comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clesie sue negotiis: nuncium innor¬
manniam regi direxit. renuntianᷤ
cancellarie: sigillum resignans. Quod
altius in cor regis ascendit. in se solum
causam resignationis tam subite retor¬
quentis. Audierat namq quod ma¬
guntinus archiepiscopus intheuto¬
nica sub rege. quod coloniensis archi¬
episcopus in italia sub imperatore.
nomen sibi uendicent archicancella¬
rii. Qui nec ꝓmiscuis actibus estim¬
ant turbari rerum officia. si gestant
in dextera baculum pastoralem. et ad
expediendas regni. uel imperii neces¬
sitates. et pacem eccłie procurandam
propensius accingantur. dum modo
cancellarius eurie sinistro lateri sigil¬
lum allateret nunc regis: nunc imꝑ
angliam: receptus ẽ in oscłm. s non
inpsenitudinem gr̾e. sicut uultus sta¬
tim ad u̾sus: omnib conuenerant
patenter ostendit.¬
homas ex archidiacono cantua¬
rie assumptus ad archiep̃atum
ad instantissimam regis postulatio¬
nem diutius distulit archidiacona¬

Expanded text:
clesiae suae negotiis, nuntium in Norclesiae suae negotiis, nuntium in Normanniam regi direxit, renuntians cancellariae, sigillum resignans. Quod altius in cor regis ascendit, in se solum causam resignationis tam subitae retorquentis. Audierat namque quod Maguntinus archiepiscopus in Teutonica sub rege, quod Coloniensis archiepiscopus in Italia sub imperatore, nomen sibi vindicent archicancellarii. Qui nec promiscuis actibus aestimant turbari rerum officia si gestant in dextra baculum pastoralem, et ad expediendas regni vel imperii necessitates et pacem Ecclesiae procurandam propensius accingantur, dummodo cancellarius curiae sinistro lateri sigillum allateret nunc regis nunc imperAngliam, receptus est in osculum, sed non in plenitudine gratiae, sicut vultus statim aversus omnibus qui convenerant, patenter ostendit. Thomas ex archidiacono Cantuariensi sumptus ad archiepiscopatum, ad instantissimam regis postulationem diutius distulit archidiacona
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. quod suffraganei eccłie eantu
ariensis sibi pastorem elegerant. qui
concurrentib omnium uotis iam a ꝓ¬
pria synodo fuerat consecratus. Accep¬
tum fuit uerbum istud in auribus do¬
mini pape. Litteris igitur ep̃oꝵ. litt̾is
etiam prioris et conuentus sc̃e trini¬
tatis. literis quoq regis in medium
recitatis sub audientia cardinalium
in consistorio postulatione facta: faci¬
lis. et iocundus iuxta peticionem ab
omnib datur assensus. Pallium itaq
cum ea grauitate. cum ea remoratione.
cum ea sollempnitate. qua consueue¬
rant: nunciis Rommissum quod
thomas archiep̃c in sede dorobernen.¬
si: conditionib solitis inuolutꝰ. et sa¬
cramento constrictus: ab altari ma¬
iore suscepit. Postquam autem in¬
duit uestes summis sacerdotib do¬
mino disponente collatas. habitũ
sic mutauit: ut mutaret et animũ
Nam curie curis interesse non ap¬
probans. ut eximeretur a curia:
uacans orationi. suꝑ intendens ec¬

Expanded text:
tum est, quod suffraganei Cantuariensistum est, quod suffraganei Cantuariensis Ecclesiae sibi pastorem elegerant, qui concurrentibus omnium votis jam a propria synodo fuerat consecratus. Acceptum fuit verbum istud in auribus domini papae. Litteris igitur episcoporum, litteris etiam prioris et conventus Sanctae Trinitatis, litteris quoque regis in medium recitatis, sub audientia cardinalium in consistorio postulatione facta, facilis et jucundus juxta petitionem ab omnibus datur assensus. Pallium itaque cum ea gravitate, cum ea remoratione, cum ea solemnitate qua consueverant nuntiis est commissum, quod Thomas archiepiscopus in sede Dorobernensi conditionibus solitis involutus, et sacramento constrictus, ab altari majore suscepit. Postquam autem induit vestes summis sacerdotibus, Domino disponente, collatas, habitum sic mutavit, ut mutaret et animum. Nam curiae curis interesse non approbans, ut eximeretur a curia, vacans orationi, superintendens Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ter legendum occurrit: tociens eiꝰ
uitam laudabilem. actus eximios.
exilium.passionem. in morte con.¬
stantiam. et post transitum abhae
luce celestem ad patriam: crebra
miracłoꝵ insignia sub silentio nõ
pretereas.
lero tocius ꝓuincie cantu¬
ariorum generalit̾ lund̃
^conuocato: p̾sente henri¬
cõ filio regis et regni iustiariis. tho
cellarius nemine reclamante sol¬
lempniter electus est in archiep̃m.
Electionem factam sine aliqua con
monachoꝵ.quarta feria ante pen¬
tecosten. Electus autem: sabbato pen¬
tecost̃ ordinatus est in presbit̾um
in eccłia cantuariensi a Waltero ro¬
fensi ep̃o. in ordinationib et in de¬
dicationib faciendis: eccłie cantuaꝵꝵ.
uicario. Sequenti die dominica conse¬
cratus est ab henrico Wĩtͦm ep̃o uice
ius suum spectare dicebat Walterus
Unciis ad dominum papam di¬
rectis quem ad gallias descen¬
dentem. Willelmus de monte pessula¬
no tanquam ligium dominum suum re¬
ceꝑat honorifice: celeri relatione perla¬

Expanded text:
ter legendum occurrerit, toties ejus vitam laudabilem, actus eximios, exsilium, passionem, in morte constantiam, post transitum ab hac luce coelestem ad patriam crebra miraculorum insignia, sub silentio non praetereas. 1172 clero totius provinciae Cantuariorum generaliter Londoniae convocato, praesente Henrico filio regis et regni justitiariis, Thomcellarius, nemine reclamante, solemniter electus est in archiepiscopum. Electionem factam sine aliqua contmonachorum, quarta feria ante Pentecosten. Electus autem Sabbato Pentecostes ordinatus est in presbyterum in Ecclesia Cantuariae a Waltero Roffensi episcopo, in ordinationibus et in dedicationibus faciendis Ecclesiae Cantuariensis vicario. Sequenti die Dominica consecratus est ab Henrico Wintoniejus suum spectare dicebat Walterus btinuit. Nuntiis ad dominum papam directis, quem ad Gallias descendentem Willelmus de Monte Pessulano tanquam dominum ligium suum receperat honorifice, celeri relatione perla
Abbreviated transcription (Latin):
Neume que fiint in missa gaudiũ
representant que pocius ꝑ .e. ut kyrie
uel ꝑ. & uc alła. fieri solent. quam
ꝑ alias uocales. ut ꝑ eas sig̃cenuis
gaudium sp̃ale qd̃ restitutum est
nob̾ in partu uirginis cui facta
serat usq ad salutationẽ angłi. Illã
autem significationẽ .s. luctum ade¬
ad repͬesentandũ dolorem ꝙ̃. nobis
contulit transgͥssio ade et eue. s ad¬
restitutum in beata uirgine cui ñ¬

Expanded text:
neumae quae fiunt in missa, gaudium repraesentant, quae potius per e, ut Kyrie, vel per a, ut alleluia fieri solent, quam per alias vocales, ut per has significemus gaudium spirituale quod restitutum est nobis in partu Virginis, cum facta serat usque ad salutationem angeli. Hanc autem significationem, nempe luctus Adaae repraesentant dolorem, quem nobis contulit transgressio Adami et Evae. Srestitutum est in B. Virgine cui n
Abbreviated transcription (Latin):
in ornamentis. Ham ut ait Greg̃. qd̾ ẽ¬
cłico scͥptura: ħ ẽ laico pictura. Pictu¬
rarum autem alie sunt supra ecd̃i¬
am. ut gallus uel aquila. alie extra
eccłiam ut infronte forum bos et leo.
alie intra eccłiam ut yconie. statue¬
et figure. et diuerse picturarum
gn̾a que in uestib uel in parietib¬

Expanded text:
 ornamentis. Nam ut ait Greg., quod clerico littera, id laico est pictura; picturarum igitur aliae sunt supra ecclesiam, ut gallus vel aquilae; alia extra ecclesiam, ut in fronte forium bos et leo; aliae intra ecclesiam, ut sunt icones, statuae, figurae, et diversa alia picturarum genera, quae in vestibus, vel in parietib
Abbreviated transcription (Latin):
tos: ad altare ꝓcedit. et popłs quasi ꝓ
suo pugile oraturus. in ꝓfestis dieb
terre ꝓsternitur. cũ cantat orõnes. et
reliqua recitat: quasi totis uirib
contra diabolum pugnat. dum in¬
replicat: quasi gladium contra hostẽ

Expanded text:
tos ad altare procedit, et populus, quasi pro suo pugile oraturus diebus profestis, terrae prosternitur. Cum vero cantat orationes, et reliqua recitat, tum quasi totis viribus adversus diabolum pugnat. Nam plicat, velut gladium contra hostem
Abbreviated transcription (Latin):
paschal ñ it̾abo. s qd̾ figure deest
ꝑ sacram̃tum u̾itatis in regno d̾i
iplebo. Dem̃ subuing̃ de calice
euuglista dios ꝯmmemorat cali¬
ces unum ꝑtuietem ad uetꝰ sacͥ¬
ficium. alt̾m ad nouum. Cõme¬
morato eo qui ad uetꝰ pascha ꝑti¬
net. de eius translatõe subuing.
dicens. Dico erũ uob̾ qd̾ ñ bi. de ge.¬

Expanded text:
antiae non iterabo; sed quod figurae deest, per sacramentum veritatis in regno Dei implebo. Deinde subjungit de calice evangelista duos commemorat calices, unum pertinentem ad vetus sacrificium; alterum ad rovum: commemorato eo qui ad vetus pascha pertinet, de ejus translatione subjungit dicens: « Dico enim vobis, quod non bibam de ge
Abbreviated transcription (Latin):
fundetur.
esicłio noui sacrificii inchoan¬
di desid̾at dĩs uetꝰ pascha t̃mi¬
uari ꝓpter qd̾ exaggeraus inagnit¬
passionẽ ꝯsummanda erãt: quasi
festinat ad passionẽ ut nr̃am acce¬
leret salutẽ. De uet̾i gͦ sacrificio ĩ¬
telligendũ ẽ qd̃ dic̃. desid̾io de. ⁊c̃¬

Expanded text:
fundetur. » Desiderio novi sacrificii inchoandi desiderat Dominus vetus pascha terminari: propter quod exaggerans magnitpassionem consummanda erant, quasi festinat ad passionem, ut nostram acceleret salutem. De veteri ergo sacrificio intelligendum est, quod dicit: « Desiderio de
Abbreviated transcription (Latin):
colła ꝓdefunctis int̾misceat᷑: non fi¬
nalis s penulcima uł ante penul¬
timã dicatur. qr finis ad suum de¬
bet retorqueri pͥncipium. In missa
ꝓdefunctis ñ debet int̾misceri or̃o ꝓ

Expanded text:
collecta pro defuncto misceatur, non finalis, sed penultima, vel ante penultima dicatur, qua finis ad suum debet torqueri principium. In missa vero pro defunctis non debet interponi oratio pro
Abbreviated transcription (Latin):
tate. quod ip̃i prohibu̾arit. De festo¬
de festo beace marie ad mr̃es.
Cum singła idola Romanoꝵ ñ p̾sẽt¬
hr̃e templum rome. fecerunt
unum templum Romani om̃ib
idoł. quod dic̃tum ẽ pantheon. a
pan quod ẽ totum: et theos: quod
sare constantinopolitano imꝑatore.¬

Expanded text:
tate; quod ipsi prohibuerant. Cfesto B. Mariae ad Martyres. Cum singula habere templum Rome, fecerunt Romani unum templum omnibus diis quod dictum est Pantheon, a pan, quod est totum, et theos, quod  Papa a Phoca Caesare Constantinopolitano imperatore
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. et non solum apłorũ ir̃m¬
s et tͥnitatis & omĩum angłoꝵ
&e apłoꝵ Petͥ & Lauli et aliorum
gelista qi qͣntum ad se passus est
uidetur uero qđ̃ passus fuit ex

Expanded text:
illo mense non est tanta copia victualium, ut in aliis solet enim tunc annona deficere et populus qui lit, et ea Kalendis Novembris, tu
Abbreviated transcription (Latin):
ascend. slon sit gͦ mirũ locutõnẽ
figurari ad eam rem quo qmͦ in
ualeat exprimi. ⁊ qͣm necesse sit

Expanded text:
ascendit . Non sit ergo mirum, locutionem figurari ad eam rem quoquo modoproprietate valeat exprimi, et quam necesse sit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ bibam admͦ de ħ griumine
uitis. in genumine qd demõstran
iudetur aliud insuuiat intelli¬
gendum qd̃ in boc genimine fi¬
guratur. Sic erum fieri oportu¬
it. Ntam quia utriusq testam̃ti
pleua ꝯsuminatio demonstnͣda
fuit: sibis notis qͣmus mius
ꝓpriis reb queoq eq̃ notis. et ad

Expanded text:
n bibam de hoc genimine vitis, » in genimine quod demonstrari videtur, aliud insinuat intelligendum, quod in hoc genimine figuratur; sic enim fieri oportuit. Nam quia utriusque Testamenti plena consummatio demonstranda fuit verbis notis, quamvis minus propriis, rebus quoque aeque not
Abbreviated transcription (Latin):
tis. q̃ sitim ũ extinguit. Cui op¬
ponitur aqͣ sap̃ie salutaris de
lum fidei faciat in uerbis xp̃i
diffens posino demonstratõum.
Nam cum suꝑius diceret hoc
est corpus meum. ⁊ deinde hic¬
ẽ sanguis meus: utrobiq dem¬
onstrauit qd̃ solum intelligi uo¬
luit. slec inm̾ito. Ibi enumn fides
huuis sacram̃ti erat edificãda¬

Expanded text:
tis, quae sitim non exstinguit; cui opponitur aqua sapientiae salutaris, de lum fidei faciat in verbis Christi differens positio demonstrationum. Nam cum superius diceret: « Hoc est corpus meum, » et deinde: « Hic sanguis meus , » utrobique demonstravit, quod solum intelligi voluit. Nec immerito. Ibi enim fides hujus sacramenti erat
Abbreviated transcription (Latin):
put suꝑ omnem eccłiam. Pedes sunt
humanitatis humilia. de quib ꝓpħa
caritas et humilitas. Intestina sunt
uiscera miscłie quib uisitauit nos
oriens exalto. Que sunt inquis uisce¬
ra miscłie: ꝓpositum et consilium nr̃e
liberationis. ꝓpositum in dispositiõe.
consilium inelectione. Quod facere dis¬
posuit et modis innu̾abilib facere po¬
tuit uno certo modo cet̾is mirabiliore
facere preelegit. Uel intestina sunt se¬
creta sacramentoꝵ que ipse a nob̃ sus¬
cipienda instituit. ut sacramentum
Baptismi cet̾aꝙ ab lutionis et scĩfica¬
tionis nr̃e remedia. et item archana
sacramentoꝵ que ipse inse comple.¬
uit. que sunt uidelicet sacramentum
in carnationis.passionis. resurrectio¬
nis. et ascensionis. Caput gͦ cum pe¬
dib et intestinis uorare monemur.
ut incibum nob̾ conu̾tamus. et cũ
auiditate ꝑcipiamus que de diuini¬
tate et humanitate et sacramentis
xp̃i scripta sunt. et omni desiderio

Expanded text:
put super omnem Ecclesiam . » Pedes sunt put super omnem Ecclesiam . » Pedes sunt humanitatis humilia: de quibus Propheta charitas et humilitas. Intestina sunt viscera misericordiae, quibus visitavit nos Oriens ex alto. Quae sunt, inquis, viscera misericordiae? Propositum et consilium nostrae liberationis. Propositum in dispositione, consilium in electione. Quod facere disposuit, et modis innumerabilibus facere potuit, uno certo modo caeteris mirabiliore facere praeelegit. Vel intestina sunt secreta sacramentorum, quae ipse a nobis suscipienda instituit, ut sacramentum baptismi, caeteraque ablutionis et sanctificationis nostrae remedia: et item arcana sacramentorum, quae ipse in se complevit, quae sunt videlicet sacramentum incarnationis, passionis, resurrectionis et ascensionis. Caput ergo cum pedibus et intestinis vorare monemur, ut in cibum nobis convertamus, et cum aviditate percipiamus, quae de divinitate et humanitate, et sacramentis Christi scripta sunt, et omni desiderio
Abbreviated transcription (Latin):
aquam significari solet ut ibi. Qui
biberit ex hac aqua: siciec it̾um.Si
militer erronea comectura uel doctri¬
na ꝑ aqͣm solet significari. ut ibi. Aque
furtiue dulciores sunt. Sunt alii qui fi¬
dem uel scĩam s nullam emulationẽ
hñt. hii crudum commedunt. qͥa absq
omni calore fidei et bone emulationis
nec aqua nec igni coquunt: quod cor¬
de concipiunt. Sunt quidam qui nec
scĩam habent nec emulationem. uel
ueritatis cognoscende uel uirtutis
sectande. et hii crudum comedunt.
Inter eos qui crudum commedunt
illi habendi sunt qui xp̃m purum ho¬
minem credunt. et quipanem conse¬
cratum in altari scđm speciem panis tm̃
estimant. Caput c̃ ĩtest̃. eiꝰ⁊ ped. uorabitiᷤᷤ.
aput celsitudo diuinitatis est. de
qua scriptum est. Caput eiꝰ au¬
cipium qui et loquor uob̃. Uel caput
p̾minentia dignitatis qua uniuerse
eccłie presit. Unde apłs. Ipsum dedit ca¬

Expanded text:
aquam significari solet; ut ubi: « Qui aquam significari solet; ut ubi: « Qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum . » Similiter erronea conjectura vel doctrina per aquam solet significari, ut ibi: « Aquae furtivae dulciores sunt . » Sunt alii, qui fidem vel scientiam, sed nullam aemulationem habent. Hi crudum comedunt; quia absque omni calore fidei, et bonae aemulationis, nec aqua, nec igne coquunt, quod corde concipiunt. Sunt qui nec scientiam habent, nec aemulationem, vel veritatis cognoscendae, vel virtutis sectandae: et hi crudum comedunt. Inter eos, qui crudum comedunt, illi habendi sunt, qui Christum purum hominem credunt: et qui panem consecratum in altari secundum species panis tantum existimant. Caput cum intestitinis et pedibus vorabitis . Caput celsitudo divinitatis est de qua scriptum est: « Caput ejus aucipium, qui et loquor vobis ; » vel caput praeminentia dignitatis, qua universae Ecclesiae praesit. Unde Apostotolus: « Ipsum dedit ca
Abbreviated transcription (Latin):
alii scientiam et non emulationem.
alii nec scientiam nec emulationem.
hee quatuor diffentie sub trib cõ¬
prehenduntur: alii quippe crudum
quid commedunt. alii coctum aqͣ.
alii assum tm̃ igni. Ut anouissimo inci¬
piamus assum igni est. quod calore fidei
et caritatis excoctum est. Assum ig¬
ni commedunt.qui emulationẽ dei
habent scđm scientiam. hoc est scđm
ipsam fidei pietatem. hii qui in xp̃m¬
pie credunt. et ignito corde eum fide¬
liter diligunt. Coctum aqua comme
enim quidam emulationẽ cognos¬
cende ueritatis habentes. qui ad huc
in errore ꝑmanentes non ita credunt
ut xp̃c docuit. et sunt quidam in ꝓpo¬
sito et desiderio emulationẽ melioris
uite habentes. s adhuc remissius a¬
gentes non ita uiuunt ut xp̃c instituit.
Utriq coctum aqua commedunt. coc¬
tum quidem ꝑcalorem emulationis:
s in aqua ꝑ lubricam uitam et incer¬
tam coniecturam sui erroris. Uolup¬
tas autem fluide et lubrice uite per

Expanded text:
alii scientiam, et non aemulationem; alii scientiam, et non aemulationem; alii nec scientiam, nec aemulationem. Hae quatuor differentiae sub tribus comprehenduntur. Alii quippe crudum quid comedunt, alii coctum aqua, alii assum tantum igne. Ut a novissimo incipiamus, assum igni est, quod calore fidei et charitatis excoctum est. Assum igne comedunt, qui aemulationem Dei habent secundum scientiam, id est secundum ipsam fidei pietatem; hi qui pie in Christum credunt et ignito corde eum fideliter diligunt. Coctum aqua comeduenim quidam, aemulationem cognoscendae veritatis habentes, qui adhuc in errore permanentes, non ita credunt, ut Christus docuit. Et sunt quidam, in proposito et desiderio aemulationem melioris vitae habentes, sed adhuc remissius agentes, non ita vivunt, ut Christus statuit. Utrique coctum aqua comedunt: coctum quidem per calorem aemulationis, sed in aqua, per lubricam vitam, et incertam conjecturam sui erroris. Voluptas autem fluidae et lubricae vitae per
Abbreviated transcription (Latin):
crepando dicitur. Sacrificate de fer¬
mento laudem. De fermento enim
laudem immolat: qui deo sacrifici¬
um de rapina parat. qui de malo o¬
ꝑe gr̃am captat. Lactuce agrestes
ualde amare sunt. quib recte signifi¬
cari possunt penitentia et disciplina.
Quarum pͥma pret̾ita peccata amare
plangit. alt̾a illicita desiderra amare
restringit. Qm̃ gͦ sine iusticia peniten¬
tia et disciplina ad carnes agni acce¬
dere non debemus: recte monemur
carnes agni edentes edere etiã azimoᷤ
panes cum lactucis agrestibus. Non
commedetis ex eo crudum quid aut
coctum aqua s assum tm̃ igni.
psa uerba historiee historicum sensum
ex ꝑte excludunt. cum consuetudiniᷤ
non sit agnum crudum commedere.
Mistice autem tres diffentium eden¬
tium hic insinuantur: in quib qua¬
tuor continentur. Sunt enim qͥdam
qui emulationẽ dei habent: scdm
scientiam pietatis. alii emulationẽ
dei habent. non scđdm scĩam pietatis.

Expanded text:
crepando dicitur: « Sacrificate de fercrepando dicitur: « Sacrificate de fermentato laudem . » De fermento enim laudem immolat, qui Deo sacrificium de rapina parat, qui de malo opere gratiam captat. Lactucae agrestes valde amarae sunt, quibus recte significari possunt poenitentia et disciplina, quarum prima praeterita peccata amare plangit, altera illicita desideria amare restringit. Quoniam ergo sine justitia, poenitentia et disciplina ad carnes Agni accedere non debemus, recte monemur, carnes agni edentes edere etiam azymos panes cum lactucis agrestibus. Non comedetis ex eo crudum quid, aut coctum aqua, sed assum tantum igni . Ipsa verba historiae historicum sensum ex parte excludunt, cum consuetudinis non sit agnum crudum edere. Mystice autem tres differentiae edentium hic insinuantur, in quibus quatuor continentur. Sunt enim quidam, qui aemulationem Dei habent secundum scientiam pietatis; alii aemulationem Dei habent non secundum scientiam pietatis;
Abbreviated transcription (Latin):
auide sumitur. et intra nos recipitur.
Et azimos panes cũ lactucis agrestib.
N singulis uerbis aliquid utile nobis
suggeritur. et aliqua gr̃a edificatio¬
nis continetur. Ecce hic azimos pa¬
nes edere monemur cum lactucis
agrestib. Ut quid hoc: Aut qui sunt
panes azimi uel lactuce agrestes:
Iusticia pura et incorrupta ipsa paniᷤ
est et uitał refectio unde quis iuste
uiuat. De qua scriptum est. Beati qui
esuriunt et sitiunt iusticiam. Et ille
dudum ꝑ in obedientiam iusticie de¬
sertor. nunc autem ꝑpenitentiam
constitute siuere sint et sincere. Et
nichilominꝰ ipsa oꝑa iusticie si sine
fictione et sine ad mixtione pecc̃i
fiant. Panes itaq sine fermento co¬
medit. qui recta oꝑa sine corruptiõe
uane głie facit. qui sollicite agit ne
ꝑ malam intentionem bonũ ꝑdat
quod recte dispensat. Opus enimpi¬
etatis: corrumpit intentio uanitatiᷤᷤ.
Econtrario iniquitatem oꝑis: non
excusat pietas intentionis. Unde in¬

Expanded text:
avide sumitur, et intra nos recipitur. avide sumitur, et intra nos recipitur. Et azymos panes cum lactucis agrestibus . In singulis verbis aliquid utile nobis suggeritur, et aliqua gratia aedificationis continetur. Ecce hic azymos panes edere monemur cum lactucis agrestibus. Utquid hoc? Aut qui sunt panes azymi, vel lactucae agrestes? Justitia pura et incorrupta ipsa panis est, et vitalis refectio, unde quis juste vivat. De qua scriptum est: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . » Et ille, dudum per inobedientiam justitiae desertor, nunc autem per poenitentiam constitutae, si verae sint et sincerae; et nihilominus ipsa opera justitiae, si sine fictione, et sine admistione peccati fiant. Panes itaque sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae facit, qui sollicite agit, ne per malam intentionem bonum perdat, quod recte dispensat. Opus enim pietatis corrumpit intentio vanitatis. Econtrario iniquitatem operis non excusat pietas intentionis. Unde in
Abbreviated transcription (Latin):
Et edent nocte illa carnes assas igni.
Iocte agnum comedimus: quia
modo insacramento dñicum
corpus accipimus. ꝓfundum ẽ enĩ
mist̾ium et sacro tectum uelamine.
Nocte commedimus: quia ad huc
conscientias nr̃as inuicem non ui-¬
demus. nec ꝓpͥa delieta nec qualis.
quisq accedat plene intelligimus. De.¬
licta enim quis intelligit:. Carnes assaᷤᷤ
igni commedimus. si de carne xp̃i dig¬
na sentimus. que de sp̃u sc̃õ concepta
igne caritatis oꝑante uerbo dei unita
est: et ꝓsalute mundi passioni exposi¬
ta. et igne passionis sicut holo caustũ
concremata in odorem suauissimum
domino. Potest etiam ignis referri ad
caritatem qua nos xp̃m diligere de¬
bemus.sine qua ad carnes agni ne¬
mo dignus accedit. ꝓpterea iube¬
mur carnes assas igni commedere.
et recte. Nam quod ardenter ama¬
tur: iugi meditõne in corde uersatur.
et calore amoris quasi in corde assat᷑.
Assum gͦ comeditur. cum exemplũ
passionis xp̃i ꝑ amorem imitõnis

Expanded text:
Et edent nocte illa carnes assas igni . Nocte agnum comedimus, quia modo in sacramento Dominicum corpus accipimus. Profundum enim est mysterium, et sacro tectum velamine. Nocte comedimus, quia adhuc conscientias nostras invicem non videmus, nec propria delicta, nec qualis quisque accedat, plene intelligimus. Delicta enim quis intelligit? Carnes assas igni comedimus, si de carne Christi digne sentimus, quae de Spiritu sancto concepta igne charitatis, operante Verbo Dei, unita est, et pro salute mundi passioni exposita, et igne passionis sicut holocaustum concremata in odorem suavissimum Domino. Potest etiam ignis referri ad charitatem, qua nos Christum diligere debemus, sine qua ad carnes agni nemo dignus accedit. Propterea jubemur carnes igni comedere, et recte. Nam quod ardenter amatur, jugi meditatione in corde versatur et calore amoris, quasi in corde assatur. Assum ergo comeditur, cum exemplum passionis Christi per amorem imitationis
Abbreviated transcription (Latin):
a deo postulanda st̃ ⁊ sꝑanda. Dilec¬
tio quoq dicitur plenitudo legis
eo qd legis ꝑficiende causa ⁊ uirtꝰ
in ea osistat. sũ qͣ nichil de lege sa¬
lubrit̾ impletur. Ex his exemplis
colligi potest qͣ ratione digne possit
intelligi qd̾ a dũo dictum ẽ. hic

Expanded text:
a Deo postulanda sunt, et speranda. Dilectio quoque dicitur plenitudo legis, et quod legis perficiendae causa et virtus in ea consistat, sine qua nihil de lege salubriter impletur. Ex his exemplis colligi potest, qua ratione digne possit intelligi, quod a Domino dictum est: « Hic
Abbreviated transcription (Latin):
loq̃nis. fre. ⁊ de. eis. Ad hoc respicit
qd hic dicit. Siuulit̃ ⁊ calicem.
ac si dicet. Pauẽ ded̾ similit̃ et
calicẽ ded̾. Qd̃ autem addit᷑ pꝰqͣm
cenauit: ad utrũq uid̾etur refe¬
rendum. Ad datum uidelicet parĩe
⁊ ad datum calicẽ: nͥ cum de parie
fieret sermo p̾mitteret᷑ apd̃ mache
manducãtib ilł. Bx uerbis itaq
matħi ⁊ marci uidetur qd int̾
cenãdum ł manducandum pa¬
nem decłit. Ex u̾bis luce apparet
qd p̾qͣm cenauit calicẽ ded̾. Ma¬
theus gͦ ⁊ martꝰ significare uidẽt᷑

Expanded text:
loquens: « Fregit et dedit eis. » Ad hoc respicit, quod hic dicit: « Similiter et calicem; » ac si dicat: Panem dedit, similiter et calicem dedit. Quod autem addidit: « Postquam coenavit, » ad utrumque videretur referendum, ad datum videlicet panem, et ad datum calicem, nisi cum de pane fieret sermo, praemitteretur apud Matthaeum Manducantibus illis. » Ex verbis itaque Matthaei et Marci videtur, quod inter coenandum vel manducandum panem dederit. Ex verbis Lucae apparet, quod postquam coenavit, calicem dedit. Matthaeus ergo et Marcus significare vident
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad morte requirit a uob̾ sãgui
xp̃i qrui ptouob̾ passus ẽ. nob̾ re¬
linquens exemplũ ut sequamur
uestigia eixs. hoc est ut moriam᷑
⁊ ꝯmoriamͣ ei. Nicissitudiñe pro
ucissitudine ⁊ mortẽ ꝑ morte exi¬
git a nob̾ qui mortẽ auertit a nob̾
Otem mirandã ⁊ obstupendã. Inde
obligamur usq ad mortem obuoxii
uũ ꝑ mortẽ dimutuu᷑ a morte lib̾i
Inde debitũ mortis contrahit᷑. uñ
debitũ mortis absoluitur. Iam g̃
ex noua causa debitores mortissu¬
nius. quamuus ex uet̾i culpa i¬
chiloniuiꝰ ex uouia gr̃a. S mors pec¬
catoꝵ. pessimna. debite pene q̃damẽ

Expanded text:
quirit a nobis sanguis Christi, qui pro nobis passus est, nobis relinquens exemplum, ut sequamur vestigia ejus , hoc est, ut moriamur et commoriamur ei. Vicissitudinem pro vicissitudine, et mortem pro morte exigit a nobis, qui mortem avertit a nobis. O rem mirandam et obstupendam! Inde obligamur usque ad mortem obnoxii, unde per mortem dimittimur a morte liberi. Inde debitum mortis contrahitur, unde debitum mortis absolvitur. Jam ergo ex nova causa debitores mortis sumus, quamvis ex veteri culpa, nihilominus ex nova gratia. Sed mors peccatorum pessima debitae poe
Abbreviated transcription (Latin):
ad se offe̾ndum. ad se m̾acduc̃ãd̾.
ad se muitãdum .a. dicẽt. Off̾te
uos qd̾ ego offero. mauducate ꝙ
ego do. deniq facite qd̵ ego facio.
sustiuete ꝓ me sicut ⁊ ego ꝓ uob̾
sustineo. Corpꝰ ur̃m ⁊ sanguinẽ
ꝓ inuicẽ pouite. sicut ego corpus
uob̾ ⁊ sanguiẽ meum do. ⁊ pro
uob̾ aiãm meã pono. Iuxͣ qd̾ sa¬
lomon ait. Cum secłis ad m̃sam
diuitis: diligent̃ attẽde q̃ apponũt

Expanded text:
ad se offerendum, ad se manducandum, ad se mutandum. Quasi diceret: Offerte vos, quod ego offero, manducate quod ego do; denique facite quod ego facio; sustinete pro me, sicut et ego pro vobis sustineo. Corpus vestrum et sanguinem pro invicem ponite; sicut ego corpus vobis, et sanguinem meum do, et pro vobis animam meam pono. Juxta quae Salomon ait: « Cum sederis ad mensam divitis, diligenter attende, quae apponunt
Abbreviated transcription (Latin):
complantati facti sum᷑ similitu¬
dini eiꝰ mortis simł ⁊ resurrectõis
erimꝰ. ħ aũ similitudo mortis obe¬
dientia ẽ usq ad mortẽ. ꝑtinens
ad hunc calicẽ. qui hic dr̃ uotũ¬

Expanded text:
complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus. Haec autem similitudo mortis obedientia est usque ad mortem, pertinens ad hunc calicem, qui hic dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ur̃ee. ꝯfirmatio religiouis
ur̃e. Nouum eñ test̾m ẽ in meo
sanguine ꝯfirmatũ. nulloq ri¬
tu deuiceps mutãdum. ut sit le¬
gitimum sempim̃num. hic ca¬
confecit arte qui ip̃e nouit. Cum
hoc sanguine fuso amoie suum
effud̾ cum hoc infuso amorẽ suũ
infũd̾ lauans no apeccatis nr̃is ĩ
sanguine suo. Sie enim necesse e

Expanded text:
ionis trae. Novum enim Testamentum est in meo sanguine confirmatum, nulloque ritu deinceps mutandum, ut sit legitimum sempiternum. Hic caChristus confecit, arte quam ipse novit. Cum hoc sanguine fuso amorem suum effudit, cum hoc infuso amorem suum infundit, lavans nos a peccatis nostris in sanguine suo. Sic enim necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi aliqͣm iusinuiat diffam
dicti q̃ramꝰ in similib modum
dicendi. ⁊ ratoẽm intelligendi. A¬
płs ad hebreos loquens ⁊ eoꝵ pati¬
enciam collaridans int̾ cet̾a sic dic̃.

Expanded text:
dicendi aliquam insinuat differentiam dicti, quaeramus in similibus modum dicendi et rationem intelligendi. Apostolus ad Hebraeos loquens, et eorum patientiam collaudans, inter caetera sic dicit: «
Abbreviated transcription (Latin):
disse adhuc ets ceuantib qͣi adhuic
de ceria restaret. ¶ hoc quid̃ recte d̃t.
⁊ recte intelligit᷑ si ꝑ oena una habe¬
atur esus typici agni. c̃ ꝑceptõne
substituti sacram̃ti. Lucas u̾o qui
solus duos calices commnemorat. qͣt
cenã c̃ suo calice tĩminat uͥ dominꝰ¬
c̃ suo calice nouã cenã uichoat. Eiꝑo
qd̃ licit p̾qͣm cenauit. sic intelłi
pot̃. Post qͣm uet̾is sacrificii sollẽp¬
nia compleuit. hoc itaq dic̾e uidt
ut diũcam ceriã apͥori cena clistin¬
guat. sicut calicẽ acalice distiug¬
uendum uisinuat. sequit᷑ lucaᷤ¬

Expanded text:
 adhuc eis coenantibus, quasi adhuc de coena restaret. Et hoc quidem recte dicitur, et recte intelligitur, si pro coena una habeatur esus typici agni cum perceptione substituti sacramenti. Lucas vero, qui solus duos calices commemorat, quasi coenam cum suo calice terminat, ubi Dominsuo calice coenam inchoat. Ergo quod dicit, postquam coenavit, sic intelligi potest, postquam veteris sacrificii solemnia complevit. Hoc itaque dicere videtur, ut Dominicam coenam a priori coena distinguat, sicut calicem a calice distinguendum insinuat. Sequitur Luca
Abbreviated transcription (Latin):
tutione. & a tͥb temporib et a ꝑso¬
nis. que in ilł ieiunauerunt. Ab in
mederet de fructu ligni scĩe boni et
mali. A temporib et a ꝑsonis cõmen¬
datur: qr in tempore ante legem a
potu ieiunauit.xl. dieb et noc̃tib.¬

Expanded text:
tum est, a tribus temporibus, et a personis quae in illis jejunarunt. Ab insmederet de fructu ligni scientiae boni et mali; a temporibus vero et a personis, quoniam in tempore ante legem a po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amore ⁊ iusione d̾i. ħ ẽ eoꝵ iu
talis refectio uitam eoꝵ in et̾nũ
deficit. a qͣ accipiunt ut ⁊ ꝑpsi
nũ qͣm deficiant. Cib uͦ ^ a postate
lus est. H enĩ ei placent sicut e
diũso humilitas ⁊ caritas semꝑ
illi displicent. a quib semꝑ tam
qũe diximiꝰ qiͣ q̃dam fames est qͣ
semꝑ esurit ꝑditõem hominum
qͦs a se capto deuoiet. ⁊ qͣi ĩ corpꝰ
suũ ad consentiend̃ sibi tͣhiciat.
De peccatis gͦ homuinum siue de
ip̃is peccorib pascit᷑ ⁊ auiduis si
qͦs iustos inuenire ualeat adu̾sus
qͦs p̃ualeat. hinc scͥpnum ẽ. Sibus
cum ꝯsilium suggestionis eius
in intum sensus uentre recipit᷑
sic̃ scͥptum ẽ. Dedisti eũ escam ppͥ
ethiopũ. W quic̃q mał accedunt
intracti ł fraude deducti tũ a dia¬
bolo tum ab ip̃is mał deglutiũt᷑
hinc spalinista ait. Nisi qr do .e. ĩ¬

Expanded text:
more et visione Dei. Haec est eorum vitalis refectio, vitam eorum in aeternum deficit: a qua accipiunt, ut et ipsi nunquam deficiant. Cibus vero angeli apostatae lus est, haec enim ei placent, sicut e diverso humilitas et charitas semper illi displicent, a quibus semper tam quem diximus, quasi quaedam fames est, qua semper esurit perditionem hominum, quos a se captos devoret, et quasi in corpus suum ad consentiendum sibi go hominum, sive de ipsis peccatoribus pascitur, et avidius, si quos justos invenire valeat, adversus quos praevaleat. Hinc scriptum est: « Cibus cum consilium suggestionis ejus in intimi sensus ventre recipitur, sicut scriptum est: « Dedisti eum escam populis Aethiopum . » Et quicunque malis accedunt infracti, vel fraude deducti, tum a diabolo, tum ab ipsis malis deglutiuntur. Hinc Psalmista ait: « Nisi quia Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ries omen esuriem pellit. s hec sitis
onĩem sium extinguit. Non ẽ ege¬
statis s consuminate felicitatis. De
illa enim q̃ egestatis est d̃r. Qui ue¬
nit ad me ñ esuriet. ⁊ qui creclit ĩ
me ũ siciet unqͣm. De ea u̾o q̃ felici¬
tatis est dr̃. Qui edũt me ad. e ⁊ qͥ
bi. mne.a. si. Possunt aũ ꝑ eod̾ accipi
esuries ⁊ sitis. siue u egestate sine
in felicitate. Qd̾ si distinctio aliqua
requiritur: occ̃onem dat sp̾almista
requirentib eam c̃ dicit. Pauis cor
homuus confirmat. ⁊ uinũ letificat

Expanded text:
ries omnem esuriem pellit, sed haec sitis ries omnem esuriem pellit, sed haec sitis omnem sitim exstinguit. Non est egestatis, sed consummatae felicitatis. De illa enim quae egestatis est, dicitur: « Qui venit ad me, non esuriet, et qui credit in me, non sitiet unquam. » De ea vero quae felicitatis essitient. » Possunt autem pro eodem accipi esuries et sitis, sive in egestate, sive in felicitate. Quod si distinctio aliqua requiritur, occasionem dat Psalmista requirentibus eam, cum dicit: « Panis cor hominis confirmat, et vinum laetificat
Abbreviated transcription (Latin):
eutia in p̾senti ñ mauducatur in
sacietate desicłii. s in desicłio sacieta¬
tis. O qͣuto plus eus suauitas gu¬
statur: tantomag̾ desid̾ium irtitu¬
tur. Propte̾a qui edunt me adhuc
esurient donec ueniat sactetas. Cũ
autẽ in boius repletum fuerit desi¬
derium: tunc nec esurient neq sici¬
ent amplius. Potest ⁊̃ sccłm funirũ
statum intelligi. qd̃ diciũ ẽ. qui edt
tate qͣi q̃dam esurios ñ egestatis s feli¬
citatis. uͥ semꝑ mauducare appetunt.
qui mãducare nũqͣm uolũt ⁊ in sa¬
cierate nũqͣm fastidiunt. Est enim
sacietas sũ fastidio ⁊ desicłium sine
suspitio. Xp̃c eium in decore suo sẽꝑ
babetur desid̾atur. ⁊ c̃ tenet᷑ q̃titur
sicut scriptũ÷. Querite faciẽ eiꝰ semꝑ.¬
Semꝑ eui q̃ruur qui adhoc diligut.
ut semꝑ habeatur. Itaq ⁊ qui inue¬
nint adhuc q̃runt. ⁊ qui edunt:
adhuc esurient. ⁊ qui bibunt me
adhuc sicient. S hec uquisitio om¬
irem sollicitudinẽ tolli. s hec esu¬

Expanded text:
entia in praesenti non manducatur in satietate desiderii; sed in desiderio satietatis, et quanto plus ejus suavitas gustatur, tanto magis desiderium irritatur. Propterea qui edunt me, adhuc esurient, donec veniat satietas. Cum autem in bonis repletum fuerit desiderium, tunc nec esurient, neque sitient amplius. Potest etiam secundum futurum statum intelligi, quod dictum est: « Qui edunt tate quasi quaedam esuries, non egestatis, sed felicitatis; ubi semper manducare appetunt, qui manducare nunquam nolunt, et in satietate nunquam fastidiunt. Est enim satietas sine fastidio, et desiderium sine suspirio. Christus enim in decore suo sempehabetur, desideratur; et cum tenetur, quaeritur, sicut scriptum est: « Quaerite faciem ejus semm quaeritur, qui ad hoc diligitur, ut semper habeatur. Itaque et qui inveniunt, adhuc quaerunt; et qui edunt, adhuc esuriunt; et qui bibunt, adhuc sitiunt. Sed haec inquisitio omnem sollicitudinem tollit, sed haec esu
Abbreviated transcription (Latin):
iħs ⁊ dixit eis. Hoc ẽ opuis dei ut cͦ¬
datis in eum que misit ille. Qre¬
bant gͦ illi de oꝑib .Q. de multis
ille respondet de oꝑe dei qͣi de uno.
ut osceridat om̃ia oꝑa bona exuno¬
oꝑe bono proced̾e. Cui simile ẽ qd̾
spfalinista dicit. Oꝑa manuũ nr̃aꝵ¬

Expanded text:
et dixit eis: « Hoc est opus Dei, ut credatis in eum, quem misit ille . » Quaerebant ergo illi de operibus, quasi de multis; ille respondet de opere Dei, quasi de uno, ut ostendat omnia opera bona ex uno procedere. Cui simile est, quod Psalmista dicit: « Opera manuum n
Abbreviated transcription (Latin):
dum fidem habebant sũ qͣ opera d̾i
opari ñ ualebant: inuitant᷑ ad
fidem q̃ est opꝰ dei. tt uidelicet u¬
illum credant: quẽ misit d. Intel¬
ligentes illi hoc ab ipõ de se clici: di¬
xerunt ei. ¶d̾ gͦ tu facis signum
ut iudeam᷑ ⁊ credamus tͥ: Quid
oꝑaris: Ecce uidei signa petunt.
nec sufficit eis signum de quinq
panib. Parũ est enĩ hoc ut creda¬
tur xͨ tam potens ut possit date
cibum ꝑmanentẽ in iutã et̾riam
quia dedit paues ordeaceos. Nła mo¬
yses tanta ñ ꝓmisit: ꝑ qũe mãna
de ceł datum est eis. Comparaiit
gͦ signii ꝑ moysen fc̃m huic signo
de quinq panib tanqͣm mauis
minori. qiͥ fide indignum sit qd̾¬
de se dix̾at. Dicunt itaq. Latres
nri manna manducau̾nt in de¬
serto sicut scͥptum ẽ. Panem de
celo ded̾ eis manducarẽ. Ad hoc qd̾

Expanded text:
m habebant, sine qua opera Dei operari non valebant, invitantur ad fidem, quae est opus Dei, ut videlicet in eum credant, quem misit Deus. Intelligentes illi hoc ab ipso de se dici, dixerunt ei: « Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? Quid operaris? » Ecce Judaei signa petunt, nec sufficit eis signum de quinque panibus. Parum enim est hoc ut credatur Christus tam potens, ut possit dare cibum permanentem in vitam aeternam, quia dedit panes hordeaceos. Quia Moyses tanta non promisit, per quem manna de coelis datum est eis. Comparant ergo signum per Moysen factum huic signo de quinque panibus, tanquam majus minori, quasi fide indignum sit, qude se dixerat. Dicunt itaque: « Patres nostri manna manducaverunt in deserto, sicut scriptum est: Panem de coelo dedit eis manducare .
Abbreviated transcription (Latin):
seruat s cisu consumitur. Sp̃u¬
alis u̾o cib iures anime ⁊ seusꝰ
corroborat ⁊ consuat. nec usu cou¬
sumitur s q̃ bona sunt iuitͥeus
⁊ augens. contraria .i. uicia ⁊ pec̃ca

Expanded text:
servat, sed usu consumitur. Spiritualis vero cibus vires animae et sensus corroborat et conservat, nec usu consumitur; sed quae bona sunt nutriens et augens, contraria, id est vitia et pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cunitur. Cib aũ qui ñ ꝑit uisticia
est. ea q̃ ex fide est xp̃i iħu. ⁊ ipse
homines homo fieri uoluit ut pa¬
nem angłoꝵ manducaret bomo.
dans autem fidẽ q̃ ꝑ dilectõem oꝑa¬
tut. dat ut in ip̃m credatur. ut
ipse diligatur. ut ip̃i sicut uero
deo seruiatur. Deuiq se ip̃m dat
manducãdum. Nob̾ aũ oꝑantib

Expanded text:
untur. Cibus autem qui non perit, justitia est; ea quae ex fide est Christi Jesu, et ipse homines homo fieri voluit, ut panem angelorum manducaret homo. Dans autem fidem, quae per dilectionem operatur; dat ut in ipsum credatur, ut ipse diligatur, ut ipsi sicut vero Deo serviatur. Denique seipsum dat manducandum, nobis autem operantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃m quem modũ ⁊ illd̾ in bou̾a
ꝑtem accipi potest declisti eum
esca po. ethiopum. Ad eum u̾o cy¬
bum quo bona uita nutrit᷑ ⁊ su¬
stentatur. ut ꝑ hanc ad uitã bea¬
De quo mͦ intelligenda st̃. conseq̃n¬

Expanded text:
secundum quem modum et illud in bonam partem accipi potest: « Dedisti eum escam populis Aethiopum . » Ad eum vero cibum, quo bona vita nutritur et sustentatur, ut per hanc ad vitam beade qu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuiuis filius hõis ẽ. hrinc erum pt̃
signauit d̾s. huuc quippe pat̾ ut ci¬
siugłaris scĩtates a cet̾is iscreaut
i sua sinceritate porenda st̃. Dicit
itaq in libro. uiͦii de tͥuitate. Uuige¬
nitus de filiꝰ ⁊ ꝑ sacram̃tum salu¬
tis hpͣmuus filius. uolens ꝓpͥetatis¬
nobis pat̾ne in se sigrificat᷑e. sp̃ẽm
signatum se a deo patre ait. Et hoc
ido quia uite et̃ne escam filiꝰ hoĩs
eẽt daturus. ut ꝑ hoc potestas in eo
daude ad et̾uitatem esce iutelligi
poss quia oniem in se pat̾ne forme
plenitudinẽ sign̾atis se di ꝯtiñet.

Expanded text:
is filius hominis est: hunc enim Pater signavit Deus. Hunc quippe Pater, ut cisingularis sanctitatis a caeteris discrevit, in sua sinceritate ponenda sunt. Dicit itaque in libro octavo De Trinitate: « Unigenitus Dei, et per sacramentum salutis nobis paternae in se significare speciem, signatum se a Deo Patre ait. Et hoc ideo, quia vitae aeternae escam filius hominis esset daturus, ut per hoc potestas in eo dandae ad aeternitatem escae intelligi posset; quia omnem in se paternae formae plenitudinem signantis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cibum quo q uite sue cõgru¬
entem ht̃. Consid̾ate cuncta a ĩantia
cunctaq g̾minannia in t̾ra. quo¬
singła de uutrim̃to sͥ accomodo qͣsi
de cibo sibi ꝯtemꝑato pascunt᷑. Igͥs
uñ nutrit᷑. Qd̃ ꝯsumit ⁊ deuorat.

Expanded text:
cibum quoque vitae suae congruentem habet. Considerate cuncta animantia, cunctaque germinantia in terra; quosingula de nutrimento sibi accommodato quasi de cibo sibi contemperato pascuntur. Ignis unde nutritur? quod consumit et devorat,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis ñ moyses ded̾ uobis de celo.
s pat̾ m̃s dat uobis pauẽ de celo.
Uerus enim pauis÷ qui de celo des¬
ceudit ⁊ dat uitam mundo. Pater
ũs dat uobis pauem um. Pans
eium dei ẽ qui descend̾ de celo: et
dat uitam mundo. Illi uero car¬
nalit̾ intelligentes dix̾unt ad eũ
Domuine semꝑ da nob̾ panẽ hunc.
Quomͦ mulier samaritana ciui
dictum: qui bib̾it ex aqͣ qͣm ego
dabo ei ñ sitiet in et̾num. ꝯtinuo
hoc sccłm corpꝰ accipiens. ⁊ corꝑali
indigentia carere uolens. dñie in¬
quit da mͥ hãc aqm ut ñ siciam.
neq ueruam huc baurire. sic et
isti. domine da nob̾ bunc pauem
uidelicet qui reficiat ⁊ ñ deficiat. ꝓ̃
qd̃ mniracłm de quinq panib eũ
regem fac̃e uoluerũt. Ih̾c uͦ reuo¬

Expanded text:
vobis: Non Moyses dedit vobis panem de coelo; sed Pater meus dat vobis panem de coelo. Verus enim panis est, qui de coelo descendit, et dat vitam mundo . » Pater meus dat vobis panem verum. Panis enim Dei est, qui descendit de coelo, et dat vitam mundo. Illi vero carnaliter haec intelligentes, dixerunt ad eum: « Domine, semper da nobis panem hunc . » Quomodo mulier Samaritana, cui dictudabo, non sitiet in aeternum ; » continuo hoc secundum corpus accipiens, et corporali indigentia carere volens: « Domine, inquit, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire . » Sic et isti: « Domine, da nobis hunc panem, » videlicet qui reficiat, et non deficiat: propter quod miraculum de quinque panibus cum regem fac
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitie. uota. sacrificia. oblationes. do¬
nationes. Primitie enim a pͥmis ho¬
minib inicium habuerunt. Legimꝰ
enim caym et abel de frugib suoꝵ la¬
borum deo pͥmicias obtulisse. abel agnos.¬

Expanded text:
primitiae, vota, sacrificia, oblationes et donationes. Primitiae e primis hominibus initium habuerunt. Legimus enim Caina et Abelem e frugibus suorum laborum primitias Deo obtulisse, sed Abelem agnos
Abbreviated transcription (Latin):
hec tanti odii causa fuerat. ut ꝓ me
extinguendo seipsos extinguerent:
Ita dum sp̃ualia ꝓ temporalib negli¬
gunt: deficiunt inutrisq. Quid quod
pater scissime in fugam meam ⁊ ꝑse¬
cutionẽ.⁊ me aliqñ magnum fuisse re¬
miniscere tempore tuo. ⁊ ꝓpt̾ te iniuri¬
is lascessitum. Utere rigore tuo. coerce
illos: quoꝵ instinctu. nomen huiꝰ ꝑse¬
cutionis obrepsit. N ec dño regi hoꝵ
aliqͥd impucetur. qui huiꝰ machinatio¬

Expanded text:
haec tanti odii causa fuerat, ut pro me haec tanti odii causa fuerat, ut pro me exstinguendo seipsos exstinguerent? Ita dum spiritualia pro temporalibus negligunt, deficiunt in utrisque. Quid quod me Pater sanctissime, in fugam meam et persecutionem, et me aliquando magnum fuisse reminiscere tempore tuo, et propter te injuriis lacessitum. Utere rigore tuo, coerce eos, quorum instinctu nomen hujus persecutionis erepsit. Nec domino regi horum aliquid imputetur, qui hujus machinatio
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis audientiam que nec in extremis
negligit respiraui. Sub qua demonstra¬
turus asto. me nec ibi fuisse iudican¬
dum: nec ab illis. Nam qͥd aliud hoc
Quid aliud qͣm spũalia temꝑalib sub¬
mittere: Semel natum hoc: exemplum
eẽt ad multa. Ideoq credidi firmus re¬
sistendum. qd̾ affectus ꝓcliuior nocen¬
di nasceretur: si pͥus debilitatẽ agnosce¬
rent. At inquient. Reddenda erant ce¬
sari: que cesaris erant.S ⁊si in plurib
obtemꝑandum ẽ regi. in his tamen ob¬
temꝑandum ñ est: quib efficitur ne rex
sit. Non eẽnt illa cesaris: s tẏranni. in
Nunqͥd eoꝵ ꝑsecutionẽ merui ꝓ quib
tantis occursib me opposueram: Ob¬
tinuissem: si uoluissent illi.S male ca-¬
put agit: si a membris destituitur qͥni
etiam si ocłi linguam contra caput as¬
sumant. Si bene p̾uidissent: in se ꝑni¬
ciem machinabant᷑. ⁊ ep̃oꝵ usi sunt
pͥncipes auxilio: in eoꝵ seruitutẽ. Que

Expanded text:
pietatis audientiam, quae nec in extremis agentes pietatis audientiam, quae nec in extremis agentes negligit, respiravi. Sub quo demonstraturus asto me nec ibi fuisse judicandum, nec ab illis. Nam quid aliud essQuid aliud quam spiritualia temporalibus submittere? Semel natum hoc exemplum esset ad multa. Ideoque credidi firmius resistendum, quod affectus proclivior nocendi nasceretur, si prius debilitatem agnoscerent. At inquient, reddenda erant Caesari quae Caesaris erant. Sed, etsi in pluribus obtemperandum sit regi, in illis tamen obtemperandum non est, quibus efficitur, ne rex sit. Non essent illa Caesaris, sed tyranni, in um persecutionem metui, pro quibus tantis occursibus me opposueram? Obtinuissem, si voluissent illi. Sed male caput agit, si a membris destituitur, quin etiam si oculi linguam contra caput assumant. Si bene praevidissent, in se perniciem machinabantur, et eorum usi sunt principes auxilio in eorum servitutem. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ad audientiam tuã pater scĩssime con¬
fugio. ut qui eccłie lib̾tatem tanto tiu
discͥmine redemisti: eam uel solam. uel
maximã mee ꝑsecutionis causam atten¬
das: qd̾ exemplo tuo usus sum. Doliunt
statum eccłie labefactari paululum. ⁊ u¬
ra eiꝰ in auaritiã pͥncipum dissipari: ⁊ oc¬
currendum credidi morbo uenienti. Et
quo plus illi dño meo cui post dm̃ cet̾a
debeo me sciebam obligatum. eo toͣcuᷤᷤ
iniquis eiꝰ instigationib arbitrabar re¬
sistendum: donec obtinuerunt illi. ⁊ se¬
rentatẽ eiꝰ obfuscauerunt mͥ .Ex. inde ut
moris ẽ apud pͥncipes criminationes. ⁊ ca¬
lumpnias iniecerunt. ioccasionẽ ꝑsecu¬
tionis mee.⁊ ego eici malui: quã subscri¬
bere. Accessit enĩ his malis qd̾ uocatus
sum ut coram rege tanquã laicus sacis¬
fac̾em. ⁊ unde mͥ resistendi suffragia sꝑaue¬
ram: sum destitutus. Animadu̾ti dños.
trio in me paratos animadũtere. Ita
cunctis in cursantib fe suffocatus: ad tue

Expanded text:
Ad audientiam tuam, Pater sanctissime, confugio, ut qui Ecclesiae libertatem tanto tui discrimine redemisti, eam vel solam vel maximam meae persecutionis causam attendas, quod exemplo tuo usus sum. Dolui enim statum Ecclesiae labefactari paululum, et jura ejus in avaritiam principum dissipari, et occurrendum credidi morbo venienti. Et quo plus illi Domino meo, cui post Deum caetera debeo, me sciebam obligatum, eo tutius iniquis ejus instigationibus arbitrabar resistendum, donec obtinuerunt illi, et serenitatem ejus offuscaverunt mihi. Exinde, ut mos est apud principes, criminationes et calumnias injecerunt in occasionem persecutionis meae, et ego ejici malui quam subscribere. Accessit etiam his malis, quod vocatus sum coram rege tanquam laicus, ut satisfacerem, et unde mihi suffragia speraveram, sum destitutus. Animadverti enim dtrio in me paratos animadvertere. Ita cunctis incursantibus fere suffocatus ad tuae
Abbreviated transcription (Latin):
adhibeamius suffragium angłorum.
ladem qͦ fee missa ꝓdefunctis cantat᷑.
qm̃ ut dñt quidam in pͥma fẽ refrige
die debet cantari missa de die dnica.
Quod inde inicium hũit: qd̾ olim cõ¬
stantinopoli in quadam eccłia erat ima¬
go beate uirginis. ante qͣm depende¬
bat uelum. qd̵ totu᷑m coopiebat uma¬
ginem. Hoc uelum .ui. frͣ. pꝰ uesꝑas re¬
cedebat ab imagine nullo mouente
s dei miracło quasi deferret᷑ in celũ.
ut ad plenum posset imago a popło
ꝓspici. Celebratis uesꝑis in sabb̃o des¬
cendebat ante eandem yconiã. idest
ymaginem. et ibi manebat. usq in
uͣiͣ feriã hoc uiso miracło sancitum ẽ:
ut semꝑ illa frͣ. de b̃a maria in eccłia
cantaretur. Uel ideo. qr ip̃a ẽ nob̃ porta
ad regnum celorum: qd̃ ꝑ diem dñcã
figͣatur. Ideo sollemniramꝰ de illa. feͣ

Expanded text:
adhibeamus suffragium angelorum. Eadem quoque feria missa pro defunctis cantatur quia, ut dicunt quidam, in prima feria refrigerdie debet cantari missa de die DominicQuod initium habuit, quia olim in Constantinopoli in quadam ecclesia erat imago beatae Virginis, ante quam dependebat velum, quod totam cooperiebat imaginem. Hoc velum sexta feria post vesperas recedebat ab imagine, nullo movente sed Dei miraculo, quasi deferretur in coelum, ut ad plenum posset imago a populo prospici. Celebratis autem vesperis in Sabbato descendebat ante eamdem iconam, id est imaginem, et ibi manebat usque in sextam feriam. Hoc viso miraculo sancitum est, ut semper illa feria de Beata Maria in Ecclesia decantaretur. Vel ideo, quia ipsa est porta nobis ad regnum coelorum, quod per diem Dominicam figurabatur; ide