comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat meretrix. Uadam pꝰ amatores
meos: qui oiũ rerũ mͥ habundantiã
p̃buer̃. Respondit dñs. Ego sepiam
uiã tuã spinis siue sudib. ne possis
ire quo desidas. Et intponã mace¬
riã siue murũ. et semitas tuas quas
baris:& rerũ necessitate conpulsa.
reuertaris ad uirum tuũ. & dicas il¬
lud de cuangło. Quanti mercenna¬
rii pͥatris mei abundant panib ego
aũt hic famȩ pereo: Surgã & ibo
ad patrẽ meũ & dicam ei. Pat̃ pecca-
ui in cęlum et corã te : & sañ sũ uignꝰ
uocari filiꝰ tuus: fac me sic̃ unũ de mer-¬
cennariis tuis. Ex qͦ intelligimꝰ qđ ꝓ-¬
uidentia dĩ sepe nob accidunt mala
ne habeamꝰ ea quȩ cupimꝰ : & uariis
calamitatibͦ : Huiꝰ scłi ac miseriis ad
dĩ seruitutẽ redire cogam᷑. Amatores
aũt iherłm et gentis iudeȩ. scđm hi-

Expanded text:
rat meretrix: Vadam post amatores meos, qui omnium rerum mihi abundantiam praebuerunt; respondit Dominus: Ego sepiam viam tuam spinis, sive sudibus, ne possis ire quo desideras, et interponam maceriam, sive murum, et semitas tuas quas baris, et rerum necessitate compulsa revertaris ad virum tuum, et dicas illud de Evangelio: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus, ego autem hic fame pereo. Surgam et ibo ad patrem meum et dicvi in coelum et coram te, et jam non sum dignus vocari filius tuus, fac me sicut unum de mercenariis tuis . Ex quo intelligimus quod providentia Dei saepe nobis accidant mala, ne habeamus ea quae cupimus, et variis calamitatibus hujus saeculi ac miseriis ad Dei servitutem redire cogamur. Amatores autem Jerusalem et gentis Jud
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ rationali. hoc intelligimꝰ qđ in
pectore et corde pontificis. aaNTi¬
debeat atq doctrina: ut ñ solum
sciat rectam fidẽ. s qđ nouerit pos¬
sit ore ꝓferre. Qđ & apłs paulus
scbit ad titum: docens qualis ep̃s
ordinandꝰ sit. Oportet enĩ ep̃m sine
crimine eẽ: tanꝗͣ. dĩ dispensator ẽ
Non suꝑbum: ñ iracũdũ: ñ uinolen

Expanded text:
in Rationali, hoc intelligimus, quia in pectore et corde pontificis ἀλήθdebeat atque doctrina: ut non solum sciat rectam fidem; sed et quod noverit, possit ore proferre. Quod et apostolus Paulus scribit ad Titum, docens qualis episcopus ordinandus sit: Oportet enim episcopum sine crimine esse tamquam Dei dispensatorem: non superbum, non ira
Abbreviated transcription (Latin):
credentes uestirent᷑ in xp̃o : quȩ uni¬
uersa uerterunt in idolatriȩ cultõ.
uaria erroꝵ dogiata componen¬
tes &r decepti alios decepunt. quȩ
om̃ia aufert ds̃. ut qͥ ex copia dato¬
rem ñ senserant. sentiant ex penu¬
ria. Et nunc reuelabo stultitiã eiꝰ

Expanded text:
irentur in Christo: quae universa verterunt in idololatriae cultum, varia errorum dogmata componentes, et decepti alios deceperunt. Quae omnia auferet Deus, ut qui ex copia datorem non senserant, sentiant ex penuria. Et nunc revelabo stultitiam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ legimꝰ si dormiatis int̾ medios
cderos pennȩ colũbȩ de argentate et
posteriora dorsi eiꝰ in uirore auri.
uertit in ydola et fecit baal. qđ int̾¬
p̃tat᷑ suꝑior ⁊ deuoratio: dũ aut
maiora se putat habere dogmata
quã ȩccła: aud in ipsa false opmioĩs
scientia deuorat᷑ Qđ aũt iuxta lit¬
terã auro & argento &e cunotis opib
habundauerit ihrłm. & fecerit ido¬
la baal demonisidonioꝵ. siue ut qͥ¬
dam rectiꝰ arbitrant᷑ babilonio ex qͦ
bel dicit᷑. ih ezechiel pleniꝰ in suo po¬
nit uolumine: & om̃is ꝓpħarũ narras
chorꝰ. Iocirco reuẽrtar et sumã fru¬
m̃tũ meũ intẽpore suo. & uinũ meũ
in tẽpore suo:⁊ libͤrabo lanã meã et
linũ meũ quȩ oꝑiebant ignominiã

Expanded text:
inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in virore auri , vertit in idola, et fecit Baal, quod interpretatur superior et devoratio: dum aut majora se putat habere dogmata quam Ecclesia, aut in ipsa falsae opinionis scientia devoratur. Quod autem juxta litteram, auro et argento et cunctis opibus abundaverit Jerusalem, et fecerit idola Baal daemoni Sidoniorum, sive, ut quidam rectius arbitrantur, Babylonio, ex quo et Bel dicitur, Ezechiel plenius in suo ponit volumine, et omnis prophetarum narrat chorus. Idcirco rementum meum in tempore suo, et vinum meum in tempore suo, et liberabo lanam et linum meum, quae operiebant ignominiam
Abbreviated transcription (Latin):
ciã aũt: quȩ ex fide ẽ. Isrł uͦsectando
legẽ iusticiȩ: in legẽ iusticiȩ ñ ꝑue¬
xp̃i tẽporib eẽ. completũ: ut sc ilicet
qui ex gentib iħm xp̃m dñm con-¬
fitent᷑. Si quis aũt alienꝰ a fide xp̃i.
& ñ recipiens auctoritatẽ noui testa¬
menti. s de numero concisionis
responđit. filios iuda et filios isrł du-¬
as trib sonare et decem. de quib cre¬
bro diximꝰ: & in hoc dantes manꝰ ni¬
chil fidei nr̃e nocere monstrabimꝰ.
Sed postquã fuerit numetꝰ filior isrĩ
quasi arena maris in toto orbe disꝑ¬
sus. & omne supputationẽ uicerit
popłi multitudo: tc̃ habebit licen¬
tiã isrł qui hodie captiuus ẽ. &e qͥ
pͥus dicebat᷑ absq miscđia. & ñ po¬
pulus meus.cum duab tribub id
iuda & beniamin. quarũ magna
pars unyxp̃m credidit in ire concor¬
diã: ut corporib separatiꝰ ungat
fideᷤᷤ. & unũ sibi caput ponant. et
principẽ de quo scripsit ihezechi¬
eoꝵ dauid sertius

Expanded text:
tiam autem quae ex fide est: Israel vero sectans legem justitiae, in legem justitiae non perveChristi temporibus esse completum, ut scilicet qui ex gentibus Jesum Dominum confitentur. Si quis autem alienus a fide Christi, et non recipiens auctoritatem novi Testamenti, sed de numero circumcisionis, responderit filios Juda et filios Israel duas tribus sonare et decem, de quibus crebro diximus, et in hoc dantes manus, nihil fidei nostrae necere monstrabimus. Sed postquam fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris in toto orbe dispersus, et omnem supputationem vicerit populi multitudo, tunc habebit licentiam Israel, qui hodie quoque captivus est, et qui prius dicebatur absque misericordia, et non populus meus, cum duabus tribubus, id est, Juda et Benjamin, quarum magna pars in Christum credidit, inire concordiam, ut corporibus separatos jungat fides, et unum sibi caput ponant et principem, de quo scripsit Ezecheorum, David servus
Abbreviated transcription (Latin):
expectat salutẽ. & aꝑ it ianuam pe¬
intentib: nichillominus illi res inu¬
tiles amant. traditiones hominũ:
& nequaꝗͣ uuas habeant et uinũ. &
plena musto torcularia: s uetera ui¬
natia quȩ ꝓiecta suntꝓpẽmatib qͣ¬
septuaginta transtulerunt. & come¬
duntur cum uuis passis. siue uinaciis:
placentas latine possumus dicere. uł
crustula: quȩ idolis offerunt᷑. & gre¬
ce appellantur it oana. Filii aũt
isrł in p̃senti loco duodecim uocant᷑
trib Supͣ uͦ. decem quȩ erant insa¬
maria. & possidebant metropolim:
ihezrael.Et fodi eam mͥ quindecĩ ar¬
genteis. & choro ordei. & dimidio
choro ordei. Et dixi ad eam. Dies
multos expectabis me. ñ formcabe¬
risae ñ eris urro s & ego expectabo

Expanded text:
expectat salutem, et aperit januam poenitentibus, et nihilominus illi res inutiles amant, traditiones hominum et nequaquam uvas habeant et vinum et plena musto torcularia, sed vetera vinacia quae projecta sunt. Pro pemmatibus quae LXX transtulerunt, et comeduntur cum uvis passis, sive vinaciis, placentas Latine possumus dicere, vel crustula, quae idolis offeruntur, et Graece appellantur πόπανα. Filii autem Israel in praesenti loco duodecim vocantur tribus; supra vero decem quae erant in Samaria, et possidebant metropolim, rum et fodi eam mihi quindecim argenteis et choro hordei et dimidio choro hordei et dixi ad eam dies multos expectabis me non fornicaberis et non eris viro sed et ego expectabo
Abbreviated transcription (Latin):
os & egẏptios. nationes qiq ceteras
intellegamꝰ. cũ quoꝵ ydolisfor¬
nicata ẽ: a quib belloꝵ tẽpore & p̃-¬
mentib. malis frustra sꝑauit
auxiliũ. Hos amatores iuxta intelli¬
gentiã sp̃italẽ secunt᷑ heretici: aquib

Expanded text:
ionesque caeteras intelligamus, cum quorum idolis fornicata est, a quibus bellorum tempore et prementibus malis frustra speravit auxilium. Hos amatores, juxta intelligentiam spiritalem, sequuntur haeretici, a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicet᷑ eis ñ popłs m̃s uos. dicet᷑ eis fi-¬
lii dĩ uiuentis. Et congregabunt᷑
filii iuda et filii isrł parit et ponẽt
sibimet caput unum & ascendẽt
de t̾ra: qͥa magnꝰ ẽ dies ihezrael.lxx.
Et erit numerꝰ filioꝵ isrł sic̃ harena
maris quȩ ñ mensurabit᷑ nec nume¬
rari potest. Et erat in loco ubi di¬
clũ ẽ. eis ñ popłs m̃s uos. uocabunt᷑
fi lii dĩ uiuentis. Et congregabun-¬
tur filii iuda ⁊ filii isrł simul et po¬
nent sibi principatũ unũi. & ascen¬
det de tra: qm̃ magnꝰ ẽ dies ihezra-¬
el. Legimꝰ ab iectionẽ decẽ tribuum
& ñ miserabilẽ ifrł. nec ultra popłm
dĩ indignatione ꝑpetua condẽpna¬
tũ: nc̃ discimꝰ qͦm filii iuida et filiĩ is¬
rael parit̃ congregent᷑. & ponent
dicebat᷑ ñ popłs meus. appellent᷑
filii dĩ uiuentis: & hoc fieri quia ma¬
gnus sit dies hiezrael. Ambigenti.
& in uarias sententias fluctuantr:
illud occurrit pauli apłi ad roma¬

Expanded text:
s; dicetur eis, filii Dei viventis. Et congregabuntur filii Juda, et filii Israel pariter: et ponent sibimet caput unum, et ascendent de terra: quia magnus est dies Jezrael. LXX: Et erit numerus filiorum Israel sicut arena maris, quae non mensurabitur, nec numerari potest. Et erit in loco ubi dictum est eis: Non populus meus vos: vocabuntur filii Dei viventis. Et congregabuntur filii Juda et filii Israel simul: et ponent sibi principatum unum, et ascendent de terra, quoniam magnus est dies Jezrael. Legimus abjectionem decem tribuum, et non mensurabilem Israel, nec ultra populum Dei, indignatione perpetua condemnatum. Nunc discimus quomodo filii Juda et filii Israel pariter congregentur, et ponant dicebatur, Non populus meus, appellentur filii Dei viventis, et hoc fieri, quia magnus sit dies Jezrael. Ambigenti et in varias sententias fluctuanti illud occurrit Pauli apostoli ad Roma
Abbreviated transcription (Latin):
& sub nomine merecricis tres libos
ded̾unt. & ad omisẽ gentẽ uidaici nõis
de exauditione cȩli &e t̾rȩ. & frum̃ti .&
uimi et olei. & ihez rael. Hoc quidem
suo currant ordine: & utilitati hõiũ
cuncta deseruiat creatura. ut abinitio
condita ẽ. quȩ omĩa udei& nr̃i iudartan¬
tes pꝰ antixp̃m infinẽ mundi p̃stolan.¬
huc uadeꝰ dilige mulierẽ dilectã amico
& ad ulteram. si c̃ diligit dñs filios isrł.
diligunt umnatia uuarũ .lxx. Et dirit
dñs ad me. Ad huc uade et dilige mu¬
uerẽ diligentem mala & ad ulteram.
sic̃ diligit dñs filios isrł. & ipsi respici¬
unt ad dõs alienos. & amant coctiones
cum uinace̾is. Priorimulieri in typũ
decem tribuum uł totiꝰ iudaici popłi
fornicantis ꝓpħa comungit᷑. & abiectos
filios atq trucidatos tandẽ recipit in
salutẽ. Hic iubet᷑ ut adhuc diligat
mulierẽ ad ulterã: quando dr̃ adhuc:
ostendit qđ priꝰ amauerit formcariã
qͥ ad ultera. uel diligat ibi mala.

Expanded text:
et sub nomine meretricis tres liberos ediderunt, et ad omnem gentem Judaici nominis. De exauditione coeli et terrae, et frumenti, vini, et olei, et Jezrael, hoc quidam suo currant ordine, et utilitati hominum cuncta deserviat creatura, ut ab initio condita est. Quae omnia Judaei et nostri Judaizantes post Antichristum in fine mundi huc vade, dilige mulierem dilectam amico et adulteram, sicut diligit Dominus filios Israel, diligunt vinacia uvarum. LXX: Et dixit Dominus ad me: Adhuc vade et dilige mulierem diligentem mala et adulteram, sicut diligit Dominus filios Israel: et ipsi respiciunt ad deos alienos, et amant coctiones cum vinaciis. Priori mulieri in typum decem tribuum, vel totius Judaici populi fornicantis, propheta conjungitur, et abjectos filios atque cruciatos tandem recepit in salutem: hic jubetur ut adhuc diligat adulteram mulierem. Quando dicitur, adhuc, ostendit quia prius amaverit fornicariam: quae adultera, vel diligat illa mala, 29
Abbreviated transcription (Latin):
rã ⁊ tn nͦ ei mat̾monio copulatur. uec for¬
iucatioe ꝯiungit᷑. s tñ diligit de linqͤntẽ:
typus dĩ est. qui filios isrł pessimos di¬
ugit. Iui cum diligant᷑ ad nõ. addeos
alienos ẏdolaꝙ respiciunt: & diliguii
uinatia uuarum quẽ umũ ñ habent:
pͥstinã gr̃am ꝑdid̾unt sic̃ demones.
qͥ lapsi de ꝓpria dignitate. & nichil
anciq grẽ possidentes aridi st̃ et ueti
siccitate marcentes. Unde ꝓuinatiis
qđ hebraice dr̃ asise. aquila intp̃tatꝰ
tia sunt. s & uetera uinatia: ut antiqͣ¬

Expanded text:
ram, et tamen non ei matrimonio copulatur, nec fornicatione conjungitur, sed tantum diligit delinquentem, typus Dei est, qui filios Israel pessimos diligit, qui cum diligantur a Domino, ad deos alienos idolaque respiciunt, et diligunt vinacia uvarum, quae vina non habent, et pristinam gratiam perdiderunt, sicut daemones qui lapsi de propria dignitate, et nihil antiquae gratiae possidentes, aridi sunt, et veteri siccitate marcentes. Unde pro vinaciis, quod Hebraice dicitur, ASISE  . Aquila interpretatus cia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Oseȩ enim: ilingua nr̃a saluatorẽ sonat.
Qđ nom̃ habuit etiã iosuȩ filiꝰ nun: ãteꝗͣ
ei a dñõ uocabulũ mutaret᷑. Non enĩ
ut male in grecis codicib legit᷑ & lati¬
nis ause dictꝰ ẽ. qđ nicħ oĩno intelligit᷑.
s oseȩ id est saluator: & additũ ẽ enis

Expanded text:
atorem sonat: quod nomen habuit etiam Josue filius Nun , antequam ei a Deo vocabulum mutaretur. Non enim ut male in Graecis codicibus legitur et Latinis Ause dictus est, quod nihil omnino intelligitur; sed Osee, id est, salvator; et additum est ejus
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris ab oseȩ uxor accipit᷑. et priꝰ
ex ea dĩ filiꝰ generat᷑. id: ihez rael. Est
ultor sanguimis iusti ingressus ẽ ꝑ uias
iheroboan filii nabath qui fornicare
fecit isrł et constituit uitulos aureos
indan et inbethelregnũ qͦq eius dr̃
subuertendum: sub cunis ꝓ nepote
iheroboan ꝓpħare cepit oseȩ. Quo
mortuo filiꝰ eiꝰ zacharias successit in
regnum. Quẽ sexto m̃se imꝑiĩ sui oc-¬
cidit sellum. de alia stirpe generatꝰ.
Quã ob causã nc̃ dicit᷑ ad huc modicũ
& uisitabo sangumẽ ihez rael. id: oc¬
cisionẽ popłi mei suꝑ domũ hi eu re

Expanded text:
Salvatoris 7 ab Osee uxor accipitur: et primus Salvatoris 7 ab Osee uxor accipitur: et primus ex ea Dei filius generatur, id est, Jezrael; est ultor sanguinis justi, ingressus est per vias Jeroboam filii Nabath, qui fornicari fecit Israel, et constituit vitulos aureos in Dan et in Bethel , regnum quoque ejus dicitur subvertendum: sub cujus pronepote Jeroboam prophetare coepit Osee: quo mortuo, filius ejus Zacharias successit in regnum; quem sexto mense imperii sui occidit Sellum de alia stirpe generatum . Quam ob causam nunc dicitur: Adhuc modicum, et visitabo sanguinem Jezrael, id est, occisionem po
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ ad decẽ trib quȩ erãt insamaria
sub rege iheroboan qui fuit de efraim:
& adiudam qui regnabat in ih erłm
de stirpe dauid. Hȩc st̃ duȩ mulieres
quȩ in zacharia upupe siue milui.
uel herodii pennas hab̃e dicunt᷑. et irȩ
insennaar ubi babilon condita ẽ. Has
mulieres sub nomine duarũ soroꝵ ool-
lam sig̃cat & ooliba. Heȩ induabꝰ ur-¬
gis quas ezechiel munã uirgã soti¬
at demonstrant᷑. Et quia commñtarios
ñ laca uolumina scribimꝰ. singłis capi¬
tulis explanationes ꝓpͥas in suis locis
AC TIAITAC. sonat quarũ in palestina
ꝑ magna copia ẽ: & qͣs isayas ꝓpħa ul¬
ceri ezechiȩ regis iubet apponere. Est
aũt massa pinguiũ caricarũquas in
morẽ lat̾um figͣantes ut diu inlese ꝑ¬
maneant. calcant atq conpingunt. Igi¬
tur et isrł consũmata informcatione
atq: ꝑfecta filia uoluptatis quȩ fruen-¬
tib suanis uidet᷑ et dulcis. in tẏpo dñi

Expanded text:
id est, ad decem tribus quae erant in Samaria id est, ad decem tribus quae erant in Samaria sub rege Jeroboam, qui fuit de Ephraim, et ad Judam, qui regnabat in Jerusalem de stirpe David. Hae sunt duae mulieres, quae in Zacharia upupae, sive milvi, sive herodii pennas habere dicuntur, et ire in terram Sennaar, ubi Babylon condita est. Has mulieres sub nomine duarum sororum Oola significat et Ooliba: hae in duabus virgis, quas Ezechiel in unam virgam sociat, demonstrantur. Et quia commentarios, non lata volumina scribimus, singulis capitulis explanationes proprias in suis locis ας sonat, quarum in Palaestina permagna copia est, et quas Isaias propheta ulceri Ezechiae regis jubet apponi . Est autem massa pinguium caricarum, quas in morem laterum figurantes, ut diu illaesae permaneant, calcant atque compingunt. Igitur et Israel consummata in fornicatione atque perfecta filia voluptatis, quae fruentibus suavis videtur et dulcis, in typo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Uoca nom̃ eiꝰ ihezrael: quia adhuc mo¬
dicũ. & ulciscar sanguinẽ ihezrael su¬
nũ domꝰ urł. Propħȩ sic multa pꝰ secła
de aduentu xp̃i et uocatione gentium
ac futͦis laudare uideant᷑. Itaq & hȩc
gomer filia debelai. quȩ ab oseȩ uxor
accipit᷑. & concipit exeo. & parit ei fi¬
lium nomine ihe rael. qui int̾p̃tat᷑ se¬
men dñi ĩ cuiꝰ sanguinis ultionẽ regnũ
subuertit hieu. siue ut male error op¬
tinuit uida: sic aduocationẽ referenda
ẽ. nationum: ut illi tẽpori congruat.
sub qͦ filiũ generasse memorat᷑. Et ne
longo tractatii lectoris auiditatẽ differã:
duȩ istȩ mulieres quarũ una uocat᷑ go-¬
mer et ẽ. meretrix paritq tres lib̾os. pͥ¬
mũ ihezrael. scđam puellã quȩ uocat᷑
absq miscđia. & t̃ciũ mascłm qui et ip-¬
se appellat᷑ ñ popłs m̃s: & alt̾a mulier
quȩ conducit᷑ argenteis quindecĩ. & cho¬
ro & dimidio choro ordei. & uocat᷑ ad¬
ultera. Referunt᷑ ad isrł et ad iudam.

Expanded text:
oca nomen ejus Jezrael, quia adhuc modicum, et ulciscar sanguinem Jezrael sunum domus Israel. Prophetae sic multa post saecula de adventu Christi et vocatione gentium ac futuris ludere videantur. Itaque et haec Gomer filia Debelaim, quae ab Osee uxor accipitur, et concipit ex eo, et parit ei filium nomine Jezrael, qui interpretatur semen Dei, in cujus sanguinis ultionem, regnum subvertit Jehu, sive, ut male error obtinuit, Juda, sic ad vocationem referenda est nationum, ut illi tempori congruat, sub quo filium generasse memoratur. Et ne longo tractatu lectoris aviditatem differam, duae istae mulieres quarum una vocatur Homer, et est meretrix, paritque tres liberos, primum Jezrael, secundam puellam, quae vocatur absque misericordia, et tertium masculum, qui et ipse appellatur non populus meus: et altera mulier, quae conducitur argenteis quindecim, et coro, et dimidio coro hordei, et vocatur adultera, referuntur ad Israel et ad Judam,
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ : ꝓpt̾ quam et domꝰ iuda.⁊ regnũ
uniuersi isrł. dr̃ subuertendũ. Es in
illa die conterã arcũ isrł. inualle ihe-¬
zrael .lxx. similit̃. Quando ultꝰ fue¬
ro sanguinis ihezrael. suꝑ domũ hieo.
&e regnũ isrł assirio uincente deleuero:
tc̃ in illo die et millo tempore concerã
omne robur exercitꝰ isrł. in ualle ihe¬
zrael. Supra diximꝰ ihezraelẽ quȩ nc̃
uxta maxima nopolim ẽ. fuisse me-¬
tropolim regni samariȩ ꝓpt̃ quã sunt¬
tanti campi latissimi. & ualles mmiȩ
uastitatis. quȩ plusquã decemmiliũ
tendit᷑ passib. In hoc cõmisso certami¬
ne. ab assiriis cesus ẽ. isrł. id ÷ decẽ trib:
quȩ obiheroboan de tribu effraum qͥ
primꝰ scisma fecit inpopło appellatist̃
ephraim. Int̃dum ꝓpt̃ ioseph qͥ fuit pat̃
ephraĩ uocat᷑ ioseph. ññꝗͣ. samaria. quȩ

Expanded text:
t domus Juda et regnum universi Israel dicitur subvertendum. Et in illa die conteram arcum Israel in valle Jezrael. LXX similiter. Quando ultus fuero sanguinem Jezrael super domum Jehu, et regnum Israel, Assyrio vincente, delevero, tunc illa die, et in illo tempore conteram omne robur exercitus Israel in valle Jezrael. Supra diximus Jezraelem, quae nunc juxta Maximianopolim est, fuisse metropolim 8 regni Samariae prope quam sunt campi latissimi, et vallis nimiae vastitatis, quae plus quam decem millium tenditur passibus. In hoc commisso certamine, ab Assyriis caesus est Israel, id est, decem tribus, quae ob Jeroboam de tribu Ephraim, qui primus schisma fecit in populo, appellatae sunt Ephraim. Interdum propter Joseph, qui fuit pater Ephraim, vocatur Joseph: nonnumquam Samaria, q
Abbreviated transcription (Latin):
usq hodie ꝑsonarũ regib seruiut̃.
et ñ ꝗͣ ẽ. eoꝵ soluca captiuitas. Domui
aũt iuda miscłiã pollicet᷑. & dicit
qđ eos saluet in dño dõ suo.uł in se¬
rib. ñ in arcũ & gladio et bello. & in
equitũ multitudine.s in suo robore:
qͣndo misit angłm. & ꝑcussit de exer-¬
citu sennacherib regis assirioꝵ una
nocte centum octoginta quinq milia.
uxta tẏpũ dicimꝰ eos qͥ ꝓpt̃ sanguinẽ
seminis dĩ uocant᷑ absq miscdia. et
dic̾e̾ ausi st̃ sanguis eiꝰ suꝑ nos et suꝑ
filios nr̃os:. hucusq seruire romanis:
Domũ aũt uida eos uidelicet ex iudeis
dñi saluatoris: qđ illis absq miscdia
derelictis. regnũq ꝑ dentib eccłia
dĩ sui uirtute suꝑarit. Et ab laccauit
eã quȩ erat absq miscdia : & concepit. s
& peꝑit filium et dix̃. Uoca nom̃ eiꝰ¬

Expanded text:
usque hodie Persarum regibus serviunt, usque hodie Persarum regibus serviunt, et numquam est eorum soluta captivitas. Domui autem Juda misericordiam pollicetur, et dicit, quia eos salvet in Domino Deo suo, vel in serib, non in arcu et gladio et bello et in equitum multitudine, sed in suo robore, quando misit Angelum, et percussit de exercitu Sennacherib regis Assyriorum una nocte centum octoginta quinque millia . Juxta typum dicimus, eos qui propter sanguinem seminis Dei vocantur Absque misericordia, et dicere ausi sunt: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , hucusque servire Romanis. Domum autem Juda, eos videlicet ex Judaeis, Domini Salvatoris, quod, illis absque misericordia derelictis, regnumque perdentibus, Ecclesia Dei sui virtute superarit. -- Et ablactavit eam quae erat absque misericordia: et concepit, et peperit filium, et dixit: Voca nome
Abbreviated transcription (Latin):
mittentes arcũ. conuersi sunt indie bel¬
li. confringẽt᷑ inualle seminis dĩ:. de
Uquo humilia & t̾rena senser. Et conce¬
pit adhuc & peꝑit filiã & dixit ei.
Uoca nom̃ eiꝰ absq miscłia: qr ñ ad dam
Sobliuiscar eoꝵ et domui ui da misere¬
bor:⁊ saluabo eoꝰ indnõ dõsuo: ⁊ ñ saluabo
bus .lxx. Et concepit adhuc & peꝑit
imsereri dom srł. s aduersans adũ¬
sabor eis. Filioꝵ aũt iuda miserebor
& saluabo eos in dño dõsuo: & ñ sal¬
uabo illos mnarcu.neq ingladio. neq
inbello. non in equis neꝙ inequitib.
P ost quã contritꝰ ẽ. atq confractꝰ arcus
isrł inualle shez rael. & regnũ decẽ
tribuũ destraictũ. ita ut ducerent᷑
in captiui tatẽ. nequaquã iã ihezra¬
el id ÷ semen dĩ. nec masculini sexus
filꝰ nascitur. s filia. id÷ femina fra-¬
gilis sexus. et quȩ uiroꝵ patiat᷑ contu¬
indignatio. qđ nequaꝗͣ dom iͥfrł
moria sua ȩt̾na obliuione delere: qr

Expanded text:
mittentes arcum, conversi sunt in die belli , confringetur in valle seminis Dei, de quo humilia et terrena senserunt. Et concepit adhuc, et peperit filiam, et dixit ei: Voca nomen obliviscar eorum. Et domui Juda miserebor: et salvabo eos in Domino Deo suo: et non salvabo bus. LXX: Et concepit adhuc, et pepemisereri domui Israel: sed adversans adversabor eis: filiorum autem Juda miserebor, et salvabo eos in Domino Deo suo: et non salvabo eos in areu, neque in gladio, neque in bello, 9 neque in equis, neque in equitibus. Postquam contritus est atque confractus arcus Israel, in valle Jezrael, et regnum decem tribuum destitutum, ita ut ducerentur in captivitatem, nequaquam jam Jezrael, id est, semen Dei, nec masculini sexus filius nascitur: sed filia, id est, femina fragilis sexus, et quae victorum pateat contuindignatio. Quod nequaquam domui Israel moria sua aeterna oblivione delere; quia
Abbreviated transcription (Latin):
robur amiserat. Qui ab lactat᷑. rece¬
dit a matre: parente̾s lactȩ ñ uescit᷑:
alim̃tis sustentat᷑ ext̃nis. Ita et isrł
angustiis. atq inbabilone cẏbis
sustentatꝰ ĩmundis. uocat᷑ ñ popłs
dĩ: et ȩt̾na gentis aliene ferit᷑ sencen¬
cia. ut dicat᷑ ñ popłs m̃sꝰ et ab dicet᷑¬

Expanded text:
robur amiserat. Qui ablactatur, recedit a matre, parentis lacte non vescitur, alimentis sustentatur externis. Ita et Israecumdatus angustiis, atque in Babylone cibis sustentatus immundis, vocatur non populus Dei, et aeterna gentis alienae feritur sententia, ut dicatur non populus meus, et abjic
Abbreviated transcription (Latin):
mansit in decẽ tribub. Et ꝓpt̾ tribũ
iuda quȩ regnauit in iherłm. aliȩdue
trib appellatȩ sunt uidas. simulq ty-¬
deleta ẽ. domꝰ achab. ut heliȩ uaticinũ
compleret᷑: sic ꝓpt̃ sanguinẽ ueri ihezra-¬
el hoc ẽ. seminis dĩ regnũ destructũ est
iudeoꝵ. In om̃ib quidẽ ꝓphetis. s p̃ci-¬
puȩ in osee. decem trib referunt᷑ adhe¬

Expanded text:
. Et propter tribum Juda, quae regnavit in Jerusalem, aliae quae tribus appellatae sunt Judas: simulque tydeleta est domus Achab, ut Eliae vaticinium compleretur: sic propter sanguinem veri Jezrael, hoc est, seminis Dei, regnum destructrum est Judaeorum. In omnibus quidem prophetis, sed praecipue in Osee, decem tribus referuntur ad hae
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ p̃titã nons frugib t̾ra fecun¬
det oĩũ rerũ penuria ẽ: qͥd dereliquo
anni tẽpore quando uetã conseruant᷑
estimare debemꝰ: Lib̾at᷑ aut̃ lana et
linũ. siue uestim̃ta ⁊ linteamina ne
ultra ignominiã oꝑiant meretricis:
ut scilicet  denudetur auxilio: õiũ
tute corruptionis. in lib̾tatẽ gloriȩ fi¬
lioꝵ dĩ. Multi acceꝑe aurum &e ar¬
gentũ sapientiȩ et eloquentiȩ. de qͥb
facerent candelabrũ septẽ lucerna¬
rũ ex auro purissimo. & m̃sam ꝓpo-¬
sitionis aureã. et ꝓpiciatoriũ. & che

Expanded text:
litatem praeteritam novis frugibus terra fecundat, omnium rerum penuria est, quid de reliquo anni tempore, quando vetera conservantur, aestimare debemus? Liberatur autem lana et linum, sive vestes et linteamina, ne ultra ignominiam operiant meretricis: ut scilicet Dei nudetur auxilio: et omntute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei . Multi accepere aurum et argentum sapientiae et eloquentiae, de quibus facerent candelabrum septem lucernarum ex auro purissimo, et mensam propositionis auream, et propitiatorium, et Che
Abbreviated transcription (Latin):
fornicariam &e fornicationẽ. ut pleriq
estimant:s multas fornicationes sonat.
Ex quo ostendit᷑ mulier ista quã ꝓpħa
sumit in comugẽ. ñ semel s freq̃nciꝰ for¬
nicata: ut qͣnto illa sordidior ẽ. tanto
sit ꝓpħa patiencior qui talẽ uxorẽ¬

Expanded text:
fornicariam et fornicationem, ut plerique aestimant, sed multas fornicationes sonat. Ex quo ostenditur mulier ista, quam propheta sumit in conjugem, non semel, sed frequentius fornicatam, ut quanto illa 4 sordidior est, tanto sit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ et p̃titã: et denunciasse uenturã. &
luxisse in gruentẽ. et in em̃dationẽ
uixta historiã conabim᷑ aꝑꝓbare. Oa-¬
as. int̾p̃tat᷑ fortitido dñi. Ioathan. dm̃
c̃sũmatio atq ꝑfectio. Achat: uirtus.
Exechias. imꝑium dni. Hii regnabant
in te popło uida: cuiꝰ nom̃ confessio ẽ
Porro in isrł qui sibi idola fecerat. et a
amauerit. et in ipso morari diui uitã
putauerit sempit̾nã: nequaꝗͣ futͣis
s p̃sentib delectatꝰ. Principiũ loq̃ndi
ad oseȩ Qa ut supͣdiximꝰ. & aliis ꝓpb̃is
p̃ferunt᷑ intitulo. ozias. ioathan.
ad cetõs. Aliud ẽ. aũt loqui dñm in
oseȩ: aliud adoseȩ. In oseȩ n ipse loqͥt᷑
oseȩ: s ꝑ oseȩ ad alios. Ad oseȩ uͦ loq̃ns :
adipsũ significat᷑ conferre sermonẽ.
fuisse oscȩ ex eo qđ dr̃ pͥncipiũ loq̃n

Expanded text:
tam vidisse, et denuntiasse venturam, et luxisse ingruentem, et in emendationem juxta historiam conabimur approbare. Ozias interpretatur fortitudo Domini: Joatham, Domini consummatio, atque perfectio; Achaz, virtus: Ezechias, imperium Domini. Hi regnabant in populo Juda, cujus nomen, confessio, est. Porro in Israel qui sibi idola fecerat, et a amaverit, et in ipso morari diu, vitam putaverit, sempiternam, nequaquam futuris, sed praesentibus delectatus. Principium loquendi ad Osee. Quia, ut supra diximus, et aliis prophetis praeferuntur in titulo, Ozias, Joatham, ad caeteros. Aliud est autem loqui Dominum in Osee, aliud ad Osee. In Osee, non ipsi loquitur Osee, sed per Osee ad alios; ad Osee vero loquens, ad ipsum significatur conferre sermonem. fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ste gͦ saluat filiꝰ ẽ. beeri. id ẽ. puteimei:
qͦs puteos fodit habrabam. isaac. et ia¬
cob. & allophili eos conabant᷑ sẽꝑ ob¬
ruere. Int̾ puteũ et laccum. id ẽ. cistnã
hoc int.ẽ. qđ puteus ꝑpetuas aquas
ht̃. & de uͦ fontȩ manantes: cist̾na q̃
refrigerat aquas suas externas et aduen¬
ticias possidet. Unde ꝑ iheremiã ꝓpłã¬
loquit᷑ ds̃. Me dereliquer̃ fontẽ aquę
uiuȩ: et fođunt sibi cist̾nas quȩ aquas
ñ ualent continere: de hoc fonte ad
dm̃ psalmista ꝓclamat. Apud tẽ fons
uitȩ: in lumine tuo uidebimꝰ lumen.
Unde qͥdam putant beeri in t̃p̃tari lum̃
bus oziȩ. ioathan. achat. ez ec hiȩ re¬
gum iuda: et in dieb ieroboan filii
regnauit iniherłm suꝑ duas trib q̃
appellabant᷑ uda: annis quinqͣ gin
ta duobꝰ. Cui successit in regnũ filiꝰ¬
ioatham: qͥ et ipse regnauit annis sex¬

Expanded text:
Beeri, id est, putei mei, quos puteos fodit Abraham, Isaac, et Jacob, et Allophyli eos semper conabantur obruere . Inter puteum et lacum, id est, cisternam, hoc interest, quod puteus perpetuas aquas habet, et de vivo fonte manantes. Cisterna, quae refrigerat, aquas suas externas et adventitias possidet. Unde per Jeremiam loquitur Deus: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas, quae aquas non valent continere . De hoc fonte ad Deum psalmista proclamat: Apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Unde quidam putant Beeri, interpretari, lumen bus Oziae Ioatham Ahaz Ezechiae regum Iuda et in diebus Hieroboam filii regnavit in Hierusalem super duas tribus, quae appellantur Juda, annis quinquaginta et duobus. Cui successit in regnum Joathan, qui regnavit annis sex
Abbreviated transcription (Latin):
traditꝰ. regnum ꝑdidit & ꝓuinciã:
appellat᷑ꝗ: ñ popłs dĩ. Et in ꝑsona
herecicoꝵ. Si quis aũt contentiosus
inepres noluerit reciꝑe ista quȩ di¬
ximꝰ s meretricẽ nomine gomer
scđam quȩ media ẽ feminã intelle¬
xerit ꝓcreasse: hoc uolens scriptu¬
iã sonare qđ legit᷑: respondeat qͦmͦ
lez echiel illud exponat ubi ubetur
a dnõ portare imquitates domꝰ isrł. id
ẽ. decẽ tribuum: & trecentis nonagin¬
ta dieb in uno latere sinistro dormi¬
re perpetuo: licet in septuaginta
centũ et nonaginta scripti sint. et
dormire itaut ñꝗͣ eugilet nec mu¬
tet latꝰ. nͥ forte sopore saciatꝰ paulu¬
lum aꝑuerit ocłos ad sumdũ sor¬
didissimũ cibũ sub cinericii pamis
qͥ de frum̃to. ⁊ ordeo. et faba. & lentȩ.
& milio coctꝰ sit. in humano stercore.
Hoc enĩ rerum nata ñ Opa Ptit᷑:
suscipies imquitates domꝰ iuda: et di¬
eb quadraginta dormies in lat̾e de-¬
xtro. Hi aut dies: ꝓ annis suppuca-

Expanded text:
raditus, regnum perdidit, et provinciam, appellaturque non populus Dei: et in persona haereticorum. Si quis autem contentiosus interpres noluerit recipere ista, quae diximus, sed meretricem nomine Gomer secundam, quae media est, feminam intellexerit procreasse, hoc volens Scriptura sonare quod legitur, respondeat quomodo in Ezechiel illud exponat, ubi jubetur a Domino portare iniquitates domus Israel, id est, decem tribuum, et trecentis nonaginta diebus in uno latere sinistro dormire perpetuo, licet in LXX centum et nonaginta scripti sunt, et dormire ita ut numquam evigilet, nec mutet latus, nisi forte sopore satiatus paúlulum aperuerit oculos ad sumendum sordidissimum cibum subcinericii panis, qui de frumento, et hordeo, et taba, et lente, et milio coctus sit in humano stercore. Hoc enim rerum natura non patitur,Suscipies iniquitates domus Juda, et diebus quadraginta dormies in latere dextro. Hi autem dies pro annis supputant
Abbreviated transcription (Latin):
exemplaria quȩ habent absq mise¬
ricordia maximeq ad distinctionẽ
israelis cui ñ miseret᷑. Infert ds̃ : do¬
mui aũt uida miserebor. Dicite fr̃ib̾
uidas et ifrł unum habebunt pͥnci¬
m̃s: s e contrario uocabunt᷑ filii dei
uiuentis. Id circo ohomines trib uida
nolite desꝑare decem tribuum salu¬
tẽ. s eãdem cotidie et sermone ⁊ uoto
& litteris. ad penitentiam ꝓ uocate:
quia fr̃ ur̃ appellatur. ⁊ soror. tr̃ ex
eo qđ dicitur popłs meus: soror ex eo
qđ appellat᷑ miscdđiam consecuta.
Aucerz qui in rp̃m credicis et estis camex
iudeis quam ex gentib dicite fractis
ramis et priori popło qui ꝓiectꝰ ẽ. popłs
m̃s. quia fr̃tuus ẽ: & miscđia consecu¬

Expanded text:
exemplaria, quae habent, absque misericordia; maxime quia ad distinctionem Israelis, cui non miseretur, infert Deus: Domui autem Juda miserebor. Dicite fratribJudas et Israel unum habebunt princimeus: sed econtrario vocabuntur filii Dei viventis: idcirco, o homines tribus Juda, nolite desperare decem tribuum salutem, sed eas quotidie et sermone et voto et litteris ad poenitentiam provocate, quia frater vester appellantur et soror: frater, ex eo quod dicitur, populus meus: soror, ex eo quod appellantur, misericordiam consecuta. Aliter: Qui in Christum creditis, et estis tam ex Judaeis quam ex gentibus, dicite fractis ramis, et priori populo, qui projectus est: populus meus, quia frater tuus est, et miserico
Abbreviated transcription (Latin):
am regnũ domꝰ isrł hoc ẽ. decẽ tribuũ
post ñ multos annos sit omĩno delen¬
dũ. Azacharia enĩ filio iheroboan
cuiꝰ attauus fuit hicu.usq ad nonũ
annum oseȩ. sub quo decem trib ductȩ
timꝰ de stirpe hieustatim reges assirii
ceꝑunt ruben & gad& dimidiã tribũ
manasse. qͥerant transiordansẽ & demde
multas ciuitates samariȩ: et deinde totũ
neptalim: ad extremum om̃s reliqͣs trib.
Prohieu in editione uulgata legit᷑ uida:

Expanded text:
am regnum domus Israel, hoc est, decem tribuum post non multos annos omnino sit delendum. A Zacharia enim filio Jeroboam, cujus atavus fuit Jehu, usque ad nonum annum Osee, sub quo decem tribus ductaetimus de stirpe Jehu, statim reges Assyrii ceperunt Ruben et Gad et dimidiam tribum Manasse, quae erant trans Jordanem; et deinde multas civitates Samariae, et deinde totam Nephtali ad extremum omnes reliquas tribus. Pro Jehu in Editione Vulgata legitur Juda:
Abbreviated transcription (Latin):
ratione p̃dicent uirum eruditissimũ
xenocrateri qͥ polimonẽ luxiosissimũ
iuuenẽ. & int̾ psaltrices. atq tibicines.
& impudicas mulieres. ebriũ & corona¬
tũ fecit obedire sapientiȩ: & ad olescen¬
tẽ t᷑pissimũ mucauit in sapientissimũ
philosophoꝵ. Cur socraten ad celũ leuẽt.
qui adonẽ ex cuiꝰ noĩȩ platonis liber
ẽ. de lupanari obcrudelitatẽ & auari-¬
ciã dñi multoꝵ libidin seruientẽ. in
achademiã tͣnstulerit: & quicqͥd illi de
philosophiȩ magistris responđit. nos
ad ꝓͥpħȩ de̾fensionem referimꝰ. Hȩc ad¬
uersum hereticos et eosqui ethnicoꝵ sunt
trici : quã om̃ẽ hominũ genꝰ a societatȩ
dm̃ recessisse. Potest qͦq ex eo qđ ñ ẽ.
additũ om̃ĩs t̾ra. nc̃ uidȩa accipi. uel

Expanded text:
eruditissimum Xenocratem, qui Polemonem luxuriosissimum juvenem inter psaltrias atque tibicines et impudicas mulieres ebrium et hedera coronatum fecit obedire sapientiae, et adolescentem turpissimum mutavit in sapientissimum philosophorum. Cur Socratem ad coelum levent, qui Phaedonem, ex cujus nomine Platonis liber est, de lupanari, ob crudelitatem et avaritiam domini, multorum libidini servientem, in Academiam transtulerit? Et quidquid illi de philosophiae magistris responderint, nos ad Prophetae defensionem referimus. Haec adversum ethnicos et eos, qui Ethnicorum sunt trici, quam omne hominum genus a societate Domini recessisse. Potest quoque ex eo quod non est additum, omnis terra, nunc Judaea accipi, vel
Abbreviated transcription (Latin):
causam etiã ipsum puerũ sic uoca¬
tũ. Amachi enĩ in lingua nr̃a ue-¬
ricatẽ sonat: & ex eo qđ uerũ heli-¬
as locutꝰ ẽ. ille qui suscitatꝰ ẽ filiꝰ
ẽẽ dr̃ ueritatis. Porro geth in scđo
pellat᷑ diocesarea. euntib chiberia¬
dem haud grandis ẽ uiculus: ubi
& sepulchrũ eiꝰ ostendit᷑ quãquã
alii iuxta dib̃spolim idest liddã
eum & natũ & conditũ uelint. ñ
in telligentes hoc qđ addit᷑ offer.
ad distinctionẽ aliarũ geth urbiũ
ꝑtinere. quȩ uixta eleutheropolĩ
siue diospolim hodieq monstrant᷑.
Liber quoq tobis licet ñ habeatur
in canone. tam̃ qr usurpat᷑ ab ec-¬
clesiasticis uiris tale quid memorat:
dicente tobi ad filium suũ. Fili.
ecce senui: & in eo sum ut reuer-¬
tar de uita mea tolle filios tuos:
& uade in mediam fili: scio enĩ
iosya. acyxape rege medoꝵ fuisse sui¬
uersã: ex quo intelligimꝰ primo cẽpore
adione p̃dicationẽ acta penitentia

Expanded text:
causam etiam ipsum puerum sic vocatum. Amathi enim in nostra lingua veritatem sonat: et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius esse dicitur veritatis. Porro Geth in secunpellatur Diocesaraea euntibus Tyberiadem haud grandis est viculus, ubi et sepulcrum ejus ostenditur. Quamquam alii juxta Diospolim, id est, Liddam, eum et natum et conditum velint: non intelligentes hoc quod additur, Opher, ad distinctionem aliarum Geth urbium pertinere, quae juxta Eleutheropolim, sive Diospolim, hodie quoque monstrantur. Liber quoque Tobiae, licet non habeatur in Canone, tamen quia usurpatur ab ecclesiasticis viris, tale quid memorat, dicente Tobia ad filium suum. Fili, ecce senui, et in eo sum ut revertar de vita mea: Tolle filios tuos, et vade in Mediam, fili: scio enim Josia, et Astyage rege Medorum, fuisse subversam. Ex quo intelligimus primo tempore ad Jonae praedicati
Abbreviated transcription (Latin):
gentes uł forticudines contrariȩ
suppliciis delegate. uł ad uersarie
queq uirtuces. bibent. & ab sorbe¬
bunt sanguinem suum ÷ & ad ex-¬
tremũ in cunctos ueniente crucia¬
tu. ipsi quoq er̃ quasi ñ sint. Qͥ
enĩ perit ei qui ẽ. & qui dic̃ ad mo¬
ysen qui ẽ misit me ad uos. scđm
reglam scripturarũ ñ ẽẽ dr̃. Unde
& in hester legimus. Ne tradas dñe
sceptrũ tuum his qui ñ sunt. Pos¬
sumus hunc locum alit̃ int̾p̃tari.
luia letati estis in ruina seruoꝵ me¬
oꝵ. eadẽ ꝑsecutio contra uos quoq
ueniet: &e patiemini quecumq fe
cistis. Et sic̃ letati estis aduersũ po¬
płm meum cum gentib reliquis: ita
om̃s gentes letabunt᷑ contra uos: &
deuorabunt & bibent. & ꝑsecutioẽ
simili conterent. In monce aũt sy on
erit saluatio. & erit sc̃s ce posside¬
bit domꝰ iacob eos qui se possederans.¬
& erit domus iacob ignis & domꝰ
ioseph flamma: & domus esau sti-¬

Expanded text:
gentes, vel fortitudines 378 contrariae gentes, vel fortitudines 378 contrariae suppliciis delegatae, vel adversariae quaeque virtutes, bibent et absorbebunt sanguinem tuum, et ad extremum in cunctos veniente cruciatu, ipsae quoque erunt quasi non sint. Qui enim perit ei qui est, et qui dicit ad Moysen: Qui est misit me ad vos , secundum regulam Scripturarum, non esse dicitur. Unde et in Esther legimus: Ne tradas, Domine, regnum tuum his qui non sunt . Possumus hunc locum et aliter interpretari: Quia laetati estis in ruina servorum meorum, eadem persecutio contra vos quoque veniet, et patiemini quaecumque cistis. Et sicut laetati estis adversum populum meum cum gentibus reliquis: ita omnes gentes laetabuntur contra vos, et devorabunt et bibent, et persecutione simili conterent. . In monte autem Sion erit salvatio, et erit sanctus et possidebit domus Jacob eos, qui se possederunEt erit domus Jacob ignis, et domus Joseph flamma, et domus Esau sti
Abbreviated transcription (Latin):
erat iudiciũ ut biberent calicẽ bi¬
bentes biber̃: tu quasi innocens re¬
linqueris : ñ eris in nocens sed bi¬
bens bibes. Porro qđ ait uixta est
dies dni suꝑ om̃s gentes: legauiꝰ
tum. Unde dr̃ in eodem. Calix au¬
reus babilon in manu dñi: in ebri-¬
ans om̃s gentes. U niuersas quippe
nationes usq ad ꝓpontidẽ. scychi¬
cumq mare. & ionicum. uł egeum:
assẏrii babiloniiq tenuer̃. Lega¬
mus herodotũ. & grecas barbaras¬
q hẏstorias: & uidebimꝰ quomodo
sub babiloniis &e assẏriis imple¬
tum sit hoc qđ dr̃ uixta ẽ dies
dni suꝑ om̃s gentes. Qđ aũt seqͥ¬
tur. Sic̃ fecisti fiet tibi retribucio¬
nẽ tuã conuertet in caput tuũ.
sensus ẽ quem & in psalmo legimꝰ.
Memento dñẽ filioꝵ edom in diem
iherłm : dicentium exinanite exina¬
nite usq ad fundamentũ in ea.
Unde & contra babilonẽ inp̃catur
ꝓpħa: filia babilonis misera. bea

Expanded text:
erat judicium ut biberent calicem, bibentes biberunt: tu quasi innocens reliqueris: non eris innocens, sed bibens bibes. Porro quod ait: Juxta est dies Domini super omnes gentes, legamus tum. Unde dicitur in eodem: Calix aureus Babylon in manu Domini inebrians omnes gentes. Universas quippe nationes usque ad Propontidem, Scythicumque mare, et lonium vel Aegaeum, Assyrii Babyloniique tenuerunt. Legamus Herodotum, et Graecas barbarasque historias, et videbimus quomodo sub Babyloniis et Assyriis impletum sit hoc quod dicitur: Juxta est dies Domini super omnes gentes. Quod autem sequitur: Sicut fecisti, fiet tibi: retributionem tuam convertet in caput tuum, hic est sensus, quem in Psalmo legimus: Memento, Domine, filiorum Edom in die Jerusalem dicentium: exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea . Unde et contra Babylonem imprecatur propheta: Filia Babylonis mise
Abbreviated transcription (Latin):
fallor inregũ uolumine de eoita scͥptũ ÷.
Anno quinto decuno amasiȩ filii ioas regis
iuda. regnauit iheroboã filiꝰ ioas regis isrł
insamaria quadraginta annis ⁊ uno fecꝰq
malũ corã dnõ: ⁊ ñ recessit abuniu̾sis peccͦis
iheroboam filii nabath: qͥ peccare fec isrł.
Ipse conu̾tit finesisrł insamariã ab intro¬
ituemat usq ad mare solitudinus iurta uer¬
bũ dñi dei isrł qd loquutꝰ est
in manu serui sui ione filii amatbi

Expanded text:
Et ni fallor in Regum volumine de eo ita scriptum est: Anno quintodecimo Amasiae filii Joas, regis Juda, regnavit Jeroboam, filius Joas, regis Israel in Samaria quadraginta annis et uno. Fecitque malum coram Domino, et non recessit ab universis peccatis Jeroboam filii Nabath, qui peccare fecit Israel, Ipse convertit fines Israel in Samaria ab introitu Emath, usque ad mare solitudinis, juxta verbum Domini Dei Israel, quod locutus est in manu servi sui Jon
Abbreviated transcription (Latin):
ris portas popłoꝵ in die laboꝵ
coꝵ. Idem sensus qui supͣ. Cũ inci¬
erit uir de monte esau ꝓpt̾ in-¬
terfectionẽ & impietatẽ frĩs eiꝰ ia
cob. & oꝑuerit eum et̾na confu¬
sio: nequaqͣr faciet quȩ fecit an¬
te contra germanum. Non enĩ de¬
spiciet & paruipendet uidens fra¬
trem suum ire captiuũ: nec letabi

Expanded text:
ris portas populorum in die laborum ris portas populorum in die laborum eorum. Idem sensus qui supra: Cum interierit vir de monte Esau, propter interfectionem, et impietatem in fracob, et operuerit eum aeterna confusio, nequaquam faciet quae fecit ante contra germanum; non enim despiciet et parvipendet, videns fratrem suum ire captivum: nec laetabi
Abbreviated transcription (Latin):
To peiores ꝑsecutores iudeos & here-¬
ticos in xp̃ianos fieri: quam ethui¬
cos. Possumꝰ extraneos ingredientes
nestras nr̃as. Si susceꝑimꝰ ꝑ aures
mendatium. ac iudiciũ sanguinis:
ꝑ aliam portã hostis ingressus est.
O doratus quoq. gustus. & tactus
si uł uariis odorib uel dulcib ci¬
bis. uł amplexib delicatis captus fu¬
erit ͥ ꝑ alias portas ingressi sunt
aduersarii: & spolia diuidunt mi
gaudere iudȩũ. & unũ eẽ de ꝑse¬
cutorib : &e in ethincoꝵ eos nume¬
ro computari. Et ñ despicies in
die frĩs tui: in die ꝑegrinationis
eiꝰ & ñ letaberis suꝑ filios iuda
in die ꝑditionis eoꝵ: &e  magnifica
bis os tuum in die angustię: neq
in gredieris portam popłi mei in
die ruine eorũ. Lxx. Et ñ despici¬
es diem frĩs tui in die alienoꝵ: &
ñ letaberis suꝑ filios iuda in die
ꝑdicionis eoꝵ. Et ñ magna loq̃¬
ris in die angustiȩ. neq ingredie¬

Expanded text:
to pejores persecutores Judaeos et haereto pejores persecutores Judaeos et haereticos in Christianos fieri, quam ethnicos. Possumus extraneos ingredientes nestras nostras : si susceperimus per aures mendacium ac judicium sanguinis, per aliam portam hostis ingressus est. Odoratus quoque, gustus et tactus, si vel variis odoribus, vel dulcibus cibis, vel amplexibus delicatis captus fuerit, per alias portas ingressi sunt adversarii, et spolia dividunt misgaudere Judaeum, et unum esse de persecutoribus, et in ethnicorum eos numero computari. Et non despicies in die fratris tui, in die peregrinationis ejus. Et non laetaberis super filios Juda in die perditbis os tuum in die angustiae: neque ingredieris portam populi mei in die ruinae eorum. LXX: Et non despicies diem fratris tui in die alienorum. Et non laetaberis super filios Juda in die perditionis eorum: et non magna loqueris in die angustiae: neque ingredie
Abbreviated transcription (Latin):
& in gredientib portas eiꝰ. miten¬
tib q sortẽ in diuisionẽ p̃darũ: tu
eoꝵ sociꝰ eras. & in hostiũ nume-¬
ro uersabaris. Alit. Cuncta quȩs
scripta sunt pacieris o edom cruen-¬
te t̾rene crudelis: quia falsa morti-¬
feraq doctrina &e aduersum dĩ
impietatẽ loquente: occidisti frem̃
tim iacob. Legimus in salomone.
Sunt qui loquunt᷑ & int̾ficiunt gla¬
dio. Ꝙ in alio loco uenenũ aspidũ
sub labiis eoꝵ: & lingua eoꝵ gla-¬
dius acut᷑. Oꝑiet gͦ ce confusio ce
dices: confusio uultꝰ mei oꝑuit me:
ac ꝑibis ñ ad breue tempꝰ sed in
et̃num. Et̃no enim quantũ in de fu-¬
it. frem uulnere ꝑcussisti. Sed &e
hec erit causa cruciatꝰ. Nam quan¬
do alieni deuastabant exercitũ ia-¬
cob. & ingrediebant᷑ ꝑ portas eiꝰ in
pacificã quondã iherłm. mittebantq
sortes ut eiꝰ sibi spolia diuiderent:
tu unus eras ex hostib. Legimꝰ. ui-¬
dimus. cotidieq ꝓbamus. quando
ꝑsecutio contra eccłiam orit᷑. mul¬

Expanded text:
 portas ejus, mittentibusque sortem, in divisione praedarum, tu eorum socius eras, et in hostium numero versabaris. Aliter: Cuncta quae supra scripta sunt patieris, o Edom cruente, terrene, crudelis: quia falsa mortiferaque doctrina, et adversum Dominum impietatem loquente, occidisti fratrem tuum Jacob. Legimus in Salomone: Sunt qui loquuntur et interficiunt gladio . Et in alio loco: Venenum aspidum sub labiis eorum . Et, Lingua eorum gladius acutus . Operiet ergo te confusio, et dices: Confusio vultus mei operuit me : ac peribis, non ad breve tempus, sed in aeternum. Aeterno enim quantum in te fuit fratrem vulnere percussisti. Sed et haec erit causa cruciatus: nam quando alieni devastabant exercitum Jacob et ingrediebantur per portas ejus 374 in pacificam quondam Jerusalem, mittebantque sortes, ut ejus sibi spolia dividerent, tu unus eras ex hostibus. Legimus, vidimus, quotidieque comprobamus, quando persecutio contra Ecclesiam oritur, mul
Abbreviated transcription (Latin):
recedat. quã fuerat antequã le-¬
geret. Nec hoc dico qđ magnis in¬
geniis detraham. & alios mea lau¬
de suggillẽ: sed commnentatoris of-¬
ficiũ sit. ut quȩ obscura sunt bre¬
uit̾ aꝑteq dilucidet: & ñ tam di¬
sertitudinẽ ostendat suã. quã sen¬
sũ eiꝰ quẽ exponit edisserat. Que¬

Expanded text:
recedat, quam fuerat antequam lerecedat, quam fuerat antequam legeret. Nec hoc dico, quo magnis ingeniis detraham, et alios mea laude suggillem; sed quod commentatoris officium sit, ut quae obscura sunt, breviter aperteque dilucidet, et non tam disertitudinem ostentet suam, quam sensum ejus quem exponit, edisserat. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Riennium circit̃
fluxit postquã
interp̃tatꝰ sum.
Micheam. Naum.
abacue. Sophoni¬
am. aggeum: ce
alio oꝑe detentꝰ ñ potui implere qd̾
ceꝑam. Scripsi enim librũ de illustri¬
b uiris. & aduersum iouinianũ
duo uolumina e A polo geticũ quoq
&e de optimo genere int̾precandi. ad
pammachiũ: &e ad nepotianũ. uel
de nepotiano duos libros: &e alia
que numerare longum ẽ. Igit᷑ tanto
post cẽpore quasi quodã postlimino
a iona sumens int̾pretandi princi-¬
pium : obseero ut qui tẏpus ẽ sal-¬
uatoris. & trib dieb ac noctibus
inuentre ceti moratus p̾figurauit
dñi resurrectionẽ: nobis quoq fer¬
uorẽ pristinum tribuat. & scĩ
ad nos sp̃c meream᷑ aduentũ. Si
enim ionas int̾pretat᷑ columba. co
siasticos tam grecos quam latinos
suꝑ hoc libro multa dixisse: & can¬
tis questionib ñ tam aꝑuisse quã
obscurasse sententias: ut ipsa int̾¬
p̃tatio eoꝵ opus habeat int̃preta¬
cione: & multo incertior lector

Expanded text:
riennium circiter fluxit, postquam interpretatus sum, Michaeam, Nahum, Abacuc, Sophoniam, Aggaeum; et alio opere detentus, non potui implere quod coeperam: scripsi enim librum de Illustribus viris, et adversum Jovinianum duo volumina: apologeticum quoque, et de optimo genere interpretandi ad Pammachium: et ad Nepotianum, vel de Nepotiano duos libros, et alia quae enumerare longum est. Igitur tanto post tempore, quasi quodam postliminio a Jona interpretandi sumens principium, obsecro ut qui typus est Salvatoris, et tribus diebus ac noctibus in ventre ceti moratus, praefiguravit Domini resurrectionem, nobis quoque fervorem pristinum tribuat, ut sancti ad nos Spiritus mereamur adventum. Si enim Jonas interpretatur columba, colsiasticos tam Graecos quam Latinos super hoc libro multa dixisse, et tantis quaestionibus, non tam aperuisse, quam obscurasse sententias; ut ipsa interpretatio eorum opus habeat interpretatione, et multo incertior lector