comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruit. quod fit ꝑ infirmitatẽ quam peccando meruimꝰ uocat᷑q
peccatum habitans in membris meis. Sic autẽ ẽ hoc pecatum
ut sit pena peccati. Deniq pꝰca quam illa facta transgressio. &
inobediens a lege sui domini au̾sa ẽ. habere cepit contra eam
seruus eiꝰ hoc corpꝰ eius legẽ in obedientiȩ & pudiuit illos honẽs
nuditati sue adiumadu̾so in se motu quem ante ñ senserant:
Quẽ animaduiso aꝑtio dicta ẽ occuloꝵ. Neq enĩ occłis dausis
int̾ illas arbores aberrabant: Sic & deagar scͥptumẽ. aꝑti
sunt ocłi ciꝰ e uidit puteum. ẽunc illi homines pudenda cȩru¬
erunt. quȩ ds illis membra. ipsi uero pudenda fecerunt. De hac
lege pereati nascitur caro peccati expianda ꝑ illius sacram̃tũ.
qui uenit in similitudine carnis peccati ut euacuetur corpus
peccati. quod & corpus mortis huiꝰ apellat. Unde miserũ ho¬

Expanded text:
seruit, quia hoc fit per infirmitatem, quam peccando meruimus, uocaturque seruit, quia hoc fit per infirmitatem, quam peccando meruimus, uocaturque peccatum habitans in membris nostris. sic est autem hoc peccatum, ut sit poena peccati. denique posteaquam est illa facta transgressio et anima inoboediens a lege sui domini auersa est, habere coepit contra eam seruus eius, hoc est corpus eius, legem inoboedientiae et puduit illos homines nuditatis suae animaduerso in se motu, quem ante non senserant, quae animaduersio apertio dicta est oculorum; neque enim oculis clausis inter illas arbores oberrabant. sic et de Agar scriptum est: aperti sunt oculi eius et uidit puteum. tunc illi homines pudenda texerunt, quae deus illis membra, ipsi uero pudenda fecerunt. De hac lege peccati nascitur caro peccati expianda per illius sacramentum. qui uenit in similitudine carnis peccati, ut euacuetur corpus peccati, quod et corpus mortis huius appellat, unde miserum ho
Abbreviated transcription (Latin):
erat homo recte. illi poterat displicere. & cum etiã ipsi dõ dicat᷑.
oꝑa manuũ tuaꝵ ne despexeris. S ꝓfecto scđ̃m illam iusticiam
qua se nouerat inuistum. se uituꝑauit atq distabuit. & estimaũqͦ
st̾rã & cinerem. m̃te conspiciens xpĩ iusticiam. in cuiꝰ ñ tantum¬

Expanded text:
erat homo, recte illi poterat displicere, cum etiam ipsi deo dicatur: erat homo, recte illi poterat displicere, cum etiam ipsi deo dicatur: opera manuum tuarum ne despexeris. sed profecto secundum illam iustitiam, qua se noucrat iustum, se uituperauit atque distabuit aestimauitque se terram et cinerem mente conspiciens Christi iustitiam, in cuius n
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sic̃ ipse iob testis ẽ dicens. quid adhuc ego iudicor monitus
& increpationes dĩ audiens: llemo autẽ iuste increpatur:
nͥ in quo ẽ aliquid quod increpatione sit dignum. Et ipsa incre¬
diuina oꝑa potestatis suȩ sub hac sententia increpans ut cũ diccre
appareat. Numquid potes hȩc tanta quȩ possum: Quo aut ꝑti
ret xp̃m ad passionẽ cẽ uenturum: Intelligat gͦ quã debet eqͦ
ammo tolerare quȩ ꝑtulit. si xp̃c in quo peccatũ. cũ ꝓpt̾ nos hõ
factus ee̾t omnino nullum fuit & in quo dõ tanta potentia. neqͣ¬
quã tñ passionis obedientiam recusauit. Quod puriore cordis
intentione iob intelligens: responsioni suȩ addidit. uris auditu
intelligebam ee pͥriꝰ. & nc̃ ecce occłs meus uidec te. Idõ uicuꝑaui
me ipsum a distabui. & estimaui me ipsum terrã & cinerem. Qr̃
sibi in hoc tam magno intellectu displicuit: Neq enĩ opꝰ dei qͦ

Expanded text:
est, sicut ipse Iob testis est dicens: quid adhuc ego iudicor monitus est, sicut ipse Iob testis est dicens: quid adhuc ego iudicor monitus et increpationes domini audiens? nemo autem iuste increpatur, nisi in quo est aliquid, quod increpatione sit dignum. Et ipsa incrediuina opera potestatis suae sub hac sententia increpans, ut cum dicere appareat: \'numquid potes haec tanta quae possum?\' quo autem iret Christum ad passionem esse ucnturum-intcllegat ergo, quam debeat aequo animo tolerare quae pertulit, si Christus, in quo peccatum, cum propter nos homo factus esset, omnino nullum fuit et in quo deo tanta potentia est, nequaquam tamen passionis oboedientiam recusauit? quod puriore cordis intentione Iob intellegens responsioni suae addidit: auris auditu audiebam te prius et nunc ecce oculus meus uidet te. ideo uituperaui me ipsum et distabui et aestimaui me ipsum terram et cinerem. quare sibi ita in hoc tam magno intellectu displicuit? neque enim opus dei, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dri eset mundꝰ asoerdibus ẽẽ ñ posse. Et d̃ iustisimne in iudiciũ
tium uenuet. Illud ũ quod ait. dinumerasti omnes necessitudi
nes meas. &e nichil te lituit de peccatis meis. signasti peccata
mea in folliculo. e annocasti si quid inuitus cominisi: nonne
satis apꝑuit etiã illa peccata uste imputari. quȩ ñ delectationiꝰ
illecebra comnuttuntur s causa deuitande molestie alicuiꝰ aut
doloris. aut mortis: sam & hȩç dicunt᷑ quadam necessitate com¬
mitti.cum om̃a suꝑanda sint amore & delectatione iusticis.
Potest etiã quod dixit. e annotasti siq̃uid inuitus
com Cinsi: ad illam uocem uidi ꝑtinere. qua dictum ẽ.
Nlon enĩ quod uolo ago s quod odi hoc uel illud facio. Quod
quod ipse dñs. qui ci ꝑhibuerat cestimonium. cũ etiã scͥptura
hoc ẽ dei sp̃c dixerit in omnibus quȩ contigerunt ei ñ eũ peccasse

Expanded text:
diei esset, mundus a sordibus esse non posset et ideo iustissime in iudicium diei esset, mundus a sordibus esse non posset et ideo iustissime in iudicium tuhil te latuit de peccatis meis; signasti peccata mea in folliculo et adnotasti si quid inuit us commisi, nonne satis aperuit etiam illa peccata iuste inputari, quae non delectationis inlecebra committuntur, sed causa deuitandae molestiae alicuius aut doloris aut mortis? nam et haec dicuntur quadam necessitate committi, cum omnia superanda sint amore et delectatione • iustitiae. potest etiam quod dixit: et adnotasti si quid inuitus commisi, ad illam uocem uideri pertinere, qua dictum est: non enim quod uolo ago, sed quod odi, hoc facio. Quid quod ipse dominus, qui ci perhibuerat testimonium, cum etiam scriptura, hoc est dei spiritus, dixerit in omnibus, quae contigerunt ei, non cum peccasse
Abbreviated transcription (Latin):
onis ostendens ex originalis transgressione peccati. cũ de peccatiˢ
sus. ageret uelut eoꝵ. causa reddens. dixit hominẽ uatum ex
muliere parui eẽ temporis &e plenum iracundia. Qua iracundia.
nisi qua sunt omnes sicut dic̃ apłs naturalit̃. hoc ẽ originaliter.
irȩ filii. quoniã filii sunt concupiscentiȩ carnis & scłi: Ad ipsam
irã ꝑtinere eciã mortẽ hominis. consequent̃ ostendit. Cum enuĩ
dixisset parui ẽẽ temꝑis. e plenum iracundia. addidit etiam. Et
sic̃ flos cum floruit. & decidit. discessit: sic̃ umbra ñ manet. Cum
autẽ subuingit nonne & huiꝰ curã fecisti uenire in iudicium tuũ:
quis enĩ erit mundus a sordibꝰ nemo nec si uniꝰ dici fuerit uita eiꝰ.
hoc utiq dicit. Curã hominis. breuis uitȩ. fecisti uenire in udi¬
cium tuum. Quantumlibet enĩ breuis fuerit uita eiꝰ. etiã si uniꝰ

Expanded text:
onis ostendens ex originalis transgressione peccati, cum de peccatis onis ostendens ex originalis transgressione peccati, cum de peccatis suis ageret, uelut eorum causas reddens dixit hominem natum ex muliere parui esse temporis et plenum iracundia. qua iracundia, nisi qua sunt omnes, sicut dicit apostolus, naturaliter, hoc est originaliter, irae filii, quoniam filii sunt concupiscentiae carnis et saeculi ? ad ipsam iram pertinere etiam mortem hominis consequenter ostendit. cum enim dixisset: parui est temporis et plenus iracundia, addidit etiam: et, sicut flos cum floruit et decidit, discessit, sicut umbra n on manet. cum autem subiungit: nonne et huius curam fecisti uenire in iudicium tuum? quis enim erit mundus a sordibus? nemo, nec si unius dici fuerit uita eius, hoc utique dicit: \'curam hominis breuis uitae fecisti uenire in iudicium tuum. quantumlibet enim breuis fuerit uita eius, etiamsi unius
Abbreviated transcription (Latin):
ex regł̃a illa iusticiȩ. quam sicut pot̾ concupiscit. apud dm̃. in uitate
sit quia ita c̃. Et adiungit. Quẽadmodum eiũ uistus erit ante dnm:
Si ciĩ uelit contendere cum eo. non potit obedire ei. Amittit enum
etiã illam obedientiam. qua obedire p̾recipienti consitenda esse
peccata. Unde quosdam increpat: dicens. Quid uultis mecum ui¬
dicio contendere: Quod ille p̾oniens. ne inquit intres in uidicium
cum seruo tuo qm ñ iustificabit᷑ in conspectu tuo omnis uiuens.
Idõ etiã dicit iob. Quis crĩ uidicio eiꝰ adu̾sabitur: Quod si fucro it.
os meum impie loquet᷑: Hoc ẽ eñ. si me iustum direro contra iu¬
diciũ eiꝰ ubi ꝑfecta illa iusticiȩ regla. me conuinctt iniustũ: ꝓfecto
imnpie loquetur os meum. quia contra dei uitatẽ loquetur. fra¬
gilitatẽ quoq ipsam uł potiꝰ dampnationẽ carnalis generati¬

Expanded text:
ex regula illa iustitiae, quam sicut potest conspicit apud deum, in ueritate ex regula illa iustitiae, quam sicut potest conspicit apud deum, in ueritate scit, quia ita est, et adiungit: quemadmodum enim iustus erit antse inueniri posse quod damnet, non poterit oboedire ei\'; amittit enim etiam illam oboedientiam, qua oboedire posset praecipienti confitenda esse peccata. unde quosdam increpat dicens: quid uultis mecum iudicio contendere? quod ille praccauens: ne, inquit, intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. ideo etiam dicit Iob: quis enim iudicio eius aduersabitur? quodsi fuero iustus, os meum impie loquetur; hoc est enim: \'si me iustum dixero contra iudicium eius, ubi perfecta illa iustitiae regula me conuincit iniustum, profecto impie loquetur os meum, quia contra dei ucritatem loquetur\'. Fragilitatem quoque ipsam uel potius damnationem carnalis generati
Abbreviated transcription (Latin):
Sao inqut. quia impuntum me ñ dimetit quia sumimpiꝰ. Quare
ñ sum mortuus: Quod si purificatus niuc. e mundatꝰ fucro mun¬
dis manibꝰ suficient᷑. in sor dibꝰ me tunxisti. Nnt̃ in aliosuo scrmone
Qa conscͥpsisti inquit adu̾sus me mala. & indiustime iuuentutis
mes peccata. e posuisti pedem meũ in prohibitione. Seruastioiã
peccata mea. & in ridices pedum meoꝵ. inpexisti qui ueterascũt
sic̃ ut̃. uel sicut uestimentũ atinea commnestum. Homo eñ natꝰ
tuit de peccatis meis. Signasti peccata mea in folliculo: & anno¬
tasti siq̃uid inuitus commisi. Ecce &e iob confitet᷑ peccata sua. &
in u̾itate se dic̃ scire. quia non ẽ ustꝰ quisquã ante dñm. Et ideo
iste hoc in uitate sit. quia si nos dixerimus ñ hab̾e peccatũ. ipsa
uitas in nob̃ ñ ẽ sronide scđ̃m modum conu̾sationis humanȩ ꝑhi¬
bet dẽ itͣa tam magnum iusticiȩ cestimonium. Ipse autẽ se metiens

Expanded text:
Scio, inquit, quia impunitum me non dimittit. Quia sum impius, quare Scio, inquit, quia impunitum me non dimittit. Quia sum impius, quare non sum mortuus? Quod si purificatus nive, et mundatus fuero mundis manibus, sufficienter in sordibus me tinxisti . Item in alio suo sermone: Quia conscripsisti, inquit, adversus me mala, et induisti me juventutis meae peccata, et posuisti pedem meum in prohibitione, servasti omnia opera mea, et in radices pedum meorum inspexisti, qui veterascunt sicut uter, vel sicut vestimentum a tinea comestum. Homo enim natus tuit de peccatis meis; signasti peccata mea in folliculo et adnotasti si quid inuitus commisi. ecce et Iob confitetur peccata sua et in ueritate se dicit scire, quia non est iustus quisquam ante dominum. et ideo iste hoc in ueritate scit, quia, si nos dixerimus non habere peccatum, ipsa ueritas in nobis non est. proinde secundum modum conuersationis humanae perhibet ei deus tam magnum iustitiae testimonium; ipse autem se metiens
Abbreviated transcription (Latin):
ne sepe dixisset peccauimꝰ. ñ ita nob̃ exposuit cur hoc dixerit ut
ab illo audiremus. cum orarẽ & confiterer peccata popłi mei. do¬
mino dõ meo. neo adhuc distinctione confusa ut esset incertum
ꝓpt̾ unius corꝑis societatẽ. si diceret cũ peccata mea confiterer do¬
mino dõ meo. s omnino tã distincte. tamquã de ista distinctiõe
satagens eamq maxime uehement̃q commendans pectata in¬
quit mea e peccata popli mei. Quis huic euidentiȩ ꝯtradicit.
nͥ quẽ plus delectat defensare quod sentit. quam quid sentiendũ
sit muenire: Iob autẽ pꝰ tam magnum de illo ĩticie testimonium
dͥei quid dicat. ipse uideamus. In u̾itate inquit scio. quia ita est:
Quẽadinodum ustꝰ ertt homo ante dñmm: Si autẽ uelit contende
cũ eo. ñ poterit obedire ei. Et paulopꝰ. Quis inquit indicio eiꝰ adu̾¬
abitur Qiod si fueto iut̃ s ineim impit lequetur. Ittuĩ pulopꝰ¬

Expanded text:
 in oratione saepe dixisset \'peccauimus\', non ita nobis exposuit, cur hoc dixerit, ut  in oratione saepe dixisset \'peccauimus\', non ita nobis exposuit, cur hoc dixerit, ut ab illo audiremus: \'cum orarem et confiterer peccata populi mei domino deo meo\', nec adhuc distinctione confusa, ut esset incertum propter unius corporis societatem. si diceret: \'cum peccata nostra confiterer domino deo meo\', sed omnino 2J tam distincte, tam quam de se ipsa distinetione satagens eamque maxime uehementerque commendans: peccata, inquit, mea et peccata populi mei. quis huic euidentiae contradicit, nisi quem plus delectat defensare quod sentit quam quid sentiendum sit inuenire? lob autem post tam magnum de illo iustitiae testimonium dei quid dicat ipse uideamus. in ueritate, iQuemadmodum enim justus erit homo ante Dominum? Si autem velit contendere cum eo, non poterit obedire ei. Et paulo post: Quis, inquit, judicio ejus adversabitur? Quod si fuero justus, os meum impie loquetur. Iterum paulo po
Abbreviated transcription (Latin):
rit ebrietatẽ non eẽ peccatum: quȩ tñ subrepsit canto uiro. Nam
noş sic̃ legimus fuit. aliquando ebriꝰ. quamuis absit ut fuerit
ebriosus. Damel uͦ pꝰ orationẽ quamfuit dõ. de se ipse dicit. Cum
orarem. & confiterer peccata mea. & peocata popłi mei domino
dõ meo. Propterea nͥ fallor ꝑ supra memoratũ ierechielem. cuidã
suꝑbisimo dr̃: Num quid tusapientior quam diniel: Neq hic dici
pot̾. quod quidam contra orationẽ dominicã argumentant᷑. qͥa &¬
si orabant eã ut iniqui sc̃i e ꝑfecti iam apl̃i nullum omnino haben
bant. dimite nob̾ debita nr̃a sic̃ & nos dinittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. ut
ꝑ hoc inquiunt. quod dicerent nr̃a in uno eẽ corꝑe demonstrarent.¬
& illos adhuc habentes peccata. & se ipsos qui iã carebant omni
et parte peccato. In damele certe hoc ñ pot̃ dici: qui ut credo cãꝙͣ

Expanded text:
rit ebrietatem non esse peccatum, quae tamen subrepsit tanto uiro; nam rit ebrietatem non esse peccatum, quae tamen subrepsit tanto uiro; nam Noe, sicut legimus, fuit aliquando ebrius, quamuis absit, ut fuerit ebriosus. Danihel uero post orationem, quam fudit deo, de se ipse dicit: cum orarem et confiterer peccata mea et peccata populi mei domino deo meo. propterea, nisi fallor, per supra memoratum Hiezechielem cuidam superbissimo dicitur: numquid tu sapientior quam Danihel? neque hic dici potest, quod quidam contra orationem dominicam argumentantur, quia etsi orabant eam, inquiunt, sancti et perfecti iam apostoli nullum omnino habentbant: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, ut per hoc, inquiunt, quod dicerent \'nostra\', in uno esse corpore demonstrarent et illos adhuc habentes peccata et se ipsos, qui iam carebant omni ex parte peccato. in Danihele certe hoc non potest dici, qui, ut credo, tamq
Abbreviated transcription (Latin):
stimonio quo de iam natis ȩxdo dĩ. Si dixerimus quia peccatũ
ñ habemus. nos ipsos decipimus. & ui̾tas in nob̾ ñ ẽ. Quamdiu enũ
homo quamuis totꝰ spe iam etiã in re ex parte. in regeneratione
sp̃uali renouatus. adhuc tñ portat corpus quod corrumpit᷑ e ag¬
grauat animã. Quid quo ꝑtineat. & quid unde dicat᷑. etiã in u¬
no homine distinguendũ. Nam ut ego arbitror ñ facile cuiquã
scͥptara dei tam magnũ iusticiȩ ꝑhibet cestimoniũ: quã tͥbus fa¬
mulis eiꝰ noȩ. damel.iob. Quos ierechiel ꝓpħa dicit ab imini¬
nente quadã itacandia dum solos posse lił̃tri. in tribus utiq illiˢ
uiris. tria quȩdam hominũ libanda genera p̾sigurans. In noc
les. Et siquis c̃ forte aliꝰ intellectus. de quo nc̃ ñ ẽ. neceẽ disquirere.
Uerumptam̃ quanta isti usticia p̃minerint. & hoc ꝓpħico. & aliiᷤ
diunis cestimonis satis apparet. Nec idõ quisquam sobriꝰ dixe¬

Expanded text:
 si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. quamdiu enim homo quamuis totus in spe iam et iam in re exparte regeneratione spiritali renouatus adhuc tamen portat corpus, quod corrumpitur et adgrauat animam, quid quo pertineat et quid unde dicatur, etiam in uno homine distinguendum est. nam, ut ego arbitror, non facile cuiquam scriptura dei tam magnum iustitiae perhibet testimonium quam tribus famulis eius, Noe, Danihel et Iob, quos Hiezechiel propheta dicit ab inminente quadam iracundia dei solos posse liberari, in tribus utique illis uiris tria quaedam hominum liberanda genera praefigurans: in Noe, tos et si quis est forte alius intellectus, de quo nunc non est necesse disquirere. uerum tamen quanta isti iustitia praeeminuerint, et hoc prophetico et aliis diuinis testimoniis satis apparet. nec ideo quisquam sobrius dixe
Abbreviated transcription (Latin):
mus sine ullo peccato ꝑfectam habuisse iusticiam: ut nec ipsũ
ipłm eiusqͥem regule summitate arbitremur. fuisse ꝑfectũ:
non sclum in ila legis iusticia quarn similem istis habuit. qͣ
int̃ dampna & stercora deputat in comꝑatione eminentissi¬
me iusticis quȩ in fide xp̃i ẽ uerum etiam in ipsa quoq eu¬
uangło ubi e canti apłatũ merunit pͥncipatũ. Qd dicere non
auaͥerẽ. nisi ei non credere nefas ducert. Ibi enĩ sequit᷑ & adum¬
git Non quia iam acceꝑu: aut iam ꝑfectus sim. Sequor aũt.
si comprehendam in quo e apprchensus sum a xp̃o ihu. ftes

Expanded text:
mus sine ullo peccato perfectam habuisse iustitiam, ut nec ipsum mus sine ullo peccato perfectam habuisse iustitiam, ut nec ipsum apostolum eiusdem regulae summitate arbitremur fuisse perfectum non solum in illa legis iustitia, quam similem istis habuit, quam inter damna et stercora deputat in conparatione eminentissimae iustitiae, quae in fide Christi est uerum etiam in ipso quoque euangelio, ubi et tanti apostolatus meruit principatum, quod dicere non auderem, nisi ei non credere nefas ducerem. ubi enim sequitur et adiungit: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim, sequor autem si conprehendam, in quo et adprehensus sum a Christo Ie
Abbreviated transcription (Latin):
qr alii in illo sacerdotio laudabiliter iusteq uixerunt: qui tamꝰ
habebant necestate sacicium pͥantus ꝓ sus osftrte peecatis
cessitat̃ sacerdos in commutabilis ñ hab̃et. Quid autẽ de ⁊a¬
hoe ille breuiter dinit in lege Nlon alia lex illis. alia isti fuit ante
einigłm. s una atq eadẽ quam legimus ꝑ moysen datã patribꝰ
cor scãm quam etiã sacerdos erat eacharias: & uice sua sactifica¬
bat Et cam apłs qui simili tc̃ iusticia p̃ditus fuit: sequitur & dic̃
etiã stertora. cxistiuaui ec̃ ut xp̃i lucri faciam. & inueniar m illo
ñ habens meã iusticiam quȩ ex lege ẽ. s eam quȩ ẽ ꝑfiden xp̃i.¬
quȩ ẽ ex dõ iusticia in fide ad cognoscendum eum et uirtutem
tesurrectionis eiꝰ & communicationis passionis eiꝰ conformatus
morti ipsi. si quomodo occurram in resurrectione mortuorum.
ĩ intũ gͦ longe ẽ ut ꝓpter illa ũba eachariam & elisabet. creda¬

Expanded text:
cumque alii in illo sacerdotio laudabiliter iusteque uixerunt, qui tamen cumque alii in illo sacerdotio laudabiliter iusteque uixerunt, qui tamen habebant necessitatem sacrificium primitus pro suis offerre peccatis cessitatem sacerdos incontaminabilis non haberet. 20. Quid autem de Zastificationibus domini, hoc ille breuiter dixit: in lege. non enim alia lex illis, alia isti fuit ante euangelium, sed una atque eadem, quam legimus per Moysen datam patribus eorum, secundum quam etiam sacerdos erat Zacharias et uice sua sacrificabat. et tamen apostolus, qui simili tunc iustitia praeditus fuit, sequitur et dicit: etiam stercora existimaui esse, ut Christum lucrifaciam et inueniar in illo non habens meam iustitiam, ququae est ex deo iustitia in fide, ad cognoscendum eum et uirtutem resurrectionis eius at communicationem passionis eius, conformatus morti ipsius, si quo modo occurram in resurrectionem mortuorum. tantum ergo longe est, ut propter illa uerba Zachariam et Elisabeth creda
Abbreviated transcription (Latin):
Idcuro oportet: ut etiam ipse in aliam generationẽ ꝑ remissionẽ
peccati sp̃ũ renouat᷑. Quod si meo ñ fit: nichil ei ꝓderit pater
iustus. Spũ enĩ ustus ẽ. quo eum ñ genuit. Sit autẽ fit: iichil
ei oberit etiã pat̾ inuistus. Iste enĩ grã sp̃uali in spe nouitatis ȩcͥne
ctusitum fecit ille autẽ mente amali totꝰ in uctusftate ꝑmist¬

Expanded text:
idcirco oportet ut etiam ipse in aliam generationem per remissionem idcirco oportet ut etiam ipse in aliam generationem per remissionem peccati spiritu renouetur. quod si in eo non fit, nihil ei proderit pater iustus; spiritu enim iustus est, quo eum non genuit. si autem fit, nihil ei oberit etiam pater iniustus; iste enim gratia spiritali in spem nouitatis aeternae transitum fecit, ille autem mente carnali totus in uetustate
Abbreviated transcription (Latin):
cati in baptisini acceptione soluatur. etiã i̾tꝰ ustũ gignere de¬
buit. Quasi ex hoc quisq carnalit᷑ gignat quod iustiss ẽ & ñ exhoc
quod in membris eiꝰ concupiscencialit̾ mouet᷑. & adu̾sum ꝓpagãdi
lex peccati mentis lege conu̾titur. Ex hoc gͦ gignit quod adhuc
uetustum trahit int̾ filios scł̃i. ñ ex hoc quod in nouitate ꝓmouit
int̾ filios dei. filii enĩ scl̃i huiꝰ generant. & generantur. Inde & qd
nascit᷑ cale ẽ quia & quod nascit᷑ de carne caro ẽ. Iusti autẽ ñ sĩt
nͥ fili deci. In quantum autẽ sunt filii del. & carne ñ gignunt. qͥd
sp̾u e ipsi non carne nati sunt. S ex hoc aarne gignunt quicũq
eoꝵ gignunt: ex quo ñdum in nouitatẽ ꝑfectã totiꝰ uetustatis
reliquias mutarunt. Unde quisquis filꝰ de hac parte nascitur
uetusta & infirma. neceẽ ẽ ut etiã ipse uetustus sit & infirmus.

Expanded text:
cati in baptismi acceptione soluatur, etiam iustum gignere decati in baptismi acceptione soluatur, etiam iustum gignere debuit. quasi ex hoc quisque carnaliter gignat, quod iustus est, et non ex hoc potius, quod in membris eius concupiscentialiter mouetur et ad usum propagandi lex peccati mentis lege conuertitur. ex hoc ergo gignit, quod adhuc uetustum trahit inter filios saeculi, non ex hoc, quod in nouitatem promouit inter filios dei; filii enim saeculi huius generant et generantur. inde et quod nascitur tale est, quia quod nascitur de carne, caro est. iusti autem non sunt nisi filii dei. in quantum autem sunt filii dei, carne non gignunt, quia spiritu et ipsi, non carne nati sunt. sed ex hoc carne gignunt, quicumque eorum gignunt, ex quo nondum in nouitatem perfectam totas uetustatis reliquias commutarunt. unde quisquis filius de hac parte nascitur uetusta et infirma, necesse est ut etiam ipse uetustus sit et infirmus;
Abbreviated transcription (Latin):
renouati sumus. Unde idẽ apł̃s dilectissimi inquit filii dei sumiᷤ.
& ñdum apparuit quid erimus. Quid ẽ hoc sumus. & erimus. niss
quia sumus in spe erimꝰ mre: Nam sequitur e dicit. Scimus qͥa
cum apparuerit similes ei erimus. qm̃ uidebimꝰ eum sicuti est
Nc̃ gͦ e similes ei ẽẽ iam cepimus pͥmitias habentes sp̃c & adhuc
dissimiles sumus ꝑ reliquias uetustatis. Promde in quantum sim¬
les in cantum regenerante spũ filii dei. In quantum aut̃ dissimiles.
in tantũ filii carnis & scl̃i. Ilic gͦ peccare ñ possumus hinc uerosi
dixerimus quia peccatũ ñ habenius. nos ipsos decipimus. donee
totum transeat in adoptionẽ. & ñ sit peccator. & queras locum aꝰ
e ñ muenias. Ftustra itaq ñ nulli etiã illud argumentant᷑ ut dicãt.
Si peccator genuit peocatorẽ ut paruulo eiꝰ reatus originalis pee¬

Expanded text:
renati sumus. unde idem Iohannes: dilectissimi, inquit, filii dei sumus, renati sumus. unde idem Iohannes: dilectissimi, inquit, filii dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. quid est hoc \'sumus\' et \'erimus\', nisi quia sumus in spe, erimus in re? nam sequitur et dicit: scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus cum sicuti est. nunc ergo et similes ei esse iam coepimus primitias habentes spiritus et adhuc dissimiles sumus per reliquias uetustatis. proinde in quantum similes, in tantum regenerante spiritu filii dei, in quantum autem dissimiles, in tantum filii carnis et saeculi, illinc ergo peccare non possumus; hinc uero, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, donec totum transeat in adoptionem et non sit peccator et quaeras locum eius et non inuenias. Frustra itaque nonnulli etiam illud argumentantur, ut dicant: si peccator genuit peccatorem, ut paruulo eius reatus originalis pec
Abbreviated transcription (Latin):
nri. Spe em̃ silui facti sumus. Spes autem que uidetur ñ c̃ spes.
Quod enĩ uidet quis. quid sꝑat: Si autẽ quod ñ uidemus sꝑamus.
ꝑ pacientiam expectamus Adoptio gͦ plena filioꝵ. in redempti¬
one fiet. etiam corꝑis nr̃i. Primitias itaq sp̃c nc̃ habemus: unde
filii dei iam re ipsa facti sumꝰ. In ceteris uͦ spe sicut salui sicut
innouati. ita & filii dei. Re. autẽ ipsa quia ñdũ salui: idõ ñdum
plene innouati. ñdum etiam filii dei. s filii scł̃i. Proficimus gͦ in
renouationẽ iustãq uitam. ꝑ quod filii dei sumus: &e ꝑ hoc pecca¬
re omnino ñ possumus: donec totũ in hoc cransmutet᷑ etiã illud
quod adhuc filii scłi sumus. Fhoc enĩ & peccare adhuc possimnꝰ.
Itasit. ut & qui natus ẽ ex dõ non peccet. e si dixerimus quia peccatũ
ñ habemus. nos ipsos decipiamus. & u̾itas ñ ẽ in nob̾. Consumctur
gͥ quid filii catnus & scl̃i sumus. e ꝑficietur quod fili dei e spũ

Expanded text:
detur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Adoptio ergo plena filiorum in redemptione fiet etiam corporis nostri. primitias itaque spiritus nunc habemus, unde iam filii dei re ipsa facti sumus; in ceteris uero spe sicut salui, sicut innouati ita et filii dei, re autem ipsa quia nondum salui, ideo nondum plene innouati, nondum etiam filii dei, sed filii saeculi. proficimus ergo in renouationem iustamque uitam per quod filii dei sumus et per hoc peccare omnino non possumus, donec totum in hoc transmutetur, etiam illud, quo adhuc filii saeculi sumus; per hoc enim et peccare adhuc possumus. ita fit ut et qui natus est ex deo non peccet et, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamus et ueritas non sit in nobis. consumetur ergo, quod filii carnis et saeculi sumus, et perficietur quod filii dei et spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
poteratis: s nec adhuc quidem potestis. Eis quippe & illudait.
Sapientiam loquimur int̾ ꝑfectos. utiq ꝑfectos auditores:
uoleus intelligi. Pot̾ gͦ ficri sicut dixi. ut iam sit aliquis sapien¬
e. qui ꝑfectus ẽ in eo quod omnes homines diligit: quippe qͥ
etiam ad mnimicoꝵ dilectionẽ ꝑuenerit. Querit᷑ utrum iã sit
ista diletione ꝑfectus. idc̃ utrum quos diligit. cantum diligat.

Expanded text:
poteratis, sed nec adhuc quidem potestis; eis quippe et illud ait: poteratis, sed nec adhuc quidem potestis; eis quippe et illud ait: sapientiam loquimur inter perfectos, utique perfectos audit ores uolens intellegi —, potest ergo fieri, sicut dixi, ut iam sit aliquis sapienEt qui perfectus est in eo quod omnes homines diligit, quippe qui etiam ad inimicorum dilectionem pervenerit; quaeritur utrum jam sit in ista dilectione perfectus, id est, utru
Abbreviated transcription (Latin):
ceriorẽ hominẽ alienus ẽ. ab om̃i oꝑe malo. quia ñ oꝑatur ipse
s quod in carne ciꝰ habitat malũ. Et tñ cum illud ipsum qͦ
condelect̾atur legi dei non habeat. nͥ ex gra dĩ adhuc libationis
indigens. cdamat. Miser ego homo quis me lib̾abit de corpore
ꝓpt̃ iusticiã equo amio collerantes s si uerum ẽ immo quia e ue¬
tum ẽ si dixetimꝰ quia peccatũ ñ habemꝰ nos ipsos decipimꝰ. & ñ

Expanded text:
teriorem hominteriorem homine ejus habitat malum: et tamen cum illud ipsum quod condelectatur legi Dei, non habeat nisi ex gratia Dei, adhuc liberationis indigens clamat, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore propter justitiam aequo animo tolerantes. Sed si verum est, imo quia verum est, Si dixerimus quia pecc
Abbreviated transcription (Latin):
aduia ne abstrahamur a concupiscentia: aufer a nob̃ concu-¬
piscentiã. Ad peccandum nãq ñ adiuuamur adõ. Iuste autem
ag̾e uel iusticiȩ p̃ceptum omĩ ex parte implere ñ possumus nͥ
aduiuemar a dõ. Sicut enĩ corꝑis occulꝰ non adiuat᷑ a luce. ut
ab eadem luce clausus au̾susue discedat. utt autẽ uideat adiuat᷑
ab ea. neq hoc omnino nͥ illa adiuuerit poc̃. ita ds qui ẽ lux ho¬
minis intioris adiuuat nr̃e mentis obtutum. ut ñ scđ̾m nrãm s
Si etiam ut conu̾itamur: ipse adiuuat. Quod occłis corꝑis lux
ista ñ p̾stat. Cum gͦ nob̾ iubet dicens. conu̾tunini ad me. & cõ¬
bes. cum iubet dicendo. intelligite gͦ qui insipientes estis in ppło.
nosq illi dicimus. da mͥ intellectum ut discam maidata tua.

Expanded text:
adiuua, ne abstrahamur a concupiscentia. aufer a nobis concupiscentiam\'. Ad peccandum namque non adiuuamur a deo; iusta autem agere uel iustitiae praeceptum omni ex parte implere non possumus, nisi adiuuemur a deo. sicut enim corporis oculus non adiuuatur a luce, ut ab eadem luce clausus auersusue discedat, ut autem uideat adiuuatur ab ea neque hoc omnino, nisi illa adiuuerit, potest, ita deus, qui lux est hominis interioris, adiuuat nostrae mentis obtutum, ut non secundum nostrsed etiam ut conuertamur, ipse adiuuat, quod certe oculis corporis lux ista non praestat. cum ergo nobis iubet dicens: co.nuertimini ad me, et conbes? cum iubet dicendo: intellegite ergo, qui insipientes estis in populo, nosque illi dicimus: da mihi mihi intellectum, ut discam mandata t
Abbreviated transcription (Latin):
nichil faciens in parte altera declinando. Et enĩ quodlibet hoꝵ
quẽ ad inodum demonstrari & explicari possit ignoro. Illud
tã c̃̾do. quod etiã hinc diuinoꝵ. eloquioꝵ darissima auccoritas
eĩt. si homo id sine dispendio ꝓmisse salutis ignorare ñ posset ha¬
bere laboratum. Utinã tã commnodum quam ꝓlixum. ꝓ meis
uiribus opus. Cuiꝰ plixitatẽ fortasse defenderẽ. nisi id uererer fac̾e

Expanded text:
nihil faciens in partem alteram declinando; etsi enim quodlibet horum nihil faciens in partem alteram declinando; etsi enim quodlibet horum quemadmodum demonstrari et explicari possit ignorem; illud tamen credo, quod etiam esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset. habes elaboratum - utinam tam commodum quam prolixum I - pro meis uiribus opus, cuius prolixitatem fortasse defenderem, nisi id uererer facere
Abbreviated transcription (Latin):
tatibꝰ tuis. qui sanat omnes languores tuos: Qui redemit de
int̾itu uitam tuam. Ante etiam ñ ꝓpagata eo ipso quo carni
peccati ad grauanda miscetur. iam ipsius peccati remissione.
& sua redemptione opus hãt dõ ꝑ summam p̾scientiã uidicãte.
Qui paruuli ab isto reatu ñ mereantur absolui. etiã qui ñdum
nati. nichil alicubi ꝓpͥa sua uita egert̃ uel boni uel mali. & qͦmͦ
d̾s etiam si ñ de traduce animas creat. nonsit tam̃ auctor reatus
eiꝰdem ꝓpt̃ quem redemptio sacramenti necessaria ẽ animȩ par¬
uuli. magna questio ẽ aliamq disputationẽ desidat. Co camen
quantum arbitror modamine temꝑata. ut magis inquisitio
cauta laudetur. quam p̾cipitata reprehendat᷑ assertio. Ubi enum
de re obscurissima disputatur. ñ adiuuantibꝰ diuinaꝵ sciptu¬
raꝵ certis cdarisq documentis cohib̃e se debet humana p̾sumptio.¬

Expanded text:
tatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de tatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam —, an etiam non propagata eo ipso, quo carni peccati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeat, deo per summam praescientiam iudicante, qui paruulorum ab isto reatu non mereantur absolui, etiam qui nondum nati nihil alicubi propria sua uita egerunt uel boni uel mali, et quomodo deus, etiamsi non de traduce animas creat, non sit tamen auctor reatus eiusdem, propter quem redemptio sacramenti necessaria est animae paruuli, magna quaestio est aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arbitror, moderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur quam praecipitata reprehendatur assertio. ubi enim de re obscurissima disputatur non adiuuantibus diuinarum auctoritatum certis clarisque documentis, cohib
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quippe u̾bo etiã ipsi de xp̃iana eruditione de promptoni
chil aliud omnino dixetunt. nec dubitandum eẽ his. qui diuinã
scͥturã fiddit᷑ legunt fi delit̃ audiunt. fidelit̃ tenent. quod ab
illa carne quȩ pͥus uoluptate pec cati facta ẽ caro peccati.
deinceps ꝑ successionem transeunte in omnes ꝓscriptione ini¬
quitatis &e mortis caro sit ꝓpagata peccati. excepta una simi¬
litudine carnis peccati. quȩ tñ ñ e̾ẽt: nisi eẽt caro peccati De
anima uͦ utrum & ipsa eodẽ modo ꝓpagata reatu. qui ei dimit¬
tatur obstricta sit. Neq enĩ possumus dicere solam carnẽ paruu-¬
li. ñ etiam animã indigere saluatoris & redemptoris augilio.
alienamq eẽ ab ea gr̃arum actione. quȩ in psalmis ẽ ubi legi¬
mus. & dicimus. & benedic anima mea dño. & noli ob li¬
uisci omnes retͥbutiones eius. Qui ꝓpitius fit in omnibꝰ iniqui¬

Expanded text:
alio quippe uerbo, etiam ipse de christiana eruditione depromto, alio quippe uerbo, etiam ipse de christiana eruditione depromto, nihil aliud omnino dixerunt. nec dubitandum est eis qui diuina scripta fideliter legunt, fideliter audiunt, fideliter tenent, quod ab illa carne, quae prius uoluntate peccati facta est caro peccati,. deinceps per successionem transeunte in omnes transcriptione iniquitatis elitudine carnis peccati, quae tamen non esset, nisi esset caro peccati. De anima vero, utrum et ipsa eodem modo propagata, reatu qui ei dimittatur obstricta sit neque enim possumus dicere solam carnem parvuli, non etiam animam indigere salvatoris et redemptoris auxilio, alienamque esse ab ea gratiarum actione quae in psalmis est, ubi legimus et dicimus: Benedic, anima mea, Douisci omnes retributiones eius, qui propitius fit omnibus iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
sonat. Uetus enĩ cestamentum in quinq moysi libris excellit. no¬
uum autẽ quatuor euugł̃ioꝵ auctoritate p̾fulget. qui numeri ꝑ
se multiplicati. ad uicenũ ꝑuenerunt. Quat̃ eiũ quini. uł quinqͥes
quat̾ni uiginti sunt. Calis popłs ut p̃dixi eruditus in regnoceloꝵ
ꝑ duo testamenta uetus e nouum. ñ dedinans in dexterã suꝑba
p̃sumptione iusticiȩ. neq insinistram secura dilectione peccati in t̾ra
mus nec in nob̃ punienda timcamus ab illo redemptore lib̃ati.
qui non uenundatꝰ sub peccato redemit istł ab omnibus iiquita¬
tibꝰ ciꝰ siue ꝓpͥa cuiꝰquam uita commissis siue originalit̾ tractis.
Non enĩ parum diuinaꝵ scripturaꝵ auctoritati uitatiq cesseit̃.
qui & si nolucit᷑ lict̾is suis aꝑte expͥmere paruulis remissionẽ
necessariam peccatoꝵ redemptionẽ. tñ eis opꝰ cẽ confessi sunt:

Expanded text:
sonat. uetus enim testamentum in quinque Moysi libris excellit, nosonat. uetus enim testamentum in quinque Moysi libris excellit, nouum autem quattuor euangeliorum auctoritate praefulget. qui numeri per se multiplicati ad uicenarium perueniunt; quater enim quini uel quinquiens quaterni uiginti sunt. talis populus, ut praedixi, eruditus in regno caelorum per duo testamenta, uetus et nouum, non declinans in dextram superba praesumptione iustitiae neque in sinistram secura dilectione peccati in terramus nec in nobis punienda timeamus ab illo redemptore liberati, qui non uenundatus sub peccato redemit Israhel ab omnibus iniquitatibus eius siue propria cuiusquam uita commissis siue originaliter tractis. Non enim qui, etsi noluerunt litteris suis aperte exprimere paruulis remissionem necessariam peccatorum, redemtione tamen eis opus esse confessi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uatꝰ t̃ in similitudine carius peccati. sine peccato uixit. inter
aliena peccata: sine peccato mortuus ẽ. ꝓpt̃̾ nr̃a peccata non
dedinemnꝰ in dexteram aut in sinistram. In dextera eñĩ decli-¬
nare ẽ sc ipsum deciꝑc. dicendo se ẽẽ sine peccato. In sinstra aũ.
ꝑuescio quam ꝑu̾sam. & prauã securitatẽ. se namq impune da¬
re peccatis. Uias eiũ quȩ a dextris sunt: nouit dñs. qui solꝰ sine
peccato ẽ & nr̃a pot̾̃ delere peccata. ꝑu̾se autẽ sunt quȩ a sinistͥs
amiciciş cum peccatis. ẽ ales etiam illi uiginti aunoꝵ adolescen¬
tuli figurã noui popłi ꝓmiserunt:. qui in cra ꝓmissionis intra¬
uert̃: qui nec in dexterã. nec in sinistram dicti sunt decdinasse.
Non enĩ hȩc uiginti annoꝵ etas comꝑanda ẽ. innocentiȩ par¬
uuloꝵ. s n fallor. hic numerꝰ misticum aliquid adumbrat. & re¬

Expanded text:
natus est in similitudine carnis peccati, sine peccato uixit inter natus est in similitudine carnis peccati, sine peccato uixit inter aliena peccata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dexteram aut sinistram; in dexteram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato, in sinistram autem per nescio quam peruersam et prauam securitatem se tamquam inpune dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra potest delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinistris, amicitiae cum peccatis. tales etiam illi uiginti annorum adulescentuli figuram noni populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt, qui nec in dextram nec in sinistram dicti sunt declinasse. non enim et uiginti annorum aetas conparanda est innocentiae paruulorum, sed, ni fallor, hic numerus mysticum aliquid adumbrat et re
Abbreviated transcription (Latin):
quam traxit de ꝓpagine peccati. T̃ale aliquid nob̃ insinuatum
ẽ de patriarcha dauid. inlibro regnoꝵ: Ad quẽ ꝓpħ̃a conmussus
esset. eiq ꝓpt̾ peccatum quod admiserat euentura mala ex iracũ¬
dia dei comminaret᷑. confessione peccati ueniam meruit respondente
ꝓpħa. quod ei flagitium. facinusq remissum sit. Et tñ consecuta
sunt: que as fuerat comminatꝰ. Cur dimisso peccato quod erat mi¬
natus impleuit. nͥ quia rectissime sic dictum fuerit. respõ¬
debitur remissionẽ illam peccati factam. nehomo aꝑcipienda
uita impediret᷑ et̾na. Subsecutum uͦ illiꝰ comminationis effectũ
ut pietas hominis in illa humilitate exerceret᷑. atq ꝓbaretur:
sic & mortẽ corꝑis. & ꝓpter peccatũ ds̃ homini inflixait: ce post
peccatoꝵ. remissionẽ ꝓpt̾ exercendam iusticiã ñ ademit. T̃eneanꝰ
gͦ in dedinabilẽ fidei confessionem: solꝰ unus ẽ qui sine peccato

Expanded text:
quam traxit de propagine peccati. Tale aliquid nobis insinuatum quam traxit de propagine peccati. Tale aliquid nobis insinuatum est de patriarcha Dauid in libro Regnorum, ad quem propheta cum missus esset eique propter peccatum, quod admiserat, euentura mala ex iracundia dei comminaretur, confessione peccati ueniam meruit respondente propheta, quod illud ei flagitium facinusque remissum sit; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat comminatnatus inpleuit?\' nisi quia rectissime, si dictum fuerit, respondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita inpediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis effectum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque probaretur? sic et mortem corporis et propter peccatum deus homini inflixit et post peccatorum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo indeclinabilem fidei confessionem. solus unus est qui sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ni nͥ p̾cessiset peceatum. cuiꝰ etiam talis pena consequeret᷑. ut pꝰ
renissionẽ peccatoꝵ eam fidelibꝰ euenire. ut ineiꝰ timore uincendo
exerccatur fortitudo iusticiȩ. Caro em̃ que pͥma facta ẽ. ñ erat curo
pecenti ad recipiendam nsticiã laboris &e modestis miteretur ꝓ¬
pt̃ hoc etiã de paradiso dimissus adã contra edcñ habitauit ĩdẽ
contra sedem deliciaꝵ. ut significaret quod in laboribꝰ. qui sunt
deliciis contrarii erudienda eet. caro peccati. que in delicii obedien¬
tiuam ñ seruauit. antequã esset arro peccati. Sicut gͦ illi pͥmi homi¬
nes postea nuste uiuendo unde merito credunt᷑ ꝑ dñi sangninẽ.
ab extremo supplicio lib̾ati. ñ tam̃ milla uita merueit᷑ ad para¬
disum reuocari. sic & ciro: pecati etiã si temissis peccatis homo
in ea uste uixerit: non continuo meretur eam mortẽ ñ ꝑpcci.

Expanded text:
ni, nisi praecessisset peccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post ni, nisi praecessisset peccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus euenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitudo iustitiae. Caro enim, quae primo facta est, non erat caro peccati ad recipiendam iustitiam laboribus et molestiis niteretur. propter hoc etiam de paradiso dimissus Adam contra Edem habitauit, id est contra sedem deliciarum, ut significaret quod in laboribus, qui sunt deliciis contrarii, erudienda esset caro peccati, quae in deliciis oboedientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. sicut ergo illi primi homines postea iuste uiuendo-und.c merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati—non tamen in illa uita meruerunt ad paradisum reuocari, sic et caro peccati, etiamsi remissis peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti,
Abbreviated transcription (Latin):
cia peccatoꝵ pꝰ remisnonẽ autẽ certamina exercitationesq iustoꝵ:
Ita & illis quos de morte corꝑis similiter mouet respondere debemꝰ.
ut ea & peccato accedisse fateamur. & pꝰ peccatoꝵ remissionem ut
magiius cinor ciꝰ a proficientibꝰ suꝑet᷑. ad certamen nob̃ relictam eẽ
ũ dedignemur. Si eñ parua uirtus erat fidei. que ꝑ dileccionẽ oꝑit᷑
mortis mecũ uincere ñ posse. tanta martẏrum gła. nec domuiꝰ dict.
muorẽ hac caritatẽ nemo habet quam ut animã suam ponat qͥs¬
ꝓ anicis suis. Quod in epła sua ioħs ita dicit. Sic̃ ille animã suam
in morte ꝓ iusticia sub eunda. uel contempnenda laudaret᷑. p̾cipua
pacientia si mortis ñ e̾ẽt magna. multumq dura molestia cuiꝰ timo¬
rem qui uncit ex fide. magnã ipsiꝰ fidei comꝑat głam. uxtãq mer¬
edem. Unde mirandum ñ ẽ. & mortẽ corꝑis ñ fuisse uenturã homi¬

Expanded text:
cia peccatorum, post remissionem autem certamina exercitationesque iustorum, cia peccatorum, post remissionem autem certamina exercitationesque iustorum, ita et illis, quos de morte corporis similiter mouet, respondere debemus, ut eam et peccato accidisse fateamur et post peccatorum remissionem, ut magnus timor eius a proficientibus superetur, ad certamen nobis relictam esse non dedignemur. si enim parua uirtus esset fidei, quae per dilectionem operatur, mortis metum uincere non esset tanta martyrum gloria nec dominus diceret: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suin morte pro iustitia subeunda uel contemnenda laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia. cuius timorem qui uincit ex fide, magnam ipsius fidei comparat gloriam iustamque mercedem. unde mirandum non est et mortem corporis non fuisse euenturam homi
Abbreviated transcription (Latin):
bis sue contra ipsamsuã suꝑbiã uidicandi: ut eruditi filii sint mĩe
Unde iheremias cum dixisset scio dñe quiañ ẽ in homine uita eiꝰ.
nec uiri ẽ. ut ambulet &. ditigat gressus meos. continuo subiungit.
Corripe me dñe uerumptam̃ in iudicio. & non furore tuo. ĩ amꝗͣ.
dicret. Scio ad correptionem mcã ꝑtinere. quod minus abste adiu¬
uor. ut ꝑfecte dirigantur. gressus mei. Uerumptam̃ hoc ipsum.
noli sicmecum agere tanquam infurore quo iniquos dampnare
statiusti. s tamquam in iudicio. quo doces tuos ñ suꝑbire. Unde a¬
libi dr̃. Et iudicia tua adiuuabunt me. Nuliꝰ ꝓinde culpe humane
in dõ referas causam. Uitioꝵ namq omnium humanoꝵ causa su¬
ꝑbia ẽ. Ad hanc coniuincendã. atq auferendã: quod amiserant illoᷤ¬
a dõ pͥmos homines. hȩc audisse atq meruisse nec resistit his u̾bis
diuuni libri quȩ posui de labore hominis. & de parturitione mu¬

Expanded text:
erbiae; sive contra ipsam suam superbiam judicandi et erudiendi, si filii sint misererbiae; sive contra ipsam suam superbiam judicandi et erudiendi, si filii sint misericordiae. Unde Jeremias cum dixisset, Scio, Domine, quia non est in homine via ejus, nec uiri est ut ambulet et dirigat gressus suos, continuo subiunxit: corripe me, domine, uerum tamen in iudicio et non in furore tuo, tamquam diceret: \'scio ad correptionem meam pertinere, quod minus abs te adiuuor, ut perfecte dirigantur gressus mei; uerum tamen hoc ipsum noli sic mecum agere, tamquam in furore, quo iniquos damnare statuisti, sed tamquam in iudicio, quo doces tuos non superbire\'. unde alibi dicitur: et iudicia tua adiuuabunt me. Nullius proinde culpae humanae in deum referas causam. uitiorum namque omnium humanorum causa superbia est. ad hanc conuincendam atque auferendam talis a deo primos homines haec audisse atque meruisse nec resistit his uerbis diuini libri, quae posui de labore hominis et de parturitione mu
Abbreviated transcription (Latin):
nam gra adiuuante diuina. Co sine peccato in hac uita possit
homo ẽẽ. cur ñ sit. Fossem facillie ac ueracissimȩ respondere.
quia homines nolunt. S si ex me queritur: quare nolint. imꝰ
in longum. Uerumptamen etiã hoc sine p̾iudicio diligentiori
in quisitionis breuiterꝰ dicam. Nolunt homines facere quod
iustum ẽ. siue quia latet an iustum sit. siue quia ñ delectat.
t̃anto enĩ quisq uehementiꝰ uolumus. quanto certiꝰ quã bonũ
sit noumiꝰ coq delactamur arlcitiꝰ guorantia gͥ e mnfienitĩ
iunctia sunt. quş impediunt uoluntatẽ ne moueatur ad faciendũ
opꝰ bonum uł ab opere malo abstinendum. Ut autẽ innotescat
quod latebat: & suaue fiat. quod ñ delectabat gr̃a dei ẽ. qua homi¬
num adiuuat uoluntates. Qua ut ñ adiuuent᷑ in ipsis item cau¬
sa ẽ ñ in dõ siue dampnandi p̾destinati sunt ꝓpt̾ iniquitatẽ suꝑ

Expanded text:
nam gratia adiuuante diuina sine peccato in hac uita possit nam gratia adiuuante diuina sine peccato in hac uita possit homo esse, cur non sit, possem facillime ac ueracissime respondere: \'quia homines nolunt\'. sed si ex me quaeritur, quare nolint, imus in longum; uerum tamen etiam hoc sine praeiudicio diligentioris inquisitionis breuiter dicam. nolunt homines facere quod iustum est, siue quia latet an iustum sit siue quia non delectat. tanto enim quidque uehementius uolnmus, quanto certius quam bonum sit nouimus eoque delectamur ardentius. ignorantia igitur et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur ad faciendum opus bonum uel ab opere malo abstinendum. ut autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa est, non in deo, siue damnandi praedestinati sunt propter iniquitatem s
Abbreviated transcription (Latin):
illo qui inflagella paratus ẽ ut erꝑiret᷑ om̃ia scđm similitudinẽ
sine peccato. ut essec sc̃s sc̃oꝵ. sacerdos. int̾pellans etiam ꝓsas. qui
ñ mendacit᷑ etiã de se quisq dͥicunt. Bminte nob̾ debita nra sic̃ &e
nos dimittimus debitoribꝰ nr̃is. Unde x ipsi. qui contra hec dispu¬
tant. cum sint casta uita. morib q laudabiles nec dubitent facere.
quod illi diuiti ꝑ consequenda uita et̾n& confilium requirenti cũ
se respondisset. iam omuia legis impleuisse mandata. p̾cepit dñs.
si uellet eẽ ꝑfectus. uendet omia quȩ habebat. & daret pauꝑibꝰ
thesaurũq transfetret in clum. nemo tñ eoꝵ. audet dicere sc ẽẽ
sine peccato. Quodsic̃ credimus: non fallaci animo dicunt. Si aũ
mentiuntur eo ipso incipiunt. uel augere uł habere peccatũ.
Iamgͦ quod loco tercio posui uideanus. cum uoluntatẽ huma¬

Expanded text:
illo, qui in flagella paratus est, ut experiretur omnia secundum similitudinem illo, qui in flagella paratus est, ut experiretur omnia secundum similitudinem sine peccato, ut esset sanctus sanctorum sacerdos interpellans etiam pro sanctis, qui non mendaciter etiam de se quisque dicumnt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. unde et ipsi qui contra haec disputant, cum sint casta uita moribusque laudabiles nec dubitent facere, quod illi diuiti pro consequenda uita aeterna consilium requirenti, cum se respondisset iam omnia legis inpleuisse mandata, praecepit dominus, si uellet esse perfectus, uenderet omnia quae habebat et daret pauperibus thesaurumque transferret in caelum, nemo tamen eorum audet dicere se esse sine peccato. quod, sicut credimus, non fallaci animo dicunt; si autem mentiunter, eo ipso incipiunt uel augere uel habere peccatum. Iam ergo quod loco tertio posui uideamus. cum uoluntatem huma