comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
das libidines suas metu dñi carere cupiue¬
rit: cupere namq sine metu iuuere: non
tantũ bonoꝵ s etiã maloꝵ om̃ium ẽ. Ue.¬
rum hoc inter ẽ. quod id boni appetunt a¬
uertendo amorẽ abhis reb quȩ sine amit¬
tendi ꝑiculo nequeunt haberi: mali aut̃
ut his fruendis cũ securitate incubant. re¬
mouere impedim̃ta conantur: & ꝓpter ea
facinorosam sceleratãq uitã quȩ mors me¬
lius uocatur. gerunt. or. Resipisco & ad mo¬
dũ gaudeo. tamme plane cognouisse quid
sit etiam illa culpabilis cupiditas quȩ libi¬
do nominatur: qua ẽẽ iam apparet earũ re¬
rum amorẽ. quas potest quisq inuitus
amittere. Quare nunc age queramꝰ si pla
cet. utrũ etiam insacrilegiis libido domi¬
netur: que uidemꝰ plura suꝑstitione cõmit¬
ti. ad̃. Uide ne p̃ꝓperũ sit. Prius enĩ mͥdis¬
cutiendũ uidetur: utrũ uel hostis irruenꝰ.
uł insidiator si carius. siue ꝓuita. siue ꝓ

Expanded text:
das libidines suas metu domini carere cupivedas libidines suas metu domini carere cupiverit? Cupere namque sine metu vivere, non tantum bonorum, sed etiam malorum omnium est: verum hoc interest, quod id boni appetunt avertendo amorem ab iis rebus, quae sine amittendi periculo nequeunt haberi; mali autem ut his fruendis cum securitate incubent, removere impedimenta conantur, et propterea facinorosam sceleratamque vitam, quae mors melius vocatur, gerunt. E. Resipisco, et admodum gaudeo jam me plane cognovisse quid sit etiam illa culpabilis cupiditas, quae libido nominatur. Quam esse jam apparet earum rerum amorem, quas potest quisque invitus amittere. cet, utrum etiam in sacrilegiis libido dominetur, quae videmus plura superstitione committi. A. Vide ne praeproperum sit: prius enim mihi discutiendum videtur utrum vel hostis irruens, vel insidiator sicarius, sive pro vita, sive pro
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑperam puniat. or. Nullo mͦ ꝑ peram
punit: quandoquidẽ punit eũ qui uolens
& sciens dñm necat. quod nullus illoꝵ. Ã
& quid. recordaris te pauloante dixisse in
omĩ facto malo libidinẽ dñari: & eo ipso ma¬
lumesse: or Recordor sane. ac̃ Quid illud:
non ne idem tu concessisti eum qui cupit si¬
ne metu uiuere : non habere malã cupidita¬
tẽ:or. c hoc recordor. ag Cunig̾ ista cupi¬
ditate a seruo dñs interimitur. ñ illa culpa¬
bili cupiditate int̾imitur: quã obrem cur
sit hoc facinus malũ: non dum comꝑimũ.
conuenit enĩ inter nos omĩa mala facta. ñ
ob aliud mala ẽẽ : nisi quod libidine idẽ im¬
ꝓbanda cupiditate fiunt. or lam mnichiui¬
detur iniuria iste damnari: quod quidẽ
non auderem dicere. si aliud haberem quod
dicerem. as̃. Itane ẽ: Prius tͥ ꝑsuasisti tan¬
tum scelus impunitii eẽ oportere. quam
considerares utrũ ille seruus ꝓpter sacian¬

Expanded text:
non perperam puniat. E. Nullo modo perperam non perperam puniat. E. Nullo modo perperam punit, quandoquidem punit eum qui volens et sciens dominum necat, quod nullus istorum. A. Ecquid, recordaris te paulo ante dixisse, in omni facto malo libidinem dominari, et eo ipso malum esse? E. Recordor sane. A. Quid? illud nonne idem tu concessisti, eum qui cupit sine metu vivere, non habere malam cupiditatem? E. Et hoc recordor. A. Cum ergo ista cupiditate a servo dominus interimitur, non illa culpabili cupiditate interimitur. Quamobrem cur sit hoc facinus malum, nondum comperimus. Convenit enim inter nos omnia malefacta non ob aliud mala esse, nisi quod libidine, id est improbanda cupiditate, fiunt. E. Jam mihi videtur injuria iste damnari: quod quidem non auderem dicere, si aliud haberem quod dicerem. A. Itane prius tibi persuasisti tantum scelus impunitum esse oportere, quam considerares utrum ille servus propter satian
Abbreviated transcription (Latin):
nequeat male illius cupiditatis dominati¬
o reperiri: falsumq erit illud quod in oĩb
peccatis ut mala sint. libido dñetur: aut
erit aliquod homicidiũ quod possit non
homine occidere: potest accidere aliquan¬
do sine peccato. Nam & miles hostem. & iu¬
dex uł minister eius nocentẽ: & eui forte in¬
uito atq imprudenti. telum manu fugit. ñ mͥ
uidentur peccare: cum hominẽ occidunt.
or Assentior. S homicide. isti appellari. soleñ.¬
ac̃. Responde itaq utrũ illum qui dñm oc¬
cidit. a quo sibi metuebat cruciatus graueᷤ.
in eorũ numero habendum existimes qui
sic hominẽ occidunt: ut ne homicidarũ
quide nomine digni sint.mr. Longe ab eisi¬
stũ differre uideo. Nam illi uł ex legib faci¬
unt: uł non contra leges: huiꝰ autem facinꝰ
nulla lex approbat. ac̃ Rursus me ad aucto¬
ritatẽ reuocas. S meminisse te oportet id
nc̃ a nobis eẽ susceptum. ut intelligamus

Expanded text:
nequeat malae illius cupiditatis dominatinequeat malae illius cupiditatis dominatio reperiri; falsumque erit illud, quod in omnibus peccatis ut mala sint, libido dominatur; aut erit aliquod homicidium, quod possit non hominem occidere, potest accidere aliquando sine peccato: nam et miles hostem, et judex vel minister ejus nocentem, et cui forte invito atque imprudenti telum manu fugit, non mihi videntur peccare, cum hominem occidunt. A. Assentior: sed homicidae isti appellari non solent. Responde itaque, utrum illum qui dominum occidit, a quo sibi metuebat cruciatus graves, in eorum numero habendum existimes, qui sic hominem occidunt, ut ne homicidarum quidem nomine digni sint? E. Longe ab eis istum differre video: nam illi vel ex legibus faciunt, vel non contra leges; hujus autem facinus nulla lex approbat. 10. A. Rursus me ad auctoritatem revocas: sed meminisse te oportet id nunc a nobis esse susceptum, ut intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatem uocari: dr. Scio. ag̃. Quid.
interhane & metũ. nichil ne inter eẽ an
aliquid putas : or̾ Immo plurimũ hȩc
abinuicem distare arbitror. ag̃ Credo te
ob hoc arbitrari. quia cupiditas appetit:
metus fugit. or. Est ita ut dicis. ac Qa.¬
sigͦ quispiam non cupiditate adipiscen¬
de alicuius rei. s metuens ne quid ei ma¬
li accidat. hominẽ occiderit: nũ iste ho¬
micida non erit: or̃. Erit quidẽ. s non idõ
factum hoc cupiditatis dñatu caret. Nã
qui metuens hominẽ occidit. cupit uti¬
q sinc metu uiuere.ag̃. & paruũ tibibo¬
nũ uidetur. sine metu uiuere: or. Magnũ
bonũ est: s hoc illi homicidȩ ꝑfacinus suũ
ꝓuenire nullomͦ potest. ag̃. Non quero qͥd
ei ꝓuenire possit: s qͥdip̃e cupiat. Certe enĩbo¬
nũ cupit. qui cupit uitã metu libera &
id circo ista cupiditas culpanda non ẽ. Ali¬
oquin: om̃s culpabimus amatores boni.
Proinde cogimur fateri ẽẽ homicidiũ inqͦ

Expanded text:
cupididatem vocari? E. Scio. A. Quid? cupididatem vocari? E. Scio. A. Quid? inter hanc et metum nihilne interesse, an aliquid putas? E. Imo plurimum haec ab invicem distare arbitror. A. Credo te ob hoc arbitrari, quia cupiditas appetit, metus fugit. E. Est ita ut dicis. A. Qgo quispiam non cupiditate adipiscendae alicujus rei, sed metuens ne quid ei mali accidat, hominem occiderit? num homicida iste non erit? E. Erit quidem, sed non ideo factum hoc cupiditatis dominatu caret: nam qui metuens hominem occidit, cupit utique sine metu vivere. A. Et parvum tibi videtur bonum sine metu vivere? E. Magnum bonum est, sed hoc illi homicidae per facinus suum provenire nullo modo potest. A. Non quaero quid ei provenire possit, sed quid ipse cupiat. certe enim bonum cupit, qui cupit vitam metu liberam; et idcirco ista cupiditas culpanda non est; alioquin omnes culpabimus amatores boni. Proinde cogimur fateri esse homicidium, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
lum ẽ: malũ erat illo tempore credere in
xp̃m & ipsam confiteri fidem. Si autẽ
ñ om̃e malũ est quod damnat᷑: quere a¬
liud. unde adulteriũ malũ eẽ doccas. or̃
Quid tibi respondeam ñ inuenio. ac̃ for¬
tassis gͦ libido in adulterio: malum ẽ. S
dum tu foris in ipso facto quod iam uide¬
ri potest. malũ queris: pateris angustias.
Nam ut intelligas libidinẽ in ad ulterio
malum eẽ: si cui etiam non contingat fa-¬
cultas concũ E bendi cum comuge a¬
liena.planũ tamen aliquom sit id eum
cupere. & si potestas detur eẽ facturum.
ñ minꝰ reus ẽ. quã si in ipso facto dep̃hen¬
deretur. or. Nichil ẽ omĩno manifestuiᷤ:
& iam uideo opus noneẽ longa sermocina¬
tione: ut mͥ de homicidio & sacrilegio. ac
ꝓrsus de omĩb peccatis ꝑsuadeatur. Cla-¬
rumẽ enĩ iam: nichil aliud quã libidinẽ.
in toto malefaciendi genere dñarias̃ Sciᷤᷤ.
ne etiam istam libidinem: alio nomine

Expanded text:
lum est, malum erat illo tempore credere in lum est, malum erat illo tempore credere in Christum, et ipsam confiteri fidem: si autem non omne malum est quod damnatur, quaere aliud unde adulterium malum esse doceas. E. Quid tibi respondeam non invenio. 8. A. Fortassis ergo libido in adulterio malum est: sed dum tu foris in ipso facto quod jam videri potest, malum quaeris, pateris angustias. Nam ut intelligas libidinem in adulterio malum esse, si cui etiam non contingat facultas concumbendi cum conjuge aliena, planum tamen aliquo modo sit id eum cupere, et si potestas detur facturum esse, non minus reus est, quam si in ipso facto deprehenderetur. E. Nihil est omnino manifestius, et jam video non opus esse longa sermocinatione, ut mihi de homicidio et sacrilegio, ac prorsus de omnibus peccatis persuadeatur. Clarum est enim jam nihil aliud quam libidinem in toto malefaciendi genere dominari. ne etiam istam libidinem alio nomine
Abbreviated transcription (Latin):
xore mea pati nollem. Quisqͥs autẽ alteri
facit. qͦd sibi non uult fieri. male utiq fac̃.
as̃. Quid si curuspiã libido easit. ut ipxorẽ
suam prebeat alteri. libentq̃ ab eo corrũ¬
pi patiatur: incuius uxorem uicissim
cupit parem habere licentĩa : nicħ ne mali
facere tͥ uidetur: or. Immo plurimũ. ag̃
at iste non illa regula peccat: non em̃ id
facit quod patinolit. quam obrẽ aliud
tibi querendũ est: unde ad ulteriũ ma¬
lũ: quod huius criminis homines. uidi
sepe dampnari.ag̃. Quid: ꝓpter recte fa-¬
cta non ne homines plerumq dampna¬
ti sunt: Recense historiam ne te ad alios
libros mittam eã ipsam quȩ diuina au¬
ctoritate p̾cellit: iam inuenies quã male
de apłis & de omĩb martyrib sentiamꝰ.
si placet nobis damnationẽ certum ui-¬
diciũ ẽẽ malefacti: cũ illi om̃s dampna-¬
tione digni ꝓpter confessionẽ suam iudi¬
cati sint. Qmobrẽ siquicqͥd damnatur ma¬

Expanded text:
xore mea pati nollem: quisquis autem alteri xore mea pati nollem: quisquis autem alteri facit quod sibi fieri non vult, male utique facit. A. Quid, si cujuspiam libido ea sit, ut uxorem suam praebeat alteri, libenterque ab eo corrumpi patiatur, in cujus uxorem vicissim parem cupit habere licentiam? nihilne mali facere tibi videtur? E. Imo plurimum. A. At iste non illa regula peccat: non enim id facit quod pati nolit. Quamobrem aliud tibi quaerendum est, unde malum esse alum, quod hujus criminis homines vidi saepe damnari. A. Quid, propter recte facta nonne homines plerumque damnati sunt? Recense historiam, ne te ad alios libros mittam, eam ipsam quae divina auctoritate praecellit; jam invenies quam male de Apostolis et de omnibus martyribus sentiamus, si placet nobis damnationem certum indicium esse malefacti, cum illi omnes damnatione digni propter confessionem suam judicati sint. Quamobrem si quidquid damnatur ma
Abbreviated transcription (Latin):
facmͥ .or. Adulteria & homicidia. & sacri¬
legia. ut omittã cȩta quib enumerandiꝰ
ut tempꝰ uł memoria. non suppetit: qui
ẽ cui non malefacta iudeantur: as Dic gͦ
prius cur adulteriũ male fieri putes: anqr id
facere lex uetat: or. Non sane ideo malii ẽ.
quia uetatur lege: s ideo uetatur lege qi¬
exagitet eraggerans delectationes ad ulterii
& quereus anobis cur hoc malũ & damp¬
natione dignũ iudicemus. nũ ad auctorita.¬
tem legis confugiendum censes hominib
iam non tantum credere. s intelligere cu¬
pientib : nam & ego tecum credo. & incon¬
cusse credo: om̃ibq ppłis atq gentib creden¬
dum eẽ clamo malum ẽẽ adulteriũ. S nc̃
molimur id qͦd infidem recepimꝰ. etiam intel¬
ligendo scire: ac tenere firmissimũ. Conside.¬
rã itaq quantũ potes: & renunciamͥ. qua¬
nam ratione adulteriũ malum ẽẽ cognoue¬
ris. o̾ Hoc scio malũ eẽ: quod hoc ipse in u¬

Expanded text:
fac mihi. E. Adulteria et homicidia et sacrifac mihi. E. Adulteria et homicidia et sacrilegia, ut omittam caetera, quibus enumerandis vel tempus vel memoria non suppetit, quis est cui non male facta videantur? A. Dic ergo prius, cur adulterium male fieri putes; an quia id facere lex vetat? E. Non sane ideo malum est, quia vetatur lege; sed ideo vetatur lege, quexagitet, exaggerans delectationes adulterii, et quaerens a nobis cur hoc malum et damnatione dignum judicemus; num ad auctoritatem legis confugiendum censes hominibus, jam non tantum credere, sed intelligere cupientibus? Nam et ego tecum credo, et inconcusse credo, omnibusque populis0 atque gentibus credendum esse clamo, malum esse adulterium: sed nunc molimur id quod in fidem recepimus, etiam intelligendo scire ac tenere firmissimum. Considera itaque quantum potes, et renuntia mihi, quanam ratione adulterium malum esse cognoveris. E. Hoc scio malum esse, quod hoc ipse in u
Abbreviated transcription (Latin):
me namq de deo estimare: uerissimũ est pi¬
etatis exordiũ. Nec quisquã de illo optime
existimat. qui non eũ omĩpotentẽ ato ex
nulla particula cõmutabilẽ credit: bono¬
rũ etiam omĩum creatorẽ: quib ẽ ipse pre¬
stantior. Rectorem quoq rustissimũ eoꝵ
omĩum que creauit: nec ulla adutum eẽ
natura increando: quasi qui non sibi suffi¬
ceret. Ex quo fit: ut de nichilo creauerit oĩa.
De se autẽ non creauerit. s genuerit quod
sibipar eẽt: quẽ filium dĩ unicũ dicimũ.
Quem cũ planiꝰ enunciare conamur: dĩ
uirtutẽ. & dĩ sapientiam nominamꝰ. per
quã fecit omia quȩ de nichilo facta siri
Quib constitutis: ad intelligentiã eius
rei quã requiris opitulante dõ nitamur
Orius gͦ discutiendum ẽ quid sit malt fa¬
cere. Quade ie quid tibi uideatur: expͥme.
Quod si non potes totum sumul uerbis cõ
prchendere: saltem particulatĩ malefacta
ipsa cõmemorando: sententiã tuã notam

Expanded text:
me namque de Deo existimare verissimum est pietatis exordium; nec quisquam de illo optime existimat, qui non eum omnipotentem, atque ex nulla particula commutabilem credit; bonorum etiam omnium creatorem, quibus est ipse praestantior; rectorem quoque justissimum eorum omnium quae creavit; nec ulla adjutum esse natura in creando, quasi qui non sibi sufficeret. Ex quo fit ut de nihilo creaverit omnia; de se autem non creaverit, sed genuerit quod sibi par esset, quem Filium Dei unicum dicimus, quem cum planius enuntiare conamur, Dei Virtutem et Dei Sapientiam nominamus, per quam fecit omnia, quae de nihilo facta sunt. Quibus constitutis, ad intelligentiam ejus rei quam requiris, opitulante Deo, nitamur prius ergo discutiendum est quid sit male facere; qua de re tibi quid videatur exprome. Quod si non potes totum simul breviter verbis comprehendere, saltem particulatim malefacta ipsa commemorando, sententiam tuam notam
Abbreviated transcription (Latin):
mini. quas ego non imꝓbo. Aut enĩ dicitis
aliquos qui ur̃a precepta custodiant. nec eoᷤ
alioꝵ criminib debere ꝑfundi: aut ñ opor-¬
tere omĩno queri quales sint homines.qui
ur̃ãm sectam ꝓfitentur.s qualis sit ipsa ꝓfessio.
Quoꝵ ego utrumq cum admisero. quã quã
nec illos fidos mandatoꝵ obseruatores demon¬
strare. neq ipsam heresim a tot & atantis nu-¬
gis atq scelerib purgare possitis: illud tam̃
a uobis magis magnoꝑe requiram.cur male.¬
dictis insectemini xp̃ianos catholici nominiᷤᷤ.
quorũdam intuentes uitã ꝑditam: cum de
ur̃is omĩb hab̃i q̃stionem aut impudenter re¬
cusetis. aut impudentius non recusetis. ueli¬
tisq intelligi in tanta ur̃a paucitate latere
nescio quos qui sua p̃cepta custodiunt. et
intanta catholicȩ multitudine ñ uelitis.¬

Expanded text:
mini, quas ego non improbo. Aut enim dicitis mini, quas ego non improbo. Aut enim dicitis aliquos qui vestra praecepta custodiant, nec eos aliorum criminibus debere perfundi; aut non oportere omnino quaeri quales sint homines, qui vestram sectam profitentur, sed qualis sit ipsa professio. Quorum ego utrumque cum admisero quanquam nec illos fidos mandatorum observatores demonstrare, nec ipsam haeresim a tot et tantis nugis atque sceleribus purgare possitis, illud tamen a vobis magnopere requiram, cur maledictis insectemini Christianos catholici nominis, quorumdam intuentes perditam vitam; cum de vestris hominibus haberi quaestionem, aut impudenter recusetis, aut impudentius non recusetis, velitisque intelligi in tanta vestra paucitate latere nescio quos, qui sua praecepta custodiunt, et in tanta Catholicae multitudine non velitis
Abbreviated transcription (Latin):
suspicandum erat: aut quid potius iudi¬
candum: quid plura: Coacti aliquando
murmurauert. sustineri mandata illa ñ
posse. Inde insedicionem. Agebat auditor
causam suã complexione breuissima: Aut
illa omĩa ẽẽ seruanda: aut illum qui tali¬
a sub tali conditione p̃cepisset. quȩ nullus
posset implere stultissimũ ex istimandũ.
Uicit tam̃. non enĩ aliter poterat uniuᷤ sen¬
tentiam effrenatissimꝰ primũ strepitus. Pꝰ
etiam ipse cessit ep̃c. & cum magno dedecore
aufugit: cuius sane cibi preter regulã clan¬
culo accepti. & sepe inuenti ferebantur.cum
ei de ꝓprio saculo diligenter occultato pe¬
cunia copiosa suppeteret. Hȩc si falsa eẽ dicitiᷤᷤ.
nimis aꝑtis & ꝑuulgatis reb obsistitis. Sed
utinã hocdicatis. Cum enĩ sint manifesta ista.¬
& his qui scire uoluerint cognitu facillima:
intelligitur quã uera dicere soleant. qui hec
uera ẽẽ negauerint.S aliis defensionib uti¬

Expanded text:
suspicandum erat, aut quid potius judisuspicandum erat, aut quid potius judicandum? Quid plura? Coacti aliquando murmuraverunt sustineri illa mandata non posse: inde in seditionem. Agebat auditor causam suam complexione brevissima, aut illa omnia esse servanda, aut illum qui talia sub tali conditione praecepisset, quae nullus posset implere, stultissimum existimandum. Vicit tamen, non enim aliter poterat, unius sententiam effrenatissimus plurium strepitus. Postea etiam ipse cessit episcopus, et cum magno dedecore aufugit: cujus sane cibi praeter regulam clanculo accepti, et saepe inventi ferebantur, cum ei de proprio sacculo diligenter occultato pecunia copiosa suppeteret. 75. Haec si falsa esse dicitis, nimis apertis et pervulgatis rebus obsistitis. Sed utinam hoc dicatis. Cum enim sint ista manifesta, et iis scire voluerint cognitu facillima, intelligitur quam vera dicere soleant qui haec vera esse negaverint. Sed aliis defensionibus uti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentem arripit iste: exponit homini uo¬
luntatem suã. Laudat ille atq consentit. Na¬
cet ut indomo eius prior ipse incipiat ha¬
bitare. Quod ubi factum ẽ: eo congregati st̃
electi om̃s qui romȩ ẽẽ potuerunt. Propo¬
sita ẽ uiuendi regula de manichei epistola.
multis intolerabile uisumẽ. Abscesserunt.
Remanserunt tamen pudore non pauci.
Cepit ita uiui ut placuerat: & ut tanta
prescribebat auctoritas. Cum interim au¬
ditor ille uehement᷑ om̃s ad omĩa cogeret.
neminẽ tam̃ ad id quod non prior ipse su¬
sciperet. Interea rixe inter electos orieban¬
tur creberrime: obiciebantur ad inuicẽ cri¬
mina. quȩ ille omĩa gemens audiebat: da-¬
batq oꝑam. ut se ipsos iniurgando in cau¬
tissime ꝓderent. ꝓdebant nefanda & ĩma.¬
nia. Ibi cognitum est quales ẽent: qui ta¬
men int̾ ceteros uim preceptoꝵ illoꝵ sube¬
undã sͥ eẽ putauerunt. Iam de cęteris qͥd

Expanded text:
praesentem arripit iste, exponit homini vopraesentem arripit iste, exponit homini voluntatem suam: laudat ille atque consentit, placet ut in domo ejus prior ipse incipiat habitare. Quod ubi factum est, eo congregati sunt electi omnes, qui Romae esse potuerunt. Proposita est vivendi regula de Manichaei epistola: multis intolerabile visum est; abscesserunt: remanserunt tamen pudore non pauci. Coepit ita vivi ut placuerat, et ut tanta praescribebat auctoritas: cum interim auditor ille vehementer omnes ad omnia cogeret, neminem tamen ad id quod non prior ipse susciperet. Interea rixae inter electos oriebantur creberrimae, objiciebantur ab invicem crimina, quae ille omnia gemens audiebat, dabatque operam ut seipsos in jurgando incautissime proderent: prodebant nefanda et immania. Ibi cognitum est quales essent, qui tamen inter caeteros vim praeceptorum illorum subeundam sibi esse putaverunt. Jam de caeteris quid
Abbreviated transcription (Latin):
tam familiaris & mͥꝓbatus qui in presens
erat ad me rem ꝑtulerat. ut omĩtio dubitare
non possem. Nam quida ur̃ auditor in illa
memorabili abstinentia nichilo electis cedeis.
qui et liberaliter institutus eẽt. & uram sec¬
tam copiose uellet & soleret defendere: mole.¬
stissime ferebat. quod ei uage pessimeq habi¬
tantium. passimq uiuentiũ electoꝵs mores ꝑ¬
ditissimi sepe disputanti obiciebantur. Cũ¬
piebat itaq si fieri posset. omnes qui scđ̾m
illa p̾cepta uitam degere parati eẽnt congre¬
gare indomũ suam: et suis sumptib sustine¬
re. Erat enĩ & non mediocris pecuniȩ contẽp¬
tor: & non mediocriter pecumosus. Que¬
rebatur autem impediri tantos conatus su-¬
os ep̃ors dissolutione: quib adiuuantib in¬
plane ut ipse exꝑtus sum rusticanus atq ĩ¬
politus. s nescio quomͦ ea ipsa duricia seue¬
rior incustodiendis bonis morib uidebat᷑.
Hunc diutissime desideratum & aliquando

Expanded text:
tam familiaris et mihi probatus, qui praesens tam familiaris et mihi probatus, qui praesens erat, ad me rem pertulerat, ut omnino dubitare non possem. Nam quidam vester auditor, in illa memorabili abstinentia nihilo electis cedens, qui et liberaliter institutus esset, et vestram sectam copiose vellet et soleret defendere, molestissime ferebat quod ei vage pessimeque habitantium passimque viventium electorum mores perditissimi saepe disputanti objiciebantur. Cupiebat itaque, si fieri posset, omnes qui secundum illa praecepta vitam degere parati essent, congregare in domum suam, et suis sumptibus sustinere. Erat enim et non mediocris pecuniae contemptor, et non mediocriter pecuniosus. Querebatur autem impediri tantos conatus suos episcoporum dissolutione, quibus adjuvantibus implane, ut ipse expertus sum, rusticanus atque impolitus, sed nescio quomodo ea ipsa duritia severior in custodiendis bonis moribus videbatur. Hunc diutissime desideratum et aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
atq peccasse: s uixisse postea sanctiorẽ. Hic
ego non tam de nequã homine conqueror: qͥ
stupro nefario alienam filiam sub habitu elec¬
ti & sancti uiri ad tantum dedecus in famiã¬
q ꝑduxit. Non id uobis obicio. fuerit hocho¬
minis ꝑditissimi: potius quã consuetudiniᷤᷤ
urx. Nonego tantum flagicium in uobis: s
in illo arguo. Illud tam̃ in omĩb uobis quẽ¬
admodum ferri &e tolerari possit ignoro: qđ
cum animã partẽ dei eẽ dicatis. asseritis tam̃
etiam exiguo admixto malo maiorẽ eius co-¬
piam ubertatemq suꝑari. Quis enĩ cum hoc
crediderit. & eum libido pulsauerit. non ad
talem detentionem potius quã eius libidi-
ipse comꝑerĩ: cum in ea eẽm ciuitate ubi ista
me absente totum longum ẽ explicare.Dicã
tam̃ breui. Eo enĩ res erupit. ut occulta ẽt̃ ñ
posset absentib. & ego quidẽ postea romȩ cum
eẽm. omĩa me uera audisse firmaui: quãuiᷤᷤ

Expanded text:
atque peccasse, sed vixisse postea sanctiorem. Hic atque peccasse, sed vixisse postea sanctiorem. Hic ego non tam de nequam homine conqueror, qui stupro nefario alienam familiam, sub habitu elect sancti viri ad tantum dedecus infamiamque perduxit. Non hoc vobis objicio. Fuerit hoc hominis perditissimi potius quam consuetudinis vestrae. Non enim tantum flagitium in vobis, sed in illo arguo. Illud tamen in omnibus vobis quemadmodum ferri et tolerari possit ignoro, quod cum animam partem Dei esse dicatis, asseritis tamen etiam exigno admixto malo, majorem ejus copiam ubertatemque superari. Quis enim cum hoc crediderit, et eum libido pulsaverit, non ad talem defensionem potius, quam ejus libidiniipse compererim, cum in ea essem civitate ubi ista  gestum sit, totum longum est explicare. Dicam tamen brevi. Eo enim res erupit, ut occulta esse non posset absentibus: et ego quidem postea Romae cum essem, omnia vera me audisse firmavi; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝓdidisset: acerrime dolens. religionis ta¬
men nomine ab accusatione publica reuo¬
catus ẽ. ꝑfecitq ut ille. ñ enĩ hoc ferre qͥsquã
posset. de illa eccła pelleretur. & ne ĩpunita
res omĩno c̃et cepit consilium adiunctis sibi
amicis. hominẽ ut pugnis calcib q concide¬
retat ille cum grauiter cederetur. clamabat
ut sibi ex auctoritate manichei parceretur.
Adam primũ heroem peccauisse: & post pec¬
catũ fuisse scĩorem. Talis ẽ namq apud eos
opinio: de adam & eua. Longa fabula ẽ. s ex
ea id attingam: quod inpresentia satis. A¬
dam dicitis sic aparentib suis genitum. ab¬
ortuns illis principib tenebrarũ. ut maxim̃ã
partem lucis haberet in anma. et ꝑ exiguã
gentis aduerse. Qui cum scẽ uiueret ꝓpter
exsuꝑantem copiamboni: cõmotam tamen
in eo fuisse aduersam illã partem. ut ad con-¬
cubitum declinaretur: ita eum lapsum. ẽẽ.

Expanded text:
ni prodidisset, acerrime dolens, religionis tani prodidisset, acerrime dolens, religionis tamen nomine ab accusatione publica revocatus est; perfecitque ut ille non enim hoc ferre quisquam posset de illa ecclesia pelleretur: et ne impunita res omnino esset, cepit consilium, ut adjunctis sibi amicis, hominem pugnis calcibusque concideret. At ille cum graviter caederetur, clamabat, ut sibi ex auctoritate Manichaei parceretur, Adam primum heroem peccavisse, et post peccatum fuisse sanctiorem. 73. Talis est namque apud vos opinio de Adam et Eva: longa fabula est, sed ex ea id attingam quod in praesentia satis est. Adam dicitis sic a parentibus suis genitum, abortivis illis principibus tenebrarum, ut maximam partem lucis haberet in anima, et perexiguam gentis adversae. Qui cum sancte viveret propter exsuperantem copiam boni, commotam tamen in eo fuisse adversam illam partem, ut ad concubitum declinaretur: ita eum lapsum esse
Abbreviated transcription (Latin):
si quis ꝓderet crederetur. Agebamur nos
& molestissime ferebamꝰ: quod etiam si de
adpetita muliere incertum erat. liuor tam̃
in illis duob quib meliores ibi non inue.¬
niebamus apparebat acerrimus. & alia con¬
cere cogebat. Postremo in theatris electos &
etate ut uidebantur᷑ morib graues: cum
sene prb̃ro. sepissime inuenimus. Omitto
uiuenes:quos etiam rixantes ꝓ scenicis & au¬
rigis deprehendere solebamus. Quȩ res non
mediocri argumento est quomodo se pos¬
sint continere ab occultis: cum eam cupidi¬
tatem suꝑare non possint: quȩ illos auditoꝵ
suoꝵ oculis ostentat & porrigit erubescen¬
tes atq fugitantes. capłm An uͦ illius etiã
sc̃i ad cuius disputationes in ficarioꝵ uicũ
uentabamus. tantum illud flagiciũ ꝓderet᷑.
si urginem scĩmonialem mulierẽ tantum
ñ &e pregnantem facere potuisset: s occultũ
& incredibile malum crescens uterus latere
non passus ẽ. Quod cum mater. fratͥ iuue¬

Expanded text:
si quid proderet, crederetur. Angebamur nos, si quid proderet, crederetur. Angebamur nos, et molestissime ferebamus, quod etiamsi de appetita muliere incertum erat, livor tamen in illis duobus, quibus meliores ibi non inveniebamus, apparebat acerrimus, et alia conjicere cogebat. 72. Postremo in theatris electos, et aetate, et, ut videbantur, moribus graves, cum sene presbytero saepissime invenimus. Omitto juvenes, quos etiam rixantes pro scenicis et aurigis deprehendere solebamus, quae res non mediocri argumento est quomodo se possint continere ab occultis, cum eam cupiditatem superare non possint, quae illos auditorum suorum oculis ostentat, et prodit erubescentes atque fugitantes. An vero illius etiam sancti, ad cujus disputationes in ficariorum vicum ventitabamus, tantum illud flagitium proderetur, si virginem sanctimonialem mulierem tantum, non et praegnantem facere potuisset? Sed occultum et incredibile malum crescens uterus latere non passus est. Quod cum mater fratri juve
Abbreviated transcription (Latin):
trabamur eos temꝑare posse aquib se tem¬
ꝑare ꝓfitebantur.quando latibula & tene¬
bras inuenirent.Duo quida erant existima¬
tionis satis bonȩ. facili ingenio. atq in illis
suis disputationib principes nobis am¬
plius quã cȩteri familiariꝰq coniuncti: qͦ¬
rũ unus qui ꝓpter studia etiam liberalia
nob̾ artius adherebat: hic nc̃ ibi presbiter¬
ẽẽ dicitur: Hi sibi grauit inuidebant. & ob¬
iciebat alter alteri. ñ accusatione manife¬
sta.s sermone apud quos poterat. & susur¬
riis. ab eo uiolenter ad emptã cuiusda au¬
ditoris uxorem. Ille autẽ se purgans. interĩ
apud nos alium eiusde sceleris electũ cri-¬
minabatur: qui apud eunde auditorem
quasi amicus fidissimꝰ habitabat. Quem
qͣm subito ingrediens cum muliere depre.¬
henderat: Dicebatq mulieri &e adultero
ab illo imimico atq inuido consilium da¬
tum. ut illa sibi conflaretur calumnia: ne

Expanded text:
trabamur eos temperare posse, a quibus se temtrabamur eos temperare posse, a quibus se temperare profitebantur, quando latibula et tenebras invenirent. Duo quidam erant existimationis satis bonae, facili ingenio, atque in illis suis disputationibus principes, nobis amplius quam caeteri familiariusque conjuncti. Quorum unus qui propter studia etiam liberalia nobis arctius adhaerebat, hic nunc ibi esse presbyter dicitur. Hi sibi graviter invidebant, et objiciebat alter alteri, non accusatione manifesta, sed sermone apud quos poterat et susurris, ab eo violenter attentatam cujusdam auditoris uxorem. Ille autem se purgans, interim apud nos alium ejusdem sceleris electum criminabatur, qui apud eumdem auditorem, quasi amicus fidissimus habitabat: quem quoniam subito ingrediens cum muliere deprehenderat, dicebat mulieri et adultero ab illo inimico atque invido consilium datum, ut illa sibi conflaretur calumnia, ne
Abbreviated transcription (Latin):
les ledere formidatis. Id etiam nobis respon¬
sum ẽ. cum ad ipsos pͥmates detulissemus
ꝯquestã nob̃ esse mulierem. quod in conclaui
ubi cũ aliis feminis erat. de illoꝵ scilicet sc̃ita¬
te securis. ingressis electis plurib & ab unolu.¬
cerna extincta. incertum cuius eoꝵ intenebriᷤᷤ
ad petita ẽẽt amplexui. & coacta in flagiciũ:
nisi subsidio clamoris euasisset. Hoc quoq nob
notissimum nefas. de quanta consuetudi.¬
ne uenisse arbitrandum ẽ: & hoc factumẽ
ea nocte qua feste apud uos uigilie celebraban¬
tur. S reuera etiam si nullus eẽt ꝓditioniᷤ
qui simul ingressi erant. Nam omĩb petu.¬
lanter iocantib. lucerna extincta placuerat.
Suspicionib uͦ ianue quantȩ aꝑiebantur:
cum enĩ eos inuidos inueniebamꝰ.cum a¬
uaros. cum epularũ exquisitarũ auidis¬
simos cum in iurgiis frequentissimos. cũ
de reb exiguis mobilissimos. non utiq arbi¬

Expanded text:
les laedere formidatis. 70. Id etiam nobis responles laedere formidatis. 70. Id etiam nobis responsum est, cum ad ipsos primates detulissemus conquestam nobis esse mulierem quod in conclavi, ubi cum aliis feminis erat, de illorum scilicet sanctitate secura, ingressis electis pluribus, et ab uno lucerna exstincta, incertum cujus eorum in tenebris appetita esset amplexu, et coacta in flagitium, nisi subsidio clamoris evasisset. Hoc nobis quoque notissimum nefas, de quanta consuetudine venisse arbitrandum est? Et hoc factum est ea nocte qua festae apud vos vigiliae celebrantur. Sed revera etiamsi nullus esset proditionis qui simul ingressi erant. Nam omnibus petulanter jocantibus lucerna exstincta placuerat. 71. Suspicionibus vero januae quantae aperiebantur, cum eos invidos inveniebamus, cum avaros, cum epularum exquisitarum avidissimos, cum in jurgiis frequentissimos, cum de rebus exiguis mobilissimos? Non utique arbi
Abbreviated transcription (Latin):
ex eoloco ubi conuentus omĩum factuᷤ erat
parit᷑ forte descenderant. Nos autẽ graui-¬
ter cõmoti:grauit̃ etiam questi sumus.
Quis tande hoc uindicandum. ñ dicam se¬
paratione ab eccła. s ꝓmagnitudine flagi¬
tii uehementis saltim obiurgatione arbi¬
tratus ẽ: & hec erat omĩs excusatio impu¬
nitatis illoꝵ.quod eo tempore quo conuen.¬
ticula eors lege publica ꝓhiberentur. ne qͥd
lesi ꝓderent metuebatur. Ubi ẽ gͦ quod per¬
petuam sibi ꝑsecutionem in hoc mundo
futuram p̃dicant: eoq se cõmendatiores
haberi uolunt: hinc interpretantes quod
hic mundus eos oderit. & ꝓpterea penes se
querenda ueritatem affirmantes. quia in
ꝓmissione sp̃c scĩ paracliti dictum ẽ. qđ
eũ mundus iste accipere non possit: de qͣ
re non iste locus disserendi.ẽ. S certe si ꝑ¬
petua uobis ꝑsecutio futura ẽ usq infinẽ
turpitudinis impinita contagio dum ta.¬

Expanded text:
ex eo loco ubi conventus omnium factus erat, ex eo loco ubi conventus omnium factus erat, pariter forte descenderant. Nos autem graviter commoti, graviter etiam questi sumus. Quis tandem hoc vindicandum, non dicam separatione ab ecclesia, sed pro magnitudine flagitii vehementi saltem objurgatione arbitratus est? 69. Et haec erat omnis excusatio impunitatis illorum quod eo tempore quo conventicula eorum lege publica prohiberentur, ne quid laesi proderent, metuebatur. Ubi est ergo quod perpetuam sibi persecutionem in hoc mundo futuram praedicant, eoque se commendatiores haberi volunt, hinc interpretantes quod hic mundus eos oderit ; et propterea penes se quaerendam veritatem affirmantes, quia in promissione Spiritus sancti paracleti dictum est quod eum mundus iste accipere non possit . De qua re non iste locus disserendi est. Sed certe si perpetua vobis persecutio futura est, usque in saturpitudinis impunita contagio, dum ta
Abbreviated transcription (Latin):
cepta non aut deprehensus in peccato. aut
certe suspiciomi subditus fuerit. Multi mn
uino & incarnib. multi lauantes in alienis
inuenti sunt.S hec audiebamꝰ. non nulli
alienas feminas se duxisse comꝓbati sunt:
ita ut hinc plane dubitare non possim. S
sit &e hec magis fama quã uerum. Uidi ipse
non solus. s cumhis qui partim iam illa
suꝑsticione liberati sunt. partim adhuc
opto ut liberentur: uidimus gͦ hic inqua¬
druiuo cartaginis. in platea celeberrima.
ñ unum s plures quam tres electos simul
pꝰ transeuntes nescio quas feminas tam pe¬
tulanti gestu adhinnire. ut omĩum triui.¬
aliũ impudiciciã. pudiciciamq suꝑaren:
qd de magna uenire consuetudine atq
illos inter se uiuere ita satis eminebat:
quando quidẽ nullus socii p̃sentiam ue¬
ritus. om̃s aut certe pene om̃s. eadem te.¬
neri peste inlicabat. Nonenĩ erant hi
ex una domo.s diuerse ꝓrsus habitantes:

Expanded text:
cepta non aut deprehensus in peccato, aut cepta non aut deprehensus in peccato, aut certe suspicioni subditus fuerit. Multi in vino et carnibus, multi lavantes in balneis inventi sunt. Sed haec audiebamus. Nonnulli alienas feminas seduxisse approbati sunt, ita ut hinc plane dubitare non possim. Sed sit et haec magis fama quam verum. Vidi ipse non solus, sed cum iis qui partim jam illa superstitione liberati sunt, partim adhuc opto ut liberentur; vidimus ergo in quadrivio Carthaginis, in platea celeberrima, non unum, sed plures quam tres electos simul post transeuntes nescio quas feminas tam petulanti gestu adhinnire, ut omnium trivialium impudicitiam impudentiamque superarent. Quod de magna venire consuetudine, atque illos inter se ita vivere satis eminebat, quandoquidem nullus socii praesentiam veritus, omnes, aut certe pene omnes eadem teneri peste indicabat. Non enim erant hi ex una domo, sed diverse prorsus habitantes,
Abbreviated transcription (Latin):
nimaduerti potest. quod statu nichil exag.¬
gerare. s nudis quodã mͦ reb & rationib a¬
gere: transeamus ad aliud. Iam enĩ satis ap
sunt ur̃i mores: hic finis admirabiliũ
preceptoꝵ: ubi nichil certum. nichil rati¬
onabile. nichil inculpabile. s oĩa dubia:
immo uͦ sine dubitatione falsissima: omĩa
repugnantia. omĩa absurda. Deniq tam
multa & tam grauia peccata in his morib
dep̃henduntur: ut si quis accusare omnia
uelit homo aliciuus facultatis singula ut
minimũ singulis uoluminib possit. Hec gͥ
si custodiretis. ur̃amq impleretis ꝓfessionẽ:
nichil uobis eẽ ineptius: nichil stultius: ni¬
chil imꝑitius. Cum autẽ laudatis & doce¬
tis ista. nec facitis. quid uobis fallacius:quid
insidiosius: quid maliciosius dici aut inue¬
niri potest: nouem annos totos magna cu¬
ra &e diligentia uos audiui: nullus michi
electoꝵ innotescere potuit. qui scđm hec p̃¬

Expanded text:
nimadverti potest, quo statui nihil exagnimadverti potest, quo statui nihil exaggerare, sed nudis quodammodo rebus et rationibus agere, transeamus ad aliud. CAPUT XIX.-- Flagisunt vestri mores, hic finis admirabilium praeceptorum, ubi nihil certum, nihil constans, nihil rationabile, nihil inculpabile: sed omnia dubia, imo vero sine dubitatione falsissima, omnia repugnantia, abominabilia, absurda. Denique tam multa et tam gravia peccata in his moribus deprehenduntur, ut si quis accusare velit omnia, homo alicujus facultatis, singula ut minimum, singulis voluminibus possit. Haec igitur si custodiretis, vestramque impleretis professionem, nihil vobis esset ineptius, nihil stultius, nihil imperitius: cum autem laudatis et docetis ista, nec facitis, quid vobis fallacius, quid insidiosius, quid malitiosius dici aut inveniri potest? 68. Novem annos totos magna cura et diligentia vos audivi, nullus mihi electorum innotescere potuit, qui secundum haec prae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dicitis. quod animã non habet. hoc ita po¬
testis & de animantis semine dicere. inquo a¬
nimã quȩ apparebit in ꝓle colligatam esse
censetis: & in quo ipsius manichei aĩam ĩ.¬
plicatam cẽ fatemini: & quia ñ possunt ab
auditorib ur̃is purganda uob̃ talia semi¬
na afferri: quis non suscipetur de uobis. secre¬
tam de uobis ipsis interuos fieri talem pur¬
gationẽ: & illis ideo ne uos deserant occul¬
tari: Quȩ si non facitis. quod utina ita sit: ui¬
detis tam̃ quantȩ suspicioni ur̃a suꝑsticio pa-¬
teat: & quam ñ sit hominib succensendũ opi¬
nantib quod de ur̃a ꝓfessione colligitur: cu
uos animas ꝑ escam & potum de corporib
& sensib liberare p̃dicatis. Nolo hic diutiꝰ
demorari:uͭ uidetis quantus sit inuecti¬
onis locus. S quia & res talis ẽ. ut etiã potiꝰ
reformidet quã insectetur oratio : & pro¬
positum illud meũ ꝑ totum sermonẽ ad¬

Expanded text:
esse dicitis, quod animam non habet; hoc ita poesse dicitis, quod animam non habet; hoc ita potestis et de animantis semine dicere, in quo animam, quae apparebit in prole, colligatam esse censetis, et in quo ipsius Manichaei animam implicatam fuisse fatemini. Et quia non possunt ab auditoribus vestris purganda vobis talia semina afferri, quis non suspicetur secretam de vobis ipsis inter vos fieri talem purgationem, et ideo illis, ne vos deserant, occultari? Quae si non facitis, quod utinam ita sit, videtis tamen quantae suspicioni vestra superstitio pateat, et quam non sit hominibus succensendum id opinantibus, quod de vestra professione colligitur, cum vos animas per escam et potum, de corporibus et sensibus liberare praedicatis. Nolo hic diutius immorari; et videtis quantus sit invectionis locus. Sed quia et res talis est, ut eam potius reformidet quam insectetur oratio, et propositum illud meum per totum sermonem a
Abbreviated transcription (Latin):
quis gͦ ꝓcreare liberos quã concumbere gͣ¬
uius dicit ẽẽ peccatum: ꝓhibet utiq nupti¬
as. & non iam uxorem s meretricẽ feminã
facit: quȩ donatis sibi certis reb auiro ad ex¬
plendam eius libidinẽ iungitur. Si enĩ uxor
est. matrimoniũ est. Non autem matmo¬
nium ẽ: ubi datur oꝑa ne sit mater. Non
g uxor. Quo circa nuptias ꝓhibetis: nec ab
hoc crimine quod olim sp̃u sco de uob pre¬
dictumẽ ulla uos ratione defenditis. C
am uͦ cum uehem̃tersatagitis ne ꝑ concubi¬
tũ anima ligetur in carne. & uehement᷑ as¬
seritis ꝑscõꝵ cibum animã de seminib libe¬
rari: non ne confirmatis omiseri. quod de
uobhominẽ suspicant᷑: cur enĩ de tritico. & de fa¬
ba. & de lenticula. aliisq seminib. cum his
uescimini liberare uos uelle animã credit᷑:
de animaliũ seminib noncredatur: ñ enĩ
ut ipsamcarnẽ mortui animantis ĩmundã

Expanded text:
quis ergo procreare liberos quam concumbere grquis ergo procreare liberos quam concumbere gravius dicit esse peccatum, prohibet utique nuptias; et non jam uxorem, sed meretricem feminam facit, quae donatis sibi certis rebus, viro ad explendam ejus libidinem jungitur. Si enim uxor est, matrimonium est. Non autem matrimonium est ubi datur opera ne sit mater: non igitur uxor. Quocirca nuptias prohibetis, nec ab hoc crimine, quod olim a Spiritu sancto de vobis praedictum est, ulla vos ratione defenditis. 66. Jamvero, cum vehementer satagitis ne per concubitum anima ligetur in carne, et vehementer asseritis, per sanctorum cibum animam de seminibus liberari, nonne confirmatis, o miseri, quod de vobis homines suspicantur? Cur enim de tritico, et de faba, et de lenticula aliisque seminibus, cum his vescimini, liberare vos velle animam creditur, de animalium seminibus non credatur? Non enim, ut ipsam carnem mortui animantis immundam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectam uos uehement cõmendare atq lau¬
dare. non tam̃ nuptias ꝓhibere: quandoqͥ¬
dem auditores ur̃i. quoꝵ apud uos scds ẽ
gradus: ducere atq habere non ꝓhibehan¬
tur uxores. Quȩ cum magna uoce & mag¬
na indignatione dixeritis: ego uos certius
in t̾rogabo adhunc modũ. Nonne uos estis.
qui filios gignere eo quod animȩ ligentur
in carne. grauius putatis eẽ peccatum. quã
ipsum concubitũ: nonne uos estis. qui noᷤᷤ
soletis monere. ut quantum fieri posset ob¬
seruaremus tempꝰ. quod ad conceptũ muli¬
er post genitalium uiscerũ purgationem
apta eẽt᷑: eoq tempore a concubitu tempe¬
raremus. ne carm anima implicaretur:
ex quo illud sequitur: ut non liberoꝵ ꝓcre¬
andoꝵ causa. s saciande libidinis habere
coniugem censeatis. nuptiȩ autẽ ut ipse nup¬
tiales tabulȩ clamant:liberoꝵ ꝓcreandoꝵ
causa marem feminãq conungunt. Quis¬

Expanded text:
perfectam vos vehementer commendare atque lauperfectam vos vehementer commendare atque laudare, non tamen nuptias prohibere; quandoquidem auditores vestri, quorum apud vos secundus est gradus, ducere atque habere non prohibeantur uxores. Quae cum magna voce et magna indignatione dixeritis, ego vos lenius interrogabo ad hunc modum: nonne vos estis qui filios gignere, eo quod animae ligentur in carne, gravius putatis esse peccatum, quam ipsum concubitum? Nonne vos estis qui nos solebatis monere, ut quantum fieri posset, observaremus tempus, quo ad conceptum mulier post genitalium viscerum purgationem apta esset, eoque tempore a concubitu temperaremus, ne carni anima implicaretur? Ex quo illud sequitur, ut non liberorum procreandorum causa, sed satiandae libidinis habere conjugem censeatis. Nuptiae autem, ut ipsae nuptiales tabulae clamant, liberorum procreandorum causa, marem feminamque conjungunt: quis
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla eñ causa ẽ cur ꝓpter paruũ corporis
modulũ pulex necandus sit: non etiam
musca. quȩ infaba gignitur. & si hȩc. cur ñ
etiam ista paulo amplior. cuius certe fȩtꝰ
minor ẽ quam illa : Hoc iam sequitur ut
apis quoq sine culpa ꝑimatur: cuiꝰ pullꝰ¬
uix huic musce coequatur. Inde ad locu¬
ste pullum & locustam: inde ad pullũ mu¬
ris & murẽ. & ne longum faciam:nonne
uidetis his gradib ad elefantum ꝑueni¬
ri. ut omĩno recusare non possit. ingentẽ
illam beluã sine culpa se occidere. qͥsqͥs ꝓpt̃
paruulũ corpus interfectionem pulicis
peccatum ẽẽ non putat: s iam etiam de
huius modi nugis satis dictum arbitroꝵ
incerta est castitas ur̃a. Non enĩ concubitũ
s ut longe antea ab apło dictum ẽ uere nu¬
ptias ꝓhibetis: quȩ talis oꝑis una ẽ hone¬
sta defensio. Hic non dubito uos eẽ clamatu¬
ros inuidiamq facturos. dicendo castitatem

Expanded text:
Nulla enim causa est cur propter parvum corporis Nulla enim causa est cur propter parvum corporis modulum, pulex necandus sit, non etiam musca quae in faba gignitur. Et si haec, cur non etiam ista paulo amplior, cujus certe fetus minor est quam illa. Hoc etiam sequitur, ut apis quoque sine culpa perimatur, cujus pullus huic muscae coaequatur. Inde ad locustae pullum et locustam, inde ad pullum muris et murem. Et ne longum faciam, nonne videtis his gradibus ad elephantum perveniri, ut omnino recusari non possit ingentem illam belluam sine culpa se occidere, quisquis propter parvulum corpus interfectionem pulicis peccatum esse non putat? Sed jam etiam de hujusmodi nugis satis dictum arbitror.incerta est castitas vestra. Non enim concubitum, sed ut longe ante ab Apostolo dictum est, vere nuptias prohibetis , quae talis operis una est honesta defensio. Hic non dubito vos esse clamaturos, invidiamque facturos, dicendo, castitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tib gignuntur corporib. sordidissima st̃
putanda: multo magis quȩcunq de mor¬
tuis. Impuniꝰ gͦ occiditur uel sorex. uł an-¬
guis. uł scorpio. quos de humanis cadaue¬
rib nasci. a uobispotissimũ solemus audire:
s obscura omitto & incerta. De apib certe¬
ẽ fama celebrior. quod de boum cadaueri¬
b oriantur. Ergo occiduntur impiine. At
si hoc quoq dubium ẽ. nemo de scarabeis
dubitat. quin de fimo in pilam rotundato
abhis atq obruto existant. hec gͥ animan¬
tia & alia ꝑsequi quȩ longum ẽ: sordidio¬
ra certe debetis opinari. quam pediculos
nr̃os: aẽ tamen illa occidere nefas uobis ui¬
detur: his autẽ parcere stultum: nisi forte
qđ sunt hȩc animalia parua contempnitis.
Sane si ita est. ut animal quo breuiꝰ est eõ
contemptiꝰ eẽ debeat: necesse ẽ camelumho¬
mini preferatis. Huc accedit illa gradatio:
quȩ cum uos audirem. nos sepe turbauit.

Expanded text:
tibus gignuntur corporibus, sordidissima sunt tibus gignuntur corporibus, sordidissima sunt putanda, multo magis quaecumque de mortuis. Impunius ergo occiditur vel sorex, vel anguis, vel scorpio, quos de humanis cadaveribus nasci, a vobis potissimum solemus audire. Sed obscura omitto et incerta. De apibus certe fama est celebrior, quod de boum cadaveribus oriantur. Ergo occiduntur impune. At si hoc quoque dubium est, nemo fere de scarabeis dubitat, quin de fimo in pilam rotundato ab his atque obruto existant. Haec igitur animantia et alia quae persequi longum est, sordidiora certe debetis opinari, quam pediculos vestros; et tamen illa occidere nefas vobis videtur, his autem parcere stultum: nisi forte quod sunt haec animalia parva contemnitis. Sane si ita est, ut animal quo brevius est, eo contemptius esse debeat, necesse est camelum homini praeferatis. 64. Huc accedit illa gradatio, quae cum vos audirem, nos saepe turbavit.
Abbreviated transcription (Latin):
rusticũ: usq adeo melonib quã hominib
estis amiciciores. si quide illi ne ledantur.
melius iudicatis hominẽ fenore trucida¬
ri. Heccine ẽ appetenda & p̃dicanda iusti¬
cia: an potius execranda & damnanda fal¬
lacia : hecine est miscdđia memorabilis: an
execrabilis potius ĩmanitas: quid. qđ a nece
animaliũ nec uos ipsi in pediculis. & inpu¬
licib.⁊ incimicibꝰ temꝑatis. magnãq huuis
rei defensionẽ putatis:quod has eẽ sordes
nr̃oꝵ corporũ dicitis: quod pͥmo aꝑte fal.¬
sum de pulice & cimice dicitur. Cui enĩ ñ
manifestum ẽ hec ammalia ñ de nr̃o corpore
existere: deinde si concubitũ uehem̃tius
execramini. quod nimiũ uidere uultis cur
non uobis mundiora uidentur animalia
quȩ sine concubitu de nr̃a carne nascun-¬
tur: quã quã enĩ postea coeundo pariant:
ñ tamen nobis coeuntib de nr̃o corpore pri¬
mo nascuntur. Iam uͦ si quȩcunq de uiuen-¬

Expanded text:
rusticum; usque adeo melonibus quam hominibus rusticum; usque adeo melonibus quam hominibus estis amiciores. Si quidem illi ne laedantur, melius judicatis hominem fenore trucidari. Haeccine est appetenda, et praedicanda justitia, an potius exsecranda et damnanda fallacia? Haeccine est misericordia memorabilis, an exsecranda potius immanitas? 63. Quid quod a nece animalium nec vos ipsi in pediculis et pulicibus et cimicibus temperatis? Magnamque hujus rei defensionem putatis, quod has esse sordes nostrorum corporum dicitis. Quod primo aperte falsum de pulice et cimice dicitur. Cui enim non manifestum est haec animalia non de nostro corpore existere? Deinde si concubitum vehementius exsecramini, quod nimium videri vultis, cur non vobis mundiora videntur animalia, quae sine concubitu de nostra carne nascuntur? quanquam enim postea coeundo pariant, non tamen nobis coeuntibus de nostro corpore primo nascuntur. Jam vero, si quaecumque de viven