comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sine mora ꝓperauit : Sed tamen cũ uenissa : uisio beati
e contra si posteriorem appeteret. prior nihl ominis recrahons
tener et se Cumq huius modi argumento catenis & tolocus onerat
auris septem indiuersa nitencium : quasi strocissimus ituri
ad aeccłam esset perductus ꝓtinas ad sepul cdirum sci elegũ
est delatus Vbi uixsitibilitus demum nom post longum
spacium confessore orante & xp̃i grcia lar giente. merait
recipere scinitatem. Quo &icm in loco ualde itm deuotiis
colonus habebat uxorem bonam hones ttm cicł de
atq deuotam. Que quodam tempore dum qui etamageret
uittm neftindam pbstulam nequiter est ꝑcussa. Quottibo
increscente: iacebat tumida toto corpore. Et paulatim
plaga add lescente. sola iam sepultura maritum reddebat
sollicitum. Uno ittiq mane cum abbas basilice beati elegii
tenderet ad oracionẽ. obuiam ei stictus flens & eiulans
mulieris maritus mortẽ coniugis suue indicat sepulturãq

Expanded text:
sine mora properavit; sed tamen cum venisset, visio beatisine mora properavit; sed tamen cum venisset, visio beatie contra si posteriorem appeteret, prior nihilominus retrahens teneret. Cumque hujusmodi argumento catenis et tolociis oneratus, a viris septem in diversis nitentibus quasi ferocissimus taurus ad ecclesiam esset perductus, protinus ad sepulcrum sancti Eligii est delatus; ubi vix stabilitus, demum non post longum spatium confessore orante, et Christi gratia largiente, meruit recipere sanitatem; quo etiam in loco valde jam devotus, colonus, habebat uxorem bonam, honestam valde atque devotam, quae quodam tempore dum quietam ageret vitam, nefanda pustula nequiter est percussa, quo tabo increscente jacebat tumida toto corpore, et paulatim plaga adolescente, sola jam sepultura maritum reddebat sollicitum. Uno itaque mane cum abbas basilicae beati Eligii tenderet ad orationem, obvius ei factus flens et ejulans mulieris maritus, mortem conjugis suae indicat, sepulturamque
Abbreviated transcription (Latin):
uocem & ait. Ecec tuma teruadis: & me hic solã relinquis.
Q uouerbo matereius audito : ue lociter adeamrediens.
cepit fler pͥgaudio: de inde auidius adhuc compelcins.
filiam: ut pote que nimium desiderabat sermonẽ abea
ꝑcipere : omnib que sciscittiuit. planũ atq ab solutis simũ
mine t sunt: ob tin ta muidelic& uelocitatẽ sanitatis istius.
& uidentes puellam loqui: magnificabant potenciam
xp̃i & meritt confessoris elegii: Inter c& era uero neque
illud puto silendũ : quod tẽ pore mostalitatis parisias
urbe parisi a cam & non nulle uirgines iam ex monasterio
Apparuit quadam die beatus elegius ciuidã adolescenti i
ba silica puellarũ ueste candida a mictus. togarũ uelami¬
ne comptus: Cũ quo his qui aderat nimio pauore ꝑ territus
laibulum querer &: b lande eumleniterq cõpellans uirbi¬
atus. ꝓtetepit ut hiens citodicer& matriuir ginua

Expanded text:
vocem, et ait: Ecce tu mater vadis, et me hic solam relinquis. vocem, et ait: Ecce tu mater vadis, et me hic solam relinquis. Quo verbo mater ejus audito, velociter ad eam rediens coepit flere prae gaudio; deinde avidius adhuc compellans filiam, ut pote quae nimium desideraret sermonem ab ea percipere, in omnibus quae sciscitata est planum atque absolutissimum amirati sunt, ob tantam videlicet velocitatem sanitatis istius, et videntes puellam loqui, magnificabant potentiam Christi, et merita confessoris Eligii: Inter caetera vero neque illud puto silendum quod tempore mortalitatis Parisius urbem Parisiacam, et nonnullae jam virgines ex monasterio apparuit quadam die beatus Eligius cuidam adolescenti in basilica, puellarum veste candida amictus, togarum velamine comptus: cumque is quia aderat nimio pavore perterritus latibulum quaereret, blande eum leniterque compellans vir beatus, praecepit ut iens cito diceret matri virginum
Abbreviated transcription (Latin):
ceret ui sumest ei as sttis se scm̃ elegium atq: oculo seius¬
demulcendo te tigisse Cultellũ &e iamul for ficemin spocie
medicimanugesttins: compedes lingue eius leniter
abscidisse ui exhoc comtinuo exꝑge factti oculisid̃ aꝑais
cepit noucum contuerilucẽ ac ꝑosegerest eruorẽ iuo af¬
fluenter egesto: ꝓtinus elimatum eius formauit linga
uerbum: Se post hoc iamscina factti : exurgens & adorans
regres saest adꝓpriamuillam: ut¬
temalia puellu accate tenera & mutti: delagtiẽ illie
amaelia poria . ⁊uõ eccłe custodes ante sepulehr̃e si di
duentes Por de itint aon modo postulaare docuerunt psidiũ
confessoris: suq dui ibidẽ excubar& putoi nauuiem tiu
aoneoa seta aloquitur inaure filia. Obseruea in quiens i fliẽ
miliq ostio ꝓximare : uidit subito puella por tentũ
quoddam ꝑcecidillũ ad se defluere Et ninnum ex hoc
consternata confestimdisruptis lingue uinculis emisit

Expanded text:
ceret, visum est ei adstitisse sanctum Eligium atque oculos eiusceret, visum est ei adstitisse sanctum Eligium atque oculos eiusdem mulcendo tetigisset, cultellum etiam vel forficem in specie medici manu gestans, conpedes linguae eius leniter abscidisse. Et ex hoc continuo expergefacta, oculis iam apertis, coepit novam contueri lucem ac per os excreare cruorem, quo affluenter egesto, protinus elimatum formavit eius lingua verbum. Et post hoc iam sana facta, exsurgens et adorans, regressa est ad propriam villam. tem alia puella aetate tenera et muta, delata est illic a matre propria; quam ecclesiae custodes ante sepulcrum sancti statuentes, corde tantummodo postulare docuerunt praesidium confessoris. Cumque diu ibidem excubaret muta, mater nimium anxia ita alloquitur in aurem filiae: Observa, inquiens, istic, mulier ostio proximare, videt subito puella portentum quoddam per cecindillum ad se deflueret, et nimium ex hoc consternata, confestim disruptis linguae vinculis emisit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsistr& seq illic monsi lux ammissa redir& uoce
lux qg̃udelabra ablãte enuo rediit diuinitus ammissa.
Ttncle quantulum reoreatus : iussit continuo
stnulum ubis sibi p̃ciosicito deferri argenteum. Quod
asceptum ueluti pacipsidem confessori obtulitꝰ : ac
iussiti eius tumbam desuit Promit tens in suꝑ nulla
ex suis facultitibus qr basilioa e conlaturũ tantum
Siedemum adorans &elorificcns porenciams alua toris
ex trans marinis pastibus ad ductus genere saxonico ostus
i tadiabolicatirannide fuerat cunctis membris as strictus
ut eius calecinea in partes nacium tenerentur in hesa : Lui
solidite sunt: ut nullum deinceps uestigium daudicacionis
n cimq femina muta & ceca ad sepulchrũ sc̃i elegu
fuit quonda moblata: que cumibidẽ orbatti & sine loque¬
ladercielo expet tur & medelam sopore ttindẽ depssa
suci somno conces sit membra: & etee repente dũ quies¬

Expanded text:
persisteret seque illic mori, nisi lux amissa rediret, voce persisteret seque illic mori, nisi lux amissa rediret, voce lux candelabri ablata denuo rediit divinitus amissa. Tunc ille quantulumcumque recreatus, jussit continuo famulum vas sibi pretiosum cito deferre argenteum, quod acceptum veluti pacis obsidem Christi confessori obtulit, ac juxta ejus tumbam deposuit promittens insuper nonnulla ex suis facultatibus eidem basilicae collaturum, tantum minum: sic demum adorans et glorificans potentiam Salvatoris,ex transmarinis partibus adductus, genere Saxonico ortus, ita diabolica tyrannide fuerat cunctis membris astrictus, ut ejus calcanea in partes narium tenerentur haesita; qui cum jus et plantae consolidatae sunt, ut nullum deinceps vestigium claudicationis namque femina muta et caeca ad sepulcrum sancti Eligii fuit quondam oblata; quae cum diu ibidem orbata et sine loquela de coelo exspectaret ssa, somno sua concessit membra. Et ecce! repente, dum quies
Abbreviated transcription (Latin):
cetindillus. solita ꝓͥfundian fulgore : Ittiq cũ predictus
uit paratus e& lam equum a sceidere: quidã efamulis eius
quiposterior b asilicam fuer atagressus: rẽ ei exordine
narrauit sicut gestum consobat. Quo dcumille audis s&
t ifts ad modũ effectus. araana consciencie sue cepit
discutere quod ede stocinus ꝓo quo istud postentũ esser
ostensum : & culpã suam cundep̃ hendiss& : reminicens
que aliquando in scm̃uir ud miserat confestimreuer¬
tens r& rorsum fores basicȩ adiit: Sed ubi primũ gradũ
Inpauimento in pressit: Ex lumine sub tracto Iterum
decindillus uisus est deplere extinctus : Tunc palam¬
ille lcimꝰ idcer nens: nin timone ꝑ territus. prosternit
se cũ lamento & ingenugitu coram scĩ sepulchro
Acsic duitis sime culpete satis faciens cepit apertis
Fl&cibus se reum se in qum seq infelicẽ accusare ob
cuius uidelic& nox anloco sc̃o candelabrum extinc¬
tumde pender &: Cus diuflens atq euilains eo in loco

Expanded text:
cecindillus solitum profudit fulgorem. Itaque cum praedictus vir paratus esset iam equum ascendere, quidam ex famulis eius, qui posterior basilicam fuerat egressus, rem ei ex ordine narravit, sicut gestum constabat. Quod cum ille audisset, tristis admodum effectus, archana conscientiae suae coepit discutere, quod esset facinus, pro quo istud portentum esset ostensum. Et cum culpam suam depraehendisset, reminiscens, quae aliquando in sanctum virum admiserat, confestim revertens, retrorsum fores basilicae adiit, sed ubi primum gradum in pavimento inpressit, mox lumine subtracto iterum cecindillus visxis est dependere extinctus. Tunc ille palam id cernens, iam nimio timore perterritus, prosternit se cum lamento et ingenti rugitu coram sancti sepulchro, ac sic diutissimae culpae suae satisfaciens, coepit apertis fletibus se reum, se indignum seque infelicem accusare, ob cuius videlicet necem in loco sancto candelabrum extinctum dependeret. Cumque diu flens atque eiulans eo in loco
Abbreviated transcription (Latin):
dño : &erit dñs fiducia eiꝰ & erit quasi lignum quod
trans plantatur suꝑ aquas: hinc & psal mistadicit.
Inlege dm̃ fuit uo lunteis eius & erit tam quam
lignum quod planta tum est secus decursus aquarum
de huiusce modiuiris: ꝑ machiam ꝓph&ã dñs dic̃¬

Expanded text:
Domino, et erit Dominus fiducia ejus: et erit quasi lignum quod Domino, et erit Dominus fiducia ejus: et erit quasi lignum quod transplantatur super aquas . Hinc Psalmista dicit: In lege Domini fuit voluntas ejus: et erit quasi lignum quod plantatum est secus decursus aquarum . De hu
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcharum excipitur Illi diuiciarum molae
oppres si. functi precipitantur ingehennam: elegius
aelemosynis sublimatus cumbeatis re. surg& ingloria.
llipa enam mortis funestis promeritis soluunt in inferis
clegius ꝓbeatis uernatur insinu meritis abithae
sine mocuiamfelix Illi postremo inprofundum
baitecrilugent miseri cum damnatis. elegius meus
ꝑ p&imlcureatus serta ꝑhenni: exultat elisic incãpis
oum cunctis a seculo scĩs Gracias tibi inter haec. & ꝓpt̃
haec ds̃ nr̃ fidelis sime r&ributor: qui re di disbei
magna proparuis. & requiescere eum fecistunter a me¬
nitti tem sempiternam uirentis paradisitui deliciis:
Qui ad hoc forsitan raptus a nobis est: ne malicia
scriptumest. Uiuens inter pecca tores tuens latꝰ ẽ.
quia placita entet do anima illius detalib quippe
ꝑsalo monẽ dicitur Iustus de angustia libent tus est
hinc hiere mias ait. Bene dictus uir qui confidit in

Expanded text:
patriarcharum excipitur; illi divitiarum mole patriarcharum excipitur; illi divitiarum mole oppressi functi praecipitantur in gehennam: Eligius eleemosynis sublimatus cum beatis resurget in gloria; illi poenam mortis funestis pro meritis solvunt in inferis: Eligius pro beatis vernat meritis in sinu Abrahae sine metu jam felix; illi postremo in profundum barathri lugent miseri cum damnatis: Eligius meus perpetim laureatus serto perenni exsultat Elysiis in campis cum cunctis a saeculo sanctis. Gratias tibi inter haec et propter haec, Deus noster fidelissime retributor, quoniam reddidisti ei magna pro parvis, et requiescere eum fecisti inter amoenitatem sempiternam, et virentis paradisi tui delicias, qui ad hoc forsitan raptus a nobis est, Ne malitia scriptum est: Vivens inter peccatores translatus est, quia placita erat Deo anima illius . De talibus quippe per Salomonem dicitur: Justus de angustia liberatus est . Hinc et Jeremias ait: Benedictus vir qui confidit in
Abbreviated transcription (Latin):
affectu quo doloris impulsu tenebatur. ar ceba tur
quo uel sic ut cumq: suo satis facerent desiderio :
Si quidem studio se tardaibant omnes mortes in nec¬
tendo ne dauderetur sepultura : quia nimirum
non poterant eius fere absenciam Post tandẽ ergo
uix populus prereptus. atq ut itti dixerim forcia
a forciorib: raptus. ab ep̃is qui aderant sepul chro
est mancipatus: Ubi satis festine saxo quo oꝑtus:¬
sed sub magnisiam seruatur honoribus Ibi que
uallatus tumba surrectunus ingloriã : Sic demum
uenerabilis regina cumplebe ual de defessa: huma¬
le iunc Et ꝓhibente luctu eam summere cibum:
I nondicam funeris sed pocius triumphi: in anis gloria
saeculi : Conferatur si potest uirorum diuitũ pompa
huic perbgrino de functo aequanda: Illos enia
uiuentes In mi seria confusis plausibus populorum
honorirt insania : elegium exutũ mundi aerumna
duntur: elegius post mundi aduersa sinula&us¬

Expanded text:
affectu, quo doloris inpulsu tenebatur? Arcebatur, affectu, quo doloris inpulsu tenebatur? Arcebatur, opatulo, quo vel sic utcumque suo satisfacerent desiderio; siquidem studiose tardabant omnes, moras innectentes, ne clauderetur sepultura, quia nimirum non poterant eius ferre absentiam. Post tandem ergo vix populis praereptus atque, ut ita dixerim, fortia a fortioribus raptus, ab episcopis qui aderant sepulchro est mancipatus. Ubi satis festine saxo opertus, sub magnis iam servatur honoribus, ibique vallatus tumba, surrecturus iacet in gloria. Sic demum venerabilis regina cum plebe ia jejuna, et prohibente luctu eam sumere cibum, i, non dicam funeri, sed potius triumpho, inanis gloria saeculi; conferatur si potest virorum divitum pompa huic peregrino defuncto aequanda: illos enim viventes in miseria confusis plausibus populorum honorat insania; Eligium exutum duntur,
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris : Delegii dulcedo tupauperum fortitudo
debilium tu protector: Impar egencium consolator
Quisiam post te aclemosinam sicut tie dabit largam:
Quis nr̃ierit protector sicut tubone pastor Quis tecũ
dulcior : quam tua presencia care re: Huius cemo di
ergo modo cumproperarent ad sepul chrum : omnes
simul confuse uoces d abant incelum: Hec erat facile
intergeminos tantorum uocum accentus: cantũ anfletũ
derum psallentẽ. anplebem discernere ululantem u
Quis enim in illo die quamuis sine uis cerib ess& cũ pau¬
peru lcumta audir&. non statim inflecũ ꝓrũ peraer
aut quis itti in misericors plebem uoci ferantẽ cerner&
& noninrugitu se conuester& : Quis autẽ ita ferreũ pos¬
sider &t pectus uł stolidum. cum reginã cũprincib deflntẽ
intuer& et nom protinus in lamenta se fundena. Ruontumꝰ
&iam nunc siccis oculis recordari poterit cum ꝑuentum
es sb adlocum sepulchri quo ardoris desiderio quo a mor is

Expanded text:
pastoris? O Eligi, dulcedo tu pauperum, fortitpastoris? O Eligi, dulcedo tu pauperum, fortitdebilium, tu protector, inpar egentium consolator! Quis iam post te elemosinam sicut tu dabit largam, vel quis nostri erit protector sicut tu, bone pastor? Quis tecum dulcior quam tuam praesentiam carere?' Huiuscemodi ergo modo cum properant ad sepulchrum, omnes simul inconfusas voces dabant ad caelos, nec erat facile inter geminos tantorum vocum accentus cantuman fletum, clerum psallentem an plebem discernere ululantem. Quis enim in illo die, quamvis sine visceribus esset, cum pauperum lamenta audiret, non statim in fletu prorumperet? Aut quautem ita ferreum possideret pectus vel stolidum, ut cum reginam cum principibus deflentem intueretur, non protinus in lamenta se funderet? Quis vero etiam nunc siccis oculis recordari poterit, cum perventum est ad locum sepulchri, quo ardoris desiderio, quo amoris
Abbreviated transcription (Latin):
eo die ibi confluxerant plateas omnes ꝑstrepebant
Chori si quidem psall aencium lacrimosis reddebant uocibus
ccintus : & agmina flenciũ gubres resonabant inaera fl&us:
Omnem populus urbem quaciebat gemi tibus: cel sumque
culmen olimpi implebatur planguoribus accentus ar¬
tiphonarum concrepabat inchoro & luctus nouioma¬
gensiũ resonabat incuelo : Funcreos cantus omnes
reddebant turmites. ululatus dirus cunc tus cõpleuerat
aedes heiulans populosiiteas omnes sefuderat ꝑ orbittis
flebilibus que ucigas implebaent uocib auras. talipom¬
pa uallatus eminebat. pastor ex tinctus. taliconsti¬
patus caterua ferebatur corpus ad tumbam: Hinc
pitc eterea chori precedebant canencium: illuc agmina
plebium continuabant heulatum: Patremse ⁊ nutriciũ
perdidisse omnes clamabant. & int̾ cacientẽ sigultum
uix haec uerba ꝓmebant: Cin pastor bone seruandam
committis plebem uł cuius caulas gregis tradiscurae

Expanded text:
eo die ibi confluxerant, plateas omnes perstrepebant! eo die ibi confluxerant, plateas omnes perstrepebant! Chori siquidem psallentum lacrimosas reddebant voces, cantus et agmina flentium lugubres reboabant in aere fletus; omnem populus urbem quatiebat gemitibus celsumque culmen Olimpi implebatur plangoribus; accentus antiphonarum concrepabat in choro et luctus Noviomagensium resonabat in caelo; funereos cantus omnes reddebant tramites, ululatus dirus cunctas compleverat aedes; heiulans populositas omnes se fuderat per orbitas, Flebilibusque vagas implebant vocibus auras. Tali pompa vallatus eminebat pastor extinctus; tali constipatus caterva ferebatur corpus ad tumbam. Hinc praeterea chori praecedebant canentium, illinc agmina plebium continuabant heperdere omnes clamabant, et inter quatientes singultus vix haec verba promebant: Cui, pastor bone, servandam committis plebem, vel cui pro caulis gregis tradis curam
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliubi fertomus : Concedamus igitur huic plebi uł in¬
uiti: quod hactenus noluimus uoluntarii: Placuit ittiq
hoc consilium cunctis : & decreuerunt eun uno ore omnes
mneodem oppido sepelire : Ittq post hanc difinicionem
cumrur sus feretrum leuare tempttrent : tanta mox ce¬
lerittite leuigatum sub leuatumest ut facile iã aduob.
positir&ur. qui ante horam nec aplurimis mouebatur:
Quod mira culum cuncticiues cum reginacernentes: głam
dõ magnificabant dicentes: Magna & mirabilia opera tua
cum differretur corpus ad sẽpuchrum : tota pene ciuittis
ruit in obsequium funeris cumluctu : Nam& regina de¬
uota cume & hiemis tempore palus inmensa : nullatenus
suaderi potuit ut uehiculo uter&ur equi. sed pedestri
& grauilaibore sequens fer&rũ ꝑ paludem lamenta con¬
tinua cum omni sociab at familia : O quantus luctus om̃ium
quantus p̃cipue monachorum fletus & pauperum: qui

Expanded text:
eum alibi feramus, concedamus igitur huic plebi vel ineum alibi feramus, concedamus igitur huic plebi vel inviti, quod hactenus noluimus voluntarii. Placuit autem hoc consilium cunctis, et decreverunt eum omnes uno ore in eodem oppido sepeliri. Itaque post hanc definitionem cum rursus feretrum sublevare tentarent, tanta mox celeritate levigatum sublevatumque est, ut facile jam a duobus portaretur, qui ante horam nec a pluribus movebatur: quod miraculum cives cum regina cernentes, gloriam Domini magnificabant, dicentes: Magna et mirabilia opera tua, cum deferretur corpus ad sepulchrum, tota paene civitas ruit in obsequio funeris cum luctu, Nam et regina devota, cum esset hiemis tempore palus inmensa, nullatenus suaderi potuit, ut vehiculo uteretur equi, sed pedestri et gravi labore sequens feretrum, per paludem lamenta continua cum omni sociabat familia. O quantus luctus omnium, quantus praecipue monachorum fletus et pauperum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
magnus ab unuersa plebe nouio magense : Tuncre¬
ginci prudenciori consilio utens. & iuddiciodĩ omiti¬
potentis cotusam committens: ait Se ponantur
i mambages uerborum : & si est dñiuoluntus aut
sc̃i huius ut illuceat quo ego cupio sine ulla ia dilacione
seu&uri sinuero alias : mouo probabimus. Postbie
uarba cum acces sissent ad feretrum & teprure utine
lcuids umnto pondere depressum senseruntt. at nec
mouere quidem aloco illdmpossent: Deinde alua⁊ que
aliiuncis sumsibi succedentes: nihilus pram ꝑle sed sas
potueru nto Postremo omnium regina accedie as. iespi
ꝑse probareuolens ulnis exertis. acrebraduia us cepit
pulsare utrum uł unum feretriconnu ueleret
mouere: Cumq totis uribus nitens inhianter in¬
sister& : quasi montẽ immanẽ pulsar& nihil prorsus
ꝓficere potuit : Iunc ergo conuersa ad optimates : ait :¬
eccciamliquide cognoscimus non ẽe uoluntttis eius ut

Expanded text:
magnus ab universa plebe Noviomagense. Tunc remagnus ab universa plebe Noviomagense. Tunc regina prudentiori consilio utens et iudicio Dei omnipotentis causam committens, ait: 'Seponantur iam ambages verborum, et si est Domini voluntas aut sancti huius, ut illuc eat quo ego cupio, sine ulla iam dilatione levetur ; sin vero alias, modo probabimus'. Post haec verba cum accessissent ad feretrum et temptarent eum levare, tanto pondere depressum senserunt, ut nec movere quidem a loco illum possent. Deinde alii atque alii vicissim sibi succedentes nihil uspiam praevalere potuerunt; postremo omnium regina accedens ipsaque per se probare volens, ulnis exertis ac rebrachiatis, coepit pulsare, utrum vel unum feretri cornu valeret movere. Cumque totis viribus nitens inhianter pugnaret et quasi montem inmanem pulsaret, nihil prorsus proficere potuit. Tunc ergo conEcce jam liquide cognoscimus non esse voluntatis ejus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
guinis ex narib iacentis profluens. coepit ubestia
genas scĩ rigare : Quoduidelic& conspicientes ep̃i &ere¬
gina xp̃i anis sima : confestim sub positis hinc inde bib¬
leis linte is summacum diligencia. quousq: sponte decu¬
Interea ut pruedictumest ie iunio ex pl&o: satage¬
bat omnimodis regina ut quo quomo do scĩ uiricor
pus incha la monas terium suum tibens ferret:
econtit alia pars: conabatur eum parisius ciuitatẽ
deferre: Utrisq ttimen obsistebant ciues nouio ma¬
genses : iustissimam sibiheredittitẽ membra sui
antistitis uindicantes: hoc ergo modo horiterat
intereos alter cacio: piauicissim deuocione ꝓ sca
rapina deceritintes qui namiustius eius meuemguu
reluquias ac se pul turam possidere: Sedcum ep̃ĩ
& pstres tanciores quiq qui aderant. parꝰ tibi ugine
stiuerent atq ad euis monasterium ferendũ dece¬
nerent : o aest ingens uociferacio & umulinos

Expanded text:
guinis ex naribus iacentis profluens, coepit ubertim guinis ex naribus iacentis profluens, coepit ubertim genas sancti rigare. Quod videlicet conspicientes episcopi et regina christianissima, confestim subpositis hinc inde billeis linteis, summa cum diligentia, quousque sponte decuInterea, ut praedictum est, ieiunio expleto, satagebat omnimodis regina, ut quo modo corpus sancti viri in Cala monasterium suum transferret; e contra alia pars conabatur eum Parisius civitatem deferre: utrisque tamen obsistebant cives Noviomagenses, iustissimam sibi hereditatem membra sui antistitis vindicantes. Hoc ergo modo orta erat inter eos altercatio, pia vicissim devotione pro sancta rapina decertantes, quinam iustius eius mereretur reliquias ac sepulturam possidere. Sed cum episcopi et praestantiores quique qui aderant partibus reginae faverentur adque ad eius eum monasterium ferendum decernerent, orta est ingens vociferatio et tumultus
Abbreviated transcription (Latin):
corpus beatiuiri ad monasterium suum tiens fer¬
r& Sedcum uoluis s& eum leuare & non p̃ualius s&
ex loco mutare: tristis ad modum effecta indixit
aeccłe triduanumie unium celebatre cumpsallencio:
Iuodcum fier& ipsa quoq cumo ptimatib: suis parit̃
cumelero in hianter ꝑsistens: indesinenter ꝑ illud tri¬
duum excubiae celebitete sunt: Dum haec igitur
aguntur : ipsa uenerabilis reginanimis intolera¬
biliter lugens Nullo genere afletu cohiberese poteiet :
Deniq cum exnimi odolore absenciam scĩ uiriferre non
poss& : utindemut desiderio suo satis facer&. reuelatti
eius facie inlugubre osculum ruens. coepit manus pect¬
que lambere ac genas copioso lacrim arum imbre per¬
fundere & ecce repente dumscm̃ corpꝰ exosculans pal¬
par&: miraculum non silen dum ilico contigit:
namcumes s& hiemis tempus & corpusĩã. dudum mor¬
tuum totum decumber& gelidum: fos tui tuunda san¬

Expanded text:
corpus beati viri ad Cala monasterium suum transfercorpus beati viri ad Cala monasterium suum transferret; sed cum voluisset eum levare et non praevaluisset ex loco movere, tristis admodum effecta, indixit ecclesiae triduanum ieiunium celebrare cum psallentio. Quod cum fieret, ipsa quoque cum obtimatibus suis pariterque cum clero inhianter persistens, indesinenter per illud triduum excubiae celebratae sunt. Dum haec igitur agerentur, ipsa venerabilis regina nimis intolerabiliter lugens, nullo genere a fletu cohibere se poterat. Denique cum ex nimio dolore absentiam sancti viri ferre non posset, tandem ut desiderio suo satisfaceret, revelata eius facie, in lugubro osculo ruens, coepit manus pectusque lambere ac genas copiosa lacrimarum imbre perfundere. Et ecce! repente, dum sanctum corpus exosculans palparet, miraculum non silendum ilico contigit. Nam cum esset hieme tempus et corpus iam dudum mortuum totum decumberet gelidum, fortuitu unda san
Abbreviated transcription (Latin):
Ittique quantum haber& uirbeatus in plebe a morẽ:
confestimineius declaratum est moste : Uix quidẽ
spm exclciueiti uix debitum xp̃o red diderat
anmam : & iamluctus tocius urbis incuelũ reso¬
nabat Omnẽsq plateas currente nuncio: uarius
subito rumor impleuerat : & unius obitu quasi cõmuni
orbitaitis uul nere : tortisimul ciuittis lamentabat:
Quid multa:  compositum continuo ex more corpus
feretroq: inditum. ad aecdesi am de ferunt : Ibiq: excu¬
bias uicissim agentes : derus in hnmni populus in
lamentis. noc tem ꝑ uigilem ducunt in oppido: xxxxuii¬
nul titudo : ad fuit a& iam& reginabal tildis cum
filis & optimatib: exepcituq copioso: Que ue lociter
oppidũ ingressa: celericumsu funeri accurrens
ingenti uoce infl&cu pronnt. plortens atq eiu¬
lans eo quod eum uiuum minime reperiss& . Cumq
diutissime fer&ro in cumberis la mentagemina¬
r& : rogat interim prueparari quem ad modum

Expanded text:
Itaque quantum haberet vir beatus in plebe amorem, Itaque quantum haberet vir beatus in plebe amorem, confestim in ejus declaratum est morte: vix quidem spiritum exhalaverat, vix debitam Christo reddiderat animam, et jam luctus totius urbis in coelo resonabat, omnesque plateas currente nuntio varius subito rumor impleverat, et unius obitu quasi communi orbitatis vulnere tota simul civitas lamentabatur. Quid multa? compositum continuo ex more corpus, feretroque inditum, ad ecclesiam deferunt, ibique excubias vicissim agentes, clerus in hymnis, populus in lamentis noctem pervigilem ducunt. CAPUT XXXVIsque sexus multitudo; adfuit etiam et regina Bathildis cum filiis, et optimatibus, exercituque copioso; quae velociter oppidum ingressa, celerique cursu funeri accurrens, ingenti voce in fletum prorupit, plorans atque ejulans quod eum vivum minime reperisset: cumque diutissime feretro incumbens lamenta geminaret, rogat interim praeparari quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ruens: ex tremumxp̃e halitum fundam: Suscipe ergome
scđ mmagnammiscdi amtuam : & non confundas me abex¬
pestatione mea: Aperimihi ꝓperanti ianuã
uita & principes tenebiterum Nor occurrant
mihi : Ne conturbent me potestates aerishu iis:
sedelemens dextera tua proterat. & poterciatua
defendat. acmanus tucr deducat me
dictis. inter uerba ortrcionis flagittitum a superis
emisit spm̃: Sttia mergo cum ess& oibe prima noctis:
uisus est subito uelut pharus magnus ingenti
claritate resplendens. ex eadem domocorus cando
conscendere. atq in t̃mir ancium obtutus sperea ig
densitatẽ nubium p̃teriens. celi altitudinem. pene¬
tiirre: Hocergo ordine sc̃a eius anima sarcina carnis
abiecti atqͦ a terrenis pressionib libenrta: ad suũ
reuolauit auctoreml&a. & in antiquam possessionẽ
diuhic pese grinatus cueloqtuidente terra plonente
angelis a&ĩcimgaudentibus tunde mouans conscendit :

Expanded text:
ruens, extremum, Christe, habitum fundam; suscipe ergo me ruens, extremum, Christe, habitum fundam; suscipe ergo me secundum magnam misericordiam tuam, et non confundas me ab exspectatione mea: aperi mihi properanti januam vitae, et principes tenebrarum non occurrant mihi, non conturbent me potestates aeris hujus, sed clemens dextera tua protegat, et potentia tua defendat, ac manus tua perducat me ionis flagitatum a superis emisit spiritum. Statim vero cum esset hora prima noctis, visus est subito velut pharus magnus ingenti claritate resplendens ex eadem domo coruscando conscendere, atque inter mirantium obtutus sphaera igdenuitatem nubium praeteriens, coeli altitudinem penetrare. Hoc ergo ordine sancta ejus anima sarcina carnis abjecta, atque terrenis pressionibus liberata, ad suum laeta revolavit auctorem, et in antiquam possessionem, diu hic peregrinata, coelo gaudente, terra plorante, angelis etiam plaudentibus, tandem ovans conscendit.
Abbreviated transcription (Latin):
paciencius nr̃icciusa quod nos solacio abscessus tuidesti¬
tues: sed tuictusa pater optime consolamuri qui a¬
post mundi laborem ad ꝑhennem requiem uadis.:
Tunc ille supplicibus ocuilis cummanib: adcclum ele¬
ucitis : diuttici ttm precem fudit Demnde in uoce pro¬
rumpens ait: Nundimittis seruu tuum dñe : secum dum
uerbum tuum in pace Recordare queso quod sicut lutũ
feceris me: ⁊ non intres iniudiciocum seruo tuo: qui a ñ
iustificcibitur in conspectu tuo omnis uiuens: & quib da
interpositis: adiecit dicens Memento meiqui solus
sine peccato es xp̃e scluatormundi : & educens me
de corpore mortis huius. sclũu fac in regno tuo celeste
quia utrumq tuum est & quan do uolu istime in hune
mundum intyrre & quando exẽo lubes exire Tusemper
fuisti protectorm̃s: inmanus tuas commendo sp̃mineum:
ꝑmansit & nunc quoq sub confessione sc̃ĩ tuinominis

Expanded text:
patientius nostri causa, quod nos solatio abscessus tui destipatientius nostri causa, quod nos solatio abscessus tui destituis, sed tui causa, Pater optime, consolamur, qui post mundi laborem ad perennem requiem vadis. Tunc ille supplices oculos ad coelum elevans, diu tacitam precem fudit, deinde in vocem prorumpens, ait: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace ; recordare quaeso, quod sicut lutum feceris me ; et non intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Et quibusdam interpositis adjecit, dicens: Memento mei qui solus sine peccato es, Christe Redemptor mundi, et educens me de corpore mortis hujus, salvum fac in regnum tuum coeleste, quia utrumque tuum est, et quando voluisti me in hunc mundum intrare, et quando jubes ex eo exire. Tu semper fuisti protector meus, in manus tuas commendo spiritum meum; permansit; et nunc quoque sub confessione nominis tui
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudinẽ gere bat Commendans utiq d nõcũ fenore
quod ab ipso acceperat talentum in munere. Xxxui¬
amuero in extremis positus cum modicus ca lor teper&
inpectore. nec p̃ter sensum quicquamuiui hominis suꝑ¬
ess&: uocatis ad sediscipulis. & sodclibus dumꝰmutuos
miscentur complexus ꝑ singulos plorans omnibus uale
dicebat dicens: T amnonultraloquar uobis cum
& faciem meam amplius nonuidebitis: Ideoq ualde
inpcice: & me iam dec&erb sinite quiescere parentique
materia : ꝑ mittite ttindem redire ad terstem. Haecautẽ
audientes quicir cum sitibant : nullo quibant genere
affletu temperari : Complebantur enimcunctorum
lacrimis oreꝰ: singultus &eiam omnium ocupabant
uocẽ heren temq linguam uis cera commottiquaciebant
atq in medios conatus sermogemitu interrumpebant᷑ :
Urx ttimen interdiit sus piria & amaras lacrimas. haec
solum modo uerba re sonabant: Do lemus quidem in¬

Expanded text:
sollicitudinem gerebat, commendans utique Domino cum fenore sollicitudinem gerebat, commendans utique Domino cum fenore quod ab ipso acceperat talenti munus. CAPUam vero in extremis positus, cum modicus calor teperet in pectore, nec praeter sensum quidquam vivi hominis superesset, vocatis ad se discipulis et sodalibus, dum se in mutuos miscent amplexus, per singulos plorans, omnibus vale dicebat, dicens: Jam non ultra loquar vobiscum, et faciem meam amplius jam non videbitis, ideoque valete in pace, et me jam de caetero sinite quiescere, parentemque materiam permittite tandem redire ad terram. Haec autem audientes qui circumstabant, nullo genere quiverunt temperari a fletu; complebantur enim cunctorum lacrymis ora, singultus etiam omnium occupabat vocem, haerentemque linguam viscera commota quatiebant, atque in medios conatus sermo gemitu interrumpebatur; vix tamen inter dira suspiria, et amaras lacrymas, haec solummodo verba resonabant. Dolemus quidem im
Abbreviated transcription (Latin):
habe tote & ual&e uiscera mea: Posthaec uerba
orat suppliciter gemens atq suspirans ut suabenig
nis sima pi&ateꝰ prouideat pastorem qui regat᷑
modefte suamplebem Nefiat inquid a& ne pastor
haec plebs: sicut houes quib non est pastor: Cõmendo
tibi oues. quas mihicredidifti: ⁊ familiã omnẽ quã
ꝑ ministerium officiimei tuo sc̃o seruicio mancipasti:
Tuo que so dñe xp̃e semꝑ protegantur auxilio : tuo
gubernentur nutu. & tuo dirigantur imperio: O
mira elegucarittis: & magnifica bonitas. Recessurus
iamdemundo: sui quodammodo cunr neglecta: aliorũ
sicut semꝑ consueuerat gerebat ammini cula: se enim
exhimihacluce cupiebat : ut dño iubente ad illa clara
a & ernitatis. habitacula transir&. ubi ei parabatur
gtudium sempit̃num nullcumquam u&uftate
periturum & nihi lominus illuc tendens. gregis sibi
commissi familieque ad aepte. magnã ut consueuerat

Expanded text:
habetote; et valete, viscera mea. Post haec verba, habetote; et valete, viscera mea. Post haec verba, orabat suppliciter, gemens atque snissima pietate provideat pastorem, qui regat modeste suam plebem: Ne fiat, inquit, aeterne Pastor, haec plebs sicut oves quibus non est pastor; commendo tibi oves, quas mihi credidisti, et familiam omnem, quam per ministerium officii mei tuo sancto servitio mancipasti; tuo, quaeso, Christe, semper protegantur auxilio, tuo gubernentur nutu, et tuo dirigantur imperio. O mira Eligii charitas et magnifica bonitas! recessurus jam de mundo, sui quodammodo cura neglecta, aliorum, sicut semper consueverat, gerebat adminicula; sic enim eximi hac luce cupiebat, ut, Domino jubente, ad illa clara aeternitatis habitacula transiret, ubi ei parabatur gaudium sempiternum nulla unquam vetustate periturum; et nihilominus illuc tendens, gregis sibi commissi familiaeque adeptae magnum, ut consueverat,
Abbreviated transcription (Latin):
requiem de sid eitebundus: nec hos ad momentum deserere
ac mente tota semꝑ conplectens Tandemergo inter ama¬
ras lacrimas dicttiq merencia. resumens uerbum: ait:
N olite ex hocusquequaq contriftari. & mequeso ampliuꝰ
nolite fl&uuexari : De abscessumeo siuere sapitis. gaude
poris absens fuero spu melius p̃sensero & quam quam
egonus quamsim : d s semꝑ est: Illiuos commendo ipsiq̃
urĩ curã committo : Ego uero siquid bonia gere potui : ur̃is
ꝓfectib milittiui & cognosc&is hoc inilladie cũ iudicabit
dñs oculit hominum : & cum redd& unicuiq: scđmopenste sua:
Scio quidem quia inutilis seruus non feciut debu li: dñs
gloriosum xp̃i aduentum obtestor : ut siquauobis erga
me caritus est. simihiui carium repensatis dileccionis
afftitum mandatu& instituta mea seruare curate.
& in quo unus quisq ur̃m preual&. demonasteriolis meis
que xp̃o auspice aedificaui. mercedẽ & sollicitudinẽ

Expanded text:
requiem desiderabundus, nec hos ad momentum deserere,requiem desiderabundus, nec hos ad momentum deserere,ac mente tota semper complectens. ras lacrymas, dictaque moerentia resumens verbum, ait: Nolite ex hoc usquequaque contristari, et me, quaeso, amplius nolite fletu vexare de abcessu meo, et si vere sapitis, gauderporis absens fuero, spiritu melius praesens ero, et quanquam ego nusquam sim, Deus semper est, illi vos commendo, ipsique vestri curam committo: ego vero si quid boni agere potui, vestris profectibus militavi, et cognoscetis hoc in illa die, cum judicabit Dominus occulta hominum, et cum reddet unicuique secundum opera sua . Scio quidem quia inutilis servus non feci ut debui, Dominugloriosum Christi adventum obtestor, ut si qua vobis erga me charitas est, si mihi vicarium rependitis dilectionis affectum, mandata et instituta mea servare curate; et in quo unusquisque vestrum praevalet, de monasteriolis meis, quae Christo auspice aedificavi, mercedem et sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
committis Scimus quidem olim desiderare cexp̃m.
sed sclua tibi manent tuci p̃mia. nec sidiucius inmundo
commoraberis minuentur. sed aucta pocius indies iN¬
cre mentuntur: Ideo quesum si fieri potest: differ exitũ
nȩ in absces sutuo omnes pacia mur exicium: Senium te
aut simauis abire : uel socios nos tuae mortis assumme:
Melius ꝓfecto tecum ducimus mori: quamte absente
inmundo uiuerb: Ab sencia uituãi ferre nom pos sumus.
quia cui similem num quam habebimus: dolea tergo
t pcistor bone : netamcitoo batam relinquas ple¬
ben : Moueat pi&atẽ tuam luctus ifte : quo impe¬
ges apuddm̃ suꝑstes ad huc incorpore eẽ: Ialia eisdẽ¬
flentibus: pus simus ille pastor ubestim faciem lacri¬
mis rogabat quas magnitudo pi&atis indices cle¬
mentissimi cor dis effuderet Gaudebat quippe desua
uocatione merebatq ad tempus. mire. illis conpaciens
deeorum destitucione & cumess& pius ess&q nimirũ

Expanded text:
committis? Scimus quidem olim desiderare te Christum, committis? Scimus quidem olim desiderare te Christum, sed salva tibi manent tua praemia, nec si diutius in mundo commoratus fueris, minuentur, sed aucta potius in dies incrementantur; ideoque, quaesumus, si fieri potest, differ exitum, ne abscessu tuo omnes patiamur exitium; senium te re; aut si mavis abire, vel socios nos tuae mortis assume; melius profecto mori tecum ducimus, quam te absente in mundo vivere; absentiam tuam ferre non possumus, quia tui similem nunquam habebimus. Doleat ergo tibi, pastor bone, ne tam cito orbatam relinquas plebem, moveat pietatem tuam luctus iste, quo impetres apud Dominum superstes adhuc in corpore esse. Talia eos deflentes piissimus ille pastor audiens, ubertim faciem lacrymis rigabat, quas magnitudo pietatis indices clementissimi cordis effuderat: gaudebat quippe de sua vocatione, moerebatque ad tempus mire illis compatiens de eorum destitutione, et cum esset pius, essetque nimium
Abbreviated transcription (Latin):
ia muiam uniuerse terre : Iamittiq a modo absq me
in hoc mundo deg& is Quia me iamdñs euocare dignatur:
his dictis cumo mnes flerent & eiu larent: euocatos ille
tituit eis monafteria interc&era excellentissima eadum¬
singuliquiq ꝓpertere deberent & dixit ad eos: Ecce in
mainus ur̃as commendo hodie salutẽ animarumur̃ arũ:
Mementote ergo ammonicionũ mearũ : & cogitate iã singuli
deuobis m& ipsis: Haec inter omnia que moneo assidue
agite : hȩc sapite hȩcretexete & memori ammea muobcũ
semꝑ ubiq porttite e legius enĩ migrat: & iamin hoc scło
nonerit uobiscum Cum haec igitur dixis s& : om̃s qui
aderant in genti rugitu euilantes uixq inter crebros
singultus uerbaformantes. consonauoce om̃s deflebant
dicentes : Cuinos pat̃ deseris uelcur tumcito a nobis rece
dis: cuialum nos tuos orbatos relinquis. aut cuipastor
optime gregemquẽ ex gentib: congregtisti fouendum

Expanded text:
jam viam universae terrae; jam itaque amodo absque me jam viam universae terrae; jam itaque amodo absque me in hoc mundo degetis, quia me Dominus jam evocare dignatur; His dictis cum omnes flerent et ejularent, evocatis ille tituit eis monasteria inter caetera excellentissima, adsinguli quinque properare deberent; et dixit ad eos: Ecce hodie in manus vestras commendo salutem animarum vestrarum; mementote ergo admonitionum mearum, et cogitate jam singuli de vobismetipsis; haec inter omnia quae moneo assidue agite; haec sapite, haec retexite, et memoriam meam vobiscum semper ubique portate: Eligius enim migrat, et jam no vobiscum. Cum haec igitur dixisset, omnes qui aderant cum ingenti rugitu vocem levantes, vixque inter crebros singultus verba formantes, consona omnes voce deflebant, dicentes: Cur nos, Pater, deseris, vel cur tam cito a nobis recedere cupis? Cui alumnos tuos orbatos relinquis, aut cui, pastor optime, gregem, quem ex gentibus congregasti, fovendum
Abbreviated transcription (Latin):
hancuirtutum suarum consũmacionẽ existimanssi ad
bris fatescentib spu seruire sattigebat: Et mente quod¬
ammodo ad memoriam future beatitudinis transiens.
nimium l&us cupidum iter ex pecttibat: Interea cumiam
ꝓpinquare ꝓfeccionis salutarem diem sentir&. congre¬
gtitis pridie halendarũ decembum cunctis undiquue
ftimulis ⁊ discipulis suis quosiam & si non spũ corpore tam̃
incipiebat relinquere orfanos ita ex orsus est ad cos.
Vltimam dilectissimi : paruittitis me ae audite sentenciã:
Vltima a matoris ur̃i : glrtifice ꝑcipite uerba: Sime
uicaria dileccione amatis: diuina iussa ad implere
Siuerimei amatores estis : xp̃i monita sicut & ego amate
ncerte condicionis uittim cotidie ancipi temretractate
dĩ tremenda iudicia lugiter formidate : Quales eritis
indie iudicii psesenttndi : sollicita consideracione
pensate : Ego enim scđm eloquia scriptur arum gradior

Expanded text:
hanc virtutum suarum consummationem existimans, si ad hanc virtutum suarum consummationem existimans, si ad bra fatiscentia spiritui servire cogebat, et mente quodammodo ad memoriam futurae beatitudinis transiens, nimium laetus cupitum iter exspectabat. Interea cum jam propinquare profectionis salutarem diem sentiret, congregatis pridie Kalendarum Decembrium cunctis undique famulis et suis discipulis, quos jam etsi non spiritu, corpore tamen incipiebat relinquere orphanos, ita exorsus est ad eos: Ultimam, dilectissimi, parvitatis meae audientes sententiam, ultima amatoris vestri gratifice percipite verba, si me vicaria dilectione amatis; divina jussa adimplere csi vere mei amatores estis, Christi nomen sicut et ego amate; incertae conditionis vitam quotidie ancipitem retractate, Dei tremenda judicia jugiter formidate, quales eritis in die judicii praesentandi sollicita consideratione pensate; ego enim, secundum eloquia Scripturarum, gradior
Abbreviated transcription (Latin):
nacensis abbate : dixit adeum. Remtibi frater nonce¬
labo quamcertissime fore didici Ego quidem se¬
cundum tenorem patrum gradior uiam meam. Te
uero moneo neulterius turnacũ redire appaas: sed
esto hicgontentus cumfrĩbus tius. cumeisdem degens
Namsi oblitus uerba mea illuc de inceps accessẽris:
noui ꝓcerto quoduiuus inde nonredies. Itaq utcũ
pihedixit : itti post eius obitum contigit Nam quae¬
p̾fatus balderedus neglegenter excedens uerbum
istud : post mortem beatiuiri ad pidedic t tim urbem
sine cunctticione ꝓ perlruit. Et non post mo ltos dies
inruente silta turba : uehe menter caesus adultimum
interemptus est XXXU¬
gitur ut dicere ceperam cumuirbeatus ultimadecum¬
ber& aegritudine : eiusq in firmitts ꝑquinq uel sex
di es ꝓte lar&ur. ittidum tuixat ut semꝑ eandẽ deambu¬
lando baculoq regente infirmos artus sustentando
dissi mular&: nec sicquidem adĩ opere cessabat: bonã

Expanded text:
nacensis abbate, dixit: Rem tibi, frater, non cenacensis abbate, dixit: Rem tibi, frater, non celabo quam certissime fore didici: ego quidem, secundum tenorem Patrum, gradior viam meam; te vero moneo ne ulterius Tornacum redire appetas, sed esto hic contentus cum fratribus tuis, cum eisdem degens; nam si oblitus verba mea illuc deinceps accesseris, novi pro certo quod vivus inde non redies. Itaque ut tunc praedixit, ita post ejus obitum contigit; nam praefatus Balderedus negligenter excedens verbum istud post mortem beati viri, ad praedictam urbem sine cunctamine properavit, et non post multos dies, irruente super se turba, vehementer caesus, ad ultimum interemptus est. Igitur ut dicere coeperam, cum vir beatus ultima decumberet aegritudine, ejusque infirmitas per quinque vel sex dies protelaretur, ita duntaxat ut semper eamdem deambulando, baculoque regente infirmos artus sustentando, dissimularet, nec sic quidem a Dei opere cessabat, bonam
Abbreviated transcription (Latin):
bio tempus iam praefinitum est: Porro adhaec uerba
cunctis in merorem conuersis: ait: Nolite obid filioli
contristari. sed potius gaudae a congratulamini michi
quia olim hoctempus desiderabam olim hane messio¬
nem postlongam uitae aerumnam ꝑcipere cupiebam:
Illis itiq suspirantibus atque in angorẽ conuersis
nichil ominus arei ambiguitate daentis. ab huius modi
colloquia cessatum ẽ Nec mora posthaec. & leuissi¬
mo febre corpori in fuso coepit tederi Tunc cestius
quid adiuina prouidentia desua morte condiscens.
ius sit conuocari omnes famulos &ministros suos quos
ipse longo iam tempore alens: infcituerat. a coepit eis
finem dierũ suorum palam facere. acsicut semper con¬
sueuerat intercaera predicare pacem semper haben¬
dam. pacem fratribus cus todiendam. a caritatem pra¬
cipue tenendam. quaeest unitatis a concordiae
uinculum Deinde cuocato balderedo decdaẽ tur¬

Expanded text:
bio tempus iam praefinitum est'. Porro ad haec verba bio tempus iam praefinitum est'. Porro ad haec verba cunctis in merorem conversis, ait: 'Nolite ob id, filioli, contristari, sed potius gaudete et congratulamini mihi, quia olim hoc tempus desiderabam, olim hanc messionem post longam vitae aerumnam percipere cupiebam'. Illis itaque suspirantibus atque in angorem conversis, nihilominus et regi ambiguitate detentis, ab huiusmodi conloquio cessatum est. Nec mora, post haec et levissimo febre corpori infuso coepit taediari. Tunc certius quid divina providentia de sua morte condiscens, iussit con vocari omnes famulos et ministros suos, quos ipse longo iam tfinem dierum suorum palam facere, ac, sicut semper consueverat, inter caetera praedicare pacem semper habendam, pacem fratribus custodiendam, et charitatem praecipue tenendam, in qua est unitatis et concordiae vinculum. Deinde, evocato Balderedo, Ecclesiae Tor
Abbreviated transcription (Latin):
mentis solidari : Cuicum discipulidicerent opostunum
dñe tempus ex pectetur ut tum facilius ac solidius
emend& ur: ille respondit Sinite hucusq filioli.
qm̃simodo nonemendatur meiam suꝑstite incorpore
nonemendabitur Ex quo uerbo cuncti pene tabe¬
sticti: atq in angoremuersi. ceperunt mutuosus pi¬
rare acdicere : Non contigat haec dne famulis tuis
uidere que loqueris sed magis annis multis adorna¬
tum a ecclesie sucie dñs pauperumq presidium. beati¬
tudinẽ tuam hicuernare ꝑmittat Ad haec ille suppli¬
ces oculos celorum as pectui dirigens atq eximo
pectore longa suspiria trahensꝰ art Non nostra
e hoc: sed pocius dñi ume fuat uoluntas. Exigil ent̃i
naturae conditio. ut post mulaplicia uitac huius oblęc¬
tamenta tandem iampergamus adueniam. sed & uobis
expedit utcũeffectu nequeatis. uelsola tamen uolun¬
tate dei in hoc uoluntati nondiscrep&is. quia procul du¬

Expanded text:
mentis solidare. Cui cum discipuli dicerent: 'Oportunum, mentis solidare. Cui cum discipuli dicerent: 'Oportunum, domine, tempus expectetur , ut tum facilius ac solidius emendetur', ille respondit: 'Sinite huc usque, filioli, quoniam si modo non emendatur, me iam superstite in corpore non emendabitur'. Ex quo verbo cuncti paene tabefacti atque in angorem versi, coeperunt mutuo suspirantes dicere: 'Non contingat, domine, famulis tuis haec videre quae loqueris, sed magis annis multis ad ornatum ecclesiae suae Dominus pauperumque praesidium beatitudinem tuam bic vernare permittat'. Ad haec ille, supplices oculos caelorum aspectu dirigens atque ex imo pectore longa suspiria trahens, ait: 'Non nostra ex hoc, sed potius Domini in me fiat voluntas. Exigit enim naturae conditio, ut post multiplicia vitae huius oblectamenta tandem iam pergamus ad veniam; sed et vobis expedit, ut cum effectu nequeatis, vel sola tamen voluntate Dei in hoc voluntati non discrepetis, quia procul du