comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& sinistios et̃ factuꝵ. quoꝵ alios in regnũ. alios
in suppliciũ mutat ȩternũ Vt aut̃ cotidianasi¬
bi opinent᷑ quȩ facere omĩno ñ cessant. qualia cũ¬
qͥ x quanta cũꝙ sint ꝑ lemosinas dimiti pos¬
nullus ÷ in quiunt dies qͦ a xp̃ianis het oracio
ñ dicit᷑. ita nullũ c̃ quotidianũ qualecũq pet¬
eatũ. quod ꝑ illã ñ dimittat᷑ cũ dicimꝰ dimite¬
nob debita nrã. si quod sequit᷑ facart curcmnꝰ sic̃
a nos dimatimꝰ debitorib: uris. Non enĩ ait dñs
dimit& inquit uob peccata ura. Qualia cũq
gͦ uł quanta cũꝙ suit. etiã si quottidic ꝑpetren
tur: net ab eis uita discedat. in nidiꝰ cõmutata.
denosinã ueniã ñ negat aut remitti sibi posse¬
quod isti digias ꝓ peccatis elemosinas cõmonent
E faciendas. qm̃ si dicerent qualescũq elomnosi¬

Expanded text:
et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. Ut autem cottidiana sibi opinentur, quae facere omnino non cessant, qualiacumque et quantacumque sint, per elemosynas dimitti posnullus est, inquiunt, dies, quo a Christianis haec oratio non dicatur: ita nullum est cottidianum qualecumque peccatum, quod per illam nnobis debita nostra, si quod sequitur facere curemus: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. non enim ait dominus, dimittet, inquit, uobis peccata uestra. qualiacumque ergo uel quantacumque sint, etiam cotiditur, nec ab eis vita discedat in melius commutata, per eleemosynam venia non negata remitti sibi possquod isti dignas pro peccatis eleemosynas commonentes esse faciendas: quoniam si dicerent, qualescunque eleemosy
Abbreviated transcription (Latin):
mois.  mc dige e c qͣui amat filũ aut filĩ
suꝑ me: ñ ẽ me dignꝰ Uenĩ qui has necessitu dines sic
tionis adductꝰ: ꝑ ignẽ erit saluus. quia & eaꝵ amis¬
sione tantũ necesse ÷ urit dolor. quantũ hescritamor:
Porro qͥ patiẽ & matit̃ filios filias scdm̃ xp̃m dilexe¬
rit. ut ad ciꝰ regiuĩ optinendũ eiꝙ̃ coherendũ illis
c̃sulat. uł hoc in eis eligit quod menbras xpĩ. ab sit
ut ista dilectio reppiatur in lignis. feno. stipula cõ¬
sumenda. s ꝓrsus ȩdificio  aureo argenteo
gẽmeo deputabitur: Quomͦ autẽ potest cosplus
respondere qͥ dict̾ ȩteino igne illos tantũmͦ arsuros
qͥ ꝓpeccatis sius facere dignas elemosinas neglegt̃
int̃ ipsas suas lemosinas uixerit. cũ mĩa illi futu¬
rũ ÷ udiciũ. ut aut ñ dãpnctur om̃ĩno. aut pͣ
aliquot tempꝰ a dãpnatione nouissimi libetur
Het ob aliuid existimant xp̃m desolo dilectu at¬
qͥ neglectu demosinau discretionẽ int̃ dertips

Expanded text:
est me dignus;, et qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus. uerum qui has necessitudines sic tionis adductus, per ignem erit saluus, quia ex earum amissione tantum necesse est urat dolor, quantum haeserat amor. porro qui patrem, matrem, filios, filias secundum Christum dilexerit, ut ad eius regnum obtinendum eique cohaerendconsulat, uel hoc in eis diligat, quod membra sunt Christi: absit ut ista dilectio reperiatur in lignis, feno, stipula consumenda. sed prorsus aedificio aureo, argenteo, gemmeo deputabitur. Quo modo autem potest eos plus respondere, qui dicunt aeterno igne illos tantummodo arsuros qui pro peccatis suis facere dignas elemosynas neglexeruinter ipsas suas elemosynas uixerit, cum misericordia illi futurum est iudicium, ut aut non damnetur omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima liberetur. Nec ob aliud existimant Christum de solo dilectu adque neglectu elemosynarum discretionem inter dextros
Abbreviated transcription (Latin):
luptatisq̃ p̃ponit. quã uis suꝑ edific& ligna . foc¬
ont ꝑignẽ. Oclicus qͥppe huius modi amoresq
ter renos ppt c̃iugalẽ quidc̃ copulã ñ dĩpnabiles
tribulationis ignis exurit. at quẽ ꝑtinent ignẽ ⁊
oibitatis & quecũq calamuitates. quȩ auferunt hec
Aeꝑhoc ei qͥedificauit ent ȩdificatio isti dapno¬
sa. qr ñ habebit qͦd suꝑ cdificauit. & coꝵ amissi¬
one cruciabitur. quib fruendo utiq letabatur.
Si ꝑhẽ ignẽ saluus erit. moito fundaniti. qr &
si uitũ id habere mall& an xp̃m a ꝑsequutore
uerb̾ hominc̃ ȩdificantẽ suꝑ fundamentũ. aurã.

Expanded text:
uis superaedificet ligna, faeerit per ignem. delicias quippe huius modi amoresque terrenos propter coniugalem quidem copulam non damnabiles tribulationis ignis exuret. ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates, quae auferunt haec. ac per hoc ei qui aedificauit erit aedificatio ista damnosa, quia non habebit quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet an Christum a persecutore uerbis hominem aedificante
Abbreviated transcription (Latin):
domosine facendes. ut cũ de p̃tritis peccatis
dep̃cimĩ. exaudiam̃. ñ ut in eis ꝑseuerantis
liccntiã male faciendi nos ꝑ elemosinas com¬
parare credamꝰ. Ideo aut̃ dñs &. dextris el ciuo¬
sinas ab cs fictas. & sinistris ñ factas se in¬
putaturũ et̃ p̃dix̃. ut hinc ostenderae quan¬
tũ ualeant elomosine ad pͥora delen da ñ
ad ꝑpetua ĩ pune cõmattenda peccata.
Tales aut̃ elemosinas ñ dicendi sunt facere qͥ
utã nolunt a c̃suctudine scelerã in melius
comutare: Quia & in hoc qͦd ait. quindo
uni ex iniminis meis ñ ficistis. mͥ ñ fecistis. Ostendit cosñ
facẽ. etiã ꝗͣ̃ dose facere exstimant: Si enĩ xp̃ano esuri¬
enti panc̃ tãꝗͣ xp̃iano darent. ꝓfecto sibi panẽ iusti

Expanded text:
ae sunt, ut, cum de praeteritis peccatis deprecamur, exaudiamur; non ut in eis perseuerantes licentiam malefaciendi nos per elemosynas conparare credamus. Ideo autem Dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se inputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, non ad perpetua inpune committenda peccata. Tales autem elemosynas non dicendi sunt facere, qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare. Quia et in hoc quod ait: Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis. ostendit eos non facere etiam quando se facere existimant. Si enim Christiano esurienti panem tamquam Christiano darent, profecto sibi panem iustit
Abbreviated transcription (Latin):
ata sit. eiq explendȩ ñ sufficiat nͥ ds. ꝓfecto ñ illi
ad herere uiciũ est Omẽ aũ uiciũ nature noc&.¬
ac ꝑ hoc contͣ naturã est: Ab illa gͥ quȩ adheret
dõ. ñ natura differt ista s uicioqtam̃ etiã uicio
ualde magra multumq laudabilis ostendit᷑ ipsa
natura Cuiꝰ enĩ recte uituperat᷑ uiciũ. ꝓculdubio
natura laudatur: Nãrecta uicii uituꝑatio est:
qͥd illo dehonestat᷑ natura laudabilis: Sic̃ gͦ cum ui¬
ciũ oculoꝵ dr̃ cęcitas. id ostenditur quod ad naturã
oculoꝵ ꝑtin& uisus. & cũ uiciũ auriũ dr̃ surditas. ad
earũ natura ꝑtinere demonstrat᷑ auditꝰ: ita cũ uici¬
sime declaratur eiꝰ natura ut dõ adhereat conuenire
Quam porro magnasit laus adherere dõ ut ei uiuat.
inde sapiat. illo gaudeat. tantoq bono sine morte
sine errore. sine molestia ꝑfruat. quis digne cogita¬

Expanded text:
ata sit, eique explendae non sufficiat nisi Deus, profecto non illi ata sit, eique explendae non sufficiat nisi Deus, profecto non illi adhaerere uitium est. Omne autem uitium naturae nocac per hoc contra naturam est. Ab illa igitur quae adhaeret Deo, non natura differt ista, sed vitio: quo tamen etiam vitio valde magna multumque laudabilis ostenditur ipsa natura. Cujus enim recte vituperatur vitium, procul dubio natura laudatur. Nam recta vitii vituperatio est, uod illo dehonestatur natura laudabilis. Sicut ergo cum vitium oculorum dicitur caecitas, id ostenditur, quod ad naturam oculorum pertinet visus; et cum vitium aurium dicitur surditas, ad earum naturam pertinere demonstratur auditus: ita cum vitisime declaratur, eius naturae ut Deo adhaereat conuenire. Quam porro magna sit laus adhaerere Deo, ut ei uiuat, inde sapiat, illo gaudeat tantoque bono sine morte sine errore sine molestia perfruatur, quis digne cogita
Abbreviated transcription (Latin):
icimꝰ itaq in cõmutabile bonũ ñ ẽt̃ : nͥ unũ
uerũ beatũ dm̃. ea uͦ que fecit bona quidẽ
eẽ qͦd ab illo. ueruntam̃ mutabilia. quod
ñ de illo. sed de nichilo facta sunt: Quãꝗͣ g
summa non sint qͥbꝰ est dsꝰ maiꝰ bonũ. magnast̃
tam̃ ea mutabilia bona. quȩ adherert possunt
ut beata sint in mutabili bono. Qd usq ad eo
bonũ eoꝵ ẽ: ut sine illo misera esse necesse sit:
Nec idõ cetã in hac creaturt uniu̾sitate meliora st̃
qͥa misera et̃ ñ possunt. Neq enĩ cętã menbra cor¬
poris nr̃i ideo dicendũ ẽ et̃ meliora oculis. qͥa eẽ ce
lis natura p̃stantior etiã misera. ꝗͣ illa quȩ ratio¬
nis & sensus c̃ expers. & idõ in eam ñ cadit miscria:
Qͦd cũ itasit: huic naturȩ quȩ in tanta excellentia
creata ẽ: ut lic& sit ipsa mutabilis. in herendo tam̃
in cõmutabili bono. idest summo dõ beattudinẽ
consequat᷑. nec expleat indigentiã suã. nͥ utiq be¬

Expanded text:
icimus itaque incommutabile bonum non esse, nisi unum verum beatum Deum: ea vero quae fecit, bona quidem esse, quod ab illo; verumtamen mutabilia, quod non de illo, sed de nihilo facta sunt. Quanquam ergo summa non sint; quibus est Deus majus bonum: magna sunt tamen ea mutabilia bona, quae adhaerere possunt ut beata sint, immutabili bono; quod usque adeo bonum eorum est, ut sine illo misera esse necesse sit. Nec ideo caetera in hac creaturae universitate meliora sunt, quia misera esse non possunt. Neque enim caetera membra corporis nostri ideo dicendum est oculis esse melis natura praestantior etiam misera, quam illa quae rationis uel sensus est expers, et ideo in eam non cadit miseria. Quod cum ita sit, huic naturae, quae in tanta excellentia creata est, ut, licet sit ipsa mutabilis, inhaerendo tamen incommutabili bono, id est summo Deo, beatitudinem consequatur, nec expleat indigentiam suam nisi utique be
Abbreviated transcription (Latin):
deã stimulã. quȩ ad agendũ ult̃ modũ stimulara.
r& hominẽ ut ait pomponiꝰ murtidũ idẽ nimis
desidiosũ & in actuosỹ. deã strennuã. quȩ facer &
strennuũ. His om̃ib dus & deab publica sacra fa¬
facerc susceper̃ Quietẽ uͦ appellantes quȩ facera
qͥctũ. cũ edẽ haber& extͣ portã collinã. publice il¬
lã susciꝑe noluer̃ Utrũ indiciũ fuit animi inqͥcti.
an potius ita significatũ c̃. qͥ illã turbã colere ꝑscuc¬
rar&. ñ planc deoꝵ. sed demonioꝵ eã quic̾tẽ habe¬
re ñ posse. ad ꝗ uocat uerꝰ medicꝰ dicens Discite¬

Expanded text:
ad agendum Stimula, que ultra modum stimularet ret hominem, ut ait Pomponius, murcidum, id est nimis desidiosum et inactuosum; deam Streniam, quae faceret strenuum; his omnibus diis et deabus publica sacra facere susceperunt: Quietem vero appellantes, quae faceret quietum, cum aedem haberet extra portam Collinam, publice illam suscipere noluerunt. Utrum indicium fuit animi inquieti, an potius ita significatum est, qui illam turbam colere perseveraret, non plane deorum, sed daemoniorum, eum quietem habere n
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã. eo quod statuit diẽ uidicare orbem
in eqͥtait. in uit qͦ definiuit fidẽ omib resusci¬
tans illũ amortuis. meliꝰ in hac questione solum¬
da. inde iniciũ sumimꝰ. p̃sertim quia tc̃datus
ẽ etiam spꝰc scs. sicut eũ dari post resurrectionẽ
xp̃i oportebat in ea ciuitate ex q̃ debuit incipe
lex sedã hoc ẽ testamentũ nouũ: Prima enĩ fuit
ex monte sẏna ꝑ moisen quod testamentũ uo¬
catur uetꝰ. De hac aut̃ quȩ̨ ꝑ xp̃m dandaeras

Expanded text:
paenitentiam, eo quod statuit diem iudicare orbem paenitentiam, eo quod statuit diem iudicare orbem in aequitate in uiro quo definiuit fidem omnibus resuscitans illum a mortuis: melius in hac quaestione soluenda inde initium sumimus; praesertim quia tunc datus est etiam Spiritus sanctus, sicut eum dari post resurrectionem Christi oportebat in ea ciuitate, ex qua debuit incipere lex secunda, hoc est testamentum nouum. Prima enim fuit ex monte Sina per Moysen, quod testamentum uocatur uetus. De hac autem. quae per Chris
Abbreviated transcription (Latin):
trũ arte magica definisse. Talem dm̃ habent qͥ xp̃m
si ñ dũ annus ipse transiss&. quẽ diuinatio ficta
ꝓmisit & decepta uanitas credidit: Cũ uͦ ex quo
nominis xpĩ cultꝰ ꝑ eiꝰ in carne p̾sentiã & ꝑ aplõs
institutꝰ ẽ anit aliquot annos anni ccc lxu. comple
latur. Ut enĩ in xp̃i natiuitatẽ huiꝰ reiñ ponamꝰ
iniciũ. quia infans & puer discipulos ñ habebat.
corporalc psentiã doctrina & religio xpĩana. ĩdẽ
postea quã in fluuio iordanc ministerio. iohis est
baptieatꝰ. ꝓpt̃ hoc enĩ de illo ꝓphetia illa p̃cesse¬
rat dics. Dominabitur a mari usq ad mart & a
flumine usq adtorminos orbis teriȩ. Sed qm̃¬
prius ꝗͣ passꝰ eẽt & resurrexisset a mortuis. ñ dũ
fides oib fucrat definita. in resurrectioncqͥppe xp̃i
definita ẽ. nam sic̃ apłs ł aulus atheniensib loqͥt᷑
dics. iamnc̃ anñciat hominib om̃s ubiq agere

Expanded text:
trum arte magica definisse. Talem deum habent, qui Christum trum arte magica definisse. Talem deum habent, qui Christum si nondum annus ipse transisset, quem diuinatio ficta promisit et decepta uanitas credidit. Cum uero, ex quo nominis Christi cultus per eius in carne praesentiam et per apostolos institutus est, ante aliquot annos anni trecenti sexaginlatur? Ut enim in Christi natiuitate huius rei non ponamus initium, quia infans et puer discipulos non habebat, corporalem praesentiam doctrina et religio Christiana, id est, postea quam in fluuio Iordane ministerio Iohannis est baptizatus. Propter hoc enim de illo prophetia illa praecesserat: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Sed qpriusquam passus esset et resurrexisset a mortuis, nondum fides omnibus fuerat definita in resurrectione quippe Christi definita est, nam sic apostolus Paulus Atheniensibus loquitur dicens: Iam nunc adnuntiat hominibus omnes ubique agere
Abbreviated transcription (Latin):
Respondeant gͥ ipsi sibi. & si possunt intelligant
illa suꝑna grã factum eẽ. ut ꝓpt̾ eternã uitam
xp̃m diliger& mundꝰ. qua grã factumẽ. ut &
ꝓpter ȩt̾nã uitã ab illo accipiendã. & usq ad tem¬
ꝑalem mortẽ ꝓ illo patiendã. xpm̃ diliger& pe¬
trus. Deinde isti dii qͥ sunt qͥ possẽ ista p̃dicere. nec
posst̃ auertere. ita suc cumbentes uni malefico. &
uni sceleri magico. qͦ puer ut dict̃ agͥniculꝰ occisus
& dilanatꝰ & ritu nefario sepultꝰ ẽ. ut sectã sibiad¬
uersariã tã ꝓlixo temꝑe conualescere. tot tantaꝵ
ꝙ ꝑsequutionũ horrendas crudelitates ñ resistendo
s patiendo suꝑare. Et ad suorũ simula chror. tẽ¬
ploꝵ. sacroꝵ oraculoꝵ. euersionc̃ ꝑuenire ꝑmitte¬
rent: Quis postremo ẽ & ds̃ ñ nr̃ utiq s ipsoꝵ qͥ
uel illectꝰ tanto scelert uł impulsus ẽ ista p̃stare :
Non enĩ alicui demoni. sed dõ dict̃ illi usus hȩc pc¬

Expanded text:
Respondeant igitur ipsi sibi et si possunt intellegant Respondeant igitur ipsi sibi et si possunt intellegant illa superna gratia factum esse, ut propter aeternam uitam Christum diligeret mundus, qua gratia factum est, ut et propter aeternam uitam ab illo accipiendam et usque ad temporariam mortem pro illo patiendam Christum diligeret Petrus. Deinde isti di qui sunt, qui possunt ista praedicere nec possunt auertere, ita succumbentes uni malefico et uni sceleri magico, quo puer, ut dicunt, anniculus occisus et dilaniatus et ritu nefario sepultus est, ut sectam sibi aduersariam tam prolixo tempore conualescere, tot tantarumque persecutionum horrendas crudelitates non resistendo, sed patiendo superare et ad suorum simulacrorum templorum, sacrorum oraculorum euersionem peruenire permitterent? Quis postremo est deus, non noster utique, sed ipsorum, qui uel inlectus tanto scelere uel inpulsus est ista praestare? Non enim alicui daemoni, sed deo dicunt illi uersus haec Pe
Abbreviated transcription (Latin):
mium uero dehacre calculantiũ di¬
gitos resoluit. & quiescere iub&. il
ȩuuanglĩca sententia ẽ: mirũ ñ ẽ non ea repssos
fuisse doꝵ multoꝵ falsoꝵq cultores: quo minꝰ
fingerent demonũ responsis quos tamꝗͣ. deos co¬
lunt definitũ eẽ: quanto temꝑe mansura eẽt
religio xp̃iana Cũ enĩ uiderent. nec tot
tantisq ꝑ sequutionib eam potuisse c̃sumi
sed his potius mira incrementa sumpsisse. ex¬
cogitauer nescio quos uersus greros. cãquã
consulenti cuidã diuino oraculo effusos. ubi xp̃m qͥdã
ab huiꝰ tanꝗͣ sacrilegii orim ine faciunt in nocentẽ.
numero annoꝵ: sine mora sumer&. finẽ O homi¬
nũ corda dortoꝵ. o ingenia littãta. digna crede
cplꝰ petrus ab eo magicas artes ñ didicerit. s ipso
in nocente tam̃ eiꝰ maleficus fuerit. nom̃q illiꝰ quam
suum coli. maluerit magicis artib suis magnis labo¬
rib & ꝑiculis suis. postremo etiã effusione sanguinis

Expanded text:
ium uero de hac re calculantium digitos resoluit et quiescere iubet illeuangelica sententia est, mirum non est non ea repressos fuisse deorum multorum falsorumque cultores, quominus fingerent daemonum responsis, quos tamquam deos colunt, definitum esse quanto tempore mansura esset religio Christiana. Cum enim uiderent nec tot tantisque persecutionibus eam potuisse consumi, sed his potius mira incrementa sumsisse, excogitauerunt nescio quos uersus Graecos tamquam consulenti cuidam diuino oraculo effusos, ubi Christum quidem ab huius tamquam sacrilegii crimine faciunt innocentem. numero annorum, sine mora sumeret finem.s o hominum corda doctorum!s o ingenia litterata digna crederod eius discipulus Petrus ab eo magicas artes non didicerit, sed, ipso innocente, tamen eius maleficus fuerit nomenque illius quam suum coli maluerit magicis artibus suis, magnis laboribus et periculis suis, postremo etiam effusione sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
pisti. quid glãris quasi ñ acceꝑis. id est quasi ate
ipso tibi sit unde głaris : Facit aut̃ iudiciũ & uis¬
ticiã qͥ recte uunt Reste aũ uiuit. qͥ obtem¬
pat p̃cipienti dõ. Et finis p̃cepti. idest ad quod
referatur pceptũ. caritas ẽ de corde puro. & con¬
scientia bona & fide ñ ficta: Porro ista caritas
sic̃ iohannes apłs testatur. ex dõ est. facere igitur
uidiciũ & iusticiã. ex dõ est: Sed quidẽ in me¬
dio terrȩ : Neq enĩ ñ debent facere iudiciũ &

Expanded text:
pisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? id est, quasi a te pisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? id est, quasi a te ipso tibi sit, unde gloriaris. Facit autem iudicium et iustitiam, qui recte uiuit. Recte autem uiuit. qui obtemperat praecipienti Deo; et finis praecepti, id est, ad quod refertur praeceptum, caritas est de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. Porro ista caritas, sicut Iohannes apostolus testatur, ex Deo est. Facere igitur iudicium et iustitiam ex Deo est. Sed quid est: In medio terrae? Neque enim n
Abbreviated transcription (Latin):
ipso adiutore pͥmũ illud efficitur Quia ñ in uir¬
tute potens ẽ uir. dñs infirmũ faciet aduersariũ
eꝰ: Illũ scilic& qui homini uouenti inuidet & re¬
sistit. ne ualeat implere quod uouit Porest ex
ambiguo greco intelligi. & aduersariũ suum:
Cum enĩ dñs possidae nos coepit. ꝓfecto aduersa¬
rius qui ñ fuerat ipsius fit & uncetur a nobis s
ñ uirib nr̃is. qr ñ in uirtute potens ẽ uir Dñs gͦ
infirmũ faci&. aduersiriũ suũ Dñs scs ut uin
hoc ñ głictur prudens in sua prudentia. & ñgłi¬
etur potens in sua potentia: & ñ glẽtur diuesin
diuitus siuis: Sed in hoc glẽtur qui glĩatur. scire¬
titiam in medio t̾rȩ. Non parua ex parte intel¬
ligit & scit dnm: qui intelligit & scit. etiã hoc
a dño sibi dari. ut intelligat & sciat dñm: Qͥa
enĩ habes ait apłs. quod ñ accepisti: Si aũ acce¬

Expanded text:
ipso adiutore primum illud efficitur: Quia non in uiripso adiutore primum illud efficitur: Quia non in uirtute potens est uir. Dominus infirmum faciet aduersarium eius; illum scilicet, qui homini uouenti inuidet et resistit, ne ualeat inplere quod uouit. Potest ex ambiguo Graeco intellegi et aduersarium suum. Cum enim Dominus possidere nos coeperit, profecto aduersarius, qui noster fuerat, ipsius fit, et uincetur a nobis, sed non uiribus nostris, quia non in uirtute potens est uir. Dominus ergo infirmum faciet aduersarium suum, Dominus sanctus; ut uinchoc non glorietur prudens in sua prudentia, et non glorietur potens in sua potentia, et non glorietur diues in diuitiis suis; sed in hoc glorietur, qui gloriatur,stitiam in medio terrae. Non parua ex parte intellegit et scit Dominum, qui intellegit et scit etiam hoc a Domino sibi dari, ut intellegat et sciat Dominum. Quid enim habes, ait apostolus, quod non accepisti? Si autem et acce
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s opulentos ile in ops. ut sedeat cũ potentib
popłĩ. quib ait S edebitis suꝑ xii sedes: Et
sedem glc̃ hereditatt̃ dansei: Dixerant enum.
poctutis illi. E cce nos dimisimꝰ om̃a. & secuti sumꝰ it:
Hoc uotũ potentissime uouerant. s unde hocas. hͥ
ab illo de quohic continuo dictũẽ: dans uotũ uouen¬
ti : Alioquin ex illis eent potentib. quoꝵ infir¬
matus ẽ arcus: Dans inquit uotũ.: uouenti Non
pet quod uouera: Sequit᷑. & benedix̃ annosiusti.
ut cũ illo scilic& sine fine uiuat. cui dictr̃ ẽ. Et
ami tuiñ deficient: Ibi cnĩ stant anni. hicautẽ
transeunt: ĩmo peunt: Anteꝗͣ ueniant enĩ ñ st̃:
cũ dũ uenerint᷑ ñ erunt: qr cũ suo fine ueniunt:
Horũ aũ duoꝵ. idẽ dans uotũ uouenti. & bene¬
dix̃ annos uisti. unũ ẽ quod facimꝰ. altm̃ quod su¬
mimꝰ. S hoc alterũ dõ largitore ñ sumit᷑. nͥ cũ

Expanded text:
omnes opulentos ille inops, ut sedeat cum potentibus omnes opulentos ille inops, ut sedeat cum potentibus populi, quibus ait: Sedebitis super duodecim sedes, et sedem gloriae hereditatem dans eis; dixerant enim potentes illi: Ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. Hoc uotum potentissime uouerant. Sed unde hoc eis, nisi ab illo, de quo hic continuo dictum est: Dans uotum uouenti? Alioquin ex illis essent potentibus, quorum infirmatus est arcus. Dans, inquit, uotum uouenti. Non peret quod uoueret. Sequitur: Et benedixit annos iusti, ut cum illo scilicet sine fine uiuat, cui dictum est: Et anni tui non deficient. Ibi enim stant anni, hic autem transeunt, immo pereunt; antequam ueniant enim, non sunt; cum autem uenerint, non erunt, quia cum suo fine ueniunt. Horum autem duorum, id est dans uotum uouenti, et benedixit annos iusti, unum est quod facimus, alterum quod sumimus. Sed hoc alterum Deo largitore non sumitur. nisi cum
Abbreviated transcription (Latin):
dux̃. Haceiꝰ pauꝑtate ditati sumꝰ. Dñs enĩ pau¬
ꝑes facit : & ditat: Nẽ quid hoc sit ut sciamꝰ.¬
quod sequit᷑ audiamꝰ. Humiliat & ex altat:
Utiq̃ suꝑbos humiliat. humiles exaltat Qͦd
enĩ alibilegitur. ds̃ suꝑbis resistit. humilib
suscitat a terra pauꝑem. de nullo meliꝰ quam
de illo intelligo. qͥ ꝓpt̾ nos pauꝑ factꝰ ẽ: cum¬
diues eẽt. ut cuis pauꝑtate sic̃ paulo ante dictũ ẽ
dictarem̃. Ipsũ auĩ de terra suscitauit tã cito. ut
caro aiꝰ ñ uider& corruptionẽ. Hec illud ab il¬
lo alienabo. qͦd additũ ẽ Et de stercore erigit
in opem: In ops qͥppc id est qͥ pauꝑ. stercꝰ uͦ unde
erectus ẽ. rectissime intelliguis ꝑsequutores ui¬
dei: In quoꝵ numero cũ sedixiss& apłs ȩcclãm¬
ta. uerũ etiã stercora existimaui et̃: ut xpm̃
lucri facerẽ Det̾ra gͦ suscitatꝰ ẽ ille supͣ om̃s

Expanded text:
duxit. Hac eius paupertate ditati sumus. Dominus enim pauduxit. Hac eius paupertate ditati sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nquod sequitur audiamus: Humiliat, et exaltat; utique superbos humiliat, et humiles exaltat. Quod enim alibi legitur, Deus superbis resistis, humilibus Suscitat a terra pauperem: de nullo melius quam de illo intelligo, qui propter nos factus est diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo, quod additum est: Et de stercore erigit inopem. Inops quippe idem, qui pauper; stercus uero, unde erectus est, rectissime intelleguntur persecutores ludaei, in quorum numero cum se dixisset apostolta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem. De terra ergo suscitatus est ille, supra omnes
Abbreviated transcription (Latin):
querite : ubi xpꝰc ẽ in dextã dĩ sedens: salubriter
utiq̃ mortificantur adño Quib ad iungit.
ꝗͦ sursũ sunt sapite. ñ qͦ suꝑ terrã. ut ipsi sint
illi. qͥ esurientes transier̃ t̾ram Mortui enĩ estis.
inqͥt Ecce qͦmͦ salubrit̾ mortificat ds̃. Deinde
sequit᷑. Et uita ur̃a abscondita ẽ cũ xp̃o. indõ:
Ecce quomͦ eosdẽ ipsos ui uificat dz̃. S nũqͥd
eosdem dedux̃ ad inferos & reduxit : Hoc utrũq
sine controuersia fideliũ in illo potius uidemꝰ im¬
pletũ. capiit scilic& ur̃o. cũ quo uitã nr̃am in
dõ. apls̃ dix̃ absconditã. Nam qͥ ꝓpͥo filio suo
ñ peꝑcit. s ꝓ nobis om̃ib tradidit eũ. isto modo
utiq mortificauit eũ Et qr resuscitauit a mor¬
tius: eundẽ rursus uiuificauit: Et qr in ꝓphe¬
tia uox cum agnosatur ñ derelinques animã
meã i inferno: eundẽ dedux̃ ad inferos & re¬

Expanded text:
quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens, salubriter quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens, salubriter utique mortificantur a Domino: quibus adiungit: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram; ut ipsi sint illi, qui esurientes transierunt terram. Mortui enim estis, inquit; ecce quo modo salubriter mortificat Deus; deinde sequitur: Et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo; ecce quo modo eosdem ipsos uiuificat Deus. Sed numquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Hoc utrumque sine controuersia fidelium in illo potius uidemus inpletum, capite scilicet nostro, cum quo uitam nostram in Deo apostolus dixit absconditam. Nam cum proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, isto modo utique mortificauit eum; et quia resuscitauit a mortuis, eundem rursus uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ t̃rena. s celestia sapuer̃. Ethoc uelut quere¬
retur causa. curfactũ sit. qr sterilis inquit pe¬
ꝑit septẽ: & foctosa in filiis infirmata ẽ Hicto¬
tũ qd ꝓphabat᷑ eluxit agnoscentib numerũ sep¬
tenariũ. quo ẽ uniu̾se ecclẽ significata ꝑfectio
dens ad uniuis plenitidinc̃ scribare Et in ꝓuerbus
salomonis hoc antea pͣfigurans. sapientia edifica¬
uit sibi domũ. & sub fulsit columnas uii Sterilis
enĩ erat in om̃ib gentib dĩ ciuuitas: anteq̃ iste foetꝰ
quẽ cernimꝰ oriret᷑: Cernimꝰ etiã q̃ foetosa infili¬
mortificat & iuuificat. Mortificauit alã quȩ
foctosa erat in filis. & uunficauit hancsterile ͣ
peꝑit sepit̃. Quãuis cõmodiꝰ possit intelligi. eosdẽ
uiuificare. quos mortificauerat: Id eñ uelut repe¬
tiuit addendo. deduc̃ ad inferos. & reducit. Quib
enĩ dic̃ apłs. si mortui estis cum xp̃o. qͦ sursũ sc̃

Expanded text:
non terrena, sed caelestia sapuerunt. Et hoc uelut quaerenon terrena, sed caelestia sapuerunt. Et hoc uelut quaereretur causa quur factum sit: Quia sterilis, inquit, peperit septem, et multa in filiis infirmata est. Hic totum quod propbetabatur eluxit agnoscentibus numerum septenarium, quo est uniuersae ecclesiae significata perfectiodens ad unius plenitudinem scribere; et in prouerbiis Salomonis hoc antea praefigurans Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem. Sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei ciuitas, antequam iste fetus, quem cernimus, oreretur. Cernimus etiam, quae multa in filimortificat et uiuificat; mortificauit illam. quae multa erat in filiis, et uiuificauit hanc sterilem, peperit septem. Quamuis commodius possit intellegi eosdem uiuificare, quos mortificauerit. Id enim uelut repetiuit addendo: Deducit ad inferos et reducit Quibus enim dicit apostolus: Si mortui estis cum Christo, quae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mi p̾cincti st̃ uirtute. Infirmatꝰ ẽ arcꝰ. id est in¬
tentio eoꝵ quitã potentes sibi uident᷑. ut sine dĩ
dono atq ad iuitorio. humana sufficientia diui¬
na possint implere mandata. & p̃cinguntur uir¬
tute : quoꝵ int̾nauox ẽ Miserere mei dñe : ꝗm̃
infirmꝰ sũ: Pleni panib in qͥt minoratist̃. & esu¬
rientes tͣnsierunt t̾ram Qui st̃ intelligendi ple¬
ni panib. nͥ idem ipsi quasi potenits. id est isrłite
quib credita sunt eloqͥa dĩ. Sed in eo poplo
ancille filii minorati st̃: quod uerbo minꝰ quidc̃
latino bene tam̃ exp̃ssũ ẽ. qͦd ex maiorib mino¬
res facti sunt : qr & in ipsis panib id est diuinis
doqͥis qͦ isrlĩte soli tc̃ ex om̃ib gentib acceper̃
trena sapiunt: gt̃s aut̃ quib: lex illa ñ erat data
postea quã ꝑ nouũ testam̃tũ ad eloqͥa illa ue¬
ner̃. multũ esuriendo terrã transier̃. quia in eis

Expanded text:
mi praecincti sunt uirtute. Infirmatus est arcus, id est inmi praecincti sunt uirtute. Infirmatus est arcus, id est intentio eorum, qui tam potentes sibi uidentur, ut sine Dei dono adque adiutorio humana sufficientia diuina possint inplere mandata, et praecinguntur uirtute, quorum interna uox est: Miserere mei, Domine, quoniam infirmus sum. Pleni panibus, inquit, minorati sunt, et esurientes transierunt terram. Qui sunt intellegendi pleni panibus. nisi idem ipsi quasi potentes, id est Israelitae, quibus credita sunt eloquia Dei? Sed in eo populo ancillae filii minorati sunt quo uerbo minus quidem Latine, bene tamen expressum est, quod ex maioribus minores facti sunt, quia et in ipsis panibus, id est diuinis eloquiis, quae Israelitae soli tunc ex omnibus gentibus acceperunt, terrena sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non erat data, postea quam per nouum testamentum ad eloquia illa uenerunt, multum esuriendo terram transierunt, quia in eis
Abbreviated transcription (Latin):
te qr nemo fit nͥ abs te: Deniꝙꝰ sequit᷑. HNo¬
lite glãri suꝑbe. & nolite loqͥ ex celsa. neꝙͥ
qui putat se aliquid ẽẽ cum nichil sit. scip¬
sũ seducit: Hȩc dicunt᷑ ad uersariis ciuitatis
dĩ ad babiloniã ꝑtinentib de sua uirtute
se etuim carnales isrlite. tronȩ herdm̃ cuis
id est quã dat homini ds̃. qui solꝰ c̃ iustꝰ atꝙiusti¬
ficans. & suã uolentes constituere. id est uelut a se
sibi paratã. ñ ab illo imꝑtitã. iusticie dĩ ñ st̃ sub¬
iecti. utiq qr suꝑbi. de suo putantes ñ de dĩ pos¬
se placere sedõ. quiẽ dt̃ scientiarũ atq ideo & ar¬
biter conscientiarũ: ibi uidens cogitationes ho¬
minũ qmͣ uane sunt: Si hominũ st̃: & ab illo
ñ sunt: Et p̃parans inquit ad inuentiones suas:
Quas ad inuentiones ꝓutamꝰ. nͥ ut suꝑbi cadant
& humiles surgant : Has quippe ad inuentiones
ex eqͥtur dics̃. Arcꝰ potentiũ infirmatꝰ ẽ. & infir¬

Expanded text:
te, quia nemo fit nisi abs te. Denique sequitur: Nolite gloriari et nolite loqui excelsa, neque qui putat se aliquid esse, cum nihil sit, se ipsum seducit. Haec dicuntur aduersariis ciuitatis Dei ad Babyloniam pertinentibus, de sua uirtute s id est, quam dat homini Deus, qui solus est iustus adque iustificans et suam uolentes constituere id est uelut a se sibi partam, non ab illo inpertitam iustitiae Dei non sunt subiecti, utique quia superbi, de suo putantes, non de Dei, posse placere se Deo, qui est Deus scientiarum adque ideo et arbiter conscientiarum, ibi uidens cogitationes hominum, quoniam uanae sunt, si hominum sunt et ab illo non sunt. Et praeparans, inquit, adinuentiones suas. Quas adinuentiones putamus, nisi ut superbi cadant et humiles surgant? Has quippe adinuentiones exsequitur dicens: Arcus potentium infirmatus est, et infir
Abbreviated transcription (Latin):
saluator: Domꝰ gͦ eiꝰ. coram illo transibit: Potest
& transibit intelligi. de morit ad uitã: om̃ib di¬
eb quib ꝑ agitur usq̃ infinẽ sclĩ huiꝰ ista morta¬
litas. Qd aũ ait ds̃. qͥ om̃a quȩ in corde meo &

Expanded text:
Salvator. Domus ergo ejus coram illo transibit. Potest Salvator. Domus ergo ejus coram illo transibit. Potest et transibit intelligi de morte ad vitam, omnibus diebus, quibus peragitur usque in finem saeculi hujus ista mortalitas. Quod autem ait D
Abbreviated transcription (Latin):
morientur ambo Hoc gͦ signũ factũ ẽ mutan¬
di sacerdotu de domo huiꝰ. quo signo significatũ
ẽ mutandũ sac̃dotiũ domꝰ aaron: Mors quip¬
pe filioꝵ eiꝰ. significauit mortẽ ñ hominũ. sed
ipsiꝰ sac̾dotii de filiis aaron: Qͦd aũ seqͥtur. ad
illũ iã ꝑtin& sacerdotẽ. cuiꝰ figurã gessit huic
succedendo samuel. ꝓ inde quȩ secuntur.
de xp̃o huiꝰ noui testamenti uero sacerdote.
dicunt᷑: Et suscitabo michi sac̃dotẽ fidelem
qͥ omã que in corde meo & quȩ in anima mea¬
sunt faciat. & edificabo ei domũ fidelem: Ipsa
ẽ: ȩterna & suꝑna iherlm̃. Et transibit in qͥt
corã xpo meo. om̃ib dieb. Transibit dix̃
c̃uersabitur. sic̃ suꝑiꝰ dixerat. de domo a aron.
Dixi. domꝰ tua & domꝰ patris tui transibt̃ corã
me in ȩternũ Qͦd aũ ait. corã xpõ meo tran¬
sibit de ipsa domo utiq intellegendũ ẽ: non

Expanded text:
morientur ambo. Hoc ergo signum factum est mutanmorientur ambo. Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo huius. quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum huius significauit mortem non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur, ad illum iam pertinet sacerdotem, cuius figuram gessit huic succedendo Samuel. Proinde quae sequuntur, de Christo Iesu noui testamenti uero sacerdote dicuntur: Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciatest aeterna et superna Jerusalem. Et transibit, inquit, coram Christo meo omnibus diebus. Transibit, dixit, conversabitur: sicut superius dixerat de domo Aaron, Dixi, Domus tua et domus patris tui transibunt coram me in aeternum. Quod autem ait, coram Christo meo transibit; de ipsa domo utique intelligendum est, non
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ad sac̃dotiũ. nͥ aaron: De huiꝰ gͦ strpe isto
loco dix̃ futurũ fuisse. ut ñ ẽẽnt ulteriꝰ sac̃dores
qͦd iã uidemꝰ impletũ. Uigilet fides. prestost̃ res.
cernuntur. tenent᷑. & uidere nolentiũ oculis inge¬
runt᷑. Ecce inqͥt ueniunt dies. & ext̾minabo sem̃
tuũ. & sem̃ domꝰ patris tui. & ñ erit tibi sem̃ in do
momea om̃ib dieb Et iurũ ex t̾minabo tibi ab
altare meo: ut deficiant oculi eiꝰ. & defluat anima
eiꝰ. Ecce dies qͥ p̃ñciati sunt : iam uener̃: Nullus
sacerdos ẽ scdm̃ ordinẽ a aron. & quicũq ex eiꝰ
genẽ ẽ homo cũ uid& sacrificiũ xp̃anoꝵ toto
deficiunt oculi eiꝰ. & defluit anima ciꝰ tabe mero¬
ris Propͥe aũ ad huiꝰ domũ heli cui hȩc dicebant᷑
qͦd seqͥt᷑ ꝑtinet. Et om̃is qui suꝑauerit domꝰ tuȩ. de
cid& in gladio uiroꝵ. & hoc tibi signũ quod ueni¬
et suꝑ duos filios hos ophni. & finees. die uno

Expanded text:
tus est ad sacerdotium, nisi Aaron? De huius ergo stirpe isto tus est ad sacerdotium, nisi Aaron? De huius ergo stirpe isto loco dixit futurum fuisse, ut non essent ulterius sacerdotes; quod iam uidemus inpletum. Vigilet fides, praesto sunt res, cernuntur. tenentur et uidere nolentium oculis ingeruntur. Ecce, inquit. dies ueniunt, et exterminabo semen tuum et semen domus patris tui, mo mea omnibus diebus. Et virum exterminabo tibi ab altari meo, ut deficiant oculi ejus, et defluat anima ejus . Ecce dies qui praenuntiati sunt, jam venerunt, nullusque sacerdos est secundum ordinem Aaron: et quicumque ex ejus genere est homo, cum videt sacrificium Christianorum toto deficiunt oculi ejus, et defluit anima ejus tabe moeroris. 3. Proprie autem ad hujus domum Heli, cui haec dicebantur, quod sequitur pertinet: Et omnis qucident in gladio uirorum. Et hoc tibi signum, quod ueniet super duos filios tuos hos, Ophni et Phinees: die uno
Abbreviated transcription (Latin):
tũ e ꝑ ꝓphãm Nã fuer̾ postea sacardotis ex
gñe aaron. sic̃ sadoch & abiathar regnanit da¬
uid & alii demceps antequã tempꝰ uenir& quo
ista quę de sacerdotio mutando tanto ante p̃¬
dicta sunt effici ꝑ xpm̃ oportebat Quis autẽ
nc̃ fideli oculo hȩc intuens ñ uideat et̃ comple¬
ta. quando qͥdem nullũ tab̾naculũ. nullũ templũ.
nullũ altart. nullũ sacrificiũ. & ideonultꝰ sacdos
rtmansit uidcis. quib ut de semine a aron ordina
Qͦd enĩ nominat domũ patris ciꝰ ñ eũ de ꝑximo
patre dicere . s de illo a aron qͥ pͥmus sacerdos insti¬
tutus c̃: de cuius ꝓgenie eeteri sequerentur. supi¬
ora demonstrant. ubi ait: Reuelatꝰ sũ ad domũ
patris tui cũ eent intra exppti serui in domo pba¬
rionis. & deg domũ patris tui ex om̃ib sceptris
isrł mͥ sacerdotio fungi Quis patrũ fuit huiꝰmil
la egiptia seruitutt. unde cũo go liberati ẽent elec¬

Expanded text:
t per Prophetam. Nam fuerunt postea sacerdotes ex genere Aaron, sicut Sadoch et Abiathar regnante David , et alii deinceps, antequam tempus veniret, quo ista quae de sacerdotio mutando tanto ante praedicta sunt, effici per Christum oportebat. Quis autem nunc fideli oculo haec intuens non videat esse completa? quandoquidem nullum tabernaculum, nullum templum, nullum altare, nullum sacrificium, et ideo nec ullus sacerdos rQuod enim nominat domum patris eius, non eum de proximo patre dicere, sed de illo Aaron, qui primus sacerdos est institutus. de cuius progenie ceteri sequerentur, superiora demonstrant, ubi ait: Reuelatus sum ad domum patris tui, cum essent in terra Aegypti serui in domo Pharao, et elegi domum patris tuipatrum fuit huius in illa Aegyptia seruitute, unde cum liberati essent, elec
Abbreviated transcription (Latin):
os iudicandos. Nam quis ascendit sic̃ dic̃ apłs nͥ¬
impler& om̃a. ꝑ nubes gͦ suas teͦnuit. quas scõ spũ
eũ ascendisset impleuit: de quib ancillȩ ihcrlm
hocẽ in grate uineȩ. cͣminatus ẽ apud isniam ꝓ¬
pbãm. ne pluant suꝑeam hẏmbrẽ. Sic aũ dic¬
tũ est ipsc uidicabit extrema t̾rȩ. ac si diceretur
etĩ extrema t̾re. Nũ enĩ alias partes ñ uidi¬
cabit. qͥ om̃s homines ꝓcul dubio iudicabit:
Sed mdiꝰ intelligunt᷑ extrema t̾re. extrema ho¬
minis qm̃ ñ iudicabuntur ꝗͣ in medlius uł inde¬

Expanded text:
 et mortuos judicandos. Nam quis ascendit, sicut dicit Apostoimpleret omnia. » Per nubes ergo suos tonuit, quas sancto Spiritu cum ascendisset implevit. De quibus carnali Jerusalem, hoc est, ingratae vineae comminatus est apud Isaiam prophetam, ne pluant super eam imbrem. Sic autem dictum est: Ipse iudicabit extrema terrae, ac si diceretur: \'Etiam extrema terrae.\' Non enim alias partes non iudicabit, qui omnes homines procul dubio iudicabit. Sed melius intelleguntur extrema terrae extrema hominis: quoniam non iudicabuntur, quae in melius uel in de
Abbreviated transcription (Latin):
sterilis fuerit : Unicũ habebat. quando ista
dicebat. sed nec postea septẽ peꝑit. siuo sex.
quib septimus eẽt ipse samuhe. sed tris mares
& duas ftminas. Dcinde in illo poplõ cũ adhuc
nemo regnar& qͦd in extremo posuit. dat uirtu
tẽ regib nr̃is. & exaltauit cornu xp̃i sui. unde
dicebut siñ ꝓphetabat : Dicat gͦ ecclã xp̃i ci
uitas regis magni. grã plena ꝓlefecunda: di¬
cat qͦd tanto ante de se ꝓphãtũ ꝑ os huiꝰ piȩ
matris agnoscit. Confirmatũ ẽ cor meũ in dño¬
& ex altatũ ẽ corru meũ in dõ meo Uere con¬
firmatũ ẽ cor. & cornu uere exaltatũ : quia
ñ inse .s. in dño dõ suo. Dilatatũ ẽ fuꝑ inimi¬
cos meos osmeũ : quia & in angustiis pressura¬
rũ sermo dĩ ñ ẽ alligatꝰ. nec in p̃conib alligatꝰ.
quẽ symeon sicut in euuangłio legitur. senex
amplectens paruũ. agnoscens magnũ. nc̃ di¬
mittes inquit dnẽ seruũ tuũ in p̾aco. ꝗm̃

Expanded text:
mvis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista mvis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat; sed nec postea septem peperit sive sex, quibus septimus esset ipse Samuel, sed tres mares et duas feminas. Deinde in illo populo, cum adhuc nemo regnaret, quid in etem regibus nostris, et exaltabit cornu christi sui, unde dicebat, si non prophetabat? Dicat ergo ecclesia Christi, ciuitas regis magni, gratia plena, prole fecunda, dicat quod tanto ante de se prophetatum per os huius piae matris agnoscit: Confirmatum est cor meum in Domino, exaltatum est cornu meum in Deo meo. Vere confirmatum cor et cornu uere exaltatum, quia non in se, sed in Domino Deo suo. Dilatatum est super inimicos meos os meum; quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est adligatus nec in praeconibus adligatis. iste Iesus, quem Simeon, sicut in euangelio legitur, senex amplectens paruum, agnoscens magnum: Nunc dimittis, inquit. Domine, seruum tuum in pace, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
in medio t̾rȩ: Dñs ascendit in celos & tonuit.
ipse iudicauit ex trema t̾rȩ quia iustꝰ ẽ. & dat
uirtutẽ regib nr̃is. & exaltauit cornuxp̃i
sui Itane uero uerba hȩc uniꝰ putabuntur ec̃
mulierculȩ. de nato sibi filio gratulantis:
Tantũne mens hominũ aluce ueritatis auer¬
fa ẽ: ut ñ sentiat suꝑ gredi modũ femine hu¬
iꝰ dicta quȩ fudit: Porro qui reb ipsis
& aspicit. & agnosc̃ ꝑ hanc mulierẽ cuiꝰ etiã
nom̃. id est anna. quod gr̃ã eiꝰ int̾pretatur.:
phetico spu sic locutam: a qͥ suꝑbi alien antur
ut cadant : qua humiles inplentur ut surgam
qͦd maxime hẏmnꝰ iste ꝑsonuit : nͥ quisquam
forte dicturꝰ ẽ nichil istã ꝓphasse mulierem
s dm̃ tantũ modo ꝓpt̃ filium quẽ p̃cata im¬
petrauit exultanti p̃catione laudasse : Qͥd¬
gͦ sibi uult quod ait.arcũ potentiũ fec̃ infir¬
mũ. & infirmi pͣcincti st̃ uirtutt. plem pa¬
nib minorati sunt: & esurientes transier t̾ram.

Expanded text:
nuit; ipse iudicabit extrema terrae, quia iustus est; et dat uirtutem regibus nostris, et exaltabit cornu christi sui. Itane uero uerba haec unius putabuntur esse mulierculae. de nato sibi filio gratulantis? Tantumne mens hominum a luce ueritatis auersa est, ut non sentiat supergredi modum feminae huius dicta quae fudit? Porro qui rebus ipsiset adspicit et agnoscit per hanc mulierem, cuius etiam nomen, id est Anna, gratia eius interpretatur, iprophetico spiritu sic locutam, a qua superbi alienantur, ut cadant, qua humiles inplentur, ut surgant, quod maxime hymnus iste personuit? Nisi quisquam forte dicturus est nihil istam prophetasse mulierem, sed Deum tantummodo propter filium, quem precata inpetrauit, exultanti praergo sibi vult quod ait, Arcum potentum fecit infirmum, et infirmi accincti sunt virtute? Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphĩca altitudine p̃ñciari oportebat Ubi
ait Sanabit nos pꝰbiduũ. in die t̃tio resur¬
gemꝰ: Sedm̃ hoc enĩ nob̾ dic̃ apłs. Si resur¬
rexistis cũ xpõ. quȩ sursum sunt querite
firmans tonitruũ & creans sp̃m̃. & anñcians
in hominib xp̃m suum Et alio loco: In illa Niu¬
die inqͥt resuscitabo tabnaculũ dđ quod ce¬
cidit. & reedificabo diruta quȩ eȩcider̾ cius.

Expanded text:
prophetica altitudine praenuntiari oportebat, ubi prophetica altitudine praenuntiari oportebat, ubi ait: Sanabit nos post biduum, in die tertio resurgemus. Secundum hoc enim nobis dicit apostolus: Si resurre-xistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite.firmans tonitrum et creans spiritum et adnuntians in hominibus Christum suum; et alio loco: In illa die, inquit, resuscitabo tabernaculum Dauid, quod cecidit, et reaedificabo, quae ceci. der
Abbreviated transcription (Latin):
gegabuntur filii uida & fili isrł inid ipsũ
& ponent sibi pͥncipatũ unũ & ascendent a t̾ra. Hoc si
ad huc uelimꝰ exponere. eloquii ꝓphĩci obtundet᷑
sapor: R ecolat᷑ tam̃ lapis ille angularis. & duo
parietes. unꝰ ex iudcis alt̃ ex gentib. ille nomine
filioꝵ uida. iste nomine filioꝵ isrł. eidẽ unipͥn¬
cipatui suo in id ipsum innitentes & ascendentes
Nam utiq isti in suũ locũ moriendo transibt̃
Idem enĩ ꝓphã testaturdic̃s. qm̃ dieb multis.
sedebt̃ filii isrł sine rege. sine pͥncipe. sine sa
crificio. fine altari. sine sac̾dotio. sine manifes¬
tationib. Quis ñ uideat nc̃ sic et̃ iudeos: S
qͥd adiungat audiamꝰ. Et postea inquit reuer¬
tent᷑ filii isrł & inquirent dñm dm̃ suũ. & da¬
uid regẽ suum. & stupescent in dnõ. & in bonis
ipsiꝰ in nouissimis dieb. Nichil ẽ ista ꝓphe¬
tia manifestiꝰ. cũ dđ regis nomine significatꝰ
tercio die xpi resurrectionẽ futurã sic̃ eam

Expanded text:
ngregabuntur filii Iuda et filii Israel in id ipsum, et ponent sibi principatum unum et adscenlodent a terra. Hoc si adhuc uelimus exponere, eloquii prophetici obtundetur sapor. Recolatur tamen lapis ille angularis et duo parietes, unus ex Iudaeis, alter ex gentibus; ille nomine filiorum Iuda, iste nomine filiorum Israel, eidem uni principatui suo in id ipsum innitentes et adscendentes nam utique isti in suum locum moriendo transibunt, idem propheta testatur dicens: Quoniam diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine 20 sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus. Quis non uideat nunc sic esse Iudaeos? Sed quid adiungat, audiamus. Et postea, inquit, reuertentur filii Israel et inquirent Dominum Deum suum et Dauid regem suum, et stupescent in Domino et in bonis ipsius in nouissimis diebus. Nihil est ista prophetia manifestius, cum Dauid regis nomine significatus tertio die Christi resurrectionem futuram, sicut eam
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ multi filii desertȩ magis ꝗͣ ciꝰ quȩ hab& uirũ: Di¬
latalocui tab̾naculi tui. & paxillos caulaꝵ tuaꝵ fige.
noli parcere ꝓlonga funiculos tuos. & palos tuos
õforta: Adhuc in dextãm & sinistrã partẽ exten¬
de. & sementuũ hereditabit genits. & ciuitates
desertas in habitabit. Ne tuneas qm̃ c̃fusa es neq
rtuercaris qr ex ꝓbrata es: qm̃ confusionẽ etͣnã¬

Expanded text:
ti filii desertae magis quam eius, quae habet uirum. Dilata locum tabernaculi tui et aulaearum tuarum; fige, noli parcere, prolonga funiculos tuos et palos tuos conforta, adhuc in dextram et sinistram partem extende. Et semen tuum hereditabit gentes, et ciuitates desertas inhabitabis. Ne timeas, quoniam confusa es, neque reuerearis, quia exprobrata es; q
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ colendos dos. Quȩ ñ fallor questio multo erit ope¬
rosior. & subtiliore disputatione dignior: ut & cont̃
philosophos in ea disserat᷑. non quos lib& s qͥ apud
illos excellentissima glã clarist᷑. & nobiscũ multa
sentiunt: & de anime inmortalitate. & qͦd uerꝰ oꝰs
mundũ condiderit. & de ꝓui tia eiꝰqua unuier¬
sa quȩ condidit regit: S qm̃ & ipsi in illis quȩ cont̾
nos sentunt refellendi st̃: de ẽc̃ huic officio ñ debemꝰ.

Expanded text:
ra est, colendos deos. Quae, nisi fallor, quaestio multo erit operosior et subtiliore disputatione dignior, ut et contra philosophos in ea disseratur, non quoslibet, sed qui aput illos excellentissima gloria clari sunt et nobiscum multa sentiunt, et de animae inmortali tate et quod Deus uerus mundum condiderit et de prouidentia eius, qua uniuersum quod condidit regit. Sed quoniam et ipsi in illis, quae contra nos sentiunt, refellendi sunt, deesse huic officio non debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat ad confessos. portat infensos. sicut ex illoꝵ no¬
mero etiã dĩ ciiitas habet secũ quã diu peregrinat᷑
in hoc mundo. conexos cõmunione sacram̃tor. nec
secũ futuros in ęterna sorte scõꝵ. qͥ partĩ in occulto:
partĩ in aꝑto sunt: Qui etiã cũ ipsił inimicis aduersus
dm̃ cuiꝰ sacram̃tum ger̃ murmurare ñ dubitant: mo¬
do cũ illis theatra. modo ȩccłas nobiscum replentes
De correptione aut̃ quorundã eoꝵ taliũ multominꝰ
ẽ desꝑandũ. si aput aꝑtissimos auersarios p̃destinat
amici latitant: Ad huc ignoti etiã sibi. Perplexe qͥp¬
pe sunt iste duȩ ciuitates in hoc sclõ. in uicẽq ꝑmixte:
donec ultimo udicio dirimantur: De quarũ exor¬
tu & ꝓcursu & debitis finib qͦd dicendu arbitror. qͣ¬
tũ diuinitꝰ adiuuabor expediã. ꝓpt̃ glãm ciuita¬

Expanded text:
erveniat ad confessos, portat infensos sicut ex illorum nuerveniat ad confessos, portat infensos sicut ex illorum numero etiam Dei civitas habet secum, quamdiu peregrinatur in mundo, connexos communione Sacramentorum, nec secum futuros in aeterna sorte sanctorum; qui partim in occulto, partim in aperto sunt; qui etiam cum ipsis inimicis adversus Deum, cujus sacramentum gerunt, murmurare non dubitant, modo cum illis theatra, modo ecclesias nobiscum replentes. De correctione autem quorumdam etiam talium multo minus est desperandum, si aput apertissimos aduersarios praedestinati amici latitant, adhuc ignoti etiam sibi. Perplexae quippe sunt istae duae ciuitates in hoc saeculo inuicemque permixtae, donec ultimo iudicio dirimantur; de quarum exortu et procursu et debitis finibus quod dicendum arbitror, quantum diuinitus adiuuabor, expediam p