comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monuit ne ꝑirent. quȩ illos precepta quia nesci¬
unt utinã docerem. aut ccrte uos illis sine du¬
bio ostenderetis. si uelletis ut uiuerent. uł certe
quod tercium ẽ ipsos sibimet legere ur̃a malicia
ꝑmisisset. Ptimus dauiticus psalmus illis omni¬
no suaderet: ut xp̃iani uiuerent & regnarent.
Quos quidẽ male decepistis dum uobis sese com¬
mittunt. uosnanq illis quȩ mala sunt fingitiᷤ
& quȩ bona sunt occultatis. Hoc tandẽ legant
uł serius qͦd olim legere debuerunt. Quid enim
dicit: & nunc reges intelligite erudimini qͥ
iudicatis terrã. Seruite dño intimore & ex
ultate ei intremore. Apprehendite disciplinã
nequando iraseatur dñs: & pereatis de uia iu¬
sta. Cum ex aferit quam cito ira ipsius suꝑ
uos: beati om̃s qui confidunt in eo. Impera¬
tores inquam suasionib premitis. ut pilatũ
quem diximus uidei presserunt. Licet ipse
elamauerit lauans publice manus.liber suma
sanguine huius iusti.tamen quomͦ potest a

Expanded text:
sciunt, utinam doceremus, aut certe uos illis sine dubio ostenderetis, si uelletis 111 uiuerent, uel ccrte, quod tertium est, ipsos sibimet legere uestra malitia permisisset! primus dauiticus psalmus illis omnino suaderet, ut christiani maerent et regnarent. quos quidem male decepistis, dum uobis sese committunt; uos namque illis quae mala sunt fingitis et quae bona sunt occultatis. hoc tandem legant uel serius, quod olim legere debuerunt. quid enim dicit? et nunc, reges, intellegite, erudimini qui indicatis terram, seruite domino in timorei cum tremore, apprehenditc disciplinam, ne quando irascatur dominus et pereatis de uia iusta. cum exarserit quam cito ira ipsius super uos, beati omnes qui con fid un fin eo. imperatores, inquam, suasionibus premitis, III Pilatum, quem diximus, Iudaei presserunt, licet ipse clamauerit lauans publice manus: liber sum a sanguine ine hu ius iusti. tamen quomodo potest a
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si docueris. non podest quorumlibet ma¬
lorum scelus. siue ignotoꝵ suie fallacium. siue
ut arrama. ut palea tolerandorum euertere pro¬
missa dei.ut non in semine abrahȩ benediean¬
tur om̃s gentes. Aquib ꝓmissis uos alienos
Lacet enim unum sit baptisimu̾m: trib tamenẽ
gradib consecratum. Dedit aquam ioħs sine
nomine trinicatis: sicut ipse ꝓfesscis ẽ dicens.
Ego uos baptiho in aqua penitentie aliꝰ ueniet
qui fortior me ẽ. cuius non sum dignus calci¬
amenta portare. Ipse uos bapti at in spũ scõ.

Expanded text:
etiamsi docueris, non potest quorumlibet maetiamsi docueris, non potest quorumlibet malorum scelus, sive ignotorum, sive fallacium, sive ut zizania vel palea tolerandorum, evertere promissa Dei, ut non in semine Abrahae benedicantur omnes gentes: a quibus promissis vos alienos . PETIL. dixit: Licet enim unum sit Baptismum, tribus tamen est gradibus consecratum. Dedit aquam Joannes sine nomine Trinitatis, sicut ipse professus est dicens: « Ego vos baptizo in aqua poenitentiae: alius veniet qui fortior me est, cujus non sum dignus calceamenta portare; ipse vos baptizat in Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
uos dixerunt. Nunquid etiam hic quia in¬
uenit apud sacrilegos testimonia u̾itatis.
aut ꝓpter ista illos apꝓbauit. aut ꝓpter illoᷤ
ista damnauit: Uos autem necesse ẽ ut
semꝑ erretis. quamdiu ꝓpter hominũ uicia.
dĩ sacramenta iuolatis. aut nos ꝓpter dĩ sacra¬
menta quȩ in uos iuolare nolumus. etiã ur̃i
scismatis sacrilegium assumere putatis. Pe¬
tilianus dixit. Omnis enim potestas ex do
ẽ. non in homine podestatis. sicut pontiopi
me potestatem nisi esset tibi desuꝑ data. Ee
iterum dicente iohe. Non potest homo fa¬
cere quicqͣm: nisi ei datum fuent ecelo. Doce gͥ
traditor simulandi mysteria: quando acceꝑis
potestatem. Aũg &. Tu doce potius uniuers.
orbis terrarũ quã diffusa ẽ hereditas xp̃i. & u
la tot gentium multitudo. ubi apłi ȩccłias fun¬
dauerunt. quando baptirandi amiserit pote
statem. Nunquam docebis. Non solum quia
eos calumniaris non doces traditores. s quia

Expanded text:
uos dixerunt numquid etiam hic, quia inuos dixerunt numquid etiam hic, quia inuenit apud sacrilegos testimonia ueritatis, aut propter ista illos approbauit aut propter illos ista damnauit? uos autem necesse est ut semper erretis, quamdiu propter hominum uitia dei sacramenta uiolatis aut nos propter dei sacramenta, quae in uobis uiolare nolumus, etiam uestri schismatis sacrilegium assumere putatis. Petilianus dixit: Omnis enim potestas ex deo est, non in homine potestatis, sieut Pontio Pilberes in me potestatem nisi esset tibi desuper data, et iterum dicente Iohanne: non potest homo facere quicquam nisi ei datum fuerit e caelo. doce igitur, traditor, simulandi mysteria quando acceperis potestatem. Augustinus respondit: Tu doce potius, uniuersus orbis terrarum, qua diffusa est hereditas Christi, et illa tot gentium multitudo, ubi apostoli ecclesias fundauerustatem. Nunquam docebis: non solum quia eos calumniaris, non doces traditores; sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
monium hoc uerum ẽ. Nunquid ideo dicimꝰ
uit. quia quod in eo uerum inuenit. uerũ ẽẽ
firmauit: Similiter idem apłs cum apud a¬
thenas esset. inder aras demonum animadu̾¬
dit aram quandam inqua scriptum erat igno¬
todo. & hoc destimonium ad illos in xp̃o edi¬
ficandos assumpsit. ita ut hoc commemora¬
ret insermone suo. atq subiungeret. Quẽ uos¬
ignorantes colitis. hunc uob̃ nos adnunciamꝰ.
Nunquid quia uł inter ydolorum aras. uł
asacrilegis erectam aram illã repꝑit. ꝓpt̾ea
qͦd in ea uerum erat damnauit. aut respuit. at
ꝓpter uerum quod in ea legerat etiam sacri¬
legia paganorum sectanda esse ꝑsuasit: Conse¬
quenter autem cum ipsum etiam dñm illis
ignotum. sibi autem notum. etiam illorum
noticiȩ sicut congruere iudieab at insinuare
uellet. ait intercȩtera.Et quidem ñ longe po¬
situm ab unoquoq nr̃m. in illo enim uiuimꝰ.
& mouemur. & sumus.sicut & quidam scdm

Expanded text:
monium hoc uerum est? numquid ideo dicimus: monium hoc uerum est? numquid ideo dicimus: uit, quia quod in eo uerum inuenit uerum esse firmauit? similiter idem apostolus, cum apud Athenas esset, inter aras daemonum animaduertit aram quandam in qua scriptum erat: ignoto deo, et hoc testimonium ad illos in Christo aedificandos assumpsit, ita ut hoc commemoraret in sermone suo atque subiungeret: quem uosignorantes colitis hunc uobis nos adnuntiamus. numquid quia uel inter idolorum aras uel a sacrilegis erectam aram illam repperit, propterea quod in ea uerum erat damnauit aut respuit, aut propter uerum quod in ea legerat etiam sacrilegia paganorum sectanda esse persuasit? consequenter autem cum ipsum etiam dominum illis ignotum, sibi autem notum etiam illorum notitiae, sicut congruere iudicabat, insinuare uellet, ait inter cetera: et quidem non longe positum ab unoquoque nostrum. in illo enim uiuimus et mouemur et sumus, sicut et quidam secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphauit. Et̃ camen ut eo quoq simili utar qͦd
ipse posiusti: si audias ab aliquo ut ꝓphano
precem sacerdotis. uerbis & mysteriis euan¬
gelicis conformatam. numquid potes ei dic̃c
non ẽ uera. quamius ipse non solum uerus
non sit sed etiam nullus sacerdos sit. sed cũ
apłs paulus quoddam testimonium uerum
eẽ dixenit cretensis nescio cuius ꝓpħȩ. qui int̃
ꝓpħas dĩ non computabatur: Ait enm. Dũr
quidam exipsis ꝓpnius eorum ꝓpħa. Creten¬
ses semꝑ mendaces: male bestiȩ uentris pigͥ.
Testimonium hoc uerum ẽ. Si gͦ apłs. nescio
cuiis alienigenȩ cestimomo quia uerũ com¬
perit etiam ipse attestatus ẽ cur nos apud quẽ¬
libet inuenerimus quod. xp̃i ẽ. & uerum ẽ eti¬
am siille apud quem inuenitur ꝓuersꝰ & fal¬
lax ẽ: non discernimꝰ uicium qͦd homo habet.
⁊ ueritatem qͣm non suã. sed dĩ habet. & dicimꝰ.
sacramentum hoc uerum ẽ. sicut ille ait desti¬

Expanded text:
prophetauit. et tamen, ut eo quoque simili utar quod prophetauit. et tamen, ut eo quoque simili utar quod ipse posuisti, si audias ab aliquo uel profano precem sacerdotis uerbis et mysteriis euangelicis conformatam, numquid potes ei dicere: non est uera., quamuis ipse non solum uerus non sit, sed etiam nullus sacerdos sit, cum apostolus Paulus quoddam testimonium uerum esse dixerit Cretensis nescio cuius prophetae, qui inter prophetas dei non computabatur? ait enim: dixit quidam ex ipsis proprius eorumproplieta:Cretensessempermendaces, malae bestiae, uentres pigri. testimonium hoc uerum est. si ergo apostolus nescio cuius alienigenae testimonium, quia uerum comperit, etiam ipse adtestatus est, cur nos, apud quemlibet inuenerimus quod Christi est et uerum est, etiamsi ille apud quem inuenitur peruersus et fallax est, non discernimus uitium quod homo habet et ueritatem quam non suam sed dei habet, et dicimus: \'sacramentum hoc uerum est,\' sicut ille ait: testi
Abbreviated transcription (Latin):
alicui det nonne ille eum contulerit eum eis
qui hanc habent. & ipsam ẽe inuenerit. non
attendit a quo accepit s quid acceꝑit: Falsa¬
rius quippe quando ex sua falsitate dat aliqͥo:
falsum ẽ. Quando autem alienum uerũ ab
aliquo datur etiam si afalsario detur quãuis
ille uerar non sit: uerum ẽ tamen qͦd datur.
Petilianis dixit. Aut si quisquam carmina sa¬
cerdotis memoriterteneat numquid inde sac̾¬
dos ẽ qͦd ore sacrilego carmen publicat sacer
mus quid sit uerus sacerdos. & non qͦd sit ue¬
rum baptisma. Ut emm sit quisq uerus sacer¬
dos. oportet ut non solo sacramento. s iusticia qͦ
induatur sicut scriptum ẽ. Sacerdotes tui in¬
duantur iusticia. Qui autem solo sacram̃to
tor unius & uerissimi sacerdotis. quamuis ip̃e
non sit uerar. quod dat tamen uerum ẽ. si ñ
det suum s dĩ. sicut de ipso caipha dictum ẽ
Hoc autem non a se dirit s cum eẽt pontifex

Expanded text:
alicui det, nonne ille, cum contulerit cum eis alicui det, nonne ille, cum contulerit cum eis qui hanc habent et ipsam esse inuenerit, non attendit & quo acceperit, sed quid acceperit? falsarius quippe quando ex sua falsitate dat aliquid, falsum est; quando autem alienum uerum ab aliquo datur, etiamsi a falsario detur, quamuis ille uerax non sit, uerum est tamen quod datur. Petilianus dixit: Aut si quisquam carmina sacerdotis memoriter teneat, numquid inde sacerdos est, quod ore sacrilego carmen publicat sacerdmus quis sit uerus sacerdos et non quid sit uerum baptisma. ut enim sit quisque uerus sacerdos, oportet ut non solo sacramento, sed iustitia quoque induatur, sicut scriptum est: sacerdotes tui induantur iustitia. qui autem solo sacramentotor unius et uerissimi sacerdotis, quamuis ipse non sit uerax, quod dat tamen uerum est, si non det suum sed dei, sicut de ipso Caipha dictum est: hoc autem non a se dixit, sed cum , esset pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
rulea radios solis peussa reꝑcucit: numquid
furiosis quasi duo soles apparent. ac ñ om̃ib
moneo. uide potius ne forte talia dicere & sic lo¬
qui furiosum sit. Nempe tamen hoc dicere uo¬
liisti iustos habere uentatem baptismi: iniustõ
autem imaginem.Si tta ẽ: audeo diccre imagi¬
nem fuisse inillo ur̃o. cui non ds̃ sed quidam co¬
mes erat ds̃. Ueritatem autem uł inte uł in illo
qui hoc ineum eleganter emisit: quando ei
dirit. cui comes ẽ ds̃. Et discernite illos qͦs ut̃q
bapticauit. & in aliis apꝓbate baptismũ ue¬
rum. ab aliis autem excludite ymaginem. ⁊
introducite ueritatem. Petilianus dieit. S ut
hec minora discurram. numquid ius dicit qui
non ẽ cunȩ magistratus. aut id quod direrit ius
ẽ. cum priuati ꝑsona publica utra ꝑturbet: an
non magis reus non modo non ꝑdest. s cum eo
qͦd conficit falsarius obtinetur: Aug &. Quid
si iste priuatus atq falsarius legem imꝑatoriᷤ

Expanded text:
rulea radios solis percussa repercutit, numquid rulea radios solis percussa repercutit, numquid furiosis quasi duo soles apparent ac non omnibus moneo, uide potius, ne forte talia dicere et sic loqui furiosum sit. nempe tamen hoc dicere uoluisti, iustos habere ueritatem baptismi, iniustos autem imaginem. si ita est, audeo dicere imaginem fuisse in illo uestro cui non deus, sed quidam comes erat deus, ueritatem autem uel in te uel in illo qui hoc in eum eleganter emisit, quando ei dixit: cui comes est deus. et discernite illos quos uterque baptizauit et in aliis approbate baptismum uerum, ab aliis autem excludite imaginem et introducite ueritatem. Petilianus dixit: Sed ut haec minora discurram, numquid ius dicit qui non est curiae magistratus, aut id quod dixerit ius est, cum priuati persona publica iura perturbet? an non magis reus non modo non prodest, sed cum eo quod conficit falsarius obtinetur? Augustinus respondit: Quid, si iste priuatus atque falsarius legem imperatoris
Abbreviated transcription (Latin):
ueraces habent. Ande te oportet aduertere ser¬
monem tuum potius esse pigmentis pueri¬
lib coloratum. & ideo qui neglecto uerbo iuuo
fucis talib delectatur. ipse amat ꝓueritate pi¬
cturam. Petilianus dixit. At enim dicit apłs
paulus. Unus ds̃. una fides. unum baptisma
Unum nos ꝑfitemur. Nam certum ẽ eos qui
tis. sed insamendo nescitis. Iui enim dicunt duo
baptismata qui aliuid existimant habere  iustos.
aliud iniquos. cum neq istorum neq illorum sit.
sed sit xp̃i inutrisq unum. quamuis ipsi ñ sint
unum: sed id quod ẽ unum isti habeant ad salu¬
tem. uii ad ꝑniciem. Petilianus dir̃. Uerum ut
aliquid comparem. solem geminum uideri furi¬
osis.licet nubes cerulea sepe concurrat. eiusq
decolor facies splendore ꝑcussa. dum radii sols
ab eadem redeunt. quasi ꝓprios radios emitt̾e
uideatur. Sic sic in fide baptismatis aliud est
querere imagines.aliud agnoscere ueritatem.

Expanded text:
ueraces habent. unde te oportet aduertere serueraces habent. unde te oportet aduertere sermonem tuum potius esse pigmentis puerilibus coloratum, et ideo qui neglecto uerbo uiuo fucis talibus delectatur, ipse amat pro ueritate picturam. 1 Petilianus dixit: At enim dicit apostolus Pau- lus: unus deus, una fides, unum baptisma. unum nos profitemur; nam certum est eos qui tis, sed insaniendo nescitis. illi enim dicunt duo baptismata, qui aliud existimant habere iustos, aliud iniquos, cum neque istorum neque illorum sit, sed sit Christi, in utrisque unum, quamuis ipsi non sint unum, sed id quod est unum isti habeant ad salutem, illi ad perniciem. Petilianus dixit: Uerum ut aliquid comparem,, solem geminum uideri furiosis, licet nubes caerulea saepe concurrat eiusque decolor facies splendore percussa, dum radii solis ab eadem redeunt, quasi proprios radios emittere uideatur, sic sic in fide baptismatis aliud est quaerere imagines, aliud agnoscere ueritatem.\
Abbreviated transcription (Latin):
& inipsis ⁊ ianiis. quȩ usq in finẽ non col¬
ligi. sed tolerari precepta sunt. & in ipsa pa¬
lea quȩ non nͥ ultimo uentilabro tota sepa¬
rabitur. audet quis qͣm dicere falsum ẽẽ ba¬
ptisma. qͦd in nomine patris & fili & sp̃s sci
datur & sumitur:: quos testimonio grauida¬
tarum feminarum conuictos. uł collegas ł
pb̃ros urõs abhonore deponitis. quandoqͥ¬
dem ista exempla ubiq non desunt. quero
antequam conuincerent᷑ utrum fallaces fu¬
erint an ueraces. Respondebis utiq fallacts
Cur gͥ uerum baptismum & habebant &¬
dabant: cur in eis diuinam ueritatem non cor¬
rumpebat humana fallatia: Nonne uerissime
scriptum ẽ. sẽs enim sp̃s disciplinȩ effugiet fi¬
cdum: fictos ergo istos cum sp̃s sc̃s fugeret.
cur apud eos baptism ueritas erat. nisi quia
sp̃s sẽs hominis fallatiam non ueritatem sa¬
cramenti fugiebat: Porro si & fallaces habẽt
baptismum uerum qui hoc habẽt quod non

Expanded text:
et in ipsis zizaniis, quae usque in finem non colet in ipsis zizaniis, quae usque in finem non colligi sed tolerari praecepta sunt, et in ipsa palea, quae non nisi ultimo uentilabro tota separabitur, audet quisquam dicere falsum esse baptisma quod in nomine patris et filii et spiritus sancti datur et sumitur? quos testimonio grauidatarum femicarum conuictos uel collegas uel presbyteros uestros ab honore deponitis — quandoquidem ista exempla ubique non desunt —, quaero, antequam conuincerentur, utrum fallaces fuerint an ueraces. respondebis utique: fallaces. cur ergo uerum baptismum et habebant et dabant? cur in eis diuinam ueritatem . non corrumpebat humana fallacia? nonne uerissime scriptum est: sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum? fictos ergo istos cum sanctus spiritus fugeret, cur apud eos baptismi ueritas erat, nisi quia spiritus saactus hominis fallaciam, non ueritatem sacramenti fugiebat? porro si et fallaces habent baptismum uerum, qui hoc habet quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
rum. que colorib expruit falsas facies ueri¬
tatis. Sic sic speculi nitor uultum rapit. ut re¬
uocet oculos intuentis. Sic sic offert ꝓpriosut¬
mentib uultus: ut ipsa sibimet inuicem faci¬
es uenientis occurrat. tantumq ualet munda
fallatia: ut ipsi sequi ꝑuident oculi. quasi in
altero sese cognoseant. Ipsa quoq umbra cum
stetent imagines geminat. magna exparte m̃¬
datio ditudens unitatem. Nunquid adeo ue¬
rum ẽ quia figura mentitur: sed aliud ẽ homi¬
nem pingere.aliud generare. Nam quis patri fi¬
lios exoptanti. falsos fingit infantes: Aut qͥs
picture mendatio ueros heredes expectet: En¬
etiam si in homine fallacissimo fuerit baptis¬
mum xp̃i falsitatem uocare: Absit quidem.
ut dominicum frumentum qͦd ꝑ totum agrẽ
id hunc mundum usq in messem. idest usq
in finem scłi inter trania crescere iussum ẽ:
nris maledictis interisse credat᷑. Ueruntam̃

Expanded text:
rumque coloribus exprimit falsa facies uerirumque coloribus exprimit falsa facies ueritatis. sic sic speculi nitor uultum rapit, ut reuocet oeulis imitatur; sic sic offert proprios uenientibus uuUus, ut ipsa sibimet inuicem facies uenientis occurrat, tantumque 1/alet munda fallacia, ut ipsi se qui peruident oculi quasi in altero sese cognoscant. ipsa quoque umbrae cum steterit imago, res geminat magna ex parte, mendacio diuidens unitatem. numquid adeo uerum est, quia figura mentitur? sed alwd est hominem pingere, aliud generare. nam quis patri filios exoptanti falsos fingit infantes, aut quis picturae mendacio ueros heredes expectet? proetiamsi ia homine fallaojssimofallacissimo fuerit, baptismum Christi falsitatem nocsre? absit quidem ut dominicum frumentum, quod per totum agrum, id est bunchunc mundum, usque in tnessemmessem, id est usque in finem saeculi, inter zizania crescere iussum est, uestris maledictis interisse credatur. uerumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
citis. ut parum sit quod diuisi non compungi¬
mini. nͥ etiã puniti głemini. Petilianus dixit.
At enim in eodem ꝑduratis. qui semellotus ẽ.
non habet causam nͥpedes lauandi. Semel ẽ.
qͦd habet auct̾orẽ. Semelẽ: qͦd ueritas firmat.
scĩ.xp̃m habet auct̾orem non quemlibet homi¬
nem. Et xp̃c ẽ ueritas non quilibet homõ. Fe¬
tilianus dir̃. Nam cum reus falsa commit¬
tas. bis baptisma ego non facio qͦd semelipse
baptismo falso baptirat. non habent uerum
baptismum quotquot ab eis baptirantur. q
apud uos non solum manifesti. sed etiam oe¬
culti iam rei sunt. Si enim rem dĩdat. qͥ bar¬
tismũ dat cũ iam dõ rcus ẽ qͦm᷑ rem dĩ dat. s
reus uerũ baptismũ ñ dat: Sic enĩ expectatis
ut ⁊ reus uobis sit: qͣsi qͦd daturus ẽ uestrũ
sit. Petilians dix̃. Nam si ueris falsa ꝑmiscea
hisdem sepe uestigiis uerum falsitas imitat᷑.
Sic sic hominem simulat nature pictura ue¬

Expanded text:
citis, ut parum sit quod diuisi non compungicitis, ut parum sit quod diuisi non compungimini, nisi etiam puniti gloriemini. Petilianus dixit: At enim in eodem perduratis: qui semel lotus est non habet causam nisi pedes lauandi. semel est quod habet auctorem, semel est quod ueritas firmat. tus sancti Christum habet auctorem, non quemlibet hominem, et Christus est ueritas, non quilibet homo. Petilianus dixit: Nam cum reus falsa committas, bis baptisma ego non facio quod semel ipse baptismo falso baptizat, non habent uerum baptismum quotquot ab eis baptizantur, qui apud uos non solum manifesti, sed etiam occulti iam rei sunt. si enim rem dei dat qui baptismum dat, cum iam deo reus est quomodo rem dei dat, si reus uerum baptismum non dat? sic enim expectatis, ut et nobis reus sit, quasi quod daturus est uestrum sit. Petilianus dixit: Nam si ueris falsa permisceas, isdem saepe uestigiis uerum falsitas imitatur. sic sic hominem simulat naturae pictura ue
Abbreviated transcription (Latin):
conamini imponere. ausi uos estis ante ultimũ
uentilabrum a tocius mundi dnĩca segete sepa¬
rare: Itaq uos quib displicent facta ur̃orũ
dum cauetis ne uob̃ obiciatur scisma qͦd om̃s
fecistis. etiam peccatis uos implicatis quȩ uos
non fecistis. & dum timetur disert̾ petilianꝰ
ne mn liceat dicere nonme ẽẽ talem qualem
fuisse putat cecilianum. ipse cogitur dicere
esse se calem. qualem fuisse nouit optatũ.
Antu non es talis qualem illum fuisse. affri¬
ca tota conclamat: Nec nos gͦtales sumtis
quales ilos quos nobis obicitis ut error ũr su¬
spicatur. uel furor infamat uł ueritas ꝓbat:
multominus talia sunt ꝑ om̃s gentes frum̃¬
ta dñica quȩ istorum nec nomen audierunt.
Nulla igitur causa ẽ. cur tanto scelere separati¬
onis & sacrilegio scismatis ꝑeatis. Et tamen si
quid ꝓhac tanta impietate diuino iudicio pa¬
tiamim. etiam baptirari uos ur̃o sanguine di¬

Expanded text:
conamini imponere, ausi uos estis ante ultimum conamini imponere, ausi uos estis ante ultimum uentilabrum a totius mundi dominica segete separare?\' itaque uos, quibus displicent facta uestrorum, dum cauetis ne uobis obiciatur schisma quod omnes fecistis, etiam peccatis uos implicatis quae uos non fecistis, et dum timet uir disertus Petilianus, ne mihi liceat dicere non me esse talem qualem fuisse putat Caecilianum, ipse cogitur dicere esse se talem qualem fuisse nouit Optatum. an tu non es talis qualem ilium fuisse Africa tota conclamat? nec nos ergo tales sumus, quales illos quos nobis obicitis uel error uester suspicatur uel furor infamat uel ueritas probat; multo minus talia sunt per omnes gentes frumenta dominica, quae istorum nec nomen audierunt. nulla igitur causa est, cur tanto scelere separationis et sacrilegio schismatis pereatis. et tamen si quid pro hac tanta impietate diuino iudicio patiamini, etiam baptizari uos uestro sanguine di
Abbreviated transcription (Latin):
communicant: de autem etiam si tͥ displice.¬
at quicquid fecit optatus. furem tamen tene.¬
mus. non ꝑ calumniam nrãm. s ꝑ sencentiã
tuam. Et ne putes hoc leue ẽẽ: apłm lege di¬
centem. Neq fines regnum dĩpossidebunt.
Qui autem regnum di non possidebunt: non
erunt utiq ad dexteram inter ulos quib di
citur. Uente benedicti patris mei. ꝑcipite re.¬
gnum quod uob̃ paratum ẽ ab origine mundi.
Si ibi non erunt. ubi erunt nͥ ad simstram : Int̃
illos ergo quib dicetur. ite in ignem ȩternũ qui
paratus ẽ diabolo & angłis eius. frustra ergote
securum facis. leue putando peccatum quod a
regno dĩ separat. & inignem mittit eternum.
Quanto melius ad ueram confesfionem confu¬
gies & dices. unusquisq nr̃m ꝓprium onuis
portabit: & atritico paleam uentilabrum ulti¬
mum separabit. S uidelicet times. ne statim
tibi dicatur. Cur ergo dum aliis aliena ontra

Expanded text:
communicant; te autem, etiamsi tibi displicecommunicant; te autem, etiamsi tibi displiceat quidquid fecit Optatus, furem tamen tenemus non per calumniam nostram, sed per sententiam tuam. et ne putes hoc leue esse, apostolum lege dicentem: neque fures regnum dei possidebunt. qui autem regnum dei non possidebunt, non erunt utique ad dexteram inter illos quibus cetur: uenite benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab origine mundi. si ibi non erunt, ubi erunt nisi ad sinistram, inter illos ergo quibus dicetur: ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis eius? frustra ergo te securum facis leue putando peccatum, quod a regno dei separat et in ignem mittit aeternum. quanto melius ad ueram confessionem confugies et dices: \'unusquisque nostrum proprium onus portabit et a tritico paleam uentilabrum ultimum separabit!\' Sed uidelicet times ne statim tibi dicatur: cur ergo, dum aliis aliena onera
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. & cum illo ad altare accedere solebam cũ
ista commiteret sed non curo qͥa leue ẽ pecca¬
tum. ce autẽ illi traditorem homicidãq fece¬
runt. respondeo non me concedere ut ego qͦ
traditor. & homicida factus s in peccatis ali¬
enis. quia tu te alieno peccato furem factum
ẽẽ confessus es. Neq enm iudicio nr̃o: s ore
tuo fur factus es. Nos enim dicimꝰ imt̃iquẽq
s quia id qͦd alius fecit ad te ꝑtinere existima¬
sti. sub sarcina optati ultro tuos humeros
sub didisti. Nam sicut apłs ait cum de cibis
loqueretur. scio & confido in dnõ iħu. quia ni¬
chil commune ꝑipsum. sed ei qui existimat
aliquid commune ẽẽ illi commune ẽ: eadẽ
regula dici potest. aliena peccata ñ ꝑtinere ad
eos quib displicent. s si quis existimat adse
ꝑtinere ꝑtinent ad eum. Qua ꝓpt̃ cu nos non
denes traditores nec homicidas. etiam si aliqͥd
tale ꝓbes de his qui nobiscum sacramenta

Expanded text:
fuit et cum illo ad altare accedere solebam cum fuit et cum illo ad altare accedere solebam cum ista committeret, sed non curo, quia leue est peccatum, te autem illi traditorem homicidamque fecerunt\', respondeo non me concedere, ut ego quoque traditor et homicida factus sim peccatis alienis, quia tu te alieno peccato furem factum esse confessus es; neque enim iudicio nostro, sed ore tuo fur factus es. nos enim dicimus unumquemque sed quia id quod alius fecit ad te pertinere existimasti, sub sarcina Optati ultro tuos humeros subdidisti. nam sicut apostolus ait, cum de cibis loqueretur: scio et confido in domino Iesu quia nihil commune per ipsum; sed ei qui existimat aliquid commune esse, illi commune est, eadem regula dici potest aliena peccata non pertinere ad eos quibus displicent, sed si quis existimat ad se pertinere, pertinent ad eum. quapropter tu nos non tenes traditores nec homicidas, etiamsi aliquid tale probes de his qui nobiscum sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
ras: &. uł sic mͥ obice quicquid mali fueruis
quos ego non noueram. Nolomͥ dicas.Sed
illa magna sunt: ista parua. Pruis enim opor¬
tet fateans ipsa parua de te: non ut ego qͦ fa¬
dear. s ut uł sinam te dicere nescio que ma¬
gna de me. Optatus quem noueras fecit te
furem. quia collega tuus fuit. An non fecit:
Responde unum de duob. Si dicis non fecit¬
quero cur non fecerit. Quia nec ipse fuit. an
quia nescis. an quia tibi displicuit. Si qͥa nec
ipse fuit: multomagis illos de quib nos argui¬
stis tales fuisse quales dicis credere non debe¬
mus. Si enim de optato non ẽ credendum.
qͦd uos de aliquo dicitis: si quia nescis. respõ¬
dent tibi om̃s gentes. Multomagis nos ne-¬
scimus. quicquid de illis obicis nob̃. Si qͥa
tͥ displicuit: eadem tͥ uoce respondent Qͣm¬
uis numquam ꝓbau̾is talia: tamen displi-¬
cent nobis. Si autem dicis. ecce me furem
fec̃ optatus ille quem noueram. qͥa collega m̃s

Expanded text:
ras, et uel sic mihi obice quidquid mali fuerunt ras, et uel sic mihi obice quidquid mali fuerunt quos ego non noueram. nolo mihi dicas: sed illa magna sunt, ista parua\'. prius enim oportet fatearis ipsa parua de te, non ut ego quoque fatear, sed ut uel sinam te dicere nescio quae magna de me. Optatus quem noueras fecit te furem, quia collega tuus fuit, an non fecit? responde unum de duobus. si dicis: \'non fecitquaero quare non fecerit: quia nec ipse fuit, an quia nescis, an quia tibi displicuit? si quia nec ipse fuit, multo magis illos de quibus nos arguitis tales fuisse quales dicis credere non debemus. si enim de Optato non est credendum quod uos de aliquo dicitis! si quia nescis, respondent tibi omnes gentes: \'multo magis nos nescimus quidquid de illis obicis nobis\'. si quia tibi displicuit, eadem tibi uoce respondent: quamuia numquam probaueris, talia tamen displicent nobis\'. si autem dicis: \'ecce me furem fecit Optatus ille quem noueram. quia collega meus
Abbreviated transcription (Latin):
cum afris traditorib uł ꝑsecutorib etiã si uera
diceretis xostenderetis mala facta habere com¬
munia. qͣmuis cum eis tenerent sacramenta
communia: An dicis. ego illum ep̃m uidi. fu¬
rem uͦ illum non uidi: Dic quod uis. etiã huic
faueto defensioni: & in hac absolutus ẽ aur̃is
criminationib orbis terrarum. Si enĩ uobis
licuit cogniti hominis ignorare uitã: cur co¬
tus mundus ignotos ignorare non sinitur:
Nisi forte donatistis licet nescire qͦd scire no¬
lunt: gentib non licet. nescire qͦd scire ñ pos¬
sunt. Andicis aliud ẽ fuitum. aliud daditio
uł ꝑsecutio: Concedo aliud ẽẽ. nec mͦ laboran¬
dum ẽ. quid intersit ostendere. Attende com¬
pendium. Si te ille non fecit furem quia tib
non placet fuitum: quis podest facere tradito¬
res aut homicidas eos quib displicet siue tra¬
ditio siue homicidium: Prius gͥconfitere
de ẽẽ quicquid mali fuit optatus quẽ noue¬

Expanded text:
cum Afris traditoribus uel persecutoribus, etiamsi uera cum Afris traditoribus uel persecutoribus, etiamsi uera diceretis et ostenderetis, mala facta habere communia, quamuis cum eis tenerent sacramenta communia! an dicis: \'ego illum episcopum uidi, furem uero illum non uidi\'? dic quod uis: etiam huic faueo defensioni, et in hac absolutus est a uestris criminationibus orbis terrarum. si enim uobis licuit cogniti hominis ignorare uitam, cur totus mundus ignotos ignorare non sinitur? nisi forte Donatistis licet nescire quod scire nolunt, gentibus non licet nescire quod scire non possunt. An dicis: \'aliud est furtum, aliud traditio uel persecutio\'? concedo aliud esse, nec modo laborandum est quid intersit ostendere. adtende compendium. si te ille non fecit furem, quia tibi non placet furtum, quis potest facere traditores aut homicidas eos quibus displicet siue traditio siue homicidium? prius igitur confitere te esse quidquid mali fuit Optatus quem noue
Abbreviated transcription (Latin):
ta iniquitas. atq puersitas. uelle nobis impon̾e
sarcinas ignotorum.cum uos portare nolitis a¬
micorum: Clamat scriptura diuina. Uidebas
furem. & concurrebas cum eo.Si te non conca¬
mnauit quem uidisti. cufmichi obicis quẽ u¬
dere non potui: An dicis noncum eo concurri.
quia facta eius displicebant mͥ: S nempe ad
altare accedebas cum eo. Age iam. ut te defendaᷤᷤ
discerne ista. & dic aliud eẽ concurrere in pecc̃m.
sicut concurrerunt duo seniores castitati stisan¬
nȩ insidiantes. aliud cum fure acciꝑe dñi sacra¬
mentum. sicut apłi cum iuda etiã primã illã
cenam accepunt. Faueo de fensioni. S cur
non atcendis. quanto facilius in hac tua de¬
fessione absolueris gentes & t̾minos terrȩ qua
hereditas xp̃i diffunditur: Si enĩ potiustis
furem uidere. & cum fure uiso sacramenta cõ¬
municare. tamen peccatũ non communicare
quantominus potuerunt remotissimȩ nationes

Expanded text:
ta iniquitas atque peruersitas uelle nobis imponere ta iniquitas atque peruersitas uelle nobis imponere sarcinas ignotorum, cum uos portare nolitis amicorum? clamat scriptura diuina: uidebas furem et concurrebas cum eo. si te non contaminauit quem uidisti, cur mihi obicis quem uidere non potui? an dicis: \'non cum eo concurri, quia facta eius displicebant mihi\'? sed nempe ad altare accedebas cum eo. age iam, ut te defendas, discerne ista et dic aliud esse concurrere in peccatum, sicut concurrerunt duo seniores castitati Susannae insidiantes, aliud cum fure accipere domini sacramentum, sicut apostoli cum Iuda etiam primam illam cenam acceperunt. faueo defensioni: sed cur non attendis quanto facilius in hac tua defensione absolueris gentes et terminos terrae qua hereditas Christi diffunditur? si enim potuistis furem uidere et cum fure uiso sacramenta communicare et tamen peccatum non communicare, quanto minus potuerunt remotissimae nationes
Abbreviated transcription (Latin):
cut aduosista non ꝑtinent: ita nec quicquid
dicis adnos etiam si uera diceres. Si autẽ fal¬
sa fama de illo collega ur̃o iusto & innocente
mentita ẽ: nullomͦ etiam fame credendum ẽ.
que de innocentib tanquam de traditorib co¬
dicum uł tanquam de interfectorib hominũ
seminata ẽ. Huc accedit. quia ego illum cõme¬
moro qui uobiscum uixit euius natalicia tan¬
ta celebratione frequentabatis. cui pacis os¬
culum inter sacramenta copulabatis. in cuiꝰ
manib eucharistiam ponebatis. cui uicissim
danti manus porrigebatis. cuius aures int̃tan¬
tos africȩ gemitus surdas. libera uoce offendere
timebatis. Quem nescio quis ur̃m quia uł ex
obliquo urbanissime tetigit. ut ei diceret qͦd
comitem haberet dm̃. ingenti laude ferebatur.
Tu autem illos nobis obicis cum quib ñuiximꝰ
quorum faciem non uidimꝰ. quoꝵ etate uł pue¬
ri. uł fortasse nondum nati eramꝰ. Quȩ ẽ ista tan¬

Expanded text:
cut ad uos ista non pertinent, ita nec quidquid cut ad uos ista non pertinent, ita nec quidquid dicis ad nos, etiamsi uera diceres. si autem falsa fama de illo collega uestro iusto et innocente mentita est, nullo modo etiam famae credendum est, quae de innocentibus tamquam de traditoribus codicum uel tamquam de interfectoribus hominum seminata est. huc accedit, quia ego illum commemoro qui uobiscum uixit, cuius natalicia tanta celebratione frequentabatis, cui pacis osculum inter sacramenta copulabatis, in cuius manibus eucharistiam ponebatis, cui uicissim danti manus porrigebatis, cuius aures inter tantos Africae gemitus surdas libera uoce offendere timebatis; quem nescio quis uestrum quia uel ex obliquo urbanissime tetigit, ut ei diceret quod comitem haberet deum, ingenti laude ferebatur. tu autem illos nobis obicis cum quibus non uiximus, quorum faciem non uidimus, quorum aetate uel pueri uel fortasse nondum nati eramus. quae est ista tan
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝓbas: An dicis. &. si sacrilegus sum ate
occidi non debeo: Alia questio ẽ de atrocita
de facti mei. quod numquam ueraciter de¬
monstras. alia de baptismo sanguims tui.
unde te mendacider iactas. Nam neq occidi
te nec ꝓbas de abaliquo occidi: nec si ꝓbes ad
me ꝑtinet quicunq de occiderit. siue scđm po¬
testatem legnime a dño datam iuste fecerit.
siue sicut messis dnicȩ palea cupiditate aliqͣ
mala scelus admiserit. sicut adte non ꝑtinet.
qui recentib temporib cum intollerabili po¬
tentatu etiam militib sibi comitantib. non
quia timebat aliquem. s ut ab omnib time¬
retur. uiduas oppressit. pupillos euertit alie¬
na patrimonia ꝓdidit . aliena matrimonia se¬
parauit res uendendas in nocentiũ ꝓcurauit.
uenditarum precia cum dñis plangentib diui¬
sit.Ex me dicere ista uidear: si non dacito noĩe
agnoscitur de quo dicam. Que si uera sunt. si¬

Expanded text:
quam probas? 53. An dicis, Etsi sacrilegus sum, a te quam probas? 53. An dicis, Etsi sacrilegus sum, a te occidi non debeo? Alia quaestio est de atrocitate facti mei quod numquam ueraciter demonstras, alia de baptismo sanguinis tui unde te mendaciter iactas. nam neque occido te nec probas te ab aliquo occidi nec, si probes, ad me pertinet quicumque te occiderit, siue secundum potestatem legitime sibi a domino datam iuste fecerit siue sicut messis dominicae palea cupiditate aliqua mala scelus admiserit: sicut ad te non pertinet qui recentibus temporibus cum intolerabili potentatu etiam militibus sibi comitantibus, non quia timebat aliquem sed ut ab omnibus timeretur, uiduas oppressit, pupillos euertit, aliena patrimonia prodidit, aliena matrimonia separauit, res uendendas innocentium procurauit, uenditarum pretia cum dominis plangentibus diuisit. ex me ista dicere uidear, si non tacito nomine agnoscitur de quo dicam. quae si uera sunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
s baptismo nr̃o & sanguine baptrramurut
ap̃c. Erubescite. erubescite ꝑsecutores. similes
xp̃o martẏres facitis. quos post aquam ueri
baptismatis. sanguis baptista ꝑfundit. Aũg
R. Ptimo cito respondemus: quia non uos
occidimus. s ipsi uosmetipsos uera morte oc¬
cididis. cum uos abunitatis uiua radice p̃cidi¬
tis. Demde siom̃s qui occiduntur sanguine
suo baptirantur. om̃s latrones. iniqui. impii.
scelerati. qui damnati feruintur. martyres
habendi sunt: quia suo sanguine baptirant᷑.
Si autem non baptitantur sanguine suo. nͥ
qui occiduntur ꝓpt̃ iusticiam. quia ipsoꝵẽ
regnum cȩlorum: uidistis prius eẽ querendũ
ꝓpt̃ quid patimini. & postea qͥd patiamini.
Quid gͦ buccȩ inflantur anteqͣm facta defen-¬
dantur: Quid ꝑstrepit lingua. anteqͣm pro¬
betur uita: Si scisma fecisti. impius es. Si
tuo sangume baptiraris: An dicis non feci
scisma: Hoc gͦ queramus. Quid ante clamaᷤᷤ

Expanded text:
sed baptismo nostro et sanguine baptixamur ut sed baptismo nostro et sanguine baptixamur ut Christus. erubescite erubescite, persecutores: similes Christo martyres facitis quos post aquam ueri baptismatis sanguis baptista perfundit. Augustinus respondit: Primo cito respondemus quia non uos occidimus, sed ipsi uosmet ipsos uera morte occiditis, cum uos ab unitatis uiua radice praeciditis. deinde si omnes qui occiduntur sanguine suo baptizantur, omnes latrones iniqui impii scelerati, qui damnati feriuntur, martyres habendi sSi autem non baptizantur sanguine suo, nisi qui occiduntur propter justitiam; quia ipsorum est regnum coelorum : vidistis prius esse quaerendum propter quid patimini, et postea quid patimini. Quid ergo buccae inflantur antequam facta defendantur? Quid perstrepit lingua antequam probetur vita? Si schisma fecisti, impius es: si tuo sanguine baptizaris? An dicis, Non feci schisma? Hoc ergo quaeramus: quid ante clamas
Abbreviated transcription (Latin):
mo uos facitis qui occiditis baptiratos. ñ
quia baptitatis hoc dicimꝰ: s quia unum¬
quemq dum occiditis. sanguine suo facitis
baptirari. Et enim baptismum aquȩ uł sp̃s
extorto sanguine martyris quasi factum ẽ
geminum. Sic autem ipse nanq saluator
baptizatus primitus ab ioħe. baptirandum
sese ꝓfessus ẽ iterum. non iam aqua nec sp̃u.
s sanguinis baptismo eruce passionis: sieut
scriptum ẽ. Accesserunt ad eum duo disciptili
filii zebedei. dicentes. Dñe cum ueneris in re.¬
gnum citũ. fac nos sedere unum ad dexterã
tuã. &. alterum ad sinistram. Respondit eis
iħs. Difficilem rem petitis. Num qͥd calicẽ
quem ego bibiturus sum potestis bibere. &
baptismum quo ego baptiror baptitari:
Dixerunt illi. Possumus. E ait illis. Calicem
quidem meum bibetis quem ego bibiturus
ta. ur̃a nos laudatis inuidia ꝓfitemur. Cum
enim nr̃a corꝑa occiditis. bis baptismũ facimꝰ.

Expanded text:
mo uos facitis qui occiditis baptixatos. non, mo uos facitis qui occiditis baptixatos. non, quia baptixatis, hoc dicimus, sed quia unumquemque, dum occiditis, sanguine suo facitis baptizari. etenim baptismum aquae uel spiritus extorto sanguine martyris quasi factum est geminum. sic autem ipse namque saluator baptizatus primitus a Iohanne baptixandum sese professus est iterum non iam aqua nec spiritu, sed sanguinis baptismo cruce pas- sionis, sicut scriptum est: accesserunt ad eum duo discipuli filii Zebedaei dicentes: domine, cum ueneris in regnum tuum, fac nos sedere unum ad dexteram tuam et alterum ad sinistram. respondit eis Iesus: difficilem rem petitis. numquid calicem quem ego bibiturus sum potestis bibere et baptismum quod ego baptizor baptizor? dixerunt illi: possumus. et ait illis: calicem quidem quem ego bibiturus ta, uestra nos laudatis inuidia, profitemur. cum enim nostra corpora occiditis, non m\'s baptismum facimus,
Abbreviated transcription (Latin):
siam uos mundi estis. Addidit autem non
om̃s: quia ibi erat qui mundus non erat. Qͥ
tamen sip̃sentia sua cȩtos pollueret non eis
diceretur. iam uos mundi estis: s diccretur
ut dixi. nondum mundi estis. Postquam uͦ
uie discessit. dirit eis. Iam uos mundi estis:
nec addidit. s non om̃s. quia iã discesserat. qͦ
etiam p̃sente sicut eis dictum ẽ mundi erant
sed non om̃s. quia erat illic unus immundꝰ.
Qua ꝓpter his uerbis magis dñs declarauit
inuno cetu hominum eadem sacramenta su¬
mentium: aliquoꝵ immundiciam inundis
obẽe non posse. Certe si putatis ẽẽ apud nos
similes udȩ: hȩc uerba nobis dicite. Mundi
estis: s non om̃s. Non autem hoc dicitis. s
dicitis ꝓpter quosdam immundos immun¬
diestis om̃s: hoc discipulis dñs uida p̃sen¬
te non dieit: & ideo qui hoc dicit. ñ didicit
abono magistro qͦd dicit. Pecilianus dirit.
Qͦd si nos bis baptismum facere dicitis: im¬

Expanded text:
sed: iam uos mundi estis. addidit autem non sed: iam uos mundi estis. addidit autem non omnes\\ quia ibi erat qui mundus non erat. qui tamen si praesentia sua ceteros pollueret, non eis diceretur: iam uos mundi estis, sed diceretur, ut dixi: \'nondum mundi estis\'. postquam uero ille discessit, dixit eis: iam uos mundi estis nec addidit: \'sed non omnes,\' quia iam discesserat quo etiam praesente, sicut eis dictum est, mundi erant, sed non omnes, quia erat illic unus immundus. quapropter his uerbis magis dominus declarauit in uno coetu hominum eadem sacramenta sumentium aliquorum immunditiam mundis obesse non posse. certe si putatis esse apud nos similes Iudae, haec uerba nobis dicite: mundi estis, sed non caecitas. non autem hoc dicitis, sed dicitis propter quosdam immundos: \'immundi estis omnes. hoc discipulis dominus Iuda praesente non dixit, et ideo qui hoc dicit non didicit a bono magistro quod dicit. Petilianus dixit: Quodsi nos bis baptismum facere dicitis, im
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis auobis baptiratus postea traditor fa¬
ctus fuerit. si redire ad uos uoluerit. denuo ba¬
pticetur. Qͦd si non facitis: satis uos ipsi iudi¬
catis falsum eẽ qͦd dict̾um ẽ si quis gͦ traditor
factus es. baptismum ꝑdidisti. Si enim ꝑ¬
didit: redeat & recipiat. Si autem redit &
non recipit: non ꝑdiderat. Deinde siꝓpt̾ea
dictum ẽ apłis.iam uos mundi estis. & pacẽ
meam do uob̃.quia iam inde discesserat tͣ¬
ditor: non erat gͦ munda & pacifica cena illa
tanti saeramenti. quã priusquam ille exiret.
omnib dedit. Quod si clausis oculis dicere
audetis: quid faciamus. nͥ potius nos erela¬
memus. o ultrix furoris cecitas eoꝵ qͥ uolunt
ẽẽ legis doctores. sicut dicit apłs. non intelli¬
gentes neq quȩ locuntur. neq de quib affir¬
ment: Nisi tamen ꝑtinatiȩ cecitas impediret.
ñ erat difficilis intellectus: ut uideres non di¬
xisse dñm p̃sente iuda nondum mundi estis.

Expanded text:
quisquis a uobis baptizatus postea traditor faquisquis a uobis baptizatus postea traditor factus fuerit, si redire ad uos uoluerit, denuo baptizetur. quod si non facitis, satis nos ipsi indicatis falsum esse quod dictum est: si quia ergo traditor factus es, baptismum perdidisti. si enim perdidit, redeat et recipiat; si autem redit et non recipit, non perdiderat deinde, si propterea dictum est apostolis: iam uos mundi estis et: pacem meam do uobis, quia iam inde discesserat traditor, non erat ergo munda et pacifica cena illa tanti sacramenti, quam priusquam ille exiret omnibus dedit. quod si clausis oculis dicere audetis, quid faciamus nisi potius nos exclamemus: \'o ultrix furoris caecitas eorum qui uolunt esse legis doctores, sicut dicit apostolus, non intellegentes neque quae locuntur neque de quibus affirment\'? nisi tamen pertinaciae caecitas impediret, non erat difficilis intellectus, ut uideres non dixisse dominum praesente Iuda: \'nondum mundi estis\',
Abbreviated transcription (Latin):
Namsi ꝑsecutores ab eis quos ꝑsecuntur bap¬
tirandisunt. primianus amaxĩanistis bap¬
tiretur. quos instantissime ꝑsecutus ẽ. Petit
dicit. At enim constanter opponitis. Dix̃
Si uerba ista plene discutias: subsequentib
obtineris. Sic namq locutus ẽ dicens. Qui
semel lotus ẽ non habet causam nͥ pedes lauã¬
di.s ẽ mundus totus. Et uos mundi estis. sed
ñ om̃s. Hoc autem dixit ꝓpter iudam. qui
eum fuerat traditurus. Quisquis gͦ traditor
factus es: baptismum ꝑdidisti. Deniq post¬
quam ipse dampnatus ẽ traditor xp̃i apł̃s.
undecim sic plenius confirmauit. Iam uos
mundi estis. ꝓpt̃ sermonem quem locut᷑ sũ
uob̃. Manete in me & ego inuobis. Et iterũ
his undecun dix̃. Pacem meam douob̃. pacem
meã dimicto uob̃. Cum hȩc gͦ damnato ut di¬
armus traditore. apłis undecim didta sint: uoᷤᷤ
qͦ traditores similit̃ pacem & baptisint̃ non ha

Expanded text:
nam si persecutores ab eis quos persequuntur bapnam si persecutores ab eis quos persequuntur baptizandi sunt, Primianus a Maximianistis baptizetur, quos instantissime persecutus est. Petilianus dixit: At enim constanter opponitis: dixitsi uerba ista plene discutias, subsequentibus obtineris. sic namque locutus est dicens: qui semel lotus est non habet causam nisi pedes lauandi, sed est mundus totus; et uos mundi estis, sed non omnes. hoc autem dixit propter Iudam qui eum fuerat traditurus. quisquis ergo traditor factus es, baptismum perdidisti. denique postquam ipse damnatus est traditor Christi apostolus, undecim sic plenius confirmauit: iam uos mundi estis propter sermonem quem locutus sum uobis; manete in me, et ego in uobis. et iterum his undecim dixit: pacem meam do uobis, pacem meam dimitto uobis. cum haec ergo damnato ut diximus traditore apostolis undecim dicta sint, uos quoque traditores similiter pacem et baptismum non hab
Abbreviated transcription (Latin):
Intronit in quit anamas ad satilum: & cul
impofuisset ei manus ait. Saule fr̃. dñs misit
me iħs. qui uisus ẽ tibi in uia qua uemiebas.
ut uideas & implearis spũ sco. Confestim ce
ciderunt ab ocłis eius tanquam squamȩ & ui¬
sum recepit. Et surgens baptiratus ẽ. Cum
gͥ paulus acrimine ꝑsequendi baptismo libe¬
iatus ocłos sumpserit innocentes. cur nonuiᷤᷤ
peecator ꝑsecutor & traditor cȩcus falso bapti¬
siate: abhis quos insequeris baptirari: Aũs
uis denuo baptirare. Et si ꝓbas aliquem. ñ ẽ
tamen denuo baptitandus ꝑsecutor & tradi¬
tor: si iam xp̃i baptismo baptiratus ẽ. Paulũ
quippe ꝓpterea baptirari oportuit quia tali¬
numqͣm baptismo tinctus fuit. Itaq nichil ħt
simile ad causam quam nobiscum agitis. qͦd
de paulo interponere uoluisti.S si hoc non
int̃posuisses: puerili declamationi locum ñ
inuenisses ubi diceres. Oultrir furoris cęcitas:
solo baptismo recessura. Quanto emĩ fortius

Expanded text:
introiit, inquit, Ananias ad Saulum, et cum introiit, inquit, Ananias ad Saulum, et cum imposuisset ci manus, ait: Saule frater, dominus misit me, Iesus qui uisus est tibi in uia qua ueniebas, ut uideas et implearis spiritu sancto. confciderunt ab oculis ejus tanquam squamae, et visum recepit, et surgens baptizatus est » . Cum igitur Paulus a crimine ratus oculos sumpserit innocentes, cur non uis, persecutor et traditor caecus falso baptismate, ab his quos insequeris bapti\\ari? Auguuis denuo baptizare. et si probas aliquem, non est tamen denuo baptizandus persecutor et traditor, si iam Christi baptismo baptizatus est. Paulum quippe propterea baptizari oportuit, quia numquam tali baptismo tinctus fuit. itaque nihil habet simile ad causam, quam nobiscum agitis, quod de Paulo interponere uoluisti. sed si hoc non interposuisses, puerili declamationi locum non inuenisses ubi diceres: o ultrix furoris caecitas, solo baptismo recessura! quanto enim fortius
Abbreviated transcription (Latin):
scere iussum ẽ: libera & secura uoce respondis
Si non ꝓbatis qͦd dicitis: ad neminem ꝑtineo
Si autem ꝓbatis: ad me non ꝑtinet. Ex quoft
ut quicumq se abista unitate frumenti ꝓpĩ
riramorum uł paleȩ crimina separauit.:ꝓpter
ipsum dissensionis && scismatis malum. nec
ab ipso crimine homncidĩ se possit defende.
dicente scriptura. Qui odit frẽm suum ho¬
micida ẽ Petilianus dixit. E rgo ut diximꝰ
quid me ꝑseqtieris: Durum ẽ tib aduers sti¬
mulum calcitrare. Dixit autem paulus. Qs
quem tu ꝑsequeris. & ille tremens ac stupẽ
dixit. Qũr quid me uis facere: Et dñs adil¬
lum. Surge & intra in ciuitatem: & dicet᷑s
quid te oporteat facere. Et int̾positis. surie¬
cit autem saulus de terra aꝑtisq ocłis suis
nichil uidebat. Oultrix furoris cecitas ocłoꝵ
ꝑsequentis lumen obnubilas. solo batismo
recessura. Uideamus gͦ in ciuitate quid gesis

Expanded text:
scere iussum est, libera et secura uoce respondet: scere iussum est, libera et secura uoce respondet: si non probatis quod dicitis, ad neminem pertinet, si autem probatis, ad me non pertinet\'. ex quo fit ut, quicumque se ab ista unitate frumenti propter zizaniorum uel paleae crimina separauit, propter ipsum dissensionis et schismatis malum nec ab ipso crimine homicidii se possit defendere, dicente scriptura: qui odit fratrem suum homicida est. Petilianus dixit: Ergo, ut diximusquid me persequeris¥ durum est tibi aduersus stimulum calcitrare, dixit autem Paulus: quis quem tu persequeris. et ille tremens ac stupens dixit: domine, quid me uis facere? et dominus ad illum: surge et intra in ciuitatem, et dicetur tibi quid te oporteat facere. et interpositis: surrexit autem Saulus a terra apertisque oculis suis nihil uidebat — o ultrix furoris caecitas oculorum, persequentis lumen obnubilas, solo baptismo recessura! — uideamus ergo in ciuitate quid gessit.