comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non:głandũ nobis in nob̾ ipsis: s in
dõ qͥ nos regenarauit natuitate celes¬
ti ꝑfidem xp̃i. ad hoc ut bonis oꝑib
exercitati quȩ ds nobis iã renatis de¬
creuit: ꝓmissam meream᷑ acciꝑe: me¬
moria retinentef.os qui aliqͣ¬
do eratis gentes in carne. qͥ dicimim
p̃putium ab ea quȩ dr̃ circuncisiom
carne manu facta. qm̃ eratis illo in
tempore sine xp̃o. alienati conuersa¬
tione isrł & hospites testam̃toꝵ & ꝓ
missionis eoꝵ spe ñ habentes & sine dõ
nhoc mundo. Cõmonet gentes ut re¬
miniscentes qͥd fuerunt. erant eni car¬
nales & sine spe: nullã ꝓmissionis cõ¬
munitionẽ habentes iudeoꝵ xp̃o. Iu¬
deis enĩ ꝓmissus erat. xp̃c non genti¬
pes sp̃ialiũ cũ eeñt. carnales idõ tam̃
circuncisio ait incarne manu facta:
ut significaret aliam ñ manu fac̾tã
estis ꝓpe insanguine.xp̃i Adhuc do¬
num & gr̃am dĩ cõm̃dat: cui nos
semꝑ uelut obnoxios gr̃as uult re-¬
ferre. Ia circo em̃ sanguine.xp̃. ꝓ

Expanded text:
oriandum nobis in nobis ipsis; sed in Deo, qui nos regeneravit nativitate coelesti per fidem Christi, ad hoc ut bonis operibus exercitati, quae Deus nobis jam renatis decrevit, promissa mereamur accipere. Memoria retinentes, vos qui aliquando eratis gentes, in carne, qui dicimini praeputium, ab ea quae dicitur circumcisio in carne manufacta; quoniam eratis illo in tempore sine Christo, alienati a conversatione Israel, et hospites testamentorum, et promissionis eorum spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Commonet gentes, ut reminiscentes quid fuerint erant enim carnales, et sine spe, nullam promissionis communionem habentes Judaeorum ieis enim promissus erat Christus, non gentipes spiritalium, cum essent carnales. Ideo tamen circumcisio, ait, in carne manufacta, ut significaret aliam non manufactam sestis prope per sanguinem Christi. Adhuc donum et gratiam Dei commendat, cui nos semper velut obnoxios gratias vult referre; idcirco enim in sanguine Christi
Abbreviated transcription (Latin):
& eramꝰ natura filii irȩ sic̃ & cȩceri.
Naturȩ em̃ cũ mala uoluptas subpo¬
nitur. Et nat᷑a irȩ. idẽ. quȩ ultioni
subicienda sit. ĩ mutata ñ substan¬
tia s mala uolũptate: hoc. eñĩ depu¬
tatur naturȩ qd̃ seqͥt᷑: unde ait in
esaia: sem̃ pessimũ: & quare sit sem
pessimum subiecit. Reliqͥstis enĩ dñm
ait a diracundiã incitastis scm isrł. ut
uatura quȩ deserit dm̃: pessimũ sem̃
dicatur. De generare. ẽ. eñi: ab aucto¬
re recede & cũ malũ exemplũ cęccris
p̃bet. malũ. ẽ. sem̃: fructꝰ em̃ pessimos
facit. Si uͦ redeat ad auctorẽ: hona erit.
noscit creatorẽ suum uas electionis
appellat᷑. s̃ autem qͥ diues. est in
retur:. sic̃ dicit ysaias palã factꝰ sum nõ
quęrentib me. hoc. ẽ. enĩ abundare mi¬
sericordia ut & ñ postulantib tribuat᷑:
hiec tam᷑ caritas dĩ. ẽ. erganos: ut qͥa fec̾
nos noluit ꝑire nos. Diligit emi opꝰ su¬
um: idõ eñi fecit: ut amaret qd̃ fecit.

Expanded text:
 sicut et caeteri. Naturae enim cum mala voluntas supponitur, fit natura irae, id est, quae ultioni subjicienda sit, immutata non substantia, sed mala voluntate. Hoc enim deputatur naturae, quod sequitur; unde ait in Esaia: Semen pessimum . Et quaro sit semen pessimum, subjecit: Reliquistis enim Dominum, ait, et ad iracundiam incitastis Sanctum Israel; ut natura quae deserit Deum, pessimum semen dicatur. Degenerare enim est ab auctore recedere: et cum malum exemplum caeteris praebet, malum est semen; fructus enim pessimos facit. Si vero redeat ad Auctorem, bona erit natus dum agnoscit Creatorem suum, vas electionis appellatur . Deus autem, qui dives est in retur, sicut dicit Esaias: Palam factus sum non quaerentibus me ; hoc enim est abundare misericordia, ut et non postulantibus tribuatur. Haec tamen charitas Dei est erga nos, ut quia fecit nos, nolit perire nos; diligit enim opus suum. Ideo enim fecit, ut amaret, quod fecit;
Abbreviated transcription (Latin):
deria carnis memorat. Uoluptas em̃ car¬
nis .ẽ. insibilib oblectari ut elem̃ta ꝙ̃
ds̃ gub̾nacula mundi instituit dõs ap¬
pellet: cũ hoc nomͦ uni dõ debeat᷑ ex qͥ
sunt omĩa. ut sic̃ nullũ parcicipẽ ha¬
bet ex his inuirtute: ita nullũ hãbeat
consortem in nomine. Ap̃o aut̃ ideir¬
co hoc nom̃ ñ negat᷑: qͥa sic̃ cominuis
cis natura. ẽ. ita erit & nom̃ hoc tam̃
inter patrẽ & filium inter.ẽ. qͥa pater
anullo hoc accepit. fil iꝰ autem ꝓgenerationẽ
om̃ia patris accepit: ut iunrtute & sub¬
stantia & nomine nichil distec filiꝰ apatre: unde
dicit om̃ia quȩ habet pater mea sc̃ & mea pa¬
tris. Nongͦ indignũ neq contrariũ. ẽ. si ce
xp̃s ds̃ dicat᷑ s de dõ patre. & umꝰ dĩ aucto¬
ritatis conseruetur. Nam si qͥd aliud pu¬
tat significare cũ uoluntatẽ carnis fla¬
gitat: sciat & apłm mundã uitam
habuisse qͥa scđm iusticiã legis conũ¬

Expanded text:
deria carnis memorat. Voluntas enim carderia carnis memorat. Voluntas enim carnis est visibilibus oblectari, ut elementa quae Deus gubernacula mundi instituit, deos appellet; cum hoc nomen uni Deo debeatur, ex quo sunt omnia; ut sicut nullum participem habet ex his in virtute, ita nullum habeat consortem in nomine. Christo autem idcirco hoc nomen non negatur, quia sicut communis eis natura est, ita erit et nomen. Hoc tamen inter Patrem et Filium interest, quia Pater a nullo hoc accepit: Filius autem per generationem omnia Patris accepit; ut in virtute et substantia et nomine nihil distet Filius a Patre. Unde dicit: Omnia quae habet Pater, mea sunt; et mea Patris . Non ergo indignum neque contrarium est, si es Deus dicatur, sed de Deo Patre; ut unius Dei auctoritas conservetur. Nam si quis aliud putat significare, cum voluntatem carnis flagitat, sciat et Apostolum mundam vitam habuisse; quia secundum justitiam Legis conve
Abbreviated transcription (Latin):
uos cũcetis mortui delictis & peccatis uris
inqͥb aliquando ambulastis sc̾m se¬
culum. Hinꝰ mundimortuos dicit qͥa
errores scłi sequunt᷑. Qͥcqͥd eñi ab uniꝰ
di ꝓfessione recedit: mortuũ habetur
qͥa ñ manet inradice exq̃ trahit origi¬
nem. Scd̾m pͥncipẽ potestatis aeris
huiꝰ sp̃m qͥ ñc oꝑat᷑ infiliis difficentiȩ.
Principem potestatis id.ẽ. diabolũ sig¬
nificat scłi intelligentiam corrupisse.
ut abimo dõ recedẽt multorũ dõꝵ opi¬
monem suscipiens. ut sotiof illos sotios¬
suȩ conspirationis efficeret: dũ meadem
impietate inuemiunt᷑ negantes unũ dm̃:
pncipem gͦ hunc erroris ido aeris dicitꝰ
sp̃m. ut ostendat qͥ a hanc partẽ sibi usur¬
pauit adexercendam dñationẽ aliꝰ eñ ẽ
aer. Et aliꝰ pͥnceps. s qͥ mmundo. ł in
& nos aliquando conu̾satisumꝰ indeside¬
tus caris nĩe facientes uoluptatss carns
& consilioꝵ eiꝰ & eramꝰ natura fili ux sic̃
& ceceri. Per fidiam significat. dũ desi¬

Expanded text:
um essetis mortui delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambulastis secundum saeculum hujus mundi. Mortuos dicit, quia errores saeculi sequuntur; quidquid enim ab unius Dei professione recedit, mortuum habetur; quia non manet in radice, ex qua trahit originem. Secundum principem potestatis aerisnc operatur in filiis diffidentiae. Principem potestatis, id est, diabolum, significat saeculi intelligentiam corrupisse; ut ab uno Deo recederent, multorum deorum opinionem suscipientes, ut socios illos suae conspirationis efficeret, dum in eadem impietate inveniuntur, negantes unum Deum. Principem ergo hunc erroris ideo aeris dicit spiritum, ut ostendat quia hanc partem sibi usurpavit ad exercendam dominationem. Aliud est enim aer, et aliud princeps: sed quia in mundo vel in desideriis carnis nostrae, facientes voluntatem carnis et consiliorum ejus: et eramus natura filii irae, sicut et caeteri. Perfidiam significat, dum desi
Abbreviated transcription (Latin):
tifariȩ aduitã tracta.ẽ. in xp̃o uniꝰ
aĩ maners misteriũ: & desinant ab
errore Id eñi agit᷑ ut p̾dicatio ex¬
cłastica etiã his ꝓficiat. & deserait
aasensũ tirannidis diaboli qͣse ad¬
uersus di uniꝰ fidẽ impia p̃sũptio.¬

Expanded text:
tifarie ad vitam attracta est, in Christo unius Dei manere mysterium, desinant ab errore. Id enim agitur, ut praedicatio ecclesiastica etiam his proficiat, et deserant assensum tyrannidis diaboli, qua se adversus Dei unius fidem impia praesumptio
Abbreviated transcription (Latin):
luod ꝓposuit meñ et dispensationẽ ad
mipletionis temporũ restaurans om̃a
in xp̃o quȩ in celis sunt et quȩ in terra:
hoc placuit deo cuius consiliũ retrat¬
tari non potest. ut in xp̃o ostencderet
misterium uoluntatis sus temporetͦ
reuelart illũ uolur in agitione re.¬
ature uoluntas autem enis hȩc fuit:
siue incelis siue ⁊ int̾ris. quancdo xp̃m
manifestauit hoc cdomuĩ esse credenti¬
um ne illis imputarentur peceata sus¬
cipientibꝰ fidẽ xp̃i Om̃is ergo ereatu¬
ra et incelis et interris Dum discit
agnitionẽ xꝑr restauratur acd idqͣ d
est condita cũ eñ adumus qi fidem
imbuitur cognito misterio saluators
ab errore quẽ ceꝑat restauratur ꝓ cer¬
to habens creatorem sini. unum esse de¬
um et dominum: Hinc ẽ. unde et iołis
in apocalipsi dicit. udi michael et an¬
głos eiꝰ meȩlo pugnare cũ dracone et
errore ẽ parti de usurpate tyranmdis
presũptione: In quo sortiti sumꝰ p̃de

Expanded text:
uod proposuit in eum, in dispensationem 233 adimpletionis temporum; restaurans omnia in Christo, quae in coelis sunt, et quae in terra. Hoc placuit Deo, cujus consilium retractari non potest; ut ostenderetmysterium voluntatis suae tempore, quo revelari illud voluit in agnitionem creaturae. Voluntas autem ejus haec fuit, sive in coelis, sive in terris, quando Christum manifestavit hoc donum esse credentium, ne illis imputarentur peccata suscipientibus fidem Christi. Omnis ergo creatura in coelis et in terris, dum discit agnitionem Christi, restauratur ad id quod est condita. Cum enim ad unius Dei fidem imbuitur, cognito mysterio Salvatoris, ab errore quem coeperat, restauratur, pro certo habens creatorem suum unum esse Deum et Dominum. Hinc est unde et Joannes in Apocalypsi dicit: Vidi Michael et Angelos ejus in coelo pugnare cum dracone et errore est, partim de usurpatae tyrannidis praesumptione. In quo et nos sortiti sumus, prae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa abipso. ẽ. om̃is claritas & potestas
& dignitas ẽ. & pater xp̃i s aliter: qͥa
hic uerus filiꝰ ẽ. et d̾s̃ omniũ. sed ñ ita
malachia ꝓpħa: si deus ego sũ ubiẽ. ds
timor meus: Et que excelsa magnitu
onẽ potenux fortitudinis eiꝰ quã oꝑatꝰ
est in xp̃o suscitans illum amortuis. & col¬
locauit addexteram sibi incelestib suꝑ õmẽ

Expanded text:
estas, et dignitas. Est et Pater Christi, sed aliter; quia hic verus Filius est, et Deus omnium, sed non ita Malachia propheta: Si Deus ego sum, ubi est timor meus ? Et quae est excelsa magnitudionem potentiae fortitudinis ejus, quam operatus est in Christo, suscitans illum a mortuis, et collo
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ inxp̃o. hoc est qͤa dieit quia elit¬
pensano predicationis hic decretaẽ.
a deo: qui ex iudeis crediderunt i
xp̃m Unde nullus exgentib ad apła¬
tum electus ẽ. Dignum enĩ erat ex
his eligi predicatores. qui ante spera¬
uerunt᷑ saludem quȩ illis ꝓmissaerat

Expanded text:
est quod dicit, quia dispensatio praedicationis his decreta est a Deo, qui ex Judaeis crediderunt in Christum: unde nullus ex gentibus ad apostolatum electus est; dignum enim erat ex his eligi praedicatores, qui ante speraverunt salutem quae illis promissa erat
Abbreviated transcription (Latin):
gentib ĩa desꝑatis largiri dig¬
dem: Ett manifestũ. ẽ. qͥa nemo
egregium & maximũ munꝰ ꝑ indig¬
nam mittit ꝑĩona: ostencieni gͦ qu̾a¬
tum a dõ mereat᷑: humiliat tam̃ se
ut meritũ eiꝰ concrescat & in luminẽ om̃s
quȩ. ẽ. dispensatio misterii abscondi¬
ti asctis in d̃o qͥ uniu̾sa creauit mis¬
sum se dacit duplici mͦ docere gͥs mis¬
teriũ qd̾ fuit in dõ ex qͦ sunt om̃ia.
ut ꝑ eũ discant ac in telligant xp̃m¬

Expanded text:
gentibus jam desperatis largiri digfidem. Et manifestum est quia nemo egregium et maximum munus per indignam mittit personam. Ostendens ergo quantum a Deo mereatur, humiliat tamen se, ut meritum ejus concrescat. Et illuminem omnes, quae dispensatio mysterii absconditi a saeculis in Deo, qui universa creavit. Missum se dicit duplici modo docere gentes mysterium, quod fuit in Deo, ex quo sunt omnia; ut per eum discant ac intelligant
Abbreviated transcription (Latin):
pħȩ sunt. illo em̃ loco de ordinatione
eccłȩ disputat: hic uͦ de fundam̃to
damta iecer unde dicit dñs ad petrũ:
suꝑ istã petram ȩdificabo ȩccłam meã.
hoc. ẽ. in hac catholicȩ fidĩ confessione
statuo fideles adutam. Nam & da
disposuit domũ dĩ & sign auit locu
ubi fieret: salomon uͦ fundauit eam.
instructura cũ pacta crescit intẽplum
sc̃m indño. in qͦ & uos coedificamim
inhabitaculũ dĩ in sp̃u. hic sensus. ẽ.
unde dñs ait suꝑ istam petrã ȩdifi¬
cabo eccłam meam: duos eni popłos
in se suscepit saluator & fecit unũ in
dño: Sicut & lapis angłaris auos pa¬
rietes continet munitate domꝰ firma¬
tos. fide̾s enĩ suꝑficia sunt templidĩ
insp̾u conu̾santes: ut possint heredeᷤ
fieri cȩlestis habitationis. Huiꝰ ra

Expanded text:
lii prophetae sunt: illo enim loco de ordinatione ecclesiae disputat; hic vero de fundamentodamenta jecerunt. Unde dicit Dominus ad Petrum: Super istam petram aedificabo Ecclesiam meam , hoc est, in hac catholicae fidei confessione statuam fideles ad vitam; nam et David disposuit domum Dei, et signavit locum ubi fieret: Salomon vero fundavit eam. structura, compacta, crescit in templum sanctum in Domino, in quo et vos coaedificamini in habitaculum Dei in spiritu. Hic sensus est, unde Dominus ait: super istam petram aedificabo Ecclesiam meam. Duos enim populos in se suscepit Salvator, et fecit unum in Domino, sicut et lapis angularis duos parietes continet, in unitate domus firmatos; fideles enim superficies sunt templi Dei, in spiritu conversantes; ut possint haeredes fieri coelestis habitationis. CA
Abbreviated transcription (Latin):
filius dei: scłm plagitum uoluntatis in lau.¬
dem caritatis sus: Tale placitum dicit am
habuisse ut acllaudẽ claritatis eiꝰ ꝓficent
gt̃a data homimbus: cit salus nr̃a gła di
sit Qua gratificauit nos in dilecto fili¬
unigenĩtũ suu̾: amatoribꝰ enis qniia
dona largitur: In quo habemꝰ redẽpti¬
onem per sanguinẽ ipsꝰ remissionem
pecatorum. Puplicem grãm flagitat ꝙr
tredemit nos sanguine suo et peccata
nobis non imputaiit: idẽ. reclennit et

Expanded text:
Filius. Secundum placitum voluntatis suae in laudem claritatis suae. Tale placitum dicit Deum habuisse; ut ad laudem claritatis ejus proficeret gratia data hominibus; ut salus nostra gloria Dei sit. Qua gratificavit nos in dilecto Filiunigenitum suum amatoribus ejus divina munera largitur. In quo habemus redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum. Duplicem gratiam flagitat; quia et redemit nos sanguine suo, et peccata nobis non imputavit, id est, redemit et
Abbreviated transcription (Latin):
sed confirmauit: mulca mala ꝓ his
dassus aꝑfidis sicut dicit: Si em̃
sedm hominẽ aabestias pugnaui ephesi
quid michi ꝓ dlest si mortu non re surg̃cs
Et qm̃ pugnam suã ñ sine effecta ꝓteẽ¬
tionꝰ ilioripunidiat᷑ gaudenꝰ i eiꝰ ad meliorascͥpa ẜ in
me custodia quia ueniens aeierosolums
meustocha sub fide issore ut intelligi¬
tur egisse manens extra castra in coñ¬
dei scis omnibꝰ qui sunt ephe¬
si et fidelibus inxp̃o iħu. so¬

Expanded text:
sed confirmavit, multa mala pro his passus a perfidis, sicut dicit: Si enim, secundum hominem, ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt ? Et quoniam pugnam suam non sine effectu perfectionis illorum praevidet, gaudens in eis, ad meliora scriptis mae custodia; quia veniens ab Hierosolymis in custodia sub fidejussore intelligitur degisse, manens extra castra in conDei sanctis omnibus, qui sunt Ephesi; et fidelibus in Christo Jesu. So
Abbreviated transcription (Latin):
nos: quos presciit et uocart nos. ñ solũ
ex iudeis sed et exgentibꝰ. Quos gͦ. qs uo¬
care dicitur ꝑseuerantes infide. hi suo
quos elegit ante mundũ inxp̃o: ut sint
incontaminati coram deo in caritate
ut amor deiscãm illis faciat conuersa¬
tionem: Nemo enĩ meliꝰ alieui obtẽpat:
qͣm qui ex caritate obsequitur. Prede¬
stinans nos in adoptionẽ filiorũ ꝑiłim

Expanded text:
esciit et vocavit nos : non solum ex Judaeis, sed etiam ex gentibus. Quos ergo Deus vocare dicitur, perseverant in fide: hi sunt quos elegit ante mundum in Christo; ut sint incontaminati coram Deo in charitate, hoc est, ut amor Dei sanctam illis faciat conversationem. Nemo enim melius alicui obtemperat, quam qui ex charitate obsequitur. Praedestinans nos in adoptionem filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
nitione. illuminatos hab̾e ocłos cor¬
dis ur̃i: adhoc ut sciatis quȩ ẽ. spes uo¬
inscĩs. Manifestum. ẽ. qͥa idõ se orare
dicit ꝓ eis ut fidi suȩ sp̃e agnoscant
in remuneratione cȩlesti:qͥa cum ple¬
ne scierint illtrm qͥ fruftꝰ. ẽ. credenti¬
um: ꝓpensiores fierent circa ext̾ollen¬
dam religionemziam em in huiꝰ modi ui¬

Expanded text:
nitione ejus, illuminatos habere oculos cornitione ejus, illuminatos habere oculos cordis vestri; ad hoc ut sciatis quae sit spes vonctis. Manifestum est quia ideo se orare dicit pro eis, ut fidei suae spem cognoscant in remuneratione coelesti; quia cum plene scierint qui fructus est credentium, propensiores fient circa excolendam religionem. Jam enim in hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
nis sc̃s. quiest pignꝰ hereditatis nr̃ȩ mre¬
dẽptionẽ ad quisitionis in laudẽ głs
ipsius. Laus głe cłi est cũ multi adqͥ¬
runt᷑ ad fidem: sicut gła mediciest si
multos curet: icd quoq ad głam dei ꝑ¬
tinet quia gentes uocauit: ut salutis
sus medelam consequerentur ꝑfidẽ
ꝓmissam nideis signũ habentes redẽpti¬
onis atq hereditatis futurȩ sp̃m sc̃m
datũ post baptisinsi Redẽpti enĩ he¬
redes designati sunt. sui ut in regene¬
rationẽ ꝑdurent: ut fides prnna ueniã
sc̃a uero conuersatio perdurans eũ fide
coronam mereatur. Propterea audita
morationem ur̃i facere i orationibꝰ me¬
is. Qm̃ uxta ciecretũ c̾ei quor̃tatutr gen¬
tes participes fieri ꝓmissionis iudioru̾r
audito ephesisuerbo dei susceperunt fidẽ
xp̃i diligentes om̃s scõs sicut mandauit
dñs: hac causa ddeo gr̃as agit proconuer¬
sione et caritate eorũ: qui dignatus est
bis sp̃m sapientis et reuelationis in ag¬

Expanded text:
nis sancto; qui est pignus haereditatis nostrae, in redemptionem acquisitionis in laudem gloriae ipsius. Laus gloriae Dei est, cum multi acquiruntur ad fidem, sicut gloria medici est, si multos curet. Ideoque ad gloriam Dei pertinet, quia gentes vocavit, ut salutis suae medelam consequerentur per fidem promissam Judaeis, signum habentes redemptionis atque haereditatis futurae, Spiritum sanctum datum post baptismum. Redempti enim haeredes designati sunt, si in regeneratione perdurent; ut fides prima veniam, sancta vero conversatio perdurans cum fide, coronam mereatur. Propterea et orationibus meis. Quoniam juxta decretum Dei, quo statuit gentes participes fieri promissionis Judaeorum, audito Ephesii verbo Dei, susceperunt fidem Christi, diligentes omnes sanctos, sicut mandavit Dominus; hac causa Deo gratias agit pro conversione et charitate eorum, qui dignatus est bis spiritum sapientiae et revelationis in ag
Abbreviated transcription (Latin):
amiũ & m̃ses sex dicens int̾ eos
u̾bum dĩ. hinc. ẽ. unde magna
confidentia & caricatis affectu agit eis:
Aliqͣndo ct̃rmonens aliqͣndo arguens.
Aliqͣndo blandiens ut filiss. Nam
multȩ causȩ st̃ ꝓpt̾ quas scribit ad
eos: quarũ prima hec. ẽ.. qđ more he¬
reticorũ dissentientes ab inuicem homi¬
nib deuoci. paulini & petriani & appol¬
Scd̾a hȩc. ẽ.: qͥa eloquentia delecta¬
re ceꝑant. & t̾rena philosophia. ut
sub noĩe. xp̃i his imbuerent᷑ : quȩ con¬
traria st̃ fidei. Tercia eo qł inflati.
c̃ent. eo qđ ñ iret ad illos apłs. Quar¬
ta ꝓpt̃ fornicationẽ qͣm int̾ ͤ eẽ. pa¬
tiebant᷑. Quinta ut cõmoneret de p̃¬
terita ȩpła qͣm ante hanc q̃ prima
dicit᷑ scripserat. Sexta qͥa inuicẽ sibi
iniurias. & fraudes facere ceꝑant. &
in fideliũ potiꝰ ex anima requirebant.
Septima causa. c̃. in qua desigrat
licere sibi sũptꝰ acciꝑe. s contennere:
ne forma ẽet. rapacib speudo apłis.

Expanded text:
m et menses sex, docens inter eos verbum Dei. Hinc est unde magna cum fiducia et charitatis affectu agit cum eis, aliquando commonens, aliquando arguens, aliquando blandiens, ut filios. Nam multae causae sunt, propter quas scribit ad eos. Quarum prima haec est, quod more haereticorum dissentientes ab invicem, hominibus devoti, Paulini, et Petriani, et ApolSecunda haec est, quia eloquentia delectari coeperant et terrena philosophia; ut sub nomine Christi, iis imbuerentur, quae contraria sunt fidei. Tertia, eo quod inflati essent, quod non iret ad illos Apostolus. Quarta, propter fornicatorem, quem inter se esse patiebantur. Quinta, ut commoneret de praeterita epistola, quam ante hanc quae prima dicitur, scripserat. Sexta, quia invicem sibi injurias et fraudes facere coeperant, et infidelium potius examina requirebant. Septima causa est, in qua designat licere sibi sumptus accipere, sed contemnere; ne forma esset rapacibus pseudoapostolis.
Abbreviated transcription (Latin):
fidit. Qui autẽ conturbat uos portabit
errantẽ conuerti facit remunerandus
cogit flectere dãpnationẽ consequit᷑. qͥ¬
cunq suerit hoc ꝓpter hos subic̾it. neqͥ sibi
meritũ defenderent eo qđ filĩ essent a¬
braherluxta carnẽ deniq exaltantes se
dicunt ad iħm nos filii abralie sumꝰ. Ego
autẽ fr̃s si circuncisionẽ p̃dicor qͥ ã adhue
ꝑsecutionem patior᷑ Aꝑtũ. ẽ. qđ dicit.
luo enĩ quasi inimicus iudeis habebant᷑:
et ñ desmebant ã ꝑsecutione eiꝰ. qͥa cireuñ.¬

Expanded text:
fidit. Qui autem conturbat vos, portabit fidit. Qui autem conturbat vos, portabit errantem converti facit, remunerandus cogit flectere, damnationem consequitur, quicumque fuerit. Hoc propter hos subjicit; ne qui sibi meritum defenderent, eo quod filii essent Abrahae juxta carnem. Denique exaltantes se dicunt ad Jesum: Nos filii Abrahae sumus . Ego autem, fratres, si circumcisionem praedico, quid adhuc persecutionem patior? Apertum est, quod dicit; ideo enim quasi inimicus Judaeis habebatur, et non desinebant a persecutione e
Abbreviated transcription (Latin):
netur Turrebatis bencꝰ. quis uos ĩ¬
pediuit ueritati ñ obedire ᷑ excercitũ
illorum in oꝑaficħi bonũ fuisse destat:
sed neqͥcia malorum hominũ detentol
ne cursum suũ efficatia ꝑseuerante con¬
sũmarent: unde ut resipiscant hortat᷑.
de cetero nulli eorũ credentes qͥ ut oꝑa
legis seruanda suaderent euuãgłice
ueritati ñ eos obedire sinebant. Su¬
asio ur̃a nonẽ ado qui uocat uos. Uerũ
est qͥa humano consilio hec agebant ur¬
dei imiterent eos sub iugũ legis ncłi ur¬
Dodicũ ferm̃tum totã massam corrũ¬
pit : Hoc dicit qͥlicet qͥppiam legis ad¬
miscentes fidrmolant fidem ne habe¬
at fructũ ut sit acceptabilis: Hoc idõ
a diecit ne forte meolumẽ se purarent
habere grãm fidi: si pauca legis seruared
Ego confido in uobis indño: qͣuia mehil
auud sencieris. Hac spe dieit se fidere dde
his. quiansponte sed circunuenti erroris
uiam intrauerant: ido ostenso uͦ itinere
facile eos posse reuerti eonuerti con¬

Expanded text:
s vos impedivit veritati non obedire? Exercitium illorum in opera fidei bonum fuisse testatur, sed nequitia malorum hominum detentos, ne cursum suum efficacia perseverante, consummarent. Unde ut resipiscant hortatur, de caetero nulli eorum credentes, qui ut opera Legis servanda suaderent, evangelicae veritati non eos obedire sinebant. Suasio vestra non est a Deo, qui vocat vos. Verum est, quia humano consilio haec agebant Judaei, ut mitterent eos sub Legis juModicum fermentum totam massam corrumpit. Hoc dicit, quia licet quidpiam Legis admiscentes fidei, violant fidem, ne habeat fructum, aut sit acceptabilis. Hoc ideo adjecit, ne forte incolumem se putarent habere gratiam fidei, si pauca Legis observarent. Ego confido in vobis in Domino, quia nihil aliud sentietis. Hac spe se dicit fidere de iis; quia non sponte, sed circumventi erroris viam intraverant. Ideo ostenso vero itinere, facile eos posse reverti con
Abbreviated transcription (Latin):
neq ea quȩ in mundo sunt: si quis diligi
mundũ non ẽ. caritas patris in illo quia
omne qͦd in hoc mundo est concupicen.¬
tia earnisẽ. et concupicentia oculorũ. qͥ
ergo mundũ et quod in mundo x. ñcon¬
cupiscit: hccarnẽ crucifigit. neq enim
corpori humano heç uitia adscribenda
sunt sicut supra memoraui. interea
non ampliꝰ quã decẽ res posuit quai
fructꝰ sp̃c significat: ut in his omĩa cõ¬
plexus uideant᷑ scs̃m tabulas testam̃¬
ti cdei inquibꝰ ñ ampliꝰ quã decẽ uerba
mandatorũ traditasunt Si uiuimꝰ
sp̃u: sp̃u et ãbulemus ñ simꝰ manẽ
glam sectantes. inuie ẽ ꝓ uocantes . in.¬
uicem inuiclentes: hoc x̃. quia si bene
et honeste uiuimꝰ: bonos debemus ha¬
bere mores. hoc ẽ. enĩ sp̃u uiuere incõ¬
taminatã uitã habere Et sie sp̃u am:¬
bulamus sipaci. studeamꝰ: hȩc enĩ parit
generant discoidias et lites Seruũ

Expanded text:
neque ea quae in hoc mundo sunt. Si quis diligit neque ea quae in hoc mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est charitas Patris in illo; quia omne quod in hoc mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum . Qui ergo mundum, et quod in mundo est, non concupiscit, hic carnem crucifigit. Neque enim corpori humano haec vitia ascribenda sunt, sicut supra memoravi. Interea non amplius quam decem res posuit, quas fructus spiritus significat; ut in his omnia complexus videatur secundum tabulas Testamenti Dei, in quibus non amplius quam decem verba mandatorum tradita sunt. Si vivimus spiritu, spiritu et ambulemus. Non simus inanem gloriam sectantes, invicem provocantes, invicem invidentes. Hoc dicit, quia si bene et honeste vivimus, bonos debemus habere et mores; hoc est enim spiritu vivere, incontaminatam vitam habere: et sic spiritu ambulamus, si paci studeamus; haec enim parit generant discordias et lites: Servum
Abbreviated transcription (Latin):
si sp̃ũ chucimini: ñ estis sublege: Non est
ñ errat. lex enĩ errantibꝰ dominat᷑: sicut
alioloco dicit: iusto lex nonẽ. posita:
adulteriũ. forncatio. impuritas. obscerri¬
tas. idolatria. ueneficia. mimicitiȩ. con¬
quȩ p̃dico uobis sicut et p̃dixi. qđ hi qͥ
talia agunt regni dei hereditatẽ non con¬
sequntur: hȩc omĩa et his similia legis
sunt: ex quo et caro: omĩa namq pec¬
cata deforis oriuntur. ex parte carnis ñ
ex parte sp̃e: itło ñ absurde oꝑa carnis di¬
cuntur: Tructus uero sp̃s .ẽ. caritas gau¬
diũ. pax. longanimitas. benignitas. spes. fidez.¬
lenitas. continentia. castitaᷤ: aduersus
huius modi non ẽ. lex qͥ autẽ xp̃i sunt car¬
nem suã crucifixerunt cũ inciis et cũ cu¬
picentiis Non dixit oꝑa sp̃e caritas est
morauit ut eis hereditas regni celorum qͥ¬
gunt. quando hex ex qͥbus errores orum.¬
tur condempnant: hunc sensũ et ioħ̃sas¬

Expanded text:
si Spiritu ducimini, non estis sub Lege. Non est si Spiritu ducimini, non estis sub Lege. Non est anctum, non errat; lex enim errantibus dominatur, sicut alio loco dicit: justo non est lex posita . adulterium, fornicatio, impuritas, obscenitas, idololatria, veneficia, inimicitiae, conquae praedico vobis, sicut et praedixi, quod hi qui talia agunt, regni Dei haereditatem non consequentur. Haec omnia et his similia legis sunt, ex quo et caro. Omnia namque peccata deforis oriuntur ex parte carnis, non ex parte spiritus; ideo non absurde opera carnis dicuntur. Fructus vero Spiritus est charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, spes, lenitas, continentia, castitas, bonitashujusmodi non est lex. Qui autem sunt Christi, carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Non dixit: Opera spiritus charitas est, ut ex his haereditas regni coelorum qugunt, quando haec ex quibus errores oriuntur, condemnant. Hunc sensum et Joa
Abbreviated transcription (Latin):
Unã deralterã peccati: que icdeo in earne
significatur: quia uisibilib oblectat᷑ cu¬
pido peccatorũ. ut his sibi a duersantibꝰ
medius homo non ea qus uult agat. Dr¬
uina enĩ lex p̃mit et fugat legem pecca¬
ti: consulens homini ut uigorem nat᷑e
sue custodia ne capiatur inlecebris. Ii
lecontraꝰ insidiis agens lacessit hominẽ
blanditiis: ut sꝑnat preceptui legis di¬
uine: Cũ gͣ consenfit hõ legidĩ: ꝯtradic̃
lex peccati suadens homini ne faciat qđ
imꝑat lex diuina s: cliuerso autẽ lex
dei reuocat hominẽ. ne faciar qͦd sugge¬
rit lexpeecati. qͦd quidẽ homo ñ uidet
esse abfurdũ:. Scit enm nature sue con¬
gruere si faciat quod imperat lexdeiz
demq gaudet quando hes agit: cũ aut̃
etͣ oꝑatur quȩ suggerit lex peccatr. ui¬
det se turpem et hortet post factum:
Ideo q legis sp̃c p̃cepta seruanda sun:
et carnalia fugienda: ipsa enim con¬
scientia accusat. siei consentiat: sciens
horrori quȩ suggerte lex peccati. Quod

Expanded text:
alteram peccati. Quae ideo in carne significatur, quia visibilibus oblectatur, cupida peccatorum; ut his sibi adversantibus, medius homo non ea quae vult, agat. Divina enim lex premit et fugat legem peccati, consulens homini, ut vigorem naturae suae custodiat, ne capiatur illecebris: illa e contra in insidiis agens, lacessit hominem blanditiis, ut spernat praeceptum legis divinae. Cum ergo consenserit homo legi Dei, contradicit lex peccati, suadens homini, ne faciat quod imperat lex divina: e diverso autem lex Dei revocat hominem; ne faciat quod suggerit lex peccati. Quod quidem homo non videt esse absurdum; scit enim naturae suae congruere, si faciat quod imperat lex Dei. Denique gaudet, quando haec agit: cum autem ea operatur, quae suggerit lex peccati, videt se turpem, et horret post factum. Ideoque legis spiritus praecepta servanda sunt, et carnalia fugienda; ipsa enim conscientia accusat, si ei consentiat, sciens horrori esse, quae suggerit Lex peccati. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
et amatores legis uiderentur: cũ const ãt
hunc legẽ defendere et custodire: qͥ iusti¬
eias eiꝰ exeqͥtur et mandatũ qͦd ad uitã¬
datum ẽ. ñ p̃termittit. Ql ades ergo gala¬
tharuis excͥliratio erat eorum: Higẽ dieit
ut uel sic intelligant quia lucdebantur
uelur stulti et hebetes: de quorũ dolori¬
bꝰ głantur. Michi uero absit głari
cifixꝰ est et ego inuncio: Quomͦ pseudo¬
apłi tribulationes ꝓ nomine xp̃i qua si
nichil ꝓfutura ꝑhipocrisim iredime¬
bant erubescentes in hisaita et apłs gła¬
batur de his sciens magnã ꝓ istis fo¬
re mercedẽ. quẽ admodũ et co apłi
eiis sicut scriptum ẽ. in actis apostolo¬
rum: Tunc inquit cȩsiexierunt apli
de coneilio gaudentes: quia digni ha¬
biti sunt ꝓ nomine xp̃i contumeliã pa.
ifuius ergo omis spes inxp̃o est gła¬

Expanded text:
et amatores legis viderentur: cum constet 231 et amatores legis viderentur: cum constet 231 hunc legem defendere et custodire, qui justitias ejus exsequitur; et mandatum, quod ad vitadatum est, non praetermittit. Clades ergo Galatarum excusatio erat eorum haec, ut vel sic intelligant quia ludebantur, velut stulti et hebetes, de quorum doloribus glorificantur. Mihi autem absit gloriari  et ego mundo. Quomodo pseudoapostoli tribulationes pro nomine Christi quasi nihil profuturas per hypocrisim redimebant, erubescentes in his; ita et Apostolus gloriabatur de his, sciens magnam pro istis fore mercedem: quemadmodum et coapostoli ejus, sicut scriptum est in Actibus apostolorum: Tunc, inquit, caesi exierunt apostoli de concilio, gaudentes quia digni habiti sunt pro nomine Christi contumeliam pati . Cujus ergo omnis spes in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
om. rei nẽ mani S citote qualib lute.¬
ris scripsi uobis meamanu: Auerorita¬
tem dat epistolȩ sue cũ enim diert ego
scripsimea manir obediri uult lĩteris
his. Ubi enĩ holegrafd : manꝰest: falsũ
dici ñ potest. Ne forte circunuenti exeu¬
sarent de epistola quasi aur falsa et
aut ñ esser apłr: nolentes se rep̃hends
hominibꝰ placere significat ut enĩ iudel
ꝓpriis aut ñ infensis iniuerẽt quos pseudd¬
apłs dicit. sic xp̃m predicabant ut l egem
seruandã docerent qͦd apłs nunquã me¬
tuit sed constanter quod uerũ .ẽ. nonta¬
cint: et sibiet his ꝓuidens quos docebat:
cisi sunt legem custodiunt: s uolunt
uos circuncidr: ut in urã carne głien¬
tur: Tale est hoc quale et illud dictũ
ad apłm petrum. situ cũ sis iuicleus
gentiliter uiuis: quomͦ cõpellis gentis
iudarare: Ita etiã cũ ipsilegẽ ñ custo¬
dirent conuersantes in iuste. cireuneisr¬
onẽ ⁊elabantur: ut per mde uindices

Expanded text:
oni, rei nunc inani. Scitote qualibus litteris scripsi vobis mea manu. Auctoritatem dat epistolae suae; cum enim dicit: Ego scripsi mea manu, obediri vult litteris his. Ubi enim holographa manus est, falsum dici non potest; ne forte circumventi excusarent de epistola, quasi aut falsa esset, aut non esset Apostoli, nolentes se reprehendi.hominibus placere significat. Ut enim Judaeis propitiis, aut non infestis viverent, quos pseudoapostolos dicit, sic Christum praedicabant, ut et legem servandam docerent: quod Apostolus numquam metuit, sed constanter quod verum est, non tacuit, et sibi et his providens, quos docebat. cisi sunt, legem custodiunt: sed volunt vos circumcidi, ut in vestra carne glorientur. Tale est hoc, quale et illud dictum ad apostolum Petrum: Si tu cum sis judaeus, gentiliter vivis, quomodo compellis gentes judaizare ? Ita et hi cum ipsi legem non custodirent, conversantes injuste, circumcisionem zelabantur; ut proinde vindices
Abbreviated transcription (Latin):
re et głam: Nam si hic adpresens qͥ
in sollicitudine est negat se uniere:
quanto magis ubi alienus adõ ignem
torrentem pacitur.⁊ Honũ autẽ facr¬
entes non deficiamꝰ tempore enĩ ꝓprio
metemꝰ infatigabiles: Hoc dieit quia qͥ
fortis erit ad semmandũ fortis erit et
ad metendũ: id est ͤ recipiet quomͦ fa¬
cit ideo ꝓmptos nos ad benefaciendũ esse
hortatur: nec fastidium pati debere secu¬
turos. quia ꝓparuis magna recipiemꝰ.
et ꝓterrenis eterna. tempore quo ꝓmi¬
sit᷑ cdous Ergo dũ tempꝰ haberemꝰ o¬
peremur honũ ad om̃s Gentiles tempꝰ
habent oꝑandi malũ. homines enim si¬
ne deo quomͦ possunt operaribomuĩ : Ep̃i¬
am autẽ facti tempꝰ habent oꝑandi bonũ
ad om̃s homines: ut post acceptam fidẽ
bonum opꝰ ꝓficiat mercedi ꝓmisse ¶ Ii¬

Expanded text:
re gloriam. Nam si hic ad praesens qui re gloriam. Nam si hic ad praesens qui in sollicitudine est, negat se vivere; quanto magis ubi alienus a Deo, ignem tortorem patietur! Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Hoc dicit, quia qui fortis est ad seminandum, fortis erit et ad metendum, id est, sic recipiet, quomodo facit. Ideo promptos nos ad benefaciendum esse hortatur, nec fastidium pati debere, securos quia pro parvis magna recipiemus, et pro terrenis aeterna, tempore quo promisit Deus. Ergo dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. Gentiles tempus habent operandi malum; homines enim sine Deo, quomodo possunt operari bonum? Christiani autem facti, tempus habent operandi bonum ad omnes homines; ut post acceptam fidem bonum opus proficiat mercedi promissae.
Abbreviated transcription (Latin):
quam docent. in his illis ñ commun¬
candũ sed ddis sentiendũ: ut magis lex
dux sit. quã homo sieͥnĩ oberit᷑ ñtibi:
qͥa quȩ doceris obseruas:olite er¬
rare: deus ñ irridetur: Nemini dubi:
um est dõ inposturã fieri non posse. s
hoe ab eo unũquemq conseqͥ qđ meret᷑.
Quod enĩ semmauerit qͥs hoe et meter:
qui enim seminauerit in earne sua. ex
carne metet corruptionẽ: Hic carnali.¬
a uicia quȩ in carne admitti solent
significat. ut qui carnẽ suã ñ corriꝑit.
seiat se corruptioni futurum obnoxiũ:
corrũpit autẽ corpꝰ qui inconcessa p̃su
quȩ contraria sunt: sp̃u aliter enĩ semi¬
nat ut possit metere uitã eternã: Te¬
stimonio enĩ sp̃e accipiet in morta¬
litatẽ loco mercedis: sicut enim qui eor¬
rumpit dehonestans corpꝰ suũ ñ ad
eternitatẽ sed ad corruptionẽ pertine¬
bit: ita et quim contaminatũ se eu¬
stodit. uitã eternã consequetur: hȩc ẽ
enĩ eterna uita. uiuere sine penahabe.¬

Expanded text:
quam docent, in his illis non communicandum, sed dissentiendum; ut magis lex tibi dux sit, quam homo. Sibi enim oberit, non tibi; quia quae docuerit, observas. Nolite errare, Deus non derifieri non posse, sed hoc ab eo unumquemque consequi, quod meretur. Quod enim quis seminaverit, hoc et metet. Qui enim seminaverit in carne sua, ex carne metet corruptionem. Hic carnalia vitia, quae in carne admitti solent, significat; ut qui carnem suam corruperit, sciat se corruptelae futurum obnoxium. Corrumpit autem corpus, qui inconcessa praesquae contraria sunt, spiritaliter seminat; ut possit metere vitam aeternam. Testimonium enim Spiritus accipit, et immortalitatem loco mercedis. Sicut enim qui corrumpit dehonestans corpus suum, non ad aeternitatem, sed ad corruptionem pertinebit; ita et qui incontaminatum se custodit, vitam aeternam consequetur. Haec est enim aeterna vita, vivere sine poena, et habe
Abbreviated transcription (Latin):
tendo cessarent ab eo: ut illis oꝑã suaᵈ et et¬
hcanti ã impederet de quib mercedẽ aut
luerũ sparet: Ego enim stãnata am
iesu rp̃i in corpore meo porro: Hoe clicit
iratus qͥa passiones credentiũ quas cau¬
sa patiebatur inefficaces in his uidebar:
qm̃ eonstantia et fide doctrinȩ suȩ ꝓ
xp̃o plagas et sineula pati nontimuit.
sed passus est amore credentium eicatriees
plagarũ haberes imn corpore. Quo ñ minꝰ
qui galathas cdeceperant Neminẽ itaꝙ
urlt sibi molestũ esse quihinc rei de¬
uotus non ẽ. ista em̃ stigmata idẽ. eica¬
trices plagarũ: testimonia sunt creden¬
trũ eorũ qui paenintur quod digni sus

Expanded text:
tendo, cessarent ab eo; ut illis operas suas et eftendo, cessarent ab eo; ut illis operas suas et efficaciam impenderet, de quibus mercedem aut lucrum speraret. Ego enim stigmata Domini Jesu Christi in corpore meo porto. Hoc dicit iratus, quia passiones quas credentium causa patiebatur, inefficaces in illis videbat; quoniam constantia et fide doctrinae suae pro Christo plagas et vincula pati non timuit: sed passus est amore credentium cicatrices plagarum habere se in corpore; quo non minus qui Galatas deceperant. Neminem itaque vult sibi molestum esse, qui huic rei devotus non est; ista enim stigmata, id est, cicatrices plagarum, testimonia sunt credentium eorum, qui patiuntur, quod digni sunt
Abbreviated transcription (Latin):
il coneupisecit apostolus muneli et
dum mebil habet mundus suũ quocd
qͥe quã ẽ. neq p̾putiũ sed nouia ereatina:
t quoqͦt hane regulam sequuntur. par
suꝑ illos et miserieodia et suꝑ isił der
Noua creatura est regeneratio nr̃a:. Hȩc
est que dat ꝓfectum ꝑmanentibꝰ. Sup
istos est eniꝰ pax lei Qui enĩ eũ deo
pacificus est: nulliꝰ minueitiam metu
it: tutus enĩ ẽ. ꝓtectione et misericordia
dei qus ꝓmissa ẽ. et manet super isrł i
non suꝑ isrł hominis Iudei enĩ ñ eõn¬
dentes: israelite sunt sedm carnẽ. Pu¬
as gͦ partes significauit super quas
manec pax et mnsericordia dei. ndeo¬
rum credentiũ. et gentiliũ fideliũ. De
cetero nemo michi molestꝰ sit: Molesti¬
as sibi noluit de eetero fieri Ut it̃m for¬
te eogeretur scriberes: iã correctores illos
uule fieri. ut amputatis errorib post tan¬
ta tedia pausam haberet: si autẽ cdurio.¬
res se prestarent et inflexibiles inconuer.¬

Expanded text:
hil concupiscit Apostolus mundi, et dum nihil habet mundus suum, quod quidquam est, neque praeputium; sed nova creatura. Et quotquot hanc regulam sequuntur, pax super illos et misericordia, et super Israel Dei. Nova creatura est regeneratio nostra, haec est quae dat profectum permanentibus; super istos enim est pax Dei. Qui enim cum Deo pacificus est, nullius inimicitiam metuit; 232 tutus enim est protectione et misericordia Dei, quae promissa est, et manet super Israel Dei, non super Israel hominis; Judaei enim non credentes Israelitae sunt secundum carnem. Duas ergo partes significavit, super quas manet pax et misericordia Dei, Judaeorum credentium, et gentilium fidelium. De caetero nemo mihi molestus sit. Molestias sibi noluit de caetero fieri, ut iterum forte cogeretur scribere: sed jam correctiores illos vult fieri; ut amputatis erroribus, post tanta taedia pausam haberet. Si autem duriores se praestarent, et inflexibiles in conver
Abbreviated transcription (Latin):
dinis: considerans temetipsũ ne et tu
tempteris: inuicẽ onera ur̃a portare
Nonhios alloqͥtur qui firmiores erant
ne inflatione uitȩ bonȩ eũ qͥ forte a
peccato eircumuentꝰ fuisset sꝑnendũ
putarent et abictendũ. Idesꝙ consꝯͣ¬
lendũ his Cũ mansuetudine enĩ ꝓ uo¬
candi st̃ ad reformandos se quia si acri
ex auctoritate fuerint correpti ñ se pa¬
cient᷑ argur: sed defendere se incipient
le enĩ hominem acontentione et auda¬
tia: et habebis eũ subiectũ humilitas
enĩ etiam suꝑbos solet inclinare. et ut
cũ tota animi leuitate fieret: adiecit.
leet tu tempteris. ut uel hac causa ñ
neret peccatorem sciens et se posse
icare: Et sic implebitis legem xp̃i
propositum implet uoluntatẽ xp̃rsi

Expanded text:
dinis, considerans temetipsum, ne et tu tenteris, invicem onera vestra portate. Nunc hos alloquitur, qui firmiores erant; ne inflatione bonae vitae eum, qui forte a peccato circumventus fuisset, spernendum putarent et abjiciendum, ideoque consulendum his. Cum mansuetudine enim provocandi sunt ad reformandos se; quia si acrius ex auctoritate fuerint correpti, non se patientur argui: sed et defendere se incipient,le enim hominem a contentione et audacia, et habebis eum subjectum; humilitas enim etiam superbos solet inclinare. Et ut cum tota animi lenitate fieret, adjecit: Ne et tu tenteris; ut vel hac causa non sperneret peccatorem, sciens et se posse peccare. Et sic implebitis legem Chrispropositum, implet voluntatem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
et tunc insemetipso tantũ głam habe.¬
bit et ñ maltero: Perum est nec latet
quem quã. qͥa si actus nr̃os et m̃tẽ con¬
sideremꝰ: nullis nos ante ponimꝰ ce nec
facile quẽ quam iudicamus. Quienm
extollit᷑ quasi aliqͥd sicerrat: Neseit
enĩ quia de humilitate crescit᷑. Uerba e.
dar&e qͥd sequi deberemꝰ si erescere ue¬
limꝰ. et si nos erigeremꝰ. melinarem᷑ qͥd
facit imꝑitia cordis inflati. ut apua
homines comm̃ clatioruideatur: sꝑneis
enĩ et despiciens peccatores: istũ se ur¬
deri contendit sieut et phariseus ille
quẽ dñs denotat: nũquit ñ uere de hic
impeditꝰ ẽ. qͥ presentis głe cugidus estõ
Nunqͥd ñ uere de futuris desꝑat̾s mer
stus esse: alterum sibi p̃ponat ut uere
Aed postremũ hoc uoluit innoteseẽ¬
re suꝑbis qͥa ñ comqͥnatur qͥs alieno
peccato dũ mͦ dissentiat: ut ne mouere¬
atur iungere se peccatori: ut acceden¬
tem ad se suscipere ut eũ lueretur. Co¬
mumcet autẽ his qͥ cathecrzat ũbo. id

Expanded text:
et tunc in semetipso tantum gloriam habebit, et non in altero. Verum est, nec latet quemquam, quia si actus nostros et mentem consideremus, nulli nos anteponimus, et nec facile quemquam judicamus. Qui enim extollitur quasi aliquid sit, errat; nescit enim quia de humilitate crescitur. Verba endaret quid sequi deberemus, si crescere velimus: et si nos erigeremus, inclinaremur, quod facit imperitia cordis inflati; ut apud homines commendatior videatur. Spernens enim et despiciens peccatores, justum se videri contendit, sicut et pharisaeus ille, quem Dominus denotat . Numquid non vere hic imperitus est, qui praesentis gloriae cupidus est? Numquid non vere de futuris desperat, quiui enim vult justus esse, alterum sibi praeponit, ut vere Ad postremum hoc voluit innotescere superbis, quia non coinquinatur quis alieno peccato, dummodo dissentiat, ut nemo vereatur se jungere peccatori, aut accedentem ad se suscipere, ut eum lucretur. Communicet autem is, qui catechizatur verbo id
Abbreviated transcription (Latin):
nister: ẽe. qͥ donat peccataͤ. icło absit mn¬
quit: s suustificari uolentes ꝑfidem
temur: quia fides extrabit hominẽ
alege ut iustus sit. Ergosi damꝰ nos le¬
gi peccatores muenimur: qͥa qui sub
lege sunt. sub maledicto sunt. S i em̾
qus destruxihȩc iterũ re ȩdifico: preua¬
ricatorem me constituo. Absolutũ ẽ.
qͥa accedens ad xp̃m reliquid legem.
De seruo enĩ sit lib̾ qđ si iterum re¬
deat ad legem: ipse sui accusator ex¬
istit qͥa factum suũ condẽpnat. Ego
eñi ꝑ legẽ. legi mortuus sum ut dõ
uiuam. Hoc dicit qͥa ꝑ legem fidĩ mer¬
tuus.ẽ. legi moysi. Moritur eñi legi

Expanded text:
 Ideo, absit, inquit. Sed si justificari volentes per fidem temur; quia fides extrahit hominem a Lege, ut justus sit. Ergo si damus nos Legi, peccatores invenimur; quia qui sub Lege sunt, sub maledicto sunt. Si enim quae destruxi, haec iterum reaedifico, praevaricatorem me constituo. Absolutum est quia accedens ad Christum, relinquit Legem; de servo enim fit liber. Quod si iterum redeat ad Legem, ipse sui accusator existit: quia factum suum condemnat. Ego enim per Legem Legi mortuus sum, ut Deo vivam. Hoc dicit, quia per legem fidei mortuu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.ꝑ sp̃m ñ ꝑoꝑa legis in ficde ^ s piritalit̃
deo seruitur deuotione m̃tis et purita¬
te cordis. Unde dicit dñs ad samaritha¬
nam ds sp̃c est: et adorantes eũ in sp̃u
et ueritate adorare oporter. Ae phoe
neq ppucium ualet quic quã neq cir¬
fraterna debet muniri: ut ꝑfectio sit
credentis. Demiq saluator qđ pͥmum
manddatu esset interroganti seribe res¬

Expanded text:
on per opera Legis; in fide enim spiritaliter Deo servitur devotione mentis, et puritate cordis. Unde dicit Dominus ad Samaritanam: Deus spiritus est; et adorantes eum, in spiritu et veritate adorare oportet . Ac per hoc neque praeputium valet quidquam, neque cirfraterna debet muniri, ut perfectio sit credentis. Denique Salvator quod primum mandatum esset interroganti scribae res
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e seruite uobis inuicẽ: ñ ꝑ affectũ carms
caritatẽ habencdã sec ꝑ sp̃m exortat᷑. ũt¬
in uicẽ sibi subiecti sint Unuersa em̃ ler
inuobis uno uerbo implet᷑ Diliges ꝓrimũ tuũ
sicut te ipsũ: Hoc scͥptũ ẽ in leuitico qͥ supͣ
inincẽ ꝙ comeditis: uidete ne ab inuieem
comsumamini Manifestũ ẽ. qͥa cͨfensio
frm̃ urimica ẽ. dilec̾tionis: ido monet ut
pacifici sint ꝓficientes inbono contentio:¬
nes enĩ generant uirgiũ: cuiꝰ fructꝰẽ. uitȩ
comsũptis Dico autem sp̃u ambulante:
et concupiscentiam carms ꝓͦficietis Post.¬
quã alege factorũ eos ꝓhibuit inqua sũ
p̃cepta carnalia: nc̃ auitiis carnis sei con¬
tineant p̃cipit. Hic enĩ spũ ãbulat qͥ fugit
peccata. Nam caro concupiscit aduersus

Expanded text:
spiritus servite vobis invicem. Non per affectum carnis spiritus servite vobis invicem. Non per affectum carnis charitatem habendam, sed pinvicem sibi subjecti sint. Universa enim Lex in vobis in uno verbo impletur: Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Hoc scriptum est in Levitico, quod supra invicem, et criminatis; videte ne ab invicem consumamini. Manifestum est quia dissensio fratrum inimica est dilectionis; ideo monet ut pacifici sint proficientes in bono. Contentiones enim generant jurgium, cujus fructus est vitae consumptio. Dico autem, spiritu ambulate, et concupiscentiam carnis non perficietis. Postquam a lege factorum eos prohibuit, in qua sunt praecepta carnalia; nunc ut a vitiis carnis se contineant, praecipit. Hic enim spiritu ambulat, qui fugit peccata. Nam caro concupiscit adversus
Abbreviated transcription (Latin):
et circuncisiore ᷑ ñ esset seandalir et paci¬
fici nobis essent iudderz nã dicebant de sal¬
uatore. ñ ẽ. hic homo ã cdõ quisabbatũ ñ
custodit Utinã abscidant᷑ hi q̃ uos sub
uertunt: Tale ẽ. hoc qͦle et illucl add co¬
sr anathema: ge ipso grege morbido sunt
⁊ hi qͦs sociat sentencie eorum: ut abscidã¬
ir amĩa di. qͥgalathas dĩ gr̃a exuerun
E ñ solũ spĩalit̃ s & carnalit̾ ho̾ maledic̃: ut qr
arcumeidi galathas cogebant ipsi abscide¬
rentur ut multiplicaretur his dolor corpo
Nos enĩ libertatem uocati estis fr̃s
In libertatẽ uocatisunt qͥa cũ peecatis esserꝰ
obnoxii: dei gr̃a accipientes remissã delic¬
torũ liberati sumr: Tantum nelibertatẽ in o &a¬
sionẽ carm detis. Hoc dieit ne acceptã li¬
bertatẽ occasio carms adimat: Ad hoc
enim circuncidi eos uolebant: ut meondr¬
onẽ legis intrarent. dõ monet ne dent occa¬
sionẽ consentiendo eis: sed per dilectionẽ

Expanded text:
et circumcisionem, non esset scandalum, et pacifici essent nobis Judaei. Nam dicebant de Salvatore: Non est hic homo a Deo, qui sabbatum non custodit . Utinam et abscindantur hi, qui vos subvertunt. Tale est hoc quale et illud ad Com, anathema sit. Ex ipso grege morbido sunt et hi, quos sociat sententiae eorum ut abscindaGalatas Dei gratia exuerunt, et non solum spiritaliter, sed et carnaliter hos maledicit, ut quia circumcidi Galatas cogebant ipsi abscinderentur, ut multiplicaretur his dolor corponim in libertatem vocati estis, fratres. In libertatem vocati sunt; quia cum peccatis essent obnoxii, Dei gratia accipientes remissam delictorum, liberati sunt. Tantum ne libertatem in occasionem carni detis. Hoc dicit, ne acceptam libertatem occasio carnis adimat: ad hoc enim circumcidi eos volebant, ut in conditionem Legis intrarent. Ideo monet, ne dent occasionem consentiendo eis. Sed per dilectionem