comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ facit cͥca minist̾ium scõꝵ. qd̾ ads ubet. Coram
hõĩb ꝓuidet bona:. dũ bonos mittit: ad hoc opꝰ
exhortand̾u. qui ꝓbitate. sua cos ꝓuocent ad
ram do ⁊ hoĩb. ꝓpt̃ nos enim: conscientia nr̃a¬
sufficit nob̃. ẜpt̃ uos aut̃: fama nr̃a. ñ pollur. s
pollere debet in nob. Duç res sunt: conscientia: ⁊¬
fama. conscientia: tͥ. faina: ꝓrimo ꝓdest. Qui con¬
scientiȩ fidens. famã negligit: crudelis ẽ. seqͣr
Nisimus ã cũ illis ⁊ frẽm nr̃m apollo. quẽ ꝓbaui¬

Expanded text:
dum facit circa ministerium sanctorum quod Deus jubet; coram hominibus providet bona, dum bonos mittit ad hoc opus exhortandum, qui probitate sua eos provocent ad coram Deo et hominibus. Propter nos enim conscientia nsufficit nobis, propter vos autem fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Duae res sunt, conscientia fama: conscientia tibi, fama proximo prodest. Qui conscientiae fidens famam negligit, crudelis est. Misimus autem cum illis fratrem nostrum, Apollo: quem probavi
Abbreviated transcription (Latin):
mendi blasphemat᷑¬
qr eredentib gentib¬
iudei suadere nite
hec dicebat. Nom̃ dĩ blasphemat᷑ ꝑ uos inter
gt̃s. quia olim gentes ñ ammadu̾tebant: id̾os
sibi traditos ꝓ noxis sus. s ydolis suis dabant.
głam de uictoria. quasi uidoꝵ dđm uicissent in
uideis. Et qd̃ aliunde ħ u̾ba supserit apłc. ostñ¬
dit. dicens. sicut scͥptum ẽ in ercchiele. de cont̃ẽ¬
poraneis suis. Sequit᷑. Circũtisio
tibi. si legẽ obserues.¬

Expanded text:
es blasphematquia credentibus gentibJudaei suadere nitebhoc dicebat: Nomen Dei blasphematur per vos inter gentes , quia olim gentes non animadvertebant Judaeos sibi traditos pro noxis suis, sed idolis suis dabant gloriam de victoria, quasi Judaeorum Deum vicissent in Judaeis, et quod aliunde haec verba sumpserit Apostolus ostendit dicens: Sicut scriptum est, in Ezechiele de contemporaneis suis. Circumcisio tibi, si legem observes
Abbreviated transcription (Latin):
cognominaris alia. lit̃.
hic iuideos spetialiter
aggredit᷑. grauius eos¬
accusans de peccis: eo
qd plura haberent aux¬
tantũ naturalẽ legem.
Tu aut̃ iudee: pła habeᷤᷤ
qͥ a cognommaris uid̾s.
a iuda patriarcha. Q
ex cognatione hoc nom̃
tus qd debeas obserua¬
re. sicut uagantut illi:
qͥ sunt sine lege. & głariᷤ¬

Expanded text:
cognominaris, alia littera. Hic Judaeos specialiter aggreditur, gravius accusans eos de peccatis, eo quod plura habent auxhabet naturalem legem. Tu autem, o Judaee, plura habes, quia cognominaris Judaeus, a Juda patriarcha, quasi ex cognatione hoc nomentus quid debeas observare, sicut vagantur illi qui sunt sine lege. Et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
ñ multi potentes: lata dnatione. n maulai¬
nobiles: genis claritate. pͥmo nulli tales fue¬
runt int̾ doctores. xp̾ianş fidei. qñ duode¬
cimapłi sunt electi. uł ñ multi dicte. ñait:
null. forsan ꝓ se: qui solus int̾ apłos sclariũ
lit̾arum ꝑitꝰ: & t̾renarũ opũm diues: roma¬
ne dignitatis parentela conspicuus fuit. qͥ
tam̃. hec nichili pendit: nec usus ẽ eis S d¬

Expanded text:
n multi potentes, lata dominatione; non mulnobiles, generis claritudine. Primo nulli tales fuerunt inter doctores Christianae fidei, quando duodecim apostoli sunt electi. Vel non multi dicit, non ait nulllitterarum peritus, terrenarum opum dives, Romanae dignitatis parentela conspicuus fuit, qui tamen haec nihili pendit, nec usus est eis.
Abbreviated transcription (Latin):
&e hoc ꝑ mandatum. oꝑatũ dico. accep. occa.
in ipsis reb. ut uisa muliere. uł auro. ⁊ hiuꝰmi
Attende recte dici: pecẽm oꝑatũ omnẽ ꝯcupis¬
centiam ꝑmandatum. Uł occafionẽ accepisse
ꝑmandatum. Mmor enĩerat concupiscentia
ante legem. qͣndo securus peccabat homo.
Ibat enim post concupifcentiam.⁊ quo trahe¬
bat. currebat. eiusꝙ illecebras blandas. & ex
carnali suauitate iocundas: magnam feli¬
citatẽ putabat. s ueniente lege.: quasi oppo¬
sito obice: uidit homo malum suum. ⁊ uo¬
luit frenare concupiscentiam suam: ñ ire
post eam. Strunxit se. conatus ẽ homo de
se p̾sumens:. ꝯcupiscentiȩ fluuium siccarersi
n ualuit. frenatus est quid̃e fluiiiꝰ ꝯcupiscentie.
oppositis obicib legis. s ñ siccatꝰ. immo. qꝑ de sr
npegra. homo pͥsumpsit. Auctac᷑ em̃ ꝯeupiscon¬
tia opposita lege & quȩ pͥus eum ducebat: obi¬
cenullo: obrint eum obice rupto ꝑ legemeni
doctus: ea pͥuaricata: peiꝰ est iuctus.& factus

Expanded text:
 hoc per mandatum operatum dico, occasione accepta, in ipsis rebus, ut visa muliere, vel auro, et hujusmodi. Attende recte dici peccatum operatum omnem concupiscentiam per mandatum, vel occasionem accepisse per mandatum. Minor enim erat concupiscentia ante legem, quando securus peccabat homo. Ibat enim post concupiscentiam, et quo trahebat, currebat, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi opposito obice, vidit homo malum suum, voluit refrenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est homo de se praesumens concupiscentiae fluvium siccare, sed non valuit. Frenatus quidem est fluvius concupiscentiae, oppositis obicibus legis, sed non siccatus; imo quia de se non de gratia homo praesumpsit, aucta est concupiscentia opposita lege, et quae prius eum ducebat obice nullo, obruit eum obice rupto. Per legem enim doctus, ea praevaricata pejus est victus, et factus
Abbreviated transcription (Latin):
pec̾ci reuixit. u. ce¬
pit apparere. & re¬
bellare. Ego aut̃¬
int̾ior homo: mor¬
tuus sum aucto
peccato. ⁊ addita p̾¬
ab illo loco.Sine le¬
ge. & agit de pecc̾o¬

Expanded text:
peccati, revixit, id epit apparere et rebellare. Ego autinterior homo mortuus sum aucto peccato et addita pab illo loco, sine lege, et agit de pecc
Abbreviated transcription (Latin):
actus hominis: ante lege̾ i. hic loguitur in ꝑ
an legẽ. peccatum
erat mortuũ. Egoã.
rõnalis homo: aliq̃n
eẽm sine lege:. Nota
legẽ approbat. Extiorem uo. dieit. cont᷑ inte¬
riorem: & cont᷑ legem repugnare. & captiuare.
& ꝑ legem:. maiorẽ potestatẽ peccandi hr̃e. Seqͣr

Expanded text:
 loquitur hic in e legem peccatum erat mortuum. Ego onalis homo, aliquanm essem, sine lege. legem approbat. Exteriorem vero contra interiorem et contra legem repugnare et captivare et per legem majorem pote
Abbreviated transcription (Latin):
fomes occasionẽ accepit ꝑ mandatũ. ꝙr talis est
nr̃a carnalitas. ut ardent desid̾et ꝓhibita.
quib ñ memoratis: iaceret qͣsi sopita. Et diabo Ai
lus etiã. ex mandato accepit occasionẽ. quia
uidens legem in auxilium hominib datam:
magis exarsit tracundia adu̾sꝰ hoĩem.⁊ magis
instituit: ut legẽ uerc̾et illi in ꝑniciem. cum
pͥus: quasi sccure possidens: minꝰ temptaret.

Expanded text:
Fomes occasionem accipit per mandatum, quia talis est nostra carnalitas, ut ardentius desideret prohibita, quibus non memoratis jaceret quasi sopita, Ambrosius et lus etiam ex mandato accepit occasionem, quia videns legem in auxilium hominibus datam, magis exarsit iracundia adversus hominem, et magis institit ut verteret legem illis in perniciem, cum prius quasi secure possidens minus tentaret.
Abbreviated transcription (Latin):
s scõꝵ sitis cõmunican¬
ir̃a cõmunia facite:
& recipite i cõs in holpitio. qd̃ ita ait. Sitissec¬
tantes hospitalitate. exemplo abrahe ⁊ loth.
Senedicite ⁊ bona orate. ꝑseq̃nti¬
b uos ꝑ hoc remouet¬
entiH eos a cõmuni ꝯsuetu¬
dine. ne irato amino¬
le maledicant. s ma

Expanded text:
sanctorum sitis communicantra communia facite, et recipite sanctos in hospitio, quod ita ait: sitis sectantes hospitalitatem, exemplo Abrahae et Lot. benedicite, id est bona orate, persequentibus vos. Per hoc remoeos a communi consuetudine, ne irato anile maledicant, sed ma
Abbreviated transcription (Latin):
entes sunt in tͥbulati¬
C. boms mala occurrunt.
entes. Et ut possitis
iala pati. sitis instan¬
S. cessaria ẽ oratio. ne

Expanded text:
Unde subdit, in tribulatihis bonis mala occurrunt, onis: et ut possitis mala pati, sitis instannecessaria est oratio. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
seruiat. Qui aut ẽ cum
uxore. sollicitus est. de hĩ
mo regenda. & huiꝰmo
Magna enĩ amarituoo
ẽ. in domo uxor tristis:
& diuisus ẽ: ñ natura. s
actu. qr partim d̃o. par

Expanded text:
serviat. Qui autem cum uxore est, sollicitus est de his mo regenda, et hujusmodi, Magna enim amaritudo est in domo uxor tristis, et divisus est, non natura, sed actu, quia partim Deo, par
Abbreviated transcription (Latin):
euangłicam sensu qͦ
scribit: eis tradat. nec
sub auctoritate litt̾a¬
rum eiꝰ: non auferret᷑:
s ꝯfirmaretur error.¬

Expanded text:
evangelicam sensu quo scribit eis tradat, ne sub auctoritate litterarum ejus non auferretur, sed confirmaretur error
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris figmenta
&c similitudines rerũ
deificauerunt: tradi¬
ti sunt illudendi de¬
siderus carnis. non:¬
ut illa gererent quȩ
uolebant. s ut illa¬
ꝑfic̾ent que desidera

Expanded text:
Creatoris Dei, figmenta t similitudines rerum deificaverunt, trati sunt illudendi desideriis carnis, nout illa gererent quae nolebant, sed ut illrficerent quae desidera
Abbreviated transcription (Latin):
uisus ẽ undecĩ. in conclaui. Alia litt̾a ħt duodecĩ. qd̾
ꝑ synodochen acciptt᷑. Ubi enim pars maior ẽ. aut
potior: solet eiꝰnõie. enã illud compͥhendi: qd̾ ad ip¬
sum nom̃ ñ ꝑtinet. Sualit̾ illud dictũ est. Nonne
egouos duodecim elegi: cum tñ udas de electis ñ
c̃et. Ita &e hic d̃r. hunc enĩ numetum: cũ articło
greq codices ħnt. ut ñ quicunq alii duodeq̃: s illi:¬

Expanded text:
im apostolis in conclavi. Alia littera habet duodecim, quod per synecdochen accipitur. Ubi enim pars major est aut potior, solet ejus nomine etiam illud comprehendere quod ad ipsum nomen non pertinet, qualiter illud dictum est: Nonne ego vos duodecim elegi , cum tamen Judas de electis non esset: ita et hic dicitur. Hunc enim numerum verum cum articulo Graeci codices habent, ut non quicunque XII
Abbreviated transcription (Latin):
sio ꝑbapͥtisinum: Quia sacramentũ baptisma¬
tis est ꝑfectius. qr & magis cõmunc. & magis
gr̃e plenum. In circũcisione nanq tm̃ peccata
remittebant᷑. s nec gr̃a ad bene oꝑandĩ ꝑ eã
p̾stabat᷑. nec uirtutes dabantur. uł augebant᷑¬

Expanded text:
sio per baptismum? Quia sacramentum baptismasio per baptismum? Quia sacramentum baptismatis perfectius est, quia et magis commune, et magis gratiae plenum. In circumcisione namque tantum peccata remittebantur, sed non gratia ad bene operandum, per eam praestabatur, nec virtutes dabantur vel augebant
Abbreviated transcription (Latin):
tur corruptio: carnis & sp̃s. quando lib̾abimur
a seruitute corruptionis. & ꝑ xp̃i resurrectionẽ:
in octaua factam: circũ cidit᷑ a pecc̾is. aĩa cuĩcunq
credentis in eũ. Duȩ itaq sunt res illtꝰ sacram̃ti:
corruptione in fut᷑o. Conferebat aut̃ eireũcisio
baptisina. Ioem enĩ salutifere curationis auxili¬
um circũcisio in lege: contͣ originalis pecc̃i. uul¬
nus p̃bebat: qd baptismmus agere reuelate tẽpe
gr̃e ꝯsueuit. excepto: qd̃ regni oelestis ianuam nec¬
dum intͣre pot̾ant. tm̃ in sini abrahe post mor¬
tem beata requie consolati. suꝑne pacis ingres¬
sum: spe felici expectabant. Item. Q̾ apud nos
ualet aqua baptismi: hoc egit apud uet̾es: uł
ꝓ paruulis: sola fides. uł ꝓ maiorib. uirtus sa¬
crificii. uł ꝓ bis qui de stirpe abrahe ꝓdierunt:
b patet: ꝑ circũcisionẽ. pecc̃oꝵ ficri remissionẽ:
sicut & ꝑ baptismũ. Cur gͦ mutata ẽ circum e¬

Expanded text:
tur corruptio carnis et spiritus, quando liberabimur tur corruptio carnis et spiritus, quando liberabimur a servitute corruptionis: et per Christi resurrectionem in octava factam, circumcidetur a peccatis anima cujusque credentis in eum. Duae itaque sunt res illius sacramenti: corruptione in futuro. Conferebat autem circumcisiobaptismus. Bed. Idem enim salutiferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus praebebat, quod baptismus agere revelatae tempore gratiae consuevit, excepto quod regni coelestis januam, necdum intrare poterant, tantum in sinu Abrahae post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. Item, quod apud nos valet aqua baptismi, hpro parvulis sola fides, vel pro majoribus fides sacrificii, vel pro his qui de stirpe Abrahae prodierant, cisionem peccatorum fieri remissionem, sicut et per baptismum. Cur ergo mutata est circumci
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualis circũcisio. impłetut. sicut iustificatus ẽ
& ipse. t̃ eio: ut hoc signo discerne̾tur a cet̾is na¬
tionib popłs ille. Quarto: ut citũcisio facta in
uirili menbro: ꝑ qd̾ genatur creatura mortaliũ
&e in qͦ libido solet dominari. castitatẽ m̃tis oe
corꝑis seruanda: & impudiciciã recidend̃a: in¬
dicet. Qͥnto. ido p̾cepta fuit. quia ñ posset meliꝰ
quippe omis homo nascitur. quẽadmodũ & cũ
originali pecc̃o. & circũcisus ppuciatũ gignit
trahiciens in illum. qͦ ip̃e iam caruit. sicut qui¬
baptizatur. in filium quẽ carne gen̾at. reatũ
thicit originis: a qͦ. iam ipse lib̾erat. In carne
p̃pucu Idõ iussa ẽ fieri: quia in remedium institu
ta est .s. contͣ originale pecc̃m. qd̾ a parentib ⁊
tͣhimꝰ: ꝯcepti in concupiscentia: quȩ in parte
lo menbro: signum obedientiȩ acciꝑet. fie
tenarium uite huiꝰ. in octaua etate q̃ erit resur¬
gentiũ. om̃is. ab electis ꝑ petram xp̃m abscide¬

Expanded text:
ualis circumcisio impleretur, sicut justificatus est et ipse. Tertio, ut hoc signo discerneretur a caeteris nationibus ille populus. Quarto, ut circumcisio facta in virili membro per quod generatur creatura mortalium, et in quo libido solet dominari, castitatem mentis et corporis servandam, et impudicitiam recidendam indicet. Quinto, ideo praecepta fuit, quia non posset melius quippe omnis homo nascitur, quemadmodum et cum originali peccato: et circumcisus praeputiatum gignit, trajiciens in illum quo ipse jam caruit, sicut baptizatus in filium quem carne generat reatum trajicit originis, a quo ipse jam liber erat. In carne praeputii ideo jussa est fieri, ta est originalis peccati, quod a parentibus trahimus per concupiscentiam carnis, quae in parte ibi signum obedientiae acciperet. 9. tenarium vitae hujus in octava aetate, quae erit resurgentium, omnis ab electis per petram Christum abscide
Abbreviated transcription (Latin):
delibi. & seruet᷑ amiciᷤᷤ
b ad similitudinem
sigilli qd̃ imprunit᷑: ut qd̾ occultum uolumus
c̃ẽ. om̃ib ñ pateat. Hoc ẽ aut̃ myst̾ium: qd̾ eircũ¬
cisio: quasi celatum continet . s. qd sicut in octaua
die cͥcumcidit᷑ homo: sic in octaua etate post fi¬
nẽ septẽ dierum scłi. auferetur om̃is uetustas
culpe .s. & pene. ¶Hic uidendum ẽ: in quo pͥmo
inftituta fu̾it cireum cisio. & quare. ⁊ quid ꝯfer¬
ret. & quare mutata fu̾it: tẽpore gr̃e succeden¬
te baptismo. Abrahe pͥmum ẽ cirrũcisio cõm̃¬
data. ut fub lege mandati eẽt. & sic ꝓbaretur:
an cõpleret. uł non. Sicut. adam mandatũ ac¬
cepit. ne de ligno manducaret: ad ꝓbationem
obedientie. Et sicut p̾cepta fuit circucisio abra¬
he. ita & seminieiꝰ.i. hebreis ex eo nascituris.
&ẽ fiebat octaua die laproco cultro. ⁊ in carne p̃¬

Expanded text:
delibus, et servatur amicis, s ad similitudinem sigilli quod imprimitur, ut quod occultum volumus esse, omnibus non pateat. Hoc est autem mysterium quod circumcisio quasi celatum continet, scilicet quod sicut in octava die circumciditur homo, 20 sic in octava aetate post finem septem dierum saeculi, auferetur omnis vetustass. Hic videndum est in quo primo instituta fuerit circumcisio, et quare, et quid conferret, et quare mutata fuerit tempore gratiae, succedente baptismo. Abrahae primum circumcisio commendata est, ut sub lege mandati esset, et sic probaretur an compleret vel non. Sicut Adam mandatum accepit, ne de ligno manducaret, ad probationem obedientiae, et sicut percepta fuit circumcisio Abrahae, ita et semini ejus, id est Hebraeis ex eo nascituris. Et fiebat octava die, lapideo cultro in carne pr
Abbreviated transcription (Latin):
ti animȩ uestim̃tum. ñ de t̾ra corruptibile. s
de celo .i. ĩmortale. & impassibile. ad similitu¬
fict. tam̃. hac conditione dico: si nos inuemamur
uestiti fuerimus:. corpore deposito. & ñ nudi eo.
hoc dicit: ne id̃c de nudis putaret᷑. ułita. Cupimꝰ
indui corpore. in resurrectione. ita tñ: simueni¬
amur uestiti gła ꝓmissa. ñ midi. hoc enĩ deside¬
rant sc̃i. ne resurgentes recepto corpore: midi

Expanded text:
dari animae vestimentum, non de terra corruptibile, sed de coelo, id est immortale et impassibile, ad similitufiet, tamen hac conditione, dico, si nos inveniamur d est si Christum vestiti fuerimus corpore deposito, et non nudi eo. Hoc dico, ne idem de nudis putaretur. Vel ita, cupimus indui corpore in resurrectionem, ita tamen si inveniamur vestiti gloria promissa, non nudi. Hoc enim desiderant sancti, ne resurg
Abbreviated transcription (Latin):
cessisse. Excedens enĩ mente. apłc omnẽ huma¬
nam frugalitatẽ: omnẽ scłitẽporalitat̃ẽ: omĩa
q̃cunꝙ nascendo. & occidendo uanescunt tͣnse¬
untia. habitabat corde in quad̃a meffabili con¬
descendit. & ñ ingratꝰ ei a quo accipit altiora.
ꝓpt̃ infirmos: ñ contẽpsit inferiora. s eis se con
Isti sunt angeli: de quib dñs ait in euangłio

Expanded text:
cessisse. Excedens enim mente Apostolus omnem humacessisse. Excedens enim mente Apostolus omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecunque nascendo et occidendo vanescunt transeuntia, habitavit corde in quadam ineffabili conDescendit, et non ingratus ei a quo accepit altiora, propter infirmos non contempsit inferiora, sed eis se contIsti sunt angeli de quibus Dominus ait in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
norẽ dĩ est. qui nos sic
exaltauit. uł. qo est dimittendu. non ab homine
iudicandum. Si enĩ suꝑbe putat᷑ locutꝰ. qd est qͣ¬
simsama. dum se laudat uerum dicens: dimitten¬
dumẽ ddo. Omĩs enĩ suꝑbia: uelut insania ha¬
bet᷑. siue sobrii sumꝰ: ut non altadicamus de no
thuis ꝓficit. Uł ita. siue enim. Excessum m̃tis
dicte. qd mente leuatur ad intelligenda cȩlestia
Extasis: uerbum ẽ grecum. latine aut̃: uno u̾bo
expom pot̾. si dicatur excessus. In excessu uͦ ñtqs:
duo intelligunt᷑. uł pauor. uł intentio. ad suꝑna
ita. ut quodamodo labane a memoria inferiora:
In hoc mentis excessu: fuerunt om̃s scĩ. quib
archana di mundum istũ excedentia: reuelata
sunt. De hoc m̃tis excessu: loquit᷑ hic paulꝰ. seip
m̃te .i. contẽplatione rationis: excedimꝰ omĩa t̾ẽ¬
poralia: d̾o ẽ. qui sol cognoscit excessum nr̃m.
Ille enĩ uidet: qd uidemus in excessu mentis. ñ uo¬
bis est: qui ñ potestis caꝑe. id̾o. soli do se. dicit ex¬

Expanded text:
norem Dei est, qui nos sic exaltavit. Vel, Deo est dimittendum, non ab homine judicandum. Si enim superbe putatur locutus quod est quasi insania, dum se laudat verum dicens, dimittendum est Deo. Omnis enim superbia velut insania habetur. Sive sobrii sumus, ut non alta dicamus de nobnthiis proficit. Vel ita, sive enim. Excessum mentis dicit quod mente levatur ad intelligenda coelestia. Exstasis verbum est Graecum, Latine autem uno verbo exponi potest, si dicatur excessus. In excessu vero mentis duo intelliguntur, vel pavor, vel intentio ad superna, ita ut quodammodo a memoria labantur inferiora. In hoc mentis excessu fuerunt omnes sancti, quibus arcana Dei mundum istum excedentia revelata sunt. De hoc mentis excessu loquitur hic Paulus, seipst contemplatione rationis, excedi omnia temporalia, Deo est, qui solus cognoscit excessum nostrum. Ille enim videt quid videmus in excessu mentis; non vobis est qui non potestis capere. Ideo soli Deo se dicit ex
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ laus: illiꝰ .s. quim occulto ẽ nds: & circũcisꝰ.
ñ ex hominib iudeis. qui t̾rena sapiunt: &e
incarne głantur: s ex d̾o ẽ. Laudat cm̃ deus
credentẽ. ñ in earne cutũcisum. Ind̃oꝵ laus ñ ex
hominib est. qui si faciunt qd̾ lex iubet: sine
coram d̾o. qd apparet coram homine. Qui uͦ in
sp̃u głatur: huiꝰ laus a dõ est. Sp̃u ciũ eredit:¬

Expanded text:
circumcisus, non ex hominibus, Judaeis qui terrena sapiunt, et in carne gloriantur, sed ex Deo est. Laudat enim Deus credentem, non carne circumcisum. Judaeorum laus est ex hominibus, qui si faciunt quod lex jubet sine coram Deo, quod apparet coram homine. Qui vero in spiritu gloriatur, hujus laus a Deo est. Spiritu enim credit
Abbreviated transcription (Latin):
tende. qͥa sicut cũ legit᷑. dñ est salus. ñ ca salus in¬
telligit᷑ qua dñs ẽ saluus: s qua salui sunt. quos
ip̃e saluat. Sic cũ dicit᷑. di iusticia. ñ est illa intelli¬
genda: qͣ d̾s iustus ẽ. s qua iust sunt homines:
liauit. nos aut̃ missi
ab eo: adiuuantes uos:
recipiatis .i. ne in ua¬
cuum cedat nob̾ gr̃a:
qͣm iam suscepistis. Gr̃a
inuacuũ recepte. ille. qui
ñ post exercet se in bo¬
dit. Et qͣsiguis q̃reret ẽ
ne gr̃a: Respondet. est
utiꝙ. ait enĩ dñs inysa

Expanded text:
nde, quia sicut cum legitur: Domini est salus , non ea intelligitur qua Dominus salvus est, sed qua salvi sunt, quos ipse salvat: sic cum dicitur Dei justitia, non est illa intelligenda qua Deus justus est, sed qua justi sunt homines, liavit. Nos autem, scilicet missi ab eo, adjuvantes vos, recipiatis, id est ne in vacuum cedat vobis gratia quam jam suscepistis. Gratia in vacuum recipit ille qui non post exercet se in bodit. Et quasi quis quaereret: Est ne gratia? Respondet: Est utique. Ait enim Domi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc .i. amodo: adeo certi
sumus. de eadẽ resurrec¬
tione: qd̾ neminẽ fideli¬
um nouimꝰ esse uiuent̃ẽ:
hoc loco: ñ ip̃am corꝑis sub̾am: quã & xp̃c post¬
resurrectionẽ habuit: & nos post resurrectionẽ
nr̃am habituri sumus. s corruptionẽ. mortalitatẽ¬
q carnis uult intelligi. Suo qͥppe more: uitã no¬
stram futuram ita certa spe meditat᷑: tanquã p̃¬

Expanded text:
 est amodo, adeo certi sumus de eadem resurrectione, qui neminem fidelium novimus esse viventem, hoc loco non ipsam corporis substantiam quam et Christresurrectionem habuit, et nos post resurrectionem nostram habituri sumus, sed corruptionem mortalitatemque carnis vult intelligi. Suo quippe more vitam nostram futuram ita certa spe meditatur, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ fecit mĩam Uñ dñs ait. Dimittte:. & di¬
mitet᷑ uob. date & dabit᷑ uob Et ẽ utiq hoc
iustum:. ut dimittat᷑ dimittenti. & detur dan¬
t. In est quippe do & nnscd̾ia uidicanti: & iuidi¬
cium miserenti. Quisquis uͦ quasi nimis iustꝰ
& securꝰ iudicium expectat. sine mĩa iram sͥ ꝓuo

Expanded text:
Dimittite et dimittetur vobis. Date et dabitur vobis . Et hoc utique justum est ut dimittatur dimittenti, et detur danti. Inest quippe Deo et misericordia judicanti, et judicium miserenti. Quisquis vero quasi nimis justus et securus judicium exspectat sine miserico
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuit in simplicitate. hic dicit. in hylaritate.
Simplicitas excludit ypocrisim. hylaritas. id¬
gaudnim ostendit cũ fretum spe futuri. Omĩs
Iilectio sine

Expanded text:
tribuit in simplicitate, hoc dicit in hilaritate. Simplicitas excludit hypocrisim. Hilaritas gaudium ostendit fretum spe futuri. Omnis Dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
sui. & honorẽ. quia¬
ad dexteram dĩ scĩ ert̃.
& incorruptõem. qr¬
qd̃ habebunt: ꝑmane¬
bit sine fine. Hoc id̾o¬
adiecit: ut alia gła.
&e alt̾ honor. ille in¬
telligẽtur: qͣmin pͥ¬
senti habet᷑. In p̾sen¬
ẽ: &e qui dat. & quod dat. & qui accipit. In fu¬
turo aut̃: incorruptibilis datur honor & gła.
querentib intam ęt̾nam .i. qui hac intentio¬
ne bona oꝑati sunt: ut habeant uitam ȩter¬
nam. non ut uideant᷑ ab hominib. sicut hy¬
ut uos romani fa¬
cum do. nolentes
penitere: cum ip̃e¬
multis modis ad

Expanded text:
orem, quiad dexteram Dei sancti erunt. Et incorruptionem, qd habebunt permanebit sine fine. Hoc idadjecit, ut alia gloria et alter honor ille itelligeretur, quam in praesenti habetur. In praeslis est, et qui dat, et qui accipit. In furo autem incorruptibilis datur honor et gloria. quaerentibus vitam aeternam, id est qui hac intentione bona operati sunt, ut habeant vitam aeternam, non ut videantur ab hominibus, sicut hyut vos Romani facum Deo nolentes poenitere, cum ipmultis modis ad
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ tanta ẽ: cuiꝰ finis ñ est. Uere igit᷑ in sp̃m scm̃
delinquunt: qui suam maliciam di bonitatẽ
exced̾e putant: tollentes in hoc turbulentissi
desꝑatione: addunt pecẽa pecẽis. dicentes. Mĩa¬

Expanded text:
quae tanta est cujus finis non est. Vere igitur in Spiritum sanctum quae tanta est cujus finis non est. Vere igitur in Spiritum sanctum delinquunt qui suam malitiam Dei bonitatem excedere putant, tollentes in hoc turbulentissimdesperatione addunt peccata peccatis, dicentes: Mi
Abbreviated transcription (Latin):
tientia eius abutentes: i eis ꝑtinacit̾ ꝑdurãt.
in qͦ illiꝰ ostendunt patientiam: & suam cu
qͥb displicent qͥdem mala. s qm̃ grauia ea cẽ
t̃telligunt: purant sͥiam ñ posse ignosci. situt
ut quicquid libuerit. tanquam dãpnationi
destinati: sine penitentia faciant. Iuigͦ minia
spe: dm ñ iustum autumant. Isti uo desꝑatio¬
ne: đm non bonũ estimant. Ex utroq gͥ ꝑicli¬
contͣruis affirmationib laborantes ꝑibunt.
uͥsa spes. his duob: fit blasphemia in sp̃m .s.¬
Uñ in euangłio dr̃. Qui peccauit. uł blasphe¬
mis u̾bum dix̾it in sp̃m scm̃: ñ remittetur ei
hic uł infutiiro. De qͦ &e iohes in epła canomea
ait. Est pecẽm ad mortẽ. non ꝓ eo dico ut quiᷤᷤ
impenitentia: ẽ blasphenna in sp̃m sc̃m. Des¬
peratio ẽ: qua quis penitꝰ diffidit de di bonita¬
te. & utrunq dicit᷑ pec̾m: in sp̃m sc̃m. quia
sp̃s sc̃s amor ẽ patris ⁊ filii. atq benignittis.

Expanded text:
mis praesumentes in eis pertinaciter perdurant, in quo illius ostendunt patientiam, et suam cus displicent quidem mala, sed quoniam ea gravia esse intelligunt, putant sibi jam non posse ignosci, sicut ut quidquid libuerit tanquam damnationi destinati sine poenitentia faciant. Illi ergo nimia spe Deum non justum autumant, isti vero desperatione Deum non bonum existimant. Ex utroque igitur periclicontrariis affectionibus laborantes peribunt. , et perversa spes. His duobus fit blasphemia in Spur in Evangelio: Qui peccaverit, id est blasphemiae verbum dixerit, in Spiritum sanctum non remittetur ei hic neque in futuro . De quo et Joannes in Epistola canonica ait: Est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut oret impoenitentia est blasphemia in Spiritum sanctum. Desperatio est qua quis penitus diffidit de Dei bonitate. Et utrumque dicitur peccatum in Spiritum saor est Patris et Filii, atque benignitas
Abbreviated transcription (Latin):
telligendũ est. ñ posse: nisi uix & difficulter.
&e raro. Uñ aus ait. Quasi inuitus in reos uin¬
dicat dñs: qui in uitã ñ in mortẽ. a pͥncipio
ostituit homines. Ipse enim infert s int̾itum:
tempus est. prauitatẽ suã unusquisꝙ dese¬
rat. di patientiã ꝑtimescat. ne quẽ nunc tͣn¬
quillum despicit. iratum postmnodum euad̾e
nequaqͣm possit. Tales apłe det̾rens: ait. łhes¬
auritas tͥ iram .i. accumulas tͥ uindictam.

Expanded text:
telligendum est, non posse nisi vix, et difficulter et raro. Unde Augustinus ait: Quasi invitus in reos vindicat Dominus, qui invitam non mortem a principio constituit homines. Ipse enim infert sibi interitini. Ergo dum tempus est, pravitatem suam unusquisque deserat, Dei patientiam pertimescat, ne, quem nunc tranquillum despicit, iratum postmodum evadere nequaquam possit. Tales Apostolus deterrens ait: Thesaurizas tibi iram, id est accumulas tibi vindictam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet: ut nunqͣm careant supplicio: quorum
mens in hacuita: nunqͣm uoluit carere pec¬
cato. ⁊ nuillus detur inquo t̾mimis ultionis:
qͥ quãdiu ualuit. habere noluit t̾minũ crimi¬
nis. Postremo querit᷑. utrum mala uoluntas:
atq oscientia reꝓboꝵ: in gehenna puntorum.
ñ esse tempꝰ merendi. s recipiendi. Nullus enĩ
metur: ndum in corꝑe c̃. sicut in conseq̃ntib
epłarum socis legitur. Id̃o quidam concedunt
ialam illam uoluntatẽ: quȩ est in reꝓbis:
post hanc uitam: pecẽm qui d̃e eẽ .i. culpã simł
& penã.S ꝑ eã nicħ meri. sic̃ bona uoluntas ĩ elec

Expanded text:
is justitiam pertinet, ut nunquam careant supplicio, quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, qui, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. Postremo quaeritur utrum mala voluntas atque conscientia reproborum in gehenna punitorum snon esse tempus merendi, sed recipiendi. Nullus enim meretur, nisi dum in corpore est, sicut in consequentibus epistolarum locis legitur. Ideo quidam concedunt malam illam voluntatem quae est in reprobis, post hanc vitam peccatum quidem esse, id est culpam simul et poenam, sed per eam nihil mereri, sicut bona voluntas in ele
Abbreviated transcription (Latin):
sic utit᷑ ad penitennã: ut ds intendit. s ad
impunitatem uͥtit. quẽ ut sollicitũ faciat:
atq: aꝑtius redarguat. addit. Ignoras. Qiͣ.
Contempnis boni¬
tatẽ di. &e etiã igno¬
nignitas dei
adducit te. qͣntum
in se est: ad pentr̃.¬
ad penitentiã
miscdem. Et an hoc

Expanded text:
sic utitur ad poenitentiam, ut Deus intendit, sed ad impunitatem vertit. Quem ut sollicitum faciat atque apertius redarguat, addit: Ignoras quare contemnis bonitatem Dei, et etiam: Ignonignitas Dei adducit te, quantum in se est, ad poenitentiam? nescis. Et an hoc
Abbreviated transcription (Latin):
infidelis ẽ hodie. hereticus ẽ hodie. Scismaticꝰ
ẽ hodie. quid: si cras amplectat᷑ catholicã pacẽ.
&& sequatur catholicam u̾itatem: Quid. si isti
quos in quocunq gene erroris notas: & tan¬
quam desꝑatissimos dampnas: an quã fini¬
ant iftam uitã: agunt penitentiã: & inue¬
inunt ueram uitam in futuro: Nolite gͦ añ
quem perire.i. digna morte facere. Supͣ ma

Expanded text:
infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatquos in quocunque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas antequam finiant istam vitam agant poenitentiam, et inveniant veram vitam in futuro? Nolite ergo anquem perire, id est digna morte facere, vel a
Abbreviated transcription (Latin):
gtuisoinc mĩe dei male utendo. thesaurires
tibi iram. Non tͥ sic uideat᷑ ds misericors: ut
non uideat᷑ iustus. nec ita iustus: ut misere¬
ri ñ uelit. Ad hoc enĩ parcitur homini: ut
conu̾tatur. & ñ sit qui dãpnct᷑. Solet hic q̃ri:
qͣre pecẽm in sp̃m sc̃m. irremissibile dicatur.
de quo diu̾si uarie sentiunt. Alu eñ dicunt:
ido dici irremissibile. quia talit̾ peceantes:
penitere ñ possunt. habentes corda indura¬
ta uelut lapides. Sic̃ de diabolo dr᷑. Indura¬
tum est cor eiꝰ tanqͣm lapis. Alii u̾o dicunt:
sd̾o dici irremissibile:. quia talit̾ peccantes.
nunqͣm penitent. cum tñ possint. ⁊ id̾o nun¬
quam eis remittit᷑. Utͥꝙ uͦ: in assertionem
suȩ opinionis: auctorifates in medium con¬
ferunt. Aus nanq ait. Ista̾ impenitentia.
uł cor impenitens: quam diu quisq in hac¬
carne uiuit. nonpot̾ iudicari. De nullo enm
desꝑandum est. quam diu patientia d̾i ad pe¬
nitentiam adducit. Paganus ẽ hodie. iudeus

Expanded text:
icordiae Dei, male utendo thesaurizes tibi iram. Non tibi videatur sic Deus misericors, ut non videatur justus; non ita justus, ut misereri non velit. Ad hoc non parcitur homini, ut convertatur, et non sit, qui damnetur. Solet hic quaeri quare peccatum in Spiritum sanctum irremissibile dicatur. De quo diversi varie sentiunt. Alii enim ideo dicunt irremissibile, qui aliter peccantes poenitere non possunt, habentes corda indurata, velut lapides, sicut de diabolo dicitur: Induratum est cor ejus tanquam lapis . Alii vero dicunt, ideo dici irremissibile, quia taliter peccantes nunquam poenitent, cum tamen possint, et ideo nunquam eis remittitur. Utrique vero in assertionem suae opinionis auctoritates in medium conferunt. Augustinus namque ait: Ista impoenitentia, vel cor impcarne vivit, non potest judicari. De nullo enim desperandum est, quamdiu ad poenitentiam patientia Dei adducit: paganus est hodie; judaeus
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ: ⁊ ñculpã. Si enĩ inqͥunt culpa ẽ:⁊ puniri non
net᷑. ĩ punita remanet.⁊ ita: ñ nullũ pecẽm ĩpu¬
nitũ relinqͥd ds. cũ auctoritas dicat: nullũ ma¬
luipunitũ. ⁊ nullũboñ irrem̾atũ. Ad qd̾ alii res¬
ponoent. illud accipiendũ fore: de cõmissiᷤ
uitȩ p̾sentis. nec t̃nillud ĩpunitũ ocedunt.
qͥa illa mala uoluntas: non tm̃ culpa: ue¬
rumetiã pena ẽ. Demnde exequit᷑ apłc. quo¬
modo reddat singłis: scdm oꝑa. sic dicens:

Expanded text:
 et puniri non meretur, impunita remanet, et ita nonnullum peccatum impunitum relinquit Deus, cum auctoritas dicat nullum malum impunitum, et nullum bonum irremuneratum. Ad quod alii respondent illud accipiendum fore de commissis vitae praesentis, nec tamen illud impunitum concedunt, quia mala illa voluntas, non tantum culpa, verum etiam poena est. Deinde exsequitur Apostolus quomodo reddat singulis secundum opera, sic dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Seuere loquitur.
annotatos. P eccas enim o homo dum tibi mm¬
punitatẽ ꝓmitts. Qd̾ ibi notat᷑. Existimas au̾¬
⁊ cet̾a. Itẽ grauiꝰ peccas: quia contẽpnis bonũ
quia ignoras de contempn̾e uñ ibi. Ignoras. ⁊ c̾.¬

Expanded text:
us loquitur, adnotatos. Peccas enim, o homo, dum tu impunitatem promittis: quod ibi notatur, existimas autem, etc. Item, gravius peccas, quia contemnis bonitatem quia ignoras te contemnere. Unde ibi, ignoras, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
chil intelligant. nisi qd̃ a ꝓbitate remotum ẽ
qͦs sua cccitas auitatis lumine. funditꝰ exclu¬
dit. Tradidit dico. ut faciant oꝑe ea que ñ con¬
ueniunt rationi. uł nature: Illos dico: Reple¬
tos om̃i iniqͥtate. quasi ñ parum habentes. De¬
uide enumerat inqͥtatiᷤᷤ¬
I partes. ut aꝑtiꝰcos accu¬
set. Illos dico. repletoᷤᷤ. ma¬
licia. Malicia ẽ: q̃n aliqͥs¬

Expanded text:
hil intelligant, nisi quod a probitate remotum est, quos sua caecitas a veritatis lumine funditus excludit. Tradidit, dico, ut faciant opere ea, quae non conveniunt rationi. Illos dico repletos omni iniquitate, quasi non parum habentes. Deinde enumerat iniquitatipartes, ut apertius accuset. 10 Illos dico repletos malitia
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ frangimꝰ in sacra¬
mento :i. participatio
fracti panis in altari.¬
sine particiꝑatio cor¬
poris domini ẽ : r ñne¬
facit nos unum eẽ cũ

Expanded text:
quem frangimus in sacraest participatio fracti panis in altari,onne participatio corporis Domini est, id efacit nos unum esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
exhibitione. ꝑuntatẽ enim panis: & unita¬
tem corꝑis. fidem & caritatem oportet in¬
telligi quȩ si desit iuidicium s sumit: qui
sumit. E t qͥa unum sumꝰ: unũ sentire debe¬
re dicit. ut fides una: unũ habeat sensũ. ⁊ opꝰ.
Typicc aut̃. unus panis ⁊ unum corpꝰ. eccłia
gͣnis. & unum corpꝰ ex multis menbris cõponi¬
tur: sic eccłia xp̃i: ex multis fidelib caritate¬
copulante conectitur. hoc myst̾ium pacis &
Qui accipit. myst̾ium unitatis: & ñ tenet uin¬
culum pacis: ñ inyst̾ium accipit ꝓse. s contͣ se.
Nulliq ambigendum ẽ: tunc quenq corꝑis san
xp̃i efficitur. Nec alienari ab illiꝰ panis calicisq
ꝯsortio: etiam si ante qͣm illum panc̃ odat: ⁊ ca¬
licem bibat: de hoc scło: in unitate corporisxͥ:
ꝯstitutus: abscedat. qr illius sacramenti bñficio¬

Expanded text:
imo Per unitatem enim panis, et unitatem corporis, fidem et charitatem oportet intelligi: quae si desint, judicium sibi sumit. Et quia unum sumus, unum sentire debere dicit, ut fides una unum habet sensum et opus. Typice autem unus panis et unum corpus Ecclesia granis, et unum corpus ex multis membris componitur, sic Ecclesia copulante eonnectitur. Hoc mysterium pacis equi accipit mysterium unitatis, et qui non tenet vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed contra se. Nullique ambigendi efficitur, / nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiamsi, antequam panem illum comedat et calicem bibat, de hoc sęculo, in unitate corporis Christi constitutus, abscedat. Sacramenti qui
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ unus panis. Ex
& sanguis xp̃i. Qi. ꝑ¬
hoc unum sumꝰ. cum
xp̃o. Qm̃ onis qui par¬
&e digne: de uno ꝑane.
spei. &e caritatis ⁊ unũ corpruse capitis : qd¬

Expanded text:
m unus panis. Expt sanguis Christi. hoc sumus unum cum quoniam omnes qui part digne, de uno pane, spei et charitatis. Et unum corpus illius
Abbreviated transcription (Latin):
.s. firmam. d̾o placentẽ. ut bona intentione faci¬
atis. Uerum enĩ sacrificium est. om̃e opꝰ quod
agitur: ut in heaimis dõ. relatũ .s. ad illum fi¬
nem boni: quo u̾aciter b̾ati cẽ possumꝰ. Unde.
& ip̃c homo di nomine ꝯseeratus: & do uotꝰ. in
ceptabilis. si ip̃a incontaminata seruemꝰ. dissi¬
miles illis: qui uoluptatib carnis seruiunt.
Et nota qd̾ ait hostiam iuuentẽ. Olim quidẽ
apuduetes oblata hostia occidebat᷑: ut hoĩes.
causa peccati. et̾nȩ morti subiecti ostend̾entur.
Nlunc aut̃: qr ꝑ donum dĩ purificati st̃ hoĩes:
& a sccdła morte lib̾ati: uiuam hostiam debent
offerre. ut signum sit uite et̾ns. Non enĩ sicut
tunc: corꝑa ꝓ corꝑib ĩ molantur. s corporũ
uicia ꝑimuntur. rationabile. Qiͣ. exhibete cor
mis sit. s cum temꝑantia ur̃a corꝑa castigetis.
ut ñ nature defectu cogantur dissolui. s uiciiꝰ¬

Expanded text:
 firmam, Deo placentem, ut bona intentione faciatis. Verum enim sacrificium est omne quod agitur, ut inhaereamus Deo; relatum scilicet ad illum finem boni, quo beati veraciter esse possimus. Unde et ipse homo Dei nomine consecratus, et Deo votus in ceptabilis, si ipsa incontaminata servemus, dissimiles illis qui voluptatibus carnis serviunt. Et nota quod ait hostiam viventem olim quod, apud veteres, oblata hostia occidebatur, ut homines causa peccati, aeternae morti subjecti ostenderentur. Hunc autem quia per donum Dei purificati sunt homines, et a secunda morte liberati, vivam hostiam debent offerre ut sit signum vitae aeternae. Non enim sicut tunc, corpora pro corporibus immolantur, sed corporum vitia perimuntur. Rationabile, quasi dicat: Exhibete corpminus sit, sed cum temperantia vestra corpora castigetis, ut non naturae defectu cogantur dissolvi, sed vitii
Abbreviated transcription (Latin):
& naturã usdaici po¬
puli & gentilis: ad¬
bonam uitamagen¬
dam hortatur. Huc¬
usq enĩ ne alt̾ adu̾s:
alterũ suꝑbiret: mo¬
nuit. hinc moralis
ut alter de alterius

Expanded text:
t naturam Judaici populi et gentilis adbonam vitam agendam hortatur. Hucue enim ne alter adversus alterum superbiret mnuit. Hinc moralis ut alter de alterius
Abbreviated transcription (Latin):
orationis contempni¬
tis: Q. oduere. facttis.
tis .i. erubesee facitis:
eos qui non ħnt : cuti
ꝙ facitis. Nota q̃d̾ eccle¬
sia pprie homines sunt.¬
clesiam. hoc tñ nomi¬
ne: uocari ipsam domĩ
qͥ ad locum ipsum parietesꝙ ꝓdierit. uł con
fugerit. quib eccliȩ congregatio ꝯtinetur.
uł alit̾ pot legi. unusquisq enĩ. ⁊c̾. Notat.
illos: qui munera quȩ offerebant altarib.sͥ
resumebant. nec alus ñ habentib cõmuni¬
cari sinebant. Offerebant enĩ diuites panẽ
& unum habundant᷑. ut bñdictione ⁊ con¬
secratione sac̾dotali scĩficaretur. & dnĩci cor
poris & sanguinis sacramentum conficet᷑.
post celebrationẽ uo sacrimistii & conseera¬
tionẽ panis ⁊ iuni: suas oblationes uendi¬
cabant. ⁊ alus ñ cõmunieantes: soli sume¬
bant ut inde eciam mebriarentur: aliis e¬

Expanded text:
contemnidicat: Quod vere facitis, id est erubescere facitis eos qui non habent,  facitis. Nota quod in Ecclesia homines suntEcclesiam ; hoc tamen nomine vocari ipsam domum qui ad lofugerit, quibus Ecclesiae congregatio continetur. Vel aliter potest legi. Unusquisque enim, etc. Notat illos qui munera quae offerebant altaribus sibi resumebant, nec aliis non habentibus communicari sinebant. Offerebant enim divites panem et vinum abundanter, ut benedictione et consecratione sacerdotali consecrareis et sanguinis sacramentum confiteretur. Post celebrationem vero sacri mysterii, et consecrationem panis et vini suas oblationes vindicabant, et aliis non communicantes soli sumebant, ut inde etiam inebriarentur aliis e
Abbreviated transcription (Latin):
suam ad manducandr. resumens totũ qd̾
obtulit. Et aliꝰ quid̾e esurit. alius aut̃ ebriꝰ
tius popłi fit .i. uniuersis cõmunicari debet.
qr inuno pane: om̃s sigurantur. ꝑ idenĩ qd̃
om̃s unum sunt:. de uno sume̾ oportet. hos
gͦ notat: qui in eccłia: uͥ causa unitatis ce my¬
sterii conuenitur: suas oblationes causa dissen¬
sionis qͣm pseudo seminauerant: sͥ uendica¬
bant. Tantas enĩ dissensiones int̾ eos pseudo
seminauerant: ut suas zelarent oblationes.
&e uendicarent. cum una eadeq p̾ce: om̃ium
oblationes benedie̾entur. & hoc ita faciebant:
cito agebant: ut suꝑuenientes: nichil inue¬
nirent: qd̾ edent. Et dum sic agerent: domipo¬
tiꝰ hȩc agenda dicit: qͣm in eccłia subdens. Num¬
quid domos. ⁊ c̾. que patent usq ibi. Quid di¬
cam: Qiͣ. Et cum Bec fa

Expanded text:
suam coenam, resumens totum quod obtulit, et alius quidem esurit, alius autem ebrius tius populi fit, id est universis communicari debet, quia in uno pane omnes figurantur. Per id enim quod omnes unum sunt, de uno sumere oportet. Hos ergo notat qui in ecclesia, ubi causa unitatis et mysterii convenitur, suas oblationes causa dissensionis quam pseudo seminaverunt sibi vindicabant. Tantas enim dissensiones inter eos pseudo seminaverant, ut suas zelarent oblationes et vindicarent, cum una eademque prece omnium oblationes benedicerentur, et hoc ita faciebant, cito agebant, ut supernae mentes nihil invenirent quod ederent. Et dum sic agerent domi potius haec agenda dicit quam in ecclesia, subdens: Nunquid domos, etc., quae patent usque ibi. Quid dicat: Et cum haec fa
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ad erogandũ pauꝑi¬
Et alius quidẽ esurit.¬
cui nchil datis. alius¬
autem ebrius est: cũ¬
Multiplieiter tangit
eos.quia &e pransi su¬
mebant corpus do¬
mini. & de prandio
suo luxurioso: nichil¬
E. tribuebant esurientibꝰ quia &e hoc
faciebant inȩccłia. Nunquid. Qiͣ. Cenã urãm¬
manducatis añ cenam

Expanded text:
d erogandum paupEt alius quidem esurit,cui nihil datis; aliusautem ebrius est, cMultipliciter tangit eos, qui autem pransi smebant corpus Dot de prandio suo luxurioso nihil tribuebant esurientibus, et hoc faciebant in ecclesia. Nunquid non. Quasmanducatis ante
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣm hoc scis : ouir
uł mulier: nisi ita¬
comparem:. sic̃ d̾s
diuisit unicuiq:
sic̃ dedit utriq: scił
iuro p̾esse: uxori sub¬
hoc qd̃ predictumẽ.
nͥ patient̾ expectes
fieri. sicut diuisit
quando saluetur.
sustinet: donec cre

Expanded text:
inquam, hoc scis, o  mulier, nisi itacomparem, sicut Deus divisit unicuique,  dedit utrique, scilicet viro praeesse, uxori subhoc quod praedictum si patienter exspectes fieri, sicut divisit quando salvetur, sustinet donec cre
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis liceat. Hec aut̃: ñ iubente lege. s liba
caritate fiunt. Qiͣ u̾e manendum ẽ cum infi¬
deli. quia unde scis tu mulier fidelis si uirum
infidelem. saluum tu facies : hoc id̃o dicit: qͥa
forsan possunt crede:. qui ñ horrent nom̃ xp̃i.
Deinde dicit uiro idem: de muliere. Aut un¬
in IOde scis uir fidelis: si¬

Expanded text:
us Haec autem non jubente lege sed libera charitate fiunt. Quasi dicat: Vere manendum est cum infideli, quia, unde scis, tu mulier fidelis, si virum infidelem salvum facies? Hoc ideo dicit quia forsan possunt credere qui non horrent nomen Christi. Deinde dicit viro idem de muliere: Aut unde scis, vir fidelis, si
Abbreviated transcription (Latin):
ria. erubescitis mnc
cum sane mentis estis:
entis peccata sua.⁊ respectione horrentis. et
horrore erubescentis. & erubescendo: corrigenti.
& nota qd̾ id̾o mala pͥora memorat apłc. quia
hec rememorauo: facit priora abhorrere. & ma¬
nam mortẽ transitur. Ecce lib̾tas illoꝵ. & ma¬
culis plena. & penarum squalorib ẽ mancipa

Expanded text:
ria erubescitis nunc, cum sanae mentis estis. eccata sua, et respectione horrentis, et horrore erubescentis, et erubescendo corrigentis. Et nota quod ideo mala priora memorat Apostolus, quia haec rememoratio facit priora abhorrere, et maaeternam transitur. Ecce libertas illorum et maculis plena, et poenarum squaloribus est mancipa
Abbreviated transcription (Latin):
alio docente assecutꝰ ẽ.
amen. ⁊ cͥ ꝑ simili¬
tudinẽ quoꝵ d̾a inaĩa¬
ñ ualere: sine int̾prete.
ꝑme dico: qͥ sum ratio¬
possum ostende qr q̃
ones sonituũ .i. distinc¬
tos ⁊ intelligibiles so
sine anima
sunt:uocem
dantia: siue
nitur. aut

Expanded text:
alio docente assecutus est. Tamen, etc. Per similitudinem quorumdam inanimanon valere sine interprete. Per me dico qui sum ratiopossum ostendere, quiones sonituum, distinctos et intelligibiles sosine anima sunt uocem dantia, siue nitur aut
Abbreviated transcription (Latin):
latio est. subita aliquarũ rerũ ostensio. ꝑ sp̃m
facta. uĩi. post ait. Sicui sedenti reuelatũ fu̾it. ⁊cͥ
ꝓpħia ẽ. ut ysaie. uł cet̾oꝵ. qͣm sine humana in¬
dustria. sp̃s sc̃s paulatm reuelat. Scientia est.
eoꝵ que ꝓprio studio didicit. Doctna ẽ eoꝵ: que¬

Expanded text:
latio est, subita aliquarum rerum ostensio perspiritum facta. Unde post ait: Si cui sedenti revelatum fuerit, etc. Prophetia est ut Isaiae vel caeterorum, quam sine humana industria Spiritus sanctus revelat; scientia est eorum quae proprio studio didicit, doctrina eorum qu
Abbreviated transcription (Latin):
fideles estis: ad uos li¬
gius loq̃ns: quid uob̃
ꝓdero: slichil. Quidg
tunc lingua ꝓderat:
qñ infideles eratis:
loqͣr uob̾e Aut in reue¬
latione .s. ut exponam
uob̾ reuelationẽ: Re¬
uelatio ẽ: ubi ꝑ figuraᷤ

Expanded text:
fideles estis, ad vos linguis loquens, quid vobis prodero? Nihil. Quid ergo tunc lingua proderat, quando infideles eratis? loquar vobis, aut in revelatione, scilicet ut exponam vobis revelationem? Revelatio est ub
Abbreviated transcription (Latin):
sabit contentio. donec ꝑfecta sc̃itas: totũ hoĩem
reꝑau̾it. ł unc gͦ siet sermo ꝗͥ scriptꝰ est. ñ modofit.
s tunc fiet. Quid tunc fiet: Absorta ẽ mors . i. de¬
lectatio peccandi: inuctoria .i. in hoc qd̾ serui d̃i
uincent ꝯcupiscentiã carnis. tunc uincet pax⁊
sinict᷑ bellum. nulla erit a morte ꝯtentio: ut mͦ ẽ.
Primo. ꝯcupiscentia carms: seqntes duxit nos.
postea: tenitentes traxit nos. Dem̃: accepta gr̃a:
cepit nos nec duc̾e. nec trahe. s ad huc ꝯtendere
nob̾cum post contentionẽ. erit uictoria: q̃n oppug¬
nare cessabit. Iõo: ex ꝑsona uictoꝵ: subdit. Ubi est
mors uictoria. uł ꝯtentio tua: ubi c̃ mors stimu

Expanded text:
io donec perfecta sanctitas totum hominem reparaverit; tunc ergo fiet sermo qui scriptus est. Non modo fit, sed tunc fiet. Quid tunc fiet? Absorpta est mors, id est delectatio peccandi? In victoria, id est in hoc quod servi Dei vincent concupiscentiam carnis, tunc vincet pax et finietur bellum, nulla erit a morte contentio ut modo est. Primo concupiscentia carnis sequentes duxit nos, postea renitentes extraxit nos, deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trahere, sed contendere adhuc nobiscum. Post contentionem erit victoria, quando oppugnare cessabit. Ideo ex persona victorum subdit: Ubi est mors victori
Abbreviated transcription (Latin):
ferre: qd̃ uolebat unꝰ¬
si apud eccłiam dimit¬
terent. p̾cepit. ut secũ referrent. & tuto locore¬
pon̾ent: quoadusq ipse ueniret. & hoc. ꝑ singłoᷤᷤ
dies dnĩcos faciebant. qͥa qd̾ paulatim colligit᷑:
nec gͣue est: & inuenit᷑ multũ. Iõo: hec ante p̃para¬
te: ut ñ cũueno: tunc collectȩ fiant. qr grauaret¬

Expanded text:
ferre quod volebat unusi apud Ecclesiam dimitterent, praecepit ut secum referrent, et tuto locoponerent, quoadusque ipse veniret. Et hoc per singulos dies Dominicos faciebant, quia quod paulatim colligitur, nec grave est, et invenitur multum. Ideo autem hoc praeparate, ut non cum venero, tunc collect
Abbreviated transcription (Latin):
credatis. Reponat di¬
ñ qd grauet eũ recon¬
O dens illũd: in usũ sc̃or¬
&e cauens:. ne it̾m ilsd̃¬
I sumat. hic ẽ sensus
horum u̾borũ. Prece¬
pit apłc omnẽ plebẽ¬
dñieo die conuenire

Expanded text:
credatis: reponat, dinon quod gravet eum retendens illud in usum saet cavens ne iterum illud sumat. Hic est sensus horum verborum: Praecipit Apostolus omnem plebinico die convenire
Abbreviated transcription (Latin):
diem sabbat .i. septima¬
.i. dominica die. quia
iudeos:. dies: quem dominicum appellamus.
Colligite dico: Unusquisq aut̃ ur̃m. reponat.
apud se. ne dicatis ñ esse fidelem ministrum: cui

Expanded text:
diem Sabbati, id est septimaest dominica die. Quia Judaeos dies quem Dominicum appellamus. Colligite, dico; unusquisque autem vestrum reponat apud se, ne dicatis non esse fidelem ministrum cui
Abbreviated transcription (Latin):
ce morti insultantis: in
difiliꝰ tecum conflig̾et: teꝙ ñ uitando: s suscipien¬
do suparet: ucisti.in morientib. Sicta es: in re¬
surgentib Uictoria tua: qͣ abscorbueras corpora
sorta es resurgentium: ȩt̾na ꝯstabit. U bi ẽ morᷤ¬

Expanded text:
et morti insultantis in pdei filius tecum confligeret teque non uitando, sed suscipiendo superaret? uicisti in morientibus, uicta es in resurgentibus. uictoria tua, qua absorbueras corpora sorta es resurgentium, aeterna constabit. ubi e