comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
commemorem: cum de ipso dño & salua¬
tore nr̃o nesciant qͥd sentiant. quid hec
dict̃: Nam de qͦ alio r. donec occurramꝰ
om̃s in unitatem fidi. & agnitionem filii d̾̃s.
in uirum ꝑfectum. in m̃suram ȩcatis ple¬
nitudinis xp̃i: ut ultͣ non simꝰ paruuli. iac¬
tati & circumlati omni uento doctͥne. in
illusione hominum. in astucia. ad ma¬
chinatonem erroris: Qua illusione isti
decipiunt imꝑitos: Qua astutia & machi¬
namentis inimici & ipsi circumferunt᷑. &
in sua cireũlatione coherentes sibi animos
infirmoꝵ. quodammꝰ rotare conant᷑: ut
parit̃ nesciant ubi sint: Audierunt enim
uł legerunt quod scͥptum est. quicunq in
xp̃o baptirati estis. xp̃mindiustis. tibi ñ est
iudeꝰ neq grecꝰ. ñ seruus neq lib̃. ñ mascłs
neq femina: & ñ intelligt̃ scđdm carnalis
sexꝰ concupiscentiam hoc ẽẽ dictum: qͥa in
utt̾iore homine ubi renouam᷑ innouitate

Expanded text:
commemorem, cum de ipso domino et saluacommemorem, cum de ipso domino et saluatore nostro nesciant quid sentiant, qui haec dicunt. nam de quo alio dicitur: donec occurramus omnes in unitatem fidei et in agnitionem filii dei, in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. ut ultra non simus paruuli iactati et circumlati omni uento doctrinae in inlusione hominum, in astutia ad machinationem erroris? qua inlusione isti decipiunt inperitos, qua astutia et machinamentis inimici et ipsi circumferuntur et in sua circumlatione cohaerentes sibi animos infirmorum quodam modo rotare conantur, ut pariter nesciant ubi sint. audierunt enim uel legerunt quod scriptum est: quicumque in Christo baptizati estis, Christum induistis, ubi non est iudaeus neque graecus, non seruus neque liber, non masculus neque femina, et non intellegunt secundum carnalis sexus concupiscentiam hoc esse dictum, quia in interiore homine, ubi renouamur in nouitate
Abbreviated transcription (Latin):
ad defensionem criniũ suoꝵ: Clirum inqui¬
unt ꝓhibuit apłs hab̃e comam. Qui autem
se ipsos castrauert̃ ꝓpt̾ regnum cȩlorum:
iam ñ sunt uiri. O dementiam singłarem.
Merito qͥ hoc dic̃ adũsꝰ scẽ scͥpture manife¬
sta p̃conia consilio nefandę impietatis ar¬
matꝰ. & ꝑseuerat in itinere tortuoso. & pesti¬
feram doctͥnam conat᷑ inducere: qͥa non ẽ
beatꝰ uir qͥñ abiit in consilio impiorum. &
in uia peccatoꝵ ñ stetit. & in cathedra pesti¬
lentie ñ sedit. Namsi in lege di meditaret᷑
die ac nocte: illic inueniret patlum ipsũ
apłm: qͥ certe summam castitatem ꝓfessus
dic̃. llellem aut̃ om̃s hoĩes ẽẽ: sic̃ me ipsũ.
E tñse uirum ostendit: ñ solũ ita uiuiendo:
s ĩ italoqͤndo. Ait enĩ. Cũ ẽẽm paruul qͣi par¬
uulꝰ loqͦbar: qͣsi paruulꝰ sapiebã: qͣsi par¬
uulus cogitabam. Cum aut̃ factꝰ sum uir.
euacuaui ea q̃ paruuili erant. S qͥd apłm

Expanded text:
ad defensionem crinium suorum. uirum, inquiad defensionem crinium suorum. uirum, inquiunt, prohibuit apostolus habere comam; qui autem se ipsos castrauerunt propter regnum caelorum, iam non sunt uiri. o dementiam singularem! merito qui hoc dicit, aduersus sanctae scripturae manifesta praeconia consilio nefandae impietatis armatur et perseuerat in itinere tortuoso et pestiferam doctrinam conatur inducere. quia non est beatus uir qui non abiit in consilio inpiorum et in uia peccatorum non stetit et in cathedra pestilentiae non sedit. nam si in lege dei meditaretur die ac nocte, illic inueniret ipsum apostolum Paulum, qui certe summam castitatem professus dicit: uellem autem omnes homines esse sicut me ipsum, et tamen se uirum ostendit non solum ita uiuendo, sed etiam ita loquendo. ait enim: cum essem paruulus, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruuli erant. sed quid apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
bat illis temporib etiam coma sc̃oꝵ. Nã idẽ
apłs etiam comam ꝓuelam̃to ẽẽ dic̃: cuiꝰ¬
isti auctoritate tirgent᷑. dꝑte qͥppe ait. Uir
qͥdem si comatꝰ sit ignominia ẽ illi. Ipsam
ignominiam inqͥunt suscipimꝰ merito pee¬
catorum nr̃orum: ad hoc obtendentes simu¬
late humilitatis umbracłm. ut sub eo propo¬
nant uenalem tiphum: qͣsi apłs suꝑbiam
doceat. cum dicit. Omnns uir orans aut pro¬
phetans uelato capite: confundit caput su¬
um. Et uir quidem ñ debet uelare caput:
cum sit imago &e gła cłi. Qui gͦ dicit ñ debet:
nescit forte docere humilitatem. S si hanc
ignominiam tempore euangłi qͦd erat sacra¬
mentum tempore ꝓpħie ꝓ humilitate isti ap¬
petunt: tondeant. & cilicio caput uelent. S
nonerit tẽspecies illa uenalis: qͥa samson ñ ci¬
licio s coma uelabat᷑. Iam illud si dici pocest.
qͣm luctuose ridicłm ẽ. qͦd rursꝰ inuenert̃

Expanded text:
bat illis temporibus etiam coma sanctorum. Nam et bat illis temporibus etiam coma sanctorum. Nam et apostolus etiam comam pro uelamento esse dicit, cuius auctoritate isti urgentur. aperte quippe ait: uir quidem si comatus sit, ignominia est illi. ipsam ignominiam, inquiunt, suscipimus merito peccatorum nostrorum, ad hoc obtendentes simulatae humilitatis umbraculum, ut sub eo proponant uenalem typhum; quasi apostolus superbiam doceat, cum dicit: omnis uir orans aut prophetans uelato capite confundit caput suum, et: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei. qui ergo dicit "non debet", nescit forte docere humilitatem. sed si hanc ignominiam tempore euangelii, quod erat sacramentum tempore prophetiae, pro humilitate isti appetunt, tondeant et cilicio caput uelent. sed non erit tunc species illa uenalis, quia Samson non cilicio, sed coma uelabatur. Iam illud, si dici potest, quam luctuose ridiculum est, quod rursus inuenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ꝓpt̃ qͦsdam crinitos fr̃s: quorũ p̾t̃
hoc multa. & pene omnia ueneram᷑. S qͦ
mag̃ eos in xp̃o diligim: eo sollicicius ad¬
monemus.Neq enim metuimꝰ ne humili¬
tas eorum respuat ad monitionem nr̃am:
quandoquidem & nos a talib tibi forte ti¬
tubamꝰ aut aberramꝰ. cupimꝰ admoneri.
uanoꝵ argum̃tationib moueant᷑: ꝙ eosin
hac ꝑũsitate imitent᷑ qͥb st̃ longe incęt̾is
dissimiles. Iili enim uenalem circumferen¬
tes hypocrism. timent ne uilior habeat᷑ ton¬
sa sc̃itas qm comata: ut uidelicet qͥ eos uidet.
antiqͦs illos qͦs legimꝰ cogitet samuhelem &
cȩt̃os qͥ non tondebant᷑: nec cogitant quid
int̾sit int̾ illud ꝓpħicum uelam̃tum & hãe
eugłii reuelationem: de qͥdic̃ apl̃s. Cum tͣns¬
ieris ad xp̃m: auferet᷑ uelamen. Qͦd enim
significabat uelam̃ int̾positum int̾ faciem
moysi & aspectum popł isrł: hoc significa¬

Expanded text:
dicere propter quosdam crinitos fratres, quorum praeter dicere propter quosdam crinitos fratres, quorum praeter hoc multa et paene omnia ueneramur. sed quo magis eos in Christo diligimus, eo sollicitius admonemus. neque enim metuimus, ne humilitas eorum respuat admonitionem nostram, quandoquidem et nos a talibus, ubi forte titubamus aut aberramus, cupimus admoneri. uanorum argumentationibus moueantur et eos in hac peruersitate imitentur, quibus sunt in ceteris longe dissimiles. illi enim uenalem circumferentes hypocrisin timent, ne uilior habeatur tonsa sanctitas quam comata, ut uidelicet qui eos uidet, antiquos illos quos legimus cogitet, Samuelem et ceteros, qui non tondebant. nec cogitant quid intersit inter illud propheticum uelamentum et hanc euangelii reuelationem, de qua dicit apostolus: cum transieris ad significabat velamen interpositum inter faciem Mosis et aspectum populi Israel, hoc significa
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd seruis d̃ ꝓmpte atq alacrit̃ necessa¬
ria subministrant: ñ solum ñ rep̃hendimꝰ:
hetiã suatussime amplectim᷑. S ne puersa
misccłia magis eorum fut᷑e uite noceant: qͣm
p̃senti subueniant. Minus enim peccat᷑. si ñ
laudet᷑ peccator in desidiis anime sue: & qui
iniqͣ egerit bñdicat᷑. Qͥd aut̃ iniqͥus. qm uel¬
ut etiam comam nutͥant. unde ille nec dis¬
putare omnino uoluit dicens. siquis aut̃
uult contentiosꝰ eẽ. nos talem consuetudi¬
nem ñ habemꝰ. neq eccliȩ di: Hoc aut̃ p̃ci¬
pio. ut scilicet ñ disserentis sollercia reqͥrat᷑
s p̃cipientis auctoritas attendat᷑. Nam & hoc
quo ꝑtinet queso. tam aꝑte contͣ apłi p̃cepta
uacare: An ita uacandum ẽ. ut nec tons o¬
res oꝑent᷑: An qͥa eugłicas uolueres imita¬
rise dicunt: qͣsi depilari se timent. ne uo¬
lare ñ possint: uereor in hoc uitium plura

Expanded text:
eo, quod semis dei prompte atque alacriter necessaeo, quod semis dei prompte atque alacriter necessaria subministrant, non solum non reprehendimus, sed etiam suauissime amplectimur, sed ne peruersa rdia magis eorum futurae uitae noceant quam praesenti subueniant. Minus enim peccatur, si non laudetur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua egerit benedicatur. Quid autem iniquius quam uelut etiam comam nutriant: unde ille nec disputari omnino uoluit dicens: si quis autem uult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesiae dei. hoc autem praecipio: ut scilicet non disserentis sollertia requiratur, sed praecipientis auctoritas attendatur. nam et hoc quo pertinet, quaeso, tam aperte contra apostoli praecepta comari? an ita uacandum est, ut nec tonsores operentur? an quia euangelicas uolucres imitari se dicunt, quasi depilari timent, ne uolare non possint? uereor in hoc uitium plura
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus apłs uob̃ p̃cipit & obsecrat in dño:
ut cum silentio id est qͥeti & obedient̃ ordi¬
nati. oꝑantes ur̃m panem manducetis. Nec
de illo ut arbitror aliquid mali creditis: &
in eum qͥ ꝑ illum loquit᷑ credidistis. Hec mni
quantum donauit ut possem qͥ ꝑde mͥ ius¬
sit ut facerem. de oꝑe monachorũ ñ distuli
scͥb̃e: maxime curans. ne boni fr̃s apłicis p̃¬
ceptis obedientes. apigͥs & in obedientibus
etiam p̃uaricatores eugłii dicerent᷑: ut qͥñ
oꝑant᷑. saltim illos qͥ oꝑant᷑. sibi ante ponen¬
dos ẽẽ non dubitent. Tȩt̾um qͥs ferat hoĩes
contumaces saltib̃rimis apłi monitis resi¬
stentes. ñ sic̃ infirmiores tolerari. s sic̃ sanc¬
tiores etiã p̃dicari: ut monast̾ia doctrina
illecebra: & dissoluta licentia uacationis.
tionem ꝑ ignorantiam defende consuert.
se potissimum corrigendos: ut ill corrigi
possint. ñ ut infirment᷑ bñ facere. Sane in

Expanded text:
Paulus apostolus uobis praecipit et obsecrat in domino, Paulus apostolus uobis praecipit et obsecrat in domino, ut cum silentio, id est quieti et oboedienter ordinati, operantes uestrum panem manducetis. nec de illo, ut arbitror, aliquid mali creditis et in illum, qui per eum loquitur, credidistis. Haec, miquantum donauit ut possem, qui per te mihi iussit ut facerem, de opere monachorum non distuli scribere, maxime curans, ne boni fratres apostolicis praeceptis oboedientes a pigris et inoboedientibus etiam praeuaricatores euangelii dicerentur: ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent. ceterum quis ferat homines contumaces saluberrimis apostoli monitis resistentes, non sicut infirmiores tolerari, sed sicut sanctiores etiam praedicari, ut monasteria doctrina umpantur, et dissoluta licentia uacationis tionem per ignorantiam defendere consuerunt, se potissimum corrigendos, ut illi corrigi possint, non ut infirmentur benefacere. sane in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i salua ratione possemꝰ. uidet ille qui
ꝓbat corda nr̃a. mallemꝰ hec agere. q̃ ut
agatis hortam̃. qͣm ea quȩ nos agere co¬
gͣdu &e officio laborantib. & arta uia ẽ in
labore & erumna: & tninspe gaudentib
iugum eiꝰ lene ẽ. & sarcina leuis qͥ nos uoca¬
uit adrequiem: qͥ pͥor tͣnsitum fecit a conual¬
le plorationis: ubi nec ipse sine p̃ssuris funt.
Si fãs. si filii nr̃i estis. si conseruiuł potiꝰ in xp̃o
seruiur̃i sumꝰ: audite quȩ monemꝰ: agnoscite
q̃ p̃cipimꝰ. sumite q̃ dis pensamꝰ. Si aut̃ pha¬
risei sum̾ alligantes onera grauia. & impo¬
nentes humeris ur̃is: que dicimꝰ facite: etiã¬
si q̃ facimͦ imꝓbatis. Nob̃ aut̃ minimum ẽ. ut
a uob̃ diuidicem: aut abhumano die. Quã
germana caritate sit nob̃ cura de uob̃: ille
inspiciat. qͥ dedit qͦd inspiciendum eiꝰ ocłis
afferamꝰ. Postremo: qͦd uultis. sentite de nob̃.

Expanded text:
nostri salua ratione possemus — uidet ille, qui nostri salua ratione possemus — uidet ille, qui probat corda nostra —, mallemus haec agere, quae ut agatis hortamur, quam ea quae nos agere conostro gradu et officio laborantibus et arta uia est in labore et aerumna et tamen in spe gaudentibus iugum eius lene est et sarcina lenis, qui nos uocauit ad requiem, qui prior transitum fecit a conualle plorationis, ubi nec ipse sine pressuris fuit. si fratres, si filii nostri estis, si conserui uel potius in Christo serui uestri sumus, audite quae monemus, agnoscite quae praecipimus, sumite quae dispensamus. si autem pharisaei sumus alligantes onera grauia et inponentes humeris uestris, quae dicimus facite, etiamsi quae facimus inprobatis. nobis autem mini mum est, ut a nobis diiudicemur aut ab humano die. quam germana caritate sit nobis cura de uobis, ille inspiciat, qui dedit quod inspiciendum eius oculis offeramus. postremo quod uultis sentite de nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ possit int̾ frẽm suum iuchcare. s fr̾ cũ
fr̃e iudicat᷑. & hoc apud infideles. Sapi
entes gͦ qui in locis consistebant fideles
discurrebant:talium negotioꝵ examina¬
tores ẽẽ uoluit. Unde nusqm de illo serip.¬
tum ẽ. qͦd aliqͣndo talib uacauit. a qͥb
nos excusare ñ possumꝰ. etiam s contem¬
ptibiles sum᷑: quia & hos collocariuolu¬
it si sapientes defuissent. potiꝰ quam ut
negotia xp̃ianoꝵ deferrent᷑ in forum.
Quem tam̾ laborem ñ sine consolatio¬
ne dñi suscipimꝰ. ꝓspe uitȩ et̾ne: ut fruc¬
tum feramꝰ cum tolerantia. Serui enĩ
sumꝰ eiꝰ eccłie. & maxime infirmioribus
membris: qualia libet in eodem corpore
m̃bra simꝰ. Omitto alias innumerabiles
eccłiasticas curas: qͣs fortasse nemo credit
nisi qͥ exꝑtus ẽ. N gͦ alligamꝰ onera grauia
&e humeris ur̃is imponimꝰ. quȩ nos digi¬
to ñ tangimꝰ: quandoquidem si officu

Expanded text:
qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum qui possit inter fratrem suum iudicare? sed frater cum fratre iudientes ergo qui in locis consistebant fideles gelium discurrebant, talium negotiorum examinatores esse voluit. Unde nunquam de illo scriptum est quod aliquando talibus vacaverit, a quibus nos excusare non possumus, etiamsi contemptibiles simus, quia et hos conlocari uoluit, si sapientes defuissent, potius quam ut negotia christianorum deferrentur in forum. quem tamen laborem non sine consolatione domini suscipimus pro spe uitae aeternae, ut fructum feramus cum tolerantia. serui enim sumus eius ecclesiae et maxime infirmioribus membris, qualialibet in eodem corpore membra simus. omitto alias innumerabiles ecclesiasticas curas, quas fortasse nemo credit, nisi qui expertus est. non ergo alligamus onera grauia et umeris uestris inponimus, quae nos digito non tangimus, quandoquidem si officii
Abbreviated transcription (Latin):
re nonsinant.Quanquã enim dicere pos¬
simus. qͥs militat suis stipendus unquã.
quis plantat uineam. & de fructu eiꝰ non
hec chco. testem inuoco suꝑ animam meã:
qͣm̃ quantum ad meũ attinet cõmodum.
multo mallem ꝑ singłos diescertis horis.
hab̾e ad legendum. & orandum. aut ali¬
quid de diuinis littis agendum lib̃as:
quam tumultuosissimas ꝑplexitates cau¬
sarum alienarum pati. de negocuis scłari¬
bus: uł iudicando dirmĩdis. uł int̾ueni¬
endo p̃cidendis. Quib nos molestus idẽ
affixit apłs: nonutiq suo. s eiꝰ qui ꝑ eum
loquebat᷑ arbitrio. Quas tam̃ ipsum ꝑpes¬
sum fuisse ũ legim᷑. Alit̾ enim se habebãt
apłatꝰ eius discursꝰ. Nec dixit. scłaria gͥ
iudicia si habueritis ad nos deferte. aut
nos constitute adiudicandum: s eos qui
contemptibiles st̃ in eccłia hos inquit ad¬
iudicandum colloeate: ad reuerentiam
uob̃ dico: sic ñ est int̾ uos qͥsqm sapiens.

Expanded text:
re non sinant. Quanquam enim dicere posre non sinant. Quanquam enim dicere possimus, Quis militat suis stipendiis unquam? Quis plantat vineam, et de fructu ejus non co, testem inuoco super animam meam, quoniam, quantum ad meum adtinet commodum, multo mallem per singulos dies certis horis, habere ad legendum et orandum aut aliquid de diuinis litteris agendum liberas, quam. tumultuosissimas perplexitates causarum alienarum pati de negotiis saecularibus uel iudicando dirimendis uel interueniendo praecidendis: quibus nos molestiis idem adfixit apostolus non utique suo, sed eius qui per eum loquebatur arbitrio, quas tamen ipsum perpessum fuisse non legimus. aliter enim se habebant apostolatus eius discursus. nec dixit: saecularia igitur iudicia si habueritis, ad nos deferte aut nos constituite ad iudicandum, sed eos, qui contemptibiles sunt in ecclesia, hos, inquit, collocate? ad reuerentiam uobis dico. sic non est inter uos quisquam sapiens,
Abbreviated transcription (Latin):
pimus sic̃ ꝑ alias t̾ras: sic ꝑ totam affricam
pullulare. Nonne gͦ inflammamini zelo
dei. ñne calescit cor ur̃m intͣ uos. & in me¬
ditatione ur̃a exardescit ignis: ut istorũ
mala oꝑa bonis oꝑib ꝑsequamini. & eis ã¬
putitis occasionem turpitm nundinarũ.
qͥbꝰ existimatio ur̃a ledit᷑. & infirmis offen¬
diculum ponit᷑: Miseremini gͦ & cõpati¬
mimi: & ostendite hominib non uos in
otio facilem tuctum: s ꝑ angustam & artã
uitam huiꝰ ꝓposit regnum di querere. Eadẽ
uob causa ẽ quȩ apło fuit. ut amputetis oe¬
casionem. his qͥ querunt occasionem: ut qͥ
illorum putorib p̃focant᷑. in odore ur̃obono
humeris imponimꝰ: quȩ nos digito attin¬
gere nolimus. Querite & eognoscite labo¬
res occupationum nr̃arum : & in aliquib
nr̃oꝵ etiam corporum infirmitates. & eccłia¬
rum qͥb seruimꝰ talem iam consuetudinem.
ut nos ad illa oꝑa ad quȩ uos hortam᷑ uaca¬

Expanded text:
pimus, sicut per alias terras, sic per totam Africam pimus, sicut per alias terras, sic per totam Africam pullulare. nonne ergo inflammamini zelo dei? nonne calescit cor uestrum intra uos, et in meditatione uestra exardescit ignis, ut istorum mala opera bonis operibus persequamini, ut eis anputetis occasionem turpium nundinarum, quibus existimatio uestra laeditur et infirmis offendiculum ponitur? miseremini ergo et conpatimini et ostendite hominibus non uos in otio facilem uictum, sed per angustam et artam uitam huius propositi regnum dei quaerere. eadem uobis causa est, qucasionem iis qui quaerunt occasionem , ut qui illorum putoribus praefocantur, in odore vestro bono humeris imponimus quae nos digito attingere nolumus . Quaerite, et agnoscite labores occupationum nostrarum, et in aliquibus nostrorum etiam corporum infirmitates, et Ecclesiarum quibus servimus talem jam consuetudinem, ut nos ad illa opera, ad quae vos hortamur, vaca
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta nob̃cum dilectione parturias: do
ui dei. milites xp̃i ÷ ita ne dissimulatis cal¬
lidissimi hostis insidias. qͥ bonam famã
ur̃am. tam bonum xp̃i odorem. ne dicãt
animȩ bonȩ post odorem unguentorum
tuoꝵ curremꝰ. & sic laqueos eiꝰ euadant.
omnim cupiens obscurare putorib suis.
tam multos hẏpoc̾tas sub habitu mona¬
chorum usꝙquaq disꝑsit. cir cumeuntes ꝓ¬
uincias. nusquam missos. nusquam fixos.
nusqm stantes. nusquam sedentes: Alii mar
fimbrias & filacteria sua magnificant:alii
parentes uł consanguineos suos.milla uł
in illa regione se audisse uiuere & ad eos
ꝑgere mentiunt᷑: & om̃s petunt. omnes ex¬
igunt. aut sumptꝰ lucrose egestatis. aut simu¬
latȩ p̃cium scĩtatis: cum int̾ea in malis fac̾tiᷤᷤ
suis ubicunq dep̃hensi fuerint. uel quoqͦ
mͦ innotuerint. sub gu̾ali nomine mona¬
chorum ur̃m ꝓpositum blasphemat᷑ tam
bonum.tã sc̃m: quod in xp̃i nomine cu¬

Expanded text:
quanta nobiscum dilectione parturias, donquanta nobiscum dilectione parturias, donui dei, milites Christi, itane dissimulatis callidissimi hostis insidias, qui bonam famam uestram, tam bonum Christi odorem, ne dicant animae bonae: post odorem ungentorum tuorum curremus, et sic laqueos eius euadant, omni modo cupientes obscurare putoribus suis, tam multos hypocritas sub habitu monachorum usquequaque dispersit, circumeuntes prouincias, nusquam missos, nusquam fixos, nusquam stantes, nusquam sedentes. alii membfimbrias et phylacteria sua magnificant; alii parentes uel consanguineos suos in illa uel in illa regione se audisse uiuere et ad eos pergere mentiuntur. et omnes petunt, omnes exigunt aut sumptus lucrosae egestatis aut simulatae pretium sanctitatis, cum interea in malis factis suis ubicumque deprehensi fuerint uel quoquo modo innotuerint, sub generali nomine monachorum uestrum propositum blasphematur, tam bonum, tam sanctum, quod in Christi nomine cu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ possimꝰ oꝑari: sic nos ille pascet & uestiet.
quem admodum aues & lilia: que nichil
oꝑant᷑ huiꝰmodi. Cum aut̃ possumꝰ non de¬
bemts temptare dñm dm̃ nr̃m. qͥa & hoc
qͦd possumꝰ eiꝰ munere possumꝰ: & cum hĩc
uitumꝰ illo largiente uiuimꝰ. qui largitꝰ ẽ
ut possimꝰ. Et ido de istis necessaruis solhci¬
ti ñ sumꝰ: quia cum hec possumꝰ agere. ille
nos pascit & uestit. a qͦ pascunt᷑ homines
atq uestiunt᷑. Cumuͦ hec ñ possumꝰ agere:
idem ipse nos pascit & uestit. a quo aues
pascunt᷑. & lilia uestiunt᷑: qm̃ nos pluris
sumꝰ illis. Quaꝓpt̃ in ista militia nr̃a nec
in crastinũ cogitam᷑ : qͥa ñ ꝓpt̾ ista tempora¬
lia qͦ ꝑtinet crastinꝰ. s ꝓpt̾ illa sempit̾na ubi
semꝑ hodiernus ẽ. nos illi ꝓbauimꝰ: ut ei
nullis negotiis scłarib implicati placeamꝰ
Quȩ cum ita sint: sine me paululum sc̃e
eos ipsos alloqui filios & fũs nr̃os. qͦs noui

Expanded text:
non possimus operari, sic nos ille pascet et uestiet, non possimus operari, sic nos ille pascet et uestiet, quemadmodum aues et lilia, quae nihil operantur huius modi, cum autem possumus, non debemus temptare deum nostrum, quia et hoc, quod possumus, eius munere possumus et, cum hinc uiuimus, illo largiente uiuimus, qui largitus est, ut possimus. et ideo de istis necessariis solliciti non sumus, quia, cum haec possumus agere, ille nos pascit et uestit, a quo pascuntur bomines atque uestiuntur; cum uero haec non possumus agere, idem ipse nos pascit et uestit, a quo aues pascuntur et lilia uestiuntur, quoniam nos pluris sumus illis. quapropter in ista militia nostra nec in crastinum cogitamus, quia non propter ista temporalia, quo pertinet crastinus, sed propter illa sempiterna, ubi semper hodiernus est, nos illi probauimus, ut ei nullis negotiis saecularibus inplicati placeamus. Quae cum ita sint, sine me paululum, sanceos ipsos adloqui filios et fratres nostros, quos noui
Abbreviated transcription (Latin):
errnt in una ciuitate. fugite in aliam: qͥa
ipse dixit: siqͥd petieritis in nomine ieo da¬
bit᷑ uobis. Sic̃ gͦ qͥsqͥs fugientib ꝑsecutionẽ
discipłis xp̃i obiceret huiꝰmodi questionẽ.
cur ñ stetissent potiꝰ. & inuocato dõ. ꝑ eius
mirabilem uirtutẽ sic eruerent᷑ ut dam¬
hel a leonib. ut petrꝰ ex uincłis: respondent
non se oportuisse temptare dm̃. s tunc eum
talia si uellet ẽe facturum. cum ipsi quid fa¬
cerent ñ hab̃ent: cum uͦ eis fugam in pote¬
statem dedisset. etiam si ꝑ illam lib̾ant᷑. non
uisi ab ipso lib̃ari: sic etiam di seruis uacan¬
tib & ualentib exemplo & p̃cepto aplico ma¬
nibus suis uictum tͣnsigere. siqͥs ex euangħo
mouerit questionem de uolatilib cęli. q̃ ñ
seininant neq metunt neq congregant
in apothecas. & de lilus agͥ. qͥa non laborãt
neq nent: facile respondebunt. Si & nos
ꝑ aliqͣm uł infirmitatem uł occupationẽ

Expanded text:
erint in una ciuitate, fugite in aliam, quia erint in una ciuitate, fugite in aliam, quia ipse dixit: si quid petieritis in nomine meo, dabitur uobis. sicut ergo quisquis fugientibus persecutionem discipulis Christi obiceret huius modi quaestionem, cur non stetissent potius et inuocato deo per eius mirabilia sic eruerentur ut Dahel a leonibus, ut Petrus ex uinculis, responderent non se oportuisse temptare deum, sed tunc eum talia si uellet esse facturum, cum ipsi quid facerent non haberent; cum uero eis fugam in potestatem dedisset, etiamsi per illam liberantur, non nisi ab ipso liberari: sic etiam dei seruis uacantibus et ualentibus exemplo et praecepto apostolico manibus suis uictum transigere, si quis euangelio mouerit quaestionem de uolatilibus caeli, quae non seminant neque metunt neque congregant in apothecas, et de liliis agri, quia non laborant neque nent, facile respondebunt: si et nos per aliquam uel infirmitatem uel occupationem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ne quisqͣm dm̃ putet seruoꝵ suoꝵ ne¬
cessaria ñ curare: cum eiꝰ sapientissima pro¬
uidentia usq ad ista creanda & gub̃nanda
etiam eos qͥmanib oꝑant᷑. S ne xp̃ianam
militiam ad hoc detorqueant ut ista con¬
quirant: hoc seruios suos dñs p̃monet. ut
in eo ministĩo qͦd sacram̃to eiꝰ debet᷑. ñ istas
regnum eiꝰ & iusticiam cogitemꝰ: & hec oĩa
apponent᷑ uob̃: siue ꝑmanꝰ oꝑantib. siue
infirmitate corporis impeditis. suie ipsius
militiȩ tali occupatione destrictis. ut ni¬
chil aliud agere ualeamꝰ. Neq enim quia
dixit ds. inuoca me in die tͥbulationis. &
eximam de. & għficabis me. ꝓpt̾ea non de¬
buit fugere apłs. & ꝑmurum in sporta sub¬
mitti ut manꝰ ꝑsequentis euadet. s expecta¬
ret potiꝰ ut comp̃hendet᷑. & eum sicut tres
pueros de mediis ignib lib̃aret:aut ꝓpter
hoc nec dñs dicere debuit. siuos ꝑsecuti fu¬

Expanded text:
dicit, ne quisquam deum putet seruorum suorum nedicit, ne quisquam deum putet seruorum suorum necessaria non curare, cum eius sapientissima prouidentia usque ad ista creanda et gubernanda etiam eos, qui manibus operantur. sed ne christianam militiam ad hoc detorqueant, ut ista conquirant, hoc seruos suos dominus praemonet, ut in eo ministerio, quod sacramento eius debetur, non ista, sed regnum eius et iustitiam cogitemus: et haec omnia adponentur nobis siue per manus operantibus siue infirmitate corporis inpeditis siue ipsius militiae tali occupatione destrictis, ut nihil aliud agere ualeamus. Neque enim quia dixit deus: inuoca me in die tribulationis, et eximam te, et glorificabis me, propterea non debuit fugere apostolus et per murum in sportam submitti, ut manus persequentis euaderet, sed expectare potius, ut conprehenderetur et eum sicut tres pueros de mediis ignibus liberaret. aut propter hoc nec dominus dicere debuit: si uos persecuti fu
Abbreviated transcription (Latin):
simplex ocłs fuerit. in illam qͥppe nouis¬
simam retͥbutionem ualet. quod & alib
ait. qui uos excipit. me excipit. & qui me
eccipit. excipit eum qui me misit. qui ex¬
cipit ꝓpħam in nomine ꝓphȩ. mercedem ꝓ¬
phete accipiet. & qui excipit iustum in no¬
mine iusti mercedem iusti accipiet. & qͥ po¬
tum decłit uni ex istis minimis calicem aqͤ
frigidȩ. tantum in nomine discipłi. amen
dico uob̃. ñ ꝑibit merces eiꝰ. ne forte corrup¬
to ocło eoꝵ qui necessaria impendunt indi¬
gentib & ꝓpħis & iustis &e discipłis dñi. ipso¬
rum ocłs depratiaret᷑ in qͦs ista fierent. ut
ꝓpt̃ ista accipienda uellent xp̃omilitare:
nemo inquit potest duob dñis seruire. Et
paulopost.Non potestis in qͥt deo seruire:
& mammone. Statiq contexuit. Ideo di¬
couob̃: nolite solliciti ẽẽ animȩ qͥd mandui¬
cetis. neq corpori quid induamini. Et quod
sequit᷑ de uolatilib cȩli & de lilus agͥ. ad hoc

Expanded text:
simplex oculos fuerit — in illam quippe nouissimplex oculos fuerit — in illam quippe nouissimam retributionem ualet, quod et alibi ait: qui uos excipit, me excipit; et qui me excipit, excipit eum qui me misit. qui excipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae . accipiet; et qui excipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. et qui potum dederit uni ex istis minimis calicem aquae frigidae tantum in nomine discipuli, amen dico uobis, non peribit merces eius — ne forte correpto oculo eorum qui necessaria inpendunt indigentibus et prophetis et iustis et discipulis domini ipsorum oculus deprauaretur in quos ista fierent, ut propter ista accipienda uellent Christo militare, nemo, inquit, potest duobus dominis seruire. et paulo post, non potestis, inquit, deo seruire et mamonae, statimque contexuit: ideo dico uobis, nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini.° Et quod sequitur de uolatilibus caeli et de liliis agri, ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
intentio tua. cur ea facias. Et ad hoc enĩ ut
ueniret: supͣ de elemosinis p̃ceꝑat dicens.
Nolite condere uob̃ thesauros in t̾ris ubi
crugo & tinea ext̾minat: & ubi fures effo¬
diunt & furant᷑. R econdite uͦ uob̃ thesau¬
ros in celo.ubi neq tinea neq rubigo exter¬
minat:ubi fures ñ effodiunt nec furant᷑.
ubi enim erit thesaurꝰ tuus: ibi erit & cor
tuum. Deinde subiunxit. Lucerna corpori
tui est ocłs tuus: ut illi scilicet qͥ elemosi¬
nas faciunt. ñ ea faciant intentione. ut uł
hominib uelint placere: uł in t̾ra sibi que¬
rant rependi qͦd faciunt. Unde & apłs cũ
timotheo diuites monendos p̃ciꝑet: fa¬
cile inquit tͥbuant: communicent: thes¬
aurizent sibi fundam̃tum bonũ in futu¬
rum:ut app̃hendant ueram uitam. Cũ
gͦ in fut᷑am uitam direxerit ocłm dñs ele¬
mosinas facientium. & in cȩlestem merce¬
dem. ut possint & ipsa facta ẽẽ lucida. cũ

Expanded text:
intentio tua, cur ea facias. et ad hoc enim ut intentio tua, cur ea facias. et ad hoc enim ut ueniret, supra de elemosynis praeceperat dicens: nolite condere uobis thesauros in terris, ubi aerugo et tinea exterminat et ubi fures effodiunt et furantur; recondite uero uobis thesauros in caelo, ubi neque tinea neque robigo exterminat, ubi fures non perfodiunt et furantur. ubi enim erit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum. deinde subiunxit: lucerna corporis tui est oculus tuus, ut illi scilicet, qui elemosynas faciunt, non ea faciant intentione, ut uel hominibus uelint placere uel in terra sibi quaerant rependi quod faciunt. unde et apostolus cum Timotheo diuites monendos praeciperet. facile, inquit, tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. cum ergo in futuram uitam direxerit oculum dominus elemosynas facientium et in caelestem mercedem, ut possint et ipsa facta esse lucida, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc euangłm p̃dicat ut habeat unde
manducet. & unde uestiat᷑: sunul putat
quod dominꝰ dicit fieri ñ posse. Ae phoc il¬
le qui ꝓpt̾ ista eugłm p̃dicat. non deo sed
mammonȩ seruire conuincit᷑: & si ds illo
ad aliorum ꝓuectum qͦmͦ ipse nescit utat᷑
Nam huic sententiȩ subiungit dicens. ido
cheo uob nolite solliciti ẽẽ anime qͥd man¬
ducetis. neq corpori quid uestiamini: ñ ut
ista ñ ꝓcurent quantum necessitati sat est.
unde honeste potuerint : s ut ñ ista intue¬
ant᷑. & ꝓpt̾ ista faciant qͥcqͥd in euangelii p̃¬
dicatione facere iubent᷑. Eam quippe in¬
tentionem quare qͥd fiat: ocłm uocat. Un¬
de paulo suꝑiꝰ loquebat᷑. ut ad hoc descen¬
deret: & dicebat. Lucerna corporis tui ẽ ocłs
tuus. Si ocłs tuus simplex fu̾it: totum cor¬
pus tuum lucidum erit. Si uͦ ocłs tuus ne¬
quam fũit. totum corpꝰ tuum tenebrosum
erit: id est talia facta tua ert̃. qͣlis fuerit

Expanded text:
propter hoc euangelium praedicat, ut habeat unde propter hoc euangelium praedicat, ut habeat unde manducet et unde uestiatur, simul se putat quod dominus dicit fieri non posse. ac per hoc ille, qui propter ista euangelium praedicat, non deo, sed mamonae seruire conuincitur, etsi deus illo ad aliorum prouectum, quomodo ipse nescit, utatur. nam huic sententiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini, non ut ista.non procurent, quantum necessitatis est unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur et propter ista faciant quidquid in euangelii praedicatione facere iubentur. eam quippe intentionem quare quid fiat, oculum uocat: unde paulo superius loquebatur, ut ad hoc descenderet, et dicebat: lucerna corporis tui est oculus tuus. si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si uero oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit, id est: talia erunt facta tua, qualis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
norum una respublica ẽ: & ideo qtus qͥs
xp̃ianis necessaria ubilibet erogauerit:
ubicũq etiam ipse qͦd sibi necessarium ẽ
accipit: de xp̃i accipit. Quia ubicunq oe
ipse talib dedit: qͥs nisi xp̃s accepit : Iui au¬
tem qͥ etiam p̾t̾ istam sc̃am societatem uitã
labore corporis tͣnsigebant. ex quoꝵ nume¬
ro plures ad monastia ueniunt. quia &
in ipso genere humano plures sunt:si no¬
lunt oꝑari. nec manducent. Neq enim ꝓp¬
terea xp̃iana militia ad pietatem diuites
humiliant᷑: ut pauꝑes ad suꝑbiam extol¬
lant᷑. Nullo mͦ enĩ decet. ut in ea uita ubi
senatores fiunt laboriosi.ibi fiant opifices
ociosi: & qͦ ueniunt relictis deliciis suis qui
fuerunt p̃dioꝵ dñi: ibi sint rustici delieati.
At enim dñs ait. Nolite solliciti ẽẽ amime¬
ur̃ȩ quid manducetis: neq corpori quid
unrduamini. Recte: qm̃ supͣdixerat. ñ pote¬
stis deo seruire & mammonȩ.Qui enim

Expanded text:
norum una respublica est. et ideo quisquis norum una respublica est. et ideo quisquis christianis necessaria ubilibet erogauerit, ubicumque etiam ipse quod sibi necessarium est accipit, de Christi accipit, quia ubicumque et ipse talibus dedit, quis nisi Christus accepit? illi autem, qui etiam praeter istam sanctam societatem uitam labore corporis transigebant, ex quorum numero plures ad monasteria ueniunt, quia et in ipso humano genere plures sunt, si nolunt operari, nec manducent. neque enim propterea christiana militia ad pietatem diuites humiliantur, ut pauperes ad superbiam extollantur. nullo modo enim decet, ut in ea uita, ubi senatores fiant laboriosi, ibi fiant opifices otiosi, et quo ueniunt relictis deliciis suis qui fuerant praediorum domini, ibi sint rustici delicati. At enim dominus ait: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate numerari uoluerunt: si cor¬
pore ita ualeant. & ab eccłiasticis occupa¬
tionib ita uacant. quanquam eis tã mag¬
num animi suidocumentum afferentibus
& eiꝰdem societatis indigentiȩ de his reb qͦs
habebant. uł plurimum uł non parum cõ¬
ferentib. uicem sustentandȩ uite eorum
res ipsa cõmunis & fr̃na caritas debeat: tñ
si & ipsi manib oꝑent᷑. ut pigͥs ex uita hu¬
miliore & obhoc exercitatiore uenientib
auferant excusationem: multo mised̾ius
agunt: qm cum omnia sua indigentibus
diuiserunt. Qd quidem si nolunt: quis
audeat cogere: Quib tam̃ inuenienda
sunt oꝑa in monasterio etiam si acorpora¬
li fimctione lib̃iora. s uigilanti admini¬
stratione curanda: ut nec ipsi panemsuũ
qm̃ cõmunis iam factꝰ ẽ gratis manducent.
Nec attendendum ẽ. in quib monast̾us.
uł in qͦ loco indigentib fr̃ib. qͥsq id qͦd
habebat impenderit. Omnium enĩ xp̃ia¬

Expanded text:
humilitate numerari uoluerunt, si corhumilitate numerari uoluerunt, si corpore ita ualent et ab ecclesiasticis occupationibus uacant — quamquam eis tam magnum animi sui documentum adferentibus et eiusdem societatis indigentiae de his rebus, quas habebant, uel plurimum uel non parum conferentibus uicem sustentandae uitae eorum res ipsa communis et fraterna caritas debeat —, tamen, si et ipsi manibus operentur, ut pigris ex uita humiliore et ob hoc exercitatiore uenientibus auferant excusationem, multo misericordius agunt, quam cum omnia sua indigentibus diuiserunt. quod quidem si nolint, quis audeat cogere? quibus tamen inuenienda sunt opera in monasterio etiamsi a corporali functione liberiora, sed uigilanti administratione curanda, ut nec ipsi panem suum, quoniam communis iam factus est. gratis manducent. nec adtendendum est, in quibus monasteriis uel in quo loco indigentibus fratribus quisque id quod habebat inpenderit. omnium enim christia
Abbreviated transcription (Latin):
societate uicturꝰ. qͥb ẽ anima una & cor u¬
num in do. ita ut nemodicat aliqͥd ꝓpͥum:
s sint illis omnia cominunia. Si enim huiꝰ
t̾renȩ rei publicȩ antiqͥ pͥncipes p̾clarissi¬
moliceratoꝵ suoꝵ eloqͥo p̃dicari solent. qͦd
rem cominunem tniũsi popłi suȩ ciuitatis
pͥuatis suis rebꝰ sic ante ponebant. ut qͥdam
eoꝵ affrica edomita tͥumphator. qͥd nuben¬
ti filiȩ daret ñ habuerit. nͥ ex senatꝰ consul¬
tri de publico dotaret᷑: quo animo ẽẽ de¬
bet in re publica sua. ciuis ȩt̾nȩ illiꝰ ciuita¬
tis irłm celestis. nisi ut illud ipsum quod
ꝓpͥis manib elaborat in commune confe¬
rat. & siqͥd ei defuerit de cominuni supple.¬
at. dicens cum illo cuiꝰ p̃ceptum exemplũ¬
ꝙ secutꝰ ẽ. quas⁊ nicħ habentes. & omnia
possidentes: Quamobrem illi qͥ relicta uł
distributa sitie ampla siue qualicunq o¬
pulentia int̾ pauꝑes xp̃i pia & salubri

Expanded text:
societate uicturus, quibus est anima una et cor usocietate uicturus, quibus est anima una et cor unum in deo. ita ut nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia. si enim huius terrenae rei publicae antiqui principes praeclarissimo litteratorum suorum eloquio praedicari solent, quod rem communem uniuersi populi suae ciuitatis priuatis suis rebus sic anteponebant, ut quidam eorum Africa edomita triumphator quid nubenti filiae daret non habuerit, nisi ex senatus consulto de publico dotaretur: quo animo esse debet in republica sua ciuis aeternae illius ciuitatis Hierusalem caelestis, nisi ut illud ipsum, quod propriis manibus elaborat, in commune cum fratre et, si quid ei defuerit, de communi suppleat, dicens cum illo, cuius praeceptum exemplumque secutus est: quasi nihil habentes et omnia possidentes? Quamobrem etiam illi, qui relicta uel distributa siue ampla siue qualicumque opulentia inter pauperes Christi pia et salubri
Abbreviated transcription (Latin):
gepedito cursu secutꝰ ẽ dñm qͣm ille qͥ art¬
ñ inuacuum cucurri nec inuacitum laboraui:
qͥ tñ oꝑa ista & p̃cepit & fecit. Hec nob̃ tanta
auetoritate doctis & inforiatis. sufficere de¬
manib oꝑandi. S & nos abipso dño adiu¬
ti.possum fortasse utcunq cognoscere: etiã
sic oꝑantib seruis di pͥora tam̃ negotia reli¬
quisse qͥd ꝓsit. Si enim ad hanc uitam ex
diuite quisq conũtitur. & nulla infirmita¬
te corporis impedit᷑: itane desipimꝰ a sapore
sanet᷑. cum circumcisis suꝑfluis qͥbꝰ ante
animꝰ exiciabilit̃ inflabat᷑. ad modica quȩ
restant huic uitȩ nat᷑alit̃ necessaria. etiam
opificis humailitas minime rectiset᷑: Si
aut̃ ad hanc uitam ex pauꝑtate conu̾tit᷑. ñ
putet id se qͦd agebat agere. si ab amore uł
augendȩ quantulecunq rei pͥuatȩ. iam ñ
querens quȩ suasunt s q̃ iħ̃u xp̃i. ad com¬
munis uite se transtulit karitatem: in eoꝵ

Expanded text:
expedito cursu secutus est dominum quam ille, qui aitexpedito cursu secutus est dominum quam ille, qui aitn in uacuum cucurri nec in uacuum laboraui? qui tamen opera ista et praecepit et fecit. haec nobis tanta auctoritas doctis et informatis sufficere demanibus operandi. sed et nos ab ipso domino adiuti possumus fortasse utcumque cognoscere etiam sic operantibus seruis dei priora tamen negotia reliquisse quid prosit. si enim ad hanc uitam ex diuite quisque conuertitur et nulla infirmitate corporis inpeditur, itane desipimus a saporesanetur, cum circumcisis superfluis, quibus ante animus exitiabiliter inflabatur, ad modica quae restant huic uitae naturaliter necessaria etiam opificis humilitas minime recusetur? si autem ad hanc uitam ex paupertate conuertitur, non putet id se agere quod agebat, si ab amore uel augendae quantulaecumque rei priuatae iam non quaerens quae sua sunt, sed quae Iesu Christi ad communis uitae se transtulit caritatem in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tieritis ꝑ epłas. hosmittam ꝑferre gratiam
urãm in irłm. qͦd si dignum fu̾it. ut & ego
cam. meẽ ibunt: Nec & alia multa. copio¬
sissime & uerissime ꝓferunt. Qͥb res pon¬
demus. Uidetis gͦ. quamuis dñs dixerit. no¬
ute cogitare in crastinum: ñ uos tam̃ his
ũbis cogi. ut nich in crastinum reseruetis.
Cur gͦ hisdem ũb̃ uos cogi dicitis ut uace¬
tis ¶ ur exemplo uolatilia cęli ñ uob̃ st̃ ad
nicħ seruandum : & tiultis ut sint exem¬
plo ad nicħ oꝑandum:. Dicet aliqͥs. Quid gͦ
ꝓdest sertio dĩ qͦd pͥorib actib quos in scło
habebat relictis. ad hanc sp̃italem uitam
militiamq conũtit᷑: si adhuc eum oportet
tanqͣm opifices exercere negocia: Ouasi
uͦ facile possit u̾b̃ explicari. quantũ ꝓsit qͦd
dñs diuiti consilium capiende uite eternȩ
reqͥrenti. ait. qͥd faceret si uellet ẽẽ ꝑfectus.
ut uenditis q̃ habebat. & indigentiȩ pauꝑũ
distributis. eum sequeret᷑: aut quis tam

Expanded text:
epistulas hos mittam perferre gratiam uestram in Hierusalem. quodsi -dignum fuerit, ut et ego eam, mecum ibunt. haec et alia multa copiosissime et uerissime proferunt. quibus respondemus: uidetis ergo, quamuis dominus dixerit: nolite cogitare in crastinum, non uos tamen his uerbis cogi, ut nihil in crastinum reseruetis. cur ergo isdem uerbis uos cogi dicitis, ut uacetis? cur exemplo uolatilia caeli non uobis sunt ad nihil reseruandum et uultis, ut sint exemplo ad nihil operandum? Dicet aliquis: quid ergo prodest seruo dei, quod prioribus actibus quos in saeculo habebat relictis ad hanc spiritalem uitam militiamque conuertitur, si adhuc eum oportet tamquam opifices exercere negotia? quasi uero facile possit uerbis explicari, quantum prosit, quod dominus diuiti consilium capiendae uitae aeternae requirenti ait, ut faceret, si uellet esse perfectus, ut uenditis, quae habebat, et indigentiae pauperum distributis eum sequeretur. aut quisquam tam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicaret᷑. si eos uidet sumptꝰ acciꝑe.quas:
mercimoniorum nunclinas sus picari. De
hac infirmitate sua dic̃ alio loco. facti sumͦ
paruuli in medio ur̃m: tanquam si nutͥx
foueat filios suos. Nam eiꝰ circum stantia le¬
ctionis hoc indicat. Neq enim inquit al¬
quando in sermone adulationis fuimus
sic̃ scitis. neq in occasione cupiditatis. deus
testis ẽ: neq querentes ab hominib głam.

Expanded text:
praediearetur, si eos uideret sumptus accipere, quasi praediearetur, si eos uideret sumptus accipere, quasi mercimoniorum nundinas suspicari. De hac infirmitate sua dicit alio loco: facti sumus paruuli in medio uestrum, tamquam si nutrix foueat filios suos. nam eius circumstantia lectionis hoc indicat. neque enim, inquit, aliquando in sermone adulationis fuimus, sicut scitis, neque in occasione cupiditatis, deus testis est, neque quaerentes a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fallens in mendacii fictione: sic̃ continuo
sequit᷑ & dicit: factꝰ sum infirmis infirmus:
ut infirmos lucͥfacerem. Hinc enĩ loquebat:
ut etiam illa omnia diceret. Sic̃ gͦ qͣd factꝰ
est infirmꝰ infirmis. non erat mendacium:
sic cęt̾a illa suꝑius. Quam enim dicit in¬
firmitatem suam erga infirmos fuisse : nis
compatiendi eis. in tantum ut ne uideret᷑
uenditor euangłii. & uĩbi dei cursum apd̃
imꝑitos in malam suspicionem decidens
impediret. nollet acciꝑe qͦd ei iure dñico
debebat᷑: Qt si uellet. ñ utiq mentiretur.
qͥa uere debebat᷑: & qͥa noluit. non utiq m̃¬
titus ẽ. Neq enim dix̃ ñ sibi debi. s deber
ostendit: & debito se usum ñ eẽ. Nec oĩno
uti uelle ꝓfessus ẽ. eo ipso factꝰ infirmus. qͦ
potestate sua utinoluit:tam miserieordi
cogitaret secum agi uellet si & ipse ita infir¬
maret᷑: ut posset de illis ꝑ qͦs sibi euangłm

Expanded text:
non fallens in mendacii fictione, sicut continuo non fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim loquebatur, ut etiam illa omnia diceret. sicut ergo quod factus est infirmis infirmus, non erat mendacium, sic et cetera illa superius. quam enim dicit infirmitatem suam erga infirmos fuisse nisi conpatiendi eis in tantum, ut, ne uideretur uenditor euangelii et uerbi dei cursum apud inperitos in malam suspicionem decidens inpediret, nollet accipere, quod iure dominico debebatur? quod si uellet, non utique mentiretur, quia uere debebatur; et quia noluit, non utique mentitus est. neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, eo ipso factus infirmus, quo potestate sua uti noluit, tam misericordi emadmodum secum agi uellet, si et ipse ita infirmaretur ut posset de illis, per quos sibi euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
illa. & alia lex di: siẽ ꝑditi manichei so.¬
lent dicere. Alioquin. si cum illa fecit
finxisse putandꝰ ẽ: finxit se & paganum.
& sacͥficauit idolis: quia dicit se factum
fuisse his qͥsine lege erant quasi sine lege¬
ẽẽt. Qͦs utiq ñ nisi gentiles. qͦs paganos
dicimꝰ. uult intelligi. Aliud gͦ ẽ ẽẽ suble¬
ge:aliud in lege: aliud sine lege. Sub lege
carnales iudei: in lege sp̃itales & iudei &
xp̃iani. Unde illi seruauerunt morem illt̃
patrium: s onera insohta credentib genti¬
bus ñ imposuerunt. Ee ideo nec illi circũ¬
tiati. circumcisi sunt. Sine lege autem
gentes quȩ ñdum crediderunt: qͥb tam̃
se apłs congruisse testat᷑ ꝑ misericordem
compassionem. ñ ꝑũsi pellem simulatio¬
nem: id est ut eo mͦ subueniret carnali
tudeo uł pagano. qͦmͦ sibi ipse si hoc ẽẽt.
subueniri uoluissec: portans utiq eorũ
infirmitatem in compassionis similituome.

Expanded text:
illa et alia lex Dei, sicut perditi Manichaei soilla et alia lex Dei, sicut perditi Manichaei solent dicere. Alioquin si cum illa fecit, finxisse putandus est; finxit et paganum et sacrificavit idolis, quia dicit factum se fuisse iis qui sine Lege sunt quasi sine Lege. Quos utique non nisi Gentiles, quos Paganos dicimus, vult intelligi. Aliud est ergo esse sub Lege, aliud in Lege, aliud sine Lege. Sub Lege carnales Judaei: in Lege spirituales et Judaei et Christiani; unde illi servaverunt morem illum patrium, sed onera insolita credentibus Gentibus non imposuerunt; et ideo et illi circumilli circumcisi sunt; sine lege autem gentes, quae nondum crediderunt, quibus tamen se apostolus congruisse testatur per misericordem conpassionem, non per uersipellem simulationem, id est ut eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine,
Abbreviated transcription (Latin):
landi u̾sutia faciebat. s compatiendi mi¬
Sericordia: id est ñ q̃siut se fingeret iudeũ
sic̃ non nulli putauerunt: qͥa legitima ue¬
tera iberosolimis obseruatut. fecit enĩ hoc¬
sccłm lib̾am & manifestam sententiam suã
in qͣ dicit. circum cisꝰ qͥs uocatꝰ ẽ. ñ adducat¬
p̃pucium: id ẽ ñ sic tiuat. quasi p̃putium
adduxerit: & id qͦd nudauerat texerit: sic̃
alio loco dicit. Circumcisio tua. p̃putium
facta ẽ. Sedm hanc gͦ sententiam suam. qͣ
dicit. circumcisꝰ qͥs uocat᷑ ẽ. ñ adducat p̃¬
pucium. in p̾putio qͥs uocatꝰ ẽ ñ circum¬
cidatur: fecit illa. quȩ non intelligentib
& parum attendentib finxisse putatꝰ est.
Iudeus enim erat: & circum cisꝰ uocatus
noluit adducere p̃putium: id ẽ noluit ita
uiuere ac si circumcisꝰ ñ eẽt. Hoc enĩ iam
in potestate habebat: & sub lege quidem
in lege di & xp̃i. Non enim alia erat lex

Expanded text:
landi uersutia faciebat, sed conpatiendi milandi uersutia faciebat, sed conpatiendi misericordia, id est non quasi ut se fingeret iudaeum, sicut nonnulli putauerunt, quia legitima uetera Hierosolymis obseruauit. fecit enim hocndum liberam et manifestam sententiam suam, in qua dicit: circumcisus quis uocatus est? non adducat, id est non sic uiuat, quasi praeputium adduxerit et id quod nudauerat texerit, sicut alio loco dicit: circumcisio tua praeputium facta est. secundum hanc ergo sententiam suam, qua dicit: circumcisus quis uocatus eaeputium. In praeputio quis vocatus est? non circumcidatur ; fecit illa quae non intelligentibus et parum attendentibus finxisse putatus est; Judaeus enim erat et circumcisus vocatus; noluit adducere praeputium, id est, noluit ita vivere ac si circumcisus non esset. Hoc enim jam in potestate habebat. Et sub Lege quidem in lege Dei et Christi. Non enim alia lex erat