comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
audere iterũ baptitare: hos õs
catholica unitas materno sinu
complectit᷑: inuicẽ onera sua por
tantes. et studentes seruare u¬
nitatẽ spe in uincło pacis: do¬
nec alteri eoꝵ si quid alit̃ sa¬
piebant dñs reuelaret. Si uera
isti senciebant: ab illis ñ conta¬
minabant᷑. an contaminabant᷑
Si uera illi sentiebant. ab istis ñ con¬
taminabant᷑. an contaminaban¬
tͣ᷑ Qd̃ uolueritis eligite.Si con¬
taminabant᷑. iã tunc ñ erat ȩccła.
Respondete. linde huc existis: Si
aut̃ ꝑ manebat ȩccła: nullomͦ
boni a malis tali cõmunione
contaminant᷑. Respondete. Qua¬
re uincłm dirupistiss. anforte
scismatici sine baptismo recepti
ñ contaminant: et traditores sc̃oꝵ
librori contaminant: Ur̃os qͥdẽ
fuisse traditores. manifestissima
rerũ gesta testant᷑. Et si tunc in
illos quos arguebatis uera dice¬
retis: causã ur̃am unitati orbis
t̃rarũ ꝑsuasissetis: ut uobis re¬

Expanded text:
audere iterum baptizare. Hos omnes audere iterum baptizare. Hos omnes catholica unitas materno sinu complectitur, invicem tantes, et studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter sapiebant, dominus reuelaret. si uera isti sentiebant, ab illis non contaminabantur an contaminabantur? si uera illi sentiebant, ab istis non contaminabantur an contaminabantur? quod uolueritis eligite. si contaminabantur, iam tunc non erat ecclesia. respondete: unde huc existis? si autem permanebat ecclesia, nullo modo boni a malis tali communione contaminantur. respondete: quare uinculum dirrupistis? An forte schismatici sine baptismo recepti non contaminant et traditores sanctorum librorum contaminant? uestros quidem fuisse traditores manifestissima rerum gesta testantur. et si tunc in illos quos arguebatis uera diceretis, causam uestram unitati orbis terrarum persuasissetis, ut uobis re
Abbreviated transcription (Latin):
mo tam̃ recceptis. cũ peccata eoꝵ
tã immanla tãq sacrilega.
suꝑ ee̾ crederent. eis tam̃ com¬
municare quã separari ab uni¬
tate maluerunt. dicente eypͥano
neminẽ iudicantes. aut a iure
cõmunionis aliquẽ si diu̾sum
senserit amouentes: Si gͦ tali
cõmunione maloꝵ ꝑeunt iusti:
iã eccła tẽporibꝰ eypͥani pierat.
U nde gͥ ertitit origo donati: Ubi
cathecitatus ẽ. ubi baptitatus. uͥ
ordinatus: quando iã ȩccłam con
one extinxerat : Si aut̃ erat ȩccła:¬
nichil obee̾ mali bonis muna com¬
munione potuert̃. Quare uos sepa¬
rastis: Ecce inunitate uideo eypri¬
anũ et collegas eiꝰ: qui facto conci¬
lio censuerunt om̃s qui extra ȩe¬
cłȩ cõmunionẽ fuerint baptitati
baptismũ ñ habere: et ideo eis dan¬
dũ eẽ cũ ueniunt S ecce rursus
i eadem unitate quosdã uideo
de hac re aliter sentire: et eos qͥ
ab hereticis uł scismaticis uenerint.
agnito ineis baptismo. xp̃i. non

Expanded text:
mo tamen receptis, cum peccata eorum mo tamen receptis, cum peccata eorum tam inmania tamque sacrilega super eos esse crederent, eis tamen communicare quam separari ab unitate -maluerunt dicente Cypriano: neminem neminem aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Si ergo tali communione malorum pereunt iusti, iam ecclesia temporibus Cypriani perierat. unde igitur extitit origo Donati? ubi catechizatus est, ubi baptizatus, ubi ordinatus, quando iam ecclesiam contone nihil obesse mali bonis in una communione potuerunt. Quare vos separastis? Ecce in unitate video Cyprianum et alios collegas ejus, qui facto concilio censuerunt omnes qui extra Ecclesiae communionem fuerint baptizati, Baptismum non habere, et ideo eis dandum esse cum veniunt. Sed ecce rursus in eadem unitate video quosdam de hac re aliter sentire, et eos qui ab haereticis vel schismaticis venerint, agnito in eis Baptismo Christi non
Abbreviated transcription (Latin):
Si nr̃a sententia de baptismo ue¬
ra ẽ: om̃s qui alit̾ sapiebant
cypriani temporibus. non sunt ab
unitate eccłẽ separati: donec illud
quod aliter saꝑent. ds̃ illis reue¬
laret. Uos gͦ quare separatione
sacrilega pacis uincłm dirupistis:
i aut̃ ur̃a sententia de baptismo
uera ẽ: eyprianus et cȩteri cũ qͥbꝰ
eũ tale conciliũ celebrasse ꝑhibe¬
tis. eũ eis qui alit̾ sapiebant in
unitate manserunt. Quare uos
pacis uincłm dirupistis: Quodli¬
bet hoꝵ elegeritis: contra ur̃am
p̃cisionẽ sententiã ferre cogimini:
espondete. Quare uos separastis:
quare contra orbẽ t̾̃rarum altare
erexistis: Quare ñ cõmunicatis
sas tenetis et legitis: et scdm ipsã
uos uiuere dicitis: Respondete:
Quare uos separastis: Propterea
certe: ne maloꝵ cõmunione ꝑi¬
retis. Quomͦ gͦ ñ ꝑierunt cypri¬
anus et tot college ipsius: qui cũ
crederent hereticos et scismaticos
baptismũ ñ habere. sine baptis¬

Expanded text:
si nostra sententia de baptismo uesi nostra sententia de baptismo uera est, omnes qui aliter sapiebant Cypriani temporibus non sunt ab unitate ecclesiae separati, donec illud quod aliter saperent deus illis reuelaret. uos ergo quare separatione sacrilega pacis uinculum dirrupistis? si autem uestra sententia de baptismo uera est, Cyprianus et ceteri, <;um quibus eum tale concilium celebrasse perhibetis, cum eis qui aliter sapiebant in unitate manserunt. quare uos pacis uinculum dirrupistis? quodlibet horum elegeritis, contra uestram praecisionem sententiam ferre cogimini. respondete: quare uos separastis? quare contra orbem terrarum altare erexistis, quare non communicatis sas tenetis et legitis et secundum ipsas uos uiuere dicitis? respondete: quare uos separastis? propterea certe, ne malorum communione periretis. quomodo ergo non perierunt Cyprianus et tot collegae ipsius? qui cum crederent haereticos et schismaticos baptismum non habere, sine baptis
Abbreviated transcription (Latin):
labit. Quibꝰ aut̃ reuelat cũ uo¬
luerit . siue inhac uita siue post
hanc uitã. nisi ambulantibꝰ in
uia pacis. et in nullã p̃cisionẽ
deuiantibꝰ: ñ quales istisunt. qͥ
inã pacis ñ cognouert̃. nec ꝓpt̃
aliud unitatis uincłm diruꝑunt:¬
deoq apłs cũ dixisset. et si qͥd
alit̃ sapitis hoc quoq ds̃ uobis
reuelabit: ne putarent p̃ter uiã
pacis qđ aliter sapiebant sibi
posse reuelari: continuo addi¬
dit. Uerũtam̃ in qđ ꝑuenimꝰ: in
eo ambul. smꝰ. In quo ambulans
cyprianus ꝑseuerantissima tole¬
rantia fuso sanguine. s unitate
fuso. quia si traderet corpus suũ
ut arderet et ñ haberet baritatẽ.
nichil ei ꝓdesset: ꝑ martyrii con¬
fessionẽ uenit ad angłicam lucẽ:: eos¬
ut si ñ antea. ibi certe reuelatũ
agnosceret: qđ cũ alit̾ sapet: sen¬
tentiã diu̾sȩ opinionis. uincło
ñ p̃posuit unitatis. Nos itaq
donatistȩ quid ad hȩc dicitis:

Expanded text:
labit. quibus autem reuelat cum uolabit. quibus autem reuelat cum uoluerit siue in hac uita siue post hanc uitam nisi ambulantibus in uia pacis et in nullam praecisionem deuiantibus, non quales isti sunt, qui uiam pacis non agnouerunt nec propter aliud unitatis uinculum dirruperunt?ideoque apostolus cum dixisset: et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit, ne putarent praeter uiam pacis quod aliter sapiebant sibi posse reuelari, continuo addidit: uerumtamen in quod peruenimus in eo ambulemus. in quo ambulans Cyprianus perseuerantissima tolerantia non fuso sanguine sed in unitate fuso, quia si traderet corpus suum ut arderet et non haberet caritatem nihil ei prodesset, per martyrii confessionem peruenit ad angelicam lucem, ut si non antea, ibi certe reuelatum agnosceret, quod cum aliter saperet sententiam diuersae opinionis uinculo non praeposuit unitatis. Uos itaque, Donatistae, quid ad haec dicitis?
Abbreviated transcription (Latin):
sortium indicat angłoꝵ. Non enĩ
paruũ documentũ ẽ paccatissi¬
mȩ animȩ. inea unitate marty¬
rium meruisse: unde se diu̾sum
sentiens noluit separare. Homi¬
nes enĩ sumꝰ. Inde aliquid alit̾
saꝑe quã se res habet: humana
temptatio ẽ. Hsimis aut̃ aman¬
do sententiam suã. uł inuidendo
melioribꝰ usq ad p̃cidendȩ com¬
munionis. et condendi scismatis
uł heresis sacrilegiũ ꝑuenire: di¬
abolica p̃sũptio ẽ. In nullo aũt
alit̾ saꝑe quã se res habet: angłi¬
ca ꝑfectio ẽ. Quia itaq homines
sumus. s spe angłi sumꝰ. quibꝰ
equales inresurrectione futuri
sum: quã diu ñ habemꝰ ꝑfectionẽ
angłi: ñ habeamus p̃sumptionẽ
diaboli. Ideo dicit apłs. Tẽp̃tatio
uos ñ apprehendat: nisi humana.
Humanũ ẽ gͦ aliquid aliter quã se¬
res habet sapere. Proptẽa dicit
alio loco. Quot quot ergo ꝑfecti:
hoc sapiamus. Et si quid alit̃ sa¬
pitis: hoc quoq ds uobis reue¬

Expanded text:
sortium indicat angelorum. non enim sortium indicat angelorum. non enim paruum documentum est pacatissimae animae in ea unitate martyrium meruisse, unde se diuersum sentiens noluit separare. homines enim sumus, unde aliquid aliter sapere quam se res habet humana temptatio est. nimis autem amando sententiam suam uel inuidendo melioribus usque ad praecidendae communionis et condendi schismatis uel haeresis sacrilegium peruenire diabolica praesumptio est. in nullo autem aliter sapere quam se res habet angelica perfectio est. quia itaque homines sumus, sed spe angeli dei sumus, quibus aequales in resurrectione futuri sumus, quamdiu non habemus perfectionem angeli, non habeamus praesumptionem diaboli. ideo dicit apostolus: temptatio uos non adprehendat nisi humana. humanum est ergo aliquid aliter sapere. propterea dicit alio loco: quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus. et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reue
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpter inueniendi difficulta¬
tẽ diu̾sas pariunt in frat̃na
disceptatione sententias:donec
aduerũ liquidum ꝑueniatur.
uinculũ ꝑmaneat unitatis: ne
inparte p̃cisa remaneat in sa¬
liabile uulnus erroris. Et icleo
q reuelatur: ut eoꝵ patiens et
bumilis baritas inqua fructꝰ
maior ẽ comꝓbetur: uł quomͦ tene¬
ant unitatẽ. cũ in rebꝰ obseurioribꝰ
diu̾sa sentiunt: uł quomͦ accipiant
ueritatẽ. cũ contra id qđ sentiebart
declaratã ẽẽ cognoscunt. Quoꝵ
duum manifestatũ tenemus u¬
num inbeato cypriano: idẽ quo¬
mͦ tenuerit unitatẽ cũ eis ͦ aquibꝰ
diu̾sum sentiebat. Ait enĩ. Nemi¬
nẽ udicantes: aut aiure cõmuni¬
onis aliquẽ si diu̾sum senserit
amouentes. Alterũ aut̃. id ẽ quo¬
mͦ acciꝑe potuerit ueritatẽ con¬
tra id qđ sentiebat in uentam.
et silittere tacent. merita clamant:
si ȩpła ñ inuenit᷑. corona testatur⁊
si concilium ñ indicat ȩp̃oꝵ: con¬

Expanded text:
et propter inueniendi difficultaet propter inueniendi difficultatem diuersas pariunt in fraterna disceptatione sententias, donec ad uerum liquidum perueniatur, uinculum permaneat unitatis, ne in parte praecisa remaneat insanabile uulnus erroris. Et ideo puid reuelatur, ut eorum patiens et humilis caritas in qua fructus maior est comprobetur, uel quomodo teneant unitatem, cum in rebus obscurioribus diuersa sentiunt, uel quomodo accipiant ueritatem, cum contra id quod sentiebant declaratam esse cognoscunt. quorum duorum manifestatum tenemus unum in beato Cypriano, id est quomodo tenuerit unitatem cum eis a quibus diuersum sentiebat; ait enim: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. alterum autem, id est quomodo accipere potuerit ueritatem contra id quod sentiebat inuentam, etsi litterae tacent, merita clamant. si epistula non inuenitur, corona testatur; si concilium non indicat episcoporum, con
Abbreviated transcription (Latin):
tas eliquata et declarata ꝑ
plenarium concilium solidaretur.
Si enĩ petrũ laudat et p̃dicat ab uno
posteriore collega patient̃ concor¬
dit̃q correctũ: quanto ipse citius
cũ concilio ꝓuinciȩ suȩ uniu̾si or¬
bis auctoritati pate facta ueritate
cessisset: Quia ꝓfecto et uni uerũ
dicenti et demonstranti posset fa¬
cillime consentire tã scã anima:
tã pacata. Et fortasse factum ẽ:
s nescimus. Neq enĩ omĩa quȩ
illo tẽpore int̾ ep̃os gesta st̃ me¬
moriȩ litterisq mandari potu¬
erunt: aut omĩa quȩ mandata
sunt nouimꝰ. Quomͦ enĩ potuit
ista res tantis altercationũ ne¬
bulis inuoluta. ad plenarii con¬
cilii luculentã illustrationem
confirmationẽq ꝑduci: nisi pri¬
mo diutius ꝑ orbis terrarũ regi¬
ones. multis hinc atq hinc dis¬
putationibus et collationibꝰ ep̃o¬
rũ ꝑtractata constaret: Hoc aut
faeit sanitas pacis: ut cũ diutiꝰ
aliqua obscuriora queruntur.

Expanded text:
tas eliquata et declarata per tas eliquata et declarata per plenarium concilium solidaretur. si enim Petrum laudat et praedicat ab uno posteriore collega patienter concorditerque correctum, quanto ipse citius cum concilio prouinciae suae uniuersi orbis auctoritati patefacta ueritate cessisset! quin profecto et uni uerum dicenti et demonstranti posset facillime consentire tam sancta anima, tam pacata. et fortasse factum est, sed nescimus. neque enim omnia, quae illo tempore inter episcopos gesta sunt, memoriae litterisque mandari potuerunt aut omnia quae mandata sunt nouimus. quomodo enim potuit ista res tantis altercationum nebulis inuoluta ad plenarii concilii luculentam inlustrationem confirmationemque perduci, nisi primo diutius per orbis terrarum regiones multis hinc adque hinc disputationibus et conlationibus episcoporum pertractata constaret? hoc autem facit sanitas pacis, ut, cum diutius aliqua obscuriora quaeruntur
Abbreviated transcription (Latin):
in flata ceruice arrogantiȩ. sine
ulla contentione liuidȩ inuidiȩ
cũ scã humilitate. cũ pacȩ catho¬
lica. cũ karitate. xp̃iana : Qua¬
ꝓpter sc̃s cẏprianus tanto excel¬
sior quanto humilior: qui docu¬
m̃tũ petri sic amauit ut dice¬
ret. documentũ scilicet nobis
et concordiȩ et pacientiȩ tribu¬
ens. ut ñ ꝑtinacit nr̃a amemꝰ.
s quȩ aliquando afrĩbꝰ et col
legis nr̃is utiliter et salubrit
suggerunt᷑ sisint uera et legi¬
tima ipsa potiꝰ nr̃a dicamꝰ: sa¬
tis ostendit facillime se corre¬
eturũ fuisse sententiã suã: si
quis ei demonstraret baptis¬
mũ xp̃i sic dari posse abeis qͥ
foras exierunt: quẽ admodũ
amitti ñ potuit cũ foras erirent.
Inde multa iã diximꝰ. Nec nos
ipsi tale aliquid auderemꝰ asse¬
rere: nisi uniu̾sȩ eccłȩ concordis¬
sima auetoritate firmati. Cui
et ipse sine dubio cederet: si iã
illo tẽpore questionis huiꝰ ueri¬

Expanded text:
inflata cervice arrogantiae, sine inflata cervice arrogantiae, sine ulla contentione lividae invidiae, -cum sancta humilitate, cum pace catholica, cum caritate christiana? Quapropter sanctus Cyprianus, tanto excelsior quanto humilior, qui documentum Petri sic amauit ut diceret: documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, sed quae aliqustris utiliter et salubriter suggeruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus, satis ostendit facillime se correcturum fuisse sententiam suam, si quis ei demonstraret baptismum Christi sic dari posse ab eis qui foras exierunt, quemadmodum amitti non potuit cum foras exirent, unde multa iam diximus. nec nos ipsi tale aliquid auderemus adserere nisi uniuersae ecclesiae concordissima auctoritate firmati, cui et, ipse sine dubio cederet, si iam illo tempore quaestionis huius ueri
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ exemplũ ꝓ ȩccłȩ pace respui¬
tis : Quis aũt nesciat sc̃ãm scri¬
pturã canonicã tam uet̃is quã
noui testam̃ti certis suis t̾mi-¬
nis contineri. eãq omĩbꝰ poste¬
rioribꝰ ȩp̃oꝵ litteris ita p̃poni.
ut de illa omĩno dubitari et
disceptari ñ possit. utrũ uerũ
uł utrũ rectũ sit. quicqͥd in ea
scriptũ ee̾ constiterit: ep̃oꝵ aũt
litteras quȩ post confirmatũ
canonẽ uł scriptȩ sunt uł scri¬
buntur. et ꝑsermonem forte
sapientiorẽ cuiꝰ libet in ea reꝑi
reprehendi. si quid in eis forte
aueritate deuiatũ ẽ. et ipsa con¬
cilia quȩ ꝑsingulas regiones
uł ꝓuincias fiunt plenarion
concilioꝵ auetoritati quȩ fiunt
ex uniu̾so orbe xp̃iano sine ullis
ambagibus cedere. ipsaq ple¬
naria sepe priora posterioribꝰ
emendari. cũ aliquo exꝑĩto
rerum apit᷑ qđ clausũ erat. et
cognoscit᷑ qđ latebat. sine ullo
typo sacrilege suꝑbiȩ:sine ulla

Expanded text:
ejus exemplum pro Ecclesiae pace respuiejus exemplum pro Ecclesiae pace respuitis? Quis autem nesciat sanctam Scripturam canonicam, tam Veteris quam Novi Testamenti, certis suis terminis contineri, eamque omnibus posterioribus episcoporum litteris ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum verum vel utrum rectum sit, quidquid in ea scriptum esse constiterit: episcoporum autem litteras quae post confirmatum canonem vel scriptae sunt vel scribuntur, et per sermonem forte sapientiorem cujuslibet in ea re pereprehendi, si quid in eis forte a veritate deviatum est: et ipsa concilia quae per singulas regiones vel provincias fiunt, plenariorum conciliorum auctoritati quae fiunt ex universo orbe christiano, sine ullis ambagibus cedere: ipsaque plenaria saepe priora posterioribus emendari; cum aliquo experimento rerum aperitur quod clausum erat, et cognoscitur quod latebat; sine ullo typho sacrilegae superbiae, sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
guli quid sentiamꝰ ꝓferam᷑: ne¬
minẽ iudicantes: aut ã iure cõ¬
munionis aliquẽ si diu̾sũ sense¬
aut tyraͬnico t̃rore ad obseqͣn¬
di necessitatẽ collegas suos
adigit: quando babet omnis
epẽ ꝑlicentia libertatis et potes¬
tatis suȩ arbitriũ ꝓprium: tã¬
Qiudicari ab alio ñ possit:
quã nec ipse potest alterũ iu¬
dicare. S. expectemꝰ uniu̾si iu¬
ẽ solus. habens potestatẽ et¬
preponendi nos in eccłȩ suȩ gu¬
bernatione. et de actu nr̃o iudi¬
candi. Nunc se si audent suꝑbe
et tumide cerinces heretichoꝵ.
adusus scãm humilitatẽ sermo
nis huiꝰ extollant. In sani dona¬
tistȩ quos ad pacẽ atq unitatẽ
scẽ eccłȩ̃ remeare atq in ea sana¬
ri cupimus et optamus: quid
ad hȩc dicitis: Uos certȩ nobis
obicere soletis cypriani litteras:
cypriani sententiam: eypriani
conciliũ. Cur auctoritatẽ eypͥa¬
ni ꝓ nr̃o scismate assumitis: et

Expanded text:
guli quid sentiamus proferamus neguli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senseaut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuersi iuest solus habens potestatem etpraeponendi nos in ecclesiae suae gubernatione et de actu nostro iudicandi. et tumidae cervices haereticorum adversus sanctam humilitatem hujus sermonis extollant. Insani Donatistae, quos ad pacem atque unitatem sanctae Ecclesiae remeare, atque in ea sanari cupimus et optamus, quid ad haec dicitis? Vos certe nobis objicere soletis Cypriani litteras, Cypriani sententiam, Cypriani concilium: cur auctoritatem Cypriani pro vestro schismate assumitis, et
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui de hac re diu̾sa sentirẽt:
Q đ indicat ipsius primꝰ sermo:
in eiꝰdem concilii. qđ ab istis ꝓ¬
fert᷑ exordio. Nam ita se habet.
Cũ inunũ cartaginensem conue¬
plurimi ex ꝓuincia africa. nu¬
midia. mauritania. cũ prbis
et diaconis. p̃sente etiã plebis
marima parte. et lectȩ ẽent lit¬
terȩ iubaiam ad cyprianũ fac¬
tȩ. item cypriam ad iubaianum
rescriptȩ de hereticis baptizan¬
dis. quidq post modũ cypria¬
no iubaianus idem rescripserit:
cyprianus dixit. Audistis colle¬
ge dilectissimi. qͥd mͥ iubaianus
diocritatẽ nr̃am de illicito et
ꝓphano hereticoꝵ baptismo: qͥd¬
q ego ei rescripserim: censens
scilicet qđ semel atq iterũ et
sepe censuimꝰ. hereticos ad eccłã
uenientes ȩcclẽ baptismo bapti¬
zari et scĩficari oportere. Item
lectȩ sunt uobis et aliȩ iubaia¬
ni litterȩ: quibꝰ ꝓsua sincera
et religiosa deuotioẽ ad ȩpłam

Expanded text:
eis, qui de hac re diuersa sentirent! eis, qui de hac re diuersa sentirent! quod indicat ipsius primus sermo in eiusdem concilii quod ab istis profertur exordio. nam ita se habet. Cum in unum Karthaginem corl/plurimi ex prouincia Africa Numidia Maet diaconibus, praesentibus etiam plebis maxima parte, et lectae essent litterae Iubaiani ad Cyprianum factae, item Cypriani ad Iubaianum rescriptae de haereticis baptizandis quidque postmodum Cypriano Iubaianus idem rescripserit, Cyprianus dixit: audistis, collegae dilectissimi, quid mihi Iubaianus diocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam
Abbreviated transcription (Latin):
cem in aliquo precedunt corda
confitentium ac ꝓuera fide inunita¬
te haritatis morientiũ: dñs noue¬
rit: cuiꝰ occulta et mirabili dispen¬
satione grãrũ. latro incruce pen¬
dens semel eũ confitet᷑. et die ip¬
so inparadysum mittit᷑: petrus
dnm̃ sequens ter eũ negat. et a
corona differt᷑. Nobis hinc iudica¬
re temerariũ ẽ. Ueruntam̃ si qͥs¬
quã nunc cogat cireũcidi aliquẽ
more iudaico et sic baptitari:
multo ampliꝰ de testat᷑ hoc genꝰ
humanũ. quã si aliquis cogatur
rebaptizari. Quaꝓpter cũ petrꝰ
illud faciens a paulo posteriore
corrigitur. et pacis atq unita¬
tis uncło custoditꝰ ad martyri¬
ũ ꝓuehit᷑: quanto faciliꝰ et fortiꝰ
qd ꝑ uniu̾sȩ eccłȩ statuta firma¬
tũ ẽ uł uniꝰ ep̃i auctoritati uł u¬
nius ꝓuinciȩ concilio p̃ferendũ
ẽ. cũ idem ipse cyprianꝰ ita di¬
xerit qđ ei uideret᷑. ut in pace
unitatis ee̾ uoluerit. etiã cũ

Expanded text:
cem in aliquo praecedunt corda cem in aliquo praecedunt corda confitentium ac pro uera fide in unitate caritatis morientium, dominus nouerit, cuius occulta et mirabili dispensatione gratiarum latro in cruce pendens semel eum confitetur et die ipso in paradisum mittitur, Petrus dominum sequens ter eum negat et a corona differtur; nobis hinc iudicare temerarium est. uerumtamen si quisquam nunc cogat circumcidi aliquem more iudaico et sic baptizari, multo amplius detestatur hoc genus humanum quam si aliquis cogatur rebaptizari. quapropter cum Petrus illud faciens a Paulo posteriore corrigitur et pacis adque unitatis uinculo custoditus ad martyrium promouetur, quanto facilius et fortius, quod per uniuersae ecclesiae statuta firmatum est, uel unius episcopi auctoritati uel unius prouinciae concilio praeferendum est, cum idem ipse Cyprianus ita dixerit quid ei uideretur, ut in pace unitatis esse uoluerit etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ m̃tior. et post hanc tã scãm at¬
q t̾ribilẽ attestationẽ dei narra¬
uit hȩc omĩa. in quibꝰ cũ uidissẽ
quia ñ recte ingrediunt᷑ adueri¬
tatẽ euangłii. dixi petro coram
omĩbꝰ. si tu cũ sis iudeus genti¬
lit̃ et ñ iudaice uiuis. quẽ admo¬
dũ gentes cogis iudantare: si po¬
tuit inquã petrus contra regłã
ueritatis quã postea ȩccła tenu¬
it. cogere gentes iudaizare:
cur ñ potuit cyprianꝰ contra
regłam ueritatis. quã postea
tota ȩccła tenuit. cogere here¬
ticos uł seismaticos denuo bap¬
tizari: Puto qđ sine ulla sui con¬
tumelia cyprianꝰ ep̃c petro apło
cõparat᷑: quantũ attinet ad mar¬
tyrii coronã. Cȩterũ magis uesẽ¬
ri debeo: ne inpetrũ eontumeli¬
osus existã. Quis enĩ nescit illũ
apłatus principatũ cuilibet epis¬
copatui p̃ferendũ: S etiã si di¬
stat cathedrarũ gr̃a: una ẽ tam̃
martẏrũ gła. Et si forte se inui¬

Expanded text:
non mentior et post hanc tam sanctam adnon mentior et post hanc tam sanctam adque terribilem adtestationem dei narrauit haec omnia in quibus dixit: cum uidissem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi Petro coram omnibus: si tu cum sis Iudaeus gentiliter et non iudaice uiuis, quemadmodum gentes cogis iudaizare? — si potuit, inquam, Petrus contra regulam ueritatis quam postea ecclesia tenuit cogere gentes iudaizare, cur non potuit Cyprianus contra regulam ueritatis quam postea tota ecclesia tenuit cogere haereticos uel schismaticos denuo baptizari? puto quod sine ulla sui contumelia Cyprianus episcopus Petro apostolo conparatur, quantum adtinet ad martyrii coronam. ceterum magis uereri debeo ne in Petrum contumeliosus existam. quis enim nescit illum apostolatus principatum cuilibet episcopatui praeferendum? sed etiamsi distat cathedrarum gratia, una est tamen martyrum gloria, et si forte se inui
Abbreviated transcription (Latin):
ri a nouellis et posteris sibi potiꝰ
oportere. Hec despexit paulum
qđ ecclȩ priꝰ ꝑsequutor fuisset:
s consilium ueritatis ad misit.
et rationi legitimȩ quã paulus
uindicabat facile consensit: docu¬
mentũ scilieet nobis et concor¬
die et pacientiȩ tribuens. ut ñ
ꝑtinaciter nr̃a amemiꝰ: s quȩ ali
quando a fr̃ibꝰ et collegis nr̃is
utilit̾ et salubrit suggerunt᷑. si
sint uera et legitima. ipsa potiꝰ
nr̃a dicamꝰ. Ecce ubi cõmemorat
cyprianus. qđ etiã nos inscrip¬
turis scĩs didicimꝰ: apłm petrũ
in quo primatꝰ apłoꝵ tã excellen¬
ti grã p̃minet. alit̃ quã ueri¬
tas postulabat de circumcisione
agere solitũ. a posteriore apło pau¬
lo ẽẽ correctum. Si gͦ potuit pe¬
ad ueritatẽ ȩu̾głii. ita ut gentes
cogeret iudaizare. qđ paulus
inea seribit ȩpła inqua dm̃ tes¬
tatꝰ ẽ ñ se m̃tiri. ait enĩ. quȩ aut̃
scribo uobis ecce coram deo quia

Expanded text:
ri a nouellis et posteris sibi potius ri a nouellis et posteris sibi potius oportere, nec despexit Paulum quod ecclesiae prius persecutor fuisset, sed consilium ueritatis admisit et rationi legitimae quam Paulus uindicabat facile consensit, documentum scilicet nobis et concordiae et patientiae tribuens, ut non pertinaciter nostra amemus, sed quae alet collegis nostris utiliter et salubriter suggeruntur, si sint uera et legitima, ipsa potius nostra dicamus. ecce ubi commemorat Cyprianus, quod etiam nos in scripturis sanctis didicimus, apostolum Petrum, in quo primatus apostolorum tam excellenti gratia praeminet, aliter quam ueritas postulabat de circumcisione agere solitum a posteriore apostolo Paulo esse correctum. si ergo potuit Pead ueritatem euangelii, ita ut gentes cogeret iudaizare, quod Paulus in ea scribit epistula in qua deum testatus est non se mentiri — ait enim: quae autem scribo uobis, ecce coram deo quia
Abbreviated transcription (Latin):
isti dicunt. eũ ueritatis uiribus
p̃focant᷑. cui consentire nolunt :¬
yprianus inquiunt cuiꝰ tantũ
meritũ nounnus tantãq doc¬
trinã. cũ multis eo ep̃is suis
sententias ꝓprias conferentibꝰ
inconcilio statuit. bereticos uł
scismaticos. idẽ om̃s qͥ extra
unius ȩccłȩ cõmunionẽ sunt bap¬
tismũ ñ habere: et ideo quisquis
ab eis baptitatus ad eccłam uene¬
rit. eẽ inȩccła baptitandum. Non
me terret auetoritas cypriani:
quia reficit humilitas cypriani.
Magnũ quidem meritũ nouimus.
cypriani epi et martyris. S nũ¬
qͥd maius. quã petri apłi et mr̃is:
De quo idem cyprianus in epła ad
quintũ ita loquit᷑. Bam nec pe¬
trus inquit quẽ primũ dñs ele¬
git. et suꝑ quẽ edificauit ȩccłam
suã. cũ secũ paulus decireũcisio¬
ne post modũ disceptaret. uindi¬
cauit sibi aliquid insolent̃ aut
arrogant̃ assumpsit. ut diceret
se primatũ tenere: et obtemꝑa¬

Expanded text:
isti dicunt cum ueritatis uiribus isti dicunt cum ueritatis uiribus praefocantur, cui consentire nolunt? \'Cyprianus\', inquiunt, \'cuius tantum meritum nouimus tantamque doctrinam, cum multis coepiscopis suis sententias proprias conferentibus in concilio statuit haereticos uel schismaticos, id est omnes qui extra unius ecclesiae communionem sunt, baptismum non habere, et ideo quisquis ab eis baptizatus ad ecclesiam uenerit esse in ecclesia baptizandum.\' non me terret auctoritas Cypriani, quia reficit humilitas Cypriani. magnum quidem meritum nouimus Cypriani episcopi et martyris, sed numquid maius quam Petri apostoli et martyris? de quo idem Cyprianus in epistula ad Quintum ita loquitur: nam nec Petrus, inquit, quem primum dominus elegit et super quem aedificauit ecclesiam suam, cum secum Paulus de circumcisione postmodum disoeptaret, uindicauit sibi aliquid insolenter aut arroganter adsumpsit, ut diceret se primatum tenere et obtempera
Abbreviated transcription (Latin):
eos a quibꝰ ꝓferunt᷑: adiunair¬
te dño demonstrare ꝓposui. Si
qua gͦ me respondendi necessitas.
ea quȩ iam inaliis libris posui
rursus cõmemoiare coegerit.
quãquã id modice faciã: his qͥ
iã illa legerunt et tenent. one¬
rosum ee̾ ñ debet. Quia et ea ꝗͦ
instructioni sunt necessaria
sepius oportet insinuare tardi¬
oribꝰ: et cum eadem multipliciter
uarieq u̾santur atq tractantur.
ipsos quoq capaciore intelli¬
gentia p̃ditos adiuuant. et ad
facilitatẽ sciendi et copiam dis¬
serendi. Noui etiã quẽ admodũ
soleat contristare lectorem. eũ
ab eo loco quẽ gerit in manibus
quando inaliquẽ nodũ questi¬
onis inciderit. inaliũ mittitur.
ubi eiꝰ solutionẽ requirat: quẽ
libris iam diximꝰ. si necessitas
p̃sentium questionũ breuit̃ ite¬
rare cõpulerit: ignoscant scien¬
tes: ne offendant᷑ nescientes.
atius ẽ enĩ offeͬre habenti: quã
differre ñ habentẽ. Quid ergo

Expanded text:
eos a quibus proferuntur, adiuuaneos a quibus proferuntur, adiuuante domino demonstrare proposui. si qua ergo me respondendi necessitas ea quae iam in aliis libris posui rursus commemorare coegerit, quamquam id modice faciam, his qui iam illa legerunt et tenent onerosum esse non debet, quia et ea quae instructioni sunt necessaria saepius oportet insinuare tardioribus, et cum eadem multipliciter uarieque uersantur adque tractantur, ipsos quoque capaciore intellegentia praeditos adiuuant et ad facilitatem sciendi et ad copiam disserendi. noui etiam quemadmodum soleat contristare lectorem, cum ab eo libro quem gerit in manibus, quando in aliquem nodum quaestionis inciderit, in alium mittitur ubi eius solutionem requirat, quem mque in aliis libris iam diximus si necessitas praesentium quaestionum breuiter iterare conpulerit, ignoscant scientes, ne offendantur nescientes. satius est enim offerre habenti quam differre non habentem. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nati: qui boc intanto uiro eli¬
gt̃ imuitari. qđ illi ꝓpterea non
offuit. quia in ea pace unde isti
ab errarunt qui uiã pacis non
cognouert. ꝑseuerantissimis us¬
q infinẽ gressibꝰ ambulauit.
E st quidẽ qđ xp̃i baptisma ubi¬
q sc̃m ẽ. Et quã uis apud here¬
ticos uel scismaticos. ipsius ta¬
ñ heresis uł scismatis ñ ẽ: et
ideo nec ad ipsam catholicam in¬
de uenientes oportet denuo ba¬
ptitari. S tam̃ hoc aliud ẽ: ali¬
ud a catholica pace deuiantes.
et in nefariam p̃cisionis foue¬
am p̃cipitatos. rebaptizandos
insuꝑ iudicare. Nã illũ neuũ in
candore scẽ animȩ baritatis u¬
bera contegebant: hanc aũt fu¬
liginẽ inistoꝵ tartarea fedita¬
te uultus inpacatꝰ ostentat.
S ea quȩ deinceps qđ ad beati
cypriani auetoritatẽ attinẽt.
tractaturi: sum̃. ab allo sumemꝰ
uantum ꝓ nobis. hoc
ex auetoritate beati eypriani¬
adu̾sus nos a parte donati ꝓ¬
ferunt᷑: et quantũ sint adu̾sus

Expanded text:
nati, qui hoc in tanto uiro eligunt imitari quod illi propterea non obfuit, quia in eam pacem, unde isti aberrarunt qui uiam pacis non cognouerunt, perseuerantissimis usque in finem gressibus ambulauit. est quidem quod Christi baptisma ubique sanctum est et quamuis aput haereticos uel schismaticos, ipsius tamen haeresis uel schismatis non est, et ideo nec ad ipsam catholicam inde uenientes oportet denuo baptizari. sed tamen hoc aliud est, aliud a catholica pace deuiantes et in nefariam praecisionis foueam praecipitatos rebaptizandos insuper iudicare. nam illum naeuum in candore sanctae animae caritatis ubera contegebant, hanc autem fuliginem in istorum tartarea foeditate uultus inpacatus ostentat. sed ea quae deinceps, quod ad beati Cypriani auctoritatem adtinet; tractaturi sumus, ab alio sumemus Quantum pro nobis hoc ex auctoritate beati Cyprianrsus nos a parte Donati proferuntur, et quantum sint aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
endũ xp̃ianam salutẽ: ñ eis utiq
diceret᷑. hoc malũ habetis. uł falsũ
babetis: s plane merito diceretur.
Hoc uobis quã uis integrũ et uerũ.
nichil tam̃ ꝓdesset: nͥ ad xpĩ grãm
ueniretis. Si gͦ in ipsis echncis po¬
test aliquid diuinũ inueniri recte¬
q approbari. quã uis eis salus ad¬
huc axp̃o p̃standa sit: ñ oportet
nos ita moueri. etiã si peiores sunt
heretici. ut qđ in eis malũ ipsoꝵ ẽ
uelimꝰ corrigere: et qđ in eis bonũ
ẽ xp̃i. nolimꝰ agnoscere. S iam
cȩteras huiꝰ conciliĩ sententias ꝑ¬
tractandas: ab alio suscipiemꝰ exor

Expanded text:
endam christianam salutem, non eis utique endam christianam salutem, non eis utique diceretur: "hoc malum habetis" uel: "falsum habetis", sed plane merito diceretur: "hoc uobis, quamuis integrum et uerum, nihil tamen prodesset, nisi ad Christi gratiam ueniretis". si ergo in ipsis ethnicis potest aliquid diuinum inueniri recteque approbari, quahuc a Christo praestanda sit, non oportet nos ita moueri, etiamsi peiores sint haeretici, ut quod in eis malum ipsorum est uelimus corrigere et quod in eis bonum Christi est nolimus agnoscere. sed iam ceteras huius concilii sententias pertractandas ab alio suscipiemus exor
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. ñ imꝓbauerunt scĩ nr̃i:. quã¬
uis illi ꝑ suas suꝑsticiones et ido¬
latriã et suꝑbiã.. et cęteros ꝑditoᷤ
mores detestan ⁊ ex di eẽnt: et nͥ
corrigerent᷑ diuino iudicio puni¬
endi. Nam et paulus apłs apud
athenienses cũ de do quedam dice¬
ret: ꝑhibuit testimoniũ qđ quidã
eoꝵ tale aliquid dixerint: qđ uti¬
q si ad xp̃m uenirent. agnosceret᷑
in eis: ñ imꝓbaret᷑. Et sẽs cypͥanus
talibꝰ adu̾sus eosdem ethnicos utit᷑
testibus. Nam cũ de magis loque¬
retͣ: quoꝵ tam̃ inquit p̃cipuus so¬
stanes:et formã eueri dei negat
conspici posse: et angłos ueros se¬
di eiꝰ dicit assistere. In quo et plato
pari ratione consentit: et unum
dm̃ seruans. cęteros angłos uł¬
demonas dicit. hermes quoq trime¬
gistus unũ dm̃i loquit᷑: et eũ incõ¬
p̃hensibilem atq inestimabilem
conficet᷑. Si gͦ isti uenissent ad ꝑcipi¬

Expanded text:
erunt, non improbauerunt sancti nostri, quamerunt, non improbauerunt sancti nostri, quamuis illi per suas superstitiones et idolatriam et superbiam ceterosque perditos mores detestandi essent et, nisi corrigerentur, diuino iudicio puniendi. nam et Paulus apostolus apud Athenienses, cum de deo quaedam diceret, perhibuit testimonium, quod quidam eorum tale aliquid dixerint, quod utique, si ad Christum uenirent, agnosceretur in eis, non improbaretur, et sanctus Cyprianus talibus aduersus eosdem ethnicos utitur testibus. nam cum de magis loqueretur: tamen, inquit, praecipuus Ostanes et formam ueri dei negat conspici posse et angelos ueros dicit sedi eius assistere. in quo et Plato pari ratione consentit et unum deum seruans ceteros angelos udaemonas dicit; Hermes quoque Trimegistus unum deum loquitur et eum incomprehensibilem atque inaestimabilem confitetur. si ergo isti uenissent ad percipi
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ: et cũ contẽptore ac repudi¬
atdre suo. integrũ inuiolatũq ꝑ¬
mansit. Nonne sodomitȩ ethici
erant: id ẽ gentiles: Peiores ergo
erant iudei : quibꝰ dñs ait. Tolera¬
bilius erit sodomis indie iudicii:
quã uobis. Et quibꝰ ꝓpħa dicit. Iu¬
stificastis sodomam. Id ẽ incõpa¬
ratione ur̃a sodoma iustificata ẽ.
Nũquid tamen ideo sacram̃ta diuina
quȩ apud iudeos erant. talia erant
quales ipsi erant. quȩ dñs quoq:
ipse ꝑcspit. et ad ea celebranda leꝑ¬
sos quos mundauerat misit: et
ea zachariȩ ministranti angłs as¬
titit. eũq intemplo sacrificantẽ
exauditũ ee̾ nunciauit : Hȩc eadẽ
sacram̃ta et in bonis hominibꝰ illiꝰ
tẽporis erant. et inmalis peioribꝰ
quã sunt etbnici: quandoquidem
in malicia sodomitis p̃lati sunt :
et tam̃ illa sacram̃ta erant in utͥs¬
q integra atq diuina. Ham et
ipsi gentiles si quid diumũ et rec¬
tum indoctͥnis suis habere potu¬

Expanded text:
mentum, et cum contemptore et repudimentum, et cum contemptore et repudiatore suo integrum inviolatumque permansit. Nonne Sodomitae ethnici erant, id est, gentiles? Pejores ergo erant Judaei, quibus Dominus dicit, Tolerabilius erit Sodomis in die judicii, quam vobis : et quibus propheta dicit, Justificastis Sodomam ; id est, in comparatione vestra, Sodoma justa facta est. Numquid tamen ideo sacramenta divina quae apud Judaeos erant, talia erant quales ipsi erant; quae Dominus ipse quoque suscepit, et ad ea celebranda lesos, quos mundauerat, misit, et ea Zachariae ministranti angelus astitit eumque in templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit. haec eadem sacramenta et in bonis hominibus illius temporis erant et in malis peioribus quam sunt ethnici, quando quidem in malitia Sodomitis praelati sunt, et tamen illa sacramenta erant utrisque integra atque diuina. Nam et ipsi gentiles si quid diuinum et rectum in doctrinis suis habere potu
Abbreviated transcription (Latin):
tes eas in nomine patris et filii et
nerationẽ: Cunc possunt ad xp̃i
pollicitationem uenire: alias aũt̃ fi
nescio: cum dñs dicat. Si neq ȩccłã
audierit: sit tͥ sicut echicus et pub¬
licanus. An etiam tali hereticus pei¬
or ẽ: Nichil resisto. Bson tam̃ ꝓptẽa
qr ipse homo peior ẽ ethnico. idẽ
gentili atq pagano: sacram̃tum
corruptũ ꝑit. Nam et illi qui rece¬
dunt de ȩccłã. et fiunt heresum ñ
tantũ sectatores s etiam conditores:
si iam baptitati recedunt. cũ scdm
istam regłam peiores sunt ethnicis:
habent tam̃ baptisma. Ham sicor¬
recti redeant ñ accipiunt: qđ si a¬
missssent utiq acciꝑent. Potest gͦ
fieri ut aliquis peior sit ethnico: et
tam̃ in eo. xp̃i sacram̃tum ñ solum
sit: seo etiã ñ sit peius. quã in homi¬
ne scõ et iusto. Et si enĩ quantum
in illo homine ẽ ñ id seruauit. sed
animo et uoluntate uiolauit: tam̃
quantũ ad ipsum attinet sacra¬

Expanded text:
tes eas in nomine Patris et Filii et tes eas in nomine Patris et Filii et nerationem, tunc possunt ad Christi pollicitationem venire; alias autem fienescio; cum Dominus dicat, Si neque Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus An etiam tali haereticus pejor est? Nihil resisto: non tamen propterea quia ipse homo pejor est ethnico, id est, gentili atque pagano, Sacramentumcorruptum perit. Nam et illi qui recedunt de Ecclesia, et fiunt haeresum non tantum sectatores, sed etiam conditores, si jam baptizati recedunt, cum secundum istam regulam pejores sint Ethnicis, habent tamen Baptisma: nam si correcti redeant, non accipiunt; quod si amisissent, utique acciperent. Potest ergo fieri ut aliquis pejor sit ethnico, et tamen in eo Christi Sacramentum non solum sit, sed etiam non sit pejus, quam in homine sancto et justo. Et si enim quantum in illo homine est, non ipsum servavit, sed animo et voluntate violavit; tamen quantum ad ipsum attinet Sacra
Abbreviated transcription (Latin):
habebant: nec ad mẽbra illiꝰ colũ¬
causa quidam falso et inuidioso uͥ¬
bo impugnant ueritatẽ. ut rebapti¬
zare nos dicant: quando ȩccła here¬
ticos ñ rebaptizet .s baptidet. I m¬
sue tudinẽ anteriorem ꝑspecta diligen¬
tiꝰ ueritate: etiã concilio posteriore fir¬
mauit. Demetrius aleptimims
dixit. Unum baptisma nos custodi¬
mus: quia ȩcclȩ catholicȩ solirem su¬
am iundicamus. Qui aut̃ dicunt
quia heretici uere et legitime bapti¬
tant: ipsi sunt qui ñ duo s multa
baptismata faciũt Nam cũ hereses
multȩ sint: ꝓ earũ numero et bap¬
tismata cõputabunt᷑. H uic respon¬
det᷑. Si ita ẽ. tot gͦ numerent᷑ baptis¬
mata. quot sunt oꝑa carnis: de qͥ
ipsoꝵ oꝑũ intus tamquã in palea
tolerantur: et tam̃ unũ baptisma
omĩbꝰ ẽ. qđ nullo iniquitatis oꝑe
uiolat᷑. Uincentius a tibari dixit.
Hereticos scimus ẽẽ peiores: quã eth
dicens. Ite et docete gentes: tinguen

Expanded text:
habebant: nec ad membra illius columhabebant: nec ad membra illius columcausa quidam falso et inuidioso uerbo inpugnant uerita tam ut rebaptizare nos dicant, quando ecclesia haereticos non rebaptizet, sed baptizet. Desuetudinem anteriorem perspecta diligentius ueritas etiam concilio posteriore firmauit. Demetrius a Leptiminus dixit: Unum baptisma nos custodimus, qui ecclesiae catholicae soli rem suam uindicamus. qui autem dicunt quia haeretici uere et legitime baptizant, ipsi sunt qui non dico sed multa baptismata faciunt. nam cum haereses multae sint, pro earum numero et baptismata conputabuntur. Huic respondetur: Si ita est, tot ergo numerentur baptismata quot sunt opera carnis de quibipsorum operum intus tamquam in palea tolerantur, et tamen unum baptisma omnibus est quod nullo iniquitatis opere uiolatur. Uincentius a Tibari dixit: Haerdicens:
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem baptismi unitatẽ. Excła
enĩ et heresis: duȩ et diu̾sȩ res sunt.
Si heretici habent baptisma: nos
ñbabemꝰ. Siaut̃ nos habemꝰ: he¬
retici habere ñ possunt. Dubiũ
aũt ñ ẽ eccłam solã baptismũ xp̃i
possidere: quȩ sola possideat et
grãm xp̃i et ueritatẽ. P osset
aliꝰ similit̾ dicere: et similiter ñ
uerũ dicere. Miror qđ cũ omẽs
confiteant᷑ unum eẽ baptismũ:
ñ om̃s intelligant eiꝰdem baptis¬
mi unitatem. Iusticia enĩ et iniqͥ¬
tas: duȩ et diu̾se res sunt. Si iniqͥ
habent baptisma: iusti ñ habent.
Si aut̃ iusti habent: iniqui habere
ñ possunt. Dubiũ aut̃ ñ ẽ. iustos
solos baptismũ xp̃i possidere: qͥ
soli possideant et gr̃am . xp̃i et ue¬
ritatẽ. Hoc certe falsum ẽ. illis qͦ¬
q fatientibꝰ. Et illi quippe in uidi
qui sunt ex parte diaboli intus
positi sicut dicit cypͥanus: atq
apło paulo notissimi baptismũ

Expanded text:
eiusdem baptismi unitatem. ecclesia eiusdem baptismi unitatem. ecclesia enim et haeresis duae et diuersae res sunt. si haeretici habent banon habemus; si autem nos habemus, haeretici habere non possunt. dubium autem non est ecclesiam solam baptismum Christi possidere quae sola possideat et gratiam Christi et ueritatem. Posset alius similiter dicere et similiter non uerum dicere: \'miror quod, cum omnes confiteantur unum esse baptismum, non omnes intellegant eiusdem baptismi unitatem. iustitia enim et iniquitas duae et diuersae res sunt. si iniqui 20 habent baptisma, iusti non habent; si autem iusti habent, iniqui habere non possunt. dubium autem non est iustos solos baptismum Christi possidere qui soli possideant et gratiam Christi et ueritatem\\ hoc certe falsum est illis quoque fatentibus. et illi quippe inuidi qui sunt ex parte dpositi, sicut dicit Cyprianus, atque apostolo Paulo notissimi, Baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: Eadem tam̃ fuit. Et multi ex¬
tranei idẽ inuidi quos ex parte
diaboli ẽẽ cyprianus dicit. et de
scripturis ostendit. uelut intꝰ ui¬
dent᷑: Et tam̃ nisi ee̾nt extra archã:
ñ morerent᷑ ꝑ aquã. Talis enim
baptismꝰ cũ eo male utunt᷑ necat :
ñ suscipiunt aliquid cęleste uł scis¬
matici uł beretici. sicut spinȩ si¬
ue azama pluuiã: sicut ipsi qui
extra archã fuerunt. aquã de
catharactis cęli uenientẽ suscepe¬
runt quidẽ ad ꝑniciem ñ ad salu¬
posuit. quando danti locus ñ ẽ.
utiq nec accipienti ꝓdest: nec la¬
boro refellere:quia et nos dici-¬
mꝰ accipientibꝰ ñ ꝓdesse: cũ inhere¬
si accipiunt consentientes hereti¬
cis. Et ideo ueniunt ad catholicã
pacem atq unitatẽ: ñ ut baptis¬
mũ accipiant: s ut eis ꝓdesse in¬
cipiat qđ acceꝑant. Item alius
ianuarius mutulensis dixit. Mi¬
ror. qd cũ om̃s confiteantur unũ
eẽ baptismũ: ñ om̃s intelligant

Expanded text:
fuit; eadem tamen fuit. et multi exfuit; eadem tamen fuit. et multi extranei id est inuidi, quos ex parte diaboli esse Cyprianus dicit et de scripturis ostendit, uelut intus uidentur, et tamen nisi essent extra arcam non morerentur per aquam. tales enim baptismus cum eo male utuntur necat, non suscipiunt aliquid caeleste uel schismatici uel haeretici, sicut spinae seu zizania pluuiam, sicut ipsi qui extra arcam fuerunt aquam de cataractis caeli uenientem susceperunt quidem, sed ad perniciem, non ad saluposuit: quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest, non laboro refellere, quia et nos dicimus accipientibus non prodesse, cum in haeresi accipiunt consentientes haereticis. et ideo ueniunt ad catholicam pacem adque ueritatem, non ut baptismum accipiant, sed ut eis prodesse incipiat quod acceperant. Ianuarius Muzulensis dixit: Miror quod cum omnes confiteantur unum esse baptismum, non omnes intellegant
Abbreviated transcription (Latin):
nec scismaticos aliquid cȩleste su¬
sciꝑe: qͥ apeccantibꝰ hominibꝰ et
ab ȩccłã extraneis audent acciꝑe.
uando danti locus ñ ẽ: utiq nec
accipienti ꝓdest. Huic responde¬
tͣ. scripturas diuinas nusquam
p̃cepisse ut herctici apud hereticos
baptizati denuo baptitent᷑. s mul¬
tis locis ostendisse. alienos et̾ ab
ȩccła om̃s qui non sunt inpetra.
nec ad columbȩ illius m̃bra ꝑti¬
nent: et tam̃ baptitare et baptita-¬
ri: et habere sine salute sacram̃tũ
salutis. Fons aut̃ nr̃ qui similis
ẽ fonti paradysi. quod etiã sicut
ille extra paradysum ꝓfluat: iã
satis dictum ẽ. Et qđ duobꝰ popłis
id ẽ. suo et extraneo salutarẽ aquã
tribuere ñ potest. ille qui unĩ popłi
pastor ẽ: concedo atq consentio.
S: nũquid qr salutaris ñ ẽ extͣneis:
ido ipsem̃ ẽ: Aqua enĩ diluuii con¬
stitutis intra archam salutaris
fuit: extra archã uero mortifera

Expanded text:
nec schismaticos aliquid caeleste sunec schismaticos aliquid caeleste suscipere, qui a peccantibus hominibus et ab ecclesia extraneis audent accipere. quando danti locus non est, utique nec accipienti prodest. Huic respondetur scripturas diuinas nusquam praecepisse, ut haeretici aput haereticos baptizati denuo baptizentur, sed multis locis ostendisse alienos esse ab ecclesia omnes qui non sunt in petra nec ad columbae illius membra pertinent, et tamen baptizare et baptizari et habere sine salute sacramentum salutis. fons autem noster, qui similis est fdnti paradisi, quod etiam sicut ille extra paradisum profluat iam satis dictum est, et quod duobus populis, id est suo et extraneo, salutarem aquam tribuere non potest ille qui unius gregis pastor est. concedo adque consentio. sed numquid, quia salutaris non est extraneis, ideo ipsa non est? aqua enim diluuii constitutis intra arcam salutaris fuit, extra arcam uero mortifera
Abbreviated transcription (Latin):
cisionis. Leucius a thebeste di¬
xit. Hereticos blasphemos atq
iniquos. u̾bis uariis decerpentes
scã et adorabilia scripturarũ u̾ba
execrandos censeo: et idđo exoreitan¬
dos et bãptitandos. Et ego ere¬
crandos censeo: s ñ ido exorcitan¬
dos et baptizandos. Ipsoꝵ ẽ enim
figmentũ qđ execror: xp̃i aũt̃ sa¬
cramentũ qđ ueneror. Eugenĩ
ab emmendera dixit. Et ego hoc
idem censeo: bereticos baptitandoᷤ
eẽ. Huic respondet᷑. S ñ hoc censet
ellio reuelauit: qđ tune adhuc a¬
lit̃ quidem sapiebatis: et quia in
uobis caritas salua erat. inunita¬
te ꝑ manebatis Itẽ alius felir ab¬
accura dixit. Et ego secutus diui¬
narũ scripturarũ auctoritatẽ: here¬
eos qui se apud scismaticos bapti¬
tandos eẽ contendunt. Sienĩ scđ̾m
cautum xp̃i priuatꝰ fons nr̃ ẽ. in¬
płis salutarem aquã tribuere ꝑo¬
cest: ille qui unius gregis pastor
ẽ. Et ido manifestũ ẽ nec hereticos

Expanded text:
cisionis. Leucius a Theueste dicisionis. Leucius a Theueste dixit: Haereticos blasphemos adque iniquos uerbis uariis decerpentes sancta et adorabilia scripturarum uerba execrandos censeo et ideo exorcizandos et baptizandos. Et ego execrandos censeo, sed non ideo exorcizandos et baptizandos. ipsorum est enim figmentum quod execror, Christi autem sacramentum quod ueneror. Eugenius ab Ammedera dixit: Et ego hoc idem censeo haereticos baptizandos esse. Huic respondetur: Sed non hoc censet cilio reuelauit, quod tunc adhuc aliter quidam sapiebatis et, quia in uobis caritas salua erat, in unitate permanebatis. Item alius Felix a Bamaccura dixit: Et ipse secutus diuinarum scripturarum auctoritatem  apud schismaticos baptizatos se esse contendunt. Si enim secundum cautum Christi privatus fons noster est, inpulis salutarem aquam tribuere potest ille qui unius gregis pastor est. et ideo manifestum est nec haereticos