comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Elicior ẽẽm si plures Reoᷤ¬
defenderẽ p̾ciditis tyrãm¬
cida manꝰ Quid ħ ẽ. Integer trrãnꝰ
iccet. Tã nccie fuit patrẽ cedẽ ꝙͣ spo¬
liare tẽpla uͥgines reꝑe. O ꝙͣtũ istis
debenius mamib ꝑ quas iã nch̃ ncce
ẽ. Dales fuerũt ut ex hiis posset ty¬
rãnũ alter cõtẽpneͣ alt̾ octideͣ. p̾cipi¬
tasti te fili hoc nõ est patri parceͣ s
tͥ. dura fili ĩ tyrãnũ t̾ ꝑ patrẽ eũdũ
e utrũ ex filus meis probatis alt̾ se
occidit alt̾ tyrãnũ. Duspẽsas leuit
admouebat manꝰ filius. silãbat utꝰ
pat̾ gemitꝰ. Neccͣitas magnũ hũane
ĩfelicitritis patrocinũ. ħ excusat sa¬
gñtinos ꝙͣuis nõ ceciderĩt patres s
occiderĩt. Si nec iste cecidissz ille me
et ĩcpͥtacio diffusa ẽ. Quid ĩt̾est le¬
ge excipe nefraudus sit ei qͣ ꝑ ĩsaĩ¬
am patrẽ pulsauit. Cũ illi nõ sup¬
plicõ s remedio opus sit ne puina¬
tur. Infãs ⁊̃ si pulsauerit patrẽ. h qͥ

Expanded text:
elicior essem si plures reodefenderem. Praecidetis tyrannicidae manus? quid hoc est? integer tyrannus iacet. Tam necesse fuit patrem caedere quam spoliare templa, uirgines rapere. 0 quantum istis debemus manibus, per quas iam nihil necesse est! Tales fuerunt, ut ex his posset tyrannum alter contempnere, alter occidere. Praecipitasti te, fili: hoc non est patri parcere sed tibi. Dura, fili; in tyrannum tibi per patrem eundum est. Vtrum ex filiis meis probatis? alter se occidit, alter tyrannum. Suspensas leuiter admouebat manus: filius simulabat ictus, pater gemitus. Necessitas magnum humanae infelicitatis patrocinium: haec excusat Saguntinos, quamuis non ceciderint patres, sed occiderint. Si nec iste cecidisset. Ille me interpretatio diffusa est. Quid interest lege excipere, ne fraudi sit ei qui per insaniam patrem pulsauit, cum illi non supplicio sed remedio opus sit? ne puniatur infans, si pulsauerit patrem? Hoc qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ucius ãns¬
us seneca
cordubẽsis
stoyci disci¬
pusus et
patruus
lucam poe¬
te cõtineu¬
tissime uite
fuit. quẽ non pouerem ĩ cathalogo
sanctorũ insi me ille epistole prouoca¬
rẽt que legũtur a plums pauli ad
seuecam et senece ad paulũ. In qui¬
bz cum eẽt neroiis magr̃ et illius tẽ¬
poris potẽtissmmꝰ optare se dicit eius
eẽ loci apud suos cuiꝰ sit paulus apd̾
xpĩanos. Lic ante brẽmũ ꝙͣ petruᷤ
et paulus martirio coronarẽtur a
nerone interfectus est.¬

Expanded text:
ucius Anneus Seneca Cordubensis, stoyci discipulus et patruus Lucani poete, continentissime vite fuit, quem non ponerem in cathalogo sanctorum, nisi me ille epistule provocarent que leguntur a plurimis Pauli ad Senecam et Senece ad Paulum; in quibus, cum esset Neronis magister et illius temporis potentissimus, optare se dicit eius esse loci apud socios, cuius sit Paulus apud christianos. Hic ante biennium quam Petrus et Paulus martirio coronarentur, a Nerone interfectus est
Abbreviated transcription (Latin):
deficiẽtis spũs ĩ aduẽtũ sustinebatur¬
meũ. Intraui iã cadẽtes oculos ad no¬
mẽ meũ erexit. Fugientẽqz aĩam re¬
tinuit ĩsmu meo et filiũ et a ĩam de¬
posuit nũciatũ ẽ mͥ ĩultimis ẽẽ fili¬
u̾. nec hoc a fĩe.¬

Expanded text:
spiritus in aduentum meum sustinebatur. Intraui; iam cadentes oculos ad meum nomen erexit fugientemque animam retinuit. in sinu meo et filium et animam deposuit. Nuntiatum est mihi in ultimis esse filium, nec hoc a f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uterq patri displicet. Utamĩ me¬
dicina qua coginur ꝙ ĩ iiluerib
fieri ꝑiculosis solet ut malũ cũ ip̃o
corpore erecet᷑. Adoptare ꝑmictitis a¬
dosescenti quẽ ler ĩpatrimoĩos didẽdo
monn adiisit. nõ ĩ diñuin. Est a¬
liqua etas aqua aliqͥs filius ẽẽ de¬
sinat nec tricenario quidẽ adopta¬
re filio licet. neq eñi quisꝙͣ aliũ pt̃
ĩ manũ suã recipe qͥ ipẽ ĩ aliena ma¬
nu ẽ. Quo fieri põt ut tͥ ptãs uite
necisq ĩ frem sit et mͥ ĩ filiũ nõ sit.
Si bñ de te meruerat patrẽ pro fi¬
catus abstulerat. Qd facerẽ solus
sener ĩops cuiꝰ patrimoniũ alt̾ di¬
miẜat alter assũpserat
¶Serua

Expanded text:
 uterque patri displicet. Vtamdicina qua cogimur, quod in uulneribus fieri periculosis solet, ut malum cum ipso corpore exsecetur. Adoptare permittitis adolescenti quem lex in patrimonio diuidendo monii admisit, non in dominium. Est aliqua aetas a qua aliquis filius esse desinat? ne tricenario quidem adoptare filio licet; neque enim quisquam alium potest in manum suam recipere qui ipse in aliena manu est. Quomodo fieri potest ut tibi potestas uitae necisque aut in fratrem sit aut in filium non sit? Si bene de te meruerat, patrem pro ficatus abstulerat. Quid facerem solus, senex, inops, cuius patrimonium alter diuiserat, alter absumpserat? Serva
Abbreviated transcription (Latin):
uocas quo effectũ ẽ ne qͥs timeat adl¬
teriũ. Siligent arce munita occasio¬
nẽ Requirẽs tẽptaui ẜuos tẽptaui
amicos. ꝑ uxorẽ solã refulsit octa¬
sio. Nõ putaui adult̾iũ uyorẽ tyrã¬
ni poluere. sic nec homicidiũ tprãnũ
occide̾. Ferrũ ĩ arce ferre ꝑiculosum
erat.Inueĩre facile. Si iyrãnũ ĩ ꝙͣ ĩ¬
uenero obuia q̃libet res telũ erit. Cer¬
te semꝑ secũ solet hr̃e ferrũ tyrãnus.
gladiꝰ nit̾ duos fortioris ẽ. Ꝙ sollici¬
tus adult̃ fui ne dep̾hẽderer¬
¶ Patͦ¬

Expanded text:
erium uocas quo effectum est ne quis timeat adulterium? Diligenter arce munita occasionem requirens temptaui seruos, temptaui amicos; per uxorem solam refulsit occasio. Non putaui adulterium uxorem tyranni polluere, sicut nec homicidium tyrannum occidere. Ferrum in arcem ferre periculosum erat, inuenire facile. Si tyrannum, inquam, inuenero, obuia quaelibet res telum erit. certe semper secum solet habere ferrum tyrannus. gladius inter duos fortioris est. Quam sollicitus adulter fui ne non deprehenderer! Pat
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ arellũ fuscũ magrm
suũ hãc cõtrouersiã decla¬
incuit. nã latroms imntator erat. la¬
tro ĩp̾faciõe quadã dirit nõ uides ut
ĩmota far torpeat et ignes exagita¬
ta restituat. Molit uiros otiũ fer¬
rũ situ rubignẽ ducit. Naso dioit.
uidi ego iactatas mota face crescẽ
flãmas. et rursus nullo cõcutiẽte
mori. hic autẽ dirit. Quicqͣd laboriᷤ
ẽ ĩ hoc ẽ ut urorẽ a uiro et ab urore
uirũ siligi cõcedas. Nccͣie ẽ deni ut¬

Expanded text:
aput Arellium Fuscum magistrum suum hanc controuersiam declamauit; nam Latronis admirator erat. Latro in praefatione quadam dixit: non uides ut immota fax torpeat et ignes exagitata restituat? mollit uiros otium, ferrum situ rubiginem ducit. Naso dixit: uidi ego iactatas mota face crescere flammas et rursus nullo concutiente mori. hic autem dixit: quicquid laboris est in hoc est, ut uxori uirum et uxorem uiro diligere concedas. nece
Abbreviated transcription (Latin):
gamiꝰ aliqñ et cecidimiꝰ et quidẽ for¬
tasse nõ putas ꝑieramꝰ. Rogatus
aliĩ ab amncis sius ut tollẽt tres u̾sꝰ
ĩuicẽ petiuit ut tres exciꝑet ĩ quos
nich̃ liceret. Coscupfant illi quos
colli uellẽt secreto. hic quos tutos ẽc
uellet. In utrisq codicilis idẽ u̾sus
erãt. ex quib pͥmũ fuisse narrabãt.
Albino uanꝰ pedo qͥ int̾ arbitros fuerat.
Seimbouẽq uirũ. Semiuirũq bouẽ.
Seciuidũ gelidũ boreã gelidũ nomen.
ex quo appet sũmi ĩgeni uiro nõ uidi¬

Expanded text:
 et, quod fortasse non putas, peierauimus. Rogatus aliquando ab amicis suis ut tolleret tres uersus, inuicem petiuit, ut tres exciperet, in quos nihil illis liceret. scripserant illi quos tolli uellent secreto, hic quos tutos esse uellet: in utrisque codicillis idem uersus erant, ex quibus primum fuisse narrabat ALBINOVANVS PEDO, qui inter arbitros fuerat: semibouemque uirum semiuirumque bouem, secundum: et gelidum Borean egelidumque Notum. ex quo apparet summi i
Abbreviated transcription (Latin):
plẽs dies motꝰ fuit. nõ desut eĩ assidue
tremẽ cãpania demẽtiꝰ quidẽ. s ĩgenti
huc emissa sui ꝑte maiore ob errabat.
ditus tremor ẽ quo ĩurbes t̾rasqz seui¬
tũ ẽ nec põt par illi subsequi alius s
post marimũ leues motus sũt qr uehe¬

Expanded text:
plures dies motus fuit? Non desiit enim assidue plures dies motus fuit? Non desiit enim assidue tremere Campania, clementius quidem sed cum ingenti huc, emissa sui parte maiore, oberrabat. ditus tremor est, quo in urbes terrasque saeuitum est, non potest par illi subsequi alius, sed post maximum lenes motus sunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tarũ maxĩ celebrãt ab ytalia sicu¬
la reiecta ẽ. aliꝙͣto aũt plus ĩpetꝰ
hũt q̃ ex ĩfimo ueniũt. Acriora em̃
sũt ĩ quib uisus ẽ ꝑ ãgusta. Qnͣ¬
tas res hii t̾rarũ treniores ꝙͣqz mi¬
ra spectatula ediderũt sacis dictũ ẽ.
Cur ergo aliqͥs adhet stupet ꝙ es unui
statue nec solidũ quidẽ s cõcauũ ac
cenue diruptũ ẽ. cũ fortasse ĩ illud se
sp̃s ꝯuerẽs fuga ĩcluserit. Illud uõ qͥs
nescit. diductis edificia ãglis uidimꝰ
moueri iterũq cõpomi. Quadã uõ ꝑte
aptata poĩtu suo et afribris negligẽtiꝰ
solutiꝰq cõpoĩta. t̾remotꝰ sepiꝰ accictata
cõpegit. Quid si totos parietes et totas
findit domos et laterea magnarũ tu¬
riũ qua solida sũt scidit et pilas opi¬
b subditas dissipat. Quid ẽ cur qsq di¬
gnũ ãnotari putet sectũ ẽẽ eqͣlr̃ ab ymo
ad capd̃ ĩꝑtes duas statuã. Qr̃ tñ per

Expanded text:
tarum maximi celebrant, ab Italia Sicitarum maximi celebrant, ab Italia Sicilia reiecta est. Aliquanto autem plus fimo ueniunt: acriora enim sunt quibus nisus est per angusta. Quantas res hi terrarum tremores quamque mira spectacula ediderint, satis dictum est: cur ergo aliquis ad hoc stupet quod aes unius statuae, ne solidum quidem sed concauum ac tenue, disruptum est, cum fortasse in illud se spiritus quaerens fugam incluserit? Illud uero quis nescit? Diductis aedificia angulis uidimus moueri iterumque componi. Quaedam uero parum aptata positu suo et a fabris neglegentius solutiusque composita terrae motus saepius agitata compegit. Quod si totos parietes et totas findit domos et latera magnarum turrium, quamuis solida sint, scindit et pilas operibus subditas dissipat, quid est quare quisquam dignum adnotari putet sectam esse aequaliter ab imo ad caput in partes duas statuam? Quare tamen per
Abbreviated transcription (Latin):
alios cito timor sibi reddidit s alios
uelxmẽtiꝰ ꝑ turbat et ĩ demẽtiã trãsf̾t.
Inde int̾ bella erraueͣ lĩphatici. nec
usꝙͣ plura erẽpla uaticinãtiũ ĩueĩeᷤᷤ
ꝙͣ uͥ formido mẽtes religioẽ mixta ꝑ¬
cussit. Statuã diuisã nõ miror cũ di¬
uerĩ mõtes a mõtibz recessisse et ip̃z
direptũ ẽẽ ab ymo solũ. hec locaui
longĩqua ualet mutare uetustas dis¬
siluisse ferũt. cũ ꝓtinꝰ utraq tellus
una foret. Uenit ĩgẽti põtus et he¬
spiũ ĩgẽs siculo latus absidit. arua¬
q̃z et urbes equore diductas ãgusto
ĩt̾luit ictu. uides totas regioẽs a sius
sedib reuelli et trãsiare iace̾ ꝙ ĩcõ¬
fimo fuerat. uides et iubiũ gẽtiũ fi̾
dissidiũ cũ pars neͣ cõcita ẽ de ẽẽ et a¬
liquo mare ignẽ sp̃m ĩpegit quorũ
hyspanias a cõtertu affrice mare
eripuit. sic hãc ĩ uudacioe quã poe¬

Expanded text:
 timet: sed alios cito timor sibi reddit, alios  timet: sed alios cito timor sibi reddit, alios uehementius perturbat et in dementiam transfert. Inde inter bella errauere lymphatici, nec usquam plura exempla uaticinantium inuenies quam ubi formido mentes religione mixta percussit. Statuam diuisam non miror, cum dixerim montes a montibus recessisse et ipsum disruptum esse ab imo solum. "Haec loca ui longinqua ualet mutare uetustas dissiluisse ferunt, cum protinus utraque tellus una foret. Uenit ingenti ui pontus et ingens Hesperium Siculo latus abscidit aruaque et urbes aequore diductas angusto interluit aestu." Uides totas regiones a suis sedibus reuelli et trans mare iacere quod in confinio fuerat; uides et urbium fieri gentiumque discidium, cum pars naturae concita est dehiscens et aliquo mare, ignem, spiritum impegit; quorum Hispanias a contextu Africae mare eripuit, sic per hanc inundationem, quam poe
Abbreviated transcription (Latin):
ut despectãtia et ultro sibi illeta cõ¬
fitiat. Ubi ꝑ secula cõditis tenebris
ac tristicia loci creuit ĩ iustiũ ip̃a ĩ¬
grauescit mora peior quo seginor.
Cũ exitũ nactus ẽ et̾nũ illud ũbrosi
liora peioribz. Tũc eciã ille spũs puri¬
or ꝑtrãsit ĩnoyiã ñ subite cõtinuẽ¬
qz mortes et mõstruosa gnͣa morborũ
ut er nouis orta causis. Breuis aut
lõga clades ẽ prout uicia ualue̾. nec
pͥus pestilẽcia desut ꝙͣ spm̃ illũ gͣ¬
uẽ excuit laxitas celi uẽtorũq iacta¬
cio. Nlã ꝙ aliquos ĩsamis actonitis¬
q silẽs discurẽ fecit metus qͥ excutit
blice t̾ret. Iobi cũdut urbes ppli oppͥmũ¬
tur t̾ra cõcutit᷑. Quid mirũ ẽ aĩos int̾
dolorẽ et metũ cõstitutos ab errasse
Non eĩ facile int̾ magna mala nõ¬
desipe. Itaq leuissĩa ferre ĩgena ĩ tm̃
ueuẽ formidĩs ut sibi exciderẽt. Nemo
quidẽ sine aliqua iactura sanitatis

Expanded text:
ut despectantia et ultro sibi illata conut despectantia et ultro sibi illata conficiat; ubi per saecula conditus tenebris ac tristitia loci creuit in uitium, ipsa ingrauescit mora, peior quo segnior: cum exitum nactus est, aeternum illud umbrosi liora peioribus. Tunc etiam ille spiritus purior transit in noxium: inde subitae continuaeque mortes et monstruosa genera morborum, ut ex nouis orta causis. Breuis autem aut longa clades est, prout uitia ualuere, nec prius pestilentia desinit quam spiritum uem exercuit laxitas caeli uentorumque iactatio. Nam aliquos insanis attonitisque similes discurrere fecit metus, qui excutit blice terret, ubi cadunt urbes, populi opprimuntur, terra concutitur, quid mirum est animos inter dolorem et metum destitutos aberrasse? Non est facile inter magna mala consipere. Itaque leuissima fere ingenia in tantum uenere formidinis ut sibi exciderent. Nemo quidem sine aliqua iactura sanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
des iacet. cũ em̾sit late uitiũ suũ
sꝑgit ĩ hauriẽtes necat. fauliꝰ aũt¬
solet quo auidiora sũt aꝑto celo plu¬
rimũ utũt᷑ et aqͥs quarũ mauĩa ĩ pe¬
stilẽcia culpa ẽ. Oues noͣ melioris nẽ
quo ꝓpͥora t̾ris ferũt capita corruptaᷤ
ẽẽ non mitor cũ afflatu diri ceris ip̃a
humũ exceperĩt. Nocuiss ille et hoĩb
si maior exisset sz illũ copia aeris sin¬
ceri extrusit añꝙͣ ut ab hoĩe poss tra¬
hi ẜgeret. Multas aũt t̾ras hr̃e morti¬
fera uel ex hoc ĩtellige ꝙ tot uenena
Qͥd ꝙ plurib italie locis ꝑ quedã fo¬
ramiã pestilẽs eralat᷑ uapor quẽ nõ
hoĩ dicere nõ fere tutũ ẽ. Aues quoq
si ĩ illũ ĩciderĩt añꝙͣ celo meliore le¬
uãtur ĩ ip̃o uolatu cadẽt leuẽtqz
cor. et nõ alit̾ ꝙͣ ꝑ iũ elise fauces tu¬
mẽt. hic spũo ꝙͣ diu t̾ras cõtinet tenu¬
i foramñe flues nõ plus potẽcie h̃t ꝙͣ

Expanded text:
des iacet, cum emersit, late uitium suum spargit et haurientes necat. Faciliusolet, quo auidiora sunt: aperto caelo plurimum utuntur et aquis, quarum maxima in pestilentia culpa est. Oues uero mollioris naturae, quo propiora terris feesse non miror, cum afflatus aeris diri circa ipsam humum exceperint. Nocuisset ille et hominibus, si maior exisset; sed illum sinceri aeris copia extinxit, antequam ut ab homine posset trahi surgeret. Multa autem terras habere mortifera uel ex hoc intellege, quod tot uenena Quid, quod pluribus Italiae locis per quaedam foramina pestilens exhalatur uapor, quem non homini ducere, non ferae tutum est? Aues quoque si in illum inciderunt, antequam caelo meliore leniatur, in ipso uolatu cadunt liuentque corpora et non aliter quam per uim elisae fauces tument. Hic spiritus, quamdiu terra se continet, tenui foramine fluens non plus potentiae habet quam
Abbreviated transcription (Latin):
plana sit et ex cõdito ꝓferat. Non
uult alnĩ et alia moueat. Id qñ fit
qñ illi cursus ĩt̾dictus ẽ Nam ꝙͣ diu
nõ ĩpedit᷑ id placide cũ offendit᷑ et re¬
tinet ĩsant et mores suos arripit
nõ alit̾ ꝙͣ ille põtẽ indignatꝰ arares
Qͣ dui illis facilis et libꝰ ẽ alueus
pͥmas quasqz aquas explicat. ubi
saxa manu uel caũ ĩlate᷑ p̾ssere ueĩ¬
entẽ et tũc ĩpetũ morã q̃rit et qͦ plã
oppoĩta sũt plus ĩueĩt iuriũ. Oĩs eͥ

Expanded text:
plena sit et ex condito proferat: nouult, aliquando et alia moueat. Id quando fit? Quando illi cursus interdictus est. Nam quamdiu non impeditur, it placide; cum offenditur et retinetur, insanit et moras suas abripit, non aliter quam ille "pontem indignatus Araxes": quamdiu illi facilis et liber est alueus, primas quasque aquas explicat; ubi saxa manu uel casu illata repressere uenientem, tunc impetum mora quaerit et, quo plura opposita sunt, plus inuenit
Abbreviated transcription (Latin):
disse narrãtur qͦrũ racõ reddẽda ẽ.
anincitũ ĩ põpeiana regioẽ. Non
ẽ hoc. qrͣ hoc putes ouib illis tio¬
re accidisse. Sionuꝰ solere post inci¬
gnos t̾rarũ motus pestilenciã sĩ.
Nec id mirũ ẽ. Multa enĩ morti¬
fera ĩ alto latẽt at ip̃e qͥ uel t̾rarũ
culpa uel puricia et et̾na nocte
corpe scit guis haurielib ẽ uel cor¬
ruptus et̾norũ igniu uicõ. cũ ẽlõ¬
ga situ emssus purũ ht̃ liquidũ¬
stilẽtesq ĩ adito latẽt ut quas ñ¬

Expanded text:
disse narrantur, quorum ratio reddenda est. disse narrantur, quorum ratio reddenda est. animatum in Pompeiana regione. Non est quare hoc putes ouibus illis timore accidisse. Aiuni enim solere post magnos terrarum motus pestilentiam fieri, nec id mirum est. Multa enim mortifera in alto latent: aer ipse, qui uel terrarum culpa uel pigritia et aeterna nocte torpescit, grauis haurientibus est, uel corruptus internorum ignium uitio, cum e longo situ emissus est, purum hunc liquidumstilentesque in abdito latent, ut quas n
Abbreviated transcription (Latin):
ueri auctore phyndaro thutidides
ait antea qͥdẽ ĩmotã fuisse s circa
peloponẽ sicicũ bellũ tremuisse.
Calistenes et alio tp̃r ait hoc acci¬
disse. Int̾ multa ĩqͥt ꝓdigia qͥb de¬
nũciatũ ẽ ducrũ urbĩ elices et bu¬
ris eu̾sio fuẽ marĩe notahilia colũp¬
nai igiis ĩ mẽfi et delos agictata.¬
Quã iõ stabilẽ uider uult qͥa in
mari postica sit hẽatqz cõcauas
iupes et sara ꝑmes ꝯ̃dent dep̾he
so aeri reditũ. Obhoc et ĩsulas eẽ
certioris soli urbesq eo tutiores qͦ
ꝓpͥus ad mare recesserũt. falsa hot
eẽ põpeiũ et hculaneũ senẜe. Ãdice
nũc ꝙ oĩs hora maris obnoxia est
motibz. sic paphos nõ semel corru¬
it. Sic nobilis et huic iã fãliaris
malomi eopolis. Ciprũ ãbit altũ
mare et agictat᷑. Tyros et ip̃a tã
mouet ꝙͣ diluit. hec fere cãe reddũ¬
cur pp̃ quas tremuit tr̾a. Quedã
tñ ꝓpria ĩ hoc cãpano motu acci¬

Expanded text:
ueri auctore Pindaro. Thucydides ueri auctore Pindaro. Thucydides ait antea quidem immotam fuisse sed circa Peloponnesiacum bellum tremuisse; Callisthenes et alio tempore ait hoc accidisse: "Inter multa", inquit, "prodigia, quibus denuntiata est duarum urbium, Helices et Buris, euersio, fuere maxime notabilia columna ignis immensi et Delos agitata"quam ideo stabilem uideri uult, quia mari imposita sit habeatque concauas rupes et so aeri reditum: ob hoc et insulas esse certioris soli urbesque eo tutiores quo propius ad mare accesserint. Falsa haec esse Pompei et Herculaneum sensere. Adice nunc quod omnis ora maris obnoxia est motibus: sic Paphos non semel corruit; sic mobilis et huic iam familiaris malo Nicopolis; Cyprum ambit altum mare et agitatur; Tyros et ipsa tam mouetur quam diluitur. Hae fere causae redduntur propter quas tremat terra. Quaedam tamen propria in hoc Campano motu acci
Abbreviated transcription (Latin):
motũ ꝑtendẽt ꝙͣtũ illa subtris ua¬
cãtis loci maintas pateat. ¶Pote¬
rã ad hoc ꝓbãdũ abuti aucte magno¬
rũ uirorũ. qͥ egiptũ nũꝙͣ tremuisse
tradũt. ¶Raciõẽ aũt huiꝰ rei hãc
reddũt ꝙ ex limo tota cõcreuerit.
Tm̃i enĩ si homero fides oberĩt a cõ¬
tinẽti phares ꝙͣtũ nauis diurnoc̾¬
su metiri lata plenis uelis põt. s
cõtinẽti admota turbidus eĩ deflu¬
es mlus multũq secũ cem trabes
et id subm̃ apponẽs pͥorib t̾ris egip¬
to ãnno ĩcremẽto semꝑ ultĩo tulit.
Inde pĩgius et lunosi solis ẽ. nec ul¬
la int̾ualla ĩ se ht̃ et sic creuit ĩso¬
lidũ arescẽte limo cuiꝰ p̾ssa erat ⁊
sẽdẽs structura cũ ꝑtes glutinarẽ¬
t̾ ne quicꝙͣ ĩ ane ĩtueñe pot̾at. cũ
solido liquida ac molle semꝑ acci¬
det̃. S mouet᷑ et egiptus et delos
ꝙͣ uͥgilius stare iussit. Immotãq

Expanded text:
motum pertendere quantum illa sub terris uamotum pertendere quantum illa sub terris uacantis loci inanitas pateat. Poteram ad hoc probandum abuti auctoritate magnorum uirorum, qui Aegyptum numquam tremuisse tradunt. Rationem autem huius rei hanc reddunt, quod ex limo tota concreuerit. Tantum enim, si Homero fides est, aberat a continenti Pharos quantum nauis diurno cursu metiri plenis lata uelis potest; sed continenti ammota est: turbidus enim defluens Nilus multumque secum caeni trahens et id subinde apponens prioribus terris Aegyptum annuo incremento semper ultra tulit. Inde pinguis et limosi soli est nec ulla interualla in se habet sed creuit in solidum arescente limo; cuius pressa erat et sedens structura, cum partes glutinarentur, nec quicquam inane interuenire poterat, cum solido liquidum ac molle semper accederet. Sed mouetur et Aegyptus et Delos, quam Uergilius stare iussit: "immotamque
Abbreviated transcription (Latin):
in decidãt ĩ illũ subt̃ uacantẽ locũ
toteq urbes ĩ ĩmẽsã altitudinẽ u̾¬
gãt. ¶ Si uelis crede̾ aĩt aliqñ os¬
sa olĩppo cohesisse. Dem̃ t̾rarũ mo¬
tu recessisse et scissam uniꝰ magͥtu¬
dinẽ mõtis ĩ duas ꝑtes tũc effugis¬
se peneon qͥ paludes qͥbz laborabat
thesalia siccauit abductis ĩse q̃ sñ
exitu stagnauerũt aqͥs. ¶Ladõ
slumẽ int̾ elyn et megalẽ polĩme¬
dius ẽ ꝯͥ t̾rarũ motus effũdit. ꝑ hoc
ꝯuidẽ proho ĩ laros specus ꝯͥd aliud
appellẽ loca uacua suꝑ t̾ras spm̃
spacia cõmouerẽt᷑ et iua multa
titubarẽt. ũc erigue ꝑtes labo¬
rãt. nec ñ ꝙͣ ꝑ ducẽta miliciri a mo¬
tus extẽditur. hic ecce qͥ ĩ pleuit fa¬
bulis orbẽ nõ trã sc̃edit cãpamiã.
Quid dicã cũ calchis tremuit the¬
bas stetisse. Cũ laborauit egine tã
ꝓpĩquas illi patͥas de motu nichil¬
audisse. Illa uasta cõcussio q̃ duas
sũpsit urbes elicem et burim circa

Expanded text:
ui, decidant in illum subteruacantem locum totaeque urbes in immensam altitudinem uergant. Si uelis credere, aiunt aliquando Ossam Olympo cohaesisse, deinde terrarum motu recessisse et fissam unius magnitudinem montis in duas partes. Tunc effluxisse Peneon, qui paludes quibus laborabat Thessalia siccauit, abductis in se quae sine exitu stagnauerant aquis. Ladon flumen inter Elin et Megalenpolin medius est, quem terrarum motus effudit. Per haec quid probo? In laxos specus quid enim aliud appellem loca uacua? sub terras spiritum spatia commouerentur et una multa titubarent: nunc exiguae partes laborant nec umquam per ducenta milia motus extenditur. Ecce hic, qui impleuit fabulis orbem, non transcendit Campaniam. Quid dicam; cum Chalcis tremuit, Thebas stetisse? cum laborauit Aegium, tam propinquas illi Pataudivisse? Illa vasta concussio que duas suppressit urbes, Elicem et Burim, circa
Abbreviated transcription (Latin):
decidũt. tũc illa p̾cipitata rupes ꝯͥc¬
qͥd ab illo reꝑcussit nõ passura cõsi¬
steͣ sonitu ueĩt. et ruere oĩa uisa repẽ¬
ce ut ait uͥgilius nr̃. ¶ Huiꝰ motus
fuctidẽtis t̾ras ħ erit cã ad alterã trã¬
seo. ¶ Rara t̾re naͣ ẽ multũq hñs
terrã. hec places et alus ut paulo
aũ retuli cã. Siqͥd apd̾ te ꝑfectura
testiũ turba ẽ. ¶ Hac eciã calistene̾
probat nõ cõtẽptus uir. fuit ẽ illi no¬
bile ĩgemũ et furibũdũ regis ĩpaci¬
ẽs soc ẽ alexãdri cͥmẽ et̾nũ ꝙ nul¬
la uͥtus nulla bellorũ fellicitas red¬
dimet. Nã quõc qͥs dix̾it occidit ꝑsa¬
rũ multa milia. opponet᷑ et caliste¬

Expanded text:
decidunt; tunc illa praecipitata rupes quicdecidunt; tunc illa praecipitata rupes quicquid ab imo repercussit non passura consistere " sonitu uenit, et ruere omnia uisa repente", ut ait Uergilius noster. Huius motus succutientis terras haec erit causa: ad alteram transeo. Rara terrae natura est multumque habens terram. Haec placet et aliis, ut paulo ante rettuli, causa, si quid apud te profectura testium turba est: hanc etiam Callisthenes probat, non contemptus uir: fuit enim illi nobile ingenium et furibundi regis impatiens. Hic est Alexandri crimen aeternum, quod nulla uirtus, nulla bellorum felicitas redimet; nam quotiens quis dixerit: "Occidit Persarum multa milia", opponetur ei "et Callisthe
Abbreviated transcription (Latin):
rũ du̾se sũt. priꝰ ergo d̾ motu qua¬
tiẽte dicamꝰ. ¶ Si qñ magna one¬
ra ꝑ uices uehiculorũ plĩ aĩ tracta¬
ta sũt et rote maiore uisu ĩ salebs̃
ĩciderũt. trã cõcuti sẽties. d̃sclepio¬
dotus tradit cũ petra e lat̾e mõtis a¬
brupta cecidiss edificia uicina tre¬
more collapsa sũt. Idẽ subt̾ris fieri
põt ut ex hus q̃ ĩpenderũt rupib
eiqua resoluta magno pondẽ ac so¬
no ĩ subiacẽtẽ cau̾nã cadat eo uehe¬
mẽtiꝰ quo auit plus poderis ueĩt aut
altiꝰ. et sic cõmouet̾ oẽ rectũ cauate
ualis. nec tm̃ pondẽ suo abscõdi sa¬
ua credibile ẽ. s cũ flumĩa supra
ferant᷑. assiduus hũor cõmissuras
lapidis extenuat. et cotidie hus ad
que religatus ẽ aufẽt. et illã ut ita
dicã cutẽ qua cõtmet᷑ abradit. Dem̃ lõ
tta ꝑ eũ diminucio usq eo ĩfirinat il¬
la que cotidie actriuit ut desmãt eẽ
oneri ferẽdo. Tũc saxa uasti põderis

Expanded text:
rum diuersae sunt. Prius ergo de motu quatiente dicamus. Si quando magna onera per uices uehiculorum plurium tracta sunt et rotae maiore nisu in salebras inciderunt, terram concuti senties. Asclepiodotus tradit: cum petra e latere montis abrupta cecidisset, aedificia uicina tremore collapsa sunt. Idem sub terris fieri potest, ut ex his quae impendent rupibus aliqua resoluta magno pondere ac sono in subiacentem cauernam cadat, eo uehementius quo aut plus ponderis uenit aut altius: et sic commouetur omne tectum cauatae uallis. Nec tantum pondere suo abscindi saxa credibile est sed cum flumina supra ferantur, assiduus umor commissuras lapidis extenuat et cotidie aliquid his ad quae religatus est aufert et illam, ut ita dicam, glutem, qua continetur, abradit. Deinde longa per aeuum deminutio usque eo infirmat illa quae cotidie attriuit, ut desinant esse oneri ferendo: tunc saxa uasti ponderis
Abbreviated transcription (Latin):
ista prorũpũt. uñ ad nos ueniũt nͥ ꝙ
origo hũoris ĩclusa ẽ Age cũ iides ĩ¬
t̾ruptũ tygrĩ ĩmedio itiueris secari
et nõ uiiu̾si au̾ti s paulati nõ ap¬
pẽtib dãpins minui pͥm denĩ cõsu¬
ini. Quo illũ putas abire nͥ ĩ obscum
terrarũ. Utiq cũ uideas em̾ge̾ iterñ
nõ minor ẽ eo ꝯ pͥor flurerat. Quid
cũ uides alpheũ celebratũ poetis ĩ a¬
chaia m̾gi et ĩ scialia Rursus trãsiec¬
to mari effude̾ amenissimũ fontem
aretusã. Nescis aũt int̾ oppĩõnes ꝯͥ¬
b narrat᷑ nili estiua ĩ ũdacio et hãc
ẽẽ at̾ra illũ erũꝑe et augeͬ nõ suꝑuis

Expanded text:
ista prorepunt, unde ad nos ueniunt, nisi quod ista prorepunt, unde ad nos ueniunt, nisi quod origo umoris inclusa est? Age, cum uides isiccari et non uniuersum auerti, sed paulatim non apparentibus damnis minui primum, deinde consumi, quo illum putas abire nisi in obscura terrarum, utique cum uideas emergere iterum non minorem eo qui prius fluxerat? Quid, cum uides Alpheon, celebratum poetis, in Achaia mergi et in Sicilia rursus traiecto mari effundere amoenissimum fontem Arethusam? Nescis autem inter opiniones, quibus enarratur Nili aestiua inundatio, et hanc esse, a terra illum eru
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ ultra aĩ qͥ nõ credit ẽẽ ĩ abscõdito
t̾re suiꝰ maris uasti. nͨ eñi uideo ꝙ ꝓ
etiã ĩ abscõdito lictus et ꝑ octultos ad¬
ditus receptũ mare ꝙ illic qͦ tenendũ
loci teneat aut fortassis hoc ãpliꝰ quo
suꝑiora cũ tot aĩalib erãt diuidẽda
abstrusa em̃i ⁊̃ sine possessore deẜta
liberiꝰ uũdis uacãt. Quas qͥ uetat illic
fluctuare et uẽtis quos õe ĩtuallũ
traiũ et oĩs aer creat ĩpelli põt gͦ ma¬
ior solito erorta tẽpestas aliquã ꝑ¬
tẽ terrarũ ĩpulsã uehẽmẽtiꝰ cõmouẽ
Nã apd̾ nos qͦ multa ꝯ̃ ꝓcul ama¬
ri fuerãt subito eiꝰ accessu uapula¬
uerũt et iulas ĩprospectu collocata
fluctus qͥ lõge audiebat᷑ ĩuasit. Il¬
linc qͦ pot recẽdẽ ac retege̾ pelagus
ĩferuũ quorũ neutrũ fit sine motu
suꝑstãtiũ. ¶ Nõ quidẽ existio du
te exitaturũ an credas ẽẽ subterane¬
os ãnes et mare abscõditũ. Uñ em̃

Expanded text:
cere animum, qui non credit esse in abdito terrae sinus maris uasti. Nec enim uideo quid etiam in abdito litus et per occultos aditus receptum mare, quod illic quoque tantundem loci teneat aut fortassis hoc amplius quod superiora cum tot animalibus erant diuidenda: abstrusa enim et sine possessore deserta liberius undis uacant. Quas quid uetat illic fluctuare et uentis, quos omne interuallum terrarum et omnis aer creat, impelli? Potest eior solito exorta tempestas aliquam partem terrarum impulsam uehementius commouere. Nam apud nos quoque multa quae procul a mari fuerant subito eius accessu uapulauerunt et uillas in prospectu collocatas fluctus qui longe audiebatur inuasit; illic quoque potest accedere ac recedere pelagus infernum: quorum neutrum fit sine motu superstantium. Non quidem existimo diu te haesitaturum an credas esse subterraneos amnes et mare absconditum: unde enim
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ illũ face̾ credamꝰ cũ molentꝰ ac
uastus ĩgẽtes aquas excitat. Tũc
cet. Archilanꝰ ã ti ꝯͥtatis diligtõs ait
ita uẽti ĩcõcaua t̾rarũ defferũt᷑. Dem̃
uͥ iã oĩa spacia plana sũt et ĩ ꝙͣtũ a¬
plagis pͥmo cogit deni ꝑcurbat tũc il¬
le querẽs lacũ õs ãgustias dui dimo¬
uet et castra sua conat̾ effrĩgere. Sic
euenit ut t̾re spũ luctãte et fugã q̃rẽ¬
te moneãt᷑. Itaq cũ t̾motus futur᷑ ẽ
p̾cedit aeris trãquilitas et ꝯͥes uidesi¬
let ĩ inferni sede detinet᷑. Nũc quoq
cũ hic motus ĩcãpania fuit ꝙͣuis y¬
h̃no tp̃r et ĩquieto ꝑ suꝑiores dies a¬
celo aer stetit. Qͥd ergo. Nũꝙͣ flãte
uẽto t̾ra cõcussa ẽ ad modũ raro du
o simul flauerũt uẽti. fieri tñ et p̃t
et solet. Qd si recepimiꝰ et cõstat duoꝰ
uẽtos rẽ simul gerẽ. qͥd nã actidẽ pꝰ

Expanded text:
magis illum facere credamus, cum uiolentus ac magis illum facere credamus, cum uiolentus ac uastus ingentes aquas excitat: tunc cet. Archelaus, uir quidem satis diligens, ait ita: Uenti in concaua terrarum deferuntur; deinde, ubi iam omnia spatia plena sunt et in quantum aplagis primo cogit, deinde proturbat; tunc ille quaerens locum omnes angustias dimouet et claustra sua conatur effringere: sic euenit ut terrae, spiritu luctante et fugam quaerente, moueantur. Itaque cum terrae motus futurus est, praecedit aeris tranquillitas et quies, uidelietinetur. Nunc quoque, cum hic motus in Campania fuit, quamuis hiberno tempore et inquieto, per superiores dies caelo aer stetit. Quid ergo? Numquam flante uento terra concussa est? Admodum raro; duo ‹si› simul flauere uenti fieri; tamen et potest et solet. Quod si recipimus et constat duos uentos rem simul gerere, quidn
Abbreviated transcription (Latin):
spũs iuolẽtia excusserit. S hus qͦ
cessantib nõ de esse pp̃ qđ aliud abs¬
cedat aut reuelat᷑. Nã pͥmũ oĩa ue¬
tustate labũt᷑ nͨ qͥcꝙͣ tutũ a senectu¬
te ẽ. hec solida qͦ et magni roboris car
ponderis habuẽ ꝙͣ uiriũ ita ĩ hoc uni¬
uͥ se t̾re corꝑe eueĩt ut ꝑtes eiꝰ uetusta¬
lido excepte resilũt pile more q̃ cuz
cecidit exultat ac sepiꝰ pellit᷑ tociẽs
quis delata sũt hic ip̃e caus uitina
cõcussit fluctũ quẽ subitũ uastũq
ille sũ eralto põdus eiecit. ¶ Quidã
ignib qͣdẽ assiguãt hãc tremorẽ s
alẽ. Nã cũ plurib locis ferueãt nccͣi¬
e ẽ ĩgentẽ uaporẽ sine exitu uoluãt.
qui ĩ sua spm̃ ĩtendit ut si acriꝰ ĩ sistit
oppoĩta diffũdit. Si uõ remissior fu¬
erit nich ampliꝰ mouet. uidemꝰ aqm
spumare igne subiecto. Qd̃ ĩ hac a¬
qua facit ĩclusa et ãgusta. multo

Expanded text:
spiritus uiolentia excusserit. Sed his quoque spiritus uiolentia excusserit. Sed his quoque cessantibus non deesse propter quod aliquid abscedat aut reuellatur; nam primum omnia uetustate labuntur nec quicquam tutum a senectute est; haec solida quoque et magni roboris carpponderis habuere quam uirium, ita in hoc uniuerso terrae corpore euenit ut partes eius uetustalido exceptae resiliunt pilae more quae, cum cecidit, exultat ac saepius pellitur, totiens quis delatae sunt, hic ipse casus uicina concutit fluctu, quem subitum uastumque illisum ex alto pondus eiecit. Quidam ignibus quidem assignant hunc tremorem, sed aliter. Nam cum pluribus locis ferueant, necesse est ingentem uaporem sine exitu uoluant, qui ui sua spiritum intendit et, si acrius institit, opposita diffindit, si uero remissior fuit, nihil amplius quam mouet. Uidemus aquam spumare igne subiecto: quod in hac aqua facit inclusa et angusta, multo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Aln ĩ igne cãm qͥdẽ ẽẽ s nõ obh
iudicãt. s qr plurib obuiꝰ locis arde¬
at et proriã q̃qz cõsumat. Que si qñ
eresa exciderint tũc sequi motum
ecirũ. Que subiectis amiuiculis de¬
stitute labãt donec corruerũt nullo
occurrẽte ꝙ onus exciꝑet. Tũc casi¬
nata tũc yatus uasti apiũt̃ ac cũ
diu dubitauerũt suꝑ ea seq supst̃
stãtqz cõponũt. Ixc apd̃nos quoqz ui¬
demꝰ a cude quociẽs ĩcendio pars ci¬
uitatis laborct cũ exuste trabes st̃
aut corrupta q̃ suꝑiorib firmaniẽ¬
tũ dabãt. Tũc diu agictata fastigi¬
a cõcidũt et tã diũ deferũt᷑ atq ĩt̾¬
ta sũt donec ĩsolido resederũt ¶ A¬
naymenes ait tercã ip̃am sibi ẽẽ
cãm motus nõ extrĩsecus ĩcurẽ ꝙ
illã ĩpellat. sz ĩtra ip̃am et ĩ ip̃am.
Quasdã enĩ ꝑtes ciꝰ decide̾ quas a̾
hũor soluerit aut ignis exederit a̾

Expanded text:
 Alii in igne causam quidam esse, sed non ob hoc  Alii in igne causam quidam esse, sed non ob hoc iudicant, sed quia pluribus obrutus locis ardeat et proxima quaeque consumat; quae si quando exesa ceciderint, tunc sequi motum earum partium quae subiectis adminiculis destitutae labant, donec corruerunt nullo occurrente quod onus exciperet; tunc chasmata, tunc hiatus uasti aperiuntur aut, cum diu dubitauerunt, super ea se quae supersunt stantque componunt. Hoc apud nos quoque uidemus accidere, quotiens incendio lauitatis: cum exustae trabes sunt aut corrupta quae superioribus firmamentum dabant, tunc diu agitata fastigia concidunt et tam diu deferuntur atque incerta sunt, donec in solido resederunt. Anaximenes ait terram ipsam sibi causam esse motus nec extrinsecus incurrere quod illam impellat, sed intra ipsam et ex ipsa: quasdam enim partes eius decidere, quas aut umor resoluerit aut ignis exederit aut
Abbreviated transcription (Latin):
nec sꝑcire ꝯcꝙͣ põt ita ĩplicate aqͥs
herbe sũt. Et aque nͭ pediti eluctabi¬
les nec nciuigio ꝙ nͥ parũ et unꝰ caparx¬
limosa et obsita palus nõ forat I¬
bi ĩquit uidimꝰ duas petras ex qͥb
ignes ui flumĩs excidebãt. Sz siue
caput illa siue accessio ẽ inli siue
tũc nascit᷑ siue ĩt̾ras expͥore recep¬
tas cursu reddit. Nõ ne tu credis il¬
lã qͥcqͥd ẽ ex magno t̾rarũ lacu as¬
cendeͬ. hẽant enĩ oportet pluribz lo¬
cis sparsũ hũorẽ et ĩ uno coactũ
ut eructare tãto ĩpetu possint. ¶Ig¬
goras qͥ existimat silĩ pene ex cã
aera tõcuti et t̾rã cũ ĩ inferiore ꝑte
spũs crassũ aera et ĩ nubes coactũ¬
ex eadẽ uia qua apd̃ nos qͦ nubila
frãgi solent rũpit et ignis ex hoc
colisu nubiũ cursuq elisi aeris emi¬
cuit. hoc ip̃e ĩ obuia occurrit exitu
q̃rẽs ac diuellit repugnãcia donec
ꝑ ãgustũ aut nactus uiã ẽ exeũdi
ad celũ aut ui aut ĩuiria fecit.¬

Expanded text:
e quisquam potest: ita implicatae aquis herbae sunt et aquae nec pediti eluctabiles nec nauigio, quod nisi paruum et unius capaxlimosa et obsita palus non fert. Ibi, inquit, uidimus duas petras, ex quibus ingens uis fluminis excidebat. Sed siue caput illa siue accessio est Nili, siue tunc nascitur siue in terras ex priore recepta cursu redit, nonne tu credis illam, quicquid est, ex magno terrarum lacu ascendere? Habeant enim oportet pluribus locis sparsum umorem et in uno coactum, ut eructare tanto impetu possint. Iggoras, qui existimat simili paene ex causa et aera concuti et terram: cum in inferiore parte spiritus crassum aera et in nubes coactum eadem ui qua apud nos quoque nubila frangi solent rupit et ignis ex hoc collisu nubium cursuque elisi aeris emicuit, hic ipse in obuia incurrit exitum quaerens ac diuellit repugnantia, donec per angustum aut nactus est uiam exeundi ad caelum aut ui et iniuria fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
iactat. Ideoq añ ꝙͣ t̾ra moneat᷑ solet
inugitꝰ audirĩ uẽtis ĩ abdito trmul¬
tuãtib nec enĩ alit̾ posset ut ait
uͥgilius. Sub pedib mugire solũ et
cio. Tũc frigida cõpescũt᷑ et suctẽdũt
mox futã potẽtiora. Sũ alt̾na uis
cursat et ultro citroq sp̃s cõmeat t̾ra
cõcutit᷑. ¶ Sũt qui existimẽt spũ qͥ
dẽ et nussa alia rõne tremẽ t̾rã. s ex

Expanded text:
at. Ideoque antequam terra moueatur, solet mugitus s audiri uentis in abdito tumultuantibus. Nec enim aliter posset, ut ait noster Uergilius, "sub pedibus mugire solum et tio; tunc frigida compescuntur et secedunt mox futura potentiora. Dum ergo alterna uis cursat et ultro citroque spiritus commeat, terra concutitur. Sunt qui existiment spiritu quidem et nulla alia ratione tremere ter
Abbreviated transcription (Latin):
mẽtis ꝑ ꝙ appeat ꝙ notũ efficit sp̃s¬
ꝙ coͣr quoq nr̃a nõ alit̾ tremũt ꝙͣ si
spm̃ aliqua cã cõturbat cũ timore
cõtractus ẽ cũ senectute laguescit¬
et uenis torpẽtibz marcet cũ frigore
ĩ hibet᷑ aut sub accessiõe cursu suo dei¬
cit᷑. Nã ꝙͣ diu sine ĩuiria ꝓfluit et
ex more procedit nullus ẽ tremor coͥe¬

Expanded text:
mentis per quod appareat motum effici spmentis per quod appareat motum effici spemunt quam si spiritum aliqua causa perturbat, cum timore contractus est, cum senectute languescitet uenis torpentibus marcet, cum frigore inhibetur aut sub accessionem cursu suo deicitur. Nam quamdiu sine iniuria perfluit et ex more procedit, nullus est tremor co
Abbreviated transcription (Latin):
uellit at iactat eo acor quo cũ mo¬
ra ualẽtiore luctatꝰ ẽ. deñ cũ circa
ꝑlustrauit õe quo tenebat᷑ nec po¬
tuit euade̾ inde qͦ marĩe ĩpactus re¬
silit et aut ꝑ occulta diuidit᷑ ip̃o t̾¬
remotu raritate facta a̾ ꝑ nouũ
uulnꝰ emicuit. Ita eiꝰ nõ pot ius tã¬
ta cohiberi nͭ uẽtũ tenet ulla cõpa¬
ges. soluit eñ ꝙ cũqz uĩculũ et õẽ
onus fert secũ fususq ꝑ minima
ius suũ uiidicat. Sp̃s uõ ĩuicta
res ẽ. Nich erit ꝙ luctãtes uẽtos tẽ¬
pestatesqz sonoras ĩꝑio p̃mat ac
uĩculis ac carcẽ frenet. Sine du¬
bio poete hũc uoluerãt uideri caro¬
nẽ ĩ quo sub t̾ra clausi laterẽt. S
hoc nõ ĩtellexerũt nec id ꝙ clausũ
ẽ ẽẽ ad huc uentũ nec id ꝙ uẽtus est
posse iã claudi. Nã ꝙ ĩclauso ẽ quie¬
scit et cieris statio ẽ oĩs ĩ fuga nemꝰ
ẽ. Eciã nũc illud accidit hus argu¬

Expanded text:
uellit ac iactat, eo acrior quo cum mouellit ac iactat, eo acrior quo cum mora ualentiore luctatus est. Deinde cum circa perlustrauit omne quo tenebatur, nec potuit euadere, inde, quo maxime impactus est, resilit et aut per occulta diuiditur ipso terrae motu raritate facta, aut per nouum uulnus emicuit: ita eius non potest uis tanta cohiberi nec uentum tenet ulla compages. Soluit enim quodcumque uinculum et onus omne fert secum infususque per minima inuicta res est: nihil erit quod "luctantes uentos tempestatesque sonoras imperio premat ac uinclis et carcere frenet." Sine dubio poetae hunc uoluerunt uideri carcerem in quo sub terra clausi laterent, sed hoc non intellexerunt, nec id quod clausum est esse adhuc uentum nec id quod uentus est posse iam claudi. Nam quod in clauso est quiescit et aeris statio est; omnis in fuga uentus est. Etiamnunc et illud accedit his argu
Abbreviated transcription (Latin):
cit cũ onus substinẽ nõ potuit iũ
riuna nõ parat et ꝓna cũ his ꝯͣ obi¬
ciehat aufugit. ¶ Idẽ spũ fit. Qui
quo ualẽtior agiliorq ẽ ciciꝰ euipit᷑
et uehemẽtiꝰ septus õs disturbat ex
quo motus fit scilz eius ꝑtis sub qͣ
liqua pars eiꝰ dirupta ẽ iñ uẽtus
ꝑ multos dies flurit. ubi traditũ
fimĩ eo motu quo calch̾s laborauͭ
apd̃ asclepiodotũ. ¶ Inueies au¬
ditorẽ possidonii. In hus ipĩs ꝯo
lios auctores hyase uno loco t̾rã.
et inde nõ exiguo tp̃r spirasse uẽ¬
tũ. ꝯ scil illud int̾ ip̃e sibi fecerat
e soco mutt̃s. hic ꝙͣ diu nõ ĩpellit᷑
et ĩ uacãti spacõ latet ĩnoxiꝰ nec
circũuectis molestũ ẽ uͥ illũ extͥu¬
secus suꝑueĩes cã sollicitat cõpellit¬
q et ĩ artũ agit scil adhuc cedit tñ
et uagat᷑. ubi erepta discedendi fa¬
cultas ẽ et undiq obsistit᷑ tũc cũ¬
magno murmure mõtis circũ clau¬
stra fremit. Que dui pulsata con¬

Expanded text:
it, cum onus suum sustinere non potuit, uim ruina parat et prona cum ipsis quae obiacebant fugit. Idem spiritu fit, qui quo ualentior agiliorque est, citius eripitur et uehementius saeptum omne disturbat: ex quo motus fit, scilicet eius partis sub qua eius aliqua disrupta est, inde uentus per multos dies fluxit, ut traditur factum eo motu quo Chalcis laborauit: quod apud Asclepiodotum inuenies, auditorem Posidonii, in his ipsis qualios auctores hiasse uno loto terram et inde non exiguo tempore spirasse uentum, qui scilicet illud iter ipse sibi fecerat e loto mutans. Hic quamdiu non impellitur et in uacanti spatio latet, iacet innoxius nec circum iectis molestus est; ubi illum extrinsecus superueniens causa sollicite compellitque et in artum agit, si licet adhuc, cedit tantum et uagatur: ubi erepta discedendi facultas est et undique obsistitur, tunc "magno cum murmure montis circum claustra" fremit, quae diu pulsata con
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ẽ mͥ dulcis ĩspeccio ut ꝙͣuis a¬
siqñ de motu trarũ uolumẽ uiueĩs¬
ediderĩ tñ temptare me uoluerĩ et
exꝑiri. Etas ad nobis, aut ad sciẽ¬
ciã aut certe ad diligẽtiã adiec̾it.¬
¶ Causã qua t̾ra cõcutit᷑ alii ĩ a¬
qua eẽ alni ĩ ignib alni ĩ ip̃a t̾ra

Expanded text:
adeo est mihi dulcis inspectio ut, quamuis aliquando de motu terrarum uolumen iuueediderim, tamen temptare me uoluerim et experiri, aetas aliquid nobis aut ad scientiam aut certe ad diligentiam adiecerit. Causam qua terra concutitur alii in aqua esse, alii in
Abbreviated transcription (Latin):
q nũꝙͣ ꝑ aliqd̾ ignotũ antra mõtis
aut rupis foranẽ emictat. alñ notoᷤ
t ꝑ secula nobiles cõpͥmat. mille in¬
racula mouet faciẽq mutat locis
et defert mõces. Subrigit plana. ua¬
les exurberat. nouas ĩprofũdo ĩ su¬

Expanded text:
 per aliquod ignotum antea montis  per aliquod ignotum antea montis aut rupis foramen emittat, aliquando notos et per saecula nobiles comprimat. Mille miracula mouet faciemque mutat locis et defert montes, subrigit plana, ualles extuberat, nouas in profundo insu
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ metũ raritas auget leuiꝰ ãt
solitũ ẽ qr ncͣm occulis nõ racõe cõ¬
p̾hendimiꝰ. nec cogitamꝰ qͥd illa facẽ
resigionẽ ĩcutit mẽtib et quidẽ pu¬
blice sine deficẽ sol uisus ẽ siue lu
res solis orbes et stelle ꝑ diẽuise su¬
bitiq trãscursus igniũ multa lucẽ
more miranur et cũ trundi cã nes¬
cire nõ ẽ tãti scire ne timeas. ¶ Qnͣ¬
to satiꝰ ẽ cãs ĩꝯuirẽ et quidẽ toto ĩ hoc
digniꝰ põt cui se nõ tm̃ cõmodet s ĩ¬
pendat. Queramꝰ gͦ qͣd sit qͥd̾ cerrã ab
ĩfimo moueat. qͥd tãti molẽ põderis
pellat. qͥd sit illa ualẽtius. ꝯͣd tãtu
honus ĩ sua labefactat. cur mõ trem̃t
mõ laxata subsidat nc̃ ĩ ꝑtes diui¬
sa discedat. et alias int̾uallũ ruime
sue siuet di. alias cito cõpͥmat. Nc̃
ãnes magͥtudis note cõu̾tat introsꝰ
nũc nouos expͥmat. aperiat alñ aqͣ¬
rũ calentiũ uenas alñ refrige̾t ignes

Expanded text:
quorum metum raritas auget: leuius acsolitum est? Quia naturam oculis, non ratione, comprehendimus nec cogitamus quid illa facere religionem incutit mentibus, et quidem publice, siue deficere sol uisus est, siue lres solis orbes et stellae per diem uisae subitique transcursus ignium multam post more miramur: et cum timendi sit causa nescire, non est tanti scire, ne timeas? Quanto satius est causas inquirere, et quidem toto in hoc dignius potest, cui se non tantum commodet sed impendat. Quaeramus ergo quid sit quod terram ab infimo moueat, quod tanti molem ponderis pellat; quid sit illa ualentius quod tantum onus ui sua labefactet; cur modo tremat, modo laxata subsidat, nunc in partes diuisa discedat et alias interuallum ruinae suae diu seruet, alias cito comprimat; nunc amnes magnitudinis notae conuertat introrsum, nunc nouos exprimat; aperiat aliquando aquarum calentium uenas, aliquando refrigeret, ignes
Abbreviated transcription (Latin):
sõpnus sine mẽsura quadã salubri¬
a sũt. Iam ĩtelligis nugatoria ẽẽ et
ĩ becilia nr̃a corpuscula fluuida. Nõ
magna molicioẽ ꝑdeda. Sine dubi¬
o id unũ ꝑiculi nobis eẽt ꝙ tremuit
t̾ra qd̾ subito dissipãt ac suppoĩta de¬
deducũt. Magni se existuuãt ꝯͥ fluĩa
et motus t̾rarũ hyatusq formidãt
licia fortiti mẽbra et ĩ hãc magͥtudi¬
nẽ creuimꝰ. et obhoc nͥ mũdi ꝑtib mo¬

Expanded text:
somnus sine mensura quadam salubrisomnus sine mensura quadam salubria sunt; iam intellegetis nugatoria esse nos et imbecilla corpuscula, fluida, non magna molitione perdenda. Sine dubio id unum periculi nobis est quod tremunt terrae, quod subito dissipantur ac superposita deducunt! Magni se aestimat qui fulmina et motus terrarum hiatusque formidat.licia sortiti membra, in hanc magnitudinem creuimus! Et ob hoc, nisi mundi partibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
urbes orbẽq terrarũ et lictora et ip̃m
mare ĩẜuitutẽ fati uehit. Nos tñ
nobis ꝑmãsura ꝑmittimꝰ bona for¬
cune et fellicitatẽ cauiꝰ ex oĩb rebus
hũanis uellocissima ẽ leuitas. hĩtu¬
ram ĩ aliquos põdus morã credimꝰ.
Et ppetua sibi oĩa ꝓmictẽtib ĩ mẽ¬
tẽ non ueĩt id ip̃m supͣ quo stamꝰ sta¬
bile non eẽ. Neq eni cãpame istud
aut achie sz oĩs soli uiciũ ẽ male co¬
herẽ et ex causis plũmis solui et sũ¬
ma mane̾ ꝑtib ruere. ¶ Quĩd ago.
no et quidã ualẽtissimi. Qñq ꝯuidã
sine remẽdio timor stultas ẽ. rõ t̾rorẽ
prũdẽtib excutit. Imꝑitis magna
fit ex despaciõe securitas. hoc utiqz ge¬
neri hũano dictũ puta ꝙ illis subi¬
ta captiuitate rerũ igues et hestem
stupẽtib dictũ ẽ Uua saluo uictis
nullã sperarẽ salutẽ. Si uultis nich
spiate ꝙͣ leuib causis discutiamur.
Nõ cib nobis nõ tior nõ ugilia nõ

Expanded text:
urbes oraeque terrarum et litora et ipsum mare in seruitutem fati uenit. Nos tamen nobis permansura promittimus bona fortunae, et felicitatem, cuius ex omnibus rebus humanis uelocissima est leuitas, habituram in aliquo pondus ac moram credimus; et perpetua sibi omnia promittentibus in mentem non uenit id ipsum supra quod stamus stabile non esse. Neque enim Campaniae istud aut Achaiae sed omnis soli uitium est, male cohaerere et ex causis pluribus solui et summa manere, partibus ruere. Quid ago? no et quidem ualentissimi, quando quidem sine remedio timor stultis est: ratio terrorem prudentibus excutit; imperitis magna fit ex desperatione securitas. Hoc itaque generi humano dictum puta quod illis subita captiuitate inter ignes et hostem stupentibus dictum est: "una salus uictis nulllam sperare salutem." Si uultis nihil spicite quam leuibus causis discutiamur: non cibus nobis, non umor, non uigilia, non
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus et irruptioẽs maris extra
lictus eiecti. cũ mors ubiqz p̾sto sit
et undiq occurrit nch q si tã exigu
ualeat. Adeo nõ debet nos ita cõfũ¬
dẽ tanꝙͣ plus ĩ se mali hẽant ꝙͣ uul¬
garis mors. ut cõtra eũ sit ncͣiiz eiu¬
is finib. Nec ulla iactet ĩuiria supͣ¬
me alĩ erit. Int̾est gͦ illa mͥ an ip̃a
se iͥ ĩponat. deducit᷑ ĩgẽti potẽcia.
Nescio cuiꝰ mali rũpit᷑ et me ĩ ĩ mẽsã
altitudinẽ abducit. Qͥd porro mors
leuior ĩ plano ẽ. Quid hẽõ ꝙ q̃rar si
rerũ naͣ nõ uult iace̾ ĩgnobili lecto.
si mͥ micit sui ꝑtẽ. Egregie uagelli
meus ĩ inclito illo carim̃e. si caden¬
dũ eñi ĩꝯuid mͥ celo cecidisse uelim. I¬
dem licet diceͣ. Si cadendũ ẽ cãdã or¬
be cõcusso. Nõ qr fas ẽ optare publi¬
cã cladẽ. Sed qr ĩgẽs mortis solati¬
ũ ẽ t̾rã ꝯñq uidere mortalẽ. Issud
quoq proderit p̾sumẽ aĩo nicħ horũ

Expanded text:
lapsus et irruptiones maris extra litus eiecti, cum mors ubique praesto sit et undique occurrat nihilque sit tam exiguum ualeat? Adeo non debent nos ista confundere, tamquam plus in se mali habeant quam uulgaris mors, ut contra, cum sit necessarium e uiis finibus nec ulla iactetur iniuria, supe erit. ‹Quid› interest, ego illam mihi an ipsa se mihi imponat? Diducitur et ingenti potentia nescio cuius mali rumpitur et me in immensam altitudinem abducit; quid porro? Mors leuior in plano est? Quid habeo quod querar, si rerum natura me non uult iacere ignobili leto, si mihi inicit sui partem? Egregie Uagellius meus in illo inclito carmine: "Si cadendum est", inquit, "e caelo cecidisse uelim". Idem licet dicere: si cadendum est, cadam orbe concusso, non quia fas est optare publicam cladem, sed quia ingens mortis solacium est terram quoque uidere mortalem. Illud quoque proderit praesumere animo, nihil horum