comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ire: quȩ ꝑfecta sunt adꝑditionem: Modo extol¬
lant se: garriant: extendant se suꝑfideleᷤ: urideãt fi¬
deles. blasphement.xͥanos. dicat̃ dicat. Anicularia sunt
ista quȩ dicunt᷑ de die iudicii. Ista eleuatio eoꝵ: ꝑata
ẽ humiliationq Quando uenerit uidex qui modo
annuntiatus irridetur tunc ille qui mͦ suꝑbit. ñ
utilit̃ sed penaliter humiliabitur Mͦ autem ñ hu¬
miliatur. s paratur humilitati: id÷ paratur dãp¬
terra egypti Euertit sp̃ãlit nõ: nec cessat manꝰ
eius usq indiem uidicii: Ideo ne istas potentias
dĩ tunc putes ꝑactas cessasse: Dq̃e nom̃ tuũ
cessat manus tua in scła facere ista quȩ tunc p̃¬
nuntiasti figurando: Omnia enim illa. infigura
contingebant inulis: scripta sunt autẽ ꝓpter
correptionem nrãm. in quos finis scłorũ obuenit.
Dñe memoriale tuũ ingeneratione et generations.
Generatione ista: et generatione alia Generatione

Expanded text:
irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Modo extolirae, quae perfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, garriant, extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, Anicularia sunt ista quae dicunt de die judicii. Ista elatio eorum parata est humilitati. Quando venerit judex, qui modo annuntiatus irridetur; tunc ille qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter humiliabitur. Modo autem non humiliatur, sed paratur humilitati, id est, paratur damterra Aegypti; evertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes peractas cessasse: «Domine, nomen tuum,» cessat manus tua in saeculum facere ista, quae tunc praenuntiasti figurando: «Omnia enim illa in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit» . «Domine, memoriale tuum in generationem et generationem». Generatio ista et generatio altera: generatio
Abbreviated transcription (Latin):
sio p̃ced̾ ⁊ seq̃r ꝯfusio. Aclusio p̃cedit ut rex: sequit ꝯfusio
tanquam plebs: Quos modo concludit ut ñ cre
fundentur. ettra ducent eos ex aduerso iniquita¬
tes corum: Tunc dicent impii confusi. Quid nob̃
ꝓfuit suꝑbia: Magna mysteria fr̃s mei: Dissipa¬
tio exafflictione: Dissipantur: ut affligant᷑ Ma¬
gna mysteria: Temptatio ocłorum id fallatia: tex
amaricantium: fallunt enĩ: utamaricent Conclu¬
sio. rex confusionis: Concludunt᷑ enim. netranseant
adsidem: eocum uenerit. inquẽ credimus. confun¬
denturz Etomnia regna chanaan. occidit deus
Chanaan interpretatur paratus humilitati: hu¬
militas qͣsi bonũ aliqͥd significat: s si sit utilis
humilitas: Ham mala humiliatio penalis ẽ Si
ulli prestatur: qñ punitur ut humilietur: Chana
exaltat corsuum: non uult credere indm̃ S hec ex¬
altatio parata ẽ humilitati: in die iudicii Tunc
humiliabitur: qñ nonuult Sunt enim uasa

Expanded text:
 et sequitur confusio: conclusio praecedit ut rex, sequitur confusio tanquam plebs. Quos modo concludit, ut non credaes confundentur, et traducent eos ex adverso iniquitates eorum. Tunc dicent impii confusi: «Quid nobis profuit superbia» ? Magna mysteria, fratres mei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliatio poenalis est. Silli praestatur, quando punitur ut humilietur. Chanaaexaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed haec exaltatio parata est humilitati in diem judicii; tunc humiliabitur, quando non vult: sunt enim vasa
Abbreviated transcription (Latin):
adquirenti lam̃ nc̃ cum ista insensata sint.
qͥd facitis hoĩes de argento. et aurodõs qͦs dõs faci¬
labunt Omina ista artifex. faber argentarius. au¬
rifex facere potuit: & ocłos. & aures. et nares. & os. &
manus & pedes: sednec lucem ocdis. nec auditum
aurib. nec uocem ori. nec sensum narib nec motũ
manib. nec it̃ pedib dare potuit Ohomoꝰ rdes iã¬

Expanded text:
acquirenti: tamen nunc cum ista insensata sint, acquirenti: tamen nunc cum ista insensata sint, quid facitis homines de argento et auro deos? Quos deos facilabunt.» Omnia ista artifex, faber argentarius, aurifex facere potuit, et oculos, et aures, et nares, et os, et manus, et pedes; sed nec lucem oculis, nec auditum auribus, nec vocem ori, nec sensum naribus, nec motum manibus, nec iter pedibus dare potuit. 24.
Abbreviated transcription (Latin):
nem & dispensationem: conũtit se sp̃s dĩ ad exꝓ¬
branda & irridenda ydola: quȩ iam irridentur acul¬
torib suis Idolagentium argentum et aurum:
sta omĩa d̃o faciente qͥ inçelo & interra omĩa que¬
cunq uoluit fec̃: qͥ uidicauit plebẽ suã. et inser¬
uis suis aduocabitur:: quid restat figmentum.
ñ ridendum. ñ adorandum: Idola gentium dic¬
turus erat: fortasse ut contempneremꝰ ista omĩa
diccurus erat: ydola gentium. ligna. et lapides.
gẏpsum. & testa: Non ħ dicoiulis materia c̃:. Iud
qđ ualde amant. uł qđ ualde honorant:dico: Ido¬
la gentium: argentũ. etaurum: Certe argentũ est.¬
certe aurum ẽ Hunquid qͥa lucet argentum: lu¬
cet aurum: ideo oculos hñt &udent: Sic
quomͦꝰ argentum ẽ. qͦmͦ aurum ẽ. utile forte auaro.
non religioso. Immo uͦ nec auaro utile: s utile bene
utenti: et ꝑ eius erogationem. thesaurum cȩlestem

Expanded text:
nem et dispensationem, convertit se Spiritus Dei ad expnem et dispensationem, convertit se Spiritus Dei ad exprobranda et irridenda idola, quae jam irridentur a cultoribus suis: «Idola Gentium argentum et aurum.» Ista omnia Deo faciente, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, qui judicavit plebem suam, et in servis suis advocabitur; quid restat figmentum, nisi ridendum, non adorandum? Idola Gentium dicturus erat fortasse, ut contemneremus ista omnia; dicturus erat idola Gentium, lapides et ligna, gypsum et testam? Non haec dico; vilis materia est: illud quod valde amant, vel quod valde honorant dico, «Idola Gentium argentum et aurum.» Certe aurum est, certe argentum est; numquid quia lucet argentum, lucet aurum, ideo oculos habent et vident? Sic, quomodo argentum est, quomodo aurum est, utile forte avaro, non religioso; imo vero nec avaro utile, sed utile bene utenti, et per ejus erogationem coelestem thesaurum
Abbreviated transcription (Latin):
piebẽ suã. quam prescuit Et unde ꝓbat: Nã &
ego isrłita sum Ergo uidicauit dñs plebẽ suã. sepa¬
rando bonos amalis: hoc ẽ inseruis suis aduocabi¬
tur: Aquib agentibuᷤᷤ. Qnte enim gũs credendo
uenerũt: qͣnti fundi. qͣnta loca deserta mͦ ueniunt
ueniũt in nescio q̃ti c̃dere uolunt. Dicimꝰ eis. Quid
uultis: respondent. Nosse gła dĩ Credite fr̃s. mirari
nos: et gaudere adtalem uocem rusticanoꝵ. Ueniunt
nescio unde: excitati anescio qͦ. Quid dicã anescioqͦ:
remotissimis et ardius montib adeccłiam: & hanc
uocem hñt pleriq et pene om̃s eorum: ut uideamꝰ
uere intus docentẽ dm̃ Impletur scͥptura ꝓpb̃ica qͣ
dictum ẽ: erunt om̃s docibiles dõ Quid desideratis
dicimꝰ illis: & illi Uidere głam dĩ Om̃s enĩ peccaue¬
runt: etegent gła dĩ Credunt: consecrantur. elericos
Sexigunt ordinari:. Nonne impletur. et inseruis sus

Expanded text:
plebem suam, quam praescivit.» Et unde probat? «Nam et ego Israelita sum» . Ergo «Judicavit Dominus plebem suam,» separando bonos a malis: hoc est, «Et in servis suis advocabitur.» A quibus? A Gentibus. Quantae enim gentes credendo venerunt! quanti fundi, quanta loca deserta modo veniunt! Veniunt inde nescio quanti, credere volunt, dicimus eis: Quid vultis? Respondent: Nosse gloriam Dei. Credite, fratres, mirari nos et gaudere ad talem vocem rusticanorum. Veniunt nescio unde, excitati a nescio quo: quid dicam, a nescio quo? remotissimis et arduis montibus ad Ecclesiam, et hanc vocem habent plerique et pene omnes eorum, ut videamus vere intus docentem Deum: impletur Scriptura prophetica qua dictum est, «Erunt omnes docibiles Deo» . Quid desideratis, dicimus illis? Et illi: Videre gloriam Dei. «Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei» . Credunt, consecrantur, clericos sibi ordinari exigunt. Nonne impletur, «Et in servis suis
Abbreviated transcription (Latin):
tilegos: aiigures: aruspices: magos demonioꝵ:
teat uia que fuerat interclusa: nam ꝑ eum redẽptꝰ
quidam dic̃. et in dõmeo transgrediar murũ: sic
diabolus mͦ nicħ aliud agit. nͥ ut intercludat uiã.¬

Expanded text:
tilegos, augures, aruspices, magos, sacra daetilegos, augures, aruspices, magos, sacra daeteat via, quae fuerat interclusa; nam per eum redemptus quidam dicit, «Et in Deo meo transgrediar murum» : sic diabolus nihil aliud agit, n
Abbreviated transcription (Latin):
mirum. si amaricantes talc̃ habeant regem: men¬
dacem regem: Hisi enim mendatium & simula¬
tio p̃cedat: ñ sunt amaricantes in eccłia Inde enĩ
amaricant: quia figunt: Precedit temptatio oc¬
cłorum : amaricatio sequitur Et impso diabo¬
lo precessit: Nam temptatio ocłoꝵ ẽ: qd tranfigͣ¬
at se uelut angłm lucis Occidat manus dĩ ulũ
et illos Illumne inducat. illos ut corrigantur: Et¬
enim inuno qͦ homine occiditur ille rex: quando
dampnat simulationẽ et diligit ueritatem: Manꝰ
dĩ non quiescit id agere Nam quemadmodũ egit
adlititram tunc: sic agitur nc̃ sp̃aliter: Implet iũ¬
qđ tunc ꝓpbice prenunitiauit Occidit etiam aliũ
regẽ: et alium popłm eius Et og regem basan:
Et hic quam malus: Og interpretatur conclusio:
basan interpretatur confusio: Malus ẽ rex ille. qͥ
intercludit uiam addm̃: Hoc enim agit diabol
Semꝑ opponendo figmenta suaꝰ opponendo ydo¬
la suaꝰ faciendo sine cessatione ꝑarrepticios: sor¬

Expanded text:
mirum est si amaricantes talem habeant regem, mendacem regem? Nisi enim mendacium et simulatio praecedat, non sunt amaricantes in Ecclesia; inde enim amaricant, quia fingunt. Praecedit tentatio oculorum, amaricatio sequitur: et in ipso diabolo praecessit; nam tentatio oculorum est quod «transfigurat se velut angelum lucis» . Occidat manus Domini et illum et illos; illum, ne inducat; illos, ut corrigantur. Etenim in unoquoque homine occiditur ille rex, quando damnat simulationem, et diligit veritatem. Manus Dei non quiescit id agere. Nam quemadmodum egit ad litteram tunc, sic agit nunc spiritualiter, ut impleat quod tunc prophetice praenuntiavit. Occidit etiam alium regem et alium populum ejus: «Et Og regem Basan.» Et hic quam malus! Og interpretatur, Conclusio: Basan interpretatur, Confusio. Malus est rex ille qui intercludit viam ad Deum. Hoc enim agit diabolus; semper opponendo figmenta sua, opponendo idola sua, opponendo se necessarium per arreptitios, sor
Abbreviated transcription (Latin):
nomen ẽ in eternum: Certe dñe nom̃ illud habes.
qͥa es: ⁊ tu dixistiegosũ: qui ẽ misit me aduos. Uñ mͦ
nom̃ mutasti ut diceres: ds̃ abraham. ds̃ ysaac Ideus
iacob: Nonne tͥ uidetur ratio eius respondere et dici:
qd dixi ego sum qͥ sum. uerũ ẽ s ñcapis: qd̃ autem
dixi ego sum ds̃ abraham. et ds̃ ysaac. et ds̃ iacob.
et uerum ẽ etcapis. Qd enun egosum qui sum.
adme ꝑtinet: qd̾ autem ds̃ abraham. et ds̃ ysaac
et ds̃ iacob. adte ꝑtinet. Et si deficis in eo qđ mͥ sum:
cape qđ tibi sum Et neforte quisquam putaret
illud qđ dixit ds̃. ego sum qui sum. et qui ẽ misit
meaduos. hoc solum ȩternum nomen ei ẽt̃ quod

Expanded text:
nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob?» Nonne tibi videtur ratio ejus respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: quod autem dixi, «Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob» ; et verum est, et capis? Quod enim «Ego sum qui sum,» ad me pertinet, quod autem «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob,» ad te pertinet: et si deficis in eo quod mihi sum, cape quod tibi sum. Et ne forte qnisquam putaret illud quod dixit Deus, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» hoc solum aeternum ei nomen esse; quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiderctis: et forte in extendenda acie m̃tis uĩx
deficiebatis. Hoc enim exme conitio: sic patior.
ed et si ẽ aliquis sic̃ fieri potest & ualde potest acie
mentis fortior me. et contiutum cordis sui diu figi
ineo qđ ẽ. laudet ille ut potest: et quomͦ nos non
possumus laudet Grãs tam̃ illi qͥ in hoc psalmo
temperauit laudẽ suã. ut et firmoꝵ eẽ. et infirmoꝵ
am et illa missione serui sui moysi. cũ diceret ego
sum. qui sum. et dices filiis isrł. qui ẽ. misit me
aduos. quia ipsum ꝓprium ec̃. menti bumanȩ dif¬
ficile erat caꝑe: et mittebatur ħo adhomines. qͣuis
ñ abhomine: continuo temꝑ auit ds̃ laudẽ suã:
et hoc de se dir̃. qđ capi dulcit᷑ possit: ñineo uoluit
remanere qͦd laudabatur: quo non posset laudator
attingere Yade inquit dic filiis iscł Ds̃ abraham.
et ds̃ ysaac et ds̃ iacob misit me aduos Hoc michi

Expanded text:
ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut potest, et quomodo nos non possumus, laudet. Gratias tamen illi, qui in hoc psalmo temperavit laudem suam, ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa missione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsum proprie esse menti humanae difficile eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia: ipsa ẽ uirtus dĩ Sed quomͦ ea ꝑfiu¬
untur angłi: tu ñ potes: Iili enim quomꝰ ꝑfruunt᷑
sicuti ẽ Inprincipio erat uerbum. et uerbũ erat
apud d̾m. et ds erat uerbum: ꝑ qđ facta sunt om¬
nia: Tu autem quomͦ contingis: quia uerbum
caro factum ẽ: & habitauit innob Utenim panẽ
angłorum manducaret homo: creator angłorũ
factus ẽ homo: Psallite gͦ nomini eius: qm̃ suauis
ẽ Si gustatis: psallite Si gustatis qm̃ suauis est
dominus. psallite: si bene sapit qđ gustatis lauda¬
te Quis tã ingratus ẽ. uł coquenti uł pascenti: ut
cum fuerit pulmento aliquo delectatus ñ reddat
grãm laudando qđ gustat: Si dehis ñ tacemus : de
illo qui dedit omnia tacebimus: Esallite dño. qm̃
fortassis uidere bonum omnium bonoꝵ: bonum
aquo sunt omĩa bona: bonũ sine qͦ nicħẽ bonũ:
etbonum qđ sine cȩteris bonum ẽ: Tendebatiꝰ uoᷤ

Expanded text:
sapientia, ipsa est virtus Dei: sed quomodo ea perfrusapientia, ipsa est virtus Dei: sed quomodo ea perfruuntur Angeli, tu non potes. Illi enim quomodo perfruuntur? Sicuti est, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum per quod facta sunt omnia.» Tu autem quomodo contingis? Quia «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? Si de his non tacemus, de illo qui dedit omnia tacebimus? «Psallite nomini ejfortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos
Abbreviated transcription (Latin):
eius qm̃ suauis ẽ forte eẽt bonus & suauis ñ
eẽt: si tͥ nondaret po̾se gustare. Talẽ autẽ se prebuit
hominib utetiam panẽ decelo miserit: & filiũ
suũ equalem qui hoc ẽ qđ ipse. ded̾it hominẽ faci¬
endum. et ꝓhominib occidendũ: ut ꝑhoc qđ tu
es gustes qđ non es Multum enĩ adte erat gu¬
stare suauitatem dĩ: quia remota erat illa ⁊ nimis
alta: tu autẽ nunis abiectus. & inimo iacens In
magna ista separatione: missus ẽ mediator:. Non
poteras addm̃ homo: ds̃ factusẽ homo: ut qm̃hõ
potes adhominẽ. qui ñ posses add̾m: ꝑhominẽ
uenires ad dm̃: et factus est mediator dĩ ethominũ.
do qd es. nunquam ꝑuenires: Si ds̃ solum eit non
factus ẽ suauis Quid suauitis pane angłoꝵ: qͣm̾¬
gͦ ñ ẽ suauis dñs: quando panem angłoꝵ man¬
ducauit homo: Non enim aliunde uuit homo:
et aliunde uiuit angłs: Ipsa ẽ ueritas: ipsa est

Expanded text:
ejus, quoniam suavis est.» Forte esset bonus et suavis non ejus, quoniam suavis est.» Forte esset bonus et suavis non esset, si tibi non daret posse gustare. Talem autem se praebuit hominibus, ut etiam panem de coelo miserit , et Filium suum aequalem, qui hoc est quod ipse, dederit hominem faciendum, et pro hominibus occidendum; ut per hoc quod tu es, gustes quod non es. Multum enim ad te erat gustare suavitatem Dei; quia remota erat illa et nimis alta, tu autem nimis abjectus et in imo jacens. In magna ista separatione missus es Mediator. Non poteras ad Deum homo; Deus factus est homo: ut quoniam homo potes ad hominem, qui non posses ad Deum, per hominem venires ad Deum; et factus est mediator Dei et hominum, do quod es, nunquam pervenires; si Deus solum esset, non factus est suavis. Quid suavius pane Angelorum? Quomodo non est suavis Dominus, quando panem Angelorum manducavit homo ? Non enim aliunde vivit homo, et aliunde vivit angelus. Ipsa est veritas, ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
aliud laudatis : ideo laudatis quia bonum est
Insanit: qͥ laudat qđ non ẽ bonum: Si laudas ini¬
quum. eo ipso qͦ iniquus ẽ. nonne & tu iniquus
eris : Si laudas furem. eo ipso qͦ fur ẽ. nonne & tu
particeps eris: Si laudesiustum. in eo ipso quo
iustus ẽ. nonne et tu habes inde partẽ laudando:
Non enim laudares iustum: nͥ amares: Non amares:
si nicħ inde haberes Si gͦ quicquid aliud laudamꝰ.
ideo laudamus quia bonum ẽ: nulla tͥ maior cau¬
sa & melior & firmior dari potuit. quare laudes
corde concipiat aut complectatur quam bonus
sit dominus: sed ad nos redeamus : & innobis
illum agnoseamus: et inoꝑib artificem laudemꝰ:
quia ipsum contemplari idonei ñ sumus: Et si
contemplari ydonei aliquando erimus. cũ fuerit
mundatum cor nr̃m fide: ut postremo gaudeat
eius uideamus : ne sine laude eiꝰ remaneamus
Ergo laudate dominũ qm̃ bonus ẽ psalite noĩ

Expanded text:
aliud laudatis, ideo laudatis quia bonum est. aliud laudatis, ideo laudatis quia bonum est. Insanit qui laudat quod non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso quo iniquus est, nonne et tu iniquus eris? Si laudes furem eo ipso quo fur est, nonne et tu particeps eris? Si laudes justum in eo ipso quo justus est, nonne et tu habes inde partem laudando? Non enim laudares justum, nisi amares; non amares, si nihil inde haberes. Si ergo quidquid aliud laudamus, ideo laudamus, quia bonum est; nulla tibi major causa et melior et firmior dari potuit quare laudes corde concipiat aut complectatur quam bonus sit Dominus? Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, et in operibus artificem laudemus; quia ipsum contemplari idonei non sumus: et si contemplari idonei aliquando erimus, cum fuerit mundatum cor nostrum fide, ut postremo gaudeat ejus videamus, ne sine ejus laude remae Dominum, quoniam bonus est; psallite nomini
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti ẽ ꝓpriȩ: sic et bonus ẽ ꝓpriȩ. Heq enim ea
que fecit non sunt: aut iniuiria iui fit. cum dicunꝰ
non ec̃ que fecit Quare enim fcc̃: si non sunt que
fecit : Aut qͥd fecit: si non ẽ qđ fecit: Cum gͦ sint :
illa que fecit uenitur tamen ad illuis comparationẽ
& tanquam solus sit dixit: ego sum qui sum: et di¬
ces filiis isił. qui c̃ misit me aduos Nondixitꝰ ds̃.
dñs ille omnipotens. misericors iustus: quȩ si dice¬
ret: utiq uera dicerit. Sublatis demedio omĩb
quib appellari posset & dici dõ: ipsum ẽẽ se uo¬
cari. respondit: etiam qđ hoc c̃ ei ẽẽ nomen: Hoc
comparatione. ea quȩ facta sunt. non suit: Illo ñ cõ¬
parato sunt: qm̃ ab illo sunt: Iui autem compara¬
ta non sunt: quia uerum eẽ. incominutabile cẽ
ẽ: qđ ille solusẽ Est enim. ẽ. Sicut bonum bo¬
num. bonum ẽ. Cogitate & uidete qm̃ quicqͥd¬

Expanded text:
sicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque enim ea sicuti est proprie, sic et bonum est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae fecit? aut quid fecit, si non est quod fecit? Cum ergo sint et illa quae fecit, venitur tamen ad illius comparationem; et tanquam solus sit, dixit, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos.» Non dixit, Dominus Deus ille omnipotens, misericors, justus: quae si diceret, utique vera diceret. Sublatis de medio omnibus quibus appellari posset et dici Deus, ipsum esse se vocari respondit; et tanquam hoc esset ei nomen: «Hoccomparatione ea quae facta sunt, non sint. Illo non comparato, sunt; quoniam ab illo sunt: illi autem comparata, non sunt, quia verum esse, incommutabile esse est, quod ille solus est. Est enim est, sicut bonorum bonum, bonum est. Cogitate, et videte qu
Abbreviated transcription (Latin):
nullus malum timentem. quo minuatur: inuemo
Et quid dicam amplius: inuenio incieatura cęlum
bonum: solem bonum: lunam bonã: stellas bonas:
terram bonam: quȩ gignunt᷑ int̾ra et radicib nixa
sunt bona: que ambulant et mouentur bona: quȩ
uolitant mnaere. & natant inaquis. bona Dico etho¬
minem bonum: Homo enim bonus: debono tbesar¬
ro cordis sui ꝓfert bonum: Dico et angłm bonum.
qui non ẽ lapsus suꝑbia. et diabolus factus : sed in¬
heret obediendo ei a quo factus ẽ Omnia ista tlico
bona: s tam̃ cum suis nominib: celum bonum:
angłm bonum: hominem bonum: Add̾m autẽ
item ipse dixit Nemo bonus: ñ solus ds̃ Nonne
stimulauit nos adquerendum. et addistinguendũ
qͥd sit bonum. alio bono bonum: et bonum se¬
ipso bonum: Quã gͦ bonum ẽ. a quo sunt om¬
nia bona: Omnino nullum inucnies bonum:
qđ̃ non abipso sit bonum: Bonum bona faciens

Expanded text:
nullius malum timentem quo minuatur, invenio. nullius malum timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? Invenio in creatura coelum bonum, solem bonum, lunam bonam, stellas bonas; terram bonam, quae gignuntur in terra et radicibus nixa sunt, bona; quae ambulant et moventur, bona; quae volitant in aere et natant in aquis, bona. Dico et hominem bonum: «Homo» enim «bonus de bono thesauro cordis sui profert bonum» . Dico et angelum bonum, qui non est lapsus superbia et diabolus factus est; sed inhaeret obediendo ei a quo factus est. Omnia ista dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum, angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem ipse item dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus.» Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid sit bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum? Quam ergo bonum est a quo sunt omnia bona? Omnino nullum invenias bonum quod non ab illo sit bonum. Bonum bona faciens
Abbreviated transcription (Latin):
dare congrue non sufficio: Metuo ne si hĩc cito tͣnsiero
ego ingratus inueniar: item metuo. ne hoc cum ex¬
plicandum susceꝑoꝰ subtanta laudis dñcȩ sarcina
defatigeiz Sic tamen fr̃s accipite me. et laudantem.
& non sufficientem: ut etiam si non impletur illiꝰ
laudis explicatio: accipiatur laudatoris deuotio:
Approbet me ipse uoluisse: ignoscat nonimpleuisse.
Lnesfabili dulcedine tencor: cum audio bonus dñs
Consideratisqꝙ omnib. & conlustratis. quȩ forinsces
uideo. qm̃ exipso sunt omnia: etiam cum mͥ hȩc
placent adillum redeo aquo funt: ut intelligã qͥa
bonus ẽ. dñs Rursum cum adillum quantũ pos¬
sum ingressus fucro: interiorem mͥ et suꝑiorẽ in¬
uenio: quia sic bonus ẽ dñs. ut istis non indigeat
quo sit bonus: Deniq ista non laudo sine illo: illũ
autem sine istis ꝑfectum: non indigum: incõmu¬
tabilem: nullius bonum querentem. quo augeatur:

Expanded text:
dare congrue non sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero, dare congrue non sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero, ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc cum explicandum suscepero, sub tanta laudis dominicae sarcina defatiger. Sic tamen, fratres, accipite me et laudantem et non sufficientem, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, acceptetur laudatoris devotio. Approbet me ipse voluisse, ignoscat non implevisse. 4. Ineffabili dulcedine teneor, cum audio, «Bonus Dominus;» consideratisque omnibus et collustratis quae forinsecus video, quoniam ex ipso sunt omnia, etiam cum mihi haec placent, ad illum redeo a quo sunt, ut intelligam «quoniam bonus est Dominus.» Rursum, cum ad illum, quantum possum, ingressus fuero, interiorem mihi et superiorem invenio; quia sic bonus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
date dominum: Quid dicturus sum quare lauda¬
tis: Quoniã bonus dñs Breuit̃ uno uerbo. expli
bona quȩ fecit Nam fecit ds̃ omnia bona ualde Ñ
tantum bona: sed et ualde. Celum. terrã. et omnia
quȩ ineis sunt. bona fecit: et ualde bona fec̃. Si hȩc
omnia bona fecit: qualis ẽ ille qͥ fecit: & tam̃ cũ bo¬
na feccrit. multoq sit melior qui fectt quã ista que
fecit: ñ inuenies melius qđ de illo dicas. nͥ quia
bonus c̃ dñs: si tamen intelligas ꝓpric bonum. a qͦ
sunt cȩtera bona: Omnia enim bona ipse fecit Ipse
ẽ bonꝰ: quẽ nemo fecit. Ille bono suo bonus ẽ: non
aliunde participato bono: Ille se ipso bono bonusc̃:
non adherendo alteri bono: Michi autem adherere
dõbonum ẽ: Qui non eguit a quo fieret bonus. sed
eguerunt illo cȩtera. ut ficrent bona Hultis audi¬
re quam singularit ille sit bonus: Dñs interrogat᷑
dixit: Hemo bonus. nͥ solus ds̃: Hanc singularitatẽ
bonitatis eius. & preterire breuit nolo: et commen¬

Expanded text:
«vers.» 3. Quid dicturus sum quare laudetis! «Quoniam bonus Dominus.» Breviter uno verbo explicabona quae fecit. Nam fecit Deus omnia bona valde : non tantum bona, sed et valde Coelum et terram et omnia quae in eis sunt bona fecit, et valde bona fecit. Si haec omnia bona fecit, qualis est ille qui fecit? Et tamen cum bona fecerit, multoque sit melior qui fecit, quam ista quae fecit; non invenis melius quod de illo dicas, nisi «quia bonus est Dominus:» si tamen intelligas proprie bonum, a quo sunt caetera bona. Omnia enim bona ipse fecit: ipse est bonus quem nemo fecit. Ille bono suo bonus est, non aliunde participato bono: ille seipso bono bonus est, non adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerere Deo bonum est , qui non eguit a quo fieret bonus; sed eguerunt illo caetera ut fierent bona. Vultis audire quam singulariter ille sit bonus? Dominus interrogatus dixit, «Nemo bonus, nisi unus Deus» . Hanc singularitatem bonitatis ejus, et praeterire breviter nolo, et commen
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos ꝑducere ñ potuit: et enumeret quedã q̃ hic
dñs fecit. ut et nob̃ quia magnitudinem illius sicut
ille iudere non possumus. dulcescat exoꝑib suis qͤ
dic̃ apłs. Et si sunt qui dicantur dii incelo & int̃ra.
sic̃ sunt dii multi et dm̃i multi: nob̃ tam̃ unus
ẽ ds̃ pater: ex quo omnia. et nos in ipso: et unꝰ dñs

Expanded text:
oculos perducere non potuit: et enumeret quaedam quae hic oculos perducere non potuit: et enumeret quaedam quae hic Dominus fecit; ut et nobis, qui magnitudinem illius, sicut ille videre, non possumus, dulcescat ex operibus suisdicit Apostolus: «Etsi sunt qui dicantur dii in coelo et in terra; sicut sunt dii multi et domini multi; nobis tamen unus Deus, Pater ex quo omnia, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
turam: cognouit quia magnus ẽ dñs Non om̃s
possunt uidendo cognoscere: laudant qd̵ secit: sua¬
ius ẽ: lacob elegit sibi dñs. isrł inpossessionem ͥ:
ethic illum laudas: Nam et ego cognoui quia magnꝰ
ẽ dñs Propħa loquebatur qui intrauit inscũariũ
dĩ: qui audiuit forte ineffabilia uerba quȩ non
licet homini loqui: qui dixit qđ posset hominib
dici: et tenuit apud se qd nonposset dici Ergo
et audiatur ad qd̃ possumus. ⁊ c̾dat̾t ad qd ñpossum.
sessionẽ sibi: ad qd̾ ñ possumꝰ credat᷑. qͥa ipse cognouit
qd magnꝰ ẽ. dñs. Si illi diceremꝰ rogam̃ te explica ma¬
gnitudinem ipsius: nonne forte respondet nobis
nonẽ magnus ualde quem uideo. si ame poterit
explicari: redeat ergo adoꝑa euis: et dicat nobis
Pabeat ipse inconscientia magnitudinem dñi quã
uidit: ꝗ̃ nobis credendum cõmendauit. quo nr̃os

Expanded text:
turam, cognovit quia magnus est Dominus. Non omnes turam, cognovit quia magnus est Dominus. Non omnes possunt videndo cognoscere: laudent quod fecit: «Suavis est; Jacob elegit sibi Dominus; Israel in possessionem sibi.» Et hinc illum lauda; nam et «ego cognovi quia magnus est Dominus.» Propheta loquebatur, qui intravit in sanctuarium Dei, qui audivit forte ineffabilia verba quae non licet homini loqui ; qui dixit quod posset hominibus dici, et tenuit apud se quod non posset dici. Ergo et audiatur ad quod possumus, et credatur ad quod non possumus. sessionem sibi;» ad quod non possumus credatur, quia ipse cognovit «quod magnus est Dominus.» Si illi diceremus, Rogamus te, explica magnitudinem illius; nonne forte responderet nobis: Non est valde magnus quem video, si a me poterit explicari? Redeat ergo ad opera ejus, et dicat nobis. Habeat ipse in conscientia magnitudinem Domini, quam vidit, quam nobis credendam commendavit; quo nostros
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gẽntes condidit: eeitias angłis commisit. dͥ
istã possidendam seruandamq deputauit: hũc
populum. hunc iacob. Merito illius : angrã sua:
de nondum natis ait. Maior seruiet minori Apłs
dixit. qđ meritum habere nondum nati potuert̃.
ante quam quisquã eoꝵ egisset aliquid boni aut
mali Non ergo se extollat iacob: nongłetur: non
siuis meritis tribuat. Ante ẽ precognitus ⁊ ante
predestinatus: ante electus: ñ suis meritis clecto:
sed grã di inucntus & iuuificatus: Sic etom̃s gc̃s
am ut inscitretur qͥd meruit oleaster: amaritudi¬
nc bacarum. sterilitate siluestri : lignũ quippe
erat silue. nonagri dnĩci: et tamen ile ꝑmiscdiam
suam et oleastrũ inscruit inoliuam Sedadhuc ñ
erat inscrtus ole aster: quando iacob elegit sibi
ego cognoui. qua magnus ẽ dñs Mente uolan¬
te adsuꝑna. crecta acarne. transcẽdente crea¬

Expanded text:
omnes gentes condiderit, caeteras Angelis commisit, sibi omnes gentes condiderit, caeteras Angelis commisit, sibi istam possidendam, servandamque deputavit; hunc populum, hunc Jacob. Merito illius, an gratia sua? De nondum natis ait, «Quia major serviet minori;» Apostolus dixit. Quod meritum habere nondum nati potuerunt, antequam quisquam eorum egisset aliquid boni aut mali? Non ergo se extollat Jacob, non glorietur, non suis meritis tribuat. Ante est praecognitus, ante praedestinatus, ante electus: non suis meritis electus, sed gratia Dei inventus et vivificatus . Sic et omnes gentes: nam ut insereretur, quid meruit oleaster amaritudine baccarum, sterilitate silvestri? Lignum quippe erat silvae, non agri dominici; et tamen ille per misericordiam suam et oleastrum inseruit in olivam. Sed adhuc non erat insertus oleaster, quando «Dominus elegit sibi ego cognovi quod magnus est Dominus.» Mente volante ad superna, erecta a carne, transcendente crea
Abbreviated transcription (Latin):
abraham: Dñs quando miratus ẽ fidẽ centu¬
rionis illius qui non erat de popło isrł. s erat
de popło gentium: ꝓpterea dico uob̾ inquit¬
quia multi aboriente et occidente uenient Ecce
iam oleaster inmanu insertoris: multi aboriente
& occidente ueniunt: Nidimus qͥd ferat inserendũ:
uͥ inserat uideamus Et recumbent inquit cũ abra¬
ham. et ysaac etiacob: in regno cȩlorum: Uidemꝰ
et qͥd inseruit: et ubi inseruit Deramis suꝑbiᷤ na¬
turatib qͥd dicis: filii autem regni. ibunt intene¬
bras exttriores: ibi erit fletus et stridor dentium.
qm̃ suauis ẽ: et ad tendite quȩ circa nos fecit. Qm̃
iacob elegit sͥ dñs: isrł inpossessionem sibi Lauda¬
te: psallite: qm̃ fecit ista lalia dico quȩ caꝑe ua¬
leatis Ceteras gentes. subangłis posuit: Iacob eleg̃
sibi dñs. istł ipossessionẽ sͥ. Gentẽ suã fecit agrũ
quem coleret: quẽ ipse seminaret: Quamius ipse

Expanded text:
Abraham? Dominus quando miratus est fidem CentuAbraham? Dominus quando miratus est fidem Centurionis illius qui non erat de populo Israel, sed erat de populo Gentium: «Propterea,» inquitquia multi ab oriente et» «occidente venient.» Ecce jam oleaster in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente venient.» Videmus quid ferat inserendum; ubi inserat videamus: «Et recumbent,» inquit, «cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno coelorum.» Videmus et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis superbis naturalibus quid dicit? «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . quoniam suavis est.» Et attendite quae circa nos fecit. «Quoniam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Laudate, psallite, quoniam fecit ista. Talia dico quae capere valeatis. Caeteras gentes sub Angelis posuit; «Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Gentem suam fecit agrum, quem coleret, quem ipse seminaret: quamvis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
serunt tamen rami boni & utiles: Nam inde apłi¬
fuerunt: Et cum ibi rami utiles relicti essent.
ꝑdĩ miscđiam insertus ẽ. & oleaster gentium cui
dic̃ apłs. Tu autem cũ esses oleaster. insertus es
in illis: et particeps pinguedinis olex factus es
Noli głari aduersus ramos Qd si głaris: non tura¬
dicem portas. s radix te Hec una arbor ẽ ꝑtinẽs
ad abraham. et ysaac. etiacob Et qđ plusẽ: ma¬
gis ad abraham. et ysaac. et iacob. oleaster in¬
sertus quam rami confracti Illi enim ꝑfragnien¬
tum iã non ibi sunt: oleaster ñibierat. et ibi est.
lli ꝑsuꝑbiam frangi meruerunt: iste ꝑhumilita¬
tem inseri lili amiserunt radicem: iste tenuit
s oliua estis: participes pinguedinis oliue Nã
uultis nosse inabraham. et ysaac et iacob. qͦm sit
insertus oleaster: neputetis uos adhanc arborẽ
ñ ꝑtinere quia non ꝑtinetis carnalit̃ ad semen

Expanded text:
serunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi rami utiles relicti essent, per Dei misericordiam insertus est et oleaster Gentium, cui dicit Apostolus: «Tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et particeps pinguedinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt radicem, iste tenuit sed oliva estis, participes pinguedinis olivae. Nam vultis nosse in Abraham et Isaac et Jacob quomodo sit insertus oleaster, ne putetis vos ad hanc arborem non pertinere, quia non pertinetis carnaliter ad semen
Abbreviated transcription (Latin):
et ds̃ iacob. temporale nomen ec̃: ñ curauit d̃ cũ
dixisset ego sum qͥ sum. et qui ẽ misit me aduos. di¬
cere qđ hoc ei nomen sit inȩternum: quia etsi hoc
ñdiceret. intelligeretur Est eñi ⁊ uere ẽ: et eo ipso
iacob. ne ibi suboriretur humana sollicitudo. qͥa
hoc temporale ẽ. ñsempiternum: securos nos fecit
abraham. et ȩternus ysaac. etȩternus iacob: s qͥa ds̃
uios fscit ȩternos. postea sine fine: Habuerũt qͥppe
initium. s finem ñ habebunt: In abraham. et ysaae.
et iacob. totam excłiam cogitate: omne semen isrłco
gitate: omne autem semen isrł. non solum qđ est
excarne. sed etiam qđ ẽ exfide: Apłs enim gentib
Benedicemur gͦ om̃s: indõ abrahã ⁊ ysaac et iacob
Arborem qͣndam benedixit quidẽ eamq oliuã crea¬
uit sic̃ dixit apłs. ipsos patriarchas scõs: unde ef¬
floruit popłs dĩ S hȩc arbor oliuȩ putata ẽ non
amputata: et inde suꝑbi rami fract̾i sunt Ipse

Expanded text:
emporale nomen esse: non curavit Deus, cum dixisset, «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos,» dicere quod hoc ei nomen sit in aeternum; quia etsi hoc non diceret, intelligeretur. Est enim, et vere est, et eo ipso aac et Deus Jacob,» ne ibi suboriretur humana sollicitudo, quia hoc temporale est, non sempiternum, securos nos fecit,Abraham, et aeternus Isaac et aeternus Jacob, sed quia Deus illos facit aeternos postea sine fine: habuerunt quippe initium, sed finem non habebunt. 7. In Abraham et Isaac et Jacob totam Ecclesiam ejus cogitate, omne semen Israel cogitate: omne autem semen Israel, non solum quod est ex carne, sed etiam quod est ex fide. Apostolus enim Gentibus Benedicimur ergo omnes in Deo Abraham et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. ego dixi dii estis. et filii altissim omnes.
onne suꝑ homines dds: S qͥd magnũ si suꝑ homines
dõ: & suꝑ angłos ds̃: quia angłi ñ fecerunt deũ sed
angłos fecit ds̃: et necesse ẽ suꝑ omnia quȩ fecit. sit
ipse qui fecit Cognoscens gͦ magnitudinẽ dm̃ iste:
et uidens eum suꝑ omnẽ ẽẽ creaturam. ñtantũ cor¬
poralẽ. sed etiam sp̃alem: rex magnus inquit suꝑ
om̃s dõs Ipse ẽ summus ds̃: qͥ suꝑ se ñ habet dm̃.
luit dñs fecit incelo et interra: inmari et in om̃ĩb
abyssis Quis autẽ comp̃hendat hȩc: qͥs enume¬
ret oꝑa dñi incelo et interra. in mari et inomnib
abyssis: Tam̃ si comprchend̾e oĩa ñ possumꝰ ĩ concusse¬

Expanded text:
tissimi omnes» : nonne super homines Deus? Sed quid magnum, si super homines Deus? Et super Angelos Deus: quia Angeli non fecerunt Deum, Angelos fecit Deus; et necesse est super omnia quae fecit, sit ipse qui fecit. Cognoscens ergo magnitudinem Domini iste, et videns eum super omnem esse creaturam, non tantum corporalem, sed etiam spiritualem: «Rex magnus,» inquit, «super omnes deos.» Ipse est summus Deus qui super se non habet deum. luit, Dominus fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis.» Quis autem comprehendat haec? quis enumeret opera Domini in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis? Tamen si comprehendere omnia non possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
rior: Bonus autẽ ille manet: ut ẽ: Si enĩ seruos
suos ipsos bene de se meritos. p̃dicatores uerbi sui. rec¬
tores eccłiȩ suȩ. ueneratores nominis sui. obtempera¬
tores mandati sui. id docet ut inconscientia sua ha¬
beant dulcedinem bonȩ uitȩ sue necorrumpantur
laudib ne frangantur uituꝑationib hominũ: qͣn¬
tomagis ipse incommutabilis suꝑ omnia qui hec
docet. nonutiq maior fit si laudaueris. nec minor
siuituperaueris: S qm̃ nob̃ expedit laudare dum:
miscđiter iubet ut laudemus eum: non arrogant̃.
dando serui dñm Et si semꝑ tantummꝰ senues¬
setis: deberetis laudare dũm Quantomagis debetis
alibi scͥptũ ẽ. ñẽ. speciosa laus inore peccatoris: itãq
alibi dicitur. Sacrificium laudis glorificabit me

Expanded text:
rior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos rior: bonus autem ille manet, ut est. Si enim servos suos ipsos bene de se meritos, praedicatores verbi sui, rectores Ecclesiae suae, veneratores nominis sui, obtemperatores mandati sui id docet, ut in conscientia sua habeant dulcedinem bonae vitae suae, ne corrumpantur laudibus, ne frangantur vituperationibus hominum; quanto magis ipse incommutabilis super omnia qui haec docet, non utique major fit si laudaveris, nec minor si vituperaveris? Sed quoniam nobis expedit laudare Dominum, misericorditer jubet ut laudemus eum, non arroganter. dando servi Dominum: etsi semper tantummodo servi essetis, deberetis laudare Dominum; quanto magis debetis alibi scriptum est, «Non est speciosa laus in ore peccatoris» ; itemque alibi dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
alde nobis dulce eẽ debet: et
dulce nob c̃ẽ gaudẽdũẽ: qͦ nõ
psalmꝰ iste cohortat᷑. Dic̃ eñi:
aydate nomen dñi
Causamq ipsam quare
iustum sit ut laudemꝰ nomeiz
domini: continuo subiecit.
Laudate serui dominum. Quid
iustius: quid dignius: quid gracius: Et enim si ñ
laudauerunt serui dnm: suꝑbi: ingrati: irreligio¬
si erunt Et qͥd faciunt ñlaudando dñmꝰ nͥ ut se¬
uerum sentiant dominum: Neq enim seriuis in¬
giatus si dominum suũ laudare noluerit: ideo ef¬
ficit ut seruus non sit. Laudes. ñ laudes. seruus es:
sed silaudes ꝓpiciabis: si ñlaudes offendis Bona
gͦerhortatio & utilis: unde magis satagere debemꝰ
quemadmodum laudandus sit dñs: quã dubitare
laudandum: Laudate gͦ nom̃ dñi Hortatur nos
tatur postremo nos ipse dñs: ut laudemꝰ dñm.
on enim laudib nr̃is ipse crescit: s nos Ds̃ nec me¬
lior fit si laudaueris: nec dettrior. si uituꝑaueris
u laudando bonum. melior eris: uituꝑ ando dete¬

Expanded text:
lce nobis esse debet, et dulce nobis esse gaudendum est, quo nos psalmus iste cohortatur. Dicit enim: «Laudate nomen Domini.» Causamque ipsam quare justum sit ut laudemus nomen Domini, continuo subjecit: «Laudate, servi, Dominum.» Quid justius? quid dignius? quid gratius? Etenim si non laudaverint servi Dominum; superbi, ingrati, irreligiosi erunt. Et quid faciunt non laudando Dominum, nisi ut severum sentiant Dominum? Neque enim servus ingratus, si Dominum suum laudare noluerit, ideo efficit ut servus non sit. Laudes, non laudes, servus es: sed si laudes, propitiabis; si non laudes, offendes. Bona ergo exhortatio et utilis; unde magis satagere debemus quemadmodum laudandus sit Deus, quam dubitare laudandum. «Laudate» ergo «nomen Domini.» Hortatur nos tatur postremo nos ipse Dominus, ut laudemus Dominum. Non enim laudibus nostris ille crescit, sed nos. Deus nec melior fit, si laudaveris; nec deterior, si vituperaveris: sed tu laudando bonum, melior eris; vituperando, dete
Abbreviated transcription (Latin):
qađ stamus indomo dm̃: Hic interim in hac peregri¬
natione in hac domo. qđ etiam peregrinationis tab̃¬
nacłm dicitur: quia hic stamus: nunquid parũ
grati eẽ debemus: Nonne cogitandum ẽ. quia hic
stamus: quid facti fucrimus: non ne cogitandum¬
nob̾ ẽ. uͥ iacebamus: & quo collecti sumus. Nonne
cogitandum ẽ. quia om̃s impii dnm̃ ñquerebant.
& ipse illos non querentes quesiuit: ipse inuentos
excitauit: ipse excitatos uocauit ipse uocato ᷤᷤ intro¬
dux̃. ⁊ indomo sua stare fec̃: ħ quisqͥs cogitat et ingra¬
tus ñ ẽ: om̃ino despicit sepre amore dñi sui a qͦ sibi
aliquid de suo: Ad ipsã gr̃arũ actionẽ ꝑtinet ⁊ calicẽ
dm̃i acciꝑe: & nomen eius inuocare Nam qͥd retri

Expanded text:
quod stamus in domo Domini? Hic interim, in hac peregriquod stamus in domo Domini? Hic interim, in hac peregrinatione, in hac domo, quod etiam peregrinationis tabernaculum dicitur, quia hic stamus, numquid parum grati esse debemus? Nonne cogitandum est quia hic stamus? nonne cogitandum est quid facti fuerimus? nonne cogitandum est ubi jacebamus, et quo collecti sumus? nonne cogitandum est quia omnes impii Dominum non quaerebant, et ipse illos non quaerentes quaesivit, ipse inventos excitavit, ipse excitatos vocavit, ipse vocatos introduxit, et in domo sua stare fecit? Haec quisquis cogitat et ingratus non est, omnino despicit se prae amore Domini sui, a quo sibi re? Ad ipsam gratiarum actionem pertinet, et calicem Domini accipere, et nomen ejus invocare. Na
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ peccatori autẽ dic̃ ds̃ ut qͥd tu enarras iusticiaᷤ
meaᷤ. iassumiᷤ testam̃tũ incũ ꝑos tuũ. tu aũ odisti dĩcipli¬
nã ⁊ piecisti sermoneᷤ medᷤ p̃te. ne forte quisquam qm̃
dictum ẽ. laudate serui dñm. etiam si indomo ista
magna fuerit malus seruus. potest ibi ꝓdesse adlau¬
dem dñi: continuo qͣles sint qͥ laudare debeant do¬
minum: subi cit et docit. Qui statis indomodo¬
miniꝰ inatriis domus dĩ nr̃i Qui statis: non qui
ruitis: Illi enim stare dicuntur. qͥ inmandatis eius
ꝑseuerant: qui infide ñficta. et inspe firma. et inca¬
ritate sincera seruiunt dõ. ethonorant ȩccłiam eiꝰ.
& ñdant offensionem male uuendiͦ eis qui ueni¬
re uolunt: & inuia lapides offensionis inucni¬
unt Ergo qͥ statis indomo dñi: laudate nomen
rumne ẽ uob̃. Ubi laudandus ẽ qui uos ereritia¬
centes. et fecit indomo sua stareꝰ et ipsum agnosce¬
re ipsumq laudare: p̃aruũ ne hoc beneficiumẽ

Expanded text:
ias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te» : ne forte quisquam, quoniam dictum est, «Laudate, servi, Dominum,» etiamsi in domo ista magna fuerit malus servus, putet sibi prodesse laudem Domini, continuo quales sint qui laudare debeant Dominum, subjicit et docet: «Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri. Qui statis,» non qui ruitis. Illi autem stare dicuntur, qui in mandatis ejus perseverant, qui in fide non ficta, et spe firma, et charitate sincera serviunt Deo, et honorant Ecclesiam ejus, et non dant offensionem male vivendo, eis qui venire volunt, et in via lapides offensionis inveniunt. Ergo, «Qui statis in domo Domini, laudate nomen rumne est vobis, ubi laudandus est qui vos erexit jacentes, et fecit in domo sua stare, et ipsum agnoscere, ipsumque laudare? parvumne hoc beneficium est,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ꝓpinq̃uert̃ inqͥt ꝑseqñtes mc iniquitate: uel
sic ñnulli codices hñt inique. Lc̃ apppinquant qͥ
ꝑsecuntur: qñ usq ad carnem cruciandã. ꝑimeti¬
nente sed iam p̃sente ipsa passione ꝑpessus ẽ: sed
primam dix̃ tribulationem quȩ fiebat incarne:
Nicħẽ quippe anime ꝓp uis carne: quam gestat:
Propinquauerunt gͦ ꝑsequentes: affligendo eoꝵ car¬
nem qͦs ꝑsequebantiu: Sed adtende qđ sequitur:
Alege autem tua longe facti sunt. Quantomagis pro¬
pinquauerunt ꝑsequendis iustis: tanto longe fac¬
ti sunt aiusticia Sed qͥd nocuerunt eis qͥb ꝑseqñ
mini eoꝵ aquo nullatenus descruntur: Demq se¬
quit̃ P rope es tu dñe: & omnes uie tuȩ u̾itas.
Etiam intͥbulationib suis qđ eas ñ inmerito patiun¬
tur tͥbuere do ueritatem: scõꝵ ẽ. usitata confessio
ta regina hester: ita sc̃s daniel: ita tres uiri inca¬
mino: ita eoꝵ scĩtatis alii socii confitent᷑ Queri

Expanded text:
entes me iniquitate;» vel, sicut nonnulli codices habent, «inique.» Tunc appropinquant qui persequuntur, quando usque ad carnem cruciandam perimennente, sed jam praesente ipsa passione perpessus est. Sed proximam dixit tribulationem, quae fiebat in carne; nihil est quippe animae propius carne quam gestat. Propinquaverunt ergo persequentes, affligendo eorum carnem, quos persequebantur. Sed attende quod sequitur: «A lege autem tua longe facti sunt.» Quanto magis propinquaverunt persequendis justis, tanto magis longe facti sunt a justitia. Sed quid nocuerunt eis, quibus persmini eorum, a quo nullatenus deseruntur? 8. eritas.» Etiam in tribulationibus suis, quod eas non immerito patiuntur, tribuere Deo veritatem, sanctorum est usitata confessio. Ita regina Esther , ita sanctus Daniel , ita tres viri in camino , ita eorum sanctitatis alii socii confitentur. Quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
runt atestimoniis dĩ tribulationes multoꝵ ꝑse¬
quentiũ ñ ferentes: hoc ẽ autẽ pactũ. ut qͥ uicerit
coronetur: hoc pactum ñ obseruauerunt qͥ ꝑsecu¬
tionẽ ñtolerantes: a testimoniis dĩ negando decli¬
nauerunt: hos gͦ iste uidit. et tabescebat: qͥa dilige¬
bat Telus eñi ille ẽ bonus. deamore ueniens: ñ
liuore. Inquo enim ñ seruauerunt pactum: secut̾
adiunrit. Quia eloquia tua ñcustodierunt.
dat seiste differens abeis ac dicit. Uide qm̃ mã
data tua dileri Hon ait eloquia tua uel testimoma
ñ negaui. qd martyres facere cogebãtur. & non fa¬
cientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit u̾
fruc̾tus ẽ omnium passionum: quia si tradidero
corpꝰ meum ut ardeam caritatem autẽ ñ habtam᷑
tu uiuifica Sed si p̃mium poscit᷑ in miscđia. qđ
reddere debet iusticia: quantomagis inpensa est
misccłia ut optincretur. cui p̃mium debetur ipsa
incternum omnia iudicia iusticie tue. Auerta¬

Expanded text:
runt a testimoniis Dei, tribulationes multorum persequentium non ferentes? Hoc est autem pactum, ut qui vicerit, coronetur. Hoc pactum non servaverunt qui persecutionem non tolerantes, a testimoniis Dei negando declinaverunt. Hos ergo iste vidit, et tabescebat, quia diligebat. Zelus ille est enim bonus, de amore veniens, non livore. In quo enim non servaverunt pactum, secutus adjunxit: «Quia eloquia tua non custodierunt.» dat se iste differens ab eis, ac dicit, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus est omnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, tu vivifica. Sed si praemium poscitur in misericordia, quod reddere debet justitia; quanto magis impensa est misericordia, ut obtineretur cui praemium deberetur, ipsa inc