comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ram ponere. ꝑquam inicia huiꝰ psalmi
intrinsecus possimus intendere. Idea
figura est quȩ latine dr species. ꝑ quam
res inuisibiles cernende sensib offerunt᷑.
Ait enim. Dixit dñs dño meo. sede a dextͥs
meis. Una deitas. una potestas. una ȩter¬
nitas. Pater dicit ad filium quod nec ille
filius ⁊ nouit pater. s nec ipsa uoluntas
nobis comprehensibilis est. nec ipsa no¬
tio humanis potest sensib apparere. Me¬
rito gͦ ad nr̃am consuetudinem descen¬
sum est. quatinꝰ in becilla instruet᷑ huma¬
intas. q̃n usq ad illam secretam integrita¬
tem. hominũ non poterat cogitatio ꝑue¬
nire. Ons dñõ. his nominib equalitas
substantie ⁊ uirtutis potentia declarat᷑.
Geminatio siquidem ista unus nominis.:⁊
as utraq uerissima sunt. filius seđ̾mon
uangliste scͥptum est. Liber generationis
tor est ipsius. Quod etiam in hac nr̃a con¬
uersatione hodieq contingit. ut filius e¬

Expanded text:
ram ponere, per quam initia hujus psalmi ram ponere, per quam initia hujus psalmi intrinsecus possimus intendere. Idea figura est quae Latine dicitur species, per quam res invisibiles cernendae sensibus offeruntur. Ait enim: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis. Una deitas, una potestas, una aeternitas. Pater dicit ad Filium quod nec ille Filius, et novit Pater. Sed nec ipsa voluntas nobis comprehensibilis est, nec ipsa notio humanis sensibus potest apparere. Merito ergo ad nostram consuetudinem descensum est, quatenus imbecilla instrueretur humanitas, quando usque ad illam secretam integritatem hominum non poterat cogitatio pervenire. Dominus Domino. His nominibus aequalitas substantiae et virtutis potentia declaratur. Geminatio siquidem ista unius nominis etas, utraque verissima sunt. Filius secundumhaei scriptum est: Liber generationis tor est ipsius; quod etiam in hac nostra conversatione hodieque contingit, ut filius e
Abbreviated transcription (Latin):
euectus. in pͥmo uersu in estimabilia uer¬
ba refert. que omp̃s pater omĩpocenti
⁊i coeterno sibi filio dixerit. naturã simul
deitatis ⁊ humanitatis ostendens: Nam
cum ꝓnuntiat dixit dñs dño meo. natu¬
ram eius deitatis ostendit. Cum subiun¬
git. sede adextris meis. donec ponã itumi¬
cos tuos scabellum pedum tuorum. et.
uirgam uirtutis tuȩ emittet dñs ex sy
nitatis eius substantia declarat᷑. quȩ po¬
tuit qđ non habebat acciꝑe. In scda uero
diuisione inchoat pater naturã eius di¬
uinitatis ꝓ modulo nr̃e capacitatis aliqͣ¬
tenus indicare. Dirit enim. Tecum prin¬
cipium in die uirtutis tuȩ. in splendori¬
b scõrum. ex utero ante luciferum genui
te. Tercio loco ꝓpħa reloqͥt᷑ usq ad fi¬
nem. formam iterum eius humanitatis
ostendens. cum dicit. uirauit dns ⁊ non
penitebit eum ⁊ cetera: ut in his capitib
triplici illuminatione potuisset agnosci.
um uidetur pͥmum figu¬

Expanded text:
evectus, in primo versu inaestimabilia verevectus, in primo versu inaestimabilia verba refert, quae omnipotens Pater omnipotenti et coaeterno sibi Filio dixerit, naturam simul Deitatis et humanitatis ostendens. Nam cum pronuntiat, Dixit Dominus Domino meo, naturam ejus deitatis ostendit. Cum subjungit, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum; et, Virgam virtutis tuae emittet Dnitatis ejus substantia declaratur, quae potuit quod non habebat accipere. In secunda vero divisione inchoat Pater naturam ejus divinitatis pro modulo nostrae capacitatis aliquatenus indicare. Dicit enim: Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum: ex utero ante luciferum genui te. Tertio loco propheta loquitur usque ad finem, formam iterum ejus humanitatis ostendens, cum dicit: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, etc.; ut in his capitibushristus, triplici illuminatione potuisset agnosci. um videtur primum figu
Abbreviated transcription (Latin):
eRba ꝑ salmus dauid.
quidem ista uotissima sunt. quȩ
uelut pro scͥpto regali prenotata forib
affigurt᷑: s iste titulus non dicit lege et
recede s lege ⁊ accede. Qua ꝓpt̾ magnalia
dñi uenerant̃ intremꝰ q oĩno psalmus
hic ⁊ de sacra incarnatione dnĩ ⁊⁊ de om¬
nipotenti eius ditate plenissime breui¬
terq dicturus est: ut in quib dã locis
simili altitudine uel decore inicio illiꝰ
euglii eruetuatus esse uideatur. ubi ait.
n principio erat uerbum: i uerbũ erat
apud dm̃ ⁊ deus erat uerbum. Qua¬
ꝓpter ut ita dixerimi. est quidem sol fidei
nrẽ. speculum celestis archani. armarium
sc̃arum scͥpturarũ. ubi cotum sũmatim
dr. quod utriusq testamenti predicatio¬
ne narratur. Quappter amandus. teuien¬
dus est. cuius dulcedo crescit ad meritũ.
quod compendiosa breuitate colligitur:
Nunc diuisionẽ ipsius qm̃ est ꝑsonarum
uariatione distinctus. audiamꝰ intrepidi.
in secretum altissime contẽplatioĩs

Expanded text:
CIX. Psalmus David. CIX. Psalmus David. Verba quidem ista notissima sunt, quae velut pro scripto regali praenotata foribus affiguntur. Sed iste titulus non dicit: Lege et recede; sed, Lege et accede. Quapropter magnalia Domini veneranter intremus, quia omnino psalmus hic et de sacra incarnatione Domini, et de omnipotenti ejus deitate plenissime breviterque dicturus est; ut in quibusdam locis simili altitudine vel decore, initio illius Evangelii eructatus esse videatur, ubi ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Quapropter ut ita dixerim est quidam sol fidei nostrae, speculum coelestis arcani, armarium sanctarum Scripturarum: ubi totum summatim dicitur quod utriusque Testamenti praedicatione narratur. Quapropter amando tenendus est, cujus dulcedo crescit ad meritum, quod et compendiosa brevitate colligitur. Nunc divisionem ipsius, quoniam est personarum varietate distinctus, audiamus intrepidi. ntemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
octauus. Primo inchoauerunt omnes ex
sermonem tercio passionis dnice gesta di¬
atrunt. quarto uerbis eũglii assona ueri¬
tate consentiunt. quinto in spe fidelium
magua exultatione fintti sunt. ut mis¬
tico huic numero qui qͥnq uirgnuib da¬
tus est. quinq libris ascriptus est. digni¬
tas se presentis psalii sociata coniunge¬
ret s quãius ⁊ illa sint salutis nr̃e ma¬
gna miracula: nichil tamen euidentiꝰ.
nichil acceptius est. quã incarnati diĩ
adorandam suscipere passionẽ Om̃ia con¬
gruunt oĩas lucidaparilitate respondent
ingo yeꝑit. messias uenit. agnus immacula¬
tus occisus est. redemptor surrexit a moi¬
tuis. O rbis audita credidit. ⁊ ad huc
uideus simulat se uescire. qđ totus mun¬
dus agnouit. Presta dñẽ obstinatis conu̾¬
sionem. lumen obscuris. incredulis fidẽ.
ut ꝓ quib in cruce positus orasti. ꝑicli¬
tantib subuenire digneris. Nlam quib
suadere iusta non possumus: recte pro
illis tibi dñe supplicamus.

Expanded text:
octavus. Primo inchoaverunt omnes ex sermonem; tertio passionis dominicae gesta dixerunt; quarto verbis Evangelii assona veritate consentiunt; quinto in spe fidelium magna exsultatione finiti sunt: ut mystico huic numero, qui quinque virginibus datus est, quinque libris ascriptus est, dignitas se praesentis psalmi sociata conjungeret. Sed quamvis et illa sint salutis nostrae magna miracula, nihil tamen evidentius, nihil acceptius est, quam incarnati Domini adorandam suscipere passionem. Omnia congruunt, omnia sibi lucida parilitate respondent. Virgo peperit, Messias venit, Agnus immaculatus occisus est, Redemptor surrexit a mortuis, orbis audita credidit, et adhuc Judaeus simulat se nescire quod totus mundus agnovit. Praesta, Domine, obstinatis conversionem, lumen obscuris, incredulis fidem; ut pro quibus in cruce positus orasti, periclitantibus subvenire digneris. Nam quibus suadere justa non possumus, recte pro illis tibi, Domine, supplicamus.
Abbreviated transcription (Latin):
mialedicto acerruno ꝓuocati respondert̃
u discipls eius sis. nos autẽ moy si disci¬
puli sumus. Quo dicto ꝓlongata est ab
eis bene dictio. quando illis derelictis ue¬
nit ad gentium fidem. sicut dicit apłs.
Nobis quidem oportebat loqui uerbum
diuĩ. s quia repulistis illud. ⁊ indignos

Expanded text:
maledicto acerrimo provocati responderunt: maledicto acerrimo provocati responderunt: Tu sis discipulus ejus; nos autem Moysi discipuli sumus. Quo dicto prolongata est ab eis benedictio, quando illis derelictis venit ad gentium fidem; sicut dicit Apostolus: Vobis quidem oportebat loqui verbum Dei; sed quia repulistis illud, et indignos
Abbreviated transcription (Latin):
cut dicit apls. Qui pauꝑ ꝓpter nos fac
tus est. cum esset diues. ut illius inopia
nos diites essemus. Compunctum uͦ
de ipso capite dici posse nou arbitroi.
quia tale non occurrit eremplum. s ma¬
gis compunctum ad peccatorem estimo
referendum. qͥ delictorum recordatione
compungit᷑. ut ad satisfactionẽ redire
mereatur. qđ uinumeris locis scͥptura
testatur. Necessarie itaq de membris ae¬
cipiendum est. quia xp̃c dñs peccata
non habuit. Dopłs enim uideorũ com¬
punctos corde ꝑsecutus est. sicut de bea¬
to stephano uel paulo apło constat effec¬
ab eo. Adhuc de ꝑfido popło dicit. quia
dilexit maledictionẽ. tunc scilicet qͣnͣdo
ait. Sanguis eius suꝑ nos ⁊ suꝑ filios
nrõs. Quod eis ꝓuenisse manifestum
est. qui contra dñm impia uoluntate
durati sunt. Noluit autẽ benedictio¬
uem predictus popls. quando illumina
to a ceco interrogatus est. Nunqͥd ⁊ uos
uultis discipłi eius fieri : At illi quasi

Expanded text:
cut dicit Apostolus: Qui propter nos pauper cut dicit Apostolus: Qui propter nos pauper factus est, cum esset dives: ut illius inopia nos divites essemus . Compunctum vero de ipso Capite dici posse non arbitror, quia tale non occurrit exemplum; sed magis compunctum ad peccatorem aestimo referendum, 375 qui delictorum recordatione compungitur, ut ad satisfactionem redire mereatur; quod innumeris locis Scriptura testatur. Necessarie itaque de membris accipiendum est, quia Christus Dominus peccata non habuit. Populus enim Judaeorum compunctos corde persecutus est, sicut de beato Stephano vel Paulo apostolo constat effecab eo. Adhuc de perfido populo dicit, quia dilexit maledictionem, tunc scilicet quando ait: Sanguis hujus super nos et super filios nostros . Quod eis provenisse manifestum est, qui contra Dominum impia voluntate durati sunt. Noluit autem benedictionem praedictus populus, quando a caeco illuminato interrogatus est: Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri ? At illi quasi
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ non potest pietatẽ inuenire. qui
cam alus contempsit impendere. Sic̃
serebitur ds̃. S quamus ad singłarem
muimerũ reuersus sit: adhuc tamen in¬
telligere debemus popłm iudeorũ. qui
miscdiam non fecit apłis uel fidelib xp̃i.
quando eos post passionẽ dñi iniqͣ ꝑse¬
secutione uexauit. quia istud de iuda
non potest intelligi. qͣndo ante crucifixi¬
onem dnĩ de hac luce transit. ⁊ affli¬
gere non potuit fideles eius. quia tempꝰ
punctum corde morti tradidit. Et istud
adhuc de udeorum popło est sentiendũ.
qui ⁊ xp̃m ⁊ discipłos eius nefanda pre¬
sumptione trucidauit. Persequi plerũ¬
q facit homines aut diuiciarum am¬
bitus aut suꝑbie odiosa iactantia. Pau¬
ꝑem uero ⁊ medicum insequi. sola seui¬
cia est. cuius nec honor queritur. necha¬
bundantia facultatis ambit᷑. More aũ
suo a natura humanitatis assumpte
pauꝑem se dñs ⁊ mendicũ esse cõmemo¬
rat. Mendicus de nr̃o. diues de suo. Si¬

Expanded text:
m non potest invenire qui eam aliis contempsit impendere, sicutserebitur Deus . Sed quamvis ad singularem numerum reversus sit, adhuc tamen intelligere debemus populum Judaeorum, qui misericordiam non fecit apostolis vel fidelibus Christi, quando eos post passionem Domini iniqua persecutione vexavit: quia istud de Juda non potest intelligi, quando ante crucifixionem Domini de hac luce transivit; et affligere non potuit fideles ejus, quia tempuspunctum corde morti tradidit. Et istud adhuc de Judaeorum est populo sentiendum, qui et Christum et discipulos ejus nefanda praesumptione trucidavit. Persequi plerumque facit homines, aut divitiarum ambitus, aut superbiae odiosa jactantia. Pauperem vero et mendicum insequi sola saevitia est, cujus nec honor quaeritur, nec abundantia facultatis ambitur. More autem suo a natura humanitatis assumptae pauperem se Dominus et mendicum esse commemorat. Mendicus de nostro, dives de suo, si
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m donec misereat᷑ nr̃i. Et in eugl̃io
similiter dictum est de ioseph. ñ cogno¬
uit eam donec peꝑit filium suum pri¬
mogenitũ. Quasi uero post partum eã
cognouerit que uirgo ꝑmansit. Hoc
etiam suo loco repetita curare tractabimꝰ
quod idionia idest ꝓpͥũ scͥpturȩ diuine
possumus nuncupare. Pedes autẽ adnĩ
stabilitas eterna significat᷑. ubi ille tamꝗͣ
uestigiis positis omnipotentiȩ suȩ uir¬
tute consistit. His pedib constat esse sub¬
dendos. qui cotidie uiciorũ contrarieta
dib scĩs apponitur. supra omnia regna
euehitur. cui subiectio tanta prestatur.
Nam cum sedenti ad dexteram scabellum
subditur. sine dubio de illis inimicis
dr. qui conuersi ad dexterã collocant᷑.¬

Expanded text:
lio similiter dictum est de Joseph: Non cognovit eam donec peperit filium suum primogenitum : quasi vero post partum eam cognoverit, quae virgo permansit. Hoc etiam suo loco repetita cura tractabimus; quod idioma, id est proprium, Scripturae divinae possumus nuncupare. Per pedes autem Domini stabilitas aeterna significatur, ubi ille tanquam vestigiis positis omnipotentiae suae virtute consistit. His pedibus constat esse subdendos, qui quotidie vitiorum contrarietatdibus sanctis apponitur, supra omnia regna evehitur, cui subjectio tanta praestatur. Nam cum sedenti ad dexteram scabellum subditur, sine dubio de illis inimicis dicitur, qui conversi ad dexteram collocant
Abbreviated transcription (Latin):
gere.quȩ totiens saluatorem dñm preci¬
nuit aduenire. Siue illud genus uult
expͥmere. quod solet in ꝓuerbris dici. icd
est confusionis duplici pallio uestiant᷑.
dum aute dm̃ ⁊ homines erubescunt.
Confitebor d nõ uimis in ore meo. ⁊ in
miedio multorum laudabo eum. Hoc
dicit᷑ aparte membrorũ. qm̃ post resur¬
rectionis manifestationẽ coto orbe diffu¬
sam ipse deprecat᷑. ⁊ ore ȩcclȩ catholice
confessio patri competens exhibetur.
n medio inultorum. uniuersalem desig¬
nat ȩccłam. quȩ laudes dnĩ circuiectis
adhuc ꝑfidis non desunt confiteri. Quã

Expanded text:
gere, quae toties Salvatorem Dominum praecigere, quae toties Salvatorem Dominum praecinuit advenire. Sive illud genus vult exprimere, quod solet in proverbiis dici; id est, confusionis duplici pallio vestiantur, dum ante Deum et homines erubescunt.Confitebor Domino nimis in ore meo, et in medio multorum laudabo eum. Hoc dicitur a parte membrorum, quoniam post resurrectionis manifestationem toto orbe diffusam ipse deprecatur, et ore Ecclesiae catholicae confessio Patri competens exhibetur. In medio multorum, universalem designat Ecclesiam, quae laudes Domini, circumjectis adhuc perfidis, non
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos uenerat prosua pietate saluandos.
Isti confusi sunt. quando resurrectionis
eius miracła cognouerunt. Sequit᷑. ser¬
uus autẽ tuus letabit᷑. Agnoscamus quȩ
natura loquitur. que se dicit ⁊ seruum.
Nunquid deus potest esse cuiqͣ seruꝰ. S̃ in
hoc seruus est sicut dicit apłs. quia semet¬
ipsum exinanuiit. formam serui acci¬
Eoce seruus meus suscipiam eum. electꝰ
meus complacuit sibi in illo anima
mea: ⁊ cetera. Designant gͦ heretici mi¬
noreni filium in deitate sentire. quan¬
do sic expressam audiunt humilitatem
carnis. ut ⁊ nomen ei sit positũ seruitu
sione sua. Hic qm̃ popłi interest reueren¬
tia credit᷑i. orõ potiꝰ ꝗͣ maledictio dat᷑.
Nam qui reuerentia induct. iam pene con¬
uersationis munere gratulat᷑. ut illũ
nus est pallui. Petiit gͦ itt utriusq legis
intelligentia uestiantur. qui nunc utra¬
q ꝑfidia faciente nudati sunt. Confu¬
sio enim iudeorum est legem non intelli¬

Expanded text:
ad eos venerat pro sua pietate salvandos. ad eos venerat pro sua pietate salvandos. Isti confusi sunt, quando resurrectionis ejus miracula cognoverunt. Sequitur, servus autem tuus laetabitur. Agnoscamus quae natura loquitur, quae se dicit et servum. Nunquid Deus potest esse cuiquam servus? Sed in hoc servus est, sicut dicit Apostolus: quia semetipsum exinanivit formam servi accie servus meus, suscipiam eum; electus meus, complacuit sibi in eo anima mea , etc. Desinant ergo haeretici minorem Filium in deitate sentire, quando sic expressam audiunt humilitatem carnis, ut et nomen ei sit positum servitutsione sua. Hic quoniam populi interest credituri, oratio potius quam maledictio datur. Nam qui reverentia induitur, jam pene conversionis munere gratulatur; ut illumnus est pallii. Petit ergo ut utriusque legis intelligentia vestiantur, qui nunc utraque perfidia faciente nudati sunt. Confusio enim Judaeorum est legem non intelli
Abbreviated transcription (Latin):
qui utiq nesciebant. Ipso enim resurgen¬
te euidentissime cognouerunt. quia
nisi ds̃ ꝑmisisset fieri: nequa quã potu¬
isset impleri. Sequit᷑ quia manus tua
hec. idest potestas. ⁊ subaudiendum.
syncrisin quȩ in huius psalii pͥncipio
posita est. maledicent illi significat eos
de quib matheus eũgłista dicit. Tran¬
seuntes autẽ eũ blasphemabant eum.
mouentes capita sua. Pater filiuni
benedicit. cum dixit. ⁊ clarificaui⁊
tterum clarificabo. S uide qͥ maledi¬
cent. qui pleni sunt falsitate. qui eru¬
delicer seuiebant. qui malum pro malo
reddere festinabant. Benedicit gͦ pater
fons ⁊ origo ueritatis. totius bonitatis¬
auctor ⁊⁊ uirtutum omnium plenitudo:
adinirandum in utraq parte preconiũ
ut ⁊ ꝑfidus popłs malediceret. ⁊ xp̃m do¬
minum gła paterna laudaret. Addidit.
qui insurgunt in me confundantur.
udei sunt qui insurrexerunt aduersus
dnm̃ saluatorem. ut neqeum traderent. qͥ

Expanded text:
qui utique nesciebant. Ipso enim resurgenqui utique nesciebant. Ipso enim resurgente evidentissime cognoverunt: quia nisi Dominus permisisset fieri, nequaquam potuisset impleri. Sequitur, quia manus tua haec, id est potestas, et subaudiendum syncrisin quae in hujus psalmi principio posita est. Maledicent illi, significat eos de quibus Matthaeus evangelista dicit: Transeuntes autem blasphemabant eum, moventes capita sua . Pater Filium benedicit, cum dicit: Et clarificavi, et iterum clarificabo . Sed vide qui maledicent, qui pleni sunt falsitate, qui crudeliter saeviebant, qui malum pro bono reddere festinabant. Benedicit autem Pater fons et origo veritatis, totius auctor bonitatis, et virtutum omnium plenitudo. Admirandum in utraque parte praeconium; ut et perfidus populus malediceret, et Christum Dominum gloria paterna laudaret. Addidit, qui insurgunt in me confundantur. Judaei sunt qui insurrexerunt adversus Dominum Salvatorem, ut neci eum traderent, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fabri. Et iterum dicunt. Uah qͥ destru¬
it cemplum dei. ⁊ intriduum reedificat
illud. ⁊ cetera quȩ insanis quidem inen¬
tib uidebant᷑ opprobria. s ipsa fuerũt.
quȩ nobis ꝓbata sunt conferre medici¬
nam. Mouerunt aittẽ capita. ad consu¬
etudinẽ ꝑtinet nimis irascentiũ. Nã
quotiens furore suecendin᷑ turbulen¬
ta cõmotione capitis cõminamur.
Adiuiua me dñe ds meus saluum me fac
ꝓpter miscđiam tuam. Adiuuari se suscep¬
ta deprecat᷑ infirmitas. Ipse eium miscdĩ¬
am petit. qui ⁊ auxilium tribuit. Rogat
ut homo. prestat ut deus. quod nullum
potest confiuidere. qui duas naturas in
duõ xp̃o salutariter confitet᷑. In numera¬
ꝑsecutum dnm saluatorem. ꝑ id qđ pas¬
sus est aicit ad patrem. sciant homines
hanc dispensationẽ a te dnẽ fuisse p̃pa¬
ratam. ne applicent stultis uixib suis qd̵
tu ad salutem mundi fieri magna pie¬
tate decreuisti. Ut sciant dicit ꝑsecutor es

Expanded text:
fabri ? Et iterum dicunt: Vah! qui destrufabri ? Et iterum dicunt: Vah! qui destruit templum Dei, et in triduo reaedificat illud ; et caetera quae insanis quidem mentibus videbantur opprobria, sed ipsa fuerunt quae nobis probata sunt conferre medicinam. Moverunt autem capita, ad consuetudinem pertinet nimis irascentium; nam quoties furore succendimur, turbulenta commotione capitis comminamur.Adjuva me, Domine Deus meus: salvum me fac propter misericordiam tuam. Adjuvari se suscepta deprecatur infirmitas. Ipse enim misericordiam petit, qui et auxilium tribuit. Rogat ut homo, praestat ut Deus; quod nullum potest confundere qui duas naturas in Domino Christo salutariter confitetur. Innumerapersecutum Dominum Salvatorem, per id quod passus est dicit ad Patrem: Sciant homines hanc dispensationem a te, Domine, fuisse praeparatam: ne applicent stulti viribus suis quod tu ad salutem mundi fieri magna pietate decrevisti. Ut sciant, dicit, persecutores,
Abbreviated transcription (Latin):
caro mea iminutata est ꝓpter oleum. Cũ
iunasse. genuꝰ tamen eius infirmata
esse non legimus. s tantum esurisse de¬
claratur. Unde si hanc esuriem ad genua
referas id est corporis stabilitatẽ quib sẽꝑ
insistimus. potest congruenter aptari ni¬
mis. insi hoc scrupulum moue̾t: mnelius
genua ad ipsius membra referaͣnt᷑. Quȩ
reuera infirmatasunt qñ apl̃i in eius
passione disꝑsi sunt. Quid enim plus
esse potuit infirmius. quam ut petrus
negaret: ⁊ reliqua fidelium turba latius
oleum. Oleum hic significat grãm di¬
uinam. sicut in quadragesimo quarto psal¬
mo de ipso iam dictum est Propterea un¬
rit ce ds̃ ds tuus. oleo leticiȩ preconsor.¬
tib tuis Ipsa est eium grã quȩ carnis in¬
firmitatẽ in ĩmortalitatis głam cõmu¬
tauit. Quod etiam membris xp̃i haut
plebs erat iudeorum sub detractione di¬
ctura. sicut ait in eugłio. In beel ⁊ebub
pͥncipe demoniorum eicit demonia.
Et alio loco. Nonne bie est filius ioseph

Expanded text:
caro mea immutata est propter oleum. Cum ominum jejunasse, genua tamen ejus infirmata esse non legimus, sed tantum esuriisse declaratur. Unde si hanc esuriem ad genua referas, id est corporis stabilitatem, quibus semper insistimus, potest congruenter aptari minus: nisi hoc scrupulum movet, melius genua ad ipsius membra referantur, quae revera infirmata sunt, quando apostoli ejus passione dispersi sunt. Quid enim plus esse potuit infirmius quam ut Petrus negaret, et reliqua fidelium turba latuissoleum. Oleum hic significat gratiam divinam, sicut in quadragesimo quarto psalmo de ipso jam dictum est: Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Ipsa est enim gratia, quae carnis infirmitatem in immortalitatis gloriam commutavit. Quod etiam membris Christi haplebs erat Judaeorum sub detractione dictura, sicut ait in Evangelio: In Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia . Et alio loco: Nonne hic est filius Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
dem in eo offerens dũo xp̃o. Uirga uir¬
tutis est sceptrum regie potestatis. qua
sustentantur fideles. affligunt᷑ in creduli.
terrentur ingrati. Et ut ostenderet fili ũ
cuuissibet rei indigentiam non habere:
tuȩ dixit. quia potestas illi deitatis sue ꝓ¬
pͥa atq eterna est. S ut hoc manifestius
possis aduertere. addidit Emittet dñs ex¬

Expanded text:
dem in eo offerens Domino Christo. Virga virtutis est sceptrum regiae potestatis, qua sustentantur fideles, affliguntur increduli, terrentur ingrati. Et ut ostenderet Filium cujuslibet rei indigentiam non habere, tuae dixit, quia potestas illa deitatis suae propria atque aeterna est. Sed ut hoc manifestius possis advertere, addidit
Abbreviated transcription (Latin):
mam meã. Utiq salua facta est a ꝑsequen¬
tib anima eius. quando ꝑsecutorũ nequi¬
eiȩ nuila prauitate consensit. Hoc &
membris eius competenter aptatur. qui
ina quandoꝰ tẽporali morte subducitur.
s quando ab huius scłi carcere ꝓsꝑrima
dissolui ⁊ esse cum xp̃o. multomagis me¬
lius ꝑmanere autẽ in carne necessariũ

Expanded text:
eam. Utique salva facta est a persequentibus anima ejus, quando persecutorum nequitiae nulla pravitate consensit. Hoc et ad membra ejus competenter aptatur, qui ma, quando a temporali morte subducitur: sed quando ab hujus saeculi carcere prosperrima dissolvi et esse cum Christo, multo magis melius; permanere autem in carne nece
Abbreviated transcription (Latin):
uno scõ multos beatos aduertimꝰ. it
est illud. tu es petrus. ⁊ suꝑ hanc pet̾m
ed ificabo ȩccłam meam: sic iterum
in uno pessimo multi detestabiles con¬
tinentur. Petrus enim gerit ȩccłȩ tipũ.
uida uero dampnande baby loniȩ
portat imaginem. Nnde merito pꝰ eũ
de ꝑfidis dicit. quia ipsũ scelerati ma¬
lis facinorib subsecunt᷑. fiunt gͦ pec¬
catores contra dnm semꝑ qũdo a reg¬
no eius alienati. in gehenne contrarie¬
tatem iusticia faciente mittendi suitt.
N am cum dns sit eterna beatitudo. cont̃
ipsum fieri benedicit᷑. qui ꝑbenni utti¬
one dampnat᷑. O isꝑit autẽ de terra ui¬
uentiũ. qui in beata patria non uidet᷑.
nec in cõmemorationẽ ueniunt. qnͣdo
nullam ulterius miscdiam consequnt᷑.
llos enim dicinus memorari. quibus

Expanded text:
uno sancto multos beatos advertimus, ut uno sancto multos beatos advertimus, ut est illud: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam : sic iterum in uno pessimo multi detestabiles continentur. Petrus enim gerit Ecclesiae typum, Judas vero damnandae Babyloniae portat imaginem. Unde merito post eum de perfidis dicit, quia ipsum scelerati malis facinoribus subsequuntur. Fiunt ergo peccatores contra Dominum semper, quando a regno ejus alienati in gehennae contrarietatem, justitia faciente, mittendi sunt. Nam cum Dominus sit aeterna beatitudo, contra ipsum fieri bene dicitur, qui perenni ultione damnatur. Disperit autem de terra viventium, qui in beata patria non videtur. Nec in commemorationem veniunt, quando nullam ulterius misericordiam consequuntur. Illos enim dicimur memorari, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut in pͥma peccatorũ suorũ fece
disꝑeant. ue scde natiuitatis benefici¬
o. laqueum mortis euadant. S hec
his similia de illis dicunt᷑. qui in dnĩ
iudicatione dampnandi sunt. In me
moriam redeat iniquitas patrum eius
in conspectii dnĩ ⁊ peccatum matris eiꝰ
non deleatur. Per tropologiam dicttͣ in
memoriam dnĩ peccata redire maiorũ.
tum errorib torqueatur. Priscorũ em̃
peccatis sicut sepe diximus ita quis reus
est. qñdo eorũ scelerib sequacissimꝰ in¬
uenitur: in conspectu anĩ id est in dis¬
ceptatione iudicui. Qm̃ dum peccata
dñs respicit: auctores eorũ sine dubita¬
tione ꝑcellit. Inde ⁊ ꝓpħa clamat. A uer¬
te faciem tuam a peccatis meis. ꝑ eccatũ
uero matris eꝰ estsinagoge nota ꝓter¬
uitas. ut ⁊ ꝓpħas occideret. nec ab ipsis de¬
monum sacrificus abstineret. Sacrile¬
gi enim iude traditoris illam partem
contumaces intelligi. Nam sicut in

Expanded text:
sunt, ut in prima peccatorum suorum faece sunt, ut in prima peccatorum suorum faece dispereant, nec secundae nativitatis beneficio laqueum mortis evadant. Sed haec et his similia de illis dicuntur qui in Domini judicatione damnandi sunt. Vemoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur. Per tropologiam dicitur, In memoriam Domini peccata redire majorum; tum erroribus torqueatur. Priscorum enim peccatis sicut saepe diximus ita quis reus est, quando eorum sceleribus sequacissimus invenitur. In conspectu Domini, id est in disceptatione judicii: quoniam dum peccata Dominus respicit, auctores eorum sine dubitatione percellit. Inde et propheta clamat: Averte faciem tuam a peccatis meis . Peccatum vero matris ejus, est Synagogae nota protervitas, ut et prophetas occideret, nec ab ipsis daemonum sacrificiis abstineret. Sacrilegi enim Judae traditoris illam partem contumaces intelligi. Nam sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
optatur uidę. ut datus in potestate dia-¬
boli bonis omnib: enudet᷑. Alien qͦq
sunt sp̃s immundi. quib diabolus tã¬
quam mancipiis inꝑat ad nocendũ.
Et benedicti sunt alieni: qui a regno din
ꝓbantur ertranei. Isti labores diripuit
mandata dnĩ transgrediuntiũ. dũ eos
diaboli quidem temptatione pulsant.
s dñm aduitorem habere non desiũt.
ut ab imminenti ꝑiculo liberentur.
Malos dicit tali adiutorio deserendos. ut
remaneat iniquitas desꝑata. cui sub¬
trahitur saluberrima medicina. Pu¬
pilli uero dicti sunt quasi pusilli. qͥ
paruitate ȩtatis ad regendum se ꝓbant᷑
infirmi. Unde ipupilla oculorũ dicta
est. quia omnino in corpore nrõ udet᷑
att. Et qm̃ solent aliqͥ peccatorũ genus
ꝓpagare in longĩquũ Ipsam quoq spẽ
illis posteritatis abscidit. ne quo se bo¬
gis una generatio illa dicenda est qnͣdo
uascimur inpeccatis. Et ideo petit ut
qui tamen in predestinatione repulsi

Expanded text:
optatur Judae, ut datus in potestate diaoptatur Judae, ut datus in potestate diaboli bonis omnibus enudetur. Alieni quoque sunt spiritus immundi, quibus diabolus tanquam mancipiis imperat ad nocendum. Et bene dicti sunt alieni, qui a regno Domini probantur extranei. Isti labores diripiunt mandata Domini transgredientium, dum eos diaboli quidem tentatione pulsantur; sed Dominum adjutorem habere non desinunt, ut ab imminenti periculo liberentur. Malos dicit tali adjutorio deserendos, ut remaneat iniquitas desperata, cui subtrahitur saluberrima medicina. Pupilli vero dicti sunt quasi pusilli, qui parvitate aetatis ad regendum se probantur infirmi. Unde et pupilla oculorum dicta est, quia omnino in corpore nostro videtur ait. Et quoniam solent aliqui peccatorum genus propagare longinquum, ipsam quoque spem illis prosperitatis abscidit, ne quo se bogis una generatio illa dicenda est, quando nascimur in peccatis. Et ideo petit ut on perveniant qui tamen in praedestinatione repulsi
Abbreviated transcription (Latin):
inuiti. Mendicent bonarum rerũ indi¬
gentiam significat. ut omnib pateat
nullam eos opem habuisse raciouis qͥ
talia sunt secuti. Eiciunt᷑ uero de ha¬
bitationib suis: quando de congregati¬
one anĩci popłi redduntur. Alieni. uͥ
non mente s tantum corpore prius ha¬
bitasse uidebantur. scrutetur fenerator
omnem substantiam eius: ⁊ diripiant
alieni omnes labores eius. Per compa¬
rationes factas uersus iste declarandus
est. ut totius nobis confusionis remoue¬
atur obscuritas. Oebitor quando ad ꝑ¬
soluendum idoneus uon est. Fẽnerator
eiuis a iudice ꝑcepta fiducia. ingreditur
domum obnoxii sui. ⁊ omnia quecũq
habere potest diripit. ⁊ satisfacit sibi ꝓ
pecunia mutuata. Sic ⁊ diabolus qn
peccata hominib multa congregauerit.¬
⁊ in eis obstinata uoluntate ꝑstiterint.
accipit potestatẽ. ut obnoxii sui substã¬
tiam diripiat. ⁊ ꝑ libito suo de huma¬
na sibi laceratione satisfaciat. Hoc maic

Expanded text:
inviti. Mendicent, bonarum rerum indiinviti. Mendicent, bonarum rerum indigentiam significat, ut omnibus pateat nullam eos opem habuisse rationis, qui talia sunt secuti. Ejiciuntur vero de habitationibus suis, quando de congregatione Dominici populi redduntur alieni: ubi non mente, sed tantum corpore prius habitasse videbantur. Vers. 9. Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus, et diripiant alieni omnes labores ejus. Per comparationes factas versus iste declarandus est, ut totius nobis confusionis removeatur obscuritas. Debitor quando ad persolvendum idoneus non est, fenerator ejus, a judice percepta fiducia, ingreditur domum obnoxii sui, et omnia quaecunque habere potest diripit, et satisfacit sibi pro pecunia mutuata: sic et diabolus, quando peccata hominibus multa congregaverit, et in eis obstinata voluntate perstiterint, accipit potestatem ut obnoxii substantiam diripiat, et pro libito suo de humana sibi laceratione satisfaciat. Hoc nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ea. ⁊ ep̃atum eius accipiat alter. ut nul¬
li dubium sit de ipso hoc omnimodis
sentiendum. Sic istum psalium de pas
hoc autẽ uersu figura intelligenda est¬
efexeresis. quȩ latine dr exceptio. qm̃ ui
udam uxorem habuisse uel filios: ta¬
men ex ista ꝓpħia eum maritum patrẽ¬
q fuisse datur intelligi. Illo eni occũ¬
bente affectib eius sine dubio talia cõ¬
tingerunt. ut uidua fieret uxor relic¬
ta ⁊ filii orfani cum patre caruissent.
Quod si ad spiritalem sensum uelis refer¬
re. filii possunt intelligi. qui eum in illa
traditione secuti sunt. Uxor uoluntas
que nobis tamquam conuinx semꝑ con¬
iuncta est. de qua filios parimꝰ cum oꝑa
nrã quasi quodam uentre genetamus.
Cõmoti amoueant᷑ filii eius ⁊ mendicent.
eitiantur de habitationib suis. Ad u-¬
trumq qđ dictum est poterit ꝑtinere
siue ad carnales filios: siue ad oꝑa nr̃ã.
Cõmoti significat uiolenter expulsi.
ut hoc grauiter doleat qđ patiuntur

Expanded text:
ea; et episcopatum ejus accipiat alter; ut nulli dubium sit de ipso hoc omnimodis sentiendum. Sic istum psalmum de passhoc autem versu figura est intelligenda hypexaeresis, quae Latine dicitur exceptio: quoniam Judam uxorem habuisse vel filios, tamen ex ista prophetia eum maritum patremque fuisse datur intelligi. 374 Illo enim occumbente, affectibus ejus sine dubio talia contigerunt, ut vidua fieret uxor relicta, et filii orphani cum patre caruissent. Quod si ad spiritualem sensum velis referre, filii possunt intelligi qui eum in illa traditione secuti sunt: uxor voluntas, quae nobis tanquam conjux semper adjuncta est: de qua filios parimus, cum opera nostra, quasi quodam ventre generamus.ejus, et mendicent: ejiciantur de habitationibus suis. Ad utrumque quod dictum est poterit pertinere, sive ad carnales filios, sive ad opera nostra. Commoti significat violenter expulsi; ut hoc graviter doleant, quod patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
a dextris pauꝑis ut saluã faceret a ꝑse¬
quentib aniniam meam. Causam dicti
quare patrem in mẽbris suis debeat con¬
fiteri. scilicet qni confusis ꝑsec utorib ip¬
se saluatus est. Suꝑius dixit adextris ui¬
de astare diabolum. qm̃ erat delictorum
fece pollittus. sibi autẽ dicit astitisse a
dextris patrem. quia peccata non habutt.
sic ⁊ fidelib assistit. cum peccata remiisersi

Expanded text:
a dextris pauperis, ut salvam faceret a persequentibus animam meam. Causam dicit quare Patri in membris suis debeat confiteri; scilicet quoniam confusis persecutoribus ipse salvatus est. Superius dixit a dextris Judae astare diabolum, quoniam erat delictorum faece pollutus; sibi autem dicit astitisse a dextris Patrem, quia peccatum non habuit. Sic et fidelibus assistit, cum delicta remitti
Abbreviated transcription (Latin):
dicans ipse reprob efficiar. Illud q me¬
minisse nos conuenit in actib apłorũ
euidentissime declaratum. hunc uer¬
sum de uida esse conscͥptum. Att enim
petrus. Niri fr̃s oportet impleri scͥptu¬

Expanded text:
aedicans, ipse reprobus efficiar . Illudque meaedicans, ipse reprobus efficiar . Illudque meminisse nos convenit in Actibus apostolorum evidentissime declaratum, hunc versum de Juda esse conscriptum; ait enim Petrus: Viri fratres, oportet implere Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
ius annis uiuant. dimidiata illorũ
etas conspicitur: qui nec qͥnquaginta
irerunt Sicut ⁊ iude apłatus pauci
dies facti sunt. qnͣdo alii post ipsum a¬
pli custodita anĩ uoluntate manserunt.
Et ne numerus ille sacratissimus apłoꝵ
uida mortuo rumꝑet᷑: iam tunc predic¬
tus est in eius loco alter fieri. ut duo¬
denarius calculus custodita integri¬
tate constaret. E pãtus autẽ sũmus in
eccla gradus est dictus uͦ ep̃c suꝑ inspector
eo qd diuĩ gregem ipsius grã suffragan¬
te quasi pastor cautissimus alta sede
custodiat. sicut er echiel ꝓpħa dicit: spe¬
culatorem te posui domui isrł. Et nota
hoc nomen positum est. Cuius rei uir¬
tutẽ apłs euidenter insinuat dicens.
Qui epatum desiderat. bonum opus desi¬
derat. ⁊ cetera. Quappter nomen istud
uontam honoris est quã laboris. Nam
qui alios speculandos suscipit. se iugi
debet ercusatione conspicere: ut non
illi contingat qđ dicit apłs. Ne alus p̃¬

Expanded text:
nis annis vivant, dimidiata illorum nis annis vivant, dimidiata illorum aetas conspicitur, qui nec quinquaginta vixerunt. Sic et Judae apostolatus pauci dies facti sunt, quando alii post ipsum apostoli custodita Domini voluntate manserunt. Et ne numerus ille sacratissimus apostolorum Juda mortuo rumperetur, jam tunc praedictus est in ejus loco alter fieri, ut duodenarius calculus custodita integritate constaret. Episcopatus autem summus in Ecclesia gradus est. Episcopus dictus superinspector, eo quod Domini gregem, ipsius gratia suffragante, quasi pastor cautissimus alta sede custodiat, sicut Ezechiel propheta dicit: Speculatorem te posui domus ed., domui  hoc nomen positum est. Cujus rei virtutem Apostolus evidenter insinuat, dicens: Qui episcopatum desiderat, bonum opus desiderat, , etc. Quapropter nomen istud non tam honoris est quam laboris. Nam qui alios speculandos suscepit, se jugi debet excubatione conspicere, ut non illi contingat quod dicit Apostolus: Ne aliis pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut est illuad eũgłii. Discedite ame male¬
dicti in ignem eternum. qui paratus est
diabolo ⁊ angłis eius. Et considera qđ
dixit. exeat. scilicet de congregatione iu¬
storum. Unde omnis qui egredit᷑: impi¬
orum partib ad gregatur. O ratio uero
eius quam inter alios aplos susceꝑat ꝑ¬
agendam. in grauissimũ illi peccatum
ꝓbat esse conuersa. qnͣdo ibi continet᷑.
⁊ dimitte nobis debita nr̃a sicut . ⁊ nas
dimtitimus debitorib uris. S quid ille
debentib dimtiteret. qui beneficiorum
omniũ tradebat auctorem: Mertto gͥ
in peccatũ illi conuersa est sc̃a oratio qͥ de¬
testabili peccauit exemplo. Fiant dies
eius pauci: ⁊ ep̃atum eius accipiat alt̃
Sicdicit paucos dies uidȩ fieri debere.
quasi longa etas eius ꝑ crudelissimũ
peccatum imminuta esse uideat᷑ Sic̃
ialibi dixit. uiri sanguinũ. ⁊ dolosi
non dunidiabunt dies suos. S hoc fi¬
eri merito uidet᷑. cum iuniores senio¬
rib comparant᷑. Nam cum alii cente¬

Expanded text:
 Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Et considera quod dixit, exeat, scilicet de congregatione justorum, unde omnis qui egreditur impiorum partibus aggregatur. Oratio vero ejus, quam inter alios apostolos susceperat peragendam, in gravissimum illi peccatum probatur esse conversa, quando ibi continetur: Et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Sed quid ille debentibus dimitteret, qui beneficiorum omnium tradebat auctorem? Merito ergo in peccatum illi conversa est sancta oratio, qui detestabili peccavit exemplo. Vers. 6. Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter. Sic dicit paucos dies Judae fieri debere, quasi longa aetas ejus per crudelissimum peccatum imminuta esse videatur, sicut et alibi dixit: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Sed hoc fieri merito videtur, cum juniores senioribus comparantur. Nam cum alii cente
Abbreviated transcription (Latin):
matib suaue incensum fieret. qđ ad
conspectum duĩ feliciter ꝑueniret. Si¬
ne difficultate quippe conungit᷑. qdđ
sibi nullatenus repugnare monstrat᷑.
Quappter ⁊ hunc psalmum exalus ideo
credimus esse formatum. ut anima esu¬
riens saporũ diuersitatib pasta recrect᷑.
Unde ⁊ hodieq de partib psalmorum ali¬
quid cantorib compaginare. arbitror
esse ꝑmissum. Nam ⁊ hoc huc loco cõ¬
uenire diuidico. quod oꝑatio añica ex
duob popłis unam facit eccłam.
iste psalmi precedentium uerborũ
expositione iam notus est. ⁊ ideo referẽ¬
aus est ad regem suꝑnum. qm̃ onĩs ser¬
mones ipsius tenduirt ad dnm xp̃m.¬

Expanded text:
matibus suave incensum fieret, quod ad matibus suave incensum fieret, quod ad conspectum Domini feliciter perveniret. Sine difficultate quippe conjungitur, quod sibi nullatenus repugnare monstratur. Quapropter et hunc psalmum ex aliis ideo credamus esse formatum, ut anima esuriens saporum diversitatibus pasta recreetur. Unde et hodieque de partibus psalmorum aliquid cantoribus compaginare arbitror esse permissum. Nam et hoc huic loco convenire dijudico, quod operatio dominica ex duobus populis unam fecit Ecclesiam. iste psalmi praecedentium verborum expositione jam notus est; et ideo referendus est ad Regem supernum: quoniam omnes sermones ipsius tendunt ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit. aliudq sit uerbum. aliud caro. in
una natura positus. sicut ipsi uolunt di
ci. xp̃s non potest inueniri. nequior ꝑfi¬
dia nisi fallor cunctis heresib Nam
cum diuerse particulatĩ tangant ma¬
iestatis in iuriam: hȩc sola proh dolor al¬
sa est presumere. Unde ⁊ ipsũ nomen
fidei nr̃e nititur funditus abrogare.
Sciendum sane hunc psalmum sertum
esse exhis. quos de duab naturis locu¬
turos esse predirimus. Conelusio.
uam bene sibi copulantur. quȩ
ad salutẽ oꝑandam generis hu¬
mani ab uno fonte descendunt. Qͥs
enĩ non miret᷑ in suꝑiorib diuersisq
psalmis dictum. qđ hic in tantã con¬
uenientiã ꝓbatur esse ꝑductum: Sic
⁊ ipse dauid in paralipomenon psal¬
morũ partib adunatis. hoc est centesi¬
mi quarti.⁊⁊ nonagesuni qͥnti. ⁊ centesi¬
mi qͥnti. spũ scõ repletus. ante arcbanife¬
deris laudes dni magnis erultationib:
ꝑsonauit. ut tamquã ex diuersis aro¬

Expanded text:
perit, aliudque sit Verbum, aliud caro: in perit, aliudque sit Verbum, aliud caro: in una natura positus sicut ipsi volunt dici Christus, non potest inveniri nequior perfidia nisi fallor cunctis haeresibus. Nam cum diversae particulatim tangant majestatis injuriam, haec sola proh dolor! ausa est praesumere, unde et ipsum nomen fidei nostrae nitatur funditus abrogare. Sciendum sane hunc psalmum sextum esse ex his quos de duabus naturis locuturos esse praediximus. Conclusio psalmi. Quam bene sibi copulantur quae ad salutem operandam generis humani ab uno fonte descendunt! Quis enim non miretur in superioribus diversisque psalmis dictum, quod hic in tantam convenientiam probatur esse perductum? Sic et ipse David in Paralipomenon , psalmorum partibus adunatis, hoc est, centesimi quarti, et nonagesimi quinti, et centesimi quinti, Spiritu sancto repletus, ante arcam foederis laudes Domini magnis exsultationibus personavit; ut tanquam ex diversis aro
Abbreviated transcription (Latin):
infirma talis est ⁊ caduca presumptio.
In deo faciemus uirtutem: ⁊ ipse ad nichi¬
lum deducet tribulantes nos. Hec ⁊ dĩ
saluatoris ⁊ cunctorum fidelium uox ẽ.
qm̃ spiritalib atq carnolib inimicis ef¬
ficaciter diuinis uirtutib obuiatur.
Audiant quoq hunc psalmum. qui caruẽ
dnĩ dicunt i diuinitatẽ unius esse na¬
turȩ. Quos merito celestis orator ambro¬
siuis in libro de incarnatione dni incre¬
pat dicens. Quȩ tantũ sacrilegui infer¬
na uomuerunt: Iam tolerabiliores sunt
arriani. quorũ ꝑ istos ꝑfidiȩ ipsius ro¬
bur adolescit. ut maiore contentione as
non esse substantiȩ. qui a isti diuini¬
tatẽ dnĩ ⁊ carnem substantiȩ unuis
dicere temptauerunt. ⁊ cetera quȩ locꝰ
ipse noseitur continere mirabilis. Qua¬
ꝓpter intelligant illis se c̃elestiores potis¬
simum dictos. quos a se uniuersalis eccła
reddit extraneos. non immerito. Nã cũ
uerbum caro factum xp̃i nomen acce¬

Expanded text:
infirma talis est et caduca praesumptio.infirma talis est et caduca praesumptio.In Deo faciemus virtutem, et ipse ad nihilum deducet tribulantes nos. Haec et Domini Salvatoris et cunctorum fidelium vox est, quoniam spiritualibus atque carnalibus inimicis efficaciter divinis virtutibus obviatur. Audiant quoque hunc psalmum, qui carnem Domini dicunt et divinitatem unius esse naturae; quos merito coelestis orator Ambrosius in libro de Incarnatione Domini increpat dicens: Quae tantum sacrilegium inferna vomuerunt? Jam tolerabiliores sunt Ariani, quorum per istos perfidiae ipsius robur adolescit; ut majore contentione assnon esse substantiae: quia isti divinitatem Domini et carnem substantiae unius dicere tentaverunt, et caetera quae locus ipse noscitur continere mirabilis. Quapropter intelligant illis se scelestiores potissimum dictos, quos a se universalis Ecclesia reddit extraneos. Non immerito; nam cum Verbum caro factum Christi nomen acce
Abbreviated transcription (Latin):
cum in hac urta moraret᷑. ⁊ omniũ fide¬
lium hodieq gla suspenditur. donec
ad resurrectionis premia ueniat᷑. Segͥt᷑
⁊ non egredieris deus in uirtitib nr̃is.
Tempus illud significat. quando tentus
⁊ traditus est a turba iudeorum. quan¬
do flagellis cesus apresude dementium
iudeorum. spitta sustinuit. ẽ unc enimi
si uoluisset aiuinitas ista repellere. omĩs
aduersitas confraeta occidisset: s distulit
miraculum sue potestatis ostendere. ut
dispensatum ordinem ꝓfieu e passionis
membris suis dnĩ clamat humanitas.
ut de tribulationib istius mundi re¬
surrectionis securitas concedat᷑. quatinꝰ
tandem aliquando tempestas huiuis se¬
culi conquiescat. Non eium auxiliũ
petit de delicris s de tribulatione. unde
hominib ꝑ diuinam clementiam no¬
uit ꝑuenire remedia. Et ne in potesta¬
tib mundi spes ulla remaueret: adie¬
cit. ⁊ uana salus hominis. quia reuera

Expanded text:
cum in hac vita moraretur; et omnium fidecum in hac vita moraretur; et omnium fidelium hodieque gloria suspenditur, donec ad resurrectionis praemia veniatur. Sequitur, et non egredieris, Deus, in virtutibus nostris. Tempus illud significat quando tentus et traditus est a turba Judaeorum, quando flagellis a praeside caesus, dementium Judaeorum sputa sustinuit. Tunc enim si voluisset divinitas ista repellere, omnis adversitas confracta cecidisset. Sed distulit miraculum suae potestatis ostendere, ut dispensatum ordinem proficuae passionis membris suis Domini clamat humanitas, ut de tribulationibus istius mundi resurrectionis securitas concedatur; quatenus tandem aliquando tempestas hujus saeculi conquiescat. Non enim auxilium petit de deliciis, sed de tribulatione, unde hominibus per divinam clementiam novit provenire remedia. Et ne in potestatibus mundi spes ulla remaneret, adjecit, et vana salus hominis, quia revera
Abbreviated transcription (Latin):
Nrbs ad suscipiendum patens. ad dimit¬
tendum clausa consistens. que cunc
munitionis suȩ legem ꝑdidit. quando
eam gentium redemptor intrauit ilã
portas inbono ⁊ in malo poni psalmus
terrena significare. ad quȩ dns post re¬
surrectionem uenit. quando in estimabili
gla patefacta uniuersis gentib omp̃s in¬
uotuit regnator: Ipso enĩ modonita pe¬
illa quam u suꝑiore uersu suspenderat.
absolute confessio. qm̃ hȩc quȩ inresurre¬
ctione facta sunt. a sola potuerant dcita¬
te compleri. Quis enim claustrũ mor¬
tis infringeret. quis ianuas munite ci¬
tra ordinem humane naturȩ tercia die
resurrexit a mortuis. ⁊ głam sue maie¬
statis ostendit. Ec unttuere subtiliter. qr
suꝑiora singulari numero ꝑcurrit. hic aũt
pluraliter ꝑhibet se repulsũ ut caput
cum mnembris suis talia dicere sentiat᷑.
Repulisti significat distulisti. quia ⁊ ipsũ
ad glorificationẽ suam constat esse dilatũ.

Expanded text:
Urbs ad suscipiendum patens, ad dimitUrbs ad suscipiendum patens, ad dimittendum clausa consistens: quae tunc munitionis suae legem perdidit, quando eam gentium Redemptor intravit. Nam portas in malo et in bono poni psalmus terrena significare; ad quam Dominus post resurrectionem venit, quando inaestimabili gloria patefacta, universis gentibus omnipotens innotuit regnator. Ipso enim modo et ista peilla, quam in superiori versu suspenderat, absoluta confessio: quoniam haec quae in resurrectione facta sunt, a sola potuerunt deitate compleri. Quis enim claustrum mortis infringeret? Quis januas munitae citra ordinem humanae naturae tertia die surrexit a mortuis, et gloriam suae majestatis ostendit? Et intuere subtiliter quia superiora singulari numero percurrit; hic autem pluraliter perhibet se repulsum, ut caput cum membris suis talia dicere sentiatur. Repulisti nos significat distulisti, quia et ipsum ad glorificationem suam constat esse dilatum
Abbreviated transcription (Latin):
subaiti sunt. Allopluli aliem gene inter¬
pretantur. Significat autem popłm xp̃ia¬
num. qui de diuersis gentib ipsius mise¬
ratione collectus est. Subditus enim qđ
dicit: futuros fideles esse cestatur. Quis
nitatis aptissima interrogatio p̾mittit᷑.
it consequens responsio subsequatur.
gat enm hominũ se solacio ꝑduci pos¬
se ubi ipse ad liberandos fideles suo de¬
siderat ꝑuenire. Ipsa enum natura hoc hu¬
militer dicit. quȩ ait. Os̃ ds meus respice
me. quare me dereliquisti: Ipsasdirti. qui
misit me maior me est. Ad postremumq
ait. Pater si fieri pocest: transeat a me ca¬
lir iste. Ab ipsa enim parte totum humi¬
liter accipitur. ut homo deus ꝑfectissi¬
mus sentiatur. Ciuitas munita forte
significatur infernũ. quã nulla huma.¬
na uis potuit aꝑire. nisi qui portas cius
agnoseitur infregisse. Unde in preceden¬
tipsalmo dictum est. quia contriuit
portas ereas. ⁊ uectes ferreos confregit.

Expanded text:
subditi sunt. Allophyli alienigenae intersubditi sunt. Allophyli alienigenae interpretantur; significant autem populum Christianum, qui de diversis gentibus ipsius miseratione collectus est. Subditos enim quod dicit, futuros fideles esse testatur. Versnitatis aptissima interrogatio praemittitur, ut consequens responsio subsequatur. Negat enim hominum se solatio perduci posse, ubi ipse ad liberandos fideles suos desiderat pervenire. Ipsa enim natura hoc humiliter dicit, quae ait: Deus Deus meus, respice in me: quare me dereliquisti ? Ipsa quae dixit: Qui misit me major me est . Ad postremum quae ait: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Ab ipsa enim parte totum humiliter accipitur, ut homo Deus perfectissimus sentiatur. Civitas munita forte significat infernum, quam nulla humana vis potuit aperire, nisi qui portas ejus cognoscitur infregisse. Unde in praecedenti psalmo dictum est: Quia contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit .