & samore sententia. quia scd̃m aplicam
uocem unusquisq nrm ꝓprium onus por¬
tabit. nec ille raptor ur ẽ. quotquot non estis.
raptores. nec quisquam traditor aut nr̃ aut ũr
est quotquot non sumus traditores. Et ideo
nos catholici sumus qui scđm istam senten¬
tiam non deserimus unitatem. Uos uᵈ heretici:

Expanded text:
tuam superiorem assertionem, quorum non tuam superiorem assertionem, quorum non essemus facta sectati, nec tamen propter eos a consortio diuelleremur unitatis et a semine Abrahae in quo benedicuntur omnes gentes. uerumtamen si alia est aqua Christi et alia est aqua traditoris, quia non fuit traditor Christus, cur non alia sit aqua Christi et alia sit aqua raptoris, quia nec raptor utique fuit Christus? baptiza ergo tu post raptorem tuum et baptizabo ego post traditorem nec meum nec tuum aut, si chartis prolatis credendum est, et meum et tuum, si autem communioni orbis terrarum magis quam parti Donati, non meum sed tuum. meliore uero et saniore sententia, quia secundum apostolicam uocem unusquisque nostrum proprium onus portabit, nec ille raptor uester est quotquot non estis raptores, nec quisquam traditor aut noster aut uester est quotquot non sumus traditores. et ideo nos sumus catholici, qui secundum istam sententiam non deserimus unitatem, uos uero haeretici,
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ ꝓditorem. uenditorem. diuisorem: au¬
de etiam dicere purȩ conscientiȩ fuisse illos
quos talib temporib defuisse difficile est.
si qui forte non ꝓpter .xp̃m. nec ꝓpter uitam
eternã. s ꝓpt̃ amicicias derrenas concilian¬
das. & eupiditates terrenas satiandas. ab il¬
lo ut baptirarentur ambierunt. Porro si hos
purȩ conscientiȩ fuisse non audes dicere: siqͦs
ex eo numero reppereris baptiratos.da eis ꝗͣ
non acceperunt aquam purȩ conscientiȩ. Qͦd
si non facis: desine aduersus nos iactare qͦd ñ
nosti. ne cogaris aduersus nos respondere qͦd
nosti. Petilianus dixit. Qui utiq sp̃s sc̃s in uoᷤ
uenire non potuit: quos non penitentiȩ bap¬
tismus abliuit. sedpentenda quod uerum
ẽ aqua polluit traditoris. Aũo R. Traditores
quidem nonsolum nos non ꝓbatis:s nec pa¬
tres ur̃i patres nros ꝓbare potuerunt. Qui si
ꝓbati essent. non utiq patres nr̃i essent scd̃m

Expanded text:
norum proditorem uenditorem diuisorem. aunorum proditorem uenditorem diuisorem. aude etiam dicere purae conscientiae fuisse illos quos talibus temporibus defuisse difficile est, si qui forte non propter Christum nec propter uitam aeternam, sed propter amicitias terrenas conciliandas et cupiditates terrenas satiandas ab illo ut baptizarentur ambierunt. porro si hos purae conscientiae fuisse non audes dicere, si quos ex eo numero reppereris baptizatos, da eis quam non acceperunt aquam purae conscientiae; quod si non facis, desine aduersus nos iactare quod non nosti, ne cogaris aduersus uos respondere quod nosti. Petilianus dixit: Qui utique spiritus sanctus in uos uenire non potuit, quos non uel paenitentiae baptismus abluit, sed paenitenda, quod uerum est, aqua polluit traditoris. Augustquidem non solum nos non probatis, sed nec patres uestri patres nostros probare potuerunt. qui si probati essent, non utique patres nostri essent secundum
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ ẽ: non ꝓpt̃ eos aquib ministrat᷑. uł
aquib accipitur. sed ꝓpt̃ illum qui hunc bap¬
tismum immaculatus instituit: aut si aquã
piuȩ conscientiȩ non facit nͥ pura conscientia
& ministrantis hominis & sumentis: qͥd agi¬
tis de his quos inuenitis ab eis baptiᷤ atos.
qui nondum ꝓditi conscientiam maculosã
gerebant. presertim si inter ipsos baptihatos
aliquis existat qui se fateatur malam cum ba¬
ptiraretur habuisse conscientiam. qͦd ꝑ illam
forte occasionem ad aliquod flagitium ꝑueni-
qui ministiaiit puram habuisse conscientiã:
denuo baptirandum esse censebitis. Nequa¬
quam hoc dicturus: nequaqͣm fact̾urus es.
Baptismi gͦ puntas: apuritate uł immundi¬
cia conscientiȩ. siue dantis siue accipientis.
omnino distincta ẽ. Aude gͦiam dicere purȩ
conscientiȩ fuisse fraudatorẽ. raptorem. pu¬
pillorum & iuduarum oppressorem. comu¬
giorum separatorem.patrimoniorum alie¬

Expanded text:
scientiae est, non propter eos a quibus ministratur, vel scientiae est, non propter eos a quibus ministratur, vel a quibus accipitur, sed propter illum qui hunc Baptismum immaculatus instipurae conscientiae non facit nisi pura conscientia et ministrantis hominis et sumentis, quid agitis de his quos inuenitis ab eis baptizatos, qui nondum proditi conscientiam maculosam gerebant, praesertim si inter ipsos baptizatos aliquis existat, qui se fateatur malam cum baptizaretur habuisse conscientiam, quod per illam forte occasionem ad aliquod flagitium perueni baptismum puram habuisse conscientiam, denuo baptizandum esse censebitis? nequaquam hoc dicturus, nequaquam facturus es. baptismi ergo puritas a puritate uel inmunditia conscientiae siue dantis siue accipientis omnino distincta est. aude ergo iam dicere purae conscientiae fuisse fraudatorem, raptorem, pupillorum et uiduarum oppressorem, coniugiorum separatorem, patrimoniorum alie
Abbreviated transcription (Latin):
sium fuisse ioħis. alium xp̃i. s unum bapti¬
smum trib gradib consecratum. quorum tri¬
apłi in eis quib iam ioħs aquam dederat ꝑ¬
tinentem ad unum baptismum trib gradib
consecratum: Cernis certe quam sit necessari.¬
impositione pontificis poterit inseri: nisi aqua
pure conscientiȩ precesserit generatrix. Aũs R.
Inhis paucis uerbis tuis: duo sunt errores. Et unꝰ
quidem ad questionem quȩ inter nos discutit᷑
non ualde ꝑtinet: s te imꝑiciȩ coarguit. Nam
in centum uiginti homines suie cuiusqͣm ma¬
ntis impositione: in cornelium uͦ centurionẽ.
& eos qui cum illo erant etiam priusqͣm bap¬
trarentur sp̃s sc̃s aduenit. Alter atitem error
in his uerbis tuis: dotam eausã uram penitus
ꝑimit. Dicis enim aquam purȩ conscientiȩ
p̃cedere oportere generatricem: ut sp̃s sẽs con¬
sequatur. Proinde aut omnis aqua innomine
patris & fili & sp̃s scĩ consecrata purȩ cor¬

Expanded text:
smum fuisse Joannis, alium Christi, sed unum Baptismum fuisse Joannis, alium Christi, sed unum Baptismum tribus gradibus consecratum, quorum triApostoli in eis quibus jam Joannes aquam dederat pertinentem ad unum Baptismum tribus gradibus consecratum? Cernis certe quam sit necessariimpositione pontificis poterit inseri, nisi aqua purae conscientiae praecesserit generatrix. 82. AUG. respondit: In his paucis verbis tuis duo sunt errores. Et unus quidem ad quaestionem quae inter nos discutitur, non valde pertinet, sed te imperitiae coarguit. Nam in centum viginti homines sine cujusquam manus impositione, in Cornelium vero Centurionem et eos qui cum illo erant, etiam priusquam baptizarentur, Spiritus sanctus advenit . Alter autem error in his verbis tuis totam causam vestram penitus perimit. Dicis enim aquam purae conscientiae praecedere oportere generatricem, ut Spiritus sanctus consequatur. Proinde aut omnis aqua in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti consecrata purae con
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ã. & talia fiunt ipsa sacramenta. quales fu¬
erint homines in quib sunt: sufficit scĩs ho¬
minib ad solatium cum sco baptismo cõmu¬
nider auobis falsum erimen audire. Uos tan¬
tum uidete quem admodum ur̃o ore damne¬
mini: si et sobrii u̾ri ex contagione ebriosoꝵ
urõꝵ ebriosi sunt. & misericordes ur̃i ex raptoꝵ
contagione raptores sunt: & quicquid apud
uos in malis hominib inuenitur. hoc cogunt᷑
ẽẽ qui non sunt. et ipse baptismꝰ in om̃ib im¬
mundis ur̃is immundus ẽ & ꝓ ipsius ĩmun¬
diciȩ diuersitate diuersus ẽ. si talis ẽẽ cogitur
qualis ẽ ile aquo habetur & datur. Hec utiq
falsa sunt: & ideo nob̃ nichil obsunt. cum ea
dicitis in nos nec respicitis uos. Uobis autem
obsunt.: quia cũ ea falsa dicitis in nos non ea-
dunt: sed quia ea uera putatis. in uos reciduis.
cirare quos penitentiȩ baptismo ioħs ablueras.
mͥ uos baptizare sacrilegos non licebit: Arõ R.

Expanded text:
sancta, et talia fiunt ipsa sacramenta, quales fusancta, et talia fiunt ipsa sacramenta, quales fuerint homines in quibus sunt, sufficit sanctis hominibus ad solacium cum sancto baptismo communiter a uobis falsum crimen audire. uos tantum uidete quemadmodum uestro ore damnemini, si et sobrii uestri ex contagione ebriosorum uestrorum ebriosi sunt et misericordes uestri ex raptorum contagione raptores sunt et, quidquid apud uos in malis hominibus inuenitur, hoc coguntur esse qui non sunt, et ipse baptismus in omnibus immundis uestris immundus est et pro ipsius immunditiae diuersitate diuersus est, si talis esse cogitur, qualis est ille a quo habetur et datur. haec utique falsa sunt et ideo nobis nihil obsunt, cum ea dicitis in nos nec respicitis uos; uobis autem obsunt, quia cum dunt, sed quia ea vera putatis, in vos recidunt. tizare, quos poenitentiae baptismo Joannes abluerat, mihi vos baptizare sacrilegos non licebit? 80. AUG.