comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Irestinis lib̾ uiii. diffcrenti¬
Lautũ. Ant̃ actũ ut̃ noͣnnul¬
lacst differemia. Ir̃est eñi
quaquispedes uã aruesco¬
mͥcare potest. accus uo ubi
et arm̃tatracix ⁊ ueiculum
ducere liceat
agrorum adquiri seruus potest uelu

Expanded text:
estinus libro nono differentiarum.Inter actum et iter nonnulla est differentia: iter est enim, qua quis pedes uel eques commeare potest, actus uero, ubi et armenta tra‹i›cere et uehiculum ducere liceat.agrorum adquiri seruitus potest, uelu
Abbreviated transcription (Latin):
uł tegule. uł ad uillã elificãdã sed
fiut uasa uenirent figline exercerẽn¬
tur. usiis fruitus crit. Itẽ longe rece¬
dit abusu fructu ius calcis coquendẽ.¬
aut pea m̃ta inineas nontesit ¶¬

Expanded text:
uel tegulae uel ad uillam aedificandam. sed si, ut uasa uenire‹nt›, figlinae exercerentur, usus fructus erit.Item longe recedit ab usu fructu ius calcis coquendut pedamenta in uineas non desi
Abbreviated transcription (Latin):
cuscyfredit nuptias. donͨ manzadoptio.
potõ udrẽ duc̾ẽ. eq̃: sime emãcipato illã
ĩpotestate retuu̾t potimꝰ uĩgi matͥnoĩo.¬
Itaq uolẽti geneꝵ adoptare suad̾t᷑ utfi
tadoptare. ut eniãcipett filiũ. ami

Expanded text:
onec manet adoptio: potero uxorem ducere. aeque et si me emancipato illam in potestatem retinuerit, poterimus iungi matrimonio.Itaque uolenti generum adoptare suadetur, ut i nurum uelit adoptare, ut emancipet filium.Amitam
Abbreviated transcription (Latin):
pẽsatio locũ hadebat. ¶ Sidiuortioe pꝰ don¬
ationẽ ĩ tcesbit. aut por decesẜit ꝗ domuor
accepit ueter uiri statur i ẽ simaritꝰ u¬
xoridonatũ uult ualeat donatio. ꝙ si nõ y¬
ult eytĩguitur płiq n cũ boã grã discediĩt
rtio smutata ẽ uolũtas ł ead̾ durant rest¬
arati rũ mat̾monii ⁊ uolũtas donatoris re¬
ꝯciliata ẽ andonatiodur si ꝯstateui itͥ¬
cꝗenit. ¶ Simulier ⁊ manitꝰ duiseorsũꝗ¬

Expanded text:
pensatio locum habeat. Si diuortium post donationem intercessit aut prior decesserit qui donum accepit, ueteri iuri statur, hoc est, si maritus uxori donatum uult, ualeat donatio, quod si non uult, exstinguitur: plerique enim cum bona gratia discedunt, rtio uel mutata est uoluntas uel eadem durauit, restaurato tamen matrimonio et uoluntate donatoris reconciliata an donatio duret, si constante matriquieuit. Si mulier et maritus diu seorsu
Abbreviated transcription (Latin):
Iuł .i. Sud ꝙ donatũ sit ꝑierit ł ꝯsup̃tũ
sit eiꝰ ꝗ dedit ẽ detrim̃tũ. merito. ꝙ ma¬
nẽtres eiꝰ ꝗ dedit suãq rẽ ꝑoidit. ¶ Sĩ
ĩpureros exancilł dotalib uatos maĩtꝰ
ĩpẽdit. aut ĩ doctͥnã. aũ alim̃ta ñ ẜnat᷑

Expanded text:
i id quod donatum sit perierit uel consumptum sit, eius qui dedit est detrimentum, merito, quia manet res eius qui dedit suamque rem perdit. Si quid in pueros ex ancill‹i›s dotalibus natos maritus inpenderit aut in doctrinam aut alimenta, non seruatur
Abbreviated transcription (Latin):
nuo cqͦ donatio u̾titur. pꝰsedicistipłationẽ ꝯafu̾¬
ari exsenatus ꝯsiato. ¶ Si uxor marito a mus
id cyextat. potiͣt: ꝯdicẽ ĩ qͣtũ locuplecior faciꝰ
ẽ. iꝑ ñ tã sollep̃ne ẽ anmiũꝙ maritꝰ uyori
sit. id anĩuũ. dcesł tes milier ꝯstate mat̾mo¬
nio dicẽdũ ex ortatiõe donanond ꝯnalescere

Expanded text:
uoque donatio uertitur, posse dici stipulationem confirmari ex senatus consulto. Si uxor marito annuum ondicere, in quantum locupletior factus est, quia non tam sollemne est annuum, quod maritus uxori sit id annuum decesseritque mulier constante matrimonio, dicendum erit ex oratione donationem conualescere
Abbreviated transcription (Latin):
iminnf. ĩ quo maxiẽ muiores donãti
stiocurrisse. ꝓcuł ait ne. amore alñus a¬
lt despoliatetur ñ esi maliuolos ne alt̾
ulier si añt ĩ opsomo aut ĩuguẽtis. aut ĩ
cibariis familie donatã sͥ pecinũ ĩpẽdir᷑.
q̃ uir ciluria uxons familie. uuñtis ue

Expanded text:
itur: in quo maxime maiores donanti ccurrisse Proculus ait, ne amore aldespoliaretur, non quasi maliuolos, ne alteulier, si aut in opsonio aut in unguentis aut in cibariis familiae donatam sibi pecuniam impenderit. Quae uir cibaria uxoris familiae iumentisue
Abbreviated transcription (Latin):
cepta ẽ obuigatio ĩ t̃ dãtũ accipiẽtã¬
q. gerit᷑ n negociũ ĩuicẽ: iõ ĩ uicẽ
ꝓpoĩte sũt acciones ut appireat ꝙ¬
ĩpͥncipio beneficii a nude uolũ¬
tatis fuaͣt ꝯñti ĩ nutuas p̃tatioes
aocionesq ciuiles ut accioit ĩeo
⁊absentis negocia gerẽ ĩchouuit.
olũcatis n ẽ susciꝑe mandatũ
necessitatis ẽ ꝯsumare ¶ Ig si
pugillares mͥ dõmodasti ditͦ dbi¬
eit si adfulciẽdã ĩ siulã tignacomo¬
dasti.d̾ĩd̾ ꝓtͣxisti. aut ⁊̃ sciẽs ui¬
ciosa cõmo daisti adiuuari nos aꝑ¬

Expanded text:
ta obligatio inter dandum accipiendumque. geritur enim negotium inuicem et ideo inuicem propositae sunt actiones, ut appareat, quod principio beneficii ac nudae uoluntatis fuerat, conuerti in mutuas praestationes actionesque ciuiles. ut accidit in eo, qui absentis negotia gerere inchoauit: voluntatis est enim suscipere mandatum, necessitatis consummare. igitur si pugillares mihi commodasti, ut debiest, si ad fulciendam insulam tigna commodasti, deinde protraxisti aut etiam sciens vitiosa commodaveris: adiuvari
Abbreviated transcription (Latin):
decerpsĩt. uł desecui̾t fructꝰ maturos
pendetites.: cui ꝯdictiõe teneat dnõ
fundi anfructuario: ⁊ putat qm̃
fructꝰ ñ fiuĩt fructuari nͥ ab eopcipĩat᷑
lic ab alio tra seꝑef. magis pͥetario¬

Expanded text:
decerpserit uel desecuerit fructus maturos pendentes, cui condictione teneatur, domino fundi an fructuario? et putat, quoniam fructus non fiunt fructuarii, nisi ab eo percipiantur, licet ab alio terra separentur, magis pr
Abbreviated transcription (Latin):
retinẽ aũt poĩ  siforte fut̾nt nu¬
tente fructuario amisse. hoc qͦ nõe
or fructuanp ꝯdictio ñfiat. ueluti
sitalẽ ẜuitutẽ uicino ꝯcesserit iusfibi
ñeẽ alterius tollere

Expanded text:
retinere autem potest: et si forte fuerint non utente fructuario amissae, hoc quoque or fructuarii condicio non fiat, ueluti si talem seruitutem uicino concesserit ius sibi non esse altius tollere
Abbreviated transcription (Latin):
ariũ locatirrũ. tã scenicã ꝗͣ funebre
ueste᷑. ¶ ꝓpietatis añs ñ deber
impedite fructuariũ itauteẽ
nt det̾iorẽ eiꝰ ꝯdictionẽ faciat
¶De quib dã plane dubitatͣ.fieũ
fossa sut uti ꝓhrbenoũ Itẽ sim

Expanded text:
funebrem uestem. Proprietatis dominus non debebit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius condicionem faciat. de quibusdam plane dubitatur, si efossa sint, uti prohibendum: idem
Abbreviated transcription (Latin):
frugiferas excid̾e. neq uillã diruere
aria. uł gestatioẽs.ułoe ambulatiõs
q adredditũ spectat Iñ ẽ quesitũ. an
iapidicinas.uł cretifadin as.ułare¬
ni fodinas. tpẽ instruere possit. Et
ego puto giã ipsũ instituere posse.
siñ agripa̾rtẽ necessariã huicrei oc
pat̃.f. instituit. excere poti̾t. ułipẽ
instituere. Sinicħ agrialture no¬
cebit.  si forte inhocꝙ instituit
plus rediitꝰ st. ꝗinuinestis.uł¬

Expanded text:
frugiferas excidere neque uillam diruere aria uel gestationes uel deambulationes quod ad reditum spectat. Inde est quaesitum, an lapidicinas uel cretifodinas uel harenifodinas ipse instituere possit: et ego puto etiam ipsum instituere posse, si non agri partem necessariam huic rei ocas instituit exercere poterit uel ipse instituere, si nihil agriculturae nocebit. et si forte in hoc quod instituit plus reditus sit quam in uineis u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd ẜiis fugitiuus: retinen tñ nsum
fructũ.Nam qͣratioe inꝗt retinet᷑.
ap̾etario possessio. ⁊ si infuga ẜ uussit
pari ratioẽ ⁊̃ usus fruetꝰ retinet᷑ sidẽ
ñuit. ita⁊ usus fructꝰ a muttat᷑. Et pͥmo
ꝗd̃ alt posse dici amiti usũ fructũ.
ꝯstitutũ tꝑs ex te fructuani stipłatꝰ ẽ

Expanded text:
fugitiuus, retineri tamen usum fructum: nam qua ratione, inquit, retinetur a proprietario possessio, etiamsi in fuga seruus sit, pari ratione etiam usus fructus retinetur. Idem sinit, ita etiam usus fructus amittatur? et primo quidem ait posse dici amitti usum fructum, constitutum tempus ex re fructuarii stipulatus e
Abbreviated transcription (Latin):
sis. uł uiuentoꝵ deiectis. usq adusum
suũ ⁊ uille põsse usu fructuãiũ ferit sa¬
beo ait. Nec̃ m̾at̾ia eũ ꝓ ligno usurũ. si
se. Quẽ ad modũ calcẽ inquit coq̃re. uł
artnã fod̾e. alindue ꝗdedificio necessaĩ¬
ũ sumẽ. Nauis usu fructu legato n aui¬
gandũ mutendã puto. lic naufragĩ
ut nainget᷑. CUsu fructuanꝰ.ł ipẽ fru

Expanded text:
sis uel ui uentorum deiectis usque ad usum suum et uillae posse usufructuarium ferre Labeo ait: nec materia eum pro ligno usurum, si se: quemadmodum calcem, inquit, coquere uel harenam fodere aliudue quid aedificio necessarium sumere. Nauis usu fructu legato nauigandum mittendam puto, licet naufragii ut nauiget. Usufructu
Abbreviated transcription (Latin):
minare liceat. Deb mñ ꝯsendi agr cã
seminariũ paratũ sẽꝑ renonare. qua¬
si instrum̃tũ aga. ut finito usu fic¬
u dño restituat᷑.. ¶ Insiruintiaũt
fructũ habere d̾b endendi tũ tuo

Expanded text:
minare liceat: debet tamen conserendi agri causa seminarium paratum semper renouare quasi instrumentum agri, ut finito usu fructu domino restituatur. Instrumenti autem fructum habere debet: uendendi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si aminore ꝗs emnent ignoris eũ minorẽ
ẽ. ht̃ publicianã .s s et si ꝑmutatio
Factasit. ead accõ ꝯpetit. ¶ publicia¬
na acco ad mstar ꝓetans. ñ a dĩstar pos¬
sessiois resꝑicit. ¶ Sipetenti m̾rẽ ius¬
rarandũ d̾tulis: egoq uirauerorẽ in¬
daute cã cẽ. ꝯ petit mibliciana mn. Sedadũsus
te dũtrrat.Ei en soli nocẽ ob surat

Expanded text:
 Si a minore quis emerit ignorans eum minorem esse, habet Publicianam. Sed et si permutatio facta sit, eadem actio competit. Publiciana actio ad instar proprietatis, non ad instar possessionis respicit. Si petenti mihi rem iusiurandum detuleris egoque iurauero rem meam esse, competit Publiciana mihi, sed aduersus te
Abbreviated transcription (Latin):
iñ ꝑcipi pot̾: ip̃ł fructꝰe. sic tñ ut boniui¬
si apes infũdo sit̃. eaꝵ qͦ usus fructꝰ ade¬
ũ ꝑtim. S ⁊ silapidicinas hãt. Napi¬
des cedẽ uelit.ł cretifodinas hat̃. uł are¬
nas om̃ib his usi sabmꝰ ait. qĩ bonũ
patre familias. Quã snãm putouerĩ
Sedsi metalia pꝰusũ fructũ legatũ sut¬

Expanded text:
cipi potest, ipsius fructus est, sic tamen ut boni uisi apes in eo fundo sint, earum quoque usus fructus ad eum pertinet. Sed si lapidicinas habeat et lapidem caedere uelit uel cretifodinas habeat uel harenas, omnibus his usurum Sabinus ait quasi bonum patrem familias: quam sententiam puto ueram. Sed si ha
Abbreviated transcription (Latin):
hõnorarus successõib ꝯpetir. ¶ Si
gͦ ñ emero si seruus ms. habebo publi¬
cianã. dẽ ẽ⁊ siꝓcurator m̃s. łtutor
ł̃ curator. ł ꝗs alius negotiũ in eũ ge¬
rẽs ement., ¶Pretor ait ꝗboã fide
licet ille callido ꝯsilio uẽtlidit. Nẽnĩ
ciolꝰ ueditoris m nocebit. ¶In hac
accõe ñ oberit mͥsi successor sũ ⁊dolo
feci. cũ is incuiꝰ locũ successi boã fidec
miss. Nec ꝓdit. sidolo careo. cũ cp̃tot
cui successi dolo feciss. S et enĩ siẜuus¬
m̃s ulcõt. ¶ Publiciana tꝑs epti¬

Expanded text:
honorariis successoribus competit. Si ego non emero, sed servus meus, habebo Publicianam. idem est et si procurator meus vel tutor vel curator vel quis alius negotium meum gerens emerit. Praetor ait: "qui bona fide licet ille callido consilio vendiderit: neque enim dolus venditoris mihi nocebit. In hac actione non oberit mihi, si successor sum et dolo feci, cum is, in cuius locum successi, bona fide emisset: nec proderit, si dolo careo, cum emptor, cui successi, dolo fecisset. Sed enim si sermeus, vel contra. Publiciana tempus empti
Abbreviated transcription (Latin):
stituẽlũ eẽ ẜuũ. Nã ualuisse dõationẽ
fuit. ut eã lex aut ꝯ sinutio alienati. ꝓpi.¬
u̾it. eocasu publiciana ñ ꝯpetit.qr his caĩ¬
b neminẽ p̃tor iuet᷑. ne ccͣ legẽ faciat..
publician a ⁊̃ accioẽ d̾ infante ẜud ñdũ

Expanded text:
stituendum esse seruum: nam ualuisse donationem sit, ut eam lex aut constitutio alienari prohibeat, eo casu Publiciana non competit, quia his casibus neminem praetor tuetur, ne contra leges faciat. Publiciana actione etiam de infante seruo nondum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cautu. derato sim adatũ ei norsit.
Dimitiũ tabulad habrorem in quib
tit ratioseͥptaẽ ptmodũ mea sine
entario eiuequi iterum postulaua¬
edr. eausa cognitaedi uibebophio¬
strutus eẽ pot instrumento sue gi.¬
utedere debeat. ip̃m petere ut edit᷑
eisannechrdiargentarii ediritao
editũẽ doceat. r minus plene edit¬
tũ e. uł eas rationes quas casuma¬
iore. nõ uͦnegligñtia ꝑdid̾it. Nam ⁊¬
sieocasuamisit. cui ignoseidebeat
ex integro edi uibebit uor iter.
duas res significat. al teraq̃o mõ¬

Expanded text:
cauturum de rato, si mandatum ei non sit.Si initium tabularum habet diem, in quibus Titii ratio scripta est, postmondum mea sine r ait: 'Argentario eiue, qui iterum edi postulabit, causa cognita edi iubebostructus esse potest instrumento suae prout edere debeat, ipsum petere ut edatur ei. an nec heredi argentarii edi ratioeditum est doceat: uel minus plene editum: uel eas rationes, quas casu maiore, non uero neglegentia perdiderit, nam si eo casu amisit, cui ignosci debeat, ex integro edi iubebit.Haec uox iterum duas res significat: alteram
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ si pecłiũ loples sit. ¶ Nꝗͣ semi do
ecłio egit. rursꝰ aucto pecłio d̾resid¬
od̾biti age̾ põt. ¶ Siãnua exceptoe
ũt repulsꝰ auẽditore c̃ di tor subuenͣ
eiadũsus ep̃torẽ dł. ẜ si alla e⁊ cepti¬
oue. artenꝰ subueni ut d̾ducta ea qͣ¬

Expanded text:
 si peculium locuples sit. Is, qui semel de peculio egit, rursus aucto peculio de residuo debiti agere potest. Si annua exceptione sit repulsus a uenditore creditor, subueniri ei aduersus emptorem debet: sed si alia exceptione, hactenus subueniri, ut deducta ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
ssecerũ idactu ẽẽt. ꝑ ꝑaicito ĩtellectu
ut hou̾ exbẽd̾e usoris admaritũ red¬
ir. p̾staute pat otis usuras nullã ae¬
nonẽ ꝑsuꝑ fore ad recipiẽdũ ꝙ neget᷑
ꝯsũptũ. qdsipat̃ puelle exibitionẽ eã¬
disse se doceat. acciõe mãdati ꝯpetͣe
Qutiꝰ titiꝰ fr̃is filioꝯmisit rex suax ad¬

Expanded text:
socerum id actum esset vel tacito intellectu, ut onus exhibendae uxoris ad maritum rediret praestante patre dotis usuras, nullam actionem superfore ad recipiendum quod negetur consumptum: quod si pater puellae exhibitionem mandasse se doceat, actionem mandati competere. Lucius Titius fratris filio commisit rerum suarum ad
Abbreviated transcription (Latin):
cau mãdati accionẽ tͥ ꝯpete̾. ¶ qͦ¬
solutã pecumã mãdatigi posse dixi¬
mꝰ. fa̾ciẽdĩcã. nõ dãpni reneb̾r reus
⁊ ẽ equũ sic̃ mãdat̃ e aliquo acciõe.
nacti cogimur eã pstare uidicio

Expanded text:
u mandati actionem tibi competere. Quosolutam pecuniam mandati agi posse diximus, faciendi causa, non dandi tenebitur reus: et est aequum, sicut mandante aliquo actionem nacti cogimur eam praestare iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
tate ẜui ꝓcuratori cautũ ẽ. aut
caueripot᷑. aũ d̾cetis uitũs: idẽerit
dicẽdũ. aut siculpa calłi nõ cumu¬
erit ꝯop̃nabitur. ¶ Siexfũdoq̃
mͥ emit ꝓcirator fructꝰ ꝯsequntꝰ¬

Expanded text:
tate serui procuratori cautum est aut caueri potest aut de ceteris uitiis, idem erit dicendum. aut si culpa caueri non curauerit, condemnabitur. Si ex fundo quem mihi emit procurator fructus con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ meũ ĩ eo ꝑicłoũ ⁊ emolam̃tũ sit. puto
uãdatũ p̾se ꝯ si stere sceteꝵ ut tibi
negm geras tui arbit̾i lit noĩi .i. ut
cui ius cr̃das tu recipias usuras ꝑicłii
dũ taxat ad me ꝑtieat. ia ext mã¬
quẽius fundũ emes.¬

Expanded text:
 meum in eo periculum, meum emolumentum sit, puto mandatum posse consistere. Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit nomen, id est ut cuivis credas, tu recipias usuras, periculum dumtaxat ad me pertineat, iam extra manquemvis fundu
Abbreviated transcription (Latin):
d. milia absta er̃. ⁊ utei soluẽdo ẽ.
ĩpartes obstricti er̃ nec u ãpli̾ ac¬
toris ĩterẽ sod̾ silãdẽ ꝯ flauerĩt. aũ
ꝯflars aliquo passi fuĩlit. aliaue q̃sp
eties dolo eoꝵ intissa fuĩt ĩ solidilꝰ
ueniͣpoterũt. acsi ip̃i suãdã sus etꝑ

Expanded text:
 milia abstulerint et uterque solvendo est, in partes obstricti erunt: nec enim amplius actoris interest. quod si lancem conflaverint aut conflari ab aliquo passi fuerint aliave quae species dolo eorum interversa fuerit, in solidum conveniri poterunt, ac si ipsi servandam susce
Abbreviated transcription (Latin):
stituere nõ restituit. ꝓ iñ si t̾ mandiue¬
ront hõiẽ emeres eũq emisi. teneb̾s
mͥ ut restituas S . si doloemere neglexi¬
sti. forte N pec̃ia accepta alii cessisti
ut emer. au̾silata eulpa forte. si gr̃a

Expanded text:
ere non restituit: proinde si tibi mandavi, ut hominem emeres, tuque emisti, teneberis mihi, ut restituas. sed et si dolo emere neglexisti forte enim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata culpa forte si gratia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor litis exftrtisse ⁊ uelle a dapinde
nullã accionẽ eũ ꝑp suã calliditatẽ
hie. qr mncede pacta accessat ad talẽ
red̾ptionẽ. onrcelł aũ sicloꝗ tur d̾eo ꝗ
pecĩa accepta spospooit. ut si quid̃ poc
actũẽ. u suo ꝑieło sponder⁊. ur tuilla

Expanded text:
ptor litis extitisse et uelle a Daphnidenullam actionem eum propter suam calliditatem habere, quia mercede pacta accesserat ad talem redemptionem. Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia accepta spopondit, ut, si quidem hoc ac
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtũ ẽ. ũo recnssime reddat ex bonafi
qͥs accep̃. s debebit redoere ei a quo ace¬
epit. sic tũ sisine dolo os̃i ⁊ reddat. ħẽ:
ut nec culpe quid̾ suspitio sit  d̾nq
sabmꝰ i exꝑł iciat. addendone illa
Cã in t̾uenit qͣr putari possit. dñmre¬
ddrnolle. ħ ita : si potuit suspicari.
iusta .s. rationẽ motꝰ. oetm̃ sufficit b¬
onã fidẽ adeẽ .S. ⁊si añ eiꝰ rei furtũ
fecerat Suus: Sitũ ignorai is ap̾q̃

Expanded text:
situm est servo rectissime reddet ex bona fiquis accepit, sed debebit reddere ei a quo accepit, sic tamen, si sine dolo omni reddat, hoc est, ut nec culpae quidem suspicio sit. denique Sabinus hoc explicuit addendo: "nec ulla causa intervenit, quare putare possit dominum reddi nolle". hoc ita est, si potuit suspicari, iusta scilicet ratione motus: ceterum sufficit bonam fidem adesse. sed et si ante eius rei furtum fecerat servus, si tamen ignoravit is apud quem
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗn qͣnti nuĩdotoris ⁊̃ t̃sit dapna¬
id ipm ẽ pͥmũ potirͣt. d̾b mãdatort
renũtiare. ut is siulit alflus oꝑa
utitur. qͥsicũ p̾sit renũtiare cessa¬
uerit ꝗͥ timãdatoris ĩ t̾sit. tened̾r
sũs ĩ tegro ad huc mãdeto d̾ ceffit:

Expanded text:
sit damnaid ipsum cum primum poterit debet mandatori nuntiare, ut is si velit alterius opera utatur: quod si, cum possit nuntiare, cessaverit, quanti mandatoris intersit tenebitur: si is integro adhuc mandato decesserit,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł Quod ait iex diuortii faciẽdi potestas
detur effecisse diuornũ qd̾ iure cunli sol¬
ue̾ sol⁊ matͥmoniũ. qͣre ꝯstare matͥmorã
dicẽ ñ pꝰsumꝰ eũ sit iepotũ d̾niepiulscͥha¬
de dote hanc actionẽ nõ hr̃e  Marito gͥ ꝙ̃
diui patronꝰ eius eam tixorẽ suã eẽ uult
cũ nullo alio cõnubiũ eiẽ. Nam qr
intellexit legis lator fc̃o liberta qͣs oi¬
restũ mr̃ioniũ distrxit cũ alio cõnabiũ
q̃rit cuicũq nupserit ꝓ nõ nupta ha¬
bebit̃. Iuł quidã amplĩ putat uͭ i⁊ cõ¬
tubinatu eã alteriꝰ qͣm patroni esse¬
Ait lex qͣmdiu patronus eã uxorem
tem eẽ et patronꝰ ourate. si gͥ aut pa¬
tro nus cẽ aut des uelle desierit fmi¬
ta est legis auctoritas. Iud̃ rectissi¬
me placuit qlicumq uoluntate ĩtel¬
ligi possit patronꝰ animũ hr̃e desisse
qͣsi in uxorẽ finiri legis huł bñsiciũ
ꝓ inde cũ patronꝰ rerum ãmotaꝵ
cũ liberta q̃ inuito eo diu̾tatur uel¬

Expanded text:
iam.Quod ait lex: 'diuortii faciendi potestas detur effecisse diuortium, quod iure ciuili dissoluere solet matrimonium. quare constare matrimonium dicere non possumus, cum sit sepde dote hanc actionem non habere. merito igitur, quamdiu patronus eius eam uxorem suam esse uult, cum nullo alio conubium ei est. nam quia intellexit legis lator facto libertae quasi diremptum matrimonium, detraxit ei cum alio conubium. quare cuicumque nubserit, pro non nupta habebitur.Iulianus quidem amplius putat nec in concubinatu eam alterius patroni esse posse.Ait lex: 'quamdiu patronus eam uxorem rem esse et patronus durare: si igitur aut patronus esse aut uelle desierit, finita est legis auctoritas. Illud rectissime placuit, qualiquali uoluntate intellegi possit patronus animum habere desisse quasi in uxorem, finiri legis huius beneficium. proinde cum patronus rerum amotarum cum liberta, quae ab inuito eo diuorterat, uel
Abbreviated transcription (Latin):
h̾edicti comnodũ salĩ Parentes
pat̾roni ĩ adoptiui ercinotut. sitã¬
diu qͣdiũ adoptiodurat. ¶Sifiliis
madoprionẽ danis sit. uocari alib̾to
meor ins nõpotͣit Sinͥ nẽpos inadopti¬
na familia susceptus. s si fili̾m̃s emã¬
ptue adoptaui̾t filiũ hic nepos inĩ
uocariporr̃t. nãm̾ alienus ẽ. ¶Libos
aũt. scd̾m cassiũ: ut inparentib. et
ultratł nepote accipimus ¶Silibtaer
tis accusauer᷑ lib̃̾tũ paternũuł insui¬
tutẽ pecierunt. nullus eis honor de.
accononsit. ł pr̃dorẽ ñ sugillat. quapi¬

Expanded text:
edicti commodum saluum. Parentes patroni etiam adoptiui excipiuntur: sed tamdiu quamdiu adoptio durat. Si filius meus in adoptionem datus sit, uocari a liberto meo in ius non poterit: sed nec nepos in adoptiua familia susceptus. sed si filius meus emancipatus adoptauerit filium, hic nepos in ius uocari poterit: nam mihi alienus est. Liberos autem secundum Cassium, ut in parentibus, et ultra trinepotem accipimus. Si liberta ex tis accusauerunt libertum paternum uel in seruitutem petierunt, nullus eis honor debeactio non sit uel pudorem non suggilat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nãqui furore mnpedit᷑. ualmidine
ĩ peditur. ad̾ diximus: succurrr̃ĩ
ei. ꝗtẽpestate. aut uifluminic ꝓhi¬
bit᷑ nõuenui tepestate sic intͥ.¬
redbemus: siue maritama. qr¬
nonaigassi. ip̃e se artauĩt. nũqd
añꝑfectus es ꝗ̃daes ꝓmissionis ue
mr⁊. neq pͣmitt̃ẽ dũei. siꝗd sitꝙei¬

Expanded text:
nam qui furore impeditur, ualetudine impeditur. Quod diximus succurri etiam ei, qui tempestate aut ui fluminis prohibitus non uenit, tempestatem sic intellegere debemus, siue maritima no nauigasset, ipse se artauerit: numquid igium non stetit. Si quis tamen cum posset non incidere in tempestatem vel in flu
Abbreviated transcription (Latin):
spopondistim petrauit. nealiquis debi¬
tor ip̃iꝰ adñs en exceptione utatut. d̾m̃
tu in negõ inq̃ spopondisti uelis excep¬
tioẽ unnecte nec ip̃m oportet himpe¬
trare. ⁊ si mĩd̾ patiaris inurini. sisolĩ¬
do debuor nonsits⁊ isi tu madisti me

Expanded text:
spopondisti impetrauerit, ne aliquis debitor ipsius aduersus eum exceptione utatur, deinde tu in negotio, in quo spopondisti, uelis exceptione uti: nec te nec ipsum oportet hoc impetrare, etsi interdum patiaris iniuriam, si soluendo debitor non sit. sed si tu incidisti in
Abbreviated transcription (Latin):
dicit quad honestsẽ ⁊ merito opti¬
nunt parentes ⁊ eos accipi labo exi¬
stimar. ꝗinsuitute susce ꝑit. nẽc
tñ ut sẽinus dicebat. ad solos iustos
libos: s ⁊̃ simlgo quesitus sit filima.
trẽ inius nonuocabit.¬

Expanded text:
dicit, quod et honestius est et merito optinuit. Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in seruitute susceperunt: nec tamen, ut Seuerus dicebat, ad solos iustos liberos: sed et si uolgo quaesitus sit filius, matrem in ius non uocabit
Abbreviated transcription (Latin):
sitate urguẽte uolũtatis cã nmim
cipiũ ꝑfect᷑ si. nonne indignuoẽ.
cui hec erceptro patrocmerur. au̾ꝗ
si tẽpestas ꝗd iniarifuit. tẽra aũt
istepotunt uenire. ł flum̃ cͥciure. e¬
sic habũdass ⁊ ut in pless oẽne locũ.
inquos istioportun. uł aliqua forn¬
ita calamitas eũd̾ locueuertit ł pͣ¬
sentiã uemienti ꝑiculosafecit. erbo¬
no ie quo ⁊ hic erceprioei cõmodãdoẽ
nõei ꝓd̾it erceptais ip̃iꝰ quid dolus ei¬

Expanded text:
sitate urgente, voluntatis causa in municipium profectus sit, nonne indignus est cui haec exceptio patrocinetur? Aut quid si tempestas quidem in mari fuit, terra autem iste potuit venire, vel flumen circumire? Aesic abundasset, ut implesset omnem locum, in quo sisti oportuit, uel aliqua fortuita calamitas eundem locum euertit uel praesentiam uenienti periculosam fecit, ex bono et aequo et hic exceptio ei accommodanda non ei proderit exceptio, sed ipsi quidem dolus e
Abbreviated transcription (Latin):
staret quominus caueretur hrs posti¬
li un dep̾sessioẽ decedat patũq sedicit
imnuncipio eauere. inpetrare non
ũsari icã forsitã cũ rome possit satis¬
dare. inmunciprũ eroe ⁊ r quib dũ
hi̾nrãdũ d̾calũpnia remttitur ułti
parẽtib i patronis Is re aũt iurare deb
qui inmuncipiũ renuititur rome
se satis &ireno posse. ⁊ ip̃se. quopostu¬
lat remuti. Iꝙ se no calupn e caficere.
nãsicnonẽ ꝯpellendris iurare alibrse qͣ
eolocosatis dare nonposse. ꝙ sirome¬

Expanded text:
staret quominus caueret, heres postulet uti de possessione decedat paratumque se dicat in municipio cauere: impetrare non uersarii causa, forsitan cum Romae possit satisdare, in municipium euocet: sed quibusdam hoc iusiurandum de calumnia remittitur, uelut parentibus et patronis. sic autem iurare debet qui in municipium remittitur 'Romae se satisdare non posse et ibi posse, quo postulat remitti, idque se non calumniae causa facere': nam sic non est compellendus iurare 'alibi se quam eo loco satisdare non posse', quia si Rom
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nõ nogit insua potestate ee.ꝯ
pellendũ p̾utat in. idĩ. ł iudicio eũ
sistipmitẽ. uł iudicium acciꝑe.
aut si nolit defendere. cauturueũ:
lso neget insua potestate eẽ. suscep

Expanded text:
 negat in sua potestate esse, compellendum putat Uindius uel iudicio eum sisti promittere uel iudicium accipere, aut, si nolit defendere, cauturum, lso neget in sua potestate esse, suscep
Abbreviated transcription (Latin):
i Sx hocedicto ad u̾soeumqui
dolofecit. quominus quis miudieio
uocatus srstat. infactũ accõ ꝯpetit
qnti actõris mĩ fut eũsisti. Unqͤuo
iudrciod̾ ducitur. siqͥ amiẜit actõr
obeãrẽ: ułti sireus tp̃r dñũ reim¬

Expanded text:
 Ex hoc edicto aduersus eum, qui dolo fecit, quo minus quis in iudicium uocatus sistat, in factum actio competit quanti actoris interfuit eum sisti. in quo iudicio deducitur si quid amiserit actor ob eam rem: ueluti si reus tempore dominium rei
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. Dedieponẽdi instipulatiõe so¬
li int litigat oes ꝯuenire. sinõ ꝯrc¬
mat. pdi᷑ praat iporestatestipłato¬
si ris eẽ. modto spatiodehoc aiidite
statuendo. ¶Quimulierẽ adhib ad
satis dandu. non uid̾tur caueressi

Expanded text:
um. De die ponenda in stipulatione solet inter litigatores conuenire. si non conueniat, Pedius putat in potestate stipulatoris esse moderato spatio: de hoc a iudice statuend‹um›. Qui mulierem adhibet ad satisdandum, non uidetur cauere: sed
Abbreviated transcription (Latin):
nab̃ ꝙ ⁊ cohercẽ aliꝗ̃ possũt. u iubere
incarcerẽ duci. nec pontifice dus Etĩ
ficit. nͥ eos qui pploci religionẽ ĩdese
mouere non posst. s. neceũ quiaqrcõ
publico incã publicam̃s uelurur pt̃a
mus uocari ñdeb ⁊. quiurorẽ ducit au̾
eã quenu bet. nͨ iudicẽdũ dere cognos¬
cat. nec eũ dũ ꝗ̾ ap̃ p̃torẽ cam̃ agit. noq
fim̾ dueñtem familiare iusta uemortu

Expanded text:
 et coercere aliquem possunt et iubere in carcerem duci: nec pontificem dum sacra facit: nec eos qui propter loci religionem inde se mouere non possunt: sed nec eum qui equo publico in causa publica transuehatur. praus uocari non debet qui uxorem ducat aut eam quae nubat: nec iudicem dum de re cognoscat: nec eum dum quis apud praetorem causam agit: neque funus ducentem familiare iustaue mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
rlł. ¶ Sedsistãtulib̾m sistiꝓmssũ fiti
mteade cã sistiuidetur. q̃ ius lib sistatur.
er inplicnus cas eilibertatis fun. de
fccisseaũt dolomalonorim is putatur
quisuas manib ł ꝑsuos reti nuerit.
ner qalios q. rogauit.in cũdetinerẽ.
radducerẽt ne iudiciosistat: scientes.
siũ ignorantes ꝗ ẽet. ꝙ cominisceretur.
enti ad indiciũ alidd ꝓniinaun tste¬
ꝑꝑꝙ is necesse hunͣt aoidieiũ nonite¬
mreteneatur ex hoc edicto. quanis qua¬
dã puẽt sͥeũmiputare qui c̾redulꝰ
fuit. ¶eire s dõlo actoris nõstetĩt nõ

Expanded text:
. Sed si statu liberum sisti promissum sit, in eadem causa sisti uidetur, quamuis liber sistatur, quod implicitus ei casus libertatis fueFecisse autem dolo malo non tantum is putatur, qui suis manibus uel per suos retinuerit, uerum qui alios quoque rogauit ut eum detinerent uel abducerent, ne iudicio sistat, siue scientes siue ignorantes quid esset quod comminisceretur. enti ad iudicium aliquid pronunt is necesse habuerit ad iudicium non uenire, teneatur ‹ex› hoc edicto: quamuis quidam putent sibi eum imputare, qui credulus fuit. Si reus dolo actoris non steterit, non
Abbreviated transcription (Latin):
a cessare edretũ pritamus ound uilfuit
conatus. cũinuaria nullũ habuit effec¬
piurirã isiassessoris inprudentiauis
traĩit ip̃e eomire utatur: ita demũ siꝑpo
stulationẽ eius ħ eueniͣt. cetͣm sup̃o non
postulantẽ: nõ coherceturs ⁊ ⁊s impetͥ¬

Expanded text:
a, cessare edictum putamus: quid enim offuit conatus, cum iniuria nullum habuerit effecpuniri: nam si adsessoris imprudentia ius ‹t›rauit, eo iure utatur ita demum, si per postulationem eius hoc uenerit: ceterum si ipso non postulante, non coercetur. ‹sed› si impetr
Abbreviated transcription (Latin):
ropenã deẜtionis petñdo. exceptioẽ.
submouebr ¶equesi qutrefacta
fui̾t ꝓmissioiudiciosistndicã. exsi¬
lii conuactudem̃ dere actoreget̃
cũfilio erceptioe submouebr. sicũ
pitre exeius ꝓmissioẽ agathieẽ idem¬

Expanded text:
ro poenam desertionis: petendo poenam exceptione summouebitur. Aeque si a patre facta fuerit promissio iudicio sistendi gratia ex filii contractu, deinde de re actor egerit cum filio, exceptione summouebitur, si cum patre ex eius promissione agat. e
Abbreviated transcription (Latin):
git: quaꝵ singłaꝵ qntitas intruurꝰ¬
dictionẽ iudicantis sit. ooalceruan¬
ouerooĩum excedat modũ uiris dic¬
cidius ei. ap̃eũ agiposse. sabinocaᷤᷤ
simut uesunt accõnes. ⁊ alt̾minorẽ
q̃titatẽ. alt̃ maiore petat. ap̃eundẽ
iudicẽ agendũẽ ei q̃ui qnͣtitatẽ mi

Expanded text:
gat, quarum singularum quantitas intra iurisdictionem iudicantis sit, coaceruatio uero omnium excedat modum iurisdictionis eius: apud eum agi posse Sabino Cassio si mutuae sunt actiones et alter minorem quantitatem, alter maiorem petat, apud eundem iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
soris. ⁊ ꝓmissor dolostipłatoris inpedit᷑
sum. quomimis adiudiciũ uenire. ne¬
utrieor. p̃suocurrere debebu. abitu¬
eppartedolo ꝯpensando. Si afidr᷑so.
s dolosinphronii factũ suͣt neimiudi¬
quar tãtiem̃ meaunt̃ fuisse iad̾turq¬

Expanded text:
soris et promissor dolo stipulatoris impeditus fuerit quo minus ad iudicium veniret: neutri eorum praetor succurrere debebit, ab utraque parte dolo compensando. Si a fideiusset dolo malo Sempronii factum fuerit, ne in iudiquar. tanti enim mea interfuisse videtur
Abbreviated transcription (Latin):
toꝙ magis si sua uolũtate accepit
ł magna mopia actedat. cãcognta
er integrosans dẽdũ erit.
n fundũpeteres: satis accepis ye¬
ntus fundũ. ⁊ peamãdatomeo eg¬
ere ĩstitueris: fidĩsores tem᷑¬

Expanded text:
 magis, si sua voluntate accepit vel magna inopia accidit, causa cognita ex integro satisdandum erit. fundum peteres, satis accepeurus fundum et postea mandatu meo agere institueris, fideiussores te
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .i. Ipccedictũ sũmma ht equiate.
⁊ sinẽeuiꝰ q̃ indignatioẽ iusta.
quis a aspernałr idẽ iꝰ sibidicia.
ꝙ̃e alius dieit. ⁊ dicieffeci soulmag̾¬
strani potestae uehabebit. sid malie¬

Expanded text:
. Hoc edictum summam habet aequitatem, et sine cuiusquam indignatione iusta: quis enim aspernabitur idem ius sibi dici, quod ipse aliis dixit uel dici effecit? 'Qui magistratum potestatemue habebit, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
bi. inhoc ip̃msciatur. aniuris dictiõĩs
n cͦ a ꝯpetñti iudicemul te ꝓiurisdieti¬
dͥne iudicis dãpnabit. rusticit᷑an n.
hoĩs parcẽdumerit. It suuc̃ int̃sitx
toris eoip̃rimiꝰ adu̾sa riummuenisse

Expanded text:
bet, ut hoc ipsum sciatur, an iurisdictio eius sa a competenti iudice multa pro iurisdictione iudicis damnabitur: rusticitati enim hominis parcendum erit: item si nihil intersit actoris e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiore cafu ex ꝑsonai scrui duo nõ¬
tenentur. sicut inscruo cõidiamiis.
ubi alt̾tro conuento. altc̃r qd libia¬
tur. At is qui confitetur se ocidisse
uel uulncrasse. suo nõie tenetẽt
Nec debet inpimnitum cẽ delictum
enis quifecit. ꝓpt̃ cum qiure sponoñ
ñsi quisitefẽnsor ciuisqui ad misit.
uel hr̃dis litem subut hoc q̃enere.
Tunc eniminfactum exceptione de¬
da submouendus est actor quia ille
dĩt. uł cum eũ alia defent̾ẽ ucllet᷑.
Iniure introritus anfundum possi¬
deat. quero anre spondere cogentus
sit. ⁊ cõta exparte fundum possiteat res¬
pondi. Iabolemis scribit possessorẽ funti
cogi tełe respondere. quota exparte funtoũ
possiteat. ut summnore ex prte possitere

Expanded text:
u ex persona serui duo tenentur, sicut in seruo communi dicimus, ubi altero conuento alter quoque liberatur: at is qui confitetur se occidisse uel uulnerasse suo nomine tenetur, nec debet impunitum esse delictum eius qui fecit propter eum qui respondit: nisi quasi defensor eius qui admisit uel heredis litem subiit hoc genere: tunc enim in factum exceptione data summouendus est actor, quia ille dit vel cum eum alias defendere vellet. In iure interrogatus, an fundum possideat, quaero an respondere cogendus sit et quota ex parte fundum possideat. respondi: Iauolenus scribit possessorem fundi cogi debere respondere, quota ex parte fundum possideat, ut si minore ex parte possidere
Abbreviated transcription (Latin):
uliamus ł .i Quiexpate dimidra
br̃serit cãut ab sentẽ m̃cobrle fuu
defent̃e uult. ut sãtis cations toni
euitire possit respondit sesolum
bat ictor cumipse soluendo nonet᷑ ã
antescsso suꝑiore iuditio meu
quireuera beres erit. actiodaride¬
bet ꝓculus tespondit resfisso uidi

Expanded text:
midia heres erat cum absentem coheredem suum defendere uellet, ut satisdationis onus euitare possit, respondit se solum bat actor, cum ipse soluendo non esset, an rescisso superiore iudicio in eum, qui re uera heres erat, actio dari deberet. Proculus respondit
Abbreviated transcription (Latin):
tenebitur. Namita respontendo
aũt filius quise abstimut. p̃tor¬
intmpitus tacuenit. succurtendnͣ
est ei qui abunc qui abstinuit. p̃toi
nonut hr̃dis lõco. ¶ Exceptionib
querrstitutis inutotio coraranos
ictionib opponumtur. etiã is utipe¬
test quũex sua respotisione comueni¬
tur uelim pacticonucam. reidi
dem ẜ. ¶Onfessionib filsis
respontentes ita obligantur. si cius
nomine dequo quuis iiterrogatus sit
cum aliquosit actio. Quia que cũ
auo actio ẽet sidns eẽt in nos met
alio ⁊fessione. iũa conferemꝰ. ¶Et
sicum quunpotestate patriseẽt.
rescondissem filiũ meũẽe. itame
obligrifsetas eispnetenur. ut fi¬
liusmieẽ possit. ꝗuiafalse confes¬
sionessi itutalib conuenire debent¬
propt quẽ fiet ut parris fmmplias
nõie tespondendo obligari. ¶ eñ
quiprarẽ finili as suum ẽẽ responoi̾t
seruum. nontenen nox aliactione.
acnecsibona fice lib bõ michi seruiai
me cirmorali uidiuo agipotest.
et fiactum fu̾it manebit integra

Expanded text:
tenebitur: nam ita respondendo utem filius, qui se abstinuit, interrogatus tacuerit, succurrendum est ei: quia hunc qui abstinuit praetor non habet heredis loco. Exceptionibus, quae institutis in iudicio contra reos actionibus opponuntur, etiam is uti potest, qui ex sua responsione convenitur, veluti pacti conventi, rei im Confessionibus falsis respondentes ita obligantur, si eius nomine, de quo quis interrogatus sit, cum aliquo sit actio, quia quae cum alio actio esset, si dominus esset, in nosmet confessione nostra conferimus. et si eum, qui in potestate patris esset, respondissem filium meum esse, ita me obligari, si aetas eius pateretur, ut filius meus esse possit, quia falsae confessiones naturalibus convenire debepropter quae fiat, ut patris familias nomine respondendo non obliger. Eum, qui patrem familias suum esse responderit seruum, non teneri noxali actione: ac ne, si bona fide liber homo mihi seruiat, mecum noxali iudicio agi potest et, si actum fuerit, manebit integra
Abbreviated transcription (Latin):
hois nõie qui acũ alio actio nonẽ. nec
puit̃toranionem quidẽ. aut ꝑconsi¬
non e trasferri ponit. Quocasu eue¬
niet ut nõrecit hominus lib̾i nõie
accũ sit cũeo qui confesus ẽ. ¶ In
totũ aũt confessiones tarut sũt. si
co qd inconfessione ueniet uis ina

Expanded text:
nis nomine quia cum alio actio non est, ne per interrogationem quidem aut confessionem transferri poterit. quo casu eueniet, ut non recte ‹h›ominis liberi nomine actum sit cum eo qui confessus est. In totum autem confessiones ita ratae sunt, si id, quod in confessionem uenit, et
Abbreviated transcription (Latin):
accides ĩ ħrditatis petitionẽ uenire. q̃rit̾.
urtũcũ sua nat᷑a ueniat̃. anc̾c̾. ut puta
cte ait. Si ncxali uidicio ꝯdẽpuatꝰ sit
r̾sessor defuc̃to: ñ posse eũ d̃eben: ẽ no¬
Re osfitio iudicis libani ꝙ tãdiuꝗ ħt

Expanded text:
actiones in hereditatis petitionem uenire, quaeritur, utrum cum sua natura ueniant an contra. ut puta cte ait, si noxali iudicio condemnatus sit possessor defuncto, non posse eum dedentem noxae officio iudicis liberari: quia t
Abbreviated transcription (Latin):
fueit. libelłoꝯ plexꝰ eẽt. q̃ fĩ placeat d̾ qͣ te. ĩti
cẽsuert. ¶ c̃ añꝗͣ parteseaduce exbois nisti¬
ci fisco peterẽtur hii ꝗse b̾rdes ẽẽ eustimãi
ħrditatẽ distrai ĩut. placere reaiẽte exp̃tio
rer uẽditaꝵ peciũe usiuas ñ ee exigẽdas ⁊ d̾¬

Expanded text:
unt libello complexus esset, quid fieri placeat, de qua re ita censuerunt.Cum, antequam partes caducae ex bonis Rustici fisco peterentur, hi, qui se heredes esse existimant, hereditatem distraxerint, placere redactae ex pretio rerum uenditarum pecuniae usuras non esse exi- gendas idem
Abbreviated transcription (Latin):
oscionẽ. offerat᷑ ẜuus furtuii. añ
aliu nom̃ aliũꝙ statũ obligatioĩs
t̃nsferat᷑. nec me mouet p̃ses
Ho fũit nec ne. eũ mora q̃ ueui¬
e̾bas exfurto. ueluti quadẽ dieꝗi¬
sciens acceꝑit. uidẽdũ siꝓcurator
dicẽre si ranum habean qd̾ in deꝰ¬
bitum datũ sit. s alteta odicioe¬

Expanded text:
ionem, offeratur seruus furtiuus an in aliud nomen aliumque statum obligationis transferatur: nec me mouet, praesens homo fuerit nec ne, cum mora, quae eueniebat ex furto, ueluti quadam delegasciens acceperit, uidendum, si procurator et me condicere, si ratum habeam quod indebitum datum sit. sed altera condictio
Abbreviated transcription (Latin):
trelatur : ingnorentes iuitos tu¬
tores subaliͤm cõpẽ dũ emolum̃to ⁊
ꝑuiriũ inceps subire . xuratõ es ꝙͣ
pupilli ladolescentũ ñ ẽẽ cogendos
in litẽ untre. repsc̾ptis ĩperattris nr̃i
diuĩ ꝑatͥs eiꝰ ꝯtinetur sicũ cĩtã affe¬
ecionẽ pupillosuoładolescẽti cuto

Expanded text:
debatur et igno rantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire. curatores quoque pupilli uel adulescentis non esse cogendos in litem iurare rescriptis imperatoris nostri et diui patris eius continetur. si tamen tantam affectionem pupillo suo
Abbreviated transcription (Latin):
ferr. fuit. quis pupillus nõ uide¬
at᷑ ꝑunare qr sciens falłe nõ ui¬
deatur. ¶ sipãt filiũ aare nõ
dandã excepcioẽm ĩ iurãoissipat̃
iuruĩt in peculio nicͥ eẽ filiꝰ

Expanded text:
ferret fuit: quamvis pupillus non videatur peierare, quia sciens fallere non videatur. Si pater filium dare non dandam exceptionem iurisiurandi: si pater iuraverit in peculio nihil esse, filius
Abbreviated transcription (Latin):
d̾iꝗs ĩdebitã peruniã perrorẽ uissu m¬
ulieris sp̃oso eiꝰ ꝓississ ⁊ nupcie secu¬
te fuis Ncepcioe doli mali uti nõ pꝰ¬
ꝙ mirito dedit aũ lib̾ret̾ si nõ dũ sol¬
uerit s si soluto matͥmoĩo oxritus

Expanded text:
is indebitam pecuniam per errorem iussu mulieris sponso eius promississet et nuptiae secutae fuissent, exceptione doli mali uti non poquod marito dedit aut ut liberetur, si nondum solverit. sed si soluto matrimonio maritus
Abbreviated transcription (Latin):
excĩpere cõdiciongm ⁊ ꝑ me stete¬
rit dum i nreb humaniis tes
fuerat. cõdicere eã. p̾oa autem
em ueteres uoluerũt. quia ui¬
detur ꝗ primo inuito dño tẽ tia¬
ctauent. semꝑ inie resticuenda
ea quam nec debiut auferre
itritodueti sit nec cautũ est erꝰ
lege quo genere accionis experiaᷤ¬

Expanded text:
excipere condictionem et per me steterit, dum in rebus humanis res fuerat, condicere eam, postea autem em ueteres uoluerunt, quia uidetur, qui primo inuito domino rem contrectauerit, semper in restituenda ea, quam nec debuit auferretroducta sit nec cautum eadem lege, quo genere actionis experia
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ ¶ait p̃tor eũ a quoi iuranou re¬
tet᷑ solue aut iirare cocã. atͣm ita e
uirat: soluẽ cogend. eĩt ap̃tore datur.
⁊ a̾ia facłtasito ut si milit referat in̾¬
unandu ⁊ si ĩs ꝗpetit. ꝯoiciõe iirioĩ¬

Expanded text:
tis est.Ait praetor: 'eum, a quo iusiurandum petetur, soluere aut iurare cogam': alterum itaque iurat, soluere cogendus erit a praetore.Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisi
Abbreviated transcription (Latin):
utiꝰ nniꝰ mẽse num ularie ꝗͣ ex¬
ercebat abuit lid̾tũ p̃poĩtũ. i lag̃t
terminalis tẽ agẽs octaũiii felicis
ointtio felici sałibes penes m̃sã patͦni
meidenanoᷤ mille. qͦs dena̾ios uob̾n

Expanded text:
 mensae nummulariae quam exercebat habuit libertum praepositum: is Gaio Terminalis rem agens Octavii Felicis Domitio Felici salutem. habes penes mensam patroni mei denarios mille, quos denarios vobis
Abbreviated transcription (Latin):
& sihoe appare nõ potit. sacis eit ꝓ
¶Di ea ꝯdiciõe nauẽ oduxisti ut ea
in qͣ nouissime uecte sũt. habis
nauigatiõe utracỹ nauis ꝑut. eũ
id sine oolo ⁊ culpa noniaꝵ factũ

Expanded text:
hoc apparere non poterit, satis erit pro Si ea condicione nauem conduxisti, ut eain qua nouissime uectae sunt, habes nauigatione utraque nauis periit, cum id sine dolo et culpa nautarum factum
Abbreviated transcription (Latin):
uł .ł. Q auis adu̾sa tẽpesta te depͣ¬
sa ictu fluminis deustis amam̃tis
rarbore ⁊ antẽna. Hypone d̾latiẽ. ⁊biq
tumlerriis armamentis adp̃sẽs cõꝑa¬
autt pdãpno ꝯfene d̾deãt. R̾. nõdd̾e.

Expanded text:
um Navis adversa tempestate depressa ictu fulminis deustis armamentis et arbore et antemna hipponem delata est ibique tumultuariis armamentis ad praesens compaau
Abbreviated transcription (Latin):
uas tad̾nas eĩdẽ regonatiõis exercuit.¬
⁊ ego fui tab̾re ũbi gͣ ꝗͣ ad huc adbũer¬
nũ huit nnotinator alius eiꝰ ꝙ̃ tr̃i
tiberĩ. gassimũ puro seꝑati t̾buoo¬
lĩ ĩdẽpnes fiat alii aãpnũ sentiãt.

Expanded text:
duas tabernas eiusdem negotiationis exercuit et ego fui tabernae verbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributiolii indemnes
Abbreviated transcription (Latin):
nauis dbere. ut cetenꝵ uectoꝵ me¬
rees retineat. donec portionẽ dap̃¬
ni p̃stat᷑.Inmo ⁊ sir̃etineat oer¬
ces meister utro eilceato habit¬
urus est aceionẽ cũ nectitoribãd
n siuectores sĩt ꝗ nullas sãcinas h

Expanded text:
ctorum merces retineat, donec portionem damni praestent. immo etsi retineat merces magister, ultro ex locato habiturus est actionem cum uectoribus: quid enim si uectores sint, qui nullas sarcinas h
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ otͣhamꝰ. equũ fuit eũ a magist¬
rũ naui ĩposuit teni ut tetuatur
ꝗ̃stitote: tab̾ne ł negõ p̃posuit
cũ sit maior necesscitas e c̃hãdicũꝙ
gist ͤ q̃cũ ĩstutore. eppe respatit᷑

Expanded text:
equum fuit eum, qui magistrum navi imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae vel negotio praeposuit, cum sit maior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
urbanã filiã illo mittat. qua ittioẽ ip̃
oꝵ.¶n confundo hactenꝰ ei morari
licet. it n año fundi molestus fit. neq
his ꝑquos oꝑa rustica fuit impedit̃to
sit  d nͨ ulli ałius ꝙ hat̃. aut uendẽ aũ
locare. aut gratis concedere põt

Expanded text:
urbanam familiam illo mittat, qua ratione ipsein eoque fundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit, neque his per quos opera rustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locar
Abbreviated transcription (Latin):
illũ dicimꝰ mecũ ħrdẽ acturũ. cufi¬
dei ꝯmissario me age̾ debere. ẽ eoc
peditius ħdicere.si mͥ spes aliqͣ duiat
us fiuet. cũ tu amiseris. pot a̾me
recedert. hẽ ad legatariu. ita re expe¬

Expanded text:
illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideicommissario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›es aliqua durat usus fructus et, cum tu amiseris, potest ad me reccidere, hoc est ad legatarium, ita rem expe
Abbreviated transcription (Latin):
adnanꝰ cũ ꝗbdã usus silue legatꝰ oc̃t
statuit fructũ qq̃ eis legatũ ud̃ĩ. qi
nͥ licet᷑ legatariis cedere siluã⁊ uedẽ
quẽ ad modũ fructuarils licet. ni¬
cħ hãbituri eent̃ ex eo legato. ¶ li¬
cet tni angustus  legatarius. cui
domꝰ usui legut᷑ ẽ. ut ñ possit octu.¬
part iotiꝰ domꝰ usũ. tͥñ eis q̃ uacabt
pͥetarius ñutet. qr ucebit usuatio¬

Expanded text:
 quibusdam usus siluae legatus esset, statuit fructum quoque eis legatum uideri, quia nisi liceret legatariis caedere siluam et uendere, quemadmodum usufructuariis licet, nihil habituri essent ex eo legato. Licet tam angustus est legatariu‹s›, cui domus usus legatus est, ut non possit occupare totius domus usum, tamen eis quae uacabunt proprietarius non utet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bendere uidet᷑ successoꝵ.: adopnui
patris E siuiiꝰ sñ fructiriegatꝰ erit:
adẽpta fruct᷑ oã. satis care uibeat p̃tor
ħ merito ut de solo usu. ñ ÷ de fruetu
caueat᷑. E. sifructꝰ sñ usu optigerit.
stiplatio. locũ habebit  si habitatio

Expanded text:
 adoptiui patris.Sed si usus sine fructu legatus erit, adempta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caue‹a›tur.Ergo et si fructus sine usu optigerit, stipulatio locum habebit.Et si habitatio
Abbreviated transcription (Latin):
us messe fecit ⁊ decessit. scipłam q̃ m
messe iacet. ħrdis eiꝰ sabeo ait Spicã
q̃ terre tenet᷑ dm̃i fundi ẽt fructũ ꝙ
ꝑcipi spica aut feno ceso: aut uua adꝙ̃¬
ta. aut excussa olea : ꝗͣuis ñdũ ĩtũ
frum̃tũ. aut oleũ factũ. uł unid̾mia.
coacta sit. Sedut uerũ ẽ ꝙ d̾olea ex¬
de ea olea q̃ ꝑse deccoitͣ. ¶ulianꝰ
ait fructuanii fructꝰ tẽ fieri cũ eos
ꝑceꝑit. Sone fidei aũt possoris: mox
q̃ asoio separati sunt.
pitis auinutioẽ. ułm orte. reliq̃s¬

Expanded text:
us messem fecit et decessit, stipulam, quae in messe iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae terra teneatur, domini fundi esse fructumque percipi spica aut faeno caeso aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum uel uindemia coacta sit. sed ut uerum est, quod de olea exde ea olea, quae per se deciderit, Iulianus ait: fructuarii fructus tunc fieri, cum eos perceperit, bonae fidei autem possessoris, mox quam a solo separati sint. pitis minutione uel morte reliq
Abbreviated transcription (Latin):
stipłatione de hoc euien. si qui ñ uini
boni arbitratu arbiteatu utat᷑. cõmit¬
tas scipiatio. Statĩ nec expectauimꝰ ut
amittat᷑ usus fructiht̃ aũt scipłatio ista
duas causas. unã sialit̃ quis utit᷑ qͣuir
bonus arbitrat᷑ aliã de usufructu resti¬
tucado. quaꝵ pnor statĩ cõmatet᷑. quã

Expanded text:
ut, si quis non uiri boni arbitratu utatur, committ‹a›tur stipulatio statim, nec expectabimus, ut amittatur usus fructus.Habet autem stipulatio ista duas causas, unam, si al‹i›ter quis utatur quam uir bonus arbitrabitur, aliam de usu fructu restituendo: quarum prior statim com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽ desierit alii ⁊ hic ułsq cauendũ
ut supͣ placuit. Qd̃ siduob ꝯiuĩctĩ usus
fruct legatꝰ sit. inuicẽ sibi cauere de¬
bebut̃.⁊ hedi incasu illũ. siad sociũ ñ
ꝑtineat. usus fruit̃ heredi reddit.

Expanded text:
it, alii, et hic utrisque cauendum ut supra placuit. quod si duobus coniunctim usus fructus legatus sit, et inuicem sibi cauere debeb‹u›nt et heredi in casum illum: 'si ad socium non pertineat usus fructus, heredi reddi'.
Abbreviated transcription (Latin):
omẽm usũ habebit.⁊ adarandũ.⁊
te auriga fuit. is cui usus equoꝵ relic¬
tꝰ ẽ. ñputo eũ incircensib his usutũ
qr quasi locare eos uidetur. s sitestattor
usus ministeni alicui fut relictꝰ ad

Expanded text:
omnem usum habebit et ad arandum et te auriga fuit, cui usus equorum relictus est, non puto eum circensibus his usurum, quia quasi locare eos uidetur: sed si testatorusus ministerii alicui fuerit relictus, ad