comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regłarit̾ patriarchas &. pͥmates esse
constituert̃. nͥ aliqua gens de inceps
Reliqui uͦ qͥ alias metropolitanas
sedes adepti sunt: ñ pͥmates. s metro¬
politani nominentur. Si aut̃ aliqͥs
sine om̃iũ cõꝓuincialiũ p̃sentia uł
consilio ep̃oꝵ. aut eoꝵ. aut alias
nent parrochiã agere: aut eos gra¬
uare uoluerit : ab om̃ib districtȩ
corrigat᷑. ne talia de inceps p̃sum̾e
obediens apparuerit adhanc apłicã
sedẽ. cui omĩa ep̃oꝵ iudicia t̃mina¬
re p̃cepta st̃: eiꝰ contumatia refera¬
tur. ut uindicta de eo fiat . &. cȩt̾i
timorẽ hañt. Si aut̃ ꝓpt̃ nimiam
longanimitatẽ. aut tpris in cõmo¬
ditatẽ. ł itineris asꝑitatẽ. graue
ad hanc sedem eiꝰ causã differre fue¬
rit: tunc ad eius pͥmatẽ causa defe¬
ratur &. penes ipsũ huiꝰ scẽ sedis au-¬
ctoritate iudicetur. Calixtus p̃p.¬

Expanded text:
regulariter patriarchas et primates esse constituerunt, nisi aliqua gens deinceps Reliqui vero qui alias metropolitanas sedes adepti sunt, non primates, sed metropolitani nominentur. Si autem aliquis sine omnium comprovincialium presentia vel consilio episcoporum aut eorum aut alias nent parrochiam agere aut eos gravare voluerit, ab omnibus districte corrigatur, nec talia deinceps presumere hanc apostolicam sedem, cui omnia episcoporum judicia terminare praecepta sunt, ejus contumacia referatur, ut vindicta de eo fiat, et caeteri timorem habeant. Si autem propter nimiam longitudinem, aut temporis incommoditatem, vel itineris asperitatem, grave ad hanc sedem ejus causam deferre fuerit, tunc ad ejus primatum causa deferatur, et penes ipsum hujus sanctae sedis auctoritate judicetur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
atq relinquentes ei ł successoribus
ipsiꝰ: pontificũ pontificũ potestati
& ditioni firma imꝑiał censura.
ꝑhanc nr̃am diualẽ sacrã & pragma¬
ticũ constitutũ decernimꝰ. dispo¬
nendũ atq iure sc̃ę romanȩ conce¬

Expanded text:
atque relinquentes ei vel successoribus atque relinquentes ei vel successoribus ipsius pontificum potestati et ditioni firma imperiali censura per hanc nostram divalem sacram et pragmaticum constitutum decernimus disponendum, atq
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiał militia ita & clero & scẽ
romanȩ eccłȩ ordinari decernimũ.
ltẽ ibi. Ipse beatissimꝰ papa suꝑ co-¬
ronã clericatꝰ quã gerit. ad głam
beati petri om̃mo ipsa ex auro ñẽ
passus uti corona. frigiũ uͦ candido
nitore splendidũ. resurrectionẽ do¬
minicã designatis. eiꝰ sacratissimo
u̾tici manu nr̃a imposuimꝰ. &. te¬
nentes frenũ eqͥ ipsius. ꝓ reuerentia
beati petri stratoris officiũ illi exhi¬
buimus. statuentes eodẽ frigio om̃s eiꝰ
successores singłarit̃ in ꝓcessionibus
uti. ad mmitationẽ imꝑii nr̃i. Unde
ut ñ pontificał apex uilescat. s mag̃
ampliꝰ quã t̾reni imꝑii dignitas &.
głȩ potentia decoretur. ecce tã pala¬
tiũ nr̃m ut p̃latũ ẽ. quãq romȩ ur¬
bis &. om̃s italiȩ seu occidentaliũ regi¬
onũ ꝓuincias. loca & ciuitates sepe
p̃fato beatissimo pontifici patri nr̃o
siluestro uniu̾sali pape. contͣdentes

Expanded text:
imperialis militia ita et clero et sanctae imperialis militia ita et clero et sanctae Romanae Ecclesiae ordinari decrevimus. Item ibid.: Ipse beatissimus papa super coronam quam gerit ad gloriam beati Petri, omnino ipsa ex auro non est passus uti corona. Phrygium vero candido nitore splendidum resurrectionem Dominicam designans, ejus sacratissimo vertici manu nostra imposuimus, et tenentes frenum ipsius pro reverentia beati Petri, stratoris officium illi exhibuimus, statuentes eodem phrygio omnes successores ejus singulariter in processionibus uti ad imitationem imperii nostri. Unde ut non pontificalis apex vilescat, sed magis amplius quam terreni imperii ditam palatium nostrum, ut praelatum est, quam Romanam urbem et omnes Italiae seu occidentalium regionum provincias, loca et civitates saepe praefato beatissimo pontifici Patri nostro Sylvestro universali papae contradentes,
Abbreviated transcription (Latin):
x testamento constituti nr̃i
pontifici & uniu̾sali urbis rome
pp̃ .&. om̃ib eiꝰ successorib pontifi¬
cib qui usq infinẽ mundi insede
beati petri erunt sessuri. atq de pre.¬
senti contradimus palatiũ imꝑi nr̃i
lateranense qd om̃ib in toto orbe
terrarũ p̃fertur atq p̃cellit pala¬
dem purpureã atq tunicã coccineã.
& om̃ia imꝑialia indum̃ta. seu dig¬
nitatẽ imꝑialiũ p̃sidentiũ. ẜ quum
c̃ferentes &. ⁊ imꝑialia sceptra simulq¬
& cuncta. atq signabunda &̃ diu̾sa
ornam̃ta imꝑialia. Et omne ꝓcessi¬
oñe ĩꝑiał culminis . &. głam potesta¬
tis nr̃e. Uiris etiã reuerentissimis
clericis indiu̾sis ordinib eidẽ sacro¬
scȩ̃ romanȩ eccłȩ seruientib illud
culmen singłare potentiã &. p̃cel¬
lentiã habere sancimꝰ. cuiꝰ amplis¬
ri. idẽ patritios atq consules effici.
necñ & cet̾is dignitatib ĩꝑialib
eos ꝓmulgantib decorari. Et sic̃

Expanded text:
Ex testamento constituti nostri pontifici et universali urbis Romae papae, et omnibus ejus successoribus pontificibus, qui usque in finem mundi in sede beati Petri erunt sessuri, atque de praesenti contradimus palatium imperii nostri Lateranense, quod omnibus in toto orbe terrarum praefertur, atque praecellit paladem purpuream atque tunicam coccineam, et omnia imperialia indumnitatem imperialium praesidentium, equitum, et conferentes imperialia sceptra simulque cuncta signabunda et etiam diversa ornamenta imperialia, et omnem professionem imperialis culminis et gloriam potestatis nostrae; viris enim reverendissimis clericis in diversis ordinibus ejusdem sacrosanctae Romanae Ecclesiae servientibus, illud culmen singulare potentiae et praecellentiae habere sancimus, cujus amplisri, id patricios atque consules effici, nec non caeteris dignitatibus imperialibus eos promulgantibus decorari, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
t ep̃s monasteria monachorũ
& sc̃imonialiũ frequent̃ introeat.
& cũ grauib & religiosis ꝑsomisł
& siquid rep̃hensibile inuen̾it cor¬
rigere satagat. Scĩmonialiũ &̃. pu¬
dicitiam subtilit̾ inuestiget. &. si
aliqua muenit᷑ quȩ neglecto ꝓposi-¬
to castitatis. clerico aut laico impu-¬
dent̃ misceatur. acrit̃ u̾berib coher¬
ceatur . &. inpͥuata custodia retru-¬
datur. uͥ qd male cõmisit. digne pe-¬
niteat. Ingrediat᷑ &̃. ex auctoritate
scõe canonũ. ut nullus laicus. aut
clericus. in earũ claustris & secretis
nisi tantũ admissam. Expleta missa.
ad eccłas suas redeant. Om̃ib p̃t̾ea
publice & pͥuatĩ denuntiet: qͣntũ
sit piaculũ. qui sponsã xp̃i uitiare
p̃sumit. Si em̃ ille reus tenet᷑. qui
sponsã hominis uiolat. qntomag̾
reꝰ maiestatiꝰ esficit᷑. qͥ sponsã om̃ipo¬
tentis dĩ corrũpit Inc ip̃ lib̾.imͦ.¬

Expanded text:
ria monachorum et sanctimonialium frequenter introeat, et cum gravibus et religiosis personis  Si quid reprehensibile invenerit, corrigere satagat. Sanctimonialium etiam pudicitiam sublimiter investiget, et si aliqua invenitur, quae neglecto proposito castitatis clerico aut laico impudenter misceatur, acriter verberibus coerceatur, et in privata custodia retrudatur, nisi quod male commisit digne peniteat. Interdicatur etiam ex auctoritate sacrorum canonum, ut nullus laicus aut clericus in earum claustris et secretis nisi tantum ad missam. Expleta missa, ad ecclesias suas redeant. Omnibus praeterea publice et privatim denuntiet, quantum sit piaculum qui sponsam Christi vitiare praesumit. Si enim ille reus tenetur qui sponsam hominis violat, quanto magis reus majestatis efficitur, qui sponsam omnipotentis D
Abbreviated transcription (Latin):
efũcto uͦ abbate cuiꝰq congre¬
gationis non extraneus nͥ de ead̾
netur. Qđ si aptã int̾se ꝑsonã
inuenire nequeunt. sollert̃ sibi de
aliis monasteriis similit̾ eligant or¬
dinandũ. Ileq constituto abbate.
ponat᷑ nͥ forte existentib qđ absit cri-¬
minib quȩ sacͥ canones punire mon-¬
strantur. Pariter aut̃ custodiendũ ẽ.
ut inuito abbate adordinanda alia
monasteria. aut adordines sacros
uł clericatus officiũ. tolli ex inde mo¬
nachi non debeant. leo rustico nar¬

Expanded text:
efuncto vero abbate cujuscunque congregationis, non extraneus nisi de eadnetur. Quod si aptam inter se invenire nequeunt, solerter sibi de aliis monasteriis similiter eligant ordinandum. Neque constituto abbate aeponatur, nisi forte existentibus quod absit! criminibus, quae sacri canones punire monstrantur. Pariter autem custodiendum est ut, invito abbate, ad ordinanda alia monasteria, aut ad ordines sacros, vel clericatus officium, tolli exinde monachi non debeant . Description
Abbreviated transcription (Latin):
Euident̃ agnoscitis in baptiran¬
dis electis qui scđm apłicã regulam
exorcismis scrutandis &. ieiuniis scĩ¬
ficandis &. frequentib p̃dicationib
imbuendi st̃. duo tm̃ tẽpora .i. pascha

Expanded text:
Evidenter agnoscitis in baptizandis electis qui secundum apostolicam regulam exorcismis scrutandi sunt, jejuniis sanctificandi, et frequentibus praedicationibus imbuendi sunt, duo tantum tempora, P
Abbreviated transcription (Latin):
nitate. uł pentecostes ad baptiran¬
firmi tantũ debeant baptizari.¬
gelasius elero &. plebi tarenti:
enerabilis baptismi sacͣmentũ
mortis urgente ꝑiculo. talib opor¬
ut hoc quod genuerit si mortis
ꝑiculo urgetur. uł ipsa hora eadem¬
qua gignit. uł ħ qdđ gignitur eadẽ
hora qua natũ ẽ nullomͦ ꝓhibetur.
Constat baptisma solis sac̾do¬
tib ẽẽ traditũ eiꝰq ministe¬
riũ nec ipsis diaconib explere:

Expanded text:
nitate, vel Pentecostes ad baptizannitate, vel Pentecostes ad baptizanfirmi tantummodo debeant baptizariGelasius clero et plebi Tarent. Venerabilis baptismi sacramentum mortis urgente periculo talibus oporvel hoc quod genuerit si mortis periculo urgetur, vel ipsa hora qua gignit, vel hoc quod gignitur, eadem hora qua natum est nullo modo prohibetur.Constat baptisma solis sacerdotibus esse traditum, ejusque ministerium nec ipsis diaconibus explere
Abbreviated transcription (Latin):
&. inter uelatas oblationes fece¬
rint. it̾m eis concedi sp̃ui sc̃o m̃tiri.
Nichus karolo archiep̃o ⁊ eiꝰ suf¬
idua quidẽ quȩ capitis p osuit
sacrũ uelamen. si int̾ ceteras ue¬
latas feminas in ȩccła orauerit.
& oblationẽ cũ illis obtulerit. si
ꝓfessa ẽ in eodẽ habitu ꝑmanere.
spondens nũꝗͣ religionis uelamen
deponere. a religionis obseruan¬
tia discedere non p̾sumat. aug̃¬
iduȩ quȩ se non c̃tinent. nu¬
bant anteqͣ ꝓfessȩ c̾tinentiam dõ¬
uoucant. qͥ nisi reddant. iure dãp¬
nantur. Ex c̃cł arausico. cap̃.ui.

Expanded text:
et inter velatas oblationes feceet inter velatas oblationes fecerint, iterum eis concedi Spiritui sancto mentiri.Nicolaus Carolo archiep. Vidua quidem quae capiti imposuerit sacrum velamen, si inter caeteras velatas feminas in ecclesia oraverit, et oblationem cum illis obtulerit, si professa est in eodem habitu permanere, spondens, nunquam religionis velamen deponere, a religionis observantia discedere non praesumat. ae, quae se non continent nubant antequam professae continentiam devoveant, quod nisi reddant jure damnentur. Ex concilio Arausico, cap. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritas diuina. nec canonũ forma
p̃stitit. Qđ si ꝓͥa fuerit uoluntate
c̃tinentiã ꝓfessa. ut in eiꝰdẽ gelasii
capł .xxi. legr̃ eiꝰ intentio ꝓ se red
latenus nubere uetabatur. sic secũ ha¬
bita de liberatione. ꝓmissã fidẽ pudi¬
citiȩ. dõ deb&ꝵ custodire. Nos aut̃
auctoritate patrũ suffulti. in hoc
sacro conuentu sancimꝰ .&. lib̾e iudi¬
camus. si sponte uelam̃ quãuis ñ c̃se¬
cratũ sibi imposuerit. & in eccła ĩt̃
uelatas oblationẽ dõ obtułit. uelit̾
nolit scĩmoniȩ habitũ ult̾iꝰ hab̾e
deb&. licet sacram̃to confirmare
uelit. eo tenore &. rõe uelam̃ sibi
imposuisse. ut it̾m poss&. deponere.
Exc̃cilio aurelianensi. capło .iii.
iduȩ quȩ spontanea uoluntate
ab alteri sacre conu̾sationis ue¬
lam̃ suscipiunt: decreuit sc̃a sino¬
dus in eodẽ ꝓposito eas ꝑmanere.
Non enĩ fas e̾ẽ decreuimꝰ. ut pꝰquã
se semel dõ sub uelo consecrauert̃.

Expanded text:
ctoritas divina, nec canonum forma ctoritas divina, nec canonum forma praestitit. Quae si propria fuerit voluntate continentiam professa, ut in ejusdem Gelasii c. 21 legitur, ejus intentio pro se reddlatenus nubere vetabatur, sic secum habita deliberatione promissam fidem pudicitiae Deo debet custodire. Nos autem auctoritate Patrum suffulti in hoc sacro conventu sancimus et libere judicamus, si sponte velamen, quamvis non consecratum sibi imposuerit, et in Ecclesia inter velatas oblationem Deo obtulerit, nolit, sanctimoniae habitum ulterius habere debet, licet sacramento confirmare velit eo tenore et ratione velamen sibi imposuisse, ut iterum posset deponere. Ex concilio Aurelianensi, cap. 3. iduae quae spontanea voluntate ab altari sacrae conversationis velamen suscipiunt, decrevit sancta synodus in eodem proposito eas permanere. Non enim fas esse decernimus, ut postquam se Domino semel sub velo consecraverint,
Abbreviated transcription (Latin):
martir hiltͥbaldo regi anglorum.
Apud geos & romanos quasi blaᷤ¬
phemiã dõ in rogasset. qui in ħ reuᷤ
sit ut ꝓpͥe de peccato ante ordinatio¬
nem interrogatus. si reus inuentꝰ fue¬
rit. ut cũ uelata & consecrata ñna
concubuisset ab om̃i gradu sac̾dotii
dĩ ꝓhiberetur. ꝓpt̃ ħ fili kmñe: sol¬
licite considerandũ ẽ. quanti pondis
hoc peccatũ ẽẽ uidetur ante oculos
ȩt̃ni iudicis: qͥ facientẽ ĩt idolatͥe
seruos constituet. & diuino miste¬
rio altaris abiciet. licet ante ꝑ acta
penitentia reconciliatus sit dõ.¬
qͥspiam pb̃roꝵ deinceps huiꝰ consti¬
tutionis normȩ contumacit᷑ trans¬
gressor extiterit. scił ut aliquaᷤ ui¬
duas uelare p̾sumat. quia hoc &
ep̃is ñ licet. gradus sui ꝑicłm incur¬
rat. Similit̾ & de puellis uirginib
apb̃ris ñ uelandis statutũ ẽ. ut siqͥs
hoc facere tẽptauerit. tãꝗͣ. transg̃s¬
sor canonũ dampnetur. E x concł¬
decretis gelasii capło .xiii. qd nec au¬

Expanded text:
martyr Hildrivaldo regi Anglorum. Apud Graecos et Romanos quasi blasphemiam Deo irrogasset, qui in hoc reus fit, ut proprie de hoc peccato ante ordinationem interrogatus, si reus fuerit inventus, ut cum velata et consecrata nonna concubuisset, ab omni gradu sacerdotii Dei prohiberetur. Propter hoc, fili mi, sollicite considerandum est quanti ponderis hoc peccatum esse videtur ante oculos aeterni judicis, quod facientem inter idololatriae servos constituet, et a divino ministerio altaris abjiciet, licet ante peracta poenitentia reconciliatus sit Ds hujus constitutionis normae contumaciter transgressor exstiterit, scilicet ut aliquas viduas velare praesumat, quia hoc et episcopis non licet, gradus sui periculum incurrat. Similia presbyteris non velandis statutum est, ut si quis hoc facere tentaverit, tanquam transgressor canonum damnetur. Ex concdecretis Gelasii papae c. 13, quod nec au
Abbreviated transcription (Latin):
legib dotetur. & suo tp̃r sac̾do¬
talit᷑ ut mos ẽ cũ p̃cib et oblati¬
onib: a sacerdote benedicat᷑. &
a paranĩphis ut consuetudo docet
ĩgruo tp̃r petita legib dotetur.
ac sollẽpnit᷑ accipiatur. &. biduo¬
contub̃nia. ł stupra. aut fornicationes.
potius ꝙͣ legitima coniugia esse ñ
dubitate. nisi uoluntas ꝓpͥa suffra¬
gauerit . &. uota succurrerint legi¬

Expanded text:
r, et suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, precibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et a paranymphis ut consuetudo docet congruo tempore petita, legibus dotetur ac solemniter accipiatur: et biduocontubernia, vel stupra, aut fornicationes potius quam legitima conjugia esse non dubitate, nisi voluntas propria suffragaverit, et vota succurrerint legi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dñoꝵ. Ex c̃cilio ap̃ uermeriã cui
interfuit rex pipinus. capło .uii.
ingenua sit. si ipsa femina fuerit
pꝰea inseruitute detecta. si eã aser¬
uitute redim̾e pot̾ faciat. si ñ pot̃
si uoluerit aliã accipiat. Si aut̃ ser¬
uã eã scierat & collandau̾at pꝰ ut
legitimã hãt. Similr̃ ⁊ mulier in¬
uũi. sciens qͥ seruis e̾ẽt. hãt eũ.
qͥa om̃s unũ patrẽ hm̃is in cęlis. Una
lexerit. & uiro &. feminȩ. Ex dic

Expanded text:
e. Unde in Concilio apud Vermeriam, cui interfuit Rex Pipinus, statutum estingenua sit, si ipsa femina fuerit postea in servitute detecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit, aliam accipiat. Si autem ancvam eam scierat, et collaudaverat: post, ut legitimam habeat. Similiter et mulier invum, sciens quia servus esset, habeat eum: quia omnes unum patrem habemus in coelis. Una lex erit, et viro et feminae. C
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiarũ aut̃ federa int̾ ingenios
sunt legitima. &. int̾ eqͣles &. multo
pͥus hoc ipsũ dño constituente. quã
initiũ romani iuris existeret. ltaq
aliud ẽ uxor. aliud c̃cubina. sicut
aliud ẽ ancilla aliud libera. ꝓpt̃ qdđ
genesi. Nͥ dr̃ abrahȩ. ẜice ancillã ⁊
filiũ eiꝰ. Non enĩ erit filiꝰ ancillȩ
cũ filio meo isaac. Igͥ cuiꝰ liboe. loci¬
laicus si filiã suã uiro habenti c̃ cu¬
binã in matrimoniũ ded̾it. ñ ita acci¬
piendũ ẽ. qͣsi eã coniugato dedit. nͥ
forte illa mulier. & ingenua fa¬
cta. & dotata legitime. &. publiciᷤᷤ
nuptiis honestata uideat᷑. qr pat̾no
arbitͥo uiris coniuncte carent cul¬
pa. Si mulieres q̃ auiris habeban¬
tur. in matͥmonio ñ fuer̃t. qr aliud
quȩ habenda ẽ scđ̃m lege. Uirgo
casta &. desponsata in uͥginitate &.
dotata legitime. ⁊ aparentib tradi¬
ta . &. asponso & aparam̃phis acci¬
pienda. & ita scđm legẽ ⁊ eugłiũ pu¬

Expanded text:
Nuptiarum autem foedera inter ingenuos sunt legitima, et inter aequales multo prius hoc ipsum Domino constituente, quam initium Romani juris existeret. Itaque aliud est uxor, aliud concubina, sicut aliud est ancilla, aliud libera. Propter qGenesi, ubi dicitur Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus: non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. icumque filiam suam viro habenti concubinam in matrimonium dederit, non ita accipiendum est, quasi eam coniugato dederit, nisi forte illa mulier et ingenua facta et dotata legitime et publicis nuptiis honestata videaarbitrio viris conjuncta carent culpa. Si mulieres quae a viris habebantur, in matrimonio non fuerunt, quia aliud quae Labenda est secundum legem? Virgo casta et desponsata in virginitate, et dotata legitime, et a parentibus tradita, et a sponso, et a paranymphis accipienda, et ita secundum legem et Evangelium pu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ dñm. fidẽ quia nullũ adult̾iũ.
Sacram̃tũ. quia nullũ diuortiũ: solꝰ
ibi nuptiał concubitꝰ ñ fuit. qr in
carne peccati fieri ñ poterant sine
pudenda c̃cupiscentia carnis: quȩ
accidit ex peccato. sine qua c̃cipi
uoluit. quia futurꝰ erat sine peccato.

Expanded text:
ullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non potest sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato, sine quo concipi voluit, quia futurus erat sine peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
ec concubinȩ ad tẽpus adhibi¬
te. si filioꝵ causa concũbant. ui¬
stũ faciunt concubinatũ suum.
comunctis. honesto pꝰea placito

Expanded text:
ec concubinae ad tempus adhibitae, si filiorum causa concumbant, justum faciunt concubinatum suum: conjunctis, honesto placito
Abbreviated transcription (Latin):
qđ quidã legitima  matrimonia
potestatiua quadã p̾sũptione diri
nob̾ uisũ ẽ ut c̃iugia seruoꝵ ñ diri¬
mant᷑. ĩ si diu̾sos dños hãnt. s ĩ uno
c̃iugio ꝑmanentes dñis seruiant

Expanded text:
d quidam legitima matrimonia servorum potestativa quadam praesumptione dirimnobis visum est ut conjugia servorum non dirimantur, etiamsi diversos dominos habeant, sed in uno conjugio permanente
Abbreviated transcription (Latin):
fideles. Qđ dico fidelib audiant
õpetentes. qđ dico fidelib & cõ
petentib & pęnitentib. audiant
et cathecumini. audiant om̃s. &. ti¬
meant . &. nemo contẽpnat. Sit mͥ
in consolationẽ ur̃ auditus. nec uob̾sit
in testimoniũ dolor m̃s. Cõpetentib
dico. fornicari uob̃ ñ licet. sufficiant
uob̾ uxores. c̃cubinas uob̃ ñ licet hab̾e.
Audiat dĩ si uos surdi estis. Audiant
angłi eiꝰ. si uos c̃tẽpnitis. c̃cubinas ñ
licet uob̃ hab̾e. &. si ñ habetis uxo¬
res: tñ ñ licet uob̾ hab̾e c̃cubinas.
qͣs pꝰea dimittatis. & ducatis uxo¬
res. Tanto maior dãpnatio uobis
erit. si uolueriͥs hab̾e &. c̃cubinas
añ nuptias concubinas sibi adhe¬
rere ñ erubescunt. quas pꝰ aliquot
annos dimittunt. &. sic pꝰea legi.¬
timas uxores accipiunt. Uñ corã
atq denuntio. dm̃ &. ista semꝑ ꝓ
hibuisse. &. nũꝗͣ. ei placuisse . &. p̃¬

Expanded text:
fideles. Quod dico fidelibus, audiant competentes. Quod dico fidelibus et petentibus et poenitentibus, audiant et catechumeni, audiant omnes, timeant, et nemo contemnat. Sit mihi in consolationem vester auditus, ne vobis sit in testimonium dolor meus. Competentibus dico: Fornicari vobis non licet, sufficiant vobis uxores; concubinas vobis non licet habere. Audiat Deus si vos surdi estis; audiant angeli ejus, si vos contemnitis, concubinas non licet vobis habere. Et si non habetis uxores, tamen non licet vobis habere concubinas, quas postea dimittatis et ducatis uxores; Tanto major damnatio vobis erit, si volueritis habere et concubinas ante nuptias concubinas sibi adhaerere non erubescunt, quas post aliquot annos dimittunt, et sic postea legitimas uxores accipiunt. Paulo postatque denuntio, Deum et ista semper prohibuisse, et nunquam ei placuisse, quia pr
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ancillã suã lib̾tati donau̾it.
& in matrimonio sibi sociau̾it. du¬
bitat᷑ ap̃ qͦsdã utrũ huiꝰ modi nuptiȩ
legitime ẽe̾ uideantur annon. Nos
itaq uetustã ambiguitatẽ deciden¬
tes talia conubia legitima ẽẽ censui¬
mus. Si enĩ ex affectu fiunt om̃s
nuptiȩ. et nichil impiũ & legib
contrariũ intali copulatione fieri
pot̃. qͣre p̃dictas iuptias inhibendaᷤᷤ

Expanded text:
Si quis ancillam suam libertate donaverit, et in matrimonio sibi sociaverit, dubitabatur apud quosdam, utrum hujusmodi nuptiae legitimae esse videantur, an non. Nos itaque vetustam ambiguitatem decidentes, talia connubia legitima esse censuimus. Si enim ex affectu fiunt omnes nuptiae, et nihil impium et legibus contrarium in tali copulatione fieri potest, quare praedictas nupt
Abbreviated transcription (Latin):
Ion insola ut deliras cõmixti¬
one maris ⁊ feminȩ nuptiarũ
uitas ẽ. qͣuis sine illa nuptie filiõ
ꝓpagare ñ possunt. d alia st̃ ad
nuptias ꝓpͥȩ ꝑtinentia qͥb ab ad¬
ulteriis nuptiȩ decernunt᷑.: sicuti
ẽ thori coniugał fides &. cura ordi¬
nate filios ꝓcreandi. &. quȩ maxi-¬
ma differentia ẽ bonꝰ usus mali. ħ
ẽ bonus usus c̃cupiscentiȩ carnis.
quo malo adulteri utunt᷑ male.
aug̾̃ de tͥꝑtito bono nuptiarum.

Expanded text:
on in sola, ut deliras, commixtione maris et feminae nuptiarum veritas est, quamvis sine illa nuptiae filios propagare non possint: sed alia sunt ad nuptias proprie pertinentia, quibus ab adulteriis nuptiae discernuntur, sicut est thori conjugalis fides, et cura ordinate filios procreandi, et quae maxima differentia est, bonus usus mali, hoc est, bonus usus concupiscentiae carnis, quo malo adulteri utuntur male.15. - De tripartito bono nuptiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
Solet queri cũ masculus &. fe¬
mina nec ille maritus. nec illa uxor
bitus causa copulantur. ea fide me¬
dia. ut nec ille cũ alt̾a nec illa cum
alt̾o id faciat utrũ nuptię sint uo¬
candȩ . &. pot̃ quidẽ fortasse ñ absur¬
dȩ ħ appellari conubiũ. si usq ad
mortẽ alicuiꝰ eoꝵ. id int̾ eos placue¬
rit. ⁊ ꝓlis generationẽ ꝗͣuis ñ ea cau¬
sa coniuncti st̃. ñ tñ uitauert̃. ut
uł nolint sibi nasci filios. ł ñ oꝑe
aliqͦ malo agant. ne nascant᷑. Cet̾m
inuenio quẽ ad modũ has nuptiaᷤᷤ
appellare possumꝰ. Et si aliquã
sibi ad tp̃s adhibuerit. donec illã
dignã honorib ł suis facultatib
inueniat quã cõparẽ ducat. ipso
animo adult̃ ẽ. nec cũ illa quã cu¬
pit inuenire. s cũ ista cũ qua sic
cubat. ut cũ ea ñ hãt maritale
consortiũ. aug̾ de bono c̃iugali.

Expanded text:
Solet etiam quaeri, cum masculus et femina, nec ille maritus nec illa uxor bitus causa copulantur ea fide media, ut nec ille cum altera nec illa cum altero id faciat, utrum nuptiae sint uocandae. et potest quidem fortasse non absurde hoc appellari conubium, si usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios uel etiam opere aliquo malo agant, ne nascantur. ceterum invenio quemadmodum has nuptias appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec illam dignam honoribus, vel suis facultatibus inveniat, quam comparem ducat, ipso animo adulter est, nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale c
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ⁊ ȩccłȩ sacram̃tũ. dubiũ ñ ẽ. eam
mulierẽ. ñ ꝑtinere ad matrimoniũ
in qua docet᷑ nuptiale ñ fuisse mys¬
gr̃a nuptiarũ partus sit feminarũ
ñ mediocris ẽ causa. ut uirginitas
cõmiscendi fidẽ liberoꝵ ꝓcreandorũ
causa. qr pͥma ẽ humani gñis in ista
motalitate societas uerũ ⁊̃ infirmita¬
tis inuicẽ excipiendȩ illicitos c̃cubitꝰ
euitandos mutuã qͦdã mͦ seruitutem.

Expanded text:
i et Ecclesiae sacramentum, dubium non est eam mulierem non pertinere ad matrimonium in qua docetur nuptiale non fuisse mysgratia nuptiarum partus sit feminarum, non mediocris est causa, ut virginitas commiscendi fidem, liberorum procreandorum causa, quia prima est humani generis in ista mortalitate societas, verum etiam infirmitatis invicem accipiendae ad illicitos concubitus evitandos, mutuam
Abbreviated transcription (Latin):
uir qͣntũ iudicauerit pat᷑. &. dabit
p̃tiũ pudicitiȩ eiꝰ. Tertiũ: filia p̃.¬
dicta dep̃hensa si ñ fuerit uoluntas
patris trahet eã a uiro p̃dicto. &. tra-¬
det eã alio. & dotabit eã. &. legiti¬
ma erit ei. S pͥmũ his duob p̃fert᷑.¬
eronimꝰ ait. Addit᷑ itaq illud qͣr¬
tũ legitimũ c̃iugiũ. Dũ mortua
fuerit uxor eiꝰ. licet illi accipere
aliã. s ñ repudiatã. nec desponsatã
uiro. s filiã. Similit̾ deboe ⁊ mu-¬
lier. Uñ &. paulus ait. Mulier
quȩ sub uiro ẽ ligata. sub lege uiri¬
uiro eiꝰ. uocabit᷑ adultera. si iuncta
fuerit alt̾i uiro. Si aut̃ mortuus fu¬
erit uir eiꝰ. liberata ẽ alege uiri. ita
ut ñ sit adultera si fuerit cũ alio uiro.

Expanded text:
caverit pater, et dabit pretium pudicitiae ejus. Tertium, filia praedicta deprehensa, si non fuerit voluntas patris, trahet eam a viro praedicto, et tradet eam alii et dotabit eam, et legitima erit ei. Sed primum his duobus praeferteronymus. Additur itaque aliud quartum legitimum conjugium. Dum mortua fuerit uxor ejus, licet illi accipere aliam, sed non repudiatam, nec desponsatam viro, sed filiam. Similiter debet et mulier. Unde Paulus ait: Mulier quae sub viro est, ligata est sub lege viriur, inquit, adultera, si iuncta fuerit alteri uiro; si autem mortuus fuerit uir eius, lib-erata est a lege uiri, ita ut non sit adultera, si fuerit cum alio uiro.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tumacẽ fuerit iudicatũ. Et hanc
sententiã de tͥb auctoritatib con¬
uentis ex eu̾glica u̾itate cȩlestinus
adnestoriũ seribens. ⁊ ephesina sy¬
nodus de eodẽ disc̾nens. &. beatꝰ g̃go¬
rius ad ioħem scͥbens cõꝓbauit. De
ꝑẽptorio aut̃ scripto affricanũ c̃ci¬
liũ monstrat decrescomo ut si c̃uen¬
tꝰ resipiscere detrectau̾it. suo c̃tẽp¬
tu & c̃tumatia faciente. auctori¬
tate iudiciaria ꝓtinꝰ ex cludatur.
mur ut ad nos uenire om̃i pꝰposita
finire scđm canonica instituta xp̃o
reuelante possimus. Ita aut̃ fac.
ut adueniendũ ãpliꝰ iã moras ñ
ingeras. nec ipsa te mag̾ absentia¬
obnoxiũ his q̃ dñr assignet. &. noᷤᷤ
inte ħres ñ solũ ꝓpt̾ dicta cͥmina

Expanded text:
umacem fuerit judicatum. » Et hanc sententiam de tribus auctoritatibus conventus ex evangelica veritate Coelestinus ad Nestorium scribens, et Ephesina synodus de eodem decernens, et beatus Gregorius ad Joannem scribens comprobat. De proprio scripto, Africanum concilium monstrat de Cresconio ut se conventus resipiscere detractaverit, suo contemptu et contumacia faciente, auctoritate judiciaria protinus excludatur. mur ut ad nos venire omni postposita finire secundum canonica instituta, Christo revelante, possimus. Ita autem fac ut ad veniendum amplius jam moras non ingeras, nec ipsa te aobnoxium his, quae dicuntur, assignet, et nos in te haec res non solum propter dicta crimina,
Abbreviated transcription (Latin):
dogna iã inculpatũ & c̃dẽpnatũ.
et eos qui tali dogmati obnoxii st̃.
anathematirari uult ȩccłȩ traditio.
nus dehis quȩ inferunt᷑ ei. ñ pꝰ mor¬
tẽ eiꝰ illũ anathematiro. Itẽ. Multi¬
epi cong̾gati. & quȩdã de diu̾sis cau¬
sis adeccłasticũ statũ ꝑtinentib de-¬
ponentes. de ep̃is statuert̃ de functis
qͥ suas facultates hereticis relinqt̃.
nati fuissent adhuc uiuentes. ut
demonstrato peccato isti & pꝰ mor¬
tẽ anathemati subitiant᷑. ltẽ. Et
siu̾a st̃ quȩ ceciliano obiecta st̃. &
nob̾ aliqñ possent monstrari. ipsũ
mortuũ anathematiraremꝰ. ltẽ. Diciᷤᷤ

Expanded text:
dogma jam inculpatum et condemnatum est, et eos, qui tali dogmati obnoxii sunt, anathematizari vult ecclesiae traditio, nus de his, quae inferuntur ei, etiam post mortem eum anathematizo. Item supi congregati sunt. Et quaedam de diversis causis ad ecclesiasticum statum pertinentibus disponentes de ipsis statuerunt defunctis qui facultates suas haereticis relinquuntnati fuissent adhuc viventes, tamen demonstrato peccato isti et post mortem anathemati subjiciantur. Item: « Et si vera sunt quae Ceciliano objecta sunt, et nobis aliquando possent monstrari, ipsum mortuum anathematizaremus. » Item: « Dicis
Abbreviated transcription (Latin):
excessus ueniã cũ sũma pęnitentia
ac lacͥmis exorare. Qđ si hanc sentñ¬
tiã nr̃am te cognou̾inus implesse
remissius. ñ iã tm̃ iniusticiã s ⁊ c̃tu¬
matiã frat̾nitatiᷤᷤ tuȩ cognoscas iuuan¬
te dño seuerius puniendã. qr nemo¬
lex dic̃. Quicũq trib auctoritatib
iudicis c̃uentꝰ. ł tͥb edictis fuerit
adiudicẽ ꝓuocatꝰ. aut uno ꝓom̃ib

Expanded text:
excessus veniam cum summa poenitentia ac lacrimis exorare. Quodsi hanc sententiam nostram te cognoverimus implesse remissius, non iam tantam iniustiiam, sed contumaciam fraternitatis tuae cognoscas iuvante Domino severius puniendam. Et itemlex dicit: « Quicunque tribus auctoritatibus judicis conventus vel tribus edictis fuerit ad judicem provocatus, aut uno pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
peratoris quã ꝓbat & seruat ȩc¬
clesia catholica: constitutione. cen
clesiastici canones hoc fieri iubent.
Siquis aut̃ adu̾sus ea aliquẽ excõmu¬
nicau̾it. ille ꝙͣ. qͥ excõmunicatꝰ ẽ. ma¬
ioris sac̾dotis auctoritate ad gr̃am sc̃ȩ
cõmumionis redeat. Is aut̃ qͥ legiti¬
me ñ excõmunicau̾it. in t̾m abstine¬
at a sacra cõmunione tp̃s. qͣntũ ma¬
iori sac̾doti uisũ fuerit. ut q ĩiuste
fecit. ipse iuste patiatur. Et hinc
sc̃s g̃goriꝰ ad ioħem ep̃m in iuste ex¬
cõmunicantẽ. int̾ cȩt̾a scͥpsit dicenᷤ.

Expanded text:
toris, quam probat et servat Ecclesia catholica, constitutione 123, pter quam ecclesiastici canones haec fieri jubent. Si quis autem adversus eum aliquem excommunicaverit, ille quidem qui excommunicatus est, majoris sacerdotis auctoritate, ad gratiam sanctae communionis redeat. Is autem qui non legitime excommunicaverit, in tantum abstineat a sacra communione tempus, quantum majori sacerdoti visum fuerit, ut quod injuste fecerit, ipse juste patiatur. Et hinc sanctus Gregorius ad Joannem episcopum injuste excommunicantem inter caetera scripsit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Quesitũ ẽ in eadẽ sẏnodo. rex.¬
ꝓ quib causis quẽ lib&. hominem
ep̃ali auctoritate uincło anathe¬
matis ligari oporteat. Atq una¬
mii cunctorũ sententia decretũ
ẽ. ꝓhis tͥb cͥminib fieri debere.
cũ ad synodũ canonice iussus ue¬
nire c̃tẽpserit. aut pꝰquã illuc ue¬
nerit. sacerdotalib respuit obedi¬
re p̃ceptis. aut ante fitã cause
sue examinationẽ. a synodo ꝓfugꝰ

Expanded text:
Quaesitum est in eadem synodo pro quibus causis quemlibet hominem episcopali auctoritate vinculo anathematis ligari oporteat. Atque unanimi cunctorum sententia decretum est, pro his tribus criminibus fieri debere, cum ad synodum canonice jussus venire contempserit, aut postquam illuc venerit, sacerdotalibus respuit obedire praeceptis; aut ante finitam causae suae examinationem, a synodo profugus
Abbreviated transcription (Latin):
paucos annos dioscorũ. qui fuit papa
sert̃ usq ad eiꝰ mortẽ. Itẽ. Etiam
origenẽ si ad tẽpora theophili sc̃ȩ
memoriȩ uł suꝑius aliqͥs recurre¬
rit. pꝰ mortẽ inueniet anathema¬
tiratũ. qd ñ ñ in isto fecit & ur̃a
scĩtas & uigilius religiosissimꝰ papa
antiqͥoris .r. ltẽ. Sc̃ã sẏnodus dixit.

Expanded text:
uor annos Dioscorum, qui fuit papa serunt usque ad ejus mortem. Item. Etiam Origenem si ad tempora Theophili sanctae memoriae, vel superius aliquis recurrerit, post mortem inveniet anathematizatum; quod etiam in isto fecit et vestra sanctitas et Vigilius religiosissimus papa antiquioris Romae. Item. Sacra synodus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
redecessoꝵs nr̃oꝵ statuta seqñ¬
tes. eos qui excõmunicatis fideli¬
tate aut sacͣm̃to astricti ft̃: apłica
auctoritate a sacram̃to absoluimꝰ.
qͦusq ipsi ad satisfactionẽ ueniant.
Et ne eis antea fidelitatẽ obser¬

Expanded text:
edecessorum nostrorum statuta sequentes, eos qui excommunicatis fidelitate aut sacramento constricti sunt, apostolica auctoritate a juramento absolvimus, quousque ipsi ad satisfactionem veniant, et ne eis fidelitatem obser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ salutẽ tuã iuras: ius filiis tuis red¬
de. qñ ꝑ filios tuos iuras. Qđ aut̃
ius debemꝰ saluti filiis nr̃is. dõ nr̃o.
nͥ caritatis : ueritatis &. ñ falsitatis.
Maxime aut̃ cũ ꝑ dm̃ fit ipsa ẽ u̾a
iuratio. Quia & cũ dic̃. qͥsq ꝑmeã
salutẽ. salutẽ suã dõ obligat. qñ
dic̃ ꝑ filios meos opignerat dõ filios
de ore eiꝰ ipsius. si uerũ. uerũ si falsũ.¬

Expanded text:
 salutem tuam juras, jus filiis tuis redde, quando per filios tuos juras. Quod autem jus debemus saluti, filiis nostris, Deo nostro, nisi charitatis, veritatis et non falsitatis. Maxime autem cum per Deum fit, ipsa est juratio. Quia et cum dicit quisque Per meam salutem, suam Deo obligat: quando dicit Per filios meos, oppignerat filios de ore ipsius, si verum, veru
Abbreviated transcription (Latin):
Chominẽ: qͦ audiente iurat aliquis
falsũ. & scit eũ falsũ iurare & tacet.
Tc̃ aut̃ scitꝰ ei rei de qͣ iurat᷑ testis fuit.
aut uidens. aut c̃scius fuit. id÷ aliqͦ
mͦ cognouit. aut oculis suis ꝯspexit.
aut ille ipse qͥ urauit illi idicauit. ita
enĩ potuit eẽ c̃sciꝰ. s int̃ timorẽ huius
peccati. &. timorẽ ꝑditionis hõiũ. non
parua existit plerũq tẽptatio. Possu¬
mꝰ eñĩ paratũ ad ꝑiuriũ admonendo
uł ꝓhibendo atã gͣui peccato reuocare.
S si ñ audierit. & corã nob̾ de reꝗͣ.
nouimꝰ falsũ iurau̾it. utrũ ꝓhibenaꝰ¬
difficillima q̃stio ẽ. s qr ñ hic exp̃s¬
sit cui ħ indicatũ ẽ utrũ illi cui iura¬
qͥ mag̾ possinit ꝓdesse quã obesse. ꝑiuro. siue ad corri-¬
gendũ eũ siue addm̃ ꝓeo placandum.

Expanded text:
hominem, quo audiente iurat aliquis falsum, et scit eum falsum iurare et tacet. tunc autem scit, si ei rei de qua iuratur testis fuit aut uidit aut conscius fuit, id est aliquo modo cognouit aut oculis suis conspexit aut ipse qui iurat illi indicauit; ita enim potuit esse conscius. sed inter timorem huius peccati et timorem proditionis hominum non parua existit plerumque tentatio. possumus enim paratum ad periurium admonendo uel prohibendo a tam graui peccato reuocare; sed si non audierit et coram nobis de re quam nouimus falsum iurauerit, utrum prodendudifficillima quaestio est. Sed quia non expressit cui hoc indicandum esset, utrum illi cui adjuraqui magis possunt prodesse quam obesse perjuro, sive ad corrigendum, sive ad Deum pro illo placandum,
Abbreviated transcription (Latin):
ligatis. Pluit in illo loco int̾rogas
hominẽ & respondet pluisse. &
ad negotiũ ipsiꝰ cõpetit. ut dicat
pluit. si putat ñ plitisse. Dic̃ enĩ.
pluit ibi. s ille nescit .&. putat
u̾bũ ꝓcedat ex aĩo. reã linguã non

Expanded text:
ligatis: Pluit in illo loco. Interrogas ligatis: Pluit in illo loco. Interrogas hominem et respondit pluisse, et ad negotium illius competit ut dicat, pluit, sed putat non pluisse. Dicitur enim pluit ibi, sed ille nescit, et putat verbum procedat ex animo. Ream lin
Abbreviated transcription (Latin):
Qui exig̃ iurationẽ ł. pͥma:
multu nt̾ ẽ. si nescit illũ uuraturũ
falsũ. anscit. Si enĩ nescit. &. idõ dic̃
iuramͥ. ut fides ei sit: audeo dr̃e ñ eẽ
peccatũ. &. tm̃ humana tẽptatio est.
Si aũ noũ fecisse. siscit eũ fecisse. uidit
fecisse. &. cogit iurare homicida ẽ. lue
enĩ se suo ꝑurio int̾iit. s iste manũ
int̾ficientis & ĩp̾ssit & p̃ssit. aug̃ de¬
Iomines enĩ falsũ iurant. ł cũ fallunt.
ł cũ fallunt᷑ aut putat hõ uerũ ẽẽ
qđ falsũ ẽ &e tem̾e iurat. aut scit pu¬
& nichilominꝰ cũ scełe urat. Distant
aut̃ ista ꝑuria q̃ duo cõmemoraui.
facit illũ iurare qi uerũ putat ẽẽ ꝓ
qͦ iurat. Uerũ putat ẽe̾ &. tñ falsũ ẽ.
iurationẽ int̾ poñ. Da aliũ. Scit fal¬
uerũ sit. q scit falsũ ẽẽ uidetiᷤᷤ ꝗͣ ista de¬
testanda sit belua . &. de reb humaniᷤ
Putat falsũ eẽ & iurat taꝗͣ uerũ
sit. forte uerũ ẽ. U̾bi gr̃a ut intel

Expanded text:
Qui exigit jurationem, multum interest, si nescit illum jurare falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dixit: « Jura mihi, ut fides ei sit, » non audeo dicere esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem novit eum fecisse, si scit eum fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est. Ille enim se suo perjurio interimit; sed iste manum interficientis et impressit et pressit. CAP. Homines enim falsum jurant, vel cum fallunt, vel cum falluntur, aut putat homo verum esse quod falsum est, et temere jurat, aut scit, aut puet nihilominus cum scelere jurat. Distant autem ista perjuria, quae duo Facit illum jurare quia verum putat esse pro quo jurat. Verum putat esse, et tamen falsum est. jurationem imponit. Da alium; scit falverum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua, et de rebus humanis putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intel
Abbreviated transcription (Latin):
cato illiꝰ se sotiat. qͦ ꝑ demonia iuraũ.
s bono pacto eiꝰ qͦ fidẽ seruauit.
Heq hic eã fidẽ dico seruari. quia
creta. a fide humanoꝵ placitoꝵ atq
pactoꝵ. Uerũtam̃ sine ulla dubita¬
tione minꝰ malũ ẽ. ꝑ dõs falsos iurare
ueracit᷑. ꝗͣ ꝑ dm̃ uerũ fallacit᷑. Qnͣto

Expanded text:
cato eius se sociat, quo per daemonia iurauit, sed bono pacto eius, quo fidem seruauit. neque hic eam fidem dico seruari, qua creta a fide humanorum placitorum atque pactorum. uerum tamen sine ulla dubitatione minus malum est per deum falsum iurare ueraciter quam per deum uerum fallaciter. quanto
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ in alteriꝰ cõmendauerit dñm.¬
& ꝑ abrenuntiationẽ. apͥoris pos¬
sess oris se alienau̾it seruitio. ex suf¬
flatur ab eo seua potestas. ut ꝑ piũ
sacerdotis ministeriũ spũi scõ cedat
& exsufflantur. & exorcitant᷑.
ut pellatur abeis diaboli potestaᷤᷤ ini-¬
mica. ꝙ decepit hominẽ ut possideret
homines. Non gͦ creatura dĩ in infan-¬
tib exorcitantur aut exsufflat᷑. sed
ille sub quo st̃. qui sub peccato nasc̾tur.
tirandus signaculo sc̃ȩ crucis tam¬
infronte quã in corde. ut ipse a¬
postata diabolus in uase suo pͥstino
suȩ intentionis ñ cognoscens signũ

Expanded text:
 in alterius commendaverit dom abrenuntiationem, a prioris possessoris se alienaverit servitio, exsufflatur ab eo saeva potestas, ut per pium sacerdotis ministerium Spiritui sancto cedat t exsufflantur et exorcizantur ut pellatur ab eis diaboli potestas inimica, quae decepit hominem ut pohomines. Non ergo creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflantur, sed ille sub quo sunt qui sub peccato nascuntur.atur baptizandus signaculo sin fronte quam in corde, ut ipse apostata diabolus in vase suo pristinae suae interemptionis cognoscens signum,
Abbreviated transcription (Latin):
dilatio retro possit iudȩoꝵ
abstinentia . xł. indicta. aut die
diñca aut si cȩleberrima festiui¬
tas fortassis occurrerit. eos omipo
nte baptismũ cathecitandi de¬
bet in homine p̃uenire officiũ.
ut fidĩ pͥmũ cathecuminꝰ accipiat
rudimentũ. ltẽ. Prius ipse iħc cȩci¬
nati oculos luto exputo facto suꝑli¬
niuit . &. sic ad aquas syloe misit.
quia prius debet baptirandus fide
incarnationis xp̃i instrui . &. sic
adbaptismũ iã credulus admitti.
ut sciat cuiꝰ gr̃ȩ in eo ẽ particeps
& cui iã debitor fiat deinceps.¬

Expanded text:
dilatio retro possit eorum anabstinentia 40 diebus indicta, aut die Dominico, aut si celeberrima festivitas fortassis occurrerit, eos omniponte baptismum, catechizandi debet in hominem pervenire officium, ut fidei primum catechumenus accipiat rudimentum. nati oculos luto ex sputo facto superlinivit, et sic ad aquas Siloe misit, quia prius debet baptizandus fide incarnationis Christi instrui, et sic ad baptismum jam credulus admitti, ut sciat cujus gratiae in eo est particeps, et cui jam debitor fiat deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
liũ nͥ eũ pęniteat uitȩ uet̾is. no¬
uã non pot̃ inchoare. Abhac pę¬
nitentia cũ baptieantur soli par¬
uuli inmunes st̃. ñdũ enĩ uti pos.¬
sunt libero arbitrio. aug̃ ad se¬

Expanded text:
lium, nisi eum poeniteat vitae veteris, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia cum baptizantur soli parvuli immunes sunt, nondum enim uti possunt libero arbitrio. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
bri qui diocesan as ȩccłas regt̃.
aliqͥs. quare in aqua solũmͦ ⁊ non
aliqñ in uino baptismus consecret᷑.
Cui respondit beatꝰ ambrosius. iccir¬
co uniformit᷑ id fieri in aqua. ut in¬
telligatur qđ sicut aqua sordes cor¬
poris aut uestimenti abluit. ita illud
baptisma animȩ maculas sordesq
uicior emundando abstergit.

Expanded text:
s regunt aliquis quare in aqua solummodo, et non aliquando in vino baptismus consecretur. Cui respondit beatus Ambrosius: « Idcirco uniformiter hoc fieri in aqua, ut intelligatur quod, sicut aqua sordes corporis, aut vestimenti abluit, ita illud baptisma animae maculas sordesque vitiorum emundando abstergit.
Abbreviated transcription (Latin):
accusatũ : neq aliquid ordi¬
nabilit̾ factũ. s iniuste se asserit
condempnatũ. diligent̃ quȩrendũ ẽ.
Primo si iudiciũ ordinabilit̃ primũ
ẽ habitũ. si alii accusatores. alii testeᷤ
fuerunt. de iñ causarũ qualitas si dig¬
na exilio uł depositione fuit. si eo pre¬
sente sub iure uirando contra eũ testi¬
moniũ dictũ ẽ. si scriptis actũ ẽ. si ipse
licentiam respondendi ac defendendi
se habuit. S o de ꝑsonis accusantiũ
ac testificantiũ subtilit̃ querendũ ẽ.
cuiꝰ conditionis. cuiꝰue opinionis & ne
inopessint. ne forte aliquas contra
p̾fatũ pastorẽ inimicitias habuissent.
utrũ testimoniũ ex auditu dixerint.
aut certe spatialit̾ si se scire testati
sunt. si scriptis indicatũ ẽ. &. partib
p̃sentib sententia recitata ẽ. Quod si
forte hec sollẽpnit᷑ acta non st̃: neq

Expanded text:
accusatum, neque aliquid ordinabiliter factum, sed injuste se asserit condemnatum, diligenter quaerendum est primum, si judicium ordinabiliter est habitum, aut si alii accusatfuerint; deinde causarum qualitas, si digna exsilio vel depositione fuit, si eo praesente sub jurejurando contra eum testimonium dictum est, si scriptis actum est, si ipse licentiam respondendi ac defendendi se habuit. Sed et de personis accusantium ac testificantium subtiliter quaerendum est cujus conditionis, cujusve opinionis, et ne inopes sint, ne forte aliquas contra praefatum pastorem inimicitias habuissent, utrum testimonium ex auditu dixerint, aut certe specialiter se scire testati sunt, si scriptis judicatum est, et partibus praesentibus sententia recitata est. Quod si forte haec solemniter acta
Abbreviated transcription (Latin):
ales epõs epłas direxerit in qͥb
eos aut ad ordinationẽ alicuiꝰ fr̃is.
aut ad synodũ inuitet. pꝰ positis
om̃ib excepta graui infirmitate
corporis. aut p̃ceptione regia. ad
constitutã diem ade̾e̾ ñ differant.
Quod si defuerint. sicut pͥsca canoñ
prȩcepit auctoritas. usq ad ꝓximã
sinodũ caritate frũm. & ȩccłȩ com¬

Expanded text:
s epistolas direxerit, in quibus eos aut ad ordinationem alicujus fratris, aut ad synodum invitet, postpositis omnibus, excepta gravi infirmitate corporis, aut praeceptione regia, ad constitutam diem adesse non differant. Quod si defuerint, sicut prisca canonum praecepit auctoritas, usque ad proximam synodum charitate fratrum, et Ecclesiae com
Abbreviated transcription (Latin):
ropt̃ utilitates eccłasticas abso¬
lutiones earũ rerũ quȩ dubita¬
tionẽ. controuersiãq recipiunt:
optime placuit. ut ꝑsingłas quãq
ꝓuincias bis in anno ep̃oꝵ c̃cilia
cȩlebrentur. Semel quidẽ pꝰ t̾ciam
septimanã festi paschalis ita ut in
.iiͦii. septimana quȩ consequitur.
idẽ in medio pentecosten c̃ueniat
sinodus. metropolitano conꝓuinci¬
ales ep̃os ãmonente. Scd̃a uͦ sinodus
g̃ci nominant. In ipsis aut̃ conciliis
adsint pb̃ri. & diaconi & om̃s qͥ
se lesos estimant. & synodi expe-¬
cui metropolitanus ep̃s int̾fuerit.¬

Expanded text:
ropter utilitates ecclesiasticas et absolutiones earum rerum quae dubitationem controversiamque recipiunt, optime placuit, ut per singulas quasque provincias bis in anno episcoporum concilia celebrentur. Semel quidem post tertiam septimanam festi Paschalis, ita ut in quarta septimana quae consequitur, id est, medio Pentecostes conveniat synodus, metropolitano comprovinciales episcopos admonente. Secunda vero synodus aeci nominant. In ipsis autem conciliis adsint presbyteri, diaconi, et omnes qui se laesos existimant, et synodi expequibus metropolitana
Abbreviated transcription (Latin):
Hoͣc dicens locum aufert uroitio .i. discus¬
cam remissionis infundas. mĩam dico magnam: qr mag¬
na ÷ miseria mea. & iõ magnã exig̃ medicinã. de gͣui e¬
nim pecc̃o desꝑandum ẽẽt: nͥ eẽt magna mĩa. q̃ ñ pot̃¬
diftiniri ꝗͣta sit Bene gͦ dicit magnam q̃ de celođm de¬
posuit. corꝑe induit. ut pat̃etur & moreretur. ꝑ qͣm cre¬
debat iste se facile ab solui. ꝑ qͣm sciebat & bumanum¬
gñs lib̾ari. Quid gͦ ñ pot̾at daro cum scđm se rogatur

Expanded text:
Hoc dicens locum aufert judicio, id est discuscam remissionis infundas. Misericordiam dico magnam, quia magna est miseria mea, et ideo magnam exigit medicinam; de gravi enim peccato desperandum esset, ndiffiniri quanta sit. Bene ergo dicit, magnam, quae de coelo Deum deposuit, corpore induit, ut pateretur et moreretur, per quam credebat iste se facile absolvi, per quam sciebat genus humanum liberari. Quid ergo non poterat dare, cum secundum se rogatur
Abbreviated transcription (Latin):
na: umbͣ cõmocionis. ħ omĩa congruunt malis
ut potes tos qui sunciam uictima lupi .i. diaboli
ssalmana .i. instabiles om̃i put stagestiomi ce¬
dixert̃ hereditatẽ possideamꝰ seũariũ eiꝰ dr̃
Om̃s pͥnapes eoꝵ .i. consilioꝵ auctores ita pone
ut dui qui dix̾unt. Ecc̃e in anis sonitꝰ quo so¬
nuerũt inimici tui quid cdip̃itut: ꝑ ossideamꝰ

Expanded text:
na, umbra commotionis. Haec omnia contingunt malis,utpote eos qui sunt jam victima lupi, id est diaboli; et Salmana, id est instabiles, omni pravae suggestioni cedixerunt: Haereditate possideamusod., Aug. id est consiliorum auctores, ita pone ut dixi. Qui dixerunt. Ecce inanis sonitus, quo sonuerunt inimici tui. Quid dixerunt? Possideamus
Abbreviated transcription (Latin):
moabite. dm̃t quẽ loch eb̃us demaiore filia sua.
genrit. Nñ moab int̃p̃tat᷑ expatre quodinma¬
lo accipiiir. Bonis quidẽ frut pat̾sd̾ filia il¬
licite usa ẽ. s sic̾ lex bona ẽ. si quis ea legitame
utatͣ.si i nceste. ꝑ moab gͦ singnificant᷑. gt̃s. ex¬
leges que recedentes. ad̾o patre. sit en patre di¬
abolo. Sequit᷑ aggareni qui dñrabagar ⁊̃¬
int̃ptant᷑ ꝓseliti .i. aduent ł alieni ꝑ qͦs si gnisic̾at᷑
faisi fr̾es. qui noĩe cenꝰ funt neicłia qii si sunt
ciues s alicno animosub inuant eplorade lib̾¬
tatẽ eccłie. ⁊ muenta occasione nocendi se ostñdũt¬
Seq̃r. gebal Gẽbal it̃p̃tat᷑ ualł una Ge ⁊ nalł¬

Expanded text:
Moabitae dicuntur, quem Loth ebrius de majore filia sua genuit . Unde Moab interpretatur ex patre, quod in malo accipitur. Bonus quidem fuit pater, quo filia illicite usa est; sed sicut lex bona est si quis ea legitime utatur, non inceste. Per Moab ergo significantur gentes exleges, quae recedentes a Deo Patre, sunt ex patre diabolo . Et Agareni, qui dicuntur ab Agar el alieni, per quos significantur falsi fratres, qui nomine tenus sunt in Ecclesia ; qui non sunt cives, sed alieno animo subintrant explorare libertatem Ecclesiae, et inventa occasione nocendi se ostendunt. Gebal. Gebal interpretatur vallis vana. Ge