comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguitas auferat᷑. huiꝰ edicti nrĩ lege sancimꝰ ut cunctis ignotescat. licerȩ his qui
xpiana secta religionẽq uenerant᷑. hac nrȩ̃ indulgentiȩ largitate : ut unꝰ quisq
quẽ aomodũ uultꝰ. & ꝓut animo lib& religioni huic solepnitatiq deseruiat. Sed &
orationũ domꝰ id . ẽ. dominica sua ut instaurent ꝓuoluntate : ꝑmittimꝰ: Sane qu
in om̃ib cumulatior habeat᷑ hȩc nrã largitio etiã illud hac lege sancimꝰ ut siquȩ
domꝰ agri ł quȩ lib& p̃dia ex axpĩanoꝵ bonis antehac parentũ nr̃oꝵ p̾ceptis ad fisciius
fuerant sociata siqua etiã ab aliquo cõpetita s. ł si qua distracta. aut dono in aliquẽ
collata. hȩc omã in antiquũ ius xp̃ianoꝵ p̃cipimꝰ reuocari. dominisq ꝓpriis uni-¬

Expanded text:
ambiguitas auferatur, huius edicti nostri lege sanccimus, ut cunctis innotescat licere his, qui Christianam sectam religionemque venerantur, hoc nostrae indulgentiae largitate, ut unusquisque, quemadmodum vult et prout animo libet, religioni huic sollempnitatique deserviat. Sed et orationum domus, id est dominica sua, ut instaurent pro voluntate, permittimus. Sane quo in omnibus cumulatior habeatur haec nostra largitio, etiam illud hac lege sanccimus, ut, si quae domus, agri vel quaelibet predia ex Christianorum bonis antehac parentum nostrorum preceptis ad fisci ius fuerant sociata, si qua etiam ab aliquo competita sunt vel si qua distracta aut dono in aliquem collata, haec omnia in antiquum ius Christianorum precipimus revocari dominisque propriis univ
Abbreviated transcription (Latin):
s quȩstionib iudicari. Sed in eo c̃cilio admirabile factũ principis n puto reticendũ
enĩ cũ ex om̃ib pene locis ep̃i c̃uenissent & ut fieri sol& diuersis ex causis int̃ se
quȩdã iurgia detulissent: in t̾̃pellabat᷑ frequent̃ a singulis. Offerebant᷑ libelli
culpe. ꝓferebant᷑ & magis ad hȩc quã ad id ꝓ quo uentũ fuerat animos dabar̃
unꝰquisq ueros⁊ si quidi quer inoniȩ habere uideret᷑ deferrar el teu seserlesse suasepiens
a siiguluis libellos:. quos simul om̃s in sinu suo c̃tinens nec ineis quid ot neo⁊ liayerredis.
aideo nos auob recte iudi cam᷑ : uos aut̃ ñ potestis ab hominib iudicari. Proꝑseoetedi¬
ille solꝰ de quo scriptũ ẽ . ds̃ st erit in c̃gregatione deoꝵ in medio aut̃ deosdiscer¬
nit e adcohus omissis. ulla quȩ ad fide di ꝑtinent absq ulla anmmoꝵ ee en rotosce

Expanded text:
egato. Sed et in eo Concilio admirabile factum Principis non puto reticendum. Etenim cum ex omnibus pene locis Episcopi convenissent, et ut fieri solet diversis ex caussis inter se quaedam jurgia detulissent, interpellabatur frequenter a singulis: offerebantur libelli, culpae proferebantur, et magis ad haec, quam ad id, pro quo ventum fuerat, animos dabant. um si quid querimoniae habere videretur, deferret. Et cum resedisset, suscepit a singulis libellos, quos simul omnes in sinu suo continens, nec in eis quid contineretur aperienet ideo nos a vobis recte judicamur, vos autem non potestis ab hominibus judicari. Propteille solus de quo scriptum est: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem Deus dinit . Et ideo his omissis, illa quae ad fidem Dei pertinent, absque ulla animorum contentione
Abbreviated transcription (Latin):
simplictta fideu : eta exhis quȩ in ibi gesta referunt᷑ agnoscumtꝰ op inontomoti
studio religiosi ĩperatoris ex om̃i tra sacer dotes di cuenissentopinion b. quidã¬
philosophi quoq & dialertici ualoe nobiles & opinatissimi cuener: Inquib quidã
uiris equȩ in dialettica ñ in ꝓbabilit᷑ eruditis mouebat. Et fiebati lagens pre¬
taculũ cuenientib ad audiendũ doctis & litteratis iuris : nec tam ullo gerere
phulo sophus ecludi a quoquã poterat aut c̃stringi Tanta & enĩ drceti diant en
obuosau questionib occurrebat: ut ubi maxime putaret᷑ abstridt ud lui ircus
luibriꝰ laberet  S ed ut ostender& ds̃ quia ñ insermone regnũ dinse dur us mute

Expanded text:
simplicitas, etiam ex his quae inibi gesta referuntur, agnoscimus. Etenim cum pro studio religiosi Imperatoris, ex omni terra sacerdotes Dei cphilosophi quoque et dialectici valde nobiles et opinatissimi convenerunt. In quibus quidam opis nostris viris aeque in dialectica non improbabiliter eruditis movebat. Et fiebat ingens spetaculum, convenientibus ad audiendum doctis et litteratis viris. Nec tamen ullo genere philosophus concludi a quoquam poterat, aut constringi. Tanta etenim dicendi arte objectis quaestionibus occurrebat, ut ubi maxime putaretur adstrictus, velut anguis lubricus elaberetur. Sed ut ostenderet Deus, quia non in sermone regnum De
Abbreviated transcription (Latin):
nobiles uiros in eadẽ urbe haber& frequent̃ ad p̃sidẽ ducebat᷑ eiꝰq monitis adquies¬
rere tot & tantis ꝓpinquis exhortantib respectũ habere uxoris. & ẽtẽplationẽ
suadebat᷑ suscipere liberoꝵ: neq cepta p̃sũptione ꝑsistere: ille uelut si saxxo im¬
mobili unda allideret᷑ garrientiũ dicta respuere: animos ad cęlũ tendere : dm̃ in
oculis habere : parentes & ꝓpinquos scõs marteres & apłos ducere. Aderat tẽquidã
tinullatenꝰ posse ecclamat. Quid in anit̃ & suꝑfluo c̃stantiã uiri temptatis:
Quid eũ qui fidẽ dõseruat. infidelẽ uultis efficere : Quid eũ cogitis negare dm̃
ut hominib adquiescat : Non uidetis qđ aures eiꝰ urã uerba ñ audiunt. quod
oculi esꝰ uras lacrimas ñ uident: : Quomodo potest trenis lacrimis flecti. cuiꝰ

Expanded text:
quenter ad praesidem ducebatur: ejusque monitis acquiescere, tot et tantis propinquis exorantibus, respectum habere uxoris et contemplationem suadebatur suscipere liberorum, neque in coepta praesumptione persistere. Ast ille velut si saxum immobile unda allideretur, garrientium dicta respuere, animos ad coelum tendere, Deum in oculis habere, parentes et propinquos sanctos martyres et apostolos ducere. Aderat tunc quidam gi ullatenus posse, exclamat: Quid inaniter et superflue constantiam viri tentatis? Quid eum, qui fidem Deo servat infidelem vultis efficere? Quid eum cogitis negare Deum ut hominibus acquiescat? Non videtis quod aures ejus vestra verba non audiunt, quod oculi ejus vestras lacrymas non vident? Quomodo potest terrenis lacrymis flecti, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
remaner&. Sic c̃fidentia fidei. c̃stant̃ & fortit̃ cũ lȩtitia & exultatione mortẽ prȩ¬
sentẽ uelut ȩt̾nȩ uitȩ principia rapiebant. Deniq dũ priores quiq iugularentur
reliqui ñ desidie aut torpori animos indul gebant: sed psallentes et hymnũ dõ
canentes locũ quisq suimartyrii exe pectabat : ut hȩc agentes etiã extremos spiritꝰ
uidi laudib encalarent. Ouere mirabilis & omĩ ueneratione dignꝰ grex. illabeatoꝵ
turma iuroꝵ fortiũ. corona splendoris głȩ xp̃i anc sane coronã p̃ciosior om̃iũ
lapis & gẽma nobilior ad ornabat. Hanc turmã p̃ibat doctor illustrior. Hunc gregȩ
pastor nobilior decorabat: phileas huic nom̃ . ẽ. qui erat ep̃surbis ipsius quȩ appellat᷑¬
thebais. Hic nobilitatẽ primi generis scđm animi uirtutẽ de cȩlestib trahebat:
detrenis uͦ quantũ ad scłm ꝑtin& primis in romana republica honorib functus eruditi-¬

Expanded text:
erum hi constanter et fortiter cum laetitia et exsultatione mortem praesentem velut aeternae vitae principia rapiebant. Denique cum priores quique jugularentur, reliqui non desidiae aut torpori animos indulgebant, sed psallentes et hymnos Deo canentes, locum quisque sui martyrii exspectabat, ut haec agentes, etiam extremos spiritus in Dei laudibus exhalarent. O vere mirabilis et omni veneratione dignus grex ille beatorum, turma virorum fortium, corona splendoris gloriae Christi! Hanc sane coronam pretiosior omnium lapis, et gemma nobilior adornabat; hanc turmam praeibat ductor illustrior, hunc gregem pastor nobilior decorabat: Phileas huic nomen est, qui erat episcopus urbis ipsius. Hic nobilitatem primi generis, secundum animi virtutem de coelestibus trahebat: de terrenis vero, quantum ad saeculum pertinet, primis in Romana republica honoribus fructus. Eruditi
Abbreviated transcription (Latin):
crudelitatis horrescer& ministriscelerũ partẽ popłi nauiculis in uectã in mediũ pelag̾ꝰ
ad ducunt : ibiq infidei sententia ꝑsistentes p̃cipitant in ꝓfundũ. In tantũ uͦ apđ̃ eos
rabies crudelitatis eocarsit ut regios pueros martyres effectos. cũ scđm humanttatis
ordinẽ fuissent sepulturȩ mandati. effoderent denuo: & corpora eoꝵ ꝓicerent inmare¬

Expanded text:
crudelitatis horresceret, ministri scelerum partem populi naviculis injectam in medium pelagus crudelitatis horresceret, ministri scelerum partem populi naviculis injectam in medium pelagus abducunt, ibique in sententia fidei persistentes praecipitant in profundum. In tantum vero rabies crudelitatis apud eos exarsit, ut regios pueros martyres effectos, cum secundum humanitatis ordinem fuissent sepulturae mandati, effoderent denuo, et corpora eorum projicerent in mare
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stant̃ & libere. curaiunt imperator punis in petro m̃tis sententiã quȩ in om̃ib: nobis
uig& : Uit quid in illo crim̃ ducit᷑ qđ a nob̵ om̃ib c̃fitet᷑ : Hȩc nob̵ fioes hic cultꝰ &
unanimis eadẽq sententia. Q uos ille cũ in mediũ nihilominꝰ uenire iussisse. sinilib
pene ut priores supplicus affectos: adultimũ laqueo appensos necari iussit : Tc̃ anthimꝰ
sũscepit. Hunc aut̃ tanquã uere bonũ pastorẽ uiã martrrii p̃euntẽ: uniuersa pene
palatu incendio c̃flagrare: Hoc imperator a nris factũ falsa suspicione p̃sũpsit. Faqͣ
in ȩstimabili furore succensꝰ iub& om̃s nr̃os aceruatĩ collectos alios quidẽ gladio obtrun¬
cũ ad sistentes ministri in t̾rogarent singulos si forte sacrificaturi uellent dimitti
tã uri quã mulieres. nec in t̾rogariquidẽ se patiebant᷑ sed ultro flamis irruere uel
cedentib gladiis certatĩ obiectare ceruices. Cũq iã illis ipsis spectatorib nimietas

Expanded text:
cti aiunt: Cur imperator punis in Petro mentis sententiam, quae in nobis omnibus viget? Ut quid in illo crimen ducitur, quod a nobis omnibus confitetur? Haec nobis fides, hic cultus, et unanimis eademque sententia. Quos ille cum in medio nihilominus venire jussisset, similibus poenae, ut priores, suppliciis affectos, ad ultimam laqueo appensos necari jussit. Tunc et Anthymus m capitis obtruncatione suscepit. Hunc autem tanquam vere bonum pastorem, viam martyrii praeeuntem, universa pene palatii incendio conflagrari. Hoc imperator a Christianis factum falsa suspicione praesumpsit. Ex quo inaestimabili furore succensus, jubet omnes Christianos acervatim collectos alios quidem gladio obtruncum assistentes ministri rogarent singulos, si forte sacrificaturi vellent dimitti, tam viri quam mulieres ne interrogari se quidem patiebantur, sed ultro vel flammis irruere, vel caedentibus gladiis certatim objectare cervices. Cumque jam illis ipsis spectatoribus nimietas
Abbreviated transcription (Latin):
tires carpebant᷑ posthȩc tradebant᷑ ad bestias. Adhibebant᷑ leones ursi pardi
atq omẽ ferarũgenꝰ. A pri quoq sed & tauri : quib ferro & igni feritas addebat᷑
effectȩ proruunt cdaustris. Replent subitostadiũ. circũdant ȩccłam martirũ
in medio sitã. Circũeunt sȩpius & oblustrant. & diuinȩ uirtutis ade̾e eiscustodiã
sentientes ꝓcul ab eoꝵ corporib abscedunt. Sedilico furor qui reprimebat᷑ in

Expanded text:
r, post haec tradebantur ad bestias, adhibebantur leones, ursi, pardi, atque omne ferarum genus; apri quoque, sed et tauri, quibus ferro et igni feritas addebatur. effectae, proruunt claustris, replent subito stadium, circumdant ecclesiam martyrum in medio sitam, circumeunt saepius et oblustrant; ac divinae virtutis adesse eis custodiam sentientes, procul ab eorum corporibus abscedunt. Sed illico furor, qui reprimebatur in
Abbreviated transcription (Latin):
intex̃ etiã quandã historiã dignã memoria : dicens serapionẽ quendã fuisse apđ alea¬
driã. unũ ex his qui lapsis. Eundẽq sy̧pe dep̃catũ ut susciperet᷑. nec tam̃ impetrasse:
Oppressũ deinde hunc eẽ egritudine. ita ut triduo iã sine uoce ꝓrsꝰ iacer&: paululũ
Queso uos ut cito aliquis prbm uoc&: & rog& ut possi aliquando dimitti. Et cũ hȩc dixiss&.
uenire ñ potuit. Tam̃ quia p̃ceptũ fuerat ame ut lapsis in exitunemo rec̃ciliationis
solatia denegar&. et maxime his quos prius id rogasse ẽstar& : parũ eucaristiȩ puero¬
quã ingrederet᷑ domũ : rursũ serapion respiciens. Redisti inquit fili: Et lic& prbt
uenire ñ potuit : tutam̃ imple qđ tibi p̃ceptũ. ẽ : ut possi discedere. Cũq e̾et com¬
pleta solẽpnitas: uelut catenis quib dã uinculisq: disruptis. lȩtiorẽ iã sp̃m reddidit
Ex quo inquit c̃stat certissime huiꝰ boni duxilio : nullũ debere fraudari .s.U¬

Expanded text:
inducit quamdam historiam, dicens, Serapionem quemdam fuisse apud Alexandriam, unum ex his qui lapsi sunt, eumdemque saepe deprecatum esse, ut susciperetur, nec tamen impetrasse. Oppressum deinde hunc aegritudine, ita ut tres dies sine voce prorsus jaceret, paululum quaeso vos, cito aliquis presbyterorum veniat, ut possim dimitti. » Et cum hoc dixisset, venire non potuit: tamen, quia praeceptum fuerat ut lapsis in exitu nemo reconciliationis solatia denegaret, et maxime his quos prius id rogasse constat, parum Eucharistiae pueroquam ingrederetur domum, rursum Serapion: « Redisti, inquit, fili? Licet presbyter venire non potuit, tamen imple quod tibi imperatum est, ut possim recedere. » Cumque acciperet Eucharistiam, velut catenis quibusdam vinculisque disruptis, laetiorem jam spiritum reddidit. Ex quo constat hujus boni auxilio nullum debere fraudari.
Abbreviated transcription (Latin):
mediȩ scindebant᷑. Rapiebant᷑ & paruuli infantes: eoꝵq eaxta uiscerib reuulsa
ꝑscrutabant᷑. Iugulabant᷑ & leones. & nefandis quib: dã cõm̃tis ac p̃dicationib
demonuca arte cõpositis. bella ꝑhȩc dicebant᷑ arceri : & credebat᷑ ius fasq regn
urbes uł agros fuerant tyrannica crudelitate de t̃riti. dũ nihil sibi ad uitã tutũ
putant. & relictis agris ꝑ loca abdita & latebras eunt: omĩ studio arandiseren¬
diq cessante. tanta fames urbẽ atq omã loca inuaserat. ut nihil reliqui ad

Expanded text:
rapiebantur et parvuli infantes, eorumque exta visceribus revulsa perscrutabantur. Jugulabantur et leones, et nefandis quibusdam commentis, ac precaminibus daemonica arte compositis, bella per haec dicebantur arcere, et credebantur jus fasque regni  caeteras urbes vel agros fuerant tyrannica crudelitate deterriti, dum sibi nihil ad vitam tutum putant, relictis agris, per loca abdita latebris eunt, omnique studio arandi serendique cessante, tanta fames urbem atque omnia loca invaserat, ut nihil reliqui ad
Abbreviated transcription (Latin):
nobiliũ matronas publice abstrai. atq ad suã libidinẽ deduci imperabat : & post
c̃taminationẽ uiris suis reddi iubebat. ñ tã expleta adulterii libine quã immu¬
tata. Tantꝰ uͦ metꝰ patres plebẽq oppresserat. ut ne hoc ipsũ quidẽ qđ in metu
erant palã ostendere auderent: sed ferebant insuetã seruitutẽ gem̃tes
& aliquid ꝓlibertate cogitare metu in hibebant᷑ : cũ ille ñ iã ira sed libidine
cȩdis agitaret᷑. Deniq cũ quadã die imperar& militib suis exire ꝑ plateas
totius urbis & om̃s qui occurrissent cuiꝰcũq etatis. cuiꝰ lib& sexꝰ. gladiiscederent
innumerȩ multitudines popłi romani. ñ hostiũ sed ciuiũ telis deiectȩ sunt.
Senatores uͦ & hi maxime qui ł honorib ł opib: clariores incuria uidebant᷑.

Expanded text:
nobilium, matronas publice abstrahi atque ad suam libidinem deduci imperabat, et post contaminationem viris suis reddi jubebat, non tam expleta adulterii libidine quam immutata. Tantus vero metus Patres plebemque oppresserat, uti nec hoc ipsum quidem, quod in metu erant, palam ostendere auderent. Sed ferebant insuetam servitutem gementes, et aliquid pro libertate cogitare metu inhibebantur, cum ille non jam ira, sed libidine caedis, agitaretur. Denique quadam die imperabat militibus suis exire per plateas totius urbis, et omnes qui occurrissent, cujuscunque aetatis, et cujuslibet sexus, gladiis caederent. Innumeraeque multitudines populi Romani, non hostium, sed civium telis dejectae sunt. Senatores vero, et hi maxime qui vel honoribus, vel opibus, clariores in curia videbantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Epumatꝰ qq atq alexander cũ multo tẽpore & inuinculis & in cruciatib carceris
torti. etiã frequent̃ & diuersis supplicus c̃fecti ꝑdurassent infide : ignib ad pos¬
sitis cruciatib affligente ꝓeomaxime qđ ei sententiã iuncere cupiebat. quã lauda¬
bili uoce decreuerat nihil se ꝓrsꝰ eoꝵ quȩ sibi c̃tra fas imperabant᷑ acturã : statuti
sui tenax. adultimũ capite punit᷑. Scđa uͦ fuit uirgomercuria nomine : anus
m̃toꝵ generib toleratis. finẽ omiũ ferro cȩdente suscipiunt. Heron qͦq & cassian & isidorꝰ¬

Expanded text:
Epimachii et Alexandri: qui multo tempore, cum in vinculis et cruciatibus carceris torti, etiam frequenter et divisis suppliciis confecti, perdurassent in fide, ignibus possitis cruciatibus affligebat, et maxime, quod ejus sententiam vincere cupiebat, quia laudabili voce decreverat nihil se prorsus eorum quae sibi contra fas imperabatur, acturam; quae statuti sui tenax ad ultimum capite punitur. Secunda vero, Mercuria, anus entorum generibus tolerat, finem omnium, ferro cedente, suscipiunt, gloriose et venerabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
oraticula prunis substrata poni iubet᷑ in medio: ibiq qđ reliquũ fuerat in uerbe¬
rib ab sũpti corporis suꝑponi & ñ ad subitũ sed sensi paulatĩq: succendi : quo scilic&
pęna ꝓtelaret᷑ in longũ. Cũq ministri scelerũ hnc modo corpꝰ. modo inde uersan¬
tes ꝑm̃bra singula pȩnas inciperent. & supplicia renouarent. sperantes ab eo
elicere se posse c̃sensũ : ille firmꝰ in fide & ouans in spe c̃sũptis & igne resolutis¬
iã carnib sius ultimũ sp̃m in fide lȩtꝰ exalat. Tali petrꝰ hoc enĩ ei nom̃ ẽ marty-¬
rio decoratꝰ: ueri petri extitit & fidei heres & nominis. Huiꝰ institutor in¬
disciplina & magister in officuis quȩ intra palatiũ exhibebant᷑ dorotheus erat
cubiculi regii p̃positꝰ: habens secũ officio fide & magnanimitate parẽ gorgoniũ. Quoꝵ
institutionib optimis om̃s cubilis ministri infide dĩuigilant & libere ꝑsistebant Poro

Expanded text:
 reliquum fuerat in verberibus assumpti corporis superponi; et non ad subitum, sed sensum paulatimque succendi; quo scilicet poena protelaretur in longum. Cumque ministri scelerum, hinc modo corpus, modo inde versantes, per membra singula poenas inciperent, et supplicia renovarent, sperantes ab eo elicere se posse consensum, ille firmus in fide, et quasi in spe consumptis jam et igne resolutis carnibus suis, ultimum spiritum in fide laetus exhalat. Tali Petrus hoc enim et nomen ejus martyrio decoratus, vere Petri exstitit et fidei haeres et nominis. Item Nicos magister in officiis quae intra palatium exhibebantur, erat cubiculi regii praepositus, habens secum officio, fide, et magnanimitate parem Gorgonium. Quorum institutionibus optimis omnes pene cubiculi ministri in fide Dei vigilanter et libere persisteb
Abbreviated transcription (Latin):
positi in carcere. ñ infruc tuosũ sibi tẽpꝰ transire patiunt᷑. sed uigore animi et
alacritate fidei suȩ eos qui infirmiores uidebant᷑ animabant : & ipsi ñdũ martires.
cohortationib: suis martẏres plurimos faciebant. Ex quo magnũ gaudiũ matri nasce¬
bat᷑ ȩccłȩ: uidentis filios suos qui iã pene decidisse uidebant᷑ in mortẽ ꝑ hosrepa
rari aduitã. Et monitis eoꝵ multi qui iã negando uelut auorsũ qđdã effecti fuerant¬

Expanded text:
lius est, vir optimae conscientiae, et in fide Christi per omnia exercitia semper martyr. Cumque circumactus fuisset in amphitheatro, titulo se praecedente, in quo scriptum erat, Attalus Christianus: fremere in eum vulgi insanientis furor vehementius coepit. Sed cum praesidi indicatum fuisset, esse eum Romanae civitatis virum, jubet eum cum caeteris in carcerem recipi. Simul et ad Caesarem refert, ejusque sententiam, quid de eo juberet, exspectat. Ex ut
Abbreviated transcription (Latin):
neq ad orari debere : in castrũ qđdã deserti qđ schephro appellat᷑ in eciliũ traditur
ob hoc p̃cipue electũ qđ loci in colȩ gentiles erant & idoloꝵ suꝑstitionib satisdediti:
quiq: exulẽ dionisiũ primo hostili animo & satis ad uersa m̃te suscipiunt Postuꝰ cũ pau¬
latĩ ꝑ dnĩ grãm uerbũ dĩ his seminare cȩpiss&. parsmaxima trucis & barbari popłi relicꝰ¬
tis idolis cuersa ẽ ad dm̃ uerũ : xpõq subiecta. Quo cõꝑto rursꝰ eũ ad aliũ locũ uici¬

Expanded text:
 neque adorari debere; in castrum quoddam deserti, quod Cefro appellatur, in exsilium truditur, ob hoc praecipue electum quod loci incolae gentiles erant, et idolorum superstitionibus satis dediti. Qui exsulem Dionysium primo hostili animo et satis adversa mente suscipiunt; post vero cum paulatim per Domini gratiam verbum Dei his seminare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversa est ad Deum verum, Christoque subjecta. Quo comperto, rursus eum ad alium locu
Abbreviated transcription (Latin):
autuni equis spacus dirẽpta & quarta decima diȩ m̃sis primi sit statuta solẽpnitas pͥ
ubsperã quandoluna soli opposita eregione dephendit᷑ sic̃ etiã oculis ꝓbareilicet
inuenit utiq uernalis ȩquinoctii partẽ sol optinens. luna uͦ ec̃trario autum nalis

Expanded text:
atiis dirempta, et decimo quarto die primi mensis sit statuta solemnitas post atiis dirempta, et decimo quarto die primi mensis sit statuta solemnitas post vesperam, quando luna soli apposita e regione deprehenditur, sicut etiam oculis probare licet, invenitur utique vernalis aequinoctii partem sol obtinens, luna vero e contrario autumnalis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iã uiscera defecissent in supplicis. sp̃s tam̃ lȩtabat᷑ in uultu. Ex quo tortores
sui grauius cruciabant᷑ qđ om̃ia supplicioꝵ genera c̃sumebant in eũ: quẽ nec
rius causaret᷑ educi ipse iubet᷑ in mediũ. atq immolare cõpellit᷑: ab nuens impe¬
ratdr appendi & flagris toto corpore laniari. uidelic& ut doloris necessitate
facer& qđ p̃cipiebat᷑ inuitꝰ. At ille cũ maner& immobilis: uiscerib iã pelle nuda

Expanded text:
ciis defecissent, spiritus tamen laetabatur in vultu. Ex quo tortores sui gravius cruciabantur, quod omnia suppliciorum genera consumebant in eum, quem ne rius causaretur, in medium educitur, atque immolare compellitur. Abnuens, imperatur appendi et flagris toto corpore laniari: videlicet ut doloris necessitate faceret, quod praecipiebatur invitus. At ille cum maneret immobilis, visceribus jam pelle nuda
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ uerbi uiuentis sapientiȩ subsistentis & uirtutis suȩ & figurȩ ꝑfectꝰ ꝑfectigenitor
pit̃ filii unigeniti : Vnꝰ dñs sol ex solo dõ figura& imago ditatis uerbũ ꝑpetranssapien¬
ti cõphendens omã & uirtꝰ qua tota creatura fieri potuit filius uer ueri & inuisibulis
ex inuisibili & in corruptibilis ea in corruptibili & immortalis eximmortali & sepit̃ni
cognoscit᷑. & filius ꝑ om̃s : Trinitas ꝑfecta maiestate & sẽpit̾nitate & regnominine
diuidit᷑ neq ab alienat᷑. Igit᷑ neq factũ quid aut seruiens in trinitate neq suꝑ inductũ
tanquã ante hac quidẽ ñ subsistens. postea uͦ suꝑ ingressũ Neqͣ defuit umquã filius
ratsi neq filio sp̃s sc̃s : sed incuertibilis & in mutabilis eadẽ trinitas sẽꝑ Sed de grego

Expanded text:
Pater Verbi viventis, sapientiae subsistentis, et virtutis suae et figurae, perfectus perfecti genitor, Pater Filii unigeniti. Unus Dominus solus ex solo Deo, figura et imago Deitatis, verbum penetrans, sapientia comprehendens omnia, et virtus qua tota creatura fieri potuit. Filius verus veri, et invisibilis ex invisibili, incorruptibilis ex incorruptibili, immortalis ex immortali, sempiternus ista perfecta majestate, et sempiternitate, et regno minime dividitur, neque abalienatur. Igitur neque factum quid aut serviens in Trinitate, neque superinductum, tanquam antehac quidem non subsistens, postea vero superingressum. Neque ita defuit unquam Filius Patri, neque Filio Spiritus sanctus, sed inconvertibilis, incommutabilis eadem Trinitas semper. Hactenus d
Abbreviated transcription (Latin):
plũ. Animi uͦ uirtꝰ quanta in eo fuerit: alio nihilominꝰ uno ex eiꝰ gestis. opere: de¬
clarabit᷑. Isnãq cũ int̃cȩtera uirtutũ suarũ bona e̾et ualde constantis animi
& iusti. rectiq: in declinabilit̃ tenax. quidã homunculi nequã. male sibi conscii.
metuentes ne criminũ suoꝵ si arguerent᷑ ñ possent effugare uindictã : p̃ueniunt
factionib & circũ uenire parant eũ cuiꝰ iudiciũ uerebant᷑. Concinnant igitur
aduersꝰ eũ in fame satis & naxiũ crim̃. Conueiuunt auditores. testes exsem &¬
ipsis ꝓducunt. qui subsacram̃to iuram̃ti quȩ obiciebant᷑ confirmarent. Quoꝵ
unꝰ testis ita siñ igni c̃sumeret᷑ : uera se dicere testabat᷑. Alius ita: ne regio
morbo corrũ peret᷑. Tertiusita : ne luminib: orbaret᷑. Et quãuis ne iuram̃tis
quidẽ istis quisquã fideliũ & dm̃ tim̃tiũ creder&. ꝓ eo qđ uita narcissi & institu

Expanded text:
um. Animi vero virtus quanta in eo fuerit, alio nihilominus uno ex ejus gestis opere declarabitur. Is namque cum inter caetera virtutum suarum bona esset valde constantis animi, et justi rectique indeclinabiliter tenax, quidam homunculi nequam male sibi conscii, metuentes ne criminum suorum, si arguerentur, non possent effugere vindictam, praeveniunt factionibus, et circumvenire parant cujus judicium verebantur. Concinnant igitur adversum eum infame satis et noxium crimen. Conveniunt aditores, testes ex semetipsis producunt, qui sub sacramento juramenti quae objiciebantur confirmarent. Quorum unus testis ita si non igni consumeretur, vera se dicere testabatur; alius ita, ne regio morbo corrumperetur; tertius ita, ne luminibus orbaretur, et quamvis ne juramentis quidem istis quisquam fidelium et Deum timentium crederet, eo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ nullꝰ ex hoc clem̃tiȩ eiꝰ intellectꝰ popłis redderet᷑. quinpotius uelut ignorantes
dm̃ absq diuina ꝓuidentia resagiducerent. & ꝑ hoc eomagis ꝑsisterent in malis suis
atq ipsi qui duces popłi uidebant᷑ & principes di. ni mandati immemores effecti
aduersũ se inuicẽ. ctentionib:. zelo liuore. suꝑbia. in imicitiis atq: odiis in flãmarent
ita ut tprannidẽ potius quã sacerdotiũ tenere se crederent: & xp̃ĩanȩ humilitatis
& sinceritatis obliti. sacra mysteria ꝓfanis m̃tib celebrarent : Tũ demũ scđm uocẽ
hieremiȩ ꝓphetȩ obscurauit dñs in ira filiȩsion. & deiec̃ de cȩlogłam isrł: nec reme¬
moratꝰ scabellũ pedũ suoꝵ indie ire suȩ. Et sic̃ iterũ dic̃ submersit dnis omnẽ decorẽ

Expanded text:
Sed cum nullus ex hoc clementiae ejus intellectus populis redderetur, quin potius, velut ignorantes Sed cum nullus ex hoc clementiae ejus intellectus populis redderetur, quin potius, velut ignorantes Deum, absque divina Providentia res agi ducerent, et per hoc eo magis persisterent in malis suis, atque ipsi, qui duces populi videbantur, et principes divini mandati immemores effecti, adversus se invicem contentionibus, zelo, livore, superbia, inimicitiis, atque odiis inflammarentur, ita ut tyrannidem potius quam sacerdotium tenere se crederent, Christianae humilitatis et sinceritatis obliti, sacra mysteria profanis mentibus celebrarent, tunc demum, secundum vocem Jeremiae prophetae , obscuravit Dominus in ira filiam Sion; et dejecit de coelo gloriam Israel, nec rememoratus est scabelli pedum suorum in die irae suae. Et sicut iterum dicit, submersit Dominus omnem decorem
Abbreviated transcription (Latin):
nis obuiabat : qm̃ quidẽ cȩlestis dexterȩ fulciebat᷑ auxilio popłs etiã tẽ bene de do ꝓ¬
pietatiscultu . & iustitiȩ obseruatione ꝓmeritꝰ. Uerũ ubi ex multa lib̾tate multaq:
indulgentia uiciatis. mores & disciplinȩ corruptȩ s̃. dũ alt̃ alteri inuidemꝰ alt̃ alteri
derogamꝰ. dũq nos inuicẽ mordemꝰ & in cusamꝰ & aduersũ nosin& ipsos intestina p̃lia
cõmouemꝰ dũ uerboꝵ iaculis ꝓximoꝵ corda terebramꝰ. dũ principes cũ principib popłi
cũ popłis seditiones & certamina c̃citamꝰ. dissimulatio inuultu. dolus in corde. falla¬
tia ꝓfert᷑ in uerbis & maloꝵ ꝑsingula cumulꝰ intumescit. diuina ꝓuidentia iacturã
disciplinȩ popło suo illatã ex plurima pace & nimia securitate ꝑspiens. aggreditur
primo sensi refrenare lapsantes. & integro adhuc ȩccłȩ statu c̃gregationibq ma-¬
nentib indulg& interĩ eos qui erant in militia. gentiliũ tantũ ꝑsecutione pulsari

Expanded text:
nis obviabat, quoniam quidem celestis dextre fulciebatur auxilio. Verum ubi ex tate multaque indulgentia vitiati sunt mores, et disciplina corrupta est, dum alter alteri invidet, et alter alteri derogat, dum se invicem mordent et incurrunt, et adversum semetipsos intestina praelia commovent, dum verborum jaculis proximorum corda terebrant, dum principes cum principibus, populi cum populis, seditiones et certamina commovent, dum simulatio in vultu, dolus in corde, fallacia profertur in verbis, et malorum per singula cumulus intumescit, divina Providentia jacturam disciplinae populo suo illatam ex plurima pace et nimia sui lenitate perspiciens, aggreditur primo sensim refrenare lapsantes, et integro adhuc Ecclesiae statu, congregationibusque manentibus, indulget interim eos qui erant in militia tantum gentilium persecutione pulsari.
Abbreviated transcription (Latin):
impegit. Cuiꝰ cũ regnũ florer& initio. & cuncta ei exsententia cȩderent: scõs uiros qui
ꝓpace regni eiꝰ dõ sũmo supplicabant ꝑsecutꝰ ẽ. Cũ quib & ꝓsperitatẽ suã parit̃ fugauit : &
pacẽ. Nurbe roma cornelio episcopatũ regente. & apđ cartaginẽ cipriano: ambob:
fide uirtute. pietate p̃stantib : quȩstio exorta ẽ. in africe magis partib: si oporter& here¬
ticos rebaptizari. Cũq id acipriano & cȩteris pene om̃ib: ꝑ africã sacerdotib oportere
fieri decerneret᷑: cornelius & cȩteri om̃s ꝑ italiã sacerdotes. huiꝰmodi decretũ manente
sacerdotali c̃cordia refutar̃ : statuentes antiquitꝰ apatrib suꝑ hoc traditã regulã debere¬
seruari. quȩ c̃tinebat pꝰabiectionẽ praui & c̃fessionẽ recti dogmatis. sola eosmanꝰ impositi¬

Expanded text:
impegit. Cuius cum regnum floreret ab inicio et cuncta ei ex sentencia cederent, sanctos viros, qui pro pace regni eius Domino supplicabant, persecutus est, pro quibus et prosperitatem suam pariter fugavit et pacem. Quo fide virtute praestantibus, quaestio exorta est in Africae majoris partibus, si oporteat haereticos rebaptizari. Cumque id a Cypriani et caeteris pene omnibus per Africam sacerdotibus oportere fieri detineretur, Cornelius et caeteri omnes per Italiam sacerdotes hujusmodi decretum manente sacerdotali cservari: quae continebat, post abjectionem pravi et confessionem recti dogmatis, sola eos manus impositi
Abbreviated transcription (Latin):
magis de eo iudico qđ excedant atq emine ant quȩ in eo scriptas humanȩ auditionis mnodũ.
& sit in eo archanꝰ quidã & rec̃ditꝰ atq ad mirandus om̃ib: sensꝰ. Quẽ & rgo admiror t
ueneror : etiã siñ intelligo. Et ita sentio qđ diuina aliqua sacram̃ta sermonib ctegant᷑
humanis: ñ tã iudicio meo discernens. quã fide credens. Et ideo ñ reꝓboquȩ ñ intelligo
sed tanto magis ad miror. quanto minꝰ assequor. Post hȩc uͦ totius libelui disserens corpͥ
& singula quȩq discutiens.: atq euident̃ ostendens. nullomͦ fieri posse ut scđm littera
dignꝰ ineo intellectꝰ appareat: ad dit etiã hȩc dicens. Consũmata igit᷑ om̃i ꝓphetia
beatos dic̃ ꝓpheta eosqui hȩc custodiunt. Sed & sem& ipsũ beatũ dic̃. Ait enĩ Beatꝰ
qui seruat uerba ꝓphetiȩ libri huiꝰ : & ego ioħs qui uideo & audio hȩc Vocari g eũ¬

Expanded text:
magis de eo judico quod excedant atque emineant quae in eo scripta sunt, humanae auditionis modum, et sit in eo arcanus quidam et reconditus atque admirandus omnibus sensus, quem et ego admiror ac veneror, etiam si non intelligo, et ita sentio, quod divina aliqua sacramenta sermonibus contegantur humanis, non tam judicio meo discernens quam fide credens. Et ideo non reprobo quae non intelligo, sed tanto magis admiror, quanto minus assequor. Post haec vero totius libelli disserens corpus, et singula quaeque discutiens atque evidenter ostendens, nullo modo fieri posse, ut secundum litteram dignus in eo intellectus appareat. Addit etiam haec dicens: « Consummata igitur omni prophetia, beatos dicit eos qui haec custodiunt. Sed et semetipsum beatum dicit. » Ait enim: « Beatus qui servat verbum p
Abbreviated transcription (Latin):
laboratis : Caput meũ ꝓ quo magnopere fatigamini. auulsũ ceruicib sumite : & donum
p̃cepto inquit imperatoris apđ nos ꝑsecutio sũpsit exordiũ. sed anno integro principalia
p̃utenit edicta minister demonũ. qui dicebat᷑ inciuitate nrã diuinꝰ : suꝑstitiosũ c̃tra nos
ille cũ facere recusar&. omẽ corpꝰ eiꝰ m̃bratĩ fustib colliser: uultũq & oculos acutis calam is
terebrantes. extra urbẽ cũ cruciatib eiecer̃ : ibiq qđ in eo suꝑerat sp̃s. lapidib: expuler̃¬
tatis trahentes. foedo horrendoq supplicii genere discerpunt. Dehinc om̃ssimul ꝑdomos

Expanded text:
laboratis? Caput meum pro quo magnopere fatigamini, avulsum cervicibus sumite et donum praecepto imperatoris sumpsit exordium, sed anno, inquit, integro principalia praevenit edicta minister daemonum qui dicebatur in civitate nostra Divinus, superstitiosum contra nos illo recusante, omne corpus ejus fustibus colliserunt, vultumque et oculos acutis calamis terebrantes, extra urbem cum cruciatibus expulerunt, ibique quod in eo supererat spiritus lapidibus ejecertatis eam trahentes, horrendo supplicio discerpserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fimbriȩ sũmitatẽ crescendo c̃tigerit decerpat᷑. Hanc statuã ad similitudinẽ uultꝰ iħu
& nihil mirũ si hi qui exgentib crediderant ꝓbeneficiis quȩ a saluatore fuerant c̃se
uatũ : qđ ita solent honorare. quos dignos honore duxerint. Insignia & enĩ ueterũ
reseruari ad posteroꝵ memoriã . illoꝵ honoris. hoꝵ uͦ amoris indiciũ ẽ
ẽ. electꝰ. quẽq fratrẽ dñi uolumina diuina designant usq in hodiernũ in ibi c̃seruat᷑.
atq in ea sedent om̃s qui usq ad p̃sens tẽpꝰsedis illius sacerdotiũ sortiunt᷑. Seruat᷑ gͦ¬

Expanded text:
fimbriae summitatem crescendo contigerit, decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesu fimbriae summitatem crescendo contigerit, decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesu us. Et nihil mirum, si hi qui ex gentibus crediderant pro beneficiis quae a Salvatore fuerant consevatum, quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerint: insignia etenim veterum reservari ad posterorum memoriam, illorum honoris, horum vero amoris indicium est. est electus, quemque fratrem Christi volumina designant, usque in hodiernum inibi conservatur. Ita in ea sedent omnes qui usque ad praesens tempus sedis illius sacerdotium sortiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluta .ẽ. Uerũ quia urbis hui fȩtimꝰ m̃tionẽ: iustũ uidet᷑ cõmemorare etiã
illud in ea qđ historia dignũ duximꝰ. Nlulierẽ quã sanguinis ꝓfluuio laborantẽ a sal¬
uatore curatã euangelia tradider̃: huiꝰ urbis ciuẽ c̃stat fuisse : domꝰq eiꝰ in ea etiã nc̃
ostendit᷑. Proforib uͦ domꝰ ipsius basis quȩdã in loco editiore collocata monstrat᷑ inqua
mulieris ipsius uelut genib ꝓuolutȩ. palmasq supplicit̃ tendentis imago ȩreuidet᷑
& decctesã mulieri porrigentis. Huiꝰ ad pedẽ statuȩ basi herba quȩdã noua specie
nascit᷑ quȩ cũ exorta fuerit. ex crescere usq ad stolȩ illius aerei indum̃ti fimbriã solet
quã cũ sumo uertice crescens herba c̃tigerit. uiresinde ad depellendos om̃s morbos
languoresq c̃quirit : ita ut quȩcũq illa fuerit infirmitas corporis. haustu exiguo
made facta salutaris graminis depellat᷑ : Nihil omĩno uiriũ gerens: si ante quã ere

Expanded text:
o: « Verum quia urbis hujus fecimus mentionem, justum videtur commemorare etiam illud in ea gestum, quod historia dignum duximus. Mulierem quam sanguinis profluvio laborantem a Salvatore curatam Evangelia tradiderunt, hujus urbis civem constat fuisse; domusque ejus in ea etiam nunc ostenditur. Pro foribus vero domus ipsius basis quaedam in loco editiori collocata monstratur, in qua mulieris ipsius veluti genibus provolutae palmasque suppliciter tendentis imago aere videtuet dexteram mulieri porrigentis. Hujus ad pedem statuae, e basi herba quaedam nova specie nascitur; quae cum exorta fuerit, excrescere usque ad stolae illius aerei indumenti fimbriam solet; quam cum summo vertice crescens herba contigerit, vires inde ad depellendos omnes morbos languoresque conquirit; ita ut quaecunque illa fuerit infirmitas corporis, haustu exiguo madefacti salutaris graminis depellatur, nihil omnino virium gerens, si antequam aereae
Abbreviated transcription (Latin):
a pđ alexandriã ex om̃iũ ueterũ grecoꝵ uoluminib c̃struebat maiorẽ głam quȩrere
petit etiã abhierusolimitis. ut hebreas eoꝵ scripturas in grecã linguã int̃p̃tatas ac¬
per&. At illi subiecti quippe erant macedonib electos & in scripturis scĩs erudi¬
tissimos. atq in utraqͥ peritissimos uiros lax presbiteros: miser̃ adptolomeũ . In
quo tam̃ uoluntas & c̃siliũ gerebat᷑. Tũ ille singuloꝵ uolens accipere docum̃ta
& uerens ne forte ꝑ int̾p̃tationẽ occultarent insertã diuinis uoluminib ueritati
singulos ase inuicẽ separat:ͥ & eadẽ seorsũ positos int̾p̃tari iub& : eundẽq: ordinẽ

Expanded text:
apud Alexandriam ex omnium Greacorum voluminibus construebat, majorem gloriam quaerere, petit etiam ab Hierosolymis ut eorum Hebraeas scripturas, in Graecam linguam interpretatas, acciperet. At illi, quippe subjecti erant Macedonibus, electos, et in Scripturis sanctis in utraque lingua peritissimos viros septuaginta presbyteros miserunt ad Ptolemaeum. In quo tamen voluntas Dei et consilium gerebatur. Tunc ille singulorum volens accipere documenta, et verens ne forte per interpretationem occultarent insertam divinis voluminibus veritatem, singulos a se invicem separat, et eadem scorsum positos interpretari jubet, eumdemque
Abbreviated transcription (Latin):
reuocati. numero martyrũ iungerent᷑. Igit᷑ cũ erga supra dictos questio haberet᷑.
alexander quidã genere frix. medicꝰ disciplina. uir religios & prudens. & uitȩ
ac moꝵ ꝓbitate cunctis carꝰ. acceptꝰq: amore dĩ c̃citatꝰ cũ assister& tribunali.
nutib cohortabat᷑ ad c̃fessionẽ eos inquos quȩstio agitabat᷑. ita ut om̃ib qui ad¬
stabant palã fier&. quid animigerer&. Cũq id popłi notauissent. in dignantes

Expanded text:
haberetur, Alexander quidem genere Phryx, medicus diciplina, VI religiosus, et prudens, et vitae ac morum probitate cunctis charus acceptusque, amore Dei concitatus, cum assisteret tribunali, nutibus hortabatur ad confessionem, in quos quaestio agitabatur; ita ut omnibus qui astabant palam fieret quid animo gereret. Cumque id populi notavissent, indignantes
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ hȩc qđ xpĩ anꝰ e̾et defert᷑. In hoc uͦ nulla aiudice moderatio reseruat᷑ sed geminatis
suppliciis excruciatũ. cũ latronib iussit incendi : ignorans qđ crudelitate sua optimo
martyri. saluatoris similitudinẽ detulit : qui ꝓsalute humani generis una cũ latro¬
xp̃ianꝰ aiudice torqueret᷑. &iã pene ad negandũ declinar&. disrũ pebant᷑ intrasem&¬
ipsos : & uultu. oculis ac nutib uelut erigere conabant᷑ illũ qui in supplicus positꝰ tre¬
pidabat. Int̃dũ etiã manꝰ ꝓtendere. ac totius reliqui corporis motib et abitu diuerse
inclinati : tanquã sub leuare lapsantis animos gestiebant . Conuersi uͦ ad eos om̃s. &
quid de sem& ipsis ꝓfiterent᷑ . eoꝵ motib agnoscentes. prius pene quã in eos uulgus
clamorib: insilir&. ipsi in mediũ ꝓrũpunt : ac se se xp̃ianos ẽẽ testant᷑. Tunc uero

Expanded text:
post hoc Christianus esse defertur. In hoc vero nulla a judice moderatio reservatur; sed geminatis suppliciis excruciatum cum latronibus jussit incendi, ignorans quod crudelitate sua optimo martyri Salvatoris similitudinem detulit, qui pro salute humani generis una cum latroChristianus a judice torqueretur, et jam pene ad negandum declinaret, disrumpebantur intra semetipsos, et vultu, oculis ac nutibus velut erigere conabantur illum qui in suppliciis positus trepidabat. Interdum etiam manus protendere, ac totius reliqui corporis moribus et habitu diverse inclinati, tanquam sublevare lapsantis animum gestiebant. Conversi vero ad eos omnes, et quid de semetipsis profiterentur ex eorum motibus agnoscentes, priusquam in eos vulgus clamoribus insiliret, ipsi in medium prorumpunt, ac sese Christianos esse testantur. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
pisciũ cõperit. Tũ ille cũ ꝓhonoredouentꝰ sui utreq partes paululũ siluissent inolite
inquit ofilioli racionabiles animas ꝓmutis animantib uiolare. frat̾nã pacẽ quȩstꝰ cupi¬
ditate dissoluere : dĩ leges & naturȩ parit̃ iura temerare. &una metũ ad orã stagni
exitialis accedite. Egoiã uos ꝑ uirtutẽ dñi : omĩ certamine cruentȩ ẽtentionis ab¬
soluã Et cũ hȩc diciss&. in cĩpectu omiũ uirgã quã tenebat inmanu ad primas littoris
undas defigit. Et ipse positis genib palmas tendit ad cȩlũ : atq his uerbis excelso suppli

Expanded text:
sque germanos. Cumque honore adventus sui utraeque partes paulum siluissent, Nolite, inquit, o filioli, rationabiles animas pro mutis animantibus violare, fraternam pacem quaestus cupiditate dissolvere, Dei leges et naturae pariter jura temerare: et una mecum ad oram stagni exitialis accedite, et ego jam vos per virtutem Domini ab omni certamine cruentae contentionis absolvam. Et cum haec dixisset, in conspectu omnium virgam quam tenebat in manu ad primas littoris undas defigit, et ipse positis genibus palmas tetendit ad coelum, atque Dominum suppli
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc digna pio imperatore. nec sapientissimo puero filio eiꝰ. neq sacro senatui quȩ
agis o urbici. At ille nihil aliud inquirens: ait ad luciũ. Uideris mihi & tu xp̃ian
ẽe. Cũq lucius respondiss& hoc plane sũ : etiã ipsũ urbicius duci parit̃ iussit ad mor¬
tẽ. At ille. Grãs inquit ago qđ me nequissimis dominis absolutũ: ad bonũ & op¬
timũ patrẽ & regẽ om̃iũ dm̃ remittis. Sed & t̃tius quidã pari modo libertate us.

Expanded text:
haec digna pio imperatore, nec sapientissimo puero filio ejus, neque sacro senatu quae haec digna pio imperatore, nec sapientissimo puero filio ejus, neque sacro senatu quae agis, Urbici. At ille nihil aliud inquirens, ait ad Lucium: Videris mihi et tu Christianus esse. Cumque Lucius respondisset: Hoc plane sum, etiam ipsum duci jussit ad mortem. Ille, gratias, inquit, ago, quod me nequissimis dominis absolutum ad bonum et optimum Patrem, et Regem omnium Dominum remittis. Sed et tertius quidam, pari modo libertate usus,
Abbreviated transcription (Latin):
ptholomeus tanquã amator ueritatis. nequaquã głam suȩ ꝓfessionis occultans
ꝑcontanti: xp̃ianũ se eẽ c̃fessus.ẽ. Hinc c̃tinuo centurio in uncla coniecit.
& multo tẽpore squalore carceris maceratũ. adultimũ urbicio iudici optulit
tantiboni sibi conscius. diuinã religionẽ p̃se tulit. & de xp̃i magisterio ac totius
boni institutionib publica c̃fessione testatꝰ ẽ. Qui enĩ negat qđ ẽ: sine dubio
culpabile iudicat eẽ qđ negat. Continuo igit᷑ post c̃fessionẽ: ab urbicio duci iubet᷑¬
ad mortẽ. Lucius aut̃ quidã xp̃ianꝰ uir. uidens tã temere ꝓlatã sententiã: ait
ad urbiciũ. Quid quȩso causȩ ẽ qđ neq adulterũ neq: corruptorẽ aut homicidã
uel latronẽ raptorẽq: aut alterius cuiꝰlib& facinoris reũ. sed tantũ ꝓ nomine xp̃iani¬
qđ hoc se uocabulo c̃fessus ẽ. nuncupari. ad mortẽ duci hominẽ p̃cȩpisti : Honsin

Expanded text:
veritatis, nequaquam gloriam suae professionis occultans, percontanti Christianum se esse confessus est. Hunc continuo centurio in vincula conjecit, et multo tempore squalore carceris maceratum ad ultimum Urbicio judici obtulit. tanti boni sibi conscius, divinam religionem prae se tulit, et de Christi magisterio ac totius boni institutionibus publica confessione testatus est. Qui enim negat quod est sine dubio culpabile judicat esse quod negat. Continuo ergo post confessionem ab Urbicio duci jubetur. Lucius autem quidam Christianus vir, videns tam temere latam sententiam, ait ad Urbicium: Quid, quaeso, causae est, quod neque adulterum, neque corruptorem, aut homicidam, vel latronem, raptorequod hoc se vocabulo confessus est nuncupari, ad mortem hominem duci praecepisti? Non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ repente miro & scłis in audito genere uirtutis. natura aquȩ in olei pinguedinẽ¬
de eo narrant᷑. merito fides possit adhiberi. Accidit aliquando in die sollẽpni uigi¬
larũ paschȩ : oleũ deeẽ luminarib. Cũq: id ꝑministros innotuiss&: meror plebi
maximꝰ fuit. Sed narcissꝰ fide fidens: ministris imperat haurire aquã. sibiq de¬
ferre. Cũq detulissent. orauit & benedix̃ aquã : & infundiluminarib p̾cȩpit.
mis religiosoꝵ fr̃m. ex eodẽ oleo qđ uersũ de aqua fuerat reseruatũ. ẽ itaut ad nos¬

Expanded text:
Tum repente miro et saeculis inaudito genere virtutis, natura aquae in olei pinguedinede eo narrantur merito fides possit adhiberi. Accidit aliquando in die solemni vigiliarum Paschae oleum deesse luminaribus. Cumque id per ministros innotuisset, moeror plebi maximus fuit, sed Narcissus, fide fidens, ministris imperat haurire aquam, sibique deferri. Cumque detulissent, oravit et benedixit aquam, et infundi luminaribus praecepit. mis religiosorum fratrum ex eodem oleo, quod versum de aqua fuerat, reservatum est. Is n
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is ut ꝓ ipso aliũ ordinarent. cuinom̃ erat diuꝰ: Cuiq cũ paruo tẽpore p̃fuisa
ȩccłȩ. succedit germanio: & germanioni gordius. Cũ ecce subito uelut rediuuiꝰ
celoq: redditꝰ. ex in ꝓuiso apparuit narcissꝰ: & rursus a fr̃ĩb: ad p̃sidendũ rogat᷑
ȩcłe. Multo enĩ uehem̃tius erga eũ amor om̃iũ fuerat incitatꝰ. uel ꝓeo qđ
criminosis in nocenscessit: uel qđ secretã & philosophicã dilexerit uitã & inđ
in eo cõpleuerit dñs dicens : mihi uindictã. ego retribuã dicit dñs. Uerũ cũipse
iã senio fessꝰ. pontificatꝰ ministerio sufficere ñ poss& : alexandrũ de quo superius
senis euidentissimis reuelationib euocauit. Is nãq alexander exgente capadocũ¬

Expanded text:
pis ut alium pro ipso ordinarent, cui nomen erat Dius. Qui cum parvo tempore praefuisset Ecclesiae, succedit Germanus, et Germano Nigordius, cum ecce subito velut redivivus, coeloque redditus ex improviso apparuit Narcissus, et rursus a fratribus ad praesidendum rogatur Ecclesiae. Multo enim vehementius erga eum amor omnium fuerat incitatus, vel pro eo quod criminosis innocens cessit, vel quod secretam et philosophicam vitam dilexit, et quod in eo complevit Dominus dicens: Mijam senio fessus, pontificatus ministerio sufficere non posset, Alexandrum qui jam senis evidentissimis revelationibus vocavit. Expletis a
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ statui. & quis e̾et int̾rogatꝰ: xpĩanũ eẽ se libera ꝓfessione testat᷑. Iuẽ
c̃tinuo p̃parandũ bestiis c̃dẽpnauit: & postera die simul cũ attalo ꝓducit᷑. Iuẽ
c̃tra p̃ceptũ cȩsaris gratificari popłis uolens: etiã ipsũ bestus tradi iussit. Sed
cũ ferarũ nulla scõꝵ corpora cͣtigiss&. om̃ib: eos uerberũ. cȩterarũq pęnarũ
suppliciis cruciatos : ad ultimũ inc̃spectu popłi in medio arenȩ iugulari iub&.

Expanded text:
ristianum se esse libera professione testatur. Quem continuo praeparandum bestiis condemnavit: et postera die simul cum Attalo producitur. Quem contra praeceptum Caesaris, gratificari populis volens, etiam ipsum tradi bestiis jussit. Sed cum ferarum nulla sanctorum corpora contigisset, omnibus eos verberum caeterarumque poenarum suppliciis cr
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ. In quib: cũ absolutio uł explanatio nulla sit. in quasdã se narrationes in c̃gruas
incuenientesq c̃uertunt: quȩ ñ tã explanationi sint his quȩ obscura sunt quam
laudẽ plausũq disserentib c̃ferant. Nã ea quȩ moyses agresti & simplici sermone
c̃scripsit. diuinitꝰ sancita . & figuris atq: enigmatib: obtecta c̃firmant : atq: in gentib:
repleta mysteriis in flatim̃te ac tumidi. obt᷑bato in sem& ipsis rationis humanȩ iudicio
sacram̃ta putant. in quib imperitꝰ & agrestis scriptor explicare se ñ ual&. Et pꝰ aliqͥnta¬

Expanded text:
uasdam narrationes incongruas inconvenientesque convertunt, quae non tam explanationes sunt his quae obscura sunt, quam laude plausumque disserentibus conferat. Nam ea quae Moyses agrestici et simplici sermone conscripsit, divinitus sancita et figuris atque aenigmatibus obtecta confirmant, atque ingentibus oppleta mysteriis inflati mente ac tumidi, turbato in semetipsis rationis humanae judicio, sacramenta putant, in quibus se agrestis scriptor explicare non valet. Ecce phi