comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruis suis ad cedendum. S iccir¬
iusrei figura in promptu ẽ: quia
nimirum apłi certius uerbum
quangelii quod a dnõ audiere
nouerant. s gentiles aberrore con¬
uersi. atq ad ueritatem euange¬
lii transformati. meluis ipsos gen¬
tium errores nouerant. & quo cer¬
tius nouerunt: eoartificiosius hos
erpugnare atq euacuare didice¬
ꝑunt.
sessingulos uicissim: ita ut duob
mensib essent indomib suis. Ybi
primo notandum. quod non fru¬
tra salomon operarios de om̃i isrł
elegit. neq erat ulla portio popu¬
lide qͥ ñ digni tanto oꝑi uri assu¬
merentur: quia nimirum ñ nunc
de una styrpe aaron sacerdotes
eligendi. sed de omni sunt eccłia
querendi. qui ȩdificare domum do¬
mini uel exemplo suo uel dicto
sufficiant. & ubicumq inuenti
suerint. mor mofficium doctorum
absq ulla ꝑsonarum acceptione
ꝓmouendi. Talesq cum ad erudi¬
endos infideles atq incollegium ec¬
clesiȩ uocandos ordinantur: quasi

Expanded text:
servis suis ad caedendum. Sed idcirservis suis ad caedendum. Sed idcirnt. Cujus rei figura in promptu est, quia nimirum apostoli certius verbum Evangelii, quod a Domino audiere, noverunt. Sed gentiles ab errore conversi, atque ad veritatem Evangelii transformati, melius ipsos gentium errores noverant, et quo certius noverant, eo artificiosius hos expugnare atque evacuare didicerunt. ses singulos vicissim, ita ut duobus mensibus essent in domibus suis. » Ubi primo notandum, quod non frustra Salomon operarios de omni Israel elegit, neque erat ulla portio populi, de qua non digni tanto opere viri assumerentur. Quia nimirum non nunc de una stirpe Aaron sacerdotes eligendi, sed de omni sunt Ecclesia quaerendi, qui aedificare domum Domini vel exemplo suo vel dicto sufficiant: et ubicunque inventi fuerint, mox in officium doctorum absque ulla personarum acceptione promovendi. Tales qui cum ad erudiendos infideles in collegium Ecclesiae vocandos ordinantur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
litas a dño dona expectat gr̃e cele¬
stis. triticum uidelicet uerbi dĩ.¬
& oleum caritatis atq unctionis
& illuminationis spc̃ scĩ. Conre¬
nit autem apte reb eccłiȩ : quod
auxilium operisscĩ flagitans
ait ad hẏram salomon. Prȩci
mei sint cum seruistuis. Serui
quippe hyram qui prȩcidebant
salomoni cȩdros de libano. docd¬
ressunt electi degentib: quorus
officii ẽ. eos quihoc mundoreb
& gła lȩtabantur. a suꝑbiȩ faltu
corrigendo sternere. atq ad oble¬
quium sui redemptoris eors uota
transferre. Cum quib uidelicet
seruis erant & serui salomonis.
ac pariter memorato instabant
oꝑi: quia primi doctores ex genti¬
b necesse habebant ipsorum apo¬
stolorum quia domino didiceran
erudicione inuerbo fidei instrcui.
ne si absq magistris docere inci¬
perent. magistri existerent erro¬
ris. Iccirco M enim salomon ser¬
uos hẏram cedere sibi u oluit lig¬
na de libano: quia doctioreserats

Expanded text:
litas a Domino dona exspectat gratiae coelelitas a Domino dona exspectat gratiae coelestis, triticum videlicet verbi Dei et oleum charitatis atque unctionis et illuminationis Spiritus sancti. Convenit autem apte rebus Ecclesiae, quod auxilium operis sancti flagitans, ait ad Hiram Salomon: « Praecipemei sint cum servis tuis. » Servi quippe Hiram qui praecidebant Salomoni cedros de Libano, doctores sunt electi de gentibus, quorum officii est eos qui in hoc mundo rebus et gloria laetabantur, a superbiae fastu corrigendo sternere, atque ad obsequium sui Redemptoris eorum vota transferre, cum quibus videlicet servis erant et servi Salomonis, ac pariter memorato instabant operi; quia primi doctores ex gentibus necesse habebant ipsorum apostolorum, qui a Domino didicerant eruditionem, verbo fidei institui, ne si absque magistris docere inciperent, magistri existerent erroris. Idcirco etenim Salomon servos Hiram caedere sibi voluit ligna de L
Abbreviated transcription (Latin):
am edificare disponeret. non
de iudȩis tantummꝰ uerũ & iã
de gentib aduitores oꝑis elegit.
Nam de utroq popło mi nistros
sermonis assumpsit. Misit hy¬
ram salomoni prȩcisa de liba¬
no ligna cedrina & abiegna
quȩ indomo domini poneren¬
tur: qr conu̾sa gentilitasmisit
ad dominum uiros quondam ad
seculum claros. s securi domini¬
cȩ increpationis de monte suȩ su¬
ꝑbiȩ iam de iectos & humiliatos.
locarentur. Misit etiam artifices
quia conuersos adueram sapien¬
tiam philosophos. qui grã erudi¬
tionis populis quoq regendisu¬
rȩ prȩponerentur. domino gen¬
tilitas optulit. Qualis fuit ip¬
sis apłorum temporib dionisius
ariopagita. qualis deinceps doc¬
tor suauissimus & fortissimꝰ mar¬
tẏr cyprianus. aliiq quam plu¬
rui. Misit & aurum. Quodin
eadem pene significatione accipi¬
tur: quia nimirum uiros sapien¬
tia & ingenio prȩclaros ostendit.
oł quib cunctis oblationib genti¬

Expanded text:
am aedificare disponeret, non am aedificare disponeret, non de Judaeis tantummodo, verum etiam de gentibus adjutores operis elegit: nam de utroque populo ministros sermonis assumpsit. Misit Hiram Salomoni praecisa de Libano ligna cedrina et abiegna quae in domum Domini ponerentur: quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros, quondam ad saeculum claros, sed securi Dominicae increpationis de monte suae superbiae jam dejectos et humiliatos; locarentur. « Misit etiam artifices. » Quia conversos ad veram sapientiam philosophos, qui gratia eruditionis populis quoque regendis jure praeponerentur, Domino gentilitas obtulit, qualis fuit ipsis apostolorum temporibus Dionysius Areopagita, qualis deinceps doctor suavissimus ac fortissimus martyr Cyprianus, aliique quam plurimi. « Misit et aurum. » Quod in eadem pene significatione accipitur: quia nimirum viros sapientia et ingenio praeclaros ostendit, pro quibus cunctis oblationibus genti
Abbreviated transcription (Latin):
aurum ꝓut opus habebat de¬
derit. Cuius beneficii grã sa¬
lomon ei ꝑannossingulos plu¬
rimos tritici & olei choros incybũ
domus eius dabat. Nulli autem
dubium quod salomon qͥ interp̃¬
tatur pacificꝰ. & ipso nominȩ &
serenissimo regni siu statu. illum
significet dequodicit ysaias.
Multiplicabitur eius imperium.
& pacis non erit finis. Hẏram
uero qui latinȩ dicriitur iuiuens
excelsȩ: credentes ex gentib &
uita simul cum fide gloriosos
figuraliter exprimit. Neq ali-¬
quid ꝓhibet. quin hẏram qr
rex erat regaliq potentia
salomonem inedificatiõe
uersosad fi demipsos re¬
rum dominos tẏpicȩ denunti¬
et : quorum opere constat eccłiã
sepiusadiutam. ac nobiliter aug¬
mentatam. & contra hȩreticos
scismaticos & paganos princi¬
palib erectam ẽẽ. decretis. Pe¬
tiit ergo salomon inopere tem¬
pliauxilium ab hẏram: qr cum
ueniens incarne dominus dilec¬
tam sibi domum uidelicet eccłi¬

Expanded text:
aurum, prout opus habebat, deaurum, prout opus habebat, dederit. Cujus beneficii gratia Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et olei choros in cibum domui ejus dabat. Nulli autem dubium quod Salomon, qui interpretatur pacificus, et ipso nomine et serenissimo regni sui statu, illum significet, de quo dixit Isaias: « Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. » Hiram vero, qui Latine dicitur excelse vivens, credentes ex gentibus et vita simul cum fide gloriosos, figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet, quin Hiram quia rex erat, regalique potentia Salomonem in aedificio versos ad fidem ipsos rerum dominos typice denuntiet, quorum opera constat Ecclesiam saepius adjuvatam, ac nobiliter augmentatam, et contra haereticos, schismaticos et paganos principalibus erectam esse decretis. « Petiit ergo Salomon in opere templi auxilium ab Hiram. » Quia cum veniens in carne Dominus, dilectam sibi domum videlicet Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
nus impleret: potest uulla p̃sen¬
tis eccłie labor & exilium. in hac
futura quies & beatitudo figu¬
rari. uel certe quia illa a solis fili¬
isisrł. hec autem a ꝓselitis etiã
& gentib facta ẽ: possunt milla
principaliter patres ueteris te¬
stamenti. Mantiquus ille dei
populus. inhac autem congre-¬
gata de gentib eccłia catholi¬
ca figuraliter expͥmi. quamius
edificium ut̾¬
usq domus
enucleatius
spirituali sen¬
su excussum¬
sentis eccłie cotidianos. ꝙ
p̃mia infuturo ꝑhennuia gaudia¬
q regni celestis. & elecꝰtionem pͥ¬
mȩ de israel eccłe. & salutem¬
& om̃ium gentium in xpo mul¬
timodis ostendatur insinuare
figuris.
sierit auxilium ab hẏram rege
tyri qui erat amicus dauid om̃i
tempore. & cum ipso quoq salo¬
mone postquam regno potitus
ẽ. pacem habere iam cȩperat. ꝓm¬
ptumq mox adadiuuandũ se in
omĩb eius inuenerit animum:
ita ut & artifices illi & ligna &

Expanded text:
nus impleret: potest in illa praesennus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam et gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres Veteris Testamenti et antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia figuraliter exprimi. Quamvis aedificium utriusque domus enucleatius spirituali sensu excussumsentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae de Israel Ecclesiae, et salutem omnium gentium in Christo, multimodis ostendatur insinuare figuris. sierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, et cum ipso quoque Salomone, postquam regno potitus est, pacem habere jam coeperit, promptumque mox ad adjuvandum se in omnibus ejus invenerit animita ut artifices illi, et ligna et
Abbreviated transcription (Latin):
templum ciei estis & spc dei habi¬
tat in uob: Si ergo ille templum
dei ꝑassumptam humanitatem
factiis ẽ. & nos templum dei per
inhabitantem spm̃ eiꝰ in nobis effi¬
cunur. constat utiq quia figuram
omnium nrm & ipsius uidelicet
dñi & membrorum eius quȩ nossu¬
mus. templum illud materiale te¬
nuit. s ipsius tanquam lapidis
angularis singularit elecꝰti & prȩ¬
ciosi infundamento fundati: nr̃i
autem tanquam lapidum uiuoꝵ
tab̾naculum quondam factum in
heremo ꝑmoysen. Uerum quia
illa domus initinere quo ad tram
reꝓmissionis ueniebatur. hȩc au¬
tem ȩdificabatur in ipsa terra re¬
ꝓmissionis. & inciuitate ierusa¬
lem. illa ut de locoad locum cre
bro leuitarum ministerio porta¬
ta tandeminterrã ꝓmissȩ hȩre¬
ditatis induceretur. hec ut mox
inpatria ipsa & inciuitate regia
constructa iniuolabili semꝑ fun¬
damento consisteret donec indi¬
tum sibi figurarum cȩlestium mu¬

Expanded text:
templum Dei estis, et Spiritus Dei habitemplum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? » Si ergo ille templum Dei per assumptam humanitatem factus est, et nos templum Dei per inhabitantem Spiritum ejus in nobis efficimur, constat utique quia figuram omnium nostrum, et ipsius videlicet Domini, et membrorum ejus, quae nos sumus, templum illud materiale tenuit; sed ipsius tanquam lapidis angularis singulariter electi et pretiosi, in fundamento fundati: nostri autem tanquam lapidum vivorum tabernaculum quondam factum in eremo per Moysen. Verum quia illa domus in itinere quo ad terram repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis et in civitate Jerusalem: illa ut de locbro Levitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium mu
Abbreviated transcription (Latin):
t ȩdificauit domum domini.
Domus domini quam ȩdi¬
ficauit rex salomon inie¬
rusalem: infiguram facta ẽ. scẽ
uinuersalis eccłie. Quȩ a primo
electo usq ad ultimum qui infi¬
ne mundi nasciturus ẽ. cotidie
ꝑ gr̃am regis pascisici sui uidelicet
redemptoris edificatur. que par¬
timadhuc peregrinatur abillomn
terris. partim euasis peregrinan¬
di erumpniscum illo iam regrat
incelis: ubiꝑacto ultimo iudicio
tota ẽ. regnatura eumillo. Ad
hanc domum ꝑtinent electi angl̃i
quoꝵ nob̾ similitudo infutura ul¬
ta ꝓmittitur. dicente dno. Illi
autem qui digni habebuntur se¬
culo illo ꝙ resurrectione ex mol¬
tuis. neq nubent neq ducent
upores. neq enim ultra mori poti
runt. equales enm angelis sunt.
& filii dei sunt. cum sint filii te¬
surrectionis. Ad hanc ꝑtinet ipse
Soluite templum hoc: & intrib
dieb excitabo illud. quod exponeis
ȩuange lista subiunxit. Hoc aũ
dicebat de templo corporis sui. Di¬
cit apłs de nobis. Nescitis quia.

Expanded text:
edificavit domum Domini. » Domus Domini quam aedificavit rex Salomon in Hierusalem, in figuram facta est sanctae universalis Ecclesiae, quae a primo electo usque ad ultimum qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici, sui videlicet Redemptoris, aedificatur; quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim evasis peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis: ubi peracto ultimo judicio, tota est regnatura cum illo. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: « Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubent, neque ducent uxores; neque enim ultrunt, aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis . » Ad hanc pertinet ipse Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . » Quod exponens Evangelista, subjunxit: « Hoc autem dicebat de templo corporis sui. » Dicit Apostolus de nobis: « Nescitis quia
Abbreviated transcription (Latin):
mundus ꝑsapientiam deum:
placuit deo ꝑstulticiam prȩdi¬
cationis saluos facere credentes.
Et disseruit salomonde uimen¬
tis & uolucrib & reptilib & pis¬
cibus. Disseruit salomonnr de
singulis specieb animalium:
quia omnia nuda & aperta sunt
oculis eius. nec ẽ. ulla creatura
inuisibilis inconspecꝰtu eiꝰ. ipse
nouit om̃s cogitationes hominũ.
ipse numerat multitudines stel¬
larum. ipsi patet abyssus. ꝙ in¬
fernus non est absconditus corã
eo. Quasi enim disputare ipsiꝰ ẽ:
cum singuloꝵ rationẽ nobis ꝓ¬
ponit. Q inscripturis sius ma¬
nifestat sacramenta quȩ fue¬
runt abscondita a seculis & ge¬
nerationib ut considerem us
beatitudinem angeloꝵ. utilita¬
tem hominum. & calliditatem
malignorum spũũ.sicq quod
malum ẽ. reꝓbantes. quod bo¬
num ẽ. eligamus: & ipsum sec¬
t ueniebant de cunctis popłis
ad audiendam sapientiam salom om
& abuniuersis regib tr̃ȩ. & audie

Expanded text:
mundus per sapientiam Deum, mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes . » « Et disseruit Salomon de jumentis et volucribus et reptilibus et piscibus. » Disseruit Salomon noster de singulis speciebus animalium: quia omnia nuda et aperta sunt oculis ejus, nec est ulla creatura invisibilis in conspectu ejus . Ipse enim novit omnes cogitationes hominum, ipse numerat multitudinem stellarum , ipsi patet abyssus, et infernus non est absconditus coram eo . » Quasi enim disputare ipsius est, cum singulorum rationem nobis proponit, et in Scripturis suis manifestat sacramenta, quae fuerant abscondita a saeculis et generationibus, ut consideremus beatitudinem angelorum, utilitatem hominum, et calliditatem malignorum spirituum; sicque quod malum est reprobantes, quod bonum est eligamus; et ipsum sec« Et veniebant de cunctis populis ad audiendam sapientiam Salomonis, et ab universis
Abbreviated transcription (Latin):
pha testatur dicens. Iustus ut
palma florebit: & sicut cedrus
quȩ ẽ. in libano multiplicabi¬
tur. Hysopus autem herba ẽ.
humilis. saxo herens: qua signi¬
ficatur humilitas xp̃ĩ. Redemp¬
tor quippe nr̃ a cedro usq ad hy¬
sopum disputauit: quia ab alta
excellentia głe celestis. usq ad
carnis humilitatem descenden¬
do ꝑuenit. Si quidem & cȩdri
nominȩ prauorum suꝑba elatio
disputat: quia ipse suꝑborum
corda & humilium iudicat. Su¬
per ligna autem disputauit :
dum incruce pependit. Iunc enĩ
iucedro seculi arrogantiam in¬
clinauit: quando etiam usq ad
ysopi humilitatem id ẽ. usq
ad crucis stulticiam ad contempti¬
bilem sermonem deduxit fidei.
Hinc paulus ait. Uerbum enim
crucis pereuntib quidem stulti¬
cia ẽ : hisautem qui salui fiunt.
idẽ. nobis uirtus dei ẽ. Scriptũ
ẽ. enim. ꝑdam sapientiam sapien¬
tium. & prudentiam prudentiũ
reꝓbabo. & paulopost. Nam qr
in dei sapientia non cognouit

Expanded text:
ropheta testatur, dicens: « Justus ut ropheta testatur, dicens: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus quae est in Libano multiplicabitur . » Hyssopus autem herba est humilis saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit: quia ab alta excellentia gloriae coelestis usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit. Siquidem et cedri nomine pravorum superba elatio disputat, quia ipse superborum corda et humilium judicat. Super ligna autem disputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantiam judicavit. Quam etiam usque ad hyssopi humilitatem, id est usque ad crucis stultitiam, ad contemptibilem sermonem deduxit fidei. Hinc Paulus ait: « Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salvi fiunt, id est nobis, virtus Dei est . » Scriptum est enim: « Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo . » Et paulo post: « Nam quia in Dei sapientia non cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ẽ. ante om̃s. & omnia in ipso
constant: & ipse ẽ. caput ȩccłiȩ.
qui ẽ. principium. primogenitus
ex mortuis. ut sit ipse iomnibus
pͥmatum tenens. quia in ipso com¬
placuit omnem plenitudinẽ diui¬
nitatis in habitare corporaliter. &¬
imipso sunt om̃s thesauri sapientiȩ
risalomonis sapientia antecellit:
quia multum distat inter eos qui
participatione sapientiȩ sapientes
sunt. & illum qui ẽ. fonssapientiȩ
& origo uirtutum. Hinc ẽ. illud
quod sequitur. Erat nominatus
nomen eiꝰ p̃dicatur inuniuerso
plenitudo fidei inlege & in ȩuan¬
geliis a xpõ tradita designatur
Quȩ dum tota multipliciter per
allegoriarum sensus submysterio
trinitatis disseritur: quasi tria
milia parabolarum nuncupat᷑.
tur: quos qui indiuersis uirtuti¬
b bene regit. beatus ẽ: & ꝑ eos
quasi quinq milia domino car¬
mina canit. Disputauit au¬
temsalomon a cedro usq ad hẏso¬
pum. Cedri nominȩ celsitudo
głȩ inelectis accipitur. Unde ꝓ¬

Expanded text:
omnes, et omnia in ipso constant, et ipse est caput Ecclesiae, qui est principium, primogenitus ex mortuis, ut sit ipse in omnibus primatum tenens: quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis inhabitare corporaliter, in quo sunt omnes thesauri sapientiae ri Salomonis sapientia antecellit, quia multum distat inter eos qui participatione sapientiae sapientes sunt, et illum qui est fons sapientiae et origo virtutum. Hinc est ilquod sequitur: « Et erat nominatus nomen ejus praedicatur in universo plenitudo fidei in lege et in Evangeliis a Christo tradita designatur? Quia dum tota multipliciter per allego riarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. tur, quos qui in diversis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia Domino carminum canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hyssopum. » Cedri nomine, celsitudo gloriae in electis accipitur. Unde P
Abbreviated transcription (Latin):
peri: & bibebat detorrente. łost
dies autem siccatus est toirens: ñ
enim pluerat suꝑ tr̃am. Priusꝗͣ
allegoricȩ quid ista significent dis¬
seramus: libet inquirere uxta
moralitatem. quid ẽ. quod ait
iuiuit dominus incuius conspectu
sto. Sciendum ẽ. quod duob mo¬
dis inconspectu dni uenimꝰ. Uno
quidem quando hic peccata nrã
subtiliter ꝑpendentes in eiꝰ nos
conspectu ponimꝰ. & flendo di¬
iudicamus: alio uero inconspec¬
tudomini uenimꝰ. cuminextre¬
mo iudicio ante tribunal eiꝰ assisti¬
mus. Nam quotiens conditoris
nrĩ potentiam ad sensum reduci¬
mus: totiens inconspectu illius

Expanded text:
peri et bibebat de torrente post peri et bibebat de torrente post dies autem siccatus est torrens non enallegorice quid ista significent disseramus, libet inquirere juxta moralitatem, quid est quod ait: « Vivit Dominus in cujus conspectu sto. » Sciendum est quod duobdis in conspectu Domini venimus, uno quidem, quo hic peccata nostra subtiliter perpendentes, in ejus nos conspectu ponimus, et flendo dijudicamus, alio vero modo in conspectu Domini venimus, cum in extremo judicio ante tribunal judicis adsistimus: nam quotiens conditoris nostri potentiam ad sensum reducimus, totiens in conspectu illius
Abbreviated transcription (Latin):
tit. cum errorum doginata. uelgen¬
dlium fabulas ueritati eccłiastice
quaimbutꝰ ẽ. prȩfert. qͣsi de bethel
egrediens. ruinas ieric ho resuscitat.
Meritoq talis coram domino male¬
dictus. & pͥmum filiorum infunda¬
tione nefariȩ ciuitatis. & nouissi¬
mum inportarum positione amit¬
tit: quia & fundam̃ta fidei a qͥb
bona ȩdificia inchoare. & claustra
ci de¬
buerat ꝑdit.
tesbites de ha¬
bita¬
torib galaad. adhaab. Ui¬
uit dominus deus isrł. incuiꝰ conspec¬
tusto. si erit annis his ros & pluuia.
nisi uxta oris mei uerba. Et fac¬
tum ẽ. u̾bum domini ad eũ dicens.
Recede hinc. & uade cont᷑ orientẽ.
& abscondere intorrente charith.
qui ẽ. contra iordanem: & ibi de
torrente bibes. corusq precepi ut
pascant te ibi. Abiit ergo & fec̃
iuxta uerbum dnĩ. Cumqabis¬
set: sedit intorrente carith qui ẽ.
contra iordanem. Corui quoq de¬
ferebant ei panem & carnes ma¬
ne. similiter panem & carnes ues¬

Expanded text:
tit; cum errorum dogmata vel gentit; cum errorum dogmata vel gentilium fabulas veritati ecclesiasticae, qua imbutus est, praeponit, quasi de Bethel egrediens, ruinas Jericho resuscitat, meritoque talis coram Domino maledictus, et primum filiorum in fundatione nefariae civitatis, et novissimum in portarum positione, amittit, quia fundamenta fidei, a quibus bona aedificia inchoari, et claustra ci debuerant, perdit. Thesbites de habitatoribus Galaad ad Ahab vivit Dominus Deus Israhel in cuius conspectu sto si erit annis his ros et pluvia nisi iuxta oris mei verba et factum est verbum Domini ad eum dicens recede hinc et vade contra orientem et abscondere in torrente Charith qui est contra Iordanem et ibi de torrente bibes corvisque praecepi ut pascant te ibi abiit ergo et fecit iuxta verbum Domini cumque abisset sedit in torrente Charith qui est contra Iordanem corvi quoque deferebant panem et carnes mane similiter panem et carnes ves
Abbreviated transcription (Latin):
iericho. inabira primogenito suo
fundauit eam. & insegub nouissimo
suo posut portas eiꝰ. patet sensus qr
cum prefatȩ conditor urbis fundam̃¬
ta illius ponere inciperet: primo¬
genius eius qui uocabat᷑ abiram.
mortuus ẽ: & cumurbȩ edificata
portas munire temptaret. nouissi¬
mumi fili orum suoꝵ cognomento se¬
gubamisit. Quodita futurum io¬
suȩ cum eam destructam anathema¬
titraderet inprȩcando p̃dix̃: male¬
dictus inquiens uir coram dño. qui
suscitauerit & ȩdifica uerit
craitatem iericho. In primoge¬
nito suo fundam̃ta illiꝰ iaciat. &
innouissimo liberoꝵ ponat portaᷤ
eiꝰ. Quia uͦ ahiel uiuens deo. bethel
interprȩtatur domus dei: Ahiel
de bethel. destructa a iosue atq:
anathematizata ierichomenia re¬
staurat: cum quis eoꝵ qui in eccłia
habitum religionis assupserat. Ad
agenda scelera quȩ ei dñs iħc indie
baptismatis donauerat redit: qͣsq
ipse anathematizauerat diaboli
pompas. luxuriosȩ uiuendo repe¬

Expanded text:
genito suo fundavit eam, et in Segub novissimo suo posuit portas ejus. » Patet sensus, quia cum praefatae conditor urbis fundamenta illius ponere inciperet, primogenitus ejus, qui vocabatur Abiram mortuus est. Et cum urbe aedificata portas munire tentaret, novissimum filiorum suorum cognomento Segub amisit. Quod ita futurum Josue cum eam destructam anathemati traderet imprecando praedixit. « Maledictus, inquiens, vir coram Domino, qui suscitaverit et aedificaverit civitatem Jericho . » In primogenito suo fundamenta illius jaciat, et in novissimo liberorum ponat portas ejus . » Quia vero Achiel uniens Deo, Bethel interpretatur domus Dei, Achiel de Bethel destructa a Josue atque anathematizata Jericho moenia restaurat, cum quis eorum qui in Ecclesia habitum religionis assumpserat ad agenda scelera quae ei Dominus Jesus in die baptismatis donaverat redit, quasque ipse anathematizaverat diaboli pompas luxuriose vivendo repe
Abbreviated transcription (Latin):
riora domus eius: cum imitatores
illorum ȩternis cruciatib damp¬
nat. Et faciet domum baasa sic̃
fec̃domũ hieroboam filii nabath.
cum peccatores in iniquitate sua
ꝑseuerantes. sumul cum diabolo ꝙ
angelis eius. inferni cruciatibus
tradet. Daasa enimut diximus.
confusio uel siccitas interpretat᷑.
Hieroboam uͦ diuidicans popłm:
&nabath spontaneum resonat.
Qui ergo confusioneserrorum &
peccatorum sequitur. & uirorem
gratiȩ spiritalis habere negligeis.
inariditate peccatorum usq ad fi¬
nemuitȩ ꝑseuerat. posteriora eiꝰ
uelut diaboli demetuntur: qui
ꝓpria uoluntate suꝑbiendo. sibi
mortem generauit. & tam̃ popłm
dampnationis in eius exercere di¬
noscitur. Tc̃ enim peccatorum atq
omnium iniquorum poster iora de¬
metenturcum capite suo diabolo:
quando uidex uiuorum & mortuo¬
rum infine seculi dicturus ẽ. his
qui ad sinistram eius stabunt. Dis¬
cedite a me maledicti inignẽ ȩt̃nũ.¬

Expanded text:
riora domus ejus, cum civitatores riora domus ejus, cum civitatores illorum aeternis cruciatibus damnat; et faciet domum Baasa sicut fecit domum Jeroboam filii Nabath, cum peccaperseverantes, simul cum diabolo et angelis ejus, inferni cruciatibus tradet. Baasa enim ut diximus confusio vel siccitas interpretatur. Jeroboam vero dijudicans populum: et Nabath, spontaneum resonat. Qui ergo confusiones errorum et peccatorum sequitur, et virorum gratiam spiritalem habere negligens, in ariditate peccatorum usque ad finem vitae perseverat, posteriora ejus velut diaboli demetuntur, qui propria voluntate superbiendo sibi mortem generat. Et tunc populum damnationis in eis exercere dignoscitur. Tunc enim peccatorum atque omnium iniquorum posteriora demetentur cum capite suo diabolo, quando judex vivorum et mortuorum in fine saeculi dicturus est his qui ad sinistram ejus stabunt: « Discedite a me, maledicti, in ignem aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
dabolo sꝑnit. ac uelut sicca & in¬
utilia contempnit. Xliii.
actus est autem sermo
domini ad hiesu filium ana¬
ni contra baa sa dicens. ꝓeo quod
eraltauite depuluere & posui du¬
am suꝑ popłmmeum isrł. tu autẽ
ambulasti in uia ieroboam. & pecca¬
i fecisti popłm meum isrł. ut me
utitares inpeccatis eoꝵ: ecce ego de¬
metam posteriora baasa & poste¬
tiora domus eiꝰ. & faciam domum
tuam sic̃ domũ hieroboam filii
ualatl Quimorauis fuerit de
laasa inciuitate. comedent eum
canes: & qui mortuus fuerit ex eo
inegione. comedent eum uolucres
celi. Hȩc uerba cont᷑ om̃s peccato¬
nos. maximȩ ꝓlata sunt: quippe
qui peccatis pristinis. peccata semꝑ
loua adicitint. & malor si ȩxemplis
deprauati. suiscelerib peiores fi¬
unt. Demetam inquit poster iora
baasa & posteriora domus illius:
& faciam domum eius. sicut do¬
mum hieroboam filii nabath. De-¬
metit dominus posteriora baasa:
cum peccata iniquorum post finẽ
uirȩ ulciscitur. Demetit & poste¬

Expanded text:
abolo, spernit: ac velut sicca et inutilia contemnit. CAPUT XVI. « Factus est autem sermo Domini ad Jehu filium Anani contra Baasa, dicens: Pro eo quod exaltavi te de pulvere et posui ducem super populum meum Israel, tu autem ambulasti in via Jeroboam, et peccare fecisti populum meum Israel, ut me irritares in peccatis eorum: ecce, ego demetam posteriora Baasa, et posteriora domum ejus: et faciam domum tuam sicut domum Jeroboam filii Nabat. Qui mortuus fuerit de Baasa in civitate, comedent eum canes: et qegione, comedent eum volucres coeli, etc. » Haec verba contra omnes peccannos maxime prolata sunt: quippe qui peccatis pristinis peccata semper nova adjiciunt, et malorum exemplis depravati, suis sceleribus priores fiunt. « Demetam, inquit, posteriora Baasa, et posteriora domus illius, et faciam domum ejus sicut domum Jeroboam filii Nabath. » Demetit Dominus posteriora Baasa, cum peccata iniquorum post finem vitae ulciscitur. Demetit et poste
Abbreviated transcription (Latin):
gentem contra se filium fugiens.
reduxit ad animum malum quod
ꝑpetrauit. & ȩquamiiter ꝑtulit.
quod audiuit. & contumeliosa
uerba non tam conuitia quam
adutoria credidit. quib se
purgari. sibiq misereri posse
indicauit. Tunc enim illata
conuitia bene toleramus : cum
insecreto mentis ad mala perpe¬
trata currimꝰ. Leue quippe
uidebitur quod imuria ꝑcuti¬
mur: dum inactione nr̃a con-¬
spicimus quia peius ẽ. quodme¬
quarum irteruentu deo iudice
pena grauior declinari posse
confiditur. Et ait dauid. Cur
efficimini michi hodie in sathanꝰ
Huic simile petrus apłs licet
infirmitate mentis non tumore
cordis sicut abisai audita futu¬
ra passione domini ipse respon¬
disse in ȩuangelio legitur di¬
cens. Abfit a te dñe: nonfiet
istud. Cui dñs e contrario si c̃
& dauid abisai increpando res¬
pondit. Uade post me satha-¬
nas: quia non sapis ea quȩ dei
sunt. s quȩ hominum. Et ait¬

Expanded text:
gentem contra se filium fugiens, gentem contra se filium fugiens, reduxit ad animum malum quod perpetravit, et aequanimiter pertulit quod audivit, et contumeliosa verba non tam convicia quam adjutoria credidit, quibus se purgari sibique misereri posse indicavit. Tunc enim illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad male perpetrata recurrimus. Leve quippe videbitur quod injuria percutimur, dum in actione nostra conspicimus, quia pejus est quod mequarum interventu Deo judice poena gravior declinari posse confiditur. « Et ait David: Cur efficimini mihi hodie in Satan? » Huic simile Petrus apostolus, licet infirmitate mentis, non tumore cordis, sicut Abisai: audita futura passione Domini ipse respondisse in Evangelio legitur, dicens: « Absit a te, Domine, non fiet istud . » Cur Dominus e contrario, sicut et David Abisai, increpando respondit: « Vade post me, Satana, quia non sapis ea quae Dei sunt, sed quae hominum Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
principatum militiȩ ꝓioabnon
susciperet sedetiam ꝑ ioab post
paululum uitam finiret. Q cum
templum deo conffruere uoluit :
quid euicino sequeret᷑ nesciens. ꝓ¬
pħam alterum requisiuit. Uenit
ergo dauid usq baurim: & ecce
egrediebatur inde uir de cogna¬
tione domussaul nominȩ semei.
filius gera: & maledicebat dauid.¬
M cȩt̾a. usq quo ait. quidmͥ & uo
bis filii saruiȩ. cur efficimini mͥ ho¬
die insathan: dimittite eum ut¬
tientia illa ẽ. eum libenter susti¬
quiblasphemantem se semei ma¬
gis studuit patienter ferre. quã
borum pressus cum uirtutẽ pati¬
entiȩ seruare ñ sufficit: dauid
facꝰtum ad memoriam reducat:
quem cum semei tot conuitiisur¬
geret. & armati ꝓceres ulcisci con¬
tenderent.ait. Quid mͥ & uobis
filii saruiȩ. dimittite eum ut ma¬
meam. ut reddat michi bonum
ꝓmaledictione hac hodierna.
Quib ꝓfecto uerbis indicat: qr
ꝓꝑpetrato bethsabeȩ scelere ȩxur¬

Expanded text:
principatum militiae pro Joab non principatum militiae pro Joab non susciperet, sed etiam post Joab paululum vitam finiret. Et cum templum Deo construere voluit, quid e vicino sequeretur nesciens, prophetam alterum requisivit. « Venit ergo rex David usque Bahurim. Ecce egrediebatur inde vir de cognatione domus Saul, nomine Semei, filius Bera, et maledicebat, » David, etc., usque quo ait: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae, cur efficiamini mihi hodie in Satan? Dimitte eutientia illa est eum libenter sustiqui blasphemantem se Semei magis studuit patienter ferre quam pressus, cum virtutem patientiae servare non sufficit, David factum ad memoriam reducat, quem cum Semei tot conviciis urgeret, et armati proceres ulcisci contenderent, ait: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum, ut mameam, et reddat mihi bonum pro maledictione hac hodierna. » Quibus profecto verbis indicat, quia pro perpetrato Bethsabee scelere, exsur
Abbreviated transcription (Latin):
amȩthiops pellem suam: Et illud
Sthiopia inquit festinet manus
dare deo: quia gentilis populus pꝰ¬
quam se nigredine peccatoꝵ exuit.
numquam a tergo dnĩ recessit: &¬
quierat longe factꝰ ẽ. ꝓpe insan¬
guine xp̃i. Deinde sequitur qua¬
liter occurrisset dauid siha puer
mifiboseth cum duob asinis one¬
ratis. & mentitus fuerat de dnõ suo:
& ꝓpterea ait ei dauid. Tua sint
omĩa quȩ fuerunt mifiboseth. Hic
enim demonstratur: quia spc̃. ꝓphe¬
tiȩ sicut suꝑius diximus. ꝓ pħis
ñ semꝑ ad ẽ. nec e. ꝓrimo tangun¬
tur. Ham dauid seruum mifibo¬
sech siba uidelicet. sibi contͣ dñm
suum mentientẽ ñ intellex̃: & idõ
omnia domini sui ei concessit. Cui
dephenderet. Uerum e ꝓximo
tactꝰ ñ fuerat: cum suꝑius amase
ꝓmiiserat dicens. hec faciat mͥ d̃s¬
O hec addat. si ñ magister militiȩ
fueris coramme omni tempore ꝓ
ioab: udelicet quid sequeretur
ignorans. quia amasa idem ñ solũ

Expanded text:
Aethiops pellem suam ; » et illud: Aethiops pellem suam ; » et illud: « Aethiopia, inquit, festinet manus dare Deo. » Quia gentilis populus postquam se nigredine peccatorum exuit, nunquam a tergo Domini recessit: et qui erat longe, factus est prope in sanguine Christi. Deinde sequitur qualiter occurrit David Siba puer Miphiboseth, cum duobus asinis oneratis, et mentitus est de domino suo, et propterea ait ei David: « Tua sint omnia, quae fuerunt Miphiboseth. » Hinc enim demonstratur, quia spiritus prophetiae sicut superius diximus, prophetis non semper adest, nec e proximo tanguntur. Nam David servum Miphiboseth, Siba videlicet, sibi contra dominum suum mentientem non intellexit, et ideo omnia domini sui ei concessit. Cui deprehenderet. Verum e proximo tactus non fuerat, cum superius Amasae promiserat, dicens: Haec faciat mihi et haec addat, si non magister militiae fueris coram me omni tempore pro Joab, videlicet quid sequeretur ignorans. Quia Amasa idem non solum
Abbreviated transcription (Latin):
Am quid secundum historiam
ista significent. suꝑius inculu ca¬
uimus. Cet̾m quantum ad alti¬
orem intelligentiam ꝑtinet: sa¬
doch sacerdos qui interpretatur
iustus. qui archam domini repor¬
tauit inurbem: ꝑsonam gesta¬
uit scõrs. eorum uidelicet qͥ tem¬
pore passionis dñi licet corpore
inbreui ab eo discesserint. fide
tam̃ & dilectione minime sepa¬
rati sunt. Et dix̃ dauid adcusai
arachiten. Si ueneris mecum:
eris mͥ oneri. & reliqͣ. Nam &
iste etiam chusi amicus dauid qui
interpretatur festinans: qui ab
eo in ierusalem reuertens consi¬
lium achitofel dissipauit: per¬
sonam gestauit eorum. qͥ occuli¬
eant ex populo iudȩorum discipu¬
li domini. sicut fuit nichodemus
ꝙ ioseph abarimathia. uel cȩt̾i
huiusmodi. Potest etiam significa
nicantes. nec achitofel iniquis sug¬
gestionib umquam consentientes.
cum daiuid fidelit̃ ꝑmanserunt :
Interp̃tatur aũ chusai ethiops: ara¬
chites longitudo mea. Hinc quoq
in ꝓpħa scͥptum ẽ. Mutauit eti¬

Expanded text:
m quod secundum historiam ista significent inculcavimus. Caeterum quantum ad altiorem intelligentiam pertinet, Sadoc sacerdos, qui interpretatur justus, qui arcam Domini reportavit in urbem, personam gestavit sanctorum, et eorum videlicet qui tempore passionis Domini, licet corpore in brevi ab eo discesserunt, fide tamen et dilectione minime separati sunt. « Et dixit David ad Chusai Arachitem: Si veneris mecum, eris mihi oneri, » etc. Nam et iste etiam Chusai amicus David, qui interpretatur festinans, qui et ab eo in Hierusalem revertens, consilium Achitophel dissipavit, personam gestavit eorum qui occulerant ex populo Judaeorum discipuli Domini, sicut fuit Nicodemus et Joseph ab Arimathaea, vel caeteri hujusmodi. Potest etiam significar erant communicantes, nec Achitophel iniquis suggestionibus unquam consentientes: sed cum David fideliter permanserunt. Interpretatur autem Chusai Aethiops, Arachites longitudo mea. Hinc quoque in propheta scriptum est: « Mutavit
Abbreviated transcription (Latin):
cium librum ex positionis eiusdẽ
hoc in loco finiamus. ut de reb se¬
quentib. simul cum hẏstoria ali¬
Be ochorta rege qui cecidit ꝑcancelos amꝰ
siiȩ. &.ꝓ hac infirmitate misit ad consulen¬
dum ydolum accaron. uude iratꝰ dominuis
ꝑ ꝓpħam ei condigna respondit.
De raptu heliȩ ꝑturbinem in cęlum. ⁊ de
postulatione hȩlisei qua postulauit duppli¬
cem spm hȩlie in se fieri.
Miraculum heli sei in ieric ho ubi muo¬
cauit dominum ⁊ conu̾tit aqͣs indulcedinẽ
& de pucris qui heliseo conuitia bantur

Expanded text:
tium librum expositionis ejusdem tium librum expositionis ejusdem hoc in loco finiamus, ut de sequentibus rebus simul cum historia aliDe Ochozia rege, qui cecidit per cancellos domus suae, et pro hac infirmitate misit ad consulendum idolum Accaron; unde iratus Dominus per prophetam condigna ei respondit.De raptu Eliae per turbinem in coelum, et de postulatione Elisei qua postulavit duplicem spiritum Eliae in se fieri. Miraculum Elisei in Jericho, ubi invocavit Dominum et convertit aquas in dulcedinem; et de pueris qui El
Abbreviated transcription (Latin):
dat. dum spe terrenȩ głȩ delec¬
tatꝰ pascitur: suis desideriis ad
ima semꝑ ducatur. Heq autem
bonus fuit ille sp̃c: qui mendax
eẽ. appetiuit inore ꝓpħarum.
Unde & p̃missum ẽ: quia exerci¬
tus cȩli stetit adextris & a simistͥs
eiis. Ds̃ enim qui incucum sc̾p¬
ta ẽ. ueritas. in illa et̃na beati¬
tudine quȩ dextera eiꝰ dr̃. sini¬
stram non ht̃: quia nicħ eẽ. qd̾
displiceat. potest. S quiasimul
omnia contuetur. simul cuncta
& malos uidet. exercitus cli a dex¬
tris & a sinistris habere descri¬
bitur: ut ꝑdexteram intelligamꝰ
angłoselectos. ꝑ sinstram uͦ spẽ re¬
probos. Nec mouere debet quod
exercitus cęli. &iam repulsi angłi
uocantur: quia & ipsi. quamuis
abȩthereo cȩlo ȩxpulsi sint: ad¬
huc tamen in aereo cȩlo demo¬
rantur: sicut paulus ait. Contra
spiritalia nequitiȩ incȩlestibus
Sed quia tercius liber regum post
interfectionem achab non longe

Expanded text:
dat, dum spe terrenae gloriae delecdat, dum spe terrenae gloriae delectatus pascitur suis desideriis, ad ima semper ducatur. Neque autem bonus fuit ille Spiritus, qui mendax esse appetiit in ore prophetarum. Unde et praemissum est quia « exercitus coeli stetit a dextris et sinistris ejus. » Deus enim, qui incircumscripta est veritas, in illa aeterna beatitudine, quae dextra ejus dicitur, sinistram non habet, quia nihil esse quod displiceat potest. Sed quia simul omnia contuetur, simul cuncta et malos videt, exercitus coeli a dextris et sinistris habere describitur, ut per dexteram intelligamus angelos electos, per sinistram vero spiritus reprobos. Nec movere debet quod exercitus coeli etiam repulsi angeli vocantur, quia et ipsi, quamvis ab aethereo coelo expulsi sint, adhuc tamen in aereo coelo demorantur, sicut Paulus ait: « Contra spiritualia nequitiae in coelestibus . » Sed quia tertius liber Regum post interfectionem Achab non longe
Abbreviated transcription (Latin):
dilignis & lapidib uel cuilibet
creaturȩ inadorationc renuit.
Securiis gͦ iam ꝓpħam quilibet
infide positusconsulit. qr hoc au¬
diturꝰ ẽ. quod audire fidelem de¬
cet. Fidenter dicam: si ab ĩmundi¬
ciisaliisatq a prauis actib reces¬
sisset: securus ee̾t. Nlam cum pau¬
lus egregius prȩdicator clamet.
& auaricia quȩ ẽ. ydolorum ser¬
uitus: quisquis adhuc auariciȩ
subiectus ẽ: a cultu idolorum ñ ẽ.
liber. Si gͦ is qui auariciȩ estibus
anhelat. infide quidem positus ẽẽ
iudetur: s aliena ambit accipere.
honores mundi desiderat comp̃¬
hendere: habere temporalem glo¬
riam concupiscit. atq de hac ea¬
dem gła ꝓpħam consulit: iustum
ualde ẽ. ut ex culpȩ suȩ merito.
a ꝓpħe ore prospera audiat: qua¬
tinus qui uerba dei audire in sa-¬
cro eloquio noluit. ut terrena des¬
piceret. cȩlestia ambiret: illud
deo iudicȩ ex ꝓpħȩ suiore audi-¬
at: unde ampluis obligatus ca¬

Expanded text:
di lignis et lapidibus vel cuilibet di lignis et lapidibus vel cuilibet creaturae in adoratione renuit. Securus ergo jam prophetam quilibet in fide positus consulat, quia hoc auditurus est, quod audire fidelem decet. Fidenter dicam si ab immunditiis aliis atque a pravis actibus recepisset, securus esset. Nam cum Paulus, egregius praedicator, clamet: « Et avaritia, quae est idolorum servitus , » quisquis adhuc avaritiae subjectus est, a cultu idolorum liber non est. Sic ergo is qui avaritiae aestibus anhelat, in fide quidem positus esse videtur, sed aliena ambit accipere, honores mundi desiderat comprehendere, habere temporalem gloriam concupiscit, atque de hac eadem gloria prophetam consulat, justum valde est, ut ex culpae suae merito a prophetae ore prospera audiat, quatenus qui verba Dei audire in sacro eloquio noluit, ut terrena despiceret, coelestia ambiret, illud, Deo judice, ex prophetae sui ore audiat unde amplius obligatus ca
Abbreviated transcription (Latin):
lentes trahant. Deniq isqui uitã
reꝓbam non mutat. a ꝑpetrandis
peccatis animum non auertit:
cuma ꝓpħa aliquid requirit.: illa
audit deo disponente. quȩ mereba¬
tur audire dampnandis. Ecce
enim ut unum uel duo de mul¬
tis loquamur: ab ommipotentis dĩ
cultu. domus isrł sub idolorum ser¬
uitute recesserat. & tam̃ad ꝓpħas
a quib decipi consueuerat. seꝑe ue¬
mebat prospera requirens. Cum
uero ex ore ꝓpħarum ꝑuersa agenᷤᷤ
ꝓspera audire merebatur: quid
aliud suꝑna uidicia agebant: nͥ
ut peccator populus insuo corde
caperetur. quatinus qui ꝑfidiam
sequendo deliquerat. sic ꝓpħaꝵ
suorum blandis sermonibus de¬
ciperetur. ut iam nec ꝑtimesceret
quia deliquisset: & tanto post du¬
rius raperetur ad pęnam. quan¬
to numc securius uiueret inculpa:
S ecce iam largiente omĩpotente
deo abidolorum cultu remotum ẽ.
quamplurimum genus humanũ.
ueram fidem publicȩ fatetur: sub¬

Expanded text:
lentes trahant. Denique is qui vitam lentes trahant. Denique is qui vitam reprobam non mutat, nec a perpetrandis peccatis animum non avertit, cum a propheta aliquid requirit, illa audit, Deo disponente, quae merebitur audire damnandus. Ecce enim, ut unum vel duo ex multis loquamur, ab omnipotentis Dei cultu domus Israel sub idolorum servitute recesserat, et tamen ad prophetas, a quibus decipi consueverat, saepe veniebat, prospera requirens. Cum vero ex ore prophetarum, perversa agens, prospera audire merebatur, quid aliud superna judicia agebant, nisi ut peccator populus in suo corde caperetur? quatenus qui perfidiam sequendo deliquerat, sic prophetarum suorum blandis sermonibus deciperetur, ut jam nec pertimesceret quia deliquisset, et tanto post durius raperetur ad poenam, quanto nunc securius viveret in culpa. Sed ecce jam, largiente omnipotente Deo, ab idolorum cultu remotum est quamplurimum genus humanum, veram fidem publice fatetur, sub
Abbreviated transcription (Latin):
celi exercitus dr̃. angłorum pars
repba intelligi possẽ ꝓhibetur.
Cuasenim suspendi maere noui¬
mus: auescȩli nominamus. Et
de eisdem spiritib paulus dix̃.
Contra spiritalia nequitiȩ incȩle¬
stib. Quoriim caput enuntians
ait. Secundum principem pote¬
statis aeris huiuis. A dextera gͦ &
a sinistra. angłorum exercitusstat:
quia & uoluntas electorum spiritu¬
um diuinȩ pietati concordat. &
repborum sensus suȩ maliciȩ ser¬
uiens: iudicio districtionis eiꝰ op¬
temperat. Unde & mor fallaxr sp̃c
inmedium ꝓsiluisse describitur.
ꝑquema hab rex suis exigentibus
meritis decipiatur. Neq enim
fas ẽ. credere. bonum spm̃ falla¬
tiȩ deseruire uoluisse. ut diceret.
egrediar & ero mendax spc̃inore
ahabrex peccatis prȩcedentib
dignus erat. ut tali debuisset
deceptione dampnari : quatinus
quisepe uolens ceciderat incul¬
pam: quandoq nolens caperetur
lant. in peccati pęnam & iam no¬

Expanded text:
coeli exercitus dicitur, angelorum pars coeli exercitus dicitur, angelorum pars reproba in eo intelligi posse perhibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus . Et de eisdem spiritibus Paulus dixit: « Contra spiritualia nequitiae in coelestibus . » Quorum caput enuntians ait: « Secundum principem potestatis aeris hujus . » A dextra ergo et sinistra angelorum exercitus stat, quia et voluntas electorum spirituum divinae pietati concordat, et reproborum sensus, suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prosiluisse describitur, per quem Achab rex, exigentibus suis meritis, decipiatur. Neque enim fas credere bonum Spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diceret: « Egrediar et ero mendax spiritus in ore Achab rex peccatis praecedentibus dignus erat ut tali debuisset deceptione damnari, quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur lant, in peccati poenam etiam no
Abbreviated transcription (Latin):
suo. uestiti cultu regio. Ueniens¬
tra ahab regem isrł: ita dicens
Uidi dominum sedentem suꝑ soli¬
umsuum. & exercituum oeli adex¬
tris & asinistris eiꝰ: & dictum ẽ.
Inquo decipiam ahab: ut ascen¬
dat & cadat in ramoth galaͬth:
Et dixit alius ita. & alius aliter
Et egressus unusdix̃. Ego decipi¬
am eum. Et dictum ẽ. In quo
decipies: Qui respondit dicens
testates accipimus. quarum men¬
tib ds altius prȩsidens. inferiꝰ
cuncta disponit Et quid exer¬
citiuus cȩli. nisi ministrantium
angłorum multitudo describit᷑
Quid ẽ .gͦ quod ȩrereitus geli a
detris & a sinistris eiusstare ꝑhi¬
betur.ꝰ Ds̃ enim quiita ẽ. intra
omnia. ut etiam sit extra omnia.
nec dextera nec simstra concidit᷑.
sia dertera dĩ. parsangelorum elec¬
ta. sinistra autem dei. parsange
lorum reꝓba designatur. Non
enim ininistrant deo solum modo
boni. qui adiuuent: sedetiam qui
redire nolentes grauent. Hec qd̾

Expanded text:
suo, vestiti cultu regio, » esuo, vestiti cultu regio, » etra regem Israel, ita dicens: « Vidi Dominum sedentem super solium suum et exercitum coeli a dextris et a sinistris ejus: et dictum est: In quo decipiam Achab, ut ascendat et cadat in Ramoth Galaad? Et dixit alius ita, et alius aliter. Et egressus unus dixit: Ego decipiam eum. Et dictum est: In quo decipies? Qui respondit dicens:testates accipimus, quarum mentibus Deus altius praesidens inferius cuncta disponit? Et quid exercitus coeli, nisi ministrantium angelorum multitudo describitur? Quid est ergo quod exercitus coeli a dextris et a sinistris ejus stare perhibetur? Deus enim qui ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextra nec sinistra concluditur; sed dextra Dei angelorum pars electa, sinilorum reproba designatur. Non enim ministrant Deo solummodo boni, qui adjuvent, sed etiam qui redire nolentes gravent; nec quod
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem loco quo dominus pas¬
sus ẽ. trucidabantur. & carnes
eorum bestiis & uolucrib come¬
dendȩ tradebantur. Et ita im¬
piagens illa quȩ inpassione do¬
mini.ꝓfana uoce clamabat :
sangius eiuis suꝑnos & suꝑfilios
urõs. ibidem sanguinem suum
fȩtidissimum meruit fundi.
ubi saluatorem suum expetebat
occidi. Nefert quidem iosephꝰ
quod ȩx omni tudȩa popłi indie
sollempni paschȩ hierosolunam
uelut ȩxciciali quadam manuco¬
gente conueneruit: quos tricies
centena milia hominum dicit
fuisse. iusto scilicet dei iudicio tẽ¬
pore hoc ultionis electo: ut qui
indieb paschȩ saluatorem suũ
& salutare. xpm̃ domini. cruen¬
tis manib & sacrilegis uocib
uiolauerant: inipsis dieb uelut
in unum carcerem omĩs multitu¬
do conclusa. feralis pene exitiũ
quod merebatur exciꝑet
quendam & dixit ei. festi¬
Naadducere micham filium iemla
Rexautem isrł & iosaphat rex ui¬
da. sedebat unusquisq in solio

Expanded text:
in eodem loco quo Dominus pasin eodem loco quo Dominus passus est, trucidabantur, et carnes eorum bestiis et volucribus comedendae tradebantur. Et ita impia gens illa, quae in passione Domini profana voce clamabat: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros, » ibidem sanguinem suum foetidissimum meruit fundi, ubi Salvatorem suum expetebat occidi. Refert quidem Josephus quod ex omni Judaea populi in die solemni paschae, Hierosolymam velut exitiali quadam manu cogente convenerunt, quos tricies centena millia hominum dicit fuisse justo, scilicet Dei judicio, tempore hoc ultionis electo, ut qui in diebus Paschae Salvatorem suum et salutare Christum Domini cruentis manibus et sacrilegis vocibus violaverant, in ipsis diebus velut in unum carcerem omnis multitudo conclusa, feralis poenae exitium quod merebatur, exciperquemdam, et dixit ei: Festina adducere Michaeam filium Jemla. Rex autem Israel et Josaphat rex Juda sedebant, unusquisque in solio