comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desꝑationis impulsũ reduxit ad memoriam
bona quę egerat. Quia misericors fuerat
ciplinȩ custos et benignus dicit. Cumq
sederem quasi rex. cirxũstante exerẽitu. erã
tam̃ merentiũ consolator. Suia humilis fu¬
erat dicit. si contẽpsi subire iudiciũ cum
seruo meo. et ancillȩ meȩ cũ disceptarent
aduersum me. Quia hospitalis fuerit fa¬
tetur. Si despexi prȩtereunte eo quod ñ
habuerit indumentum. Quia largus in
donis dicit. si ñ benedixerunt mͥ latera
cius. et de uelleribus ouium mearũ cale¬
facꝰtus est. Q uia iuolentus non fuerit
testatur dicens. si leuaui suꝑ pupillum
manũ meam. cum uiderem me in porta
superiorem. Quia de inimici ꝑiculo nũ¬
quam exultauerit dicit. si gauisus ad ru¬
ina eius qui me oderat. Quia paciens fu¬
erit & etiam suoꝵ. maliciam ęquanimtter
ꝑtulit dicit. Si non dixerunt uiri taber¬
naculi mei qͥs det de carnuibꝰ eius ut sature¬

Expanded text:
desperationis impulsum reduxit ad memoriam desperationis impulsum reduxit ad memoriam bona quae egerat. Quia misericors fuerat, ciplinae custos et benignus, dicit: Cumque sederem quasi rex, circumstante me exercitu, eram tamen moerentium consolator . Quia humilis fuerit, dicit: Si contempsi subire judicium cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Quia hospitalis fuerit, fatetur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum . Quia largus in donis, dicit: Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Quia violentus non fuerit testatur, dicens: Si levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem . Quia de inimici periculo nunquam exsultaverit, dicit: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat . Quia patiens fuit, et etiam suorum malitiam aequanimiter pertulit, dicit: Si non dixerunt viri tabernaculi mei, Quis det de carnibus ejus ut sature
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotenti deo. notus ꝑfdagella fieret
nobis et sibimetipsi. Disponente itaq dño
consumpti sunt greges interfecti custodes
euersa domus extincti filii. ꝑcussa caro. a
planta pedis usq ad uerticem. Remasit
uxor in columis. quę uerborũ iaculis uul¬
uera augeret. S ed hanc uir sc̃s in tempta¬
cione sanus. in uulnere prudenter docet. eiq
respondit dicens. Si bona accepimis de ma¬
nu domini. mala quare non suscipiamus.
Amici quoq ad consolandũ ueniunt ad con¬
tumelias ꝓrũpunt et in dolore uulnerũ
addunt adhuc uulnera uerborũ. In mise¬
ricordem dicunt. raptorẽ nominant. uiolen¬
tũ denuntiant. oppressorem pauperũ fa¬
tentur. Quid igitur miles dĩ faceret. int̾
dolentia uulnera. et amara uerba depre¬
hensus: Ecce flagella dĩ et uerba hominũ
simul afflic̾ti animũ. ad desperationem
premunt. sed uirtute sp̃s plenus carnis uul¬
neribus iacens. mentis robore stans. contra

Expanded text:
omnipotenti Domino, notus per flagella fieret omnipotenti Domino, notus per flagella fieret nobis et sibimetipsi. Disponente itaque Domino consumpti sunt greges, interfecti custodes, eversa domus, exstincti filii, percussa caro a planta pedis usque ad verticem. Remansit uxor incolumis, quae verborum jaculis vulnera augeret. Sed hanc vir sanctus in tentatione, sanus in vulnere prudenter docet. eique respondet, dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? Amici quoque ad consolandum veniunt, ad contumelias prorumpunt, et in dolore vulnerum, addunt adhuc vulnera verborum. Immisericordem dicunt, raptorem nominant, violentum denuntiant, oppressorem pauperum fatentur. Quid igitur miles Dei faceret inter dolentia vulnera et amara verba deprehensus? Ecce flagella Dei et verba hominum simul afflictum animum ad desperationem premunt; 1389 sed, virtute spiritus plenus, carnis vulneribus jacens, mentis robore stans, contra
Abbreviated transcription (Latin):
portis intrare concupiscimus. palmas hinc et
inde teneamus. Libet adhuc alterũ ciuem
celestis patriȩ ad mentẽ reducere. et qualiter
et enĩ iob cum esset uiris orientalibꝰ aditior.¬
et ei ꝓsꝑa cuncꝰta subpeterent. filii pollerent
familia cresceret. greges exuberarent. in
tanto omnipotentis ddei timore ꝑstitit. ut
inter custodiam disciplinȩ. interacta uisti¬
ciȩ. inter multa humilitatis obsequia mi¬
sericordiȩ oꝑibꝰ intentus. sacrificus offtren¬
dis deditus. holocausta dño ꝓ singulis fi¬
liis immolaret. ne quis eors saltem in cor¬
de peccasset. Pensemus ergo quanta ei erat
custodia boni oꝑis. qͥ in filiis suis expi¬
bat sacrificiis culpas cordis. Sed quam
iustus esset in ꝓsꝑitate in nor tuerat. ual¬
de aũt ignotum erat si pseuerare iustus
et inter flagella potuisset. Tangendus
ergo erat uerbere ut uir ille sc̃s in ꝓspis
interrogaretur aduersis. et qͥ notus erat

Expanded text:
portis intrare concupiscimus, palmas hportis intrare concupiscimus, palmas hinde teneamus. Libet adhuc alterum civem coelestis patriae ad mentem reducere, et qualiter etenim Job, cum esset viris Orientalibet ei prospera cuncta suppeterent, filii pollerent, familia cresceret, greges exuberarent, in tanto omnipotentis Dei timore perstitit, ut inter custodiam disciplinae, inter acta justitiae, inter multa humilitatis obsequia, misericordiae operibus intentus, sacrificiis offerendis deditus holocausta Domino pro singulis filiis immolaret, ne quis eorum saltem in corde peccasset . Pensemus ergo quanta et erat custodia boni operis, qui in filiis suis expiabat sacrificiis culpas cordis. Sed quam justus esset, in prosperitate innotuerat, valde autem ignotum erat si perseverare justus et inter flagella potuisset. Tangendus ergo erat verbere, ut vir ille sanctus in prosperis interrogaretur adversis, ut qui notus erat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tribuit ut superbiat. saciari penitus
ignorat. Ars itaq magna est saciari. ne
unus quisq ꝑ sacietat̃e carnis ad iniquita¬
tẽ carnis ꝓrumpat turpitudinis. Discamꝰ
esurire ut nobis ꝓpter habundantiã se¬
quentẽ nr̃a inopia hic placeat. nec nos
uentris necessitas ad culp̃a trahat. nec pec¬
catũ menti ipsa indigentia suggerat. et dũ
caro fame afficitur ad cupiditatẽ animus
irritetur: et querat cũ culpa ꝓuidere. un¬
de carni ualeat in necessitate satisfacere. ne cor
in indignationẽ ꝓsiliat. et linguã in murmura¬
tionis a maritudinẽ accendat. Qui igitur in
carnis suȩ inopia se hinc inde circũspicit atq
a peccati laqueo custodit. nouit esurire. Nos
itaq fr̃s carissimi irã atq auariciam in ad¬
uersitate fugientes. Elationẽ. et in moderata
gaudia in ꝓspitate declinantes. qͥa ꝑ fidem
spem atq caritate interioris uitȩ atriũ tribꝰ

Expanded text:
tum tribuit, ut superbiat, satiari penitus tum tribuit, ut superbiat, satiari penitus ignorat. Ars itaque magna est satiari, ne unusquisque per satietatem carnis ad iniquitatem prorumpat turpitudinis. Discamus esurire, ut nobis propter abundantiam sequentem nostra hic inopia placeat, ne nos ventris necessitas ad culpam trahat, ne peccatum menti ipsi indigentia suggerat: et dum caro fame afficitur, ad cupiditatem animus irritetur, et quaerat cum culpa providere, unde carni valeat in necessitate satisfacere: ne cor in indignatione prosiliat, et linguam in murmurationis amaritudinem accendat. Qui igitur in carnis suae inopia se hinc inde circumspicit atque a peccati laqueo custodit, novit esurire. Nos itaque, fratres carissimi, iram atque avaritiam in adversitate fugientes, elationes et immoderata gaudia in prosperitate declinantes, quia per fidem, spem, atque charitatem interioris vitae atrium tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ones ponamus. liberiꝰ ad patriam tendimꝰ qͥa
quasi in uia pondere caremus. Discamꝰ sacia¬
ri. ne in sumendis alimentis corporeis gulȩ
magis quã necessitati seruiamus. ꝑlus enĩ
concupiscentia quã necessitas petit. Et sȩpe
dũ carnis inopię satisfacere curamus uolup¬
tas subripit. modũ refectionis ercedit. Un¬
de fit ut culpa transeat ad culp̃a quia ple¬
rũq inde alia carnis temptatio nascitur
dum carni in moderacius in refectione serui¬
tur. E x peccato et eñ primi hominis in¬
firmante natura in hoc mundo cũ nr̃is
temptacionibꝰ nascimur: et earo nobis ali¬
quando acdiutrix est in bono oꝑe. aliquan¬
do aũt seducꝰtrix in malo. Si igitur ei
plus quã debenius tribuimꝰ hostẽ nutri¬
mus. et si necessitati eius quȩ debemꝰ non
reddimꝰ ciuem necamꝰ. Sacianda itaq est
caro. sed ad hoc usq ut in bono nobis fa
mulari oꝑe sufficiat. Nam quisquis ei tan¬

Expanded text:
ones ponamus. Liberius ad patriam tendimus, quia ones ponamus. Liberius ad patriam tendimus, quia quasi in via pondere caremus. Discamus satiari, ne in sumendis alimentis corporis gulae magis quam necessitati serviamus. Plus enim concupiscentia, quam necessitas petit: et saepe dum carnis inopiae satisfacere curamus, voluptas subrepit, modum refectionis excedit: unde fit ut culpa transeat ad culpam, quia plerumque inde alia carnis tentatio nascitur, dum carni immoderatius in refectione servitur: ex peccato etenim primi hominis infirmante natura in hoc mundo cum nostris tentationibus nascitur, et caro nobis aliquando adjutrix est in bono opere, aliquando autem seductrix in malum. Si igitur ei plus quam debemus tribuimus, hostem nutrimus: et si necessitati ejus, quae debemus, non reddimus, civem necamus. Satianda itaque est caro, sed ad hoc usque, ut in bono nobis opere famulari sufficiat. Nam quisquis ei tan
Abbreviated transcription (Latin):
titu suggerit necessitatẽ pirtat. et cum
minora sufficiant dolet maiora deesse. atti
incantus animus quancłã quasi necessita¬
t̃e patitur quã parit. et cũ nimia sunt
quȩ desiderat suam sibi aliquo modo auari
ciam excusat. habunͣtia itaq suꝑbiȩ ui¬
cina est. Quã si quando etiam cupiditas
intercipit. hanc ut ita dixerim quasi ꝑe¬
grina captiuitas inuasit. Si igitur habun¬
dantiȩ art̃e scire uolumꝰ necesse est non ut
solũ ea quȩ uicina sunt. sed ea etiam quȩ
de longinquo ueniunt uicia fugiamꝰ.
Discamus penuriam pati. ne ea que non
habemꝰ habere etiam cũ culpa requi¬
ramꝰ. ne felices putemꝰ. quos rebus onus
tos. cernimꝰ. Numia ualde sunt ea que sibi
quasi in sumptus uitę pręsentis preparañ
multapor tant sed in uia breui. Mag̃¬
na est nobis in hoc itinere socia pauꝑtas.
quȩ animũ non angustat. Cum deest
terrena substantia de qua eterno iudici raci¬

Expanded text:
titu suggerit, necessitatem putat, et cum titu suggerit, necessitatem putat, et cum minora sufficiant, dolet majora deesse, atque incautus animus quamdam quasi necessitatem patitur quam parit. Et cum nimia sint quae desiderat, suam sibi avaritiam aliquo modo excusat. Abundantia itaque superbiae vicina est. Quam si quando etiam cupiditas intercepit, hanc, ut ita dixerim, quasi peregrina captivitas invasit. Si igitur abundandi artem scire volumus, necesse est ut non solum ea quae vicina sunt, sed ea etiam quae de longinquo veniunt vitia fugiamus. Discamus penuriam pati, ne ea quae non habemus habere etiam cum culpa requiramus, nec felices putemus tos cernimus. Nimia valde sunt ea, quae sibi quasi in sumptus vitae praesentis praeparant, multa portant, sed in via brevi: magna est nobis in hoc itinere socia paupertas, quae animum non angustat, cum deest terrena substantia, de qua aeterno judici rati
Abbreviated transcription (Latin):
tate gaudere. Quisquis ituq in eo gaudet
quod alter non habet. ex ipsa sua abundan¬
cia deterior factus gaudium priuatũ habet.
Contra huiꝰ nos appetitũ ab uncdantiȩ ioħs
admonet dicens N olite dilegere mun
dum neq ea quȩ in mundo sunt. Iui mox
racion̾ẽ subdidit quare. si quis diligit mun¬
dum. non est caritas patris in eo. Nemo e¬
nim potest duobꝰ dñis seruire. quia non
ualet simul transctoria et ęterna diligere.
Si eñ eternitatẽ diligimꝰ. cuncta tẽporalia
u usi non inaffectu possidemꝰ. Ryi eandẽ
racionẽ ꝓtinus subdit dicens. Quia omne qͦd
in mundo est concupiscentia carnis est. et
concupiscentia oculoꝵ. et suꝑbia uitȩ. Ideo
enĩ habere aliquid homines et ultra quam
necesse est concupiscunt ut habendo suꝑbi¬
ant. et quia hoc alius non habet se in cogi¬
tacionibus extollant. Iuisquis itaq talis
est adhuc ad portandam abundantiam doc¬
tus non est. Sȩpe aut̃ qͦd auaricia ex appe¬

Expanded text:
tate gaudere. Quisquis itaque in eo gaudet tate gaudere. Quisquis itaque in eo gaudet quod alter non habet, ex ipsa sua abundantia deterior factus, gaudium privatum habet. Contra hujus nos appetitum abundantiae Joannes admonet, dicens: Nolite diligeredum, nec ea quae in mundo sunt ; » qui mox rationem subdidit quare: « si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nemo enim potest duobus dominis servire , » quia non valet simul transitoria et aeterna amare. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu non in affectu possidemus, quia eamdem rationem protinus subdit, dicens: « Quia omne, quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae . 18. Ideo enim habere aliquid homines et ultra quam necesse est concupiscunt, ut habendo superbiant, et quia hoc alius non habet se in cogitationibus extollant. Quisquis itaque talis est, adhuc ad portandam abundantiam doctus non est. Saepe autem quod avaritia ex appe
Abbreviated transcription (Latin):
ergo predicator egregius palma habet. qũe
nec abundantia in suꝑbiam. nec inopia ad
auariciam ꝑtrahit. Discamus itaq fr̃s non
solũ in ꝓsꝑis. sod in aduersis quoq gr̃is age¬
re. Pater enim nobis ex pietate sua fac̾
dit. Discamꝰ gͥ abundare ut cuncta quȩ ab
es. arcepimꝰ cum indigentibꝰ parciamur. ut
ment̾e abundatia non eleuet ne fortasse gau¬
deat qͥa hoc adest sibi quod deest alteri. et
non iam comuni bono sed ꝓprio lȩtetur.
Apriuato gaudio ueritas ad cõmine disci¬
pulos reuocat. cũ eos de predicatione re¬
deuntes. et de subiecꝰtione dęmonũ letan¬
tes admonet dicens. Nolite gaudere suꝑ
hoc sed potiꝰ gaudete et exultate quiano¬
mina ur̃a scripta sunt in cęlo. Non enim
om̃s elec̾ti dȩmonia ȩiciunt. sed tam̃ electoꝵ
ominũ nomina cęlo tenentur adscripta ad¬
monentur ergo discipuli priuatam lȩticiam
deponere. de cõmuni aut et ꝑpetua felici¬

Expanded text:
ergo praedicator egregius palmam habet, quem ergo praedicator egregius palmam habet, quem nec abundantia in superbiam, nec inopia ad avaritiam pertrahit. 17. Discamus itaque, fratres, non solum in prosperis, sed in adversis quoque gratias agere. Pater enim nobis ex pietate sua factudit. Discamus igitur abundare, ut cuncta quae ab eo accepimus, cum indigentibus partiamur. Et mentem abundantia non elevet, ne fortasse gaudeat quia hoc adest sibi quod deest alteri, et non jam communi bono, sed proprio laetetur. A privato gaudio Veritas ad commune discipulos revocat, cum eos de praedicatione redeuntes, et de subjectione daemonum laetantes admonet, dicens: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete et exsultate, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Non enim omnes electi daemonia ejiciunt, sed tamen electorum omnium nomina coelo tenentur ascripta. Admonentur ergo discipuli privatam laetitiam deponere, de communi autem et perpetua felici
Abbreviated transcription (Latin):
et abundare. Qui eni acceptis rebꝰ non ex¬
tollitur. qͥ eas ad usum uanȩ gloriȩ non
intorquet. qͥ solus non possidet quod acce¬
pit sed hoc cũ indigentibꝰ misericorditer
diuidit. scit abundare. Iui acceptis ali¬
mentis non ad ingurgitationẽ uentris
utitur sed ad reparation̾e uirtutis. nec plꝰ
carni tribuit quã necessitas petit. scit saci¬
ari. Qui alimentoꝵ iopiam sine mur¬
muracione tolerat. nec ꝓ necessitate uictus
agit aliquid unde anima peccati laqueũ
incurrat. Scit esurire. Qũe ergo nec abun
irritat. nouit abunlare. nouit penuriam
pati. Sui cũ stati subderet omĩa possum.
ne elationis esse uerba crederemꝰ. adiunxit
in quo. In eo qui me confortat. Ecce in al¬
tũ ramus ꝓdiit. csed qͥa in radice se tenet
in uiriditate ꝑmansit. In altũ enĩ surgens
aresceret si se a racdice diuidisset. Sibi enim
nil tribuit. qui om̃ia se posse non in se sed
in eo qui se confortat fatetur. Hinc et inde

Expanded text:
et abundare. Qui enim acceptis rebus non exet abundare. Qui enim acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accepit, sed hoc cum indigentibus misericorditer dividit, scit abundare. Qui acceptis alimentis non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad reparationem virtutis, nec plus carni tribuit quam necessitas petit, scit satiari. Qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus agit aliquid unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo nec in abirritat, novit abundare, novit penuriam pati. Qui cum statim subderet, Omnia possum, ne elationis esse verba crederemus, adjunxit in quo, In eo qui me confortat. Ecce in altum ramus prodiit, sed quia in radice se tenuit, in viriditate permansit. In altum enim surgens aresceret, si se a radice divisisset. Sibi enim nihil tribuit, quia omnia se posse non in se, sed in eo qui se confortat fatetur. Hinc et inde
Abbreviated transcription (Latin):
et inde palma gestetur in fronte. adesse sem
ꝑ nr̃is mentibꝰ debet et in aduersis fiducia &
in ꝓsꝑis timor. ne aut aqͥuersa in ciesꝑati¬
one ꝑtrahant. aut ꝓsꝑa anuũ in sui fidu¬
cia extollant. Hinc est quod isdem egre¬
gius predicator dicebat. Scio et humiliari.
scio et abundare ubiq et in om̃ibꝰ institut᷑
sum. Et saciari et ęsurire et abundare ⁊
penuriam pati ommia possum in eo qui
me confortat. Num quid nam fr̃s ars est
aliqua humiliari et abundare saciari et e¬
surire abundare ⁊ penuriam pati ut ꝓmag¬
no se scire ista tantus predicator iNsinuet::
Ars omnino et mira disciplinę scientia. quę
toto nobis cordis est ad nisu discerda. Qũe
eũi penuria sua ñ frangit. a graciarũ ac¬
tione ñ retrabit. in rerum temporalium
desiderio non accendit. scit humiliari. hoc
enĩ loco apłs humiliari dicit. penuriam
pati. Nam stati ẽ contrario subuixit. Scio

Expanded text:
et inde palma gestetur in fronte, adesse semper et inde palma gestetur in fronte, adesse semper nostris mentibus debet, et in adversis fiducia, et in prosperis timor: ne aut adversa in desperationem pertrahant, aut prospera animum in sui fiducia extollant. Hinc est quod idem egregius praedicator dicebat: « Scio et humiscio et abundare, ubique et in omnibus institutus sum. Et satiari et esurire, et abundare et penuriam pati, omnia possum in eo qui me confortat . 16. Nunquid nam, fratres, ars est aliqua, humiliari et abundare, satiari et esurire, abundare et penuriam pati, ut pro magno se ista scire tantus praedicator insinuet? Ars omnino, et mira disciplinae scientia, quae toto nobis cordis est adnisu discenda. Quem enim penuria sua non frangit, a gratiarum actione non retrahit, in rerum temporalium desiderium non accendit, scit humiliari. Hoc enim loco Apostolus humiliari, dicit penuriam pati. Nam statim e contrario subjungit: Scio
Abbreviated transcription (Latin):
iam soliuis et robustius tenet. Notan¬
dũ quoq magnoꝑe est quod dicitur hinc
et inde. Om̃s enim qui ad uitȩ aditũ ten¬
dimus. et ex dextro et sinistro ex latere
habere palmã debemus. Q uod enĩ hinc
et inde dicitur. latus utrũq signatur
a dextro igitur palma haberit quo ꝓsꝑa
non extollunt. a sinistro palm̃a habetis.
que ᷤ aduersa non deiciunt. Q uasi ex u¬
traq parte portabat paulus palm̾a cum
diceret. Per arma iusticie ad extris et a
sinistris. ꝑ gloriam et ignobilitatẽ per in¬
famiam et boña fam̃a ut seductores et ue¬
races. Non hunc aduersa frangehant. ñ
ꝓsꝑa in mentis tumore subleuabant. Hinic
inde ergo gestabat palmam Qui et in ad¬
uersitate fortis. et in ꝓsperitate humilis ꝑ¬
manebat. Qiusquis eruim de ꝓsꝑis extollitur
habere in parte dextra palma nescit. Quis¬
quis in aduersitatibꝰ frangitur. portare pal¬
m̃a sinistro latere ignorat. Ut ergo hinc

Expanded text:
jam solidius et robustius tenetur. Notanjam solidius et robustius tenetur. Notandum quoque magnopere est quod dicitur: « hinc et inde. » Omnes enim qui ad vitae aditum tendimus, et ex dextro et sinistro latere habere palmam debemus. Quod enim hinc et inde dicitur, latus utrumque signatur. A dextro igitur palmam habet is quem prospera non extollunt; a sinistro palmam habet is quem adversa non dejiciunt. Quasi ex utraque parte portabat Paulus palmam, cum diceret: « Per arma justitiae a dextris et a sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores et veraces . » Non hunc adversa frangebant, non prospera in mentis tumore sublevabant. Hinc et hinc ergo gestabat palmam, quia et in adversitate fortis, et in prosperitate humilis permanebat. Quisquis enim de prosperis extollitur, habere in parte dextera palmam nescit: quisquis in adversitate frangitur, portare palmam a sinistro latere ignorat. Ut ergo hinc
Abbreviated transcription (Latin):
cęlatas habent. quia quanta illos in poste¬
rum uicꝰtoria sequitur. iam nunc in sc̃is su¬
is oꝑib ostendunt. Uel certę quia fidem per
orient ẜ spem ꝑ aquilon Ecaritate uero ꝑ
australem portam diximꝰ designari. notan¬
dũ nobis est quia in orientis porta pic¬
tura palmarũ est. in aquilone uero et me
ridie cęlatura esse ꝑhibetur quia conti¬
git sȩpe ut hi qui adhuc inchoantes sunt.
nec dum se in oꝑibus solidis ac magnis ex¬
erceant. Hi uero qui post iniquitates ad
uirtutẽ redeunt plerumq ut culpas su¬
as ante ommipotentis dĩ oci. los tegere
ualeant in magnis oꝑibꝰ exercentui. et
quiatam feruore sp̃s in uirtutibꝰ exeruerug̃
quasi meridies in sc̃is actibꝰ mardescunt.
In orientis ergo porta pictura est. in aqͥ¬
lonis uero et in meridie cȩlatura. quia
signũ uicꝰtoris quod in inchoantibꝰ osten¬
ditur. hoc in reuertentibꝰ atq feruentibꝰ

Expanded text:
caelatas habent, quia quanta illos in postecaelatas habent, quia quanta illos in posterum victoria sequatur, jam nunc in sanctis suis operibus ostendunt. Vel certe quia fidem per Orientis, spem per Aquilonis, charitatem vero per Australem portam diximus designari, notandum nobis est quia in Orientis porta pictura palmarum, in Aquilonis vero ridie caelatura esse perhibetur, quia contingit saepe, ut hi, qui adhuc inchoantes sunt, necdum se in operibus solidis ac magnis exerceant. Hi vero, qui post iniquitates ad virtutem redeunt, plerumque, ut culpas suas ante omnipotentis Dei oculos tegere valeant, in magnis operibus exercentur: et qui jam fervore spiritus in virtutibus excreverunt, quasi meridies in sanctis actibus inardescunt. In orientis ergo porta pictura est, in aquilonis vero et meridiei caelatura, quia signum victoriae, quod in inchoantibus ostenditur, hoc in revertentibus atque ferventibus
Abbreviated transcription (Latin):
nullus ignorat. Usus quippe est sacri eloquii¬
et ea de quibꝰ dubitari poterat aꝑte dicere.
& ea quȩ constãt tacere. sicut ꝑ psalmistam
dicitur. Irritauerunt moysen in castris. et¬
aaron scm̃ dñi. Aaron quippe exigente po¬
pulo idolũ fecerat. et recte poterat de ciuis
uita dubitari. Moyses ergo sc̃s non dicitur
nat. ut nobis de uita illiꝰ dubietatẽ tollat.
et altera ide infronte eius. Quid est hoc
quod prius in frontibꝰ pictura palmarum.
nunc aũt celate palmę in fronte esse memo¬
rantur. In celatura quippe lapidũ exforis
esse oꝑa uidentur. sed sicut iam suꝑiꝰ dixi¬
mus pictura palmarũ est ostensio signorũ.
Nunc uero cęlatura palmarũ dicitur. ut bo¬
norũ oꝑm demonstracio designetur. Ipsis eñi
summis predicatoribꝰ dicitur. Uideant oꝑa
ur̃a bona et glorificent patre ur̃m qui in
cȩlis est. Qui igitur in uita sua impressa
esse sc̃a oꝑa demonstrant. palmas in fronte

Expanded text:
nullus ignorat. Usus quippe est sacri eloquiinullus ignorat. Usus quippe est sacri eloquii ea de quibus dubitari poterat aperte dicere, et ea quae constant tacere, sicut per Psalmistam dicitur: Irritaverunt Moysen in castris, Aaron sanctum Domini . Aaron quippe, exigente populo, idolum fecerat, et recte poterat de vita ejus dubitari. Moyses ergo sanctus non dicitur, nat, ut nobis de vita illius dubietatem tollat.et altera inde in fronte ejus. 14. Quid hoc est, quod prius in frontibus pictura palmarum, nunc autem caelatae palmae in fronte esse memorantur? In caelatura quippe lapidum foris opera esse videntur. Sed, sicut jam superius diximus, pictura palmarum est ostensio signorum. Nunc vero caelatura palmarum dicitur, ut bonorum operum demonstratio designetur. Ipsis enim summis praedicatoribus dicitur: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Qui igitur in vita sua impressa esse sancta opera demonstrant, palmas in fronte
Abbreviated transcription (Latin):
diem. caritas. quia igne amoris ardet. in meridi¬
ana et eñĩ parte sol in altũ ducitur. quia per
caritartẽ lum̃ fidei indĩ ⁊ ꝑximi dilectione sub¬
leuatur. Tribꝰ igitur portis ad interius atriũ
tenditur. quia ꝑ fidem spem. atq caritatem
ad gaudia secreta ꝑuenitur. alia quoq ques¬
tio oritur cur porta atrisi interioris posita
contra portã orientis et aquilonis dicitur et
an ad australẽ portã pateat tacetur. Sed qͥd
per orientẽ incoantes. ꝑ aquilonẽ lapsos diximꝰ
designari. dignũ fuit ut uel de inchoantibus
qͥbus adbuc sol in tepore est uel etiã delapsis
sed ꝑ conuersionẽ redeuntibꝰ aꝑte diccretur.
quod eis porta atrii interioris pateat. quate¬
nus ex ipsis nos certos faceret de qͥbꝰ dubitari
potuerat. Hoc aut̃ de porta australi dicen¬
dũ non erat. qͥa eos ad gaudia interna ꝑtin¬
gere qͥ feruore sp̃us in uirtutibꝰ ꝑmanent

Expanded text:
diem charitas, quia igne amoris ardet. In merididiem charitas, quia igne amoris ardet. In meridiana etenim parte sol in altum ducitur, quia per charitatem lumen fidei in Dei et proximi dilectione sublevatur. Tribus igitur portis ad interius atrium tenditur, quia per fidem, spem, atque charitatem ad gaudia secreta pervenitur. Alia quoque quaestio oritur, cur porta atrii interioris posita contra portam Orientis et Aquilonis dicitur, et quod ad Australem portam pateat tacetur. Sed quia per Orientem inchoantes, per Aquilonem lapsos diximus designari, dignum fuit ut vel de inchoantibus, quibus adhuc sol in tepore est, vel etiam de lapsis, sed per conversionem redeuntibus, aperte diceretur quod eis porta atrii interioris pateat, quatenus ex ipsis nos certos faceret de quibus dubitari potuerat. Hoc autem de porta Australi dicendum non erat, quia eos ad gaudia interna pertingere qui fervore spiritus in virtutibus permanent
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩs desideriis in uirtutibꝰ feruent spiritali intel¬
lecꝰtu cotidie in terni gaudii misteria penetrent.
Inter hec aut̃ queri potest cũ quatuor huius¬
mundi partes sint. cur in hoc ȩclificio hȩe ex¬
teriores ñ quatuor sed tres portȩ esse memo¬
rentur. Quod recꝰte quęrendum fuerat si pro¬
pheta ñ spiritale sed corporale ȩdificiũ uidiss&.
Sc̃a enĩ ȩcdesia id ÷ spiritale ȩdificium ut ad se¬
creta gaudia ꝑtingat. tres solũmͦ portas hab&
iudelicet. fidem. spem. atq caritatẽ. unã ad ori¬
entẽ. aliam ad aquilor̾̃e. terciam ad meridiem.
Porta quippe in oriente est fides. quia ꝑ ipsam
lux uera nascitur inmente. Porta ad aquiloriẽ
spes. qͥa unusquisq in peccatis positus si de ue¬
nia desꝑauerit. funditus perit. Unde necesse
est ut qui ꝑ suam iniquitatẽ extincꝰtus est. per
spem ad miscdđiam reuiuescat. Porta ad meri¬

Expanded text:
desideriis in virtutibus fervent, spiritali inteldesideriis in virtutibus fervent, spiritali intellectu quotidie interni gaudii mysteria penetrent. Inter haec autem quaeri potest, cum quatuor hujusmodi partes sint, cur in hoc aedificio atrii exterioris non quatuor, sed tres portae esse memorantur: quod recte quaerendum fuerat, si propheta non spiritale, sed corporale aedificium vidisset. Sancta enim Ecclesia, id est spiritale aedificium, ut ad secreta gaudia pertingat, tres solummodo portas habet, videlicet fidem, spem atque charitatem: unam ad orientem, aliam ad aquilonem, tertiam ad meridiem. Porta quippe in oriente est fides: quia per ipsam lux vera nascitur in mente. Porta ad aquilonem spes: quia unusquisque in peccatis positus, si de venia desperaverit, funditus perit: unde necesse est ut qui per suam iniquitatem exstinctus est, per spem misericordiae reviviscat. Porta ad meri
Abbreviated transcription (Latin):
Et freuũ crroris quod erat in maxillis popylors
canticũ ęrit uobis sicut uox scĩficate sollempni¬
tatis. Frenũ quippe erroris maxillas populorũ
constrinxerat. quando idolorũ errore obligata.
gentilitas dõ uero confessionis laudem dare nes¬
ciebat. Sed hoc ipsũ erroris frenũ iam nobis
in canticũ uersum est. cũ gaudendo psali mus
atq cantamꝰ. Om̃s di gentiũ demonia dñs
aut̃ cęlos fecit. Et rursum. simulacra gentiũ
argentũ et aurũ. oꝑa manuũ hominũ. Os ha¬
bent et non loquentur. oculos habent ⁊ non ui

Expanded text:
Et frenum erroris quod erat in maxillis populorum, Et frenum erroris quod erat in maxillis populorum, canticum erit vobis, sicut vox sanctificatae solemnitatis . Frenum quippe erroris maxillas populorum constrinxerat, quando idolorum errore obligata gentilitas Deo vero confessionis laudem dare nesciebat. Sed hoc ipsum erroris frenum jam nobis in canticum versum est, cum gaudendo psallimus atque cantamus: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Et rursum: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum: os habent, et non loquentur; oculos habent, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ adorient̾ẽ mensus ẽ sed etiam ad aqui¬
lonẽ. S ed quia sub aquilonis nomine de gen¬
tilitate sermo se intulit. considerare libet quan¬
tũ suꝑ nos effusa sunt uiscera creatoris nr̃i. Om̃s
enĩ nos ex gentilitate uenimus. antiqui paren¬
tes nr̃i lignis et lapidibꝰ seruierunt. ⁊ derelin¬
quentes dm̃ a quo facꝰti sunt. deos uenerati sunt
quos fecerunt. N os aũt ꝑ omnipotentis dei
gr̃am ad luc̃ẽ de tenebris. deducti sumus. Reco¬
lamus ergo de quibꝰ uenimꝰ ut de luce quã acce¬
pimꝰ gracias agamus. Neq enĩ diuinã miscdiam
intelligit qui suȩ miserię. memor non est. Unde
sericordiȩ mire fiunt. cũ nobis ad memoriam mi¬
seriȩ nr̃ȩ reuocantur. quia recolentes quid fuimꝰ.
intellegiꝰ cui debemus quod sumus. Cantemꝰ
itaq cum gaudio creatori nr̃o. quia deseruitio
creaturȩ colla mentis excussimus. Gaudeamus
in nobis impletũ esse quod ꝑ ysaram dictũ est.

Expanded text:
non solum ad Orientem mensus est, sed etiam ad Aquinon solum ad Orientem mensus est, sed etiam ad Aquilonem. 21. Sed quia sub Aquilonis nomine de gentilitate sermo se intulit, considerare libet quantum super nos effusa sunt viscera Creatoris nostri. Omnes enim nos ex gentilitate venimus. Antiqui parentes nostri lignis et lapidibus servierunt, et, derelinquentes Deum a quo facti sunt, deos venerati sunt quos fecerunt. Nos autem per omnipotentis Dei gratiam ad lucem de tenebris educti sumus. Recolamus ergo de quibus tenebis venimus, ut de luce quam accepimus gratias agamus. Neque enim divinam misericordiam intelligit qui suae miseriae memor non est. Unde sericordiae mirae fiunt, cum nobis ad memoriam miseriae nostrae revocantur, quia, recolentes quid fuimus, intelligimus cui debemus quod sumus. Cantemus itaque cum gaudio Creatori nostro, quia de servitio creaturae colla mentis excussimus. Gaudeamus in nobis impletum esse quod 1374 per Isaiam dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
atq uidemꝰ alios carñc domare. lacrimis in¬
sistere. uerbis celestibꝰ occupari. nichil tran¬
sitorii honoris appetere. quid aliud debemꝰ
nisi eos ꝑfecꝰtos credere. sc̃os estimare: Iuia
ergo ꝑ hoc quod aspicimꝰ ẽẽ eos ꝑfecꝰtos ui
demus. eorũ uitã ꝑcentũ cubitos extrinsecꝰ
metunur. Et qͥa multi in uidea pleriq uero
in gentilitate positi. ad hanc ꝑfecꝰtionis sũ
mam uenerunt. recꝰte subiungitur. Ad ori¬
entẽ ⁊ ad aquilonẽ. Iudaicus et eñi popłs
oriens iuire dictus. de cuius carne ille natus
ẽ qui sol iusticiȩ uocatur. de quo ꝑ prophe¬
tã dicitur. Uobis aũt qͥ tunctis nomen dñi
orietur sol uisticię. Per aquilonẽ uero gen¬
tilitas figuratur. quȩ dui in ꝑfidię suę fri¬
gore corpuit. et in cuius corde ille regnauit.
qui ad testante ꝓpheta apud semet ipsum
dixit. ł onam sedem meam ad aquilonem.
Iuia ttaq dñs incarnatus om̃ipotens dñs

Expanded text:
atque alios videmus carnem domare, lacrymis inatque alios videmus carnem domare, lacrymis insistere, verbis coelestibus occupari, nihil transitorii honoris appetere, quid aliud debemus nisi eos perfectos esse credere, sanctos aestimare? Quia ergo per hoc quod aspicimus eos perfectos esse videmus, eorum vitam per centum cubitos extrinsecus metimur. 20. Et quia multi in Judaea, plerique vero in gentilitmam venerunt, recte subjungitur: Ad orientem et ad aquilonem. Judaicus etenim populus oriens jure dictus est, de cujus carne ille natus est, qui sol justitiae vocatur; de quo per prophetam dicitur: Vobis autem qui timetis Dominum, orietur Sol justitiae . Per Aquilonem vero gentilitas figuratur, quae diu in perfidiae suae frigore torpuit, et in cujus corde ille regnavit, qui, attestante propheta, apud semetipsum dixit: Ponam sedem meam ad Aquilonem . Quia itaque incarnatus omnipotens Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tur quia ad mundi głam inhelant. Isti fron¬
tem atrii interioris ostendunt. sed ꝑ centũ
cubitos non mensurantur. hi ergo in nu¬
mero ꝑfectionis sunt de quibꝰ ꝑ paulum
dicitur. qui carne suam crucfixerunt cũ uici¬
is et cũ cupicentiis. Et notandũ quia nori
dicitur quod intrinsecus sed̾ extrinsecus ista m̃¬
surantur. quia uidelicet redemptor ñr cum
ꝑ nos facta hominũ uel adprobat uel iudi¬
eat. non intrinsecus sed extrinsecus metitur.
Unde et ꝑ euangeliũ dicit. Ex frucꝰ tibꝰ
eors cognoscetis eos. Iui eñi ꝑ hoc quod ui¬
demꝰ cognoscimus operantis animũ quẽ non ui¬
demꝰ. siue latitudine quę est in facie portȩ
inferioris. siue frontẽ atrii interioris extrin¬
secus metimur. Cũ enĩ alios conspicunꝰ largi¬
ri elemosinã afflicꝰto concurrere. oppresso sub¬
uenire. nichil eos in hoc mundo gloriȩ quere¬
re. nullis huiꝰ mundi compendiis inhiare.

Expanded text:
tur quia ad mundi gloriam anhelent. Isti frontur quia ad mundi gloriam anhelent. Isti frontem atrii interioris ostendunt, sed per centum cubitos non mensurantur. 19. Hi ergo in numero perfectionis sunt, de quibus per Paulum dicitur: Qui carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis . Et notandum quia non dicitur quod intrinsecus, sed extrinsecus ista mensurantur, quia videlicet Redemptor noster cum per nos facta hominum vel approbat, vel judicat, non intrinsecus, sed extrinsecus metitur. Unde et per Evangelium dicit: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Qui enim per hoc quod videmus cognoscimus operantis animum quem non videmus, sive latitudinem quae in facie portae est inferioris, sive frontem atrii interioris extrinsecus metimur. Cum enim alios conspicimus largiri eleemosynam, afflictis concurrere, oppressis subvenire, nihil eos in hoc mundo gloriae quaerere, nullis hujus mundi compendiis inhiare,
Abbreviated transcription (Latin):
ne utitur: ut in eo quod agit. non ad ter¬
rena lucra appetenda aut ad laudes tran¬
sitorias reflectatur. Ecce enim misericordiã
ꝓximis exhibere possessa largiri cũ celeritate
indigenti tribuere latitudo in facie portȩ
inferioris. Sed si tua dans aliena non appe¬
tas si terrenã głam de ipso bono opere uon
requiras. recꝰte in centenario id ÷ in ꝑfecꝰtio
ne mensuraris. Nam qui uidetur dare mise¬
ricorditer ꝓpria. ⁊ rapere forsan aliena uio¬
lenter. iste adhuc quȩ sit uia perfectionis
ignorat. Nec cognouit unde ad ꝑfectio¬
ñem tenditur. quia nec ipsum eius inicium
muenit. Priꝰ enĩ appetitũ euellere ad mente debu¬
it. et pꝰea quȩ iure possidet largiri. Unde scrip¬
tum est. Declina a malo ⁊ fac bonũ. Quide¬
nim potest ẽẽ boni quod facit qui nec dum
a malo declinauit: Et sunt quidam qui sic̃
dictum est ab alimentis abstinent. carnẽ cru¬
ciant. sed tamen si pulsati fuerint cognoseyn¬

Expanded text:
ne utitur, ut in eo quod agit non ad terne utitur, ut in eo quod agit non ad terrena lucra appetenda aut ad laudes transitorias reflectatur? 18. Ecce enim misericordiam proximis exhibere, possessa largiri, cum celeritate indigenti tribuere, latitudo in facie portae inferioris est. Sed si tua dans aliena non appetas, si terrenam gloriam de ipso bono opere non requiras, recte in centenario numerone mensuraris. Nam qui videtur dare misericorditer propria, et rapit forsitan violenter aliena, iste adhuc quae sit via perfectionis ignorat nec cognovit unde an perfectionem tenditur, quia nec ipsum ejus initium invenit. Prius enim appetitum evellere a mente debuit, et postea quae in re possidet, largiri. Unde scriptum est: « Declina a malo, et fac bonum. » Quid enim potest esse Loni quod facit, qui necdum a malo declinavit? Et sunt qudictum est, ab alimentis abstinent, carnem cruciant, sed tamen si pulsati fuerint, cognoscun
Abbreviated transcription (Latin):
Ille enĩ pauꝑ ẽ qui eget eo quod non habet.
Nam qui et ñ habens habere non appetit. di¬
ues ẽ. Paupertas quippe in mopia mentis est
non inquantitate possessionis. Nam cui cũ
pauꝑtate bene conuenit. non est pauꝑ. Men¬
sus ergo est uir latitudin̾e a facie portę in
tum cubitos. Quia redemptor nr̃ quottidie
ꝑ magistros atq docꝰtores in mensura ꝑfec¬
tionis metitur uita fideliũ. uel exibitione
boni operis ꝑfidem. uel in sc̃is desideriis ꝑ
contẽplationẽ. Multi et enĩ uidentur in
fide positi magna operari. sed in centũ cu¬
bitis non maensurantur. quia ꝑ ipsa quȩ fa¬
ciunt terreña głam quęrunt. Et quida
uidentur ꝑ abstinentiam cruciari gemiti¬
bus insistere. sed eor mensura ad centur
cubitos minime ducitur. quia in his quȩ
agunt ab humano iudicio fauores requir.
Iuis ergo est qui ꝑ centũ cubitos mensura¬
tur. nͥ is cuiꝰ operatio bona recta intentio¬

Expanded text:
Ille enim pauper est, qui eget eo quod non habet. Ille enim pauper est, qui eget eo quod non habet. Nam qui et non habens habere non appetit, dives est. Paupertas quippe in inopia mentis est, non in quantitate possessionis. Nam cui cum paupertate bene convenit, non est pauper. Mensus est ergo vir latitudinem a facie portae infinsecus, centum cubitos, quia Redemptor noster quotidie per magistros atque doctores in mensura perfectionis metitur vitam fidelium, vel in specie boni operis per fidem, vel in sanctis desideriis per contemplationem. 17. Multi etenim videntur in fide positi magna operari, sed in centum cubitis non mensurantur, quia per ipsa quae faciunt terrenam gloriam quaerunt. Et quidam videntur per abstinentiam cruciari, gemitibus insistere; sed eorum mensura ad centum cubitos minime ducitur, quia in his quae agunt ab humano judicio favores requirunt. Quis ergo est qui per centum cubitos mensuratur, nisi is cujus bona operatio recta intentio
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑfectio designatur. sicut de electis dici¬
tur. Omnis qui relinquit domũ uł fr̾s aut
sorores aut patre. aut matr̃e aut uxorẽ
aut filios aut agros ꝓpter nom̃ meũ. cen¬
tuplũ accipiet ⁊ uitam ęternã possidebit
Neq et enĩ sc̃s quisq ideo terrena deserit
ut hȩc possidere in hoc mundo multipliciꝰ
possit. quia quisquis terreno studio terrã
relinquit. terr̃a non relinquit. sed appe¬
tit. Nec qui utĩa uxorẽ deserit centũ re¬
cepturus est. sed ꝑ centenariũ numu̾rum
ꝑfectio designatur.postquã etiã uita ȩter¬
na ꝓmittitur. Q uia quisquis pro nominedĩ¬
temporalia atq terrena contẽpnit. et hic ꝑ¬
fecꝰtionẽ mentis recipit ut iam ea non appe¬
tat quȩ contẽpnit. ⁊ insequenti scło ad ȩter¬
nȩ uitę głam ꝑuenit. Centies itaq recipit
quod ded̾it. qui ꝑfecꝰtionis sp̃m accipiens ter¬
renis non indiget etiam si hec non habet.

Expanded text:
na perfectio designatur, sicut de electis dicina perfectio designatur, sicut de electis dicitur: « Omnis qui relinquit domum vel fratres aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . » Neque etenim sanctus quisque ideo terrena deserit, ut haec possidere in hoc mundo multiplicius possit, quia quisquis terreno studio terram relinquit, terram non relinquit, sed appetit; nec qui unam uxorem deserit, centum recepturus est; sed per centenarium numerum perfectio designatur, postquam etiam vita aeterna promittitur, quia quistemporalia atque terrena contemnit, et hic perfectionem mentis recipit, ut jam ea non appetat quae contemnit, et in sequenti saeculo ad aeternae vitae gloriam pervenit. Centies itaque recipit quod dedit, qui perfectionis spiritum accipiens, terrenis non indiget, etiamsi haec non habet.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid de earũ latitudine cognoscamus. Se¬
trinsecus. centum cubitos ad orientem et
ad aquilonem. In quibus uerbis si portam
aditum accipimus quo ad cognicionem do¬
mini intramus. porta inferior fides est. a¬
trium uero interius contẽplacio. H abet
aũt porta inferior latitudinem in faciem
quia iudelicet fides ꝑ caritatis sue amplitu¬
dmñe habet eam quę uidetur a ꝓxiuis operaci¬
oñc. Iũa dum fortiter a ꝑfecꝰtioribus agi con¬
spicimus. nos qui in bonis acꝰtibꝰ angustamur
ȩxempla ꝑ eos magnę oꝑationis accipimus.
Et unaqueq sc̃a actio quasi queda nobis fit
latitudo i timeneris quȩ priꝰ erat angusta dif¬
ficultatis. Habet quoq atriũ interius frontẽ
quia contemplatuia uita ꝑ quedam signa de¬
sideriorũ et gemituũ ostendit quantũ intꝰ
uideat quȩ tantũ amat. Denariꝰ aũt nume¬
rus ꝑ semet ipsũ multiplicatus. in centena¬
rium surgit. Unde recte ꝑ centenariũ mag¬

Expanded text:
aliquid de earum latitudine cognoscamus. Sealiquid de earum latitudine cognoscamus. Setrinsecus, centum cubitos ad orientem, et ad aquilonem. » In quibus verbis si portam aditum accipimus, quo ad cognitionem Domini intramus, porta inferior fides est; atrium vero interius contemplatio. Habet autem porta inferior latitudinem in facie, quia videlicet fides per charitatis suae amplitudinem habet eam quae videtur a proximis operationem. Quam dum fortiter a perfectioribus agi conspicimus, nos qui in bonis actibus angustamur, exempla per eos magnae operationis accipimus, et unaquaeque sancta actio quasi quaedam nobis fit latitudo itineris, quae prius erat angustia difficultatis. Habet quoque atrium interius frontem, quia contemplativa vita per quaedam signa desideriorum et gemituum ostendit quantum intus videat quam tantum amat. Denarius autem numerus per semetipsum multiplicatus in centenarium surgit. Unde recte per centenarium mag
Abbreviated transcription (Latin):
miraculis coruscant. Qui uolare quoq ut nubes
dicuntur. quia ⁊ in terra uiuentes extra terram
fuit omne quod egerunt. Unde ⁊ ꝑ quandam
nubem dicitur. In carne enĩ ambulantes. non
scłm carnẽ militamꝰ. Priores ⁊ enĩ patres conix¬
gus utebantur. filios ꝓcreabant. substantias pos¬
sidebant. curis rei familiaris intendebant. Istos
cias deserere. conuigia non appetere filios non
ꝓcreare. nil in terra querere. nil possidere
ram quasi non tangunt. quia in ipsa nil ap¬
petunt. Qui et ad fenestras suas quasi colũ¬
bȩ sunt. quia ꝓ mansuetudinis suȩ sp̃u in hoc
imundo ꝑ oculos nil concupiscunt. Considere¬
ius ergo quante altitudinis iste spiritalis edi¬
ficii porte sunt. quas ⁊ spiritales patres admi¬
rantur. Quanto itaq nos in earum ad mira¬
tione humiliari necesse est qui pauimentum
sumus. Sed quia sub longitudinis appellati¬
one altitudinem portarũ audiuimus. nunc

Expanded text:
miraculis coruscant. Qui volare quoque ut nubes miraculis coruscant. Qui volare quoque ut nubes dicuntur, quia et in terra viventes extra terram fuerunt per omne quod egerunt. Unde et per quamdam nubem dicitur: In carne enim ambulantes non secundum carnem militamus ? Priores enim patres conjugiis utebantur, filios procreabant, substantias possidebant, curis rei familiaris intendebant. Istos es substantias deserere, conjugia non appetere, filios non procreare, nil in terra quaerere, nihil possidere, ram quasi non tangunt, quia in ipsa nil appetunt. Qui et ad fenestras suas quasi columbae sunt, quia per mansuetudinis suae spiritum in hoc mundo per oculos nil concupiscunt. Consideremus ergo quantae altitudinis istae spiritalis aedificii portae sunt, quas et spiritales patres admirantur. Quantum itaque nos in earum admiratione humiliari necesse est, qui pavimentum sumus? Sed quia sub longitudinis appellatione altitudinem portarum audivimus, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ris nil habuissent. Pensemꝰ inter hȩc ubi nr̃e
conscientię reatus iacet. Iuis eñi nr̃m si saltem
uerbi contumeliam a ꝓximo acceꝑit. non stat̾i
contumeliam reddit: Non cor funditus cõmo¬
uet: Non ad odiũ erũpit: Non preceptũ di¬
lectionis obliuiscitur: Sed hoc stephanus ex
om̃ipotentis dĩ gr̃a potuit. quia surgens in al¬
titudiñe porta fuit. Hoc nos miseri imitariũ
Qyio aut̃ nos in uita sc̃ors de nr̃a adiniratiõe
dicimꝰ. cũ ipsi quoq antiqͥ patres predicatoꝵ
sc̃ȩ ecclesiȩ uitam considerantes ualde admira¬
est cũ dicebat: Michi aũt nimis honorati st̃
amici tui ds̃ nimis confortatus est principatus
roga. in quo ueritas predicatoribꝰ dicit. Uos ami¬
çi mei estis. saias quoq eors uitam intuens ait.
Qui sunt isti qui ut nubes uolant ⁊ quasi colum¬
be ad fenestras suas: Recꝰte aũt predicato¬
res sc̃i nubes appellati sunt. qͥa uerbis pluunt.

Expanded text:
ris nihil habuisset. Pensemus inter haec ubi nostrae ris nihil habuisset. Pensemus inter haec ubi nostrae conscientiae reatus jacet. Quis enim nostrum, si saltem verbi contumeliam a proximo acceperit, non statim contumeliam reddit, non funditus commovetur, non ad odium erumpit, non praeceptum dilectionis obliviscitur? Sed hoc beatus Stephanus ex omnipotentis Dei gratia potuit, quia surgens in altitudinem porta fuit. Hoc nos miseri nostra vir15. Quid autem nos in vita sanctorum de nostra admiratione dicimus, cum ipsi quorum vitam considerantes, valde admiraest, cum dicebat: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus; nimis confortatus est principatus rroga, in quo Veritas praedicatoribus dicit: Vos amici mei estis . Isaias quoque eorum vitam intuens, ait: Qui sunt isti qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Recte autem praedicatores sancti nubes appellati sunt, quia verbis pluunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut a porta ineoationis usq ad consũmationis in¬
gressum ꝑueniat. Mensuretur ergo atrium in¬
terius quod a portis exterioribꝰ usq ad portã
interiorẽ tenditur centũ cubitis. ut qͥ intra¬
re amando cępit. latituduĩe ꝑfectionis habeat
uersa coangustent. sed transitoria cunc̾ta despi¬
cimꝰ quousq ad gaudia secreta ꝑueniat. ꝑ atriũ
ꝑfectionis currat. Sunt ⁊ enĩ multi qui iam

Expanded text:
ut a porta inchoationis usque ad consummationis inut a porta inchoationis usque ad consummationis ingressum perveniat. Mensuretur ergo atrium interius, quod a portis exterioribus usque ad portam interiorem tenditur, centum cubitis: ut qui intrare amando coepit, latitudinem perfectionis habeat unt, ne adversa coangustent, sed transitoria cuncta despiciens, quousque ad gaudia secreta perveniat, per atrium perfectionis currat. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
hunc aditũ regni celestis anhelabat cũ diceret.
tus m̃s misit manũ suam ꝑ foram̃ et uenter m̃s
intremuit ad tactũ euis. Dilectus et enĩ manũ¬
mũ ꝑ subtilem intellecꝰtũ pulsat. ⁊ uenter intac¬
tu isliꝰ contremescͥat. qͥa infirmitas nr̃a ꝑ hoc qͦd
celestis gaudii intellectu tangitur. ipsa sua ex¬
ultacione turbatur. Et fit in mente pauor
ac leticia quia iam sentit quod de celesti gau¬
dio diligat. et adhuc metuit ne plene non¬
ꝑcipiat quod uix tenuter sentit. Qiuid igit᷑
restat. nͥ ut se ad ꝑfectioris uitȩ cursum diri¬
gant oñis qui illa gaudia patriȩ cęlestis agnos¬
cunt: Unde et hic aꝑte subiungitur. Et̃
mensus est a porta usq ad portam centum
cubitos. Centenariũ numerũ qͥa decies per
deuariũ ducitur iam suꝑiꝰ diximꝰ ẽẽ ꝑfectum.
is itaq qui aditũ atris interioris iuidet.ꝓ
fecto necesse est ut ꝑ uta ꝑfectionis currat

Expanded text:
hunc aditum regni coelestis anhelabat, cum dicebat:hunc aditum regni coelestis anhelabat, cum dicebat:tus meus misit manum suam per foramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus . Dilectus etenim manumum per subtilem intellectum pulsat. Et venter in tactu illius contremiscit, quia infirmitas nostra per hoc quod coelestis gaudii intellectu tangitur, ipsa sua exsultatione turbatur, et fit in mente pavor in laetitia, quia jam sentit quod de coelesti gaudio diligat, et adhuc metuit ne non perecipiat quod vix tenuiter sentit. Quid igitur restat nisi ut se ad perfectionis vitae cursum dirigant omnes qui illa gaudia patriae coelestis agnoscunt? Unde et hic apte subjungitur: IBID.-- Et mensus est a porta usque ad portam centum cubitos. 11. Centenarium numerum, quia decies per denarium ducitur, jam superius diximus esse perfectum . Is itaque qui aditum atrii interioris videt, profecto necesse est ut per vitam perfectio