comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumgesert̃t adaltare chnmama dño oblatiuo
hoc oblacionẽ nob copunctionis ce lactimariũ
comendat. qua semꝑ opus habemus: maxime
aur cũ misterus celestib ministratur aoprones¬
mus. Qula eni altare holocausti in quo ear nes
uncdimaru año incendebant᷑ extincnone a cig¬
mat eanalisi concupiscentiarũ pigne spc sor
Rac are adhiniamati pinricate liguificat conins
quisopidis poñna caris illecebria acceirt amine
iuuoiumn pacato prosola es pectacione oe uende¬
no eclestis in trditus lactimas fundunt amoris :
ret post altare holocausti i abrũ ponit anquo
ama dño incendant. Duob nanq modis lacri¬
marum & cõpunctionũ status distinguit᷑. Quia
primo necesse ẽ quisq ad dñm conuersus. prohis
que cõmisit peccatis ueniam fusis lacrimis p̃cet᷑.
Qd̾̃ cũ comitantib dignis penitentie fructib lon¬
go tempore ꝑfecerit: restat ut sccurior de accep¬
ta peccatorũ uenia effectus. iam desideriis in hi¬

Expanded text:
erentur ad altare thymiama Domino oblaturi, hoc, oblationem nobis compunctionis et lacrymarum commendat, qua semper opus habemus, maxime autem cum mysteriis coelestibus ministraturi appropiamus, quia altare holocausti, in quo carnes victimarum Domino incendebantur, exstinctionem designat carnalium concupiscentiarum per ignem Spir thymiamatis puritatem significat eorum, qui sopitis per omnia carnis illecebris, ac certamine vitiorum pacato, pro sola exspectatione ac desiderio coelestis introitus lacrymas fundunt amoris; recte prope altare holocausti labrum ponitur, in quo omino incendant. Duobus namque modis lacrymarum et compunctionum status distinguitur; quia primo necesse est quisque ad Dominum conversus, pro his quae commisit peccatis veniam fusis lacrymis precetur. Quod si comitantibus dignis poenitentiae fructibus longo tempore perfecerit, restat ut securior de accepta peccatorum venia effectus, jam desideriis inhi
Abbreviated transcription (Latin):
hostias: & qđ ioħs inapocalipsi beatus inquit.
et sc̃s quihabet parte in resurrectione prima.
inhis scła mors non habet pocestatẽ. s erunt
sacerdotes dei& xp̃i: admonemꝰ om̃s fideles mis¬
tico sacerdocũ nomine censeri: ut pote menbra

Expanded text:
oannes in Apocalypsi. Beatus, inquit, et sanctus qui habet partem in resurrectione prima: in his secunda mors non habet potestatem, sed erunt sacerdotes Dei et Christi . Admonemus omnes fideles mystico sace
Abbreviated transcription (Latin):
Esus potꝰq adlusũ impulit: lusus ad idolatriã
traxit: quia siuanitatis culpa nequaquam
caute compescit᷑: ab iniquitate protinus mens
incauta deuorat᷑: salomone actestande. quia
qua modica sꝑnit paulatim decidit. Si enim
curare parua neglegimus: insensibilit̃ seduc¬
t audacter etiam maiora ꝑpetramꝰ.¬

Expanded text:
e potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur, Salomone attestante, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetram
Abbreviated transcription (Latin):
sitionis alteriꝰ. Insequentib huiꝰ uoluminĩ
cquib aromatib hoc chimiama cõponidebue¬
rit nominatim designat᷑: Stacte uidelicet et
onica galbane boni odoris ce chure lucidissi¬
mo. Que cuncta ad signiticationẽ ct̃norũ bono¬

Expanded text:
sitionis alterius. In sequentibus hujus voluminis, e quibus aromatibus hoc thymiama componi debuerit, nominatim designatur: stacte videlicet, et onyche galbano boni odoris, et thure lucidissimo. Quae cuncta ad significationem aeternoru
Abbreviated transcription (Latin):
quales fuisse eos quos cũ dño reguare norunt.
Nocanduisane qđ pecunia memorat amiouer
estmadione u ulgr sr iurta mensura dempli cias
ciandã: Qensuta nanꝙ templi dispolitioẽ auu¬
Melegis qua in ecelia suaans seruarpte ciper
ucus cantu obseruantie t no infuturo oreina
promitas otteru s qur iue ta placiũ io unt¬
ne uolancads aco scrunre mtit. iste quia dunta
mensuram templi pecumiam sue deuociois
nonobculit: reprobaca ce abiecta obiatione

Expanded text:
quales fuisse eos quos cum Domino regnare agnoscunt. Notandum sane quod pecunia memorata non juxta aestimationem vulgi, sed juxta mensuram templi erit danda. Mensura namque templi dispositio est divinae legis, quam in Ecclesia sua Dominus servari pria promittit. Caeterum si quis juxta placitum humanae voluntatis Deo servire nititur, iste quia juxta mensuram templi pecuniam suae devotionis non obtulit, reprobata et abjecta oblatione
Abbreviated transcription (Latin):
emoit autiliũ eiꝰ iuocanciatt. de ciuiatẽ
ranc s aluabo &e procegam sam propt me os
poroo Aauaso s cr uũ icum. Rostrumus sane hec
oicatia etiam ita int̃pretari. ut eneum oui¬
ecliato: eiam si uniꝰ diei fuerit uita eiꝰ super
pertam: mualius qui nonexoeerato preuarica

Expanded text:
atem hanc salvabo, et protegam eam propter me, et propter David servum meum . Possumus sane haec altaria etiam ita interpretari, ut aeneum quipeccato, etiamsi unius diei fuerit vita ejus super terram. Nullus qui non ex peccato p
Abbreviated transcription (Latin):
ignoramus quid accidit. Dixitq: ad eos aaron.
Tollite maures aureas de urorũ filiorũq et
filiarũ ur̃arum aurib: & afferde adme. fecit
popłs que iusserat: deftrens inaures adaaron.
Quas cũ ille accepisset: formauit oꝑe fusorio:
&x fecit exeis uitulũ conflatilem. Dixeruntq.
Hii sunt dii tui isrł. qui te eduxerunt de t̾ra
egypti. Qd̃ cũ uidisset aaron edificauit alta¬
re coram eo& preconis uoce clamauit dicenˢ.
Cras sollemnitas dñi ẽ & cetera. Qd iubet aa¬
ron: inaures demi abaurib uxorum atq fili¬
arum unde illis faceret deos. ñ absurde intel¬
ligitur difficibia preciꝑe uoluissẽ: ut hoc mͦ
cos abilla intentione reuocaret: factũ tam̃
illud ipsum difficile᷑ ut eẽt aurũ adfaciendũ
idolum: propt̃ cos notandũ putau qͥ contͥstant᷑ si
qͥd tale ꝓpt̾ uitã ȩt̾nã diuinit fieriuł eqͦ ão colerari

Expanded text:
noramus quid acciderit dixitque ad eos Aaron tollite inaures aureas de uxorum filiorumque et filiarum vestrarum auribus et adferte ad me fecit populus quae iusserat deferens inaures ad Aaron quas cum ille accepisset formavit opere fusorio et fecit ex eis vitulum conflatilem dixeruntque hii sunt dii tui Israhel qui te eduxerunt de terra Aegypti quod cum vidisset Aaron aedificavit altare coram eo et praeconis voce clamavit dicens cras sollemnitas Domini est ron inaures demi in auribus uxorum atque filiarum, unde illis faceret deos, non absurde intellegitur difficilia praecipere uoluisse, ut hoc modo eos ab illa intentione reuocaret; factum tamen illud ipsum difficile, ut esset aurum ad faciendum idolum, propter eos notandum putaui, qui contristantur, si quid tale propter uitam aeternam diuinitus fieri uel aequo animo tolera
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas inrationali iudicii litteris impressa est:
doctrine & ueritatis inquirendis: ñ aut̃ curan¬
dis rimandisq scłarib negotiis ꝑ acceptũ sacer¬
dotium fuisse consecratum.
dicium filiorum ilrł inpcctore suo in conspectu
am̃i gestat: cũ subditorũ causas prosola interni
uidicis intentione diseutit: ut nichil seei humi¬
utatis admisceat: in eo qđ diuina positus uice

Expanded text:
veritas in rationali judicii sive litteris impressa, seu doctrinae et veritatis inquirendis, non autem curandis rimandisque saecularibus negotiis per acceptum sacerdotium fuisse consecratum; dicium filiorum Israel in pectore suo in conspectu Domini gestat, cum subditorum causas pro sola interni judicis intentione discutit, ut nihil se eis humanitatis admisceat, in eo quod divina positus vice
Abbreviated transcription (Latin):
ubi omnia secreta patefiunt informat. flagratꝙ
suaue thimiama: cũ subita cõpunctione duu¬
nitus cactilacrimis solum ac precib uacare dui¬
ce habent. Bene aũt sequit᷑.
rit chumama insempit̾num corã dño in
generationes ur̃as. Quranimirũ necesse ẽ.
ut aniinus post orationẽ & fietꝰ adociosa uerba

Expanded text:
ubi omnia secreta patefiunt, informat: fragratque ubi omnia secreta patefiunt, informat: fragratque suave thymiama, cum subita compunctione divinitus tacti, lacrymis solum ac precibus vacare dulce habent. Bene autem sequitur: Uret thymiama sempiternum coram Domino in generationes vestras. Quia nimirum necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
incensum suaue flagrans mane. cũ dñs ip̃se ilus¬
trata fideliũ corda nouo iubare gr̃e sue addulce¬
dinẽ orationis instigat: uel participes facerdotui
illiꝰ sedula exhortatione fideles ad de precandam
faciem sui conditoris excitant. Incendit autem
thiniama sacerdos. ñ solũ mane s ce uesꝑe. M¬
ne &e eñi thimiama incendit᷑: ut in principio
omnis boni qd̾ dõ inspirante facere dispomimꝰ
illiꝰ auriliũ quo ꝑficiamꝰ inuocemus. Ad uespe¬
rumuͦ. ut cũ bene cepta cõplemus. ili aquo ac¬
cepimus prohis que donauit gr̃arum uota red¬
ron suaue flagrans maue:quando coponet lucer¬
nas incendet illud:̃ & quando collocat eas adues¬
ꝑum. Mane & eñi aaronincensum suꝑ altare
adolet: cũ dñs corda fidelium inhis que iam
intelligere ualent archanis ueritatis ad gr̃am
cõpunctionis inflammat. Incendet illud & ad
uesꝑum. quando collocat lucernas: cũ etiam er

Expanded text:
incensum suave fragrans mane, cum vel Dominus ipse illusincensum suave fragrans mane, cum vel Dominus ipse illustrata fidelium corda, novo gratiae suae jubare ad dulcedinem orationis instigat, vel participes sacerdotii illius sedula exhortatione fideles, ad deprecandam faciem sui conditoris excitat. Incendit autem thymiama sacerdos non solum mane, sed et vespere. Mane etenim thymiama incenditur, ut in principio omnis boni quod Deo inspirante facere disponimus, illius auxilium quo perficiamus, invocemus. Ad vesperum vero, ut cum bene coepta complemus, illi a quo accepimus, pro his quae donavit gratiarum vota redagrans; mane quando componet lucernas, incendet illud; et quando collocat eas ad vesperum. Mane etenim Aaron incensum super altari adolet, cum Dominus corda fidelium in his quae jam intelligere valent arcanis veritatis, ad gratiam compunctionis inflammat. Incendet illud et ad vesperum, quando collocat lucernas, cum etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait: appareat nunc uultui dcipronobis Statꝙ
altare contra uelũ qd antt artam appenlũ est: cũ
omnis iustorũ intentio ad ingressumẽ directa reg¬
nicelestis: stat corã propiciatono quocegit᷑ arca.
cũ uisiom sui conditoris puritate mentis appro¬
piat: & clausi quã libet corpore conuersationem
habent incelestib.¬
t adolebit incensum suꝑeo aaron suaue
flagrans mane quando cõponet lucernas &
incend et illud: & quando collocat eas ad uespum.
Constat incensum siue thimiama innorationis
exprimere: dicente psalmista. Birigat᷑ oratio mea
sicut incensum inconspectutuo. Et mapocalipsi.
ioħs uidit scõs habere fialas aureas plenas odora¬
mentorũ. Qd̃ confestim exponendo subiunxit:
que sunt orationesscõrum. Et qm̃ aaron ut supra
dictum ẽ & ipsum specialit̃ sũmum sacerdocem
uidelicet añm saluatorẽ. & nrͣ. quoq oroinis sa¬
ceidotes desiguat.: adolebit aaron in hoc altari

Expanded text:
Apostolus ait, appareat nunc vultui Dei pro nobis. Statque Apostolus ait, appareat nunc vultui Dei pro nobis. Statque altare contra velum quod ante arcam appensum est, cum omnis justorum intentio ad ingressum directa est regni coelestis. Stat coram propitiatorio quo tegitur arca cum visioni sui conditoris puritate mentis appropiat; et clausi quamlibet corpore conversationem habent in coelestibn suave fragrans mane, quando componet lucernas et incendet illud, et quando collocat eas ad vesperum . Constat incensum sive thymiama vim orationis experimere, dicente Psalmo: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Et in Apocalypsi Joannes vidit sanctos habere phialas aureas plenas odoramentorum ; quod confestim exponendo subjunxit, quae sunt orationes sanctorum. Et quoniam Aaron, ut supra dictum est, et ipsum specialiter summum sacerdotem, videlicet Dominum Salvatorem, et nostri quoque ordinis sacerdotes designat, adolebit Aaron in hoc altari
Abbreviated transcription (Latin):
ce lestẽ ferunt᷑ ad pacriam. Uerũ quia ibi manifeste
quatuor eirculifieri. duo uidelicet in lacere uno.
&e duo maltero p̃cipiunt᷑. hic aũt cacito numero
quat̾nario duo anuli ꝑsingula latera fiunt: pro
ceito ibi aꝑtꝰ euanglistarũ numerus claret. Hic
uͦ aliud etiam qͥdda misterii sp̃alis qd ad dilectio¬
nẽ dei & ꝓximi summe respiciat. inẽ ꝑsingłã de cm̃
latera anulis ainris cirundat᷑ altare: quia corelec¬
torũ hinc &e inde dei ac ꝓximi dilectione eonfirma¬
tur. Que bene anulis cõparat̃᷑.: quia euacuata in
fine propħia. destructa scientia cessantib lingus
ipsa ñquam cessabit. Duo aut st̃ anuli ꝑsingula
lacera: quia utrũq caritatis mandatũ gemina u¬
cute distinguit᷑. Caritas quippe derꝑsinceritatẽ
fidei acuite mundiciam ꝑficit᷑. Ponesq altare
contra uelum qd̾ ante arcam penaet testimonii.
coram propiciatorio quo tegitur testimomum:
cuiꝰ abdita dñs uicta morte penetrauit.: ut sicut

Expanded text:
coelestem feruntur ad patriam. Verum quia ibi manifeste quatuor circuli fieri, duo videlicet, in latere uno, et duo in altero praecipiuntur, hic autem tacito numero quaternario, duo annuli per singula latera fiunt, pro certo ibi apertus Evangelistarum numerus claret; hic vero etiam aliud quiddam mysterii spiritualis, quod ad dilectionem Dei et proximi summe respiciat, inest. Per singula etenim latera annulis aureis circumdatur altare, quia cor electorum hinc et inde Dei ac proximi dilectione confirmatur. Quae bene annulis comparatur, quia evacuata in fine prophetia, destructa scientia, cessantibus linguis, ipsa nunquam cessabit. Duo sunt autem annuli per singula latera, quia utrumque charitatis mandatum gemina virtute distinguitur. Charitas quippe Dei per sinceritatem fidei ac vitae munditiam perficitur. Ponesque altare contra velum, quod ante arcam pendet testimonii, coram propitiatorio, quo tegitur testimonium, cujus adyta Dominus devicta morte penetravit, ut sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quiq a cpfectus seu cener ad huc ce in prouecto
politus untucum. eunctis cademier de calos
qua ama proximũ diligat imponi᷑. Susecpt̃aq
ãn oecuma. inmonimentũ eorũ coram ano itr¬
tur cũ omne quicquid agimꝰ bom metna aput
conditore ac idic̃e nr̃m memona custodit. nia¬

Expanded text:
fectus, seu tener adhuc, et in profectu positus virtutum, cunctis eadem lex Decalogi, qua Deum ac proximum diligat, imponitur. Susceptamque Israel pecunia, in monimentum eorum coram Domino infertur, cum omne quidquid agimus boni, in aeterna apud Conditorem ac Judicem nostrum memo
Abbreviated transcription (Latin):
loronace cm̃ aurcola ꝑgirum fit altaraiii
&e digna ec̃ doccant᷑. Et duos anulos aurcos
subeorona psingła lacȩra. ut ittandr in
cos uectes &x altare portet᷑. Iplosq uectes faeiei
de lignis sechmet inaurabis. Possunt quidei
est. quatuor euangliorũ libri ñ inconuemientie
accipi ꝙ quoũ fiacm acdoctrinam sc̃i portant̃.
atq acerrenis cogitationib sublcuad ꝑbere

Expanded text:
Corona etenim aureola per gyrum fit altari thyde digna esse doceantur. Et duos annulos aureos subter coronam per singula latera, ut mittantur in eos vectes, et altare portetur, ipsosque vectes facies de lignis sethi, et inaurabis. Possunt quidem est, quatuor Evangeliorum libri non inconvenienter accipi, per quorum fidem ac doctrinam sancti portantur, atque a terrenis cogitationibus sublevati, pe
Abbreviated transcription (Latin):
istis altioris ardoriᷤ desiderii contẽplatione fu¬
ture bcatitud inis. etiam corpore de centi ñ mi¬
nimum propinquant. Apte illud ere: hoc ues¬
tiri auro precipit᷑. Esnanq plusaliis mecallis
sonorũ acdiudurabile ẽ. durũ uͦ quantũ sono
succũbit: tantũ splendore prestat aeram̃to.
IInde recte eneum altare inquo cames incende

Expanded text:
isti altioris ardore desiderii, contemplationi fuisti altioris ardore desiderii, contemplationi futurae beatitudinis etiam corpore detenti non minimum propinquant. Apte illud aere, hoc vestiri auro praecipitur: aes namque plus aliis metallis sonorum ac diu durabile est; aurum vero quantum sono succumbit, tantum splendore praestat aeramento. Unde certe aeneum altare, in quo carnes incende
Abbreviated transcription (Latin):
am uiuentem dõ offerre consueuerunt:quid
hoc altare inadolendum chimiama factum
nisi specialem quorũdam ꝑfectiorũ uitã signifi¬
nes animaliũ. inhoc ad olebatur incensũ: nisi
quia in illo figurabant᷑ hi qui ñ scm desideria
carnis ambulant̾. s quasi hec dño immolanteᷤ
om̃s sui corporis sensus ꝑ ignẽ sc̃i sp̃s eius uolumn¬
tati dedicant. Inisto aut̃ illorũ tẏpus exprimit᷑:
qui maiore mentis ꝑfectione extinctis prosus
ac sopitis illecebris omnib carnis soladño ora¬
tionũ uota offerunt᷑. Nil quidẽ de carne qd̃ se
impugnet. nil de conscientia peccati unde con¬
turbentur ac paueant. habentes: s dulciũ pro¬
fusione lacrimarũ optantes uenire & parere
ante faciem dei. Unde apte hoc altare intus
inuicinia ueli & arce. illud ante cab̾naculum
fons positum ẽ: quia nimirũ illi inconspectu
sc̃e ecclie cunctis in exemplo uirtutũ prefulgẽt:

Expanded text:
am vivente Deo offerre consuerunt, quid am vivente Deo offerre consuerunt, quid hoc altare ad adolendum thymiama factum, nisi specialem quorumdam perfectiorum vitam signifi, in hoc adolebatur incensum; nisi quia in illo figurabantur hi qui non secundum desideria carnis ambulant, sed quasi haec Domino immolantes, omnes sui corporis sensus per ignem sancti Spiritus ejus voluntati dedicant: in isto autem illorum typus exprimitur, qui majore mentis perfectione, exstinctis prorsus ac sopitis illecebris omnibus carnis, sola Domino orationum vota offerunt: nil quidem de carne, quod se impugnet, nil de conscientia peccati unde conturbentur ac paveant, habentes, sed dulcium profusione lacrymarum optantes venire, et apparere ante faciem Dei. Unde apte hoc altare intus in vicinia veli et arcae, illud ante tabernaculum foris positum est; quia nimirum illi in conspectu sanctae Ecclesiae cunctis in exemplo virtutum praefulgent;
Abbreviated transcription (Latin):
admoncrem̃ oꝑa habere ñ solũ aferinento ma¬
utie & nequitie castigata: s& pinguedine
caritatis diiius digna conspectib. Helcerte
crustula oleo consꝑsa ad consecrationẽ nrãm
dño offerimus: cũ uniuersa que facimus ꝑint̃¬
nam sc̃i sp̃s grãm in cordis nr̃i deuotione pii¬
guescunt. Lagana oleo lita offerimus. cumedã
fons hominib sp̃alia c̃e que agimus indubi¬
tant̃ in exemplum uiuendi ostendimꝰ. Quib
nmitũ oblacionib consecratio nĩa ꝑficit᷑. dũ
poꝑabona et cogitationes puras mericũ nob̃
eiꝰ. redit scriptura preciꝑe ediam defactura al¬
taris incensi:. in quo idẽ aaron cotidianũ adole¬
re chumama deberet.
thiimiama de lignis sethim habens cubitũ
longitudinis &e alterũ latitudinis. idẽ quadran¬
gulum: et duos cubitos mnaltitudine. Sraitare
holocausti de quo supradictumẽ. generalit̃ uitã
designat iustorum. qui carnẽ suam cotidie cru¬
cifigere cũ uitiis & concupiscentus atq in hosti¬

Expanded text:
dmoneremur, opera habere non solum a fermento malitiae et nequitiae castigata, sed et pinguedine charitatis divinis digna conspectibus. Vel certe crustulam oleo conspersam ad consecrationem nostram Domino offerimus, cum universa quae facimus, per internam sancti Spiritus gratiam in cordis nostri devotione pinguescunt. Lagana oleo lita offerimus, cum etiam foris hominibus spiritualia esse quae agimus, indubitanter in exemplum vivendi ostendimus. Quibus nimirum oblationibus consecratio nostra perficitur, dum pera bona et cogitationes puras, meritum nobis ejus, redit Scriptura praecipere etiam de factura altaris incensi: in quo idem Aaron quotidianum adolere thymiama deberet. thymiama, de lignis sethim habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, id est, quadrangulum et duos cubitos in altitudine . Si altare holocausti de quo supra dictum est, generaliter vitam designat justorum, qui carnem suam quotidie crucifigere cum vitiis et concupiscentiis, atque in hosti
Abbreviated transcription (Latin):
bat ut nobis cẽt pontifex. sc̃s. innocens. impollu¬
eus segregatus apeccatonb x excelsio celis factũ.
Quiuere habuut laminmã in capite suo aureã.
in qua ec̃t sem̃ am̃ sculptum: quia uenit in no¬
mine patris dicens. ego inpatre &e pater iine ẽ:
&e qui uidit me indit &e patrẽ hactenus aaron ce
filiorum ciꝰ habitus qualis ẽẽ debeat celesti de¬
signatur oraculo: seqintur aut̃ hinc etiam mo¬
dus consecrationis quo uel ipsos uel tab̾nacłm
cu omm supellectili sua dedicari oporteat.: obla¬
tis ueuieet año uitulo & duob arietib. pamb
quoq triticeis ñ solum atimis. s ae oleo cons¬
psis. siue litis adhibito etiam oleo unctionis.
Que nimirũ cuncta siue oꝑum deuotionem
bonorum ac inunditiam fideiseu grãm diei¬
ne illustrationis qua sola consecrari oportet:
sacerdoces figurate de monstrant. Quis &r enim
nesciat immolationẽ ac sanguinẽ illorĩ ani¬
malium mortẽ asꝑsionemq designare sangii

Expanded text:
 innocens, impollutus, segregatus a peccatoribus, et excelsior coelis factus, qui vere habuit laminam in capite suo auream, in qua esset sanctum Domini sculptum, quia venit in nomine Patris, dicens: Ego in Patre, et Pater in me est, et qui videt me, videt et Patrem . Hactenus Aaron et filiorum ejus habitus qualis esse debeat, coelesti designatur oraculo. Sequitur autem hinc etiam modus consecrationis, quo vel ipsos vel tabernaculum cum omni supellectile sua, dedicari oporteat, oblatis videlicet Domino vitulo et duobus arietibus, panibus quoque triticeis non solum azymis sed et oleo conspersis, si velitis, adhibito etiam oleo unctionis. Quae nimirum cuncta sive operum devotionem bonorum ac munditiam fidei, seu gratiam divinae illustrationis sola consecrari oportet, sacerdotes figurate demonstrant. Quis enim nesciat immolationem ac sanguinem illorum animalium, mortem aspersionemque designare sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
dus erat a aron &e filii eius: s ea distinctione ut
ipse quidem his omnib uteret᷑. fiłii aut̃ uiti¬
mis tribe que illorũ proprie nomini ascriptast̃
cũ dĩ. Porro filiis aaron cunicas lineas parabis.
sequitur facies & feminalia linea ut oꝑiant car¬
nem curpitudinis sue arenib usq ad feminalia.
& utent᷑ eis aaron eefilii eiꝰ quando ingredient᷑
cabͥnaculum testimonii uel quando appropin¬
quant ad altare ut ministrent inscũario ne
aaion scilicet cefilios eiꝰ. sicut etiam ipsa uerba
manifeste probant: ꝑtinent. Sicq fit ut aaron
ipse cunctis que cõmemorant᷑ octo uestib indu¬
atur: feminalib uidelicet lineis. tunica linea.
iacintina suꝑhumerali. tationali balteo. chiara.
pctalo aureo: filii uͦ eiꝰ quatuor tantum ex his:
id est feminalib. linea stricta cingulo & chiara
utant᷑. Uerum quia de ceteris supra tractatũ ẽ.
femmalia hec que ad oꝑiendam carnẽ curpi¬

Expanded text:
dus erat Aaron et filii ejus, sed ea distinctione, ut dus erat Aaron et filii ejus, sed ea distinctione, ut ipse quidem his omnibus uteretur; filii autem ultimis tribus, quae illorum proprie nomini ascripta sunt, cum dicitur: Porro filiis « Facies et feminalia linea, ut operiant carnem turpitudinis suae a renibus usque ad feminalia, et utentur eis Aaron, et filii ejus, quando ingredientur tabernaculum testimonii, vel quando appropinquabunt ad altare, ut ministrent in sanctuario, ne Aaron scilicet et filios ejus, sicut etiam ipsa verba manifeste probant, pertinet; sicque fit ut Aaron ipse cunctis quae commemorantur octo vestibus induatur, feminalibus videlicet lineis, tunica linea, hyacinthina superhumerali, rationali, balteo, tiara, petalo aureo. Filii vero ejus quatuor tantum ex his, id est, feminalibus, linea stricta, cingulo et tiara utantur. Verum, quia de caeteris supra tractatum est, feminalia haec quae ad operiendam carnis turpi
Abbreviated transcription (Latin):
animi siue corporis ipsa uirtutũ debetgła cucun¬
dari: ut iuxta exemplum floris illiꝰ qui egressus
ẽ de iadice iesse. idẽ dñi saluatoris sit iusticia ein¬
gulum lumborũ cius: &e fioes cinctoriũ renũ eiꝰ.
T̃unice aut̃ linee & baltei ac thiare que filiis
aaron indecorẽ etgłam fieri precepta sunt:
quio nobis int̾ni decoris & głie cõmendent
faciilime exhis que suꝑiꝰ ex posita sunt: in celugi
ualet. T̃unicas nanq habent saceidotes lincas:
cũ cotum corpus suum candore castitatis dedi¬
Scant. Balteis tunicas cingunt. cũ candẽ castimo¬
Qniam uigilantimentis custodia circunspiciunt:
ne conscientia illius desidiosiores ergabonorũ
oꝑum exercitia remaneant: ne ꝑ iactantiam
astimonie ipsius etiam castimonic meritum
frem̃ cuum & filios eiꝰ cumeo. & cunctoꝵ
conseerabis manus s c̃ificabisq illos ut sacerdo¬
tio fungant᷑ michi. Omnib quidẽ his uestien¬

Expanded text:
animi sive corporis, ipsa virtutum gloria debet circumanimi sive corporis, ipsa virtutum gloria debet circumdari, ut juxta exemplum floris illius qui egressus est de radice Jesse, id Domini Salvatoris sit justitia, cingulum lumborum ejus, et fiTunicae autem lineae et baltei ac tiarae, quae filiis Aaron in gloriam et decorem fieri praecepta sunt, quid nobis interni decoris et gloriae commendent, facillime ex his quae superius exposita sunt, intelligi valet. Tunicas namque habent sacerdotes lineas, cum totum corpus suum candore castitatis dedicant. Balteis tunicas cingunt, cum eamdem castimoniam vigilanti mentis custodia circumspiciunt, ne conscientia illius, desidiosiores erga bonorum operum exercitia remaneant; ne per jactantiam castimoniae ipsius etiam castimoniae meritumrem tuum et filios ejus cum eo, et cunctorum consecrabis manus, sanctificabisque illos, ut sacerdotio fungantur mihi. Omnibus quidem his vestien
Abbreviated transcription (Latin):
siue cingulũ cui suꝑ humerale astringebat: tuni¬
cam iarintinam que & suꝑ humeralis cunica uo¬
cabat᷑ cingebat. Cuncta et eñi que huc usq dicta
sunt: adpontificis habitũ ꝑtinent. Dehinc con¬
sequent̃ filiorum cius balteisimul & cetera indu¬
menta exponunt᷑ cũ dr̃.
orro filis aaron tuni cas lineas parabis ce bal¬
teis eorum utrum &x ipsi oꝑc plumarii anunius
colors ficri debuerint aliquid decernit᷑. Bicen¬
dumgͥ primũ de balceo pontificis quidequatuor
illis colorib nobilissimis ac deo dignis factus
est. Quia apte talem haberet pondifex quẽ sin¬
gulan uututũ decore semꝑ oportebat accingi.
Apte pontifex uariante fiore colorum fulgentiũ
accinctus incedebat: quia sicut alius quilibet
necesse ẽ industria continentie precingat᷑. ne
caro repugnansspũi internammentis pacẽ ali¬
quando ꝑturbet: ita pontifex ac doctor fideliũ
edomito iam omni concupiscibili mocu

Expanded text:
sive cingulum, cui superhumerale astringebatur, tunisive cingulum, cui superhumerale astringebatur, tunicam hyacinthinam, quae et superhumeralis tunica vocabatur, cingebat; cuncta etenim quae hucusque dicta sunt, ad pontificis habitum pertinent. Dehinc consequenter filiorum ejus simul baltei et caetera indumenta exponuntur, cum dicitur: Porro filiis Aaron tunicas lineas parabis et balteis eorum, utrum et ipsi opere plumarii, an unius coloris fieri debuerint, aliquid decernitur. Dicendum igitur primo de balteo pontificis, qui de quatuor coloribus illis nobilissimis ac Deo dignis factus est; quia apte talem haberet pontifex, quem singulari virtutum decore semper oportebat accingi. Apte pontifex variante flore colorum fulgentium accinctus incedebat, quia sicut alius quilibet necesse est industria continentiae praecingatur, ne caro repugnans spiritui internam mentis pacem aliquando conturbet; ita pontifex ac doctor fidelium, edomito jam omni concupiscibili motu
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ. Cingulũ uͦ fecert̃ de bisso retorta. iacinto.
purpura. acuermicło bistincto. oꝑe plumario.
Hoc cingulum ut ieronimus ex iosepho sctibit
insimilitudinẽ pellis colubti quã exuit inse¬
nectute hc ĩ rotundo textumẽ. ut marsupium
iongiis puces. Textũ aut̃ subtegimine cocci pur¬
pure iacinti &e stamine bisino obdecorẽ &e fortitu¬
dimem: atq ita polimit̾a arte distinctum: ut diu̾¬
sos fiores &e gẽmas artifici manun contertas. s ad¬
uitas arbitieris. Habebatq latitudinẽ quatuor di¬
gicorum. quo cingulo proptie ponciter utebatur.
e cocunica iacintina simul &e suꝑ humerale stim¬
gbatur. Nammsequentib aꝑte de coniunctio
ante et retro ita conueniebant sibi: ut suꝑ hume¬
rale cerationale mutuo necterent᷑ stricta ad bal¬
teum: et anulis fortius stringerent᷑: quos iungebac
uitca iacintina ne laxe fluerent. & ase inuicem
mouerentur. Nulli aut̃ dubium quin balceus

Expanded text:
tum est. Cingulum vero fecerunt de bysso retorta, hyacintho, tum est. Cingulum vero fecerunt de bysso retorta, hyacintho, purpura, ac vermiculo bis tincto, opere plumario. Hoc cingulum, ut Hieronymus ex Josepho scribit, in similitudinem pellis colubri quam exuit in senectute, sic in rotundo contextum est, ut marsupium longius putes. Textum autem subtemine, cocci, purpurae, hyacinthi, et stamine byssino ob decorem et fortitudinem, atque ita polymita arte distinctum, ut diversos flores et gemmas, non artifici manu contextas, sed additas arbitreris. Habebatque latitudinem IV digitorum, quo cingulo proprie pontifex utebatur; et in eo tunica hyacinthina simul et superhumerale stringebatur. Nam in sequentiante et retro ita conveniebant sibi ut superumerale et rationale mutuo necterentur stricta ad balteum et anulis fortius copulata quos iungebat vitta hyacinthina ne laxe fluerent et a se invicem movere
Abbreviated transcription (Latin):
cens. fecerunt &e cunicas oꝑe cextili aaron ce fi¬
liĩ eius. et mitras cũ coronulis suis exbisso: s deqͣ
materia facte eẽnt ñ dixit. Cũ eñi dicat &e mitiã
cũ coronulis suis exbisso: poterat indelligi uttãq
ex bisso factã eͥẽsi ñ iosephꝰ coronaᷤ ẽẽ aureas designa¬
ret: qͥ ftãte adhuc tẽplo⁊ legali obseruantia celeb̾ta cũ
ecͣt degenere sacerdocali facillime potuit modũ
omnem saccidotalis indumenti ñ tantũ legen¬
do s & uidendo cognoscere. Uerũ siue bissine seu
fuerint auree coronule: cũ constat eas factas esse
cũ mitris. dicamus breuit̃ defigura. Mitras cũ co¬
ditum. gustum. olfactum & tactum suũ. inuenusta¬
te castimonie custodiunt: ut procadẽ custodia se coro¬
nam uite quã repromisit ds̃ diligentib se. accipere
sperent. Et balteum oꝑe plumarii. Decuiꝰ uideli¬
cet factura baltei. manifestiꝰ inpostetiorib scrip¬

Expanded text:
cens: Fecerunt et tunicas opere textili, Aaron et ficens: Fecerunt et tunicas opere textili, Aaron et filii ejus, et mitras cum coronulis suis ex bysso. Sed de qua materia factae essent non dixit. Cum enim dicat, et mitras cum coronulis suis ex bysso, poterat intelligi utrasque ex bysso factas esse, si non Josephus coronas esse aureas designaret, qui stante adhuc templo, et legali observantia celebrata, cum esset de genere sacerdotali, facillime potuit modum omnem sacerdotalis indumenti, non tantum legendo, sed videndo cognoscere. Verum sive byssinae, seu fuerint aureae coronulae, cum constet eas factas esse cum mitris, dicamus breviter de figura. Mitras cum coauditum, gustum, olfactum et tactum suum in venustate castimoniae custodiunt, ut pro eadem custodia se coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se, accipere sperent. Et balteum opere plumario. De cujus videlicet factura baltei, manifestius in posterioribus scrip
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt colons nonostendit. Et hec quidẽ deminone
sacerdotis: de pontificis uͦ thiara hoc mͦ testatur.
Pilleum autem similiter oꝑatũ habet pontifer.
sicut reliqui saceidotes: & aliũ consutũ exiacin¬
tho uariato. Circundat᷑ aut̃ ei cr aurea corona
trib uncib facta: suꝑ quã surgit in media fionte
quasi calliculus quidã aureus similis herbe que
apud nos achano nũcupatur. quã greci hyascy¬
amus dicunt. Et paulopꝰ de scripta ciꝰ mirabili
uarietate subintulit dicens. Habet aut̃ florem
similem plancagini:& ꝑcircuitũ cota corona
his florib est celata: ab occipicio usq adutrũq
timpus. Infronte uͦ hoc quidẽ ñ habet: s lammi¬
na est aurea que sacris litteris dĩ nom̃ habet inscp¬
tum. Hec quidẽ de scdo uelamine. & coronis pon¬
tificum aureis scriptura sc̃a tacere uidet᷑. Corona¬
rumu breuit̃ fecit insequentib mentionẽ di¬

Expanded text:
esse coloris, non ostendit. Et haec quidem de minoris esse coloris, non ostendit. Et haec quidem de minoris sacerdotis; de pontificis vero tiara, hoc modo testatur: Pileum autem similiter operatum habet pontifex, sicut reliqui sacerdotes, et alium consutum ex hyacintho variato. Circumdatur autem ei et aurea corona tribus vicibus facta, supra quam surgit in media fronte, quasi calyculus quidem aureus, similis herbae quae apud nos acharo nuncupatur, quam Graeci hyosciamon dicunt. Et paulo post descripta ejus mirabili varietate, subintulit dicens: Habet autem florem similem plantagini, et per circuitum tota corona his floribus est caelata, ab occipitio usque ad utrumque tempus. In fronte vero hoc quidem non habet: sed lamina est aurea, quae sacris litteris Dei nomen habet inscriptum. Haec quidem de secundo velamine et coronis pontificum aureis, Scriptura sancta tacere videtur. Coronarum vero breviter fecit in sequentibus mentionem di
Abbreviated transcription (Latin):
tificis: ut hoc indumento admoneret᷑ om̃s capi¬
tis sensus dõ consecratos habere: ne uel oculi eius
uiderent uanitatẽ. uel aures eiꝰ libentiꝰ audiendo
opprobrium acciperent aduersus pioximũ suũ:
uelos abundaret nequicia & lingua concinnaret
dolos: siue etiam cor crapula et ebrietate grauaret̃
uel olfactus aspsũ mirra cealoe et cinamomo.
lectum meretricis amplecteret᷑. Qualit̃ autem
thiara hec fuetit facta: iosephus docet dicens.Su¬
ꝑ caput aũt gestat pilleum in modũ calamauci
aut cassidis. qđ extendit᷑ supra sũ mitatẽ capitis
& modice uerticis medietatẽ excedit: &e cale est
ut uideatur ex lini cextura confectum: habens
uittas que conuolute sepius conectunt᷑: ne facile
delabatur. Qui in delicet iosephus huic piueo su¬
ꝑ additum ẽẽ narrat. aliud maius uelam̃ qd cocã
capitis suꝑficiem celaret. apte ꝑfectũ ne laboran¬
ce sacerdote cuca sactificia corruat. Q cam̃ cuiꝰ

Expanded text:
tificis, ut hoc indumento admoneretur, omnis capitificis, ut hoc indumento admoneretur, omnis capitis sensus Deo consecratos habere, ne vel oculi ejus viderent vanitatem, vel aures libentius audiendo, opprobrium acciperent adversus proximum suum, vel os abundaret nequitia, et lingua concinnaret dolum sive etiam cor crapula et ebrietas gravarent, vel olfactus aspersum myrrha, aloe et cinamomo lectum meretricis amplecteretur. Qualiter autem tiara haec fuerit facta, Josephus docet dicens: Super caput autem gestat pileum in modum parvuli calamaci aut cassidis, quod extenditur supra summitatem capitis, et modice verticis medietatem excedit, et tale est, ut videatur ex lini textura confectum, habens vittas quae convolutae saepius connectuntur, ne facile dilabatur. Qui videlicet Josephus huic pileo super additum esse narrat, aliud majus velamen, quod totam capitis superficiem celaret, apte perfectum, ne laborante sacerdote circa sacrificia corruat. Quod tamen cujus
Abbreviated transcription (Latin):
tate discurrant. Hec aut linea ñ solũ stricta uerũ
etiam poderis ẽ. uidelicet adpedes usq descen¬
dens:c̃continentia ñ uni cuilibet menbro uio¬
lent̃ imposita. s intoto ẽ corpore delectabilicer
consũmata. Hec & eñi linea manus eiꝰ acbrachia
debet stringere sacerdotis. nequid insiutile fiat:
pectus nequid mnane cogicet: uentrẽ ne delicias
ulcia modum appetendo dm̃ se gulosus facere
presumat. Subiecta eñi uentri menbra: ne lasci-¬
uiendo cotam sacerdotalis habitus pulchricudi¬
nem corrumpant. Genuane aborationis instan¬
tia torpeant. tibias & pedes ne admalũ currant. In¬
duatur gͦ sacerdos primo linea stricta: ut cx opus
abiniquis oꝑib. & aptauis mentẽ cogitationib
compescat. Accipiat deinde iacintinanrut post
descriptionẽ continentie salutaris.cq corpus &
amimũ spiritaliũ uirtutũ habitu uenustet. Et chi¬
aram bissinam facies. Thiara nanq que ce cida¬
ris & mitta uocabat᷑. caput tegebat et ornabat põ¬

Expanded text:
 vivum. Haec autem linea non solum stricta, verum etiam poderis est, videlicet ad pedes usque descendens, cum continentia non unicuilibet membro violenter imposita, sed in toto est corpore delectabiliter consummata. Haec etenim linea, manus ac brachia debet stringere sacerpectus, ne quid inane cogitet; ventrem, ne delicias ultra modum appetens Deum suum gulosus facere praesumat: subjecta enim ventri membra, ne lasciviendo, totam sacerdotalis habitus pulchritudinem corrumpant. Genua ne ab orationis instantia torpeant. Tibias et pedes, ne ad malum currant. Induatur sacerdos primo linea stricta, ut et corpus ab iniquis operibus et a pravis mentem cogitationibus compescat. Accipiat deinde hyacinthinam, ut post descriptionem continentiae salutaris, aeque corpus et animum, spiritalium virtutum habitu venustet. Et tiaram byssinam facies. Tiara namque quae et cidaris et mitra vocabatur, caput tegebat et ornabat pon
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Ipsc ẽ enimut apłs ait. splendorgle & figu¬
rasustantie dei patris: portansq omnia uerbo
untucis suc. Ipse agnus dei quicollit peccata
mundiApse saceidos inet̾ium omnis scĩtatis or¬
natu preclarus. Nonquẽ natus in carne ꝑ exerci¬
tium laboris acciꝑe meruit. s quẽ inutero uirgi¬
nis in carnatus preueniente grã sp̃c sc̃i cotũ simł¬

Expanded text:
habet. Ipse est enim, ut Apostolus ait, splendor gloriae, et figuhabet. Ipse est enim, ut Apostolus ait, splendor gloriae, et figura substantiae Dei Patris, portansque omnia verbo virtutis suae. Ipse Agnus Dei, qui tollit peccata mundi: ipse sacerdos in aeternum, omni sanctitatis ornatu praeclarus, non quem natus in carne per exercitium laboris accipere meruit, sed quem in utero Virginis incarnatus, perveniente gratia Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
Ignis incalore. Acris inalitu. Aquarũ in humore.
⁊erre. impsa soliditate menbrorũ. Unde & aphi¬
siologis grecc homo micro cosmos. idẽ minor mũ¬
dus uocat᷑. Qd̾ ce si aurũ qusd in eode habitu iux¬
cahanc intelligentiam significet queris: rationa¬
bilem ineo incerioris hominis uirtutẽ intellige.
Nnde &e meo proprie scm̃ am̃ scriptũ est: quiañ
nobis scriptura pontificẽ ueteris cestam̃ti sicues¬
citum ostendit: ut sciat nr̃i demporis pondifex
prototose genere humano. marime aut prohis
qui cognouerunt ueritatẽ signũq fidei illius
infronte portant intercedẽ deberẽ: apło ad mo¬
nente acdicente. Obsecro gͥ primo omniũ fieri
obsecrationes: oationes. postul ationes. gratiarũ
actiones ꝓ om̃ib hominib. proregib & omnib
qui in sublimitate st̃. Qd̃ simpontifice quẽ con¬
scerat moyses dñm saluatorẽ intelligimꝰ. iure in
habitu suo cotiꝰ mundifigurã simul & hominis

Expanded text:
Ignis in calore, aeris in halitu, aquarum in humore, Ignis in calore, aeris in halitu, aquarum in humore, terrae in ipsa soliditate membrorum. Unde et a physiologis Graece homo , id est minor mundus vocatur. Quid et si aurum quo in eodem habitu, juxta hanc intelligentiam significet quaeris, rationabilem in eo interius hominis virtutem intellige: unde et in eo proprie sanctum Domini scriptum est, quia non nobis scriptura pontificem Veteris Testamenti sic vestitum respondit, ut sciat nostri temporis pontifex pro toto se genere humano, maxime autem pro eis qui cognoverunt veritatem, signumque fidei illius in fronte portant, intercedere debere, Apostolo admonente ac dicente: Obsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones, pro omnibus hominiqui in sublimitate sunt . Quod si in pontifice, quem consecrat Moyses, Dominum Salvatorem intelligimus, jure in habitu suo totius mundi figuram simul, et hominis
Abbreviated transcription (Latin):
& desuꝑ humerale imposuit: qd stringens cingłõ
aptauit rationali. S quomͦ cũq hoc factum fue¬
rit: padet manifeste exeis que explanata sunt fi¬
gura uestitus incellectualis Uerum quia de habi¬
tu sacerdotali sequentes dicta patrũ breut̃ ista per¬
strinximus: notandũ putauimꝰ & hoc qd̾ quatuor
illi colores eximii dequib factus est. docidẽ mundi
elementis congrua cõparatione aptant᷑. Bissũ siue
linum terre qđ exeanascit᷑: purpura aquis qd ex
mari cocleolis tinguat᷑: iacintinus & coccus aeri&
igni. obcoloris similicudinẽ: coccusq fuerit biscinc¬
tus eoqđ ignis gemina uirtute sit preditꝰ. lucendi
uidelicet & incendendi. Aiuntq hebrei quia ideo
pontifex omnum siguram elementorũ in suo ha¬
bitu gestauerit: quia ñ solum proisrł s &e pro
omnimundo immolans rogare debuerit. Quib
nol non incongue forte addere ualemꝰ: qd in uno
Quoq hominu figura omniũ elementorũ continet̃

Expanded text:
merale imposuit, quod stringens cingulo, aptavit rationali. Sed quomodocunque hoc factum fuerit, patet manifeste ex eis quae explanata sunt, figura vestitus intellectualis. Verum quia de habitu sacerdotali sequentes dicta patrum, breviter ista perstrinximus, notandum putavimus et hoc, quid quatuor illi colores eximii de quibus factus est, totidem elementis congrua comparatione aptatur, byssus sive linum, terrae quod ex ea nascuntur, purpura, aquis, quod ex marinis conchyliis tingatur, hyacinthus et coccus, aeri et igni, ob coloris similitudinem, coccusque fuerit bis tinctus, eo quod ignis gemina sit virtute praeditus: lucendi videlicet et incedendi. Aiuntque Hebraei, quia ideo pontifex omnium figuram elementorum in suo habitu gestaverit, quia non solum pro Israel, sed et pro omni mundo immolans, rogare debuerat: quibus nos non incongrue forte addere valemus, quid in uno quoque hominum, figura omnium elementorum continetur:
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ quia dici non potest: s quia finiti sensi & intellec¬
cucreature nului potest. Etbene quatuor litteris
idẽ nomen dm̃ infionte pontificis erat scripcum:
propt indelicet significantiã totidẽ partui añi¬
e crucis quam intronte portaturi cramꝰ. hoc

Expanded text:
non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellecnon quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu creaturae nullius potest. Et bene quatuor litteris idem nomen Domini in fronte pontificis erat scriptum, propter videlicet significantiam totidem partium Dominicae crucis, quam in fronte portaturi eramus, h
Abbreviated transcription (Latin):
aciesce lammã de auro purissimo inqua seul¬
pes oꝑe celatoris scm̃ año: ligabisq eam uit¬
a iacintina. & erit suꝑ chniaram imminens fronti
pondi ficis. Lammina hec aurea infronce pontificis.
hellatur sculptũ est. sacratiꝰ ceteris erat indumnais
du. Et metito. quiasicut dicuna potentia cunctis que
creautt suꝑeminet. itaoportebat ut nom̃ eius cererum
it. Significat aũt ipsam profesionis nr̃e fiduciuam quã
pontificis habitu de auro ẽ solo factum: ut mundi¬
ciam cordis siue corporis inqua msteria redempdo
ment̃e recondeir uelgestare debeamꝰ ostenderet. Uł
certe auro inscriptum infronte saceidos scm̃ dñi gel¬
tat: ut infiniet mnistice qd̾ ita passionẽ dñi & saluato¬
risnt̃i ꝑqua redemptisumus uenctari &e amplecti de¬
uemus: ut claritatem inillo diuine maiestatis ꝑquam
creati sumꝰ parit̃ conficendam ẽe nouerimꝰ. Ita mortẽ
asupte abillo humanitatis conficeri: ut eande mor hu¬
Cui int̾pretatio. lingua corũ mestabile sonas.

Expanded text:
auro purissimo, in qua sculpes opere coelatoris sanctum Domino. Ligabisque eam vitta hyacinthina, et erit super tiaram imminens fronti pontificis . Lamina haec aurea in fronte pontificis, pellatur, sculptum est, sacratius caeteris erat indumentis illius, et merito quia sicut divina potentia cunctis quae creavit supereminet, ita oportebat ut nomen ejus caeteruret. Significat autem ipsam professionis nostrae fiduciam, quam pontificis habitu de auro est solo factum, ut munditiam cordis sive corporis, in qua mysteria redemptionis nostrae recondere vel gestare debeamus, ostenderet, vel certe auro inscriptum in fronte sacerdos sanctum Domini gestat, ut insinuet mystice, quod ita passionem Domini et Salvatoris nostri, per quam redempti sumus, venerari et amplecti debemus, ut claritatem in illo divinae majestatis per quam creati sumus, pariter confitendum esse noverimus: ita mortem assumptae ab illo humanitatis confiteri, ut eamdem mox hus interpretatio lingua eorum ineffabile sonat:
Abbreviated transcription (Latin):
Quare aut lineastricta sit dicta uel bisso stringi
precipiat᷑. i amsupiꝰ expositũ est. Et nunc ad dici¬
endũ: quia solent milites habere lineas quasca¬
milias uocant. sic aptas menbris & strictas corporib
ut expediti sint uel ad cutsũ ul ad preliũ dingen¬
do iacło. tenendo clipeo: ense librando: et quocũos
necessitas traxerit. qualem & io ab habuisse iegit᷑.
quando amasam int̾feçit: strictam scilicet ad
mensutam habitꝰ sui. G & saceidotes paratien
ministetium aei utunt᷑ hac tunica: ut haben¬
cos pul chticudinẽ uestimentonũ nud orũ celeri

Expanded text:
Quare autem linea stricta sit dicta, vel bysso stringi Quare autem linea stricta sit dicta, vel bysso stringi praecipiatur, jam superius expositum est. Et nunc adjiciendum, quia solent milites habere lineas, quas camisias vocant, sic aptas membris et strictas corporibus, ut expediti sint, vel adversum, vel ad praelium dirigendo jaculo, tenendo clypeo, ense librando, et quocunque necessitas traxerit: qualem et Joab habuisse legitur, quando Amasam interfecit: strictam scilicet ad mensuram habitus sui. Ergo et sacerdotes parati in ministerium Dei utuntur hac tunica, ut habentes pulchritudinem vestimentorum, nudorum celeri
Abbreviated transcription (Latin):
ortabitq aaron iniquitates eorũ que obtu¬
lerint. ce scificauerint filii isrł incunctis
munerib et donatiis suis. Porcat nanq poncifex
iniquitates subditorum. idẽ ex portat ce ausenui
eu aut cos diocendo adpenicentiam comissorum
prouocat: aut propemtentib supolicando gra¬
ciam eis iusti iudicis conciliat. facit aũt hoc
inmunerib &edonariis que ipsi optulerint año
c scisicauerint. cũ proftuctib dignis penicendie
idẽ elemosinis ceterisꝙ iusticie oꝑib que fecetũ
penitentes arcatu scelctũ que quonda patraue¬
runt absolurt. Erit aũt lammina semꝑ infron¬
de eiꝰ: ut placatus sit eis dñs. Si em̃ lamiina
nomine dm̃ scripta semꝑ fuerit infronce eiꝰ id est¬
daron. placabitur filis isrł dñs. quia cũ doc¬
mex etiam subditi exemplis illiꝰ ac monitis accẽ¬
si c& ipsi secłt uiucre graĩq int̾m inspectoris pro¬
mereri satagunt.
trnges uysso cunicam. Hec ẽ tunco ui¬
aerio quã supra lincam strictam nuncupat

Expanded text:
quae obtulerint et sanctificaverint filii Israel, in cunctis muneribus et donariis suis. Portat namque pontifex iniquitates subditorum, id est, exportat et aufert, cum aut eos docendo ad poenitentiam commissorum provocat, aut pro poenitentibus supplicando, gratiam eis justi judicis conciliat. Facit autem hoc in muneribus et donariis quae ipsi obtulerint Domino et sanctificaverint cum pro fructibus dignis poenitentiae, id est, eleemosynis caeterisque justitiae operibus quae fecerunt, poenitentes a reatu scelerum quae quondam patraverunt absolvit. Erit autem lamina semper in fronte ejus, ut placatus sit eis Dominus. Si enim lamina nomine Domini scripta semper fuerit in fronte Aaron, placabitur filiis Israel Dominus: quia cum docsubdiderit, mox etiam subditi exemplis illius ac monitis accensi, et ipsi recte vivere, gratiamque interni inspectoris promereri satagunt. Stringesque bysso tunicam. Haec est tunica interior, quam supra lineam strictam nuncupat.
Abbreviated transcription (Latin):
cerior aut erac linea siue byssina: qđ uini ẽẽ genꝰ
nobilissimũ constat. Eterior uͦ cunica tota ia¬
cintina nicħ ommino coloris altetiꝰ admitens:
cuiꝰ specie uniformi manifeste uita saceidota¬
lis qualis ẽt debeat docetur. Hoc ẽ suꝑnis solũ
de sideriis incessant̃ intenta. & conuersationẽ
iurta apłm habens incelis ac sui saluators in¬
de acsiderant᷑ expectans aduentum. Que uide¬
ucet cumea sicut & bissina ad pedes usq ꝑtin¬
gebat. unde utraq grece poderis dicta ẽ: ut ostẽ¬
deret᷑ inl in sacerdotali uita infĩmũ ac sordidũ
itmanere. s omne qd̾ ageret quasi etherio co¬
lore speciosissimũ uniuersa menbra eiꝰ acapite
usq ad pedes gr̃a uirtutũ contectam ẽẽ debere.
Item tunica calari sacerdos tota iacintina uesti¬
cur: ut ad moneat᷑ opus celeste ñ inchoandũ
cantummꝰ. uerũ etiam usq infinẽ eo ẽẽ ꝑseue¬
randũ omnib qui salui ẽẽ uoluerint̃.

Expanded text:
nea sive byssina, quod lini esse genus nobilissimum constat; exterior vero tunica tota hyacinthina nil omnino coloris alterius admittens, cujus specie uniformi, manifeste vita sacerdotis qualis esse debeat, docetur, hoc est, supernis solum desideriis incessanter intenta, et conversationem juxta Apostolum habens in coelis, ac sui Salvatoris indesideranter exspectans adventum. Quae videlicet tunica sicut et byssina ad pedes usque pertingebat, unde utraque Graece poderis dicta est; ut ostenderetur nil in sacerdotali vita infimum ac sordidum remanere, sed omne quod ageret, quasi aethereo colore speciosissimum, per universa membra ejus, a capite usque ad pedes, gratia virtutum contectam esse debere. Item tunica talari sacerdos tota hyacinthina est vestitus, ut admoneatur opus coeleste non inchoandum tantummodo, verumetiam usque in finem in eo esse perseverandum omnibus, qui salvi esse voluerint.