comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
descendit. eoꝵq similitudinẽ
ꝑ imaginationẽ ad setrahit.
in eo quodammodo suã sim¬
plicitatẽ deserit. qͦ compositi¬
onis rationẽ ammitcit. Neque
enĩ omnimodo simplex dici
potest. quod composito simile
est. Eade m gͥ res diu̾sis respec¬
tib intellectibilis simul ⁊ ĩtel¬
ligibilis ẽ. intellectibilis eo qͦd
incorporea sit natura.⁊ nullo
sensu comp̃hendi possit. intel¬
ligibilis uͦ ido qđ similitudo
quide ẽ sensibiliũ. nec tñ sensibi¬
lis. Intellectibile ẽ enim. qͦd nec
sensibile ẽ. nec similitudo sensibił.
Intelligibile autẽ. quod ipsũ qͥdẽ
solo ꝑcipit᷑ intellectu. s ñ solo in¬
tellectu ꝑcipit. quia imaginatio¬
nem uł sensum habae: quo ea quȩ
sensib subiacent comp̃hendit.
Tangendo gͦ corpora degenerat.
qͥa dum inuisibiles corpoꝵ form¬
as ꝑsensuũ passiones ꝓcurrit. cas¬
q attactas ꝑimaginationẽ in se
trahit. totiens asua simplicitate

Expanded text:
descenditur, eorumque similitudinem descenditur, eorumque similitudinem per imaginationem ad se trahit: in eo quodammodo suam simplicitatem deserit, quo compositionis rationem amittit. Neque enim omnimodo simplex dici potest, quod composito simile est. Eadem igitur res diversis respectibus intellectibilis simul et intelligibilis est. Intellectibilis eo quod incorporea sit natura, et nullo sensu comprehendi possit. Intelligibilis vero ideo, quod similitudo quidem est sensibilium, nec tamen sensibilis. Intellectibile est enim, quod nec sensibile est, nec similitudo sensibilis. Intelligibile autem quod ipsum quidem solo percipitur intellectu, sed non solo intellectu, percipit, quia imaginationem vel sensum habet, quo ea, quae sensibus subjacent, comprehendit. Tangendo ergo corpora degenerat; quia dum visibiles corporum formas per sensuum passiones percurrit, easque attractas per imaginationem in se trahit, toties a sua simplicitate
Abbreviated transcription (Latin):
ctam consid̾at qͣntitatẽ. Ab¬
stracꝰta enĩ qͣntitas dicit᷑. qͣm
intellectui a mat̾ia separanteᷤ.
uł ab aliis accidentib. ut est
par imp ⁊huiꝰcemodi insola
ratiocinatione tractamus
qͦd docꝰtrina facit ñ natura.
Hanc boetius intelligibilẽ
appellat. quȩ pͥmã partem
intellectibilem cogitatione
atq intelligentia comp̃hendit.
globo beatiore animo. atq pi¬
riore substantia. ualet. ⁊ postre¬
mo humanarũ animarũ. quȩ
om̃a cum prions illiuis intellec¬
tibilis subctantiȩ fuissent cor¬
poꝵ tactui ab intellectibilibus
adintelligibilia degeneraru.
ut ñ magis ipsa intelligantur¬
quam intelligant. ⁊ intelligen¬
tiȩ puritate tunc beatiorasint.
quotiens sese intec̾tibilib appli¬
carint. Sp̃irum namq ⁊ anima¬
rum natura. qͥa incorporea et
simplex ẽ. intellectibilis subst¬
antiȩ particeps ẽ. S qͥa ꝑinstru¬
menta sensuu̾ ñ uniformit ad
sensibilia comp̃hendenda

Expanded text:
ctam considerat quantitatem. « Abctam considerat quantitatem. « Abstracta » enim « quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujusmodi, in sola ratiocinatione tractamus, quod doctrina facit, non natura. » Hanc Boetius intelligibilem appellat, quae primam partem intellectibilem cogitatione atque intelligentia comprehendit: globo beatiore animo atque puriore substantia ualet et postremo humanarum animarum. Quae omnia cum prioris illius intellectibilis substantiae fuissent, corporum tactu ab intellectibilibus ad intellegibilia degenerarunt, ut non magis ipsa intellquam intelligant, et intelligentiae puritate tunc beatiora sint, quoties sese intellectibilibus applicarint. Spirituum namque et animarum natura, quia incorporea et simplex est, intellectibilis substantiae particeps est. Sed quia per instrumenta sensuum non uniformiter ad sensibilia comprehendenda
Abbreviated transcription (Latin):
tellectibilem significans theo¬
logiam. ꝑ intelligibilem. ma
atq idem ꝑse in ꝓpͥa semꝑdi
initate consistens. nullis un¬
qͣm sensib. s sola tantũ men¬
te intellectuq capit᷑. Quȩ
res ad sneculationẽ dĩ atq
ad animi incorporalitatẽ. cõ¬
sid̾ati onẽq uere philosophi¬
e indagatione componitur.
quã in qͥt greci theologiam
nominant. Dicta autẽ theo¬
logia: quasi sermo habitus
sermo. uł ratio int̃p̃tat᷑. The¬
ologia gͥ ẽ. quando aut inef¬
fabilem naturã di. aut sp̃aleᷤ
creaturas ex aliqua parte pro¬
fundissima qualitate disseri¬
mus: De mathematica.
athematica autẽ doctͥna¬
lis scientia d̾r. Mathesis
enĩ qñ.t. ht̃ sine aspiratione.
int̾p̃tatur uanitas. ⁊ sig̾et suꝑ¬
sticionẽ illoꝵ qͥ fata hominũ
in constellationib ponunt.
unde ⁊ hiniusmodi matema¬
tici appellati sunt. Quando
autẽ. t. ht̃ aspiratũ. doctͥnã
sonat. Hȩc autẽ ẽ. quȩ abstra¬

Expanded text:
tellectibilem significans theotellectibilem significans theologiam; per intelligibilem mathatque idem per se in propria semper divinitate consistens, nullis unquam sensibus, sed sola tantum mente intellectuque capitur. » Quae res ad speculationem Dei atque ad animi incorporalitatem considerationemque verae philosophiae indagatione componitur, quam, inquit, Graeci theologiam nominant. Dicta autem « Theologia » quasi sermo habitus sermo vel ratio interpretatur. Theologia igitur est, quando aut ineffabilem naturam Dei aut speciales creaturas ex aliqua parte profundissima qualitate disserimus. CAP. IV. De mathematica. Mathematica autem doctrinalis scientia dicitur. Matesis enim quando t habet sine aspiratione, interpretatur vanitas, et significat superstitionem illorum, qui fata hominum in constellationibus ponunt: unde et hujusmodi mathematici appellati sunt. Quando autem t habet aspiratum, doctrinam sonat. Haec autem est, quae abstra
Abbreviated transcription (Latin):
ambitione calcata. conu̾sati¬
one disciplinali. similitudine
futurȩ patͥȩ uiuunt. Aliter.
Philosophia ẽ disciplina o¬
mnium rerum diuinaꝵ atq
humanaꝵ. rõnes ꝓbabiliter
inuestigans. Sic om̃iũ studi¬
oꝵratio ad philosophiam
spectat. amministratio non
om̃is philosophica ẽ. & ideo
philosophia aliquo modo
ad om̃s res ꝑtinere dicitur.
hilosophia duiditur ĩthe¬
dricam. pͣcticã. mechanicã. ⁊ lo¬
gicam. Heȩ quatuor. omnẽ con¬
tinent scientiam. Theorica int̾¬
p̃tatur speculatiua. Practica a¬
ctiua. quã alio nomine ethicã
id.ẽ. moralem dicunt. eo qđ mo¬
res in bona actione consistañ.
Mechanica adult̾ia. qͥa circa
humana oꝑa uersat᷑. Logica
sermocinalis. qͥa de uocib tra¬
cꝰtat. Theorica diunditur. inthe¬
ologiam. mathematicã.⁊ phi¬
sicam. Hanc diuisionẽ boetius
facit aliis uerbis theoucen se¬
cans in intellectibilem. ⁊ intel¬
ligibilem & naturalem: ꝑ in¬

Expanded text:
ambitione calcata, conversatiambitione calcata, conversatione disciplinali, similitudine futurae patriae vivunt. Aliter: « Philosophia est disciplina omnium rerum divinarum atque humanarum rationes probabiliter investigans. » Sic omnium studiorum ratio ad philosophiam spectat. Administratio non omnis philosophia est: et ideo philosophia aliquo modo ad omnes res pertinere videtur.hilosophia dividitur in theoricam, practicam, mechanicam, et logicam. Hae quatuor omnem continent scientiam. Theorica interpretatur speculativa; practica activa, quam alio nomine ethicam, id est moralem dicunt, eo quod mores in bona actione consistant; mechanica adulterina, quia circa humana opera versatur; logica sermotionalis, quia de vocibus tractat. Theorica dividitur in theologiam, mathematicam et physicam. Hanc divisionem Boetius facit aliis verbis: Theoricen secans in intellectibilem, et in intelligibilem, et naturalem: per in
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd in eiꝰ ratione semꝑ fuit. qͦdq ĩ
nobis tnͣsit. apud illũ in cominu¬
tabile consistit. Alit̾. philosophi¬
a ẽ ars artiũ. ⁊ disciplina discipli¬
naꝵ: id ẽ. ad quã om̃s artes ⁊ disci¬
plinȩ spectant. Ars dici potest
scientia. quȩ artis p̾ceptis. regu¬
lisq consistit. ut ẽ inscͥptura di¬
sciplina quȩ dicit᷑ plena. ut est
in doctͥna. Uel ars dici pot̾. qñ
aliqͥd uerisimile atq opinabi¬
le tctatur. Disciplina. qñ dehĩ
quȩ alit̾ se habere ñ possunt. ue¬
ris disputationib aliqͥd disseri¬
tur. Quam differentiã plato
⁊ aristotiles eẽ uoluert̃. int̾ artẽ
⁊ disciplinam. Uł ars dicipot̃
qͦd fit in subiecta mat̾ia.⁊ exp¬
licatur ꝑ oꝑationẽ. ut archite¬
ctura. disciplina uͦ quȩ in spe-¬
culatione consistit:⁊ ꝑsolam
explicat᷑ ratiocinationem ut
logica. Alit̃. Philosophia est
meditatio mortis. qͦd magis
conuenit. xp̃ianis. qui seculi

Expanded text:
quod in ejus ratione semper fuit: quod quia in quod in ejus ratione semper fuit: quod quia in nobis transit, apud illum incommutabile consistit. Aliter: « Philosophia est ars artium, et disciplina disciplinarum, » id est ad quam omnes artes et disciplinae spectant. Ars dici potest scientia, quae artis praeceptis regulisque consistit, ut est in Scriptura: Disciplina, quae dicitur plena, ut est in doctrina. Vel ars dici potest, quando aliquid verisimile atque opinabile tractatur. Disciplina, quando de iis, quae aliter se habere non possunt, veris disputationibus aliquid disseritur. Quam differentiam Plato et Aristoteles esse voluerunt inter artem et disciplinam. Vel ars dici potest, quae fit in subjecta materia et explicatur per operationem, ut architectura. Disciplina vero, quae in speculatione consistit et per solam explicatur ratiocinationem, ut logica. Aliter - « Philosophia est meditatio mortis: » quod magis convenit Christianis, qui saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
phia ẽ amor sapientiȩ q̃
nullius indigens uiuax mens
et sola rerum pͥmeua ratio est.
Hec diffinitio magis ad ethimo¬
logiam nominis spectat. Philoᷤᷤ
enĩ g̃ce. amor dicit᷑ latine.Soph¬
ia sapientia.⁊ inde philosophi¬
a tctũ ẽ. ro. ẽ. amor sapientiȩ. Qd
autẽ addit᷑. quȩ nulluis indigen̾
unuax mens. & sola rerũ pͥmeua
rõ ẽ diuina sapientia significat᷑
quȩ ꝓpt̾ea nullius indigere dicit᷑
quia nicħ minus continet. s se¬
mel ⁊ simul om̃a intuetur. p̃t̾ita.
p̃sentia. & fut᷑a. uiuar mens ic¬
circo appellat᷑. qͥa qͦd semel in di¬
uia fuerit rõne. nulla umqͣm
obliuione abolet᷑. pͥmeua ratio
rerũ ẽ: qͥa ad eiꝰ similitudinẽ cũ¬
cta formata sunt. Dicunt quidͦa
qd illud unde agunt artes sẽꝑ
maneat. Hoc gͦ om̃s artes agunt.
hoc intendunt. ut diuina simi¬
litudo in nob reparet᷑. q̃ nob for¬
ma ẽ. do natura. cui qͣntomagis
conformam᷑ tantomagis sapimꝰ.
Tuncenĩ in nob̾ incipit relucere

Expanded text:
phia est amor sapientiae, quae nullius indigens, vivax mens, et sola rerum primaeva ratio est. » Haec definitio magis ad etymologiam nominis spectat. φίλος enim Graece, amor dicitur Latine, σοφία, sapientia; et inde philosophia dicta est, id est, amor sapientiae. Quod autem additur, « quae nullius indigens, vivax mens, et sola » divina sapientia significatur, quae propterea nullius indigere dicitur: quia nihil minus continet, sed semel et simul omnia intuetur praeterita, praesentia et futura. Vivax mens idcirco appellatur: quia quod semel in divina fit ratione, nulla unquam oblivione aboletur. Primaeva rerum ratio est, quia ad ejus similitudinem cuncta formata sunt. Dicunt quidam, quod illud unde agunt artes, semper maneat. Hoc ergo omnes artes agunt, hoc intendunt, ut divina similitudo in nobis reparetur, quae nobis forma est, Deo natura: cui quanto magis conformamur, tanto magis sapimus. Tunc enim in nobis incipit relucere,
Abbreviated transcription (Latin):
dolentes p̃t̾itum. nicħ timentẽ
fut᷑um. hñtes qđ diligunt. ui¬
dentes qđ ꝯcupiscunt: ⁊ ideo
fortassis dixit apłs. p̃terit figͣa
hꝰ mundi. forma hꝰ mundi. spẽs
huiꝰ mundi. pulchtudo hꝰmun
p̃t̾it. cuiꝰ forma ñ transit. cꝰ sp̃es
ñ marcescit. cꝰ pulchtudo ñ de¬
ficit. Ille mundꝰ in isto mundo
ẽ. ⁊ iste mundus illo mundo
minor: : qr ille capit qͤm caꝑe
iste ñ potest. Istũ munduniui¬
dent ocłi carnis: illũ mũdũ
intͥnsecꝰ templant᷑ ocłicordis.
Inisto mundo hñt oblectam̃¬
ta sua homines: in illo mun¬
do in effabiles st̃ delectationẽ.
In hoc mundo currunt hoĩes
⁊ plaudunt ad spectacła ua¬
nicatis: in illo mundo ꝑȩter¬
num silentium exercentur
& iocundantur mundicord
in contemplatione ueritatis.

Expanded text:
dolentes praeteritum, nihil timentes futurum, habentes quod diligunt, videntes quod concupiscunt, et ideo fortassis, dixit Apostolus: Praeterit figura hujus mundi , forma hujus mundi, species hujus mundi, pulchritudo hujus praeterit, cujus forma non transit, cujus species non marcescit, cujus pulchritudo non deficit. Ille mundus in isto mundo est, et iste mundus illo mundo minor est, quia ille capit quem capere iste non potest. Istum mundum vident oculi carnis, illum mundum intrinsecus contemplantur oculi cordis. In isto mundo habent oblectamenta sua homines, in illo mundo ineffabiles sunt delectationes. In hoc mundo currunt homines, et plaudunt ad spectacula vanitatis, in illo mundo per aeternum silentium exercentur, et jucundantur mundi corde in contemplatione veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾e. qd sꝑare debeamꝰ ostendit᷑
ibi forma uitȩ hominis. ⁊ su̾ma
ꝑfectionis continet᷑. Ibieluceis
occulta. ibioꝑosa apparent fa¬
cilia. ⁊ quȩ ꝑse uideri pot̾ant
minꝰ congrua: in ordine suo
consicłata ꝓbant᷑ idonea. Ibi
qđdam uniũsitatis corpꝰ effin¬
git᷑: ⁊ concordia singłoꝵ ex¬
plicat᷑. Ibi alt̾ quidã mundꝰ
hiuic p̃t̾eunti ⁊ transitorio ꝯtͣnꝰ¬

Expanded text:
agere, quid sperare debeamus ostenditur. Ibi forma vitae hominis, et summa perfectionis continetur. Ibi elucent occulta, ibi operosa apparent facilia, et quae per se videri poterant minus congrua, in ordine suo considerata probantur idonea. Ibi quoddam universitatis corpus effingitur, et concordia singulorum explicatur. Ibi alter quidam mundus huic praetereunti et transitorio con
Abbreviated transcription (Latin):
uisscire qual: Sustine me ut
de multis pauca tͥ dicam. Hȩc
archasimilis÷ apothecȩ omniũ
deliciaꝵ uarietate refertȩ. Nicħ
uidebis. Ibi uniu̾sa oꝑa restaura¬
tionis nĩȩ apͥncipio mundiusq
adfinẽ plenissime ꝯtinent᷑: et
status uniu̾sał ȩccłiȩ siguratur
Ibi hẏstoria req gestaꝵ texitur.
ibi mnrstia sacram̃toꝵ inueniurs̃.
ibi dispositist̃ gradus affectuũ.
cogitatõum. meditationũ. con¬

Expanded text:
vis scire qualis? Sustine me ut de multis pauca tibi dicam. Haec arca similis est apothecae omnium deliciarum varietate refertae. Nihili patefacta videbis. Ibi universa opera restaurationis nostrae a principio mundi usque ad finem plenissime continentur, et status universalis Ecclesiae figuratur. Ibi historia rerum gestarum texitur, ibi mysteria sacramentorum inveniuntur, ibi dispositi sunt gradus affectuum, cogitationum, meditationum, con
Abbreviated transcription (Latin):
siꝯcupiscentiã mundi declina¬
re uolumꝰ: pͥus necẽe ÷ memori¬
am mundi hꝰ acogitatione nr̃a
excludamꝰ In meditatione mea
ait ꝓpħa exardescet ignis Sicut
ignem ligna nutͥunt: sic cogi¬
tationes desid̃ia pascunt. Sibo¬
nȩ cogitationes in meditatione
fuerint: exardescit ignis caritati.
Sin aut̾e malȩ fuerint cogitatio¬
nes: erardescit ignis cupiditatis.
Nainsiaut ocłs pascit᷑ exspecie.
plȩxat᷑. fit etiã ñ nunqͣm. ut qđ
freq̃nt̃ cogicamꝰ ociose. aliqñcon¬
cupiscamꝰ illicite: reusq factiui¬
dicat᷑: qͥ ꝑ consensũ in cogitõne
delectat᷑. Sicut gͦ infirmiaqͥb¬
dam cibis abstinent. ñ ꝙr mali
sint ipsi cibi: s qr ipsis adutẽ¬
dum idonei ñsunt: sic ⁊ nos
t̃renaꝵ reoꝵ sp̃em acogitatõib
nr̃is attere debemꝰ. ñ qi res ip¬
sȩ male sint: s ne anmus nr¬

Expanded text:
si concupiscentiam mundi declinasi concupiscentiam mundi declinare volumus, prius necesse est memoriam mundi hujus a cogitatione nostra excludamus. In meditatione mea ait Propheta, exardescit ignis . Sicut ignem ligna nutriunt, sic cogitationes desideria pascunt. Si bonae cogitationes in meditatione fuerint, exardescet ignis charitatis. Sin autem malae fuerint cogitationes, exardescet ignis cupiditatis. Nam sicut oculus pascitur ex specie, plexatur. Fit etiam nonnunquam, ut quod frequenter cogitamus otiose, aliquando concupiscamus illicite, reusque facti judicatur, qui per consensum in cogitatione delectatur. Sicut ergo infirmi a quibusdam cibis abstinent, non quia mali sint ipsi cibi, sed quia ipsis ad utendum idonei non sint; sic et nos terrenarum rerum speciem a cogitationibus nostris arcere debemus, non quia res ipsae malae sint
Abbreviated transcription (Latin):
adoꝑa restaurationis. qr & illa in¬
ordinate amando ꝑꝯcupiscenti¬
am difflumus: ⁊ ifta pie creden¬
do ꝑfidem solidam̃: ⁊ iccirco diui¬
na monita cotiens clamant nob
& suadent mundũ fug̃e. ñutiq
ut extͣ celum & cerram exeanus:
s ut in concupiscentia mundi ñ
maneamus. Qͥd ÷ ñ maneamus :
Qͥs manet inꝯcupiscent. amu¬
di: Q delectatõem animisium
ea ponit. qͥad eam explendam
iugit̾ intendit. Qui de ea assidu¬
e cogitat: ⁊ ꝓpositũ anmisiuũ ea
ꝯfirmat Qi eam ex delib̾atione
sequit᷑: atq in ea ꝑ consensũ de¬
lectat᷑. Ido gͦ mundus insacra
domundi aĩas seducit. Sub¬
stantia enĩmundi fugienda ñ
eẽt: si concupiscentia mundi
mala ñ eẽt. Cum gͦ concupiscẽ¬
tiã mundifugimꝰ. ido fugimꝰ
qr mala :: cũ u substantiam
mundifugimꝰ: iõ fugimꝰ. ñ qr
mala. s qr oceasio maliẽ. Ex co¬
gitata enĩmundi sp̃e: nascit᷑
affectus concupiscentiȩ: ꝓindͦ

Expanded text:
ad opera restaurationis, quia et illa inad opera restaurationis, quia et illa inordinate amando per concupiscentiam difluimus, et ista pie credendo per fidem solidamur. Et idcirco divina monita toties clamant nobis, et suadent mundum fugere, non utique ut extra coelum et terram exeamus, sed ut in concupiscentia mundi non maneamus. Quid est non maneamus? Quis manet in concupiscentia mundi? Qui delectationem animi sui in ea ponit, et ad eam explendam jugiter intendit. Qui de ea assidue cogitat, et propositum animi sui in ea confirmat. Qui eam ex deliberatione sequitur, atque in ea per consensum delectatur. Ideo ergo mundus in sacrado mundi animas seducit. Substantia enim mundi fugienda non esset, si concupiscentia mundi mala non esset. Cum ergo concupiscentiam mundi fugimus, ideo fugimus quia mala est, cum vero substantiam mundi fugimus, ideo fugimus non quia mala sed quia occasio mali est. Excogitata enim mundi specie nascitur affectus concupiscentiae. Proinde,
Abbreviated transcription (Latin):
iiuit. uͥ caro concupiscit adu̾sus
homo in hoc diluuio est: s bom
in eo sunt sicut hi qͥ inmari por¬
cantur anauib: mali uͦineo suNT
sic̃ naufragi qͥuoluunt᷑ influctib¬
Inbonis quidẽ aq̃hꝰ diluuii in hac
uita minui incipiunt. ⁊ scdindif¬
ferentiã gr̃aꝵ insingłis płꝰ minꝰ¬
ue cdecrescunt: plene cñ nũ qͣm
exsiecari potest terra humani
cordis qͣmdiu inhac uita uiuunt.
et ido columba emissa ñ inuenit
hoc mundo nicħ reꝑire potest
uͥ affectionis suȩ pedem secure
figat. diuextͣ custodiã internȩ me¬
ditationis morari reformidat: s
si forte aliqñ ꝑ cogitatõemeriu̾̃it.
cito qͣsi columba auolans ⁊ elon¬
gans ad solitudinẽ ꝯscientiȩ re¬
debemꝰ app̃hendẽ. deꝯcupiscen¬
tia ascendẽ. ut illã ꝓficiendo re¬
linquamus: ꝑfidem ascendere.
ut illã tenendo ĩmeliꝰ semꝑꝓfi¬
cramus. Concupiscentia ꝑtinz
ad oꝑa conditionis. fides ꝑtinet

Expanded text:
vivit, ubi caro concupiscit adversus vivit, ubi caro concupiscit adversus homo in hoc diluvio est; sed boni in eo sunt sicut hi, qui in mari portantur a navibus; mali vero in eo sunt sicut naufragi, qui involvuntur in fluctibIn bonis quidem aquae hujus diluvii in hac vita minui incipiunt, et secundum differentiam gratiarum in singulis plus minusve decrescunt, plene tamen nunquam exsiccari potest terra humani cordis, quandiu in hac vita vivunt. Et ideo columba emissa non invenithoc mundo nihil reperire potest, ubi affectionis suae pedem secure figat, diu extra custodiam internae meditationis morari reformidat; sed si forte aliquando per cogitationem exiverit, cito quasi columba avolans, et elongans ad solitudinem conscientiae redebemus apprehendere. De concupiscentia ascendere, ut illam proficiendo relinquamus; per fidem ascendere, ut illam tenendo in melius semper proficiamus. Concupiscentia pertinet ad opera conditionis, fides pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
lis. id÷ fides nr̃a. q̃ intͥnsecꝰ sursũ
suspensa. calcat coneupiscentrã
mundi. aues autẽ dixit ꝓpter
multas animas. Nam ⁊ multę
animȩ una auima ꝑꝑ unã fidem
⁊ dilectionẽ. ⁊ una fides multę
fides pꝑ multas animas fideles.
quomͦ dictum ÷ fides tua te saluã
fecit. ꝙ fides mea. & fides illius:
cum tamenuna sit fides catholica.
Sola gͦ narus fidimare cransit.
sola archa diluuiũ euadit:⁊ nos
sisaluari cupimꝰ. ñ solum ipsa in
nob̾sit: s nos in ipsa oporter ma¬
neamus. & nemo fidens ꝯscientiȩ
suȩ.dicat. Quid mͥ cũ hac archa:
Exiccatũ ⁊÷ in me diluuiũ concupi¬
intus agat᷑: s siredierit homoad
cor suũ. inueniet ibi tempestuosũ
salum seuis inundantiũ passionũ
⁊ desidioꝵ maloꝵ ꝓcellis exagi¬
tari: q̃ cotiens animũ deorsum
m̾gunt: qͦtiens eũ ꝑ consensum
sͥ subiciunt. In om̃i eiũ homine
qͣmdiu in hac uita eorruptibili

Expanded text:
lis, id est fides nostra, quae intrinsecus sursum lis, id est fides nostra, quae intrinsecus sursum suspensa calcat concupiscentiam mundi. Naves autem dixit propter multas animas. Nam et multae animae una anima propter unam fidem et dilectionem, et una fides multae fides propter multas animas fideles, quomodo dictum est. Fides tua te salvam fecit, et fides mea, et fides illius cum tamen una sit fides catholica. Sola ergo navis fidei mare transit, sola arca diluvium evadit, et nos si salvari cupimus non solum ipsa in nobis sit, sed nos in ipsa oportet maneamus. Et nemo fidens conscientiae suae dicat. Quid mihi cum hac arca? Exsiccatum est in me diluvium carnaliintus agatur; sed si redierit homo ad cor suum inveniet, ibi tempestuosum salum saevis mundantium passionum et desideriorum malorum procellis exagitari, quae toties animum deorsum mergunt, quoties eum per consensum sibi subjiciunt. In omni enim homine, quandiu in hac vita corruptibili
Abbreviated transcription (Latin):
te fac̾e: Qͥd ꝓdest u̾itatẽ cogno¬
sc̾e :⁊ ⁊ falsitatẽ dilig̾e: Mst̃ cales
qͥuere fideles st̃. Uisscire qͣlẽ sint̃:
audi quał unꝰ illoꝵ fuerit: ⁊ ta¬
les om̃s intellige. Dissimiles .N.
eẽ ñ possunt: qͥ u̾itate unũ st̃
eiꝰ incorde ipsius. ħ÷ archam¬
cit: audi iterũ. In lege dm̃uo
hic ꝑfectus ÷ qui diligit qͥ credit:
ñ potest: qr hoc mundo utit᷑q
ad necessitatẽ: s ñ succumbit ei
ꝑcupiditatem. ħ: qđ inpsalmo
dicit᷑. ħ mare magnũ ꝙ spaciosũ
manib: illie reptilia quoꝵ ñ÷¬
numerꝰ. aĩalia pusilla cũ magni.
illic naues ꝑtiansibt̃. Mare em̃
in nob̃ ÷ ꝯcupiscentia hꝰ mundi.
inqua siq̃delectationes inueni¬
ripossunt. multis amaritudini¬
b asꝑsȩ sunt: q̃ scdm affectum
carnalem deorsũĩ corde nr̃ofluũt.
Reptilia sunt carnales cogitati¬
ones diũsoꝵ uicioꝵ feditate de¬
formes. Quas dũinordinate ad
cor nr̃m admitimus: quasiqͥbd̃a
monstruosis reptilib int̾iora

Expanded text:
dest veritatem cognoscere, et falsitatem diligere? Non sunt tales qui vere fideles sunt. Vis scire quales sint? Audi qualis unus illorum fuerit, et tales omnes intellige. Dissimiles enim esse non possunt, qui veritate unum sunt. ejus in corde ipsiuscit. Audi iterum: In lege DominiHic perfectus est, qui diligit quod credit, non potest, quia hoc mundo utitur quidem ad necessitatem, sed non succumbit ei per cupiditatem. Hoc est quod in psalmo dicitur: Hoc mare magnum, et spatiosum manibus, illic reptilia quorumillic naves pertransibunt . Matre enim in nobis est concupiscentia hujus mundi, in qua si quae delectationes inveniri possunt multis amaritudinibus aspersae sunt, quae secundum affectum carnalem deorsum in corde nostro fluunt. Reptilia sunt carnales cogitationes diversorum vitiorum feditate deformes. Quas dum inordinate ad cor nostrum admittimus quasi quibusdam monstruosis reptilibus interiora
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ambig̃e ñ possit. Uerbi gr̃a.
ut de multis pauca dicamus.
egyptus ãihrłm ad austrum
÷ babylon uͦ ad aqͥlonem. Egy¬
ptus autẽ interp̃tatur cenebrȩ
& auster uentus ÷ calidus. De¬
signat gͦ egrptus mundumis¬
tum: in cenebris ignorantiȩ
& calore carnał concupiscentiȩ
positum. Babylon autẽ interp̃¬
tat᷑ confusio. & significat infer¬
num: uͥ nullꝰ ordo ÷. s sempiter¬
nus horror in habitans. Legimꝰ
autẽ qđ ille antiquus hebrooꝵ¬

Expanded text:
esse ambigere non possit. Verbi gratia esse ambigere non possit. Verbi gratia ut de multis pauca dicamus. Aegyptus ab Hierusalem ad austrum est, Babylon vero ad aquilonem. Aegyptus interpretatur tenebrae, et auster ventus est calidus. Designat ergo Aegyptus mundum istum in tenebris ignorantiae, et calore carnalis concupiscentiae positum. Babylon autem interpretatur confusio, et significat infernum, ubi nullus ordo est, sed sempiternus horror inhabitans. Legimus autem, quod ille antiquus Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
tiam uidet᷑ eẽ dispositũ: ut q̃
in pͥncipio tempoꝵ gerebant᷑.
in oriente qͣsi in pͥncipio mun¬
digererent᷑: acdeiñ ad finem
ꝓfluente tp̃r. usq ad occiden¬
tẽ reoꝑsumma descendẽt. ut
ex hoc ipso agnoscamꝰ aꝑꝓpinqͣ¬
re finem scłi: qr rerum cursus
iam attigit finem mundi. Idõ
pͥmus homo inoriente ĩ hortĩ
eden conditꝰ collocat᷑. ut abillo
pͥncipio ꝓpago posf̾itatis in
orbem terraꝵ ꝓflueret. Itemp̃
diluuiũ pͥncipiũ regnoꝵ.⁊ cap̃
mundi in assyriis ⁊ chaldeis. et
medis. in partib orientis fuit:
dem̃ ad grecos uenit. pꝰtremo
circa finem scłi. ad romauos in
occidente. quasi in fine mundi
habitantes potestas summade¬
scendit. atq ita serie rerum ab
oriente moccidentẽ recta linea
decurrente. ea q̃ adextris ułasi¬
nistris. ħ ÷ ad aqͥlonẽ. uł ad aus¬
trũ gesta sunt. ita suis significa¬
cionib respondent. ut siquis¬
ħ diligentiꝰ considau̾it: ꝑ diuni¬
nam ꝓcudentiam ita disposita

Expanded text:
tiam videtur esse dispositum, ut quae in principio temporum gerebantur in Oriente, quasi in principio mundi gererentur, ac deinde ad finem profluente tempore usque ad Occidentem rerum summa descenderet, ut ex ipso agnoscamus appropinquare finem saeculi, quia rerum cursus jam attigit finem mundi. Imo primus homo in Oriente, in hortis Eden jam conditus collocatur, ut ab illo principio propago posteritatis in orbem proflueret. Item post diluvium principium regnorum et caput mundi in Assyriis, et Chaldaeis, et Medis in partibus Orientis fuit. Deinde ad Graecos venit, postremo circa finem saeculi ad Romanos in Occidente, quasi in fine mundi habitantes, potestas summa descendit. Atque ita serie rerum ab Oriente in Occidentem recta linea decurrente, ea, quae a dextris vel a sinistris, hoc est ad aquilonem vel ad austrum gesta sunt, ita suis significationibus respondent, ut si quis diligentius consideraverit, per divinam Providentiam ita disposita
Abbreviated transcription (Latin):
Scdã mansio÷. meditatio ꝓui¬
da. tercia mansio ÷ ꝯtemplatõ
clara. Uł scdm oꝑationẽ. pͥma
mansio ẽ scientia. scda mansio
est disciplina. tercia mansio
est bonitas. Uł scdm status
differentes pͥma mansio est
natura. scda mansio ÷ lex scripta.
tercia mansio ẽ gr̃a. ħ enĩcriasi
scdm tp̃s considant᷑. longitudi¬
nem archȩ metiunt᷑. si scd̃m di

Expanded text:
editatio provida, tertia mansio est contemplatio clara. Vel secundum operationem, prima mansio est scientia, secunda mansio est disciplina, tertia mansio est boninitas. Vel secundum status differentes, prima mansio est natura, secunda mansio est lex scripta, tertia mansio est gratia. Haec enim tria si secundum tempus considerantur, longitudinem arcae metiuntur, si secundum d
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c autẽ ÷ id qd̾ gra dĩ sub
uisibilib facramentis ininsi¬
biliter oꝑatur. Uerbi gr̃a. ut
umim exemplũ ponamus.
Mare rubrũ p̃figurauit bap¬
tisma qđ nunc insc̃a ȩccłia
consecratur. Ipsum autem
baptisma uisibile significat
emundationem cͥminum qͣm
oꝑat᷑. Mare rubrum gͦ umbꝰ
⁊ figura est. baptisma autem
aq̃ uisibił qđ nunc habemꝰ
corpꝰ ⁊ res: emundatio uͦ pec
& alius modus de quo suꝑi
locuti sumꝰ. ꝑ quem altitudi¬
nem arche diftinguere possumꝰ
oꝑa enĩ restaurationis partĩꝑ
homines. partim ꝑ angłos.
partĩ ꝑsemet ipsũ oꝑatꝰ ÷ ds.¬

Expanded text:
t id quod gratia Dei sub visibilibus sacramentis invisibiliter operatur, verbi gratia ut unum exemplum ponamus: Mare Rubrum praefiguravit baptisma, quod nunc in sancta Ecclesia consecratur. Ipsum autem baptisma visibile significat emundationem criminum, quam operatur. Mare Rubrum igitur umbra et figura est; baptisma autem aquae visibilis, quod nunc habemus, corpus et res; emundatio vero peet alius modus, de quo superius locuti sumus, per quem altitudinem arcae distinguere possumus. Opera enim restaurationis partim per homines, partim per angelos, partim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter pecẽm originale acȩlesti
patͥa exulando pꝰ in hac uita
mortali ꝑignorantiã ⁊ ꝯcupis¬
centiã subdit᷑ uiciis:ac deinde
pꝰ hanc uitam ap̃ inferos capti¬
uat᷑ incormentis. hẽ in babylo¬
ne. ad aqͥlonem scilicet uͥille pͥ¬
mus apostata angłs sedemposu¬
tt. Igit᷑ ordo dignitatis ad alti¬
cudinem archȩ ꝑtinet: ordo cẽ¬
poris add longitudinẽ: ordo loci
ad latitudinem simul ⁊ longi¬
tudinem. ad longitudinẽ arcȩ
ꝑtinet Simile est regnũ cȩloꝵ
homini pr̃ĩfamilias. qͥ exiit pͥ¬
ino mane conduc̾e oꝑarios in
uineã suã. Similit̾ & circa ho

Expanded text:
originale a coelesti patria exsulando, prius in hac vita mortali, per ignorantiam et concupiscentiam subditur vitiis, ac deinde post hanc vitam apud inferos captivatur in tormentis, hoc est in Babylone, ad aquilonem scilicet, ubi ille primus apostata angelus sedem posuit. Igitur ordo dignitatis ad altitudinem arcae pertinet, ordo temporis ad longitudinem arcae, ordo loci ad altitudinem simul et longitudinem. Ad longitudinem arcae pertinet: Simile est regnum coelorum homini patrifamilias, qui exiit primo mane conducere operarios in vineam suam, simil
Abbreviated transcription (Latin):
tnsitoriis cogitatões suas immer¬
gunt ereatoris sui obliuiseunt᷑:
electi autẽ creatoris sui obliuisci
ñ possunt: de cuiꝰ miscdia semꝑ
circa siam reꝑationẽ meditant᷑.
Reꝓbidum cemꝑalib inhiant co¬
gnitionẽ et̃noꝵ ꝑdunt: electi
autẽ dum tp̃alia dĩ beneficia
recolunt: ad agnitionẽ et̃noꝵ
ꝓficiunt. Reꝓbi ꝑuisibilia ab
inuisibilib eadunt: electiautẽ
ꝑuisibilia ad inuisibilia ascen¬
De opib conditionis ꝑopares¬
taurationis ad ꝯditionis ⁊ restau¬
rationis auctorem ascendunt:
Ascensus autẽ isti ñ extrinsecus
s intͥnsec̃ cogitandi sunt. ꝑg̃dꝰ
incorde de uirtute inuirtutem
dispositos. Q uod sic fortassis
faciliꝰ intellig̾e pot̾imus. Sicut¬
duo oꝑa. id ẽ oꝑa conditionis
ꝙ oꝑa restaurationis distiuxim̃.
ita duos mundoseẽ intelligamꝰ.
uisibilem & inuisibilem. Uisibilẽ
quidem. hanc machinam uniu̾¬
sitatis. quam corꝑis oculis cernimꝰ:

Expanded text:
transitoriis cogitationes suas immertransitoriis cogitationes suas immergunt Creatoris sui obliviscuntur. Electi autem Creatoris sui oblivisci non possunt, de cujus misericordia semper circa sui reparationem meditantur. Reprobi dum temporalibus inhiant, cognitionem aeternorum perdunt. Electi autem dum temporalia Dei beneficia recolunt, ad agnitionem aeternorum proficiunt. Reprobi per visibilia ab invisibilibus cadunt; electi autem per visibilia ad invisibilia ascenDe operibus conditionis per opera restaurationis, ad conditionis et restaurationis auctorem ascendunt. Ascensus autem isti non extrinsecus, sed intrinsecus cogitandi sunt, per gradus in corde de virtute in virtutem dispositos. Quod sic fortassis facilius intelligere poterimus. Cduo opera, id est opera conditionis, et opera restaurationis distinximus, ita duos mundos esse intelligamus visibilem, et invisibilem. Visibilem quidem hanc machinam universitatis, quam corporeis oculis cernimus,
Abbreviated transcription (Latin):
gis necessaria: ⁊ qͣnto dignitate
sex etatib fiunt. Sex dieb facta
⁊ reꝵ conditio: ⁊ sexetatib ꝑficit᷑
hominũ reparatio. S sciendũ÷¬
qd̾ oꝑa diuina alit̾ electi attyali¬
ter repbi pensant. Electi namq
oꝑa testaurationis p̃ferunt oꝑib
pͥmȩ conditionis: qr illa ad serui¬
tutem ista ad salutẽ facta sunt.
S econtra repbi phꝰamant oꝑa
conditionis qͣm oꝑa restauratio¬
nis: qr p̃sentẽ q̃runt delectatõ¬
nem. ñ futuram felicitatẽ. phi¬
losophi gentiliũ suꝑfticiosa q̃¬
dam curiositate naturas rerũ.
id oꝑa conditionis inuestigan¬
do incogitationib suis euanue¬
runt. Philosophi rp̃ianoꝵ opa
restaustationis uigit᷑ meditan¬
do omnẽ a cogitationib suis
uanitatem repellunt. Clectire¬
staurationẽ suam considantes
igne diuini amoris mn ardescunt:
reꝓbi autẽ pulch̾tudinẽ reie con¬
ditar pu̾se amantes ab amore dĩ
refrigescunt. Reꝓbidum rebus

Expanded text:
gis necessaria, et quanto dignitate gis necessaria, et quanto dignitate sex aetatibus fiunt. Sex enim diebus facta est rerum conditio, et sex aetatibus perficitur hominum reparatio. Cquod opera divina aliter electi atque aliter reprobi pensant. Electi namque opera restaurationis praeferunt operibus primae conditionis, quia illa ad servitutem, ista ad salutem facta sunt. Sed e contrario reprobi plus amant opera conditionis, quam opera restaurationis quia praesentem quaerunt delectationem, non futuram felicitatem. Philosophi gentillum superstitiosa quadam curiositate naturas rerum, id est opera conditionis investigando, in cogitationibus suis evanuerunt. Philosophi Christianorum opera restaurationis jugiter meditando, omnem a cogitationibus suis vanitatem repellunt. Electi restaurationem sui considerantes, igne divini amoris inardescunt. Reprobi autem pulchritudinem rerum conditarum perverse amantes ab amore Dei refrigescunt. Reprobi dum rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ditatione eoꝵ humanus animꝰ
de factis hominũ ad facta ange¬
loꝵ.⁊ de factis angłoꝵ ad facta
dĩ ascendendo ꝓficit. paulatĩ
sese inunum collige assuescat:
⁊ qͣntomagis multiplicitatrm
euadit: tanto ampliꝰ ad uerã
simplicitatẽ appinquare inci¬
piat. Dum gͦ d̾s cum paucis ⁊ raro
loquendo mentes nr̃as inimũ
colligit. obscure autẽ ⁊ inabscõ¬
dito loquendo sursum ad setͣ¬
hit: quid aliud qͣm ut ita dicã
inuisibilis euiꝰdam archȩ moor¬
dib nr̃is formam fingit: Qmuiᷤᷤ
gͦ om̃a oꝑa sua ꝓpter hominem
fec̾it. alia tñ eẽ uoluit oꝑa illa
quȩ sanis exhib̾ent obsequiũ:
atq alia q̃ infirmis conferrent
remedium. Poterat t mundũ
sano seruire: s ñ poterat egrotũ
repare. Proiñ post illam pͥmam
rerum conditionẽ q̃ factȩ fuerart
ut stantib subeẽnt: necc̃e erat a¬
lia fac̃e q̃iacentes erigent. Que
tantõ pͥmis digniora st̃. qͣntonia¬

Expanded text:
ditatione eorum humanus animus ditatione eorum humanus animus de factis hominum ad facta angelorum, et de factis angelorum ad facta Dei ascendendo proficit, paulatim sese in unum colligere assuescat, et quando magis multiplicitatem evadit, tanto amplius ad veram simplicitatem appropinquare incipiat. Dum ergo Deus. cum paucis et raro loquendo mentes nostra in unum colligit, obscure autem et in abscondito loquendo sursum ad se trahit, quid aliud quam, ut ita dicam, invisibilis cujusdam arcae in cordibus nostris formam fingit? Quamvis ergo omnia opera sua propter hominem fecerit, alia tamen voluit esse opera illa, quae sanis exhiberent obsequium, atque alia quae infirmis conferrent remedium. Poterat enim mundus sano servire, sed non poterat aegrotum reparare. Proinde post illam primam rerum conditionem, quae facta fuerunt, ut stantibus subessent, necesse erat alia facere, quae jacentes erigerent. Quae tanto primis digniora sunt, quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendaret H autẽ st̃ specialit᷑
illa q̃ adreꝑationẽ hominis ꝑti¬
nent. Nam ea q̃ ad ꝯditionẽ ho¬
minis facta st̃. magis nob̾ poten¬
tiam opificis indicant. Cauͦ q̃
ab amore hꝰ mundi ad amorem
animũ nr̃m qͥcolligendus erat.
in occupatione sua distrahent.
ectñ multa eẽnt. ut eundẽ ami¬
mũ ꝑfectȩ adhiic stabilitatisim¬
patientẽ rer uarietate delecta¬
rent: ꝓꝓpt̾ea elegit unam genc̃ẽ
gentis tm̃. s ad salutẽ totꝰmim¬
di ꝑtinentia initiaret. ut unitã
uͥq cõmendaret᷑. ⁊ humanꝰ amimꝰ
intus ⁊ foris ad unitatẽ reuoca¬
retur. ut sicut ab uno saluatore
est salus omnium. ita etiam
ab uno ppło ⁊ ab uno locomane¬
ret salutis mnitium. Qe nĩ ꝓpter
nos om̃a fecit: sic utiq fecit. siẽ
nob̾ magis expedire cognouit.
ħautẽ partim ꝑ homines. par¬
tim ꝑangłos. partĩ ꝑsemet ip¬
mines. ꝑ angłos multa. ꝑsemet¬
ipsũ pauca: ꝓpt̾ea ut dumĩme¬

Expanded text:
commendaret. Haec autem sunt specialiter commendaret. Haec autem sunt specialiter illa, quae ad reparationem hominis pertinent; nam ea, quae ad conditionem hominis facta sunt, magis nobis potentiam opificis indicant; ea vero,ab amore hujus mundi ad amorem animum nostrum, qui colligendus erat, in occupatione sua distraherent; tamen multa essent, ut eumdem animum perfectae adhuc stabilitatis impatientem rerum varietate delectarent. Propterea elegit unam gentem, gentis tantum, sed ad salutem totius mundi pertinentia initiaret, ut unitas ubique commendaretur, et humanus animus intus et foris ad unitatem revocaretur, ut sicut ab uno Salvatore est salus omnium, ita etiam ab uno loco, et ab uno populo manaret salutis initium. Qui enim propter nos omnia fecit, sic utique fecit, sicut magis nobis expedire cognovit. Haec autem partim per homines, partim per angelos, partim pemines, per angelos multa, per semetipsum pauca. Propterea ut dum in me
Abbreviated transcription (Latin):
postq̃m merito p̃uaricationis
suȩ eiectus ẽ a facie dñi. factus
ẽ cecus & instabił. Cecus ꝑ igno¬
rantiam mentis: instabilis per
concupiscentiã carnis. Qͥb ab
illo in omẽm poffitatem trans¬
fusis: uniu̾sa mala exorta sunt.
Dignorantiã enĩ adhtandem de¬
uoluti sunt homines ut creato¬
remsuum ñ agnosc̃ent. ⁊ aut
ominno dm̃ ñ cẽ cxistimarent.
aut diuinitat᷑e his qui dii ñ erarł
attͣbuerent. ꝑconcupiscentiã
uͦ infinitis errorib distracti &
dissipati sunt. Necẽe enĩ fuerat
quȩ uidebant᷑ immod̾ate difflu¬
erent: qui cenebris ignorantiş
pressi. alia muisibilia bona eẽ
nescirent. Uolensgͦ ds ab hac
distractione corda nr̃a collig̃e.
& adinternagaudiaꝯ tẽplanda
reuocare foris loquit: ut nos
intus redire ãmoneat. S qr mers
uisibilib assueta nescit tamcito
adinuisibilia consurge. iccirco
uoluit ipse q̃dam etiã uisibilit̃
ex hib̾e miracła. in qͥb nr̃m affe¬
ctũ enutͥret: ⁊ suam nob̾ caritatẽ

Expanded text:
ostquam merito praevaricationis suae ejectus est a facie Domini, factus est caecus et instabilis. Caecus per ignorantiam mentis, instabilis per concupiscentiam carnis. Quibus ab illo in omnem posteritatem transfusis, universa mala exorta sunt. Per ignorantiam enim ad hoc tandem devoluti sunt homines, ut Creatorem suum non agnoscerent, et aut omnino Deum non esse existimarent, aut divinitatem iis, qui dii non erant, attribuerent. Per concupiscentiam vero infinitis erroribus distracti, et dissipati sunt. Necesse enim fuerat, quae videbantur, immoderate diffluerent, qui tenebris ignorantiae pressi alia invisibilia bona esse nescirent. Volens ergo Deus ab hac distractione corda nostra colligere, et ad interna gaudia contemplanda revocare, foris loquitur, ut nos intus redire admoneat. Sed quia mens visibilibus assueta nescit tam cito ad invisibilia consurgere, idcirco voluit ipse quaedam etiam visibiliter exhibere miracula, in quibus nostrum affectum enutriret, et suam nobis charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. qr omnis creat᷑a dĩ bo¬
na ÷. nulla res ÷ q̃ cogitari non
possit sine pecc̃o: rursũq sipͣ¬
uos affectus attendimꝰ. nulla
res: in qua peccare ñ possunꝰ
cogitando. Nam ⁊ de malo
bene. ꝙ de bono male. ⁊de in¬
mundo munde. & de mundo im¬
munde possumꝰ co gitare. Cogita¬
tiones enĩ ex re de qua surgunt.
s ex affectu quẽ gignunt uidi¬
candȩ st̃. Legimꝰ scõs uiros ñ solũ
cogitasse. s ⁊ locutos eẽ.⁊ scͥpsisse
de reb immundis: qđ utiq ñ
fecissent ⁊ si cogitões reꝵ immim¬
daꝵ animã in qͥnarent. Nicħ in¬
terest quale sit ilłd qđ cogitat᷑:
s qͣlis ex ipsa cogitatione affectus
conseqͣt᷑: qr cogitatio mentem ñ
polluit: u delectatioꝯ scientiãñ
stro: ne forte dũ freq̃nt̾ de eo cogi¬
tamꝰ ⁊ ad eiꝰ. cupiscentiã inflecta¬
m᷑. Satis ut reor apte iam demon¬
stratũ ÷ unde ħ infinitaquã pa¬
tim᷑ cogitõnũ nr̃aꝵ distractio ori

Expanded text:
t, quia omnis creatura Dei bona est, nulla res est, quae cogitari non possit sine peccato. Rursumque si pravos affectus attendimus, nulla res est, in qua peccare non possimus cogitando. Nam et de malo bene, et de bono male, et de immundo munde, et de mundo immunde possumus cogitare. Cogitationes enim non ex re de qua surgunt, sed ex affectu quem gignunt, judicandae sunt. Legimus sanctos viros non solum cogitasse, sed et locutos esse et scripsisse de rebus immundis quod utique non fecissent, si cogitationes rerum immundarum animam inquinarent. Nihil interest, quale sit illud quod cogitatur, sed qualis ex ipsa cogitatione affectus consequatur, quia cogitatio mentem non polluit, ubi delectatio conscientiam non stro, ne forte dum frequente de eo cogitamus, ad ejus concupiscentiam inflectamur. Satis, ut reor, aperte jam demonstratum est, unde haec infinita, quam patimur, cogitationum nostrarum distractio oria
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ ꝯcupiscentia incarne habitat.
cum dixit sp̃i ambulate. ⁊ de¬
non sentietis. s ñ ꝑficietis: manife¬
ste declaraũ om̃i homini qͣmdiu
in hac uita ẽ concupiscendi necessi¬
tatẽ ex corruptione pͥmȩ natiuita¬
tis inẽe: adiunante tñ gr̃a dĩut
eidem concupiscentiȩ ñ ꝯsentiat᷑.
nulli impossibile. ꝓpt̾ea alibidx̃.
Ñregnet pecc̃m in ur̃o mortalicor¬
pore. Quasidicet. Non potest fie¬
ri. ut in uio mortali corꝑe pecc̃m
id ÷ fomes pec̾ci. incentiuũ uicioꝵ
stimulꝰ concupiscentiȩ ñ sit: s ad¬
iuuante gr̃a dĩ fieri potest ut ñ
regnet. ut ñ presit. Impossibile:
ut illud ñ sentratis. s necẽe ñ est
ut illi consentiatis. E omnis hõ
quoddã intꝰ incorde suo diluuium
concirpiscentiȩ patit᷑. aquo millꝰ
nͥ parcham fidi lib̾atur: uͥmalu
hõ ꝑsiccũ ambulans mñgit᷑: ⁊ bo¬
nus hõ inꝓfundo maris mersus
tat᷑. Nullus portus illi tutus est.

Expanded text:
Igitur concupiscentia in carne habitat, hoc Igitur concupiscentia in carne habitat, hoc cum dixit: Spiritu ambulate, et denon sentietis, sed non perficietis; manifeste declaravit omni homini quandiu in hac vita est, concupiscendi necessitatem ex corruptione primae nativitatis inesse, adjuvante tamen gratia Dei, ut eidem concupiscentiae non consentiat, nulli impossibile. Propterea alibi dixit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Quasi diceret, non potest fieri, ut in vestro mortali corpore peccatum, id est fomes peccati, incentivum vitiorum, stimulus concupiscentiae non sit, sed adjuvante gratia Dei fieri potest, ut non regnet, ut non praesit. Impossibile est ut illud non sentiatis, sed non necesse est ut illi consentiatis. Igitur omnis homo quoddam intus in corde suo diluvium concupiscentiae patitur, a quo nullus nisi per arcam fidei liberatur. Ubi malus homo per siccum ambulans mergitur, et bonus homo in profundo maris mersus tatur! Nullus portus illi tutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
est & ad similitudinẽ aq̃ deor¬
sum currentis. semꝑima petit:
suosq sequaces inftabileset
dissolutos reddit. Simtrau̾it
homo ad corsuum. uidẽ pot̾re
qͦmͦ semꝑ ⁊ concupiscentia de¬
orsum in ea q̃tͣnsitoria st̃ deflu
at: ⁊ fides in ea q̃sursũst̃ bona
ꝓpetua cendat. S cũ scͥptura
dicat ꝯcupiscentiã in carne ha¬
bitare. fidem in corde. qͦmͦ nos
utraq in corde eẽ affirmamus:
nͥ qr tunc earne concupiscẽ dici¬
mͦ : qñ corde carnalit᷑ ꝯcupiscimꝰ:
Utrunq tñ cordis÷ ⁊ concupisce.
tia ex carne cordi innascit᷑: fides
ñ acarnes adõ cordi inspirat᷑.
Pinde dñs cũ fidelem petͥ contẽ¬
catum qd̃ habitat in me & qͥd
sit in me alio loco det̾minat. Scio
inqͥt qr ñ habitat in me. ħ: ĩcar¬
ne mea bonum. Rursumq pec¬
catum ipsum qđ incarne habi¬
tare direrat. quid sit. alibi de¬
clarat. Sp̾u ambulate. ⁊ desidĩa
carnis ñ ꝑficietis: utiq desidia
carnis concupiscentrã appellanꝰ.

Expanded text:
et ad similitudinem aquae deorsum currentis semper ima petit, suosque sequaces instabiles, et dissolutos reddit. Si intraverit homo ad cor suum, videre poterit quomodo semper et concupiscentia deorsum in ea quae transitoria sunt, defluat; et fides in ea quae sursum sunt, bona perpetua tendat. Sed cum Scriptura dicat concupiscentiam in carne habitare, fidem in corde, quomodo nos utramque in corde esse affirmamus, nisi quia tunc carne concupiscere dicimur, quando corde carnaliter concupiscimus? Utrumque tamen cordis est et concupiscere tia ex carne cordi innascitur, fides non a carne, sed a Deo cordi inspiratur. Proinde Dominus cum fidelem Petri confescatum, quod habitat in me . Et quid sit in me eodem loco determinat. Scio, inquit, quia non habitat in me hoc est in carne mea, bonum . Rursumque peccatum ipsum, quod in carne habitare dixerat, quid sit alibi declarat. Spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis . Utique desideria carnis concupiscentiam appellans.
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ÷. In his tͥb dimensio¬
nib omnis diuina scͥptura ꝯti¬
net᷑. hystoria e nĩ longitudiñẽ
archȩ metit᷑: qr inserie rerũ
gestaꝵ ordo tp̃ris inuenit. alle¬
goria latitudinẽ archȩ metit᷑:
qr in participatione sacͣmtoꝵ
constat collectio ppłoꝵ fidliũ.
Tropologia altitudinẽ archȩ
metit᷑: qr in ꝓfectu untutũ
crescit dignitas meritoꝵ. Pos¬
sumꝰ adhuc siuolumꝰ alit̃ alti¬
tudinẽ archȩ distinguere. ire
doctrina multiplex fiat. ma¬
tractatu diu̾sis modis ꝓtulis¬
se ꝓpter affluentiorẽ doctͥnȩ
exercitationt̃. ut omnẽ scien¬
tiȩ uiã prudens animꝰ exꝑiat᷑:
hoc tantũ obseruato. ut nicħ
qł u̾itati ꝯtrariũ sit aut sen¬
tiatur. aut dicat᷑. Sicut gͦar¬
cha intres mansiones distin¬
guit᷑: ita etiam oꝑa restaura¬
tionis intres ordines distingun¬
tur. In pͥmo ordine quasi in pͥma
mansione ÷ umbra. In scdõ ordi¬
ne quasi in sccłã mansione. est
ritas: ut idem eẽ intelligas

Expanded text:
s tribus dimensionibus omnis divina Scriptura continetur. Historia enim longitudinem arcae metitur, quia in serie rerum gestarum ordo temporis invenitur. Allegoria latitudinem arcae metitur, quia in participatione sacramentorum constat collectio populorum fidelium. Tropologia altitudinem arcae metitur, quia in profectu virtutum crescit dignitas meritorum. Possumus adhuc, si volumus, aliter altitudinem arcae distinguere, ut doctrina multiplex fiat matractatu diversis modis protulisse, propter affluentem doctrinae exercitationem, ut omnem scientiae viam prudens animus experiatur, hoc tantum observato, ut nihil quod veritati contrarium sit, aut sentiatur aut dicatur. Sicut ergo arca in tres mansiones distinguitur, ita etiam opera restaurationis in tres ordines distinguuntur. In primo ordine quasi in prima mansione est umbra. In secundo ordine quasi in secunda mansione est critas, ut idem intelligas
Abbreviated transcription (Latin):
scdm dignitatẽ. Scd̾m locũ ut
qͥd ꝓpe. qͥd longe gestumsit. Se¬
cumdũ tp̃s: qͥd pͥus. qͥd postius
gestum sit. Sod̾m dignitatem:
quid humiliꝰ. qͥd excellentiu̾sit.
ħpostremũ in multas partes
diuidit᷑: quid scm̃ quid sc̾ius.
quid utile. qͥd utiliꝰ. qͥd honestũ
qͥd honestiꝰ. qͥd pulch̃um. qͥd
pulchꝰ. qͥd mirabile. qͥd mirabi¬

Expanded text:
secundum dignitatem. Secundum locum, ut quid prope, quid longe gestum sit. Secundum teinpus, quid prius, quid posterius gestum sit. Secundum dignitatem, quid humilius, quid excellentius sit. Hoc postremum in multas partes dividitur, quid sanctum, quid sanctius, quid utile, quid utilius, quid honestum, quid honestius, quid pulchrum, quid pulchrius, quid mirabile, quid mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
rimi hominis natura ita
ado ordinata ⁊ instituta fue¬
rat: ut anima q̃ corpori p̃erat.
ꝑsensus qͥdem miniftia corꝑis
foris impleret: s intus prõem
semꝑ adcreatorem suum inten¬
det. Hoc ÷ ut membra corꝑis
sensificando foris ad agendũ
moueret. s intentionẽ ⁊ desiđ¬
ium intꝰ ad solum creatorẽ di¬
rig̾et. ⁊ nicħ foris ag̾et. qđ ex
dilectionẽ ñ ꝑtineret. ita ut
omnẽ actum ⁊ caritas imꝑart.
ꝙ ratio dispon̾et. & sensus un¬
pleret atq ꝑfic̾et. Q ħdugͦ hẽ¬

Expanded text:
rimi hominis natura ita a Deo, ordinata, et instituta fuerat, ut anima, quae corpori praeerat, per sensus quidem ministeria corporis foris impleret, sed intus per rationem semper ad Creatorem suum intenderet. Hoc est membra corporis sensificando foris ad agendum quidem moveret, sed intentionem, et desiderium intus ad solum Creatorem dirigeret, et nihil foris ageret, quod ex dilectionem non pertineret, ita ut omnem actum et charitas imperaret, et ratio disponeret, et sensus impleret atque perficeret. Quandiu e