comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitissum. et humilis corde. Et
tamen non sola int̾pretatione.s
etiam manifesta appellatione sig¬
natum est: quia scriptum est. Inue¬
ni dauid seruum meum: mnoleo
sancto meo unxi eum: Et infra se
dicit: Pater meus estu: et ego dicã
illi. filius meus es cu. Ergo dauid
quem querebamus.inuenimus:
seruum quidem specie s dñm in
ueritate. Hic gͦ dauid: intra domũ
de ambulans suam.Que domus
est utiq xp̃i: nisi illa de quadicit.
quia indomo patris mei mansio¬
nes multe sunt: In illa gͥ regia sitꝰ.
humanam conditionem nudam
uidit: et miseratus ad amauit:
Erat enim adhuc nuda uircutum:
quia ꝑ insidias serpentis erat geni¬
talibus nature sue exuuiis desti¬
tuta. Neq enim ueri simile uidet᷑.
ut ante domum regis mulier nu¬
daretur:ante domum regis femi¬
na se lauaret: quasi locus lauacro
oportunior alius eẽ non posset:
Non qͦdrat: non congruit: non cũ
fide conuenit.Distat auero:abhor¬
ret asensu. Talem rextam petulan¬

Expanded text:
mitis sum et humilis corde. et mitis sum et humilis corde. et tamen non sola interpretatione, sed etiam manifesta appellatione signatum, quia scriptum est: inueni Dauid seruum meum, in oleo sancto meo unxi eum et infra: ipse mihi dicet: pater meus es tu et: ego dicam illi: filius me.us es tu. ergo Dauid quem quaerebamus inuenimus seruum quidem specie, sed dominum in ueritate. 1 Hic ergo Dauid intra domum deambulabat suam. quae domus est utique Christi nisi illa, de qua dicit quia apud patrem meum mansiones multae sunt? in illa igitur regia situs humanam condicionem nudam uidit et miseratus adamauit. erat enim adhuc nuda uirtutum, quia per insidias serpentis genitalibus erat naturae suae exuuiis destituta. neque enim ueri simile uidetur, ut ante domum regis mulier nudaretur, ante domum regis femina se lauaret, quasi locus lauacro oportunior alius esse non posset. non quadrat, non congruit, non cum fide conuenit: distat a uero, abhorret a sensu. talem rex, tam petulan
Abbreviated transcription (Latin):
acipiens: factus obediens usq
ad mortem: Hic gͥ qui significatur
dauid excelsus ꝑnacurã. s humi¬
liatus ꝑmiscđiam: sublimis indi¬
uinitate: s mitis incorpore. Itaq
ubi humiliatus: ibi obediens: Ex
eo enim nascitur obedientia. ex
quo humilitas: et in eo desinit:
diuinitatis s corporis fuit: non
utiq obedientia diuinitatis fuit
illa s corporis: nec humilitas ma¬
iestatis illa. s carnis. Itaq quantũ
ad susceptionem corporis expec¬
tat. apostolica lectio in quo xp̃i
fuerit humilitas declarauit: qđ
uero ad naturam spectat diuini¬
tatis. euangelica lectio reserauit:
quã pio ꝓsecuti estis assensu. cũ
audiretis legi dicente dei filio:
Ego et pater unũ sumꝰ: Unum
enim diuinitate sunt pat̃ et filiꝰ:
s non unum sunt corporis sacra¬
mentũ. et diuinitatis et̃nitas. nec
solus tamen apłs humiliatũ dix̃
ẽẽ dñm: s ipse quoq se humilem
ẽẽ memorauit dicens: Tollite
iugum meum quia leue est:qm̃

Expanded text:
ipsum, factus oboediens usque ad mortem? hic est igitur qui significatur Dauid, excelsus per naturam, sed humiliatus per misericordiam, sublimis in diuinitate, sed mitis in corpore. itaque ubi humiliatus ibi oboediens. ex eo enim nascitur oboedientia, ex quo humilitas, et in eo desinit. diuinitatis, sed corporis, non utique oboedientia diuinitatis fuit illa, sed corporis, nec humilitas maiestatis illa, sed carnis. itaque quantum ad susceptionem corporis spectat, apostolica lectio in quo Christi fuerit humilitas declarauit: quod uero ad naturam spectat diuinitatis, euangelica lectione reseratum est, quam pio prosecuti estis adsensu, cum audiretis legi dicente dei filio: ego et pater unum sumus; unum enim diuinitate sunt filius et pater, sed non unum sunt corporis sacramentum et diuinitatis aeternitas. nec solus tamen apostolus humiliatum dixit esse dominum, sed ipse quoque se humilem esse memorauit dicens: tollite iugum meum, quia leue est, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
dem potestatis indelligas. Den¬
q si auctoritatem queris infilio:
iam uos inquit mundi estis ꝓpt̃
sermonem quem locutꝰ sũ uobis
Dimictit sermone: dimictit im¬
ꝑio: s cum ratione dimitat di¬
cens: Uade. post hȩc uide ne
pecces. habes auctoritate quia
uetera donauit habes iudiciũ.
quia futura p̃scripsit: Explicit¬

Expanded text:
tem potestatis intellegas. dentem potestatis intellegas. denique si auctoritatem quaeris in filio, iam uos inquit mundi estis propter sermonem, quem locutus sum uobis. dimittit sermone, dimittit imperio, sed cum ratione dimittit dicens: uade, post haec uide ne pecces. habes auctoritatem, quia uetera donauit: habes iudicium, quia futura praescripsit
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ habeant arrian: in quoꝵ
assertione ꝑueniunt. Nec mirũ.
si is qui semel deuia recepit. aue¬
ro.nexib se alieni erroris in uol¬
uat. Et ideo una est sententia gͤ
hereticorum om̃ium machinas
destruat: ut unius potestatis.
maiestatis atq uircutis. trini¬
tatem ẽẽ credamꝰ: et ideo quod
filius fecit. non separemꝰ apatre:
nec ab eo quod pater mandauit.
filium segregemꝰ. Ita eñĩ fiet. ut
non alterum dm̃ uet̾is. alcerum
noui testamenti inducamꝰ: s ꝑ
unitatem potestatis. et filius
inpatre.et pater intelligatur
in filio: et filius feneretur in pa¬
trem. et pater relaxet infilio
Nam et pater dimittit peccatũ:¬
sic̃ ⁊ filiũ dimisse iã diximus: Acci¬
pide quia dimictit et pater: di¬
mitte inquit nob debica pecca¬
ta nr̃a: sicut et nos dimictimus
debitorib nr̃is. Utiq ex ꝑsona
nr̃a hoc filius patri dicit. Nec
ideo dicit quasi dimittere ipse
non possit: s ideo dicit. ut unica¬

Expanded text:
partem habeant Ariani, cum quorum partem habeant Ariani, cum quorum adsertione conueniunt. nec mirum si is qui semel deuiare coepit a uero nexibus se alieni erroris inuoluat. et ideo una est sententia, quae haereticorum omnium machinas destruat, ut unius potestatis, maiestatis atque uirtutis trinitatem esse credamus et ideo ab eo quod filius fecit non separemus patrem nec ab eo quod pater mandauit filium segregemus. ita enim fiet, ut non alterum deum ueteris, alterum noui testamenti inducamus, sed per unitatem potestatis et filius in patre et pater intellegatur in filio et filius faeneretur in patre et pater relaxet in filio. nam et pater dimittit peccatum: filium dimisisse iam diximus. accipe quia dimittit et pater. dimitte inquit nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. utique ex persona nostra hoc filius patri dicit. nec ideo dicit, quasi dimittere ipse non possit, sed ideo dicit, ut tu unita
Abbreviated transcription (Latin):
nobis est: In illo conditio huma¬
na deliquit: quia ꝑunum in om̃s
ꝑtransiuit peccatum. Uideo sũ¬
mam michi creditam: uideo quȩ
p̃uaricationis aera contraxerim:
dum uetita et interdicta degͦto.¬
Hinc debeo commisse sortis usurã:
quia creditum mandatorum
mus etiam creditorem: agnouimꝰ¬
debitorem. Nempe ius est ut ex¬
igat. et relgret: et ideo idem re¬
larat qui ius habet erigendi:
Cum igit᷑ in euangelio xp̃c dixe¬
rit michi . remissa sunt cibi pecca¬
ta tua:nonne eundem intelligo
dñm sortis. quem arbitrum ueni
re cognosco: Aut si pater credidit.
et filius relaxauit. non ꝑunicatẽ
ut nos dicimus. s ut arriani as¬
serunt ꝑdistantiam potestatis:
Alius gͦ deus credidit. alius re¬
laxauit: unde incurrunt ut ma¬
nicheorum ꝑfidiam non euadant.
Deinde unum dicendo bonum
dm̃: adu̾tant quos laqueos de¬
mentie sue incidant.Sibonus
est qui credidit: quomͦ nonbonꝰ
est qui relaxauit: Ergo cũ illis

Expanded text:
nobis est. In illo enim conditio humanobis est. In illo enim conditio humana deliquit, quia per unum in omnes pertransivit peccatum. Video summam mihi creditam; video quae praevaricationis aera 733 contraxerim, dum vetita et interdicta deghinc debeo conmissae sortis usuram, quia creditum mandatorum mus etiam creditorem. creditoris nempe ius est, ut exigat et relaxet. et ideo idem relaxat qui ius habet exigendi. cum igitur in euangelio Christus dixerit mihi: remissa sunt tibi peccata tua, nonne eundem intellego dominum sortis, quem arbitrum ueniae recognosco? aut si pater credidit et filius relaxauit, non per unitatem, ut nos dicimus, sed ut Ariani adserunt, per distantiam potestatis, alius ergo deus credidit, alius relaxauit? unde incurrunt. ut Manicheorum perfidiam non euadant. deinde unum dicendo bonum deum aduertant quos laqueos dementiae suae incidant. si bonus est qui credidit, quomodo non est bonus qui relaxauit? ergo cum illis
Abbreviated transcription (Latin):
furiose exitum disputationis in¬
currunt:ut cum manicheis eoꝵ
concurrat assertio. Illi enim dicunt
alt̾um dñm ẽe ueteris alterum
noui testamenti: quam ꝓfanam
assertionem eccła sc̃a condẽpnat.
quȩ unum deum legit: quia unꝰ
pater. ex quo omĩa. et nos inp¬
sum: et unus dñs iħs. ꝑquẽ omĩa.
et nos ꝑipsum. Utiq omp̃s po¬
testas et una patris et filii decla¬
ratur:ut nec patrem a noui testa¬
menti gr̃a secernamꝰ: nec rursus
ab instauratione mundi. filium
separemus. Deniq consideremꝰ
utrumq cum idẽ deus utriusq
sit conditor destamenti: Nempe
omnes inpͥmo homine peccaui¬
uimus: et ꝑ naturȩ successionẽ.
culpe quoꝙ: abuno inom̃s trans¬
fusa successio est. In quem ergo
peccaui: inpatrem. an filium:uti¬
ꝙ in eum: qui michi credidit qđ̃
non seruando.peccaui: Manda¬
cum est homini. ut abom̃ibus
gustaret que erant in paradiso:
lignum scientiȩ boni et mali nõ
tangeret. Adã ergo insingulis

Expanded text:
furiose exitum disputationis infuriose exitum disputationis incurrunt, ut cum Manichaeis eorum concurrat assertio, illi enim dicunt alterum Deum esse veteris, alterum novi Testamenti. Quam profanam assertionem Ecclesia sancta condemnat, quae unum Deum legit; quia unus Deus Pater ex quo omnia, et nos in ipsum: et unus Dominus Jesus per quem omnia, et nos per ipsum . Utique omnipotens potestas et una Patris et Filii declaratur; ut nec Patrem a novi Testamenti gratia secernamus, nec rursus ab instauratione mundi Filium separemus. 71. Denique consideremus utrum idem Deus utriusque sit eonditor Testamenti. Nempe omnes in primo homine peccavimus, et per naturae successionem, culpae quoque ab uno in omnes transfusa successio, est. In quem ergo peccavi, in Patrem, an in Filium? Utique in cum qui mihi credidit, quod non servando peccavi. Mandatum est homini, ut ab omnibus gustaret quae erant in paradiso, sed lignum scientiae boni et mali non tangeret . Adam ergo in singulis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam p̾mia corrigentib imꝑ¬
tire consueuit:si camenunꝰqͥsq:
sibi donari petat. quod intelli
git non lat̾e. Dic gͦ iniquitates
tuas: ut iustificeris. Dei uox ista
est. uolentis ignoscere: deiuox ista
est. ꝓmictentis quod tuum uelit
delere peccatum. Tibi peccaui
dauid dicit. et malum corã te feci:
hoc est et si homines non uident.
s tuuides: et si homines me diui¬
dicare non possunt. qui par¬
ticipes delictorum sunt. tu tam̃
udex es singłorum. quia expers
es delictorum: qͣuamlibet incor¬
de intimo cogitationes noxiȩ la¬
teant. coram de tamen sunt. qui
sit scriptum: potest delere quic qͥd
incorde conscriptum est: Cui se
fateatur nr̃ dauid. nonsolum in
se ipso. s etiam in pͥmohomine pec¬
casse. dump̃cepta diuina teme¬
rantur: quod licet adu̾cere fr̃s
dilectissimi quemadmodum om̃s
hereses.dum seipugnant. inse
recurrant. Itaq arrian dũ patͥs
et filii separant potestatẽ. in eũ

Expanded text:
etiam praemia corrigentibus inpetiam praemia corrigentibus inpertire consueuit, si tamen unusquisque sibi donari petat quod integit non latere. Dic ergo iniquitates tuas, ut justificeris . Dei vox ista est volentis ignoscere: Dei vox ista est promittentis, quod tuum velit delere peccatum. 69. Tibi peccavi, David dicit, et malum coram te feci. Hoc est, etsi homines non vident, sed tu vides; etsi homines me dijudicare non possunt, quia participes delictorum sunt; tu tamen judex es singulorum, quia expers es delictorum. Quamlibet in corde intimo cogitationes noxiae lateant, coram te tamen sunt, qui sit scriptum, potest delere quidquid in corde conscriptum est. Cui se fateatur noster David non solum in seipso, sed etiam in primo homine peccasse, dum praecepta divina temerantur. 70. Quo licet advertere, fratres dilectissimi, quemadmodum omnes haereses, dum se impugnant, in se recurrant. Itaque Ariani dum Patris et Filii separant potestatem, in eum
Abbreviated transcription (Latin):
minisserie reiuncat᷑: qͥs pudor
cũ illũ quẽ despicabilẽ in hoc scło
uidicabas uideris eẽ p̃latũ: illũ
seruũtuũ illũ quẽ uixta scłi huiꝰ
astutias mneptum. et inhabilẽ
arbitrabaris simplicitis sue di¬
uitiis cognoueris honoratum:
Ergo dum uiuimꝰ: confugiamus
adeum qui potest delere peccatũ.
Nec uerere quod grafio ferreo scͥp¬
cum est. et unge adamantino.
hic enim portas ferreas adamã¬
tinas quoq confregit. Nec time¬
as culpam fat̃i. Confessus est
dauid: agnouit iniquitatẽ suã :
agnouit errorem: et ideo ait qm̃
mniquitatem meam ego agnosco:
Dauid agnoscit: et tu non agno¬
scis: dauid facet᷑: et tu negas : pau¬
lus seclamat nocentem: et cute
innocentem asseris: Non est gͥ
maximꝰ erubescendi locus: qndo
cum plurimis peccati mixta
consortia st̃sequamur damen
studium corrigendi. Neq rursꝰ
paueas: ne culpe confessio tene¬
atur ad penam.Bonus enim
et misericors ds̃. non solum cul¬
pam ignoscere confitentib sed

Expanded text:
minis serie reuincatur? quis pudor cum illum, quem despicabilem in hoc saeculo iudicabas, uideris esse praelatum, illum seruum tuum, illum quem iuxta saeculi huius astutias ineptum et inhabilem arbitrabaris simplicitatis suae diuitiis cognoueris honoratum? ergo dum uiuimus, confugiamus ad eum qui potest delere peccatum. nec uerearis quod graphio ferreo sctum est et ungue adamantino — hic enim portas ferreas adamantinasque confregit — nec timeas culpam fateri. Confessus est Dauid, agnouit iniquitatem suam, agnouit errorem et ideo ait: quoniam iniquitatem meam ego agnosco. Dauid agnoscit, et tu non agnoscis? Dauid fatetur, et tu negas? Paulus se nocentem clamat, et tu te innocentem adseris? non est igitur maximus erubescendi locus, quando cum plurimis peccatis mixta consortia sunt? si sequamur tamen studium corrigendi.... neque rursus paueas, ne culpae confessio teneatur ad poenam. bonus enim et misericors deus non solum culpam ignoscere confitentibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
accusat et ꝓdit. Deinde bene
in hoc psalmo dauid dicit: et de¬
lictum meum contra me est sẽꝑ.
Ue enim michi : quod latere cupio.
et latere non possum.Quomodo
enim latebo: qui inscripta in
pectore meo gero meorum indi¬
tia delictorum: Nudabitur in
illo iudicii die. unius cuiꝰq pec̾tꝰ:
destimonium reddente om̃ib con¬
scientia sua. et inuicem accusanti¬
b cogitationib aut etiam defendẽ¬
tib. indie qua iudicabit dñs oc¬
culta hõiũ. Quis pudor ille. cũ ꝑdi¬

Expanded text:
accusat et prodit. 67. Deinde bene accusat et prodit. 67. Deinde bene in hoc psalmo David dicit: Et delictum meum contra me est semper . Vae enim mihi quod latere cupio, et latere non possum! Quomodo enim latebo, qui inspectore meo gero meorum indicia delictorum ? nudabitur in illo iudicii die uniuscuiusque pectus testimonium reddente omnibus conscientia sua et inuicem accusantibus cogitationibus aut etiam defendentibus in die qua iudicabit deus occulta hominum. qui pudor ille, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpemodum scriptura: qualis ẽ
pena peccati. Scribitur illagͣfio
ferreo.hec uirga ferrea coercetͤ.
sicut scriptum est. Reges eos in
uirga ferrea.Alia est illa uirga
recta. uirga regni dui que suppli¬
cio cohercet noxios: ac innoxi¬
os gub̃nat imꝑio. Ergo scripta
est culpa uideamus ubi. Non fo¬
risis intus incorde tuo. inpectore
tuo.Sicut enim ꝓpe est uerbum
inoretuo et incorde: sic infidelib
inipso corde expͥmitur figura
peccati. et erroris effigiens intus
gitur est culpa intus: ẽ uirtꝰ intꝰ
Et ideo dñs: Sentio inquit de me
uirtutem exisse: ut ostenderet q̃
bona sunt de interiore ꝓcedere.
et contra que mala sunt de int̾i¬
ore ꝓdire. Non enim quod intrẽt
inquit inos. coinquinat hominẽ:
tuo cogitationes ꝓcedunt: et ido
caue ne de corde cuo male cogi¬
tationes ꝓcedant. que posteri¬
ore dempore.te arguant et ac¬
cusent. Nonenim deus destimo¬
niis ad reuincendum de argum̃¬
tisq indiget: tua de ipsa culpa

Expanded text:
propemodum scriptura, qualis est propemodum scriptura, qualis est poena peccati. Scribitur illa graphio ferreo, hoc virga ferrea coercetur, sicut scriptum est: Reges eos in virga ferrea . Alia est illa virga recta, virga regni tui : haec supplicio coercet noxios, illa innoxios gubernat imperio. Ergo scripta est culpa: videamus ubi. Non foris, sed intus in corde tuo et in pectore tuo. Sicut enim prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo: sic infidelibus in ipso corde exprimitur figura peccati, et erroris effigies. Intus igitur est culpa, intus et virtus. Et ideo Dominus: Sentio, inquit, de me virtutem exisse : ut ostenderet quae bona sunt, de interiore procedere, et contra quae mala sunt, de interiore prodire. Non enim quod intrat, inquit, in os, coinquinat hominem; tuo cogitationes procedunt; et ideo cave ne de corde tuo malae cogitationes prodeant, quae te posteriore tempore arguant et accusent. Non enim Deus testimoniis ad revincendum te argumentisque indiget: tua te ipsa culpa
Abbreviated transcription (Latin):
cessarium fuit ut erũnarũ mul-¬
titudinem. miserationũ multitu¬
do depelleret: ꝓfutura nob̃ dñice
certamine passionis: Non enisua
peccata delebat. quia peccatum
nullum fecerat: s quia peccatum
factus est. nr̃a erant delenda pec¬
cata: Sicut dauid dixit. dele iniqͥ¬
tatem meam.Quid est dele: Uide¬
amus hoc u̾bum: non otiosum est.
non ero: Sunt ꝓfecto alte imp̃sa
quedam conscientiȩ nr̃e ulcera
delictorum: et quedã mentium
nr̃arum animorũq uices.que
errorum nr̃orum obdu¬
cuntur ulcerib.: Habet ergocul¬
pa caracteres suos et apices. quib
ꝓditur. quod in genio nr̃o ñ figimꝰ.
s ꝓphetica auctoritate signamꝰ:
Scripta est gͦ et ubi scripta sit iude
est. ibi scripta est culpe series. ubi
etiam forma uirtutis. non intabu¬
lis lapideis.s intabulis cor¬
dis carnalib. s que bona sunt. ñ
atmento scribuntur. s spũ dei
uiui. Que autem uiciosa. gͣfio fer¬
reo.et ungue adamantino. talis

Expanded text:
cessarium fuit, ut aerumnarum mulcessarium fuit, ut aerumnarum multitudinem miserationum multitudo depelleret profuturo nobis dominicae certamine passionis. Non enim sua peccata delebat, quia peccatum nullum fecerat, sed quia peccatum factus est, nostra erant delenda peccata, sicut Dauid dixit: dele iniquitatem meam. quid est dele? uideamus hoc uerbum; non otiosum est. non ero. sunt profecto alte inpressa quaedam conscientiae nostrae ulcera delictorum et quaedam mentium nostrarum animorumque uibices, quae errorum nostrorum obducuntur ulceribus. habet ergo culpa characteres suos et apices, quibus proditur. quod non ingenio nostro adfingimus, sed prophetica auctoriScripta est ergo; et ubi scripta sit vide: est, ibi scripta est culpae series, ubi etiam forma virtutis; non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. Sed quae bona sunt non atramento scribuntur, sed spiritu Dei vivi: quae autem vitiosa, graphio ferreo et ungue adamantino. Talis
Abbreviated transcription (Latin):
celos inclinauit. sicut legimus.
et inclinauit cęlos: et descendit.
Qui ostenditur nun. quã diuini¬
tatis sue exors fuisse dei filius.
Nãcum inter homines u̾saretur.
qm̃ et ipse suscepit quod nõ erat:
non desticit tamen quod erat. Itaq
cum dicitur et inclinauit celos
et descendit: nontam uidetur
celos descendisse. quam ipse de¬
scendisse de celo. Nam cum pat̃
filium alloqueretur interris.si¬
tot angeli ministrarẽt.non cam
mutasse uideretur sedem deifilius.
quã transtulisse. Ergo didicimus
na miscda est descendisse de celo q̃¬
cum sit multitudo miserationum
tuarum: dele iniquitatem meam:
Non enim idẽ significat ut̃q uer¬
siculus: s illud ad incarnationem
refertur:hoc uero quod sequitur
ad eas referendam uidetur quas
deus incarne suscepit in uirias:
quia ieiunauit. quia esuriuit. qͥa
fleuit. quia uapulauit. quia cru¬
cifixus est: quia morcuus est qͥa
sepultus est: Hec enim carnis ñ
diuinitatis insignia sunt. Et ne¬

Expanded text:
caelos inclinauit, sicut legimus: caelos inclinauit, sicut legimus: et inclinauit caelos et descendit. quo ostenditur numquam diuinitatis suae exsors fuisse dei filius nec cum inter homines uersaretur, quoniam etsi suscepit quod non erat, non destitit tamen esse quod erat. itaque cum dicitur: et inclinauit caelos et descendit, non tam uidetur de caelo descendisse quam ipso descendisse cum caelo. nam cum pater filium alloqueretur in terris situm, angeli ministrarent, non tam mutasse non uidetur sedem dei filius quam transtulisse. ergo didicimus na misericordia est descendisse de caelo, quae sit multitudo miserationumtuarum dele iniquitatem meam. non enim idem significat uterque uersiculus, sed illud ad incarnationem refertur, hoc uero quod sequitur ad eas referendum uidetur quas dei filius in carne suscepit iniurias, quia ieiunauit, quia esuriuit, quia fleuit, quia uapulauit, quia crucifixus, quia mortuus, quia sepultus est; haec enim carnis, non diuinitatis insignia sunt. et ne
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ uidebo celos oꝑa digitorum
tuorum. Non enim corporalib
digitis ds̃ fecit celum et terram:
cet digito. de quohabes in euan¬
głio: Quod si indigito dei eicio
demonia: Hunc enim digitum
alibi sp̃m dixit sicut habes: qđ
si insp̃u dei eicio demonia: Sigͥ
dei filius est. utiq sp̃s cooꝑatus
patri et filio. ꝑunitatem oꝑati¬
onis celum fecit et terram:
Ideo enim digitum filiꝰ ntincu¬
pauit:ut tanquam unius corpo¬
ris. ita diuinitatis expͥmeret
unitatẽ. Itaq si magna uirtus
celum ẽdidit. utiq magna sapi¬
entia celum c̃didit: quia scrip¬
tum est. Om̃ia insapientia feci¬
sti: Dicimus gͥ que magna fit
uirtꝰ colligamus nunc quȩ mag¬
na sit misericordia. Si magna
uirtus celos fecit: et magn̾a mi¬
sericordia debet ẽẽ de cȩlo. Iusticia
enim de cȩlo ꝓspex̃. et misericordi¬
scdia: quia u̾bum caro factum ẽ.
et habitauit in nobis. Ergo mag¬
na uirtus cȩlos fecit: magna uirtꝰ

Expanded text:
quoniam uidebo caelos, opera digitorum quoniam uidebo caelos, opera digitorum tuorum. non enim corporalibus digitis deus caelum fecit et terram, cet digito de quo habes in Evangelio: Quod si in digito Dei ejicio daemonia . Hunc enim digitum alibi Spiritum dixit, sicut habes: Quod si in spiritu Dei ejicio daemonia . Si dei filius est, utique spiritus cooperatus patri et filio per unitatem operationis caelum fecit et terram. ideo enim digitum filius nuncupauit, ut tamquam unius corporis ita diuinitatis exprimeret unitatem. itaque si magna uirtus caelum condidit, utique magna sapientia caelum condidit, quia scriptum est: omnia in sapientia fecisti. Didicimus igitur quae magna sit uirtus: colligamus nunc quae magna sit misericordia. si magna uirtus caelos fecit, et magna misericordia debet esse de caelo et maet misericordimisericordia, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis. ergo magna uirtus caelos fecit, magna uirtus
Abbreviated transcription (Latin):
Quemadmodũ igitur omp̃s de¬
negatur: quẽ fatẽmur magnan
dei ẽẽ uirtutẽ: Hec igitur mag
sunt. Ergo si et pater fecit et
silius: utiq facti unitas oꝑati¬
oms indicat unitadem. Non
stas est. et maiestas una factoꝵ
est. hec de patre et filio: Qui d
gͦ silemus de spu: p̃sertim cũ
scriptura nos diuina non pa¬
tiatur silere: Dat enim locus
oportunssimũ testimonium
ad sc̃i sp̃s tinitatem. cum pa¬
tre et filio comꝓbandam:ut
enim magnam uirtutem pa¬
tris ẽẽ quod celum fecit.
quod cȩlum fecit: nec solũ fecit
setiam firmauit. Uerbo enim
dñi celi firmati sunt. Ergo
siet fecisse et firmasse celum.
magne uirtutis est. etiã sp̃m
scm̃ a maiestate magne uirtu¬
ds separare non possumꝰ: quia
scriptum est: et sp̃u oris eius.
om̃is uirtus eorum. Namq cum
celum fieret et terra: suꝑ fereba¬
tur sp̃s: De quo alibi ait ꝓpheta
dauid Emicte sp̃m cuum et crea¬
buntur. Dequo etiam alibi dixit:

Expanded text:
quemadmodum igitur omnipotens dequemadmodum igitur omnipotens denegatur, quem fatemur magnam dei esse uirtutem ? haec igitur magnsunt. ergo si et pater fecit et filius, utique facti unitas operationis indicat unitatem. non stas et maiestas una factorum est. haec de patre et filio. quid ergo silemus de spiritu, praesertim cum scriptura nos diuina non patiatur silere? dat enim locus oportunissimum testimonium ad sancti spiritus unitatem cum patre et filio conprobandam, ut enim magnam uirtutem patris esse, quod caelum fecit, , quoniam caelum fecit, nec solum fecit, sed etiam firmauit; uerbo enim domini caeli firmati sunt. ergo si et fecisse et firmasse caelum magnae uirtutis est, etiam spiritum sanctum a maiestate magnae uirtutis separare non possumus, quia scriptum est: et spiritu oris eius omnis uirtus eorum. namque cum caelum fieret et terra, superferebatur spiritus, de quo alibi ait per prophetam Dauid: emitte spiritum tuum, et creabuntur. de quo etiam alibi dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
bamus posse defendi. S qm̃ nr̃o
ipse uobis ꝓse loquat᷑: et factum
suum ipse: defendat Miserere
inquit domine. scđm magnam
miscđiam tuam. Noua nisi fal¬
lor fr̃s carissii coniunctio
ista sermonis:ut magna miscdia
diceretur. Non facile alibi lec̾tã
memini: et ideo quȩ sit magna
Legimus tamen magnam dei
uirtutem: et ideo considerantes
quȩ magna sit uirtus: conicere
poterimus. quam miscđ̃iam
magnam uoluerit de signare.
legimus enim in hieremia. Qs
es domine: Tu fecisti cȩlum et
terram in magna uirtute dua
et brachio excelso. Uirtus ergo
magna celum fecit: Que est urr¬
tus magna. patris an filii: Mag¬
na utiq patris uirtus est. ipse
sicut habes. Inpͥncipio fecit deus
celum et cerram: Tamen et filius
magna uirtus est. Nam cũuir¬
cutem patris filium legeris.sic̃
habes xp̃m dei sapientiam atq
uirtutẽ cũutiq uirtus patris
filius sic. magna uirtus est fil̾

Expanded text:
bamus non posse defendi. Sed quoniam bamus non posse defendi. Sed quoniam ipse uobis pro se loquatur et factum suum ipsius dicta defendant. Miserere mei inquit, domine, secundum magnam misericordiam tuam. noua ni fallor, fratres carissimi, coniunctio ista sermonis, ut magna misericordia diceretur, et non facile alibi lectum memini. et ideo quae sit magna legimus tamen magnam dei uirtutem. et ideo considerantes quae magna sit uirtus conicere poterimus quam misericordiam magnam uoluerit designare. legimus enim in sancto Hieremia: quis es, domine? tu fecisti caelum et terram in magna uirtute tua et brachio excelso. uirtus ergo magna caelum fecit. quae est uirtus magna, patris an filii? magna utique patris uirtus est — ipse sicut habes: in principio fecit deus caelum et terram —, sed tamen et filius magna uirtus est. nam cum uirtutem patris filium legeris, sicut habes Christum dei sapientiam atque uirtutem, utique cum uirtus patris filius sit, magna uirtus est filius.
Abbreviated transcription (Latin):
hi c ostiam obtulit. s accepit oui¬
culam pauꝑis. et occidit illam.
cuius quidem passio licet adsacri
tamen uidetur illis sui fuisse su¬
ratum alimentum. et cibus culpe.
incentiuumq peccati. Deniq iudas
panem accepit axp̃o: et cunc ma¬
gis repletus est diabolo:quia non
accepit ex fide. qui tam hospitali
dño proditionem parabat. Et ira¬
tus est dauid aduirum illum.
Diximus quod ꝑ ꝓphetam. iudeoꝵ
populus declaratur: et ideo sub
hac figura se ipse condemnat. Dig¬
nus est morte uir ille qui fecit
hec. et ouiculam resticuet inqua¬
druplum:hoc est ꝑit᷑um populũ
iudeorum: s cumulatͥorib bonis
futurum populũ xp̃ianum. qͥa
prestabilior est p̃sentib status qui¬
ex resurrectione debetur. ꝓposi¬
tum michi fuit ut meminisse
arguendum putant. qualicũq
meo respondere sermone: et ita
fauore ur̃e unanimitatis. tractatꝰ
nr̃i cursus euasit. ut p̃dicandus
ore om̃ium uideretur. que puta¬

Expanded text:
us hostiam obtulit; sed accepit ovius hostiam obtulit; sed accepit oviculam pauperis, et occidit illam. Cujus quidem passio licet quibusdatamen videtur illis sui fuisse furoris alimentum, et cibus culpae, incentivumque peccati. Denique Judas panem accepit a Christo, et tunc magis repletus est diabolo; quia non accepit ex fide, qui tam hospitali domino proditionem parabat. et iratus est Dauid ad uirum illum. diximus quod propheta Iudaeorum populus declaratur et ideo sub hac figura se ipse condemnat. dignus est morte uir ille, qui fecit haec, et ouiculam restituet in quadruplum, hoc est periturum populum Iudaeorum, sed cumulatioribus bonis fruiturum populum Christianum, quia praestabilior est pex resurrectione debetur. 61. Propositum mihi fuit, ut meminisse arguendum putant, qualicumque meo respondere sermone: et ita favore vestrae unanimitatis tractatus nostri cursus evasit: ut praedicandus ore omnium videretur, quem puta
Abbreviated transcription (Latin):
nis locatꝰ optabat eoloci ẽẽ quo
lazarus. quo loco lectio non uide¬
duir pecuniarũ diuitẽ pauꝑẽꝙ
describere: s eum pauꝑẽ qui pro
fide et deuocione.uulnera corpo¬
ris non horruerit:famemieiuni¬
umq tolerauerit. Cum gͥ haberet
populus iudeorum. in suis regib
plurimas copias hostiarum: tam̃
unam ouiculã quã populꝰ ille
pauꝑ habebat eripuit. gloriose
illi subiciens passioni. Uis scire
quam ouem: Sicut ouis aduic¬
timã ductus est qui pane pauꝑis
alebatur. et potu pauꝑis ut ebat᷑.
et insinu pauꝑis dormiebat:
Nrĩs enim alebat᷑ alim̃tis: in nr̃i
pectoris gremio quiescebat. Nam
iniudeorum sinu quiescere se non
posse memorauit: dicens.filius
hominis non habet ubi caput
reclinet: Et uenit hospes inquit
aduirum illum diuitem. Quis
est iste hospes. nisi miserabile pec¬
catum: Et enim culpa inhunc
mundum tanquam hospes in¬
trauit: aliena nr̃e et ꝑegrina
nature. Itaq non de suis gregib¬

Expanded text:
nis locatus optabat eo loci fuisse quo nis locatus optabat eo loci fuisse quo Lazarus. quo loco lectio non uidetur pecuniarum diuitem pauperemque describere, sed eum pauperem, qui pro fide et deuotione uulnera corporis non horruerit, famem ieiuniumque tolerauerit. Cum igitur haberet populus Iudaeorum in suis gregibus plurimas copias hostiarum, tamen unam ouiculam, quam populus ille pauper habebat, eripuit gloriosae illi subiciens passioni. uis scire quam ouem? sicut ouis ad uictimam ductus est, qui pane pauperis alebatur et potu pauperis utebatur et in sinu pauperis dormiebat. nostris enim utebatur alimentis, in nostri pectoris gremio quiescebat. nam in Iudaeorum sinu requiescere se non posse memorauit dicens: filius hominis non habet ubi caput suum reclinet. et uenit hospes, inquit, ad uirum illum diuitem. quis est iste hospes, nisi miserabile peccatum? Etenim culpa in hunc mundum tamquam hospes intravit, aliena nostrae et peregrina naturae. Itaque non de suis gregib
Abbreviated transcription (Latin):
ge: diues eloquiis dei sibi crediss
diues ꝓphetiis: diues oraculis:
hic uero pauꝑ s nolite hancfug¬
re pauꝑtatẽ: quam sequit̾ regil
celorum. Scriptum est enim. Be
que quod habuerit non amittit:
chesauros scientie. atq sapientie:
Nolite filii quasiuilẽ despicere pau¬
ꝑtatem. Iste pauꝑ clamauit. et do¬
minꝰ exaudiuit eum: Nolite quasi
magnis inuidere diuitiis. Diuites
eguerunt: et esurierunt: S siuul¬
tis habere bona:dnm̃ querite.
Inquirentes enimdñm:. non defi¬
cient om̃i bono. Ergo nolite recu¬
sare omnem pauꝑtatem. Pauper
erat petrus: et quem donaret nũ¬
mulum non habebat: s p̃ciosiorẽ
om̃i pecunia dona dabat salutẽ.
Pauꝑ erat ille lazarus ineuan¬
gelio:s ille quiante inostio iace¬
bat et purpura: optabat post
exitum uitȩ. stillante digito pau¬
ꝑis refrigerari: quãuis ille ostio
suꝑb regio. et purpuratis uesti¬
b uulnera pauꝑis. diues fastidi¬
osus horruerit:tamen in infer¬

Expanded text:
ge, diues eloquiis dei sibi creditis, ge, diues eloquiis dei sibi creditis, diues prophetiis, diues oraculis: hic uero pauper. sed nolite hanc refugere paupertatem, quam sequitur regnum caelorum; scriptum est enim: beaquae quod habuerit non amittit. men thesauros scientiae atque sapientiae. nolite, filii, quasi uilem despicere paupertatem; iste pauper clamauit et dominus exaudit eum. nolite quasi magnis inuidere diuitiis; diuites eguerunt et esurierunt. sed si uultis habere bona, dominum quaerite; inquirentes enim dominum non deficient omni bono. ergo nolite recusare omnem pauperem. pauper erat Petrus et quem donaret nummulum non habebat, sed pretiosiorem omni pecunia donabat salutem. pauper erat ille Lazarus in euangelio, sed ille qui ante in ostro diues iacebat et purpura optabat post exitum uitae stillante digito pauperis refrigerari. quamuis ille ostro superbus regio et purpuratis uestibus uulnera pauperis diues fastidiosus horruerit, tamen in infer
Abbreviated transcription (Latin):
est nob̾ut regem gloriosũ atq per¬
fectum habere possimꝰ.Nos ergo
qui regem uolumꝰ habere ꝑfectum:
dnm̃ uolumus habere ꝑfectum.
Anuero illi possunt uelle homine
ꝑfectum: Ilud etiam breuiter
textꝰ oꝑatur historie: ut adu̾ca¬
mus quã cito uenie spes secuta
sit. Non mediocre autem quod
nathan denunciauit ei. hoc est
inferior ꝓpheta. Gratuis enim
uerecundia pudorq delic̾ti ab
inferiori dep̃hendi uidetur. qđ
culpa grãm minuat. Sciebat
nathan quod dauid nesciebat:
adeo caligat animus obumbu¬
tus quadam nube uiciorum
Deinde hic est nathan qui insupo¬
rib dauid acceptum dño ꝓphe¬
tauit: ut dolor. et eodem recdargu¬
it ẽẽ peocatum. quo ꝓphetante
fueiat meritum p̃dicatum: Sed
iam misterium requiramꝰ. Duo
inquit uiri erant in una ciitate.
unus diues. et alter pauꝑ. Quis
est hic diues. aut pauꝑ: nisi force
unus populus iudeorum. et alt̃
populꝰ xp̃ianus: Ille diues in le¬

Expanded text:
est nobis, ut regem gloriosum atque perest nobis, ut regem gloriosum atque perfectum habere possimus. nos ergo qui regem uolumus habere perfectum dominum nolumus habere perfectum ? an uero illi possunt uelle hominem perfectum? illud etiam breuiter textus operatur historiae, ut aduertamus quam cito ueniae spes secuta sit. non mediocre autem quod Nathan denuntiauit ei, hoc est inferior propheta; grauis enim uerecundia pudorque delictum ab inferiore reprehendi. uidetis quod culpa gratiam minuat. sciebat Nathan quod Dauid nesciebat; adeo caligat animus obumbratus quadam nube uitiorum. deinde hic est Nathan, qui in superioribus Dauid acceptum domino prophetauit, ut doleret eodem redargui teste peccatum, quo prophetante fuerat meritum praedicatum. Sed iam mysterium requiramus. duo inquit uiri erant in una ciuitate, unus diues et alter pauper. quis est hic diues aut pauper nisi forte unus populus Iudaeorum, alter populus Christianus? ille diues in le
Abbreviated transcription (Latin):
mandasse dñm. quod multa ill
bona.idẽ opes regias. sublato de
pastorum numero contuliss: qđ̃q
in eum suam miscdiam ꝓfudisset:
et ideo qm̃ peccato exasꝑasset dñm.
ab ducenda eius omĩa. rapienda ab
hostib de populandam domum.
Tunc ait ille. peccaui. Et respondit
nathan. Quomodo peccasse te con¬
fiteris. remittet tibi dñs peccatũ :
s filius tuus qui natus est ex betha¬
bee. morietur. Hoc filio egrotante.
dauid fleuit:humi iacuit:cilicio
se oꝑuit: ieiunauit: ubi mortuum
cognouit. surrexit: lauit. cenauit:
alios consol atꝰ est. Uidete quam
multa pͥmo om̃ium qđ deus pius
atq misericors est: et que nob ad¬
uersa contingunt. ꝓp̃cio nr̃i erro¬
ris accipimꝰ. Didicimus gͥ capti¬
uitatem p̾cium ẽẽ peccati: hec
enim decernitur pena ꝓcrimine:
Deinde illud adu̾timꝰ: quod regũ
lapsus. pena populorũ sit.Sicut
eñi eorum uirtute seruam᷑: ita etiã
errore ꝑiclitamur. Unde optandũ

Expanded text:
mandasse dominum quod multa illi mandasse dominum quod multa illi bona, id est opes regias sublato de pastorum numero contulisset quodque in eum suam misericordiam profudisset et ideo quoniam peccato exasperasset dominum, abducenda eius omnia, rapienda ab hostibus, depopulandam domum. tunc ait ille: \'peccaui\' et respondit Nathan: \'quoniam peccasse te confiteris, remittet tibi dominus peccatum, sed filius tuus qui natus est ex Betsabee morietur\'. hoc filio aegrotante Dauid fleuit, humi iacuit, cilicio se operuit, ieiunauit. ubi mortuum cognouit, surrexit, lauit, cenauit, alios consolatus est\'. uidete quam multa. primo omnium quod deus pius atque misericors est et quae nobis aduersa contingunt pro pretio nostri erroris excipimus. didicimus igitur captiuitatem pretium esse peccati; haec enim decernitur poena pro crimine. deinde illud aduertimus quod regum lapsus poena populorum sit. sicut enim eorum uirtute seruamur ita etiam errore periclitamur. unde optandum
Abbreviated transcription (Latin):
ad nuncium transeamꝰ: Nam suꝑ
iorib dieb tractatus nob̃ de illo
intidioso  adulterio. et homicidio
dauid ꝓphete fuit: de cursisq mi¬
steriis.non solum nichil quod con¬
demnaretur. s etiam qđ laudaret᷑
inuenimus.Nc̃ tractatus incip̃
ẽẽ denuncio: quem decursi psal¬
mi titulus.iam sepe repetitꝰ osten¬
dit. Sic enim psalmꝰ est: dauid
intellectus: cum uenisset ad eum
nachan ꝓpheta.cum intrasset ad
bethabee.Itaq et hec pars historie
retexenda est. quȩ huiꝰmodi est.
Diues inquit et pauꝑ. intra unã
erant ciuitatem. diuiti multa ar¬
menta.multe oues:pauꝑi una
ouis. que de pane et uino pauꝑis
alebatur: et insinu eius requies¬
cebat. Uenit hospes addiuitem.
diues.neq: de armento suo neq
de gregib suis aliquid abstulit:
s unam ouem pauꝑis occidit:
hoc ubi cognouit dauid. moriet᷑
inqͥt uir ille: et resticuet inqͣdruplũ
Respondit nathan: Cues: Deinde
aperuit ei celeste mandatũ: dicẽs

Expanded text:
ad nuntium transeamus. nam in ad nuntium transeamus. nam in superioribus tractatus nobis de illo inuidioso adulterio et homicidio Dauid prophetae fuit decursisque mysteriis non solum nihil quod condemnaretur sed etiam quod laudaretur inuenimus. nunc tractatus incipit esse de nuntio, quem decursi psalmi titulus iam saepe repetitus ostendit. sic enim est: psalmus Dauid intellectus, cum uenisset ad eum Nathan propheta, cum intrasset ad Betsabee. itaque et haec pars historiae retexenda est, quae huiusmodi est. \'diues\' inquit et pauper intra unam erant ciuitatem. diuiti multa armenta, multae oues, pauperi una ouis, quae de pane et uino pauperis alebatur et in sinu eius requiescebat. uenit hospes ad diuitem, diues neque de armento suo neque de gregibus suis aliquid abstulit, sed unam ouem pauperis occidit. hoc ubi cognouit Dauid \'morietur\' inquit \'uir ille et restituet quadruplum\'. respondit illi Nathan: \'tu es\\ deinde aperuit ei caeleste mandatum dicens
Abbreviated transcription (Latin):
nos mortificati legi ꝑ corpꝰ xp̃i.
sicut apłs dixit. essemꝰ alterius
qui exmortuis resurrexitet pas¬
siones cupiditatisq carnis et
cogitationes peocatorum.quȩ
plegem erant in menbris nostris.
in illa morte morerent. Nos aut̃
soluti a lege morcis. quasi noua
xp̃i copula. innouitate sp̃s re¬
surgeremꝰ. Et tamen qui legem
inxp̃icarne soluert̃. eamq: pu¬
tauerunt ẽẽ uiolandam:om̃s
iussu dauid abel. latorib inter¬
emptisunt: quo indicio osten¬
ditur. id quod posteriora do¬
cuerunt ẽẽ signatum: quod eoꝵ
qui xp̃m interfecert̃ nullꝰ eua¬
serit: idq euidentissi me reuela¬
tur.eos quos ante mortem assũp¬
serat iħs sicut iudeos.perisse
paruulos. et informes: eos uero
quos post mortem asciuit. innu¬
nero filiorum regno ẽẽ seruatos
Unde iuxta hoc misterium conue¬
nit. quod pͥmus in iudeis partus
infirmus fuerit. et postea inxp̃ia¬
nis fieret fructus et̃nus.S iam

Expanded text:
nos mortificati legi per corpus Christi, nos mortificati legi per corpus Christi, sicut apostolus dixit, essemus alterius, qui ex mortuis resurrexit, et passiones cupiditatesque carnis et cogitationes peccatorum, quae per legem erant in membris nostris, in illa morte morerentur, nos autem soluti a lege mortis quasi noua Christi copula in nouitate spiritus resurgeremus. Et tamen qui legem in Christi carne soluerunt eamque putauerunt esse uiolandam omnes iussu Dauid a bellatoribus interempti sunt. quo indicio ostenditur id, quod in posteriora docuerunt esse signatum, quod eorum qui Christum interfecerunt nullus euaserit, idque euidentissime reuelatur, eos quos ante mortem adsumpserat Christus sicut Iudaeos perisse paruulos et informes, eos uero quos post mortem adsciuit in numerum filiorum regno esse seruatos. unde iuxta hoc mysterium conuenit quod primus in Iudaeis fuerit partus infirmus, ut postea in Christianis fieret fructus aeternus. : Sed iam
Abbreviated transcription (Latin):
tecum hai deus omĩa. et inom¬
iliquat re uocabula: dauiden
accipis in typo xp̃r. bechabes
filia sabbati. et filia plena. et pi¬
teus dicit᷑ iuramenti. Qui digtꝰ
exp̃sius quam quod filia sabbai
caro xp̃i est.quia misit deus fili¬
um suum factum ex muliere.
factum sub lege:eadem plena.
quia in passione eius legis est
est a iordane: eadem etiam puct¬
us iuram̃ti.Hoc est religionis
et fidei.Et bene puteus:quia
flumina deip uentre eius fluet
aque uiue.hanc gͦ assumenss
ds̃ u̾bum: copulam fecit ẽẽ legi¬
timam. quod misterium ille
nuptiȩ designarunt. que sunt
ideo circũ cursabat. et que rebat¬
ubiq dei u̾bum:quia uulneras.
quia nuda. quia adultera inom̃¬
bus: et si immaculata. inxp̃o que¬
rebat caro misera redemptore
hanc sibi xp̃c iunxit. ut iminos¬
latam redderet:.hanc sociauit.
ut auferret adult̃ium. Et quia
sublege erat: moriendum fuit.
uc liberaretur alege:ut ꝑ illam
mortem. uelut quoddã legis et
carnis matrimoniũ solueret᷑.

Expanded text:
omretare vocabula. David enim accipis in typo Christi, Bethsabee filia sabbati, aut filia plena, vel puteus dicitur juramenti. Quid igitur expressius, quam quod filia sabbati caro Christi est; quia misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege? Eadem plena, quia in passione ejus Legis est est a Jordane. Eadem etiam puteus juramenti, hoc est, religionis et fidei. Et bene puteus, quia flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hanc ergo assumens sibi Deus Verbum, copulam fecit esse legitimam; quod mysterium illae nuptiae designarunt, quae suntideo circuubique dei uerbum, quia uulnerata, quia nuda, quia adultera in omnibus, etsi inmaculata in Christo quaerebat caro misera redemptorem. hanc sibi Christus iunxit, ut inmaculatam redderet, hanc sociauit, ut auferret adulterium. et quia sub lege erat, moriendum fuit, ut liberaretur a lege, ut per illam mortem uelut quoddam legis et carnis matrimonium solueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad canam longeuȩ resurrectio¬
nis etatem. atq ad regnum illud
celeste ꝑuenit: Per illum autem
populũ lex soluta: ꝑ istum gr̃a re¬
formata est. Accipite etiã terciũ
misterium. Quod dauid hebrei di
cunt: latini humiliatum incerp̃¬
cantur: Quis est autem uere hu¬

Expanded text:
ad incanam longaevae resurrectioad incanam longaevae resurrectionis aetatem, atque ad regnum illud coeleste pervenit. Per illum autem populum Lex soluta, per istum gratia reformata est. 39. Accipite etiam tertium mysterium. Quod David Hebraei excelsum dicunt, Latini humiliatum interpretantur. Quis est autem vere hu
Abbreviated transcription (Latin):
iħm eẽ generandum: qui quidem
quasi iudeus ex adultera famiia
natus est:s quasi immaculatus
ex uirgine.Erat sub lege:erat qͣli
sub uiro familia iudeorum: ab olen¬
da fuit legis obseruantia: ut uen¬
tas substitueretur et gr̃a: Habemꝰ
unum misterium: accipite et ali¬
ud: ita camen ut memineritis ex
pͥma conceptione bechabeȩ. nacũ
ẽẽ paruulum qui mortuus est:
postea natum eẽ salomonẽ.Ilũ
paruulum ex conceptione furti¬
ua: istum uero salomonem.iam
exꝓfessione coniugii. Licet igit᷑
ec exsinagoga. primus ille qui
natus est. qm̃ degenerauerat ama¬
iorib suis. ꝑ flagitia formatus. et
ꝑuicia concretus populꝰ iudeorũ.
ad resurrectionis et̃nicatem ꝑue¬
nire non potuit. nec inuirũ ꝑfec¬
tum excrescere:s in exigua sensu¬
um paruitate. et quadam uirtu¬
tis defscit infantia. At uero ille
qui postea ex legitima conceptꝰ¬
est copula. populus xp̃ianus. ille
sapiens atq pacificus. hoc etiam
salomonis interp̃tatione reserat᷑:

Expanded text:
Iesum esse generandum, qui quidem quasi Iudaeus ex adultera familia natus est, sed quasi inmaculatus ex uirgine. erat sub lege, erat quasi sub uiro familia Iudaeorum. abolenda fuit legis obseruantia, ut ueritas substitueretur et gratia. Habemus unum mysterium. accipite et aliud, ita tamen ut memineritis ex prima conceptione Betsabee natum esse paruulum, qui mortuus est, postea natum esse Salomonem: illum paruulum ex conceptione furtiua, istum uero Salomonem iam ex professione coniugii. liquet igituet synagoga primo ille qui natus est, quoniam degenerauit a maioribus suis per flagitia formatus et per uitia conceptus, populus Iudaeorum ad resurrectionis aetatem peruenire non potuit nec in uirum perfectum excrescere, sed in exigua sensuum paruitate et quadam uirtutis defecit infantia. at uero ille qui postea ex legitima conceptest copula, populus Christianus, ille sapiens atque pacificus, hoc enim Salomonis interpretatione reseratur,
Abbreviated transcription (Latin):
bitanti ad huc mulieri. pollicers
et cuquidem de fonte om̃ib poi¬
liceris s dubitantib ut illis a ma¬
ricudine. fons tuus ad huc alcꝰ
est puteus. Bibamꝰ et nos aqũ
celestium secretorum. et qm̃ ad
fontem cuũ meruimꝰ ꝑuenire:
liceat nob̃ imaginem salcim m¬
steriorũ uidere celestium. Itaq
nisi fallor. ꝑ ꝓphetam sp̃m scm intdis

Expanded text:
bitanti adhuc mulieri polliceris. bitanti adhuc mulieri polliceris. et tu quidem de fonte omnibus polliceris, sed dubitantibus ut illi Samaritanae fons tuus adhuc altus est puteus. bibamus et nos aquam caelestium secretorum et, quoniam ad fontem tuum meruimus peruenire, liceat nobis imaginem saltem mysteriorum uidere caelestium. itaque, ni fallor, per prophetam spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio. s excusandum recipimꝰ
uel pocius p̃dicandum: ne in
tanto misteriorum ꝓfundo uacil¬
lem. iustum est. ut eius ore utar.
cuiꝰ utor historia. Utar igit᷑ respõ
enim sine sp̃s sc̃i infusione:tantis
diuini recessus potest spectare
misteria: Et enim si ille cantꝰ pro
di:quid facere infirmus debeat.
cum p̃sertim etiã apłs sc̃s. popłi
quoq se putet p̃cib ad iuuari:
ut ei apperiatur ostium ad loqͤn¬
dum misterium u̾bi: Osi illud
pulsemꝰ camen.Solet enim exau¬
dire pulsantes: quia ipse dixit:
Pulsate:et aꝑietur uob̃. Osi michi
se ipse reseraret:quia xꝑc est ia¬
nua. ipse intus.ipse extra: ipse
uia. que ducit: ipse uica adquã
contendimꝰ ꝑuenire. Ueni gͦ dñe
iħu. et aꝑi nob̃ fontes cuos. ut
bibamꝰ de aqua:quam quibibi.
non sitiet inȩt̃num. Uel si de fon¬
te tuo adhuc haurire non pos¬
sumꝰ: dignare concedere. ut de
puteo saltim haurire possimus:
unde potum samaritanȩ illidu¬

Expanded text:
auxilio —, sed excusandum excepimus auxilio —, sed excusandum excepimus uel potius praedicandum, ne in tanto mysteriorum profundo uacillem, iustum est ut eius ore utar, cuius utor historia. utar igitur propheenim sine spiritus sancti infusione tantos diuini recessus potest spectare mysterii. etenim si ille tantus prodi, quid facere infirmus debeo, cum praesertim etiam apostolus sanctus populi quoque se petat precibus adiuuari, ut ei aperiatur ostium ad loquendum mysterium uerbi. o si mihi pulsemus tamen; solet enim exaudire pulsantes, quia ipse dixit: pulsate, et aperietur uobis. o si mihi se ipse reseraret, quia Christus est ianua. ipse intus, ipse extra, ipse uia quae ducit, ipse uita ad quam contendimus uenire. ueni ergo, domine Iesu, et aperi nobis fontes tuos, ut bibamus de aqua, quam qui bibet non sitiet in aeternum, uel si de fonte adhuc tuo haurire non possumus, dignare concedere, ut de puteo saltim haurire possimus, unde potum Samaritanae illi du