comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in alios ammũ ad u̾tiss indicta causa adicien¬
di ip̃i potestatem fieri non oportere hominẽ
granem. et ciuem egregiũ qui qua pena sena¬
tus c̃ sensus bonoꝵ omniũ eos aofecerat qui
urbem incendere et magistratus ac senatum
trucidare bellum maximũ conflare uolius¬
sent eadem dignũ iudicaret eum qui cur iã
cede urbem incendiis italiam bello liberasset.
Itaq ego metello fr̃i tuo presenti restiti. Nam
in senatu. Kł. ian̾̃. sic cum eo de re publica dis¬
putaui ut sentiret sͥ cam uiro forti ⁊ constã¬
ti ẽẽ pugnanoũ. Ad . iii. Noñ. iañ. cum agere
cepiss tertio quoq uerbo orationis sue me ap¬
pellabat mͥ minabat᷑ neq illi qͥcꝗͣ deliberariꝰ fu
ꝗͣ me quacunq ratione poss non iuditio naꝑ
disceptatione s ui atq imp̾ssione eu̾tere:
huiꝰ ego temeritati siuitute atq animo ñ
restitussem quis ẽet quime in consulatu

Expanded text:
in alios animum advertisset indicta causa, dicenin alios animum advertisset indicta causa, dicendi ipsi potestatem fieri non oportere. hominem gravem et civem egregium! qui, qua poena senatus consensu bonorum omnium eos adfecerat, qui urbem incendere et magistratus ac senatum trucidare, bellum maximum conflare voluissent, eadem dignum iudicaret eum, qui curiam caede, urbem incendiis, Italiam bello liberasset. itaque ego Metello, fratri tuo, praesenti restiti. nam in senatu K. Ianuariis sic cum eo de re p. disputavi, ut sentiret sibi cum viro forti et constanti esse pugnandum. A. d. tertium non. Ian. cum agere coepisset, tertio quoque verbo orationis suae me appellabat, mihi minabatur, neque illi quicquam deliberatius fuit quam me, quacumque ratione posset, non iudicio neque disceptatione sed vi atque impressione evertere. huius ego temeritati si virtute atque animo non restitissem, quis esset qui me in consulatu
Abbreviated transcription (Latin):
in mean ꝑnitiem parare atq meditari egi
cum claudia uiore tuaet cũ ur̃a sorore mu¬
tia cuiꝰ gͣ me studiũ ꝓ.s̃.n. pompei necessi¬
tudĩe multis inreb ut eum ab illa inuiria
det̾rerent. at qͥ ille qũ te audisse certo scio
prid kł iañ. qͣ iniuria nemo unꝗͣ in aliquo
magistratu imꝓbissimus ciuis affectus est
ea me consulem ad fecit cum rem publicã
conseruassem atq ab euntẽ magistratu c̃tio¬
nis habende potestate pͥuauit cuꝰ muria mͥ
tam̃ honori sumo fuit. Nam cũ ille nicħ mͥ
nisi ut iurarẽ ꝓmuteret magna uoce uiraui
uerissimũ pulcherrimũq iusuirandũ qd̾ po¬
pulus id÷ magna uoce me uͦ uirasse iurauit.
hic accepta tam insigni iniuria. T̃ amen illo
ip̃o die misi ad mecellum ꝯmunes amicos
qui agerent cum eo ut de illa mente desiste¬
rent. ꝯuib ille respondit gͥ non ẽe integrũ
et enĩ pauloante incontione duerat ei qui

Expanded text:
in meam perniciem parare atque meditari, egi in meam perniciem parare atque meditari, egi cum Claudia, uxore tua, et cum vestra sorore Mucia, cuius erga me studium pro Cn. Pompei necessitudine multis in rebus perspexeram, ut eum ab illa iniuria deterrerent. atqui ille, quod te audisse certo scio, pr. K. Ian., qua iniuria nemo umquam in aliquo magistratu improbissimus civis adfectus est, ea me consulem adfecit, cum rem p. conservassem, atque abeuntem magistratu contionis habendae potestate privavit. cuius iniuria mihi tamen honori summo fuit; nam cum ille mihi nihil nisi ut iurarem permitteret, magna voce iuravi verissimum pulcherrimumque ius iurandum, quod populus idem magna voce me vere iurasse iuravit. hac accepta tam insigni iniuria tamen illo ipso die misi ad Metellum communis amicos, qui agerent cum eo, ut de illa mente desisteret. quibus ille respondit sibi non esse integrum; etenim paulo ante in contione dixerat ei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
re cetera ꝗͣ cito senatũ ea die facta sortio ne
coegerim ꝗͣ multa de te uerba fecerim cũ
tu pp̾e mͥ dixisti orationẽ non solum inte
honorificam s ⁊̃ non collegas duos contume¬
liosam fuisse. Iam illud. s̃.c̃. qd̾ eo die factũ
est ea prescriptione ÷ ut dum id extabit offi¬
cium meum inte obscurum ẽẽ non possit
ad te lit̾as miserim que cum omnua college¬
ris tu ip̃e uelim iudices satis ne uideatur.
hiis omnib tuus aduentus cum ꝓxime ro-¬
tuisse metellum frẽm tuũ obdictũ ame op
humanitatis ac pietatis uoluntatẽ deinite si
qua ego in re fr̃ĩ tuo rei publice causa restite¬
rim ut michi ignoscas. T am enĩ sum amicuis
rei publice ꝗͣ qui maxime si uero meam salu¬
tem contra illuis impetũ in me crudelissi¬
mum defenderim satis habeas nicħ me ⁊̃
tecum de tui fr̾is in iuiria ꝯqueri quẽ ego
cum comꝑissem omnem sui tͥbunatꝰ conatũ

Expanded text:
re cetera, quam cito senatum illo die facta sortitione re cetera, quam cito senatum illo die facta sortitione coegerim, quam multa de te verba fecerim, cum tu ipse mihi dixisti orationem meam non solum in te honorificam sed etiam in conlegas tuos contumeliosam fuisse. iam illud senatus consultum, quod eo die factum est, ea praescriptione est, ut, dum id exstabit, officium meum in te obscurum esse non possit.ad te litteras miserim. quae cum omnia conlegeris, tu ipse velim iudices, satisne videatur his omnibus rebus tuus adventus, cum proxime Rotuisse 'Metellum, fratrem tuum, ob dictum a me ophumanitatis ac pietatis voluntatem; deinde, si qua ego in re fratri tuo rei publicae causa restiterim, ut mihi ignoscas tam enim sum amicus rei p. quam qui maxime; si vero meam salutem contra illius impetum in me crudelissimum defenderim, satis habeas nihil me etiam tecum de tui fratris iniuria conqueri. quem ego cum comperissem omnem sui tribunatus conatum
Abbreviated transcription (Latin):
ocris quidam ÷ risus consecutꝰ non te s mag̾
in errorẽ meum ⁊ qd̾ me abste cupissem lauda¬
ri aꝑte atq ingenuo confitebar. Iam hoc ñ
potest in te non honorifice ẽẽ dictum me
in clarissumis meis atq amplissimis rebus
tñ aliqd̃ testimoniũ tue uocis habere uolu¬
isse. Qd̃ autẽ ita scribis ꝓ mutuo int̾ nos ami¬
mo quid tu existimes ẽẽ in amicicia mutuo
nescio. ł quid̃ hoc arbitror cum par uolun¬
tas accipitur et reddit᷑. Ego si hoc sidicam
me tua causa pret̾misisse ꝓuintiam tͥ ip̃e
lenior uideor ẽẽ nree enĩ rationes ita tulerũt
atq eius mei consilii maiorem indies singłos
fructũ uoluptatẽq capio illud dico me ut
pͥmum incontentione ꝓuinciam deposue¬
rim statun quẽadmod̾ eam tͥ traderem cogita¬
re cepissem nicħ dico de sorticione ur̃a. tan¬
tum te supicari uolo nil mea re publica col¬
legam meum me inscientẽ eẽ factũ recorda¬

Expanded text:
ocris quidam est risus consecutus non in te sed magis ocris quidam est risus consecutus non in te sed magis in errorem meum, et quod me abs te cupisse laudari aperte atque ingenue confitebar. iam hoc non potest in te non honorifice esse dictum, me in clarissimis meis atque amplissimis rebus tamen aliquod testimonium tuae vocis habere voluisse. quod autem ita scribis: 'pro mutuo inter nos animo,' quid tu existimes esse in amicitia mutuum, nescio, equidem hoc arbitror, cum par voluntas accipitur et redditur. ego si hoc dicam, me tua causa praetermisisse provinciam tibi ipse levior videar esse; meae enim rationes ita tulerunt, atque eius mei consili maiorem in dies singulos fructum voluptatemque capio; illud dico, me, ut primum in contione provinciam deposuerim, statim, quem ad modum eam tibi traderem, cogitare coepisse. nihil dico de sortitione vestra; tantum te suspicari volo, nihil in ea re per conlegam meum me insciente esse factum. recorda
Abbreviated transcription (Latin):
masse ꝓmutuo int̾ nos animo et pro recon¬
ciliatã gr̃a nũꝗͣ te ame lutibrio lesum iri
qd̃ cuiꝰmoti sit satis intelligere non possum.
s tam̃ suspicor ad te cẽ allatum me insenatu
cum disputarẽ ꝑ multos ẽẽ rem publicam
a me conseruatam dolerent dixisse ut que
staturisses tͥ insenatu de mea laude ẽẽ dicen¬
da reticeres qd̾ cum dicerẽ illud adiunxi mͥ
tecum ita disꝑtitũ offitiũ fuisse inirei pu¬
blice salute retinenda ut ego urbem et do¬
mesticis insidiis et ab intestino scelere cũ
italiam ⁊ ab armatis hostib et ab occulta
coniuratione defenderes atq hanc nr̃am
tanti ⁊ tam preclari muneris societatẽ a
tuis ꝓpinquis labefacta tam: qui eũ tua
me reb amplissimis atq honorificentissi¬
ns ornatꝰ eẽs tunuissent neqͣ mͥ pars abste
uoluntatis mutue tribueretur insermone
cum a me exponeret᷑ que mea expectatio fu¬
isset ornationis tue qͣnto inerrore uersatus
eẽm uisa est oratio non in iocunda et medi¬

Expanded text:
masse pro mutuo inter nos animo et pro reconciliata gratia numquam te a me ludibrio laesum in.' quod cuius modi sit, satis intellegere non possum, sed tamen suspicor ad te esse adlatum me in senatu, cum disputarem permultos esse qui rem p. a me conservatam dolerent, dixisse a testatuisses tibi in senatu de mea laude esse dicenda, reticeres. quod cum dicerem, illud adiunxi mihi tecum ita dispertitum officium fuisse in rei p. salute retinenda, ut ego urbem a domesticis insidiis et ab intestino scelere, tu Italiam et ab armatis hostibus et ab occulta coniuratione defenderes, atque hanc nostram tanti et tam praeclari muneris societatem a tuis propinquis labefactatam, qui, cum tu a me rebus amplissimis atque honorificentissimis ornatus esses, timuissent ne quae mihi pars abs te voluntatis mutuae tribueretur. hoc in sermone cum a me exponeretur, quae mea exspectatio fuisset orationis tuae quantoque in errore versatus essem, visa est oratio non iniucunda, et medi
Abbreviated transcription (Latin):
religione et sepe iam retulit ab eo de¬
duci non potest. Res ante sous acta fic
est. Nam hec idib inane scripsi hor¬
tensii ⁊ mea et luculli sententia cedit.
religione de exercitu. Teneri .n. res ali¬
ter non potest. S ex illo senatũ conful¬
to qd̾ te referente factum est tibi de¬
cernit ut regem deducas qd̾ ꝯmodius
te auctore senatus retineat. s rassus tͥs
legatos decernit nec exelicoit pompeiũ
censet enĩ ⁊̃ ex hiis qui cum imꝑiosĩt
bibulus tris legatos ex hiis qui priua¬
tisunt. huic assentiunt᷑ reliqui con¬
sulares preter seruiliũ qui omnino
reduci negat oportere. ⁊ uolcatiũ qui
lupo referente pompeio decernit ⁊ afra¬
niũ qui assentitur uolcatio que res
auget suspitionẽ pompeii uoluntatis.
iste numꝗͣ explicarent᷑ nam si atomis
ut grauitate ferant᷑ tribucũ est ue¬
cessitate nature qd̃ omne pondus nlła
si uolunt omnib naturaliter

Expanded text:
religione et saepe iam retulit, ab eo dereligione et saepe iam retulit, ab eo deduci non potest. res ante Idus acta sic est nam haec Idibus mane scripsi: Hortensi et mea et Luculli sententia cedit religioni de exercitu; teneri enim res aliter non potest; sed ex illo senatus consulto, quod te referente factum est, tibi decernit, ut regem reducas, quod te auctorem senatus retineat. Crassus tris legatos decernit nec excludit Pompeium, censet enim etiam ex iis, qui cum imperio sint; Bibulus tris legatos ex iis, qui privati sunt. huic adsentiuntur reliqui consulares praeter Servilium, qui omnino reduci negat oportere, et Volcacium, qui Lupo referente Pompeio decernit, et Afranium, qui adsentitur Volcacio. quae res auget suspicionem Pompei voluntatis, istae numquam explicarentur. Nam si atomis, ut gravitate ferantur, tributum est necessitate naturae, quod omne pondus nullasi volunt, omnibus naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ regis legatus aꝑte pecunia nos oppug¬
nat res agit᷑ per eosoẽ creditores. ꝑ quos
cum tu aderas agebat᷑ regis causa. Si qͥ
sunt qui ueluit qui pauci sunt omnes
rem ao pompeiũ deferriuolunt senatus
religionis calũpniami non religione s mali¬
uolentia ⁊ illius regie largitionis iniuidia
comprobat. Pompeiĩ et ortari et orare
etiam liberius accusare et mouere ut
magnã infamiam fugiat non desistimꝰ
s plane nec p̃cibus nr̃is nec admonitio¬
nib relinqͥt locũ nam cum insermo-¬
ne cotidiano tum insenatu sic egit cau¬
sam tuam ut neq eloq̃ntia maiore qͥs¬
ꝗͣ nec gͣuitate uec studio nec contentio¬
ne agere potuerit cum sũma testifica¬
tione tuoꝵ in se offitioꝵ et amoris er¬
ga te sui. Marcellinũ tibi ẽẽ iratũ scis.
Is hac regia causa excepta cet̾is in reb
se acerrimũ tui defensorẽ fore ostendit.
Qd̾ dat acce̾punꝰ qd̾ instituit referre de

Expanded text:
nius, regis legatus, aperte pecunia nos oppugnius, regis legatus, aperte pecunia nos oppugnat; res agitur per eosdem creditores, per quos, cum tu aderas, agebatur; regis causa si qui sunt qui velint, qui pauci sunt, omnes rem ad Pompeium deferri volunt, senatus religionis calumniam non religione, sed malevolentia et illius regiae largitionis invidia comprobat. Pompeium et hortari et orare et iam liberius accusare et monere, ut magnam infamiam fugiat, non desistimus; sed plane nec precibus nostris nec admonitionibus relinquit locum, nam cum in sermone cotidiano tum in senatu palam sic egit causam tuam, ut neque eloquentia maiore quisquam nec gravitate nec studio nec contentione agere potuerit, cum summa testificatione tuorum in se officiorum et amoris erga te sui. Marcellinum tibi esse iratum scis; is hac regia causa excepta ceteris in rebus se acerrimum tui defensorem fore ostendit. quod dat, accipimus; quod instituit referre de
Abbreviated transcription (Latin):
ra est que delinet atomum. Aut nuĩ
sorciunt᷑ int̾ se que dedinet que non.
aut cur minimo declinent interuallo
maiore non: aut cur declinet uno
minimo. non deliuet duob aut tͥbus:¬
optare hoc quid̾ est non disputare. Nsã
neq ex tͥusecis impulsã atonũ loco mo¬
ueri et decliuare dicis : Neq in illo ina¬
ni ꝑ qd̃ feratur atomꝰ qͥoqͣ fuisse cause
cur ea e regione ferretur. Nec imp̃am
atomũ mutacionis aliquid factũ est
qͣmobrẽ naturalẽ motũ sui ponderis nͣ
teneret ita cũ attulisset nullã causam
que istam declinationẽ efficeret tamẽ
aliquid s dicere uidet᷑. cuin id dicat qũ
omniũ mentes asꝑuent᷑ ac respuant.
hec uero quisꝗͣ magis confirmare michi
uidet᷑ non modo fatũ uerũ etiã nedessi¬
tatẽ et uim oĩum rerũ sustubisseq
motus animi uolunt arios. ꝗͣ hic qui
alit̾ obsistere fato facetur se non potu
bamputẽ. In causa hec siuit. hammo¬

Expanded text:
ra est, quae declinet atomum? aut num ra est, quae declinet atomum? aut num sortiuntur inter se, quae declinet, quae non? aut cur minimo declinent intervallo, maiore non? aut cur declinent uno minimo, non declinent duobus aut trOptare hoc quidem est, non disputare. Nam neque extrinsecus inpulsam atomum loco moveri et declinare dicis, neque in illo inani, per quod feratur atomus, quicquam fuisse causae, cur ea non e regione ferretur, nec in ipsa atomo mutationis aliquid factum est, quam ob rem naturalem motum sui ponderis non teneret. Ita cum attulisset nullam causam, quae istam declinationem efficeret, tamen aliquid sibi dicere videtur, cum id dicat, quod omnium mentes aspernentur ac respuant. Nec vero quisquam magis confirmare mihi videtur non modo fatum, verum etiam necessitatem et vim omnium rerum sustulisseque motus animi voluntarios, quam hic, qui aliter obsistere fato fatetur se non potubam putem. in causa haec sunt: Hammo
Abbreviated transcription (Latin):
utͥq patefacta atq explicata sentencia sira
ad eiuid̃ exitum ueniant uerbis eos nonre
dissidere. omuiaq cum hec sit distinctio uͭ
quibdam inreb ueredici posset. cum hee
cause antegresse sint nonẽe in nr̃a potesta¬
te qͥu illa eueniant quoꝵ cause fuerint
quib dam in reb causis antegressis in
nr̃a tamen ẽẽ potestate ut illuo aliter
ueniat. hanc distinctionẽ utriq appro¬
bant si alteri cessent quib iireb cũ
cause antecesserint ita ut non sit in nr̃a
potestate ut alit̾ illa eueniant eas fato
fieri que autẽ in nr̃a potestate sint ab
hiis fatum ab eẽ. hoc modo hanc causam
disceptari oportet non ab atomis erran¬
tib ⁊ de ua declinantib pecere presidi¬
um. dedinat inquit atomius. Primũ cur¬
curaliam. enim qͣndamium motus habe¬
bant a democrito impulsionis quam pla¬
gam ille appellat ante epicinee grauitatis
⁊ ponderis que ergo noua causa innatu¬

Expanded text:
utrique patefacta atque explicata sententia sua utrique patefacta atque explicata sententia sua ad eundem exitum veniant, verbis eos, non re dissidere. Omninoque cum haec sit distinctio, ut quibusdam in rebus vere dici possit, cum hae causae antegressae sint, non esse in nostra potestate, quin illa eveniant, quorum causae fuerint, quibusdam autem in rebus causis antegressis in nostra tamen esse potestate, ut illud aliter eveniat, hanc distinctionem utrique adprobant, sed alteri censent, quibus in rebus, cum causae antecesserint, non sit in nostra potestate, ut aliter illa eveniant, eas fato fieri; quae autem in nostra potestate sint, ab iis fatum abesse Hoc modo hanc causam disceptari oportet, non ab atomis errantibus et de via declinantibus petere praesidium. Declinat, inquit, atomus. Primum cur? aliam enim quandam vim motus habebant a Democrito inpulsionis, quam plagam ille appellat, a te, Epicure, gravitatis et ponderis. Quae ergo nova causa in natu
Abbreviated transcription (Latin):
unt ueri simile ẽ. causã antecedere quidẽ
ad fieti pot̾it cur ñ omnia fato fieri fatendũ
sit mͦ intelligatur que sit eiusarũ distincto
ac dissimilitudo: hec cũ ita fuit. ac cͥsippo expli¬
cata. si illi qui negant ad sensiones fato fateãt
ratio est. S si concedunt ante ire uisa
nec tam̃ fato fieri ad sensiones. qd̾ proxi¬
ma illa ⁊ continens causa non moneat
adsensionẽ uide ne ioem idicant. Neq
enĩ crisippꝰ ꝯcedens adsensionis ꝓximã ⁊
continẽtem causam ẽe inuiso pͥositam.
neq eam causã esse ad adsentiendũ neces¬
sariam concedet ut si omnia fato fiant
ominra causis. fiant autecedentib ⁊ neces¬
saruis. Itemq illi qui ab hoc dissentiunt
confitentes non fieri ad sensiones sine pre¬
cursione uisoꝵ dicent si omnia fato fierẽt
eiusmodi ut nicħ fieret nisi pregressione
cause confitendũ eẽ fato fieri omnia.
Ex quo facile intellectum est qm̃ cum

Expanded text:
unt, veri simile est causam antecedere, quid unt, veri simile est causam antecedere, quid adferri poterit, cur non omnia fato fieri fatendum sit? modo intellegatur, quae sit causarum distinctio ac dissimilitudo. Haec cum ita sint a Chrysippo explicata, si illi, qui negant adsensiones fato fieri, †ratio est; sed, si concedunt anteire visa, nec tamen fato fieri adsensiones, quod proxima illa et continens causa non moveat adsensionem, vide, ne idem dicant. Neque enim Chrysippus, concedens adsensionis proximam et continentem causam esse in viso positam, neque eam causam esse ad adsentiendum necessariam concedet, ut, si omnia fato fiant, omnia causis fiant antecedentibus et necessariis; itemque illi, qui ab hoc dissentiunt confitentes non fieri adsensiones sine praecursione visorum, dicent, si omnia fato fierent eius modi, ut nihil fieret nisi praegressione causae, confitendum esse fato fieri omnia; ex quo facile intellectu est, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
sio non possit fieri nisi ꝯmota niso tam̃
cum io uisum ꝓximã causam habeat
non pͥncipalẽ. hanc habet rationẽ ut
crisippꝰ uult qͣm dudũ diximus nonut
illa quid̾ fieri possit milla intͥnsecus ex¬
citata. Necesse est enũ ad sensionẽ iuso ꝯ¬
moueri. s reuertit᷑ ad chylindrũ et ad
turbinẽ suũ que moueri inciꝑe nisi pul¬
sa non possunt. Id autẽ cum accioit fu¬
apte natura qd̾ suꝑ est et chylindrũ
uolui et uersari turbinẽ putat. Ut gͥ
inquit qui protrusit chylindrũ dedit
ei pͥncipiũ motionis uolubilitate autẽ
non dedit : sic uisum obiectum impͥmet
illud quid̃ ⁊ quasi signabit mnaĩo suam
spẽm s adsensio nr̃a erit in sua potesta¬
te eaq quẽadmod̃ inchyliudro dictũ
est extrinsecus pulsa qd̾ reliquũ est suap-¬
te ui ⁊ natura mouebit᷑. Qd̃ si aliqͣ res
efficeretur sine causa antecedente. Falsum
eẽt omnia fato fieri. Sui omnib quecũq fi¬

Expanded text:
sio non possit fieri nisi commota viso, tamen, sio non possit fieri nisi commota viso, tamen, cum id visum proximam causam habeat, non principalem, hanc habet rationem, ut Chrysippus vult, quam dudum diximus, non ut illa quidem fieri possit nulla vi extrinsecus excitata necesse est enim adsensionem viso commoveri, sed revertitur ad cylindrum et ad turbinem suum, quae moveri incipere nisi pulsa non possunt. Id autem cum accidit, suapte natura, quod superest, et cylindrum volvi et versari turbinem putat. 'Ut igitur', inquit, qui protrusit cylindrum, dedit ei principium motionis, volubilitatem autem non dedit, sic visum obiectum inprimet illud quidem et quasi signabit in animo suam speciem, sed adsensio nostra erit in potestate, eaque, quem ad modum in cylindro dictum est, extrinsecus pulsa, quod reliquum est, suapte vi et natura movebitur. Quodsi aliqua res efficeretur sine causa antecedente, falsum esset omnia fato fieri; sin omnibus, quaecumque fi
Abbreviated transcription (Latin):
telligi uolumꝰ causis ꝑfectis et pͥncipalib
s causis adiuuantib autecedentib et
protimis. Itaq illi rationi quã pauloante
conclusi sic occurrit. sioĩa fato fiant seqͥ
illud quid̃ ut oĩa causis fiant ante posi¬
tis uerũ non pͥncipalib causis ⁊ ꝑfectis s
aduiuantib et ꝓrimis que sup̃a non sint¬
⁊ in nr̃a potestate non sequit᷑ ut ne appe¬
titus qd̾ sit ininr̃a potestate. At hoc seq̃re¬
tur si omina ꝑfectis ⁊ pͥncipalib causis fi̾
diceremꝰ. ut cum hee cause nonẽent in nr̃a
potestate ne ille quid̃ eẽt in nrͣa potesta¬
te. Quam obrẽ qui ita fatum introducũt
ut necessitatẽ adiungant in eos ualebit
illa conclusio. Qui autẽ causas antece¬
dentis non dicent ꝑfectas neq pͥncipales
ineos nicħ ualebit. qd̾ enĩ dicant᷑ ad sen¬
siones fieri causis antepositis id qͣle sit
facile a se explicari putat. Nam qͣꝗ adsen¬

Expanded text:
tellegi volumus: causis perfectis et principalibus, tellegi volumus: causis perfectis et principalibus, sed causis adiuvantibus antecedentibus et proximis. Itaque illi rationi, quam paulo ante conclusi, sic occurrit: si omnia fato fiant, sequi illud quidem, ut omnia causis fiant antepositis, verum non principalibus causis et perfectis, sed adiuvantibus et proximis. Quae si ipsae non sunt in nostra potestate, non sequitur, ut ne adpetitus quidem sit in nostra potestate. At hoc sequeretur, si omnia perfectis et principalibus causis fieri diceremus, ut, cum eae causae non essent in nostra potestate, ne ille quidem esset in nostra potestate. Quam ob rem, qui ita fatum introducunt, ut necessitatem adiungant, in eos valebit illa conclusio; qui autem causas antecedentis non dicent perfectas neque principalis, in eos nihil valebit. Quod enim dicantur adsensiones fieri causis antepositis, id quale sit, facile a se explicari putat. Nam quamquam adsen
Abbreviated transcription (Latin):
que ita disserebant. si omnia fato fiunt
oĩa fiunt causa antecedente. ⁊ si appecituis
illa eciam que iappetitũ sequint᷑. ergo ÷
assentiones. at si causa appetitus non ẽ
sita in nob̃ ne ip̃e qͥdem appetitus inr̃a
potestate. qõ si ita est ne illa quid̾ que ap¬
petitu efficiunt᷑. sunt sita in nobis. Non
sunt gͥ neq ad sensiones neq actiones in
nr̃a potestate. Ex quo effitit᷑ ut nec lauda¬
tiones. iuste sint nec uituꝑationes. nec
honores. nec supplicia. Qd̾ eum uitiosũ sit.
ꝓbabilit̾ concludi putant. non omnafa¬
to fieri quecumq fiant. Crisippus aut̃ eũ:
necessitatẽ imꝓbaret et nicħ uellet sine p̾¬
positis causis euenire causarũ genera distĩ¬
guit ut et necessitatẽ effigiat et retineat
fatum. causarum enĩ inquit alie sunt
ꝑfecte et pͥncipales. alie aduiuantes et
proxime: Quamobrẽ cum dicimꝰ omnia
fato fieri causis antecedentib non hoc in¬

Expanded text:
que ita disserebant: Si omnia fato fiunt, que ita disserebant: Si omnia fato fiunt, omnia fiunt causa antecedente, et, si adpetitus, illa etiam, quae adpetitum sequuntur, ergo etiam adsensiones; at, si causa adpetitus non est sita in nobis, ne ipse quidem adpetitus est in nostra potestate; quod si ita est, ne illa quidem, quae adpetitu efficiuntur, sunt sita in nobis; non sunt igitur neque adsensiones neque actiones in nostra potestate. Ex quo efficitur, ut nec laudationes iustae sint nec vituperationes nec honores nec supplicia. Quod cum vitiosum sit, probabiliter concludi putant non omnia fato fieri, quaecumque fiant. Chrysippus autem cum et necessitatem inprobaret et nihil vellet sine praepositis causis evenire, causarum genera distinguit, ut et necessitatem effugiat et retineat fatum. Causarum enim, inquit, aliae sunt perfectae et principales, aliae adiuvantes et proximae. Quam ob rem, cum dicimus omnia fato fieri causis antecedentibus, non hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
asfati necessitate ẽẽ libera. Ac michi qͥdẽ
uidet᷑ cum due sententie fuissent ueterũ¬
pħoꝵ una eoꝵ qui assenserit omina ita
fato fieri ut id fatum uim necessitatis ad¬
ferret inqua una eoꝵ sententia democritꝰ
heraclites. empedocles. Aristotiles fuit alt̾a
eoꝵ quib inderentur sine ullo fato ẽẽ ani¬
moꝵ motus uoluntarii: crisippus tanꝗͣ arbit̾
onerarius mediũ uenire uoluisse. s applicat
se ad eos potins qui necessitate motus animos
liberatos uolunt. dum autẽ utitur suis. de¬
labitur meas difficultatẽs ut necessitatẽ
fati confirmet inuiciis. Atq hoc si placet
qͣle sit uideamus in adsensionib quas pͥ¬
nia oratione tractaui. łas.n. uetẽs illi qͥb
omnia fatõ fieri uidebant᷑ iri effici ⁊⁊ neces¬
sitate dicebant. Qui autẽ ab hiis dissencie¬
bant fato adsensiones liberabant. Nega¬
bant que fato adsensionib ad hibito
necessitatẽ ab hiis posse remoueri. hũ¬

Expanded text:
a fati necessitate esse libera. Ac mihi quidem a fati necessitate esse libera. Ac mihi quidem videtur, cum duae sententiae fuissent veteru una eorum, qui censerent omnia ita fato fieri, ut id fatum vim necessitatis adferret, in qua sententia Democritus, Heraclitus, Empedocles, Aristoteles fuit, altera eorum, quibus viderentur sine ullo fato esse animorum motus voluntarii, Chrysippus tamquam arbiter honorarius medium ferire voluisse, sed adplicat se ad eos potius, qui necessitate motus animorum liberatos volunt; dum autem verbis utitur suis, delabitur in eas difficultates, ut necessitatem fati confirmet invitus. Atque hoc, si placet, quale sit videamus in adsensionibus, quas prima oratione tractavi. Eas enim veteres illi, quibus omnia fato fieri videbantur, vi effici et necessitate dicebant. Qui autem ab iis dissentiebant, fato adsensiones liberabant negabantque fato adsensionibus adhibito necessitatem ab his posse removeri, ii
Abbreviated transcription (Latin):
tere. Necẽẽ est enĩ in reb contrariis dua¬
bus contraria autẽ hoc loco eadico quoꝵ
alt̾m ait quid: alterum negat. ex hiis
gͥ necẽẽ est inuito epicuro. alt̾m uerũ eẽ
alterum falsum ut sauciabitur. philotes¬
bit᷑ falsum nisi forte uolumꝰ eꝑicut eoꝵ
opinionẽ sequi qui tales enuntiationes
nec ueras nec falsas ẽẽ dicunt. Aut cũ
id pudet illud tam̃ dicunt qd̾ est im¬
pudentius. ueras ẽẽ ex contrariis diuinc¬
tiones s que in hiis enuntiata eẽnt eoꝵ uẽ¬
turum ẽẽ uerũ. O admirabilẽ licentiã et
miserabilem inscientiã disserendi. Si enĩ
aliquid in eloq̃ndo nec uerũ nec falsum
est certe. id uerum non est. Qd̾ autẽ uerũ
non est qui potest non falsum eẽ : aut ꝗ
falsum non est qui potest non uerũ esse:
enuntiationẽ aut ueram aut falsam ẽẽ
Ratio ip̃a coget ex eternitate quedã esse
uera et ea non eẽ nera causis eternis ⁊

Expanded text:
tere. Necesse est enim in rebus contrariis duatere. Necesse est enim in rebus contrariis duabus contraria autem hoc loco ea dico, quorum alterum ait quid, alterum negat, ex iis igitur necesse est invito Epicuro alterum verum esse, alterum falsum, ut Sauciabitur Philoctebitur falsum; nisi forte volumus Epicureorum opinionem sequi, qui tales enuntiationes nec veras nec falsas esse dicunt aut, cum id pudet, illud tamen dicunt, quod est inpudentius, veras esse ex contrariis diiunctiones, sed, quae in his enuntiata essent, eorum neutrum esse verum. O admirabilem licentiam et miserabilem inscientiam disserendi! Si enim aliquid in eloquendo nec verum nec falsum est, certe id verum non est; quod autem verum non est, qui potest non falsum esse? aut, quod falsum non est, qui potest non verum esse? enuntiationem aut veram aut falsam esse; ratio ipsa coget et ex aeternitate quaedam esse vera, et ea non esse nexa causis aeternis et
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt mons ullus peluis. Similit̾q suꝑio¬
ra repecentẽ regreti infinite licet. ꝯuor¬
sum: ne ne nioe naiis inchoandi exor
Medea animo egro amore seuo sautia non¬
ut heẽ res causam afferrẽt amoris. Int̾eẽ
autẽ ałuit utrum eiufinodi quis sit sine
quo effici aliquid non possit aneiusmori
cinu. ꝗulo esfici aliquid neccẽ sit. Nulla gͥ
carũ est causa q̃m nulla eam rem suani
efficit. in euiꝰ causa dicitur nee rosine qͣ
quippiã non fit causa est. s id qd̾ cum ac¬
cessit id cuiꝰ causa est efficitur necesfario.
Nondum enĩ ulc̾ato serpentis morsu phi¬
locecta que causa mrerũ natura conti¬
nebatur. fore ut is in insula lemno re¬
linq̃retur: post autẽ causa fuit ꝓpior⁊
cũ ex itu iunctior. Ratio gͥ euentꝰ aꝑit
causam. s ex eternitate uera fuit hec e¬
nuncratio relinq̃tur in infula philoterdes
ne hoc ex uera infalsum poteiat conuer¬

Expanded text:
esset mons ullus Pelius! similiterque superioesset mons ullus Pelius! similiterque superiora repetentem regredi infinite licet. Neve índe navis ínchoandi exórdMedea animo aegro, amore saevo saucia". Out eae res causam adferrent amoris. Interesse autem aiunt, utrum eius modi quid sit, sine quo effici aliquid non possit, an eius modi, cum quo effici aliquid necesse sit. Nulla igitur earum est causa, quoniam nulla eam rem sua vi efficit, cuius causa dicitur; nec id, sine quo quippiam non fit, causa est, sed id, quod cum accessit, id, cuius est causa, efficit necessario. Nondum enim ulcerato serpentis morsu Philocteta quae causa in rerum natura continebatur, fore ut is in insula Lemno linqueretur? post autem causa fuit propior et cum exitu iunctior. Ratio igitur eventus aperit causam. Sed ex aeternitate vera fuit haec enuntiatio: Relinquetur in insula Philoctetes, nec hoc ex vero in falsum poterat conver
Abbreviated transcription (Latin):
Uide ne non eadẽ sit illoꝵ causa et stoicoꝵ.
hii enĩ urgent᷑ angustiꝰ illoꝵ racio soluta
ac libera est. Qd̾ si concedatur nichil posse
euenire nisi causa antecedẽte quid prosi¬
ciatur si ea causa non ex eternis causis ap¬
ta dricatͦ. sausa autẽ eaest que id efficit
cuiꝰ est causa ut uuluꝰ mortis cruditas
morbi. ignis. ardoris. Itaq non sic causa
uitelligi debet ut qd̃ cuiq antecedat. id⁊
causa sit s qd̾ cuiq efficienter antecedal.
ne qd̾ incampum descender ut id fuisse
canse cur pila luderẽ. nec hecubam cau¬
sam int̾itus fuisse troianis qd̾ alexantrũ
genuerit nec tutoareũ agamennoni qd̃
cditemestrã. hoc enĩ modo uator quoq
bene uestitus. causa crassatori fuisse di¬
ceret᷑. cur ab eo spoliaretur. Ex hoc gene
illud ÷ ennii. Utinã ne innemore pelio
securib cese accedissent abiaegne ad ter¬
ram trahes. licuit uł altuis. Utiuã ne

Expanded text:
vide, ne non eadem sit illorum causa et Stoicorum; vide, ne non eadem sit illorum causa et Stoicorum; hi enim urguentur angustius, illorum ratio soluta ac libera est. Quodsi concedatur nihil posse evenire nisi causa antecedente, quid proficiatur, si ea causa non ex aeternis causis apta dicatur? Causa autem ea est, quae id efficit, cuius est causa, ut vulnus mortis, cruditas morbi, ignis ardoris. Itaque non sic causa intellegi debet, ut, quod cuique antecedat, id ei causa sit, sed quod cuique efficienter antecedat, nec, quod in campum descenderim, id fuisse causae, cur pila luderem, nec Hecubam causam interitus fuisse Troianis, quod Alexandrum genuerit, nec Tyndareum Agamemnoni, quod Clytaemnestram. Hoc enim modo viator quoque bene vestitus causa grassatori fuisse dicetur, cur ab eo spoliaretur. Ex hoc genere illud est Ennii: Utinám ne in nemore Pélio secúribus Caesae áccidissent ábiegnae ad terrám trabes! L
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ posint intesligi ꝑaq dicbat carueares ne
aposinẽ qͥ futia posse diere ue siea quoꝵ
causas natira ita contieret. ut ea fierr ea¬
cesse eẽt. duio enĩ spactans oeus p̃e diceres mar¬
cellum eum qui ter conful frit in mari ẽt pe¬
turun: ernat hoc quid̃ uerumm exeterneare
s eausas io eficieitts non habebas. Ita ne porte¬
terita quid̾ ea quoꝵ muilla figna tanq̃ nesti¬
gia eutarent appollimi uota eẽ censebat. quo
nins futura. causis enĩ efficientib q urãq
rem cognitis posse deniq seri quib fitunẽ
c̃et. gͦ nec de oedipode poctusse appollinẽ predic̃e
ulłis uirerũ natura causis ĩposiis curab eo
patrem int̾sia necese eẽt nec quicqͣ enisinodi
quo circa si stoicis qui omina fato fieri dicũt
consentaneũ est huiꝰmodi grada ceceraq
que ad diuiuationẽ dicunt᷑ comprobare.
hiis autẽ quiq futura sunt ea ueta ẽẽ ex
eterintate dicunt. non idem dicendu̾ est.

Expanded text:
e possint intellegi. Itaque dicebat Carneades ne e possint intellegi. Itaque dicebat Carneades ne Apollinem quidem futura posse dicere nisi ea, quorum causas natura ita contineret, ut ea fieri necesse esset. Quid enim spectans deus ipse diceret Marcellum eum, qui ter consul fuit, in mari esse periturum? Erat hoc quidem verum ex aeternitate, sed causas id efficientis non habebat. Ita ne praeterita quidem ea, quorum nulla signa tamquam vestigia extarent, Apollini nota esse censebat; quo minus futura! causis enim efficientibus quamque rem cognitis posse denique sciri, quid futurum esset. Ergo nec de Oedipode potuisse Apollinem praedicere nullis in rerum natura causis praepositis, cur ab eo patrem interfici necesse esset, nec quicquam eius modi. Quocirca, si Stoicis, qui omnia fato fieri dicunt, consentaneum est huius modi oracla ceteraque, quae a divinatione ducuntur, conprobare, iis autem, qui, quae futura sunt, ea vera esse ex aeternitate dicunt, non idem dicendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Onnis gͥ istius generis captiones eodẽ
modo refellunt᷑. siue tu adhibueris me
Tam .ii. est fatale medicũ adhibere ꝗͣ con¬
ualescere. hec ut dya ꝯfatalia ille appel¬
lat. Carneates genus hoc totũ non ꝓba¬
bat ⁊ nimis inconfiderate cõcludi hanc
rationẽ pritabat. Itaq premebat᷑ alio mͦ¬
nec ullã adhibebat Cuiꝰerat
unt oĩa naturali colligatione ꝯserte con¬
texteq fuint. Qd̃ si ita est. omnia necessi
antecedentib fiunt. Non igit᷑ fato fiunt
quecũq fiunt. hoc arciꝰ astringi ratione
non ꝑtest. Hamsiquis uelit idem refer¬
re atq ita dicere. si omne futurũ ex et̾¬
nitate uerũ est ut ita certe eueniat qͣm
admodũ sit futurũ oĩa necc̃e est colliga¬
tione naturali ꝯserte ꝯtexteq fi̾ nich di¬
cat. Multũ .N. differt utrũ causa natał
ex et̾nitate fut᷑a uera effitiat an etiã fũ
et̾nitate naturali futura que sint ea u̾a¬

Expanded text:
est. Omnes igitur istius generis captiones eodem est. Omnes igitur istius generis captiones eodem modo refelluntur. Sive tu adhibueris medtam enim est fatale medicum adhibere quam convalescere. Haec, ut dixi, confatalia ille appellat. Carneades genus hoc totum non probabat et nimis inconsiderate concludi hanc rationem putabat. Itaque premebat alio mnec ullam adhibebat calumniamunt, omnia naturali conligatione conserte contexteque fiunt; quod si ita est, omnia necessitantecedentibus fiunt; non igitur fato fiunt, quaecumque fiunt. Hoc artius adstringi ratio non potest. Nam si quis velit idem referre atque ita dicere: Si omne futurum ex aeternitate verum est, ut ita certe eveniat, quem ad modum sit futurum, omnia necesse est conligatione naturali conserte contexteque fieri, nihil dicat. Multum enim differt, utrum causa naturalis ex aeternitate futura vera efficiat, an etiam sine aeternitate naturali
Abbreviated transcription (Latin):
fati nom̃ neadiungas eandẽ tam̃ tene¬
as sententiã hoc modo. Si ex et̾nitate
uerum hoc fuit ex isto morbo conua¬
lesces. Siue adhibueris medicũ fiue nͣ
adhibueris ꝯualesces. Itemq si ex et̾nitate
falsum hoc fuit ex isto morbo non conita¬
lesces. Siue adhibueris medicũ siue non
aclhibueris: non conualesces. Ne uide ce¬
tera. hec ratio a cͥsippo reprehendit᷑. Quedã
Simplex est moriet᷑ illo die socͣtes. hiue si
at si ita fatũ sit nascet᷑ cetippꝰ laio non po¬
rerit dici. siue fuerit laiꝰ eum muliere si¬
ue non fuerit. Copulata .i. res est et con¬
fatał. Sic enĩ appellat qͣsi ita fatũ sit et cõ¬
cubiturũ oũ uxoee lauĩ. et ex ea oedippũ
procreaturũ ut siẽẽt dictii luctabit᷑ olĩ¬
pus milon ⁊ referret aliquis. gͦ siue habu¬
erit aduersariũ sine non habuent lucta¬
bitur. erraret. Est enĩ copulatũ luclabi¬
tur. quia sure aduersario nulla luctacio

Expanded text:
fati nomen ne adiungas et eandem tamen tenefati nomen ne adiungas et eandem tamen teneas sententiam, hoc modo: Si ex aeternitate verum hoc fuit: "Ex isto morbo convalesces", sive adhibueris medicum sive non adhibueris, convalesces; itemque, si ex aeternitate falsum hoc fuit: "Ex isto morbo convalesces", sive adhibueris medicum sive non adhibueris, non convalesces; deinde cetera. Haec ratio a Chrysippo reprehenditur. Quaedasimplex est: Morietur illo die Socrates; huic, sAt si ita fatum erit: Nascetur Oedipus Laio, non poterit dici: sive fuerit Laius cum muliere sive non fuerit; copulata enim res est et confatalis; sic enim appellat, quia ita fatum sit et concubiturum cum uxore Laium et ex ea Oedipum procreaturum, ut, si esset dictum: Luctabitur Olympiis Milo et referret aliquis: Ergo, sive habuerit adversarium sive non habuerit, luctabitur, erraret; est enim copulatum luctabitur, quia sine adversario nulla luctatio
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur. ueniet in senatũ cato non¬
induse sunt inrerũ natura atq mũ¬
do ⁊ tñ tam ẽ ĩmitabile uenturũ cũ
est. uerũ ꝗͣ uenisse. Nec ob eam causã
fatũ aut necessitas extimescenda est
nec eiũ erit conficeri necesse. Si hec e¬
niitiatio ueniat intusculanũ hor¬
tensius uerum non est. sequitur ut
falsum sit quoꝵ istinentrũ uolunt ꝙ
fierinon potest. Nec nos impediet
illa ignaua ratio que dicit᷑. appellatur
reamus nicħ omnĩo agemꝰ iuita. gic
enĩ interrogant. sifatũ tͥ est ex hoc mor¬
bo conualesc̾e sine cu medicum adhi¬
bueris siue non adhibueris ꝯualesces.
item si fatũ tibi est ex hoc morbo nõ
conualescere fiue tumedicũ adhibue¬
ris. siue non adhibueris: non conua¬
lesces. ⁊ alt̾utrũ fatum ẽ. Medicũ ergo
ad hibere nicħ attinet. Recte genus ħ
int̾rogationis ignauũ atq mners noĩa¬
tum est qd̃ eadẽ ratione omnis euita
tolletur actio. licet etiam ĩmutare ut

Expanded text:
dicentur: Veniet in senatudicentur: Veniet in senatuinclusae in rerum natura atque mundo; et tamen tam est inmutabile venturum, cum est verum, quam venisse, nec ob eam causam fatum aut necessitas extimescenda est. Etenim erit confiteri necesse: Si hoc enuntiatum: "Veniet in Tusculanum Hortensius" verum non est, sequitur, ut falsum sit. Quorum isti neutrum volunt; quod fieri non potest. Nec nos impediet illa ignava ratio, quae dicitur; appellatur reamus, nihil omnino agamus in vita. Sic enim interrogant: Si fatum tibi est ex hoc morbo convalescere, sive tu medicum adhibueris sive non adhibueris, convalesces; item, si fatum tibi est ex hoc morbo non convalescere, sive tu medicum adhibueris sive non adhibueris, non convalesces; et alterutrum fatum est; medicum ergo adhibere nihil attinet. Recte genus hoc interrogationis ignavum atque iners nominatum est, quod eadem ratione omnis e vita tolletur actio. Licet etiam inmutare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rint fato eueneruit. sonfectũ negotiũ
siquidẽ concetendũ tͥ est aut fato oĩa
fieri. an quicꝗͣ fieri posse sine causa. An
alit̾ hec emintiatio uera eẽ non potest⁊
sapiet numantiã scipio nisi execertui¬
tate causarũ series hoc erat effectura:
an hoc falsum potuiss eẽ si eẽt sexcentis
secuł ante dictũ et sicum non ecc uera
hec eniutiatio capiet numantiã
scipio e Ne lla quid euersa uera est
hec enũtiatn apiet nuimantiã scipio.
potest gͥ qͥoqͣ factũ eẽ qd̾ nonuerũ fue¬
rit futurũ ess : Nam ut pret̾ita ea u̾a
dicinus quoꝵ suꝑiore temꝑe uera fu¬
erunt instantia sic futura quoꝵ con¬
seq̃nti temꝑe uera erunt. instantia
ea uera dicemus. Nec siomne enunci¬
atum aut uerum aut falsũ ÷. Seqͥt᷑
ilico eẽ causas inmutabił easq eter-¬
nas que ꝓhibeant quicꝗͣ secuscadere
atq causarum si fortiite sunt cause
que effitiant ut uere dicant᷑ que ita

Expanded text:
rint, fato evenerint. Confectum negotium, rint, fato evenerint. Confectum negotium, siquidem concedendum tibi est aut fato omnia fieri, aut quicquam fieri posse sine causa. An aliter haec enuntiatio vera esse non potest: Capiet Numantiam Scipio, nisi ex aeternitate causa causam serens hoc erit effectura? An hoc falsum potuisset esse, si esset sescentis saeculis ante dictum? Et si tum non esset vera haec enuntiatio: Capiet Numantiam Scipio, ne illa quidem eversa vera est haec enuntiatio: Cepit Numantiam Scipio. Potest igitur quicquam factum esse, quod non verum fuerit futurum esse? Nam ut praeterita ea vera dicimus, quorum superiore tempore vera fuerit instantia, sic futura, quorum consequenti tempore vera erit instantia, ea vera dicemus. Nec, si omne enuntiatum aut verum aut falsum est, sequitur ilico esse causas inmutabilis, easque aeternas, quae prohibeant quicquam secus cadere, atque casurum sit; fortuitae sunt causae, quae efficiant, ut vere dicantur, quae ita
Abbreviated transcription (Latin):
ci quib mane ẽẽ nich placet. s ita ut
uerbi causa sinȩ aqua sine uino. sine
oleo uas ẽe dicamꝰ. Sic cũ sine carisa ani¬
de ip̃a atomo dici pͭ. cum ꝑinane mo-¬
ueatut grauitate et pondere: sine cã
moueri. quia nulla causa accedat extͥn-¬
secus. Rur sus autẽ ne om̃s phisici in¬
rideamur si dicamꝰ qͥcꝗͣ fieri sine cau¬
sa dist ingueno ũ est et ita dicendũ ipiꝰ
cur ita feratur. Simiłr ad animoꝵ mo¬
tus uoluntarios non ÷ reqͥrenda ext̾¬
na causa. Motꝰ .ii. uoluntariꝰ eam natu¬
ram inse ip̃e continet ut sit in nr̃a po¬
testate nob̾q pareat nec io sine causa.
ł ius rei .ni. causa ip̃a natura ẽ. sx̃ cũ ita
sit quid ÷ cur non omĩs ꝓnuntiatio aut
uera aut falsa fit nisi concesseriꝰ fatosĩ
quecũq fiant: qiua futura uera inqͥt
non possunt eẽ ea que causas cur fut᷑a
sint non habent habeant gͥ causas ne¬
cesse est ea que uera sunt ita cum euene¬

Expanded text:
ci, quibus inane esse nihil placet, sed ita, ut ci, quibus inane esse nihil placet, sed ita, ut verbi causa sine aqua, sine vino, sine oleo vas esse dicamus, sic, cum sine causa aniDe ipsa atomo dici potest, cum per inane moveatur gravitate et pondere, sine causa moveri, quia nulla causa accedat extrinsecus. Rursus autem, ne omnes physici inrideant nos, si dicamus quicquam fieri sine causa, distinguendum est et ita dicendum, ipsicur ita feratur. Similiter ad animorum motus voluntarios non est requirenda externa causa; motus enim voluntarius eam naturam in se ipse continet, ut sit in nostra potestate nobisque pareat, nec id sine causa; eius rei enim causa ipsa natura est. Quod cum ita sit, quid est, cur non omnis pronuntiatio aut vera aut falsa sit, nisi concesserimus fato fieri, quaecumque fiant? Quia futura vera, inquit, non possunt esse ea, quae causas, cur futura sint, non habent; habeant igitur causas necesse est ea, quae vera sunt; ita, cum evene
Abbreviated transcription (Latin):
ueret᷑ animus ut atomoꝵ motu cogeret᷑.
io democritus auctor. atomoꝵ accipere.
maluit gͥ necesitate ominia fien ꝗͣ a corpo¬
ribus indiuiduis naturał motus auellẽ.
Acuciꝰ carneades quidocebat posse epicu¬
reos suam causam sine hac ꝯmenticra de¬
clinatione defendere. Nam cum doceret
ẽẽ posse qndam animi motũ uoluntariũ
id fuit defendi melius ꝗͣ introducere de¬
cliuationẽ. ciꝰ presertim causam repire
non possent. quõ defenso facile crisippo
possent resist̾e. Eñ. it concessissent mocil
nullum ẽe sine causa non concederẽt
omĩa que fierent fieri causis antece¬
dentib uoluntatis enĩ nr̃e non eȩ cãs
externas et antecedentes. Communig̾
consuetudĩe sermoris abutimͣ cum
ita uicimus uelle aliquid quẽpiam
aut nolle sine causa. Ita enĩ dictiꝰ sñ
causa ut dicamꝰ sine ex terna et antece¬
dente causa. non sine aliꝗͣ ut cũ uas
mane dicimꝰ. non ita loquim᷑ ut phisi¬

Expanded text:
veretur animus, ut atomorum motu cogeretur. veretur animus, ut atomorum motu cogeretur. Id Democritus, auctor atomorum, accipere maluit, necessitate omnia fieri, quam a corporibus individuis naturalis motus avellere. Acutius Carneades, qui docebat posse Epicureos suam causam sine hac commenticia declinatione defendere. Nam cum docerent esse posse quendam animi motum voluntarium, id fuit defendi melius quam introducere declinationem, cuius praesertim causam reperire non possent; quo defenso facile Chrysippo possent resistere. Cum enim concessissent motum nullum esse sine causa, non concederent omnia, quae fierent, fieri causis antecedentibus; voluntatis enim nostrae non esse causas externas et antecedentis. Communi igitur consuetudine sermonis abutimur, cum ita dicimus, velle aliquid quempiam aut nolle sine causa; ita enim dicimus sine causa, ut dicamus: sine externa et antecedente causa, non sine aliqua; ut, cum vas inane dicimus, non ita loquimur, ut physi
Abbreviated transcription (Latin):
Fato fier quecũq fiant. si enĩ alterũ uerũ
ex et̾nitate uerum sit ẽẽ. id etiam certũ
et si certũ necessariũ ita et necessitatẽ et fa¬
tum confirmari prtat. sic crisippus metuit.
sitatẽ putat. atq terciuis quidimoꝰ oritur
extraponł et plagam eumdeclinat. ato¬
nꝰ int̾uallo minimo. id appellat elachistõ.
quam declinatione sine causa fieri si minꝰ
uerbis recogicur confiteri. Hon atomus
ab athomo pulsa declinat. nam qui potest
pelli alia ab alia si grauitate ferurit᷑ ad
ppendiculum corpora indiuidua rectis li¬
neis ut epicuro placet: Sequit᷑ .ii. ut
si alia ab alia nũꝗͣ depellãt ne contin¬
gat quid̃ alia aliam. Ex quo efficit ur
ut iam si sit atomus eaq declinet decliua¬
te sine causa. hanc epicurus rationẽ in¬
duxit. ob eam rem qd̾ ueritus est ne si semꝑ
atomus grauitate ferretur naturali ac nẽ¬
cessaria: nich liberum nob ẽet cum ita mo¬

Expanded text:
fato fieri, quaecumque fiant, si enim alterum utrum fato fieri, quaecumque fiant, si enim alterum utrum ex aeternitate verum sit, esse id etiam certum et, si certum, etiam necessarium; ita et necessitatem et fatum confirmari putat sic Chrysippus metuit, sitatem fati putat. Itaque tertius quidam motus oritur extra pondus et plagam, cum declinat atomus intervallo minimo id appellat ela/- xiston; quam declinationem sine causa fieri si minus verbis, re cogitur confiteri. Non enim atomus ab atomo pulsa declinat. Nam qui potest pelli alia ab alia, si gravitate feruntur ad perpendiculum corpora individua rectis lineis, ut Epicuro placet? Sequitur enim, ut, si alia ab alia numquam depellatur, ne contingat quidem alia aliam. Ex quo efficitur, etiamsi sit atomus eaque declinet, declinare sine causa. Hanc Epicurus rationem induxit ob eam rem, quod veritus est, ne, si semper atomus gravitate ferretur naturali ac necessaria, nihil liberum nobis esset, cum ita mo
Abbreviated transcription (Latin):
tem hominis uoluntate libera spolia tã
necessitate fante uinciunt. s ħ hactenꝰ:
alia iudeamus. Concludit cͥsippus ħ
modo. Si est motꝰ sine causa non omins
enuntiatio qo̾ auxionia dialetici appellãt
aut uera aut falsa erit. Causas enĩ esffi¬
cientis qd̾ non habebit id nec uerum nͦ
falsum erit. omnis autẽ enuntiatio au̾
uera aut falsa est. Motus ergo sine cau¬
sa nullus est. ꝗd̾ si ita est omnia que fi¬
unt causis fiunt agressis. Id si ita est fa¬
to omina fiunt. ẜfficirur igitur fato fĩ
quecũq fiant. hic pͥmum si michi libe¬
at adsentiri epicuro et negare omnẽ
enuntiationẽ. aut ueram ẽẽ aut fal¬
sam eam plagam potiꝰ accipiam. qua
fato omiia fieri cõꝓbem. Illa em̃ senten¬
Ca hab aliquid disputationis. hecuero iaõs
est oleiabu. Itaq contenoit omins nuos
crisipus ut ꝑfuadeat om̃e auiͥma ait
auerũ ẽt aut falsum. Ut enĩ epicuꝰ ue¬
retur ne si hoc concesserit concedendu sit

Expanded text:
tem hominis voluntate libera spoliatam tem hominis voluntate libera spoliatam necessitate fati devinciunt. Sed haec hactenus; alia videamus. Concludit enim Chrysippus hoc modo: Si est motus sine causa, non omnis enuntiatio, quod aci/wma dialectici appellant, aut vera aut falsa erit; causas enim efficientis quod non habebit, id nec verum nec falsum erit; omnis autem enuntiatio aut vera aut falsa est; motus ergo sine causa nullus est. Quod si ita est, omnia, quae fiunt, causis fiunt antegressis; id si ita est, fato omnia fiunt; efficitur igitur fato fieri, quaecumque fiant. Hic primum si mihi libeat adsentiri Epicuro et negare omnem enuntiationem aut veram esse aut falsam, eam plagam potius accipiam quam fato omnia fieri conprobem; illa enim sententia habet aliquid disputationis, haec vero non est tolerabilis. Itaque contendit omnis nervos Chrysippus, ut persuadeat omne aci/wma aut verum esse aut falsum. Ut enim Epicurus veretur, ne, si hoc concesserit, concedendum sit