comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eum: hic ẽ qͥ baptizat in sp̾̃u sc̃o
Quid ẽ hic ẽ : Non alius. ⁊ si ꝑ alium:
Qũ aut̃ ꝑ columbam: multa dicta sunt.
nec possunt nec opꝰ ẽ omnia recexere.
p̃cipue tam̃ ꝓpt̾ pacem. qr ⁊ ligna quȩ
bapurata sunt foris qr fructum in eis
inuenit columba ad archam attulit.
sic̃ meministis columbam emissã anoe
de archa quȩ diluuio natabat. ⁊ baptis¬
mo abluebat᷑ ñ mergebat᷑. Cum gͥ eẽt
missa attusit ramum oliuȩ. s ñ sola
folia habebat sei fructum. Itaq ħ op¬
tandum ẽ fr̃ib nr̃is qui foris baptuãt᷑.
ut habeant fructum. N illos sinit co-¬
lumba foris. nͥ ad archam reduxerit:
Fructus aut̃ ẽ totꝰ caritas. sine qͣ nichil
ẽ homo. quicqͥd aliud habuerit. Q ħ
uberrime ab apostolo dictum cõme¬
morauimus ⁊ recensuimus. Ait enĩ:
Silinguis hominũ loquar ⁊ angłors
caritatẽ autẽ n̾ habeam. factꝰ sũ uelut
eramtum sonans. aut cẏmbalum tin¬

Expanded text:
super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Quid est, hic est? Non alius, etsi per alium. Quare autem per columbam? Multa dicta sunt, nec possum, nec opus est omnia retexere: praecipue tamen propter pacem; quia et ligna quae baptizata sunt foris, quia fructum in eis invenit columba, ad arcam attulit: sicut meministis columbam emissam a Noe de arca, quae diluvio natabat, et baptismo abluebatur, non mergebatur. Cum ergo esset emissa, attulit ramum olivae: sed non sola folia habebat, habebat et fructum . Itaque hoc optandum est fratribus nostris qui foris baptizantur, ut habeant fructum: non illos sinet columba foris, nisi ad arcam reduxerit. Fructus autem est totus charitas, sine qua nihil est homo, quidquid aliud habuerit. Et hoc uberrime ab Apostolo dictum commemoravimus et recensuimus. Ait enim: « Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut aeramentum sonans
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ndo oportuit demonstrauer̃ se hominib:
incarne. magnam p̾bet ammirationem
dico de anima hominis. cuiꝰ uis pecoris
iima. qͦmͦ regit molem suam: Sensus
omnes exerit. ocłos ad uidendum. aures
ad audiendum. nares ad ꝑcipiendum
odorem. oris iudicium ad discernendos¬
sapores. Membra deniq ipsa ad ꝑagẽda
officia sua. numqͥd ħ corpꝰ ⁊ ñ anima. id ẽ
habitatrix corꝑis agit : nec tam̃ uidetur
ocłis. & tam̃ ex his quȩ agit admirõnẽ
mouet. Accedat iam consid̾atio tua etiã
ad humariã animã. cui tribuit d̾s intel¬
lectum cognoscendi creatorem suum. di¬
noscendi ⁊ distinguendi int̾ bonum &
malum. ħ ẽ int̾ iustum & iniustum:
Qͣnta agit ꝑ corpꝰ: Attendite uniu̾sum
orbem terrais ordinatum inipsa hu¬

Expanded text:
quando oportuit, demonstraverunt se hominibus. quando oportuit, demonstraverunt se hominibus. in carne, magnam praebet admirationem dico de anima hominis. Cujusvis pecoris anima quomodo regit molem suam! sensus omnes exserit, oculos ad videndum, aures ad audiendum, nares ad percipiendum odorem, oris judicium ad sapores discernendos, membra denique ipsa ad peragenda officia sua. Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedat jam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creatorem suum, dignoscendi et distinguendi inter bonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terra
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾emus prudentius. maioris miraculi ẽ
ẽe qui ñ erat. qͣm reuiuiscere qui erat:
suum facit ħ omnia. & regit qͥ creauit:
Priora miracula fecit ꝑ u̾bum suum dm̾
ap̾ se. pꝰteriora miracula fecit ꝑ ipsum u̾bũ
suum incarnatum. & ꝓpt̾ nos hominẽ
factum. Sic̾ miramurꝰ quȩ facta sunt ꝑ
hominẽ iħm: miremur quȩ facta sunt
terra. mare. ⁊ omnis ornatꝰ cęli. opulen¬
tia terrȩ. fecunditas maris. Omnia ħ
quȩ oculis adiacent. ꝑ dm̃ iħm facta st̃.
& uidemus ħ. Et si est in nob̾ sp̃e illiꝰ.
sic nob̾ placent ut arcifex laudetur. ñ ut
ad oꝑa conuersi ab artifice auertamur.
⁊ faciem qͦdammodo ponentes ad ea qͦ
fecit. dorsum ponamus ad eum qui fecit:
Q ħ quidem uidemus. & adiacent oculis:
Quid illa qͦ ñ uidemus sicut sunt angłi.
uirtutes. potestates. dominationes. om¬
nisq habitator fabricȩ huius suꝑ celestis.
ñ adiacens ocłis nr̃is. qͣmqͣm sepe ⁊ angli

Expanded text:
sideremus prudentius, majoris miraculi est sideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui erat. suum facit omnia haec, et regit qui creavit. Priora miracula fecit per Verbum suum Deum apud se: posteriora miracula fecit per ipsum Verbum suum, incarnatum, et propter nos hominem factum. Sicut miramur quae facta sunt per hominem. Jesum, miremur quae facta sunterra, mare, et omnis ornatus coeli, opulentia terrae, fecunditas maris; omnia haec quae oculis adjacent, per Jesum Deum facta sunt. Et videmus haec, et si est in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli,
Abbreviated transcription (Latin):
PRACULUM QUIDEM
eis qui nouerunt quia d̃s
fecit. Ipse enim fecit uno
illo die uinum innuptiĩs in sex illis
hydriis quas impleri aqua p̾cepit: qͥ
omni anno facit hoc in uitib. Sicut
enim q̃ miseruntministri in hydri
eiꝰdem oꝑe dñi. Illud aut̃ ñ miram᷑ qr om̃i
anno fit. assiduitate amisit admirationẽ:
Nam ꝯsid̾atione maiorem inueni rem: qͣm
id q factum ẽ in hydriis aquȩ. Qͥs ẽ enim
qͥ considerat oꝑa dĩ quib regitur ⁊ animi¬
nistrat᷑ totꝰ hic mundus & nͣ obstupescit
obruiturq miraculis: Si consideret uim
uuius gran cuiꝰlibet seminis. magua qͦd̃a
res ẽ. horror ẽ consid̾anti. S qr homines
in aliud intenti ꝑdiderunt consid̾ationẽ
di oꝑum. in qͣ darent laudem cotidie cri¬
atori. tanqͣm seruauit sͥ d̾s inusitata qͦla
quȩ faceret. ut tanqͣm dormientes hoĩes
ad se colendum mirabilius excitaret:
Mortuus resurrexit mirati st̃ homines
Tot cotidie nascuntur. nemo mirat᷑. Si con¬

Expanded text:
raculum quidem eis qui noverunt quia Deus fecit. Ipse enim fecit vinum illo die in nuptiis in sex illis hydriis, quas impleri aqua praecepit , qui omni anno facit hoc in vitibus. Sicut enim quod miserunt ministri in hydriaejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem invenit, quam id quod factum est in hydriis aquae. Quis est enim qui considerat opera Dei, quibus regitur et administratur totus hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia homines in aliud intenti perdiderunt considerationem operum Dei, in qua darent laudem quotidie Creatori; tanquam servavit sibi Deus inusitata quaedam quae faceret, ut tanquam dormientes homines, ad se colendum mirabilius excitaret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines: tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si con
Abbreviated transcription (Latin):
suam. ut possint de lingua diserta fieri
blandim̃ta puerilia. qr sic sic dicant ñ
audit infans. nec ꝓficit infans. & disertꝰ
aliquis pat̾ si sit aui tantꝰ orator. ut
lingua illiꝰ fora iusti conerepent. &
tribunalia concutiant᷑: si habeat paruulũ
filium. cum ad domum redierit se pouit
forensem eloquentiam qͦ ascenderat. ⁊ lin¬
gua puerili descendit ad paruulum:
Audi uno loco ipsum apłm ascendentẽ
& descendentẽ in una sententia. Siue
enim inquit mente excessimꝰ do. siue

Expanded text:
suam, ut possint de lingua diserta fieri suam, ut possint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia; quia si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et tribunalia concutiantur; si habeat parvulum filium, cum ad domum redierit, seponit forensem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad parvulum. Audi uno loco ipsum Apostolum ascendentem et descendentem, in una sententia: « Sive enim, inquit, mente excessimus, Deo: sive
Abbreviated transcription (Latin):
in illum ñ confundet᷑. Quare unctus: Qͥa xͦ
achrismate. Qͥd aut̃ uidit tunc in scalis:
ascendentes & descendentes angłos. Sic ẽ in¬
xp̃m. Hoc ẽ suꝑ filium hominis. ascendunt
& descendunt. Qmͦ ascendunt qͦmͦ descẽdunt:
Ex uno habemus exemplum. audi apłm
paulum. Quod in ipso inuenerimus. ħ de
ceteris ueritatis p̾dicatorib credamus. Ui-¬
de paulum ascendentẽ. Scio hominẽ in xͦ
ante annos quatuordecim raptum fuisse
usq intercium cȩlum. siue incorꝑe siue
extͣ corpꝰ nescio d̾s̃ scit. & audisse in effabi¬
lia u̾ba quȩ ñ licet homini loqui. Qui
ascendentẽ audistis. descendentẽ audite:
N potui uob̾ loqui quasi sp̃italib s quasi
carnalib quasi paruulis in xͦ. lac uobis
potum dedi ñ escam. Ecce descendit qui
lac paruulis dandum. Audiqr descendit:
uulos. & si norunt latina u̾ba dicere. de¬
curtant illa. & quassant qͦdãmodo linguiã

Expanded text:
in illum, non confundetur . Quare unctus? Quia Chin illum, non confundetur . Quare unctus? Quia Christus a chrismate. Quid autem vidit tunc in scalis? Ascendentes et descendentes Angelos. Sic etum; hoc est, super Filium hominis ascendunt et descendunt. Quomodo ascendunt, et quomodo descendunt? Ex uno habemus exemplum: audi apostolum Paulum; quod in ipso invenerimus, hoc de caeteris veritatis praedicatoribus credamus. Vide Paulum ascendentem: « Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim raptum fuisse usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit: et audisse ineffabilia verba quae non licet homini loqui » . Ascendentem audistis, descendentem audite. « Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus: quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam » . Ecce descendit qui lac parvulis dandum. Audi quia descendit: vulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam
Abbreviated transcription (Latin):
dentes & descendentes. suꝑ filiũ hominis:
FrS nescio quid maius dixit qͣm ẽ. sub ar¬
bore fici uidi te. Plus ẽ enim qd nos dñs
uocatos iustificauit. qͣmqd uidit iacentes
sub umbra mortis. Qͥd enim nob̃̾ ꝓderat.
si ibi remansissemus ubi nos uidit: ñqͥd
ñ iaceremus : quid ẽ h maius : qͣndo uidimꝰ
angłos ascendentes descendentes suꝑ filiũ
hominis : Iam aliqͣndo de his ascendentib
⁊descendentib angłis dixeram. s ne obliti
fueritis breuit᷑ dĩcam tanqͣm cõmemorans:
Plurib aut̃ dicerem. si ñ cõmemorarem. s
mͥ insinuarem. Scalas uidit iacob ꝑ sõp¬
num. & in ipsis scalis uidit ascendentes &
descendentes. & lapidem qͦm sibi posuerat
unctum. ut uenir et ⁊ adoraret. Alioquin
idolatria eẽt ñ significatio xͥ. facta ẽ gͦ signi-¬
ficatio. quousq oportuit fieri significationẽ.
pis unctus. Lapis quare : Ecce pono ĩ syon
lapidem electum. p̾ciosum. & qͥ crediderit

Expanded text:
dentes et descendentes super Filium hominis. » Fratres, nescio quid majus dixi, quam est, sub arbore fici vidi te. Plus enim est quod nos Dominus vocatos justificavit, quam quod vidit jacentes sub umbra mortis. Quid enim nobis proderat si ibi remansissemus, ubi nos vidit? Numquid non jaceremus? Quid est hoc majus? Quando vidimus Angelos ascendentes et descendentes super Filium hominis? 23. Jam aliquando de his ascendentibus et descendentibus Angelis dixeram; sed ne obliti fueritis, breviter dico tanquam commemorans: pluribus enim dicerem si non commemorarem, sed modo insinuarem. Scalas vidit Jacob per somnium, et in ipsis scalis vidit Angelos ascendentes et descendentes; et lapidem quem sibi posuerat unctum, ut veniret et adoraret: alioquin idololatria esset, non significatio Christi. Facta est ergo significatio, quo usque oportuit fieri significationem, pis unctus: lapis quare? Ecce pono in Sion lapidem electum, pretiosum, et qui crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
columba: p̃t̾ unam columbam baptismꝰ
Scitis ħ ipsoꝵs ẽẽ. Mͦ uob̾ apparebit ñ ẽẽ
de uoce columbe. s de clamore corui. Nã
paululum attendat caritas ur̃a.⁊ timete
insidias. mimo cauete. & excipite u̾ba
ꝯtͣdicentium respuenda. ñ glutienda
& uiscerib danda. Facite inde q̃ fecit
guftauit & respuit. Sic ⁊ uos audite.
i abicite. Quid enimi dicunt uideamꝰ:
Ecce inquiunt tu ẽs columba. O catho¬
lica tͥ dictum ẽ. una ẽ columba mea.
una ẽ matri sue. tͥ certe dictum est.
Expecta. noli me interrogare. si michi
Cito uolo audire. Inquit tͥ dictum ẽ:
& de coridib ur̃is. & omues parit᷑ diximꝰ.

Expanded text:
columba, praeter unam columbam Baptismus Scitis hoc ipsorum esse: modo vobis apparebit non esse de voce columbae, sed de clamore corvi. Nam paululum attendat Charitas vestra, et timete insidias: imo cavete, et excipite verba contradicentium respuenda, non transglutienda et visceribus danda. Facite inde quod fecigustavit, et respuit : sic et vos, audite, et abjicite. Quid enim dicunt? videamus. Ecce, inquit, tu es columba, o Catholica, tibi dictum est, Una est columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. Exspecta, noli me interrogare: si mihi dcito volo audire. Inquit, Tibi dictum eet de cordibus vestris, et omnes pariter diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
tieramus. sic dragina ꝑieramꝰ. & pastor nr̃
inueuit ouem: s quesiuit ouem. Mulier
nuenit dragmam : s quesiuit draginam:
Que ẽ mulier: caro xͥ. Que ẽ lucerna: Pa
Non gͦ nob̾ dicant quos amanius. ⁊ nolumꝰ
lucrari pace ȩccl̃ȩ catholicȩ. Qͥd nos uulcis.
qͥd nos queritis. si peccatores sumus: Ideo
uos querimus. ne ꝑeatis. Querimus. quia
quefiti sumus. Inuenuire uos uolumus. qr
inuenti sumus. Itaq nathanael cum dix¬
isset unde me nosti: ait illi dñs. Priusqͣm
Otu isrł sine dolo quisquis es. õppłe uiuers
ex fide anteqͣm tẽ ꝑ apłos meos uocarẽ ait.
cum eẽs sub umbra mortis .⁊ tu me ñ uid̾es:
ego te uidi. Dñs de inde dix̾ ei. Quia dixi tͥ

Expanded text:
 pastor noster invenit ovem, sed quaesivit ovem; mulier invenit drachmam, sed quaesivit drachmam. Quae est mulier? Caro Christi. Quae est lucerna? ParNon ergo nobis dicant quos amamus, et volumus lucrari paci Ecclesiae catholicae: Quid nos vultis? quid nos quaeritis, si peccatores sumus? Ideo vos quaerimus, ne pereatis: quaerimus, quia quaesiti sumus; invenire vos volumus, quia inventi sumus. 22. Itaque Nathanael cum dixisset, Unde me nosti? ait illi Dominus, Priusquam O tu Israel sine dolo, quisquis es, o popule vivens ex fide, antequam te per Apostolos meos vocarem, cum esses sub umbra mortis, et tu me non videres, ego te vidi. Dominus d
Abbreviated transcription (Latin):
illi ñ uident: Nec mirum. quia qui
inde reuerti nolunt. sunt sic̃ coruus
dearta missus. Quis enim ñ uideat
qd̵ illi ñ uident. ⁊ ipsi sp̃ui sc̃o ingͣt sc̃:
Ecce columba descendit suꝑ dnm̃. ⁊ suꝑ
uera trinitas. quȩ unus nob̾ ds̾ ẽ. Ascen¬
dit enim dñs ab aqͣ sic̃ iu eugłio legimꝰ:⁊¬

Expanded text:
illi non vident? Nec mirum; quia qui illi non vident? Nec mirum; quia qui inde reverti nolunt, sicut corvus qui de arca emissus est. Quis enim non videat quod illi non vident? Et ipsi Spiritui sancto ingrati sunt. Ecce columba descendit super Dominum, evera Trinitas, quae nobis unus Deus est. Ascendit enim Dominus ab aqua, sicut in Evangelio legim
Abbreviated transcription (Latin):
audiendus ẽ. Unde gͦ discernunt᷑ oscula
coruoꝵ. ab osculis columbar: Osculant᷑
corui. s lamant. A lamatu innocens ẽ.
natura columbaꝵ. Ubi gͦ laniatꝰ. ñ ẽ
uera in osculis pax. Illi habent uerã
pacem. qui ȩccłam ñ laniauerunt. Nã
corui de morte pascunt᷑. Hoc columba
nͨ ht̃. frugib terrȩ uiuit. In nocens eiꝰ
uictus ẽ. Qͦd uere fr̃s mirandum ẽ
in columba. Sunt passeres breuissimi.
uł muscas occidunt. Nichil horum co¬
lumba. ñ de morte pascitur. Qͥ lama¬
uerunt ȩccłam de morte pascuntur:
Potens ẽ dñs. rogemus ut reuiuiscant:
qui deuorant᷑ ab eis iñ sentiunt. multi
agnoscunt: qr reuiuiscunt. Nã ad eoꝵ
aduentum cotidie gratulamur in no¬
mine xͥ. Uos aut̃ tantum sic estote si¬
plices. ut sitis feruentes: & feruor ur
in linguis sit. Nolite tacere. Ardentib
lingins loquentes. accenditis frigidos:
Quid enim fr̃s mei quis nͨ uideat qd

Expanded text:
audiendus est. Unde ergo discernuntur oscula audiendus est. Unde ergo discernuntur oscula corvorum ab osculis columbarum? Osculantur corvi, sed laniant; a laniatu innocens est natura columbarum: ubi ergo laniatus, non est vera in osculis pax; illi habent veram pacem, qui Ecclesiam non laniaverunt. Nam corvi de morte pascuntur, hoc columba non habet; de frugibus terrae vivit, innocens ejus victus est: quod vere, fratres, mirandum est in columba. Sunt passeres brevissimi, vel muscas occidunt: nihil horum columba; non enim de morte pascitur. Qui laniaverunt Ecclesiam, de mortibus pascuntur. Potens est Deus, rogemus ut reviviscant qui devorantur ab eis et non sentiunt. Multi agnoscunt, quia reviviscunt; nam ad eorum adventum quotidie gratulamur in nomine Christi. Vos tantum sic estote simplices, ut sitis ferventes; et fervor vester in linguis sit. Nolite tacere; ardentibus linguis loquentes, accendite frigidos. 5. Quid enim, fratres mei? quis non videat quod
Abbreviated transcription (Latin):
audistis dura ceruice ⁊ ñ circumcisi
corde ⁊ aurib. ut qui ea uerba audir&
putaret stepħm si ei liceret statĩ illos
uelle consumi. uenientib in se lapidib
ex manib eoꝵ genuflexo ait. Domine.
ne statuas illis ħ peccatum. Inheserat
unitati columbȩ. Prior enim illud
fecerat magister suꝑ qͦm descendit
columba. qui pendens in cruce ait
columba demonstratum ẽ: ne simplier¬
tas frigida remaneat. in igne demon¬
stratum ẽ. N ec moueat qr lingue di¬
uisȩ sunt. Distant enim linguȩ ido
diuisis linguis apparuit. Linguȩ inquit
distantia ñ sunt scismata. In linguis diui¬
sis noli dissipationẽ timere. unitatem in
demonstrari sp̃m sc̃m uenientem super
dñm. ut intelligat unusquisq si hab&
columbam. hab̾e cum fr̃ib uerã pacẽ ꝗͣ.
significant oscula columbarum. Habent
enim oscula & corui: s in coruis falsa
pax. in columba uera pax. Ñ omnis gͦ
qui dicit pax uob̾cum. qͣsi columba

Expanded text:
audistis, Dura cervice, et non circumcisi audistis, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus: ut qui ea verba audiret, putaret Stephanum, si ei liceret, statim illos velle consumi: venientibus in se lapidibus ex manibus eorum, genu fixo ait, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Inhaeserat unitati columbae. Prior enim illud fecerat magister, super quem descendit columba; qui pendens in cruce ait, columba demonstratum est: ne simplicitas frigida remaneat, in igne demonstratum est. Nec moveat, quia linguae divisae sunt. Distant enim linguae, ideo divisis linguis apparuit. Linguae, inquitdistantia non sunt schismata. In linguis divisis noli dissipationem timere, unitatem cogdemonstrari Spiritum sanctum venientem super Dominum, ut intelligat unusquisque, si habcolumbam; habere cum fratribus veram pacem, quam significant oscula columbarum. Habent enim oscula et corvi, sed in corvis falsa pax, in columba vera pax. Non omnis ergo qui dicit, Pax vobiscum, quasi columba
Abbreviated transcription (Latin):
eum ostendit uisibilit̾. ꝑ columbã &
ꝑ ignem. ꝑcolumbam suꝑ dñm bap.¬
tizãtum. ꝑ ignem suꝑ discipłos con-¬
gregatos. Cum enim ascendisset dñs
tanqͣm ferret᷑. flatus uehemens. sic̃
mactib apłorum legimus. Uise sunt in¬
quit illis lingue diuise uelut ignis. qͥ
runt linguis loqui. sic̾ sp̃c dabat eis
ꝓnuntiare. Hac uidemus columbam
cipłos congregatos. Ibi simplicitas. hic
feruor offenditur. Sunt enim qͥ dicumꝰ
simplices. ⁊ pigri sunt. Uocant᷑ simpliees
sunt aut̃ segnes. N talis erat stepħs.
plenus sp̃u scõ. Simplex erat. qr ne¬
miei nocebat. Feruens erat. qr ipio
arguebat. N emim tacuit iudeis. Cius
uerba sunt illa flammantia. Dura cer
noueritis qr sine felle seuiebat: illi
auditis his uerbis qͥ corui erant. ad
lapides currunt statim aduersus co
tanqͣm in inimicos impetum fecerat.
& tanqͣm uiolentꝰ inuectus erat in
uerbis igneis atq ita flammantib ut

Expanded text:
ndit visibiliter; per columbam, et ndit visibiliter; per columbam, et per ignem: per columbam, super Dominum baptizatum; per ignem, super discipulos congregatos. Cum enim ascendisset Domintanquam ferretur flatus vehemens, sicut in Actibus Apostolorum legimus, Visae, inquit, illis sunt linguae divisae velut ignis, qui runt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Hac vidimus columbam cipulos congregatos: ibi simplicitas, hic fervor ostenditur. Sunt enim qui dicuntur simplices, et pigri sunt: vocantur simplices, sunt autem segnes. Non talis erat Stephanus plenus Spiritu sancto: simplex erat, quia nemini nocebat; fervens erat, quia impios arguebat. Non enim tacuit Judaeis: ejus sunt verba illa flammantia, Dura cervnoveritis quia sine felle saeviebat, illi auditis his verbis qui corvi erant, ad lapides statim adversus coltanquam in inimicos impetum fecerat, et tanquam violentus invectus erat in verbis igneis atque ita flammantibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
diu ꝓpt̾ ħ gemit. bene gemit. Sp̃c illũ
docu̾it gemere a columba didicit gemere:
Multi enim grmunt ininfelicitate ter¬
rena. uł quassati damnis. uł egritudine
corꝑis p̾grauati. uł carcerib inclusi.
uł catenis colligati. uł fluctib maris
iactati. uł aliquib iimicors insidiis
circum sepu gemunt: s ñ columbe gemitu
gemunt. Namore dĩ gemunt. ñ sp̃u dĩ
geniunt. Adeo tales cum ab ipsis p̃ssuriᷤᷤ
fuerint lib̾ati: ex ultant in gͣndib uocibꝰ
Ubi apparet. qr cocui sunt ñ columbȩ:
Merito de arca missus ẽ coruus ⁊ ñ ẽ
reuersus. missa ẽ columba ⁊ reuersa ẽ:
Illas duas aues misit noe. H ab ebat ibi
coruum. habebat columbam. Utrũq
hoc genus. arca illa continebat. Et si
arca figurabat eccłam : uidetis utiq
qr necesse ẽ ut misto diluuio scłi:
utrumq genus contineat ȩccła. &
coruum & columbam. Qui st̃ corui:
ꝗui sua quęrunt. Qui sunt columbȩ:

Expanded text:
diu propter hoc gemit, bene gemit: Spiritus illum diu propter hoc gemit, bene gemit: Spiritus illum docuit gemere, a columba didicit gemere. Multi enim gemunt in infelicitate terrena, vel quassati damnis, vel aegritudine corporis praegravati, vel carceribus inclusi, vel catenis colligati, vel fluctibus maris jactati, vel aliquibus inimicorum insidiis circumsepti gemunt: sed non columbae gemitu gemunt, non amore Dei gemunt, non spiritu gemunt. Ideo tales cum ab ipsis pressuris fuerint liberati, exsultant in grandibus vocibus: ubi apparet quia corvi sunt, non columbae. Merito de arca missus est corvus, et non est reversus; missa est columba; et reversa est: illas duas aves misit Noe . Habebat ibi corvum, habebat et columbam; utrumque hoc genus arca illa continebat: et si arca figurabat Ecclesiam, videtis utique quia necesse est ut in isto diluvio saeculi utrumque genus contineat Ecclesia, et corvum, et columbam. Qui sunt corvi? Qui sua quaerunt. Qui columbae?
Abbreviated transcription (Latin):
ei cum patre ⁊ filio: Sp̃c enim sc̃s d̾s.
sic̃ dĩ filius ds. ⁊ pat̾ ds̾. Ter dixit đs̾.
s ñ dixit tresdõs. Magis enim ds ter.
qͣm dii tres. qr & pater ⁊ filius ⁊ sp̃s
sc̃s unus đs. Hoc optime nostis. N gͦ
illa trinitate. in illa beatitudine. in illa
et̾nitate substantie gemit. s in nobis
gemit: qr gemere nos facit. Nec parua
res ẽ. qͦ nos docet spc̃ sc̃s gemere. Insi¬
nuat enim nob̾ qr peregrinam᷑:⁊ doc&
nos in patriam sufpirare: u ipso desidio
gemimus. Cui bene ẽ in hoc scło. immo
qui putat qd ei bene sit. qͥ leticia rerũ
carnalium ⁊ habundantia temꝑaliũ.
⁊ uana felicitate exultat: ħt uocem
corui. Uox enim corui clamosa ẽ. nõ
tenere illam ꝑpetuam quȩ nob̾ ꝓmissa ẽ
beaticudinẽ. s hab̾e illam in spe.habita¬
turus in re cum dñs uenerit in mani¬
festatione p̃clarus. qui pꝰ in humilitate
uenit occultus. qͥ ħ nouit gemit. ⁊ qͣm.¬

Expanded text:
ei cum Patre et Filio? Spiritus enim sanctus Deus, ei cum Patre et Filio? Spiritus enim sanctus Deus, sicut Dei Filius Deus, et Pater Deus. Ter dixi Deus, sed non dixi tres deos: magis enim Deus ter, quam dii tres; quia Pater et Filius et Spiritus sanctus unus Deus: hoc optime nostis. Non eilla Trinitate, in illa beatitudine, in illa aeternitate substantiae gemit: sed in nobis gemit, quia gemere nos facit. Nec parva res est, quod nos docet Spiritus sanctus gemere: insinuat enim nobis quia peregrinamur, et docet nos in patriam suspirare, et ipso desiderio gemimus. Cui bene est in hoc saeculo, imo qui putat quod ei bene sit, qui laetitia rerum carnalium, et abundantia temporalium, et vana felicitate exsultat, habet vocem corvi: vox enim corvi clamosa est, non tenere illam perpetuam quae nobis promissa est beatitudinem, sed habere illam in spe, habiturus in re, cum Dominus venerit in manifestatione praeclarus, qui prius in humilitate venit occultus; qui hoc novit, gemit. Et quam
Abbreviated transcription (Latin):
urȩ : timueram ne frigus hic
frigidos uos ad conueniendum
Ifaceret. S qr ista celebritate &
frequentia ur̃a sp̃n uos feruere
monstratis : ñ dubito qr ⁊̃ orastis ꝓ
cum angustia temꝑis cunc impediret ne
id possemus explicare tractando. qr̃ ds
ꝑ columbe speciem ostendere uoluerit
sp̃m sc̃m. Hoc ut explicet᷑. illux it nob̾
hodiernus dies. & sentio audiendi cu-¬
piditate ⁊ pia deuotione uos celebrius
congregatos. Expectationẽ ur̃am. deus
impleat ex ore nr̃o. Amastis enim ut
ueniretis. s amastis qͥd: Si nos. ⁊ ħ bene
nam uolumus amari a uob̾. s nolumus
nos redamate. & amor nr̃ ꝓ inuicẽ gemat
ad dm̃. Ipse enim gemitus columbȩ est
Si gͦ gemitus columbe ẽ d om̃s nouimus.
geniunt enĩ columbe in amorẽ: audice
quid dicat apłs. & nolite mirari qr colũbe
spetie uoluit demonstrari sp̃e sc̃s. Quid
enim oremus sic̃ oportet inquit nescimꝰ.
qr spẽ gemit. ubi ꝑfecta ⁊ ȩt̾na beatitudo ẽ

Expanded text:
c frigidos vos ad conveniendum faceret: sed quia ista celebritate et frequentia vestra, spiritu vos fervere de monstratis, non dubito quia etiam orastis pro cum angustia temporis tunc impediret, ne id possemus explicare tractando, quare Deus per columbae speciem ostendere voluerit Spiritum sanctum. Hoc ut explicetur, illuxit nobis dies hodiernus; et sentio audiendi cupiditate et pia devotione vos celebrius congregatos. Exspectationem vestram Deus impleat ex ore nostro. Amastis enim ut veniretis: sed amastis, quid? Si nos, et hoc bene; nam volumus amari a vobis, sed nolumus nos redamate, et amor noster pro invicem gemat ad Deum: ipse enim gemitus columbae est. 2. Si ergo gemitus columbae est, quod omnes novimus, gemunt autem columbae in amore; audite quid dicat Apostolus, et nolite mirari quia in columbae specie voluit demonstrari Spiritus sanctus: Quid enim oremus, sicut oportet, inquit, nescimusquia Spiritus gemit, ubi perfecta et aeterna beatitudo est
Abbreviated transcription (Latin):
recte ipse ẽ helẏas. Ioħs aut̃ recte ad ꝓpͥe¬
tatem. ñ sum helyas. N ec ioħs falsum.
nec dñs falsum. Nec p̾co falsum. nec iudex
falsum: s si intelligas. Quis aut̃ intelligit:
Qui imuitatꝰ fuerit humilitatẽ p̾conis. &
cognouerit celsitudinẽ iudicis. Nichil enĩ
humilius ipso p̾cone fr̃s mei. nullum
tãtum meritum ioħs habuit. qͣm de
ista humilitate: q̃ cum posset fallere

Expanded text:
recte, Ipse est Elias: Joannes autem recte ad proprierecte, Ipse est Elias: Joannes autem recte ad proprietatem, Non sum Elias. Nec Joannes falsum, nec Dominus falsum: nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humilius ipso praecone. Fratres mei, nullum tantum meritum Joannes habuit quam de ista humilitate, quod cum posset fallere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃conis. cum dictis iudicis : absit ut preco
mentiat᷑. H oc enim loquit᷑. q audit aindice:
Qͣr gͦ ille ñ sum helyas. & dñs. ipse ẽ helyas:
qr in eo dñs iͦ xͦ p̾figurare uoluit futurum
aduentum suum. & hdix̾ qr in sp̃u helye erat
ioħs. Et qd eiat ioħs ad pͥmum aduentum. ħ
erit helyas ad scđ̃m aduentum. Qmͦ duo
aduentus iudicis. sic duo p̃cones. Iudex qͥd̃e
ipse. p̃cones aut̃ duo. ñ duo iudices. Opor¬
tebat aut̃ iudicem pͥmo uenire iudicandũ:
Misit ante se pͥmum p̾conem. uocauit illũ
altissimi. in sp̃u ⁊ uircute helye. Non ergo
helyas. s in sp̃u nurtute helye. Qͥd ẽ in
mͦ ioħs ꝓpriȩ respondit. Nam dñs figurate.
helẏas ip̃se ẽ ioħs. Iste aut̃ ut dixi ꝓpriȩ.
ñ sum ego helyas. Si figuram p̾cursionis
aduertas. iołis ipse ẽ helyas. Qͦd enĩ ille
ad pͥmum aduentum. ħ ille ad scđm erit.
Si ꝓpͥetatem ꝑsonȩ interroges: iohannes.
ioħs. helẏas. helẏas. Dñs gͦ ad p̾figurationẽ.

Expanded text:
praeconis cum dictis judicis? Absit ut praeco mentiatur: hoc enim loquitur quod audit a judice. Quare ergo ille, Non sum Elias: et Dominus, Ipse est Elias? Quia in eo e erat Joannes. Et quod erat Joannes ad primum adventum, hoc erit Elias ad secundum adventum. Quomodo duo adventus judicis, sic duo praecones. Judex quidem ipse, praecones autem duo: non duo judices. Oportebat enim judicem primo venire judicandum. Misit ante se primum praeconem, vocavit illum Altissimi, in spiritu et virtute Eliae . Non ergo Elias, sed in spiritu et virtute Eliae. Quid est, in  modo Joannes proprie respondit. Nam Dominus figurate, Elias ipse est Joannes: iste autem, ut dixi, proprie, Non sum ego Elias. Si figuram praecursionis advertas, Joannes ipse est Elias: quod enim ille ad primum adventum, hoc ille ad secundum erit. Si proprietatem personae interroges, Joannes Joannes, Elias Elias; Dominus ergo ad praefigurationem
Abbreviated transcription (Latin):
ite baptizate gentes in nomine patris
&̾ filii & sp̃c scĩ. Intenti fact sumus
cum audiremus. ite baptizate gentes
Inenius nomine: In nomine patris
nominib patris ⁊ filii & sp̃e scĩ.s in no¬
in semine tuo benedicent᷑ omnes gentes:

Expanded text:
Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Intenti facti sumus, cum audiremus, Ite, baptizate gentes. In cujus nomine? In nomine Patris nominibus Patris et Filii et Spiritus sanIn semine tuo benedicentur omnes gentes:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Parate uiam dño. Ubi aut̃ cognatꝰ ẽ
dñs. ipse factus ẽ uia. Non iam opꝰ erat
baptismus iohannis. qͦ pararet᷑ uia dño:
Tamen quid nob̾ solent dicere: Ecce pꝰ
i oħem baptizatum ẽ. Anteqͣm enimbene
ista questio tractaret᷑ in ȩccłia catholica.
multi in ea errarunt. & magnriboni:
S qr de membris columbe erant. ñ se p̾ci¬
derunt. & factum ẽ in eis qd̾ dicit apłs:
Si quid aliter sapitis. ħ quoq uob̃ ds
reuelauit. Unde isti qui se se parauert
indociles facti sunt. Qͥd gͦ solent dic̾e :
Ecce pꝰ iohannẽ baptizatum ẽ. Pꝰ heretieoᷤ
ñ baptizat᷑ : Quia quidam qͥ habebant
baptismum iohannis. iussi sunt a paulo
baptizari. N enim habebant baptismũ xͥ¬

Expanded text:
dixit, Parate viam Domino . Ubi autem cognitus est dixit, Parate viam Domino . Ubi autem cognitus est Dominus, ipse factus est via; non jam opus erat baptismate Joannis, quo pararetur via Domino. 16. Tamen quid nobis solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est. Antequam enim bene ista quaestio tractaretur in Ecclesia catholica, multi in ea erraverunt, et magni et boni: sed quia de membris columbae erant, non se praeciderunt, et factum est in eis quod dixit Apostolus, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit . Unde isti qui se separaverunt, indociles facti sunt. Quid ergo solent dicere? Ecce post Joannem baptizatum est; post haereticos non baptizatur? Quia quidam qui habebant baptisma Joannis, jussi sunt a Paulo baptizari : non enim habebant baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
iusti miniftri głam suam ñ querunt:
Ministri enm sunt. ꝓ ducib haberi
nolunt. spem in spe poni exhorresoun:
gͦ computo cum paulo iustũ ministrũ:
Qͥd enimdicit paulus: Ego plantaui.
apollo rigauit. s ds increm̃tũ dedit:
Neq qui plantat ẽ aliquid neq qͥrigat. s qͥ
illum transit liquidum. Uenit ad fertilẽ¬
terram. puta qr ipse lapideꝰ ẽ. qr ex aqua
fructimi ferre ñ pot̾. S ⁊ ꝑ lapideum ca¬
nalem transit aq ad areolas. In canale la¬
pideo nichil generat. s ortꝰ plurimum frue¬
tum affert. Sp̃italis enim uirtꝰ sacram̃ti
ita ẽ ut lux. ⁊ ab illuminandis pura exci¬
pitur. &ͥ si ꝑ immundos transeat. ñ inqͥnat᷑:
Sint plane ministri iusti. & głam suam n
querant. s illius cuius ministri sunt. N
dicant baptismus m̾s ẽ. qr ñ ẽ ipsoꝵ. atten¬
dant ipsum ioħem. Ecce ioħs plenꝰ erat
sp̃u sc̃o. & baptismum decelo habebat. ñ
ex hominib. S quatenus habebat: Ipse

Expanded text:
justi ministri gloriam suam non quaerunt; justi ministri gloriam suam non quaerunt; ministri enim sunt, pro judicibus haberi nolunt, spem in se poni exhorrescunt: ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui illum transit, liquidum terram. Puta quia ipse lapideus est, quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aqua ad areolas; in canali lapideo nihil generat, sed tamen hortis plurimum fructum affert. Spiritualis enim virtus Sacramenti ita est ut lux: et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non inquinatur. Sint plane ministri justi, et gloriam suam non quaerant, sed illius cujus ministri sunt: non dicant, Baptisma meum est; quia non est ipsorum. Attendant ipsum Joannem. Ecce Joannes plenus erat Spiritu sancto; et baptismum de coelo habebat, non ex hominibus: sed quatenus habebat? Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Teneamꝰ ⁊ nos lucernam ioħem. confun¬
damꝰ inde inimicos xͥ: inmo ipse con-¬
fundat inimicos suos ꝑ lucernã suam:
sterrogemus & nos qd dñs iudeos. inter¬
rogenius. idicamus. Baptismꝰ iohannis
inimici de lucerna confundant᷑. Quid
dicluri sunt: Si dixerint ex hominib
⁊ ipsi sui eos lapidabunt. Si aut̃ dixerĩt
de cȩlo. dicamꝰ eis. Qr gͦ ñ credicis ei
Dicant forte. credimus ei. Qͦmͦ gͦ dicitis
qr uos baptizatis. ⁊ ioħs dicit hic ẽ qui
baptizat : S ministros inquiunt tanti
uidicis iustos oportet eẽ. ꝑ quos bap¬
tizat᷑. Q ego dico. & omnes dicimus. qͥa
Sint ministri iusti: si uolunt. Si autem¬
noluerint ẽẽ iusti qui cachedram moysi
sedent. securum me fecit magister m̃s.
de quo spc̃ eiꝰ dixit. hic ẽ qͥ baptizat:
Qͦmͦgͦ securum me fecit: Scribȩ ⁊ pha
rit iustus iinister. computo illum cũ
paulo. computo illum cum petro. Cum
istis compuco iustos ministros. qr uere

Expanded text:
teneamus et nos lucernam Joannem, confunteneamus et nos lucernam Joannem, confundamus et inde inimicos Christi; imo ipse confundat inimicos suos per lucernam suam. Interrogemus et nos quod Dominus Judaeos, interrogemus et dicamus, Baptisma Joannis uinimici de lucerna confunduntur. Quid dicturi sunt? Si dixerint, Ex hominibus; et ipsi sui eos lapidabunt: si autem dixerint, De coelo; dicamus eis, Quare ergo non credidistis ei? Dicunt fortasse, Credimus ei. Quomodo ergo dicitis quia vos baptizatis, et Joannes dicit, Hic est qui baptizat? Sed ministros, inquiunt, tanti udicis iustos oportet esse, per quos baptizatur. Et ego dico, et omnes dicimus, quia Sint ministri iusti, si noluerint esse justi qui cathedram Moysi sedent, securum me fecit magister meus, de quo Spiritus ejus dixit, Hic est qui baptizat. Quomodo securum me fecit? Scribae, inquirit minister justus, computo illum cum Paulo, cumputo illum cum Petro; cum istis computo justos ministros: quia vere
Abbreviated transcription (Latin):
Qr ñ credidistis ei : Ioħs enim dix erat
de dño. Ecce agnus dĩ. ecce qui tollit
peccata mundi. Qͥd gͦ queritis in qͣ po¬
testate ista facio õ lupi: In potestate ag.¬
ni facio qͥ facio. s ut nossecis agnum.
qr ñ credidistis iohanni qui dixit. ecce
agnus dĩ. ecce qui tollit peccatum mun¬
di: Scientes gͦ illi quid dixisset ioh̃s
de dño. dixerunt ap̾ se. Si dixerimꝰ
qr de cȩlo ẽ baptismus ioħis. dicet nob̾.
hominib ẽ lapidabimur a ppło. qr sicut¬
ꝓpħam habebant ioħem. Hinc timebant
homines. hinc fateri ueritatẽ ꝯfundebant᷑
Tenebrȩ tenebras responderunt. s a luce
suꝑati sunt. Qͥd enim responderunt:
Nescimus. Qͦd sciebant. dixerunt nescioꝰ
Et dñs. Nec ego uob̃ dico inquit. in qua
potestate ista facio. & confusi sunt pͥmi
iimici. Unde : De lucerna Qͥs erat
lucerna: Ioħs. ꝓbamꝰ qi lucerna erat:
Abamus. Dominus enim dicit. Ille erat
lucerna. ardens ⁊ lucens. & bamus qr ⁊ de
illo sunt confusi immici: Psalmum audi

Expanded text:
erat de Domino, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Quid ergo quaeritis, in qua potestate facio? O lupi, in potestate Agni facio quod facio. Sed ut nossetis Agnum, quare non credidistis Joanni, qui dixit, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi? Scientes ergo illi quid dixisset Joannes de Domino, dixerunt apud se, Si dixerimus quia de coelo est baptismus Joannis, dicet nobis,hominibus est, lapidabimur a populo; quia prophetam habent Joannem. Hinc timebant homines, hinc veritatem fateri confundebantur. Tenebrae tenebras responderunt, sed a luce superatae sunt. Quid enim responderunt? Nescimus: quod sciebant, dixerunt, nescimus. Et Dominus, nec ego vobis dico, inquit, in qua potestate ista facio . Et confusi sunt primi inimici. Unde? De lucerna. Quis erat lucerna? Joannes. Probamus quia lucerna erat? Probamus. Dominus enim dicit: Ille erat lucerna ardens et lucens . Probamus quia et de ipso confusi sunt inimici? Psalmum audi:
Abbreviated transcription (Latin):
ioħem. Qͥ odit fr̃em suum homicida ẽ:
Ecce pꝰ ioħem bapuzatum ẽ. pꝰ homici
baptismum suum. homicida dedit
infigite. Si enim hodie uoluero pleniꝰ
dicere qrͣ ꝑ columbam: tempꝰ nͣ sufficit
Quia enim res dicenda insunuata ẽ i oħi
ꝑ columbam. qͦm ñ nouerat inxͦ ioħs.¬
qͣmuis iam nosset xp̃m. exposui qͣntũ
arbitror scĩtati ur̃ȩ. S qr̃ hanc ipsam
rem ꝑ columbam oportuit demonstrͣi.
si breuit̾ dici possit dicerem. S qr diu
dicendum ẽ. ⁊ onerare uos nolo: qͦmͦ
adiutus sum orationib ur̃is ut illud
nulli seruo suo translegauit potestatẽ
baptizandi.ñ debuit dicere. nͥ ꝑ colũbã/¬

Expanded text:
em: Qui odit fratrem suum, homicida est . Ecce post Joannem baptizatum est, post homicidbaptismum suum, homicida dedit infigite. Si enim hodie voluero plenius dicere quare per columbam, tempus non sufficit. Quia enim res discenda insinuata est Joanni per columbam, quam non noverat in mvis jam nosset Christum, exposui quantum arbitror Sanctitati vestrae: sed quare hanc ipsam rem per columbam oportuit demonstrari, si breviter dici posset, dicerem: sed quia diu dicendum est, et onerare vos nolo, quomodo adjutus sum orationibus vestris, ut illud nulli servo suo translegavit potestatem baptizandi, non debuit discere nisi per columba
Abbreviated transcription (Latin):
suisse. Fuerint homines qualeslib&:
Ego a xͦ accepi. ego a xͦ baptitatꝰ sum:
Ñ inquit. s ille ep̃e te baptizauit. ⁊ ille
ep̃c̃ illis comiunicat. A xͦ sũ baptirzatus.
ego noui. Unde nosti: Docuit me colũ¬
ba. qͣm uidit ioħs. O milue male. ñ me
dilamas auiscerib columbȩ. In columbe
membris numeror. qr qͥ columba docuit
hoc noui. Tumͥ dicis ille te baptizauit.
an columbȩ: Certe tu mͥ dic. ut ꝑ illam
lucernam confundaris. qͣm confusi sunt
⁊ pͥores mimici pares tui pharisti. u
cum interrogarent dñm in qͣ potestate
ista faceret: interrogabo ⁊ ego uos inqͥt
istum sermonẽ. Dicite mͥ. Baptismus ioħis
unde ẽ. de celo an ex hominib: Q illiqͥ

Expanded text:
suisse: fuerint homines qualeslibet, suisse: fuerint homines qualeslibet, ego a Christo accepi, ego a Christo baptizatus sum. Non, inquit, sed ille episcopus te baptizavit, et ille episcopus illis communicat. A Christo sum baptizatus, ego novi. Unde nosti? Docuit me columba quam vidit Joannes. O milve male, non me dilanias a visceribus columbae: in columbae membris numeror; quia quod columba docuit, hoc novi. Tu mihi dicis, Ille te baptizavit, an columbae? 14. Certe tu mihi dic, ut per illam lucernam confundaris, qua confusi sunt et priores inimici, pares tui pharisaei, qui cum interrogarent Dominum, in qua potestate ista faceret: Interrogabo et ego vos, inquit, istum sermonem, Dicite mihi, Baptisma Joannis unde est? de coelo an ex
Abbreviated transcription (Latin):
daturus es: Q cui daturus es: Si tibi
uerum dicat. & ñ seductus a te mentiat᷑.
dicturus ẽ habeo. Interrogas habes
baptismum: habeo dicit. Qmdui dicit
habeo. inquis. ñ sum daturus .⁊ noli dare
Qͦd enim uis dare herere inme ñ pot̾
qr qd accepi auferri ame ñ pot᷑. S tam̃
expecta. uideam quid me uis docere
Dic inquit pͥmo ñ habeo .s habeo. Si dixe
ro ñ habeo: mentiar. Qͦd enim habeo.
habeo. Non habes inquit. doce ꝗ ñ ha¬
beo. Malus tͥ dedit. Si malus xͦ. malus
me scio a xͦ accepisse. Dedit tͥ inquit.
s traditor nescio quis. ñ xͦ. Uidero quis
fuerit minister. uidero quis fuerit
p̃co. De officiali ñ disputo. iudicem attẽ¬
do. Et forte qͥ obicis: de officiali mentiris
S nolo discutere causam officialis sui.
Cognoscat dñs amboꝵs. Forte si exigan
meam. ne cum studiose ceꝑo defende
homines innocentes. putes me spem
meam uł in hominib innocentib po¬

Expanded text:
daturus es, et cui daturus es? Si tibi daturus es, et cui daturus es? Si tibi verum dicat, et non seductus a te mentiatur, dicturus est, Habeo. Interrogas, Habes Baptisma? Habeo, dicit. Quamdiu habeo dicit, inquis, non sum daturus. Et noli dare: quod enim vis dare, haerere in me non potest; quia quod accepi, auferri a me non potest. Sed tamen exspecta; videam quid me vis docere. Dic, inquit, primo, Non habeo. Sed hoc habeo: si dixero, Non habeo, mentior; quod enim habeo, habeo. Non habes, inquit. Doce quia non habeo. Malus tibi dedit. Si malus Christus, me a Christo scio accepisse. Dedit tibi, inquit, sed traditor nescio quis, non Christus. Videro quis fuerit minister, videro quis fuerit praeco; de officiali non disputo, judicem attendo: et forte quod objicis officiali, mentiris: sed nolo discutere; causam officialis sui cognoscat Dominus amborum: forte si exigam meam, ne cum studiose coepero defendere homines innocentes, putes me spem meam vel in hominibus innocentibus po
Abbreviated transcription (Latin):
posset ⁊ paganus. posset & idolatra:
Hoc enim illi uis auferre. unde uiuit:
quo corpꝰ animatur. Uiuit aut̃ ad
et̾nitatem scđm baptismum. quem
accepit adño. Hoc illi uis tollere.
qͣ accepit ã dño. Hoc illi uis tollere.
unde uiuit. Latrones eos qͦs uolunt
expoliare. sic uolunt: ut ipsi plus
habeant. ⁊ illi niohil habeant. Iu ii
tollis huic. ⁊ ap̾ te nͨ erit plus. Non
enim plus tͥ fit. qr huio tollis. s ed
uere hoc faciunt qͥ tollunt animã.
⁊ alteri collunt ⁊ ipsi duas animas ñ hñt :
Quid gͦ uis auferre: Unde tͥ displicet.
qͦm uis rebaptitare: Nare ñ potes qd ũ ħt.
s facis negare qͥ ħt. Quid acerbius facie¬
bat paganus. ꝑsequutor eccłe. Exerebant᷑
gladii aduersus mr̃es. emictebant᷑ bestiȩ.
ignes ammouebant᷑. Ut qͥd ista. nisi ut
diceret qui ista paciebat᷑. ñ sum xͥanus:
hoc tu ꝓducis linguam. Seducendo facis.
q ille occidendo ñ fecit. &̾ quid ẽ qd̾

Expanded text:
posset et paganus, posset et idololatra. posset et paganus, posset et idololatra. hoc enim illi vis auferre unde vivit. quo corpus animatur; vivit autem ad aeternitatem secundum Baptisma quod accepit a Domino: hoc illi vis tollere, quod accepit a Domino; hoc illi vis tollere unde vivit. Latrones eos quos volunt exspoliare, sic volunt, ut ipsi plus habeant, et illi nihil habeant: tu et tollis huic, et apud te non erit plus; non enim plus tibi fit, quia huic tollis. Sed vere hoc faciunt, quod hi qui tollunt animam; et alteri tollunt, et ipsi duas animas non habent. Quid ergo vis auferre? Unde tibi displicet quem vis rebaptizare? Dare non potes quod jam habet, sed facis negare quod habet. Quid acerbius faciebat paganus, persecutor Ecclesiae? Exserebantur gladii adversus martyres, emittebantur bestiae, ignes admovebantur: utquid ista? Ut diceret qui ista patiebatur, Non sum christianus. hoc tu producis linguam: seducendo facis quod ille occidendo non fecit. Et quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
qr columbe ñ erant qͥ eccłam disfipauer:
Accipitres erant milui erant. N laniat
iolumba. Q uides illos inuidiam nobis
facere. quasi de ꝑsequutionib qͣs passi st̃
corꝑales quidem passi quasi ꝑsequutioẽs
cum ẽent flagella dñi manifeste dantis
disciplinam ad tempꝰ. ne dampuet ine¬
ternum. si eam cognouerint seq correxe¬
rint. Illi uere ꝑsequunt᷑ ecołam. qui dolis
ꝑsequunt᷑. Illi gͣuius cor feriunt. qͥ gladio
linguȩ feriint. Illi acerbius sangumẽ
honine occidunt. Percerriti uidentur.
qͣsi iudicio potestatum. Quid tͥ faciet
potestas si bonus es: Si aut̃ malus es.
time potestatẽ. Ñ enmmi sine causa gla¬
dium portat dixit apłs. Tuum gladi¬
carnem. ⁊ tam̾ nec carni parcunt. Qͦtqͦt
potuerunt cedendo necauerunt. nec
suis nec alienis peꝑcerunt. Nocum ẽ ħ
omnib inuidiosa ẽ potestas qr legitima ẽ:
Inuidiose facit. qͥ iure facit. Sine inuidia
facit. qͥ p̾ter leges facit. Attendat unꝰqͥsq

Expanded text:
 columbae non erant qui Ecclesiam dissipaverunt? Accipitres erant, milvi erant. Non laniat columba. Et vides illos invidiam nobis facere, quasi de persecutionibus quas passi sunt. Corporales quidem passi quasi persecutiones, cum essent flagella Domini manifeste dantis disciplinam ad tempus, ne damnet in aeternum, si eam non cognoverint, seque correxerint. Illi vere persequuntur Ecclesiam, qui dolis persequuntur; illi gravius cor feriunt, qui linguae gladio feriunt; illi acerbius sanguinems est, in homine occidunt. Perterriti videntur quasi judicio potestatum. Quid tibi facit potestas, si bonus es? Si autem malus es, time potestatem: Non enim frustra gladium portat, dicit Apostolus . Tuum gladicarnem. Et tamen nec carni parcunt: quotquot potuerunt caedendo necaverunt; nec suis nec alienis pepercerunt. Notum est hoc omnibus. Invidiosa est potestas, quia legitima est: invidiose facit, qui jure facit: sine invidia facit, qui praeter leges facit. Attendat unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
sic columbam ⁊ mausit suꝑ eum: & stati
uox consequuta ẽ. Tu es filius m̃s dilectꝰ.
in quo michi complacuit. Apparet mani-¬
festissima trinitas. Pat̾ in uoce. filius in
homine. spc̃ incolumba. In ista trinitate
qͥ missi sunt apłi: uideamus dd uidemus.
& q mirum ẽ qr illi ñ uident. Ñ enm
uere ñ uident. s ad id qd facies eorum
ab illo de qͦ dictum ẽ hic ẽ qͥ baptizat :
Dictum ẽ enim ministris ab eo qui sibi
tenuit hanc ꝑ otestatẽ. Hoc enim in illo
uidit ioħs ⁊ cognouit qr ñ nouerat. ñ
qr eum ñ nouerat filium di. aut eum nͭ¬

Expanded text:
eum: et statim vox consecuta est, Tu es Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Apparet manifestissima Trinitas, Pater in voce, Filius in homine, Spiritus in columba. In ista Trinitate quo missi sunt Apostoli, videamus quod videmus, et quod mirum est quia illi non vident: non enim vere non videnab illo de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Dictum est enim ministris ab eo qui sibi tenuit hanc potestatem. 6. Hoc enim in illo vidit Joannes, et cognovit quod non noverat: non quia eum non noverat Filium D
Abbreviated transcription (Latin):
ebriosus. Gioħs amicus sponsi. ñ erat
inunitate cum sponso: s tibi ipsi dico
quisquis es. tu es melior qͣm iohannes:
N audebis dicere. ego sum melior qͣ ioħ̾s:
Ergo pꝰ te baptirent tui. si te fuerint
meliores. Si enim pꝰ ioħem baptiratum ẽ.
erubesce qr pꝰ te ñ baptizat᷑. Dicꝰturus es.
S ego baptismum xͥ habeo & doceo. Aliqͥn
mum dabat. s baptismum suum. qr sic
acceꝑat. ut ipsius ẽẽt. N gͦ tu melior ꝙͣ.
ioħs. s baptisnus qͥ ꝑte dat᷑ melior qͣm

Expanded text:
ebriosus? Ergo Joannes amicus sponsi, non erat ebriosus? Ergo Joannes amicus sponsi, non erat in unitate cum sponso? 18. Sed tibi ipsi dico, quisquis es: Tu es melior, an Joannes? Non audebis dicere: Ego sum melior quam Joannes. Ergo post te baptizent tui, si te fuerint meliores. Si enim post Joannem baptizatum est, erubesce quia post te non baptizatur. Dicturus es, Sed ego baptismum Christi habeo, et docco. Aliquando mum dabat, sed suum; quia sic acceperat ut ipsius esset. Non ergo tu melior quam Joannes: sed baptismus qui per te datur, melior quam