comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suspicantur. Et retiera si considemus
de diũsis gentib adduct̃as trłm co¬
lonias. & uxta ritum ꝓuinciarum
suarum singłas familias propͥorum
demonum coluisse portenta: hec oĩa
in irłm habitasse firmabimnus. Qdq
lix. tͣnstulerunt. ibi obuiatierunt sͥ
cerui. & uiderunt facies suas. nume¬
ro tͣnsierunt. unꝰ ex iꝑsis non ꝑut nec
quesiuit alt̃m. dñs enm p̃cepit eis.
&e sp̃c etus congregauit cos. e ipse ded
eis sortes. & manus illius dundet eis
ut pascant᷑ in semptõnum. ce posside¬
ant in generatione generationum.
& reqͥescant in ca: sic allegorice int̃¬
precabunt᷑. ut doccamꝰ ceruos id ẽ¬

Expanded text:
 furiam suspicantur. Et revera si consideremus de diversis gentibus adductas Jerusalem colonias, et juxta ritum provinciarum suarum, singulas familias propriorum daemonum coluisse portenta, haec omnia in Jerusalem habitasse firmabimus. Quodque LXX transtulerunt: Ibi obviaverunt sibi cervi, et viderunt facies suas: numero transierunt, unus ex ipsis non periit, nec quaesivit alterum. Dominus enim praecepit eis, et spiritus ejus congregavit eos: et ipse dedit eis sortes, et manus illius dividet eis: ut pascantur in sempiternum, et possideant in generatione generationum, et requiescant in ea: sic allegorice interpretabimur, ut doceamus cervos, id e
Abbreviated transcription (Latin):
salutis sapĩa & scientia: timor dñi¬
⁊ ipse thesaurus eiꝰ: Lxx: Dñe mise¬
rere nr̃i. in de enm confidimꝰ. factũ
est semen increduloꝵ in ꝑditionem:
salus autem nr̃a in tempore tͥbula¬
tiomis. Eyter uocem timoris obstupy¬
erunt popli a timore tuo. ce disꝑse st̃
gs̃. Nunc autem congregabuntur
spolia ur̃a. parui &e magni. Quomͦi
siquis congreget locustas: sic illu¬
⁊ det uobsc̃s deus qui habitat in ex¬
‸celsis. Repleta est syon iudicio ce iu¬
sticia. in lege tradent᷑. In thes auriᷤ
salus nr̃a. Uenit sapientia ce disei¬
plina ce pietas a dño. isti funt thes

Expanded text:
scientia: timor Domini ipse thesaurus ejus. LXX: Domine, miserere nostri, in te enim confidimus: factum est semen incredulorum in perditionem, salus autem nostra in tempore tribulationis: propter vocem timoris obstupuerunt populi a timore tuo, et dispersae sunt gentes. Nunc autem congregabuntur spolia vestra parvi et magni: quando si quis congreget locustas, sic illudent vobis: sanctus Deus qui habitat in excelsis. Repleta est Sion judicio et justitia, in lege tradentur, in thesauris salus nostra: venit sapientia, et disciplina. et pietas a Domino, isti sunt thes
Abbreviated transcription (Latin):
inqͦ legitur ue qui p̃daris. nonne
& ipse p̃daberis ce reliquausq ad
finem contra sennacherib regem
assyriorum dictum putant: quod
deleatur exercitus. ¶nde nunc ex
ꝑsona popłi gr̃as referentis deo at¬
populi obfidione uallaq in dempo¬
re matuttuo. &e salus in necessitate &
angustia. Auoce enim angłi quem
syminachꝰ itaut in hebreo scͥptumẽ
tͣnstulit amum quem hebres galiri¬
elem autumant. & habe ethimolo¬
syrius. e ab exaltatione dei gs̃ que
cum eo erant huc illucq dispse si.
Quib fugientib spolia congregata
sunt a iudeis: fiẽ solet bruci ce locu¬
starum colligi multitudo: cumin
fossa coaceruate fc̃unt. In quorum ui¬
ccoria magnificat᷑ ẽ dñs. & syon im¬
pleta ẽ iucticio ce iusticia & fides ob¬
sessi popłi comꝓbata: om̃sq diutq¬
as in sapientia habuerunt ce scientia
dei. & dimore dñ. qͥ solus eorum theᷤ¬
aurus fint. Hec illi ureca hystoriam
dixerint: omni ratione nitentes xp̃i

Expanded text:
in quo legitur: Vae qui praedaris: nonne et ipse praedaberis? et reliqua usque ad finem, contra Sennacherib regem Assyriorum dictum putant, quod deleatur exercitus. Unde nunc ex persona populi gratias referentis Deo, atpopuli obsidione vallati in tempore matutino, et salus in necessitate et angustia. A voce enim Angeli, quem Symmachus ita ut in Hebraeo scriptum est, transtulit AMUN  , quem Hebraei Gabrielem autumant, et habere etymolosyrius, et ab exaltatione Dei, gentes quae cum eo erant, huc illucque dispersae sunt. Quibus fugientibus, spolia congregata sunt a Judaeis, sicut solet bruchi et locustarum colligi multitudo, cum in fossas coacervatae fuerint. In quorum victoria magnificatus est Dominus: et Sion impleta judicio et justitia, et fides obsessi populi comprobata; omnesque divitias in sapientia habuerunt, et scientia Dei et timore Domini, qui solus eorum thesaurus fuit. Haec illi juxta historiam dixerint, omni ratione nitentes, Chri
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓuocant᷑ ad planctum iubent᷑ q
nudare pectora & accingere lumboᷤᷤ
suos: eo quod regio qͦndam desida¬
bilis & utnea fertił de qua scͥptumẽ
ego plantaui te uineam fruetiferam
totam ueram. qͦm conuers a ẽ in ama¬
ritudinem unitis aliene romanoua¬
stante delccasit. Suꝑ humum inquit
popli mei spina & uepres siue fenum
ascendent. Et ẽ sensꝰ. Si terram tudeã
q̃ repiissionis terra ẽ syine repleuert
&e uepres. qͣntomag̃ alias ctuitates q̃¬

Expanded text:
de provocantur ad planctum, et jubentur de provocantur ad planctum, et jubentur nudare pectora, et accingere lumbos suos, eo quod regio quondam desiderabilis, et vinea fertilis, de qua scriptum est: Ego plantavi te vineam fructiferam, totam veram: quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae ? Romano vastante, deleta sit. Super humum, inquit, populi mei, 431 spinae et vepres, sive fenum ascendet. Et est sensus: Si terram Judaeam, quae repromissionis terra est, spinae repleverunt et vepres, quanto mag
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fuerint credentib cum iudicio. chi¬
rigit᷑ sermo ꝓpħicꝰ ad intilieres opu¬
lentas: quasuł urbes iudee uel syna¬
gogas illiꝰ temporis. uł ut pleriq ar¬
bitrantur mat̾nas diuitum qͦndam
popłi iudeoꝵ debemꝰ acciꝑe. Qtuibtis
quas iacentib dr post ruinam sur¬
gie. & nchominꝰ appellant᷑ filie cõ¬
fidentes siue sꝑantes: p̃cipit᷑q eis ut
audiant sermones dñi. ce recordent᷑
dierum & anni. de quo in conseq̃nti¬
bus lecturi sumꝰ ipsum saluatorem
dicendem sp̃c dñi suꝑ me ꝓpter quod¬
sit me. p̃dicare captiuis remissionẽ
ce cetis tuscim. uocare annum dni
acceptabilem & ipsa recordatio fiat ei.
gant se dñm denegasse: & spem hãnt
salutis si egerint penitentiam. Dicit
enim umeam confummatam. qe pꝰ
ultimam uastitatem que sub uespa¬
siano &e tito adrianoq acciit neqͣ¬
quam aliam captiureatem ẽẽ uentu¬
ram: nec remansuros botros in po¬
pulis qͥ demceps colligench fint. Un¬

Expanded text:
praefuerint credentibus cum judicio, dirigetur sermo propheticus ad mulieres opulentas, quas vel urbes Judaeae, vel synagogas illius temporis, vel ut plerique arbitrantur, matronas divitum quondam populi Judaeorum debemus accipere, quibus quasi jacentibus dicitur post ruinam: Surgite; et nihilominus appellantur filiae confidentes, sive sperantes: praecipiturque eis ut audiant sermones Domini, et recordentur dierum et anni, de quo in consequentibus dicturi sumus, ipso Salvatore dicensit me: praedicare captivis remissionem, et caecis visum: vocare annum Domini acceptabilem , et ipsa recordatio fiat eis gant se Dominum denegasse, et spem habeant salutis, si egerint poenitentiam. Dicit enim vindemiam consummatam, et post ultimam vastitatem, quae sub Vespasiano et Tito Adrianoque accidit, nequaquam aliam captivitatem esse venturam, nec remansuros botros in populis, qui deinceps colligendi sunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
& pharisei quib dñs loquebat᷑. Stul¬
ti &e ceci qͥd maiꝰ est atitum aut demplũ
quodscĩficat aurum: fatuus enimfa¬
tua loquet᷑. ꝓ quo in hebraico scͥptum
est naaĩ. nasala. iõaser. Hoc dixi¬
ius ut uerba abigail exponamtis
dicentis de nabal carmelio. scđm no¬
men sicum insipiensẽ. Uere enim fa¬
tuus fatua loquit᷑. & cor eiꝰ ꝑficie in¬
quitatem: quia ibi timuit ubi ñ erat
timor. & abutebat᷑ stulticia ꝓsapien¬
tia dicens. Hic si ex cleo ẽẽt. non soluet
sabbm. Qdusq hodie facit magisttr
synagogarum. ut ꝑficiat simulatio¬
nem ꝓ qua in hebraico scͥptum ẽ ot̃e

Expanded text:
 Pharisaei, quibus Dominus loquebatur: Stulti et caeci, quid majus est, aurum an templum quod sanctificat aurum . Fatuus enim fatua loquetur, pro quo in Hebraico scriptum est: NABAL NABALA IDABBER  . Hoc dicimus, ut verba Abigail exponamus, dicentis de Nabal Carmelio: Secundum nomen suum insipiens est . Vere enim fatuus fatua loquetur, et cor ejus perficiet iniquitatem, qui ibi timuit ubi 428 non erat timor, et abutebatur stultitia pro sapientia, dicens: Hic si ex Deo esset, non solveret sabbatum . Quod usque hodie facit magister synagogarum, ut perficiat simulationem, pro qua in Hebraico scribitur ONE
Abbreviated transcription (Latin):
Respice syon etttatem sollemnita¬
tis nr̃e. Ocul dui uidebunt irłm
habitationem opulentam: tabna¬
culum quod nequaquam tͣnsferri
poterit. Hec auferentur claui etus
in semptt̃num. Et om̃s funcłi eius

Expanded text:
respice Sion civitatem sollemnitatis nostrae oculi tui videbunt Hierusalem habitationem opulentam tabernaculum quod nequaquam transferri poterit nec auferentur clavi eius in sempiternum et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
scosdr. ¶le uob̃scribe & pharis ery¬
pocrite. Et loquat᷑ inquit ad dñm
fiaudulent̃. Magister scimꝰ quia er
deo es. &e quod ad te non ꝑtinet de ho¬
minib. Licet censum dare cesari an
non: Qui uacue facrunt animas
estirientis popłi &e potum auferunt
sitientib tarb̃: nec ips intrantes nec
alios intrare ꝑmittentes. fiaudulent
nat dolos ad ꝑdendos simplices in
sermone mendacii: dicens ad decep¬
tum popłm scruitare ceuide qm pro¬
pheca de galilea non surget: cum lo¬
queret᷑ ad eos ꝑauꝑ iudicium. qtu
cum diues eet pauꝑ ꝓ nob̃ factus est¬

Expanded text:
ribae et Pharisaei hypocritae . Et loquatur, inquit, ad Dominum fraudulenter: Magister, scimus quia ex Deo es, et quod ad te non pertinet de hominibus, licet censum dari Caesari, an non . Qui vacuefaciunt animas esurientis populi, et potum auferunt sitientibus turbis, nec ipsi intrantes, nec alios intrare patientes. Fraudulenti nat dolos ad perdendos simplices in sermone mendacii, dicens ad deceptum populum: Scrutare et vide, quoniam Propheta de Galilaea non surget Al. resurget  . Cum loqueretur ad eos pauper judicium, qui cum dives esset, pro nobis paupe
Abbreviated transcription (Latin):
solitudo gentium uertatur in diui¬
tias isrł. &e isrł reputet᷑ in g̃s. Qͦ tp̃r
habitabit in deserto udicium dñs
atq saluator cui pater dechit omne
iudictum: &e iusticia in chermelre¬
quiescet de qua supra dictum est.
ce erit in chermel desertum: quod
sudicium atq tusticia habitet in de¬
serto ce requiescat in chermel qui
prius appellabat᷑ desertum. Opris
quoq iusticie erit par. que iurta
apłm omnem senfumerupat. et
cultus iusticie silentium: ut non
multiloquio iudeorum. s breuitate
fidei adorent dñm. & securi ettrna
pace reqͥescant. & in tabnacłis corum
sint diuitiȩ. De quib apłs loq̃batur.

Expanded text:
atur in divitias Israel; et Israel reputetur in gentes: quo tempore habitaverit in deserto judicium, Dominus atque Salvator, cui Pater dedit omne judicium . Et justitia in Charmel requiescet, de qua supra dictum est: Et erit in Charmel desertum, quod judicium atque justitia habitet in deserto, et requiescat in Charmel, qui prius appellabatur desertum. Opus quoque justitiae erit pax, quae, juxta Apostolum, omnem sensum exsuperat . Et cultus justitiae silentium, ut non multiloquio Judaeorum, sed brevitate fidei adorent Dominum; et securi aeterna pace requiescant, et in tabernaculis eorum sint divitiae, de quibus Apostolus loquebatur :
Abbreviated transcription (Latin):
errorem. ut disꝑgat anmas esuri¬
entes ce ammas sitientes uacuas faci¬
⁊ at. Consiltum enim pessimorum in¬
iqua cogitabit interficere humiles
sermonib unqͥs. &e dissipare uerba
humiliũ in iudicio. Eii autem sap̃iã
cogitauerunt. & hoc consiltum ꝑma¬
net. Iurta .lix. interp̃tes qͥ dixerunt
ecce cium rex tustꝰ regnabit & pͥncipeᷤᷤ¬

Expanded text:
errorem, ut dispergat animas esurierrorem, ut dispergat animas esurientes, et animas sitientes vacuas faciat. Consilium enim pessimorum iniqua cogitabit: interficere humiles sermonibus iniquis, et dissipare verba humilium in judicio. Pii autem sapientiam cogitarunt, et hoc consilium permanet. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Ecce enim rex just
Abbreviated transcription (Latin):
unquitatem ut ꝑficiat simulatio¬
nem & loquatur ad dñm fraudu¬
lenteꝵ: & uacuam faciat ammam
esurientis. & potum sitienq auferat.
fraudulenti. uasa pessima funt. Io¬
se cnuim cogitationes coneninauit
ad ꝑdendos inttes in sermone men¬
dacii. cum loqueretur pauꝑ iudi¬
crum. Princeps u ea que dignaft̾.
pͥncipe. cogitabit: & ipse sũꝑ du¬
ces stabit. Lrx. Eccc enim rex tustꝰ
regnabit: ce principes ciꝰ cum uidi¬
cio p̃crunt. Et erit hõ occultans
sermones suos. & abscondet᷑ quas ab
aqua q̃ fertur. & apparebit in syonsiẽ
fluunꝰ currens inclitꝰ in terra sitien¬
‸t. Et nequaquam crunt confiden¬
des in hominib: s aures suas ad ati¬
diendum dabunt. Et cor infirmoꝵ
atcendet auditui. & lingue balbuti¬
entium cito discent loqͥ pacem. Et
nequaqͣm di cent stultout pͥnceps¬
⁊ sit. nec ultra dicent ministri tui tace.
fatuus enim fatua loquet᷑ & cor ciuᷤ
uana intelliget. ad ꝑficiendam ini¬
quitatem &e loquendum ad dñm

Expanded text:
simulationem, et loquatur ad Dominum fraudulenter, et vacuefaciat animam esurientis, et potum sitienti auferat. Fraudulenti vasa pessima sunt: ipse enim cogitationes concinnavit ad perdendos mites in sermone mendacii: cum loqueretur pauper judicium. Princeps vero ea quae digna sunt principe cogitabit, et ipse super duces stabit. LXX: Ecce enim rex justus regnabit, et principes cum judicio praeerunt. Et erit homo occultans sermones suos, et abscondetur quasi ab aqua quae fertur: et apparebit in Sion, sicut fluvius currens, inclytus in terra sitienti, et nequaquam erunt confidentes in hominibus: sed aures suas ad audiendum dabunt, et cor infirmorum attendet auditui: et linguae balbutientium cito discent loqui pacem: et nequaquam dicent stulto ut princeps sit, nec ultra dicent ministri tui, tace. Fatuus enim fatua loquetur, et cor ejus vana intelliget ad perficiendam iniquitatem, et loquendum ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
m irłm ce filios ꝓcreare: cui tanta be¬
atitudo ꝓmitat᷑ ut dñi defendat᷑ &
ꝓtegat᷑ auxilio. Et in alioloco de ea
scͥptum sit. Erit gła domus istitis no¬
eccłiam referri potest. uisionem pa¬
cis & specłam de qua scͥptum ẽ. Glosa
dict̾a sunt de te. cuntas dei. Q alibi.
fluminis impetꝰ letificat ciuitatem
dei. In hac enim ignis ẽ & caminꝰ qui
deuoret peccatores. & ligna. femm.
stipulamq consumat. fiuc lumen⁊
clibanꝰ. ut iustors claritas a pecc̃oꝵ¬

Expanded text:
m, et filios procreare. Cui tanta beatitudo promittitur, ut Domini defendatur et protegatur auxilio. Et in alio loco de ea scriptum sit: Erit gloria domus hujus noEcclesiam referri potest, visionem pacis dicta sunt de te, civitas Dei . Et alibi: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . In hac enim ignis est et caminus, qui devoret peccatores, et ligna, foenum, stipulamque consumat; sive lumen et clibanus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
popłs xp̃ianꝰ seđit uel habitauerit
in pulchrituidine. siueut .lrx. tͣn¬
stulerunt in ciuitate pacis. haud
dubium qͥn in eccłia: tunc grando
atq tempestas & dñi ira des euens
descendet in saltum de qͦ supͣ dictum
ẽ. & chermel in saltum reputabicr.
aliam scͥpturam de terra loquetur.
Quȩ cum ita se habeant & didiceti¬
mus uaticino ꝓpħali qnta bona
eccłia possessura sit. & qnta mala
patrum. asimis immundꝰ ꝓpt̃ idola¬
tiqam qͦndam gentiliũ: ut & de err¬
cumcisione &e de p̃putio eccłia dm̃ cõ¬
greget᷑. Quod supra iuxta .lxx. dicit᷑¬

Expanded text:
stianus sederit, vel habitaverit in pulchritudine, sive ut LXX transtulerunt, in civitate pacis, haud dubium quin in Ecclesia; tunc grando atque tempestas, et Domini ira desaeviens descendent in saltum, de quo supra dictum est: Et Charmel in saltum reputabitur; aliam Scripturam, de terra loquetur. Quae cum ita se habeant, et didicerimus vaticinio prophetali, quanta bona Ecclesia possessura sit, et quanta mala patrum, asinus immundus, propter idololatriam quondam gentilium, ut et de Circumcisione et de Praeputio Ecclesia Domini congregetur. Quod supra, juxta LXX, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphatur. &e quod a nabuchodonosor
rege babylomo tamisrł qm egyptii. tã
ꝓfugi quam auxiliatores parit truci¬
dentur. De qͦ iherennas plenissime lo¬
quidor. Ue gͦ his qui descendunt in
egyptum &e chaldeorum metu dñi p̃¬
cepta contemirunt sꝑantes in idola¬
dris quidei cultum hab̃e se iact̾ant.
& inequorum aurilio confidentes
nesctunt scͥptum. fallax equus ad fa¬
lutem Habentey fiduciam suꝑ qua¬
drigis & currib &e equitib nec recor¬
dantur ilhꝰ cantiei equum oe ascenso¬
rem deiecit in mare. Et ñ st̃ confisi
suum ꝑ ihcremiam pollicebat᷑ auxili¬
um. & dñmñ reqͥsierunt. ñ qͦ non re¬
quisierint. s qͦ reqͥsiq uerba contem¬
pserint. Unde & de malis sacerdotib
dr. Qͥ deuorant plebem meam do¬
minum ñ inuocauert̃. Ipse autem
ñ ꝑsonam: & tierba sua non ab stu¬
lit q̃ locutꝰ fcierat ꝑ ꝓpħas. Quam ob¬
rem consurget faꝑ tͥbum iuda domõ¬

Expanded text:
prophetatur: et quod a Nabuchodonosor prophetatur: et quod a Nabuchodonosor rege Babylonio, tam Israel quam Aegyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur . Vae ergo his qui descendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum metu, Domini praecepta contemnunt, sperantes in idololatris, qui Dei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: Fallax equus in salutem ; habentque fiduciam super quadrigis et curribus et equitibus; nec recordantur illius Cantici: Equum et ascensorem dejecit in mare . Et non sunt confisi suum per Jeremiam pollicebatur auxilium. Et Dominum non requisierunt; non quo non requisierint; sed quo requisiti verba contempserint. Unde et de malis sacerdotibus dicitur: Qui devorant plebem meam, Dominum non invocaverunt . Ipse autem non personam: et verba sua non abstulit, quae locutus fuerat per Prophetas. Quamodrem consurget
Abbreviated transcription (Latin):
genteserrorem stium destriunt cam
a qͥ decepti fuerant. Diciturq ad il¬
lum qͥd ab uncio se ipse decepit. reg¬
num suum arbitrans sempit̃um.
bentes fiduciam suꝑ quadrigis quia
multe sunt. &e suꝑ equitib quia p̃ua¬
ens addurit malum: & uerba sua ñ
abstulit. Et consurget eont domũ
pessimorum. & contra auxilium op
corruet auxiliator. & cadet cui p̃stat᷑
auxiltum. simulq oms consumtiiꝵ¬
Post onꝰ ium̃torum austri ce eos qͥ por¬
tabant in egyptum diuitias fuas ad
popłm qͥ cis ꝓdesse nos potcrat. quui sꝑa¬
bant auxiltum in fortitudine pharao¬
nis & habebant fidticiam in uimbrae¬
matione scłi &e de ꝑfect̾a iustorum bca¬
atudine sermo ꝓpħicꝰ nunerarat: nẽ
reũtitur ad cosdem ad quos supralo
eutus fucrat. ne descendent in egyp¬
im. Et hoc int̾ p̃sentem locum int̾
esta p̃teritum qͥdib p̃cipitur tribui
iude ne descendat in egyptum: Ie
qͥa contempto imꝑio dũi descensuri sit

Expanded text:
gentes errorem suum, destruunt eum gentes errorem suum, destruunt eum a quo decepti fuerant. Diciturque ad illum, quod ab initio se ipse deceperit, regnum suum arbitrans sempiternum, bentes fiduciam super quadrigis quia multae sunt et super equitibus quia praevaens adduxit malum et verba sua non abstulit et consurget contra domum pessimorum et contra auxilium opecorruet auxiliator et cadet cui praestatur auxilium simulque omnes consumrum Austri, et eos qui portabant in Aegyptum divitias suas ad populum, qui eis prodesse non poterat, qui sperabant auxilium 422 in fortitudine Pharaonis, et habebant fiduciam in umbra Aematione saeculi, et de perfecta justorum beatitudine sermo propheticus nuntiarat: nunc revertitur ad eosdem, adcutus fuerat ne descenderent in Aegyptum. Et hoc inter praesentem locum est et praeteritum, quod ibi praecipitur tribui Judae, ne descendant in Aegyptum; hic quia contempto imperio Domini, descensuri sint,
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicat᷑ ꝓcecatorib tte in ignemet̃¬
nrum. quem p̃parauit ds diabolo et
angłis eius In tymyanis & cytharis¬
&e in bellis p̃cipuis crpugnabit eos:
demones uidł & om̃s impios cum gau¬
dio ommum dris expugnabit. Abhe¬
ri qͥppe & a pͣtito tempore p̃parata est
a rege domino. tophet .i. lata ce spacio¬
sa gehenna q̃ eos eõns urat ardoribus.
Nutͥmentum eiꝰ & fomesignis ẽ. a lig
fiatu & sp̃u ac tioluntate dm̃ hane ac¬
cendi sciamꝰ. mixto fulphure quod
flammas ercitat. ut faciat acriora
tormenta. Porro quod in lxx. dicitr
aduocem dñi fuꝑabuntur assy riipla¬
ga cum ꝑcusserit eos. & erit ꝗi circiti¬
tu unde fcierat e spes auxilii in quo
confidebant ips cum tympanis &
cytharis pugnabunt aduersꝰ cum
ex commnitatione: illud sig̃cat quod
aduersum diabolum consurgant qͥ
ei qͦndam subditi fuerant. & cũ gau¬
dio atq leticia dimicent contra cum
er cõmutatione fabdita. dum intelli¬

Expanded text:
cum dicatur peccatoribus: Ite in ignem aetecum dicatur peccatoribus: Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . In tympanis et in citharis, et bellis praecipuis expugnabit eos, daemones videlicet et omnes impios cum gaudio omnium Dominus expugnabit. Ab heri quippe et a praeterito tempore praeparata est a rege Domino Thopheth, id est, lata et spatiosa gehenna, quae eos aeternis urat ardoribus. Nutrimentum ejus et fomes ignis est, et lignflatu et spiritu ac voluntate Domini hanc succendi sciamus, mixto sulphure, quod flammas, excitat, ut faciat acriora tormenta. Porro quod juxta LXX dicitur: Ad vocem Domini superabuntur Assyrii plaga, cum percusserit eos, et erit ei in circuitu unde fuerat et spes auxilii, in quo confidebat: ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt adversum eum ex commutatione, illud significat, quod adversum diabolum consurgant, qui ei quondam subditi fuerant, et cum gaudio atque laetitia dimicent contra eum ex commutatione subita: dum intelli
Abbreviated transcription (Latin):
rens legentib indicare. S quidfa¬
ciam quorumdam studiis. qui nisi
ce .lxx. int̃pretum editionem disserti¬
ero. imꝑfec̃tum opꝰ me habiturum
ẽẽ demnciant: Sequar gͥ ceptum
ordinem disserend. Uox domini
atq p̃ceptum omnib nota fient. &
fortitudobrachii illicis cunctis pate¬
bit: qñ retͥbutionis tempꝰ aduenerit.
flamme &e turbus grandinisq qͤ
magiitudine ce ponde lapidum
deferet᷑. Suꝑ quo ierechiel in ꝓphia¬
ut diximus gog &e magog plenosermo¬
imptus. omnis imtrator gentisinum¬
ce: ñ qͦ indie iudicii solus sic feriendꝰ̃
testigamus. Demiq sequit᷑. Et erit tͥͣn¬
sittis uirge fundatus quam reqͥescere
faciet ddñs suꝑ cum. Et est senftis. Ne¬
quaquam cum uirga ꝑcutiet. ce eam
rurftis leuabit. aut more cedentum
finem faciet uerbandi: s quasi funda¬
tam ce alta radice ddefixam in penis sꝰ
faciet ꝑmanere. Quodsi tea intelligtͣ
ubi erit penitentia diaboli. p̃sertim

Expanded text:
rens legentibus indicare; sed quid farens legentibus indicare; sed quid faciam quorumdam studiis, qui nisi et LXX Interpretum editionem disseruero, imperfectum opus me habiturum esse denuntiant? Sequar igitur ceptum ordinem disserendi. Vox Domini atque praeceptum omnibus nota fient, et fortitudo brachii illius cunctis patebit, quando retributionis tempus advenerit, flammae et turbinis, grandinisque magnitudine, et pondere lapidum deseretur. Super quo Ezechiel in proput diximus, Gog eimpius, omnis imitator gentis inimicae, non quo in die judicii solus sit feriendus telligamus. Denique sequitur: Et erit transitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum . Et est sensus: Nequaquam eum virga percutiet, et eam rursus levabit, ac more caedentium finem faciet verberandi; sed quasi fundatam et alta radice defixam, in poenis ejus 421 faciet permanere. Quod si ita intelligitur, ubi erit poenitentia diaboli: praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
pide grandinis. Auoce entm domi¬
n ꝑauebit assur uirga ꝑcussꝰ: & eric
tnsitus uirge fundatꝰ: quam reqͥes¬
cere faciet dñs suꝑ cum. In tympa¬
nis & cytharis & in bellis p̃cipus
exptignabit eos. Preparata ẽ enim
ab heri tophec a rege p̃yarata. pro¬
funda &e dilatata. Nlutrimenta eiꝰ
ignis. & ligna multa. Flatus dm̃ fic̃
torrens sulphuris. succendens eam
uocis fue. ce furorem brachii sin os¬
tendet cum furore ce tra ce flamma
ignis deuorante fulminabit uehe¬
menter. ce sic̃ aqua ce grando descen¬
dens cum ii. Aduocem enim dñi
suꝑabunt᷑ assyrui: plaga qͣ ꝑcutiet
cos. Et erit ei ꝑ circuttum unde ha¬
bebat spem aurilii. in qͦ confidebat.
ips cum tympanis & cythara pug¬
nabunt contra eum ex cõmutatione
Tu enim ante dies dicipieris. Nunqͥd
Iae tͥ regnum paratum ẽ: Uallem
ꝓfundam. ligna posita. ignem et
ligna multorum. furor dñi sic̃ ual¬
lis fulphure succensa. Poteram tu¬
xta hebraicum qͥdm̃ uderetur. cur¬

Expanded text:
Domini pavebit Assur virga percussus et erit transitus virgae fundatus quam requiescere faciet Dominus super eum in tympanis et in citharis et in bellis praecipuis expugnabit eos praeparata est enim ab heri Thofeth a rege praeparata profunda et dilatata nutrimenta eius ignis et ligna multa flatus Domini sicut torrens sulphuris succendens eam vocis suae, et furorem brachii sui ostendet cum furore et ira: et flamma ignis devorante fulminabit vehementer, et sicut aqua et grando descendens cum vi. Ad vocem enim Domini superabuntur Assyrii plaga qua percutiet eos, et erit ei per circuitum, unde habebat spem auxilii, in quo confidebat, ipsi cum tympanis et cithara pugnabunt contra eum ex commutatione. Tu enim ante dies decipieris: numquid et tibi regnum paratum est? Vallem profundam, ligna posita, ignem et ligna multorum; furor Domini, sicut vallis sulphure succensa. Poteram juxta Hebraicum quid mihi videretur cur
Abbreviated transcription (Latin):
faciet arbitͥo: s quod sibi fu̾it imꝑatũ.
Unde sequit̃. Eloquium labiorum
eius. eloquiumire plentm. Sp̃c qͦq
eius quasi aqͣ in ualle trahens. ueni¬
et usq ad collum. ut supplicia super
peccatores faciat redundare. Quui di¬
iudetur ꝓ qualitate meritorio. ut ꝑ¬
dat atq conturbet gs̃ qͣs uanꝰ error
seduxetat. & se intelligant supplan¬
tatas. Unde ad huiꝰcemodi homines
đr qͥ in mundi huiꝰ potentia p̃uale¬
bant. & fuo delectabant᷑ errore. ñ cos
semꝑ hoc ce fact̾uros. Precipueq loc̃
istum &e dotam continentiam capitu¬
li. adu̾fum hereticos &e omnia dogina¬
ta q̃ sunt contraria ueritati. dict̾a
quidam nr̃orum putant : qͦdcum tu¬
dicii tempꝰ adtienerit nequaquam
ingrediant᷑ sca eiꝰ ad montem. id est
eccłiam dñi. nec scib religionis noie
diuitias congregent. abutant᷑q lux¬
tiria quasi domtni festa celebrantes.
Itdei de gog ce magog gentib quas

Expanded text:
faciet arbitrio, sed quod sibi fuerit imperatum. faciet arbitrio, sed quod sibi fuerit imperatum. Unde sequitur: Eloquium labiorum ejus, eloquium irae plenum. Spiritus quoque ejus quasi aqua in valle, trahens veniet usque ad collum, ut supplicia super peccatores faciat redundare. Qui dividetur pro qualitate meritorum, ut perdat atque conturbet gentes, quas vanus error seduxerat, et se intelligant supplantatas. Unde ad hujuscemodi homines dicitur, qui in mundi hujus potentia praevalebant, et suo delectabantur errore, non eos semper hoc esse facturos. Praecipueque locum istum et totam continentiam capituli adversus haereticos et omnia dogmata, quae sunt contraria veritati, dicta quidam nostrorum putant, quod cum judicii tempus advenerit, nequaquam ingrediantur sancta ejus et montem, id est Ecclesiam Domini: ne sub religionis nomine divitias congregent, abutanturque luxuria, quasi Domini festa celebrantes. Judaei de Gog et Magog gentibus, quas
Abbreviated transcription (Latin):
paes mei & non suscepistis me. Pulchꝰq
pͥmultum tempꝰ uemre dr. loquente
humana impatientia. Usq qͦ dñe ob¬
liuiscerismne in finem. quamdiu a¬
uertes faciem tuam a me: Ardens
qq furor eiusuenit cum gła. ut qm
inbumilitate contempsimꝰ. in maie¬
stat timeamꝰ. Noc tpsum & in psal
ualida. Ipse enimloquit᷑ in euangłio
Ignem ueni mittere suꝑ terram: et
quam uolo ut ardeat. Rurfum in
alio psalmo legimꝰ. Uox dm̃i interei¬
dentis flammam ignis: ut quicqͥdĩ
mundo ẽ. fem. lignorum. stipule. ra¬
piens flamina consumat. Unde et
ds ignis dr ẽẽ consumens. Quodq
infertur tra furons eiꝰ quasi ignis de¬
uorabit. pleriq nr̃orum iram furoriᷤᷤ
dm̃i diabolum interỹtant᷑ cuitradi¬
mur ad pumendum: qui urta librũ
samuelis commouit dauidut mi¬
meraret poplin dei. Et apłs loquit᷑
trade huiꝰcemocdi sathanc inint̃itũ
carnis: ut sp̃c saluus fiat. Hic autem
ipse furor. & ira furoris dñi nichil suo

Expanded text:
s mei, et non suscepistis me . Pulchreque post multum tempus venire dicitur, loquente humana impatientia: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? quamdiu avertis faciem tuam a me ? Ardens quoque furor ejus venit cum gloria, ut quem in humilitate contempsimus, in majestate timeamus. Hoc ipsum et in tempestas valida . Ipse enim loquitur in Evangelio : Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat! Rursus in alio psalmo legitur: Vox Domini intercidentis flammam ignis , ut quidquid in muodo est foeni, lignorum, et stipulae, rapiens flamma consumat. Unde et Deus ignis dicitur esse consumens . Quodque infertur: Ira furoris ejus quasi ignis devorabit, plerique nostrorum iram furoris Domini diabolum interpretantur, cui tradimur ad puniendum, qui juxta librum Samuelis commovit David, ut numeraret populum Dei . Et Apostolus loquitur: tradere hujuscemodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . Hic autem ipse furor, et ita furoris Domini nihil suo
Abbreviated transcription (Latin):
Conuertimin: sic̃ in profundum re¬
cesseratis filii isrł. In dic enim illa a¬
hiciet uir idola. argentsu & ido¬
la auristi que fecerunt uob̃ manꝰ
ure in peccatum. Et cadetasstur in
gladio ñ uiri ce gladiꝰ non hominis
uorabit eum. & fugiet non afacie
gladii. Et iuuenes eius uectigales
erunt. & fortitudo cius a terrore d̾n¬
sibit. & pauebunt fugientes pͥncipes
ciꝰ. Dirit dñs cuiꝰ ignis est in syon
& caminꝰ etus in irłm. Septuaginta

Expanded text:
convertimini sicut in profundum recesseratis filii Israhel in die enim illa abiciet vir idola argenti sui et idola auri sui quae fecerunt vobis manus vestrae in peccatum et cadet Assur in gladio non viri et gladius non hominis vorabit eum et fugiet non a facie gladii et iuvenes eius vectigales erunt et fortitudo eius a terrore transibit et pavebunt fugientes principes eius dixit Dominus cuius ignis est in Sion et caminus eius in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥꝰ capłm finitum ẽ. beat᷑ qui habet
Iuxta hebraicum finita pͥore ꝓpħĩa
de his qͥ in egyptum descendebart. nẽ
alt̾ius uaticnationis exordium est.
ꝑsonam in iudicio. oc pͥncipesillius
cum u̾itate p̃erunt causas ñ homineᷤᷤ
consid̾antes. Et qͥc̃q subeiꝰ umbra¬
culo fuit: sic tutꝰ erit in tͥbulationibꝰ
& angustiis ce in mundi istius dempe¬
state. qͦm qui uentum &e durbinem
fugiens se tuto abscondit loco. & qui
purissimos fontes inuenit in deserto.
&e qͥin uehement estusolis ardore
cuncta torrente subꝓminenti saxo
reqͥeuerit. Ubi nos diximꝰ sicut riui
apparebit in syonquas flutuꝰ curres.
Uerbum hebraicum enĩ de qͦ supͣ dispui¬

Expanded text:
pitulum finitum est: Beatus qui habet Juxta Hebraicum finita priore Prophetia, de his qui in Aegyptum descendebant: nunc alterius vaticinationis exordium est, personam in judicio, et principes illius cum veritate praeerunt, causas, non homines considerantes. Et quicumque sub ejus umbraculo fuerit, sic tutus erit in tribulationibus et angustiis, et in mundi istius tempestate, quomodo qui ventum et turbinem fugiens, se tuto abscondit loco; et qui purissimos fontes invenit in deserto; et qui in vehementi aestu solis ardore cuncta torrente, sub prominenti saxo requieverit. Ubi nos diximus: sicut rivapparebit in Sion quasi fluvius currens. Verbum enim Hebraicum, de quo supra dispu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fcierint in tudicio.ñ caligabunt
ocł credentiũ. & aures audientiũ
ctiligent atcendent q̃ priꝰ furde e¬
rant: & cor qͦndam stultorum intelli¬
get scientiam. & lingua balbutient¬
um atq mucoꝵ¬

Expanded text:
n caligabunt oculi credentium, et aures audientium diligenter attendent, quae prius surdae erant, et cor quondam stultorum intelliget scientiam, et lingua balbutientium atque muto
Abbreviated transcription (Latin):
cantemꝰ dño głose enim magnifi¬
catus ẽ. & cordis tanta lȩticia ut umi¬
temini eos qͥ ad demplum pͥmititia
portantes. & in dei tor claria deferen¬
tes munera. ꝑgunt cum tybis menti᷑
gaudia carmine demonstnͣ su des. ħ¬
turta hebraicum breuiser. ⁊ mone
ꝓstrinri. In utͥq autem editione anno¬
tandum ẽ. quod ñ dñs s nom̃ dñi pꝰ

Expanded text:
Cantemus Domino, gloriose enim magnifiCantemus Domino, gloriose enim magnificatus est : et cordis tanta laetitia, ut imitemini eos qui ad templum primitiva portantes, et in Dei torcularia deferentes munera, pergunt cum tibiis, cordis gaudia carmine demonstrantes. Haec juxta Hebraicum brevi sermone perstrinxi. In utraque autem editione annotandum est, quod non Dominus, sed nomen Domini
Abbreviated transcription (Latin):
torib supplicia nunciant᷑. quod dñs
impleat cogitationem suam & ad pil¬
mendos longo post tempore uemat
peccatores. ꝙ in cunct̾os sententiam
ꝓferat. sp̃uq oris sur interficiat im¬
pium quem frenum appellat fuusse
popłorum. ñ quo fubiect̃os regeret.
s quo subditos sibi traheret in rii¬
nam. Ponit qͦ similitudinem toꝵ¬
rentis usq ad collum inundantis
ut finem ommum uenisse destetur.
Sicut enim torrens suffocat ecum ad
cuiꝰ collum usq ꝑuenerit. sic iuch¬
cium di neminem impunitum ab¬
re patiee᷑. Cumautẽ frenum quod¬
erat in maxillis omniũ gentium
cum subditis ei gentib ꝑdiderit.
& ad nichil deduxerit. tẽ uobis in¬
quit scĩs qui mcis iussionib obedi¬
tis. erit canticum sic̃ uox sc̃ĩficate sol¬
lemnitatis qn egressi estis de egypto
& insollemnitate pasche iugum ser¬
uitutis egyptie ꝓiecistis. dicentes ĩ
mari rubro pharaone submerso.

Expanded text:
toribus supplicia nuntiantur, quod Dominus toribus supplicia nuntiantur, quod Dominus impleat cogitationem suam, et ad puniendos longo post tempore veniat peccatores, et in cunctos sententiam proferat, spirituque oris sui interficiat impium, quem frenum appellat fuisse populorum: non quo subjectos regeret, sed quo subditos sibi traheret ad ruinam. Ponit quoque similitudinem torrentis usque ad collum inundantis, ut finem omnium venisse testetur. Sicut enim torrens suffocat eum, ad cujus collum usque pervenerit: sic judicium Dei neminem impunitum abire patietur. Cum autem frenum, quod in maxillis erat omnium gentium, cum subditis ei gentibus perdiderit, et ad nihili deduxerit: tunc vobis, inquit, sanctis, qui meis jussionibus obeditis, erit canticum, sicut nox sanctificatae solemnitatis, quando egressi estis de Aegypto, et in solemnitate Paschae jugum servitutis Aegyptiae projecistis, dicentes in mari Rubro Pharaone submerso:
Abbreviated transcription (Latin):
error & assumet cos in conspectu eoꝵ.
Numquid semꝑ oportet uos letari & in¬
gredi in sca mea rugtẽ quasifesta cele¬
brantes atq gatidentes. ut ingredia¬
mini cum tibia ad montem dm̃i et
ad dĩnisrł: Dicamus pͥmum turta
hebraicũ. Pendent ex suꝑiorib quedi¬
cuntur. Corripuerat sermo ꝓphicus
eos qͥ contempto aurilio dei ꝓpt̃ ba¬
bylomorum metum ad egyptios con¬
fugiebant. & comminat᷑ est descenden¬
tib ibi eos ee morituros: rursumq post
penas eos qͥ illum audire uoluissent ñ¬
solum fub zorababel. esdra. &e neemia
InIIrłm habitaturos ẽẽ ꝓmitcit. s maio¬
rem cunctis credentib uerbo di in cõ¬
summatione mundi beacitudinẽ pol¬
licetur. q̃n ꝑ om̃s montes &e colles cur¬
rent aquarum flumina & interfectiᷤᷤ
multis cadent t᷑res. Luna quoq & sol
clariꝰ lum̃ accipient. qn uulnus po¬
puli sui dñs alligau̾it atq sanauerit:
gͥ bonis ce obedientib p̃mia reꝓmissa
sunt: nc̃ econtrario malis ce contemy¬

Expanded text:
error, et assumet eos in conspectu eorum. Numquid semper oportet vos laetari et ingredi in sancta mea jugiter, quasi festa celebrantes atque gaudentes, ut ingrediamini cum tibia ad montem Domini ad Deum Israel? Dicamus primum juxta Hebraicum. Pendent ex superioribus, quae dicuntur. Corripuerat sermo propheticus eos, qui contempto auxilio Dei, propter Babyloniorum metum ad Aegyptios confugiebant, et est comminatus descendentibus, ibi eos esse morituros. Rursumque post poenas, eos qui illum audire voluissent a, et Neemia in Jerusalem habitaturos esse promittit, sed majorem cunctis credentibus verbo Dei, in consummatione mundi beatitudinem pollicetur, quando per omnes montes et colles current aquarum flumina, et interfectis multis, cadent turres. Luna quoque et sol clarius lumen accipient, quando vulnus populi sui Dominus alligaverit atque sanaverit. igitur bonis et obedientibus praemia repromissa sunt, nunc econtrario malis et contemp
Abbreviated transcription (Latin):
in maxillis popłorum. Cantieum erte
uob sicut uor scificate sollemnitatis
& leticia coitis sic qͥ ꝑgit cum tibia
ut intret ui montem dñi ad foram
irl Lre. Ecce nom̃ dñi uenit pꝰ tempꝰ
multum. ardens furor cum gła. Cio¬
quium labiorum eiꝰ eloquium ire ple¬
inum: &e ira furoris fic̃ ignis dcuorabit

Expanded text:
in maxillis populorum. Canticum erit vobis, sicut nox sanctificatae solemnitatis, et laetitia cordis, sicut qui pergit cum tibia, ut intret in montem Domini ad fortem Israel. LXX: Ecce nomen Domini venit post tempus multum: ardens furor cum gloria, eloquium labiorum ejus, eloquium irae plenum, et ira furoris sicut ignis devorabit
Abbreviated transcription (Latin):
cillitate confectꝰ. notariorumq penu¬
ria qͥ me possint suis ministeriis ad¬
iuuare in eodem adhuc luto hefttem
& uix partem ysaie mediam in hoc
uolumine finiturum ẽẽ me credam.
Quod si te orante compleuero:arripi¬
enda erunt & reliqua. quȩ a quarto¬
decimo ez echiȩ regis anno habebunt

Expanded text:
cillitate confectus, notariorumque penucillitate confectus, notariorumque penuria, qui me possent suis ministeriis adjuvare, in eodem adhuc luto haesitem, et vix partem Isaiae mediam in hoc volumine finiturum esse me credam. Quod si, te orante, complevero, arripienda erunt et reliqua, quae a quartodecimo Ezechiae regis anno habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
cramenta conterere. Expł lib. ixͦ.
ecimus liber quem nc̃ habemꝰ
m manib nono ce undccimo
minor erit numerouerguum: non
sensuum magnitudine. Sequitur
enim eum sennacherib atq rapsaciᷤᷤ
& erechie regis hystoria: quȩ nec run¬
gicum p̃cedentib pot̾it ꝓpt̃ enormẽ
uoluminis longitudinẽ nec diuidi
mune placuit sic̃ ce fuꝑiores ante dic¬
dictabo libros: ut ꝓpħias sib copulẽ.
nec eas int se lacerem atq discerpam
in alt̾ius finem & alteriꝰ pͥncipium.
fudio p̃terea scorpium mutum aĩal
&e uenenatum fuꝑ sponsione qͦndam
comm̃tariolimei in damelem ꝓpħã
nescio qͥd musitare inmo ferire co¬
nari: in suo pure moriturum. Cuiꝰ
nemȩ & lugubres cantilene necdum
mͥ ꝓditȩ sunt: ce icc̾co dilata resyon¬
sio est magisq obędiendum tͥ est et
scõ atq eruiditissimo uiro frq̃ tuopam¬
machio. qͥ insatiabili studio me ꝑlitt̾aᷤᷤ
cogit expleto ysaia transire ad iezechi¬
el : cum ego & etatis &e corporis imbe¬

Expanded text:
cramenta contexere. LIBER Decimus Liber, quem nunc habemus in manibus, nono et undecimo minor erit numero versuum, non sensuum magnitudine. Sequitur  Al. sequetur enim eum Sennacherib atque Rabsacis, et Ezechiae regis historia, quae nec jungi cum praecedentibus poterit, propter enormem voluminis mune placuit, sicut et superiores ante dicdictabo libros: ut prophetias sibi copulem, nec eas inter se lacerem atque discerpam, in alterius finem, et alterius principium. Audio praeterea scorpium, mutum animal et venenatum, super responsione quondam Commentarioli mei in Danielem prophetam, nescio quid mussitare, immo ferire conari in suo pure moriturum. Cujus naeniae et lugubres cantilenae necdum mihi proditae sunt, et idcirco dilata responsio: magisque obediendum tibi est, et sancto atque eruditissimo viro fratri tuo Pammachio, qui insatiabili studio me per litteras cogit, expleto Isaia, transire ad Ezechiel, cum ego et aetatis et corporis imbe
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fub uentre sunt q̃rant. De qͥb apłs
csca inquit uent. & uent̃ escis. deus
autem & he &e has destruet: & ñ est
regnum dei cib & potꝰ. Ett dns acq
saluator. erratis inquit nescientes
scͥpturas neq uirtutem di In refur¬
rectione: em̃ neq nubent neq nabẽt.
s ert̃ fimiles anglor. Nec hec dicens
aufero corporum u̾itatem. qincor¬
rupta & immortalia resurrectura
confitor. ut mutent glam ñ sub¬
stantiam: sicq recto incedendum
est tramite. ut nec ad sinistram nͨ
ad dext̾am declinemꝰ .i. nec iudai¬
cum nec herccicum sequam errore.
O uorum alii qͥa carnales funt so¬
las diligunt carnes: atii ingratibi¬
neficiorum di habe detrectant. qͦd

Expanded text:
quae sub ventre sunt quaerant. De quibus aposquae sub ventre sunt quaerant. De quibus apossca, inquit, ventri, et venter escis: Deus autem et hunc et illas destruet Et, Non est regnum Dei cibus et potus . Et Dominus atque Salvator: Erratis, inquit, nescientes Scripturas neque virtutem Dei. In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur: sed erunt similes Angelorum . Nec haec dicens aufero corporum veritatem, quae incorrupta et immortalia resurrectura confiteor: ut mutent gloriam, non substantiam. Sicque recto incedendum est tramite, ut nec ad sinistram nec ad dexteram declinemus, id est, nec Judaicum nec haereticum sequamur errorem. Quorum alii qui carnis las diligunt carnes: alii ingrati beneficiorum Dei habere detrectant, quod
Abbreviated transcription (Latin):
torini. lact̾antir. grecoꝵ ut cęt̾os prẽt¬
inittam. hyrenei tm lugdunenis
ep̃i faciam m̃tionẽ. aduersum quem
uir eloq̃ntissimꝰ dyonistus alexan¬
drmne eccłie pontifex elegants cribit
lbrtim irridens mille annorum fa¬
bulam. & auream atq gemmatam ĩ
t̾ris irłm. instaurationem dempli. h¬
strarum sanguinem. otrum sabbi.
ciretimcisionis inturiam. Nuptias
partus. liborum educationem. epu¬
larum delicias. & cunctarum genti¬
um sertututem. rurstmq bella. ex¬
erettꝰ. ac triumphol. & suꝑatorum
neces. mortemq centenarii peccators
Cui duob uoluminib respondit
apollinaris. quem ñ solum scie secte
homines. s ce nrorum in hac parte
dumtarat plurima sequit᷑ mulaitu¬
do: ut presaga inde iam cernam qͣn¬
torum innumerabilis concitanda
sit. Quib ñ intideo si tm amant
tram. tc & in regno xgi derrena de¬
siderent. & post ciborum abundan¬
diam guleq ac uentͥs inglurnem. ea

Expanded text:
torini, Lactantii: Graecorum, ut caeteros praettorini, Lactantii: Graecorum, ut caeteros praetermittam, Irenaei tantum Lugdunensis episcopi faciam mentionem, adversum quem vir eloquentissimus Dionysius Alexandrinae Ecclesiae pontifex elegantem scribit librum, irridens mille annorum fabulam, et auream atque gemmatam in terris Jerusalem, instaurationem Templi, hostiarum sanguinem, otium sabbati, circumcisionis injuriam, nuptias, partus, liberorum educationem, epularum delicias, et cunctarum gentium servitutem: rursusque bella, exercitus, ac triumphos et superatorum neces, mortemque centenarii peccatoris. Cui duobus voluminibus respondit Apollinarius, quem non solum suae sectae homines, sed et nostrorum in hac parte dumtaxat plurima sequitur multitudo, ut praesaga mente jam cernam quantorum in me rabies concitanda sit. Quibus non invideo, si tantum amant terram, ut in regno Christi terrena desiderent: et post ciborum abundantiam, gulaeque ac ventris ingluviem, ea
Abbreviated transcription (Latin):
in ysaiam extremꝰ liber tuofilia
eustochium &e sc̃ȩ matͥs tuȩ paulȩ
nomini dedicatur. ut qͥs pari hono¬
re susperi. equa cõmemoratione nẽ
recolam: p̾sertim cum & illa ctumui¬
ueret hoc opꝰ decum crebriꝰ postula¬
rit. ce uir ertiditissimꝰ frat̾ tius pam¬
machiꝰ & tẽ & postea frequentibus
scͥptis cogere non destiterit: mͥq &e
p̃sentium amicorum &e absentium
uirorum q ac feminaꝵ in xp̃o dor¬
mientium eadem religio sit .i. ani¬
morum caritas ñ corporum. Nec
ignoro qͣnta int̃ homines sententia¬
rum ditiersitas fit. Non dico de
misterio trinitatis. cunis non recte
confessio ẽ ignoratio scientiȩ: sed
de aliis eccłiasticis doginatib. de
resurrectione scilicet. & de aĩarum
& humanȩ carnis statu. de repro¬
missionib futurorum qͦm debeat
accipi. ce qua ratione intelligenda
sit apocalipsis ioħis. qͣm si ruxta
litceram accipimꝰ. iud aizandum ẽ.
si sp̃italit̃ ut scͥpta e disserimus.
contratre latinorum. terdaliam. mie¬

Expanded text:
immo extremus liber, tuo, o filia Eustochium, et sanctae matris tuae Paulae nomini dedicatur, ut quas pari honore suspexi, aequa commemoratione nunc recolam: praesertim cum et illa dum viveret, hoc opus tecum crebrius postularit, et vir eruditissimus frater tuus Pammachius et tunc et postea frequentibus scriptis cogere non destiterit: mihique et praesentium amicorum et absentium, virorumque ac feminarum in Christo dormientium eadem religio sit, id est, animorum charitas, non corporum. Nec ignoro quanta inter homines sententiarum diversitas sit. Non dico de mysterio Trinitatis, cujus recta confessio est ignoratio scientiae: sed de aliis Ecclesiasticis dogmatibus, de Resurrectione scilicet, et de animarum et humanae carnis statu, de Repromissionibus futurorum, quomodo debeant accipi, et qua ratione intelligenda sit Apocalypsis Joannis, quam si juxta litteram accipimus, judaizandum est; si spiritualiter, ut scripta est, disserimus, contraire: Latinorum, Tertulliani, Vic
Abbreviated transcription (Latin):
tum tuum huc. & uide manus me¬
as: ac ertende manũ tuam & mitte
in latꝰ meum. & noli ẽe incredulus
s fidelis. Deniq ad ꝓbandam cor¬
poris cutatem sumpsisse scribitur
cibos qͦs ce archisynagogi filie ius¬
serat tͥhui. qͣm a mortiis suscitauit
Et latarꝰ ne resurrectio eiꝰ phantaᷤᷤ¬
maputaret᷑. cum saluatore narrat᷑
misse comituum: ñ qͦ pꝰ resurrectio¬
nem manducemꝰ & bibamꝰ ut milia¬
rii nr̃i ciolunt. &e immortalia atq in¬
corrupta corꝑa alimoniiᷤᷤ sustentanda
da t̾renis sint : alioqͥn ubi cibus se

Expanded text:
tuum huc, et vide manus meas: et extende manum tuam, et mitte in latus meum, et noli esse incredulus, sed fidelis . Denique ad probandam corporis veritatem, sumpsisse scribitur cibos, quos et Archisynagogi filiae jusserat tribui, quam a mortuis suscitavit. Et Lazarus, ne resurrectio ejus phantasma putaretur, cum Salvatore narratur iniisse convivium . Non quo post resurrectionem manducemus et bibamus, ut Milliarii nostri volunt, et immortalia atque incorrupta corpora alimoniis sustentanda terrenis sint: alioquin ubi cibus, se
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdem sp̃c sc̃s cum patre filioq nat᷑e
stis. Qui sp̃c sc̃s recedit a corꝑe sub¬
dito peccatis: & inꝑu̾sam animam
non ingrediet᷑ sapientia. Unde ce od
conscientia peccatorum ne sp̃msc̃m
&e hostem fieri: petrꝰ apłs sig̃cantiꝰ¬

Expanded text:
itus sanctus cum Patre Filioque naturae stis . Qui Spiritus sanctus recedit a corpore subdito peccatis: et in perversam animam non ingreditur sapientia . Unde et David conscientia peccatorum, ne Spiritumet hostem fieri, Petrus apost
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc ñ possit sentiri tropologice: s qͦ
p̃senti senstri tm similitudinem p̾bcat.
Au̾tente enim dño faciem suam a no¬
bis: allidimͣ in manu iniquitatis nr̃e.
sitic tradim temptationib ꝓpt̾ pecc̃a
nra. Ex qͦ discimꝰ qͦd iniguitas manꝰ

Expanded text:
et hoc non possit sentiri tropologice, sed quo et hoc non possit sentiri tropologice, sed quo praesenti sensui tantum similitudinem praebeat. Avertente enim Domino faciem suam a nobis, allidimur in manu iniquitatis nostrae, sive tradimur tentationibus propter peccata nostra. Ex quo discimus, quod et iniquita