comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sap̃ie. cũ doce̾ debeãt. nõ doci̾. instrriere
nõ iustrui. cum supͣ se maioros ñ hab̾ãt
qui castigent. nec prudentiores hr̃e de¬
nulla deueco. inles ⁊tione milla.
nulla diligentia. In misse celebͣtione
nulla cautela. insubditoꝵ regĩe nullo
difĩto. In bonis oꝑib ulła ex̾citat̃o s si
infatuati.s̃. a quo salient᷑. Aitis enĩ¬

Expanded text:
sapientiae, cum docere debeant, non doceri? instruere, non instrui? cum supra se majores non habeant qui corrigant, nec prudentiores habere denulla devotio, in lectione nulla nulla diligentia, in missae celebratione nulla cautela, in subditorum regimine nulla discretio, in bonis operibus nulla exercitatio. Sed si infatuati sunt, a quo ipsi salientur? quis
Abbreviated transcription (Latin):
mise q̃notat᷑ mist̾iis. ap̃ theologũ ñ mi¬
norib subiacet sacͣm̃tis. sñ unitate spũ¬
ali tͤ inp̾senti grã hẽtur. nec infuturo
gła nferet᷑. sñ uantate oĩs exsuflat᷑ religio
sñ unitate languescit srat̾ña dilcõ.
sñ unitate fides ꝑrt. sñ unitute obedientia
anglis concordiam. in eccliis obediẽtĩ. Est¬
sub celestis. unitas. suꝑ celestis. in ꝯcordia

Expanded text:
 mysteriis, apud theologum non minoribus subjacet sacramentis. Sine unitate spirituali nec in praesenti gratia habetur, nec in futuro gloria confertur; sine unitate omnis exsufflatur religio; sine unitate languescit superna dilectio; sine unitate fides perit; sine unitate obedientia angelis concordiam, in Ecclesiis obedientiam. Trisupercoelestis, unitas coeles
Abbreviated transcription (Latin):
religionis. unitts possessĩoĩs. Unitas. ca¬
ritatis¶unitas.reli. ũsint uni formes
mͦ infigiũt auͭ płu̾is excꝰsione. aũ qͣdiã
ꝑcium eleganti disposit̃õne. qr añ pedeᷤ
incalceis artiꝰ ponũt aut manicas stͥn¬
gunt. aut capittiũ sr̃ aures reflectũt.
cibos ꝓposse suo delicat̾ores appetũt. ⁊ ĩ

Expanded text:
religionis, unitas possessionis, unitas charitatis. Unitas religionis, ut sint uniformes modo insigniunt, aut pulveris excussione, aut quadam partium eleganti dispositione, quia aut pedes in calceis arctius ponunt, aut manicas stringunt, aut capucium super aures reflectunt; cibos pro posse suo delicatiores appetunt, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tñ tͥplici unitate est diu̾sitas. iudignitatũ
cendis arcanoꝵ mistis. ẽ enĩ ibi concors
dissonan dissonãs concorcdia diu̾sa unitas.
⁊ tͥnafyintas.fidisynitas cantatis ¶uataᷤᷤ
obelientie. Ut infi̾oros suꝑiorib obedi¬
ant sr̃ioies minorib mod̾a̾ta mansueni¬
Unus qui descendat inpiscinã salutꝰ¬

Expanded text:
triplici unitate est diversitas in dignitatum cendis arcanorum mysteriis. Est etiam ibi concors dissonantia, consonans discordia, diversa unitas, s charitatis, unitas obedientiae, ut inferiores superioribus obediant, superiores minoribus moderata consuetutatis meritum, unus qui descendebat in piscinam sal
Abbreviated transcription (Latin):
ne delectõnis. fugiet diluuiũ gulositatis.
alib armis. Induat᷑ lorica fidei. accĩgat᷑
gladio u̾bi clĩ. armet᷑ lancea cart̃is. assum¬
at galeã salutis. his armatꝰ dimic contͣ tͥ
alliciat. ꝯtͣ cͣnem ne illi ea appetat. ꝓuideat cõ¬
militibꝰ suis .i. fidelib largiendo si egeãt. amo¬
Quendo si indigeãt ꝯpaciendo egͥs. ꝯgaudendo

Expanded text:
e delectationis, fugiat diluvium gulositatis; alibus armis, induatur lorica fidei, accingatur gladio verbi Dei, armetur lancea charitatis, assumat galeam salutis. His armatus, dimicet contraalliciat; contra carnem, ne illicita appetat. Provideat commilitonibus suis, id est fidelibus: largiendo, si egeant; admonendo, si indigeant; compatiendo aegris, congaudendo
Abbreviated transcription (Latin):
o pͥnceps t̾re cum pauꝑ te udicab̾ in die
uidicii. si male rexis orbem. simiꝰte iudica¬
u̾is pauꝑem si tuam nãdãpnau̾is cͣnẽ. si in
presenti non iuidices t̾ram ꝓͥam. iidicab̾is
int̾ra aliena .i. ingeemia. t̾ra misie ⁊ tene¬
braꝵ . u̾ est fletꝰ ⁊stͥcdor dentiũ. uͥsola mi

Expanded text:
o princeps terre, cum pauper te iudicabit in die iudicii, si male rexeris orbem, si iniuste iudicabis pauperem, si tuam ‹non› dampnabis carnem, si in presenti non iudicas terram propriam, iudicaberis in terra aliena, scilicet gehenna, terra miserie et tenebrarum, ubi erit fletus
Abbreviated transcription (Latin):
litib p̾dicat. moueat ees ut ꝓͥis ꝯtenti sint
stipendiis ñ inmiñtos alienis nͥl iuolentũ exi¬
rancore. ne lingͣm uendant. ne sap̃ĩam ꝓ̾¬
tituant. ne sectent᷑ falsa. ne uenent᷑ me¬
de regimine subditoꝵ ait subditos spe celes¬
tiura engant. cominatõne corrigant. blandi¬
Si p̾licat pͥncipib t̾raꝵ: moueat eos ut sec¬
tent᷑ prudentiã. ab homẽt᷑ auantiã. ut non
recedant atͣmite iꝰticie. Urigorẽ tẽꝑent mã¬
suctudine. Si ꝓponit ẜ monc̃ uiris claustͣlib
⁊ religiosis: affat adeoꝵ instructonẽ antiqꝵ¬

Expanded text:
litibus praedicat, moveat eos ut propriis contenti sint stipendiis, non imminentes alienis; nil violenter exirancore, ne linguam suam vendant, ne sapientiam prostituant, nec sectentur falsa, ne venerentur mede regimine subditorum, ut eos spe coelestium erigat, comminatione corrigat, blandiSi praedicat principibus terrarum, moneat eos ut sectentur prudentiam, abominentur avaritiam, ut non recedant a tramite justitiae, ut rigorem temperent mansuetudine. Si loquitur viris claustralibus, et religiosis, afferat ad eorum instructione
Abbreviated transcription (Latin):
sub spẽ militis assumũt erudelitatẽ p̃donis
nec iam nulitã in hostes. s degͣssant᷑ in pa¬
uꝑos.⁊ qͦe debẽt tũi clipeo militaris munimi niᷤ
ciis: ꝑcunũt gladio feritatis. Iam suam
ꝓstituũt m̾alitiã.militãt ut lucuit᷑. arma
rapiũt ut p̾dent᷑. Iam ñ sũt milites s¬
matͥ eccłe a cuũt gladios. ⁊ uĩ ꝗͣ deb̾ent ex¬
xͥ aut torpore deiecti. aut timore ꝑc̾si de
deseuire honeste militie ⁊ tp̃alia donat¬
ua debẽt᷑ ⁊ ei̾ne remun̾atõis stipenidia nõ
negant᷑.⁊ cũ quidã ꝓ offõ tenant᷑ militi ã
ex̾cẽ coꝑalẽ. om̃s tenent᷑ exp̾cepto militiã
susciꝑe spũalẽ. Milesnatural hitat ĩ castr.
uaccat ab amplexib uxoris tenib content᷑
cibis. inuentꝰ ingiliis. uestitꝰ armis resistẽs
hostib ꝓuidẽs suis comiluonib. ẽalis deb
lite xͥ dr̃. Militia est uita hõis suꝑ t̾ram.

Expanded text:
umunt crudelitatem praedonis: nec tam militant in hostes; quam grassantur in pauperes; et quos debent tueri clypeo militaris muniminis, persequuntur gladio feritatis. Jam suum prostituunt militiam, militant ut lucrentur; 109 arma capiunt ut praedentur. Jam non sunt militesmatris Ecclesiae acuunt gladios, et vim quam debentsuos aut torpore dejecti, aut timore perterritdesaevire. Honestae militiae et temporalia donativa debentur, et aeternae remunerationis stipendia non negantur. Et cum quidam pro officio teneantur militiam exercere corporalem, omnes tenentur ex praecepto, militiam suscipere spiritualem. Miles materialis habitat in castris, vacat ab amplexibus uxoris, tenuibus contentus est cibis, intentus vigiliis, vestitus armis, resistens hostibus, providens suis commilitonibus. Talis debet li
Abbreviated transcription (Latin):
tia. ad ꝙ significandum cherubin ĩ
tab̾nacło tuo duab alis uelabat ꝓpici¬
atorium. qr sub duob testamentis
quasi sub cherubi alis latet diuine
moiestatis secretum. Tercius cherubĩ
i. caritas duab insignitꝰ alis dilectione
adliligend̾ dm̃a alt̾a descendit addi
ꝓpiciatorium. quia tota diuine miẜatdi
ꝓpiciato inmandato caritatis ꝯplet᷑¬
Isti duo cherubin usis uultib iꝓpici¬
atorium se respitiunt. qr scĩe plenitu¬

Expanded text:
significandum, 142 cherubim in tabernaculo duabus alis velabat propitiatorium; quia sub duobus Testamentis, quasi sub cherubim alis, latet divinae majestatis secretum. Tertius cherubim, id est charitas, duabus insignitur alis, dilectione ad diligendum Dorium, quia tota divinae miserationis propitiatio in mandato charitatis completur. Hi duo cherubim versis vultibus in propitiatorium se respiciunt, quia plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
ei. subietͦ est administena exequenda
suꝑ secundum cherubĩ .i. suꝑ scĩe pleni¬
tuomem: sed dẽ ꝑ inconp̃hensibilitatẽ
qr omĩe scĩe plenitudo deficit adeiꝰ ꝯpre¬
hensonẽ suꝑt̾cium cherubi sed
ꝑ caritatẽ eminentiorẽ. quia caritas

Expanded text:
ediendum, ad ministeria exsequendum. Super secundum cherubim, id est supra plenitudinem scientiae, per incomprehensibilitatem, quia omnis scientiae plenitudo deficit ad ejus comprehensionem. Supra tertium cherubim sedet per charitatem eminentem, quia charitas
Abbreviated transcription (Latin):
qr ab ineunte emte asꝑnans luxuriam.
deuitãs gulam. ind̾o̾ spei ancoram fixit.
Abub̾ib ⁊̃ matͥs gr̃e totam mentẽ diriẽ
te ne concupiscentie ꝑiret nanfragio. tã¬
quam inportu salutis firmatꝰ inxp̃o. hic ẽ
nicholaus qui sua copia patͥs egeni łqua¬
ellis publice. ꝓstitutis exclusit mifiam hic est
qni fuit electꝰ dĩe nocis p̃conio. hic est qui
defunctũ suscitauit inbuuo. hic est ꝙ̃ ꝓbut¬

Expanded text:
quia ab ineunte aetate aspernando luxuriam, et devitando gulam, in Deo spei anchoram fixit. Ab uberibus ergo matris gratiae, totam mentem direxit te ne concupiscentiae periret naufragio, tanquam in portu salutis firmatus est in Christo. Hic est Nicolaus, qui sua copia patris egeni levaellis publicae prostitutionis exclusit miseriam; qui fuit electus divinae vocis praeconio; qui defunctum suscitavit in bivio; hic est
Abbreviated transcription (Latin):
acibo. dũ ling̃ resoluit᷑ m̃datõ. Dũ ocłs epulat᷑
inuanis. auris deliciat᷑ fabuł. naris ociat᷑ ĩ
cũ gustu. u̾ ꝙ fuer̃ socii delecta comites sit̃
passionũ est aut̃ multiplex i eumũ. Ieuiniũ
consuetudinis. ꝙ ñ fit ex carctẽ. s exsola ꝯ¬
scandalũ Est ieuiniũ auaritie. ⁊ cupĩditatiᷤᷤ
ꝑnitõsũ est i eiuniũ s infirmita. ut conseꝗͣt᷑
sumat᷑ cib ⁊ istũ pesfimũ. Est ieui mũ lauds
⁊ aparentie quo utũt᷑ ypocͥte. ut iñ laudem
humanĩ ꝯseꝗͣt᷑ ⁊ istũ malũ est Est .ie. p̃ñe

Expanded text:
a cibo, dum lingua resolvitur mendacio? dum oculus epulatur in vanis? auris deliciatur in fabulis, nares otiantur in t passionum. Est autem multiplex jejunium, jejunium consuetudinis, quod non fit ex charitate, sed ex sola cscandalum. Est jejunium avaritiae et cupiditatis, iosum. Est jejunium infirmitatis, ut consequatur sumatur cibus: et istud est pessimum. Est jejunium laudis et apparentiae, quo utuntur hypocritae ut inde laudem h
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ẽ bt̃a uira nͥ ñtis securitas. ⁊ ꝑpetua tͣn¬
quillitas. hãc dabis ã maguinido. hãc da
uenit᷑. Sim̃tis puritas tota ꝑfcã est. Si ẜua¬
tus ẽ inreb agendis. oedo modͦ. decor. in¬
noria uoͣ. ac benignͣ intenta rõi. nͨ umꝙ̃

Expanded text:
a vita, nisi mentis securitas, et perpetua tranquillitas? hanc dabit animi magnitudo, dabit venitur, si mentis puritas tota perfecta sit, si servetur in rebus agendis, ordo, modus, decor, innoxia voluntas ac benigna, intenta rati
Abbreviated transcription (Latin):
dic tͥ relinque ista adq̃ indisc̃te discrt᷑
relinq̃ diuicias aut ꝑicłm possidentiũ. aũ
uentosa. ullłm ht̃ t̾uim. uides qͣm mifũ sit¬
t̾renas diuitias uł delectanes appet̾e̾. qͣm mis¬
um poc̃tũ luminib insidere. Multũ habebiᷤᷤ
t̾ren qmuis hũillum sint ⁊ deiecti. m̃ ꝑ dif¬
ficilos ⁊ arduos gͣdus adent᷑. Ficdosa aut̃ fas

Expanded text:
tibi: Relinque ista, ad quae indiscrete discurritur; relinque divitias ob pericula possidentium, et ventosa, nullum hterrenas delectationes appetere, quam miserum potentium liminibus insidere? Multum habes terreni quamvis humillimi sint et dejecti, tamen per difficiles et arduos gradus adeuntur. Periculosa in fa
Abbreviated transcription (Latin):
familiaritatẽ quis. cur m̃ã bemuolentiã ap¬
petis. Si ado tͥ diuicias adħ do ut aufãm. ad
hoc largioe. Ut eripiã. Ad ħ blandior ut gͣuus
torqueã. Adħ screna fio. ut t̾ribiliꝰ fulminẽ.¬
es. c ñm quis turbidũ qui inplano es. c̃ adm̃o

Expanded text:
familiaritatem quaeris? cur meam benevolentiam appetis? si tibi do divitias, ad hoc do ut auferam, ad hoc largior ut eripiam; ad hoc blandior ut gravius torqueam; ad hoc serena fio, ut terribilius fulminem.ecum quaeris turbidum? Qui in plano es, cur
Abbreviated transcription (Latin):
N delecͦ itfrenat libioinose suggestioĩs nõ tͣnsit ad
cat̃õnis qm amor castitatis: ad heͥc in hoĩe regnat
ipłm. Oĩs inm̃da polluto fornicato cli̾. meliꝰ ẽ mori
qͣm fornicari. Meliꝰ ẽ mori ꝗͣ libidi ᷤ iocłan. libido
hõĩem ininfn̾o nĩgit. Drauiꝰ libido urit quẽ ociosũ

Expanded text:
nem refrenat libidinosae suggestionis, non transit ad nis mentem quam amor castitatis, adhuc in homine regnat peccatum. Omnis immunda pollutio, fornicatio dicitur: melius est mori quam fornicari; melius est mori, quam libidine maculari. Libido hominem in infernum mergit. Gravius libido urit quem otiosum
Abbreviated transcription (Latin):
sima puacͥta dinis tue. quomͦ oĩs caro fenum.
gile est qͣntũq accedit adannos fit minor ⁊
sp̃atio carpit᷑ ip̃a suo. Memorare quomͦ eam
demolit᷑. seniũ depredat᷑. Si fortitudinẽ iactab̾
memoralẽ nouissima fortitudinis tue. quomͦ¬
eam senectꝰ infpͣmat quomͦ infumitas enu̾at¬
quomͦ mors funditꝰ extrrpat. Suactas sapĩam.¬

Expanded text:
tuae, quomodo omnis caro fenum, gile est, quantumque accedit ad annos, Fit minor, et spatio carpitur ipsa suo. Memorare quomodo eam demolitur, senium depraedatur. Si fortitudinem jactas, memorare novissima fortitudinis tuae, quomodo senectus eam infirmat, infirmitas enervat, mors funditus exstirpat. Si jactas sapi
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa uanitas. c̃ ꝑ eas in mortẽ inducim᷑. c̃ pͥo mel¬
lificãt. Sedo̾ pũgũt t̾cio int̾iũt. silr falsicas
ẽ ĩueniali põco. falsitaᷤᷤ falsitat̃ ĩ mortali delic¬
to ⁊ oĩa falsitas in obstinato. falsitas ĩpona. fal¬
sitas falsitatũ inculpa omĩa falsitas ingeẽna.
ab horretes gͦ uanitatẽ. tuũtes falsitate cu̾ramꝰ

Expanded text:
ellificant, secundo pungunt, tertio interimunt. Similiter falsitas est in veniali peccato, falsitas falsitatum in mortali delicto, et omnia falsitas in obstinato. Falsitas in poena, falsitas falsitatum in culpa, omnia falsitas in gehenna. Abhorrentes ergo vanitatem, et timentes falsitatem, curramus
Abbreviated transcription (Latin):
palpas adulatõne. demulces ẜoͣne. uitan:
gͦ gulã ñ cͣm siuias s indulgeas. sustñtes: ñ
nut᷑as. regas ñ engas. O hõ scis tu qͥd ẽ gula:
cserte gula est. rõis sepulcꝵ ac̾uus stt̃oꝵ. origo
stõs si loqͥ pꝰ s dite̾ O hõ ꝙͣ nc̃cits eꝵ go ꝙ suꝑ¬

Expanded text:
pallias adulationem, demulces sermonem. Vitans ergo gulam, non carni servias; sed indulgeas; sustentes, non nutrias; regas, non erigas. O homo, scis tu quid sit gula? Certe gula est mentis sepulcrum, acervus stercorum, origo stomachus si loq
Abbreviated transcription (Latin):
do.ꝙ. tua ceptio cłpa. tua natiuitas pena. tua
uita penalitas   nori necessitas. ⁊ uita
tͥ aũ abẽ. aut spond absenciã. Mors aut
cesse mori. Ohõ memore ꝙ fuisti sꝑm a fluid̾
quomͦ sis uas stcoꝵ. quom᷑ eris csta u̾mñ.
umis dũ moriens. qr inescã u̾mib datꝰ memo¬

Expanded text:
am poena, tua vita poenalitas, tuum mori necessitas: quod vita tibi abest, aut spondet absentiam, mors autem cesse mori? O homo, memorare quod fuisti sperma fluidum, quomodo sis vas stercorum, quomodo eris esca vermium. rmis du
Abbreviated transcription (Latin):
E maior timor qͣm incliuuitib qr oĩa formibãt
ne diuicias anuitant. Ilon ꝯfidũt infiliis. ei¬
suspitõsꝰ ẽ amor uxoris. maiores timent. fure
aborrẽt.sõpniãt falsa disciedũt u̾a uhi ma¬
ior uauitas qͣm in diuiciis. q̃ spõdẽt societatẽ

Expanded text:
or quam in divitibus, qui omnia formidant ne divitias amittant? non confidunt in filiis, suspectus est amor uxoris, majores timent, fures abhorrent; somniant falsa, discredunt vera. Ubi major vanitas quam in divitiis, quae spondent satietatem
Abbreviated transcription (Latin):
purare .i. camis stqͥlinũ de aurare: memoralẽ
gͥ nouissĩa tui inlibꝰ scĩe. ut te legas inlbro
corde. In libro scĩe legis notiselitos .i. oognosce
te ip̃m. In libͦ exꝑientie legis. Caro pugnat ad
alis seuadies aĩ. O hõ uide te intͥplici specło ⁊

Expanded text:
parare, carnis sterquilinium deaurare? memorare igitur novissima tui, in libro scientiae, ut te legas in libro corde. In libro scientiae legis: « Nosce te ipsum; » in libro experientiae legis: « Caro pugnat advalis, Saeva dies animi. O homo! vide te in triplici speculo, et
Abbreviated transcription (Latin):
d̾a ꝙ om̃e gꝰ hoͣiũ siłi consurg̃ ab ortu. ꝯsida qͦ¬
mͦ om̃iũ una nascẽdi ꝯuto. una moriendi con
quomͦ eq̃ mors pulsat culmuna regũt ⁊ tug̾un¬
A pauꝑum. Si diuicias iactas ⁊ uoluptates t̾¬
renas ꝯsicła ꝙ potiꝰ s̃ insidie qͣm amicicie. ad¬

Expanded text:
do: Omne genus hominum simili consurgit ab ortu. Quoniam una omnium nascendi conditio, una moriendi concmors aeque pulsat culmina regum, et tuguria pauperum. Si divitias jactas, et voluptates terrenas, considera quod potius insidiae
Abbreviated transcription (Latin):
corde. In libro scĩe legis notiselitos .i. cognosde
te ip̃m. In libꝰ exꝑientie legis. Caro pugnat ad
alis seuadies aĩ. O hõ uide te intͥplici specło ⁊
tui. ẽnplexinqͣm ẽ specłm in quo te debes ui¬
Intua at n᷑a t̾pł  resultat specłm. specłm rõis.¬
Specłm sẽ sualitatis. Specłm carnis. Ut dic̃ fi¬

Expanded text:
corde. In libro scientiae legis: « Nosce te ipsum; » in libro experientiae legis: « Caro pugnat advalis, Saeva dies animi. O homo! vide te in triplici speculo, et Triplex est speculum in quo te debes vinatura triplex resultat speculum, speculum rationis, sensualitatis et carnis. Ut dicit phi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃is gła eiꝰ qͣsi flos agͥ. Quomͦ fna bonũ fra¬
gle est qͣntũq accedit ad annos fit minor ⁊
sp̃atio carpit᷑ ip̃a suo. Memorare quomͦ eam
demolit᷑ seniũ depredat᷑. Si fortiaidinẽ iactab
memoralẽ nouissima fortitudinis tue. quomͦ¬
eam senectꝰ infpͣmat quomͦ infumitas enu̾at.¬
quomͦ mors funditꝰ extupat. Siactas sapĩam.¬

Expanded text:
 omnis gloria ejus quasi flos feni ; quia, Forma bonum fragile est, quantumque accedit ad annos, Fit minor, et spatio carpitur ipsa suo. Memorare quomodo eam demolitur, senium depraedatur. Si fortitudinem jactas, memorare novissima fortitudinis tuae, quomodo senectus eam infirmat, infirmitas enervat, mors funditus exstirpat. Si jactas sapi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm laudãda ẽ caritas. q̃ ꝓximos ligat. di¬
u̾sos conꝑagim.plitatem adunitatẽ du¬
cit. diu̾sitatẽ in idẽptitatẽ rectig̃. hec ẽ ꝯorꝰ
dissonantia. ħ est płi̾tas unita. dissensꝰ cõ¬
sentiẽs. Uarietates coniũgẽs. ħ ẽ tunica xͥ

Expanded text:
m laudanda est charitas quae proximos ligat, diversos compaginat, pluralitatem ad unitatem reducit, diversitatem in identitatem redigit? Haec est concors dissonantia, pluralitas unita, dissensus consentiens, varietas conjungens. Haec 85
Abbreviated transcription (Latin):
aures publicas. exeat diulgatum. quam a statera tue examitiatõnis
exient trutinatum. ut uel ualeat tue prucdentie. iudicio conprobatum
uel uileat tuc auctoritatis. sentencia repiobatum. ⁊ ibi enĩ inter pri¬
mates. pͥmo primum mei opens. pͥmicias offero. ut sic̃ es inter prelatoᷤ
pirus. ita huiꝰ libu nouitatem delibo primitus.  m̃ tue m¬
gnanimitati ignaua opum pondera. piesentaie munime uolui. qui¬
bus ad facims nichil instructius cum hudi habendi sitis rn candu¬
it ichil uilius cum ea. uictor anmus. sibi calcata subiecit. H oc
solum autem. tuam pateinitatẽ tora mentis deuotione. deposco. ut
tue amicicie fedus głosum qd̾ non solum in libro sciencie. uerum ⁊¬
in libro experientie legi. tua benignitas in concusse seiuuiet illesum

Expanded text:
aures publicas exeat divulgatum quam a statera tuae examinationis aures publicas exeat divulgatum quam a statera tuae examinationis exierit trutinatum, ut vel valeat tuae prudentiae judicio comprobatum, vel vileat tuae auctoritatis sententia reprobatum. Tibi enim inter primates primo primum mei operis primitias offero, ut sicut es inter praelatos primus, ita hujus libri novitatem delibes primitus. Quoniam tuae magnanimitati ignava opum pondera praesentare minime volui quibus ad facinus nihil instructius cum habendi sitis incanduit, nihil vilius cum ea victor animus sibi calcata subjecit. Hoc solum autem tuam paternitatem tota mentis devotione deposco, ut tuae amicitiae foedus gloriosum, quod non solum in libro scientiae, verum etiam in libro experientiae legi, tua benignitas inconcusse servet illaesum
Abbreviated transcription (Latin):
hermengaldo. dei gr̃a sancti egidii abbati. alanus dictꝰ
mag̾r. sic in presenti multiplici in signui grã ut infut᷑o¬
simplici. premietur in gła. Cum mundus diuerfis
lim pudentum tioreiet irtutib et quasi alterum fir¬
manientum. suis fulguuret liderib nũc uariis uicioꝵ in¬
gruentib tenobus. fugatisq uirtutum stellis. totus in
nocte profirade cecitatis in uoluit᷑. et a luce toctus uerita¬
tis proscubit᷑. proscuptis ramen luminarib ceteris. tuso¬
lus quasi nousis lucifer. mundum radiis tue discretionis illiinas.
et ab eo quantum in te est. tenebras. indiscrecioms elmimas. ⁊ ali
igitur sider. mei operiꝰ sydus deuoueo diuinis stellatum sententus
rchologioaium auctoritatum p̃ditum muimentis. Ut sic̾ tuo titula¬
tur sub nomine. ita tuo insigniat᷑ in numine Quatinꝰ tui libra uidi¬
cii. mei libu libret sentencias ut si aliquid minus fueut igne rõne
politum celebret᷑ inpublico. In on erã uolo ut opus neum. piuis in

Expanded text:
HERMENGALDO, Dei gratia Sancti Aegidii abbati, ALANUS dictus magister, sic in praesenti multiplici insigniri gratia ut in futuro praemietur in gloria. Cum mundus diversis olim prudentum floreret virtutibus, et quasi alterum firmamentum suis fulguraret sideribus, nunc, variis vitiorum ingruentibus tenebris fugatisque virtutum stellis, totus in nocte profundae caecitatis involvitur et a luce totius veritatis proscribitur. Proscriptis tamen caeteris, tu solus, quasi novus Lucifer, mundum radiis tuae discretionis illuminas, et ab eo, quantum in te est, tenebras indiscretionis climinas. Tali igitur sideri mei operis sidus devoveo, divinis stellarum sententiis theologicarum auctoritatum praeditum munimentis; et sicut tuo titulatur sub nomine, ita tuo insigniatur munimine, quatenus tui libra judicii mei libri libret sententias, ut si aliquid minus fuerit igne rationis politum, celebretur in publico. Non enim volo ut opus meum prius in
Abbreviated transcription (Latin):
U ita remissa. uñ iob considerate. semitas thaman. itmera sabba. ⁊ erpee¬
tarte paulisꝑ thaman aust̾. sabba. iete. inteqp̃tat᷑. poc austrum qmi tłi
suo afflata disolunit. fluxa uiencli ueligio. uł ititussio ꝑ rete accioĩs obli¬
gatio intia. disolutis giessib miete ambilant. qui dũ nindũ ꝑfeste
non desciunt mundanis obligatõnib se obligant. ñ ambulant. ¶rate

Expanded text:
a, itinera Saba, et exspectate paulisper. Thema auster, Saba rete interpretatur. Per austrum, qui tepore suo afflata dissolvit, fluxa vivendi remissio; per rete actionis obligatio intelligitur; dissolutis gressibus in rete ambulant qui, dum mundum perfecte non deserunt, mundanis actionibus
Abbreviated transcription (Latin):
mino ut ꝓpositũ nr̃m custodiatis et
usq ĩfinẽ ꝑseueretis. At si qua opera
ura mr̃ ecclia desiderauit neq elaci¬
one aiuda suscipiatis nec blandiente
desidia respuatis s mitti corde obtem¬
petis deo cũ mansuetudĩe portantos
eñ qui uos regit qui diugit mites
ĩiudicio et docet mansueto s uias suas

Expanded text:
mino, ut propositum uestrum custodiatis et usque in finem perseueretis ac, si qua opera uestra mater ecclesia desiderauerit, nec elatione auida suscipiatis nec blandiente desidia respuatis, sed miti corde obtempeum qui nos regit, qui nos dirigit mites in judicio, qui docet mansuetos vias suas
Abbreviated transcription (Latin):
uiuet lemẽdo conselando spem ꝓuñt¬
tendo et cũ opus suerit ec increpando
deleat laquẽdo instruat opando dic
ꝑticeps laboris si fieri uult ꝑticeps gru¬
dii doceat ꝑseueñcia cauẽat ne cor¬

Expanded text:
uvet leniendo, consolando, spem promittendo, et, quum opus fuerit, etiam increpando. Doleat loquendo, instruat operando, sit particeps laboris qui particeps vult fieri gaudii; doceat perseverantiam; caveat, ne cor
Abbreviated transcription (Latin):
gens inquisitor et subtił ĩ uestigator
sapient et qiͣ astute introget apecta¬
tore que forsitan igͦrat uł preuerecun¬
dia uelit occultare cognito crĩe uarieta
tes erꝰ nõ dubitet ĩnestigare et locu
et setũ enꝯ portare hẽat dulcedinẽ ni

Expanded text:
gens igitur inquisitor et subtilis investigator sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignorat, vel verecundia velit occultare. Cognito itates ejus non dubitet investigare, et locumet secum onus portare; habeat dulcedinem in
Abbreviated transcription (Latin):
des apprebauit hodie fẽatu aicceptũ et
ꝙ illa respuit atten ⁊ ĩ efficax habeat᷑
quãto pocius que ipã ꝓcritholica fiee
ꝓͥsanis dogmatib ꝓ parriis et multi¬
phariis ecclic nitĩtatib et fideliũ mo¬

Expanded text:
 probavit, hodie teneatur acceptum; et quod illa repulit, hactenus inefficax habeatur: quanto potius ea quae ipsa pro catholica fide, pro sanis dogmatibus, pro variis et multifariis Ecclesiae necessitatibus et fidelium mo
Abbreviated transcription (Latin):
tu es sar̾dos magnꝯ̃ et pontifex sũ¬
mus ta princeps ep̃or tu heres apło¬
ruz tu p̾matu abel gubornatu noe pa¬
triarchatu abraha ordine melchisedech
dignitate caren aucͣte moyses iudi¬
tatu saanuel pꝑtãte petrus unctiõe xp̃s
Tu es cui claues tradite sũt ħ ille et¬

Expanded text:
 es? Sacerdos magnus, summus Pontifex. Tu princeps episcoporum, tu haeres Apostolorum, tu primatu Abel, gubernatu Noe, patriarchatu Abraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, judicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus. Tu es cui claves traditae, cui ove
Abbreviated transcription (Latin):
Et ait ħ uellẽ solerter adu̾tas uir sagacis¬
sime eugeni qr tociens peg̾nat᷑ cõsida¬
cio tua quociẽs abillis relo ad ista defler¬
titur inferiora et uisibilia siue ĩtuenda
ad noticiã siue appetẽda ad usu siue ꝓ¬
officio disponẽda uł actitãda si hũ ita
ꝟsatur ĩ hiis ut pħ illa requirat aut
ptil exulat /. Sit considare uł aꝓphare¬

Expanded text:
Et hoc velim solerter advertas, vir sagacissime Eugeni, quia toties peregrinatur consideratio tua, quoties ab illis rebus ad ista deflectitur inferiora et visibilia, sive intuenda ad notitiam, sive appetenda ad usum, sive officio disponenda vel actitanda. Si tamen ita versatur in his, ut per haec illa requirat, haud procul exsulat. Sic conside
Abbreviated transcription (Latin):
di sũt oẽs nullũ paciatꝰ otradictorẽ ncõ
qui dicat cur fecisti sic potãteni hẽat
excludere et admitte̾ quos uoluĩt mu¬
tare mĩstros trãsferre mistoria adquos
et qñ uolu̾it itatimori sit oĩbus ut sit
et utilitati p̃sit oĩbus ut oĩbus ꝓsit et
de omĩb clamdestiãs et susurratas delati¬
ones nõ retipias ccou̾sus eũ mag̾ de¬
tractiones censeas Et hãc ueli gen̾eralẽ

Expanded text:
di igitur omnes. Nullum patiatur contradictorem. Nemo qui dicat, Cur fecisti sic? Potestatem habeat excludere et admittere quos voluerit, mutare ministros, transferre ministeria ad quos et quando voluerit. Ita timori sit omnibus, ut sit et utilitati. Praesit omnibus, ut omnibus prosit, et de omnibus. Clandestinas et susurratas delationes non recipias adversus eum: magis detractiones censueris. Et hanc velim generalem
Abbreviated transcription (Latin):
gisse qua ꝑꝑ ut diximꝰ alius alia dispẽ¬
set de disriplina tu ꝓude illuo nenũ tre¬
tas quor disciplina custos /. Sacerdetes
domestici aut cet̾is honestiores aut fabu¬
la omĩb sũt Iu uultu ĩ hĩtu ĩ intessu i ͦꝵ
qui t̾ra te sũt nil reside᷑ ĩpudicũ nil ĩ¬
detens paciaris discãt ate coepĩ tui co¬
matulos pueros et ꝯp̃tos adolescentos
sctũ nẽ hre Certe int̾ mit̾tos discurrẽ
calamistratos nõ decet / Mec austoritatẽ¬
tate graciꝰ ut nec deseueritates sit oneri
net defaĩliaritate ⁊temptui. In pallacio
papar domite prõm faĩlias exhibeto/
Amẽt te domestici tui si nõ facito ut te¬
timeant ubilis semꝑ custodia oris q̃ tñ
affabilitatis gr̃t nõ excludat Ille cõ¬

Expanded text:
gisse. Quapropter, ut dixi, alius alta dispenset; de disciplina tu provide, illud nemini cretas: horum disciplina custos. Sacerdotes domestici, aut caeteris honestiores, aut fabula omnibus sunt. In vultu, in habitu, in incessu illorum qui circa te sunt, nihil residere impudicum, nihil indecens patiaris. Discant a te coepiscopi tui comatulos pueros et comptos adolescentes secum non habere. Certe inter mitratos discurrere calamistratos non decet. Et memenitate gratius, ut nec de severitate sis oneri, nec de familiaritate contemptui? In palatio papam, domi te patremfamilias exhibe. Ament te domestici tui: si non, facito ut timeant. Utilis semper custodia oris, quae tamen affabilitatis gratiam non excludat. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
asollicitudine roꝵ mĩoꝵ et uiliũ oꝑtet
c̃ẽ aĩu tam maguiis et tam młtis ĩtẽ¬
tu rebus oportet liberũ quẽ milla sibi
uendicet uiolenta occupatõ oportet ĩ ge¬
nĩu quẽ ulła deorsu trahat indigna
affectio oportet rectũ quẽ nulla seorsu
au̾tat sinstra intẽtio oportet cautũ quã
nulla subeat fortuna suspicio oportet ui¬
gilem quẽ nulla asese abducat peg̾na
et criosa cogitacõ oportet firmũ quẽ nlła
ꝯcuciat repentina tarbatõ oportet ĩuictũ
quã nulla fatiget ꝯtinua tribulatõ oꝑtet
amplũ quẽ ne᷑ coartet rere temꝑaliu
amissio hiis te nõ dubites et boĩs pͥuã¬
du et feriendũ malis S aĩu diuidẽs
et da rebꝰ et tuis ꝑit ⁊eiculis uolueris
ĩꝑtiri ꝓcurrĩdris quẽ iiplices qui ꝓte
molat ꝓte dico nõ tecũ quedã ꝑtemet
facies quedã ꝑte et alios simł queda
mitet considacio tua/. Nrẽdu pinde

Expanded text:
a sollicitudine rerum minorum et vilium oportet esse animum, tam magnis et tam multis intentum rebus. Oportet liberum, quem nulla sibi vindicet violenta occupatio. Oportet ingenuum, quem nulla deorsum trahat indigna affectio. Oportet rectum, quem nulla seorsum avertat sinistra intentio. Oportet cautum, quem nulla subeat furtiva suspicio. Oportet vigilem, quem nulla ab sese abducat peregrina et curiosa cogitatio. Oportet firmum, quem nulla concutiat repentina turbatio. Oportet invictum, quem nulla fatiget vel continua tribulatio. Oportet amplum, quem nulla coarctet rei temporalis amissio. 18. His te non dubites et bonis privandum, et feriendum malis, si animum dividens, et Dei rebus, et tuis pariter reculis volueris impertiri. Procurandus quem implices, qui pro te molat. Pro te dico non tecum. Quaedam per temet facies; quaedam per te et alios simul; quaedmitet consideratio tua. Ego ve
Abbreviated transcription (Latin):
hẽas Itaq unꝯ omĩb façiẽda ĩ iũgat et
uni om̃es eñdeant tu ille hẽas sidor ua¬
cans tibi et ecclie dei/ Si quonria cuit fi¬
sustieͣ potius consulo ꝙͣ te ĩ merge̾ labem̃¬
to huic memẽto saluatorẽ iuda ytone¬

Expanded text:
 Itaque unus omnibus facienda injungat, et uni omnes respondeant. Tu illi habeas fidem, vacans tibi et Ecclesiae Dei. Si quominus aut fisustinere potius consulo, quam te immergere labyrintho huic. Memento Salvatorem Judam oecono
Abbreviated transcription (Latin):
nasteria etcłias et cilia religiosa et
pia loca cleritos et ppłos libere uisitã¬
do ae ꝓturatioẽs alotis ti retipere
uisitatis Ex quo tñ aliquã deipĩs di¬
ocosib uisitare ceꝑit nũꝙͣ postea sine
totũ sine ꝑtẽ crꝰ uisitauerit reu̾tatur

Expanded text:
nasteria, ecclesias et alia religiosi et pia loca, clericos et presbyteros libere uisitando, ac procurationes a locis tantum recipere uisitatis. Ex quo tamen aliquam de ipsis diocesibus uisitare ceperit, nonquam postea, siue totam, siue partem eius uisitauerit, re
Abbreviated transcription (Latin):
solempit ĩquirãt deũcient si uide¬
rit expedire ¶Notoria uero trĩa que
exãatione nõ egẽt cũ suphiis me¬
dito notari possit ordinarioꝵ nec ne¬
głia eorũde libeͣ corrigãt penã ꝓ illis

Expanded text:
solempniter inquirant, denuntiet, si uidesolempniter inquirant, denuntiet, si uiderit expedire. Notoria uero crimina que examinatione non egent, cum super hiis merito notari possit ordinariorum negligentia eorumdem, libere corrigat, penam pro illis
Abbreviated transcription (Latin):
indiguĩt uisitari tũt aliaꝵ uisitatiõe
int̾missa redeat ad eandẽ si aloci dyoce¬
sano requisitus extiterit uł de oin uł
ꝑnos exhibeant ne aĩaꝵ ꝓfectus ali¬
qualitꝰ negligat᷑ Si uero maliciose
postulet confidẽter postꝙͣ aute semł
omẽs ꝓuĩcie sue dyot̾ uisitaui̾t licitũ
sit ei postea p̾us ta suffraganeoru
inciõe suꝑ hoc habita corã eis que ni
scriptis redigi uolumꝰ ut possit aliis
cẽ nota uisitacionẽ ꝑeande reiterare
tet que nõ fuerũt ab eo ĩ priorib uisi¬
tati nisi magis sit aliis uisitacioriis
surus efficiũ ꝓposito u̾bo deĩ q̃rat de
uita et du̾saciae mĩstrantiũ ĩ ecclesii
et locis aliis dino cultui deputatis
at tetis que ad officiũ ipra spetant
aibsq coactiõẽ et exactiõe qualib Iurͣ ͭͥ
ad ipõꝵ emẽdacionẽ ꝑ salubria mo
sibi adeo ꝓiudẽtia diligent intẽdens
ꝙ si de aliquali orta fuorit ĩfcania
stra eos ordinariis ip̃oꝵ ut suꝑhiis

Expanded text:
indiguierit uisitari, tunc aliarum uisitatione intermissa redeat ad eandem, si a loci diocesano requisitus extiterit, uel de omniumpronos exhibeant, ne animarum profectus aliquatenus negligatur. Si uero malitiose postulet confidenter. Postquam autem semel omnes prouintie sue dioceses uisitauerit, licitum sit ei postea, prius tamen suffraganeorum nitione super hoc habita coram eis, que in scriptis redigi uolumus, ut possint aliis esse nota, uisitationem per eandem reiterare tet, qui non fuerint ab eo in prioribus uisitati; nisi magis sit aliis uisitationis surus officium, proposito uerbo Dei, querat de uita et conuersatione ministrantium in ecclesiis, et locis aliis diuino cultui deputatis, ut ceteris que ad officium ipsum spectant, absque coactione et exactione qualibet iuramenti, ad ipsorum emendationem per salubrisibi a Deo prudentiam, diligenter intendens. Quod si de aliquibus orta fuerit infamia, contra eos ordinariis ipsorum, ut super hiis
Abbreviated transcription (Latin):
staituima ut quilibet cechiep̃s sua
uolens uisitare ꝓrĩtia p̾ꝰ ecclie sue
capłm atq tiuitatẽ et drocesi ꝓprias
plene uisitture ꝓcuret Ner sit solũ erga
cionẽ intẽtus Et si ꝯmnode et absq dif¬
ficultate atredẽ ad unãquãq nõ po¬
terit de plurib lotis ad unũ congruu
locũ deritos et laicos studeat ꝯu̾otare
ne ĩ illis uisitatõ post ponat᷑ deĩde
uisitatoĩs officiũ ex̾cere tiuitates et

Expanded text:
Statuimus, ut quilibet archiepiscopus suam uolens uisitare prouintiam, prius ecclesie sue capitulum, ac ciuitatem et diocesim propriam plene uisitare procurator; nec sit solus erga tionem inuentus. Et si commode uel absque difficultate accedere ad unamquamque non poterit, de pluribus locis ad unum congruum locum clericos et laicos studeat conuocare ne in illis uisitatio postponatur. Demum uisitationis officium exercere, ciuitat
Abbreviated transcription (Latin):
hir lege patrũ cauetur ut a uulgari uite¬
seclusi amũdi uoluptatib se abstineant nõ¬
obstatulis spectatulis nõ pompis intersint
Cc̃iuiua publica fugiant priuata uero nõ
tinĩ pudica s sobria colant usiris nequaquã
nicũbant neq turpiũ occupacõib lucroꝵ Nã
fitudib cuiꝯꝙͣ studiu appetãt amorẽ petu
me qiͣ mã cũctor uicior fugiant secula¬
ra efficia negotiaq abiciãt honoris gra¬
ciis mediciẽ dei munera nõ suscipiant
dolos es ꝯiuratiões caneant odiũ emulaci¬
ones obtractationes atq ĩ iudiã fugiant

Expanded text:
r lege Patrum cavetur ut, a vulgari vitseclusi, a mundi voluptatibus sese abstineant; non spectaculis, non pompis intersint; convivia publica fugiant, privata non tantum pudica, sed et sobria colant. Usuris nequaquam incumbant, neque turpium occupationes lucrorum fraudisque cujusquam studium appetant, amoeriam cunctorum criminum fugiant; secularia officia negotiaque abiciant: honorum graciis medicidolos et coniuraciones caveant, odium, emulaciones, obtrectacionem atque invidiam fugiant,
Abbreviated transcription (Latin):
ugore benignitatẽ mansuetudĩs net rur¬
sus ĩ mansuetudinẽ discretioriẽ deserant
discipline qͣten⁊ net acompassiẽẽ pieta¬
tis obdurescãt dũ contuãtes corrigũt nec
discipline uigorẽ molliant cu nifirino¬

Expanded text:
nsuetudinis, nec rursum in mansuetudine districtionem deserant disciplinae, quatenus nec a compassione pietatis obdurescant, cum contumaces corrigunt; nec disciplinae vigorem molliant, cum infirmo
Abbreviated transcription (Latin):
et piña age̾ noluerit nos in die iudicii
inculpatos futios credima qui cor cõ¬
sulimꝰ sauitati Et illos solos ĩ penis re¬
mansuros qui noluerũt consilii uri salu¬
b̾tate sanori nec moue̾ nos debẽt ꝯuitia
pditor quo mĩa a regula recta nõ rete¬

Expanded text:
edire noluerit nos in die judicii inculpatos futuros credimus, qui consulimus sanitati; illos solos in poenis remansuros, qui noluerint consilii nostri salubritate sanari. Nec movere nos debent convicia perditorum, quo minus a via recta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tereũtib ⁊estrictius utitur ꝙͣ se hẽibearit
mores corr tũ quib uiuit Aut ĩ temꝑans
aut suꝑsticiosus ẽ quis uero sic eis utit᷑¬
ut mẽtas consuetudĩs bõꝵ int̾ quos usa
tur excedat cuit aliquid signifieait aut

Expanded text:
tereuntibus restrictius utitur, quam sese habent mores eorum cum quibus vivit, aut temperans aut superstitiosus est: quisquis vero sic eis utitut metas consuetudinis bonorum inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut
Abbreviated transcription (Latin):
cipatũ dino officio et deditũ contemplaci¬
omi et oroni aib oĩ strepitu tprãliu cessar̾
Cleros enĩ grete latine dĩ sors inde hyi
hoĩes uocãtiu cleriti .i. sorte electi om̃s
eut̃ aeue ĩsuos elegit hii nãq sinit re¬
ges .i. si et alios ꝟtutib regentes et ita
m̾deo regnũ hñt et hos designat torona

Expanded text:
um divino officio, et deditum contemplationi et orationi, ab omni strepitu temporalium cessare Cleros enim grece, latine sors, inde ujusmodi homines vocantur clerici in sorte electi. Omnis enim Deus in suos elegit. Hii namque sunt reges et se et alios in virtutibus regentes, et ita in Deo regnum habent, et hoc designat corona
Abbreviated transcription (Latin):
tus nõ teneri ret ad exhibendũ uł sol¬
uendũ talia preb suis ꝓpriis quas nõ
tã negociãdi deferũt s deferri fatiunt
seu transmittũt uolentes pꝑ multorũ
nisolentiã et abusũ pene adminiculo
do ꝯra osuetudine querũcũer q̃ dicẽda
est ueriꝯ corruptela nõ obstanite ut¬
nec collegiũ nec uinu̾sitas nec aliqͦ
et singularis ꝑsena ciuꝯtũq sit digta¬
dictis talia exigat uel extorqueat ꝑse
hurꝰ ꝑsoluẽda ꝯpellat qui uero ꝯ̃fecerĩt
si ꝑsone fuerĩt singulares excõis Si
tri seu loci altiꝯ tiuꝯcũq ipã ciuitascas¬
trũ uł lecus int̾dicti siña ip̃o facto ĩcur¬
rant nec ab excoĩtatiõe hiriꝯi absoluci¬
onẽ uł mr̾ dicti relaxationẽ obtineãt
ex acta plenarie restituerĩt et detitrus¬
gressione satisfecerint ꝯpetent exͣ. de¬

Expanded text:
tus non teneri. nec ad exibendum vel solvendum talia pro rebus suis propriis quas non causa negotiandi deferunt vel deferri faciunt seu transmittunt. Volentes propter multorum insolentiam et abusum pene adminiculo traria consuetudine quorumcumque que dicenda est corruptela verius non obstante nec collegium, nec universitas nec aliqua etiam secularis persona cuiuscumque sit dignitat rebus predictis talia exigat vel extorqueat per se rsolvenda compellat. Qui vero contra fecerint si persone fuerint singulares excommunicatri seu loci alterius cuiuscumque ipsa Civitas Castrum vel locus interdicti sententias ipso facto incurrant. nec ab excommunicatione huiusmodi absolutionem vel interdicti relaxationem obtineant, donec exacta plenarie restituerint et de transgressione satisfecerint competenter. D
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ĩ ppłis. Qui ad te redeãt fatigati
quidẽ s nõ suffartinati sił et głiatites
nõq curiosa sen p̃ciosa q̃q terraru
attulerint s ꝙ relinquerũt pace re¬
giris legẽ barbaris quietẽ monaste¬

Expanded text:
e deo. Qui ad te redeant fatigati quidem, sed non suffarcinati, simul et gloriantes non quod curiosa seu preciosa queque terrarum attulerint, sed quod reliquerint paeem regnis, legem barbaris, quietem monaste
Abbreviated transcription (Latin):
uẽs tpr̃e iõq cũ metu replet᷑ młtis mi¬
seriis et ꝓpra cũ fletu Et nẽ młtis quia
mitati uacat nascenti ĩ pctõ fragili cor¬
pore ĩ mẽte sterili uere gͦ repletus tui
infirinitas torꝑis et fatuitas cordis cu¬
mulat᷑ traduce sordemortis addiciorie
Salubris copula ut cogitas se sũmũ põ¬
tificẽ afterdas ꝑit̾ te et uilissimu te ci

Expanded text:
miseriis , et propterea cum fletu. Et vere multis, quia mitate vacat nascenti in peccato, fragili corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis addictione. Salubris copula, ut cogitans te summum Pontificem, attendas pariter vilissimum ci
Abbreviated transcription (Latin):
tibi fructꝰ occurrit ut mortale qd̾ in te
est rõnale huliet et rursu ⁊õnale mor¬
miser imẜabilis homo doleus ꝙ hõ sit
erubestens ꝙ iuidꝰ sit plorãs ꝙ nata
sit inurmiurãs ꝙ nata sit homo adla
borẽ nõ adhonorẽ homo natꝰ demuli

Expanded text:
tibi fructus occurrit, ut mortale quod in te est rationale humiliet; et rursus rationale mormiser, et miserabilis; homo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans quod natus sit, murmurans quod sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo nat
Abbreviated transcription (Latin):
quã quĩquagnita aureos hñt hii tñ om̃s
si suã ĩ iuriã psequãt᷑ mortẽ ue ꝓpĩquoꝵ
deferdant ab accusatiõe nõ excludirrit᷑
liberi libertiq niõ sũt ꝓhibendi suciꝵꝵ reꝵ
defendaꝵ grã defaicto pentũ pr̃oroꝵ ue
conqueri ueluti si ditant se ni aposẜioẽ
ab hiis expulsos .s. nõ ut c̾mõ ĩ eos intẽ¬
dant s tñi ut posẜrionẽ recipiãt Na et
si ditat suppositũ abea ꝑtuz quo inagis
põt S eũ qui cibolitiõẽ publita uł p̾ua¬

Expanded text:
 omnes, si suam iniuriam exequantur mortemue propinquorum defendent, ab accusatione non excluduntur. Liberi libertique non sunt prohibendi suarum rerum defendendarum gratia de facto parentium patronorumue queri, ueluti si dicant ui s‹e› a possessione ab his expulsos, scilicet non ut crimen uis eis intendant, sed ut possessionem recipiant. nam et si dicat suppositum ab ea partum, quo magis potest: sed eum, qui abolitione publica vel priva
Abbreviated transcription (Latin):
lambatur et tabula racodat᷑ Si nõ fuit
tabula ut nõ conculcet lotus tẽradat᷑¬
et ĩ igne consumat᷑ et ciuis unxͣ altare
condatur et sacerdos xl. diebi peĩteat
lauit talix serbeat mĩster stillo et die
bus trib peniteat. Si suꝑ lrateũ alta¬
.ix. dicbꝰ peniteat . Si usq ad qrͣtu
2o. dieb peniteat et liuteaĩa que teti¬
rerdos abluat calice supposito et aqua
ablutãs sumat᷑ et uix̃ altorre condatur

Expanded text:
lambetur, et tabula radetur. Si non fuerit tabula, ut non conculcetur, locus corradetur, et igne consumetur, et cinis intra altare recondetur, et sacerdos XL diebus poeniteat. t calix, sorbeat minister stillam, et III diebus poeniteat. Si super linteum altanovem dies poeniteat; si usque ad quartum viginti diebus poeniteat, et linteamina quae tetiribus vicibus calice subtus posito et aqua ablutionis sumatur, et juxta altare recondatur
Abbreviated transcription (Latin):
poris ĩparati aut ꝑ ambitiẽtiu p̃sup̃¬
tionẽ aut humultũ ualuisse popularẽ
ut indignis quibuscũq et longe extͣ.¬
meritũ sac̾dotale tonstitutis pastorale
regimẽ s ad angere disc̾mẽ Integ̾¬
tas̾ enĩ p̃sidẽtiu salus ẽ subditoꝵ Et

Expanded text:
poris impacati aut ambientium praesumptionem, aut tumultum valuisse popularem, ut indignis quibusque, et longe extra sacerdotale meritum constitutis pastorale regimen, sed augere discrimen. Integritas enim praesidentium salus est subditorum et
Abbreviated transcription (Latin):
inistri et custodes mĩoꝵ ordinũ p̃di¬
cator ad pũtia p̃latoꝵ corũdez locorũ
se conferãt uł pse uł ꝑ frẽs quos adhos
ydoneos eẽ putauerit huũlitꝰ petitirri
ut frẽs qui ad hoc electi fuerĩt ĩ eoꝵ tiui¬
tatib et oiocesib confessicẽs subditorũ
suoꝵ confiteri sibi uelẽtiu audire libere

Expanded text:
et custodes minorum, ordinum predictorum ad presenciam prelatorum eorundem locorum se conferant, per se vel fratres, quos ad hoc ydoneos fore putauerint, humiliter petituri, vt fratres qui ad hoc electi fuerint, in eorum ciuitatibus et dyocesibus confessiones subditorum suorum confiteri volencium, audire libere
Abbreviated transcription (Latin):
frĩb ipĩs ad id talit᷑ depitatis ꝑtãter
i huc inrpendẽ ampliorẽ quã ĩ eo cura
tis seu prochialib sac̾ dotib ea aiur con¬
cessa insi forsan eis eccłiar p̃lati uberio¬
rem ĩ hac ꝑte grã sp̃alit ducerẽt fanẽdã¬

Expanded text:
Fratribus ipsis ad id taliter deputatis potestatem in hoc impendere ampliorem, quam in eo tis seu parrochialibus sacerdotibus a iure est concessa, nisi forsan eis ecclesiarum prelati uberiorem in hac parte graciam specialiter ducerent facienda
Abbreviated transcription (Latin):
lati ꝙ̃ꝙͣ ex hiuai frĩbus pñtatis eifre
ad hiuꝯi officiu nollẽt hre uł nõ duce¬
rent adimittẽdu co amoto uł sb̾tracto
sit et debeat alius subregari. Si uo iidẽ
plati p̃fatis frĩbus ad confessiones ut p̃¬
mittit᷑ audiẽdas lericis h ui n licentia¬

Expanded text:
atribus presentatis eisdem, ad huiusmodi officium nollent habere, vel non ducerent admittendum, eo amoto vel subtracto elatis possit et debeat alius subrogari, Si vero iidem prelati prefatis fratribus, ad confessiones vt premittitur audiendas electis huiusmodi exhi
Abbreviated transcription (Latin):
uant ꝑmãs salutares et berieficius ab¬
solucionis ĩpendãt ꝓut supins est cr¬
p̃ssu exͣ. ciuitates et dyocẽses ĩ quibus
mullatenꝰ auditure. Nũs aũt ꝑsonarũ
assumẽdarũ ad huiꝯi officiũ exercondũ¬

Expanded text:
ncias salutares, ac beneficium absolucionis inpendant, prout superius est expressum, extra ciuitates et dyoceses, in quibus nullatenus auditure, Numerus autem personarum assumendarum ad huiusmodi exercendu
Abbreviated transcription (Latin):
osi ĩnicẽ eniuli ĩ uicinos ĩ hũaimi ĩ ex̃neos
quos neĩe amãtes arnat nemo et cu
tiieri affectãt ab oĩbus oẽs tuineãt nct̃c
est hii sũt qui sub esse nõ sustinẽt pre esse
niõ norũt suꝑiorib infideles inferiorib
ĩportabiles hii ĩ uerecũdi cro petẽdu ad
sua grandia lequi cũ opent᷑ exigua lar¬
gissiuꝰ ꝓmissores et ꝑcissimi erhibitores
blandissimi aoulatores et mordacissimi
detractores simplicissĩ uissiłatores et ma¬
lignissum ꝓditores. Pe curia: libus
gcłiasticu zolũ ferue̾ sola ꝓdignitate
senialib te hrẽ temptaueris absit ĩq̾unt
nõ decet tempori nõ ꝯgruit marestati
nõ ꝯueĩt quas geras psonã attendito
deplacito dri ultrna miençio ẽ ꝓ iactura
salutis nlła tũctacio rnsi qd̾ subhine ẽ
id salutare dicam.⁊ et qs̾ głia redolet
tur ne dicã faituitas uirũ cirtũspectũ et

Expanded text:
osi in invicem, emuli in vicinos, inhumani in extraneos; osi in invicem, emuli in vicinos, inhumani in extraneos; quos neminem amantes amat nemo, et cum timeri affectant ab Omnibus, omnes timeant necesse est. Hii sunt, qui subesse non sustinent, preesse non norunt, superioribus infideles, inferioribus importabiles. Hii inverecundi ad petendum, ad suam grandia loqui, cum operentur exigua. Largissimi promissores et parcissimi exhibitores, blandissimi adulatores et mordacissimi detractores, simplicissimi dissimulatores et malignissimi proditores. Et iterum iasticum zelum fervere sola pro dignitate socialius te habere temptaveris: Absit, inquiunt, non decet et tempori non congruit, magestati non convenit. Quam geras personam, altendito! De placito dei ultima mencio est, pro iactura salutis nulla cunctacio; nisi quod sublime est, hoc salutare dicamus, et quod gloriam redolet, tur, ne dicam fatuitas. Virum circumspectum et