comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rexerant quib ait Si resurrexistis cũ xp̃o:
quȩ sursum sunt sapite. Quẽ sensum uer¬
bis aliis alibi posuit dicens. Ut quẽ admo¬
dum xp̃s resurrexit amortuis ꝑgłam pa¬
tris: sic et nos innouitate uitȩ ambulemus.
Hinc ẽ et illud. Surge qui dormis. ⁊cxurge
a mortuis: ⁊ illuminabit te xp̃s. Quod aũt
dicunt non posse resurgere nisi qͥ cadunt.¬
⁊ ideo putant resurrectionem ad corpora
non animas ꝑtinere qr corpoꝵ ẽ cadere: cur
ñ audiunt. non recedatis ab illo ne cadatis.
⁊ suo dnõ stat aut cadit. ⁊ qͥ se putat stare ui¬
deat ne cadat: Puto enim qđ in anima non
incorpore casus iste cauendus sit.Si igit᷑ ca¬
dentium ẽ resurrectio: cadunt autẽ ⁊ animȩ:
ꝑfecto ⁊ animas resurgere confitendum ẽ.
Quod autem cum dixisset in istis scda mors
ñ ht̃ potestatem. subiunxit atq ait s ert̃
sacerdotes dei ⁊ xp̃i. ⁊ regnabunt cũ eo mille

Expanded text:
rexerant, quibus ait: Si resurrexistis cum Christo. rexerant, quibus ait: Si resurrexistis cum Christo. quae sursum sunt sapite. Quem sensum uerbis aliis alibi posuit dicens: Ut, quem ad modum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. Hinc est et illud: Surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. Quod autem dicunt non posse resurgere, nisi qui cadunt, et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere: quur non audiunt: Non recedatis ab illo, ne cadatis, et: Suo Domino stat aut cadit; et: Qui se putat stare, caueat ne cadat? Puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. Si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae: profecto et animas resurgere confitendum est. Quod autem, cum dixisset: In istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit adque ait: Sed erunt sacerdotes Dei et Christi et regnabunt cum eo mille
Abbreviated transcription (Latin):
in eo qd̃ reuixerit ꝑmanet. Inistis inquit
scda mors non ht̃ potestatem. Habet gͦ
inreliquis de quib suꝑius ait. Reliqͥ eoꝵ ñ
iuxerunt donec finiant᷑ mille anni. Qm̃to¬
to isto temporis int̾uallo qđ mille annos uo¬
cat. quantũcunq in eo quisq eoꝵ tuxit in
corpore. non reuixit a morte in qua eũ tene¬
bat impietas. ut sic reuiuiscendo pͥme re¬
surrectionis particeps fieret: atq in eo po¬
testatem scda mors non haberet. Sunt qui
putant resurrectionem dici non posse nͥ
corpoꝵ: ideoq istam quoq pͥmã in corpo¬
rib futuram ẽẽ contendunt. Quoꝵ enĩ ẽ
inquiunt cadere: eoꝵ ẽ. resurgere. Caduss
autem corpora moriendo. nam ⁊ acadendo
cadauera nuncupant᷑. Non gͦ animarũ
inquiunt resurrectio potest eẽ. s corpoꝵ
S quid contra apłm dicunt qui eam resur¬
rectionem appellat: Nam scd̾m interiorẽ
ñ scđ̾m exteriorem hominem utiq resur¬

Expanded text:
in eo quod reuixerit permanebit. in istis, inquit, in eo quod reuixerit permanebit. in istis, inquit, secunda mors non habet potestatem. habet ergo in reliquis, de quibus superius ait: reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, quoniam toto isto temporis interuallo, quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quisque eorum uixit in corpore, non reuixit a morte, in qua eum tenebat impietas, ut sic reuiuescendo primae resurrectionis particeps fieret atque in eo potestatem secunda mors non haberet. Sunt qui putant resurrectionem dici non posse nisi corporum ideoque istam quoque primam in corporibus futuram esse contendunt. Quorum enim est, inquiunt, cadere, eorum est resurgere. Cadunt autem corpora moriendo; nam et a cadendo cadauera nuncupantur. Non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest esse, sed corporum. Sed quid contra apostolum dicunt, qui eam resurrectionem appellat? Nam secundum interiorem, non secundum exteriorem hominem utique rosur
Abbreviated transcription (Latin):
Hora enimnunc ẽ cummortui audiunt uo¬
cẽ filii dei: et qui audierint uiuent. reliqui
g eoꝵ nonuiuent. Quod uͦ sub dit᷑ donec fi¬
niant᷑ mille anni: intelligendumẽ qd eo tp̃r
ñ uixerunt quo uiuere debuerunt ad uitã
scilicet de morte transeundo. Et ideo cũ di¬
es uenerit quo fiet ⁊ corpoꝵ resurrectio: ñ
ad uitam de monum̃tis ꝓcedent s ad iudi¬
cium ad dampnationem scilicet quȩ scda
mors dr̃. Donec finiantur enĩ mille anni
quicunq ñ uixerit. idẽ toto isto tempore qͦ
agit᷑ pͥma resurrectio. non audierit uocẽ fi¬
ln dei et aduitam de morte transierit: pro¬
fecto inscda resurrectione quȩ carnis ẽ. in
mortẽ scdam cumipsa carne transibit. Se¬
quit᷑ enim et dicit. Hȩc resurrectio pͥma ẽ
Beatus ⁊ sc̃s qui habet in hac pͥma resurre¬
ctione pardemidest particeps etꝰ ẽ. Ipse est
autem particeps eiꝰ. qui non solum amor
te quȩ inpeccatis ẽ reuiuiscit: uerum etiã

Expanded text:
Hora enim nunc est, cum mortui audiunt uoHora enim nunc est, cum mortui audiunt uocem filii Dei, et qui audierint uiuent; reliqui ergo eorum non uiuent. Quod uero subdidit: Donec finiantur mille anni, intellegendum est, quod eo tempore non uixerunt, quo uiuere debuerunt, ad uitam scilicet de morte transeundo. Et ideo cum dies uenerit, quo fiat et corporum resurrectio, non ad uitam de monumentis procedent, sed ad iudicium; ad damnationem scilicet, quae secunda mors dicitur. Donec finiantur enim mille anni, quicumque non uixerit, id est, toto isto tempore, quo agitur prima resurrectio, non audierit uocem filii Dei et ad uitam de morte transierit, profecto in secunda resurrectione, quae carnis est, in mortem secundam cum ipsa carne transibit. Sequitur enim et dicit: Haec resurrectio prima est. Beatus et sanctus qui habet in hac prima resurrectione partem, id est particeps eius est. Ipse est autem particeps eius, qui nte, quae in peccatis est, reuiuescit uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ꝓfitent᷑ ⁊ infideliter uiuunt fingunt
enim seẽẽ quod nonsunt uocant᷑q ñ uera¬
ci effigie s fallaci imagine xp̃iam. Ad ean¬
dẽ nanq bestiam ꝑtinent non solum aꝑte
inimici nominis xp̃i. ⁊ eiꝰ gloriosissimȩ qi¬
uitatis : s etiam zizania quȩ de regno eiꝰ qd̃
est ȩccła infine scłi colligenda sunt. Et qui
sunt qͥ non adorant. bestiam nec imaginẽ
eiꝰ. nisi qui faciunt quod ait apłs. Ne sitis
iugum ducentes cum infidelib: Nonado¬
rant enim idest non consentiunt ñ subici¬
unt᷑ neq accipiunt inscriptionẽ. notam
scilicet criminis infronte ꝓpt̃ ꝓfessionem:
in manu ꝓpt̾ oꝑationem. Ab his gͥ malis
aliem siue adhuc mista mortali carne uiuen¬
tes. siue defuncti. regnant cum xp̃o iam nẽ
modo quodam huic tempori congruo. ꝑto¬
tum hoc int̃uallum qđ numero mille sĩgni¬
ficat᷑ annoꝵ. Reliqui eoꝵ inquit ñ uixerunt.

Expanded text:
fidem profitentur et infideliter uiuufidem profitentur et infideliter uiuuenim se esse quod non sunt, vocantur quod veraci effigie, sed fallaci imagine Christiani, ad eamdem namque bestiam pertinent. Non solum aperte inimici nominis Christi et ejus gloriosissimae civitatis, sed etiam zizania quae de regno ejus, quod est Ecclesia, in fine saeculi colligenda sunt. Et qui sunt qui non adorant bestiam nec imaginem ejus, nisi qui faciunt quod ait Apostolus : Ne sitis jugum ducentes cum infidelibus? non adorant enim, id est, non consentiunt, non subjiciuntur. Neque accipiunt inscriptionem, notam scilicet criminis in fronte propter professionem, in manu propter operationem. Ab his igitur malis alieni, sive adhuc in ista mortali carne viventes, sive defuncti, regnant cum Christo jam nunc modo quodam huic tempori congruo tum hoc interuallum, quod numero mille significatur annorum. Reliqui eorum, inquit, non uixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uis gͦ cum suis corporib nondum sint: iam
tam̃ eoꝵ animȩ regnant cum illo dũ isti mille
anni decurrunt unde in hoc eodẽ libro ⁊ ali¬
bi legit᷑ Beati mortui quimdnõ moriunt᷑.
Amodo ⁊ iam dicit sp̃s ut requiescant a labo¬
rib suis: Nam opa eoꝵ sequunt᷑ eos. Re¬
gnat itaq cum xp̃o nunc pͥmũ eccła inui¬
dominet᷑. S ideo tantũm martyrum animas
commemorauit: quia ipsi p̃cipue regnant
mortui qͥ usq ad mortem ꝑueritate certart̃.
S aparte totum etiam ceteros mortuos intel
bestiam nec imaginem eiꝰ. neq accepint
inscriptionem infronte aut in manu sua:
simul de uiuis ⁊ mortuis debemꝰ accipere
Quȩ sit porroistabestia. quamuis sit dili¬
gentius requirendum: non tam̃ abhorret
a fide recta ut ipsa imꝑia ciuitas intelligat᷑
⁊ popłs infidelium contrarꝰ popło fideli et
ciuitati dei. Imago uero eiꝰ simulatio eiꝰ mͥ
uidet᷑. in eis uidelicet hominib qui uelut

Expanded text:
uis ergo cum suis corporibus nondum, iam uis ergo cum suis corporibus nondum, iam tamen eorum animae regnant cum illo, dum anni decurrunt. Unde et in eodem libro alibi legitur: Beati mortui qui in Domino moriuntur: Amodo etiam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis; nam opera eorum sequuntur eos. Regnat itaque cum Christo nunc primum ecclesia in uidominetur. Sed ideo tantummodo martyrum animas commemorauimortem, qui usque ad mortem pro veritate certaverunt. Sed a parte totum etiam caeteros mortuos intellbestiamnecimaginemeius, nequeacceperunt inscriptionem in fronte aut in manu sua, simul de uiuis et mortuis debemus accipere. Quae sit porro ista bestia, quamuis sit diligentius requirendum, non tamen abhorret a fide recta. ut ipsa inpia ciuitas intellegatur et populus infidelium contrarius populo fideli et ciuitati Dei. Imago uero eius simulatio eius mihi uidetur, in eis uidelicet hominibus, qui uelut
Abbreviated transcription (Latin):
quam id qđ dictum ẽ Quȩ ligaueritis int̃ra
ligata erunt in cęlo: ⁊ quȩ solueritis int̾ra so¬
luta erunt incelo. Unde apłs. Q uid enim mͥ
ẽ inquit de his qui foris sunt iudicare: Non¬
ne de his qui intus sunt uos iudiceatis. Et aĩe
inquit occisorum ꝓpt̃ testimonium iħu. et
ipt̃ uerbum dei.subauchtur qđ postea di¬
cturus ẽ regnauerunt cũ iħu mille annis:
animȩ scilicet martyrum nondũ sibi cor¬
porib suis redditis. Neq enim pioꝵ anime
mortuoꝵ seꝑarant᷑ ab eccłia quȩ nunc etiã est
regnũ xp̃i. Alioqum nec ad altare dei fieret
eoꝵ memoria incõmunicatione corporis xp̃i.
nec aliquid ꝑdesset ad eiꝰ baptismum inpi¬
culis currere ne sine illo finiat᷑ hec uita: nec
ad reconciliationem si forte ꝑpenitentiam
malam ue conscientiam quisq ab eodẽ cor¬
pore separatus ẽ. Our enim fiunt istanͥ qͥa
fideles etiam defundi membra sunt eiꝰ: Qͣm¬

Expanded text:
quam id quod dictum est: Quae ligaueritis in terra, quam id quod dictum est: Quae ligaueritis in terra, ligata erunt et in caelo; et quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. Unde apostolus: Quid enim mest, inquit, de his qui foris sunt judicare? nonne de his qui intus sunt vos judicatis ? Et animae, inquit, occisorum propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei: subauditur quod postea dicturus est, regnaverunt cum Jesu mille annis , animae scilicet martyrum nondum sibi corporibus suis redditis. Neque enim piorum animae mortuorum separantur ab ecclesia, quae nunc etiam est regnum Christi. Alioquin nec ad altare Dei fieret eorum memoria in communicatione corporis Christi; nec aliquid prodesset ad eius baptismum in periculis currere, ne sine illo finiatur haec uita; nec ad reconciliationem, si forte per paenitentiam malamue conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Quur enim fiunt ista, nisi quia fideles etiam defuncti membra sunt eius? Quam
Abbreviated transcription (Latin):
Postremo regnant cum illo. qͥ eomͦ ft̃ in re¬
gno eiꝰ: ut sint etiam ipsi regnum ciꝰ. Quo¬
mͦ autem sunt regnum xͥ qͥ ut alia taceam
quamuis ibi sint donec colligant᷑ infine
scłi de regno eiꝰ omĩa scandala. tam̃ illic sua
e hoc eͦ regno milidie in quo adhuc cũ
hoste confligit᷑ et aliqñ repugnat᷑ pu¬
gnantib uitiis. aliquando cedentib imꝑa¬
tur. donec ueniat᷑ ad illud pacatissimũ rx¬
gnum uͥ sine hoste regnabit᷑. ⁊ de hac pͥma
resurrectione quȩ nunc c̃: lib iste sic loqͥt᷑
Cum enim dixisset alligari diabolum mille
annis. ⁊ postea solui breui tempore. tuncre¬
capitulando quid millis mille annis a¬
gat ȩccła ł agatur in ea: et uidi inqͥt sedes
⁊ sedentes suꝑ eas et iudicium datum est.
Nonhoc putandum ẽ de ultimo iudicio dici:
s sedes p̃positorum et ipsi p̃positi intelligendi
sunt ꝑ quos nunc eccłia gub̾nat᷑ Iudicium
autẽ datum nullum meliꝰ accipiendũ uidet᷑

Expanded text:
postremo regnabunt cum illo, ita ut sint in regno ejus, et sint etiam illi regnum ejus, qumodo autem sunt regnum Christi, qui, ut alia taceam, quamuis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno eius omnia scandala, tamen illic sua De hoc ergo regno militiae, in quo adhuc cum hoste confligitur et aliquando repugnatur pugnantibus uitiis, aliquando cedentibus imperatur, donec ueniatur ad illud pacatissimum regnum, ubi sine hoste regnabitur, et de hac prima resurrectione, quae nunc est, liber iste sic loquitur. Cum enim dixisset adligari diabolum mille annis, et postea solui breui tempore, tum recapitulando quid in istis mille annis agat ecclesia uel agatur in ea: Et uidi, inquit, sedes et sedentes super eas, et iudicium datum est Non hoc putandum est de ultimo iudicio dici; sed sedes praepositorum et ipsi praepositi intellegendi sunt, per quos nunc ecclesia gubernatur. Iudicium autem datum nullum melius accipiendum uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
si nouam nuptam ornatam marito suo. Et
audiui uocem magnam de throno dicentem.
Ecce tab̾nacłm dei cum hominib ⁊ habita¬
bit cum eis: et erunt ipsi popłs eiꝰ. ⁊ ipse ds̃ e¬
rit cum eis: et absterget omnẽ lacrimã ab o¬
culis eoꝵ. ⁊ morsiam non erit neq luctus ne¬
q clamor. s nec dolor ullus quia pͥora abi¬
erunt. Et dixit sedens inthrono. fece noua
facio omna. De çelo descendere ista quitas
dicit᷑. qm̃ celestis ẽ grã qua ds eam fec̃ . Ppt̃ qđ
ei dicit etiam ꝑ ysaiam. Ego sum dñs faciens te.
Et de cęlo qͥdem ab initio sui descendit. ex qͦ ꝑhuiꝰ¬

Expanded text:
si nouam nuptam ornatam marito suo. Et si nouam nuptam ornatam marito suo. Et audiui uocem magnam de throno dicentem: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cum eis. et erunt ipsi populus eius, et ipse Deus erit cum eis. Et absterget omnem lacrimam ab oculis eorum: et mors iam non erit neque luctus neque clamor. sed nec dolor ullus, quia priora abierunt. Et dixit sedens in throno: Ecce noua facio omnia. De caelo descendere ista ciuitas dicitur, quoniam caelestis est gratia. qua Deus eam fecit. Propter quod ei dicit etiam per Esaiam: Ego sum Dominus faciens te. Et de caelo quidem ab initio sui descendit, ex qu
Abbreviated transcription (Latin):
rib immortalib mirabili mutatione conue¬
niebant: ut scilicet mundus in meliꝰ innoua¬
tus apte accõmodet᷑ hominib etiam carne
in meliꝰ innouatis. Quod autem ait et mare
iam non ẽ: utrum maximo illo ardore siccet᷑
an ⁊ ipsum u̾tat᷑ in meliꝰ. non facile dixerim.
Cȩlum qͥppe nouum ⁊ t̾ram nouam futuram
legimus. De mari autem nouo aliqͥd me uspi¬
tanquam mare uitreum simile cristallo reꝑtt᷑¬
S tunc non de isto fine scłi loquebat᷑ nec ꝓpͥe
dixisse uidet᷑ mare. s tanquam mare. Qm¬
uis ⁊ nunc sic̃ amat ꝓpħica locutio ꝓpͥis
ũbis translata miscere. ac sic quodamm uelare
qđ dr̃. potuit de illo mari dicere ⁊ mare iam
non ẽ: de quosupra direrat ⁊ exhibuit mortu¬
os mare qͥ in eo erant. lam enim ñ tunc erit hoc
scłm uita mortalium turbulentiũ ⁊ꝓcellosũ:
quod maris nomine figurauit.
uidi descendentem de cęlo a dõ aptatam qͣ¬

Expanded text:
ribus inmortalibus mirabili mutatione conueribus inmortalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in melius innouatis. Quod autem ait: Et mare iam non e 81: utrum maximo illo ardore siccetur an et ipsum uertatur in melius, non facile dixerim. Caelum quippe nonum et terram nonam futuram legimus, de mari autem nouo aliquid me uspibro reperitur: Tamquam mare uitreum simile crystallo. Sed tSed tunc non de isto fine saeculi loquebatur: nec proprie dixisse videtur mare, sed tanquam mare. Quamvis et nunc, sicut amat prophetica locutio propriis verbis translata miscere, ac sic quodammodo velare quod dicitur, potuit de illo mari dicere, Et mare jam non est, de quo supra dixerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant. Iam enim tunc non erit hoc saeculum uita mortalium turbulentum et procellosum, quod maris nomine figurauit. uidi descendentem de caelo a Deo, aptatam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
um ȩc̃num. Sequitur ut explicet qđ̃ etiã
ibi conectit᷑ iusti autem inuitam et̃nam. Et
uidi inquit cȩlum nouum ⁊ t̾ram nouã
Nam pͥmuni cȩlum ⁊ t̾ra recesserunt:⁊ ma¬
re iamnon e. Isto fiet ordine qđ suꝑius
p̃occupando iam dixit uidisse se suꝑ thronum
sedentẽ cuiꝰ a facie fugit cęlum ⁊ t̾ra. Iudicatis
quippe his qui scripti non sunt in libro uitę
et in ȩternum ignem missis. qͥ ignis cuiꝰmodi.
⁊ in qua mundi uel rerum parde futurꝰ sit ho¬
minem seire arbitror neminẽ nͥ forte cui sp̃s
diumꝰ ostendit. Tunc figura huiꝰ mundi mun¬
danoꝵ ignium conflagratione p̃teribit siẽ
factum ẽ mundanarum aquarũ inundatio¬
ne diluuium. Illaitaq ut dixi conflagratio¬
ne mundana. elementoꝵ corruptibiliũ qͣlita¬
tes quȩ corporib nr̃is corruptilib congrue¬
bant. ardendo penitus interibunt atq ipsa
substantia eas qualitates habebit quȩ corpo¬

Expanded text:
um aeternum; sequitur ut explicet, quod etiam um aeternum; sequitur ut explicet, quod etiam ibi conectitur: Iusti autem in uitam aeternam. Et uidi, inquit, caelum nouum et terram nouam. Nam primum caelum et terra recesserunt, et mare iam non est. Isto fiet ordine, quod superius praeoccupando iam dixit, uidisse se super thronum sedentem, cuius a facie fugit caelum et terra. Iudicatis quippe his, qui scripti non sunt in libro uitae, et in aeternum ignem missis qui ignis cuius modi et in qua mundi uel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus diuinus ostendit, tunc figura huius mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluuium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. adque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corpo
Abbreviated transcription (Latin):
cundum facta sua: breuit̃ subiecit quemad
modum fuerint iudicati. Et mors ⁊ infernus
inquit missi sunt instagnum ignis his no¬
minib significans diabolum. qm̃ mortis ẽ
auctor infernarumq pęnarum.uniu̾samq
simul demonum societatem. Hoc est enim
qđ supra euidentius p̃occupando iam di¬
rerat. Et diabolus quiseducebat eos missus
est instagnum ignis ⁊ sulphuris. Quod uͦ
ibi obscurtus adiunxerat dicens. quo ⁊ bestia
⁊ pseudo ꝓpħa: hic aꝑtius.⁊ qui non sunt
inquit inuenti in libro uitȩ scripti. missi ft̃
instagnum ignis. Non dm̃ liber iste com¬
memorat ne obliuione fallat᷑. s p̃destinati¬
onem significat eorum quib ȩt̃na dabit᷑
uita. Neq enim nescit eos ds̃ et in hoc libͦ
legit ut sciat: s potius ipsa eiꝰ p̃scientia de
illis quȩ falli non potest liber ẽ uitȩ in quo
sunt scripti. id est ante p̾cogniti.
adnõ dictum ẽ. Sic ibunt istimsupplici¬

Expanded text:
cundum facta sua, breuiter subiecit, quem ad cundum facta sua, breuiter subiecit, quem ad modum fuerint iudicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis, his nominibus significans diabolum, quoniam mortis est auctor infemarumqute poenarum, uniuersamque simul daemonum societatem. Hoc est enim quod supra euidentius praeoccupando iam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris. Quod uero ibi obscurius adiunxerat dicens: Quo et bestia etpseudopropheta, hic apertius: Et qui non sunt, inquit, inuenti in libro uitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Non Deum liber iste commemorat, ne obliuione fallatur; sed praedestinationem significat eorum, quibus aeterna dabitur uita. Neque enim nescit eos Deus et in hoc libro legit, ut sciat; sed potius ipsa eius praescientia de illis, quae falli non potest, liber est uitae, in quo sunt scripti, id est ante praecognitia Domino dictum est: Sic ibuntaisti in supplici
Abbreviated transcription (Latin):
tius uocantur appellet. Hos gͦ mortuos exi¬
buit mare qui meo erant: idẽ exhibuit ho¬
mines hoc scłm quicunq in eo erant qͥa
nondum obierant. Et mors ⁊ infernus in¬
quit reddiderunt mortuos quos inse habe¬
bant. Mare exhibuit: quia sicut inuenti ft̃¬
affuerunt. Mors uero ⁊ infernꝰ reddiderunt.
quia uitȩ dequa iam exierant reuocarunt.
Nec frustra fortasse nonsatis fuit ut diceret
runt non ⁊ infernum Infernꝰ autẽ ꝓpt̾ ma¬
los qui etiam pęnas apud inferos pendunt.
Sienim non absurde crediuidet᷑ antiquos
etiam scõs. qͥuenturi xp̃i tenuerunt fidem
locis qͥdẽ atormentis impioꝵ remotissimis.
s apud inferos fuisse donec eos inde xp̃i san¬
guis ⁊ ad ea loca descensus erueret: ꝓfecto
deinceps boni fideles effuso illo p̃cio iam redẽp¬
ti prorsus inferos nesciunt. donec etiam re¬
ceptis corporib bona recipiant quȩ merent᷑
Cum autem dixisset ⁊iudicatisunt singuli se¬

Expanded text:
tius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhitius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia, sicut inuenti adfuerunt; mors uero et infernus reddiderunt, quoniam uitae, de qua iam exierant, reuocarunt. Nec frustra fortasse non satis fuit ut diceret runt, non et infernum; infernus autem propter malos, qui etiam poenas aput inferos pendunt. Si enim non absurde credi uidetur antiquos etiam sanctos, qui uenturi Christi tenuerunt fidem, locis quidem a tormentis inpiorum remotissimis, sed aput inferos fuisse, donec eos inde Christi sanguis et ad ea loca descensus erueret, profecto deinceps boni fideles effuso illo pretio iam redemti prorsus inferos nesciunt, donec etiam receptis corporibus bona recipiant, quae merentur. Cum autem dixisset: Et iudicati sunt singuli se
Abbreviated transcription (Latin):
quos exibuit mare quiin eo erant: Neq enĩ
quiinmari moriunt̾ ñ sunt in inferno. aut
corpora eoꝵ seruant᷑ in mari. aut qđ̃ ẽ absurdiꝰ
mare habebat bonos mortuos. ⁊ infernus
malos:. Quis hoc putauerit: S ꝓfecto con¬
uenient̃ quidam hoc loco mare ꝓ isto scło
positum accipiunt. Qumgͦ ⁊ quos hic inue¬
niet xp̃s incorpore constitutos simul signi¬
ficaret cum eis qui resurrecturi sunt iudican¬
dos: etiam ipsos mortuos appellauit et bo¬
nos quib dicit᷑ mortui enĩ estis ⁊ uita ur̃a ab¬
scondita ẽ cum xp̃o in dõ. ⁊ malos de qͥbꝰ dr̃
sine mortuos sepelire mortuos suos. Possunt
corpora. Unde apłs. Corpus qͥdẽ inquit mor¬
tuum ẽ ꝓpt̾ peccatum. sp̃s autem uita ẽ ꝓpt̃
iusticiam utrunq in homine uiuente atq in
hoc corpore constituto ẽẽ demonstrans.⁊ cor¬
pus mortuum et sp̃m uitam. Nec tam̃ dix̃
corpꝰ mortale s mortuum: quamuis eadẽ
paulopꝰ etiam mortalia corpora sicut usita¬

Expanded text:
quos exhibuit mare, qui in eo erant? Neque enim qui in mari moriuntur, non sunt in inferno, aut corpora eorum seruantur in mari, aut, quod est absurdius, mare habebat bonos mortuos et infernus malos. Quis hoc putauerit? Sed profecto conuenienter quidam hoc loco mare pro isto saeculo positum accipiunt. Cum ergo et quos hic inueniet Christus in corpore constitutos simul significaret cum eis, qui resurrecturi sunt, iudicandos, etiam ipsos mortuos appellauit, et bonos, quibus dicitur: Mortui enim estis, et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo, et malos, de quibus dicitur: Sine mcorpora: unde Apostolus, Corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum; spiritus autem vita est propter iustitiam, utrumque in homine uiuente adque in hoc corpore constituto esse demonstrans, et corpus mortuum et spiritum uitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mortalia corpora, sicut usita
Abbreviated transcription (Latin):
tura ꝓ omnib multos. Proptẽa ⁊ abrahȩ dictũ
ẽ. Patrem multarum gentium posuite. Cuitñ
alioloco. insemine tuo inqͥt bñdicent᷑ om̃s gc̃s.
De tali autem resurrectione huic quoq ipsiꝑ
pħe daniheli paulopꝰ dicit᷑. Et tuueni ⁊ reqͥes¬
ce. Adhuc enim dies in completionẽ consũma¬
tionis: et requiesces ⁊ resurges in sorte tua infi
simo dicunt᷑ inpsalmis. s eoꝵ plura transeunt̃
et strictim. Hoc tamen qđ de fine scłi huiꝰ aꝑtis¬
sissime dictum ẽ ibi: nequaquam silentio p̃te¬
ribo. Principio tram tu dñe fundasti: ⁊ opera¬

Expanded text:
tura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum tura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum est: Patrem multarum gentium posui te, cui tamen alio loco: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes. De tali autem resurrectione huic quoque ipsi prophetae Danieli paulo post dicitur: Et tu ueni et requiesce; adhuc enim dies in conpletionem consummationis, et requiesces et resurges in sorte tua in simo dicuntur in Psalmis, sed eorum plura transeunter et strictim. Hoc tamen quod de fine hujus saeculi apertissime dictum est ibi, nequaquam silentio praeteribo. Principio terram tu fundasti, Do
Abbreviated transcription (Latin):
pus illud. Et intempore illo saluabit᷑ po
płs tuus omnis qui inuentꝰ fuerit scriptus
gent hiinuitam ȩt̃nam. ⁊ hiinopꝓbrium ⁊ incon¬
fusionem ȩc̃nam. Et intelligentes fulgebunt sic̃
claritas firmamenti. ⁊ex iustis multis sic̃ stelle
in scła: et adhue. Sententiȩ illi euangłicȩ ẽ locꝰ
iste simillimꝰ. de resurrectione dumtaxat corpoꝵ
mortuoꝵ. Nam qui illic dicti sunt eẽ inmonu¬
mentis: ipsi hic dormientes in t̾rȩ aggere uel
sicut alii interp̃tati sunt in t̾re puluere. Et sicut
ibi ꝓcedent dictum ẽ: ita hic exurgent. Sicut
ibi qui bona fecerunt in resurrectionẽ uitȩ qͥ
autẽ mala egerunt in resurrectionem iudicii:
ita ⁊ isto locohi iuitam ȩc̃nam.⁊ hi ioppbri¬
um ⁊ inconfusionem ȩtñam. Non autẽ diũsũ
putet᷑ qđ cum ibi positum sit om̃s qͥ sunt in mo¬
numentis: hic non ait ꝓpħa om̃s s multi dor¬
mientium int̾rȩ aggere. Ponit enim aliq̃nscͥp¬

Expanded text:
pus ilpus ilpulus tuus, omnis qui inventus fuerit scriptus gent: hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium et confusionem aeternam. Et intelligentes fulgebunt sicut claritas firmamenti, et ex iustis multi sicut stellae in saecula et adhuc. Sententiae illi euangelicae est locus iste simillimus de resurrectione dumtaxat corporum mortuorum. Nam qui illic dicti sunt esse in monumentis, ipsi hic dormientes in terrae aggere, uel, sicut alii interpretati sunt, in terrae puluere; et sicut ibi procedent dictum est, ita hic exsurgent; sicut ibi qui bona . fecerunt, in resurrectionem uiiae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iudicii: ita et isto loco hi in uitam aeternam, et hi in obprobrium et in confusionem aeternam. Non autem diuersum putetur, quod, cum ibi positum sit omnes qui sunt in monumentis, hic non ait propheta omnes, sed multi dormientium in terrae aggere. Ponit enim aliquando scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tresannos ⁊semissem etiam numero dierum
posteriꝰ posito dilucescit. Aliquando inscͥptu¬
ris ⁊ mensiũ numero decdarat᷑ uident᷑ enim
tempora indefimite hic dicta lingua latina. s ꝑ
dualem numerũ dicta sunt quemlatini ñ ha¬
bent. Sicut autem greci: ita hunc dicunt᷑ ha¬
bere ⁊hebrei. Sicat gͦ dict̃a sunt tempora:
tanquam dicerent᷑ duo tempora. Uereri me
sane fateor ne indecẽ regib quos tanquã de¬
cem homines uidet᷑ inuenturus antixp̃s. for¬
te fallam᷑: atq ita ille inopinatꝰ adueniat
non existentib tot regib in orbe romanoꝘd
si enim numero isto denario uniuersitas re¬
gum significata ẽ. post quos ille uenturꝰ ẽ.
sicut millenario centenario septenario si¬
gnificatur plerunq uniuersitas. et aliis at¬
q aliis numeris quos nunc cõmemorare
non est necesse: Alio loco idem damel. Et
erit inquit tempꝰ tribulationis quale non
fuit ex quonata ẽ gens suꝑ tram. usq ad tẽ¬

Expanded text:
tres annos et semissem etiam numero dierum tres annos et semissem etiam numero dierum posterius posito dilucescit, aliquando in scripturis et mensum numero declaratur. Videntur enim tempora indefinite hic dicta lingua Latina; sed per dualem numerum dicta sunt, quem Latini non habent. Sicut autem Graeci, ita hunc dicuntur habere et Hebraei. Sic ergo dicta sunt tempora, tamquam dicerentur duo tempora. Vereri me sane fateor, ne in decem regibus, quos tamquam decem homines uidetur inuenturus Antichristus, forte fallamur, adque ita ne ille inopinatus adueniat, non exsistentibus tot regibus in orbe Romano. Quid si enim numero isto denario uniuersitas regum significata est. post quos ille uenturus est; sicut millenario, centenario, septenario significatur plerumque uniuersitas, et aliis adque aliis numeris, quos nunc commemorare non est necesse? Alio loco idem Daniel: Et erit, inquit, tempus tribulationis, qualis non fuit ex quo nata est gens super terram usque ad tem
Abbreviated transcription (Latin):
nandum ⁊ ꝑdendum usq infinẽ. Et regnũ
⁊ potestas ⁊ magnitudo regũ qui sub omni
cȩlo sunt data ẽ scĩs altissimi. ⁊ regnum eiꝰ
regnum sempiternũ. ⁊ om̃s pͥncipatꝰ ipsi ser¬
uient ⁊ obaudient. Hucusq inquit finis ser¬
monis. Ego damhel multum cogitationes
mee conturbabant me. ⁊ forma mea immuta¬
ta ẽ suꝑme: ⁊ũbum incorde meo conseruaui.
Quatuor illa regna exposuerunt qͥdã assyrioꝵ
ꝑsarum. macedonum. ⁊ romanoꝵ. Quam uͦ
conuenient̃ id fecerint. qͥ nosse desiderant: le¬
gant prb̃i ieronimi librũ indanihelẽ. satis
erudite diligent̃q conscͥptum. Antixp̃i tñ
adũsus eccłam seuissimũ regnum licet exiguo
spacio temporis sustinendum donec ultimo¬
dei iudicio regnum sci accipiant sempit̾nũ. qͥ
uel dormitans hȩc legit: dubitare non sinit᷑.
Tempꝰ qͥppe ⁊ tempora idimidium temporis
unum annũ eẽ ⁊ duos ⁊ dimidium. ac ꝑhoe

Expanded text:
 perdendum usque in finem; et regnum  perdendum usque in finem; et regnum et potestas et magnitudo regum, qui sub omni caelo sunt, data est sanctis Altissimi. Et regnum eius regnum sempiternum; et omnes principatus ipsi seruient et obaudient. Huc usque, inquit, finis sermonis. Ego Daniel; multum cogitationes meae conturbabant me, et forma mea inmutata est super me, et uerbum in corde meo conseruaui. Quattuor illa regna exposuerunt quidam Assyriorum, Persarum, Macedonum et Romanorum. Quam uero conuenienter id fecerint, qui nosse desiderant, legant presbyteri Hieronymi librum in Danielem satis erudite diligenterque conscriptum. Antichristi tamen aduersus ecclesiam saeuissimum regnum licet exiguo spatio temporis sustinendum, donec Dei ultimo iudicio regnum sancti accipiant sempiternum, qui uel dormitans haec legit, dubitare non sinitur. Tempus quippe et tempora et dimidium temporis unum annum esse et duo et dimidium ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cussit de pͥorib tria cornu illud in quo erant
ocłi ⁊ osloquens magna ⁊ uisus eiꝰ maior ceteris.
Uidebam et cornu illud faciebat bellum cũ scĩs.
et p̃ualebat ad ipsos donec uenit uetustus die¬
rum: et regnum dedit scĩs altissum. ⁊ tempꝰ
ꝑuenit. et regnum obtinuerunt scĩ. Hȩc da¬
niel quesisse se dixit. Demde quid audierit
continuo subiungens: & dixit inquis Idest
ille aquo quesierat respondit ⁊ dix̃. Bestia qͣr¬
ta. quartum regnum erit in t̾ra. quod p̃uale¬
bit omnib regnis: ⁊ manducabit omnẽ trã.
⁊ conculcabit eam⁊ concidet. Et decem cor¬
nua eiꝰ. decem reges surgent. Et post eos surget
alius qui suꝑabit malis om̃s qui ante eum fue¬
runt. Et tres reges humiliabit et uerba adu̾s
altissimum loquet᷑ ⁊ scõs altissimi conteret:
et suspicabitur mutare tempora et legẽ. et da
bit᷑ in manum eiꝰ usq ad tempꝰ ⁊ tempora et
tum remouebunt ⁊ erterminabunt ad ext̃mi¬

Expanded text:
cussit de prioribus tria; cornu illud in quo erant cussit de prioribus tria; cornu illud in quo erant oculi et os loquens magna, et uisus eius maior ceteris. Videbam, et cornu illud faciebat bellum cum sanctis, et praeualebat ad ipsos, donec uenit uetustus dierum, et regnum dedit sanctis Altissimi; et tempus peruenit, et regnum obtinuerunt sancti. Haec Daniel quaesisse se dixit. Deinde quid audierit continuo subiungens: Et dixit, inquit id est ille, a quo quaesierat. respondit et dixit: Bestia quarta quartum regnum erit in terra, quod praeualebit omnibus regnis; et manducabit omnem terram, et conculcabit eam et con c ide t. Et decem cornua eius decem reges surgent; et post eos surget alius, qui superabit malis omnes, qui ante eum fuerunt; et tres reges humiliabit et uerba aduersus Altissimum loquetur et sanctos Altissimi conteret et suspicabitur mutare dentur in manus eius usque ad tempus et tempora et tum remouebunt ad exterminandum et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nuntiet: atq ad ęternum regnũ scõꝵ ꝑdu¬
cat narrationem suam. Cum enim uisione ꝓpħi¬
ca quatuor bestias significantes quatuor regna
uidisset. ipsumq quartum a quodam rege su¬
ꝑatum qui antixp̃s agnoseit᷑. ⁊ post hec ȩt̃nũ
regnum filii hominis qui intelligit᷑ xp̃s: hor¬
ruit inquit sp̃s m̃s. Ego daniel inh bitudine
mea.⁊ usus capitis mei conturbabat me. Et
accessi inquit ad unum de stantib ⁊ ueritatẽ
querebam ab eo de omnib his. Et dix̃ mͥ ue¬
ritatẽ Deinde qͥd audierit ab illo a qͦ de om̃ĩbꝰ
his quesiuit: tanquam cosibi exponente sic lo
surgent int̾ra. quȩ auferent᷑. Et accipient regnũ
ter de bestia quarta. que erat differens p̃omĩ be¬
stia terribilis amplius. dentes eiꝰ ferrei. ⁊ ungues
eiꝰ erei. manducans ⁊ comminuens. ⁊ reliꝗͣ pedib
suis conculcans. ⁊ de cornib eiꝰ decem quȩ e
rant incapite eiꝰ.⁊ de altero quod ascendit ⁊ ex¬

Expanded text:
praenuntiet, atque ad aeternum regnum sanctorum perducat narrationem suam. Cum enim visione prophetica quatuor bestias significantes quatuor regna vidisset; ipsumque quartum a quodam rege superatum, qui Antichristus agnoscitur; et post haec aeternum regnum Filii hominis, qui intelligitur Christus: Horruit, inquit, spiritus meus, ego Daniel in habitudine mea, et visus capitis mei conturbabant me. Et accessi, inquit, ad unum de stantibus, et veritatem quaerebam ab eo de his omnibus: et dixit mihi veritatem. Deinde, quid audierit ab illo, a quo de omnibus his quaesivit, tanquam eo sibi exponente, sic losurgent in terra, quae auferentur, et accipient regnum ter de bestia quarta, quae erat differens prae omni bestia, terribilis amplius — dentes eius ferrei et ungues eius aerei, manducans et comminuens et reliqua pedibus suis conculcans —, et de cornibus eius decem, quae , erant in capite eius, et de altero, quod adscendit et ex
Abbreviated transcription (Latin):
testes introducendi. Hunc et ipse xp̃s iħs ordi¬
nem seruandum eẽ demonstrans: scriba in qͥt
eruditꝰ in regno dei. similis ẽ uiro patrifami¬
lias. ꝓferent de thesauro suo noua et uetera.
Non dixit uetera et noua. Quodutiq dixis¬
set: nͥ maluisset meritoꝵ ordinẽ seruare quam
rgo ipse saluator cũ obiurga U stempoꝵs.¬
ret ciuitates in quib uirtutes magnas fece¬
rat. neq crediderant. et eis alienigenas antepo¬
neret: ueruntamen inquit dico uobis. tyro et
sidoni remissius erit in die iudicii quam uob̾.
Et paulopꝰ alteri ciuitati. Amen inqͥt dicouo¬
bis. quia t̾rȩ sodomoꝵ remissius erit in die
iudicii quam tͥ. Hic euidentissime diem iu
dicii p̃dicat eẽ uenturum. Et alio loco. Uiri
niniuite inqt surgent iniudicio cum gene¬
ratione ista et condempnabunt eam: qr pe¬
nitentiam egerunt inp̃dicatione ione. Et eci

Expanded text:
testes introducendi. Hunc et ipse Christus Iesus orditestes introducendi. Hunc et ipse Christus Iesus ordinem seruandum esse demonstrans: Scriba, inquit, eruditus in regno Dei similis est uiro patri familias proferenti de thesauro suo noua et uetera. Non dixit: \'Vetera et noua\', quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem seruare quam rgo ipse Salvator cum objurgaret civitates, in quibus virtutes magnas fecerat, neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret : aerum tamen, inquit, dico uobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die iudicii quam uobis. et paulo post alteri ciuitati: amen, inquit, dico uobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi, hic euidentissime praedidiem judicii esse venturum. Et alio loco, Viri Ninivitae, inquit, surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam; quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae, et
Abbreviated transcription (Latin):
et ideo nec uidet᷑. qm̃ ds̃ et ipsum uidet. nec eũ
despicit nec cum iudicat p̃terit
tiꝰ itaq ultimi iudicii dei testimonia de scͥpt᷑is
scis quȩ ponere institui. pͥus eligenda sunt de li¬
bris instrum̃ti noui. postea de tieteris. Quamuis
enim uetera pͥora sint tempore. noua tam̃ ante¬
ponenda sunt dignitate: qm̃ illa uetera p̃conia
sunt nouoꝵ. Noua gͥ ponemus pͥus: que ut fir¬
mius ꝓbemus assument᷑ et uetera. In ueterib ha¬
bentur lex et ꝓpħȩ: in notus euangłium. et apłice
littere. Ait autem apłs. Plegem enim cognitio
peccati. Nunc autem sine lege iusticia dei mani¬
festata ẽ: testificata ꝑlegem et ꝓpħas. Iusticia aũt
dei ꝑfidem iħu xp̃i: in om̃s qui credunt. Hȩc iu¬
sticia dĩ ad nouum ꝑtinet testamentum: &e te¬
stimonium habet aueterib libris. hoc ẽ alege
ac ꝓpħis. Prius gͥ ipsa causa ponenda ẽ: et postea

Expanded text:
et ideo nec uidetur; quoniam deus et ipsum uidet nec eum et ideo nec uidetur; quoniam deus et ipsum uidet nec eum despicit nec cum iudicat praeterit itaque ultimi iudicii Dei testimonia de scripturis sanctis, quae ponere institui, prius eligenda sunt de libris instrumenti noui, postea de ueteris. Quamuis enim uetera priora sint tempore, noua tamen anteponenda sunt dignitate, quoniam illa uetera praeconia sunt nouorum. Noua igitur ponentur prius, quae ut firmius probemus, adsumentur et uetera. In ueteribus habentur lex et prophetae, in nouis euangelium et apostolicae litterae. Ait autem apostolus: Per legem enim cognitio peccati. Nunc autem sine lege iustitia Dei manifestata est, testificata per legem et prophetas; iustitia autem Dei per fidem Iesu Christi in omnes qui credunt. Haec iustitia Dei ad nouum pertinet testamentum et testimonium habet a ueteribus libris, hoc est lege ac prophetis. Prius igitur ipsa causa ponenda est, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
uanitati factus uanesceret homo: In dieb
tamen uanitatis suȩ interest plurimum. utrũ
resistat an obtemꝑet ueritati. et utrum sit ex¬
pers uere pietatis an particeps non ꝓpt̃ uitȩ
huiꝰ uel bona adipiscenda uł mala uitanda.
uanescendo transeuntia: s ꝑpt̃ futurum iudi¬
cium ꝑ quod erunt et bonis bona et malis
mala sine fine mansura. Deniq iste sapiens
hunc librum sic conclusit ut diceret. Dm̃ti¬
me. et mandata eiꝰ custodi: qͥa hoc ẽ omĩs
homo. Quia omne hoc opus adducet ds̃ in iu¬
dicium. in omĩ despecto. siue bonum siue malũ.
Quid breuiꝰ. uerius. salubrius dici potuit: Om̃¬
inquit time ⁊ mandata eiꝰ custodi: qͥa hoc ẽ oĩs
homo. Quicunq enim ẽ. hoc ẽ. custos utiq mai
similitudine uanitatis: quia omẽ hoc opꝰ id ẽ
qd ab homine fit inhac uita siue bonum siue ma¬
lum ds adducet iniudicium in omni despecto.
id ẽ inomĩ etiam qui contemptibilis hic uidet᷑

Expanded text:
uanitati factus uanesceret homo? In diebus uanitati factus uanesceret homo? In diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati, et utrum sit expers uerae pietatis an particeps; non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo transeuntia, sed propter futurum iudicium, per quod erunt et bonis bona et malis mala sine fine mansura. Denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: Deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo; quia omne hoc opus Deus adducet in iudicium in omni despecto, siue bonum siue malum. Quidbreuius, uerius, salubrius dici potuit? inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. quicumque enim est, hoc est, custos utique mansimilitudine uanitatis. quia omne hoc opus — id est quod ab homine fit in hac uita — sine bonum siue malum deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni etiam, qui contemtibilis hic uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
quodammꝰ quod cum sit abundantia sapĩe suꝑ
insipientiã sicut abundantia lucis suꝑ tenebras:
sapientis q sunt ocul incapite ipsiꝰ.⁊ stultꝰ intenebͥs
ambulet: unꝰ tñ incursus incurrat oibꝰ utiq in hacui
taq̃subsole agit᷑ significans uidelicet ea mala quȩ
bonis et malis uidemus eẽ cõmunia. Dicit e¬
tiam illud quod et boni patiantur mala tan¬
quam mali sint. et malitanquam boni sint. ad¬
ipiscant᷑ bona: ita loquens. Est inquit uani¬
tas quȩ fact̾a c̃ suꝑ t̾ram. quia sunt iusti. suꝑ
quos uenit sicut factum impioꝵ: ⁊ft̃ impii suꝑ
Inhac uanitate cui qͣntũ satis uisũ ẽ intimande totũ
istũ librũ uir sapientissimꝰ deputauit: ñ ob aliud
utiq nisi ut eam uitam desideremus quȩ uanita¬
tem non ht̃ sub hoc sole. s ueritatem sub illo
qui fecit hunc solem. in hac gͦ uanitate. nun¬
qͥd nͥ iusto dei rectoq iudicio similis eidem

Expanded text:
quodammodo, quod cum sit abundantia sapientiae super quodammodo, quod cum sit abundantia sapientiae super insipientiam, sicut abundantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in capite ipsius, et stultus in tenebris ambulet; unus tamen incursus incurrat omnibus , utique in hac vita quae sub sole agitur: significans videlicet ea mala, quae bonis et malis videmus esse communia. Dicit etiam illud, quod et boni patiantur mala, tanquam mali sint, et mali tanquam boni sint, adipiscantur bona, ita loquens: Est, inquit, vanitas, quae facta est super terram; quia sunt justi, super quos venit sicut factum impiorum; et sunt impiiIn hac vanitate, cui, quantum satis visum est, intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem, — in hac ergo uanitate numquid nisi iusto Dei rectoque iudicio similis eidem
Abbreviated transcription (Latin):
buntur. uerum etiam quȩcunq ab initio
iuidicata. et quȩcunq usq ad illud tempus
adhuc iudicanda sunt apparebunt esse iustis¬
sima. ubi hoc quoq manifestabit᷑. quam iusto
iudicio di fiat. ut nunc tammulta ac pene oĩa
iusta iudicia di lateant sensus mentesq morta¬
lium: cum tam̃ in hac re pioꝵ fidẽ ñ lateat iustũ
ẽẽ qđ latet Nempe salomon sapientissimꝰ rex
isrł. qui regnauit in ierłm. librum qͥ uocat᷑ ecclł̃a¬
stes. et a iudeis quoq habet᷑ insacrarum cano¬
ne litterarum: sic exorsus ẽ. Uanitas uanitatũ
dix̃ eccłastes. uanitas uanitatum. ⁊ omĩa uanitas
Quȩ abundantia homini momĩ labore suo qͦ
laborat subsole: Et cum ex hac sententia cone¬
cderet cetera. cõmemorans erumnas erroresq
uite huiꝰ. et cuanescentes interea tempoꝵ lapsꝰ
uͥ nicħ solidum nichil stabile retnet᷑ in ea re¬
rum uanitate subsole: illud etiam deplorat

Expanded text:
buntur uerum etiam quaecumque ab initio buntur uerum etiam quaecumque ab initio indicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt, apparebunt esse iustissima. ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat iustum dispatarit. Nempe Salomon, sapientissimus rex Israel, qui regnauit in Hierusalem, librum, qui uocatur ecclesiastes et a Iudaeis quoque habetur in sacrarum canone litterarum, sic exorsus est: Vanitas uanitantium, dixit ecclesiastes; uanitas uanitantium, omnia uanitas. Quae abundantia homre suo, quo laborat sub sole ? Et cum ex hac sententia connecteret caetera, commemorans aerumnas erroresque vitae hujus, et vanescentes interea temporum lapsus, ubi nihil solidum, nihil stabile retinetur; in ea rerum vanitate sub sole, illud etiam deplorat
Abbreviated transcription (Latin):
lib uel ꝓsuis quibcunq et quantuliscunq
peccatis affligerent᷑ uel ꝓpt̃ implendas uir¬
tutes exercerentur malis:
Aunc uͦ quando ñ solum in malo sunt bo
Y ii. et in bono mali qđ uidet᷑ iniustum.
uerum etiam plerumq et malis mala eueni¬
unt. et bonis bona ꝑꝓueniunt: magis inscru¬
tabilia sunt iudicia dei. et inuestigabiles iuis
eiꝰ. Quamts gͦ nesciamus quo iudicio d̾s ista
uel faciat uel fieri sinat. apud quem summa
uirtus ẽ. et summa sapientia. summaq
iusticia. nulla infirmitas. nulla temcritas.
nulla iniquitas: salubriter tam̃ discimus ñ
magmipende seubona siue mala quȩ uide¬
mus ẽẽ bonis malisq communia. et illa bo¬
na querere que bonoꝵ. atq illa maxime ma¬
la fugere. que ꝓpͥa sunt maloꝵ. Cum uͦ ad il¬
lud dei iudicium uenerimus. cuiꝰ tempꝰ iam
ꝓpͥe dies iudicii. et aliquando dies dñi nun¬
cupatur: non solum quȩcunq tunc iudica¬

Expanded text:
libus uel pro suis quibuscumque et quantuliscumque libus uel pro suis quibuscumque et quantuliscumque peccatis adfligerentur, uel propter inplendas uirtutes exercerentur malis. Nunc uero, quando non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt, magis inscrutabilia fiunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius. quamuis ergo nesciamus, quo iudicio deus ista uel faciat uel fieri sinat, apud quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas, nulla iniquitas, salubriter tamen discimus non magni pendere seu bona seu mala, quae uidemus bonis malisque esse communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, atque illa mala maxime fugere, quae propria sunt malorum. cum uero ad illud dei iudicium uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies domini nuncupatur, non solum quaecumque tunc iudica
Abbreviated transcription (Latin):
diũsa morboꝵ atrocitate affligant᷑ infantes.
utiles reb humanis. ĩmatura morte rapiant᷑:
et quiuidet᷑ nec nasci debuisse. diutissime
insuꝑ uitiat: plenus criminib sublimet᷑ ho¬
norib. et hominem sine querela. tenebrȩ
ignobilitatis abscondant. et cetera husmo¬
ai. quȩ quis colligit qͥs enumerat: Quȩ si ha¬
berent in ipsa uelut absurditate constantiã.
ut in hac uita. in qua homo sic̃ sacer psalmꝰ
eloquit᷑ uanitat similis factus ẽ. ⁊ dies eiꝰ sic̃
umbra p̃tertunt. ñ nͥ mali adipiscerent᷑ tͣnsito¬
ria bona ista atq terrena. nec nisi boni talia
paterent᷑ mala: posset hoc riferri ad iudiciũ¬
dei iustum. siue etiam benignum. ut qͥ non
erant assecutur bona eterna quȩ faciunt bea¬
tos. temporalib his. uel deciperent᷑ ꝓ malicia
sua. uel ꝓdei miscdia consolarent᷑ bonis. et
qui non erant passuri eternatorm̃ta tempora¬

Expanded text:
diuersa morborum atrocitate adfligantur infantes; diuersa morborum atrocitate adfligantur infantes; utilis rebus humanis inmatura morte rapiatur, et qui uidetur nec nasci debuisse, diutissime insuper uiuat; plenus criminibus sublimetur honoribus, et hominem sine querella tenebrae ignobilitatis abscondant, et cetera huius modi, quae quis colligit, quis enumerat? Quae si haberent in ipsa uelut absurditate constantiam, ut in hac uita, in qua homo, sicut sacer psalmus eloquitur, uanitati similis factus est et dies eius uelut umbra praetereunt, nonnisi mali adipiscerentur transitoria bona ista adque terrena, nec nisi boni talia paterentur mala: posset hoc referri ad iudicium iustum Dei siue etiam benignum, ut, qui non erant adsecuturi bona aeterna, quae faciunt beatos, temporalibus uel deciperentur pro malitia sua, uel pro Dei misericordia consolarentur bonis, et qui non erant passuri aeterna tormenta, tempora
Abbreviated transcription (Latin):
uera et pler a felicitas. et omĩum ñ nͥ maloꝵ
digna et summa infelicitas apparebit Nunc¬
autem et mala equo animo ferre discimꝰ q̃ pa¬
tiuntur et boni: et bona ñ magnipende. quȩ
adipis cunt᷑ et mali. Ac ꝑhoc etiam in his reb
in quib non apparet diuina iusticia: saluta¬
ris ẽ diuina doctrina. Nescimus enim quo
iudicio dei bonus ille sit pauꝑ. malus ille
sit diues.iste gaudeat quem ꝑsuis ꝑditis mo¬
rib cruciari debuisse merorib arbitramur.
contristet᷑ ille quem uita laudabilis gaudẽ
debuisse ꝑsuadet. exeat de iudicio non solũ
multus. uerum etiam dampnatꝰ innocens.
aut iniquitate iucheis p̃ssus. aut falsis ob¬
rutus testimoniis: e contrario scelestꝰ adu̾¬
sarꝰ eiꝰ. ñ solum impunitus. uerum etiamum¬
dicatꝰ insultet. impius optime ualeat. pius lan¬
guorib tabescat. latrocinent᷑ sanissimi iuuenes.
et qui nec u̾bo quenquam ledere potuerunt

Expanded text:
vera et plena felicitas, et omnium nonnisi malorum vera et plena felicitas, et omnium nonnisi malorum digna et summa infelicitas apparebitautem et mala aequo animo ferre discimus, quae patiuntur et boni, et bona non magnipendere, quae adipiscuntur et mali; ac per hoc etiam in his rebus, in quibus non apparet diuina iustitia, salutaris est diuina doctrina. Nescimus enim quo iudicio Dei bonus ille sit pauper, malus ille sit dines; iste gaudeat, quem pro suis perditis moribus cruciari debuisse maeroribus arbitramur, contristetur ille, quem uita laudabilis gaudere debuisse persuadet; exeat de iudicio non solum inultus, uerum etiam damnatus innocens, aut iniquitate iudicis pressus aut falsis obrutus testimoniis, e contrario scelestus aduersarius eius non solum inpunitus. uerum etiam uindicatus insultet; inpius optime ualeat, pius languore tabescat; latrocinentur sanissimi iuuenes, et qui nec uerbo quemquam laedere potuerunt,