comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oc est exaudi orationem meam: qͦd
est clamor m̃s adte ꝑueniat. Inge¬
minatione. affectus petentis est. Ne
auertas faciẽ tuã ame. Quando ds̃ afilioꝰ qñ
pater axp̃o: Sed ꝓpter menbrorum pauꝑtatẽ.
neauertas faciem tuã ame. Inquacũq die tri¬
bulor: inclina adme aurem tuã. Tribulor .Ni.
deorsum: tu autem es sursum: Si me extollo.
longe fis: si me humilio. inclina᷑ adme au¬
rem tuam. Sed quid ẽ inquacunq die tri¬
bulor: Nunc enim ñ tribulat᷑ Aut ista diceret
nͥ tribularetur Sufficeret gͦ: indina aurem
tuã adme qm̃ tribulor Inquacũq die tribu¬
lor inclina aurẽ tuã adme Tanquã uinitas
corporis. Si patit᷑ unum menbrũ compatuin¬
tir omnia menbra. Tribularis tu hodie:
ego tubulor. T̃ribulatur alius crastino. ego
cuibulor Post istam generationẽ alii poster
qui succedunt posteris. tribulantur: ego tribu¬
lor Usq infinem scł̃i quicunq inmeo corꝑe tri¬
bula tur: ego tribulor: Inquacũq ergo die tri¬

Expanded text:
omine, orationem meam;» quod est, «clamor meus ad te perveniat:» in geminatione affectus petentis est. «Ne avertas faciem tuam a me.» Quando Deus a Filio? quando Pater a Christo? Sed propter membrorum paupertatem, «Ne avertas faciem tuam a me. In quacumque die tribulor, inclina aurem tuam ad me.» Tribulor enim deorsum; tu autem es sursum: si me extollo, longe fis; si me humilio, inclinas aurem tuam ad me. Sed quid est, «In quacumque die tribulor?» Nunc enim non tribulatur? aut ista diceret, nisi tribularetur? Sufficeret ergo, Inclina aurem tuam ad me, quoniam tribulor. «In quacumque die tribulor, inclina aurem tuam ad me:» tanquam unitas corporis; si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra . Tribularis tu hodie, ego tribulor; tribulatur alius crastino, ego tribulor; post istam generationem alii posteri, qui succedunt posteris, tribulantur, ego tribulor; usque in finem saeculi, quicumque in meo corpore tribulantur, ego tribulor. «In quacumque» ergo «die tri
Abbreviated transcription (Latin):
manducaui. & potũ meum cũ fletu miscebã:
Dignatus ẽ enim habere nr̃a menbra: Sunt & pe¬
nitentes inmenbris eius: Non enĩ exclusi & se¬
parati sunt abȩccłia eius: nec omnino sibi ad¬
iungeret coniuigem. nͥ illa uoce: agite peniten¬
ciam. apppinquabit enim regnũ celoꝵ Lamgͦ¬
audiamus qͥd oret caput et corpus: sponsus &
uir ꝑfectus informam plenitudinis suȩ donec
occurramus om̃s inunitatẽ fidei: inagnitio¬
nem filii di: inuirũ ꝑfectum: in mensurã ȩta¬
tis plenitudinis xp̃i Sed donec occͣramꝰ agit᷑
hic pauꝑtas nr̃a: agitur hic adhuc labor &
gemitus. Grãs miscdiȩ ipsius. Unde illi labor:
unde gemituis uerbo ꝑqͦd factasunt omnia: Si
dignatus ẽ hab̾e mortẽ nrãm: non nobis dabit
uitã suã: Inmagnã spem erexit: cum magna
spe gemimus Semitus habet tristiciã: sed est
gemitus qui habet & gaudiũ. Ego puto sarã
sterilem. letã gen̾uisse cum pareret. et nos di¬

Expanded text:
manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» Dignatus est enim habere nos membra. Sunt et poenitentes in membris ejus. Non enim exclusi, et separati sunt ab Ecclesia ejus: nec omnino sibi adjungeret conjugem, nisi illa voce, «Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coelaudiamus quid oret caput et corpus, sponsus etunus quidam vir perfectus in forma plenitudinis suae: «Donec occurramus omnes in unitatem fidei, in agnitionem Filii Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi» . Sed donec occurramus, agitur hic paupertas nostra, agitur hic adhuc labor et gemitus. Gratias misericordiae ipsius. Unde illi labor, unde gemitus Verbo, per quod facta sunt omnia? Si dignatus est habere mortem nostram, non nobis dabit vitam suam? In magnam spem erexit, cum magna spe gemimus. Gemitus habet tristitiam; sed est gemitus qui habet et gaudium. Ego puto Saram sterilem laetam gemuisse, cum pareret: et nos
Abbreviated transcription (Latin):
di resurgunt mortui: Iam quidẽ in uerbi illiꝰ
ꝑ qđ facta sunt omnia. comparatione: diuitia¬
rum agnosco pauꝑtatem. Sed qͣm longe ad huc
acinere et fletu cum potu: adhuc timeo dicere.
ipsa ẽ: & tam̃ uolo Sunt enim hic quȩ meco¬
gant uelle: & rursus quedã que me cogant ti¬
mere: Ipse ẽ: & non est ipse: Iam informa seruiẽ.
lam mortalem fragilemq carnem portat: iam
moriturus aduenit: & tam̃ nondum intelligi¬
tur in hac egestate. cinerem sicut panẽ mandu¬
caui & fletum meũ cum potu miscebam. Ad¬
dat ergo pauꝑtatẽ pauꝑtati: & transfiguret
in se corpus humilitatis nr̃e: Sit caput nr̃mꝰ
simus menbre eius: sint duo incarne una.
Iam enim ut primitus pauꝑ eẽt: formam serui
accipiens. dimisit patrẽ: Qd autem deuirgi¬
ne natus ẽ dimittat ⁊ matrẽ: ut adhereat uxo¬
ri suȩ. et sint duo incarne una.Ita enim erunt
duo&e ĩuoce una: & in illa una uoce iam non
mirabimur nrãm uocem: cinerem sicut panẽ

Expanded text:
di, resurgunt mortui . 2. Jam quidem in Verbi illius per quod facta sunt omnia comparatione, divitiarum agnosco paupertatem; sed quam longe adhuc a cinere et fletu cum potu? Adhuc timeo dicere, Ipse est; et tamen volo. Sunt hic enim quae me cogant velle, et rursus quaedam quae me cogant timere. Ipse est, et non est ipse. Jam in forma servi est, jam mortalem fragilemque carnem portat, jam moriturus advenit, et tamen nondum intelligitur in hac egestate. «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» Addat ergo paupertatem paupertati, et transfiguret in se corpus humilitatis nostrae : sit caput nostrum, simus membra ejus, sint duo in carne una. Jam enim ut primitus pauper esset, formam servi accipiens , dimisit Patrem: quod autem de virgine natus est, dimittat et matrem, et adhaereat uxori suae, et sint duo in carne una . Ita enim erunt duo et in voce una, et in illa una voce jam non mirabimur nostram vocem: «Cinerem sicut panem
Abbreviated transcription (Latin):
latione. in omni correptione. ingr̃a quam
donare dignatus ẽ. in indulgentia qu ano¬
bis non hoc reddidit qđ debebat: momnib
oꝑib eius: benedicat anima nr̃a dominũ.
Hoc enim cantabimus: Inde incipit psalmꝰ.
de quo loquimur donante ipso. qđ possumꝰ:
quem nr̃a anima benedicit Unusquisq
nr̃m excitet. & exhortetur anuam suã &
dicat eiz¬

Expanded text:
us consolatione, in omni correptione, in gratia quam donare dignatus est, in indulgentia qua nobis non hoc reddidit quod debebat, in omnibus operibus ejus, benedicat anima nostra Dominum. Hoc enim cantavimus; inde incipit Psalmus, de quo loquemur, donante ipso, quod possumus, quem nostra anima benedicit. Unusquisque nostrum excitet et exhortetur animam suam, et dicat ei
Abbreviated transcription (Latin):
et eripe me: qͥa legẽ tuã ñ sũ oblitus:
Hoc loco legẽ dĩ nullam conuenientius intelligimꝰ:
nͥ qua immobiliter fixum ẽ. ut omĩs qͥ se exaltat
humilietur: & omĩs qͥse humiliat exaltef᷑ Suꝑ¬
bus g̃ malis ut humiliet᷑ innectitur: humilisã
diciũ meum & redime me: Supior quodãm sen

Expanded text:
et eripe me; quia legem tuam non sum oblitus.» Hoc loco nullam Dei legem convenientius intelligimus, nisi qua immobiliter fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetur . Superbus ergo malis, ut humilietur, innectitur; humilis a dicium meum, et redime me.» Superior quodammodo sen
Abbreviated transcription (Latin):
is. quib adhuc non posui lꝰ
solidũ cibum. iam uidentur eẽ ꝑfecti. qͥa intelligunt
eqͣlitatem u̾bi eum patre. Adhuc ñ sic uideut q̃mͦ
uidendũ ẽ. facie ad faciem: adhuc exparte inenignia¬
te Currant gͦ: quia cum ui a finita fuerit tc̃ redimꝰ
ad patriã Currant: extendant se: Quot qͦt gͦ ꝑfecti:
hoc sapiamꝰ Et si qͥd alit̃ sapitis: hoc qͦ ds̃ uobis
reuelauit Si forte erras inaliqͦ: qͣre non redis ad
lac matͥs: Quia si ñ extollimini: quia si ñ ex altatis
cor ur̃m: quia si non ingredimini inmirabilib suꝑ
uos. sed seruatis humilitatem: reuelabit uob̾ ds̃ qđ
alit sapitis Si autem hoc ipsum qđ alit̃ sapitis
defende uultis. & ꝑtinacit̃ astruere. et contra pacem
eccłiȩ: fit uobis maledictum hoc qđ dixit suꝑ ma¬
trem cum estis: & foris a lacte separabimini: foris
auisceh̃b matris fame moriemini: Si autem ꝑse¬
ueratis inpace catholica: si qͥd forte aliquid aliter

Expanded text:
is, quibus adhuc non possum losolidum cibum. Jam videntur esse perfecti, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: adhuc non sic vident, quomodo videndum est, facie ad faciem; adhuc ex parte, in aenigmate . Currant ergo, quia cum via finita fuerit, tunc redimus ad patriam: currant, extendant se. «Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit» . Si forte erras in aliquo, quare non redis ad lac matris? Quia si non extollimini, quia si non exaltatis cor vestrum, quia si non ingredimini in mirabilibus super vos, sed servatis humilitatem, revelabit vobis Deus quod aliter sapitis. Si autem hoc ipsum quod aliter sapitis, defendere vultis, et pertinaciter astruere, et contra pacem Ecclesiae; fit vobis maledictum hoc quod dixit: super matrem cum estis et foris a lacte separamini, foris a visceribus matris fame moriemini. Si autem perseveratis in pace catholica, si quid forte aliter
Abbreviated transcription (Latin):
men. hoc scłm significat: sed aliquando eternitatẽ.
quia ȩternum duob modis intelligitur Usq in
eternum: id÷ aut semꝑ sine fine aut quo usq ue¬
niamus adecernitatẽ he c gͦ qͦmͦ intelligendũ ẽ:
quousq ueniamus adeternitatem sꝑemꝰ in do

Expanded text:
men hoc saeculum significat, sed aliquando aeternitatem; quia aeternum duobus modis intelligitur; usque in aeternum, id est, aut semper sine fine, aut quousque veniamus ad aeternitatem. Hic ergo quomodo intelligendum est? Quousque veniamus ad aeternitatem, speremus in Do
Abbreviated transcription (Latin):
credatur: Et nunc qđ tandẽ ad ꝑtractationem
euis accedo: quid ineo possim ꝓreꝰ ignoro: sꝑo
tam̃ ut aliqͥd possim ad futurũ atq adui¬
turũ dm̃. Sic enĩ feci de om̃ib qc̃q sufficient̃ cũ
pͥꝰ mͥ adĩtelligñdũ uł explicandũ difficilia ac pę¬
ne impossibilia uident᷑ exposui Statui aũ ꝑsermo¬
oc enim uistius eẽ arbitror: ut conuent᷑ eccłiastici
ñfraudentur etiam psalmm huiꝰ intelligentia:
cuius ut alioꝵ solent delectari cantilena Sed
sit hucusq ꝓemium: iam deipso ẽ loquendũ:
dequoistud uisum ẽ ꝓloquendum:

Expanded text:
credatur. Et nunc quod tandem ad pertractationem credatur. Et nunc quod tandem ad pertractationem ejus accedo, quid in eo possim, prorsus ignoro: spero tamen, ut aliquid possim, adfuturum atque adjuturum Deum. Sic enim fecit in omnibus quaecumque sufficienter, cum prius mihi ad intelligendum vel explicandum difficilia ac pene impossibilia viderentur, exposui. Statui autemHoc enim justius esse arbitror, ut conventus ecclesiastici non fraudentur etiam psalmi hujus intelligentia, cujus, ut aliorum, delectari assolent cantilena. Sed sit huc usque prooemium: jam de ipso est loquendum, de quo istuc visum est praeloquendum.
Abbreviated transcription (Latin):
salmos om̃s ceteros qͦs codicem
psalmoꝵ nouimus continere.
qđ eccł̃ie consuetudine psalte¬
rium nuncupatur: partu ser-¬
mocinando inpopłos. parti
dictando exposui donante domino sicut po¬
tui: psalmum uero centesimum octauum
detimum. nontam ꝓpter eius notissimam
cognoscibilem differebam: Etcum molestis¬
fune ferrent fis̃ mei. eius solius expositionẽ
quantum adeiusdem corꝑis psalmi psalmos ꝑ¬
tinet de eẽ opusculis nr̃is. meq ad hoc soluendũ
debitum uehementer urgerent: du petentibꝰ
iubentibusq ñ cessi: quia quotienscumq uide
cogitare temptaui. semꝑ uires nr̃e intentionis
excessit. Quanto enim iudetur aꝑtior: tanto
mͥ ꝓfundior uideri solet ita ut etiam qͣm sit ꝓ¬
fundus demonstrare ñpossim: Aliorum qͥppe
qui difficillime intelliguntur etiam si mob¬
scuritate sensus lateat. ipsa tamen apparet obscuti¬
tas: huiꝰ aut̃ nec ipsa: q̃m talem prebet suꝑficiẽ
ut lectorem atq auditorem necessarium habere

Expanded text:
salmos omnes caeteros, quos codicem Psalmorum novimus continere, quod Ecclesiae consuetudine Psalterium nuncupatur, partim sermocinando in populis, partim dictando exposui, donante Domino, sicut potui: psalmum vero centesimum octavum decimum, non tam propter ejus notissimam cognoscibilem differebam. Et cum molestissime ferrent fratres mei, ejus solius expositionem, quantum ad ejusdem corporis Psalmos pertinet, deesse opusculis nostris, meque ad hoc solvendum debitum vehementer urgerent, diu petentibus jubentibusque non cessi; quia quotiescumque inde cogitare tentavi, semper vires nostrae intentionis excessit. Quanto enim videtur apertior, tanto mihi profundior videri solet; ita ut etiam quam sit profundus, demonstrare non possem. Aliorum quippe, qui difficile intelliguntur, etiamsi in obscuritate sensus latet, ipsa tamen apparet obscuritas: hujus autem nec ipsa; quoniam talem praebet superficiem, ut lectorem atque auditorem, non expositorem necessarium habere
Abbreviated transcription (Latin):
As ꝓpinq̃uert̃ in qͥt ꝑseqñtes me iniquitate: uel
sic̃ ñ nulli codices hñt inique. lc̃ apppinquant qͥ
ꝑsecuntur: qñ usq ad carnem cruciandã. ꝑimeti¬
nente sed iam p̃sente ipsa passione ꝑpessus ẽ sed
primam dix̃ tribulationem quȩ fiebat incarne
A icħẽ quippe anime ꝓp uis carne: quam gestat:
Propinquauerunt gͦ ꝑsequentes: affligendo eoꝵ car¬
nem qͦs ꝑsequebantur: sed adtende qđ sequituꝵ:
Alege autem tua longe facti sunt. Quantomagis pro-¬
pinquauerunt ꝑsequendis ustis: tanto longe fac¬
ti sunt aiusticia Sed qͥd nocuerunt eis qͥb ꝑseqñ
mini eoꝵ aquo nullatenus deseruntur: Deniq se¬
Etiam int̾bulationib suis qđ eas ñinmerito patun¬
tur tͥbuere dõ ueritatem: scõꝵ ẽ. usitata confessio:
Ita regina hester: ita sc̃s daniel: ita tres uiri inca¬
mino: ita eoꝵ scĩtatis alii socii confitent᷑ Queri
autem potest qͦm hic dictum sit om̃s iuȩ tuȩ ue¬

Expanded text:
ntes me iniquitate;» vel, sicut nonnulli codices habent, «inique.» Tunc appropinquant qui persequuntur, quando usque ad carnem cruciandam perimennente, sed jam praesente ipsa passione perpessus est. Sed proximam dixit tribulationem, quae fiebat in carne; nihil est quippe animae propius carne quam gestat. Propinquaverunt ergo persequentes, affligendo eorum carnem, quos persequebantur. Sed attende quod sequitur: «A lege autem tua longe facti sunt.» Quanto magis propinquaverunt persequendis justis, tanto magis longe facti sunt a justitia. Sed quid nocuerunt eis, quibus persmini eorum, a quo nullatenus deseruntur? 8. Etiam in tribulationibus suis, quod eas non immerito patiuntur, tribuere Deo veritatem, sanctorum est usitata confessio. Ita regina Esther , ita sanctus Daniel , ita tres viri in camino , ita eorum sanctitatis alii socii confitentur. Quaeri autem potest quomodo hic dictum sit, «Omnes viae tuae ve
Abbreviated transcription (Latin):
pit̾nũ Etqͥa hoc in unigenito se daturũ eẽ testa¬
tus ẽ de qͦ dictũ ẽ & regni eius ñerit finis. Ipsa te¬
stimonia dix̃ inȩt̃num eẽ fundata: qͥa id qd ꝑea d̃s̃
ꝓmisit et̃num ẽ: Nam ꝑse ipsa testimonia tẽ non
strantur: fundamentum enĩ aliuid nemo potest
ñdefuit abinitio generis humani. cuiꝰ primitie
abel sc̃s ẽ immolatus et ipse intestimonium fut᷑
sanguinis mediatoris abimpio fr̃e fundendi: Nã
et illud abinitio dict̾um ẽ: erunt duo incarne u¬
na Qđ magnum sacramentum apls paulus ex¬
ponens: ego inquit dico inrp̃o & inȩccłia.¬

Expanded text:
piternum? Et quia hoc in Unigenito se daturum esse testapiternum? Et quia hoc in Unigenito se daturum esse testatus est, de quo dictum est, «Et regni ejus non erit finis» ; ipsa testimonia dixit in aeternum esse fundata, quia id quod per ea Deus promisit, aeternum est. Nam per se ipsa testimonia tunc nonstrantur. Fundamentum enim aliud nemo potest pnon defuit ab initio generis humani, cujus primitiae Abel sanctus est, immolatus et ipse in testimonium futuri sanguinis Mediatoris ab impio fratre fundendi? Nam et illud ab initio dictum est, «Erunt duo in carne una» : quod magnum sacramentum apostolus Paulus exponens, «Ego,» inquit, «dico in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Abuntio cognoui inquit dctestimoniis tuis: quia
in ȩternum fundasti ea Qđ grecus ait catharcas
aliqui nr̃i abinitio: aliqui initio: aliqui initus
interpretati s̃ S qͥ pluralit hoc dic̃e maluerunt:
grecã locutionem secuti sunt: Latinȩ autẽ linguȩ
uiud potiꝰ usitatum ẽ. ut abinitio. uł ininitiodi¬
catur: qđ catharacas grece qͣsi pluraliter s aduerbia¬
liter dr: qͣle ẽ apud nos cum dicimus. alias hoc fa¬
cio Pluralem numerũ feminini generis dice ui¬
demur: sed adu̾bium ẽ. et significat alio temꝑe:
Quid. ẽ gͦ abinitio cognoui: uł potius ut et nos ad¬
uerbialiter io dicamus. initio cognoui detestimo¬
nus tuis. qͥa inet̃num fundasti ea: Testunonia dñi
inȩt̾nũ abillo dicit ẽẽ fundata: et hoc se initio
cognouisse testat᷑: nec aliunde cognouisse qͣm de
ipsis utiq testimoniis: Quȩ sunt ista testimonia.
nͥ quib testatus ẽ ds̃ daturũ se regnũ suis filiis sẽ¬

Expanded text:
gnovi,» inquit, «de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea.» Quod graecus ait, καταρχὰς, aliqui nostri «ab initio,» aliqui «initio,» aliqui «in initiis» interpretati sunt. Sed qui pluraliter hoc dicere maluerunt, graecam locutionem secuti sunt. Latinae autem linguae illud potius usitatum est, ut «ab initio» vel «initio» dicatur, quod καταρχὰς graece quasi pluraliter, sed adverbialiter dicitur: quale est apud nos, cum dicimus, Alias hoc facio; pluralem numerum feminini generis dicere videmur, sed adverbium est, et significat Alio tempore. Quid est ergo, «Ad initio cognovi,» vel potius, ut et nos adverbialiter id dicamus, «Initio cognovi de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea?» Testimonia Domini in aeternum ab illo dicit esse fundata, et hoc se initio cognovisse testatur, nec aliunde cognovisse quam de ipsis utique testimoniis. Quae sunt ista testimonia, nisi quibus testatus est Deus daturum se regnum suis filiis sem
Abbreviated transcription (Latin):
figuris latebat nouum. nichil aliud sapiendo
quã ꝓmissa terrena: non ꝑmanent: Seruus
uste ẽdiesquẽ fecit dñs: exultemus & iocun¬
demur in eo: & sicut in die honeste ambule¬
mus: ¶Qm̃ omnia seruiunt tͥ Omnia scili¬
cet dequib loquebatur: omnia quȩ ꝑtinent
ad hunc diem. seruiunt tibi Impii qui ppe
dequib dicitur. nocti similaui matrem ur̃am:
retur hec terra. ui fũdata ꝑmaneat: atq subiec̃.
Hisi qđ lex tua meditatio mea ẽ: tc̃ forsitan ꝑiᷤᷤ¬
sem inhumilitate mea: Esta lex fidei ẽ. ñ inanis:
grã quȩ fortes fac̃ intribulatione temporali:
ne ꝑeant inhumilitate mortali Inȩt̃nũ¬
non obliuiscar iustificationes tuas: qm̃ in
ipsis uuuficasti me Ecce unde factum est
ut Non piret inhumilitate sua: Nam dõ nr̃o¬
nonuiuificante: qͥd ẽ homo qͥ se occidere po¬
ac diẽ Tuus sũ ego saluũ me fac: qͥa iustifica¬
tiones tuas exqͥsiui. N transeunt̃ intelligñdũ ẽ

Expanded text:
figuris latebat novum, nihil aliud sapiendo figuris latebat novum, nihil aliud sapiendo quam promissa terrena, non permanent. Servus iste est dies quem fecit Dominus, exsultemus et jucundemur in eo ; et sicut in die honeste ambulemus . «Quoniam omnia serviunt tibi. Omnia» scilicet de quibus loquebatur; «omnia» quae pertinent ad hunc diem, «serviunt tibi.» Impii quippe de quibus dicitur, «Nocti similavi matrem vestramretur haec terra, ut fundata permaneat; atque subjecit, «Nisi quod lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea.» Ista lex fidei est; non inanisgratia, quae fortes facit in tribulatione temporali, ne pereant in humilitate mortali. non obliviscar justificationum tuarum, quoniam in ipsis vivificasti me.» Ecce unde factum est ut non periret in humilitate sua. Nam Deo non vivificante, quid est homo, qui se occidere poac dicit: «Tuus sum ego, salvum me fac, quoniam justificationes tuas exquisivi.» Non transeunter intelligendum est
Abbreviated transcription (Latin):
phetas: alteram uͦ ad euangłium ꝑtinentem:
Cur autẽ nunqͣm etiã istis generationib ueri¬
tas desit uelut aꝑiens causam: fundasti inqͥt
terram et ꝑmanet: eos qui interra sunt. terrã
nuncupans: fundamentũ autem aliud nemo
testimonium habens alege et ꝓpħis. Aut uͦ
moyses & ꝓpħe filii deputandi sunt inserui¬
tutem generantis ancillȩ fuisse ñ libere quȩ ẽ
mat̾ nr̃a: cui mat̃ syon dicet homo et homo fac¬
tus ẽ inea. et ipse fundauit eam altissimꝰ Ipse
enim et apud patrẽ altissimꝰ: et ꝓpt̃ nos inista
matre factus humillimus: qm̃ qui ds̃ erat suꝑ
eam. homo factus ẽ inea Hoc itaq fundam̃to
domine fundasti terram & ꝑmanet: qͥa inta¬
li fundamento constabilita. ñ inclinabit᷑ in
scłm scłi: ineis utiq ꝑmanens quib es uitam
daturus ȩternã Quos autem ancilla peperit.
aduetus testamentum ꝑtinentes: incuiꝰ tam̃

Expanded text:
phetas, alteram vero ad Evangelium pertinentem. phetas, alteram vero ad Evangelium pertinentem. Cur autem nunquam etiam istis generationibus veritas desit, velut aperiens causam; «Fundasti,» inquit, «terram et permanet:» eos qui in terra sunt, terram nuncupans. Fundamentum autem aliud nemo testimonium habens a Lege et Prophetis . Aut vero Moyses et Prophetae filii deputandi sunt in servitutem generantis ancillae fuisse, non liberae, quae est mater nostra ; cui, «Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus» ? Ipse est enim et apud Patrem altissimus, et propter nos in ista matre factus humillimus; quoniam qui Deus erat super eam, «homo factus est in ea.» Hoc itaque fundamento, Domine, «fundasti terram, et permanet:» quia in tali fundamento constabilita, non inclinabitur in saeculum saeculi ; in eis utique permanens quibus es vitam daturus aeternam. Quos autem ancilla peperit, ad vetus testamentum pertinentes, in cujus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã dederet eum mutabili¬
tatis hominum unde uita ista
temptationib plena ẽ: int̃ tri¬
bulationes suas ꝓpĩ qͣs supra
dixerat iniqui ꝑsecuti sunt me
paulominus consummauerunt me interra: in¬
flammatus desidio celestis irłm. insuꝑna suspex̃¬
cęlo: hoc ẽ inangłis tius. custodientib eternam
enim uersus ẽ eorũ octo: qui adistam litteram
ꝑtinent Singłis quippe litteris hebreis subdũ¬
tur octoni: donec psalmi huius ꝓlixitas t̃minet᷑
Ngeneratione & generationẽ ueritas tua: fundasti
t̾ram et ꝑmanet Post celum enim t̾rã contiutu
fidelis mentis aspiciens: inuenit inea genera¬
tiones quȩ incęlo non sunt: & alt Ingeneratio¬
ne etgenerationem ueritas tua: siue om̃s gene¬
rationes ista repetitione significans aqͥb nun¬
quam defuit ueritas dĩ inscĩs eius. mͦ paucio¬
rib. mͦ pluriorib ut se tempoꝵ uarietas habu¬
it uł habebit: siue duas quasdam generatio ẽs
intelligi uolens. unam scilicet ad legem & pro¬

Expanded text:
abilitatis hominum, unde vita ista tentationibus plena est, inter tribulationes suas, propter quas supra dixerat, «Iniqui persecuti sunt me,» et, «Paulo minus consummaverunt me in terra;» inflammatus desiderio coelestis Jerusalem; in supecoelo:» hoc est, in Angelis tuis custodientibus aeternam enim versus est eorum octo qui ad istam litteram pertinent. Singulis quippe litteris hebraeis subduntur octoni, donec psalmi hujus prolixitas terminetur. «In generationem et generationem veritas tua; fundasti terram, et permanet.» Post coelum ergo terram contuitu fidelis mentis aspiciens, invenit in ea generationes quae in coelo non sunt, et ait, «In generationem et generationem veritas tua:» sive omnes generationes ista repetitione significans, a quibus nunquam defuit veritas Dei in sanctis ejus, modo paucioribus, modo pluribus, ut se temporum varietas habuit vel habebit; sive duas quasdam generationes intelligi volens, unam scilicet ad Legem et Pro
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur expressius : sicuti ẽ qd̾ cominemoraui.
fiant dies eius pauci. et ep̃atum eius accipiet alt̃
Qđ apparebit aduuuante dño: dum adeos uers
tractandi ordine uenerimus Incipit gͦ ita p̃s.

Expanded text:
cuntur expressius; sicuti est quod commemoravi, cuntur expressius; sicuti est quod commemoravi, «Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter.» Quod apparebit, adjuvante Domino, cum ad eos versus tractandi
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ qđ hic scriptum ẽ fiant di¬
es eius pauci. & ep̃atũ eiꝰ accipiat
in loco tudȩ ordinatus numero apłoꝵ duode¬
cimcs adiunctus ẽ: euidenter apparet. S
si deilo uno homine omĩa quȩ hic in malo
dicta sunt intelligere conemur: expositio¬
nis ratio ñ omnimodo aut uix ualebit oc¬
currere si autem detali genere hominum
orum: omnia mͥ uidentur posse clariꝰ ap¬
periri:. Sicut enim quedã dicuntur quȩ ad
apłm petrum ꝓpriȩ ꝑtinere uideãtur.÷ nec
tam̃ habent illustrem intellectũ. nͥ cum refe¬
runt᷑ ad ȩccłiam cuius ille agnoscit᷑ infigu¬
ra gessisse ꝑsonam ꝓpter primatum quem
indiscipłis habuit sicut ẽ tͥ dabo claues re¬
gni cȩloꝵ. & si qua huiusmodi: ita & uidas ꝑ¬
sonam quodã m sustinet inimicoꝵ xpi uideoꝵ.
runt: Dequib hominib et dequo popło pos¬
sunt non inconuenient intelligi. non solum
ea quȩ aꝑtius de ipsis in hoc psalmo legimꝰ:
uerum etiam illa que ꝓpriȩ de ipso uida di¬

Expanded text:
e quod hic scriptum est, «Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat in locum Judae ordinatus, numero Apostolorum duodecimus adjunctus est , evidenter apparet. Sed si de illo uno homine omnia quae hic in malo dicta sunt intelligere conemur, expositionis ratio non omnimodo, aut vix valebit occurrere; si autem de tali genere hominum orum, omnia mihi videntur posse clarius aperiri. Sicut enim quaedam dicuntur quae ad apostolum Petrum proprie pertinere videantur, nec tamen habent illustrem intellectum, nisi cum referuntur ad Ecclesiam, cujus ille agnoscitur in figura gestasse personam, propter primatum quem in discipulis habuit; sicuti est, «Tibi dabo claves regni coelorum» , et si qua hujusmodi: ita Judas personam quodammodo sustinet inimicorum Christi Jurunt. De quibus hominibus et de quo populo possunt non inconvenienter intelligi, non solum ea quae apertius de ipsis in hoc psalmo legimus, verum etiam illa quae proprie de ipso Juda di
Abbreviated transcription (Latin):
on repletus spũ scõ ĩfantem dñm in manibꝰ
matris agnouit. Accessit etas: ñ diuinitati
sed carni horrent miranturq sapientiam dĩ¬
pueri duodennis: imperiti senes. Aut etiam si
periti: qͥd illorum peritia adu̾bum dĩ: qͥd il¬
lorum pericia adsapientiam di: Nam &
periti: nͥ illo subueniente utiq perituri  Cre¬
scit ad huc etate corporis: uenit ad fluuium
baptizandus. Baptitator dñm agnoscit: in¬
dignum se soluenda calciamenti corrigia con¬
fitetur. Iam inde ceci illuminantur: sunlis aꝑi¬
tur auditus: locuntur mutiꝰ mundant᷑ lepsi:
stringuntur paralitici: conualescunt langui

Expanded text:
on impletus Spiritu infantem Deum in matris on impletus Spiritu infantem Deum in matris manibus agnovit. Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, imperiti senes . Aut etiamsi periti senes, quid illorum peritia ad Verbum Dei? quid illorum peritia ad Sapientiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: venit ad fluvium baptizandus; baptizator Deum agnoscit, indignum se solvendae calceamenti corrigiae confitetur . Jam inde caeci illuminantur, surdis aperitur auditus, loquuntur muti, mundantur leprosi, stringuntur paralytici, convalescunt langui
Abbreviated transcription (Latin):
potum suũ cum fletu miscuit Oetuendũ ẽ
netantis diuitiis nr̃a pauꝑtas faciat inuiri¬
Respice etillã uocem: ego seruus tuus. et filiꝰ
ancille tuȩ Attende illam ancillam castam:
& uirginẽ matrem Ibi enim accepit pauꝑ¬
tatem nr̃am. ubi serui formam indutus ẽ:
semet ipsum ex inaniens. ne diuitias eius ex¬
pauesceres: & adeum accedere cum tua meN¬
dicitate non auderes: Ibi accepit inquã formã
serui: ibi nr̃a indutus ẽ pauꝑtate. Ibi se pau¬
perauit: ibi nos ditauit. Iam ergo ꝓpinqua¬
mus de illo hȩc intelligere. Uerumtamen ad¬
huc ñẽ tã teme ꝓnuntiandum Partus uir¬
ginis ẽ: lapis sine manib demonte precisus:
uͥ nullus hominum oꝑatus ẽ: nulla tͣnsfusa
concupiscentia: sed sola fides accensa. et uerbi
caro concepta: deinde processit exutero. Locu¬
ti sunt celi: angłi pastorib nuntiarunt: stel¬
la adadorandum regẽ magos attraxit: sẏme¬

Expanded text:
potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriobis» . Respice et illam vocem: «Ego servus tuus et filius ancillae tuae» . Attende ancillam illam castam, et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam ergo propinquamus de illo haec intelligere: verumtamen adhuc non est temere pronuntiandum. Partus virginis est lapis sine manibus de monte praecisus , ubi nullus hominum operatus est, nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta. Deinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pastoribus nuntiaverunt , stella ad adorandum regem magos traxit , Sime
Abbreviated transcription (Latin):
habet tu non habes. Ecce quã diues. In hoc tam
diuite unde agnituri sumus hȩc ũbaꝰ cinerem
sic̃ panem manducaui. et potum meũ cum fletu
miscebam. huccine illȩ tantȩ diuitiȩ ꝑuenerunt:
lultum illud excelsum: multum hoc abiectum
Qiud faciemus: Quẽ admodum ista ima illis sũ¬
mis contemperabimuis: slmis ab inuicẽ longe
sunt. Nondum agnosco istum pauꝑem. Alius ẽ
fortasse S adhuc queramus. Unde enĩ nob non
uidetur: Mirum si interrogas: & ñ expaue¬
scis diuitias In pͥncipio erat u̾bum: et uerbum
erat apud dm̃: & ds erat uerbum: hoc erat in
principio apud dm̃. Omnia ꝑipsum factas̃.
et sine ipso factum ẽ nichil. Qui ista dix̃. cũ
diceret diues erat. Quantomagis ille dequo
dicebat: in principio erat uerbum : ẽt non qͣle¬
cunq uerbũ. sed u̾bum ds̃: et nonubicunq s
apud dm̃: et nonuacans. s omnia ꝑipsũ fac¬
ta sunt: Cinerem sicut panẽ manducauit. &

Expanded text:
habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illae tantae divitiae pervenerunt? Multum illud excelsum, multum hoc abjectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius est fortasse: sed adhuc quaeramus. Unde enim nobis non videtur ipse, mirum si interrogas et non expavescis divitias: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecumque Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumque, sed «apud Deum;» et non vacans, sed «omnia per ipsum facta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
CCE
UNUS
& non orat insilentio Libet gͦ audire eum: & ui¬
dere qͥs nam sit: ne forte ille sit de quo dicit apłs:¬
Qui ꝓpt̾ uos pauꝑ factus ẽ cũ diues esset: ut illiꝰ
pauꝑtate uos ditaremini Si gͦ ipse est. quomͦ
pauꝑ: Nam qͦmͦ diues. qͥs non uidet: Unde enim
homines sunt diuites: Puto. auro: argento: fa¬
milia: terra S omnia ꝑ ipsum facta sunt. Qͥd
ergo illo ditus. ꝑquẽ facte sunt diuitie: etiam
ille qͦ ñ sunt uere diuitiȩ: Pillum enim et illȩ
diuitiȩ: ingenium. memoria. uita ipsius corpis
sanitas. sensus. conformatioq menbroꝵ. Et¬
enim cũ hȩc salua s̃: & pauꝑes diuites sunt:
ꝑulũ et ille maiores diuitiȩ: fides. pietas iusti¬
cia. caritas. castitas. mores boni Nemo enim
& has habet: ñ ꝑeum qui ustificat impium. fc¬
ce quã diues. Quis enĩ diues: qui habet qđ uult
alio faciente. an qui facit qđ uult et alio hñte:
Puto quia ditior ille qui fec̃ qͦd habes: quia qͦdille

Expanded text:
cce unus  non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit AposQui propter vos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate vos ditaremini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitiae, ingenium, memoria, mores, vita, ipsius corporis sanitas, sensus, conformatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
ubi solus uidet ille qui remunerat: Nam in abscon
bitulum tuum: et mundas ubi rogas dm̃ Cum
autem oratis in quit. nolite eẽ sicut hẏpocritȩ
qui stant in plateis & uicis orantes. ut uideant᷑
abhominib. Tu autem cum oras. intra incubicu¬
lum tuum. & claude ostium: et deprecare dñm
tuum in occulto: et qui uidet inocculto reddet tͥ
Si homines reddituri sunt effunde ante homines
precem tuam Si ds̃ redditurus ẽ: effunde an.¬
ꝗ cum pritem tua: & claude ostu

Expanded text:
ubi solus ille videt qui remunerat. Nam in abscondubi solus ille videt qui remunerat. Nam in abscondbiculum tuum, et mundes, ibi rogas Deum. «Cum autem oratis,» inquit, «nolite esse sicut hypocritae, qui stant in plateis et vicis orantes, ut videantur ab hominibus. Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium, et deprecare Deum tuum in occulto; et qui videt in occulto, reddet tibi» . Si homines reddituri sunt, effunde ante homines precem tuam: si Deus redditurus est, effunde ante eum precem tuam, et claude ostium,
Abbreviated transcription (Latin):
uoce sua non instrepitu labioꝵ: s in affectu cor¬
dis clamet addm̃ Hon ubi homo audit: ibi ds̃
audit. Nisi uoce pulmonum & laterum. & lin¬
guȩ elames: homo te non audit: Cogitatio
dixit clamaui: exposuit cum dixit deprecatus
sum: Clamant enim addnm: et qui blasphemãt:
Insuꝑiore uersu clamorem posuit: insequenti cla¬
morem exposuit: Quasi exigeretur quo clamore
clamasti ad dñm: addm̃ inquit deprecatus sũ:
Clamor meus. deprecatio mea: non conuitium: ñ
precem meam Quid ẽ ante eum: In conspectu ciꝰ:¬
ubi uidet Quid. ẽ inconspectu eius: ubi uidet:
Ubi autem non uidet: Ita enim dicimus ubi ui-¬
det: quasi alicubi ñ uideat. S inisto cetu rerũ
corporalium uident & homines: uident et ani¬
malia: Ile autem uidet: et ubi homo ñuidet:
Nam cogitationem tuam nullus hominum ui¬
det: ds̃ autem uidet Ibi ergo effunde p̃cem tuã:

Expanded text:
r fidem , voce sua, non in strepitu labiorum, sed in affectu corr fidem , voce sua, non in strepitu labiorum, sed in affectu cordis clamet ad Dominum. Non ubi homo audit, ibi Deus audit: nisi voce pulmonum et laterum et linguae clames, homo te non audit; cogitatio dixit, «clamavi;» exposuit, cum dixit, «deprecatus sum.» Clamant enim ad Dominum et qui blasphemant. In superiori versu clamorem posuit, in sequenti clamorem exposuit. Quasi exigeretur, Quo clamore clamasti ad Dominum? «Ad Dominum,» inquit, «deprecatus sum:» clamor meus, deprecatio mea; non convicium, non undam ante eum precem meam.» Quid est, «ante eum?» In conspectu ejus. Quid est, in conspectu ejus? Ubi videt, Ubi autem non videt? Ita enim dicimus, Ubi videt, quasi alicubi non videat. Sed in isto coetu rerum corporalium vident et homines, vident et animalia: ille autem videt et ubi homo non videt. Nam cogitationem tuam nullus hominum videt, Deus autem videt. Ibi ergo effunde precem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
thesaurus desiderabilis requiescit inore sapi¬
entis: uir autem stultus glutit illũ Breuiter
dixit:. Sapiens ruminat: stultus ñ ruminat.
Hoc autem aꝑte & latine quid. ẽ Sapiens cogi¬
tat ea quȩ audierit: stultus autem quȩ audit.
obliuioni tradit: Neq enim ꝓpt̃ aliud in lege
munda ea dicta sunt animalia quȩ ruminãt:
inmunda quȩ ñruminant: Nam creatura dĩ
omnis munda ẽ: Artifici dõ tam mundus ẽ
porcus: quam agnus Creauit enim omnia
natura utrumq sit mundum: significatione
tam̃ agnus significat aliquid mundum: por¬
cus signaficat aliquid inmundum: Agnus sig¬
nificat innocentiam sapientiȩ ruminantis: porcꝰ
significat inmundiciam stulticiȩ obliuiscentis:
Breuis psalmus ꝓsollempnitate dictus ẽ: uideam̃
an possit etiam breuit̃ tractari:
ce ad dominum clamaui:
forte non frustra additum
ẽ mea Multi enĩ elamant ad
dñm non uoce sua: s uoce
corꝑis sui Homo ergo int̾ior

Expanded text:
«Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapi«Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum:» breviter dixit, Sapiens ruminat, stultus non ruminat. Hoc autem aperte et latine quid est? Sapiens cogitat ea quae audierit; stultus autem audita oblivioni tradit. Neque enim propter aliud in Lege, munda ea dicta sunt animalia quae ruminant, immunda quae non ruminant : nam creatura Dei omnis munda est. Artifici Deo tam mundus est porcus quam agnus. Creavit enim omnia natura utrumque sit mundum; significatione tamen agnus significat aliquid mundum, porcus significat aliquid immundum: agnus significat innocentiam sapientiae ruminantis; porcus significat immunditiam stultitiae obliviscentis. Brevis Psalmus pro solemnitate dictus est; videamus an possit etiam breviter tractari.ce ad Dominum clamavi;» forte non frustra additum est, «mea.» Multi enim clamant ad Dominum, non voce sua, sed voce corporis sui. Homo ergo interior
Abbreviated transcription (Latin):
ollempnitati martẏrum. sicut
deuotio celebritatis ur̃ȩ ita nr̃e
seruitutis sermo debetur S
meminisse oportet caritatem
urãm: hesterna die qͣm multa
dicta sunt Non enim qͥa ꝓpt̃
auiditatem interioris oris ur̃i ꝑtotum sermonẽ
tanquã recentes ad fuistis: ꝓpterea obliuisci de-¬
bemus infirmitatis communis: pͥmo qͥa et hono¬
rare oportet uerba p̃clara. sic̃ scriptum ẽ Precla¬
ra autem uerba sapientiȩ sunt dñi di: quȩ per
fictilia sunt uasa: s panis cęlestis ẽ Apłs dic̃ ha-¬
bemus thesaurum istum inuasis fic̾tilib: ut
eminentia uirtutis sit dĩ Qui autem thesaurꝰ.
idem panis Nam si non idem eẽt et thesaurus ⁊
panis: non de ipso thesauro alibi scriptum eẽs
Thesaurus desiderabilis requiescit more sapientis
uir autem stultus glutit illum. Unde ammo¬
nemus caritatem urãm: ut ea quȩ audiendo
tanquã uentre. memoria conditis: rursꝰ reuoluẽ¬
do & cogitando quodãm᷑ ruminetis hoc ẽ enĩ.

Expanded text:
olemnitati martyrum, sicut devotio celebritatis vestrae, ita nostrae servitutis sermo debetur. Sed meminisse oportet Charitatem vestram, hesterno die quam multa dicta sint. Non enim quia propter aviditatem interioris oris vestri per totum sermonem tanquam recentes adfuistis, propterea oblivisci debemus infirmitatis communis: primo quia et honorare oportet verba praeclara, sicut scriptum est, Praeclara autem verba sapientiae Domini Dei sunt. Per fictilia sunt vasa, sed panis coelestis est. Apostolus bemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia virtutis sit Dei» . Qui autem thesaurus, idem et panis. Nam si non idem esset thesaurus et panis, non de ipso thesauro alibi scriptum esset: «Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum» . Unde admonemus Charitatem vestram ut ea quae audiendo tanquam ventre memoriae conditis, rursus revolvendo et cogitando quodammodo ruminetis. Hoc est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
agnus psalmus iste km̃i.
exhortatur nos ut beatitudi¬
nem queramus: qͣm nemo ẽ
qui ñ expetat. Quis enĩ unꝗͣ
uł potest uł potuit ut pot̾it
inueniri: qui ẽẽ nolit beatus:
Quid gͥ ea exhortatione opus
ẽ adeam rem quã sua sponte appetit animus:
Nam ꝓfecto qui exhortatur id agit ut excitetur
uoluntas eius cum quo agit: ad illud ꝓpt̾ quod
ex hortationis adhibetur alloquium. Ut quid
gͦ nobiscum agitur ut uelimꝰ qđ nolle ñ possu¬
mus: ñ qͥa omnis qͥdẽ beatitudinẽ concupiseut̃

Expanded text:
agnus psalmus iste, carissimi, exhortatur nos ad beatitudinem, quam nemo est qui non expetat. Quis enim umquam vel potest vel potuit vel poterit inveniri, qui nolit esse beatus? Quid igitur exhortatione opus est ad eam rem, quam sua sponte appetit animus humanus? Nam profecto qui exhortatur, id agit, ut excitetur voluntas eius cum quo agit, ad illud propter quod exhortationis adhibetur alloquium. Utquid ergo nobiscum agitur ut velimus quod nolle non possumus, nisi quia omnes quidem beatitudinem concupiscunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatem interiorem: qui nob̃ exteriorẽ hu¬
manitatem lacte nutriendis prebere dignatꝰ ẽ.
Nonstrepitu uerboꝵ ista dicunꝰ. sed dilectio inherẽs
illi ꝑse ipsum clamat istã uocẽ etdilectio ipsa

Expanded text:
vinitatem interiorem, qui nobis exteriorem huvinitatem interiorem, qui nobis exteriorem humanitatem lacte nutriendis praebere dignatus esNon strepitu verborum istud dicemus, sed dilectio inhaerens illi, per se ipsam clamat istam vocem: Dilectio ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
intelligeremus. & uob̃ nondum intelligentibus
sediam credentib enuntiaremiis: Ut autẽ ⁊ uos
intelligatis: constitui te diẽ festum in confreq̃n-¬
tatioib usq ad cornu altaris: id÷ usq adinter¬
ore domũ dĩ dequa uos benediximus ubi s
altaris excelsa: Constitui te diem festum. non
tepide ac segniter: sed inconfiequentationibus:
psa ẽ emm uox exultationis soni festiuitatẽ cele¬
brantis: ambulantium inlocum tab̃nacłi ad¬
mirabilis usq ad domum dĩ Sienm ẽ ibi spi¬
rttale sacrificiũ. sempiternũ sacrificium laudis.
et sacerdos sempiternus ẽ & altare sempitnum.
pacata ipsa mens scõrum Hoc aꝑtius dicimꝰ
fis: quicumq dm̃ uerbũ intelligere uolunt. ñ
eis fufficiat caro qđ ꝓpter eos uerbum factũ ẽ.
ut lacte nutruentur: nec interra sufficiat dies
iste festus quo agnus occisus ẽ sed constituat᷑
inconfrequentationib : quo usq ꝑueniatur ex¬
altatis adomino mentib nrĩs usq ad eius di¬

Expanded text:
dum intelligentibus, sed jam credentibus, enuntiaremus. Ut autem et vos intelligatis, «Constituite diem festum in confrequentationibus, usque ad cornua» «altaris:» id est, usque ad interiorem domum Dei, de qua vos benediximus, ubi sunt altaris excelsa. «Constituite diem festum,» non tepide ac segniter, sed «in confrequentationibus.» Ipsa est enim vox «exsultationis, soni festivitatem celebrantis,» ambulantium in loco «tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei.» Si enim est ibi spirituale sacrificium, sempet sacerdos sempiternus est, et altare sempiternum, pacata mens ipsa justorum. Hoc apertius dicimus, fratres: quicumque Deum Verbum intelligere volunt, non eis sufficiat caro, quod propter eos Verbum factum est, ut lacte nutrirentur; nec in terra sufficiat iste dies festus quo agnus occisus est: sed constituatur in confrequentationibus, quousque perveniatur, exaltatis a Domino mentibus nostris, usque ad ejus di
Abbreviated transcription (Latin):
quod locutus sum: hoc ẽ ꝑfec¬
te credidi: Nõn enim ꝑfecte cre¬
dunt: qui qd credunt loqui
nolunt. Adipsam enim fidem
ꝑtinet. etiam illud credere qđ
dicꝰtum ẽ: qui me confessus fu¬
erit coram hominib: confitebor eum coram
angłis di Exhoc enim ẽ appellatus fidelis
ille seruus: ñ tantum quia accepit sed quia
impendit atq lucratus ẽ: Ita et hoc loco non
ait credidi etlocutus sum: sed ꝓpter hoc dicit
se locutum eẽ quia credidit: Simul enim cre¬
didit. et qđ premium loquendo speraret: &
quam penam tacendo timere deberet Credi¬
diinquit ꝓpter qđ locutus sum: ego autem
humiliatus sum nimis Passus ẽ enim mul¬
tas tribulationes ꝓpter uerbum qđ fideliter
tenebat: fideliter inpendebat: et humiliatus
ẽ numis Quod illi timuerunt: qͥ amauerunt
głam hominum magis quã di Sed quid ẽ
ego autem: Diceret potuis credidi ꝓpter qđ̃
locutus sum. ethumiliatus sum nimis.
Cur addidit ego autem nͥ quia homo hu¬

Expanded text:
quod locutus sum:» hoc est, perfecte credidi. Non enim perfecte credunt qui quod credunt loqui nolunt: ad ipsam enim fidem pertinet etiam illud credere quod dictum est, «Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor eum coram Angelis Dei» . Ex hoc enim est appellatus fidelis ille servus, non tantum quia accepit, sed quia impendit atque lucratus est. Ita et hoc loco non ait, Credidi, et locutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. Simul enim credidit, et quod praemium loquendo sperare, et quam poenam tacendo timere deberet. «Credidi,» inquit, «propter quod locutus sum. Ego autem humiliatus sum nimis.» Passus est enim multas tribulationes, propter verbum quod fideliter tenebat, fideliter impendebat; et humiliatus est nimis: quod illi timuerunt qui «amaverunt gloriam hominum magis quam Dei.» Sed quid est, «Ego autem?» Diceret potius, Credidi, propter quod et locutus sum, et humiliatus sum nimis: cur addidit, «Ego autem,» nisi quia homo hu
Abbreviated transcription (Latin):
locuti sunt. Ideo aduersum me: quia hoc in¬
sidiando faciebant: Postea sermonib ñ falsȩ:
dolose dilectionis. sed aꝑti odii circumdedert̃
me. E t expugnauerunt me gratis. Sicut
autẽ pii gratis amant xp̃m: sic impii gratis
oderunt qͥa sicut ueritas nullo extra eam po¬
sito cõmodo ꝓpt̾ se ipsam expetitur ab optimis:
tta iniquitas apessimis Unde et apud aucto¬
res secularium litterarum dictum ẽ. de quodã
Sex sunt mnisto genere differentie. que cõme¬
nbraꝵ anumnaduerti faeilim¬

Expanded text:
locuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc inlocuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc insidiando faciebant; postea «sermonibus,» non falsae et dolosae dilectionis, sed aperti «odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam expetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam Sex sunt in isto genere differentiae, quae commemoratae animadverti facillim
Abbreviated transcription (Latin):
netacueris. quia os peccatori
&os dolosi suꝑ me aꝑtumẽ.
Unde apparet & falsam esse
uituꝑationẽ quã non tacet
peccator & dolosus: & ueram
ẽẽ laudem qͣm nontacet ds̃.
Ds enim uerax: omnis autẽ
homo mendax: quia nonẽ
homo uerax nisi inquo loquitur ds̃: Lausau¬
tem maxima ẽ unigeniti filii dĩ: qua hoc ip¬
sum qđẽ unigenitus dĩ filius predicatur
Hoc autem non apparebats apparente infir¬
mitate eius latebat: cum os peccatoris. & os
dolosi suꝑ eum aꝑtum ẽ. Et ideo ulud aꝑtũ
ẽ: quia oꝑta huius uirtus fuit: Ideo autẽ
dic̃ aꝑtum ẽ os dolosi: quia odium qd dolo
tegebatur: erupit inuocem. Hoc enim IN
consequentib uersib planius dicitur. Locu
captiosa adulatione laudabant: Unde alibi
dicitur. Etqui laudabant me: aduersum me
iurabant. Deinde quia eruꝑunt clamantes.
crucifige crucifige: secutus adiunxit. Et
sermonib odii circumdedunt me: Iui qui lin¬
gua dolosa qͣsi non odii sed dilectionis uerba

Expanded text:
ne tacueris; quia os peccatoris et os dolosi super me apertum est.» Unde apparet et falsam esse vituperationem quam non tacet peccator et dolosus, et veram esse laudem quam non tacet Deus. Deus enim verax, omnis autem homo mendax ; quia non est homo verax, nisi in quo loquitur Deus. Laus autem maxima est unigeniti Filii Dei, qua hoc ipsum quod est, unigenitus Dei Filius praedicatur. Hoc autem non apparebat, sed apparente infirmitate ejus latebat, cum os peccatoris et os dolosi super eum apertum est; et ideo illud apertum est, quia operta virtus hujus fuit. Ideo autem dicit, «Apertum est os dolosi,» quia odium quod dolo tegebatur, erupit in vocem. Hoc etiam in consequentibus versibus planius dicitur. 3. «captiosa adulatione laudabant. Unde alibi dicitur: «Et qui laudabant me, adversus me jurabant» . Deinde quia eruperunt clamantes, «Crucifige, crucifige» ; secutus adjunxit, «Et sermonibus odii circumdederunt me.» Illi qui lingua dolosa, quasi non odii, sed dilectionis verba