comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teriori refectione se replentͥ s exte¬
riore ostensione se uestiunt. Unde.
et eoꝵ argentũ. id: hereticoꝵ elo¬
quium. t̾rȩ ẽ. comparatũ: qͥa de scͥp¬
tura sacra ut aliqͥd sciant. ex appe¬
titu terrenȩ laudis elaborant. Qui
etiã. sic̃ lutum p̃parant uestim̃ta:
quia fluxe. & inquinabilit̃ ea quib
se tueri uolunt scripturȩ sacrȩ con¬
texunt testimonia: p̃ꝑauit quidẽ:
s iustus uestietur ilis: qͥa uir rec¬
ta fide plenus. quȩ sc̃s solet ad iu¬
sticiam deputari: ea ipsa scripturȩ
sacrȩ quȩ hereticus affert testimo¬
nia colligit et erroris er ꝑtinaciã
inde coniuncit. Contͣ nos nanq.
dũ sacrȩ legis destimonia appor¬
tant: secũ nob afferunt. unde uin¬
cantur. Unde. & dauid typũ dñi.
golias uͦ. hereticoꝵ suꝑbiã signans:
hoc reb locuti sunt: qđ nos uerb̃
aꝑimꝰ. Golias quippe cũ gladio:
dauid. cũ pera pastorali uenit ad

Expanded text:
teriori refectione se replent, sed exteteriori refectione se replent, sed exteriori ostensione se vestiunt. Unde et horum argentum, id est haereticorum eloquium, terrae est comparatum, quia de Scriptura sacra ut aliquid sciant ex appetitu terrenae laudis elaborant. Qui etiam sicut lutum praeparant vestimenta, quia fluxe et inquinabiliter ea quibus se tueri volunt Scripturae sacrae contexunt testimonia. Praeparabit quidem, sed justus vestietur illis, quia vir recta fide plenus, quae sanctis solet ad justitiam deputari, ea ipsa Scripturae sacrae quae haereticus affert testimonia colligit, et erroris ejus pertinaciam inde convincit. Contra nos namque dum sacrae legis testimonia apportant, secum nobis afferunt unde vincantur. Unde et David typum Domini, Golias vero haereticorum superbiam signans, hoc rebus locuti sunt quod nos verbis aperimus. Golias quippe cum gladio, David vero cum pera pastorali venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na supplicia rapitur: subiectȩ
plebes illi ad cognitionis uere gra¬
ciã reuertuntur. his enĩ plebib ꝑ¬
uersus p̃dicator. qͣsi marit᷑ p̃fuit. qͥa
male eis coniunctus. in heserat cor¬
ruptor mentis. Nequaqͣm gͦ uiduȩ
ut destitutȩ plorant: quia mortẽ pͣ¬
ui doctoris. ã ueritatis inueniũ:
excui int̾itu affligi posse uideban¬
tur. Uel certe. ñ plorant uiduȩ: qͥa ĩ
suo errore remanentes: dũ scm̃ fu¬
isse estimant p̃dicatorẽ suũ: spe fal¬
sa. nelugeant consolantur. Sequit
tum. Preparauit quidẽ. s iustꝰ ue¬
stietur illis: & argentũ innocens
diuidit. Argentum intelligi. sacri
eloquii claritas solet: sic̃ alias dr̃.
Cloquia dñi eloquia casta: argentũ
igne examinatũ. Et quia nonnulli.
eloquium d̃i non interius ꝑexhibi¬
tionẽ. s exterius postensionẽ habe
concupiscunt: ic circo ꝑꝓpham¬
đr. Disꝑierunt om̃s. inuoluti ar-¬
gento. Hi nimirũ: qͥeloqͥo d̃i ñ in¬

Expanded text:
aeterna supplicia rapitur, subjectae aeterna supplicia rapitur, subjectae plebes illius ad cognitionis verae gratiam revertuntur. His enim plebibus perversus praedicator quasi maritus praefuit, quia male eis conjunctus inhaeserat corruptor mentis. Nequaquam ergo viduae vel destitutae plorant, quia morte pravi doctoris viam veritatis inveniunt, ex ejus interitu affligi posse videbantur. Vel certe non plorant viduae, quia in suo errore remanentes dum sanctum fuisse aestimant praedicatorem suum, spe falsa ne lugeant, consolantur. Sequituta. Praeparabit quidem, sed justus vestietur illis, et argentum innocens Argentum intelligi sacri eloquii claritas solet, sicut alias dicitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum . Et quia nonnulli eloquium Dei non interius per exhibitionem, sed exterius per ostensionem habere concupiscunt; idcirco pr: Disperierunt omnes involuti argento . Hi nimirum qui eloquio Dei non in
Abbreviated transcription (Latin):
rabuntur pane. Nepotes quippe
hereticorum sunt: qͥ deerrantiũ
filiorũ p̃dicatione nascunt᷑. Quos.
nequaqͣm panis satiat: quia dũ
insacri uerbi pabulo plus queĩt
sentire quã capiunt: semꝑ auerita¬
ts cognitione ieuinant: & p̃dica¬
menta doctrinȩ quȩ student ad
questionem querere: habere ñ ua¬
lent ad refectionem. Quia uͦ non
colligit: nonnullos. in malicia
sua ꝑtinaces relinquit: ꝓtinus ad
peliuntur ininteritu: quia dum
adlucem ueritatis ñ redeunt: ꝓ¬
fecto inpȩna ppetua. intelligen¬
tia t̾rena deprimuntur. Et quia
nonnunqͣm. dũ auctor errantiũ
plebium rapitur adpenã: seductȩ
plebes reformantur adueritatis
scientã: et tunc. aduerã cognitionẽ
redeunt subditi: cũ ad et̾na suppli¬
cia ꝑuemunt. hiqui mali fuerant
p̃lati: aptȩ subiungitur. Etuiduȩ¬
illius. ñplorabunt. Quas uidua ᷤ
er accipimꝰ: nͥ subiectas plebes. mor¬
te illius felicit̾ destitutas: Quia sepe
ut cdictum ẽ. dũ p̃dicator erroris. ad

Expanded text:
n absurde impii vocantur haeretici, qui haereticorum sunt qui de errantium filiorum praedicatione nascuntur. Quos nequaquam panis satiat, quia dum in sacri verbi pabulo plus quaerunt sentire quam capiunt, semper a veritatis cognitione jejunant; et praedicamenta doctrinae quae student ad quaestionem quaerere, 566 habere non valent ad refectionem. Quia vero nocta Ecclesia colligit, nonnullos in malitia sua pertinaces relinquit, protinus apeliuntur in interitu, quia dum ad lucem veritatis non redeunt, profecto in poena perpetua, intelligentia terrena deprimuntur. Et quia nonnunquam dum auctor errantium plebium rapitur ad poenam, seductae plebes reformantur ad veritatis scientiam, et tunc ad veram cognitionem redeunt subditi, cum ad aeterna supplicia perveniunt hi qui male fuerant praelati, apte subjungitur: IBIDejus non plorabunt. - Quas viduas ejus accipimus, nisi subjectas ejus plebes morte illius feliciter destitutas? Quia saepe ut diximus, dum praedicator erroris ad
Abbreviated transcription (Latin):
bui: ꝓadmixta culpa mendacii. ĩ
terrena ẽ recompensatione declina¬
ta: ut inuita sua qͣm mentiendo
tueri uoluerunt ea quȩ fecerunt
bona reciꝑent: et alterius qđ expec¬
tarent mercedis suȩ p̃mium ñ ha¬
berent. Nã et si subtilit ꝑpendat᷑:
amore uitȩ p̃sentis mentitȩ sunt: ñ
intentione mercedis ȩternȩ. Parcen¬
do quippe conatȩ sunt in fantum
intestam̃to uet̾ ñnulla possint talia
reppiri: pene nunqͣm tam̃ hoc uel
tale genus mendacii. aꝑfectis ad mis¬
sum studiosus ibi lector inueniet:
qͣmuis mendaqũ. qͣndã tenere ueri¬
tatis ymaginem uideat᷑. Et sub uet̾i
forsitan testam̃to. minoris culpȩ eẽ
potuit: in quo. ꝑtaurorum hyrcoꝵq
uictimas. sacrificiũ ñ fuit ipsa ueri¬
tas: s umbra ueritatis. Nam intesta

Expanded text:
bui, pro admissa culpa mendacii in bui, pro admissa culpa mendacii in terrenam est recompensationem declinata, ut in vita sua quam mentiendo tueri voluerunt, ea quae febona reciperent, et ulterius quod exspectarent mercedis suae praemium non haberent. Nam si subtiliter perpendatur, amore vitae praesentis mentitae sunt, non intentione mercedis. Parcendo quippe conatae sunt infantium in testamento veteri nonnulla possint talia reperiri, pene nunquam tamen hoc vel tale genus mendacii a perfectis admissum studiosus ibi lector inveniet, quamvis mendacium quamdam tenere veritatis imaginem videatur, et sub veteri forsitan testamento minoris culpae esse potuit, in quo per taurorum hircorumque victimas sacrificium non fuit ipsa veritas, sed umbra
Abbreviated transcription (Latin):
cium: qͣmuis nonnunqͣm sit ali¬
qd mendacii genus culpȩ leuiors :
si quisqͣm prestando mentatur.
d quia scriptum ẽ os qd mengitur.
occidit animã: & ꝑdes om̃s qͥ lo¬
cuntur mendaqum: hoc qͦ men¬
dacii genus. ꝑfecti uiri sum moꝑe
fugiunt: ut nec uita cuiuslibet ꝑ
eoꝵ fallaciam defendat᷑: ne suȩ
animȩ noceant. dũ prestare carni
nituntur alienȩ: quãqͣm hoc ipsũ
peccati genus. facillimȩ credimꝰ
relaxari. Nã. si quȩlibet culpa. se¬
quenti solet pia oꝑatione purga¬
ri: quantomagis hȩc facile abst̃¬
gitur. qͣm mat̾ boni oꝑis pietas
ipsa comitat᷑: Nonnulli uͦ exobste¬
tricum fallacia conantur asserere.
hoc mendacii genus ñ eẽ peccatũ:
maximȩ. qđ illis mentientib scͥp¬
tum ẽ: qͥa ȩdificauit eis dñs domꝰ.
Inqua magis recompensatione co¬
gnoscitur: qͥd. mendacii culpa me¬
reat᷑. Nã benignitatis earũ merces.
quȩ eis mȩterna potuit uita retri¬

Expanded text:
cium, 559 quamvis nonnunquam sit alicium, 559 quamvis nonnunquam sit aliquod mendacii genus culpae levioris, si quisquam praestando mentitur. Sed quia scriptum est: Os quod mentitur, occidit animam . Et: Perdes omnes qui loquuntur mendacium , hoc qdacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum praestare vitam carni nituntur alienae; quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti solet pia operatione purgari, quanto magis haec facile abstergitur, quam mater boni operis pietas ipsa comitatur ? Nonnulli vero ex obstetricum fallacia conantur asserere hoc mendacii genus non esse peccatum, maxime quod illis mentientibus scriptum est: Quia aedificavit eis Dominus domos . In qua magis recompensatione cognoscitur, quid mendacii culpa mereatur. Nam benignitatis earum merces, quae eis in aeterna potuit vita retri
Abbreviated transcription (Latin):
stulit iudiciũ meum. et omp̃s qͥ
adamaritudinem adduxit ani¬
mã meã: quia et si hostis seuit qͥ
ferire appetit: creator tam̃ ẽ qui.
eum adaliquid p̃ualere ꝑmitcit.
S quia sc̃s uir ad aliquid inuocata
di uita. se restrinxit: auchamꝰ qͥd se se
dimnarib meis: ñ loquent᷑ labia
mea iniqͥtatẽ: nec lingͣ mea medita.¬
bit᷑ mendaciũ. ed̃ priꝰ iniqͥtatẽ: hoc
postmodũ repetens. mendaciũdũ.
Nã. et om̃e mendaciũ iniqͥtas ẽ &oĩs
iniquitas. mendaqũ: qͥa ꝓfecto ab
ęquitate discrepat: qͥcqͥd aueri¬
tate discordat. S int̾ hoc qͦd ait loqͥ ⁊
pꝰmodum subdidit meditari: magna
distantia ẽ. Nonnunqͣm enĩ perꝰẽ
mendaqum meditari: qͣm loqui.
Nam loqui plerumq p̃cip itation
ẽ. meditari uͦ. studiosȩ prauitatis ẽ.
Et quis ignoret. inqͣnta distantia.
eulpa distinguitur: utrũ precipi¬
ueritati: nec stucho se phibet. nec
p̃cipitatone mentiri. Sum mope
enim cauendum ẽ.omne menda¬

Expanded text:
stulit judicium meum, et Omnipotens qui ad amaritudinem adduxit animam meam, quia etsi hostis saevit, qui ferire appetit, creator tamen est qui eum ad aliquid praevalere permittit. Sed quia sanctus vir ad aliquid invocat Dei vita se constrinxit, audiamus quid sese entur labia mea iniquitatem, nec lingua meditabitur mendacium. - Quod prius iniquitatem, hoc postmodum repetens mendacium dixit. Nam et omne mendacium iniquitas est, et omnis iniquitas mendacium, quia profecto ab aequitate discrepat quidquid a veritate discordat. Sed inter hoc quod ait, loqui, et postmodum subdit, meditari, magna distantia est. Nonnunquam enim pejus est mendacium meditari, quam loqui. Nam loqui plerumque praecipitationis est, meditari vero studiosae pravitatis. Et quis ignoret in quanta distantia culpa distinguitur utrum praecipiaereat veritati, nec studio se perhibet, nec praecipitatione mentiri. Summopere enim cavendum est omne menda
Abbreviated transcription (Latin):
uicalia. sub capite uniu̾sȩ etatis. Ad
hoc quippe puluillus pomit̃: ut mol¬
liter quiescatur. Quisquis gͦ malea¬
gentib adulatur: ptiliullũ sub capi¬
de. uł cubito iacentis ponit: ut qui
corripi exculpa debuerat:. inea. fult̃
laudib. molliter quiescat. hinc rur¬
sus scriptum ẽ. Ipse ȩdificabat pariẽ¬
dem: illi autẽ liniebant eũ. Parietis
qͥppe nomine: peccati duricia desi¬
gnatur. E dificare gͦ ẽ parietem: contͤ
se quempiã obstacula peccati con¬
struere. s parietẽ liniunt. qͥ peccata
ꝑ petrantib adulantur: ut qđ ius
ꝑuersȩ agentes ȩdificant᷑ ipsi adu¬
lantes. qͣsi nitidum reddant. S sc̃s
uir. sic̃ mala de bonis ñ estimant:
ita nudicare bona de malis recusat:
dicens. Absit ãme: ut iustos uos iu¬
dicem. Donec deficiã: ñ recedam ab
innocentia mea.lbi. & aptȩ subiun
git. Iustificationẽ meã. qͣm cepi te¬
nere. ñ deseram. Ceptã nanq iustifs¬

Expanded text:
vicalia sub capite universae aetatis . Ad vicalia sub capite universae aetatis . Ad hoc quippe pulvillus 560 ponitur, ut mollius quiescatur. Quisquis ergo male agentibus adulatur, pulvillum sub capite, vel cubito jacentis ponit, ut qui corripi ex culpa debuerat, in ea fultus laudibus molliter quiescat. Hinc rursum scriptum est: Ipse aedificabat parietem, illi autem liniebant eum . Parietis quippe nomine peccati duritia designatur. Aedificare ergo parietem est contra se quempiam obstacula peccati construere. Sed parietem liniunt, qui peccata perpetrantibus adulantur, ut quod illi perverse agentes aedificant, ipsi adulantes quasi nitidum reddant. Sed sanctus vir sicut mala de bonis non aestimat, ita judicare bona de malis recusat, dicens: Absit a me ut justos vos judicem, donec deficiam, non recedam ab innocentia mea. Ubi aperte subustificationem meam quam coepit tenere, non deseram. Coeptam namque justifi
Abbreviated transcription (Latin):
nifestata ꝑcarnem ueritate ꝓficimꝰ:
iustumq ẽ ut facta quȩdã. quȩ in
illo ppło umbrȩ ueritatis deseruie¬
qͥa minus illic quibdã fortasse no¬
cuerit: cdicat necesse ẽ rerũ alienarũ
raptum: dicat retributionem inu¬
riȩ. quȩ infirmis illic concessa sunt:
sibi nocere ñ posse. Quȩ omĩa cunc¬
qs liquet qͣnta animadu̾sione ueri¬
tas insequit᷑: quȩ nob̃ iã significatio¬
nis suȩ umbra postposita. inuera car¬
ne declaratur.S qͥa sc̃s uir. nec loqͥ
se. nec meditari mendaqũ spondet
hec ipsa inquib ueritati congruit.
ut iustos uos iudicem. Donec deficiã:
ñ recedam abinnocentia mea. Ab in¬
nocentia quippe recedẽt. si bona de
malis estimaret: salomone attestan¬
de qui ait. Qui iustificat impium. &
qui condempnat iustũ: ut̃q abho¬
minabilis ante dñm. Sunt nanq
non null qͥ dũ malefacta hominum
laudib efferunt: augent quȩ incre¬
pare debuerunt. Hinc enĩ. ꝑꝓpħam

Expanded text:
carnem Veritate proficimus; justumque est ut facta quaedam quae in illo populo umbrae veritatis deserviequia minus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat necesse est rerum alienarum raptum, et retributionem injuriae, quae infirmis illic concessa sunt, sibi nocere non posse. Quae omnia cunctis liquet quanta adnimadversione Veritas insequitur, quae nobis, jam significationis suae umbra postposita, in vera carne declaratur. Sed quia sanctus vir nec loqui se, nec meditari mendacium spondet, haec ipsa in quibus veritati congruit ut justos vos esse judicem, donec deficiam non recedam ab innocentia mea. - Ab innocentia quippe recederet, si bona de malis aestimaret, Salomone attestante qui ait: « Qui justificat impium et qui condemnat justum, uterque abominabilis e qui dum male facta hominum laudibus efferunt, augent quae increpare debuerunt. Hinc enim per prop
Abbreviated transcription (Latin):
aduenerit: cũ irruerit repentina ca¬
lamitas: & interitus. qͣsi tempestas
ingnierit. Et quia ipsa uentur exit̃
ignorantia. nox uocatur: nocte õp¬
cht. hinc ẽ nanq qł ꝑsemetipsam
ueritas iẽ Sisciret pater familiaᷤ
qua hora fur ueniret: uigilaret utiqͤ¬

Expanded text:
advenerit, cum irruerit repentina calamitas, et interitus quasi tempestas ingruerit . Et quia ipsa venturi exitus ignorantia nox vocatur, nocte opdet. Hinc est namque quod per semetipsam Veritas dicit: Si sciret paterfamilias qua hora fur veniret,
Abbreviated transcription (Latin):
scentia er. Delect̾are gͦ incło ypocta
ñualet: qͥa inep mente desidia suꝑ¬
na ñ ꝑdeunt: qͣm ꝓfect̾o. spinȩ ter¬
reni amoris premunt. De qͦ: aptȩ
subdit᷑ E t inuocare dm. in omni
tempore. Tc̃ quippe dm ypocrita
inuocat: cum. hunc t̾renarũ rerum
tribulatio angustat. Nã cũ inhoc
scło. effectum quesitȩ felicitatis in¬
uenerit: auctorem. qui hanc ipsam
felicitatem tribuit. ñrequirit. Quia¬
uͦ ut p̃diximus. eẽ. ars docentrum
debet. ut inauditoꝵ suoꝵ mentib.
prius studeant ꝑuersa destruere:
postmodũ recta p̃dicare. ne bonũ
sc̃ȩ̃ p̃dicationis sem̃ plena malis
corda ñ capiant: unde. adieremiã
dr: ecce constitui te hoche suꝑ gen¬
tes. et regna. ut euellas. & destruas.

Expanded text:
. Delectari ergo in Deo hypocrita non valet, quia in ejus mente desideria superna non prodeunt, quam profecto spinae terreni amoris premunt. De quo aperte subditur: Et invocare Dominum in omni tempore. - Tunc quippe Deum hypocrita invocat, cum hunc terrenarum rerum tribulatio angustat. Nam cum in hoc saeculo effectum quaesitae felicitatis invenerit, auctorem qui hanc ipsam felicitatem tribuit non quaerit. Sequivero, ut praediximus, esse ars docentium debet ut in auditorum suorum mentibus prius studeant perversa destruere, et postmodum recta praedicare, ne bonum sanctae praedicationis semen plena malis corda non capiant; unde ad Jeremiam dicitur: Ecce constitui te hodie super gentes et regna, ut evellas et destr
Abbreviated transcription (Latin):
tionis suȩ amaritudine constitut᷑.
contra utrosq respondit. Nã quia
essentiã uita habet: mors ñ habet:
ut d̾m eẽ fateretur ait. Uiuit deus.
Ut uͦ eum res humanas curare ꝑhi¬¬
beret: sub didit. Qui abstulit iu¬
dicium meũ: & adamaritudinem
addurit animã meã. Ista enim q̃
patitur. ñ casu se ppetr. s deo omĩa
lus licet afflictionẽ iustoꝵ semper
appetat: tam̃ si ab auct̃ore nr̃o po¬
testatẽ ñ accipit: ad temptationis
articulum nullatenus conualescit
Unde. et omĩs uoluntas diaboli in
quoslibet inustȩ appetit: s eos qͥ
iustȩ querit᷑ si dñi. cur malus:. si
comprehensa ẽ. & potestas iusta
indiabolo: & uoluntas iniusta.

Expanded text:
tionis suae amaritudine constitutus, tionis suae amaritudine constitutus, contra utrosque respondit. Nam quia essentiam vita habet, mors non habet, ut Deum esse fateretur, ait: Vivit Deus. Ut vero eum res humanas curare perhiberet, subdidit: Qui abstulit judicium meum, et ad amaritudinem adduxit animam meam. Ista etenim quae patitur, non casu se perlus licet afflitionem justorum semper appetat, tamen si ab auctore nostro potestatem non accipit, ad tentationis articulum nullatenus convescit. Unde et omnis voluntas ditemptare iniuste appetit, sed eos qui Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus; et si comprehensa est et potestas justa in diabolo, et voluntas injusta.
Abbreviated transcription (Latin):
meam. Quib nimirũ uerbis beatus
iob & sua narrat: & sc̃e eccłiȩ temꝑa
afflicte significat: inquib aꝑta in¬
fidelium ꝑuicacia premit᷑: et ꝑsecu¬
donis amaritudine pturbatur.
ab aduersariis solet: ut ui delicet ꝑse¬
cutionem. aut uerbis patiatur. aut
gladiis. Sc̃a uͦ ecclia summoꝑe ha¬
bere sapientiã & pacientiã studet:
s exercetur eius sapientia. cũ temp¬
tatur uerbis: exercetur er patientia.
cũ temptatur gladiis. Nc̃ uͦ. de ea ꝑse¬
cutione loquitur: inqua. ñgladiis.
s falsis asseitionib lacessitur. Multoᷤᷤ
autẽ nouimꝰ: qͥcũ in hac uita aliqua
aduersa patiantur: dm eẽ ñcredunt.
Nonnulli uͦ eẽ d̾m estimant: s reᷤ hu¬
manas minimȩ curare. De illis qͥppe:
suo. ñ ẽ. ds. Isti uͦ: apud eum hcunt.
Quomͦ scit ds̃: & si ẽ scientia mexcelso:
et rursus. Et dixerunt̾ ñ uidebit dñs:
nec intelliget ds iacob. Nir gͦ iste sc̃e
eccłiȩ typum gestans. inipsa afflic¬

Expanded text:
erbis beatus Job et sua narrat, et sanctae Ecclesiae tempora afflictae significat, in quibus aperta infidelium pervicacia premitur, et persecutionis amaritudine perturbatur. ab adversariis solet, ut videlicet persecutionem aut verbis patiatur, aut gladiis. Sancta vero Ecclesia summopere habere sapientiam et patientiam studet. Sed exercetur ejus sapientia cum tentatur verbis, exercetur ejus patientia cum tentatur gladiis. Nunc vero de ea persecutione loquitur, in qua non gladiis, sed falsis assertionibus lacessitur. Multos autem novimus qui cum in hac vita aliqua adversa patiuntur, Deum esse credunt. Nonnulli vero Deum esse aestimant, sed res humanas minime curare. De illis quippe suo, Non est Deus . Isti vero apud eum dicunt: 558 Quomodo scit Deus, et si est scientia in excelso ? Et rursus: Et dixerunt, non videbit Dominus, nec intelliget Deus Jacob . Vir ergo iste sanctae Ecclesiae typum gestans in ipsa afflic
Abbreviated transcription (Latin):
te sentio. hoc exeiusdẽ ueritatis lar¬
gitate comp̃hendo. Uos iccirco rec¬
ta ñsapits: quia hanc eandem
uiãm sapientiã. ñ dĩ manui. s uo¬
bismet ipsis dats. Nam hostes sc̃e
eccłie. si quid ueri aliquando sen¬
gunt: id ꝓpriis uirib tribuunt.
et tanto magis sepriuant suꝑna
sapientia: qͣnto illam. qͣsi ex suo
ingemio habere priuatã uolunt. Quib
aliqͣndo datur adiudiciũ suũ. ut rec¬
ta quidẽ aliqua sciant: s exipsa hac
scientia. obligatiores adpenã fiant.
nostis: et quid sine causa. uana lo¬

Expanded text:
te sentio, hoc ex ejusdem Veritatis larte sentio, hoc ex ejusdem Veritatis largitate comprehendo. Vos idcirco recta non sapitis, quia hanc eamdem vestram sapientiam non Dei manui, sed vobismetipsis datis. Nam hostes sanctae Ecclesiae, si quid veri aliquando sentiunt, id propriis 565 viribus tribuunt; et tanto magis se privant superna sapientia, quanto illam quasi ex suo ingenio habere privatam volunt. Quibus aliquando datur ad judicium suum ut recte quidem aliqua sciant, sed ex ipsa hac scientia obligatiores ad poenam fiantnostis, et quid sine causa vana lo
Abbreviated transcription (Latin):
ltaq iubetur ut destruat. et post¬
modum ȩdificet: prius ut euellat.
& postmodũ plantet: quia nequa¬
qͣm rectȩ ueritatis fundamentum
pomtur. ñ pnus erroris fabricade¬
struatur: beat᷑ iob. postqͣm causas
uniu̾salis ȩccłiȩ. amicoꝵ suoꝵ dic¬
ts qͣsi contra hereticorũ uerba re¬
sponcdt. eoꝵq elationẽ multimo¬
da responsione destruxit: iã docẽ
se ꝑhibet: ut uidelicet aꝑtȩ uidea¬
tur. inhis quȩ subdidit. recta plan¬
tare: inhis uͦ quȩ p̃misit euulsisse
ꝑusa. Seqr̃. Nocebo uos ꝑmanũ
d̃. quȩ omp̃s habeat: nec abscondã.
Sic beatus iob loquit᷑ uerbis suis:
ut aliquid signet ex nrĩs. Nã scã
eccł̃ia docens: inqͣntum cognoscẽ
expecht. nil ueritatis abscondit.
Quia enĩ manus d̃i uocatur filius:
omĩa quippe ꝑipsũ facta sunt: ꝑ
manũ ch̃. docere se ꝑhibet eos. qͦs
inꝑpria sapientia remane fatuos
uidet. Ac si aꝑtȩ dicat. fgo ex me
aliquid nescio: s quicqͥd de uerita¬

Expanded text:
taque jubetur ut destruat, et postmodum aedificet; prius ut evellat, et postmodum plantet, quia nequaquam rectae veritatis fundamentum ponitur, nisi prius erroris fabrica destruatur; beatus Job postquam causas universalis Ecclesiae amicorum suorum dictis quasi contra haereticorum verba respondit, eorumque elationem multimoda responsione dextruxit, jam docere se perhibet, ut videlicet aperte videatur in his quae subdidit recta plantare, in his vero quae praemisit evulsisseS. 11. Docebo vos per manum Dei, quae Omnipotens habeat, nec abscondam. - Sic beatus Job loquitur verbis suis, ut aliquid signet ex nostris. Nam sancta Ecclesia docens in quantum cognoscere expedit, nihil veritatis abscondit. Quia enim manus Dei vocatur Filius Omnia quippe per ipsum facta sunt , per manum Dei docere se perhibet eos quos in propria sapientia remanere fatuos videt. Ac si aperte dicat: Ego ex me aliquid nescio; sed quidquid de verita
Abbreviated transcription (Latin):
le qđ sciunt. De qͥb: alias dictũ ẽ. De¬
scendunt ininfernũ uiuentes. uiui
sunt q̃sentiũ quȩ gͦilos fiunt. Mor¬
tuiem̃nec sciunt omnino. nec sen¬
tiunt. Mortui itaq qui ñ sentiuns.
ꝓnescientib: uiuentes uͦ qui senti¬
unt. ꝓscientib poni solent. Uiuen¬

Expanded text:
e quod sciant. De quibus alias dictum est: Descendant in infernum viventes . Vivi sunt qui sentiunt quae erga illos fiunt. Mortui enim nec sciunt omnino, nec sentiunt. Mortui itaque qui non sentiunt pro nescientibus, viventes vero qui sentiunt pro scientibus poni solent. Viven
Abbreviated transcription (Latin):
hendit. Uidere enim se non potest
quia fulgorem lucis nesciens. cum
semetipsum conspicit: qͥd aliud qͣm
tenebras attendit: Iustorum ergo
debemus uitã conspicere: ut sub¬
tiliter deprȩhendamꝰ nrãm. Illoꝵ
uidelicet species: qͣsi quȩdam for
immerito iusti insacro eloquioli¬
bri nominant᷑. sic̃ scriptum ẽ. libri
aꝑti sunt: & alius liber aꝑtus ẽ. qͥ
ẽ uitȩ: & iudicati sunt mortui ex
his quȩ scripta erant inlibris. Liber
nanq uitȩ ẽ. ipsa uisio aduenien¬
ds iudicis: in quo qͣsi scriptum ẽ
omne mandatũ: quia quisquis
eũ uident: mox teste conscientia.
quicqͥd non sit. intelligit. Libri et¬
am aꝑti referuntur: qͥa iustoꝵ tũc
uita conspicitur: inquib manda¬
ta celestia. oꝑe impressa cernunt᷑
Et iudicati sunt mortui exhis quȩ
scripta erant in libris: quia mos¬
tensa uita iustorum. quasi iexpan¬
sione librorũ. legunt bonum qd̃¬
ipsi agere noluerunt: atq exeoꝵ

Expanded text:
ehendit. Videre enim se non potest, ehendit. Videre enim se non potest, quia, fulgorem lucis nesciens, cum semetipsum conspicit, quid aliud quam tenebras attendit? Justorum ergo debemus vitam conspicere, ut subtiliter deprehendamus nostram. Illorum videlicet species, quasi quaedam formimmerito iidem justi in sacro eloquio libri nominantur, sicut scriptum est: Libri aperti sunt, et alius liber apertus est, qui est vitae, et judicati sunt mortui his quae scripta erant in libris . Liber namque vitae est ipsa visio advenientis judicis, in quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox teste conscientia quidquid non fecit, intelligit. Libri etiam aperti referuntur, quia justorum tunc vita conspicitur, in quibus mandata coelestia opere impressa cernuntur, Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, quia in ostensa vita justorum, quasi in expansione librorum legunt bonum quod agere ipsi noluerunt, atque ex eorum
Abbreviated transcription (Latin):
inhonore eẽt. ñ intellexit: compara¬
tus ẽ iumentis insipientib. & simi¬
lis factus ẽ illis. Cum gͦuocentur
homines. qͥ iusticiȩ ratione sufful¬
t sunt: & irrationabilia iumenta
nominant᷑. hi qui carnali delecta¬
dioni deseruiunt: rectȩ de homine
torum uiroꝵ exempla conspiciet:
atos ereoꝵ comparatione. se pen¬
sans: iniquum se eẽ dep̃hendes. Q:
gͦ plenissimȩ intelligere appetit
qualis ẽ tales nimirum debet con¬
spicere qualis non ẽ: ut ex bonoꝵ
torma metiatur. qͣnto ipse deseito¬
bono. deformis ẽ. Exhis quippȩ qͥoi
plenissimȩ bona adsunt:. ꝓpendit
rectȩ. quȩ sibi minus sunt: atq inu
lorum pulchntudinem. conspicit
fȩditatem suã: quã inseipso & potest
ypetr et sentire ñ potest. lucẽ nanq
debet conspicere qui uult de tene¬
bris iudicare: ut milla uideat. quid
de tenebris ȩstimet᷑ ꝑ qͣs. uidere pre¬
peditur. Peccator nanq incognita
uita iustoꝵ. semetipsum conspiẽ
peccatorem: s nullatenus comp̃¬

Expanded text:
onore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Cum ergo vocentur homines hi qui justitiae ratione suffulti sunt, et irrationabilia jumenta nominentur hi qui carnali delectationi deserviunt, recte de hoc torum virorum exempla conspicit, atque eorum comparatione se pensans, iniquum se esse deprehendit. Qui enim plenissime intelligere appetit qualis est, tales nimirum debet conspicere qualis non est ut ex bonorum forma metiatur, quanto ipse desebono deformis est. Ex his quippe quibus plenissime bona adsunt, perpendit recte quae sibi minus sunt, atque in illorum pulchritudine conspicit foeditatem suam, quam in seipso et potest perpeti, et sentire non potest. Lucem namque debet conspicere, qui vult de tenebris judicare; ut in illa videat quid de tenebris aestimat per quas videre praepeditur. Peccator namque incognita vita justorum semetipsum conspicit, peccatorem se nullatenus compr
Abbreviated transcription (Latin):
canticoꝵ d̃r. Duo ubera tua. sicut
duo hinuli capreȩ gemelli. qui pa¬
scuntur inliliis:donec aspiret di¬
es. & melmentur umbrȩ. Quȩ enim
sunt duo ubera. nͥ exiudea & genti¬
litate ueniens uterq populus: qͥ
inscẽ eccłiȩ corpore. ꝑintentionem
sapientiȩ. archano ẽ cordis infixus:
Exquo populo hi quielecti sunt. ic¬
curo capreȩ hinulis comparant᷑
quia phumilitatem quidem par¬
uos se ac peccatores intelligunt:

Expanded text:
icut duo hinnuli capreae gemelli, qui pascuntur in liliis, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae . Quae enim sunt duo ubera, nisi ex Judaea ac gentilitate veniens uterque populus, qui in sanctae Ecclesiae corpore per intentionem sapientiae arcano est cordis infixus? Ex quo populo hi qui electi sunt idcirco capreae hinnulis comparantur, quia per humilitatem quidem parvos sese ac peccatores intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
illos nimirum dñs pascet: quos uo¬
luptas carnis. iumentoꝵ more. ñ
afficit. At contra. hi qui carnali af¬
fectioni succumbunt. non iã ho¬
mines. s iumenta nominant᷑: sic̃
de quibzdã inpeccato suo morien¬
iumenta. instercore suo. Iumenta
quippe instercore suo computre¬
scere ẽ carnales homines. infetore
lururiȩ uitã finire. Non enĩ homi¬
nes.s iumenta declarant᷑: de qͥb ꝑ¬

Expanded text:
illos nimirum Dominus pascit, quos voluptas carnis jumentorum more non afficit. At contra hi, qui carnali affectione succumbunt, non jam homines, sed jumenta nominantur; sicut de quibjumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Non enim esse homines, sed jumenta declarantur, de q
Abbreviated transcription (Latin):
tihe conuersantes. etiam fami¬
liares.aduersarios toleraret. Un¬
de. subiungit. S̾ inondixeruis
iri tabnaculi mei: qͥs det decarnib
eus. ut saturemur: Quȩ nimirũ¬
sententia: potest qͦ ꝑmysterium.
exuoce redemptoris intelligi. yi¬
ri quippe eius tabernaculi. de
carnib illius saturari cupierun:
uel iudei scilicet ꝑsequentes. uel
gentiles credentes: quia & illimo¬
liti sunt corpus illiꝰ qͣsi consum̃¬
do extinguere: et isti esurientem
mentẽ suam desiderant ꝑcoti¬
hanum immolationis sacrifici
des: pensemus qͣnta fortitucine
sc̃ uiri animus extra intraq sol¬
licitus adomnia partitur. Qui si
iniustȩ agentib. aut unquã ꝑsi
lentium cederet: aut ꝑrectitudi¬
nem non contrairet: ꝓfecto adũ¬
sarios non habuisset. S ineo qd̃
uias uitȩ tenuit. exoptatores suȩ
morts muenit: foris patentes ad¬
uersarios ꝑtulit. intus. latentes.
Mmor ẽ autem uutus certaminiᷤ.
foris quempiam uidere malaquȩ

Expanded text:
tidie conversantes etiam famitidie conversantes etiam familiares adversarios toleraret. Unde subjungviri tabernaculi mei: Quis det de carnibus ejus, ut saturemur . Qusententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes, quia et illi moliti sunt corpus illius, quasi consumendo, exstinguere, et isti esurientem mentem suam desiderant per quotidianum immolationis sacrificiutes, pensemus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae
Abbreviated transcription (Latin):
cers uł omnino ñposset: uel si
posset. minimȩ deceret nam qui
maledictionib iimieum impe¬
tunt: quid aliud in illo facere dm̃
uolunt. nͥ qđ ipsi facere aut neque¬
unt aut erubescunt: Mortẽ nãq
aduersario exoptant: qͣm &si poᷤ¬
sent inferre mȩtuunt:ne aut per¬
petrati homicidii rei deneant᷑ aut
iniqui appareant etiã cum sunt.
Quid ẽ ergo deo dcere occide quẽ
odio: nͥ aꝑtis ei uocib clamare.
hoc fac meo aduersario. qđ me
millum facere. nec peccatorẽ de¬
cet: In quib ꝓfecto uerbis pen¬
sandum nobis ẽ ubi uir istȩ lege¬
rat: diligite mimicos ur̃os:ubi le¬
gerat᷑ benedicte. & nolite malechi¬
cere: &rursum:non reddentes
malum ꝓmalo. nec malechictũ
ꝓmaledicto.S exterius non au¬
dita suꝑnȩ grẽ precepta seruabat:
qͥa hȩc inmentem illius.sq̃ sp̃s
afflatus scribebat. Cui tam̃ minꝰ
eẽt. qđ positos extra diligeret:
& interius uiuentes. secumq co¬

Expanded text:
cere, vel omnino non posset, vel, si cere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae gratiae praecepta servabat, quia haec in mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et interius viventes secumque quo
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ iudicis: ut nobis. et inluctu
sit pena morientis ꝓximĩ derure
ingaudium ueniat exhibita eqͥ¬
tas iudicantis ħ̃: quatinus nec
peunti homini existamus adũ¬
sarii: nec iudicanti dõ inuenia¬
mur ingrati. Beatus gͥiob. quia
cuncta maduersitate odia ꝑfec¬
tȩ calcauit: cheat. Si gauisus sũ
adruinam eius qui me oderat:
& exultaui. qđ inuenisset eum
malum: quia uidelicet & mnimi¬
cum diligens.dũ aduersarioru¬
enti condoluit: in malis illiꝰ ipse
adbonum creuit: ut inde istȩ
adbenignitatem cresceret: unde
illum mala quȩ merebatur. inue¬
nissent. Quia uͦ sepe nonnulli
eos qͦs sibi aduersarios estimãt
maledictione feriunt qm̃ uirtu¬
de nequaqͣm possunt: inquibus
patenter apparet quia mala si
possent facerent. quia ea quȩ fa¬
cere nequeunt.imprecari mini¬
mȩ desistunt:beatus iob osten¬
dens se aculpa etiã malechctio¬
nis alienum: secutus adiunxit
hoc optaret adeo fieri. qđ ipse fa¬

Expanded text:
stitiae judicis, ut nobis et in luctu stitiae judicis, ut nobis et in luctu sit pin gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledictionis alienum, secutus adjunxit:hoc optaret a Deo fieri, quod ipse fa
Abbreviated transcription (Latin):
sunt impii. Et sunt nonnulli im¬
pii: qui nobis specialit̾ non uiden-¬
dur inimici. Humana autẽ mens.
omnẽ quẽ inimicũ tolerat. etiã
impiũ & iniquũ putat: qͥa eiꝰ
culpas. apud eogitationem suã.¬
liuor accusator exaggerat. Qui¬
bus libet uͦ flagiciis p̃matur. mi¬
nus iniquus ereditur: si aduersa¬
rius minimȩ sentitur. Qua inre
discernendum ẽ aliud eẽ. quod
nobis: aluid uͦ qđ sibi & cȩteris
nr̃ immicus nocet. Nã si aliis bo¬
nus ẽ: sine nr̃a forsitan cupa eẽ¬
non potest nobis malus. Nec om¬
ninotã de eius ruina gauden¬
dum ẽ: cuius nos solos certum
ẽ aduersa tolerasse. Cum uͦ nr̃
ac multoꝵ hostis ꝑimitur: de
ereptione ꝓrimoꝵ potius. qͣm
de inimici interitu. necess e est
ut animus letetur. Oportet
nanq: ut peunte aduersario.
subtiliter pensare debeamus:
& quid debemus ruinȩ peccato¬
ris: & quid. iusticiȩ ferientis. Nã
peuntis. & congaudendum iu¬

Expanded text:
sunt impii, et sunt nonnulli imsunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis. Nam pereuntis, et congaudendum ju
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nonuult ẽẽ meliorem. Fumq
etiam stantem. uoto ꝓsequitur:
quem cecidisse gratulatur. S in¬
ter hȩc sciendum ẽ quia euenire
plerumq solet. ut ñ amissa carita
te. & mimici ruina lȩtificet: &rur¬
sum etus gła. sine inuidiȩ culpa
contristet: cũ & ruente eo. quos dã
bene erigi crechimus: et ꝓficiente
illo. plerosq iniustȩ opprimi for¬
midamus.Qua inre.mentem no¬
stram nec eius iã defectus erigit:
nec eius ꝓuectus addicit: si rect̾a
nr̃a cogitatio. ñ quid inipsoͬ sed
quid de ipso circa alios agatur:
attendit. S adhȩc seruanda ual¬
de ẽ. necess ariũ subtilissime discre¬
tionis examen: ne.cũ nr̃a ocha
exequimur. fallamur subspeqe
utilitatis alienȩ. Si audem de in¬
imici morte gaudendũ omĩno
ñ eẽt: psalmista ñ diceret. Lȩtabi¬
tur iustus: cum uiderit uindic¬
tam impiorum. S aliud ẽ im¬
pium: aliud uͦ. inimicũ p̃peti.
Nam sunt pleriq inimiei: qͥ non

Expanded text:
quem non vult esse meliorem se, eumque quem non vult esse meliorem se, eumque etiam stantem voto persequitur quem recidisse gratulatur. Sed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet ut te, inimici nos ruina letificet, et rursum eius gloria sine invidie culpa nos contristet; ut cum, ruente eo, quosdam bene erigi credimus et proficillo plerosque injuste opprimi formidamus. Qua in re mentem nostram, nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non
Abbreviated transcription (Latin):
tentis cħ nos eẽ discipulos: sola cu¬
stodia caritats ꝓbat. hinc est enĩ:
qđ ꝑsemetipsã ueritas dicit. In hoc
cognoscent om̃s. qͥa mei chscipuili
estis: si dilectionẽ habueritis adin¬
uicem. Quȩ nimirũ dilectio. si cor
nrm ueraciter replet: duob modis
ostendi solet. Scilicet. si & amicos
indeo: & mimicos diligimꝰ ꝓpter
deũ. S sciendumẽ quia iimic di¬
lectio. tunc ueracit custodit᷑: cũ
nec deꝓuectu addicimur: nec de
iuina illius lȩcamtir. Nam sepe
indilectionis imagine erga minii¬
cum. animus fallitur: seq hunc
diligere ȩstimat. si eius uitȩ contͣ¬
rius ñ existat. S dilectionis ium oc¬
cultȩ & ueraciter. aut ꝓuec̾tus ini¬
mici: aut casus interrogat. Hac ce¬
enim de re adplenum semetipsã
mens hominis nescit: nͥ eũ quem
sibi aduersarium credit indefec¬
u uel ꝓfectu mutasse modum sui
status inuenerit. Si enĩ de ꝓspita¬
te addicitur: & decalamitate seo.¬
dientis lȩtatur: constat. qͥa ñ amat:

Expanded text:
tentis Dei nos esse discipulos, sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut mici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu ejus mutasse se modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur et de calamitate se odientis laetatur, constat quia non amat
Abbreviated transcription (Latin):
abȩtͥnis gaudiis cecidit: consolati¬
onem de temporalib ñ admitot:
dicens.Negaui consolari animam
meã. Acsi aꝑtȩ dicat. Qui de tem¬
poralium amissione ñ lugeo: de
temporaliũ abundantia consola¬
ri nequaqͣm possum. Cui tanqͣm
sunt renius: ilico adiecit. Memor
sui dĩ. & delectat᷑ sũ Ic si aꝑtȩ dicat: ł¬
renarum rerũ me nec abundan¬
tia refouet: auctoris autẽ mei quẽ
adhuc uidẽ ñualeo: uel sola me¬
moria delectat. hȩc ẽ gͥ amaritu¬
do sapientum: qͥ dum spe in alta
erecti sunt: nullis hic gaudiis ani¬
mum sternunt. hinc enĩ scͥptũ ẽ.
Cor sapientũ. uͥ tristicia ẽ: & cor
stultorum. ubi lȩticia. Hinc iacob
dic̃. Miseri estote. &lugete et plo

Expanded text:
ab aeternis gaudiis cecidit, consolatiab aeternis gaudiis cecidit, consolationem de temporalibus non admittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Hinc Jacobus dicit: M
Abbreviated transcription (Latin):
Ego diri inpauore meo: piectus sum
auultu oculoꝵ tuoꝵ. Contempla¬
tus quippe interna gaudia uisioniᷤ
di. & socialem frequentiã angłorũ
ꝑsistentium: reduxit ocłos adima:
uidit quo iaceret: qui adhoc con¬
ditus fuerat ut incȩlestib stare po¬
tuisset. Pensauit ubi eẽt: & de quo de¬
eẽt. ingemuit. Nectumq se auultu
ocłoꝵ di doluit: qͥa incomparati¬
one lucis intimȩ. grauiores senserat
exilii sui tenebras. qͣs tolerabat. hĩc
nullius grãm consolatonis admit¬
tit: dicens. Negaui consolari animã
meam. Nam plerumq hui scl̃i cli
uites. solent mentis tedio affecti.
bona temporaliter accepta conspi¬
cere: & tristiciam delinire. Cũ enĩ
merore quodã tangi se sengunt:
equos aspiciunt: auri argentiq
sui uascula contemplantur: p̃dia
circueunt. Cumq ꝑhȩc temꝑalia.
ocłos libenter trahunt: obortum
animȩ merorem uincunt. Vnde
eis et meugłio ueritas dic̃ Ue uobis
diuitib: qui habetis consolationem

Expanded text:
Ego dixi in pavore meo: Projectus sum Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculorum tuorum . Contemplatus quippe interna gaudia visionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui tenebras quas tolerabat Vet. nullius gratiae consolationem admittit, dicens: Negavi consolari animam meam . Nam plerumque hujus saeculi divites solent mentis taedio affecti, bona temporaliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam se tangi sentiunt, equos aspiciunt, auri argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt. Cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eis et in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui hic habetis consolationem
Abbreviated transcription (Latin):
gnificatur nomine. nͥ anima hu¬
mana: dequa. psalmista chc̃ aĩa
mea sic̃ terra sine aqua. tͥ: Hȩc au¬
tem sapientia. interra suauiter ui¬
uentum inueniri ñualet: quia qͥs¬
quis ab huius uitȩ adhuc uolup¬
tatib pascitur: ab et̾nȩ sapientiȩ
intellectu separatur. Nam si uerȩ sa¬
peret: expulsus abintimis gaudiis.
de ea inqua cecidit. exilii sui cecita¬
đr. Qui apponit scientiã. apponit
dolorem: quia qͣnto plus homo cȩ¬
pit scire qͥd ꝑdidit: tanto plus luge¬
re incipit corruptionis suȩ senten¬
tiam. quã inuenit. Consicdat nãq.
unde quo lapsus ẽ: qđ aparadisi
gaudiis. aderumpnas uitȩ p̃sen¬
tis: ab angłorum societatib uenit
ad euras necessitatum. Pensat. inqͦt
iam picłis iacet: qui prysine ꝑicło
stare contempsit. Luget exiliũ qd
dampnatus patitur: & suspirat ad
celestis glȩ statum. quo ꝑfrui secui¬
rus posset: si peccare noluisset. Qd
bene psalmista considerans: ait.

Expanded text:
gnatur nomine, nisi anima hugnatur nomine, nisi anima humana? De qua Psalmista dicit: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . Haec autem sapientia inveniri in terra suaviter viventium non valet, quia quisquis adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitanem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod bene Psalmista considerans, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
Et nos quidem iustȩ:nã digna
facts recipim: hic uͦ nichil mali
gessit. Iie. qui talis adcrucẽ ueñ
exculpa: ecce. qualis acruce rece¬
dit. ex gr̃ã. Confitebat᷑ dnm̃: quẽ
uidebat secum humana minfir¬
mitate morientem: qͣndo negabãt
apłi eum: quẽ miracula uiderans
duina uirtute facientem. Sed hi
qui saluari hominẽ ꝓpriis uirib
astruunt: eandẽ confessionem
hominis. abipsius ẽẽ uirtute ho¬
minis suspicantur. Qđsi ita eẽt:
indĩ laude psalmista non diceret.
Confessio & magnificentia: opus
eius. Abeo itaq accepimꝰ recta con¬
fiten: aquo. nob & magna dant᷑
oꝑari. Quia gͦ nicħ boni oꝑis de¬
dimus: quo. hanc sapientiã ꝑci¬
ꝑe mereremur: dicatur rectȩ.
iam ratione utitur: tanto altius
sub hurꝰ sapiendiȩ intellectu se despi¬
cit: qͣnto eiusdẽ sapientiȩ ueriꝰ int̾¬
na cognoscit: ut indignum se ad
hanc ꝑuenisse uideat: ꝑ qͣm. gratui¬
to agitur. ut dignus fiat. Deqͣbene
xxii¬

Expanded text:
Et nos quidem juste, nam digna Et nos quidem juste, nam digna factis recipimus: hic vero nihil mali gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli eum quem miracula viderant divina virtute facientem. Sed hi qui salvari hominem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis ab ipsius esse virtute suspicantur. Quod si ita esset, in Dei laude Psalmista nConfessio et magnificentia opus ejus . Ab eo itaque accipimus recta confiteri, a quo nobis et magna datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: Nisquis jam ratione utitur, tanto altius sub hujus sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indignum se ad hanc pervenisse videat, per quam gratuito agitur ut dignus fiat. De qua bene XXI