comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
los ꝯfundent: quia in iniquitatibꝰ suis ⁊ in inimici
tam ꝓuocare non timent. Explicit lib̃ .uiii. Incipit
lib ix. Sapĩa narrat qͦd ꝓpt̾ peccata hõium uindict̾a
bȩc ad uindict̾am creata st̃. Bestiarum dentes et
scorpiones ⁊ serpentes:⁊ romphea uindicans in ext̃¬
minium impiis. In mandatis ciꝰ epulabunt᷑. ⁊ suꝑ
t̃rã ĩ necessitate p̃ꝑabunt᷑: ⁊ ĩ tp̃ribꝰ suiꝰ nͨ p̃t̾ient u̾bum.⁊
Qñ eñ bõ a deo creatꝰ. subditꝰ ereatori stio parebat.
nicħ adu̾sitatis sustinebat. s omĩa illi ꝓsꝑe uenie¬
bant: cunet̾aq ammantia t̾re subsua dñatione te¬
nebat. Cum aut̃ suꝑbiendo p̃ceptũ creatoris sui tͣns¬
grediebat᷑: de felicitate paradysi eiectꝰ. in hanc ual¬
lem lacͥmaꝵs decidit: uͥ diu̾sis caliminiis agitabat᷑.
Ibienim laborandosterilem t̾ram habebat. quȩ ꝓ
frum̃to spinas ⁊ tͥbulos g̃minauit: ipsisq elem̃tis
uapulabat. Unde famis necessitatem passꝰ. egͥcudi¬

Expanded text:
los confundent , quia in iniquitatibus suis et in inimictam provocare non timent. LIBER NONUS. CAPUT PRIMUM. Sapientia narrat quod propter peccata hominum vindicta aec ad vindictam creata sunt: v.36. Bestiarum dentes, & scorpii, & serpentes, & romphaea vindicans in exterminium impios. 37. In mandatis ejus epulabuntur, & super terram in necessitate praeparabuntur, et in temporibus suis non praeterient verbum. » Quando enim homo a Deo creatus, subditus creatori suo parebat, nihil adversitatis sustinebat, sed omnia illi prospere eveniebant, cunctaque animantia terrae sub sua dominatione tenebat. Cum autem superbiendo praeceptum creatoris sui transgrediebatur, de felicitate paradisi ejectus, in hanc convallem lacrymarum decidit, ubi diversis calumniis agitabatur; ibi enim laborando sterilem terram habebat, quae pro frumento spinas et tribulos germinavit, ipsisque elementis vapulabat. Unde famis necessitatem passus aegritudi
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã immnissa ultio. pecc̃ores tp̃r oportuno de¬
uastat. Cui sunile ẽ illud qͦd in cantico deutonomis
ex diuna ꝑsona platum legit᷑. Eracuam uelut ful¬
gur gladium meũ. ⁊ aget iudicium manꝰ mea:
retbuam iudicium inunicis: ihis qͥ odert̃ me red¬
dam. In ebriabosagttas meas ĩ sanguine: ⁊ gladiꝰ
m̃s manducabit carnes. A sanguuine uulnatorũ:
a captiuitate: a capite pͥncipum immicorũ: Pptea¬

Expanded text:
o peccatores tempore opportuno devastat; cui simile est illud quod in cantico Deuteronomii ex divina persona prolatum legitur: « Exacuam velut fulgur gladium meum, et aget judicium manus mea, et retribuam judicium inimicis, et his qui oderunt me reddam; inebriabo sagittas meas in sanguine, et gladius meus manducabit carnes, a sanguine vulneratorum, a captivitate, a capite principum inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
tor bonos minitio creauuit. s ipsi ꝓpt̃ suꝑbiam suã
cuiꝰ fuert̃ idem pͥmi incientores. de celestigaudio
grediens. inimici nefandi ꝑu̾sis suasionibꝰ ꝯsen
sub dñio suꝑboꝵs angłoꝵs subegit: ut ab ipsis cor¬
repti discerent. qntum distat int̾ ueri ⁊ pussimi
dñi. ⁊ int̾ tyranni crudelissimi seruitutem. Ipsiuͦ
demones.⁊ tortores hõiũ atrocissim: infurore suo
ꝯfirmant torm̃tasua: qͥ ĩ fut᷑o iudicio ꝓ nequitia ꝓ¬
pria ⁊ humani g̃nis seductione. supplicia subibunt
ct̃na. S qm̃ illi in nouissimo tp̃r maxime humano
gñi infestierunt :⁊ eiꝰ mt̾itum tẽ p̃cipte meditabun¬
dur q̃nsoluet᷑ sathanas de carcere suo. ⁊ exibit ut

Expanded text:
tor bonos in initio creavit; sed ipsi propter superbiam suam tor bonos in initio creavit; sed ipsi propter superbiam suam cujus fuerunt iidem primi inventores de coelesti gaudio grediens, inimici nefandi perversis suasionibus conssub dominio superborum angelorum subegit, ut ab ipsis correpti discerent, quantum distat inter veri et piissimi Domini, et inter tyranni crudelissimi servitutem; ipsi vero daemones et tortores hominum atrocissimi in furore suo confirmant tormenta sua, qui in futuro judicio pro nequitia propria et humani generis seductione, supplicia subibunt aeterna; sed quoniam illi in novissimo tempore maxime humano generi infesti erunt, et ejus interitum tunc praecipue meditabuntur quando solvetur Satanas de carcere suo, et exibit ut
Abbreviated transcription (Latin):
laginis. ⁊ mel. ⁊ botrꝰ uue. oleum. ⁊uestim̃tum. Ne¬
omĩa scĩs ĩ bonũ. sic ⁊ impiis ⁊ peccatoribꝰ in mala
ꝯu̾tent᷑. Parrat sapia humane uite initia. pandẽs
necessariais reruim instrum̃ta: ut ꝯpescat huma¬
nos anmos a luxu mundi ⁊ illicitaꝵ rerũ ꝯcupis¬
centia. e qͥ enĩ ⁊ignis elem̃tis maxime corporalis
uita nutrit᷑: ⁊ ferri mat̾ies ad instrum̃tũ ditisarũ
artium tͥbuta ẽ. Sic ⁊ sal ad ꝯdiendos cybos :⁊ ꝯpes¬
cendam putredinem ꝓuidentia diuina collatum
est. Ita qͦ ⁊ ante diluuium fructu tre. ⁊ nat᷑ali cibs
ate st̃ illi qͥeiꝰ temꝑate utunt᷑. ⁊ scđ̾m mandata ui¬
uentes. ĩ oĩb disc̾tionem habe ꝯtendunt. ipsis i¬
mirum resbone ad fut᷑a bona adipiscenda ammi¬
niculofiunt: illis aut̃ qͥ illecebͥs scłi deseruiunt.
ibonaꝵ rerum neqͥssimũusum hñt. pene future
eis pparatiofit. eo qđ bonis p̃sentib illicite abu¬
tentes. futura bona querere neglexerunt. St̃ sp̃s

Expanded text:
lagineus, & mel, & botrus uvae, & oleum, & vestimentum. ribus in mala convertentur. » Narrat sapientia humanae vitae initia, pandens necessariarum rerum instrumenta, ut compescat humanos animos a luxu mundi et illicitarum rerum concupiscentia. Aquae enim et ignis elementis maxime corporalis vita nutritur; et ferri materies ad instrumentum diversarum artium tributa est: sic et sal ad condiendos cibos, ad compescendam putredinem providentia divina collocatum est. Ita quoque et ante diluvium fructu terrae, et naturali cibo atae sunt, illi qui eis temperate utuntur, et secundum mandata viventes, in omnibus discretionem habere contendunt, ipsis nimirum res bonae ad futura bona adipiscenda adminiculo fiunt. Illis autem qui illecebris saeculi deserviunt, et bonarum rerum nequissimum usum habent, poenae futurae eis praeparatio fit, eo quod bonis praesentibus illicite abutentes futura bona quaerere neglexerunt. « Sunt sp
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq scd̃m oꝑasua: custodit õs diligentes se. ⁊ om̃s
peccatores disꝑdet. Unde ⁊ seqͥt᷑. Bona bonis cata
st ab initio: sic neqͥssimis bona ⁊ mala. Bona qͥppe
uitȩ ȩt̾nȩ p̃parata st̃ bonis abinitio. Unde dñs dietu¬
rus ẽ iniudiciohis qͥ a dectͥs ei ert. uenite bndicti
patͥs mes ꝑcipite regnum qͦd uob paratum ẽ ab ori¬
gine mundi neqͥssimis uͦ bona ⁊ mala. Bona qͥpe
si se ꝯu̾t̾int a peccĩs suis:⁊ egerint penitentiam:. ma¬
la autem si ꝑseuerau̾int ĩ errore ⁊ delictis suis. et
penitentiam ag̾e neglexerint. Quibꝰ iudex iustis¬
simus t̃ribilit̾ dicet ĩ extremo examine. Discedite
a me maledicti in ignem ȩt̾num: qͥ p̾paratꝰ est di¬
abolo ⁊ angłis eiꝰ. Sicq ibt̃ impii insuppliciũ eter

Expanded text:
sua , custodit omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet . » Unde et sequitur: « Bona bonis creata sunt ab initio: sic nequissimis bona et mala. » Bona quippe vitae aeternae praeparata sunt bonis ab initio. Unde Dominus dicturus est in judicio his qui a dextris ejus erunt: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi : » nequissimis vero bona et mala: bona quippe, si se converterint a peccatis suis, et egerint poenitentiam; mala autem, si perseveraverint in errore et delictis suis, et poenitentiam agere neglexerint, quibus judex justissimus terribiliter dicet in extremo examine: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus ; » sicque ibunt impii in supp
Abbreviated transcription (Latin):
item. Cunct̾a fec̃ d̾s bona ĩ tp̃r suo.⁊ mundũ tͣdidit
disputationi eoꝵ: ut ñ inueniat hõ opꝰ qͦd oꝑatꝰ est
ds ab initio usq ad finem. Cũ enĩomnia suolabãt᷑
tp̃r. ⁊ sit tp̃s destruendi uł edificandi. acqͥrendi. ta¬
cendi. loq̃ndi.⁊ cȩt̾a. q̃dicta de tprm ꝯtrarietate suq̃:
frustra conam᷑ extendi. ⁊ breues uite labores puitam᷑

Expanded text:
tradidit disputationi eorum. Ut non inveniat homo opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem, cum omnia suo labantur tempore, et sit tempus destruendi, vel aedificandi, acquirendi, tacendi, loquendi, » etc., quae dicta de temporum contrarietate sunt, frustra conamur extendere; et breves vitae labores putamus
Abbreviated transcription (Latin):
hõibꝰ ut fruant᷑ uarietatib tp̃m: ⁊ñq̃rant de cau¬
sis rerũ nat᷑alium. qͦm cata sint oĩa:. qͣre hoc uł illud
ab untio mundi usq ad ꝯsũmationẽ fecerit cresce:
manere mutari. Bñdict̾io illiꝰ qͣsi fluuiꝰ inunda¬
bit. Iqͦmͦ cathaclismꝰ aridam in eb̾auit. sic ira illiꝰ
g̃s̃ q̃ ñ exqͥsiert̃ eum hereditabit. Bñdictio gͦ di et
grẽ illiꝰ donũ suꝑ tim̃tes eum abundat᷑. ⁊ tanquam
fluuiꝰ aq̃ uiuentis. De qͣ ipsau̾itas ait. Quibibit aqͣ
quã egodo. fit ĩ eo fons aq̃salientis inuitam et̾nã.
Largit̃ eos irrigat. ita ut illud ĩ eis impleat᷑: de qͦ
los suffocãt. qͥ inc̾dul eiꝰ dictiᷤ extitert̃. ⁊ legem eiꝰ ñ ex¬
quisiert̃. ut custodirent mandata eiꝰ. sic̃ in dieb
noe. lib̾atis ꝑ archam d̃ cultoribꝰ. impii ⁊ inc̾duli
qͥ uiriditatem recte fich̃ & bonoꝵ oꝑm ñ habuerãt.

Expanded text:
causis rerum naturalium, quomodo creata sint omnia, quare hoc vel illud ab initio mundi usque ad consummationem fecerit crescere, manere, mutari. « Benedictio illius quasi fluvius inundavit; et quomodo cataclysmus aridam inebriavit, sic ira illius gentes, quae non exquisierunt eum, haereditabit. » Benedictio ergo Dei et gratiae illius donum super timentes eum abundat, et tanquam fluvius aquae viventis. De qua ipsa Veritas ait: « Qui biberit aquam quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . » Largiter eos irrigat, ita ut illud in eis impleatur, de qulos suffocant, qui increduli ejus dictis exstiterunt, et legem ejus non exquisierunt ut custodirent mandata ejus: sicut in diebus Noe liberatis per arcam Dei cultoribus, impii et increduli, qui viriditatem rectae
Abbreviated transcription (Latin):
uii effcisionẽ. aq̃ ibant euntes ⁊ redeuntes. ut iterũ
appareret arida.⁊ t̾ra fruct suos germinaret:ita ÷
ut ꝓferrent fructꝰ bonoꝵs oꝑm. Qd̃ aut̃ dic̃ uias
dñi uiss illoꝵs eẽ direct̾as: ostendit retͥbtitiones iliꝰ
scdm mita ipsors ẽẽ dispensatas. Uie em̃ dñi. st̃ iudi¬
cia eiꝰ: ite aut̃ hõiumoꝑa illoꝵs. Unde dñs qͥ iust̾¬

Expanded text:
ii effusionem aquae ibant euntes et redeuntes, ut iterum appareret arida, et terra fructus suos germinaret, ita eut proferrent fructus bonorum operum. Quod autem dicit vias Domini viis illorum esse directas, ostendit retributiones illius secundum merita ipsorum esse dispensatas: « Viae enim Domini sunt judicia ejus: via autem hominum
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝑu̾bum suum hoc ẽ uingenitũ filiũ ds pat̃ fecit.
mam̃tum ĩ medio aqͣrum. ⁊ diuisit aqͣs ab aqͥs. Nec
extͣ ordinem suũ relabi potert̃. s iurta modũ suum
locata ꝯsistunt. ritumq ꝯseruant. Siue alit̃. aqua
stetit sic̃ congeries: q̃ñ ĩ t̾nsitufilioꝵ isrł de egypto.
aq̃ maris rubri diuise st̃. Dc qͦscͥptura narrat: quod
aquȩ eiꝰ eẽnt qͣsi ꝓmuro adertͥs ⁊ a sinistͥs. Iireta mi¬
stieum uꝰ sensum aq̃ ꝑsecutionũ de qͥb p̃cat᷑ ꝓpħa se¬

Expanded text:
bum suum, hoc est unigenitum Filium, Deus Pater fecit. mamentum in medio aquarum, et divisit aquas ab aquis; nec extra ordinem suum relabi poterunt, sed juxta modum suum locata consistunt, ritumque conservant. Sive aliter, aqua stetit sicut congeries, quando in transitu filiorum Israel de Aegypto aquae maris Rubri divisae sunt; de quo Scriptura narrat, quod aquae eis essent quasi pro muro a dextris et a sinistris . Juxta mysticum vero sensum, aquae persecutionum, de q
Abbreviated transcription (Latin):
Ptescĩa gͦ di oĩa antecedit:. ⁊ qͥcqͥd tp̃ralit̾ fit ĩ mundo.
ante oĩa tp̃ra coram eo p̃sens erat. Unde nich nouum
tia ꝯsistint unde ⁊ apls de ungentto filio ita sc̃psit
litem. Iħs inqͥt xp̃s heri⁊ hodie. ipse in scła scłorum.
Don ẽ dice qͥd ẽ hoc. aut qͥd ẽ utd: oĩa enĩ in tp̃r suo
querent᷑. Curiosos nosuetat ẽẽ.⁊ ineptos scrutatores
latentiũ rerũ qͣs nos ñ ꝯuenit scire: ⁊ animi nr̃i intel¬
lect̾um adhuc latent. Cuncta em̃ in tp̃r suo mani¬
festabunt᷑. scilicet qñ iurta paulisententiam ue¬
nerit dñs ⁊ illuminabit abscondita tenebrarum.

Expanded text:
tia ergo Dei omnia antecedit, et quidquid temporaliter fit in mundo, ante omnia tempora coram eo praesens erat. Unde nihil novumtia consistunt. Unde et Apostolus de unigenito Filio ita scripsit, pse in saecula saeculorum . « Non est dicere, quid est hoc, aut quid est illud? omnia enim in tempore suo quaerentur. » Curiosos nos vetat esse, et ineptos scrutatores latentium rerum, quas nos non convenit scire, et animi nostri intellectum adhuc latent. Cuncta enim in tempore suo manifestabuntur, scilicet « quando, juxta Pauli sententiam, venerit Dominus, et illuminabit ab
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝯu̾satione tͣstamꝰ. Uerumista q̃ dicmꝰ. ñ st̃ extra
autem ce illo exemplodat᷑ intelligi: uͥait. Inme fc̃
đs uota tua. q̃ reddam laudss tͥ. Qͦd enim iubet ut¬
ĩ ꝯfessione dicamꝰ oꝑa dñi uniu̾sa bona ualde. aut
hoc utalt ureta hystoriam demonstrare. qͥd om̃ia
oꝑa dm̃ q̃ fecit abimtio abono creatore bona creata
st̃. iuxta uto qͦd scͥptum ẽ in genesi. uidit ds̃ cuncta
nitisa oꝑa stͥ bona ualde: qi ut paulꝰ testat᷑. in ipso
ꝯplacuit dõ patͥ ĩ dispensatione plenitadinis tp̃m

Expanded text:
nos conversatione tractamus. Verum ista quae dicimus, non sunt extra autem et illo exemplo datur intelligi, ubi ait: In me sunt, Deus, vota; quae reddam laudes tibi in confessione dicamus opera Domini universa bona valde; aut hoc vult juxta historiam demonstrare, quod omnia opera Domini quae fecit ab initio a bono creatore, bona creata sunt; juxta illud quod scriptum est in Genesi: « Vidit Dominus cuncta niversa opera sunt bona valde: quia ut Paulus testatur: « In ipso complacuit Deo Patri in dispens
Abbreviated transcription (Latin):
tyriumata ⁊ lilium eastitatẽ sig̃cat: ut ostendat u¬
trumq nr̃o ꝯditori acceptabillimũ fore dic̃. Florete
flores qͣsi liliũ. ac si patent̾ dicat. Date flores iocundĩ¬
simos cũ castitate cȩlestium uͥtutum: quais odor⁊
frondes spargant᷑ ꝑ totum orbem ad exemplũ aĩabꝰ
fideliũ. Hoc ẽ qͥppe laudare canticũ ⁊ b̃ndicere
dñm ĩ oꝑibꝰ suis: ut corde. ore. simul⁊ oꝑe ꝓbonis
siuis totꝰ hõ gr̃as suoreferat conditori. Date nõi enis
magnificentiã: ⁊ ꝯfitemini illi ĩ uoce labioꝵ ur̃oꝵs

Expanded text:
tyrium, ita et lilium castitatem significat, ut ostendat utrumque nostro conditori acceptabilissimum fore, dicit: « Florete, flores, quasi lilium; » ac si patenter dicat: Date flores jucundissimos cum castitate coelestium virtutum, quarum odor et frondes spargantur per totum orbem ad exemplum animabus fidelium; hoc est quippe laudare canticum et benedicere Dominum in operibus suis, ut corde, ore, simul et opere pro bonis suis totus homo gratias suo referat conditori. « Date nomini ejus magnificentiam, et confitemini illi in voce labiorum ves
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ corda designant᷑: q̃ ꝑ intellectum sapĩe au¬
ditum iã suꝑnȩ uocis acceper̃t: Obaudite inquit
me diuini fructꝰ aqͣrũ: ⁊ qͣsirose plantate suꝑriuũ
aqͥrum fructificate. Ac si dicet. Attendite ad doctͥ.¬
nam meam ꝑbaptismum regenerate uibere mentẽ
electoꝵ ⁊ fructum martyrii ĩ discursu mortalis uite
gignere ñ formidate: qr odorem suatussimũ ⁊ sacͥti¬
cium acceptabi le dño inde ꝓfertis. Unde subiungi¬
tutr. Quasi libanꝰ odorem stiauitatis habete florete
flores qͣsi liliũ: date odorem. ⁊ frondete ĩ gr̃ãm: ⁊ col

Expanded text:
electorum corda designantur? quae per intellectum sapientiae auditum jam supernae vocis acceperunt. « Obaudite, inquit, me, divini fructus aquarum, et quasi rosae plantatae super rivum aquarum fructificate; » ac si diceret: Attendite ad doctrinam meam, per baptismum regeneratae uberes mentes electorum, et fructum martyrii in discursu mortalis vitae gignere non formidate; quia odorem suavissimum et sacrificium acceptabile Domino inde profertis. Unde subjungitur: « Quasi Libanus odorem suavitatis habete. Florete, flores, quasi lilium et date odorem, et frondete in gratiam, et col
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ oĩbꝰ hõib q ꝓthoplastꝰ humani gn̾is parens. ⁊ ta
a do ꝯditꝰ ẽ. ut utili oꝑationi insisteret. s tam̃ sine
afflict̾ione aliqͣ atq labore. Unde ĩ genesi legitur
Tulit gͦ dñs ds hoiẽm ⁊ posuit eum in paradyeo uo¬
luptatisut oꝑaret᷑. ⁊ custodiret illum. Postquam
autem ĩ p̾uaricationis culpam decidit: mor ĩtodͥ
iudicio de felicitate paradẏsi eiectꝰ. in hanc conuallẽ
miseriaꝵ deuolutꝰ est: uipse ⁊ ꝓgenies eiꝰ cotidie cũ
labore oꝑans. laboris sui fructum. uix atq difficile

Expanded text:
is parens, ita a Deo conditus est, ut utili operationi insisteret, sed tamen sine afflictione aliqua atque labore. Unde in Genesi legitur: « Tulit ergo Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis, ut operaretur et custodiret illum . » Postquam autem in praevaricationis culpam decidit, mox justo Dei judicio de felicitate paradisi ejectus, in hanc convallem miseriarum devolutus est, ubi ipse et progenies ejus quotidie cum la
Abbreviated transcription (Latin):
ethare ⁊ ĩ suꝑioribꝰ ht̃. Unide ad inferiorem partem
canora fila descendt̃. Cui p̃cepta decalogi ꝯuenient᷑
aptant᷑: qi scdm formam instrum̃ti huiꝰ de suꝑnis
uementia dñi iussa suscipimꝰ. Iꝯsid̾a qi solum ẽ in¬
strumentũ musicũ: qͦd ꝓexcellentia fui decacordũ
dicat᷑. Nenim hoc de cythara uel de aliis huicem᷑s
instrum̃tis lect̾um ẽe meminimꝰ. Decacordũ uͦ psal¬
terium sic̃ uet̾es dixert̃. ⁊ittd nob̃ indicat sacram̃tũ.
ut referamꝰ tͥa ad dm̃. qr tͥnitas ẽ: id ẽ pͥmum qͦdait.
ũ habeb deos alienos coram me. scdmñ facies tͥ sctilp

Expanded text:
citharae in superioribus habet, unde ad inferiorem partem canora fila descendunt; cui praecepta Decalogi convenienter aptantur. Quia secundum formam instrumenti hujus, de supernis venientia Domini jussa suscipimus. Et considera quia solum est instrumentum musicum, quod pro excellentia sui decachordum dicatur; non enim hoc de cithara vel de aliis hujusmodi instrumentis lectum esse meminimus. Decachordum vero psalterium, sicut veteres dixerunt, et illud nobis indicat sacramentum, ut referamus tria ad Deum, qui Trinitas est; id est primum quod ait: Non habebis deos alienos coram me
Abbreviated transcription (Latin):
euerit ꝓdit illi. Hoc cult ostende. qͥd bonꝰ doctor qͥ ꝓ¬
babilis ẽ actibꝰ. simul ⁊ doctͥna. situta longiore uiuet.
multos lucret᷑. ⁊ plurimis fiat catisa salutis:. si autẽ
obierit. ad ec̃nam reqͥem mnig̃bit. ubi merces ꝯdigna
m̃itis illiꝰ aiꝰto iudice ꝯpensabit᷑. Unde ⁊ doctor gen¬
tium de agoms sui eertamine p̃miũ certum sꝑans a¬
dent art. B̾onum c̾tam̃ etaui: curstim ꝯsũ maus: fidẽ
seruaui. Inreliq̃ reposita ẽ mͥ corona iꝰticie: qͣm redo⁊

Expanded text:
lli. » Hoc vult ostendere, quod bonus doctor, qui probabilis est actibus simul et doctrina, si vita longiore vivat multos lucretur, et plurimis fiat causa salutis; si autem obierit, ad aeternam requiem migrabit, ubi merces condigna meritis illius a justo judice recompensabitur. Unde et doctor gentium de agonis sui certamine praemium certum sperans audenter ait: « Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem se
Abbreviated transcription (Latin):
tur ses ꝑincitationẽ sp̃s sapĩam di uelle pͥoribꝰ sermo¬
nibꝰ adhuc plura addere dic̃ se ꝓmptũ aĩo estuare ⁊
secũ ꝯsiliari. ut ea q̃ adhuc restant de mirabilibꝰ dei
enarret: scilicet qͦm bonis bona.⁊ mal mala scdm
m̃itum oꝑmsuoꝵ ꝓuenientncitatq auditores suo.
ut bonors oꝑm fructũ qm̃diuuiuiant gignere ñ cessẽt:
dicens. Obaudite me diumi fruetꝰ aqͣrũ :⁊ qͣsirosȩ plã¬

Expanded text:
tus per incitationem Spiritus, sapientiam Dei velle prioribus sermonibus adhuc plura addere, dicit se promptum animo aestuare et secum consiliari, ut ea quae adhuc restant de mirabilibus Dei enarret. Scilicet quomodo bonis bona, et malis mm suorum praevenient. Incitatque auditores suos, ut bonorum operum fructum quandiu vivant gignere non cessent, dicens: « Obaudite me, divini fructus aquarum, et quasi rosae plan
Abbreviated transcription (Latin):
na eloqͥa ꝓferre debeat. Ipseq diriget ꝯsiliũ bonȩ uo¬
luntatis.⁊ disciplinam recte ꝯu̾sationis eiꝰ ⁊ urt̾na ĩspi¬
ratione illũ ꝯsolat᷑ ac roborat: ut diumoꝵs testam̃to¬
rum p̃cepta int̃ adũsa mundi fiducialit̃ p̃dicare ua¬
leat. Unde multi sapĩam doctͥne illiꝰ laudant: bono¬
rum oꝑm illiꝰ memoriã a gñatione in gñationem ser¬

Expanded text:
na eloquia proferre debeat; ipseque dirigit consilium bonae voluntatis et disciplinam rectae conversationis ejus, et interna inspiratione illum consolatur ac roborat, ut divinorum testamentorum praecepta inter adversa mundi fiducialiter praedicare valeat. Unde multi sapientiam doctrinae illius laudant, et bonorum operum illius memoriam a generatione in generationem ser
Abbreviated transcription (Latin):
scrutando u̾sat᷑.⁊ misticũ sensũ ĩsententus diuinis
erqͥrens. latentem allegoriã ĩ hystorica narratione in¬
uestigat: ut sciat qͥd luculentꝰ sermo turta moralitatẽ
ifid̾i regłam tutilitatis hãt: qͥdue iuxta allegoriã ⁊
anagogen. sp̃italit̾ accipiendũ insinuet. ħgͥ ĩ medio

Expanded text:
scrutando versatur, et mysticum sensum in sententiis divinis exquirens, latentem allegoriam in historica narratione investigat, ut sciat quid luculentus sermo juxta moralitatem et fidei regulam utilitatis habeat, quidve juxta allegoriam et a
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥcqͥd asꝑum sit ĩ moribꝰ subditoꝵ. lenitatis fue
lenat docum̃to. Ad hocq omnẽ uigilantiam fuã
impendit. ut incordisforace igne ercoq̃ns caritatis
totam oꝑationem discipłors. flãma ꝯsolidet dilectioie:
qr totũ opꝰ caꝰ sui ht̃ detͥmentum. si caritatis illudñ
coadunat glutinam̃tũ. Om̃s hi ĩ manibꝰ sitis speratie¬
runt: unꝰqͥsq ĩ arte suasapiens ẽ Os uidł scẽ didoe

Expanded text:
ut quidquid asperum sit in moribus subditorum, lenitatis suae ut quidquid asperum sit in moribus subditorum, lenitatis suae leniat documento; ad hocque omnem vigilantiam suam impendit, ut in cordis fornace igne excoquens charitatis totam operationem discipulorum, flamma consolidet dilectionis: quia totum opus casus sui habet detrimentum, si charitatis illud non coadunat glutinamentum. « Omnes in manibus suis speraverunt, et unusquisque in arte sua sapiens est. » Omnes vide
Abbreviated transcription (Latin):
digne agc̃.⁊ doctͥnam suam scdm qͣlitatem atiditorũ
temꝑant. Qͥa alit̃ ãmonendi sc̃ sapientes alit̃ insipienteᷤ.
alit̃ fortes. aliter infirmi. alit̃ iuuenes alit̾ senes. alit̃
uiri. alit̃q femine. Ipsi aratro eungłii excolunt agrũ
dñi: ipsi oties ⁊ aĩalia dm̃ca pascunt pabulo uerbi.
Ipsi sculpunt signacła noui hõis ĩ cordibꝰ humanis:
ipsi ꝑlingue sue ministium fabricant arma uͥtutum:
ipsiq fragiles ⁊ infirmos ub ⁊ eremplis formant atqs
fortant: qͣtinꝰ eos efficiant uasa honorabiliã. ⁊ admini¬
stertum d̃i aptissima. Hic gͦ figłs ĩ oꝑando ꝯuertit
pedib fcus rotam: cũ p̃sentis tute uolubilera ꝯtĩsatio¬
nem ꝑtieitigia bonoꝵ oꝑm suis seqͣcibꝰ ꝯitit ad exem¬
plum Q sollicitudinem gerit sͥ ꝯmissoꝵ. ut bonoꝵ
oꝑminsistant actibꝰ quisuis factis infirmoꝵ roborat
oꝑationem: ⁊ humilitatis atq mansuetudinis eis p̃bo
exempla: qͥ cordis fui totam uoluntatẽ ad hoc ponit.

Expanded text:
suam secundum qualitatem auditorum temperant: quia aliter admonendi sunt sapientes, aliter insipientes; aliter fortes, aliter infirmi; aliter iuvenes, aliter senes; aliter viri, aliterque feminae. Ipsi aratro Evangelii excolunt agrum Domini; ipsi oves et animalia Dominica pascunt pabulo verbi; ipsi sculpunt signacula novi hominis in cordibus humanis; ipsi per linguae suae ministerium fabricant arma virtutum; ipsique fragiles et infirmos verbis et exemplis formant atque confortant, quatenus eos efficiant vasa honorabilia, et ad ministerium Dei aptissima. Hic ergo figulus in operando convertit pedibus suis rotam, cum praesentis vitae volubilem conversationem per vestigia bonorum operum suis sequacibus convertit ad exemplum, qui sollicitudinem gerit sibi commissorum, ut bonorum operum insistant actibus, qui suis factis infirmorum roborat operationem, et humilitatis atque mansuetudinis eis praebet exempla; qui cordis sui totam voluntatem ad hoc ponit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad sui meliorationem ꝯtinuoseruet:⁊ eũ qͥde hoc
scło migͣre incipit. fide corroboret. ⁊ spe confortet:
qͣtinꝰ ĩ angustia ultimi tp̃ris fide ñ deficiat. hsyem
suam do ꝯmittat. qr qͥbn c̾tantibꝰ fidi m̃ito ꝓmisit
p̃miũ. ipse sꝑantib inse potens ẽ sempit̾num dri¬
buere regnum. Sapĩam scͥbe intpre uacuitatis:
qͥ minorat᷑ actu. sapĩam ꝑcipiet. Docet gͦ. ut dum
uacat ⁊ otium habeam. sapĩam diuinã cliscamꝰ. ⁊ eã
ĩ tabtilis cordis nr̃i sc̃bamꝰ: qi ille qͥ ꝯcupiscentuis car¬
nis ⁊ uoluptatib scl̃i seruire defistit. ille scͥpturam in¬
tente meditando fuꝑnȩ ꝯtemplationis munere gau
culture tp̃r oportumo insistunt :⁊ artificioꝵ singłoꝵ¬

Expanded text:
ad sui meliorationem continuo servet, et eum qui de hoc ad sui meliorationem continuo servet, et eum qui de hoc saeculo migrare incipit, fide corroboret, et spe confortet, quatenus in angustia ultimi temporis fide non deficiat, sed spem suam Deo committat, quia qui bene certantibus fidei merito promisit praemium, ipse sperantibus in se potens est sempiternum tribuere regnum. « Sapientiam scribe in tempore vacuitatis, et qui minoratur actu, sapientiam percipiet. » Docet ergo ut, dum vacat et otium habemus, sapientiam divinam discamus, et eam in tabulis cordis nostri scribamus, quia ille qui concupiscentiis carnis et voluptatibus saeculi servire desistit, ille Scripturam intente meditando supernae contemplationis munere gaudculturae tempore opportuno insistunt, et artificiorum sing
Abbreviated transcription (Latin):
orationis obscurꝰ ẽ sensꝰ: dicamꝰ aliqͥd qͦd lucidiore
illũ edisserat sermone. Nec occupet tͥsticra scłi cor
cem p̃sentandꝰ eris: ut recipias ꝓpͥa corꝑis ꝓut ges¬
seras. sitie bonũ siue malũ: Pinde nunqͣm obliuiõi
tͣdas nouissime hore exitum: s semꝑ paratꝰ esto: qr
pꝰ qm binc exieris. neqͣ qmͣ ultͣ huc reũtens. spaciũ
si temetipsũ leseris dolorib imm̃sis afficiendo. Me¬
mor esto iudicii mes. sic enim erit ⁊ taũ. Mh heri itͥ
hodie. Iudicium suũ diẽ obitum de hoc mundoqͥ.
Ibndic̃ mͥ heri ⁊ tͥ hodie. de si cdiceret. Qd in mciã
ꝯpletum ẽ: in de mͦ instat implendum. Hec enim
ãmonitio bonors patrum ẽ: ut filiossuos ãmoneant.
dicum qͦ ĩ futura uita cũ scĩs angłis possint uruere
ĩ ꝑpetuum. In reqͥe mortui reqͥescere fac memoriã eiꝰ.
⁊ ꝯsolare illum ĩ exitu sỹs sui. Hoc monet. ut ĩ tũsi¬
tumorit᷑ obliuioni memoriã eiꝰ tͥcdat̾. s in m̃te eã

Expanded text:
orationis obscurus est sensus, dicamus aliquid quod lucidiore illum edisserat sermone. Nec occupet tristitia saeculi cem praesentandus eris, ut recipias propria corporis prout gesseras sive bonum sive malum. Proinde nunquam oblivioni tradas novissimae horae exitum, sed semper paratus esto, quia postquam hinc exieris, nequaquam ultra huc revertens spatium si temetipsum laeseris doloribus immensis afficiendo. « Memor esto judicii mei, sic enim erit et tuum: mihi heri, et tibi hodie. » Judicium suum dicit obitum de hoc mundo, quod ihi heri et tibi hodie, » ac si diceret: Quod in me jam completum est, in te modo instat implendum. Haec admonitio bonorum patrum est, ut filios suos admoneant, viaticum, quo in futura vita cum sanctis angelis possint vivere in perpetuum. « In requie mortui requiescere fac memoriam ejus, et consolare illum in exitu spiritus sui. » Hoc monet, ut in transitu morituri oblivioni memoriam ejus non tradat, sed in mente eam
Abbreviated transcription (Latin):
idem qͥ in architecto. hoc ẽ ordoscõꝵs p̃dicatorũ etpͥmit᷑:
qͥ iuxta ineudem. hoc ẽ iurta durũ p̃sentis uite laborẽ
sedens. arma sp̃italia. docum̃ta uidł̃ diuina scͥbendo
atq docendo fabricat: qͣtinꝰ cont̃ hostis antiqͥ tempta¬
menta suosfortit̃ dimicare doceat: ⁊ heredicorum atq
phylosophors sectas ꝑu̾sas deuitare. atq ꝑsecutors mi¬
uas ꝯtemnere faciat. Huiꝰgͦ fabri carnes. hoc ẽ corpꝰ
uapor ignis ⁊ calor fornacis urit: cum tͥbulatio et ꝑ¬
secutio mundi eũ fatigare ñ desistit. Uox mallei inno¬
uauit aures eiꝰ. cum edicta pͥncipum t̾rorem torm̃toꝵ
ñcessant ingerere sensib illi. At ipse corsuum dabit.
ut consũmet opꝰ officii fui. ⁊ uigłias sollertie sue ad hoc
ĩpendit. ut uasa electars aĩaꝵs ad scĩe ⁊ uirtutum ꝑ¬
fectionem ꝑducat. Unde paulꝰ apłs hoꝵ armorum p̃¬
ciptius fabricator. qͥbꝰdam suis auditoribꝰ ita scbens

Expanded text:
hoc est ordo sanctorum praedicatorum exprimitur, qui juxta incudem, hoc est, juxta durum praesentis vitae laborem sedens, arma spiritalia, documenta videlicet divina scribendo atque docendo fabricat, quatenus contra hostis antiqui tentamenta suos fortiter dimicare doceat, et haereticorum atque philosophorum sectas perversas devitare, atque persecutorum minas contemnere faciat. Hujus ergo fabri carnes, hoc est corpus, vapor ignis et calor fornacis urit, cum tribulatio et persecutio mundi eum fatigare non desistit. Vox mallei innovavit aures ejus, cum edicta principum terrorem tormentorum non cessant ingerere sensibus illius; at ipse cor suum dabit, ut consummet opus officii sui, et vigilias solertiae suae ad hoc impendit, ut vasa electarum animarum ad scientiae et virtutum perfectionem perducat. Unde Paulus apostolus horum armorum praecipuus fabricator quibusdam suis auditoribus ita scribens,
Abbreviated transcription (Latin):
dicis ñ intelligent: neq palam facient disciplinã nu
dicium.⁊ ĩ paraboł ñ inuenient᷑ s caturam eui confir¬
mabunt: ⁊dep̃catio illoꝵs ĩ oꝑatione artis accomodan¬
des aĩ am suam ⁊ ꝯqͥrentes in lege altissimi. Sine his
uirtutem. nec aule cȩlestis illis pandet᷑ inttt̃. Cathe¬
dram qͦ honoris p̃dicatores euglii absq his ritẽ tenent.
neq intellectũ legis d̃ hab̃e ĩmo nec sermonẽ doct̾ne
digne ꝓferre. aut aliqͥd bom oꝑiᷤᷤrite agere poterur̃.
Unde qͦ ipsi scĩ doctores karismate dicuno ad opꝰuibisi
ordinatos agnoscentes c̾aturam humanã temporalit
a cdo ꝯditam ꝑ p̃dictas sp̃es donicelestis ĩ fide ⁊ bona
oꝑatione ꝯfirmant. ⁊ dep̃catio illoꝵs cũ bonis actib
tuir tutũ acceptabił erit do: q̃m aĩassuas dedert̃ pro
fr̃ibꝰ suis scđm p̃ceptum legis altissimi: qͥ in eungłio dis¬
cipłis suis ait. Hoc ẽ p̃ceptũ meũ ut diligatis inincc̃:

Expanded text:
linam et judicium, et in parabolis non invenientur: sed creaturam aevi confirmabunt, et deprecatio illorum in operatione artis, accommodantes animam suam, et conquirentes in lege Altissimi. » Sine hivirtutem, nec aulae coelestis illis pandetur introitus. Cathedram quoque honoris praedicatores Evangelii absque his rite non tenent, neque intellectum legis Dei habere, imo nec sermonem doctrinae digne proferre, aut aliquid boni operis rite agere poterunt. Unde quoque ipsi sancti doctores charismate divino ad opus verbi se ordinatos agnoscentes, creaturam humanam temporaliter a Deo conditam, per praedictas species doni coelestis in fide et bona operatiovirtutum acceptabilis erit Deo, quoniam animas suas dederunt pro fratribus suis secundum praeceptum legis Altissimi, qui in Evangelio discipulis suis ait: « Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ custodia mandators eiꝰꝑ dilect̾ionem ꝯsistit: utpo
ipsã arcẽ dignitatis. q̃ sola ĩ rebꝰ potestatẽ h̃c̃ itisti e¬
giminis. Nos qͦ pͥmũbreuit hystoriã tangẽtes singlo¬
rum artificioꝵ: allegoriam deinde exponendosib¬
sequam᷑. Qasapĩa replebit̾ qͥ tenet aratrumr⁊ qui
głat᷑ in iacło. stimtilo boues agitat.: ꝯu̾sat᷑ in opibꝰ¬

Expanded text:
s per dilectionem consistit, ut ipsa arcem teneat dignitatis, quae sola in rebus potestatem habet justi regiminis. Nos quoque, primum breviter historiam tangentes singulorum artificiorum, allegoriam deinde exponendo subsequamur: « Qua sapientia replebitur, qui tenet aratrum, et qui gloriatur in jaculo. Stimulo boves agitat,
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑbos qͦsq p̃dicationis sermone castigat. ⁊ disci¬
plina eun̾głiea domat. ut ñ uacent otio: s carnem
suam macerantes ⁊ desidia carnalia ĩ se mortificanteꝰ.
iuitia oĩa a se extirpare festinent.:i uirtutes sp̃italeᷤᷤ
ꝓcis plantare certent. Qͦdaut̃ ꝑboum ⁊ taurorum
c̃ccitationem. uigłias dic̃ pastoris ẽẽ insagina tiacca¬
rum: ostendit bonirect̾oris eẽ officiũ. ut utriꝰq sexꝰ
curam habeat. ⁊ p̃dicationis studio eos pascat. alat.
tñsigit. qͥ sculpit signacłosculptilia.⁊ assiduitaᷤᷤ
ciꝰ uariat piet̾aram. Cor fut̃ dabit ĩ similitudinem
picture.⁊ uigłia suia ꝑficiet opꝰ. Qͥd ꝑfabrum hunc :
architectum qͥsitidiose noet̾e dieq in oꝑe stio laborat.
ut signacła sculpat ⁊ hoĩs imaginẽ arte gemmar a
do aut erhortando. aut bona exempla ostendendo
auditores fuos instituunt: q̃tinꝰ intioris hoĩs uͥtutem
eliciant.⁊ ad ꝯditoris surimagnnẽ aĩam humanã refor¬

Expanded text:
bos quosque praedicationis sermone castigat, et disciplina evangelica domat, ut non vacent otio, sed carmen suam macerantes, et desideria carnalia in se mortificantes, et vitia omnia a se exstirpare festinent, et virtutes spiritales pro eis plantare certent. Quod autem per boum et taurorum excitationem, vigilias dicit pastoris esse in sagina vaccarum, ostendit boni rectoris esse officium, utriusque sexus curam habeat, et praedicationis studio eos pascat, alat etransigit, qui sculpit signacula sculptilia, et assiduitas ejus variat picturam: cor suum dabit in similitudinem picturae, et vigilia sua perficiet opus. » Quid per fabrum hunc et architectum, qui studiose nocte dieque, in opere suo laborat, ut signacula sculpet et hominis imaginem arte gemmaria do, aut exhortando, aut bona exempla ostendendo auditores suos instituunt, quatenus interioris hominis virtutem eliciant, et ad conditoris sui imaginem animam humanam refor
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ actionis eiꝰ ⁊ fortitudinẽ cordis emolliet. et
net eor⁊ abducit᷑ animꝰ. ne recipiat ꝯsolationẽ. ibi ꝑ¬
manet tͥsticia: qi hic incipit ꝑdoloris affuctionem.¬

Expanded text:
bonae actionis ejus, et fortitudinem cordis emolliet, et bonae actionis ejus, et fortitudinem cordis emolliet, et net cor, et abducitur animus, ne recipiat consolationem, ibi permanet tristitia: quia hic incipit
Abbreviated transcription (Latin):
mitate egͥtudinum ⁊ medicoꝵs curatione dispu¬
tauit. ꝯseqnt̃ de ereqͥis mortuoꝵ sermonem ꝓtu¬
lie. Quia sic̃ in infirmitate utił ẽ medicinȩ cu¬
ratio.ita ⁊ in morte necesaria ẽ sepult̾e exi bitio.
S tam̃ qr mortis miseria ceogit hoĩem lacͥmas fund̾e.
⁊ sollemnes planctꝰ legimꝰ in defunct̾ors patrũ facꝰ¬
tos obseqͥum:. modũ ĩ ipsa lacͥmaꝵ effcisione ⁊ ge-¬
mitu hab̃e docet: ne forte abtindantiori tͥsticia
debilitet᷑ corpꝰdolentium. ⁊ offendat᷑ ds ꝑ am̃ti¬
am desꝑantium. Mortis enim sententia ꝓpt̃ pec¬
luctum illiꝰ uno die.⁊ ꝯsolare ꝓp̾t̾ tͥsticiam: ⁊ fac luctũ
sedmm̃itum eiꝰ tino die tił duob ꝓpt̃ det̾ctionem.
Atͥsticia enĩ festinat mors ⁊ cooꝑiet uirtutem: et
tͥsticia cordis flectit ceruicem: Eyt̃ detractionem in¬
quit hoc ẽ ꝓpt̃ abscessionem ꝓximi. ꝯdoleas casu
sticia ninia mittat te inint̾itum. Atsticia enim

Expanded text:
e disputavit, consequenter de exsequiis mortuorum sermonem protulit: quia sicut in infirmitate utilis est medicinae curatio, ita et in morte necessaria est sepulturae exhibitio. Sed tamen quia mortis miseria cogit hominem lacrymas fundere, et solemnes planctus legimus in defunctorum patrum factos exsequiis, modum in ipsa lacrymarum effusione et gemitu habere docet, ne forte tristitia abundantiore debilitetur corpus dolentium, et offendatur Deus per amentiam desperantium. Mortis enim sententia propter pecluctum illius uno die, et consolare propter tristitiam, et fac luctum secundum meritum ejus uno die vel duobus propter detractionem. A tristitia enim festinat mors, et cooperiet virtutem, et tristitia cordis flectit cervicem. » Propter detractionem, inquit, hoc est, propter abscessionem proximi condoleas casuistitia nimia mittat te in interitum. « A tristitia enim
Abbreviated transcription (Latin):
losftusse dies qͥbꝰ ꝓ eo offerebat sacͥfictum recogno¬
uit. Hoc enĩ fact̾um ẽ gr̃a oĩpotentis dĩ. ut ex ui¬
sibilibꝰ rebꝰ mortales discerent. qͣnta sp̃italis hostia
ꝓ animaꝵ salute oblata inuisibilit̃ possit oꝑari.
Est enĩ tp̃sq̃n in manꝰ illoꝵ incurras. Iosi uͦ dñm
dep̃cabunt᷑. ut dirigat reqͥ ẽ eoꝵ. ⁊ sanitatem ꝓpt̃¬

Expanded text:
offerebat sacrificium, recognovit. Hoc enim factum est gratia omnipotentis Dei, ut ex visibilibus rebus mortales discerent quanta spiritalis hostia pro animarum salute oblata invisibiliter possit operari. « Est enim tempus quando in manus illorum incurras; ipsi vero Dominum deprecabuntur, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ adipisq. addit᷑ p̃tẽa salutaris sacͥficii oblatio. q̃
maxime adiuuat infirmitatem aĩaꝵ nr̃arum.
siex pura m̃te offerat᷑. sic̃ seqñs sententia probat.
Da suatutatem.⁊ memoriã simi laginis. ⁊ impin¬
gua oblationẽ: ⁊da locũ medico. ⁊ enĩ illũ dñs
creauit: ⁊ ñ discedat a te. qr oꝑa eiꝰ st̃ necessaria.
Panis gͦ ⁊ uini sacͥficiũ ĩ memoriã dñicȩ passio¬
is oblatum. p̃cipue aĩaꝵs uuln̾a curat: etim ꝑ
sac̃dotis minist̾ium ĩ altare simul c̃ sacͥs or̃onib
do offert᷑. Unde sic̃ beatꝰ gͥgoriꝰ inlibͥs dialogorũ
dit: si culpe pꝰ mortẽ insolubiles ñfe̾. multũ solet
aĩas ⁊̃ pꝰmortẽ sac̃ oblatio hostie salutaris adu¬
uareꝰ. itaut ñ nunqͣm ipse aefunctoꝵ aĩe hoc ui¬
deant᷑ expetere. Iñ solum defuinetis s ⁊̃ uiuis
multum ꝓfuturum ẽẽ idem sacͥficium credit᷑ si dig¬
ne offerat᷑. Hinc ẽ qͦd auditumꝰ quendã apud ho¬

Expanded text:
 adipisci. Additur praeterea salutaris sacrificii oblatio, quae maxime adjuvat infirmitatem animarum nostrarum, si ex pura mente offeratur, sicut sequens sententia probat. « Da suavitatem et memoriam similaginis, et impingua oblationem, et da locum medico, etenim illum Dominus creavit: et non discedat a te, quia opera ejus sunt necessaria. » Panis ergo et vini sacrificium in memoriam Dominicae passionis oblatum praecipue animarum vulnera curat, cum per sacerdotis ministerium in altare simul cum sacris orationibus Deo offertur. Unde sicut beatus Gregorius in libris Dialogorum ait: « Si culpae post mortem insolubiles non sunt, multum solet animas etiam post mortem sacra oblatio hostiae salutaris adjuvare. Ita ut nonnunquam ipsae defunctorum animae hoc videantur expetere; et non solum defunctis, sed etiam vivis multum profuturum esse idem sacrificium creditur, si digne offeratur. » Hinc est quod audivimus quemdam apud ho
Abbreviated transcription (Latin):
incidet in manꝰ medici. Hoc qͦd dic̃ tp̃s eẽ qnhõ
ĩ manꝰ medicoꝵs incidet tp̃s egͥtudinis sig̃cant et
molestie corporalis. qñ qͥ male hñt. necesse est
ut curent᷑. Ipsa autem infirmitas iuxta. dis¬
pensationẽ dĩ immittit᷑ ad ꝓbationem uł em̃da¬
tionem elect̾ors: ad correptionẽ uͦul ad damna¬
tionem reꝓboꝵ. Unde dic̃. Qͥ delinquit ĩ ꝯspectu
eiꝰ qui fecit eum: incidet ĩ manꝰ medic. Iustum ẽ enĩ.
ut qͥsuꝑbiendomandata cdi facere contempsit: ca¬
stigatꝰ ꝑ infirmitatẽ humiliet᷑: i querat flagellatus
opem:qͥ incolumis ante noluit intelligere sui bn¬
fact̾orem. Mistice uͦ scĩ doctores ⁊ spĩtales medici
sacs uͥ tutum oꝑibꝰ instant̾ dñm dep̃cant᷑. ut diri¬
gat oꝑa eors: ⁊ refrigerium p̃stet his qͥtiariis uiti¬
orum egritudinibꝰ laborauerunt. De ereqͥis mor

Expanded text:
o in manus medicorum incidat, tempus aegritudinis signat et molestiae corporalis, quando qui male habent, necesse est ut curentur. Ipsa autem infirmitas juxta dispensationem Dei immittitur ad probationem vel emendationem electorum, ad correptionem vel ad damnationem reproborum. Unde dicit: « Qui delinquit in conspectu ejus qui fecit eum, incidet in manus medici. » Justum est enim ut qui saperbiendo mandata Dei facere contempsit, castigatus per infirmitatem humilictur; et quaerat flagellatus opem, qui incolumis ante noluit intelligere sui benefactorem. Mystice vero sancti doctores et spiritales medici sacris virtutum operibus instanter Dominum deprecantur, ut dirigat opera eorum, et refrigerium praestet his qui variis vitiorum aegritudinibus laboraverunt. CAPUT XV.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturis stare uł ambulare. uł cum membra
humana hab̃e descͥbit̾: ꝓ causarum uarieta¬
te accipi debet. Egredi enĩdr. uł exurgere uł
cum scõs in tͥbulatione positos lib̾at: uł cum
ꝑsecutores illors iusta ultione condemnat.

Expanded text:
Scripturis stare vel ambulare, vel cum membra humana habere describitur, pro causarum varietate accipi debet. Egredi enim dicitur vel exsurgere, vel cum sanctos in tribulatione positos liberat, vel cum persecutores illorum justa ultione condemnat.
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs t̾ra ad deserttim. id ẽ gens iudeorum incre¬
dula erit. sic̃ qͦndam fuerant gentes qͦ uocãt᷑¬
gentes. que uocant᷑ desertum. & noticiam di
ñhñt. Gentes uͦ credentes in xp̃m. locum illũ¬

Expanded text:
ra ad desertum, id est gens Judaeorum increra ad desertum, id est gens Judaeorum incredula erit, sicut quondam fuerant gentes quae vocantur desertum, et notitiam Dei non habent. Gentes vero credentes in
Abbreviated transcription (Latin):
irłm trene. & de aq̃rum egssione. quȩ ad utrũ¬
q defluunt mare. iudei ⁊ heretici iudaizan¬
tes qͦs chiliastes uocant. anumero mille an¬
norum qͥb se putant cũ xp̃o suo felicit̾ se reg¬
naturos: in fine scłi sͥ reꝓmittunt. Dict̾ enim
nauerit: lamñ sint idola. nec diu̾sa cult᷑a.
s erit dñs unꝰ. & ipse solꝰ nominabit᷑. & omĩs
t̾ra reu̾tet᷑ in antiquum statum. qn oĩs terra
inculta & deserta erit. Ponuntq uocabula
canda sit. uidł de colle remmonusq ad au¬
strum irłm. Et exaltabit᷑ in pͥstino a porta ben¬
iamin usq ad portã anguloꝵ: & a turre a¬
nanehel.usq ad torcłaria regis. Et anathema
ñ erit. id ẽ nuliꝰ metꝰ. nuliꝰ hostiũ impetꝰ. s sede
nendo uł suspendendo. Hilli ad litt̾am fu¬
tura suspicant᷑. Nossensum misticum ꝑscru¬
temur:⁊ qͣ illi de t̾rena irłm confingunt.
int̾p̃tem᷑ de suꝑna ⁊cȩlesti. Cum enim fu̾it
ut ipse solꝰ inuocet᷑ ⁊ colat᷑ ds. omni falsa

Expanded text:
m terrenae, et de aquarum egressione, quae ad utrumque defluant mare, Judaei et haeretici judaizantes, quos Chiliastas vocant, a numero mille annorum, quibus se putant cum Christo suo feliciter regnaturos in fine saeculi sibi repromittunt. Dicit enim t idola, nec diversa cultura, sed erit Dominus unus, et ipse solus nominabitur, et omnis terra revertetur ad antiquum statum, quando omnis terra inculta et deserta erit. Ponunturque vocabula canda sit, videlicet de colle Rhemmon usque ad austrum Hierusalem, et exaltabitur in pristino a porta Benjamin usque ad portam angulorum, et a turre Ananehel usque ad torcularia regis. « Et anathema non erit, » id est nullus metus, nullus hostium impetus, sed sedebnendo, vel suspendendo. Haec illi ad litteram futura suspicantur, nos sensum mysticum perscrutemur, et quae illi de terrena Hierusalem confingunt, interpretemur de superna et coelesti. Cum enim fuerit ut ipse solus invocetur et colatur Deus, omni
Abbreviated transcription (Latin):
indomodñi audeat ex̾cere: ⁊ uende ibi oues
⁊ boues ⁊ columbas. Timebt̾ enim ne siẽ tanc
fecit flagellum de fainicłis. & õs eiecit de tẽ¬
plo: sic nc̃ sp̃ialit̃ ueniens. nefarios m̃catoreᷤᷤ
excludat a templo suꝑne irłm¬

Expanded text:
in domo Domini audeat exercere, et vendere ibi boves in domo Domini audeat exercere, et vendere ibi boves et oves et columbas: timebunt enim ne sicut tunc fecit flagellum de resticulis, et omnes ejecit de templo, sic nunc spiritualiter veniens nefarios mercatores excludat a templo super
Abbreviated transcription (Latin):
dilectꝰ m̃s descñdit in ortum suũ ad fialas a¬
romatum: ut pascant᷑ in ortis. & lilia colligat.
fiale nãq aromatum. receptacła sunt scãꝵ
aĩaꝵ. plena uͥtutum ⁊ mundaꝵ or̃onum a¬
romatib: de qͥb cotidie dñobonꝰ odor diffã¬
ditur. Cum gͦ lebetes conu̾si fu̾int in fialas. &
carnalia sp̃ualib ꝑmutata. te̾ oĩs lebes con
clesia que e̾ uisio paciᷤᷤ &e tibi ft̾ confitentes.
hoc ẽ laudantes dm̃. Et uenient os immolanteᷤ
&e sument ex eis & coquent in eis.⁊ ñ erre mer¬
cator ultͣ in domo dm̃ ex̾cituum in die illa.
Cum inqͥt lebetes u̾si fuerint infialas. ⁊ carnał
holocaustum acceptabile facientes: & sument
& coquent ineis carnes uict̾imaꝵ: ut qͥcquid
in eis carneum ⁊ fluxum est. exeoquat᷑ igne sp̃s
sc̃i. Nam & in lege ꝓhibem carnes agni paschał
crudas comede: hoc ẽ pascha cum iudeiꝰ ear¬
nalit̾ celebrare Tẽ tanta ex fialis exhibit bo¬
ni odoris fraglantia. ut nuliꝰ sit qͥ m̾eimonia

Expanded text:
Dilectus meus descendit in hortum suum ad phialas aromatum, ut pascatur in hortis et lilia colligat. Phialae namque aromatum receptacula sunt sanctarum animarum, plena virtutum et mundarum orationum aromatibus, de quibus quotidie Domino bonus odor diffunditur. Cum ergo lebetes conversae fuerint in phialas, et carnalia spiritualibus permutata, tunc omnis lebes consclesia, quae est visio pacis, et ubi sunt confitentes, hoc est laudantes Dominum. « Et venient omnes immolantes, et sument ex eis, et coquent in eis: et non erit mercator ucarnaliholocaustum acceptabile facientes. Et sument et coquent in eis carnes victimarum, ut quidquid in eis carneum et fluxum est, excoquatur igne sancti Spiritus. Nam et in lege perhibemur carnes agni paschalis crudas comedere, hoc est Pascha cum Judaeis carnaliter celebrare. Tunc tanta ex phialis exhibetur boni odoris fragrantia, ut nullus sit qui mercimonia
Abbreviated transcription (Latin):
in aula irłm. pace cunct̾a obtinente. ñ erti
opꝰ eqͥs aut eqͥtatu. s frena &e ornatꝰ phalera¬
intelligamꝰ. Scdm mysticum sensum frenum.
disciplina cȩlestis ẽ magistii. qua insaniens libi¬
do & petulans lasciuia refrenat᷑. De qͥ psalmista.
In chamo ⁊ frenomarillas eoꝵ constringe. Hoc
frenum in ore eqͥ ponit᷑. ut relict̾is erroris an¬
fractib. recta gradiat᷑ uia. ⁊ mollia ad sedendũ
t̾ga p̃beat saluatori. Talia ornam̃ta. & tale fre¬
num. auro argentoq id est sensu & eloqͥodeco¬
rata. sc̃a sunt coram dño: & eiꝰ cultui ꝓpͥe cõse¬
crata. Sane qͦd in libello exaltationis sc̃ȩ crucis
legit᷑. hoc tc̃ impletum fuisse. q̃nhelena augu¬
sta. mat̾ constantini imꝑatoris. claues dñice
crucis iussit fieri saliuares infreno equi regis.¬
Beatꝰ iheronimꝰ pioqͥdem sensu. s ridicło dicit
ẽẽ confi ctum. Qert̾ lebetes in domo dñi qͣsi
fiale coram altari. Et erit oĩs lebes in irłm. ce

Expanded text:
in aurea Hierusalem, pace cuncta obtinente, non erit opus equis aut equitatu, sed frena et ornatus phaleraintelligamus. Secundum sensum mysticum, frenum disciplina coelestis est magisterii, qua insaniens libido et petulans lascivia refrenatur; de qua Psalmista: « In chamo et freno maxillas eorum constringe. » Hoc frenum in ore equi ponitur, ut, relictis errori anfractibus, recta gradiatur via, et mollia ad sedendum terga praebeat Salvatori. Talia ornamenta et tale frenum, auro et argento, id est sensu et eloquio decorata, sancta sunt Domino, et ejus cultui proprie consecrata. Sane quod in libello inventionis sanctae crucis legitur, hoc tunc impletum fuisse, quando Helena Augusta, mater Constantini imperatoris, clavos Dominicae crucis fieri salivares in freno equi regiseronymus pio quidem sensu, sed ridiculo dicit esse confictum. Et erunt lebetes in domo Domini quasi phialae coram altari. Et erit omnis lebes in Hierusalem et
Abbreviated transcription (Latin):
tus tenebre uł meror intͣptat᷑. Qui uͦ egyptꝰẽ.
hoc ẽ in tenebͥs ignorantiȩ deiuł scelerum
lum̃ p̃uium qͦd dic̃. ambulate dũlucem habe¬
tis. Nec pot̾ hab̃e gaudium de spe futurors.
doñueniet suꝑ eũ mib celestis bndictionis.
Hoc erit peccm̃ egypti. & ħpecc̃m omniũ geu¬
tium qͤ ñ asender̃t ad celebrandam festiuita¬
tem tab̃nacłorum. ammanitatum scilicet.¬

Expanded text:
tus, tenebrae, vel moeror interpretatur. Qui ergo Aegyptus est, hoc est in tenebris ignorantiae Dei vel scelerum lumen praevium, quod dicit: « Ambulate dum lucem habetis. » Non potest habere gaudium de spe futurorum. Ideo non veniet super eum imber coelestis benedictionis. « Hoc erit peccatum Egypti, et hoc peccatum omnium gentium quae non ascenderint ad celebrandam festivitatem tabernaculorum.