comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inde in west saxoniam ꝓg̾diens. õm¬
nia cedib incendiisq fedabat: rege.
apud cosseham. morbo decum bente.
Temptauit quidem eadmundus
occurrere. s ab edrico p̃peditus. ⁊copi¬
as interim. tuto loco continuit. At edri¬
cus ñ ultͣ dissimulandum ratus. qͥn
artes suas. aꝑta fronte nudaret: ad
cnutonem. cum quadraginta nauib
defecit. Omnis quoꝙ & est saxonia.
datis obsidib ⁊ armis. idem fecit. Mer¬
cii uͦ sepe num̾o cong̾gati se ad resis¬
tendum offerebant. Ueniret mox rex:
et quo ꝓgrediendum eẽt. p̃ciꝑet. Du¬
ceret secum ꝓceres lundoniȩ: para¬
tos eẽ. sanguinem suũ patͥe impende.
Ille solitus salutem suam muris com¬
mitt̾e. ñ in hostem occurrere: lun¬
dome degebat: ꝓpt̾ ꝓditores ut aiebat.
nusꝗͣ. ꝓcedens. Alt̾ int̾ea. a partib
suis. urbes ⁊ uicos applicare. nullo
tempore feriari: noctibꝰ consultare:
dieb pugnare. Eadmundꝰ. diu deli¬

Expanded text:
inde in West-Saxoniam progrediens, ominde in West-Saxoniam progrediens, omnia caedibus incendiisque foedabat; rege apud Cosham morbo decumbente. Tentavit quidem Edmundus occurrere; sed ab Edrico praepeditus, copias interim tuto loco continuit. 299 At Edricus non ultra dissimulandum ratus, quin artes suas aperta fronte nudaret, ad Cnutonem cum quadraginta navibus defecit: omnis quoque West-Saxonia, datis obsidibus et armis, idem fecit. Mercii vero, saepenumero congregati, se ad resistendum offerebant: veniret modo rex, et quo progrediendum esset praeciperet, duceret secum proceres Londoniae, paratos esse sanguinem suum patriae impendere. Ille solitus salutem suam muris committere, non in hostem excurrere, Londoniae degebat propter proditores, ut aiebat, nusquam procedens. Alter interea partibus suis urbes et vicos applicare, nullo tempore feriari, noctibus consultare, diebus pugnare. Edmundus, diu deli
Abbreviated transcription (Latin):
lata intentione. in partes illas iter
arripiens: uisam concupiuit: con¬
cupitȩ cõmunionem habuit. Sane
nis. ẽẽt ridicło. Erat iste eadmuridꝰ ñ
ex ecma natꝰ s ex quadã alia quã fama¬
ma obscura recondit. Pret̃ istud inte¬
ger in cet̾is. p̃dicande indolis iuuenis.
magni roboris ⁊ animo ⁊ corpore.
⁊ ꝓpt̾ hoc ab anglis. ireneside. idest
ferreum latus nuncupatus. Qui pa¬
tͥs ignauiam. matͥsignobilitatem uir¬
tute sua p̃m̾et ꝓbȩ: si parcȩ parce
nosset. Nec mora. nuptȩ consilio. co¬
mitatum sigeferdi. quiapud nor¬
thanimbros amplissimꝰ erat a patre
petitum. nec impetratum. su apte
industria uindicauit. hominib eiꝰ¬
dem ꝓuinciȩ. in obsequium eius. fa¬
cile cedentib¬
adem estate. enuto compositiᷤ
reb in danemarchia. federata
cum finitimis regib amicicia: ue¬
nit angliam. eo animo: ut aut iun¬
cendum. aut moriendum sibi ꝓpo¬
neret. Itaq a sandurico. cantiam:

Expanded text:
lata intentione, in partes illas iter lata intentione, in partes illas iter arripiens, visam concupivit, concupitae communionem habuit: sane nis esset ridiculo. Erat iste Edmundus non ex Emma natus, sed ex quadam alia, quam fama obscura recondit. Praeter illud integer in caeteris, praedicandae indolis juvenis, magni roboris et animo et corpore, et propter hoc ab Anglis Ireneside, id est, Ferreum latus, nuncupatus; qui patris ignaviam, matris ignobilitatem virtute sua probe premeret si Parcae parcere nossent. Nec mora, nuptae consilio comitatum Sigeferdi, qui apud Northanhimbros amplissimus erat, a patre petitum, nec impetratum, suapte industria vendicavit; hominibus ejusdem provinciae in obsequium ejus facile cedentibadem aestate, Cnuto, compositis rebus in Danamarchia, foederata cum finitimis regibus amicitia, venit Angliam, eo animo ut aut vincendum aut moriendum sibi proponeret. Itaque a Sandwic Cantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
uocamꝰ. mirũ in modum excreuit:
qͣntũ nulla hominũ memoria pot̾
acting̾e: itaut uillas ultͣ multa
miliaria subm̾geret᷑. ⁊ habitatores
int̾ceptos necaret. Seq̃nti. magnũ
concilium cong̾gatũ ẽ. apud oxent¬
fordum. danoꝵ ⁊ angloꝵ. Ubi rex
nobilissimos danoꝵ sige fedum et
morcardũ. int̾fici iussit: delatione
ꝓ ditonis eadrici. ꝑfidie apud se insi¬
mulatos. Is illos. fauoralib assenta¬
tionib deceptos. in tͥcliniũ pellext.
largit᷑ ꝙ portatos. satellitib ad hoc p̃¬
paratis anima exuit. Causa cedis fe
conantes: armis repulsi :⁊ in tͤrem eccłe
scẽ fridewide coacti. Uñ. dũ eici nequi¬
rent: incendio conflagrati. S mox.
regis penitentia eliminata spurcicia: sa¬
carium reparatum. Legi ego scͥptil.
qd̾ in archiuo eiusdemeccłie conti¬
netur: index facti. Uxor sigeferdi.
malmesberiam. in captionẽ abducta:
spectabilis nobilitatis femina. Qua¬
ꝑ eadmundus regis filius. dissimu¬

Expanded text:
vocamus, mirum in modum excrevit, vocamus, mirum in modum excrevit, quantum nulla hominum memoria potest attingere; ita ut villas ultra multa milliaria submergeret, et habitatores interceptos necaret. Sequenti magnum concilium congregatum est apud Oxenefordum Danorum et Anglorum; ubi rex nobilissimus Danorum, Sigeferdum et Morcardum, interfici jussit, delatione proditoris Edrici perfidiae apud se insimulatos. Is illos, favorabilibus assentationibus deceptos, in triclinium pellexit, largiterque potatos satellitibus ad hoc praeparatis anima exuit: causa caedis ferconantes, armis repulsi, et in turrim ecclesiae sanctae Frideswidae coacti; unde dum ejici nequirent, incendio conflagrati. Sed mox regis poenitentia eliminata spurcitia, sacrarium reparatum; legi ego scriptum, 298 quod in archivo ejusdem ecclesiae continetur index facti. Uxor Sigeferdi Malmesbiriam in captionem est adducta, spectabilis nobilitatis foemina; quapropter Edmundus regis filius, dissimu
Abbreviated transcription (Latin):
uenientia: securus ꝓ patre reu̾tit᷑.
Ita rex reg̾ssus :⁊ letis plausib angl
delinitꝰ. ut familiarem desidiam ex¬
cussisse uideretur: mat᷑auit. contra
cͥinitonem. ex̾citum collig̾e. Qui te
temporis in lindesia. uͥ eũ genitor.cũ
ratib ⁊ obsidib dimisãt. tirones et
equos exigebat: ut parit̾ coactis ui¬
rib. in imꝑatos se effunde̾t. gͣuit̾ ut
ipse dictitabat. in desertores ulturꝰ
S dolo qualẽ ipse machinabat᷑. pre¬
uentꝰ terga ostendit. Tunc egre sai¬
uatus:i in altum. cum reliquiis ꝓ¬
uectus: ab oriente usq in austrum.
mari britanniȩ circuito. ad sandrit
appulit Ibi. humano ⁊ diumo iure
contempto: obsides quos habebat.
magnę nobilitatis ⁊ elegantiȩ pue¬
ros. narib ⁊ aurib truncos. quosdã
ĩ euirauit. Sic in insontes gͣssatus
et magnum quid egisse głatus: pa¬
tͥam petiit. Eodem anno fluctꝰ mari¬
nus. quẽ greci euripũ. nos ledonem

Expanded text:
venientia, securus pro patre revertitur. venientia, securus pro patre revertitur. Ita rex regressus, et laetis plausibus Anglorum delinitus, ut familiarem desidiam excussisse videretur, maturavit contra Cnutonem exercitum colligere, qui tunc temporis in Lindesia, ubi eum genitor cum ratibus et obsidibus dimiserat, tirones et equos exigebat, ut pariter coactis viribus in imparatos se effunderet, graviter, ut ipse dictitavit, in desertores ulturus; sed dolo, qualem ipse machinabatur, praeventus, terga ostendit: tunc aegre salvatus, et in altum cum reliquiis provectus, ab oriente usque in austrum mari Britanniae circuito, ad Sandwic appulit. Ibi humano et divino jure contempto, obsides quos habebat, magnae nobilitatis et elegantiae pueros, naribus et auribus truncos, quosdam etiam eviravit: sic in insontes grassatus, et magnum quid egisse gloriatus, patriam petiit. 297 Eodem anno fluctus marinus, quem Graeci Euripum, nos Ledonem
Abbreviated transcription (Latin):
batur totis urbib quid fieret. Si pa¬
raretur rebellio: assertorem ñ ha¬
berent. Si e ligeret᷑ subiectio. placido
rectore carerent. Ita pͥuatȩ et pub¬
licȩ opes. ad naues cũ obsidib depor
diuinitas. in tanta miseria siit flu¬
ctuare angliam. Si quidem ꝑuasor.
continuo. ad purificationẽ sce ma¬
rie ambiguũ qua morte. uitamef¬
fudit. Dicit᷑ quod t̾ram sci eadmun¬
di depopulanti. martyr idem. ꝑ ui
sum apparuerit. Lenit̃q de miseria
conuentũ. suoꝵꝰ insolentiꝰꝙ respon¬
dentem: in capite ꝑculit. Quo dolo¬
re tactum: in ꝓximo ut dictũ est.
obisse. Dani cͥuntonem. filiũ suani in
regem eligunt. Angli contͣ. nat᷑alẽ
dñm. cariorem sͥ ꝓnunciantes: si
regalius se qͣm consuerat ageret:.
enormannia edelredum accersiunt
Ille. pͥmo mittit edwx ardum filiũ:
qͥ fidem pͥncipũ. fauorem uulgi p̃¬
sens specularet᷑. Qui. ubi omnium
uota. in bonam partem usoit con¬

Expanded text:
batur totis urbibus quid fieret: si pabatur totis urbibus quid fieret: si pararetur rebellio, assertorem non haberent; si eligeretur subjectio, placido rectore carerent. Ita privatae et publicae opes ad naves cum obsidibus deport diu propitia Divinitas in tanta miseria sivit fluctuare Angliam, siquidem pervasor continuo ad Purificationem sanctae Mariae, ambiguum qua morte, vitam effudit. Dicitur quod terram sancti Edmundi depopulanti martyr idem 296 per visum apparuerit, leniterque de miseria conventum suorum, insolentiusque respondentem, in capite perculerit; quo dolore tactum, in proximo, ut praedictum est, obiisse. Dani Cnutonem filium Swani in regem eligunt. Angli contra, naturalem dominum cariorem sibi pronunciantes, si regalius se quam consueverat ageret, e Normannia Edelredum accersunt. Ille primo mittit Edwardum filium, qui fidem principum, favorem vulgi, praesens specularetur; qui, ubi omnium vota in bonam partem vidit con
Abbreviated transcription (Latin):
motib suspectum. barbaricis ritib̧
diu̾sum. saracenicis. cum paucis inua¬
deret. Ptendit tñ. nec abstitit. totam
uiam salubrit̾ em̃sus. Multoꝙ au¬
ro intͦitum mercatus: illud. xp̃ia noꝵ
decus. sepulchrũ dico dñicum. nudi¬
pes et lacrimans uen̾atus ẽ. Hoc la¬
bore apud dm ut credimꝰ fed̾ata gr̃a.
domumꝙ reu̾tens: apud niceam. ur¬
bem bithinie. dies impleuit ueneno.
ut fertur. int̾ceptꝰ. Auctore ministro.
rodulfo cognom̃to morxmo: qui sce¬
lus illud. spe ducatus animo suo ex¬
torserit. S normanniam reg̃ssus. re¬
cognita. ab omnib quasi monstrũ
ex sufflatus: in exilium ꝑpetuũ dis¬
cessit. Successit roberco filius .Willel¬
mus puerulus: de quo. in conseq̃ntib
dicturꝰ. nunc qd̃ distat repetam.
uanus int̾ea. mͦ quo diximꝰ.
in uasam angliam. rapinis et ce¬
dib urgebat. Puincialium sub̃ȩ pͥus
abrase: mox ꝓscͥptiones factȩ. hesita¬

Expanded text:
motibus suspectum barbaricis, ritibus 295 motibus suspectum barbaricis, ritibus 295 diversum Saracenis, cum paucis invaderet. Pertendit tamen, nec abstitit, totam viam salubriter emensus; multoque auro introitum mercatus, illud Christianorum decus, sepulchrum dico Dominicum, nudipes et lachrymas veneratus est. Hoc labore apud Deum ut credimus foederata gratia, domumque revertens, apud Niceam urbem Bithiniae dies implevit, veneno ut fertur interceptus: auctore ministro Radulfo, cognomento Mowino, qui scelus illud spe ducatus animo suo extorserit; sed Normanniam regressus, recognita, ab omnibus quasi monstrum exsufflatus, in exilium perpetuum discessit. Successit Roberto filius Willelmus puerulus, de quo in consequentibus dicturus, nunc quod instat repetam § 179. Suanus interea, modo quo diximus, invasam Angliam rapinis et caedibus urgebat; provincialium substantiae prius abrasae, mox proscriptiones factae. Haesita
Abbreviated transcription (Latin):
pus suũ sepeliri ad eccłie ostium: ubi
et pedib calcantiũ. et stillicidus ex alto
rorantib ẽẽt obnoxiũ. S nr̃o tempore.
Willelmꝰ illiꝰ loci abbas t̾cius. rem defor¬
mem ẽẽ ꝑm̃sus: Longam sustulit in¬
uidiam.:⁊ inde leuatũ. ante maius al¬
tare locauit. habuit fr̃em rorbercũ:
quẽ. archiep̃m fecit rothomagi:. In hoc
sane ñ parua macula glam asꝑgens:
Nam ille unmanit̃ honore abusus.
multa pͥmo facinora multa flagitia
cõmisit. S posteam seniũ u̾gens. he¬
lemosinis largissimis haud dubie q̃¬
dam deleuit. Sost ricardum. filius
eiusdem nominis. pͥncipatũ sortitus :
uixit anno uix uno. Opinio c̾ce inc̃¬
ta uagatur: qd̾ conuientia fr̃is rot¬
berti. quẽ ricardus scds ex inclita filia
comitis britonũ conani susceꝑat. uĩ
iuueni uenefica consciu̾it. Cuiꝰ reige
nos comitatus abierit: magne laudiᷤ
causam. tunc temporis adorsus: ut it̾.

Expanded text:
m corpus sepeliri ad ecclesiae ostium, ubi m corpus sepeliri ad ecclesiae ostium, ubi et pedibus calcantium, et stillicidiis ex alto rorantibus, esset obnoxium; sed nostro tempore Willelmus, illius loci abbas tertius, rem deformem esse permensus, longam sustulit invidiam, et inde levatum ante majus altare locavit. Habuit fratrem Robertum, quem archiepiscopum fecit Rotomagi; in hoc sane non parva macula gloriam aspergens: nam ille immaniter honore abusus, multa primo facinora, multa flagitia commisit; sed postea in senium vergens, eleemosynis largissimis haud dubie quaedam delevit. Post Ricardum filius, ejusdem nominis, principatum sortitus, vixit anno vix uno. Opinio certe incerta vagatur quod conniventia fratris Roberti, quem Ricardus secundus ex Juditha, filia comitis Britonum Conani, susceperat, vim juveni venefica consciverit. Cujus rei gemnos comitatus abierit; magnae laudis causam tunc temporis adorsus, ut iter
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti felle cõmotus. crinem inuadit:
multos illustri iuro colaphos in¬
fringens. Durat ille incredibili
patientia: nec mutire dignat᷑. Po¬
stero die. in capitulo querulam
deponit:iraq simulata. mona¬
chum ad uicum argentias. sibi
p̃cepit occurrereꝰ. minitans. se ul¬
turum in eius ꝑuiracia: quod
tota loqueretur gallia. Die dicta.
monacho astante. et p̃metu pe¬
ne exanimato. rem ꝓc̃ib expo¬
nit: atͦcitatem facti. ꝑ am plifica¬
tionem exaggerans. Conantem
reum respondere callidis obiec¬
tionib: aliqͣndiu suspendit. Pos¬
tremo. ut iocundior eẽt misera¬
tionis mat̾ia. ab optimatib uidi¬
catum. clem̃t̾ absoluit: totumꝙ
uicum illum qui optimni uini ferax
ẽẽ dicit᷑. cum appendiciis suis officio
eius addixit: ꝓnuncians. monachum
ẽẽ optimũ: qui bene custodiens munꝰ
inuinctum. nec ꝑcitꝰ ira. laxauerit
silentium. Post uiginti annos duca¬
tus. mortis uiam ing̾diens. iubet cor¬

Expanded text:
menti felle commotus, crinem invadit, menti felle commotus, crinem invadit, multos illustri viro colaphos infringens: durat ille incredibili patientia, nec mutire dignatus. Postero die in capitulo querelam deponit; iraque simulata, monachum ad vicum Argentias sibi praecepit occurrere, minitans se ulturum in ejus pervicacia, quod tota loqueretur Gallia. Die dicta monacho astante, et prae metu pene exanimato, rem proceribus exponit, atrocitatem facti per amplificationem exaggerans; conantem reum respondere callidis objectionibus aliquandiu suspendit. Postremo, ut jocundior esset miserationis materia, ab optimatibus judicatum clementer absolvit, totumque vicum illum, qui optimi vini ferax esse dicitur, cum appenditiis suis, officio ejus addixit; pronuncians monachum esse optimum, qui, bene custodiens munus injunctum, nec percitus ira laxaverit silentium. Post viginti octo annos ducatus mortis viam ingrediens, 294 jubet suu
Abbreviated transcription (Latin):
Erat ille ricardus filuis ricardi
pͥmi: qui felicitate et ꝓbitate sua
patrem equarit. Certe in deireb
maior: cenobiũ fiscannensem qd̃
pat̾ inchoau̾at. ad sũmã manũ
euexit. O rationib ⁊ frugalitati ad¬
eo intentꝰ: ut nullum monachũ
nullum hemitam desida̾res. hu¬
militate cernuus: ut lacessentiũ
ceruicositates. pacientia sibisubst̃¬
neret. Deniq fertur. qd̾ noctib.
custodias famuloꝵ fallens. in co¬
mitatus ad matutinas monachoꝵ
uenire solitus fuerit: genu flexio¬
nib usꝙ ad lucem incumbens. Id
p̃sertim apud fiscannũ exeecens:
quadam norte maturius se agebat.
Cũꝙ inuenisset ostium obseratum:
ex cusso uiolentius pessulo: soporẽ
sacristȩ turbauit. Ille miratus. in
tali noctis horrore pulsantis strepi¬
tum: surrexit. ut uideret tam au¬
dacis facti conscium. Repꝑiensq ut
uidebatur rusticum. plebeio tectũ
amictu:. ñ potuit animo suo imꝑa¬
re: ut manib temꝑaret. S uehe¬

Expanded text:
Erat ille Ricardus filius Ricardi Erat ille Ricardus filius Ricardi primi, qui felicitate et probitate sua patrem aequarit: certe in Dei rebus major. Coenobium Fiscannense, quod pater inchoaverat, ad summam manum evexit. Orationibus et frugalitati adeo intentus, ut nullum monachum, nullum heremitam desiderares. Humilitate cernuus, ut lacescentium cervicositates patientia 293 sibi substerneret. Denique fertur quod noctibus, custodias famulorum fallens, incomitatus ad matutinas monachorum venire solitus fuerit, genuflexibus usque ad lucem incumbens. Id praesertim apud Fiscannium exercens, quadam nocte maturius se agebat; cumque invenisset ostium obseratum, excusso violentius pessulo, soporem sacristae turbavit. Ille, miratus in tali noctis horrore pulsantis strepitum, surrexit, ut videret tam audacis facti conscium; reperiensque ut videbatur rusticum, plebeio tectum amictu, non potuit animo suo imperare ut manibus temperaret, sed, vehe
Abbreviated transcription (Latin):
cesos. Exꝑiendam tñ sortem: ⁊ tem¬
ptandum pectꝰ ricardi normanno¬
rũ ducis. Qui si sororem et nepo¬
tes. ñ ingͣto animo susceꝑit: se qͦꝙ¬
ñ asꝑnanter ꝓtecturũ. Uadabit᷑
in qͥo enim mͥ. meam salutem. con¬
iugi ⁊ liberis impensus fauor. Qd̾
si ille adu̾sum pedem contułit: ñ
głose occumbere: qͣm illic ignomi¬
niose uiuere. Quo circa. hooint̾m
m̃se augusto. dum clem̃tior aura
componit pelagus: emma. ad frẽm
nauiget. communia pignora ap̃
eum depositura. St̃ comites eoꝵ.
epẽ de dunelmo: et albas de burgo
Egohic usq ad natale dñi manebo:
uentu: paretur ab omnib. Na¬
uigant illi normaniam: ipse sere¬
ne fame auidus. int̾m residet. Mox
a tͣnsmarinis nunciatum partib.
ricardum suscepisse sororem mag¬
na alacritate: regem quoq inui¬
tare. ut suos dignetur lares. Ita e¬
delredus. m̃ se ianuario. norman¬
niam ueniens: miserias suas se¬
dulitate hospitis consolatus est.

Expanded text:
caesos: experiendam tamen sortem, et tencaesos: experiendam tamen sortem, et tentandum pectus Ricardi Normannorum ducis; qui si sororem et nepotes non ingrato animo suscepen aspernanter protecturum. « Vadabitur enim, inquit, mihi meam salutem conjugi et liberis impensus favor. Quod si ille adversum pedem contulerit, ngloriose occumbere quam illic ignominiose vivere. Quocirca hoc interim mense Augusto, dum clementior aura componit pelagus, Emma ad fratrem naviget, communia pignora apud eum depositura; sint comites eorum episcopus de Dunelmo et abbas de Burgo. Ego hic usque ad Natale Domini manebo;  Soluto conventu paretur ab omnibus: navigant illi Normanniam, ipse serenae famae avidus interim residet. Mox a transmarinis nunciatum partibus, Ricardum suscepisse sororem magna alacritate; regem quoque invitare, ut suos dignetur lares. Ita Ethelredus, mense Januario Normanniam veniens, miserias suas sedulitate hospitis consolatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
onem: quia facilius tolerass opes ñ
habuisse: qͣm habitas amisisse. Pu¬
dendam anglis: eo magis. qd̃ deser¬
ti ducis exemplum ꝓcessurum sit
in orbem t̾raꝵ. Illos. amore suisine
sũptib. uoluntariam subeuntes fu¬
gam: domos ⁊ facultates suas p̃doni¬
b exposuisse. In arcto ẽẽ uictũ om¬
nib: uestitum deeẽ płib. Sbare
se quidem fidem illoꝵ: s ñ reꝑire
salutem. Adeo iam subiugata t̾ra
obseruari litora: ut nusqͣm sine ꝑi¬
oło sit exitus. Quaꝓpt̾ consule̾nt
in medium. quid censerent facien¬
dum.Si maneant: cauendũ plus
a cuub. qm ab hostib. forsan enĩ
crucib suis. noui dñi grãm mer¬
carentur. Et certe occidi abhoste:
titulatur fortunȩ. ꝓdi a ciue: ad¬
dicitur ignauiȩ. Si ad ext̾as genteᷤ
fugiant:głe fore dispendium.Si ad
notas: metuendum. ne cũ fortuna
cołent animum. Plerosꝙ enim pro¬
bos ⁊ illustres iuros. hac occasione

Expanded text:
onem, quia facilius toleres opes non onem, quia facilius toleres opes non habuisse, quam habitas amisisse; pudendam Anglis eo magis, quod deserti ducis exemplum processurum sit in orbem terrarum. Illos amore su sine sumptibus voluntariam subeuntes fugam, domos et facultates suas praedonibus exposuisse, in arcto esse victum omnibus, vestitum deesse pluribus: probare se quidem fidem illorum, sed non reperire salutem; adeo jam subjugata terra, observari littora ut nusquam sine periculo sit exitus. Quapropter consulerent in medium quid censerent faciendum. Si maneant, cavendum plus a civibus quam ab hostibus. Forsan enim crucibus suis novi domini gratiam mercarentur; et certe occidi ab hoste titulatur fortunae, prodi a cive addicitur ignaviae. Si ad exteras gentes fugiant, gloriae fore dispendium; si ad notas, metuendum ne cum fortuna colorent animum. Plerosque enim probos et illustres viros hac occasione
Abbreviated transcription (Latin):
tiens: belliq ⁊ obsidionis necessitatem
subt̾fugiens: illos fugasua reliquit
in medio. Quo circa. reb extremis
medentes. compatͥotarum exemplo.
se dedidere: latidandi ꝓrsus uiri. et
quos mars ipse collata ñ sꝑu̾et hasta:
si ducem habuissent. Cuiꝰ dũ uel sola
umbra ꝓteg̾ent᷑. totiꝰ pugne aleam.
ipsam ⁊̃ obsidionem ñ paucis m̃sib
lusant. Ille int̾im. nat᷑alis desidiȩ con¬
scĩãm excitans: ab urbe ꝓfugit. Cũq
clandestiniᷤ itin̾ib hamptuniã uenis¬
set: inde uehtam enauigauit. Ibi.
albb̾es et epõs. qui nec in tali necessita¬
te dñm suum dese̾ndum putarent:
in hanc conuenit sententiam. Uide¬
rent. quam in angusto res ẽẽnt sue
et suoꝵ. Se. ꝑfidia ducum. auito ex¬
torrem solioͬ i opis egentem aliene:
in cuiꝰ manu alioꝵ solebat salus
pendere. Qndam monarcham. et
potentem: i odo miserum et exu¬
lem. Dolendam sibi hanc cõmutati¬

Expanded text:
tiens, bellique et obsidionis necessitatem tiens, bellique et obsidionis necessitatem subterfugiens, illos fuga sua reliquit in medio; quocirca, rebus extremis medentes, compatriotarum exemplo se dedidere. Laudandi prorsus viri, et quos Mars ipse collata non sperneret hasta si ducem habuissent; cujus dum vel sola umbra protegerentur, totius pugnae aleam, ipsam etiam obsidionem, 291 non paucis mensibus luserant. Ille interea, naturalis desidiae conscientiam excitans, ab urbe profugit; cumque clandestinis itineribus Hamtunam venisset, inde Wehtam enavigavit. Ibi abbates et episcopos, qui nec in tali necessitate dominum suum deserendum putarent, in hanc convenit sententiam. Viderent quam in angusto res essent suae et suorum; se perfidia ducum avito extorrem solio, et opis egentem alienae, in cujus manu aliorum solebat salus pendere; quondam monarcham et potentem, modo miserum et exulem. Dolendam sibi hanc commutati
Abbreviated transcription (Latin):
donienses. regem legitimũ. intͣ menia
tutantes: portas occluserunt. Dani con¬
tra ferocius assistentes. spe głe. uircutẽ
alebant. Oppidani. in mortem ꝓ lib̾ta¬
te ruebant: nullam s ueniam futurã
arbitͣntes. si regem desererent. qͥbus
ipse uitam suam cominisãt. Ita cum
utͥnq acrit̾ certaret᷑. iustior causa ui¬
ctoriam habuit: ciuib. magna ope co¬
nantib. dum unꝰquisq sudores suos
pͥncipi ostentaret:⁊ ꝓ eo pulchrũ puta¬
ret emori. hostium pars ꝓstrata. pars.
in flumine tam̃si necata: quod p̃cipiti
furore. pontem ñ expectauissent. Lac̾o
agmine. petit suanꝰ batoniam. Ibi ethel¬
merus occidentalis regionis comescũ
suis omnib. manꝰ ei dedit. Nec adhuc
flecterent᷑ lundonienses. tota iaman¬
glia in clientelam illius inclinata: nͥ
ethelredus p̃sentia eos destitueret sua.
Quippe. homo urerciȩ deditus: for¬
midine m̾itoꝵ. nullum sͥ fĩdelem me¬

Expanded text:
donienses, regem legitimum intra moenia donienses, regem legitimum intra moenia tutantes, portas occluserunt. Dani contra ferocius assistentes, spe gloriae virtutem alebant: oppidani in mortem pro libertate ruebant, nullam sibi veniam futuram arbitrantes si regem desererent, quibus ipse vitam suam commiserat. Ita cum utrinque acriter certaretur, justior causa victoriam habuit; civibus magna ope conantibus, dum unusquisque sudores suos principi ostentare, et pro eo pulchrum putaret emori. Hostium pars prostrata, pars in flumine Tamensi necata, quod praecipiti furore pontem non exspectavissent. Lacero agmine petit Suanus Bathoniam; ibi Ethelmerus, occidentalis regionis comes, cum suis omnibus manus ei dedit. Nec adhuc flecterentur Londonienses, tota jam Anglia in clientelam illius inclinata, nisi Ethelredus praesentia eos destitueret sua; quippe homo inertiae deditus, et formidine meritorum nullum sibi fidelem me
Abbreviated transcription (Latin):
lepide forme uirago angliam cum
palingo marito. pot̾nti comite. uie¬
nerat: ⁊ accepta xp̃iama nitate. obsidẽ
se danicee pacis fec̾at. Eam cũ cet̾is da¬
nis. infaustus furor edrici. decapitari
iussãt: ꝓnunciantem. qd̾ sui sangͥnis
effusio:. magnototi angliȩ foret dis¬
ƿendio.Eilla quidem mortem. patien¬
ti tulit animoꝰ quia nec moritura
expalluit. nec mortua. consumpto
⁊̃ sanguine. uultum amisit: Occiso
pͥus añ ora maritoͬ ⁊ filio cõmodȩ
indolis puero. quatuor lanceis forato.
in northanimbros. dicioni uͦ suȩ eoͦ.
sine pugna subdidit.: ñ qd̾ in illoꝵ m̃¬
tib genuinꝰ ille calor:⁊ dñoꝵ impa¬
ciens refrigueritꝰ s quod pͥnceps eoꝵ
uhtredꝰ. pͥmꝰ exemplũ defectionis de¬
derit. Illis sub iugum missis cet̾iꝙ
in habitant. uectigal et obsides dede¬
runt. Mox ad australes regiones ue¬
niens: oxenefordenses. ⁊wintonien¬
ses. leges suas adorare coegit. Soli lun¬

Expanded text:
lepidae formae virago, Angliam cum lepidae formae virago, Angliam cum Pallingo marito potenti comite venerat; et accepta Christianitate, obsidem se Danicae pacis fecerat. Eam cum caeteris Danis infaustus furor Edrici decapitari jusserat, pronunciantem quod sui sanguinis effusio magno toti Angliae foret dispendio. Et illa quidem mortem praesenti tulit animo, quia nec moritura expalluit, nec mortua, consumpto etiam sanguine, vultum amisit; occiso prius ante ora marito, et filio, commodae indolis puero, quatuor lanceis forato. in Northanhimbros, ditioni eos suae sine pugna subdidit; non quod in illorum mentibus genuinus ille calor, et dominorum impatiens, refriguerit, sed quod princeps eorum 290 Uhtredus primus exemplum defectionis dederit. Illis sub jugum missis, caeterinhabitant vectigal et obsides dederunt. Mox ad australes regiones veniens. Oxenefordenses et Wintonienses leges suas adorare coegit; soli Lon
Abbreviated transcription (Latin):
dtͦ rex edelredꝰ. marti¬
rirato ut p̃diximꝰ scõ elfego de¬
dit archiep̃atum cuidam ep̃o luungo
Resed̾ãt autem in anglia ⁊hurkaillus
danus qui fuerat incentorut lapida¬
retur archiep̃t: habebatq orientales
ab anglis octomilium libraꝵ tributo
ꝑ urbes et agros quo quisq cõmõdiꝰ
pot̾at dilapsi. Quindecm eoꝵ naueᷤᷤ
cum hominib: regis fidem secute.
c̃hurkillus int̾ea. regem patͥe sue su¬
anũ. nunciis accersit ut angliam ue¬
niat: Preclaram eẽ patͥam. ⁊ oprnã:
ẜ regem st̾nere. Illum ueneri uino¬
ꝙ studentem. nichil minus qͣm bellũ
cogitare: Quaꝑꝑ. odiosum suis: ridicu¬
lum alienis: Ouces infidos: ꝓuincia¬
ies infirmos. pͥmostridore lituoꝵ. p̃¬
lio cessuros. Erat suanus in sangͥnẽ
ꝓnꝰnec ei magno hortam̃to opꝰ fuit.
Nauib itaq paratis. tͣnsitum m atu¬
rauit. Sanduic uocatur portꝰ. ubi
appulit suanꝰ. Ultionem p̃cipue. ginul¬
dis sororis. intendens animo. hec ñ il¬

Expanded text:
 rex Ethelredus, martyrizato, ut praediximus, sancto Elfego, dedit episcopatum cuidam episcopo Livingo. Resederat autem in Anglia Turkillus Danus, qui fuerat incentor ut lapidaretur archiepiscopus; habebatque Orientales ab Anglis octo millium librarum tributo, per urbes et agros, quo quisque commodius 289 poterat, dilapsi; quindecim eorum naves, cum hominibus, regis fidem secutae. Turkillus interea regem patriae suae Suanum nunciis accersit ut Angliam veniat; praeclaram esse patriam et opimam, sed regem stertere: illum, Veneri vinoque studentem, nihil minus quam bellum cogitare; quapropter odiosum suis, ridiculum alienis: duces invidos; provinciales infirmos, primo stridore lituorum praelio cessuros. § 177. Erat Suanus in sanguinem pronus, nec ei magno hortamento opus fuit: navibus itaque paratis, transitum maturavit; Sandwic vocatur portus ubi appulit, ultionem praecipue Gunhildis sororis intendens animo. Haec, non il
Abbreviated transcription (Latin):
S mͥ uidentur errare. qͥ angloꝵ
numerũ accumulant:⁊ fortitu¬
dinem extenuant. Ita normannoᷤ
dum laudare intent. infamia
resꝑgunt. Insignis enĩ planȩ laus
gentis inuictissimȩ. ut illos uic̾it:
quos. multitudo impeditos: igna¬
uia fecerit timidos. Immo uͦ pau¬
ci. ⁊ manu ꝓmptissimi fuere: qͥ ca¬
ritati corpoꝵ reñciantes. ꝓ pat̾a ani¬
mas posuere. Sed quia hec diligñ¬
tiorem relationem expectant: nc̃
dabo scd̾o libro t̾minũ: ut et mͥ di¬
ctandi. ⁊ aliis lectitandi reiurescat¬

Expanded text:
Sed mihi videntur errare qui Anglorum Sed mihi videntur errare qui Anglorum numerum accumulant et fortitudinem extenuant; ita Normannos, dum laudare intendunt, infamia respergunt. Insignis enim plane laus gentis invictissimae, ut illos vicerit quos multitudo impeditos, ignavia fecerit timidos; imo vero pauci et manu promptissimi fuere, qui, caritati corporum renuntiantes, pro patria animas posuere. Sed, quia haec diligentiorem 388 relationem expectant, nunc dabo secundo libello terminum, ut et mihi dictandi
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Continuo enim libero tͣnsitu ex¬
ercitus traiectꝰ: noricos palantesa t̾¬
go cecidit. Rex haruagre. et tostinꝰ.
in t̾empti: regis filius. cũ omnib na¬
uib domum clem̃ter remissus. He¬
roldꝰ. trium phali euentu suꝑb: nul¬
lis partib p̃de cõmilitones digna¬
tus est. Quappt̾. multi quo quisq
pot̾at. dilapsi: regem ad bellum
hastingense ꝓficiscentẽ destituere.
Nam p̃t̾ stipendiarios et mercenna¬
rios milites: paucos admodum ex
ꝓuincialib habuit. Unde. cũ suis
quos ductabat. pꝰ nouem m̃ses. et a¬
liqͦt dies accepti regni astutia uil¬
lermi circũuentꝰ. fusꝰ est: leni uidł
belli negocio. s oceulto ⁊ stupendo
dei consilio. Quod nunqͣm postea.
angli cõmuni p̃lio in lib̃tatem spi¬
rau̾int: qͣi cũ heroldo. omne robur
decidit angliȩ: qui certe potuit et
nas ꝑfidiȩ. Nec hoc dicens. uirtuti
normannoꝵ derogo: quib.tũ ꝓ
gnẽ. tum ꝓ bñficiis. fidem habeo.

Expanded text:
sit. Continuo enim libero transitu exsit. Continuo enim libero transitu exercitus trajectus, Noricos palantes a tergo cecidit. Rex Harvagre et Tostinus interempti, regis filius cum omnibus navibus domum clementer remissus, Haroldus, triumphali eventu superbus, nullis partibus praedae commilitiones dignatus est: quapropter multi, quo quisque poterat dilapsi, regem ad bellum Hastingense proficiscentem destituere; nam, praeter stipendiarios et mercenarios milites, paucos admodum ex provincialibus habuit. Unde, cum suis quos ductabat, post novem menses et aliquot dies accepti regni astutia Willelmi circumventus, fusus est ; leni videlicet belli negotio, sed occulto et stupendo Dei consilio, quod nunquam postea Angli communi praelio in libertatem spiraverint; quasi cum Haroldo omne robur deciderit Angliae, qui certe potuit, etnas perfidiae. Nec, hoc dicens, virtuti Normannorum derogo; quibus, tum pro genere, tum pro beneficiis, fidem habeo.
Abbreviated transcription (Latin):
includunt. haroldus. nuncio acce¬
pto: cunctis uirib regni eo contẽ¬
dit. Pugna ingens cõmissa: utrisq
gentib extrema ui nitentib. An¬
gli suꝑiorem manũ nacti: norico
in fugam egert̃. S tantoꝵ et tot
iuroꝵ uictoriam: quod forsitan po
ra int̾polauit. Siqͥdem in ing̾ssu
pontis qui stanforobrigge dr. con¬
sistens: uno et alt̾o et płib nr̃e par¬
tis int̾emptis: omnes ab tͣnsitu arcu¬
it. Inuitatus ad deditionem. ut tan¬
ti roboris homo largam clem̃tiam
angloꝵ exꝑiretur.⁊ inuitantes ride¬
bat: subinde rugante uultu incre¬
pitans. imbecillis animi homines
eẽ: qui nequirent uni resistere. Nemi¬
ne itaq ꝓptꝰ accedente: quod incon¬
sultum estimarent cum illo cominꝰ
cong̾di. qui salutis omne uiaticũ
desꝑatus effunderet: unꝰ ex collatali
b regis. iacłm ferreum in eum emi¬
nus uibrat. Quo ille. dum głabund̃
ꝓludit: ipsa securitate incautior te¬
rebratus. uictoriam anglis conces¬

Expanded text:
includunt. Haroldus, nuntio acceincludunt. Haroldus, nuntio accepto, cunctis viribus regni eo contendit: pigna ingens commissa, utrisque gentibus extrema vi nitentibus. Angli, superiorem manum nacti, Noricos in fugam egerunt: sed tantorum et tot virorum victoriam quod forsitan posra interpolavit; siquidem, in ingressu pontis qui Stantfort-brigge dicitur consistens, uno et altero et pluribus nostrae partis interemptis, omnes a transitu arcuit. Invitatus ad deditionem, ut tanti roboris homo largam clementiam Anglorum experiretur, invitantes ridebat; subinde, rugato vultu increpitans, imbecillis animi homines esse qui nequirent uni resistere. Nemine itaque proprius accedente, quod inconsultum aestimarent cum illo cominus congredi qui salutis omne viaticum desperatus effunderet, unus ex collateralibus 387 regis jaculum ferreum in eum eminus vibrat; quo ille, dum gloriabundus proludit, ipsa securitate incautior, terebratus, victoriam Anglis conces
Abbreviated transcription (Latin):
cupiens: ꝓuincialibe se ostñtare: i
regnum scł spe prurienti anhelais.
Griffinum ut supͣdixi regem walen¬
sium. et pͥus bello uicit: et pꝰmodũ.
multis nisib resurgere conantem.
capite pͥuauit: successores. duos ex
satellitib suis fr̃s eiusdem griffin.
blegent ⁊ riuallonem. qui eũ ob¬
sequio demeruerant. constituens.
Eodem anno tostinꝰ aflandria m
humbriam. nauigio.lxͫ. nauium
delatus. ea que circa oram fluminis
erant. piraticis excursionib infesta¬
bat. S ab eduino ⁊ morcardio con¬
cordis potentiȩ fr̃ib. impigre deꝓ
uincia pulsus: t̾isus scotiam. uela cõ¬
utit. Ibi reginoricoꝵ heroldo har¬
uagre obuio. manꝰ dedit: qui cũ tre¬
centis nauib angliam agg̾di medi¬
cabatur. Ambo gͦ consertis umbo¬
nib t̾ram tͣns humbranã ppłabant᷑.
Germanos recenti uictoria feriatos qͥ
nichil minꝰ qͣm talia latcnna me¬
tuerent agg̃ssi: uictos intͣ eboracũ

Expanded text:
cupiens se provincialibus ostentare, in cupiens se provincialibus ostentare, in regnum scilicet spe prurienti anhelans. Griffinum, ut supra dixi, regem Walensium, et prius bello vicit, et postmodum multis nisibus resurgere conantem capite privavit, successores duos ex satellitibus suis, fratres ejusdem Griffini, Blegent et Riwallonem, qui eum obsequio 386 demeruerant, constituens. Eodem anno Tostinus, a Flandria in Humbram navigio sexaginta navium delatus, ea quae circa oram fluminis erant piraticis excursionibus infestabat; sed ab Edwino et Morchardo, concordis potentiae fratribus, impigre de provincia pulsus, versus Scotiam vela convertit: ibi regi Noricorum, Haroldo Harvagre, obvio manus dedit, qui cum trecentis navibus Angliam aggredi meditabatur. Ambo ergo consertis umbonibus terram Transbumbranam populabantur; germanos recenti victoria feriatos, qui nihil minus quam talia latronicia metuerent, aggressi, victos intra Eboracum
Abbreviated transcription (Latin):
nasterii. die innocentũ. dedicari p̃¬
cepit. Ita eiuplenꝰ et głȩ. simplicẽ
spm̃ celesti regno exhibuit. ⁊ ec in
eadem eccłia. die theopheniȩ. sepui¬
tus est: quam ipse. illo composta¬
ons genere.pͥmꝰ in anglia edifica¬
tĩat: qd̾ nc̃ pene cuncti. sũptuosis e¬
mulant᷑ expensis. ꝓ genes westsao¬
num. quȩ in britannia. a cerdicio.
no regnau̾at: in illo. ad regnand
ibidem defecit. Nam recetiti adhuc
regalis funeris luctu: heroldusipõ
theopħie die extorta a pͥncipib fide.
arripuit diadema: qͣnuis angli di¬
cant a rege concessum. Quod tam̃
magis beniuolentia quã uidicio al¬
legari estimo: ut illi hereditatem
tͣnsfunderet suam: cuiꝰ semꝑ suspectã
habuerat pot̾ntiam. Qũauis ut non
celetur u̾itas: ꝓ ꝑsona quã gerebat.
regnum prudentia et fortitu dine gub¬
naret. si legitime suscepisset. Deniq
uiuente eduardo. quecũq contͣ eũ
bella incensa sunt. uirtute sua cõp̃ssit:

Expanded text:
nasterii 385 die Innocentum dedicari prnasterii 385 die Innocentum dedicari praecepit. Ita, aevi plenus et gloriae, simplicem spiritum coelesti regno exhibuit; et in eadem ecclesia die Theophaniae sepultus est, quam ipse illo compositionis genere primus in Anglia aedificaverat quod nunc pene cuncti sumptuosis aemulantur expensis. Progenies West-Saxonum, quae in Britannia a Cerdicio verat, in illo ad regnandum omnino defecit: nam recenti adhuc regalis funeris luctu, Haroldus, ipso Theophaniae die, extorta a principibus fide, arripuit diadema, quamvis Angli dicant a rege concessum; quod tamen magis benevolentia quam judici allegari existimo, ut illi haereditatem transfunderet suam cujus semper suspectam habuerat potentiam; quamvis, ut non celetur veritas, pro persona quam gerebat, regnum prudentia et fortitudine gubernaret si legitime suscepisset. Denique vivente Edwardo, quaecunque contra eum bella incensa sunt virtute sua compressit,
Abbreviated transcription (Latin):
ptiuitas eẽt: libens daret willermo
comiti: ñ semiuiro guidoni. Ita he¬
roldus. Wilłmo mandante. lib̾atus:
et ab ipo guidone. normanniã duc¬
tus est. Comes eum magna dignati¬
one complexus: gentilitio ornatu
in cibis et uestib coluit. Et ut no¬
tiorem facẽt. simul et uirtutem ex¬
ꝑiretur: britannicam expeditio
nem. quã tc̃ forte susceꝑat. secum
hũit. Ibi heroldꝰ et ingenio et ma¬
nu ꝓbatus: normannũ. in sui amo¬
rem conu̾tit. Atq ut se magis cõ¬
mendaret: ultro illi tunc quide
castellum doroberniȩ. qd̾ ad iussu¬
um ꝑtineret: et pꝰ mortem eduar¬
di. regnũ anglicũ. sacram̃to firma¬
uit. Quare. et filiȩ adhuc impubis
desponsione. ⁊ totius patͥmonii am¬
plitudine donatus. familiariũ par¬
tium habebatur. Nec multũ tẽꝑis
int̾cessit: qd̾ illo domũ reu̾so. rex
innatali dm̃i. apud lundoniam co¬
ronatus ẽ. Ibidemꝙ morbo ictꝰ qͦ se
moriturũ sciret: eccłiam Westino¬

Expanded text:
ptivitas esset, libens daret Willelmo ptivitas esset, libens daret Willelmo comiti, non semiviro Guidoni. Ita Haroldus, Willelmo mandante, liberatus, et ab ipso Guidone Normanniam ductus est. Comes eum magna dignatione, gentilitio ornatu in cibis et vestibus coluit; et ut notiorem faceret, simul et virtutem experiretur, Bnem, quam tunc forte susceperat, secum duxit. Vbi Haroldus et ingenio et manu probatus, Normannum in sui amorem convertit; atque, ut se magis commendaret, ultro illi tunc quidem castellum Doroberniae quod ad jus suum pertineret, et post mortem Edwardi regnum Anglicum, sacramento firmavit: quare et filiae, adhuc impubis, desponsione, et totius patrimonii amplitudine donatus, familiarium partium habebatur. Nec multum temporis intercessit quod, illo domum reverso, rex in Natale Domini apud Londoniam coronatus est; ibidemque morbo ictus, quod se moriturum sciret, ecclesiam Westmo
Abbreviated transcription (Latin):
terum quidem longuiscło ludo
in altum ꝓceditur. s subito adu̾sa
tempestate coorta. ipse cum sodali¬
b. inpontiuũ pagũ cõpellit᷑. Homi¬
nes illus regionis ꝓ more gentis m¬
sito: repente ex omni parte conuola¬
uere. Inermes ab armatiᷤᷤ paucia plu¬
rib. quod facile fuit. oppressi: manꝰ
manicis. pedes compedib p̃buere.
heroldus. astuto pectore uoluens cass
remediũ hominẽ ꝓmissis ingentib solli¬
citatum ad Wilłmum mittit. Missũ
se normanniã a rege: ut quodmni¬
nores nuncii balbutierant. ipse po¬
tissimũ. sua confirmaret p̃sentia.
In uinculis a guidone comite pon¬
tiui detineri: quominꝰ mandata ex¬
equatur. Barbarum et effrenatum
morem regionis eẽ: ut qui euaserãt
in mari naufragium. in t̾ra inueni¬
rent ꝑicłm. Conuenire tanti nomĩs
uiro: ne impunitum dimittat. qd
fidem eius appellantib. uincła inie¬
cta. ñ nichil de maiestate ipsuis di¬
minuerint.Si pecuniis exuenda ca¬

Expanded text:
terim quidem longiusculo ludo terim quidem longiusculo ludo in altum proceditur; sed, subito adversa tempestate coorta, ipse cum sodalibus in Pontivum pagum compellitur. Homines illius regionis, pro more gentis insito, repente ex omni parte convolavere; inermes ab armatis, pauci a pluribus quod facile fuit oppressi, manus manicis, pedes compedibus praebuere. Haroldus, astuto pectore volvens casus remedium, hominem promissis ingentibus sollicitatum ad Willelmum mittit: missum se Normanniam a rege, ut quod minores nuntii balbutierant ipse potissimum sua confirmaret praesentia; 384 in vinculis a Guidone Pontivi comite detineri, quo minus mandata eequatur; barbarum et effrenatum morem regionis esse, ut qui evaserant in mari naufragium, in terra invenirent periculum; convenire tanti nominis viro ne impunitum dimittat, quod fidem ejus appellantibus vincula injecta nonnihil de majestate ipsius diminuerint; si pecuniis exuenda ca
Abbreviated transcription (Latin):
buit. Iumor dauid. mansuetudine
et sapientia celebris: rex scotie mͦ
habetur. Filias. mathildem: quam.
nr̃o scło rex henricus: mariam quã
eustachius iunior comes beloniȩ.
uxores diixerunt. Rex itaꝙ defunc¬
to cognato. quia spes pͥoris erat solu¬
ta suffragii. Willmo comitinorman¬
niȩ. successionem angliȩ dedit. Erat
ille hoc mun̾e dignus: p̃stantis ani¬
mi iuuenis: et qui in sup̃mũ fasti¬
gium. alacri robore excreu̾at. Prece¬
rea ꝓximȩ consangneusi filiꝰ roberti.
filii richardi scd̃i: quẽ frẽm fuisse
emniȩ. matͥs eduardi. non semel ẽ.
qd̾ diximus. ferunt qͥdam: ipsum
heroldum. arege. in hoc normanni¬
am missum. Alii. secretioris consilii
conscium. inuitũ. uenti uiolentia
illuc accum: quo se tueretur.inue¬
nisse cõmentũ. Quod qͥa ꝓpiꝰ uero ui¬
detur: exponam. herodus. in p̃di¬
um iuris sui bosenham. uen̾at. Ibi
ut animũ oblectaret suum: pisca¬
toriũ conscendit nauigium. Et in¬

Expanded text:
buit; junior, David, mansuetudine buit; junior, David, mansuetudine et sapientia celebris, rex Scotiae modo habetur: filias, Matildem quam nostro saeculo rex Henricus, Mariam quam Eustachius junior comes Bononiae, uxores duxerunt. Rex itaque, defuncto cognato, quia spes prioris erat soluta suffragii, Willelmo comiti Normanniae successionem 383 Angliae dedit. Erat ille hoc munere dignus, praestans animi juvenis, et qui in supremum fastigium alacri labore excreverat; praeterea proxime consanguineus, filius Roberti filii Ricardi secundi, quem fratrem fuisse Emmae matris Edwardi non semel est quod diximus. Ferunt quidam ipsum Haroldum a rege in hoc Normanniam missum: alii, secretioris consilii conscii, invitum, venti violentia illuc actum, quo se tueretur invenisse commentum; quod, quia propius vero videtur, exponam. Haroldus in praedium juris sui Boseham venerat: ibi, ut animum oblectaret suum, piscatorium conscendit navigium, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ex eduardꝰ ꝓnꝰ in senium.
quod ipse ñ susceꝑat filios: et go¬
duim uideret inualescere filios: mi¬
sit ad regem hunoꝵ ut filium frĩs
edmundi. eduardũ. cũ omni fami¬
lia sua mitte̾t. futurũ ut aut ille.
aut filii sui succedant regno here¬
ditario angliȩ: Orbitatem suam co¬
gnatoꝵ suffragio sustentari debere.
Itauenit eduardus. ⁊ sed continuo.
apud sc̃m̃ paulum londoniȩ. fato
functus est: trib liberis suꝑstitib ÷
uir. neq ꝓmptus manu. neq ꝓb
ingenio: scił edgaro. qͥ pꝰ occisionẽ he¬
roldi. a quibdam in regem electꝰ.
iuario lusu fortune rotatus. nũc¬
pene decrepitum diem ignobilis
ruriagit. Cristina. quȩ sc̃ĩmoniali¬
um habitu. apd̃ rumesiam conse¬
nuit: Margarita. quã malcolmus
rex scotoꝵ. legitimo matͥmonio du¬
rit. hec num̾osa ꝓle fecunda. hũit
filios. edgarum.⁊ alexandrũ: qui.
post patrem regnauerunt in sco¬
tia.successione continua. Namseni¬
or eduardusin bello cum patre occu¬

Expanded text:
ex Edwardus pronus in senium, quod ipse non susceperat liberos, et Godwini videret invalescere filios, misit ad regem Hunorum ut filium fratris Edmundi, Edwardum, cum omni familia sua mitteret: futurum, ut aut ille aut filii sui succedant regno haereditario Angliae; orbitatem suam cognatorum suffragio sustentari debere. Ita venit Edwardus, sed continuo apud sanctum Paulum Londoniae fato functus est tribus liberis superstitibus; vir neque promptus manu, neque probus ingenio: Edgaro, qui post occisionem Haroldi a quibusdam in regem electus, et vario lusu fortunae rotatus, pene decrepitum diem ignobilis ruri agit; Christina, quae sanctimoniali habitu apud Rumesiam consenuit; Margareta, quam Malcolmus rex Scottorum legitimo matrimonio duxit. Haec, numerosa prole foecunda, habuit filios Edgarum et Alexandrum qui post patrem regnaverunt in Scotia successione continua; nam senior, Edwardus, in bello cum patre occu
Abbreviated transcription (Latin):
ua indum̃ta largitus est plurima. Qd̃
duscissimi gestus impr̃ blando uultu. ꝓ
tudo ⁊ meptiis ꝑcipiens. humili deuoti¬
one eccłam intrauit. in qua ita timora¬
te se gessit. quasi ipsum dñm uĩm xp̃m
Qui etiam omni tempore ñ ꝓ aliqua ne¬
cesitate ħ ꝓ largiendi occafione singlis¬
sabbatis balneari. ⁊ cuncta que deposue¬
rat p̃t̾ gladium ⁊ balteum. apparitorib
suis dare consueu̾at. Que eiꝰ lib̾alitas us¬
ꝙ ad infimos etiam ꝑuenit. ad eo ut star¬
cholfo uitreario seruo scĩgalli. totam
uestituram suam tunc sibi seruient p̃ci¬
ꝑet dari. Quod cum erronei militum uas¬
salli cognouissent. ei uxta uiam insidias
ponentes spoliare moliti sunt. Quib cũ
idem diceret. qͥd facitis uitreario cesaris
uim inferentes: Responderunt. Officiũ
quidem tuum habere te ꝑmittimꝰ.¬

Expanded text:
va indumenta largitus est plurima'. Quod va indumenta largitus est plurima'. Quod dulcissimi gestus imperator blando vultu pro ludo et ineptiis percipiens, humili devotione ecclesiam intravit, in qua ita timorate se gessit, quasi ipsum dominum Iesum Cvideretur. 22. Qui etiam omni tempore, non pro aliqua necessitate sed pro largiendi occasione, singulissabbatis balneari et cuncta, que deposuerat, praeter gladium et balteum apparitoribus suis dare consueverat. Que eius liberalitas usque ad infimos etiam pervenit, adeo ut Stracholfo vitreario, servo sancti Galli, totam vestituram suam tunc sibi servienti praeciperet dari. Quod cum erronei militum vassalli cognovissent, ei iuxta viam insidias ponentes spoliare moliti sunt. Quibus cum idem diceret: 'Quid facitis, vitreario cesaris vim inferentes?', responderunt: 'Officium quidem tuum habere te permittim
Abbreviated transcription (Latin):
os. aue fascilones p̃ciosissimaꝙ uestim̃ta
a latissimo imꝑio ꝑ lata distribui iube¬
ret. Inferiorib uͦ saga fresonica omnimo¬
di coloris darentur. Porro custodib eqͦꝵ
pistorib ꝙ ⁊ cocis. indum̃ta linea cum la¬
iam nullo indigente. scd̾m accus et dicta
apłica eẽt inomnib grã magna. qͣndo et
pauꝑes paninosi iocundissime de albati.R.¬
ypyee a eyeon ludonico beato ꝑ latissimã
usitatius porticuũ nomine uocant lati
iii.usq ad celum uoces efferrent. ⁊ qui
poterant de militib pedes impr̃is am¬
plectentib aluis u eminꝰ adorantib. Iam
cesare ad eccłiam ꝓcedente quidam de scur¬
ris ioculartẽ inquit. O te beate ludowi¬
ce qui tot homines una die uestire potui
uestiuit quã tu. p̃ter atonem. Cũꝙ imp̃r
ab eo quereret quomͦ ille plures uesti¬
re potuisset. Mimꝰ quasi gaudens se im¬
ꝑatorem in admirationem u̾tisse cum
cachinno intulit. hodie inquiens ille no¬

Expanded text:
os aut fascilones preciosissimaque vestimenta os aut fascilones preciosissimaque vestimenta a latissimo imperio perlata distribui iuberet; inferioribus vero saga Fresonica omnimodi coloris darentur. Porro custodibus equorum pistoribusque et cocis indumenta linea cum laoicerentur. Cumque iam nullo indigente secundum actus et dicta apostolicas esset in omnibus gratia magna, quando et pauperes pannosi, iocundissime dealbati 'Kyrieleyson Hludowico beato!' per latissimam  Latini usitatius porticuum nomine vocant, usque ad celum voces efferrent, et qui poterant de militibus pedes imperatoris amplectentibus, aliis vero eminus adorantibus, iam cesare ad ecclesiam procedente, quidam de scurris ioculariter inquit: 'O te beate Hludowice, qui tot homines una die vestire potuisvestivit quam tu praeter Atonem' Cumque imperator ab eo quereret, quomodo ille plures vestire potuisset, mimus, quasi gaudens se imperatorem in admirationem vertisse, cum chachinno intulit: 'Hodie' inquiens 'ille no