comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& eum qui miserat legem. contempne¬
bant illi qui docebant legem. ut imple¬
retur q dixerat ipse dñs. ego ueni ut
ñ uidentes uideant. & uidentes ceci
fiant. Ceci enim facti sunt phariser
doctores. illuminati sunt ppłi legem nes
cientes. & inauoꝰtorem legis creddentes:
Nichodemus tamen unus ex phariseis
qui ad dñm nocte uenerat. & ipse ñ
quidem incredulus s timidus. nã idõ¬
& nocte uenerat adlucem qͥ uluminati
uolebat. s sciri timebat: respondit
iudeis. N unquid lex nr̃a iudicat ho¬
minẽ nisi audierit ab ipso prius. &
cognouerit qͥd faciat: Uolebant enim
illi ꝑuerse ante ẽẽ dampnatores. qͣm
cognitores. Sciebat aut̃ nichodemꝰ ut
potuis credebat. qr si tantummodo eũ
pacient̾ uellent audire. forte si miles
fierent illis qui missi sunt tenere.⁊
Nunquid & tugalileus es. id ẽ quasi a gali¬
leo seductus: Dominꝰ enim galileus dicelut᷑
qm̃ de nazaret h ciuitate erant parenteses

Expanded text:
et eum qui miserat Legem, contemneet eum qui miserat Legem, contemnebant illi qui docebant Legem: ut impleretur quod dixerat ipse Dominus, Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Caeci enim facti sunt Pharisaei doctores, illuminati sunt populi nescientes Legem, et in auctorem Legis credentes. 2. Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse non quidem incredulus, sed timidus; nam ideo nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat, et sciri timebat: respondit Judaeis, Numquid Lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciilli perversi ante esse damnatores, quam cognitores. Sciebat autem Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum patienter vellent audire, forte similes fierent illis qui missi sunt tenere eum, et Nunquid et tu Galilaeus est? Id est, quasi a Galilaeo seductus? Dominus enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
OMINIT CARITAS URA
sermone pristino ex
occasione lectionis euã¬
gelicȩ locutos nos ẽẽ
uobis de spũ sancto:
Adhunc potandum cum dominꝰ inuitass
credentes inse. loquens inter eos qui
illum tenere cogitabant. & int̾ficere
cupiebant. nec ualebant qr ille nolebat:
cum gͦ ħ locutus eẽt. nata ẽ. de illo in
turba dissensio. aliis putantib q̃ ipse
surgeret xͦ. Qui uͦ missi fuerant ut eum
tenerent. redierunt immunes ã orimine
dicerent a quib missi erant. Qẽ ñ addux¬
istis eum : Responderunt enim ñqͣm
se audisse hominẽ sic locutum. N enim
quisqͣm sic loquitur homo. Ille aut̃ sic
loquutus ẽ: qr ds erat & homo. lamen
pharisei testimonium eorum repellenteᷤ.
dixerunt eis. Nunquid & uos seducti
estis: Uidemus enim delectatos uos ẽẽ
sermonib illius. Nunquid aliquis de
principib credidit in eum. aut phari¬
seis: S turba ħ quȩ ñ nouit legem. ma¬
ledicti sunt. Qui ñ nouerant legem. ipsi
credebant in eum qui miserat legem.

Expanded text:
minit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de turba dissensio, aliis putantibus quod ipsurget Christus. Qui vero missi fuerant ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine, dicerent a quibus missi erant: « Quare non adduxistis eum? Responderunt eis: Nunquam se audisse hominem sic locutum. » Non enim usquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: « Nunquid et vos seducti estis? » Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. « Nunquid aliquis de principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit Legem, maledicti sunt. Qui non noverant Legem, ipsi credebant in eum qui miserat Legem;
Abbreviated transcription (Latin):
ut & ꝓphetiͥs audiamus. Nam de ꝑphe¬
tia conuincimus contͣdicentes paganos
mus. Quem p̾nuntiauerunt ꝓphetȩ:
Q ille. Qui ꝓpħe : recitamus isayam.
damelem. hieremiam. alios scõs ꝓpħas
Dicimus qͣm longe ante illum ueuerit.
quanto temꝑe aduentum eiꝰ p̾cesserint.
hoc g respondemus. Preuenerunt eum
ipħȩ. p̃dixerunt eum ẽẽ uenturum:
Respondet aliquis eorum. Qui ꝑpħȩ:
nos recitamus. qui nob̾ cotidie recitant᷑.
Q ille. Qui sunt hi ꝓpħ̾e: Nos responde¬
mus. qui ea p̾dixerunt quȩ fieri uide¬
mus. Q̾ ille. Uos inquit uob̾ ista finx¬
istis. Uidistis ea fieri. & quasi uentura p¬
dicta ẽent. in libris quib uoluistis con¬
scͥpsistis. Hic cont᷑ inmioos paganos. occur¬
rit nob̾ aliorum testimoniũ immicorum:
ꝓferimus codices a uideis. & respondemꝰ.
Nempe & uos &̾ illi fidei nr̃ȩ estis immiei
Ido sparsi sunt ꝑ gentes. ut alios ex aliis
conuincamus minicos. Godex isay e ꝑfe.¬

Expanded text:
ut et prophetias audiamus. 7. Nam de propheut et prophetias audiamus. 7. Nam de prophetia convincimus contradicentes Paganos.mus: Quem praenuntiaverunt Prophetae. Et ille: Qui Prophetae? Recitamus Isaiam, Danielem, Jeremiam, alios sanctos Prophetas; dicimus quam longe ante illum venerint, quanto tempore adventum ejus praecesserint. Hoc ergo respondemus: Praevenerunt eum Prophetae, praedixerunt eum esse venturum Respondet aliquis eorum: Qui Prophetae? Nos recitamus, qui nobis quotidie recitantur. Et ille: Qui sunt hi Prophetae? Nos respondemus: Qui et praedixerunt ea quae fieri videmus. Et ille: Vos, inquit, vobis ista finxistis, vidistis ea fieri, et quasi ventura praedicta essent, in libris quibus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicos Paganos occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a Judaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, fidei nostrae estis inimici. Ideo sparsi sunt per gentes, ut alios ex aliis convincamus inimicis Codex Isaiae profe
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudine eiꝰ accepimus. gͦ idoneus ẽ¬
dñs iħc xͦ. qui sibi ꝑhibeat cestimoniũ
S plane fr̃s mei in nocte huius scłi.
audiamus & ꝓꝑhetiam intente. m enĩ
ad fragilitatẽ nr̃am nocꝰturnasq cordis
nr̃i intimas tenebras. humilis uoluit
uenire dñs nr̃. Homo uenit contemp¬
nendus & honorandus. uenit negant᷑
& confitendus. contempnendꝰ. inegandꝰ
a iudeis. honorandꝰ & confitendus ãnobis.
iudicandus & iudicaturus. iudicandus
iniuste. iudicaturus iuste. Talis gͦ uenit.
ut oporteret ei lucernas testimonium
ꝑhibere. Nam quid opꝰ erat ut ioħs
tanqͣm lucerna ꝑhiberet diei testimoniu.
si dies ipse ab infirmitate nr̃a posset ui
deri: s ñ poteramus. Infirmus factus ẽ
infirmis: ꝑ infirmitatẽ sanauit infrio¬
mitatẽ. ꝑ mortalem carnem : carnis ab¬
stulit mortem. De corꝑe suo. colliriam
fecit luminib nr̃is. Quia gͦ ds̃ uenit.
& in nocꝰte scłi adhuc sumus. oportet

Expanded text:
plenitudine ejus accepimus. Ergo idoneus eplenitudine ejus accepimus. Ergo idoneus es qui sibi perhibeat testimonium. Sed plane, fratres mei, in nocte hujus saeculi audiamus et prophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis, honorandus et confitendus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis ergo venit, ut oporteret ei lucernam testimonium perhibere. Nam quid opus erat ut Joannes tanquam lucerna perhiberet testimonium diei, si dies ipse ab infirmitate nostra posset deri? Sed non poteramus: infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Quia ergo Dominus venit, et in nocte saeculi adhuc sumus, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
aut redeundo nos reliquit. Qͥd miramini :¬
as ẽ. Non pot̾ hoc fieri ab homine: ñ
pot̾ hoc fieri ab ipso sole. Qnͣdo ꝑgit ad
occidentem deserit orientẽ. & donec oriturꝰ
redeat adorienteni. ñ ẽ iuoriente. Pominꝰ¬
hic ẽ. Audi ipsum eugłistam alio loco
dicentem. & si potes cape: si ñ potes
crede. Dm̃ inquit nemo uidit unquã
nisi unigenitꝰ filius qui ẽ in sinu pat̾s
ipse enarrauit. Non dixit fuit insinu
patris. quasi ueniendo deseruerit sinũ
patris. ħ ic loquebat᷑. & ibi se ẽẽ dicebat:
qr & hinc discessurus qͥd dixit: ecce ego
ostendat siue alia: quia sine lumine ñ
potes uidere lumen. & sine lumine:
potes uidere qͦdlibet aliud q ñ ẽ lumer
Si idoneum ẽ. lumen ad demonstranda
ea quȩ ñ sunt lumina. ñqͥd inse deficit:
Nunquid se ñ aꝑit. sine quo alia pator
haberet nisi de fonte ueritatis haurirer
ipsum interroga. Nos omnes inquit. de

Expanded text:
aut redeundo nos dereliquit. Quid miramini? Daut redeundo nos dereliquit. Quid miramini? Deus est. Non potest hoc fieri ab homine; non potest hoc fieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus redeat ad orientem, non est in oriente: Dominhic est. Audi ipsum Evangelistam alio loco dicentem, et si potes, cape; si non potes, crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Non dixit, Fuit in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui et hinc discessurus, quid dixit? Ecce ego ostendat, sive alia; quia sine lumine non potes videre lumen, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de
Abbreviated transcription (Latin):
separati sunt corꝑe. & in uno habent
acies mentium suarum. Qͣm uideo ius¬
litiam hic constitutus.si iustitia ẽ. ipsã
uidet iustus. nescio inquot mansionib
a me carne se iunctus. & in illius iusti¬
tiȩ lucȩ coniunctus. Gͦ testimonium sibi
ꝑhibet lux. dꝑi sanos ocłos: & sibi ipsa
testis ẽ ut cognosoat᷑ lux. S qͥd agimus
de infidelib: Nunquid illis ñ ẽ p̃sens:
ñ habent cordis: Audi de illis ex eugłio
ipso ꝓlatam sententiam. & lux lucet in
tenebris. & tenebrȩ eam ñ cõp̃henderunt:¬
Gait dñs : & uerum ait. Qͥ siego de me
testimonium ꝑhibeo. uerum ẽ testimomũ
meum: qr scio unde ueni & qͥ uado. Pa¬
trem uolebat intelligi. patri dabat głã.¬
Si filius equalis. głificat eum ãquo est
missus: qͣntum debet homo głificare
eum ã quo ẽ creatus: Scio unde ueni.
& quo uado. Istȩ qui inp̃sentia uobis
loquitur. ht̃ qd ñ deseruit: s tamen ue¬
nit. Non enim ueniendo inde discessit.

Expanded text:
Separati sunt corpore, et in uno habent Separati sunt corpore, et in uno habent acies mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, si justitia est, ipsam videt justus nescio quot mansionibus a me carne sejunctus, et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus? numquid illis non est praeset, oculos non habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunte me testimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volebat intelligi; Patri gloriam dabat Filius. Aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? 5. Scio unde veni, et quo vado. Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit: non enim veniendo inde discessit,
Abbreviated transcription (Latin):
distinguat aures mentesq nr̃as: & audia¬
mus quid iudeis responderit dominꝰ:
Respondit iħc. & dixit eis. & si ego de
me testimonium ꝑhibeo. uerum est
testimonium meum. qr scio unde ueni
& quo uado. Lumen & alia demonftrat.¬
& se ipsum. Accendis lucernã u̾bi grã
ut queras tunicam. & prestat tibi ar¬
dens. lucerna ut inuenias tunicã. Nqͥd
accendis lucernam. ut uideas ardentẽ
lucernam: Lucerna quippe ardens. ido¬
nea ẽ. & alia quȩ tenebris oꝑiebant᷑ nuda¬
re: & se ipsam tuis oculis demonstrar e:
quos radio fidi ꝑfundebat. & illos quoꝵ
clausos oculos circumfundebat. Nã etiã
sol iste & uidentis faciem illustrat. iceci:
Ambo pariter stantes & faciem ad solem
habentes. illustrantur in carne. s ñ ambo
illuminant᷑ inaciȩ. Uidet ille. Ille ñ
uidet. Ambob sol p̃sens ẽ. s p̾senti so
alius in occidente iustitiam. Nquid alia ẽ
iustitia qͣm ille intelligit. alia qͣm iste:

Expanded text:
distinguat aures mentesque nostras, et audiadistinguat aures mentesque nostras, et audiamus quid Judaeis responderit Dominus. Respondit Jesus, et dixit eis: Etsi ego tetestimonium perhibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae tenebris operiebantur nudare, et seipsam tuis oculis demonstrare. Squos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti solalius in occidente justitiam: numquid alia est justitia quam ille intelligit, alia quam iste?
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ẽ. Quȩ lumma : Silumina sunt:
de sit lumen in cubiculo tuo clauso. pa¬
teant & luceant tibi. Non utiq possunt:
nuncupamus. & quando sana sunt ⁊ qͣn
patent indigent extrinsecus adiutorio
luminis. quo ablato aut ñ illato sana
sunt. aꝑta sunt. nec tamen uident: sic
mens nr̃a quȩ ẽ ocłs animȩ. nͥ ueritatis
lumine radiet᷑. & ab illo qui illuminat.
nec illuminat᷑. mirabilit̾ illustret᷑: nec
ad sapientiam nec adiustitiam poterit
ꝑuenire. Ipsa ẽ enim uita nr̃a. iuste uiuere.
Quomodo aut̃ ñ offendat in uia cui non
lucet lumen: ac ꝑhoc intali uia uidere
opꝰ ẽ: intali uia uidere magnum ẽ. Nã
tobi infacie ocłos clausos habebat. & filius
patri manum dabat. pater filio uiam
pͣcipiendo monstrabat. Responderunt
S iudei. T de te testimonium dicis:
testimonium tuum ñ ẽ uerum. Uideamꝰ
quid audiant. audiamus & nos. sed ñ
sicut illi. Illi contempnentes: nͦ eredenteᷤ:

Expanded text:
ratio est. Quae lumina si lumina sunt, ratio est. Quae lumina si lumina sunt, desit lumen in cubiculo tuo clauso, pateant et luceant tibi: non utique possunt. nuncupamus, et quando sana sunt, et quando patent, indigent extrinsecus adjutorio luminis; quo ablato aut non illato, sana sunt, aperta sunt, nec tamen vident: sic mens nostra, qui est oculus animae, nisi veritatis lumine radietur, et ab illo qui illuminat nec illuminatur, mirabiliter illustretur, nec ad sapientiam nec ad justitiam poterit pervenire. Ipsa est enim via nostra juste vivere. Quomodo autem non offendat in via, cui non lucet lumen? Ac per hoc in tali via videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat . 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum. Videamus qusicut illi; illi contemnentes, nos credentes;
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħc xͦ testinonium ꝓpħarum ante se
p̃missorum: p̃conum iudicem p̾ceden¬
cium. Habebat testimonium a iohanne.
s iose maius testimonium erat. q sibi
phibebat. Illi aut̃ infirmis ocłis lucernas
querebant: quia diem ferre ñ poterant:
pite ait de iohanne. Erat homo missus
adõ cui nomen erat ioħs. Hic uenit ut
s ut testimonium ꝑhiberet de lumine:
Erat lumen uerum. qd illuminat omnẽ
hominẽ uenientem in hunc mundum:
ipse iohannes. Nos om̃s de plenitudie
eiꝰ accepimus. Discernite gͦ ista. ut ꝓficiat
mens ur̃a in fide xͥ. ne semꝑ infantes
sitis ubera querentes. & a cibo solido
resilientes. Debetis ap̃ matrem sc̃am ec-¬
clesiam xͥ nutriri & ablactari. & ad escas
solidiores accedere mente ñ uentre. Hoc gͦ
discernite. aliud ẽẽ lumen qd illuminat.
aliud ẽẽ lumen q illuminatur. Nam &
oculi nr̃i lumina dicunt᷑. & unusquisq
ita iurat tangens ocłos suos. ꝑ lumina
sua. S̾ic iuuant lumina mea. usitata ii-¬

Expanded text:
Christus testimonium Prophetarum ante se praemissorum, praeconum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant:pite ait de Joanne, « Erat homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in sed ut testimonium perhiberet de lumine. erat lumen uerum quod illuminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. ipse Joannes. Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Discernite ergo ista, ut proficiat mens vestra in fide Christi; ne semper infantes sitis ubera quaerentes, et a cibo solido resilientes. Debetis apud matrem sanctam Ecclesiam Christi nutriri et ablactari, et ad escas solidiores accedere, mente, non ventre. Hoc ergo discernite, aliud esse lumen quod illuminat, aliud esse quod illuminatur. Nam et oculi nostri lumina dicuntur; et unusquisque ita jurat, tangens oculos suos, per lumina sua, Sic vivant lumina mea: usitata ju
Abbreviated transcription (Latin):
habebis thesaurum in celo. & ueni seqͣre
me. Bistis abscessit. ñ ẽ secutus. Quesiuit
Ristis abscessit habens grandint sarcinam
auaritiȩ suꝑ humeros suos. Laborabat.
estuabat. & qui ab illo sarcinam deponer

Expanded text:
habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Tristis abscessit, non est secutus: quaesivit tristis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponere
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui spe ꝑiclitant᷑ hoc dicit. Ne tar¬
des conuerti addnm: neq differas de die
indiem. Subito enim uenit ira eiꝰ. &
intemꝑe uindictȩ disꝑdette. Illis qui
desꝑatione ꝑiclitant᷑ quid dicit: in qͣc̾q
die iniquus conuersus fuerit: omnes
iniquitates eiꝰ obliuiscar. Apter illos gͦ
qui desꝑatione ꝑielitant᷑. ꝓposuit indul
gentiȩ portum. Aꝑter illos qui spe ꝑicli¬
tantur & dilationib illudunt᷑: fecit diẽ
mortis incertum. Quando ueniat ulti¬
mus dies nescis. ingratꝰ es qͥ hodiernũ
habes in quo corrigaris: Sis gͦ ad istam
mulierem. nec ego tẽ dampnabo: s facta
secura de pͣterito: caue futura. Nec ego tẽ
dampnabo. Deleui qd cominisisti. obserua
q p̃cepi: ut iuenias qd ꝑmisi..

Expanded text:
Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tarIllis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te . Illis qui desperatione periclitantur, quid dicit? In quacumque die iniquus conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatigentiae portum: propter illos qui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praecepi, ut invenias quod promisi.
Abbreviated transcription (Latin):
affectionib Sꝑando decipit᷑ qui dicit bonꝰ
ẽ. ds. misericors ẽ ds. faciam qd mͥ placet. q̃
libet. Laxem habenas cupiditatib meis:
impleam desideria animȩ meȩ. Qr̃ hoc :
cum inciderint in grauia peccata. putan¬
tes sibi ñ posse iam ignosci penicentib
& statuentes se ad dampnationẽ sine du¬
bio destinatos. dicunt apud se ipsos. Iam
dampnandi sumus. qͣr ñ qd uolumus faci¬
mus animo gladiatoꝵ ferro destinatoꝵ:
ido molesti sunt desꝑati. Iamenim quod
timeant ñ habent. & uehement᷑ timendi
sunt. Ista desꝑatio necat: spes illos. In ter
spem & desꝑationem: flucttiat animus:
Metuendum ẽ nẽ t̾e occidat spes: ⁊ cum
multum sꝑas de miscłia incidas in iudiciũ:
Metuendum ẽ rursus ne te occidat despe¬
ratio: & cum putas iam tͥ ñ ignosci quȩ
grauia commiisisti: ñ agas penitentiam.
& incurras iniudicem sapientiã qͦ dicit:
Q ego ur̃e ꝑdicioni suꝑ ridebo. Quid gͦ
egit ds cum ꝑiclitantib utroq morbo:

Expanded text:
affectionibus. Sperando qui decipitur? Qui dicit, Bonus est Deus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupiditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Qcum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, incidas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo?
Abbreviated transcription (Latin):
longanimis dominꝰ. misericors dominꝰ:
spacium correctionis : s tu plus amas di¬
latione qͣm emendationẽ. Malus fuisti
heri. hodie bonus esto: & hodiernũ dic̃
ii malicia ꝑegisti. uł cras mutare. Semꝑ
expectas. & de miscđia dĩ tͥ plurimum
polliceris. quasi ille qui tͥ ꝑ penitentu
uitam. Unde scis quid pariat crastinus
dies: Recte dicis in corde tuo. qͣndo me
correxero d̾s mͥ omma peccata dimittet.
Negare ñ possumus. q correcꝰtis atq con¬
uersis in dulgentia ds̃ ꝓmisit. Nã in qͥ
ꝓph̃a mͥ legis. qr ꝓmisit᷑ correpto indulgĩ
non mͥ legis quia ꝓmisit ds tibi longam

Expanded text:
mis Dominus, misericors Dominus: spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de misericordia Dei tibi plurimum polliceris: quasi ille qui tibi per poenit etiam prolixiorem vitam. Unde scis quid pariat crastinus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis quia promisit
Abbreviated transcription (Latin):
UOMOSO auIyIMos &
intenti accepimus cũ scm̃
conati sumus : &
quisq nr̃m de re tam magna quȩ lecta ẽ.
ꝓsuo modulo cepit q̃ potuit. & posito
pane uerbi. nemo ẽ qui se querat᷑ nichil
gustasse. S iterum ñ dubito. qr difficile qͥsꝙͣ
ẽ: qui totum intellexerit. Tamen ⁊̃ si ẽ.
minifterium nr̃m: quousq si possumus
illo adiuuante tractando faciamus ut
uł omnes uł multi intelligant qͥ se p᷑uoi
intellexisse letant᷑. Qͦd ait dñs. ego sum
lux mundi: clarum puto ẽẽ eis qui ha¬
bent oculos unde huius lucis participeᷤᷤ
fiant. Qui aut̃ ñ ht̃ oculos nisi in sola
carne mirat᷑ qͥ dictum ẽ. a dño iħu xp̃o.¬

Expanded text:
modo audivimus et intenti accepimus, cum sancconati sumus: et quisque nostrum de re tam magna quae lecta est, pro suo modulo cepit quod potuit; et posito pane verbi, nemo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum intellexerit. Tamen etiamsi esministerium nostrum, quousque, si possimus, illo adjuvante tractando faciamus ut vel omnes vel multi intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent oculos nisi in sola carne, mirantur quod dictum est a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
in me ueniatꝰ & bibat. & flumina de uen¬
tre eius fluent aquȩ uiuȩ. Uitã ȩternam
ꝑmisit. uln nichil timeamus. ubi ñ con¬
turbemur. unde ñ migremus. ubi ñ mo¬
riamur. ubi nec decessor plangat᷑. nec suc-¬
cessor sꝑeturꝰ. Quia gͦ tale ẽ q nob̃ ꝓmisit
głificatꝰ. ut in suo corꝑe ostenderet uitã
quam modo ñ habemus. s in resurrecti¬

Expanded text:
in me, veniat, et bibat; et flumina de venin me, veniat, et bibat; et flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Vitam aeternam promisit, ubi nihil timeamus, ubi non conturbemur, unde non migremus, ubi non moriamur; ubi nec decessor plangatur, nec successor speretur. Quia ergo tale est quod nobis promisit glorificatus: ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo non habemus, sed in resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
mus. si in ipsum credimus qͥ resurrex̃:¬
& dabit nobis ñ qd hic amant homines
qui dm̃ ñ amant aut tanto plꝰ amant.
quanto illum minus amant. Tanto
aut᷑ ħ minus amant qͣnto illum plus
terrenas & temporales. ñ honores &
potestates in scło isto. Uidetis enĩ omĩa
hȩc dari & hominib malis : ne magni¬
pendant᷑ abonis. Ñ ipsam postremo cor¬
poris sanitatẽ. ñ qr ipse illam ñ dat: s
qr ut uidecis & pecorib dat. N uitam
longuam. Qͥd ẽ enim longum qd aliquando fi¬
nitur: ñ ꝓmagno nob̾ eredentib ꝓmisit
longeuitatẽ aut decrepitam senectutẽ. qͣm
onmnes obtant anteqͣm ueniat. omnes de
illa cum uenerit murmurant. N pulchri¬
tudinẽ corꝑis. qͣm uł corꝑis morb uł ipsa
senectus quȩ optat᷑ exterminat. Uult eẽ
pulcher. & uult ẽẽ senex. Ista duo deside
refugiet. In uno habitare ñ possunt uigor
pulchritudims. & gemitꝰ. senectutis. Omnia
gͦ ista ñ nobis ꝓmisit. qui dixit. qͥ credit

Expanded text:
mus, si in ipsum credimus qui resurrexit; dabit nobis, non quod hic amant homines qui Deum non amant, aut tanto plus amant, quanto illum minus amant: tanto autem hoc minus amant, quanto illum plus errenas et temporales, non honores et potestates in saeculo isto; videtis enim omnia haec dari et hominibus malis, ne magnipendantur a bonis. Non ipsam postremo corporis sanitatem: non quia ipse illam non dat, sed quia, ut videtis, et pecoribus dat. Non vitam longam. Quid est enim longum quod aliquando finitur? Non pro magno nobis credentibus promisit longaevitatem, aut decrepitam senectutem; quam omnes optant antequam veniat, omnes de illa cum venerit murmurant. Non pulchritudinem corporis, quam vel corporis morbus, vel ipsa senectus quae optatur exterminat. Vult esse pulcher, et vult esse senex: ista duo desiderfugiet; et in uno habitare non possunt vigor pulchritudinis, et gemitus senectutis. Omnia ergo ista non nobis promisit, qui dixit, Qui credit
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Sine me nichil potestis facere. Qndo
claudus ille qui sedebat ad portam ad
uocem pecri surrexit. & suis pedib ambu¬
lauit. ita ut homines mirarentur & sic eos
allocutus ẽ pecrus. qr ñ in sua potestate
ista fecit. s inuirtute illius quem ipsi oc¬
ciderant: multi compuncti dixerunt:

Expanded text:
rat, Sine me nihil potestis facere . Quando rat, Sine me nihil potestis facere . Quando claudus ille qui sedebat ad portam, ad vocem Petri surrexit, et suis pedibus ambulavit, ita ut homines mirarentur, sic eos allocutus est Petrus, quia non in sua potestate ista fecit, sed in virtute illius quem ipsi occiderunt . Multi compuncti dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
piebant. E rat quȩdam turba quȩ suam
egritudinem cito uidit. & illius medicinã
sine dilatione cognouit. Uidete quid sibi
dixerit turba ipsa commota miraculis:
Numquid xͦ cum uenerit plura signa fac¬
uͦ illius audita multitudinis fide et eo
iurmure quo xͥ głificabat᷑: Miserunt
ministros ut eum apprehenderent. Qͤm
apprehenderent: Adhuc nolentẽ. Quia
g ñ poterant apprehendere nolentẽ: missi
sunt ut audirent docentẽ. Qͥd docentẽ:
Dixit gͦ iħe. Adhuc modicum tempꝰ uob̾cũ
sumi. Qͦd modo uultis facere. facturi estis:
s ñ mͦ quia modo. nolo. Qrͣ modo nolo:
Quia adhuc modicum tempꝰ uob̾cum sum:
& tunc uado ad eum qui misit me. Implere
debeo dispensationem meam & sic ꝑuenire¬
ad passionem meam. Queretis me & ñ
inuenietis. & ubi sum ego uos nͨ potestis
uenire. Hic iam resurrectionem suam
p̾dixit. Noluerunt enim agnoscere pre¬
sentem: & pꝰea quesierunt cum uderẽt
in eum multitudinẽ iam credentẽ.Func

Expanded text:
piebant. Erat quaedam turba quae suam piebant. Erat quaedam turba quae suam aegritudinem cito vidit, et illius medicinam sine dilatione cognovit. Videte quid sibi dixerit turba ipsa commota miraculis: Numquid Christus cum venerit, plura signa faces vero illi audita multitudinis fide, et eo murmure quo Christus glorificabatur, miserunt ministros, ut apprehenderent eum. Quem apprehenderent? Adhuc nolentem? Quia ergo non poterant apprehendere nolentem, missi sunt ut audirent docentem. Quid docentem? Dicit ergo Jesus: Adhuc modicum tempus vobiscum sum. Quod modo vultis facere, facturi estis, sed non modo; quia modo nolo. Quare adhuc modo nolo? Quia adhuc modicum tempus vobiscum sum: et tunc vado ad eum qui me misit. Implere debeo dispensationem meam, et sic . Quaeretis me, et non invenietis; et ubi sum ego, vos non potestis venire. Hic jam resurrectionem suam praedixit: noluerunt enim agnoscere praesentem, et postea quaesierunt, cum viderunt in eum multitudinem jam credentem. Magna
Abbreviated transcription (Latin):
enim ad crucem ut corꝑa deponerent᷑ de
ligno. qm̃ sabbatum illuscescebat. ⁊ inuenti
sunt latrones uiuentes. Supplicium qͥppe
crucis ido durius erat. quia diutius cru¬
ciabat: & omnes crucifixi longa morte
necabantur. Illi aut̃ ne remanerent in
ligno. crurib fractis coacti sunt mori:
ut possent inde deponi. Dñs aut̃ inuentꝰ
ẽ mortuus. & admirati sunt homines:
& qui eum uiuum contempserunt mor¬
tuum sic mirati sunt ut dicerent qͥdã:
Uere. filius di ẽ hic. Unde ẽ. ⁊ illud fr̃s
ubi ait querentib ego sum: & illi rede¬
untes retro omnes ceciderunt. Erat gͦ
in illo potestas summa. nec hora cogebat᷑
mori: s horam expectabat qua oportune fie¬
ret uoluntas. ñ qͣ inuiti impleret᷑ necessitas
De turba aut̃ multi crediderunt in eum.
humiles & pauꝑes saluos faciebat dñs:
Principes insaniebant. & ido medicum non
solum ñ agnoscebant. s etiam occidere cu¬

Expanded text:
enim ad crucem, ut corpora deponerentur de enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum illucescebat; et inventi sunt latrones viventes. Supplicium quippe crucis ideo durius erat, quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. Illi autem, ne remanerent in ligno, cruribus fractis coacti sunt mori, ut possent inde deponi. Dominus autem inventus est mortuus , et admirati sunt homines: et qui eum vivum contempserunt, mortuum sic admirati sunt, ut dicerent quidam, Vere Filius Dei est hic . Unde est et illud, fratres, ubi ait quaerentibus se, Ego sum; et illi retro redeuntes omnes ceciderunt . Erat ergo in illo potestas summa. Nec hora cogebatur mori; sed horam exspectabat, qua opportune fieret voluntas, non qua inviti impleretur necessitas. 7. De turba autem multi crediderunt in eum. Humiles et pauperes salvos faciebat Dominus. Principes insaniebant; et ideo medicum non solum non agnoscebant, sed etiam occidere cu
Abbreviated transcription (Latin):
passus erat. Neniq ut noueritis ñ necessitatẽ.
s potestatem morientis: ꝓpt̾ ñ nullos hoc
loquor. qui cum audierint u̾dum uenit
hora eiꝰ edificantur ad credenda fata: i fiunt
corda eorum fatua: Ut gͦ noueritis poces¬
tatem morientis. ipsam passionẽ recolite.
crucifixum intuemini. Dixit in ligno pẽ¬
dens. Sicio. Illi hoc audito. marundine
ꝑ spongiam obtulerunt ei acetũ incruce:
Accepit & ait. ꝑfectum ẽ. Et melinato ca-¬
pite. reddidit sp̃m. uidetis potestatem
morientis. qr hoc expectabat donec omnia
complerentur. quȩ de illo p̾dicta fuerant
ante mortẽ futura. Dixerat enim ꝓpħa:
Dederunt in escam meam fel: & insiti mea
potauerunt me aceto. Expectabat. ut hec
omnia complerent᷑. Lostea qͣm completa st̃.
dixit. ꝑfectum ẽ. Et abscessit potestate:
qui ñ uenerat necessitate. Ido quidam plꝰ
mirati sunt istam potestatẽ morientis: qͣ.
pocentiam miracula facientis. Uentum ẽ

Expanded text:
passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc loquor, qui cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia complerentur: posteaquam completa sunt, dixit, Perfectum est; et abscessit potestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam potestatem morientis, quam potentiam miracula facientis. Ventum est
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cediturꝰ efterno. nec excludit᷑ crastino:
Inhoc aut̃ scło uoluuntur dies. & alii
transeunt. alii ueniunt nullus man&e:
& momenta quib loquimur inuicem
expellunt. nec stat prima syllaba ut sona¬
re possit scđa. Et ex quo loquimur ali¬
quantum senuimius: & sine ulla dubita¬
tione semor sum modo qͣm mane. Ita ni¬
chib stat. nichil fixum manet ĩ temꝑore:
Amare itaq debemus ꝑ qͦm facta sunt
temꝑa ut lib̾eremur ã temꝑe. & figam᷑
in ȩternitate: ubi iam nulla ẽ. mutabili tas
temporum. Magna gͥ miscdia dñi nr̃i iħu
xͥ. factum eẽ eum ꝑpt̾ nos in tempore: ꝑ
quem facta sunt temꝑa factum eẽ int̾er
omnia: ꝑ qͦm facta sunt omnia. factũ eẽ
qͦd fecit. f actus ẽ enim qd fecerat. factꝰ ẽ.
enim homo qui hominem fecerat. ne pe¬
riret qd fecerat. Scd̃m hanc dispensationem
iam uenerat hora natiuitatis. & natꝰ erat: s
ñ dum uenerat hora passionis. ido ñdum

Expanded text:
praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. Magna igitur misericordia Domini s in tempore, per quem facta sunt tempora; factum esse inter omnia, per quem facta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum venerat hora passionis, ideo nondum
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat hora eiꝰ. hoc ẽ qr nolebat. Qͥa
ẽ enim ñdum uenerat hora eiꝰ: ñ enim
dñs subfato natꝰ ẽ. Hoc nec dẽ te cre¬
dendum ẽ: ne dum de illo ꝑ qͣm factꝰ es:
Si tua hora uoluntas ẽ illius. illius hora
quȩ ẽ nisi uoluntas sua : ñ gͦ horam dixit
qua cogeretur mori. s qua dignaretur
occidi. Tempꝰ enim expectabat quomodo
moreretur. quia & tempꝰ expectauit qͦ
nasceretur. De hoc temꝑe apls loquens
Sciebat enim quando uenire deberet:
Primum ꝑ multam seriem tempoꝵ. &
annors: predicendus fuit. Non enim
aliquid paruum uenturum fuit. Diu fue¬
rat p̾dicendus. semꝑ tenendus. Quanto
maior iudex ueniebat: tanto p̾conum
longior serͥes p̾cedebat. Deniq ubi uenit
plenitudo temꝑis. uenit & ille qui nos
liberaret ã temꝑe. Liberati enim a tem¬
pore: uenturi sumus ad illã ęt̾nitatem.
ubi ñ ẽ tempꝰ. nec dr ibi qͣndo ueniet
hora. Dies ẽ enim sempiternus qui nec

Expanded text:
venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia et tempus exspectavit quo nasceretur. De hoc tempore Apostolus loquens,sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venturi sumus ad aeternitatem illam, ubi non est tempus: nec dicitur ibi, Quando veniet hora; dies est enim sempiternus, qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uigenitus filius qui ẽ insinu pa¬
tris ipse enarrauit. Q patremñ cognos¬
cit nisi filius. & cui uoluerit filius re¬
uelare. Deniq cum dixisset. s ẽ uerus qͥ
misit me qͦm uos nescitis. ut ostenderet
eis unde possent scire qd nesciebant.
subiecit. Ego scio eum. Ergo ãme que¬
rite. ut sciatis eum. Quare aut̃ scio
eum: Quia ab ipso sum. & ipse me mi¬
sit. Magnifice utrumq monstrauit
Ab ipso inquit sum. qr filius de patre.
& quicqͥd ẽ filius. de illo ẽ. cuius ẽ filiꝰ
Id̾o dñm iħm dicimus dm̃ de do. Patrẽ
ñ dicimus dm̃ de do. s tantum dm̃. Et
dicimus dñm ihm lum̃ de lumine: pa¬
trem ñ dicimus lumen de lumine. s
tantum lumen. Adhoc gͦ ꝑtinet qd dix̾.
ab ipso sum. Qͦd aut̃ uidetis me in car¬
ne. ipse me misit. Ubi audis ipse me
misit. noli intelligere nature dissimi-¬
litudinẽ. s generantis auctoritatem:
Querebant gͦ eum apprehendere:i ne¬
mo misit in illum manus. qr ñdum

Expanded text:
qui est in sinu Patris, ipse enarravit ; et, Patrem nemo cognovit nisi Filius, et cui voluerit filius revelare . Denique cum dixisset: Sed est verus qui misit me, quem vos nescitis: ut ostenderet eis unde possent scire quod nesciebant, subjecit: Ego scio eum. Ergo a me quaerite ut sciatis eum. Quare autem scio eum? quia ab ipso sum, et ipse me misit. Magnifice utrumque monstravit. Ab ipso, inquit, sum: quia filius de patre; et quidquid est filius, de illo est, cujus est filius. Ideo Dominum Jesum dicimus Deum de Deo: Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum; et dicimus Dominum Jesum lumen de lumine, Patrem non dicimus lumea de lumine, sed tantum lumen. Ad hoc ergo pertinet quod dixit: Ab eo sum, quod autem videtis me in carne, ipse me misit. Ubi audis, Ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. Quaerebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
carnis humane. ꝑuenit ⁊̃ ad salutẽ mu¬
torum animalium. S qui das salutẽ carnis
hominib iumentisq cõmunẽ: nunquid
nulla salus ẽ qͣm sertias hominib: est
nib cominunis ẽ bonis & malis. Demq¬
ibi cum ile ista salute dixisset qͣm com¬
munit̃ accipiunt pecora & homines:
ꝓpt̾ illam salutem qͣm sꝑare debent
homines s boni homines. secutꝰ adiunx:

Expanded text:
carnis humanae, pervenit etiam ad salutem mucarnis humanae, pervenit etiam ad salutem mutorum animalium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est nibus communis est bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, sed boni h
Abbreviated transcription (Latin):
irritaret. Quid gͦ respondit: audiamus
tranquille. & tͣnquillum bibamꝰ. Unũ opꝰ
feci. & om̃s miramini: tanqͣm dicens:
Qͥa si om̃ia oꝑa mea uidẽuis: ĩpsiꝰ enĩ oꝑa
erant quȩ in mundo uidebant. & ipsum qͥ
omnia ñ uidebant. Fecit unãrẽ & turbati st̃.
quia saluum fecit hominẽ sabbato. Quasi
uͦ. si quis qͣm egrotus sabbato sinceraret. ass
illum sanum fecisset qͣm ille qui eos scan¬
dalizauit. qr unum hominẽ sabbato sab.¬
uum fecit. Quis enim alius alios salnos
fecit qͣm ipsa salus. quȩ illam salutem
qͣm dedit huic homini dat & iumentis:
salus enim corꝑalis erat. Salus carnis &
reparat᷑ & moritur. & cum reparat᷑: mors
& ministrante imꝑtiat᷑ ab illo dat᷑ a quoẽ
omnis salus. cui dr in psalmo. homines &
iumenta saluos facies dñe. sic multiplicasti
miscłiam tuam ds. Quia enim ds es. mul¬
tiplicata misođia tua ꝑuenit & ad salutẽ

Expanded text:
irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus tranquille, et tranquillum bibamus: Unum opus feci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors et ministrante impertiatur, ab illo datur a quo est omnis salus, cui dicitur in Psalmo, Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicasti misericordiam tuam, Deus. Quia enim Deus es, multiplicata misericordia tua pervenit etiam ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
ses inquit dedit uob̾ legem. & nemo ex
uobis facit legem: Quid me queritis
interficere: Ideo enim queritis int̾fic̾e.
qr nemo ex uob̾ facit legem. Nã si legem
facereus. in ipsis litteris xp̃m agnosceretis.
& p̃sentem ñ occideretis. Respondit t᷑ba¬
quasi turbata ñ ꝑtinentia ad ordinem s
ad ꝑturbationem. Deniq turba t᷑bata
uidete quid responderit. Demonium
habes. Quis te querit occidere: Quasi
ñ peius fuit dicere demonium habes.
qͣm eum occidere. Ei quippe dictum ẽ.
qđ demonium habebat. qui demones
expellebat. Qͥd posset aliud dicere t᷑ba
turbulenta: quid posset aliud olere
cenum commotum : turba turbata ẽ:
Unde : ã ueritate. Turbam lippitudinis.
turbauit claritas lucis. Oculi enim ñ
habentes sanitatẽ. nͥ possunt ferre lu
malum ꝓ malo. nec maledicꝰtum ꝓ male.¬
dicto. Quib si diceret. demoniũ habetis¬
& uos. uerum utiq diceret. N enim talia
illi ueritati dicerent. nͥ eos diaboli falsitaᷤᷤ

Expanded text:
ses, inquit, dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem? Quid me quaeritis interficere? « Ideo enim me quaeritis interficere, quia nemo ex vobis facit legem: nam si legem fecissetis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et illi respquasi turba, non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem. Denique turba turbata, videte quid responderit? Daemonium habes; quis te quaerit occidere? Quasi non pejus fuerit dicere, Daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium haberet, qui daemones expellebat. Quid possit aliud dicere turba turbulenta? quid possit aliud olere coenum commotum? Turba turbata est; unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre lummalum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent, nisi eos diaboli falsitas
Abbreviated transcription (Latin):
diligent᷑ intueamur qd ipse in exordio
dicit sc̃s eugłista. in principio erat
erat u̾bum: inde pendet huiꝰ solutio
questionis. Que ẽ gͦ doctrina patris.
patris. si u̾bum patris. s quia u̾bum
ñ pot̾ eẽ nullius s alicuiꝰ: & suam doe¬
trinam dixit seipsum & ñ suam: qr
patris ẽ u̾bum. Quid enim tan tuum ꝙͣ.
uolatilis. s manentis cum patre. ad ꝙͣ
conũtamur manentẽ sonis tͣnseuntib
admoniti. N enim nos ita admonet qd
transit: ut ad transitoria uocet. Ad mo¬
nemur ut diligamus dm̃. Totum ħ qͣ
dixi sillabȩ fuerunt. ꝑcussum aerẽ
uerberauerunt: ut ad sensum ur̃arũ
aurium ꝑuenirent. sonando tͣnsiert᷑:.
N tamen illud qd uos ammonuit tͣnsire
debet qr ille qͦm uos diligere ammonui.
ñ transit. Q cum transeuntib syllabis
ammoniti ad eum conuersi fueritis.

Expanded text:
diligenter quod ipse in exordio dicit sanctus Evangelista, In principio erat erat verbum ; inde pendet hujus solutio quaestionis. Quae est ergo doctrina Patris, Patris, si Verbum Patris. Sed quia Verbum non potest esse nullius, sed alicujus: et suam doctrinam dixit, seipsum; et non suam, quia Patris est Verbum. Quid enim tam tuum quam volatilis, sed manentis cum Patre, ad quam convertamur manentem, sonis transeuntibus admoniti. Non enim nos ita admonet quod transit, ut ad transitoria vocet. Admonemur ut diligamus Deum. Totum hoc quod dixi, syllabae fuerunt; percussum aerem verberaverunt, ut ad sensum vestrarum aurium pervenirent, sonando transierunt: non tamen illud quod vos admonui, transire debet; quia ille quem vos diligere admonui, non transit; et cum transeuntibus syllabis admoniti, conversi
Abbreviated transcription (Latin):
tas flagret. ab amore scłi feparet᷑. tota
currat indm̃: hic enim nascimur & mo¬
rimur. Hoc ñ amannuis. Caritate migre¬
mus. caritate sursum habitemus. cari¬
tate illa: qua diligimus dm̃. Nichil ali¬
ud in hac uitȩ nr̃ȩ ꝑegrinatione medite¬
mur. nisi qr hic ñ semꝑ erimus. & ibi
nobis locum bene uiuendo p̾parabimꝰ
unde nunqͣm migremus. Dominꝰ eium

Expanded text:
a flagret, et ab amore saeculi separet, ut tota currat in Deum. Hic enim nascimur et morimur, hoc non amemus: charitate migremus, charitate sursum habitemus, charitate illa qua diligimus Deum. Nihil aliud in hac vitae nostrae peregrinatione meditemur, nisi quia et hic non semper erimus, et ibi nobis locum bene vivendo praeparabimus, unde nunquam migremus. Dominus enim
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃. Precisus enim & diuisꝰ ab unitate
membrorum. quȩ unitas linguis om̃iũ
si ht̃. det signum qd tunc dabat᷑. Quid ẽ
det signum q tunc dabat᷑: Loquatur
omnib linguis. Respondet mͥ. Qͥd enĩ:
membrum sum diffusa eccłia ꝑ gences.
brum sis eiꝰ corꝑis qd loquit᷑ omnibꝰ lin¬
guis. crede te loqui omnib linguis:
Unntas enim membroꝵ caritate concordat.¬
& ipsa unitas loquit᷑. quomͦ tunc unꝰ loqbat᷑.¬
si caritate compaginamur. si catholico no¬
mine & fide gaudemus. Credamus fr̃s
qͣntum quisq amat ȩccłam xͥ. tantũ ht̃¬

Expanded text:
sanctum. Praecisus enim et divisus ab unitate sanctum. Praecisus enim et divisus ab unitate membrorum, quae unitas linguis omnium si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim, membrum sum. Diffusa Ecclesia per gentes brum sis ejus corporis quod loquitur omnibus linguis, crede te loqui omnibus linguis. Unitas enim membrorum charitate concordat; et ipsa unitas loquitur quomodo tunc unus hosi charitate compaginamur, si catholico nomine et fide gaudemus. Credamus, fratres; quantum quisque amat Ecclesiam Christi, t
Abbreviated transcription (Latin):
erexit: qͦ flatu animã membris dedit.
oꝑib renuntiarent. Tunc pͥmum pꝰ resur¬
rectionẽ suã dñs qm dicit eugłista głifica¬
tionẽ: dedit discipłis suis sp̃m scm. De in¬
de cõmoratꝰ cum eis qͣdraginta dies ut lib̾
actuun apłorum demonstrat. ipsis uiden-¬
tib & uidendo deducentib ascendit in
cȩlum. Ibi ꝑactis decem dieb die pentecoᷤteᷤᷤ
misit desuꝑ sp̃m scm̃ quo sicut dixi qͥ¬
fuerant uno in loco congregati accepto
cor nr̃m. Certi sumus omnẽ hominẽ ac-¬
ciꝑe. s qͣntum uas fidei attulerit ad fon¬
tem. tantum implet. Cum gͦ & mͦ accipi¬
atur. dixerit aliquis. Qr̃ nemo loquit᷑
linguis omniũ gentiũ: Quia iam ipsa
eccła linguis omĩum gentium loquit᷑:
Antea in una gente erat eccła. ubi om̃iũ
linguis loquebat᷑. Loquendo linguis
omniũ. significabat futurum ut cres-¬
cendo ꝑ gentes loqueret᷑ linguis omĩum:
In hac ȩccła qui ñ ẽ. nec modo accipit sp̃m

Expanded text:
erexit: quo flatu animam membris ejus deoperibus renuntiarent, tunc primum post resurrectionem suam Dominus quam dicit Evangelista , glorificationem, dedit discipulis suis Spiritum sanctum. Deinde commoratus cum eis quadraginta dies, ut liber Actuum Apostolorum demonstrat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pentecostes misit desuper Sfuerant in uno loco congregati, accepto cor nostrum. Certi sumus omnem hominem accipere: sed quantum vas fidei attulerit ad fontem, tantum implet. Cum ergo et modo accipiatur, dixerit aliquis, quare nemo loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. In hac Ecclesia qui non est, nec modo accipit Spiritum