comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est filius. habet auctorem de quonatus est
patrem: nec tamen ideo non ẽ eiusdem sub¬
stantie cuius ẽ pater. Et quod iste minor.
maior est ille: potest tamen ad formã patͥs
ualentiamq: ꝑuenire crescendo: in qua pa¬
trem ꝓpterea non omnimodo inuenit talẽ.
quia et ille deficit senescendo. Sic enĩ ne¬
cesse ẽ uarietur etate mortalitas: ubi tẽpo¬
ralis ẽ. non ȩterna natiuitas. Non autem
illa sic est: ubi nec crescit filius. nec senescie
pater. Et idõ amborum non impar ẽ ȩtas:
quia ubi ẽ ȩternitas. non est etas. Idõ forma
non impar amborum: qm̃ uerus filiꝰ qui ñ
ut augeret᷑ ẽ natus: nec remaneret dege¬
ner. equalis ẽ natus. Sit gͦ natiuitate hu¬
mana longe melior et excellentior diuina
natiuitas incorruptibili et iniiolabili ge¬
neratione: non tamensit deterior diuersita¬
te naturȩ. S uitam inquis filius accepit
apatre. Accepit:sicut genitus agignente.

Expanded text:
est filius, habet auctorem de quo natus est, est filius, habet auctorem de quo natus est, patrem; nec tamen ideo non est ejusdem substantiae cujus est pater; et quod iste minor, major est ille, potest tamen ad formam patris valentiamque pervenire crescendo, in qua patrem propterea non omni modo invenit talem, quia et ille defecit senescendo. Sic enim necesse est varietur aetate mortalitas, ubi temporalis est, non aeterna nativitas. Non autem illa sic est, ubi nec crescit Filius, nec senescit Pater. Et ideo amborum non impar est aetas; quia ubi est aeternitas, non est aetas: ideo forma non impar amborum; quoniam verus Filius, qui non ut augeretur est natus, ne remaneret degener, aequalis est natus. Sit ergo nativitate humana longe melior et excellentior divina nativitas, incorruptibili et inviolabili generatione: non tamen sit deterior, diversitate naturae. 7. Sed vitam Filius, inquit, accepit a Patre. Accepit sicut genitus a gignente.
Abbreviated transcription (Latin):
subtraxit ut dicis: si eiusdem substantiȩ
est. et tamen minor ẽ.nec sicut infans cre¬
scere potest: Iam uͦ de imortalitate dei.
quia non patrem s dm̃. qui et pater ẽ et
filius et sp̃s ses̃. solum habere immorta¬
litatẽ dixit apłs: satis suꝑius disputaui. qͣn¬
do ipsum apłicum testimoniũ et posuitotũ.
et exposui. Displicet tibi quia equalem pa¬
tri asserimus filium: quasi possit eẽ in ȩq¬
lis quiuerus ẽ filius. non natus ex tempore.
s gignenti coȩternus: sicut splendor abigne
genitus. gignenti manifestat᷑ ȩqueuus. S
habet inquis dei filius auctorem patrẽ. Si
ꝓpterea dm̃ patrem dõ filio dicis auctorem.
quia ille genuit. genitus ẽ iste. quia iste
de illo ẽ. non ille de isto: fateor et concedo.
Si autem ꝑ nomen auctoris minorem uisfa¬
cere filium. patremq maiorem. nec eiusdẽ
substantiȩ filium cuiꝰ ẽ pater: detestabor
et respuam: Quia et filius hominis in qͣntũ

Expanded text:
subtraxit, ut dicis, si ejusdem substantiae subtraxit, ut dicis, si ejusdem substantiae est, et tamen minor est, nec sicut infans crescere potest? 5. Jam vero de immortalitate Dei, quia non Patrem, sed Deum qui et Pater est et Filius et Spiritus sanctus, solum habere immortalitatem dixit Apostolus, satis superius disputavi, quando ipsum apostolicum testimonium et posui totum, et exposui. 6. Displicet tibi, quod aequalem Patri asserimus Filium: quasi possit esse inaequalis, qui verus est Filius, non natus ex tempore, sed gignenti coaeternus, sicut splendor ab igne genitus gignenti manifestatur aequaevus. Sed habet, inquis, Dei Filius auctorem Patrem. Si propterea Deum Patrem Deo Filio dicis auctorem, quia ille genuit, genitus est iste; quia iste de illo est, non ille de isto; fateor et concedo. Si autem per nomen auctoris minorem vis facere Filium, Patremque majorem, nec ejusdem substantiae Filium cujus est Pater; detestabor et respuam: quia et filius hominis, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
re animam filium sic accipi uoluisti. qͦ
qđ iam erant illȩ animȩ inuetere uita.
quas ꝑ ȩuangłium renouando apłs ge¬
nuit: uerbum autem dei ds̃. unigenitꝰ
filius. sicut iam disputauimus non pͥus
aliquid fuit et renouatione ẽ generatꝰ a pa¬
tre. s cũ patre semꝑ fuit. sicut ẽ semꝑ atq
erit. mirabili atq ineffabili modo genitꝰ
ab ȩterno coȩternus: S si obhoc introdu¬
xistihanc dissimilem similitudinẽ. ut as¬
sereres dm̃ patrem incorruptibiliter ge¬
nuisse: noli laborare. Confiteor omnino
incorruptibiliter genuisse dm̃ patr̃e: s
quod ẽ ipse genuisse. Iterum enĩ dicohic:
qͦd sepe uobis dicendum ẽ. Aut de aliqua
substantia natus ẽ dei filius: aut de nul¬
la. Si de nulla: ergo de nichilo: qđ uos
non dicere iam tenemus. Si de aliqua. nec
tamen de patris: non uerus ẽ filius. Si de
patris: unius eiusdemq substantiȩ sunt
pater et filius. Quomodo autẽ nichil filio

Expanded text:
re animam filium sic accipi voluisti, quore animam filium sic accipi voluisti, quoquod jam erant illae animae in vetere vita, quas per Evangelium renovando Apostolus genuit? Verbum autem Dei Deus unigenitus Filius, sicut jam disputavimus, non prius aliquid fuit, et renovatione est generatus a Patre, sed cum Patre semper fuit; sicut est semper atque erit mirabili atque ineffabili modo genitus ab aeterno coaeternus. Sed si ob hoc introduxisti hanc dissimilem similitudinem, ut assereres Deum Patrem incorruptibiliter genuisse: noli laborare; confiteor omnino, incorruptibiliter genuisse Deum Patrem, sed quod est ipse genuisse. Iterum enim dico hic, quod vobis saepe dicendum est: Aut de aliqua substantia natus est Dei Filius, aut de nulla. Si de nulla, ergo de nihilo; quod vos non dicere jam tenemus. Si de aliqua, nec tamen de Patris, non verus est Filius. Si de Patris, unius ejusdemque substantiae sunt Pater et Filius. Quomodo autem nihil Filio
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur caro. corporalis filius: non tam̃
de anima anima nascitur. Post istam qͣsi
definitionẽ tuam: rursus affirmas ani¬
mamfilios generare. Adiungis enĩ et
dicis. Si gͦ nr̃a anima incorruptibilit̃
generat et inpassibiliter. nullam senti¬
ens diminutionẽ. non inquinationẽ ali¬
quam. s legittime sođm iura diuina. ge¬
nerat filium sapientia. consensum accõ¬
modans corpori ipsa integra manet:qͣn¬
tomagis omp̃s ds̃: Et paulo post dicis.
Quantomagis ds̃ pater incorruptibilis in¬
corruptibiliter genuit filium: Iam supͣ
dixi nescire me quid uolueris de amma
intelligi. de qua prius dixisti. qͦd ñ nas¬
catur anima de anima: & postea quod a¬
nima incorruptibiliter gignat filium. Si
animam gignit: quomodo non nascitur
anima de anima: Si carnem: tu uideris
quomodo sit caro uerus ammȩ filius.
Xpc̃ enim propter quem putasti hanc
adhibendam similitudinẽ: uerus ẽ dei fi¬
lius.Si autem incorruptibiliter gigne¬

Expanded text:
nascitur caro, corporalis filius: non tamen nascitur caro, corporalis filius: non tamen de anima anima nascitur. Post istam quasi definitionem tuam, rursus affirmas animam filios generare. Adjungis enim, et dicis: Si ergo nostra anima incorruptibiliter generat et impassibiliter, nullam sentiens diminutionem, non inquinationem aliquam; sed legitime secundum jura divina generat filium, sapientia consensum accommodans corpori, ipsa integra manet: quanto magis omnipotens Deus? Et paulo post dicis: Quanto magis Deus Pater incorruptibilis incorruptibiliter genuit Filium? Jam supra dixi, nescire me quid volueris de anima intelligi, de qua prius dixisti quod non nascatur anima de anima, et postea, quod anima incorruptibiliter gignat filium. Si animam gignit, quomodo non nascitur anima de anima? Si carnem, tu videris quomodo sit caro verus animae filius. Christus enim, propter quem putasti hanc adhibendam similitudinem, verus est Dei Filius. Si autem incorruptibiliter gigne
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua ẽ. Quero dequa. Si non de patris:
aliam quere. Si aliam non inuenis.quia
omnino non inuenis: patris agnosce:et
filiũ cũ patre omousion confitere. Caro
de carne nascitur:filius carnis de substan¬
tia carnis nascitur. Corruptionẽ de medio
tollite: passiones carnales alumine mentis
abigite: et inuisibilia dei ꝑ ea quȩ facta ft̃
intellecta conspicite. Credite creatorem.
qui dedit carnicarnem gignere.qui de¬
dit parentib ueros carnis filios de carnis
substantia generare. ac sic filios cũ paren¬
tib unius eẽ substantię: multomagis po¬
tius se uerumgignere filium de sua substan¬
tia. et unam cum uero filio habere substan¬
tiam.manente incorruptione spiritali:
&e longissime hinc aliena corruptione
carnali. Nam de anima quid dixeris ne¬
scio. Uerba enim tua sunt: ubi dicis. Nec
enim ad animȩ ingenuitatem compara¬
tis tantam illam magnificentiam: s ad fra¬
gilitatẽ corporis. De corpore utiq inquis

Expanded text:
aliqua est: quaero, de qua? Si non de Patris, aliqua est: quaero, de qua? Si non de Patris, aliam quaere. Si aliam non invenis, quia omnino non invenis; Patris agnosce, et Filium cum Patre Homousion confitere. Caro de carne nascitur, filius carnis de substantia carnis nascitur. Corruptionem de medio tollite, passiones carnales a lumine mentis abjicite, et invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspicite . Credite Creatorem, qui dedit carni carnem gignere, qui dedit parentibus veros carnis filios de carnis substantia generare, ac sic filios cum parentibus unius esse substantiae, multo magis potuisse verum gignere Filium de sua substantia, et unam cum vero Filio habere substantiam, manente incorruptione spirituali, et longissime hinc aliena corruptione carnali. 4. Nam de anima quid dixeris, nescio. Verba enim tua sunt, ubi dicis: Nec enim ad animae ingenuitatem comparatis tantam illam magnificentiam, sed ad fragilitatem corporis. De corpore utique, inquis,
Abbreviated transcription (Latin):
lente. postea quã uis uerbi sicut debuit
intellecta ẽ: omousion illud catholice
fidei sanitate longe lateq defensum est.
Quid ẽ enim omousion.nisi unius eiusdẽ¬
q substantiȩ: Quid. ẽ. inquam omousi¬
onnisi ego&. pader unũ sumus: S nunc
nec ego nicenum. nec tu debes ariminense
tanquã p̃iudicaturus ꝓferre concilium:
nec ego huiꝰ auctoritate. nec tu illius deti¬
neris. Seripturarũ auctoritatib non quo¬
rumq ꝓpriis s utrisq comimunib testibꝰ
res cumre. causa cũ causa. ratio cũ ratione
concertet. Utriq legimus: ut simus inuͦ
filio eius iħu xp̃o. Ipse est uerus ds̃: et uita¬
ȩterna. Utriq tanti ponderis molib cedi-¬
mus. Dicite gͦ nob̾: utrum iste uerus di fi¬
lius. ab eis qui grã filuisunt. huiꝰ nominis
quadam ꝓprietate discretus. de nulla sub¬
stantia sit an de aliqua. Non dico inquis
de nulla: ne de nichilo dicam.Ergo de

Expanded text:
lente, posteaquam vis verbi, sicut debuit, lente, posteaquam vis verbi, sicut debuit, intellecta est, Homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque defensum est. Quid est enim Homousion, nisi unius ejusdemque substantiae? Quid est, inquam, Homousion, nisi, Ego et Pater unum sumus ? Sed nunc nec ego Nicaenum, nec tu debes Ariminense tanquam praejudicaturus proferre concilium. Nec ego hujus auctoritate, nec tu illius detineris: Scripturarum auctoritatibus, non quorumque propriis, sed utrisque communibus testibus, res cum re, causa cum causa, ratio cum ratione concertet. Utrique legimus, Ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo; ipse est verus Deus et vita aeterna. Utrique tanti ponderis molibus cedamus. Dic ergo nobis, utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt hujus nominis quadam proprietate discretus, de nulla substantia sit, an de aliqua. Non dico, inquis, de nulla, ne de nihilo dicam. Ergo de
Abbreviated transcription (Latin):
sa est: Si nichilhorum: gͦ aut de nichilo
aut de aliqua substantia natus ẽ.S ne cre¬
deremus de nichilo cẽ dei filium uos puta¬
re: iam nos abista sollicitudine libasti. Af¬
firmasti enm: non uos dicere de nichilo eẽ
dei filium. De aliqua gͦ substantia ẽ.Si
non de patris:dequa dicite.S non inue¬
nitis. Iam igitur unigenitũ dei filiũ iħm
non uosnobiscumpigeat confiti. Pater gͦ et
filius. unius sunt eiusdemq substantiȩ.
Hoc est illud omousyon: qđ inconcilio ni¬
ceno aduersus hereticos arrianos a catho¬
licis patribus ueritate auctoritatis et au¬
ctoritate ueritatis firmatum ẽ. Quod po¬
stea inconcilio ariminensi. ꝓpt̃ nouitatẽ
uerbi minus quam oportuit intellectam.
quã tamen fides antiqua peꝑerat: multos
paucorum fraude deceptos. heretica im¬
pietas sub heretico imꝑatore constantio
labefactare temptauit. S non post lon¬
gum tempus lib̾tate fidei catholicȩ p̃ua¬

Expanded text:
rsa est? Si nihil horum, ergo aut de nihilo rsa est? Si nihil horum, ergo aut de nihilo aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus de nihilo esse Dei Filium vos putare, jam nos ab ista sollicitudine liberasti: affirmasti enim non vos dicere, de nihilo esse Dei Filium. De aliqua ergo substantia est. Si non de Patris; de qua? Dicite. Sed non invenitis. Jam igitur unigenitum Dei Filium Jesunon vos nobiscum pigeat confiteri. 3. Pater ergo et Filius unius sunt ejusdemque substantiae. Hoc est illud Homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus veritatis auctoritate et auctoritatis veritate firmatum est: quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum, quod tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantio labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praeva
Abbreviated transcription (Latin):
unius eiusdemq substantię. Quod cum au¬
ditis. quale cor habeatis ignoro: qui puta¬
tis nos dicere sic filium natum eẽ de patre.
quomodo nascuntur de corporib corpora:
et qm̃ corruptibiliter ista nascunt᷑: accusa¬
tis nos tanquam generationi unigeniti
quȩ de patre est corporalem passionẽ cor¬
ruptionemq tribuamꝰ. Carnalib quippe
cogitationib plem. substantiam dei dese
ipsa gignere posse filium non putatis: ni¬
si hoc patiatur quod substantia quando
gignit patitur carnis. Erratis: non scien¬
tes scripturas. neq uirtutem dei. Qndo
legitis. ut simus in uero filio eius ihuxͦ:
nullomodo uerum dei filium cogitatis: si eũ
natum eẽ de substantia patris negatis. Non
enim iam erat hominis filius: et dõ donan¬
te factus est dei filius. Ex dõ quidem natꝰ.
s grã non natura. An forte et si nonhomi¬
nis filius. tamen aliqua iam erat qualcũq
creatura: et in dei filium dm̃ mutata conu̾¬

Expanded text:
unius ejusdemque substantiae. Quod cum auunius ejusdemque substantiae. Quod cum auditis, quale cor habeatis ignoro, qui putatis nos sic Filium dicere natum esse de Patre, quomodo nascuntur de corporibus corpora: et quoniam corruptibiliter ista nascuntur, accusatis nos tanquam generationi Unigeniti, quae de Patre est, corporalem passionem corruptionemque tribuamus. Carnalibus quippe cogitationibus pleni substantiam Dei de se ipsa gignere posse Filium non putatis, nisi hoc patiatur quod substantia quando gignit patitur carnis. Erratis, non scientes Scripturas, neque virtutem Dei . Quando legitis, Ut simus in vero Filio ejus Jesu Chnullo modo verum Dei Filium cogitatis, si eum natum esse de substantia Patris negatis. Num enim jam erat hominis filius, et Deo donante factus est Dei filius; ex Deo quidem natus, sed gratia, non natura? An forte etsi non hominis filius, tamen aliqua jam erat qualiscumque creatura, et in Dei filium, Deo mutante, conve
Abbreviated transcription (Latin):
patris et filii. De quo uno spũ scriptum ẽ.
Et enĩ inspũ unonos om̃s in unum corpus
baptizati sumus. siue iudei siue greqi. siue
seruisiue liberi: et om̃s unum sp̃m pota¬
uimus. Et alio loco. Unum corpꝰ. et unꝰ
substantiȩ ẽ. quandoquidem non de ali¬
qua materia uł de nichilo ẽ filius.s de qͦ
est genitus: itemq sp̃s sc̃s non de aliqua
materia uł de nichilo.s inde est unde ꝓ¬
cedit: Uos autem nec filium de patris sub¬
stantia genitum uultis. et tamen eũ nec ex
nichilo nec ex aliqua materia. s expatre
eẽ conceditis: nec uidetis quam necesse sit.
ut qui non est ex nichilo. non est ex aliqua
re alia. s ex dõ: nisi ex dei substantia esse
non possit. et hoc eẽ quodds̃ est de quoẽ.
hoc est ds̃ de dõ. Quo circa cum ds̃ de deo
natus. quia non aliud prius fuit. s natura
coeterna de dõ ẽ: non ẽ aliud quam ẽ ille
de quo ẽ. hoc ẽ unius eiusdemq nature. uł

Expanded text:
Patris et Filii, de quo uno Spiritu scriptum est: Patris et Filii, de quo uno Spiritu scriptum est: Etenim in Spiritu uno nos omnes in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive Graeci, sive servi, sive liberi; et omnes unum Spiritum potavimus . Et alio loco: Unum corpus et unussubstantiae est? Quandoquidem non de aliqua materia vel de nihilo est Filius, sed de quo est genitus: itemque Spiritus sanctus non de aliqua materia, vel de nihilo, sed inde est unde procedit. Vos autem nec Filium de Patris substantia genitum vultis, et tamen eum nec ex nihilo, nec ex aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis. Nec videtis quam necesse sit, ut qui non est ex nihilo, non est ex aliqua re alia, sed ex Deo, nisi ex Dei substantia esse non possit, et hoc esse quod Deus est de quo est, hoc est, Deus de Deo. Quocirca Deus de Deo natus, quia non aliud prius fuit, sed natura coaeterna de Deo est, non est aliud quam est ille de quo est, hoc est, unius ejusdemque naturae, vel
Abbreviated transcription (Latin):
nasci et procedere intersit. de illa excellen¬
tissima natura loquens. explicare quispo¬
test: Non omne quod ꝓcedit nascitur :
quamuis omne ꝓcedat quod nascit᷑. Sic̃
non omne qđ bipes ẽ homo ẽ: quamuis
bipes sit omnis qui homo ẽ. Hȩc scio. Di¬
stinguere autem inter illam generatio
nem et hanc ꝓcessionem: nescio. ñ ualeo.
non sufficio. Ac ꝑhoc quia et illa et ista
est in effabilis. sicut ꝓpħa de filio loquens
ait. generationem eius qui enarrabit:
ita de spũ scõ uerissime dicitur. ꝓcessionẽ
eius quis enarrabit: Satis gͦ sit nobis.
quia non ẽ a seipso filius. s ab illo de qͦ
sicut iam ostendimus: unde et sp̃s pa¬
tris dictus ẽ ubi legitur. si autem spc̃ eius
qui suscitauit xp̃m amortuis habitat in
uob̾. et sp̃s filis̃ ubi legitur qui autem sp̃m
xp̃i non habet: hic non ẽ eius. Non enim
duo sunt sp̃s scĩ. tanquam singuli singuloꝵ
unus patris et alter filii: s unus potius

Expanded text:
nasci et procedere intersit, de illa excellennasci et procedere intersit, de illa excellentissima natura loquens explicare quis potest? Non omne quod procedit, nascitur, quamvis omne procedat quod nascitur. Sicut non omne quod bipes est homo est, quamvis bipes sit omnis qui homo est. Hoc scio; distinem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio; ac per hoc, quia et illa et ista est ineffabilis, sicut propheta de Filio loquens ait: Generationem ejus quis enarrabit ? ita de Spiritu sancto verissime dicitur, processionem ejus quis enarrabit? Satis sit ergo nobis, quia non est a se ipso Filius, sed ab illo de qusicut jam ostendimus, unde et spiritus Patris dictus est, ubi legitur: Si autem spiritus ejus qui suscitavit Christum a mortuis habitat in vobis . Et spiritus Filii, ubi legitur: Qui autem spiritum Christi non habet, hic non est ejus . Non enim duo sunt Spiritus sancti, tanquam singuli singulorum, unus Patris et alter Filii, sed unus potius
Abbreviated transcription (Latin):
ueris ame. si de substantia patris ẽ filiꝰ.
de substantia patris est etiam sp̃s sc̃s:
cur unus filius sit. et alius non sit filius.
Exce respondeo: siue capias.siue ñ capias.
genitus: iste ꝓcedens. Ideo ille filius ẽ pa¬
tris de quo ẽ genitus: iste autem sp̃s utriꝰ
illo filius loqueret᷑ ait. de patre procedit.
qm̃ pater ꝓcessionis eius est auc̃tor: qui ta¬
lem filium genuit. et gignendo dedit ei.
ut etiam de ipso procederet sp̃s sc̃s. Nam
nisi procederet et deipso. non diceret disci¬
pulis. accipite sp̃m sc̃m: eumq insufflan¬
do daret: ut a se quoq procedere signifi¬
cans. aꝑte ostenderet flando.quod spiran¬
do dabat occulte. Quia gͦ si nasceretur ñ¬
tantum de patre. nectantum de filio. s
de ambobus utiq nasceret᷑ : sine dubiofi¬
lius diceret᷑ amborum. Ac ꝑhoc quia filiꝰ
amborum nullo modo eẽt: non oportuit
nasci eum de ambobus. Amborum ẽ gͦ sp̃s:

Expanded text:
APUT XIV. 1. Quaeris a me, Si de substantia Patris est Filius, APUT XIV. 1. Quaeris a me, Si de substantia Patris est Filius, de substantia Patris est etiam Spiritus sanctus; cur unus Filius sit, et alius non sit filius. Ecce respondeo, sive capias, sive non capias. genitus, iste procedens: ideo ille Filius est Patris, de quo est genitus; iste autem Spiritus utillo Filius loqueretur, ait, De Patre procedit ; quoniam Pater processionis ejus est auctor, qui talem Filium genuit, et gignendo ei dedit ut etiam de ipso procederet Spiritus sanctus. Nam nisi procederet et de ipso, non diceret discipulis, Accipite Spiritum sanctum; eumque insufflando daret , ut a se quoque procedere significans, aperte ostenderet flando, quod spirando dabat occulte. Quia ergo si nascereturtantum de Patre, nec tantum de Filio, sed de ambobus utique nasceretur, sine dubio Filius diceretur amborum. Ac per hoc, quia Filius amborum nullo modo esset, non oportuit nasci eum de ambobus. Amborum est ergo Spi
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃m gła dõ soli sapienti: uidetur ambigu
ri ut sit sapiens ds̃ pater. cum scđm sub¬
stantiam suam non dubitandum sit eũ eẽ
sapientem: potiusq sit substantia filii ꝑ
gignentem patrem. quam substantia pa¬
tris ꝑ genitum filium: Restat gͦ ut soli
cum laude noticia: quia innotuit gentibus
ipse p̃cepit baptirari gentes in nomine pa¬
tris et filii et sp̃s scĩ: ubi precipue cõmenda¬
ta est huiꝰ indiuidue gła trinitatis. Ds̃ itaq
quod est ipsa trinitas. ꝓpterea solus sapiens
recte dicitur: quia solus scđm substantiã su¬
am sapiens ẽ: non scđm accidentem uł acce¬
dentem participationem sapientiȩ: sicut
sapiens ẽ rationalis quȩcunq creatura:
Quod uͦ additum est cuiut diceret᷑ cui
gła. cum sufficeret si dictum eẽt. ei autem
gła: inusitatam nr̃e linguȩ indicat lo¬
cutionem: non sensũ quẽ requiramus
uł de quo ambigamus insinuat. Quid
enim sensui deperit. si dicatur ei gła: cui ꝑ

Expanded text:
ria Deo soli sapienti, videtur ambiguuri ut sit sapiens Deus Pater; cum secundum substantiam suam non dubitandum sit eum esse sapientem, potiusque sit substantia Filii per gignentem Patrem, quam substantia Patris per genitum Filium? Restat ergo ut soli cum laude notitia, qua innotuit gentibus ipse praecepit baptizari gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti ; ubi praecipue commendata est hujus individuae gloria Trinitatis. Deus itaque, quod est ipsa Trinitas, propterea solus sapiens recte dicitur, quia solus secundum substantiam suam sapiens est: non secundum accidentem vel accedentem participationem sapientiae, sicut sapiens est rationalis quaecumque creatura. Quod vero additum est, cui, ut diceretur, cui gloria; cum sufficeret si dictum esset, Ei autem gloria: inusitatam nostrae linguae indicat locutionem; non sensum quem requiramus, vel de quo ambigamus, insinuat. Quid enim sensui deperit, si dicatur, Ei gloria, cu
Abbreviated transcription (Latin):
cati nexu omnimodo liberȩ: non qualis de
utroq sexu nascitur ꝑ coneupiscentiã car¬
nis cum obligatione delicti. cuiꝰ reatꝰ pre¬
generationẽ diluitur. s qualem de uirgi¬
ne nasci oportebat. quemfides matris nonli¬
bi do conceperat. Quo si uel nascente corrum¬
peretur eius integritas: non iam ille de uir¬
gine nasceretur: eumq falso quod absit na¬
tum de uirgine maria tota confiteret᷑ eccłia:
quȩ imitans eius matrem cotidie parit m̃¬
bra eius et uirgo ẽ. Lege si placet de uirgini¬
tate scẽ Marie meas litteras: ad illustrem
uirum quem cum honore ac dilectione

Expanded text:
cati nexu omni modo liberae: non qualis de cati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
trans lato uocabulo. uindicta cius que non
nisi iusta ẽ ire nomen accepit. Quod gͦ per
mediatorem reconciliamur dõ. et accipi
mus spm̃ sc̃m. ut ex inimicis efficiam᷑ filii:
quotqͦt enĩ spũ dei aguntur hi filii sunt dĩ.
e quo mediatore longũ ẽ. ut quanta di¬
gnum ẽ tanta dicantur: quamuis ab
homine dici digne non possint. Quis enĩ
hoc solum congruentib explicet uerbis.
qͦd ũbum caro factum ẽ et habitauit in
nobis: ut crederemꝰ indei patris omnipo¬
tentis unicũ filium. natum de spũ scõ. et
uirgine maria: Ita quippe uerbum caro
factum ẽ: adiuinitate carne suscepta. non
in carnẽ diuinitate mutata. Carnẽ porro
hic hominẽ debemus accipere.in. aparte
totum significante locutione. sicut dictũ
est. Qm̃ ex oꝑibus legis non iustificabitur
omnis caro. id est omnis homo. Nam nichil
naturȩ humanȩ in illa susceptione fas ẽ di¬
cere defuisse: s nature humanȩ ab omni pec¬

Expanded text:
translato vocabulo, vindicta ejus, quae non translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per medmus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii, quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii Dei sunt , e quo mediatore longum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ut crederemus in Dei Patris omnipotentis unicum Filium natum de Spiritu sancto et Maria virgine? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni pec
Abbreviated transcription (Latin):
plenus ire. De qua ira dicit & dñs iħe. Qui
credit infilio: habet uitam et̃nam. Qui au¬
tem non credit infilio. non habet uitã eder
nam: s ira dei manet suꝑ eum. Non ait ue¬
niet: s manet. Cum hac quippe omĩs hõ
nascit᷑. ꝑ ꝑter qͦd dicit apłs. fuimus enĩ
et nos aliquando natura filuire: sicut et
cȩteri. In hac ira cum eẽnt homines ꝑ origi¬
nale peccatum. tanto grauius et ꝑniciosius.
quanto maiora uł plura insuꝑ addiderant:
necessarius erat mediator hoc ẽ reconciliator qͥ
hanc irã sacrificii singularis cuiꝰ erant ũbre oĩa
sacͥficia legis et ꝓpħarũ oblatione placaret. uUñdi¬
ait apłs. Si enĩ cũ inimicieẽmꝰ reconciliatisumꝰ
deo ꝑmortẽm filii eius: multomagis reconci¬
liatinunc in sanguine eiꝰ. salui erimꝰ ab ira
ꝑ ipsũ. Cum autẽ ds̃ irascidicitur. non eiꝰ
significatur ꝑturbatio. qualis ẽ in animo
irascentis hominis:s ex humanis motib

Expanded text:
plenus irae . De qua ira dicit Dominus Jesus plenus irae . De qua ira dicit Dominus Jesus credit in filio habet uitam, qui non credit in filio non habet uitam? Quoram, sed ira Dei manet super eum : non ait, veniet; sed, manet. Cum hac quippe omnis homo nascitur. Propter quod dicit Apostolus: Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ut totum detur dõ. qui hominis uolun¬
tatem bonam. et p̃parat adiuuandam. e
adiuuat p̃paratam. Precedit enim bona uo¬
luntas hominis multa deidona: s ñ om¬
nia. Quȩ autem non p̃cedit ipsa: in eis est
et ipsa. Nam utrunq legit᷑ in sanctis elo
ricordia eius subsequetur me. Nolentẽ p̃¬
uenit ut uelit: uolentem subsequit᷑. ne fru¬
stra uelit. Cur enim admonemͣ orare ꝓ iimi¬
cis nr̃is utiq nolentib pie uiuere: nisi ut
ds̃ in illis operetur et uelle: Itemq cur ad¬
monemur petere ut accipiamus: nisi ut
ab illo fiat quod uolumus a quo factũ est
nos. Oramus gͦ pronobis: ut miscdia eiꝰ
subsequatur nos.
Aenebatur itaq iusta damnatione genꝰ
humanũ: & om̃s erant ire filii. De qua
ira scriptum ẽ. Qm̃ omnes dies nr̃i defece¬
runt: et in ira tua defecimus. Anninr̃i sicut
aranea meditabunt᷑. De qua ira dicit etiam
iob. Homonatus ex muliere: breuis uitȩ et

Expanded text:
Dei, ut totum Deo detur, qui hominis volunDei, ut totum Deo detur, qui hominis voluntatem bonam et praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia: quae autem non praecedit ipsa, in eis est et ipsa. Nam utrumque legitur in sanctis eloqricordia ejus subsequetur me . Nolentem praevenit, ut velit; volentem subsequitur, ne frustra velit. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris , utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus , nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est nos: oramus autem pro nobis, ut misericordia ejus subsequatur nos. enebatur autem justa damnatione genus humanum, et omnes erant filii irae. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur . De qua ira dicit etiam Job: Homo natus ex muliere, brevis vitae et
Abbreviated transcription (Latin):
neq currentis. nisi quia et ipsa uoluntas sic̃ sẽo¬
ctum ẽ. non uolentis neq eurrentis. s mise¬
rentis ẽ dei. quia exutroq fit id est ex uo¬
luntate hominis et miscđia di. ut sic dictũ
accipiamus non uolentis neq currentis
s miserentis ẽ dei. tanquã diceret᷑. non suf¬
ficit sola uoluntas hominis. si ñ sit etiã
miscđia di: non gͦ sufficit et sola miscdia
dei. si non sit etiam uoluntas hominis. Ae
ꝑhoc si recte dictum ẽ non uolentis hoĩs
s miserentis ẽ dei. quia id uoluntas hominis
sola non implet: cur non econtrario recte
dicitur. non miserentis dei s uolentis est
hominis. quia id miscdia dei sola ñ im¬
plet: Porro si nullus dicere xp̃ianus au¬
debit. non miserentis ẽ dei s uolentis ẽ ho¬
minis. ne apło aꝑtissime contradicat: re¬
stat ut ꝓpterea recte dictum intelligatur
non uolentis neq currentis s miserentis ẽ

Expanded text:
neque currentis, nisi quia et ipsa voluntas, sicut scrineque currentis, nisi quia et ipsa voluntas, sicut scrictum est, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, quia ex utroque fit, id est, et voluntate hominis, et misericordia Dei; ut sic dictum accipiamus, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, tanquam diceretur, Non sufficit sola voluntas hominis, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit et sola misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, Non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet; cur non et e contrario recte dicitur, Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, quia id misericordia Dei sola non implet? Porro si nullus dicere christianus audebit, Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat; restat ut propterea recte dictum intelligatur, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est
Abbreviated transcription (Latin):
rursus adiecit. Ipsius enim sumꝰ figmentũ.
creati in xp̃o iħu in oꝑib bonis. quȩ p̃para¬
uit ds̃. ut in illis ambulemus. Tunc gͦ effi¬
cimur uere liberi. cum as̃ nos fingit. id est
format et creat. nonut homines qͦd iam fe¬
cit. s ut boni homines simus. qͦd nunc grã
sua facit: ut simus in xp̃o noua creatura.
oꝑibus de ipsogloriet᷑ libero uoluntatis ar¬
bitrio. tanquam ab ipso incipiat meritum.
cui tanquam debitum reddat᷑ premiũ bene
operandi ipsa libertas: audiat eundẽ grẽ p̃
conem dicentem. Ds̃ enim ẽ qui operat᷑ in
nobis et uelle et oꝑari ꝓbona uoluntate. Q
alio loco. Igitur non uolentis neq currentis:
sed miserentis ẽ dei. Cum ꝓculdubio si homo
eius etatis ẽ ut ratione iamutatur. ñ possit
credere. sperare. diligere. nisi uelit. nec ꝑue¬
nire ad palmam suꝑnȩ uocationis dei. nisi
uoluntate cucurrerit: Quomꝰ gͦ non uolentis

Expanded text:
rursus adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, rursus adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est, format et creat, non ut homines, quod jam fecit; sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit: ut simus in Christo Jesu ibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate , et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cucurrerit. Quomodo ergo non volentis,
Abbreviated transcription (Latin):
peccato liberatus iusticiȩ ceperit eẽ seruus.
lpsa est uera lib̾tas: ꝓpter recdi factilicentiam.
Simul ẽ et piaseruitus: ꝓpter p̃cepti obedien¬
tiam. S ad bene faciendum istalibertas. unde
erit homini adddicto et uendito. nisi redimat
ille cuiꝰ illa uox ẽ. si uos filius liberauerit. tẽ
uere liberi eritis: Quod antequã fierim ho¬
mine incipiat: quomodo quisquã de libe¬
ro arbitrio inbono gloriet᷑ oꝑe: qui nondũ
ẽ liber ad operandumbene. nisi se uana su¬
ꝑbia inflatus extollat: quam cohibet apłs
dicens: grã salui facti estis ꝑfidem.. .xxxi.¬
t ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent.
ut non intelligerent diuinitꝰ ẽẽ donatam.
sicut idem apłs alio loco se dicit ut fidelis eẽt
miscd̾iam consecutum: hic quoq adiunx̃
atq ait. Et hoc non ex uobis: s dei do¬
num ẽ. Non exopibus: ne forte quis extollat᷑.
Et ne putarentur fidelib bona oꝑa de fut᷑a:

Expanded text:
peccato liberatus, esse justitiae coeperit servus. peccato liberatus, esse justitiae coeperit servus. psa est vera libertas propter recti facti licentiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et vendito, nisi eum redimat cujus illa vox est: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est , non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura,
Abbreviated transcription (Latin):
humani cui liberationem ds̃ regnumq
ꝓmisit ȩternum:. nunquid meritis oꝑum su¬
oꝵ reparari potest: Absit. Quid cñboni ope¬
ratur ꝑditus: nisi quando fuerit aꝑditione
reparatus: Nunquid libero uoluntatis ar¬
bitrio: E hoc absit. Nam libero arbitrio
male utens homo: et se ꝑdidit. et ipsum. Sic̃
enim quise occidit utiq se uiuendo occidit
s se occidendo nonuiuit. nec se ipsum po¬
terit resuscitare cum occiderit: ita cũ libero
peccaret᷑ arbitrio. uictore peccato amissũ ẽ
et liberum arbitrium. Aquo enim quis de¬
uictus ẽ: huic et seruus additus ẽ. Petri
certe apłi est sententia ista. Quȩ cum uera
sit: qualis queso potest serui addicti esseli¬
bertas: nisi quando eum peccare delectat:
Liberaliter enim seruit: qui sui domini uo¬
luntatem libenter facit. Ac ꝑhoc ad peccan¬
dum liber est: qui peccati scruus ẽ. Unde
ad iuste faciendum liber non erit: nisi a

Expanded text:
humani, cui liberationem Deus regnumque humani, cui liberationem Deus regnumque promisit aeternum, numquid meritis operum suorum reparari potest? Absit. Quid enim boni operatur perditus, nisi quantum fuerit a perditione liberatus? Numquid libero voluntatis arbitrio? Et hoc absit: nam libero armale utens homo et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit, ita cum libero peccaret arbitrio, victore peccato amissum est et liberum arbitrium. A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est. 263 Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit qui sui domini voluntatem libenter facit, ac per hoc ad peccandum liber est qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a
Abbreviated transcription (Latin):
tota multitudo angłoꝵ dm̃ deserendo ꝑierat.
ca quȩ ꝑierat in ꝑpetua ꝑditione remaneret:
quȩ autem cum dõ illa deserente ꝑstiterat:
de sua certissime cognita semꝑ futura felici¬
tate gauderet.
lia uero creatura rationalis quȩ in homini¬
bus erat. qm̃ peccatis atq suppliciis et
originalib et ꝓpriis tota perierat: ex eiꝰ parte
reparata quod angłicȩ societati ruina illa dia¬
uitas dei. nulla ciuium suoꝵ numerositate
fraudabit᷑: aut uberiore etiam copiosa for¬
tasse regnabit. Neq enim numerũ aut scõ¬
rum hominũ aut immundoꝵ demonũ no¬
uimus: in quorum locum suecedentes filii
sancte matris quȩ sterilis apparebat int̾ris.
in ea pace de qua illi ceciderunt. sine ullo tẽ¬
poris termino ꝑmanebunt. S illoꝵ ciuiũ
numerus. sire qui ẽ siue qui futurus ẽ. in
contemplatione ẽ eiusartificis. qui uocat
ea quȩ non sunt tanquam ea quȩ sunt: atq
inmensura et numero & pondere cuncta dis

Expanded text:
itudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret; quae autem cum Deo illa deserente perstiterat, de sua certissime cognita semper futura felicitate gauderet: lia vero creatura rationalis quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diamater nostra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque enim numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus, in quorum locum succedentes filii sanctae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui futurus est, in contemplatione est ejus artificis, qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt , atque in
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nolens sinit. sed uolens. nec sineret
bonus fieri male: nisi omp̃s et de malo fa¬
cere posset bene:

Expanded text:
utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene
Abbreviated transcription (Latin):
s plagarum prodigia in eodem spũ scõ
quia ipse ẽ digitus dei egyptiis ingere¬
bat: & tamen pharaoni ds̃ erat. Unoloco e¬
rat ad affligendos egyptios: & pharaoni ds̃
erat. Ubiq adest sps sc̃s ad homines in eter¬
nam uitam regenerandos:te non est eis ds̃:
Immo uͦ ẽ. et as̃ uerus est. quia dei ueri m̃¬
bra templum eius ẽ: et utiq subiectũ est
templum illi cuius ẽ templum. Quomͦ gͦ
as̃ non est. cui sunt membra deisubiecta: ac
ꝑ hoc et dñs ẽ templi sui: Quis enimhoc ne¬
get: Quisita desipiat᷑ ut dicat non eẽ aliquẽ

Expanded text:
sed plagarum prodigia in eodem Spiritu sancto, sed plagarum prodigia in eodem Spiritu sancto, quia ipse est digitus Dei , Aegyptiis ingerebat, et tamen Pharaoni deus erat. Uno loco erat ad affligendos Aegyptios, et Pharaoni deus erat : ubique adest Spiritus sanctus ad homines in aeternam vitam regenerandos, et non est eis Deus! Imo vero est, et Deus verus est, quia veri Dei membra templum ejus est. Et utique subjectum est templum illi cujus est templum: quomodo ergo Deus non est, cui sunt membra Dei subjecta? Ac per hoc et Dominus est templi sui: quis enim hoc neget, quis ita desipiat, ut dicat non esse aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
estis urĩ.empti enim estis p̃cio magno: conti¬
nuo secutus adiunxit. Glorificate gͦ dm̃ in
corpore urõ. Ubilucide ostendit dm̃ eẽ spm̃
tanquam intemplo suo.Et quod ananiȩ di¬
xit apłs petrus. ausus es mentiri spũi scõ.
quit hominib mentitus. s deo. Miror autẽ
cor ur̃m quantũ sermone explicare non
possum. quomodo cum sic laudetis spm̃ scm̃
ut eum sc̃ificandis fidelib ubiq asseratis eẽ
p̃sentem: tamen audeatis negare dm̃. Itane
ds̃ non ẽ. qui repleuit orbem terrarũ: Scͥp¬
tura enim dicit. Sp̃s domini repleuit or¬
bem terrarum.Sed quid dicamus qđ re¬
pleuit orbemꝰqui repleuit orbis etiam redẽp¬
torem: Dñs enim iħs plenus spũ scõ. regres¬
sus ẽ aiordane. Et p̃sumitis dicere quia ipse
non erat ds̃: tam male sentientes de spũ scõ.
ut non ei tribuatis saltim quod tributũ ẽ
moysi famulo dei: quinon munera grãrũ.

Expanded text:
estis vestri? empti enim estis pretio magno; contiestis vestri? empti enim estis pretio magno; continuo secutus adjunxit, Glorificate ergo Deum in corpore vestro . Ubi dilucide ostendit Deum esse Spitanquam in templo suo. Et quod Ananiae dixit apostolus Petrus, Ausus es mentiri Spiritui sanquit, hominibus mentitus, sed Deo . 2. Miror autem cor vestrum, quantum sermone explicare non possum, quomodo cum sic laudetis Spiritum sanctum, ut eum sanctificandis fidelibus ubique asseratis esse praesentem, tamen negare audeatis Deum. Itane Deus non est, qui replevit orbem terrarum? Scriptura enim dicit: Spiritus Domini replevit orbem terrarum . Sed quid dicamus quod replevit orbem, qui replevit orbis etiam Redemptorem? Dominus enim Jesus plenus Spiritu sancto regressus est a Jordane : et praesumitis dicere, quia ipsenon erat Deus; tam male sentientes de Spiritu sancto, ut non ei tribuatis saltem quod tributum est Moysi famulo Dei, qui non munera gratiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
corpora ura membra sunt xp̃i. Itane uero
cui de lignis et lapidibus salomon ȩdifica¬
uit templum ds̃ est. et cui templum ȩdifica¬
tur de membris xp̃i hoc est demembris dei.
ds̃ non est. cum loquens de dõ beatissimus
martyr stephanus dixerit᷑. salomon ȩdifi¬
cauit ei domum. s summus non in manu¬
factis templis inhabitat: Et tamen xp̃i
membra quorum caput ẽ suꝑ om̃s celos.
esse. & nolle ẽẽ templum eius: Alloquitur
nos apls dicens. Obsecro autem uos fr̃s pmise¬
rationem dei: ut exhibeatis corpora ur̃a hostiã
uiuam. scãm. deo placentem. Corpora itaq s¬
delium. hostia sunt deo: membra xp̃i tẽplum
sp̃s scĩ: et ds̃ non est sp̃s sc̃s: Quis hoc dicit:
nisi inquo non inhabitat: qm̃ inquo habi¬
tat: utiq templum eius ẽ. Deniq cum dixis¬
set apłs. nescitis quia corpus ur̃m templum
in uobis sp̃s scĩ ẽ. quem habetis a deo. et non

Expanded text:
corpora vestra membra sunt Christi ? Itane vero corpora vestra membra sunt Christi ? Itane vero cui de lignis et lapidibus Salomon aedificavit templum. Deus est, et cui templum aedificatur de membris Christi, hoc est, de membris Dei, Deus non est? cum loquens de Deo beatissimus martyr Stephanus dixerit: Salomon aedificavit ei domum; sed Summus non in manufactis templis inhabitat . Et tamen Christi membra, quorum caput est super omnes coelos, esse et nolle esse templum ejus? Alloquitur nos Apostolus dicens: Obsecro autem vos, fratres, per miserationes Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem . Corpora itaque fidelium hostia sunt Deo, membra Christi, templum Spiritus sancti, et Deus non est Spiritus sanctus! Quis hoc dicit, nisi in quo non inhabitat? Quoniam in quo habitat, utique templum ejus est. Denique cum dixisset Apostolus, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spiritus sancti est, quem habetis a Deo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
uscipere dicis quȩ protuli: nescitis quia
templum dei estis. et sp̃s dei habitat in
uobis. Quod potuisti dicere ideo dictum eẽ.
templum deo habitaturo. nonsibi scĩficet et
sum eẽ dm̃. cuiꝰ nos dixerat templum: quia
non ait. et sp̃s dei sc̃ificat et purgat uosut
as̃ habitet inuobis: s ait. sp̃s dei habitat in
uobis. Utiq intemplosuo ds̃ habitat. Nam
quid est templum dei:. nisi habitaculũ dei :
Uidisti autem etiam tu consequenter esse
dm̃ nr̃m cuius sumus templum: et nolui¬
sti aliud testimonium commemorare qͦd
ꝓtuli. Nescitis quia corpus ur̃m templũ
in uobis sp̃s sci ẽ. quem habetis a dõ: Iam
eẽt ds̃. haberet templum. et cemplũ ñ manu¬
factum: s edificatum de membris dei. Xp̃c
enim suꝑ omnia ẽ ds̃ benedictus in scła: cu¬
ius membra sunt nr̃a corpora. Qui enim
dixit. nescitis quia corpus ur̃m templũ
in uobis sp̃s sc̃i est: ipse dixit. nescitis quia

Expanded text:
cipere te dicis quod protuli, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? Quod proposuisti dicere ideo dictum esse, ; quasi templum Deo habitaturo, non sibi, sanctificet et sum esse Deum, cujus nos dixerat templum: quia non ait, et Spiritus Dei sanctificat et purgat vos, ut Deus habitet in vobis; sed ait, Spiritus Dei habitat in vobis. Utique in templo suo Deus habitat: nam quid est templum Dei, nisi habitaculum Dei? Vidisti autem etiam tu consequenter esse Deum nostrum cujus sumus templum: et noluisti aliud testimonium commemorare quod protuli, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spiritus sancti est, quem habetis a Deo? Jam esset Deus, haberet templum, et templum non manufactum, sed aedificatum de membris Dei: Christus enim super omnia est Deus benedictus in saecula , cujus membra sunt nostra corpora. Qui enim dixit, Nescitis quia corpus vestrum templum in vobis Spiritus sacnti est? ipse dixit, Nescitis quia
Abbreviated transcription (Latin):
non miserit: Sicut a patre ostenditur tra¬
ditus ubi legitur. qui filio ꝓprio non peꝑ¬
cit: s pronobis omnib tradidit eũ. Alio
autẽ loco. de ipso filio dicit᷑. Qui me dilex̃:
et tradidit seipsum prome. Quomͦ autem ñ
facit uoluntatem suam qui dixit᷑. sicut pat̃
suscitat mortuos et uiuificat. sic et filius qͦs
uult uiuificat: Et cum ci dictum ẽẽt. siuis
potes me mundare: respondit. uolo. Mun¬
dare. Et ad uerbum continuo factum est:
quod uelle se dixit. Sicut autem filius fa¬
cit uoluntatem patris: sic et pater facit
uoluntatem filii. Nam filius dicit. Pater.
uolo ut ubi ego sum: et isti sint meeum.¬
Non dixit peto uł rogo. s uolo. ut isto uo¬
lente faceret ille: sicut illo uolente faciebat
iste. Et non alia ille alia iste:s quȩ ille. hec
etiam istȩ. Quecunq enim pater facit: Hec et
filius similiter facit. Uerba sunt ipsius: u̾ba

Expanded text:
non miserit: sicut a Patre ostenditur tranon miserit: sicut a Patre ostenditur traditus, ubi legitur, Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; alio autem loco de ipso Filio dicitur, Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Quomodo autem non facit voluntatem suam, qui dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat : et cum ei dictum esset, Si vis, potes me mundare; respondit, Volo, mundare; et ad verbum continuo factum est quod velle se dixit ? Sicut autem Filius facit voluntatem Patris, sic et Pater facit voluntatem Filii. Nam Filius dicit: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint m. Non dixit, Peto, vel, Rogo; sed, volo: ut isto volente faceret ille, sicut illo volente faciebat iste: et non alia ille, alia iste; sed quae ille, haec etiam iste. Quaecumque enim Pater facit, haec et Filius similiter facit . Verba s