comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus arrogantiȩ tumor.ẽ. quanta hu¬
militatis & lenitatis obliuio. & arrogan¬
tiȩ suȩ quanta iactantio. ut quis aude¬
at. aut facere se posse credat. quod
nec apłis concessit dñs. ut ⁊ izania a
frum̃to puta se posse discernere. aut
quasi ipsi paleam facere. & aream purꝰ.¬
gare concessum sit. paleaf conetur a tri.¬
tioo separare: cunq apłs dicat. in do¬¬
mo autem magna ñ solum sunt uasa
contẽpnere & abicere. et dãpnare.
quando ñ nisi in die dñi uasa lignea di¬
uini ardais inoendio concrementur.
& fictilia ab eo cui data.ẽ. ferrea uir¬
ga frangantur. Sic ergo arguens
Syprianus eos qui tanquam madorum
consortium deuitantes se ab unitate
diruꝑant: ostendit magiam dotaum
quã dicit apłs. ubi ẽent ñ solum aurea
uasa & argentea. s & lignea et fictilia.
ñ se intellecisse nisi ęccłam. ubi ẽẽnt
boni & mali: donec infine sicut area
uentilata purget᷑. Quod si ita. ẽ: in
tpsa eccłia id. E. in ipsa domo magna

Expanded text:
tus adrogantiae twqior est, quajita humilitatis et lenitatis obliuio, adrogantiae suae quanta iactatio, ut quis aut audeat aut facere posse se credat quod nec apostolis concessit Dominus, at zizania a frumento putet se posse discernere ant quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetur a tritico separare, cumque apostolus dicat: in domo autem magna non solum uasa contemnere et abicere et damnare, quando non nisi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitate om̃is qui nominat nomen
dm̃i. Modo ab iniquitate recedat. Ab
iniquis eñi ñ potest recede: quia mixta
.ẽ. palea tritico usq dũ uentilet᷑. Iuto
dicimus frs̃: Etͫ ipsa area mira res
.ẽ. de tritico. Recedit a palea cũ expo¬
liatur: ñ recedit ab area cum trituratur.
Quando autem om̃ino separabitur: Cũ
uenerit uentilator. Ergomodoarea in or¬
be terrarum. ẽ. N ecesse. ẽ. ut siꝑficis: int̾ mis¬
aliquos uiuas. Ab iniquis recedere ñ potes.
ab iniquitate recede. Satis enimfixũ¬

Expanded text:
injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede. «Re
Abbreviated transcription (Latin):
contendit: ñ coronat᷑ nisi qui legiaime
certauerit. Hinc ne ille angustias pate¬
recur dicens. fodere ñ possum. mendi¬
care confundor: ad uinarit. Laboran¬
tem agricolam primum oportae de frue.
dixit. Qius militat suis stipendũs un¬
quam: Quis plantat uineam : & de
fruciti eius ñ edit: Quis plantat gre
itaq securum. castum eugłistam. non
ad hĩc euangłizantẽ u̾t uenderet eigl̃mn
s tamen huic utȩ necessaria sius sbi eei¬
be manib ñ ualentẽ: sumebat eñ abes¬

Expanded text:
contendit, non coronatur nisi legitime contendit, non coronatur nisi legitime certauerit. hic ne ille angustias pateretur dicens: fodere non possum, mendicare confundor, adiunxit: laborantem agricolam primum oportet de fructidixerat: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non ediita securum castum euangelistam non ad hoc euangelizantem, ut uenderet euangelium, sed tamen huic uitae necessaria suis sibi exhibere manibus non ualentem, ut inte
Abbreviated transcription (Latin):
ẏmotheũ qu̾e dicit germanissimum filiũ
qm sciebat corpore infirmum. sicut oster¬
dit monens eum ne aquam bibera s mo¬
dico uino uteretur ꝓpt̾ stomachun. &e
frequentei suas infirmitates. quia inope
corporali laborare ñ poterat. ne forte cũ
indigere noll&e uictu cotidiano ab eis
quib ȩuangłium ministrabat aliqua sib
negotia querer&e quib animi eius implica¬
retur intentio: alud. ẽ. enim corpore
laborare animo libero. sicut opifea pot̾
siñ sit fraudulentus. & auarus. et priua¬
tȩ rei auidus. aliud autem ipsum ani¬
mum occupare curis colligendȩ pecunȩ
cura eñi p̃sunt ñ manib oꝑantur. ideoq
ipsum animum suum occuꝑant haberi¬
di sollicitudine: timotheum gͦ ne intalia
incider&. qr ꝑ infirmitatẽ corporis ma¬
nib oꝑari ñ poterat. sic exhortatur.
admonae. & consolatur Labora inqͥt.
sicut bonus miles xp̃i iħu. Nemo militars
do implicat se negotiĩs scłarib ut ei pla¬
ceat cui se ꝓbauit. N am qui magone

Expanded text:
m, quem dicit germanissimum filium, am sciebat corpore infirmum, sicut ostendit monens eum, ne aquam biberet, sed modico uino uteretur propter stomachum et frequentes suas infirmitates, quia in opere corporali laborare non poterat, ne forte, cum indigere nollet uictu cotidiano, ab eis, quibus euangelium ministrabat, aliqua sibi negotia quaereret, quibus animi eius inplicaretur intentio — aliud est enim corpore laborare animo libero, sicut opifex, si non sit fraudulentus et auarus et priuatae rei auidus; aliud autem ipsum animum occupare curis colligendae sine corcura enim praesunt, non manibus operantur ideoque ipsum animum suum occupant habendi sollicitudine —: Timotheum ergo, ne in talia incideret, quia per infirmitatem corporis manibus operari non poterat, sic exhortatur et monet et consolatur. labora, inquit, sicut bonus miles Christi Iesu. nemo militans deo inplicat se negotiis saecularibus, ut placeat cui se probauit. nam qui in agone
Abbreviated transcription (Latin):
tuirrectionis corporis ñ inueniat. Uenit
bea iqua om̃s qui in monumentis suñ.
lluid eucoentius. Iuit exp̃ssus: Cor¬
pea sunt uimonumentis: animȩ ñ sunt
ntionumentis: nec iustorum nec ini-¬
urba quȩ assidue dicit apłs. quia et
nortui sumus cum xp̃o et resurreximꝰ
am eo: nec intelligentes quomodo dica¬
ur. arbitrati sunt iam factam. ẽẽ. re¬
siurectionem: nec ullam alterius infine
imporum. ẽẽ. sꝑandam. Ex quib est
nut hẏmeneus &e phyletus qui circa
silt̃ ab errauerunt: dicentes resurrectio¬
um iam factam. eẽ. Idẽ apłs eos argu
os detestatur: qui tam̃ dicit nos resurre¬
iise cum xp̃o. Unde. nisi quia hoc ꝑ
slem & spẽ & dilectionem factũ. ẽẽ. dic̃
innob. scđ̃m primitias sp̃s: S quia
quod ñ uidemus sꝑamus. ꝑ patientiam
depeitamus. restat᷑ utiq redẽptio corpis mn
quã expectantes in nobismet ipsis ingemi¬
scimus. Unde. ẽ. & illud. Sp̃e gaudentes:
intribulatione patientes. d firmum¬

Expanded text:
ia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt. Quid evidentius? quid expressius? Corpora sunt in monumentis: animae non sunt in monumentis, nec justorum, nec inierba, quae assidue dicit apostolus, quia et mortui sumus cum Christo et resurreximus cum eo, nec intellegentes, quatenus dicantur, arbitrati sunt iam factam esse resurrectionem nec ullam ulterius in fine temporum esse sperandam, ex quibus est, inquit, Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factamens detestatur, qui tamen dicit nos resurrexisse cum Christo. unde, nisi quia hoc per fidem et spem et dilectionem factum esse dicit in nobis secundum primitias spiritus? sed quia quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus; restat utique redemptio corporis nostri, quam exspectantes in nobismetipsis ingemiscimus. Unde est et illud: Spe gaudentes, in tribulatione patientes .
Abbreviated transcription (Latin):
ceret: om̃s intelligere deberemus ꝑti¬
nentes ad ciuitate m babyloniam quȩ
habae dãpuari cum diabolo. Iamen
fidem quorundã dixit. Et quasi dice¬
recur ei: &e quis eis potest resistere: sub¬
iecit statim. Firmum autẽ sundam̃tum

Expanded text:
ceret, omnes intelligere deberemus pertinentes ad civitatem Babyloniam, quae habet damnari cum diabolo: tamen «fidem quorumdam» dixit. Et quasi diceretur ei, Et quis eis potest resistere? subjecit statim: «Firmum autem fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tas. ẽ. necessaria ad uersus tot & tan¬
tas tẽptationes. quȩ inparadiso ñ fuerꝰ.
dono ꝑscucrantiȩ munita. atq firmata:
ut cum om̃ib amorib terrorib errorib
sius uincat᷑ hic mundus. Noc sco̾rum mar̃ꝰ¬
tiria docuerunt. dodante illo a quo¬
quentib cęderdit: s uirtutis & caritatis
& contnentiȩ. quo cuncta minantia.
cuncta nutantia. cuncta crutiantia. sigarent.¬

Expanded text:
libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. dquentibus cederent, sed virtutis et charitatis et continentiae , quo cuncta minantia, cuncta invitantia, cuncta cruciantia superarent
Abbreviated transcription (Latin):
nitẽ. eẽ. ad om̃s: docibilẽ. patientem.
t̃ne quisqu̾a ex eo puto cessandũ sib
.et. a correptione erroris alteruis : uide
qsuo ao uingat. In modestia inquit cor¬
ripientẽ. diuersa sentientes. Quomodo
in modestia. quomͦ corripientẽ: nisi cũ leni¬
tatem corde retinemus. & aliquam medi.¬
camenti a crimoniam uerbo correptionis
tionis utilitas quȩ nunc maior nunc
mmor peccatorum diuersĩtate salubrit᷑
adhibetur: tunc. ẽ. salubris quando suꝑnꝰ
medicus respicit. Nonenim aliquid ꝓfic̃
nisi cum facit: ut peccat sui quẽq pęni¬
teat. E quis hoc dat. nisi qui respexit
apłm pecrum negantem: &e fecit fientẽ:
Unde &e paulus apłs postea quam dix̃
cũ modestia corripientos. c̃e̾. diuersa sen

Expanded text:
item esse ad omnes, docibilem, patientem. Et ne quisquam ex eo putet cessandum sibi esse a correptione erroris alterius, vide quid adjungat: In modestia, inquit, corripientem diversa sentientes . Quomodo in modestia, quomodo corripientem, nisi cum lenitatem corde retinemus, et aliquam medicamenti acrimoniam verbo correptionis tionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendo
Abbreviated transcription (Latin):
a uertatẽ ab errauerant. & fidẽ quoꝵ¬
um subuer tebant. quorũ sermo ut can¬
ir serpebat. cum euitandos. ẽẽ. dic̾ae:
nina tam̃ domo magna eos fuisse sig¬
ascat. s tanquã uasa in contumeliam.
srtdo quod ñdũ foras eccierant. Aut
ium exierant: quomͦ eos dicit in eadẽ¬
lmomagna cum uasis honorabilib.
ii forte ꝓpt̃ ipsa sacramenta quȩ se-¬
pratis etiam hereticoꝵ conuenticulis
ĩ nutata sunt: Ad uiram magnam
dmum dicit om̃s. s diuersis meritis ꝑti¬
uat: alios in honorẽ. alios incontumeliã.
tidi: erit uas in honorẽ sc̃ificatum. uti¬
ledño. adom̃e opus bonum paratum.
Iuto ẽ. autẽ mundare semaipsũ ab
liusmodi: nisi qđ pauloante dixit. re¬
ulat ab iniquitate om̃is qui nominat
romen dñ: Et nequisquã putaret
anquã iniunõ domo magna ꝑire se pos¬
se cum talib iugilaritissime p̃dixit.
Pouit dnis qui sunt cius: e os uidelic&
qurecedendo ab iniquitate se mundant.
iuasis fictis incotitumeliã. ne cũ ipsis

Expanded text:
ca ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticulis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? smodi, erit vas in honorem sanctificatum, utile Domino, ad omne opus bonum paratum . Quid est autem mundare semetipsum a talibus, nisi quod paulo ante dixit, Reat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniquitate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
contradicunt. ñ ipsa ueritas quã credit
& loquit᷑. Unde &t apłs cum de cathe¬
na sua dicer&e: s sermo inquit dĩ ñ ẽ
alligatus. Si& iste quia ipsa ẽ. una ꝑ¬
ꝓtiili. s ego humiliatus sumnimis. Ex lib
gr̃a p̾lena. ꝑle fecunda: dic̾at quł tan¬
agnoscit. Confirmatũ. ẽ. cor meũ in
dño: excaltatum. ẽ. cornu meũ in do̾ meo.
Uere confirmatum. ẽ. cor. & cornui uere
exaltatũ: quia ñ in se s in dño do suo.
Dilatatũ . ẽ. suꝑ inunicos meos os meum:
quia & inangustiis p̃ssurarum sermo des
ñ.ẽ. alligatus. nec in p̃conib alligatis.

Expanded text:
contradicunt, non ipsa veritas quam credit et loquitur? Unde et Apostolus, cum de catena sua diceret: «Sed sermo,» inquit, «Dei non est alligatus» . Sic et iste, quia ipsa est una pprotuli; sed «Ego humiliatus sum nimis.» 3. gratia plena, prole fecunda; dicat quod tanagnoscit Confirmatum est cor meum in Domino, exaltatum est cornu meum in Deo meo. Vere confirmatum cor et cornu uere exaltatum, quia non in se, sed in Domino Deo suo. Dilatatum est super inimicos meos os meum; quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est adligatus nec in praeconibus adligatis.
Abbreviated transcription (Latin):
mis. s̃. ut inueniat᷑. uia sapientiȩ. cui
ante maloꝵ &e ꝑuersorum hominum
lreptiones erroresq obstrepunt. Quos
añs eiadere. hoc. ẽ. uenire ad certissimã
pcem e immobilem stabilitatẽ sapientiȩ.
Yeement̃ eñutiecuendũ. ẽ. ne studio
atertand e contendend quisq ñ uideat
quo apaucis uideri potest ut paritus
se strepitus contradicentiũ: nisi eciam¬
ibi ipsi obstrepant. Quo ꝑtin&e. etiam
iport& litigare. s mitem. eẽ. ad om̃s:¬

Expanded text:
opus est ut inveniatur via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum hominum deceptiones erroresque obstrepunt, quos omnes evadere, id est, venire ad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae! Vehementer enim metuendum est ne studio altercandi et contendendi quisque non videat qsit strepitus contradicentium, nisi et sibiipsi obstrepant. Recte ergo oportet litigare, sed mitem e
Abbreviated transcription (Latin):
de familia dd. paulusq ad tẏmotheum
scribat dicens. memor esto xp̃m iłm re
filius di ꝑ quẽ facti sumus. etiam filius
hominis ꝑ assũptionẽ carnis factus. ẽ.
ut moreret᷑ ꝑpt̃ delicta nr̃a. & resurg̃ae
ꝓpt̃ iustificationẽ nr̃am: idõq utrũq
se dicit. & filium dĩ & filium hominis.

Expanded text:
de familia David; Paulusque ad Timotheum de familia David; Paulusque ad Timotheum scribat dicens, Memor esto Christum JesFilius Dei per quem facti sumus, etiam filius hominis per assumptionem carnis factus est, ut moreretur propter delicta nostra, et resurgeret propter justificationem nostram . Ideoque utrumque se dici
Abbreviated transcription (Latin):
ñ credimus. ille fidelis ꝑmance: negare
se ipsum ñ potest. De om̃ipotente dic¬
tũ. ẽ. ñ potest. Sicut gͦ quod dñs ne¬
gare se ipsum ñ potest. laus. ẽ. uolun¬
tatis diuinȩ : ita quod illi ñ poterant
credere. culpa. ẽ. uoluntatis humanȩ.¬

Expanded text:
non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest. De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae: ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis human
Abbreviated transcription (Latin):
meum. Credamus in xp̃m erucifeũ.
s eum qui tercia die resurrexit. Ipsa ẽ
fides que nos distinguit. Distinguit a
paganis. distinguit a uideis fides. qua
credimus iłͥm xp̃m resur: ecisse a mortu.¬
is. Apłs dicit tẏmotheo. Memor esto
xxp̃m iłim resurrexisse a mortuis scam¬
euangłm meum. Itẽq ipse apłs. quia si
suscitauit illũ a mortus. saluus eris. Ipsa
salui erits: corde retinete: ore ꝑferte.
quia xp̃c resurrexit amortuis. s fidẽ
a pagano utrum crucifixeus sit xp̾c:
clamat ualde. Utrõ resurrexerit inegẽ
Lato a uideo utrũ crucifixuis sit xxp̃c: cor¬

Expanded text:
um. Credamus in Christum crucifixum; sed eum qui die tertio resurrexit. Ipsa est fides quae nos distinguit ab eis, distinguit a Paganis, distinguit a Judaeis; fides qua credimus Christum resurrexisse a mortuis. Apostolus dicit Timotheo: Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuisum meum . Itemque ipse Apostolus: Quia si illum suscitavit a mortuis, salvus eris . Ipsasalvi eritis. Corde retinete, ore proferte quia Christus resurrexit a mortuis. Sed fidem a Pagano, utrum crucifixus fuerit Christus: clamat, Valde. Utrum resurrexerit: negat. Quaere a Judaeo, utrum crucifixus sit
Abbreviated transcription (Latin):
tiones seruorum dĩ. uł infirmitates oꝑ¬
porales quȩ om̃uio de ẽẽ. ñ posuent ĩ
solum ꝑmittit apłs scõrũ indigentian
suppleri a bonis fide lib: s etiam salibn¬
sine tẽptatione ñ ꝓuehit: nee aibi quie¬
quã in notescit. nisi ꝓbationis exramine.
nec coronabit᷑ nisi uicerit:. neq uinca
nisi certalit. Iuis autẽ certat. nisi ini¬
micum habens. & tẽptationi resisteno¬

Expanded text:
 infirmitates corporales quae omnino deesse non possunt, non solum permittit Apostolus sanctorum indigentias suppleri a bonis fidelibus, sed etiam saluberrisine tentatione non provenit; nec sibi quisquam innotescit, nisi probationis examine; nec coronabitur, nisi qui vicerit; nec vincet, nisi qui certaverit. Quis autem certat, nisi inimicum habens, et tentationi resisten
Abbreviated transcription (Latin):
Im̃s eñi secte quȩ se aliquã religiont̃ hori¬
nib inserere p̃sũpserunt. ñ negaueruit
istam mentium resurrectionẽ: ne dicentꝰ
eis. Siñ resurgit anima. quare mͥloqut¬
ris. Quio inme facere uis: Siñ faci
Si autem facis ex iniquo iustum. exmmpos
pium. ex stulto sapientẽ: fateris resurt̃e
animam meam si tibi obtẽꝑauero. si tum
credidero. Uolentes gͦ cred sibi om̃s qui
instituerunt alicuius etiam falsȩ religo¬
nis seitam. negare istã resur rectionem
mentiũ ñ potuerunt: om̃s de illa con¬
senserunt. s multi carnis resurrectio¬
nem negauerunt: dicentes infide iam
factam. ẽẽ. resurrectionem. Talibus re.¬
sistit apłł dicens. E.x quib ẽ. hyme¬
neus & phylecus qui circa fidem aber¬
rauerunt: dicentes resurrectionẽ um
factam. ẽẽ. et fidem quorundam subuer¬
et rep̃hendebant homines qui sꝑabant
resurrectionem carnis. uelut iam resir¬
tio quȩ ꝓmissa erat. credendo impleret᷑
inmente. Reprehendit eos apls. Cur

Expanded text:
s enim sectae, quae se aliquam religionem hominibus inserere praesumpserunt, non negaverunt istam mentium resurrectionem, ne diceretur eis: Si non resurgit anima, quare mihi loqueris? Quid in me facere vis! Si non facis Si autem facis ex iniquo justum, ex impio pium, ex stulto sapientem, fateris resurgere animam meam, si tibi obtemperavero, si tibi credidero. Volentes ergo sibi credi omnes qui instituerunt alicujus etiam falsae religionis sectam, negare istam mentium resurrectionem non potuerunt; omnes de illa consenserunt: sed multi carnis resurrectionem negaverunt; dixerunt in fide jam factam esse resurrectionem. Talibus resistit Apostolus, dicens: Ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui circa ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse et fidem quorundam subueret reprehendebant homines qui sperabant resurrectionem carnis, velut jam resurrectio quae promissa erat, credendo impleretur in mente. Reprehendit eos Apostolus. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
letus: sp̃s consili & fortitudinis: sp̃s
suentiȩ. & pietatis: sp̃s timoris dĩ. non qͦ
amore petrus xp̃m negauit: s illius ti¬
Hoc autẽ dixit. ne illo timore nega¬
remus eum. quo turbatus. ẽ. petrus.
hunc eñ auferri uoluit a nob̃. cũ prus
dixit. Nolite timere eos qui corpus occi.¬
dunt: & postea ñ habent quid faciant.
Nuus timoris ñ accepuus sp̃m: s uir-¬
tutis. & caritatis. & continentiȩ. De
quo sp̃uidem ipse ad romanos ait. Gła.¬
mur intribuilationibͥ scientes qm̃ tribu.¬
latio patientiam oꝑatur. patientia ꝓbati-¬
onem. ꝓbatio spẽ: spes autem ñ confun-¬

Expanded text:
lectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, spiritus timoris Domini . Non quo timore Petrus Christum negavit, sed illius tioc autem dixit, ne illo timore negaremus eum, quo turbatus est Petrus. Hunc enim auferri voluit a nobis, cum prius dixit: Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant . Hujus timoris non accepimus spiritum, sed virtutis et charitatis et continentiae. De quo spiritu idem ipse ad Romanos ait: Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ se duo ista contraria ꝑficere & de¬
ficere: usitatius ꝓfectus mnbono accipit᷑.
defectus in malo: quando ñ additur uł
sub intelligitur inquid ꝓficiat᷑. uł de¬
ficiatur. Cum uͦ additur: potest & malũ
.ẽẽ. ꝓficere. bonumq deficere. Aꝑte
quippe dixit apl̃s: ł fanas autem uer¬
borum nouitates euita: multũ enim
ꝓficient ad impietatem. Ait & de
quib dam: ꝑficient in peius. Ita &e de¬
fectus a bono in malum. malus. ẽ: a ma¬
lo in bonum bonus. ẽ. Bono quippe
defectu dictum. ẽ: desiderat & deficit
anima mea in atria dñi. Ex quib ẽ.¬

Expanded text:
inter se duo ista contraria, proficere et deficere; usitatius profectus in bono accipitur, defectus in malo, quando non additur vel subintelligitur in quid proficiatur vel deficiatur: cum vero additur, potest et malum esse proficere, bonumque deficere. Aperte quippe dixit Apostolus, «Profanas autem verborum novitates evita: multum enim proficient ad impietatem» : ait et de quibusdam, «Proficient in pejus» . Ita et defectus a bono in malum malus est, a malo in bonum bonus est. Bono quippe defectu dictum est, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» . Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
bemus uclinatum in auaritiã: dm ñ cob¬
mus nisi ꝓpt̾ dm̃: ut sui cultus ipse sic
merces. Ipsũ diligamus ⁊ inse ipso: ip¬
sum diligamus in nob̾. ipsũ in porimis
nr̃is quos diligimus sicut nosmae ipsos:
siue habeant eum siue ñ habeant: Ut¬

Expanded text:
beamus inclinatum in avaritiam, Deum non colimus nisi propter Deum, ut sui cultus ipse sit merces. Ipsum diligamus in seipso, ipsum diligamus in nobis, ipsum in proximis nostris quos diligimus sicut nosmetipsos, sive habeant eum, sive ut habeant
Abbreviated transcription (Latin):
contra imꝓbos defendunt᷑. Aduersus un¬
pietatẽ arrianorum heretirorum nouum
nom̃ patres omosion condiderunt: s ñ
rem nouam tali nomine significauerur.
Hoc enim uocat᷑ omousionꝰ qd̾ est ego
& pater̃ unum sumus: unius uideic&
eiusdẽq substantiȩ. Nam si om̃is nouitas
ꝓphanã ẽẽt: nec̃ adño diceretur. mandi¬
tum nouum do uob̃: nec testam̃tum appelli¬
recurꝰ nouum : nec cantaret uniuersa t̾ra
canticum nouum. S ꝓphanȩ sunt uerles
nouitates. ubi dicit mulier insipiens &
idiae. panes occultos libenterꝰ at tingite.
a aquẽ furtinȩ dulcedinẽ. Abhac polli¬

Expanded text:
contra improbos defenduntur. Adversus imcontra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac polli
Abbreviated transcription (Latin):
inmentem aduersus tales apłica ila ad ma¬
nitio. Aptaui uos uni uiro uirginẽ astam
exhibere xxp̃o. Tunotheo autem ne sicut
serpens ȩuam seduxit astucia sua: sic̃ ur̃t
mentes corrũpant᷑ a castitate quȩ .ẽ. in
xp̃o. Iuid eñi agunt isti euangłiz antes neb̃
preter quod accepimus. nisi ut nos a casti¬
tate corrũpant qũã xxp̃o seruamus. quan¬
do legem dĩ culpant. nomine uetustatis.
&e errorem suum laudant nomine noutta¬
tatis: quasi om̃is uetustas fugienda sit. aut
om̃is nouitas appetenda. cũ &e mandatum
nas uerborum nouitates euitari iubeat
uerborum nouitates: s addidit ꝓphanas.
Sunt eñi & doctrinȩ religionis congruer¬
tes uerborum nouitates : sicut ipsum nom̃
xp̃ianorum. quando dici cęꝑit scriptũ. ẽ
Inantiochia enĩ primũ pꝰ ascensione dñi
appellati sunt discipłi xxp̃iani. sicut legimꝰ
ria postea sunt appellata nouis nominib.
res tamen ipse & ante sua nomina erant.
& religionis ueritate firmant᷑. qua etiam

Expanded text:
in mentem aduersus tales apostolica illa admonitio: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. timeo autem, ne sicut serpens Euam fefellit astutia sua, sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate, quae est in Christo? quid enim agunt isti euangelizantes nobis praeter quod accepimus, nisi ut nos a castitate corrumpant, quam Christo seruamus, quando legem dei culpant nomine uetustatis et errorem suum laudant nomine nouitatis, quasi omnis uetustas fugienda sit aut omnis nouitas adpetenda, cum et mandatum nas uerborum nouitates euitari iubeat erborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legiturria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Pauꝑtas difficuitas. ẽ. Facile tribuant.
Habent unde. Communicent: id. ẽ.
pares suos mortales agnoscant. Cõmu¬
nicent: thesaurizent sibi fundamentũ
bonũ infuturum. Non enĩ quia dico in¬
quit facile tribuant. communicent. ex¬
poliare illos uolo: nudare illos uolo: in¬
anes relinquere illos uolo. Doceo lucrũ.
cũ ostendo. thesaurizent sibi. Non er̃a
uolo ut patꝑes remaneant. Thesauriz erl
sibi. Non ut ꝑdant dico: s quo mugrent
ostendo. Thesauriz ent sibi fundam̃tum
bonum infuturum: ut app̃hendant uerã
uanitas. Quȩ habundantia tanta hoĩs
in om̃i labore suo quo laborat ipse sub
sole. Apphendenda. ẽ. gͦ uera utta.
Migrandȩ sunt facultates nr̃e ad locũ
uerȩ uitȩ: ut hoc inueniamus ibi. quod
in scło. Ecedit aliquando habens plenam
domum: uberes terras: multa p̃dia. mul¬
tum auri & argenti. Nouit qr in his ñ. ẽ.
p̃sum̃dum: humiliat se dõ: facit inde

Expanded text:
Paupertas difficultas est. Facile tribuant, Paupertas difficultas est. Facile tribuant, habent unde. Communicent, id est, pares suos mortales agnoscant. Communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum. Non enim quia dico, inquit, Facile tribuant, communicent, exspoliare illos volo, nudare illos volo, inanes relinquere volo. Doceo lucrum, cum ostendo, Thesaurizent sibi. Non enim volo ut pauperes remaneant. Thesaurizent sibi. Non ut perdant, dico: sed quo migrent, ostendo. Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vanitas. Quae abundantia tanta hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Apprehendenda est ergo vera vita, migrandae sunt facultates nostrae ad locum verae vitae; ut hoc ibi inveniamus, quod in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde
Abbreviated transcription (Latin):
pri: aliꝰ fabȩ: alius tritici. Uermis duu¬
diuitiarum: ñ siꝑhe sapiunt. SSi ñ alcũ
sapiunt: timent. Si timent: ñ altum sapuił.
Quã multi heri diuites: hodie pauꝑes.
Iuam multi dormiunt diuites: & ueni¬
entib latronib & cuncta auferentib eiu-¬
gilant pauꝑes. Ergo ñ sꝑare in incerto
diuitiarum. s indo uiuo qui p̃stat nob̾
om̃ia habundant̃ ad fruendum. temporalia
⁊ eterna: s magis ad fruendum ȩterna. Ad
utendum temporalia tanquã iuiatorib:
ad fruendũ ȩterna tanqũa habitatorib.
Temporalia unde bona faciamus: ȩc̃na
unde boni efficiamur. Ergo hoc facian
diuites: ñ suꝑbe sapiant neq sꝑent in
incerto diuitiarum: s inđo uno qui
p̃stat nob̾ om̃ia habuntant̃ ad frueti¬
dum. Hoc faciant. E& co autẽ quod
habent. quid facien. Audi quid. Duri¬
tes sint inoꝑib bonis: facile tribuant.
Habent enim unde. Quare ñ faciunt :

Expanded text:
pyri, alius fabae, alius tritici. Vermis divpyri, alius fabae, alius tritici. Vermis divdivitiarum, non superbe sapiunt. Si non altum sapiunt, timeant. Si timent, non altum sapiunt. Quam multi heri divites, hodie pauperes? Quam multi dormiunt divites, et venientibus latronibus et cuncta auferentibus, evigilant pauperes? Ergo non sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abuet aeterna. Sed magis ad fruendum aeterna, ad utendum tempus; aeterna, tanquam habitatoribus. Temporalia, unde bona faciamus; aeterna, unde boni efficiamur. Ergo hoc faciant divites: non superbe sapiant, neque sperent in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: hoc faciant. Ex eo autem quod habent quid faciant? Audi quid: Divites sint in operibus bonis, facile tribuant. Habent enim unde. Quare non faciunt?
Abbreviated transcription (Latin):
ucentẽ ulcerosum pauꝑem ante suã ia.¬
niam contẽpnebat. S ille luictus a cani¬
h thesaurum sibi ȩcernum in abrahȩ gre¬
mo comparabat: &e siñ habundanti fa-¬
cultate: pia tam̃ &e optima uoluntate. Ille
uit̃ diues qui sibi magnus uidebat᷑ in pur¬
cesit ignis purpurȩ & bẏsso. Ea tunica
ardebat. qua se expoliare ñ poterat. ꝓ
pulis ariditas & desidiũ guttȩ de digito
pauꝑis: sicut ille micarũ de mensa diui¬
us. S illius egestas p̃teriens: huius pęna
ꝑ nanens. Hoc attendant diuites huiꝰ
mundi. ⁊ ñ suꝑbe sapiant:. facile tribu¬
uint. cõmunicent: thesaurizent sibi fin¬
damentũ bonum infuturũ. Ibi sunt uere
uerã uitã. Qui nolunt diuites fie¬
n. uł qui ñ curant. uł ñ ardent cupidi
cipe ante om̃ia ñ suꝑbe saꝑe. Nichil
enim. ẽ. quod sic generent diuitiȩ: quo¬
mͥ suꝑbiam. Om̃e pomum. om̃e granũ.
om̃e frum̃tum. om̃e lignum hab& uer¬
mem suũ. Et alius. ẽ. uermis mali : aliꝰ

Expanded text:
ante suam januam contemnebat. Sed ille linctus a canibus, thesaurum sibi aeternum in Abrahae gremio comparabat, et si non abundanti facultate, pia tamen et opima voluntate. Ille autem dives, qui sibi magnus videbatur in purcessit ignis purpurae et bysso: ea tunica ardebat, qua se exspoliare non poterat. Pro epulis ariditas, et desiderium guttae de digito pauperis, sicut illi micarum de mensa divitis. Sed illius egestas praeteriens, hujus poena permanens . Hoc attendant divites hujus mundi, et non superbe sapiant. Facile tribuant, communicent: thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum; ubi sunt veri  Nam qui nolunt divites fieri, vel qui non curant, vel non ardent cupiditcipe ante omnia, non superbe sapere. Nihil enim est quod sic generent divitiae, quomodo superbiam. Omne pomum, omne granum, omne frumentum, omne lignum habet vermem suum. Et alius est vermis mali, alius
Abbreviated transcription (Latin):
inflatũ ꝙr nichil hab&: querentẽ tam̃
unde inflecur: ñ attendit ds̃ facultatẽ
s cupiditatẽ : & uidicat eum scđ̾m cupi¬
ditatẽ. qua inhiat reb temporalib: non
scđm facultatem quam ñ ei contigit adi¬
pisci. Unde enim de diuitib dicit apłs:¬

Expanded text:
 tamen unde infletur. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem: et judicat eum secundum cupiditatem qua inhiat rebus temporalibus, non secundum facultatem, quam non ei contingit adipisci. Unde de divitibus dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
uites mund contẽpti sunt. Et ipsos
lucratus. ẽ. sua pauꝑtate: qui cũ diues
ẽẽt. ꝓpt̾ nos pauꝑ effectus. ẽ. Nam si eos
contẽpsiss& & innumero suorũ habere
noluissce: ñ timotheo sicut dicebã apłs

Expanded text:
vites mundi contempti sunt. Et ipsos lucratus est sua paupertate, qui cum dives esset, propter nos pauper effectus est. Nam si eos contempsisset, et in numero sanctorum habere noluisset, non Timotheo, sicut dicebam, Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
de diuitiis suis: sequit᷑ & dicit. Diui¬
tes sint inoꝑib bonis: facile tribuant.
communicent. Et uide qr hic pauꝑes sc̃.
Thesaurizent inquit sibi fundam̃tum
bonum in futurum: ut app̃hendant
ueram uitam. Cum app̃henderint: tunc
erunt diuites. Quando autẽ ñ eã ad¬
huc habent: nouerint se pauꝑes. Ita fit
ut om̃s humiles sco corde. & in carita¬
te germana constitutos. quicquid habu¬
erint in hoc scło: int̾ pauꝑes suos nume¬
rae d̾s. quos saturet panib. O thymo¬

Expanded text:
 dicit: «Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, communicent.» Et vide quia hic pauperes sunt: «Thesaurizent,» inquit, «sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suos numeret Deus, quos saturat panibus.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ fudit. Lam̃ ne dicerent duits
ñ se habere quid faciant de diuitiis suis:
admonuit ty motheũ. ut eos etiã cos¬
silio regerae : ñ solũ p̃cepto cohib̾&e. Cũ
dixisset. neq sꝑare in incerto diuitiañ
ne se spẽ ꝑdidisse arbitrarentꝰ. subieit.
S in d̾o uiuo. qui p̾stat nob̾ om̃ia ha.¬
bundant᷑ ad fruendũ. temporalra ad
utendum: ȩterna ad fruendum. S de
diuitiis siuis quid faciant: Diuites in:¬
quit sint in oꝑib botus: facile tribuar.
Noc ꝓsint diuitiȩ: ne sit cibi dificl¬

Expanded text:
sunt. Tamen ne dicerent divites, non se habere quid faciant de divitiis suis, admonuit Timotheum, ut eos etiam consilio regeret, non solum praecepto cohiberet: cum dixisset, Neque sperare in incerto divitiarum; ne se spem perdidisse arbitrarentur, subjecit, Sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: temporalia ad utendum, aeterna ad fruendum. Sed de divitiis suis quid faciant? Divites sint, inquit, in operibus bonis, facile tribuant. Hoc prosint divitiae, ne sit tibi diffic
Abbreviated transcription (Latin):
tes ñ huius mundi: Quoꝵ princeps
& caput . ẽ. ille: de quo dictũ. ẽ. Pauꝑ
ꝓ nob̾ factus. ẽ: cum diues. ẽẽt. S si ille
solus : quid ꝓfuit. Uide quis sequitur.
Ut illius pauꝑtate uos ditaremini.
Puto quia pauꝑtas xp̃i ñ nob̾ attulit
pecuniam. s iusticiam. Pau pertas autẽ
illius unde. Quia mortalis effectus. ẽ.
Ergo diuitiȩ uere: immortalitas. Ibi
eñi uera copia: ubi nulla indigentia.

Expanded text:
princeps et caput est ille, de quo dictum est, Pauper pro vobis factus est, cum esset dives. Sed si ille solus, quid profuit? Vide quid sequitur: Ut illius paupertate vos ditaremini . Puto quia paupertas Christi non nobis attulit pecuniam, sed justitiam. Paupertas autem illius unde? Quia mortalis effectus est. Ergo divitiae verae immortalitas: ibi enim vera copia, ubi nulla indigentia.
Abbreviated transcription (Latin):
tus & solus potens. rex regum. & dñs
dñantiũ. quod. ẽ. unus & solus uerus ds
ipsa trinitas. Nisi forte quȩ secuntur ꝑ¬
turbabunt hunc intellectũ. quia dixit
quẽ nemo hominum uidit nec uidere
potest: cũ hoc etiam ꝑtinere ad xp̃m¬
uiderunt uidei qui tam̃ carnẽ uiderunt
& crucifixerunt. Uideri autẽ diuinitas
humano usi nullom̃ potest: s eo uisu
uidet᷑. quo iam qui uiđint. ñ homines s
ultra homines sunt. Recte gͦ d̾s ipsa m¬
nitas intelligitur. beatus & solus potens:
immortalitatẽ: quomͦ dictum . ẽ. qui facit
mirabilia magna solus. Iuod uelim seurt

Expanded text:
tus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, quod est unus et solus et uerus deus, ipsa trinitas. Nisi forte quae secuntur conturbabunt hunc intellectum, quia dixit: quem nemo hominum uidit nec uidere potest, cum hoc etiam ad Chriuiderunt Iudaei, qui tamen carnem uiderunt et crucifixerunt. uideri autem diuinitas humano uisu nullo modo potest, sed eo uisu uidetur, quo iam qui uident, non homines, sed ultra homines sunt. recte ergo ipse deus trinitas intelimmortalitatem; quomodo dictum est, Qui facit mirabilia solus . Quo
Abbreviated transcription (Latin):
tib huiꝰ mundi. ñ suꝑbe saꝑe. Non eñi
diuitias expauit: s morbũ diuitiarum.
Morb aũ diuitiarũ.e. suꝑbia magna¬
Nam grandis aniimnus. ẽ. qui int̾ diuicias
isto morbo ñ tẽptatur. Maior animus
ñ se ido magnum putat. quia diues. ẽ.
Qui autẽ se ido magnum putat: suꝑ¬
b & egenus. ẽ. Incarne crepat: in cor¬
de mendicat. In flatus. ẽ. ñ plenus. Utres
autẽ duos uideas: unũ plenũ. alte¬
rũ inflatum. In utroq eñi ẽadẽ ẽ. mag.¬
nitudo: s ñ inutroq eadẽ plenitudo.
Si attendis falleris: si appendis. inue¬
nies. Qui plenus. ẽ. difficile mouetur:
qui inflatus. ẽ. cito aufertur. Precipe

Expanded text:
be sapere . Non enim divitias expavit, sed morbum divitiarum. Morbus autem divitiarum est superbia magnaNam grandis animus est, qui inter divitias isto morbo non tentatur: major animus non se ideo magnum putat quia dives est: qui autem ideo se magnum putat, superbus et egenus est; in carne crepat, in corde mendicat; inflatus est, non plenus. Utres autem duos si videas, unum plenum, alterum inflatum; in utroque eadem est magnitudo, sed non in utroque eadem plenitudo. Si attendis, falleris; si appendis, invenies: qui plenus est, difficile movetur; qui inflatus est, cito aufertur. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
dum suũ nunquã desinit uiuere. hab&e
tam̃ ꝓ ipsosuo mͦ quandã mortẽ suã. qr
si iuste uiuebat & peccat. morit᷑ iusti¬
ciȩ. si peccatrix erat & iustificat᷑. morit᷑
peccato: ut alias eius mutationes taceam
de quib longũ. ẽ. disputare. Et crea¬
turarũ natura cęlestiũ mori potuit: qr
peccare potuit. Nam ⁊ angħ peccauer̃
&e demones facti sunt: quorũ. ẽ. diabo¬
lus princeps. Et qui ñ peccauerunt:
peccare potuerunt. Et cui  reaturȩ
rationali p̃statur ut peccare ñ possit.
ñ. ẽ. hoc naturȩ ꝓpriȩ. s di gr̃e. Ac
ꝑ hoc. solus d̾s hab& immortalitatem:
qui ñ cuiꝰquã gr̃a s natura sua. nec po
tuit nec potest aliqua conuersione muta¬
ri. nec potuit nec poterit aliqua muta¬
tione peccare: quẽ scđm naturã qua ds¬

Expanded text:
t vivere, habet tamen pro ipso suo modo quamdam mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. Ac per hoc solus Deus habet immortalitatem, qui tuit, nec potest aliqua conversione mutari; nec potuit, nec poterit aliqua mutatione peccare. Qui et lucem habitat ina
Abbreviated transcription (Latin):
tantum: quomͦ gͦ uerum. ẽ. quod ipse fi¬
lius dicit. quȩcunq eñi pat̾ facit. hȩc &e
filius similit̃ facit. An quicquã. ẽ. unt̃
Sicut pat̃ suscitat mortuos & iuuficat᷑ꝰ
sic & filius quos uult uuificat. Quomͦ
gͦ solus pat̃ facit mirabilia: cũ hȩc uerba
nec patrẽ tantum. nec filium tantum ꝑ-¬
mittant intelligi. s utiq dm̃. unũ. uerũ.
solum. id.ẽ. patrẽ & filium & sp̃m sc̃m:¬
quid etiam a meliore indecerius. & a de¬
teriore in melius moritur. ñ. ẽ. hoc d̾s:
quia nec in meliꝰ ire potest sũma bonitas.
neq indeterius uera ęternitas. Uera autẽ
ȩternitas. ẽ: ubi temporis nichil.ẽ. Erit
num ñ. ẽ. Nam ut noueritis quia ñsic
d̾s quomͦ anima : certe immortalis. ẽ.
anua. Iuid gͦ. ẽ. quod ait apłs de deo.
qui solus hab& immortalitatem: nisi qr
hoc aꝑte dixit. solus habae incõmutabi¬
litatem. quia solus hab&e ueram ȩc̃ñitatẽ:
Ergo ibi nulla mutabilitas. Quod ait¬

Expanded text:
um, quomodo ergo verum est quod ipse Filius dicit: Quaecunque enim Pater facit, haec eadem et Filius similiter facit? An quicquam est inter Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et filius quos uult uiuificat. quomodo ergo solus pater facit mirabilia, cum haec uerba nec patrem tantum nec filium tantum permittant intellegi, sed utique deum unum, uerum, solum, id est patrem et filium et spiritumquid ergo et a meliore in deterius, et a deteriore in melius moritur, non est hoc Deus: quia neque in melius ire potest summa bonitas, neque in deterius vera aeternitas. Vera enim aeternitas est, ubi temporis nihil est. Erat rnum non est. Nam ut noveritis quia non sic Deus quomodo anima: certe immortalis est anima; quid ergo est quod ait Apostolus de Deo, Qui solus habet immortalitatem ; nisi quia hoc aperte dixit, Solus habet incommutabilitatem, quia solus habet veram aeternitatem? Ergo ibi nulla mutabilitas. 10. A
Abbreviated transcription (Latin):
& dederit nob̾ intellectũ ut cognoscamꝰ
uerũ. & simus in uero filio eiꝰ iħu xp̃o.
Hic ẽ. uerus ds. & uita ȩterna. Hinc
etiã consequent᷑ intelligitur. ñ tantũm̃
de patre dixisse apłm paulũ. qui solus
hab&e immortalitatẽ: s de uno & solo dõ
qd̃. ẽ. ipsa trinitas. Neq eñi ipsa uita et̃.¬

Expanded text:
it nobis intellectum, ut cognoscamus verum et simus in vero Filio ejus Jesu Christo. Hic est verus Deus et vita aeterna. Hinc etiam consequenter intelligitur, non tantummodo de Patre dixisse apostolum Paulum, qui solus habet immortalitatem, sed de uno et solo Deo, quod est ipsa Trinitas; et
Abbreviated transcription (Latin):
etrnitas. & uera immortalitas ñ.ẽ. nisi
inditate trinitatis: cui quod. ẽ. eẽ. ꝑpe¬
niũ. ẽ: quia natura initio carens. incre-¬
m̃to ñ indigens. sicut nullũ finẽ. ita
nillam recipit mutabilitatem. Creatu¬
rȩ autẽ etiam illȩ quib ds ȩc̃nitatẽ de.¬
dit. uł daturus. ẽ. ñ pęnitus om̃is sinis
alienȩ sunt. quia ñ sunt extra cõmuta.
motio. & ipsa in augmentũ sui facta mu¬
Om̃e quippe quod oculis corꝑis conspici
minore sui parte minorẽ locum occup&.
& maiore maiorẽ. Non ita ẽ d̾s inuisi¬
bilis & incorruptibilis. qui solus hab&
immortalitatẽ ⁊ lucce̾ habitat in acces¬
sibilẽ: quẽ nemo hominum uidit. nec
uidere potest. ꝑ hoc en̾̃i uideri ab ho

Expanded text:
ernitas et vera immutabilitas non est nisi in deitate Trinitatis, cui quod est esse, perpetuum est: quia natura initio carens, incremento non indigens, sicut nullum finem, ita nullam recipit mutabilitatem. Creaturae autem, etiam illae quibus Deus aeternitatem dedit vel daturus est, non penitus omnis finis alienae sunt, quia non sunt extra commutatimotio, et ipsa in augmentum sui facta muomne quippe, quod oculis corporis conspici minore sui parte minorem locum occupet et maiore maiorem. non ita est deus inuisibilis et incorruptibilis, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere pot
Abbreviated transcription (Latin):
solus hab&e immortalitatẽ. Eius eñi uite
ȩt̃nȩ & nos participes facti:. ꝓ mͦ nr̃o im¬
mortales efficimur. S aliud. ẽ. ipsa cuiꝰ
participes efficimur. uita ȩt̾na : aliud nos
qui eiꝰ participatione uiuemus in ȩcernũ.
Si eñi dixissa. quẽ teporib ꝓpriĩs osten¬
d& pat᷑ beatus & solus potens. rex regũ.
& dñs dñantium. qui solus habae ĩmor¬
talitatẽ: nec sic inde separatũ filiũ opor¬
ter& intelligi. Neq enĩ quia ipse filius
alib loquens uoce sapientiȩ. ipsa enĩ sa¬
pientia di ait. girũ cęli cutuiui sola. se¬
parauit a se patrẽ. Quantomagis gͦ
ñ. ẽ. necesse. ut tantũmͦ de patre p̾ter
siliũ intelligat᷑ quod dictũ. ẽ. qui solus¬

Expanded text:
solus habet immortalitatem; eius enim uitae aeternae et nos participes facti pro modulo nostro immortales efficimur. sed aliud est ipsa cuius participes efficimur uita aeterna, aliud nos qui eius participatione uiuimus in aeternum. si enim dixisset: "quem temporibus propriis ostendit pater beatus et solus potens, rex regum et dominus dominantium, qui solus habet immortalitatem", nec sic inde separatum filium oporteret intellegi. neque enim, quia ipse filius alibi loquens uoce sapientiae — ipse est enim sapientia dei — ait: gyrum caeli circuiui sola, separauit a se patrem, quanto magis ergo non est necesse, ut tantummodo de patre praeter filium intellegatur quod dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾.: S potentiã pat̾ inquis anemine:
filiꝰ uͦ accepit a patre. Fatemur & nos
filium ab illo accepisse potentiam: de
quo natus. ẽ. potens. Patri uͦ potentram
nullus dedit: qr nullus eũ genuit. Gig¬
nendo eñi dedit potentiã pat̃ filio: sic̃
om̃ia quȩ habae in substantia sua.gig¬
nendo dedit ei quẽ genuit de substan¬
tia sua. S queriturꝰ utrũ tantã quan¬
ta ipsi. e̾. potentia pat̾ filio dederit᷑:
an minorẽ. Si tantam: ñ solũ potentẽ
potens. uerũ ettam om̃ipotentẽ genu¬
isse dicatur: credatus: inteligatur᷑ om̃ps.
Si minorẽ quomͦ om̃ia quȩ habe poet
filii sunt: Si patris om̃ipotemia Ni
& solus potens. non cogor de patre
tantũmͦ acciꝑe: s de deo. quod. ẽ. psa
trinitas. L. oquens eñi ad timotheim:
p̃cipio inquit tibi corã cdo qui uuiset¬

Expanded text:
vobis? Sed potentiam Pater, inquis, a nemine, vobis? Sed potentiam Pater, inquis, a nemine, Filius vero accepit a Patre. Fatemur et nos Filium ab illo accepisse potentiam, de quo natus est potens: Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit potentiam Pater Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de substantia sua. Sed quaeritur utrum tantam, quanta ipsi est, potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem potens, verum etiam omnipotentem genuisse dicatur, credatur, intelligatur omnipotens: si minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia Fiet solus potens: non cogor de Patre tantummodo accipere; sed de Deo, quod est ipsa Trinitas. Loquens enim ad Timotheum: Praecipio, inquit, tibi coram Deo, qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. eẽ. consequens ut ido credamus infor.¬
ma di uisibilẽ filium: quia scriptũ.ẽ. inui¬
sibili soli deo. uod tu de patre sic te
acciꝑe demonstrabas. tanquã filiꝰ inui¬
sibilis ñ sit: cum eũ iniusibiliũ creatorẽ
scriptura testetur: uerum turestat ut
dicas. Ambo quidẽ inuisibiles sunt id ẽ.
pat̃ ⁊ filiꝰ. s pat̃ inuisibilior. ẽ. Ac sic
tia sapis. quod sit scilic& quidẽ pater
& siliꝰ. s potentior pat̾ filio: ut auctorib
& doctorib uob̾ potuerit potentẽ po¬
tens. nec potuerit om̃ipotentẽ gigñe
om̃ipotens. Ac ꝑ hoc si haba pat᷑ om̃i¬
potentiã quã ñ hab& filius: falsũ. ẽ. qd̾
ait silius. om̃ia quȩ haba pat̃ mea suñ.
Deinde si aliquid facit pat̃ qd̾ facere
ñ potest filius: mento dr potentior
pat̾ quã filiꝰ. Cũ uͦ dicat. quȩcũq pater
facit. & filiꝰ hec similit̃ facit: nonne
meliꝰ auditur ipse quã uos. Meliusq
ipsi creditur docenti. quã decipientib

Expanded text:
 consequens ut ideo credamus in forma Dei visibilem Filium, quia scriptum est, Invisibili soli Deo . Quod tu de Patre sic te accipere demonstrabas, tanquam Filius invisibilis non sit, cum eum et invisibilium creatorem Scriptura testetur. Verumtamen restat ut dicas, Ambo quidem invisibiles sunt, id est, et Pater et Filius, sed Pater invisibilior est: ac sic tia sapis, quod scilicet sit quidem potens et Filius, sed potentior Pater Filio: ut auctoribus et doctoribus vobis potuerit potentem potens, nec potuerit omnipotentem gignere omnipotens. Ac per hoc si habet Pater omnipotentiam quam non habet Filius, falsum est quod ait Filius, Omnia quae habet Pater, mea sunt. Deinde si aliquid facit Pater, quod facere non potest Filius, merito dicitur potentior Pater quam Filius: cum vero dicat, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; nonne melius auditur ipse quam vos, meliusque ipsi creditur docenti quam decipientibus
Abbreviated transcription (Latin):
udeus filium ñ. ẽe. regem regũ. &
dũm dñantiũ : De quo int̾cetera scrip¬
nĩ.ẽ. in apoͣlẏpsi ioħis. Et ipse cal¬
cat torcular uni potentis: & ui tunica
& infemore haba nom̃ scriptũ rex
rigum & dr̃is dñantiũ. S ne forte di¬
catis qł nom̃ patris filiꝰ habeat scrip¬
um inueste & infemore: alio loco eiꝰ¬
aẽ libri suꝑiꝰ legitur. &̾ agnus uin

Expanded text:
s Filium non esse Regem regum et Dominum dominantium? De quo inter caetera scriptum est in Apocalypsi Joannis: Et ipse calcat torcular vini potentis, et in tunica et in femore habet nomen scriptum, Rex regum et Dominus dominantium . Sed ne forte dicatis quod nomen Patris Filius habet scriptum in veste et in femore; alio loco ejusdem libri superius legitur: Et Agnus vin