comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partis .s. contra difficultates scti quas hic̃patitur dicit securitatem suã eẽ ex dõ. in qñ
Siũo m ocio: tunc et inoꝑatione. nemeadeficiat. iõ addit ostendens quare ũ defici
In nocte eñmala fiunt. s xꝑo monstrante tanquã in luce bonadebemus facẽ. Nlemo
rapit. iõ exultabo: quia adhesit caritate aĩam ca postte.i.ita adhesit caritate. tibi
ur te prese diligẽt. Uł post̾te .s. ut sequatur te. nolens preitẽ ut petrus uoluit. lõ exul¬
tabo. iõ adhesit quia suscepit me alis tegendũ aꝑicuł dexcctatia .i. ppiciatio tua

Expanded text:
partis, scilicet contra difficultates saeculi, quas hic patitur. Dicit securitatem suam esse ex Deo, in qua Si vero in otio, tunc et in operatione. Ne in ea deficiat, ideo addit, ostendens quare non deficiat, In nocte enim mala fiunt; sed Christo monstrante, tanquam in luce, bona debemus facere. Nemo rapit. Ideo exsultabo, quia adhaesit charitate, anima mea post te, id te, scilicet ut sequatur te, nolens praeire, ut Petrus voluit . Ideo exsultabo, ideo adhaesit, quia me suscepit alis tegendum, a periculis dextera tua
Abbreviated transcription (Latin):
in malicia notabiles. qui in capite et inapłis animã nr̃am quesierunt. et iõ: introi¬
derunt iħm. et ierunt subterram. queeis p̃posita dñata÷. Non adcelos uecti: at̾ra
sorbentur. sale cogitationes eoꝵ quia deterra sunt nate: inima t̾re qunceno ũ
um .e.i. principum scłi. qui uulpib comꝑantur. ut dñsdicit deheroo̾. dicite uul¬
piilli. ⁊c̾. Partes hoꝵ inquam erunt iidĩ. qui xp̃m regem nolũunt hr̃e. Dicentes ⁊

Expanded text:
in malitia notabiles, qui in capite et in apostolis, animam nostram quaesierunt. Et ideo introisum, et ierunt sub terram, quae eis proposita dominata est; non ad coelos vecti, a terra sorbentur. Malae cogitationes eorum, quia de terra sunt natae, in ima terrae, quasi  est principum saeculi, qui vulpibus comparantur, ut Dominus dicit de Herode: Dicite vulpi illi, etc. Partes horum inquam erunt Judaei, quia Christum regem noluerunt habere, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
um. nisieium quis prĩdeficiat ininalo: nunquã ꝑuenit adbonum ꝙ ds̃: apparuitͥ ñ
slemo enimudet dm̃. nisiprĩ dõ appareat .i. adõuideatur. Solenĩ sua luce facit nosui¬
dere. Ita et as̃. Ergo: it scõ ddesiłio appateamus dõ. ut ip̃e appareat nobis. Cui gͦ ñ apparet
humanas. et silongeet ꝓsꝑe siit. que multe surt. ut uita militis. agricole. et ceteroꝵ. Mẽ¬
lius ẽꝙ das correctis. quam ꝙ iligunt ꝑũsi. labiamea post bñficia dĩ. laudẽꝑinictat.q.¬

Expanded text:
um. Nisi enim quis prius deficiat in malo, nunquam pervenit ad bonum, quod Deus est. Et um. Nisi enim quis prius deficiat in malo, nunquam pervenit ad bonum, quod Deus est. Et Nemo enim videt Deum, nisi prius Deus appareat, id est a Deo videatur. Sol enim luce sua facit nos videre, ita et Deus. Ergo in sancto desiderio appareamus Deo, ut ipse appareat nobis. Cui ergo non appareat humanas, etsi longae et prosperae sint: quae multae sunt, ut vita militis, agricolae et caeterorum. Melius est quod das correctis, quam quod eligunt perversi. Labia mea. Post beneficia Dei laudem promit
Abbreviated transcription (Latin):
geminationem ugilo ad tedeluce. uł diluculo alia litt̾a .i. matutinali hora. adlitt̾ã
lem usum. uͥ ꝑlucem lux gr̃e intelligitur. que nos uigilare facit addm̃. alius em̃iugi¬
mundo. uł admundũ. dũmundi obliuiscitur. alius ugilat ad mundũ amans ipsum.
boritur michilux gr̃e. non enim uigilares. nisi lux oriretur. que teexcitaret. dico uigilo
atũ ẽẽ qd̃ ẽinte. alii alia desidant s animamea ñ nisite. aĩa sitiuit multis decausis. s d
plurib sitiuit caro. ⁊ hẽ. quã multiplicit̃ .i. ꝓmultiplici defectusitiuit tͥ ñ alii rei caro
mea. que plus eget. patiturenim multos defectus. mutat etiã ctates. que etiã sitit. qui¬
a et e ꝓmittitur resurrõ. quam desidat quomodo anime nr̃eb eatitudo. ułdẽp̃senti. sic.
rit hic netess aria. demde subdit uͥsitiat. Interradeserta. hic sitiendũ ẽ. hoc scłm ẽ des
addit. et inuia. quiañ ẽibi uia uñ ereas et in aquosa. quianec dũ moraris ẽ tͥaqua. Ma¬

Expanded text:
geminationem, vigilo ad te de luce, vel diluculo, alia littera, id est matutinali hora ad litteramndum moralem sensum, ubi per lucem lux gratiae intelligitur, quae nos vigilare facit ad Deum. Alius enimundo, vel ad mundum, dum mundi obliviscitur; alius vigilat ad mundum amans ipsum. boritur mihi lux gratiae. Non enim vigilares, nisi lux oriretur quae te excitaret. Dico vigilo, atum esse quod est in te, Alii alia desiderant, sed anima mea, non nisi ad te. Anima sitivit multis de causis, sed de pluribus sitivit caro. Et hoc est quam mmea, quae plus eget. Patitur enim multos defectus, mutat etiam aetates, quae etiam resurrectionem sitit, quia et ei promittitur resurrectio quam desiderat, quomodo animae nostrae beatitudo. Vel de praesenti sic: rit necessaria, hic; deinde subdit ubi sitiat. VERS. Addit et invia, quia non est ibi via, unde exeas, et inaquosa, quia, dum moraris, non est ibi aqua. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad epsest mn intestins piiguedo. ẽincarne. Sub hoꝵ uelamine: quedã spualia optat. ꝑad
ipem enim: intelligitur sapĩa. que inabscondito ẽ. que c̃pinguedo anime. sinequa: aĩa
martescit. et ctaẽexilis. ut in bonis oꝑib cuo deficiat. ꝑpinguedinen: intelligitur forti¬
tudosp̃e. uł pia ãlacritas. et iõ: apposuit sicut. ñ dixit simplicit̃ adipe et pin. et c̃ Aĩa. in¬
licut aclipe ⁊ p̃iu.i. sũa et piaala cuitate it sorntucline spe. r epleatur hit ubi sitis st̃
et oro leuatismanib. Cum sitis transierit. et oro: succedet laudatio. uñ subdit. et labuᷤᷤ
ultatio. uł scdm alialit. et la.ex. lau.n.tu. idem sensus: Siccaenĩ labia laudare ñ poss.
ylita ut totum de futõ accipiatur. et accipitur ꝓeodẽ adeps et pinguedo .s. ꝓ etnaioc̃¬

Expanded text:
Adeps in intestinis, pinguedo est in carne. Sub horum velamine quaedam spiritualia optat. Per adipem enim intelligitur sapientia, quae in abscondito est, quae est pinguedo animae, sine qua anima macrescit, vel ita exilis est, ut in bonis operibus cito deficiat. Per pinguedinem intelligitur fortitudo spiritus, vel pia alacritas. Et ideo apposuit, sicut, non dixit simpliciter, adipe et pinguedine. licet scientia et pia alacritate, vel fortitudine spiritus repleatur hic, ubi sitis est, et oratio levatis manibus; cum sitis transierit et oratio, tunc succedet laudatio. Unde subdit, et labiis.ultationis laudabo nomen tuum. Idem sensus. Sicca enim labia laudare non possunt. Vel ita, ut totum de futuro accipiatur, et accipitur pro eodem adeps et pinguedo, scilic
Abbreviated transcription (Latin):
ritate. nouuis resonas. Meluis est ut nouus taceas quamut uetus cantes. quia si nouus tacũ¬
is aurib hominum: sonas aurib dĩ ypocͥsis quoq uetus canticum cantat. Paries enĩd¬
albatus: ẽipocrisis. queforis lucet uirus lutumẽ. Deisto pariete dicitur. in parietenon conũ¬
cto auis s singłrit̃ erecto. Siostium facies. quisquis intrau̾it: foris est. hicẽipocrita. qui-
partem uult strucredealbatam. non solidatam. uõ quimitatur tanquam in eo oftium
Dciñ repetit. cantate dño filio. deuide quoscantare monĩit: ostendit dicenł. omnis terra .i os¬

Expanded text:
ritate, novum resonas. Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes, quia si novus tacueritate, novum resonas. Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes, quia si novus tacueris auribus hominum, sonas auribus Dei. Hypocrisis quoque vetus cantat canticum. Paries enim dealbatus est hypocrisis , quae foris lucet, intus lutum est. De isto pariete dicitur, in pariete non conjuncto aliis, sed singulariter erecto si ostium facias, quisquis intraverit, foris est. Hic est hypocrita qui parietem vult struere dealbatum, non solidatum. Et ideo, qui imitatur tanquam in eo ostium aliquem. Deinde repetit, cantate Domino Filio. Deinde quos cantare monuerit, ostendit, dicens, omnis terra,
Abbreviated transcription (Latin):
templumhoc toto orbe: ⁊homo acaptuntate ne ꝑeat lib̾atur. De quareedificatione. nonde il-¬
laactualiagit hic psalmus. ł: sensus tituli. psalmus iste ẽ dauid ꝓpħe. qui hicloquitur a¬
gens de hoc quod factumẽ qñ domus dĩ edificabatur. totoorbe post captunitatem. que sub dia¬
bolo fuit ꝑ pec̃m. sicut ad littẽramsub ⁊ orobabelpost captunitatembabilomer redifisatum ẽ
p reedificatione. sodus. Biꝑtitus: psalmus. In prima partepuus ad p̾latos loquitur. iup̃i
cantent et annuntient omnib. Sccl̃o: adsubditos loquitur. ibi. Afferte dño. p̾moniut ã
iudeosinp̃cedentipsalmo. utdeposita duricia inxꝑm c̃cdent. S quia erat mansura: nũc
exuentes .s. uet̾em hominem cumactib sius. uinduentes nouum. qu cantat qui amat.
Uetus autem cartticum. cantat cupiditas. nouumũo caritas. que ip̃a ẽ nouum canticũ
cantare. ip̃m ẽ edificare. Lucquid gͦ cantaũis decupiditate: uetus cantas. quicquid deca¬

Expanded text:
hoc templum toto orbe. Et homo a captivitate ne pereat, liberatur: de qua reaedificatione, non de illa actuali agit hic psalmus. Et est sensus tituli: Psalmus iste, est David prophetae, qui hic loquitur, agens de hoc quod factum est quando domus Dei aedificabatur post captivitatem quae sub diabolo fuit per peccatum, sicut ad litteram sub Zorobabel post captivitatem Babyloniae reaedificatum est pro reaedificatione. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo ad praelatos loquitur, ut ipsi cantent et annuntient omnibus. Secundo ad subditos loquitur, ibi, afferte Domino. Praemonuit autem Judaeos in praecedenti psalmo, ut deposita duritia in Christum crederent; sed quia erat mansura, nunc exuentes, scilicet veterem hominem cum actibus suis, et induentes novum: quod cantat qui amat. Aug. Vetus autem canticum cantat cupiditas; novum charitas, quae ipsa est novum canticum. Cantare autem, ipsum aedificare est. Quidquid ergo cantaveris de cupiditate, vetus cantas; quidquid de cha
Abbreviated transcription (Latin):
cico introite. Adͥorate uoĩ bomi. terra autem .i. amatores scl̃i. commoneatur. ut
mare. ⁊ fit orbis qui non commonebitur. uñsequitur. Et erumcorrexit. post resur¬
T unc doleburt: qui equitatemeligere nolũunt. Alii addunt. ⁊ gentesinira. ppłos
citatum est contra eccłiam. cumdilataretur toto orbe. quod p̃dicit nonoptat. ⁊ lic
moueatur mare: tñgaudebunt campi. uł mn bono. ꝯmoueatur mart. sclmĩme

Expanded text:
ico. introite et adorate, vos boni. Terra autem, id est amatores saeculi, commoveatur, ut ico. introite et adorate, vos boni. Terra autem, id est amatores saeculi, commoveatur, ut mare, et fit orbis qui non movetur. VERS. 10.-- « Equitate. Tunc dolebunt qui aequitatem eligere noluerunt. Alii addunt: Et gentes in ira sua. citatum est contra Ecclesiam, cum dilataretur toto orbe, quod praedicit, non optat. Et licet commoveatur mare, tamen gaudebunt campi. Vel in bono commovetur mare, Cassiod.,
Abbreviated transcription (Latin):
uultẽẽ magnificuset potens: ut suntangłi: priussit sc̃s quod fit eo scificantẽ. Non e¬
nim ꝑte potes ẽẽ sc̃s. Eo gͦ sc̃ĩficante: aliquis fit sc̃s. utamagnificus. Afferte .ii.p.
ponit carnem bracdium suum. Deinde repetit. afferte dño. non uobis. ut qui anñ-¬
tiau̾unt: nonsibis dño annuntiaũunt. Quid debetis afferre: głam ⁊ honorem.
Gda affertur. qñ bñ conu̾satur homo. inquo głificatur ds. honor affeit᷑: cumde
bonis grẽreferuntur. uñ. non est inuentus qui daret glam dõ inisi hic alienigena.
dõ: sꝑc contribulatus. Confessio: hostia : dõ. Siergo cum humili corde intras: c̃
hostiaintras. suꝑbus u̾o. manis intrat. uñ sequitut. untroite. intrat: qui edificat᷑.
inatria eius ppłnca.⁊ adorate dñminatrioscõ eus euangłico. ꝑatrium: euangłm
intelligit᷑. ꝑ atria: ꝓpłna. uł ꝑata. intelligitur p̃sens eccłia ꝑ atrium: celestis. et est.

Expanded text:
icet quasi qui vult esse magnificus et potens, ut sunt angeli, prius sit sanctus, quod fit ex eo sanctificante, non enim per te potes esse sanctus, eo ergo sanctificante, aliquis fit sanctus, et ita magnificus. PARS. II. ponit carnem brachium suum . Deinde repetit, afferte Domino, non vobis, ut qui annuntiaverunt, non sibi, sed Domino annuntiaverunt, quid debetis afferre? gloriam et honorem. Cassiod. Gloria affertur, quando bene conversatur homo, in quo glorificatur Deus; honor affertur cum de bonis gratiae referuntur. Non est inventus qui daret gloriam Deo, nisi hic alienigena .Deo est spiritus contribulatus , confessio est Deo hostia. Si ergo cum humili corde intras, cum hostia intras, superbus vero inanis intrat. Et introite, intrat qui aedificatur, in atria ejus prophetica, et adoraintelligitur. Et per atria intelligitur praesens Ecclesia; per atrium, coelestis. Et est,
Abbreviated transcription (Latin):
nominicius. quodẽ iħ .i. saluator. ut dicatis et̃ salutare. deindead p̾latos loquitur dictus. ã¬
mutiate uos prelati. siccrescit edificatio domus dei. quid: salutare euis. ⁊ ħdedie indicm .i. c̃¬
clarescunt. illu dp̃minttiat. ħ fc̾mp̃dicat. Annuntiat gͦ dedicindicm. quiutrĩqt. auctorita
teutitur mannutiatione saluatoris. Iaquippe duo .t. tanquainduo diesunamlucein fa¬
cuint. non lucet unum sinealtõ. iõq in leiitico omne animal ꝙ findit ungulanr iruminat:
mundum ẽ .i. quodduas ungulas ht̃. quiamundus:. qui duo .t. seruat. quib affectinim nr̃oꝵ¬

Expanded text:
n., Cassiod. id est salvator, ut dicatis esse salutare. Deinde ad praelatos loquitur, dicens: Annuntiate, o vos praelati: sic crescit aedificatio domus Dei. Quid? salutare ejus. Et hoc de die in diem, id clarescunt, illud praenuntiat, hoc factum indicat. Annuntiat ergo de die in diem, etc., usque ate utitur in annuntiatione Salvatoris. Illa quippe duo Testamenta tanquam duo dies unam lucem faciunt, non lucet unum sine altero. Ideoque in Levitico omne animal quod findit ungulam et ruminat, mundum est, id est quod duas ungulas habet, quia mundus est, qui duo Testamenta
Abbreviated transcription (Latin):
redde iufticia. quantomagis impensa: nũa ut obtineretur uictoria cui debet᷑ p̃miũ: utiq im
xistihoc inscripturis queuere sunt ⁊ que dicis uerasunt. siam Princͥpium .i. apͥncipio¬
uerboꝵ tuoꝵ uera dixisti. principium u̾boꝵ tuoꝵ est pͥncipium scripturarum ut ingene¬
si. aquo principio uera dirit dis̃. ⁊usq infinemũba uitatis seruat. uñ. selũ et t̾ratͣnsibunt
ũba autem mea non transient. & quia tetigit ꝙ in pͥncipio gestum ÷ addit quodpͦfinẽ scli
fiet. subdens. inet̃num durabunt omia iudicia iusticiȩ tue. Iudicia iusticie spetuo stabunt.
R sententiã debonis ut malisdatã. nec tempꝰ nec ullares subuertet. It ita. pͥncipiũ .q. u̾eunu¬

Expanded text:
reddere justitia: quanto magis impensa est misericordia, ut obtineretur victoria, cui debetur utique praemium in xisti hoc in Scripturis, quae verae sunt, et quae dicis vera sunt, nam VERS. 8 160.-- « Priverborum tuorum vera dixisti, principium verborum est principium Scripturarum, ut Genesis, a quo principio vera dixit Deus, et usque in finem veritatis verba servat. Unde, Coelum emea non transibunt . Et quia tetigit quod in principio gestum est, addit quod post finem saeculi fiet, subdens, in aeternum durabunt omnia judicia justitiae tuae. Judicia justitiae perpetuo stabunt, quia sententiam de bonis vel de malis datam, nec tempus, nec ulla res, subvertet. Vel ita: Principium, Au
Abbreviated transcription (Latin):
pect̾m u̾bi. uel consuetuduis. Abit ergo adam adeo ñloco secd
recessit. Stetit: cum poniũ comedens uetitũ in pecc̃õ delestatus ẽ
Sedit: cum sestulte excusando. et culpam inc̾atorẽ refẽndo: ĩ su¬
pbia confirmatus est diceus. Mulier quã dedistimeseduxit me
non ualens redire nisi peumlib̾atus qui iuchilhor: hũit. et dici¬
tur hoc asimili exulantiũ. quidum sunt inuia facilius teuocart̃
cum iamn stant: difficilius. demũ difficillime: cum iamibi cdnĩ.

Expanded text:
peccatum verbi, vel consuetudinis. Abiit ergo Adam a Deo, non loco, recessit; ALCUIN. stetit, cum pomum vetitum comedens, in peccato delectatus est; sedit, cum se excusando et culpam in Creatorem referendo in superbia confirmatus est , dicens: Mulier quam dedisti mihi seduxit menon valens redire nisi per eum liberatus, qui nihil horum habuit. Et dicitur hoc a simili exsulantium, qui dum sunt in via, facilius revocantur; cum jam stant, difficilius; demum difficillime, cum jam ibi
Abbreviated transcription (Latin):
dierum reperitione uoluit᷑. Recte igitur compositus est lib̾i
stemtalinum̃o psalmoꝵ ciuiꝰ partes p̾fata notant misteria.
quia sic nos in huius uite septenario oꝑari et uiu̾edocet: ut in
otaua resurrõnis non induamur diploide confusionis. s
stola gemine głificatõnis. Uł ideo in hoc nunĩo põmoꝵ cõ¬
positus est libea iste: quia ut diximꝰ hic numeaꝰ constat ex o¬
ctogenario et septuagenario: qui ide significant qd octo. rarĩ

Expanded text:
dierum repetitione agitur. Recte ergo compositus est liber iste in tali numero psalmorum, cujus partes praefata notant mysteria, quia sic nos in hujus vitae septenario operari ac vivere docet, ut in octava resurrectionis non induamur diploide confusionis, sed stola geminae glorificationis. Vel ideo in hoc numero psalmorum est compositus, quia ut diximus hic numerus constat ex octogenario et septuagenario, qui idem significant quod octonarius
Abbreviated transcription (Latin):
nitate. ut tetum pͥncipium. A liqñ scđm humanitate ut ego dor
broꝵ sicut ibi. longe asalute mea ⁊ cer̾a. Et ibi. Ds̃ tuscis insipi¬
entiam meã. Itẽ de eccł̃ia trib modisqñ scdm ꝑfectos. Aliꝙ̃¬
do scđm imꝑfcõs. int̾dũ etiam scdm malos. qui sunt in eccłia
dine qͦq ps̃mor quia a serie historie discordant. queri solet q̃¬
re scilicet non sint eo ordine disposiuquo cõpositi. quod non ẽ
quet. cum historia dequa agitur itmiserere mei ds̃ ⁊ cet̃a. p̃cessit
illiid dequo agitur. indñe quid multiplicati sunt. et cunibene¬
dictus dñs ds̃ neus quidocet manus neas ad p̃liũ et digi. mes.¬
disposisunt. Esdras namꝙ ꝓpħa qui psalt̾ium et totã bibliote¬
reudante psalmos ita disposuit. endeq titulos apposinit qui s̃
quasi claues psalmoꝵ. Sicut enim ꝑclauẽ intratur in dom̃:

Expanded text:
nitatem ut, Tecum principium , aliquando secundum humanitatem, ut, Ego dortur voce membrorum, sicut ibi, Longe a salute mea, etc. . Et ibi, Deus, tu scis insipientiam meam, etc. . Item de Ecclesia, tribus modis: qui sunt in Ecclesia dine quoque psalmorum, qui a serie historiae discordant quaeri solet, quare scilicet non sunt eo ordine dispositi quo compositi. Quod non esse liquet, cum historia de qua agitur, in Miserere mei, Deus , praecesserit illud, de quo agitur, in Domine quid multiplicati sunt . Et: Benedictus Dominus Deus meus qui docet manus meas, etdispositi sunt. Esdras namque propheta, qui Psalterium et totam bibliotheodem Spiritu revelante, psalmos ita disposuit, eisdem et titulos apposuit, qui sunt quasi claves psalmorum, Sicut enim per clavem intratur in domum,
Abbreviated transcription (Latin):
terhec: estalius ꝓpħe modus. cet̾s dignior. qndo scilicet exso¬
la spc sc̃i inspitatione remoto om̃i exteriori aminiculo facti
uł dica uel uisionis. uel somnii. ꝓphatur Hoc modo ꝓpħauit
dauid scilicet solius sc̃ sp̃c instinctu. Unde inseq̃nti. Audiã
soliussp̃e scĩ eloquiũ. Licet enim et intitr:lis et in psalmis quibꝰ¬
sp̃m scm ante sognou̾at figurari intellȩx̃. Uel soliloquia di¬
cunt᷑ quasi sola dexp̃o eloquia. Alii nãq obscureẽt quasiꝑe

Expanded text:
hetiae modus, caeteris dignior, quando scilicet ex sola Spiritus sancti inspiratione, remoto omni exteriori adminiculo facti, vel dicti, vel visionis vel somnii, prophetatur. Hoc modo prophetavit David, scilicet solius Spiritus sancti instinctu. Unde in sequenti: Audiasolius Spiritus sancti eloquium; licet enim et in titulis et in psalmis quibsanctum ante cognoverat, figurari intellexit. Vel soliloquia dicuntur, quasi sola de Christo eloquia; alii namque obscure, et quasi per
Abbreviated transcription (Latin):
scripturam plus ctu̾s in eccłiasticis freqñtari officuis. Quod i¬
deo fit: quia in hoc libro consũmatoꝰ est toti theologice pagi-¬
ne. hinc enm describunt᷑ pmia bonor. supplicia malor rudi¬
m̃ta incipientiũ ꝓqͣssus ꝓficientiũ ꝑfecio ꝑuenientiũ. uita a¬
chiuoꝵ spetulatio contemplatuioꝵ. Hic etiã docetur quro
pect̃m auferat. quid pententia restituat. quid pͥeieo pͥect̃i consciꝰ
bo iniquos uiastuas. et impii ad te conũtentur ꝑ qd oftenitur.
et adult̾m ꝑpenitentiã stm̃i doctorẽ atq ꝓpħam: nullipettũ¬

Expanded text:
um quoque hanc Scripturam plus caeteris in ecclesiasticis frequentari officiis, quod ideo fit, quia in hoc libro consummatio est totius theologicae paginae; hic enim describuntur praemia bonorum, supplicia malorum, rudimenta incipientium, progressus proficientium, perfectio pervenientium, vita activorum, speculatio contemplativorum. Hic etiam docetur quid peccatum auferat, quid poenitentia restituat, quid poenitens peccati conscbo iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur . Per quod ostenditur et adulterum per poenitentiam factum doctorem atque prophetam, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
qd ebraice nablum. gc̃e psalieriũ ag̾co psallm q̃d est tan¬
gere latine organũ dicitur et est decacordũ ⁊ asuꝑiorired¬
dit sonũ ꝑmanuũ tactũ. Ab illo autẽ instrum̃to ad licterã
ideo nominat iste liber: quia aduocẽ illius instrum̃ti dđ dde¬
cantabat psalmos ante archã intabernaculo dñi. Et quem¬
admodũ singłe modulatõnes illuis instrum̃ti uocabantua
psalmi: ita et singłe huiꝰ libri particule. uł clausule Iurtaspi¬
titualẽ quoq intelligentiã bene abillo inftrum̃to nom̃ sorit᷑
quia sicut illud instrum̃tũ est decacordũ: ita liber iste docet ob¬
seruanniã decẽ mandatoꝵ Et sicut illud instrum̃tũ reddit sonũ
tum quinquaginta psalmis. non pret̾ altioris significantie
rõnem. Hic enim numes᷑ telebrimis ad notatur mysterns. C̃¬

Expanded text:
quod Hebraice nablum, Graece psalterium, a Graeco ψάλλειν quod est tangere, Latine organum dicitur, quod est decachordum et a superiori reddit sonum per manuum tactum. Ab illo autem instrumento ad litteram ideo nominatur liber iste, quia ad vocem illius instrumenti David decantabat psalmos ante arcam in tabernaculo Domini. Et quemadmodum singulae modulationes illius instrumenti vocabantur psalmi, ita et singulae istius libri particulae vel clausulae. Juxta spiritualem quoque intelligentiam bene ab illo instrumento nomen sortitur, quia sicut illud instrumentum est decachordum, ita liber iste docet observantiam decem mandatorum. Et sicut illud instrumentum reddit sonum tum et quinquaginta psalmis, non praeter altioris significantiae rationem. Hic enim numerus celeberrimis annotatur mysteriis. Co
Abbreviated transcription (Latin):
et matiam totius libri. Mat̾ia autem huꝰ psalmi: eadẽ est q̃
totius libri. scilicet integer xꝑc. Similit intentio. Modus autẽ
t᷑tandi talis est. Biꝑutus est psalmus. prmo agit debeatoui¬
ro ꝑbeautudinẽ nobis blandiens. Scło agit de ulcionib iniqͣ¬
rum terrens cos adu̾sisibi. Nonsic impiinonsie. Debeata auten
uiro agit hocmͦ. ꝑt imou̾su ostendit eum ĩmunẽ ab om̃malo. Scão
plenũ om̃i botio inse. inde utilẽ alis et hoc usq adfinem pͣrtitionis.
Ad ostendendũ ẽum ũo immunẽ oͣitu malo. uitetur cõpatione urũs
hominis. scilicet adȩ ostendens illum eẽ plenũ om̃tmalo. qura nua

Expanded text:
et materiam totius libri. Materia autem hujus psalmi eadem est, quae et totius libri scilicet Christus integer. Similiter intentio. Modus autem tractandi talis est. Bipartitus est psalmus. Primo, agit de beato viro, per beatitudinem nobis blandiens. Secundo, agit de ultionibus iniquorum, terrens nos adversis, ibi: Non sic impii, non sic. De beato autem viro agit hoc modo: Primo versu ostendit eum immunem ab omni malo; secundo, plenum omni bono in se, inde utilem aliis, et hoc usque ad partitionem. Ad ostendendum vero eum immunem ab omni malo, utitur comparatione veteris homin
Abbreviated transcription (Latin):
Libet ergo dicit et non libri: cc̃ illos qui dicebant plures eisse
libros ꝓpt̾er quinq psalmoꝵ distictiones quȩ sunt ꝑfiatfiat.¬
q sint distinctiones: non tñ ideo quinq libri dicendi sunt
sicit plures distinctiones epłarũ pauli : tam̃ unus liber
Exũbis quoq ipsius daiid hoc clarescit. qui in xp̃ ꝑ soñ
loquens ait. Incapite libri scͥptũ est deme lbriait nõ li

Expanded text:
Liber dicit et non libri, contra illos qui dicebant plures libros esse propter quinque psalmorum distinctiones quae fiunt per fiat, fique sint distinctiones, non tamen ideo quinque libri sunt dicendi, sicut plures sunt distinctiones Epistolarum Pauli, et tamen unus liber. Ex verbis quoque ipsius David hoc clarescit, qui in Christi persona loquens ait: In capite libri scriptum est de me. CASSIOD. Li
Abbreviated transcription (Latin):
septimanã sepiimũ mensem. et septimũ annũ. ⁊ septimũ
Uii pastores. uiii. pͥmates. Bene igitur hic lib̃inhoc num̃o
psalmor̃ est editus: cuiꝰ partes utriꝰq testam̃ti significant do¬
ctrinam. ut ꝑ hoc ostendatur in hoc libro utrĩq testam̃ti con¬
tin̾i mandata. ⁊ Histinguitur autẽ liber iste: ꝑtres quin¬
quagenas. quib tres status xp̃iane religionis significant᷑:

Expanded text:
imum septem pastores, et octo primates . Bene igitur hic liber in hoc numero psalmorum est editus, cujus partes utriusque Testamenti significant doctrinam, ut per hoc ostendatur in hoc libro utriusque Testamenti contineri mandata. Distinguitur autem liber iste per tres quinquagenas, quibus tres s
Abbreviated transcription (Latin):
donos admagna etaltiora ⁊ plut uolatilia pennaia sicut arenaminaris. Arena innu¬
meram prudentie copiam salis sapore conditam significat uolatilia pennata celestias
cesideria. quib aninia pasta pinguescit. hec confert ds̃ nobis. s non possumus hec acci¬
de ueniunt a cinouies. portant eisuerba dmnitus itussauit et in suissedib et circatab¬
nacula ea homines audiant. quia mom̃em terramexiuit sonuseoꝵ Sequituradlitta¬
hoc deo impossibile putau̾unt et desidium eoꝵ attuliteis. licet eis non ꝑfu̾it. Conce¬
duntur eniminterdum que non ꝓsunt. et non sunt fraudati adesiderio suo. qui¬
a sunt multum usi illis carnib. quodĩo fc̃mest eis ne impotentia indeo uideretur.

Expanded text:
do nos ad magna et altiora. Et pluit volatilia pennata, sicut arenam maris. Arena innudo nos ad magna et altiora. Et pluit volatilia pennata, sicut arenam maris. Arena innumeram prudentiae copiam salis sapore conditam significat. Volatilia pennata coelestia sunt desideria, quibus anima pasta pinguescit. Haec confert nobis Deus, sed non possumus haec accite veniunt ad homines, et portant eis verba divinitus missa, ut in suis sedibus, et circa tabernacula ea homines audiant, quia in omnem terram exivit sonus eorum , ad litthoc Deo impossibile putaverunt: Et desiderium eorum attulit eis, licet eis non profuerit. Conceduntur enim interdum quae non prosunt; et non sunt fraudati a desiderio suo, quia multi sunt usi illis carnibus. Quod ideo factum est eis, ne impotentia in Deo videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
coturnices erant hec om̃ra mistice. ꝑ austrumctaffricum: intelliguntur p̃dicatores qͦs
tranfert ds̃ decelo adterram. qñdescendentes amaiorib. minorib minora indicant
et ẽ. transtulit austrum .i predicatores lecelo ad terras. undeapłe. ñ potiui loquiuob
in uirtute fira si egͦ sibidet affricus quod ex dõ ht̃. et pluit suꝑ cos carues. sicet priuilam
fidem non temptantium s credentium: pascit ds̃ signisuocum. carneeditis.⁊ ꝑaerem
transcurrentib quasiuolatilib. nontñ abaquilone uciientib uͥfrigusetcaligo .i. ab
eloquentia scłi s austrotranslato adterras. ut paruuli audiendo t̾restria. nuttriant᷑
fidem carneisuocib editam. sequitur. sicut pulucrem. p̃uluis significat hic intelligaiti¬
e subtilitatem quea d suꝑn a conscendit et ẽ pluit ista sicut pulucrem .i. aminorib ꝓuehen¬

Expanded text:
coturnices erant. Haec omnia mystice; per austrum et africum intelliguntur praedicatores, quos coturnices erant. Haec omnia mystice; per austrum et africum intelliguntur praedicatores, quos transfert Deus de coelo ad terras, quando descendentes a majoribus, minoribus minora indicant. Et est, transtulit austrum, id est praedicatores de coelo ad terras. Unde apostolus: Non potui vobin virtute sua. Ne ergo sibi det africus quod ex Deo habet. Et pluit super eos carnes. Sic et parvulam fidem non tentantium, sed credentium pascit Deus signis vocum carne editis, et per aerem transcurrentibus quasi volatilibus. Non tamen ab aquilone venientibus, ubi frigus et caligo, id est ab eloquentia saeculi. Sed austro translato ad terras, ut parvuli audiendo terrestria nutriantur fidem, carneis vocibus editam, sicut pulverem: pulvis significat hic intelligentiae subtilitatem, quae ad superna conscendit, Et est, pluit ista sicut pulverem, id est a minoribus provehen
Abbreviated transcription (Latin):
autemhasianuas. quia sis dedit sꝑm ut intelligent scripturas eoꝵ. Et pluit illis mãna
admanducandum. slamna int̃pretatur quidẽ hs et significat panemqui decelo descen
pascuntur. quem ut manducaret homo: uerbum caro fr̃mest. qui ꝑ nubeseu anglicas
pluitur totimundo.:⁊ aꝑtiscordib eoꝵ quasi clestib ianus: credenti eccl̃ie p̾dicatus.
non temptanti sinagoge. Bñ autem dicitur manna. quidehoc: quia hiccibus adinurã
ducauit homo. Panis celi non alter est quam xꝑc. dequo celestes .i. angliteficuititur eius
contemplatione. Et huncpanem .i. ũbum quo grandicibo pascuntur angłi. ꝑ sarnẽ
factum lac edit homo. sequitur: T ranstulit q. d. quomodomisit: ecce. transtulitau¬
strum decelo. ut inferius flaret. et induxit inuntute sua affricum. illumalium nen¬
mirumfuit quod cum eẽnt uolatilia pennata ꝑuoluntate ea capiebant S quare hoc
ut nec difficultãs capiendieẽt eis circa tabnaculacoꝵ . s. itinere unius diciex omi pr̃te

Expanded text:
autem has januas, quia suis dedit spiritum ut intelligerent Scripturas eorum . Et pluit illis manna ad manducandum. Manna interpretatur, quid est hoc? , et significat panem qui de coelo descpascuntur. Quem ut manducaret homo, Verbum caro factum est, qui per nubes evangelicas pluitur toti mundo, et apertis cordibus eorum, quasi coelestibus januis credenti Ecclesiae praedicatur, non tentanti Synagogae. Bene autem dicitur manna, quid est hoc? quia hic cibus admirandducavit homo, panis coeli non alter est quam Christus, de quo coelestes, id est angeli reficiuntur ejus contemplatione. Et hunc panem, id est verbum, quo grandi cibo pascuntur angeli, per carnem factum lac edit homo. VERS. 30.-- « Transtulit strum de coelo, ut inferius flaret; et induxit in virtute sua africum illum alium venmirum fuit quod cum essent volatilia pennata, pro voluntate ea capiebant. Sed quare hoc ut nec difficultas capiendi esset eis, circa tabernacula eorum, itinere unius diei, ex omni parte
Abbreviated transcription (Latin):
cit. quod dilata iundicta ds̃ dedit prius que pctebant ne iudcretur non posse .q. d.
petierunthec. ⁊ nemidcrttur nonposse. iõ audiuit dñs dando cisrogata:⁊ diftulit
penam. dans prius quod petebant licet temptando. ne uideretur non posse. et post¬
quam dedit ignis .i. iradi accensus est inia cob dcideer ponit ignemdicens. et ira
situm s. ⁊ quod audurt. ⁊ quodira ascendit. aꝑte hic incipit narrare.⁊ priusquo¬
modo audiuit exequitur. postea insequenti prte quomodo uindicauit.q. d.¬

Expanded text:
cit quod dilata vindicta Deus dedit prius quae petebant, ne videretur non posse. Quasi dicat: Petierunt hoc, et ne videretur non posse, ideo audivit Dominus, dando eis rogata, Et distulit poenam dans prius quod petebant, licet tentando, ne videretur non posse; et postquam dedit, ignis, id est ira Dei, accensus est in Jacob. Deinde exponit, dicens: Et ira situm, scilicet quod audivit, quod ira ascendit; aperte hic incipit narrare. Et prius quomodo audivit exsequitur, postea in sequenti parte quomodo vindicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
et tat̃ sententia dĩ ꝑ miãm temꝑata. Et notandum quia supra exposuit. qualit̃ eos au¬
diuit. hic autem dicit quomodo iram quam distuletat accendit dicens. Adhucesce it
esca .s. mamina et coturnices. eoꝵ .i. praue et in fidelisgñãtionis erant uł erat in ore ip̃oꝵ
et ira dĩ ascendit suꝑ eos. Ecce quid supra distulit. Et occidit pingues eoꝵ .i suꝑbos¬
diuit itł compedinit. scdm alios murmur eoꝵ. ut moisen qui pilloꝵ murmuratio¬

Expanded text:
sericordiam est temperata. Et notandum quod supra exposuit qualiter eos audivit; hic autem dicit quomodo iram quam distulerat, ascendit, dicens; Adhuc escae vel esca, scilicet manna, et coturnices, eorum, id est pravae et infidelis generationis, erant vel erat in ore ipsorum; et ira Dei ascendit super eos. Ecce quid supra distulit. VERS. 35.-- « Et odivit, vel compedivit, sed alios, murmur eorum, ut Moysen, qui pro illorum murmuratio
Abbreviated transcription (Latin):
runt dm̃ incordib suis ut pecerent escas animab suis .i. p̃eterent uite sue car¬
nales escas nonsꝑuales. ⁊ est scnsus. noncredendo petierunt escas quod est temp¬
tare dm̃ Temptaretim est dolose postulare ut inu̾bissit simplicitas cum sitincorõ

Expanded text:
runt Deum in cordibus suis, ut peterent escas animabus suis. » Et, runt Deum in cordibus suis, ut peterent escas animabus suis. » Et, nales escas, non spirituales. Et est sensus: Non credendo petierunt escas, quod est tentare Deum: tentare enim est dolose postulare, ut in verbis sit simplicitas, cum in corde sit
Abbreviated transcription (Latin):
tra. modo petra fit fons. ⁊ hoc in heremo. ubi neceẽ est ut gratiussit munus ada¬
quauit eos quasi pecora non homines. quia ñegerunt grates. ueludmabisso mu
adme. et bi. cuius latus incruce ruptum fuit et hoc in heremo huiusscłi. Educit
sequebatureos quocunq ibant et deduxit aquas non parum s tanquam flu¬
mina i copiose Mistice. sic et aquã quedexꝑoꝓdit nullaminutione deficit
illisds̃. ⁊ tñ illi .s. praua gnatio apposuerunt adhuc peccareei .i. non credere .i.
acdiecerunt ut inter tot bñficia non crederent quod ut maxime intelligeretur
exponendo subiunxit. Depecc̃o quidem: quira nonc̃dunt in me. Sicut ergoibi
concitaũunt excelsum. non credentesdeum sibi difficilia possefacert. quod gra¬
uissimum est apud dm̃. Mistice sicnosabluti ꝑbaptismum qñq ꝓuocamus
litteram. uł potius in seipsis abhumoregr̃e siccs quia licet pleniẽent eoꝵ uerts

Expanded text:
tra, modo petra fit fons. Et hoc in eremo, ubi necesse est ut gratius sit munus; et adaquavit eos, quasi pecora, non homines, quia non egerunt gratias, velut in abyssoad me, et bibat : cujus latus in cruce ruptum fuit. Et hoc, in eremo hujus saeculi, educit sequebatur eos quocunque ibant; et deduxit aquas, non parum, sed tanquam flumina, id est copiose. Mystice, sic et aqua quae de Christo prodit, nulla minutione deficit, illi, scilicet prava generatio, apposuerunt adhuc peccare ei, id est non credere, id est adjecerunt ut inter tot beneficia non crederent, quod ut maximum intelligeretur exponendo subjunxit, de peccato quidem, quiae non crediderunt in me . Sicut ergo pe., Gl., int. In iram concitaverunt excelsum, non credentes Deum, sibi difficilia posse facere, quod gravissimum est apud Deum mystice, sic nos absoluti per baptismum, quandoque provocamus litteram, vel potius in seipsis, ab humore gratiae siccis, quia licet pleni essent ventres
Abbreviated transcription (Latin):
q. d. quẽ fuit necessitas annunciandi cum sufficerent legalia: quia sacficiũ ꝙ de animaub fi¬
ebat. et oblationem queerat ddealus reb ut de simila et chure et oleo. noluiffiultiꝰ. postquam
u̾itas est exhibita. ut enim uenit res: noluit ds̃ illa legalia que erant quasi uerba ꝓmitcenti¬
a. Tamdiu ẽ pmissor donec det. ut dedit: mutat ũbum. ñ dic̃ dabo s dedi. Ip̃ogͦ ueniente:
noluit ea que erant rius figura. Uñ ⁊ innatali dñi cantatur missa de ꝓinissione . s. lux fulge¬
u̾boꝵ mutatõ. ibi emiẽde futuro ꝓmissio. hiciam facto gr̃arũactio. uñ ⁊ ꝓpħia ante epłam illa
eade die caittatur. ut sit basissub colũpna intab̾naculo dñi. Si quis autem dicat adhuc aput
iudõs durare illa legalia quia cͥcũciduntur. ⁊ quecdã huiꝰ mõi faciunt: ñẽum. Ablata sunt enuĩ
ex ninuia parte. Nonenĩ hũt regem neq sac̾dotẽ neq unctionem. neq effoch. neq teraphuin. Q dã¬

Expanded text:
 Quae fuit necessitas loquendi, cum sufficerent legalia? quia sacrificium, quod de animalibus fiebat et oblationem, quae erat de aliis rebus ut de simila, et thure et oleo, noluisti ulterius, postquam veritas est exhibita. Aug. Ut enim venit res, noluit Deus illa legalia quae erant quasi verba promittentia: tandiu est promissor donec det. Ut dedit, mutat verbum, non dicit: Dabo, sed: Dedi. Ipso ergo veniente, noluit ea quae erant ejus figura. Unde in Natali Domini cantatur missa de promissione, scilicet: Lux fulgeverborum mutatio. Ibi enim est de futuro promissio, hic de jam nato gratiarum actio. Unde et prophetia ante Epistolam eadem die cantatur, ut fit basis sub columna in tabernaculo Domini. Si quis autem dicat adhuc apud Judaeos durare illa legalia, quia circumciduntur et quaedam hujusmodi faciunt, non est verum. Ablata sunt enim ex maxima parte. Non enim habent regem, neque sacerdotem, neque unctionem, neque ephod, neque cheraphin. A
Abbreviated transcription (Latin):
cui inquis innotuere subdit. aut .i. et filius hominis quidẽ ꝑhoc etiã quia reputas ut exifti-¬
maseum aliciꝰ p̃cii. quid est ꝗ eum tantifacis: preciosum utique quiddam eum ostendis. slla¬
guum est enuim qdđ deus estimat. ttanti facit: ut peo mitat filium. uł decdĩt. qu fitetiam pa¬
homoenit quiprius ueritatisimilis. postea peccando factus ÷ similis uanitati. Qñ enumhõ
conditus:: u̾itati similis factus. s peccando similis factus uanitati. Nana enim sunt om̃i¬
a transitora in compatione semp manentis dĩ. & quãius talis sit factus.: tñ innotuisti ex. ⁊ esti
cadensuanescit. ut fumus. umbra. ita et ip̃e homo tabescit. uñ subdit. dieseius .i. uita etꝰ
mom̃taria p̃tẽunt sicut umbra. uidr̃. non ht firmitatẽ manendiit umbra. ⁊ dũ ẽ. in no¬

Expanded text:
 exponens cui quis innotuerit, subdit, aut, id est et filius hominis, quid est per hoc, etiam quia reputas, vel aestimas eum alicujus pretii? Quid est quod eum tanti facis? pretiosum utique quiddam eum ostendis. Magnum est quod Deus aestimat, et tanti facit, ut pro eo Filium dederit, cui etiam fit paHomo, enim qui prius fuit veritati similis, postea peccando factus est similis vanitati. Quando enim homo conditus est, veritati similis factus est, sed peccando similis factus est vanitati. Vana enim sunt omnia transitoria in comparatione semper manentis Deitatis. Et quamvis talis sit factus, tamen innotuisti ei, aestim substantia cadens vanescit, ut fumus, umbra; ita et ipse homo tabescit. Dies ejus, id est vita ejus motoria, praetereunt sicut umbra. Videtur
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatꝰapparuit.q. taus homo ꝑse. s ut ꝑte reformetur: o dñe inclina celos tuos. ⁊ descen
adnos. quia hec nisunclinatadĩtate fieri nonpot̾ant. Inclinati sunt celi: qñ uirtus ⁊ honor
suꝑnoꝵ ad hominem ddescendit. ⁊ forma dĩ formã seruisuscepit. Ut ex ꝑsona eccłie pot̃dici
miles dicantaliis extellentiã suã. ⁊ ꝑ eos desẽnde innoticiã alioꝵ ⁊ tange de gr̃ãtua monteᷤ
eos autem qui conspiraũunt contrate: E ulgura. uł fulgora uł chorusta .i. clarifica¬
choruscationes ut nẽ .i. crebresce miraculis. ⁊ soiuietur conspiratio eoꝵ. quia crebris mira
um subme.:
homo quia
innotuistier
aut filius hõs
quia reputas
eum. Ho.¬
mo uanttati
similis factus
est: dieseiuis
sicut umbra
pretereunt:
Domine in¬
clina celostu¬
os et descende.
tangemon

Expanded text:
icat: Talis per se est homo, sed ut per se reformetur, o Domine, inclina coelos tuos et descende ad nos, quia haec nisi inclinata Deitate fieri non poterant. Inclinati sunt coeli, quando virtus et honor supernorum ad hominemiles dicant aliis excellentiam tuam. Et per eos descende in notitiam aliorum; et tange de tua gratia montes, eos autem qui conspiraverunt contra te, VERS. 7.-- « Fulgura coruscaticoruscationem, id est crebresce miraculis, et solvetur conspiratio eorum: quia crebris miraum sub me. homo, quia innotuisti ei, aut filius hominis quia reputas eum? Homo vanitati similis factus est, dies ejus sicut umbra praetereunt. Domine, inclina coelos tuos et descende; tange mon
Abbreviated transcription (Latin):
nem cuiꝰ ddesidus ec illimala ꝓponunt. s iuncit illequilapidem immitat. inlactis eteptionem .i. qui grã
atcencdit qui sp̃ucli dlucitur. et quiãpugnando piclitaris .i. ꝑiculũ pat̃is. ne uincaris dic
fũitis: remetietur uob̃. Ac si dicat. Si ignoscis uignosco. Siẽ apud te ueniã m̃suradande. inuem¬
esapud me m̃isurã uenie accipiende. Siestapud re m̃sura retribuendiquod hs̃: muenies ap̃ me
ad alios ant. et in ipso sꝑaui. in om̃ib laborib. ⁊ prelul. Dem̃: expsona capitis sequitur. qui

Expanded text:
est qui gratiam attendit, qui spiritu Dei ducitur. Et quia in pugnando periclitaris, id est periculum pateris ne vincaris, dic fueritis, remetietur vobis , ac si diceret: Si ignoscis, ignosco; si est apud te mensura veniae dandae, invenies apud me veniae accipiendae; si est apud te mensura tribuendi quod habes, invenies apud mead alios ait: Et in ipso speravi, in omnibus laboribus et praeliis. Deinde ex persona c
Abbreviated transcription (Latin):
ũo notatur ddiuisio oꝑationis que ẽ in radice unitatis. ut ait apłc. Aliidatur ꝑͦsp̃m sermosapientie¬
⁊ide sp̃cdiuidens singulis put uult. Ecce radix unctatis. huis ergodigitis pugnat corpus xp̃i. ⁊ in

Expanded text:
ergo notatur divisio operationis, quae est in radice unitatis, ut Apostolus ait: Alii datur per spiriergo notatur divisio operationis, quae est in radice unitatis, ut Apostolus ait: Alii datur per spiriitus, dividens singulis prout vult . Ecce radix unitatis. His ergo digitis pugnat corpus Christi, et in
Abbreviated transcription (Latin):
causas plene erplicare: breuit singłas singlis uer bis tangit. slis crĩsordiatium fuit quando ultimꝰ frattũ
inregem unctus:. Refugium fuitei: qñ contragoliã consilum dedit ei. ut perta deiceret eũ cũ quoñ potat
Post tanta bñficia sibi collata sci dã atali spenon eẽ cessandum. ⁊ ideo post enumerata bñficia congrue hoc ad
me. hoc uł ad litt̾am defituro accipitur. quia imꝑaturuserat ppłis. icł seminĩ suo. ꝑo: ppłos subdendoᷤᷤ
predicit. Dem̃: post bueficia non solum fatetur seerignum. s ⁊ totum genus humanum bneficus cdĩ
indignium faredur ducens. Dne quid hõ. ⁊ c̃. Uł et psona corpis ꝑi pot acipi. ⁊ quasi humilis dd̃
tunc ⁊ iuodocente et iuuante pugnabis. sequitur. ⁊ digi. in. ad. bel. Non sinȩ causa manus ⁊ digitoᷤ
posuit. Sicut enim in una manu multi digitisunit: ita m unosp̃u diuisiones grãrũsunt. Indigitiꝰ

Expanded text:
causas plene explicare breviter singulas singulis verbis tangit. Misericordia ei fuit quando ultimus fratrum in regem vinctus est. Refugium fuit ei, quando contra Goliam consilium dedit ei, ut petra dejiceret eum, cum quo non poterat Post tanta beneficia sibi collata, sit David a tali spe non esse cessandum. Et ideo post enumerata beneficia congrue hoc addme. Hoc vel ad litteram de futuro accipitur, quia imperaturus erat populis vel semini suo Christo, populos subdendos praedicit. Deinde post tot beneficia non solum se fatetur exiguum, sed etiam totum genus humanum beneficiis Dei indignum dicens: Domine, quid tunc et illo docente et juvante pugnabis. Et digitos meos ad bellum: Non sine causa manus et digitos posuit. Sicut enim in una manu multi digiti sunt, ita in uno spiritu divisiones gratiarum sunt. In digitis
Abbreviated transcription (Latin):
cui noncedt diesec̃iuis quamñur get crastinus. que c̃in attustuis. hecsunt illa ad que s¬
pt̃ quod Elegi.⁊ si possemregnare abiecttis c̃e oppinione hominum indomo dei .i. ineccł̃ia.
non extralimensinea. Eccequam dulce ẽ faste tordarisp̃mi uł elegi abiestus cẽ .i. humilis
Inuallelacͥmarum inuenit istehumilitatẽ quaascendat. indomo deimei. ininfimoloco
uñ nocetursuꝑuis. magisquam habitare intab̾naculis pecc̃oꝵ .i quam eẽpotensint̃ pecc̃o
et u̾itatem quapostea coronat. quam diligit ii c̃dũtidaret quod ꝓmisit. Diligit et dab̃
lta continua. ⁊ quia clabit: ĩononpruabit eosquiambulant inmmocentiabonis sp̃ua¬
lib. sur ergo ꝓbonis terrenis descritur innocentia: nud lucratur quoddampnificatur
ht̃ lucrum auri ꝑdit innocentiam. Quidergo restatnobis intemꝑ ep̃ssure iullucue

Expanded text:
cui non cedit dies tertius, quem non urget crastinus, quae est in atriis tuis. Haec sunt illa ad quae s Aug. et si possem regnare, abjectus esse opinione hominum, in domo Dei, id est in Ecclesia, non extra limen, sed in ea. Ecce quam dulce est fasce torcularis premi. Vel, elegi abjectus esse, id est humilis in valle lacrymarum. Invenit iste humilitatem qua ascendat, in domo Dei mei, id est in infimo loco, unde vocetur superius , magis quam habitare in tabernaculis peccatorum, id est quam Et veritatem qua postea coronat quam diligit, ut credenti daret quod promisit, diligit; Et dabit ta continua; Quia dabit, ideo, non privabit eos qui ambulant in innocentia bonis spiritualibus. Cur ergo pro bonis terrenis deseritur innocentia? Quid lucratur? quid damnificatur? Habet lucrum auri, perdidit innocentiam. Quid ergo restat nobis in tempore pre
Abbreviated transcription (Latin):
ut inluctameiuues sicut iniustuacob. quemfecistusr łapparensei. ex quodictus ẽisrł. sic fac ⁊¬

Expanded text:
ut in lucta me juves, sicut juvasti Jacob, quem fecisti Israel apparens ei, ex quo dictus est Israel : sic fac ut in lucta me juves, sicut juvasti Jacob, quem fecisti Israel apparens ei, ex quo dictus est Israel : sic fac
Abbreviated transcription (Latin):
gnum qd̃iodisposuit etordinauit ds̃ ut adid ꝑgradusueniatur. uł uallis lac̾marum ẽ dciet¬
tio huius scłi. ubifiendiun e. ⁊ ẽ uͥ disposuit: inualle lacrimarum uł plorationis.i. in hac de¬
icctionehuus scłi hic emm ploratur ubi seminatur. Expotut ꝙ dixerat. s. in locum quẽ posuit
ds̃ hominib ut ibi flererit pecc̃a sua uł ip̃chomo posuit sibi illum locum. qñ peccauit. uñ:
autemploratio: quia lege afflxit nos. ꝑ quam cognouimus pect̃inrepugnare sp̃iu. Aduetuẽ¬
teenim manciato: pect̾m tuixit uñet gemimus sub pecc̃o indusi. Quomodogͥ ueniemus
adlocum quemposuit: opeeuis. ⁊ anautiliabit: utiq. Et enim .i. quia lator legis uet̾is
bñedictionem. euangłice gr̃e. quia postlegem mortis ueniet gr̃a uuificans. Eccexꝑc utriusq
testam̃ti auctor ẽ. ⁊ quid prestat gre bñdictio: ecce ꝑ eamibunt fideles de iuitute inu̾tutem.

Expanded text:
gnum, quod disposuit et ordinavit Deus, ut ad id per gradus perveniatur. Vel vallis lacrymarum est dejecgnum, quod disposuit et ordinavit Deus, ut ad id per gradus perveniatur. Vel vallis lacrymarum est dejectio hujus saeculi, ubi flendum est, jectione hujus saeculi. Hic enim ploratur ubi seminatur. Exponit quod dixerat, scilicet in loco quem posuit Deus hominibus, ut ibi flerent peccata sua. Et ipse homo posuit sibi illum locum quando peccavit. Unde autem est ploratio? quia lege nos afflixit; per quam cognovimus peccatum repugnare spiritui; adveniente enim mandato, peccatum revixit . Unde et gemimus sub peccato conclusi. Quomodo ergo veniemus in locum quem posuit? ope ejus. Et an auxiliabitur? utique. VERS. benedictionem , evangelicae gratiae, quia post legem mortis veniet gratia justificans. Ecce Christus utriusque Testamenti auctor est, et quid praestat gratiae benedictio? Ecce per eam ibunt fideles de virtute in virtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ibinecitas que ẽ mat̃ om̃uimi humararum actionum cuifacient ibi quicquam u̾nulluindig¬
gent: hñt ergo ⁊ agunt. inbeati sunt. Om̃isautem beatus hñdo uł agendo dicitur beatus. lnħ
uersuostendit ad quam beatitudinem militia ducit. ¶Beatus. ii .p. uͥdicit quo auxilio et¬
cuius opead domum ꝑueniatur.q. d beati sunt quihabitant indomo tua s quom ueniemꝰ
addomum cum corpus grauet uolantem: anxilio tuo. ⁊ beatus est illeuir. ⁊ c̃ uł ita continira.
Beatierunt infituro quihabitant Beatus est ctiaminod̾o uir cuius est auxilium abste ccͣ
laboreshuus scłi. Quiq̃ enim eiꝓdest: multum. quia disposuit ascensiones .i. gradusquibꝰ
ascendat. quia semꝑꝓficit. in corde suo. Quanto gͦ plusamaĩis. tanto plus ascendes. ubidis¬
posuit: inualle lacrimarum uł plorationis uallis lacͥmarum: est penitentis humilitas. Ecde
dds̃. hic elocus qui non potest ex poni quem oculus nonuidit. necauris audiuit .i. futururare¬

Expanded text:
est mater omnium humanarum actionum: qui facient ibi quidquam, ubi nulli indigent. Habent ergo et agunt unde beati sunt. Omnis autem beatus habendo vel agendo dicitur beatus. Alcuin. In hoc versu ostendit ad quam beatitudinem militia ducit. PARS II. VERS. cujus ope ad domum veniatur. Quasi dicat: Beati sunt qui habitant in domo tua, sed quomodo veniemus ad domum, cum corpus gravet volantem? auxilio tuo, et, beatus est ille, etc. Vel ita continua: Beati erunt in futuro, qui habitant. Et beatus est, modo etiam, vir cujus est auxilium abs te, contra labores hujus saeculi. Quid enim ei prodest? multum, quia disposuit ascensiones, id est gradus quibus ascendat, quia semper proficit, in corde suo. Quanto ergo plus amaveris, tanto plus ascendes. Ubi disposuit? in valle lacrymarum, vel plorationis. Vallis lacrymarum est poenitentis humilitas. Ecce Deus. Hic est locus qui non potest exponi, quem oculis non vidit, nec auris audivit , id est futurum re