comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem ñ reuocastis. Et errantẽ dicit.
& ouem appellat.Si errabat quan¬
do ouis erat: ꝓculdubio ñ pastoris
s furis & latronis uocẽ audiebat. Sed
dñs dicit. Quotqͦt uenerunt preterme
fures sunt & latrones: s ñ audier̃ eosoueᷤ
Ergo scd̾m prescientiam dĩ uidentis qui
sunt eiꝰ. multȩ oues sunt foris. & multi
lupiitus. Multi nanq blasphemant
xp̃m. credituri in eũ. qui sunt oues foris
s adhuc alienam uocem secuntur. Item
multi intus laudant blasphematuri.
s tam̃ quamdni recte sapiunt uocẽ xp̃i
audiunt. S est quȩdam ꝓpͥauox pasto¬
ris. in qua oues ñ audiunt alienos. &
inqua ñ oues ñ audiunt xp̃m. Que est
ista uox: Qui ꝑseuerauerit usq in finẽ.
hic saluus erit. Hanc uocẽ ñ negligit ꝓ¬
prius: ñ audit alienus. Nam qui pre¬
destinatus ẽ & prescitus ad uitam: licet
ad tempus erret. tam̃ redit ⁊ ꝑseuerat.
Ego sum ostium. ꝑ me siquis inf̾ierit

Expanded text:
tem non revocastis . Et errantem dicit, tem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si errabat quando ovis erat, procul dubio non pastoris, sed furis et latronis vocem audiebat. Sed Dominus dicit: Quotquot venerunt, praeter me, fures sunt et latrones, sed non audierunt eos oves. Ergo secundum praescientiam Dei videntis qui sunt ejus, multae oves sunt foris, et multi lupi sunt intus. Multi namque blasphemant Christum, credituri in eum, qui sunt oves foris, sed adhuc alienam vocem sequuntur. Item multi intus laudant blasphematuri, sed tamen quandiu recte sapiunt, vocem Christi audiunt. Sed est quaedam propria vox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, et in qua non oves non audiunt Christum. Quae est illa vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus. Nam qui praedestinatus est et praescitus ad vitam, licet ad tempus erret, tandem redit et perseverat. « Ego sum ostium; per me si quis introierit
Abbreviated transcription (Latin):
quotqͦt uenerunt fures st̃ & latrones. s n̾
uiuenerunt. ñqͥmissi ante euͣgłia.¬
sunt. fures fuerunt. Unde in ꝓph̃a.
Ueniebant. & ego ñ mittebam eos. In ue-¬
erunt latrones. Precones ueritatis ñ
uenerunt pret̾ eum quiẽ ueritas. quia
nus canon scͥpturarũ faugi ⁊ digo.¬
ẽ.om̃ia ñ ad totũ referri. s ad partẽ
maximam. ut ibi. Om̃s declinauerunt.
simul mutiles facti st̃. Similit̃ hic. Om̃s
qͥ uener ante me. fures fuer̃ & latrones.
Et paulus ad corinthios. Omĩb in quit
om̃ia factus sum: ut om̃s lucrifacerẽ.
ẽ illud patris ad filiũ frugi. Omĩa mea
ñ om̃s qui audier̃ uocẽ pastorisoueᷤ
fuerunt. ut iudas sub ouina pelleau¬
diens pastorẽ lupus erat. pastori in¬
filium hõis: tunc cognoscetis qͥa ego
sum. Hoc aliquis ita soluit. Quando
do facti sunt oues audier̃. Utcunq
potest dici. S ꝑ ezechielem dñs obiui¬
gando pastores.dicit de ouib. Erran¬

Expanded text:
quotquot venerunt fures sunt et latrones, sed non quotquot venerunt fures sunt et latrones, sed non venerunt nsunt, fures fuerunt. Unde in propheta: Veniebant, et ego non mittebam eos . In veerunt latrones. Praecones veritatis non venerunt praeter eum qui est veritas; quia nus canon Scripturarum est, omnia non ad totum referri, sed ad partem maximam, ut ibi: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Similiter hic: Omnes qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones. Et Paulus ad Corinthios: Omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . ti . Ita est illud Patris ad Filium frugi: Omnia mea n omnes qui audierunt vocem pastoris, oves fuerunt, ut Judas, sub ovina pelle audiens pastorem, lupus erat, pastori inFilium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Hoc aliquis ita solvit: Quando do facti sunt oves, audierunt. Utrumque potest dici, sed per Ezechielem Dominus objurgando pastores, dicit de ovibus: Erran
Abbreviated transcription (Latin):
eas sic emissas quasi de egypto uadit uelut
in columna nubis ⁊ ignis. exemplo indi¬
cans qd docuit. Oues illũ secuntur quo¬
cunq ierit: ꝑseuerando usq in finem.
Nec enim bene uiuere dicendi st̃. qͥ finẽ
bene uiuendi uł cecitate nesciunt. uel
inflatione contẽpnunt. Alienũ autẽ
ñ secuntur s fugiunt ab eo: quia non
eis iñc. Illi aut̃ ñ cognouert̃: quid lo
queretur eis. In hoc coniuncunt᷑ ẽẽ cȩci.
Int̃est enim int̾ nos & ilios antequam
ista u̾ba agnoscamꝰ qm pulsamꝰ ut
aꝑiatur nob. illi aut̃ non. Dixit gͦ eis
iterũ u̾c. Am̃ am̃ dico uob̃. quia ego
nouit patrem. nos aũt ꝑ illũ: sic
intrat in ouile. id÷ ad corda ouium ꝑ se:
& nos ꝑ ipsum. Oculus carnis se uide
alia dicuntur q̃ ñ sunt uerbũ: & ipsũ
uerbum. Multi sunt pastores ut bom
ep̃i: ostium uͦ nemo est nisixp̃e. In apo¬
calipsi dicuntur sci ñ ostium s portȩ.
ꝑquas puenitur ad ostium. O mnes

Expanded text:
eas sic emissas quasi de Aegypto vadit velut eas sic emissas quasi de Aegypto vadit velut in columna nubis et ignis, exemplo indicans quod docuit. Oves illum sequuntur quocunque ierit, perseverando usque in finem. Nec enim bene vivere dicendi sunt qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. « Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo, quia non eis Jesus. Ilqueretur eis. In hoc convincuntur esse caeci. Interest enim inter nos et illos, antequam ista verba agnoscamus, quoniam pulsamus ut aperiatur nobis, illi autem non. Dixit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen, dico vobis, quia ego novit Patrem, nos autem per illum, sic intrat in ovile, id est ad corda ovium per se et nos per ipsum. Oculus carnis se videralia dicuntur quae non sunt verbum, et ipsum verbum. Multi sunt pastores ut boni episcopi; ostium vero nemo est, nisi Christus. In Apocalypsi dicuntur sancti, non ostium, sed portae per quas pervenitur ad ostium. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
de tenebris humiles. qui se ñ ui¬
dere putant. & ꝑ te querunt ut uideañ.
Suꝑbi uͦ sapientes sͥ ut pharisei exhi
uerbis commoti. & qui uident cecifiant.
se uidere putant.s exꝑim̃to pene ce¬
cos se ẽẽ sentient. Et hoc ẽ iudiciũ icd
discretio. quȩ discernit causam creden¬
tium ã suꝑbis. ludicium enĩ damna¬
tionis: ñ mͦ s in fine fiet. Unde dñs
alibi. Ego ñ iudico quenquã. Et au-¬
dierunt ex phariseis qui cũ ipso eraN:
& dixerunt ei. Nunquid & nos ceci

Expanded text:
miles, qui se non videre putant, et per te quaerunt ut videant. Superbi vero sapientes sibi, ut Pharisaei ex his verbis commoti, et qui vident caeci fiant, se videre putant, sed experimento poenae, caecos se esse sentient. Et hoc est judicium, id est discretio, quae discernit causam credentium a superbis. Judicium enim damnationis non modo, sed in fine fiet. Unde Dominus alibi: Ego non judico quemquam . Et audierunt ex Pharisaeis qui cum ipso erant, et dixerunt ei: Nunquid et nos c
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit ad huc inunctus. se iam dudũ
cor ad credendũ paratum habuisse sed
in quẽ credere debeat ignorasse Et dr¬
xit ei in̾c. Et uidisti eum. & qui loqͥtur
tecum ipse ẽ. At ille ait. Credo dñe. Et
ꝓcidens adorauit eum. Iam dñs lauat
inuncto faciem cordis. iam m̃tis ocłos
illuminat. et ille confitetur ñ tantũ fi¬
lium hõis s etiam di Et dix̃ ei in̾c. In
iudiciũ ego in hc̃ mundũ ueni. ut qͥ ñ

Expanded text:
 His verbis ostendit adhuc inunctus, se jam dudum cor ad credendum paratum habuisse, sed in quem credere debeat ignorasse. Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. At ille ait: Credo, Domine. Et procidens, adoravit eum. Jam Dominus lavat inuncto faciem cordis, jam mentis oculos illuminat, et ille confitetur non tantum filium hominis, sed etiam Dei. Et dixit ei Jesus: In judicium ego in hunc mundum veni, ut
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Dnẽ. ꝓpicius estomͥ peccatori.
habere ad uoluntatẽ exaudiria dõ.
Ad uoluntatẽ demones exauditi sunt.
ꝑmissi ire inporcos. Ad uoluntatẽ pͥn¬
ceps eoꝵ diabolus. aqͦ petitus iobtẽp¬
tari. ñ ẽ negatus: ut eẽt hic ꝓbatꝰ. ille
confusus. Aliquando ds̃ quasi iratus
dat qđ petis. & ꝓpicius nogat qđ petis.
Quando bonũ petitis: incumbite orati¬
eorũ ira:. libere ueritatẽ confitetur. Hoc
enim ñ nͥ a dño. nec a discipłis fieret. nͥ¬
ds̃ eẽt in eis. Respondunt & dixert̃ ei.
In peccatis natus es totus.⁊ tu doces no:
Et eiecerunt eum foras. Qđ clausis
ocłis natus ẽ. dicunt ẽe ꝓ peccato parea¬
tum. S xp̃c totum sanat ȩxtra ocłos. e¬
corintus aꝑit. Totiens int̾rogando ut
diceret magistrũ fecerant. quẽ ingrati
docentẽ piecerunt. s quia expulsus est.
magis factus est xp̃ranus.CxxXI

Expanded text:
diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori habere ad voluntatem exaudiri a Deo. Ad voluntatem daemones exauditi sunt, permissi ire in porcos . Ad voluntatem princeps eorum diabolus, a quo petitus Job tentari, non est negatus , ut esset hic probatus, ille confusus. Aliquando Deus quasi iratus dat quod petis, et propitius negat quod petis. Quando bonum petitis, incumbite oratieorum ira, libere veritatem confitetur. Hoc enim nonnisi a Domino, nec a discipulis fieret, nisi Deus in eis. Responderunt et dixerunt ei: In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Quod clausis oculis natus est, dicunt esse pro peccato parentum. Sed Christus totum sanat extra oculos, et intus cor aperit. Toties interrogando ut diceret, magistrum fecerant, quem ingrati docentem projecerunt; sed quia expulsus est, magis factus est Christi
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ aꝑuit tͥ oculos : Respondit eie .
Dixi uobis iam: & audistis. Quid iterum
uultis audire: Nunquid & uos uultis di¬
scipuli eius fieri: Hoc quasi stomachans
& quasi ex ceco uidens.iam ñ ferens cecos
respondit. Maledixerunt ei. & dixer̃. Tui
discipulus illius sis: nos aũt moysi disci¬
puli sumꝰ. Nos scimus quia moysi locutꝰ
est ds̃. hunc aũt nescimꝰ unde sit. Suꝑtꝰ
dixerant. hunc scimꝰ unde sit: hic dicuis
Se nescire. S nescire nos dicimꝰ q̃ abicimꝰ.
Itaq scdm cor eoꝵ maledictio ẽ qđ di¬
cunt. tu discipłs illius sis: s qđ dicit᷑
optabile ẽ om̃ib. ut discipłi xp̃i sint.
Respondit ille homo. & dixit eis. In hoc
enim mirabile ẽ quia uos nescitis unde
sit: & aꝑuit oculos meos. Scimus enim
quia peccatores ds̃ ñ audit. S siqͥs dei
cultor ẽ & uoluntatẽ ens facit. hc̃ exau¬
dit Adhuc inunctus loquit᷑. nam ⁊ pec¬
catores audit ds̃. Si enim ñ audiret:
frustra publicanus pec̾tus ꝑcutiendo

Expanded text:
ndit eis: Dixi vobis jam, et audistis; quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Hoc quasi stomachans et quasi ex caeco videns, jam non ferens caecos, respondit. Maledixerunt ei et dixerunt: Tu discipulus ejus sis, nos autem Moysi discipuli sumus. Nos scimus quia Moysi locutus est Deus: hunc autem nescimus unde sit. Superius dixerant, hunc scimus unde sit; hic dicunt se nescire. Sed nescire nos dicimus quae abjicimus. Itaque secundum cor eorum maledictio est quod dicunt: tu discipulus ejus sis, sed quod dicitur est optabile omnibus, ut discipuli Christi sint. Respondit ille homo et dixit eis: In hoc enim mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus non audit. Sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur, nam et peccatores audit Deus. Si enim non audiret, frustra publicanus pectus percutiendo
Abbreviated transcription (Latin):
IAit. Nescio. AuGUS TINUS.¬
nimus illius adhuc muncto simi¬
lis erat. ñdum uidenti ad purũ. Nescit
enim quẽ p̃dicat. S illi qui carnaliter
sabbatum obseruabant: nec uidentes
erant nec inuncti. Adducunt eũ ad
phariscos: qui cecus fuerat. Erat aũt
sabbatũ quando litũ fecit ĩc: ⁊aꝑuit
oculos eiꝰ Iterum gͦ interrogabant eũ¬
pbariser: qͦm̾ uidisset. Iue aut̃ dix̃ eis.
Lutũ posuit mͥ suꝑ ocłos: ⁊ laui ⁊ uideo.
Ni delimo terre hoĩem formauit.
ꝑidem genus luti humanum
genus reformauit.Dicebant gͦ ex pha¬
risȩis quidam. Non ẽ hic homo a dõ. qui
sabbatum ñ custodit. Alii dicebant. Quo¬
mͦ potest homo peccator hȩc signa facere :
Et scisma erat intereos. E iebat diuisio
inter lucem & tenebras: quia iam qͥdam
inungebantur. Dicunt gͦ ceco iterum.
Tuquid dicis de eo qui aꝑuit ocłos tuos:
lue aut̃ dixit: quia ꝓpħa ẽ. Querebant
quomͦi eum de synagoga pellerent. s ille
constanter dixit eum ꝓpħam eẽ. adhuc

Expanded text:
Ait: nescio. AUGUST. Animus ejus adhuc inuncto similis erat, nondum videnti ad purum. Nescit enim quem praedicat. Sed illi qui carnaliter Sabbatum observabant, nec videntes erant, nec inuncti. Adducunt eum ad Pharisaeos qui caecus fuerat. Erat autem Sabbatum quando lutum fecit Jesus, et aperuit oculos ePharisaei quomodo vidisset. Ille autem dixit eis: Lutum posuit mihi super oculos, et lavi, et video. Qui de limo terrae hominem formavit, per idem genus luti humanum genus reformavit. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam: Non est hic homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Et schisma erat inter eos. Fiebat divisio inter lucem et tenebras, quia jam quidam inungebantur. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo, qui aperuit oculos tuos? Ille autem dixit, quia propheta est. Quaerebant quomodo eum de Synagoga pellerent, sed ille constanter dixit eum prophetam esse, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
habuit Cur se membrum supra uerticem
excollit: Recusat ẽẽ in corpore. qui ñ uult
odium mundi sustinere cũ capite. Si de
mundo fuissetis: mundꝰ qđ suũ erat dilige¬
ret. Si malus punit scelera mali. exparte
mundus odit qđ suum ẽ dum punit: ex
parte amat. quia malus fauet malis. Odit
mundus in se naturam: diligit uiciũ. Dili¬
git iniquitatẽ: odit animã suã. Nobis ũ de
natura dũ. diligite immicos ur̃os. & de ui¬
cio. nolite diligere mundũ Quia ũ de
mundo ñ estis. s ego elegi uos de mundo:
ꝓptea odit uos mundus. Uniuerse hoc dr̃
eccłe. quam & sepe nomine mundi appellat
scriptura. ut illut. Non uenit filius hõis ut
iudicet mundũ: s ut saluet᷑ mundꝰ ꝑ ipsũ.
Et illud. Ds erat in xp̃o: mundũ reconcili¬
Iementore sermonis mei quẽ ego dixiuo¬
bis. Non est seruus maior dño suo. Hic
significatur seruus ꝑtinens adtimorẽ ca¬
Si me ꝑsequuti sunt. & uos ꝑsequentur. Si

Expanded text:
habuit. AUGUST. Cur se membrum supra verticem habuit. AUGUST. Cur se membrum supra verticem extollit? Recusat esse in corpore, qui non vult odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo fuissetis, mundus quod suum erat diligeret. Si malus punit scelera mali, ex parte mundus odit quod suum est, dum punit; ex parte amat, quia malus favet malis. Odit mundus in se naturam, diligit vitium; diligit iniquitatem, odit animam suam. Nobis vero de natura dicitur: Diligite inimicos vestros ; et de vitio: Nolite diligere mundum . Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Universae hoc dicit Ecclesiae, quam et saepe nomine mundi appellat Scriptura, ut illud: Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Et illud: Deus erat in Christo, mundum reconciliMementote sermonis mei, quem ego dixi vobis: Non est servus major domino suo. Hic significatur servus pertinens ad timorem caSi me persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
s unum in radice dilectionis. Hoc ẽ qđ apls
ait. Fructus sp̃s ẽ caritas. Ausustinus.
capite incepit. deinde cetera tanquã
ex isto capite orta contexuit. Que stint
gaudium. pax longanimitas. & cet̾a. Au̾s¬
st autẽ caritas motus animi ad fruen-¬
dm̃. Id eligere prudentia ẽ. nullis inde
auerti molestiis fortitudo ẽ. nullis illecebriᷤs.
temꝑantia ẽ. nulla suꝑbia. iusticia ẽ. Hic
sunt hȩ uirtutes in actu. in et̃na beatitu¬
die in effectu. Hic in oꝑe: ibi in merrede.
Hic in officio: ibi in fine. Cupiditas uͭ ẽ motꝰ
ammi ad fruendũ se & ꝓximo & qͦlibet cor S¬
pore: ñ ꝓpt̾ dm̃. Qd agit indomita cupiditaᷤᷤ
ad corrumpendũ aniũ & corpꝰ suũ: flagi¬
tium uocatur. Qđ autẽ agit ut alteri noceat.
facinus dr̃. Et hec sunt duo genera om̃ium
peccatoꝵ S flagitia priora sunt. quȩ cũ ex¬
inamuerint ammum. & ad quandã egestatẽ
ꝑduxerint: in facinora ꝓsilitur. Si mundꝰ
uos odit. scitote quia me priorẽ uobis odio

Expanded text:
sed unum in radice dilectionis. Hoc est quod Apostolus ait: Fructus spiritus est charitas . A capite incepit, deinde caetera tanquam ex ipso capite orta contexuit, quae sunt gaudium, pax, longanimitas , et st autem charitas motus animi ad fruenDeum. Id eligere, prudentia est; nullis inde averti molestiis, fortitudo est; nullis illecebris, temperantia est; nulla superbia justitia est. Hic sunt hae virtutes in actu, in aeterna beatitudine in effectu; hic in opere, ibi in mercede; hic in officio, ibi in fine. Cupiditas vero est motus animi ad fruendum se et proximo et quolibet corpore non propter Deum. Quod agit indomita cupiditas ad corrumpendum animum et corpus suum, flagitium vocatur; quod autem agit ut alteri noceat, facinus dicitur. Et haec sunt duo genera omnium peccatorum, sed flagitia priora sunt, quae, cum exinaniverunt animum et ad quamdam egestatem perduxerint, in facinora prosilitur. Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio
Abbreviated transcription (Latin):
seruus ẽ amicus. Sicut duo timores. sic
sunt duȩ seruitutes. Est timor quẽ ꝑfecta
caritas foras mittit: est alt̃ timor castꝰ. ꝑ¬
& seruitutẽ et timorẽ qui ñ est in caritate
dicens. Non enim accepistis sp̃m seruntutis
iterum in timore. De timore casto dix̃. Noli
altum saꝑe. s time. De seruitute ñ casta
dictum ẽ. iam ñ dicam uos seruos. De alt̾a
seruitute dicit alibi. Euge serue bone. in¬
tra in gaudiũ dñi tui. Ergo serui sumus.
& ñ serui. Serui bomi. ñ serui tales. qualis
ille de quo scriptum ẽ. Seruus ñ manet
indomo in ȩt̃num. Uos aũt dixi amicos.
quia om̃ia quȩcunq audiui a patre meo
nota feci uob̾. Non ẽ contrarium ad hoc
qđ alibi dicit. multa habeo uob̾ dicere .s
ñ potestis portare mͦ. quia pret̾itum po¬
suit hic ꝓ futuro. ut illud. Fodert̃ manus
meas & pedes meos. Daturus erat dñs
plenitudinẽ. de qua dicit apłs. Cum aũt
uenerit qd ꝑfectum est. tc̃ euacuabitur

Expanded text:
servus est amicus. Sicut duo timores, sic duae sunt servitutes. Est timor quem perfecta charitas foras mittit, est alter timor castus pet servitutem et timorem, qui non est in charitate, dicens: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . De timore casto dixit: Noli altum sapere, sed time . De servitute non casta dictum est: Jam non dicam vos servos . De altera servitute dicit alibi: Euge, serve bone, intra in gaudium Domini tui . Ergo servi sumus, et non servi. Servi boni, non servi tales, qualis ille de quo scriptum est: Servus non manet in domo in aeternum . Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Non est contrarium ad hoc quod alibi dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo , quia praeteritum posuit hic pro futuro, ut illud: Foderunt manus meas et pedes meos . Daturus erat Dominus eis plenitudinem de qua dicit Apostolus: Cum autem venerit quod perfectum est, tunc evacuabitur
Abbreviated transcription (Latin):
tia & ȩtate & grã. apud dm̃ & hoĩes. Sensꝰ
gͦ ẽ. Sicut ꝑ ineffabilẽ grãm pat̾ dilexit me
hominẽ. & uosmn me: ita ego dilexi uos. Ma¬
nete gͤ in dilectione mea. quia diligo uos.
Si p̃cepta mea seruaueritis: manebitis in
dilectione mea. Id scietis uos ẽẽ dilectos
a me. Nemo p̃cepta seruat q̃ ñ diligit. &
nemodiligit nͥ qui seruat. nec prius serua¬
ius p̃cepta ut nosdiligat xp̃c.s nͥ nosdi
dilectione. Per hoc ostendor diligi a patre
ego homo: quia sum ei obȩdiens usq ad
stinauit. semꝑ ẽ plenũ. Gaudiũ nr̃m incho¬
at in fule renascentiũ. implebitur autem
in premio resurgentiũ. Hoc ẽ preceptum
meum ut diligatis inuicẽ. sic̃ dilexi uos.
Utquid dilexit nos xp̃c. nisi ut cũ eo reg¬
naremus: Ergo ut dm̃ habeamus:. nos
diligamꝰ. Siuedicatur precepttĩ siue man¬
int̃pretatur. lam hanc sententiã cdixerat.
uibiait. Mandatũ nouũ do uob̃: tit dili¬
gatis inuicẽ. Ergo repetitio ista: est com¬

Expanded text:
tia, et gratia apud Deum et homines . Sensus ergo est: Sicut per ineffabilem gratiam Pater dilexit me hominem, et vos in me: ita ego dilexi vos. Manete ergo in dilectione mea, quia diligo vos. Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea. Id est, scietis vos esse dilectos a me. Nemo praecepta servat qui non diligit, et nemo diligit, nisi qui servat, nec prius servamus praecepta, ut nos diligat Christus; sed dilectione. Per hoc ostendor diligi a Patre ego homo, quia sum ei obediens usque ad stinavit, semper est plenum. Gaudium nostrum inchoat in fide renascentium, implebitur autem in praemio resurgentium. Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem sicut dilexi vos. Ut quid dilexit nos Christus, nisi ut cum eo regnaremus? Ergo ut Deum habeamus, nos diligamus. Sive dicatur praeceptum, sive maninterpretatur. Jam hanc sententiam dixerat ubi ait: Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem . Ergo repetitio ista est com
Abbreviated transcription (Latin):
uerba mea in uob̾ manserint: qđcunq
uolueritis petetis. & fiet uob. U erba dĩtẽ di¬
cuntur manere in nob. qͣndo facimꝰ ea q̃ p̃ci¬
pit. & diligimꝰ q̃ ꝓmittit. Qui aũt u̾ba tan¬
git ꝑ memoriam. & ñ coheret illis ꝑ obȩdien¬
tiam: ñ sunt ei in beneficiũ.s indamnatio¬
nistestimoniũ. Si petimꝰ & ñ fit. ñ recte pe¬
timus. quia ñ petit mansio it̾ri. nec qđ ba-¬
bent u̾ba eiꝰ in nob̾.s qđ habet cupiditas &
infirmitas carnis. Inquantũ enĩ manemꝰ
miñu. ñ possumꝰ uelle nͥ qdđ ẽsalutis. A. ex
N hoc clarificatus ẽ pat̾ m̃s. ut fructum
plurimũ afferatis. & efficiamin meidiscipłi
In hoc gła ẽ patͥs totũ tribuentis. qđ hõ ꝑ
eus grãm fit discipłs xp̃i: & in eo manens
fructificat ꝑ p̃dicationẽ & passionẽ cũ illo.
Ait apłs. Ipsius opus sumꝰ. in xp̃o ereati.
Siue głificatus siue clarificatꝰ dicat᷑ iex uno
icut dilexit me pat̃ & ego dilexiuos: mane¬

Expanded text:
erba mea in vobis manserint; quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Verba Dei tunc dicuntur manere in nobis, quando facimus quae praecipit, et diligimus quae promittit. Qui autem verba tangit per memoriam, et non cohaeret illis per obedientiam, non sunt ei in beneficium, sed in damnationis testimonium. Si petimus et non fit, non recte petimus, quia non petitur mansio in Jesu, nec quod habent verba ejus in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis. In quantum enim manemus in Jesu, non possumus velle nisi quod est salutis. A. 134X In hoc clarificatus est Pater meus ut fructum plurimum afferatis, et efficiamini mei discipuli. In hoc est gloria Patris, totum tribuentis, quod homo per ejus gratiam fit discipulus Christi, et in eo manens fructificat per praedicationem et passionem cum illo. Ait Apostolus: Ipsius opus sumus, in Christo creati . Sive glorificatus, sive clarificatus dicatur, ex uno Sicut dilexit me Pater, ego dilexi vos: mane
Abbreviated transcription (Latin):
Uident etiam quia ex uoluntate miserenddi
ñ necessitate naturȩ mortalis erat. ipseenĩ
solus mortuus ẽ uoluntate. alii om̃s necessi¬
tate. Qđ autẽ passio sua preceteris diffici¬
lior fuerit. idem ꝑ ieremiam testat᷑ dicens.
torm̃ta martyrum comparata. minora esse
uidebuntur. & idd nullus in passione illi se
potest ȩquiꝑare. Et hoc idd̃ factũ cẽ constat.
ut ostendet quantã dilectionẽ in hoĩe bab̾et.
ut & homo ad sui dilectionẽ magis accedẽt.
Uenit itaq filius dĩ ut hoĩem a peccato libe¬
raret. & suam illi dilectionẽ infundet. hoc
autẽ fecit. hominẽ quem assumpsit patͥ offe-¬
rendo hostiam. & quasi precium ꝓ homine

Expanded text:
Vident etiam quod ex voluntate miserendi, Vident etiam quod ex voluntate miserendi, non necessitate naturae mortalis erat: ipse enim solus mortuus est voluntate, alii omnes necessitate. Quod autem passio sua prae caeteris difficilior fuerit, idem per Jeremiam testatur, dicenstormenta martyrum comparata, minora esse videbuntur, et ideo nullus in passione illi se potest aequiparare. Et hoc ideo factum esse constat, ut ostenderet quantam dilectionem in hominem haberet, ut et homo ad sui dilectionem magis accederet. Venit itaque Filius Dei, ut hominem a peccato liberaret, et suam illi dilectionem infunderet. Hoc autem fecit hominem quem assumpsit, Patri offerendo hostiam, et quasi pretium
Abbreviated transcription (Latin):
quemadiodũ xp̃c animam suam ꝓ no¬
bis posuit. sic & nos animas ꝓ fr̃ib ponam:
hoc est qđ legitur in ꝓuerbis salomonis. Si
sederis cenare ad mensam potentis. conside
num tuam. sciens qm̃ calra oportecte p̃pa¬
rare. Mensa potentis est: unde sumitur cor¬
pus & sanguis dm̃i. Sedere ẽ. humilit̃ acce¬
dere. Considerando apposita intelligere est.
tantam gram̃ cogitare. Mittere manum
& scire quȩ oportet p̃parari ẽ: quia debemus
mam posuit. Hinc etiamait petrus apłs.¬
emplum. ut sequamur uestigia eius. Mas̃.¬
ec est in iezechiele uox suꝑ firmam̃tum
sonans. quȩ alas extensas facit inclina¬
re. Si enim martyres ñ habuissent exem¬
plum mortis. xp̃i in morte sua: tantũ facc̃
putassent. qđ plus aliquis ꝓ dõ se facere
posse nullatenus existimaret. & idõ tanta
humilitas ñeẽt. S audiunt uocẽ suꝑ fir¬
mam̃tum audent scilicet. xp̃m qui om̃ia in
manu suahabebat. uniu̾sa contumcliarũ
genera passum. ut euangłium describit.

Expanded text:
animam suam pro nobis posuit, sic et nos animas pro fratribus ponamus. Hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considernum tuam, sciens quoniam talia oportet te praeparare . Mensa potentis est, unde sumitur corpus et sanguis Domini. Sedere est humiliter accedere. Considerando apposita intelligere, est tantam gratiam cogitare. Mittere manum et scire quae oportet praeparari, est quia debemus nimam pro nobis posuit. Hinc etiam ait Petrus aposemplum, ut sequamur vestigia ejus . Haec est in Ezechiele vox super firmamentum sonans, quae alas extensas facit inclinare . Si enim martyres non habuissent exemplum mortis Christi in morte sua, tantum facere putassent, quod plus aliquis pro Deo se facere posse nullatenus existimaret, et ideo tanta humilitas non esset. Sed audiunt vocem super firmamentum, vident scilicet Christum, qui omnia in manu sua habebat, universa contumeliarum genera passum, ut Evangelium describit.
Abbreviated transcription (Latin):
membra. Unius naturȩ st̃ uitis & palmes. ꝓpt̃
qqͥ factus ẽ hõ.ut nr̃am naturam haberet.
Quare a ddidit uera. cũ ꝑ similitudinẽ uitis
uersa es in amaritudinẽ uitis alienȩ. Non fu¬
it uera uitis. q̃ spinas reddidit ꝓ uius. Uitis
cundũ hoc qđ art. ego & pat̾ unũ fumꝰ. etiã

Expanded text:
membra. Unius naturae sunt vitis et palmes, propter membra. Unius naturae sunt vitis et palmes, propter quod factus est homo, ut nostram naturam haberet. Quare addidit, vera, cum per similitudinem vitis versa es in amaritudinem vitis alienae? Non fuit vera vitis, quae spinas reddidit pro uvis. Vitis secundum hoc quod ait, Ego et Pater unu
Abbreviated transcription (Latin):
imus qui amputaret auriculã. in cuius
sanatione uirtus dñ declararet᷑. alter qͥ
nequaquã euaginatus. ostendẽt apłos
stri defensione. Ambuos.¬
lio gladii ꝓmittunt᷑. unusnoui. alt̾
ueteris testam̃ti. quib adu̾sus insidias
diaboli muniam᷑. Et dictur satis ẽ. quia
nichil deest ei quẽ utriusq testam̃ti doc¬
trina mumerit. A.C. XX XII.
Surgite eamus hinc. Auoustimis¬
dhuc discumbens discũbentib loq̃bat᷑.
Eamus dixit. ad locũ unde tradendꝰ erat
Et ymno dict̾o exiert̃ scd̾m c̃suetudinẽ
e hoc ymno ait psalmista. Edent pau
sus locũ adit. qͦ facillime reꝑiri possit.
In monte oliueti tenet᷑ m̃c. & inde ascen¬
dit ad celos. ut sciamꝰ quia inde ascendimꝰ
ad celos. unde tugilamꝰ & oramꝰ & ligamꝰ.
ne repugnamꝰ interra. Pulebre discipłos san¬
qunis ⁊ corporis sui mysteriis imbutos. ym¬
nodicto in montẽ educit oliuarũ. utom̃s in
morte ipsius baptizatos altissimo sc̃ĩ spiritꝰ

Expanded text:
unus, qui amputaret auriculam, in cujus unus, qui amputaret auriculam, in cujus sanatione virtus Domini declararetur. Alter, qui nequaquam evaginatus, ostenderet apoststri defensione. Duo gladii promuntur, unus Novi, alter Veteris Testamenti, quibus adversus insidias diaboli muniamur. Et dicitur, satis est; quia nihil deest ei quem utriusque Testamenti doctrina munierit. A. 132X Surgite, eamus hinc. AUGUST. Adhuc discumbens, discumbentibus loquebatur. Eamus, dixit, ad locum, unde tradendus erat Et hymno dicto, exierunt secundum consuetudinem e hoc hymno ait Psalmista: Edent paupsus locum adit, quo facillime reperiri possit. In monte Oliveti tenetur Jesus, et inde ascendit ad coelos, ut sciamus quia inde ascendimus ad coelos, unde vigilamus et oramus et ligamur, nec repugnamus in terra. Pulchre discipulos sanguinis et corporis sui mysteriis imbutos, hymno dicto, in montem educit Olivarum, ut omnes in morte ipsius baptizatos, altissimo sancti Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
inesse patiendi. In qͦ ostencdit᷑ benefica uir¬
tus saluatoris. ut cũ auricula serui ampu¬
taretur. ipsius tactu sanaret᷑. & immici
nium. & emas u̾bum. qͦ nuda m̃tis pe¬
netralia uestiunt᷑. Est etiã gladitis pas¬
sionis ut ȩxuas corpꝰ. & ĩmolate carnie
exuiuiis ematur tibi corona marty¬
oportet impleri mme. & qđ cũ mniqͥs deputa¬
tus ẽ. Et enĩ ea q̃ st̃ de me finẽ habent. Beoi¬
saias passionem dñi describens int̃ cetera
ponit qđ cum iniustis deputatꝰ ẽ. latrones
utiq insinuans. Finem habent dicit p̃dicta
de me. id impletionẽ. quia mox descensurꝰ
erat ad inferos. ut suos reuocaret ad supos.iu¬
xta alium ꝓpħam ei decantantẽ. Tu quoq
in sanguine testam̃titui emisisti uinctos
tuos de lacuin qͦ ñ est aqua. L. cclxxrii¬
t illidixer. Dñe. ecce gladii duo hic. At ile
dixit eis. Sat est. Nuo gladii sufficus
ad testimonium sponte passi saluatoris.

Expanded text:
inesse patiendi. In quo ostenditur benefica virinesse patiendi. In quo ostenditur benefica virtus Salvatoris, ut cum auricula servi amputaretur, ipsius tactu sanaretur, et iniminium, et emas verbum quod nuda mentis penetralia vestiuntur. Est etiam gladius passionis, ut exuas corpus, et immolatae carnis exuviis ematur tibi corona martyOportet impleri in me; et quod cum injustis deputatus est. Etenim ea quae sunt de me, finem habent. BEDA. Isaias passionem Domini describens, inter caetera ponit quod cum injustis deputatus est , latrones utique insinuans. Finem habent, dicit, praedicta de me, id est, impletionem; quia mox descensurus erat ad inferos, ut suos revocaret ad superos, juxta alium prophetam ei decantantem: Tu quoque in sanguine Testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . L. 278X At illi dixerunt: Domine, ecce gladii duo hic. At ille dixit eis: Sat est. AMBROS. Duo gladii sufficiunt ad testimonium sponte passi Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
Nformat dñs discipłos ad discretio Brua.¬
nem uirtutũ matrẽ tenendã. ut altasit ui¬
uendi regula tpre ꝑsecutiõis: alia tp̃re paciᷤ
St̃ nanq uuirtutes semꝑtenende. ut imiscłia.
humilitas. castitas. fides. spes. caritas. suns
& alie ꝓtp̃re locoq mutande. ut fames.
sitis. uigiliȩ. orationes. labor oꝑandi. &
docendi. Quas siquis seꝑ erequendas puta¬
uerit. ñ mͦ se earum fructu pͥuabit.s & no¬
tam incurret stulticie. Magist̃ itaq uir¬
tutum ut insinuaret discretionẽ. precepit
discipłis ad p̃dicandũ missis. neqͥd inura
tollerent. s de cuangłio uiuerent. tẽpore
uͦ ꝑsecutionis decreuit pecumã uictui ne¬
cessariam tollere. donec tempꝰ euangeli¬
randi rediret. sopita ꝑsecutione. Nlob̾aũt
iteragentib ꝑ regiones inhospitales. li¬
cet uiatici causa plura portare. quã domi
habere. Unde dñs hic qui ñ habet gladit̃
iubet ut emat. ut legentes sciant dño ñ
deesse facultatẽ resistendi. s amorẽ potiꝰ

Expanded text:
nformat Dominus discipulos ad discretionem virtutum matrem tenendam, ut alia sit vivendi regula tempore persecutionis, alia tempore pacis. Sunt namque virtutes semper tenendae, ut misericordia, humilitas, castitas, fides, spes, charitas; sunt et aliae pro tempore locoque mutandae, ut fames, sitis, vigiliae, orationes, labor operandi et docendi. Quas si quis semper exsequendas putaverit, non modo se earum fructu privabit, sed et notam incurret stultitiae. Magister itaque virtutum ut insinuaret discretionem, praecepit discipulis ad praedicandum missis, ne quid in via tollerent, sed de Evangelio viverent; tempore vero persecutionis decrevit pecuniam victui necessariam tollere, donec tempus evangelizandi rediret sopita persecutione. Nobis autem iter agentibus per regiones inhospitales, licet viatici causa plura portare quam domi habere. Unde Dominus hic, qui non habet gladium, jubet ut emat, et legentes sciant Domino non deesse facultatem resistendi, sed amorem potius
Abbreviated transcription (Latin):
otandum sane quia pat̾ tradidit
filium. filius se ipsum. discipulus
ma̾gstrũ. diabolus saluatorem iudei
rogem suũ gentib & cruci. Ecce opus cõmu¬
ne s uoluntates ualde diuerse.CUII.

Expanded text:
otandum sane quia Pater tradidit Filium, Filius seipsum, discipulus magistrum, diabolus Salvatorem, Judaei regem suum gentibus et cruci. Ecce opus commune, sed voluntates valde diversae.
Abbreviated transcription (Latin):
rit in uite: Sic nec uos nͥ in me manseritis.
U ox hereticoꝵ ẽ. qđ homo ex se ipso faciat ui¬
sticiam. s ueritas contradicit. E go sũ uitis.
uos palimtes. Qui manet in me & ego ineo
hic fert fructũ multũ. quia sineme nichil
potestis facere. Non ait parũ s nichil. qͥa
nec parum nec multũ possitmꝰ sine illo.
Manemꝰ in eo. fide & obedientia ꝑseuerando.
& ipse m nob. uelie & ꝑficere ac ꝑscuerantiã

Expanded text:
rit in vite, sic nec vos, nisi in me manseritis. rit in vite, sic nec vos, nisi in me manseritis. Vox haereticorum est, quod homo ex se ipso faciat justitiam, sed Veritas contradicit. Ego sum vitis, vos palmites; qui manet in me et ego in eo, hic fert fructum multum, quia sine me nihil potestis facere. Non ait: parum, sed: nihil; quia nec parum nec multum possumus sine ipso. Manemus in eo fide et obedientia perseverando, et ipse in nobis, velle ac perficere
Abbreviated transcription (Latin):
mentumdat ds̃. Om̃em palinitẽ in me ñ fe¬
rentẽ fruẽtũ tollet eum. & om̃em qͥfert fruc¬
tum purgabit eũ. ut fructũ plus afferat.
Nanto mundiores: tanto fructuosioreᷤ.
Mundat ds mundata corda. sp̃m cari¬
tatis amplius infundendo. Qui uͦ in uite
plantat fuer̃ s aruert̃. qui scilicet in eccła
fide herent. nec tam̃ caritate pinguesc̃t. exti¬
dentur adignẽ. Iam uos mundi estis. ꝓpter
sermonẽ quẽ locutꝰ sũ uob̃. Quare mundiestiᷤᷤ¬
ꝓpt̃ baptismũ qͦ abluti estis. s ꝓpt̃ sermo
ne uerbo ñ ẽ aqua nͥ aqua. Accedit uerbum.
& fit sacram̃tũ. Hinc quando pedes eis lauit:
dixit. Qui lotus ẽ ñ inliget ut lauet᷑: s est
mund̾ totus. Unde tanta iurtꝰ aquȩ. ut corpꝰ
tangat. & cor lauet. nͥ faciente u̾bo: Non
quia dr̃ .s quia credit᷑. Corde enĩ crediturad
iusticiã ore aũt confessio fit ad Salutem.
Uanete inme. & ego in uob̃. Sicut palmes
ñ potest ferre fructũ a semetipso nͥ manse¬

Expanded text:
e non ferentem fructum, tollet eum, et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Quanto mundiores, tanto fructuosiores. Mundat Deus mundata corda spiritum charitatis amplius infundendo. Qui vero in vite plantati fuerint sed aruerunt, qui scilicet in Ecclesia fide haerent nec tamen charitate pinguescent, excidentur ad ignem. Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Quare non ait: propter baptismum quo abne verbo non est nisi aqua. Accedit verbum, et fit sacramentum. Hinc quando pedes eis lavit, dixit: Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus . Unde tanta virtus aquae ut corpus tangat et cor lavet, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Corde enim creditur ad justitiam: ore autem fit confessio ad salutem. Manete ire fructum a semetipso, nisi manse
Abbreviated transcription (Latin):
foras sicut palmes. & arescet. & colligent
eum & in ignem mittent. & ardet.
igna uitis tanto st̃ contẽptibiliora si
inuite ñ manserint: quanto głosiora si man¬
serint. Unde ez echiel. Precisa millis agrico¬
larum usib ꝓsunt. nullis fabrilib oꝑib
deputanturr. Unsĩ eduob palmiti congruit.
aut uitis. aut ignis. Ut gͦ inigne ñ sit: ex
humore uitis fructificet. A.cxxxiii. M

Expanded text:
sicut palmes, et arescet, et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Digna vitis tanto sunt contemptibiliora, si in vite non permanserint, quanto gloriosiora si manserint. Unde Ezechiel: Praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur. Unum e duobus palmiti congruit: aut vitis, aut ignis. Ut ergo in igne non sit, ex humore vitis fructificet. A. 133IV M
Abbreviated transcription (Latin):
ed hec om̃ia facient uobis. ꝓpt̃ nom̃ me¬
um. Hocẽ. me inuobis odio habebus.
me muob̃ ꝑsequent᷑. Tanto gͥ miseriores qui
ista faciunt: quanto beatiores qui ꝑsecutio¬
nem patiuntur. Mali habent odio nom̃ xp̃i

Expanded text:
a facient vobis propter nomen meum. Hoc est, in vobis me odio habebunt, me in vobis persequentur. Tanto igitur miseriores qui ista faciunt, quanto beatiores qui persecutionem patiuntur. Mali habent odio nomen Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ritis patrem in nomine meo: det uobis.
Non esset grã si precedent merita. Non gͦ
ds̃ eligit bonos.s quos eligit gr̃a bonos facit.
Ponit eos in seipso tanquam palmites in ui¬
te. ut in eo radicati eant uolendo. uelle em̃
mente est ire.fructum afferant oꝑando
Maneat dilectio. quia ipsa ẽ fructus nost̾.
Que dilectio nunc ẽ in desiderio. ñdum in
saturitate. & ipso desidio qđcunq petie¬
rumus in nomine ũui. dabit nobis pater.
um sacra eloquia dñicis plena sint
preceptis. quid ẽ qđ de dilectione
quasi de singulari mandato hic loquit᷑
dñs. nͥquia om̃e mandatũ de sola dilecti¬
one est. & om̃ia unum p̃ceptum st̃: Qcqͥd
enim p̃cipitur. in sola caritate solidatur.

Expanded text:
ritis Patrem in nomine meo, det vobis. Non esset gratia, si praecederent merita. Non ergo Deus elegit bonos, sed quos elegit gratia bonos facit. Ponit eos in seipso tanquam palmites in vite, ut in eo radicati eant volendo velle enim, mente est ire, fructum afferant operando. Maneat dilectio, quia ipsa est fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate, et in ipso desiderio quodcunque petierimus in nomine Jesu, dabit nobis Pater. um sacra eloquia Dominicis sint plena praeceptis, quid est quod de dilectione quasi de singulari mandato hic loquitur Dominus, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt? Quidquid enim praecip
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ suꝑ gentes. ds sedet suꝑ sedem
scãm suam. Om̃s credentes. st̾ sedes ma¬
iestatis eius. Uide quia ñ hic de tẽpore
futtiri iudicii dicit. s deuocatione om¬
nium gentiũ. Non enim dix̃ cũ uenerit
filius hominis sedens: s cũ seđit. Ex eo
cȩpit sedere in sede maiestatis sue: ex
quo gentes cȩꝑunt crede meũ. Eix eo
cundũ diu̾sitates animarũ. Suscipien¬
tes u̾bum petͥ: thronus eiꝰ fuer᷑. Sic de

Expanded text:
edem sanctam suam . Omnes credentes sunt sedes majestatis ejus. Vide quia non hic de tempore futuri judicii dicit, sed de vocatione omnium gentium. Non enim dixit, cum venerit Filius hominis sedens, sed cum sederit. Ex eo coepit sedere in sede majestatis suae, ex quo gentes coeperunt credere in eum. Ex eo cundum diversitates animarum. Suscipientes verbum Patri, thronus ejus fuerunt. Sic de
Abbreviated transcription (Latin):
pharisȩiqͥerant auari. & deridebant.
eum. Disputantẽ de contẽptu mundi de¬
ridebant. cũ lex suis obseruatorib bona
terre ꝓmitteret. ñ attendentes qͥa m lege
carnalib imora. in euangłio spũalib
maiora uire p̃cipiunt᷑ Etait illis. Ulos
estis qͥ iustificatis uos corã hõib ds aũt
abhominatio ẽante dm̃. Corã hõib se u¬
stificant qͥ peccatores contẽpnunt. & se
iustos eẽ asserunt. elemosinarũ remedia
negligentes. S hȩc auara altitudo quã
iuiste damnanda sit. in seq̃nti ȩxemplo
docet ille qͥ illuminabit abscondita tene¬
brarũ. & manifestabit consilia cordium.

Expanded text:
Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum. Disputantem de contemptu mundi deridebant, cum lex suis observatoribus bona terrae promitteret, non attendentes quia in lege carnalibus minora, in Evangelio spiritualibus majora jure praecipiuntur. Et ait illis: Vos estis qui judicatis vos cabominatio est ante Deum. Coram hominibus se justificant, qui peccatores contemnunt, et se justos esse asserunt, eleemosynarum remedia negligentes. Sed haec avara altitudo quam juste damnanda sit, in sequenti exemplo docet ille, qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium
Abbreviated transcription (Latin):
Sicredat ille qui fuit sacerdos gentilis. re¬
inquit ydolatriã quasi coniugẽ suã. ꝑ
quã generabat filios et filias. Si credidit
magist᷑ cuiꝰlibet ꝓfessionis male relinq̃ts
ipsam ꝓfessionẽ. quasi agrũ fructiferum
rdinquit. Relinquens dignitatẽ scłarẽ:
quasi domũ se adumbrantẽ despicit. Relin¬
quentẽ sorores. suscipiunt gr̃ẽ dĩ. quasi ca¬
rissimȩ sorores. Nec ulla soror sic duplicit̾
complectit᷑ frẽm. ut gr̃e dĩ animam sc̃ãm.¬
Uulti aũt erunt pͥmi nouissim. & nouis¬
ulti pͥus feruent. postea torpent. multi
tronẽ in cruce factũ confessorẽ. Alit̃. Mul
tim scło despecti. in futuro st̃ głificandi.
apud homines alii głosi. infuturo dam¬
nandi. Ael gentiles qͥ du sine lege iuxe¬
rant. adfidẽ st̃ uocandi. iudȩi excecandi.

Expanded text:
Si credat ille qui fuit sacerdos gentilis, reSi credat ille qui fuit sacerdos gentilis, relinquit idololatriam quasi conjugem suam, per quam generabat filios et filias. Si crediderit magister cujuslibet professionis malae, relinquens ipsam professionem, quam agrum fructiferum relinquit. Relinquens dignitatem, facultatem quasi domum se adumbrantem despicit. Relinquentem sorores suscipiunt gratiae Dei quasi charissimae sorores. Nec ulla soror sic dulciter complectitur fratrem, ut grMulti autem erunt primi novissimi, et novisulti prius fervent, postea torpent; multi tronem in cruce factum confessorem. Aliter: Multi in saeculo despecti, in futuro sunt glorificandi; apud homines alii gloriosi, in futuro damnandi: vel gentiles qui diu sine lege vixerant, ad fidem sunt vocandi, Judaei excaecandi.
Abbreviated transcription (Latin):
spossidebit. Leronimus & besi.
ensus ẽ. Qui ꝓ saluatore om̃s diui¬
tias dimiserit. & carnis affectꝰ contẽpse¬
rit. in spualib centuplũ accipiet quȩ
comparatione carnaliũ. & merito fui
ita erunt. quasi paruo numero centena¬
rius comparetur. Qui enĩ ꝓpt̾ regnũ dĩ
temporalia sꝑnunt. etiã in hac uita ꝑ¬
secutionib plena. eiusdẽ regnigaudia
fide certa degustant. & om̃num electoꝵ
sincera dilectione fruunt᷑ ¶ũ gͥa con¬
sortib ꝓpositi sui multo gratiorẽ re¬
cipiant caritatẽ. om̃ra sp̃uali glutino
colligatoꝵ. tanquã sua credunt. quia
multitudinis credentiũ corerat unũ.
& anima una. nullusq egens erat int̾
eos. In continentia etiã coniugali ma¬
ior ẽ suauitas in honore sc̃ĩficatioĩs
quam in lasciura carnis p̃beat᷑. Ioħ̃s cͥsosto
ystice. pat̾ ẽ diabolus. mater Imus.¬
Lignorantia. ꝑ quã diabolus generat fi¬
lios. fr̃s & sorores st̃ socii & sociȩ erroris.

Expanded text:
possidebit. HIERON.--BEDA. Sensus est: Qui pro Salvatore omnes divitias dimiserit, et carnis affectus contempserit, in spiritualibus centuplum accipiet, quae comparatione carnalium merito sui, ita erunt quasi parvo numero centenarius comparetur. Qui enim propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plena, ejusdem regni gaudia fide certa degustabunt, et omnium electorum sincera dilectione fruentur. Cum igitur a consortibus propositi sui multo gratiorem recipiant charitatem, omnia spirituali glutino colligatorum tanquam sua credunt, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una, nullusque egens erat inter eos . In continentia etiam conjugali major est suavitas in honore sanctificationis quam in lascivia carnis praebeatur. CHRYSO. Mystice, pater est diabolus, mater ignorantia, per quam diabolus generat filios, fratres et sorores, sunt socii et sociae erroris.
Abbreviated transcription (Latin):
tribub israel. nedũ ceteras gentes con¬
demnabunt doctores sci in dieiudicii.¬
dico uob̃. om̃is qͥ relinquit domum
aut parentes. uł fr̃s. aut sorores. aut
patrẽ. aut matrẽ. aut uxorẽ. aut filios.
aut agros ꝓpt̾ regnũ cȩloꝵ. & nom̃ meũ.

Expanded text:
tribubus Israel, nedum caeteras gentes, contribubus Israel, nedum caeteras gentes, condemnabunt doctores sancti in die judicii.dico vobis, omnis qui reliquerit domum aut parentes, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter regnum
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła. apłi st̃ sedes dĩ. fideles homines
sunt sedes apłoꝵ. Doctrinis itaq & ex¬
emplis patrum condemnant᷑ cotidie
nolentes credere. de duodecĩ tribubus
isrł. Tribus aut̃ leui q̃ t̃ciadecima est
subintellignur in duodecĩ. quia in li¬
uisione t̾re ꝓmissionis ñ accipiens par¬
tem. diuisa ẽ ꝑ duodecim tͥbus. quarũ
decimas et oblationes obtinuit. Aliter.
statis erit: in iudiciaria potestate
regem głȩ apparere. Sedere nanq iu¬
dicantis ẽ. Sedebunt gͦ id iudices ap¬
parebunt. qui ad iusticiã erudiunt muil¬
tos. fulgentes quasi stellȩ in ꝑpettras
et̾ntates. Erunt itaq meritoꝵ dignita¬
te suꝑ duodecim sedes. id÷ suꝑ uniu̾si¬
tatem bonoꝵ quos in xp̃o docuert̃. Duo¬
denarius enim uniu̾sitatẽ significat. sic̃
& septenarius. cuiuus partes id tria &
quatuor alt̾a ꝑ alterã multiplicatȩ. duo¬
decim sunt. Qd̃ gͦ minus a udȩis puta¬
batur. contẽptores euangłis de duodecĩ

Expanded text:
esia, apostoli sunt sedes Dei; fideles homines sunt sedes apostolorum. Doctrinis itaque et exemplis Patrum condemnantur quotidie nolentes credere de duodecim tribus Israel. Tribus autem Levi quae tertia decima est, subintelligitur in duodecim, quia in divisione terrae promissionis non accipiens partem, divisa est per duodecim tribus, quarum decimas et oblationes obtinuit. HIERON. statis, erit, in judiciaria potestate regem gloriae apparere. Sedere namque judicantis est. Sedebunt ergo, id est judices apparebunt, qui ad justitiam erudiunt multos, fulgentes quasi stellae in perpetuas aeternitates . Erunt itaque meritorum dignitate super duodecim sedes, id est super universitatem bonorum, quos in Christo docuerunt. Duodenarius enim universitatem significat, sicut et septenarius; cujus partes, id est tria et quatuor altera per alteram multiplicatae, duodecim fiunt. Quod ergo minus a Judaeis putabatur, contemptores Evangelii de duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
o se quidẽ rediens recognouit mercen¬
narios patͥs sui panib abundare.
quia hi qͥ satagunt digna dõ oꝑari: refi¬
ciuntur alimoniis suꝑne gr̃e. At illi qui
sine fide uiuentes student inani phylo¬
sophiȩ.plem st̃uanitate. sic̃ siliqua in¬
tus est ianis. & foris mollis. Mazister¬
iliqua aũt ñ ut quidã putant fructuᷤ
ẽ arboris. s genus leguminis. sonoris
follib ⁊ uacius. qd uentrẽ magisonerat.
quam reficiat. Surgam & ibo ad patrẽ
meũ. et dicã illi. Pat̃. peccaui in cęlũ. &
coram te. & iam ñ sum dignus uocarifiliꝰ

Expanded text:
 se quidem rediens recognovit mercenarios patris sui panibus abundare: quia hi qui satagunt digna Deo operari, reficiuntur alimoniis supernae gratiae. At illi qui, sine fide viventes, student inani philosophiae, pleni sunt vanitate, sicut siliqua intus est inanis, et foris mollis. Siliqua autem non ut quidam putant, fructus est arboris, sed genus leguminis sonoris follibus et vacuis, quod ventrem magis onerat quam reficiat. Surgam et ibo ad patrem meum, et dicam illi: Pater peccavi in coelum et coram te, jam non sum dignus voc
Abbreviated transcription (Latin):
delitatẽ. reuixit ꝑ fidẽ. ꝑierat recedendo
a consortio iustoꝵ & inuentꝰ ẽ redditus
matri ȩccłȩ. Non quasi mentientẽ arguit
pat̃ maiorẽ filium. s secũ ꝑseuerantiam
eius laudans. ad ꝑfruitionẽ potioris ex¬
ultationis inuitat. Be o a.

Expanded text:
delitatem, revixit per fidem perierat recedendo delitatem, revixit per fidem perierat recedendo a consortio justorum, et inventus est, redditus matri Ecclesiae. Non quasi mentientem redarguit pater majorem filium, sed secum perseverantiam ejus laudans, ad perfruitionem potioris exsultationis invitat. Quo