comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
claudio. Ido quãquã sit melior apłs:
io patre sunt omnia. singłos episco¬
pos singłis eccłiis p̃eẽ. decreuit. Ter¬
cio doccores. Illos dicit doctores qui in
eccłia litt̾is & lectionibꝰ retinendis ꝓue¬
ros imbuebant more synagoge: qr
& hab̾e in se donũ uirtutis sanitatũ. o¬
pitulationes gubernanones ut in rebꝰ
huinis uigilet intellectu. itatñ uq̃ali¬
quibꝰ quȩ implere non concedit᷑ ab alio
sumat qd dehabet. quia totũ uni conce¬
dinon potest. Sunt & gubernatores qͥa¬
pũalibꝰ retinałis hominibꝰ docum̃¬
d sunt. Sn̾a linguarũ ut donuĩ di sit
di ĩꝑtiat ut linguarum interp̃tandarũ
om̃s ꝓpħe: Non ẽ. ambignũ non om̃ibꝰ
concedi ꝓphetiã. Nunquid omnes doc¬
uirtutem cui dat deus demonia eicere:
Nunquid om̃s grãm habent curationũ e
Quomodo potest fieri ut om̃s habeant
dona curationum : Nunquid om̃s
linguis loquunt᷑ : Nonutiq nͥ qͥ acer¬

Expanded text:
Claudio . Ideo quamquam sit melior apostoClaudio . Ideo quamquam sit melior apostoDeo Patre sunt omnia, singulos episcopos singulis Ecclesiis praeesse decrevit. Tertio doctores. Illos dicit doctores qui in Ecclesia litteris et lectionibus retinendis pueros imbuebant more Synagogae; quia et habere in se donum virtutis sanitatum. Opitulationes, gubernationes; ut in rebus divinis vigilet intellectu: ita tamen, ut in aliquibus, quae implere non conceditur, ab alio sumat quod non habet; quia totum uni concedi non potest. Sunt et gubernatores, qalibus retinaculis hominibus documento sunt. Genera linguarum; ut donum sit Dei Dei impertiat, ut linguarum interpretandarum ophetae? Non est ambiguum non omnibus concedi prophetiam. Numquid omnes docvirtutem, cui dat Deus daemonia ejicere. Num omnes gratiam habent curationum? Quomodo potest fieri, ut omnes habeant dona curationum? Numquid omnes linguis loquuntur? Non utique, nisi qui acci
Abbreviated transcription (Latin):
brũ:congaudent om̃ia membra. Ma¬
nifestũ ẽ. quia letum ẽ. caput siue cetera
membra: si pedes fuerint accurati uel
saursic debemꝰ &: nos alacres fieri. si
frem aliqͣndo uiderimꝰ cultiorem & au¬
ctum honestate morum. hoc erit sanũ
eẽ. consilio. Uos aũ estis corpus xp̃i
& membra demembro. Oftendit aꝑ¬
te nr̃am se causam ꝑmembrorũ car-¬
nalium rationem tractasse. qͥa non
om̃s eadẽ possumus: s singuli ꝓ qua¬
litate fidi & grãm habemus concessã
apło & dicente inter cet̾a de iudaxe-
piscopatũ eiꝰ accipiat alt̃. Secundo
ꝓpħas. Prophetas dupplici gn̾e intelli-¬
gams. & futura dicentes ꝙ scͥpt᷑as re¬
D eniq pessimꝰ caiphasꝑꝑ quod pͥnceps
sacerdotũ erat ꝓpħauit. ordinis utiq
causa ñ ꝓpͥi m̾iti: tamen spetia liter
erãt ꝓpħe: & scripturarũ intp̃retes
ꝙ fut᷑a dicentes: Sicut erat agab
ierosolimis. & famẽ cecunt. qͥ factuẽ sub

Expanded text:
brum, congaudeant omnia membra. Mabrum, congaudeant omnia membra. Manifestum est quia laetum est caput sive caetera membra, si pedes fuerint accurati vel sani. Sic debemus et nos alacres fieri, si fratrem aliquem viderimus cultorem Dei, et auctum honestate morum, hoc est, sanum esse consilio. Vos autem estis corpus Christi, et membra de membro. Ostendit aperte nostram se causam per membrorum carnalium rationem tractasse; quia non omnes possumus eadem, sed singuli pro qualitate fidei et gratiam habemus concessam.apostolo, et dicente inter caetera de Juda: Et episcopatum ejus accipiat alter . Secundo prophetas. Prophetas duplici genere intelligamus, et futura dicentes, et Scripturas reDenique pessimus Caiphas propter quod princeps sacerdotum erat, prophetavit , ordinis utique causa, non proprii meriti. Tamen specialiter erant prophetae et Scripturarum interpretes, et futura dicentes , sicut erat Agabus, Hierosolymis, et famem cecinit, quae facta est sub
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑtũẽ. quiacaput noneget neq facies
neq manꝰ ut his addatur ꝑ qͦtid de¬
corentur: ĩta & fr̃ibꝰ in quibꝰ studium
ꝑitie & conisationis uicit honestas:
incħ est quod a nobis addatur. Debitꝰ
tu neglegentiores circase erurit in qui¬
biis magis ꝑficiendum ẽ: ut non sit¬
scima in corꝑe s ꝓinuicẽ sollicita sint
membra. Sic ddic̃ adño moderatũ hu¬
manũ corpus ut om̃ia menbra eiꝰ ne¬
cessaria sint. ac ꝑ hoc ꝓse inincemsol¬
licita quia aliud sine alt̾o ẽẽ. non pot̃
et qđ inferiꝰ putat᷑ magis necessarum
est sicut & de fr̃ibꝰ expositũ ẽ uł disputa¬
tũ quia nullus debet uel humi-¬
lis despici. Et siqͥd patitur unum
membrũ compatiunt᷑ om̃ia m̃dra.
Hoc de menbris corꝑis carnis ambigu¬
um ñ ẽ: quiasi ocłs aut pes uel manus
capiatur egritudine aliꝗͣ infirmitati totũcd.¬
let corpus. Itaoe nos docet condolere
fr̃ibꝰ: si aliquid huiꝰ modi aut necessita¬
tis em̃serit. Siue głatur unũ mẽ.¬

Expanded text:
tum est quia caput non eget, neque facies, neque manus, ut his addatur per quod decorentur: ita et fratribus, in quibus studium peritiae, et conversationis viget honestas, nihil est quod a nobis additur; debitus tu negligentiores circa se erunt, in quibus magis proficiendum est. Sschisma in corpore, sed pro invicem sollicita sint membra. Sic dicit a Deo moderatum humanum corpus, ut omnia membra ejus necessaria sint; ac per hoc pro se invicem sollicita, quia aliud sine altero esse non potest: et quod inferius putatur, magis necessarium est; sicut et de fratribus expositum est, vel disputatum, quia nullus debet velut inutilis despici. Et si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Hoc de membris corporis carnis ambiguum non est; quia si oculus, aut pes, vel manus capiatur aegritudine aliqua infirmitatis, totum corpus condolet: ita et nos docet condolere fratribus, si aliquid hujusmodi, aut necessitatis emerserit. Sive glorificatur unum mem
Abbreviated transcription (Latin):
misisti iłim xp̃m : ꝙͣ regnante filio regnat
& pat̃. Quomͦ autẽ tradens regnũ filiꝰ euacua¬
re se crederet᷑ cum dicat angłs ad mari¬
am. &: dabit illi dñs ds̃ sedem dauid pa¬
tris sui & regnabit in domo iacob inȩt̃¬
nũ. &. regnieiꝰ nonerit finis: Et dani-¬
d de eodẽ regno dicit inter cet̾a. Ds̃ cȩ-¬
liercitabit aliud regnũ quod nunquã
corrumpet᷑ & hoc regnũ erit ineternũ.
Nemogͦ dubitet filiũ semꝑ regnaturũ cũ
patre. Traditio autẽ hȩc c̃ regniuit
cũ omma filio fuerint subiecta ᷤ ex quo om¬
tradere regnũ dõ & patrr õstendere ipsũ
t̃ẽ. ex quo emnis paternitas in celis & in-
terra nõatur. Et tt᷑ erit finis. Destructio
tam̃ mortis ẽ. resurrectio mortuorũ. Cum
autẽ dicat omnia subiecta sunt ei p̃ter¬

Expanded text:
istum . Ecce regnante Filio, regnat et Pater. Quomodo autem tradens regnum Filius evacuare se crederetur, cum dicat angelus ad Mariam: Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris sui, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis ? Et Daniel de eodem regno dicit inter caetera: Deus coeli excitabit aliud regnum, quod numquam corrumpetur; et hoc regnum erit aeternum . Nemo ergo dubitet Filium semper regnaturum cum Patre. Traditio autem haec regni est, ut cum omnia Filio fuerint subjecta, et adotradere regnum Deo et Patri, ostendere ipsum esse, ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nominatur : et tunc erit finis. Destructio tamen mortis est resurrectio mortuorum. Cum autem dicat: Omnia subjecta sunt ei, nim
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur mandata illiᷤ dedisse. Ni¬
uissime autẽ omniũ quasi ab ortiuo ui¬
sus c̃. & iͥ. Apparuit illi pͥmũ in gelo:
post oranti intemplo. Ab ortunum si
cepto cum carne. Ego enim sũ mi¬
nimus apłorum om̃ium. Humilias
se &r temporis causam sibi ad scribit.
Tempore enim minor est ñ dignitate s
quia & ꝑsecutor fuit inclinat se dicens
u nonsũ dignꝰ uocari apłs. quia ꝑse¬
cutus sum ecctiam di. Gr̃ã aũt clĩ sũ
il quod sũ. Dõ dat głam qui eũ elegit
& dignitatẽ suã ñ sibi defendit sed in¬
dignum se dic̃. unde uere plus mere¬

Expanded text:
intelligitur mandata illis dedisse. Nointelligitur mandata illis dedisse. Novissime autem omnium quasi abortivo visus est et mihi Apparuit illi primum in coelo, post oranti in templo . Abortivum se cepto cum carne. Ego enim sum minimus omnium apostolorum. Humiliat se, et temporis causam sibi ascribit; tempore enim minor est, non dignitate. Sed quia et persecutor fuit, inclinat se, dicens: Qui non sum dignus vocari apostolusutus sum Ecclesiam Dei. Gratia autem Dei sum id, quod sum. Deo dat gloriam, qui eum elegit; et dignitatem suam non sibi defendit, sed indignum se dicit. Unde vere plus mere
Abbreviated transcription (Latin):
intercia die resurgent᷑ &e uiuemus
in conspectr eiꝰ. In xp̃o enim omnes resur¬
rexisse sicut inacdã om̃s mortuos eẽ. nemo
fideliũ denegat. Simili mͦ & in psalmo
sub ꝑsona hominis etiam de xp̃o signisi¬
cat diccnis. Omnia subiecisti sub pectibꝰ
eiꝰ. gła & honore coronasti cum. Et qi
uisus est cephȩ. Id est petro: hoc etiam ele
illis undecim. Et hoc in eũngłio contne¬
tur. Deinde apparuit plusquam quin¬
gentis fr̃ibus simul. Hoc sua fide loqui¬
tur. Ex quibus plures manent usq ad-¬
huc. quidam autẽ dorime runt. de his
quibus post resurrectionẽ apparuit dñs
tunc multos dicit fuisse in corꝑe. Dem-¬
de apparuit iacobo. Singłariter iacobo
apparuit. Sicut & petro: qd̾ ideo pu-¬
to factum ut multipharia apparentia
fidẽ resurreccionis firmaret. Pontu
uisus est inmonte ubi constituerat illis
in ierusalem post dies octo resurectionis
suȩ id est dominica die ianuis clausis in¬
trauit addiscipłos ut thomȩ affirmareiͤ¬

Expanded text:
tertio die resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . In Christo enim omnes resurrexisse, sicut in Adam omnes mortuos esse, nemo fidelium denegat. Simili modo in psalmo sub persona hominis etiam de Christo significat, dicens: Omnia subjecisti sub pedibus ejus: gloria et honore coronasti eum . Et quia visus est Cephae: id est, Petro. Hoc etiam Cleoillis undecim . Et hoc in Evangelio continetur. Deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul. Hoc sua fide loquitur. Ex quibus plures manent usque adhuc, quidam autem dormierunt. De his quibus post resurrectionem apparuit Dominus, tunc multos dicit fuisse in corpore. Deinde apparuit Jacobo. Singulariter Jacobo apparuit, sicut et Petro: quod ideo puto factum, ut multifaria apparentia fidem resurrectionis firmaret. Posteapostolis visus est in monte, ubi constituerat illis . Ante in Hierusalem post dies octo resurrectionis suae, id est Dominica die, januis clausis, intravit ad discipulos, ut Thomae anim
Abbreviated transcription (Latin):
non m̃ito s dignitate ordinis sacerdo¬
talis. ꝙͥ saul ꝓpħauit cum iam mobe-¬
dientie causa spũ malo fuisset reple-¬
posset comprehendere dd & occidere
quem uolebat. Et si sciero omnia mi
tradidit saluatorẽ: &e ꝓpła exechiel di¬
abolum mist̾ia celestia scire ostendit
qñ increpitat in paradiso illum dĩ
fuisse & p̃tiosos lapides habuisse testa¬
tur. qͣuos lapides idẽ. a łs doctrine
ꝓfuit: q̃ina caritatis inmemor insuꝑbiã

Expanded text:
non merito, sed dignitate ordinis sacerdotalis: et Saul prophetavit , cum jam inobedientiae causa spiritu malo fuisset repleposset comprehendere David, quem et occidere volebat. Et si sciero omnia mystradidit Salvatorem Et propheta Ezechiel diabolum mysteria coelestia scire ostendit, quando increpita voce in paradiso illum Dei fuisse, et pretiosos lapides habuisse testatur, quos lapides idem Apostolus doctrinae profuit; quia charitatis immemor, in
Abbreviated transcription (Latin):
uos loqui linguis: magis aut̃e ut ꝓphe¬
tetis. Non pot̾at ꝓ hib̾e loqui linguiss:
quia suꝑiꝰ donũ istud dicit eẽ. sp̃e scĩ.
dum: quia utiliꝰ est. Maior. c̃. enim
qui ꝓpħat. quam qui loqͥt᷑ lingua nisi
interpretet᷑. Quia si interp̃tari pot̾t
ne aut in notitia. aut in ꝑphetia.
aut in doctrina: Hȩc omnia unũ lg¬
nificant docere enĩ nemo poterit insi in¬
telligat᷑. Tam̃ que sine anima sunt
uocẽ dantia sine tibia.siue cithara.
sidistinctionẽ sonitꝰ non dederĩt. qͦ¬
mͦ cognoscet᷑ quod ꝑtybiam canit᷑ aut
quod citharrzat᷑ : Et eñ si certã
uocẽ tuba dedit quis se ꝑabit ad p̃¬
lium: Qm̃ exempla faciliꝰ suadent
quam uerbaẽxemplis cõm̃dat ꝑ que
facile adsequant᷑ Non deb̾e illos in
eccłia loqui linguis. qui interp̃tari
non possunt Et̾ quid enĩ loquat᷑ qñ
nemo intelligit: Ita & uos ꝑ lingnã
nisi significantẽ sermonẽ dederitis. qͦ¬
modo sciet᷑ qđ lo qumin  eritis enĩ

Expanded text:
s loqui linguis: magis autem ut prophetetis. Non poterat prohibere loqui linguis, qui superius donum istud dicit esse Spiritus sadum, quia utilius est. Major est enim qui prophetat, quam qui loquitur lingua, nisi interpretetur. Quia si interpretari poterit, ne, aut in notitia, aut in prophetia, aut in doctrina? Haec omnia unum significant; docere enim nemo poterit, nisi intelligatur. Tamen quae sine anima sunt vocem dantia, sive tibia, sive cithara, si distinctionem sonitus non dederunt, quomodo cognoscetur quod per tibiam canitur, aut quod citharizatur? Etenim si incertam vocem tuba dederit, quis se parabit ad praelium? Quoniam exempla facilius suadent quam verba, exemplis commendat per quae facile assequantur non debere illos in Ecclesia loqui linguis, qui interpretari non possunt. Ut quid enim loquatur, quem nemo intelligit? Ita et vos per linguam nisi significantem sermonem dederitis, quomodo scietur quid loquimini? Eritis enim
Abbreviated transcription (Latin):
decretũ uult. eẽ: ut uelata mulier
satis faciat & gr̃as agat deo. Coma gͦ
inditium uelaminis. ẽ: ut nat᷑e uo
luntas addatur. Deniq nulla muli
er reuelata addit pocestatẽ. Siqͥsaut
uidet᷑ contẽptiosus. eẽ. nos talẽ con¬
suetudinẽ non habemꝰ. neq eccła dĩ

Expanded text:
decretum vult esse, ut velata mulier decretum vult esse, ut velata mulier satisfaciat, et gratias agat Deo. Coma ergo indicium velaminis est, ut naturae et voluntas addatur. Denique nulla mulier etiam revelata adit potestatem. Si quis autem videtur contentiosus esse, nos talem consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
ita & uir ꝑmulierẽ. Hoc firmauit qͦd
dixi qr ambounũ sunt in natura qr
origo mulieris uir: sic̃ legit᷑ in genesi fa¬
ctum a dño creatore. D miã aũt exdõ.
ostꝗͣ gradatim exposuit singła ut omĩa
deo subiceret unu̾seruans principium
aitioiã aut̃ erdõ neq mulier subiectio¬
nissue causa contristaret᷑ neq uir qͣsi
exaltatus suꝑbiret. Uosipsi iudicate.
Becet mulierẽ non uelatã orare dm̃t hme¬
est unde suꝑius illis ꝑyronam suc¬
censet dicens. laudo quia omiã mea
memoria retinetis. & qͦmͦ ubiq trado
tͣditiones meas tenetis. Cũ enĩ hȩc ẽẽt.
tͣditionis ratio ut uelate mulieres ee̾nt¬
ĩ eccłia: illi ꝯtra reuelatas eas in eccłia patiebant᷑.
dõq ñ iãꝑ auctoritatẽ tͣditionis ꝙͣ neglerant. s
ꝑ ipsam naturã suadẽ illis uitit᷑ ueri¬
tatem dicens. Nec ipsa nat᷑a docet uos
qr uir qͥde si comã habuerit ignominia ẽ
Haturalit̾ hoc honestum & ꝓpe modũ

Expanded text:
r mulierem. Hoc firmavit, quod dixit; quia ambo unum sunt in natura, atque origo mulieris vir est, sicut legitur in Genesi factum a Domino Creatore. Omnia autem ex Deo . Postquam gradatim exposuit singula, ut omnia Deo subjiceret, unum servans principium, ait: Omnia autem ex Deo; ut neque mulier subjectionis suae causa contristaretur, neque vir quasi exaltatus superbiret. Vos ipsi judicate: decetne mulierem non velatam orare Deum? Hiest unde superius illis per ironiam succenset, dicens: Laudo quia omnia mea memoria retinetis: et quomodo ubique trado, traditiones meas tenetis . Cum enim haec esset traditionis ratio, ut velatae essent mulieres in Ecclesia, illi contra revelatas eas in Ecclesia patiebantur. Ideoque jam non auctoritate traditionis, quam neglexerant, sed per ipsam naturam suadere illis nititur veritatem dicens: . Nec ipsa natura docet vos quia vir quidem, si comam habuerit, ignominia est Naturaliter hoc honestum et propemodum
Abbreviated transcription (Latin):
honestatem habent. Manifestũ est
quia quanuis aliquis dignitate subli-¬
mis sit sisubiectꝰ cñ de fuerit quiob¬
sequiis suis illum faciat głosum: ip-¬
sa dignitas contemꝑtibilis erit. Offi-¬
Tium ẽ. enĩ ꝑ qͦd ãignitas constat ta-¬
le est si imꝑatori desit exercitꝰ. Qm¬
uis gͦ magnus sit imꝑator: necessari¬
um tñ habet exercitũ. Membrũ ẽ.
enĩ corꝑis eiꝰ: ante se habens tribu¬
nos ce comites magistros his oĩbꝰ
inferiores sunt milites : de magis
necessarii sunt sic̃ menbra corꝑis. Que
cum infirimora uident᷑ utilia sunt.
S̾inc ocłis enimmanibus oꝑat᷑ &: pe-

Expanded text:
ora sunt. Manifestum est, quia quamvis aliquis dignitate sublimis sit; si subjectus tamen defuerit, qui obsequiis suis illum faciat gloriosum, ipsa dignitas contemptibilis erit: officium enim est, per quod dignitas constat. Tale est si imperatori desit exercitus. Quamvis ergo magnus sit imperator, necessarium tamen habet exercitum; membrum est enim corporis ejus, ante se habens tribunos, comites, et magistros. His omnibus inferiores sunt milites, et magis necessarii sunt, sicut membra corporis, quae cum inferiora videntur, plus utilia sunt; sine o
Abbreviated transcription (Latin):
siparuulus saꝑiebam: quasiparuulus
cogitabã. Cumfactus sum uir ea que
paruuli erant destruxi hoc dixit qr
exeuntes scĩ de hocmundo plus neces¬
se est inueniant quam nc̃ putant:
sicut iołis apłs de saluatore dixit.
Tunc uidebimꝰ illũ sicuti est. In has
gͦ uita pariuili sumꝰ ad comꝑationẽ
future uite: quia sic̃ uita hec imꝑfecta
ẽ. ita & scientia. Uidemꝰ nunc ꝑspe.

Expanded text:
si parvulus sapiebam, quasi parvulus si parvulus sapiebam, quasi parvulus cogitabam: at ubi factus sum vir, ea quae parvuli erant destruxi. Hoc dicit, quia exeuntes sancti de hoc mundo, plus necesse est in veniant, quam nunc putant, sicut Joannes apostolus de Salvatore dixit: Tunc videbimus illum, sicuti est . In hac ergo vita parvuli sumus ad comparationem futurae vitae; quia sicut vita haec imperfecta est, ita et scient
Abbreviated transcription (Latin):
huic non obtẽꝑantes. Hinc ait iołs a¬
postolus. Caritas deus ẽ & quicaritatẽ
diligit ꝑ quam saluatꝰ ẽ. ut ꝑ ide dis-¬
cerent quia gͣuiter delinquebant qui
escã fr̃ne caritati p̃ponebant. Nam
abur Itͣ siue lĩguȩ cessabunt. siue scien
tia euacuabitur. Ex parte enĩ cognosci¬
mus : & ex parte ꝓpħamꝰ. Cum autẽ
uenerit quod ꝑfectũ ẽ: euacuabunt᷑
illaque ex parte sunt. Omĩa carismq¬
tum dona euacuari dixit: quia non
tantũ possunt cõphendere qͣntũ ipsa
ueritas habit᷑. neq nos aut caꝑe aut
narrare possumꝰ plenitudinẽ u̾itatis.
Qued em̃ fieri potest ut linguabumana
oẽ. cõplectat᷑ quod dĩ est᷑. Ido destruet᷑
imꝑfectio nr̃a. non id quod uerum ẽ.
euacuabit᷑: s dum addit᷑ imꝑfecto quod
de est destruetur. Destructioenim im¬
ꝑfectionis est: qñ id quod imꝑfectũ ẽ.
implet᷑ inuerum. Cum eẽm ꝑar¬
uulus quasi paruulus loquebar. qua¬

Expanded text:
huic non obtemperantes. Hinc ait Joannes ahuic non obtemperantes. Hinc ait Joannes apostolus: Charitas Deus est ; ut qui charitatem diligit, per quod salvatus est. Ut proinde discerent quia graviter delinquebant, qui escam fraternae charitati praeponebant. Nam abuntur, sive lite enim cognoscimus, et ex parte prophetamus: cum autem venerit quod perfectum est, evacuabuntur illa, quae ex parte sunt. Omnia charismatum dona evacuari dixit; quia non tantum possunt comprehendere, quantum ipsa veritas habet. Neque nos aut capere aut enarrare possumus plenitudinem veritatis. Qui enim fieri potest ut lingua humana omne complectatur, quod Dei est? Ideo destruetur imperfectio nostra, non id quod verum est evacuabitur: sed dum additur imperfecto, quod deest, destruetur. Destructio enim imperfectionis est, quando id quod imperfectum est, impletur in verum. Cum essem parvulus, quasi parvulus loquebar, qua
Abbreviated transcription (Latin):
buero omẽm fidem ita ut montes tratis¬
feram. Uirtutes face. aut demonia
ꝑ fidẽ eicere: di uirtus & gła est: nec
hoc ad m̃atum ꝓficit. nisi quis bons cõ-¬
uersationis fuerit emulus sic̃ supͣ me-¬
morani. Et si erogauero omñe sub̾am
meã. Aꝑtũ ẽ. quia si omis sub̾a ĩpenda¬
tur nnchil ꝓsicũ caritade negleta: quia
caput religionis caritas est & qui cap̃
non habet uitã non habet. Et srtdictõ
corpus meum ut ardeam nichil michi
ꝓdest sine caritate nichil ꝓdẽ: quia fuu¬
dameutũ religionis caritas. ẽ. quic qͥd
tas magna tuma est. iocunda ẽ caritas
non ambitiosa est. nonquerit quesu-¬
a sunt. non irritat᷑ non cogitat malũ
ñgaudet in iniquitate. congaudet
autẽ ueritati. Omnia tolerat. oĩa cre¬
dit omnia suffert. omĩa sꝑat. caritas
nunꝗͣ excidit. Tanta p̃conia caritatis
edocuit: ut non inmerita. Hanc cet̾is
dnte ponere uidet᷑. & in cassum labo¬
rare eo qͥ aliis manddatis oꝑam ddant.

Expanded text:
omnem fidem, ita ut montes transferam. Virtutes facere, aut daemonia per fidem ejicere Dei virtus et gloria est: nec hoc ad meritum proficit, nisi quis bonae conversationis fuerit aemulus, sicut supra memoravi. Et si erogavero omnem substantiam meam. Apertum est quia si omnis substantia impendatur, nihil proficit, charitate neglecta; quia caput religionis charitas est: et qui caput non habet, vitam non habet. Et si tradidero corpus meum, ut ardeam, nihil mihi prodest. Sine charitate nihil prodest; quia fundamentum religionis charitas est. Quidquid tas magnanima est, jucunda est. Charitas non ambitiosa est, non quaerit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet in iniquitate, congaudet autem veritati: omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Charitas numquam cadit. Tanta praeconia charitatis edocuit, ut non immerito hanc caeteris anteponere videretur, et incassum laborare eos, qui aliis mandatis operam dant,
Abbreviated transcription (Latin):
ab inuicẽ differunt dignitate. Quia¬
corpus. Hoc dicit quia multa cumin¬
iicem sui egeant non discrepant in
unitate nature. Quanins diuersasint:
quia diuersitas hȩc in unum concur¬
rit ut corꝑis utilitas expleatur. Sicut
et ea quibus mundus ipse constat cum
sint diuersa non solumofficiis s etiã
naturis ad unius tam̃ mundi ꝓficiunt
ꝑfectionem: & ex omnibꝰ his nascitur
temꝑies quȩ dam in fructibꝰ qui huma¬
ne ꝓficiunt ittilitati. Non potest aũt
dicere ocłs maniui oꝑ a non indiget aut
ordicere inferiori non michi opuses.
qr ocłi qͥde uidet᷑. sed manꝰ sunt q̃
te non potest sine illo qui humilis
ẽ: quia ẽ. qđ humilis pot̃. quod non
potest sublimis quia ferrum potest
qđ non potest aurum: acꝑ hoc ho¬
norem capiti faciunt pedes. Et quȩ¬

Expanded text:
cem differunt dignitate. Nucorpus. Hoc dicit, quia multa membra, cum invicem sui egeant, non discrepant in unitate naturae, quamvis diversa sint; quia diversitas haec in unum concurrit, ut corporis utilitas expleatur, sicut et ea quibus mundus ipse constat, cum sunt diversa non solum officiis, sed et naturis; ad unius tamen mundi proficiunt perfectionem, et ex omnibus his nascitur temperies quaedam in fructibus, qui humanae proficiunt utilitati. Non potest autem dicere oculus manui: Opera tua non indigeo. or inferiori: Non mihi opus es; quia oculus quidem videt, sed manus sunt, quae te non potest sine illo esse, qui humilis est; quia est quod humilis potest, quod non potest sublimis, quia ferrum potest, quod non potest aurum: ac per hoc honorem capiti faciunt pedes. Sed mu
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓ ut uultꝰ Non ad meritum ho-¬
minũ. s magis ad edificationem
eccłie suȩ. ut ominnia quȩ mundus
imitari uult. sed non im pler.
ꝓbationem u̾itatis in his quicon¬
temptibiles mundo sunt uideant᷑.
Sicut enim corpus unum est: men
bra autẽ habet multa: Omnia aũ
menbra ex uno corpore cum sint
multa unum sunt corpus: ita c
inunum corpus baptrati sumus
docet nullius ꝑsonam quasi despec-¬
ti contĩnendam. neq alicuiꝰ quasi ꝑ¬
fecta sit p̾ferendam. nec głam quȩ
soli dõ debetur hominibꝰ tribuen¬
dam. qñ in oĩb unꝰ atq idem ds̃
sit głosus. quippe cum omites & ũnũ
aliquos uero uelut ꝯtẽptibiles sꝑ¬
nebant. Nam & corpus non ẽ.
unum menbrum s multa Hoc di

Expanded text:
ut vult, non ad merita hominum, sed magis ad aedificationem Ecclesiae suae; ut omnia, quae mundus imitari vult, sed non implet, probationem veritatis in iis, qui contemptibiles mundo sunt, videantur. Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa: omnia autem membra ex uno corpore, cum sint multa, unum sunt corpus; ita et in unum corpus baptizati sumus,docet nullius personam quasi despectam contemnendam, neque alicujus quasi perfecta sit, praeferendam: nec gloriam, quae soli Deo debetur, hominibus tribuendam; quando in omnibus unus atque idem Deus sit gloriosus: quippe cum omnes et unum aliquos vero velut contemptibiles spernebant. Nam et corpus non est unum membrum, sed m
Abbreviated transcription (Latin):
quib reb si error fuerit ñ leue pecci¬
tum. ẽ. Cetera aut̃ quȩ ad edificatio¬
nem eccłȩ ꝑtinent: p̃sentia sua ordina
laeroꝵ forma euntes ꝓut ducebami¬
ni. Spiritalia illis traditurꝰ exemplũ
pͥoris conu̾sationis memorat. ut sicut
simulaeroꝵ fuert̃ forma colentes ido¬
la. & ducebant᷑ duce uoluntate de¬
monioꝵ: ita & colentes dm̃ sint for¬
ma legis dñce ãbulantessic̃ placet
dño. Forma enĩ uniꝰ euiꝰq legis in ꝓ¬
fessione & conu̾satione culcoris de¬
bet uidi. Ille enĩ forma & imago le¬
gis di. ẽ. in cuius fide & conu̾satione
eũgłii ueritas lucet. Propt̃ qd̾ no¬
tum uob̃ facio qr nemo in spũ dilo¬
quens dic̃ anathema iħu & nemo
pocest dicere dñ iħm nͥ in spũ scõ.

Expanded text:
quibus rebus si error fuerit, non leve peccaquibus rebus si error fuerit, non leve peccatum est. Caetera autem quae ad aedificationem Ecclesiae pertinent, praesentia sua ordinarlacrorum forma euntes, prout ducebamini. Spiritalia illis traditurus exemplum prioris conversationis memorat; ut sicut simulacrorum fuerunt forma, colentes idola, et ducebantur duce voluntate daemoniorum: ita et colentes Deum, sint forma legis Dominicae, ambulantes sicut placet Domino. Forma enim uniuscujusque legis in professione et conversatione cultoris debet videri; ille enim forma et imago legis Dei est, in cujus fide et conversatione Evangelii veritas lucet. Propter quod notum vobis facio, quod nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu: et nemo potest dicere Dom
Abbreviated transcription (Latin):
plum. Qđ si nosm& ipsos discerne¬
remꝰ: non utiq udicarem᷑: dũ iudi¬
cam᷑ aut̃ adũo corripim᷑: ut ñ eũ boc
mundo damnem᷑. Hoc diẽ quia si
nos m& ipsi errores nr̃os corrigeremꝰ:
non ad nõ iudicarem᷑. & quia corri
em̃dem̃. In paueis enĩ om̃iũ. ẽ. eit̃i¬
datio:
ne cum hoc mundo. Idest eum infide¬
libus damnem᷑. Nichil enĩ differt ab
infideli: qui in considate adm̃sam do¬
mini accedit. Itaq fr̃s cum conue¬
nitis ad manducandum inuice̾ expe¬
ctate: siquis esurit domi manducet.
Abinuicem expectandum dic̃ ut mul¬
toꝵ oblatio simul celebret᷑: ut & om̃ĩ¬
bus ministret᷑. Et siquis in paciens est
domit̾reno pane pascat᷑. Ut non inui¬
ditio conueniatis. hoc est ne miste¬
rium rep̃hensibilit᷑ & cũ offensione
agatis. Cetera aut̃ cũ uenero dispo¬
nam. Caput pͥus salutis ordine ageN¬
dum ostendit & quomͦ in eccłam ab
utroq sexii conueniat᷑ premisit. In

Expanded text:
plum. Quod si nosmet ipsos discerneplum. Quod si nosmet ipsos discerneremus, non utique judicaremur. Dum judicamur autem, a Domino corripimur; ut non cum hoc mundo damnemur. Hoc dicit, quia si nosmet ipsi errores nostros corrigeremus, non a Domino judicaremur. Et quia corripemendemur. In paucis enim omnium est emendatio. Ne cum hoc mundo, id est, cum infidelibus damnemur. Nihil enim differt ab infideli, qui inconsiderate ad mensam Domini accedit. Itaque, fratres, cum convenitis ad manducandum, invicem exspectate. Si quis esurit, domi manducet. Ad invicem exspectandum dicit, ut multorum oblatio simul celebretur, ut et omnibus ministretur: et si quis impatiens est, domi terreno pane pascatur. Ut non in judicium conveniatis: hoc est, ne mysterium reprehensibiliter et cum offensione agatis. Caetera autem cum venero, disponam. Caput prius salutis ordine agendum ostendit, et quomodo in Ecclesiam ab utroque sexu conveniatur, praemisit: in
Abbreviated transcription (Latin):
siode pane edat & de poculo bibat qͥ
enĩmanducat. & bibit ^ i attliciũ sibi ipsi
manducat & bibit. ñ discernens corpus
diũ. Deuoto animo & c̃timore acceden¬
dum ad cõmunionem docet: ut sciat
mĩs reuerentiã se deb̾e ei ad cuiꝰ opꝰ sum̃¬
dum accedit. Hoc enĩ apd̃ se debet iu¬
dicare qr dñs. ẽ. cuiꝰ inmist̾i̾o sanguinẽ
putat. qui testis. ẽ. beneficii dizquẽ nos
si cum disciplina accipiamꝰ. non erimus
uob̾ inualidi & egroti & dormiunt
multi. Ut uerum ꝓbaret qr examen
futurum. ẽ. accipientium corpꝰ dñi
Iam hic imaginẽ iudicii ostendit in eos
qui in consicłate corpꝰ dñi acceperant:
dum febrib & infirmitatib corripie¬
bant᷑. & multi moriebant᷑. ut in his
ceteri discerent: Et paucoꝵ exẽplo cet̾i¬
tͣriti emendarent᷑ non in ultũ scien¬
tes corpus dnĩ neglegenteraccipere.
Et eum quẽ hic pena distulerit. grauiꝰ
tractari fore secredat ¶contẽpsit exẽ¬

Expanded text:
sic de pane illo edat, et de poculo bibat. Qui sic de pane illo edat, et de poculo bibat. Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi ipsi manducat et bibit, non discernens corpus Domini. Devoto animo et cum timore accedendum ad communionem docet; ut sciat mens reverentiam se debere ei, ad cujus corpus sumendum accedit. Hoc enim apud se debet judicare; quia Dominus est, cujus in mysterio sanguinem potat, qui testis est beneficii Dei. Quem nos si cum disciplina accipiamus, non erimus vobis invalidi et aegroti. Et dormiunt multi. Ut verum probaret quia examen futurum est accipientium corpus Domini, jam hic imaginem judicii ostendit in eos, qui inconsiderate corpus Domini acceperant, dum febribus et infirmitatibus corripiebantur, et multi moriebantur: ut in his caeteri discerent, et paucorum exemplo territi emendarentur, non inultum scientes corpus Domini negligenter accipere; et eum quem hic poena distulerit, gravius tractandum fore; quia contempsit exem
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris ꝓsalute corporis sanguis uͦ
p anima nr̃a effusus. ẽ: sic̃ prius pre¬
figuratũ fuerat a moyse sic enĩ ait.
sanguinem. Si gͥ apd̾ neteres imago
fuit ueritatis quȩ nunc apparuit &
manifesta. ẽ. in saluatoris aduentũ. qͦ¬
modo hereticis contͣrium uidet᷑ uetꝰ
nouo. eum ipsasibi inuicem testimonio
sit.Itaq quic̃q ederit panẽ hunc
aut biberit calicem domini indigne dño:
reuserit corꝑis & sanguinis dm̃. In¬
dignũ dic̃. e̾ẽ. dnõ qͥ alit̾ misteriũ cele¬
brat ꝗͦ ab eo traditũ. ẽ. Non enĩ po¬
test deuotus. eẽ. qui alit̾ p̃sunit quã
datum. ẽ. ab auetore. Ido p̃monet ut
sedm ordinẽ traditum deuota mens
xꝑi. quia sine disciplina traditionis &
conu̾sationis. qui accedunt. rei sunt¬
corporis & sanguinis dni. Quid. ẽ. aut̃
reos. eẽ. nisi penas dare mortisdm̃: De
cisus. ẽ. enĩ ꝓhis qui beneficiũ einirri¬
tum ducunt. Probet aut̃ se homo &

Expanded text:
Salvatoris pro salute corporis, sanguis vero Salvatoris pro salute corporis, sanguis vero pro anima nostra effusus est, sicut prius praefiguratum fuerat a Moyse; sic enim ait: sanguinem. Si igitur apud veteres imago fuit veritatis, quae nunc apparuit, et manifestata est in Salvatoris adventu; quomodo haereticis contrarium videtur vetus novo, cum ipsa sibi invicem testimonio sint? Itaque quicumque ederit panem hunc, aut biberit calicem Domini indigne Domino, reus erit corporis et sanguinis Domini. Indignum dicit esse Domino, qui aliter mysterium celebrat, quam ab eo traditudevotus esse, qui aliter praesumit, quam datum est ab auctore. Ideoque praemonet ut secundum ordinem traditum devota mens esu Christi; quia sine disciplina traditionis et conversationis qui accedunt, rei suntcorporis et sanguinis Domini. Quid est autem reos esse, nisi poenas dare mortis Domini? Occisus est enim pro his, qui beneficium ejus in irritum ducunt. Probet autem se homo, et
Abbreviated transcription (Latin):
pus meum qđ ꝓ uob̃ frangit᷑. hoc faci¬
te in meã cõmemorationem. similimͦ
s̃ calicem postꝗͣ cenatũ. ẽ. dicens hoc
pocłm nouũ testam̃tum ⁊ in meo san¬
in meã cõmemorationẽ. Ostendit
ilł mist̾rium eucharistiȩ uit̾ cenari¬
dum celebratũ noncenam. e̾ẽ. Medi¬
cina enĩ sp̃ialis. ẽ: quȩ cum reueren¬
tia de gustata purificat sibi deuotũ.
redemptoris memores maiora ab eo
consequi meream᷑ Mortẽ dñĩ ad ñ¬
tiantes donec ueniat. Quia enĩ mor
nẽ q̃ ꝓ nob̾ oblata st̃. significamꝰ nouũ
testam̃tũ in his consecuti qd̾÷ noua
lex. quȩ obedientem sibi tradit eglestib
regnis. Nam & moy ses accepto sanguine
uituli inpat̾a: asꝑsis filios isrł dicens.
Hoc. ẽ. testam̃tum qđ disposuit ds̃ ad
uos. Hoc figura fuit testam̃ti qđ dñs
gͦ sanguine constitutũ. ẽ: quia benefi¬
cii diuini sanguis. ẽ. testisincuiꝰ typũ
diñ sanguinem nr̃m redemit. idest
totum hominẽ saluũ fec̃. Caro enĩ

Expanded text:
pus meum quod pro vobis frangitur; hoc facite in meam commemorationem. Simili modo et calicem postquam coenatum est dicens: Hoc poculum novum testamentum est in meo sanmeam commemorationem. Ostendit illis mysterium eucharistiae inter coenandum celebratum non coenam esse. Medicina enim spiritualis est, quae cum reverentia degustata purificat sibi devotum. Redemptoris memores, majora ab eo consequi mereamur, mortem Domini annuntiantes, donec venem, quae pro nobis oblata sunt, significamus, Novum Testamentum in his consecuti, quod est nova lex, quae obedientem sibi tradit coelestibus regnis: nam et Moyses accepto sanguine vituli in patera, aspersit filios Israel dicens: Hoc est Testamentum quod disposuit Deus ad vos . Hoc figura fuit Testamenti quod Doergo sanguine constitutum est; quia beneficii divini sanguis testis est. In cujus typum Domini sanguinem nostrum redemit, id est, totum hominem salvum fecit. Caro enim
Abbreviated transcription (Latin):
illifit: ut desid̾ium patiat᷑ ꝓphetand
consolatur uero que contentu discipli¬
ne in spe uidet᷑. Scientia enĩ legis fr¬
mat animos &. ꝓuocat ad spei melioris
ꝓfectũ. Qui loqͥuit᷑ lingua se ipsũ ȩdi¬
ficas: qui uero ꝓpħut eccłiam ȩdificat:
quit᷑: se solum ȩdificat. Nam qui pro¬
phetat omnrẽ plebẽ ȩdificat intelligit᷑
ab omnibꝰ qͥd loqͥtur. Prophetas in¬
terp̃tes dic̃ scripturarũ. Sic̃ enĩ ꝓpħa¬

Expanded text:
ium patiatur prophetandi: consolatur vero, quia contemptum disciplinae in spe videt. Scientia enim legis firmat animos, et provocat ad spei melioris profectum. Qui loquitur lingua, se ipsum aedificat: qui vero prophetat, Ecclesiam aedificat. quitur, se solum aedificat: nam qui prophetat, omnem plebem aedificat, dum intelligitur ab omnibus quid loquatur. Prophetas interpretes dicit Scripturarum; sicut enim p
Abbreviated transcription (Latin):
ceat conscientia. inimic̃ eẽ. dõ. Ad ob¬
ꝓbrium enĩ unius dĩ hȩc diabolo di¬
cant᷑. Nam ingła dĩ edere & bibere⁊
aliqͥd facere. hoc. ẽ. uit sub inuocatio¬
ne creatoris cũ modestia conuiuium
celebretur. In gloria autem dei
am ds̃ laudat᷑. S ine offensione esto¬
te iudeiꝰ & grecis & eccłe dĩ. Sic tempe
lus in ea seandalii patiat᷑. Offensio gͦ
iudeis fit c̃um idola quȩ illi ab homi¬
nant᷑. Yꝑianũ qui se dic̃ legẽ & pro¬
pħas acciꝑe. uident ñ horrere. Gre¬
cis uͦ idest gentilib hȩc . ẽ. offensio si
ĩ eo inquo st̃ non solum non arguunt᷑
s &e ꝓmptiores fia̾nt dũ non uitant᷑
uota idoloꝵ illoꝵ. Eccłs aut̃ dĩ fit
offendiculũ: quando qͦsdã ex nume
ceo. non querens quod mͥ utile. ẽ. sed
multis: ut saluifiant. Om̃ibꝰ ꝑoĩa place¬
re.ẽ. sine scandalo cuiꝰquã agere ad
ꝓfectum utilitatis eoꝵ. ut & illis & hu¬

Expanded text:
cet conscientia, inimicum esse Deo; ad opcet conscientia, inimicum esse Deo; ad opprobrium enim Dei unius haec diabolo dedicantur. Nam in gloriam Dei edere et bibere et aliquid facere, hoc est, ut sub invocatione Creatoris cum modestia convivium celebretur; in gloriam enim Dei a Deo speratur. Sine offensione estote Judaeis et Graecis, et Ecclesiae Dei. Sic temperlus in ea scandalum patiatur. Offensio ergo Judaeis fit, cum idola, quae illi abominantur, christianum, qui se dicit Legem et prophetas accipere, vident non horrere. Graecisin eo in quo sunt, non solum non arguantur; sed et promptiores fiant, dum non vitantur vota idolorum illorum. Ecclesiae autem Dei fit offendiculum, quando quosdam ex numerceo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant. Omnibus per omnia placere est sine scandalo cujusquam agere ad profectum utilitatis illorum, ut et illis et hu
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc dic̃ qr cũ ab idoli deuotione conscientiasit
lib̾a. qͥd opꝰ ẽ ut putet᷑ q uen̾ationis causa edat
iooł ĩmolata. Iudicat᷑ enĩ ñ distareabẽo qͥ colit ido¬
la qui ñ horret qd̾ oblatum. ẽ. simu¬
lacro. Siego grę particeps sũ quio
blasphemor ꝓ quo ego grãs ago : Io:
siego grẽ dĩ cõmunico qr in ipsiꝰ noiẽ
ego idolo deuotꝰ sũ. dũ non horreo
quȩ oblata sunt idol&: hit est blas¬
phemor: & me gͦ blasphemat &. ile
inidolõ suo gaudet dũ me putat participẽ
q ht̃ occasionẽ ꝑmanẽdi inerore: & fr̃ib
malum datur exemplum. Nãsi p̃¬
ceptũ in lege.ẽ. ut luci & are & titu¬
li & ipsa idola confringant᷑: Nide si
non peccatũ .ẽ. non solum hȩc ñ facere:
s uit esse epulis huiꝰ mod ꝓpt̃ ea de
saerificacis ñ erpedit elere. Siue gͥ¬
editis siue bibitis siue aliquid facitis:
iecta declarauit ĩ idolio ede quãuis li¬

Expanded text:
Hoc dicit, quia cum ab idoli devotione conscientia sit Hoc dicit, quia cum ab idoli devotione conscientia sit libera, quid opus est, ut putetur quia venerationis causa edat idolis immolata? Judicatur enim non distare ab eo, qui colit idola; quando non horret quod oblatum est simulacro. Si ergo gratiae particeps sum, quid blasphemor pro quo ego gratias ago? Id est, si ego gratiae Dei communico; quia in ipsius nomine eem, quia ego idolo devotus sum, dum non horreo, quae oblata sunt idolo, hoc est, blasphemor? Et me ergo blasphemat, et ille in idolio suo gaudet; dum me putat participem, habet occasionem permanendi in errore, et fratribus malum datur exemplum. Nam si praeceptum est in Lege, ut luci et arae et tituli et ipsa idola confringantur; vide si non peccatum est non solum haec non facere, sed et interesse epulis hujusmodi; propterea de sacrificatis non expedit edere. Sive igieditis, sive bibitis, sive quid facitis, jecta declaravit in idolio edere, quavis li
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo eiꝰ. Ut omiã munda ostende¬
licent. statim subsecutꝰ. ẽ. Omẽ qd
in macello uenit ȩdite nichil int̾ro¬
pollutum sit ꝑ accidentiã idest obla¬
tionẽ idolit: Cũ hoc tñnescit qͥemit:
nullũ patit᷑ scrupulũ & apd̾ dm̃im¬
iunis. ẽ. Si quis uocat uos ex infide¬
lib adcenã & itis: om̃ẽ qd apposicum
uobis fuerit edice nichil disquirentes.
Hoc .ẽ. simplicit̾ manducate qđ appo¬
uitur: non int̾rogantes unde sit S
uͦ aliquis dixerit᷑ hoc ĩmolatisũ est.:
sed alteriꝰ. Hoc ꝑfectis loquit᷑ qͥ posst̃
contẽpnere idolatriã. qui nichil. ẽ. man¬
ducare de sacrifitio. cerciqr qd̾ sub
dĩ ereatoris nomine edit᷑. non potest
polluere. S qr alius qui idolis ser¬
uit głabit᷑ te edente de sacrificatis
quasi ueneres idola: ido ñ debet edi:
apud conscientiamꝰ ille lecabit᷑ suã ꝙ
uidit te libent̾ appetere qđ idoł immolatũ ẽ.
Utqͥd eñ lib̾tas mea uidicat᷑ ab aliena ꝯscientia᷑

Expanded text:
nitudo ejus. Ut omnia munda ostendelicent, statim subsecutus est: Omne quod in macello venit, edite, nihil interropollutum sit per accidentiam, id est, oblationem idoli; cum hoc tamen nescit, qui emit, nullum patitur scrupulum, et apud Deum immunis est. Si quis vocat vos ex infidelibus ad coenam, et itis; omne quod appositum vobis fuerit, edite, nihil disquirentes. Hoc est, simpliciter manducate quod apponitur, non interrogantes unde sit. Si vero aliquis dixerit: Hoc immolatitium est, nsed alterius. Hoc perfectis loquitur, qui possunt contemnentes idololatriam, quia nihil est manducare de sacrificio, certi quia quod sub Dei Creatoris nomine editur, non potest polluere: sed quia alius, qui idolis servit, gloriabitur, te edente de sacrificatis, quasi venereris idola; ideo non debet edi. Apud conscientiam enim ille laetabitur suam, quia videt te libenter appetere, quod idolis immolatum est. Ut quid enim libertas mea judicatur ab alia conscientia?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩ m̃bris uiliorib reꝑimꝰ qd̾ płꝰ nob placeat.
quod & incet̾is inuenimꝰ. Quo. enĩ
houore digne sunt manus quando
quod uolumus tenemꝰ. uł pedes c̃qͥb
quo uolumꝰ imꝰ. Proppterea & nos
addimus eis honorificentiam. ut pu-¬
ta pec̃iliꝰ. quia quos humiles sunt et
sine diguitate calciamentis ornamꝰ.
Et quȩ inhonesta sunt nr̃a: habundã¬
tiorem honestatem habent. Mani-¬
festumẽ. quia pudentla nr̃a que
turpia identur dum aspec̾tꝰ pu-¬
blicos uitant. honestate se contegere
ne ꝑ inreuerentiam horreant:. simi¬
li modo & quidam fr̃m cũ sint eges¬
iate & habitu in honesti: nontñ sut̃
sine gr̃a ꝑ quam membra sunt cor-¬
poris nr̃i. Nam solent succinti pe
nori sunt. quia solent uitam habere
mundiorem: quod enĩ hominibꝰ uudet᷑
des peccum : solec adõ pulchrum iudica¬

Expanded text:
 in membris vilioribus, quod plus nobis placeat, quam quod in caeteris invenimus. Quo enim honore dignae sunt manus, quando quod volumus, tenemus! vel pedes, cum quibus quo volumus, imus! Propterea et nos addimus eis honorificentiam, ut puta pedibus; quos 153 quia humiles sunt et sine dignitate, calceamentis ornamus. Et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honorem habent. Manifestum est quia pudenda nostra, quae turpia videntur, dum aspectus publicos vitant, honestate se contegunt, ne per irreverentiam horreant. Simili modo et quidam fratrum, cum sint egestate et habitu inhonesti; non tamen sunt sine gratia, per quam membra sint corporis nostri: nam solent succincti venori sunt; quia solent vitam habere mundiorem. Quod enim hominibus videtur despectum, solet a Deo pulchrum judica
Abbreviated transcription (Latin):
ita & xp̃e misit apłos nob̾ magistros
ut eoꝵ imitatores eẽmus qͥa eiꝰ eẽ. non
possumus. Ita enĩ ait dominꝰ ad patrẽ:
sicut me misisti in hunc mundũ. ita
& ego misi eos in hc̃ mundũ. Et qr dig¬
ni & unitatores eiꝰ erant subicit: & ꝓ
eis scĩficabo meipsũ. Laudo aũt uos
fr̃s qđ omĩa memoria recinetis. & qͦm
ubiq trado traditiones meas tenetis.
Postquã mores & conu̾sationẽ illoꝵ ar¬
guit. nc̃ traditiones uult corrigere.
traditionũ eiꝰ neq qͦd adhuc ñ didi¬
cerant exalioꝵ ȩccłarũ traditione.
sequebant᷑ ac ꝑ hoc quasi nouit tra¬
dit illis dicens. Uolo uosscire quia
oñis uiri caput. xp̃c. ẽ. Ad auctor¬
tatẽ retulitiqr homo adõ qͥdẽ : &ꝑ¬
qr facta.ẽ: ac ꝑ hoc subicit᷑ uiro. Ca¬
put aut̃ xp̃i ds̃. Dignũ.ẽ. ut filii ca¬
put pat̾ dicatur quasi genitor eius.
ipso genitꝰ est. Mulieris uͦ iccirco
uir est. qr ex eiꝰ costa dĩ uirtute forma¬

Expanded text:
it apostolos nobis magistros, ut eorum imitatores essemus; quia ejus esse non possumus. Ita enim ait Dominus ad Patrem: Sicut me misisti in hunc mundum, ita et ego misi eos in hunc mundum . Et quia digni imitatores ejus erant, subjecit: Et pro eis sanctificabo me ipsum . Laudo autem vos mea memoria retinetis, et quomodo ubique trado, traditiones meas tenetis. Postquam mores et conversationem illorum arguit, nunc traditiones vult corrigere. traditionum ejus: neque quod adhuc non didicerant, ex aliarum Ecclesiarum traditione sequebantur; ac per hoc quasi noviter tradit illis, dicens: Volo vos scire quia omnis viri caput Christus est. Ad auctoritatem retulit; quia homo a Deo men facta est, ac per hoc subjicitur viro. Caput autem Christi Deus. Dignum est ut filii caput Pater dicatur, quasi genitor ejus. ipso genitus est. Mulieris vero caput idcirco vir est, quia ex ejus costa Dei virtute forma
Abbreviated transcription (Latin):
imulieris uir. ẽ. Exr eo enĩ.ẽ. Ae ꝑhoc
obnoria uidet᷑ mulier uiro ut imꝑio
eiꝰ subiecta sit honorificentiã & dig¬
nicatẽ uiri obstare dic̃ ne uelet cap̃.
est ut celet᷑. Abscondi enĩ non debet.
Di enĩgła uidẽt in uiro. Mulier autem
gła uiri.ẽ. Multum distat int̾ głãdĩ¬
& głam uiri. Uir enĩ adinaginẽ dei
factuis. ẽ. non mulier: Hȩc est autẽ
uago dĩ inuird: quia unus ds̃ unum
fecit᷑ hominẽ᷑. Ut sic̃ ab uuo dõ sint
omĩa ita eẽnt & ab uno homine õs
hoĩes. Ut unꝰ ds̃ inuisibilis unꝰ hõ uisi¬
bilis imaginẽ hab̾et int̾ris: ut unus
ds in uno hõẽ uideret᷑ auctoritatẽ
uinꝰ pͥncipii conseruare. ad confusionẽ
diaboli qui sibi neglecto uuo dõ dnĩũ
& dĩtatẽ uoluit. usurpare. Qđ ꝓpħa
erechiel significat: & apłs idenrait
enĩ. Ita ut intẽplo dĩ sedeat ostendens
se canqͣ sit ds̃. Hon .ẽ. uir ex muliere
debet mulier potestatẽ hab̾e supͣ cap̃t

Expanded text:
mulieris vir est: ex eo enim est, ac per hoc obnoxia videtur mulier viro, ut imperio ejus subjecta sit. Honorificentiam et dignitatem viri obstare dicit, ne velet caput; est ut celetur: abscondi enim non debet, Dei enim gloria videtur in viro. Mulier autem gloria viri est. Multum distat inter gloriam viri; vir enim ad imaginem Dei factus est, non mulier. Haec autem imago Dei in viro, quia unus Deus unum fecit hominem; ut sicut ab uno Deo sunt omnia, ita essent et ab uno homine omnes homines; ut unius Dei invisibilis, unus homo visibilis imaginem haberet in terris, ut unus Deus in uno homine videretur auctoritatem unius principii conservare, ad confusionem diaboli, qui sibi, neglecto uno Deo, dominium et divinitatem voluit usurpare. Quod propheta Ezechiel significat , etenim: Ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se quasi sit Deus . Non est enim vir ex muliere,debet mulier potestatem habere supra caput
Abbreviated transcription (Latin):
tor dicit. Non enĩ uosestis qui loqui-¬
mim s sp̃s patris patris ur̃i qui loqui¬
tur in uob̃. Nã & asma locuta huma-¬
ua lingua ad balaã filiũ beor ut ad¬
disceret di maiestatẽ. Et pueri infantes
in landẽ dĩ ꝓruꝑunt ad confusiont̃
iudeorum: saluator aut̃ nonsolũ.
istos s & lapides ad condempnationẽ
ꝑfidorum. & głam di clamone posse
ostendit. Et int̃ ipsa pͥmordia ad cõm̃¬
dationẽ fidi: qͥ bapti zabantur linguis
loquebant᷑ Et si liabuero ꝓpħiam&¬

Expanded text:
vos estis, qui loquimini; sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis . Nam et asina locuta est humana lingua ad Balaam filium Beor, ut addiceret Dei majestatem : et pueri infantes in laudem Dei proruperunt ad confusionem Judaeorum . Salvator autem non solum istos, sed et lapides ad condemnationem perfidorum, et gloriam Dei clamare posse ostendit . Et inter ipsa primordia ad commendationem fidei, qui baptizabantur, linguis loquebantur . Et si habuero p
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ. Sic̃ dñs ait. Non potestis deo
seriure & mãmone ꝙ eũ calicẽ de¬
momoꝵ bibit calieẽ dni insultat.
Et c mensa demonioꝵ cõmunicat:
m̃se dĩ idest altari obstrepit & dĩ
corpꝰ crucifigit. Iccirco enĩ xp̃c cru¬
cifixus . ẽ. quia dissoluit oꝑa diabo¬
li. Quigͦ fac̃ oꝑa diaboli: xp̃o repus
fortiores illo sumꝰ e iux fit ut huml¬
lis ⁊eletur potentẽ. Scit enĩ ñ sibi
cõpetere in quo illi potest inuidi
s aut in equali inuidec᷑. aut ꝓpe aͣ¬

Expanded text:
minus ait: Non potestis Deo servire, et mammonae : quia qui calicem daemoniorum bibit, calici Domini insultat: et cum mensae daemoniorum communicat, mensae Domini, id est, altari obstrepit, et Domini corpus crucifigit. Idcirco enim Christus crucifixus est, ut dissolveret opera diaboli. Qufortiores illo sumus? Vix fit ut humilis zeletur potentem; scit enim non sibi competere, in quo illi potest invideri: sed aut aequali invidetur, aut prope a
Abbreviated transcription (Latin):
hanc non discrepare in unitate
non in singłaritate consistit. sed i
multis membris. ut inuicem sibi p̃stent
quod debent. Si dixerit pes quia
nonsum manus ñ sum de corꝑe. nõ
ꝓpterea non est de corpore: Hoc est
non posse eum qui infirmus indetur
inter fratres negari cẽ. de corꝑe qr ñ
est potens. Si dixerit auricula quia
nonsum ocłs nonsum de corꝑe. non
ꝓpter ea non est de corꝑe: non debe¬
re dicit illum qui paulo inferior ẽ.
non necessarium pͥutari corꝑi quod¬
de pͥmis non sitz idest si omnes unius
cẽnt officii et oꝑis. quomodo imple¬
retur reliqua necessitas corꝑis. cum
constet in multis officiis opus ẽẽ. ad
gubernacula corporis: Si totum¬

Expanded text:
hanc non discrepare in unitate non in singularitate consistit, sed in multis membris; ut invicem sibi praestent, quod debent. Si dixerit pes: Quia non sum manus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Hoc est, non posse eum, qui infirmus videtur inter fratres, negari esse de corpore; quia non est potens. Si dixerit auricula: Quia non sum oculus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Non debere dicit illum, qui paulo inferior est, non necessarium putari corpodoratus? Id est, si omnes unius essent officii et operis, quomodo impleretur reliqua necessitas corporis; cum constet multis oficiis opus esse ad gubernacula corporis? Nu