comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri ad labores ⁊ firmi ad imurias ꝑferendas:
si spem auferas. non potest ꝑpetua ẽẽ pati-¬
entia. Ipsa patientia non ꝓbatur. si fides de-¬
sit: cuius radix spes est. Quȩ enim potest ꝓ.
sola: quȩ nr̃m non confundit affectum.
Ubi spes est: apłicum illud. foris pugne intꝰ
timores nocere non possunt. Alia interp̾ta.
bene sꝑat : dicit. In te confido: non erube.¬
scam. & bene ait confido: robur enim spei
est. Expectatio nostra regnum dei: angłoꝵ
consortium: benedictiones sunt spiritales.
Sꝑa cotidie :⁊ finem ista res non babet: nescit
inducias. Sꝑa tamen: positus in adu̾sis. Siqͥs
tͥ dicat aliqua forte necessitudinum amissio.
ne ꝑcusso. quid tͥ ꝓdest iusticia tua ÷ tu tamen
sꝑa: non deficiat fides tua. Siquis tͥ dicat. qͥo
tibi cotidiana ꝓfuere ieiunia: quid castitas
corporis: pudor mentis⁊ ecce sicut iniustus &
impius uuln̾atus es : non deficiat fides tua. Hã

Expanded text:
ri ad labores, firmi ad iniurias perferendas: ri ad labores, firmi ad iniurias perferendas: si spem auferas, non potest perpetua esse patientia. ipsa patientia non probatur, si fides desit, cuius radix spes est. quae enim potest prosola quae nostrum non confundit affectum. ubi est spes, apostolicum illud: foris pugnae, intus timores nocere non possunt. Alia interpretatbene sperat dicit: in t e confido; non erubescam. et bene ait \'confido\'; robur enim spei est, expectatio nostra regnum dei, angelorum consortium, benedictiones sunt spiritales. spera cotidie; finem ista res non habet, nescit indutias. spera etiam positus in aduersis. si quis tibi dicat aliqua forte necessitudinum amissione percusso: \'quid tibi prodest iustitia tua ?\', tu tamen spera, non deficiat fides tua. si quis tibi dicat: \'quid tibi cotidiana profuere ieiunia, quid castitas corporis, pudor mentis? ecce sicut iniustus et impius uulneratus es\', non deficiat fides tua. nam
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis uiuit. qui suscipit᷑ ã xp̃o: Quomodo
enim potest. non inȩt̾num uiu̾e. quẽ sempit̾na
uita suscepit: quẽ totum sibi xp̃c assumpsit:
qui totus uerbi est. cuiꝰ uita abscondita est cũ
adiungeret: hoc est ut hoc auderemus. Ipse fe-¬
cisti: tuo te cyrographo conuenĩm: qui nr̃m
ꝙyrographum sustulisti. Nos fecimus ꝙyrogra.¬
phum mortis: tu scͥpsisti cyrographum uitȩ.
Ergo ñ confundas ab expectatione sua seruu.¬
lum tuum. qͥa in te sꝑo÷ spes enim non con¬
fundit. & si tribulamur. patientiam submi.¬
nistrat. ut ferre possimus : ut qͥa te expecto.
ñ oppͥmar infirmitatib ⁊ ñ succumbam temp.¬
tationib ⁊ non affugar. ꝓcellis: in quib est
pbanda patiencia. ut ꝓbatio consequatur:
quȩ spem confirmat & roborat: quȩ non con.¬
fundit. Hoc est. frangimur frequenter.⁊ labo.¬
rib fatigamur: si spes desit. confundim᷑. &
tota mente turbamur. S esto. sint aliqui du¬

Expanded text:
to magis uiuit qui suscipitur a Christo! quomodo to magis uiuit qui suscipitur a Christo! quomodo enim potest non in aeternum uiuere quem sempiterna uita suscepit, quem totum sibi Christus adsumpsit, qui totus uerbi est, cuius uita abscondita est in ssum eius adiungeret, hoc est: \'ut auderemus ipse fecisti, tuo te chirographo conuenimus qui nostrum chirographum sustulisti. nos fecimus chirographum mortis, tu scripsisti chirographum uitae\'. Ergo non confundas ab expectatione sua seruulum tuum, quia in te spero; spes enim non confundit. et si tribulamur, patientiam subministra, ut ferre possimus, ut, quia te expecto, non obprimar infirmitatibus, non subcumbam temptationibus, non adfligar procellis in quibus est probanda patientia, ut probatio consequatur, quae spem confirmat et roborat, quae non confundit; hoc est: frangimur frequenter laboribus, fatigamur; si spes desit, confundimur et tota mente turbamur. sed esto, sint aliqui du
Abbreviated transcription (Latin):
laboratis & onerati estis. Non utiq maligni.¬
tate mentis: s infirmitate carnis on̾ati. One.¬
rati inqͣm: aliem hereditate peccati. Laboran¬
tib subuenio: fraudulentis ꝓdẽẽ non debeo:
ne plurib noceant. Hos pena compescat: il.¬
los emendet gr̃a. Malitia enim fons pec̃ci ẽ:
culpa. infirmitatis est lapsus. Illi debeo sub¬
uenire. qui laborat: illum etiam odisse. qui
decipit. Malas gͥ oꝑationes repellit. Nam nͥ
ita accipias: uidetur dicere. Discedite ã me qͥa
mundus sum: quia purꝰ sum. Hoc phariseus
dicebat: s rep̾hensus ã xp̃o est. Non gͦ ꝓpħa
dicit. mundꝰ sum : s cor mundum crea in me
deus. Ideoq relegato consortio malignoꝵ:
quasi qui ante ꝑmixtus illis. suscipi non posset
ã domino: dicit. Suscipe me scđm eloqui.¬
um tuum. & uiuam: & non confundas me
ab expectatione mea. Si uiuit qui in sinu ẽ
abrahȩ patriarchȩ. ut ille lararus pauꝑ⁊qͣn.¬

Expanded text:
laboratis et onerati estis, non utique malignilaboratis et onerati estis, non utique malignitate mentis, sed infirmitate carnis onerati, onerati, inquam, alieni hereditate peccati. laborantibus subuenio, fraudulentis prodesse non debeo, ne pluribus noceant. hos poena conpescat, Illos emendet gratia. maiitia enim fons peccati est, culpa infirmitatis est lapsus. illi debeo subuenire qui laborat, illum etiam odisse qui decipit. malas igitur operationes repellit. nam nisi ita accipias, uidetur dicere: \'discedite a me, quia mundus sum, quia purus sum‘. hoc Pharisaeus dicebat et reprehensus a Christo est. non ergo propheta dicit \'mundus sum\', sed: cor mundum crea in me, deus. Ideoque relegato consortio malignorum, quasi qui ante permixtus illis suscipi non possit a domino, dicit: suscipe me secundum eloquium tuum et uiuam. et non coni und as me ab expectatione m ea. si uiuit qui in sinu est patriarchae Abrahae ut ille Lazarus pauper, quan
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiora. & ea que pret̾eunt obliuiscens. Pulcre
aduentum tuum : ut uenias & suscipias pec.¬
catores: delicta condones: ouem lassam tuis
in cruce humeris bonus pastor imponas. Siqͥs
sꝑat in xp̃m: separare se debet a consortio ꝑ¬
fidoꝵ. Ideoq dicit. Discedite ã me maligni:
& scrutabor mandata dei mei. Cuĩ u̾siculi te¬
stimonio significatur. quia ubi malignitas ẽ:
ibi custodia mandatoꝵ cȩlestium ẽc̃ non poᷤ¬
sit. In maliuolam enim animam: ñ intrat
sapientia.& alibi. Querent me mali: & non
muement. Simplicẽ mentem. purum ac de.¬
fecatum animũ diligit xp̃c: nec potest im¬
maculatȩ uͥtuti ullum cum maculosis contu¬
bmum eẽ flagitiĩs. fagitiosa odit ⁊ rẽfugit.
asꝑnatur contagia: qui dicit. Discite a me: qͥa
mitis sum. Malignos repellit: laborantes uocat.
Dicit illis ĩc. discedite ã me om̃s qui oꝑamim
imiqͥtatem: Istis ait. uenite ad me om̃s. qui

Expanded text:
superiora et ea quae praeteriit obliuiscens. Pulchre superiora et ea quae praeteriit obliuiscens. Pulchre aduentum tuum. ut uenias et suscipias peccatores, delicta condones, ouem lassam tuis in cruce humeris bonus pastor inponas. si quis sperat in Christum, separare se debet a consortio perfidorum. Ideoque dicit: dis cedite a me, m alig ni, et scrutabor manda and a tad ei mei. cuius uersiculi testimonio significatur, quia, ubi malignitas est, ibi custodia mandatorum caelestium esse non possit; in maliuolam enim animam non intrat sapientia, et alibi: quaerent me mali et non inuenient. simplicem mentem, purum ac defaecatum animum diligit Christus nec potest inmaculatae uirtuti ullum cum maculosis contubernium esse flagitiis. odit refugit aspematur contagia, qui dicit: discite a me quia mitis sum. malignos repellit, laborantes uocat. dicit illis Iesus: discedite a me omnes qui operamini iniquitatem, istis ait: uenite e ad me omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequuntur uos. & nolite maledicere: quomͦ
excusaretur iste uir. sub euangłica uiuens di.¬
sciplina. si miquos hommes odissec ÷ nͥ intelli.¬
gas qd̃ iniqͥtatem odio habuit. non eos qui
& si oꝑarentur iniqͥtatem. possent tamen
patrem iniquus est. idem tamen scdm illud
exosus patrem. qd̃ scͥptum est. qui non odit patrẽ
aut matrem. aut fr̃s. aut sorores.aut anmam
sugam. non potest meus ẽẽ discipulus. etiam
laudabilis habetur÷ sic & iste miquos odio
habuit : eodem mͦ & tosoð̾at. quo patrem
p̾uaricantem aut animam suam: preferens
uidelicet uitȩ huiꝰ suauitati. grãm. xp̃i. Seqr̃.
tuum spero. Adiutor ꝑ legem : susceptor ꝑ
euangłium. Qͦs lege achuuit: in carne susce-¬
pit: quia scͥptum est. hic peccata nr̃a portat:
habet : qd̃ est suꝑsꝑaui. Qd̃ de eo dicitur. qui sem
ꝑaddit ad sꝑandum: & cum sꝑau̾it aliquid.
it̾um sꝑat. & spe ꝓficit: extendens se semꝑ ad

Expanded text:
persecuntur uos et nolite maledicere, quomodo persecuntur uos et nolite maledicere, quomodo excusaretur iste uir secundum euangelicam uiuens disciplinam, si iniquos homines odisset, nisi intellegas quod iniquitatem odio habuit, non eos qui, etsi operarentur iniquitatem, possent tamen patrem iniquus est, idem tamen secundum illud exosus patrem, quod scriptum est: qui non odit patrem aut matrem aut fratres aut sorores aut animam suam, non potest meus esse discipulus, etiam laudabilis habetur, sic et iste iniquos odio habuit, eodem modo et eos oderat quo patrem euaricantem aut animam suam, praeferens uidelicet uitae huius suauitati gratiam Christi. tuum spero. Adjutor per Legem, susceptor per Evangelium. Quos Lege adjuvit, in carne suscepit; quia scriptum est: Hic peccata nostra portat; t \'supersperaui\', quod de eo dicitur qui semper addit ad sperandum et, cum sperauerit aliquid, iterum sperat et spe proficit, extendens se semper ad
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ parentum beneficia conseruat. Pulcre aũ
dixit. Ini quos odio habui: legem autẽ tuam
dilexi. Quia si legem amamꝰ: odisse debemꝰ adũ.¬
sarios legis. qui oꝑib suis. p̾cepta legis impug¬
nant. Grecus melius cos & ꝓprie nuncupauit
lex uocatur: qui extͣ legem est. Hos gͦ odit. qui
in lege xp̃i est: quia legis mandata non seruani.
Non solum enim qui legem nescit ⁊ s etiam il.¬
le qui non agit scđm legem. exsors legis est: qͥa
non auditores legis. s factores iustificabuntur.
Redarguet me ipse dauid: si aliter intelligã.
Qmͦ iniquos homines oderat. qui parricidam
filium cõmendabat p̾liatorib. ne eum aliqͥs
occid̾et : qui saul mortem etiam uindicauit
in eum. qui ã se nuntiauit occisum : Gͦ non im¬
quos homines: s inquos sermones od̾at. De.¬
niq hos dixit odio habui: non addidit ui.¬
ros. Deinde cum dicat m̃c in euangłio. diligi¬
te inimicos ur̃os. dicat apłs. benedicite eos qui

Expanded text:
qui parentum beneficia conseruat. Pulchre autem qui parentum beneficia conseruat. Pulchre autem dixit: iniquos odio habui, legem autem tuam dilexi, quia, si legem amamus, odisse debemus aduersarios legis, qui operibus suis praecepta legis inpugnant. Graecus melius eos et proprie nuncupauit lex uocatur, qui extra legem est. hos ergo .-odit qui in lege Christi est, quia legis mandata non seruant. non solum enim qui legem nescit, sed etiam ille qui non agit secundum legem exsors legis est, quia non auditores legis, sed factores legis iustificabuntur. redarguit me ipse Dauid, si aliter intellegam. quomodo iniquos homines oderat, qui parricidam filium commendabat proeliatoribus, ne eum aliquis occideret, qui Saul regis mortem etiam uindicauit in eum qui a se nuntiauit occisum? Ergo non iniquos homines, sed iniquos sermones oderat. denique iniquos, dixit, odio habui, non addidit \'uiros\'. deinde cum dicat Iesus in euangelio: diligite inimicos uestros, dicat apostolus: benedicite eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
pater fieuit: s magis est indignatꝰ incestũ.
Demq parricidam licet ꝑcussorem: tamen
incestum reuocabat. Tempus gͥ amandi: &¬
tempꝰ odio habendi. Hoc est. tempꝰ martyriĩ:
qͣndo ea quȩ diuina sunt. omnia caritatis
necessitudini preferenda sunt. Tempꝰ belli: qͦ
etiam bellum ꝓ xp̃i nomine ꝑfidis pignorib
inferamus. Tempꝰ pacis: qͥa in pace locus eius.
Demiq ipse in euangłio euident̾ exposuit. qua
ratione nrõs debeamus odisse : dicens. Q diligit
patrem aut matrem plꝰ qͣm me: non est me
dignus. Non dixit indignos se ẽẽ. qui parentes
suos diligunt : s eos indignos ait. qui plꝰ pa-¬
rentes qͣm xp̃m diligunt. Si enm ideo deferimꝰ
parentib amorem. quid nr̃e gen̾ationis auctores
sunt. qͣntomagis xp̃m amare debemꝰ. qui ipsoꝵ
est auctor parentum: Isti dederunt. qd̾ non po.¬
testatis est. s ministerĩ sui: xp̃c donat salutẽ

Expanded text:
quidem flevit, sed magis est indignatus incestum. quidem flevit, sed magis est indignatus incestum. Denique licet parricidam, percussorem tamen incesti revocabat. 20. Tempus igitur amandi, tempus odio habendi, hoc est, tempus martyrii, quando ea quae divina sunt, omni charitati necessitudinum praeferenda sunt. Tempus belli, quo etiam bellum pro Christi nomine perfidis pignoribus inferamus. Tempus pacis; quia in pace locus ejus . Denique ipse in Evangelio evidenter exposuit qua ratione nostros debeamus odisse, dicens: Qui diligit patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus . Non dixit indignos esse, qui parentes suos diligunt: sed eos indignos ait, qui plus parentes quam Christum diligunt. Si enim ideo deferimus parentibus amorem, quia nostrae generationis auctores sunt, quanto magis Christum amare debemus, qui ipsorum est auctor parentum! isti dederunt quod non potestatis est, sed ministerii sui; Christus donat salutem,
Abbreviated transcription (Latin):
& ui amoris inflexum. molli qͣdam & concili.¬
atricula uxoriȩ sedulitatis affectione tradu.
xit. & adhuc eua lib̃os non habebat: quoꝵ
gr̃a ut dulcis ad amorẽ. ita facilis ad lapsum.
plurimos a martyriĩ consummatione sepe
reuocauit. Demq sepe cognouimus. qmͣ quẽ
formidolosa carmificum pompa non terru.¬
it ⁊ nec diuisi lateris sulcus infregit: nec ar.¬
dentes lammȩ ã triumphalis fortitudins rigo.¬
re abducere potuerunt: eum int̾ sacͣ iam pre.¬
mia constitutum. uxor tẽnerȩ sobolis oblatiõe
miserabilis unius lacmȩ miseratione decepit.
Samson captus est ꝑ uxorem. Nunqͥd tu forti.¬
orͦ Salomon captus est in uxore. Nunqͥd tu
sapientior: Ille gͥ cuius sapientia totis celebra.¬
tur seculis. factus est insipiens: quia niium
amauit uxorem. Eͥd de fr̃ib dicamꝰ Exꝑta ẽ
in liberis. ⁊ ꝓpħȩ domũ detestabiliora oscula:
qͣm odia ẽẽ fraterna. Itaq parricidium qͥdem

Expanded text:
et ui amoris inflexum molli quadam et conciliet ui amoris inflexum molli quadam et conciliatricula uxoriae sedulitatis affectione traduxit. et adhuc Eua liberos non habebat, quoriun gratia ut dulcis ad amorem, ita facilis ad lapsum plurimos a martyrii consummatione saepe reuocauit. denique saepe cognouimus, quoniam, quem formidolosa carnificum pompa non terruit nec diuisi lateris sulcus infregit nec ardentes laminae a triumphalis fortitudinis abducere rigore potuerunt, eum inter sacra iam praemia constitutum uxor tenermiserabilis unius lacrymae miseratione decepit. Samson captus est per uxorem, numquid tu fortior? Salomon captus est in uxore, numquid tu sapientior? Ille igitur cujus sapientia totis celebratur saeculis, factus est insipiens; quia nimium amavit uxorem. 19. Quid de fratribus dicam? Experta est in liberis et Prophetae domus detestabiliora oscula, quam odia esse fraterna. Itaque parricidium pater
Abbreviated transcription (Latin):
pectorib filioꝵ : nec conugũ suasi fastidia m̃.¬
tib maritoꝵ. Naturam int̾roga quid exege¬
rim: quȩ utiq auctons arbitͥum. genitali sin¬
gularum necessitudinũ testatur affectu. Ama.¬
re parentes. filios. lex naturȩ est: maritos a¬
mare comuges lex diuma est: quȩ comugni
caritatem in naturam u̾tit ÷ ut fiat una caro
& unus sp̃c. Diligere fr̃ib fr̃s. nature p̾roga.¬
tiua est: quȩ eodem domicilio diu fotos. as.¬
suefecit ad grãm caritatis. Non gͦ necessitudi¬
num intestina bella mandaui: s illecebram
suspectam habui. An non iure suspectam ⁊ cum
serpens ipse callidus & astutus ad construendaˢ
neqͥtiȩ suȩ artes. qd̃ incorruptȩ ac rudis nature
dote fundatum. pͥmogeniti adam labefacta.¬
ret affectum : femmeneis magis illecebris. qͣm
suis cõmisit uenenis: Itaq femina uirum.
qͣm serpens temptare: ausus nõn est: cibo ous

Expanded text:
pectoribus filiorum: nec conjugum suasi fastidia menpectoribus filiorum: nec conjugum suasi fastidia mentibus maritorum. Naturam interroga quid exegerim, quae utique auctoris arbitrium genitali singularum necessitudinum testatur affectu. Amare patribus filios lex naturae est: maritis conjuges, lex divina est, quae conjugii charitatem in naturam vertit; ut fiat una caro et unus spiritus. diligere fratribus fratres naturae praerogatiua est, quae eodem domicilio diu fotos adsuefecit ad gratiam caritatis. Non ergo necessitudinum intestina bella mandaui, sed inlecebram suspectam habui. an non iure suspectam, cum serpens ille callidus et astutus ad construendas nequitiae suae artes, quo incorruptae ac rudis naturae dote fundatum primogeniti Adam labefactaret affectum, femineis magis inlecebris quam suis commisit uenenis? itaque femina uirum, quem serpens temptare non ausus est, cibo oris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sit impiũ nolle mori ꝓlib̾e: ris puis: Quid ux¬
or carissima quedam uitȩ coheres: & consortiũ
cõmune nature: Qd fratres hisdem concreti
uiscerib÷ atq formati eodem naturȩ hospicio.
in hunc usum lucis emissi: Oderim gͦ pignora
caritatis: Ita euangłiĩ lenitate rigorẽ predurȩ
legis inflectis ⁊ ut quoꝵ lex condempnat inu¬
rias. eoꝵ tu euangłio tuo condempnes grãm:
uideo istiusmodi assertiom me respondere non
posse: s tu domine responde. Nec enim indi-¬
ges ut excuseris: qui non eguisti ut uinc̾es. Re.¬
spondebit gͥ. Egone condempno pietatem ⁊ qui
odi mniquitatem : tgo p̾cipio parentes non a.¬
mandos: qui inmicos suadeo diligendosꝰs:
non legisti. tempꝰ amandi. & tempus odiendi :
tempꝰ belli. & tempꝰ pacis: De quo hoc ddicit
ȩcclastes: Nonne de eo qd̵ ratione temporis
fiat. ut aliquos pie & amare & odisse possim:

Expanded text:
cum sit impium mori nolle pro liberis? quid uxcum sit impium mori nolle pro liberis? quid uxor carissima, quaedam uitae coheres et consortium commune naturae? quid fratres isdem concreti uisceribus atque formati eodem naturae hospitio in hunc usum lucis emissi ? oderim ergo pignora caritatis ? ita euangelii lenitate rigorem praedurae legis inflectis, ut, quorum lex condemnat iniurias, eorum tu euangelio tuo condemnes gratiam?5 Uideo istiusmodi adsertioni me respondere non posse. sed tu, domine, responde; nec enim indiges ut excuseris, qui non eguisti ut uinceres. respondebit igitur: egone condemno pietatem qui odi iniquitatem ? ego parentes praecipio non amandos qui inimicos suadeo diligendos ? sed non legisti: tempus amandi et tempus odio habendi, et tempus belli et tempus pacis? de quo hoc dicit Ecclesiastes ? nonne de eo quod ratione temporis fiat, ut aliquos pie et amare et o
Abbreviated transcription (Latin):
immicoꝵ dilectionem nob̃ expetendam eẽ p̾ce.¬
pit: & dei hostes etiam si nob̃ aut parentum.
aut filioꝵ. aut conugĩ germanitatisq neces.¬
situdine copulentur. odio ꝑsequendos. Sic enĩ
scriptum est. Siquis uenerit ad me. & non o.¬
d̾it patrem & matrem. & uxorem. & filios. &
fr̃s & sorores. adhuc etiam & animam suam:
non est me dignus. Qd̃ siqͥs otiosis accipiat au.¬
rib: fortasse dicat. Eu domme uñi legem de.¬
disti dicens. dilige dominũ dm̃ tuũ ÷ dilige
ꝓximum tuum: & ut impleres hanc legem
uenisti. Dixisti ꝑ legem. honora patrem & ma.¬¬
trem : & in euangłio iubes ut parentes oðim:
Quomͦ sibi conueniunt ista preceptaꝰ Sic mi¬
tis & humilis corde uenisti: Non possum saluo¬
iure pietatis. odisse patrem. cui debeo qd creat᷑
sum: matrem longo nouẽ mensium fastidio
piĩ fetꝰ onera portantẽ: cui in desolatione plus
ꝑicłi qͣm in desolatione tedui est. Qͥd dulcissimi
merent᷑ filiĩ. ut paterno excludant᷑ amore :

Expanded text:
imicorum dilectionem nobis expetendam esse praecepit et dei hostes, etiamsi nobis aut parentum aut filiorum aut coniugii germanitatisque necessitudine copulentur, odio persequendos. sic enim scriptum est: si quis uenerit ad me et non oderit t patrem et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores, adhuc etiam et animam suam, non est m e dignus. Quod si quis otiosis accipiat auribus, fortasse dicat: \'tu, domine Iesu, legem dedisti dicens: dilige dominum deum tuum, dilige proximum tuum, et ut impleres hanc legem uenisti. dixisti per legem: honora patrem et matrem, et in euangelio iubes ut parentes oderim ? quomodo sibi conueniunt ista praecepta? sic mitis et humilis corde uenisti? non possum saluo pietatis iure odisse patrem, cui debeo quod creatus sum, matrem longo decem mensium fastidio pii fetus onera portantem, cui in absolutione plus periculi, in dilatione plus taedii esi. quid dulcissimi merentur liberi, ut a paterno excludantur amore,
Abbreviated transcription (Latin):
uindicandam: & parricidȩ filii ingemuerit
int̾itum. & multoꝵ ꝑsequentium se flagitiis ap-¬
petitus ignouerit: ut ipse ait. quia uicem in-¬
iuriȩ ledentib non repend̾it: p̾uaricatores ta-¬
men diuinȩ legis ȩxosos horrescit. In quo uti.
& clementia moꝵ eius. mansuetudoq pietatis.
& uehemens deuotionis aꝑitur intencio euange¬
lici precepti: conueniens disciplinȩ. qͣm ꝓpħico

Expanded text:
uindicandam et parricidae filii ingemuerit uindicandam et parricidae filii ingemuerit interitum et multorum persequentium se flagitiis adpetitus ignouerit, ut ipse ait, quia uicem iniuriae laedentibus non rependerit —, praeuaricatores tamen diuinae legis exosus horrescat. in quo utique et clementia morum eius mansuetudoque pietatis et uehemens deuotionis aperitur intentio euangelici praecepti conueniens disciplinae, quam pro
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalem m̃tis alimoniam dispensatione
sedula subministrent : uł p̾dicatione dñicȩ
crucis. sicut u̾bi qͣdam linea alligent audien¬
tem: uel modestia u̾etundi. & iuuentutis flo¬
re gratissimi. & si a tractu pudore reuocentur.⁊
redoleat tamen in his odor xp̃i : & sicut in
genas quasi de capite sacerdotali descendit
unguentum. ut eluceat pulcͥtudo doctrine.
& hoc caput mouit synagoga: & ideo abstu.¬
lit dominus mirabilem consiliarium: & pru¬
dentem architectum: & sapientem auditorem
Caput inqͥt & caudam: qm̃ qui caput ñ te¬
nuerunt. nouissima habere non possunt.
S iam quȩ annexa sunt consid̾emus.
Niquos odio habui: & legem tuam dilexi.
Quanto gͦ dominus nos ꝑpendat affectu.
sc̃s ꝓpħa dauid hoc u̾siculo declarauit: qͥa
cum suos iinicos neqͣqͣm sit ꝑsecutus. utpo¬
de qui & regis saul ã cuius insidñs piculum
salutis cauere uix pot̾at. nec intam putaue.¬
rit appetendam ÷ & mortem estimauerit

Expanded text:
spiritalem menti alimoniam dispensatione spiritalem menti alimoniam dispensatione sedula subministrent: vel praedicatione Dominicae crucis, sicut verbi quadam linea alligent audientem: vel modesti ac verecundi, et juventutis flore gratissimi etsi a tractatu pudore revocentur, redoleat tamen in his odor Christi, et sicut in genas quasi de capite sacerdotali descendit unguentum, eluceat pulchritudo doctrinae. Et hoc caput movit Synagoga; et ideo abstulit Dominus mirabilem consiliarium, et prudentem architectum, 1162 et sapientem auditorem: Caput, inquit, et caudam ; quoniam qui caput non tenuerunt, novissima habere non possunt. Sed jam ea quae annexa sunt, consideremus. 15. Iniquos odio habui: et legem tuam dilexi. Quanto erga Dominum se protendat affectu sanctus propheta David hoc versiculo declaravit; quia cum suos inimicos nequaquam sit persecutus ut pote qui et regis Saul, a cuius insidiis periculum salutis cauere uix poterat, nec uitam putauerit adpetendam et mortem aestimauerit
Abbreviated transcription (Latin):
sensuum in capite est. Oculi enm sapientis:
in capite eius. Pfunda gͥ doctoꝵ prudentia : gͦ
potest ea quȩ obscura sunt reuelare. & alta aꝑi-¬
re sensuum. & huiusmodi disputatores. ermes
eccłȩ sunt: sicut pulli coruoꝵ. quib dominus
escam dat : sicut dedit sc̃o iacõb ã iuuentute
eius. & eum pauit. hos altos ac ꝓfundos uber.¬
tate doctrinȩ: pascit dominus celestib sacͣmen.
tis. Oculi enus qͦ: sicut columbe. Oculi sunt ui¬
ri uidelicet spiritalib ornati sensib. qui ad
uidenda mysteria sunt acuti. & parati ad pe¬
netͣnda scripture secreta diumnȩ rationali
lacte fulgentes: in quib non sit aliqua doli
maculosa confusio. s simplicis affectus pura
& immaculata sinceritas. Ideo in habundan
tia aquarum : lotas has columbas in lacte
memorauit. Iam certe dentes. & genas. & sicut
coccineũ resticulum labia sponse. intelligimꝰ
amme ẽẽ uirtutes. doccoꝵq ddiu̾sitates: qui uł

Expanded text:
sensuum in capite est. Oculi enim sapientis sensuum in capite est. Oculi enim sapientis in capite ejus . Profunda igitur doctorum prudentia, quae potest ea quae obscura sunt revelare, et alta aperire sensuum. Et hujusmodi disputatores crines Ecclesiae sunt, sicut pulli corvorum, quibus Dominus escam dat, sicut dedit sancto Jacob a juventute ejus, et eum pavit. Hos altos ac profundos ubertate doctrinae pascit Dominus coelestibus sacramentis. 13. Oculi quoque ejus sicut columbae : oculi sunt viri, videlicet spiritalibus ornati sensibus, qui ad videnda mysteria sunt acuti, et parati ad penetranda Scripturae secreta divinae, rationabili lacte fulgentes, in quibus non sit aliqua doli maculosa confusio, sed simplicis affectus pura et immaculata sinceritas. Ideo in aquarum abundantia lotas has columbas in lacte memoravit . 14. Jam certe dentes, et genas, et sicut coccinum resticulum labia sponsae , intelligimus animae esse virtutes, doctorumque diversitates: qui vel
Abbreviated transcription (Latin):
głam eius: nisi egrediamim humane fragilita¬
tis curas. filiȩ iherłm. Quasi dicant. Quid uiuen¬
tem int̾ mortuos queritis: Non intͣ hunc mun¬
dum querit᷑ xp̃c: qui supͣ mundũ suos uoluit
ẽẽ discipulos. Que est coiona qua coronatur xp̃c.
tis. paulus iusticie. petrꝰ fidei. Singularum uir¬
tutũ coronȩ sunt. Solus xp̃c habet coronam
głȩ : qua eum ȩccła coronauit. In hac corona.
omnes coronȩ sunt: quia gła non portio uniꝰ
corone. s p̾mium omnium coronarũ est. Ter
qui est caput suȩ plebis. Caput eius aurum ce¬
phas: unde aquila petͣm aurum dixit: sym¬
machꝰ lapidem aureum: qd̾ significat stabi¬
lem eminentẽq sapientiam. Corpus xp̃i: ec¬
clesia est. huius caput ut aurum sapientia
p̾ciosa scõꝵ est: hoc est uiri iusti atq pruden¬
tes ⁊ crines eius abietis nigrę sicut coruus: de
quo alibi ait. Capillamentũ : ut grex tonsa¬
rum. Ideo capillam̃tum: quia uirtus omnũ

Expanded text:
gloriam eius, nisi egrediamini humanae fragilitagloriam eius, nisi egrediamini humanae fragilitatis curps, filiae Hierusalem\', quasi dicant: \'quid uiuentem inter mortuos quaeritis?\' non intra hunc mundum quaeritur Christus, qui supra mundum suos uoluit esse disciptis, Paulus justitiae, Petrus fidei. Singularum virtutum coronae sunt. Solus Christus habet coronam gloriae, qua eum Ecclesia coronavit. In hac corona omnes coronae sunt; quia gloria non portio unius coronae, sed praemium omnium coronarum est. 12. st Christum, qui est caput suae plebis. Caput ejus aurum cephas . Unde et Aquila petram aurum dixit: Symmachus lapidem aureum, quod significat stabilem, eminentemque sapientiam. Corpus Christi Ecclesia est. Hujus caput aurum, id est, sapientia pretiosa sanctorum est, hoc est, viri justi atque prudentes. Crines ejus abietes nigrae, sicut corax ; de quo alibi ait: Capillamentum tuum, ut grex tonsarum . Ideo capillamentum, quia virtus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
corona sit głş. Quȩ est autẽ corona głȩ isi ȩccła:
quȩ caput suum xp̃m coronat: Quȩ iocundi.¬
tas uniu̾se t̾rȩ. nisi domꝰ popłi xp̃iam : aula¬
scõꝵ ꝰ De quib scriptum est: in omnẽ t̾ram
exiuit sonus eoꝵ: & in fines orbis t̾re t̾ba eoꝵ.
Gͦ quia corona głe est ȩccła: ideo dicit᷑ in canti.. ci¬
cis. Egredimini &e uidete regem salomonẽ. in
corona qua coronauit eum mat̾ eius. in die spon¬
salium eius: & indie iocunditatis cordis eius.
Ad animas dicitur. ut ẽ gurgitiĩs & claustris
exeant corporalib ÷ extra corporis cogitationẽ
exeant: egrechantur ã cupiditatib & curis. &
a cet̾is carnis istius affectib. & lubricis passioni¬
b ÷ supͣ mundũ ascendant: de hoc mundo ex¬
eant ⁊ xp̃o occurrant: parate adsint facib
ardentib relucentes. Quasi angłi xp̃i. hoc lo¬
quuntur. non potestis uidere claritatem eius :

Expanded text:
corona sit gloriae. 11. Quae est autem corona gloriae, nisi Ecclesia, corona sit gloriae. 11. Quae est autem corona gloriae, nisi Ecclesia, quae caput suum Christum coronat? Quae jucunditas uniorum, de quibus scriptum est: in omnem terram exiuit sonus eorum e. in fines orbis terrae uerba eorum? ergo quia corona gloriae est ecclesia, ideo dicitur in Canticis: egredimini et uidete regem Salomonem ir corona qua coronauit eum mater eius in die sponsalium eius et in die iucunditatis cordis eius. ad animas dicitur, ut e gurgustiis et claustris exeant corporalibus, extra corporis cogitationes exeant, egrediantur a cupiditatibus et a curis et a ceteris carnis istius affectibus et lubricis passionibus, supra mundum ascendant, de hoc mundo exeant, Christo occurrant, paratae adsint facibus ardentibus relucentes. quasi angeli Christi haec loquuntur: \'non potestis uidere claritatem eius et
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoueret: quo euacuata obseruatione litt̾e
myst̾ium quer̾emus in uerbis. Unde ait. Posu¬
isti nos in parabolam gentib: cõmotionem ca.¬
pitis in popłis. Qd̃ in bono utiq accipitur: qͥa
p̾misit. & innationes disꝑsisti nos. Disꝑsi sunt
enim iudei. ut reliquiȩ eoꝵ saluȩ fierent scđm
electionem gr̃ȩ: in parabolam autẽ positi.
ut ea quȩ ꝑparabolam dicta sunt reuelata ẽẽ.
illoꝵ exitu disceremus ÷ uel eoꝵ exemplo admo¬
neremur cauere ꝑfidiam. Tunc enim magis cog
nouit iheremias iudeam c̃ẽ deflendam⁊ & ideo
iherłm captam ẽẽ tunc tempors ꝓphauit: qͣndo
redemptorem ꝓpͥum ñ recepit. Illi gͥ insultatur.
de qua dicent inqͥt. hȩc est ciuitas uniu̾se terrę:
eo qd̾ ubi erat ante fidei iocunditas. ibi nunc sit
amaritudo ꝑfidiȩ. Uel certe mouendo caput
suum. & de corporalib adspiritalia tͣnseundo:
mereatur audire cum crediderit in xp̃m: qd̾

Expanded text:
commoveret, quo evacuata observatione litterae, commoveret, quo evacuata observatione litterae, mysterium quaereremus in verbis. Unde ait: Posuisti nos in parabolam gentibus, commotionem capitis in populis . Quod in bono utique accipitur; quia praemisit: Et in nationes dispersisti nos . Dispersi sunt enim Judaei; ut reliquiae eorum salvae fierent secundum electionem gratiae: in parabolam autem positi; quae per parabolam dicta sunt, revelata esse illorum exitu disceremus, vel eorum exemplo admoneremur cavere perfidiam. Tunc enim cognovit magis Hieremias Judaeam esse deflendam: et ideo Hierusalem captam esse tunc temporis prophetavit, quando Redemptorem proprium non recepit. Illi igitur insultatur, de qua dicent, inquit: Haec est civitas . . . universae terrae ; eo quod ubi erat ante fidei jucunditas, ibi nunc sit amaritudo perfidiae: vel certe movendo caput suum, et de corporalibus ad spiritalia transeundo mereatur audire; cum crediderit in Christum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
autem dicentes. Tolle tolle crucifige eum. &
mouerunt caput suum. qui onera sua mo¬
uere nolebant: cum ligarent onera grauia
& aliĩs impon̾ent: ipsi autem digito inquit ea
mouere nolunt. Qd̃ est mysticum. qͥa corpora.¬
lis ritus obseruationem. nunqͣm mutare uo¬
luerunt : & intͦducere intellectũ spiritalem.
Digitum enim ꝓ sp̃u legimus ⁊ ut lex digito dĩ
scripta est: & ideo lex spiritalis est. Noluerunt
gͦ onera sua mouere que sunt grauia ⁊ & leue
xp̃i iugum. atq onus eius suaue suscipe. Uerũ
quia passio saluatoris om̃s redemit : non ab¬
surdum est intelligere. ita hos mouisse capi.¬
ta sua: sicut ꝓpħabat pͥnceps ille sẏnagoge.
Expedit unũ hominẽ mon ꝓ popło. Aliud di.¬
cere uolebat: aliud significabat. W isti aliter
mouebant caput qͣsi insultantes. & aliud an-¬
nuntiabant: quia ipse erat qui uenit. ut pi.¬
grum illud atq t̾renum pͥncipale hominum

Expanded text:
autem dicentes: tolle tolle, crucifige eum. et autem dicentes: tolle tolle, crucifige eum. et mouerunt caput suum qui onera sua mouere nolebant, cum ligarent onera grauia et aliis in- ponerent, ipsi autem digito, inquit, ea mouere nolunt. quod est mysticum, quia corporalis ritus obseruationem numquam mutare uoluerunt et introducere intellectum spiritalem. digitum pro spiritu legimus, ut lex digito dei scripta est, et ideo lex spiritalis est. noluerunt ergo onera sua mouere, quae sunt grauia, et leue Christi iugum atque onus eius suaue suscipere. Uerum quia passio saluatoris omnes redemit, non absurdum est intellegere ita hos mouisse capita sua, sicut prophetabat princeps ille synagogae: expedit unum hominem mori pro populo. aliud dicere uomovebant caput quasi insultantes, et aliud annuntiabant; quia ipse erat qui venit, ut pigrum illud atque terrenum principale hominum
Abbreviated transcription (Latin):
glium fr̃na quadam p̾dicatione precessit. dͥ
synagoge caput mortuum est: hoc est caput
cius lex mortua est. obseruatio udelicet legist
euacuata est legis litt̾a: spiritalis enis intellet¬
tus astruitur. Huiꝰ cõmotionis meminit dauiã
lam gentib. cõmotionem capitis popłis: co qd̾
ã lege in euangłm sit facca cõmotio. quasi tͣn¬
situs quidam. In uicesimo autẽ & pͥmo psalmo
in quo totius ꝓpħatur series passionis: sic ha¬
bet. Omnes qui conspitiebant me asꝑnabant᷑
me : & locuti sunt labiis & mouerunt caput
Sꝑauit in domino : eripiat eum: saluum fa¬
ciat eum. qm̃ uult eum. Mouerunt gͦ legem.
quȩ immobilis uidebat᷑: & ideo finis legis xp̃c
intͣuit. Qui mouerunt capita. pharisei fuerunt
idest ã u̾itate diuisi: unde & in u̾tatem ñ cre¬
diderunt. S & sic potest accipi. Mouerunt ca¬
put suum xp̃m. qui in sua uen̾at: s moue¬
runt eum. quia sui eum ñ receꝑunt. Mouerut

Expanded text:
gelium fraterna quadam praedicatione praecessit. ergo gelium fraterna quadam praedicatione praecessit. ergo synagogae caput mortuum est, hoc est caput eius lex mortua est, obseruatio uidelicet legis, euacuata est legis littera, spiritalis eius intellectus adstruitur. huius commotionis meminit Dauid ilam gentibus, commotionem capitis in populis, eo quod a lege in euangelium sit facta commotio quasi transitus quidam. in uicesimo autem et primo psalmo, in quo totius prophetatur series passionis, sic habet: omnes qui conspiciebant me aspernabantur me et locuti sunt labiis et mouerunt caput. sperauit in domino, eripiat eum; saluum faciat eum, quoniam uult eum. mouerunt ergo legem quae inmobilis uidebatur et finis legis Christus intrauit. Qui mouerant capita Pharisaei fuerunt, id est a ueritate diuisi, unde et in ueritatem non crediderunt. sed et sic potest accipi: mouerunt caput suum Christum qui in sua uenerat, sed mouerunt eum, quia sui eum non receperunt. mouerunt
Abbreviated transcription (Latin):
& uita. Hanc qui uiam transit: labitur. Mo¬
yses autẽ non lapsus est: s ptͣnsiut a secula.¬
rib ad spiritalia: ã temporalib ad eterna. &
qui uidit impium. nec remansit. s ꝑtͣnsiuit. ⁊¬
euasit. quia non adhesit impio. ne fieret unũ
corpus: s se ab eodem separauit. & cui dicitur
tͣnsi recumbe ⁊ euadit utiq laboriosam p̾sentẽ
seruitutem: ut habeat głosam futuroꝵ quie¬
tem. & sponsȩ dicitur. Ades huc ã libano spon¬
Caput enim mulieris uir: caput autẽ uiri xp̃c.
S etiam lex : caput intelligibilis mulieris. Dem.¬
q mulier sub lege tanqͣm sub uiro fuit: mor¬
tificato autẽ ritu iudaico. qui erat scđ̃m litt̾am
legis ⁊ innupsit ei mulier. qui ã mortuis resur.¬
rexit. Unde qͥdam mystice int̾pretati. mortifi¬
cato autẽ ritu iudaico. tanqͣm fr̃i defuncti ri¬
tus uet̾s euangłio. mulierem illam intelligi¬
bilem nubere ex lege uoluerunt: qͥa lex euan¬

Expanded text:
et vita . Hanc qui viam transit, labitur. Moet vita . Hanc qui viam transit, labitur. Moyses autem non lapsus est: sed pertransivit a saecularibus ad spiritalia, a temporalibus ad aeterna. Et qui vidit impium, nec remansit, sed pertransivit, evasit ; quia non adhaesit impio, ne fieret unum corpus, sed se ab eodem separavit. Et cui diciturtransi, recumbe, euadit utique laboriosam praesentem seruitutem, ut habeat gloriosam futurorum quietem. et sponsae dicitur: ades huc a Libano, sponistus ? caput enim mulieris uir, caput autem uiri Christus. sed etiam lex caput intellegibilis mulieris; denique mulier sub lege tamquam sub uiro fuit. mortificato autem ritu Iudaico, qui erat secundum litteram legis, innupsit ei mulier qui a mortuis resurrexit. unde quidam mystice interpretati mortificato ritu Iudaico tamquam fratri defuncti ritus ueteris euangelio mulierem illam intellegibilem nubere ex lege uoluerunt, quia lex euan
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i : S de alibi scriptum est. E non dixerunt
tͣnseuntes uiam: benedictio domini suꝑ uos.
Stantib enim dicit᷑. Ecce nc̃ benedicite domi¬
num. Tamen & in bono legimꝰ tͣnsire: ut est il¬
lud moysi. Transiens uidebo hoc uisum mag¬
num. & qui uidit impium suꝑexaltatum ultͣ
cedros libam: tͣnsiui inqͥt. & ecce non erat. &
nemo dicit seruo: tͣnsi. recumbe. Quȩ gͦ distine.¬
tio sit consid̾emus: nisi forte illa quia ubi in
bono accipit᷑ tͣnsire. absolute lectum est. Non
dixit. hoc aut illud tͣnsiens: s tantũmͦ tͣnsiens.
Ubi in malo: tͣnseuntes inqͥt uiam uia enim
bona est. quȩ ã cõmeantib frequentatur ⁊ non
facile incursatur ã latͦmb : qui au̾sa uiarum
obsidere consuerunt. Iter reguͣlȩ munitum ẽ.
Moyses autem non tͣnsiuit uiam. s in uia ste¬
tit : cui dictum est. tu autem hic sta mẽcum.
Stecit cum illo: qui ait. Ego sum uia: u̾itas

Expanded text:
Christi t sed et alibi seriptum: et non dixerunt Christi t sed et alibi seriptum: et non dixerunt transeuntes uiam: benedictio domini super uos; stantibus enim dicitur: ecce nunc bendicite do dominum. tamen et in bono legimus transire, ut est illud Moysi: transiens uidebo hoc uisum magnum, et qui uidit impium exaltatum ultra cedros Libani: transiui, inquit, et ecce non erat, et nemo dicit seruo: transi, recumbe. Quae ergo distinctio sit consideremus, nisi forte illa, quia, ubi in bono accipitur transire, absolute dictum est, non dixit \'hoc\' aut \'illud transiens\', sed tantummodo transiens\', ubi in malo: \'transeuntes, inquit, uiam. uia enim bona est quae a commeantibus frequentatur, non facile incursatur a latronibus, qui auersa uiarum obsidere consuerunt; iter regale munitum est. Moyses autem non transiuit uiam, sed in uia stetit, cui diStetit cum illo qui ait: Ego sum via, et veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in euangłio de passione domini legimus:
quia hoc loco mors eius annuntiata ẽ ꝑ ꝓpħam
Sic enim matħs scripsit. Transeuntes autem
blasphemabant eum: mouentes capita sua. ꝙ
dicentes. Uah qui destruibat templum der: &
in triduo illud rẽedificat. lib̃a te : si filius dei
es. Wlgus popłi. cum insultat alicui: sibilare
consueuit simul. Quia uocem ñ habebant qͥ
u̾bum negabant ⁊ sic̃ irracionabilia anima.¬
lia sibilabant: & ideo tͣnsibant uiam. qui
in uia stare debuerant. Non stabant gͦ quasi
constantes: s tͣnsibant quasi mobiles. Iusti
autẽ pedes stabant in atriis iherłm : in quib
ꝑfidi stare non pot̾ant: & ideo pret̾ibant: sic̃
martus significauit. Pret̾it umbra: ñ u̾itas.
Dies eius sicut umbra pret̾it. qui obliuiscitur:
qui dexelinquit.S & transire infideles legimꝰ:
sicut est illud. & uindemiant eam: om̃s tͣnseun¬
tes uiam. Os enim nͥ ꝑfidus. dispoliat uineam

Expanded text:
quae in euangelio de passione domini legimus, quae in euangelio de passione domini legimus, quia hoc loco mors eius adnuntiata est per prophetam. sic enim Matthaeus scripsit: transeuntes autem blasphemabant eum mouentes capita sua et dicentes: uah qui destruebat templum dei et in triduo illud reaedificabat! libera te, si filius dei es. uulgus populi cum insultat alicui, sibilare consueuit. simul quia uocem non habebant, qui uerbum negabant, sicut inrationabilia animalia sibilabant et ideo transibant uiam qui in uia stare debuerant. non stabant ergo quasi constantes, sed transibant quasi mobiles. iusti autem pedes stabant in atriis Hierusalem, in quibus perfidi stare non poterant et ideo praeteribant, sicut Marcus significauit. praeterit umbra, non ueritas. dies eius sicut umbra praeterit qui obliuiscitur, qui derelinquit. sed et transire infideles legimus, sicut est illud: et uindemiant eam omnes transeuntes uiam. quis enim nisi perfidus despoliat uineam
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris : quȩ gentib portam salutis ostendit⁊ qͥa
crux domini ñ credentib p̾cipitium est:⁊urtã
credentib. Hac ratione premisit audi÷ ut fu-¬
tura cognosceret. Alio quoq loco: litt̾e hides
ista subiecit. Tenuerunt suꝑ te manꝰ omnes tͣn¬
seuntes ꝑ uiam: sibilauerunt. ꝙ mouerunt ca.¬
put suum suꝑ filiam iherłm. Hȩc est ciuitas di.¬
cent corona głȩ ÷ & iocunditas uniu̾se terrȩ.
Passionem saluatoris ꝓpħari liquet. & defleri
a iheremia excidi.um iudeoꝵ : qđ tum ex aliis.
tum ex illo intelligi potest. quia in posteriorib
habet. Sp̃s ante faciem nr̃am xp̃c dominus. cõ¬
p̾hensus est in int̾itu nr̃o: sub cuius umbra di¬
ximus. uiuemꝰ inter gentes. Qͥ d hoc manifestiꝰ
qͣndo & nom̃ exp̃ssum est. & comp̾hensio int̾
manus ꝑsequentium ꝑfidoꝵ est declarata : &
umbra uiuificans. & gr̃a gentib conferenda
descripta estꝰ S etiam ipsa uerba significant

Expanded text:
uatoris, quae gentibus portum salutis ostendit, quia uatoris, quae gentibus portum salutis ostendit, quia crux domini non credentibus praecipitium est, uita credentibus. hac ratione praemisit \'audi\', ut futura cognosceres. Alio quoque loco litterae huic ista subiecit: tenuerunt super te manus omnes transeuntes per uiam, sibilauerunt et mouerunt caput suum super filiam Hiercentes, corona gloriae, et jucunditas universae terrae . Passionem Salvatoris prophetari liquet, et defleri ab Hieremia excidium Judaeorum, quod cum ex aliis, tum ex illo intelligi potehabet: spiritus ante faciem nostram Christus dominus conprehensus est in interitu nostro, sub cuius umbra diximus: uiuemus inter gentes. quid hoc manifestius, quando et nomen expressum est et conprehensio inter manus persequentium perfidorum est declarata et umbra uiuificans et gratia gentibus conferenda descripta est? Sed etiam ipsa uerba significant
Abbreviated transcription (Latin):
putatam : qui ea altitudine qͣ scͥptum est. au-¬
dire non possunt. Meritoq hanc litt̾am. fir¬
mam̃tum alii int̾pretati sunt: qd̃ cum suꝑi.¬
ore int̾pretatione concurrit. Nisi enim unꝰqͥs.¬
q audierit qd̃ sequi debeat: non firmatur.
In officio enim audiendi: omniũ firmam̃¬
tum est. Dicit gͥ tibi in threnis suis iheremi
cum eẽ qd̃ audire debeas: subiecit huiꝰmodi
seriem huic litt̾ȩ. Abstulit om̃s fortes meos
dominus: de medio mei. Uocauit in me tempꝰ.
ut cont̾eret in me electos meos: lacum caltauit
dominus uirginis filiȩ iudȩ. Non tunc abstu.¬
lit omnes iudeȩ fortes dominus. qͣndo in babi.¬
lonam regionem captiuus ductꝰ est populꝰ
iudeoꝵ ÷ s quando xp̃c aduẽnit. & lib̾tatem
amimȩ suȩ captiuam ñ uidit: nesciens gͣuib
incuruatam peccatis m̃tis suȩ erigere ceruicẽ:
& quedam fidei colla ad lucem cognitionis
attollere. Ideo lacus factus est iudeis passio sal¬

Expanded text:
putatam, qui ea altitudine qua scriptum est auputatam, qui ea altitudine qua scriptum est audire non possunt. Meritoque hanc litteram \'firmamentum\' alii interpretati sunt, quod cum superiore interpretatione concurrit; nisi enim unusquisque audierit quid sequi debeat, nemo firmatur. in officio igitur audiendi omnium firmamentum est. Dicit igitur tibi in Threnis Hieremias procum esse quod audire debeas, subiecit huiusmodi seriem huic litterae: abstulit omnes fortes meos dominus de medio mei, uocauit in me tempus, ut contereret in me electos meos; lacum calcauit dominus uirgini filiae Iudae. non tunc abstulit omnes Iudaeae fortes dominus, quando in Babyloniam regionem captiuus ductus est populus Iudaeorum, sed quando Christus aduenit et libertatem animae suae captiua non uidit, nesciens grauibus incuruata peccatis mentis suae erigere ceruicem et quaedam fidei colla ad lucem cognitionis adtollere. ideo lacus factus est Iudaeis passio sal
Abbreviated transcription (Latin):
consid̾a istius litt̾e int̾pretationẽ. seriemq u̾su.¬
um qui sequunt᷑. It nou̾is autem mysticum eẽ
audire. ut audias. & intelligas mysteria: de iu¬
deis scriptum est. aure audietis: qͥa mysteria
legis audierunt. s non indellexerunt Unde ait
dominus. Audi popłs meus & loquar. Lex uti.¬
q: spiritalis est. Audi gͦ spiritaliter. Deniq qͥ
se sciuit audire : ait. Audiam qͥd loqͣtur in
me deus: id÷ cognoscam qd̃ loquutus fuerit
in me deus. Ideoq alibi ait ÷ qͣnta audiuimꝰ. &
cognouimus ea: ut comp̾hendet non solũ au-¬
disse se. s etiam intellexisse. Nemo enim cogno¬
scit: nisi prius intellexerit. Audi gͦ: ne si te ui-¬
derit negligentem. ueniat petrus. arripiat gla¬
dium. abscidat auriculam tuam: qd̃ suꝑfluo
habeas aurem corporis. qui audire & examina.¬
re non nou̾is. & fortasse uͥtutem ammȩ qua
exammantur quȩcũq audiunt᷑. habeant am-¬

Expanded text:
considera istius litterae interpretationem, seriemque versuconsidera istius litterae interpretationem, seriemque versuum qui sequuntur. 2. Ut noveris autem mysticum esse audire, ut audias et intelligas mysteria, de Judaeis scriptum est: Aure audietis ; quia mysteria legis audierunt, 1158 sed non intellexerunt. Unde ait Dominus: Audi, populus meus, et loquar . Lex utique spiritalis est, audi ergo spiriui sciuit audire, ait: audiam quid loquatur in me deus, id est: cognoscam quid locutus in me fuerit deus. ideoque alibi ait: quanta audiuimus et cognouimus ea, ut conprehenderet non solum audisse se, sed etiam intellexisse; nemo enim cognoscit nisi prius intellexerit. audi ergo, ne, si te uideat neglegentem, ueniat Petrus, arripiat gladium, abscidat auriculam tuam, quod superfluo habeas aurem corporis, qui audire et examinare non noueris. et fortasse uirtutem animae, qua examinantur quaecumque audiuntur, habeant am
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa mitis sum & humilis. Non dixit. discite ã
me quia potens sum: non dixit. discite ã me
quia głosus sum: s discite a me quia mitis sum.
qd̾ potestis imitari. Holite uos extollere: nolite
exaltare cor ur̃m. Docuit me gͦ humiliari. & in-¬
clinare cor meum ad faciendas iusticias: non ad
iniqͥtatem. s ad eqͥtatem inclinare. ꝓpt̾ retͥbuti.¬
onem. Redͥbutio: regnum cęloꝵ. & paradisi est
incolatus.
alia enis int̾pretatio: quȩ dicit᷑ fir.¬
mam̃tum. Qd est audi: Non ocio¬
se dicitur. qd̃ cõmune est omnib: & suppetit
umu̾sis ipso iure naturȩ. & ideo non otiosum
est qd̃ ammoneris ut audias: cum etiam in-¬
uiti. & aliud agentes. sonum tamen aut uocẽ
audire solemus. S quia non est solum audi.¬
re hoc qd suppetit officio naturȩ ÷ s etiam illd
qd̃ marus est. ut audias. non usu tantum cor.¬
poris. qͣntum intellectu mentis: ideo diligentiꝰ

Expanded text:
quia mitis sum et humilis corde. non dixit: \'discite a quia mitis sum et humilis corde. non dixit: \'discite a me quia potens sum\', non dixit: \'discite a me quia gloriosus sum\', sed: discite a me quia humilis s u m, quod potestis imitari. nolite uos extollere, nolite exaltare cor uestrum. docuit me ergo humiliari et inclinare cor meum ad faciendas iustitias, non ad iniquitatem, sed ad aequitatem inclinare propter retributionem. retributio regnum caelorum et paradisi est incolatus. alia eius interpretatio quae dicitur \'firmamentum\'. quid est \'audi\'? non otiose dicitur quod commune est omnibus et suppetit uniuersis ipso iure naturae. et ideo non est otiosumquod admoneris ut audias; cum etiam inviti, et aliud agentes, sonum tamen, aut vocem audire soleamus. Sed quia non est solum audire hoc quod suppetit officio naturae: sed etiam illud quod majus est, ut audias non usu tantum corporis, quantum intellectu mentis; ideo diligentius