comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ꝑsua turpitudine desꝑã¬
tes de futura uita uel ĩ dolorii¬
alia litta que exgͣcotrahitur.
.i. depeccatis. non dolentes. se
catiomi. et de inde tradiderut¬
ti. et insatiabili desiderioquia
m̃iqũa luxuriandosatant᷑ quoꝵ uolup
TIa.÷ tasterminocaret. ut etiã ultra cõcessos
nuptiarũ fines turpitudinẽ opentur. uel sicut aliĩ
dicunt. et auaritie. uel in auaritia. et accipitur ꝑse.

Expanded text:
etiam pro sua turpitudine desperantes de futura vita. Vel, indolorialia littera quae ex Graeco trahitur, id est ex peccato non dolentes semernicationi. Et deinde tradideruti et insatiabili desiderio, quia nunquam luxuriando satiantur, quorum voluptas termino caret, ut etiam ultra concessos nuptiarum fines turpitudinem operentur. Vel, sicut alii dicunt, et avaritiae, vel, in avaritia, et accipitur per se
Abbreviated transcription (Latin):
exiuit que ẽ mensura et metaeta¬
tis. ultraquãnec ac xrescit natura¬
ctate. resurgent. in quaxp̃s mor¬
tuus ẽ.et resurrexit cuiuscũq eta¬
p̃henduntur. et mulieres. cũait¬

Expanded text:
exivit; quae est mensura et meta aetatis, ultra quam nec accrescit naturaaetate resurgent, in qua Christus resurrexit, cujuscunque etiprehenduntur et mulieres. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
suc. quosdã ꝓpħas quidefuturis p̃oicauerunt. uel
quida in pͥmordio fiõi futura p̃dicentes. sicut agab
martus ⁊ lucas. ⁊ septẽ diacom: fub aplis euangliste
enĩdiaconisunt. sub aplis. quia et sinõsunt sacerdo
xit quos taqua unĩ aliquio duob nõib cõplexu̾ẽ.
ut intelligerent pastores ad officiũ suũ ꝑtine̾ doc¬
trinã. pastor er̃ non ẽ nͥhãt doctrinã. qua pascat
gregẽ. Ecce qũo. aliis plus. aliis minus dedit. hõib
dedit inopus ministĩi .s. ut quisq poss plene facẽ opꝰ
minstrationissibi credite. Si eñĩ unus oĩa. ñ ꝑfecte

Expanded text:
suae, quosdam prophetas, qui de futuris prophetarunt, vel quidam primordio fidei futura praedicentes, sicut AgabusMarcus, et Lucas, et septem diaconi sub apostolis. Evangelistae enim diaconi sunt, quia et si non sint sacerdotes, xit: quos tanquam unum aliquid duobus nominibus complexus est, ut intelligerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. Pastor enim non est nisi habeat doctrinam, qua pascat gregem. Ecce quomodo alii plus, alii minus dedit. Hominibus dedit in opus ministerii, scilicet ut quisque posset plene facere opus ministrationis sibi creditae. Si enim unus omnia non perfect
Abbreviated transcription (Latin):
resaere. ut humane nature
uniretur. descendit quiõẽ di¬
iunitas nõlocalit̃ s pexinatio¬
nẽ.et qui a dixerat huin anutã
corporisp̃i. descendit .i. d̃s ⁊ qui a scendit

Expanded text:
umanae naturae uniretur. Descendit quidem dion localiter, sed per inexanitionem: et quia dixerat humanitas asui descendit, id est Deus, et qui ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
accepisti in hõĩb dedit. hõib paulus apłica aucto¬
ritate. maluit dicẽ. dedit hõib. ut exutroq uerbo
uno ꝓpħico. altero aplico. quia inutroq ẽ dnum
sermonis. auctoritas. sensus plenissimuᷤ redoere¬
tur. Utrũq enĩ uerũ ẽ. et quia dedit hõib et quia
accepit in hõib dedi hõĩb. tãquã caput m̃bris
suis accepit in hõib idẽ ip̃utiq in menbris suis.¬
p̃gͦ ⁊ dedit decelo et accepit interra. dedit. quia
inqua accepit. hoc ẽ in hõib accipere. Nẽc moueat
quodait.  dona. nõ donã. cunetiã ꝯcordat ꝓpha¬

Expanded text:
accepisti in hominibus, Paulus apostolica auctoritate maluit dicere, dedit hominibus, ut ex utroque verbo, uno prophetico, altero apostolico, quia in utroque est divini sermonis auctoritas, sensus plenissimus redderetur. Utrumque enim verum est, et quia dedit hominibus, et quia accepit in hominibus: dedit hominibus tanquam caput membris suis, accepit in hominibus idem iptus et dedit de coelo, et accepit in terra, dedit quia Din qua accipit. Hoc est in hominibus accipere. Nec moveat quod ait dona non donum, cui etiam concordat P
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt. Nonnulli putant quetus hõ
corpussit. et nouus anima. s¬
corpus eaterior hõ est. aĩa in¬
uetustas et nouitas. Cũ gͦ dic̃¬
deponite uos. ⁊ ẽ. ñ hoc iubet
ut corpus deponatur. s ut ui.
interior siuitia pͥstina sequãtur. uetus or̃ Si aũ

Expanded text:
. Nonnulli putant quod vetus homo corpus sit, et novus anima. corpus, exterior homo est: anima, innovitas et vetustas. Cum ergo dicdeponite vos, etc., non hoc jubet ut corpus deponatur, sed ut itaque si vitia pristina sequitur, vetus di
Abbreviated transcription (Latin):
Umis dñs .q. debetis seruare
desdicitur. ⁊ idꝙ creditur et¬
id quacreditur digͦ fides hic
accipitur ꝓ eoꝙ creditur. hic ẽ¬
fidelib. unfides catholica dicit᷑¬
.i. uniuersalis. Uel accipitur ł¬
fides: quacreditur aliud eñist̃
ea que creduntur. aliud fides¬
in reb sunt que uel eẽ. uel fuisse. uel futuraee. cre¬
duntur.hõc aũt in animo credentis ẽ. tm̃ei cõspicu¬
a ͭ cuius ẽ. quãuis sit. et sunt aliis nõ ip̃a: s sumlis.
Una ẽ gͦ fides non nũo. s genere quiasimilis ĩ õĩb

Expanded text:
minus. Debetis servare dicitur, et id quod creditur,id quo creditur. Si ergo fides hic accipitur pro eo quod creditur, hic efidelibus. Unde fides catholica dicitur universalis. Vel accipitur fides qua creditur. Aliud enim sunt ea quae creduntur, aliud fidesin rebus sunt, quae vel esse, vel fuisse, vel futura esse creduntur. Haec autem in animo credentis ei tantum conspicua cujus est, quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Una est ergo fides, non numero, sed genere, quia similis in omnibus:
Abbreviated transcription (Latin):
quosd̃a apłos ũ poicte auctoritati ubidicit᷑
quia scđm ꝙ õs dat. ita gͦ di¬
ita innuunt uerba ꝓpħe.gͦ ĩ
ascendit suꝑom̃s celos. Uel
ita ab illo loco. ꝙ aut qĩxp̃s.

Expanded text:
contrarium praedictae auctoritati, ubi dicitur quia secundum quod Deus dat. Ita eita innuunt verba Prophetae, ascendit super omnes coelos. Vel ita ab illo loco. Quod autem.
Abbreviated transcription (Latin):
nosut hic ẽẽmus sc̃i. ip̃uti¬
q. qui p̃destinauit nos .i.
gr̃asola. p̃elegit .i. uolun¬
tate gratuita. ina .ti. fi.e.t.¬
adbora que filii habituri
sunt. filii aũt cͣredentes¬
ineũ ⁊ hoc ẽ quod subdit.¬

Expanded text:
ut hic essemus sancti: ipse utique qui praedestinavit nos, id sola praeelegit, id est voluntate gratuita, in adoptionem filiorad bona quae filii habituri sunt. Filii autem sunt credenteet hoc est quod subdit
Abbreviated transcription (Latin):
tate suã longe anteqũa ĩ¬
płetur in nob p̃destinatis¬
habitã uel om̃ib palã ꝓ¬
oĩb ꝓpositã et ostensam.
u nosdico ⁊ scĩficauit. ⁊ hoc
nos .i. gratos nos sibi fecit.¬
hic notatur effectus pͥme¬
adiustitiã gratificauit dico indilec
filius diuina donalargitur. In quo. ecce hic o¬
stendit ꝑ quẽ facti sumus gratidicenᷤ. inquofi
seruiebamus diaboll uenũdati sub peccato.
inbap̃o. Duplicẽ gr̃am ostendit quia et rede¬
mit. et peccata nr̃a nõ inputauit. ⁊ hoc p̃stit

Expanded text:
longe antequam impleretur in nobis praedestinathabitam, vel omnibus palam propositam et ostensam. t nos dico et sanctificavit: et hoc os, id est gratos nos sibi feHic notatur effectus primaad justitiam. Gratificavit, dico, in dileFilius divina dona largitur, in quo. Ecce hic ostendit per quem facti sumus grati, dicens: In quo, serviebamus diabolo venundati sub peccato; in baptismo; duplicem gratiam ostendit, quia et redemit, et peccata nostra non imputavit. Et hoc praestit
Abbreviated transcription (Latin):
ita est. quia mita que p̃¬
cedunt futurã uitã. ex
grã sunt. ⁊ donadĩsunt. Coro¬
haritate: nat eñids̃ innobisdona sua nõ
faciet. sicut gͣtis nos elegit p̃destinando. et hocĩ
isse eternas. ⁊ tc̃ aliquid meruisse uixtaerro¬
rem illoꝵ qui ante hec insibilia dicũt fuisse
nos. et sicut tẽ non elegit eo quod sẽĩ cẽmus.
ita neciõ quia sc̃ifuturi eẽmus. s potius elegit
quia elegit ip̃ p̃destinans ut tales ꝑ grãm eiꝰ
ẽẽ mus. S pelagianus ueritati resultans ait.
tia quales futuros eẽ p̃sciuit: eleg̃. Elegit ĩꝗt
antequã eẽnt. p̃destinans filios quos futuros
scõs p̃sciut. nec fecit. nec se facturũ. s ipsos
facturos eẽ p̃uidit. quẽ ꝯfutat apłs. dicens. ut
ne. et hocinꝯspectu eius. non homin ̃i .i. intu̾
ubi ip̃e ꝯspicit. non extia. uͥhoĩes uidẽt uel inꝯ
spectu eius.i. ut eũ ꝯspiciamus. ⁊ hoc non fecit
ip̃ meritis nr̃is. s incaritate sua. amordĩ quidẽ

Expanded text:
uia merita quae praecedunt futuram vitam ex gratia sunt, et dona Dei sunt. Coronat enim in nobis Deus dona sua, non faciet, sicut gratis nos elegit, praedestinando, et hoc inisse aeternas, et tunc aliquid meruisse, juxta errorem illorum qui ante haec visibilia dicunt fuisse nos: et sicut non elegit eo quod tunc sancti essemus, ita nec ideo quia sancti futuri essemus. Sed potius elegit quia elegit ipse praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Sed Pelagianus veritati resultans ait: a praescientia quales futuros esse praescivit elegit. Elegit, inquit, antequam essent, praedestinans filios quos futuros sanctos praescivit: nec fecit, nec se facturum, sed ipsos facturos esse praevidit. Quem confutat Apostolus dicens: ut ne; et hoc in conspectu ejus, non hominum, id est intus ubi ipse conspicit, non extra ubi homines vident. Vel, in conspectu ejus, id est ut eum conspiciamus, et hoc non fecit ipse meritis nostris, sed in charitate sua. Amor enim Dei h
Abbreviated transcription (Latin):
lo: ⁊ ñ diligit.nec boñ fac̃ inimico. Cũ igit᷑ ⁊ hõiu¬
stus ⁊ hõ malus demimicis suis uelĩt ad nõ uindica¬
ri in quo discernunt᷑: s bonus mag̃ cupit corri¬
gimimicũ quã puni̾s.⁊ cũ ds̃ punit. ñ delectatur
depenamimici. quia nõ hodit eũ.s deiustitia dĩ.
quia dm̃ diligit. hoc eiplacet. ꝙ dño. quia ⁊ ds̃
quẽ in hoc sequitur. sipluit hic suꝑ iustos⁊ in
Ille dat locũ ire aduersarii. ꝗ ꝑmittit aduersaĩo

Expanded text:
malo? et non diligit, nec bonum facit inimico? Cum igitur et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, in quo discernuntur. Sed bonus magis cupit corrigi inimicum quam puniri, et cum Deus punit non delectatur de poena inimici, quia non odit eum, sed de judicio Dei, quia Deum diligit. Hoc ei placet quod Domino, quia et Deus, quem in hoc sequitur, pluit hic super justos etIlle dat locum irae adversarii, qui permittit adversario
Abbreviated transcription (Latin):
berrima fide. ⁊ illi iusti salui factisũt. ꝗ postqũa ue¬
niret incarne crediderunt incarnẽ uenturũ. Ca¬
uixerint nec uiuãt nisi exfide incarnationis xp̃i¬
ꝓfecto. ꝙ scͥpt̃ ẽ ñ eẽ aliud nom̃ sub celo in quo opõ¬
tet saluari nos.exillo tp̃r ualet adsaluandũgenus
humanũ ex quo inadãuitiatũẽ. Ille unus. unũ pecẽ
misit inmundũ. Iste uõ unus. nonsolũ illut unũ
s cuncta abstulit que addita iuenit. Ecce ostẽsũ
abadã ꝓpagatũ. s ⁊̃ actualia. suꝑ additasolũ.⁊ iustiti¬
ã ac uitã prãt. que gr̃a añ quã oꝑat᷑ inhoĩe impiꝰ est

Expanded text:
berrima fide etiam illi justi salvi facti sunt, qui priusquam veniret in carne, crediderunt in carnem venturum. Eauixerint nec uiuaprofectoque scriptum est non esse aliud nomen sub coelo in quo oportet salvari nos, ex illo tempore valet ad salvandum genus humanum, ex quo in Adam vitiatum est. Ille unus unum peccatum misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta abstulit quae addita invenit. Ecce ostensum ab Adam propagatum, sed etiam actualia supradicta solvit, et justitiam ac vitam praestat, quae gratia antequam operetur in
Abbreviated transcription (French):
ratias ago
ei quime
conforta¬
stro quiafi¬
delem me
existimaus
ponens in
o. quiprius
fuiblasphe¬
mus et ꝑse¬
cutor et cõ¬
tumeliosu.¬

Expanded text:
ratias ago ei qui me confortastro quia fidelem me existimavit ponens in o qui prius fui blasphemus et persecutor et contumeliosu
Abbreviated transcription (Latin):
pliforma p̃bita. nullus de¬
speret deinmanitate scele¬
ris quicredat illi. quid eñĩ
faciet anico. quihoc fecit i¬
Animico: creditursunt dico:

Expanded text:
pli forma praebita, nullus desperet de immanitate sceleris qui credit illi. Quid enim faciet amico, qui hoc fecit nimico? Credituri sunt dico,
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos. quia et sibaptirati
natisunt carne tñ natisũt
Nulla cã ueniendifint xp̃o¬
idelis sermotolle morbos. tolle uulnera.
et nulla cã ẽ medicine. Siue
medicus magnais ꝑtotũor¬
bẽ iacebat egrotus. ĩpegͦtus
ex quopeccauit unus. in quo¬
erat totũ. S uenit unus sine
peccato: quisaluos faceret a
peccato. uenit enĩ filius

Expanded text:
parvulos, quia etsi a baptizatis nati sunt, carne tamen nati sunt Nulla causa veniendi fuit Chrs facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si medicus, magnus per totum orae jacebex quo peccavit unus, in quoerat totum; sed venit unus sine peccato, qui salvos faceret a peccato. Venit enim filius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. fi .i. uerus et dignus acceptiõe .i. acceptabilis.
quia utilis ẽ.⁊ nõuna tantũ. s oĩ. quia hic ⁊ in
futuro saluat corpus ⁊ aĩam. s corpus infut᷑o
aĩam hic ⁊ infuturo. Uel ẜmo .i. ẽ. hũanus. alia
uel ut nondicã diuinus. quia sihõ qui hospitio
suscip̃ hoĩem hũanus dr̃ quantomag̃ hũanuᷤᷤ
ẽ quun se ip̃o suscep̃hõiẽ: ⁊ iõ sacramenti. huiꝰ

Expanded text:
 id est verus, et dignus acceptione, id est acceptabilis, quia utilis est: et non una tantum, sed omni, quia hic et in futuro salvat corpus et animam; sed corpus in futuro, animam hic et in futuro. Vel, sermo, iste est humanus, alia littera, ut non dicam divinus, quia si homo qui hospitio suscipit hominem humanus dicitur, quanto magis humanus est qui in seipso suscipit hominem. Et ideo sacramenti hu
Abbreviated transcription (Latin):
omni credenti. c̃.¬
ẽgͦ. inillo solo nistificat᷑
impiꝰ cui credenti meũ
deputat᷑ fides adiustitiã
iustificai̾.⁊ redimi abiri .i. a. uidicta nullo

Expanded text:
omni credenti, ergo in illo solo justificatur impius, cui credenti in eum deputatur fides ad justitiam. justificari et redimi ab ira, id est a vindicta nullo
Abbreviated transcription (Latin):
liasse infernũ.: cũ aĩab cełui ascendisse. ex quib
efficit᷑ iustus. de hac gͦ dicit moyses. uel ip̃a m cord̾
hõis hoc dicit᷑. hõ nedix̾is in corde tuo .i. nes altem
cogites. quis ascendet incelũ .i. nullus hõ ascendet in
celũ. ido ne hoc cogites quia qui hoc cogitat. negat
xp̃m ascendisse.⁊ hoc ẽ quod subdit. quia id cogita¬
minfernũ .i. nullus descẽd.
gites. quia hoc cogitare. ẽ xp̃m
stitiã nõ obseruant nõdescendt̃.¬

Expanded text:
liasse infernum, et cum animabus coelum ascendisse, ex quibus efficitur justus. De hac ergo dicit Moses, vel ipsa in corde hominis hoc dicit, O homo, ne dixeris in corde tuo, id est ne saltem cogites: Quis ascendet in coelum, id est nullus homo ascendet in coelum. Ideo ne hoc cogites, quia qui hoc cogitat negat Christum ascendisse. Et hoc est quod subdit, quia id cogitainfernum, id est nullus descendet,gites, quia hoc cogitare est Chrisstitiam non observant, non descend
Abbreviated transcription (Latin):
mea i nõpuniet᷑ legalipena quia lex moysi
reos illos nõ faciebatꝰ. si seruaretur .i. uiuebãt fa¬
ciendo legẽ.⁊ uocat hic iustitiã legis oꝑa illa lega¬
liaim̃ ⁊ mmoyse itahabet᷑ quifecĩt ca. uiuet in
illius. simebãt utiq nesi nõ eafecissent patẽnt᷑
lapidationẽ patent᷑ uł aliquid huiꝰ modi. inuet ergo
inea.i.habebit. hoc p̃miũ. neista morte puniat᷑. Nõ ẽ
ergomagna iustitia time᷑ nec ht̃ miͣtũ apud dm̃. aliud
ẽ. g nõ iustificari apud dm̃r aliud nõ oĩoiustificari.
qui oĩo nõ iustificat᷑. nec illa seruat que tp̃ale hñt p̃¬
miũ. nec illa que eternũ. qui uõ in oꝑib legisiustifi¬
catur. tp̃alem in expectat mercedẽ. nec iustificatur

Expanded text:
est non punietur legali poena, quia lex Mosi reos illos non faciebat, si servaretur, id est vivebant faciendo legem. Et vocat hic justitiam legis opera illa legalia. Unde et in Mose ita habetur: Qui fecerit ea, vivet in illis . Timebant utique ne si non ea fecissent, paterentur lapidationem, vel aliquid hujusmodi. Vivet ergo in ea, id est habebit hoc praemium ne ista morte puniatur. Non est ergo magna justitia timere, nec habet meritum apud Deum. Aliud est ergo non justificari apud Deum, aliud non omnino justificari. Qui omnino non justificatur, nec illa servat quae temporale habent praemium, nec illa quae aeternum; qui vero in operibus legis justificatur, temporalem in
Abbreviated transcription (Latin):
a.fi .i. participes cẽmus diuine głe. Sicut em̃.¬
ĩp̃. participat nr̃a natura. ita ad suã uiderdã. nos
le unicus dĩfilius. nõ dedignanis ẽ participa¬
tiõe nr̃e nature. factus exmuliere. ut ñsolũu
tincte intelligamus. uncũtĩfiliũ. nos eñibenefi¬
cio. ⁊ dignatione. ⁊ dignitate filii dĩsumus. Iue na¬
tura ẽ filius. qui hoc ẽ quod p̃r. Uñicu em̃i. filiũ. d̃s
Iste itiq modus quonosd̃s cũiam ẽẽmus ab ip̃o nõ
nati. s. ꝯoiti ⁊ instituti uerbosuo ⁊ gr̃asua gemut ũ
fili i eius eẽmus. adoptio uocatur. un dedit eiss pote
stat̾ẽ. filiosd̃ĩ ficri. ⁊ c̃. nec dixit accipemus.s reci¬
penus. ut significaret hoc nos amisisse ꝑadã ex quo
qui credimus filii sumus. s.

Expanded text:
d est participes essemus divinae gloriae. Sicut enim participat nostra natura, ita ad suam videndam nos ale unicus Dei Filius non dedignatus est participationem naturae nostrae factus ex muliere, ut non solumtincte intelligamus unicum Dei Filium, nos enim beneficio et dignatione filii Dei sumus; ille natura iste itaque modus, quo nos deus, cum iam essemus ab ipso non nati, sed conditi et instituti, uerbo suo et gratia sua genuit, ut filii eius essemus, adoptio uostatem filios Dei fieri, etc. Nec dixit acciperemus, sed reciperemus, ut significaret hoc amisisse in Adam, ex quo qui credimus, filii Dei sumus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
contra malignoꝵ sp̃m̃ inpugnationes. ⁊ gen¬
tilium ꝑsuasiones qui ad idolatriã tͣherera. il¬
los defendebat admonendo increpando. ali¬
quando pumendo.⁊ sic eternabona illis con¬
seruauit. qm ex illis xp̃s multos ab infernoli¬
bauit. fuit eni et auctor quia causam eoꝵ. a

Expanded text:
contra malignorum spirituum impugnationes et gencontra malignorum spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admonendo, increpando, aliquando puniendo, et sic aeterna bona illis conservavit, quoniam ex illis Christus multos ab inferno liberavit. Fuit eis et actor, quia causam eorum a
Abbreviated transcription (Latin):
clementis primũusum discẽ
mundus. Uel andementis significantur neo¬
menie.i. lunares dies. ⁊ sabb̃m que uid̃i obserua¬
bant. siitãq uid̃i sub elementis erant. quid dif
elementis dõ seruiebant quiahec mandata ip̃e¬
declarat. ut obseruarent ne omenias ⁊ sabb̃m
et hꝰ mõi. Inelementis gͦ.neomenias .i. lunares
dies sigͥficat. ⁊ sabb̃m que obseruabant uidei.
non quod inelementis sꝑarent ut pagani. s ĩ
his: dm̃uenerabartur dũ paruuli erant: et ad
tẽpus plenitudinis nõ ꝑuenerant. Sicut gͦpar¬
uulus subpedagogo ẽ. ⁊ actore. ⁊ tutore ante¬
qua sitad ultus: ita iudĩs ad huc pariulis lex
fuit peclagogus q̃itimore cõp̃ssit.⁊ p̃ceptisdi ẜ¬
uire coegit. Fuit etiã tutor. ⁊ auctor uideis
quosd̃s heredes instituit. dũ paruuli erant
cognitiõe dĩ ⁊ irib resistendi peccatis qͦ ip̃r
siuitia nec suoꝵ .i. hereditatis eterne cũ eẽnt hoꝵ
dñi adõinstituti. bis gͦ fuit lextutoris loco dũ

Expanded text:
lementis principium discendmundus. Vel in elementis significantur neomeniae, id est lunares dies et Sabbatum, quae Judaei observabant. Si itaque Judaei sub elementis mundi erant, quid diffelementis Deo serviebant, quia haec ipse mandata dederat, ut observarent neomenias, et Sabbata, et hujusmodi. In elementis ergo neomenias, id est lunares dies significat et Sabbata, quae observabant Judaei, non quod in elementis sperarent, ut pagani, sed in his Deum venerabantur, dum parvuli erant, et ad tempus plenitudinis non pervenerant. Sicut ergo parvulus sub paedagogo est et actore et tutore, antequam sit adultus, ita Judaeis adhuc parvulis lex fuit paedagogus, quia timore compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit etiam tutor et actor Judaeis quos Deus haeredes instituit, dum parvuli erant cognitione Dei, et viribus resistendi peccatis: quo tempore sed vitia; nec suorum, id est haereditatis aeternae, cum essent horum domini a Deo instituti. His igitur fuit lex tutoris loco dum
Abbreviated transcription (Latin):
quod ioħs euangłista art.¬
et nemo misit in illũ manꝰ¬
quia non du uenerat hora
eius. hoc ẽ quia nolebat. No¬
oñe filioꝵ eñĩdñs sub fato natus ẽ. hoc
nec dete credendũ ẽ nedũ¬
reciꝑenM: de illo ꝑqũe factus es. nõ ẽ
eñi hora eius. uel nr̃a nisiuoluntas eius. nõ
ergo horãdixit quacogeretur moris: qua
dignaretur occidi. Tempus enĩ ip̃s expecta¬
bat quo moreretur. quiatp̃s ex pect̾auit quo
nasceretur. Iõ multidicunt qr nonante ue¬
nit xp̃s: quibi respondendũ ẽ quia nõdu

Expanded text:
s evangelista ait: Nemo misit in illum manquia nondum venit hora ejus . Hoc est, quia nolebat. Non enim Dominus sub fato natus est: hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Non est enim hora ejus vel nostra, nisi voluntas ejus. Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia tempus exspectavit quo nasceretur. Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus responden
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ab ealibaret sicut abaliis penis. Uñ subdit.
Ut eos qui sublege.e. p̃ssi ⁊rei. redimeret. adia
ere. s mutato ordine illis alia duo respondit. ad
id eñĩ. quod dixit factũ sublege. illud retulit. ut
muliere. hoc aliud refert. ut ad optionẽ. qĩ idõ fa¬

Expanded text:
nere legis, sicut sub aliis poenis. Unde subdit: Ut eos qui sub lege erant pressi et rei, redimeret a diabd mutato ordine, illis alia duo respondent. Ad id enim quod dixit factum sub lege, illud retulit, ut actum ex muliere, hoc aliud refert, ut adoptionem, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ñuquio gͦ sp̃uminor ẽ filius: quia aspumĩsus ẽ
habemus em̃i scriptũ quod filius apatre ⁊ sp̃u eiꝰ
dicat se ẽẽ missum. Uidesgͦ quod simplicitas ser¬
muliere. ⁊ nõait exuirgine. s nõ moneat. Utr̃uq
enĩ descriptura dicitur. ⁊ exiurgine. ⁊ exmulie¬
re. Ex uirgiut ibi. ecce uirgo inutero ꝯcipi ⁊ pa.
nis hebreoꝵ. Usus ẽ enĩhebre. e locutionis mu¬
lieres dicit non uirginitate corruptas. s femi¬
nas sic̃ ingenesi legitur de eua qͣn ip̃a factaẽ. For¬
malut eã inmuliẽrẽ.nec adhuc passa crat con cu¬
bitũ uiri. It nõte offendat quodait factũ. cũ
cõfiteamur natu. factũem. nõ ꝯfitemur nͥ ho¬
minẽ. Ds̃ autẽ sẽꝑ faciens ẽ. fierinescit. ut sit.
s sicut. ut aliquid alicui sit. sicut dr̃. Dñs refu¬
giũ factus ẽ. nobis. Qñ factus quinũqũa ẽ factꝰ:¬
ut fieret quod nõerit. nomit ꝑiret quod erat.
cũ cisus appareat. qi filius abrabe.cui ꝓmissũ

Expanded text:
Nunquid ergo Spiritu minor est Filius, quia a Spiritu missus est? Habes enim scriptum, quod Filius a Patre et Spiritu ejus dicat se esse missum. Vides ergo quod simplicitas sermuliere, non ait ex virgine, sed non moveat. Utrumque enim de Scriptura dicitur, et ex virgine, et ex muliere. Ex virgine, ut ibi: Ecce virgo concipiet, nis Hebraeorum. Usus enim Hebraeae locutionis mulieres dicit, non virginitate corruptas, sed feminas, sicut legitur de Eva, quando ipsa facta est: Formavit eam mulierem , nec adhuc passa erat concubitum viri. Item, non te offendat quod ait, factum cum confiteamur natum. Factum enim non confitemur nisi hominem. Deus autem semper faciens est, fieri nescit ut sit, sed fit ut aliquid alicui sit, sicut dicit: Domine, refugium factus es nobis , quando factus est qui nunquam factut fieret quod non erat, non ut periret quod erat. ircumcisus appareat, quasi filius Abrahae cui promissus
Abbreviated transcription (Latin):
qnuenire deberet. uel etiã pati. ⁊ cet᷑a fac̾e.
ante trm̃ longa series p̃conũ erat p̃mittẽda.
Non em̃ aliquis paruus uenturus erat dui fu¬
erat p̃dicendus semꝑq tenendus. Quanto ma
ior iudex ueniebat tanto p̃conũ longior
atus. factũ dicit. fec̃ ergo pater eũ ex muliere¬
e. sublege. Cũ gͥait. misit ds̃ filiũ suũ.f. ex.mu.¬
satis ostendit eoip̃omissũ filiũ ꝙ factꝰ ẽ ex .i.
Quid est gͦnatiuitas filii deuirgine maria:
certe assũptio forme ẜui. Nã ꝗd ẽ aliud nasci
filio. quã acciꝑe formã serui. inuirginiꝰuto:

Expanded text:
quando venire deberet, vel etiam pati, et caetera facere. Ante tamen longa series praeconum praemittenda erat. Non enim aliquis parvus venturus erat, diu fuerat praedicendus, semper jor judex veniebat, tanto praeconum longior atus factum dicit. Fecit ergo eum Pater ex muliere sub lege. Cum igitur ait, misit Deus Filium suum factusatis ostendit eo ipso missum Filium quo factus est ex muliere. Quid est enim nativitas Filii de Virgine Maria? Certe assumptio formae servi. Nam quid est aliud nasci Filio quam accipere formam servi in utero Virginis?
Abbreviated transcription (Latin):
tis ualitudinẽ. hic ꝑstringimꝰ ad alia festinã¬
tes. Si tn sobrie dedei filio. quedigna sunt
opinemur. iõmissum intelligere debemus.
quia exillo in ꝯprehensibili. ⁊ inenarrabili
sec̃to maiestatis ꝓ funde dedit se c̃oprehen¬
dendũ m̃tib nr̃is dĩ uerbũ. nõ solũ cũ se exina¬
niret. s etiã cohabitaret in nob sicut scͥptũ ẽ
qm̃ inhabitabo imillis. Solent aũt obtende
minorẽ patre eẽ filiũ. quia missus ẽ. Cõstat

Expanded text:
tis valetudinem, hic perstringimus ad alia festinantis valetudinem, hic perstringimus ad alia festinantes. Si tamen sobrie de Dei Filio quae digna sunt opinemur, ideo missum intelligere debemus, quia ex illo incomprehensibili inenarrabilique secreto majestatis profundae, dedit se comprehendendum mentibus nostris Dei Verbum; non solum cum se exinaniret, sed etiam cum habitaret in nobis, sicut scriptum est: Quoniam inhabitabo in illis . Solent enim obtendere minorem Pa
Abbreviated transcription (Latin):
nec pat̾ fecit sine filio. nec filius sine patre.Iu¬
das aut̃ ꝗd fecit nisipeccatũ : Ueniamꝰ adre¬
surrectionẽ. nõ surrexit pat̾. s filius. resur¬
rectionẽ tñfilii oꝑatus ẽ pat̃ ⁊ filius. Lece
quidẽ missũ eẽ filium. S queritur unde. et
głista ait. inmundo erat. ⁊ mũdus ꝑ ip̃m. fac¬
missus ẽ quia exiuit apatre.⁊ uenit inhunc
mundu. ⁊ in hoc mundo erat. Illuic gͦ missũ ẽ
ubi erat. Uñ ⁊ illud in ꝓpħa dicit. Celũ et t̾rã
ego inpleo. Quod si depatre dictũ accipiat᷑.
ubi potuit ẽẽ sine uerbo suo. sine sapientia
que pertendit a finc usq adfinẽ fortit᷑. ⁊ dis¬
ponit õia suauit̃. S neq sine sp̃u suo usquã
ẽẽ potuit. Itaq siubiq ds̃ ẽ. ubiq ⁊̃ est sp̃s eiꝰ.¬
Illuc gͦ ⁊ sp̃s sc̃s missus ẽ. ubi erat. Querendũ
est gͦ diligent̃. quomodo intelligatur ista mis¬
sio. siue filii siue sp̃s̃ .s. gͦ quod quia inepła ad
romanos ꝑtͣctatũ ẽ iuxtahumanecapacita¬

Expanded text:
nec Pater fecit sine Filio, nec Filius sine Patre. Judas autem quid fecit nisi peccatum? Veniamus ad resurrectionem: non resurrexit Pater, sed Filius: resurrectionem tamen Filii operatus est Pater et Filius. Ecce quid est missum esse Filium. Sed quaeritur unde et gelista dicit: In mundo erat, et mundus per eum facmissus est, quia exivit a Patre, et venit in hunc mundum, et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est ubi erat. Unde et illud in propheta dicit: Coelum et terra ego impleo . Quod si de Patre dictum accipiatur, ubi potuit esse sine Verbo suo, sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suaviter : sed neque sine Spiritu suo usque esse potuit. Itaqitus sanctus missus est ubi erat. Quaerendum ergo est diligenter quomodo intelligatur ista missio sive Filii sive Spiritus sancti. Quod quia in Epistola ad Romanos pertractatum est juxta humanae capacita
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ recte tractãtẽ
uerbũ ueritatis.
uana loquia: de¬
uita:
Multũ eñ ꝓficuñ
a dimpietatẽ et
sermo eorum ut
cancer serpit. Ex
quib ymeneus
et philetus qui
aueritate excide¬
resurrectionẽ

Expanded text:
te tractantem verbum veritatis inaniloquia devita multum enim proficient ad impietatem et sermo eorum ut cancer serpit ex quibus est Hymeneus et Philetus qui a veritate excideresurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
sibi met ipĩs .i. quantũ ad se.In se enĩ crucifigũt
filiũ dĩ ⁊ ꝯtumelie hñt.quigrã eiꝰ uili pendẽtẽ.
inpecĩs ucent. Et ostendit᷑ hratiocur ñdebeat pͥma
fide relicta inpecc̃m cadere. Nõ eniultrapꝰ sut re¬
bupticari in remissionẽ peccatoꝵ. ⁊ insuꝑ ꝯtẽpr̃t¬

Expanded text:
sibimetipsis, id est quantum ad se. In se enim crucifigunt Filium Dei, et contumeliae habent qui gratiam ejus vilipendentes in peccatis jacent. Et ostenditur hic ratio cur non debeant prima fide relicta in peccatum cadere. Non enim ultra possunt rebaptizari in remissionem peccatorum, et insuper
Abbreviated transcription (Latin):
nusquã iillaremaneamus do¬
nientes.: nec ꝑducat ubi maneamus atq
ita et querendo tendimus. ⁊ inueniento ali¬
aut̾e semper resistunt. et hoc
est quodait. Quem ad modũ
aũt iannes et manbres resti¬
terunt moysi ita et hii restil sistũt¬
tuunt ueritati.Iannes et mã¬
bres duofratres fuerunt.
terunt moysiusq ad tertiũ
sigͣm inquo defecerunt
dicentes digitus dĩest hic
et sicut illi restiterunt mo
rationis. ⁊ reꝓbi opib sẽꝑ
existentescuta fidem et
numqũa infide. sultia.¬

Expanded text:
nusquam in illa remaneamus, donec perducat ubi maneamus, atque ita et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliautem semper resistunt. Et hoc est quod ait: Quemadmodum autem Jannes et Mambres restiterunt Moysi, ita et hi resistunt veritati. Jannes et Mambres duo fratres fuerunt terunt Moysi usque ad tertium signum, in quo defecerunt dicentes: Digitus Dei est hic. Et sicut illi restiterunt Moyrationis, et reprobi, operibus semper existentes, circa fidem, et nunquam in fide, sed ultra
Abbreviated transcription (Latin):
gentib que sic ñ arguuntur.
s in suoerrore ꝯfirmant̃. et¬
eccłẽ di quantũ adinfirmos
fendicula dũ eorũ exẽplo. ad¬
herent his que inimicasunt
dõ. Estote dico ut placeatis
pomĩa placeo.sine scandalo
cuns quã agens. hõc ẽ eñi õib¬
ꝑomĩa placere. sine scandalo
cuisquã agere ad ꝓfectũ alioꝵ.¬
ut ⁊ illis. et hine sit utile. attẽ¬
de quodhic ait. Om̃ib placeo.¬
alibi ueroait. si om̃ib placerẽ.
xp̃i seruus ñ eẽm placerẽ aũ

Expanded text:
gentibus, quae sic non arguuntur, sed in suo errore firmantur; etae Dei, quantum ad infirmos fendicula, dum eorum exemplo adhaerent his quae inimica o. Estote, dico, ut placeatis ibus placeo, sine scandalo cujusquam agens. Hoc est enim pomnibus placere, sine scandalo cujusquam agere ad profectum alioret illis et huic sit utile. Attende quod hic ait: Omnibus plaAlibi vero ait: Si hominibus placerem, ti servus non essem . Placerem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iuirꝰ. quia ex eiꝰ costa.s
dĩ uirtute formata ẽ.
quia ab ipso genitus est.
dignũ ergoẽ. ut filii ca¬
put pat̃ dicat᷑ quasi ge¬
nitor eiꝰuna gͦ dictio diũ¬
sã ht̃ intelligentiã. alit̃
enĩ dicitur xp̃s caput
uiri. aliter uir caput mulieris. alit̃ ds caput xp̃iuel
nõmine uiri intelligit᷑
pat̾re ⁊ filio incõmutabił¬
manet ⁊ dignus aĩs incon¬
mutabiliter datur. s sp̃s¬
hoĩs qui quasi aĩe maritus
animalẽ affectionẽ t̃aquã
ꝯiugẽ reg̃. dequo dicit apłs¬
nemo sert quesũt hoĩs nisi

Expanded text:
est vir, quia ex ejus costa, sed Dei virtute formata est:quia ab ipso genitus est. Dignum ergo est ut Filii caput Pater dicatur quasi genitor ejus. Una ergo dictio diversam habet intelligentiam. Aliter enim dicitur Christus caput viri, aliter vir caputnomine viri intelligitur Patre et Filio incommutabimanet, et dignis animis incommutabiliter datur; sed spinis, qui quasi animae maritus animalem affectionem tanquam conjugem regit. De quo dicit AposNemo scit quae sunt hominis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
placeo. si eñi adsit bonꝰ intellector. piusq pulsator.
eccłã. siue ĩã intus positis. siue introducendis meã
et ut ostendat. quod p̃pueritatẽ addit placeret.
addit. ñ querens. quodinichi utile ẽ tantum. s
quod multis. et non aliquid terrenum utile
quero. sed ut saluifiant:¬
Ineccła nãq gradus sunt ordinati maiorũ et minorũ:¬
ut illi exemplo p̃cedant. hii uero imitatione sequan
Audo autem
uos fratres quod
per omniamemo
res mei estis. et si¬
cut tradidi uob̃
precepta meate¬
uos scire quod¬
omnis uiri capud
put uero xp̃id̃s.¬
Omnis uir orãs
aut ꝓphans ue¬
lato capite dct̃.¬
pat caput suum.
Omnis autem
mulier oran aut
lato capite de¬
turpat caput
mitatores mei quasi
dicout sitis sine offen¬
sione. et inhocut nullũ
offendatis. Imitatores mei
estote sicut et ego xp̃i.
et ita ꝑme eritis inita
cipit deuelationib in
quib arguit illos suas
traditiones ũseruantes.
quia illoꝵ aliquiuiri
uelato capite. et aliq̃

Expanded text:
placeo. Si enim adsit bonus intellector piusque pulsator, Ecclesiam, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. Et ut ostendat quod propter veritatem placebat, addit: Non quaerens quod mihi tantum utile est, sed quod multis, et non aliquid terrenum utile quaero, sed ut salvi fiantIn Ecclesia namque gradus sunt ordinati majorum et minoruut illi exemplo procedant; hi vero imitatione sequantaudo autem vos, fratres, quod per omnia mei memores estis: et sicut tradidi vobis, praecepta mea teuos scire, quoomnis uiri caput put uero ChrisOmnis uir orans aut prophetans uelato capite deturpat caput suum. omnis autem mulier orans aut lato capite deturpat caputmitatores mei. Quasi dicat: Dico, ut sitis sine offensione. In hoc, ut nullum offendatis, imitatores mei estote, sicut et ego Christi, et ita per me eritis imitacipit de velationibus in quibus arguit illos suas traditiones non servantes, quia illorum aliqui viri velato capite, et aliquae
Abbreviated transcription (Latin):
homines negando dm̃ ydolis seruiant et creator
unde male cedat eis cũ ñ fortiores eo sint. Unde
subdit. Nũquid fortiores sumus illo: ut ualea
hoscibos. quia. Omniam¬
ide alit̃ in fring̃ dicens. Oĩa
michili. potestate liberi
arburii. et doctrinalegis
om̃ia mundasunt. decibis
eñi ⁊ carne ydolis in molata
ꝯhic agit᷑ ideorecte ait licẽt
illicita s ecce ponamꝰ omĩa
licere. s ñomĩa eclificant
ꝓximos ut quisfacit dũ cõ¬
medensydolothitũ scuida¬
utile ẽ. s quod alterius id̃o¬
licita sunt. ⁊ tñ non est uten¬
dũsẽꝑ eis det̾minat. quomao
liceat. edere uel ñ edere dieñs.
Om̃e quod ĩmacello uenit
I uendit. mãducate siuul¬
tis. nichil int̾rogantes .s. an
immolatitiũ sit uel ñ. uel
stantis infirinidicomandud¬
te om̃ia quod qde secure po¬
testis facere. quia auctorita

Expanded text:
homines negando Deum idolis serviant, et Creator ntur zelare Dominum, unde male cedet eis, cum non fortiores eo sint. Unde subdit: Nunquid fortiores sumus illo, ut valeamhos cibos, quia omniaidem aliter infringit dicens: Omnia mihi licent. Potestate liberi arbitrii et doctrina legisomnia munda sunt; de cibis enim et carne idolis immolata hic agitur. Ideo recte ait, licentillicita. Sed ecce ponamus omnia licere. Sed non omnia aedificant proximos, ut quis facit, dum comedens idolothytum. Et scandautile est, sed quod alterius, ideolicita sunt, et tamen non est utendum semper eis, determinat quomodo liceat edere vel non edere, dicens: Omne quod in macello venit venditur, manducate, si vultis, nihil interrogantes, scilicet an immolatitium sit vel non, vel stantis infirmi. Dico manducate omnia, quod quidem secure potestis facere, quia auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
catione creatoris. ut in ac¬
tib ⁊ m ꝯuersatione ur̃a la¬
udetur ds̃ si eñi hec recte fi¬
unt. laudes disunt. non solũ
sileas. Si eñĩ ore clamans⁊ frauidẽ ꝯcitas. siliuisti alau¬
de di. ⁊ quodgriuns ẽ. inblasphemiã ꝑexisti. Cũ eñi
laudatur ds debono oꝑe tuolaudas cim̃. ⁊ cũblaspbema¬
tur ds demalo opere. blasphemas dm. Sigͦ quodinã
ducas ⁊ bibis adrefectionem
corporis sumis reꝑationẽq¬
menbroꝵ. gr̃as agensei quitͥ
p̃buit mortali. ⁊ fragili ista¬
supplementoꝵ solatia. cibus
tuus ⁊ potuslaudat d̃m. Siu̾o¬

Expanded text:
catione Creatoris, ut in actibus conversatione vestra laudetur Deus. Si enim haec recte fiunt, laudes Dei sunt. Non solum sileas. Si enim ore clamas, et fraudem cogitas, siluisti a laude Dei, et quod gravius est, in blasphemiam perrexisti. Cum enim laudatur Deus de bono opere tuo, laudas Deum: et cum blasphematur Deus de malo opere tuo, blasphemas Deum. Si ergo ducas et bibis, ad refectionem corporis sumis, reparationemqmembrorum, gratias agens ei qui tibi tribuit mortali et fragili issupplementorum solatia, cibus tuus et potus laudat Deum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
manducate ni¬
chil interrogã¬
tes propter con¬
scientiam.Siꝗs
autẽ dixerit
hoc immolatũ
propter il lum
qui indicauit.
et propter con¬
scientiam alio.
rum.Conscien¬
tiam autem
dico. non tuã
sed alterius.ut
quid eniliberta
mea iudicatur
abaliena con¬
scientia. Siemi
ago cum gr̃a
participo. quid
blasphemor
proeo quod
man ducatis
siue bibitis.¬

Expanded text:
manducate, nihil interrogantes propter conscientiam. Si quis autem dixerit: Hoc immolatum propter illum qui indicavit, et propter conscientiam: conscientiam autem dico non tuam, sed alterius. Ut quid enim libertas mea judicatur ab aliena conscientia? Si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro eo quod manducatis, sive bibitis
Abbreviated transcription (Latin):
de actiõe gr̃aꝵ. uituparer
ab inꝑitis. ut putarent
mesentire Vdolũ aliqd
magnũ ẽẽ quodut non¬
ꝯtingat. magnope cauẽ¬
dũ ẽ. Ut ꝗd enĩ libtas mã
iudicatur ab aliena ꝯsci¬
entias i. curita agout
deto ꝗd lib̾em licet dãner
ꝓpt̃ aliũ quiindẽ aliqd
quidopus ẽ. ut puter cau¬
samuenerationis edere
Iudicor enim non distare
participo .i. edo. ꝗđ blasphe¬

Expanded text:
de actione gratiarum, vituperarer ab imperitis qui putarent me sentire idolum aliquid magnum esse: quod ne contingat, magnopere cavendum est. Ut quid enim libertas mea judicatur ab aliena conscientia? id est cur ita ago ut de eo quod libere licet damner ropter alium, qui inde aliquod quid opus est ut puter causa venerationis idoli edere? Judicor enim non distare participo, id est edo, quid blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
nã. Unde ⁊ dr̃. factus maledictũ.⁊ utrũq in nob cõ¬
sũpsit. ꝗa nr̃am duplã uetustatẽ. sua simpla c̃sũpsit.
llnde ⁊ unadie ⁊ duab noctib insepulchro ꝗeuit.
ꝑunũ diẽ sĩpla uetustaseiꝰ signat᷑ur. ꝑ duas noctes
gemina nr̃a uetustas figurat᷑. Quieuit ergo inse¬
pulcheo unadie.⁊ duab noctib ꝗa sua sĩpla uetu¬
state nr̃am geminãtulit. ⁊ qualit̃ sit uideamꝰ. culpã
earemittendo. p̃sentia hoĩes ab eis rethendo. ⁊item.
remutendo ud̃ futͣr nõ earem ittendotulit s grãm
qua uitarent᷑ c̃ferendo. gͦ fut᷑a tulit. quia ut non fie¬
ret fecit. penã quoq similit cõsup̃sit. E aut̃ pena
duplex gehẽnał. ⁊ tp̃alis. Gehennalẽ ꝓrsus deleuit
ut eam nõsentũt. ue penitentes. Tpͣalẽ uero nõdũ
penitus tulit. man enĩ fames. sitis. ⁊ mors. ⁊ hꝰmodi.
s regñũ : dñiũ eiꝰ deiec̃.⁊ tandẽ innouissimo eandẽ

Expanded text:
nam. Unde et dicitur factus maledictum, et utrumque in nobis consumpsit, quia nostram duplam vetustatem sua simpla consumpsit. Unde et uno die et duabus noctibus in sepulcro quievit. Per unum diem simpla ejus vetustas signatur, per duas noctes gemina nostra vetustas. Quievit ergo in sepulcro una die et duabus noctibus, quia sua simpla vetustate nostram geminam tulit. Et qualiter videamus. Culea remittendo, praesentia, homines ab eis retrahendo, et item remittendo; futura vero non ea remittendo tulit, sed gratiam qua vitarentur conferendo. Ergo futura tulit, quia ut non fierent fecit. Poenam quoque similiter consumpsit. Est autem poena duplex, gehennalis et temporalis. Gehennalem prorsus delevit, ut eam non sentiant vere poenitentes; temporalem vero nondum penitus tulit. Manet enim fames, sitis, mors et hujusmodi; sed regnum et dominium ejus dejecit, et tandem in novissimo eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
uetustate a morte nouu̾
dũ ñ peccemꝰ. hec enĩ similitudo mortis. pr̃abit
similitudinẽ resurrectionis ut innouitate ui
one xp̃i demonstrata sunt. Mors enĩ xͥ ⁊ resur¬
gestũ ẽ incruce xͥ insepultura in resurrectione. in
ascensione. insede ad exterã patris. Itagestũ ẽ ut hiᷤ
reb mistice nõ tm̃dictis.s ⁊̃ gestis consiguretur.¬
⁊ infirmet᷑ uita xp̃iana. Attende ergo singula
que facta st̃ in his p̃dictis.⁊ qualit̃ ex eis xͥanaui¬
⁊ deposuit.ut dolorẽ crucis sustinens. sic hr̃et
tractus aspectib ꝑ hec exigens anob̃ ut nr̃am ue¬
tustatẽ peccõꝵ cũgemitu ⁊ dolore penitentie de¬
ponamus ⁊ menbra nr̃e c̃tinentie atq iustitie
clauis c̃fixa habeamꝰ. ne ad pͥora mala redeamus
aquib ÷ ita ꝑficere qui escamus. ut nec eoꝵ usio
nec memoria habeat᷑. ⁊ sic ad bonaresurgentes in
nouitate uite ãbulemꝰ. deuirtute inuirtutẽ ascen¬
dentes quo usq ad dexterã dĩlocati. dm̃doꝵ. sicut

Expanded text:
etustate a morte novus dum non peccemus. Haec enim similitudo mortis praestabit similitudinem resurrectionis, ut in novitate vone Christi demonstrata sunt. Mors enim Christi et resurgestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione, in ascensione, et in sedere ad dexteram Patris, ita gestum est, ut his rebus mystice non tantum dictis, sed gestis, configuretur vita Christiana. Attende ergo singula quae facta sunt in his praedictis, et qualiter ex eis Christiana viet deposuit, ut dolorem crucis sustinens sic haberettractus aspectibus, per haec exigens a nobis, ut nostram vetustatem peccatorum cum gemitu et dolore poenitentiae deponamus, et membra nostra continentiae atque justitiae clavis confixa habeamus, ne ad priora mala redeamus, a quibus etiam ita perfecte quiescamus, ut nec eorum visio nec memoria habeatur; et sic ad bona resurgentes in novitate vitae ambulemus, de virtute in virtutem ascendentes, quousque in dextera Dei locati Deum deorum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ter inligno exaltatus. In illa enĩ figura sẽpens pen¬
debat inligno. Quid aũt pependit in ligno crucis
nisi mors dñi: ut moriendo mortẽ suꝑaret. ⁊ male¬
dictũ gemine uetustatis nr̃e factꝰ ꝓ nob̾ maledictũ¬

Expanded text:
ter in ligno exaltatus est. In illa enim figura serpens penter in ligno exaltatus est. In illa enim figura serpens pendebat in ligno. Quid autem pependit in ligno crucis nisi mors Domini, ut mortem moriendo superaret, et maledictum geminae vetustatis nostrae factus maledictu
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ ⁊ ẽgeries peccĩ. grã aũt
peccĩ incruce pependit. per
ne concupiscentia resꝑsa⁊ innata repente absumat᷑.
uixerit incarne. ht̃ concupiscentiã cũ quapugn.
eãq adiuuante dõ superet. sitñ ñ inuacuũ grãm¬
ut lex peccĩ que ẽ inm̃bris. ꝓrsus extinguat᷑.⁊ ñ sit.
s ut quicꝗd mali abhoĩe factũ. dictũ cogitatũ ẽ cũ
eio ẽ c̃cupiscentia subiecta mente seruiret totũ ab
lus asam reimnebat. ⁊ has asuocͣatore seꝑabat. mane¬
at incertamine quo corpꝰnr̃m castigamꝰ. ⁊ seruitu¬
tisubicimꝰ. Uetustas itaq nr̃a. pene ⁊ culpe que ex
maledicto pͥmi hõis incruce xͥ destructa ẽ ꝗ nr̃am
mortalitatẽ suscepit.⁊ peccã nr̃a ꝑtulit in corpoͬe¬
suo suꝑlignũ. ĩc̃ peccĩ.⁊ mortis figura.⁊̃ moyses
inheremo suꝑlignũ exaltauit serpentẽ ꝑsuasionẽ
quippe serpentis. hõindãpnatione mortis incidit.
Itaq serpens adsignificationẽ ip̃i mortis c̃uenien¬

Expanded text:
corpus et congeries peccati. Gratia peccati in cruce pependit, per ne concupiscentia respersa et innata repente absumatur vixerit in carne, habet concupiscentiam cum qua pugnet, eamque adjuvante Deo superet, si tamen non in vacuum gratiut lex peccati, quae est in membris prorsus exstinguatur et non sit; sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subjecta mente serviret, totum abolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in certamine quo corpus nostrum castigamus, et servituti subjicimus. Vetustas itaque nostra poenae et culpae, quae est ex maledicto primi hominis in cruce Christi destructa est, qui nostram mortalitatesuo super lignum, in cujus peccati et mortis figura etiam Moses in eremo super lignum exaltavit serpentem; persuasione quippe serpentis, homo in damnationem mortis incidit. Itaque serpens, ad significationis ipsius mortis convenien
Abbreviated transcription (Latin):
in finẽ scłi. quia in finẽ scli conuertentur iudĩ
qñhabrala reuerte: tur adpueros expectantẽ

Expanded text:
in finem saeculi, quia in fine saeculi convertentur Judaei, quando Abraham revertetur ad pueros exspectante
Abbreviated transcription (Latin):
us sit futurus dñs om̃ium
Trerũ suarũ. s potius subtu¬
torib ẽ. quieũ ꝯ̃ hostes defentunt. ⁊ actorib qͥpeo
causas agant et mores eisin¬
quolibertas sui et suoꝵ datur¬

Expanded text:
 sit futurus, dominus omnium rerum suarum, sed potius sub tutoribus, qui eum contra hostes defendant, et actoribus est, causas agant, et mores ejus inlibertas sui et suor
Abbreviated transcription (Latin):
plo ꝓbat eos qui sublege fuerunt paruulos fuisse.
circa meritũ. nec libertate habuisse causa pecc̃i.
Uñ hanc illis aptans conparationem suboit :¬
ta et nos ud̃i cũ ẽẽmus par.
cognitiõe d̃i. ⁊ uirib resistẽ

Expanded text:
plo probat eos qui sub lege fuerunt parvulos fuisse circa meritum, nec libertatem habuisse causa peccati, unde hanc illis comparationem adaptanIta et nos, Judaei, cum essemus parvuli cognit
Abbreviated transcription (Latin):
iure exheredatur. Uerũ ẽ cm̃
quia patres us ordinauerunt.
et usque adqua etatẽ. subiectꝰ¬
torib ẽ usq debeat ẽẽ. et in qua adultus¬
emancipetur. Statuerunt i¬
ta ut quã diuparuulus ẽ. li

Expanded text:
ure exhaeredatur. Verum est enim quia patres ejus ordinaverunt, et usque ad quam aetatem subjectus debeat esse, et in qua adultusemancipetur statuerunt, ita ut quandiu parvulus est, li
Abbreviated transcription (Latin):
ad eosnoniuit. sicut di¬
xerat neputẽt se ꝯtẽptos¬
ad quosire distulit. ut tc̃ iret
cũ iã ꝓpe om̃sem̃datos in uemi¬
ret: hiseñ loꝗtur nc̃ quidebãt
ut implerent id quasi ꝓleuita¬
te. uel terreno cõmodo non¬
dimisi. s parcens uob nõue¬
.d. te nõsolũ contra corpꝰ. s ⁊̃
simentiar. dequo .s. quod

Expanded text:
ad eos non ivit sicut dixerat, ne putent se coad quos ire distulit, ut tunc iret cum jam prope omnes emendatos inveret. His enim loquitur nunc qui videbantur ut implerent; id quod pro levitate vel terreno commodo nondimisi, sed parcens vobtestem, non solum contra corpus, sed et si mentior
Abbreviated transcription (Latin):
tristarem uobis multos.
peꝑcit eis ne eo asperiore¬
uerterẽtur in seditionẽ.
Uult ergo prius mitgari¬
sumus gali eos et em̃turi ⁊ idconexle¬
uitate uel carnali cogitati¬
one non impleuit que
disposuit. Sp̃ualis eñi tẽ¬
ide IA disposttu non implet qn
ꝓuidentius aliquid ad salutẽ me¬
tõ ditatur et ne indignetur q̃ĩ dedo¬
muo eo quod dixerat parcens.u. non ueni
subdit. Non ideo dico parcens qui a dñemur
fidesura. que uoluntatis est. ñ necessitatis
s ideo dico. quia ad iutores sumus suultis

Expanded text:
tristarem multos pepercit eis, ne eo asperverterentur in seditionem. Vult ergo prius mitigari eos et emendari, et ideo non ex levitate vel ex carnali cogitaone non implevit quae disposuit. Spiritualis enim tunc dispositum non implet, quando providentius aliquid ad salutem meditatur. Et ne indignentur quasi de Domino, eo quod dixerat, parcens vobis non veni, subdit, non, ideo dico parcens, quia dominemufides vestra, quia voluntatis est non necessitatis; sed ideo dico, quia adjutores sumus, si vultis
Abbreviated transcription (Latin):
ciens uosmemores
quid agere debeatis¬
inquo eosqĩ oblitos
latent̃ arguit. dico
ꝙ scͥpsi uobis auedaet̃¬
ter s ñ temẽ quia hoc¬

Expanded text:
ciens vos memores quid agere debeaIn quo eos quasi oblitos latenter arguit. Dico quod scripsi vobis audactsed non temere, quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
li. ut nec unus nrm do¬
leat.sicut solebatis do
repleat uos pace habita
incredendo .i. det. nob̃
uicẽ. ⁊ hoc utiq eritsisa
na fit fides. ut habundetiᷤᷤ¬

Expanded text:
li, ut nec unus vestrum doleat, sicut solebatis dolrepleat vos, pace, habita, in credendo, id est det vobis vicem, et hoc utique erit si sit sana fides, ut abundeti
Abbreviated transcription (Latin):
bundet qui sa¬
pit diẽ. dño sa¬
pit et quiman¬
ducat. dño mã¬
ducat gr̃as enĩ
et nemo sibi
morit᷑. siue enĩ
uuimus.
dño uiuimus

Expanded text:
bundet. qui sapit diem, domino sapit, et qui manducat, domino manducat: gratias enim et nemo sibi moritur. siue enim uiuimus, domino uiuimus
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter. qͥuia ibi saluandi sunt.:
pus resolutionis¬
instat. festinacitone¬
modo non habeo de
mas enĩ proprium

Expanded text:
diligunt, quia ibi salvandi sunt. mpus resolutionisinstat, festina cito vem modo non habeo. mas enim, proprium
Abbreviated transcription (Latin):
Dcontra ꝑ secutores. ⁊ cc̃¬
pseudo p̃dicatores monuit.
inꝯclusiõe. que ad ꝑfectio¬
nẽ suꝑ exponit. qĩbucusq
monui adto lerantiã. et¬
ad cautelã. decetõ aũt .f.¬

Expanded text:
contra persecutores, pseudopraedicatores monuit. onclusione quae ad perfectionem sunt exponit. Quasi monui ad tolerantiam etad cautelam. De caetero aut