comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lege expositorem eius beatissimũ cipanũ et quẽad.
modum ibi exposuerit qd̾ ibi dicitur. fiat uoluntaᷤᷤ
tua sicut incelo et interra. diligent̾ attende et obe¬
dient̃ intellige: ꝓfecto docebit te orare ꝓ infidelib
micis ur̃is. Et hoc orare ut fiat uoluntas dĩ sicut in
eis qui iam fideles sunt. et portant imaginem cele¬
stis hominis. et ꝓpt̾ea celi nomine dignisunt. ita et
ineis qui ꝑ infidelitatem ñ nisi inaginem t̾rem h¬
omtus portant et obhoc m̃ito t̾ra nunicupantur.
Nempe isti ꝓ quib mimicis nos dñs iusfit orate.
et głosissimus martir sic exposuit qd moratione
dicimus. fiat uoluntas tua sic̃ incelo et interra.
ut ipsis etiam poscamus fidem qmͣ fideles habcẽ:
nempe gͦ istixp̃iane pietatis inimici. legẽ dĩ atq do¬
itrinam qua xp̃i p̃dicatur fides. uł omĩno audire
nolunt. uel ad hoc audiunt. siue etiam legunt ure
irrideant. et detestentur: et quanta possunt contͣ¬

Expanded text:
lege expositorem eius beatissimum Cyprianum et, quem ad lege expositorem eius beatissimum Cyprianum et, quem ad modum exposuerit, quod ibi dicitur: Fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra, diligenter adtende et oboedienter intellege; profecto docebit te orare pro infidelibinimicis uestris et hoc orare, ut fiat uoluntas dei sicut in eis, qui iam fideles sunt et portant imaginem caelestis hominis et propterea caeli nomine digni sunt, ita et in eis, qui per infidelitatem non nisi imaginem terreni hominis portant et ob hoc terra merito nuncupantur. nempe isti, pro quibus inimicis dominus nos iussit orare et gloriosissimus martyr sic exposuit, quod in oratione dicimus: Fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra, ut ipsis etiam poscamus fidem, quam fideles habent, — nempe ergo isti Christianae pietatis inimici legem dei atque doctrinam, qua Christi praedicatur fides, uel omnino audire nolunt uel ad hoc audiunt siue etiam legunt, ut inrideant et detestentur et, quanta possunt contra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͥñscłm m̃ita nra datur: s dat m̃ita ipsa cum
datur. quia p̃uenit hominis uoluntatẽ bonam
nec eam cuiꝰquã inuenit incorde s facit sigͦ ita
p̃pararet atq ita oꝑaretur d̃s homĩs uoluntatẽ
ut tantummodo legẽ suã atq doctrinam lib̾o ciꝰ
ad hib̾et arbit̾o. nec uocatione illa alta atq secrita
sic eius ageret sensumut eidem legi atq doctͥne
accõmodaret assensum: ꝓculdubio eã leg̃e uel
nitellig̾e legendo. uł etiam exponẽ ac p̃dicare suf¬
ficeret: nec opus cẽt orare ut ds̃ ad fidem suã infi¬
delium corda comũteret᷑ et comĩsis ꝑficientẽ ꝑ se¬
u̾antiam eiꝰdẽ sue gre largitate donaret. Sigͦ ħ adño
poscenda eẽ ñ remus: quid restat frr̃ uitalis isi ut
abillo ea donari fatearis. aquo poscenda ẽẽ consen¬
tis: Si autẽ negas abillo ñposcere ista deb̾e eidem
doccͥne ipsius contradicis: quia et hoc inea didi¬
cunus. ut ab illo ista poscamus. Orationem dnicã

Expanded text:
ecundum merita nostra datur, sed dat merita ipsa cum datur; quia praevenit hominis voluntatem bonam, nec eam cujusquam invenit in corde, sed facit: si ergo ita praepararet atque ita operaretur Deus hominis voluntatem, ut tantummodo legem suam atque doctrinam libero ejus adhiberet arbitrio, nec vocatione illa alta atque secreta sic ejus ageret sensum, ut eidem legi atque doctrinae accommodaret assensum; procul dubio eam legere, vel intelligere legendo, vel etiam exponere ac praedicare sufficeret, nec opus esset orare ut Deus ad fidem suam infidelium corda conuerteret et conuersis proficientem perseuerantiam eiusdem suae gratiae largitate donaret. si ergo haec a domino poscenda esse non rennuis, quid restat, frater Vitalis, nisi ut ab illo ea donari fatearis, a quo poscenda esse consentis? si autem negas ab illo nos poscere ista debere. eidem doctrinae ipsius contra dicis, quia et hoc in ea didicimus, ut ab illo ista poscamus. Orationem dominicam
Abbreviated transcription (Latin):
felici: aug̾tinꝰ in dño sat. Houit optime religio
tua: qͣm curã tuendis cũoĩb hoĩb tũ maxime pu¬
pillis ȩccła uł ep̃i debeant nde receptis litt̾is tius
faciendũ eẽ inspirauerit.

Expanded text:
FELICI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nouit optime religio tua, quam curam tuendis cum omnibus hominibus tum maxime pupillis ecclesia uel episcopi debeant. unde receptis litteris tuisfaciendum esse inspirauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ommo uenerabiliscõ patri augustino
epõ.bonifatius Manus supba dõ iu¬
uante cccidit: que ante paululum
audax gladium erecta portabat:
multi ex adu̾sis cetiderunt: de nr̃is autem xp̃o iu
uante nullus ẽ uulneratus: ora gͥ uenerabilis
papaut talis deiminitis ultio sepe procedat.

Expanded text:
omino venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Manus superba, Deo juvante, cecidit, quae ante paululum audax gladium erecta portabat. Multi ex adversis ceciderunt; de nostris autem, Christo juvante, nullus est vulneratus. Ora igitur, venerabilis papa, ut talis de inimicis ultio saepe procedat.
Abbreviated transcription (Latin):
st̃: que pseipsauiũe nequeunt Quappt̾ si anime
ñpossunt nisi etiam inse ipsis ut cumq uiu̾e.
quia exeis iuuunt corpora. aquib deserta mo¬
riuntur: qnͣtomagis u̾a iustitia etiã inseipsa
uiũe intelligenda ẽ exqua sic uiuunt amme
que iuuit inscipsa. ꝓculdubio d̾s ẽ: atq incõ¬
mutabilit̾ uiuit. Sicut autem cũ sit in se ipsa
uita ctiam nob̾ fit uita cum eiꝰ efficimur ut cũq
participes. ita cum inse ipse sit uistitia. etiã nob̾
fit iustitia. cũ ei coherendo iuste uiuimꝰ. Et tan.¬
tomagis minꝰ ue iustifumꝰ: qnͣto illi magis
minꝰ ue coheremꝰ. unde scͥptum ẽ de uinigenito si¬
lio di. cũ sit utiq patͥs sapientia atq iustitia et

Expanded text:
sunt, quae per se ipsa uiuere nequeunt. quapropter si animae sunt, quae per se ipsa uiuere nequeunt. quapropter si animae non possunt nisi etiam in se ipsis utcumque uiuere, quia ex eis uiuunt et corpora, a quibus deserta moriuntur, quanto magis uera iustitia etiam in se ipsa uiuere intellegenda est, ex qua sic uiuunt animae, quae uiuit in se ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uita, cum eius efficimur utcumque participes, ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cohaerendo iuste uiuimus, et tanto magis minusue iusti sumus, quanto illi magis minusue cohaeremus. a unde scriptum est de unigenito filio dei, cum sit utique patris sapientia atque iustiti
Abbreviated transcription (Latin):
immo potits nos scđm illam iuiumus. ipsa
uͦ ꝑse iustitia neqͣquã uiuit: adhoc ut tͥ ipse
respondeas. illud intuere utrum recte dicipossit¬
uitam ipsam ñuiu̾e qͣ fit ut uuat. qͥcquid ñ
falso dicimus uiũe. Puto enĩ absurdum tͥ ide¬
ri. ut ꝑuttã iuuatur: et ipsa urta ñ uiuat. Por¬
ro si uita ipsa p̾cipue uiuit. qͣ uiuit omne qd̾
uiuit: recole obsetro quas dicat scͥpͥtura duu¬
na anuas mortuas ꝓfecto muenies iniustas
impias infideles. Nam licet ꝑillas uiuant cor¬
pora impiorũ de quib dictum ẽ qd̾ mortui se¬
peliant mortuos suos. et ibi intelliguntur imiq
possent corpora uiu̾s. nisi qͣlicũq uita morta
les m̃ito dicuntur: ñ tam̃ obaluid amissa iu¬
stitia dicuntur mortuc. nisi quia et animatũ
licet immortalit᷑ uita qualic̃q uiuentiũ ueri.¬
or et maior uita iustitia ẽ tanqmͣ tuta uitarũ.
Que cũ incorporib sunt. etiã ipsa corpora tuua

Expanded text:
immo potius nos secundum illam uiuimus, ipsa immo potius nos secundum illam uiuimus, ipsa uero per se iustitia nequaquam uiuit": ad hoc ut tibi ipse respondeas, illud intuere, utrum recte diciuitam ipsam non uiuere, qua fit, ut uiuat, quicquid non falso dicimus uiuere. puto enim absurdum tibi uideri, ut per uitam uiuatur et uita non uiuat porro si uita ipsa praecipue uiuit, qua uiuit omne, quod uiuit, recole, obsecro, quas dicat scriptura diuina animas mortuas; profecto inuenies iniustas, impias, infideles. nam licet per illas uiuant corpora impiorum, de quibus dictum est, quod mortui sepeliant mortuos suos, et ibi intellegantur etiam possent corpora uiuere nisi qualicumque uita, quales merito uocantur — non tamen ob aliud amissa iustitia dicuntur mortuae, nisi quia et animarum licet immortaliter uita qualicumque uiuentium uerior et maior uita iustitia est, tamquam uita uitarum; quae cum sunt in corporibus, etiam ipsa corpora uiua
Abbreviated transcription (Latin):
so ad uiuante meditem᷑ attolłẽ. Si autẽ inse ipsa de¬
ficit sibiq succrimbit: pia fide contenta fit. qm̃ diu¬
ꝑegrinatur adomino. donec fiat in homine qd̾ pro¬
missũ ẽ fatiente illo quipotens ẽ. sicut ato apss facẽ
supra qm petimus aut intelligimꝰ. Restat itaq ut ita
credamꝰ uniꝰ substantie triitatem: ut ipsa eẽn¬
cia ñ aliud sit quã ipsa trinitas ad qmͣ uidendã
ẽnigmate qd̃ uidebimꝰ. Cũ u qd inresur rectione
ꝓmutitur. spũale corpus hab̾e ceꝑimus siue. il¬
lã m̃te. siue mirabili modo. qm̃ ineffabilis est
spũalis corporis grã. etiam corpore uideamus:
n̾tam̃ ꝑ locorũ int̾ualla. nec in parde minorẽ in
t uł potiꝰ qd̃ iudebatur tͥ. inch uiuum scđm sub¬
stantiã incẽ iustitie. idõq teñposse adhuc dm
id ẽ uiuentem naturam iustitie similẽ cogitare.
quia iustitia sicut dicis ñ inse. s innob̾ uiuit.

Expanded text:
so adiuuante meditemur adtollere. si autem in se ipsa deso adiuuante meditemur adtollere. si autem in se ipsa deficit sibique succperegrinatur a Domino, donec fiat in homine quod promissum est; faciente illo qui potens est, sicut ait Apostolus, facere supra quam petimus et intelligimus. Restat itaque ut ita credamus unius esse substantiae Trinitatem, ut ipsa essentia non aliud sit quam ipsa Trinitas. Ad quam videndaaenigmate, quod uidebimus. cum uero, quod in resurrectione promittitur, spiritale corpus habere coeperimus, siue illam mente siue mirabili modo, quoniam ineffabilis est spiritalis corporis gratia, etiam corpore uideamus, non tamen per locorum interualla nec in parte minorem in otius quod uidebatur tibi nihil uiuum secundum substantiam inesse iustitiae ideoque te non posse adhuc deum, id est uiuentem naturam iustitiae similem cogitare, nquiaquia iustitia" sicut dicis "non in se, sed in nobis uiuit,
Abbreviated transcription (Latin):
corporeas formas cogitatione figuramꝰ. s ca qnͣdo
rette intelligimꝰ sine aliqua corpulentia. uł simili¬
tudine corpulentic in luce m̃tis aspicimꝰ: qnͣto ẽ
aboĩum qualitatũ et qnͣtitatum corporaliuĩ cõpa.¬
ratione discretior: slon eã tam̃ anrõ intellectu oĩ¬
no abhorrere apłs testis ẽ. ubi ait. Inuisibilia eiꝰ
aconstitutione mundi ꝑea que facta st̃ intellecta
conspiciuntur: sempit̾ua qͦq eiꝰ uirtꝰ ac diuiitas
ac ꝑ hoc cũ eadem tͥnitas fecerit et corpꝰ et animã. si¬
ne dubitatione ẽ. utroq p̾stantior. Amma ita consi¬
derata maxime humana et rationalis atq intellec¬
tualis. que ad eiꝰ imaginẽ facta ẽ si cogitationes nr̃as
et intelligentias. ñ euicerit. s eiꝰ qd̾ habet p̃cipuum
idẽ ipsam m̃tẽ atq intelligentiã. m̃te atq intelli¬
gentia potuerimus app̃hende: ñerit fortassis ab¬
surdum ut eam ad suum crcatorẽ intelligendũ ip¬

Expanded text:
corporeas formas cogitatione figuramus, sed ea quando corporeas formas cogitatione figuramus, sed ea quando recte intellegimus, sine aliqua corpulentia uel similitudine corpulentiae in luce mentis aspicimus: quanto est ab omnium qualitatum et quantitatum corporalium comparatione discretior? non eam tamen a nostro intellectu omnino abhorrere apostolus testis est, ubi ait: inuisibilia enim eius a constitutione Mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque eius uirtus ac diuinitas. ac per hoc, cum eadem trinitas fecerit et corpus et animam, sine dubitatione est utroque praestantior. anima itaque considerata, maxime humana et rationalis atque intellectualis, quae ad eius imaginem facta est, si cogitationes nostras et intellegentias non euicerit, sed eius, quod habet praecipuum, id est ipsam mentem atque intellegentiam mente atque intellegentia potuerimus adprehendere, non erit fortassis absurdum, ut eam ad suum quoque creatorem intellegendum ip
Abbreviated transcription (Latin):
bilis que dĩ sapientia dicitur: puto qd̃ ñ debemtis
dono suo inferĩ cogitare donantẽ. Si autẽ aliquis
splendor eiꝰ innob̾ ẽ. que nr̃a sapientia dicit᷑ qnͣtũcũq¬
eiꝰ ꝑspeculum et mneniginate caꝑc possumꝰ. oportet eã
et ab omuib corporib. et ab omĩb corporũ similitu¬
dinib sec̃namus. Si autẽ innullo istorũ genere esse
putanda ẽ ista tͥnitas. et sic ẽ inuisibił ut nec m̃te
uideatur: multominꝰ de illa huiꝰcemodi opimio.¬
nẽ hab̾e debemꝰ ut eã reb corporalib uł corporaliũ
rerũ imaginib similẽ ee credamꝰ. Non enĩ corꝑa
pulcritudinc molis. aut magnitudine suꝑat. sed
dissimilitudine ac disparilitate nature. Et si dis¬
creta ẽ acõꝑatione bonorũ animinr̃i. qͣlia sunt sa¬
pientia. iustitia caritas. castitas. et cetera talia qͦ
ꝓfecto ñ mole corporis pendimus. nec corũ quasi

Expanded text:
bilis quae Dei sapientia dicitur, puto quod non debemus bilis quae Dei sapientia dicitur, puto quod non debemus dono suo inferius cogitare donantem. Si autem aliquis splendor ejus in nobis est, quae nostra sapientia dicitur, quantumcunqigmate capere possumus, oportet eam et ab omnibus corporibus et ab omnibus corporum similitudinibus secernamus. Si autem in nullo istorum genere esse putanda est ista trinitas et sic est inuisibilis, ut nec mente uideatur, multo minus de illa huius modi opinionem habere debemus, ut eam rebus corporalibus uel corporalium rerum imagpulchritudine molis aut magnitudine superat, sed dissimilitudine ac disparilitate naturae. et si discreta est a comparatione bonorum animi nostri, qualia sunt sapientia, iustitia, caritas, castitas et cetera talia, quae profecto non mole corporis pendimus nec eorum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dore conlustiat s inuisibilit & ineffabilit᷑. et tam̃ in¬
certa que sodm ipsum cuncta conspitimꝰ. Cum gͥ tria
sint ierum genera que uidentur unũ corporatium si¬
cut hoc celum et t̾ra. et quicqd in eis corporeus sensis
tangit ce ceruit: alt̾um simile corporalib sicut sutit
ea que spũ cogitata imaginamur. siue recordata uł
oblata qͣsi corpora contuemur unde sunt etiã uisio¬
nes que uł insop̃mis. E in aliquom̃tis excessu his qͣsi
localib qnͣtitatib ingeruntur: t̾cium ab utroq
discretum qd̃ neq sit corpus. neq habeat ullã simi¬
litudinẽ corporis. sicuti ẽ sapientia. que m̃te intel¬
uidicatur: in quoistorũ genere credendum ẽ esse
istam. qmͣ nosse uolumꝰ trinitatem: ꝑfecto aut in
aliquo. aut inmllo. Si in aliquo: cõutiq qd̾ ẽ a¬
lus duob p̾stantius. sicut ẽ sapientia. Qd si donũ
eiꝰ innob̾ ẽ. et minus ẽ qmͣilla sũma et incõmuta

Expanded text:
dore conlustrat, sed inuisibiliter et ineffabiliter et tamen indore conlustrat, sed inuisibiliter et ineffabiliter et tamen incerta quae secundum ipsum cuncta conspicimus. Cum igitur tria sint rerum genera, quae uidentur, unum corporalium, sicut hoc caelum et terra et quidquid in eis corporeus sensus cernit et tangit, alterum simile corporalibus, sicut sunt ea quae spiritu cogitata imaginamur, siue recordata uel oblata quasi corpora contuemur; unde sunt etiam uisiones, quae uel in somnis uel in aliquo mentis excessu his quasi localibus quantitatibus ingeruntur; tertium ab utroque discretum, quod neque sit corpus neque habeat ullam similitudinem corporis, sicuti est sapientia, quae mente intelter iudicatur: in quo istorum genere credendum est esse istam quam nosse uolumus trinitatem ? profecto aut in aliquo aut in nullo. si in aliquo, eo utique quod est aliis duobus praestantius, sicut est sapientia. quod si donum eius in nobis est et mi
Abbreviated transcription (Latin):
testib multis. suie qd̃ de ista meis aspectib credidi
Iustitiamuͭ et sapientiam et qͥc quid eimodi ẽ ñ aliter
imaginam̃. alit ima contuenrtt. s hec inuifibilia sim¬
plicim̃tis atq rationis intentione intellecta conspici¬
nĩ sine ullis formis et motib corporalib sine uilli
limam̃tis figuris ꝙ m̃brorũ sine ullis localib siue
sinib siue spaciis infinitis. ipsumq lum̃ qͦ cuncta
ista cdiscernimꝰ. inquonob̾ satis apparet. quid creda¬
mꝰ incognitum. quid cognitũ teneamꝰ qmͣ formam¬
sensu corporis recordemur. qiñ cogitatione fingamꝰ.
quid corporis sensus attingat quid imaginetur ani¬
mꝰ simile corpori. quid certum oĩum corporũ disfi¬
mislimũ intelligentia contempletur. hoc gͦ lum̃
ubi hec cimcta diudicatitur. ñ utiq sicut hiti solis
& cuĩcumq corporci luminus fulgor ꝑlocalia spacia cir¬
cumqͣ diffunditur. m̃temq nram quasi isibili can¬

Expanded text:
testibus multis siue quod de ista meis aspectibus credidi. testibus multis siue quod de ista meis aspectibus credidi. iustitiam uero et sapientiam et quicquid eius modi est non aliter imaginamur, aliter contuemur, sed haec inuisibilia simplici mentis atque rationis intentione intellecta conspicimus sine ullis formis et molibus corporalibus, sine ullis liniamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus siue finibus siue spatiis infinitis. ipsumque lumen, 6 quo cuncta ista discernimus, in quo nobis satis apparet, quid credamus incognitum, quid cognitum teneamus, quam formam corporis recordemur, quam cogitatione fingamus, quid corporis sensus adtingat, quid imaginetur animus simile corpori, quid certum et omnium corporum dissimillimum intellegentia contempletur, hoc ergo lumen, ubi haec cuncta diiudicantur, non utique sicut huius solis t cuiusque corporei luminis fulgor per localia spatia circumquaque diffunditur mentemque nostram quasi uisibili can
Abbreviated transcription (Latin):
ciora sunt: quã ea que corporis sens attingit. S ibec
dicuntur inutisibilia: quia occilis istis mortatib
tnderi oĩno ñ possunt. At illa qtie iusibilia sc̃ ꝑma¬
nentia possunt si ostendantur etiã his mortatib otu¬
lis confpiti. sicut se discipulis post resurrectionẽ dñs
ostendit sicut etiam post ascensionẽ paulo apło. et
diacono stephano. ꝓmde ista uisibilia ꝑmancntia
ita credimꝰ: ut etiam siñ demonstrent᷑. sꝑemꝰ ea nos
qñq utisiros. slec ea conemur ratione intelleituq
cop̃hendere: nifiea quia uisibilia sunt ab inuisibi¬
lib distinetĩ cogitemꝰ. Et cum cogitatione qͣlia sc̃ ima¬
gmamur: satis utiq nouimꝰ ea nob̾ nota ñ eẽ. Nam &
antiochiam cogito incognitam: s ñ sicuit carthaginẽ
cognitam. Illam qitippe uisionẽ cogitatio mea fing̃.
hant recolit Nequaqm tam̃ dubito: siue qd̾ de illa

Expanded text:
tiora sunt quam ea, quae corporis sensus adtingit; sed ideo tiora sunt quam ea, quae corporis sensus adtingit; sed ideo dicuntur inuisibilia. quia oculis istis mortalibus uideri omnino non possunt. at illa, quae uisibilia sunt permanentia, possunt, si ostendantur. etiam his mortalibus oculis conspici, sicut se discipulis post resurrectionem dominus ostendit, sicut etiam post ascensionem apostolo Paulo et diacono Stephano. Proinde ista uisibilia permanentia ita credimus, ut, etiam si non demonstrentur, speremus ea nos quandoque uisuros nec ea conemur ratione intellectuque comprehendere, nisi ut ea, quia uisibilia sunt, ab inuisibilibus distinctius cogitemus, et, cum cogitatione, qualia sint, imaginamur, satis utique nouimus ea nobis nota non esse. nam et Antiochiam cogito incognitam sed non sicut Carthaginem cognitam; illam quippe uisionem cogitatio mea fingit, hanc recolit; nequaquam tamen dubito, siue quod de illa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e qd̃ credit. Porto autẽ qui u̾a ratione iam qd̾ tatitũ
modo credebat intelligit: ꝓfecto p̃ponendus ẽ ci qui
cupit ad huc intellig̾e qd̾ credit. Si autẽ nec cupit. et
ca que intelligenda stint credenda tantũmꝰ existimat.
ciurei fides ꝑ fit ignorat: slam pia fides: sine spe et
sine caritate eẽ ñ uult. Sic gͥ homofidelis debet credẽ
qd̃ ñotm uidet: ut usionẽ &e sꝑet et amet. Et iusibi¬
lium qͥdẽ rerum p̃teritaꝵ que temporalit̾ transiert̃
sola fides ẽ qm̃ nadhuc uidenda sꝑantur s facta et
mors ei ultra ñ dominabitur. Cauͦ que ñ dum sunt.
s futura situt. sicur nrõrũ spũalium corporũ resur
dimͦ nullo possr̃ mͦ. Que uͦ ita sunt ut neq p̃t̾e¬
ant neq futura sint. s ct̾na ꝑmaneant: partĩ st̾ inii¬
S muisibilia ĩtellecta ꝯspicumt᷑ae ꝑ hoc. et ipsa m̃ quo¬
dã sibi congruo uidentur Et cũ uident᷑ multa cer¬

Expanded text:
dere, quod credit. porro autem qui uera ratione iam, quod tantum dere, quod credit. porro autem qui uera ratione iam, quod tantum modo credebat, intellegit, profecto praeponendus est ei, qui cupit adhuc intellegere, quod credit; si autem nec cupit et ea, quae intellegenda sunt, credenda tantum modo existimat, cui rei fides prosit, ignorat; nam pia fides sine spe et sine caritate esse non uult. sic igitur homo fidelis debet credere, quod nondum uidet, ut uisionem et speret et amet. Et uisibilium quidem rerum praeteritarum, quae temporaliter transierunt, sola fides est, mors ei ultra non dominabitur. ea uero quae nondum sunt, sed futura sunt, sicut nostrorum spdi modo nullo possint modo. Quae vero ita sunt, ut neque praetereant, neque futura sint, sed aeterna permaneant; partim sunt invised inuisibilia intellecta conspiciuntur ac per hoc et ipsa modo quodam sibi congruo uidentur et, cum uidentur, multo cer
Abbreviated transcription (Latin):
Cogitationis carnalis cõpositionẽ uanũ¬
q sigm̃tum ubi uera ratio labefattare inci¬
pit. cõntinuo int̾ illo aduiuante atq illuminante.
quicũtalib ydolis incordib nr̃is habitare ñ uult
itaista confinig̾e atq afide nrã quodammꝰ excut̾e
festinam̃. ec ne puluerẽ quidẽ ullum taliũ fantas¬
matũ illic remanere paciamtr. Qm̃obrem nsi
rationẽ disputationis q̃ formsecꝰ ãmoniti. ipsa in¬
tͥnsecꝰ u̾itate lrcente. hec falsa eẽ ꝑspicimus. fides in
corde nr̃õ antecesfiss. que nos indueret pietatem:
ñne incassum queuera sunt audiremꝰ: Ac ꝑ hoc qm̃
id qd̃ ad eam ꝑtinebat fides egit: id̃o subseqtiens
ratio aliquid eorũ que inquirebat iuenit. false itaq
rationi: ñ solum tatio uera qͣ id quod credimꝰ intelligi¬
niꝰ uerũ etiam fides ipsa rerum ñ intellectaꝵ sine du¬
bio p̃ferenda ẽ Meliꝰ ẽ tiñ qm̃us ñ dum itisum credẽ
ñ dum uidet. et quib certissime uidet ñ dum se ui¬

Expanded text:
cogitationis carnalis compositionem vanumque figmentum ubi vera ratio labefactare incipit, continuo illo intus adjuvante atque illuminante, qui cum talibus idolis in corde nostro habitare non vult, ita ista confingere atque a fide nostra quodammodo excutere festinamus, ut ne pulverem quidem ullum talium phantasmatum illic remanere patiamur. 8. Quamobrem nisi rationem disputationis, qua forinsecus admoniti, ipsa intrinsecus veritate lucente, haec falsa esse perspicimus, fides in corde nostro antecessisset, quae nos indueret pietate, nonne incassum quae vera sunt audiremus? Ac per hoc quoniam id quod ad eam pertinebat fides egit, ideo subsequens ratio aliquid eorum quae inquirebat invenit. Falsae itaque rationi, non solum ratio vera, qua id quod credimus intelligimus, verum etiam fides ipsa rerum nondum intellectarum sine dubio praeferenda est. melius est enim quamuis nondum uisum credere,  uerum esse, quod nondum uidet, et quibus certissime uidet nondum se ui
Abbreviated transcription (Latin):
dem et ipse uidisti: addendo atq dicendo. stisi for¬
te ñ hec humane equitatis: s illa que ds̃ ẽ sola as¬
seratur eẽ iustitia. Est plane ille summꝰ d̃s uera
iustitiauł illeutrus ds̃ sũma iustitia qm̃ ꝓfecto esurire
et sitire dehem̃: canr̃a ẽ in hac ꝑegrinatione iustitia et
qͣ postea saturari ea nr̃a ẽ met̾nitate plena uistitia. Nõ
excellentius ẽ illo qd̾ illuminatur: qnͣto magis ca¬
uerioportet. ne aliquid inferĩ it quodam modo
de coloratiꝰ eẽ eum credamus qm̃ ẽ nrã iustitia: Qd e
autẽ aliud iustitia cũmn nob̾ ẽ uł quelibet alia iur¬
tus qua recte sapientq̃ urititr: qm int̾ioris ho¬
intnis pułcͥtudo: Et certe sodłm hanc pulcͥudinẽ¬
anime magisꝙͣ corporis sumꝰ ad imagnẽ łi: iuidi
nob̾ dicitui: nolite conformari huic scło. s refor
mamiini imnouitate m̃tis uiẽ. adꝓbandum uos
que ste uoluntas di qd̾ bonum et beneplaciur
&e ꝑfectum. Sigͣ ninmole neq indistantib ꝑ loca

Expanded text:
dem et ipse uidisti addendo atque dicendo: "nisi forte non haec humanae aequitatis, sed illa quae deus est sola asseratur esse iustitia". est plane ille summus deus uera iustitia uel ille uerus deus summa iustitia, quam profecto esurire ac sitire, ea nostra est in hac peregrinatione iustitia, et qua postea saturari, ea nostra est in aeternitate plena iustitia. non excellentius est illo, quod inluminatur, quanto magis caueri oportet, ne aliquid inferius et quodam modo decoloratius eum esse credamus, quam est nostra iustitia! quid est autem aliud iustitia, cum in nobis est, uel quaelibet uirtus, qua recte sapienterque uiuitur, quam interioris hominis pulchritudo? et certe secundum hanc pulchritudinem magis quam corpus sumus ad imaginem dei, unde nobis dicitur: Nolite confmamini in nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et placitum et perfectum. si ergo non in mole neque in distantibus per loca
Abbreviated transcription (Latin):
ueris: fortasse nil ult̾ius hinc requires. uis etiam ꝑ
me scire:utrum dei flatꝰ ille madam.idem ipse sit
anima breuit̃ respondeo: aut ipse ẽ aut ipso amima
facta est. s et supse ẽ factus ẽ Deamma quippe loqͥt᷑
c. Qd̃ sequentia satis indicant. sequit᷑ enp̃ ꝓpt̃ mo
flatum. ⁊ cet̾a: quenisi de anima humana intelligi
nequeunt. In hac enim questione maxime cauendũ ẽ
ne amima ñ adeo facta natura. s ipsius dei substã¬
cia. tamqmͣ ungenitꝰ filius qd̃ ẽ u̾bum eiꝰ aut aliqͣ
eiꝰ particula eẽ credatur tamqm̃ illa natura atq sub¬
stantia qͣ ds ẽ quicquid ẽ. cõmutabilis eẽ possit qd̃
cẽ animam nemo ñ sentit. qui se hab̾e animam
sentit: Cum ista dictarem: ꝑlator iam uentum
expectans. me uehement̾ ut nauigaret urgebat:
Itaq siquidhic incondite atq inculte dictum le-¬
geris. uł si totum ita eẽ ꝑspexeris: doctrine dã oꝑã
lingue ueniam.

Expanded text:
ueris, fortasse nihil ulterius hinc requires. Vis etiam per ueris, fortasse nihil ulterius hinc requires. Vis etiam per me scire, utrum dei flatus ille in Adam idem Ipse sit anima. breuiter respondeo: aut ipse est aut ipso anima facta est. sed et si ipse est, factus est. de anima quippe loquituci, quod sequentia satis indicant; sequitur enim: Propteflatum, et cetera, quae nisi de anima humana intellegi nequeunt. in hac enim quaestione maxime cauendum est, ne anima non a deo facta natura sed ipsius dei substantia tamquam unigenitus filius, quod est uerbum eius, aut aliqua eius particula esse credatur, tamquam illa natura atque substantia, qua deus est, quicquid est, commutabilis esse possit, quod esse animam nemo non sentit, qui se habere animam sentit. Cum ista dictarem, perlator iam uentum expectans me uehementer, ut nauigaret, urguebat. itaque, si quid hic incondite atque inculte dictum legeris uel si totum ita esse perspexeris, doctrinae da operam, linguae ueniam.
Abbreviated transcription (Latin):
catzunde ẽ etiã illud apłi de seminib qd̃ supra cõ¬
memoraui. non inquit corpꝰ qd̃ futurum ẽ seminas
s nudum granum. fere tritici aut alicuiꝰ cet̾orum:
ds autem illi dat corpꝰ quomodo uoluerit: Non dixit
dedit aut disposuit s dat: ut creatorem intelligas effi¬
catiam sapientie sue reb que cotidie suis temporib
oruintur condendis ad hib̾e. deq̃ sapientia dictum ẽ
ꝑtendit afine uisq infinẽ fortit᷑. Et ñ dixit disposuit:
s disponit omnia suauit̃ Multum ẽ autem uł te¬
nuit̾ saꝑe: quomͦ commutabilia & temporalia. ñ
cõmutabilib ec temporalib creatoris motib. sed
et̃na et stabili uirtute condantur: De illo sane qd̃ ꝑ
cunctandum putasti. utrum baptitati om̃s si absq
penitentia dirisis erimmib in reciti. decorpore exierint.
ucniã quolibet tempore consecuturi sint: librũ non
parue quantitatis iam sipͥsi. Quem si describere cura¬

Expanded text:
cat. unde est etiam illud apostoli de seminibus, quod supra comcat. unde est etiam illud apostoli de seminibus, quod supra commemoraui: non, inquit, corpus, quod futurum est, seminas, sed nudum granum fere tritici aut alicuius ceterorum; deus autem dat illi corpus, quomodo uoluerit. non dixit: "dedit" aut "disposuit", sed dat, ut creatorem intellegas efficaciam sapientiae suae rebus, quae cotidie suis temporibus oriuntur, condendis adhibere. de qua sapientia dictum est: pertendit a fine usque ad finem fortiter et, non dixit: disposuit, sed: disponit omnia suauiter. multum est enim uel tenuiter sapere, quo modo commutabilia et temporalia non commutabilibus et temporalibus creatoris motibus sed aeterna et stabili uirtute condantur. De illo sane. quod percontandum putasti, utrum baptizati omnes, si absque paenitentia diuersis criminibus inretiti de corpore exierint, ueniam quolibet tempore consecuturi sint, librum non paruae quantitatis iam scripsi, quem si describere cura
Abbreviated transcription (Latin):
queris utrum singillatim acreatore deo. corporum
limam̃ta form̾tur. ñ te mouebit si qnͣtum potest hu¬
mana mens. potentiam diuine oꝑationis intelli¬
gas: Quom̃ enim negare pot̾imus dm̃ etiã nunc oꝑ¬
ari cuncta que creantur: cum dñs dicat pat̾ ms̃
usq nunc oꝑ atur. Inde illa cessatio seꝑtimi diei
ab ipsis naturis condendis intelligenda ẽ facca: non
abearum administratione qͣ condite referuntur:
lum gͦ natura rerum abcreatore ad ministratur. ce
pordines p̾finitis locis et temporib suis cuncta nas¬
cunfełs usq nunc oꝑatur: Nam si ds nunc ista ñ
format: quomodo legitur priusqmͣ te formarẽ inut̾o
noui de: Quomodo etiã accipipotest qd̃ si fenum a¬
gri qd̾ hodie ẽ et cras inclibanũ mittitur d̾s̃ sic
uestit. nisi forte credendum ẽ fenum adõ uestiri ce
a deo corpora ñ formari: Cum enĩ dixit uestit. ñ de¬
p̃terita ordinatione. s dep̾senti oꝑatione satis ĩndi¬

Expanded text:
II. 17. Quod autem quaeris, utrum singillatim a creatore Deo corporum II. 17. Quod autem quaeris, utrum singillatim a creatore Deo corporum lineamenta formentur; non te movebit, si quantum potest humana mens, potentiam divinae operationis intelligas. Quomodo enim negare poterimus Deum etiam nunc operari cuncta quae creantur, cum Dominus dicat: Pater meus usque nunc operatur ? Unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis condendis intelligenda est facta, non ab earum administratione quae conditae referuntur. Cum ergo natura rerum a Creatore administratur, et per ordines praefinitis locis et temporibus suis cuncta nascuntur, Deus usque nunc operatur. Nam si Deus nunc ista non format, quomodo legitur, Priusquam te formarem in utero, novi te ! quomodo etiam accipi potest, Quod si fenum agri, quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit ? Nisi forte credendum est, fenum a Deo vestiri, et a Deo corpora npraeterita ordinatione, sed de praesenti operatione satis indi
Abbreviated transcription (Latin):
possidebunt: quia ñibi erit corruptio et mortali¬
tas carnis & sanguinis Scłm enim has qualita¬
tes. hoc loco carnem et sanguine nuncupauit: &¬
circa aliquid exempli grã ponam. qd̾ int̾im occurrit
sicut scpͥtum ẽ. ne forte temptauerit uos quitemp.¬
loco seͥpͥtura dicit ipse autem neminẽ temptat: nec
contraria ẽ ei ista sententia qua dicitur. temptat
temptationis diu̾sas intelligentias habet. eo quod aua
sit temptatio deceptionis. alia temptatio ꝓbationis:
dei. & cam ñpossidebit regnum. ctiã huiꝰ nominis in¬
telligentia discernatur. et nulla erit questio: qm̃ ca
to scd̾m substantiam scłm qmͣ dictum ẽ. spc̃ carnẽ¬
num di. caro autem cũ scd̃m corruptionẽ intelligit᷑
ñ possidebit. hoc enĩ expositum ẽ cum diceretur ca¬
ro et sanguis regnum dei ñ possidebunt. ieo qđ con¬
tinuo additum ẽ neq corruptio in corruptionẽ pos¬

Expanded text:
possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalipossidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum has enim qualitates hoc loco carnem łt sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam, quod interim occurrit, sicut scriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temploco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptat; nec contraria est ista sententia ei. qua dicitur: Temptat temptationis diuersas intellegentias habet eo -quod alia sit temptatio deceptionis alia temptatio probationis: dei\' et caro non possidebit regnum dei etiam huius nominis intellegentia discernatur et nulla erit quaestio. quoniam caro secundum substantiam, secundum quam dictum est: Spiritnum Dei; caro autem cum secundum corruptionem intelligitur, non possidebit. Hoc enim expositum est cum diceretur, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, in eo quod continuo additum est, neque corruptio incorruptionem pos
Abbreviated transcription (Latin):
petua corruptione cruciabuntur. quia ignis eoꝵ ñ
extinguetur. et uermiseoꝵ ñmonetur. Quid sibi gͦ
uult ista distinctio. et mortui resurgent incorrupti
et nos cõmutabimur: nisi qͥa om̃s incorrupti resur¬
gent: s exhis iusti etiam mutabunt᷑ in illã incor¬
ruptelam cui omnino nulla possit nocere corrup¬
tio: ac ꝑ hoc qui mea ñ cõmutabunt᷑. in corrupti
qͥdẽ resurgent integritate menbroꝵ. s tam̃ corrum.¬
pendi dolore penaꝵ.cum audierint ite in ignem
et̾num qui paratus ẽ diabolo & angłis eiꝰ aquo au¬
ditu malo iustꝰ non timebit. Deilla uͦ cõmutatione
iustoꝵ cum dixisset nos cõmutabimur. tamqmͣ q̃ re¬
remꝰ quomodo istud fiat. uł qualis illa cõmutatio
futura sit: ad iungit et dicit: Oportet enĩ corrupti¬
bile hoc induere incorruptelam: et mortale hoc
induere ĩmortalitatem: ñut opinor dubitandũ ẽ
sedm hoc dictum caro et sanguis regnum dĩ non

Expanded text:
petua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non petua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur. -Quid sibi ergo uult ista distinctio: Et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam inmutabuntur in illam incorruptelam. cui omnino nulla possit nocere corruptio? ac per hoc, qui in eam non commutabuntur, incorrupti quidem resurgent integritate membrorum sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: Nos commutabimur, tamquam quaereremus, quo modo istud fiat uel qualis illa commutatio futura sit, adiungit et dicit: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc induere inmortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: Caro et sanguis regnum dei non
Abbreviated transcription (Latin):
carnem et ossa ñ habet sicut me uidecis hab̾e. caro autẽ
ñerit qm̃ caro et sanguis regnum dĩ non posside-¬
bunt: exponit quid hxerit. adiciens ecce inist̾ium uo
bis dico. Om̃s quidem resurgemꝰ. us sicut greci codi¬
ces habent oms quidem dormiemꝰ: ñ tam̃ om̃s in¬
mutabimur. hanc ĩmutationẽ utrum in det̾rius
matomo inquit. id ẽ in puncto temporis qd̵ diuidi
ñpotest. in ictu ocłi hoc ẽ in summa celeritate. in no¬
uissima tuba. hoc ẽ in nouissimo signo. qd̃ clabitur
ire ista compleantur: canet enim tuba in quit. et mor¬
tui resurgent incorrupti: et nos immutabinun: Ergo
istam cõmutationem ĩmelĩ sine dubitatione oportet
intelligi:. quia om̃s et iusti & iniusti resurrecturi sunt
qui ñ credit inquit iam iudicatus ẽ. ꝓide illi qui
adiuditium resurrecturi st̃ ñ cõmutabunt᷑. uullam
incorruptelam. que nec doioris corruptionem pati
potest. illa namq fidelium ẽ atq scc̃rum: isti uero ꝑ¬

Expanded text:
m non habet, sicut me uidetis habere, caro autem non erit, quoniam caro et sanguis regnum dei non possidebunt\', exponit, quid dixerit, adiciens: Ecce mysterium dico uobis; omnes quidem resurgemus - uel, sicut Graeci codices habent, omnes quidem dormiemus , non tamen omnes inmutabimur. hanc inmutationem utrum in deterius a demonstrant. in atomo, inquit, hoc est in puncto temporis, quod diuidi non potest, in ictu oculi, hoc est in summa celeritate, in nouissima tuba, hoc est in nouissimo signo, quod dabitur, ut ista compleantur; canet enim tuba, inquit. et mortui resurgent incorrupti et nos commutabimur. ergo istam commutationem in melius sine dubitatione oportet intellegi, quia omnes et iusti et iniusti resurrecturi sunt Qui non credit, inquit, iam iudicatus est. proinde illi, qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fidelium est atque sanctorum, isti uero per
Abbreviated transcription (Latin):
uentem et sp̃m uiuificantem hoc int̾ eẽ uoluit. ut
illic sit corpus ammale hic spiritale: anima qͥppe¬
incorpore animali uiuit quidẽ. s ñ uuuficat usq
spiritale corpus effitiat: absumens omnẽ corruptionẽ
nullam metuens seꝑationẽ. ꝑ in de sequit᷑ s ñ priꝰ qd̃
spiritale ẽ. s quod ammale: postea qd̾ spiritale. Primꝰ
homo det̾ra terrenus: scd̃s homo de celo celestis. Qual
t̾rems tales et terremr: et qͣlis celestis. tales et celestes,

Expanded text:
uentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut uentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima qin corpore animali vivit quidem, sed non vivificat usque spirituale corpus efficiat, absumens omnem corruptionem, nullam metuens separationem. 12. Proinde sequitur: Sed non prius quod spirituale est, sed quod animale; postea quod spirituale. Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Qualis terrenus, tales et terre
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepti. priꝰ̃ commisso peccato infligeret penam: qmͣ
d̾s seruate iustitie daret coronam: Unde dñs xp̃s
ꝑnos ad nos uenit cum peccatores iustꝰ inient ꝑ
stratum quodam modo humilitatis nr̃e. s ñcũ mor¬
bo iniquitatis nr̃e. Nam ꝑamimale nobis hoc ẽ ꝑ
mortale corpꝰ apparuit: qui utiq si uoluisset cũ cor¬
pore in mortali pͥmitus aduenisset. d quia nos hu¬
militate filii dei sanari oportebat. usq ad nr̃am in¬
firmitatem descendit: et fidei nr̃e meritum ac pre¬
mium iurtute sue resurrectionis ostendit: Idõ seqͥt᷑
apłs et dicit: nouissimus adam inspũ uiuificante.
Siue intelligatur pͥmꝰ ad am qui de pulu̾e ante for¬
matꝰ ẽ. nouissimus adam qͥ de iurgine ꝓcreatus est.
siue inuno qͦq homine utrũq cõpleatur. ut pͥmꝰ
adam sit homo in corpore mortali. nouissimꝰ adam
idem ipse incorpore in mortali:. tam̃ int̾ animã ui¬

Expanded text:
praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus seruatae iustitiae daret coronam. Unde dominus Christus per nos ad nos uenit, cum peccatores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum morbo iniquitatis nostrae. nam per animale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluisset, cum corpore inmortali primitus aduenisset. sed quia nos humilitate filii dei sanari oportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium uirtute suae resurrectionis ostendit. ideo sequitur apostolus et dicit: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. siue intellegatur primus Adam, qui de puluere ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de uirgine procreatus est, siue in unoquoque homine utrumque compleatur, ut primus Adam sit homo in corpore mortali, nouissimus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam ui
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutionẽ et corruptionem. que cotidie cibo reficit᷑
& postea seꝑata animantis compago dissolint᷑. sp̃ita¬
le autem corpꝰ qd̾ iam cum spũ inmortale ẽ: qiͣluis ñ¬
nulli ar bitrentur tunc fieri corpus spiritale cumiã
& corpꝰ ipsum mutatur ĩ sp̃m: et quod homo erat
excorpore et spũutrumq ac totum sp̃c̃ erit: quasi
ita et spiritaie corpꝰ non sp̃m debemus putalt s corp̃
Quis porro audeat opinari uł xp̃i corpus ñ spĩtale
resurittisse. uł si spiritale surrexit ñiam corp̃ fuis¬
se s sp̃m. cum hanc opinionẽ discipłoꝵ refellat. ubi
tum eũ uidentes existimarent se sp̃m udisse ait
rat corpꝰ. net tamen spẽ erat s corpus. milla ult̾ius
morte ab anima resoluendum atq seꝑandum sic̃
corpꝰ animale. qͣie animatũ ẽ dei flatu cum faccꝰ:
homo in anmãuiuentẽ. etiam ipsum exanimali
sp̃itale sine mortis int̾uentu futurũ. nisi tnͣsg̃ssio

Expanded text:
dissolutionem et corruptionem, quae cotidie cibo reficitur dissolutionem et corruptionem, quae cotidie cibo reficitur et postea superata animantis compago dissoluitur, spiritale autem corpus. quod iam cum spiritu inmortale est. Quamuis nonnulli arbitrentur tunc fieri corpus spiritale, cum iam et ipsum corpus mutatur in spiritum et, quod homo erat ex corpore et spiritu, utrumque ac totum spiritus erit, quasi ita et spiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere,rat corpus nec tamen spiritus erat sed corpus nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ tuum uid̃e corruptionẽ. clauis tam̃ et lancea ꝑ¬
rũpi potute. nunc oĩno in incorruptione consistere: &
qd̾ incontumelia passionis mortisq seminatum ẽ.
nunc eẽ in gła uite et̾ne: et qd̃ exinfirmitate potuit
crucifigi.nunc in uirtute regnare:. Et qd̾ erat corpus
animale qm̃ exadam suptum ẽ. nunc eẽ spiritale: qm̃
sp̃ui iam insepabilit̾ copulatum ẽ. Cum enĩ uellet
apłs de corpore ammali adhibere testimonium
scpturarum: illud posuit qd ingenesi legitur. Si ẽ
inquit corpꝰ animale ẽ et sp̾itale: sicut scriptum est
factus ẽ pͥmꝰ homo manimã uiuentem: uł in ani
mam uiuam Recoliscerte quẽ admodumscͥptũsit:uĩ
sufflauit ss in fatiem eiꝰ flatum uite: et factus est
homo maniniam uiuam: Dictũ ẽ autẽ etiam de
ammalib: ꝓ ducat t̾ra ammam uniã. In telligitur
gͦ corpꝰ animale. dicisimile cet̾is animalib. ꝓpt̾ mortis

Expanded text:
sanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea psanctum tuum uidere corruptionem, clauis tamen et lancea perrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione consistere et, quod in contumelia passionis mortisque seminatum est, nunc esse in gloria uitae aeternae et, quod ex infirmitate potuit crucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam sumptum est, nunc esse spiritale, quoniam spiritui iam inseparabiliter copulatum est. cum enim uellet apostolus de corpore animali adhibere testimonium scripturarum, illud posuit, quod in Genesi legitur: Si est, inquit, corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus Adam in animam uiuentem\' ucerte, quem ad modum scriptum sit: Et insufflauit deus in faciem eius flatum uitae et factus est homo in animam uiuam. dictum est autem etiam de animalibus: Producat terra animam uiuam. intellegitur ergo corpus animale dici simile ceteris animalibus propter mortis
Abbreviated transcription (Latin):
nũqmͣ fas ẽ putare. melius corꝑa nr̃a resurrectura qͦ
xp̃i: cum de illo sit ꝓpositum exemplũ. qd̃ fidelit in¬
tend̃e et peiꝰ grãm sꝑare debeamus. acꝑ hoc nullo
modo potuit corpꝰ. xp̃i cum corruptione resurgere. si
nr̃m inincorruptione resurretturũ ꝓmittitur:. nec
potuit illud sine gła. si nr̃m resurget ingła: Que au¬
dem gła. ubi ad huc corruptio: Nimis itaq absur¬
dum ẽ. ut credamꝰ illud corpus. et ininfirmitate semi¬
natum eẽ id ẽ mortificatum. et in infirmitate resurrex¬
isse. cum corpꝰ nr̃m seminet᷑ ininfirmitate resurgat
inuirtute: et dicat idem apłs de xp̃o: et si crucifixus
ẽ ex infirmitate. s uiuit inuirtute di Quis uͦ tam
absurde sapiat. ut credat illud corp̃ animaie semi¬
natum. ammale resustitatumꝰ. si nr̃m seminatur
anma le surger sp̃itale: Constat itaq neq ullo modo
dinis insepulcro ñ uderit. unde scͥptum ẽ nec dabis

Expanded text:
numquid fas est putare melius corpora nostra resurrectura quam numquid fas est putare melius corpora nostra resurrectura quam Christi, cum de illo sit propositum exemplum, quod fideliter intendere et per eius gratiam sperare debeamus? ac per hoc nullo modo potuit corpus Christi CUDI corruptione resurgere, si nostrum in incorruptione resurrecturum promittitur, nec potuit illud sine gloria, si nostrum resurget in gloria: quae autem gloria, ubi adhuc corruptio? nimis itaque absurdum est, ut credamus illud corpus et in infirmitate seminatum esse, id est mortificatum et in infirmitate resurrexisse, cum corpus nostrum seminetur in infirmitate, resurgat in uirtute et dicat idem apostolus de Christo: Etsi crucifixus est ex infirmitate, sed uiuit in uirtute dei. quis uero tam absurde sapiat, ut credat illud corpus animale seminatum, animale resuscitatum, si nostrum seminatur animale, surget spiritale? Constat itaque neque ullo moddinis in sepulcro non uiderit, unde scriptum est: Nec dabis
Abbreviated transcription (Latin):
eadem caro: Alia qui dem hominum. alia autẽ pecoꝵ.
alia uolucrum. alia piscium: ⁊ corpora celestia et corpa
t̾restria. Sed alia ẽ celestium gła et alia t̾restrium: et
alia gła solis et alia gła lune. & alia gloria stellarum.
Stella enĩ astella differt ingła: sic et resurrectio mor¬
tuoꝵ. In his omnib iste sensus ẽ. Si genera carnis
cum sint cuncta mortalia. differt̾ tam̃ int̾se ꝓdiũ¬
sitatib animantium. et si corpora cum sint omĩa ui¬
cum sint cuncta celestia differunt etiam ipsa clanta¬
tib luminum: ñ ẽ mirũ qd̃ intesurrettione mortuoꝵ
distabit gła meritorum: hinc iam uenit ad illud ꝙ
cõmunit̾ habet omnis caro. que ad uitã resurgit etͣ¬
nam: & dicit Seminatur in corruptione. surget in ra¬
corruptione. Seminat᷑ incontumelia: surget in gła.
Seminat᷑ minfirmitate: surget inuirtute. Seminat᷑
corp᷑ animale: surget corpus sp̃itale. In his u̾bis apłi.

Expanded text:
eadem caro, alia quidem hominum alia autem caro pecorum eadem caro, alia quidem hominum alia autem caro pecorum alia uolucrum alia piscium. et corpora caelestia et corpora terrestria; sed alia est caelestium gloria et alia terrestrium. et alia gloria solis et alia gloria lunae et alia gloria stellarum; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. in his omnibus iste sensus est: si genera carnis, cum sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se pro diuersitatibus animantium et si corpora, cum sint omnia uicum sint cuncta caelestia, differunt etiam ipsa claritatibus luminum, non mirum est, quod in resurrectione mortuorum distabit gloria meritorum. Hine iam uenit ad illud, quod communiter habet omnis caro, quae ad uitam resurgit aeternam, et dicit: Seminatur in corruptione, surget in incorruptione; seseminatur in infirmitate, surget in uirtute; seminatur corpus animale, surget corpus spiritale. in his uerbis apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
atq ait Sed dicet aliquis. Quomodo resurgent mor¬
tui: Quo autem corpore ucnient: id ẽ quali corpore:
Deinde adhibens documenta seminum: stutte inqͥt
tu qd̾ seminas ñ uiuificat᷑ nsi prĩ moriatur: Et qd̾
seminas ñ corpus qd̃ futurum ẽ seminas: s nudum¬
gͣnum fere tritici: aut aliciuꝰ cetoꝵ D̾s autem illi dat
corpꝰ quomͦ uoluerit: et unicuiq seminũ ꝓpͥum corpꝰ.
Scd̾m hoc gͦ dixerat ñ corpꝰ qd̾ futurũ ẽ seminas. neq
em̃ ñ triticum erit extritico. s quia nemo seminat
herbam uł stipulam et muitiplicia inpalea tegu¬
m̃ta granorum. cum quib łam̃ semina exsurgunt:
ideo ait. s nudum granum: hinc uolens ostend̾e qͥa
si d̾s potest addere qd ñ erat innudo semine: tnulto ma¬
gis potest reparare. qd̃ erat inhominis corpore: Iam uͦ
qd̾ adiungit ad differentiam ꝑtinet resurgentiumt ꝓpt̾
diu̾sas głas fidelium atq scõꝵ. Non omis inqtͥ caro:

Expanded text:
atque ait: Sed dicet aliquis, Quomodo resurgent moratque ait: Sed dicet aliquis, Quomodo resurgent mortui? quo autem corpore venient? id est, quali corpore? Deinde adhibens documenta seminum: Stulte, inquit, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur; et quod seminas, non corpus quod futurum egranum fere tritici aut alicuius ceterorum; deus autem illi dat corpus, quo modo uoluerit, et uni cuique seminum proprium corpus. secundum hoc ergo dixerat: Non corpus, quod futurum est, seminas. neque enim non triticum erit ex tritico; sed, quia nemo seminat herbam uel stipulam et multiplicia in palea tegimenta granorum, cum quibus tamen semina exsurgunt, ideo ait: Sed nudum granum hinc uolens ostendere, quia, si deus potest addere, quod non erat in nudo semine, multo magis potest reparare, quod erat in hominis corpore. lam uero, quod adiungit, ad differentiam pertinet resurgentium propter diuersas glorias fidelium atque sanctorum. non omnis, inquit, caro