comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sacrari. sibi sollempnnter exhiberi. Cui tandẽ
honesti diuinos honores decern̾e̾t ciuitas. utrũ
platom hȩc turpia et nefanda ꝓhibenti: an demo¬
nib hac hominũ deceptione gaudentib. qͥb
ille uera ꝑsuade non potuit: Hunc platonẽ. labco
int̃ semideos cõmemorandũ putauit: sic̃ her¬
culem sicut romulum. Semideos aũt heroib
anteponit: s utrosq int̾numina collocat. Uerun
tamen istum quem appellat semidm̃: ñ heroib
tantum s ctiam diis ipsis p̃ferendum eẽ ñ dubito
ꝑpunquant aut romanoꝵ leges disputationib
platonis. qñ ille cunta poetica figm̃ta condẽp¬
nat: isti autẽ poetis adimunt saltem in homines
maledicend licentiam. Iule poctas ab urbis ipsius
habitatione. isti saltem actores pocticarum fabula¬
rum. remouent a societate ciuitatis. Et si contra
deos ludoꝵ scenicoꝵ expecitores aliquid auderent.
forte undiq remouerent. Nequaquam gͥ leges

Expanded text:
sibi sacrari, sibi sollemniter exhiberi. Cui tandem sibi sacrari, sibi sollemniter exhiberi. Cui tandem honestius diuinos honores decerneret ciuitas? utrum Platoni haec turpia et nefanda prohibenti, an daemonibus hac hominum deceptione gaudentibus, quibus ille uera persuadere non potuit? Hunc Platonem Labeo inter semideos commemorandum putauit, sicut Herculem, sicut Romulum. Semideos autem heroibus anteponit; sed utrosque inter numina conlocat. Verum tamen istum, quem aptantum, sed etiam diis ipsis praeferendum esse non dubito. Propinquant autem Romanorum leges disputationibus Platonis, quando ille cuncta poetica figmenta condemnat, isti autem poetis adimunt saltem in homines maledicendi licentiam; ille poetas ab urbis ipsius habitatione, isti saltem actores poeticarum fabularum removent a societate civitatis, et, si contra deos ludorum scenicorum expetitores aliquid auderent, forte undique removerent. Nequaquam igitur leges
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi poctȩ talium fabularũ compositores. qͥ duodecĩ
tabularũ lege ꝓhibent̾ famam lede ciuium. tam ꝓ¬
brosa indõs conuitia iaculantes. cur ñ ut scenic ha¬
beant᷑ inhonesti. Qua ratione rectum ẽ. ut poeticors
figm̃toꝵ et ignominiosoꝵ dõꝵ in fam̃t᷑ actores. ho¬
norent᷑ auctores: Anforte greco platoni potiꝰ palma
danda ẽ. qui cum ratone formaret quał eẽ ciuitas
debeat. tanquam ad u̾sariosueritatis poetas censuit
urbe pellendos: Iste uero et deoꝵs iniurias indigne
tulit: et fucari corrumpiq figm̃tis animos ciuiũ
noluit Confer nunc platonis humanitatẽ. a cuii¬
b decipiendis poetas urbe pellentẽ. cũ dõꝵ diuinita¬
te honori suoludos scenicos expetente. Ille ne talia
uel scriberent᷑ et si non ꝑsuasit disputando. tñ sua¬
sit leuitat lascuuęq grecors. isti ut talia etiã ageren¬
tur. iubendo extorserunt grauitati et modestiȩ ro¬
manoꝵ. Nec t̃m hȩc agi uolucrunt: s sibi dicari.

Expanded text:
ipsi poetae talium fabularum conpositores, qui duodecim tabularum lege prohibentur famam laedere ciuium, tam probrosa in deos conuicia iaculantes quur non ut scaenici habeantur inhonesti. Qua ratione rectum est, ut poeticorum figmentorum et ignominiosorum deorum infamentur actores, honorentur auctores? An forte Graeco Platoni potius palma danda est, qui cum ratione formaret, qualis esse ciuitas debeat, tamquam aduersarios ueritatis poetas censuit urbe pellendos? Iste uero et deorum iniurias indigne tulit et fucari corrumpique figmentis animos ciuium noluit. Confer nunc Platonis humanitatem a ciuibus decipiendis poetas urbe pellentem cum deorum diuinitate honori suo ludos scaenicos expetente. Ille, ne talia uel scriberentur, etsi non persuasit disputando, tamen suasit leuitati lasciuiaeque Graecorum; isti, ut talia etiam agerentur, iubendo extorserunt grauitati et modestiae Romanorum. Nec tantum haec agi uoluerunt, sed sibi dicari,
Abbreviated transcription (Latin):
et xp̃ianis temporib ñ calumpnient᷑. Uerum qr
de illis xp̃ianis orta ẽ questio. qͥ etiam captiuati ft̃.
hoc intueant᷑ et taccant. qui saluberrime religio¬
ni hinc imprudent̾ atq impudent̃ illudt̃: quia
si diis eors ꝓbro ñ fuit. quod attentissimꝰ cultoꝵ illoꝵ
dum eis iursiurandi fidem seruaret. patria caru¬
it cum aliam ñ haberet. captiuusq apud hostes
ꝑ long̃a mortem supplicio nouȩ crudelitatis oc¬
cisus ẽ: multominꝰ nom̃ criminandũ ẽ xp̃ianũ
incaptiuitate sacratoꝵr suoꝵ: qui suꝑnã patriã
ueraci fide expectantes. etiam in suis sedib pere¬
grinos se ẽẽ cognouerunt. Magnum sane crim̃
se putant obicere xp̃ianis. cum cors ex aggerantes cap¬
tiuitatem. addunt etiam stupra commissa. ñ solũ
inaliena matrimonia. uirginesq nupturas: s etiã
int̾ pudorem atq rationem quibꝰdam coartat᷑ angu¬
stiis. Nec tantum hic curamꝰ alienis responsionem

Expanded text:
et Christianis temporibus non calumnientur. Verum quia et Christianis temporibus non calumnientur. Verum quia de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni hinc inpudenter adque inprudenter inludunt, quia, si dis eorum probro non fuit, quod adtentissimus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem seruaret, patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide expectantes etiam in suis sedibus peregrinos se esse nouerunt. se putant obicere Christianis, cum eorum exaggerantes captiuitatem addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem
Abbreviated transcription (Latin):
singulos. cũ multitudo constet ex singulis. Si aũ
dict̃ marcum regulum etiã in illa captiuitate ilłq
cruciatibꝰ corꝑis animiturtute beatũ ẽẽ potuisse: uirtꝰ
potius uera querat᷑. quabeata ẽẽ possit et ciuitas. Naq
enĩ aliunde beata ciuitas aliunde homo: cũ aliud ciuitaᷤᷤ
ñ sit ꝗͣ concors hominũ multitudo. Quamobrẽ ñdũ
interim disputo: qualis inregulo uirtꝰ fuerit. Sus¬
ficit nunc qd̾ isto nobilissimo exemplo cogunt᷑ fa¬
teri. ñ ꝓpt̾ corporis bona. uł carũ rerũ que extrin¬
secus homini accidunt colendos eẽ dõs: q̃nqͥdem
ille carere his omnib maluit. quam deosꝑqͦs iura¬
uit offendere. S qui d faciamus hominib qͥ glor¬
antur se talem habuisse ciuem: qualem timent
hab̾e ciuitatem: Quod siñ timent: tale gͦ aliquid
quale accidit regulo etiam ciuitati tam diligent̃
quam ille dõs colenti. accidẽ potuisse fateantur:

Expanded text:
singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit Regulo, etiam ciuitati tam diligenter quam ille deos colenti accidere potuisse fateantur
Abbreviated transcription (Latin):
exitum meruit: ꝓculdubio fallebat᷑. Suio quippe
docuit exemplo. nicħ deos adistam temporalem feli¬
citatem suisꝓ desse cultorib. q̃nquidẽ ille eoꝵ de¬
ditus cultui. et uictus et captiuus abductus. et quia
noluit alt̃ quam ꝑ eos iurauerat facẽ. nouo ac pͥus
in audito nimiumq horribili supplicii gene cru¬
ciatus extinctus ẽ. Si autem dõꝵ cultꝰ post hanc ui¬
tam uelut mercedem reddit felicitatẽ. cur calump¬
niant᷑ temporib xp̃ianis. ideo dicentes urbi acci¬
disse illam calamitatẽ. qr dõs suos colere destitit:
cum potuerit ediam illos diligentissime colens
tam infelix ficri. quam ille regulus fuit: Nisi for¬
te contra clarissima ueritatẽ. tanta qͥsquã dem̃tia
mire cecitatis obnititur. ut contendẽ audeat. uni¬
u̾sam ciuitatẽ dõs colentem infelicẽ ẽe ñ posse. u¬
num uͦ hominẽ posse: qđ uidelicet potentia dõꝵ
suorum. multos potiꝰ sit idonea conseruare qͣm

Expanded text:
exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam
Abbreviated transcription (Latin):
At illi. ex cogitatis eum atq horrendis cruciatib neca¬
uerunt. Inclusum quupe angusto ligno uͥ stare co¬
geret᷑. clauisq acutissimis undiq confixo. ut se in
nullam eiꝰ partem sine penis atrocissimis inclinaret :
etiam uigilando ꝑemerunt. Merito certe laudant
uirtutem tam magna infelicitate maiorẽ. Et ꝑ dõs
ille iurauerat. quoꝵ ꝓcultu ꝓhibito. has generi huma¬
no clades isti opinant᷑ infligi. Qui gͦ ꝓpt̾ea colebant᷑.
ut istam uitam ꝓsꝑam redderent. siuerum iuranti
has irrogari penas scu uolucrunt seu ꝑmiserunt:
qͥd ꝑiuro grauiusirati facẽ potuerunt: S cur ñ ra¬
tiocinationem meam potiꝰ ad utrũq concludam: Dõs
certe sic ille coluit: ut ꝓpt̾ iurisiurandi fidẽ. nec
remaneret inpatria. nec inde quolibet ire. s ad su¬
os acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc
si hiuic uitȩ utile existimabat. cuiꝰ tam horrendũ

Expanded text:
At illi eum excogitatis adque horrendis cruciatibus necaAt illi eum excogitatis adque horrendis cruciatibus necauerunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clauisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum
Abbreviated transcription (Latin):
credunt. Mtionem metinneũ nobilissimũ itharistã
cum esset deiectus naui exceptum delphimi dorso. et
ad t̃ras cẽ ꝑuectum. Uerum illud nr̃m de iona ꝓpha
incredibilius ẽ. Et plane incredibiliꝰ. qr mirabilius:
et mirabiliꝰ. qr ualde potentiꝰ. Habent tñ isti de cap¬
cuntate religionis causa etiam sponte toleranda: et
insuis p̃claris uiris nobilissimũ exemplum. Mareꝰ
regulus imꝑator ppłi romani: captiuus apud carcha¬
ginenses fuit. Quicum sibi mallent a romanis suos
reddi quam eoꝵ tenere captiuos: ad hoc impetͣndei
etiam istum p̃cipue regulum cum legatis suis romã
miserunt. pͥus iuratione constrictum. si qd̃ uolebant
minime ꝑegisset: rediturum eẽ carthaginẽ Precit
ille atq insenatu contraria ꝑsuasit: qm̃ ñ arbitraba¬
tur utile eẽ romane reipublice. mutare captiuos.
Dec post hanc ꝑsuasionem asuis adhostes redire
compulsus ẽ: s quia iurauerat. id sponte compleuit.

Expanded text:
credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et mirabilius quia potentius. CAPUT tiuitate religionis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris uiris nobilissimum exemplum. M. Regulus, imperator populi Romani, captiuus aput Carthaginienses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captiuos, ad hoc inpetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille adque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae rei publicae mutare captiuos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire conpulsus est, sed quia iurauerat, id sponte conpleuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nimo pictatem. s exercitatam faciunt fecundiorẽ.
quantomagis cum desunt ea quȩ curandis fune¬
rib condendisq corporib defunctoꝵ adhiberi
solent. ñ efficiunt miseros in occultis pioꝵ scdib
iam quietos: Ae ꝑhoc qñ ista cadauerib xp̃ianoꝵ
in illa magne urbis uel etiam alioꝵ oppidoꝵ ua¬
statione defuerunt: nec uiuoꝵ culpa ẽ qui non po¬
tuerunt ista prebere. nec pena mortuoꝵ. qui ñ pos¬
captiui ductisunt. Hoc sane misemmũ ẽ: si aliqͦ
duci potuerunt. uͥ dm̃ suum ñ inuenerint. Sunt
inscripturis scĩs. huiꝰ etiam cladis magna solatia.
Euerunt incaptiuitate tres pueri: fuit danihel. fue¬
runt alii ꝓpħs nec d̃s defuit consolator. Sic gͦ non
descruit fideles suos sub dominatione gentis licet
barbare. tam̃ humane. qui ꝓpħam ñ deseruit nec in
uiscerb belue. Hȩc quoq illi cum quib agimus.
malunt irridere quam credẽ: qui tam̃ insuis litteris

Expanded text:
nimo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: nimo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non poscaptiui ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum istȩ auctoritates. ñ hoc admonent. qd̃ in¬
sit ullus cadauerib sensus: s ad di ꝓuidentiã cui
placent etiam talia pietatis officia. corpora quoq
mortuors ꝑtinẽ significant. ꝓpter fidem resurre¬
ctionis astruendam. ubi et illud salubrit̾ discitur.
qͣnta possit eẽ remuneratio ꝓclemosinis. quas ui¬
uentib et sentientib exhibemꝰ: sineq hoc apud
dm̃ ꝑit. qd̾ ex animis hominũ membris officii
diligentieq ꝑsoluit᷑. Sunt quidẽ et alia. quȩ
scĩ patriaichȩ de corporib suis uł condendis uel
transferendis Aꝓpħico spũ dicta intelligi uoluert̃.
Don autẽ hic locus ẽ. ut ea ꝑtractemus: cũ suffici¬
ant ista que dirimus. S si ca quȩ sustentandis ui¬
uentib sunt necessaria. sic̃ uictus et amictꝰ. qͣmuis
cum graui afflictione desint. ñ frangunt in bonis
ꝑferendi tolctandiq unrtutem. nec eradicant exa¬

Expanded text:
Verum istae auctoritates non hoc admonent, quod inVerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad Dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis adstruendam. Ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc aput Deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. Sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista, quae diximus. Sed si ea, quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut -uictus et amictus, quamuis cum graui adflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex a
Abbreviated transcription (Latin):
organis et uasis ad omnia bona oꝑa sc̃s usus c̃. sp̃c.
Si enim pat̾na uestis et anulus. ac si qͥd huiꝰmodi tan¬
to carius ẽ postens. quanto erga parentes maior
affectꝰ ẽ nullomͦ ipsa sꝑnenda sunt corpora. quȩ
utiq multo familianꝰ atq conunctiꝰ quã que¬
libet indum̃ta gestamꝰ. Hȩc enim ñ ad ornam̃tũ uł
adiutoriũ quod adhibet᷑ extrinsecus: s ad ipsam
naturam ꝑtinent hominis. Uñ et antiquoꝵ iustoꝵ
funera officiosa pietate curata sunt: et exequiȩ ce¬
lebrats. et sepultura ꝓuisa. ipsiq cum uiuerent
de sepeliendis uel etiam cransferendis suis corporib
filiis mandauerunt. Et tobias sepeliendomortuos
die tercia resurrecturus religiosȩ mulieris bonũ opꝰ
predicat. predicandumq comm̃dat: qd̾ unguentũ
p̃ciosum suꝑ menbra eiꝰ effudit atq hoc ad eũ scpe¬
atq honorifice tegendum. sepeliendumq curart̃.

Expanded text:
organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est Spiritus. organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est Spiritus. Si enim paterna uestis et anulus, ac si quid huius modi, tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior adfectus: nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius adque coniunctius quam quaelibet indumenta. gestamus. Haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. Unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exsequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique cum uiuerent de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt, et Tobias senoster die tertia resurrecturus religiose mulieris bonum opus predicat predicandumque commendat, quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit, atque hoc ad eum sepeadque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
purpurato illi diuiti exhibuit turba famuloꝵ.
s multo clariores in conspectu dni uleeroso illi pau¬
ꝑi ministeriũ p̃buit angłors: qui eum ñ extuleit̃
in marmoreum tumulum. s in abrahe gremiũ sustu¬
lerunt. Rident hȩc illi: contra qͦs defendendã sus¬
cepimꝰ ciuitatẽ dei. Ueruntam̃ sepulturę curam etiã
eors philosophi contempserunt. Et sepe uniu̾si exer¬
citꝰ dum ꝓt̃rena patria morerent᷑ ubi postea iacerent.
uł quib bestiis esca fierent ñ curarunt: licuitq poe
tis de hac re plausibilit dicere. cęlo tegitur qui ñ ht̃
uinam. Quanto minus debent de corporib in se¬
pultis insultare xp̃ianis. quib et ipsius carnis m̃¬
broꝵsq om̃ium reformatio. ñ solum ex t̃ra uerũ
etiam ex alioꝵ elementoꝵ sccretissimo sinu. qͦ dilap¬
sa cadauera recesserunt. intemporis puncto redden¬
ximeq iustors atq fidelium: quib tanquam

Expanded text:
purpurato illi diuiti turba exhibuit famulorum, purpurato illi diuiti turba exhibuit famulorum, sed multo clariores in conspectu domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam. quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenximeque iustorum adque fidelium, quibus tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
cio Multastaq corpora xp̃ianoꝵs c̃ra ñ cexit: s nullũ
cors qͥsquam acelo et tra separauit. qͣm cotã implet
p̃sentia suaͥ. qui nouit unde resuscicet qd̃ creauit.
Dicit᷑ qͥdem inpsalmo. Posuerunt mortalia seruoꝵ
tuoꝵ escas uolatilib cęli. carnes scoꝵ tuoꝵ bestiis
cr̃ȩ. effuderunt sanguinem eoꝵ tanqͣm aqͣm in cir¬
cuitu iherłm. et non erat qui sepeliret: s magis ad
exaggerandam crudelitatẽ eoꝵ quusta fecerunt. ñ
ad eoꝵ infelicitatem qui ista ꝑpessisunt. Quãuis
enim hȩc inconspectu hominum dura et dira ui¬
deant᷑: s preciosa inconspectu dñi morsscõꝵ eiꝰ.
Prom̃ ista omnia. id ẽ curatio funeris. conditio
sepulture. pompa exequiarũ: magis st̃ uiuoꝵs
solatia. quam subsidia mortuorum. Si aliquid pro¬
dest impio sepultura preciosa: oberit pio uilis aut
nulla. Preclaras exequias in conspectu hominũ

Expanded text:
ciso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum ciso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. dicitur quidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt sanguinem eorum tamquam aquam in circuitu Hierusalem, et non erat qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius. proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla. praeclaras exequias in conspectu hominum
Abbreviated transcription (Latin):
salustius ⁊ait. At discordia ⁊ auaricia atq ambitio.¬
⁊ cctera scłis reb orrisueta mala. post cartaginis
excidium. maxime aucda sunt: ut intelligeremꝰ etiã
antea ex onti solere ⁊ augeri. Uñ subnec̾tens curħ
dixert. nam mitirię inquit ualidoꝵ ⁊ ob eas disces¬
sio plebis a patrib alięq dissensiones domi fuere.
Iam inde a principio neq ampliꝰ quam regib ex¬
acti. dummetꝰ atarquinio ⁊ bellum cum etruria¬
gratie positum ẽ. equo ⁊ modesto iure agitatũ. Ui¬
des quc̃ad modum etiam illo breui tempore ut re¬
gib eractis id est ciectis aliquantũ equo ⁊ mode¬
sto iure agert̃ inctum dixit fuisse causã. qm̃ me¬
tuebat᷑ bellum. quod rex tarquinsꝰ regno atq ur¬
be pulsus. etruscis sociatꝰ contra romanos gerebat:
Attende itaq quid deinde contexat. Dem̃ inquit
serut li imꝑio patres plebem exercere de tuta atq

Expanded text:
Sallustius Sallustius et caetera secundis rebus oriri sueta mala, post Carthaginis excidium maxime aucta sunt. » Ut intelligeremus etiam antea et oriri solere, et augeri. Unde subnectens cur hoc dixerit: Nam iniuriae, inquit, ualidiorum et ob eas discessio plebis a patribus aliaeque dissensiones domi fuere iam inde a principio, neque amplius quam regibus exactis, dum metus a Tarquinio et bellum graue cum Etruria positum est, aequo et modesto iure agitatum.\' Vides quem ad modum etiam illo breui tempore, ut regibus exactis, id est eiectis, aliquantum aequo et modesto iure ageretur, metum dixit fuisse causam, quoniam metuebatur bellum, quod rex Tarquinius regno adque Urbe pulsus Etruscis sociatus contra Romanos gerebat. Adtende itaque quid deinde contexat: \'Dein, inquit, seruili imperio patres plebem exercere, de uita adque
Abbreviated transcription (Latin):
salustium testem potiꝰ adhibebo. Qͥ cum in laude
romanoꝵ dixisset. uñ nob̾ sermo iste exortus ẽ. uis
bonumq apud cos ñ legib magis qͣm natura ua¬
lebat. p̃dicans illud tempꝰ. quo expulsis regibꝰ mere¬
dibiliter ciuitas breui etatis spacio plurimũ creuit:
idem tam̃ inpͥmo historię suę libro atq ipso eius
exordio facet᷑. etiam tunc cum ad consules a regib
ẽt translata respublica. post parĩi int̾uallum inui¬
ras ualidoꝵ. ⁊ obeas discessionem plebis apatrib
aliasq inurbe dissersiones fuisse. Nam cũ optimis
morib ⁊ maxima concordia ppłm romanũ int̃ scd̾m
i postremum bellum cartaginiense cõmemorasset
egisse. causamq. huiꝰ bomi ñ amorẽ iusticię. sed
stante cartagine metum pacis infide fuisse dixisset.
uñ ⁊ nafica ille ad reprmendam neqͥtiam seruan¬
dosq istos mores optimos. ut metu uicia cohib̾ent᷑
cartaginem nolcbat cucrti: continuo subieeit idem

Expanded text:
Sallustium testem potius adhibebo, qui cum in laude Romanorum dixisset, unde nobis iste sermo ortus est, « Jus bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat\', praedicans illud tempus, quo expulsis regibus incredibiliter ciuitas breui aetatis spatio plurimum creuit, idem tamen in primo historiae suae libro adque ipso eius exordio fatetur etiam tunc, cum ad consules a regibus esset translata res publica, post paruum interuallum iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis a patribus aliasque in Urbe dissensiones fuisse. Nam cum optimis moribus et maxima concordia populum Romanum inter secundum et postremum bellum Carthaginiense commemorasset egisse causamque huius boni non amorem iustitiae, sed stante Carthagine metum pacis infidae fuisse dixisset unde et Nasica ille ad reprimendam nequitiam seruandosque istos mores optimos, ut metu uitia cohiberentur, Carthaginem nolebat euerti: continuo subiecit idem
Abbreviated transcription (Latin):
pcritur. quem ferunt lecto platonis libro uͥ de ĩmor¬
talitate animę disputauit sese precipitem dedisse
de muro. atq ita exhac uita migrasse ad cam quam
credidit eẽ meliorem. Nichil enim urgebat aut ca¬
lamitatis auc criminis. scuuerum. seu falsum. qd
ñ ualendo ferre se auferret: s ad capessendam mortẽ.
attadhꝰ uitȩ suauia uincla rumpenda. sola affu¬
it animi magnitudo. Quod tam̃ magne potius
factum ec̃ quam bene: testis ei ec̃ poturt plato ipse¬
quem legerat. Quid ꝓfecto id p̃cipue potissimũq
fecisset ł etiã fieri precepisset: nͥ ea mente qͣ immor¬
talitatem animȩ uidit. nequaquam faciendum.
qͥnetiam ꝓhibendum eẽ iudicasset. At enĩ multi
se int̾emerunt: ne inmanꝰ hostium ꝑuenirent.
Non mͦ querimꝰ utrum sit factum. s utrũ fuerit fa¬
ciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis añ¬
ponenda ẽ. cui quidam et exempla concordant:

Expanded text:
peritur, quem ferunt lecto Platonis libro, ubi de inmorperitur, quem ferunt lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene testis ei esse potuit Plato ipsequem legerat, qui profecto id praecipue potissimumque fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua inmortalitatem animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant,
Abbreviated transcription (Latin):
ł lex iustagn̾alit̃. ł ipse fons iusticiȩ ds̃ specialiter
occidi iubet: quisqͥs hominem uel sc ipsum uł quẽli¬
bet occidit. homicidii crimine innectit᷑ Et quicq
hoc insc ipsis ꝑpccrauerunt: animi magnitudine
fortasse mirandi. ñ sapientie sanitate laudandi sunt.
Quanquam sirationem diligentiꝰ consulas. nec ip¬
sa qͥdem animi magnitudo recte nominat᷑: uͥ qͥsq
ñ ualendo tolerare uel queq asꝑa uel aliena peccã.
se ipse int̾emerit. Magis enĩ mens infirma depre¬
hendit᷑. quȩ ferre non potest uel duran sui corpo¬
ris seruitutem: uł stultam uulgiopinionẽ. Maior¬
q animus merito dicendus ẽ. qui uitam crumꝑno¬
sam magis potest ferre quam fugere: et humanũ
iuditium marimeq uulgare quod plerumq cali¬
gine erroris inuoluitur. p̃conscientiȩ luce ac pu¬
ritate contempne̾. Quamobrem si magno animo
fieri putandum ẽ cum sibi homo ingerit mortẽ:
ille potius theobrotus in hac animi magnitudine re¬

Expanded text:
er justa, vel ipse fons justitiae Deus specialiter occidi jubet, quisquis hominem vel seipsum, vel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur; et quicunque hoc in seipsis perpetraverunt, animi magnitudine fortasse admirandi, non sapientiae sanitate laudandi sunt. Quanquam si rationem diligentius consulas, nec ipsa quidem animi maisque non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi opinionem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine re
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ꝑituros. nͥ eos quantum potuissec roma seruasset.
Nam quis ñ cum aĩaduerterit uideat quanta sit uani¬
tate p̃sumptum ñ posse uinci sub defensorib uictis.
et idõ ꝑisse quia custodes ꝑdidit deos: cũ uel sola
ẽẽ potuerit causa ꝑeundi. custodes habere uoluis¬
se ꝑituros Nonitaq cum de diis uictis illa con¬
scriberent᷑ atq canerent᷑ poetas libebat mentiri:

Expanded text:
fuisse perituros, nisi eos quantum potuisset Roma seruasset! fuisse perituros, nisi eos quantum potuisset Roma seruasset! Nam quis non, cum aduerterit, uideat quanta sit uanitate praesumtum non posse uinci sub defensoribus uictis et ideo periisse, quia custodes perdidit deos, cum uel sola esse potuerit causa pereundi custodes habere uoluisse perituros? Non itaque, cum de dis uictis illa conscriberentur adque canerentur, poetas libebat mentiri,
Abbreviated transcription (Latin):
runt: S hec iuno dicebat. uelut irata mulier. quid
loqueret᷑ ignorans. Quid eneas ipse pius tociens ap¬
pellatus: Honne ita narrat: Panthus othryades. ar¬
cisphebiq sacerdos. sacra manu uicdosq deos pariũiq
nepotem ipse trahit. cursuq amens ad limina tendit
Nonne dos ipsos quos uictos ñ dubitat dicere. sibi potiꝰ
quam se illis ꝑhibet commendatos. cũ ei dr. saera suos¬
q tͥ commendat troia penates: Si gͥ uirgilius tales
deos et uictos dicit. et ut uel uicti qͦ quomͦ euaderent
homini cõmendatos: quȩ dementia ẽ existimare
his tutorib romam sapienter fusse cõmissam. et nͥ eos
amisisset ñ potuisse uastari: Immo uͦ uictos dõs tan¬
quam p̃sides ac defensores colere. quid ẽ aliud qͣm
tenere ñ numina bona. s demonia mala: Qͣnto
enim sapientius credit᷑ ñ romam ad istam cladem ñ
fuisse uenturam nͥ pͥus illi ꝑissent. s illos potius olim

Expanded text:
runt? Sed haec Iuno dicebat uelut irata mulier, quid runt? Sed haec Iuno dicebat uelut irata mulier, quid loqueretur ignorans. Quid Aeneas ipse, pius totiens appellatus, nonne ita narrat: Panthus Othryades, arcis Phoebique sacerdos, Sacra manu uictosque deos paruumque nepotem Ipse trahit cursuque amens ad limina tendit? Nonne deos ipsos, quos uictos non dubitat dicere, sibi potius quam se illis perhibet commendatos, cum ei dicitur: Sacra suosqne tibi commendat Troia penates? Si igitur Vergilius tales deos et uictos dicit et, ut uel uicti quoquo modo euaderent, homini commendatos: quae dementia est existimare his tutoribus Romam sapienter fuisse commissam et nisi eos amisisset non potuisse uastari? Immo uero uictos deos tamquam praesides ac defensores colere, quid est aliud quam tenere non numina bona, sed nomina mala? Quanto enim sapientius creditur, non Romam ad istam cladem non fuisse uenturam, nisi prius illi periissent, sed illos potius olim
Abbreviated transcription (Latin):
mines a simulachro. s simulachrũ ab hominib serua¬
bat᷑. Quomꝰ gͦ colebat᷑ ut patriam custodiret et ciues.
q̃ suos ñ ualuit custodire custodes: Ecce qualibꝰ diis.
Om̃iũ miserabilẽ errorẽ. Et nob̃ successent: cũ de diis eoꝵ
talia dicimꝰ. Nec succ̃essent auctoribꝰ suis. qͦs ut edisce¬
rent mercedẽ dedert̃ doctores ipsoᷤ insuꝑ⁊ salario publi
ꝑꝑea paruuli legunt. ut uidelicet pocta magnꝰ. om̃iumq
p̃clarissimus atq optimus. teneris ebibitꝰ animis. ñ fa¬
cile obliuione possit ab oleri. scđm illud oratii. qͦ scmel
ẽ imbuta recens seruabit odorem testa diu: apud hunc
gͦ uirgilium. nempe iuno inducit᷑ infesta troianis.
colo uentoꝵ regi aduersus cos irritando dicere. Gens
inimmica mͥ tyrienum nauigat equoꝵ. Iliũ initaliam
portans uictosq penates. Itanc istis penatib uictis.
romam ne uinccret᷑ prudentes commendare debue¬

Expanded text:
mines a simulacro, sed simulacrum ab hominibus seruamines a simulacro, sed simulacrum ab hominibus seruabatur. Quo modo ergo colebatur, ut patriam custodiret et ciues, quae suos non ualuit custodire custodes? CAPUT III. abilem errorem! Et nobis suscensent, cum de dis eorum talia dicimus; nec suscensent auctoribus suis, quos ut ediscerent mercedem dederunt doctoresque ipsos insuper et salario publicum, quem propterea paruuli legunt, ut uidelicet poeta magnus omniumque praeclarissimus adque optimus teneris ebibitus animis non facile obliuione possit aboleri, secundum illud Horatii: Quo semel est inbuta recens sernabit odorem Testa diu - aput hunc ergo Vergilium nempe Iuno inducitur infesta Troianis Aeolo uentorum regi aduersus eos inritando dicere: Gens inimica mihi Tyrrhenum nauigat aequor Ilium in Italiam portans uictosque penates. Itane istis penatibus uictis Romam, ne uinceretur. prudentes commendare debue
Abbreviated transcription (Latin):
sic ab alienigenis aliquam captam cẽ ciuitatõ ut ho¬
stes quiceꝑant parterent cis. quos ad deoꝵ suoꝵ tem¬
pla confugisse comꝑerant: aut aliquem ducem barba¬
rorum p̃cepisse. ut irrupto oppido. nullus feriret᷑. qͥ
in illo uel illo templo fuisset inuentus. Nonne ridit
encas pͥamum ꝑ aras sanguine fedantem quos ipse
sacrauerat ignes: Nonne diomedes et ulixes cesis
summe custodib aicis compuere sactam effigiem.
manibq cruentis turgineas atisi diuę contingere
uutas: Nec tam̃ qđ sequitur uerum c̃. ex illo flue¬
re ac retro sublapsa referri spes danaum. Postea qͥp¬
pe uicerunt. postea troiam ferro ignib ꝙ deleuert᷑
postea confugientem ad aras pͥamum obtrunca¬
uerunt. Nec ideo troia ꝑiit: quia mineruam ꝑ¬
didit. Quid enim pͥus ipsa minerua ꝑdiderat
ut ꝑuet: An forte custodes fuose Hoc sane uerumẽ.
Illis qͥppe interemptis: potuit auferri. Neq enĩ ho¬

Expanded text:
sic ab alienigenis aliquam captam esse ciuitatem, ut hosic ab alienigenis aliquam captam esse ciuitatem, ut hostes, qui ceperant, parcerent eis, quos ad deorum suorum templa confugisse compererant, aut aliquem ducem barbarorum praecepisse, ut inrupto oppido nullus feriretur, qui in illo uel illo templo fuisset inuentus. Nonne uidit Aeneas Priamum per aras Sanguine foedantem quos ipse sacrauerat ignes? Nonne Diomedes et Ulixes caesis summae custodibus arcis Corripuere sacram effigiem manibusque cruentis Virgineas ausi diuae contingere uittas? Nec tamen quod sequitur uerum est: Ex illo fluere ac retro sublabsa referri Spes Danaum. Postea quippe uicerunt, postea Troiam ferro ignibusque dele. uerunt, postea confugientem ad aram Priamum obtruncauerunt. Nec ideo Troia periit, quia Mineruam perdidit. Quid enim prius ipsa Minerua perdiderat, ut periret? an forte custodes suos? Hoc sane uerum est; illis quippe interemtis potuit auferri. Neque enim ho
Abbreviated transcription (Latin):
eis uł ubicunq ꝓpter xꝑi nom̃. uel in locis xp̃i no¬
minis dicatissimis et amplissimis. ac ꝓlargiore miscd̾ia
ad capacitatem multitudinis electis. precer belloꝵ morẽ
truculenti barbar peꝑcerunt: hoc tribuere temporibꝰ
xp̃ianis. hinc deo agere grãs. hinc ad eiꝰ nom̃ ue¬
raciter currere. ut effugiant penas ignis ȩtermi. Qđ
nom̃ eoꝵs multi m̃daciter usurparunt ut effuge¬
rent pęnas p̃sentis cxitii. Nam quosuides peculant̃
et ꝓcaciter insultare scruis xp̃i: sunt icis plurimi qui
illum interitum clademq ñ euasissent: nisi scruos xp̃i
se ẽẽ finxissent. Et nunc ingrata suꝑbia atq impussi¬
ma insania. ciꝰ nomini resistunt corde ꝑtiso. ut sempit̃¬
nis tenebris puniantur: ad qđ nom̃ ore uel subdolo
confugerunt. ut temporali luce fruerent᷑.ii. ot
bella gesta que conscripta sunt: uł ante conditam
romam. uel ab eiꝰ exortu et imꝑio legant: et ꝓferant.

Expanded text:
eis uel ubicumque propter Christi nomen uel in locis Christi noeis uel ubicumque propter Christi nomen uel in locis Christi nomini dicatissimis et amplissimis ac pro largiore misericordia ad capacitatem multitudinis electis praeter bellorum morem truculenti barbari pepercerunt, hoc tribuere temporibus Christianis, hinc Deo agere gratias, hinc ad eius nomen ueraciter currere, ut effugiant poenas ignis aeterni, quod nomen multi eorum mendaciter usurparunt, ut effugerent poenas praesentis exitii. Nam quos uides petulanter et procaciter insultare seruis Christi, sunt in eis plurimi, qui illum interitum clademque non euasissent, nisi seruos Christi se esse finxissent. Et nunc ingrata superbia adque inpiissima insania eius nomini resistunt corde peruerso, ut sempiternis tenebris puniantur, ad quod nomen ore uel subdolo confugerunt, ut temporali luce fruerentur. bella gesta conscripta sunt uel ante conditam Romam uel ab eius exortu et imperio: legant et proferant
Abbreviated transcription (Latin):
lem miscłiam ñ habebant. Quitam̃ etiam ipsi alibi
truces. atq hostili mor scuientes: postea qͣm adloca illa
ueniebant ubi fuerat int̾dictum qđ alibi belli iure li¬
cusset. tota feriendi refrenabatur immanitas: et capti¬
uandi cupiditas frangebat᷑. Sic cuaserant multi qui
nunc xp̃ianis temporib detrahunt: et mala q̃ illa ci¬
uitas ꝑtulit xꝑo imputant. Bonauͦ quȩ in eosut uiue¬
rent ꝓpt xp̃i honorem facta sunt non imputant xp̃o
nrõ s fato suo. cumpotius deberent siquid recte sape¬
rent illa quȩ abhostib asꝑa et dura ꝑpessi sunt. illi
diuinȩ ꝓuidentiȩ tribuere. quę solet corruptos hoĩ¬
num mores bellis emendare atq conterere. itemq
uitam mortalium iustam atq laudabile talib affli¬
ctionib exercere ꝓbatamq uel inmeliora tranfferre: uł
in his adhuc t̃ris ꝓpter usus alios detinere. Illud uͦ qđ

Expanded text:
lem misericordiam non habebant. Qui tamen etiam ipsi alibi lem misericordiam non habebant. Qui tamen etiam ipsi alibi truces adque hostili more saeuientes posteaquam ad loca illa ueniebant, ubi fuerat interdictum quod alibi belli iure licuisset, tota feriendi refrenabatur inmanitas et captiuandi cupiditas frangebatur. Sic euaserunt multi, qui nunc Christianis temporibus detrahunt et mala, quae illa ciuitas pertulit, Christo inputant; bona uero, quae in eos ut uiuerent propter Christi honorem facta sunt. non inputant Christo nostro sed fato suo, cum potius deberent, si quid recti saperent, illa, quae ab hostibus aspera et dura perpessi sunt, illi prouidentiae diuinae tribuere, quae solet corruptos hominum mores bellis emendare adque conterere itemque uitam mortalium iustam adque laudabilem talibus adflictionibus exercere probatamque uel in meliora transferre uel in his adhuc terris propter usus alios detinere: illud uero, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Unde etiam de t̾rena ciuitate quȩ cum dñari appecit.
et si ppłi seruiant. ipsa ci dominandi libido dñatur: ñ
ẽ p̃tercundum silentio quicqͥd dicere suscepti huius
oꝑis ratio postulat. et facultas datur. .Exhac¬
rore: ciues in ea fiunt satis idonei. Multi uͦ in ea tantis
ex ardescunt ignib odioꝵs. tamq manifestis beneficiis
redemptoris eiꝰ ingrati sunt: ut hodie contra eam lin¬
guas ñ mouerent. nisi ferrum hostile fugientes. in sa¬
cratis ciꝰ locis. uitam de qua suꝑbiunt mucnuirent. An
ñ etiam illi romani xp̃i nomini infesti sunt. qͥb ꝓpter
silicȩ apłoꝵ: quȩ in illa uastatione urbis ad se confu¬
gientes suos alicnosq reccꝑunt. Hucusq cruentꝰ se¬
uiebat inimicus ibi accipiebat limitem trucidatoris
furor: illo ducebant̃ amiserantib hostib quib etiã
extra ipsa loca peꝑcerant: ne in eos incurrerent. qͥ simi¬

Expanded text:
Unde etiam de terrena ciuitate, quae cum dominari adpetit, Unde etiam de terrena ciuitate, quae cum dominari adpetit, etsi populi seruiant, ipsa ei dominandi libido dominatur, non est praetereundum silentio quidquid dicere suscepti huius operis ratio postulat et facultas datur. Crore ciues in ea fiunt satis idonei; multi uero in eam tantis exardescunt ignibus odiorum tamque manifestis beneficiis redemtoris eius ingrati sunt, ut hodie contra eam linguas non mouerent, nisi ferrum hostile fugientes in sacratis eius locis uitam, de qua superbiunt, inuenirent. An non etiam illi Romani Christi nomini infesti sunt, quibus propsilicae apostolorum, quae in illa uastatione Urbis ad se confugientes suos alienosque receperunt. Huc usque cruentus saeuiebat inimicus, ibi accipiebat limitem trucidatoris furor, illo ducebantur a miserantibus hostibus, quibus etiam extra ipsa loca pepercerant, ne in eos incurrerent, qui simi
Abbreviated transcription (Latin):
os ꝑegrinatur ex fide uiuens. siue
in illa stabilitate sedis ȩcernȩ quam nunc expectat ꝑpati¬
entiam. quoadusq usticia conuertat᷑ in iudiciũ ac d̾incepᷤ
adeptura ꝑ excillentiam. uictoria ultimaet pace ꝑfecta:
to. defendere aduersus cos qui conditori eius deos suos
p̃ferunt fili km̃e marcelline suscepi. magnum opꝰ et ar¬
dium: s ds̃ adiutor nr̃ ẽ. Nam scio quib uirib opꝰ sit.
ut ꝑsuadeatur suꝑbis quanta sit uirtus humilitatis
qua fit ut omĩa ttrrena cacumina temporali mobili¬
tate nutantia. ñ humano ufurpata fastu. s diuina
grã donata celsitudo transcendat. Rex enim ⁊ con¬
dicor ciuitatis huiꝰ de qua loqui instituimꝰ: inscriptura
ipłis suis sententiam diuine legis aꝑuit. q̃ dic̾tum est.
Ds̃ suꝑbis resistit: humilib aũt dat gr̃am. Hoc uͦ qđ
dei c̃. suꝑbȩ quoq animȩ sp̃s inflatꝰ affectat: amatqs
in laudib dici. parcere subiectis et debellare suꝑbos.

Expanded text:
os peregrinatur ex fide uiuens, siue in illa stabilitate sedis aeternae, quam nunc expectat per patientiam, quoadusque iustitia conuertatur in iudicium, deinceps adeptura per excellentiam uictoria ultima et pace perfectto defendere aduersus eos, qui conditori eius deos suos praeferunt, fili carissime Marcelline, suscepi, magnum opus et arduum, sed Deus adiutor noster est. Nam scio quibus uiribus opus sit. ut persuadeatur superbis quanta sit uirtus humilitatis, qua fit ut omnia terrena cacumina temporali mobilitgratia donata celsitudo transcendat. Rex enim et conditor civitatis hujus, de qua loqui instituimus, in Scriptura populis suis sententiam divinae legis aperuit, qua dictum est, s superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hoc uero, quod Dei est, superbae quoque animae spiritus inflatus adfectat amatque sibi in laudibus dici: Parcere subiectis et debellare superbos.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. depdationis. concremationis. afflictionis. in ista
recentissima clade romana cõmissum ẽ: fecit hoc consue¬
tudobelloꝵs. Quod aut̃ nouomore factum ẽ. qd musi¬
tata rerum facie immanitas barbara tam mitis appa¬
ruit. ut amplissime basilicȩ implendȩ ppło cui par¬
ceret᷑ eligerent᷑ et decernerent᷑. uͥnemo feriret᷑. unde ne¬
mo raperet᷑. quo liberandi multi amiserantib hostib
ducerent᷑. unde captiuandi nulli nec acrudlib hosti¬
b abducerent᷑. hoc xp̃i nomini. hoc xp̃iano tempori
tribuendum. quisquis ñ uidet ceeꝰ. Quisqͥs uidet nec
laudat ingratꝰ. quisquis laudanti reluctat᷑: in sanus ẽ.
Absit. ut prudens quisquam hoc feritati imputet bar¬
baroꝵ. Truculentissimas et scuissimas m̃tes. ille ter¬
ruit. ille frenauit. ille mirabilit̃ temꝑauit: qͥ ꝑ ꝓpħã¬

Expanded text:
tionis, depraedationis, concremationis, afflictionis, in ista tionis, depraedationis, concremationis, afflictionis, in ista recentissima Romana clade commissum est, fecit hoc consuetudo bellorum. Quod autem more novo factum est, quod inusitata rerum facie immanitas barbara tam mitis apparuit, ut amplissimae basilicae implendae populo cui parceretur, eligerentur et decernerentur, ubi nemo feriretur, unde nemo raperetur, quo liberandi multi a miserantibus hostibus ducerentur, unde captivandi ulli nec a crudelibus hostibus abducerentur; hoc Christi nomini, hoc christiano tempori tribuendum quisquis non videt, caecus; quisquis videt, nec laudat, ingratus; quisquis laudanti reluctatur, insanus est. Absit ut prudens quisquam hoc feritati imputet Barbarorum. Truculentissimas et saevissimas mentes ille terruit, ille frenavit, ille mirabiliter temperavit, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
illud uel illud templum confugisset. habciet᷑ illesus
Quod utiq nullomͦ p̃teriret᷑: quando nec eiꝰ fletꝰ. nec
quod edixtrat. ꝓpudicicia minime uiolanda potuit
taceri. Fabius tarentine urbis eu̾sor: asimulachrors
dep̃datione se abstinuisse laudat᷑. Nam cum ei scriba
suggessisset. qͥd de signis deors quȩ multa capta fuerant
fieri iuberet: continentiã suã etiam iocando condiuit.
Quesiuit enim cuimodi ec̃nt. Et cũ ei ñ solum mul¬
ta gran ͧ dia. uerũ etiam itnuntiaient᷑ armata: re¬
linquamꝰ inqͥt tarentinis dõs iratos. Cum gͥ nec illiꝰ
fletum. nec huiꝰ risum. nec illiꝰ castam misod̾iam. nec
huiꝰ facetam continentiam romanarũ rerũ gestaq
scriptores tacere potuerint. qñ pretermitte̾t᷑ si ali¬
quib hominib in honorem cuipiam dõꝵ suoꝵ sic
pepcissent. ut in quoquã templo cedem uł captiui¬
tatem fieri phiberent:. Quicqͥd gͦ uastationis. trucida

Expanded text:
illud uel illud templum fugisset haberetur inlaesus. illud uel illud templum fugisset haberetur inlaesus. Quod utique nullo modo praeteriretur, quando nec eius fletus nec quod edixerat pro pudicitia minime uiolanda potuit taceri. Fabius, Tarentinae urbis euersor, a simulacrorum depraedatione se abstinuisse . laudatur. Nam cum ei scriba suggessisset quid de signis deorum, quae multa capta fuerant, fieri iuberet, continentiam suam etiam iocando condiuit. Quaesiuit enim cuius modi essent, et cum ei non solum multa grandia, uerum etiam renuntiarentur armata, <relinquamus>, inquit <Tarentinis deos i1\'at08. Cum igitur nec illius fletum nec huius risum, nec illius c:Rtam misericordiam nec huius facetam continentiam Romanarum rerum gestarum scriptores tacere potuerint: quando praetermitteretur. si aliquibus hominibus in honorem cuiuspiam deorum suorum sic pepercissent, ut in quoquam templo caedem uel captiutatem fieri prohiberent? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tilina et sociis eius nobilissimis senatorib et romanis
ciuib romana templa metuebant. S hi uidelicet ꝑdi¬
sedib peꝑcerunt nr̃ sermo discurrat: Romanos ip¬
sos uideainus. ipsos inquam recolamꝰ. respiciamꝰq ro¬
manos: de quoꝵs p̃cipua laude dictum ẽ parcere
subiectis et debellare suꝑbos. et quod accepta iniuria
ignoscere quam ꝑsequi malebant. Quando tot tantas¬
q urbes ut te dominarent᷑ expugnatas captasq euer
Ita uͦ qui ea quȩ laudarent marime requirebant. ista
p̃clarissima scđm ipsos pietcatis inditia preterirent:
Egregiꝰ romani nominis marcus marcellus. qͥ siracusas
Gessit et curam pudiciciẽ: etiam in hoste seruando. Nã
pͥusquam oppidum uictor iussisset ĩuadi: constituit
edicto. ne quis corpus liberũ uiolaret. Euersa ẽ tam̃
cuutas more belloꝵ. nec uspiam legit᷑ abimꝑatore
tam casto atq clementi fuisse p̃ceptum: ut qͥsqͥs ad

Expanded text:
tilina et sociis eius, nobilissimis senatoribus et Romanis tilina et sociis eius, nobilissimis senatoribus et Romanis ciuibus, Romana templa metuebant. Sed hi uidelicet perdisedibus pepercerunt, noster sermo discurrat? Romanos ipsos uideamus, ipsos, inquam, recolamus respiciamusque Romanos, de quorum praecipua laude dictum est: \' Parcere subiectis et debellare superbos, et quod accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant: quando tot tantasque urbes, ut late dominarentur, expugnatas captasque euerIta uero, qui ea quae laudarent maxime requirebant, ista praeclarissima secundum ipsos pietatis indicia praeterirent? Egregius Romani nominis Marcus Marcellus. qui SyracusasGessit et curam pudicitiae etiam in hoste seruandae. Nam priusquam oppidum uictor iussisset inuadi, constituit edicto, ne quis corpus liberum uiolaret. Euersa est tamen ciuitas more bellorum, nec uspiam legitur ab imperatore tam casto adque clementi fuisse praeceptum, ut quisquis ad