comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃ti. delirat. Oblitꝰ emm qͥd paulo
ante dixerat. ita autem fundata sunt eicdem
splendidissima regna suplucidam &e beatã
tram. ut a nulloumquam aut moueri aut
concuti possint: postea drcit. Lucis uerobea¬
tissime pat̾. sciens labem magnam ac ua¬
stitatem quȩ ex tenebris surgeret. adusum
sua sc̃a impendere scła. isi aliqͦd eximiũ
ac p̃clarum & uirtute potens numen oppo¬
nat. quosuꝑet simul ac destruat styrpem
tenebrartim. qua extincta. ppetua quies iticis
incolis pararet᷑. Eece timuit labem ac uasti¬
tatem. impendentem sclissuis. Certe sic erat̾s
fundata suꝑ lucidam & beatam tr̃am: ut
a nullo unqm moueri aut concuti possẽt.
sece a timore nocere uoluit uicine genti qͣ
destruere &e extinguere conatꝰ est: ut ꝑpetua
quies lucis incolis pararet᷑. Quare non
addidit. & ꝑpetuum cuncłm:. An ille aĩe
qͦs inglobo tenebrarum in ȩt̃num configit

Expanded text:
Fundamenti delirat. oblitus enim, quod paulo Fundamenti delirat. oblitus enim, quod paulo ante dixerat: ita autem fundata sunt eiusdem splendidissima regna supra lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam aut moueri aut concuti possint. postea dixit: lucis uero beatissimae pater sciens labem magnam ac uastitatem, quae ex tenebris surgeret, aduersum sua sancta impendere saecula, nisi aliquod eximium ac praeclarum et uirtute potens numen obponat, quo superet simul ac destruat stirpem tenebrarum, qua extincta perpetua quies lucis incolis pararetur. ecce timuit labem ac uastitatem impendentem saeculis suis. certe sic erant fundata super lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent. ecce a timore nocere uoluit uicinae genti, quam destruere et extinguere conatus est. ut perpetua quies lucis incolis pararetur. quare non addidit "et perpetuum uinculum?" an illae animae, quas in globo tenebrarum in aeternum configit,
Abbreviated transcription (Latin):
parte a magno malo lib̾auit. & rursus se iy¬
sum mn quacdam parte damnauit. quam liba¬
re ab hoste ñ potuit. & tanquam de ipso boste
cdeuicto insuꝑ triumphauit. O scelestam & in¬
creddibilem audaciam. talia de deo credendi.
talia loqueneli alia p̾cdieani. Ꝙea cum de¬
fendere conant᷑. ut in peiora irruant clau¬
sis ocłis. dicunt maiȩ nat᷑e commutionem
facere ista: ut bona dei natura tanta mala
patiat᷑. Nam ipsam apud se ipsam nicħ hoꝵ
pati potuisse uel posse. quasi inde laudanda
sit nat᷑a incorruptilulis. quia ipsa sibi non
nocet: & non qͥa nichil ei noceri ab aliquo
potest. Deinde si nat᷑a tenebrarum nocuit
nature dei. & natura dei nocuit nature te¬
nebrarum: duo gͦ mala funt quȩ sibi inui¬
cem nocuerunt. Et meliore animo fuit gers
denebrarum: qͥa ce si nocuit nolens nocuit.
Neq enim nocere.ẜfrui uoluit bono dei.
Ds autem illam extinguere uoluit. sicut
manicheus aꝑtissime in epła ruinosi sui

Expanded text:
parte a magno malo liberauit et rursus se ipparte a magno malo liberauit et rursus se ipsum in quadam parte damnauit, quam liberare ab hoste non potuit et tamquam de ipso hoste deuicto insuper triumphauit. o scelestam et incredibilem audaciam talia de deo credendi, talia loquendi, talia praedicandi! quod cum defendere conantur. ut in peiora inruant clausis oculis. dicunt malae naturae commixtionem facere ista, ut bona dei natura tanta mala patiatur; nam ipsam apud se ipsam nihil horum pati potuisse uel posse. quasi inde laudanda sit natura incorruptibilis, quia ipsa sibi non nocet, et non quia ei nihil noceri ab aliquo potest deinde si natura tenebrarum nocuit naturae dei et natura dei nocuit naturae tenebrarum: duo ergo mala sunt, quae sibi inuicem nocuerunt, et meliore animo fuit gens tenebrarum, quia etsi nocuit, nolens nocuit; neque enim nocere, sed frui uoluit bono dei. deus autem illam extinguere uoluit, sicut Manichaeus apertissime in epistula ruinosi sui,
Abbreviated transcription (Latin):
pacem: Si non est immoderata: cui modũ
legis imponit: Si ñ est deformis. qͥd refor¬
mat: Sinon ẽ puersa: qͥdemendat: Omĩa
enim hec a xp̃o non ill rei p̾stari dicunt q̃
facta est a deo. & arbitͥo ꝓpͥo peccando depͣ¬
uata: s ipsi nat᷑e ipsi substantie di. que hoc
est quod ds. Quid istis blasphemus com¬
parari potest: Nichil omnino. s si aliarum
pusarum sectarum consident᷑ errores. Si
autem iste sibi error ex parte alt̾a de qua ñcdĩ
diximus compar̃et᷑: adhuc etiam multo peiꝰ
& execrabiliꝰ incłi nat᷑am blasphemare con¬
uincit᷑. Dicunt enim etiam ñ nullas animas
qͣs uolunt eẽ de substantia dei. & eiꝰdem
omnino nate que ñ sponte peccatierint. sed
a gente tenebrarum. qͣm mali nat᷑am dict̃.
add qͣm debellandam ñ ultro s pat̾s impio
descenderunt. suꝑatȩ & opp̃ssȩ sint: affig in
etnum globo horribili tenedrarum. Ita sedm
eoꝵ saclega uaniloquia ds se ipsum in qͣdã

Expanded text:
pacem? si non est immoderata, cui modum pacem? si non est immoderata, cui modum legis imponit? si non est deformis, quid reformat? si non est peruersa, quid emendat? omnia enim haec a Christo non illi rei praestari dicunt, quae facta est a deo et arbitrio proprio peccando deprauata, sed ipsi naturae, ipsi substantiae dei, quae hoc est quod deus. Quid istis blasphemiis comparari potest? nihil omnino. sed si aliarum peruersarum sectarum considerentur errores, si autem iste sibi error ex parte altera, de qua nondum diximus, comparetur, adhuc etiam multo peius et execrabilius in dei naturam blasphemare conuincitur. dicunt enim etiam nonnullas animas, quas uolunt esse de substantia dei et eiusdem omnino naturae, quae non sponte peccauerint, sed a gente tenebrarum, quam mali naturam dicunt, ad quam debellandam non ultro, sed patris imperio descenderunt, superatae et oppressae sint, affigi in aeternum globo horribili tenebrarum. ita secundum eorum sacrilega uaniloquia deus se ipsum in quadam
Abbreviated transcription (Latin):
cunt eos egisse. ut in omnib actionib fiuis
modos sibi congruos habuisse negare non
possint. Si autem species ibi non fuisset:
nuta ibi qualitas nat᷑alis subsisteret. Si
niułꝰ ordo ibi fiuset. non alii dñarentar¬
alii subderent᷑. non in suis elementis congru¬
enter uiuerent. ñ deniq suis locis haberent
membra disposita: ut ila omnia quȩ uani
isti fabulant᷑ agere possent. Sei autem nat᷑am
siñ dicunt mortuam: qͥd scđm eoꝵ uanitatẽ
suscitat xp̃s: Si non dict̃ egram: quid curat:
Si non dict oblitam: quid commemorat:
Si ñ dicunt insipientem: qͥd docet: Si ñ dic̃t
ꝑturbidam. qͥd rehintegrat: Sinon dicunt
uictam & captamꝰ. qͥd libat: Si non eget. eui
subuenit: Si ñ amisit sensum: qͥd uegetat:
Siñ est excecata: qtuid illuminat: Si non ẽ
indolore:quid recreat: Si non ẽ iniqua. qͥd
ꝑ p̃cepta corrigit. Si non ẽ dedecorata: quid
mundat: Si non est in bello. cui ꝓmittit

Expanded text:
cunt eos egisse, ut in omnibus actionibus suis cunt eos egisse, ut in omnibus actionibus suis modos sibi congruos habuisse negare non possint. si autem species ibi non fuisset, nulla ibi qualitas naturalis subsisteret. si nullus ordo ibi fuisset, non alii dominaralii subderentur, non in suis elementis congruenter uiuerent, non denique suis locis haberent membra disposita, ut illa omnia, quae uana isti fabulantur, agere possint. dei autem naturam si non dicunt mortuam, quid secundum eorum uanitatem suscitat Christus ? si non dicunt aegram, quid curat ? si non dicunt oblitam, quid commemorat ? si non dicunt insipientem, quid docet? si non dicunt perturbatam, quid redintegrat ? si non uicta ei capta est, quid liberat ? si non eget, cui subuenit ? si non amisit sensum, quid uegetat ? si non est excaecata, quid inluminat? si non est in dolore, quid recreat? si non est iniqua, quid per praecepta corrigit? si non est dedecorata, quid mundat? si non est in bello, cui promittit
Abbreviated transcription (Latin):
potentiȩ regnasse: & copias elementoꝵ suoꝵ
ac fecunditates habinsse: & senfisse se inuicẽ
ac sibi uicinum ium̃ & ocłos habuisse quib
ulud longe conspicerent. Qͥ utiq ocłi sine ali¬
quo lumine lumen uide non pot̾ãt. Unde re¬
cte etiam lumina nominant᷑. Et suauitate
suȩ uoluptatis ẽẽ ꝑfruitos. & dimensis m̃bs
atq habitationib det̾mminatos fusse. Nisi
autem etiam qualiscunq pulchritudo ibi
fuisset: nec amarent coniugia sua. nec par¬
tium congruentia corpora eoꝵ constarent.
Quod ubi non fuerit: non possunt ea fie¬
ri.quȩ ibi facta ẽẽ delirant. Et nisi pax ali¬
qua ibi ẽẽt pͥncipi suo non obedirent. N
modꝰ ibi eẽtmichil aluid agerent. quã co¬
mederent aut bibent. aut seuirent. aut qͦ¬
uber aliud. sine aliqua satierate. Quanꝙͣ
nec ipsi qui hoc agebant. formis stus detimi¬
natieẽnt. nͥ motꝰ ib fuisset. Hunc uͦ talia di¬

Expanded text:
potentiae regnasse et copias elementorum suorum potentiae regnasse et copias elementorum suorum ac fecunditatis habuisse et sensisse se inuicem ac sibi uicinum lumen et oculos habuisse, quibus illud longe conspicerent; qui utique oculi sine aliquo lumine lumen uidere non poterant, unde recte etiam lumina nominantur; et suauitate suae uoluptatis esse perfruitos et dimensis membris atque habitationibus determinatos fuisse. nisi autem etiam qualiscumque pulchritudo ibi fuisset, nec amarent coniugia sua nec partium congruentia corpora eorum constarent: quod ubi non fuerit, non possunt ea fieri, quae ibi facta esse delirant. et nisi pax aliqua ibi esset, principi suo non oboedirent. nisi modus ibi esset, nihil aliud agerent quam comederent aut biberent aut saeuirent aut quodlibet aliud sine aliqua satietate; quamquam nec ipsi, qui hoc agebant, formis suis determinati essent, nisi modus ibi esset. nunc uero talia di
Abbreviated transcription (Latin):
quam ñ fecerit ds. Ita errantes. ita deliran¬
tes. imino uͦ ita insanientes. ut non uideañ
& in eo quod dict̃ naturam summi mali.
ponere se tanta bona. tibi ponunt uitam.
potentiam. salutem. memoriam. intellectum.
temꝑiem. uirtutem. copiam. sensum. lum̃.
suauitatem. mensuras. numeros. pacem:
moctum. speciem: ordinem. In eo autem qͦd
dicĩ summum bonum. tanta mala. mortẽ
egritudinem. obliuionem. insipientiam. ꝑ.¬
tarbationem. impotentiam. egestatem. stoli¬
ditatem. eceitatem. dolorem mniqͥtatem. dede¬
cus. bellum. immodationem. deformitatẽ.
ꝑũsitatem. Principes enim tenebrarum. &
uixisse in sua nat᷑a dicunt. & in suo regno
saluos fuisse: & meminisse. & intellexisse.
Sic enim concionatum illic dict pͥncipem
tenebrarum. ut neq ipse talia dicere. neq
ab eis quib dicebat audiri sine memoria
& intellectu potuisset. Et habuisse temꝑiem
animo & corpori suo congruam. & uirtute

Expanded text:
quam non fecerit deus, ita errantes, ita deliranquam non fecerit deus, ita errantes, ita delirantes, immo uero ita insanientes, ut non uideant et in eo, quod dicunt naturam summi mali, ponere se tanta bona, ubi ponunt uitam, potentiam, salutem, memoriam, intellectum, temperiem, uirtutem, copiam, sensum, lumen, suauitatem, mensuras, numeros, pacem, modum, speciem, ordinem: . in eo autem, quod dicunt summum bonum, tanta mala: mortem, aegritudinem, obliuionem, insipientiam, perturbationem, inpotentiam, egestatem, stoliditatem, caecitatem, dolorem, iniquitatem, dedecus, bellum, inmoderationem, deformitatem, peruersitatem. principes enim tenebrarum et uixisse in sua natura dicunt et in suo regno saluos fuisse et meminisse et intellexisse. sic enim contionatum illi dicunt prineipem tenebrarum, ut neque ipse talia dicere neque ab eis, quibus dicebat, audiri sine memoria et intellectu potuisset: et habuisse temperiem animo et corpori suo congruam et uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
talitas. hoc ẽ illa summa incommutabilitaᷤ
quam sosꝰ ds habet: qui mutari omnino ñ
potest. Aliuid est enim non mutari cũ pos¬
sit mutari: auud autemꝓrsꝰ non posse muta¬
sicut ds̃. de qͦ dictum ẽ. solꝰ habet immorta¬
litatem: & sicut dr homo sapiens ñ tamen
sic̃ ds. de quo dictum ẽ. soli sapienti deo. sic
đr ignis ȩt̾nus. non tam̃ sic̃ ds: cuiꝰ solius
immortalitas ipsa ẽ uera ec̃nitas. Qͤ cum¬
ita sint scđm catholicam fidem & sanam
doctrinam. & intelligentib ꝑspicuam ueri¬
tatem:. nec nat᷑e dei nocere potest qͥsquam.
nec nat᷑a dei nocere inuste cuiquam. uel
nocere impune patit᷑ quenquam. Qenĩ
nocet ait apłs recipiet id quod nocuit: & ñ
est ꝑsonarum acceptio apud dm̃. Quod
manichei siuellent sine ꝑnicioso studio de.¬
fendendi erroris sui. & cum dei timore cogi¬
tare. non scelestissime blasphemarent. in¬
ducendo duas nat᷑as unam bonam.
quam dicunt dm̃. alt̾am malam.

Expanded text:
talitas; hoc est, illa summa incommutabilitas, talitas; hoc est, illa summa incommutabilitas, quam solus Deus habet, qui mutari omnino non potest. Aliud est enim non mutari, cum possit mutari; aliud autem prorsus non posse mutasicut Deus, de quo dictum est, Qui solus habet immortalitatem ; et sicut dicitur homo sapiens, non tamen sicut Deus, de quo dictum est, Soli sapienti Deo : sic dicitur ignis aeternus, non tamen sicut Deus, cujus solius immortalitas ipsa est vera aeternitas. Cita sint secundum catholicam fidem et sanam doctrinam et intellegentibus perspicuam ueritatem, nec naturae dei nocere potest quisquam nec natura dei nocere iniuste cuiquam uel nocere inpune patitur quemquam; qui enim nocet, ait apostolus, recipiet id, quod nocuit et non est personarum acceptio apud deum. Quod Manichaei si uellent sine pernicioso studio defendendi erroris sui et cum dei timore cogitare, non scelestissime blasphemarent inducendo duas naturas, unam bonam, quam dicunt deum, alteram malam,
Abbreviated transcription (Latin):
tori facit inuriam: s eos qui male usi sunt
bono. meliore deserto. Pinde si custodiant
omnes nat᷑e modum &e speciem & ordinem
ꝓpͥum: nullum erit malum. Si aut̃ his bo¬
nis qͥsq male uti uoluerit. nec sic uincit uo¬
luntatem dei: qui etiam iniustos iuste ordi¬
tatem. male usi fuerint bonis illiꝰ. ille ꝑui
sticiam potestatis suȩ bene utat᷑ malis ipso¬
rum. recte ordinans in penis. qui se ꝑũse
ordinauierunt in peccatis. Nam nec ipse ig¬
nisȩt̾nus qͥ cruciaturꝰ est impios mala nat᷑a
est habens modum & speciem & ordinem
suum nulla iniquitate depͣuatum:s cruci¬
atus ẽ damnatis malum. quoꝵ peccatis est
debit᷑. Neꝙ enim &e lux ista qͥa lyppos cruciat.
mala nat᷑a est. Eternꝰ autem ignis non ficut
sine iitio. Ds̃ autem etiam sine initio ẽ. De¬
inde quia licet ꝑpetuus peccators supplici¬
is adhibeat᷑: mutabilis tamen natura est.
Illa est autemuera ȩt̾̃nitas. quȩ uera imnmor¬

Expanded text:
tori facit iniuriam — sed eos, qui male usi sunt tori facit iniuriam — sed eos, qui male usi sunt bono meliore deserto. Proinde si custodiant omnes naturae modum et speciem et ordinem proprium, nullum erit malum; si autem his bonis quisque male uti uoluerit, nec sic uincit uoluntatem dei. qui etiam iniustos iuste ordiatis suae male usi fuerint bonis illius, ille per iustitiam potestatis suae bene utatur malis ipsorum recte ordinans in poenis, qui se peruerse ordinauerint in peccatis. Nam nec ipse ignis aeternus, qui cruciaturus est impios, mala natura est habens modum et speciem et ordinem suum nulla iniquitate deprauatum: sed cruciatus est damnatis malum, quorum peccatis est debitus. neque enim et lux ista, quia lippos cruciat. mala natura est. Aeternus autem ignis non sicut sine initio; deus autem etiam sine initio est. deinde quia licet perpetuus peccatorum suppliciis adhibeatur, mutabIlla est autem vera aeternitas, quae vera immor
Abbreviated transcription (Latin):
set. exꝑiret᷑ penam peccati: & eomͦ dinosceret
quid int̾esset int̃ obȩdientiȩ bonum. & ino¬
bȩdientiȩ malum. Nam qͥs ita desipiat. ut
dei creat᷑am maxime in paradyso plantatam
uituꝑandam putet. qͣndoquidem nec ipse
spinȩ ac tͥbuli quos peccatori labore conte¬
rendoscđm dei iudiciariam uoluntatem
t̾ra peꝑit recte uituꝑent᷑ : Habent enim &
tales herbȩ modum & speciem. & ordinem
suum: quȩ quisqͥs sobrie considerauerit lay¬
danda reꝑiet. S ei nat᷑ȩ ista mala st̃ quam
peccati merito sic coerceri oportebat. Non
est gͦ ut dixi peccatum malȩ nat᷑e appecitio. s
melioris desertio. Et ideo factum ipsum malũ
ẽ. ñ ipsa nat᷑a: qua male utit᷑ peccans. Malũ
ẽ enim male utibono. Unde apłs damnatos
qͦsdam diuino iudicio rep̃hendit: qͥ coluert̃
& seruierunt creat᷑e poti quam creatori. seq
enim creat᷑am rep̃hendit. quod qͥ fecerit crea¬

Expanded text:
set, experiretur poenam peccati et eo modo dinosceret, set, experiretur poenam peccati et eo modo dinosceret, quid interesset inter oboedientiae bonum et inoboedientiae malum. Nam quis ita desipiat, ut dei creaturam maxime in paradiso plantatam uituperandam putet, quandoquidem nec ipsae spinae ac tribuli, quos peccatori in labore conterendos secundum dei iudiciariam uoluntatem terra peperit, recte uituperentur r habent enim et tales herbae modum et speciem et ordinem suum, quae quisquis sobrie considerauerit, laudanda reperiet; sed ei naturae ista mala sunt, quam peccati merito sic coherceri oportebat. non est ergo. ut dixi, peccatum malae naturae adpetitio, sed melioris desertio et ideo factum ipsum malum est, non illa natura. qua male utitur peccans. malum est enim male uti bono. unde apostolus damnatos quosdam diuino iudicio reprehendit, qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori. neque enim creaturam reprehendit — quod qui fecerit, crea
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑aꝵ malaꝵ. s desertio melioꝵ: fic in scͥpt̾is
inuenit᷑ Sic scͥptum ẽ. Dĩs creat᷑a dĩbona ẽ.
Ac per hoc ae omne lignũ qͦd in paradyeo
deus plantauit utiq bonũ ẽ. Nongͦ malam
nat᷑am homo appetiuit. cum arborem ueo¬
tam teaigit. s id quod meliꝰ erat deserendo.
factum malum ipse commisit. Melior qͥs¬
pe creator: quam ulla creat᷑a qͣm condidit.
Qui impium non erat deserendtum. ut tan¬
gerctur ꝓhibitum quamius bonum. Om̃
deserto meliore bonum creature appetebat᷑.
quod contra creatoris imꝑium tangebat᷑.
Non itaq ds arborem malam in paradyso
plantauerat. s ipse erat melior qui eam tan¬
gi ꝓhibebat. Ad hoc enim & ꝓhibuerat. ut
ostendet animȩ rationalis naturam non in
sua potestate s deo subditam eẽ deb̃e.: & ordi¬
nem sue salutis ꝑ obȩdientiam custodire ꝑ in¬
obȩdientiam corrumꝑe. Hinc ce arborem qͣm
tangiuetuit sie appellauit di noscentiȩ bo¬
ni & mali. qͥa cum eam contͣ uetitum detigis¬

Expanded text:
scripturis inuenitur scriptum: omnis creatura dei bona est, ac per hoc et omne lignum, quod in paradiso deus plantauit, utique bonum est. non ergo malam naturam homo appetiuit, cum arborem uetitam tetigit, sed id, quod melius erat, deserendo factum malum ipse commisit. melior quippe creator quam ulla creatura, quam condidit: cuius imperium non erat deserendum, ut tangeretur prohibitum quamuis bonum, quoniam deserto meliore bonum creaturae appetebatur, quod contra creatoris imperium tangebatur. non itaque deus arborem malam in paradiso plantauerat, sed ipse erat melior, qui eam tangi prohibebat. Ad hoc enim et prohibuerat, ut ostenderet animae rationalis naturam non in sua potestate, sed deo subditam esse debere et ordinem suae salutis per oboedientiam custodire, per inoboedientiam corrumpere. hinc et arborem, quam tangi uetuit, sic appellauit "dinoscentiae boni et mali," quia cum eam contra uetitum tetigis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ non illud cȩlum in quo st̃ syda. ẜ hoc
inferiꝰ cuits caligine nubila conglobant᷑.
paulus eoscdem iniqͦs angłos contra quos
nob inuidos pie uiuendo pugnamꝰ. sp̃italia
nequitiȩ in celestib nominat. Quod ne
de illis suꝑiorib cel ⁊s intelligat. a perte
aubi dicit. scđm pͥncipem potestatis aeris
huiꝰ. qui nc̃ oꝑat᷑ in filiis diffidentiȩ. Item¬

Expanded text:
dicitur, non illud caelum, in quo sunt sidera, sed hoc dicitur, non illud caelum, in quo sunt sidera, sed hoc inferius, cuius caligine nubila conglobantur, Paulus eosdem iniquos angelos, contra quos nobis inuidos pie uiuendo pugnamus, "spiritalia nequitiae in caelestibus" nominat. quod ne de illis superioribus caelis intellegatur, aperte alibi dicit: secundum principem potestatis aeris huius, qui nunc o
Abbreviated transcription (Latin):
&e iobꝓbatꝰ est ut iustꝰ appareret. & petrus
temptatꝰ ne de se p̃sumeret. & paulus cola¬
diabolo dedit omnia iuste ipse d̃s fecerit. non
tamen ꝓ his iuste factis s ꝓiniqua nocendiuo¬
luntate que ipsius diaboli fuit. ei reddet᷑
infine supplicium. cum dicet᷑ impiis qui eiꝰ
nequitiȩ consentire ꝑseuerauerint. ite in ig¬
nem ȩt̾̃num. quem parauit pat̾ m̃s diabolo
& angłis eiꝰ. Quia uͦ & ipsi mali angłi ñ a
deo mali st̃ conditi. s peccando facti st̃ mali
sic petrus in epla sua dicit. Si enim d̾s angłis
peccantib ñ pepcit. s carcerib caliginis inf̾e¬
ritrudens. t̃didit in iudicio puniendos ser¬
uari. Hinc petrꝰ ostendit. adhuc eis ultimi
iudicirpenam deberi. de qua dñs dicit. ite
inignem ȩt̾num quiparatꝰ est diabolo & an.¬
gelis eiꝰ. Qiiis iam penalit̾ hc̃ inferum. hoc
est inferiorem caliginosum aerem tanquam
carcerem acceꝑnit. qui tamen qm̃ ce celum

Expanded text:
probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus probatus est, ut iustus adpareret, et Petrus temptatus, ne de se praesumeret, et Paulus colastatem, quam diabolo dedit, omnia iuste ipse deus fecerit, non tamen pro his iuste factis, sed pro iniqua nocendi uoluntate, quae ipsius diaboli fuit, ei reddetur in fine supplicium, cum dicetur impiis, qui eius nequitiae consentire perseuerauerint: ite in ignem aeternum, quem parauit pater meus diabolo et angelis eius. Quia uero et ipsi mali angeli non a deo mali sunt conditi, sed peccando facti sunt mali, sic Petrus in epistula sua dicit: si enim deus angelis peccantibus non pe-. percit, sed carceribus caliginis inferi trudens tradidit in iudicio puniendos seruari. hinc Petrus ostendit adhuc eis ultimi iudicii poenam deberi, de qua dominus dicit : ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. quamuis iam poenaliter hunc inferum, hoc est inferiorem caliginosum aerem tamquam carcerem acceperint, qui tamen quoniam et caelum
Abbreviated transcription (Latin):
erum cum inimici ẽemꝰ. reconciliati sumꝰ deo.
ꝑmortem filii eiꝰ. multomagis reconciliati
salui erimꝰ in uita ipsiꝰ. Qͥa uͦ etiam cum
peccatorib pęna debita recddit᷑ non est iniqͥtaᷤ
apuddm̃. sic dicit. Qͥd dicemus: Nunqͥd
iniquus ds qui infert iram: Uno autẽ loco
& bonitatem & seueritatem ab illo eẽ breuut̃
admonuit dicens. Uides gͦ bonitatem &e seue¬
ritatem ci. In eos quidem qui ceciderunt se¬
ueritatem: in te autem bonitatem si ꝑmanse
potestas ñ est nisi ã deo sic scͥptum ẽ. loqͥnte
sapientia. ꝑ me reges regnant. & tyrannꝑ
me tenent t̾ram. Dicit & apłs. non est enm
potestas nͥ a deo. Digne aut̃ fieri in libro iob
scriptumẽ. Qui regnare facit inquit ho¬
minem hẏpocritam ꝓpt̾ ꝑuerstutera
popsi. Et de popło isrł dieit dominus.
dedi eis regem inura mea. Iniustam enim ñ
est. ut imꝓbis accipientib nocendi potesta¬
tem bonoꝵ patientia ꝓbet᷑. & maloꝵ iniqͥtaᷤᷤ
ptiniat. Nam ꝑ pocestatem diabolo datã.S

Expanded text:
econciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius . Quia vero etiam cum peccatoribus poena debita redditur, non est iniquitas apud Deum, sic dicit: Quid dicemus? Numquid iniquus Deus, qui infert iram ? Uno autem loco et bonitatem et severitatem ab illo esse breviter admonuit, dicens: Vides ergo bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui ceciderunt, severitatem; in te autem bonitatem, si permanpotestas non est nisi a Deo, sic scriptum est loquente sapientia: per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. dicit et apostolus: non est enim potestas nisi a deo. digne autem fieri in libro Iob scriptum est. qui regnare facit, inquit, hominem hypocritam propter peruersitatem populi. et de populo Israhel dicit deus: dedi eis regem in ira mea. iniustum enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabolo datam
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ ad hunc locum. ut supͣ diceret. Nẽ
aut̃ xp̃s surrexit a mortius. pͥmitiȩ dormien¬
tium. Agebat enim de resurrectione mor¬
tuoꝵ. que in dño scdm susceptionem hoĩs
facta est: quanq aꝑtissime sequit᷑ & dicit.¬

Expanded text:
tum esse ad hunc locum, ut supra diceret, Nunc tum esse ad hunc locum, ut supra diceret, Nunc autem Christus surrexit a mortuis, primitiae dormientium. Agebat enim de resurrectione mortuorum, quod in Domino secundum susceptionem hominis factum est; quanquam apertissime sequat
Abbreviated transcription (Latin):
pondere auctoritatis urgencdi sunt. Si enim
non posset in his intelligi equalitas eiꝰ ꝑ quẽ
facta sunt. & eiꝰ a quo facta sunt. imaginis &
cius cuius imago est. geniti &e genitoris: nul
lomͦ apłs contentiosoꝵ hominum ora conclu.¬
dens. ipsum etiam ũbum poneret. dicens. non
rapinam arbitratꝰ est eẽ equalis deo. Cum gͦ ea
que ad distinctionem pat̾s & filii dicta sunt.
partim ꝓpt̃ ꝑsonarum ꝓpͥetates. partim ꝓpt̃
susceptionem hominis ita scͥpta sint. dũ tam̃
diuine substantie pat̾s & filii. ditas & uintas
ce equalitas maneat: recte querit᷑ hoc loco
utrum scłm ꝑsonarum ꝓpͥetates. an scdm
hominis susceptionem apłs dixerit. tunc &
ipse filius subiectꝰ erit ei qui ill subiecit oĩa
Solet circumstantia sc̃pture illuminare
sententiam: cum ea quȩ circa scͥpta sunt. p̃¬
sentem questionem contingentia. diligen¬
t discussione tͣctant᷑. Inuienimꝰ itaq ita uen¬

Expanded text:
pondere auctoritatis urgendi sunt. Si enim pondere auctoritatis urgendi sunt. Si enim in his non posset intelligi aequalitas ejus per quem facta sunt omnia et ejus a quo facta sunt, imaginis et ejus cujus imago est, geniti et genitoris; nullo modo Apostolus contentiosorum hominum ora concludens ipsum etiam verbum poneret, dicens: Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. 2. Cum ergo ea quae ad distinctionem Patris et Filii scripta sunt, partim propter personarum proprietates, partim propter suceptionem hominis, ita scripta sint; dum tamen divinae substantiae Patris et Filii deitas et unitas et aequalitas maneat: recte quaeritur in hoc loco, utrum secundum personarum proprietates, an secundum hominis susceptionem Apostolus dixerit, Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia. Solet circumstantia Scripturae illuminare sententiam, cum ea quae circa scripta sunt, praesentem quaestionem contingentia, diligenti discussione tractantur. Invenimus itaque ita ven
Abbreviated transcription (Latin):
rapinam arbitratus est cẽ equalis deo. &e se¬
met ipsum exinantuit formam serui accipi¬
ens. S qm multa etiam scđm ꝓpͥetatem ꝑso¬
ne excepto quod attinet ad susceptionem ho¬
minis. de illo ita dicunt᷑. ut patrem ñ aliud
quam patrem & fuium ñ aliud quam fili¬
um intelligi oporteat: putant heretic in hiᷤᷤ
quȩ ita dicunt᷑ atq intelligunt᷑. ȩqualitatẽ
eẽ non posse. Scͥptum est enim. Omnia per
ipsum facta sunt. utiq ꝑ fuium. hoc est ꝑ
uerbum dei. Aquonisi a patre: Nusquã
aut̃ scͥptum est: quod filius ꝑ patrem al¬
quam creat᷑am oꝑatꝰ est. Item scͥptum est:
quodimago pats sit filius. Nusqm̃ autem
scͥptum est: quod imagofilii sit pat̃. Deinde.
quod ille genitor. ille genitꝰ. Et cet̾a huius¬
modi: quȩ non ad equalitatem substantiȩ. sed
ad ꝓpͥetatem ꝑtinent ꝑsonarum. In quibus
illi equalitatem cum dicunt ẽẽ non posse. qm̃
ad hec penetranda grossiores mentes adhibẽt:

Expanded text:
rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Sed quoniam multa etiam secundum proprietatem personae, excepto quod attinet ad susceptionem hominis, de illo ita dicuntur, ut Patrem non aliud quam Patrem, et Filium non aliud quam Filium intelligi oporteat, putant haeretici in iis quae ita dicuntur atque intelliguntur, aequalitatem esse non posse. Scriptum est enim, Omnia per ipsum facta sunt , utique per Filium, hoc est, per Verbum Dei: a quo, nisi a Patre? Nusquam autem scriptum est quod Filius per Patrem aliquam creaturam operatus sit. Item scriptum est quod imago Patris sit Filius ; nusquam autem scriptum est quod imago Filii sit Pater. Deinde quod ille genitor, ille genitus; et caetera hujuscemodi, quae non ad aequalitatem substantiae, sed ad proprietatem pertinent personarum: in quibus illi aequalitatem cum dicunt esse non posse, quoniam ad haec penetranda crassiores mentes adhibent,
Abbreviated transcription (Latin):
infirmus est minus diligimꝰ illum in co
Quaꝓpt̃ ingenti cura ce implorata dei mi¬
sericordia cogitandum est. ne xp̃m negli¬
gamus ꝓpt̃ infirmum: cum infirmum
debeamus diligere propter. xp̃m.lxxii. de tỹibꝰ¬
ante tempora ȩt̃na. Si enĩ tempora.
Nisi forte. ante omnia tempora intelligi
uoluit: Qͥa si dixisset ante tempora. neq
addidisset et̾na: posset accipi ante q̃dam
tempora. que ante se hab̃ent alia dempora.¬
Eterna aut̃ maluit dicere: quam omnia.
fortasse ideo: quia dempꝰ noncepit ex tp̃re.
Añ eterna tempora euum significauit.:
Int̃ quod &e tempus hoc distat: quod illud

Expanded text:
infirmus est minus diligimus, illum in einfirmus est minus diligimus, illum in eQuapropter ingenti cura, et implorata Dei misericordia cogitandum est ne Christum negligamus propter infirmum, cum infirmum debeamus diligere propter Christum. Itante tempora aeterna. si enim tempora, nisi forte ante omnia tempora intellegi uoluit. quia, si dixisset: ante tempora, neque addidisset: aeterna, posset accipi ante quaedam tempora, quae ante se haberent alia tempora. aeterna autem maluit dicere quam omnia fortasse ideo, quia tempus non coepit ex tempore. an aeterna tempora aeuum significauit, inter quod et tempus hoc distat, quod illud
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ apparent: in quib etiam temcrariũ
beniuolentiȩ iudicium cauendum est:
ne cum totum bonum putau̾us. ea q̃ post¬
ea mala apparuerint. securum &e impa¬
& eum quem temere dilexeras acerbius
oderis. quod nefas est: quia etiam si nul¬
la ciꝰ bona p̃cederent. & hec quȩ post ap¬
paruerunt mala priꝰeminerent. tole¬
randa tam̃ erant donec omnia cum illo
ageres. qͥb talia sanari solent: Qͥntoma.¬
gis cum ea bona p̃cesserint. quȩ tanquã
pignora nos debent ad postĩora toleran¬
da constͥngere: Ipsa est gͦ lec xp̃i. ut in¬
uicem onera nr̃a portemus. Ap̃m autem
diligendo. facile sustinemus infirmitatẽ
altius: etiam quem nondum ꝓpter sua
bona diligimus. Cogitamus enim qͥa il¬
le qͤm diligimus dñs: ꝓpt̃ eum mortuus
sit. Quam caritatem nobis apłs paulus
ingessit: cum diceret. Et ꝑibit infirmꝰ in
tua scientia frat̃. ꝓpt̃ quem xp̃s inortuus
ẽ: ut si illum infirmum ꝓpt̾ uitium quo

Expanded text:
prius apparent: in quibus etiam temerarium prius apparent: in quibus etiam temerarium benevolentiae judicium cavendum est, ne cum totum bonum putaveris, ea quae postea mala apparuerint, securum et impa eum quem temere dilexeras acerbius oderis, quod nefas est: quia etiamsi nulla ejus bona praecederent; et haec quae post apparuerint mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent: quanto magis cum ea bona praecesserunt, quae tanquam pignora nos debent ad posteriora toleranda constringere? Ipsa est ergo lex Christi ut invicem onera nostra portemus. Christum autem diligendo facile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus. Cogitamus enim, quia ille quem diligimus, Dominus propter eum mortuus est. Quam charitatem nobis apostolus Paulus ingessit cum diceret: Et peribit infirmus in tua conscientia, frater, propter quem Christus mortuus est . Ut, si illum infirmum propter vitium quo
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiꝰdem quem uolumꝰ in amiciciam rec¬
pere:prius nob̃ innotescant mala quam
bona. Quib offens & quodam mͦ reꝑcus¬
s relinquimus eum: & ad bonors eiꝰ quȩ
forte occultiora funt. in dagatonem non
nos uult effici imitatores suos. ut eiꝰ infirma
toleremus: ut ad quȩdam sana in quoꝵ
delectatione adquiescamꝰ. ꝑ caritatis tole¬
rantiam ꝑducamur. Ait enm. Non ẽ opꝰ
sanis medicus: s egrotantib. Ideoq si ꝓpt̃
xp̃i caritatem ctiam eum qui omni ex par¬
te fortassis egͦtat. repellere ab animo ñ debe¬
mus. qm sanari pot̃ ꝑ uerbum dei: qͣnͣto
minus eum qui ꝓpt̃ea nobis uideri pot̃
totꝰ egrotꝰ. quia quedam eiꝰ saucia in pͥmo
ing̃ssu amiciciȩ ñ potuimus sustinere. &
qͦd est grauiꝰ cum offensione animi. de to¬
to homine ausisumꝰ temerariam p̃iudi.¬
cii serre sententiam. non dimendes quod
dictum ẽ. nolite iudicare ne tuchcemini.
tur uobis: Sepe aut̃ illa quȩ bona sunt

Expanded text:
ut ejus quem volumus in amicitiam recut ejus quem volumus in amicitiam recipere, priunobis innotescant mala quam bona, quibus offensi, et quodammodo repercussi, relinquimus eum, et ad bonorum ejus quae forte occultiora sunt indagationem non ristus, qui nos vult effici imitatores suos, ut ejus infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in quorum delectatione acquiescamus, per charitatis tolerantiam perducamur. Ait enim: Non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus . Ideoque si propter Christi charitatem, etiam eum qui omni ex parte fortassis aegrotat repellere ab animo non debemus, quoniam sanari potest per verbum Dei, quanto minus eum, qui propter nos videri potest totus aegrotus, quia quaedam eius saucia in primo ingressu amicitiae non potuimus sustinere et, quod est grauius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, tur vobis . Saepe autem illa quae bona sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationis suȩ ad speciem deitatis ꝑdu¬
cens eos qui sibi nunc credunt: non ipse a¬
mittit: s ut̃q se unum ad fruendum con¬
templantib p̾bet. Tam diu aut̃ opus est
ut in hominib ñdum ualentib equalita¬
tem patͥs ce filii ꝑspicua m̃tis luce contue¬
ri. ꝑ hoc regnet xp̃s quod tales caꝑe pos¬
sunt. & quod ꝓpͥe ipse suscepit. id est in¬
carnationis humilitatem.donec ponat
om̃s mnimicos sub pedib suis: id est donec
omnis suꝑbia scłaris. incarnationis eius
humilitati subdat᷑. Sane quod dictum
ẽ. tunc & ipse filius subiectus erit ei qͥilli
subiecit omnia. qmuis scdm susceptionẽ
hominis dicat᷑. qͥa inde questio nata ẽ cũ
ageret de resurrectione mortuoꝵs:.tamen
recte querit᷑ utrum scdm ipsum tantum
bris eiꝰ. Cum enim ait ad galathas. ñ dicit
& seminib tanquam inmuldis. s tanqͣm
inuno. & semini tuo quod est xp̃s: ne ip¬
sum solum hoc loco intelligeremus xp̃m

Expanded text:
incarnationis suae ad speciem deitatis perduincarnationis suae ad speciem deitatis perducens eos qui sibi nunc credunt, non ipse amittet, sed uterque se unum ad fruendum contemplantibus praebet. Tandiu autem opus est, ut in hominibus, nondum valentibus aequalitatem Patris et Filii perspicua mentis luce contueri, per hoc regnet Christus, quod tales capere possunt, et quod proprie ipse suscepit, id est incarnationis humilitatem, donec ponat inimicos omnes sub pedibus suis, id est, donec omnis superbia saecularis incarnationis ejus humilitati subdatur. Sane quod dictum est: Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia, quamvis secundum susceptionem hominis dicatur, quia inde quaestio nata est, cum ageret de resurrectione mortuorum, tamen recte quaeritur utrum secundum ipsum tantum et membris. Cum enim ait ad Galatas: Non dicit, et seminibus tanquam in multis, sed tanquam in uno, et semini tuo, quod est Christus, ne ipsum solum hoc loco intelligeremus Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens. Tunc aut̃ tradet regnum deo &
patͥ: cum euacuaũit omnem pͥncipatum.
&e potestatem. & uirtutem. Unde euacuabit.
nisi humilitate. & patientia &e infirmitateꝰ
Qͥs enim pͥncipatꝰ non euacuat᷑. cum filiꝰ
dei ꝓpt̾ea regnat in credentib. quia eũ prin
cipes scł iudicarunt: Quȩ potestas non
euacuatur cum ile ꝑ quem facta st̃ omĩa.
ꝓpt̾ea regnat in credentib. quia ita subiectꝰ
est potestatib ut diceret homini ñ haberes
in me potestatem. nisi data eĩt tibi desuper:
Quȩ uirtꝰ non euacuat᷑. cum ipse ꝑ quem
celi solidati sunt. ideoregnat in credentib.
quia usq ad crucem mortemq infirmat᷑
est: Hoc aut̃ mͦ. filius ꝓpͥe infide regnat¬
credentium.Non enim pat̾ dici aut cre¬
di pot̃. uel incarnat᷑. uł iudicatus. uł cru¬
cifixus. ł speciem aut̃ qua equalis est patri:
cum patre regnat in contemplantib u̾itatẽ.
Qͦd aut̃ tradet regnum deo ce patri .a fide

Expanded text:
cipiens . Tunc autem tradet regnum Deo et cipiens . Tunc autem tradet regnum Deo et Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et potestatem, et virtutem. Unde evacuabit, nisi humilitate, et patientia, et infirmitate? Quis enim principatus non evacuetur, cum Filius Dei propterea regnat cipes saeculi judicarunt? Quae potestas non evacuatur, cum ipse, per quem facta sunt omnia, propterea regnat in credentibus, quia ita subjectus fuit potestatibus, ut diceret homini: Non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper? Quae virtus non evacuatur, cum ipse, per quem coeli solidati sunt, ideo regnat in credentibus, quia usque ad crucem mortemque infirmatus est? Hoc autem modo Filius proprie in fide credentium. Non enim Pater dici aut credi potest, vel incarnatus, vel judicatus crucifixus: per speciem autem qua aequatis est Patri, cum Patre regnat in contemplantibus veritatem. Quod autem tradet regnum Deo et Patri, a fide
Abbreviated transcription (Latin):
uulis: q̃m placuit deo ꝑ stulticiam p̃dica¬
tionis saluos facere credentes. Neq qͥcquã
se int̾ paruulos scire dicit apłs. nisi iħm
ne tamdiu opꝰ est. donec ponantur om̃s
inimici eiꝰ sub pedib eius: id est ipsi hu¬
militati eius quam pedum nomine sig¬
nificari arbitror. cedat atq subdat᷑ omnis
suꝑbia scłaris. sic̃ ex maxima parte iam
factum est: & cotidie fieri uidemꝰ. Sed qͦ fi¬
ne ista fiunt:Ut tradat regnũ deo & patͥ:
id est. ut nutͥtos fide incarnationis sue.ꝑ
ducat ad speciem qua ȩqualis est patri.Iã
enim eis qui crediderant loquebatur. cum
diceret. Si manseritis in u̾bo meo: uere di¬
sciplili me eritis. Et cognoscetis uitatem:
&e u̾itas lib̾abit uos. Regnum enim tͣdet
patri. cum ꝑ id regnabit in contemplantib
ueritatem quo ȩqualis est pat̾: & ꝑse uni¬
genitum. ꝑspeciem faciet uideri patrem.
Nunc enim ꝑ hoc regnat in credentib. qͦd
semet ipsum exinaniit formam serui ac¬

Expanded text:
uoniam placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes . Neque quidquam se inter parvulos scire dicit Apostolus, nisine tamdiu opus est, donec ponantur omnes inimici sub pedibus ejus: id est, ipsi humilitati ejus, quam pedum nomine significari arbitror, cedat atque subdatur omnis superbia saecularis; sicut ex maxima parte jam factum est, et quotidie fieri videmus. Sed quo fine ista fiunt? Ut tradat regnum Deo et Patri, id est ut nutritos fide incarnationis suae, perducat ad speciem qua aequalis est Patri. Jam enim eis qui crediderant, loquebatur, cum diceret: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Regnum enim tradet Patri, cum per id regnabit in contemplantibus veritatem, quo aequalis est Patri, et per se unigenitum per speciem faciet videri Patrem. Nunc enim per hoc regnat in credentibus, quo se ipsum exinanivit, formam servi ac
Abbreviated transcription (Latin):
habet multa. omnia aut̃ membra corporiᷤ
cum sint multa. unum est corpꝰ: ita &e xp̃s.
est caput cum corpore suo quod ẽ eccłia. Q
multis scͥpturarum locis. inuenimus xp̃m
etiam hoc modo appellari. ut cum oĩb
membris intelligat᷑: quib dictum ẽ. Uos
estiscorpus xp̃i. &e membra. Non gͦ absur¬
de sie intelligimus tunc & ipse filius sub¬
iectus erit ei qui illi subiecit omnia: ut fi¬
lium non solum caput eccłiȩ. s omnes cũ
eo sc̃os intelligamus. qui sunt unum in xͦ.
unum semen abrahȩ. Subiectum autem
scłm contemplatonem sempit̾nȩ u̾itatis.
ad obtinendam beatitudinem nullo mo-¬
tu animi. nulla parte corporis resistente:
ut in illa uita nemine amante ꝓpͥam po¬
testatem. sit ds omnia in omnibus. De eo

Expanded text:
habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus; ita et Christus. est, caput cum corpore suo, quod est Ecclesia. Et multis Scripturarum locis invenimus Christum etiam hoc modo appellari, ut cum omnibus suis membris intelligatur, quibus dictum est, Vos estis corpus Christi et membra . Non ergo absurde sic intelligimus. Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia; ut Filium non solum caput Ecclesiae, sed et omnes cum eo sanctos intelligamus, qui sunt unum in Christo, unum semen Abrahae: subjectum autem secundum contemplationem sempiternae veritatis, ad obtinendam beatitudinem, nullo motu animi, nulla parte corporis resistente; ut in illa vita nemine amante propriam potestatem, sit Deus omnia in omnibus. LXX. De eo
Abbreviated transcription (Latin):
nec ponat om̃s inimicos suos sub pedibus
suis.Postea uͦ non erit:cum pace ꝑpetua ꝑ¬
fruemur. Hec aut̃ ita dicta sunt: ut noue¬
rimus diligentiꝰ etiam illud considexari o.¬
portere. scđm quid regnet nc̃ dominꝰ dispen
latione sacram̃ti sui ꝑ incarnationem atꝙ
passionem. Eiam scđm id quod ũbum di
est:tam sine fine quam sine initio & sine int̃¬
missione ẽ regnum eius. Scd̾m id aut̃ qͦd
u̾bum caro factum ẽ: cepit regnare in cre¬
dentib ꝑ fidem incarnationis suȩ̃. Unde ẽ
etiam illud. Dñs regnauit a ligno. Hinc
aut̃ euacuauit omnem pͥncipatum. & om¬
nem potestatem. & uirtutem: dũ ñ ꝑ clari¬

Expanded text:
nec ponat omnes inimicos suos sub pedibus nec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; postea vero non erit, cum pace perpetua perfruemur. 9. Haec autem ita dicta sint, ut noverimus diligentius etiam illud considerari oposatione sacramenti sui per incarnationem atque passionem. Nam secundum id quod Verbum Dei est, tam sine fine quam sine initio et sine intermissione est regnum ejus. Secundum id autem quod Verbum caro factum est , coepit regnare in credentibus per fidem incarnationis suae. Unde est etiam illud: Dominus regnavit a ligno . Hinc autem evacuavit omnem principatum et omnem potestatem et virtutem, dum non per clari
Abbreviated transcription (Latin):
quodidem apłs alio locodic̃. Qͥd aut̃ habᷤᷤ
quod ñ accepisti:. Sunt item qui sic intell
gant hunc locum. oportet eum regnare do¬
nec ponat om̃s inimicos suos sub pedibus
suis: ut sub alia significatione positum hic
dicant regnare. non sub ea qͣ positum ẽ regnũ¬
dei de qͦ ait. cum tradiłit regnum deo &
pat. ut illud sic appellai̾t regnum quo uni¬
uersam ds creat᷑am regit: hoc aut̃ sic appel¬
lauerit regnare. ut intelligat᷑ tanquam ad¬
uersus hostem exercitum ducere uel defen¬
dere cuuitatem: ut ideo dixerit oportet eũ
regnare donec ponat om̃s inimicos suos sub
pedib suis. quia talis regni quale habent
pͥncipes. armatoꝵ nulla erit causa. hoste ita
fubiecto. ut rebellare non possit. Nam utiq
dictum est in eugłio. & regni eius non erit
finis: scđm quod regnat in et̾num. Scdm
aut̃ id quod adũsus diabolum sub eomi¬
litatur. tam diuerit utiq ista militia. do¬

Expanded text:
quod idem Apostolus alio loco dicit: Quid autem habes, quod idem Apostolus alio loco dicit: Quid autem habes, quod non accepisti? Sugant hunc locum, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis, ut sub alia significatione positum hic dicant regnare; non sub ea qua positum est, regnum, de quo ait, Cum tradiderit regnum Deo et Patri: ut illud sic appellaverit, regnum, quo universam creaturam Deus regit; hoc autem sic appellaverit, regnare, ut intelligatur tanquam adversus hostem exercitum ducere, vel defendere civitatem: ut ideo dixerit, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; quia talis regni, quale habent principes armatorum, nulla erit causa, hoste ita subjecto ut rebellare non possit. Nam utique dictum est in Evangelio, Et regni ejus non erit finis, secundum quod regnat in aeternum: secundum autem id quod adversus diabolum sub eo militatur; tamdiu erit utique ista militia, do
Abbreviated transcription (Latin):
cipium referre omnia canqͣm imago eiꝰ. s
in quo inhabitat omnns plenitudo diui¬
nitatis. Cum aut̃ e omnia subiecta fue
rint: tunc &e ipse filius subiectus erit ei qͥ
illi subiecit omnia. N quas mͦ non ita sit:
s tunc manifestum erit. scdm locutionẽ
supius tͣctatam. Ut sit ds omnia in omnib.
Ipse est finis quem supra commemorauit.
cum totum pͥmo breuit̃ uellet concludẽ:
deinde quasi membratim explicare & ex¬
ponere. Loquebat᷑ enim de resurrectione:
ubi ait. Inictum xp̃s. Deinde hi qui st̃ xp̃i:
in p̃sentia eiꝰ. Deinde fiunis. Ipse scilicet finis
est: ut sit ds omnia in omnib. Aliter enim
đr finis qui ꝑtinet ad consummationem:
alit̃ qui ptinet ad consumptionem. Aliter
enim tunica finit᷑ texendo: alit̃ cibꝰ comeden¬
do. Ds̃ aut̃ omnia in omnib dicit᷑. ut nemo
eoꝵs qui ei coherent. amet adũsus eum suam
ꝓpͥam uoluntatem: manifestumq sit oĩb.

Expanded text:
cipium referre omnia, tanquam imago ejus: sed cipium referre omnia, tanquam imago ejus: sed in quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis. Cum autem ei omnia subjecrint, tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia. Non quasi modo non ita sit, sed tunc manifestum erit, secundum locutionem superius tractatam. Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse est finis, quem superius commemoravit, cum totum primo breviter vellet concludere, deinde quasi membratim explicare et exponere. Loquebatur enim de resurrectione, ubi ait, Initium Christus; deinde ii qui sunt Christi in praesentia ejus; deinde finis. Ipse scilicet finis est, ut sit Deus omnia in omnibus. Aliter enim dicitur finis qui pertinet ad consummationem, aliter qui pertineenim tunica finitur texendo, aliter cibus comedendo. Deus autem omnia in omnibus dicitur, ut nemo eorum, qui ei cohaerent, amet adversus eum suam propriam voluntatem: manifestumque sit omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nemmanifestabit᷑ regnum xp̃i: nisi qͦusq
om̃s inimiq eum regnare fateantur: Ali
ud est gͦ non amplius manifestari: aliud¬
non amplits ꝑmanere. Non ampliꝰ ma¬
nifestari est: non fieri manifestꝰ. Non am¬
plius ꝑmanere: non fieri ꝑseuerantiꝰ. Qnͣ¬
do autem manifestius erit regnum xp̃i. ꝙͣ
cumomnib claruerit inimicis : & nouis¬
sima uimica destruet᷑ mois: Non enĩ erit
aliquidd quod destruat᷑: postea quam mor¬
tale hoc inluerit immortalitatem. Omĩa
enim subiecit sub pedib eius. Hoc est: ut
cuam mortem destruat. Cum aut̃ dixerit
quia omnia subiecta sunt. dixerat hocu¬
tiq ꝓpħa inpsalinis: manfestum est. qͥa¬
p̃t̃ cum qui subiecit illi omnia. latrem
uuit intelligi omnia filio subiecisse. sicut
multis locis idem dñs in eugłio comm̃dat
& p̃dicat. ñ solum ꝓpt̃ formam serui. s etiã
ꝓpt̃ principium de quo est: & de quo eqͣliꝰ
est ei de quo est. AAmat enim ad unum pͥn¬

Expanded text:
nem manifestabitur regnum Christi, nisi quousque nem manifestabitur regnum Christi, nisi quousque omnes inimici eum regnare ud est ergo, non amplius manifestari, aliud amplius non permanere. Non amplius manifestari est non fieri manifestius; non amplius permanere, non fieri perseverantius. Quando autem manifestius erit regnum Christi quam cum omnibus claruerit inimicis? Novissime inimica destruetur mors: non enim erit aliud quod destruatur, posteaquam mortale hoc induerit immortalitatem. Omnia enim subjecit sub pedibus ejus: hoc est, ut etiam mortem destruat. Cum autem dixerit, quia omnia subjecta sunt, dixerit hoc utique propheta in Psalmis: manifestum, quia praeter eum qui subjecit illi omnia, Patrem vult intelligi omnia Filio subjecisse: sicut multis locis idem Dominus in Evangelio commendat et praedicat, non solum propter formam servi, sed etiam propter principium, de quo est, et de quo aequalis est ei de quo est. Amat enim ad unum prin
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendum ẽ: qm &e ipsi eum regnare. ip¬
sa regni eiꝰ manifestatione fatebunt᷑ confu¬
si.Ergo oportet eum regnare donec ponat
om̃s mimicos suos sub pedib suus. nonita
dictum est. quasi cum posuerit inimicos
sub pedib suis. non sit postea regnaturus:
s oportet eum regnare donec ponat om̃s
inimicos suos sub pedib sus: oportet eũ¬
inquit ad tantam euidentiam regnum
suum ꝑducere. donec inimici eiꝰ nullo mͦ
audeant negare qͦd regnet. Nam scͥptum
est. Ita ocłi nr̃i ad dñm dm̃ nr̃m: donec mi¬
sereatur nñi. Nec ideo tam̃. cum misertus
nr̃ fuerit: ocłos ab eo debemus auertere.
In tantum enim ẽ beatitudo nr̃a: in qͣntũ
eius contemplatione ꝑfruim᷑. Sic gͦ ee hoc
tionem miscđiȩ ipsius. Nonut postea in¬
de au̾tat᷑. sedut nichil inde amplius reqͥ¬
rat. Donec gͦ pro eo positum est. ut ñ am¬
plius intelligas. Quo enim amplius id
est usq ad quam maiorem manifestatio¬

Expanded text:
cipiendum est, quoniam et ipsi eum regnare ipcipiendum est, quoniam et ipsi eum regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Ergo, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus suis, non ita dictum est, quasi cum posuerit inimicos suos sub pedibus suis, non sit postea regnaturus: sed, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; oportet euinquit, ad tantam evidentiam regnum suum perducere, donec inimici ejus nullo modo audeant negare quod regnet. Nam scriptum est, Ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nostri : nec ideo tamen, cum misertus nostri fuerit, oculos ab eo debemus avertere. In tantum enim est beatitudo nostra, in quantum ejus contemplatione perfruimur. Sic ergo et hoc tionem misericordiae ipsius, non ut postea inde avertatur, sed ut nihil inde amplius requirat. Donec ergo pro eo positum est, ut non amplius, intelligas. Quo enim amplius, id est, usque ad quam majorem manifestatio