comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis ⁊cĩficatione instructos monasterio
abicrunt. Basterna gͥ uim̃tis ꝑ ambulantib & pue¬
ris qͥpibant: uacua ꝑucnit ad matrẽ. Uidentes
poterat p̃fectũ. filiã carissimã ꝑdidisse. Erat itaq
planctꝰ uiestim abilis: fictꝰ ui m̃sus. Lugebantq
unu̾si inconfusione. pareutes filiam: sororẽ
fr̃s. seruuli dũam: & tenebat unuiersos meror
& infinita. animi tribulatio. fit ꝑtotam ꝓuinciã
inquisitio. int̾rogantur aruspices: in quirun¬
set eugenia indicarent. Noc solũ dicebant om̃is
qd eã dii decelo rapuissent. Credit factum pater.
& fletũ adconsolationem reuocans. dat festa respon¬
sis & indeoꝵ illam numero consecrans. exauro
puro fecit ei fusile simulachrũ. qd ita cepit exco¬
lere.: ut ñ minorem illi honorẽ quã diis cȩteris
accipere. s erant intolerabilit lugentes eam.
Beata aut eugenia uirili habitu. & animo. in pre¬
dicto uroꝵ monasterio ꝑmanebat: atq ita un

Expanded text:
baptismatis gracia inabierunt. Basterna igitur, jumentis ambulantibus et pueris qui praeibant, vacua pervenit ad matrem. Videntes poterat praefectum filiam charissimam perdidisse? Erat itaque planctus instimabilis fletus inmensus | Lugebant uniuersi inconfuso Parentes filiam sororem | fratres serui dominam et tenebat uniuersos meror ot | Infinita animi tribulatio fit per totam prouintiam .| inquisicio Interrogantur auruspices inquirunset eugenia indi| caret Hoc solum dicebant omnes quod eam dii de caelo | rapuissent Credit factum pater . et fletum ad consola| cionem reuocans dat festa responsis Et deorum illam | numero consecrans ex auro puro . eius fecit fusile | simulachrum Quod ita coepit excoli ut no+ minorem illi hono| rem . quam diis citeris accipere, sed erant intolerabiliter lugentes eam CAP. IX.--Beata autem Eugenia virili habitu et animo, in praedicto virorum monasterio permanebat: atque ita in
Abbreviated transcription (Latin):
piitens ad omia que postulabat effectũ: dix̃
eugenia. O melantia iugredunuis uom̃. & tenc¬
brosa malitia. applicare fecisti etuleos. suspet¬
di p̃cipis xp̃ianes: Dampua. ꝑcute. itcende.
bene uos accipis. Nontam̃ talss habet famulos
xp̃c: quales tu ee̾̃ testaris. Ceriuntam̃ adduci p̃¬
cipe ancillam. quã testem nr̃i criminis eẽ clixisti:
applicata fuisset in conspectu iudicis aucilla: ce¬
pit dicere. Iste uiuienis impudicissimꝰ frequenter
quidem cirra uiles ꝑsonas detectus ẽ in adulte¬
riis.s ipsa impunitas ad hoc usq eũ adduxit.
ut etiã dnẽ ineȩ cura pͥmam horã spectaculum
ꝓsalute eiꝰ uenerit. indicauit: scd̃o quasi ꝓsua

Expanded text:
ittens ad omnia quae postulabat effectum, dixit Eugenia: O Melanthia nigredinis nomen, et tenebrosa Melanthia: applicari fecisti aculeos, suspendi praecipis Christianos. Damna, percute, incende: bene nos accipis: non tamen tales habet famulos Christus, quales tu testaris. Tamen adduci praecipe ancillam, quam testem nostri criminis esse dixisti, applicata fuisset in conspectu judicis, coepit dicere: Istum juvenem impudicissimum, frequenter quidem circa viles personas detectum in adulteriis, ipsa impunitas ad hoc eum perduxit, ut etiam dominae meae circa primam horam diei cubiculum pro salute e
Abbreviated transcription (Latin):
tinus mundarent᷑. multaq in coerant sanitatis
insignia. S cũ a constantio iulianꝰ celar fact̾ fuis¬
sit: dedit legem ut xp̃iam nichil in hoc scło possi¬
detent. T̃unc sallicanꝰ babeas in hosticnsi pago. nini.
aut exigeient pensiones. statim adiabolo repleitnttr.
&e quicq actorum cius c̾t exactor lȩpsus ficbat. ẽ unc
inttogata demonia dedetunt itsponsum: quod si sac̃¬
ficate ooactus fuiss. e allicaniis: eractores redituum

Expanded text:
tinus mundarentur: multaque in eo erant sanctitatis insignia. Sed cum a Constantio Julianus Caesar factus esset, dedit legem ut Christiani nihil in hoc saeculo possiderent. Tunc Gallicanus habens in Ostiensi pago quatuor aut exigere pensiones, statim a diabolo repiebatur. Et quicunque actorum ejus esset exactor, leprosus fiebat. Tunc interrogata daemonia dederunt responsum, quod, nisi sacrificare coactus fuisset Gallicanus, exactores reddituum
Abbreviated transcription (Latin):
uirtictum. Delectatio namq illius talis erat. inhi¬
laritate carorũ sicut de beato iob legimus. qm̃
grauitate uultum tenere consueuerat: ut nũqũa
contẽptibili leticia resolueretur: s quotiensc̃uq
hẏlariorẽ se p̾sentib exiberet. semꝑ hoc causa
utilitatis eorum faceret. Ita et hic sc̃s religiosa
grauitate discretus in om̃ib ñ uanitatis iactan¬
tia hoc uel dissolutione agebat: s ut clĩ osten¬
deretur collata sibi gr̃a et adeuis amorẽ acfidẽ
qui mirabilis in scĩs siuis seruos suos multimodis
consolari et mirificare clignatur. suoꝵ corla er¬
citarentur: et illius seruituti se propensins
manciparent:
inꝓcessu monstrabimus ad nr̃e utilitatis aug¬
mentũ consicdantes trahere possumus. cõpantes

Expanded text:
virtutum. Delectatio namque illius talis erat in hivirtutum. Delectatio namque illius talis erat in hilaritate carorum, sicut de beato Iob legimus, quongravitate vultum tenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hilariorem se presentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. Ita et hic sanctus religiosa gravitate discretus in omnibus, non vanitatis iactantia hoc vel dissolutione agebat, sed ut Dei ostenderetur collata sibi gratia, et ad eius amorem ac fidem, qui mirabilis in sanctis suis servos suos multis modis consolari et mirificare dignatur, suorum corda excitarentur et illius servituti se propensius manciparent. in processu monstrabimus, – ad nostre utilitatis augmentum considerantes trahere possumus, comparantes
Abbreviated transcription (Latin):
tat tanto clarius innotescat et occultatio. ipsa p̃
Eminebat inamiratione hominũ ueluti ciutas
suꝑ uerticem montis posita. nec iam lucerna pote¬
terat gr̃a celsa latere. ad eo ut ñ solũ corla hominũ
beluina feritate crudelia ad mansuctudinẽ ꝓp̃i
domaret. ficdelis seruus et prucdens sciens conser¬
uis sius date intemp̃r tritici mensurã. id est ꝓcap¬
tu audientiũ m̃surate et oportune diumi uerbi
pabula mitustrare. uerũ etiã aues ut innocentia
et potestas primi ade anteqũã peccaret cui om̃ia
in rationabilia subiecta fuerunt ut scriptura de¬
um cnĩ inter domesticos suos contingebat secie¬
tius illũ habere conuiuiũ. et delectaret᷑ in hilari¬
tate caroꝵ : descendebant adeum intrepidi passe¬
res. et inmanu eius mense reliquias colligebant.
disceclebant alii saturi. accecdebant alii saturan¬
cdi. Sic mansuescebaat feritas auium. inopatione

Expanded text:
tat, tanto clarius innotescat, et occultatio ipsa predtat, tanto clarius innotescat, et occultatio ipsa predEminebat in admiratione omnium, veluti civitas super verticem montis exposita, nec iam lucerna poteterat gratia celsa latere; adeo ut non solum corda hominum beluina feritate crudelia ad mansuetudinem Christi domaret fidelis servus eius et prudens, sciens conservis suis dare in tempore tritici mensuram, id est pro captu audientium mensurate et oportune divini verbi pabula ministrare, verum etiam aves: ut innocentia et potestas primi Adae, antequam peccaret, cui omnia inrationabilia subiecta fuerunt, ut Scriptura deCum enim inter domesticos suos contingebat secretius illum habere convivium, et delectaretur in hilaritate carorum, discendebant ad eum intrepidi passeres et in manu eius mensae reliquias colligebant. Discedebant alii saturi, accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas avium in operatione
Abbreviated transcription (Latin):
lut in ipso habitu animi pulchittudo. ut inspetie ex¬
terioris hominis ipsam putares exp̃ssam imaginẽ sc̃i¬
tans. Erat in reuerentib terribilis aspecti. reueren¬
dus inces su. metuendus scueritate. uenerandus benig¬
nitate. Censura auctoritatis. temꝑabat mansuetu¬
do humilitatis. Delinquentib quidẽ minabatur
siontis austeritas. s blancdiebatur coidis serenitas.
Siga bene agentes Petrus apparebat in uultii. erga cde¬
iquentes paulus in sp̃u. ac sic conueniente in uno
duiersitate grarũ. illius pietatis. huius eiat emula¬
lor districtionis. ita ut cũ p̃sentiam eius quisqua urx
si fineret. absentiã ferte ñ posset. Internoꝵ aut bo¬
noꝵ suorũ formas aespecies. sicut adplenũ nemo
potuit inspicere:ita nemo sufficit explicare.Quas
sicut ille studuit excolere: ita et laborauit oculere:
et cum uellet auger. nolebat agnosci. S̾ quia hec ẽ
naturs̃ iusticiȩ. ut quanto studiosius abscondi op¬

Expanded text:
bat in ipso habitu animi pulchritudo; in spetie exbat in ipso habitu animi pulchritudo; in spetie exterioris hominis ipsam putares expressam imaginem sanctitatis. Erat inreverentibus terribilis aspectu, reverendus incessu, metuendus severitate. venerandus benignitate. Censuram auctoritatis temperabat mansuetudo humilitatis. Delinquentibus quidem minabatur frontis austeritas, sed blandiebatur cordis serenitas. Erga bene agentes Petrus apparebat in vultu, erga delinquentes Paulus in spiritu, ac sic conveniente in uno diversitate gratiarum, illius pietatis, huius erat emulator districtionis, ita ut, cum presentiam eius quisquam vix sustineret, absentiam ferre non posset. Internorum autem bonorum suorum formas ac speties, sicut nemo ad plenum potuit inspicere, ita nemo sufficit explicare; quas sicut ille studuit excolere, ita et laboravit occulere; et cum hec vellet augeri, nolebat agnosci. Sed quia hec est natura iustitiae, ut, quanto studiosius abscondi op
Abbreviated transcription (Latin):
dũ se incliuinũ ministeriũ deb̾e potius offe̾re. qua
excusare didicerit.
ost habita gͦ om̃i cdubitatione atq ancipiti sũmota
sententia unanimitate eporũ remensis ꝓuintiȩ in¬
fulis induitur sacerdotalib: benelictione consetra¬
tur ep̃ali. atq insecde p̾sulatus collocatur eciuitatis
remorũ. Ubi statun sic apparuit aptus et deuotus.
tamqua si officio acd quod nouiter ascencłat uigiter
p̃fuisset. fuit itaq in elemosinis largus. inugiliis
sedulus. in oratione deuotus. in caritate ꝑfectus. in
humanitate ꝓfusus. indoctrina p̃cipuus. insermo¬
ne paratus. in conuersatione sc̃issimus: Sinceritatem
mentis uultus sui serenitate monstiabat. et
pietatem dementissimi coilis. oftendebat in lenitate
sermonis. Quicquid aclsalutẽ ꝑtinere posset eternam.
ñ minus implebat beatissimus oꝑe. quã sermonis p̃di¬
catione docelut. Ouirũ ꝑ om̃a cdeo dignum. E mine¬

Expanded text:
dum se in divinum ministerium debere potius offerre quam dum se in divinum ministerium debere potius offerre quam excusare didicerit. 4. Posthabita ergo omni dubitatione atque ancipiti submota sententia, unanimitate episcoporum Remensis provinciae infulis induitur sacerdotalibus, benedictione consecratur episcopali atque in sede presulatus collocatur huius civitatis Remorum. Ubi statim sic apparuit aptus et devotus, tamquam si officio, ad quod noviter ascenderat, iugiter prefuisset. Fuit itaque in elemosinis largus, in vigiliis sedulus, in oratione devotus, in caritate perfectus, in humanitate profusus, in doctrina precipuus, in sermone paratus, in conversatione sanctissimus. Sinceritatem mentis vultus sui serenitate monstrabat et pietatem clementissimi cordis ostendebat in lenitate sermonis. Quicquid ad salutem pertinere posset aeternam, non minus implebat beatissimus opere, quam sermonis predicatione docebat. O virum per omnia Deo dignum! Emine
Abbreviated transcription (Latin):
s suꝑ cancdelabrum purissime acdõ dilecte con¬
uersationis erat ponenda. quatinus his qui indo
lauit etiam om̃ipotentĩ cliuine. huic miraculoali
ud addłe: adostensionẽ meritorũ beatissimi uiri.
Et enim supͣdicto radio se illustrante. sensit capiti suo
unguinis sacri infusum liquorem. quo totum eius
delibutũ est capud. Et merito. ut qui oleo sp̃ãli po¬
plõquoeorum quidẽ capita uisibili. mentes autem
p̃dicatione. scõ sp̃u inse loquente. uncturus erat cris¬
mate in uisibili. idem gr̃a eiusdẽ sp̃c sc̃i. ipse quoq
pͥus tali unctione insigniretur. Acceptis aũt tantis
actalib auspitiis. diuinis timuit contiaire statutis.
Neq enĩ tutũ illud uicłi poterat tot signis p̃currentib
diuine contradicere uissioni. p̃sertim cũ luce et unc̾¬
tione sp̃c scĩ. quȩ oleo uisibili designatur interus in¬
lustratus. atq ꝑunctus. et ut sc̃s ysayas admuten¬

Expanded text:
sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte consed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, quatinus his qui in do preberet. Placuit etiam omnipotentiae divinae huic miraculo ud addere ad ostensionem meritorum beatissimi viri. Etenim, radio supradicto se illustrante, sensit capiti suo unguinis sacri infusum liquorem, quo totum eius delibutum est caput. Et merito, ut qui oleum spiritale populis, quo eorum quidem capita visibili, mentes autem predicatione, sancto Spiritu in se loquente, uncturus erat crismate invisibili, id est gratia eiusdem Spiritus sancti, ipse quoque prius tali unctione insigniretur. Acceptis autem talibus ac tantis auspiciis, divinis timuit contraire statutis; neque enim tutum illi videri poterat, tot signis precurrentibus, divinae contradicere iussioni, presertim cum luce et unctione sancti Spiritus, que oleo visibili designatur, interius illustratus atque perunctus, ut et sanctus Esaias, ad mitten
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiasticus ordo infirmam etatẽ ad hanc ñ reci¬
ꝑet dignitatẽ uoce publica fatebatur. Tunebat
enĩ ne inmatura etas inimici uersutiis inpugnata.
aliquid contraheret siniftri. S diuina gr̃a et uo¬
cem poplĩ constantissime in ipsuis ꝑdurare fecit
electione: et scm̃ uirũ abantiqui bostis ꝓtent ma¬
lignitate: Et cũ popli acclamaret frequentia. et scis¬
simus uir magna constuntia reniteretur: placuit
om̃ipotenti dõ ei manifestissumis demonstrare ui-¬
ditiis. quod ipse de eo haberet uiditiũ. Et enĩ cũ
mͦ p̃dicto rencti conaretur. uidentib om̃ib qui
aclerant descendit subito radius noui luminis
suꝑ ipsiuis uiri sc̃i uerticẽ acsi ipse sol de celomotus
suꝑ eum ceciderit. ut quia illuminandarũ lux pa¬
rabatur animaruĩ. ipse quoq cumadhoc opus ascis¬
ceretur. lumine debuit declarari uisibili. Ipse
namq erat lucerna que ñ submodio cure corꝑes

Expanded text:
aecclesiasticus ordo infirmam aetatem ad hanc non reciaecclesiasticus ordo infirmam aetatem ad hanc non reciperet dignitatem, voce publica fatebatur. Timebat enim, ne inmatura aetas inimici versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem populorum constantissime in ipsius perdurare fecit electione et sanctum virum ab antiqui hostis protexit malignitate. Et cum populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir magna reniteretur constantia, placuit omnipotenti Deo ei manifestissimis demonstrare indiciis, quod ipse de eo haberet iuditium. Etenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit declarari visibili. Ipse namque erat lucerna, quae non sub modio curae corporeae,
Abbreviated transcription (Latin):
nit. defunctoꝰ bennadio archi ep̃o in urbe remen¬
si. omiũ genaliter uotis ad pontifitii culm̃ rap¬
tus fuisse potius dignoscitur. quã electus. Et
gͦ concursus popli. diuersi quidẽ serus. conditio¬
nis ac clignitatis. nec ñ etatis. s unius atq eiusdẽ
sententie cuncti hunc uere dõ dignũ et qui po¬
plis p̃fici deberet acclamabant.
ir aũt beatissimus his angustiis dep̃ssus nimiis asficidit
angorib: quia nec fuge locus uspiã patebat. nec
poplo ut abitentione cepta resipisceret. ullo
satis facere poterat. Diuine namq erat uolunta¬
tis. ut qui om̃iũ saliti ꝓspecturus erat. om̃ium
acclamationib eligetur. Et qui unctati fidei
cũ iam fidelib et futuris fidelib erat ꝓuisurꝰ
unione cuncti poplĩ ad sedẽ eueheretur. sacer¬
dotalis honoris. Sacratissimus quidẽ uir cũ his
acclamatioͫ b se urgeri conspiceret. de infirmi¬
tatis et etatis sue temp̃r conqueri cepit. et quia

Expanded text:
nit, defuncto Bennadio archiepiscopo, in hac urbe Remennit, defuncto Bennadio archiepiscopo, in hac urbe Remensi omnium generaliter votis ad pontificii culmen raptus fuisse dinoscitur potius quam electus. Fit ergo concursus populi diversi quidem sexus, conditionis ac dignitatis necnon et aetatis, sed unius atque eiusdem sententiae: cuncti hunc vere Deo dignum, et qui populis prefici deberet, acclamabant. Vir autem beatissimus his angustiis depressus, nimiis afficiebatur angoribus, quia nec fuge locus uspiam patebat, nec populo, ut ab intentione cepta resipisceret, ullo modo satisfacere poterat. Divinae namque erat voluntatis, ut qui omnium saluti prospecturus erat, omnium acclamationibus eligeretur, et qui unitati fidei cum iam fidelibus et futuris fidelibus erat provisurus, unione cuncti populi ad sedem eveheretur sacerdotalis honoris. Sacratissimus quidem vir cum his acclamationibus se urgeri conspiceret, de infirmitatis et aetatis suae tempore conqueri cepit, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
nus. que fudit uulnere. xp̃c. Remigius reddit.
dño uota sua saceidos. Quoduas usq ad nr̃a temꝑa
ꝑdurauit. donec fusum in recdẽptionẽ datũ. xp̃i¬
anorum ut aministris diaboli normannis p̃ciũ¬
redimeret argentei calicis. quos de potestate te¬
nebrarũ tedimerat effusus sanguis calicis xp̃i
uidelicet passionis.
raditus aũt aparentib scole litteris inbuendus.
mbreui coeuis et etiam natu morib suis. doct̾¬
na excellentior ẽ effectus. Studebat qͦq teneros
annos moꝵ maturitate uincere et beniuo¬
lentia cordis caritatis melle condire. Turbas
frequentium popłoꝵ uitare. et ut p̃conẽ suũ fe¬
cisse didicerat. uita solitaria in reclusione dño
seruire. Qui locus in castio lauduno hac tenus
designatur et uenerabiliter colitur. Inqua reclu¬
sione. secundis successib certatĩ scẽ conuersatio¬
nis studiis. iustus adolescens dño militauit. Et
cum ad uinginti et duos etatis suȩ annos ꝑue¬

Expanded text:
nus quem fudit vulnere Christus. Remigius reddit nus quem fudit vulnere Christus. Remigius reddit Domino sua vota sacerdos. Quod vas usque ad nostra tempora perduravit, donec fusum in redemptionem datum est christianorum, ut a ministris diaboli Nortmannis redimeret pretium argentei calicis, quos de potestate tenebrarum redemerat effusus sanguis calicis Christi videlicet passionis. Ͻ Traditus. autem a parentibus scole litteris imbuendus, in brevi coaevis et etiam natu maioribus suis doctrina excellentior est effectus. Studebat quoque teneros annos morum maturitate vincere et benivolentiam cordis caritatis melle condire, turbas frequentium populorum vitare, et ut preconem suum fecisse didicerat, vita solitaria in reclusione Domino servire. Qui locus in castro Lauduno actenus designatur et venerabiliter colitur. 3. In qua reclusione secundis successibus certatim sanctae conversationis studiis iustus adolescens Domino militavit. Et cum ad viginti ot duos aetatis suae annos perve
Abbreviated transcription (Latin):
quã mundo cognitus in pago laudunensi
alto parentum sanguine ut monstraretur in
ortui. qualis futurus in actu. Nec illud silendũ¬
est. quia in carnis recenti tempore pꝰ illius obi¬
tũ. s pꝰ plura annorũ curricula factis de rebus
remensi eccłȩ traditis remediũ eũ fuisse nomina¬
tum legimus. Quod qui merita et acta illius
attendit. congrue hoc eum nomine appella¬
tũ fuisse intelligit. Qui mitigator fuioris do¬
ficatus adño in conspectu regũ. in uerbis suis sic̃
in sequentib: oftendemus. monstra uidelicet pa¬
ganos feroces placauit. Merito gͥ cũ remediũ fuis¬
se nominatũ inluptisiate. crecdemus. nͥ inem̃dati¬
orib gestis illum oraculo diuino ꝑ sc̃m montanũ
remigiũ uocari deb̾e cognosceremus. S iuersib
metricis abipso cõpositis. et uissione illius in qͦdã
uase abeo consecrato scultis. ita legimus. Hauriatꝰ
hinc popłs uitam. de sanguine sacro. In iecto eter¬

Expanded text:
quam mundo cognitus, in pago Laudunensi quam mundo cognitus, in pago Laudunensi alto parentum sanguine, ut monstraretur in ortu, qualis futurus erat in actu. Singuest, quia in cartis recenti tempore post illius obitum, sed et post plura annorum curricula factis de rebus isti Remensi aecclesiae traditis Remedium eum fuisse nominatum legimus. Quod, qui merita et acta illius attendit, congrue hoc eum nomine appellatum fuisse intellegit. Qui mitigator furoris Doficatus a Domino in conspectu regum, in verbis suis, sicut in sequentibus ostendemus, monstra, videlicet paganos feroces, placavit. Merito igitur eum Remedium fuisse nominatum in baptismate crederemus, nisi in emendatioribus gestis illum oraculo divino per sanctum Montanum Remigium vocari debere cognosceremus. Sed et in versibus metricis ab ipso compositis et iussione illius in quodam vase ab eo consecrato sculptis ita legimus: Hauriat hinc populus vitam de sanguine sacro Iniecto, aeter
Abbreviated transcription (Latin):
matre obstetricante ꝑungens. lumen illi grã di¬
uina restituit. Nec incredibile uidi debet si
puer iste antequã ꝑetatẽ corꝑis sciret uocate
patiẽ et matrẽ suã uirtutes munere diu̾no
oꝑatus est: quia et si ut homo inmiquitatibus
conceptus est. contra morem tamen humane con¬
cdionis ñ indelictis eum p̃uaricationis. s in gr̃a
remissionis mater sua peperit. Neq enim du¬
bitandũ est. quia sp̃c sc̃s qui eũ talem futurum
p̃dixit. et cuius munere conceptus fuit. etiam
a peccatis absoluit. Constat quippe ueridica pa¬
trũ sententia. quia lege ñ constringitur scĩ sp̃c
donum. Et propterea qui corneluiꝰ ad domum
ipse utiq beatum Remigiũ ñ solũ ante baptis¬
mũ. s ante etiam natiuitatẽ eiusdẽ gr̃e mune
perfudit. Ortus est autẽ exanu et uetulo du
sterilib ꝑremissionẽ ut ysaac et ioh̃s. uir iste.
sc̃s: antequã natus nomine designatus. ante¬

Expanded text:
matre obstetricante, perunguens, lumen illi gratia dimatre obstetricante, perunguens, lumen illi gratia divina restituit. Nec incredibile videri debet, si puer iste, antequam per etatem corporis sciret vocare patrem et matrem suam, virtutes munere divino operatus est, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum prevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit. Neque enim dubitandum est, quia Spiritus sanctus, qui eum talem futurum predixit, et cuius munere conceptus fuit, etiam a peccatis absolvit. Constat quippe veridica patrum sententia, quia lege non stringitur sancti Spiritus donum. Et propterea, qui Cornelium ac domum ipse utique beatum Remigium non solum ante baptismum, sed etiam ante nativitatem eiusdem gratie munere perfudit. Ortus est autem ex anu et vetulo diu sterilibus per repromissionem, ut Isaac et Iohannes, vir iste sanctus antequam natus, nomine designatus, ante
Abbreviated transcription (Latin):
nere nobiles. etꝰ inter suos nominatissimi. Et quia
lib̾orũ parentes ꝓcesserant in dieb multis effeti.
et carne iam infecundi. conugale cõmertiũ ñ
querebant. nec eis spes ultra uel appetitus generan
dim erat. Cui beatus montanus respondit᷑ Scias
cũ ab lactaueris puerũ redoigium. de lacte tuo
ꝑunges oculos meos. et rccipiã lum̃. Nã ut me¬
rita illi accrescerent sicuti et scõ thobiȩ uixta cdi¬
uinũ scrmonẽ. ut iustus iustificaretur ad huc.
isdẽ beatus montanus lumen corꝑaliũ oculorũ
amiserat. Tandem credentib parentib uerbis
uiri dĩ. fit gaudium qͦd talem suscepturi eẽnt ꝓ¬
lem. in cuius conceptione ñ foret aidor. explende
libidinis. s amor. generande iuxta diuinũ p̾sa¬
gium sobolis. Concipitur gͦ futurus ap̃i pontifex.
et. xp̃i ãminiculante miscdia matir beatissima
poni fecit. Et ablactatus sicut suus p̃nun¬
tiator p̃dixerat: lacte matris oculos sui uatis

Expanded text:
nere nobiles et gratia inter suos nominatissimi. Et quia nere nobiles et gratia inter suos nominatissimi. Et quia liberorum parentes processerant in diebus multis, effeti et carne iam infecundi coniugale commercium non querebant, nec eis spes ultra vel appetitus generandi subolem inerat. Cui beatus Montanus respondit: 'Scias, quia cum ablactaveris puerum Remigium, de lacte tuo perunget oculos meos, et recipiam lumen. Nam ut merita illi adcrescerent. sicuti et sancto Tobiae, iuxta divinum sermonem, ut iustus iustificetur adhuc, isdem beatus Montanus lumen corporalium oculorum amiserat. Tandem credentibus parentibus verbis viri Dei, fit gaudium, quod talem suscepturi essent prolem, in cuius conceptione non foret ardor explende libidinis, sed amor generande iuxta divinum presagium subolis. Concipitur ergo futurus Christi pontifex, et Christi adminiculante misericordia, mater beatissima, poni fecit. Et ablactatus, sicut suus prenuntiator praedixerat, lacte matris oculos sui vatis,
Abbreviated transcription (Latin):
inter emptorũ. Ut antiuntietur nomen euis in
gentib in conueniendo poplos in unũ. et reges ut
seruiant dño. Cilinia in utero concipiens.
filium pariet nomine remigium. cui ame
saluandus popłs cominitetur: Beata siqui¬
in muncio corꝑẽ. mente conuersabatur incȩlo.
Quȩ in flore uiuentutis pepererat de unico uiro
suo emilio principium. postea suessoꝵ ciuita
eiusdem pͥncipii successoris: quiusq adulti¬
ma głosi remigii temꝑa saceilotio est functꝰ
sicq defunctus.
iraut ile uenerabilis inter illius temporis
in numera ꝑicula tanta consolatione accepta.
ciliniȩ diuinum oraculũ grã dĩ ꝑceptũ inno¬
tuit. At illa dixit ad montanũ. Quomͦ fie¬
ri potest ut anus lacttm filium. cũ a temꝑib
in dui transactis muliebtia cdefecetint. et uirm̃s
elisiuis uetulus sit. ac in euoso eꝰ corꝑe frigidus
ertet cutump̃condia sanguis. et uoluptatis oꝑa
in eo penitus emarcueruit: E rant enĩ ambo ge¬

Expanded text:
um, ut adnuntietur nomen eius in gentibus, in conveniendo populos in unum et reges, ut serviant ei: Cilinia. in utero concipiens filium pariet nomine Remigium, cui a me salvandus populus committetur'. Beata siquiin mundo, mente conversabatur in caelo. Quae in flore iuventutis pepererat de unico viro suo Emilio Principium postea Suessorum civiteiusdem Principii successoris, qui usque ad ultima gloriosi Remigii tempora sacerdocio est functus, sicque defunctus. Vir autem ille venerabilis, inter illius temporis innumera pericula tanta consolatione accepta, Ciliniae divinum oraculum gratia Dei perceptum innotuit. At illa dixit ad Montanum: 'Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, cum michi a temporibus diu transactis muliebria defecerint, et vir meus Emilius vetulus sit, ac in aevoso eius corpore frigidus extet circum precordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus emarcuerint?' Erant enim ambo ge
Abbreviated transcription (Latin):
noc te quada plus solito orationẽ ꝓcelans usq lu¬
cis crepusculum in contemplatione ꝑ mansit.
Qui cum lassitudine ac fragilitate catnis cõpellen¬
te. paululum metbra sopori dedisset. subito
ꝑdiumam grãm angłorũ choris et animarũ cȩ¬
tib beatissimorũ hominum iam sꝑitib cũ dõ reg¬
nantiũ. et immortalitatẽ ad huc corꝑm erpectanꝰ¬
tium interfuit. et familiarissimũ cępit audire
colloquium.
gter ȩtera gͥ quȩ in conuentu illo cęlico audiuit.
et iam illi sci sp̃c humane salutis auidi queritare
itperunt de gallicane deiectione eccłe.⁊ quid facͤ¬
toꝰ ad talia opus eẽt: crebro uersare sermone dicen¬
tis. quia iam tempus miserendi eius eẽt. Dupli¬
tia enim iexeꝑat ꝓ om̃ib peccatis suis. quaqua eiꝰ
fer non sit ermanita. His in ter se ita serentib. su¬
bito uer affuit a suꝑiorib atq secretiorib aditis sa¬

Expanded text:
nocte quadam plus solito orationem protelans, usque lunocte quadam plus solito orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatione permansit. Qui cum, lassitudine ac fragilitate carnis compellente, paululum membra sopori dedisset, subito per divinam gratiam angelorum choris et animarum cetibus beatissimorum hominum iam spiritibus cum Deo regnantium et immortalitatem adhuc corporum exspectantium interfuit et familiarissimum cepit audire colloquium. Inter cetera igitur, que in conventu illo caelico audivit, etiam illi sancti spiritus humanae salutis avidi queritare ceperunt de Gallicane deiectione aecclesiae, et quid facto ad talia opus esset, crebro versare sermone, dicentes, quia iam tempus esset miserendi eius; duplicia enim receperat pro omnibus peccatis suis, quamquam fex eius non sit exinanita. His inter se ita serentibus, subito vox affuit a superioribus atque secretioribus aditis sa
Abbreviated transcription (Latin):
Incipit uita scĩ Remioii Remoꝵ archicpiscopi:
ost uindictam scelerũ quȩ facta
est adomino cede galliarũ. prose¬
quente uuandalorũ crudelitate.
misccłiam cęli distillauerunt: cũ
ad mitigandã gentis francorum
barbaricam ferocitate. suꝑ uenturã diuine anĩ¬
aduersionis ꝓpter iniquitates ꝑ seuerantes ul¬
tionẽ. mundo p̃sulem adõ p̃destinatũ Remi¬
gium pontificem hoc ordine ꝓ tulerunt. Erat
quidam uenerabilis ac dignus ꝓfessione et no¬
mine montanus monachus. in reclusione solita¬
riã uitam ducens. ieiuniis. uigiliis. atq oratio¬
nib continuȩ uacans. nec non cęterarum uirtutũ
insignib a dõ diuinitati se cõmendabilem red¬
dens. ut angłicis sepe frueretur alloquiis: et cȩ¬
lestib frequenter uisionib ac reuelationib int̾¬
cłẽ quȩ multis ac diuersis afflictionib apud gal¬
liarum et belgicarũ ꝓuintias uerabatur. dĩ om̃i¬
potentis clementiam indefessis p̃cib exoraret.

Expanded text:
OBITUS BEATI REMIGII REMORUM ARCHIEPISCOPI. Post vindictam scelerum, que facta est a Domino cede Galliarum, prosequente Wandalorum crudelitate, misericordiam caeli distillaverunt, cum ad mitigandam gentis Francorum barbarica ferocitate superventuram divinae animadversionis propter iniquitates perseverantes ultionem mundo praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, ieiuniis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis et caelestibus frequenter visionibus ac revelationibus intenctae aecclesiae, quae multis ac diversis afflictionibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ hoc oꝑe qͣsi uicissitudinẽ a dõ postulans adiecit. tu
certe. Sic̃ ego fecialios miscłiam inuenire: ⁊tã  ip̃se
ñ patiaris longefieri misccłias tuas a me. Aꝑianius
ero cur ista p̃misimus: &e urõs animos qui pie de d̾cosen¬
ceret eẽ participẽ. inoratione positũ ita me sõnꝰ opp̃ssit:
ut nec uigilans aꝑte nec dormiens integre. uiderẽ aꝑtĩ
ocłis mccũ auos iuuenrs ephebos uestib candidissimis
id÷ colobio ⁊ pallio inditoᷤ. caligulis calciatos: manib
extensis orantes: & ñnuslã q̃dam gͣuitudinẽ paciens. lo¬
qui cũ eis ñ poterã. S quia ut dixi pars in me sõni ur¬
cumbebat. qͥme adeoꝵ int̾rogationẽ u̾bũ ꝓfe. e ñ sintis.
plene euigilante me uisio eoꝵ abocłis icis elapsac. Un¬
de factumc̃ ut rogarẽ dnĩ miscdiã. ut si ludificatio de
pra uestigia. & nicħ t̃renũ nichilq ttene concupisten¬
tes. in media hac nechiolanensi urbe ꝑ decẽ annos ĩ

Expanded text:
a Deo postulans adjecit: Tu ceret Deo: sicut ego feci alios misericordiam invenire, ita et ipse non patiaris longe fieri misericordias tuas a me. Aperiamus ergo cur ista praemisimus, et vestros animos qui pie de Domino senceret esse participem, in oratione positum ita me somnus oppressit, ut nec vigilans aperte, nec dormiens integre, viderem apertis oculis mecum duos juvenes ephebos vestibus candidissimis, id est, colobio et pallio indutos, caligulis calceatos, manibus extensis orantes. Nullam quidem gravedinem patiens, loqui cum eis non poteram: sed quia, ut dixi, pars in me somni incumbebat, quae me ad eorum interrogationem verbum proferre non sineret. Plene autem evigilanti visio eode ut rogarem Domini misericordiam, ut si ludificatio daesti vestigia, nihil terrenum, nihilque carnale concupiscentes, in media hac Mediolanensi urbe per decem annos in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ t̾sticia magna. frigꝰ et ignis magnꝰ &e horribit
nimꝗͣ deficiens. Morsus serpentiũ cofetor intole¬
tabilis & putredo atq miserias. & i̾mms qui ñ
moni. Iti st carcerarii instrnales: qͥ animas qs
rapiunt diu̾sis flagellis cruciant. Cumq hec
co his similia diceret: cutictus popis clamare¬

Expanded text:
et tristitia magna; frigus et ignis magnus et horribilis, nec unquam deficiens; morsus serpentium et fetor intolerabilis, putredo et miseria, et vermis qui non moritur. Ibi sunt carcerarii infernales, qui animas quas rapiunt diversis flagellis cruciant. » Cumque haec et his similia diceret, cunctus popul
Abbreviated transcription (Latin):
seoꝵ meritis ꝓferamus. Celi inguit ꝓpħa soror: enar¬
rant qłam di. Cũ legeret᷑ hic psalmꝰ: occurrit qd non
tam elementa mat̾ialia. quã celestia merita dignũ
do pconium defferte iuideant᷑. Hodicrna tam̃ fortuita
lectione patuit. qui cęli enarrfnt głam. Aspicite ad dȩx
cei qͥ narrant gam di. hecoꝑa manuũ eiꝰ quȩ annũ¬
tiant firmam̃tũ. Non enĩ eos scłaris illecebra: ẜ diui
niopis grã ad firinam̃tũ sac̃tissimȩ passionis euexit. nui¬
toq ante moꝵ urrtutumq documentis annuntiauit de
les ꝑmanertnt. Celum erat paulus quiait. Niã conũ¬
sacio ineelis ẽ. Cȩti erant iacob & ioħs. Deniq fili toni¬
tru nuncupabant᷑: & iõ quasi cęlũ ioħs u̾bum apud¬

Expanded text:
 meritis proferamus. 4. Coeli, inquit, enarrant gloriam Dei . Cum legitur hic psalmus, occurrit quod non tam elementa materialia, quam coelestia merita dignum Deo praeconium deferre videantur. Hodierno tamen fortuita lectione patuit qui coeli enarrant gloriam Dei. Aspicite ad dextrcoeli, qui enarrant gloriam Dei: haec opera manuum ejus quae annuntiat firmamentum. Nni operis gratia, ad firmamentum sacratissimae passionis evexit: multoque ante morum virtutumque documentis annuntiavit in les permanserunt. 5. Coelum erat Paulus, qui ait: Nostra conversatio in coelis est . Coeli erant Jacobus et Joannes: denique filii tonitrui nuncupantur ; et
Abbreviated transcription (Latin):
situs quinq milia seruorum lib̾os. ciuesq romanos
fecit: quib pͣdia domusq donauit: cunctasq famili¬
as suas: excepto ure filiarũ distrahi acdonari paupi.¬
rino nomine sociauit: cuiꝰ habitacłni ampliari fec̃
ad pegrinoꝵ susceptionẽ quã ipse plurimis impende¬
bat. Huic adheserunt muiti ex seruis eiꝰ quos liberos
fec̃. et diuulgata ẽ fama eiꝰ ꝑ totum orbem. ita ut ab
orieute et occidente uenientes uiderent uirũ ex pa¬
tricio et consule. qui erat amicissimꝰ augustoꝵ la¬
uante pedes: ponentẽ mensã. aquã manib effun¬
denteni: languentib sollicur ministrantẽ. & ogtera

Expanded text:
situs, quinque millia servorum liberos civesque Romanos fecit. Quibus praedia domosque donavit: cunctasque facultates suas, excepto jure filiarum, distrahi ac donari pauperrino nomine, sociavit. Cujus habitaculum ampliari fecit ad peregrinorum susceptionem, quam ipse plurimis impendebat. Huic adhaeserunt multi ex servis suis, quos liberos fecit. Et divulgata est fama ejus per totum orbem, ita ut ab Oriente et Occidente venientes, viderent virum ex patricio, ex consule, qui erat amicissimus Augusto, lavantem pedes, ponentem memsam, aquam manibus effundentem, languentibus sollicite ministrantem, et
Abbreviated transcription (Latin):
Huure sc̃ leuita laimentius reuelauit. adhoadns ei
ut ini eius nomine ȩccłam fabricatae. in porta quȩ
nc̃ usq laurentia nuncupat᷑. Rogatus aut̃ ut ibi
leua red̾ epc non consensit :s e sua uolunta te iple
qui ordinaretur elcgit. Tantaq ci gram contulit¬

Expanded text:
ta Laurentius revelavit, adhortans eum, ut in ejus nomine ecclesiam fabricaret in porta, quae nunc usque Laurentia nuncupatur. Rogatus autem ut ibi levaretur episcopus non consensit, sex ex sua voluntate ipse qui ordinaretur elegit. Tantam namqu
Abbreviated transcription (Latin):
seciuns xp̃i philippꝰ inttadomũ meã scõꝵ copora unacũ
filio meo rapui &e sepelius: quoꝵ mat̾ ualeria. & pates
uitalis dicti sunt: qͦs uno ortu geminos genuctõ eS
unũ prothazium & aliũ oeruasiũ uocauert. quoꝵ
pat᷑ uitał militans consularis. Nic cũ fiuiss. cũ pauli

Expanded text:
servus Christi Philippus intra domum meam sanctorum corpora, quae cum filio meo rapui, sepelivi: quorum mater Valeria, pater Vitalis dicti sunt. Quos uno ortu geminos genuerunt: unum Prothasium, alterum Gervasium vocaverunt. Quorum pater Vitalis militans consul Arianus fuit. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
eedus cũ cẽm mͦuideo: hoc iste dic. sȩcus fui & m uides.
Inttogate alos: sim non cieditis. S quid insĩogatis¬
qd iudetis: Introgate extraneos: ne adstipulari m̃ pa¬
bant: isti occulte intiogant: palam negant: ⁊am ñ
utrum a mr̃ib possint aliqui uisitati: hoc ẽ quipe¬
xpõ non ciedeie: ⁊pse enĩ dix̃ et maiora his facietis an
abistis ir̃ib quoꝵ merita iam dudũ uignt. coꝑpa

Expanded text:
ste dicit: Caecus fui, et modo video: Interrogate alios, si mihi non creditis; interrogate extraneos, ne astipulari mihi pabant: isti occulte interrogant, palam negant; jam nonutrum a martyribus possint aliqui visitari? Hoc est Christo non credere: ipse enim dixit: Et majora his facietis . An ab istis martyribus, quorum merita jam dudum vigent, corpora
Abbreviated transcription (Latin):
cum illuminatũ: ẜ ille ñ nogat se sanũ. Iue dic̃: uti¬
deo qui ñ uidebam. sȩcus ille dic̃. eģcus et̃ desiu e pio¬
bat sacto: isti benesiciũ negant. qui factum negare ñ
possunt. Notus homo ẽ. publicis qui quondã uasoe¬
erat mancipatꝰ obsequiis: scuerus nomine: laneus
minstio. Deposuerat officium postq̃ incĩderat impe¬
dimentũ. Hocat ad testimoniũ homines: quoꝵ antt
sustentabat ob sequius. Fosdem indices suc iñ ionis accer¬
sit: quos habebat testes & aibttios cȩcitatis. siamabat¬
de uest mtłn gua sacie itliguiş uestiunt᷑: redditum li¬
bibum sit. Nonne simile istud ẽ. atꝙr illud quod in
euglio legimus. Unius enĩ potentiã laudamius aucto¬
tis ned inter e utrum opussit aumimnꝰ. cum et mune¬
retur mope. & opetur in munere Quod eni alis facieti¬
dum. donauerit: boc in alioꝵ oꝑe nom̃ cius oꝑatiur.
Legimꝰ gͦ. inetigłio udeos. cum uiderent iillo cecosa

Expanded text:
n negat se sanatum. Ille dicit: Video, qui non videbam. Ille dicit: Caecus esse desivi; et probat facto. Isti beneficium negant, qui factum negare non possunt. Notus homo est, publicis 879 cum valeret mancipatus obsequiis, Severus nomine, lanius ministerio. Deposuerat officium, postquam inciderat impedimentum. Vocat ad testimonium homines, quorum ante sustentabatur obsequiis: eos indices suae visitationis arcessit, quos habebat testes et arbitros caecitatis. Clamde veste martyrum, qua sacrae reliquiae vestiuntur, redditum sibi lumen sit. 18. Nonne simile istud est, atque illud quod in Evangelio legimus? Unius enim potentiam laudamus auctoris: nec interest utrum opus sit, an munus; cum et muneretur in opere, et operetur in munere. Quod enim aliis faciendum donaverit, hoc in aliorum opere nomen ejus operatur. Legimus ergo in Evangelio Judaeos, cum
Abbreviated transcription (Latin):
terita. & opatione p̃senti. Euasimꝰ fẽs: ñ mediociẽ pu¬
doris saicinã. Pationos habebanꝰ & nesciebanꝰ. Inue¬
uimus enĩ hoc qd uidebam᷑ p̃stare maiorib scõꝵ mar¬
tyrum cognicionẽ. quã illi anusert̃: nos adepti suniꝰ.
Pruunt᷑ nobiles reliquiȩ de icpuicio ignobili: ostendũ¬
tut glo thiopbea: sanguine tumulus madet: apparce
cruor tumphalis: noct in uiolate. teliquie locosuo ⁊
ordine repte. auulsum humeris cap̃. Nunc senes re¬
petunt audise se aliqͣndo horum mrm̃ nõa: tytulũq

Expanded text:
aeterita, et operatione praesens. Evasimus, fratres, non mediocrem pudoris sarcinam: patronos habebamus, et nesciebamus. Invenimus unum hoc, quo videamur praestare majoribus. Sanctorum martyrum cognitionem, quam illi amiserunt, nos adepti sumus. 12. Eruuntur nobiles reliquiae e sepulcro ignobili, ostenduntur coelo tropaea. Sanguine tumulus madet, apparent cruoris triumphalis notae, inviolatae reliquiae loco suo et ordine repertae, avulsum humeris caput. Nunc senes repetunt audisse se aliquando horum martyrum nomina, titulumque
Abbreviated transcription (Latin):
alios nisi scõs mrẽs estimare debemꝰ quoꝵ iã in nume.¬
rũ dui ante ignorati ꝓthasiꝰ seruasiꝰ q reterunt᷑. u
N echoc abhorrce a uͦ. Dies naniq diei eructuat u̾bũ:
anima aię: uita uite: resurrectio resurtecaoiu. st
nox uoctis inclicat scientiã: hoc ẽ. caro carni Auos
passio uerã ficdi scientiã omib indicauit: bone nocdi¬

Expanded text:
debemus; quorum jam in numerum diu ante ignorati Protasius Gervasiusque referuntur, qui Nec hoc abhorret a vero: Dies diei eructat verbum, anima animae, vita vitae, resurrectio resurrectioni et nox nocti indicat scientiam. Hoc est caro carni, quorum passio veram fidei scientiam om
Abbreviated transcription (Latin):
Cognouistis ĩmo uidisis multos a demonis purgabs.
laborabant decbilitatib absolutos: reparata uetusti
tosq curatos ceriitis. q̃ntaq oraria iaciant᷑. ul q̃le
indum̃ta suꝑ teliqinas sac̃cissimas. & tatu tplo inili
cabilia sepostant᷑ Gandeñs om̃s exttema liuntea con¬
ꝗo. quod hoc tempore tales nobsc̃ intñsꝑ ec iulbs

Expanded text:
tis ipsi multos a daemoniis purgatos: laborabant, debilitatibus absolutos: reparata vetusti rosque sanatos cernitis. Quanta oraria jactitantur! quanta indumenta super relicabilia reposcuntur! Gaudent omnes extrema linea conDomine Jesu, quod hoc tempore tales nobis s
Abbreviated transcription (Latin):
tus surrexit dicens. Decuna transacta die sponte ad me
uenientes amicos uos habeam: nõ uenientes quasi hostẽ
publicos puniã. Tunc scĩ uiri ioħs & paulus xp̃ĩanos
ad se inuitantes ordinauerunt de omĩb quȩ derelinque¬
re poterant: ac ꝑtotos decem dies incessanter die noctuq
cdeni si nis insistebant. Die uͦ undeeuna. sunt constricti
indomũ suam. Missus namq c̃ terentianꝰ campi doc¬
tor adcos cum militib hora cenandi. Qui ingressꝰ i
uenit eos orantes: & dix̃ eis. Dñs nr̃ iulianꝰ statuntu¬
lum aurcũ iouis ad uos miset ut adoretis illud. it
thura incendc̾tis illi. Qtod si non feceritis: ambo mͦ
gladio fcriemini. Non aut̃ decet uos intra aulam nutͥ¬
tos publicȩ occidi. lohannes & patilus dixerunt. Iuli¬
c̃: uult & alios secum in interitu detinere. Hec et hissi¬

Expanded text:
tur induciae: decima transacta Dei sponte ad me venientes: amicos vos habeam, non venientes vero, tanquam hostes publicos punio. Tunc sancti viri Joannes et Paulus Christianos ad se invitantes, ordinaverunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et Paulus dixerunt: Juliest, vult et alios secum in interitum devenire. Tunc Ter
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplationis induisit. & rediuiue lucis cõpendia deser¬
tis habitacłis restatirauit. Nulta cͦs & innumera irtu¬
ca suarũ insignia que dich. lingłis ex more concrescutee
declaratio nr̃a p̃teriit. ui nec lateret silentio magnitudoo¬
ꝑis. nec diei consumcie tanta ꝓlixitas spaciũ. tanta ꝓlixi¬
tas dictionis. Huiꝰ gͥ piã maiestatẽ fusis indesinent̃ p̃cib ex¬
oramꝰ ut clem̃tissimi theodeb̾̃ti regis nr̃i felicitate crebris suc¬
cessib dilatatã uł mext̃nis gentib iusto dñandi uiro ꝓcul
extensa ꝓsua pietate longeuet. & clem̃tissimo sisib̾to qͥ qͦn¬
dam regi sempimã requie prãre dignet᷑. quatinꝰ quitem¬
pli eiꝰ spacia deuotus extendens ad excelsa fastigii texmina
sũptuose decore ꝓduxit. Codem intcedente seruato eumine
tegn diadematis ꝓtendant᷑ scept᷑ regie potestatis. Ac ꝑinde me¬

Expanded text:
contemplationis indulsit, et redivivae lucis compendia desercontemplationis indulsit, et redivivae lucis compendia desertis habitaculis restauravit. Multa quoque et innumera virtutum suarum insignia, quae diebus singulis ex more concrescunt, relatio nostra praeteriit, ut nec lateret silentio magnitudo operis, nec diei consumeret spatium tanta prolixitas dictionis. 13. Hujus ergo piam Majestatem fusis indesinenter precibus exoremus, ut clementissimi Theodeberti, regis nostri, felicitatem, crebris successibus dilatatam, et in externis gentibus justo dominandi jure procul extensam, pro sua pietate longaevet, et clementissimi Sigiberti quondam regis sempiternam requiem praestare dignaretur, quatenus qui templi eius spatia devotus extendens ad excelsa fastigii tigmena sumptuoso decore produxit. eodem intercedente, servato culmine regii deadematis, praetendant
Abbreviated transcription (Latin):
tant effectib: obtinet̃. Nuiꝰ gͥ templi preforib paralitib. qͥdã
c̃depostꝰ ce cicctꝰ. quẽ omĩũ m̃broꝵ debilitas dliu̾so uire discie¬
te dãpnauerat p̾stine incolumitatis meruit augm̃ta susci¬
ꝑe. &e salutis głam obtinere ut singłis uigor artub redãtt᷑
confesti sufftagrante remedio adstaret iles Et.  cuiꝰ pͥus
eõmunis usũ sermonis adnȩxa palato ling̃ corsfuderat: uat¬
tutẽ sc̃ĩ antistitis isoluta oris cõpage lautabat. łtinꝰ filicet
scpe palam tumphante mystio. q̃s miq̃ ferici ponderis recen¬
tacła g̃sib negatis acdstrinxerat. & ad templi oracłm sũmꝰ
antistes ueniendi p̃stitit facultatẽ & robustã metassi na¬
turã exsupans uasta cõpedũ uincła confreg̃. Multis gͥ
ꝓmiscuiserus qͦs m̃broꝵ debilitas miseranda contraxerat.
usib restitutis uirtus medica indiscrete soluebat. Crebriꝰ
etiã ocłorum captis lumine purgatis tenebris. p̃sidiuo

Expanded text:
am depositus et ejectus, quem omnium membrorum debilitas diverso jure discreta damnaverat, pristinae incolumitatis meruit augmenta suscipere, et salutis gloriam obtinere, ut singulis vigor artubus redditus confestim, suffragante remedio, astaret illaesus, et cujus prius communis usum sermonis adnexa palato lingua confuderat, virtutem sancti antistitis resoluta oris compage laudabat. 12. Protinus scilicet saepe palam triumphante mysterio, quos iniqua ferri ponderis retentacula gressibus negatis astrinxerant, ad templi oraculum summus antistes veniendi praestitit facultatem; et robustam metalli naturam exsuperans, vasta compedum vincla confregit. Multos igitur promiscui sexus, quos membrorum debilitas miseranda contraxerat, usibus restitutis, virtus medica indiscrete solvebat. Crebrius etiam oculorum captis lumine, purgatis tenebris, praesidium
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. quã si integͥtate seruata neq̃quã sc uincłis uiri-¬
lib tͣdidiss. Quoꝵ in uͦ mandensi t̃ritorio. ⁊ habitatio
fuisse dinoscit᷑ iorigo. In urbecũ adolescens ad scolã
recurrer&e casululã quã ei sua genitx fecerat ꝑ ipsũ ad
artificem cõponendã direx̃. Quã in itinere cȩco a se in¬
uento mox p̃buit. similit̃ qͥcqͥd adescam acciꝑe debe¬
ret. dũ suoꝵ parentũ g̃gen pascerae. si pauꝑem uidiss.
cybos egeno porrigebat: ipse ferebat inopiã diei du¬
cens iciunia. Nec illudẽ. reticendũ: reigeste mystiũ:
Dũ ad huc cẽt inscolis uir sc̃s paruus et innocens: dic̃
ad eleutheriũ quendã puerulũ cõparẽ. qd̃ publica
in actione comitiuã assumẽt. Et cũ tͥginta annoꝵ spa-
ciũ capet. ipsũ dix futurũ sũmũ dĩ pontificẽ. Quites

Expanded text:
cuit, quam si integritate servata nequaquam se vinculis viricuit, quam si integritate servata nequaquam se vinculis virilibus tradidisset; quorum in Viromandensi territorio et habitatio fuisse dignoscitur, et origo. In qua urbe cum adolescens ad scholam recurreret, casululam, quam ei sua genitrix fecerat, per ipsum ad artificem componendam direxit: quam in itinere caeco a se invento mox praebuit. Similiter quidquid ad escam accipere deberet, dum suorum parentum gregem pasceret, si pauperem vidisset, cibum egenti porrigebat, ipse ferens inopiam, diei ducens jejunia. Nec illud est reticendum rei gestae mysterium. Dum adhuc esset in scholis vir sanctus, parvus et innocens, dicit ad Eleutherium quemdam puerum, quod publica in actione comitivam assumeret, et cum triginta annorum vitae spatium caperet, ipsum dixit futurum summum Dei pontifice