comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cosdem crespsisse tramites. husdem
institisse uestigiis. Et ut longam
epla quippe librum redolere non
debet: aut parua aut magna sunt:
difficile putes parua contempnere.
Si magna: maiora magras prepa
rantur p̾mia. Ded dites. uolo prius
paternum rus uendere. et exigiuis sũp¬
tibus congregatis. siue iuaticum st̃
nere: siue in pauꝑum me alimoniã
p̃parare. Et ad hec eungłicam audi
sententiam. Si uis ꝑfectus esse: uade
uende omnia nua que habes et da
pauꝑibus: eo nem sequere me. pli¬
res iam anni sunt: quod cepisti ser¬
iure deo. Mens xp̃m scquens. non
diu scłi sustentat onus:. nec se pati¬
tur istiusmodi uincrlis alligari. Qͥti
potius time. ne occasio distribuendi
tum ꝓposito suo. Decem aliquid ẽp¬
tum est nummulus: uel unũ libẽ¬
ter accepiam: dum ne ad prelium fes¬
tiuartem. nulle p̃peliant more.
Matheus sedens ad theloneum: au¬
dit sequere me. Numquid prius
ratiocinia supputauit. et reuersus

Expanded text:
eosdem erupisse tramites, iisdem eosdem erupisse tramites, iisdem institisse vestigiis. Et ut longam istola quippe librum redolere non debet aut parva aut magna sunt, difficile putes parva contemnere. Si magna, majora magnis praemia praeparantur. Sed dicis: Volo prius paternum rus vendere, et exiguis sumptibus congregatis, sive viaticum viae sternere, sive in pauperum me alimoniam praeparare. Et hic Evangelicam audi sententiam: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et veni, et sequere me . Plures jam anni sunt quod coepisti servire Deo. Mens Christum sequens non diu saeculi sustinet onus, nec se patitur istiusmodi vinculis alligari. Quin potius timendum, ne dum occasio distribuendi ntum in proposito tuo. Decem aliquid emptum est nummulis, vel unum libenter accipiam, dum me ad praelium festinantem nullae praepediant morae. Matthaeus sedens ad teloneum audit: Sequere me . Numquid prius ratiocinia supputavit, et reversus
Abbreviated transcription (Latin):
tum: relinque solum : spretisq ut¬
bibus ad descrta secede: ut possis ora¬
re cum xpisto. Erit quidem durus
et mucidus. et ordeaceus forte panisi
sed delicatum nulitem rex non amat
Itlm que similam et mella et olcũ
manducaui. fornicationis arguit᷑:
non quod mali sint cẏbi. quos pater¬
na indulget clementia: sed quod
mollis preliator ad pͥmam statim
aciem concidat: et post umbrara.
solem ferre non queat: et post su¬
darium galcam oneri potius repu¬
tec qͣm tutamini. Quod si exire
cupis. et mater obsistit in limine:
loquere ei uerbum dñi tui. Mater
mea et fratres mei hii surit: qui fa¬
ciunt uoluitatem patris mei qui ĩ
celis est. Si uernacule cum quib
nuttritus es flere. eo paterni ruris
memoria. ipsius quoq domus angu¬
li ec secreta retinere te ceꝑint: in qͥ¬
bus infans uolutatus e. lusisti
puer. adolescentulus lasciuisti: re¬
cordare omnes qui nunc heremi
acole sunt. et celestes illos choros. ꝑ

Expanded text:
tum, relinque natale solum, spretisque urtum, relinque natale solum, spretisque urbibus ad deserta secede, ut possis orare cum Christo. Erit quidem durus et mucidus, et hordeaceus forte panis. Sed delicatum militem rex non amat. Jerusalem, quae similam et mel, et oleum manducavit, fornicationis arguitur: non quod mali sint cibi, quos paterna indulget clementia; sed quod mollis praeliator ad primam statim aciem concidat, et post umbram solem ferre non queat: post sudarium galeam oneri potius reputet, quam tutamini. Quod si exire cupienti mater obsistit in limine, loquere ei verbis Domini tui: Mater et mea fratres mei hi sunt qui faciunt voluntatem Patris mei, qui in coelis est. Si vernaculae, cum quibus nutritus es, flere, et paterni ruris memoria, ipsius quoque domus anguli, et secreta retinere te coeperint, in quibus infans volutatus es, lusisti puer, adolescentulus lascivisti: recordare omnes, qui nunc accolae eremi sunt, coelestes illos choros, per
Abbreviated transcription (Latin):
los iudebimus. Quid causer de ueti
restamento: Nouos ꝑcurre libros:
uti opinor. sunt eungłia quatuor:
sis. Nichil preter ista. Numquid
alicubi cereus: Nonne in fine iam
cuͣngłii detonantis. inter septem can¬
delabra et lucernas aurcaz. sponsus
reuelatur incedens: Ad hec respon¬
debis. Et ego idcireo a te fieri postula¬
iii.quia scii esse difficile quod pe¬
tebam. Brcuiter omnis soluitut
questio: et par pari refertur senten¬
tia. Eo ego me idciro facere non pu¬
mabo: quia rem difficillimam postu¬
laui. Attameri nete causando differã:
si coram pariter fucrimus. audies uni¬
uersa que sentio: ut si quid forte nesci¬
mus. in tua aure moriatur. Nam qͥ
scribio: multos sumit iudices. Aliis
Ille si unus sermo aefucrto. quasi clau¬
dam oratiunculam despicit: alius
si se paululum loquentis coturnus
ettulerit: non prbrm latrabit esse
les rechorem. Ita si uis te michi hoc
obligari munere: ante placentinas
delitias desere: soc̾tare abralx. habi¬

Expanded text:
bis igniculos. Quid causer de veteri bis igniculos. Quid causer de veteri Testamento? Novos percurre libros. Hi, ut opinor, sunt Evangelia quatuor, sis. Nihil praeter ista; numquid alicubi cereus? Nonne in fine  Al. fide Evangelii detonantis inter septem candelabra et lucernas aureas, sponsus revelatur incedens? Ad haec respondebis: Et ego a te fieri idcirco postulavi, quia scivi esse difficile quod petebam. Leviter omnis solvitur quaestio, et par pari refertur sententia. Et ego me idcirco facere debere non putabo, quia rem difficillimam postulasti: attamen ne te causando differam, si coram pariter fuerimus, audies universa quae sentiam: ut si quid forte nescimus, in tua aure moriatur. Nam qui scribit, multos sumit judices: alius Ille si unus sermo defuerit, quasi claudam oratiunculam diffugit. Alius si paululum se loquentis cothurnus extulerit, non presbyterum latrabit esse, sed rhetorem. II. Itaque si vis te mihi hoc obligari munere, Placentinas delicias desere, sectare Abrahae habi
Abbreviated transcription (Latin):
hec siue legeris: laudabis oratoris
eloquentiam. Et ut breuiter signẽ:
puta te qͣntiliant controuersiam recor¬
dari: in qua pauꝑ causatur. dolens
ob intertium apum flores ab impu¬
dentissimo diuite uenenatos. Esto.
Hec iocunda sint: et aurem composi¬
num. quid ad eclie sacramenta. qͥd
ad tempus pasche ꝓsunt cum agnus
occiditur. cum accinctis lumbis car¬
nes cum ossibus deuorantur. et cũ
dammodo cultum redactis. leuitalo¬
quitur. docetq quod bene non didi¬
cit: et festissimo predicans tempore.
toto dehinc anno iusticia uocis eius
indicteur: Uides ne quod grandia
sint. intelligis te difficilia postula¬
re : In codem quippe momento. et
predicanda conscribere. et cur ita p̃¬
dicata sunt dicere: omnium difficil¬
limum est.Nam illud quod me
manis uocibus disserendum est. Le¬
ge pentatheucum: instrumentum
ꝑcurre uetus: nusqͣm in dei sacrifi¬
tiis mella. nusqͣm cereorum sed lucer¬
narum lumina. et oleo fotos ignicu¬

Expanded text:
 sive legeris, laudabis oratoris  sive legeris, laudabis oratoris eloquentiam. Et ut breviter signem, puto te Quintiliani controversiae recordari, in qua pauper causatur, dolens ob interitum apum, flores ab impotentissimo divite venenatos. Esto haec jucunda sint, et aurem composinum, quid ad Ecclesiae sacramenta, quid ad tempus Paschae quo agnus occiditur, cum accinctis lumbis carnes cum ossibus devorantur: cum tacdammodo cultum redactis, Levita loquitur, docetque quod pene non didicit: et festivissimo praedicans tempore, toto dehinc anno justitium vocis ejus indicitur? Videsne quam grandia sint? intelligis te difficilia postulare. In eodem quippe momento et praedicanda conscribere, et cur ita praedicata sint docere, omnium difficillimum est. Nam illud pene me manis vocibus disserendum est. Lege Pentateuchum, Instrumentum percurre vetus: nusquam in Dei sacrificiis mella, nusquam cerae usum, sed lucernarum lumina, et oleo fotos vide
Abbreviated transcription (Latin):
ulla res. uetus inquit co¬
mitus tam facilis est: que¬
non difficilis fiat. si eam¬
inuitus facias. Quod sulle rem
facilem difficuiter fieri inuito ani¬
mo pritauit: quid me facere posse
estimas in re maxima. et nullius
unqͣm disserta eloquentia: Nam
quicumq uoluerunt de laudibus
cerei dicere: plenis ut aiunt uentis
ingenii sui tetendere uela: et quast
quedam pelagi alta penetrantes. ui¬
cina abscondere littora. Statim in
orationis foribus renitet rerũ cla¬
mor. florum pͣtorumq descriptio.
et in modum sonantis molliter
maris. uerba cadentia: dum descri¬
buntur apes. quod sine corui gene¬
rantur et generant: quod sole a con¬
cubitu libere. natos ore legunt. ar¬
te componunt: et quadam ratione
uitali. animas opusculis non de
suo inserunt. Precerea totus uirgi¬
lii georgicorum liber. ꝓfertur in me¬
dium: grex et uolans agmen indu¬
cttur: tantoq strepitu diuersa nar¬
rantur munia: ut milttatibus castͥs
interesle re credas. Sed cum audieris¬

Expanded text:
ulla res vetus inquit Comicus tam facilis est, quin difficilis fiat, si invitus facias. Quod si ille rem facilem difficulter fieri invito animo putavit, quid me facere posse existimas in re maxima, et nullius umquam edisserta eloquentia? Nam quicumque voluerunt de laudibus Cerei dicere, plenisque, ut aiunt, ventis ingenii sui intendere vela, et quasi edam pelagi alta penetrantes, vicina abscondere littora: statim in orationis foribus retinet oratorum clamor, florum, pratorumque descriptio, et in modum sonantis aurae molliter verba cadentia, dum describuntur apes, quod sine coitu generantur et generant, quod solae a concubitu liberae, natos ore legunt, arte componunt, et quadam ratione vitali, animas apiculis, non de suo inserunt. Praeterea Virgilii totus Georgicorum liber profertur in medium, rex advolans agmen inducit, tantoque strepitu diversa narrantur munia, ut militaribus castris interesse te credas. Sed cum haec audieris
Abbreviated transcription (Latin):
mẏnister. ut suꝑ eos se tumidꝰ
esterat. ad quoꝵ preces xp̃i corpꝰ
sangiuisq conficitur: Queris
auctoritatem: audi testimoni¬
sum. Paulus et thymachcuᷤ
sunt in phylippis. cum
ep̃is et araconibus. Uis et ali¬
ud exemplum: In actib apłoꝵ
ad unius eccłie sacerdotes. ita
paulus loquitur. Attendite nio¬
bis et cuncto gregi in quouos
spiritus sanctus posuit episco¬
pos: ut regeretis eccłiam dñt.
quam acqui sunt sanguine
suo. Ac ne quis contentiose i
una eccłia plures ep̃os fuisse
contendat: audi et aliud resti¬
monium. in quo manifestis¬
corrigeres. et constitueres per
ciuitates prbros. sicut et egotͥ
mandaui: si quil est sine cri¬
mine unius uxoris uir. filios
Habens fideles. non in accusa¬
tione luxurie. aut non subdi¬
tos. Oporteo erum ep̃m sine¬
crimine elle: quasi dei dispẽ¬
satorem: Et ad thymotheum.
Noli neggligere graen que tͥ

Expanded text:
minister, ut super eos se tumidus minister, ut super eos se tumidus efferat, ad quorum preces Christi corpus sanguisque conficitur? quaeris auctoritatem ? audi testimonium: Paulus et Timotheus, sunt in Philippis, cum episcopis et diaconibus. uis et aliud exemplum? in Actibus apostolorum ad unius ecclesiae sacerdotes ita Paulus loquitur: adtendite uobis et cuncto gregi, in quo uos spiritus sanctus posuit episcopos, ut regeretis ecclesiam domini, quam adquisiuit sanguine suo. acne quis contentiose in una ecclesia plures episcopos fuisse contendat, audi et aliud testimonium, in quo manifestist, quae deerant, corrigeres et constitueres per ciuitates presbyteros, sicut ego tibi mandaui: si quis est sine crimine, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusatione luxuriae aut non subditos. oportet enim epcrimine esse, quasi Dei dispensatorem . » Et ad Thimotheum: « Noli negligere gratiam quae in
Abbreviated transcription (Latin):
todire debebant: hos in sacerdo¬
tib eligendis canones obsertia¬
re: non iuxta ꝓpria odia. et pri¬
tiatas simultates. carpentemq
auctorem suum semꝑ mniridiã.
legem xp̃i interpretari. Uide qͣn¬
tum testimonium ste huuius¬
his quem arguunt mariti: eui
preter uinculũ conuigale et hoc
ante baptismum. rachil aliuia ab
emulis obici potest. Qui precepit
non mechandum: ipse dixit. et
non occides. Si nou mechamur.
sed occidimus: transgressores
legis sumus. Qui totam legẽ
scruauerto. ec offenderit in imo:
sio omnium reul. Itaq cum op¬
posuerint nobis irxorem ante
bapusmum: nos ab eis omnia
que post baptismum precepta
sunt requiramus. Pretereunt
que non licet: et obiciunt quod
concellum est.tu. ad eiingli¬
fatuus fatua
loquitur audio quenidam ĩ
tantam erupisse uecordiam:
ut diaconos prbr̃is. id est epĩs
aute ferret. Nam cum apłs ꝑ
spicue doceat eos dem esse pres¬
biteros quos et ep̃os: quid pati¬
tur mensarum et iuduarũ

Expanded text:
todire debebunt: hos in Sacerdotodire debebunt: hos in Sacerdotibus eligendis canones observare: non juxta propria odia et privatas simultates, carpentemque semper auctorem suum, invidiam, legem Christi interpretari. Vide quantum sit testimonium hujus, quem arguunt, mariti, cui praeter vinculum conjugale, et hoc ante baptismum, nihil aliud ab aemulis objici potest. « Qui praecipit non moechandum, ipse dixit, et non occides. si non moechamur et occidimus, transgressores legis sumus. qui totam legem obseruauerit et offenderitinuno, fit omnium reus. itaque, cum obposuerint nobis uxorem ante baptismum, nos ab eis omnia, quae post baptismum praecepta sunt, requiramus. praetgreunt, quod non licet, et obiciunt, quod concessum est. LXX. AD MAGfatuus fatua loquetur. audio quendam in tantam erupisse uaecordiam, ut diacones presbyteris, id est episcopis, anteferret. nam cum apostolus perspicue doceat eosdem esse presbyteros, quos episcopos, quid patitur mensarum et uiduarum
Abbreviated transcription (Latin):
mores suos sepe reprehen dit. es¬
assidua meditatione correxit:
non substantiam pauꝑib ero¬
gauit: de cathedra quod ãmͦ
ductuir ad cathedram: id est
de suꝑbia ad suꝑbiam. Iudici¬
um autem ec riuna diaboli:
nulli dubium quin arrogan¬
tia sit Incidunt in eam: qui in
puncto hore nec dum discipuli.
iam magisiri sunt. Oporter au¬
tem cum et testimonium habe
bonum: ab his qui foris sunt.
Quale principium: talis er clari¬
sula. Ir reprehensibilis est. qui¬
non solum a domesticis. uerum
ec cib alienis consono ore lauda¬
tur. Aliemi et extra eccłiam sũt
uidei: Heretici atq gentil es.
Talis ergo sit pontifex xp̃t: ut
qui religioni dechrauit. utte
ciis dechracre non audeant. at
nunc plerosq cernimus uel fa¬
uorem ppłi in aurigarum redũ
precio redimere: uel tanto om̃i¬
um hominum odio iuuere:
ut non extorqueant petunta.
qr iod mimi impetrant gestib.
Hec fili oceane sollicito timore
ꝑquire. Hec magistri ecclie cus¬

Expanded text:
mores suos saepe reprehendit, emores suos saepe reprehendit, eassidua meditatione correxit: non substantiam pauperibus erogavit. De cathedra quodammodo ducitur ad cathedram, id est, de superbia ad superbiam. Judicium autem et ruina diaboli, nulli dubium, quin arrogantia sit. INCIDUNT IN EAM qui in puncto horae, necdum discipuli 425 jam magistri sunt. Oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt. Quale principium, talis et clausula. Qui irreprehensibilis est, non solum a domesticis, sed et ab alienis consono ore laudatur. Alieni et extra Ecclesiam sunt Judaei, haeretici, atque Gentiles. Talis ergo sit Pontifex Christi, ut qui religioni detrahunt, vitae ejus detrahere non audeant. At nunc plerosque cernimus, vel favorem populi, in aurigarum morem pretio redimere: vel tanto omnium hominum odio vivere, ut non extorqueant pecunia, quod mimi impetrant gestibus. 10. Haec, fili Oceane, sollicito timore perquirere : haec magistri Ecclesiae cus
Abbreviated transcription (Latin):
tismate mortuam. imnio cum
xp̃o uiuificatamin chalum pra¬
amthraere: cum tam aꝑtum ẽ¬
uidensq preceptum nemo cus¬
todiat. Heri cathetuminus. ho¬
are pontifex: heri in amphyte¬
atro. hodic in eccłia÷ uespere in
cirto. manc in altario: didũ
faittor hystrionum. nunc uirꝰ¬
gium consecrator. Num igno¬
rabat apłs tergiuersationes nos¬
tras: et argumentoꝵ ineptia⁊
nesciebat: Qui dixit unius
toris iurum: ipse mandautt
irreprehensibilem: sobrium:
prudentem: ornatum: hospi¬
talem: doctorem: modestum:
non iunolentum: non ꝑcussorẽ:
non licigiosum÷ non auarũ.
non neophitum. Ad hec omnia
claudemus oculos: solas iude¬
mus utores. Quod autem ait.
ne in superbiam elatus incidat
diaboli: quis non exemplo ue¬
rum ꝓbet. Ignorat momentane¬
us sacerdos humilitatem et mã¬
suetudinem rusticoꝵi ignorat
blandicias xp̃ianas: nescit se¬
ipse contempnere: de dignita¬
te tͣnsfertur ad dignitatera
Non ieuinauit: non fleuit s ñ

Expanded text:
tismate mortuam, imo cum tismate mortuam, imo cum Christo vivificatam in calumniam trahere, cum tam apertum evidensque praeceptum nemo custodiat. Heri catechumenus, hodie pontifex: heri in amphitheatro, hodie in Ecclesia; vespere in circo, mane in altario: dudum fautor histrionum, nunc virginum consecrator. Num ignorabat Apostolus tergiversationes nostras, et argumentorum ineptias nesciebat? Qui dixit, unius uxoris virum , ipse mandavit irreprehensibilem, sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem, doctorem, modestum: non vinolentum, non percussorem, non litigiosum, non avarum, non neophytum. Ad haec omnia claudimus oculos, solas videmus uxores. Quod autem ait: Ne in superbiam elatus, incidat in judicium diaboli, quis non exemplo verum probet? Ignorat momentaneus Sacerdos humilitatem, et mansuetudinem rusticorum: ignorat blanditias Christianas; nescit seipsum contemnere: de dignitate transfertur ad dignitatem: non jejunavit, non flevit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ria sumptuum a fratrib acci¬
piebant: et precer uictum atq
uestitum nichil se aliqtud nec
habere net uelle gla̾bantur.
Quam ad tymotheum auari¬
ciam: ad tytum turpis litchri
cupiditatem apertissime notat.
Domum suam bene regentẽ
Non ut opel augeat: non itt re¬
gias paret epulas: non ut ce¬
latas pathenas struat. et fasi¬
des aues lentis uaporib coquat.
qui ad ossa ꝑueniant. et suꝑfi¬
ciem carniura non dissoluant
artificis temꝑamento: sod ut
qd̾ ppłis preceͥpturus est. pͥus
a domesticis exigat. Filios habẽ¬
tem subaitos cumonini casti¬
taco. ne scilicet itratent᷑ fili os
hely. qui in uestibulo rempli
cum mulierib dormiehant:
et religionem predam putan¬
tes. quicquid optimum in hos¬
tiis erat. in suas delitias con¬
uercebant. Non neophycum:
nc i suꝑbram elatus. in ui¬
diciura incidat diaboli. Mirari
satis non queo que hominum tã¬
ta sit cecttas. de uxorib ante bap¬
tistum dispritare: et rem in bap¬

Expanded text:
ria sumptuum a fratribus acciria sumptuum a fratribus accipiebant, et praeter victum atque vestitum nihil se aliud nec habere, nec velle gloriabantur. Quam ad Timotheum avaritiam, 424 ad Titum turpis lucri cupiditatem apertissime notat . Domum suam bene regentem. Non ut opes augeat, non ut regias paret epulas, non ut caelatas patinas struat, non ut Phasides aves lentis vaporibus coquat, qui ad ossa perveniant et superficiem carnis non dissolvant artifici temperamento: sed ut quod populo praecepturus est, prius a domesticis exigat. Filios habentem subditos, cum omni castitate; ne scilicet imitentur filios Eli, qui in vestibulo Templi cum mulieribus dormiebant; et religionem praedam putantes, quidquid optimum in hostiis erat, in suas delicias convertebant . Non neophytum, ne in superbiam elatus in judicium incidat diaboli . Mirari satis non queo, quae hominum tanta sit caecitas, de uxoribus ante baptismum disputare; et rem in bap
Abbreviated transcription (Latin):
estuans. cito despumat in lybi¬
dinci. In umo luxuria. in lu¬
miria uoluptas: in uoluptate
impuditicia est. Qui luxuriat
uiuens mortuus est. Ergo qui
inebriatur: et mortuus et sepul¬
tus est. Noc ad unius hore ebri¬
etatem nudat femora sua: que
ꝑ sexcentos annos sobrietate cõ¬
rexerat. Loth per temulentiã
nesciens lybidini miscer inces¬
tum: et quem sodoma non ut¬
cerat. uina uicerunt. ꝓcusso¬
rem autem ep̃m ille condemp¬
nat. qui dorsum suum posu¬
s ad flagella: et maledectus ñ
remaledixit. Sed modestun.
Dutob malis unum opposu¬
it bonum: ut teraulentia et
ira. modestia refrenentur. Nõ
lragiosti: non auiarum.
Nichil est impudentius arro¬
gantia rusticoꝵ. qui garruli¬
tatem auctoritatem putant:
et parati semꝑ ad lites. in sub¬
iectum sibi gregem. tumidis
sermonib tonant. auaritiã
in sacerdote uitandam et sa¬
muel docet. nichil coram po¬
pulo eripuisse se cuiqͣm ꝓbãs:
et aploꝵ pauꝑtas. qui refrige¬

Expanded text:
aestuans, cito despumat in libiaestuans, cito despumat in libidines. In vino luxuria, in luxuria voluptas, in voluptate impudicvivens mortuus est: ergo qui inebriatur, et mortuus et sepultus est. Noc ad unius horae ebrietatem nudat femora sua , quae per sexcentos annos sobrietate contexerat. Lot per temulentiam, nesciens libidini miscet incestum: et quem Sodoma non vicerat, vina vicerunt. Percussorem autem Episcopum ille condemnat, qui dorsum suum posuit ad flagella: et maledictus non remaledixit . Sed modestum . Duobus malis unum opposuit bonum; ut temulentia et ira, modestia refrenentur. Non litigiosum, non avarum. Nihil enim impudentius arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctoritatem putant; et parati semper ad lites, in subjectum sibi gregem tumidis sermonibus tonant. Avaritiam in Sacerdote vitandam, et Samuel docet: nihil coram populo eripuisse se cuiquam probans : et Apostolorum paupertas, qui refrige
Abbreviated transcription (Latin):
re ex hoc uerbo: uixta illud tril¬
lii. Caput est artis: docere quiod
facias. Sunt enim qui n dã
ignorantes mensuram suam.
et tante stoliditatis ac uetor¬
die: ut et in motu et inintes¬
su. et in habitu et in sermone
communi risum exspectarti¬
b tribuant: et quasi intelli¬
gerites quid sit ornatus. co¬
munt se uestib et munde¬
cus corporis: et lauoris men¬
se epulas parant: cum omĩs
istiusmodi ornatus et cultus
sordib fediorsit. Quod autẽ
dostrina a sacerdotib expeta¬
tut: et ueteris precepea sunt le¬
ꝗoꝰ et ad tycum plenius scri¬
bitur. Innocens enim et abiq
sermone
con¬
uersio. qͣntum exemplo ꝑdest.
tantum silentio nocet. Namet
latratu canum. baculoq pas¬
tous: lupoꝵ rabies deterren¬
da est. Non iuinolertum. non
ꝑcussorem. uirtitb ucia op¬
posuit: Didicimus quales
esse debemus: discamus quales
non esse debeant saterdotes.
uinolentta. scurronum est et
commessatoꝵ i uenterq mero

Expanded text:
re ex hoc verbo, juxta illud Tulre ex hoc verbo, juxta illud Tullii: Caput est artis, decere quod facias. Sunt enim quidam ignorantes mensuram suam, et tantae stoliditatis ac vecordiae, ut et in motu et in incessu, et in habitu, et in sermone communi, risum spectantibus praebeant: et quasi intelligentes quid sit ornatus, comunt se vestibus et munditiis corporis, et lautioris mensae epulas parant: cum omnis istiusmodi ornatus et cultus sordibus foedior sit. Quod autem doctrina a Sacerdotibus expetatur, et veteris praecepta sunt Legis, et ad Titum plenius scribitur. INsermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam latratu canum, baculoque pastoris, luporum rabies deterrenda est. Non vinolentum, non percussorem. Virtutibus vitia opposuit. Didicimus dicimus, quales esse debeamus: discamus quales non esse debeant sacerdotes. Vinolentia, scurronum est et comessatorum: venterque mero
Abbreviated transcription (Latin):
supradiximus. Qunc hoc tan¬
tum admonemus: nt si uniꝰ
uxoris uir etiam ante baptis¬
mum quertiur: cetera quoq
que precepta sunt arte
baptismum reqiiramus. Neq
enim compecit unuiersa post
baptismum: ec unum hoc mã¬
datum intelligere ante bap
tismum. Sobrium siue ui¬
gilantem: nephayos quippe
ittrumq lignificat: prudẽ¬
tem: ornatumꝰ. hospitalem:
dottorem. Sacerdotes qui my¬
nistrant u templo dei. ꝓhibẽ¬
uir iunura et siceram bibere.
ne in crapula et ebrietate ag¬
grauentur corda eorum: et
ut sensus officiura exhibens
deo. iugeat semꝑ et tenus sit.
Quod autem infert pruden¬
tem: excludit eos qui sub no¬
mine simplicitatis excusant
stlticiam sacerdotum. Ni si
erum cerebrum sanum fuerit:
omnia membra in uitio er̃t.
Ornatum quoq epytais est
prioris uerbi: id est irreprebẽ¬
sibilis. Qui uttia non habet:
irreprehensibilis appellatur
Qui iurtutib polleo ornatus
est. Possumuis et alia intellige¬

Expanded text:
supra diximus. nunc tansupra diximus. nunc tantum admonemus, ut, si unius uxoris uir etiam ante baptismum quaeritur, cetera quoque, quae praecepta sunt, ante baptismum requiramus. neque enim conpetit uniuersa post baptismum et unum hoc mandatum intellegere ante batismum. Sobrium, sive vigilantem, νηφάλιος quippe utrumque significat. Prudentem, ornatum, hospitalem, doctorem . Sacerdotes qui ministrant in templo Dei, prohibentur vinum et siceram bibere: ne in crapula et ebrietate aggraventur corda eorum; et ut sensus officium exhibens, Deo vigeat semper, et tenuis sit. Quod autem infert prudentem, excludit eos, qui sub nomine simplicitatis excusant stultitiam Sacerdotum. NISI ENIM cerebrum sanum fuerit, omnia membra in vitio erunt. Ornatum quoque, ἐπίτασις est prioris verbi, id est, irreprehensibilis. Qui vitia non habet, irreprehensibilis appellatur: qui virtutibus pollet, ornatus est. Possumus et aliud 423 intellige
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotii ꝓponttur. Iam in
potestate et conscientia singui¬
loꝵ est. quales se tbi aspiciant
ut uel dolere ad deformecritem.
uel gaudere ad pulchrteudinẽ
possint. Si quis ep̃atum descde¬
rat: bonum opus desiderat.
Opuis: non dignitatem. Labo¬
rem: non delicias. Opues ꝑ qd̾
humilitate decrescat: non irtai¬
mescat fastigio. Oportes trgo e¬
piscopum irreprehensibilem
esse. Id ipsum quoq ad cytũ.
Si quis est line trimine. Omẽs
uirtutes in uno sermone com¬
preh endit: et pene rem contͣ
naturam exigit. Si enuim om¬
ne peccatum etiam in otioio ĩt¬
bo reprehensione dignissimũ
est. quis est ille qui absq pec¬
cato est. ⁊ el est sine reprchensio¬
ne uersetur in mundo. Sed
fturus pastor ecclie talis eli¬
gitur: ad cuius comparatio¬
nen⁊ recte grex reteri nominẽ¬
tur. Definturt rethores orato
doctus merito lusciptatuo. ꝑ¬
dit enim auctoritatem dicer¬
di: cuius sermo oꝑe destruit᷑.
Unuis uxoris uirum. De hoc

Expanded text:
sacerdotii proponitur. iam in sacerdotii proponitur. iam in potestate et conscientia singulorum est, quales se ibi aspiciant, ut uel dolere ad deformitatem uel\' gaudere ad pulchritudinem possint. si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat: opus, non dignitatem, laborem, non delicias: opus, per quod humilitate decrescat, non intmescat fastigio. Oportet ergo episcopum irreprehensibilem esse . Id ipsum quoque ad Titum: Si quis est sine crimine . Omnes virtutes in uno sermone comprehendit, et pene rem contra naturam exigit. Si enim omne peccatum, etiam in otioso verbo, reprehensione dignum est, quis ille, qui absque peccato, id est, sine reprehensione, versetur in mundo? Sed futurus pastor Ecclesiae talis eligitur, ad cujus comparationem recte grex caeteri nominentur. Definiunt rhetores oratordoctus merito suscipiatur. Perdit enim auctoritatem dicedi, cuius sermo opere destruitur. uniusuxoris uirum: de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
graphum decreti. quod erat
conttrarium nob̃: et ipsum tu¬
ltt de medio affigens illud cru¬
t. Orania nostra cum xpisto
mortua sunt: uniuersa cyro¬
graphi ueteris petcata deleca:
lolum nomen uuuit uxoris
Dies me deficiet. si cuncta que
ad potentiam baptismi ꝑtinẽt.
de scripturis sc̃is uoluero digẽ¬
rere: et natiuitatis scde. iramo
in xp̃o prime ponere sacramẽ¬
da. Anteqͣm dictandi finem fa¬
ciam. iam erim intelligo me
mensuram excedere epłe: uo
futuri ep̃i utta describitur.
cursim exponere: ut apłm nõ¬
unius uxoris elogio. sed in ora¬
nibus que precepit. doctorẽ
gentiura susciptamus. Simul
obiecro ne quis me in sugilla¬
tione istins temporis sacerdo
Uoenim oratores et phylosophi
describentes qualem esse ue¬
lint ꝑfectum oratorem et phy¬
los ophum. non faciunt unu¬
riam demostem ec platoni.
sed res ipsas absq ꝑsonis de¬
fuuunt: tic in descriptiore
ep̃t eo in eoꝵ expositione que
scripta sunt quasi speculum

Expanded text:
graphum decreti, quod erat graphum decreti, quod erat contrarium nobis: et ipsum tulit e medio affigens illud cruci. omnia nostra cum Christo mortua sunt, uniuersa chirographi ueteris peccata deleta: solum nomen uiuit uxoris? dies me deficiet, si cuncta, quae ad potentiam baptismi pertinent, de scripturis sanctis uoluero digerere et natiuitatis secundae, immo in Christo primae, ponere sacramenta. «. Antequam dictandi finem faciam — iam enim intellego me mensuram excedere epistulaefuturi episcopi uita describitur, cursim exponere, ut apounius uxoris elogio, sed in omnibus, quae praecipit, doctorem gentium suscipiamus. simul obsecro, ne quis me in sugillationem istius temporis sacerdotm. ut enim oratores et philosophi describentes, qualem uelint esse perfectum oratorem et philosophum, non faciunt iniuriam Demostheni et Platoni, sed res ipsas absque personis definiunt, sic in descriptione episcopi et in eorum expositione, quae scripta sunt, quasi speculum
Abbreviated transcription (Latin):
Dabo cor nouum: ec sp̃m no¬
uum. In xp̃o enuim iħu neq
circumcilio aliquid ualet. neq
prepittium sed noua creatura
Unde et caritamus canticum
nouum: et ueccri homine de¬
postto. non ambulamus in ie¬
tustate littere. s innouitate sp̃c
Hic est calculus nouus cut
nouum nomen inscribtar:
quod nemo scit legere. nisi qui
illud acceꝑit. Quotquot enim¬
in xp̃o baptirati sumus in xp̃o
tħti: in morte illius baptizati
sumus. Consepula enum et su¬
mus ꝑ baptismum in mortem:
ut quornodo surrexit xpistus
a mortius ꝑgłam patris. tca
et nos in nouitate uite ambu¬
lemus. Totiens nouitatem le¬
gimus: et tam maculosum
nomen uxoris non potest ulla
nouitate deleri. Conseputt enĩ
sumus xp̃o in baptismate: et re¬
sre iximus ꝑ fidem oꝑationis
dei. qui suscitauit eum a mor¬
tius. Cumq essemus mortiri
in deuictis et preputio carnus noᷤᷤ
rre: conutuficauto nos cum
illo donans omtta delicta. delẽs
quod aduerlum nios erat cỹro¬

Expanded text:
dabo cor nouum et spiritum nodabo cor nouum et spiritum nouum; in Christo enim Iesu neque circumcisio aliquid ualet neque praeputium, sed noua natura. unde et cantamus canticum nouum et ueteri homine deposito non ambulamus in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus. hic est calculus nouus, cui nonum nomen inscribitur, quem nemo scit legere, nisi qui illum acceperit. quotquot enim baptizati sumus in Christo Iesu, in morte illius baptizati sumus, consepulti ei per baptismum inmorte, ut, quomodo surrexit Christus a mortuis per gloriam patris, ita et nos in nouitate uitae ambulemus. totiens nouitatem legimus et tamen maculosum nomen uxoris non potest ulla nouitate deleri? consepulti sumus Christo in baptismate et resurreximus per fidem operationis dei, qui suscitauit eum a mortuis. cumque essemus mortui in delictirae, convivificavit nos cum illo, donans omnia delicta; delens quod adversum nos erat chiro
Abbreviated transcription (Latin):
iterum parturio donee xpistus
formetur in uobis: ec lac uob
potum dedi non escam. My¬
cheas de gr̃a baptismi uaticira¬
tur. Ipse auercet et miscrebit᷑
nostri: demerget iniquitates
nostras: et proiciet in profuri¬
dura iaris omnt a peccata nr̃a
Quomodo ui lauachro omnia
peccata mergunt᷑ ⁊ siuna uxor
suꝑnatat. Seati quoꝵ reraisle
sunt iniquitates: et quoꝵ rec¬
ta sunt peccata. beatus ur cui
non umputauit dñs petcatum.
Arbitror quod possuntis et nos
huit aliquid cantico iungere.
Seatus uir cui non impittabitt
dñs uxorem. Audiamus et ihe¬
chiel filium horainis : quomͦ
de eius uirtute ꝓnuntiet. qui
hominis frcturus est filius. As¬
sumam uos de gentibz. et asper¬
gam uos suꝑ aquam mundam:
b immuridiciis uestris: et da¬
bo uobis cor nouum et spirtiũ
nouum. Ab omnib inquit
raundabo uos sordibus. In om¬
nib nichil preteriniicitur. Sor¬
des emundantur: qͣnto mag̾
inundicie non coinquinant᷑.

Expanded text:
iterum parturio, donec Christus iterum parturio, donec Christus formetur in uobis, et: lac uobis potum dedi, non escam. Micheas de gratia baptismi uaticinatur: ipse auertet et miserebitur nostri; demerget iniquitates nostras et proiciet in profundum maris omnia peccata nostra. Quomodo in lauacro omnia peccata merguntur, si una uxor supernatat? beati, quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. beatus uir, cui non inputauit dominus peccatum. arbitror, quod possimus et nos huic aliquid cantico iungere: \'beatus, cui non inputauit dominus uxorem\'. audiamus et Ezechielein, filium hominis, quomodo de eius uirtute pronuntiet, qui hominis futurus est filius: adsumam uos de gentibus et aspergam super uos aquam mundam bus inmunditiis uestris; et dabo uobis cor nouum et spiritum nouum. \'ab omnibus\', inquit, \'mundabo uos sordibus\'. in \'omnibus\' nihil praetermittitur. sordes emundantur: quanto magis munditiae non coinquinantur?
Abbreviated transcription (Latin):
lum tudeoꝵ: et statim a petro
aa baptismum mrititur. Ante¬
qͣm parturiat parit syon. ec na̾¬
ettur gens simul. Paulus perse¬
quitor ecclie et lupus rapax
beniamyn. anante oui subiit¬
tit caput: nec ante recuꝑat as¬
pectum. qͣm curet baptismo ce¬
etcatem. Curuichus caridacis
regine echyopum. lectione ꝓphe¬
tica xp̃i baptismati preparatur:
mutat cortra naturam echy¬
ops gellem suam: et pardus ua¬
riecates sitas. Qui iohannis ac¬
ceꝑant baptisma. quia spiritũ
sanctum nesciebant. iterum bap¬
tizartur: ne quis putaret gẽ¬
tib et uideis aquas sinc spiri¬
tu sancto ad salutera posse suf¬
ficere. uox dñt suꝑaquas: do¬
minus suꝑ aquas mnultas. Do¬
minus diliuim inhabita¬
re facit: dentes eius sicut grex
detonsarum. que ascenderũt
de la uachto.omnes ge mellos
habentes: eo infecunda non ẽ
in eis. Si non est infecunda nͦ¬
stcrilis: omnes habent ubera
lacte rorantia: que cum apło
possint dicere. filioli mei. quos

Expanded text:
lum Iudaeorum et statim a Petro lum Iudaeorum et statim a Petro ad baptismum mittitur. antequam parturiat, parit Sion et nascitur gens simul. Paulus, persecutor ecclesiae et lupus rapax Beniamin, Ananiae oui submittit caput nec ante recuperat aspectum, quam curet baptismo caecitatem. eunuchus Candacis reginae lectione prophetica Christi baptismati praeparatur; mutat contra naturam Aethiops pellem suam et pardus uarietates suas. qui Iohannis acceperant baptisma, quia spiritum sanctum nesciebant, iterum baptizantur, ne quis putaret e gentibus aut Iudaeis aquas sine spiritu sancto ad salutem posse sufficere. uox domini super aquas, dominus super aquas multas, dominus diluuium inhabitare facit. dentes eius sicut grex detonsarum, quae ascenderunt de lauacro, omnes gemellos habentes, et infecunda non est in eis. si non est infecunda nsterilis, omnes habent ubera lacte rorantia, quae cum apostolo possint dicere: filioli mei, quos
Abbreviated transcription (Latin):
nis legũ gurgitib irrigant᷑.
Abraham et ysaac pittcos to¬
diunt: repugnant allophili:¬
et bersabet cuuttas iuramenti.
regnumq salomonis nomen
iumit a fontib. Rebecca iue¬
tittur ad puteum: tachel ꝓpt̾
aquas supplantatorts oscło sa¬
lutatur. Moyses filias sacer¬
dotis madyan. aꝑto pitteo ab
inutria iundicat. Precettor
domini in aquis fontuita iuxͣ
rat. Ipie saluator post bagtis¬
ma et sanctificatas suo laua¬
chro iordarus aqͣs: regnum
celoꝵ incipte predicare. Primũ
signum ex aquis facit. Sama¬
ritana uocatur ad puteum:
sttientes inuitantur ad potũ.
Dychodemo dicit octulte: nisi
quis reuarus fuerit ex aqua
et sp̃u. non intrare eum in reg¬
no celoꝵ. Qui abaquis ceꝑat:
finiuit in aquuis. Latus xp̃i ꝑ¬
cuttitur lantea: et baptismi atq
martyris pariter sacramenta
funduntur. Post resurrectionẽ
apłos mitcit ad gentes: precepie
cis ut baptrent cas in my ste¬
rio trinitatis. Peniret facti popu¬

Expanded text:
tis legis gurgitibus irrigantur. tis legis gurgitibus irrigantur. Abraham et Isaac puteos fodiunt; repugnant allophet Bersabee, ciuitas iuramenti,. regnumque Salomonis nomen sumit a fontibus. Rebecca inuenitur ad puteum. Rachel propter aquas subplantatons osculo salutatur. Moyses filias sacerdotis Madiam aperto puteo ab iniuria uindicat. praecessor domini in aquis fontium iuxta rat. ipse saluator post baptisma et sanctificatas suo lauacro Iordanis aquas regnum caelorum incipit praedicare. primum signum ex aquis facit, Samaritana uocatur ad puteum, sitientes inuitantur ad potum. Nicodemus discit occulte, nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrare eum regna caelorum. quia ab aquis coeperat, finiuit in aquis: latus percutitur lancea et baptismi atque martyrii pariter sacramenta funduntur. post resurrectionem apostolos mittit ad gentes, praecipit eis, ut baptizent eas in mysterio trinitatis. paenitet facti popu
Abbreviated transcription (Latin):
lum leuat. Eabricatur homo
de limo: et inter manus dei
aquarum satramenta uersan¬
tur. Plantatur parad ysus in
clen: et unus fons in quatu¬
or principia diuiditur: qui
postea egrediens de templo.
et contra solis ortum uaders. a¬
maras aquas mortuasq iuri¬
ficat. peccat mundus: et sine
aquaꝵ diliuuo non purgatur.
Statuq columba spirttus sc̃
expulso altte tet̾rimo. ica ad
noe quasi ad xp̃m in iordanc
deuolat: et ranio refectionis.
acluminis pacem orbi ãnun.¬
diat. Pharao cura exeretiu suo
nolens populum der exire de
egypto in typo baptismatis
suffocatur: et in psalnus de ĩ¬
terfectione illiuis scribitur
Tu confirmasti in iurcute ⁊ua
mare. contribulasti capita dra¬
conum in aquis: tu confre¬
gisti caput draconts. Unde et
reguli et scorpiones arentia
qucq sectaritur: et postqͣm ad
aquas uenerint. ydropicos
et lẏmphaticos faciunt. Mata
mutatur satramento crutis.¬
et .lxxͣ. palme apłoꝵ. dulcora¬

Expanded text:
lum leuat. fabricatur homo lum leuat. fabricatur homo de limo et inter manus dei aquarum . sacramenta uersantur. plantatur paradisus in Edem et- unus . fons in quattuor principia diuiditur, qui postea egrediens de templo et contra solis ortum uadens amaras aquas mortuasque uiuificat. peccat mundus et sine aquarum diluuio non purgatur. statimque columba spiritus sancti expulso alite taeterrimo ita ad Noe quasi ad Christum in Iordane deuolat et ramo refectionis ac luminis pacem orbi adnuntiat. Pharao cum exercitu suo nolens populum dei exire de Aegypto in typo baptismatis suffocatur. et in Psalmis de interfectione illius scribitur: tu confirmasti in uirtute tua mare, tu contriuisti capita draconum in aquis, tu confregisti caput draconis magni. unde et reguli et scorpiones arentia quaeque sectantur et, postquam ad aquas uenerint, hydrophobus et lymphaticos faciunt. Merra mutatur sacramento cruet LXX palmae apostolorum dulcora
Abbreviated transcription (Latin):
tie resistamus. sed ut doce a¬
mus te scripturas sanstas sic
intelligere ut sccipte sunt: nͤ
euacuare baptismũ saluato¬
tis. et totum patibuli sacra¬
mentuni irritum facere. Red¬
damus quod pauloante pro¬
misimus: et de scola rethoꝵ
aquarum lauddes et baptismi
predicemus. Ruidis mundꝰ
nec dura sole rutilante. nec
pallente luna. nec astris mi¬
cantib. incompositam eo in¬
ui sibilem matheriem. ab ys¬
soꝵ magnitudine et deformi¬
sp̃c dti in aurige modum suꝑ
aquas ferebatur: et nas centẽ
mundum in figura baptismi
parturiebat. Inter eclum et t̾¬
ram racdiũ exstruttur firma¬
mentum: et iuxta hebraici ser¬
monis echimologiata. cclum
ul est samaym. ex aquis sorut̃
uocabulum: et aque que suꝑ
celos sunt in laudes dm̃ sepa
rantur. Unde et in iherechiel
cristallum suꝑ chetub yri uide¬
tur excentum: iq est compacte
et acusiores aque. Primum de
aquis qd uiuit egreditur: et
pcrinatos fideles de terra ad ce¬

Expanded text:
tiae resistamus, sed ut doceatiae resistamus, sed ut doceamus te scripturas sanctas sic intellegere, ut scriptae sunt, nec euacuare baptismum saluatoris et totum patibuli sacramentum initum facere. Reddamus, quod paulo ante promisimus, et de schola rhetorum aquarum laudes et baptismi praedicemus. rudis mundus necdum sole rutilante nec pallente luna nec astris micantibus inconpositam et inuisibilem materiem abyssorum magnitudine et deformiSpiritus Dei in aurigae modum super aquas ferebatur, et nascentem mundum in figura baptismi parturiebat. Inter coelum et terram medium exstruitur firmamentum, et juxta Hebraici sermonis etymologiam, coelum, id est Samaim, ex aquis sortitur vocabulum, et aquae quae super coelos sunt in laudes Domini seprantur. unde et in Ezechiel crystallum super cherubin uidetur extensum, id est conpactae et densiores aquae. primum de aquis, quod uiuat, egreditur et pinnatos fideles de terra ad cae
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis uxorem potius ĩ¬
telligi. Uiolenta est inquies
ec satis dura. etiam interpre¬
tatio hec. Redde igituoscrip¬
ture simplicitatem suam:
ne tius cor᷑ te legib diraice¬
tur. Queram et aliud. Si qͥs
ante baptismum habuerit
concubinam. et illa mortua
baptiratus uxorem duxerit.
annon: Resporidebis. posse
fierr: quuia corcubinam ha¬
buerit non irorem. Coniu¬
gales ergo tabule ec iura do¬
talia: non coitus ab apło con¬
dempuantur: Multos uide¬
mus ob turaiam pauꝑtatem
uxorum sartinam declinare:
et ancillas suas habere pro
uxorib: susceptosq ex his libe¬
ros colere ut ꝓprios. Si forte
ditati ab imꝑatore stolam me¬
ruerint: confestim apło colla
scibinittet: et inuitus inter ux¬
ores eas reuꝑe cogetur. Sinau¬
tem pͥntipale rescripcum ea¬
dem tenuitas imperare non
quiuerit: cum romanis legi¬
bus seita eclie mittabuntur.
ad dotales tabulas. Het uta¬
uersa proferimus: non quo
uere et simplici intelligen¬

Expanded text:
testimoniis uxorem potius intestimoniis uxorem potius intellegi. \'uiolenta est\', inquis, \'et satis dura etiam haec interpretatio.\' redde igitur scripturae simplicitatem suam, ne tuis contra te legibus dimicemus. quaeram et aliud: si quis et ante baptismum habuerit concubinam et illa mortua baptizatus uxorem duxerit, an non? respondebis posse fieri, quia concubinam habuerit, non uxorem; coniugales ergo tabulae et iura dotalia, non coitus ab apostolo condemnatur. multos uidemus ob nimiam paupertatem uxorum sarcinam declinare et ancillulas suas habere pro uxoribus susceptosque ex his liberos colere ut proprios; si forte ditati ab imperatore stolas illis meruerint, confestim apostolo colla submittet et inuitus inter uxores eas recipere cogetur; sin autem principale rescriptum eadem tenuitas inpetrare non quiuerit, cum Romanis legibus scita ecclesiae mutabuntur. ad dotales tabulas. haec uniuersa proferimus, non quo uerae et simplici intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
ne de alia ad aliam eccliam c
ditioris adultere querat am¬
plexts: et quomodo culpa et
logismis id est in cogitationi¬
b accipitur. domusq dispen¬
satio ad animam refertur et
corpiis: tra uxores pontificum
dici ecclias: de quib in ysaia
scriptum est. Mulieres ꝑpantes
cle spestaculo: uenite. Non est
enim popłs habens intelligen¬
tiam. Et rursum. Mulieres
diuites surgite: et audite uo¬
cera meam. Et in ꝓuerbiis.
Mulierem fortem quis inue¬
niet: Honorabilior est preti¬
osis lapidib: que talis est. Cõ¬
fidio in ea cor uirisiu: Et in
coder uolumtne. Sabiens mu¬
lier edificauit domum: insi¬
piens autem destruxit manib.
Het hoc inquiunt ep̃is iudeat᷑
indignura: cum de deo scrip¬
tum quoq sit. Sicut despicit
uxor iurum suum: sic despi¬
cit me domus ifrael. Et in apło
Despondi enim uos ura iuro
uirginem castam exhibere .xͦ.
Mulierem autem id est sẏna¬
ita. iuxta greci sermonis ani¬
biguitatem: in his omnibus

Expanded text:
ne de alia ad aliam ecclesiam ne de alia ad aliam ecclesiam ditioris adulterae quaerat amplexus — et, quomodo culpa et γισμοῑς, id est in cogitationibus, accipitur domusque dispensatio ad animam refertur et corpus, ita uxores pontificum dici ecclesias. de quibus in Esaia scriptum est: mulieres, properantes de spectaculo uenite; non est enim populus habens intellegentiam, et rursum: mulieres diuites, surgite et audite uocem meam, et in Prouerbiis: mulierem fortem quis inueniet? honorabilior est pretiosis lapidibus, quae talis est; confidit in ea cor uiri sui, et in eodem uolumine: sapientes mulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destruxit manibus. nec hoc, inquiunt, episcopis uideatur indignum, cum de deo quoque scriptum sit: sicut despicit uxor uirum suum, sic despexit me domus Israhel, et in apostolo: despondi enim uos uni uiro, uirginem sanctam exhibere Christo; mulierem autem, id est γυναῑκα, iuxta Graeci sermonis ambiguitatem in his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
quia non habuit quod diit¬
teret : eo quia non dimisit ilĩ¬
co maret quod non fuit: Quan¬
tan ium habeat baptisma. et
aquie in xp̃o sc̃ificate grãm. pau¬
uilum post docebo. Interim uui¬
xta uulgare ꝓuerbium: malo
arboril nodo. malus cuncus re¬
quirendus est. Hoc quoa dicit
uncus uroris uirum. potest et
aliter disceri. Ex iudeis erat
Sciebat lege concellum: et ex¬
emplo patriarcharum ac mo¬
yst. familiare populo nouerat.
in multis uxorib liberos spar¬
gere. Ipsis quoq sacerdotib:
huius licertie patebat arbit᷑¬
una. Precepit ergo ne eamdẽ
licentiam ecclie sibi iuinditẽt
saceriotes. ne bina pariter ac
terna conuigia sortantur: seq
ut singtilas uno tempore ux¬
ores habeant. Ne contentio fũ
esse clames quod diximus. ac¬
cipe et altam explanationem:
ne tibi soli liceat. non uolur¬
tatem legi. sed legem uinge¬
re uoluntati. Quidam coat
pi: et hoc innicena quoq sẏ¬
nodo a patrib esse decretum.

Expanded text:
quia non habuit, quod dimitquia non habuit, quod dimitteret; et quia non dimisit, idcirco manet, quod non fuit? Quantam uim habeat baptismum et aquae in Christo sanctificatae gratiam paululum post docebo; interim iuxta uulgare prouerbium malo arboris nodo malus cuneus requirendus est. hoc, quod dicit unius uxoris uirum, potest et aliter disseri. ex Iudaeis eratsciebat lege concessum, exemplo patriarcharum ac Moysi familiare populo nouerat in multis uxoribus liberos spargere, ipsis quoque sacerdotibus huius licentiae patebat arbitrium: praecipit ergo, ne eandem licentiam ecclesiae sibi uindicent sacerdotes, ne bina pariter et trina coniugia sortiantur, sed ut singulas uno tempore uxores habeant. contentiosum clames esse, quod diximus; accipe et aliam explanationem, ne tibi soli liceat non uoluntatem legi, sed legem iungere uoluntati. quidam coactpi — et hoc in Nicena quoque synodo a patribus esse decretum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad coitum publica facies exse¬
crata est. Ille quod licebat. uere¬
cundo pudore celauit: tu quod
non licebat. impudenter om̃i¬
um oculis ingessisti. Illi scrip¬
tum est. Honorabiles nuptie. et
cubile inmaculatum: tibi legi¬
tur. fornicatores autem et adul
pto templum dm̃. corrumpet
illum deus. Omnia inquit nob̃
in baptismate condonata sunt
crimina: nec post indulgert¬
am uidicis est metuenda sene¬
ritas: dicente apło. Et hec quidẽ
fustis: sed ab litti estis: sed scĩfi¬
cati estis in nomine dñi nostri
iħti xp̃i: ec in sp̃u dei nostri. be¬
ne et teliciter condonata. Sed
quero quomodo tue sordes lote
sint: et mee munditie sordida¬
te. Non dico ait tuas sordida¬
tas: Ced in eodem statu mansisle
quo fuerant. Si enim sordes fuis¬
sent: lote utiq essent itt met
Rogo que est ista tegiuersatio.
et acumen omni pistillo retun¬
suis: quia peccatum non est pec¬
catum est. quia non est sordidũ
sordidum est. Non diraisit dñs.

Expanded text:
ad coitum publica facies exead coitum publica facies execrata est. Ille quod licebat, verecundo pudore celavit: tu quod non licebat, impudenter omnium oculis ingessisti. Illi scriptum est: Honorabiles nuptiae, et cubile immaculatum ; tibi legitur: Fornicatores autem et adultpit templum Dei, corrumpet illum Deus . Omnia, inquit, nobis in baptismate condonata sunt crimina: nec post indulgentiam, judicis est metuenda severitas, dicente Apostolo: « Et haec quidem stis, sed sanctificati estis, sed iustificati estis in nomine domini nostri Iesu Christi et in spiritu dei nostri -, bene et fideliter condonata. sed quaero: quomodo tuae sordes lotae sunt et meae munditiae sordidatae? \'non dico\'. ais, csordidatas, sed in eodem statu mansisse, quo fuerant; si enim sordes fuissent, lotae utique essent ut meae\\ rogo, quae est ista tergiuersatio et acumen omni pistillo retunsius: quia non est peccatum, peccatum est; quia non est sordidum, sordidum est? non dimisit dominus,