comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in abhominationẽ sibi: traditus sum.
& ñ egrediebar. Cum enĩ despiceret᷑.
quia homo uidebat᷑. egressus eẽt si
occultã maiestatẽ suã ostentare uo¬
luiss&. S qͥa infirmitatem ꝓdidit.
potentiam abscondit: in eo qͦd ꝑsecu¬
torib suis incognitus mansit. ad eos
minime exiuit. Qui tam̃ ad electos
exiit: quia diuinitatis suȩ suauitatẽ
quęrentib aꝑuit. Vnde ei ꝑ ꝓpħam¬
dr̃. Existi in salutẽ popłitui: ut sal¬
uos facias xp̃os tuos. Sequit᷑. Qs mͥ¬
rauit. sciens qͦd suis meritis ad sum¬
ma ꝑuenire nequeat: adiutorẽ qͤrit.
Et quẽ nimirũ nisi unigenitũ dĩ filiũ
contemplat᷑: qui humanã naturam
in hac mortalitate laborantẽ dum su¬
scepit adiuuit: Ipse quippe adiuuit
hominẽ factus homo: ut quia puro
homini uia rede undi ñ patebat ad dm̃.
uia redeundi fier& ꝑ hominẽ dm̃.
Longe quippe distabamꝰ a iusto & ĩmor¬
les. apparuit mediator dĩ & hominũ

Expanded text:
in abominationem sibi, traditus sum, in abominationem sibi, traditus sum, et non egrediebar . Cum enim despiceretur quia homo videbatur, egressus fuisset, si occultam majestatem suam ostentare voluisset. Sed quia infirmitatem prodidit, potentiam abscondit; in eo quod persecutoribus suis incognitus mansit, ad eos minime exivit. Qui tamen ad electos exit, quia divinitatis suae suavitatem quaerentibus aperit. Unde ei pr: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos . Sequitur: ravit, sciens quod suis meritis ad summa pervenire nequeat, adjutorem quaerit. Et quem nimirum nisi unigenitum Dei Filium contemplatur, qui humanam naturam in hac mortalitate laborantem dum suscepit adjuvit? Ipse quippe adjuvit hominem factus homo, ut quia puro homini via redeundi non patebat ad Deum, via redeundi fieret per hominem Deum. Longe quippe distabamus a justo et immort injustos apparuit Mediator Dei et hominum
Abbreviated transcription (Latin):
is & fustib uenientes. una tantũ res-¬
ponsione ꝑculit dicens. ego sũ. Ipsum
despectio ꝓpinquoꝵ ñ t̾ruit: qui nos
ab ȩt̃nis suppliciis liberans palmas in
facie ȩqͣnimit̃ accepit. Ipse tacuit. &
ostiũ egressus ñ.ẽ: qui sub ipsa iam¬
hora passionis cũ humanitatis infir-¬
ma pateret᷑. diuinitatis potentiã exer¬
cere noluit. Mediator quippe dĩ &
hominũ quasi egressus ostiũ fuiss&s.
si cũ teneret᷑ homo. maiestatis suȩ po¬
tentiam uoluiss& ostendere: & ꝑ diui¬
nitatis magnitudinẽ susceptȩ carnis
infirma transire. Ut enĩ aꝑtus homo
mori poss&. ds̃ mansit occultꝰ: quia si
cognouissent. nũqͣͥm dñm głȩ crucifi¬
xissent. Non. ẽ. gͦ egressus ostiũ: qui
& requisitus a pilato tacuit. atq int̾
ꝑsecutoꝵ manꝰ. & corpus passioni obtu¬
lit. qͦd ꝓ electis assumpserat. & resisten¬
tib noluit demonstrare qͦd erat. Unde
etiam ꝑ psalmystam dr̃. Posuert̃ me

Expanded text:
is et fustibus » venientes una tantum resis et fustibus » venientes una tantum responsione percutit, dicens: « Ego sum . » Ipsum despectio propinquorum non terruit, qui nos ab aeternis suppliciis liberans, palmas in facie aequanimiter accepit. Ipse tacuit, et ostium egressus non est, quia sub ipsa jam passionis hora, cum humanitatis infirma pateretur, divinitatis potentiam exercere noluit. Mediatori quippe Dei et hominum, quasi egredi ostium fuisset, si cum teneretur ut homo majestatis suae potentiam voluisset ostendere, et per divinitatis magnitudinem susceptae carnis infirma transire; ut enim apertius homo mori posset, Deus mansit occultus: Quia si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Non est ergo egressus ostium, qui et requisitus a Pilato tacuit; atque inter persecutorum manus et corpus passioni obtulit quod pro electis assumpserat, et resistentibus noluit demonstrare quod erat. Unde etiam per Psalmistam dicitur: Posuerunt me
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Unde fit. ut cũ se a ꝓximis des¬
pici cognoscunt. suaq dicta uitȩ au¬
dientiũ ñ ꝓdesse. abscondant quantȩ
uirtutis sint: ne si secretũ cordis inu¬
tilit̃ sermo ꝓlatꝰ aꝑiat. ad manẽ głam
tas m̃tes ñ appetens ex uirtutis suȩ pa¬
tefactione clarescere. ait. Si despectio
ꝓpinquoꝵ t̾ruit me: & ñ magis tacui.
nec egressus sũ ostiũ. Qui enim ꝑhu
militatẽ solidus neqͣ qͣm despici timu¬
it: hunc ut foras lingua eicer& impa¬
tientia ñ euicit. Ubi bene p̃mittitur.
si expaui ad multitudinẽ nimiã: ut
cuius constantiȩ fuerit agnoscat᷑: qͥa
uidelic& neqͥqͣm terr& exteriꝰ numerus
hominũ. quẽ ñ deuastat interiꝰ turba
uicioꝵ. In hac & enĩ uita qui nulla ꝓs¬
pera appetit: nulla ꝓculdubio aduer¬
sa ꝑtimescit. Quȩ scilic& uerba si ad
intellectũ mysticũ trahimꝰ: in eis citiꝰ
oꝑationẽ nr̃i redẽptoris inuenimus.
Ipse quippe ad multitudinẽ nimiã ñ
expauit: qui ꝑsecutores suos cũ gladi¬

Expanded text:
t. Unde fit ut cum se a proximis despici cognoscunt, suaque dicta vitae audientium non prodesse, abscondant quantae virtutis sint, ne si secretum cordis inutiliter sermo prolatus aperiat, ad inanem gloriam tas mentes non appetens ex virtutis suae patefactione clarescere, ait: Si despectio propinquorum terruit me, et non magis tacui, nec egressus sum ostium. Qui enim per humilitatem solidus nequaquam despici timuit, hunc ut foras lingua ejiceret impatientia non evicit. Ubi bene praemittitur: Si expavi ad multitudinem nimiam, ut cujus constantiae fuerit agnoscatur, quia videlicet nequaquam terret exterius numerus hominum, quem non devastat interius turba vitiorum. In hac etenim vita, qui nulla pera appetit, procul dubio adversa pertimescit. Quae scilicet verba, si ad intellectum mysticum trahimus, in ejus citius operatione nostri Redemptoris facta invenimus. Ipse quippe a multitudine nimia non expavit, qui persecutores suos « cum gladi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ex corruptione cõmixtionis sump¬
sit. ꝓfecto ad nos uestitus lineis uenit.
Et atram̃tariũ scriptoris ad renes eius.
In renib posterior corporis pars. ẽ. Et qͥa
ipse dñs postqͣm ꝓ nobis mortuus. ẽ. re
surrexit. & ascendit in cęlũ. tc̃ testam̃¬
tũ nouũ ꝑ apłos scripsit: uir iste atra¬
m̃tariũ scriptores ad renes habuit. Qui
enim scripturam testam̃ti noui postꝗͣ
discessit condidit: atram̃tariũ quasi
a tergo portauit. Hoc aut̃ atram̃tari.¬
um uiro lineis induco inherere consi¬
derat. qui dicit. Et librum scribat ip¬
se qui iudicat. S cur beate iob ab eo
qui uidex. ẽ. librũ scribi desideras:
Seq̃r. Ut in humero meo portem illũ.¬
& circumdẽ illũ: quasi coronã mͥ. Li¬
brum quippe in humero portare.ẽ: scͥp¬
turam sacrã oꝑando ꝑficere. Et notan¬
dum quã ordinate describit᷑. & priꝰ in
humero portare. & postmodũ sicut co-¬

Expanded text:
autem ex corruptione commistionis sumpautem ex corruptione commistionis sumpsit, profecto ad nos vestitus lineis venit. Et atramentarium scriptoris ad renes ejus. In renibus posterior corporis pars est. Et quia ipse Dominus postquam pro nobis 720 mortuus est, et resurrexit, et ascendit in coelum, tunc Testamentum Novum per apostolos scripsit, vir iste atramentarium ad renes habuit. Qui enim scripturam Testamenti Novi postquam discessit condidit, atramentarium quasi a tergo portavit. Hoc ergo atramentarium viro lineis vestito inhaerere considerat, qui dicit: Et librum scribat ipse qui judicat. Sed cur, beate Job, ab eo qui judex est, librum scribi desideras? Seqet circumdem illum, quasi coronam mihi . » Librum quippe in humero portare est Scripturam sacram operando perficere. Et notandum quam ordinate describitur: et prius in humero portari, et postmodum sicut co
Abbreviated transcription (Latin):
nãq aliud in sex uiris uenientib. ni¬
si sex ȩtates humani generis designanͣ:
Quȩ de uia portȩ suꝑioris ueniunt: quia
a conditione paradisi sicut ab ingressu
mundi a suꝑiorib generationib euol¬
uunt᷑. Quȩ porta ad aquilonẽ respicit.
quia udelie& mens humani generis.
uiciis aꝑta: nisi calorẽ caritatis desereis
torporẽ mentis appeter&. ad hanc mor¬
talitatis latitudinẽ ñ exiss&. Et uniꝰ¬
cuiusq uas interitꝰ in manus eiꝰ: quia
una quȩq generatio singulis quibq
ȩtatib euoluta. ante redemptoris ad¬
uentũ in sua oꝑatione habuit. unde pę¬
nam dampnationis sumpsit. Uir qͦq
unꝰ in medio eoꝵ uestitꝰ lineis: qͥa re-¬
demptor nr̃ etiam de sacerdotali tribu
iuxta carnẽ parentes habere dignatꝰ ẽ.
uestitꝰ lineis uenire ꝑhibet᷑. Uel certe
quia linũ de terra. ñ aut̃ sicut lana
de corruptibili carne nascit᷑. qui indu-¬
mĩtũ sui corporis ex matre uirgine. ñ

Expanded text:
namque aliud in sex viris venientibus, nisi sex aetates humani generis designantur? Quae de via portae superioris veniunt, quia a conditione paradisi sicut ab ingressu mundi a superioribus generationibus evolvuntur? Quae porta ad Aquilonem respicit, quia videlicet mens humani generis vitiis aperta, nisi calorem charitatis deserens, torporem mentis appeteret, ad hanc mortalitatis latitudinem non exisset. Et uniuscujusque vas interitus in manu ejus ; quia unaquaeque generatio, singulis quibusque aetatibus evoluta, ante Redemptoris adventum in sua operatione habuit, unde poenam damnationis sumpsit. Vir quoque unus in medio eorum vestitus lineis, quia Redemptor noster, etiam de sacerdotali tribu juxta carnem parentes habere dignatus, vestitus lineis venire perhibetur. Vel certe quia linum de terra, non autem sicut lana de corruptibili carne nascitur, quia indumentum sui corporis ex matre virgine, non
Abbreviated transcription (Latin):
brũ scripsit ipse qui iudicat. Quem
scilic& librum noui testam̃ti quia ipse
ꝑ se humani generis redemptor in ex¬
tremo conder&. bene erechiel ꝓpħa de¬
nuntiat dicens. Ecce sex uiri uenie¬
bant de uia portȩ suꝑioris quȩ respic̃
ad aquilonẽ: & unius cuiꝰq uas inte¬
ritus in manus eoꝵ. Uir qͦq unꝰ in

Expanded text:
brum scripsit ipse qui judicat. Quem brum scripsit ipse qui judicat. Quem scilicet librum Novi Testamenti, quia ipse per se humani generis Redemptor in extremo conderet, bene Ezechiel propheta denuntiat, dicens: Ecce sex viri veniebant de via portae superioris, quae respicit ad Aquilonem, et uniuscujusque vas interitus
Abbreviated transcription (Latin):
enim adhuc timenti popło lex. ẽ trans¬
missa. ꝑ seruũ. diligentib uͦ filiis eu¬
uangłii gr̃a est collata ꝑ dñm: qui ad
redemptionẽ nr̃am ueniens nouũ nob̃
testam̃tũ condidit: s de eiusdẽ nos te¬
stam̃ti mandato discutiens. quandoq
bit ipse qui iudicat. Ipsa enim ꝑ se ue¬
ritas dicit. Pat̃ ñ iudicat quẽqͣm: sed
om̃e iudiciũ dedit filio. Erit gͦ tẽ au¬
ctor iudicii. qui nc̃. ẽ. conditor libri: ut
tẽ districtius exigat. qͦd mͦ mansuetus
iub&. Sic nãq cotidie conspicimꝰ quod
magistri pueris elem̃ta litterarum
blandientes imponunt: s hȩc ab eis
seuientes exigunt. Et quȩ dant cum
mansuetudine: cũ uerbere exquiruñ.
Blande nãq nc̃ consonant eloquii diui¬
ni mandata: s erunt asꝑa in exactio¬
ne sentienda. Mansueta mͦ. ẽ. ãmo¬
nitio uocantis: s tc̃ districta uentura
est iusticia iudicis. Eoq certũ. ẽ. qͥa
nil uel minimi mandati indiscussione
p̃tereat: quo uidelic& constat quia li¬

Expanded text:
ti adhuc populo lex est transmissa per servum, diligentibus vero filiis Evangelii gratia est collata per Dominum, qui ad redemptionem nostram veniens novum nobis testamentum condidit, sed de ejusdem nos testamenti mandato discutiens, quandoquebit ipse qui judicat. Ipsa enim per se Veritas dicit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Erit ergo tunc auctor judicii, qui nunc est conditor libri, ut tunc districtus exigat quod modo mansuetus jubet. Sic namque quotidie conspicimus quod magistri pueris elementa litterarum blandientes imponunt, sed haec ab eis saevientes exigunt; et quae dant cum mansuetudine, cum verbere requirunt. Blanda namque nunc sonant eloquii divini mandata, sed erunt aspera in exactione sentienda. Mansueta modo est admonitio vocantis, sed tunc districta ventura est justitia judicis, eo quod certum est quia nihil vel minimi mandati sine discussione praetereat. Quo videlicet constat quia li
Abbreviated transcription (Latin):
& moyses a strepitu uerboꝵ tac&. & ta¬
men silens aure diuinȩ pietatis au¬
dit᷑. cũ dr̃. Quid clanas ad me: Intꝰ
est gͦ in desiderio clamor secretꝰ qͥ ad
humanas aures ñ ꝑuenit: & tam̃ au¬
ditũ conditoris repl&. Hinc. ẽ qͦd an¬
na ad templũ ꝑgens. ore qͥdẽ tacuit:
& tam̃ tot sui desiderii uoces emisit.
Hinc in ȩ̨uuangło dñs dicit. Intra in
cubiculũ tuũ. & clauso ostio tuo ora¬
uid& in abscondito. redd& tͥ. Clauso
quippe ostio petit in cubiculo: qui ta¬
centi ore. in conspectu suꝑnȩ pietatis.
fundit affectũ m̃tis. Et uox audit᷑
in abscondito: cũ ꝑ scã desideria silen¬
stam dr̃. Desideriũ pauperũ exaudi

Expanded text:
 Moyses a strepitu verborum tacet; et ta Moyses a strepitu verborum tacet; et tamen silens aure divinae pietatis auditur, cum dicitur: Quid clamas ad me ? Intus ergo in desiderio est clamor secretus, qui ad humanas aures non pervenit, et tamen auditum conditoris replet. Hinc est quod Anna ad Templum pergens, ore quidem tacuit, et tamen tot sui desiderii voces emisit . Hinc in Evangelio Dominus dicit: Intra in cubiculum tuum, et clauso ostiovidet in absconditoquippe ostio, petit in cubiculo, qui tacenti ore in conspectu supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in abscondito, cum per sancta desideria silen« Desiderium pauperum exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
pellat ꝓ nobis. Unigenito enĩ filio
ꝓ homine int̾pellare. ẽ: apud eoȩt̃nũ
patrem se ipsũ hominẽ demonstrare.
Eiq ꝓ humana natura rogasse. ẽ: eandẽ
naturã in diuinitatis suȩ celsitudine
suscepisse. Int̃pellat gͥ ꝓ nobis dñs. ñ
uoce. s miseratione: qͥa qͦd dãpnari in
electis noluit. suscipiendo liberauit.
Adiutor gͦ quęrit᷑. ut desideriũ exaudi¬
at᷑: quia nisi ꝓ nobis int̃pellatio medi¬
atoris intẽeder& ab aure dĩ ꝓeuldu-¬
bio nr̃arũ p̃cum uoces silerent. Notan
desideriũ meũ omp̃s audiat: uera qͥppe
postulatio. ñ in oris. ẽ. uocib. s in cogita¬
tionib cordis. Ualentiores nãq uoces
apud secretissumas aures dĩ ñ faciunt
uerba nr̃a. s desideria. Eternã & enĩ
uitã si ore petimus. nec tam̃ corde de¬
sideramus: clamantes tacemus. Si uͦ
desideramus ex corde: etiã cũ ore con¬
ticescimꝰ. tacentes clamamus. Hinc. ẽ.
qͦd in heremo popłs uocib ꝑstrepit.¬

Expanded text:
nobis, , ait: Unigenito enim Filio pro homine interpellare est apud coaeternum Patrem se ipsum hominem demonstrare: eique pro humana natura rogasse, est eamdem naturam in divinitatis suae celsitudinem suscepisse. Interpellat igitur pro nobis Dominus, non voce, sed miseratione, quia quod damnari in electis noluit, suscipiendo liberavit. Adjutor ergo quaeritur ut desiderium exaudiatur, quia nisi pro nobis interpellatio Mediatoris intercederet, ab aure Dei procul dubio nostrarum precum voces silerent. 43. Nodesiderium meum Omnipotens audiat. Vera quippe postulatio non in oris est vocibus, sed in cogitationibus cordis. Valentiores namque voces apud secretissimas aures Dei non faciunt verba nostra, sed desideria. Aeternam etenim vitam si ore petimus, nec tamen corde desideramus, clamantes tacemus. Si vero desideramus ex corde, etiam cum ore conticescimus, tacentes clamamus. Hinc est, quod in eremo populus vocibus perstrepit, et
Abbreviated transcription (Latin):
bustius uitetur: tam̃ humiliꝰ ꝓdit᷑.
B eatus gͦ iob qui tot magnis oꝑib ful¬
tus. confiteri culpã ñ erubuit: osten¬
dit in uirtutib qͣm humilis fuit.
S quia ex humilitate uera secura sẽꝑ
auctoritas nascit᷑. ut tanto foris nil
metuat. qͣnto ad rerũ culmina animꝰ
ꝑ elationis desideriũ ñ anbelat: exp̃s¬
sa confessione peccati. recte subiungit᷑.¬

Expanded text:
bustius vitetur, tamen humilius proditur. bustius vitetur, tamen humilius proditur. Beatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione peccati, recte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
catũ fatet᷑. Hinc enim liquido demo¬
nstrat qͣm uera de bonis suis dixerat.
qui noluit tacere de malis. Modouir-¬
certissime appar& qͣntȩ munditiȩ in
om̃ipotentis dĩ ocłis fuerit: qui & ui¬
tauit mala ne cõmitter&. & tam̃ quȩ
eũ committere contigit. homini non
abscondit: quatinꝰ ei & iusticiȩ sit gła
declinasse peccatũ. & iusticiȩ custodia
qͦd ñ potuit declinare ꝓdidisse. Uide¬
atur uir iste cuilib& magnꝰ in uirtu¬
tib suis: mͥ certe sublimis apparet
etiã in peccatis suis. Mirent᷑ qui uo-
lunt in eo castitatis continentiã: mi¬
rent᷑ integritatẽ iusticiȩ: mirent᷑ ui¬
scera pietatis: ego in eo ñ minime ad¬
miror confessionẽ humillimã pecca¬
toꝵ. qͣm tot sublimia gesta uirtutũ.
Scio enĩ ꝑ infirmitatis uerecundiam
plerũq grauioris. ẽ. certaminis com¬
missa peccata ꝓdere: qͣm ñ admissa
uitare. Et unũ qͦdq malũ qͣmuis ro¬

Expanded text:
catum fatetur. Hinc enim liquido democatum fatetur. Hinc enim liquido demonstrat quam vera de bonis suis dixerat, qui noluit tacere de malis. Modo vircertissime apparet quantae munditiae in omnipotentis Dei oculis fuerit, qui et vitavit mala, ne committeret, et tamen quae eum committere contigit, hominibus non abscondit, quatenus ei et justitiae sit gloria declinasse peccatum, et justitiae custodia quod non potuit declinare prodidisse. Videatur vir iste cuilibet magnus in virtutibus suis, mihi certe sublimis apparet etiam in peccatis suis. Mirentur in eo qui volunt castitatis continentiam, mirentur integritatem justitiae, mirentur viscera pietatis; ego in eo non minus admiror confessionem humillimam peccatorum quam tot sublimia gesta virtutum. Scio enim quod per infirmitatis verecundiam plerumque gravioris est certaminis commissa peccata prodere quam non admissa vitare, et unumquodque malum quamvis ro
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant ñ negarent. Qua in re ui-¬
dicia uerȩ confessionis st̃. si cũ unus¬
quisq se peccatorẽ dicit id de se dicen
ti alt̃o ñ contradicit. Nam qͥa scrip¬
tum. ẽ. iustus in principio accusator
est sui: ñ magis peccator s iustꝰ ui.¬
deri appetit. cũ peccatorem se qͥsq
nullo arguente confitet᷑. S confessi¬
onis ꝓbat ueritatẽ: cũ alter malũ
qͦd fecimus increpat. Qd si suꝑbe de¬
fendimus: liqu& qͥa peccatores nos ex
nobis ficte dicebamus. Unde sum¬
moꝑe curandũ. ẽ ut mala quȩ fe¬
cimus. & sponte fateamur: & hec aliis
arguentib ñ negemus. Suꝑbiȩ quippe
uiciũ ẽ ut qͦd de se fateri quisq quasi
sua sponte dignat᷑ hoc sibi dici ab ali¬
erit humilitatis ostendit: qui se & in¬
ter aduersarios nouerat uiuere. & ta¬
men ñ uerebatur culpas uoce confes-¬
sionis aperire. S notandũ qͦd suꝑiꝰ
uirtutes suas loquit᷑. & inferius pec-¬

Expanded text:
fuerant non negarent. Qua in re infuerant non negarent. Qua in re indicia verae confessionis sunt, si cum quisque se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Nam quia scriptum est: Justus in principio accusator est sui , non magis peccator, sed justus videri appetit, cum peccatorem 714 se quisque nullo arguente confitetur, sed confessionis veritatem probat, cum alter malum quod fecimus increpat. Quod si superbe defendimus, liquet quia peccatores nos ex nobis ficte dicebamus. Unde summopere curandum est ut mala quae fecimus, et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus non negemus. Superbiae quippe vitium est ut quod de se fateri quisque quasi sua sponte dignatur, hoc sibi dici ab alierit humilitatis ostendit, qui se et inter adversarios noverat vivere, et tamen non verebatur culpas voce confessionis aperire. Sed notandum quod superius virtutes suas loquitur, inferius pec
Abbreviated transcription (Latin):
rant᷑: ut dũ nos exterius ex parte pu¬
niunt. ipsi interiꝰ ꝑfecte puniantur
Na igit᷑ sinus secretũ m̃tis accipit᷑: in
sinu iniquitatẽ celare. ẽ. hanc in con¬
scientiȩ latibulis occultare: nec ꝑ con¬
fessionẽ detegere. s ꝑ defensionẽ uela-¬
re. Quo contra iacobus dicit. Confi¬
temini alterutrũ peccata ur̃a: & o¬
rate ꝓ inuicẽ ut saluemini. Salomon
qͦq ait. Qui abscondit scelera sua ñ
diriget᷑ qui autẽ confessus fuerit &
reliquerit ea. miscd̃iam consequetur.
S int̾ hȩc sciendũ. ẽ. qͦd plerũq homi¬
nes & culpas confitent᷑: & humiles ñ
sunt. Nam multos nouimꝰ qui argu¬
ente nullo peccatores se e̾e confitent᷑.
cũ uͦ de culpa sua fuerint fortasse cor¬
repti. defensionis patrociniũ quert̃.
ne peccatores ẽẽ uideant᷑. Qui si tẽ
cum id sponte dicunt. peecatores se
e̾e̾ ueraci humilitate cognoscerent:
cũ arguunt᷑ ab aliis. ẽẽ se qͦd confessi

Expanded text:
rantur, ut dum nos exterius ex parte purantur, ut dum nos exterius ex parte puniunt, ipsi interius perfecte puniantur. Quia igitur sinus secretum mentis accipitur, in sinu iniquitatem celare est hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. Quo contra Jacobus dicit: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . Salomon quoque ait: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui autem confessus fuerit, et dereliquerit ea, misericordiam consequetur  inter haec sciendum est quod plerumque homines et culpas confitentur, et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium quaerunt, ne peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cum arguuntur ab aliis, esse se quod confessi
Abbreviated transcription (Latin):
so foras exeat ꝑ confessionẽ. Mortuo
enĩ ueni foras dr̃: ut ab excusatione
atq occultatione peccati. ad excusatio¬
nem suã ore ꝓprio exire ꝓuocet᷑ Un¬
de dauid ꝓpħa ab illa tanti morte fa-¬
cinoris reuiuiscens. ad uocẽ dñi quasi
foras exiit: dũ ꝑ nathan correptus¬
tationis culpa in humano genere ue
hem̃t̃ excreuit: bene beatꝰ iob cũ dice¬
r&. si abscondi peccatũ meũ. int̃posu¬
it ut homo: hominis qͥppe eẽ ꝓpriũ
conspicit. qͦd ex parentis ueteris imita¬
tione descendit. Ubi apte subditur.
Et celaui in sinu meo iniquitatẽ meã.
Scriptura & enim sacra plerũq sinũ
ponere ꝓ m̃te consueuit: sicut uoce
ȩccłȩ de ꝑsecutorib nr̃is. qui nobis
natura quidẽ coniuncti st̃. s uita dis¬
iuncti. ꝑ psalmystã dr̃. Redde uici-¬
nis nr̃is septuplũ in sinu eoꝵ. Ac si
aꝑte diceretur. Iir m̃te sua recipiaq̃
hoc qͦd in nr̃is corporib seuientes ope¬

Expanded text:
so foras exeat per confessionem. Mortuo so foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excusatione et occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David propheta ab illa tanti mole facinoris reviviscens ad vocem Domini quasi foras exiit, dum tatiter excrevit, bene beatus Job dum diceret, si abscondi peccatum meum, interposuit, quasi homo. Hominis quippe proprium conspicit, quod ex parentis veteris imitatione descendit, ubi apte subditur: Et celavi in sinu meo iniquitatem meam. Scriptura etenim sacra plerumque sinum ponere pro mente consuevit, sicut voce Ecclesiae de persecutoribus nostris, qui nobis natura quidem conjuncti sunt, sed vita disjuncti, per Psalmistam dicitur: « Redde vicinis nostris septuplum in sinute diceret: In mente sua recipiant hoc quod in nostris corporibus saevientes ope
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetrata. Unde nẽ qͦq humani ge¬
neris rami ex hac adhuc radice ama¬
ritudinẽ trahunt. Et cũ de uicio
suo quisq arguit᷑. sub defensionum
uerba. quasi sub quȩdã se arborũ fo¬
lia abscondit. & uelut ad quȩdã ex¬
cusationis sue opaca secreta faciẽ cog¬
nitoris fugit: dũ ñ uult cognosci qͦd
fecit: in qua uidelic& occultatione
ñ se dño. s dñm abscondit sibi. Agit
quippe ne om̃ia uidentẽ uideat: ñ
aut̃ ne ipse uideat᷑. Quo contra cuiq
peccatori iam exordiũ illum inationi
est humilitas confessionis: qͥa sibuns ip¬
si iam parcere renuit. qui malũ ñ eru¬
bescit confiteri qͦd fecit. Et qui defen¬
dendo aecusare potuit: accusando se
celerrime defendit. Unde & mortuo
lic& resurrectione quȩ gesta in illiꝰ. ẽ
corpore. signat᷑. qualit̃ nos resuscitem᷑
in corde. cũ uidelic& mortuo dr̃ ueni
foras: ut nimirũ homo in peccato suo
suã absconsus iac& ꝑ nequitiã. a seip¬

Expanded text:
perpetrata. Unde nunc quoque humani geperpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, ut cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionis verba, quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem Conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi, aquippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere renuit qui malum non erubescit confiteri quod fecit, et qui defendendo accusari potuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo licet resurrectione quae gesta in illius est corpore signatur qualiter nos resuscitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur: Veni foras; ut nimirum homo in peccato suo suam absconsus jacet per nequitiam, a seip
Abbreviated transcription (Latin):
serpens ille ꝑsuasor qui ñ erat reuo¬
candus ad ueniam. ñ .ẽ. de culpa reqͥ¬
situs. Interrogat᷑ itaq homo. ẽ. ubi e̾ẽt.
ut ꝑpetratã culpã respicer&: & confi¬
tendo cognoscer& quã longe a condi-¬
toris sui facie abe̾eͥt: s adhiberi sibi
m& potius utriq defensionis solatia
qͣm confessionis elegerant. Cũq excu¬
sare peccatũ uoluit uir ꝑ mulierẽ. mu¬
lier ꝑ serpentẽ: auxert̃ culpã qͣm tue¬
ri conati sunt: oblique adam dñm tan¬
gens qͦd ipse peccati eoꝵ aucꝰtor exti¬
terit. qui mulierem fecit: & ȩua cul¬
pã ad dñm referens. qui serpentem
in paradyso posuiss&. Qui enĩ ore
diaboli fallentis audierant. eritis
sicut dii: quia dõ e̾e similes in diui¬
nitate nequiuert̃. ad erroris sui cu-¬
mulũ. sibi dm̃ facere similẽ in culpa
conati sunt. Sic gͦ reatũ suũ dũ de¬
fendere moliunt᷑. addidert̃: ut culpa
eoꝵ atrocior discussa fier& qͣm fuerat

Expanded text:
serpens ille persuasor, qui non erat revoserpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret, quam longe a conditorimet utrique potius defensionis solatia, quam confessionis remedia elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt oblique: Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; Heva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuit. Qui enim ore diaboli fallentis audierant, Eritis sicut dii, quia Deo esse similes in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumulum, Deum sibi facere similem in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret, quam fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc sunt nãq uerȩ humilitatis testimo¬
nia: & iniquitatẽ suam quẽq agnos¬
cere. & cognitã uoce confessionis aꝑire.
At contra usitatũ humani generis ui¬
ciũ. ẽ. & libendo peccatũ committere:
& cõmissum negando abscondere. &
conuictũ defendendo multiplicare.
Ex illo quippe lapsu primi hominis
hȩc augm̃ta nequitiȩ ducimꝰ: ex quo
ipsam radicẽ traximus culpȩ. Sic nã¬
q ille dum lignũ uetitũ contigiss&.
abscondit se a facie dñi int̾ ligna
paradysi: in qua absconsione scilic&
quia dm̃ latere ñ pot̾at. ñ latendi
effectꝰ describit᷑. s affectꝰ putat᷑: qͥa cũ
argueret᷑ a dño qͦd de ligno uetito cõ¬
tigiss&. ilico respondit. Mulier quã
dedisti sociam mͥ. ipsa mͥ dedit de lig¬
no: & comedi. Ipsa qͦq mulier inqͥsita
respondit. Serpens decepit me: & co¬
mecdi. Ad hoc quippe requisiti fuerañ.
ut peccatũ qͦd transgre diendo cõmi¬
serant. confitendo delerent. Unde &

Expanded text:
e humilitatis testimonia, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, usitatum humani generis vitium est, et latendo peccatum committere, et commissum negando abscondere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione, scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur. Qui cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illico rdedisti mihi sociam, ipsa mihi dedit de ligno, et comedi . Ipsa quoque mulier inquisita, respondit: Serpens decepit me, et comedi. Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
extra quam oport& quęrere: sicut ex
dõ aut̃ loquit᷑. qui scit ñ se a se ha¬
bere. s ex dõ accepisse qͦd dicit. Corã
dõ uͦ loquit᷑: qui in om̃e qͦd dicit non
humanos fauores appetit. s om̃ipo¬
tentis dĩ p̃sentiȩ attendit: ñ suã. sed
auctoris głam requirit. Qui autẽ
scit quod ẽ. ex dõ se accepisse qͦd dicit.
& tam̃ dicendo ꝓpriam głam quęrit:
sicut ex dõ loquit᷑. s ñ corã dõ. qͥa eũ

Expanded text:
extra quam oporteat quaerere. 717 Sicut ex extra quam oporteat quaerere. 717 Sicut ex Deo autem loquitur qui scit non se a se habere, sed ex Deo accepisse quod dicit. Coram Deo vero loquitur qui in omni quod dicit, non humanos favores appetit, sed omnipotentis Dei praesentiae intendit; non suam, sed auctoris gloriam requirit. Qui autem scit quidem ex Deo se accepisse quod dicit, et tamen dicendo propriam gloriam quaerit, sicut ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
bat signũ aliquod ab eo uidere fieri.
Ubi & subdit᷑. Interrogabat autẽ eũ
multis sermonib at ipse nil illi
respondebat. Tacens uͦ dñs quãꝰ¬
sit despectus ostendit᷑: cum illic ꝓtinꝰ
subinfert᷑. Spreuit aut̃ illũ herodes
cũ exercitu: & illusit. Qd uidelicet
factũ oport& nos audientes discere:
ut qͦtiens auditores nr̃i nr̃a uolunt qͦ¬
si laudanda cognoscere. ñ autem sua
ꝑuersa mutare. om̃ino taceamꝰ: ne si
ostentationis studio uerbũ dĩ loquim᷑.
& illoꝵ culpa quȩ erat. eẽ ñ desinat: &
nr̃a quȩ ñ erat fiat. Dicat fortasse ali
& semꝑ laudent quȩ audiunt. & ñqͣm
qͦd laudant sequunt᷑. Hanc inanem
płimi adulterantes uerbũ dñi: s ex sin¬
ceritate. sicut ex dõ corã dõ in xp̃o lo¬
quimur. Adulterari nãq uerbũ dr̃ ẽ
aut alit̾ de illo sentire qͦm. ẽ: aut ex
eo ñ spiritales fructꝰ. s adulterinos
fȩcus quęrere laudis humanȩ. Ex
sinceritate uͦ loqui. ẽ nil in elo quio

Expanded text:
quod videre ab eo fieri. Unde et subditur: Interrogabat autem illum multis sermonibus. At ipse nihil illi respondebat . Tacens vero Dominus quasit despectus ostenditur, cum illic protinus subinfertur: Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo et illusit . Quod videlicet factum oportet nos audientes discere, ut quoties auditores nostri nostra volunt quasi laudanda cognoscere, non autem sua perversa mutare, omnino taceamus, ne si ostentationis studio verbum loquimur, et illorum culpa quae erat esse non desinat, et nostra quae non erat fiat. Dicat fortasse aliqet semper laudant quod audiunt, et nunquam quod laudant sequuntur. CAP. LXV.-- plurimi, adulterantes verbum Dei; sed ex sinceritate, sicut ex Deo, coram Deo in Christo loquimur. Adulterari namque verbum Dei, est aut aliter de illo sentire quam est, aut ex eo non spiritales fructus, sed adulterinos fetus quaerere laudis humanae. Ex sinceritate vero loqui, est nil in eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
psalmistam dr̃. Ambulabt̃ de uirtu¬
te in uirtutẽ. De his iterũ sc̃a ȩccła
contemplata. ait. Ds̃ in gradib eius
dinoscetur: dum suscipiet eã. Neq
enim sicut dictũ .ẽ. repente ad sũma
ꝑuenit᷑. s ad uirtutũ celsitudinem
ꝑ increm̃ta mens ducit᷑. Hinc namq¬

Expanded text:
Psalmistam dicitur: « Ambulabunt de virtute in virtutem . » De his iterum sanctam Ecclesiam contemplatus ait: « Deus in gradibus ejus dignoscetur, dum suscipiet eam . » Neque enim, sicut dictum est, repente ad summa pervenitur, sed ad virtutum celsitudinem per incrementa mens ducitur. Ille a
Abbreviated transcription (Latin):
pita opprimere mentẽ poterant. des¬
pecta subteriacent. Vnde bene ꝑ ꝓpħã
culatur sũma. suꝑemineat infimis. Hnc
etiã abbacuc dicit. Suꝑ custodiã meam
stabo. Stat quippe suꝑ custodiam suã:
qui ꝑ sollertiã disciplinȩ trenis deside¬
riis ñ succumbit. s suꝑemins: ut dũ
stantem semꝑ appetit ȩt̾nitatẽ infra
sit ei om̃e qͦd transit. Tam̃ quia uir sc̃s

Expanded text:
pita opprimere mentem poterant, despita opprimere mentem poterant, despecta subterjacent. Unde bene per propculatur summa, superemineat infimis. Hinc etiam Habacuc dicit: Super custodiam meam stabo . Stat quippe super custodiam suam, qui per solertiam disciplinae terrenis desideriis non succumbit, sed supereminet, ut dum semper stantem appetit aeternitatem, infra sit ei omne quod transit. 36. Quia carnis
Abbreviated transcription (Latin):
na. ẽ. securitas cordis: nichil concupis¬
centiȩ habere secłaris. Nam si ad t̾re¬
na adipiscenda cor inhiat. securũ tran¬
quillũq ẽẽ nullatenus potest: quia
aut ñ habita concupiscit ut habeat.
aut adepta metuit ne amittat. Et
quibdã fluctib uoluit᷑: ac ꝑ modos
uarios rerum alt̾̃nantiũ mutabilita¬
te uersatur. Sin uͦ semel in appetiti¬
one suꝑnȩ patriȩ fortistabilitate ani¬
mus figit᷑: minus rerũ temporalium
ꝑturbatione uexat᷑ Acunctis qͥppe
externis motib eandem intentionem
suã quasi quendã secretissimũ seces-¬
sum petit: ibiq incõmutabili inhereis.¬
& cuncta mutabilia transcendens. ipsa
iam tranquillitate quietis suȩ in mun¬
do. extra mundũ. ẽ Excedit ꝓfecto
inia om̃ia. intentione sũmoꝵ: & cunc¬
tis reb qͣs ñ appetit. libertate quadã
suꝑ se e̾e̾ sentit. Nec tẽpestatẽ rerum
temporaliũ intus sustin& qͣm intuet᷑
foris: quia terrena om̃ia quȩ concu¬

Expanded text:
na est securitas cordis, nil concupiscentiae habere saecularis. Nam si ad terrena adipiscenda cor inhiat, securum tranquillumque esse nullatenus potest, quia aut non habita concupiscit ut habeat, aut adepta metuit ne amittat; et quibusdam fluctibus volvitur, ac per modos varios rerum alternantium mutabilitate versatur. Si vero semel in appetitione supernae patriae forti stabilitate animus figitur, minus rerum temporalium perturbatione vexatur. A cunctis quippe externis motibus eamdem intentionem suam quasi quemdam secretissimum secessum petit, ibique incommutabili inhaerens, et mutabilia cuncta transcendens, ipsa jam tranquillitate quietis suae in mundo extra mundum est. Excedit profecto ima omnia intentione summorum, 715 et cunctis rebus quas non appetit libertate quadam se superesse sentit, nec tempestatem rerum temporalium intus sustinet, quam intuetur foris. quia terrena omnia, quae concu
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ intis ostendens. postqͣm de se tot
uirtutũ p̃dicam̃ta ꝓtulit. hoc qͦd p̃¬
misimꝰ secutꝰ adiunxit. si expaui ad¬
multitudinẽ nimiã. & despectio ꝓpin-¬
quoꝵ terruit me: & ñ magis tacui.
nec egressus sũ ostiũ. Acsi aꝑtiꝰ dicat
Turbatis contra me extrinsecus aliis.
ipse me intrinsecus imꝑturbabilis
mansi. Qd nãq hoc loco ostiũ nisi
os debemus acciꝑe: Per hoc qͥppe qͣsi¬
egredimur. dũ uerbis qͥb possumus
secreta nr̃i cordis aꝑimus: & qͣles
int̾ manemꝰ in conscientia. tales
foras egredimur ꝑ lingnã. St̃ uͦ ñnul¬
li qui om̃ino despici metuunt: ac ne
uiles fortas se udicent᷑. sapientes uide-¬
ri appetunt. Hii cogunt᷑ ostiũ egredi.
quia pulsati contumeliis qͣm magna
quasi se lateant. loqͤntes denuntiaN.
Dũq ꝑ impatientiã uicti quȩdã de se
quȩ nesciebant᷑ aꝑiunt: tã qͣm ꝑ oris
ostiũ egrediunt᷑ Unde beatꝰ iob dic¬

Expanded text:
sanctae mentis ostendens, postquam de se tot sanctae mentis ostendens, postquam de se tot virtutum praedicamenta protulit, hoc quod praemisimus secutus, adjunxit. Vet. em nimiam, et despectio propinquorum 716 terruit me; et non magis tacui, nec egressus sum ostium. Ac si apertius dicat: Turbatis contra me extrinsecus aliis, ipse in me intrinsecus imperturbabilis mansi. Quid namque in hoc loco ostium os debemus accipere? per os quippe egredimur, dum verbis quibus possumus secreta nostri cordis aperimus; et quales intus manemus in conscientia, tales foras egredi per linguam. Sunt vero nonnulli qui omnino despici metuunt, ac ne viles fortasse judicentur, sapientes videri appetunt; hi coguntur ostium egredi, quia pulsati contumeliis quam magni apud se lateant, loquentes denuntiant, dumque per impatientiam victi quaedam de se quae nesciebantur aperiunt, tanquam per oris ostium egrediuntur. Unde beatus Job dic
Abbreviated transcription (Latin):
excessu m̃tis meȩ: omĩs homo m̃dax.
Cui responderi potest: si om̃is. & tu. Fal
sa iam erit sententia: quã m̃dax ipse
ꝓtulisti. Si uͦ ipse ñ indax. uera iam
sententia ñ erit: quia dũ tu uerax es.¬
ñ om̃is homo cognoscitur m̃dax. S no¬
tandũ qͦd p̃mittitur: ego dixi in exces¬
su m̃tis mex̧. Per excessum gͦ m̃tis etiã
sem& ipsũ transiit: cũ de hominis qͣli¬
tate diffiniuit. Acsi patenter dicat.
De falsitate om̃iũ hominũ inde ueram
sententiam ꝓtuli: unde ego ipse suꝑ
hominẽ fui. In tantũ uͦ & ipse m̃dax.
in qͣntũ homo: in tantũ aut̃ om̃ino
ñ m̃dax. in qͣntũ ꝑ excessũ m̃tis. suꝑ
hominẽ. Sic itaq sic ꝑfectiom̃s quã¬
uis ad huc aliquid turbulentũ de in-¬
firmitate carnis tolerent: iam tam̃
intrinsecus tranqͥllissimo secreto ꝑfru¬
unt᷑ ꝑ contemplationẽ m̃tis: ut qͥcqͥd
accedit exterius. in nullo turb& inte¬
rius. Vnde beatus iob securitatem

Expanded text:
excessu mentis meae: Omnis homo mendax . excessu mentis meae: Omnis homo mendax . Cui respondersaque iam erit sententia, quam mendax ipse protulisti. Si vero ipse non mendax, vera iam sententia non erit, quia dum tu es verax, nonon omnis homo cognoscitur mendax. Sed notandum quod praemittitur: Ego dixi in excessu mentis meae. Per excessum ergo mentis etiam semetipsum transiit, cum de hominis qualitate definivit. Ac si patenter dicat: De falsitate omnium hominum inde veram sententiam protuli, unde ego ipse super hominem fui. In tantum vero et ipse mendax, in quantum homo. In tantum autem omnino non mendax, in quantum per excessum mentis super hominem. Sic itaque, sic perfecti omnes, quamvis adhuc aliquid turbulentum de infirmitate carnis tolerent; jam tamen intrinsecus tranquntur per contemplationem mentis, ut quidquid acciderit exterius, in nullo turbet interius. Unde beatus Job securitatem
Abbreviated transcription (Latin):
turbet᷑ exterius. & imꝑturbabilis dur&
interuis. Et qͦd uane conturbari potest
de infirmitate carnis sit: qͣmuis qͦd in¬
imagine dĩ ambul& de uirtute m̃tis:
quatinus & roboret᷑ intus diuino adu¬
torio. & tam̃ adhuc foris sarcina p̃mat᷑
humana. Vnde bene abbacuc iterũ u-¬
nam sententiã ꝓtulit ad utraq serui¬
entem: ait enim. Et introiuit tremor
in ossa mea: & subtus me turbata est
uirtus mea. Acsi dicer&. Non mea uir-¬
tus. ẽ. in qua suꝑiꝰ raptꝰ imꝑturbabilis
maneo: & mea uirtꝰ. ẽ. in qua inferius
turbor. Ipse gͦ suꝑ se imꝑturbabilis. ipse
siro se ꝑturbabilis: quia suꝑ se ascende¬
rat. in qͣntum rapiebatur ad summa.
& sub sem& ipso erat. in qͣntum adhuc
reliquias trahebat ad infima. Ipse suꝑ
se imꝑturbabilis. quia in dĩ iã contem¬
platione transierat ipse sub se ꝑturba-¬
bilis. quia sub sem& ipso adhuc infirmꝰ
homo remanebat. Huic sententiȩ da-¬
uid ꝓpħa concinens ait. Ego dixi in

Expanded text:
tus exterius, et inturbabilis duret interius, et quod vane conturbari potest, de infirmitate carnis sit, quamvis qimagine Dei ambulat, de virtute mentis, quatenus et roboretur intus divino adjutorio, et tamen adhuc foris sarcina prematur humana. Unde bene Habacuc iterum unam sententiam protulit ad utraque servientem. Ait enim: Et introivit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est virtus mea . Ac si diceret: Non mea virtus est in qua superius raptus imperturbabilis maneo, et mea virtus est in qua inferius turbor. Ipse ergo super se imperturbabilis est, ipse sub se perturbabilis, quia super se ascenderat, in quantum rapiebatur ad summa; et sub semetipso erat, in quantum adhuc reliquias trahebat in infima. Ipse super se imperturbabilis est, quia in Dei jam contemplationem transierat; ipse sub se perturbabilis, quia sub semetipso adhuc infirmus homo remanebat. Huic sententiae David propheta concinens, ait: Ego dixi in
Abbreviated transcription (Latin):
tem suam: qͦd ad ruinã ñ exultauit
inimici: qͦd uerbis maledicis ꝑsecu¬
tores suos ñ impetiit: qͦd seuientes
intrinsecus ȩqͦnimĩt tolerauit: & tẽ
demũ hospitalitatis suȩ munificen¬
tiam ꝓtulit: ut audito scilic& narra¬
tionis eiꝰ ordine discamus. quia exte-¬
riora munera ex int̾na cordis mun-¬
dicia condunt᷑: ut uirtutũ eiꝰ con¬
texio lectorẽ doceat. qualis apud se
eẽ debeat. cũ exteriora bona aliis sub
ñ utcũq ipsis tot meritis tẽptaret᷑.
ut si qͦndo ut homo delinquer&. de¬
lictũ suũ hominib noll& innotesci
& leue eẽ creder&. si qͥd in minimis
peccar&: culpãq suã mallet silentio te¬
gere. qͣm uoce confessionis aperire: Se¬
pe nãq contingit ut elat᷑ uirtutib a¬
nimꝰ. dũ multa bona in ȩstimatione ꝓ¬
ximoꝵ de se spargi cognouerit. agnosci
ñ uelit. si qͥd ẽe̾t qͦd rep̃bensibilit fac̃.
Quas uidelic& erroris tenebras idcir co

Expanded text:
tem suam: quod de ruina non exsultavit tem suam: quod de ruina non exsultavit inimici, quod verbis maledicis persecutores suos non impetiit, quod saevientes intrinsecus aequanimiter toleravit, et tunc demum hospitalitatis suae munificentiam protulit; ut audito scilicet narrationis ejus ordine, discamus quia exteriora munera ex interna cordis munditia condiuntur, ut virtutum ejus contextio lectorem doceat qualis apud se esse debeat, cum exteriora bona aliis submnon utcunque ipsis tot meritis tentaretur, ut si quando ut homo delinqueret, delictum suum hominibus nollet innotesci; et leve esse crederet, si quid in minimis 712 peccaret; culpamque suam mallet silentio tegere quam voce confessionis aperire? Saepe namque contingit ut elatus virtutibus animus, dum multa bona in aestimatione proximorum de se spargi cognoverit, agnosci non velit si quid est quod reprehensibiliter facit. Quas videlicet erroris tenebras idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
mosinã p̃bet: quia om̃e qͦd dat᷑ dõ ex
dantis m̃te pensat᷑ Cuncta itaq ma¬
liciȩ macula ab interiore nr̃o homi¬
ne cogitationis immutatione terge¬
nda ẽ quia irã iudicis placare nescit
oblatio. nisi ex mundicia placeat of¬
ferentis. Unde scriptũ . ẽ. Respexit
ds̃ ad abel & ad munera eiꝰ: ad cam
aut̃ & ad munera eiꝰ non respexit.
N eq enim sacrũ eloquiũ dicit respex̃
ad munera abel. ad cam munera ñ
respexit: s prius ait. quia respexit
ad abel. ac deinde subiunxit & ad
munera eiꝰ: & rursũ dicit. qͥa ñ respe¬
xit ad cam. ac deinde subdidit. nec
ad munera eiꝰ. Ex dantis quippe
corde id qͦd dat᷑ accipit᷑. id circo non
abel ex munerib. s ex abel munera
oblata placuert̃. Prius nãq ad eũ
legit᷑ dñs respexisse qui dabat: quã
ad illa quȩ dabat. Vnde bene beatꝰ
iob dicturus nobis in hospitalitatis
gr̃a largitatem suã priꝰ circa aduer¬
sarios ꝓtulit patientiã & benignita¬

Expanded text:
 Deo, quia omne quod datur Deo, ex dantis mente pensatur. Cuncta itaque malitiae macula ab interiori nostro homine cogitationis immutatione tergenda est, quia iram judicis placare nescit oblatio, nisi ex munditia placeat offerentis. Unde scriptum est: Rexpexit Deus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera illius non respexit. Neque etenim sacrum eloquium dicit, respexit ad munera Abel, et ad Cain munera non respexit, sed prius ait: Quia respexit ad Abel, ac deinde subjunxit, et ad munera ejus. Et rursum dicit quia non respexit ad Cain, ac deinde subdidit, Nec ad munera ejus. Ex dantis quippe corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel ex muneribus, sed ex Abel munera oblata placuerunt. Prius namque ad eum legitur Dominus respexisse qui dabat, quam ad illa quae dabat. Unde bene beatus Job dicturus nobis in hospitalitatis gratia largitatem suam, prius circa adversarios protulit patientiam et benignita
Abbreviated transcription (Latin):
a iudicii interioris intuitu fama lau¬
dabilis ñ diuertit. adiungit. & lunã
incedentem clare: quia opinionis suȩ
gr̃a animũ deuinci nec tacita ꝑmisit.¬
siderata mens dũ transitorio fauori
ñ renitit᷑. ad hoc usq ꝑtrahit᷑. ut lau¬
d& ipsa qͦd facit: conditione quȩ pre¬
missa. ẽ. qua dr̃. sic congrue subinfert᷑.¬

Expanded text:
a judicii interioris intuitu fama laua judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. Quia autem opinionis suae gratia animum devinci, nec tacita cogitsiderata mens, dum transitorio favori non renititur, ad hoc usque pertrahitur, ut laudet ipsa quod facit, conditioni quae praemissa est quasi congrue subinfert
Abbreviated transcription (Latin):
debeat remanere. Lam enim de bo¬
nis suis quasi retributionẽ sibi fac¬
tam ȩstimat: nisi eis & alia quȩ ab
monẽ dr̃. Sicut ꝓbat᷑ in conflatorio
argentũ. & in fornace aurũ: ita ꝓbat᷑
homo ore laudantis. Argentũ quippe
uel aurũ. si reꝓbũ. ẽ. igne consumitur.
si ꝓbũ uͦ igne declarat᷑. Sic nimirũ. ẽ
& sensus oꝑantis.: nam qualis sit. in eo
qͦd laudat᷑. ostendit᷑. Si enĩ se auditis
suis laudib extollit: quid iste aliud ꝗͣ
aurũ uel argentũ reꝓbũ fuit. quẽ ui¬
delic& fornax linguȩ consumpsit: Si
aut̃ fauores suos audiens ad suꝑni
iudicii considerationẽ redit. ac ne de
his apud occultũ arbitrum grauetur
metuit: quasi expurgationis igne ad
magnitudinẽ claritatis excrescit: &¬
unde incendiũ trepidationis sustins.
inde clariꝰ fulg&. Beatus gͥ iob qͥa ne-¬
quaqͣm de oꝑatione se p̃tulit. fident̃ di¬
cit. si uidi solem cũ fulger& qͥa uͦ hunc

Expanded text:
debeat remanere. Jam enim de bodebeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab monem dicitur: Sicut probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne declaratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc
Abbreviated transcription (Latin):
mercede ꝑmutet᷑ transitorii fauoris.
no laudũ suarũ igne crucietur: atq
ab om̃i dorporis sui rubigine merore
cogitationis excoquat᷑. Cauta enĩ con¬
sideratione trepidat. ne aut de his in
quib laudat᷑ & ñ sunt. maiꝰ dĩ iudi¬
ciũ inueniat: aut de his in qͥb lauda¬
tur & sunt. competens p̃miũ ꝑdat.
Unde plerũq fit. ut sicut iniustꝰ ex lau¬
de sua polluit᷑: ita uir iustꝰ audita
sua laude purget᷑. Nam dũ bona quȩ
agit ab hominib ꝓferri cognoscit. sub¬
tile contra se ut dictũ. ẽ. extremi iudi¬
cii exam̃ metuit: ac trepidus ad con¬
scientiã recurrit: & quieqͥd illic in.ẽ
rep̃hensibile corrigit. Dum enĩ bona
sua innotuisse formidat: subtilitatẽ
secuturi examinis ꝑtimescens. si qͣ in
se mala sunt occulta amputat. Pau&
nãq si saltem talis dõ ñ ostendit᷑ qͥlis
ab hominib putat᷑ & neq contentꝰ. ẽ.
ut in quo potuit innotescere. in hoc

Expanded text:
mercedem permutetur transitorii favoris. mercedem permutetur transitorii favoris. no laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc