comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternũ uerbũ inquo sunt etiã quȩ futura
sunt: in quo ñ abier & quȩ transierunt. Haec
in uerbo di. Quid ergo segr̃ Lingua mea cala¬
mus scribe : uel ociter scribentis: Quid simile
fr̃is mei qͥd habet simile lingua dicalamo
scribe : quid habet simile petra cũ xp̃o: Lud
habet simile agnus cũ xp̃o saluatore : qͥd habet¬
nile leo cũ unigeniti fordtudine : dicta sunt tamen:
& nisi dicertur non aliquo modo ꝑhȩc uisibilia
ad inuisibilem informaremur. Sic gͦ himulem
similita dinẽcalami huius. necc̃õparemꝰ illi excel¬
lentiȩ mec tam̃ respuamus. Quero enĩ quare
linguã suã calamũ dix̃ essẽ scribe uelociter
scribentis dut uero quantũ uis uelociter scri¬
bat scriba cõparatur illi uelocitati dequa
dicit alius psalmustusq: in delocitatẽ currit
uerbũ eius. Sed mihi uidetur quantũ auda
humana intelligenta. ad hoo accipi posse¬
ex ꝑsona patris dictũ lingua mea calamus

Expanded text:
sempiternum Verbum, in quo sunt etiam quae futura sempiternum Verbum, in quo sunt etiam quae futura sunt, in quo non abierunt et quae transierunt. Haec in Dei Verbo. 6. Quid ergo sequitur? Lingua mea calamus scribae, velociter scribentis. Quid simile, fratres mei, quid habet simile lingua Dei cum calamo scribae? Quid habet simile petra cum Christo ? quid habet simile agnus cum Salvatore ? quid habet leo cum Unigeniti fortitudine ? Dicta sunt haec tamen: et nisi dicerentur, non aliquo modo per haec visibilia ad invisibilem informaremur. Sic ergo humilem similitudinem calami hujus, nec comparemus illi excellentiae, nec tamen respuamus. Quaero enim quare linguam suam calamum dixit esse scribae velociter scribentis? At vero quantumvis velociter scribat scriba, non comparatur illi velocitati, de qua dicit alius psalmus: Usque in velocitatem currit verbum ejus . Sed mihi videtur, quantum audet humana intelligentia, et hoc posse accipi ex persona Patris dictum, Lingua mea calamus
Abbreviated transcription (Latin):
non erat. Non sic ds̃ genuit uerbũ : dicere
di: sine initio est. & sine fine  lam̃ unũ uer¬
bũ dicit : dicat alterũ. si qđ dixit transierit.
Cũ uͦ & a quo dicitur man& et qđ dicitur
manet : & semel dicitur & non finitur. Et
ipsũ semel sine initio dicitur: nec bis dicitꝰ.
quia ntransit qđ semel dicitur. Hoc est
ergo eructuauit cormeũ uerbũ bonũ qđ
est dico ego oꝑa mea regi. Quare gͦ opera
mea dieo: qr in ipso uerbo dimia oꝑa dĩ Quio¬
qͥc enim facturus erat ds̃ increatura. iam in
quomodo &inte. non esset fabrica. nisi esset in
consilio: Sicut in euangłio dicitur : qđ factũ
est in ipso uita erat. Erat gͦ qđ factũ est : sed
in uerbo orat : & om̃ia oꝑa di ibi erant : & oꝑa non¬
dum etant. sed uerbũ erat. & uerbũ hoc erat deus.
&apiid dm̃ erat & filius dĩ erat: & cũ patre imus
ds̃ erat. Dico ego oꝑa mea regi. Audiat dicen¬
tem qui uerbũ intelligit: & uideat cũ patre

Expanded text:
non erat. Non sic Deus genuit Verbum: dicere non erat. Non sic Deus genuit Verbum: dicere Dei sine initio est, et sine fine; et tamen unum Verbum dicit. Dicat alterum, si quod dixit transierit. Cum vero et a quo dicitur manet, et quod dicitur manet; et semel dicitur et non finitur; et ipsum semel sine initio dicitur, nec bis dicitur, quia non transit quod semel dicitur. Hoc est ergo, Eructavit cor meum verbum bonum, quod est, Dico ego opera mea regi. Quare mea dico regi? Quia in ipso omnia opera Dei . Quicquid enim facturus erat in creatura, jam in quomodo et in te non esset in fabrica, nisi esset in consilio. Sicut in Evangelio dicitur: Quod factum est in ipso vita erat . Erat ergo quod factum est, sed in Verbo erat: et omnia opera Dei ibi erant, et opera nondum erant: sed Verbum erat, et Verbum hoc Deus erat, et apud Deum erat, et Filius Dei erat, et cum Patre unus Deus erat. Dico ego opera mea regi. Audiat dicentem, qui Verbum intelligit; et videat cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
Ueruntam̃ dicã sequatur qui potest: ne non dic¬
to non sequatur & qui potest. Legimus in alio
psalmo dictũ. Semello cutus est dĩ. Iotiens
locutus est ꝑ ꝓpħas e totiens ꝑ apłos : hodieq¬
Unde semel locutus est : nisi ꝓpter uerbum
bonũ sicut autem eructuauit cormeum
uerbũ bonũ. Intelleximꝰ ibi generationem
filui : ueluti repetitio mihi uidecur facta
in consequenti sententia ut illud qđ dictũ
est eructu auit cormeũ uerbũ bonũ. bonũ¬
repeter etur in eo qđ ait dico: Iuid ẽ. enĩ
dico: uerbũ ꝓfero. & unde ꝓfert ds̃ uerbũ :
nisi excorde suo. exintimo suo łũnon dicis
nisi qđ excorde tuo ꝓfers: uerbũ tuũ qđ
sonat & transibit : aluinde non ꝓfertur
Miraris quia ita dicit dĩ s sed dicere diccernũ
est. Iudicis aliquid modo qui tacebas
paulo ante.uel erce nimc nondũ uerbũ
ꝓfers Cũ autẽ ꝓferre cȩperis :rumpis silen¬
tiũ quoda modo & generas uerbũ qđ antea

Expanded text:
verumtamen dicam; sequatur qui potest, ne non dicverumtamen dicam; sequatur qui potest, ne non dicto non sequatur et qui potest. Legimus in alio psalmo dictum: Semel locutus est Deus . Toties locutus est per Prophetas, toties per ApostoUnde semel locutus est, nisi propter Verbum unum? Sicut autem Eructavit cor meum verbum bonum, intelleximus ibi generationem Filii; veluti repetitio mihi videtur facta in consequenti sententia, ut illud quod dictum erat, Eructavit cor meum verbum bonum, repeteretur in eo quod ait, Dico. Quid est enim, Dico? Verbum profero. Et unde profert Deus verbum, nisi ex corde suo, ex intimo suo? Tu non dicis nisi quod ex corde tuo profers; verbum tuum quod sonat et transit, aliunde non profertur: et miraris quia ita dicit Deus? Sed dicere Dei aeternum est. Tu dicis aliquid modo, quia tacebas paulo ante: vel ecce nunc nondum verbum profers; cum autem proferre coeperis, rumpis silentium quodammodo, et generas verbum quod antea
Abbreviated transcription (Latin):
& terra: dm̃is ornatus celi : om̃is fȩcunditas
terȩ diffusio maris distentio aeris sulgtr
siderũ : daritas solis & lune uidentur Hec 
transcende &hec cogita Angłos principatus
sedes dominationes: potestates om̃ia per
ipsũ facta sunt. Unde gͦ ista bona factas t̃a
gas debono : nemobonus nisi unus d̃. Dictũ
est magister bone dicit qͥd me interrogas
debono : addidit etiam. nemobonus nisi unus
dĩ. Iuo modo gͦ &ipse bonus nisi quia ds non
solũ autẽ ds̃: sed cũ patre unus ds̃. Non enĩ
dicendo nemobonus nisi unus ds̃. discreuit: sed
uniuit. Eructauit cormeã uerbũ bonũ. Dixe¬
possumus. Sequitur Dico ego operam ea regi
dico ego oꝑamea regi. Si enĩ pater dicit
est filio. cũ om̃ia oꝑa patris ꝑfiliũ facta sin.
an forte dico oꝑa mea regi. ipsũdico. genera¬
tionẽ silii significat. Uereor ne hoc aliquando
a tardiorib: non possit rempasũt intelligi.

Expanded text:
et terra, et omnis ornatus coeli, omnis fecunditas et terra, et omnis ornatus coeli, omnis fecunditas terrae, diffusio maris, distentio aeris, fulgor siderum, claritas solis et lunae? Videntur haec: transcende et haec; cogita Angelos, Principatus, Sedes, Dominationes, Potestates: omnia per ipsum facta sunt. Unde ergo ista bona facta sunt? gas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus . Dictum est, Magister bone; et dicit, Quid me interrogas de bono? Addidit etiam, Nemo bonus, nisi unus Deus. Quomodo ergo et ipse bonus, nisi quia Deus? Non solum autem Deus, sed cum Patre unus Deus. Non enim dicendo, Nemo bonus, nisi unus Deus, discrevit se, sed univit. Eructavit cor meum verbum bonum. Dixepossumus. 5. Sequitur, Dico ego opera mea regi.Dico ego opera mea regi. Si enim Pater dicit est Filio, cum omnia opera Patris per Filium facta sint? An forte, Dico ego opera mea regi, ipsum Dico, generationem Filii significat? Vereor ne hoc aliquando a tardioribus non possit intelligi:
Abbreviated transcription (Latin):
Rueiaͣuit coꝵ meuꝰ ueRBŨBoNi
Quis dicit: pater anꝓpħas intellexer
enĩ quidã patris ꝑ sonã dicentis. eructa¬
uit cormeũ uerbũ bonũ : cõmendantis
nobis natiuitatẽ quandam in effabilonene
forte putares aliquid assũptũ unde filium
generaret ds̃ : quem ad modũ homo sibi assus¬
mit aliqͥdunde gener& filios coniugiũ scilic&
sine quo ꝓlem ꝓcreare homo non potest. Ne
igitur putares aliquo coniugio indiguisse
dm̃ unde filiũ generaret : eructduit inquid
cormeũ uerbũ bonũ. Hodie cortuũ homo
generat consiliũ : nec querit uxorem : Gonsiliũ
natũ excordetuo. edisicas aliqͥd & illa fa¬
& luudas fabricam non dũ existentẽ nondũ
inspetie edificui. sed in ꝓlatione consilu: nec
laudat alius consiliũ tuũ. nisi aut indicaue¬
ris aut uiderit qđ fecisti. Ergo siꝑ uerbũ
om̃ia & uerbũ deđo inspice fabricã
factã ꝑ uerbũ : & exisũ aoȩdificio mirare con¬
silium. Quale uerbũ est : ꝑ qđ factũ est cȩlũ

Expanded text:
ructavit cor meum verbum bonum. Quis dicit, Pater, an Propheta? Intellexerunt enim quidam Patris personam dicentis, Eructavit cor meum verbum bonum, commendantis nobis nativitatem quamdam ineffabilem. Ne forte putares aliquid assumptum, unde Filium generaret Deus; quemadmodum homo sibi assumit aliquid unde generet filios, conjugium scilicet, sine quo prolem procreare homo non potest: ne igitur putares aliquo conjugio indiguisse Deum, unde Filium generaret, Eructavit, inquit, cor meum verbum bonum. Hodie cor tuum, o homo, generat consilium, nec quaerit uxorem: per consilium natum ex corde tuo aedificas aliquid; et illa faet laudas fabricam nondum existentem, nondum in specie aedificii, sed in prolatione consilii; nec laudat alius consilium tuum, nisi aut indicaveris, aut viderit quod fecisti. Ergo si per Verbum omnia, et Verbum de Deo; inspice fabricam factam per Verbum, et ex isto aedificio mirare consilium. Quale Verbum est per quod factum est coelum
Abbreviated transcription (Latin):
Locuti sumus deuncto dõ. hoc ẽ dexp̃o Non po¬
tuit aꝑcius dici nomen xp̃i quã ut diceretur
unctus ds: quomodo speciosus forma p̃filus
hominũ sic umctus Oleo exultationis p̃paraicipib
suis. Qui enĩ participes eius filui hominũ qm̃
& ipsẽ filius hominis particeps factus morta¬

Expanded text:
Locuti sumus de uncto Deo, hoc est de Christo. Non poLocuti sumus de uncto Deo, hoc est de Christo. Non potuit apertius dici nomen Christi, quam ut diceretur unctus Deus. Quomodo speciosus forma prae filiis hominum; sic unctus, oleo exsultationis prae participibus suis. Qui enim participes ejus? Filii hominum: quoniam et ipse Filius hominis particeps factus est morta
Abbreviated transcription (Latin):
In principio erat uerbũ & uerbũ erat apud deum.
&ds̃ erat uerbũ. Descendant & uideant ex uer¬
bũ caro factũ est. & habitabit in nobis. Ascendani
& erigant magnos: descendant ͣ nutriant paruos
Uide ascendentẽ paulũ: siue enĩ excessimusđo. Vide
descendentẽ : siue tẽperantes sumꝰ uobis. Uide
ascendentẽ : sapientiã loquimur inter ꝑfectos
Vide descendentẽ . Lac uobis potũ dedinon escam
Hoc fit in ȩccła Ascendunt & descendunt angłi di
fuꝑfilium hominis iqe est sursũ filius hominis adđ
quã ascendantcorde & deorsũ filius hominis idest
corpus cius. m̃bra eius hnc sunt caput fursũ est. As¬
illa saule saule quidme ꝑsequeris : Quis enim
illi incȩlo molestus fuit: nemo nec uidei. nec
saulus. nec diabolus tẽptator. Nemo molestus
illi. Sed sicut in compage corporis humani
pede calcato lingua clamat. Dilexisti iustitiã
& odisti iniquitatẽ : ꝓpterea im xitte ds̃ ds̃ciuis.

Expanded text:
In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Descendant, et videant, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ascendant, ut erigant magnos: descendant, ut nutriant parvos. Vide ascendentem Paulum: Sive mente excessimus, Deo. Vide descendentem: Sive temperantes sumus, vobis . Vide ascendentem: Sapientiam loquimur inter perfectos. Vide descendentem: Lac vobis potum dedi, non escam . Hoc fit in Ecclesia: ascendunt et descendunt Angeli Dei super Filium hominis: quia sursum est Filius hominis, ad quem ascecorpus ejus. Membra ejus hic sunt, caput sursum est: asilla: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quis enim illi in coelo molestus fuit? Nemo, nec Judaei, nec Saulus, nec diabolus tentator; nemo ibi molestus illi: sed sicut in compage corporis humani pede calcato lingua clamat. 21. Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem: propterea unxit te, Deus, Deus tuus.
Abbreviated transcription (Latin):
nathanahel. Unde me nostis & dñs. Cũ esses subfici
arbore uidite : id est cũ esses in illo popło sublege
conscitutus quȩ carnali umbra illũ popłm ꝓtege¬
bat  udite ibi. Quid est ibi uidite : ibi tui miser¬
tussũ. Ille autẽ recordatus qđ fuerat & iam sub
arbore fici inueritate. ad miratus. qr putabat se
anemine uisũ cũ ibi esset: confitetur & dicit.
Tues filius di : tues rexisrł. Quis hoc dix̃ qui audi¬
erat qđ uerus esset isrłita & dolus in illo non es¬
sec . Q dñs. Quia dixitibi uidi te sub arbore fici.
credidisti : mau horũ uidebis . Loquitur cũ ifrł
cũ iacob: cũ illo qui sib lapidem ad caput posuerat:
maiora horũ uidebis. Quare maiora : q̃uia iam
lapis ille ad caput est Amen dico uobis. uidebitis
cȩlũ aꝑtũ & ingłos dĩ ascendentes & descendentes
suꝑ filium hominis. Angłi dĩ ascendant & descen¬
dant ii ꝑscalas illas : fiat hoc in eccła. Angłi dei
ad nuntiatores sunt ueritatis ascendant. & uideaÑ

Expanded text:
Nathanael, Unde me nosti? Et Dominus, Cum esses sub arbore fici vidi te: id est, cum esses in illo populo sub Lege constitutus, quae carnali umbra illum populum protegebat, ibi te vidi. Quid est, ibi te vidi? Ibi tui misertus sum. Ille autem recordatus quod fuerat etiam sub arbore fici in veritate, admiratus, quia putabat se a nemine visum cum ibi esset, confitetur et dicit: Tu es Filius Dei, tu es rex Israel. Quis hoc dixit? Qui audierat quod verus esset Israelita, et dolus in illo non esset. Et Dominus: Quia dixi tibi, Vidi te sub arbore fici, credidisti; majora horum videbis. Loquitur cum Israel, cum Jacob, cum illo qui sibi lapidem ad caput posuerat. Majora horum videbis. Quae majora? Quia jam lapis ille ad caput est. Amen dico vobis, videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis . Angeli Dei ascendant et descendant per scalas illas, fiat hoc in Ecclesia, Angeli Dei annuntiatores sunt veritatis: ascendant et videant,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Diffosa est gr̃a in labus tuis. Merito mihi sub¬
uentũ est quiã condelector legidi scđm interi¬
orem hominẽ. Sed alialex inmbris meis repug¬
nat legim̃tis meȩ : & captiuũ me ducit in lege
peccatĩ quȩ ẽ. inmbris meis Aliser ego homoqͥs¬

Expanded text:
est . Diffusa est gratia in labiis tuis. Merito mihi subventum est, quia condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Sed alia lex in membris meis repugnat legi mentis meae, et captivum me ducit in lege peccati, quae est in membris meis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa regmã istã. libenter enĩ illi cantat
&unus quisq nr̃m. sitam̃ nouerimꝰ ubi sumꝰ
& ad illud corpus ꝑtinere conemur. & side
& spe ꝑtineam uniti in menbris xp̃i ios
ẜtsi alloquatur ꝓpheta & si allo quatn apłs

Expanded text:
m istam, libenter enim illi cantat, et unusquisque nostrum; si tamen noverimus ubi sumus, et ad illud corpus pertinere conemur, et fide et spe pertineamus, uniti membris Christi. Nos etsi alloquitur propheta, etsi alloquitur Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
głam urãm queratis in oꝑib bonis quȩ publicȩ fa¬
citis sed ut głam dei & quis nouit inqr utrũ
głamdi quero angłam meam : quia do pauperi
uideo quo animodem qͥs uida  sufficiat tibi qͥs

Expanded text:
ram quaeratis in operibus bonis quae publice facitis, sed ut gloriam Dei. Et quis novit, inquit, utrum gloriam Dei quaero, an gloriam meam? Quia do pauperi, videor: quo animo dem, quis videt? Sufficiat tibi q
Abbreviated transcription (Latin):
nomen dñi in uocas : qͥstib dedit ipsũ calicẽ salutarẽ :
remansit in gr̃atiarũ acclone: nã in relatione defecit.¬
Inuenis quid dõdes qđ ab illo ñ acceperis & retuleris
gr̃im̃. Sed caue nedũ queris ꝗđ illi ritribuas quod
abillo non acceperis: inuenias sed peccatũ tuum.
Hoc plane ab illo non accepisti. sed nec eidare debes.
Hoc dederunt iudei retribuerunt mala ꝓbonis de¬
ceperunt ab eo pluuiam. & fructũ non dederuit:
sed spinas dolorũ Ergobonũ qͥc qͥd uolueris inte
dare dõ: nonte in uonis accepisse nisi adeo.
Ipsa est gr̃a dr dif  fusa inlabus łecit te gra¬
tis te fecit: non enim erat cui prestaret antequã
faceret. Perieras que siuit te & in uentũ reuocauit
te Preterita ñ in in pucauit : futura ꝓmisit. Vere
eterpũ Ac cõmodatius uidetur hoc accipi exper¬
sona ꝓphe & mutationes ꝑsonarũ repentine
crompsoex prouiso. Inuenitur in scis scriptura¬

Expanded text:
nomen Domini invocas? Quis tibi dedit ipsum calicem salutarem? nomen Domini invocas? Quis tibi dedit ipsum calicem salutarem? Remansit in Inveni quid Deo des, quod ab illo non acceperis; et retuleris gratiam. Sed cave ne dum quaeris quid illi retribuas, quod ab illo non acceperis, invenias, sed peccatum tuum. Hoc plane ab illo non accepisti, sed nec ei dare debes. Hoc dederunt Judaei, retribuerunt mala pro bonis; acceperunt ab eo pluviam, et fructum non dederunt, sed spinas dolorum. Ergo bonum quidquid volueris in te dare Deo, non te invenis accepisse nisi a Deo. Ipsa est gratia Dei diffusa in labiis. Fecit te, gratis te fecit. Non enim erat cui praestaret antequam faceret. Perieras, quaesivit te; et inventum revocavit te. Praeterita non imputavit, futura promisit. Vere aeternum. Accommodatius videtur hoc accipi ex persona Prophetae. Et mutationes personarum repentinae, et omnino ex improviso, inveniuntur in sanctis Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
pim xp̃m d̃mnrm. Diffusa ẽ. ggra inlabistus
Uenit nobis. cũ uerbo gr̃ȩ: cũ osculo gr̃e. Quid
ista gr̃a dulcius : quo ꝑtinet ista gr̃a : beati quoꝵ
remissȩ̃ sunt iniquitates : & quorũ tecta sunt pecca¬
ta. Sus euerus uideruenir&: nec afferr&uistã grãm
diffusam in labis suis : quis de salute aliꝗd spera¬
rec : qͥs sibi hoc ñ timeret qđ peccatori debebatur:
Ille ueniens cũ grã. non exggit qđ debebatur. soluit
qđ non debebat. Non enim ñ peccator debebat
montẽ: dut uero. tibi peccatori debebatur nisi sup¬
pliciũ : debita tua dipnsit : & indebita sua ex soluit.
Magna gr̃a. Quare gr̃ã s quia gratis data. Propterea
tibi gratos agerȩ liba referre non lica ñ enim potes
Que ebat ille retribueret : & dixit̾. Iuid retribuã
d̃o ꝓ om̃ib quȩ retribuit mil: & inuenit quasi ali¬
quid Calicem salutaris accipiã : & nom̃ dm̃ in uocabo
Hoc illire pendis quia calicẽ salutaris accipis. &

Expanded text:
m . Diffusa est ergo gratia in labiis tuis. Venit nobis cum verbo gratiae, cum osculo gratiae. Quid ista gratia dulcius? Quo pertinet gratia ista? Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Si sed speraret? Quis non sibi hoc timeret quod peccatori debebatur? Ille veniens cum gratia, non exegit quod debebatur, solvit quod non debebat. Num enim non peccator debebat mortem? Aut vero tibi peccatori debebatur, nisi supplicium? Debita tua dimisit, et indebita sua exsolvit. Magna gratia. Quare gratia? Quia gratis. Propterea tibi gratias agere licet, referre non licet; non enim potes. Quaerebat ille quid retribueret, et dixit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et invenit quasi aliquid: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Hoc illi rependis, quia calicem salutaris accipis, et
Abbreviated transcription (Latin):
lati unde ipsi ita transtulimus: Tituli
inscriptio psalmus ipsĩ dauid : Rex nr̃
in hoc psalmo loquitur: exꝑsona suscep¬
tionis humanae : de quo titũlus regalis
tempore passionis inscriptus eminuit:¬

Expanded text:
IO. Tituli inscriptio, ipsi David. 1. Rex noster in hoc psalmo loquitur ex persona susceptionis humanae, de quo titulus regalis tempore passionis inscriptus eminuit
Abbreviated transcription (Latin):
solũ uuna : sed etiam uinatia : Nonsolũ scilic&
oues & boues idẽ scȩ̃ animȩ fideliũ. uł inple¬
be uł inministris : sed in suꝑ & pecora uolupta¬
tis & uolucres suꝑbiȩ & pisces curiositatis ÷
quȩ omĩa genera peccatorum Nunc bonis
& scĩs mixta eẽ in ecclesus uidemus : Oꝑetꝰ
igitur in ecclesiis suis : & a uinacus unum
separet Nosdemus operã ut uinũ simꝰ et
oues aut boues: nonuinacia aut pecora cãpi
aut uolucres cȩli autpiscesmaris qͥ ꝑabulant
semitas maris : Nonquia ista nomina isto
solo modo intelligi & explicari possunt : sed
prolocis: namque alibi aliud significcant
Ethec regula momĩ allegora retinenda estũt
prosententia p̃sentis loei consideretur quod ꝑ
similitudinem dicitur Hec ẽ enim dominica
& apłica disciplina : Repetamus ergo ultimũ
uersum. quietiam in principio p̃salmi ponitur
ad ctipiit reditur : quo totus idem sermo refe¬

Expanded text:
 sed etiam vinacia: non solum scilicet oves et boves, id est sanctae animae fidelium, vel in plebe, vel in ministris; sed in super et pecora voluptatis, et volucres superbiae, et pisces curiositatis: quae omnia genera peccatorum nunc bonis et sanctis mixta esse in Ecclesiis videmus. Operetur igitur in Ecclesiis suis, et a vinaciis vinum separet: nos demus operam ut vinum simus et oves aut boves; non vinacia, aut pecora campi, aut volucres coeli, aut pisces maris qui perambulant semitas maris. Non quia ista nomina isto solo modo intelligi et explicari possunt, sed pro locis; namque alibi aliud significant. Et haec regula in omni allegoria retinenda est, ut pro sententia praesentis loci consideretur quod per similitudinem dicitur; haec est enim dominica et apostolica disciplina. Repetamus ergo ultimum versum qui etiam in principio Psalmi ponitur,ad caput reditur, quo totus idem sermo refe
Abbreviated transcription (Latin):
ãbulant dix̃ : ostendens ꝑtinacissimũ studi¬
um inania & p̃ter fluentia requirentium:
Hec autẽ cria genera uitiorum. idẽ. uoluptas
carnis & suꝑbia & curiositas omĩa peccata
condudunt: que mihi uident᷑ aiohanne apło
enumerata cũ dicit Nolite diligere mundũ.
qm̃ omĩa que inmundo sunt concupiscentia
carnis ẽ. & concupiscentia oculorũ & ãbitio
scłi Poculos enĩ maxime curiositas p̃ualet.
reliqua uͦ quo ꝑtineant: mani festum est:
Etilla dominici hominis tẽptatio triꝑtita est:
Ecibũ. idẽ ꝑ concupiscentiã carnis ũbi sugge¬
ricur: dic lapidibus ĩstis ut panes fianit:
Perinanem iactantiam : ubi in monte consti¬
tuto ostendunt᷑ omĩa regna mundi huius.
r& ꝓmictuntur si ad orauerit: Ecuriosi¬
tatem : ubi depigͥna templi ammonetur. ut
se deor sum miitat. tẽptandi grã. utrũ ab an¬
gelis suscipiatur : Itaq postea quam nullo
istorum tẽptamento ualere apud eũ potuit

Expanded text:
ambulant dixit; ostendens pertinacissimum studiambulant dixit; ostendens pertinacissimum studium inania et praeterfluentia requirentium. Haec autem tria genera vitiorum, id est voluptas carnis, et superbia, et curiositas, omnia peccata concludunt. Quae mihi videntur a Joanne apostolo enumerata, cum dicit: Nolite diligere mundum, quoniam omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi . Per oculos enim maxime curiositas praevalet; reliqua vero quo pertineant, manifestum est. Et illa Dominici hominis tentatio tripartita est: per cibum, id est per concupiscentiam carnis, ubi suggeritur, Dic lapidibus istis ut pane fiant : per inanem jactantiam, ubi in monte constituto ostenduntur omnia regna hujus terrae, et promittuntur si adoraverit: per curiositatem, ubi de pinna templi admonetur ut se deorsum mittat, tentandi gratia utrum ab Angelis suscipiatur. Itaque postea quam nullo istorum tentamento valere apud eum potuit
Abbreviated transcription (Latin):
sum ascendunt: Campus ẽ enim etiã lata
ua que ducit ad interitum. & in campo abel
occiditur: Quare metuendum ẽ. Nequisq
descendens amontib iustitiȩ dĩ. Iusticia enim
inqui T̃tua uelut montes dĩ. latitũdines et
facilitates uoluptatis carnalis eligens adia¬
bolo trucidetur: Ulide nunc etiam uolucres¬
cȩli superbos : dequib dicitur: posuerunt in
cȩlxos suum : Vide quã in altum uento por¬
tent᷑ qui dicunt : lingam nram magnificabi¬
mus ł abia nr̃a nobiscum sunt : quis nr̃ dñs
est: Intuere etiam pisces maris: hoc ẽ curio¬
sosqui ꝑ ambulant semitas maris : idẽ in qͥr̃
in ꝓfundo huius scłi tẽporalia : que tam quã
sẽmitȩ inmari tamcito uanescunt & intere¬
unt quã rursus aqua confunditur postquã
transeuntib locũ dederit. uł nauib uł quibus¬
cũq ambulantib: aut natantibus. Nonenĩ
ait tantum ãbulant semitas maris. sed per¬

Expanded text:
sum ascendunt. Campus est enim etiam lata sum ascendunt. Campus est enim etiam lata via, quae ducit ad interitum ; et in campo Abel occiditur . Quare metuendum est, ne quisque descendens a montibus justitiae Dei, Justitia enim, inquit, tua velut montes Dei , latitudines et facilitates voluptatis carnalis eligens, a diabolo trucidetur. coeli superbos, de quibus dicitur: posuerunt in coelum os suum: vide quam in altum vento portentur, qui dicunt: Linguam nostram magnificabimus, labia nostra a nobis sunt, quis noster Dominus est? Intuere etiam pisces maris curiosos qui perambulant semitas maris, id est, inquirunt in profundo hujus saeculi temporalia, quae tanquam semitae in mari tam cito evanescunt et intereunt, quam rursus aqua confunditur, postquam transeuntibus locum dederit vel navibus, vel quibuscumque ambulantibus aut natantibus. Non enim ait tantum, Ambulant semitas maris; sed, per
Abbreviated transcription (Latin):
recte quereretur. quid sibi uellent pecora
campi. cum eciam oues& boues hoc possint
intelligi Quoduero additum ẽ: etiã insuꝑ:
cogit omnino ad nescio quã differentiam cog¬
noscendam: Sed subhoc uerbo qđ positum est
insuper: Non solum pecora campi sed et
uolucres cęli & pisces maris quiꝑã bulant
semitas maris accipiendi sunt: Que ẽ igit᷑
ista distantia. Ueniant inmentem torcula¬
ria habentia uinatia & uinum: & area cori¬
tinens paleas & frumentum : & retia quib
indusi sunt pisces boni & mali : & archa noe
in qua inmunda & munda erant animalia.
& uidebis eccłas interim hoctempore usq
adultimum uiditũ tempus. Nonsolũ oues
& boues continere id est scõs laicos & sanctos
ministros sed insuꝑ & pecorã campi uolucres
celi : & pisces maris qui ꝑ ambulant semitas
maris: Pecora enim campi congruentis sime
accipiuntur homines in carnis uoluptate
gaudentes : ubitul arduum fuhil laborio¬

Expanded text:
recte quaereretur quid sibi vellent pecora recte quaereretur quid sibi vellent pecora campi, cum etiam oves et boves hoc possint intelligi; quod vero additum est etiam, insuper, cogit omnino ad nescio quam differentiam cognoscendam. Sed sub hoc verbo quod positum est, insuper, non solum pecora campi, sed etiam volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitas maris, accipiendi sunt. Quae est igitur ista distantia? Veniant in mentem torcularia, habentia vinacia et vinum; et area, continens paleas et frumentum ; et retia, quibus inclusi sunt pisces boni et mali ; et arca Noe, in qua et immunda et munda erant animalia : et videbis Ecclesias interim hoc tempore usque ad ultimum judicii tempus, non solum oves et boves continere, id est sanctos laicos et sanctos ministros, sed insuper et pecora campi, volucres coeli, et pisces maris, qui perambulant semitas maris. Pecora enim campi congruentissime accipiuntur homines in carnis voluptate gaudentes, ubi nihil arduum, nihil laborio
Abbreviated transcription (Latin):
tibus Non humani sed angelici sp̃s intelli¬
gantur. Nam debubus facilis expositio ẽ.
huius sententiȩ : qm̃ ipsi homines non ob-
aliud boues dicti sunt. Nisi quod euangeli-¬
tando uerbum dĩ angelos imitarntur. ubi
dictum ẽ: õs boui triduranti nonalligabis:
Quanto igitur facilids ipsos angelos nuntios
ueritatis boues accipimus : quando euan¬
gelistȩ participatione nominis eorumbo¬
ues uocati sunt : Subie cisti ergo inquit
oues& boues uniuersãs idẽ omnẽ sccĩm
spũalem creaturam : inqua etiã sanctorũ
hominum accipimus qui sunt in eccła in
illis uidelicet torcularibus. quȩ subalia
similitudine lune ac stellarũ insinuata suN
uaccit : qđ additum ẽ. in suꝑ srimo quia
pecora campi. possunt intelligi & oueset
boues : ut sirupium & arduorum locorum
pecora capr&esunt: bene incelligantur o-¬
ues pecora campi : Itaq etiam siita positum
esset oues& boues uniuersas & pecora cãpi:

Expanded text:
tibus, non humani, sed angelici spiritus intellitibus, non humani, sed angelici spiritus intelligantur. Nam de bobus facilis expeditio est hujus sententiae; quoniam ipsi homines non ob aliud boves dicti sunt, nisi quod evangelizando verbum Dei Angelos imitantur, ubi dictum est: Bovi trituranti os non infrenabis . Quanto igitur facilius ipsos Angelos nuntios veritatis, boves accipimus; quando Evangelistae participatione nominis eorum, boves vocati sunt Subjecisti ergo, inquit, oves et boves universas, id est, omnem sanctam spiritualem creaturam: in qua etiam sanctorum hominum accipimus qui sunt in Ecclesia, in illis videlicet torcularibus quae sub alia similitudine lunae ac stellarum insinuata suntvacat quod additum est, insuper. Primo, quia pecora campi possunt intelligi et oves et boves; ut si rupium et arduorum locorum pecora caprae sunt, bene intelligantur oves pecora campi. Itaque etiamsi ita positum esset, Oves et boves universas et pecora campi,
Abbreviated transcription (Latin):
OUES ETBOUES UNIUERSAS: INSUPER ETPEC¬
CORACÃPI NOLUCRES CAELI ET PISCESMA
RIS: QUI PAMBULANT SEMITAS MARIS
Uideturꝰ enim relicts cȩlestibus uircutibus
& potestatibus & omĩbus exercitib ange¬
lorum. relictis etiam ipsis hominibus tan¬
cum ei peccora subie cisse: Nisi oues & boues
intelligamus animas sccĩs uel in nocentie
fructum dantes. uł etiam operantes ut tra
fructificet. id est ut terreni homines ad spr¬
ritualem ubertatem regenerentur : Has
ergo animas secĩs non hominum tantum.
sed etiam om̃ium angelorum oportetac¬
cipere: siuolumus hinc intelligere omĩa
creatura subiecta nionerit: cui primates
ut ita dicam spũs subiciuntur: Sedunde
ꝓbabimus oues posse accipietiam sublimit̃
non aginta uiii oues in montib id est
in sublimioribus locis & descendisse ꝓpt̃
unam Sienim unam ouem lapsam hu¬
manam animam accipiamus iniadam.
considerandorum nunc tempus non est :
restat ut non aginta Nouem seliete in mon¬

Expanded text:
Oves et boves universas, insuper et peOves et boves universas, insuper et pecora campi; volucres cnt semitas maris. Videtur enim relictis coelestibus Virtutibus et Potestatibus et omnibus exercitibus Angelorum, relictis etiam ipsis hominibus, tantum ei pecora subjecisse; nisi oves et boves intelligamus animas sanctas, vel innocentiae fructum dantes, vel etiam operantes ut terra fructificet, id est, ut terreni homines ad spiritualem ubertatem regenerentur. Has ergo animas sanctas, non hominum tantum, sed etiam omnium Angelorum oportet accipere, si volumus hinc intelligere omnia creatura subjecta non erit, cui primates, ut ita dicam, spiritus subjiciuntur. Sed unde probabimus oves posse accipi etiam sublimiter nonaginta novem oves in montibus, id est in sublimioribus locis, et descendisse propter unam Si enim unam ovem lapsam humanam animam accipiamus in Adam, considerandorum nunc tempus non est, restat ut nonaginta novem relictae in mon
Abbreviated transcription (Latin):
audit quod homo est Nonne homines
in ipso homine dominico. nato exiuirgine
maria : De quo ꝓpt̃ ipsam in firmitatẽ car¬
nis quã sapientia dĩ gestare dignata est.
& passionis humilitatẽ : rectedicitur :
Miriuisti EUAEPAULOMINUS AB ANCELIS:
Sedadditur illa clarificatio: qua resurgens
ascendit incȩlum. GLORIA INRUIT ET
HONORE CORONΑSTI ΕΩΜ ETCONSTIR¬
isti exai suler olfra manuũ Rarũ:
Quando quidem & angeli. opera manuum¬
sunt dĩ : etiam super angelos constitutum
accipimus unigenitum filium. quẽ minotũ
paulominus ab angelis ꝑ humilitatẽ carna¬
lis generationis atq passionis audimus & cre
peoieus ȩius Nichil excipit. cum dicit
omĩa Et ne aliter liceret intelligi: sic apłs
credi iubet. cũ dicit excepto eo quiei subie¬
cit omnia : Ethoc ipso huus psalmi testimo¬
nio utitur adhebreos. cumita uult omnia
Nichil exceptum sit Nec tamen quasiali¬
quid magnum uidetur adungere: cũ dic̃:

Expanded text:
audit quod homo sit: Nonne homines audit quod homo sit: Nonne homines in ipso homine Dominico, nato ex Maria virgine. De quo propter ipsam infirmitatem carnis, quam Sapientia Dei gestare dignata est, et passionis humilitatem recte dicitur: Minuisti eum paulo minus ab Angelis. Sed additur illa clarificatio qua resurgens ascendit in coelum: Gloria, inquit, et honore coronasti eum; et constituisti eum super opera manuum tuarum. Quandoquidem et Angeli sunt opera manuum Dei, etiam super Angelos constitutum accipimus unigenitum Filium, quem minutum paulo minus ab Angelis per humilitatem carnalis generationis atque passionis audimus et crepedibus ejus. Nihil excipit, cum dicit omnia. Et ne aliter liceret intelligi, sic Apostolus credi jubet, cum dicit, excepto eo qui ei subjecit omnia ; et hoc ipso hujus psalmi testimonio utitur ad Hebraeos , cum ita vult omnia sto, ut nihil exceptum sit. Nec tamen quasi aliquid magnum videtur adjungere, cum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
tuarum sperabunt : inebriabuntur abui¬
bercate domus tue. & torrente deliciarum
tuarum potabis illos. Qm̃ apud te fons
uite. in lumine cuo uidebimus lum̃. Pre¬
tenđe miscđiam tuam scientibus t̾e Me¬
mor ẽ. igitur hominis ꝑmultiplicationẽ
mi sedĩȩ sicut uimentorum : quia multipli¬
cata miscđia etiamadlonge positos per¬
uenit : Uisitat uero filium hominis cui
sub ꝓtectione alarum suarum posito p̃ten¬
dit miscđiam . & in lumine suo lumen p̃b& :
& eum deliciis suis potat & inebriat uber¬
tate domus suȩ. ad obliuiscendas aerumnas
& errores p̃teritȩ conuersationis Hunc
filium hominis. idest hominem nouum :
paenitentia u&eris parcurit cum dolore
& gemitu Iste quamuis nouus : tam et
carnalis adhuc dr̃ cum lacte Nutritur.
Non potu loqui uobis quasi spiritualibus :
sed quasi carnalibus inquit apłs: łcuo
ostenderet iam regeneratos tam quam
noncibum: Iste cum relabitur quod sȩpe
accidit adueterem uitam: cũ exꝓbracione

Expanded text:
tuarum sperabunt, inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos, quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen. Praetende misericordiam tuam scientibus te . Memor est igitur hominis per multiplicationem misericordiae, sicut jumentorum; quia multiplicata misericordia etiam ad longe positos pervenit: visitat vero filium hominis, cui sub protectione alarum suarum posito praetendit misericordiam, et in lumine suo lumen praebet, et eum deliciis suis potat, et inebriat ubertate domus suae, ad obliviscendas aerumnas et errores praeteritae conversationis. Hunc filium hominis, id est hominem novum, poenitentia veteris parturit cum dolore et gemitu. Iste quamvis novus, tamen adhuc carnalis dicitur, cum lacte nutritur, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, inquit Apostolus; et ut ostenderet jam regeneratos, Tanquam non cibum. Iste cum relabitur, quod saepe accidit, ad veterem vitam, cum exprobratione
Abbreviated transcription (Latin):
est tamquam in longinquo positi: hunc
uero uisitat. quem presens illustrat uul¬
tu suo. Longe ẽ enim a peccatorib salus:
& signatum est in nobis lumen uultus au
domine : Sic in alio psalmo homines uim̃¬
tis associatos non ꝑ presentem interiorem
illuminationem : sed ꝑmultiplicationẽ
miscđie dĩ. quaeus bonitas usque adi¬
fima intenditur saluos fieri dicit cũ ipsis
uimentis : qm̃ carnalium hominũ salus
carnalis est tam quã pecorum filios autẽ
hominum seiungens abeis quos homines
pecudibus iunxit. longe sublimiori modo
ipsius ueritatis illustratione & quadã uita¬
lis fontis inundatione beatos fieri p̃dicct:
Sic enim dicit. Homines & uimenta saluabis

Expanded text:
est tanquam in longinest tanquam in longinvero visitat, quem praesens illustrat vultu suo: Longeest enim a peccatoribus salus , et, Signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine . Sic in alio psalmo homines jumentis associatos, non per praesentem interiorem illuminationem, sed per multiplicationem misericordiae Dei qua ejus bonitas usque ad infima intenditur, salvos fieri dicit cum ipsis jumentis; quoniam carnalium hominum salus carnalis est, tanquam pecorum. Filios autem hominum sejungens ab eis quos homines pecudibus junxit, longe sublimiori modo, ipsius veritatis illustratione, et quadam vitalis fontis inundatione, beatos fieri praedicat. Sic enim dicit: Homines et jumenta salvos
Abbreviated transcription (Latin):
tionem Nam si ita scriptum eet̃. quid est
homo quia memores eius. & filius homi¬
nis quia uisitas eum: repet̾itum uiderȩctur
quod dictum ẽ. homo Nunc uero eðnsonat
homo autfilius hominis: manifestior insi¬
nuatur distantia. hoc sane retinendum ẽ
quia om̃is filius hominis homo: quãuis
dion om̃is homo filius hominis possit intel¬
ligi: Adã quippe homo: sed non filius ho¬
minis: Qua ꝓpter hinc iam licet adtendere
atque discernere: quid hoc in loco inter
hominem & filium hominis distet. Ut
qui portant imaginem terreni hominis qͥ
non est filius hominis. hominum nomine
significentur: Qui autem portant imaginẽ
nouus : Sed nouus exuecore uascitur: qm̃
spiritualis regeneratio mutuatione iute ter¬
sene atq scłaris in coatur. & ideo iste filius
hominis nuncupatur: homo igitur hoc
loco terrenus est: filius autem hominis
celestis : Ecille longe seuinctus adõ: hic
autem presens dõ. Etꝓpt̃ea illius memor

Expanded text:
tionem. Nam si ita scriptum esset: Quid est tionem. Nam si ita scriptum esset: Quid est homo quia memor es ejus, et filius hominis quoniam visitas eum: repetitum videretur quod dictum est, homo; nunc vero cum sonat, homo, aut filius hominis, manifestior insinuatur distantia. Hoc sane retinendum est, quia omnis filius hominis homo, quamvis non omnis homo filius hominis possit intelligi: Adam quippe homo, sed non filius hominis. Quapropter hinc jam licet attendere atque discernere, quid hoc in loco inter hominem et filium hominis distet: ut qui portant imaginem terreni hominis, qui non est filius hominis, hominum nomine significentur; qnovus : sed novus ex vetere nascitur, quoniam spiritualis regeneratio mutatione vitae terrenae atque saecularis inchoatur; et ideo iste filius hominis nuncupatur. Hloco terrenus est, filius autem hominis coelestis est, et ille longe sejunctus est a Deo, hic autem praesens est Deo, et ideo illius memor
Abbreviated transcription (Latin):
est intelliguntur scripture ꝑductȩ usque
ad infantium tarditatem: & eos ꝑhumilita¬
tem historice fidei. que tem pora lit̾ ges¬
ta est. ad sublimitatem intelligentie re¬
rum aeternarum bene nutritos &. robo¬
ratos. erigunt in ea que confirmant :¬
sti quippe cęli. idest isti libri: oꝑa
sunt digitorum dĩ Sancto enim spũ
in sanetis oꝑante : confecti sunt : Nam
quigloriam suam potius quã salutem
hominum ad tenderunt᷑ sine spũ scõ
& stelle incelis sunt fundate : quia & u¬
niuersalis eccłã in cuius sȩpe significati¬
one luna ponitur. & parciculatim per
loca singula ȩccłȩ quas nomine stellarũ
insinuatas arbitror in eisdem scripturis
collocate sunt: quascȩlorum uocabulo
positas credimus Cur autem luna recte
significet eccłam: oporcunius in alio psal¬
hominem & filiũ hominis distet: queri
potest Sienim ni hil distaret : Nonita po¬
neretur homo aut filius hominis ꝑdisiunc¬

Expanded text:
est, intelliguntur Scripturae perductae usque est, intelliguntur Scripturae perductae usque ad infantium tarditatem, et eos per humilitatem historicae fidei, quae temporaliter gesta est, ad sublimitatem intelligentiae rerum aeternarum bene nutritos et roboratos erigunt in ea quae confirmant. Isti quippe coeli, id est isti libri, opera sunt digitorum Dei; sancto etenim Spiritu in sanctis operante, confecti sunt - nam qui gloriam suam potius quam salutem hominum attenderunt, sine Spiritu sancto et stellae in coelis sunt fundatae: quia et universalis Ecclesia in cujus saepe significatione luna ponitur, et particulatim per loca singula Ecclesiae quas nomine stellarum insinuatas arbitror, in eisdem Scripturis collocatae sunt, quas coelorum vocabulo positas credimus. Cur autem luna recte significet Ecclesiam, opportunius in alio psalhominem et filium hominis distet, quaeri potest; si enim nihil distaret, non ita poneretur, homo, aut filius hominis, per disjunc
Abbreviated transcription (Latin):
piunt ad tuȩ magnificentię notitiã ꝑuenire :
quȩ suꝑ scripturas eleuata est : quia transut¬
& superat om̃ium uerborum linguarumq
p̃conia : Inclinauit gͦ scripturas ds̃ usque
adinfantium & lactentium capacitatem :
sicut in alio psalmo canitur: & inclinauit
cȩlum: & descendit Echoc fecit ꝓpt̃ inimi¬
cos qui ꝑ superbiam loccicitatis inimici
crucis xp̃i. etiam cuma liqua uera dicunt.
paruulis tamen & lactaentibus prodesse
non possunt : Ita destruitur in uicus & de¬
fensor: qui siue sapientiam. siue etiã xpĩ no¬
meni defendere uideatur: abhuius tameri
gradu fidei obpugnat eam ueritatem quã
prõptiss̃me pollicetur Propterea etiã illã
non habere conuincitur : qui obpugnan¬
do gradum eius qđ ẽ fides quem ad modũ
in eam conscendatur ignorat: hinc ergo
destruitur temerarius & cecus pollicita¬
tor ueritatis. quiest in imicus & defensor:
cumuidentur celi oꝑa digitorum dĩ. id

Expanded text:
piunt ad tuae magnificentiae notitiam pervenire, piunt ad tuae magnificentiae notitiam pervenire, quae super Scripturas elevata est, quia transit et superat omnium verborum linguarumque praeconia. Inclinavit ergo Scripturas Deus usque ad infantium et lactentium capacitatem, sicut in alio psalmo canitur: Et inclinavit coelum, et descendit . Et hoc fecit propter inimicos, qui per superbiam loquacitatis inimici crucis Christi, etiam cum aliqua vera dicunt, parvulis tamen et lactentibus prodesse non possunt. Ita destruitur inimicus et defensor, qui sive sapientiam, sive etiam Christi nomen defendere videatur, ab hujus tamen gradu fidei oppugnat eam veritatem quam promptissime pollicetur. Propterea etiam illam non habere convincitur; quia oppugnando gradum ejus, quod est fides, quemadmodum in eam conscendatur, ignorat. Hinc ergo destruitur temerarius et caecus pollicitator veritatis, qui est inimicus et defensor, cum videntur coeli opera digitorum Dei, id
Abbreviated transcription (Latin):
recte accipimus : quoniam ꝑ eosdẽ Nobis
omĩs diuina scriptura confecta ẽ : conue¬
nienter intelligimus hoc loco cȩlosdic¬
tos libros utriusq testamenti Dictum est
etiam deipso moyse aamagis regis phara¬
onis. cum abeo superati eent̃: digitꝰ dĩ est
hic Et quod scriptum ẽ. cȩlum pliccibit᷑
sicut liber. etiam si deisto aechereo caelo
dictum ẽ : congrue tamen exhac eadem
similitudine in allegoriam librorum caeli
Nominantur: Quoniam uidebo inqui ł
ligam scripturas : qua soperante scõ spũ
ꝑministros tuos conscripsisti Possunt itaq
etiam superuis cęli Nominati. idem libri
accipi ubi ait. quoniã eleuata ẽ. magnifi¬
centia tua suꝑ celos: ut totus iste sit sensus:
quoniam magnificentia tua eleuata est
suꝑ cȩlos. Excedit enim magnificentia tua
om̃ium scripturarum eloquia. Exore in¬
fantium & lactentium ꝑfecisti laudem:
ut a fide scripturarum incipererit. quicu¬

Expanded text:
recte accipimus, quoniam per eosdem nobis recte accipimus, quoniam per eosdem nobis omnis divina Scriptura confecta est; convenienter intelligimus hoc loco coelos dictos libros utriusque Testamenti. Dictum est autem etiam de ipso Moyse a magis regis Pharaonis, cum ab eo superati essent, Digitus Dei est hic ; et quod scriptum est, Coelum plicabitur sicut liber , etiam si de isto aethereo coelo dictum est, congrue tamen ex hac eadem similitudine in allegoria librorum coeli nominantur. Quoniam videbo, inquit,ligam Scripturas, quas operante Spiritu sancto per ministros tuos conscripsisti. 8. Possunt itaque etiam superius coeli nominati, iidem libri accipi, ubi ait, Quoniam elevata est magnificentia tua super coelos; ut totus iste sit sensus, Quoniam magnificentia tua elevata est super coelos: Excedit enim magnificentia tua omnium Scripturarum eloquia; ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem, ut a fide Scripturarum inciperent, qui cu
Abbreviated transcription (Latin):
fiteor tibi dnẽ cęli & terre qui abscondistihec
a sapientib & reuelasti ea paruulis: Asapi¬
entib enim dixit : Nonquia sapientes sunit
sed quiꝰ eẽ seputant: UTOESTRUAS ITUMI¬
CUMETDEFEN SOREM. Quẽ nisi hereticũ :
Nam & ipse est inimicus & defensor: qui fidẽ
xpĩanam cum oppugnet uidecur defendere:
Quã quã etiam philosophi huius mundiberie
intelligantur inimici & defensores : quando¬
quidem filius dĩ uircus & sãpientia dĩ est.
qua illus tratur omĩs quis quis ueritate sapi¬
etis efficitur: Huius illȩ seama tores eẽ : ꝓfiuent᷑ :
unde etiam philosophi nominantur : Et
propt̃ea illam uidentur defendere: cum
inimicis int eius. qm̃ suꝑstitiones noxias
ut colantur & uenerentur huius mundi
digito dĩ scriptam legem : & datam ꝑmo¬
ysen sanctum seruum eius quẽ digitum
dĩ multi intelligunt sp̃m̃ scm̃: Qua propt̃
sidigitos dĩ eos dẽ ipsos ministros scõ spũ
repletos ꝓpt̃ ipsum spm̃ qui in eis oꝑatur

Expanded text:
c a sapientibus, et revelasti ea parvulis . A sapientibus enim dixit, non qui sapientes sunt, sed qui esse se putant. Ut destruas inimicum et defensorem. Quem, nisi haereticum? Nam et ipse est inimicus et defensor, qui fidem christianam cum oppugnet, videtur defendere. Quanquam etiam philosophi hujus mundi bene intelligantur inimici et defensores: quandoquidem Filius Dei Virtus et Sapientia Dei est, qua illustratur omnis quisquis veritate sapiens efficitur. Hujus illi se amatores esse profitentur, unde etiam philosophi nominantur: et propterea illam videntur defendere, cum inimici sint ejus; quoniam superstitiones noxias, ut colantur et venerentur hujus mundi digito Dei scriptam Legem, et datam per Moysen sanctum servum ejus : quem digitum Dei multi intelligunt Spiritum sanctum. Quapropter si digitos Dei, eosdem ipsos ministros Spiritu sancto repletos, propter ipsum Spiritum qui in eis operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam pollicentur. sicut faciunt heretici
uniuersi. & illi qui in su ꝑsticione gentilium
philo sophi nominantur: Non quod scientiae
pollicitatio reprehendenda sit : sed quod gradũ
saluberrimum & necessarium fidei Negligen¬
dum putant: ꝑquem in aliquid certum quod
esse Nisi aeternum non potest. oportetascendi
Hinc eos apparet nec ipsam scientiam habere
quam contẽpta fide pollicentur : quia tã utilẽ
ac necessarium gradum eius ignorant Exore
gͦ infantium & lactentium ꝑfeci laudem
dñs pr̃ mandans primo ꝑpropħam Nisi
credideritis nonintelligetis : Ec ipsẽ ꝑsẽ diceas
beati qui nonuiderunt & credituri sunt ꝓpter

Expanded text:
scientiam pollicentur; sicut faciunt haeretici scientiam pollicentur; sicut faciunt haeretici universi, et illi qui in superstitione gentilium philosophi nominantur. Non quod scientiae pollicitatio reprehendenda sit; sed quod gradum saluberrimum et necessarium fidei negligendum putant, per quem in aliquid certum, quod esse nisi aeternum non potest, oportet ascendi. Hinc eos apparet nec ipsam scientiam habere, quam contempta fide pollicentur; quia tam utilem ac necessarium gradum ejus ignorant. Ex ore ergo infantium et lactentium perfecit laudem Dominus noster, mandans primo per Prophetam, Nisi credideritis, non intelligetis , et ipse praesens dicens, Beati qui non viderunt et creditur
Abbreviated transcription (Latin):
quosidem apłs significat: dicens: Sapien¬
tiam loquimur inter ꝑfectos: sed non ex his
solis ꝑficiuntur ȩccłȩ : quia sisoliessent. Non
consuleretur generi humano: Consulitur
autẽ cum illi quoq nondum capaces cogni¬
tionis rerum spiritualium atq aeternarũ
nutruintur fide temporalis historiȩ: quȩ
prosalute nrã post patriarchas & prophe¬
tas ab excellentissima dĩ uirtute atq sapi¬
entia etiam suscepti hominis sacramento ad¬
ministrata est inqua salus est omĩ credenti: ⁊¬
ut auctoritate commonitus preceptis inserui-¬
at quibus purgatus unus quisq & incarita-¬
te radicatus atq fundatus possit eurrere
cum scĩs. Noniam paruulus inlacte: sed ui¬
uenis in cibo comp̃hendere latitudinem. al¬
quit infantium & lactentium perfecis tilau¬
dem : propter inimicos tuos Inimicos huic
crucifixum generalit̃ accipere debemus
om̃s quiuetant credere in cognita. & cercã

Expanded text:
quos idem Apostolus significat, dicens, Sapienquos idem Apostolus significat, dicens, Sapientiam loquimur inter perfectos : sed non ex his solis perficiuntur Ecclesiae, quia si soli essent, non consuleretur generi humano. Consulitur autem, cum illi quoque nondum capaces cognitionis rerum spiritualium atque aeternarum, nutriuntur fide temporalis historiae, quae pro salute nostra post Patriarchas et Prophetas ab excellentissima Dei Virtute atque Sapientia etiam suscepti hominis sacramento administrata est, in qua salus est omni credenti: ut auctoritate commotus praeceptis inserviat, quibus purgatus unusquisque et in charitate radicatus atque fundatus possit currere cum sanctis, non jam parvulus in lacte, sed juvenis in cibo, comprehendere latitudinem, loore infantium et lactentium perfecisti laudem, propter inimicos tuos. Inimicos huic um, et hunc crucifixum, generaliter accipere debemus omnes qui vetant credere incognita, et certam