comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gestum est: aut scđm hominẽ impos-¬
sibile. aut scđm dm uideat᷑ indignũ.
Utrũq autẽ recipi. utrũq conuenit
credi: quia nemo bominũ possit nisi
in utroq saluari. Iustus enim et mi¬
sericors deus. non sic iniuria suȩ uo¬
luntatis est usus. ut ad reparationem
nrãm solã potentiam benignitatis
exereret:s quia consequens fuerat ut
homo faciens peccatũ seruus ẽẽt pecca¬
ti: sic medicina egris. sic reconciliatio
reis. sic redemptio est impensa captiuis:
ut condẽpnationis iuste sententia iꝰ¬
to lib̾atoris oꝑe solueret᷑. Nam si pro
peccatorib sola se opponeret deitas: ñ
tam racio diabolũ uinc̾et. quã potestas.
Et rursum si causã lapsorũ sola age¬
ret natura mortaliuĩ: non exueretur
a conditione. que libera non esset age¬
nere. Unde oportuit in unũ dñm
nire substantiam: ut mortali nĩe ꝑuer¬

Expanded text:
gestum est, aut secundum hominem imposgestum est, aut secundum hominem impossibile, aut secundum Deum videatur indignum. Utrumque autem recipi, utrumque convenit credi: quia nemo hominum potest, nisi in utroque salvari. Justus enim et misericors Deus, non sic jure suae voluntatis est usus, ut ad reparationem nostram, solam potentiam benignitatis exereret: sed quia consequens fuerat ut homo faciens peccatum, servus esset peccati , sic medicina aegris, sic reconciliatio reis, sic redemptio estimpensa captivis, ut condemnationis justa sententia justo liberatoris opere solveretur. Nam si pro peccatoribus sola se opponeret Deitas, non tam ratio diabolum vinceret quam potestas. Et rursum, si causam lapsorum sola ageret natura mortalium, non exueretur a conditione, quae libera non esset a genere. Unde oportuit in unum Dominnire substantiam, ut mortalitati
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. post inusitatũ sacrae uirgi¬
nis partum. post adorata magorũ con
fessione cunabula. post multiplicẽ do¬
ctrinã celestis edoquii. et uariarũ cura¬
tionũ medelas. imꝑio uerbi potentis ef¬
corũ. omniũq uirtutũ salutifera pas
crux xp̃i est: quȩ licet iudeis sit scan¬
dalũ. gentib autẽ stulticia: nobis ta.¬
men dei uirtus est. deiq sapientia.
Unde sũmum hoc et potentissimũ di¬
uinȩ miscđiȩ sacramentũ. semꝑ quidẽ
in cordib nr̃is cum cota sui dignitate
retinendum ẽ: s nunc uuaciorẽ am¬
mi sensũ. et puriorẽ exigit mentis intu¬
itũ: quando nobis ñ solũ recursu tẽpo¬
ris. s etiã textu euangłicȩ lectionis. om¬
ne opus nr̃ȩ salutis ingeritur. Nichil
gͦ apud nos loci cogitationes habeãt
impiorũ: nec integritatem. sane intel¬
ligentiȩ. aut iudaica offensio aut gen¬
tilis corrrũpat irrisioꝰ. ut qđ ꝓ nobis
non solũ humiliter s etiã sublimiter

Expanded text:
stus, post inusitatum sacrae Virginis partum, post adorata munifico magorum cultu cunabula, post multiplicem doctrinam coelestis eloquii, post variarum curationum medelas imperio verbi potentis efntorum omniumque virtutum salutifera passcrux Christi est: quae licet Judaeis sit scandalum, gentibus autem stultitia, nobis tamen Dei virtus est, Deique sapientia . Unde summum hoc et potentissimum divinae misericordiae sacramentum semper quidem in cordibus nostris cum tota sui dignitate retinendum est, sed nunc vivaciorem animi sensum et puriorem exigit mentis intuitum, quando nobis non solum recursu temporis, sed etiam textu evangelicae lectionis omne opus nostrae salutis ingeritur. Nihil ergo apud nos loci cogitationes habeant impiorum, nec integritatem sanae intelligentiae, aut Judaica offensio, aut gentilis corrumpat irrisio: ut quod pro nobis non solum humiliter, sed etiam sublimiter
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ conuentus. inuenit ad publicã ꝑturba¬
tionẽ. secreta ꝑfidia libertatẽ: et ad multa¬
rũ mentiũ subuersionẽ. his inalis ẽ inci¬
tata quib debuit cẽ correcta. Que uͦ illic
aut qͣnta pars plebium pestis huiꝰ aliena
est. uͥ sic̃ caritas tua indicat. letali morbo.
etiã quoru̾dã sacerdotũ corda corrupta
sunt. et ꝑ qͦs oppͥm̃da falsitas et defenden¬
da ueritas fuerat ꝑ ipsos doct̾nȩ pͥscilli¬

Expanded text:
esse conventus, invenit ob publicam perturbaesse conventus, invenit ob publicam perturbationem secreta perfidia libertatem, et ad multarum mentium subversionem his malis est incitata, quibus debuit esse correcta. Quae vero illic aut quanta pars plebium pestis hujus aliena est, ubi, sicut dilectio tua indicat, lethali morbo etiam quorumdam sacerdotum corda corrupta sunt, et per quos opprimenda falsitas, et defendenda veritas credebatur, per ipsos doctrinae Priscilli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtupit. ꝑ totũ mundũ instanter egert̃.
ut impiꝰ furor. ab uniu̾sa eccła pelleret᷑:
qͣndo etiã mundi pͥncipes. ita hanc sacͥ¬
legã amentiã decestati sunt. ut auctorẽ
eius. ac plerosq discipłos. legũ publica¬
rũ ense. ꝓsternerent. Uidebant enĩ om¬
nẽ curã honestatds auferri. omnẽ con
iuigiorũ copłam solui. simulq diuinu̾
ius humanũq subuerti. si huiꝰmͦi homi¬
nib usqͣ uiuere cũ tali ꝓfessione licuisset
Et ꝓfuit diu ista districtio. ecclastice
lenitati quȩ et si sacerdotali contenta u¬
dicio. cruentas refugit ultiones. seueris
tñ xpianorũ pͥncipũ constitutionib ad iu¬
uatur: dũ ad sꝑitale ñnũꝙͣ recurrunt re¬
mediũ qui timent corporale supplicium.
Ex quo autẽ multas ꝓuincias. hostilis oecu¬
pauit irruptio et exccutionẽ legum tẽpes¬
tates int̃di. xere bellorum: ex qͦ inter sacer¬
dotes dei difficiles cõmeatus. et rari ceꝑunt

Expanded text:
prorupit, per totum mundum instanter egere, prorupit, per totum mundum instanter egere, ut impius furor ab universa Ecclesia pelleretur. Quando etiam principes mundi ita hanc sacrilegam amentiam detestati sunt, ut auctorem ejus ac plerosque discipulos legum publicarum ense prosternerent. Videbant enim omnem curam honestatis auferri, copulam solvi, simulque divinum jus humanumque subverti, si hujusmodi hominibus usquam vivere cum tavi professione licuisset. Profuit diu ista districtio ecclesiasticae lenitati, quae etsi sacerdotali contenta judicio cruentas refugit ultiones, severis tamen Christianorum principum constitutionibus adjuvatur, dum ad spirituale nonnunquam recurrunt remedium qui timent corporale supplicium. Ex quo autem multas provincias hostilis occupavit irruptio, et exsecutionem legum tempestates interclusere bellorum, ex quo inter sacerdotes Dei difficilis commeatus et rari coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ꝓfana secreta et mathematicorũ uana
mendacia religionis sidẽ moꝵq racionẽ.
in potestate demonũ. et in effectu sy derũ.
collocarent. Quod sicredi liceat et doceri.
nec uirtutib p̃miũ. nec uicis pena debct᷑:
omniaq ñ solũ humanarũ legũ s etiam
diuinarũ constitutionũ decreta soluent᷑.
Quia neq de bonis neq de malis actib
ullũ poterit eẽ iudiciũ. si in utr̃ãq par¬
tẽ. facalis necessitas motũ mentis impellit
et qͥcqͥd ab hominib agit᷑. non ẽ hominũ
s astrorũ. Adhanc insaniã ꝑunet. ꝓdi¬
giosa illa totiꝰ humani corporis ꝑ duode¬
cim celi signa distinctio. ut diuersis par.¬
tib diuerse p̾sideant potestates: et crea¬
tura quã ds ad imaginẽ suã fecit. intã¬
ta sit obligatione sy derũ. in quanta ẽ
conexione menbrorii merito patres nr̃i.¬
sub quorũ cẽporib heresis hȩc nefanda

Expanded text:
um profana secreta, et mathematicorum vana um profana secreta, et mathematicorum vana mendacia religionis fidem, morumque rationem in potestate daemonum et effectu siderum collocarent. Quod si credi liceat et doceri, nec virtutibus praemium, nec vitiis poena debetur, omniaque non solum humanarum legum, sed etiam divinarum constitutionum decreta solventur; quia neque de bonis, neque de malis actibus ullum poterit esse judicium, si in utramque partem fatalis necessitas motum mentis impellit, et quidquid ab hominibus agitur non est hominum, sed astrorum. Ad hanc insaniam pertinet et prodigiosa illa totius humani corporis per duodecim coeli signa distinctio ut diversis partibus diversae praesideant potestates; et creatura, quam Deus ad imaginem suam fecit, in tanta sit obligatione siderum, in quanta est connexione mesub quorum temporibus haeresis haec nefanda
Abbreviated transcription (Latin):
Uam laudabiliter ꝓ catholice fidei
ueritate mouearis. et quã sollicite dñico
gregi deuotionẽ officii pastoralis impen¬
insinuare curasti. qualis in regionib ur̃is.
de antiqͥs pestilentie reliquus. error ac
morb exarserit. Nam et epłe sermo. et
cõmonitorui series. et libelli tui cextus de-¬
monstrant. pͥscillianistarũ fetidissimã ap̃¬
uos recaluisse sentinã. nichil ẽ enĩ sordiũ.
in quorũq sensib impiorũ. qđ nͣ in hoc
dognia conflierit. qm̃ de om̃iũ terrena¬
rũ opinionũ luto multiplicẽ sibi fecem
cõmiscuerunt: ut soli totũ biberent. qͥc¬
qͥd alii ex parte gustassent.Deniq si u-¬
niuersȩ hereses. quȩ ante pͥscilliani cẽpꝰ
exorte sunt. diligentiꝰ retractent᷑. millus
pene inueniet᷑ error. de quo ñ traxerit im¬
pietas ista contagiuĩ. Quȩ ñ cõmenta eo¬
rũ receꝑit falsitas: qͥ ab euangłio xͥ. sub¬
xp̃i nomine deuiauerunt teneb̾s etiam
paganitatis in mersi ut ꝑ magicarũ arti¬

Expanded text:
uam laudabiliter pro catholicae fidei veritate movearis, et quam sollicite dominico gregi devotionem officii pastoralis impenae nostrae insinuare curasti qualis in regionibus vestris de antiquae pestilentiae reliquiis errorum morbus exarserit. Nam et epistolae sermo, et commonitorii series, et libelli tui textus eloquitur Priscillianistarum apud vos fetidissimam recaluisse sentinam. Nihil est enim sordium in quorumcunque sensibus impiorum, quod non in hoc dogma confluxerit: qrum opinionum luto multiplicem sibi fecem commiscuerunt, ut soli totum biberent quidquid alii ex parte gustassent. Denique, si universae haereses quae ante Priscilliani tempus exortae sunt diligentius retractentur, nullus pene invenietur error, de quo non traxerit impietas ista contagium, quae non commenta eorum receperit falsitas, qui ab Evangelio Chrisi nomine deviaverunt tenebris etiam paganitatis immersi, ut per magicarum arti
Abbreviated transcription (Latin):
qđ utiq ñ auderent dicere. nͥ pauli samosa¬
teni. et fotini uirus hausissent qͥ dixerunt.
ex uignie maria. non fuisse. Si autẽ isti a¬
liud de suo sensu intelligi uolunt. atq pͥn¬
cipiũ de matre. dant. xp̃o. asserant necesse
est non unũ ẽt̃ filiũ dei s alios qͦ. ex sũmo
patre genitos. quorum hic unus sit natus
ex femina: et hic ab hoc appellat᷑ unigenitꝰ.
qr hanc nascendi conditionẽ. alius filioꝵ
dei. nemo susceꝑit. Quo qͦuersũ gͥ se con¬
tulerint in magne tendunt impietatis
abruptum. si xp̃m dm. uel ex matre uo¬
lunt hr̃e pͥncipium uel patris dei unige¬
nicũ diffitent᷑: cũ et de matre is natus
sit. qͥ erat d̾s uerbũ. et de patre nemo sit
genitus. preter uerbum.
Uarto autẽ capło continet᷑ qđ nata¬
lem xp̃i. quẽ scđm susceptionẽ ue¬
ri hõis. catholica eccła uenerat᷑. quia uer¬

Expanded text:
Quod utique non auderent dicere, nisi Pauli SamosaQuod utique non auderent dicere, nisi Pauli Samosateni et Photini virus hausissent, qui dixere Dasceretur ex virgine Maria non fuisse. Si autem isti aliud de suo sensu intelligi volunt atque principium de matre dant Christo, asserant necesse est non unum esse Filium Dei, sed alios quoque ex summo Patre progenitos, quorum hic unus sit natus ex femina, et hic ob hoc appellatur unigenitus, quia hanc nascendi conditionem alius filiorum Dei nemo susceperit. Quoquo versum igitur se contulerint, in magnae tendunt impietatis abruptum, si Christum Deum, vel ex matre volunt habere principium, vel Patris Dei unigenitum differentur, cum et de matre is natus sit qui erat Deus Verbum, et de Patre nemo sit genitus praeter Verbum. IV. Quarto autem capitulo continetur quod natalem Christi, quem secundum susceptionem veri homi
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ. et filiũ. et sp̃m scm. sine confusione in¬
diuisos. sine cẽpore sempiternos. sine diffe.
rentia credat equales: quia unitatẽ intri¬
nitate. ñ ex eadẽ ꝑsona s eadem implent
ineptũ uanũq cõmentũ. de ꝓcessionib
quarũdã uirtutũ ex deo. quas hr̃e ceꝑit
et qͣs essentia sua ipse p̃cesserit: inqͦ arria¬
norũ suffragant᷑ etrori dicentiũ qđ patͣ
filio pͥor sit. quia fuerit aliqͣn sine filio.
et tunc pater ẽẽ ceꝑit. qñ filiũ genuerit. S
sicut illos catholica eccła detestat᷑: ĩta et is¬
tos qͥ putant umiꝙͣ deo id qdđ eiusdẽ est es¬
sentie. defuisse. Quẽ siẽ mutabilẽ ita ꝓfici¬
entẽ dic̾e nefas ẽ: Quã enĩ mutat᷑: quod
minuit᷑. tam mutat᷑ ctiã qđ augetur .iii.
ercu uero capłi sermo designat quod
udem impii asserant ideo unigenitũ
dici filiũ dei. quia solus sit natus ex uirgine:

Expanded text:
trem et Filium et Spiritum sanctum sine confusione intrem et Filium et Spiritum sanctum sine confusione indivisos, sine tempore sempiternos, sine difrentia credat aequales, quia unitate in Trinitatem non ex eadem persona, sed eadem implentineptum vanumque commentum de processionibus quarumdam virtutum ex Deo quas habere coeperit, et quas essentia sua ipse praecesserit. In quo Arianorum suffragantur errori dicentium quod Pater Filio prior sit, quia fuerit aliquando sine Filio, et tunc Pater esse coeperit, quando Filium genuerit. Sed sicut illos catholica Ecclesia detestatur, ita et istos qui putant unquam Deo id quod ejusdem est essentiae defuisse. Quem sicut mutabilem ita proficientem dicere nefas est. Quam enim mutatur quod minuitur, tam mutatur etiam quod augetur. III. Tertii vero capituli sermo designat, quod idem impii asserant, ideo unigenitum dici Filium Dei, quia solus sit natus ex Virgine.
Abbreviated transcription (Latin):
nister inseruit: Quia gͦ dilectio tua. si¬
deli quantũ potuit diligentia. dãpna¬
tas olim opiniones. decẽ et septẽ capitul
cõprehenditꝰ nos qͦ strictĩ omĩa retracte¬
mus ne aliqͥd harũ blasfemiarũ aut co¬
lerabile uideat᷑ aut dubium.
Rimo itaq capło. demonstrat᷑ quam
impie sentiant de tͥnitate diuina.
qui et pat̾s et filii et sp̃c scĩ unã atq eandẽ
asserunt eẽ ꝑsonã: camꝙͣ idẽ ds nunc pa
cessit. s singłaris unitas in trib quidẽ
uocabulis. s ñ trib sit accipienda ꝑso¬
nis. Quod blasfemiȩ genus. de sabellu
opinione sũpserunt: cuiꝰ discipłi etiã
patripassiani merito nuncupant᷑ quia si
ipse est filius qͥ et pater. crux filui. patris
est passioꝰ et qͥcqͥd in forma serui filius pa¬
tri obediendo sustinuit. totũ inse pater
ipse suscepit. Quod oatholice fidei sine
ambiguitate contraruĩ est. quȩ t̾ͥnitatem
unitatis. sic homousy on confitet᷑. ut pa¬

Expanded text:
nister inseruit. Quia ergo dilectio tuae fidei quantum potuit diligentia damnatas olim opiniones decem et septem capitulis comprehendit, nos quoque strictim omnia retractemus, ne aliquid harum blasphemiarum aut tolerabile videatur aut dubium. rimo itaque capitulo demonstratur quam impie sentiant de Trinitate divina, qui et Patris et Filii et Spiritus sancti unam atque eamdem asserunt esse personam tanquam idem Deus nunc Patrocedit, sed singularis unitas in tribus quidem vocabulis, sed non in tribus sit accipienda personis. Quod blasphemiae genus de Sabellii opinione sumpserunt, cujus discipuli etiam Patripassiani merito nuncupantur: quia si ipse Filius qui et Pater, crux Filii Patris est passio, et quidquid in forma servi Filius Patri obediendo sustinuit, totum in se Pater ipse suscepit. Quod catholicae fidei sine ambiguitate contrarium est quae Trinitatem deitatis sic homousion confitetur, ut Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ideo faciunt. quia xp̃m dnm in uera hoĩs
natura natũ ẽẽ ñ creduntꝰ s ꝑ quandã illu¬
sionẽ ostentata uderi uolunt. quȩ uera
ñ fuerint: sequentes dogna cerdonis. atq
martionis. et cognatis suis manicheis. ꝑ
omĩa concordantes. Qui sicut in nr̃o exa¬
mine detecti. atq conuitti surt. dñicũ diẽ.
quẽ nobis saluatoris nr̃i resurrectio con¬
secrauit. exigunt in merore ieuinii. solis
ut ꝓditũ est iruerentie. hanc continentiã
deuouentes: ut ꝑ omĩa sint anr̃ȩ fidei u¬
nitate discordes. et dies qͥ a nobis leticia ha-¬
bet᷑ ab illis inafflictione ducat᷑. Vnde di-¬
gnũ est. ut inimici crucis xp̃i et resurrec¬
tionis. talem excipiant sententiã: qualẽ

Expanded text:
a hominis natura natum esse non credunt, sed per quamdam illusionem ostentata videri volunt quae vera non fuerint, sequentes dogma Cerdonis atque Marcionis, et cognatis suis Manichaeis per omnia consonantes. Qui sicut in nostro examine detecti atque convicti sunt, Dominicum diem, quem nobis Salvatoris nostri resurrectio consecravit, exigunt in moerore jejunii, solis, ut proditum est, reverentiae hanc continentiam devoventes, ut per omnia sint a nostrae fidei unitate discordes, et dies qui a nobis in laetitia habetur, ab illis in afflictione ducatur. Unde dignum est ut inimici crucis et resurrectionis Christi talem excipiant sententiam, quale
Abbreviated transcription (Latin):
latus. ad formam nos sui hortatur ob¬
sequii ut huic gr̃e que omnes inui¬
tat ad xp̃m. quantum possumus ser¬
uiamus. Quicumq enim in eccła pie
uiuit. et caste. qui ea que sursum st̃
sapit. non que suꝑ terram: celestis qͦ¬
dammodo instar est luminis. Et dũ
ipse sc̃e uitȩ nicorem seruat: multis
uiam ad dñm quasi stella demonstrat.
In quo studio dilectissimi omnes uo¬
bis inuicem prodesse debetis: ut in
regno dei ad quod recta fide et bo¬
nis oꝑib ꝑuenitur. sicut lucis filii
splendeatis: ꝑ xp̃m dñm nr̃m.¬

Expanded text:
latus ad formam nos sui hortatur obsequii: ut huic gratiae, quae omnes invitat ad Christum, quantum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; et dum ipse sanctae vitae nitorem servat, multis viam ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: per Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
iam simpler habendus est s ualde
nequam atq ꝑuersus: qui deinceps
reꝑtus fuerit nefando obstrictus ex¬
rore. Ecclasticum sane et diuinitꝰ
institutum. non solum non inhibe¬
mus. s etiam incitamus affeccum.
plicetis nobiscum: qm et nos de¬
ceptarum animarum rumas. cũ
fletu et merore miseramur: exequẽ¬
tes aplice pietatis exemplum. ut cũ
infirmantib infirmemur: et cum
deflentib defleamus. Sꝑamus enĩ
exorandam miscđiam dei multis
lacrimis et legitima satisfactione
lapsorum: quia dum in hoc corpore
uiuitur. nullius desꝑanda reparaci¬
o. et omnium est optanda correptio:
auxiliante dño qui erigit elisos sol¬
uit compeditos. illuminat oecos: cui
est honor et gła in scła scłorũ ameti.

Expanded text:
jam simplex habendus est, sed valde jam simplex habendus est, sed valde nequam atque perversus, qui deinceps repertus fuerit nefando obstrictus errore. Ecclesiasticum sane atque divinitus institutum non solum non inhibemus, sed etiam incitamus affectum, plicetis: quoniam et nos deceptarum animarum ruinas cum fletu et moerore miseremur, exsequentes apostolicae pietatis exemplum, ut cum infirmantibus infirmemur , et cum flentibus defleamus . Speramus enim exorandam misericordiam Dei multis lacrymis et legitima satisfactione lapsorum: quia dum hoc in corpore vivitur, nullius desperanda reparatio, sed omnium est optanda correctio; auxiliante Domino, qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat caecos : cui est honor et gloria in saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate. prosit omnib hodierna
festiuitas: et ex testimonio manifes¬
tatȩ saluatoris infantiȩ: confessio ca¬
tholica muniatur: et nature nr̃e car¬
nem in xp̃o negantium. anathema¬
tiretur impietas. De qua nos beatꝰ
iobannes apłs non dubio sermone
premonuit dicens. Omnis sp̃s qui
confitetur xp̃m iħm in carne uenisse:
ex deo est. Et omnis sp̃s qui soluit
Nichil gͦ cum huiusmnodi hominib
cõmune sit cuiquã xp̃iano: nulla
cum talib habeatur societas: nullũ¬
q consortium. Prosit uniuersȩ eccłȩ.
quod multi ipsorum dño miseran¬
te detecti sunt: et in quib sacrilegus
uiuerent. eorumdem confessione pa¬
tefactum est. Neminẽ fallant. dis¬
cretionib ciborum: sordib uestium:
uultuumq pallorib. Non sunt cas¬
ta ieiunia que non de racione ueni¬
unt continentiȩ: s de arte fallaciȩ.
Hactenus nocuerint incautis: hac¬
tenus illuseriit imꝑitis: post hec
nullius excusabilis erit lapsus. Non

Expanded text:
veritate, prosit omnibus hodierna veritate, prosit omnibus hodierna festivitas, et ex testimonio manifestatae Salvatoris infantiae confessio catholica muniatur, et naturae nostrae carnem in Christo negantium anathematizetur impietas; de qua nos beatus Joannes apostolus non dubio sermone docet, dicens: Omnis spiritus qui confitetur Jesum in carne venisse, ex Deo est: et omnis spiritus qui solvit Nihil ergo cum hujusmodi hominibus commune sit cuiquam Christiano, nulla cum talibus habeatur societas, nullumque consortium. Prosit universae Ecclesiae, quod multi ipsorum, Domino miserante, detecti sunt, et in quibus sacrilegiis viverent, eorumdem confessione patefactum est. Neminem fallant discretionibus ciborum, sordibus vestium, vultuumque palloribus. Non sunt casta jejunia, quae non de ratione veniunt continentiae, sed de arte fallaciae. Hactenus nocuerint incautis, hactenus illuserint imperitis: post haec nullius excusabilis erit lapsus: nec
Abbreviated transcription (Latin):
mare: et non solum nouo. s etiam ueti
testamento sacrilegȩ impietatis sue
dementiam confutari. Et tamen in
furiosis mendaciis ꝑsistentes. eccłam
dei deceptionib suis ꝑturbare non
desinunt: hoc miseris quos illaq̃a¬
re potuerint suadentes. ut negent a
re esse fusceptam: negent eum uere
pro mundi salute crucifixũ: negent
de eius latere lancea uulnerato. sangͥ¬
nem redemptionis. et aquam fluxis¬
se baptismatis: negent eum sepultũ
ac die tercio suscitatumꝰ negent eum
in conspeetu discipłorum ad conse¬
dendum in dextera patris suꝑ omnes.
celorum altitudines ȩleuatum: et ut
nullus metus terreat impios. nulla
spes incitet scõs: negent a xp̃o uiuos
et mortuos iudicandos: ut quos can¬
torum sacramentorum uirtute pri¬
uarint. doceant in sole et luna colere
xp̃mꝰ et sub nomine sp̃s scĩ ipsum ta¬
lium impietatum magistrum ado¬
rare mani cheum. Ad confirmanda
gͥ dilectis rl simi corda nr̃a in fide et

Expanded text:
mare, et non solum novo, sed etiam veteri mare, et non solum novo, sed etiam veteri Testamento sacrilegam impietatis suae dementiam confutari. Et tamen in furiosis mendaciis persistentes, Ecclesiam Dei deceptionibus suis perturbare non desinunt: hoc miseris quos illaqueare potuerint persuadentes, ut negent a re esse susceptam; negent eum vere pro mundi salute crucifixum; negent de ejus latere lancea vulnerato sanguinem redemptionis et aquam fluxisse baptismatis; negent eum sepultum, ac die tertia suscitatum; negent eum in conspectu discipulorum ad considendum in dextera Patris super omnes coelorum altitudines elevatum; et ut nullus metus terreat impios, nulla spes incitet sanctos, negent a Christo vivos et mortuos judicandos: ut quos tantorum sacramentorum virtute privaverint, doceant in sole et luna colere Christum, et sub nomine Spiritus sancti ipsum talium impietatum magistrum adorare Manichaeum. CAP. V. Ad confirmanda igitur, dilectissimi, corda vestra in fide et
Abbreviated transcription (Latin):
la sordentia uel cenosa contaminãt
quid illius sempiternȩ et incorpore
lucis essentiam potuit qualibet sui
qualitate polluere. que se ei quã al
imaginem suam condidit sociando
creaturȩ. purificationem prestitit. n¬
culam non recepit: et sic sanauit ull¬
nera infirmitatis. ut nulla pateretur
dampna uirtutis: quod diuinȩ pi¬
etatis magnum et ineffabile sacram̃¬
tum. quia omnib sanctarũ scrip¬
turarum est testificationib nuntia¬
tum: isti de quib loquimur aduer¬
sariĩ ueritatis. legem ꝑ moy sen da¬
tam. et inspirata diuitus ꝓpħarum
oracula respuerunt: ipsasq euangłi¬
cas et apłicas paginas. quedam aufe¬
rendo. et quedam inserendo. uiolaue¬
runt: confingentes sibi sub apłorum
nominib et uerbis ipsius saluatoris.
multa uolumina falsitatis. quibus
erroris sui cõmenta munirent: et de¬
cipiendorum mentib. mortiferum
uirus in funderent. Uidebant enĩ
sibi uniuersa obsistere. omnia recla¬

Expanded text:
la sordentia vel coenosa contaminant: la sordentia vel coenosa contaminant: quid illius sempiternae et incorporeae lucis essentiam potuit qualibet sui qualitate polluere? quae se ei, quam ad imaginem suam condidit, sociando creaturae purificationem 126 praestitit, maculam non recepit; et sic sanavit vulnera infirmitatis, ut nulla pateretur damna virtutis. Quod divinae pietatis magnum et ineffabile sacramentum, quia omnibus sanctarum Scripturarum testificationibus est nuntiatum; isti, de quibus loquimur, adversarii veritatis, legem per Mosen datam et inspirata divinitus prophetarum oracula respuerunt, ipsasque evangelicas et apostolicas paginas, quaedam auferendo et quaedam inserendo violaverunt: confingentes sibi sub apostolorum nominibus, et sub verbis ipsius Salvatoris, multa volumina falsitatis, quibus erroris sui commenta munirent, et decipiendorum mentibus mortiferum virus infunderent. Videbant enim sibi universa obsistere, omnia recla
Abbreviated transcription (Latin):
omnia scła uerrtati. diabolica mani¬
cheorum resistit impietas: qui sibi
ad interficiendas deceptorũ animas.
nefandi dogmatis ferale cõmentum.
de sacrilegis et fabulosis mendaciis
cexuerunt: et ꝑ has insanarum opi¬
nionum ruinas. eo usq precipites
proruerunt. ut sibi falsi corporis fin¬
gerent xp̃m. qui nichil in se solidũ
nichil uerum. oculis hominũ acti¬
bq prebuerit: s simulatȩ carnis
uacuam imaginem demonstrarit.
Indignum enim uideri uolunt. ut
credatur deus dei filius. femineis se
inseruisse uiscerib et maiestatẽ suã
huic contumeliȩ subdidisse. ut na-¬
turȩ carnis ĩmixtus. in uero huma¬
ne substantiȩ corpore nasceretur. cũ
totum hoc opus non iniuria sit ipsiꝰ
s potentia: nec credenda pollutio. 
gloriosa dignatio. Si enim lux ista
uisibilis nullis immundiciis quib
suꝑfusa fuerit uiolatur. nec radiorũ
solis nitorem. quam corpoream crea¬
turam esse dubium non est. loca ul¬

Expanded text:
omnia saecula veritati diabolica Maniomnia saecula veritati diabolica Manichaeorum resistit impietas: qui sibi ad interficiendas deceptorum animas nefandi dogmatis ferale commentum de sacrilegis et fabulosis mendaciis texuerunt, et per has insanarum opinionum ruinas eo usque praecipites proruerunt, ut sibi falsi corporis fingerent Christum, qui nihil in se solidum, nihil verum oculis hominum actionibusque praebuerit; sed simulatae carnis vacuam imaginem demonstrarit. Indignum enim videri volunt, ut credatur Deus Dei Filius femineis se inseruisse visceribus, et majestatem suam huic contumeliae subdidisse, ut naturae carnis immixtus, in vero humanae substantiae corpore nasceretur: cum totum hoc opus non injuria sit ipsius, sed potentia; nec credenda pollutio, sed gloriosa dignatio. Si enim lux ista visibilis nullis immunditiis, quibus superfusa fuerit, violatur, nec radiorum solis nitorem, quem corpoream esse creaturam non dubium est, loca ul
Abbreviated transcription (Latin):
nib nobis profuit quod post resur¬
rectionem dnĩ uestigia uulnerum
in carne eius. thome apłi explorauit
manus: ita ad nram utilitatẽ ꝓfice¬
ret. quod in infantia ipsius. mago¬
rum probauit aspectus. Uiderunt
itaq magi et adorauerunt puerũ
de tribu iuida de semine dauid se¬
cundũ carnem: factum ex mulie¬
paruulum : alienȩ opis indigum:
fandi impotem: et in nullo ab hu¬
manȩ infantiȩ generalitate dissi¬
milem. Quia sic̾ut fidelia erant
testimonia. quȩ in eo maiestatẽ in¬
sererent: ita probatissimum esse de¬
cebat. uerbum carnem factum. et sẽ¬
piternã illam essentiam filii di. ho¬
minis ueram suscepisse naturam:
ne uel ineffabilium oꝑm secutura
miracula. uel excipiendarũ suppli¬
cia passionum. sacramentum fidei
ex rerum diuersitate turbarent: cũ
iustificari omnino non possent. nisi
qui dnm iħm et uerum dm et uerũ
hominem credidissent. Huic singu¬
lari fidei dilectissimi et predicatȩ per

Expanded text:
nibus nobis profuit, quod post resurnibus nobis profuit, quod post resurrectionem Domini vestigia vulnerum in carne ejus Thomae apostoli 125 exploravit manus; ita ad nostram utilitatem proficeret, quod infantiam ipsius magorum probavit aspectus. Viderunt itaque magi, et adoraverunt puerum de tribu Juda, de semine David secundum carnem , factum ex mulieparvulum, alienae opis indigum, fandi impotem, et in nullo ab humanae infantiae generalitate dissimilem. Quia sicut fidelia erant testimonia, quae in eo majestatem insererent, ita probatissimum esse debebat Verbum carnem factum, et sempiternam illam essentiam Filii Dei, hominis veram suscepisse naturam: ne vel ineffabilium operum secutura miracula, vel suscipiendarum supplicia passionum, sacramentum fidei ex rerum diversitate turbarent; cum justificari omnino non possent, nisi qui Dominum Jesum et verum Deum et verum hominem credidissent. CAP. IV. Huic singulari fidei, dilectissimi, et praedicatae per
Abbreviated transcription (Latin):
rauerunt eum. Et aꝑtis thesauris
suis: obtulerunt ei munera. aurum
thus et myrram. O ꝑfecte scientie mi¬
rabilem fidem: quam non terrena sa
Unde enim hii uiri cum proficisce¬
rentur patria. qui nondum uid̾ant
iħni nec aliquo contuitu eius quod
tam ordinate uenerarentur ad uer¬
terant. hanc deferendorũ munerũ
seruauere racionem: nisi preter
illam stellȩ speciem que corporeũ
incitauit obtutum. fulgentior ue¬
ritatis radius. eorum corda ꝑ docu¬
it. ut prius quam labores itineris
inchoarent. eum sibi significari in¬
celligerent: cui in auro regus honor.
in thure diuina ueneratio. in myr¬
ra mortalitatis confessio deberetur:
Et hec quidem quantum ad illumi¬
nationem fidei ꝑtinebat. potuerunt
illis credita et intellecta sufficere. ut
corporali intuitu non inquirerent.
quod plenissimo uisu mentis inspe¬
xerant. S diligentia sagacis officii.
usq ad uidendum puerum ꝑseue¬
rans. futuri temporis popłis et nr̃i se¬
culi hominib seruiebat: ut sicut om¬

Expanded text:
erunt eum; et apertis thesauris suis, obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham . O perfectae scientiae mirabilem fidem, quam non terrena sapUnde enim hi viri, cum proficiscerentur de patria, qui nondum viderant Jesum, nec aliquid contuitu ejus, quod tam ordinate venerarentur, adverterant, hanc deferendorum munerum servavere rationem? nisi quia praeter illam stellae speciem, quae corporeum incitavit obtutum, fulgentior veritatis radius eorum corda perdocuit; ut priusquam labores itineris inchoarent, eum sibi significari intelligerent, cui in auro regius honor, in thure divina veneratio, in myrrha mortalitatis confessio deberetur. Et haec quidem, quantum ad illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illis credita et intellecta sufficere, ut corporali intuitu non inquirerent quod plenissimo visu mentis inspexerant. Sed diligentia sagacis officii usque ad videndum puerum perseverans, futuri temporis populis et nostri saeculi hominibus serviebat: ut sicut om
Abbreviated transcription (Latin):
Propter quod matheus ȩuangłista.
ut ꝓmissionem ad abraham factam
ostenderet in xp̃o esse completani: ge¬
nerationũ ordinem ꝑcurrit: et in quo
omnib gentib disposita fuisset bene¬
dictio. demonstrauit. Lucas quoq ab
to doceret fuisse conexa: omnesq ab
inicio successionum gradus. ad eum il
quo uno erat salus omnium tetendis¬
se. N on gͦ dubitandum est. quia pil̃¬

Expanded text:
Propter quod Matthaeus evangelista, Propter quod Matthaeus evangelista, ut promissionem ad Abraham factam ostenderet in Christo esse completam, generationum ordinem percurrit, et in quo omnibus gentibus disposita fuisset benedictio, demonstravit. Lucas quoque evto doceret fuisse connexa, omnesque ab initio successionum gradus, ad eum in quo uno erat salus omnium, tetendisse. Non ergo dubitandum est quia pra
Abbreviated transcription (Latin):
carnem matri consubstantialis existe¬
ret: utroq gaudemus. quia non nisi
utroq saluamur: innullo diuiden¬
tes uisibilem ab inuisibili: corporeum
pabili: formam serui a forma dei: qͥa
et si unum manet ab ȩternitate: aliud
cepit atempore. Quȩ tamen in unita¬
tem conuenerunt. nec separationem
possunt habere nec finem: dum exaltãs
et exaltatus. glorificans et glorificatus.
ita sibimet inheserunt. ut siue in omĩ¬
potentia. siue in contumelia. nec diui¬
na in cristo careant humanis. nec hu
in consortium filiorum dei ueraciter
adoptati. Quia et omnes scĩ qui sal¬
uatoris nr̃i tempora precesserunt. ꝑ
hanc fidem iustificati. et ꝑ hoc sacra¬
mentum xp̃i sunt corpus effec:ti: ex¬
pectantes uniuersalem credentium
redemptionem in semine abraham.
de quo dicit apłs. Abrahe dicte sũt
promissiones: et semini eius. Non
dicit et seminib quasi in multis: ẜ
quasi in uno. et semini tuo qui ẽ xp̃c.

Expanded text:
carnem matri consubstantialis existecarnem matri consubstantialis existeret; utroque gaudemus, quia non nisi utroque salvamur: in nullo dividentes visibilem ab invisibili, corporeum pabili, formam servi a forma Dei; quia etsi unum manet ab aeternitate, aliud coepit a tempore; quae tamen in unitatem convenerunt, nec separationem possunt habere, nec finem; dum exaltans et exaltatus, glorificans et glorificatus, ita sibimet inhaeserunt, ut sive in omnipotentia, sive in contumelia, nec divina in Christo careant humanis, nec humin consortium filiorum Dei veraciter adoptati: quia et omnes sancti qui Salvatoris nostri tempora praecesserunt, per hanc fidem justificati, et per hoc sacramentum Christi sunt corpus effecti, exspectantes universalem credentium redemptionem in semine Abrahae, de quo dicit Apostolus: Abrahae dictae sunt repromissiones, et semini ejus. Non dicit, Et seminibus, quasi in multis, sed quasi in uno, Et semini tuo, qui est Christus .
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso: sic dedit et filio uitam ha¬
bere in semet ipso: et potestatem de¬
dit ei et uidicium facere. quia filiꝰ
hominis est. Ergo sub una senten
Unde apparet quemadmodum xp̃m
dñm in unitate ꝑsonȩ credere debea¬
mus: Quia cum sit filius dei per quẽ
facti sumus. etiam filius hominis ꝑ
assumptionem carnis est factus: ut
moreretur sicut ait apl̃s ꝓpter delicta
nr̃a. et resurgeret propter iustificati
mi nullas metuit contraditiones. nul¬
lis cedit errorib. Agnoscimus enim
misciam dei ab inicio promissam.
et ante scła preparatam: per quam
resolui capciuitatis humanȩ uincula
potuerunt: quib primum hominẽ
omnemq eius posteritatẽ male suasꝰ
peccati auctor obstrinterat: et propa¬
ginem dediticiam originali sibi pre¬
iudicio uindicabat. Qui gͥ iustificã¬
dis hominib hoc principaliter opi¬
tulatur. quod unigenitus dei. etiam
filius hominis esse dignatus est. ut
homousion patri deus idest unius su¬
bstanciȩ. idem homo uerus et scđm

Expanded text:
edit et Filio vitam habere in semetipso; et potestatem dedit ei judicium facere, quia filius hominis est . Ergo sub una sententUnde apparet quemadmodum Christum Dominum in unitate personae credere debeamus, qui cum sit Filius Dei, per quem facti sumus, etiam filius hominis per assumptionem carnis est factus, ut moreretur, sicut ait Apostolus, propter delicta nostra, et resurgeret propter justificatiomi, nullas metuit contradictiones, nullis cedit erroribus. Agnoscimus enim misericordiam Dei ab initio promissam, et ante saecula praeparatam, per quam solam resolvi captivitatis humanae vincula potuerunt, quibus primum hominem omnemque ejus posteritatem malesuadus peccati auctor obstrinxerat, et propaginem dedititiam originali sibi praejudicio vindicabat. Quia igitur justificandis hominibus hoc principaliter opitulatur, quod Unigenitus Dei etiam filius hominis esse dignatus est, ut ὁμούσιος Patri Deus, id est unius substantiae, idem homo verus et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
bant. S apparet illos carnaliter cum
herode sapuisse. et regnum. xp̃i com¬
mune cum huius mundi potestatib
estimasse: ut et isti temporalem spera¬
rent ducem: et terrenum metueret ille
consortem. Suꝑfluo herodes timore
curbaris: et frustra in suspectum cibi
puerum seuire moliris. Non capit
xp̃m regia tua: nec mundi dñs potes¬
tatis tuę sceptri est contentus angus¬
tus: quem in uidea regnare non ius.
ubiq regnat: et felicius ipse regnares.
si eius imꝑio subdereris. Cur since¬
ro officio non facis: quod subdola
falsitate promittis: Perge cum ma¬
gis: et uerum regem simpliciter ado¬
rando uenerare. S tu iudaicȩ sequa¬
dior cecitatis non imitaris gentium
fidem: corq ꝑuersum ad crudeles cõ¬
uertis insidias: nec illum occisure quẽ
magi. stelle precedentis obsequio: gau¬
ȩuanglista narrauit. Et intrantes
domum inuenerunt puerum cum

Expanded text:
bant. Sed apparet illos carnaliter cum bant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi Dominus potestatis tuae sceptri est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles convertis insidias, nec illum occisurus quem magi stellae praecedentis obsequio, gaevangelista narravit; et intrantes domum, invenerunt pu
Abbreviated transcription (Latin):
am de antiquis balaam prenuntiaci¬
onib cõmoneri: scientes olim predic¬
tum et celebri memoria diffamatum:
orietur stella ex iacob. et exurget ho¬
mo ex isrł et dñabitur gentium. Trs
itaq uiri fulgore insoliti sy deris di¬
uinitus incitati. preuium micantis
luminis cursum sequunt᷑: existiman¬
tes se significatum sibi puerũ. ihero¬
solimis in ciuitate regia reꝑturos. S cũ
ecos hec opinio fefellisset: ꝑ iudeorum
scribas atq doctores. quod sacra de or¬
tu xp̃i prenuntiauerat scriptura di
didicerunt: ut gemino testimonio cõ¬
firmati. ardentiori fide expeterent q̃
et stelle claritas. et ꝓpħiȩ manifestabat
auetoritas. Prolato autem diuino
oraculo ꝑ responsa pontificum. et de¬
clarata sp̃c uoce qua dicit. et cu bech¬
leem terra iuda non es minima inter
principes uda. ex ce enim exiet dux
qui regat popłm meum isrł: quã faci¬
le et quam consequens fuit. ut hebre¬
orum proceres crederent. quod doce¬

Expanded text:
iam de antiquis Balaam praenuntiatiiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino testimonio confirmati, ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod doce
Abbreviated transcription (Latin):
homini. Ad roborandam gͦ hanc
fidem. quȩ contra omnes premunie¬
batur errores. ex magna factum est
diuini pietate consilui: ut gens in lon¬
ginqua orientalis plage regione con¬
sistens. que spectandorum siderum
arte pollebat: signum nati pueri qui
suꝑ omnem isrł esset regnaturus acci¬
ꝑet. Noua et enum claritas apud ma¬
gos stelle illustrioris apparuit: et in¬
tuentium animos ita ad miracione
sui splendoris impleuit: ut nequaqͣ
sibi crederent negligendum. quod tan¬
to nuntiabatur indicio. Preerat au¬
tem sicut res docuit. huic miraculo
grã dei: et cum xp̃i natiuitatẽ nec
ipsa ad huc bethleem tota didicisset:
iam illam credituris gentib infere¬
bat. Et quod nondum poterat huma¬
no eloquio disseri: celo faciebat euã¬
geli tante cognosci. Quamuis autẽ
diuine dignationis esset hoc munus.
ut cognoscibilis gentib fieret natiui¬
tas saluatoris: ad intelligendum tam̃
miraculum signi potuerunt magi et¬

Expanded text:
homini. Ad roborandam ergo hanc homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, quae spectandorum siderum arte pollebat, signum nati pueri qui supra omnem Israel esset regnaturus, acciperet. Nova etenim claritas apud magos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat evangelizante cognosci. CAP. II. Quamvis autem divinae dignationis esset hoc munus, ut agnoscibilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi et
Abbreviated transcription (Latin):
ISTIIM et racionabile dilectissimi ue¬
rȩ pietatis obsequium est. in diebus
qui diuine miscđie oꝑa protestan¬
tur. coto corde gaudere: et honorifice
ea quȩ ad salutem nr̃am gesta sunt
cel ebrare: uocante nos ad hanc de¬
uotionem ipsa recurrentium tem¬
porum lege. que nobis post diem
in quo coeternꝰ patri filius dei natꝰ
ex uirgine est. breui interuallo epi¬
phaniȩ intulit festum. ex apparicio¬
ne dnĩ consecratum. In quo fidei
nr̃e magnum presidium prouiden¬
tia diuina constituit: ut dum sol¬
lempni ueneratione recolitur ado¬
rata in exordiis suis saluatoris infã¬
tia: ꝑ ipsa originalia documenta. ꝓ¬
baretur ueri in ipso hominis orta na¬
cura. Hoc est enim quod iustificat
impios. hoc est quod ex peccatorib
facit scõs: si in uno eodemq dño no¬
stro iħu xp̃o. et uera deitas. et uera
credatur humanitas. Deitas qua
ante omnia scła in forma dei ȩqua¬
lis est patri: humanitas qua nouis¬
simis dieb in forma serui unitus ẽ

Expanded text:
stum et rationabile, dilectissimi, verae pietatis obsequium est, in diebus qui divinae misericordiae opera protestantur, toto corde gaudere et honorifice ea quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei natus ex Virgine est, brevi intervallo Epiphaniae intulit festum, ex apparitione Domini consecratum. In quo fidei nostrae magnum praesidium providentia divina constituit, ut dum solemni veneratione recolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia documenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est quod ex peccatoribus facit sanctos, si in uno eodemque Domino nostro Jesu Christo et vera Deitas, et vera credatur humanitas: Deitas, qua ante omnia saecula in forma Dei aequalis est Patri; humanitas, qua novissimis diebus in forma servi unitus est
Abbreviated transcription (Latin):
nature quod non sit utriusq: Non
gͥ in firmemur in consilio misedie
dei. que nos et innocentiȩ reformat et
uite: nec quia in saluatore nr̃o mani¬
festa cognoscimus gemine signa na¬
ture. aut in gloria dĩ de ueritate car¬
nis. aut in humilitate hominis de dei-¬
tatis maiestate dubitemus. Idem est
in forma dei: qui formam reespit ser¬
ui. Idem est incorporeus manens: et
corpus assumens. Idem in sua uirtu¬
te in uiolabilis: et in nr̃a infirmitate
passibilis. Idem a paterno non diuisꝰ
throno: et ab impus crucifixus in lig¬
no. Idem est suꝑ cȩlorum altitudines
uictor mortis ascendens: et usq ad con
sũmationem scłi. uniuersam eccłam
non relinquens. Idem postremo est qͥ
in eadem qua ascendit carne uenturꝰ
sicut iudicium sustinuit impiorũ:
ita uidicaturus est de om̃iũ actione
mortalium. Unde ne plurimis tes¬
timoniis immoremur: unum suffi¬
cit ex euangłio beati ioħis adhiberi.
quo ipse dñs nr̃ dicit. Amen am̃

Expanded text:
naturae, quod non sit utriusque. Non naturae, quod non sit utriusque. Non ergo infirmemur in consilio misericordiae Dei, quae nos et innocentiae reformat et vitae; nec quia in Salvatore nostro manifesta cognoscimus geminae signa naturae, aut in gloria Dei de veritate carnis, aut in humilitate hominis de Deitatis majestate dubitemus. Idem est in forma Dei, qui formam suscepit servi. Idem est incorporeus manens, et corpus assumens. Idem est in sua virtute inviolabilis, et in nostra infirmitate passibilis. Idem est a paterno non divisus throno, et ab impiis crucifixus in ligno. Idem est super coelorum altitudines victor mortis assummationem saeculi universam Ecclesiam non relinquens. Idem postremo est, qui in eadem qua ascendit, carne venturus, sicut judicium sustinuit impiorum, ita judicaturus est de omnium actione mortalium. Unde ne plurimis testimoniis immoremur, unum sufficit ex Evangelio sancti Joannis adhiberi, quo ipse Dominus noster dicit: Amen, amen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat: et cuncta exempla transcendit:
nec potest ullis esse comparabilis quȩ
est inter omnia singularis. E lecte
ac de radice iesse. per ꝓpħicas uoces. et
ꝑ mistica signa ꝓmissȩ. denuntiatur
ab archangło sine dampno pudoris
beata fecunditas: sacram uirginitatẽ
nec conceptu uiolatura nec partu. Su¬
perueniente quippe in eam spũ scõ. et
altissimi obumbrante uirtute: in cõ¬
mutabile dei uerbum de inconta¬
minato corpore habitum sibi huma¬
nȩ carnis assumpsit: quȩ et nullum
contagium de concupiscentia carnis
traberet: et nichil eorum quȩ ad ani¬
mȩ corporisq naturam ꝑtinent non
nebras suas eant. hereticarum mon¬
stra opinionum. et insanarum sa¬
crilegia falsitatum: nos exultans in
laudem dei cȩlestium multitudo. et
instrueti ab anglis docuere pastores:
płs qui adheret dño unus sp̃s est:
quantomagis uerbum caro factum
unus est xp̃e: ubi nichil est alteruis

Expanded text:
tiam superat, et cuncta exempla transcendit; tiam superat, et cuncta exempla transcendit; nec potest ulli esse comparabilis, quae est inter omnia singularis. Electae ae ac de radice Jesse per propheticas voces et per mystica signa promissae, denuntiatur ab archangelo sine damno pudoris beata fecunditas, sacram virginitatem nec conceptu violatura nec partu. Superveniente quippe in eam Spiritu sancto, et Altissimi obumbrante virtute , incommutabile Dei Verbum de incontaminato corpore habitum sibi humanae carnis assumpsit: quae et nullum contagium de concupiscentia carnis traheret, et nihil eorum quae ad animae corporisque naturam pertinent, nonocul, atque in tenebras suas eant haereticarum monstra opinionum, et insanarum sacrilegia falsitatum; nos exsultans in laudem Dei coelestium multitudo, et instructi ab angelis docuere pastores; ait, qui adhaeret Domino, unus spiritus est , quanto magis Verbum caro factum unus est Christus? ubi nihil est alterius
Abbreviated transcription (Latin):
limo terre formatio. aut eue de ui¬
ri carne plasmatio. aut ceterorum
hominum de utriusq sexus ꝓmix¬
tione conditio: iħu xp̃i pocest ortui
comparari. Eenuit abraham senex.
diuine ꝓmissionis heredem: et tran¬
gressa fecunditatis annos sterilis sara
concepit. Iacob dilectus est a deo an¬
tequam natus: et preueniente grã uo¬
lutarias actiones. ab hispida congeni¬
ti fr̃is asꝑicate discretus. Lheremię
dicitur. priusquã te formarẽ in ute¬
ro noui te: et antequã exires de uul¬
ua sanctificaui te. Anna diu fecun¬
ditatis aliena. samuhelem ꝓpħam
quem deo offerret enuxa est: ut et par¬
tu clara esset et uoto. Tacharias sacer¬
dos de helisabet sterili scãm suscepit
matris acceꝑat: et nondum editus pu¬
er. genitricem dñi signo clause exulta¬
tionis ostenderat. Magna hec omnla
et diuinorum oꝑm sunt plena mira¬
culis. S hoc ipso moderacius stupẽ
da: quo plura. Natiuitas autẽ dñ

Expanded text:
limo terrae formatio, aut Evae de vilimo terrae formatio, aut Evae de viri carne plasmatio , aut caeterorum hominum de utriusque sexus permixtione conditio, Jesu Christi potest ortui comparari. Genuit Abraham senex divinae promissionis haeredem, et transgressa fecunditatis annos sterilis Sara concepit . Jacob dilectus est a Deo, antequam natus, et praeveniente gratia voluntarias actiones ab hispida congeniti fratris asperitate discretus . Jeremiae dicitur: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Anna diu fecunditatis aliena, Samuelem prophetam, quem Deo offerret, enixa est , ut et partu clara esset et voto. Zacharias sacerdos de Elizabeth sterili sanctam suscepit matris accepit, et nondum editus puer, genitricem Domini signo clausae exsultationis ostendit . Magna haec omnia, et divinorum operum sunt plena miraculis; sed hoc ipso moderatus stupenda, 109 quo plura. Nativitas autem Domi