comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ ẽ. et factus ẽ lac. Et dic̃ apłs: Lac uobis
potum dedi. ñ escam: Hondum enĩ poteratis: s
nec adhuc quidẽ potestis. Ergo dando lac. descen¬
dit ad paruulos: et qͥa descenditꝰ descendentẽ dedit
Ait enim hunqͥd dixi me aliqͥd int̃uos scire: nisi

Expanded text:
est lac: et dicit Apostolus, «Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis» . Ergo dando lac descendit ad parvulos; et quia descendit, descendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid inter vos scire, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
monem: et nra pollicitatione adiuuante dño
uob̃ reddendum ex euangłio decolumba. Incurꝰ
nomine ꝓmisimus : millius miscdĩa reddemꝰ
Sedut possimus ẽẽ ydonei redditores: ne audaces
fucrimus ꝓmissores: orate ꝓnobis Explicit

Expanded text:
ante Domino, vobis reddendum ex Evangelio de columba. In cujus nomine promisimus, in illius misericordia reddemus. Sed ut possimus esse idonei redditores, ne audaces fuerimus promissores, orate pro nobis. I
Abbreviated transcription (Latin):
custos Si diceret ñsum samaritanꝰ: diceret non
sũ custos Et qͥs alius custodiret: Deinde ponẽs¬
similitudinẽ. Transũt samarites: et fec̃ cum illo mi¬
scłiam sic̃ scitis lacebat autẽ inuia uulneratꝰ qͥa
descendit: transiens samaritanus. ñ nos contẽpsit
Curauit nos: leuauit inumentũ incarne sua: ꝑ¬

Expanded text:
Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non sum custos. Et quis alius custodiret? Deinde ponenssimilitudinem: «Transiit Samarites, et fecit cum illo misericordiam,» sicut scitis. Jacebat autem in via vulneratus, quia descendit. Transiens Samaritanus non nos contempsit: curavit nos, levavit in jumentum, in carne sua;
Abbreviated transcription (Latin):
nipulos suos: qͥa euntes ibant et flebant mitten¬
tes semina sua Quare mittentes scmina sua : qͣa
qui seminant inlacrimis ingaudio metent: Isto
psalmo exortati uos fuerimus marimȩ ad faci¬
endã miscđiam: quia hinc ascendit̃ Et uidetis
quia ille cantat canticum graduũ: qͥ ascendit:
ementote: nolite a mare descendere. et non ascen¬
dere: sed de ascensione cogitate: qͥa qͥ descendebat
abierłm inicricho incidit in latrones. Hisi de¬
scenderet: non incideret in latrones lam gͦ ad ã
descendit: & ĩcidit in latrones Om̃s enĩ nos: adã
sumus S transiit sacendos & contempsit: trans¬
uit leuita et contempsit: quia lex sanare ñ po¬
tuit: Transiit samaritanus quidã: id÷ dñs nr̃¬
iħs xp̃c Illi enim dictum ẽ: Nonne uerũ dicimꝰ
nos. quia samaritanꝰ es et demoniũ habes: Ille
autẽ ñ dix̃ non sum samaritanus: sed dixit ego
demoniũ ñ habeo: Samarites enim. interpittat᷑

Expanded text:
nipulos suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittennipulos suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare, «mittentes semina sua?» Quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» 15. Isto psalmo exhortati vos fuerimus maxime ad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descendere et non ascendere, sed de ascensione cogitate: quia qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Non descenderet, et non incideret in latrones. Jam ergo Adam descendit, et incidit in latrones: omnes enim nos Adam sumus. Sed transiit sacerdos, et contempsit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sanare non potuit. Transiit Samaritanus quidam, id estum est, «Nonne verum dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes?» Ille non dixit, Non sunt Samaritanus; sed dixit, «Ego daemonium non habeo» . Samarites enim interpretatur,
Abbreviated transcription (Latin):
erant Melius ẽ fr̃s mei ut nullus sit miser. qͣm
ut tu facias miscdiam: Qui enim ut faciat mise¬
ricordiam: optat eẽ miscros:: crudelc̃ ht̃ miscdiã:
qͦmͦ si medicꝰ ut exerceret artẽ suã optaret ẽẽ mul¬
tos egrotos. crudelis medicina eẽt Melius ẽ ut om̃s
sani sint: qͣm ut exerccatur ars medici Meluis ẽ
gͦ ut om̃s beati regnent in illa patria: qͣm ut sit
quib impendatur miscdia: Tam̃ quãdui ẽ. quib
impendat᷑: ñ deficiamus inista erumpna mutt̾e
semina Et si cum fletu seminamus: tam̃ cum
gaudio metemus: In illa enim resurrectione mor¬
tuorũ recipiet quisq manipulos suos: id÷. fruc¬
tum seminis: coronam gaudioꝵ & exultationis.
unc erit triumphus lȩtantium: et ipsi morti in¬
sultantium: inqua gemebatiur: Tunc dicent mor¬
ti Ubi ẽ mors contentio tua: Ubi ẽ mors aculcus
tuus: Sedquare iam gaudent: quia portant ma¬

Expanded text:
erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faciat misericordiam optat esse miseros, crudelem habet misericordiam: quomodo si medicus ut exerceret artem suam, optaret esse multos aegrotos, crudelis medicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici. Melius est ergo ut omnes beati regnent in illa patria, quam ut sint quibus impendatur misericordia. Tamen quamdiu sunt quibus impendatur, non deficiamus in ista aerumna mittere semina. Etsi cum fletu seminamus, tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortuorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus» ? Sed quare jam gaudent? Quia «portant ma
Abbreviated transcription (Latin):
quisq id qđ habet prestat ei qui non habet In eo
qd habet diues ẽ: in eo qđ ille non habet pauꝑẽ:
Sic uos diligite: sic uos amate Nolite aduos solos
adtendere: sed attendite indigentes cura uos s
qͥa cum laborib eterumpnis fiunt ista inista ui¬
ta: nolite deficere: Inlacrimis seminatis: ingau¬
dio metetis Quid enim fr̃s mei ipse agricola. q̃n
ꝓcedit cum aratro. & portat semen: non ne aliqñ
frigidus ẽ uentus. & imber deterret: Attendit
celum: uidet triste: tremit frigore: et tam̃ ꝓced̾
& seminat Timet enim. ne cum tristem dic̃ atteri¬
dit. & expectat dicm letum. tp̃s transeat: & non
inueniat qđ metat. Nolie differre frs mei: Semi-¬
nate in hieme: seminate bona oꝑa & cũ ploratis.
qͥa qui seminant in lacrimis. ingaudio metent
Mutunt semina sua: bonã uoluntatẽ & bona oꝑa
Quare flebant: quia inter miseros erant: & miseri

Expanded text:
quisque id quod habet, praestat ei qui non habet: in eo quisque id quod habet, praestat ei qui non habet: in eo quod habet, dives est; in eo quod ille non habet, pauper est. Sic vos diligite, sic vos amate. Nolite ad vos solos attendere; sed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus et aerumnis fiunt ista in ista vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis, in gaudio metetis. Quid enim, fratres mei? Ipse agricola quando procedit cum aratro, et portat semen, nonne aliquando frigidus est ventus, et imber deterret? Attendit coelum, videt triste, tremit frigore, et tamen procedit, et seminat. Timet enim ne cum tristem diem attendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fratres mei; seminate in hieme, seminate bona opera et cum ploratis; quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» Mittunt semina sua, bonam voluntatem et bona operQuare flebant? Quia inter miseros erant, et miseri
Abbreviated transcription (Latin):
nit nescio quis ad flumen: tanto delicatior. qͥntõ
ditior: transire non potest. Sinudatis menbris
tͣnsient frigescitꝰ egrotabit: morietur Acce¬
dit pauꝑ excicitatiore corpore: traicit diuitem:
elemosinam facit indiuitem Ergo nolite eos
tantum putare pauꝑes. qͥ ñhabent pecuniam:
nquo quisq pauꝑ ẽ. ibi illũ uide: quia forte in
eo tu diues es. inquo ule pauꝑ ẽ & habes unde
accominodes Forte menbra tua accõmodas: &
plus ẽ. qͣm si pecuniam accõmodares Consilio
indiget. tu plenus es consilio Inconsilio ille pau¬
per: tu diues es Eoce nec laboras: nec aliqͥd ꝑdis.
Das consilium: et prestitisti elcmosinã Modo fr̃s
mei cum loquimur. qͥsi pauꝑes ad nos estis: ꝙ
quia nob̃ ds̃ dignatꝰ ẽ dare. damꝰ inde uob̃: ⁊ om̃s
abillo accepimus. qͥ solus ẽ diues Sic se gͦtenet
corpus xp̃i: menbra socia sic compaginantur
& adunantur. incaritate et in uinculo pacis: cũ

Expanded text:
nit nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto nit nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto ditior; transire non potest: si nudatis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, moreretur: accedit pauper exercitatior corpore, trajicit divitem; eleemosynam facit in divitem. Ergo nolite eos tantum putare pauperes, qui non habent pecuniam. In quo quisque pauper est, ibi illum vide; quia forte tu in eo dives es, in quo ille pauper est, et habes unde accommodes. Forte membra tua accommodas, et plus est quam si pecuniam accommodares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; in consilio ille pauper, tu dives es. Ecce nec laboras, nec aliquid perdis; das consilium, et praesitisti eleemosynam. Modo, fratres mei, cum loquimur, quasi pauperes ad nos estis; et quia nobis Deus dignatus est dare, damus inde vobis; et omnes ab illo accipimus, qui solus est dives. Sic se ergo tenet corpus Christi, membra socia sic compinguntur et adunantur in charitate et in vinculo pacis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
et non fac̃: intus gelauit Hondũ soluta sunt
peccata eius sic̃ torrentes in austro. quia uoluntas
frigida ẽ Quid ualent tanta bona quȩ possidem
Accedit uoluntas feruens. iam soluta calore austri.: et¬
si nicħ habebat totũ illi computat᷑ Quanta sibi pre¬
stant mendici: Intendat caritas ur̃a. qͦmͦ fiat elemo¬
sina: Certe mendici sunt inqͦs facis elemosinam: men¬
dici egent Attenditis forte fr̃s ur̃os si aliquo egent:
mendici qui ꝓfessionem habent petendi inerũpna:
et ipsi habent qđ sibi prestent inuicem: Non illos
descruit ds̃: unde ꝓbentur quia faciunt elemosinas
ste ñ potest ambulare: Qui potest ambulare: pedes
suos accõmodat claudo Qui iudet: ocłos suos ac¬
cõmodat ceco Et qui iuuenis. s̃ & sanus: uires
suas accõmodat uł seni. uł egroto: portat illum
Ille indiget: ille diues ẽ Aliquando & diues inue¬
nitur pauꝑ. & apauꝑe prestatur ili aliqͥd Ue¬

Expanded text:
et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore austri; etsi nihil habeat, totum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici? Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendici sunt in quos facis eleemosynam, mendici egent. Attenditis forte fratres vestros, si aliquo egent; mendici, qui professionem habent petendi, in aerumna et ipsi habent quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus, unde probentur, quia faciunt eleemosynas. Iste non potest ambulare; qui potest ambulare, pedes suos accommodat claudo; qui videt, oculos suos accommodat caeco; et qui juvenis est et sanus, vires suas accommodat vel seni vel aegroto, portat illum: ille indiget, ille dives est. 13. Aliquando et dives invenitur pauper, et a paupere praestatur illi aliquid. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid iulius qđ semincinus: ut metamus illam
messem: est Calicem aque frigidȩ qͥ dedit discipu¬
lo: non ꝑdet mercedem Calix aquȩ frigidȩ. ñ duob
nummis. sed gratis constat Lamen aliquando sic
gratis constat ut habeat illum alius. et alius ñ
habeat Si ergo ille qui illum habet. det illi qui
non habet: tantũ dedit si deplena caritate dedit
qđ dedit: tantum dedit. qͣntum illa induob mi¬
nutis: qͥntum ⁊acheus indimidio rerũ suarum:
on enim sine causa addidit. frigide Ut pauꝑem
ostenderet ideo dixit calicem aquȩ frigidȩ: nequiᷤᷤ
uł inde⁊ causaretur qđ lignum ñ habuerit un¬
de calefaceret aquam Calicem aque frigide qͥ de¬
derit uni exminimis: ñꝑdet mercedem suam
uid. si nec hoc habeat: Securus sit Et si nec hoc ht̃.
pax interra hominib bone uoluntatis Tantũ il¬
lud timeat: ne habeat et non faciat. Si enim hit̃

Expanded text:
aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat; tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; tantum dedit, si de plena charitate dedit quod dedit, tantum dedit, quantum illa in duobus minutis, quantum Zacchaeus in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo dixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet
Abbreviated transcription (Latin):
pax interra diuitib hominib : Sed pax interra
hominib bonȩ uoluntatis: Inuidua magna uo¬
luntas: : inzacheo caritas magna Suscepit dnm̃
hospitio: gaudens suscepit: et dimidiũ patͥmonii sui.
pauꝑib ꝓmisit se daturum: et sicui aliqͥd abstule¬
rat. quadruplum redditurum: ut intelligas ꝓpt̾ea
sibi eum tenuisse dimidiũ. ñ ut haberet qđ possidẽt
sed ut haberet unde debita redderet Magna uolun¬
tas. multũ dedit: multum seminauit Ergo iudua
illa que duo minuta misit. parum seminauit: im¬
motantum qͣntum zacheus Minores enim facul¬
tates ferebat: s parẽ uoluntatẽ habebat Misit
duo minuta detanta uoluntate: de qͣnta ⁊ acheus
dimidiũ patrimonii sui Si attendis quid dedeĩt.
diu̾sa inuenies Si attendis unde dederunt: paria
inuemes Quicquid habuit dedit illa: & qđ habuit
dedit ille fac aliquẽ ñ habtre. uł duos nummos: Est

Expanded text:
Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas quid dederunt, diversa invenies: si attendas unde dederunt, paria invenies; quidquid habuit dedit illa, et quod habuit dedit ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est
Abbreviated transcription (Latin):
na nr̃a sunt Dequib seminib: ait apłs: Bonũ
autem facientes ñ deficiam : tempore enĩ ꝓpͥo
metemus infatigabiles Itaq dum tp̃s habemꝰ
oꝑemur bonum adom̃s: maximȩ ad domesti¬
cos fidci Loquens itaq de ipsis elemosinis qͥd
ait: hoc autem dico: qͥ parce seminat. parce
et metet Ergo qͥmultum seminat multũ &¬
metet Qui parce seminat parxe & metet: et qui ni¬
chil seminat nicħ metet Qre gͦ desideratis la¬
tos fundos: uͥ multa semina seminetis: latior
uob̃ ñ ẽ uͥ seminetis: qͣm xp̃c. qui inse uoluit se¬
minari Terra ur̃a eccłia ẽ: seminate qͣntum po¬
testis Sed parum habes unde facias habes uolũ¬
tatem: Quomͦ nicħ eẽt qđ habes. si non ad eẽt bona
uoluntas: sic et quia ñ habes noli ẽẽ tristis. si ẽ tibi
bona uoluntas: Quid enĩ seminas : miscdiam Et
quid meiss: pacem: Nunqͥd autem dixerunt angłi

Expanded text:
na nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum na nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli,
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥs impleta currunt Gelaueramꝰ gͦ incaptiui¬
tate: constringebant nos peccata nr̃a: flauit au¬
ster sp̃s sc̃s: dimissa sunt nob̃ peccata Soluti su¬
mus afrigore iniquitatis: tanqͣm glacies insereno
soluunt᷑ pecc̃a nr̃a curramus ad patriã. qͥsi torren¬
tes inaustro: Dui enim laborauimus & laboramꝰ.
etiam facientes bene Nam ipsa uita humana qͣm
ingressi sumꝰ misera ẽ laborib plena: doloribꝰ:
periculis: erumpnis: temptationib. Holite se¬
duci gaudio rerum humanarũ: flenda in rebus
humanis aduertite Poterat ridere priꝰ. puer qui
nascitur. Quare afletu incipit iuuere: Ridcre
nondũ nouit: qͣre plorare iam nouit: qͥa cȩpit
ire inistã uitam Sed si de ulis captiuus ẽ hic flet
Qui seminant in lacrimis: ingaudio metent. Inista
uita quȩ plena ẽ lacrimis: seminemus Quid se¬
minabumus: Opera bona Oꝑa miscđiȩ: semi¬

Expanded text:
aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captiviaquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana quam ingressi sumus, misera est, laboribus plena, doloribus, periculis, aerumnis, tentationibus. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet «Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» In ista vita, quae plena est lacrymis, seminemus. Quid seminabimus? Opera bona. Opera misericordiae semi
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit dñs facere nobiscum facti sumꝰ iocundati¬
depreterito: Tc̃ cum cantabant᷑ futura erant: &
nunc uidentur p̃sentia Ergo orat tanqͣm de
futuris: qͥ futura tanqͥm preterita precinebat. Con¬
uerte dñe captiuitatem nr̃am: Nondũ erat ergo
conuersa captiuitas: qͥa nondũ redemptor ad¬
uenerat: Ergo quando cantati sunt psalmi. qđ
orabat᷑ tunc. iam factum ẽ Conuerte dñe captiui¬
tatem nr̃am: sicut torrens in austro Sicut conuer¬
tuntur torrentes in austro: sic conuerte captiui
scriptura cum preciꝑet et moneret deoꝑib bonis:
etait. Sicut glacies insereno. ita soluent᷑ peccata
tua. Ergo peccata ligabant no. quomodo
frigus ligat aqͣm necurrat: et illigati frigore pec¬
catorum gelauimus Auster autẽ: calidꝰ uentꝰ
ẽ Quando flat auster: liquescunt glacies et im¬
plentur torrentes: Torrentes autẽ dieuntur flu¬
mina hiemalia: Magno enĩ impetu repentinis

Expanded text:
ficavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundatificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Tunc cum cantabantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tanquam de futuris, qui futura tanquam praeterita praecinebat: «Converte, Domine, captivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advenerat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur tunc, jam factum est: «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Sicut convertuntur torrentes in austro, sic converte captivitam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis
Abbreviated transcription (Latin):
facti sumꝰ iocundati Conuerte dñe captiui¬
tatẽ nrãm: sic̃ torrens in austro Eluid sit hoc at¬
tendat caritas ur̃a: Iam dixerat: cum conuerterit
dñs captiuitatẽ syon. Qsi de preterito loquebat᷑
ed solet fieri: ut depreterito loquens futura p̃nun¬
tiet ꝓpħa Nam qͣsi depreterito loquebatur: cum
in alio psalmo diceret Foderunt manus meas ⁊
pedes meos: dinumerauerunt omnia ossa mea
on dixit fossuri sunt: non dixit dinumerabunt:
ñ dixit diuident sibi uestimenta mea: non dixit
suꝑ uestimentũ meum mittent sortem Futura¬
enum erant: et qͥsi facta cantabantur Omnia
enĩ quȩ futura sunt: dõ iam facta sunt Hic gͦ
cũ dicent. cum conuerterit dñs captiuitatẽ syon
facti sumꝰ uelut consolati. tunc repletum ẽ gau¬
dio os nr̃m. et lugua nr̃a exultatione: qđ ut osten¬
deret se figura preteriti. futura cogitare: ait. Tc̃
dicent inter gt̃s Dicent iam defuturo ẽ: magni¬

Expanded text:
facti sumus jucundatifacti sumus jucundatitatem nostram, sicut torrens in austro.» Quid sit hoc, attendat Charitas vestra. Jam dixerat, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito loquebatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta. Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non dixit, dinumerabunt; non dixit, divident sibi vestimenta mea; non dixit, super vestimentum meum mittent sortem: futura erant, et quasi facta cantabantur. Omnia enim quae futura sunt, Deo jam facta sunt. Hic ergo cum diceret, «Cum converteret Dominus captivitatefacti sumus sicut consolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magni
Abbreviated transcription (Latin):
foris Nonpotest enim fieri abhominib foris: nͥ
qđ dictum fuerit intus Ciistodi os cordis amalo.
et innocens eris: innocens erit lingua corꝑis tui:
innocentes manus erunt: etiã pedes innocentes
it cor Tunc dicent intergt̃s: magnificauit dñs
facere cum eis Magnificauit dñs facere nobiscũ.
facti sumus iocundati Uidete fr̃s. si mͦ syon non
illud dicit int̃gĩs ꝑ totum orbem terrarũ uidete
si non adȩccłiã iã currit᷑. In toto orbe terrarum p̃ciũ
nr̃m accipitur: amei respondetur: Dicunt gͦ inter
gĩs ierosolimitani captiui: icrosolunitani reditu¬
ri: peregrini suspirantes patriȩ sue qͥd dicunt: Ma-¬
gnificauit dñs facere nobiscum: facti sumꝰ iocun¬
dati Nunqͥd ipsi setum fectrunt: Ipsi male secũ
fecerunt: qͥa sub peccato se uendiderunt Redem¬
tor uenit: & bene cum illis fec̃: & magnificauit
dñs fac̾e cũ eis Magnificauit dñs face nobiscum:

Expanded text:
foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pedes innocentes it cor. 9. «Tunc dicent inter Gentes, Magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Videte, fratres, si modo Sion non illud dicit inter Gentes, per totum orbem terrarum; videte si non ad Ecclesiam curritur. In toto orbe terrarum pretium nostrum accipitur; Amen respondetur. Dicunt ergo inter Gentes Jerosolymitani captivi, Jerosolymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Numquid ipsi secum fecerunt? Ipsi male secum fecerunt, quia sub peccato se vendiderunt. Redemptor venit, et bene cum illis fecit: et «magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum;
Abbreviated transcription (Latin):
queritur: non qͥd ñdũ apparueris apud hoĩes. Certe
gͦ nouimus. ⁊ nosse debemus ⁊ certo denere
qͥa ẽ os cordis. et lingua cordis Ipsum os impletur
gaudio: in ipso ore intus oramus dñi quando la¬
bia clausa sunt: patet conscientia Silentiũ ẽ:
et clamat pectus S aurib cuius: non hominis:
s dĩ Securus gͦesto Iue audit qͥ miscretur Et
rursus qͥndo nemo audit hominum mala. si ꝓce¬
dunt deore tuo: noli et̃ securus: quia ile audit te¬
qͥ dampnat: Susanna ñ audiebatur abiniustis ui¬
dicib: tacebat et orabat Os eius ñ audiebatur ab ho
minib: cor eiusclamabat ad dm̃: Nunqͥd qͥa uox
eiꝰ deore corꝑis ñ ꝑcessit: ꝓpterta exaudiri ñ meruit:
xaudita ẽ illa: et qͣndo orauit. nemo hominũ sciuit:
rgo fr̃s quid habeamus inore interiore cogitate᷑ ibi
uidete ne qͥd mali dicatis intus: & nicħ mali facitis

Expanded text:
quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio: in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet conscientia. Silentium est, et clamat pectus: sed auribus cujus? Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille audit qui miseretur. Et rursus quando nemo hominum audit mala, si procedunt de ore tuo, noli esse securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audminibus, cor ejus clamabat ad Deum. Nunquid quia vox ejus ore corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa, sed quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ inmundũ: fur autẽ surgit in nocte: et nichil
dicit ore: et faciendo fit inmundus: Non solum
ñ dicit. sed et premit facinus toto silentio: etusq
adeo uocẽ suã timet audiri: ut nec uestigia sua uelit
sonare Nunqͥd gͦ quia ita silet mundus ẽ: Ptis autẽ
dico fr̃s mei Ecce adhuc instratu suo iacet̾. nondũ
surrexit. ut furtũ faciat: uigilat: expectat ut ho¬
mines dormiant: Iam dõelamat: iam furẽ: iam
inmundus ẽ: iam facinus de ore interiore ꝓcessit.
Quando enim facinus ꝓcedit exore: quando uolun¬
tas faciendi decernitur Decreuisti facere: diristi¬
Dixisti: fecisti Si furtum ñfeceris foris: ille non me¬
ruit ꝑdere. cun disponebas auferre: Et ille nicħ
ꝑdidit: et tu defurto dampnaberis: Decreuisti oc¬
cidere hominem: dixisti incorde: sonuit de ore
interiore tuo homicidium: Adhuc homo uiuit:
et tu homicida puniris Euidsis enim apud dm̃

Expanded text:
fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit, sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore processit. Quando enim facinus ex ore procedit? Quando voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non feceris foris; forsitan ille non meruit perdere, cui disponebas auferre: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, sonuit de ore tuo interiore homicidium: adhuc vivit homo, et tu homicida puniris. Quid sis enim apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
dixit quȩ sunt quȩ ꝓcedunt deore: ut intelligas
ñ deore corporis eum dixisse. sed deore cordis Ait enĩ.
Decorde enim exeunt cogitationes male: fornicatioẽs.
homicidia. blasphemiȩ hec sunt que coinquinãt
hominẽ: non lotis autẽ manib manducare ñ coinqͥ¬
nat hoĩem. Illa gͦ fr̃s mei qͦmͦ exeunt de ore hõis. nͥ qͥa
exeunt de corde. sic̃ ipse dñs dic̃. N enĩ qñ illa loqͥm̃.
tc̃ nos maculant. Ne qͥs dicat. Qñ loquim᷑ de ore nr̃o
exeunt. qͥa uerba ⁊ uoces deore nr̃o exeunt.:
& quando mala loquimur inmundi efficimur:
Quid si aliquis non loquatur. et tantum cogitet
mala: mundus ẽ quia deore ipsius corporis. nicħ
ꝓcessit: sed deore cordis iam ds̃ audiuit. Ecce fr̃s
attendite quȩ dico: Nomino furtu O nominaui
furtũ Nunquid quia nominaui furtum. contami¬
nauit me furtum: ecce deort meo exut. et non me

Expanded text:
dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut intelligas dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem» . Illa ergo, fratres mei, quomodo exeunt de ore, nisi quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed de ore cordis jam Deus audivit. Ecce, fratres mei, attendite quae dico. Nomino furtum: modo nominavi furtum; numquid quia nominavi furtum, contaminavit me furtum? Ecce de ore meo exiit, et non me
Abbreviated transcription (Latin):
ipso gaudio uł in ipso ore qđ habemus intus. &
manducamus etbibimus: sic̃ deisto ore ad refectio¬
nem corporis: sic de illo ore adrefectionẽ cordis:
am unde beati qͥ esuriunt et sitiunt iusticiã qm̃
ipsi saturabuntur:. Si autem ñ facit inmundũ
nͥ qđ exit deore: et hoc cum audimus in euange¬
lio. ñ intelligamus nͥ os corporis: absurdũ ẽ. et nimiᷤᷤ
stultum. ut tc̃ putemus ñfieri in mundum homi¬
nem cum manducat: tunc autem putemꝰ inmũ¬
dum si uomat Nit enim dñs Non qđ intrat:
sed qd exit inquinat: Quando ergo manducas
ñfis inmundus: & quando uomis efficeris inmun¬
dus: Eluando bibis. non es inmundus: et quando
spuis in mundus es: Quando spuis enĩ. deore tuo
exit aliquid Quando bibis mos intrat aliquid Qd̾
uoluit diccre dñs. non qđ intrat inos. s qđ exit ĩqͥnat¬
hominẽ: Secut᷑ eodem loco scdm aliũ euangłistã

Expanded text:
ipso gaudio, vel in ipso ore quod habemus intus, et ipso gaudio, vel in ipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fieri immundum hominem, cum manducat, tunc autem putemus immundum, si vomat. Ait enim Dominus: «Non quod intrat in os, sed quod exit, coinquinat.» Quando ergo manducas, non fis immundus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco secundum alium evangelistam
Abbreviated transcription (Latin):
da mundis: inmundis autem et in fidelib nichil
c̃ mundum: sed polliita sunt eoꝵ et mens & con¬
scientia: Quid uoluit intelligi: Mundo homini.
⁊ paniᷤᷤ ⁊ porcina munda ẽ Inmundo: nec panis nec
porcina. Inmundiᷤᷤ aut̃ inq̃t ⁊ ĩfidelib nicħ ẽ mũdũ.
si id qđinterius ẽ. inmundũ ẽ: foris qd̃ ẽ nichil
mundũ ẽẽ potest Si gͦ illis quib interiora in¬
munda s̃ exteriora munda ẽẽ ñpossunt: si uolu̾is
ut exteriora munda sint. inttriora mundato. Ibiẽ
enĩ os qđ implet̃ tͥ gaudio. ⁊ qñ taces. Qndo enĩ ta¬
ces ⁊ gaudes: os tuũ clamat addiñ. S uide uñ gau¬
deaꝰ. Si de sclo gaudes: inmundo gaudio uociferariꝰ addm̃
Si uͦ deredemptione gaudes: qͦm᷑ dixit psalmus
iste. cum conuerterit dñs captiuitatẽ syon facti
sumꝰ iocundati: tunc implet̾ uero gaudio os tuũ.
et lingua tua exultatione Manifestum ẽ qͥa inspe
gaudes. et gaudium tuũ acceptũ ẽ apud dm̃ In

Expanded text:
autem et infidelibus, nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia» . Quid voluit intelligi? Mundo homini et panis et porcina munda est, immundo nec panis, nec porcina. «Immundis autem,» inquit, «et infidelibus nihil est mundum.»  immundum est; foris quod est, nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum est quia in spe gaudes, et acceptum est gaudium tuum apud Deum. In
Abbreviated transcription (Latin):
deꝓpħa dicerem: Si alud occurrisset: hoc dixissem:
Hoc autem audiens homo. siasinum. et bouẽ. et pe¬
cora. etiumenta quȩ uidet cogitau̾it: nescio quid
intus tanquã inuolucro positũ forinsecus ꝑtracta¬
uit: et quid ibi sit nescit Asinus et bos: aliquid si¬
gnificant. Quid gͦ dicitur homini iam ꝓnunti¬
are uolenti: Expecta: clausum ẽ qđ tangis. excu¬
te inuolutum: Propħa nescio qͥd istis uelaminib
nominum texit: nescio quem asinum: nescio
quẽ bouẽ significat: Nam asinus infigura ppłi
dĩ. uimcutum di ẽ. portans sessorem dñm: ne er¬
ret inuia Et bos ille deqͦ dicit apls. boui tritu¬
ranti os non infrenabis Hunquid debubꝰ ait ꝑ¬
gͦ qui predicat uerbum dĩ. monet. obiurgat: t̾ret:
tritirat aream: et bouis implet officium: Ueniebat
bos degente iudeorum: inde enim predicatores apłi
Nemebat et asins degente p̃putii: id÷ agentib.

Expanded text:
de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus et bos aliquid significant. Quid ergo dicitur homini jam pronuntiare volenti? Exspecta; clausum est quod tangis, excute involucrum: Propheta nescio quid illis velaminibus nominum texit; et nescio quem asinum, nescio quem hovem significat. Nam asinus in figura populi Dei, jumentum Dei est, portans sessorem Dominum ne erret in via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus perergo qui praedicat verbum Dei, monet, objurgat, terret; triturat aream, et bovis implet officium. Veniebat bos de gente Judaeorum; inde enim praedicatores Apostoli: veniebat et asinus de gente praeputii, id est a Gentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
deueste. Excussa ẽ uestis Si ergo et qđ inde ex¬
cutiendo exiliit. et illud unde exiliit qđ in hese¬
rat excussum dicitur: et puluis excussus ẽ et apłi
ẽ. ut multos intellectus generet: et doctiores di¬
scant homines qͥa clausum inuenerunt qđ
multis modis aperiretur. qͣm si uno mͦ aꝑtum
inuenirent: Dicimus excuti etiam aliqͥd: ut
exeat inde qđ forte absconditum ẽ. Alit̃ enim
dicimus excuti uestem ut excutiant inde pul¬
uerem: aliter dicious excuti saccum. ut illud
qđ intus latebat excat. Ergo intelligo fr̃s qͥntũ
possum filios excussorum fortasse ipsos apłos
dic̾tos. filios ꝓpħarum: Propħȩ enim clausa sa¬
cramenta et oꝑta continebant excussi sunt ut
inde manifesta ꝓcederent: Puta ergo dixisse pro¬
pħam: sicut etdixit. Agnouit bos possess ort̃
suum. etasinus p̃sepe dñ sui: iss ł autem non
cognouit ine Hoc mͥ interim adp̃sens occurrit: qđ

Expanded text:
de veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde exde veste? Excussa est vestis. Si ergo et quod inde excutiendo exsiliit, et illud unde exsiliit quod inhaeserat, excussum dicitur; et pulvis excussus est, et Apostoli est, ut multos intellectus generet, et ditiores discedant homines, quia clausum invenerunt quod multis modis aperiretur, quam si uno modo apertum invenirent. Dicimus excuti etiam aliquid, ut exeat inde quod forte absconditum est. Aliter enim dicimus excuti vestem, ut excutiant inde pulverem; et aliter dicimus excuti saccum, ut illud quod intus latebat, exeat. Ergo intelligo, fratres, quantum possum, filios excussorum fortasse ipsos Apostolos dictos, filios Prophetarum. Prophetae enim clausa sacramenta et operta continebant: excussi sunt, ut inde manifesta procederent. Puta ergo prophetam dixisse, sicut et dixit: «Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit» . Hoc mihi interim ad praesens occurrit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsos excutiebant: Hoc dico: Qui excutit: aut se
excutit. aut aliquid aliud Si aliqͥd aliud excutiat
excutiens ẽ: excussus non ẽ Si autẽ se excutiat: &
excutiens ẽ. et excussus: Intendite hoc Planus dicã
si potuero: Si aluid excutiat: excutiens ẽ. ñ excus¬
sus Si abalio excutiatur: excussus ẽ non excutic̃s
Si autem excutiat se ipsũ: & excutiens ẽ quia ex¬
cutit se: et excussus. quia excutitur ase Querttur
gͦ. quos excusserint apłi: utiq seipsos A pedib
enim suis puluerem excusserunt: S ait aliquis
on se excusserunt: sed puluerem: Hoc plane calũ¬
mose dicitiuz Duob enim modis dicimus. aliqͥd
excuti: siue illud qđ inde excutitur. siue illud
undi excutitur Nam et excussus ẽ puluis dicimꝰ:
et excussa ẽ uestis Tenent aliqui & excutiunt
uestem: et exit inde puluis qui inheserat: Quid
dicis depuluere: excussus ẽ puluis Quid dicis

Expanded text:
se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est; si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsos: a pedibus enim suis pulverem excusserunt. Sed ait aliquis: Non se excusserunt, sed pulverem. Hoc plane calumniose dicitur. Duobus enim modis dicimus aliquid excuti; sive illud quod inde excutitur, sive illud unde excutitur. Nam et, Excussus est pulvis, dicimus; et, excussa est vestis. Tenent aliqui et excutiunt vestem, et exsilit inde pulvis qui inhaeserat. Quid dicis de pulvere? Excussus est pulvis. Quid dicis
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ &illi excussi Quesitum ẽ enim dehoc uer¬
bo. etiam abhis qͥ anite nos ista tractarunt: quare
filii excussorum dicti sunt. uł qui sint intelli¬
gendi filii excussorum: & quibusdã uisum est
paululũ caritas ur̃a. Quesitũ ẽ. qͣre excussi dict s̃¬
apłi Dictum ẽ aquibꝰdam. ideo illos appellatos
excussos. quia precepit eis dñs: si exieritis decuui¬
tate inqua ñ audiunt uos: excutite puluerem
de pedib uris sedait alius. Non ergo filii excus¬
sorum dici debuerunt: s filii ercutientiũ. Cecu¬
tientes enim illos dñs uoluit intelligi quib dixit
excutite puluerem de pedib urĩs: non excussos
Subtiliter quidem qͥsi contra dicere uoluit precenden¬
ti sententiȩ. quia iam ista tractata et dicta erãt.
ueruntamen nos quantum adiuuat dñs. querentes
qͦmͦ recte dici potuerint etiam excussi. quib ait ex
surde dici potiusse: Q uamus enim ipsi excuterẽt

Expanded text:
quomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verquomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi filii excussorum; et quibusdam visum est, paululum Charitas vestra. Quaesitum est quare excussi Apostoli: dictum est a quibusdam, ideo illos appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieritis de civitate in qua non audiunt vos, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit Dominus, quibus dixit, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedenti sententiae, ille a quo jam ista tractata et dicta erant: verumtamen nos, quantum adjuvat Dominus, quaerentes quomodo recte dici potuerint etiam excussi, quibus ait Dosurde dici potuisse. Quamvis enim ipsi excuterent,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. filii merces fructus uentris : Excussi sunt qͥ¬
dam demanu dñi tanquam sagutȩ. et ierunt lon¬
ge. & totam terram impleuerunt: unde pullu¬
lant scĩ Nã ipsa ẽ hereditas dequa dicitur. Postu¬
la ame et dabo tͥ gt̃s hereditatem tuã: et posses¬
sionẽ tuã terminos terre Et qͦmͦ ipsa possessio ꝑ¬
tenditur: et crescit usq ad fines terrȩ: qͥa sicut sa¬
gittȩ inmanu potentis: sic filii excussorum De
arcu excutiuntur sagitȩ: & quanto fortior ex¬
cusserit: tanto longius uadit sagita Euid aut̃
fortius excutiente domino: dearcu suo mandati
apłos suos. Don potuit eẽ residuũ. quo ñꝑueni¬
ret sagnta. atam forti excussa: ꝑuenit usq ad
fines terre: Ideo nonultͣ: quia nicħ ẽ ultra gene¬
ris humani Nãn tantas uires ille habet: ut eti¬
am si ultra eẽt. qͦ ꝑtenderet sagita: excuteret u¬
luc sagitam: Sic sunt autem et filii excussorũ:

Expanded text:
Domini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quiDomini, filii, merces fructus ventris?» Excussi sunt quidam de manu Domini, tanquam sagittae, et ierunt longe, et totam terram impleverunt, unde pullulant sancti. Nam ipsa est haereditas de qua dicitur: «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae» . Et quomodo ista possessio pertenditur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. Sic sunt autem filii excussorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa m̃ces: Resurge amortius. Quȩ ẽ ipsa m̃ces: Surge
p̾ea q̃ sedistis. Euȩ ẽ ipsa m̃ces: letari p̾ea q̃ manducasti
panem doloris Cus uentris: ȩccłiȩ: incuius uentre
quia eiꝰ tẏpum rebecta gestabat. duo gemini. tanꝗͣ
duo populi luctabantur Una mat̾ inuiscerib suis
dissentientes fr̃s nondũ natos continebat Pulsabãt
materna uiscera discordiis internis: gemebat illa ͥ
ium patiebatur. sedpariens discernebat. qͦs geminos
pregnans ꝑtulerat: Sic et modo fr̃s. quamdu ge¬
mitus. datus ẽ eccłiȩ quamdui parturit ȩccłia. ipsi
sunt intus et boni et mali Fructus autem uentris
iniacob erit: quia ipsum dilexit mat̃ Lacob dilexi
dicit dñs: esau autem odio habui: Ambo de uno
utero ꝓcesserunt: unus amari meruit: alius re¬
ꝓbari Indilectis ergo eius erit fructus Ergo mer
ta hereditas ista fr̃s: unde facta c̃ tam multa here¬
ditas dequa dici habet infinem: ecce hereditas

Expanded text:
 Resurgere a mortuis. Quae est ipsa merces? Surgere, posteaquam sedisti. Quae est ipsa merces? Laetari posteaquam manducasti panem doloris. Cujus ventris? Ecclesiae: in cujus ventre, quia ejus typum Rebecca gestabat, duo illi gemini tanquam duo populi luctabantur . Una mater in visceribus suis dissentientes fratres nondum natos continebat: pulsabant materna viscera discordiis internis; gemebat illa, vim patiebatur; sed pariens discernebat quos geminos praegnans pertulerat. Sic et modo, fratres, quamdiu gemitus datus est Ecclesiae, quamdiu parturit Ecclesia, ipsi sunt intus et boni et mali. Fructus autem ventris in Jacob erat, quia ipsum dilexit mater. «Jacob dilexi,» dicit Deus, «Esau autem odio habui» . Ambo de uno utero processerunt; unus amari meruit, alius reprobari. In dilectis ergo ejus fructus erit. Ergo «merhaereditas ista, fratres? unde facta est tam multa haereditas, de qua dici habet in fine, «Ecce haereditas
Abbreviated transcription (Latin):
tem medicꝰ egrotã tangere medicamentũ: & illa
quȩ sananda uenerat. nouerat medicum: et quȩ so¬
lebat insua fortasse ẽẽ fornicatione frontosa. fron¬
tosior facta ẽ adsalutem Irrupit indomũ quo ñ
erat inuitata: s uulnera habebat: et illuc uene¬
rat ubi medicꝰ recumbebat: Ille autẽ qͥ ĩuitau̾at me¬
dicũ. sanꝰ sibi uidebatur. ꝓpterea ñcurobatur:
am quȩ secuntur incugłio nostis. quomͦ confus ẽ
ipse phariseus: cum ei ostenderet. qͥa et illã mu¬
liciẽ nouerat: et cogitationem ipsiꝰ nouerat Sed

Expanded text:
tem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa tem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat in sua fornicatione fortasse esse frontosa, frontosior facta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, et cogitationem ipsius audierat . 6. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: tersit capillis: unxit unguento: Pharise¬
us gͦ qͥ inuitauerat dnm̃. et mundiciã ñ habebat
nͥ forisecus corꝑis: corde autem plenus erat iniqͥ¬
tate ce rapina: dix̃ apud semetipsum : Iste si esset
ꝓpħa: sciret quȩ mulier uii accessit ad pedes Unde
nouerat utrum sciret annesciret: Sed ideo cum ne¬
scire arbitratus ẽ: quia ñase eam repͥulit. Si enĩ
accessisset adipsũ phariseum. tał mulier. ille qͥ
mundiciam tenebat qͣsi incarne. ex sufflaret: : re¬
pelleret: abiceret: ne inmunda tangeret muN¬
dum etcontaminaret eiꝰ mundiciam Quia hoc
ñfecit dñs: ideo illũ credidit nescisse. qͣlis mulier
illi accessisset adpedes Dñs autẽ ñ solum illã no¬
uerat: sed et cogitationes illuis audiebat. Quia
et si contactus corꝑis aliqͥd fac̃ ommunde pha¬
riseȩ : caro dñi posset pollui contactu mulieris.
anmulier mundari contactu dñi: ꝑmittebat au¬

Expanded text:
Domini, tersit capillis, unxit unguento. PharisaeDomini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat au