comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus presbiteris &
diaconib romȩ consisten¬
de excessu boni uiri colle¬
ge mei. rumor apud nos incertus esset
accepi litteras ad me missas ꝑcrementi¬
um yppodiaconum. quib plenissime
de głoso eius exitu instruerer: & exul¬
tans satis quod ꝓ integritate amminis¬
trationis eius consummatio quoq ho¬
nesta ꝓcesserit. In quo uob̃ quoq pluri¬
mum gratulor. quod eius memoriã tam
celebri. & illustri testimonio ꝓsequamin:
ut ꝑ uos innotesceret nob̃. qd̵ &e uob̾ esset
circa p̃positi memoriã głosum: & nobis
quoq fidei & uirtutis preberet exẽplũ.
Nam quantũ ꝑnitiosa res ẽ ad sequen-¬
tium lapsum ruma p̃positi: in tantum
contra utile ẽ & salutare. cum se ep̃c per
firmam̃tum fidei fr̃ib p̃bet imitandũ.
Legietiã alias litteras in quib nec quis
scripserit. nec ad quos scriptũ sit signi¬
ficant᷑ expressum ẽ. Et qm̃ me in eis¬
dem litteris & scriptura &e sensus et
carthe ipse quoq: mouerunt: ne quid

Expanded text:
PRIANVS PRESBVTERIS ET DIACONIBVS ROMAE CONSISTENde excessu boni uiri collegae mei rumor apud nos incertus esset,a uobis litteras ad me missas per Crementium hypodiaconum, quibus plenissime de glorioso eius exitu instruerer, et exultaui satis quod pro integritate administrationis eius consummatio quoque honesta processerit. in quo uobis quoque plurimum gratulor quod eius memoriam tam celebri et inlustri testimonio prosequamini, ut per uos innotesceret nobis quod et nobis esset circa praepositi memoriam gloriosum et nobis quoque fidei ac uirtutis praeberet exemplum. nam quantum perniciosa res est ad sequentium lapsum ruina praepositi, in tantcontra utile est et salutare cum se episcopus per firmamentum fidei fratribus praebet imitandum. II. Legi etiam alias litteras in quibus nec quis scripserit, nec ad quos scriptum sit, significanter expressum est. Et quoniam me in iisdem litteris et scriptura et sensus etchartae ipsae quoque mouerunt ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
do. Cũ p̃cepisset ds moysi ut scificaret ppłm in
diẽ t̃ciũ. scĩficauit ille ⁊ adiecit dicens. Eftote
parati: tͥb dieb ñ accedetis ad mulieres. De ħip̃o
sc̃s unus. Si obseruati st̃ pueri a mulieribꝰ:
manducabt̃. Et in apocalipsi. Hi sunt qͥ
cũ mulierib se ñ comqͥnauert̃: uirgines
iudicare. sed filiũ: ⁊ patrẽ ab eo non hono¬
rificari a quo ñ honorificatur ⁊ filius. In¬

Expanded text:
o cum praecepisset Deus Moysi, ut sanctificaret populum in diem tertium, sanctificauit ille et adiecit: Estote parati tribus diebus: non accedetis ad mulieres. Item in  nisi panis sanctus unus. si obseruati sunt pueri a muliere, manducabunt. Item in Apocalypsi: Hi sunt qui cum mulieribus se non coinquinauerunt: uirgines dicare sed filium et patrem ab eo non honorificari, a quo non honorificetur filius. XX
Abbreviated transcription (Latin):
re. Propt̃ fornicationes autẽ unusqͥsq
uxorem suã habeat: ⁊ unaqueq uirũ suũ
habeat. Uxori uir debitũ reddat: similit̃¬
⁊ uxor uiro. Uxor corporis sui potestatẽ ñ
habet: sed uir. Similit̃ ⁊ uir corporis sui
potestatẽ ñ habet: sed uxor. Nolite frauda¬
re inuicem: nisi ex conuentione ad dempꝰ ut
uaccus orationi. Et iterũ reũtimim in id
ipsum: ne dempdet uos sathanas ꝓpt̃ in
scdm iussum. Uolo eñi om̃s homines esse
sicut ⁊ me. Sed unusqͥsq ꝓpriũ habet
karisma a deo: alius sic. alius autẽ sic.
tem illic. Celebs cogitat ea que st̃ dñr
quomͦ placeat deo. Qui autẽ matͥmoni¬
um contraxit. cogitat ea que st̃ mundi huiꝰ
qͦmͦ placeat uxori. Sic ⁊ mulier ⁊ uͥgo ĩnup¬

Expanded text:
 autem unusquisque uxorem suam habeat et unaquaeque suum uirum habeat. uxori uir debitum reddat, similiter et uxor uiro. uxor corporis sui potestatem non habet sed uir. similiter et uir corporis sui potestatem non habet sed uxor. nolite fraudare inuicem nisi forte ex consensu ad tempus ut uacetis orationi: et iterum ad id ipsumsecundum imperium. Volo autem omnes homines esse sicut et me. Sed unusquisque proprium habet donum a Deo, alius sic, alius autem sic . Item illic: Caelebs cogitat ea quae sunt Domini, quomodo placeat Deo. Qui autem matrimonium contraxit, cogitat ea quae sunt mundi hujus quomodo placeat uxori. Sic et mulier et virgo innup
Abbreviated transcription (Latin):
Item apud ysaiam. Exite de medio eoꝵ
ꝗui fertis uasa dñi. xxxu.
Ieum ad hoc pacientem ẽẽ. ut nos pe¬
niteat peccati nr̃i ⁊ reformem᷑. fpud salo¬
monem in eccl̃iastico. Ne dixeris peccaui:
⁊ quid accidit mͥ triste: Est enĩ altissi¬
mus paciens redditor. Item ad romanos.
An nũqͥd opulentiã bonitatis eiꝰ. ⁊ susti¬
nentiã. ⁊ pacientiã contempnis: Ignoras
quia bonitas di ad penitentiã te adducit:

Expanded text:
Item apud Esaiam: Exite de medio eorum, Item apud Esaiam: Exite de medio eorum, qui portatis uasa Domini. DEVM AD HOC PATIENTEM ESSE VT NOS PAENITEAT PECCATI NOSTRI ET EEFOEMEMVB. Apud Salomonem in Ecclesiastico: Ne dixeris: peccaui, et quid accidit mihi triste? est enim altissimus patiens redditor. Item apostolus ad Romanos: An numquid opulentiam bonitatis eius et sustinentiam et patientiam contemnis. ignorans quia bonitas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tuã filio regis iudicare ppłm suũ in iusticia.
idelem gentilit̾ uiuere xxxiiii.
non oportere. Apud iheremiã. Hec dic̃ dñs.
Scd̾m uias gentiũ ne ambulaueritis. De
hoc ipso qͦd segregare se qͥs debeat agenti¬
lib ne sit socius culpe. ⁊ fiat particeps
ploge: in apocalipsi.Et audiui aliam
uocem de celo dicentem. Exi de ea ppl̃s
m̃s. ne particeps sis delictoꝵ eiꝰ. ⁊ ne ꝑstrin¬
garis plagis eius: qm̃ delicta eius usq ad
celũ ꝑuenert. ⁊ meminit dñs ds̃ iniqui¬
tatis eius. Ideo reddidit ei dupla: ⁊ in qͦ
poculo miscuit. duplũ remixtũ est ei:
⁊ in quantũ se clarificauit ⁊ deliciarũ ha¬
buit. in tantũ datur ei cruciatus ⁊ luctus
Qm̃ in corde suo dicit. o regina sũ ⁊ ui¬
dua esse ñ possũ. nec luctũ uisura sũ: ꝓpt̃ea¬
luctus.⁊ fames.⁊ igni cremabitur. quia
fortis est dñs ds qui eam iudicabut: ⁊ fle¬
bunt ⁊ plangent se in ea reges t̃re qui
cũ ea fornicati st̃. ⁊ in delicus conu̾sati st̃.

Expanded text:
a. FIDELEM GENTILITER VIVERE NON OPORTERE. Apud Hieremiam: Haec dicit Dominus: secundum uias gentium ne ambulaueritis. De hoc ipso quod segregare se quis debeat a gentibus ne sit socius culpae et fiat particeps plagae item in Apocalypsi: Et audiui aliam uocem de caelo dicentem: exi de ea, populus meus, ne particeps sis delictorum eius et ne perstringaris plagis eius: quoniam delicta eius usque ad caelum peruenerunt et meminit Dominus Deus iniquitates eius. ideo reddet ei dupla, et in quo poculo miscuit, duplum remixtum est ei: et in quantum se clarificauit et deliciarum habuit, in tantum dabitur ei cruciatus et luctus. quoniam in corde suo dicit: regina sum et uidua non sum nec luctum uisura sum, luctus et fames, et igni cremabitur, quia fortis Dominus Deus qui eam iudicabit. et flebunt et plangent se in ea reges terrae qui cum ea fornicati sunt et in deliciis conuersati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
e bono uirginitatis.⁊ continentiȩ. In
genesi. Nultiplicans multiplicabo tristici¬
as tuas ⁊ gemitus tuos: ⁊ intͥsticia pa¬
ries filios : ⁊ erit conu̾sio dua ad uirum
tuũ: ⁊ ipse tui dñabitur. De hoc ipso
in eugłio cata matħm. Non om̃s capiunt
uerbu: sed illi quib datũ est. Sunt enĩ
fpadones: qui ex ut̾o matris nati st̃. Et
sunt spadones: qui coacti st̃ ab hõibus
Et sunt spadones: qui seipsos castraue¬
runt ꝓpt̃ regnũ celoꝵ. Qui potest ca¬
ꝑe capiat. Item cata lucã. Filii scl̃i huius
generant ⁊ generant᷑. Qui aut̃ habuerint
Dignationẽ scłi illius. ⁊ resurrectioĩs a
mortuis: ñ nubunt neq nubuntur.
Neq enĩ incipient mori. Equales eñĩ ft̃
angelis dei: cũ sint filii resurrectionis.
Resurgere autẽ mortuos moyses signifi¬
cat quom̃ dicit. Uidi in rubo dñm dĩ
mortuoꝵ sed uiuoꝵ. Om̃s enĩ illi uiuunł.

Expanded text:
E BONO VIRGINITATIS ET CONTINENTIAE. In Genesi: Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitus tuos; et in tristitia paries filios, et erit conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur . De hoc ipso in Evangelio cata Matthaeum: Non omnes capiunt verbum, sed illi quibus datum est. Sunt enim spadones qui ex utero matris nati sunt, et sunt spadones qui coacti sunt ab hominibus, et sunt spadones qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum. Qui potest capere capiat . Item cata Lucam: Filii saeculi hujus generant et generantur. Qui autem habuerunt dignationem saeculi illius et resurrectionis a mortuis, non nubunt, neque nubuntur. Neque enim incipient mori. Aequales enim sunt Angelis Dei, cum sint filii resurrectionis . Resurgere autem mortuos Moyses significat cum dicit in rubo: Dominus Deus mortuorum, sed vi
Abbreviated transcription (Latin):
beniamin. Mugilem abel.Murenam
eua. Pelamidem adam. Locustam ioħs
Argentillum iudas. Sepiam herodes
bellionẽ rebecca. Lacertum golias.
Menam maria. Elionẽ sanson. Posuit
& ionas acetum. E molassadon salem
Prior intinxit cam. Explicitisq om¬
nib: dedit adipem abel. Mel ionathas.
Ministrauit paulus. Sed qm̃ aliqͦt¬
uini genera habebant᷑. passum bibit
iħs. Marsicum ionas. Surentinum
pharao. Pelinum adam.Gaitanũ mo¬
yses. Creticum ysaac. Arbustinum za¬
Signinum maria. Florentinum rachel.

Expanded text:
Benjamin, mugilem Abel, muraenam Benjamin, mugilem Abel, muraenam Eva, pellamidem Adam, locustam Joannes,argentillum Judas, sepiam Herodes,bellionem Rebecca, lacertum Golias, maenam Maria, et leonem Samson. Posuit et Jonas acetum, Molessadon salem misit, prior intinxit Cain. Explicitisque omnibus, dedit adipem Abel, mel Jonatas, lperministravit Paulus. Sed, quoniam aliquot genera vini habebant, passum bibebat Jesus, Marsicum Jonas, Surrentinum Pharao, pellinum Adam, Gaditanum Moyses, Creticum Isaac, Adrianum Aaron, arbustinum ZaSigninum Maria, Florentinum Rachel.
Abbreviated transcription (Latin):
hel. Sed qm̃ edum coctum comederat
isaac. & piscem assum thobias. Cepit
tumultuari egleom. Ualde esuriebat
daniel. Panem petebat hermocrates.
Non manducabat ioħs. Nichil gusta¬
uit moy ses. Ieiunus erat iħs. Micas
collegebat lazarus. Tunc ceteri partes
suas tenebant. quas ex uariis uenatio
uitulinam. Abel agninam. Noe arieti¬
nam. Sanson leoninam. Helyseus ur¬
sinam. Maiorem tamen partem tene¬
bat beniamin. Tunc postmodũ dedit
panes pharao. Omnib diuisit ioseph.
discum intulit herodes. Partes compo¬
suit rebecca. Intulit iacob. Distribuit
omnib noe. Orimus gͦ sustulit ioħs
caput. Cerebrum absalon. Linguã aa¬
ron.Maxillam sanson. duriculam petrꝰ
argar. Interina ionas. Fel piscis tobias.
Cor pharao.Renalia ysaias.Latus adã¬
Cua costam. Ilia maria. Uentrem sarta.
Uuluam helisabeht. adipẽ abel. fem᷑
abraham.Caudam moyses. Erunes
loth. Ossa collegit ezechiel. Itẽ iacobꝰ¬
&e ioħscandreas intulerunt pisces. Tu

Expanded text:
el. Sed, quoniam haedum coctum comederat el. Sed, quoniam haedum coctum comederat Isaac, et piscem assum Tobias, coepit tumultuari Aeglom. Valde esuriebat Daniel, panem petebat Hermocrates; non manducabat Joannes, nihil gustaverat Moyses, jejunus fuit Jesus, micas colligebat Lazarus. Caeteri autem partes suas tenebant, quas ex variis venationau cervinam, Abel agninam, Noe arietinam, Samson leoninam, Elisaeus ursinam: majorem tamen partem tenebat Benjamin. Postmodum dedit panes Pharao, omnibus divisit Joseph, discum attulit Herodes, partes composuit Rebecca, intulit Jacob, distribuit omnibus Noe. Primus ergo sustulit Joannes caput, cerebellum Abessalon, linguam Aaron, maxillam Samson, auriculam PetrusAgar, interanea Jonas, fel piscis Tobias, cor Pharao, renalia Esaias, latus Adam, costam Eva, ilia Maria, ventrem Sara, vulvam Elisabeth, adipem Abel, femora Abraham, caudam Moyses, crura Loth, pedes Jacob, ossa collegit Ezechiel. Item Jacobus et Andraeas intulerunt pisces: sus
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus candidam. Petrus oꝑariam.
Ia cob pseudo latinã. Iħs columbinã
At ubi diuisit uestem. respiciens eos
sic ait. Non ante cenabitis. nisi singuli
aꝑuit iacob. Ysopum porexit sephora.
ad lacum stabat daniel. Aquam attu¬
lerunt ministri. Ydriam portabat re¬
becca. Uinum ꝓtulit noe. Ytrem por¬
tabat agar. Attulit argentũ iudith.
Uitulum adduxit abraham. Alliga¬
uit raab. Resticulã ꝑorrexit iħs. Pedes
copulauit helyas. Ferrum tradidit
petrus. Elisit damel. Occidit cam. Sup¬
portauit abacuc. Suspendit absalon
Dellem detraxit helyas. Uentrem a¬
ꝑuit hermocrates. Mechiana suspen¬
dit tobias. Sanguinẽ fudit herodes.
Stercus ꝓiecit sem. aquam adiecit
iafech. Lauit heliseus. Partes fecit fa¬
lech. Numerauit auxes. Salem misit
molessadon. Oleum adiecit iacob.sox̃
tulit panes saul. Fregit iħs. Tradidit
omnib petrus. Intulit lentẽ iacob. So¬
lus manducabat esau. Intulit intrita
abacuc. Totum comedit danel fabã
intulit amelisa. Prior gustauit misa¬

Expanded text:
Paulus Tharsicam, Petrus operariam, Jacob pseudoalethinam, Jesus columbinam. At ubi divisit vestes, rex respiciens eos, sic ait: « Non ante coenabitis, nisi singuli aperuit Jacob, hyssopum porrexit Sepphora, ad lacum stabat Daniel, aquam attulerunt ministri, hydriam portabat Rebecca, vinum protulit Noe, utrem portabat Agar, attulit argentum Judas, vitulum adduxit Abraham, alligavit Raab, resticulam porrexit Jesus, pedes copulavit Helias, ferrum tradidit Petrus, elisit Daniel, occidit Cain, supportavit Abacuc, suspendit Absalon, pellem detraxit Helias, ventrem aperuit Hermocrates, mediana suspendit Tobias, sanguinem effudit Herodes, stercus projecit Sem, aquam adjecit Japheth, elavit Helisaeus, partes fecit Phalech, numeravit Auses, salem misit Molessadon, oleum adjecit Jacob, in ftulit panes Saul, fregit Jesus, tradidit omnibus Petrus, intulit lentem Jacob, solus manducavit Esau, intulit intritam Abacuc, totum comedit Daniel, fabam intulit Amelsad, prior gustavit Misa
Abbreviated transcription (Latin):
lapsis dare: immo pugnaturis arma
suggerere. qd̾ credimus uob̃ qͦq mĩȩ
collegis aliquis extiterit. qui urgente
certamine pacem fr̃ib & sororib non
putet dandã: reddet ille rationẽ in die
iudicii dño. uel ĩportunȩ censurȩ uel in¬
humanȩ duriciȩ suȩ. Nos qd̃ fidei & cari¬
tati & sollicitudini congruebat quȩ e¬
rant in conscientia nr̃a ꝓtulimus. diem
certaminis appropinquasse & hostem
uiolentum contra nos exurgere pugnã
non talẽ qualis fuit. sed grauiorẽ multo
& acriorẽ uenire. hȩc nob̾ diuinitꝰ freq̃nt̃
ostendi. de hoc nos ꝓuidentia & miscdia
dei sepius ammoneri: de cuiꝰ ope & pie

Expanded text:
lapsis dare, immo pugnaturis arma lapsis dare, immo pugnaturis arma suggerere. quod credimus uobis quoque patcollegis aliquis extiterit qui urguente certamine pacem fratribus et sororibus non putat dandam, reddet ille rationem in die iudicii Domino uel inportunae censurae uel inhumanae duritiae suae. nos quod fidei et caritati et sollicitudini congruebat, quae erant in conscientia nostra protulimus, diem certaminis adpropinquasse, hostem. uiolentum cito contra nos exurgere, pugnam non talem qualis fuit sed grauiorem multo et acriorem uenire, hoc nobis diuinitus frequenter ostendi, de hoc nos prouidentia et misericordia Domini saepius admoneri: de cuius ope et pie
Abbreviated transcription (Latin):
mat & dicit. ecce lac consumitis. & lanis
uos tegitis. & quod crassumẽ int̾ficitis.
&e oues meas non pascitis. qd̃ infirmatũ
est ñ confortatis. & qd̃ male habuit ñ
corroborastis. & qd̃ contritum ẽ non con
confecistis labore. & disꝑsȩ sunt oues
meȩ. eo qd̃ ñ sint pastores. & fac̾tȩ sunt
in comestura omnib bestiis agri. & non
fuit qui inquireret. neq qui ieuocaret ͦ¬
ꝓpt̃ ea hȩc dicit dñs. Ecce ego suꝑ pasto¬
res & inquiram oues meas de manib eoꝵ.
in iudicio. Ne gͥ de ore nr̃o qͦ pacem ne¬
gamus. quo duriciã magis humanȩ
crudelitatis qm diumȩ & paternȩ pie¬
tatis clementiã opponimꝰ. oues nob com¬
missȩ a dño reposcantur. placuit nob̾
ae sp̃u sco suggerente & dño ꝑ uisiones
multas & manifestas ammonente. ut qͥa
hostis nob̾ imminere. ꝓnuntiat᷑ &e osten¬
ditur. colligere intra crastra milites xp̃i
& examinatis singulorum causis. pacẽ

Expanded text:
m suum clamat et dicit: Ecce lac consumitis, et lanis m suum clamat et dicit: Ecce lac consumitis, et lanis vos tegitis, et quod crassum est interficitis, et oves meas non pascitis; quod infirmatum est non confortastis, et quod male habuit non corroborastis, et quod contribulatum est non consconfecistis labore: et dispersae sunt oves meae, eo quod non sint pastores, et factae sunt in comesturam omnibus bestiis agri: et non fuit qui inquireret, neque qui revocaret. Propterea haec dicit Dominus: Ecce ego super pastores, et inquiram oves meas de manibus eorucum judicio . V. Ne igitur ore nostro, quo pacem negamus, quo duritiam magis humanae crudelitatis quam diuinae et paternae pietatis opponimus, oues nobis commissae a Domino reposcantur, placuit nobis sancto spiritu suggerente et Domino per uisiones multas et manifestas admonente, ut quia hostis nobis inminere praenuntiatur et ostenditur, colligere intra castra milites Christi et examinatis singulorum causis pacem
Abbreviated transcription (Latin):
enim uobis in illa hora quid loqͣmini:
non enim estis uos qui loquimini: sed
sp̃s patris ur̃i qui loquitur in uobis.
Quando autẽ dicit in traditis atq in
confessione nominis constitutis sp̃mpa¬
tris loqui: quomͦ potest ad confessionẽ
paratus aut idoneus inueniri qui non
prius pace accepta receperit sp̃m patͥs.
qui corroborans seruos suos ipse loqͥt᷑
& confitetur in nob̾: Tunc deinde si re¬
lictis omnib suis fugerit. & in latebris
atq in solitudine constitutus in latro¬
nes forte incurrerit. aut in febrib et
languore decesserit: nonne nob̾ impu¬
tabitur quod tam bonus miles qui
omnia sua dereliquit & contẽpta domo
& parentib ac liberis sequi dñm suũ
maluit.sine pace & sine communicaci¬
ne decedit: Nonne nobis uel negligen¬
tia segnis. uel duricia crudelis ascribe¬
tur in die iudicii. quod pastores creditas
oues & cõmissas nobis nec curare in pace
nec in acie uoluerimus armare:Nonne

Expanded text:
enim uobis in illa hora quid loquamini. enim uobis in illa hora quid loquamini. non enim uos estis qui loquimini, sed spiritus patris uestri qui loquitur in nobis. quando autem dicat in traditis adque in confessione nominis constitutis spiritum patris loqui, quomodo potest ad confessionem paratus aut idoneus inueniri qui non prius pace accepta receperit spiritum patris, qui corroborans seruos suos ipse loquitur et confitetur in nobis? tunc deinde si relictis omnibus rebus suis fugerit et in latebris adque in solitudine constitutus in latrones forte incurrerit aut in febribus et in languore decesserit, nonne nobis inputabitur quod tam bonus miles, qui omnia sua dereliquit et contempta domo et parentibus ant liberis sequi dominum suum maluit, sine pace et sine communicatione decedit? nonne nobis uel neglegentia segnis uel duritia crudelis adscribetur in die iuet commissas nobis oves nec curare in pace, nec in acie voluerimus armare? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ & uidere & iudicare concedit᷑. faciẽ
singulorũ uidemus. cor scrutari & men¬
tem ꝑspicere ñ possumus: de his iudicat
occultorũ scrutator & cognitor. cito uen
turus. Obesse autem maliᷤ boni non de¬
bent: sed magis mali a bonis adiuua¬
ri. Nec ideo martyrium facturiss pax
neganda ẽ. quia sunt quidam negaturi:
cum ꝓpt̾ hoc pax danda sit omnibꝰ mi¬
litaturis. ne ꝑ ignorantiã nr̃am ille inci¬
piat preteriri.qui habet in prelio coro¬
nari. Nec quisqͣm dicat. qui martyriũ
tollit. sanguine suo baptiret᷑: nec pax
illi ab ep̃o necessar ia est habituro głȩ
suȩ pacem. & acce pturo maiorẽ de
dñi dignatione mercedem. Primo ido¬
neus esse ñ potest ad martyriũ qͥ ab
ecclesia ñ armatur ad prelium: & mens
illa defic̃. ꝗͣ recepta eucharistia ñ erigit
&e accendit. Dñs enim in euangelio suo
dicit. Cum autem uos tradiderint no¬
lite cogitare quid loquamini: dabitur

Expanded text:
nobis et uidere et iudicare conceditur, faciem nobis et uidere et iudicare conceditur, faciem singulorum uidemus, cor scrutari et mentem perspicere non possumus. de his iudicat occultorum scrutator et cognitor cito uentturus. obesse autem mali bonis non debent, sed magis mali a bonis adiuuari. nec ideo martyrium facturis pax neganda est quia sunt quidam negaturi, cum propter hoc pax danda sit omnibus militaturis, ne per ignorantiam nostram ille incipiat praeteriri qui habet in proelio coronari. Nec quisquam dicat: qui martyrium tollit sanguine suo baptizatur, nec pax illi ab episcopo necessaria est habituro gloriae suae pacem et accepturo maiorem de Domini dignatione mercedem primo idoneus esse non potest ad martyrium qui ab ecclesia non armatur ad proelium, et mens deficit quam non recepta eucharistia erigit et accendit. Dominus enim in euangelio suo dicit: cum autem uos tradiderint, nolite cogitare quid loquamini. dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
& implorantes iugiter ac dolenter diuina
& paterna solatia: nunc se ad pugnã pa¬
ratos esse. & ꝓ dñi sui nomine ac ꝓsua salute
stare fortiter & pugnare ꝓfitent᷑. Hoc in
tempore pacem nos ñdormientib. sed ui¬
gilantib damus: pacem ñ delicuis sed ar
mis: pacem ñ ad quietẽ sed ad aciem damꝰ.
Si scd̾m qͦd cos audimꝰ ⁊ optamꝰ ⁊ cͤdimꝰ forcit̃
steterint. & aduersariũ nobiscũ in congres¬
sione ꝓstrauerint: non penitet pacẽ con¬
cessisse tam fortib: immo ep̃atus nr̃iho¬
nor grandis ẽ &e gła. pacem dedisse marty¬
ribs : ut sacerdotes qui sacrificiũ deo coti¬
die celebramus: hostias deo & uictimas
preparemus. Si autem quod dñs auertat
a fr̃ib nr̃is. aliquis lapsoꝵ fefellerit.
ut pacem subdole petat. & impendentis
prelii tempore commumcationẽ non
preliaturus accipiat: seipsum fallit &¬
decipit: qui aliud corde occultat: et
aliud uoce ꝓnuntiat. Nos in quantũ

Expanded text:
et inplorantes iugiter ac dolenter diuina et inplorantes iugiter ac dolenter diuina et paterna solacia nunc se ad pugnam paratos esse et pro Domini sui nomine ac pro sua salute stare fortiter et pugnare profitentur. hoc in tempore pacem nos non dormientibus sed uigilantibus damus, pacem non deliciis sed armis damus, pacem non ad quietem sed ad aciem damus. si secundum quod eos audimus et optamus et credimus fortiter steterint et aduersarium nobiscum in congressione prostrauerint, non paenitet pacem concessisse tam fortibus, immo episcopatus nostri honor grandis et gloria est pacem dedisse martyribus, ut sacerdotes qui sacrificia Dei cotidie celebramus hostias Deo et uictimas praeparemus. si autem, quod Dominus auertat a fratribus nostris, aliquis lapsorum fefellerit, ut pacem subdole petat et inpendentis proelii tempore communicationem non proeliaturus accipiat, se ipsum fallit et decipit, qui aliud corde occultat et aliud uoce pronuntiat. nos in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
quillitas aderat: quȩ differri diu plan¬
gentium lacrimas & subuenire sero
morientib in infirmitate pateret᷑. At uͦ
nunc ñ infirmis sed fortib pax necessa¬
ria est: nec morientib sed uuentib cõ¬
municatio ẽ nob̃ danda: ut quos exci¬
tamus & hortam᷑ ad p̾lium. ñ inermes
fiat eucharistia ut possit accipientib
esse tutela: quos tutos esse contra adu̾sa¬
rium uolumus: munim̃to dñicȩ saturi¬
tatis armemus. Nam quomͦ docemꝰ aut
ꝓuocamꝰ eos in confessione nominis san¬
guinẽ suum fundere : si eis militaturis
sanguinẽ xp̃i denegamꝰ: ut quomͦ ad
martyrii poculũ idoneos facimus: si ñ
eos prius ad bibendũ in ęccłia poculũ
dñi. iure communicationis admittimus:
apostatauerunt & ad scłm cui renuntia¬
uerant reuersi gentilit᷑ uiuunt. uel ad
hereticos transfuge facti. contra ȩccłã par¬
ricidalia cotidie ar ma suscipiunt: &
inter eos qui ab ȩccłiȩ limine ñ recedentes

Expanded text:
quillitas aderat, quae differre diu planquillitas aderat, quae differre diu plangentium lacrimas et subuenire sero morientibus in infirmitate pateretur. at uero nunc non infirmis sed fortibus pax necessaria est nec morientibus sed uiuentibus communicatio a nobis danda est,, ut quos excitamus et hortamur ad proelium non inermes fiat eucharistia ut possit accipientibus esse tutela, quos tutos esse contra aduersarium uolumus, munimento dominicae saturitatis armemus. nam quomodo docemus ant prouocamus eos in confessione nominis sanguinem suum fundere, si eis militaturis Christi sanguinem denegamus? aut quomodo ad martyrii poculum idoneos facimus, si non eos prius ad bibendum in ecclesia poculum Domini iure communicationis admittimus? apostatauerunt et ad saeculum cui renuntiauerant reuersi gentiliter uiuunt, uel ad haereticos transfugae facti contra ecclesiam parricidalia cotidie arma suscipiunt, et inter eos qui ab ecclesiae limine non recedentes
Abbreviated transcription (Latin):
& crebris atq assiduis ostensionib am¬
moneamur ut ad certamen qd nob̾ ho¬
stis indicit armati &e parati simus. ple¬
bem etiam nob̾ de diuina dignatione cõ¬
missam exhortationib nr̃is paremus: e¬
omnes omnino milites xp̃i qui arma
desiderant & prelium flagitant. intra
castra dñica colligamus: necessitate cogen¬
te censuimus. eis qui de ȩccła dñi non
recesserunt. sed penitentiã agere & lam̃¬
tari & dñm deprecari a primo lapsus
sui die non destiterunt. pacem cdandã
ẽe: & eos add prelium quod imminet ar¬
mari & institui oportere. Obtemꝑandum
ẽ nanq ostensionib atq monitionib
iustis: ut a pastorib oues in ꝑiculum
non deserant᷑: sed grex omnis in unum
congregetur: & exercitus dñi ad certam̃
militiȩ cȩlestis armetur. Merito enim
trahebatur dolentium penitantia tem¬
pore longiore. ut infirmis in exitu
subueniretur: quamdii quies & tran¬

Expanded text:
et crebris adque adsiduis ostensionibus adet crebris adque adsiduis ostensionibus admoneamur ut ad certamen quod nobis hostis indicit armati et parati simus, plebem etiam nobis de diuina dignatione commissam exhortationibus nostris paremus, paremus omnino milites Christi qui arma desiderant et proelium flagitant intra castra dominica colligamus: necessitate cogente censuimus eis qui de ecclesia Domini non recesserunt et paenitentiam agere et lamentari ac Dominum deprecari a primo lapsus sui die non destiterunt, pacem dandam esse et eos ad proelium quod inminet armari et instrui oportere. Obtemperandum est namque ostensionibus adque admonitionibus iustis, ut a pastoribus oues in periculum non deserantur, sed grex omnis in unum congregetur et exercitus Domini ad certamen militiae caelestis armetur. merito enim trahebatur dolentium paenitentia tempore longiore ut infirmis in exitu subueniretur quamdiu quies et tran
Abbreviated transcription (Latin):
yprianus. liberalis. calido¬
nius. Nichomedes.cetilius
Iunius. maurutiꝰ. felix. suc¬
cessus. Paustinus. fortunatus. Uictor. sat᷑¬
ninus. alius sat᷑ninꝰ. Rogatianꝰ. tertyllus
Uictoricꝰ. Quintꝰ. honoratꝰ. montaneus hor
tianus. fortunatus. Rogatus. & monnubꝰ.
consilio. ut qui in ꝑsecutionis infestatiõe
supplantati ab adu̾sario. e lapsi fuissent
ac sacrificus se illicitis maculassent age¬
rent diu penitentiã plenã: & si ꝑiculũ
infirmitatis urgeret: pacem sub ic̾tu
mortis acciꝑent. Nec enim fas erat
aut ꝑmittebat paterna pietas & diui¬
na clementia. ȩccłam pulsantib claudi
& dolentib & deprecantib. spei saluta¬
ris subsidium denegari: ut de scło re¬
cedentes sine communicatione pacis
ad dñm dimitterent᷑. quando ꝑmiserit
ipse & legem dedit. ut ligata in t̾ris.
& in cęlo ligata essent: solui autẽ possert
illic. quȩ hic prius in ȩccła soluerentur.
Sedenim cum uideamus diem rursus
alteriꝰ infestationis apppinquare cepisse

Expanded text:
yprianus, Liberalis, Caldonius, Nicomedes, Caecilius, Junius, Marrutius, Felix, Successus, Faustinus, Fortunatus, Victor, Saturninus, alius Saturninus, Rogatianus, Tertullus,Victoricus, Quintus, Honoratus, Montanus, Horttianus, alius Fortunatus, Rogatus et Monulus  invicem nobiscum consilio, ut qui in persecutionis infestatione supplantati ab adversario et lapsi fuissent, et sacrificiis se illicitis maculassent, agerent diu poenitentiam plenam, et si periculum infirmitatis urgeret, pacem sub ictu mortis accipeaut permittebat paterna pietas et diuina clementia ecclesiam pulsantibus cludi et dolentibus ac deprecantibus spei salutaris subsidium denegari, ut de saeculo recedentes sine communicatione et pace ad Dominum dimitterentur, quando permiserit ipse et legem dederit ut ligata in terris et in caelis ligata essent, solui autem possent illic quae hic prius in ecclesia soluerentur. sed enim cum uideamus diem rursus alterius infestationis adpropinquare coepisse
Abbreviated transcription (Latin):
gapen ⁊ dilectionẽ fr̃nam religiose ⁊
Ifirmit̃ exercendam. Apud malachiã.
Nonne ds unus condidit nos: Nonne
pater unus est om̃iũ nr̃m :ᷤ Quid uciq
dereliqͥstis unusqͥsq frẽm suũ: De hoc¬

Expanded text:
GAPEM ET DILECTIONEM FRATERNAM RELIGIOSE ET FIRMITER EXERCENDAM. Apud Malachiam: Nonne Deus unus condidit nos? nonne pater unus est omnium nostrum? quid utique dereliquistis unusquisque fratrem suum?
Abbreviated transcription (Latin):
in se. Item illic. Siqͥs dixerit q̃m diligo
dm̃. ⁊ frẽm suũ odit: mendax est. Qui
enĩ non diligit frẽm suũ quẽ uidet ⁊
dm̃ que ñ uidet non potest diligere:¬
De hoc ipso in actis apłoꝵ. Turba autem
eoꝵ qui crediderant. anima ac m̃de una
agebant : nec fuit int̾ illos discrim̃ ullũ:
nec quicqͣm suũ iudicabant ex bonis quȩ
ris munus tuũ ad altare.⁊ illic recordatꝰ
fueris quia fr̃ tuus habet aliquid adu̾sus
te: relinque illic munus tuũ ante altare.
⁊ uade pͥus reconciliari fr̃i tuor ⁊ tunc ue¬
niens offeres munus tuũ ad altare. Item

Expanded text:
m diligit Deum et fratrem suum odit, mendax est. qui enim non diligit fratrem suum quem uidet, Deum quem non uidet non potest diligere. Item in Actibus apostolorum: Turba autem eorum qui crediderant anima ac mente una agebant nec fuit inter illos discrimen ullum nec quicquam suum iudicabant ex bonis quae ris munus tuum ad altare et illic recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid aduersus te, relinque illic munus tuum ante altare et uade prius, reconciliare fratri tuo et tunc ueniens offeres munus tuum ad altare. It
Abbreviated transcription (Latin):
nebris est usq adhuc. iuii¬
n nullo gloriandũ: qͣndo nr̃m nichil sit
in epła pauli ad corinthios. ĩ. Quid enĩ
habes quod ñ acceꝑis Si autẽ accepisti:
on p̃mo. Nolite głari neq: loquamin
elata: ⁊ non ꝓcedat magniloquentia ex
ore ur̃o: quia ds scientiarũ est dñs. Idem
illic. Inualidus factus ẽ arcus potentiũ:
⁊ infirmi accincti sunt uirtute. De hoc
ipso in machabeis. Iustũ est subditũ deo
ẽẽ: ⁊ mortalem ñ paria deo sentire. Item
illic. Et uerba uiri peccatoris ne tuu¬
eris: quia gła cius in stercore erit ⁊ in
uermes. Hodie extolletur.⁊ cras ñ inue¬
nietur: qm conuersus est in derrã suam:
⁊ cogitatio eius ꝑibit.

Expanded text:
nebris est usque adhuc. IN NVLLO GLORIANDVM, QVANDO NOSTEVM NIHIL SIT.in epistula Pauli ad Corinthios prima: Quid enim habes, quod non acceperis? si autem accepisti, um primo: Nolite gloriari neque loquamini elata, et non procedat magniloquentia ex ore uestro, quia Deus scientiarum dominus. Item illic: Inualidus factus est arcus potentium, et infirmi accincti sunt uipso in Machabaeis: Justum est subditum Deo esse et mortalem non paria Deo sentire . Item illic: Et verba viri peccatoris ne timueritis, quia gloria ejus in stercora erit et in vermes. Hodie extolletur, et cras non invenietur: quoniam conversus est in terram suam, et cogitatio ejus peri
Abbreviated transcription (Latin):
meũ ut ardeam. agapen autẽ ñ habeam:
nichil ꝓficio. Caritas magnanima est:
caritas benigna est. Caritas ñ emulatur:
caritas ñ agit ꝑperam ⁊ ñ inflatur: non
irritatur: ñ cogitat malũ: ñ gaudet suꝑ
iniusticiã: colletatur autẽ in ueritate.
Om̃ia diligit. om̃ia credit: om̃ia sꝑat.
omnia sustinet. Caritas nunqͣm excidet.
De hoc ipso ad galathas. Diliges ꝓximũ
tuũ tanqͣm te. Si autẽ mordetis ⁊ incu¬
satis inuicem: uidete ne consumamini
ab inuicem. De hoc ipso in epla ioħis.
In hoc apparent filii di: ⁊ filii diaboli
Om̃is qui ñ est iustus. non ẽ de deo: ⁊ qͥ
ñ diligit frẽm suũ. Item illic. Qui frẽm¬

Expanded text:
meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil proficio. Charitas magnanima est, charitas benigna est, charitas non aemulatur, charitas non agit perperam, non inflatur, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super injustitiam, collaetatur autem in veritate. Omnia diligit, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Charitas numquam excidet . De hoc ipso ad Galatas: Diliges proximum tibi tamquam te. Si autem mordetis et incusatis invicem, videte ne consumamini ab invicem . De hoc ipso in Epistola Joannis: In hoc 305 apparent filii Dei et filii diaboli. Omnis qui non est justus, non est de Deo, et qui non diligit fratrem suum. Qui eni
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ meũ ut diligatis inuicem:
quẽadmodũ dilexi uos. Maiorem hac
caritatem nemo habet: qͣm ut animam
suã quis ponat ꝓ amicis suis. Item illic.
Felices pacifici: qm ipsi filii dei uocabun¬
tur. Item illic. Dico uobis q̃m si duobus
ex uob̃ conuenerit in terra de om̃i re quã¬
cũq petieritis: continget uob̃ a patre
meo qui in cęlis est. Ubicũq enĩ fuerint
duo aut tres collecti in nomine meo: ego
cũ eis sum: De hoc ipso ad corinthios. iͣ
Et ego qͥdem fr̃s ñ potui uob̃ loqui quasi
spiritalib sed quasi carnalibus. Quasi in¬
fantib in xp̃o: lacte uos potaui ñ cibo.¬
Nondũ enĩ poteratis: sed neq ñc potestis
Adhuc enĩ estis carnales. Ubi eñi in uob̃
emulatio ⁊ contentio ⁊ dissensiones : non¬
ne carnales estis.⁊ scđm hominẽ ambula¬
tis: Item illic. Et si habuero omnẽ fide
ita ut montes tͣnsferam. agapen aut̃e ñ
habeam: nichil sũ. Et si in cibos pauꝑum¬
distribuero om̃ia mea. ⁊ si tradidero corpꝰ

Expanded text:
nvicem, quemadmodum dilexi vos. Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Item illic: Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur . Item illic: Amen dico vobis, quoniam, si duobus ex vobis convenerit in terra, de omni re quamcumque petieritis, continget vobis a Patre meo qui in coelis est. Ubicumque enim fuerint duo aut tres collecti in nomine meo, ego cum eis sum . De hoc ipso ad Corinthios I: Et ego quidem, fratres, non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; quasi infantibus in nondum enim poteratis, sed neque nunc potestis: adhuc enim estis carnales. ubi enim in uobis aemulatio et contentio et dissensiones, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? Item illic: Et si habuero omnem fidem ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. et si in cibos ero omnia mea, et si tradidero corpus
Abbreviated transcription (Latin):
detenti martyres głosas animas pont:
si qui reliquerunt fidem. ꝑiculorum &e
delictoꝵ suoꝵ ñsentiunt magnitudinem :
Quod si nimiã impatientiã priferunt
de intolerabilẽ festinationẽ communi¬
cationis exposcunt ÷ frustra querula
ista & iniuidiosa. ac nichil aduersus
ueritatẽ ualentia iactant petulanti
ac infrem ore conuicia: quandoqui¬
dem licuerit illis suo iuire retinere. quod
nunc sua sponte quesita necessitate cogun

Expanded text:
detenti martyres gloriosas animas ponunt, detenti martyres gloriosas animas ponunt, si qui dereliquerunt fidem periculorum et delictorum suorum non sentiunt magnituquod si nimiam inpatientiam praeferunt et intolerabilem festinationem communicationis exposcunt, frustra querula ista et inuidiosa ac nihil aduersus ueritatem ualentia iactant petulanti et infreni ore conuicia, quandoquidem licuerit illis suo iure retinere quod nunc sua sponte quaesita necessitate cogun
Abbreviated transcription (Latin):
conspexerunt. quȩ illicitis cõmiser̃t
sactisfactionib. fletib diluant. Non
est nisi penitentia in morb̾ necessaria.
luctentur cum suo dolore qui languẽt.
& ita demum sꝑent sanitatẽ: si tole¬
rantia suꝑarint dolorẽ. Infidelis enĩ
cicatrix. quam cito festinans medicus
induxit: de ad quemlibet casum mede¬
la rescindit᷑:si non fidelit de ipsa tar¬
ditate remedia prestent᷑. Cito rursus
in incendium flamma reuocaturꝰ. nisi
totius ignis etiam usq ad extremam
scintillam materia restinguatur: ut
merito huiusmodi homines sciant si¬
bi etiam de ipsa mora magis consuli.
& fideliora de necessariis dilationib re¬
media prestari. Cȩterum ubi erit quod
custodiis squalidi carceris includunt᷑
qui xp̃m confitent᷑: si sine ꝑiculo fidei
sunt qui negauerunt. Ubi qd̾ in no-¬
mine ddei catenarũ ãbitu uinciuntur.
si sine communicatione ñ sunt qui con
fessionẽ dei ñ retinuerunt: Ubi quod

Expanded text:
conspexerunt, quae inlicite commiserant conspexerunt, quae inlicite commiserant satisfacientibus Deo fletibus deleant. non est ni patientia in morbis necessaria. luctantur cum suo dolore qui languent et ita demum sperant sanitatem, si tolerantia superarint dolorem. infidelis enim cicatrix quam cito festinans medicus induxit et ad quemlibet casum medella rescinditur, si non fideliter de ipsa tarditate remedia praestantur. cito rursus in incendium flamma reuocatur, nisi totius ignis etiam usque ad extremam scintillam materia restinguitur, ut merito huiusmodi homines sciant sibi etiam de ipsa mora magis consuli et fideliora de necessariis dilationibus remedia praestari. Ceterum ubi erit quod custodia squalidi carceris includuntur qui Christum confitentur, si sine periculo fidei sunt qui negauerunt? ubi quod in nomine Dei catenarum ambitu uinciuntur, si sine communicatione fessionem Dei non retinuerunt? ubi quod
Abbreviated transcription (Latin):
tas.atq subiectio: se alienum de se
expectasse iudicium: sed alienam de
suo actu sustinuisse sententiã: hoc
est quod penitentiã ꝓbat: hoc ẽ qd̃
impresso uulneri ducit cicatricem:
hoc est quod deiectȩ mentis ruinas
erigit. & atcollit: quoo ardentem de¬
lictorum estuantium uaporem extin¬
dat. Non enim ea quȩ sanorum sunt
corporũ medicus egris dabit: ne im¬
portunus cyb tempestatẽ ualitudi¬
nis seuientis non reprimat s accendat:
scilicet ne quoo potuisset maturius
ieiunio attenuante sanari: uideatur
ꝑ impatientiã longius pasta crudita¬
te ꝓduci. Eluendȩ sunt gͥ impiosa¬
crificio manus inquinatȩ oꝑib bonis.
& nefario cibo ora misera polluta. peni¬
tentiȩ uerȩ sunt sermonib expianda
& in secretis cordis fidelis nouellandus
animus & consecrandus ẽ: ut crebri
peuitentiũ gemitus audiantur: & iterũ
fideles ex oculis lacrimȩ ꝓfundantur:
ut illi ipsi oculi qui male simulachra

Expanded text:
tas atque subiectio, sed alienum de se tas atque subiectio, sed alienum de se expectasse iudicium, sed alienam de suo actu sustinuisse sententiam. hoc est quod paenitentiam probat. hoc est quod inpresso uulneri inducit cicatricem. hoc est quod deiectae mentis ruinas erigit et adtollit, quod ardentem delictorum aestuantium morbum restint. non enim ea quae sanorum sunt corporum medicus aegris dabit, ne inportunus cibus tempestatem ualetudinis saeuientis non reprimat, sed accendat: scilicet ne quod potuisset maturius ieiunio adtenuante sanari uideatur per inpatientiam longius pasta cruditate produci. Eluendae sunt igitur impio sacrificio manus inquinatae operi bus bonis et nefario cibo ora misera polluta paenitentiae sunt uerae sermonibus expianda, et in secretis cordis fidelis nouellandus et conserendus est animus. crebri paenitentium gemitus audiantur et iterum fideles ex oculis lacrimae profundantur, ut illi ipsi oculi, qui male simulacra
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate extorsissent: & illos qui
sine respectu ȩuangelii sc̃m dñi & mar¬
garitas ꝓna facilitate donassent:cũ
tam grande delictum. & ꝑ totũ pene
orbem incredibili uastatione grassa¬
tum. ñ oporteat nisi ut ipse scribis
caute moderateq tract᷑are̾ consultis
omnib ep̃is.presbiteris. diaconibus.
confessorib. & ipsis stantib laicis: sic̃
tuis litt̾s & ipse testaris: ne dum uo¬
lumus importune ruinis subuenire:
alias maiores rumas uideam᷑ parare.
Ubi enim diuinus metꝰ relinquet᷑:
si tam facile peccantib uenia prestat᷑:
Fouendi sane ipsorum animi. & ad ma¬
turitatis suȩ tempus nutriendi. & de
scripturis quia ingens ac supͣ omnia¬
peccata peccatum commiserint instru¬
endi: nec ex hoc animent᷑ quia mul¬
tisunt. s ex hoc ipso magis repͥmant᷑
quia ñ pauci sunt. Nichil ad extenu¬
ationẽ delict numerus impudens
consueuit: sed pudor. sed modestia.
sed penitentia. s disciplina. s humili¬

Expanded text:
cupididate extorsissent, et illos qui cupididate extorsissent, et illos qui sine respectu euangelii sanctum Domini et margaritas prona facilitate donassent, cum tam grande delictum et per totum paene orbem incredibili uastatione grassatum non oporteat nisi, ut ipse scribis, caute moderateque tractari, consultis omnibus episcopis presbyteris diaconibus confessoribus et ipsis stantibus laicis, ut in tuis litteris et ipse testaris, ne dum uolumus inportune ruinis subuenire, alias maiores ruinas uideamur parare. ubi enim diuinus metus relinquetur, si tam facile peccantibus uenia praestatur? fouendi sunt sane ipsorum animi et ad maturitatis suae tempus nutriendi et de scripturis quia ingens et supra omnia peccatum commiserint instruendi. nec hoc animentur quia multi sunt, sed hoc ipso magis reprimantur quia non pauci sunt. nihil ad extenuationem delicti numerus inpudens ualere consueuit, sed pudor, sed modestia, sed paenitentia, sed disciplina, sed humili
Abbreviated transcription (Latin):
ret⁊ & quasi optimus imꝑator milites
suos quõusq adhuc in castris carceris
minis campum.porrigat nob̾ arma
diuina. illa tela quȩ nesciunt umci᷑
loricam iusticiȩ quȩ nescit rumpi: cli¬
peum fidei qui non potest forari: gla
Cui enĩ magi ħut ꝓ nobis petat manda
dote: Ecce aliud gaudium nr̃m. quod
fr̃ib ꝓ temporis conditione distractꝰ
es. tamen ñ defuisti: quod litt̾is confes¬
sores frequent̾ roborasti: quod etiam
sumptus necessarios de tuis laborib
iustis prebuisti: quod in omnib te pre¬
sẽtẽ qͦdam sẽꝑ exhibuisti: quod in nulla
officii tui parte quasi aliquis desertor
claudicasti.Sed quod nos ad maiorẽ
leticiam robustius ꝓuocasti tacere non
possumus: quin omni uocis nr̃ȩ testi¬
monio ꝓsequamur: Animadu̾timus
enim te congruente censura. & eos dig¬
ne obiurgasse qui immemores delicto¬
rum suorũ pacem a presbiteris per
impatientiã suã festinata & precipit

Expanded text:
ret, ut qua optimus imperator milites ret, ut qua optimus imperator milites suos, quos usque adhuc in castris carceris minis campum. porrigat nobis arma diuina, illa tela quae nesciunt uinci, loricam iustitiae quae numquam solet rumpi, clipeum fidei qui non potest perforari, cui enim magis haec ut pro nobis petat mandardote?. Ecce aliud gaudium nostrum, qufratribus pro temporis condicione distractus es, tamen non defuisti, quod litteris confessores frequenter corroborasti, quod etiam sumptus necessarios de tuis laboribus iustis . praebuisti, quod in omnibus te praesentem quodammodo semper exhibuisti, quod in nulla officii tui parte quasi aliquis desertor claudicasti. sed quod nos ad maiorem laetitiam robustius prouocauit tacere non possumus quin omni uocis nostrae testimonio prosequamur. animaduertimus enim te congruente censura et eos digne obiurgasse, qui inmemores delictorum suorum pacem a presbyteris per absentiam tuam festinata et praecipiti
Abbreviated transcription (Latin):
ficimur tota die. estimati sumus ut
oues uictimȩ: sed in his omnib suꝑamꝰ
ꝓpter eum qui dilexit nos. Hȩc & huiꝰ¬
modi cum in ȩuangelio collata ꝑlegimꝰ.
&equasi faces quasdam ad inflamman¬
dam fidem dñicis uocib suppositas
nob̾ sentiamus: hostes ueritatis iam
non tantum ñ ꝑhorrescimus. sed et
ꝓuocamus: & inimicos di iam hoc ip¬
so quod ñ cessimus uicimus: & nefarias
contra ueritatẽ leges subegimꝰ: & si ñdũ
nr̃m sanguinẽ fudimus: sed fudisse
parati sumus. Nemo hanc dilationis
nr̃ȩ moram clementiã iudicet quȩ
nobis officit: quȩ impedim̃tum głȩ
facit. quȩ cȩlum differt: quȩ głosum
dei conspectum inhibet. In huiusmodi
enim certamine. & in huiusmodi ubi
decertat fides prelio:morã martyres
non distulisse uera clementia ẽ. Pete gͦ¬
cypriane km̃e. ut nos gr̃a sua dñs ma¬
gis ac magis. & in dies singulos quosq
uberius atq ꝓpensius & armet & illu¬
stret. &e uirib potentiȩ firmet & robo¬

Expanded text:
e, aestimati sumus ut oues occisionis, sed in his omnibus superamus propter eum qui nos dilexit. Haec et huiusmodi cum in euangelio conlata perlegimus, et quasi faces quasdam ad inflammandam fidem dominicis uocibus subpositas nobis sentiamus: hostes ueritatis iam non tantum non perhorrescimus, sed et prouocamus, et inimicos Dei iam hoc ipso quod non cessimus uicimus, et nefarias contra ueritatem leges subegimus. et si nondum nostrum sanguinem fudimus, sed fudisse parati sumus, nemo hanc dilationis nostrae moram clementiam iudicet, quae nobis officit, quae inpedimentum gloriae facit, quae caelum differt, quae gloriosum Dei conspectum inhibet. in huiusmodi enim certamine et in huiusmodi ubi decertat fides proelio moram martyres non distulisse uera clementia est. pete erCypriane carissime, ut nos gratia sua Dominus magis ac magis in dies singulos quosque uberius atque propensius et armet et inlustret, uiribus potentiae firmet ac robo
Abbreviated transcription (Latin):
nus. Et iterum. Beati qui ꝑsecutionẽ
passi fuerint ꝓpter iusticiam. ipsorum
est enim regnum cȩlorum. Beati estis
runt. Et qm̃ ante reges & presides sta¬
bitis. & tradet fr̃ fr̃em ad mortẽ & pat̾
filium. Ee qui ꝑseuerauerit usq ad fi¬
nem. hic saluus erit. Et uincenti dabo
sedere supra thronũ meũ sic̃ & ego ui¬
ci: & sedi super thronũ patris mei.Sed

Expanded text:
nus. et iterum: beati qui persecutionem nus. et iterum: beati qui persecutionem passi fuerint propter iustitiam, quoniam ipsorum est regnum caelorum. beati estis runt. et: quoniam ante reges et praesides stabitis, et tradet frater fratrem ad mortem, et pater filium et qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. et: uincenti dabo sedere super thronum meum, sicut et ego uici et sedi super thronum patris mei. . sed
Abbreviated transcription (Latin):
quam collegam passionis cum xp̃o. in
xp̃i nomine factum fuisse: quã imma¬
reportasse: quam humanis & sacrilegis
regib contra fidem non obedisse: quã
ueritatẽ uoce publica contestatũ fuissẽ.
quam ipsam quȩ ab omnib metuitur
moriendo mortem subegisse: quam ꝑ
ipsam mortem immortalitatẽ consecu¬
tum fuisse: quã cum omnib seuitiȩ
instrum̃tis excarnificatũ & extortum
ipsis tormentis tormenta suꝑasse. qm
omnib dilaniti corporis dolorib robo¬
re animi reluctatũ fuisse: quã sangui-¬
nem suum ꝓfluentẽ non horruisse. ꝙͣ.
supplicia sua post fidem amare cepis¬
se: quã detrim̃tum uitȩ suȩ putare ui¬
xisse. Ad hoc enim prelium quasi qͣ¬
dam tuba ȩuangelii sui nos excitat
dñs dicendo. Qui diligit patrem aut
matrem plusqͣm me: non ẽ me dignꝰ.
E qui diligit animã suã plusqͣm me:
non est me dignus. E qui non tollit
suam crucem & sequitur me. ñ ẽ me dig¬

Expanded text:
quam collegam passionis cum Christo in quam collegam passionis cum Christo in Christi nomine factum fuisse, quam iudireportasse, quam humanis et sacrilegis legibus contra fidem non oboedisse, quam ueritatem uoce publica contestatum fuisse, quam ipsam quae ab omnibus metuatur moriendo mortem subegisse, quam per ipsam mortem inmortalitatem consecutum fuisse,, quam omnibus saeuitiae instrumentis excarnificatum et extortum ipsis tormentis tormenta superasse, quam omnibus dilaniati corporis doloribus robore animi reluctatum fuisse, quam sanguinem suum profluentem non horruisse, quam supplicia sua post fidem amare coepisse, quam detrimentum uitae suae putare uixisse? Ad hoc enim proelium quasi quadam tuba euangelii sui nos excitat Dominus dicendo: qui plus diligit patrem aut matrem quam me non est me dignus, et qui plus diligit animam suam quam me non est me dignus, et qui non tollit crucem suam et sequitur me non est me dig