comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
distreti sunt .ii. aut cõtinẽtes:
fatiosi .ii. solidi: Discretus i mͣs
est qui a discretis monadibus. se cõtinet᷑.
ut u̾b grã . in.iiii.u. ui. et reliqui:
Continens numerus est qui a cõuĩctis
monadibus continetur. Ut u̾bi grã t̾nariꝰ
numerus si in magnitudine intelligat᷑
i. in linea aut spacium aut solidum.d
continens. Similit̾ quat̾narius q̾nariꝰ
nui: Linealis numerus est. qui in choans
a monade lincaliter desc̾bitur usq ad in¬
finitum: Unde alpha ponitur pro designa¬
tione linearum. qm̃ hec litt᷑a unũ signifi¬
cat apud grecos. a.aa. Duꝑficialis
numerus est. qui non solũ longitudine
sed et latitudine ꝯtinetur. ut t̾gonꝰ.
quadratꝰ. qͥnquiangulus. uł circula riꝰ
numeri et ceteri: qui semꝑ in plano ped
.i. suꝑficie cõtinentur: Trigonus nuͣs ẽ i
multiplicatus fu̾t a se nichoans ad se
Solidus numerus est. qui longitudine

Expanded text:
discreti sunt, 2 aut continentes. erficiosi, 3 solidi. Discretus numerus est, qui a discretis monadibus continetur, ut verbi gratia III. IV. V. VI. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadibus continetur; ut verbi gratia ternarius numerus in magnitudine intellegatur, id est in linea, aut spatium aut solidum dicitur continens: similiter quaternarius et quinarius numeri. Linealis numerus est, qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alpha ponitur pro designatione linearum, quoniam haec littera unum significat apud Graecos.o Superficialis numerus est, qui non solum longitudine, sed et latitudine continetur, ut trigonus, quadratus, quinqueangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. Trigonus numerus est ita.o catus fuerit, a se inchoans ad se i XXV, ita.o Solidus numerus est, qui longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑicus aũt nuͣs est qui a circulato mło
multiplicatus a se inchoat. et in se cõu̾tit᷑.
ut u̾bi grã. quĩquies qͥni. iugies quĩquies:
hic circulus dum in se ipm̃ multiplitatus
fuerit. facit speram .i. q̾nquies .xxu. cxxu.

Expanded text:
Sphaericus autem numerus est, qui a circulato numero multiplicatus, a se inchoans ad se convertitur, ut, verbi gratia, quinquies quini, viginti quinque. Hinc circulus, dum in se ipsum multiplicatus fuerit, facit sphaeram, id est quinquies 25, 125.
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinet in iẽ totum inferiorẽ numerum
multiplicit̾ cum aliqua ꝑte eiꝰ. ut u̾bi
grã quĩq ad duo dum comꝑati fuerĩt
ti fuerint. cõtinent in se bis quat᷑m octo
et unam eiꝰ ꝑtem: Sub multiplex suꝑ¬
ꝑticularis nũs est qui dum ad fortiorem
sibi numerum comꝑatus fuit. ꝯtinet᷑¬

Expanded text:
orem numerum multipliciter cum aliqua parte eius, ut uerbi gratia V ad II dum comparati fuerint, rati fuerint, continent in se bis quaterni et unam partem eus. Submultiplex superparticularis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi numerum comparatus fuerit, continet
Abbreviated transcription (Latin):
aut scdm se consideratur aut niu̾¬
ad aliquid:. Iste diuidit᷑ sic Alii enim
sunt equales. alii mequales: Iste diuid᷑.
sit. Aln sunt maiores alii sũt niõres:
Maior nuͣs diuidit᷑. sic .i. multiplices .i.

Expanded text:
aut secundum se consideratur, aut ad aliquid. Iste dividitur sic: alii enim sunt aequales, alii inaequales. Iste dividitur sic: alii sunt majores, alii sunt minores. Majores dividuntur sic: in multiplices,
Abbreviated transcription (Latin):
orõius si mediam breuem ht̃ ut gybiã.
tunc pͥmam acuimꝰ: Si uero natura¬
cixc̃flectimꝰ. Tetra sillaba auteni
S oiõtuis. et pentassillaba ratione
tssillabarũ retinentur Grauis at¬
tentus cũ uno accentu poni potest
in dictione una. cũ ut̾sq ñꝙ̃ ut catu

Expanded text:
 si mediam brevem habet, ut tibia,  si mediam brevem habet, ut tibia, tunc primam acuimus: Si vero naturacircumflectimus. Tetrasyllaba autem pars orationis et pentasyllaba ratione trisyllabarum retinentur. Gravis accentus cum uno accentu poni potest in dictione una, cum utrisque nu
Abbreviated transcription (Latin):
grece prosodia dicitur: accẽti¬
ex greco nomen accepit: Nam grete b
pros. latine adest: Ode grece. latine
cantus est. Noc.ii. nouien de u̾bo ad
uerbum expressum est: latini autem
habent et alia noiã. Nam accentus et
tonos cetenores dicunt᷑. quia ibi sonus
crescit et desinit. Accentus autem dictꝰ
ꝙ iuxta cãtum sit sicut adu̾bium qr
uixta uerbum est: Accentus acutus
enim contrariꝰ acuto. Circunflexus
qr de acuto et graui constat. Incipiens
eĩ ab acuto in grauem desmit: atq ita
duui ascendit et descendit circunflexꝰ
efficitur: Acutus autem et circũfierꝰ
similes sunt. nam ut̾q leuat sillabã:
Granis cont̾riꝰ uidetur ambobus.
nã semꝑ dep̾mt sillabas cũ illi leuent.
ut est: Unde uenit titan et nex ũ
syda condit. Unde hic grauis est. Minꝰ
enini sonat ꝙͣ acutus et circunflexus
longua ut ars. acutum agentum
p̾orem natur aliter longuam habet
et ulturram breuem. circũflectit᷑ ut
enusa: Alit̾ acuitur. Trissillaba ꝑs¬

Expanded text:
Graece prosodia dicitur ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρός, Latine 'ad' ᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. enim contrarius acuto; circumflexus, quia de acuto et graui constat: incipiens enim ab acuto in grauem desinit atque ita, dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt; nam uterque leuat syllabam. Grauis contrarius uidetur ambobus; nam semper deprimit syllabas, cum illi leuent, ut Vnde uenit Titan et nox ubi sidera condit. Vnde hic grauis est; minus enim sonat quam acutus et circumflexus.longa, ut ars, acutum accentumpriorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut musa, aliter acuitur. Trisyllaba,
Abbreviated transcription (Latin):
tis hanc antiqui in hus apponebant.
que ⁊ enodocus ephesiis non recte
adieterat aut detra xerat. aut ꝑuiu¬
tauerat. In hus et urĩ ea usi sunt.
Diple obelismene int̾ponitur ad
ens trophe et antistrophos inifertur
an imiseros q̃ troas achims obiecit.
Diple suꝑue obelata. ponit᷑ ad
condiciones locoꝵ ac temporum ꝑson¬
sa suꝑne obelata. pouit᷑ fiuta loco
suo monade. signifitante smule in se¬
quenten quoq esse. Cerauinũ
ponit᷑ quocieus multi improbantur
uet per singulos obelantur. Eerauni
notandum ponitur: Phietͦ eñ id esi
frontis. hec ubi aliquid obscuritatis est
ob sollicitudinem ponit᷑. Anchora
Anchora
suꝑior ponitur. ubi aliqua res magna
omnino est. Anchora inferiorͦ. uꝰ
aliquid uile uel incõuementius denũ¬
tiatum est: Cronis nota tantum
iii fine librĩ apponit᷑. Alogus nota
tates paginorum exponunt᷑: ut ubi
lector in liminari huiꝰ modi signum

Expanded text:
tis. Hanc antiqui in his opponebant tis. Hanc antiqui in his opponebant quae Zenodotus Ephesius non recte adiecerat, aut detraxerat, aut permutaverat. In his et nostri ea usi sunt. Diple ὀβολισμένη interponitur ad , quotiens strophe et antistrophus infertur. an miseros qui Troas Achivis obiecit? Diple superne obolata ponitur ad conditiones locorum ac temporum personsa superne obelata   ponitur, finita loco suo monade significante similem sequentem quoque esse. 21. Ceraunium   ponitur quoties multi versus improbantur, nec per singulos obelantur, ceraunusnotandum ponitur. 36 23. Φ et φροντίς. Haec ubi aliquid obscuritatis est, ob sollicitudinem ponitur. 24. Anchora   superior ponitur, ubi aliqua res magna omnino est. 25. Anchora inferior ubi aliquid vilissime, vel inconvenientius denuntiatum est. 26. Coronis   nota tantum in fine libri apponitur. 27. Alogus   nota ae per extremitates paginarum exponuntur, ut ubi lector in liminari hujusmodi signum
Abbreviated transcription (Latin):
inbus transtulerunt: Antigͣphꝰ
cimi puncto aponit᷑ ubi in t̾usla toĩb
diuerlus sensus habetur
asteristꝰ¬
cum obelo. hac nota ꝓp̾e aristarcus
utebatur in hiis uersib. qui non suo
loco positi erant. Paragraphꝰ
ponitur ad seꝑandas res a reb quem
conexu concurrunt: ꝙͣ ad modum in
cathalogo loca a locis. et regiones a
regiombus. iagone p̃mia aͥ p̃miis.
certamina a diu̾sis certaminbus
seꝑantur:  Positura est figura
ꝑ agrapho contraria. et iõ sit formata
q situt ille p̾ncipia notat.ita ista
in hus locis. ubi questio dubia et obs¬
tura aꝑiri uel solui non potuit.
Antisimna ponit᷑ ad eos uersus quoꝵ
ordo ꝑmutandus est. et sic in anti¬
quis auctoribus positum iuenitur.
Antisinma cũ puricto pouit᷑ m
hñs locis ubi in codem sensu duplices
uersus sunt et dubitat᷑ qui potius
eligendus sit. Diplel
res tirĩ aponunt in libris ecclesiasti¬
ras cuatusanꝰ posuit homericis u̾bis.

Expanded text:
nibus transtulerunt. Antigraphus nibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto apponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscum obelo: hac proprie Aristarchus utebatur in iis versibus, qui non suo loco positi erant. 8. Paragraphus   ponitur ad separandas res a rebus quae in connexu concurrunt, quemadmodum in catalogo loca a locis, et regiones a regionibus, in agone praemia a praemiis, certamina a diversis certaminibus separantur. 9. Positura   est figura paragrapho contraria, ideo sic formata, quia sicut ille principia notat, ita ista in iis locis ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potest. 11. Antisordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus positum invenitur. Ͽ Antisimma cum puncto ponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. Diple. res nostri adponunt in libris ecclesiastiras Syracusanus posuit Homericis versibu
Abbreviated transcription (Latin):
Dnos pedes de parte orõnis ichil suꝑet
colon est: Cotus aũt u̾sus ꝑpodus est. cãp
deleberrnuos auctores fuerunt. quas an¬
tiqui ad distinctionem scripturarũ car.¬
minibus et historis apposuerunt. Nota
est sigura ꝓpͥa in lict̾e modum posita. ad
demonstrandum unam quãq uerbi sen¬
tentiarumq ac u̾suuui rationem. Note
auten uersibis apponunt᷑: nuniero.xx.¬
sa sunt ubi illutecestant ꝑ eam notam
que deesse uidentur: Stella enĩ aust̾
dicit᷑ greco sermone. a quo austericus
est diruatus:
Obelus .i. uirgula
iacens apponntur in u̾bis uel sentenciis
suꝑflue iteratis. siue iu hiis lotis ubi
lectio aliqua falsitate nota est. ut qͣi
sagittel ingulet suꝑnatua. atq falsa
ꝯfodiat. Sagiita .n. grece obelus dicit᷑.
de quibus dubit atur utrũ tolli debe¬
ant ne ne appoui: Luiuscus .i.
nurgula iut᷑ geminos punctos intens.
appoint᷑ inhis locis que sacre sc̾pture
int̾pretes eodem sensu sed diu̾sis sermo¬

Expanded text:
duos pedes de parte orationis nihil superest, duos pedes de parte orationis nihil superest, colon est. Totus autem versus periodus est. 33 celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus apponuntur numero XXsa sunt, ut illucescant per eam notam que deesse videntur, stella enim aster dicitur greco sermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectio aliqua falsitate notata est, ut quasi sagitta quedam iugulet supervacua, atque falsa confodiat, sagirra enim grece obelus dicitur. de quibus dubitatur, utrum tolli debeant, nec ne apponi. Liminiscus id est virgula inter geminos punctos iacens, apponitur in his locis, que sacre scripture interpretes, eodem sensu, sed diversis sermo
Abbreviated transcription (Latin):
tura subdistĩctio dicit᷑ eadẽ et comuna.
Media distiuctio sequens est. ip̃a est cola
ultima distinctio que cotam sentenciã
diu̾sit as punctis diu̾so loco poĩtis de¬
monstratite. ubi eñ nncio promũciator̃s
uet dum pleua pars sensus est. et tam̃e
respirare oportet. fit coma .i ꝑticuliat
et uocatur sud distinctio. ab eo qd̾ pũt¬
tum subtus .i. ad unami lict̾am accepat.
Abi autem in sequentib iam sentenciã
sensum prestat: sed adhuit ali quid suꝑ¬
est de sentencie plenitudine fit cola.
mediam q lict̾am puncto notamus. et
mediã subdistictionem uotamꝰ. quia
punctũ ad mediam litt̾am ponimus.
Nbi iam uero ꝑgradus pronũciando
plenami sententie clansulam facimus.
fit ꝑiodus. punctũ q ad capud littere
ponimꝰ. Et uocatur distinctio. q inte
ubi ni uersu post duos pedes psillaba
renranet. tõna ẽ qr ibi post scansionẽ
p̃cisio uerbi facta est. Bbi uero post

Expanded text:
tura, subdistinctio dicitur, eadem et κόμμα. tura, subdistinctio dicitur, eadem et κόμμα. Media distinctio sequens est, ipsa et κῶλον. Ultima distinctio, quae totam sententiam diversitas punctis diverso loco positis demonstratur. 3. Ubi enim in initio pronuntiationis necdum plena pars sensus est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est, paret vocatur subdistinctio ab eo quod punctum subtus, id est, ad imam litteram accipit. 4. Ubi autem in sequentibus jam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid superest de sententiae plenitudine, fit colon, mediamque litteram puncto notamus, et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponimus. 5. Ubi vero jam per gradus pronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus; punctumque ad caput litterae ponimus, et vocatur distinctio, id est,ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubi vero post
Abbreviated transcription (Latin):
ut iuiridiq iñ litore conspitit᷑ suis. ne
ditas ur sus. uel ꝓpt̾ nũciationem ne dicas
meta breuiter. et non producte meta uł
discernende ambiguitatis causa: ut gͦ
Nam cum producitur .go. causam sigmꝰ.
sunt. que a grammaticis pro
in dexteram partem sursum ducta: fit
a summo dext̾e in sinistram deposita. fit
lmea de acuto et graui facta. ex p̾mit᷑
birgula uersui circonflexa. fit ita
uocalis ut tͥbunal pro t̾bunale: Oasya
quod int̾ pretat᷑ aspiratio .i. ubi .h. licta¬
effe pom debet. t ali figura notatur.
cionis fecerutit: Dñ si cõiungas has.
fecisti eamdem aspiracionis notam
Rursus si medium eiꝰ apicem scindis
Osicura est figura ad poĩturis¬
¶ distinguendos sensus. ꝑ cola et
cõmota et ꝑiodos Que dum ordine suo
aꝓponitꝰ. sensum nobis lectionem ostendͭ.
Dicte autem positure uł qr pũctis posi¬
tis ãnotantur.ł qr ĩ uox pro in t̾uallo
distũctionis deponit᷑: has greci thesis¬
uotant. latiui positutas Prina posi¬

Expanded text:
 'Viridique in litore conspicitur sus' ne dicas 'ursus'; vel propter pronuntiationem, ne dicas 'meta' breviter et non producta A 'meta'; vel discernendae ambiguitatis causa, ut 'ergo'. Nam cum producitur 'go' causam signifisunt, quae a grammaticis pro in dexteram partem sursum ducta, fit a summo sinistrae in dexteram deposita, fit exus, linea de acuto et gravi facta, exprimiturvirgula versui circumflexa, fit ita:vocalis, ut 'tribunal' pro 'tribunale'. Δασεῖα, quod interpretatur aspiratio, id est ubi H littera poni debet, tali figura notatur: tionis fecerunt. Unde si coniungas has, fecisti eandem aspirationis notam. Rursus si medium eius apicem scindis, ositura est figura ad distinguendos sensus per cola et commata et periodos, quae dum ordine suo adponitur, sensum nobis lectionis ostendit. Dictae autem positurae vel quia punctis positis adnotantur, vel quia ibi vox pro intervallo distinctionis deponitur. Has Graeci vocant, Latini posituras. Prima posi
Abbreviated transcription (Latin):
tos. fisdũ qͣi fisculũ. a colando
⁊ dictum. uł qͣi fiscella olei.
Est enim machina de qͣ
e flumine a qua extrabit᷑. lucretiꝰ
In fluuio uersare rotal atq aultra
uidemus. Austra autẽ io est rota
ab auriendo aquã uocata. Girgil¬
lus quod in gio uertat᷑. Est enm
lignum in transu̾sa ꝑtica mobile
ex quo funis cũ situla uel utre in
puteum dimictit᷑. hauriende aque
sausa. Telonẽ ortolam nocant
lignũ longum quo hauriunt aquas.
Et dictũ telonem a longitudine.
longun est. uñ et mustella noca¬
ta. quasi mus longus. Hoc instru¬
mentũ hispam ciconiam dñt . pp̃
quod imitet᷑ eiusdem nominis a¬
uem leuantis atq deponẽtis ros
qr si quid in puteũ decidit rapit
et extrahit. unũ et nomẽ accepit.

Expanded text:
tos. Fisclum quasi fiscolum, a colando tos. Fisclum quasi fiscolum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscella olei. Est enim machina de qua a flumine aqua extrahitur. Lucretius: Ut fluvios versare rotas, atque haustra videmus. Haustra autem, id est, rota, ab hauriendo aquas dicta. 2. Girgillus, quod in gyrum vertatur. Est enim lignum in transversa pertica mobile, ex quo funis cum situla vel utre in puteum demittitur hauriendae aquae causa. 3. Telonem hortulani vocant lignum longum, quo nauriunt aquas. Et dictus telon a longitudine, longum est. Unde et mustela vocata, quasi mus longus. Hoc instrumentum Hispani ciconiam dicunt, quod imitetur ejusdem 517 nominis avem, levantem ac deponentem rostquia si quid in puteum decidit, rapit et extrahit, unde et nomen accepit
Abbreviated transcription (Latin):
foue̾am faciat. qͣi fouessorium.
Sarculi autẽ sunt. uel simplices
uel bicornes. Pastinatũ uocant
agricole ferramentũ biffurcũ. qͣͦ
sennã pangunt᷑. unde etiã dicte¬
est in modũ teretis colunne qui a
uolubilitate nomen accepit. De
quo uirgilius. Area cũ p̾mis in¬
genti equanda chelindro et u̾ten¬
da manu. Trbula genus uehidi
uñ terunt᷑ frumenta. et ob hoc
ita uocatum. Pala que uentila¬
brum uulgo dicit᷑. a uentilandis
paleis noiãta. furcille dite. es qd̾
huis frumenta cellunt᷑. id est mo.¬
uentur. Unde et oscilla dicta ab
eo quod cillant᷑ hoc est moueant᷑
ora. Nam cillere est mouere. Tes¬
sere sunt. quibus frumẽtoꝵ nuͣs
designatur. Trapetũ mala oliua¬
ria. Prelum quo uua caltata p̾¬
mitur a p̾̃mendo uocatum. qua¬
si pressoruum. lacus. p̃lum. quo p̃¬
mitur oleum. quo liquatus pro¬
fluat. quo ab unis uel oliuis tor
minate. Qualicorbes cola q p̃loꝵ
ꝑ quos mustũ fluit. a colando dic¬

Expanded text:
foveam faciat, quasi fovessorium. foveam faciat, quasi fovessorium. Sarculus. Sunt autem vel simplices vel bicornes. Pastinatum vocant agricolae ferramentum bifurcum, quo semina panguntur. Unde etiaest teres in modum columnae, qui a volubilitate nomen accepit, de quo Virgilius: Area cum primis ingenti aequanda cylindro, Et da manu. Tribula genus vehiculi unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatum. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcillae dictae eo quod his frumenta celluntur, id est moventur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillantur, hoc est moveantur, ora. Nam cillere est movere. Tesserae sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum mola olivarum. Prelum trabes quo uva calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressorium. Prelum, quo premitur oleum. Lacus, quo liquatus profluat, quo ab uvis vel olivis torqminatae. Qualos corbes colaque prelorum per quos mustum fluit, a colando dic
Abbreviated transcription (Latin):
est curuamentũ arat̾. dictũ q̃si
bosoria quod sit ĩ similitudinem
caude bouis. Dentale est arat̾ ꝑs¬
p̾ma in quo uomer inducit᷑. quasi
dens. Cultelli a cultura dicti. eo
quod ex ipĩs putationẽ ueteres in
arbore utebant᷑ et uite. p̾usqm̃
falces essent reꝑte. falas ẽ qua
arbores putant᷑ et uites. Dicta aũt
falcis quod hiis p̾mũ milites her¬
bam filicẽ solebant abstindere. uñ
dos curuauit in usus. Agricole
nũt sũ militis ante fui. falcastrũ
a similitudine falcis uocatũ. Est
autẽ ferramentũ carniũ cũ ma¬
nubrio longuo ad densitatem ue¬
p̾iũ suctide̾ndam.hn et ⁊ũcones
duti. quibus uepres secant᷑. arũ¬
cando dicti. Sertula est pretenuis
aut a raritate denciũ dicta. ligones
quod terram leuent. qͣi leuones.
Scudicia dcã eo quod circa codicẽ
terram apperiat. et qmͣuis eius usꝰ
tamen ex codice retinet hant
alii gn̾alit̾ fossoriũ uocant. quod

Expanded text:
est curvamentum aratri, dictum quasi est curvamentum aratri, dictum quasi bosoyra, quod sit in similitudinem caude boprima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum milites herbam filicem solebant abscidere. Unde dos curvavit in usus: agriculae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine falcis vocatum: est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcando dicti. Serrula est praetenuis aut a raritate dentium dicta. Ligones, quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo, quod circa codicem terram aperiat; et quamvis eius usus tamen ex codice retinet. Hanc alii generaliter fossorium vocant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
fustes quod p̃fixi in terramstent qͦs
palos rustici uotant. quibus iuue¬
nes pro criminibus ferunt᷑. uectes
ostia saxa q euellunt᷑. forfices scd̃
tonsorum. Si ab accipiendo.ci.
ut forcipes. eo quod formũ capiãt
que sunt fabrorum. formũ enm
dixerunt antiqui calidum. unde ⁊
formosus. nouacula. eo quod inno¬
uet faciem. Pectinem dici eo quod
pexos capillos faciat atq compoĩ¬
tos. Calamistrum acus est. que
calefacta et adibita calefacit. et
incorquet capillos. Unde et cala.¬
mistrati appellant᷑. qui comani
torquent. Elauis dicta. quod clau¬
dat et apperiat. Cathenatum. qd
capiendo teneat. horologiũ. quod
ibi horas legamus id est colligamꝰ
Est .ii. in solariis positum. u̾ a cla¬
uo ꝑ lineas currit ũbra. ut quãcũ¬
Omer instͣmẽtis rustitis
dictus. quod in humũ a¬
eruat. seus ab euo m̃do
terrã. de quo lucretiꝰ. uncus arat̾
ferreus occulto decrescit uomer
in armis. Sumtq per det̾men¬

Expanded text:
2. Fustes, quod praefixi in terram stent, 2. Fustes, quod praefixi in terram stent, quos rustici palos vocant, quibus juvenes pro criminibus feriuntur. Vectesostia saxaque velluntur. Forfices: secundum tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formosus. Novacula eo quod innovet faciem. Pectines dici pexos capillos faciat, atque compositos. Calamistrum est acus quae calefacta et adhibita calefacit, et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. 5. Clavis dicta quod claudat, et apertat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologium, quod ibi horas legamus, id est, colligamus. Est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas currit umbra, ut quamcunXIV. De instrumentis rusticisdictus, quod vi humum eruat, seu ab evomendo terram. De quo Lucretius: Uncus aratri Ferreus occulte decrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimen
Abbreviated transcription (Latin):
a cardine rotarũ
dictum. Unde et currus
dicti. quod iotas habere indent᷑. Ro¬
ta autemdicta quod ruat. et totũ¬
dum a rota uocatur. Reda genus
uehiculi .iiiͦ rotarũ. hal antiqui
redas dicebant. propt̾ quod haberẽt
rotas. Carpentum pompaticum
uebituli genus est. qͣi carrũ põpa¬
ticum. Plaustrũ uehiculum rota¬
rum duarum. quibus onera deferũ¬
tur. Et dictũ plaustrum qr uolui¬
tur qͣi diceret pilastrũ. Caracu¬
ciũ uebiculũ altissimarũ rotarũ
qͣi carrũ acutum. Capsus carruca
undiq contecta q̃i capsa. pilentũ
iuhicula quib matͦne olim ute
atq cab alli pascendi deducanda
p̃toria. Erant autẽ antea pilen
ueneti coloris. ñ ut ñt sunt rosati.
quibus nͥ caste matͦne uti non po¬
terant. sicut nec uittis. Rast̾na.
uebiculũ itineris. qͣi ue sterma
mollib stramentis ꝯposita a du¬
obus aiãlibus deportatur. capitu¬
homines moti uino ĩmicterentur.
Sicut autẽ abacho baculus. it a a
baculo batillus per diminutionẽ.

Expanded text:
a cardine rotarum dictum; unde et currus dicti, quod rotas habere videntur. Rota autem dicta quod ruat et rotundum a rota vocatur. Reda genus vehiculi quatuor rotarum: has antiqui retas dicebant, propter quod haberent rotas. Carpentum pompaticum, vehiculi genus, quasi carrum pompaticum. Plaustrum vehiculum duarum rotarum, quibus onera deferuntur; et dictum plaustrum quia volvitur, quasi diceret pilastrum. Caracutium vehiculum altissimarum rotarum, quasi carrum acutum. Capsus carruca undique contecta, quasi capsa. Pilentum vehicula, quibus matronae olim utebatque caballi pascendi, ducenda petorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non, ut nunc sunt, russati; quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. Basterna vehiculum itineris, quasi viae sternax, mollibus stramentis conposita, a duobus ahomines moti vino inniterentur. Sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillus per diminutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
doct̾nalis sciencia que abstrac¬
tam ꝯsiderat quãtitatẽ: Abstracta
em̃ quãtit.is est quã nos intellectu a
est par impar. uł ab aliis hui bemodi
in sola ratiocinatio ne tractamꝰ. Ciuꝰ
musica. grometa. et astrononia
Ar ithmeticu est disciplina quãtitatis
numerabilis scd̾m se: Musica est disci¬
pliua que de niu̾s loquit᷑ qui inuẽiunt᷑.
ni sonis: Geomet̾a est disciplina ma¬
gnitudinis et formarũ: Astronomia
est discipliua que cursus celestium
syderum atq figuras cõtemplat . atꝙ

Expanded text:
doctrinalem scientiam, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a est par, impar, vel ab aliis hujuscemodi quae in sola ratiocinatione tractamus. Musica, Geometria et Astronomia. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Musica est disciplina quae de numeris loquitur, qui inveniuntur in sonis. Geometria est disciplina magnitudinis et formarum. Astronomia est disciplina quae cursus caelestium sideru
Abbreviated transcription (Latin):
i ouilio:
Rudens quasi prouidens¬
casus. patiens dictꝰ a pauendo
fectus cui nͥ iam adici pocest. huit noĩ
apud gramaticos comꝑatõ non adicit᷑.
transit hoc nomen in genus. nam
pulchritudo hominis aut in nultu est
ut os humerosq deo similis. aut in
capillis. ut namq ipẽ decorã cesareã.
aut in oculis ut letos oculis afflarait
honores. aut in candore. ut quale
manꝰ addunt ebori decus. aut iuliuuio¬
mentis. ut te multo plus figura et
ritate. ut turnus uertitur u medios.
et tota ceruite supra est. pellax apeli¬
subiectorum aut familiantium ordi¬
nator ac rector. Patrom a patribe
dicti sunt. quia h affectum clientib
exhibeant et quasi patres illos re¬
gant. pedagogus est cui ꝑuuli assi¬
gnantur. grecum nomen est et cõ
pouĩtum ab eo quod pueros rogat .i.
ducat et lasciuentem refrenet etatẽ.
oculis qui sunt sensus corporis. Prior
unde et ptãs. quod pateat illi quic
quid uelit. et nemo int̾ claudit. ulłꝰ
obsistere ualeat. Preopimiꝰ. p̃ cet̾i̾s

Expanded text:
i ovilio. P Prudens, quasi porro videnscasus. Patiens dictus a pavendo. fectus, cui nihil iam adici potest. Huic nomini apud Grammaticos conparatio non adicitur, transiit hoc nomen in genus. Nam pulchritudo hominis, aut in vultu est, ut: Os, humerosque Deo similis; aut in capillis, ut: Namque ipsa decoram caesariem; aut in oculis, ut: Laetos oculis afflarat honores; aut in candore, ut: Quale manus addunt ebori decus; aut in lineamentis, ut: Te multo plus figura et ritate, ut Turnus: Vertitur in mediis, et toto vertice supra est. 205. Pellax a pellisubjectorum ac famulantium ordinator, vel rector. Patroni a patribus dicti sunt, quod hujusmodi affectum clientibus exhibeant, ut quasi patres illos regant. 207. Paedagogus est qui parvulis assignatur. Graecum nomen est, et est compositum ab eo quod pueros agat, id est, ductet, et lascivientem refrenet aetatem.oculis, qui sensus sunt corporis. Prior, unde et pqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
fcõr parentis. qmͣis quidam uete̾s
boc pentitidam dixerunt qm̃ parrici¬
dium et bomicidiũ in quotũq intelligi
possut cũ sint homines homĩl pares.
Psecutor non semꝑ pro malo intelligi
unde et ꝑsecutor ꝑfcẽ ꝑsecutor. ꝓu̾bli¬
camis est. qui uectigalia publica
exigit nel qui ꝑ publica negocia scłi
lucra sectatur. unde et cognoiãti sũt.
Peccator a pelite .i. meretrice uocatꝰ
quasi pelicator. quod nomẽ apud an¬
tiquos tantũ flagiciosum signifita¬
bat. poste transit᷑ hoc uocabulũ in
appellatione onñ i quorum. prosti¬
tute meretrices a prosedendo ini meri.¬
toriis. uel forncib pelix apud grecos
proprie dicit᷑ a latins concubaꝰ dicta
autem a fallacia. uel uersucia. seu
ꝑ longum curuus. pauidus est qm̃
uerat᷑ trepidatio m̃tis. ht̃ cordis pulsa¬
tionem. cordis motum. uam pauere
ferire estunde et pamientũ. petra
autem et rupis. a darucia saxorum
nominat᷑. pusillammis. puallo aiõ.

Expanded text:
rfector parentis, quamvis quidam veteres rfector parentis, quamvis quidam veteres hunc parenticidam dixerunt, quoniam parricidium et homicidium quocumque intellegi possit, cum sint homines hominibus pares. Persecutor non semper pro malo intellegitur; unde et persecutus, perfecte secutus. Publicanus est qui vectigalia publica exigit. Vel qui per publica negotia saeculi lucra sectantur, unde et cognominati sunt. Peccator a pelice, id est meretrice vocatus, quasi pelicator; quod nomen apud antiquos tantum flagitiosum significabat, postea transiit hoc vocabulum in appellationem omnium iniquorum. Prostitutae, meretrices a prosedendo in meritoriis vel fornicibus. Pelex apud Graecos proprie dicitur, a Latinis concuba. Dicta autem a fallacia, id est versutia, su longum curvus. Pavidus est quem vexat trepidatio mentis. Habet cordis pulsationem, cordis motum. Nam pavere ferire est, unde et pavimentum. Petro autem et rupex a duritia saxorum nominantur. Pusillanimis, pusillo animo.
Abbreviated transcription (Latin):
procinctus expeditꝰ armatul unde et
in procunctũ cum belli causa arma sumebãt.
precuictus eo quod ante se ponat aliquid
quo p̃cingit᷑. Unde et de dnõ dictum est
p̃dam dictus. et predo eo ꝙ p̃dam ht̃.
predator est cui de p̃da debetur aliquid.¬
quod non certama grassat᷑. sed policiẽdo
dolis pirate sunt p̃d̾ones maritimi. ab
ncendio nauiũ transeunt iura quas
capiebant dicti. nam piro ignis est pu¬
gillator qui de manu in manũ nĩmoꝵ
aliquid subtrahit peculator. pro eo quod
sit peciuẽ puiblice fraudator proditor
pro eo quod detegit. Item proditor
dicimꝰ. preuaritator male fidei aduocatꝰ
et qui ue in aculando nocitura. uel in
defendendo profut᷑a pretereat. aut
nutilit̾ dubieq ponat. m̾cedis grã
a pelle .i. uultu foris ir ut fallat ar¬
ridet sed nequiciam intꝰ gerit. profaniꝰ.
qͣi porro afano. sacris it illi nõ licet
int̾esse. parricida proprie dicit᷑ int̾¬

Expanded text:
Procinctus, expeditus et armatus; unde et Procinctus, expeditus et armatus; unde et 'in procinctu', id est cum belli causa arma sumebant. Praecinctus, eo quod ante se ponat aliquid, quo praecingitur. Unde et de Domino dictum estpraedas dictus, et praedo qui praedam habet. Praedator est cui de pquod non certa via grassatur sed pelliciendo dolis. Piratae sunt praedones maritimi, ab incendio navium transeuntium quas capiebant dicti. Nam πυρά ignis est. Pugillator, qui de manu in manu nummorum aliquid subtrahit. Peculator, pro eo quod sit pecuniae publicae defraudator. Proditor, pro eo quod detegit. Item proditor dicimus. Praevaricator, malae fidei advocatus, et qui vel in accusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat aut inutiliter dubieque ponat mercedis gratia la pelle, id est vultu. Foris enim, ut fallat, arridet, sed nequitiam intus gerit. Profanus, quasi porro a fano. Sacris enim illi non licet interesse. Parricida proprie dicitur inte
Abbreviated transcription (Latin):
alis. ꝑuix a puitendo tractũ ẽ .i. in
conatibus ꝑseuerando. alii ꝑnicem.
uelocem intelligunt pedib. Nlam
ꝑnicitas pedũ est. ut ꝑnicib ignea
plantis sicut celeritas penniarũ est.
ut celeriq fuga subsidera lapse. Pig̾
quasi pedib eger. est ix tardus ad
animuni. ꝑnox. ꝑuigilans nocte
qͣi ꝑtinens. petulans. nc̃ qͥdẽ pro audace
et improbo ponit᷑. olim auten a cerbi
flagitatores et ꝓprie argentar iorum
coactorum pueri ꝙ precua rerũ crebiꝰ
et asꝑius exigebant. apetendo petu¬
lantes uocatiꝰ. procax quippe idem est¬
ꝙ petax. nam proc̾are est petere uñ
et nuptiarũ petitores. proci dicunt᷑.
prodigus sumptuosus atq cõsumptor.
uagatur quasi porro fugatus. Pere¬
ulctatꝰ. sicut et ꝑduxit quasi porto
illum duxit. et prouocauit quasi
quasi porro erectus. it preractitus. uñ¬
sc̃ptus cuiꝰ bona palam et aꝑte scribũt᷑
p̃scriptus ordinem significãt. sicut et
prescriptiones apud uiris consultos.

Expanded text:
nix a pernitendo tractum est, id est, in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intelligunt pedibus; nam pernicitas pedum est, ut: Pernicibus ignea plantis; sicut celeritas pennarum est, ut: Celerique fuga sub sidera lapsae. 213. Piger, quasi pedibus aeger. Est enim tardus ad animum. Pernox, pervigilans nocte.quasi pertinens. 214. Petulans, nunc quidem pro audace et improbo ponitur; olim autem acerbi flagitatores, et proprie argentariorum coactorum pueri, quod pretia rerum crebrius et asperius exigebant, a petendo PETULANTES vocati. 215. Procax, proprie idem quod petax. Nam procare est petere; unde et nuptiarum petitores proci dicuntur. 216. Prodigus, sumptuosus, atque consumptor, dibus suis vagatur, quasi porro fugatus. Perejactatus, sicut et produxit, quasi porro illum duxit, et provocavit, quasi quasi porro ejectus, ac projactatus; undscriptus, cuius bona palam et aperte scribuntur. Praescriptus ordinem significat, sicut et praescriptiones apud iurisconsultos.
Abbreviated transcription (Latin):
mari assimilantes. Item ioseos esta¬
ti currere uoluerunt. quod ignei colo¬
ris sint. et cuncta tunt flauescant.
Albos hiemi quod sit glacialis. et fri¬
gorib umuersa canescant. ueri pra¬
s̾mos uiridi colore quia tunt pampinꝰ
densatur. Item roseos currere. mar¬
ti sacrauerunt. a quo romani exori¬
untur. et quia uexilla romanorum
crocto decorantur. siue quod mars
gaudet sanguine. Albos zephuis ⁊
serenis tempestatibus. prasmos flori¬
bus et terre. uenetos aquis uel aeri.
qr teruleo sunt colore. luteos id est
croceos. igm et soli. purpureos ir
sacrauerunt. quem atcum dicimus.
quod is plurimos colores babeat. Sic¬
q dum bat expectatione d̾oꝵ cultib
atq elementis mundialibus profa¬
nantur. eosdem deos atq elementa¬
eadem procul dubio colore noscunt᷑.
unde et animadu̾tere debere xpĩane.
quod cutũ numina ĩmunda posside¬
ant. Qua propter alienus erit tibi
locus. quẽ plurni sathane spt̃ octu¬

Expanded text:
mari adsimilantes. Item russeos aestamari adsimilantes. Item russeos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant. Veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. Item russeos currere Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur; sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestatibus, prasinos floribus et terrae, venetos aquis vel aeri, quia caeruleo sunt colore, luteos, id est croceos, igni et soli, purpureos Iri sacraverunt, quam arcum dicimus, quod is plurimos colores habeat. Sicque, dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eadem elementa proculdubio colere noscuntur. Unde animadvertere debes, Christiane, quod Circum numina inmunda possideant. Quapropter alienus erit tibi locus quem plurimi Satanae spiritus occu
Abbreviated transcription (Latin):
bili ambitu rotat sicut ait eimiꝰ.
Inde patefecit radiis tota candida
currunt. referentes hoc ad
ursum .uii. stellarum qͥb
mundum regi dicunt siue ad cursũ
uni. dierum presentium. quib ꝑac¬
tis uite terminus consummatur.
dñt qr singularit᷑ unus¬
quisꝙ cursum iute huiꝰ ꝑ agit atq
transit. alius alio tempore sequẽs
alium per unam tamen uiani mor¬
talitatis usq ad propriam ietam
quod ołim pro ut quisq ad
finem cursus uenerat de¬
siliebat. et currebat. siue quod de
equo i equum transiliebat : capi
curritur mortalitati. Ob hoc a
quia mortales oriunt᷑ et occidunt
nudi currunt qr ⁊ homimi in scło
nulle reliquie sunt. Recto in spatio
cutrunt qr int̾ uitã et morteni
nichil distat. Sed hec propterea
fingunt ut uanitates suas et sa¬
crilegia excusare conentur: cap̃ xli.
quoq elementorum id est gẽ¬
iles etiam colores equorum
iuuxerunt. Roseos enĩ soli id ẽ igm
albos aeri. prasmos terre. uenetos

Expanded text:
bili ambitu rotat, sicut ait Ennius: bili ambitu rotat, sicut ait Ennius: Inde patefecit radiis rota candida gae currunt, referentes hoc ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt, sive ad cursum septem dierum praesentium, quibus peractis vitae terminus consummatur, unt quia singulariter unusquisque cursum vitae huius peragit atque transit, alius alio tempore sequens alium, per unam tamen viam mortalitatis usque ad propriam metam quod olim, prout quisque ad finem cursus venerat, desiliebat et currebat; sive quod de equo in equum transiliebat. § 40 Dcurritur mortalitati. Ob hoc quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter vitam et mortem nihil distat. Sed haec igitur propterea fingunt ut vanitates suas et sacrilegia excusare conentur. De coloribque elementorum idem gentiles etiam colores equorum iunxerunt, russeos enim soli, id est igni, albos aeri, prasinos terrae, venetos
Abbreviated transcription (Latin):
a cursu dictus. uel qr rotas
habere uidetur. uñ et car¬
rum quasi currum. Quadrigarũ
uero currus duplici olim temone
erant. perpetuoq et qui omĩbus
equis miceretur. Iugo p̾mus ciris¬
dios iugauit. eisq singulos ex utͣq
ꝑte simplici uinculo applicauit. qͦs
Do equoꝵ et iugo dicte. Ex
quibus quadrigas soli bigas. lune
trigas inferis seuigas ioni. de sul¬
tores lucifero et hespero satrauerũt.
Quadugam ideo iungunt. quia
estate. atũno. et hieme. Bigas lune¬
qũ gemino cursu cum sole contendͭ
suie̾ quia et die et nocte iudetur.
Iungunt eñ unũ equum ingrum.
alterum candidum. Trigas diis im¬
feris quia hn per tres etates homi¬
nes ad se rapunt. id est ꝑ mifanciã.
uiuentutem atq senectutem. Se¬
iuga marimus currus currit ioui.
piopter quod maxinum deorũ suoꝵ¬
eum esteꝰ tredunt. Ideo aũt rotis qua¬
drigas currere dicunt. siue qr mun¬
diud iste cirtuli su celebritate trãs¬
cuirit. siue propter solem quia uoli¬

Expanded text:
a cursu dictus, vel quia rotas habere videtur multas; unde et carrum quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisdios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos uorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iungunt quia estate, auquoniam gemino cursu cum sole contendit, sive quia die et nocte videtur: jungunt enim unum equum nigrum, alterum candidum. Trigas diis iferis, quia hi per tres aetates homines ad se rapiunt, id est, per infantiam, juventutem, atque senectam. Sejuga maximus currus currit Jovi, propter quod maximum deorum suorum esse eum credunt. 3. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volu
Abbreviated transcription (Latin):
menti stillam. ut per nullã morulã
produci possit. et ideo iã diuidi non
potest. hec est a thonius temꝑis. In
unum. unꝰ autẽ athomꝰ est. quia in¬
setabilis est. sic et et lrã. Nam orõnẽ
diuidis in uerbo. uerbũ in sullabis.

Expanded text:
menti stillam, ut per nullam morulam menti stillam, ut per nullam morulam produci possit; et ideo iam dividi non potest. Haec est atomus temporis. In unum. Unus autem atomus est, quia insecabilis est. Sic et littera: nam orationem dividi
Abbreviated transcription (Latin):
tent̾o et meridies. in ipĩs uoluit᷑
quasdam in mũdo corpoꝵ
ꝑtes. tã minutissimas ut
nec iuisui pateant. nec thomũ id
est sectionem recipiant. Unde et a¬
thomi dicti sunt ln ꝑ mane totius
mundi irrequietis motib uolitare
et huc atq illus ferri dicunt᷑. sicut
tenuissimi pulueres qui infusi per
fenestras radn solis uident᷑. Ex bns
arbores et herbas et fruges omnes
oriri et ex hus ignem et aquã et
unu̾sa gigni atq constate quidã
philosophi gencium putauerunt
Sunt autem a thomi aut in cor¬
pore. aut in tempore. aut ĩ nuͣo.
ꝑtes. et ꝑtes ip̃as diuidis ingrana
ueluti sunt arene. Ruisũ q ipã
ulrena grana diuide ĩ minutissimũ
puluerem. donec si possis ꝑuemas
ad aliquã minuciam que iã sit qd
diuidi uel secari non possit. Hec ẽ
athomus. Annũ u̾bi grã diuidis ĩ
menses. menses in dies. dies in ho¬
cas. Ad huc ꝑtes horarum adunt¬
tunt diuisionem quousq uenias ad tã¬
tum temporis punctũ. et quãdã mo¬

Expanded text:
tentrio et Meridies, in ipsis enim volquasdam in mundo corporum partes tam minutissimas, ut nec visui pateant, nec τομὴν, id est, sectionem recipiant, unde et ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi irrequietis motibus volitare, et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres, qui infusis per fenestras radiis solis videntur, ex iis arbores, et herbas, et fruges omnes oriri, et ex iis ignem, et aquam, et universa gigni, atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. 2. Sunt autem atomi, aut in corpore, aut in tempore, aut in numeropartes, et partes ipsas dividis in grana, veluti sunt arenae, rursumque ipsa arenae 108 grana divide in minutissimum pulverem, donec, si possis, pervenias ad aliquam minutiam, quae jam non sit, quae dividi vel secari possit. Haec est atomus. Annum, verbi gratia, dividis in menses, menses in dies, dies in horas; adhuc partes horarum admittunt divisionem, quousque venias ad tantum temporis punctum et quandam mo
Abbreviated transcription (Latin):
monio etrores eorum merito ꝑtulerunt
Ordo autem iste septem scłarium disti¬
plinarum iõ a philosophis usq ad astra
ꝑductus est. scilicet ut animos seculari
sapientia ĩplitatos a terrens rebus adu¬
teret et in suꝑna ꝯtemplatione collocaret¬

Expanded text:
monio errores eorum merito perculerunt. monio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a Philosophis usque ad astra perductus est, scilicet ut animos saeculari sapientia implicatos a terrenis rebus abducerent, et in superna contemplatione conlocare
Abbreviated transcription (Latin):
motu distinguere tꝑa ordinauit: horũ
igitur signorum obseruationes uel ge¬
neses. uel cetera suꝑstitiosa que se ad co¬
gnitionem syderum cõiungunt .i. a noti¬
cia fatorum qua fidei . nr̃e sme dubitatõe
contraria sunt. sic ignorari debent a
xpĩanis ut nec scripta esse iudeant᷑: Sed
non milli syderum pulcritudine et clari¬
tate pellecti. in lapsus stellarum cecatis
m̃tib corruerunt. ita ut ꝑ supplicaciones
noxias q̃ mathesis dicit᷑. euentus rerũ
p̃sciri posse conent᷑. quos non solum xp̃i¬
ane religionis doctores. sed etiã gentiliũ
plato. aristotiles. atq alti ueritate reꝵ¬
ꝯmoti ꝯcordi sentencia dampnauerunt.
dicentes confusionem rerũ potiꝰ de tali
ꝑ suasione generari: Nam si genus
humanũ aduarios actus nastendi neces¬
sitate p̾mitur. cur aut laudem mereã¬
tur boni. aut mali legum ꝑcipiant ulti¬
onem: Et quãius ipĩ non fuerint celesti
sapiencie dediti. uerita tis tamen testi.¬

Expanded text:
motu distinguere tempora ordinavit. Horum motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec scripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testi
Abbreviated transcription (Latin):
iouis fubulas int̾ celi astra enis memo¬
postea quã sibi mortui in telum recep¬
tos esse trediderunt. ita ut imagies
eorum stellis designarent. eoruut qi
Aurigam etiam erictonium in celi altra
collocauerunt propter quod uidissent eũ
pͥmum quadrigas imisisse: Illirati sunt
.n. ingenium enis ad imitationem solis ac.¬
tessisse. et propter hoc nomen eius post
mortem inter sydera posuerunt: Sic
talisto licaonis regis filiam dum a ioue
ꝯpressa. et fabulose a iunone in urse
fuisset speciem u̾sa. q̃ grece arctos appellat
post int̾fectionem ipĩꝰ nom̃ eiꝰ ioius cũ
filio in stellis septẽtonalib transtulit.
eam q arctum filium suum autẽ eus
arctophilax appellauit: Sic lyra pro
mercurio in celum locata. sic centaurus
chiron. propt̾ quod nut̾erit estulapium
et achillem int̾ syda dinumeratus est.
Sed quolibet modo suꝑsticiones hee ab
homibus nũcupentur. sunt tamen sydera
q̃ deus in pncipio mundi condidit. Ac certo

Expanded text:
Jovis fabulas inter coeli astra ejus memoJovis fabulas inter coeli astra ejus memoposteaquam sunt mortui in coelum receptos esse crediderunt, ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque a34. Aurigam, etiam Ericthonium, inter coeli astra collocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas junxisse. Mirati sunt enim ingenium ejus ad imitationem solis accessisse, et promortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilaxo appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo
Abbreviated transcription (Latin):
ab equalitate mensis ip̃ius. qr .uiii. kł.
octobris sol ꝑ eum signũ currens equinot¬
tium facit: Unde et lucanus. ad iuste
pondera libre: Scorpium quoq et sa
gittarium propt̾ fulgura mensis ip̃iꝰ
appellauerunt: Sagictarius uir equims
cruribus deformatus: Cui sagittam
et arcum adiũgunt. ut cx eo mensis
ip̃ius fulmina demonstrentur. unde
et sagittarius est uocatus: Cap̾corm
figuram ideo inter sida finxerunt
propter capram ioiuis nut̾cẽ  Cuis
posteriorem corporis ꝑtem in effigiem
piscis ideo formauerunt ut pluuias
eiusdem temporis designarent. quas
sol et idem mensis plerumq in extremis
habere. Porro aquarium et piscesab
mmbribus temporũ uocauerunt. quod¬
m hyeme qñ mbns signis soluertit᷑
maiores pluiue profundunt᷑ Et mirã¬
pisces. sed etiam arietes et hucos et
fauros. ursos et canes et cancos et
scorpiones in celum transtulerunt:
Num et aquilam et aignũ propter

Expanded text:
ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII Kal. ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII Kal. Octob. Sol per illud signum currens Aequinoctium facit, unde et Lucanus: Ad justae pondere librae. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cui sagittam et arcum adjungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrentur. Unde et Sagittarius est vocatus. 31. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capram Jovis nutricem, cujus posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias ejusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. 32. Porro Aquarium et Pisces, ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vertitur, majores pluviae profunduntur. Et miranpisces, sed etiam arietes, et hircos, et tauros, ursas, et canes, cancros, et scorpiones in coelum transtulerunt; nam et aquilam et cygnum propter