comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ULT IPLICITER multiplex
mum uoluimꝰ honorare genus
cunctoꝵ dum cuq mortali lar¬
giri dignat᷑ ut extẽporalib rebus cȩlestia regna mertari ualeat.¬
& extransitoriis sempit̾na ꝑcipere. dicente ipso dño ꝑ angłicã
uocẽ. fiduci magnaerit corã sũmo dõ elemosina om̃ib facien
tib eã. & in euanglio. quicunq dederit calicẽ aquȩ frigidȩ
tantũ in nõie meo. ñ ꝑdet mercedẽ suã. Oxo ci
in nomine sũmi saluatoris dĩ nos quidem Gaufredꝰ atqbur¬
chardꝰ conites. tantã miscđiam dĩ ornati m̃tib deuotis
considera aites modũ fragilitatis uenturũ ad tendentes iudicii
diem. tribuimꝰ dõ & sc̃o aardinio ut ipsũ eximiũ confesso¬
rẽ meream habere suffragatorẽ in nr̃is necessitatib dona¬
mꝰ donatãq eẽ. uolumꝰ eidẽ sco Mlas fino ꝑ dep̃cationẽ
fidelis nr̃i fulchradi uice comitis ꝰ benefitio ꝑtinere ui¬
det᷑ collibertã nr̃am nomine. Eringardã a presente die

Expanded text:
ltipliciter multiplex mum uoluit honorari genus humanum dum cuique mortali largiri dignatur vt ex temporalibus rebus celestia regna mercari ualeat et ex transitoriis sempiterna percipere dicente ipso Domino per angelicam uocem fiducia magna erit coram summo Domino em aquae frigidae tantum in nomine meo non perdet mercedem suam. Quocirca, in nomino summi salvatoris Dei, nos quidem Gaufredus atque Burchardus comites, tantam misericordiam Dei ornati, mentibus devotis considerantes modum fragilitatis, venturum adtendentes judicii diem, tribuimus Deo et Sancto Martino, ut ipsum eximium confessorem mereamur habere suffragatorem in nostris necessitatibus, donamus donatamque esse volumus eidem Sancto Martino, per deprecationem fidelis nostri Fulchradi vicecomitis, ex cujus beneficio pertinere videtur, collibertum nostram nomine Ermengardam, a presente die
Abbreviated transcription (Latin):
serũu. Qui uidelicet Gualteriꝰ ut ipsa sui traditio clarior appareret.
cordis qͦq signoꝵ collu suũ circundedit: & ꝓrecognitione suꝑ altare
iIͦ II. de capite ꝓprio denarios imposuit. Qd itaq conditione tali
gestũ. ẽ: ut ñ ille tantũ modo uerũ etiã tota ex ipso nascit᷑a ꝓgenies
om̃ib dieb uitȩ suȩ ab̃bti maior monasterii & seniorib loci seruiat
iure seruili Pȩc aũt ut firmior habet᷑ noticia: nominib testiũ qͥ

Expanded text:
ret, cordis quoque signorum collum suum circundedit, et pro recognitione super altare IIIIor de capite proprio denarios imposuit. Quod itaque conditione tali gestum est, ut non ille tantummodo, verum etiam tota ex ipso nascilura progenies, omnibus diebus vitas suas abbati Majoris Monasterii et senioribus loci serviat jure se
Abbreviated transcription (Latin):
osse debebitis si qui eritis posteri nr̃i.
maioris scilicet huiꝰ habitatores monasterii sc̃i martꝰ:
acfredũ quendã deluzone. apđ fontẽ merlandi manentẽ.
ut a dõ uera donari mereret᷑ lib̾tate. semet ipsũ ꝓeiꝰ amore
cũ om̃i domosua. cũ uxore uidelicet Guithurga ac libis. astone
& aremburge: scõ martino inserũu tali pacto tradidisse :
ut non solũ ipsi uerũ etiã om̃is eors posteritas. per succedentia
scła abbatib huiꝰ loci & cȩteris fr̃ib. seruili conditione sub¬
iaceant & famulent᷑. Et ut hȩc eiꝰ spontanea traditio certior
& ab ipso facta appareret: iiͦiͦi. denar̾ ut est c̃suetudinis
ꝓrecognitione serui suꝑ caput ꝓpͥum posuit. & sic sedõ scõq
Martino ꝑpetuo seruiendũ sub dono albto abbe tunc nr̃o.
tunc nr̃o pͥore : qͥ .iiͦiͬ. denar̾ desuꝑ caput eiꝰ accepit:

Expanded text:
qui eritis posteri nostri, Majoris scilicet hujus habitatores Monasterii sancti Martini, Acfredum quendam de Luzone, apud Fontem Merlandi manentem, ut a Deo vera donari mereretur libertate, semetipsum pro ejus amore cum omni domo sua, cum uxore videlicet Guitberga, ac liberis, Aszone et Aremburge, sancto Martino in servum tali pacto tradidisse, ut non solum ipsi verum etiam omnis eorum posteritas, per succedentia secula abbatibus hujus loci et cȩteris fratribus, servili conditione subjaceant et famulentur. Et ut haec ejus spontanea traditio certior et ab ipso facta appareret, IIIIor denarios, ut est consuetudiniser caput proprium posuit, et sic se Deo Sanctoque Martino perpetuo serviendum, sub domno Alberto abbate tunc nostro, nostro priore, qui IIIIor denarios desuper capu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ famulꝰ quidã exparentib liberis ortꝰ. noĩe Gaufredꝰ debines
imore diuino cõpunctꝰ. ut sibi benignitas dĩ apđ qũe
ꝑsonȩ nulliꝰ acceptio s uniꝰ cuiꝰq respicit᷑ meritũ. ꝓpiciari digna¬
retur.: semet ipsũ pilliꝰ amore tradidit in seruĩ. scõ mn artiiao
inuoꝵ mansterii. Ea uidelicet ratione. ut ñ solũ ipse uerũ etiã
om̃is ex eo nascit᷑a ꝓgenies iure ꝑpetuo abbi maioꝵ monasterii
atq fr̃ib eiꝰdẽ loci. conditione seruili famulet᷑. Ut aũt hȩc
suitraditio certior & euidentior appareret: ipse signaꝵ s
etiã cordas collo suo circũferens. & ꝓ recognitione serui. iiͦiͬ.
de capite ꝓprio denarios. suꝑ altare sc̃i martini ponens. semet¬
ipsũ om̃ipotenti dño sic optulit. Nomina u testiũ qͥ traditio

Expanded text:
 famulus quidam, ex parentibus liberis ortus, nomine Gaufredus de Bines, amore divino compunctus, ut sibi benignitas Dei apud quem personae nullius acceptio, sed uniuscujusque respicitur meritum, propiciari dignaretur, semetipsum pro illius amore tradidit in servum Sancto Martino Majoris Monasterii; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo nascitura progenies, jure perpetuo abbati Majoris Monasterii atque fratribus ejusdem loci, conditione servili famuletur. Ut autem haec sui traditio certior et evidentior appareret, ipse signorum etiam cordas collo suo circumferens, et pro recognitione servi IIIIor de capite proprio denarios super altare Sancti Martini ponens, semetipsum omnipotenti Domino taliter optulit. Nomina vero testium qui traditio
Abbreviated transcription (Latin):
cũ nichilkariꝰ hab̾et qͦd om̃ipotenti dõ potuisset offerre.
semet ipsũ ꝓ eiꝰ amore sc̃o mart̾. maiorꝰ monasterii indõni
albti abbis p̃sentia tradidit inserũu: eauidelicet ratione.
ut ñ solũ ipse uerũ etiã om̃is ex eo nascitura ꝓgenies. om̃ib¬
dieb uite suȩ abbi maior monast̃i & fr̃ib eiꝰdẽ loci seruili
conditione seruiat. Et ut hȩc eiꝰ traditio certior & euiden-¬
tior appareret : ꝓrecognitione serui .iIIͦͬI. denar. suꝑ
caput ꝓpriũ ponens. semet ipsũ om̃i potenti dõ talit̃ obtulit :
Nominauͦ cestũ qͥ traditionẽ hanc uidentes & audientes affuert̃

Expanded text:
cum nichil carius haberet quod omnipotenti Deo potuisset offerre, semetipsum pro ejus amore Sancto Martino Majoris Monasterii, in domni Alberti abbatis presentia, tradidit in servum; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo nascitura progenies, omdiebus vite suae abbati Majoris Monasterii et fratribus ejusdem loci servili conditione serviat. Et ut haec ejus traditio certior et evidentior appareret, pro recognitione servi IIIIor denarios super caput proprium ponens, semetipsum omnipotenti Deo taliter obtulit. Nomina vero testium qui traditionem hanc videntes et audientes affuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
otũ fieri uolumꝰ nr̃is
suceessorib qđ miles quidã de castro uindocino nore
Quascelinꝰ cognom̃tobodellus dedit sc̃õ cartino maior mo¬
nasteru colib ũ quendã noĩe Guismandũ cũ paruuls er
filio dauid nominato. &x om̃i deinceps posteritatis suȩ fructu.
acceptis una qͥdem uice.xxx. solidis. altera ueroquinq
ed & Rogerꝰ cognomine piperatura. cui siuascelinꝰ ipsum
Gtis mandũ dederat: xex solidoꝵ int̾cedente p̃tio auct o¬
ritauit eũ sc̃o mart᷑. Adeladis quoq uxor Guascelini
annuit. & chotardꝰ filiꝰ &uascelini sedde alia uocoreie
qͥ sex obhoc denarios accepit: & lisuia filia adeladis. quȩ
etiã tres ꝓpt̃ hoc auctoram̃tũ pũmos accepit. Comes
aut Ganfred: de cuiꝰ illũ feuo colibtũ tenebat Guascelinꝰ.
gratis huic dono ꝓ liberabitate solita flut. & cartã
hanc quȩ dehacre scripta est corã curiȩ suȩ frequen-¬
tia firmauit: & manꝰ ꝓpriȩ caractere signando

Expanded text:
otum fieri volumus nostris successoribus, quod miles quidam de Castro Vindocino nomine Gauscelinus cognomento Bodellus, dedit Sancto Martino Maioris Monasterii colibertum quendam, nomine Guismandum, cum parvulo eius filio David nominato, et omni deinceps posteritatis sue fructu, acceptis una quidem vice XXXta solidis, altera vero quinque. Sed et Rotgerius cognomine Piperatura, cui Gauscelinus ipsum Guismandum dederat, XXXta solidorum intercedente pretio auctorizavit eum Sancto Martino. Adeladis quoque uxor Guascelini annuit, et Chotardus filius Guascelini sed de alia uxore, qui sex ob hoc denarios accepit, et Lisuisia filia Adeladis, quae etiam tres propter hoc auctoramentum nummos accepit. Comes autem Gaufredus, de cujus illum faevo colibertum tenebat Guascelinus, gratis huic dono pro libertate solita favit, et cartam hanc quae de hac re scripta est, coram curiae suae frequentia firmavit, et manus propriae caractere signando
Abbreviated transcription (Latin):
uctoritas ecclesiastica patent̃ ad monet:
quia scł̃i huiꝰ finẽ in ꝓximo expectimꝰ: expedit ut
unusquisq & de ꝓpria familia & de substantia agat.
quomodo post obitum mereatur ueniam peccators.
gitur ego indĩ nomine adRiciis. & filius m̃s isembardus.
necnon & Quarneriꝰ fidelis nr̃ & filius eiꝰ Guihertꝰ ob
amorẽ dĩ & remedio animarũ nr̃arũ. uł parentũ nr̃os
his hominib nominis erbaldꝰ. & euurardꝰ cũ fructib
eoꝵ dedimꝰ sco MaRtiNo loco maioris monasterii atq
monachorũ ipsius loci. Id circo : ut abhodierna die. aut
deincep̃s nec nob̾ neq successorib nr̃is ullũ debeant noxiȩ
conditionis seruiciũ. sed suũ obsequiũ prȩdicto loco dieb
uitȩ suȩ cũ suis fructibs reddant. Hanc gͦ donationem
ut superiꝰ dixi ꝓ amore dĩ & partim accepto preciomaniu
ꝓpria firmo. Et ut om̃i tẽporestabilis & firma ꝑmaneat.
manib nr̃oꝵ fideliũ subter firmauimꝰ. & corroborari

Expanded text:
uctoritas ecclesiastica patenter admonet, quia seculi hujus finem in proximo expectamas; expedit ut unusquisque et de propria familia et de substantia agat, quo modo post obitum mereatur veniam peccatorum. Igitur ego in Dei nomine Adricus, et filius meus Isembardus, nec non et Guarnerius fidelis noster et filius ejus Guitbertus, ob amorem Dei et remedio animarum nostrarum vel parentum nostrorum, his hominibus nominis Erbaldus et Euvrardus, cum fructibus eorum dedimus Sancto Martino loco Majoris Monasterii atque monachorum ipsius loci. Id circo, ut ab hodierna die aut deinceps, nec nobis neque successoribus nostris ullum debeant noxiae conditionis servicium, sed suum obsequium praedicto loco diebus vitae suae cum suis fructibus reddant, hanc ergo donationem, ut superius dixi, pro amore Dei, et partim accepto precio, manu propria firmo. Et ut omni tempore stabilis et firma permaneat, manibus nostrorum fidelium subter firmavimus, et corroborari
Abbreviated transcription (Latin):
acceptio s uniꝰ cuiꝰq respicit᷑ meritũ ꝓpiciari dignaret᷑. semet
ipsũ ꝓamore illiꝰ tradidit inseruũ sc̃o martino maioꝵ monasterii
Ca uidelicetratione. ut ñ solũ ipse. ueruetiã omis ex eo nascit᷑a
ꝓgenies. iure ꝑpetuo abbimaioris monasterii atq fr̃ibus
eiꝰdẽ loci. c̾ditione seruili famulet᷑. Ut aut̃ hȩc suitraditio
certior & euidentior appareret: ipse signoꝵ cordas collo suo

Expanded text:
acceptio, sed uniuscujusque respicitur meritum, propiciari dignaretur, semetipsum pro illius amore, tradidit in servum Sancto Martino Majoris Monasterii; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo nascitura progenies, jure perpetuo abbati Majoris Monasterii, atque fratribus ejusdem loci conditione servili famuletur. Ut autem haec sui traditio certior et evidentior appareret, ipse signorum etiam cordas collo suo
Abbreviated transcription (Latin):
monastr̃m sepeliendꝰ apportatꝰ est Auẽ cũ monachi sc̃i martini
gr̃a magis familiaritatis antiquȩ quã dono alicuiꝰ t̾renȩ substantia&
sepelissent: tam̃ ne penitꝰ gratis concessa uideret᷑ eadẽ sepultura.
sup̃dicti defuncti filii. quendã sc̃o martino colibtũ dedert̃ noĩe
tulb̾tũ. & de suo dominio in monachoꝵs transfudert̃ seruitiũ
Qͦd cȩteri qͥq ao̾ti filii. fr̃s sup̃dictoꝵ hubti & hugonis. uidelicet
fulcheriꝰ & Nocłitꝰ libent̃ annuert̃: & in ꝑpetuũ ratũ fore san-¬
xerunt. Data .ẽ. etiã illis om̃ib societas beneficii maioris
monasteru. in retributionẽ colibti donati. Cuiꝰ donatione
ritauit: & uxor eiꝰ noĩe alburgis nec non & filii eoꝵ Gualteriꝰ
& Bernardꝰ. Horũ om̃iũ testes subscripti st̃. Richardus

Expanded text:
Monasterium sepeliendus apportatus est. Quem cum monachi Sancti Martini, gratia magis familiaritatis antiquae quam dono alicujus terrenae substantiae, sepelissent, tamen ne penitus gratis concessa videretur eadem sepultura, supradicti defuncti filii quendam Sancto Martino colibertum dederunt nomine Fulbertum, et de suo dominio in monachorum transfuderunt servitium. Quod caeteri quoque Rotberti filii, fratres supradictorum Huberti et Hugonis, videlicet Fulcherius et Rotbertus, libenter annuerunt, et in perpetuum ratum fore sanxerunt. Data est etiam illis omnibus societas beneficii Majoris Monasterii in retributionem coliberti donati. Cujus donationem rizavit, et uxor ejus nomine Alburgis, nec non et filii eorum Gualterius et Bernardus. Horum omnium testes
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit in seruũ : ea uidelicet ratione. ut ñ solũ ipse
uerũ etiã omis ex eo nascit᷑a ꝓgenes om̃ib dieb uitȩ
suȩ abbi maior monast̾ii & fr̃ib eiꝰ dẽ loci seruili c̃ditione
seruiat. Et ut hȩc traditio certior & euidentior appa¬¬
reret : ꝓrecognitione serui . iͦͬ i. denar̾ suꝑ caput
ꝓpum ponens semetipsũ om̃ipotenti dõ talit̃ obtulit¬
Condonautt eriã qͥcqͥd habebat pret̾ medietatẽ qua suis
necessitatib hoc pacto reseruauit: ut ea &e quicqͥd plus
indie obitꝰ sui habuerit. totũ in dominio sci martꝰ mona¬
chorũq eiꝰ sit. Nõia uͦ testiũ qͥ traditione hanc uidentes
& audientes affuert̃ : subt̃ inserta st Rotbgꝰ Ramaloꝰ

Expanded text:
tradidit in servum; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, tradidit in servum; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo nascitura progenies, omnibus diebus vitae suae abbati Majoris Monasterii et fratribus ejusdem loci servili conditione serviat. Et ut haec traditio certior et evidentior appareret, pro recognitione servi IIIIor denarios super caput proprium ponens, semetipsum omnipotenti Deo taliter obtulitCondonavit etiam quicquid habebat preter medietatem, quam suis necessitatibus hoc pacto reservavit, ut ea et quicquid plus in die obitus sui habuerit, totum in dominio Sancti Martini monachorumque ejus sit. Nomina vero testium qui traditionem hanc videntes et audie
Abbreviated transcription (Latin):
Gandelbtꝰ noĩe qͥia ante seruꝰ scĩ mart̾ maior monast̾ii factꝰ
fuerat &e nr̃ uxorẽ diix̃ de eadẽ ꝓuincia Gurb̾gã noie. quȩ ce ipsa
iã olĩ facta erat ancillanra nubens cuidã seruo nr̃o. Sediste
gandelbtꝰ aliqͣndo cũ se seruũ nr̃m ñ bene recognosceret:
cepit eũ illeo dõnꝰ odo pͥor nr̃. & ad maiꝰ monastr̃m addux̃.
ibiq tã diu eũ in carcere tenuit : donec ille se seriui esse
c̃fessus est. Et ne iterũ hoc negaret: uenit in capłm cũ uxore
sua ibnq ad recognitionẽ seruitutis posuit uterq suꝑ caput
suũ .iiͦi. denar̾ qͦs dõnꝰ abbs inde accepit corã testib istis.¬
De uncberto. de uestenno. seruo effecto.¬
otũ sit uniũ sis successorib nr̃is. qđ uncbtꝰ filiꝰ Constabuli
Ide uestenno libo genere ortꝰ cũ nichilharꝰ haberet
qd̃ om̃i potenti dõ potiusset offerre. semet ipsũ ꝓ eiꝰ amore
Sc̃o martino maior monastii in dõni albti abbis p̃sentia

Expanded text:
 Monasterii factus fuerat et noster, uxorem duxit de eadem provincia Girbergam nomine, quae et ipsa jam olim facta erat ancilla nostra, nubens quidam servo nostro. Sed isto Gandelbertus aliquando cum se servum nostrum non bene recognosceret, cepit eum ilico domnus Odo prior noster, et ad Majus Monasterium adduxit, ibique tam diu eum in carcere tenuit, donec ille se servum esse confessus est. Et no iterum hoc negaret, venit in capitutum cum uxore sua, ibique ad recognitionem servitutis, posuit uterque super caput suum IIIIor denarios quos domnus abbas inde accepit eoram testibus istisDE UNCBERTO DE VESTENNO SERVO EFFECTO.Notum sit universis successoribus nostris quod Uncbertus filius Constabuli de Vestenno, libero genere ortus, cum nichil karius haberet quod omnipotenti Deo potuisset offerre, semetipsum pro ejus amore Sancto Martino Majoris Monasterii, in domni Alberti abbatis presentia,
Abbreviated transcription (Latin):
bernardũ tironẽ de rupib colibtos duos Raheriũ & fulconẽ
frẽm eiꝰ sc̃o martino ꝓanina sua dedisse Qui ut qͥ sint poscant᷑.¬
eualterir e cirtiarudis dechesellis que est ulla ppe tauennum
fili fuisse ferunt᷑. Lua ꝓpt̃. solidos erdetdlimꝰ xa. &e filio ei saufredo
quoq militi consanguieo chesaurizariideqͦ eos tenuerat in
feiu. xx: alios dedimꝰ solidos. ut &x ipse in hic fauorẽ a comoda-¬
ret suũ Perb̃tũ aut̃ generũ b̃nardi qͥ eosdẽ colibtos ab eo sibi
indotẽ filie ipsius datos fuise asserebat. idẽ socereiꝰ bͥnarsꝰ &looniꝰ
herbti dominꝰ iniustitiȩ c̃uicert̃. & calũniã qua colibtis inie-¬
cerat falsã esse apꝓbauert̃. Unde sub scripti testes st̃ intestimo¬
niũ. qͥ placito int̾fuert̃. qͥ & hoc qͦq testificant᷑. qđ eoscũ om̃i
eoꝵ fructuditionis sci nartini huiꝰq: maioris monasterii fore.
bernardꝰ & Gaufredꝰ filiꝰ eiꝰ atq looniꝰ. donũ ex eis facientes ꝓpetuo

Expanded text:
Bernardum Tironem de Rupibus colibertos duos Raherium et Fulconem fratrem ejus Sancto Martino pro anima sua dedisse; qui, ut qui sint noscanturGualterii et Garentrudis do Chesellis, quae est villa prope Tavennum, filii fuisse feruntur. Quapropter, solidos ei dedimus XXti, et filio ejus Gaufredo quoquo militi, consanguineo thesaurizarii, do quo eos tenuerat in faevum, XXti alios dedimus solidos, ut et ipse in hoc favorem acomodaret suum. Herbertum autem generum Bernardi, qui eosdem colibertos ab eo sibi in dotem filiae ipsius datos fuisse asserebat, idem socer ejus Bernardus et Loonius Herberti dominus injusticiae convicerunt, et calumniam quam colibertis injecerat, falsam esse approbaverunt. Unde subscripti testes sunt in testimonium, qui placito interfuerunt, qui et hoc quoque testificantur, quod eos cum omni eorum fructu ditionis Sancti Martini hujusque Majoris Monasterii fore Bernardus et Gaufredus filius ejus atque Loonius, donum ex eis facientes, perpetuo
Abbreviated transcription (Latin):
capitib ꝓpriis denarios imposuert᷑. Uͦd itaq conditione tali
gestũ. ẽ. ut ñ illi tantũmodo uerũ etiã tota ex ipsis nascitu¬
ra ꝓgenies. om̃ib dieb uitȩ suȩ. abbati maioris monasterii &
seniorib loci seruiant iure seritili. Hȩc aut̃ ut firmior
haberet᷑ noticia: nominib testiũ qͥ adhoc audiendũ ꝓcdacti
fuert̃ subnotat᷑ istoꝵs. Oausmarus. Odert. otbertus

Expanded text:
capitibus propriis denarios imposuerunt. Quod itaque conditione tali gestum est, ut non illi tantum modo, verum etiam tota ex ipsis nascitura progenies, omnibus diebus vitae suae, abbati Majoris Monasterii et senioribus loci, serviant jure serhaberetur noticia, nominibus testium qui ad hoc audiendum producti fuerunt, subnotatur istorum. Gausmarus clericus. Otbertus
Abbreviated transcription (Latin):
dedimꝰ scõ martino loco maioris monasterii. atq monachoꝵs
ipsiꝰ loci. Id circo : ut ab hodierna die aut de inceps nec nob
neq successorib nr̃is ullũ debeat noxiȩ conditionis serui¬
tiũ. sed suu obseqͥum pͣdicto loco dieb uitȩ suȩ cũ suo fructr
reddat. Hanc gͦ donationẽ ut superiꝰ dixi ꝓ amore dĩ & partĩ
accepto p̃cio. manu ꝓpͥa firmo: & ut om̃i tẽpore stabilis&e firma

Expanded text:
dedimus Sancto Martino loco Majoris Monasterii atque monachorum ipsius loci. Idcirco, ut ab hodierna die aut deinceps, nec nobis neque successoribus nostris ullum debeat noxiae conditionis servitium, sed suum obsequium praedicto loco diebus vitae suae cum suo fructu reddat. Hanc ergo donationem, ut superius dixi, pro amore Dei, et partim accepto praecio, manu propria firmo; et ut omni temp
Abbreviated transcription (Latin):
lodoniꝰ qͥ ibidẽ aderat. qr & ipse eũ calũmniabat᷑ eũ Et
ita abo hamelinꝰ scilicet & lodoniꝰ clamauert̃ Rainerñ
solutũ & qͥetũ dõ & sc̾o mart̾ testib istis. Stephano.

Expanded text:
Lodonius qui ibidem aderat, quia et ipso eum calumniabatur eum. Et Lodonius qui ibidem aderat, quia et ipso eum calumniabatur eum. Et ita ambo, Hamelinus scilicet et Lodonius clamaverunt Rainerium solutum et quietum Deo et Sancto Martino. Testibus istis: Stephano M
Abbreviated transcription (Latin):
De eo qđ hamelinꝰ & lodoniꝰ dimisert̃ calũniã de
Rainerio de beluidere¬
uisgodꝰ pat̃ hamelini de uindocino habuit seruos
cõmunes cũ sc̃o martino. id est Raineriũ de bellouidere
& fr̃s eꝰ siue sorores In partitione gͦ qũado partiti st̃ serui:
euenit Rainerꝰ ad partẽ sc̃i martini. Post ea hamelinꝰ filiꝰ
auis godi reclamauit Raineriũ . & arramiuit Rainerius
portare iudiciũ qđ ita e̾ẽt ipse seruꝰ scĩ martini: iure: ut
hamelinꝰ in eoius ñ hab̾et. qr ꝓ eo acceꝑat pat̃ eiꝰ de sororib
suis in partitione. Cũq uenisset dies portandi iudicii & ille
paratꝰ eẽt. portare : noluit illud reciꝑe hamelinꝰ. s recog.¬
nouit tandẽ qr uere habuerat pat̾ suus auisgodꝰ ꝓlainerio
sororẽ eiꝰ noĩe benedictã. cuiꝰ filiã adhuc tc̃ habebat ipse
hamelinꝰ inseruitio suo. Qd̾ cũ audientib oĩb qͥ aderan
c̃fessus fuisset: dimisit calũ niã. Similit̃ etiã dimisit

Expanded text:
DE EO QUOD HAMELINUS ET LODONIUS DIMISERUNT CALUMNIAM DE RAINERIO DE BELVIDERE.Avisgodus pater Hamelini de Vindocino habuit servos communes cum Sancto Martino, id est Rainerium de Bello Videre et fratres ejus sive sorores. In partitione ergo quando partiti sunt servi, evenit Rainerius ad partem Sancti Martini. Postea Hamelinus filius Avisgodi reclamavit Rainerium, et arramivit Rainerius portare judicium quod ita esset, ipse servus Sancti Martini jure, ut Hamelinus in eo jus non haberet, quia pro eo acceperat pater ejus de sororibus suis in partitione. Cumque venisset dies portandi judicii, et illo paratus esset portaro, noluit illud recipere Hamelinus, sed recognovit tandem quia vero habuerat pater suus Avisgodus pro Rainerio sororem ejus nomino Benedictam, cujus filiam adhuc tunc habebat ipso Hamelinus in servitio suo. Quod cum audientibus omnibus qui aderant confessus fuisset, dimisit calumniam. Similiter etiam dimisit
Abbreviated transcription (Latin):
tbertꝰ bergeriꝰ cũ eẽt lib homo : dux̃ uxorẽ quandã
ancillã sc̃i martini. Qua defuncta : dux̃ qͣndã liberã femina
uxorẽ. Cũ hoc rescisset pͥor nr̃ tunc dõnꝰ odo: misit eũ in
placitũ. & caliiniatꝰ.ẽ. eũ ad seruũ. Qũa calũmiã cũ ille
ñ posset refellere : recognouit se seruũ sc̃i mart̾ positis
exmore .iiͦiI. denariis suꝑ caput suũ. Similit̃ ce uxor eiꝰ
plectrudis nõie nolens dimittere uirũ suũ: & ipsa posuit
III. denar̾ suꝑ caput suũ & effecta .ẽ. ancilla. Et quãuis
ñ simul hoc facerent: adutruq tam̃ teste s isti affuert¬

Expanded text:
tbertus bergerius, cum esset liber homo duxit uxorem quandam ancillam Sancti Martini; qua defuncta, duxit quandam liberam feminam uxorem. Cum hoc rescisset prior noster tunc domnus Odo, misit eum in placitum, et calumniatus eum ad servum. Quam calumniam cum ille non posset refellere, recognovit se servum Sancti Martini, positis ex more IIIIor denariis super caput suum. Similiter et uxor ejus Plectrudis nomine, nolens dimittere virum suum, et ipsa posuit IIIIor denarios super caput suum et effecta est ancilla. Et quamvis non simul hoc facerent, ad utrumque tamen testes isti affuer
Abbreviated transcription (Latin):
gdebaldoneto seruo effecto st̃i mar⁊ INI:¬
icut om̃is pictura uetustate obsolescit . & nisi nonis sub inde
colorib reparet᷑. penitꝰ obliterat᷑: sic om̃ is reigestȩ noticia.
nisi licterarũ liniam̃tis quib dã depingat᷑. euanescit. qm̃ sicuit
om̃e terrenũ corruptioni ꝓximũ. & ome corporeũ tẽporalitati
obnoxiũ : sic& om̃is memoria mortaliũ dũ taxat obliuioni ꝓxima
& opꝰ fine deficiens. Proinde ne posteros nr̃os actuu nr̃orum
notione fraudemꝰ : qͦd nesciri sit dãnũ durabilitati tradamꝰ litter¬
rarum. Notũ sit gͥ uniuersis successorib nr̃is qd famulus
quidã ex parentib: liberisortꝰ. nomine Baldonetꝰ amore
diuno compunctis. ut sibi benignitasdi apud quẽ ꝑsonȩ nulliꝰ
acceptio seduniꝰ duiꝰq respicit᷑ meritũ ꝓpiciari dignare t̃
semet ipsũ ꝓ illꝰ amore tradidit in seruũ scoanartino maior
monasterii ea uidelicet ratione. ut ñ solũ ipse uerũ etiã omis

Expanded text:
DE BALDONETO SERVO EFFECTO SANCTI MARTINI.Sicut omnis pictura vetustate obsolescit et, nisi novis subinde coloribus reparetur, penitus obliteratur, sic omnis rei gestae noticia, nisi litterarum liniamentis quibusdam depingatur, evanescit; quoniam, sicut omne terrenum corruptioni proximum et omne corporeum temporalitati obnoxium, sic et omnis memoria mortalium, dumtaxat oblivioni proxima et opus fine deficiens. Proinde ne posteros nostros actuum nostrorum notione fraudemus, quod nesciri sit damnum durabilitati tradamus litterarum. Notum sit igitur universis successoribus nostris quod famulus quidam, ex parentibus liberis ortus, nomine Baldonetus, amore divino compunctus, ut sibi benignitas Dei, apud quem personae nullius acceptio, sed uniuscujusque respicitur meritum, propiciari dignaretur, semetipsum pro illius amore tradidit in servum Sancto Martino Majoris Monasterii; ea videlicet ratione, ut, non solum ipse, verum etiam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
runt in capłm nr̃m maioris scilicoe monastũ. rogauerundq nos
multũ humilit̃ oe bnexe. ut exoraremꝰ dĩ benigiussimã pietatem ꝓ
animab tecbandi patris eiꝰdẽ rocb̾ti. & p̾cipue lisoii cleriai fris
ipsius qui uiuenis cont᷑ spem eox imꝑ obierat. Quor̃ supplicationi
gratant᷑ annuimꝰ. Dederunt itaq uibi deo & beato miartino atq
nobis quandã suã ancillã eũ oñi fructu qũe uł iam pepererat uł
deunceps paritura erat. ermelinã nomine. ux oreni odonis deru¬
pieulis. Cuiꝰ reidonũ pͥus posuerunt inmanu dõni cislebti pͥo¬
ris claustri: & deinde obtulerunt ipsũ suꝑ altare dominicũ
anno dedicationis ipsiꝰ ab uidario papa facte: in orastino
trans lationis estiualis beati u̾enedicti. Cuiꝰ rei testes sunt hi
Ex parte ipsox. Alexinder de rupib. Igelb̾tꝰ felion. Sul¬
pitꝰ puer. Sauaricꝰ miles comitis fulconis. hugo pectrina.

Expanded text:
runt in capitulum nostrum Majoris scilicet Monasterii, rogaveruntque nos runt in capitulum nostrum Majoris scilicet Monasterii, rogaveruntque nos multum humiliter et obnixe, ut exoraremus Dei benignissimam pietatem, pro animabus Tetbaudi patris ejusdem Rotberti, et precipue Lisoii clerici fratris ipsius, qui juvenis contra spem eorum nuper obierat; quorum supplicationi gratanter annuimus. Dederunt itaque inibi Deo et Beato Martino atque nobis, quendam suam ancillam, cum omni fructu quem vel jam pepererat, vel deinceps paritura erat, Ermelinam nomine, uxorem Odonis de Rupiculis. Cujus rei donum prius posuerunt in manu domni Gisleberti prioris claustri, et deinde obtelerunt ipsum super altare dominicum, anno dedicationis ipsius ab Urbano papa facte, in crastino translationis estivalis Beati Benedicti. Cujus rei testes sunt, hi ex parte ipsorum: Alexander de Rupibus; Ingelbertus Felion; Sulpitius puer; Savaricus miles comitis Fulconis; Hugo Pectrina.
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab incarnatione dñi.
m.xci indie assũptionis scȩ mariȩ cũ dõnꝰ abbs bnard
cantabat missa dnicã. elericauit rotbtũ filiũ odonis scoti.
quẽ ipso die lib̾auerat aiugo seruitutis in capło nr̃o annuentib
om̃ib: seniorib tali scił ratione ut caste uiuat & monachos
sẽꝑ honor&e a&eis put dñis sius seruiat Qđ quã diu fecerit: di¬
nuttet ei dõnꝰ abbs hereditatẽ suã hab̾e. ita tam̃ ut nemini
eã uendet poterit uł dare. qͥa nr̃a ÷: Esi alit̃ uixerit:
& ministeriosuominꝰ intentꝰ fuerit & hereditatẽ suã in
nr̃itm accipiemꝰ: & ipse iugo pͥstine seruitutis collũ sum¬
mittet: Testes qͥhoc udert & audier̃ sub notantur.
h ubtꝰ cellarariꝰ. Algeriꝰ sacrista. huimericꝰ marit᷑ bone
matris. herueꝰ callid Boselinꝰ filiꝰ constantii bacea aeita.
de ermelina ancilla qͥ. Rotbtꝰ de rupibꝰ nob̃ dedit.¬
ciant om̃s. qđ rob̾tꝰ de rupib & mat̃ sua nomine sibilla uene¬

Expanded text:
nno ab incarnatione Domini Mo XCo Io, in die Assumptionis Sanctae Mariae, cum domnus abbas Bernardus cantabat missam dominicam, clericavit Rotbertum filium Odonis Scoti, quem ipso die liberaverat a jugo servitutis, in capitulo nostro annuentibus omnibus senioribus; tali scilicet ratione, ut caste vivat, et monachos semper honoret, et eis prout dominis suis serviat; quod quamdiu fecerit, dimittet ei domnus abbas hereditatem suam habere, ita tamen ut, nemini eam vende poterit vel dare, quia nostra est. Et si aliter vixerit t ministerio suo minus intentus fuerit, et hereditatem suam in nostram accipiemus, et ipse jugo pristine servitutis collum summittet. Testes, qui hoc viderunt et audierunt, subnotantur. Hubertus cellararius. Algerius sacrista. Haimericus maritus Bone Matris. Herveus Callidus. Boselinus filius Constantii Bacea Acuta.DE ERMELINA ANCILLA QUAM ROTBERTUS DE RUPIBUS NOBIS DEDIT.Sciant omnes quod Rotbertus de Rupibus et mater sua nomine Sibilla vene
Abbreviated transcription (Latin):
AlDertꝰ & maiorꝰ monastĩi fr̃s qͤnd ã serũu sc̃i. mart̾. nõ ielladulfũ
liberũ fecert̃. & dericauert̃. taliratione & c̃uenientia. ut nunꝗ se a sc̃ĩ mari
seruitio. adalienos transiens auferat: s sic̃ priꝰ. om̃i famulatu monachis eiꝰ
subiciat᷑. ld̃ si se subtraxerit: reuocet᷑ ut fugitiuꝰ & repetat᷑ ut seruꝰ. ubi¬
cunq fuerit Prȩt̾ea ut caste seagat : & puduiciã tueat᷑ besi adordines

Expanded text:
t Majoris Monasterii fratres quendam servum Sancti Martini, nomine Radulfum, liberum fecerunt et clericaverunt; tali ratione et convenientia, ut nunquam se a Sancti Martini servitio ad alienos transiens auferat, sed sicut prius omni famulatu monachis ejus subiciatur. Quod si se substruxerit, revocetur ut fugitivus, et repetatur ut servus, ubicunque fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
otũ sit uniuersis successorib nr̃is. qđ famuli quidã ex libero genere
orti Andraldꝰ scilicet filiꝰ nainfredi de sc̃opetro uilleciuilei.
& Rainaldꝰ bigotus. atq herueus francꝰ salidus. timore diuino
cõpuncti cũ nichil carius haberent qͦd om̃ipotenti dõ potius¬
sent offerre. semet ipsos ꝓ eiꝰ amore sc̃o alartino maioris mona¬
sterii. in dõni alb̾ti abbis p̃sentia tradider̃t̃ inseruos. ea
uidelicet ratione. ut ñ solũ ipsi. uerũ etiã om̃is ex ẽis nascitura
urateries. omb dieb uitȩ suȩ abbi maioristonasteriui & frib eiusdẽ
loci seruili conditione seruiant. Et ut hȩceors traditio certior
& euidentior appareret : singuli ꝓrecognitione serui.iiii. dena¬
rios suꝑ capita ꝓpͥ̾a ponentes semet ipsos omipotenti dõ talit̾ obtu¬
lert̃ Nomina uͦ testiũ qͥ traditionẽ hanc uidentes c audieates
affuert̃. subt̃ inserta st̃ Fulco. Berengeriꝰ Arraldꝰ. idełtus

Expanded text:
otum sit universis successoribus nostris, quod famuli quidam ex libero genere orti, Andraldus scilicet filius Nainfredi de Sancto Petro Villecivilei, et Rainaldus Bigotus, atque Herveus Francus Salidus, timore divino compuncti, cum nihil carius haberent quod omnipotenti Deo potuissent offerre, semetipsos pro Dei amore Sancto Martino Majoris Monasterii, in domni Alberti abbatis presentia, tradiderunt in servos; ea videlicet ratione, ut non solum ipsi, verum etiam omnis ex eis nascitura progenies, omnibus diebus vitae suae abbati Majoris Monasterii et fratribus ejusdem loci, servili conditione serviant. Et ut haec eorum traditio certior et evidentior appareret, singuli pro recognitione servi IIIIor denarios super capita propria ponentes, semetipsos omnipotenti Deo taliter obtulerunt. Nomina vero testium qui traditionem hanc videntes et audientes affuer
Abbreviated transcription (Latin):
Strotmundi. SBurchardi S Erneisi
Data est aut̃ hȩc auctoritas andecauensis .xiiii. kł̃ septembris
& data. ẽ. in nugis castro ł augusti. anno.xxx. regnante lothario

Expanded text:
rotmundi. S. Burchardi. S. Erneisi. Data est autem haec auctoritas Andecavensis XIIIIo kalendas Septembris, et data est in Nugis Castro kalendas Augusti, anno XXXo regnanto Lothario
Abbreviated transcription (Latin):
qđ Adiberga uxor heru isi de latai. & hũbaldꝰ filiꝰ eiꝰ
dederint. Sc̃o martino ꝓ anima eiꝰdẽ heruisi suarũq anima¬
rũ salute. quendã colibtũ ledaldũ riõie. filiũ Raimbaldi car-¬
pentarii demonte alto: annuente arraldo de brostulio deqͦ
hubaldꝰ iste eũ tenuerat infeuũ. nec non & cheofania uxore
eꝰdẽ hĩbaldi filiis suis heruiso & leterio parẽ p̃bentib assen¬
sũ Accepert̃ aũt ambo. ad ib̾ga uidelicet & hũbaldꝰ ꝓhoc
a quodã monacho nr̃o Guarino qͥ tunc lauarzinensi cellȩ
p̾erat societatis nr̃ȩ beneficiũ. cui iã dictũ colib̾tũ manu
tradentes tali memorato sc̃õ ratione donauert̃: ut ñ solũ
ipse uerũ etiã om̃is ex eo nascit᷑a ꝓgenies om̃ib dieb quibs
uixerit. abbi huiꝰ maioꝵ monasterii & frib debitũ reddat
seruitiũ. & eoꝵ nullatenꝰ effugiat dominiũ. Huiꝰ reitestis ẽ
& tradidit beneficiũ. & Rainardꝰ famulꝰ eiꝰ. atq hii homines

Expanded text:
i de Lazai, et Humbaldus filius ejus, dederint Sancto Martino, pro anima ejusdem Hervisi suarumque animarum salute, quendam colibertum Ledaldum nomine filium Raimbaldi carpentarii de Monte Alto, annuente Arraldo de Brostulio de quo Humbaldus iste eum tenuerat in faevum, nec non et Theofania uxore ejusdem Humbaldi, filiis suis Herviso et Leterio parem prebentibus assensum. Acceperunt autem ambo Adiberga videlicet et Humbaldus pro hoc a quodam monacho nostro Guarino, qui tunc Lavarzinensi cellae praeerat societatis nostrae beneficium, cui jamdictum colibertum manu tradentes, tali memorato Sancto ratione donaverunt, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eo nascitura progenies, omnibus diebus quibus vixerit, abbati hujus Majoris Monasterii et fratribus debitum reddat servitium, et eorum nullatenus effugiat dominium. Hujus rei testis eet tradidit beneficium, et Rainaldus famulus ejus, atque hii homines
Abbreviated transcription (Latin):
otũ sit uniu̾sis successorib nr̃is.
qđ quidã molendinariꝰ bernoinꝰ nõie apđ montẽ hildulfi
cõmorans cũ uxore sua eriñ garde acfiliis. constantio. richilde:
fredeburge ꝓ amore di sc̃o mart̾ maior monasterii in dõni albti
abbis p̃sentia cũ liber eet tradidit inserũu : cauidelicet ratione.
ut ñ solũ ipse uerũ etiã om̃is ex eis nascitura ꝓgenies om̃ib dieb
uitȩ suȩ abbi maior monast̃ii &e frib eiꝰdẽ loci seruili c̃ditione
seruiat. Et ut hȩc traditio certior & euidentior appareret:
ipsũ om̃ipotenti dõ talit̃ obtulit. Nomina uͦ testiũ qͥhȩc udeoi

Expanded text:
essoribus nostris quod quidam molendinarius, Bernoinus nomine, apud Montem Hidulfi commorans, cum uxore sua Ermingarde ac filiis Constantio, Richilde, Fredeburge, pro amore Dei, Sancto Martino Majoris Monasterii, in domni Alberti abbatis presentia, cum liber esset, tradidit in servum; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex eis nascitura progenies, omnibus diebus vitae suae, abbati Majoris Monasterii et fratribus ejusdem loci servili conditione serviant. Et ut haec eorum traditio certior et evidentior appareret, ipsos omnipotenti Deo taliter optulerunt. Nomina vero testium qui
Abbreviated transcription (Latin):
qđ famulꝰ quidã exparentib: liberis ortꝰ nõie martinꝰ
quẽ ꝑsonȩ nulliꝰ acceptio sed uniꝰ cuiꝰq respicit᷑ meritũ ꝓpiciari
dignaret᷑ : semet ipsu ꝑ illiꝰ amore tradidit inseriũi sc̃o martino
maiorꝰ monasterii. Ca uidelicet ratione. ut ñ solũ ipse. uerum
etiã om̃is ex eo nascit᷑a ꝓgenies iure ꝑpetuo abbi maior monasterii
atq fr̃ib eiꝰdẽ loci c̃ditione seruili famulet᷑. Vt aut hȩc sui tra-¬
ditio certior & euidentior appareret: ĩpse signors etiã cordas
collo suo circunferens. & precognitione serui. iiIi. decapite ꝓprio
denarios suꝑ altare sc̃ĩ martini ponens. somet ipsũ om̃ipotent:
dño sic optulit. Nomina uͦ testiũ qͥ traditionẽ hanc uiden.¬
tesor audientes affuert̃: subter inserta sunt Richar &¬

Expanded text:
 famulus quidam, ex parentibus liberis ortus, nomine Michaquem personae nullius acceptio, sed uniuscujusque respicitur meritum, propiciari dignaretur, semetipsum pro illius amore, tradidit in servum Sancto Martino Majoris Monasterii; ea videlicet ratione, ut non solum ipse, verum etiam omnis ex atque fratribus ejusdem loci, conditione servili famuletur. Ut autem haec sui traditio certior et evidentior appareret, ipse signorum etiam cordas collo suo circumferens, et pro recognitione servi IIIIor de capite proprio denarios super altare Sancti Martini ponens, semetipsum omnipotenti Domino sic optulit. Nomina vero testium qui traditionem hanc videntes et audientes afluerunt, subter inserta sunt. Richar
Abbreviated transcription (Latin):
famulus quidã exparentib liberis ortꝰ noie Willelmꝰ frat̃¬
Rainalih amore diuino cõpunctꝰ. ut sibi benignitasdĩ apđ quẽ
ꝑsonȩ nulliꝰ acceptio s uniꝰ cuiꝰq respicit᷑ meritũ ꝓpiciari
dignaret᷑. semet ipsũ ꝓ amore illiꝰ tradidit inseruu scõalar¬
tino maioꝵ monasterii. Ea uidelicet ratione. ut ñ solũ ipse.
uerũ etiã om̃is ex eo nascit᷑a ꝓgenies iure ꝑpetuo abbi maior
monastii atq fr̃ib eiꝰdẽ loci. c̃ditione seruili famuletur.
It aũt hȩc sui traditio certior & euidentior appareret: ipse
signors etiã cordas collo suo circunferens. & ꝓ recognitione

Expanded text:
famulus quidam, ex parentibus liberis ortus, nomine Baldonetus, amore divino compunctus, ut sibi benignitas Dei, apud quem personae nullius acceptio, sed uniuscujusque respicitur meritum, propiciari dignaretur, semetipsum pro illius amore tradidit in servum Sancto Martino Majoris Monasterii; ea videlicet ratione, ut, non solum ipse, verum etiam omnis ex eoMonasterii, atque fratribus ejusdem loci conditione servili famuletur. Ut autem haec sui traditio certior et evidentior appareret, ipse signorum etiam cordas collo suo circunferens, et pro recognitione
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃ȩ & indiuiduę trinitatis karitate cõpunctꝰ. aliquem
ex seruili familia a iugo seruitutis adhonoreni
lib̾tatis accedere ꝑmiserit : ꝓcerto confidat. se indie nouissima
ꝑpetua & celesti libtate donari. Qđ ego quidẽ Od gradi comes.
m̃te ꝑtractans. fauente ac dep̾cante fideli meo berardo. qͦnda fa¬
mulũ noie heribtõ exfamilia sc̃i Aniani ortũ. ad sacros ordi¬
nes ꝓmouendũ ꝓpt̾ amorẽ dĩ facio liberũ. Sitq ab hodieliber
acsi ab ingenuis parentib fuisset genitꝰ. Habeat uias quadrati
orbis aꝑtas. nullo ẽ tradicente. Et ut hȩc libtatis carta firmasit:
manu ꝓpria subt̃ eã firmaui. ꝘSignũ OdONls comitis qͥhanc
firmauit cartulã. S Gerardi S Gildumi. & Ragenardi ⁊baufredi
* Gualterii. S Alberici Qiualcherii. &Gaufredi  Rogerii EAdelonis.
S huberoi. Actũ uindocino castro anno .xxxͦ. regnante rege Potberto.

Expanded text:
et individuae Trinitatis, karitate compunctus, aliquem ex servili familia, a jugo servitutis ad honorem libertatis accedere permiserit, pro certo confidat, se in die novissima, perpetua et caelesti libertate donari. Quod ego quidem Odo gracia Dei comes, mente pertractans, favente ac deprecante fideli meo Gerardo, quendem famulum, nomino Heribertum, ex familia Sancti Aniani ortum, ad sacros ordines promovendum, propter amorem Dei facio liberum. Sitque ab hodie liber ac si ab ingenuis parentibus fuisset genitus; habeat vias quadrati orbis apertas nullo contradicente. Et ut haec libertatis carta firma sit, manu propria subter eam firmavi. S. signum Odonis comitis qui hanc firmavit cartulam. S. Gerardi. S. Gilduini. S. Ragenardi. S. Gaufredi. S. Gualterii. S. Alberici. S. Gualcherii. S. Gaufredi. S. Rogerii. S. Adelonis. S. Huberti. Actum Vindocino castro, anno XXo regnante rege Rotberto.
Abbreviated transcription (Latin):
& maxime successorib nr̃is. qđ miles quidã de castrolauart ino
Rotłtꝰ nõie cũ de functꝰ fuisset: a filiissuis hubto & hugone maius

Expanded text:
 maxime successoribus nostris quod miles quidam de castro Lavarzino Rotbertus nomine, cum defunctum fuisset, a filiis suis Huberto et Hugone Maius
Abbreviated transcription (Latin):
is literarũ apicib uolumꝰ fore notũ posteris nr̃ is.
hoc scilicet in locomaioris monasteriihabitaturis.
duas homines maritũ & uxorẽ masculꝰ uocabat᷑ Rainaldꝰ.
femina albga. diuino timore cõpunctos incapłm nr̃m
uenisse. seseq cũ ex ingenuis natura parentib ꝓcreasset
seruos sc̃o martino nobq subtanto patrono iã dicto in loco
dõ famulantib monachis tradidisse. Indubitant̃ enim
credebant licet imperiti sermone ñ tam̃ sensu. ꝑ hanc
serututis obligationẽ illud ab soluendũ uinculũ qđ peccando
contaxerant Adduxert̃ etiã secũ duos puerulos suos quos
genuerant sexus utrĩꝙ qͦs simili ẽ ditioni subdidere Sed &
omonẽ fructũ qͥ ex eis pascendo ꝓcederet nr̃ȩ ꝑ inde ditioni manci

Expanded text:
is litterarum apicibus volumus fore notum posteris nostris, hoc scilicet in loco Majoris Monasterii habitaturis, duos homines maritum et uxorem, masculus vocabatur Rainaldus, femina Alberga, divino timore compunctos, in capitulum nostrum venisse, seseque, cum ex ingenuis natura parentibus procreasset, servos Sancto Martino nobisque sub tanto patrono jam dicto in loco Deo famulantibus monachis tradidisse. Indubitanter enim credebant, licet imperiti sermone non tam sensu, per hanc servitutis obligationem illud absolvendum vinculum quod peccando contraxerant. Adduxerant etiam secum duos puerulos suos, quos genuerant sexus utriusque, quos simili conditioni subdidore. Sed et omnem fructum qui ex eis nascendo procederet, nostrae proinde
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ contingere solet ꝑueniat᷑. qͥ & ipse ruchilominꝰ eodẽ
seruitutis noĩe censehit᷑ Posuit itaq homo ile.iiii. denarios
suꝑ caput suũ ut moris est quasi tributũ eiꝰdẽ & recogniti¬
onẽ extunc sẽ ñ sui sednr̃i ẽẽ. iuris: & hoc obmemoriã tã
sua quã nram quot annis dũ uiueret facturũ affirmauit
Atũ e hoc in psentia dõrui abbatis nr̃i BARTholo me.
anno iͦ. regiminis sui.& m.locu. ab in carnadiore¬

Expanded text:
e nichilominus eodem servitutis nomine censebitur. Posuit itaque homo ille IIIIor denarios super caput suum, ut moris est, quasi tribulum ejusdem et recognitionem ex tunc se non sui, sed nostri esse juris, et hoc ob memoriam tam suam quam nostram, quotannis dum viveret facturum affirmavit. Actum est hoc in presentia domni abbatis nostri Bartholomei, anno IIo regiminis sui,
Abbreviated transcription (Latin):
ocũ sie uniuersis successorihus nr̃is
ađ famulus quidã ex parentib liberis ortus. namine
arembertꝰ amore diuino cõpunctꝰ ut sibi berugnitas
dĩ apud quem ꝑsonȩ nullius acceptio sed untuscut usq
respicitur meritũ ꝓpiciari dignaretur semet¬
ipsũ pro illius amore tradidit inseruũ scomartin
maioris monasterii. Ea ui delicet ratione uro
non solũ ipse. uerũ etiã om̃is exeo nascitur a ꝓgenies
ure ppetuo abbati maioris monasterii atq fr̃ibus
oiusdem loci conditione seruili famuletur. Vt
autẽ hȩc suitraditio certior & eudentior appare¬
ret ipse signorum etiã cordas collosuo circunse¬
rens & ꝓrecognitione serui . IIͦIͦI. de capite ꝓprio

Expanded text:
ur universis successoribus nostris quod famulus quidam, ex parentibus liberis ortus, nomine Baldonetus, amore divino compunctus, ut sibi benignitas Dei, apud quem personae nullius acceptio, sed uniuscujusque respicitur meritum, propiciari dignaretur, semetipsum pro illius amore tradidit in servum Sancto Martino Majoris Monasterii; ea videlicet ratione, ut, non solum ipse, verum etiam omnis ex eojure perpetuo abbati Majoris Monasterii atque fratribus ejusdem loci conditione servili famuletur. Ut autem haec sui traditio certior et evidentior appareret, ipse signorum etiam cordas collo suo circunfercns, et pro recognitione servi IIIIor de capite pro
Abbreviated transcription (Latin):
immo &e nr̃is successorib. qđ hanc c̃uenientiã domnꝰ abba ingelbalsꝰ
resbatiacensis monasterii fecit cũ dõno abto abbe maior monasterii
aliisq eiꝰdẽ loci fr̃ib in capło sci martini. Siquidẽ tradidit sco nartino
duos ad huc iuuenilis ȩtatis seruos otͥtrandũ uidelicet & boselinũ:
ꝓcõmutatione cuiꝰdã serui sc̃i martini in om̃ire multũ idonei noĩẽ
frederici qͥin eoꝵ seruitio casu accidente. occisus fuit. Hoc aũt tali
actũ.ẽ. ratione : ut ipsi omisq ex eis nascitura ꝓgenies sco martino

Expanded text:
immo et nostris successoribus quod hanc convenientiam domnus abba Ingelbaldus Resbatiacensis monasterii fecit cum domno Alberto abbate Majoris Monasterii aliisque ejusdem loci fratribus, in capitulo Sancti Martini. Si quidem tradidit Sancto Martino duos adhuc juvenilis aetatis servos Othtrandum videlicet et Boselinum, pro commutatione cujusdam servi Sancti Martini, in omni re mullum idonei, nomino Frederici, qui in eorum servitio, casu accidente, occisus fuit. Hoc autem tali actum est ratione, ut ipsi, omnisque ex eis nascitura progenies, Sancto Martino
Abbreviated transcription (Latin):
seruili famuletur. t aut̃ hec sui traditio certior &euidentior
appareret: ipse signoꝵs etiã cordas collo suo circũferens. & ꝓ
recognitione serui .iiͦͬ. de capite ꝓpͥo denarios suꝑaltare scĩ
martini ponens. semet ipsũ om̃ipotenti dño sicoptulit. Nominia
uͦ testiũ qͥ traditionẽ hanc uidentes & audientes affuerio
subt̃ inserta sunt. Richard. Guarneriꝰ. Otbertꝰ. Otberisd

Expanded text:
servili famuletur. Ut autem haec sui traditio certior et evidentior appareret, ipse signorum etiam cordas collo suo circunferens, et pro recognitione servi IIIIor de capite proprio denarios super altare Sancti Martini ponens, semetipsum omnipotenti Domino sic optulit. Nomina vero testium qui traditionem hanc videntes et audientes affuerunt, subter inserta sunt. Richardus major. Rotbertus major.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ posteritas ꝑ succedentia scła ab litb huiꝰ loci& cȩteris
fr̃ib seruili c̃ditione subiaceat& famulet᷑. Et ut hȩc eiꝰ
spontanea traditio certior & gipso facta appareret:.iiiͦi.
orartino ꝑpetuo seruiendũ obtulit. Asta st̃ aũt hȩc & firmata.

Expanded text:
ejus posteritas, per succedentia secula, abbatibus hujus loci et caeterisejus posteritas, per succedentia secula, abbatibus hujus loci et caeterisfratribus, servili conditione subjaceant, et famulentur. Et ut hȩc ejus spontanea traditio certior et ab ipso facta appareret, IIIIor Martino perpetuo serviendum obtulit. Acta sunt autem haec et firmata,
Abbreviated transcription (Latin):
maior scilicet huiꝰ habitatores monasterii sc̃i martini.
hob̾tĩ filiũ auesgaudi de uindocino uendidisse.xlu. solidis
ꝑmanũ hildegarii elemosin arii monachi nr̃i sc̃o martinio
& nob̵. quendã sui iuris colib̾tũ Petrũ noĩe cognomento
honardinũ. filiũ Gausb̾ti Uicarii demonte laudiaco. &
auctorizasse hoc uxorẽ eiꝰdẽ hubti lescelinã. & Gaufredũ.
utrorũq filiũ. Res quoq illiꝰ om̃s quas tunc habebat. & fructi
ex se natũ uł nasciturũ. iã enĩ ilsindẽ e maria genuerat.
matrẽq suã uocabulo Engrismã eiꝰdẽ p̃cii quantitate cũ eo
parit̃ uendidisse: hamelino fr̃e hub̾ti & Barcholomeo
turonensi archi ep̃o. de cuiꝰ casam̃to hibtꝰ eũ tenebat fauora¬
hilẽ adhoc p̃bentib assensũr. Qui colptꝰ ut a dõ uera mere¬
retur lib̾tate donari. semet ipsu ꝓeꝰ amore sc̃o martino
inserũu tali pacto tradidit: ut ñplũ ipse uerũ etiã om̃is

Expanded text:
Majoris scilicet hujus habitatores Monasterii Sancti Martini, Hubertum filium Avesgaudi de Vindocino, vendidisse XLV solidis, per manum Hildegarii elemosinarii monachi nostri, Sancto Martino et nobis, quendam sui juris colibertum, Petrum nomine, cognomento Bonardinum, filium Gausberti vicarii de Monte Laudiaco, et auctorizasse hoc uxorem ejusdem Huberti Tescelinam, et Gaufredum utrorumque filium; res quoque illius omnes quas tunc habebat, et fructum ex se natum vel nasciturum, jam enim Ilsindem et Mariam genuerat, matremque suam vocabulo Engrismam, ejusdem precii quantitate, cum eo pariter vendidisse, Hamelino fratre Huberti et Bartholomeo Turonensi archiepiscopo de cujus casamento Hubertus eum tenebat, favorabilem ad hoc praebentibus assensum. Qui colibertus, ut a Deo vera mereretur libertate donari, semetipsum pro ejus amore Sancto Martino in servum tali pacto tradidit, ut non solum ipse, verum etiam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tc priore nro.qͥ .iiͦiͬi. denarios qͥs colibtꝰ capiti ꝓprio ꝓrecognitione
ĩposuerat : tulit. I Auctoram̃tũ uͦ ia dictȩ tescelinȩ uxoris
hubti. quȩ ꝓhoc ui. denar̾ accepit. cũ filiꝰ eiꝰ eadẽ causa .iii. accipe
feictũ est testib: istis Guasterio Rotbro ainardo otgerio oba nesso

Expanded text:
c priore nostro, qui IIIIor denarios, quos colibertus capiti proprio pro recognitione imposuerat, tulit. Auctoramentum vero jam dictae Tescelinae uxoris Huberti, quae pro hoc VI denarios accepit, cum filius ejus eadem causa III acciperet, factum est testibus istis: Gualterio Hilgodi, Rotberto pe