comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dabo tͥ siccimã quã emii in fortitudine mea
hoc est in pecunia quã multo labore et
sudore ac quisiui. Quod autẽ ait super
fr̃s tuos ostendit absq sorte dedisse cals
tribui ioseph: Siquidẽ eodem loco sepultꝰ
est iosepb. et mausoleũ eiꝰ ibi hodieq cer¬
nitur: Ruben pͥmogenituf m̃s. tu forti¬
tudo mea. & pͥncipiũ filioꝵ ineoꝵ. Durꝰ
ad ferendũ et durus ꝓcacitate et in tu¬
ria. Sicut aqua non ebullias. Ascendi¬
sti enim suꝑ lectulũ patris tui. tune iuio¬
lasti stratum meũ. Ascendisti. In hebreo¬
ita scͥptum ẽ: Ruben pͥmogenitꝰ meus for¬
titudo mea & capitulũ in lib̃is meis: Ma¬
ior. ad portandũ & maior robore. Effusus
es quasi aqua. neadicias. Ascendisti enim
cubile patris tui & contaminasti stratũ
mascensu. Est autem sensus hic: Tues pͥmo
genitus meus maior inlib̃is. & debebas
iuxta ordinẽ natiuitatis tuȩ & heredita¬
tem. quȩ pͥmogenitis iure debetur. sacer¬

Expanded text:
Dabo tibi Sicimam, quam emi in fortitudine mea, Dabo tibi Sicimam, quam emi in fortitudine mea, hoc est in pecunia, quam multo labore multoque sudore acquisivi. Quod autem ait, super fratres tuos, ostendit absque sorte dedisse eam tribui Joseph. Siquidem eodem loco sepultus est 374 Joseph, et mausoleum ejus ibi hodieque cernitur. Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea et principium filiorum meorum, durus ad ferendum et durus procacitate, et injuria, sicut aqua non ebullias. Ascendisti enim super lectulum patris tui. Tunc violasti stratum, cum ascendisti. In Hebraeo scriptum est: Ruben primogenitus meus, tu fortitudo mea, et capitulum in liberis meis. Major ad portandum, et major robore. Effusus es sicut aqua, ne adjicias. Ascendisti enim cubile patris tui, et contaminasti stratum in ascensu. Est autgenitus meus, major in liberis, et debebas juxta ordinem nativitatis tuae, et haereditatem quae primogenitis jure debetur, sacer
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ꝓcreatos: tui erunt: In nomine frm
suorum uocabunt᷑ in hereditate sua: Non
inquit accipient separatim tr̃am. nec funi¬
culos habebunt ꝓpͥos ut reliquȩ trib s in
tribub effraim & manasse. quasi appendi¬
ces popłi cõmiscebunt᷑. Et ego dedi tͥ siccimã
accepi de manib amorreoꝵ ingladio mer
saguta: Sicchima iuxta grecã & latinã con¬
suetudinẽ declinata ẽ. Alioquin dr̃ hebtai
licet uiciose ut sichar legatur error in oleurt.¬
& est nunc neapolis urbs samaritanorum.
Quia gͥ sichen. lingua hebrea transfertur
inhumerũ: pulchra allusit ad nom̃ dic̃s
Quod autem dicit se eam in arcu & gladio
possedisse. arcũ hic & gladium iusticiã
uocat ꝑquam meruit ꝑegrinus & ad¬
muit enim ut supͣ legimꝰ ne uicina oppi¬
da. atq castella ob eu̾sionẽ fecd̃ate urbis ad¬
u̾sũ se consurgerent. & dñs ñ dedit eis
ut nocerent illi: Uel certe sic intelligendũ.

Expanded text:
tempore procreatos, tui erunt. In nomine fratrum tempore procreatos, tui erunt. In nomine fratrum suorum vocabuntur in haereditatem suam. Non, inquit, accipient separatim terram, nec funiculos proprios habebunt, ut reliquae tribus, sed in tribubus Ephraim et Manasse, quasi appendices populi commiscebuntur. Et ego dedi Al. do tibi accepi de manibus Amorrhaeorum in gladio meo et sagitta. Sicima juxta Graecam et Latinam consuetudinem declinata est. AlioLicet vitiose ut Sichar legatur, error inolevit, et est nunc Neapolis, urbs Samaritanorum. Quia igitur Sichem lingua Hebraea transfertur in humerum, pulchre allusit ad nomen, dicens: Quod autem dicit se eam in arcu, et gladio possedisse: arcum hic, et gladium, justitiam vocat, per quam meruit peregrinus, et admuit enim, ut supra legimus, ne vicina oppida, atque castella ob eversionem foederatae urbis adversum se consurgerent : et Dominus non dedit eis ut nocerent illi. Vel certe sic intelligendum:
Abbreviated transcription (Latin):
diximus adorasse iacob. uirgã potius quã
lectulũ nominauerunt:. E ecce nunc duos
filii tui qui nati sunt tibi in t̾ra egipti. an¬
te quã ego uenirẽ adte inegiptũ. mei sunt.
effraim et manasse. Quasi ruben & quasi
symeon er̃ mͥ. Quos autẽ gen̾aueris post ħ.
tui erunt. In nomine frm̃ suoꝵ uocabunt᷑.¬
egiptum filiorum isrł. & quod ioseph eo
tempore quo ingressus ẽ iacob ñ nouẽ sed
duos tantũ filios habuerit: p̃senti capitulo
confirmatur. Siquidẽ ipse iacob loquit᷑
duos eum filios habuisse. non nouẽ: Qnod
audem dic̃ effraim & manasse sicut ruben
et symeon erunt mͥ. illud significat. Sicut
ruben & symeon duȩ tͥb erunt. & ex sins
uocabulis appellabunt᷑. sic effram & manaᷤ¬
sen duȩ trib erunt. duosq popłos ꝓcreabunt.
& sic hereditabunt reꝓmissionis t̾ram sicut¬
& filii mei: Reliquos autẽ ait filios qͦs post
mortẽ meã genueris. ostendens necdũ illo

Expanded text:
diximus, adorasse Jacob, virgam potius, quam diximus, adorasse Jacob, virgam potius, quam lectulum nominaverunt. Et nunc ecce duo filii tui, qui nati sunt tibi in terra Aegypti, antequam venirem ad te in Aegypto, mei sunt, Ephraim, et Manasse, quasi Ruben, et quasi Simeon erunt mihi. Quos autem generaveris post haec, tui erunt. In nomine fratrum suorum vocabunte introissent Aegyptum filiorum Israel, et quod Joseph eo tempore quo ingressus est Jacob, non novem sed duos filios tantum habuerit, praesenti capitulo confirmatur. Siquidem ipse Jacob loquitur, duos eum filios habuisse, non novem. Quod autem dicit: Ephraim et Manasse, sicut Ruben et Simeon, erunt mihi, illud significat: sicut Ruben et Simeon duae tribus erunt, et ex suis vocabulis appellabuntur; sic Ephraim et Manasse duae 373 tribus erunt, duosque populos procreabunt, et sic haereditabunt repromissionis terram, sicut et filii mei. Reliqui autem, ait, filii, quos post mortem meam genueris, ostendens necdum illo
Abbreviated transcription (Latin):
ei: Iura mͥ:. & iurauit ei: & adorauit isrł
contra suminitatẽ turge eiꝰ. & in hoc locoqͥ¬
dam frustra simulant ad orasse ia cobsum¬
mitatẽ sceptri ioseph. quod udelicet hono¬
rans filium potestatẽ illius ad orauerit. cum
in hebreo multo aliter legatur: Et ad orauit
gauerat. adorarit dm̃ contra caput lectul
nectute. sic habebat lectulũ positũ. ut ipse
iacentis habitus absq difficultate ulla ad
orationẽ eẽt paratus: Et nuntiatũ ẽ. ioseph.
Eoce pater tuus egrotat. & tulit duos filios
secum manassen & effraum. Et ex hoc illud
quod supͣdiximꝰ demonstrat᷑ quia ioseph
ad id locoꝵ duos tantũmͦ filios duxit ad bñ
dictionẽ quia utiq illo tẽpore cum filii eius
generare ñ quiuerant. paruuli atq lactẽ¬
des mingressu patris et frm̃ nepotes ex eis
hab̾e non potuit. Et confortatꝰ isrł. sedit
unũ audacter dico qđ ipsum u̾bũ meta.
quod hic in lecculũ transtulert̃ supͣ ubi

Expanded text:
ei, jura mihi. Et juravit ei: et adoravit Israel ei, jura mihi. Et juravit ei: et adoravit Israel contra summitatem virgae ejus. Et in hoc loco quidam frustra simulant adorasse Jacob summitatem sceptri Joseph, quod videlicet honorans filium, potestatem ejus adoraverit, cum in Hebraeo multo aliter legatur: Et adoravit, gaverat, adoraverit Deum contra caput lectulinectute, sic habebat lectulum positum, 372 ut ipse jacentis habitus absque ulla difficultate ad orationem esset paratus. Et nuntiatum est Joseph, Ecce pater tuus aegrotat: et tulit duos filios secum, Manassen et Ephraim. Et ex hoc illud quod supra diximus, demonstratur, quia Joseph ad id locorum duos tantum dictionem, utique illo tempore, cum filii ejus generare non quiverant, parvuli atque lactentes, in ingressu patris et fratrum, nepotes ex eis habere non potuit. Et confortatus Israel, sedunum audacter dico, quod ipsum verbum META , quod hic in lectulum transtulerunt, supra ubi
Abbreviated transcription (Latin):
qui hic lxxu animas ꝑ prolempsin. cum
ioseph & posteris eiꝰegiptũ ingressas ẽẽ di¬
memorarunt. Quod si econtrario nob̃ ilłd̃
opponit᷑. quomͦ in actib apłorũ inconten¬
mas ingressas eẽ egiptum: facilis excusa¬
tio ẽ. Non enim debuit sc̃s lucas. qui ipsiꝰ
gentib diuulgata. E utiq maioris opino¬
nis illo dum tarat tempore .lxx. interp̃tũ
habebat᷑ auctoritas: quã lucas qui ignotꝰ
& uilis. & non magnȩ fidei innatiomibus
ducebat᷑. Hoc autẽ generalit̾ obseruandũ:
quantur ad popłos. his plerũq testimoniis
abutunt᷑. quȩ iam fuerant ingentibus di-¬
uulgata: licet pletiq tradant lucã ȩuan¬
gelistã ut ꝓselitũ hebreas litt̾as ignorasse.
Iudam uͦ misit ante se ad ioseph: ut occur¬
reret ei ad urbẽ heroũ. int̾rã ramesse. In
hebreo nec urbẽ habet heroũ. nec trã tames¬
se: s tantũmͦ gosen. Nonnulli iudeorum
asserunt gosen. nunc thebaidẽ. & id quod
arsenoitẽ sic olim uocatũ autumãt. Et dixͣ

Expanded text:
quinque animas per prolepsim cum Joseph, et posteris ejus, Aegyptum ingressas esse dimemorarunt. Quod si e contrario bonis illud opponitur, quomodo in Actibus apostolorum in contenmas ingressas esse Aegyptum , facilis excusatio est. Non enim debuit sanctus Lucas, qui ipsius gentibus divulgata. Et utique majoris opinionis illo duntaxat tempore LXX interpretum habebatur auctoritas, quam Lucas, qui ignotus et vilis, et non magnae fidei in nationibus ducebatur. Hoc autem generaliter observandum, quuntur ad populos, his plerumque testimoniis abutuntur, quae jam fuerant in gentibus divulgata: licet plerique tradant Lucam Evangelistam, ut proselytum Hebraeas litteras ignorasse. Judam vero misit ante se ad Joseph, ut occurreret ei ad urbem Heroum in terram Ramesse. In Hebraeo nec urbem habet Heroum, nec terram Ramesse, sed tantummodo Gesen. Nonnulli Judaeorum asserunt, Gesen nunc Thebaidem vocari. Et id quod Arsenoitem sic olim vocatum autumant. Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
subneruauert̃ taurũ. Necessitate compel¬
limur iuxta ꝓpositũ oꝑis: longiꝰ ea repet̾e.
quȩ ab hebrea ueritate discordant: Legit᷑
emim ibi. Symeon & leui fr̃s: uasa iniqui¬
tatis arma eorũ. In archanũ eorũ ne in¬
tret anima mea: & in conuentu ipsorum
ne dissoluatur gła mea: quia infurore
suo int̾fecerunt uirũ: & in libidine sua sub¬
foderunt murũ: Significat autẽ non sui
fuisse consilii. quod sichẽ & emor fedãtos
uiros ini̾fecerunt: contraq ius pacis et
amicitiaꝵ. sanguinẽ effuderint innocen¬
tẽ: & quasi quodã furore. sic crudelitate
raptati. muros hospitȩ urbis eu̾terint:
Unde sequit᷑ et dicit: Maledictus furor
eortim. quia ꝓcar: & ira eorum qͥa dura.
Diuidã eos iniacob: & disꝑgã eos in isrł.¬

Expanded text:
 taurum. Necessitate compellimur juxta propositum operis longius ea repetere quae ab Hebraea veritate discordant. Legitur enim ibi: Simeon et Levi fratres, vasa iniquitatis Amorrhaeorum, in arcanum eorum non intret anima mea, et in conventu ipsorum non desoletur gloria mea, quia in furore suo interfecerunt virum, et in libidine sua suffoderunt murum. Significat autem non sui fuisse consilii quod Sichem et Emor foederatos viros interfecerunt, contraque ejus pacis et amicitiarum sanguinem fuderunt innocentem, et quasi quodam furore sic crudelitate raptati muros hospite urbis everterent. Unde sequitur, et dicit: Maledictus furor eorum, quia procax; et ira eorum, quia dura; dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
cam litterã copulauerunt. Et respondit io¬
scph. pharaoni dicens.Sine dõ non respon¬
debitur salutare pharaoni. In hebreo alit̃
habet. Sine me ds tespondebit pacẽ pha¬
taoni: Deniq summachus more suo aꝑtiꝰ
tnͣstulit. Non ego sed ds̃ respondec pacem
pharaoni: Ecce .uii. anni tienrunt habun¬
do t̾ibum hebraicũ sabȩ. quod nos supra
habundantiã siue satietatem in puteo quẽ
fodunt extremũ serui ysaac int̾p̃tati su¬

Expanded text:
cam litteram copulaverunt. Et respondit Jocam litteram copulaverunt. Et respondit Joseph Pharaoni, dicens: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni. In Hebraeo aliter habet: Sine me Deus respondebit pacem Pharaoni. Denique Symmachus more suo apertius transtulit: Non ego, sed Deus respondebit pacem Pharaoni. Ecce septem anni venient abundo verbum Hebraicum Saba, quod nos supra, abundantiam sive satietatem, in puteo quem foderunt extremum servi Isaac, interpretati su
Abbreviated transcription (Latin):
mus more uulgari uocare pincernã. Nec
iule putet᷑ officiũ. cum apud reges batbaroᷤ
usq hodie maxime dignitatis sit: regi po¬
culũ porrexisse. Poete qͦq de cathamito &
ioue scͥptitent. qđ amasiũ suũ huic officio
manciparit. Et ecce uitis in conspectu meo:
& inuite tres fundi & ipsa germinans. Tres
fundos tria fiagella. & tres ramos siue ꝓpa¬
gines. hebreus sermo significat quȩ ab illiᷤ
uocant᷑ sariagim. Et uidebar intria cani¬
stra condritorũ portare incapite meo. Pro
trib canistris condritorũ tres cophinos
farine. in hebreo ht̃. Et ecce de fluuio as¬
cendebant uii boues speciose ad iuden¬
dum & electȩ cornibus. & pascebantur in
grecus sermo ẽ nec latinus. s et hebreus ip¬
se corruptꝰ ẽ. dicit᷑ enim in abu hoc est in
plaude. s quia u. licteta apud hebteos & .i.
similes sunt. et tantum magnitudine dif¬
plicẽ aspirationẽ heth hebreȩ licterȩ. cbi gre¬

Expanded text:
mus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec mus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sit, regi poculum porrexisse: Poetae quoque de Catamitho et Jove scriptitent, quod amasium suum huic officio manciparit. Et ecce vitis in conspectu meo, et in vite tres fundi, et ipsa germinans tres fundos. Tria flagella, et tres ramos, sive propagines, Hebraeus sermo significat, quae ab illis vocantur SARIGIM  . Et videbar mihi tria canistra chondritorum portare in capite meo. Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae in Hebraeo habet. Et ecce de fluvio ascendebant septem boves, speciosae ad videndum, electae carnibus, et pascebantur in  et neque Graecus sermo est, nec Latinus. Sed et Hebraeus ipse corruptus est: dicitur enim in AHU  , hoc est, in palude. Sed quia VAU littera apud Hebraeos, et IOD similes sunt, et tantum magnitudine difplicem aspirationem, HETH Hebraeae litterae, Chi  χ Grae
Abbreviated transcription (Latin):
iustisi caia ẽ ex me. Non quo iusta suerit s
quo comparatione illius minus male fecerit.
nequaꝗͣ uagam turpitudinẽ s: lib̃os reqͥren¬
do: Ecce egressus ẽ fr̃ eius et dixit. Ut quid
diuisa ẽ ꝓpter de maceria: Et uocauit no¬
men eius phares. ꝓmaceria diuisionẽ aqͥla
et siminachus transtulerunt: quod hebrai
ce dicit᷑ phares. Ab eo gͥ quod diuiserit mẽ¬
branulã scd̃aꝵ: diuisionis nom̃ accepit
Unde pharisei qui se quasi iustos apopło
separauerant diuisi appellabant᷑ post hec
eriuit in cuiꝰ manu erat coccinũ. & uocauit
nomen eius zara. Hoc nomen int̾ptatur
oriens:. Siue gͥ quia pͥmus apparuit. siue
quod plurumi exeo iusti nati sunt ut in li¬
ens appellatꝰ est. Post hȩc u̾ba parauit pͥn¬
ceps iunarioꝵ regis egipti. Ubinos posui¬
mus pͥncipẽ unarioꝵ. in hebreo scͥptũ ht̃
masech. illud u̾bum quod in nomine ser¬
ui abrahã dudum leginius. quẽ nospossu¬

Expanded text:
justificata est ex me: non quod justa fuerit, sed justificata est ex me: non quod justa fuerit, sed quod comparatione illius minus mali fecerit, nequaquam vagam turpitudinem, sed liberos requirendo. Et ecce egressus est frater ejus, et dixit, ut quid divisa est propter te maceria? Et vocavit nomen ejus Phares. Pro maceria, divisionem Aquila et Symmachusce dicitur Phares. Ab eo igitur quod diviserit membranulam secundarum, divisionis nomen accepit. Unde Pharisaei, qui se quasi justos a populo separaverant, divisi appellabantur. Postea ejus, in cujus manu erat coccinum; et vocavit nomen ejus Zara. Hoc nomen interpretatur oriens. Sive igitur, quia primus apparuit, sive quod plurimi justi ex eo nati sunt, ut in liens appellatus est. Post verba haec, peccavit princeps vinariorum regis Aegypti. Ubi nos posuimus, principem vinariorum, in Hebraeo scriptum habet MASEC  , illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possu
Abbreviated transcription (Latin):
loci uocabulo positum ẽ quod aquila pro
re transtulit dicens. E uocauit nom̃ eius
selom. & factum ẽ. ut mentiret᷑ in partu pꝰ¬
quam genuit eũ. Post quã enĩ genuit se¬
lom stecit partus eiꝰ. Charbi ergo ñ nomen
loci. s mendaciũ dicit᷑. Inde ce in alio loco
scͥptum ẽ. Mentietur opꝰ oliuȩ. id ⁊ fructũ
oliua non faciet. Et consolatꝰ uidas ascendit
ad eos qͥ tondebañ oues eiꝰ ipse & hira pastor eiꝰ
odollamites. Pro pastore a micꝰ legitur. sed
uerbum ambiguũ ẽ quia hisdẽ literis
utrũq nomen scͥbitur. Uerũ amicͦ re. pa¬
stor roẽ legitur. & sedit ad portam enan
quȩ ẽ intransitu thanna. Sermo hebraicꝰ
eniaim transsertur inocłos: Non ẽ gͥ nom̃
loci. sed ẽ sensus. Sedit inbiuio siue incõm¬
pito. ubi diligentiꝰ debet inspicere quod it
gradiendi capiat. Cognouit autẽ iuidas
& dixit. Iustior ẽ illa quã ego. quod non
dedi eam selom filio meo. In hebreo habet

Expanded text:
loci vocabulo positum est, quod Aquila pro loci vocabulo positum est, quod Aquila pro re transtulit, dicens: Et vocavit nomen ejus Selom. Et factum est ut mentiretur in partu postquam genuit Selom. Postquam enim genuit Selom, stetit 365 partus ejus. Chazbi ergo non nomen loci, sed mendacium dicitur. Unde et in alio loco scriptum est: Mentietur opus olivae, id est, fructum oliva non faciet . Et consolatus Judas ascendit ad eos, qui tondebant oves ejus: ipse, et Hiras pastor ejus Odollamites. Pro pastore, amicus legitur. Sed verbum ambiguum est, quia iisdem litteris utrumque nomen scribitur: verum amicus REE  , pastor ROE legitur. Et sedit ad portam Enam, quae est in transitu Thamna. Sermo Hebraicus ENAIM  , transfertur in oculos. Non est igitur nomen loci; sed est sensus: Sedit in bivio, sive in compito, ubi diligentius debet viator aspicere, quod iter gradiendi capiat. Cognovit autem Judas, et dixit: justior est illa, quam ego, eo quod non dedi eam Selom filio meo. In Hebraeo habet,
Abbreviated transcription (Latin):
tate distincta: siue quod haberet manicas.
Antiqui enim magis colobiis utebantur:
Et uendiderunt ioseph hysmahelitis.xͥx.¬
aureis ꝓaureis argenteos scͥptum habet.
Neq enĩ uiliori metallo dñs uenumdari
debuit. quam ioseph Madianei autẽ uen¬
did̾unt ioseph in egipto pͥutiphar eunu¬
cho pharaonis arehimagiro. Inplerisq
locis archimagiros idẽ cocorũ pͥncipes ꝓma
gistris extrcitꝰ scͥptura cõmemorat. Mar ipr¬
cieini. quippe grecȩ: intͣptatur occidẽ. Uen¬
ditus ẽ gͥ ioseph pͥncipi exercit᷑ & bellatoꝵ.
non petephe ut in latino scͥptumẽ. s puti¬
phar eunucho. Ubi querit᷑ quomͦ postea
ab hoc iosepl. obnumiã pulchritudinem
inturpe ministeriũ. & adño uirilibꝰ eius
filiã eẽ a senec. quam postea ioseph uxorẽ
acceꝑit. Et ad iecit & peꝑit filiũ & uocauit
nomen eiꝰ selom: Hȩc autem erat incharbi.
quando peꝑit eos. Werbum bebreũ hic pro

Expanded text:
tate distincta: sive quod haberet manicas: tate distincta: sive quod haberet manicas: Antiqui enim magis colobiis utebantur . Et vendiderunt Joseph Ismaelitisaureis, in Hebraeo, argenteis habet. Neque viliore metallo Dominus venundari debuit quam Joseph. Madianaei autem vendiderunt Joseph in Aegypto, Putiphar eunucho, Pharaonis archimagiro. In plerisque enim locis archimagiros, id est cocorum principes, pro magistris exercitus, Scriptura commemorat: μαγειρεύειν quippe Graece interpretatur occidere. Venditus igitur Joseph principi exercitus et bellatorum, non Petephre, ut in Latino scriptum est, sed Putiphar eunucho. Ubi quaeritur quomodo postea ab hoc Joseph ob nimiam pulchritudinem in turpe ministerium, et a domino, virilibus ejus filiam esse Aseneth, quam postea Joseph uxorem acceperit. Et adjecit, et peperit filium, et vocavit nomen ejus Selom; haec autem erat in Chazbi, quando peperit eum. Verbum Hebraeum hic pro
Abbreviated transcription (Latin):
nulli putant aquas calidas iuxta punicȩ
linguȩ uiciniã quȩ hebreȩ cont̾mina est:
hoc uocabulo significari. Sunt qͥ arbitrent᷑
onagros abhoc ad missos eẽ ad asinas & ipsũ
istius modi repꝑisse concubitũ. ut uelocissimi
ex his nascerentur asini qui uocant᷑ iamin.
Pieriq putant quod equarũ greges ab asi
nis indeserco ipse fecerit pͥmus ascendi. ut
mulorũ inde noua contra naturã animalia
nascerent᷑. Aquila hunc locũ ita transtailit.
simmachus similiter qui inuenit similit̃
ioyce mii. quȩ int̾ptatio pluralẽ numerũ
tulerunt. dicentes somanim. quod indicat
ẽẽ iob. ut infine uoluminis ipsius additũ
est: Contra hebrei asserunt de nachor etm
stirpe generatũ. ut iã supradictũ ẽ Et isrł
dilerit ioseph suꝑ omnes filios suos. qͥ erat
filius senectutis: & fecit ei tunicã uariam.
cam manicata. siue quod ad talos usq des¬
cendẽt. & manib artificis mira eẽt uarie¬

Expanded text:
nulli putant aquas calidas juxta Punicae nulli putant aquas calidas juxta Punicae linguae viciniam, quae Hebraeae contermina est, hoc vocabulo significari. Sunt qui arbitrantur onagros ab hoc admissos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur, qui vocantur Jamin: plerique putant quod equarum nis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Aquila hunc locum ita transtulit: Symmachus similiter: Qui invenit τοὺς σιμεῒυ. Quae interpretatio pluralem numerum tulerunt dicentes, τὴν ἰαμεὶν, quod indicat esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est; contra Hebraei asserunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam supra dictum est. Et Israel dilexit Joseph super omnes filios suos, quia erat filius senectutis: et fecit ei tunicam variam. cam manicatam, sive quod ad talos usque descenderet, et manibus artificis mira esset varie
Abbreviated transcription (Latin):
rint filii esau et int̾fecerint chorẽos. & trã
eorum hereditate possiderint. E fuetunt
filii lothan.borri & oman. & soror lothan
tẽpna. hȩc est tempna de qua supradictũ ẽ.
Et tempna erat concubina eliphar. filii pͥ¬
mogeniti esau. & ex ipsa natꝰ ẽ amalech: Id¬
circo autem chorreoꝵ recordatꝰ ẽ. quia pͥmo¬
genitus filioꝵ esau ex filiab eorũ acceꝑit
concubinã. Qd̃ autem dr̃ theman & cener¬
& amalech & reliqua. sciamus postea regio¬
nibus idumeoꝵ ex his uocabula imposi
Multa & uaria apud bebreos de hoc captiti¬
lo disputant᷑ apud grecos quippe & nr̃os:
suꝑ hoc silentium est: Alii putãt iamim.
ria. quib & nunc hic sermo descͥptꝰ est. et
uolunt dũ pascit asinas patͥs sui indeser¬
to aquaꝵ congregationes repꝑisse qͣ iuxta
idioma linguȩ hebraice maria nuneu¬
pentur. quod scilicet stagnum reppererit
cuiꝰ rei inuentio inheremo difficilis ẽ. Non¬

Expanded text:
rint filii Esau, et interfecerint Chorraeos, ac terram rint filii Esau, et interfecerint Chorraeos, ac terram eorum haereditate possederint. Et fuerunt filii Lotham Chorri et Aeman et soror Lotan Tamna. Haec est Tamna de qua supra dictum est: Et Tamna erat concubina Eliphaz, filii primogeniti Esau, et ex ipsa natus est Amalech. Idcirco autem Chorraeorum recordatus est, quia primogenitus filiorum Esau ex filiabus earum acceperat concubinam. Quod autem dicitur Theman, et Kenez, Amalech, et reliqua, sciamus postea regionibus Idumaeorum ex his vocabula impositMulta et varia apud Hebraeos de hoc capitulo disputantur: apud Graecos et nostros super hoc silentium est. Alii putant Jamin mria quibus et nunc iste sermo descriptus est: et volunt illum, dum pascit asinos patris sui in deserto, aquarum congregationes reperisse, quae juxta idioma linguae Hebraicae maria nuncupentur, quod scilicet stagnum repererit: cujus rei inventio in eremo difficilis est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
si sequamͣ ordinẽ uiȩ pastorũ: & iuxta bech¬
leem locus ẽ ubi uel angeloꝵ grex in ortu
dm̃ ceciit. uel iacob pecora pauit. loco no¬
men imponens: uel quod ueriꝰ est quodã¬
batur. Et uenit iacob ad ysaac patrẽ suũ
in mãre ciuitatẽ arbeȩ: hȩc est chebron. Pto
arbeȩ. in ler. campũ habet: cum chebron
in monte sita fit. Eadem autem ciuitas dr
eliphar cuiꝰ scͥptura in iob uolumine recor¬
datur. Isti filii esau & isti pͥncipes eorũ ipse
est edom. Et hii filii seir Esau. & edom et
seir. uniꝰ nom̃ est hominis. & quare uariȩ
nuncupetur supradictũ ẽ. Quod autẽ seqͥt᷑.
& chorẽi habitantes t̾ram &e reliqua: postꝗͣ
enuntiauit filios esau. altiꝰ repetit & ex po¬
nit qui ante esau in edom t̾ra pͥncipes fue¬
rint ex genere chorreoꝵ. qui inlingua nr̃a
interp̾tantur lib̃i. Legamꝰ diligenter deutõ¬
nomiũ. ibi manifestiꝰ scribitur quomͦ uene¬

Expanded text:
si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethsi sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethleem locus est, ubi vel Angelorum rex in ortu Domini cecinit: vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens: vel quod verius est, quoda Et venit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre civitate Arbec, haec est Chebron. Pro Arbec in LXX campum habet, cum Chebron in monte sita sit. Eadem autem civitas dicitur Eliphaz, cujus Scriptura in Job volumine recordatur. Isti filii Esau, et isti principes eorum: ipse est Edom, et hi filii Seir. Esau, Edom et Seir, unius nomen est hominis, et quare varie nuncupetur supra dictum est. Quod autem sequitur, et Chorraei habitantes terram, etc. Postquam enumeravit filios Esau, altius repetit et exponit, qui ante Esau in Edom terra principes fuerint ex genere Chorraeorum, qui in lingua nostra interpretantur liberi. Legamus diligenter Deuteronomium, ubi manifestius scribitur quomodo vene
Abbreviated transcription (Latin):
& factũ ẽ cum dimitteret eã anima. siqͥdẽ
moriebat᷑ uocauit nom̃ eius filiꝰ doloris
mei. pat̾ uero eiꝰ uocauit nomen eiꝰ benia¬
min. In hebreo similitudo nõis. resonat.
filius enim doloris mei. quod nom̃ mori¬
ens mat̾ in posuit: dicit᷑ benoni: Filius uͭ¬
dexterȩ hoc ẽ uirtutis. qđ iacob mutauit:
appellat᷑ beniamin: Unde ertant qͥ putant
beniamin filium dierũ interp̃tari. Cũ enĩ
dertã appellet᷑ iamin. & finiat᷑ in .N. lictãm:
dies quidẽ appellantur. & ipsi iamim. s in
.ii. litterã terminant᷑. E ꝓfectꝰ ẽ isrł. & extẽ¬
dit tab̃nacłm suũ trans turrẽ adet. Hunc
locum hebrei uolunt. ubi postea edifica¬
tum ẽ templũ: & turit̃ ader. turrẽ gregis
significari: hoc ẽ congregationis & coetus.
Quod et micbeas ꝓpħa testatur dicens. Et
tu turris gregis nebulosa filia syon: & cȩt̃a.
Illoq tempore. iacob trans locũ ubi postea
templũ edificatũ ẽ: babuisse tentoria: S

Expanded text:
 animam. » Siquidem moriebatur, « vocavit nomen ejus, filius doloris mei: pater vero ejus vocavit nomen ejus Benjamin. » In Hebraeo similitudo nominis resonat, filius enim doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitdexterae, hoc est virtutis, quod mutavit Jacob, appellabatur. Unde errant qui putant Benjamin filium dierum interpretari. Cum enim dextera appelletur iamin, et finiatur in n litteram, dies quidem appellantur et ipsi iamim, sed in m litteram terminantur. Et profectus est Israel: et extendit tabernaculum suum trans turrim Ader. Hunc locum Hebraei esse volunt, ubi postea templum aedificatum est: et turrim Ader, turrim gregis significare, hoc est, congregationis et coetus: quod et Michaeas Propheta testatur, dicens: Et tu turris gregis nebulosa, filia Sion , et caetera: illoque tempore Jacob trans locum, ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cũ introiret effrata. Porro uernũ tempus
significat cũ inflore cuncta rumpunt᷑ et
anni tempꝰ electum ẽ. uł eum transeuntes
ꝑ uiã carpunt & eligunt euicinis agris
quodcũq ad manũ uenerit. diu̾sis floribꝰ
inuitati. E ffrata uͦ & bethleem uniꝰ urbis
uocabulũ ẽ. sub interp̾tatione consimili:
Si quidẽ infrugiferã & indomũ panis u̾tit᷑.¬

Expanded text:
cum introiret Ephratha. Porro vernum tempus significat, cum in florem cuncta rumpuntur, et anni tempus electum est: vel cum transeuntes per viam carpunt, et eligunt e vicinis agris quodcumque ad manus venerit, diversis floribus invitati. Ephrata vero et Bethleem unius urbis vocabulum est, sub interpretatione consimili. Siquidem in frugiferam et in domum 361 panis vertit
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑit iacob filiũ. & dixit rachel. Iudica¬
uit᷑ me ds̃. & exaudiuit uoeẽ meã. &e dedit
mͥ filium. ꝓ pt̾ẽa uocauit nom̃ eiꝰ dan. Cau¬
sam nominis exp̃ssit. ut ab eo quod iudicas¬
set dñs. filio ancille tucticĩ nom̃ imponẽt.
Dan quippe interp̃cat᷑ iudiciũ. Et concepit
adhuc et peꝑit uala. ancilla rachel filium
scdm iacob. Et cdixit rachel. habitare me¬
fecit ds̃ habitatione cum sorore mea. & inua
in libro hebraicoꝵ nominũ scͥptum ẽ. Unde
& aquila ait. cywan act pe yen ueose cire¬

Expanded text:
chel: Judicavit me Dominus, et exaudivit vocem meam, et dedit hi filium: propterea vocavit nomen ejus Dan. Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus, filio ancillae, judicii nomen imponeret: DAN   quippe interpretatur judicium. Et concepit adhuc, et peperit Bala ancilla Rachel filium secundum Jacob: et dixit Rachel: Habitare fecit me Deus habitatione cum sorore mea, et invaibro Hebraeorum Nominum scripta est. Unde et Aquila ait,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiuatis quȩ ita uocabat᷑ alludens: decti¬
nauit paululũ litterã. & ꝓstridulo hebreoꝵ
sin: a quo sabe incipitur grecũ sima ad est
hebreũ samech posuit: Aliogum & iuxta
allegoriȩ legẽ. post tantos puteos. infine uir¬
tutum nequaꝗ congruit. ut ysaac aquam
minime reppeterit. Ecce esau frat᷑ m̃s uir
pilosus. & ego sum uir lenis. Ubi nos pilo
inqua u̾sabat᷑ est dicta. Diximus de hoc ce
supra. Et sumpsit rebecca uestim̃ta esau fi¬
lii sui maioris. quȩ erant desid̾abilia ualde
apud se domi. & in hoc loco tradunt hebrez
pͥmogenitos functos officio sacerdotum. &
habuisse uestim̃tũ sacerdotale. qͦ indecti
dõ uictimas offerebant: antequã aaron

Expanded text:
civitatis, quae ita vocabatur alludens, declicivitatis, quae ita vocabatur alludens, declinavit paululum litteram, et pro stridulo Hebraeorum SIN, a quo SABEE incipitur, Graecum sigma, id est Hebraeum SAMECH posuit: alioquin et juxta allegoriae legem, post tantos puteos in fine virtutum, nequaquam congruit, ut Isaac aquam minime repererit. Ecce Esau frater meus vir pilosus, et ego sum vir levis. Ubi nos pilosin qua versabatur, est dicta: diximus de hoc et supra. Et sumpsit Rebecca vestimenta Esau filii sui majoris, quae erant desiderabilia valde apud se domi. Et in hoc loco tradunt Hebraei, primogenitos functos officio sacerdotum, et habuisse vestimentum sacerdotale, quo induti, Deo victimas offerebant, antequam Aaro
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps milicie eiꝰ. Pro ochorach ꝓnubo. in
hebreo ht̃ collegiũ amicoꝵ eiꝰ: ut non tam
hominẽ significet quã amicoꝵ turbã quae
Ecum tege uenerat: in quis fuit ce si¬
chol pͥnceps exercitus illiꝰ. Et uenerunt ser
ui ysaac. et nuntiauert̃ ei de puteo quẽ
foderunt: & dixerunt. Inuenimꝰ aquã.
et uocauit nom̃ eiꝰ saturitas: Nescio quomͦ
in .lxx. interp̃tib habet᷑ & uenerunt pueri
ysaac et nuntiauerunt ei de puteo quem
foderunt & dixerunt ei. non inuenimus
aquã. et uocauit nom̃ eiꝰ iuramentũ. Quȩ
enim ethimologia ẽ ꝓpt̾ea uocari iuram̃¬
tum. quod aquã non iuuencit̃: Econuia¬
rio inhebreo cui int̾p̃tationi aquila qͦq¬
consentit. et simmachꝰ hoc significat quod
inuenerunt aquã. & ꝓpt̾ea appellatus sit
puteus ipse saturitas. & uocata ciuitas
bersabeȩ hoc ẽ puteus saturitatis: licet
mus bersabeȩ appellatũ: tamen nunc ex
eo quod aqua inuenta ẽ ysaac ad nomen

Expanded text:
princeps militiae ejus. Pro Ochozath pronubo, in princeps militiae ejus. Pro Ochozath pronubo, in Hebraeo habet, collegium amicorum ejus: ut non tam hominem significet, quam amicorum turbam, quae cum rege venerat, in quibus fuit et Phicol princeps exercitus i Isaac, et nuntiaverunt de puteo quem foderunt, et dixerunt ei: Invenimus aquam, et vocavit nomen ejus Saturitas . Nescio quomodo in LXX interpretibus habeatur: Et venerunt pueri Isaac, et nuntiaverunt de puteo quem foderunt; dixeruntque ei: Non invenimus aquam: et vocavit nomen ejus juramentum. Quae enim etymologia est, propterea vocari juramentum, quod aquam non invenerunt? E contrario in Hebraeo, cui interpretationi Aquila consentit et Symmachus, hoc significat, quia invenerint aquam, et propterea appellatus sit puteus ipse saturitas: et vocata civitas BERSABEE, hoc est, puteus saturitatis : licetmus BERSABEE appellatam: tamen nunc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad nomen
Abbreviated transcription (Latin):
ualle. Habitauit autẽ intorrenti: de quo
scͥptũ ẽ. De torrente in uiabibet: De qͦ etiã
est: dedicans regenerationẽ nr̃am. & baptis¬
ini sacram̃tũ: E foderunt pueri ysaac in
ualle geraron: & inuenerunt ibi puteũ aq̃
iuuȩ se hic ꝓualle torrens scͥptus ẽ. Nũqm̃
enim inualle inuenit᷑ puteus aquȩ uiuȩ.
Et foderunt putcũ alterũ: & altercati sunt
etiam suꝑ eo. Et uocauit nom̃ eiꝰ inmicitia᷑.
Pro inimiciciis quod aqͥla & simachꝰ Tenan¬
idẽ adu̾sum atq contrariũ: in hebreo habet
sathan. Ex quo intelligimꝰ sathanan. contra¬
riũ interp̃tari. Et foderunt puteũ alium:
& ñ litigauerunt: Itcͥco uocauit nomen eiꝰ
latitudo. Pto latitudine in hebreo ht̃ roo¬
both: ad ꝓbandũ illud quod sup̃diximus.
ipse edificauit niniuen ciuitatẽ. & roõboth
id ẽ plateas eiuis: Et iuit ad eũ abimelech¬
de geraris: & ochorath ꝓmib eius: & fichol

Expanded text:
valle. Habitavit autem in torrente de quo valle. Habitavit autem in torrente de quo scriptum est: De torrente bibit in via . De quo etiam est: dedicans regenerationem nostram et Baptismi sacramentum. 347 Et foderunt pueri Isaac in valle Gerarum, et invenerunt ibi puteum aquae vivae. Et hic pro valle, torrens scriptus est; numquam enim in valle invenitur puteus aquae vivae. Et foderunt puteum alterum, et altercati sunt etiam super eo: et vocavit nomen ejus, inimicitiae. Pro inimicitiis, quod Aquila et Symmachid est, adversum atque contrarium, in Hebraeo habet, SATANA  . Ex quo intelligimus satanam, contrarium interpretari. Et foderunt puteum alium, et non litigaverunt cum eis: et vocavit nomen ejus latitudo. Pro latitudine, in Hebraeo habet ROOBOTH  , ad probandum illud, quod supra diximus: Ipse aedificavit Niniven civitatem, et rooboth, id est, plateas ede Geraris, et Ochozath pronubus ejus, et Phicol
Abbreviated transcription (Latin):
edom dr̃. Abeo gͥ quodrubeo cibo ueniłit
pͥmitiua sua: fului idẽ edom sortitꝰ est no¬
men: Seminauit autẽ ysaac intra illa:
& inuenit inanno illo centuplũ ordei:
Licet in aliena t̾ra seminauerit ysaac: ta¬
men non puto qͦd tanta ei fertilitas ordez
fuerit: Unde meliꝰ puto illud eẽ qͦd habet᷑
dem litteris & estimatio scͥbat᷑ & ordexim:
tam̃ estimationes saarim legunt᷑ hordea
uͦ sorim: Tacens autẽ scriptura genꝰ fru¬
gum qͦd centuplicauerit: uidet᷑ mͥeune¬
tat um ueulo turtutũ ostendisse mnul:¬
tiplicationẽ. Deniq sequit᷑ Et benedixit
ei dominus. & magnꝰ factꝰ est uir. & ambu¬
labat uadens. & magnificatꝰ ẽ: donec ma¬
gnus fieret uehement᷑: Felicitas autem¬
ordei multiplicati: ignoro si quide possit
facere głosum. Et abiit inde ysaac. & uenit
inualle geraron: ⁊ habitauit ibi. Pro ualle:
torrentẽ habet inbebreo: Neq eñĩ ysaac¬
pꝰquam magnificatꝰ ẽ: habitare poterat in

Expanded text:
Edom. Ab eo igitur quod rubeo cibo vendiderit primitiva sua, fulvi, id est, Edom sortitmen. Seminavit autem Isaac in terra illa, et invenit in anno illo centuplum hordei. Licet in aliena terra seminaverit Isaac, tamen non puto, quod tanta ei fertilitas hordei fuerit. Unde melius puto illud esse, quod habetur dem litteris et aestimatio scribatur et hordeum, tamen aestimationes, SAARIM   leguntur, hordea vero SORIM. Tacens autem Scriptura genus frugum, quod centuplicaverit, videtur mihi cunctarum in illo virtutum ostendisse multiplicationem. Denique sequitur: Et benedixit ei Dominus, et magnus factus est vir, et ambulabat vadens, et magnificatus, donec magnus fieret vehementer. Felicitas autem multiplicati hordei, ignoro, si quem possit facere gloriosum. Et abiit inde Isaac, et venit in vallem Gerarum, et habitavit ibi. Pro valle, torrentem habet in Hebraeo. Neqpostquam magnus factus est, habitare poterat in
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ nom̃ eiꝰ iacob: Supplantauit eñi me
ecce scdo: Iacob supplantator intp̃tatur:
Ab eo gͥ quod frẽm arte deceꝑit allusit
nom̃. qui idõ iacob ante uocitatꝰ ẽ: quod
in ortu plantã fr̃is app̃hendic. Et fr̃i tuo
sertues. et erit qͣndo depones & solues iugũ
illiꝰ de collo tuo. Significat quod idumez
seruituri sint iudȩis. & tempus eẽ uentu¬
rũ quando decollo iugũ seruitutis ab iei¬
ant eorumq imꝑio contradicant. Scdm
autẽ cum deposueris & solueris iugũ de
collo tuo: uidetur pendẽ sententia nec eẽ
completa: Et uocauit iacob nom̃ loci illuis
bethel: & ulã mauserat nom̃ ciuitatis pͥꝰ.
Abeo quod supͣ dixerat quã horribilis locꝰ
iste. non ẽ nisi domus dĩ et hȩc porta cȩli.
nunc loco nom̃ imponit & uocat illud
bethelad ẽ domũ dei. qui locus uocabat᷑
ante lura qđ interp̃tat᷑ nux. siue a uyzaa¬
interpͣtet᷑ priꝰ. Ordo itaq lectionis est iste:¬
R uocauit nom̃ loci illiꝰ bethel & priꝰ lura

Expanded text:
um est nomen ejus Jacob. Supplantavit enim me ecce secundo. Jacob, supplantator interpretatur. Ab eo igitur, quod fratrem arte deceperit, allusit ad nomen. Qui ideo Jacob ante vocatus est, quod in ortu plantam fratris apprehenderat. Et fratri tuo servies: et erit quando depones, et solves jugum illius de collo tuo. Signat quod Idumaei servituri sint Judaeis, et tempus esse venturum, quando de collo jugum servitutis abjiciant, eorumque imperio contradicant. Secunautem cum deposueris, et solveris jugum de collo tuo, videtur pendere sententia, nec esse completa. Et vocavit Jacob nomen loci illius Bethel, et Ulammaus erat nomen civitatis prius. Ab eo quod supra dixerat: 349 Quam terribilis est locus iste: non est hic nisi domus Dei, et haec porta coeli: nunc loco nomen imponit, et vocat illum BETHEL  , id est, domum Dei: qui locus vocabatur ante LUZA   quod interpretatur nux, sive amygdainterpretetur prius. Ordo itaque est lectionis: Et vocavit nomen loci illius Bethel, et prius Luza
Abbreviated transcription (Latin):
orientalẽ plagã dicit᷑. quod aut̃ in extre
faciẽ omniũ fr̃m suoꝵ habitauit: ueriꝰ
est illud quod nos posuimꝰ coram om̃ibus
fr̃ĩb suis occubuit .i. in manib omniũ
filioꝵ suoꝵ mortuus ẽ. suꝑstitib liberis. &
nullo prĩ morte p̾repto. fr̃s autẽ ꝓ filus
appellari. iacob quoq ad laban demonstt᷑
dicens. quod ẽ peccatũ meũ quia ꝑsequutꝰ
espost me & quia scrutatꝰ es om̃ia uasa mea:
Quid inuenisti de om̃ib uasis domus tuȩ
Ponat᷑ coram fr̃ib meis et frĩb tuis. & iu¬
dicent int̾ nos: Nec enim possumꝰ credere
ut scͥptura cõmemorat. quod iacob excepti
libis. secũ fr̃s aliquos habuerit. Et concep̃
rebecca uror eiꝰ. & mouebant᷑ filii eiꝰ in ea:
quod aquila transtulit confringebantur
filii in utero eiꝰ. simachꝰ uero atenae o
idẽ in similitudinẽ nauis in suꝑ¬
fitiȩ ferebant᷑:. Et egressus ẽ pͥmus rubeus¬

Expanded text:
Orientalem plagam dicitur. Filii auteOrientalem plagam dicitur. Filii autefaciem omnium fratrum suorum habitabit, verius est illud quod nos posuimus: Coram omnibus fratribus suis occubuit, id est, in manibus omnium filiorum suorum mortuus est superstitibus liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari, Jacob quoque ad Laban demonstrat, dicens: Quod est peccatum meum, quia persecutus es post me: et quia scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de universis vasis domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis: et dijudicent inter nos . Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemoret, quod Jacob, exceptis liberis, secum fratres aliquos habuerit. Et concepit Rebecca uxor ejus, et movebantur filii ejus in ea. quod Aquila transtulit, confringebantur filii in utero ejus. Symmachus vero διέπλεον, id est, in similitudinem navis in superficie ferebantur. Et egressus est p
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. Male in lxx. intpͣtib additum ẽ. et defi¬
ciens mortuus ẽ abtahã. quia ñ conuenit
abrabȩ deficere & imminui. Illud quoq
quod nos posuimꝰ insenectute bona. senex
& plenus: ingrecis codicib ponit᷑ plenus
dierũ. Quod cum sensũ tudeat᷑ exponere.
eo qđ lucȩ et diei oꝑib plenus occubuerit.
tam̃ magis adanarcostin facit: si simplicit̃
ponat᷑ plenus: E hȩc nomina filiorum
ismahel in nominib suis & gen̾ationibꝰ
suis: pͥmogenitꝰ hismabelis nabaioth &
cedar & reliqui usq ad eũ locũ ubi ait.
& habitauert̃ ab eiula usq sur: quȩ ẽ cont̃
faciem egipti uenientib in assyrios. In cons
pectu omniũ fcm suoꝵ cecidit. Buod ecim
filii nascunt᷑ ismaheli. equib pͥmogenitꝰ¬
die drͣ quȩ pars arabie ẽ. Nlam & familiȩ
corum oppidaq & pagi ac minuta castel¬
la & tͥbus: horũ appellatione celebrantur.
Ab uno ex his. cedar indeserto. & duma alia
regio. & theman ad austrũ. & cedema ad

Expanded text:
inta Interpretibus additum est, et deficiens Abraham mortuus est: quia non convenit Abrahae deficere, et imminui. Illud quoque quod nos posuimus, in senectute bona senex et plenus: in Graecis codicibus ponitur, plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce et diei operibus plenus occubuerit: tamen magis ad anagogen facit, si simpliciter ponatur plenus. 345 Et haec nomina filiorum Ismael in nominibus suis et in generationibus suis. Primogenitus Ismaelis Nabajoth, et Cedar, et reliqui, usque ad eum locum ubi ait: Et habitaverunt ab Evila usque Sur, quae est contra faciem Aegypti venientibus in pectu omnium fratrum suorum cecidit . Duodecim filii nascuntdie dicitur, et quae pars Arabiae est. Nam et familiae ipsorum, oppidaque et pagi, ac minuta castella et tribus, horum appellatione celebrantur. Ab uno ex his Cedar in deserto, et Duma alia regio, et Theman ad Austrum, et Cedema ad
Abbreviated transcription (Latin):
tur hebrei. mutato nomine eandẽ eẽ agar:
quȩ sara mortua: de concubina transierit
inuxorẽ. et udetur depositi iã abrahȩ ex¬
cusari etas. ne senex pꝰ mortẽ uxoris uetulȩ.
nouis arguat᷑ nuptiis lasciuisse. Nos quod
incertũ ẽ relinquentes. hoc dicimꝰ quod de
cethura nati filii abrabã iuxta bistoricos
usq ad maris rubri t̾minos. Dicit᷑ autem
unus ex postens abrahȩ qͥ appellabat᷑ afer.
durisse adu̾sũ libiã erercitũ. & ibi uictis
hostib consedisse. eiꝰq posteros ex nomine
ataui africã nuncupasse: huiꝰ rei cestis est
historiã retexentes. Quod autẽ ait. & filii
dadan. fuerunt asurim. & latosim & lao¬
mun: asurim innegotiatores tnͣsferri pu¬
tant. latosim. eris ferriq metalla cuden
catos syros ẽẽ contendunt. & a plerisq filiis
abrabȩ de cetbura. occupatas indiȩ regione :
Et mortuus ẽ. abrabã insenectute bona se

Expanded text:
tur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar, tur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar, quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris suae vetulae, novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham, 344 juxta historicos usque ad maris Rubri terminos. Dicitur autem unus ex posteris Abrahae, qui appellabatur Apher, duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi, victis hostibus, consedisse: ejusque posteros ex nomine atavi Aphricam nuncupasse. Hujus rei testis est historiam retexentes. Quod autem ait, Et filii Dadau fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim: Asurim in negotiatores transferri putant: Latusim, aeris ferrique metalla cudentcatos, Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae ex Cetura occupatas Indiae regiones. Et mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
Significat autẽ scđm illud qł dñs solus
orabat in monte. etiã ysaac qui in typo
dñi fuit. ad orationẽ quasi uirũ iustum
domo egressũ. & uel nona hora uł ante
Et tulit theristrũ et oꝑuit se. Theristrũ.
pallii dicit᷑ genus etiã nunc. arabici uesti¬
menti qͦ mulieres ꝓ uinciȩ illiꝰ uelant᷑. Et
adiecit abrahã & accepit uxorẽ & nom̃ etꝰ
cechura. et peꝑit ei ramrã &e iexã. &. madã
& madian. & iesboc & sue. & iec san genuit
saba & dadan. & filii dadan fuerunt asurĩ
& latusim. & laommn: & filii madian.
gesar &e afer saba & enoch. & abida & aledea
Omnes hii filii ecthurȩ. Et dedit abrahã
uniu̾sa quȩ habuit ysaac. filiis autẽ con¬
cubinaꝵ quas habuit abrahã dedit mu¬
nera. & duusit eos ab ysaac filio suo. eũ
adhuc uiueret. inorientẽ ad trã orienta¬
lem: sethura hebreo sermone copulaca
intptat᷑ aut iuncta. quã obcausã suspicã¬

Expanded text:
Significat autem secundum illud, quod Dominus solus Significat autem secundum illud, quod Dominus solus orabat in monte, etiam Isaac, qui in typo Domini fuit, ad orationem, quasi virum justum domo egressum: et vel nona hora, vel antEt tulit theristrum, et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius velantur. Et adjecit Abraham, et accepit uxorem, et nomen ejus Cetura: et peperit ei Zamram, et Jecsan, et Madan, et Madian, et Jesboc, et Sue. Et Jecsan genuit Saba et Dadan. Et filii Dadan fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim. Et filii Madian, Jephar, et Apher, et Enoch, et Abida, et Aledea. Omnes hi filii Ceturae. Et dedit Abraham universa quae habuit Isaac. Filiis autem concubinarum, quas habuit, dedit munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo, cum adhuc viveret in Oriente, ad terram orientalem. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur, aut juncta . Quam ob causam suspican
Abbreviated transcription (Latin):
abscondita ẽ: nixta idioma linguȩ hebreȩ.
consequent᷑ et iurgo ẽ. Quȩ autẽ uirgo: ñ
statim sequit᷑ ut &e abscondita sit. Hoc idẽ
u̾bum: & in exodo de maria sorore moysi¬
adhuc uirgine legimꝰ. Ostencdant gͥ iudes
inscͥpturis alicub positũ alma. ubi ad oles¬
centulã tantũ. & non uirginẽ sonet: & con¬
cedimus eis illuo qđ in ysaia apud nos dr̃
ecce uirgo concipiet & pariet: non abscon¬
ditã uirginẽ. s ad olescentulã significare
iam nuptã. Et dimisert̾ rebeccã sororẽ suã¬
et nutricẽ eiꝰ. & seruũ abrahȩ et uiros illiꝰ.
Decens quippe erat. ut adnuptias absq pa¬
rentib uirgo ꝓficiscens: nutricis solatio
foueret᷑. Et ipse habitabat int̾ra austri. Et
egressus ẽ ysaac ererceri in campo adues¬
ꝑam. Terrã austri. gerarã significat. unde
a patre ad ĩmolandũ quondã fuerat ad¬
ductꝰ. Quod autẽ ait ce egressus ẽ ut exer¬
ut loqueret᷑ in agro. inclinante iã uespera.

Expanded text:
xta idioma linguae Hebraeae, consequenter et virgo est; quae autem virgo, non statim sequitur, ut abscondita sit. Hoc idem verbum et in Exodo de Maria sorore Moysi virgine legimus . Ostendant igitur Judaei in Scripturis alicubi positum ALMA, ubi adolescentulam tantum, et non virginem sonet: et concedimus eis, illud quod in Isaia apud nos dicitur: Ecce virgo concipiet, et pariet, non absconditam virginem, sed adolescentulam significare jam nuptam. Et dimiserunt Rebeccam sororem suaet nutricem ejus, et servum Abrahae, et viros illius. Decens quippe erat, ut ad nuptias absque parentibus virgo proficiscens, nutricis solatio foveretur. Et ipse habitabat in terra Austri: et egressus est Isaac exerceri in campo ad vesperam. Terra Austri, Geraram signat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat adductus. Quod autem ait, Et egressus est, ut exerut loqueretur in agro, inclinante 343 jam vespera.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ocłis om̃is uiuentis. Ubi nunc diximꝰ
abscondet᷑: in hebreo ꝓpt̃ declinationẽ
u̾bi aliter figuratũ. na alma dr̃. Huic¬
quid simile. licet masculino gen̾e declinetur.
& in regnorũ libris scͥptum ẽ: ex ꝑsona helises
loquentis ad gieri. Et dñs absconddit a me. Er¬
go alina qđ inc̾p̃tat᷑ abscondita. idẽ uirgo
nuia diligentia custodita: maioris mͥui
det᷑ eẽ laudis quã uirgo. Uirgo quippe
iuxta apłm potest eẽ corpore ñ spũ. Apscon

Expanded text:
ab oculis omnis 342 viventis . Ubi nunc diximus, ab oculis omnis 342 viventis . Ubi nunc diximus, abscondetur, in Hebraeo propter declinationem verbi aliter figuratum, NAALMA   dicitquid simile, licet masculino genere declinetur, et in Regnorum libris scriptum est, ex persona Elisaei loquentis ad Giezi: Et Dominus abscondit a me . Ergo ALMA, quod interpretatur abscondita, idest, virgo, nimia diligentia custodita, majoris mihi videtur laudis esse, quam virgo. Virgo quippe juxta Ap