comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nanimorũ reꝑta contencio est: dum uides
a societate bonorum ob ꝑfidiam diuisi.
contra spiritales milites xp̃i bella. lites.
atꝙ contenciones semꝑ habere deside¬
rabant. Inde est qđ pontifices ac princi¬
pes iudeorum: contra apostolos immo
contra ipsum dñm consilium inierunt ĩ
dolo. quomꝰ eos ꝑderent. Sicut legitur
in eunangelio. qđ principes sacerdotũ
& omne concilium quęrebant falsum
testimoniũ contra ihm ut eum morti tͣ¬
derent. Et in actib apostolorum scͥp¬
tum est: qł contra apostolos congrega¬
rentur principes & setiores. & scribẽ
iudeorum in iherłm: ꝙ annas princepᷤ
sacerdotum. & cayphas. & ioas. & alexan¬
der. & quotquot erant de genẽ sacerdo¬
tali. Magnanimorũ ergo ib reꝑta con¬
tentio est: ubi illi qui maiores in popu
tendebant. Sequitur. Quare habitas
inter quos terminos. ut audias sibilos
gregum: Arguit illos hȩc sentencia qͥ
uaris suꝑsticionib dediti. nec legi nec

Expanded text:
nanimorum reperta contentio est, dum Judaei nanimorum reperta contentio est, dum Judaei a societate bonorum ob perfidiam divisi, contra spiritales milites Christi bella, lites atque contentiones semper habere desiderabant. Inde est quod pontifices ac principes Judaeorum contra apostolos, imo contra ipsum Dominum consilium inierunt in dolo, quomodo eos perderent, sicut legitur in Evangelio, quod principes sacerdotum et omne concilium quaererent falsum testimonium contra Jesum, ut eum morti traderent. . Et in Actibus apostolorum scriptum est quod contra apostolos congregarentur principes et seniores et scribae Judaeorum in Hierusalem, et Annas princeps sacerdotum, et Caiphas et Joannes, et Alexander, et quotquot erant de genere sacerdotali . Magnanimorum ergo ibi reperta contentio est, ubi illi qui majores videbantm contendebant. Sequitur: Quare habitas inter duos terminos, ut audias sibilos gregum? Arguit illos hac sententia qui variis superstitionibus dediti, nec legi nec
Abbreviated transcription (Latin):
gentilis populus quasi brutum & luxu¬
riosum animal erat: nullaq racione sub¬
siftens. Nunc uero fortis est redemptor ᷤ
dominio colla subiciens: & iugum disci
debbora &̾ barach misit : qr ꝓpħarum dic¬
tis & patriarcharũ exemplis institutus:
duces nobiles & adbellandum contra in¬
imicos. castraq eccłiȩ defendendũ idoneos
ex se redlidit qui ꝑ omnia priorum patrũ
uestigia seruantes: nȩquaquã in erroris
deuia declinauerunt: s mortem contẽp¬
nentes. ꝑ ueritate usq ad finem uitȩ cer¬
tauerunt. Unde subsequitur. Qui quasi
in preceps ac baratrũ se discrimini dedit.
Nullomodo ergo mortem timere pot̾ant:
qui sanguinem ꝓ xpisto fundere deside¬
rabant. Diuiso contra se rubem mag¬
nanimorum reꝑta contencio est. Ruben
qui primogenitus fuit israhelis: pͥorem
populum significat. de quo dñs ꝑ ꝓphe¬
tam ait. Ex egypto uocaui pͥmogenitũ
meum ifrahel. S diuiso hoc ruben. mag¬

Expanded text:
gentilis populus, quasi brutum et luxugentilis populus, quasi brutum et luxuriosum animal erat, nullaque ratione subsistens, nunc vero fortis est, Redemptoris Dominio colla subjiciens, et jugum discipDebbora et Barach misit, quia prophetarum dictis et patriarcharum exemplis institutus, duces nobiles et ad bellandum contra inimicos castraque Ecclesiae defendendum idoneos ex se reddidit, qui per omnia priorum patrum vestigia servantes, nequaquam in erroris devia declinaverunt, sed mortem contemnentes, pro veritate usque ad finem vitae certaverunt. Unde subsequitur: Qui quasi in praeceps ac barathrum se discrimini dedit. Nullo modo ergo mortem timere poterant, qui sanguinem pro Christo fundere desiderabant. Diviso contra se Ruben, magnanimorum reperta contentio est. Ruben qui primogenitus fuit Israelis, priorem populum significat, de quo Dominus per prophetam ait: Ex Egypto vocavi primogenitum meum Israel ; sed diviso hoc Ruben, mag
Abbreviated transcription (Latin):
lissum pecuniarum dñi traperetȩ existen¬
tes: naturalem legem & morum ꝓbitatẽ¬
quȩ pene per obluonẽ atq abusionem
in hominib oblitt̾atȩ sunt: ꝑ exangeli¬
cam restitucionẽ restituebant atq innu¬
ebant. & spiritalis milicia duces effecti:
hostes fortiter debellabant. Similit̾ & ra¬
bulon qui interprecat᷑ habitaculum for¬
titudinis. & significat ecclesiam de genti¬
b : fortissimam ad omnem to lerantiam
passionis. duces in prelio dñi de se dedit.
Na predicatores euangelii & speculatores ple¬
bis dei ex se misit: qui hostium castra
fortiter contererent. & milites xp̃i iulesos
custodirent. Duces ysachar fuere cum
debbora. & barach uestigia sunt secuti. Y¬
sachar ergo quem iacob patriarcha asinũ
fortem appellauit. & interpretaturꝰ mer¬
ces : refertur ad populũ gentium. quem
dñs sanguinis sui precio est mercatus. H
ysachar asinus fortis scribiturꝰ: quia priꝰ

Expanded text:
lissimi pecuniarum Domini trapezitae existenlissimi pecuniarum Domini trapezitae existentes, naturalem legem et morum probitateae pene per oblivionem atque abusionem in hominibus oblitteratae sunt, per evangelicam praedicationem restituebant atque innovabant, et spiritalis militiae duces effecti, hostes fortiter debellabant. Similiter et Zabulon, qui interpretatur habitaculum fortitudinis, et significat Ecclesiam de gentibus fortissimam ad omnem tolerantiam passionis, duces in praelio Domini de se dedit, quia praedicatores Evangelii et speculatores plebis Dei ex se misit, qui hostium castra fortiter contererent, et milites Christi illaesos custodirent. Duces Isachar fuere cum Debbora, et Barach vestigia sunt secuti. Isachar ergo, quem Jacob patriarcha asinum fortem appellavit , et interpretatur merces, refertur ad populum gentium, quem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Isachar asinus fortis scribitur, quia prius
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ zelum dei & fidei fortitudinem:
malignorum spirituum qui humanam sẽꝑ
desiderant ꝑnitiem prauam suggestionẽ
a conspectu cordis sui delere student. &¬
post eum ex beniamin in populos tuos
o amalech. ꝑ benianu qui ex filio dolo¬
ris in filium dext̃e uersus est: paulus a¬
postolus designatur. qui de ꝑsecutore in a¬
postolum uocatione dei repente mutatꝰ
uas electionis apisto effectus est. Ipse eniꝰ
se ex hac tribu fuisse testatur. S hic ad
populos amalech delendos tuitu diuino
destinatus est: quia ꝑ hunc ingentib maxi
me idolatria & delusio erroris diabolici
destru ta est. De machyr principes des¬
cenderunt: & de zabulon qui exercitum
ducerent ad bellandum. Machir qui in¬
terpretat᷑. restituet siue uenundauit: &¬
est primogenitus manasse primogeniti
ioseph: significat populum pͥorem. de qͦ
principes hoc est apostoli & doctores
primitiuȩ eccłiȩ descenderunt. qui fide¬

Expanded text:
quia per zelum Dei et fidei fortitudinem, quia per zelum Dei et fidei fortitudinem, malignorum spirituum, qui humanam semper desiderant perniciem, pravam suggestionem a conspectu cordis sui delere student. Et post eum ex Benjamin in populos tuos, o Amalech. Per Benjamin, qui ex filio doloris in filium dexterae versus est, Paulus apostolus designatur, qui de persecutore in apostolum vocatione Dei repente mutatus, vas electionis Christo effectus est : ipse enim se ex hac tribu fuisse testatur, sed hic ad populos Amalech delendos nutu divino destinatus est, quia per hunc in gentibus maxime et idololatria et delusio erroris diabolici destructa est. De Machir principes descenderunt et de Zabulon, qui exercitum ducerent ad bellandum. Machir, qui interpretatur restituet, sive venundavit, et est primogenitus Manasse primogeniti Joseph, significat populum priorem de quo principes, hoc est, apostoli et doctores primitivae Ecclesiae descenderunt, qui fide
Abbreviated transcription (Latin):
cinio prophetarum credens ad fidem a̾c
intraret. & sic omnis saluus fieret. Sic gͦ
& in hoc tempore reliquiȩ sclm electionẽ
graciȩ saluȩ sunt. Unde sequitur. Salue¬
factę sunt reliquiȩ populi: dñs in fortib
dimicauit. Psistentib ergo in fide xp̃i apos¬
tolis & predicatorib euuangelũ: minas atq
penas persecutorum ꝑ pacientiam uincen¬
tib dñi uirtus innotuit. Et inde non pau¬
q ex iudaico populo ad fidem xp̃i con¬
uenerunt: nec non & cotidie aliqui ex ilh
conuertunturꝰ. S ꝑfectio conuersionis eoꝵ
post plenitudinem gentium subintrantẽ.
in fine teseruabitur. Ex effraim deleuit
eos in amalech. ꝑ effraim igitur natu mi¬
norem: ciui iacob patriarcha benedicente
primogeniti coillata est dignitas: fidelis
ex nationib populus designatur in aͥc
gracia iunior tempore s maior fide: ad
quem cuncta israhelitici populi gracia tͣn¬
siuit. Hic ergo hostes deleuit in amalech:

Expanded text:
cinio prophetarum credens, ad fidem Christi cinio prophetarum credens, ad fidem Christi intraret, et sic omnis Israel salvus fieret . Sic ergo et in hoc tempore reliquiae secundum electionem grafortibus dimicavit. Persistentibus ergo in fide Christi apostolis, et praedicatoribus Evangelii, minas atque poenas persecutorum per patientiam vincentibus, Domini virtus innotuit, et inde non pauci ex Judaico populo ad fidem Christi convenerunt. Nec non et quotidie aliqui ex illis convertuntur, sed perfectio conversionis eorum post plenitudinem gentium subintrantem in fine reservabitur. Ex Ephraim delevit eos in Amalec. Per Ephraim igitur natu minorem, cui Jacob patriarcha benedicente, primogeniti collata est dignitas, fidelis ex nationibus populus designatur, in Christi gratia junior tempore, sed major fide, ad quem cuncta Israelitici populi gratia transivit. Hic ergo hostes delevit in Amalec,
Abbreviated transcription (Latin):
populum : qui ad breue tempus in le¬
gis splendore choruscauit. s non diu ꝑ¬
mansit. nec continuum lucis potuit ob¬
tinere fulgorem. S &̾ nunc ipse surg̾e
ex hortatur ad adprehendendum capti¬
uos suos: idemq filius abinoem esse me¬
moratur. Ab inoe enim patris responsio.
uel patris mei decor interpretatur. Quid
est ergo qđ barach adprehendendũ cap¬
tiuos incitatur. Nisi quod populus iuda¬
icus ꝑ libros legis ac prophetarum ad
fiodem xp̃i conuerti ammonetur: hoc
enim est adprehendere captiuos. ut qui
nunc capti sunt ab errore & uiciis: inde
eruti. ueritatis & iusticię caꝑtiui fiant.
Ille ergo de hostib captiuitatem rite ca¬
piet: qui celestis patris responsum & de¬
corem recte fidei ac uirtutum seruauẽ¬
rit. Et nota qđ prius surgere debbora
& loqui canticum. dem̾ barach surgere
& adprehendere captiuos adhortantur : qͥa
primum iusto uidicio dĩ factum est. iuxt̾a
pauli uocem ut plenitudo gentium uati¬

Expanded text:
populum, qui ad breve tempus in lepopulum, qui ad breve tempus in legis splendore coruscavit, sed non diu permansit, nec continuum potuit lucis obtinere fulgorem. Sed nunc ipse surgere exhortatur ad apprehendendum captivos suos, idemque filius Abinoe esse memoratur; Abinoe enim patris responsio, vel patris mei decor, interpretatur. Quid est ergo quod Barach ad comprehendendum captivos incitatur, nisi quod populus Judaicus per libros legis ac prophetarum ad fidem Christi converti admonetur? Hoc est enim apprehendere captivos, ut qui nunc capti sunt ab errore et vitiis, inde eruti, veritatis et justitiae captivi fiant. Ille ergo de hostibus captivitatem rite capiet, qui coelestis Patris responsum et decorem rectae fidei ac virtutum servaverit. Et nota quod prius surgere Debbora, et loqui canticum, deinde Barach surgere, et apprehendere captivos adhortantur; quia primum justo judicio Dei factum est, juxta Pauli vocem, ut plenitudo gentium vati
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ equitate. Et ideo diciturꝰ iusti confortati
sunt in isrł. In aliis quidem gentib qui
corporis robore fortiores sunt: illi potentes
dicunturꝰ in prelio. In israhel uero qui
iustiores sunt. ipsi potenciores dicuntur
in bellis: que iusticia etiam si uirib infir¬
ma sit. uincit. Iniusticia uero ȩtiam si
multos & ualidos propugnatores habe¬
at: superatur. Sic igiurꝰ in hac gente
nostra idest in popudo dei: aut̃ ꝑ iusti¬
ciam superamus. aut ꝑ iniusticiam uin¬
cunur.
yrge surge debbora: surge loq̃re cã¬
ticum. Prophetia quando exurgit:
Pfẽcto in aduentu. xp̃i quando implentur
omnia. quȩ de eius aduentu scripta sunt:
& non solum ipsa exsurgit: s & popu¬
los suscitat ad credendum. Hoc est enim
loqui canticum: ut cunctis gentibus xͥ¬
predicetur euuangelium. Surge barach
ꝙr adprehende captiuos tuos filia binoẽ.
Predictum est quod barach qui interpre¬
tatur choruscatio. significaret priorem

Expanded text:
et aequitate. Propterea dicit: Justi confortati et aequitate. Propterea dicit: Justi confortati sunt in Israel. In aliis quidem gentibus qui corporis robore fortiores sunt, illi potentes dicuntur in praelio; in Israel vero qui justiores sunt, ipsi potentiores dicuntur in bellis; quia justitia, etiamsi viribus infirma sit, vincit; injustitia vero, etiamsi multos et validos propugnatores habeat, superatur. Sic igitur in hac gente nostra, id est, in populo Dei, aut per justitiam superamus, aut per injustitiam vincimur. Surge, surge, Debbora, surge et conquire canticum. Prophetia quando exsurgit? Profecto in adventu Christi, quando implentur omnia quae de ejus adventu scripta sunt, et non solum ipsa exsurgit, sed et populos suscitat ad credendum; hoc est enim loqui canticum, ut cunctis Christi gentibus praedicetur Evangelium. Surge, Barach, et apprehende captivos tuos, fili Abinoem. Praedictum est quod Barach, qui interpretatur coruscatio, significaret priorem
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoris. Ub collisi sunt currus. & ho¬
tium est suffocatus exereitus: ibi narrent᷑
iusticie dñi & clementia in fortes isrł. Ubi
inquit conlisi sunt currus. hoc est demonũ
confractus potentatus : & hostium est suf¬
focatus exercitus: malignorum spirituũ
uidelicet conpressus est tumultus. ibi nar¬
renturꝰ iusticie dñi . & clementia in fortes
ifrahel. Quia ibi patefacte sunt iusticie
dñi: ibi uictoria de hostib conlata est fa¬
mulis xp̃i. Ibi & clementia in fortes isrł
narratur : ubi fideles misericordia dei ad¬
uiti esse manifestantur. Merito ergo tcͦ
interitus hostium predicatur. quando uo¬
luptas carnalis opprimitur. Iusticia in iu¬
dicio seruatur. & rectitudo fidei: cum bo¬
nis oꝑib custoditur. Unde subiungitus.
Tunc descendit populus dñi ad portas: &
obtinuit principatũ. ꝑ iusticiam gͦ po¬
pulus dm̃ portas hostium capiet. & obti¬
nebit principatũ. quia illud sacrificium
dño acceptabile est: qđ iniusticia offert᷑

Expanded text:
currus, et hostium est suffocatus exercitus, ibi narrantur justitiae Domini, et clementia in fortes Israel. Ubi, inquit, collisi sunt currus, hoc est, daemonum confractus est potentatus; et hostium est suffocatus exercitus, malignorum spirituum videlicet compressus est tumultus. Ibi narrantur justitiae Domini, et clementia in fortes Israel, quia ibi patefactae sunt justitiae Domini, ubi victoria de hostibus collata est famulis Christi; ibi et clementia in fortes Israel narratur, ubi fideles misericordia Dei adjuti esse manifestantur. Merito ergo tunc interitus hostium praedicatur, quando voluptas carnalis opprimitur, justitia in judicio servatur, et rectitudo fidei cum bonis operibus custoditur. Unde subjunguntur: Tunc descendit populus Domini ad portas, et obtinuit principatum. Per justitiam ergo populus Domini portas hostium capiet, et obtinet principatum, quia illud sacrificium Domino acceptabile est, quod in justitia offertur
Abbreviated transcription (Latin):
uiuabant. S quieuerunt. hoc est dormi¬
tionem mortis acceperunt. & ideo cessa¬
uerunt: quia morte intercedente ꝑ mane¬
re non pocuerunt: ut paulatim uec̾is le¬
gis usu deficiente: iam ille adueniret. qͣm
debbora mater hoc est uera prophetia fu¬
turum precinebat. ut benedictionem da¬
ret ipse qui legem dedit: qui signaculum
legis prophetarum omnium fuit. Unde
ipsa ueritas in ewangelio ait. Lex & pto¬
phete usq ad ioh̾m. Hinc quoq paulus
ait. Postquã uenit plenitudo temporis.
misit deus filium suum factum ex mu¬
liere. factum sub lege: ut eos qui sub le
ge erant redimeret. Et it̃m. finis inqͥt
legis xp̃c est: ad iusticiam omni credẽti.
Noua bella elegit dñs. Que sunt ista
noua bella. nisi contra peccata & uitia.
untutum luctamina: hec quippe elegit
dñs. quia hec probat. Unde paulus ait.
Non est nobis conluctacio aduersus car¬
nem & sanguinem: s aduersus princi¬
patus & potestates. aduersus mundirec̃

Expanded text:
juvabant; sed quieverunt, hoc est, dormijuvabant; sed quieverunt, hoc est, dormitionem mortis acceperunt, et ideo cessaverunt, quia morte intercedente permanere non potuerunt: ut paulatim veteris legis usu deficiente, jam ille adveniret, quem Debbora mater, hoc est, vera prophetia futurum praecinebat, ut benedictionem daret ipse, qui legem dedit, qui signaculum legis et prophetarum omnium fuit. Unde ipsa Veritas in Evangelio ait: Lex et prophetae usque ad Joannem . Hinc quoque Paulus ait: Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qdimeret . Et iterum: Finis, inquit, legis Christus est ad justitiam omni credenti . Nova bella elegit Dominus. Quae sunt ista nova bella, nisi contra peccata et vitia virtutum luctamina? Haec quippe elegit Dominus, quia haec probat. Unde Paulus ait: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestates, advers
Abbreviated transcription (Latin):
tu malicie ecclesiam ingredi temptaue¬
runt: diuino iudicio disꝑsi sunt. Et qͥa
pacis semitam incedere neglexerunt: ꝑ
erioris anfractus deiiauerunt. Non qđ
iuftissima pietas ddeitatis errare eos fȩce¬
rit: s iusto iudicio ꝓpter sua peccata in
errorem illos cadere ꝑmiserit. Unde ꝑ sa¬
lomonem dicitur. Qui ambulat simpli¬
citer saluus erit. qui autem ꝑuersis ingre¬
ditur uiis: concidet semel. Et it̾m uir qͥ
errauerit a iua doctrine: in cȩcu gigantũ
commorabitur. Hinc & ꝑ psalmistam lñs
ait. Dimnisi eos scdm̃ desideria cordis corum:
& ibunt in uoluntatib suis. Et alib scͥptũ
est . Ue peccatori terram ingredienti dua¬
bus uus. Gessauerunt fortes in isrł & qui¬
euerunt donec surg̾et debbora mat̾ in isrł.
Qui sunt isti fortes qui cessauerunt mis
rahel. nisi prophece & iusti uiri qui in po¬
pulo dei temꝑore suo pͥmatum gerentes.
consiliis eosgub̾nabant atꝙ solatiis ad¬

Expanded text:
tu malitiae Ecclesiam ingredi tentavetu malitiae Ecclesiam ingredi tentaverunt, divino judicio dispersi sunt; et quia pacis semitam incedere neglexerunt, per erroris anfractus deviaverunt, non quod justissima pietas Deitatis errare eos fecerit, sed justo judicio propter sua peccata in errorem illos cadere permiserit. Unde per Salomonem dicitur: Qui ambulat simpliciter, salvus erit; qui autem perversis ingreditur viis, concidet semel . Et item: Vir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantium commorabitur . Hinc et Psalmista: Dominus, ait, dimisit eos secundum desideria cordis eorum, et ibant in voluntatibus suis . Et alibi scriptum est: Vae peccatori terram ingredienti duabus viis . Cessaverunt fortes in Israel, et quieverunt, donec surgeret Debbora mater in Israel. Qui sunt isti fortes, qui cessaverunt in Israel, nisi prophetae et justi viri qui in populo Dei tempore suo primatum gerentes, consiliis eos gubernabant, atque solatiis ad
Abbreviated transcription (Latin):
anaph. in dieb iaeł quieuerunt semite:
a qui ingrediebantur ꝑ eas: ambulauert̃
ꝑ calles deuos. Diximus suꝑius qł sam¬
gar qui uiterpretatur aduena siue colonꝰ.
significaret predicatorẽ diuini uerbi. qͥ
dominico aratro innitens ꝑ ȩuangeliũ
colit corda auditorũ. Et iael mulier ali¬
enigena que interpretatur ascensio siue
reqͣuues dei: designaret ecclesiam in qua
ueracit᷑ add celorum regnum ascendit᷑
Quia ibi cunctis recte credentib ꝑhen¬
nis uite aditus aperitur. ibi requies di
est. ubi cotidie eius uoluntas adimplet᷑.
Unde diuina uox ꝑ prophetã ait. Suꝑ
quem requiescet spiritus meus. nisi
suꝑ humilem & quietum. & trementem
sermones meos: In dieb etgo horum qͥe¬
uerunt semite: quia ꝑ diumã graciam.
pacis dona fiddelib fuere concessa. & qui
ingrediebantur ꝑ eas ambulauerunt ꝑ
calles deuios: cum ꝑsecutores xp̃ianoꝵ
& heretici: qui non fidei deuotione. s as¬

Expanded text:
Anath, in diebus Jael, quieverunt semitae; Anath, in diebus Jael, quieverunt semitae; et qui ingrediebantur per eas ambulaverunt per calles degar, qui interpretatur advena sive colonus, significaret praedicatorem divini verbi, qui Dominico aratro innitens per Evangelium colit corda auditorum; et Jael, mulier alienigena, quae interpretatur ascensio, sive requies Dei, designaret Ecclesiam, in qua veraciter ad coelorum regnum ascenditur; quia ibi cunctis rite credentibus perennis vitae aditus aperitur, sibi et requies Dei est, ubi quotidie ejus voluntas adimpletur. Unde divina vox per prophetam ait: Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos . In diebus ergo horum quieverunt semitae, quia per divinam gratiam pacis dona fidelibus fuere concessa; et qui ingrediebantur per eas, ambulaverunt per calles devios, cum persecutores Christianorum et haeretici, qui non fidei devotione, sed as
Abbreviated transcription (Latin):
tes fluxerunt a facie dm̃i: quando suꝑbia
ꝑsecutorum ac potentium huius mundi
destructa est. Q synai a facie dñ deris¬
rahelꝰ ꝑ sinai uero ubi moyses legem a
dño accepit: iudaicus populus cuius
ipsa lex data est designatur. S sicut
montes fluxerunt a facie dñi. sic &̾ sy¬
nai a facie dñ dei ifrł: quia nec iudeoꝵ
nec etiam gentilium fastus ac suꝑbia
presentiȩ dñi. ullomͦ resistere ualebat.
S potencia uirtutis summȩ suꝑata ac
prostrata est. ita ut ad penitenciã pecc̃o¬
rum conuersi. baptismatisꝙ gr̃a abliti:
plurimi erum de ꝑsecutorib in ean¬
gelistas mutati sunt. Sicut saulus seuissi¬
mus ꝑsecutor de iudeis in apostolũ pau¬
lum. Nec non & multi de gentilib in
predicatores ȩuuangelii transmutati fc̃.
Sicut dionisius ariopagita. trophimꝰ ephe¬
simus. gaius & aristarcus macedones. co¬
mites pauli: & cec̃i qui discipulatui apos¬
dolorum ad heserunt. In samgar filii dieb¬

Expanded text:
tes fluxerunt a facie Domini, quando superbia tes fluxerunt a facie Domini, quando superbia persecutorum ac potentium hujus mundi destructa est. Et Sinai a facie Domini Dei Israel. Per Sinai vero, ubi Moyses legem a Domino accepit, Judaicus populus, cui ipsa lex data est, designatur. Sed sicut montes fluxerunt a facie Domini, sic et Sinai a facie Domini Dei Israel, quia nec Judaeorum nec etiam gentilium fastus ac superbia praesentiae Domini ullo modo resistere valebat; sed potentia virtutis summae superata ac prostrata est, ita ut ad poenitentiam peccatorum conversi, baptismatisque gratia abluti plurimi eorum de persecutoribus in evangelistas mutati sint, sicut Saulus saevissimus persecutor de Judaeis in apostolum Paulum; nec non et multi de gentilibus in praedicatores Evangelii transmutati sunt: sicut Dionysius Areopagita, Trophimus, Ephesinus, Gaius, et Aristarchus, Macedones comites Pauli, et caeteri qui discipulatui apostolorum adhaeserunt . In diebus Samgar filii
Abbreviated transcription (Latin):
regiones edom. quando ibidem ꝑ ȩtatis
spacia niuenescens creuit: ꝙ ewxangelium
predicando lumen fidei ubiq sparsit: tan
tionem suam mysterium redemptionis
nostre mirabilit̾ adimpleuit. Nomine
quoꝙ edom siue ȩsau. sicut & seir: idem
populus sudeorum designatur. Nam se¬
ir pilosus uel hispidus. esau uanus. aut
frustra. & edom rubeus siue terrenꝰ inter¬
pretant᷑. Igitur quia carualium deside¬
riorum oblectamenta & uanitatem mun¬
di secutus est: quasi ꝑ lentis edulium pri¬
matus suigloriam ꝑdidit. & ꝓmissam sib
benedictionis grãm fide populi iunioris
supplantatus amisit. Migrauit ergo dñs
ꝑ predicatores suos a iudeoꝵ populo du¬
ro ꝙ ingrato. ad gentium salutem. Sed
quid̃ tunc factum̃ sit audiamꝰ. Terra inqͥt
mota est. hoc est carnalium corda timo¬
re concussa sunt. celi ac nubes stęllarunt
aquis: cum apłi atq prophete uolunta¬
tem dei sacris indica uerunt uerbis. Mõ¬

Expanded text:
regiones Edom, quando ibidem per aetatis regiones Edom, quando ibidem per aetatis spatia juvenescens crevit, et Evangelium praedicando lumen fidei ubique sparsit; tandet resurrectionem suam mysterium redemptionis nostrae mirabiliter adimplevit. Nomine quoque Edom sive Esau, sicut et Seir, idem populus Judaeorum designatur. Nam Seir pilosus vel hispidus, Esau, vanus aut frustra, et Edom rubeus sive cerrenus interpretatur. Igitur quia carnalium desideriorum oblectamenta et vanitatem mundi secutus est, quasi per lentis edulium primatus sui gloriam perdidit, et promissam sibi benedictionis gratiam fide populi junioris supplantatus amisit. Migravit ergo Dominus per praedicatores suos a Judaeorum populo duro et ingrato ad gentium salutem. Sed quid tunc factum sit audiamus. Terra, inquit, mota est, hoc est, carnalium corda timore concussa sunt. Coeli ac nubes stillaverunt aquis, cum apostoli atque prophetae voluntatem Dei sacris judicaverunt verbis. Mon
Abbreviated transcription (Latin):
dño canam. psallam dño deo ⁊srahel. Bea¬
ti sunt qui possunt cantare canticum dño.
Ait ergo hic uox iusti. Ego dño cantabo: &
psallam deo ifrt. Quis putas ita canore uo¬
cis est: & ita spiritus puri. mentisq sincerȩ:
ut cantilena eius diuinum delectare possit
auditum: Ille ꝑfecto est. qui nullum ht̾
in se raucum peccati sonum: qui nichił of¬
tensionis in lingua: nichil crassitudinis in
sp̃u gerit. Ille potest recte dicere. ego dño
cantabo: & psallam deo isrł. Cantate ergo
dño. qui eum deuotione cordis & oris offi¬
cio digne predicat: psallit uero qui eum
bonis oꝑib laudat. Uideamus itaꝙ quo¬
modo canticum ipse inchoet.
ne cum exires de seyr. & transires per
regiones edom : terra mota est.celiꝙ
ac nubes ftillauerunt aquis. montes fluxe¬
runt a facie ddñi &̾ synai a facie dei ifrł.¬
Dñs ergo de seyrexut. quia ex tudaico po¬
pulo malicie & incredulitatis sꝑinetis asper¬
rimo: scdm carnem ȩditus est. Transut ꝑ

Expanded text:
Domino canam, psallam Domino Deo Israel. Beati sunt qui possunt cantare canticum Domino. Ait ergo hic vox justi: Ego Domino cantabo, et psallam Deo Israel. Quis putas ita canorae vocis est, et ita spiritus puri mentisque sincerae, ut cantilena ejus divinum delectare possit auditum? Ille profecto est qui nullum habet in se raucum peccati sonum, qui nihil offensionis in lingua, nihil crassitudinis in spiritu gerit. Ille potest recte dicere: Ego Domino cantabo, psallam Deo Israel. Cantat ergo Domino, qui eum devotione cordis et oris officio digne praedicat. Psallit vero, qui eum bonis operibus laudat. Videamus itaque quomodo canticum ipsum inchoet. Domine, cum exires de Seir, et transires per regiac nubes distillaberunt aquis. Montes fluxerunt a facie Domini: et Sinay a facie Dei Srnus ergo de Seir exiit, quia ex Judaico populo malitiae et incredulitatis spinetis asperrimo, secundum carnem editus est; transiit per
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus in nobis aliqͥd preualeret: ĩ
ei uuires ex nostris uitus ꝑreberemꝰ. Ualde
infirmꝰ esset aduersum nos: nisi nose¬
um fortem in petcando faceremꝰ. & nͥ
ꝑ peccata nostra locum introeundi &
dominandi inueniret in nobis. ꝑꝑt̾ea de¬
inq & apostolus premonet dicens. No¬
lite locum dare diabolo. Sicut & ħͥ mͦ le¬
gimus: qi postea qͣm fecerunt filii isrł.
malignum in conspectu dñi. locum dede¬
runt᷑ diabolo: Confortauit enim dñs
eglon regem moab: &̾ adiunxit ei omnes
filios ammon & amalech. Non solum in¬
quit ipse confortatus ex peccatis filiorũ
ifrł: s adiunguntur ei sõcii nęqͣm ex fi¬
liis ammon & ammalech: qui cum ipso
partter impugnent isrł. Et seruierunt
inquit filii isrł eglon regi moab: xuiii.
anns. Obserua quia ȩtiam mensuras
pene indicat scriptura diuina. Ibi octo
qđ scdm̃ peccati modum & conuersionis
nr̃e moram: etiam castigationis tempo¬

Expanded text:
diabolus in nobis aliquid praevaleret, nisi diabolus in nobis aliquid praevaleret, nisi ei vires ex nostris vitiis praeberemus; valde infirmus esset adversum nos, nisi nos eum fortem in peccando faceremus, et nisi per peccata nostra locum introeundi et dominandi inveniret in nobis. Propterea denique et Apostolus praemonet dicens: Nolite locum dare diabolo . Sicut et hic modo legimus, quia posteaquam fecerunt filii Israel malignum in conspectu Domini, locum dederunt diabolo. Confortavit enim Dominus Eglon, regem Moab, et adjunxit ei omnes filios Amon et Amalech. Non solum, inquit, ipse confortatus est ex peccatis filiorum Israel, sed et adjunguntur ei socii nequam ex filiis Ammon et Amalech, qui cum ipso pariter impugnent Israel. Et servierunt, inquit, filii Israel Eglon, regi Moab, quindecim annis. Observa quia etiam mensuras poenae indicat Scriptura divina; ibi octo quod secundum peccati modum et conversationis nostrae moram, etiam castigationis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
pacata habere potuerunt. S quid dicitur
post hec : & defunctus est inquit othoni¬
el filius cener. Rem uideo periculosã. De¬
functus est othoniel. Quare: Quia iam in¬
dignus erat populus qui haberet iudicẽ
talem. Dȩniq in consequentib dicit illo de¬
functo.
t adiecerunt inquit filii isrł facere
malum in conspectu dñi: & confor¬
Considera quia ꝑ eõ qd indigni erant iam
hr̃e principem talem: ꝓptea aufertur ab ei ᷤᷤ
bonus iudex. Et quia fecerunt malignũ
in conspectu dñi: excitatur eis hostis pessi¬
mus eglon rex moab. Uides quia nostra
peccata uires hostib prebent: & quando
nos facimus malignum in conspectu dñi.
& delinquimus: tunc confortantur a dño
aduersarũ nostri. tunc iures contrariis dã¬
tur. Hoc siue scdm̃ lit̾as quȩras ita inueni¬
es: quia non inualescerent. Siue in spiriti¬
b consideres: similiter contrariȩ uirtutes
non inualescerent aduersum nos. nec iꝑse

Expanded text:
pacata habere potuerunt. Sed quid dicitur pacata habere potuerunt. Sed quid dicitur post haec? Et defunctus est, inquit, Othoniel filius Cenez. Rem video periculosam. Defunctus est Othoniel. Quare? Quia jam indignus erat populus, qui haberet judicem talem. Denique in consequentibus dicit illo defuncto: Et adjecerunt, inquit, filii Israel facere malum in conspectu Domini. CAPUConsidera quia pro eo quod indigni erant jam habere principem talem, propterea aufertur ab eis bonus judex; et quia fecerunt malignum in conspectu Domini, excitatur eis hostis pessimus, Eglon, rex Moab. Vides quia nostra peccata vires hostibus praebent; et quando nos facimus malignum in conspectu Domini, et delinquimus, tunc convertuntur a Domino adversarii nostri, tunc vires contrariis dantur. Hoc sive secundum litteram quaeras, ita invenies, quia non invalescerent; sive in spiritibus consideres, similiter contrariae virtutes non invalescerent adversum nos, nec ipse
Abbreviated transcription (Latin):
um non solum rerũ gestarum datum est:
s &̃ animarum. Uerum nescio siquis sit ta¬
lis &ẽ eccłiȩ iudex quem dignum faciat łs
spiritu suo repleri: ut sicut othoniel iste
testimonio scripture decoratus est: ita ȩci¬
am ipsi de quib hoc optamus di testimo¬
nium mereantur. Ait ergo. Et factus est
spiritus dñi suꝑ eum. & iudicauit isrł. & ex
ut adbellum. & tradidit dñs in manus
eius. chusar sathon regem. Quare hoc :
Quia spiritus dñi erat in eo. & confortata
est manus eiꝰ suꝑ chusar sachon: Q post
hec dicit. quia quieuit terra sub eo iudice
.xiͫ. annis. Uides qͣm larga est diuina cle¬
mentia: Octo annis filii isrł seruierant
ꝑ multorum delictis: quadraginta annis
ꝑumus iusticia in pace ꝑdurant. Quadra¬
ginta annos quieuisse terram ꝓmissionis
abellis ab othoniele iudice scriptura testa¬
tur: quantum temꝑis primordia romani ĩ¬
perii sub numa pompilio tantummͦ rege

Expanded text:
um non solum rerum gestarum datum est, um non solum rerum gestarum datum est, sed et animarum. Verum nescio si quis sit talis Ecclesiae judex, quem dignum faciat Deus spiritu suo replere, ut sicut Othoniel iste, testimonio Scripturae decoratus est, ita etiam ipsi, de quibus hoc optamus, Dei testimonium mereantur. Ait ergo: Et factus est spiritus Domini super eum, et judicavit Israel, et exiit ad bellum, et tradidit Dominus in manus ejus Chusan Rasathaim regem. Quare hoc? Quia spiritus Domini erat in eo, et confortata est manus ejus super Chusan Rasathaim. Et post haec dicit quia quievit terra sub eo judice quadraginta annis. Vides quam larga est divina clementia? Octo annis filii Israel servierunt pro multorum delictis; quadraginta annos pro unius justitia in pace perdurant. Quadraginta annos quievisse terram promissionis a bellis sub Othoniele judice Scriptura testatur, quantum temporis primordia Romani imperii sub Numa Pompilio tantummodo rege
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑiritus dei repleat. ut possit rectum tene¬
re iudicium: Unde & liber ipse iudicum
dicitur: & describunturꝰ in eo iudices. qͥ
iudicauert̃ populũ. Sicut enim alii libri
regum dicuntur uel regnorum. in quibus
describitur unius cuiusq regnum. quomͦ reg¬
nauerit & quid egerit: ita &̾ in hoc libelle
gesta iudicum referuntur. & describitur
non solum siquid ab eis. recte & utilit̃ ges¬
tum est: uerum & siquid culꝑabilit̾ ad¬
missum est. Cur tamen utriunꝰ descriptũ
sit si requiris: ut nunc ȩccłię principes uł
iudices. ꝑuidentes ea quȩ ab his laulabi¬
liter gesta sunt: priorum sequantur exẽ¬
pla. Si qua uęro in illis culpantur: ut isti
caueant & declinent. Magna ergo laus
primi huius iudicis othoniel refertur. q
spiritus dei factus est suꝑ eum: & ꝑ sp̃m
dam dictum non ualde memuns. Sunt¬
ergo & hodie ȩcclesiarum omniũ quȩ st̃
sub celo. qͣm plurum iudices. quib iudici¬

Expanded text:
spiritus Dei repleat, ut possit rectum tenespiritus Dei repleat, ut possit rectum tenere judicium? unde et liber ipse Judicum dicitur, et describuntur in eo judices qui judicaverunt populum. Sicut enim alii libri Regum dicuntur vel Regnorum, in quibus describitur unusquisque regum quomodo regnaverit et quid egerit, ita et in hoc libello gesta judicum referuntur, et describitur non solum si quid ab eis recte et utiliter gestum est, verum et si quid culpabiliter admissum est. Cur tamen utrumque descriptum sit si requiris, ut nunc Ecclesiae principes vel judices pervidentes ea quae ab his laudabiliter gesta sunt, priorum sequantur exempla; si qua vero in illis culpantur, ut isti caveant et declinent. Magna ergo laus primi hujus judicis Othoniel refertur, quod spiritus Dei factus est super eum, et per dam dictum non valde memini. Suntergo et hodie ecclesiarum omnium, quae sunt sub coelo, quam plurimi judices, quibus judici
Abbreviated transcription (Latin):
cia cȩlesti. & archangelicis turmis. qui ad
amminiculum mituntur eorum. qui here¬
ditatem capiunt salitis. & sunt augeli sa¬
lutares qui uel. in othonielis uel aoch spȩcie
designantur. Quia sicut sepe ostendunus
non solum a contrariis uirtutib inpugnam.
s & diuinȩ boneꝙ uirtutes ad auxilium
nostrum mittunt᷑ a dño. Uideamus tam̃
quis fuerit iste othoniel: cuius familiȩ: cu¬
ius nobilitatis. Filius inquit cȩnez frater ca¬
leb: illius laudabilis & admirandi uiri ca¬
leb qui fuit comes & socius ih̃u naue. De
quo ꝑut potuimꝰ in suis locis quȩ uisa sunt
disseriumꝰ. Quid ergo dicit scriptura de
isto ochoniel:. Postea qͣm dixit. qr clamaue¬
runt filii israhel ad dñm: factus est inqͥt
spiritus dñi suꝑ othoniel & iudicauit isrł.
Putas est in nõbis aliquis qui ita ualidũ
&̾ ita iustum clamorem ȩmittat ad dm̃. ut
dignus sit exaudiri. & mereatur populꝰ
accipere udicem Q talem iudicem quẽ

Expanded text:
tia coelesti et archangelicis turmis, qui ad tia coelesti et archangelicis turmis, qui ad adminiculum mittuntur eorum, qui haereditatem capiunt salutis , et sunt angeli salvatores, qui et in Othonielis et Aoht specie designantur; quia, sicut saepe ostendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur, sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium nostrum mittuntur a Domino. Videamus tamen quis fuerit iste Othoniel, cujus familiae, cujus nobilitatis? Filius, inquit, Cenez, frater Caleb, illius laudabilis et admirandi viri Caleb, qui fuit comes et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, in suis locis quae visa sunt disseruimus. Quid ergo dicit Scriptura de isto Othoniel? posteaquam dixit, quia clamaverunt filii Israel ad Dominum, factus est, inquit, spiritus Domini super Othoniel, et judicavit Israel. Putas est in nobis aliquis, qui ita validum et ita justum clamorem emittat ad Deum, ut dignus sit exaudiri, et mereatur populus accipere judicem, et talem judicem quem
Abbreviated transcription (Latin):
qui saluare eos posset. Cum uero clama¬
uerunt ad dñm: tunc suscitauit dũs sal¬
uatorem isrł & saluauit eos. Saluatorem
autem dicit othonihel. qui int̾pretatur
tempus michi dei. Q clamauerunt ad do¬
minum qui suscitauit eis saluatorem qꝰ li¬
berauit eos: othomel uidelicet filium ce¬
ner. Fratrem caleb minorem. Fuitq in eo
spiritus dñi: &̃ iudicauit isrł. Egressusq
est ad pugnam : & tradidit dñs in manꝰ
eius chusan rasathaim regem syrie & op¬
pressit eum: quieuit q terra . xł. annus.
Phunc othoniel prior ille populus de ser¬
uitute humilitatis ereptus est. & reddita
est pax populo quam suꝑbia dudum
& diuersa plebis facinora fugauerant.
Uęrum quia diximꝰ spiritalem quendã
posse intelligi chusar saton regem & unũ
de aduersariis & aeriis potestatib princi¬
pem ita consequens micb uidetur ȩtiam
ochonielẽ istum qui ad lib̾andũ populum
suscitatus est: esse unum aliquem de mili¬

Expanded text:
qui salvare eos posset. Cum vero clamaqui salvare eos posset. Cum vero clamaverunt ad Dominum, tunc suscitavit Dominus salvatorem Israel, et salvavit eos. Salvatorem autem dicit Othoniel, qui interpretatur tempus mihi Dei. Et clamaverunt ad Dominum, qui suscitavit eis salvatorem, et liberavit eos, Othoniel videlicet, filium Cenez, fratrem Caleb minorem; fuitque in eo spiritus Domini, et judicavit Israel; egressus est ad pugnam, et tradidit Dominus in manus ejus Chusan Rasathaim, regem Syriae, et oppressit eum; quievitque terra quadraginta annis. Per hunc Othoniel prior ille populus de servitute humilitatis ereptus est, et reddita est pax populo, quam superbia dudum et diversa plebis facinora fugavere. Verum quoniam diximus spiritualem quemdam posse intelligi Chusan Rasathaim regem, et unum de adversariis et aeris potestatibus principem, ita consequens mihi videtur, etiam Othonielem istum, qui ad liberandum populum suscitatus est, esse unum aliquem de mili
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiã cum seueritate iniscentẽ. & ipsius
pene modum iusta & clementi libratione
pensantem. Non in perpetuũ tradidit de¬
linquentes. s quando inquit temꝑe serui¬
erunt baalim. tanto seruiunt ętiã chusar
sathon. hoc est octo annis. Disce hȩc & tu
o auditor quisqͥs ille es qui tibi conscius es
alicuius erroris: & quanto tempore erras¬
se te nosti. quanto tempore deliquisti. tan¬
to nichilhominꝰ tempore humilia te ip̃m
in deo: & satis facito ei in confessione pe¬
nitentie. Non expectes ut humiliet te
chusar sathon. & inuito necessitas extor¬
queat penitenciã: s ipse preueni tortoris
istius manus. quia si te ipse ȩmendaueris.
site ipse correueris: prius est deus q̾ mise¬
ricors qui uindictã temꝑet ab eo qui illã
pȩnitendo ꝑreuenit. S ꝙ illud considere¬
mus quia donec seruirent chusar satho .
hi qui traditi fuerant ꝑ delictis. ꝙ non
clamauerunt ad dñm: nȩmo suscitatus ẽ.

Expanded text:
ricordiam cum severitate miscentem, et ipsius ricordiam cum severitate miscentem, et ipsius poenae modum justa et clementi liberatione pensantem. Non in perpetuum tradidit delinquentes; sed quanto, inquit, tempore servierunt Baalim, tanto servient etiam Chusan Rasathaim, hoc est octo annis. Disce haec et tu, o auditor, quisquis ille es, qui tibi conscius es alicujus erroris, et quanto tempore errasse te nosti, quanto tempore deliquisti, tanto nihilominus tempore humilia teipsum in Deo, et satisfacito ei in confessione poenitentiae. Non exspectes ut humiliet te Chusan Rasathaim, et invito necessitas extorqueat poenitentiam, sed ipse praeveni tortoris istius manus; quia si te ipse emendaveris, si te ipse correxeris, pius est Deus et misericors, qui vindictam temperet ab eo qui illam poenitendo praevenit . Sed et illud consideremus, quia donec servirent Chusan Rasathaim hi qui traditi fuerant pro delictis, et non clamarent ad Dominum, nemo suscitatus est
Abbreviated transcription (Latin):
sar sachan. um scilicet ex aeris principi¬
b sicut q̾ alii pharaoni. & alii chẏram.
ut humiliet eum qui nimis fuerat exal¬
tatus: ut affligat ut conterẽt. donec re¬
sipiscat & querat dñm. qui cum esset in
suꝑbia & elatione constitutus ignorabat
dñm. Nunc ergo his qui traduntur ꝓ
peccato. in tribulatione positi: uideammꝰ
quid faciunt. Illud ꝑfecto qđ scriptũ
est. Et clamauert̃ ad dñm cum tribula
rentur. & de necessitatib corum liberauit
eos. & eduxit eos de tenebris & umbra mor¬
tis: & uncula eorum disrupit. S abiciat᷑
queso ab omni hac scã ȩcclesia. & precipue
ab his qui ministrant in sanctis odor iste
dec̾rimus. ut possimꝰ sicut paulus dicebat.
effici bonus odor xp̃i. ne forte irascatur
tradat nos in manu chusar sathon. ut hu¬
militatẽ quam in scienciam xp̃i docere debu¬
imus. in correptionis nostrȩ tribulatione
discamus. S uide benignum dñm: mise¬

Expanded text:
san Rasathaim, uni scilicet ex aeris principisan Rasathaim, uni scilicet ex aeris principibus, sicut et alii Pha raoni, et alii Chiram, ut humiliet eum, qui nimis fuerat exaltatus, ut affligat, ut conterat, donec resipiscat, et quaerat Dominum, qui, cum esset in superbia et elatione constitutus, ignorabat Dominum. Nunc ergo hi qui traduntur pro peccato in tribulatione positi, videamus quid faciunt? Illud profecto quod scriptum est: Et clamaverunt ad Dominum, cum trrentur; et de necessitatibus eorum liberavit eos, et eduxit eos de tenebris et umbra mortis, et vincula eorum disrupit . Sed abjiciatur, quaeso, ab omni hac sancta Ecclesia, et praecipue ab his qui ministrant in sanctis, odor iste deterrimus, ut possimus, sicut Paulus dicebat, effici bonus odor Christi , ne forte irascatur tradat nos in manus Chusan Rasathaim, ut humilitatem, quam in scientia Christi docere debuimus, in correptionis nostrae tribulatione discamus. Sed vide benignum Dominum, mise
Abbreviated transcription (Latin):
erga ȩcclesiam suam de huiusmodi salu¬
britate ꝓuidentia est. Est ȩtiam nunc
chusar sathon rex mesopotamiȩ cuitra¬
duntur humiliande &̃ ad fligendȩ ani¬
mȩ. quȩ xp̃iana humilitate contempta.
in suꝑbiam se atꝙ arrogantiam dedert̃.
Ocdiosum satis est in conspectu dei suꝑ¬
bie uitium: quia sicut scriꝑtura dicit. In¬
itium discedendi a deo suꝑbia. Et it̃m a¬
libi scriptura dicit. deus suꝑbis resistit:
humilib autem dat grãm.
Siqui igitur xp̃i hu¬
militate despecta. qui proꝑterꝰ nos cũ
deus esset homo factus est. & humilia¬
uit se usꝙ ad mortem. Extolliturꝰ & eff¬
etiam si contra fidem & religionem sint.
non refugit nec horrescit. dum modo qđ
cupit obtineat. Inde euenit ut faciat ma¬
lignum in conspectu dñi. & postea qͣm sũ¬
mis indeptus fuerit infulis potestatũ.
& ad ipsa suꝑbie fastigia summa conscẽ¬
derit: inde cdeiectus traditur huic chu¬

Expanded text:
erga Ecclesiam suam de hujusmodi saluerga Ecclesiam suam de hujusmodi salubritas providentiae, est etiam nunc Chusan Rasathaim, rex Mesopotamiae, cui traduntur humiliandae et affligendae animae quae, Christiana humilitate contempta, in superbiam se atque arrogantiam dederunt; odiosum satis est in conspectu Dei superbiae vitium; quia, sicut Scriptura dicit: Initium discedendi a Deo superbia . Et iterum alibi Scriptura dicit: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Si quis igitur, Christi humilitate despecta, qui propter nos, cum Deus esset, homo factus est, et humiliavit se usque ad mortem, extollitur et efferetiam si contra fidem et religionem sint, non refugit nec horrescit, dummodo quod cupit obtineat, inde evenit ut faciat malignum in conspectu Domini. Et posteaquam summas indeptus fuerit infulas potestatum, et ad ipsa superbiae fastigia summa conscenderit, inde dejectus traditur huic Chu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiq filias suas eorum filiis tradidert̃.
& seruierunt diis eorum. feceruntq ma¬
lum in conspectu dñi. & obliti sunt dei
san rasathaim regis mesopotamie. seruie¬
runtq ei octo annis Quando fecerunt fi¬
lii isrł malum in conspectu dei. & obliti
sunt dñi dei sui. ac relinquentes eum ser¬
iuerunt baalim & lucis gentilium: tunc
thesaurirantes sibi ipsis iram. traditi st̃
iusto dei iudicio in manus inimicorum
scdm̃ hec quȩ presens lectio declarauit.
n manus inquit chusar sathon regis me¬
sopotamiȩ. Interpretat᷑ autem chusar sa¬
thon. humiliatio eorum. Traditi sunt gͦ
in manus eius qui humiliaret eos. Q ꝙͣ̃
ipsi in excelsis montium impie agebant
in altissimum: ꝓpt̾ea ab ipso in humili¬
tatem traduntur. Sed nolo putes quia
erga antiquos solummꝰ erat hec diuina
ꝑuidentia: ut eos qui imꝑie exaltaban¬
tur traderet humiliandos. & salubri mȩ¬
dicinȩ racione contraria contrariis cura¬
rentur. Hunc autem ommipotenti deo

Expanded text:
ipsique filias suas eorum filiis tradiderunt, et serviesunt diis eorum, feceruntque malum in conspectu Domini, et obliti sunt Dei san Rasathaim regis Mesopotamiae, servieruntque ei octo annis. Quando fecerunt filii Israel malignum in conspectu Dei, et obliti sunt Domini Dei sui, ac relinquentes eum servierunt Baalim et lucis gentilium, tunc thesaurizantes sibi ipsis iram traditi sunt justo Dei judicio in manus inimicorum, secundum haec quae praesens lectio declaravit. In manus, inquit, Chusan Rasathaim regis Mesopotamiae. Interpretatur autem Chusan Rasathaim humiliatio eorum; traditi sunt ergo in manus ejus qui humiliaret eos. Et quia ipsi in excelsis montium impie agebant in Altissimum, propterea ab ipso in humilitatem traduntur. Sed nolo putes quia erga antiquos solummodo erat haec divina providentia, ut eos qui impie exaltabantur traderet humiliandos, et salubri medicinae ratione, contraria contrariis curarentur. Nunc autem omnipotenti Deo
Abbreviated transcription (Latin):
militer & ĩdigne. & ut ita dicam iudaico
intellectu suscipiunt uerbum di: & ideo
possunt illud demones rapere de corde
eorum. Qui autem ab humilitate litere
ad spiritus excelsa conscendit. & intelligen¬
tiam refugiens carnalem. sectatur in ad¬
ulterib qu̾e sunt spiritus dĩ: de isto nicħ
possunt rapere madianite. neq amalechitȩ
s ne ipsi quidem orientis filii depredari eũ
poterunt in excelso intelligentiȩ spiritalis.
uertice constitutum. Illi eigo castra in ualli¬

Expanded text:
militer et indigne et, ut ita dicam, Judaico militer et indigne et, ut ita dicam, Judaico intellectu suscipiunt verbum Dei, et ideo possunt illud daemones rapere de corde eorum. Qui autem ab humilitate litterae ad Spiritus excelsa conscendit, et intelligentiam refugiens carnalem, sectatur in altioribus quae sunt Spiritus Dei; de isto nihil possunt rapere Madianitae, neque Amelecitae. Sed ne ipsi quidem Orientis filii depraedari eum poterunt in excelso intelligentiae spiritalis vertice constitutum. Illi ergo castra in valli
Abbreviated transcription (Latin):
in deiectis & humilib locis in ualle in¬
quit ietrahel. Inuenimus autem interp̃¬
tari ierrahel semen di. Uides ubi collocãt
castra aduersarii: Non sunt ausi ire illuc
ubi uidentur iam nati esse fructus sꝑiritꝰ:
s ubi adbuc semen dei iacet ubi non dũ
fructus ascendit. Qui enim exiit semina¬
re uerbum. seminat suꝑ omnem locum.
S audi ipsum dominum dicentem. quid
pati soleat semen dei aliud inquit cęcid̃
secus uiam. & uenientes aues celi diripi¬
unt illud: qđ ipse in posteriorib interpre¬
tans dixit. Qui autem secus uiam seminati
sunt : hii sunt qui audiunt uerbum dei:
&e cum leticia accipiunt. Uenit autem di¬
abolus. & tollit de corde eorum qđ semi¬
natum est. Sic ergo q̾ isti ^ ueniunt ad se¬
men dei. & uolunt illud tollere de corde¬
bus eorum. in quib seminatum est: quia
inueniunt eos in uallib positos. & una
queq sectantes. De illis sunt enim qui hu¬

Expanded text:
in dejectis et humilibus locis? In valle, inin dejectis et humilibus locis? In valle, inquit, Jezrael. Invenimus autem interpretari Jezrael semen Dei. Vides ubi collocant castra adversarii? Non sunt ausi ire illuc ubi videntur jam nati esse fructus spiritus, sed ubi adhuc semen Dei jacet, ubi nondum fructus ascendit. Qui enim exiit seminare verbum, seminat super omnem locum. Sed audi ipsum Dominum dicentem, quid pati soleat semen Dei: Aliud, inquit, cecidit secus viam, et venientes aves coeli diripiunt illud; quod ipse in posterioribus interpretans dixit: Qui autem secus viam seminati sunt, hi sunt qui audiunt verbum Dei, et cum laetitia accipiunt. Venit autem diabolus, et tollit de corde eorum, quod seminatum est . Sic ergo et isti nunc veniunt ad semen Dei, et volunt illud tollere de corde eorum in quibus seminatum est, quia inveniunt eos in vallibus positos, et ima quaque sectantes. De illis sunt enim, qui hu