comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tro. confitenti eũ filiũ di uiui. beatus es
sẏmon bariona. Numqͥd ideo nichil ꝓmi¬
sit eis qui in eum filium hominis crederent.
cum idẽ ipse sit et filius dĩ et filius homi¬
nis: Habes etiam aꝑte uitam ȩternã
ꝓmissam credentib infilium hominis.
Dic̃ exaltauit in qͥd moyses serpentẽ in
ut om̃is qui credit in eum nͣ pereat. s habe¬
at intã etẽrnam. Quid uultis amplius
Credite gͦ infilium hominis ut habeatis ui¬
tam ȩternam. quia ipse est et filius cłi qui po
eest dare uriam ȩternam. quia ipse ẽds̃ ue
pła sua. U̾bi etiam dicit anti xpͣm esse qui
negat eum in carne uenisse. Iurd gͦ uos tamꝗͣ
de mandatoꝵ eiꝰ ꝑfectione iactatis. quod ea
illa ꝑdeẽnt ubi non ẽ fides uera. etiam¬
siuere inpłebunt᷑ a uob̃: Nonne audi¬
stis apłm dicentẽ. si distribuam omnia
mea pauꝑib et si tradidero corpus mei¬
itea ut ardeam. karicatẽ aut̃ non habi¬

Expanded text:
tro confitenti eum filium dei: beatus es, tro confitenti eum filium dei: beatus es, Simon Bariona. numquid ideo nihil promisit eis, qui in eum filium hominis crederent, cum idem ipse sit et filius dei et filius hominis ? habes etiam aperte uitam aeternam promissam credentibus in filium hominis. sicut exaltauit, inquit, Moyses serpentem in ut omnis, qui crediderit in eum, non pereat, sed habeat uitam aeternam. quid uultis amplius? credite ergo in filium hominis, ut habeatis uitam aeternam, quia ipse est et filius dei, qui potest dare uitam aeternam, quia ipse est uerust in epistula sua, ubi etiam dicit antichristum esse, qui negat Christum in carne uenisse. Quid ergo uos tamquam de mandatorum eius perfectione iactatis, quod ea illa prodessent, ubi non est fides uera, etiamsi uere inplerentur a uobis ? nonne audistis apostolum dicentem: si distribuam omnia mea pauperibus et tradam corpus. meum, ut ardeam, caritatem autem non habe
Abbreviated transcription (Latin):
qr filius hominis est. Scđdm hoc it quod dix
filius hominis ẽ. accepit potestatẽ iudicium
faciendi. qr in ipsa forma uenturus ÷ ad udi¬
cium. ut et abonis et amalis uideat᷑. in qua
etiam forma ascendit incelum. et uox illa
discipulis sonuit. sic ueniet quẽ ad modum
uidistis eum cuntem incdum. Nam scam id q̃d
filius dĩ ds̃ equalis est pa RRi et cum pa¬
YRe unum: non uidebitur a malis. Beati
enim mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
Cum gͦ credentib inse ꝓmittat uitã et̃¬
nam. nec alud sit credere in eum quam
credere in uerũ x p̃ m. qualẽ se ipse p̃di¬
cat et ab apłis predicat᷑: hoc ẽ et uerũ dĩ
filium et uerũ hominis filiũ: uos mani¬
chei qͥ creditis in falsum et fallacem. falsi
et fallacis hominis filium. cum et ipsum¬
dm̃ dicitis gentis ad uersȩ tumultu ꝑterri¬
cum menbra sua misisse crucianda nec
postea tota purganda: uidetis quã scitis
alieni a uita ct̾na quã ꝓmittit x p̃c
illis qui credunt ineum. AAt it dixit pe¬

Expanded text:
 quod dixit filius hominis est', accepit potestatem iudicium faciendi, quia in ipsa forma uenturus est ad iudicium, ut et a bonis et a malis uideatur. in qua forma etiam ascendit in caelum et uox illa discipulis sonuit: sic ueniet, quemadmodum eum uidistis euntem in caelum. nam secundum id, quod filius dei deus aequalis est patri et cum patre unum, non uidebitur a malis; beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt. cum ergo credentibus in se promittat uitam aeternam nec aliud sit credere in eum quam credere in uerum Christum, qualem se ipse praedicat et ab apostolis praedicatur, hoc est et uerum dei filium et uerum hominis filium: uos, Manichaei, qui creditis in falsum et fallacem, falsi et fallacis hominis filium, cum et ipsum deum gentis aduersae tumultu perterritum membra sua misisse crucianda nec postea tota purganda docetis, uidetis, quam sitis alieni a uita aeterna, quam promittit Christus illis, qui credunt in eum. at enim dixit Pe
Abbreviated transcription (Latin):
filium hominis dicat. et qͣnta uanitate ma¬
nic hei fabulam nefandi sui erroris inducant.
de nescio quo cõmentitio pͥmo homine. quem
ñ t̾renum. s fallacib elementis indutum. con¬
tra apł̃m p̃dicant. dicentẽ. primꝰ homo de t̾ra
trenus. et quanta cura nos idem apłs mouerit
non sicut manicheors falsitate confingitur.
Cum gͥ eum eugłiste annuntient natũ ex
femina de domo dd hoc est de familia dđ. pau¬
lusq ad tyintħm scribat dicens. memor esto
dum x p̃ m filium hominis credere debeamꝰ
Qui filius di ꝑ quem facti sumꝰ. etiam filius
hominis ꝑ assumptiouẽ carnis factus est. ut
moreret᷑ ꝓpcer de licta nr̃a. et resurgeret ꝓpt̃
iustificationẽ nr̃am. Ideoq utrũq se dicit. et
filium di et filiũ hominis. Unde ne ꝑgam
ꝑ plurima: uno loco ineugło scđm Ioħm ita¬

Expanded text:
filium hominis dicat, et quanta vanitate Manichaei fabulam nefandi sui erroris inducant, de nescio quo commentitio primo homine, quem non terrenum, sed fallacibus elementis indutum, contra Apostolum praedicant dicentem, Primus homo de terra terrenus : et quanta cura nos idem monuerit aposnon sicut Manichaeorum falsitate confingitur. Cum igitur eum Evangelistae annuntient natum ex femina de domo David, hoc est, de familia David; Paulusque ad Timotheum scribat dicens, Memor esto dum Christum filium hominis credere debeamus, qui Filius Dei hominis per assumptionem carnis factus est, ut moreretur propter delicta nostra et resurgeret propter iustificationem nostram. ideoque utrumque se dicit, et filium dei et filium hominis. unde ne pergam per plurima, uno loco in euangelio
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Isti carnẽ xp̃i adȩmonũ duce tem¬
ptatã. ille partẽ dĩ a dȩmonũ gente
possessã. & isti quidẽ illam tẽptatã. ut
doceret resistere tẽptatori. ille aut̃ illã
possessam. ut patri ñ possit resticui
nec uictori. Deniq manicheus & doc¬
trina dȩmonior aliud annuntiat:
quasi eminentior sit. Apłi uͦ ex doc
nuntiaterit anathenia sit.

Expanded text:
dum; isti carnem Christi a daemonum duce temdum; isti carnem Christi a daemonum duce temptatam, ille partem dei a daemonum gente possessam; et isti quidem illam temptatam, ut doceret resistere temptatori, ille illam possessam, ut patri non possit restitui nec uictori; denique Manichaeus ex doctrina daemoniorum aliud adnuntiat, ut quasi eminentior sit, apostoli uero enuntiauerit. anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ: Nam literas istoꝵ istas ẽe tã
certũ ⁊: quã illas illuis. Quis aut̃ ma¬
nicheũ apłis cõparat nͥ quisqͥs se a xͦ
quimisit apłos separat: Aut duas
naturas sibimet ex ꝓpriis pͥncipiis ad¬
uersas quis umꝗͣ sapuit in uerbis xͥ.
aut̃ iactat se inducere in omnẽ ueritatẽ.
⁊ uult inducere in talẽ xp̃m. in quo ip¬
sius passionis p̃dicat falsitatẽ. Isti xp̃os
in carne quã de abrahe suscepit semi¬
ne circũcisũ. ille dm̃ in ipsa sua natura
a tenebrarũ concisũ. Isti ꝓ carne xp̃i
intante sacrificiũ qđ tuno piȩ fiebat
oblatũ. ille ñ carnis s ipsius diuinȩ
sub stantiȩ menbłum om̃ĩb demonib ĩ¬
molandũ naturȩ ad u̾sȩ gentis inlatũ.
s xp̃m in exempli p̾̃bendi causa bapti¬
atũ in iordanẽ p̃dicant. ille dm̃ ipsum
oseipsum in tenebraꝵ contaminatione
sub mersũ nec totũ emersurũ s eiꝰ mun¬
dari ñ potuerit ȩt̾̃na dãnatione punien¬

Expanded text:
 istas esse tam certum est quam illas illius. quis autem Manichaeum apostolis conparat, nisi quisquis se a Christo, qui misit apostolos, separat? aut duas naturas sibimet et ex propriis principiis aduersas quis umquam sapuit in uerbis Chriautem iactat se inducere in omnem ueritatem et uult inducere in talem Christum, in quo ipsius passionis praedicat falsitatem; isti Christum in carne, quam de Abrahae suscepit semine, circumcisum, ille deum in ipsa sua natura a tenebrarum gente concisum; isti pro carne Christi imitante sacrificium, quod tunc pie fiebat, oblatum, ille non carnis, sed ipsius diuinae substantiae membrum omnibus daemonibus inmolandum naturae aduersae gentis inlatum; isti Christum in exempli praebendi causam baptizatum in Iordane, ille deum ipsum per se ipsum in tenebrarum contaminatione submersum nec totum emersurum, sed quod eius mundari non potuerit aeterna damnatione punien
Abbreviated transcription (Latin):
ut sapientes contẽpnitis falsa. aut ut
contumaces & in deuoti neglegitis ue¬
ra. Interim qi me ad credenda omina
quȩ noui testam̃ti monim̃tis in ser¬
ta sunt cogis. si ipsum accipiam. scias
& te quantũ ad animũ multa non
credere que in ueteri s̃ testam̃to. qͣm¬
uis ipsum te ꝓfitearis accipere. Neq
eñ & illud confessis ex eodem habes
& credibilib ẽẽ maledictũ omnẽ qͥ
pependerit inligno. q id utiq ꝑti¬
neat & ad uĩm: aut eũ quoq in ma¬
ledictis haberi qui ñ suscitauerit
semen isrł: qr id uirgines quoq or
conp̃hendat ⁊ pueros di. aut funditꝰ
in teriturũ eũ de genere suo qui nõ
fuerit carne p̃putii sui circũcisus. qr
hoc quoq ad omnẽ ꝑtineat ꝓxp̃ianũ.
aut lapidib extinguendũ eũ qui
soluerit sabbatũ : aut ñ parcendũ ei.
ti ueteris in ruperit. Que omĩa tu
si credas firmũq habeas qr sint eadẽ
a do mandata: mͥ crede manus pri¬

Expanded text:
ut sapientes contemnitis falsa aut ut ut sapientes contemnitis falsa aut ut contumaces et indeuoti neglegitis uera. interim quia me ad credenda omnia, quae noui testamenti monumentis inserta sunt. cogis, si ipsum accipiam, scias et te, quantum ad animum. multa non credere. quae in uetere sint testamento, quamuis ipsum te profitearis accipere. neque enim et illud in confessis ex eodem habes et credibilibus esse maledictum omnem, qui pependerit in ligno. quia id utique pertineat et ad Iesum, aut eum quoque in maledictis haberi, qui non suscitauerit semen in Israhel, quia id uirgines quoque omnes conprehendat et pueros dei; aut funditus interiturum eum de genere suo, qui non fuerit carnem praeputii circumcisus, quia hoc quoque ad omnem pertineat christianum; aut lapidibus extinguendum eum, qui soluerit sabbatum; aut non parcendum ei, is mandatum inruperit: quae omnia tu si credas firmumque habeas, quia sint eadem a deo mandata, mihi crede, manus pri
Abbreviated transcription (Latin):
cipe ñ potest. De ur̃o manicheo eẽ p̃.¬
dictum & que tandẽ poterit heresis
exoriri sub paracliti nomine quȩ ñ hȩc
omnia ueri similit̾ sibi audeat coaptare.
Numqͥd .n. est heresis quȩ ñ ueritatẽ se
nominet : Et quanto ⁊ suꝑbior tancoma¬
gis se &̃ ꝑfectam nominet ueritate. ut
& in omnẽ ueritatẽ se polliceat᷑ in duce¬
re & doctrinã apłoꝵ suo errori contͣriã
quasi ꝑ illam uenerit qđ ꝑ fectũ est
euacuare conet᷑. Et qm̃ tenet ęccła qđ
uehementiꝰ apłs cõmendauit: siqui uob̾
eugłitauerit pret̾ quã qđ accepistis ia¬
nathema sit. Cum acceꝑit aliud annu¬
ntians ab unu̾iso orbe anathematizari
continuo dicat. Hoc est qđ scriptum ⁊
mundus eum acciꝑe ñ potest. Unde gͦ
ꝓbare poteritis qđ auob̾ exigitur. para.¬
clitum ẽẽ illũ a quo didicistis qđ eugłi¬

Expanded text:
cipere non potest, de uestro Manichaeo esse pracipere non potest, de uestro Manichaeo esse praedictum? et quae tandem poterit haeresis exoriri sub paracleti nomine, quae non haec omnia uerisimiliter sibi audeat coaptare ? numquid enim est haeresis, quae non ueritatem se nominet et quanto est superbior, tanto magis se etiam perfectam nominet ueritatem, ut et in omnem ueritatem se polliceatur inducere et doctrinam apostolorum suo errori contrariam, quasi per illam uenerit, quod perfectum est, euacuare conetur? et quoniam tenet ecclesia, quod uehementius apostolus commendauit, si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema sit', cum coeperit aliud adnuntians ab uniuerso orbe anathemari, continuo dicat: hoc est, quod scriptum est: mundus eum accipere non potest? Unde ergo probare poteritis, quod a uobis exigitur, paracletum esse illum, a quo didicistis, quod euangeli
Abbreviated transcription (Latin):
ge se ꝓmissum paraclitũ suscepisse
dixert᷑. ⁊ hinc afide catholica deuiauer̃
conantes ꝓhibere qđ paulus concessit.
de dãnare scđas nuptias quas ille ꝑmi¬
sit subhis uerbis insidiantes. qr scriptũ
dito reseruassent. Ad hoc & illud tͣx¬
erunt qđ paulus ait. Ex parce eñĩ sci-¬
mus ⁊ ex parte ꝓphetamꝰ. Cum aut̃ ue¬
nerit qđ ꝑfectum est: qđ exparte. ẽ. eua¬
cuabit᷑ ut scilicet ex parte sciens & ꝓphe¬
tans apłs dixerit. Qđ uult faciat. nõ
peccat si nubat. Et ideo ꝑfectũ para¬
cliti frigiȩ hoc euacuauerit. Ad hȩc
cũ eis dictũ fuerit qđ sint ȩccłe tanto
ante ꝓmissȩ & toto orbe diffusȩ. aucto¬
ritate dãnata respondent. hinc etiã in
se illud ẽẽ completũ qđ de paraclito
ciꝑe. Nam ne ista sunt quȩ &̃ uos di¬
cere soletis. ipse uos in ducet in om̃ẽ
ueritatẽ. ⁊ cũ uenerit qđ ꝑfectũ est: qd̾
ex parte ÷ euacuabit᷑. ⁊ mundꝰ eum ac¬

Expanded text:
gae se promissum paracletum suscepisse gae se promissum paracletum suscepisse dixerunt et hinc a fide catholica deuiarunt conantes prohibere, quod Paulus concessit, et damnare secundas nuptias. quas ille permisit, sub his uerbis insidiantes, quia scriptum cleto reseruassent. ad hoc et illud traxerunt, . quod Paulus ait: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur, ut scilicet ex parte sciens et prophetans apostolus dixerit: quod uult faciat; non peccat, si nubat, et ideo perfectum paracleti Phrygiae hoc euacuauerit. ad haec cum eis dictum fuerit, quod sint ecclesiae tanto ante promissae et toto orbe diffusae auctoritate damnati, respondent hinc etiam in se illud esse conpletum. quod de paracleto potest. nonne ista sunt, quae etiam uos dicere soletis: ipse uos inducet in omnem ueritatem et: cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur et: mundus eum ac
Abbreviated transcription (Latin):
uetustioꝵ exemplariũ ueritate c̃uince¬
reminie Qua g causa a uob corrũpi
ñ possent : hac causa anemine potuer̃.
Quisqͥs .N. hoc prunitꝰ ausus eẽt. multoꝵ
codicum uetustioꝵ c̃lationẽ confutar&.
maximȩ qr ñ una lingua s multis:
eadem scriptura concineret᷑. Nam eciã
nunc ñ uullȩ codicum mendositates
uł de antiqͥorib uł de lingua p̃ceden¬
te emendant᷑ Ita gͦ aut cogimini ue¬
races illos codices consiteri & continuo
euertent heresim urãm: aut si fallaceᷤᷤ
eos dixeritis: eors auctoritate paraclitũ
ũ poteritis asserere. & uos eũtitis here¬
sim ur̃am. Huc accedit qr ea dicta s̃
in ꝓmissione paracliti ut manicheum
pꝰ tam multos annos uenientẽ ab ista
suspicione ꝓsus exclaudant. Quia enĩ
post resurrectionẽ & ascensionẽ dñi con¬
daret᷑ ꝙ nondũ erat clarificatꝰ iñc: ꝓ¬
culdubio clarificato iÑU: iam causa
erat ut statim daret᷑. Nam & katafri¬

Expanded text:
uetustiorum exemplarium ueritate conuinceuetustiorum exemplarium ueritate conuinceremini. qua igitur causa a uobis corrumpi non possent, hac causa a nemine potuerunt. quisquis enim hoc primitus ausus esset, multorum codicum uetustiorum conlatione confutaretur, maxime quia non una lingua, sed multis eadem scriptura contineretur. nam etiam nunc nonnullae codicum mendositates uel de antiquioribus uel de lingua praecedente emendantur. ita ergo aut cogimini ueraces illos codices continuo, et continuo euertent haeresim uestram, aut si fallaces eos dixeritis, eorum auctoritate paracletum non poteritis adserere, et uos euertistis haeresim uestram. Huc accedit, quia ea dicta sunt in promissione paracleti, ut Manichaeum post tam multos annos uenientem ab ista suspicione prorsus excludant. quia enim post resurrectionem et ascensionem domini condaretur, quia nondum erat clarificatus Iesus, procul dubio clarificato Iesu iam causa erat, ut statim daretur. nam et Cataphry
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ: Di eñ qđ uultis illi credi¬
mꝰ. & quod ñ uultis ei ñ credimꝰ. iam ñ
illi s uob̾ credimꝰ. Si aut̃ uob̾ credere uel¬
lemꝰ testem a uob̾ non exigeremꝰ. Deinde
paraclitus est ꝓmissus ut diceret᷑ ipse
uos inducet in omnẽ ueritatẽ. Quomͦ
uos aut̃ ille indiicet in ueritatẽ. qui
uos docet xp̃m e̾e fallacem : Huc ac¬
cedit qr si omnia quȩ de ꝓmissione pa¬
racliti in eugłio legunt᷑ talia ẽẽ demon¬
straretis ut omnia nͥ de manicheo ur̃o
possint intellegi. sicut oftendunt᷑ in ꝓ¬
phetis ea ee dicta de xp̃o quȩ in ali¬
um cadere omnino ñ possint tam̃ cũ
ea de his codicib ꝓferretis quos dicitiᷤᷤ
in falsatos : hoc ipsum illic falsum & a
corruptorib maiorib ut̃is in missũ ee
diceremꝰ qđ illic de manichȩo sic scrip¬
cũ legeretis. ut de alio in telligere ñ
possemꝰ. Quid faceretis dicite mͥ nisi
clamaretis nullomͦ potiusse uos falsare

Expanded text:
testimonium? si enim, quod uultis, ei creditestimonium? si enim, quod uultis, ei credimus, et quod non uultis, ei non credimus, iam non illi, sed uobis credimus. si autem uobis credere uellemus, testem a uobis non exigeremus. deinde paracletus sic est promissus, ut diceretur: ipse uos inducet in omnem ueritatem. quomodo uos autem ille inducet in ueritatem, qui uos docet Christum esse fallacem? huc accedit. quia si omnia, quae de promissione paracleti in euangelio leguntur, talia esse demonstraretis, ut non omnino nisi de Manichaeo uestro possent intellegi, sicut ostenduntur in prophetis ea esse dicta de Christo, quae in alium cadere omnino non possint, tamen cum ea de his codicibus proferretis, quos dicitis infalsatos, hoc ipsum illic falsum et a corruptoribus maioribus uestris inmissum esse diceremus, quod illic de Manichaeo sic scriptum legeretis, ut et alio intellegere non possemus . quid faceretis, dicite mihi, nisi clamaretis nullo modo uos potuisse falsare
Abbreviated transcription (Latin):
non ab apłis ministratas: Respondets
qr multa sunt in eis & int̾ se & sibi cõ¬
traria. Omnino falsissimũ ÷. Uos non
incelligitis. Num qͥd tale ꝓtulit fau¬
stus. qdꝰ ita uob̾ uideret᷑ ita ñ esse mi¬
nistratũ est. & quicqͥd tale a uob̾ ꝓlatũ
fuerit hoc docebimꝰ. Quis aut̃ ferat
lectorẽ uł auditorẽ scripturaꝵ tance
auctoritatis facilius qͣm uiciũ sucȩ tar¬
ditatis audere culpare:An hoc diciᷤ
uos paraclitũ docuisse scripturas istaᷤᷤ
apłorꝵ ñ esse. s sub eoꝵ nominib ab a¬
liis ẽẽ conscriptas: Hoc saltem docete
istum ipsũ paraclitũ ẽẽ aquo didicistis
nino istũ xp̃c: nec ꝓmisit nec misit.
Et simul ostendit᷑ quando miserit quẽ
ctoris uł potius deceptoris: Responde¬
tis. ex eugłio uos ꝓbare qͦd non totũ¬
ñ actipitis. qđ falsatum eẽ uos dicitis.
Qͥs gͦ testem suũ prius ipse dicat fal¬
sitate eẽ corruptũ & cunc ꝑ ducat ad

Expanded text:
non ab apostolis ministratas ? respondetis: non ab apostolis ministratas ? respondetis: quia multa sunt in eis et inter se et sibi contraria. omnino falsissimum est; uos non intellegitis. nam quicquid tale protulit Faustus, quod ita uobis uideretur, ita non esse monstratum est; et quicquid tale a uobis prolatum fuerit, hoc docebimus. quis autem ferat lectorem uel auditorem scripturam tantae auctoritatis facilius quam uitium suae tarditatis audere culpare? an hoc dicitis uos paracletum docuisse scripturas istas apostolorum non esse, sed sub eorum nominibus ab aliis esse conscriptas ? hoc saltem docete istum ipsum paracletum esse, a quo didicistis nino istum Christus nec promisit nec misit; et simul ostenditur, quando miserit, quemctoris uel potius deceptoris? respondetis ex euangelio uos probare. ex qum accipitis, quod falsatum esse uos dicitis. quis ergo testem suum prius ipse dicat falsitate esse corruptum et tunc producat ad
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti libris qͦd nos diceremꝰ non recte
dictum ñ diuinitꝰ iussum. ñ ueracit̃
scriptũ. Nichil hoꝵ dicimꝰ s accipimus
omĩa siuȩ quȩ obseruamꝰ ut recte ui¬
uamꝰ. siuȩ quȩ non obseruamꝰ: & tam̃
⁊ ipsa tunc in ꝓphetia ussa & obserua¬
ta: nunc iam cõpleri uideamꝰ. Deinde
paraclitũ sicut ꝓmissum leginꝰ in his
libris quoꝵ ñ omnia uultis acciꝑe ita
re etiã formidatis. An actib quippe
apłor sicut sepe ⁊ paulo ante cõme¬
moraui aꝑtissime legit᷑ missus die pen¬
tecostes sp̃s sc̃s qui etiã oꝑe manife¬
Ittauis
quis ẽẽt. Lingins em̃ omnib locuti sunt
qui eum primitus acceꝑunt ut &̃ signo
ꝓmitteret inlinguis omnib hoc ÷ in
omnib gentib futurã ȩccłam: que illũ
sicut patrẽ & filiũ uerissime p̃dicaret.
Uos gͦ iam dicite quare ñ accipiatis oĩa
altera paganoꝵ ẽ: qui dicunt apłos
citis. unde ostenditis scripturas illas

Expanded text:
menti libris, quod nos diceremus non recte menti libris, quod nos diceremus non recte dictum, non diuinitus iussum, non ueraciter scriptum. nihil horum dicimus, sed accipimus omnia, siue quae obseruamus, ut recte uiuamus, siue quae non obseruamus, ut tamen et ipsa tunc in prophetia iussa et obser- - uata nunc iam conpleri uideamus. deinde paracletum sicut promissum legimus in iis libris, quorum non omnia uultis accipere etiam formidatis. in actibus quippe apostolorum, sicut saepe et paulo ante commemoraui, apertissime legitur missus die pentecostes spiritus sanctus, qui etiam opere manifestauit, quis esset. linguis enim omnibus locuti sunt, qui eum primitus acceperunt, ut hoc etiam signo promitteret in linguis omnibus, hoc est in omnibus gentibus futuram ecclesiam, quae illum sicut patrem et filium uerissime praedicaret. Uos ergo iam dicite, quare non accipiatis omnia altera paganorum est, qui dicunt apostocitis? unde ostenditis scripturas illas
Abbreviated transcription (Latin):
rie confirmatã in ꝑudentiã huiꝰ uocis
emittat: Sicut gͦ certũ est illos libro
ẽẽ manichei & omnino ridendus ẽ qui
extransũso ueniens tanto pꝰ natus litẽ
uob̾ huius contͣdictionis intenderit:
ita certũ est manicheũ uł manicheos
eẽ ridendos aut &̃ dolendos. qui cam
usq ad hec tempora certis successioni¬
b custoditȩ atq ꝑducte audeant ali

Expanded text:
rie confirmatam, impudentiam hujus vocis rie confirmatam, impudentiam hujus vocis emittat? Sicut ergo certum est illos libros esse Manichaei, et omnino ridendus est qui ex transverso veniens tanto post natus, litem vobis hujus contradictionis intenderit; ita certum est Manichaeum vel Manichaeos esse ridendos, aut etiam dolendos, qui tam tolorum usque ad haec tempora certis successionibus custoditae atque perductae, audeant tale
Abbreviated transcription (Latin):
aurib. uł oculis tuis. uł narib. uł
palpatu similit̾ forte blanditũ ÷.
Aut si uniu̾sam creaturã ita prius
aspiceres ut auctori do tribueres
quasi legens magnũ quendã librũ
naturȩ rerũ. atq ita siqͥd ibi te of¬
fenderet. causã te tamꝗͣ hominẽ
latere posse. tutius crederes quã in
oꝑib di quicꝗͣ rep̃hendere aude¬
res. Numꝗͣ in cidisses ĩsacrilegas
nugas & blasphema sigm̃ta quibꝰ
ñ intelligenᷤᷤ unde sit malũ dm̃
iplere conareris omnib malis. Hic
iam si queratꝰ a nob̾ nos unde s ciamꝰ
pondemꝰ inde nos scire. unde & uos
scitis illas luteras ẽẽ manichei. quas mi¬
serabilit̾ huic auctoritati p̃ponitis:
Si .ti. & hinc uob̾ aliquis moueat questi¬
onẽ. ⁊ scrupulũ contͣdictionis inpingac
dicens libros quos ꝓfertis manichei ñ
ẽẽ manichei qͥd facturi estis: Nonne
potiꝰ eusdem deliram̃ta ridebis qui con¬
t᷑ rem tanta conexionis ⁊ successionis se¬

Expanded text:
auribus uel oculis tuis uel naribus uel auribus uel oculis tuis uel naribus uel palato similiter forte blanditum est. at si uniuersam creaturam ita prius aspiceres, ut auctori deo tribueres, quasi legens magnum quendam librum naturae rerum atque ita si quid ibi te offenderet, causam te tamquam hominem latere posse tutius crederes quam in operibus dei quicquam reprehendere auderes, numquam incidisses in sacrilegas nugas et blasphema figmenta. quibus non intellegens, unde sit malum, deum inplere conaris omnibus malis. Hic iam si quaeratis a nobis, nos unde sciamus pondemus inde nos scire, unde et uos scitis illas litteras esse Manichaei, quas miserabiliter huic auctoritati praeponitis. si enim et hinc uobis aliquis moueat quaestionem et scrupulum contradictionis. inpingat, desse Manichaei; quid facturi estis? Nonne potius ejus deliramenta ridebitis, qui contra rem tanta connexionis et successionis se
Abbreviated transcription (Latin):
liter ꝑ manens ñ fallacit̃ s ueracit᷑
faceret atq pateret᷑ quiqͥd eandem
creaturã facere ac pati ꝓ generis hu¬
mani unde assũptura erat salute cõ¬
grueret: qͣm uiolabilẽ & corruptibilẽ
credere đi naturã. nec in quinatã atq
opp̃ssam totã posse liberari atq pur¬
gari. s et̃na globi pęna sũma di ne¬
cessitate dãpnari.S inquis. ꝓpt̾ea
credidi que ñ mͥ ostendit. qr duas
naturas boni scilicet & mali mͥ in ħ
ipso mundo euident᷑ ostendit. Ad hoc
ipsũ ẽ in felix unde decepta es: quia
sicut in illa scriptura eugłica ita in
hoc mundo nichil mali p̾utare potu¬
isti. nisi qđ cuus carnalis sensus of¬
fensus est: sicut serpentẽ ignem. ue¬
nenũ. ⁊ similia. Nec aliqͥd boni s qͦd
eundẽ cuũ carnalem sensũ aliqua
iocunditate ꝑ mulsit: sicut sapor
iocunditas. & odor suauitas. & luciꝰ
huius aspectus. & siqͥd aliud uł

Expanded text:
liter permanens non fallaciter, sed ueraciter liter permanens non fallaciter, sed ueraciter faceret atque pateretur, quicquid eandem creaturam facere ac pati pro generis humani, unde sumpta erat, salute congrueret, quam uiolabilem et corruptibilem credere dei naturam nec inquinatam atque obpressam totam posse liberari atque purgari, sed aeterna globi poena summa dei necessitate damnari ? Sed, inquis, propterea credidi, quae non mihi ostendit, quia duas naturas, boni scilicet et mali, mihi in hoc ipso mundo euidenter ostendit. at hoc ipsum est, infelix, unde decepta es, quia sicut in illa scriptura euangelica, ita in hoc mundo nihil mali putare potuisti, nisi quo tuus carnalis sensus offensus est, sicut serpentem, ignem, uenenum et similia, nec aliquid boni, nisi quod eundem tuum carnalem sensum aliqua iucunditate permulsit, sicut saporum iucunditas et odorum suauitas et lucis huius aspectus et si quid aliud uel
Abbreviated transcription (Latin):
octo eẽ terras. & decem cęlos qđ athlaᷤᷤ
inundũ ferat splenditenensq suspeu¬
dat ⁊ innumerabilia talia unde scis:
Nȩc plane inquis. Manicheus me docu¬
it. S infelix credisti: neq enĩ uidisti.
Si gͦ ad milia fabulosaꝵ fantasmatum
quib curpit̾ grauidata es ei te aucto¬
ritati ignotissime ⁊ furiosissime sub¬
didisti. ut ideo hec oĩa crederes q in
illis conscripta sunt libris: quib mi¬
serabili errore credendũ ẽẽ censuisti cũ
tͥ nulla demonstrarent᷑ : cur ñ potius
eugłicȩ auctoritati tã fundatȩ. ta m
stabilitate. tanta gła diffamatȩ atq ab
apłor temporib usq ad nr̃a tempora
ꝑ successiones certissimas cõmendatȩ
ñte subdis ut credas. ut uiuas. ut discaᷤᷤ
ex uana & ꝑuersa opinione te offen¬
dere: potiusq eẽ uerũ naturã in¬
in cõmutabilẽ dĩ aliquid mortalis
assumpsisse craturȩ. in qua cõmutabi¬

Expanded text:
octo esse terras et decem caelos, quod Atlas octo esse terras et decem caelos, quod Atlas mundum ferat splenditenensque suspendat et innumerabilia talia? unde scis haec? plane, inquis, Manichaeus me docuit. sed, infelix, credidisti; neque enim uidisti. si ergo ad milia fabulosorum phantasmatum, quibus turpiter grauidata es, te auctoritati ignotissimae et furiosissimae subdidisti, ut ideo haec omnia crederes, quia in illis conscripta sunt libris, quibus miserabili errore credendum esse censuisti, cum tibi nulla demonstrentur, cur non potius euangelicae auctoritati tam fundatae, tam stabilitae, tanta gloria diffamatae atque ab apostolorum temporibus usque ad nostra tempora per successionon te subdis, ut credas, ut videas, ut discas ex vana et perversa opinione te offendere: potiusque esse verum, naturam incommutabilem Dei aliquid mortalis assumpsisse creaturae, in qua incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
qua passionis aĩȩ ur̃ȩ ulnera demon¬
strantꝰ. Deinde in quit salutaria pre¬
nẽ deificũ. qui maximȩ duaꝵ p̃ferens
naturã discretione ipsuis ẽẽ ñ uenit
indubiũ Uidetis gͦ id uos agere ut
omnis de medio scripturaꝵ auferatur
auctoritas. ⁊ suus cuiq animꝰ auctor
sit: quid. in quaq scriptura ꝓbet. qͥd
imꝓbet. id ÷ ut ñ auctoritati scripturaꝵ
subiciat᷑ ad fidem. s sibi scripturas ipse
subiciat. ñ ut ideo illi placeat aliqͥd.
qr hoc in sublum auctoritate scriptũ
legitur. s ideo recte scriptũ uideatur:
qr hoc illi placuit. ¶Quo ce cõmit¬
tis amma. misera infirmã. carnalib
nebulis in cioluta. quo te cõmittis:
Remoue gͦ auctoritatẽ. uideamꝰ. remo¬
ue auctoritatẽ. redde rationẽ. Eone
ratio tua ꝑducit᷑ ut nͥ dĩ natura ui¬
olabilis corruptibilisq credat᷑. exitũ
cheatricũ longa illa fabula ur̃a rep¬
perire non possit: Postremo unde scis

Expanded text:
qua passionis animae uestrae uulnera demonqua passionis animae uestrae uulnera demonstrantur. deinde, inquit, praeem deificum, qui maxime duarum praeferens naturarum discretionem ipsius esse non uenit in dubium. uidetis ergo id uos agere, ut omnis de medio scripturarum auferatur auctoritas et suus cuique animus auctor sit, quid in quaque scriptura probet, quid inprobet, id est, ut non auctoritati scripturarum subiciatur ad fidem, sed sibi scripturas ipse subiciat, non ut ideo illi placeat aliquid, quia hoc in sublimi auctoritate scriptum legitur, sed ideo recte scriptum uideatur, quia hoc illi placuit. quo te committis, anima misera, infirma, carnalibus nebulis inuoluta? quo te committis? remoue ergo auctoritatem, uideamus, remoue auctoritatem, redde rationem. eone ratio tua perducitur, ut nisi dei natura uiolabilis corruptibilisque credatur, exitum theatricum longa illa fabula uestra reperire non possit? postremo unde scis
Abbreviated transcription (Latin):
homo ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃c di. De ħ
enĩ mundo ẽẽ dicunt᷑ quãdiu ñ posst̃
sapere ampliꝰ quã sunt ista corporea q̃
in hoc mundo senserunt. sicut nec uos
aliud sapitis quã cum lucẽ istam solis
& lunȩ miraremini talia uob̾ omnia
diuina finxistis auctore illo uaniloqͦ
ic̃ decepti & deceptores paraclitũ dicitis.
Pinde nullo mͦ ualentes ostendere quomͦ
sit ille paraclitꝰ : non ẽ unde doceatis
firmissima aliqua auctoritate uos com¬
perisse quẽ ad modũ hec scripta eugłica
uos ea ratione conperisse qr talia ibi
qr natus ex uirgine ibi narrat᷑. qr cir¬
cũ cisus. qr ꝓ illo oblatũ sacrificiũ quod
tunc offerebat᷑. ꝙr baptizatus. qr tem¬
ptatus a diabolo est. His aut̃ exceptis
& testimoniis ex ueteri testam̃to quȩ
illis in serta sunt litteris: cet̾a uos scđm
Id qd faustus loquit᷑ fate amini acci¬
ꝑe & p̃cipue crucis eiꝰ misticã fixionẽ.

Expanded text:
homo non percipit, quae sunt spiritus dei. de hoc homo non percipit, quae sunt spiritus dei. de hoc enim mundo esse dicuntur, quamdiu non possunt sapere amplius quam sunt ista corporea, quae in hoc mundo senserunt; sicut nec uos aliud sapitis, qui, cum lucem istam solis et lunae miraremini, talia uobis omnia diuina finxistis auctore illo uaniloquo, quem decepti et deceptores paracletum dicitis. proinde nullo modo ualentes ostendere, quomodo sit ille paracletus, non est, unde doceatis firmissima aliqua auctoritate uos conperisse, quemadmodum haec scripta euangeliuos ea ratione conperisse, quia talia ibi quia natus ex uirgine ibi narratur, quia circumcisus, quia pro illo oblatum sacrificium, quod tunc offerebatur, quia baptizatus, quia temptatus a diabolo est. His autem exceptis et testimoniis ex uetere testamento, quae illis incerta sunt litteris, cetera uos secundum id, quod Faustus loquitur, fatemini accipere et praecipue crucis eius mysticam fixionem,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o nisiqͥ it̃u clarificato mox uenit.
in omnẽ ueritatẽ. qr non intrat᷑ in ue¬
ritatẽ nisi ꝑ k aritatẽ. Raritas aut̃ di
diffusa ẽ. ait apłs incordib nr̃is: ꝑ sp̃m¬
scm̃ qui datus ẽ nobis. Docemꝰ etiam
ũ dixisse paulũ cũ uenerit qđ ꝑfectum
Hinc certe nͥ aꝑte in sanire uolueritis fa¬
temini ñ uos uidere dm̃ facie ad faciem.
Non gͦ ad uos ueni illud qđ ꝑfectũ ẽ. Hoc
.ii. mͦ plane qͥd de hac re senserit satis
apłs explicauit nec futurũ est hoc scĩs
nisi cũ factũ fuerit. qͦd &̃ ioħes dicit.
Filii d̃i sumꝰ ⁊ nondũ apparuit qͥd erimꝰ.
Ocimꝰ qr cum apparuerit similes ei erimꝰ.
qm̃ uidebimus eũ sicuti est. Cunc in¬
troducente in omnẽ ueritatẽ sp̃o sc̃o
cuiꝰ nunc pignus accipimꝰ. Quod aut̃
dictũ ÷ mundus cũ actiꝑe ñ potest:
de his utiq dictũ ẽ qui solent in scri¬
pturis mundi nomine appellari a ma¬
tores mundi. uł impii. uł carnales:
de qualibꝰ dicit apłs. Animalis aut̃

Expanded text:
 nisi qui Iesu clarificato mox uenit. in omnem ueritatem, quia non intratur in ueritatem nisi per caritatem; caritas autem dei diffusa etum, qui datus est nobis. docemus etiam non dixisse Paulum: cum uenerit quod perfectum hic certe nisi aperte insanire uolueritis, fatebimini non uos uidere deum facie ad faciem. non ergo ad uos uenit illud, quod perfectum est. hoc enim modo plane quid de hac re senserit, satis apostolus explicauit . nec futurum est hoc sanctis, nisi cum factum fuerit, quod etiam Iohannes dicit: filii dei sumus, et nondum adparuit, quid erimus. scimus, quia, cum adparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est, tunc introducente in omnem ueritatem spiritu sancto, cuius nunc pignus accepimus. quod autem dictum est: mundus eum accipere non potest, de his utique dictum est, qui solent in scripturis mundi nomine appellari, amatores mundi uel inpii uel carnales, de qualibus dicit apostolus: animalis autem
Abbreviated transcription (Latin):
nati ñ fuerint. quasi nos dicamꝰ xp̃m
nisi nasceret᷑ ex femina nec uideri nec
loqui potiusse. Hotuit ⁊ s noluit: et¬
hoc melius est quod uoluit. Hoc aut̃
eum uoluisse ideo certum ẽ qr hoc fecit.
quia nichil necessitate sicut ds ur fa¬
ceret. s omnia uoluntate. Noc uͦ eum
dum paulus scripsit. qr disced ent
quidã afide. in tendentes spiriti¬
bus seductouis. & doctrinis dęmonioꝵ.
in hypocrisin loquentes mendaciũ. cau

Expanded text:
nati non fuerint. quasi nos dicamus Christum, nati non fuerint. quasi nos dicamus Christum, nisi nasceretur ex femina, nec uideri nec loqui potuisse. potuit, sed noluit; ethoc melius est, quod uoluit. hoc autem eum uoluisse ideo certum est, quia hoc fecit, qui nihil necessitate sicut deus uester faceret, sed omnia uoluntate. hoc uero eum dum Paulus scripsit, quia discedent quidam a fide intendentes spiritibus seductoriis, doctrinis daemoniorum, in
Abbreviated transcription (Latin):
tate celibes & uirgines seruant. s ipsi
coniuigati sc̃i patres ac matres. sic eis
generati tantũmͦ consulentes utebant᷑.
ut ille naturalis motus nullo mͦ turpiᷤ
ẽẽt. qui non libidim s rationi seruiret.
Quantomagis gͦ in scã uirgine maRia
quȩ xp̃i carnem fide concepit. nichil
habuert̃ turpitudinis menbra quȩ nec
humano licitoq conceptui s duuno
tantũ partui seruirent: Merito plane
si honestata est ut nob̾ xp̃m quẽ cor¬
dib integris credendo conciꝑemꝰ et
confitendo quodami mͦ pareremꝰ. etiam
corporaliter seruata in tegritate crans-¬
cendo fac̾et deteriorẽ. ut cui munus fe¬
cunditatis attulerat. decus uͥginitatis
auferret. Hec ueracit᷑ non fallacit̾ fac¬
ta sunt: s noua sunt. s insolita sunt.
s cont᷑ naturȩ cursum notissimũ st̃:
qr magna. qr mira. quia diuina. et
eo magis uera: certa: firmata Et an¬
głi inquit uisi & locuti sunt. quãuis

Expanded text:
tate caelibes et uirgines seruant, sed ipsi tate caelibes et uirgines seruant, sed ipsi coniugati sancti patres ac matres sic eis generationi tantummodo consulentes utebantur, ut ille naturalis motus nullo modo turpis esset, qui non libidini, sed rationi seruiret. quanto magis ergo in sancta uirgine Maria, quae Christi carnem fide concepit, nihil habuerunt turpitudinis membra, quae nec humano licitoque conceptui, sed diuino tantum partui seruierunt? merito plane sic honestata, ut nobis Christum, quem cordibus integris credendo conciperemus et confitendo quodammodo pareremus, etiam corporaliter seruata integritate transcendo faceret deteriorem, ut cui munus fecunditatis adtulerat, decus uirginitatis auferret. haec ueraciter, non fallaciter facta sunt; sed noua sunt, sed insolita sunt, sed contra naturae cursum notissimum sunt, quia magna, quia mira, quia diuina et eo magis uera, certa, firmata. Et angeli, inquit, uisi et locuti sunt, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ simulare turpe ẽ: Cur gͦ nos hor¬
tatur hoc confiteri: qui possit nr̃a con¬
tentione ꝓfligari. Unde gͦ mͥ uidet᷑
natiuitatẽ xp̃i nec saltim sicut mortẽ
simulatã: s prorsuᷤ nullam p̾dicare uo¬
luisse in consequenti sermone apparebit.
ubi alteri respondebimꝰ questioni. Ab¬
sit aut̃ ut sit in menbris scõꝵ etiã ge¬
nitalib aliqua turpitudo. Dicuntur
quidẽ in honesta qr non habent eam
speciem decoris. quã menbra quȩ in
ꝓnitu locata sunt. s iudete quid di¬
bra corporis in firmiora ẽẽ necessario¬
ra sunt. Et quȩ uidentur uiliora ẽẽ
corporis: habundantiorẽ honestatẽ ha
bent. Quȩ aut̃ honesta sunt nr̃a ñ opꝰ
habent. s d̾s temꝑauit corpus ei cui
de erat maiorẽ honorẽ dans: ut non
ẽẽnt scissurȩ incorpore. In licitus itaq
et temꝑantiȩ legib ñ subiectus men¬
broꝵ illoꝵ usus est curpis: non ipsa
mienbra: quȩ ñ solum excellenti in tegri¬

Expanded text:
autem etiam simulare turpe est ? cur ergo nos horautem etiam simulare turpe est ? cur ergo nos hortatur hoc confiteri, quo possit nostra contentio profligari ? unde ergo mihi uidetur natiuitatem Christi nec saltem sicut mortem simulatam, sed prorsus nullam praedicare uoluisse in consequenti sermone adparebit, ubi alteri respondebimus quaestioni. Absit autem, ut sit in membris sanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris, quam membra, quae in promptu locata sunt. sed uidete, quid dibra corporis infirmiora esse, necessaria sunt; et quae uidentur uiliora esse cnesta sunt nostra, non opus habent; sed deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore. inlicitus itaque et temperantiae legibus non subiectus membrorum illorum usus est turpis, non ipsa membra, quae non solum in excellenti integri
Abbreviated transcription (Latin):
dia. Ueriuntam̃ quęro ab eis si nr̃a con¬
centio t̾minat᷑ cum hoc dixerimꝰ. cur hoc
ipsi ñ dicunts Cur hoc ipsi mortẽ non
uerã s imaginariã xꝑi ad firmant. na¬
auitatẽ aut̃ non saltem talem s ꝓrsus
nullã dicere delegert᷑: S auctoritatis
augłicȩ pondere premi erubuert. & ideo
ñ ausi sunt xꝑm ñ saltem umnaginariȩ
passum dicere. Natiuitatẽ quoq eiꝰ eadẽ
iugłica testatur auctoritas. Et si enĩ duo
cugłistȩ aliter ipsum parcũ mariȩ nar¬
rauert̃: nullus tam̃ eugłistaꝵ tacuit qd̃
habuerit matrẽ iħc. An ideo piguit
enam hoc p̃dicare simulatũ qr genera¬
tiones alias matheus alias exequitur.
unde uident᷑ non sibi conuenire: S da
hominẽ qui ñ in telligat. putabit etiã
in multis quȩ ad xp̃i passionẽ ꝑtinent.
tugłistas sibi ñ conuenire. Da uͦ qui in¬
tellegat & ubiq conueniunt. An quia
mortẽ simulare honestũ est. natiuitatẽ

Expanded text:
dia. Uerumtamen quaero ab eis, si nostra condia. Uerumtamen quaero ab eis, si nostra contentio terminatur, cum hoc dixerimus, cur hoc ipsi non dicunt? cur hoc ipsi mortem non ueram, sed imaginariam Christi adfirmant,. natiuitatem autem non saltem talem, sed prorsus nullam dicere delegerunt? si auctoritatis euangelicae pondere erubuerunt et ideo non ausi sunt Christum non saltem imaginarie passum dicere, natiuitatem quoque eius eadem euangelica testatur auctoritas. etsi enim duo euangelistae ipsum partum Mariae narrauerunt, nullus tamen euangelistarum tacuit, quod habuerit matrem Iesus. an ideo piguit etiam hoc praedicare -simulatum. quia generationes alias Matthaeus. alias Lucas exequitur, unde uidentur non sibi conuenire P sed da hominem. qui non intellegat, putabit etiam in multis, quae ad Christi passionem pertinent, euangelistas sibi non conuenire; da uero, qui intellegat, et ubique conueniunt. an quia mortem simulare honestum est, natiuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uerum cũ xp̃m dicatis toco corpore fuis¬
se mentitũ. Hȩc sunt quȩ uob̾ obitun¬
tur qui talem xp̃m uob finxistis. cuiꝰ
discipłi ueri ñ sitis. nisi mendaces uos
quoq fueritis. Non aut̃ ideo magia
uideri potest nata ex uirgine hominis
caro. qr caro xp̃i sola ita nata ẽt sicus
nec illa magia ẽ. qr sola xp̃i caro die
cc̃io resurrexit: numꝗͣ ulterius moritu¬
ra. Alioquin omnia miracula đi ma¬
gia erunt. qr singularit̾ facta sunt: s
uere facta sunt: uerũq ostender̾. non
appellantur. non qđ naturȩ ad uersen¬
tur. s quod naturȩ modũ qui nob̃ ẽ
usitatus excedant. Repellat gͦ dñs
a paruuloꝵ suoꝵ mentib quod quali
ammonendo faustus ꝑ suadere conatus
ẽ: ut etiam nos imaginariã non uerã
iatiuitatẽ xꝑi ꝓfiteamur. atq ita inter
nos omnis contentio finiat᷑. Immo uͦ ma¬
icat nobis ad uersus illos potius ꝓ uerita¬
t certam̃. quã cum illis in falsitate concor¬

Expanded text:
uerum, cum Christum dicatis toto corpore fuisuerum, cum Christum dicatis toto corpore fuisse mentitum. haec sunt, quae uobis obiciuntur, qui talem Christum uobis finxistis, cuius discipuli ueri non sitis, nisi mendaces uos quoque fueritis. non autem ideo magia uideri potest nata ex uirgine hominis caro, quia caro Christi sola ita nata est, sicut nec illa magia est, quia sola Christi caro die tertio resurrexit, numquam ulterius moritura. alioquin omnia miracula dei magica erunt, quia singulariter facta sunt; sed uere facta sunt uerumque ostenderunt, non mque appellantur, non quod naturae aduersentur, sed quod naturae modum, qui nobis est usitatus, excedant... repellat ergo dominus a paruulorum suorum mentibus, quod quasi admonendo Faustus persuadere conatus est, ut etiam nos imaginariam, non ueram natiuitatem Christi profiteamur atque ita inter nos omnis contentio finiatur, immo uero maneat nobis. aduersus illos potius pro ueritate certamen quam cum illis in falsitate concor
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse. dicere auderet : S illud me¬
lius erat quod fecit. ut etiam de uir¬
gine nasceret᷑. & utrumq sexum pro
quo liberando moriturꝰ erat dignaretur
etiam cõmendare nascendo. masculino suo
corpore ex femina ꝓ creato: contͣ uos ip¬
sos maxime facto ipso loquens: uosq
sub uertens qui ma̾culũ & feminã. non
d̃i s diaboli opus ẽẽ p̃dicatis. S illudẽ
quod magiȩ simile diciorini ad serere. qd
passionẽ mortẽq eius specietenꝰ factam &
fallatit̃ dicitis ad umbratã. ut mori uide¬
retur qui ñ moriebatur. Ex quo fit: ut eiꝰ
quoq resurrectionẽ umbraticã imagina¬
riam. fallacemq dicatis. Neq enĩ eius qͥ
non uere mortius ẽ. uera ẽẽ resurrectio
potest. Ita fit : ut cicatrices discipłis du¬
bitantib falsas ostenderet. nec thomas
ueritate confirmatꝰ s fallatia deceptus
clamaret. dñs meus. & ds̃ m̃s. Et tam̃
ꝑ suadere conamini lingua uos loqui

Expanded text:
potuisse dicere auderet? sed illud mepotuisse dicere auderet? sed illud melius erat, quod fecit, ut etiam de uirgine nasceretur . et utrumque sexum, pro quo liberando mortuus erat, dignaretur etiam commendare nascendo, masculino suo corpore ex femina procreato contra uos ipsos maxime facto ipso loquens uosque subuertens, qui masculum et feminam non dei, sed diaboli opus esse praedicatis. sed illud est, quod magiae simile dicimini adserere, quod passionem mortemque eius specie tenus factam et fallaciter dicitis adumbratam, ut mori uideretur, qui non moriebatur. ex quo fit, ut eius quoque resurrectionem umbraticam, imaginariam fallacemque dicatis; neque enim eius, qui non uere mortuus est, uera esse resurrectio potest. ita fit, ut et cicatrices discipulis dubitantibus falsas ostenderet nec Thomas ueritate confirmatus, sed fallacia deceptus clamaret: dominus meus et deus meus. et tamen persuadere conamini lingua uos loqui
Abbreviated transcription (Latin):
se uolentẽ. sine sorte natiuitatis: Uichi
crede quantũ ad rem adtinet. utriq in
hoc naturȩ contria profitem᷑. Q hoc int¬
est. quod nos honeste. uos turpit̃. Nos
passionis eius rationẽ aliquã reddimꝰ. et
ꝓbabilem uos natiuitatis aut nullam
prestatis. aut falsam. Deniq nos specie
tenus passum c̃fitemur. nec uere mor¬
tuũ. Uos ꝓ certo puerꝑiũ fuisse creditiᷤᷤ.¬
⁊ utero mulieris portatũ. Qut si ñ ita
est: fatemin ⁊ uos qr hoc etiã inagi¬
nariȩ sit factum ut uidetur natus. ⁊ oĩs
nob̾ erit profligata cententio Nam ilłd̃
quidem quod sepe ad firmare soletis
necessario eum ẽẽ natum qr alias ho¬
minibꝰ uideri aut loqui ñ posset. ridicu¬
lum ẽ: cũ multociens ut iam probatũ
anr̃is est: angłi ⁊ uisi hominib & lo
uenire uoluisset ut ñ ex uͥgine assum¬
pta s tam̃ in uera carne apparens. noᷤ
uera morte redimeret. quis eũ non

Expanded text:
se uolentem sine sorte natiuitatis? mihi se uolentem sine sorte natiuitatis? mihi crede; quantum ad rem adtinet, utrique in hoc naturae contraria profitemur . sed hoc interest, quod nos honeste, uos turpiter; nos passionis eius rationem aliquam reddimus et probabilem; uos natiuitatis aut nullam praestatis aut falsam; denique nos specie tenus passum confitemur nec uere mortuum; uos pro certo puerperium fuisse creditis et utero muliebri portatum. aut si non ita est, fatemini et uos, quia hoc etiam imaginarie sit factum, ut uideretur natus, et omnis nobis erit profligata contentio. nam illud quidem, quod saepe adfirmare soletis necessario eum esse natum, quia alias hominibus uideri aut loqui non posset, ridiculum est, cum multotiens, ut iam probatum a nostris est, angeli et uisi hominibus et luenire uoluisset, ut non ex uirgine adsumpta, sed tamen in uera carne adparens nos uera morte redimeret, quis eum non
Abbreviated transcription (Latin):
seseq in pugnantib testib: S hoc in¬
quid eligo. quod consentaneũ uideo
ueritati. Cui ueritati: fabulȩ scilicet tuȩ
habendi in capite bellum di. in medio con¬
taminationẽ dĩ. in finem damnationẽ di.
Et nusquã inquid credat᷑. literis sibimet
uidet᷑: qr non in tellegis. Nam & quic-¬
quid ꝓtulisti quod tale uideret᷑: de¬
monstratũ est quã non in tellegas : et
quicqͥd ꝑtuleris: demonstrabitur. Nul
la gͦ causa est quare illis litteris tanta
auctoritate p̃ditis non credamꝰ. & pla¬
ne ista maxima causa ẽ: cur eos qui
erat quod uisus ac passus est.
si natus non est. Eadem uicissim ante¬
argum̃ta retorquent᷑. ut magia & illud
fuerit quod utero ẽ portatꝰ. aut quod
editus sit: si seminatus non fuit. Extra
legem nature constat uirginẽ peperisse.
multiq magis in uentũ etiam post par¬
tum uͥginẽ. Quare gͦ & hoc pret̾ natu¬
ram ñ uis ut contigerit pati eũ potuis¬

Expanded text:
seseque impugnantibus testibus? Sed hoc, inseseque impugnantibus testibus? Sed hoc, inquit, eligo, quod consentaneum video veritati. Cui veritati? Fabulae scilicet tuae, habenti in capite bellum Dei, in medio contaminationem Dei, in fine damnationem Dei. Et nusquam, inquit, creditur litteris sibimet videtur, quia non intelligis: nam et quidquid protulisti quod tale videretur, demonstratum est quam non intelligas; et quidquid protuleris, demonsla ergo causa est, quare illis litteris tanta auctoritate praeditis non credamus; et plane ista maxima causa est, cur eos, qui erat, quod uisus ac passus est, si natus non est. eadem in te uicissim argumentatio retorquetur, ut magia et illud fuerit, quod utero portatus aut quod editus sit, si seminatus non fuit. extra legem naturae esse constat uirginem peperisse multoque magis inuentam etiam post partum uirginem. quare ergo et hoc praeter naturam non uis, ut contigerit, pati eum potuis
Abbreviated transcription (Latin):
non argum̃taris: & tam̃ in ipsa quoq ar¬
gum̃tatione suꝑaris. Ad hoc enĩ redigi¬
tur oiuis argum̃tatio tua: ut ad extre¬
num credat anima ideo se in mundo ẽẽ
miserã. quia miseria sua do suo sub ue¬
nit. ne illȩ regno priuaret᷑. eiusq natu¬
ram atq substantiã ad eo esse mutabilẽ.
corruptibilẽ. uiolabilem. comquinabilẽ.
ut pars eius quȩdã nec mundari ualeat.¬
& ab ipso qui eam sciens in nocentẽ de
sius uisceribꝰ. nichilq apud se peccantẽ
tantȩ c̃taminatiomi ꝑ miscuit. et̾no glo¬
bo supplicio puniat᷑. Iste finis est omni¬
um argum̃tationũ fabularumq ur̃arũ
quaꝵ utinã sit fuis. s in corde & u ore
ur̃o. ut aliquando tam execrandas blas
phemias credere ac dicere desinatis.
S ex ipsis in quit litteris probo. qr non
ubiq credendũ sit : qm̃ contraria sibi
loquuntꝰ. Cur ñ gͦ dicis potius numꝗͣ
eis eẽ credendũ. tamꝗͣ in constantib

Expanded text:
non argumentaris ? et tamen in ipsa quoque arnon argumentaris ? et tamen in ipsa quoque argumentatione superaris. ad hoc enim redigitur omnis argumentatio tua, ut ad extremum credat anima ideo se in hoc mundo esse miseram, quia miseria sua deo suo subuenit, ne ille regno priuaretur, eiusque naturam atque substantiam usque adeo esse mutabilem, corruptibilem, uiolabilem. coinquinabilem, ut pars eius quaedam nec mundari ualeat et ab ipso, qui eam sciens innocentem de suis uisceribus nihilque apud se peccantem tantae contaminationi permiscuit, aeterno globi subplicio puniatur. iste finis est omnium argumentationum fabularumque uestrarum: quarum utinam sit finis, sed in corde et in ore uestro, ut aliqphemias credere ac dicere desinatis. Sed ex ipsis, inquit, litteris probo, quam eis non ubique credendum sit, quoniam contraria sibi loquuntur. Cur non ergo dicis potius nusquam eis esse credendum, tanquam inconstantibus