comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicdim audiuimꝰ Non nos ꝓutamꝰ pꝰ nos & quasi in¬
tueamꝰ inimicos rep̃henđe & nos ipsi faciamꝰ qͥd
in nob ueritas ipsa rep̃hendat: Iudei qͥdem ꝑsonalit̃ iudi¬
cabant. et ideo ñ ꝑtinent ad nouũ testam̃tũ: ideo ñ
habent in xp̃o Regnũ cȩloꝵ. ideo nͨ iungunt᷑ sc̃oꝵ socie¬
sionis uictoriꝰ ab inimicis. fecunditas pariendi. multi¬
plicatio filioꝵ. abundantia fructuũ. quaȩ illis om̃ia
Om̃ia haec fecer illis uetus testam̃tũ: Quidẽ. uecus te¬
stam̃tũ. nisi quasi hereditas ꝑtinens ad hominẽ ue¬
terẽ : Nos in nouatisumꝰ. homo nouus factisumꝰ. ꝙ &
ille homo nouus uenit quid tã nouũ quã nasci de
uirgine: Quia gͦ nerat quid in illo in nouar& p̾ceptũ
qͥa nullũ habebat peccatũ. nouus partus .ẽ. datus
In illo. partus nouus: in nob homo nouus Quid est
homo nouus: Auecustate in nouatus: Ađ quã rem

Expanded text:
dictum audivimus: non nos ponamus post nos, et quasi indictum audivimus: non nos ponamus post nos, et quasi intueamur inimicos reprehendere, et ipsi nos faciamus quod in nobis veritas ipsa reprehendat. Judaei quidem personaliter judicabant, sed ideo non pertinent ad Novum Testamentum, ideo non habent in Christo regnum coelorum, ideo non junguntur sanctorum sociesionis, victoria ab inimicis, fecunditas pariendi, multiplicatio filiorum, abundantia fructuum, quae illis omnia omnia haec fecerunt illis Vetus Testamentum. Quid est Vetus Testamentum? Quasi haereditas pertinens ad hominem veterem. Nos innovati sumus, homo novus facti sumus; quia et ille homo novus venit. Quid tam novum quam nasci de virgine? Quia ergo non erat quid in illo innovaret praeceptum, quia nullum habebat peccatum; novus partus est datus. In illo partus novus, in nobis homo novus. Quid est homo novus? A vetustate innovatus. Ad quam rem
Abbreviated transcription (Latin):
gatis seruilia oꝑa ñ peccatis Qui eñi facit peccatũ.
seruus.ẽ. ꝑeccati Nũqͥd seruile opus .e. hominẽ sa.¬
nare ꝑ sabbm: Manducatis & bibitis. ut aliqͥddicã ex
re manducatis & bibitis insabbo: nisiqͥa ꝑtina ad sa¬
lutẽ qđ facitis ꝑhoc ostenditis oꝑa salutis nẽe. ullo
modo die sabbo omittenda: Ergo nolite ꝑsonaliter
iudicare. sed rectũ iudiciũ iudicate Adtendite me
qͣmͦ hominẽ. adtendite moysen . quomͦ hominẽ. Si
scđm ueritatẽ iudicetis. neque moysen. neque me
euadere inhoc scło magni laboris . ẽ. ñ ꝑ sonaliter
iudicare . sed rectũ iudicium retinere Ad monuit
qͥdem dñs iudȩos. sed monuit & nos Illos ẽuicit: nos
instruxit: Illos redarguit : nos exacuit Non putem
hoc bonis ñ ideo dictũ: qͥa ibi tunc ñ fuimꝰ: Scriptũ
e legitur cũ recitaret᷑ audiuimꝰ. Sed tanquã iudȩis

Expanded text:
gatis servilia opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, gatis servilia opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Numquid servile opus est, hominem sanare per sabbatum? Manducatre manducatis et bibitis in sabbato, nisi quia pertinet ad salutem quod facitis? Per hoc ostenditis opera salutis non esse ullo modo die sabbati omittenda. Ergo nolite personaliter judicare, sed rectum judicium judicate. Attendite me quomodo hominem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me evadere in hoc saeculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit et nos: illos convicit, nos instruxit; illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis non ideo dictum, quia tunc ibi non fuimus. Scriptum est, legitur, cum recitaretur audivimus; sed tanquam Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare ꝑsonalit. sed rectũ iudiciũ iudicate Quid. ẽs
hoc modo : Quia ꝑlegẽ moysi circũciditis sabbo ñ irasci¬
mini moysi. & qͥa ego die sab̃bi saluũ feci hominẽ
irascimini michi: ꝑsonalit̃ iudicatis. ueritatẽ adtendite:
Ego ñ me p̃fero moysi ait dñs. qͥerat & ipsiꝰ moysi dñs Sic
ad tendite quomodo homines nos duos. tanquã ambos ho¬
mines iudicate inter nos: sed uerũ iudiciũ iudicate: Nolite
me honerato illũ dampnare. sed illo intellecto meho¬
nerate: hoc enĩ eis alio loco dix̃ Si credidissetis moy si:
crederetis & michi: Deme enĩ : ille seripsit Sed hocloco
noluit hoc dicere. tanquã se & moysen ante illos consti
& ego sanitatũ faciendarũ beneficientiã ñ uultis exibeã¬
ꝑsabbm qͥa d ñs circũcisionis & dñs sabbi salutis ẽ auctor
& seriilia oꝑa ꝓhibiti estis facere sabbo Siuere intelli¬

Expanded text:
judicare personaliter, sed rectum judicium judicate. Quid est judicare personaliter, sed rectum judicium judicate. Quid est hoc? Modo qui per legem Moysi circumciditis sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi. Personaliter judicatis, veritatem attendite. Ego non me praefero Moysi, ait Dominus, qui erat et ipsius Moysi Dominus. Sic attendite quomodo homines nos duos, tanquam ambos homines: judicate inter nos, sed verum judicium judicate; nolite me honorato illum damnare, sed illo intellecto me honorate. Hoc enim eis alio loco dixit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi; de me enim ille scripsit . Sed hoc loco noluit hoc dicere, tanquam se et Moyse ante illos constit ego sanitatum faciendarum beneficentiam non vultis ut exhibeaatum? Quia Dominus circumcisionis et Dominus sabbati, salutis est auctor: et servilia opera prohibiti estis facere sabbato; si vere intelli
Abbreviated transcription (Latin):
post septimũ sabbi. dñsdie dominico resurrex̃: Ergo
resurrectio xp̃i quȩ facta ẽ. tercio qͥdem die passionis.
sed octauo die indieb ebdomadis ipsa nos cireũcidit
Audi circũcisos uera petra. apło admonente: Si gͣ resur¬
rexistis cũ xp̃o quae sursũ sunt sapite ubi xp̃s.ẽ. indexta
dĩ sedens Quȩ sursũ st̃ quȩritȩ. ñque suꝑ terrã: sircũ
cisis loqͥt᷑ resurrexit xp̃s. abstulit uob desideria car¬
nalia. abstulit c̃cupiscentias malas. abstulit suꝑ fluum
cũ quo nati eratis uiciũ & multũ peius qđ male uiuendo
addideratis. circucisi ꝑpetrã. Quare adhuc sapitis t̾rã
& adextremũ. qͥa legem dedit moyses. & cireũciditii
hominẽ sabbo. Intelligite hoc significari opus honũ qđ
ego feci totũ hominẽ saluũ sabbo. qͥa & curatꝰ. ẽ. ut sanꝰ
ess& incorpore. & credidit ut sanꝰ. eẽt in anima: Nolite

Expanded text:
post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo resurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis cum Christo; quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum scisis loquitur: Resurrexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscentias malas, abstulit superfluum cum quo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram quare adhuc sapitis terram? Et ad extremum quia Legem dedit Moyses, et circumciditis hominem sabbato, intelligite hoc significari opus bonum, quod ego feci totum hominem salvum sabbato; quia et curatus est ut sanus esset in corpore, et credidit ut sanus esset in anima. 6. Nolite
Abbreviated transcription (Latin):
indignamini : forte enĩ illa circũcisio ipsũ dñm signifi¬
cabatꝰ. cui isti curanti & sananti indignabant᷑ Iussa ẽ. enĩ
adhiberi octauo die circũcisio: & quid ẽ. circũcisio. nisi car¬
nis expoliatio: Significat gͦ ista circũcisio expoliationẽ
a corde cupiditatũ carnaliũt Non gͦsine causa dataẽ. &
mortaliũ & ꝑunũ hominẽ mors Sicutꝰ punũ hominẽ
resurrectio mortuoꝵ. & ꝑunũ hominẽ peccatũ intrauit
inmundũ. & ꝑpeccatũ mors: Ideo quisq cũ p̃putio nascit᷑
qͥa om̃is homo c̃uitio ꝓpaginis nascit᷑ & ñ mundat ds siue
auitio cũquo nascimur. siue auiciis quȩ male uiuendo
addimꝰ. nisi ꝑcultellũ petrinũ dñm xp̃m: Pecra em erat
xp̃s Cultellis eñi petrinis circucidebant. & petre nomi¬
ne xp̃m : Figurabant. & p̃sentẽ ñ agnoscebant. sed insuꝑ
eũ occide cupiebant: Quare autẽ octauodie. nisi quia

Expanded text:
indignamini? 5. Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum signifiindignamini? 5. Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octavo die circumcisio: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et  sicut per unum hominem resurrectio mortuorum : et per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors . Ideo quisque cum praeputio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur: et non mundat Deus sive a vitio cum quo nascimur, sive a vitiis quae male vivendo addimus, nisi per culteltus . Cultellis enim petrinis circumcidebant, et petrae nomine Christum figurabant: et praesentem non agnoscebant, sed insuper eum occidere cupiebant. Quare autem octavo die, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
ses dedit uob circũcisionẽ: Bene factũ .ẽ. ut acci¬
ꝑecis circũcisionẽ a moẏse. ñqͥa ex moyse .ẽ. sed ex patribꝰ:
Abraham quippe pͥmus accepit circũcisionẽ ad nõ. &
in sabbo circuciditis c̃uincit uos moyses In lege accepistis
ut circũcidatis octauo die accepistis in lege ut uacetis seꝑ-¬
timo die Si octauus dies illiꝰ quinatꝰ. ẽ occurrerit addiẽ
septimũ sabbi. quid facietis uacabitis ut seruetis sabb̃m.
ancircũ cidetis ut impleatis sacram̃tũ diei octaui: Sed
noui inqͥt qͥd facitis. circũciditis hominẽ: Quare: Quia
circũcisio ꝑtinet adaliqđ signaculũ salutis. & ñdebent
homines sabbo uacare asalute Ergo nec michi irasca¬
mini qͥa saluũ feci totũ hominẽ sabꝰ bato Si circũcisi¬
onẽ in qͥt accipit homo in sabbo ut ñ soluat᷑ lex moysi:
Aliqͥd enĩ ꝑmoysen in illa c̃stitutione circũcisionis salu¬
brit institutũ est: michi oꝑanti salutẽ in sabbo. quare

Expanded text:
onem. Bene factum est ut acciperetis circumcisionem a Moyse. Non quia ex Moyse est, sed ex Patribus. Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino . Et in sabbato circumciditis. Convicit vos Moyses: in Lege accepistis ut circumcidatis octavo die ; accepistis in Lege ut vacetis septimo die : si octavus dies illius qui natus est occurret ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis, ut servetis sabbatum; an circumcidetis, ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid faciatis. Circumciditis hominem. Quare? Quia circumcisio pertinet ad aliquod signaculum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem sabbato: si circumcisionem, inquit, accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in sabbato quare
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatis illiꝰ die. tc̃ eñi istaagebant᷑ quae appellat᷑ sceno¬
phegia id. ẽ tab̾naculoꝵ ẽstructio. dequa festiuitate
niat adrũ Sisitimꝰ audiamꝰ & ñ pedibꝰ sed affectibꝰ. nec mi¬
grando seda mando ueniamꝰ: Quaquã scđm interiorem
hominẽ & qͥ amat migrat. & aliud.ẽ. migrare corpore.
aliud corde Migrat corpore qͥ motu corporis mutat
locũ: migrat corde : qͥ motu cordis mutat affretũ Si
aliud amas. aliud amabas ñ ihi es. ubi eras Clamabat ergo
nob dñs stabat eñi &clamabat Siquissitit ueniat ad me
& bibat. Quicredit in me sic̃ dic̃ scriptura. flumina
deuentre eiꝰ fluent aqua& uiuȩ: Q uid hoc eẽt. quando

Expanded text:
festivitatis die tunc enim ista agebantur, quae appellatur Scenopegia, id est tabernaculorum constructio, de qua festivitate niat ad eum. Si sitimus, veniamus; et non pedibus, sed affectibus; nec migrando, sed amando veniamus. Quanquam secundum interiorem hominem, et qui amat migrat. Et aliud est migrare corpore, aliud corde: migrat corpore qui motu corporis mutat locum; migrat corde, qui motu cordis mutat affectum. Si aliud amas, aliud amabas, non ibi es ubi eras. 2. Clamat ergo nobis Dominus: Stabat enim, et clamabat, Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de vent
Abbreviated transcription (Latin):
da turba qua suã egritudinẽ cito uidit & illiꝰ medi¬
cinã sine dilatione cognouit Uidete qͥd sibi dixerit
turbaipsa comota miraculis: Nũqͥd xp̃s cũ uenerit
multitudins fide. & eo murmure quo xp̃s glifica¬
bat᷑ miser̃ ministros. ut eũ app̃henderent Quẽ ap¬
phenderent adhuc nolentẽ: quia gͦ ñpoterane ap¬
phendere nolentẽ missi sunt ut audiene docentici
Quidd docentẽ : Dix̃ g iħs Ad huc modicũ tẽpus uobcũ
modo nolo: Quare adhuc modo nolo: Quia ad hue
modicũ tẽpus uobiscũ sũ & tunc uado adeũ qͥ misit me:
Implere debeo dispensationẽ meã & sic ꝑuenire ad pas¬
sionẽ meã: Quęritis me & ñ inuenitis. & ubisũ ego uos
ñ potestis uenire Hic iã resurrectionẽ suã p̃dix No

Expanded text:
dam turba quae suam aegritudinem cito vidit, et illius medicinam sine dilatione cognovit. Videte quid sibi dixerit turba ipsa commota miraculis: Numquid Christus cum venerit, multitudinis fide, et eo murmure quo Christus glorificabatur, miserunt ministros, ut apprehenderent eum. Quem apprehenderent? Adhuc nolentem? Quia ergo non poterant apprehendere nolentem, missi sunt ut audirent docentem. Quid docentem? Dicit ergo Jesus: Adhuc modicum tempus vobiscum modo nolo, quare adhuc modo nolo? quia adhuc modicum tempus vobiscum sum. Et tunc vado ad eum qui misit me. Implere debeo dispensationem meam, et sic pervenire ad passionem meam. Quaeretis me, et non invenietis: et ubi sum ego, vos non pot
Abbreviated transcription (Latin):
piis iudicatꝰ: Deillo enĩ dictũ est. & int̾ iniqͦs reputatꝰ
est: latro euasit: xp̃s dampnatꝰ. ẽ Accepit indulgentiã
criminosus. dãpnatus .ẽ. qͦ om̃iũ crimina c̃fitentiũ re¬
laxiuit stam̃ & ipsa crux. si ad tendas. tribunal fuit : In
medio eni iudice constituto. unꝰ latro qͥ credidit lib̾atꝰ.
at qͣ insultauit dãpnatꝰ ẽ: Ia segnificabat qđ facturꝰ
ẽ. de uiuis & mortuis Alios positurꝰ addex t̾am. alios ad si¬
nistra: Similis ille latro futuris ad si nistrã. similis alter
futuris addext̃am Iudicabit᷑ & iudiciũ minabatur:¬
Abeo loco uhi ait in nouissimo autẽ die festiuitatis. stabat iħs &
clamabat dicens. siqͥs sitit ueniat ad me & bibat. usque adid

Expanded text:
iis judicatus: de illo enim dictum est, Inter iniquos reputatus est . Latro evasit: Christus damnatus est . Accepit in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavit. Tamen et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de vivis et mortuis; alios positurus ad dexteram, alios ad sinistram: similis ille latro futuris ad sinistram, similis alter futuris ad dexteram. Judicabatur, et judicium minabaturAb eo loco, In novissimo autem die festivitatis stabat Jesus et clamabat, dicens, Si quis sitit, veniat ad
Abbreviated transcription (Latin):
homo eni scđm corpus in loco est & deloco migrat.
& cũ adaliũ locũ uenerit i neo loco unde uenie n
erit Dsaut̃ impl&e om̃ia & ubiq totus .ẽ ñ scđm
ideo ait ubi ego sũ. uos ñ potests uenire Nec dix̃ ñ poteri¬
tis sed ñ potestis: Tales eñĩ tc̃ erant qͥ ñ possent nã ut sciatis ñ
hoc addisꝑationẽ diccũ & discipłissuis dix̃ tale aliqͥd. quo
ego uado uos ñ potestis uenire cũ ꝓ illis orans dixerit. pater
uolo ut ubi egosũ. & ipsi sint mecũ: Deniq hoc petro ex¬
posuit & ait illi Quo ego uado ñ potes me seqͥ modo
sequeris aut̃ postea: Dixer̃ ergo iudȩi ñ adipsũ sed ad se¬
ipsos : quohic iturus ẽ qͥa ñ inueniemꝰ eũ  Nũquid in
dispsionẽ gentiũ iturus .ẽ & docturus gentes Non
dib suis qͥ erant pedes eiꝰ quospedes c̃eulcare uolebat ꝑ¬
sequendo saulus quando ei capud da mauit Saule saule

Expanded text:
Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in eo loco unde venit non erit: Deus autem implet omnia, et ubique totus est; non secundum ideo ait, Ubi ego sum, vos non potestis venire. Nec dixit, non poteritis; sed, non potestis: tales enim tunc erant qui non possent. Nam ut sciatis non hoc ad desperationem dictum, et discipulis suis dixit tale aliquid, Quo ego vado, vos non potestis venire ; cum pro illis orans dixerit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Denique hoc Petro exposuit, et ait illi: Quo ego vado, non potes me sequi modo; sequeris autem postea . 10. Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum; sed, ad seipsos: Quo hic iturus est, quia non inveniemus eum? numquid in dispersionem Gentium iturus est, et docturus Gentes? Nondibus suis. Qui erant pedes ejus? Quos pedes conculcare volebat persequendo Saulus, quando ei caput clamavit: « Saule, Saule,
Abbreviated transcription (Latin):
suos int̃ multos alienos Illis iã pecebat ueniã aquib
adhuc accipiebat iniuriã Non eni adtendebat qđ ab
ipsis moriebat᷑. sedqͥa ꝓipsis moriebat᷑ Multũ .ẽ. qđ
illis c̃cessũ. ẽ. & ab ipsis & ꝓipsis. ut nemo desui peccati
in xp̃m suisscelerib ignoscentẽ: Quousq biberent
sanguinẽ quẽ fuderant. de sua salute desꝑauerant.
Ergo hoc dix̃. queritis me & ñ inuenietis. & ubi sũ
ego uos ñ potestis uenire Quia quesituri illũ erant
post resurrectionẽ cõpuncti: Nec dix̃ ubi ero sedubi
sum: Sẽꝑeñi ubi erat xp̃s. quo fuerat rediturus Sic eñi ue¬
nir ut nrecederet Vnde alio loco ait Nemo ascendit in
celu nisiqui decȩlo descendit filius hominis qͥ ese rmcelo:
pondicit qui fuit incelo: Int̾ra loquebat᷑ & incȩlo se
ẽẽ: dicebat Sic uenit ut inde ñ abscederet sic redire
ut nos ñ derelinqueret: Quid miraminiꝰ Ds̃ hoc facit:

Expanded text:
suos inter multos alienos; illis jam petebat veniam, a quibus suos inter multos alienos; illis jam petebat veniam, a quibus adhuc accipiebat injuriam. Non enim attendebat quod ab ipsis moriebatur, sed quia pro ipsis moriebatur. Multum est quod illis concessum est, et ab ipsis, et pro ipsis; ut nemo de sui peccati in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverunt. Ergo hoc dixit, Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire: quia quaesituri illum erant post resurrectionem compuncti. Nec dixit, ubi ero; sed, ubi sum. Semper enim ibi erat Christus, quo fuerat redditurus: sic enim venit, ut non recederet. Unde alio loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filiunon dixit, qui fuit in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Sic venit, ut inde non abscederet: sic rediit, ut nos non derelinqueret. Quid miramini? Deus hoc facit.
Abbreviated transcription (Latin):
ineũ multitudinẽ iã credentẽ: Magna eñi signa facta
sunt eciã cũ dñs resurrexit & ascendit incęlũ Tunc
ꝑdiscipłos facta sunt magna. sed ille ꝑ illos qui & ꝑ
seipsũ Ipse quippe illis dixerat: Sine me nichil po¬
testis facere Quando daudus ille qͥ sedebat ad portã.
aduocẽ petri surrex̃. & suis pedib ambulauit ut ho¬
mines mirarent᷑. sic eos ad locutus .ẽ. petrus qͥ ñ insua
potestate ista fecit. sed inuirtute illiꝰ quẽ ipsi occider̃:
multi cõpuncti dixer̃ Quid faciemꝰ : uider̃ enĩ se in¬
genti erimine impietatis ad strictos. quando illũ occi¬
der̃ quẽ uenerari & adorare debuer̃. & hoc putabant
.ẽẽ. inexpignabile Magnũ eñĩ facinꝰ erat. cuiꝰ c̃sidera¬
tio illos facer& desꝑare sedñ daebebant desꝑare ꝓquib
incruce pendens dñs .ẽ. dignatꝰ orare Dixerat enim.
Pat̃ ignosce illis: qͥa nesciunt qͥd faciunt Uidebat qͦs aã

Expanded text:
 Magna enim signa facta sunt, etiam cum Dominus resurrexit, et ascendit in coelum. Tunc per discipulos facta sunt magna; sed ille per illos, qui et per seipsum: ipse quippe illis dixerat, Sine me nihil potestis facere . Quando claudus ille qui sedebat ad portam, ad vocem Petri surrexit, et suis pedibus ambulavit, ita ut homines mirarentur, sic eos allocutus est Petrus, quia non in sua potestate ista fecit, sed in virtute illius quem ipsi occiderunt . Multi compuncti dixerunt: Quid faciemus ? Viderunt enim se ingenti crimine impietatis astrictos, quando illum occiderunt, quem venerari et adorare debuerunt: et hoc putabant esse inexpiabile. Magnum enim facinus erat, cujus consideratio illos faceret desperare: sed non debebant desperare, pro quibus in cruce pendens Dominus est dignatus orare. Dixerat enim: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Videbat quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
tis : Ipsius eñi oꝑa erant quaȩ inmundo uidebant. & ipsũ
qͥfccit om̃ia ñ uidebant: Fecit unã rem & turbati st̃: quia
saluũ fecit hominẽ sabbato Quasi uͦ siqͥsquã egrotꝰ sabho
sincerar& alius illũ sanũ feciss& Quã illi qͥeos scandali¬
zauit qͥa unũ hominẽ sabbo saluũ fec̃ Quis enĩ alius¬
alios saluos fec̃ quã ipsa salus. qͥ illã salutẽ quã dedit
huic homini dat & ium̃tis Salus eñi corporalis. erat
salus carnis. & reparat᷑ & morit᷑: & cũ reparat᷑ mors
differt᷑. ñ aufertur Tam̃ fr̃s eciã ipsa salls ad no est
ꝑquẽ lib& det᷑. quocũq curante & ministrante am¬

Expanded text:
tis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum tis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, qalios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque curante et ministrante im
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete qͥd responderit: demoniũ habes. Quiste querit
occidere : Quasi ñ peius fuit dicere dȩ moniũ habes. quã eũ occi¬
dere Ei quippe dictũ. ẽ. qđ dȩmoniũ haberet. qͥ dȩmones
expellebat: Quid poss& aliud dicere turba turbulenta.
Quid possit aliud olere caenũ cõmotũ: Turba turbata. ẽ
Unde  Aueritate: Turbã lippitudinis. turbauit claritas lu¬
cis Oculi enĩ ñ habentes sanitatẽ ñ posst̃ ferre luminis
claritatẽ : Dñs aut̃ ñ plane turbatꝰ. sed in sua ueritate
tranquillꝰ: non reddidit malũ ꝓmalo: nec maledictũ
maledicto Quib sidiceret. dę moniũ habetis. sed uos
uerũ utiq dicer&: Non enĩ talia illiueritati dicerent. nisi
eos diaboli falsitas in ritaret Quid gͦ respondit audiamꝰ.
tranquille & tranquillũ bibamꝰ: Inũ opus feci. & om̃s
miramini: Tanquã dicens Quid si om̃ia oꝑa mea uidere¬

Expanded text:
vide quid responderit. Daemonium habes, quis te quaerit vide quid responderit. Daemonium habes, quis te quaerit occidere? Quasi non fuerit pejus dicere, daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium habebat qui daemones expellebat. Quid possit aliud diquid possit aliud olere coenum commotum? Turba turbata est; unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. 3. Dominus autem non plane turbatus, sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent, nisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus tranquille, et tranquillum bibamus: Unum opus feci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videre
Abbreviated transcription (Latin):
daces. Caritatẽ lo quentẽ audiebant & amici & ini¬
miei bonũ loquentẽ. audiebant & boni & mali
Illi audiebant sed ille discernebat & qͥbꝰ sermo ꝓdesse & ꝓ
futurus eẽt. uidebat & p̾uidebat: In illis eni qͥtunc eranta
uidebat in nob qͥfuturi eramꝰ p̃uidebat nos itaq sic audiam̃
euangłium quasi p̃sentẽ dñm nec dicamꝰ O ile felices qui
euandere potuer quia multi ineis qͥuider̃ & occideomiul
deore dñi & ꝓpt̃ nos scriptũ ẽ et nob seruatũ est. & ppter
ubiq diffusa est : Dñm gͦ audiamꝰ & qđ ipse donaddeo uo
de uerbis eiꝰ & nos dicamꝰ nonne moyses inquit dedit uob
legẽ & nemo ex uob facit legẽ: Quidme queritis cinto¬
sicere : Ideo eñi queritis me int̾ficere qͥa nemo ex uob
facit legẽ: Nã silegẽ faceretis in ipsis litens xp̃m agno¬
sceretis & p̃sentẽ ñ occideretis & illi respondeno due¬
spondit eñi turba Respondit quasi turba rlom ꝑirhen
ta adordinẽ: sed ad ꝑ turbationem : Deniq: turba turbata

Expanded text:
daces; charitatem loquentem audiebant et amici et inimici; bonum loquentem audiebant et boni et mali. Illi audiebant, sed ille discernebat; et quibus sermo prodesset et profuturus esset, videbat et praevidebat. In illis enim qui tunc erant videbat, in nobis qui futuri eramus praevidebat. Nos itaque sic audiamus Evangelium, quasi praesentem Dominum; nec dicamus, O illi felices qui eum videre potuerunt! quia multde ore Domini, et propter nos scriptum est, et nobis servatum, et propter ubique diffusa est. Dominum ergo audiamus, et quod ipse donaverit de verbis ejus, et nos dicamus. 2. Nonne Moyses, inquit, dedit vobis Legem, et nemo ex vobis facit Legem? Quid me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis me interficere, quia nemo ex vobis facit Legem: nam si Legem faceretis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et illi responderunt: Respondit ei turba. Respotia ad ordinem, sed ad perturbationem. Denique turba turbata
Abbreviated transcription (Latin):
cõplerent᷑: Postea quã cõpleta sunt. diritꝰ ꝓfectilẽ
& abcessit potestate qͥa n nouerat necessicate. Ideo
qda plus miratisunt istã potestatẽ morientisuãe
potentiã miracula facientis Uentĩrẽ ep̃b aderuciẽ
ad corpora deponerent᷑ de ligno qm̃ sabbim mluce¬
scebatꝰ & inuenti sunt latrones uiuentes suppliciũ
quippe crucis ideo duriꝰ erat. qadiutius erueiabate
& om̃s crucifixi longa morte necabant᷑: Illiaũt mer¬
manerent mligno crurib fractis coactusunt mori
ut possint inde de poni: Uñs aute inuentꝰ ẽtmor¬
tuils & ad mirati sunt homines & qͥeũ uiũu c̃temp

Expanded text:
complerentur: posteaquam completa sunt, dixit, Perfectum est; complerentur: posteaquam completa sunt, dixit, Perfectum est; et abscessit potestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam potestatem morientis, quam potentiam miracula facientis. Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum illucescebat; et inventi sunt latrones viventes. Supplicium quippe crucis ideo durius erat, quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. Illi autem, ne remanerent in ligno, cruribus fractis coacti sunt mori, ut possent inde deponi. Dominus autem inventus est mortuus , et admirati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽẽ. qđ fecit factus.ẽ. eni qđ fecerat Hactus .ẽ. enĩ ho¬
mo qͥ hominẽ fecerat. neperiret qđ fecerat: Scđm hanc
dispensationẽ iauenerat hora natiuitatis. & natus erat
sed ñdũ uenerat horapassionis. ideo ñdũ passus erat
Deniq ut noueritis ñ necessitatẽ sed potestatẽ morientis.
ꝓpt̃ ñ nullos hoc loquor qͥcũ audierint ñdũ uenit
hora eiꝰ ȩdificant᷑ adcredenda facta. & fiunt corda tors
fatua: Ut gͦ noueritis potestatẽ morientis. ipsã passio¬
nẽ recolite crueifixum intuemini Dixit in ligno
pendens: Sitio Illi hoc audito: inarundine ꝑ spon¬
giã obtuler̃ ei acetũ incruce accepit & ait ꝑfectũ est
& inclinato capite reddidit sp̃m Uidetis potestatẽ
morientis. qͥa hoc expectabat donec omĩa cõplerent᷑
quȩ de illo p̃dicta fuerant ante mortẽ futura.
Dixerat enĩ ꝓpħa. Deder̃ inescamea fel. & insiti
mea potauer̃ me aceto: Expectabat. ut haec om̃ia¬

Expanded text:
ecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum venerat hora passionis, ideo nondum passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc loquor, qui cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm hominẽ p̃dixer̃ scripturȩ unde. ẽẽt. scdm dm̃.
latebat impios. & querebat pios Adhoc eni & isti
dixer : xp̃s cũ uenerit nemoscit unde sit Quia hano¬
in illis opinionẽ generauerat qđ ꝑ esaiã dictũ . ẽ. generationẽ
autẽ eiꝰ. quis enarrabit: Heniq & ipse dñs adutrũq respon¬

Expanded text:
Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc enim et isti dixerunt, Christus cum venerit, nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrabit
Abbreviated transcription (Latin):
ei quẽ tanto perȩ occidendũ quesiuer̃ Deinde illixpsc
apud seipsos qͥ dixerant. nũquid cognouerunt praner¬
pes qͥa hic est xp̃s : Fecer̃ sibi questionẽ quatis uideret
ñ ipse ẽ. xp̃s: Adiungentes enĩ dixer̃: Sedistũ nouimus
unde sit: Xp̃s autẽ cũ uenerit. nemo scit unde sit haec
opinio apud iudeos. unde nata fuerit qđ xp̃s et̃ uenerit
Rursus si locũ natiuitatis eiꝰ queramꝰ tanquã indesit
ubi natus. ẽ: nec hoc latebat iudȩosꝓpt scripturas quȩ
ista p̾dixcerant: Nãcũ eũ uisa stella magiquererent adora¬
re uener adherodẽ & dixer̃ qͥd quererent & qͥduellent :
Ille autẽ c̃uocatis eis qͥ legẽ sciebant. quesiuit ab eis ubi
xp̃s nasceret᷑  Illi dixer inbechlee iude. & testimoniũ
unde erat origo carnis ciꝰ. & locũ ubi eũ peperit mat᷑
eiꝰ unde nata ẽ. ista opinio apud rudeos quã modo
audiuimꝰ : Xp̃s cũ uenerit nemoscit unde sit: Nis
qͥa utrũq p̃dicauerant. & p̃nuntiauerant scripture:

Expanded text:
ei, quo tempore occidendum quaesierunt. Deinde illi ipsi apud seipsos qui dixerant: Nunquid cognoverunt principes, quia hic est Christus? fecerunt sibi quaestionem, qua eis videret esse Christus: adjungentes enim dixerunt, Sed istum novimus unde sit; Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Haec opinio apud Judaeos unde nata fuerit, quod Christus cum vRursus si locum nativitatis ejus quaeramus, tanquam inde sit ubi natus est; nec hoc latebat Judaeos, propter Scripturas quae ista praedixerant. Nam cum eum visa stella Magi quaererent adorare, venerunt ad Herodem, et dixerunt quid quaererent et quid vellent: ille autem convocatis eis qui Legem sciebant, quaesivit ab eis ubi Christus nasceretur: illi dixerunt, In Bethlehem Judae; et testimonium unde erat origo carnis ejus, et locum ubi eum peperit mater ejus; unde nata est ista opinio apud Judaeos, quam modo audivimus, Christus cum venerit, nemo scit unde sit, nisi quia utrumque praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae?
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit filios hominũ cũ supra dixiss&e. homines
& iumta saluos facies dñe Quid enĩ illi homines non
erant filii hominũ & cũ dixiss& homines sequeretur
& diceret: Filii aut̃ hominũ quasi aliud exant homi¬
nes & aliud filii hominũ Non tam̃ arbitror. sine
aliqua significatione distinetionis hoc dixisse sp̃m
sc̃m. homines ad pͥmũ adam. filii hominũ ad xp̃m:
forte enĩ homines ꝑtinent ad pͥmũ hominẽ: filii
aut̃ hominũ ꝑtinẽt ad filiũ hominis Unũ opus

Expanded text:
appellavit filios hominum; cum supra dixisset, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quid enim? illi homines non erant filii hominum, ut cum dixisset, Homines, sequeretur et diceret, Filii autem hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis hoc dixisse Spiritum sanctum. Homines ad primum Adam, filii hominum ad Christum. Forte enim homines pertinent ad primum hominem: filii autem hominum pertinent ad Filium
Abbreviated transcription (Latin):
ec iã ad salutẽ mutoꝵ animaliũ Sed qͥdas salutẽ car¬
nis hominib ium̃tisq cõmunẽ. nũ qͥd nulla salꝰ
.ẽ. quã seruas hominibus : Est certe alia quae non
solũ cõmunis ñ est hominib & ium̃tis. sed nec ipsis
hominib cõmunisest honis & malis Deniq cũ
ibi deista salute dixiss& quã cõmunit̃ accipiunt peco¬
ra & homines. ꝓpt̃ illã salutẽ quã sꝑare debent homi¬
nes sed boni homines secutꝰ ad iunxit Filii aut̃ homi

Expanded text:
lium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est certe alia quae non solum communis non est hominibus et jumentis, sed nec ipsis hominibus communis est bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, sed bon
Abbreviated transcription (Latin):
missus nisi qͥa significauit p̾sentiã corporalẽ ñ se
missũ exhibere. nisi solis iudȩis qͥ uiderunt & occider̃.¬
& tam̃ multi inde & ante & postea credider̃ Missus
pͥma decruce uentilata .ẽ. ut eẽt. sem̃ unde alia mes¬
sis c̃surgeret. nc̃ uͦ cũ fama ȩuangłu & bono eiꝰ odore
excitatiꝰ ereidunt fideles eiꝰ ꝑ om̃s gentes erit expretatio
gentiũ. quando ueniat qͥiã uenit quando ab hominib uidee

Expanded text:
missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missus, nisi quia significavit praesentiam corporalem non se missum exhibere nisi solis Judaeis, qui viderunt et occiderunt? Et multi tamen inde et antea et postea crediderunt. Messis prima de cruce ventilata est, ut esset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cones suos discipłos suos. seruos. redẽptos suos. quos
creauit sed quos & redemit fr̃s suos Totũ parũ dixi
mẽbra sua seipsũ Misit enĩ ad nos mẽbra sua. & fecit
nos mẽbra sua: Tam̃ scđm speciẽ corporis quã iudȩi
uider̃ & contẽpser̃. ñ apud nos fuit xp̃s qͥa & hoc de
illo dictũ erat. sic̃ & apłs dicit: Dico enĩ xp̃m ministrũ
fuisse circũcisionis ꝓpt̃ ueritatẽ dĩ. adc̃ firmandas
ꝓmissiones patrũi Ad illos debuit uenire aquorũ
patrib & quoꝵ patrib ẽ. ꝓmissus. Ideo & ipse sic ait
Non sũmissus nisi adoues quȩ ꝑier̃ domꝰ isrł Sed quid
ait apłs insequenti: Gentes autẽ suꝑ miscđia glificare
dm̃ Quid & ipse dñs: habeo alias oues que ñ sunt ex
hoc ouili Qui dixerat ñ sũ missus nisiadoues quȩ
ꝑier̃ domꝰ isrł: Quomͦ hab&e alias oues adquas non . ẽ

Expanded text:
Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos creavit, sed quos et redemit fratres suos: totum parum dixi: membra sua, seipsum; misit enim ad nos membra sua, et fecit nos membra sua. Tamen secundum speciem corporis quam Judaei viderunt et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo dictum erat, sicut et Apostolus dicit, Dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum. Ad illos debuit venire, a quorum patribus et quorum patribus est promissus: ideo et ipse sic ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed quid dicit Apostolus in sequenti? Gentes autem super misericordia glorificare Deum . Quid et ipse Dominus? Habeo alias oves quae non sunt ex hoc ovili . Qui dixerat, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; quomodo habet alias oves ad quas non est
Abbreviated transcription (Latin):
.e. id est sinũ patris. unde nũquã descendit unigenitꝰ
filiꝰ: Non illi nouerant nec cogitare idonei erant ubi
nebat unde hoc cordi humano cogitare nedũ lingua
explicare hoc gͦ illi. nullo modo intellexer̃. & tam̃ ex hac
occasione salutẽ nrãm p̃dixer̃ qđ dñs iturꝰ. eẽt. addisꝑ¬
sionẽ gentiũ & impleturus qđ legebant & intellegebant:
Popłs quẽ non cognoui seruiuit michi. in obauditu au¬
ris obaudiuit michi Illi ñ audier̃ inquoꝵ oculis fuit.
illi audier̃ in quoꝵ auribꝰ sonuit Illiꝰ enĩ eccłiae uentu-¬
rȩ degentib tẏpũ gerebat mulier. quȩ fluxũ sangui¬
nis paeiebat᷑ : Tangebat & ñ uidebat᷑ nesciebat᷑ & sanabat᷑ :
Figura quippe erat qđ dñs int̾rogauit qͥs me tetigit.
quasi ignorans. ignoratã sonauit᷑: Sic fecit & gentib
non eũ didicimꝰ incarne & meruimꝰ carnẽq manducare:
& incarne eiꝰ mẽbra. eẽ Quare: Quia misit ad nos. quos

Expanded text:
 id est sinum Patris unde nunquam discedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi i manebat Christus. Unde hoc cordi humano cogitare, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi nullo modo intellexerunt; et tamen ex hac occasione salutem nostram praedixerunt, quod ersionem Gentium, et impleturus quod legebant et non intelligebant, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt in quorum oculis fuit; illi audierunt in quorum auribus sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier quae fluxum sanguinis patiebatur: tangebat, et non videbatur; nesciebatur, et sanabatur. Figura quippe erat, quod Dominus interrogavit, Quis me tetigit? Quasi ignorans ignoratam sanavit : sic fecit et Gentibus. Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. Quos?
Abbreviated transcription (Latin):
est dicere & unde sim scitis: Unde sim scitis: Iħs ana¬
⁊arecht. cuiꝰ eciã parentes nostis Solus eñi in hac causa
latebat uirginis partus. cui tam̃ testis erat maritus.
Ipse eñi hoc poterat fidelit̃ indicare qͥ possit marita¬
lit & telare : hoc gͦ exceꝑto uirginis partutotũ no-¬
uerant in iħu. quod ad hominem ꝑtinec: Facies ip¬

Expanded text:
et unde sim nescitis. Unde sim scitis, Jesus a Nazareth, cujus etiam parentes nostis. Solus enim in hac causa latebat virginis partus, cui tamen testis erat maritus: ipse enim hoc poterit fideliter indicare, qui posset maritaliter et zelare. Hoc ergo excepto virginis partu, totum noverant in Jesu quod ad hominem pertinet: facies ip
Abbreviated transcription (Latin):
loquim᷑ inuicẽ expellunt nec stat prima syllaba ut
sonare possit scđa Exqͦ loqͥmur aliquantu senuimꝰ.
& sine illa dubitatione senior sũ modo quã mane
Ita nichil stat. nichil fixũ manet intẽꝑore Amare
itaq debemꝰ ꝑquẽ facta. st̃ tẽpora. ut libemur atem-¬
pore. & figam᷑ in ȩt̃nitate ubiiam nulla.ẽ. mutabili¬
tas tempoꝵ Magna igit᷑ misericorda dñi nr̃i iħu xp̃i.

Expanded text:
loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. Magna igitur miserico
Abbreviated transcription (Latin):
sed qua dignaret᷑ occidi Tempus eni expeetabat pho
misit dt̃ filiũ suũ: Ideo multi dicunt quare ñ ante uenit
xp̃se Quib respondendũ ẽ. qͥa ñdũ uenerat plenitu¬
do tẽporis moderante illo ꝑquẽ facta sunt tẽpora Sere¬
bat eñi quando uenire deber& primo ꝑmulta seriene
tẽpos & annoꝵ p̃dicandꝰ fuit: Noneni aliqͥd paruu uen¬
turũ fuit. diũ fuerat p̃dicandꝰ sẽꝑ tenendꝰ: Quanto maior
iudex ueniebat tanto p̃conũ longior series p̃cedebat:
Deniq ubi uenit plenitudo tẽporis. uenit & ille quinos
libar& atẽpr̃. Libati eni a tẽpore uenturi sumꝰ ad illã¬
ȩt̃nitatẽ ubi ñ .ẽ. tẽpus nec dr̃ ibi quando ueni& hora.
dies .ẽ. eñi sempit̾nus qͥ nec̃ p̃cedit᷑ haesterno. nec exclu¬
dit᷑ crastino In hoc aut̃ scło uoluunt᷑ dies. & alii tran¬
seunt. & alii ueniunt nullus manet & mom̃ta qͥbꝰ

Expanded text:
sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat qused qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat qumisit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venturi sumus ad aeternitatem illam, ubi non est tempus: nec dicitur ibi, Quando veniet hora; dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitꝰ filiꝰ qͥ est insinupatris ipse narrauit. & patrẽ
n cognoscit nisi filiꝰ. & cui uoluerit filiꝰ reuelare: Deniq
cũ dixisset sed est uerꝰ qͥmisit me: quẽ uos nescitis. ut
ostender& eis unde possint scire qđ nesciebant subiecit :
ego scio cũ: Ergo ame quęrite ut sciatis eu Quare auẽc
sciocu Quia ab ipso sũ & ipse megisit magnificuutriuq
monstrauit. ab ipso inqͥt sũ qͥa filiꝰ de patre. se degrrd est
filius de illo .e. cuiꝰ .ẽ. filiꝰ ideo dñm iħm dicimꝰ dm̃ dẽ
do patrẽ ndicimꝰ dm̃ dȩ dõ. sed tantũ dm̃: & dicimꝰ dñm
uidetis me incarne. ipse me misit Vbi audis ipse memisit :
Noli intelligere naturȩ: Dissimilitud inẽ sed genue¬
rantis auctoritatẽ: Querebant gͦ eũ apphendere & ne¬
momi sit inillũ : manꝰ qͥa ñdũ uenerat hora eiꝰ  hde :ẽ
ꝑque factus es: Si tua hora uoluntas ẽ illiꝰ illiꝰ hora quae
nisi uoluntas sua Nongͦ horã dix̃ qua eogeretͦ mori

Expanded text:
 Filius qui est in sinu Patris, et ipse narravit: et Patrem nemo cognovit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. « Denique cum dixisset: sed est verus, qui misit me, quem vos nescitis, ut ostenderet eis, unde possint scire quod nesciebant, subjecit: Ego scio eum. 538 Ergo a me quaerite, ut sciatis eum. Quare autem scio eum? Quia ab ipso sum, et ipse me misit. Magnifice utrumque monstravit. Ab ipso, inquit, sum, quia Filius de Patre: et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus, Deum de  Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum; et dicimus Dominum sum, quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, Ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. Quaerebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quem factus es. Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua cogeretur mori,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ acceptari ꝑsonas. ñ cũ homines diuerso modo psuis
gradib honoramꝰ. tunc tim̃dũ .ẽ. neꝑsonas accĩpiamꝰ.
sed quando int̃ duos iudicam᷑ & aliquando int̾ neces sa¬
riosfit: Non nũquã iudiciũ int̾ patrẽ & filiũ Quȩ̨¬
ritur pat̾ demalio filio. aut quaerit᷑ filius deduro
patre: Seruamꝰ honorificentiã patri quae debetur
a filio ñ aequamꝰ filiũ patri in honore sed p̾ponimꝰ: Si bonã
causã hab& filiũ aquemꝰ patri inueritate. & sic tribuim
honorẽ debitũ. ut nonꝑdat aqualitas meritu Itd uerb¬
Abeo loco ubi ait dieebant gͦ quidã exiherosolimis. Nonne hie est quẽ
que rebant iudei int̾ficere. & ecce palã loquit᷑ & nichil ei dicunt. usq¬

Expanded text:
sonas. Non cum homines diverso modo pro suis gradibus honoramus, tunc timendum est ne personas accipiamus. Sed quando inter duos judicamus, et aliquando inter necessarios, fit nonnunquam judicium inter patrem et filium; queritur pater de malo filio, aut queritur filius de duro patre: servamus honorificentiam patri, quae debetur a filio; non aequamus filium causam habet: filium aequamus patri in veritate, et sic tribuimus honorem debitum, ut non perdat aequitas meritum. Ita verbAb eo loco, Dicebant ergo quidam ex Jerosolymis, Nonne hic est quem quaerebant Judaei interficere;
Abbreviated transcription (Latin):
mINT caritas ur̃a pristinis sermonib & leccũ
ñ qͥatimebat neteneret᷑ cuiꝰ potestas erat netẽ¬
retur. sedut significaret eciã in ipso die festo qͥ
celebrabat᷑ aiudȩis se occultari. & suĩtẽe. miste¬
riũ : hodierna gͦ lectione apparuit potestas quae pu¬
tabat᷑ timiditas: Loque bat᷑ eni palã indie festo. ita ut
mirarent᷑ turbe & dicerent Qđ audiuimꝰ cũ lectio
legeret᷑. Nonne hic.ẽ quẽ querebant int̾ficere. & ecce¬

Expanded text:
minit Charitas vestra pristinis sermonibus et lectunon quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ut non teneretur, sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, occultari, et clausum esse mysterium; sed mox apparuit potestas, quae putabatur timiditas. Loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur. Nonne hic est quem quaerebant interficere
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs utiq & mariȩ. scđm qđ creator cęli &e terrȩ. creator &
mariȩ. Secundũ aut̃ qđ dictũ ẽ. factũ ex muliere factũ sub
lege. filius mariȩ. Ipse ÷ dñs mariȩ. ipse ÷ filius marię. Ipse
creator mariȩ. ipse creatus exmaria. Noli mirari : qe &
filius. & dñs. Sicut enĩ mariȩ. ita & dauid dictis ẽ filius
Et idõ dauid filius gc mariȩ filius. Audi apłm. apte dicen¬
tẽ. Quia factus ẽ.ei exsemine qđ scđm carnẽ. Audi eũ¬

Expanded text:
eator coeli et terrae, creator et Mariae: secundum autem quod dictum est, Factum ex muliere, factum sub Lege , filius Mariae. Ipse Dominus Mariae, ipse filius Mariae: ipse creator Mariae, ipse creatus ex Maria. Noli mirari quia et filius et Dominus: sicut enim Mariae, ita et David dictus est filius; et ideo David filius, quia Mariae filius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Audi eu
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ergo. ut inueniremur. Inuenti loquimur. ñsuꝑbiamꝰ. qc an¬
tequã inueremur. perieramus sinon quȩ reremur. ñ nobis
ergo dicant quossanamꝰ. & uolumꝰ lucrari paciecłȩ catholicȩ.
iũd nos uultis : quidnos quȩritis sipeccatores sumꝰ : Idõ uos
quȩrimꝰ. nepereatis. Querimus qr quȩ siti sumus. Inuenire
uos uolumus. qr inuenti sumꝰ: Itaq nathanaheł cũ dixissce
es. opopule uiuens exfide. ante quã te ꝑ apłos meos uocarẽ¬
ait. Cum esses subumbra mortis. & tum̾e non uideres. ego

Expanded text:
mus, ut inveniremur; inventi loquimur. Non superbiamus, quia anmus, ut inveniremur; inventi loquimur. Non superbiamus, quia antequam inveniremur, perieramus, si non quaereremur. Non ergo nobis dicant quos amamus, et volumus lucrari paci Ecclesiae catholicae: Quid nos vultis? quid nos quaeritis, si peccatores sumus? Ideo vos quaerimus, ne pereatis: quaerimus, quia quaesiti sumus; invenire vos volumus, quia inventi sumus. 22. Itaque Nathanael cum dixisset, es, o popule vivens ex fide, antequam te per Apostolos meos vocarem, cum esses sub umbra mortis, et tu me non vid