comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii a patre: homines adõ. Qđ ẽ inqͥ¬
unt tantũ misteriũ. ut t̾ra deseratur.
expetantur maria. relinquat᷑ patria.
loca adpetantur aliena: Et dixer̃ ad eũ.
Quid faciemus tͥ. & cessabit mare a nob̃:
quia mare ibat & suscitabat magis fluc
concitatos. Exposusti causã morbi: indi¬
ca sanitatis. Ex eo qđ contra nos surgit ma¬
re: intelligimus iram ẽẽ susceptionis tuȩ.
Si culpa est qđ suscepimꝰ: quid facere
possumꝰ ne dñs irascatur : Quid faciemꝰ
tibi: hoc ẽ int̾ficiemꝰ te: s cultor es dñi.
Seruabimus. S dñm fugis. Nr̃m ẽ pre¬
bere manꝰ. Quid fieri iubeas. tuũ ẽ impe¬
rare: quo facto quiescat mare: qđ nunc
creatoris iram: suo tumore testat᷑. Statĩ¬
q historicus causam iungit istrusmodi
questionis: mare dicens ibat & intumes¬
cebat. Ibat ut iussum fuerat: ibat in uin¬
dictam dñi sui: ibat ꝑsequens fugitium
ꝓpħam. Intumescebat aut̃ ꝑ singula mo¬

Expanded text:
filii a patre, hominis a Deo. Quod est, inqufilii a patre, hominis a Deo. Quod est, inquiunt, tantum mysterium, ut terra deseratur, expetantur maria, relinquatur patria, loca appetantur aliena? Et dixerunt ad eum: quid faciamus tibi, 401 et cessabit mare a nobis? quia mare ibaconcitatos? exposuisti causam morbi, indica sanitatis. Ex eo quod contra nos surgit mare, intelligimus iram esse susceptionis tuae. Si culpa est quod suscepimus, quid facere possumus, ne Dominus irascatur? quid faciemus tibi? hoc est, interficiemus te? sed cultor es Domini: servabimus? sed Deum fugis. Nostrum est praebere manus; quid fieri jubeas, tuum est imperare, quo facto quiescat mare, quod nunc Creatoris iram suo tumore testatur. Statimque historicus causam jungit istiusmodi quaestionis, mare, dicens, ibat, et intumescebat. Ibat, ut jussum fuerat: ibat in vindictam Domini sui: ibat, persequens fugitivum prophetam. Intumescebat autem per singula mo
Abbreviated transcription (Latin):
Et tunuer̃ uiri timore magno: & dixe¬
runt adeũ. Quid hoc fecisti: Indica¬
fugeret: eoqđ indicasset eis. Hystoriȩ
p̃posterus ẽ ordo. Quia enĩ poterat di¬
ci. nulla causa timoris ex eo fuit: quod
eis confessus ẽ dicens. Hebreus ego sum.
dam: statim subnectit᷑. qđ idcirco ti
ta. Deniq causantur & dicunt. Quid
hoc fecisti: Ia ẽ si times dñm. cur fugis:
Si tantȩ potentiȩ p̃dicas quem colis:
quomͦ te putas eum posse euadere:
siment aut̃ timore magno. qđ intelli¬
gunt scm̃. & sc̃ẽ gentis uirũ. De ioppe qͥp¬
pe soluentes funẽ hebreȩ gentis nouer̃
priuilegium. & tam̃ fugitiuũ celare
ñ posst̃. Magnus ẽ qui fugit: s maior
ẽ qui querit. Non audent tradere: cela¬
re non possunt: reprehendunt culpã.
timorẽ confitentur: rogant ut ipse re¬
medio sit: qui auctor peccati fuerat.
Uel certe qđ dicunt. quid hoc fecisti no¬
bis. Non increpant s int̾rogant: uo¬
lentes causam fuge nosse. serui a dño.

Expanded text:
iri timore magno, et dixerunt ad eum, quid hoc fecisti? Cogfugeret, eo quod indicasset eis. Historiae ordo praeposterus est: quia enim poterat dici, nulla causa timoris fuit, ex eo quod eis confessus est, dicens: Hebraeus ego sum,dam: statim subnectitur quod idcirco timta. Denique causantur, et dicunt: quid hoc fecisti? id est, si times Deum, cur fugis? Si tantae potentiae praedicas quem colis, quomodo te putas eum posse evadere? Timent autem timore magno, quod intelligunt sanctum, et sanctae gentis virum de Joppe qntis noverant privilegium, et tamen fugitivum celare non possunt. Magnus est qui fugit, sed major ille qui quaerit: non audent tradere, celare non possunt. Reprehendunt culpam, timorem confitentur: rogant ut ipse remedio sit, qui auctor peccati fuerat. Vel certe quod dicunt: quid hoc fecisti? non increpant, sed interrogant, volentes causam fugae nosse, servi a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ perire ꝓcunctis: ita & bic fugitiuus
sorte deprendit᷑. ñ uirib sortiũ. & maxi¬
me sortib echnicoꝵ: s uoluntate eiꝰ qui
sortes regebat incertas. Qđ aut̃ dicitur.
cognoscamꝰ ꝓpt̾ quẽ malicia hec ẽ suꝑ
nos: hic maliciam ꝓ afflictione & cala-¬
mitate acciꝑe debemꝰ. scđm illud. suffic̃
facio pacem: & creo mala. In alio loco. ma¬
licia contraria uirtuti intelligitur: iux¬
ta qđ in hoc eodem ꝓpħa supra legimus.
ascendit clamor maliciȩ eius ad me:¬

Expanded text:
unum perire pro cunctis : ita et hic fugitivus sorte deprehenditur, non viribus sortium, 399 et maxime sortibus ethnicorum, sed voluntate ejus qui sortes regebat incertas. Quod autem dicitur: Et cognoscamus propter quem malitia haec est super nos, hic malitiam pro afflictione et calamitate accipere debemus, secundum illud: Sufficit facio pacem et creo mala . In alio vero loco malitia contraria virtuti intelligitur, juxta quod in hoc eodem propheta supra legimus: Ascendit clamor malitiae ejus ad me
Abbreviated transcription (Latin):
ionam filiũ amathi:
dicens. Surge. & ua¬
de in niniuen ciuita¬
tẽ magnã. & p̃dica
in ea: quia ascendit malicia eiꝰ coram
me. Septuaginta ex eo qđ dixer̃. ascen¬
dit clamor malicie eius ad me: cetera
similit̃ transtulerunt. In condẽpnati¬
one isrłis ionas ad gentes mittit᷑: quod
niniue agente pęnitentiã. illi in ma¬
licia perseuerent. Porro qđ ait. ascen¬
dit malicia eius coram me. siue cla-¬
mor maliciȩ eiꝰ ad me: hoc ipsũ ẽ qd in
genesi đr. Clamor sodome & gomorrȩ
multiplicatus ẽ: & ad cain. uox sangui¬
nis fr̃is tui: clamat ad me de terra. lu¬
xta tropologiam uero dñs nr̃ ionas.

Expanded text:
thi, dicens: Surge, et vade in Niniven civitatem magnam, et praedica in ea; quia ascendit malitia ejus coram me. Septuaginta, excepto eo quod dixerunt, ascendit clamor malitiae ejus ad me, caetera similiter transtulerunt. In condemnationem Israelis Jonas ad gentes mittitur, quod Ninive agente poenitentiam, illi in malitia perseverent. Porro quod ait, ascendit malitia ejus coram me, sive, clamor malitiae ejus ad me, hoc ipsum est quod in Genesi dicitur: Clamor Sodomae et Gomorrhae multiplicatus est . Et ad Cain: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra . Jux
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ra. & sensũ occupauerat audien¬
tis: hoc p̃cedente sermone: & colles li
quido consument᷑. & redigentur ad
nichilũ: non enĩ sicut montes dĩ. sed¬
sicut montes scłi. Sempiternũ enim
iter dei ea respiciens: ad quȩ suus ser¬
mo p̃cedet: & fortius collib scłi consu¬
met & destruet eos. Possunt aut̃ mon¬
tes & demones intelligi: qui uersant᷑
in hereticis. & eleuant se contra scien¬
tiam dĩ: colles quoq aliȩ demonũ for¬
titudinẽ. quȩ faciunt homines corpo¬
rũ pulchritudinẽ: dignitates. diuitias
nobilitatẽ generis: ceteraq mundibo¬
na admirari. Libet uidere post aduen¬
tum sermonis dĩ. & dĩ patris p̾sentiã.
quomͦꝰ humanȩ animȩ cõmoueant᷑.
& omne qđ t̾renũ est dissoluatur: &
cogitationes pristinȩ redigantur ad
nichilũ. Tunc destruentur demones:
tunc scłi altitudines ad nichilum de¬
ducentur: & omnis hereticoꝵ scientia
que primũ tumebat ad dĩ sermonis

Expanded text:
in terra, et sensum occupaverat audienin terra, et sensum occupaverat audientis, hoc praecedente sermone, quido consumentur, et redigentur ad nihilum. Non enim sunt montes Dei, sed montes saeculi. Sempiternum enim iter Dei respiciens ad ea quae suus sermo praecedit, et fortius collibus saeculi, consumet et destruet eos. Possunt autem montes et 643 daemones intelligi, qui versantur in haereticis, et elevant se contra scientiam Dei: colles quoque aliae daemonum fortitudines, quae faciunt homines corporum pulchritudinem, dignitates, divitias, nobilitatem generis, caeteraque mundi bona admirari. Licet videre post adventum sermonis Dei, et Dei Patris praesentiam, quomodo humanae animae commoveantur, et omne quod terrenum est, dissolvatur, et cogitationes pristinae redigantur ad nihilum. Tunc destruuntur daemones, tunc saeculi altitudines ad nihilum deducuntur, et omnis haereticorum scientia, quae primum tumebat, ad Dei sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
non erit recta anima eius in semet¬
ipso: iustus aut̃ in fide sua uiuet:¬
& didicerat. uł nabuchodonosor. uł
diabolũ. uł antixp̃m positũ in rudi¬
cio peccatoꝵ: & fortẽ ad corripiendas
gentes: nunc agit penitentiã: & plan¬
git qđ temere sit locutus: pecitq ue¬
niam. ut miscđiam consequat᷑ quia
minũ. Unde & ꝓpħe nomen sit titu
tolli caliginẽ. & reddi lucẽ: auferri
ostendit. Et maxime illa in mediõ
duoꝵ animaliũ cognosceris: & cum
ad ꝓpinquauerint anni notus eris.
& de iudicio cũ conturbata fuerit

Expanded text:
non erit recta anima ejus in semetnon erit recta anima ejus in semetipso: Justus autem in fide sua vivet. Et didicerat vel Nabuchodonosor, vel diabolum, vel Antichristum positum in judicio peccatorum, et fortem ad corripiendas gentes: nunc agit poenitentiam, et plangit quod temere sit locutus: petitque veniam, ut misericordiam consequatur, quia minum: unde et prophetae nomen sit titultolli caliginem, et reddi lucem; auferri ostendit, et maxime illud: In medio duorum animalium cognosceris. Et: Cum appropinquaverint anni, notus eris. Et de judici
Abbreviated transcription (Latin):
mi chromaci pa¬
pa uenerabilis
in ambacuch li¬
brũ scribimus:
ꝓprio canticum
eius opusculo
dedicantes: sermonẽq ethicũ. et
psalterii: id ẽ lirico more cõpositũ.
totis uirib aggredientes. Si libet
igitur excethra. & sardanapallus in¬
sultet: turpior uitiis quã nomine.
his tuis qui carnẽ uirtute suꝑasti.
Oratio ambacuch ꝓpħȩ cũ cantico.
sicut nos ꝓ ignorantibꝰ transtulert̃:
his quȩ sponte delinquit. Hoc ꝓꝑterea
ut intelligamiis exceptis septuaginta:
nullũ orationẽ cum cantico transtu¬
lisse. Nam & in hebreo habetur ad
TeCUN: & nos transtulimꝰ ꝓ ignoran¬
tibus. Est aut̃ sensus. Quia supra te¬
mere dixerat. usqueqͦ dñe clamabo.
& non exaudies: uociferabor ad te
uim patiens. & ñ saluabis: ac deinde
in scđa querimonia. quare ñ respici
suꝑ iniqua agentes: & taces deuoran¬
te impio iustiorẽ se: ad qđ audierat.
scribe uisũ. & explana eũ suꝑ tabulã.
& post cetera. ecce qui incredulus est.

Expanded text:
mi Cromati, papa venerabilis, in Abacuc librum scribimus, proprium Cantico ejus opusculum dedicantes, sermonemque epicum et Psalterii, id est, lyrico more compositum, totis viribus aggredientes. Sibilet igitur excetra, et Sardanapalus insultet, turpior vitiis quam nomine bus tuis, qui carnem virtute superasti, Oratio Abacuc prophetae cum cantico.sicut nos, pro ignorationibus transtulerunt: sis qui sponte delinquunt. Hoc propterea ut intelligamus exceptis Septuaginta nullum, orationem cum Cantico transtulisse. Nam et in Hebraico habet AL et nos transtulimus, pro ignorationibus. Est autem sensus, quia supra temere dixerat: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Ac deinde in secunda querimonia: Quare non respicis super iniqua agentes, et taces, devorante impio justiorem se? Ad hoc audierat: Scribe visum, et explana eum super tabulas. Et post caetera: Ecce qui incredulus est,
Abbreviated transcription (Latin):
emplabor ut uideam quid dicatur mͥ:
& quid respondeam ad arguentẽ me.
lxx. Suꝑ custodiam meam stabo: et
is super speculam stabo: & stabo ue¬
ut inclusus & contẽplabor: ut ui deã
quid dicatur michi: & quid respon¬
ltam: & contradicam aduersũ argu¬
atem me. Pro munitione & petra.
in cuius locum simmachus in terp̃¬
tatus ẽ conclusum: in hebreo ponit᷑
nalur: quod theodotio girum: aqͥla
quinta editio: circinũ transtuler̃.
timȩ causationi responderat dñs.
aspicite in gentib & uidete. & admni¬
amini. & obstupescite. ad quã ꝓpħa
hasi suꝑioris dicti agens pęniten¬

Expanded text:
templabor ut videam quid dicatur mihi et quid respondeam ad arguentem me. LXX: Super custodiam meam stabo, et tos super speculam stabo, et stabo velut inclusus, et contemplabor ut videam quid dicatur mihi, et quid respondeam, et contradicam adversum arguentem me. Pro munitione et petra, in cujus locum Symmachus interpretatus est conclusum, in Hebraeo ponitur MASUR  , quod Theodotio gyrum, Aquila et quinta editio circinum transtulerunt. Primae causationi responderat Dominus: Aspicite in gentibus, et videte, et admiramini, et obstupescite. Ad quam propheta quasi superioris dicti agens poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
quando multiplicata miquitate
refrixerit caritas. ficus non attulerit
fructus: & uinea non habuerit u¬
uas. & mentitũ fuerit opus oliuȩ.
& campi non germinauerint cibos.
& cetera que sequuntur: tunc qui¬
cũq iustus. & electione dei dignus
fuerit inuentus. loquet᷑ exultans:
in deo salutari meo. Dñs ds̃ fortitudo
mea. Et quasi positus a deo super
consũmationẽ scli: ut postea ad supe¬
riora conscendat. & a deo educat᷑ ad
sũmum: dicet. Et ponet pedes meos
in consũmatione. & suꝑ excelsa impo
qui primus in agone superauit pre
carmine eius: & manus mee cõponan
citharam: & psalteriũ. & omne orga¬
norum genus: scribaturq panage¬
ricũ triumphanti: & qui in princi¬
pio loquutus sũ. usquequo clamabo.
& non exaudies: uociferabor ad te

Expanded text:
quando, multiplicata iniquitate, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas , et ficus non attulerit fructus, et vineae non habuerint uvas, et mentitum fuerit opus olivae, et campi non germina verint cibos, et caetera quae sequuntur: tunc quicumque 670 justus et electione Dei dignus fuerit inventus, loquetur exsultans. in Deo salutari meo, Dominus fortitudo mea. Et quasi positus a Deo super consummationem saeculi, ut postea ad superiora conscendat, et a Deo educatur ad summum, dicet: Et ponet pedes meos in consummationem, super excelsa imponesu, qui primus in agone superavit, pracarmine ejus, et manus meae componant citharam, et psalterium, et omne organorum genus, scribamque panegyricum triumphanti. Et qui in principio locutus sum: Usquequo clamabo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
mis cornib: findens ungulas: cibos
ruminans. & ad odorẽ meũ serpen¬
tes fugans. De quo dr o in .xͣuii.¬
psalmo. Uox dñi ꝑficientis ceruos. Po¬
net ergo pedes meos quasi ceruorũ:
aut̃ uictoriam eius. & trium phũ:
& tropheum crucis. Hoc iuxta he¬
braicum & unã editionem: ut ad
tempus uidaicȩ euersionis & aduen¬
tum dm̃ cuncta referamus. Si art̃
uoluerunus de consũmatione mũ
di accipere: sic exponendum est
quomodo in exodo: quando ꝑcus-¬
sa ẽ egyptus. & percussit deus uine
hominũ & iumentoꝵ grandine:
& egiptias fruges. brucus. locusta¬
q consumpsit. Ficus in egypto non
attulit fructũ: nec erant genimina
in uineis eorum. Oliue mentie¬
bantur: sicubi tam̃ poterat reꝓpe¬
riri: in egypto opus oliue. Et cãpi
ebant: eoqd non haberent cibos pec¬
cora eorũ: & ñ erant boues in pre¬
sepibus. Popłs aut̃ isrł exultabat
in dño: & gaudebat in dõ salutari
suo. Sic in consũmatione mundi.:

Expanded text:
mis cornibus, findens ungulas, cibos mis cornibus, findens ungulas, cibos ruminans, et ad odorem meum serpentes fugans: de quo diciavo: Vox Domini perficientis cervos. Ponet ergo pedes meos inter caeteros cautem victoriam ejus et triumphum et tropaeum crucis. Hoc juxta Hebraicum et quintam editionem, ad tempus Judaicae eversionis, et ad adventum Domini cuncta referamus. Si autem voluerimus de consummatione 669 mundi accipere, sic exponendum est: quomodo in Exodo quando percussa est Aegyptus, et percussit Deus vineahominum, et jumentorum in grandine, et Aegyptias fruges, bruchus, locustaque consumpsit: ficus in Aegypto non attulit fructum, nec erant genimina in vineis eorum, mentiebatur sicubi tamen poterat reperiri in Aegypto opus olivae, et campi ebant, eo quod non haberent cibos pecora eorum, et non erant boves in praesepibus. Populus autem Israel exsultabat in Domino, et gaudebat in Deo salutari suo: sic in consummatione mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
cribulationis. puto consũmationẽ eẽ
mundi: de quo & ysaias ait. Dies dñi
insanabilis furoris & irȩ. ponere orbẽ
tre uniuersũ in desertũ. & peccatores
ex eo ꝑdere. Ficus enĩ non florebit. et
non erit germen in uineis. Mentiet᷑
opus oliue: & arua ñ afferent cibum.
Abscidet᷑ de ouili peccus. & non erit
armentũ in p̃sepibꝰ. lxx. Quia ficus ñ
afferet fructũ. & non erunt germina
pi non facient ȩscas. Defecerunt co ꝗđd¬
ñ comederent oues: & ñ sunt boues in
ỹsepibus. Iuxta hebraicũ in quo supra
runt: copulabunt᷑ sequentib. Id eo tri¬
ulationẽ ad p̃sens uolui sustinere: &
stea ad popłm fortem ascendere: qr¬
iueniet dies tribulationis & neces
ats: ceteris in angustia constituti.¬
M aut̃ in tua maiestate letabor. N¬
us enĩ non florebit. & ñ erit germ̃¬

Expanded text:
tribulationis puto consummationem esse tribulationis puto consummationem esse mundi, de quo et Isaias ait: Dies Domini insanabilis, furoris et irae, ponere orbem terrae universum in desertum, et peccatores perdere . Ficus enim non florebit, et non erit germen in vineis: mentietur opus olivae, et arva non afferent cibum: abscindetur de ovili pecus, et non erit armentum in praesepibus. LXX: Quia ficus non afferet fructum, et non erunt germina pi non facient escas: defecerunt, eo quod comederent oves, et non sunt boves in praesepibus. Juxta Hebraicum in quo supra runt, copulabuntur sequentibus: Ideo tribulationem ad praesens volui sustinere, et postea ad populum fortem ascendere, quia veniet dies tribulationis et necessitatis, et caeteris in angustia constitutis, ego in tua majestate laetabor: Ficus enim non florebit, et non erit germ
Abbreviated transcription (Latin):
clesia peccatores non expectant. ut fu¬
rore dñi corripiant᷑. s audientes in
scripturis. quȩ supplicia impendͤant
unt. Siquis nom̃ cõminationis dñi
reformidat: huic t̾ra inminuitur:
Qui aut̃ ꝑseuerat in gentrũ nume¬
ro: & ñ uult eẽ de his. quoꝵ t̾ra decres¬
cit: nec de popło dĩ de quo dr. uidebit
te & parturient popli: iste cũ gentib
detrahetur in penã. Lxx. Egressus es
in salutem popłi tui: ut saluares xp̃oᷤ
tuos. Primũ uideamꝰ quanta sint

Expanded text:
clesia, peccatores non exspectant, ut fuclesia, peccatores non exspectant, ut furore Domini corripiantur; sed audientes in Scripturis, quae supplicia impendeant unt. Si quis nostrum comminationem Domini reformidat, huic terra imminuitur: qui autem perseverat in gentium numero, et non vult esse de his quorum terra decrescit, nec de populo Dei, de quo dicitur: Videbunt te, et parturient populi, iste cum gentibus detrahetur in poenam. LXX: Egressus es in salutem populi tui, ut salvares christos tuos. Primum videamus quot sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Siquis aut̃ peccator ẽ & inge¬
mescit: quod habitet in tabernaculis
cedar: mittuntur ei sagitte potentis
acute: cum carbonib desolatoriis: ut
primũ compungatur sermonib dei:
& dicat uersus sum in miseria. cum
infigitur michi spina: & postꝗͣ com¬
punctus fuerit: tunc ei desolatorius
per seraphim. id ẽ ardentem sermonẽ
dei. carbo mittatur: qui ñ solum la¬
bia. quȩ isaias tantum habebat in¬
munda: s om̃s partes mẽbroꝵ eius
excoquat: & ad soliditatem peccatoꝵ
reducat . lxx In cõminatione in minu¬
es t̾ram: & in furore detrahes gentes.
Potest hoc inconsũmatione mundi
accipi: quando frequentibus bellis
interfecta multitudine rari hominẽ
repperient᷑: & hi qui noluerunt ẽẽ
de popło dĩ: s gentes & echnici per¬
manserint: furore dñi deducantur
ad tartarũ.S melius ẽ. ut inminu¬
tã cominatione t̾ram. interp̃temur
oꝑa t̾rena: & eos qui constituti in ȩc¬

Expanded text:
mundi . Si quis autem peccator est, et ingemundi . Si quis autem peccator est, et ingemiscit quod habitet in tabernaculis Cedar, mittuntur ei sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis , ut primum compungatur sermonibus Dei, et dicat: Versatus sum in miseria, cum infigitur mihi spina . Et postquam compunctus fuerit, tunc ei desolatorius per Seraphim, id est, ardentem sermonem Dei, carbo mittatur, qui non solum labia, quae Isaias tantum habebat immunda , sed et omnes partes membrorum ejus excoquat, et ad solitudinem peccatorum reducat. LXX: In comminatione imminues terram, et in furore detrahes gentes. Potest hoc in consummatione mundi accipi, quando, frequentibus bellis interfecta multitudine, rari homines reperientur, et hi qui noluerunt esse de populo Dei, sed gentes et ethnici permanserint, furore Domini deducantur ad tartarum. Sed melius est, ut imminutam comminatione terram, interpretemur opera terrena, et eos qui constituti in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
untur ut interimant: s ut illumi¬
nent. Ad harũ sagittarũ. iaculoꝵq dis¬
tinctionẽ: xp̃m electũ iaculũ dicit ꝑ
ysaiam uociferans. Posuit me ut iacu-¬
lũ electũ: & in pharetra sua abscondit
me. & dixit mͥ. Magnũ est tibi hoc: uo¬
cari te seruũ meũ. Hec sagitta plure̾
habebit sagittas: quas mittat in uniuer¬
sum orbem. Unde & sponsa electo iacu¬
lo uulnerata: dicit. Uulnerata cari¬
tatis ego. Iuxta qđ & nos possumus di¬
cere. uulneratus caritate ego: uulne¬
ratus sapientia ego: quo sapientiȩ iacu¬
lo uulnerata & regina austri erat in
se: & obstupefacta plus inuenerat in
uero salomone. quã ei fama narraue¬
rat. Hȩ igitur sagitȩ quȩ mittunt᷑
in lucẽ: ꝑgunt etiã in splendore chorus¬
cationis armoꝵ eius: id ẽ dĩ. Quicũq
enĩ armatus fuerit ut stet contra uer¬
sutias diaboli: & accinctus armatura
apłi. uenient ad illũ iacula lucis. ut¬
& ad ipsum possit dicere: uos estis lux

Expanded text:
tuntur ut interimant, sed ut illumituntur ut interimant, sed ut illuminent. Ad harum sagittarum jaculorumque distinctionem, Christus electum jaculum dicitur per Isaiam vociferans: Posuit me ut jaculum electum, et in pharetra sua abscondit me, et dixit mihi: Magnum est tibi hoc, vocari te servum meum . Haec sagitta plures habebit  Al. habet sagittas, quas mittat in universum orbem. Unde et sponsa electo jaculo vulnerata dicit: Vulnerata charitate ego : juxta quod et nos possumus dicere: vulneratus castitate ego, vulneratus sapientia ego. Quo sapientiae jaculo vulnerata et Regina Austri non erat in se, et obstupefacta plus invenerat in vero Salomone, quam ei fama narraverat . Hae igitur sagittae quae mittuntur in lucem, pergunt etiam in splendore coruscationis armorum ejus, id est, Dei. Quicumque enim armatus fuerit, ut stet contra versutias diaboli, et accinctus armatura Apostoli , venient ad illum jacula lucis, ut ad ipsum possit dici: Vos estis lux
Abbreviated transcription (Latin):
nis. in libertatẽ głiȩ filioꝵ dei : quȩ
nunc uanitati subiecta ẽ ꝓꝑter eũ
qui subiecit eã in spem libertatis: cũ
in consũmatione mundi. omnis cre¬
atura fuerit liberata: liberabitur
&esol & luna: & in suo stabunt ordine.
accipere: in cuius pennis sanitas
i & lunã que huius solis splendore
lum inat᷑. eccłiam ñ difficile ẽ dice¬
÷. qđ lux uera. & lux hominũ. splen
ogłiȩ dĩ: & splendor lucis eternę
ã illuminet: quȩ nunc in isto scło
uxta ꝓspera atq p̾ssuras crescat
q decrescat. Cũ aut̃ sol fuerit eleua¬
ius: & iuxta apłm exaltauerit eũ ds̃.
edonauerit ei nom̃ suꝑ omne nom̃:
unc etiã eccłia. que in p̃senti scło te¬
nere suũ ordinem ñ potest. ad debitũ
reuertetur: & nequaquã mutabitur.
ula tua ibunt: in splendorẽ coruscati¬
nis armoꝵ tuoꝵ. Iacula dĩ. id ẽ sagit
seuntes atq ꝑgentes: non ad hoc mit¬

Expanded text:
nis in libertatem gloriae filiorum Dei , quae nis in libertatem gloriae filiorum Dei , quae nunc vanitati subjecta est, propter eum qui subjecit eam in spem libertatis, cum in consummatione mundi omnis creatura fuerit liberata, liberabitur et sol et luna, et in suo stabunt ordine. accipere, in cujus pennis sanitas est, et lunam, quae hujus solis splendore illuminantur, Ecclesiam: non difficile est dicere, quod lux vera, et lux hominum et splenoriae Dei, et splendor lucis aeternae eam illuminet: quae nunc in isto saeculo juxta prospera atque pressuras crescat atque decrescat. Cum autem sol fuerit elevatus, et juxta Apostolum, exaltaverit eum Deus, et donaverit ei nomen super omne nomen : tunc etiam Ecclesia, quae in praesenti saeculo tenere suum ordinem non potest, ad ordinem debitum revertetur, et nequaquam mutabitur;  Al. lumine  jacula tua ibunt, in splendore coruscationis armorum tuorum. 653 Jacula Dei, id est, sagittae euntes atque pergentes, non ad hoc mit
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ suam. altitudinem fantasiȩ suȩ.
in malam partẽ acciꝑe: illo utetur
argumento: quod disꝑsas post aqͥs
itineris. quȩ utiq in malã partem
accepte sunt: & hoc recte in contra-¬
rio sentiatur. Simulq cerne qđ ñ
dixerit altitudinẽ suam. s altitu¬
dinẽ fantasiȩ suȩ : id ẽ umbrȩ. et
imaginis. Uidentur enim habere
altitudinẽ. & scientiã scripturarũ:
s omnis eoꝵ altitudo ueritati com-¬
parata. fantansia ẽ. & frustra extol¬
lit uocem: quia aquȩ itineris iam
ispsȩ sunt. Queramus in scripturiꝰ
sic ubi fantasiam in bonam partem
iuenire possimus. Et cum uł raro.
uł nũquam fuerit inuenta: firmius
ibyssum. & fantasiam eiꝰ in malã par¬
am interp̃tabimur. lxx. Eleuatꝰ ẽ
sol: & luna stetit in ordine suo. Si
simplicẽ int̾pretationẽ sequimur:
x p̃sentibus uerbis ꝓfectus solis de
fulgeat claritate. Quia enĩ creatu¬
ra liberabitur a seruitute corruptio¬

Expanded text:
cem suam, altitudinem phantasiae suae , cem suam, altitudinem phantasiae suae , in malam partem accipere, illo utetur argumento, quod post dispersas aquas itineris, quae utique in malam partem acceptae sunt, et hoc recte in contrarium sentiatur. Simulque cerne quod non dixerit altitudinem suam; sed, altitudinem phantasiae suae, id est, umbrae et imaginis. Videntur enim habere altitudinem et scientiam Scripturarum; sed omnis eorum altitudo, veritati comparata, phantasia est, et frustra extollit vocem, quia aquae itineris jam dispersae sunt. Quaeramus in Scripturis sicubi phantasiam in bonam partem invenire possimus, et cum vel raro vel numquam fuerit inventa, firmius abyssum, et phantasiam ejus in malam partem interpretabimur. LXX: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo. Si simplicem interpretationem sequimur, ex praesentibus verbis profectus solis demfulgeat claritate . Quia enim creatura liberabitur a servitute corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
ceceris in laudem dñi concrepare.
Si igitur in bonã partẽ acceperimus
abyssũ: dicamus disꝑsis aquis itiners
altitudinẽ scientiȩ quã habebant
ex tuo aspectu mutuantes: quia ui.¬
derunt te: & parturierunt montes:
Quicqͥd de te prius opinati sunt:
in uocis sue laudibus protulerunt.
Et pulchre opinionẽ. fantasiȩ altitu.¬
dinẽ uocat: iuxta iħm filiũ syrach.
qui ait: abyssum. & sapientiã. quis
in uestigabit: Unde & de monte
motlico: id ẽ assumptione humani
corporis. danihel lapidem abscisum
de monte sine manibus: id ẽ sine oꝑe
nuptiali uocat. Xp̃s abyssus. in uo¬
cat patrẽ. alterũ abyssum: in uoce
catharactarum tuarũ. ut det euange¬
lizantib uerbũ: uirtute multa. Uel
certe abyssus. nouũ testamentum
in testimoniũ montis modici. a quo
uulneratus ẽ princeps tyri: in uocit
abyssũ ueteris instrumenti: ut per
fiat predicatio. Siquis aut̃ uolue¬
rit hoc qđ dicitur. dedit abyssus uo¬

Expanded text:
caeteris in laudem Domini concrepare. caeteris in laudem Domini concrepare. Si igitur in bonam partem acceperimus abyssum, dicamus, dispersis aquis itinerisaltitudinem scientiae, quam habebant ex tuo aspectu mutuantes quia viderunt te et parturierunt montes, quidquid de te prius opinati sunt, in vocis suae laudibus protulerunt. Et pulchre opinationem phantasiae, altitudinem vocat, juxta Jesum filium Sirach, qui ait: Abyssum et sapientiam quis investigabit ? Unde et de monte modico , id est, assumptione humani corporis, quam Daniel lapidem abscissum de monte sine manibus, id est, sine opere nuptiali, vocat , Christus abyssus invocat Patrem alteram abyssum, in voce cataractarum suarum , ut det evangelizantibus verbum virtute multa. Vel certe abyssus novum Testamentum, in testimonium montis modici, a quo vulneratus est princeps Tyri, invocat 652 abyssum veteris Testamenti, ut per fiat praedicatio. Si quis autem voluerit hoc quod dicitur: Dedit abyssus vo
Abbreviated transcription (Latin):
tur enĩ ꝓno eloquentie cursu. & p̃ci¬
pites. ut quemq ob uiũ & leuem in¬
uenerint: secũ trahant .Lxx. Dedit abiꝰ¬
sus uocem suã. altitudinẽ fantasi e¬
sue. Abyssus sepe in bonã partẽ: se¬
pe in malam: interdũ indifferent̃
accipit᷑. In bonã partẽ. iudicia tua
abyssus multa. & abyssus abyssum
inuocat: & reliqua. In malam: uide¬
runt te aquȩ as̃. & reliqua. Sed & de¬
mones dep̃cantur. ne mittant᷑ in abis¬
sum: & in genesi. abyssus suꝑ quã
tenebrȩ erant: nescio an in bonã par¬
tem possit accipi. In different̃ autẽ
ibi ponitur: rupti sunt fontes abyssi:
& catharactȩ celi aꝑte sunt: & illud
in centesimo quadragesimo octauo
psalmo. dracones. & om̃s abyssi: ig¬
nis. & grando. & sp̃s ꝓcellarũ: nisi for¬
te ex eo qđ inter dracones. & ignem.
& grandinẽ ponitur: in malã par¬
tem trahendũ sit. Qđ̃ nescio utrũ
possit dicere. qui eam uiderit cum

Expanded text:
tur enim prono eloquentiae cursu et praecitur enim prono eloquentiae cursu et praecipites, ut quemcumque obvium et levem invenerint, secum trahant. LXX: Dedit abyssus vocem suam altitudinem phantasiae. Abyssus saepe in bonam partem: saepe in malam, interdum indifferenter accipitur. In bonam partem: Judicia tua abyssus multa . Et: Abyssus abyssum invocat , et reliqua. In malam: Viderunt te aquae, Deus , et reliqua. Sed et daemones deprecantur, ne mittantur in abyssos , et in Genesi: Abyssus super quam tenebrae erant , nescio an in bonam partem possit accipi. Indifferenter autem ibi ponitur: Rupti sunt fontes abyssi, et cataractae coeli apertae sunt . Et illud in centesimo quadragesimo octavo psalmo: Dracones et omnes abyssi: ignis et grando et spiritus procellarum, nisi forte ex eo quod inter dracones, et ignem et grandinem ponitur, in malam partem trahendum sit. Quod nescio utrum possit dicere, qui eam viderit cum
Abbreviated transcription (Latin):
aquas itineris. Diuersȩ aquȩ sunt:
aliȩ sempiterne: aliȩ breues. De sempi¬
t̃nis aquis. & quȩ fluunt de fontibus
isrł: dictũ ẽ fluminib scindetur t̾ra:
de subitis ac ad tempus currentibus.
om̃s torrentes uadunt in mare. Taliũ
enĩ aquarũ finis pditio ẽ. Deus ergo
om̃s aquas. quȩ a ꝑuersis dogmatib
conculcatȩ sunt disꝑget: cũ dissipaue¬
rit consilia principũ: & sapientiam
mundi huius.Siquando uideris ad
breue aliquã heresim floruisse. & post¬
ea dĩ gr̃a dissipatam: dicito eẽ cõpletũ.
disꝑgens aquas itineris. Potest autẽ
hoc quod dicitur itineris. subaudire
diaboli: ut sit sensus. Aquas quas dia¬
bolus conculcauit. & que multis in se
p̃buerunt iter: id ẽ multis patueriris
erroribꝰ: diuidet dñs atq disꝑget. Unde
& ceteri int̾pretes.furorẽ uolentes he¬
reticũ describere : transtuler̃ illisio:
uel impetus aquarũ transiit. ferun¬

Expanded text:
aquas itineris. Diversae aquae sunt: aquas itineris. Diversae aquae sunt: aliae sempiternae, aliae breves. De sempiternis aquis, et quae fluunt de fontibus Israel, dictum est: Fluminibus scindetur terra. De subitis, et ad tempus currentibus: Omnes torrentes vadunt in mare. Talium enim aquarum finis perditio est. Deus ergo omnes aquas quae a perversis dogmatibus conculcatae sunt, disperget, cum dissipaverit consilia principum, et sapientiam mundi hujus. Si quando videris ad breve aliquam haeresim floruisse, et postea Dei gratia dissipatam, dicito esse 651 completum: disperges aquas itineris. Potest autem hoc quod dicitur, itineris, subaudiri diabolici, ut sit sensus: Aquas quas diabolus conculcavit, et quae multis in se praebuerunt iter, id est, multis patuerunt erroribus, dividet Dominus atque disperget. Unde et caeteri interpretes, furorem volentes haereticum describere, transtulerunt: Illisio, vel impetus aquarum transiet. Ferun
Abbreviated transcription (Latin):
ficat sela: id ẽ semꝑ. lxx. Uidebunt
te & dolebunt. siue parturient popłic
significat: consequenter rupta terra.
& flu uiis manantibus. popłi qui de
fluminib dĩ biberant: uidebunt
dm̃. atq parturient. Ex hoc enĩ ipso
quod uident dm̃. statim dei uerbũ
concupiscunt: & dicunt . a timore
tuo dñe in utero suscepimus. & par¬
turiuimus: & peperimus. Sp̃m salu¬
tis tuȩ faciemus suꝑ t̾ram. Beati in qͥt
mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebuñ.
Isti itaq popłi. loti a fluminib ñ iã
uiderunt . s uisuri sunt dm̃: & cum
uiderint concipient: ut possint fruc¬
tus parere doctrinarũ. Sed quia di¬
cuntur popli. & popłoꝵ ñ est uidere
faciem dei: licet in futuro extendat᷑
oratio uidebunt & parient: tam̃ iux¬
ta tropologiam magis hebraicũ se¬
quendũ est: ubi đr. uiderunt te et
pepererunt montes. montiũ enĩ ẽ
uidere dm . & parere filios: quos de
dei concepere sermone.Lxx. Disperges

Expanded text:
ficat SELA, id est, semper. LXX: Videbunt ficat SELA, id est, semper. LXX: Videbunt te, et dolebunt, sive parturient populi; significat. Consequenter rupta terra, et fluviis manantibus, populi qui de fluminibus Dei biberant, videbunt Deum, atque parturient. Ex hoc enim ipso quod vident Deum, statim Dei verbo concipiunt et dicunt: A timore tuo, Domine, in utero suscepimus, et parturivimus et peperimus: spiritum salutis tuae faciemus super terram . Beati, inquit, mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Isti itaque populi loti a fluminibus, non jam viderunt, sed visuri sunt Deum: et cum viderint, concipient, ut possint fructus parere doctrinarum. Sed quia dicuntur populi, et populorum non est videre faciem Dei, licet in futurum extendatur oratio, videbunt et parient: tamen juxta tropologiam magis Hebraicum sequendum est, ubi dicitur: Viderunt te, et pepererunt montes: montium enim est videre Deum et parere filios, quos de Dei concepere sermone. LXX: Disperge
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Sagitę tuę. & fulgurans hasta
ua: idẽ plage tue & eruditio: lum̃
uo popło p̃buerunt.Deniq in luce
sagittarũ tuarũ. & in splendore haste
iuȩ quȩ eos adhoc corripuit ut emen¬
daret: ambulauit popłs tuus in fre¬
intu tuo. Quando ergo popłi tui uin¬
dicabis iniuriam. trena regna calca¬
bis: & om̃s gentes admirari facies.
quia ingressus es in salutẽ popłi tui.
& uenisti ad eos cũ xp̃o. licet in hebra¬
co scriptũ sit. egressus es in salutem
popłi tui. cũ iħu xp̃o tuo. siue cũ sal¬
uatore xp̃o tuo. Iħs enĩ saluator inter¬
ntatur. Ueniente aut xp̃o ihu filio
tuo. ꝑcussisti antixp̃m de domo impii
hoc ẽ in hoc scło. qđ in maligno posi¬
tum ẽ: siue ipsũ diabolũ ꝑcussisti. qui
impietatis caput ẽ: & denudasti fun¬
damentũ eius usq ad collum: id ẽ abs¬
condita eius aꝑta. fecisti: ñ ad breue
tempus. sed in perpetuũ: hoc enĩ signi¬

Expanded text:
rem. Sagittae tuae et fulgurans hasta rem. Sagittae tuae et fulgurans hasta tua, id est, plagae tuae, et eruditio tua, lumen tuo populo praebuerunt. Denique in luce sagittarum tuarum, et in splendore hastae tuae, quae eos ad hoc corripuit, ut emendaret, ambulavit populus tuus in fremitu tuo. Quando ergo populi tui vindicabis injuriam, terrena regna calcabis, et omnes gentes admirari facies, quia egressus es in salutem 650 populi tui, et venisti ad eos cum Christo tuo: licet in Hebraico scriptum sit: Egressus es in salutem populi tui cum Jesu Christo tuo: sive cum Salvatore Christo tuo: Jesus enim Salvator interpretatur. Veniente autem Jesu Christo Filio tuo, percussisti Antichristum de domo impii, hoc est, in hoc saeculo, quod in maligno positum est: sive ipsum diabolum percussisti, qui impietatis caput est, et denudasti fundamentum ejus usque ad collum, id est, abscondita ejus aperta fecisti, non ad breve tempus, sed in perpetuum: hoc enim signi
Abbreviated transcription (Latin):
S tui: in salutẽ cũ xp̃o tuo. Percussisti
caput de domo impii denudasti ful¬
damentũ usq ad collũ semꝑ. Solam
nr̃am editionem posuimus: ut iux¬
ta eam. id ẽ iuxta hebraicũ texentes
consequentiã loci. postea septuaginta
commatice ꝑ capitula disseramus. Ui¬
derunt te deus. & doluerunt montes.
excelsa uidelicet regna: & sublimes
huius scłi potestates. Et quadrige .iiͦiͦi.
in zacharia. que egrediuntur de mon¬
cibus ereis: he te uiderunt. & intre¬
muerunt: & gurges aquarũ transiit.
hoc ẽ omnis eoꝵ impetus & ꝑsecutio.
qua uexabant popłm tuũ: postquam
te uiderunt transiit. Tunc abyssus
hoc ẽ inferi laudauer̃ te: tunc etiam
suꝑi id ẽ angłi in plausũ suis mani¬
bus concrepauerunt: ut uictorem
ueluti gestu quodam & tripudio
deuatarũ manuũ demonstrarent.
Soltuus. & luna. & om̃is splendor. qͦ
prius in luxeras popło tuo: & maloꝵ
rostea pondere. uniuersa fuerant
mebrarum horrore coopta. receꝑuN
um̃ suũ. & pristinũ habuere fulgo¬

Expanded text:
 Christo tuo: percussisti caput de domo impii, denudasti fundamentum usque ad collum. Semper. Solam nostram editionem posuimus, ut juxta eam, id est, juxta Hebraicum, texentes consequentiam loci, postea LXX commatice per capitula disseramus. Viderunt te, Deus, et doluerunt montes: excelsa scilicet regna, et sublimes hujus saeculi potestates, et quadrigae quatuor in Zacharia, quae egrediuntur de montibus aereis : hae te viderunt et intremuerunt. Et gurges aquarum transiit: hoc est, omnis eorum impetus, et persecutio, qua vexabant populum tuum, postquam te viderunt, transiit. Tunc abyssus, hoc est, inferi laudaverunt te: tunc etiam superi, id est, angeli in plausum suis manibus concreparunt, ut victorem veluti gestu quodam et tripudio elevatarum manuum demonstrarent. Sol tuus et luna, et omnis splendor, quo prius illuxeras populo tuo, et malorum postea pondere, universa fuerant tenebrarum horrore cooperta, receperunt lumen suum, et pristinum habuere fulgo
Abbreviated transcription (Latin):
tutu eius: & fundam̃ta eiꝰ in montib
scis: nc̃ humilis appellatur atq cãpes¬
tris: quȩ non solũ homines. idẽ rationa¬
bilia non alit animalia: s ne boues
quidẽ && peçcora dequib & salomon
loquit᷑ in prouerbiis. Adinbe curam
his qui in campo sunt gregibus & ad¬
tende herbam. & congrega fenũ: ut
habeas oues ad uestiendum. Boues qͦq
non erunt in p̃sepibus: quia ubi st̃
presepia: manifesta fortitudo bouis.
usoꝑarius ẽ: bos dñi sustentans iugũ.
sin cuius uestigiũ qui seuerit bea¬
uis ẽ. Omnia gͦ hec auferent᷑ a popło.
quia inique agit in dm̃ creatorem
liũ. Quod si uolueris diem tribulati¬
mis. diem consũmationis accipere.
id eos referes omnia. qui dicunt se
ẽ de eccłia. & non habent oꝑa iusti¬
rium uidelicet trinitatis. ñ afferent
m eis fructũ suũ. Et ñ solũ frumta
cescis rotionabiliũ: s ne cibos quidẽ¬

Expanded text:
cuitu ejus , et fundamenta ejus in montibus cuitu ejus , et fundamenta ejus in montibus sanctis , nunc humilis appelletur atque campestris, quae non solum homines, id est, rationabilia non alit animalia; sed nec pecora quidem et boves, de quibus et Salomon loquitur in Proverbiis: Adhibe curam his quae in campo sunt regionibus, et attonde herbam, et congrega fenum ut habeas oves ad vescendum. Boves quoque non erunt in praesepibus: quia ubi plena sunt praesepia, manifesta est fortitudo bovis . Bos operarius est: bos Domini sustentans jugum: bos in cujus vestigium qui severit, beatus est. Omnia haec auferentur a populo, quia inique egit in Deum Creatorem suum. Quod si volueris diem tribulationis diem consummationis accipere, ad eos referes omnia qui dicunt se esse de Ecclesia, et non habent opera justirium videlicet Trinitatis, non afferent in eis fructum suum, et non solum frumenta et escas rationabilium; sed nec cibum quide
Abbreviated transcription (Latin):
& ininea: s magis imperat eis ranus.
plena sentibus & eritio similis qui ba¬
bitat in babilone: & semꝑ uersatur
in foueis. Que arbuscula uon solum
spinas habet. s & ignẽ: uulnerans &
cõburens quicquid attigerit. Deniq
egressus ẽ ignis: & consupsit ligna
siluarũ. Ut aut̃ scias scđmn suꝑiorem
intelligentiã. in qua de sy nagoga dic¬
tũ accipimus. ficus non faciet fruc¬
tum. & ñ erunt germina in uineis.
non de fructib dici. sed de operibus
bonis: in oliua manifeste enignia ap¬
perit᷑. & dicitur: mentiet᷑ opus oliue.
fructus enim quos afferre debuerat
in oꝑibus demonstrant᷑: mentiet᷑ aut̃
opus oliue. Aliud ꝓmittentis. & aliua
facientis. dicentis ad morsen: omnia
quecũq dixerit dñs faciemꝰ: & nolen¬
usin eũ credere: qui a morse p̃dicatus
c̃. Campi quoq non facient fructum.
Considera quod hierłm. que quondã
sita erat in montibus: & montes in cir¬

Expanded text:
et vinea: sed magis imperat eis rhamnus et vinea: sed magis imperat eis rhamnus plena sentibus, et hericio similis, qui habitat in Babylone, et semper versatur in foveis. Quae arbuscula non solum spinas habet, sed et ignem, vulnerans et comburens quidquid 667 attigerit. Denique egressus est ignis, et consumpsit ligna silvarum. Ut autem scias secundum superiorem intelligentiam, in qua de synagoga dictum accepimus: Ficus non faciet fructum, et non erunt genimina in vineis, non de fructibus dici, sed de operibus bonis. In oliva manifeste aenigma aperitur, et dicitur: Mentietur opus olivae. Fructus enim quos afferre debuerant, in operibus demonstrantur: mentietur autem opus olivae, aliud promittentis, et aliud facientis, dicentes ad Moysen: Omnia quaecumque dixerit Dominus, faciemus ; et nolentes in eum credere, qui a Moyse praedicatus est. Campi quoque non facient fructum. Considera quod Jerusalem, quae quondam sita erat in montibus, et montes in cir
Abbreviated transcription (Latin):
minauit eam aper de filua: & singula¬
ris ferus depastus ẽ eam. Oliua quoq
popłm synagoge liquido cõꝓbabit.
qui in apło fractos oliue ramos lege
rit: & nos de oleastro insertos: ut in
ramis intelligamus multitudinem
rudaicam fuisse succisam: in raddicib
apłoꝵ electionẽ ẽẽ seruatam: in quib
nos inserti manebimus. si fecerimus
fructũ: & dicetur de nobis: filii tuisic̃
nouella oliuarũ: in circuitu mense
tue. Multi putant ficũ. & uineam. &
oliuam. in misterio accipi trinitatis:
qđ ficus ꝓpt̃ pomorũ dulcedinem.
sp̃s sc̃s intelligatur: uinea: ipse dñs¬
cuncta illuminent᷑. & de quo egrediat᷑
lux: & ad quẽ possumus dicere: oliua
in lumine tuo uidebimꝰ lum̃. id ẽ in
filio uidebimus spm scm̃. Ad has fru¬
ctuosas arbores. & uberrimã uineam.
ueniunt infructuosa ligna in udicũ
libro: & rogant ut regnet super se.
Sed nũquam suꝑ ligna siluarum q̃
debentur incendio. regnat oliua. ficꝰ.

Expanded text:
avit illam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam . Olivam quoque populum synagogae liquido comprobabit, qui in Apostolo fractos olivae ramos legerit , et nos de oleastro insertos, ut in ramis intelligamus, multitudinem Judaicam fuisse succisam, in radicibus apostolorum electionem esse servatam, in quibus nos inserti manebimus, si fecerimus fructum, et dicetur de nobis: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae . Multi putant ficum, et vineam et olivam in mysterio accipi Trinitatis, quod ficus propter pomorum dulcedinem Spiritus sanctus intelligatur. Vinea ipse Dcuncta illuminentur, et de quo egrediatur lux, et ad quem possumus dicere: O oliva, in lumine tuo videbimus lumen , id est, in Filio videbimus Spiritum sanctum. Ad has fructuosas arbores, et uberrimam vineam, veniunt infructuosa ligna in Judicum libro , et rogant ut regnent super se. Sed numquam super ligna silvarum, quae debentur incendio, regnat oliva, ficus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ uersa es in amaritudinẽ uitis
aliene: Et manifestius in psalmis. Ui¬
neam de ȩgrpto transtulisti: eiecisti
gentes. & plantasti eam. Hec igitur
uinea. ad quã pat̾familias sepe mise¬
rat seruos: ut accipet de ea uinum
qd letifitat cor hominis. quia uersa ẽ
in amaritudinẽ. & nouissime etiã pa¬
trisfamiliȩ filiũ ausa ẽ int̾ficere. cons

Expanded text:
quomodo versa es in amaritudinem vitis quomodo versa es in amaritudinem vitis alienae ? Et manifestius in Psalmis: Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . Haec igitur vinea ad quam paterfamilias saepe miserat servos , ut acciperet de ea vinum, quod laetificat cor hominis, quia versa est in amaritudinem, et novissime etiam patrisf
Abbreviated transcription (Latin):
phetas. tercio ipse descendit: & post pas¬
sionẽ. & datam pęnitentiã quadragin¬
ta duob annis: quia ñ fecer̃ fructũ.
quarto subuersi sunt: qđ tam̃ nr̃e
intelligentie derelinquit᷑. In parabola
enĩ non scribitur. quid postea fecerit
pat᷑familias: sed quid tantũ agricola
dep̃catus sit. Ex quo animaduertimꝰ
eos qui de hac ficu fecerint fructus.
ad popłm gentiũ ẽẽ translatos ad quẽ
ascendit & ꝓpħa dicens. requi escam
in die tribulationis. ut ascendam ad
popłm peregrinationis meȩ: eos autẽ
qui ñ fecerint fructus. & ꝑmanserint
in duritia sua: ẽẽ subuersos. Hoc ipsũ
significat. & ioħis uox in euangłio. Ec
dicamus &r de uinea. qđ quidẽ facile
intelligit qui ysaiam legerit. Uinea
facta ẽ dilecto. in cornu. in loco uberi.
Et postea. Expectaui ut faceret fructũ.
fecit aut̃ spinas. & ñ iudiciũ: s clamo¬
rem. Hieremias: ego aut̃ plantaui te
uineam fructiferam: totam ueram.

Expanded text:
phetas: tertio ipse descendit. Et post pasphetas: tertio ipse descendit. Et post passionem, datis ad poenitentiam quadraginta quatuor annis, quia non fecerunt fructum, quarto subversi sunt. Quod tamen nostrae intelligentiae derelinquitur. In parabola enim non scribitur, quid postea fecerit paterfamilias; sed quid tantum agricola deprecatus sit. Ex quo animadvertimus, eos qui de hac ficu fecerint fructus, ad populum gentium esse translatos, ad quem ascendit et propheta, dicens: Requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum peregrinationis meae. Eos autem qui non fecerunt fructus, et permanserunt in duritia sua, esse subversos. Hoc ipsum significat et Joannis vox in Evangelio: Eccdicamus et de vinea, quod quidem facile intelliget qui Isaiam legerit: Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi . Et postea: Et exspectavi ut faceret fructum: fecit autem spinas, et non judicium, sed clamorem. Et in Jeremia: Ego autem plantavi te vineam fructiferam totam veram:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Hec ẽ ficus ad quã tertio uenit
paterfam ilias: & quasi ñ facientem
fructus uult subuertere: pro qua agri¬
cola cui cõmissa fuerat deprecatur: ut
det eis spaciũ: & dicit. Dñe dimitte
eã & istũ adhuc annũ donec fodiam
circã eam: & mittã stercus. Et siquidẽ
fecerit fructũ. sin aut̃: tunc succides
eam. Agricola iste uł gabrihel ẽ. uel
michael. cui cõmissus ẽ popłs iudeoꝵ.
qui dñm dep̃catur in passione: &r di¬
cit. Dñe da eis spaciũ penitentiȩ & no¬
li eos subuertere: & siquidẽ fecerint
fructũ. Sin aut̃: tunc sub uertes eos.
Si fecerint inquit fructũ. Non dix̃
quid sustinerent: neq dixit si fece¬
rint fructũ ꝑmanebunt ut erant.
s. si fecerint fructũ: suspensa senten¬
tia ẽ: ut subaudiat᷑. tranfferes eos in
eccłam gentium: & in alterã uineam
transplantabis. Uenit dñs tercio: & ñ
inuenit in eis fructũ. Dedit primũ
legẽ ꝑ morsen. seđo locutus ẽ ꝑ pro¬

Expanded text:
tur. Haec est ficus ad quam tertio venit tur. Haec est ficus ad quam tertio venit paterfamilias, et quasi non facientem fructus vult subvertere: pro qua agricola, cui commissa fuerat, deprecatur, ut det ei spatium, et dicit: Domine, dimitte eam et istum adhuc annum, donec fodiam circa eam, et mittam stercus, et siquidem fecerit fructum: sin autem, tunc succides eam . Agricola iste vel Gabriel est, vel Michael, cui commissus est populus Judaeorum, qui Dominum deprecatur in passione, et dicit: Domine, da ei spatium poenitentiae, et noli eos subvertere, et siquidem fecerint fructum: sin autem, tunc subvertes eos. Si fecerint, inquit, fructum, non dixit quid sustinerint; neque dixit, si fecerint fructum, permanebunt ut erant; sed si fecerint fructum, suspensa sententia est, ut subaudiatur, transferes eos in Ecclesiam gentium, et in alteram vineam transplantabis. Venit Dominus tertio, et non invenit in eis fructum. Dedit primum Legem per Moysen: secundo locutus est per pro