comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Fr̃s mei. filis mei. filiȩ meȩ. sorores
meȩ: scio diabolũ agere partes su¬
as: nec quiescere loqui in cordibus
do transducit. Scio fornicatoribus.
adulteris. qui contenti non sunt con¬
ugib suis. Dicere diabolum in cor¬
dib eoꝵ. Non sunt magna carnis
peccata. Contra banc diaboli susur¬
rationẽ. debemꝰ habere xp̃i incanta¬
tionem: Id ÷ unde xp̃ianos decipit
inimicus ꝑcarnis illecebram. cum

Expanded text:
res mei, filii mei, filiae meae, sorores meae, scio agere diabolum partes suas, nec quiescere loqui in cordibus is tenet: scio fornicatoribus, adulteris qui contenti non sunt conjuge sua, dicere diabolum in cordibus eorum, Non sunt magna carnis peccata. Contra hanc diaboli susurrationem debemus habere Christi incarnationem. Hoc est unde Christianos decipit inimicus per carnis illecebras, cum
Abbreviated transcription (Latin):
luisse anulum suspicataẽ. Quietiã
ipse cum integerimꝰ fuisset inuentꝰ.
future salutis quodam modo pignꝰ
detanto miraculo se accepisse pre¬
sumpsit: atq illud unculum sol¬
uens. simul cum eodem anulo ꝓie¬
cit influmen. Noncredunt hoc: qͥ
etiam dominum iħm ꝑ integra uir¬
ginalia matris enixum. & ad di¬
scipulos suos hostiis clausis ingre̾¬
sum fuisse si credunt. Sed hoccer¬
te querant: & siuerum iiuenertnt.
illa credant. Clarissima feminaẽ.
nobilit nata: nobilit nupta: car¬
tagine habitat: Ampla ciuitas.
ampla ꝑsona. rem querentes late¬
re non sinit. Martyr certe ipse. qͦ
unpetrante illa sanata ẽ. infiliũ
ꝑmanentis uirginis credidit: ineũ
qui ostiis clausis addiscipulos
ingressus ẽ. credidit. Postremo
ꝓpt̃ quod omĩa ista dicunt᷑ a nob̾.
ineum qui ascendit incelũ. cũ car¬
ne inqua resurrexerat. credidit.
Et ideo ꝑeum tanta fiunt: quia ꝓ
istafide animam posuit.
Diunt gͦ etiam nunc multa

Expanded text:
luisse annulum suspicata est, qui etiam luisse annulum suspicata est, qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inventus, futurae salutis quodammodo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumpsit, atque illud vinculum solvens, simul cum eodem annulo projecit in flumen. Non credant hoc qui etiam Dominum Jesum per integra virginalia matris enixum et ad discipulos ostiis clausis ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant, et, si verum invenerint, illa credant. Clarissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagine habitat: ampla civitas, ampla persona, rem quaerentes latere non sinit. Martyr certe ipse, quo impetrante illa sanata est, in Filium permanentis Virginis credidit, in eum qui ostiis clausis ad discipulos ingressus est, credidit: postremo, propter quod omnia ista dicuntur a nobis, in eum qui ascendit in coelum cum carne, in qua resurrexerat, credidit; et ideo per eum tanta fiunt, quia pro ista fide animam posuit. Fiunt ergo etiam nunc multa
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimam feminam. que ibi mi-¬
rabiliter ex magno atq diuturno
in quo medicorum adiutoria cũ¬
ta defecerant. langͥore sanata ẽ:
Hortati sumus uolente supͣdicti
loci ep̃o. ut libellũ daret. quire¬
citaretur in popło: & obedientis¬
sime paruit. In quo posuit etiã
quod hic reticere non possumꝰ:
quamuis adea. quȩ hoc opꝰ ur¬
gent. festinare compellar. A qͦ¬
dam iudeo dixit sibi fuisse ꝑsu¬
asum. ut anulũ capillatio uincu¬
loinsereret: quo sub om̃i ueste
ad nuda corporis cingeretur. Qui
anulus haberet sub gemma. lapi¬
dem inrenib inuentum bouis.
Noc alligata quasi remedio: ad scĩ
martyris limina ueniebat. Sed
ꝓfecta a cartagine. cum inconfi¬
nio fluminis bagrade in sua pos¬
sessione mansisset: surgens ut ĩt̃
ꝑageret. ante pedes suos illum ia¬
centem uidit: & capillatiã ⁊onã
qua fuerat alligatus temptauit¬
mirata. Quam cũ om̃mo suis no¬
dis firmissimis sicut erat cõꝑis
sit astrictam: crepitisse atq exi

Expanded text:
clarissimam feminam. quae ibi mirabiliter ex magno adque diuturno, in quo medicorum adiutoria cuncta defecerant, languore sanata est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hic reticere non possum, quamuis ad ea, quae hoc opus urgent, festinare conpellar. A quodam ludaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillacio uinculo insereret, quo sub omni ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret ante pedes suos illum iacentem anulum uidit et capillaciam zonam, qua fuerat adligatus, mirata tentauit. Quam cum omnino suis nodis firmissiset astrictam, crepuisse atque
Abbreviated transcription (Latin):
facis. e ꝑcutis corpus meũ: ut re¬
cedat inde anima mea. S ipsa a-¬
nima mea. habet ad se corpus.
Non est. imprudens: ñ insipiens. Tu
uis ferirc corpus meum: uis ut
cum timeo ne ferias corpus meũ.
et recedat inde anima mea. egofi¬
riam animam meam. et recedai
inde ds meus: Nongͦ timcas
martyr gladium ꝑcussoris. li¬
guam tuam time. ne tu te ꝑcus¬
as. & occidas: ñ carnẽ s aninĩ
Animatime. ne moriatur ingeha
impuis ardebit. Ibi corpus. ibi¬
ẽ & anima. Mors̃ corporis semri¬
terna: mors animȩ. dĩ absenta
Uis nosse que sit mors anime: i¬
tellige ꝓpħam dicentem. Tollai
imnpuis: ut ñ uideat claritam
dĩ. Timeat gͦ anima moitẽ ũ
& ñ timeat mortem corporis sur
quia si timuerit mortem suam.
& uixerit in deo suo ñ eum offtu¬
dendo. et ase repellendo: merebi
infine reciꝑe corpus suũ non a
penam ȩt̃nam sicut impiorum
sed ad uitam et̃nam sicut iuste
llam mortem timentes. et illan

Expanded text:
facis? Percutis corpus meum, ut refacis? Percutis corpus meum, ut recedat inde anima mea: sed ipsa anima mea ad se habet corpus. Non est imprudens, non est insipiens. Tu vis ferire corpus meum: vis ut, cum timeo ne ferias corpus meum, et recedat inde anima mea, ego feriam animam meam, et recedat inde Deus meus? Non ergo timeas, martyr, gladium percussoris: linguam tuam time, ne tu te percutias, et occidas non carnem, sed animam. Animam time, ne moriatur in geheimpius, ardebit ibi corpus, ibi anima? Mors corporis, sempiterna poena: mors animae, Dei absentia. Vis nosse quae sit mors animae? Intellige prophetam dicentem, Tollatur impius, ut non videat claritatem Domini . Timeat ergo anima mortem suam, et non timeat mortem corporis sui. Quia si timuerit mortem suam, et vixerit in Deo suo, non eum offendendo et a se repellendo, merebitur in fine recipere corpus suum; non ad poenam aeternam, sicut impii; sed ad vitam aeternam, sicut justi. Illam mortem timentes, et illam
Abbreviated transcription (Latin):
querebam. ut intelligerẽ: utrum et
anima uiueret. Sic̃ etiã cũ audio
loquentem: intelligo quia corpus
uiuit. Quero quid loquat᷑: utrum
et anima uiuat. Mendacium loqͥt᷑.
Sim̃dacium loquit᷑. gͦ anima mor¬
tua ẽ. Unde & hoc ꝓbamus. Ipsã¬
ueritatem interrogemus: quȩ ait.
Os quod mentit᷑. occidit animã. Que¬
ro hoc. quare mortua anima. Qd
paulo ante dicebam: quero quare
mortuum ẽ. corpus. Quia discessit
uita eius. anima. Quare mortua ẽ
anima: Quia deseruit eam uita
tote certumq retinete. corpus mor¬
tuum esse sine anima: animam
mortuam esse sine dõ. Omĩs homo
sine deo: mortuam habet animã.
impium. plange infidelem. Scri¬
ptum ẽ. Luctus mortui septẽ dies.
fatui autem & impii. om̃s dies uite
illorum. An uero non inte sunt iu
gas corpus. aquo discessit animã.
ce ñ plangas ammã. aqua recessit
ds. Hoc tenens ille martyr: res¬
pondeat cõminatori. Quid me co¬
gem ueritatem. Si noluero quid

Expanded text:
? ut intelligerem utrum et ? ut intelligerem utrum et anima viveret: sic etiam cum audio loquentem, intelligo quia corpus vivit; quaero quid loquatur, utrum et anima vivat. Mendacium loquitur. Si mendacium loquitur, ergo mortua est. Unde hoc ait: Os quod mentitur, occidit animam . Quaero, Quare mortua est anima? Quod paulo ante dicebam, quaero, Quare mortuum est corpus? Quia discessit vita ejus anima. Quare mortua est anima? Quia deseruit eam vita tote certumque tenete, corpus mortuum esse sine anima: animam mortuam esse sine Deo. Omnis homo sine Deo mortuam habet animam. impium, plange infidelem. Scriptum est: Luctus mortui, septem dies; fatui autem et impii, omnes dies vitae illorum . An vero non in te sunt vilangas corpus a quo recessit anima, et non plangas animam a qua recessit Deus? Hoc tenens martyr respondeat comminatori Quid me cogem veritatem? Si noluero, quid
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa opera sua: ꝑ quȩ ostendat uitã
suam. Pedes ambulant intelligo. Cor¬
pus uiuit. Sed animȩ presentiam
quero: utrum uiuat anima. Pedes
isti ambulant. Ecce de uno motu. De
uita interrogo: corpus & animam.
Ambulant pedes: intelligo. Uiuit corpꝰ.
Sed quo ambulant: Ad adulterium
inquit. Ergo mortua ẽ anima. Sic
enim ueracissime. scriptura dixit.
mortua ẽ. uidua que indelitiis
uiuit: cum multũ sit int delitias
& adulteriũ. Quomodo potest a¬
nima. que indelitiis mortua dicit᷑.
in adulterio iuiuere: Mortua ẽ. S
nec sic quidem agens. mortua ẽ.
oquentem audio. Uiuut corpus. si
enim lingua inore moueretur. et
ꝑcussissec quib locis articulares so¬
nos. nisi intus habitator esset: et
quasi adhoc organũ mmusicus qui
lingua uia uteretur. Prorsus intel¬
ligo. hoc modo corpus loquitur
corpus uiuit. Sed int̃rogo utrum
& anima uiuat. Eoce loquit᷑ cor¬
pus: uiuit. Quiq loquit᷑: Quomͦ¬

Expanded text:
 ipsa opera sua, per quae ostendat vitam  ipsa opera sua, per quae ostendat vitam suam. Pedes ambulant, intelligo corpus vivere, sed animae praesentia. Quaero, utrum vivat anima. Pedes isti ambulant. Ecce de uno motu. De vita interrogo corpus et animam. Ambulant pedes, intelligo corpus vivere. Sed quo ambulant? Ad adulterium, inquit. Ergo mortua est anima. Sic enim veracissima Scriptura dixit: Mortua est vidua quae in deliciis vivit . Cum multum intersit inter delicias et adulterium, quomodo potest anima, quae in deliciis mortua dicitur, in adulterio vivere? Mortua est. Sed nec sic quidem agens mortua est. Loquentem audio, vivit corpus. Non enim lingua in ore moveretur, et percuteret quibusque locis articulares sonos, nisi intus habitator esset; et quasi ad hoc organum musicus, qui lingua sua uteretur. Prorsus intelligo. Hoc modo corpus loquitur, corpus vivit. Sed interrogo, utrum et anima vivat. Ecce loquitur corpus, vivit. Quid loquitur? Quom
Abbreviated transcription (Latin):
dendum durus ẽ: ad corrigendos
mores ferreus. Uiuente corpore mor¬
tua ẽ anima: ꝑquam corpus iuuit.¬
anta enim resẽ anima: ut idonea sit
uitam p̃stare corpori & mortua.
anta in quam resẽ anima. tamex¬
cellens ẽ creatura: ut idonea sit etiã
mortua carnẽ uiuificare. Nam ipsa¬
mortua annna impii. anima in¬
fidelis. anima peruersi. duri. mor¬
tua ẽ: & tam̃ ꝑ ipsam mortuam
uiuit corpus. Ndeo ibiẽ. Mouet
ad operandum manus: ad ambu¬
landum pedes: ad uidendum in¬
tendit obtutum: ad audiendum
aurib inclinatur: sapores diuidi¬
cat: dolores refugit: appetit uo¬
luptates: Omĩa hec corporis u¬
uentis inditia: sed ex anime p̃sen¬
tia. Interrogo corpus an uiuat:
respondet michi. Uides ambulan¬
tem: uides operantem: audis loqͥn¬
tem: cernis appetentem. et fugi¬
entem: & ñ intelligis corpꝰ uiuere:
hec oꝑa animȩ intus constitutȩ.
intelligo corpus uiuere: & interrogo¬
& ipsam animam. an uiuat. Habet¬

Expanded text:
dendum durus, ad corrigendos dendum durus, ad corrigendos mores ferreus: vivente corpore mortua est anima, per quam corpus vivit. Tanta enim res est anima, ut idonea sit vitam praestare corpori etiam mortua. Tanta, inquam, res est anima, tam excellens creatura, ut idonea sit etiam mortua carnem vivificare. Nam ipsa anima impii, anima infidelis, anima perversi, duri, mortua est: et tamen per ipsam mortuam vivit corpus. Ideo ibi est: movet ad operandum manus, ad ambulandum pedes, ad videndum intendit obtutum, ad audiendum auribus inclinatur; sapores dijudicat, dolores refugit, appetit voluptates. Omnia haec corporis viventis indicia, sed ex animae praesentia. Interrogo corpus, an vivat. Respondet mihi: Vides ambulantem, vides operantem, audis loquentem, cernis appetentem et fugientem, et non intelligis corpus vivere? Per haec opera animae intus constitutae, intelligo corpus vivere. Et interrogo ipsam animam, an vivat. Habet et
Abbreviated transcription (Latin):
riatur amma. Corpus quomodo
moritur: Anima deserente. An¬
ma in quam deserente. morit᷑
corpus: & iacet cadauer pariloan¬
te appetibile. mͦ aspernabile. In¬
sunt menbra: oculi. aures. Sedhe
fenestre sunt domus: habitator
abscessit. Qui plangit mortiuim.
ad fenestras habitaculi frustra eli¬
mat : Non ẽ intus qui audiat. En¬
ta dicit plangentis affectus: qͥnta
enumerat: quanta commemorat.
Et quanta ut ita dixerim dolors
insania: quasi cũ sentiente loqͥt
cum loquatur cum absente.¬
numerat mores: enumerat indi¬
tia benuiolentie cirease. Tues
qui michi illud dedisti: illud
et illud prestitisti. Tu es: qui su
& sic me dilexisti. Si attendas .
intelligas. si insaniam doloris
p̃mas.: qui te dilexit abscessit.
rustra te domus patitur pulsatorẽ:
in qua non potes inuenire manso¬
paulo ante dicebam. Mortuum ẽ
corpus. Quare : Quia discessit uita
euis: hoc ẽ anima. Uiuit cor pus
ec impus ẽ. & infidelis ẽ. & ad cre¬

Expanded text:
riatur anima. Corpus quomodo riatur anima. Corpus quomodo moritur? Anima deserente. Anima, inquam, deserente moritur corpus: et jacet cadaver paulo ante appetibile, modo aspernabile. Insunt membra, oculi, aures: sed hae fenestrae sunt domus, habitator abscessit. Qui plangit mortuum, ad fenestras habitaculi frustra clamat: non est intus qui audiat. Quanta dicit plangentis affectus, quanta enumerat, quanta commemorat; et per quantam, ut ita dixerim, doloris insaniam quasi cum sentiente loquitur, cum loquatur cum absente? Enumerat mores, enumerat indicia benevolentiae circa se. Tu es qui mihi illud dedisti; illud et illud praestitisti: tu es qui sic et sic me dilexisti. Si attendas, si intelligas, si insaniam doloris premas, qui te dilexit abscessit: frustra te domus patitur pulsatorem, in qua non potes invenire mansopaulo ante dicebam. Mortuum est corpus. Quare? Quia discessit vita ejus, hoc est, anima. Vivit corpus, et impius est, infidelis est, ad cre
Abbreviated transcription (Latin):
bilitas. quã solus d̃s habet: de quo
dictumẽ. qui solꝰ habet immorta¬
litatẽ. Nã si aruma ñ potest occidi:
qͦmͦ dix̃ ipse dñs cũ t̃reret nõ. eũ time¬
de ĩgehẽnã: Adhuc confirmaui:non
solui questionem. Y baui: quia po¬
test anima occidi. Contradici e¬
uanglio ñ potest: nisi ab anima
impia. Ecte occurrit mͥ & hic: et
uenit inmentẽ quoddicam. Con¬
tradici non potest uitȩ: nisi ab ani¬
ma mortua. Eugłm uita ẽ: impi¬
etas & infidelitas. mors animȩ est.
Ecce pot̃ mori. & immortalis est.
Quomodo g̾ iramortalis ẽ. que sẽp
aliqua uita ẽ. quȩ in illa nũquam
extinguitur. Quomͦ gͦ moritun:
Non ut non sit uita: sed amittendo i¬
tam. Et enim anima & uita ẽ. & a¬
licui rei: etht̃ etiam ipsa uitã suã
Ordinem attende creaturarum. Utt
corporis anima ẽ: uita anime. dst̃
Sicut ad est uita corpori. idest. anima
ne moriatur corpus: sic debet ad¬
esse uita anime. hoc ẽ ds̃. ne mo¬

Expanded text:
bilitas, quam solus Deus habet, de quo bilitas, quam solus Deus habet, de quo dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Nam si anima non potest occidi, quomodo dixit ipse Dominus cum terreret nos, Eum timeDeus. Adhuc confirmavi, non solvi quaestionem. Probavi quia potest anima occidi. Contradici Evangelio non potest, nisi ab anima impia. Ecce mihi occurrit et hic, et venit in mentem quod dicam. Contradici non potest vitae, nisi ab anima mortua. Evangelium vita est, impietas et infidelitas mors animae est. Ecce potest mori, et immortalis est. Quomodo ergo immortalis est? Quia semper aliqua vita est, quae in illa nunquam exstinguitur. Quomodo moritur? Non ut non sit vita, sed amittendo vitam. Etenim anima et vita est alicui rei, et habet etiam ipsa vitam suam. Ordinem attende creaturarum. Vita corporis anima est: vita animae Deus est. Sicut adest vita corpori, id est, anima, ne moriatur corpus: sic debet adesse vita animae, hoc est, Deus, ne mo
Abbreviated transcription (Latin):
anima immnortalis ꝑhibetur. et ẽ
immortalis scđm quendam modum
suum: qui a ẽ quedam uita. quȩ pot̃
p̃sentia sua cainem iniuficare. ꝑ
aminam quippe: caro uiuit. Hȩc
uita mori non potest: & ideo ani¬
ma unmortalis ẽ. Quare gͦ dixi
scđm suum modum: Audite qͥre.
Qm̃ ẽ quedam immortalitas. uera
immortalitas: quȩ est omnim
in commutabilitas. de qua dicit apl̃s.
loquens de deo. Qui solus babet umn¬
mortalitatem. & lucem habitat in ac¬
cessibilẽ: quem nemo hominũ ui-¬
& gła in scła scłorum am̃. Si ergo
deus solus habet immortalem: cer¬
te anima mortalis ẽ. Ecce quare di¬
xi unmortalem esse animam: scd̃m
modum suum. Nam pot̾ & mori.
Intelligat caritas ur̃a: nulla questio re¬
manebit. Audeo dicere.Aĩa pot̾ mori:
potest occidi certe immortalis ẽ. Ecce
audeo dicere: & immortalis ẽ. & pot̃
occidi. & idõ dixi. qm̃ ẽ quedã im¬
mortalitas. hoc ẽ om̃im incõmuta¬

Expanded text:
anima immortalis perhibetur, et est anima immortalis perhibetur, et est immortalis secundum quemdam modum suum: quia est quaedam vita, quae potest praesentia sua carnem vivificare. Per animam quippe caro vivit. Haec vita mori non potest: et ideo anima immortalis est. Quare ergo dixi, Secundum suum modum? Audite quare. Quoniam est quaedam immortalitas vera, immortalitas quae est omnimoda incommutabilitas: de qua dicit Apostolus loquens de Deo, Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem; quem nemo hominum viet gloria in saecula saeculorum. Amen . Si ergo Deus solus habet immortalitatem, certe anima mortalis est. Ecce quare dixi immortalem esse animam secundum modum suum. Nam potest et mori. Intelligat Charitas vestra, et nulla quaestio remanebit. Audeo dicere, anima potest mori, potest occidi. Certe immortalis est. Ecce audeo dicere, et immortalis est, et potest occidi: et ideo dixi quoniam est quaedam immortalitas, hoc est, omnimoda incommuta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ anima. quȩ iacentem terrã erexit
de terra: non timet cũ ꝑcutis trã.
otes ferire habitaculũ: nunquid
babitantem. fugit ꝑcusso uin¬
culo colligatus: et erit in occulto uter¬
natus. Quid ergo minaris: qui anime
nichil facere potes.: ꝑmeritum eius cui
facere nichil potes: resurget cui facere
aliquid potes. ꝑmeritũ enĩ anime re¬
surget & caro: & habitatori reddetur
iam non ruitura. sed mansura. Ecce
uerba martyris dico. Ecce ꝓpt̾ ipsam
carnem meam. timeo commninantem.
Caro mea subiacet potestati: sedetiam
capilli capitis mei numeratisunt crea¬
tori. Quid timeo ne carnem ꝑdã: qui
nec capillũ ꝑdo: Quomͦ ñ attendit
carnem meam:: cui sic nota sunt ui¬
lia mea: Ipsum corpus quod ꝑcuti
& occidi potest: ad tem pus cinis erit.
mortale erit. Sed cui hoc. cui reddet᷑
corpus aduitam ȩĩnam: etiam oc¬
cisum. ꝑemptum. dissipatum. cui
reddetur: Ei qui non timuit pone¬
re animam suam: cum nontimet

Expanded text:
est, anima quae jacentem terram erexit est, anima quae jacentem terram erexit de terra, non timet cum percutis terram. Potes ferire habitaculum, numquid habitatorem? Fugit percusso vinculo colligatus, et erit in occulto coronatus. Quid ergo minaris, qui animae nihil facere potes? Per meritum ejus cui facere nihil potes, resurget cui facere aliquid potes. Per meritum enim animae resurget et caro: et habitatori reddetur, jam non ruitura, sed mansura. Ecce, verba martyris dico, ecce nec propter ipsam carnem meam timeo comminantem. Caro mea subjacet potestati: sed etiam capilli capitis numerati sunt Creatori . Quid timeo ne carnem perdam, qui nec capillum perdo? Quomodo non attendit carnem meam, cui sic nota sunt vilia mea? Ipsum corpus quod percuti et occidi potest, ad tempus cinis erit, in aeternum immortale erit. Sed cui hoc? Cui reddetur corpus ad vitam aeternam etiam occisum, peremptum, dissipatum? cui reddetur? Ei qui non timuit ponere animam suam, cum non timet
Abbreviated transcription (Latin):
tales. Quid se gͦ extendit in honore
infiatior potestas: in carne equalis
infirmitas.: Securus minetur mor¬
tem: qui ñ timet mortem. Si uero
unde terret timet: attendat se: et
ei cui minatur comparet se. Inrieni¬
at in eo cui minatur parem conditi¬
onem: et a domino simul cum illo
petat miserationẽ: homo ẽ enim.
et homini minatur. creatura crea¬
ture: sed una in flata sub creatore.
altera fugiens ad creatorem. Dicat
ante hominem. Non timeo: qua ti¬
meo. Tu quod minaris: sulle no¬
lit. non facis. Quod aũt ille minat᷑
ut faciat: anullo impeditur. Dem¬
de tu quod minaris: & si ꝑmitteris
quid facis: Usq ad carnem seuis.
anima tuta ẽ. Non occides quod ñ
uides. Uisibilis. iusibilem terres. Ha¬
bemus ambo inuisibilẽ creatorem.
quemsumul timere debeamus: qui
hominem ipsum ex usibili & in¬
uisibili creauit. Uisibilem de terra
fecit: inuisibilem flatu suo inspi¬
rauit. Substantia gͦ inuisibilis. hoc

Expanded text:
tales. Quid se ergo extendit in honore tales. Quid se ergo extendit in honore inflatior potestas, in carne aequalis infirmitas? Securus minetur mortem, qui non timet mortem. Si vero unde terret, timet; attendat se, et ei cui minatur comparet se. Inveniat in eo cui minatur, parem conditionem; et a Domino simul cum illo petat miserationem. Homo est enim, et homini minatur, creatura creaturae: sed una inflata sub Creatore, altera fugiens ad Creatorem. CAPUT ante hominem: Non timeo, quia timeo. Tu quod minaris, si ille nolit, non facis: quod autem ille minatur, ut faciat a nullo impeditur. Deinde tu quod minaris, et si permitteris, quid facis? Usque ad carnem saevis, anima tuta est. Non occides quod non vides: visibilis visibilem terres. Habemus ambo invisibilem Creatorem, quem simul timere debeamus; qui hominem ipsum ex visibili et invisibili creavit: visibilem de terra fecit, invisibilem flatu suo animavit. Substantia ergo invisibilis, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
do non timere: et ñ tim̃do
timere. Aduertistis cum sc̃m eu¬
glm legeretur. dñm dm̃ nr̃m an¬
te quam ꝓ nob̾ moreretur. firmos
nos esse uoluisse: sed ammonendo
qui corpus occidunt:animã aut
non possunt occidere. Ecce ubi mo¬
nuit x timeremus: udete ubimo¬
nuerit ut timeremuis. Sedeum
inquit timete: qui potestatem ba¬
bet corpus & animam occidere in
gehennam. Ergo timeamus. Et ñ
timeamus. Timor uidetur adig¬
nauiam ꝑtinere. Timor. infirmorũ
udetur esse: ñ fortium. Sed uidi¬
te. quid ait scriptura. Timor dñ
spes fortitudinis. Timeamꝰ. nec
meamus. hoc ẽ. prudent̃ timeamꝰ.
ne inaniter timeamus. Marty re
scĩ ꝓpt̃ quorum solempnitatem. ix
exeugłio recitatumẽ. tũdo non ti¬
inuerunt: quia dm̃ timendo. ho
Et quid est unde terreat alterum.
homo hominẽ: Terret & dicit. oe¬
cido te: et non timet. ne cũ minã
prus moriatur. Occido inquit
Quis dicit: cui dicit: Quos au¬
dio: unum terrentem. alterum
potens. alter infirmus. sed ambo mor¬

Expanded text:
do non timere, et non timendo timere. Advertistis, cum sanctum Evangelium legeretur, Dominum Deum nostrum antequam pro nobis moreretur, firmos nos esse voluisse: sed admonendo qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. Ecce ubi monuit ne timeremus. Videte ubi monuerit ut timeremus. Sed eum, inquit, timete, qui potestatem habet et corpus et animam occidere in gehenna. Ergo timeamus, ut non timeamus. Timor videtur ad ignaviam pertinere: timor infirmorum videtur esse, non fortium. Sed videte quid ait Scriptura: Timor Domini spes fortitudinis . Timeamus, ne timeamus: hoc est, prudenter timeamus, ne inaniter timeamus. Martyres sancti, propter quorum solemnitatem hoc ex Evangelio recitatum est, timendo non timuerunt: quia Deum timendo, homEt quid est unde alterum terreat, homo hominem? Terret, et dicit, Occido te: et non timet, ne cum minatur, prius moriatur. Occido, inquit. Quis dicit? cui dicit? Duos audio: unum terrentem, alterum potens, alter infirmus, sed ambo mor
Abbreviated transcription (Latin):
ageres. Unde: quia miscriã ñ finires.
ipsa ẽ maior infelicitas: quȩ se amari
cogit. Minor esset: si ñ amaretur. Tã¬
topeior ẽ: quanto plus amatur. E¬
alia uita frẽs mei:ẽ post hanc ui¬
tam alia uita: credite. Ad eam uos
p̃parate. p̃sentia cuncta contemp¬
nite. Si habetis. bene inde facite:
si non habetis. nolite cupiditate in¬
ardescere. Migrate: transferte ante
uos. Quod hĩc habetis: illuc eat qͦ
securi eritis. Audite consiliũ dñi
ur̃i. Ne thesaurizctis uob̃ interra.
ubi tinea & erugo ext̃minant: et
ubi fures effodiunt & furantur:
Sed thes aurrate uob̃ thes aurum
incelo. quo fur ñ accedit. quoti¬
nea non corrumpit. Ubiẽ enim
thes aurus tius: ibi ẽ & cortuum.
Audis cottidie homo fidelis. sur¬
sum cor: & quasi cõtrarium au¬
dias. tumergis interra cor turũ.
Migrate: habetisunde: facite bene.
Non habcts unde: aduersus dm̃ noli¬
te murmurare. Audite me opau¬

Expanded text:
ageres. Unde? Quia miseriam non finires. ageres. Unde? Quia miseriam non finires. Ipsa est major infelicitas, quae se amari cogit. Minor esset, si non amaretur: tanto pejor est, quanto plus amatur. alia vita, fratres mei: est post hanc vitam alia vita, credite. Ad eam vos praeparate: praesentia cuncta contemnite. Si habetis, bene inde facite: si non habetis, nolite cupiditate inardescere. Migrate, transferte ante vos: quod hic habetis, illuc eat quo secuturi eritis. Audite consilium Domini vestri: Ne thesaurizetis vobis in terra, ubi tinea et aerugo exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate vobis thesaurum in coelo, quo fur non accedit, quo tinea non corrumpit. Ubi est enim thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Audis quotidie, homo fidelis, Sursum cor: et quasi contrarium audias, tu mergis in terram cor tuum. Migrate. Habetis unde? facite bene. Non habetis unde? adversus Deum nolite murmurare. Audite me, o pau
Abbreviated transcription (Latin):
pete a me. maiora pete a me.sp̃ua¬
lia pete ame: ipsum me pete a me.
ẽ domus: & piget migrare. Matres
siue nutrices. ne multum pueri
su gant. ubi eos grandescere iuide¬
rint. & ñ iam detere ut lacte nu¬
triantur. illos tam̃ moleste mãmis
inhiare. circum linunt papillas
suas aliqua a maritudine: qua of.¬
fensus pariuilus lac ulterius non
requirat. Quid gͦ adhuc tam dele¬
ctabilit̃ suggit᷑ : si amarus tibifa¬
ctus ẽ mundus: Impleuit deus
a maritudinib mundum. & inhi¬
as tu. incumbis tii. suggis tu: non
nisi inde & inde uoluptatem capis.
Quamdii: Quidsi dulcis esset: quo¬
modo amaretur: Offendunt te ista:
elige aliam uitã. Ama dm̃. Contẽp¬
ne ista. Despice res humanas: q̃nq¬
hinc iturus. Non enim hic futurus sc̃ꝑ.
Et tam̃ sic quomodo malus ẽ. quomodo
amariis ẽ mundus. quomͦ plenus ẽ.
calamitatib mundus. si dictum tͥ
esset a deo. quod hic semꝑ esses: leti¬
tia te non caꝑes: exultares. gratias

Expanded text:
pete a me, majora pete a me; spirituapete a me, majora pete a me; spiritualia pete a me, ipsum me pete a me.  piget migrare. Matres sive nutrices, ne pueri multum sugant, ubi eos grandescere viderint, et non jam decere ut lacte nutriantur, illos tamen moleste mammis inhiare, circumlinunt papillas suas aliqua amaritudine, qua offensus parvulus, lac ulterius non requirat. Quid ergo adhuc tam delectabiliter sugitur, si amarus tibi factus est mundus? Implevit Deus amaritudinibus mundum; et inhias tu, incumbis tu, sugis tu; non nisi inde et inde voluptatem capis. Quamdiu? Quid, si dulcis esset? quomodo amaretur? Offendunt te ista? elige aliam vitam. Ama Deum, contemne ista. Despice res humanas, quandohinc iturus: non enim hic futurus semper. Et tamen sic, quomodo malus est, quomodo amarus est mundus, quomodo plenus est calamitatibus mundus, si dictum tibi esset a Deo quod semper hic esses, laetitia te non caperes, exsultares, gratias
Abbreviated transcription (Latin):
cism. Pat̃ ms. deus mñs. da michi
ditias: Si dem tibi. aliquid boni
te putas & magni adeptum. Quia
petisti & accepisti: ecce fac inde bene.
nte quã haberes: humilis eras. Ha¬
bere diuicias cepisti: & pauperes cõ¬
tempsisti. Quale bonum ẽ. unde
peior factus es. Peior factus es. qͥ¬
a malus eras: & quid te peiorẽ
posset facere nesciebas: Idõ hec
a me petebas: dedi: & ꝓbaui.
nuenisti. & inuentus es. Latebas:
quando ñ habebas. Corrigere.E
uome cupiditatem: bibe caritatẽ.
Quid ẽ magnũ quod a me petis:
Dicit tibi deus tuus. Non iudes
quibus ea dederim: non uides qͦ¬
lib ea dederim: Si magnũ bonũ
esset. quod a me petis. haberet hoc
latro: haberet hoc ꝑfidus: baberet
hoc blasphemator ms: haberet hoc
infamis muus: haberet meretrix
impudica: hi om̃s haberent au¬
rum: simagnũ bonũ esset aurum:
ciunt. de bono auro mali: bona faci¬
unt de bono auro boni. Quia gͦ
uides quib ea dederim: meliora

Expanded text:
cis mihi: Pater meus, Deus meus, da mihi cis mihi: Pater meus, Deus meus, da mihi divitias? Si dem tibi, aliquid boni te putas, et magni adeptum. CAPUT XV. Quia petisti, accepisti: ecce fac inde bene. Antequam haberes, humilis eras: habere divitias coepisti, et pauperes contempsisti. Quale bonum est, unde pejor factus es? Pejor factus es, quia malus eras: et quid te pejorem posset facere nesciebas; ideo haec a me petebas. Dedi, et probavi: invenisti, et inventus es. Latebas quando non habebas. Corrigere: evome cupiditatem, bibe charitatem. Quid est magnum quod a me petis, dicit tibi Deus tuus? Non vides quibus ea dederim? non vides qualibus ea dederim? Si magnum bonum esset quod a me petis, haberet hoc latro? haberet hoc perfidus? haberet hoc blasphemator meus? haberet hoc infamis mimus? haberet meretrix impudica? Hi omnes haberent aurum, si magnum bonum esset aurum? ciunt de bono auro mali: bona faciunt de bono auro boni. Quia ergo vides quibus ea dederim; meliora
Abbreviated transcription (Latin):
ret ille potestatẽ: Non curat qds ts
humanas. Nam sicuraret: ista sol
si redieris ad cor tuũ. Nam qͥndo
te ista offendunt: existi & ati.
Exsul factus es pectoris tui. Moue¬
ris rebus. que sunt foris ate: et
ꝑdis te. Tuintus es: ista foris adia¬
cent. Fõris bona sunt: sed forissĩ.
Aurum. argentũ. oĩs peccunia. ue¬
stis. clientela. familie. pecora. hono¬
res. foris sunt. Si ista bona infir¬
ma. bona terrena. bona temporalia
bona transitoria. ñ donarent᷑ et
malis: magna crederent᷑ a bonis
Ergo ds̃ qui dat malis ista bona.
te donet concupiscere meliora. Ecce
dico. Ista moderatione rerum hu¬
manarum. quodãmͦ te alloquitur
ãs pat̃ tius: & quasi puerum de¬
sipientem docet his uerbis que sic̃t
possũ ꝑfero adte: tanto fidentius.
quanto magis ille dignatur manere
nine. Consittue tibi dicere dm̃: qui
te stnouauit. & ad optauit. Ofili qͥd
niifigis. & fronte terram ꝑcutis:
& aliqnando etiam latrimaris. & di¬

Expanded text:
ret ille potestatem? Non curat Deus res ret ille potestatem? Non curat Deus res humanas: nam si curaret, ista solis si redieris ad cor tuum. Nam quando te ista offendunt, existi et a te: exsul factus es pectoris tui. Moveris rebus quae sunt foris a te, et perdis te. Tu intus es, ista foris adjacent; foris bona sunt, sed foris sunt. Aurum, argentum, omnis pecunia, vestis, clientela, familiae, pecora, honores, foris sunt. Si ista bona infima, bona terrena, bona temporalia, bona transitoria, non donarentur et malis, magna crederentur a bonis. Ergo Deus qui dat malis ista bona, te docet concupiscere meliora. Ecce dico, ista moderatione rerum humanarum quodam modo te alloquitur Deus pater tuus: et quasi puerum desipientem docet his verbis, quae, sicut possum, profero ad te, tanto fidentius, quanto magis ille dignatur manere in me. Constitue tibi dicere Deum, qui te renovavit et adoptavit: O fili, quid nu figis, et fronte terram percutis, et aliquando etiam lacrymaris, et di
Abbreviated transcription (Latin):
lis: Non uia daret nisi bonis. Expe¬
ctas a me audire consiliũ dr̃. Quis.
a quo. & quid: Tam̃ scdm meum.
quantũ capio. quantũ donare dignat᷑.
indico tibi quod fortasse ñ suffitiat
tibi: S ẽ hic aliquis cui non suffici¬
at. Ego cantem: non enim uere in
ista tanta multitudine poterit mͥ
deesse qui saltet. Ecce audi sapiens:
sed acontrario audi. Quodista bo¬
na dat d̃s & malis: si uelis intelligere.
eruditio tuaẽ: ñ ꝑu̾sitas dĩ. Adhic
scio te non intellexisse quod dix
Audi gͦ quod dicebam. ille cuidiesi
qui reprehendis diñ. et accusas du
quia bona ista terrena & temporalt¬
a dat etiam hominib malis: que
scđm tuum sensũ ñ putas dare de¬
busse. nisi solis bonis. hinc emmẽ
unde quibdam subrepsit letabis
impietas. ut om̃ino credant dm̃ ñ
aspicere res humanas. Dicunt em̃
& disputant. Nunquid si cdeus res
humanas attenderet. haberet ile
diuitias. haberet ille honores: hae¬

Expanded text:
lis? Non illa daret nisi bonis. Exspelis? Non illa daret nisi bonis. Exspectas a me audire consilium Dei? Quis, a quo, et quid? Tamen secundum meum, quantum capio, quantum donare dignatur, indico tibi, quod fortasse non sufficiat tibi, sed est hic aliquis cui sufficiat. Ergo cantem: non enim vere in ista tanta multitudine poterit mihi deesse qui saltet. Ecce audi, sapiens, sed a contrario: audi. Quod ista bona dat Deus et malis, si velis intelligere, eruditio tua est, non perversitas Dei. Adhuc scio te non intellexisse quod dixi: audi ergo quod dicebam, ille cui dicebam, qui reprehendis Deum et accusas Deum, quia bona ista terrena et temporalia dat etiam hominibus malis, quae secundum sensum tuum putas non dare debuisse nisi solis bonis. Hinc enim est unde quibusdam subrepsit letalis impietas, ut omnino credant Deum non aspicere res humanas. Dicunt enim et disputant: Numquid, si Deus res humanas attenderet, haberet ille divitias, haberet ille honores, habe
Abbreviated transcription (Latin):
corripiuntur: iracundi refrenant᷑.
ad amorem in flãmatur. Sed di¬
nalẽ. Hȩc bona facit lingua. Qua¬
re: quia bona ẽ. mens. que utit᷑
lingua. Sa malũ hominem ad
linguam: erunt blas phematores.¬
& litigatores. calũpniatores. delatores.
Omĩa mala de lingua: quia malus ẽ
de rebus: sint res: & assit usus rerũ
bonarum. Alia sunt enim bona que
non sunt nisi inbonis: & alia sunt
bona quȩ communia sunt ma lis
et bonis. Bona que non sunt nisi
in bonis: pietas. fides. ustitia. Ca¬
stitas. priidentia. modestia. caritas.
et cȩtera huiꝰ modi. Bona que cõ
munia sunt malis & bonis. pecuni¬
A. honor huius scł̃i. potestas. am¬
ministratio. salus ipsa corporis. Et
hec bona sunt: sed bonos querunt.
semꝑ quod rep̃hendat. et hoc in deo:
qui utinã ad se rediret. se uideret.
se rep̃henderet. se corrigeret: ille gͦ
rep̃hensor & argumñtator. mox michi
obiecturusẽ. iudeo & quare deus
quiomĩa gub̃nat. bona ista dat ma¬

Expanded text:
corripiuntur, iracundi refrenantur; corripiuntur, iracundi refrenantur; ad amorem inflammatur; sed dinalem. Haec bona facit lingua. Quare? Quia bona est mens quae utitur lingua. Da malum hominem ad linguam: erunt blasphematores, litigatores, calumniatores, delatores. Omnia mala de lingua, quia malus estde rebus humanis: sint res, et adsit usus rerum bonarum. Alia enim sunbona, quae non sunt nisi in bonis, et alia sunt bona quae sunt communia bonis et malis. Bona quae non sunt nisi in bonis, pietas, fides, justitia, castitas, prudentia, modestia, charitas, et caetera hujusmodi. Bona quae sunt communia bonis et malis, pecunia, honor, hujus saeculi potestas, administratio, salus ipsa corporis. Et haec bona sunt, sed bonos quaerunt.semper quod reprehendat; et hoc in Deo; qui utinam ad se rediret, se videret, se reprehenderet, se corrigeret: ille ergo reprehensor et argumentator mox mihi objecturus est in Deo, Et quare Deus, qui omnia gubernat, bona ista dat ma
Abbreviated transcription (Latin):
messuit: qui ad aream congrega¬
uit. Nouit ibiesse unde horrtũ
repleat᷑: quando fuerit uentilatũ.
Modiea qualiscumq uentilatio fuuit.
tempore ꝑsecutionis: quȩ inde grana
processerunt: Inde floruit uticensis
massa candida: inde tam magnũ
et electũ granũ. hic beatissimus cy¬
priamis. Quam multi diuites tẽ
contempserunt quod habuerunt:
tione defecerunt. Ecce in temptati¬
one illa. tãquã in uentilatione. di¬
uitib ñ obfuit habere aurũ: pauꝑi¬
b quid ꝓfuit ñ habere aurũ: Illi
uicerunt: illi defecerunt. Non fa¬
ciunt bonos mores: nisi boni amo¬
res. Tollatur aurum de reb huma¬
nis: immo asͤsit aurũ ut ꝓbet res
humanas. Precidatur lingua hu¬
mana. ꝓpt̃ dei blasphematores: et
unde erunt dĩ laudatores: Quid
michi fecit lingua: Sit qui bene
cantet: et bonũ ẽ organum. Sa
mentem bonã ad linguã. bona di¬
cuntur: discordes con cordantur.
lugentes consolantur: luxuriosi

Expanded text:
messuit, qui ad aream congregamessuit, qui ad aream congregavit: novit ibi esse unde horreum repleatur, quando fuerit ventilatum. Modica qualiscumque ventilatio fuit tempore persecutionis: quae inde grana processerunt? Inde floruit Uticencis Massa Candida: inde tam magnum et electum granum hic beatissimus Cyprianus. Quam multi divites tunc contempserunt quod habuerunt? tione defecerunt? Ecce in tentatione illa, tanquam in ventilatione, divitibus non obfuit habere aurum; pauperibus quid profuit non habere aurum? illi vicerunt, illi defecerunt. ciunt bonos mores, nisi boni amores. Tollatur aurum de rebus humanis: imo adsit aurum, ut probet res humanas. Praecidatur lingua humana propter Dei blasphematores: et unde erunt Dei laudatores? Quid tibi fecit lingua? Sit qui bene cantet, et bonum est organum. Da mentem bonam ad linguam: bona dicuntur, discordes concordantur, lugentes consolantur, luxuriosi
Abbreviated transcription (Latin):
captiui redimuntur. Quanta bona
de auro quod habet bonus: qͣnta
mala de auro quod habet malus.
⁊ quid gͦ dicitis aliqͣndo stomacha¬
a: osi non cẽt ipsũ aurũ: Tu no¬
siamare aurũ. Si malus es: is post
aurum. Si bonus es: it post te. Qd
ẽ it post te: Tu cdĩcis. ñ diiceris:
redeamus ad uerba sacre scͥpture.
Qui post aurum ñ abiit. Qui potu¬
s trans gredi: & ñ ẽ trans gressus.
uis ẽ hic. & laudabimus eũ: Quis
ẽ hic. aut quisẽ hic: Quã multi
audiunt. et quis ẽ hic: Et tamen
absit. ut desperem esse hic aliquẽ.
immo non aliquem. sed aliquos.
bsit. ut de arca tanti patris famili¬
as desperem. Qui longe arcã uidet:
paleã solã. putat. Inuenit grana:
qui nouit in spĩcere. Albi te offen¬
dit palea: ibi latet granorũ meͬssa.
bi te offendit. quod triturando con¬
tunditur: ibiẽ. & quod tritura pur¬
git᷑. Ibiẽ. certus esto: ibi ẽ. Postre¬
mo ille certus ẽ: qui seminauit. qͥ

Expanded text:
captivi redimuntur. Quanta bona captivi redimuntur. Quanta bona de auro quod habet bonus? quanta mala de auro quod habet malus? Utquid ergo dicitis aliquando stomachati: O si non esset ipsum aurum? Tu noli amare aurum. Si malus es, is post aurum: si bonus es, it post te. Quid est, it post te? Tu ducis, non duceris: redeamus ad verba sacrae Scripturae. Qui post aurum non abiit. Qui potuit transgredi, et non est transgressus. Quis est hic, et laudabimus eum Quis est hic, aut quis est hic? Quam multi audiunt: et quis est hic? Et tamen absit ut desperem esse hic aliquem, imo non aliquem, sed aliquos. Absit ut de area tanti patrisfamilias desperem. Qui longe aream videt, solam paleam putat: invenit grana, qui novit inspicere. Ubi te offendit palea, ibi latet granorum massa. Ubi te offendit quod triturando contunditur, ibi est, quod tritura purgatur: ibi est, certus esto; ibi est. Postremo ille certus est qui seminavit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
homines sunt: aquib leduntur
homines sunt. O magnus dolor.
homines leduntur: homines opp̾¬
muntur: homines spoliantur. A
quibus: Non aleonib. si acolubtis.
non ascorpionib sed abhominib
dolent qui lecduntur. Si possun. et
non faciunt: quid rephendunt: lẽ
inuenimus hominem qui murtas¬
rabat: qͣndo potuerit facere undi
murmurabat. Laudo. laudo: sin
feterit quod accusabat. Illi autẽ lnũ¬
qui potentes uidentur insecula qͥ¬
modo laudantur: quando muus
faciunt quã possunt. Ipsum lau¬
dauit scriptura. qui potuit trans¬
gredi & non ẽ trans gressus: qui
post aurum non abiit. Post tĩ
debet ire aurum: ñ tu postautũ
Nam bonũ ẽ aurũ. Non enĩ aliqͥd
mali crea uit ds̃. Tu noliesse malꝰ
et bonũẽ aurũ. Eoce aurum pore
int̃ bonũ hominem & malũ. Tolli
mailus: inopes opprimuntur:
uidices corrumpuntur: leges
Quare hoc: Quia aurũ tulit malus.
ollat bonus pͥauꝑes pascuntur
nusdi uestiuntur: oppressi lib̾ant᷑.

Expanded text:
homines sunt; a quibus laeduntur, homines sunt; a quibus laeduntur, homines sunt. O magnus dolor! homines laeduntur, homines spoliantur, homines opprimuntur. A quibus? non a leonibus, non a colubris, non a scorpionibus; sed ab hominibus. Dolent qui laeduntur. Si possint, non faciunt ipsi quod reprehendunt? Tunc invenimus hominem qui murmurabat, quando potuerit facere unde murmurabat. Laudo, laudo, si non fecerit quod accusabat. CAPUT qui potentes videntur in saeculo, quomodo laudantur quando minus faciunt quam possunt? Ipsum laudavit Scriptura, Qui potuit transgredi, et non est transgressus; qui post aurum non abiit . Post te debet ire aurum, non tu post aurum. Nam bonum est aurum. Non enim aliquid mali creavit Deus. Tu noli esse malus; et bonum est aurum. Ecce aurum pono inter bonum hominem et malum. Tollat malus; inopes opprimuntur; judices corrumpuntur, leges Quare hoc? Quia aurum tulit malus. Tollat bonus; pauperes pascuntur, nudi vestiuntur, oppressi liberantur,
Abbreviated transcription (Latin):
mali. Et dicitur. & laudatur. Et ne¬
mo mutatur. Absit. Nonẽ uerum
quoddixi. Mutati sunt piscatores:
mutati sunt postea etiam plurimi
senatores. Mutatus ẽ cyprianus: cu¬
ius hodie memoriam frequentamꝰ.
Ipse scribit. ipse testatur: cuius iute
fuerit aliqͣndo. quã nefariȩ. quam
impiȩ. quam imꝓbande. ac dete¬
stande. Audiuit cantantem: echi¬
buit se ñ corpore. sedm̃te saltantẽ.
Aptauit se cantico bono: aptauit
se cantico notio. Aptauit: amauit:
ꝑ seuerauit: certauit.: suꝑauit. Et
dicitis. Molesta tempora:. grauia tẽ¬
pora: misera tempora sunt. Uiuite
bene: & mutatis tempora. uiuendo
benc. Tempora mutatis: & ñ habetiᷤᷤ
unde murmuretis. Quid sunt enĩ
tempora frẽs mei: spatia & uolu¬
mina scłorum. Ortusẽ sol. ꝑactis
horis duodecĩ. ex alia parte mundi
occidit. Alia die mane ortus: tte¬
rum oocidit. Numera quotiens. p¬
sa sunt tꝑ̃a. Quẽ lesit solis ortũs:
nem lesit tempus. Qui leduntirr

Expanded text:
mali. Et dicitur, et laudatur; et nemali. Et dicitur, et laudatur; et nemo mutatur. Absit, non est verum quod dixi. Mutati sunt piscatores, mutati sunt postea etiam plurimi senatores: mutatus est Cyprianus, cujus hodie memoriam frequentamus. Ipse scribit, ipse testatur, cujus vitae fuerit aliquando, quam nefariae, quam impiae, quam improbandae, ac detestandae . Audivit cantantem: exhibuit se, non corpore, sed mente saltantem. Aptavit se cantico bono, aptavit se cantico novo: aptavit, amavit, perseveravit, certavit, superavit. dicitis: Molesta tempora, gravia tempora, misera tempora sunt. Vivite bene, et mutatis tempora vivendo bene: tempora mutatis, et non habetis unde murmuretis. Quid sunt enim tempora, fratres mei? Spatia et volumina saeculorum. Ortus est sol, peractis horis duodecim ex alia mundi parte occidit; alia die mane ortus iterum occidit; numera quoties: ipsa sunt tempora. Quem laesit solis ortus? inem laesit tempus. Qui laeduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ saltastis. Neprehenduntur: in¬
crepantur. accusant᷑. qui ñ saltariert̃:
Absit. ut redeat ad huc illa petulantia
Audite potuis: quid uelit intelligi
sapientia. Cantat qui precipit: sal¬
tat qui facit. Quid ẽ enĩ saltare:
nisi motu m̃brorũ cantico consona¬
re: Quod ẽ canticũ nr̃m: Non ꝓ¬
feramego. Nonsit meũ. Melius mi¬
nister sim: quam auctor. Dico canti¬
cum nr̃m. Nolite diligere mundũ:
nec ea que in mundo sunt. Quisqͥs
dilexerit mundũ. ñ ẽ caritas patris
in illo. Quia omĩa que inmũdost̃.
concupiscentia carnis ẽ. et concupi¬
seentia oculorũ. et ambitioscłi que
ñ ẽ exparre. sed ex mundo ẽ. et mim
Audistis cantantẽ. audiamus saltãtes.
Facite uos congruentia morũ: quod
faciunt saltatores motu men¬
brorũ. Intus hoc agite. mo¬
res consonent. Cupiditas extirpef᷑.
caritas plantetur. De ista arbore. qͥc¬
quid exit bonum ẽ. Cupiditas ni¬
chil boni pot̃ generare: caritas nicħ

Expanded text:
et non saltastis. Reprehenduntur, inet non saltastis. Reprehenduntur, increpantur, accusantur, qui non saltaverunt. Absit ut redeat adhuc illa petulantia: audite potius quid velit intelligi sapientia. Cantat, qui praecipit: saltat qui facit. Quid est saltare, nisi motu membrorum cantico consonare? Quod est canticum nostrum? Non proferam ego, non sit meum. Melius minister sum, quam actor. Dico canticum nostrum: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt. Quisquis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo: quia omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi, quae nAudistis cantantem, audiamus saltantes: facite vos congruentia morum, quod faciunt saltatores motu membrorum. Intus hoc agite: mores consonent. Cupiditas exstirpetur, charitas plantetur. De ista arbore quidquid exit, bonum est. Cupiditas nihil boni potest generare: charitas nihil
Abbreviated transcription (Latin):
pientia lauda uiuendo. Non sonãdo.
tauimꝰ uob̃: & ñ saltastis. Quando
hec ego dicerem. siñ legerem: Irridet
me uanitas: s uirat auctoritas. Si
ñ p̃misissem. quis hoc dixerit: quis
hocloco. & si psalmus cantandusẽ.
abaliquo saltandumẽ: Aliqnͣdo
ante annos ñ ualde multos: etiam
sstũ locũ inuaserat petulantia salta¬
torum. Istum tam scm locũ ubi ia¬
cet tam scĩ martyris corpus. sicut
meminerunt multi qui ȩtarẽ habẽt.
locum in quam scm̃ tã inuaserat pe¬
stilentia. & petulantia saltatorum.
ꝑtotam noctem cantabant᷑ hic nefa¬
ria: et cantantib saltabatur. Quan
celebrari: illa pestis aliqͦntulũ relu¬
ctata. postea cessit diligentie: erubuit
moniis ludos. ubi solent ista fieri
ineorũ delectationẽ qui coluntur.
et inmunditia sua solent suos depͣ¬
uare eultores. sed celebratur hic sci¬
tas & solempnitas martyrum. non
hic saltatur: & ubi ñ saltat᷑. tamen
de eugłio legitur. Cantauimus uob.

Expanded text:
pientiam lauda vivendo; non sonando, pientiam lauda vivendo; non sonando, tavimus vobis, et non saltastis . Quando hoc ego dicerem, si non legerem? Irridet me vanitas, sed juvat auctoritas. Si non praemisissem quis hoc dixerit, quis hoc loco, etsi Psalmus cantandus est, ab aliquo saltandum est? Aliquando ante annos non valde multos etiam istum locum invaserat petulantia saltatorum. Istum tam sanctum locum, ubi jacet tam sancti Martyris corpus, sicut meminerunt multi qui habent aetatem; locum, inquam, tam sanctum invaserat pestilentia et petulantia saltatorum. totam noctem cantabantur hic nefaria, et cantantibus saltabatur. Quandcelebrari, illa pestis aliquantulum reluctata, postea cessit diligentiae, erubuit moniis ludos, ubi solent ista fieri in eorum delectationem qui coluntur, et immunditia sua solent suos depravare cultores, sed celebratur hic sanctitas et solemnitas martyrum; non hic saltatur, et ubi non saltatur, tamen de Evangelio legitur, Cantavimus vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
illum si hec amaret: ñ uenerareris Et
tu noli amare. Non enĩ intrauit: et
ostium contra te clausit. Contẽpne
et tii: & intra post illũ. Patet qua
aꝑtũ. quando ẽ latus euis lancea ꝑ¬
foratũ. Quid inde manauit recole
et elige qua possis intrare. Delait¬
re dñi pendentis. & morientis inli¬
gno. postea quam ẽ lancea ꝑforall.
aqua sanginsq proflipett. In unos̃
mate: et nolite amare. Ad aliquid
amate: ad aliquid amare nolite. Est
enĩ quod ad ꝑfectũ amet᷑: et est qd̾
adimpedimentũ ametur. Noli ama¬
re impedim̃tũ. si ñ uis inuenire torm̃¬
tũ. Quod amas interra. impedim̃tũẽ:
uiscuse pennarũ sp̃ualiũ. Hocẽ uir¬
tutũ. quib uolatur ad dm̃. Capi non
iis. & uiscũ amas: Nũquid idõ non
caꝑis: quia dulcit caꝑis: Quantoma¬
gs delectat. tanto fortius strangu¬
sat: hec dico: & laudatis. & clamatis.
&e amatis. Respondet tibi: Non ego
s sapientia. M orẽ uolo: ñ uoces. Sa¬

Expanded text:
illum, si haec amaret, non venerareris. Et illum, si haec amaret, non venerareris. Et tu noli amare: non enim intravit, et ostium contra te clausit. Contemne et tu; et intra post illum. Patet qua apertum, quando est latus ejus lancea perforatum. Quid inde manavit recole; et elige qua possis intrare. De latere Domini pendentis et morientis in ligno, posteaquam est lancea perforatum, aqua sanguisque profluxit . In uno est mate, et nolite amare: ad aliquid amate, et ad aliquid amare nolite. Est enim quod ad profectum ametur, et est quod ad impedimentum ametur. Noli amare impedimentum, si non vis invenire tormentum. Quod amas in terra, impedimentum est: viscum est pennarum spiritualium, hoc est virtutum, quibus volatur ad Deum. Capi non vis, et viscum amas? Numquid ideo non caperis, quia dulciter caperis? Quanto magis delectat, tanto fortius strangulat. Haec dico: et laudatis, et clamatis, et amatis. Respondet tibi, non ego, sed sapientia: Mores volo, non voces. Sa