comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faceret diuitias qłe suȩ inuasa miscłie.¬
S: nolunt credere pelagian. qđ in uno
stum labor ẽ dõ.  Absit. S ut osten¬
dat᷑ quo merito fuerit dampnata na¬
tura. non uult facile de tanto malo
nec ipse omĩps liberare: ꝓpt̃ qđ & pec¬
cata ꝑcliua st̃. & laboriosa iusticia nͥ
amãntib. S caritas quȩ hos a mantes
gior: ꝑgamus adreliqua. auõ ta hoc
dicis. quasi alibi breuior sis futurus ꝗͣ cũ
loquacissime inquiras.quẽ ad modum
aplĩ manifestissimis u̾bis nebulas inge
ferat xp̃c ad uitam. S om̃s dixit atq
om̃s: quia sicut sine adam nullus ad
mortem. ita sinc xp̃o nullis aciuitam.
Sicut dicimꝰ de litterarum magistro:
sunciuitate solus ẽ. Om̃s iste hic litteras
docet: ñ quia om̃s discunt. s quia nemo
nisi abipso. Quos aũt om̃s dixerat.
multos postea dixit.eosdem tam̃ om̃s
multosq significans. Sicut enim pu-
nius mobedientiam peccatores consti¬

Expanded text:
faceret divitias gloriae suae in vasa misefaceret divitias gloriae suae in vasa mise Nolunt credere Pelagiani quod in uno stum labor est Deo? Absit. Sed ut ostendatur quod merito fuerit damnata natura, non vult facile de tanto malo nec ipse Omnipotens liberare. Propter quod et peccata proclivia sunt, et laboriosa justitia, nisi amantibus: sed charitas, quae hos amantes gior, pergamus ad reliqua. AUG. Ita hoc dicis, quasi alibi brevior sis futurus; cum loquacissime inquiras quemadmodum Apostoli manifestissimis verbis nebulas ingersferat Christus ad vitam: sed omnes dixit atque omnes, quia sicut sine Adam nullus ad mortem, ita sine Christo nullus ad vitam. Sicut dicimus de litterarum magistro, si in civitate solus est, Omnes iste hic litteras docet: non quia omnes discunt, sed quia nemo nisi ab ipso. Quos autem omnes dixerat, multos postea dixit; eosdem tamen omnes multosque significans. Sicut enim per unius inobedientiam peccatores consti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗis constet nocuisse peccati quã ꝓfuisse
paulum nichil sensisse de traduce. s eiꝰ
sententia tracducianos cum manicheis
magistris suis parit̃ fuisse destructos.
aus̃. Nondixit a płs paulus. multo
inplures abundasse beneficia: quam ir¬
repsisse dispendia: ñ hoc dixit: ꝓrsus
falleris: si ipse non fallis. Multomagis
enim abundasse grãm dixit inmulcos.
non inmagis multos. s magis abun¬
dasse in comparatione nãq ꝑeuntiũ.
paueisunt qui saluantur: sine aũtẽ¬
cõp̃aratione ꝑ euntium: & ipsi multist̃.
S quare sinĩlli plures quã illi. consiliũ
dĩ uelle nosse muldoꝵ ẽ: nosse aut̃ uel
paucissimoꝵ hominũ. uel omnino nul
omĩum rerum p̃scius malos futuros
ignorare ñ posset: nͥ uti etiã malis plu¬
rib optime optimus posset. Unde nos
aliquid apls docuit: idest. ut iram suã
potentiãq monstraret in eis que acculit
inmulta patientia uasa irȩ: Eut notas

Expanded text:
gis constet nocuisse peccata, quam profuisse gis constet nocuisse peccata, quam profuisse stolum Paulum nihil sensisse de traduce, sed ejus sententia Traducianos cum Manichaeis magistris suis pariter fuisse destructos. AUG. Non dixit apostolus Paulus, « multo in plures abundasse beneficia, quam irrepsisse dispendia: » non hoc dixit; prorsus falleris, si ipse non fallis. Multo magis enim abundasse gratiam dixit in multos, non in magis multos; sed magis abundasse. In comparatione namque pereuntium pauci sunt qui salvantur; sine comparatione autem pereuntium et ipsi multi sunt. Sed quare sint illi plures, quam illi, consilium Dei velle nosse multorum est: nosse autem vel paucissimorum hominum, vel omnino nullomnium rerum praescius malos futuros ignorare non posset, nisi uti etiam malis pluribus optime optimus posset: unde nos aliquid Apostolus docuit, id est, ut iram suam potentiamque monstraret in eis, quae attulit in multa patientia vasa irae, et ut notas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ antiquos uidelicet. qͦssine grã eiꝰ
fuisse dicitis iustos. eoqđ ñ habuerĩt
eius exemplum. Qͥd si gͦ & post in-¬
carnationẽ xp̃i. nondũ audito eugłio.
ꝓposuerunt sibi aliqui homines suꝑ¬
Quid agitis. Ubiuos uidetis: Ita¬
ne uero. isti uirtutis p̃mia ñmerentur:
gratis mortuus ẽ: quia fuerunt iusti
& ante ipsum. quos imitari possent
qui iusti eẽ uoluissent. Quid est etiã
& ego: s ait. imitatores mei estote. sic̃
et ego xp̃i: Ergo se illis uoluit esse

Expanded text:
propter antiquos videlicet, quos sine gratia ejus propter antiquos videlicet, quos sine gratia ejus fuisse dicitis justos, eo quod non habuerint ejus exemplum. Quid si ergo et post incarnationem Christi, nondum audito Evangelio, proposuerint sibi aliqui homines supquid agitis? ubi vos videtis? Itane vero isti virtutis praemia non merentur? gratis mortuus est : quia fuerunt justi et ante ipsum, quos imitari possent, qui justi esse voluissent. Quid est etiam et ego; sed ait, Imitatores mei estote, sicut et ego Christi ? Ergo se illis volui
Abbreviated transcription (Latin):
cunq ita sunt om̃s. ut sint tam̃ pauci:
Capilli quippe hominis om̃s: etiam
multi sunt. Digiti uero etiam omnes:
paucisunt. Iuł. Totum deniq qđ
egerat enodauit. dicens. Sicut cñi ꝑ in¬
obedicntiã uniꝰ hominis. peccatores
constituti sunt multi: ita & ꝑunius o¬
bedientiã iusti constituentur multi.
Ut sicut nemo p̃mia uirtutis merecur.
Nisi qui adea post incarnationẽ tam̃
xp̃i. sanclitatis eius imitatione conten¬
derit: ita in adam p̃uaricator nemo te¬
neatur. nͥ qui intrans gressione legis
primi hominis imitatione deliquerit.
auoͦ. Noc ẽ occultũ & horrendum ui¬
rus heresis ur̃e. ut uelitis grãm xp̃i in¬
exemplo euis eẽ. ñ in dono eiꝰ licentes
quia ꝑeius imitationẽ fiunt iusti. ñ
ꝑ subministrationẽ sp̃s scĩ: ut eum ini¬
tentur adducti quẽ spm̃ super suos
ditissime effudit. Ꝙ quasi uigilant̃
additis. post incarnationẽ tamen eiꝰ.

Expanded text:
icumque ita sunt omnes, ut sint tamen pauci. icumque ita sunt omnes, ut sint tamen pauci. Capilli quippe hominis omnes, etiam multi sunt; digiti vero etiam omnes, pauci sunt. CXLVI. JUL. Totum denique quod egerat, enodavit dicens, Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi; ita et per unius obedientiam justi constituentur multi : ut sicut nemo praemia virtutis meretur, nisi qui ad ea, post incarnationem tamen Christi, sanctitatis ejus imitatione contenderit; ita in Adam praevaricator nemo teneatur, nisi qui in transgressione legis primi hominis imitatione deliquerit. AUG. Hoc est occultum et horrendum virus haeresis vestrae, ut velitis grain dono ejus, dicentes, quia per ejus imitationem fiunt justi, non per subministrationem Spiritus sancti, ut eum imitentur adducti; quem Spiritum super suos ditissime effudit: et quasi vigilanter additis, « post incarnationem tamen ejus; »
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. patrẽ multarũ gentiũ posui de:
Potes in quã hoc dicere: & meo quoq lo¬
co. scͥpture prenuntianti qđ reb ipsis
uidemus impleri. tuo uaniloquio con¬
tradicere. & ꝓhibere nos intelligere om̃s
gentes. uͥ ꝓmissȩ sunt qͥd aluid quam
om̃s gentes: quia ꝑtuã dialecticam.
om̃s non ꝑom̃ib s pro multis que õs
ñsunt. positas atq intelligendas do¬
ces. Si aũt possunt quidẽ ubi dicunt᷑
multi ñ om̃s intelligi. s tam̃ uͥdicunt᷑
om̃s. uereq sunt om̃s. recte dicuntur
et multi. ne ipsi om̃s. pauci intelligan¬
tur. sicut illi sci quos ignis ardens u¬
rere ẽ uetitꝰ. om̃s int̃ innoxias flam¬
mas laudabant dm̃. et tam̃ ipsi om̃s
paucierant. qm̃ tres erant: qͥd habet
uirium argum̃tatio tua. qua ꝓpterea
om̃s non uis om̃s intelligi. qm̃ idem
ipsi dicti sunt multi: quan doquidẽ
qui uere sunt om̃s. idõ ñ nunquam
dicunt᷑ & multiut discernant᷑ abcis. qͥ¬

Expanded text:
gitur, Patrem multarum gentium posui te ? gitur, Patrem multarum gentium posui te ? potes, inquam, hoc dicere, et in eo quoque loco Scripturae praenuntianti quod rebus ipsis videmus impleri tuo vaniloquio contradicere; et prohibere nos intelligere omnes gentes, ubi promissae sunt, quid aliud quam omnes gentes? quia per tuam dialecticam, omnes non pro omnibus, sed pro multis quae omnes non sunt, positas atque intelligendas doces. Si autem possunt quidem, ubi dicuntur multi, non omnes intelligi; sed tamen ubi dicuntur omnes, vereque sunt omnes, recte dicuntur et multi; ne ipsi omnes, pauci intelligantur; sicut illi sancti, quos ignis ardens urere est vetitus, omnes inter innoxias flammas laudabant Deum, et tamen ipsi omnes pauci erant, quoniam tres erant : quid habet virium argumentatio tua, qua propterea omnes non vis omnes intelligi, quoniam iidem ipsi dicti sunt multi? Quandoquidem qui vere sunt omnes, ideo nonnunquam dicuntur et multi, ut discernantur ab eis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑhoc negare quẽquã ꝑ alteriꝰ pecca¬
to posse dampnari: negare ullũ pecca¬
tum ad posteros naturȩ conditione
transire:atq credere atq asserere ho¬
minẽ de instituta a dõ fecunditate
genitum. lib̾i arbitrii iustis legib conue¬
niri. ut uitet omne qđ malum ẽ. exerce¬
at om̃e qđ bonum est: nec scđm uos
estimet amorem & necessitatem crimi-¬
num. substantiȩ suȩ causis. idest ipsis
adhesisse seminib nec recipiat. tã stul¬
tam. tã insanã.tã in impiã sententiam.
in concumeliam indelicet nature. ratio¬
nis. dei. apłi uolumine contineri. quia
dixerit ꝑunum hominẽ peccatum in
hunc mundum intrasse. & in om̃s ho¬
mines transisse mortem. cũ hoc diu
caligare ñ siuerit. ad dens eos quos õs
dixerat. debere multos intelligi:. qui
imitatione ñ generatione peccassent.
aug̃ Potes dicere non om̃s gentes se¬
mini abrahe fuisse ꝓmissas. uͥdictũ ẽ.
insemine tuo benedicent᷑ om̃s gentes:
quia easdem dixit & multas. ubile¬

Expanded text:
Ac per hoc, negare quemquam pro alterius peccato posse damnari, negare ullum peccatum ad posteros naturae conditione transire: atque credere, atque asserere, hominem de instituta a Deo fecunditate genitum liberi arbitrii justis legibus conveniri, ut vitet omne quod malum est, exerceat omne quod bonum est, nec, secundum vos, aestimet amorem et necessitatem criminum substantiae suae causis, id est, ipsis adhaesisse seminibus; nec recipiat tam stultam, tam insanam, tam impiam sententiam, in contumeliam videlicet naturae, rationis, Dei, Apostoli volumine contineri, quia dixerit per unum hominem peccatum in hunc mundum intrasse, et in omnes homines transisse mortem ; cum hoc diu caligare non siverit, addens eos quos omnes dixerat, debere multos intelligi, qui imitatione, non generatione peccassent. AUG. Potes dicere, non omnes gentes semini Abrahae fuisse promissas, ubi dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes ; quia easdem dixit et multas, ubi le
Abbreviated transcription (Latin):
generalitate u̾bi huiꝰ. nequaquã aut a¬
płi. aut nichodemꝰ. aut sçẽ mulieres in-¬
hoc iam responsum ẽ. ñ repugnare oĩb
multos : quia ipsi om̃s ñ pauci sed
multi sunt: & qđ de psalmo cõmemo¬
rasti.om̃s declinauerunt simul in uti¬
les facti sunt: pror sus uerum ẽ. fuios
quippe hominũ qui declinauerunt õs.
discreuit a filiis dĩ: qͦs ñ declinantes
deuorabant. Ds̃ eñi respexit suꝑ fili-¬
os hominũ. Hi om̃s declinauerunt.
Abeis qͥppe exceptist̃ filii dei. Exhis gͦ decli¬
nantib oĩb filiis ho̾iũ erat etiã ille oĩs popłs:
qͥ clamabat crucifige crucifige. Ad hunc
derant pertinebant. Hinc te exue si po¬
tes. quod unus pro omnibus mortuus ẽ:
o aude dicere non omnes
mortuos. pro quib mortuus est xpistus:
primat audacissimã uocem: qͥd seque¬
retur ostendens. & dicens gͦ om̃s mor¬
tui sunt. Noli sic laudare apłm: noli
sic exponere. ut nolis audire. Si unus

Expanded text:
generalitate verbi hujus nequaquam aut Ageneralitate verbi hujus nequaquam aut Apostoli, aut Nicodemus, aut sanctae mulieres inhoc jam responsum est, non repugnare omnibus multos, quia ipsi omnes non pauci, sed multi sunt. Et quod de Psalmo commemorasti, Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt; prorsus verum est: filios quippe hominum, qui declinaverunt omnes, discrevit a filiis Dei, quos non declinantes devorabant; Deus enim respexit super filios hominum: hi omnes declinaverunt; eis quippe excepti sunt filii Dei. Ex his ergo declinantibus omnibus filiis hominum, erat etiam ille omnis populus qui clamabat: Crucifige! crucifige! Ad hunc derant, pertinebant. Hinc te exue, si potes, quod unus pro omnibus mortuus est; et aude dicere, non omnes mortuos, pro quibus mortuus est Christus; primat audacissimam vocem, quid sequeretur ostendens, et dicens, Ergo omnes mortui sunt. Noli sic laudare Apostolum; noli sic exponere, ut nolis audire, Si unus
Abbreviated transcription (Latin):
scdm ilłs dauiticũ. In qͦ corrigit ad olescentior
uiã suã id est quomodo corrigit uiã suã:
Incustodiendo sermones tuos. In eoergo
corrigi dicit᷑: ꝑ qđ & corrigitur. Ita et
apłs meo dixit ꝑtransissc mortẽ in qͦ
om̃s ꝓpͥa uoluntate peccauerunt: ñ ut
hoc in quo. aut adam aut peccatũ ui¬
dcat᷑ ostendere: s in quo. om̃s peccantes
intelligat᷑ ex primere.Aug̃. Aꝑi ocu¬
los: in adam om̃s moriunt. In quo s ñ
sunt mortui paruuli: nec in xp̃o uiuifi¬
cant᷑. Ut quid cumcis ad baptismum
inuificatoris & saluatoris. simulatione
dampnabili curritis: quos uiuos sa¬
nosq clamãdoui uificari sanariq ñ
poni. innumera scͥpturarum exempla
testantut: Scdm̃ illud. Om̃s declinaue¬
runt: simul inutiles facti sunt. E ptꝰ
pauca. Qui deuorant inquit plebem
meam. sicut cibum panis: Ostendens
abillis omnib qͦs malum ꝑnuntiarat
oꝑari. hanc plebem fuisse discretam:
In eugłio refertur. Et clamabat om̃is
popłs. crucifige crucifige:  tamen

Expanded text:
secundum illud Davidicum: In quo corrigit adolescentior viam suam? id est, quomodo corrigit viam suam? In custodiendo sermones tuos . In eo ergo corrigi dicitur, per quod et corrigitur. Ita et Apostolus in eo dixit pertransiisse mortem, in quo omnes propria voluntate peccaverunt: non ut hoc, in quo, aut Adam, aut peccatum videatur ostendere; sed in quo omnes peccantes intelligatur exprimere. AUG. Aperi oculos: in Adam omnes moriuntur, in quo si non sunt mortui parvuli, nec in Christo vivificantur, utquid cum eis ad Baptismum vivificatoris et salvatoris simulatione damnabili curritis, quos vivos sanosque clamando vivificari sanarique noponi, innumera Scripturarum exempla testantur, secundum illud, Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: et post pauca, Qui devorant, inquit, plebem meam, sicut cibum panis ; ostendens ab illis omnibus, quos malum pronuntiaverat operari, hanc plebem fuisse discretam. In Evangelio refertur, Et clamabat omnis populus: Crucifige! crucifige ! Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s concupiscat: o siquando fideł hõ ĩ ħ
etamine uenialit̃ uincit᷑. debita dimitit orans
ce quando
dampnabilit umcit᷑. dat humiliorẽ pe¬
intentiam.cui tribuat indulgentiã. Do¬
nat postremo uitam ȩternam: et ammȩ
& corpori. Ubi qualia & quanta bona
sint. cogitare qͥs possit:ᷤ Quomͦ gͦ plus
nocuit primi hominis iniquitas. quam
ꝓfuit scđi hominis hoc ẽ xp̃i bonitas:
cum ille temporalit nocu̾it. Xp̃s aut̃
et temporalit adiuuet. et liberet ac bea¬
tificet iȩternũ : Quȩcũ ita sint: senten¬
tia nr̃a catholica ñ manichea ẽ. Et idõ
nec pelegiana ẽ: quia catholica est. Iuł.
Friuolam sane expositionẽ in hoc loco tu¬
am optimo iure despicerem. & ir reꝑcus¬
sam p̃terrirẽ. quasi nimis humo coheren¬
dem:nͥ uererer. ne pellatie magis quam
constantiȩ crederetur. Loqueris gͦ hoc
mͦ. Qͥd ẽ multomagis abundauit. nisi

Expanded text:
quando fidelis homo in hoc certamine venialiter vincitur, debita dimittit oranti; et quando damnabiliter vincitur, dat humiliorem poenitentiam, cui tribuat indulgentiam. Donat postremo vitam aeternam et animae et corpori, ubi qualia et quanta bona sint cogitare quis possit? Quomodo ergo plus nocuit primi hominis iniquitas, quam profuit secundi hominis, hoc est Christi, bonitas; cum ille temporaliter nocuerit, Christus autem et temporaliter adjuvet, et liberet ac beatificet in aeternum? Quae cum ita sint, sententia nostra catholica, non Manichaea est; et ideo nec Pelagiana est, quia catholica est. XCVIII. JUL. Frivolam sane expositionem in hoc loco tuam optimo jure despicerem, et irrepercussam praeterirem, quasi nimis humo cohaerentem, nisi vererer, ne pellaciae magis quam constantiae crederetur. Loqueris ergo hoc modo: « Quid est, multo magis abundavit; nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mors ab adam usq ad moysen . & in cos
qui non peccauerunt insimilitudinem
p̃uaricationis adȩ: Quomͦ libet enĩ
distinguatis.: contra uos dixisse apłs
muenitur. Nam si regnauit mors. et
meos qui ñ peccauerunt distinxeritis.
quomͦ sit iustum. nͥ ꝓpt̃ originale pec¬
catum: Et idõ tanquã quereret᷑ qͣre
regnauerit & in eos qui ñ peccauerunt.
responsio reddita est. insimilitudinem
p̃uaricationis adȩ: idest non ꝓpt̃ sua
ꝓpͥa peccata: s qm̃ sui similes genuit
p̃uaricator adam: sic̃ exposuerunt hec
u̾ba. etiam qui ante nos catholici ddo¬
ctores fuerunt: quamuis enim pecca¬
tum illud primũ atq unum qđ ꝑ unũ
hominẽ intrauit in mundum. cõmune
sit omnium. ꝓpt̃ qđ dictum est. in qͦ
om̃s peccauerunt: tam̃ sua ꝓpria par¬
uuli peccata ñ habent. & idõ de illis etiã
hoc ueracit̃ dici potuit. qđ ñ peccauert̃:
S regnauit in eos mors. insimilitudinẽ
ut dictum ẽ p̃uaricationis ade. Si aut̃

Expanded text:
 ad Moysen, et in eos qui non peccaverunt, in similitudinem praevaricationis Adae? Quomodolibet enim distinguatis, contra vos dixisse Apostolus invenitur. Nam si, Regnavit mors et in eos qui non peccaverunt, distinxeritis ; quomodo sit justum, nisi propter originale peccatum? Et ideo tanquam quaereretur, quare regnaverit et in eos qui non peccaverunt: responsio reddita est, In similitudinem praevaricationis Adae; id est, non propter sua propria peccata, sed quoniam sui similes genuit praevaricator Adam; sicut exposuerunt haec verba etiam qui ante nos catholici doctores fuerunt. Quamvis enim peccatum illud primum atque unum, quod per unum hominem intravit in mundum, commune sit omnium, propter quod dictum est, In quo omnes peccaverunt; tamen sua propria parvuli peccata non habent. Et ideo de illis etiam hoc veraciter dici potuit, quod non peccaverunt; sed regnavit in eos mors in similitudinem, ut dictum est, praevaricationis Adae. Si autem,
Abbreviated transcription (Latin):
ñne rec̾te dicit᷑ in eos illud uiciũ de pa¬
rente transisse. ipsos quoq hoc in paren¬
te fecisse: qm̃ quando ipse fecit in illo
fuerunt. ac sic ipsi atq ille adhuc unꝰ
fuerunt : Fecerunt gͦ ñ actione hõiũ:
s ratione iam seminum. Qđ gͦ aliquo¬
tiens inuenitur in corporis morbis. hoc
in illo unius prumi genmtoris antiquo
magnoq peccato. quo natura huma¬
na uniu̾sa uiciata ẽ. factum ẽẽ nou̾at.
qui lucidissima locutione quã uos
conamini tenebrare. dicebat. Punũ
hominẽ peccatum intrauit in mundũ.
& ꝑpeccatum mors: & ita i om̃s hoĩes
ꝑtransiit: in quo om̃s peccauerunt. Gra

Expanded text:
nonne recte dicitur, in eos illud vitium de panonne recte dicitur, in eos illud vitium de parente transiisse? Ipsos quoque hoc in parente fecisse, quoniam quando ipse fecit, in illo fuerunt; ac sic ipsi atque ille adhuc unus fuerunt? fecerunt ergo, non actione hominum, sed ratione jam seminum. Quod ergo aliquoties invenitur in corporis morbis, hoc in illo unius primi genitoris antiquo magnoque peccato, quo natura humana universa vitiata est, factum esse noverat, qui lucidissima locutione, quam vos conamini tenebrare, dicebat, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines petransi
Abbreviated transcription (Latin):
que inpeccato est. paruulos ñ ostendiꝰ im
appareat. Om̃s. plurimos apłs dixit. qs
idõ ait obnoxios morti: qm̃ uoluntate
ꝓpria peccauerunt. Non gͥ originale:
s uoluntariũ crim̃ accusat. Et reuera
nichil aliud indicant u̾ba: si eoꝵ fides
& ꝓpͥetates expandat᷑. Nam si peccatũ
crederet ad posteros generatione transis¬
se.idest ad eos qui ibi ñ fuerant abillo
fuisse iaculatũ. falsissime om̃s peccas¬
se ꝓnuntiaret. Auõ. Possem tͥ dicere:
quomͦ secuti sunt posteri adam peccan¬
tis exemplum. qui ñ ibi fuerunt: nec
ipsum peccatum uel uiderunt ułaudi¬
erunt uł crediderunt: s. ñ hoc dico.
et ad alios dirigit: ñ uer̃e hoc om̃s fe¬
cisse dicunt᷑. Aut enim ꝑtransiit ad
cos. & ipsi ñ peccauert̃: Aut ipsi pec¬
cauerunt. quo sermone negociũ ope¬
rationis exprimitur: & ad cos s̃ꝑtran¬
siit nͥ imitatione sola. auoꝰ. Siquis in¬
temperantia sibi podagram faciat. eãq
transmittat in filios. quod sepe contigit.

Expanded text:
 in peccato est, parvulos non ostendis immappareat; omnes, plurimos Apostolus dixit; quos ideo ait obnoxios morti, quoniam voluntate propria peccaverunt. Non igitur originale, sed voluntarium crimen accusat: et revera nihil aliud indicant verba, si eorum fides et proprietas expendatur. Nam si peccatum crederet ad posteros generatione transiisse, id est, ad eos qui ibi non fuerant, ab illo fuisse jaculatum, falsissime omnes peccasse pronuntiaret. AUG. Possem tibi dicere, Quomodo secuti sunt posteri Adam peccantis exemplum, qui non ibi fuerunt, nec ipsum peccatum vel viderunt, vel audierunt, vel crediderunt? Sed non hoc dico: et ad alios dirigit, non vere hoc omnes fecisse dicuntur: aut enim pertransiit ad eos, et ipsi non peccaverunt; aut ipsi peccaverunt, quo sermone negotium operationis exprimitur, et ad eos non pertransiit nisi imitatione sola. AUG. Si quis intemperantia sibi podagram faciat, eamque transmittat in filios, quod saepe contingit;
Abbreviated transcription (Latin):
rius. Iuł. N am cum tu & manichcus
dicitis om̃s sunt naturalit peccatores.
apłs aũt dicit multisunt ñ om̃s pecca¬
tores: remouet accusationẽ a seminib
quȩ armat᷑ inmores:& destruit origina¬
le peccatum: ut qłie hoc ipsum qđ egimꝰ
urgeamus: p̃scribit apls. multos deb̾e
intelligi ꝑ ade mobedientiam peccato¬
eos utiq qui iusti sunt. ostendens ab ilł
qui criminosi sunt ẽẽ discretos: tu qua
impudentia argum̃tari interis: uit ex
his sermonib ꝓbes naturale peccatũ:
Nam cum dicis om̃s nasci criminosos
tinere. s aliquos inde ꝑxp̃m postea
lib̃ari. non hoc sentis qđ apłs. qui dicit
non om̃s ꝑ adam peccatores constitu¬
tos eẽ.s muitos. auoꝰ. Qm̃ ñ ẽ contrariũ
sicut iam ostendimus. ut idem sint

Expanded text:
I. JUL. Nam cum tu et Manichaeus dicitis, Omnes sunt naturaliter peccatores: Apostolus autem dicit, Multi sunt, non omnes, peccatores; removet accusationem a seminibus quae armatur in mores, et destruit originale peccatum. Utque hoc ipsum quod egimus, urgeamus: praescribit Apostolus, multos debere intelligi per Adae inobedientiam peccatoeos utique qui justi sunt, ostendens ab illis qui criminosi sunt, esse discretos: tu qua impudentia argumentari niteris, ut ex his sermonibus probes naturale peccatum? Nam cum dicis omnes nasci criminosos ertinere, sed aliquos inde per Christum postea liberari; non hoc sentis quod Apostolus, qui dicit, non omnes per Adam peccatores constitutos esse, sed multos. AUG. Quoniam non est contrarium, sicut jam ostendimus
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sunt in illo paruuli: ac ꝑhoc
apłs clamat. Atq ita & contra te ip¬
sum uenies: & a grã xp̃i penitus paruui
ñ eẽ dicturus es. consequent̃ etiam. ba¬
ptizandos negabis in xp̃o: quicunq
enim baptizati sumus in xp̃o. sicuti a
igitur ab originali peccato alienabis
paruulos: nnsi eos simul ã grã baptis¬
matis xp̃i feceris alienos. In eo uͦ quod
tͥ uidetur duo ista int̾ se eẽ contraria.
ut om̃s eant in condempnationem
ꝑadam. & om̃s rursus in iustificatio
nem ꝑxp̃m: omnino erras. Nullus eñi
hominũ nisi ꝑ adam trahitur ad con-¬
dempnationem. de qua ꝑ lauachrum
regenerationis homines liberantur.
& nullus hominum nͥ ꝑxꝑ̃m abhac¬

Expanded text:
mortui sunt in illo parvuli, ac per hmortui sunt in illo parvuli, ac per hApostolus clamat: atque ita, et contra te ipsum venies, et a gratia Christi penitus parvulortuum non esse dicturus es. Consequenter etiam baptizandos negabis in Christo. Quicumque enim baptizati sumus in Christo, sicuti aiChristus. Nullo modo igitur ab originali peccato alienabis parvulos, nisi eos simul a gratia Baptismatis Christi feceris alienos. In eo vero quod tibi videtur, duo ista inter se esse contraria, ut omnes eant in condemnationem per Adam, et omnes rursus in justificationem per Christum, omnino erras. Nullus enim hominum nisi per Adam trahitur ad damnationem, de qua per lavacrum regenerationis homines liberantur; et nullus hominum n
Abbreviated transcription (Latin):
tũ inom̃s ad condẽpnationẽ. ita& ꝑunius
iusticiã inõs hõies ad iustificationẽ: tan¬
cũ opis imꝑtit nob̾. quantũ in dogma cuũ
mouet fragoris. Ponens qͥppe incontͣriis
partib om̃s. qͥb uerbis ñ potest ulla
t̃ẽ coniunctio. ad scripturarũ nos morem
remittit: ut intelligamꝰ om̃s dici solere ꝓ
mults. Nam in ipsa fronte u̾boꝵ magna bas¬
ries est. Qui cium om̃s ad iustificationẽ
ueniunt. si ꝑrexerint om̃s ad condemp¬
nationẽ faut qui om̃s ad penã: si omnes
rapiunt᷑ ad głam: Generalitas unius
partis: locum excludit alterius. auoͣ.
Ergo & uͥdictum est. in quo om̃s pecca¬
uerunt:multi sunt intelligendi. ñ oĩs.
Qđ si ita est: cogeris dicere. ñ om̃s pecca¬
tores unius illius hominis imitatioe
peccasse. s multos: qđ si dixeris. idõ ñ
om̃s s multos eius imitatione peccasse.
quia multi non om̃s peccauerunt. uo¬
lens eos qui ñ pecca uerunt intelligi
paruulos: respondebitur tͥ quia nec

Expanded text:
unius justitiam in omnes homines ad justificationem , tantum opis impertit nobis, quantum in dogma tuum movet fragoris. Ponens quippe in contrariis partibus omnes, quibus verbis non potest ulla esse conjunctio, ad Scripturarum nos morem remittit, ut intelligamus omnes dici solere pro multis. Nam in ipsa fronte verborum magna barbaries est: qui enim omnes ad justificationem veniunt, si perrexerint omnes ad condemnationem? aut qui omnes ad poenam, si omnes rapiuntur ad gloriam? Generalitas unius partis, locum excludit alterius. AUG. Ergo et ubi dictum est, In quo omnes peccaverunt , multi sunt intelligendi, non omnes: quod si ita est, cogeris dicere, non omnes peccatores unius illius hominis imitatione peccasse, sed multos. Quod si dixeris, ideo non omnes, sed multos ejus imitatione peccasse, quia multi, non omnes peccaverunt; volens eos qui non peccaverunt, intelligi parvulos: respondebitur tibi, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
Multa enim delicta ex quib gratia
mutit in iustificationẽ: simul cũ illo
uno multa sunt. Ex quo uno iudi¬
cium. etiam si alia non addant᷑. mittit
incondempnationẽ. Sic gͦ adam unũ
delictum potuit generatis insercre.
xp̃s aut̃ regenetatis multa dimittere:
qm̃ plus iste ꝓfuisse. qͣm ille nocus¬
se monstratur. Iuliaꝰ Et quamuis
quȩ acta sint. ad defensionẽ ueritatis
exuberent: tam̃ ad ea quȩ inferimus.
ut sit lector intentꝰ admoneo. Appare¬
bit enim ir refucabilit: nchil in his lo¬
cis apłm paulum de natura. s de con¬
u̾satione mortalium disputasse uĩ
nempe gr̃e xp̃i. & peccati primi eregi¬
one constituens. comparansq effectꝰ
utriusq laborauit ostendere magis
xp̃i ꝓfuisse mysterium: quam primi
hominis nocuisse peccatũ. Id autem.
docuimꝰ insensu traducis ñ posse con¬
stare. Ut gͦ multa quȩ Numerauit.
ita hoc peculialit̃ ad laudem uoluit
gr̃e ꝑtinere qđ ait. iudicium ex uno

Expanded text:
Multa enim delicta, ex quibus gratia Multa enim delicta, ex quibus gratia mittit in justificationem, simul cum illo uno multa sunt; ex quo uno judicium, etiamsi alia non addantur, mittit in condemnationem. Sic ergo Adam unum delictum potuit generatis inserere, Christus autem regeneratis multa dimittere; quoniam plus iste profuisse, quam ille nocuisse monstratur. CXIII. JUL. Et quamvis quae acta sunt, ad defensionem veritatis exuberent: tamen ad ea quae inferimus, ut sit lector intentus, admoneo. Apparebit enim irrefutabiliter, nihil in his locis apostolum Paulum de natura, sed de conversatione mortalium disputasse: vim nempe gratiae Christi et peccati primi e regione constituens, comparansque effectus utriusque, laboravit ostendere, magis Christi profuisse mysterium, quam primi hominis nocuisse peccatum. Id autem docuimus in sensu traducis non posse constare. Ut ergo multa quae enumeravit, ita hoc peculiariter ad laudem voluit gratiae pertinere, quod ait, Judicium ex uno
Abbreviated transcription (Latin):
grãm cõm̃dauit: ostendit se etiam illud
unum suꝑiꝰ dixisse peccatum. Tu aũt
hec multa. ca consentis eẽ.: quȩ cõmittunt᷑
ab uno quoq homine. motu ꝓpriȩ uo¬
luntatis. E illud gͦ unum: de eodem
genere ẽ. auoꝰ. Simul cum illo uno di¬
co eẽ multa: non p̃t̃ illud. Pocest aũt
et hoc recte dici de eodem genere eẽ. si
adoriginẽ referatur: quia & ipsum ex
primi hominis uoluntate manauit:
qñdo illius peccatum intrauit in mun¬
dum. & ꝑ om̃s homines ꝑtransiit. Iuł
Ut intelligat᷑ ab uno quoq motu ꝓpͥȩ
uoluntatis attractum: etiam ñ fecundi¬
tas seminum. s studioꝵ prauitas ar¬
arguetur. Ceterum. si illud unũ origi¬
nale uoluisset intelligi: ñ utiq in seqͥn¬
tib peccata multa dixisset. quȩ ꝑ grãm
dimissa cestat᷑. aug̃ Quare ñ dixisset:
nisi quia hoc uolui̾t pelagiani: Sed
non uult ueritas. qua pelagiana redar¬
guitur nouitas: & uincitur uanitas.

Expanded text:
gratiam commendavit, ostendit se etiam illud gratiam commendavit, ostendit se etiam illud unum superius dixisse peccatum: tu autem haec multa ea consentis esse, quae committuntur ab unoquoque homine motu propriae voluntatis: et illud ergo unum de eodem genere est. AUG. Simul cum illo uno, dico esse multa, non praeter illud: potest autem et hoc recte dici de eodem genere esse, si ad originem referatur; quia et ipsum ex primi hominis voluntate manavit, quando illius peccatum intravit in mundum, et per omnes homines pertransiit. CXII. JUL. Ut intelligatur ab unoquoque motu propriae voluntatis attractum; et jam non fecunditas seminum, sed studiorum pravitas arguetur. Caeterum si illud unum originale voluisset intelligi, non utique in sequentibus peccata multa dixisset, quae per gratiam dimissa testatur. AUG. Quare non dixisset, nisi quia hoc volunt Pelagiani? sed non vult veritas, qua Pelagiana redarguitur novitas, et vincitur vanitas.
Abbreviated transcription (Latin):
abolere. quam singła. Qđ gͦ p̃misit unũ
peccatum: fidem seruauit hystorie. Qd̃
subdidit. ex multis gra in iustificatio¬
nem: munificentiam mysterii cõm̃da¬
uit & copiam auoꝰ. Quid aut̃ opus erat
ut de adam loqueretur. cũ xp̃i grãm cõ¬
m̃daret: nisi quia ꝑ illum generatio. ꝑ
istum regeneratio est: Iul Quȩ expositio
ut rationi concinit: ita uos destruit: hoc
enim ipso confiteri tͥ necesse c̃. in om̃ib
suꝑiorib ũbis apłm de peccato mani¬
chee traducis non locutum: quando in
cominemoratione grẽ. multa absolui pec¬
cata monstrauit. auõManicheos tu
adiurras. quib inducendi aliam natu¬
ram malam das locũ. negando inori¬
ginali malo eẽ causam miseriȩ pariui¬
loꝵ: quam miseriam in paradiso utiq
non haberent. si ꝑseuerante ibi nature hu¬
manȩ rectitudine ac beatitudine. nasce¬
rentur. Iuł. De istoꝵ enim peccatorũ
genere que multa cẽ. & dimiti omĩa ꝑ

Expanded text:
abolere, quam singula. Quod ergo praemisit unum abolere, quam singula. Quod ergo praemisit unum peccatum, fidem servavit historiae: quod subdidit, ex multis gratia in justificationem, munificentiam mysterii commendavit et copiam. AUG. Quid autem opus erat ut de Adam loqueretur, cum Christi gratiam commendaret; nisi quia per illum generatio, per istum regeneratio est? CX. JUL. Quae expositio, ut rationi concinit, ita vos destruit: hoc enim ipso confiteri tibi necesse est, in omnibus superioribus verbis Apostolum de peccato Manichaeae traducis non locutum, quando in commemoratione gratiae multa absolvi peccata monstravit. AUG. Manichaeos tu adjuvas, quibus inducendi aliam naturam malam das locum, negando in originali malo esse causam miseriae parvulorum: quam miseriam in paradiso utique non haberent, si perseverante ibi naturae humanae rectitudine ac beatitudine nascerentur. CXI. JUL. De istorum enim peccatorum genere, quae multa esse, et dimitti omnia per
Abbreviated transcription (Latin):
iniustificationẽ. Quare gͦ dictum est.
iudiciũ exuno incondempnationem.
gr̃a aũt ex multis delictis in iusti ficati¬
onẽ: nͥ quia hoc loco ñẽ opposita uolũ¬
tati uoluntas. aut imitationi imitatio.
s generationi regeneratio: Sicut enĩ
generatio iudicium habet ex uno in ẽ¬
dempnationem: ita regeneratio grãm ex
multis delictis in iustificationẽ. Clarũ
ẽ. qđ uoluit intelligi apłs. Uos si subdi¬
tas aures aꝑiatis:contentiosa ora clau¬
decis. Iuł. Prudent̃ gͦ cum de adam
loqueret᷑. nominauit tinũ peccatum:
qđ uoluit intelligi formã preuaricati¬
onis fuisse. Idõ inquam unũ et non
multa memorauit: quia sciebat unum
tantum adȩ peccatum in legis hystoria
contineri. Grã ant̃ ex multis delictis in iꝰ¬
tificationem imbustos a sc̃ laudauit e¬
mittere: ne beneficii pauꝑis suspitio na¬
sceretur. & si dixisset. grã ex uno in iu¬
stificationẽ: non tam omnia uideretur

Expanded text:
in justificationem. Quare ergo dictum est, in justificationem. Quare ergo dictum est, Judicium ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem; nisi quia hoc loco non est opposita voluntati voluntas, aut imitationi imitatio; sed generationi regeneratio? Sicut enim generatio judicium habet ex uno in condemnationem; ita regeneratio gratiam ex multis delictis in justificationem. Clarum est quod voluit intelligi Apostolus: vos si subditas aures aperiatis, contentiosa ora claudetis. CIX. JUL. Prudenter ergo, cum de Adam loqueretur, nominavit unum peccatum, quod voluit intelligi formam praevaricationis fuisse: ideo, inquam, unum et non multa memoravit, quia sciebat unum tantum Adae peccatum in legis historia contineri. Gratiam vero ex multis delictis in justificationem, imbutos a se laudavit emittere, ne beneficii pauperis suspicio nasceretur: et si dixisset, Gratia ex uno in justificationem; non tam omnia videretur
Abbreviated transcription (Latin):
gendiȩ remedia ꝓuidet. diu̾sisq baptis¬
matib peccatis uaruis ueniam p̃beret:
S ꝓefficacissimȩ potestate medicine qͤ
criminib idest malȩ uoluntatis oꝑib
admouetur. ita cõmunit̃ subuenit.
ut diũsas spẽs reatuũ. uniꝰ ui consecra¬
tionis abstergȩat. auo. Quomodocũq
abea paruulos. quos ea saluos fieri ne¬
gas. Ut scilicet uob̃ ipsa uocabula ꝓ
ur̃o arbitrio diuidentib:. Xp̃s ad par¬
uulos ꝑtinere indeat᷑. ꝓpt̃ regnum dĩ qͦ
ñ nisi baptiratos posse ꝑuemre conce¬
ditis. Iħs aũt sit ab eis prorsus alienus.
tum ẽ enim: uocab̃ nom̃ eiꝰ iħm. Con¬
tinuoq causam subiciens quare iħm:
ipse eñi saluũ faciet inqͥt popłm suum
apeccatis coꝵ. Qđ in paruulis fierine¬
gantes. & a nomine iħu illos et abeius
popło separatis: & audecis indignari
qđ uos potiꝰ ab eodem popło separami¬
ni. Qnͣtũ aũt attinet ad delicta uolun¬
taria. sicut ex multis iudiciũ mittit
in condempnationẽ: si ex multis grã

Expanded text:
e remedia provideret, diversisque baptismatibus peccatis variis veniam praeberet: sed pro efficacissimae potestate medicinae, quae criminibus, id est, malae voluntatis operibus admovetur, ita communiter subvenit, ut diversas species reatuum unius vi consecrationis abstergat. AUG. Quomodocumque ab ea parvulos, quos ea salvos fieri negas: ut scilicet vobis ipsa vocabula pro vestro arbitrio dividentibus, Christus ad parvulos pertinere videatur propter regnum Dei, quo nonnisi baptizatos posse pervenire conceditis; Jesus autem sit ab eis prorsus alienus, tum est enim, Vocabis nomen ejus Jesum; continuoque causam subjiciens, quare Jesum: Ipse enim salvum faciet, inquit, populum suum a peccatis eorum . Quod in parvulis fieri negantes, et a nomine Jesu illos, et ab ejus populo separatis: et audetis indignari, quod vos potius ab eodem populo separamini? Quantum autem attinet ad delicta voluntaria, sicut ex multis judicium mittit in condemnationem, sic ex multis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
infectrix seminum culpa primi geni¬
toris oꝑat᷑. auõ. Unde fieri potestut
possis loqui nisi ꝑu̾sȩ: Nam utiq
cum ad illud delictum qđ generatio
trahit. usus uoluntatis accesserit. quẽ
nonhabent pariili: in multas & ua¬
rias cupiditates. arbor mulcoꝵ pul¬
lulat peccators: quod ante quã fieret:
etiam ipsum unum trahebat ad damp¬
nationẽ:siante uoluntatis usum par¬
uulus finiret hanc uitam: neq enĩ qͥa
maior dampnatio debetͣ iam magno
& multiplicato malo: icdo nulla paruo
& ñdum multiplicato debebat᷑. Quo¬
mͦ gͦ regn̾atio q̃ multiplicatũ ꝑusũ uolunta

Expanded text:
infectrix seminum culpa primi geniinfectrix seminum culpa primi genitoris operatur. AUG. Unde fieri potest ut possis loqui nisi perverse? Nam utique, cum ad illud delictum, quod generatio trahit, usus voluntatis accesserit, quem non habent parvuli, in multas et varias cupiditates arbor multorum pullulat peccatorum: quod antequam fieret, etiam ipsum unum trahebat ad damnationem, si ante voluntatis usum parvulus finiret hanc vitam. Neque enim quia major damnatio debetur jam magno et multiplicato malo, ideo nulla parvo et nondum multiplicato debebatur. Quomodo ergo regeneratio, quae multiplicatum per usum volunta
Abbreviated transcription (Latin):
manca adeo remansit. ut ñ sit ei possibile nͥtan
altiꝰ idẽ recede amalo⁊ fac̾e bonũ s iniqͥtadiꝰ necessitate de¬
p̃ssa appetentię criminũ parere cõpellitur:
si prupta om̃i lege iusticiȩ. facta sunt
naturalia que fuerant uoluntaria. silex
peccati habitat inm̃bris. quȩ tyranui¬
dem in imaginẽ & opus dĩ nuptiarũ
uerecundia & io cunditate sortita est:
si frutex diaboli in uiscerib pangit᷑
ante animam. & cum incrementis na¬
turalib ad olescit fr̃odescit os pestifera fruge
ingrauaescit: si hȩc inquã ut dicitis
una pͥmi hominis culpa ꝓgenuit. con¬
seqͣͤntiꝰ dicit̃. ex uno delicto in condẽp¬
nationẽ genus ire mortaliũ. quã ex mł¬
tis delictis grãm lib̾are. ut magis ꝓprie
intelligat᷑ dici posse hec grã ex uno
delicto lib̾are qͦs libat. Nulla enim
alia. motu ꝓpriȩ uoluntatis addun¬
t Siomine malum. fracta arbitrii li¬
bertate. exclusa honestate desiderii.

Expanded text:
manca adeo remansit, ut non sit ei possibile nisi tmanca adeo remansit, ut non sit ei possibile nisi talterius, id est, recedere a malo et facere bonum; sed iniquitatis necessitate depressa appetentiae criminum parere compellitur: si perrupta omni lege justitiae, facta sunt naturalia quae fuerant voluntaria; si lex peccati habitat in membris, quae tyrannidem in imaginem et opus Dei, nuptiarum verecundia et jucunditate sortita est; si frutex diaboli in visceribus pangitur ante animam, et cum incrementis naturalibus adolescit, frondescit, et pestifera fruge ingravescit: si haec, inquam, ut dicitis, una primi hominis culpa progenuit; consequentius dicitur ex uno delicto in condemnationem genus ire mortalium, quam ex multis delictis gratiam liberare; ut magis proprie intelligatur dici posse haec gratia ex uno delicto liberare, quos liberat. Nulla enim alia motu propriae voluntatis adduntur, si omne malum, fracta arbitrii libertate, exclusa honestate desiderii,
Abbreviated transcription (Latin):
dum paulo post argum̃taris: quasi hoc
unum delictum ad condempnationẽ
sufficiens. apłs dixissẽ imitatione sus¬
ceptum: addere debuisse õm̃s hoĩes ad
condempnationẽ ñ ꝑunũ ire delictũ.
s ꝑ multa. sua quęq uoluntate cõmis¬
sa. Inquib qm̃ elaqueandus ẽ apłĩ
sermo ã casib manichȩoꝵ: ut sit at¬
tentus lector admoneo. Ais gͦ. scđ̾m
nr̃m sensum quo asseritur prima cul¬
pa formam p̃buisse peccantib debu¬
isse apłm. sicut grãm ex multis delictis
iiustificationẽ dixit oꝑari: ita ex
multis peccatis dicere regnasse mortẽ.
Porro hoc argum̃to. contra te om̃i no
luctaris. Conuinco eni scđm dogma
grã aut̃ ex multis delictis in iustifica¬
tionẽ: qui dixerat ex uno peccato iu¬
dicium in condempnationẽ. Ut enĩ
egredientes de nr̃is finib in ur̃a re¬
gione u̾sem̃.: si libertas arbitrii pͥmo e
eu̾sa pecco. & inom̃i deinceps hõiũ genere

Expanded text:
dum paulo post argumentaris, quia si hoc dum paulo post argumentaris, quia si hoc unum delictum ad condemnationem sufficiens Apostolus dixisset imitatione susceptum, addere debuisset, omnes homines ad condemnationem non per unum ire delictum, sed per multa sua quaeque voluntate commissa. In quibus quoniam elaqueandus est Apostoli sermo a cassibus Manichaeorum; ut sit attentus lector, admoneo. Ais ergo secundum nostrum sensum, quo asseritur prima culpa formam praebuisse peccantibus, debuisse Apostolum, sicut gratiam ex multis delictis in justificationem dixit operari, ita ex multis peccatis dicere regnasse mortem. Porro hoc argumento contra te omnino luctaris: convinco enim secundum dGratia autem ex multis delictis in justificationem, qui dixerat, Ex uno peccato judicium in condemnationem. Ut enim egredientes de nostris finibus, in vestra regione versemur: si libertas arbitrii primo est eversa peccato, et in omni deinceps hominum genere
Abbreviated transcription (Latin):
catum. Quȩ duo int se quam sint
contraria. ꝓculdibio cerneres. ñ dico
si hoꝵ maloꝵ caput ñ eẽs. quia uti¬
q ñ es: s si sanum caput haberes.
qđ habere posses: si doctores seqͥndo
catholicos. caput pelagium ñ haberes.
uł. Exprimatur igitur uis argum̃¬
toꝵ tuoꝵ. Postquã dixit paulus. qͥa
multomagis abundasseͬ grã saluatoris
ad medendũ. quã p̃uaricatio primi
hominis ad nocendum: sequit᷑. Et
ñ sicut ꝑunũ peccantẽ. ita ẽ et donũ.
Nam iudicium ex uno incondemp
nationem: grã aũt ex multis delictis
iniustificationẽ. Qđ tu delicꝰtũ unũ
ad condempnationẽ sufficiens. origi¬
nale ẽẽ contendis. in om̃s uidelicet ho¬
mines ꝑtransiens: Grãm aũt idõ ex
multis delictis iniustificationẽ dici.
quia ñ solum illud unũ soluit quod
originalit trahitur: s etiam cȩtera. quȩ
inuno quoq homine motu ꝓpͥę uo¬
luntatis addunt̃. Ad qđ confirman¬

Expanded text:
catum. Quae duo inter se quam sint catum. Quae duo inter se quam sint contraria, procul dubio cerneres, non dico si horum malorum caput non esses, quia utique non es; sed si sanum caput haberes, quod habere posses, si doctores sequendo catholicos caput Pelagium non haberes. CV. JUL. Exprimatur igitur vis argumentorum tuorum. Postquam dixit Paulus, quia multo magis abundasset gratia Salvatoris ad medendum, quam praevaricatio primi hominis ad nocendum, sequitur: Et non sicut per unum peccantem, ita est et donum: nam judicium ex uno innationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Quod tu « delictum unum ad condemnationem sufficiens, originale esse » contendis, « in omnes » videlicet « homines pertransiens: gratiam autem ideo ex multis delictis in justificationem dici, quia non solum illud unum solvit, quod originaliter trahitur, sed etiam caetera quae in unoquoque homine motu propriae voluntatis adduntur. » Ad quod confirman
Abbreviated transcription (Latin):
cens. mͥ ñ taces: & iactas int̃ çetera quod
ego sim caput hoꝵ & causa malorum.
quasi ego prior uel crediderim. ułeẽ
disputauerim originale peccatũ. Tam
quippe imꝑitos hȩc tua credis eẽ lectu¬
ros: qui nesciant quã multi ante nos
eccłie clariq doctores. sic ista apłi ũba
intellexerint & ex posuerint. quẽ ad mo¬
dum tota ex ipso initio sui. catholica
intelligit uel credit eccłia. Que docto¬
rum u̾ba si mala sunt sicut uos dice̾
non timetis. quomͦ ego sum queso te
caput hoꝵ &e causa malors: nͥ quia
tues caput harum quas mͥ rabiosus
ingeris calũpnianim Nam si sano
cerebro considerares humane uitȩ
miserias. ã primis fletib infantiũ
usq adextremos gemitus morien¬
tium: uideres ꝓfecto. qđ nec ego nec
tu. s ille adam fuerit caput horũ
& causa maloꝵ. Qd nolens uidere.
clausis oculis clamas. & iustum dĩ
iudicium ẽẽ: & non ẽẽ originale pec¬

Expanded text:
cens, mihi non taces, et jactas inter caetera, quod cens, mihi non taces, et jactas inter caetera, quod ego sim caput horum et causa malorum: quasi ego prior vel crediderim, vel esse disputaverim originale peccatum. Tam quippe imperitos haec tua credis esse lecturos, qui nesciant quam multi ante nos Ecclesiae clarique doctores, sic ista Apostoli verba intellexerint et exposuerint, quemadmodum tota ex ipso initio sui catholica intelligit vel credit Ecclesia: quae doctorum verba si mala sunt, sicut vos dicere non timetis; quomodo ego sum, quaeso te, caput horum et causa malorum; nisi quia tu es caput harum, quas mihi rabiosus ingeris, calumniarum? Nam si sano cerebro considerares humanae vitae miserias, a primis fletibus infantium usque ad extremos gemitus morientium; videres profecto, quod nec ego, nec tu, sed ille Adam fuerit caput horum et causa malorum: quod nolens videre, clausis oculis clamas et justum Dei esse judicium, et non esse originale pec
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ feriendũ: quo potissimũ contra uos
preceptore armamur.ac principe. Ut
gͦ qͥd tͥ dicendum sit consequenter
agnoscas: si mͥ et tͥ suꝑhoc eẽt nulla
dissensio. qđ apłs naturali peccato
manicheoꝵ dogia firmaret: tune
tuũ caput petenti. illum constant̃
opponeres. Nunc uͦ cum inuiolabi¬
lis apud me magistri gentiũ digni¬
tas ꝑseueret. eiꝰq u̾ba tua ledi ex po¬
sitiõne ñ patiar. quȩ scđm regulam
platam rationis. stulto. impuro. & impio
assero doginati repugnare. nichilq eum
ꝓpeccato naturali dixisse conuinco: qͦ
tu impudentia ingeris. ut uł ꝓ de mͥ ille
respondeat quinon introgatur. qm̃ nec
deeius sapientia dubitatur: ulme uoci¬
feraris nolle audire ab apło. qđ inte ab
apło nob̃ tradita intelligentie sanitate
detestor: Auo. Nunqͥd̃ non post apłiũ
ba ame int̃posita. nichil aliud quam
tacere debuisti: Et tam̃ contra illa
nichil dicens. nec scđm illa aliqͥd di¬

Expanded text:
esse feriendum: quo potissimum contra vos esse feriendum: quo potissimum contra vos praeceptore armamur ac principe. Ut ergo quid tibi dicendum sit, consequenter agnoscas: si mihi et tibi super hoc esset nulla dissensio, quod Apostolus naturali peccato Manichaeorum dogma firmaret, tunc tuum caput petenti, illum constanter opponeres: nunc vero cum inviolabilis apud me Magistri Gentium dignitas perseveret, ejusque verba tua laedi expositione non patiar, quae, secundum regulam prolatam rationis, stulto, impuro, et impio assero dogmati repugnare, nihilque eum pro peccato naturali dixisse convinco; qua tu impudentia ingeris, ut vel pro te mihi ille respondeat, qui non interrogatur, quoniam nec de ejus sapientia dubitatur; vel me vociferaris nolle audire ab Apostolo, quod in te ab Apostolo nobis tradita intelligentiae sanitate detestor? AUG. Numquid non post Apostoli verba a me interposita nihil aliud quam tacere debuisti? Et tamen contra illa nihil dicens, nec secundum illa aliquid di
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Apłs ꝑunius delictũ inqͥt. in om̃s
homines ad condempnationẽ: nichil
te quidẽ magis timere. quam int̃ro¬
gationẽ ꝑscrutatricẽ animi tui et
dogmatisnouimꝰ. Inde ẽ quippe. qđ
om̃ib opib negationẽ examinis. a
mundi potestatib cõparatis. Intelli¬
gitis eni. agendum uob̃ uiẽe: cũ dese¬
remini rationis auxilio. auoꝰ Uis non
timere potestatem: bonum fac. Non
ẽ aũt bonũ: contra apłicũ sensum exe¬
rere et asserere hereticum sensũ. Qͣͥd
adhuc queris exam̃. qđ iam factũ ẽ
apud apłicam sedem: qđ deniq iam
factum ẽ in ep̃ali iudicio palestino:
Ubi pelagiꝰ ur̃i auctor erroris ꝓculdu¬
bio dampnatus eẽt: nisi ista que tu de¬
fendis dognata ur̃a dampnasset. Dã¬
pnata gͦ heresis ab ep̃is. ñ adhucex¬
aminanda.s cohercenda est a potesta
apud prudentes tantum ualebit ut
cum tusis caput hoꝵ & causa malo¬
rum. de conflictu medio apłite obie¬
ctione subducas: & putes illum ꝓ te

Expanded text:
 Per unius delictum, inquit, in omnes homines ad condemnationem » . Nihil te quidem magis timere quam interrogationem perscrutatricem animi tui et dogmatis novimus: inde est quippe, quod omnibus opibus negationem examinis a mundi potestatibus comparatis; intelligitis enim agendum vobis vi esse, cum deserimini rationis auxilio. AUG. Vis non timere potestatem? Bonum fac . Non est autem bonum, contra apostolicum sensum exserere et asserere haereticum sensum. Quid adhuc quaeris examen, quod jam factum est apud apostolicam Sedem; quod denique jam factum est in episcopali judicio Palaestino, ubi Pelagius, vestri auctor erroris, procul dubio damnatus esset, nisi ista, quae tu defendis, dogmata vestra damnasset? Damnata ergo haeresis ab episcopis non adhuc examinanda, sed coercenda est a potestatapud prudentes tantum valebit, ut cum tu sis caput horum et causa malorum, de conflictu medio Apostoli te objectione subducas; et putes illum pro te