comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid ussurus sit. Iam eñi mercede pol¬
licitacionis et amore mercedis accen¬
si. paremus uissioni eius uires nr̃as. la¬
tera. lacertos: quasi iussurus sit onera
grandia nobis portare: forte aliquid
fodere: forte aliquã machinã erige¬
re. Non tibi uissit rem laboriosã: sed
menbrũ quod it̃ omĩa menbra eito
moues. ipsũ tibi p̃cepit cohibere. Co¬
hibe linguã tuã amalo. Nonẽ labor
erigere fabricã: et labor ẽ. tenere
linguã : Cobibe linguã tuã amalo.
Uide quomͦ irasceris.: siquis de te mala
loquatur. Quomͦ irasceris alteri quan¬
do de te loquitur: sic irascere tibi qͥn¬
do de altero mala loquaris. Noli lo
qui m̃daciũ.: noli loqui criminatio¬
nes: noli loqui calumpnias. noli lo¬
qui falsa testimonia: noli loquiblas¬
Quod ẽ intus incorde tuo: hocdicat᷑
foris. Non aluid pectus tegat: et ali¬
ud lingua ꝓferat. Declina amalo. et
fac bonũ. Nam quomͦ dicturus sum

Expanded text:
quid jussit. Jam enim mercede tantae polquid jussit. Jam enim mercede tantae pollicitationis et amore mercedis accensi, paremus jussioni ejus vires nostras, latera, lacertos. Quasi jussurus est onera grandia nos portare, forte aliquid fodere, forte aliquam machinam erigere? Non tibi jussit rem laboriosam, sed membrum quod inter omnia membra cito moves, ipsum tibi praecepit cohibere: Cohibe linguam tuam a malo. Non est labor erigere fabricam; et labor est tenere linguam? Cohibe linguam tuam a malo.Vide quomodo irasceris, si quis de te male loquatur. Quomodo irasceris alteri, quando de te male loquitur: sic irascere tibi, quando de altero male loqueris. qui mendacium, noli loqui criminationes, noli loqui calumnias, noli loqui falsa testimonia, noli loqui blasQuod est intus in corde tuo, hoc dicatur foris. Non aliud pectus tegat, et aliud lingua proferat. Declina a malo, et fac bonum. Nam quomodo dicturus sum
Abbreviated transcription (Latin):
et concorde intelligamus patrẽ qui
dixit. Uenite filii audite me: tumo¬
rem dñi inquit docebo uos. Et quam
rem uult docere: et cui rei utilis ẽ ti¬
mor dñi : Sequit᷑. Quis ẽ homo qui
uult uitã: et diligit uidere dies bonos:
Respondemꝰ. Om̃s nos uolumus. Quod
sequitur: et audiamus. Cohibe linguã
tuã amalo: et labia tua ne loquant᷑
diligit dies uidere bonos: om̃s respon¬
debamus. ego. Modo dicit. Eia: respon¬
deat michi aliquis. ego. Ergo cohibe
cuiñ oꝑanti redditur merces: utinam
indomo tua uł oꝑanti mercedẽ red¬
das. Nam scio: quia ñ oꝑanti ñ reddis.
Quare: Quia nichil oꝑanti. nichil de¬
bes. Et ds̃ posuit mercedẽ. Quã mer¬
cedẽ: Uitam et dies bonos. quã om̃s de¬
sideramus: et ad quos dies om̃s uenire
conamur. ꝓmissam mercedẽ daturus
ẽ. Quã mercedẽ: Uitã et dies bonos. Et
qui st̃ dies boni: Uita sine fine: requi
it. In tanta ꝓposita mercede : uideamꝰ

Expanded text:
et corde intelligamus Patrem qui et corde intelligamus Patrem qui dixit, Venite, filii, audite me; timorem, inquit, Domini docebo vos. Edocere, et cui rei utilis est timor Domini, sequitur: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Respondemus omnes, Nos volumus. Quod sequitur audiamus. Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur diligit videre dies bonos? omnes respondebamus, Ego. Eia respondeat mihi aliquis, Ego. Ergo, Cohibecui non operanti redditur merces? Utinam in domo tua vel operanti mercedem reddas. Nam scio quia non operanti non reddis. Quare? Quia nihil operanti nihil debes. Et Deus proposuit mercedem. Quam mercedem? Vitam et dies bonos, quam omnes desideramus, et ad quos dies omnes venire conamur. Promissam mercedem daturus est. Quam mercedem? Vitam et dies bonos. Et qui sunt dies boni? Vita sine fine, requieit: in tanta proposita mercede, videamus
Abbreviated transcription (Latin):
tollo: locũ uobis ostendo: ilico sequerent᷑
om̃s eũ: qui nouit ubi sit quod querimꝰ:
sic et nc̃ quia desideratis uitã. et uidere¬
dies bonos: ñ uobis possumꝰ dicere. nolite
desiderare uitã et dies bonos: s illud di¬
cumus. nolite hic querere in hoc scło ui¬
tam et dies bonos: ubi eẽ boni ñ posst̃.
Nonne uita ipsa morti similis ẽ: Dies
aũt ipsi ꝓꝑantes transeunt: quia hodi¬
ernus dies ext̃nũ exclusit. Crastinus
ideo nascitur: ut excludat hodiernũ.
Ipsi dies ñ stant. tu quare cũ illis uis
stare: Desideriũ gͦ ur̃m qͦd uultis uitã
et dies bonos. ñ solũ ñ reprimo: s etiã
uehem̃cius accendo. Prorsus querite ui
tam: quęrite dies bonos: s ubi possunt
dire mecũ consiliũ eius. qui nouit ubi
st̃ dies boni. et ubi sit uita: Audite ñ
ame: s mecũ simul. Ait eñi nobis qui¬
dam. Uenite filii. audite me: et concur¬
ramus. et stemus. et aures erigamus :

Expanded text:
tollo, locum vobis ostendo: imo sequamur tollo, locum vobis ostendo: imo sequamur omnes eum qui novit ubi sit quod quaerimus. Sic et nunc, quia desideratis vitam et dies bonos, non possumus vobis dicere, Nolite desiderare vitam et dies bonos: sed illud dicimus, Nolite hic quaerere in hoc saeculo vitam et dies bonos, ubi boni esse non possunt. Nonne vita ipsa morti similis est? Dies autem ipsi properantes transeunt; quia hodiernus dies hesternum exclusit: crastinus ideo nascitur, ut excludat hodiernum. Ipsi dies non stant: tu quare cum illis vis stare? Desiderium ergo vestrum, quo vultis vitam et dies bonos, non solum non reprimo, sed etiam vehementius accendo. Prorsus quaerite vitam, quaerite dies bonos: sed ubi possuntdire mecum consilium ejus, qui novit ubi sint dies boni, et ubi sit vita? Audite non a me, sed mecum simul. Ait enim nobis quidam: Venite, filii, audite me. Et concurramus, et stemus, et aures arrigamus,
Abbreviated transcription (Latin):
siderio ipsorũ int̾rogauit: tanquã sibi
de om̃iũ corde responderet᷑. ego uolo.
Sic dixit. quis ẽ homo qui uult uitã. et
diligit uidere dies bonos: quẽ ad modũ
etiã ista hora qua uobis loquor. cũ audi¬
stis me dixisse. quis ẽ homo qui uult u¬
tam. et diligit uidere. dies bonos. om̃s res¬
pondistis incorde ur̃o. ego. Nam et ego
qui uobiscũ loquor: uitã uolo. et dies bo¬
nos. Quod quęritis uos: hoc quero et ego.
Quomͦ si thesauruᷤ nobis om̃ibus eẽt ne¬
cessariuᷤ: et ego ad aurũ unã uobiscũ
ꝑuenire uelle. et eẽt alicubi in agro ur̃o.
inloco ur̃e potestati subdito: et uiderẽ
uos querentes aurũ. et dicerẽ uobis qͥd
queritis: responderetis michi. aurũ: et ego
uobis dicerẽ: aurũ quęritis: et ego aurũ
quero quod queritis. et ego quero: s non
ibi queritis. ubi possumꝰ inuenire. Ergo
audite me: ubi possumꝰ inuenire: uobis ñ

Expanded text:
siderio ipsorum interrogavit, tanquam sibi siderio ipsorum interrogavit, tanquam sibi de omnium corde responderetur, Ego volo: sic dixit, Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Quemadmodum etiam ista hora, qua vobis loquor cum audistis me dixisse, Quid est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? omnes respondistis in corde vestro, Ego. Nam et ego qui vobiscum loquor, vitam volo et dies bonos: quod quaeritis vos, hoc quaero et ego.Quomodo si aurum nobis omnibus esset necessarium, et ego ad aurum una vobiscum pervenire volens, et esset alicubi in agro vestro, in loco vestrae potestati subdito, et viderem vos quaerentes aurum, et dicerem vobis, Quid quaeritis? responderetis mihi, Aurum. Et ego vobis dicerem, Aurum quaeritis, et ego aurum quaero: quod quaeritis, et ego quaero; sed non ibi quaeritis ubi possimus invenire. Ergo audite me, ubi possimus invenire: vobis non
Abbreviated transcription (Latin):
isti hesternũ diẽ: Habere uis et crasti-¬
num diẽ. S cũ iste transierit et crasti¬
nus: minus illũ habes. Ideo optas ut lu¬
cescat dies: ut ꝓpinquet tibi. quo tu
ñuis ꝑuenire. Ex hibes aliquã sollem¬
nitatem amicis tuis: audis ibi abene
optantibꝰ. dic̃t̃ tibi. Multos annos uiuas:
et ueniat quod illi dixert̃. Quid: Ut ue¬
niant anni et anni᷑ iłt nonuis ut ueni¬
at finis annoꝵ Studia tua contrariast̃:
ambulare uis. et ꝑuenire ñuis. Uerun¬
ut cotidianis. magnis ꝑpetiuisq laborib.
cupiant. ut tarde moriant᷑. quanta cu¬
ra agendum ẽ. ut nunquã moriantur:
untur: et nemo uult siouuiere. ut illuc
ꝑueniat ubi inueniunt᷑. Ideo ammonet
eadẽ scriptura. et dicit. Quis ẽ homo
qui uult uitã: et diligit uidere dies bo¬
nos : Sic int̾rogauit scriptura. ut sciret
quid illi responderet᷑: sciens qͦd om̃s ho¬
mines uitã querunt. et dies bonos. ꝓ de¬

Expanded text:
isti hesternum diem, habere vis et crastiisti hesternum diem, habere vis et crastinum diem. Sed cum iste transierit et crastinus, minus illum habes. Ideo optas ut lucescat dies, ut propinquet tibi quo tu non vis pervenire. Exhibes aliquam solemnitatem amicis tuis, audis ibi a bene optantibus dici tibi, Multos annos vivas: vis ut veniat quod illi dixerunt. Quid? Ut veniant anni et anni, et non vis veniat finis annorum? Studia tua contraria sunt: ambulare vis, et pervenire non vis. CAPUut quotidianis, magnis perpetuisque laboribus cupiant, ut tardius moriantur; quanta cura agendum est, ut nunquam moriantur? untur: et nemo vult sic vivere, ut illuc perveniat ubi inveniuntur. Ideo admonet eadem Scriptura, et dicit: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Sic interrogavit Scriptura, ut sciret quid illi responderetur: sciens quod omnes homines vitam quaererent, et dies bonos. Pro de
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓmissa. quid querimꝰ in t̾ra dies bo¬
nos. ubi eos inuenire ñ possumꝰ: Scio
eñi quia eos queritis. quando aut
egrotatis. aut intribulationib estis.
que abundant in isto scło. Qm̃ quan¬
do etas uergit ad finẽ. et senex plenus
ẽ querelis et nullis gaudiis. eos optatis¬
attingere. Int̾ om̃s tribulatidnes quib
conteritur genus humanũ. ñ querunt
homines nisi dies bonos: et uitã uolt̃
longam. quã hic habere ñ posst̃. quia
et longa hominis uita tanta breuita¬
te constringit᷑. ad unuiersi scłi illius
latitudo. quasi una guita ad uniuer
uita dicit᷑: quȩ in scło isto breuis est.
Et sicut dixi: abundat gemitus usq
ad decrepitam senectutẽ. Hoc totũ
modicũ et breue ẽ Q tam̃ quomͦ queri¬
tur ab hominib quanta diligentiã qͣn¬
to labore: quanta curaͬ quanta uigilan¬
tia: quanto oꝑe quert̃ homines. ut du
hic uiuant. et senescant: Ipsũ aũt dui
uiuere. qͥd ẽ. nisi ad finẽ currere: Habu¬

Expanded text:
et promissa, quid quaerimus in terra dies bonos, ubi eos invenire non possumus? Scio enim quia eos quaeritis, quando aut aegrotatis, aut in tribulationibus estis, quae abundant in isto saeculo. Quoniam quando aetas vergit ad finem, et senex plenus est querelis, et nullis gaudiis. Inter omnes tribulationes, quibus conteritur genus humanum, non quaerunt homines nisi dies bonos, et vitam volunt longam, quam hic habere non possunt. Quia et longa hominis vita tanta brevitate constringitur ad universi saeculi illius latitudinem, quasi una gutta ad universvitam dicunt, quae in saeculo isto brevis est: et, sicut dixi, abundant gemitus usque ad decrepitam senectutem. Hoc totum modicum et breve est: et tamen quomodo quaeritur ab hominibus? Quanta diligentia, quanto labore, quanta cura, quanta vigilantia, quanto opere quaerunt homines ut diu hic vivant et senescant? Ipsum autem diu vivere quid est, nisi ad finem currere? Habu
Abbreviated transcription (Latin):
ris de quib psalmus. cũ gentes creditu¬
ras ꝓpħasset. dicit. Eopłs quẽ ñ cogno¬
ui seriuunt michi: mnauditu auris ob¬
audiuit mͥ. Non ibi fui. et auditus sũ:
hic fui. et occisus sum. Popłs quẽ ñ cog¬
noui seruiuit michi: in auditu auris
obaudiuit mͥ. Igitur fides ex auditu:

Expanded text:
s credituras prophetasset, dicens, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Non ibi fui, et auditus sum: hic fui, et et occisus sum. Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Igitur fides ex auditu,
Abbreviated transcription (Latin):
et claudũ. Uerũ ex hac occasione ñ ẽ
preteundũ. qͦd potest fortasse sua sponte
aliquẽ commouere: quid sibi uult. qͦd
commutatũ est nom̃ abrahȩ aui huiꝰ
iacob. Nam et ipse prius abram uoca
Non uocaberis abram: s abrahã. Ex il¬
.lo tempore ñ ẽ uocatus abram. Querite
inscripturis. et udebitis suꝑus antequã
acciꝑet aliud nom̃. ñ ẽ uocatus nisi abrã.
postea quã accepit. ñ ẽ uocatus nisi abra¬
ham. Iste aũt iacob quando accepit ali¬
ud nom̃: eadẽ uerba audiuit. Non uo¬
caberis iacob: s uocaberis isrł. Queri¬
te scripturas: et uidete. quia utrumq

Expanded text:
e contra. Verum ex hac occasione non est praetereundum, quod potest fortasse sua sponte vestrum aliquem commovere: quid sibi vult, quod cum mutatum esset nomen Abrahae avi hujus Jacob nam et ipse prius Abram vocabit, Non vocaberis Abram, sed Abraham , ex illo non est vocatus Abram. Quaerite in Scripturis, et videbitis superius antequam acciperet aliud nomen, non est vocatus nisi Abram: posteaquam accepit, non est vocatus nisi Abraham. Iste autem Jacob, quando accepit aliud nomen, eadem verba audivit, Non vocaberis Jacob, sed vocaberis Israel. Quaerite Scripturas, et videte quia utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliud scłm sꝑemꝰ et diligamus. In hoc
abstinere debemus nos ab om̃ib illicitis
concupiscentiis: hoc ẽ. lumbos accinc¬
tos habere debemꝰ: et feruere et lucere
in oꝑib bonis: hoc ẽ lucernas ardentes
habere. Dixit eñi ipse dñs discipłis suis:
alio loco euangłii. Nemo accendit lucer¬
nam. et ponit eam sub modio. s suꝑ can¬
delabrũ: ut luceat om̃ibus qͥ indomo st̃.

Expanded text:
ut aliud saeculum speremus et diligamus. In hoc ut aliud saeculum speremus et diligamus. In hoc abstinere nos debemus ab omnibus illicitis concupiscentiis, hoc est, lumbos accinctos habere debemus: et fervere et lucere in operibus bonis, hoc est, lucernas ardentes habere. Dixit enim ipse Dominus discipulis suis alio loco Evangelii: Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat om
Abbreviated transcription (Latin):
et uenturus ẽ ad homines: et tamen
hic erat quando uenit. Nec recessit qͣn¬
do abscessit: et ad eos uenturus ẽ. qui¬
bus dixit. Ecce ego uobiscũ sumrom
scłi. Scdm formã gͦ serui quã susce¬
pit ꝓnobis. quodã tempore natus ẽ. et
occisus ẽ. et resurrexit: et ñ iam mori¬
tur: et mors ei ultra ñ dñabitur. Scdm
diuinitatẽ aũt qua equalis ẽ patri. in
hoc mundo erat. et mundus ꝑ ipsum
factus ẽ:. et mundus eũ ñ cognouit.
de hoc audistis mͦ euangłiũ quidam
monuerit: cautos nos faciens. et uolens
ẽẽ expeditos et paratos ad spem nouis¬
simamaut post noiuissima. quȩ sufl
in hoc scło metuenda. succedat requies. quȩ
finẽ ñ habet. Beati. qui participes huiꝰ facti
fuerint. Erunt aũt t̃c tam securi: quã mͦ
ñ st̃ securi. Q iterit. Tc̃ tam timebunt: quã
mͦ tumere nolunt. Ad hanc exspectationẽ.
et ꝓpt̃ hanc spem: xp̃iani facti sumus.
mus scłm. Ab amore scł̃i huiꝰ uocati sumꝰ:

Expanded text:
et venturus est ad homines. Et tamen et venturus est ad homines. Et tamen hic erat quando venit, nec recessit quando abscessit, et ad eos venturus est quibus dixit; Ecce ego vobiscum sum saeculi . Secundum formam ergo servi, quam suscepresurrexit, et non jam moritur, nec mors ei ultra dominabitur : secundum divinitatem autem, qua aequalis est Patri, in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit . De hoc audistis modo Evangelium, quid monuerit nos, cautos nos faciens, et volens esse expeditos et paratos ad exspectanda novissima: ut post novissima, quae sunt in hoc saeculo metuenda, succedat requies, quae non habet finem. Beati qui participes facti fuerint. Erunt autem tunc securi, qui modo non sunt securi: et iterum tunc timebunt, qui modo timere nolunt. Ad hanc exspectationem et propter hanc spem christiani facti sumus. mus saeculum. Ab amore saeculi hujus vocati sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
bire: confitere infirmitatẽ tuã: iace pa¬
cient̃. ante medicũ. Cũ aũt ceꝑis hu¬
miliare te ei: surgis cũ illo. Non quasi
et ipse surgat. scd̃m quod uerbũ ẽ. sed
tu pocius. ut magis magisq ate capiat᷑.
Intelligebas primo titubant̃ atq hesi¬
tant: intelligis postea cercius et cdarius.
Non ille crescit: s tu ꝓficis: et quasi te¬
cum uidetur surgere. Sic ẽ fr̃scredite
pceptis dĩ. et facite illa: et donabit uo¬
bis robur intelligentiȩ. Non p̃suma¬
tis. et quasi ante ponatis scientiã p̃cep¬
to dĩ: ne inferiores. ñ solidiores remane¬
atis. Arborẽ attendite. Petit prus: ut
sursũ excrescat. Figit radicẽ in humili:
ut uerticẽ tendat ad celũ. Nunqͥd ntit᷑
te. sine humilitate. uis excelsa comp̃¬
hendere: Sine radice auras petis: Rui¬
na ẽ ista. ñ increm̃tũ. Habitante. xp̃o
ꝑfidẽ in cordib ur̃is. in caritate radica¬
mini atq fundamini: ut impleamini
Ymines. et abscessit ab hominib :

Expanded text:
fitere infirmitatem tuam, jace patienter ante medicum. Cum ceperis humilitatem ejus, surgis cum illo: non quasi et ipse surgat secundum quod Verbum est; sed tu potius, ut magis magisque a te capiatur. Intelligebas primo titubanter atque haesitanter; intelligis postea certius et clarius. Non ille crescit, sed tu proficis, et quasi tecum videtur surgere. Sic est, fratres. Credite praeceptis Dei, et facite illa, et donabit vobis robur intelligentiae. Non praesumatis, et quasi anteponatis scientiam praecepto Dei; ne inferiores, non solidiores remaneatis. Arborem attendite: ima petit prius, ut sursum excrescat; figit radicem in humili, ut verticem tendat ad coelum. Numquid nititur em sine charitate vis excelsa comprehendere; sine radice auras petis? Ruina est ista, non incrementum. Habitante Christo per fidem in cordibus vestris, in charitate radicamini atque fundamini, ut impleamini mines, et abscessit ab hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Iiħu. xp̃o natbanaeli. si bene in¬
telligamus. ñ ad ipsũ ꝑti¬
net solũ. Ipse quippe dñs iħc. subficu
uidit om̃e genus huinanũ. Isto enim
loco intelligitur ꝑ arborẽ fici. signi¬
ficasse peccatũ. Non ubiq hoc signi¬
ficat: s hoc loco ut dixi᷑ ea scilicet
significandi congruentia: qua nostis
primũ hominẽ qͣndo peccauit. foliis fi¬
culneis fuisse sub tectum. His foliis cm
pudenda texert̃. qͣndo de peccato suo
erubuert̃. & quȩ ds̃ dedit illꝰ m̃bra. ipsi
sibi pudenda fecert̃. Noneñi crubescen-¬
dũe deoꝑe dĩ. s c̃fusionẽ p̃cessit causa pec¬

Expanded text:
intelligamus, non ad ipsum pertinet solum. Ipse quippe Dominus Jesus sub ficu vidit omne genus humanum. Isto enim loco intelligitur per arborem fici significasse peccatum. Non ubique hoc significat, sed hoc loco, ut dixi, ea scilicet significandi congruentia, qua nostis primum hominem, quando peccavit, foliis ficulneis fuisse subtectum . His foliis enim pudenda texerunt, quando de peccato suo erubuerunt: et quae Deus illis membra, ipsi sibi pudenda fecerunt. Non enim erubescendum est de opere Dei: sed confusionem praecessit causa pec
Abbreviated transcription (Latin):
illad: qm̃ mitis sum et humilis corde.
Eece quod capiatis. Uidete fr̃s: certe par¬
mus parua. capiamus: et magni erimꝰ.
Uis caꝑe celsitudinẽ dĩ: Cape prius
humilitatẽ dĩ. Dignare ẽẽ humilis ꝓpt̃
te: quia dignatus ẽ humilis eẽ ꝓꝑter
eundẽ te. ñ eñi ꝓpt̃ se. Cape gͦ humi¬

Expanded text:
illud, Quoniam mitis sum et humilis corde. illud, Quoniam mitis sum et humilis corde. Ecce quod capiatis, videte, fratres, certe parmus, parva capiamus, et magni erimus. Vis capere celsitudinem Dei? Cape prius humilitatem Dei. Dignare esse humilis propter te, quia Deus dignatus est humilis esse propter eumdem te: non eni
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ incarnatũ lac facit: cibus in lac
conuertit᷑. Incõmutabilit̾ aũt manens
uerbũ. carnẽ assumpsit. ut eẽt quo¬
dammͦ contextũ: quod ẽ ñ corru
pit. ñ cõmutauit: ut ꝑ habitũ tuũ ti¬
bi loqueret᷑. non in hominẽ transmu¬
tatus atq conuersus. Inconuertibili
eñi et incõmutabilis. et omino inuio¬
labilis manens: factus ẽ quod tu ad
su. uerbũ ex aliqua parte attinger.
ꝑ quod facta st̃ om̃ia: Uenite adme
om̃s qui laboratis et onerati estis et
ego uos reficiã. Tollite uigũ meũ suꝑuos:
et discite quia mitis sum et humilis cor¬
humanũ genus: et dicit. Uenite ad me
qui laboratis: et discite ame. Putabas
forte dicturã sapientiã dĩ: discite qͦ mo¬
do celos feci. et astra omĩa. inme etiam
antequã fierent numerata erant: quo¬
mͦ inuirtute rationũ in cõmutabiliũ eti¬
am capilli ur̃i numerati st̃. Hȩc puta¬
bas et talia eẽ dicturã: Non. S prius

Expanded text:
mater incarnatum lac facit, cibus in lac mater incarnatum lac facit, cibus in lac convertitur: incommutabiliter autem manens Verbum carnem assumpsit, ut esset quodam modo contextum. Quod um tuum tibi loqueretur, non in hominem transmutatus atque conversus Inconvertibilis enim et incommutabilis, et omnino inviolabilis manens, factus est quod tu ad su Verbum ex aliqua parte attingere, per quod facta sunt omnia? Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corhumanum genus, et dicit, Venite ad me, omnes qui laboratis, et discite a me. Putabas forte dicturam Sapientiam Dei, Discite quomodo coelos feci et astra: omnia etiam in me, antequam fierent, numerata erant; quomodo in virtute rationum incommutabilium etiam capilli vestri numerati sunt . Haec putabas et talia esse dicturam? Non. Sed prius
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Hoc ait ioħs. qͥ ait. In principio
erat uerbũ. Et uerbũ erat apud dm̃
Et d̃ erat uerbũ: qui supra pectus do¬
mini discumbebat: qui secreta ista de
sinu illius cordis hauriebat: ipse ait.
Dilectissimi filii dĩ sumꝰ et nondũ ap¬
paruit quid erimꝰ. Scimus quia cũ ap¬
paruerit. similes ei erimus: qm̃ ude
s ut ꝑueniamꝰ si ñ possumꝰ uidẽ uerbũ
dm̃: audiamꝰ uerbũ carnẽ quia carna¬
les facti sumꝰ Audiamꝰ uerbũ carnẽ
factũ: Idõ eñi uenit. ideo suscepit in¬
firmitatẽ nr̃am. ut possis firmã locuti¬
onẽ caꝑe. pͣortantis infirmitatẽ tuã.
fit etiã lac quo lactantur infantes: Nõ¬
ne esca erat inm̃sa: S inualidus ẽ.
infans: ad comedendã escã. quȩ inm̃¬
sa ẽ. Quid facit mat̾: Incarnat escã.
et conficit lac de ipsa. Conficit nobis:
quod caꝑe possimꝰ. Sic uerbũ caro fa¬
ctum ẽ. ut lacte pariuili nutrirem:
qui ad cibũ quidẽ eramꝰ infantes.
Uerũ hoc interẽ: quia quando cibũ

Expanded text:
n principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: qui supra pectus Domini discumbebat, qui secreta ista de sinu illius cordis hauriebat: ipse ait, Dilectissimi, filii Dei sumus; et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei eriSed ut perveniamus, si nondum possumus videre Verbum Deum, audiamus Verbum carnem: quia carnales facti sumus, audiamus Verbum carnem factum. Ideo enim venit, ideo suscepit infirmitatem nostram, ut possis firmam locutionem capere Dei portantis infirmitatem tuam. fit etiam lac, quo lactantur infantes? Nonne esca erat in mensa? Sed invalidus est infans ad comedendam escam, quae in mensa est: quid facit mater? Incarnat escam, et conficit lac de ipsa. Conficit nobis quod capere possimus. Sic Verbum caro factum est, ut lacte parvuli nutriremur, qui ad cibum quidem eramus infantes. Verum hoc interest, quia quando cibum
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os accinctos ẽẽ uoluit: et lucernas ar¬
dentes. Quid ẽ. lumbos accinctos: Decli¬
na amalo. Quid ẽ. lucere: Quid ẽ. lucer¬
nas ardentes habere: hoc ẽ. et fac bonũ.
Quid ẽ qͦd adiunxit et ait. et uos simi¬
les estote hominib expectantib dñm
suĩ quando ueniat anupciis: nisi qͦd in
illo psalmo legitur. inquire pacẽ et seque¬
re eam: Hȩc tria: hoc ẽ. abstinentia a
malo. et oꝑatio boni. et spes p̃mii et̃ni.
cõmemorata st̃ in actib apłorũ ubi sc̃p¬
tum ẽ. quia docebat eos paulus de conti
iusticiã ꝑtinet. et lucernȩ ardentes. Ad
expectationẽ dñi ꝑtinet. inquire pacẽ
go declina amalo. hȩc ẽ continentia:
Hi st̃ lumbi accincti. Et fac bonũ. hȩc
ẽ iusticia. Hȩ st̃ lucerne ardentes. Que¬
re pacẽ et sequere eam: hȩc ẽ expecta¬
tio futuri scłi. Ergo similes estote ho

Expanded text:
nostros accinctos esse voluit, et lucernas ardentes. Quid est, lumbos accinctos? Declina a malo. Quid est lucere? quid est lucernas ardentes habere? Hoc est, Et fac bonum. Quid est quod adjunxit et ait, Et vos similes estote hominibus exspectantibus dominum suum quando veniat a nuptiis: nisi quod in illo psalmo sequitur, Inquire pacem, et sequere eam? Haec tria, hoc est, abstinentia a malo, et operatio boni, et spes praemii aeterni, commemorata sunt in Actibus Apostolorum, ubi scriptum est, Quia docebat eos Paulus de continjustitiam pertinet, Et lucernae ardentes. Ad exspectationem Domini pertinet, quae go, Declina a malo, haec est continentia, hi sunt lumbi accincti: Et fac bonum, haec est justitia, hae sunt lucernae ardentes: Quaere pacem et sequere eam, haec est exspectatio
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ut illud uerbiĩ de quo tanta et tam
multa diximus. et nichil dignũ dixi¬
mus. nisi illud uerbũ ꝑ qͦd facta st̃ om¬
nia. fieret qͦd nos sumus. ut attingere
possimꝰ illud quod ñ sumꝰ. Non eñ ds
sumꝰ. s possumꝰ mñte uł cordis acie inte¬
riore uidẽ dm̃. Peccatis acies nr̃e obtun¬

Expanded text:
nisi ut illud Verbum, de quo tanta et tam nisi ut illud Verbum, de quo tanta et tam multa diximus, et nihil dignum diximus; nisi ut illud Verbum, per quod facta sunt omnia, fieret quod nos sumus, ut attingere possimus illud quod non sumus? Non enim Deus sumus: sed possumus mente vel cordis acie interiore videre Deum. Peccatis acies nostrae obt
Abbreviated transcription (Latin):
totũ gͦ simul ibi: et ñ hoc solũ qͦd incre¬
aturis inuenio totũ inuenio ibi s tanto¬
amplius increatore. quanto ampluis.
qͦd hȩc uisibilia. illa inuisibilia: hec tem¬
poralia. illa et̾na. hec cõmutabilia. illa
incõmutabilia: hȩc corruptibilia. illa in¬
corruptibilia. Postremo in ipso homine
ea quȩ inuenimus. homo et homo. duo
homines st̃: ibi pat̃ et filius unus ds̃.
ex hoc loco scrupulosissimo et laboriosis¬
suo infirmitatẽ meã lib̾are dignatus ẽ
petentib uobis. Ante om̃ia tam̃ seruate
hoc: quicqͥd de creatura potiumus collige¬
re. aut sensu corporis. aut cogitatione
animi. inenarrabilit̃ transcendere crea¬
torẽ. S si uis illũ m̃te contingere, pur¬
ga m̃tẽ. purga cor tiuĩ: mundũ fac ocu¬
lum. unde alud quicqͥd ẽ possit attin¬
gi: mundũ fac oculũ cordis. Beati eñi
mundo corde: quia ipsi dm̃ udebũt.
Non aũt mundato corde. qͥd potuit
misericorduis ꝓcurari aut donari ab eo

Expanded text:
quod in creaturis: totum invenio ibi, sed tanquam in Creatore, tanto amplius, quod haec visibilia, illa invisibilia; haec temporalia, illa aeterna; haec commutabilia, illa incommutabilia; haec corruptibilia, illa incorruptibilia. Postremo in ipso homine ea quae invenimus homo et homo, duo homines sunt: ibi Pater et Filius unus Deus. ex hoc loco scrupulosissimo et laboriosissimo infirmitatem meam liberare dignatus est, petentibus vobis. Ante omnia tamen servate hoc, quidquid de creatura potuimus colligere, aut sensu corporis, aut cogitatione animi, inenarrabiliter transcendere Creatorem. Sed vis illum mente contingere? Purga mentem, purga cor tuum. Mundum fac oculum, unde illud quidquid est, possit attingi. Mundum fac oculum cordis: Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Non autem mundato corde, quid potuit misericordius procurari aut donari ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
euictus ut femur tangeret: et clau¬
dii faceret. Ergo uolens uictus ẽ: po¬
testatẽ eñi habuit ponendi uirtutẽ
crucifixus. Nam et benedixit eum.
dicens. Non uocaberis iacob: s isrł.
Tii supplantator. factus es uidens din.
& tetigit sicut dixi fȩmur euis: &
fecit eũ claudicare. Adtendite in ia¬
cob ppłm uideorũ. In illa milia seq̃n¬
tiũ et p̃cedentiũ iuim̃tũ dñi. qͥ iun¬

Expanded text:
ille victus, ut et femur tangeret, et clauille victus, ut et femur tangeret, et claudum faceret. Ergo volens victus est. Potestatem enim habuit ponendi virtutem crucifixus. Nam et benedixit eum, dicens, Non vocaberis Jacob, sed Israel. Tunc supplantator factus est videns Deum. Et tetigit, sicut dixi, femur ejus, et fecit eum claudicare. Attende in Jacob populum Judaeorum, illa millia sequentium et prae
Abbreviated transcription (Latin):
cedenti nascendo: postea et ipse se¬
cutus ẽ. & ꝓpt̃ hoc factũ quia plan-¬
tam tenuit fr̃i suo. appellatus est
iacob:id ẽ. subplantator. Postea ue¬
ro cũ rediret de mesopotamia. lucta¬
tus comparari potest. angłi et ho¬
minis: Ergo misteriũ ẽ. gͦ sacram̃tũ ẽ.¬
gͦ ꝓpħia ẽ. gͦ figura ẽ: gͦ intelligamꝰ.
Uidete eñi etiam luctaminis modũ.
dũ luctat᷑: p̃ualuit angło iacob. Mag¬
na significatio. & cũ p̃ualuisset an¬
gło homo: tenuit illũ: tam̃ ipse homo
eũ quẽ uicerat tenuit. Ꝙ ait illi. Non
te dimitto: nisi benedixeris michi. Qn¬
do uictor auicto benedicebat᷑: xp̃c fi¬
gurabatur. Angłs gͦ ille qͥ intelligebat
diis iħc: ait ad iacob. Iam ñ uocaberis
iacob. s erit nom̃ tuũ isrł: qͦd ẽ int̃p¬
tatũ uidens dm̃. Deinde tetigit uer¬
uũ femoris eus. id ẽ. latitudinẽ femo¬
ris. et aruit ei: et factus ẽ claudus ia¬
cob. Ipse ẽ ille uictus. Tantũ potuit

Expanded text:
cedenti nascendo, postea et ipse secedenti nascendo, postea et ipse secutus est. Et propter hoc factum, quia plantam tenuit fratri suo appellatus est Jacob , id est, Supplantator. Postea vero cum rediret de Mesopotamia, luctatus comparari potest angeli et hominis? Ergo mysterium est, ergo sacramentum e est, ergo figura est; ergo intelligamus. Videte enim etiam luctaminis modum. Dum luctatur, praevaluit angelo Jacob. Magna significatio. Et cum praevaluisset angelo homo, tenuit illum; tamen ipse homo eum, quem vicerat, tenuit. Et ait illi, Non te dimitto, nisi benedixeris mihi. Quando victor a victo benedicebatur, Christus figurabatur. Angelus ergo ille, qui intelligitur Dominus Jesus, ait ad Jacob, Jam non vocaberis Jacob, sed erit nomen tuum Israel: quod interpretatur, Videns Deum. Deinde tetigit nervum femoris ejus, id est latitudinem Jacob femoris, et aruit ei: et factus est claudus Jacob . Ipse est ille victus. Tantum potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet aũt suꝑ eũ. cũ uenerit de alto.
iudicare iuiuos et mortuos. Ue uideis
Cũ iaceret. xp̃c humilit̃. offender̃t in
eũ. Non ẽ dixert̃ homo iste adõ: qui
soluit sabbatũ. Si filius dĩ ẽ: descen¬
dat de cruce. In sane. iacet lapis: ideo
rides: S cũ rides: cęcus es. Cũ cecus
es: offendis. Cũ offendis: conquassa¬
ris. Cũ quassatus fueris. illo mͦ iacen¬
te: postea ueniente desuꝑ contereris.
Ergo unxit lapidẽ iacob. Nunqͥd ido¬
lum fecit: Significauit: ñ adorauit.
Modo gͦ audi. Istũ nathanaelẽ adten¬
dite: ꝑ cuiꝰ occasionẽ dñs iħc expone¬
inscola xp̃i eruditi estis: iacob. ipsum
ẽẽ et isrł. duo st̃ nomina: Nam homo
unus fuit. Primũ nom̃ iacob. quando
natus ẽ accepit: qͦd intp̃tatur sub¬
plantator. Quando aũt illi gemini
nati st̃. prior natus ẽ fr̃ esau: et in¬
uenta ẽ manus illius minoris inpe¬
de maioris. Tenebat pedẽ fr̃i suo p̃¬

Expanded text:
veniet autem super eum, cum venerit de alto veniet autem super eum, cum venerit de alto judicare vivos et mortuos. offenderunt in eum. Non est, dicunt, homo iste a Deo, qui solvit sabbatum . Si Filius Dei est, descendat de cruce . Insane, jacet lapis, et ideo rides. Sed cum rides, caecus es: cum caecus es, offendis: cum offendis, conquassaris: cum quassatus fueris illo modo jacente, postea veniente desuper contereris. Ergo unxit lapidem Jacob. Numquid idolum fecit? Significavit, non adoravit. Modo ergo audite, Nathanaelem istum attendite, per cujus occasionem Domiin schola Christi eruditi estis, Jacob ipsum esse et Israel. Duo sunt nomina: nam homo unus fuit. Primum nomen Jacob, quando natus est, accepit, quod interpretatur Supplantator. Quando autem illi gemini nati sunt, prior natus est frater Esau, et inventa est manus illius minoris in pede majoris. Tenebat pedem fratri suo prae
Abbreviated transcription (Latin):
iora horũ uidebis. Quȩ st̃ ista maiora:
Et dixit. Uidebitis cęlũ aꝑtũ: et an¬
głos dĩ descendentes et ascendentes su¬
ꝑ filiũ hominis. Recolamus ueterem
historiam. conscriptam in libro sc̃õ: id ẽ.
ingenesi. Quando iacob in loco obdor¬
miuit. lapidẽ ad caput posuit: et in
somnis uidit scalã at̾ra ꝑtingentem
usq ad cęlũ: et dñs incumbebat suꝑ
eam. Angłi aũ: ascendebant et des¬
cendebant : ꝑ eam. Hoc uidit iacob.
Somniũ hominis non scriberetur.
nisi magnũ in illo aliquod figuraret᷑
misterũ. et magnũ aliquid ꝓpħatũ
in illa uisione intelligeret᷑. Deniq ip¬
se iacob quia intellexit qͥd uiderit:
posuit ibi lapidẽ. et ꝑfudit oleo. Nõ
agnoscitis chrisma: agnoscite et
edificantes: ipse factus ẽ in caput an¬
guli. Ipse ẽ lapis. de quo ipse dixit.
Quicũq offenderit in lapidẽ illũ:
conquassabit᷑. Suꝑ quẽ uͦ uenerit lapis
ille: conteret eũ. Offendit᷑ in iacentẽ.

Expanded text:
majora? Et dixit: Videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis. Recolamus veterem historiam conscriptam in libro sancto, id est, in Genesi. Quando Jacob in loco obdormivit, lapidem ad caput posuit; et in somnis vidit scalam a terra pertingentem usque ad coelum: et Dominus incumbebat super eam; Angeli autem ascendebant et descendebant per eam. Hoc vidit Jacob. Somnium hominis non scriberetur, nisi magnum in illo aliquod figuraretur mysterium, et magnum aliquid prophetatum in illa visione intelligeretur. Denique ipse Jacob quia intellexit quid viderit, posuit ibi lapidem, et perfudit oleo . Nam agnoscitis chrisma: agnoscite et aedificantes; ipse factus est in caput anguli . Ipse est lapis, de quo ipse dixit: Quicumque offenderit in lapidem illum, conquassabitur: super quem vero venerit lapis ille, conteret eum . Offenditur in jacentem:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cũ eẽs subficu uidite: Cum esses
sub peccato uidite.
Et ad rem gestam quidẽ respiciens. re
cordatus ẽ nathanael se fuisse sub ficu:
esses sub arbore fici uidite. & agnouit
in illo diuinitatẽ. et exclamauit. tu es

Expanded text:
 Cum esses sub ficu, vidi te? Cum esses sub peccato, vidi te. Et ad rem gestam quidem respiciens, recordatus est Nathanael se fuisse sub ficu, esses sub arbore fici, vidi te; et agnovit in illo divinitatem, et exclamavit, Tu es
Abbreviated transcription (Latin):
rit quod cumq uerbũ contra sp̃m sc̃m
non remittetur ei. sed qui dixerit uer¬
bis om̃ino remaneret unde disputa-¬
re possemus. Qm̃ si om̃is blasfemia
et om̃e uerbũ quod dicitur contra
sp̃m̃ scm̃ non remitcetur hominibus:
ex nullo genere impietatis. eorum qui
dona xp̃i et scĩficationem eccłe con¬
tradicunt. uł paganorũ uł uideorum.
aut quorumlibet hereticorũ. nonnul¬
lorum etiãm ipsa catholica imꝑitoꝵ:
quemquã eccła lucraretur. Sed absit ut
hoc dñs diceret. Absit inquam ut ue¬
ritas diceret. omem blasfemiã uł om¬
ne uerbũ quod contra sp̃m sc̃m dice¬
retur. non habere remissionẽ neq in
hoc scło neq infuturo. Exercere quip

Expanded text:
rit quodcumque uerbum contra spiritum sanctum, rit quodcumque uerbum contra spiritum sanctum, non remittetur ei", sed: qui dixerit uerbis omnino remaneret, unde disputare possemus. quoniam, si omnis blasphemia et omne uerbum, quod dicitur contra spiritum sanctum, non remitteretur hominibus, ex nullo genere impietatis eorum qui dono Christi et sanctificationi ecclesiae contradicunt, uel paganorum uel Iudaeorum aut quorumlibet haereticorum, nonnullorum etiam in ipsa catholica imperitorum quemquam ecclesia lucraretur. sed absit, ut hoc dominus diceret; absit, inquam, ut ueritas diceret omnem blasphemiam uel omne uerbum, quod contra spiritum sanctum diceretur, non habere remissionem neque in, hoc saeculo neque in futuro. Exercere quip
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ huiꝰ questionis ostendimus. Lu¬
men ergo expositionis: ad ño requi
me aures: ad dnm m̃tes. Dico caritati
ure: forte in om̃ibus scĩs scripturis
nulla maior ẽ questio: nulla diffici¬
lior inuenitur. Ainde ut uobis aliqͥd
de me ipso fatear. semꝑ in sermonib
quos ad populũ habui huuis questi¬
onis difficultatem molestiamq uita¬
ui: non quia nichil haberem quod
inde ut cumq cogitarem. neq eñi
in re tanta petere. querere. pulsare.
negligerem: sed quia ipsi intelligen¬
tiȩ quȩ michi aliquantum apiebat̃.
uerbis ad horam occurrentibus me pos¬
se sufficere non putarem. Hodie aũt
lectiones audiens de quibus uobis eẽt
sermo reddendus. cum euangłm lege¬
retur.ita pulsatum ẽ cor meũ: ut cre¬
derem dm̃ uelle aliquid hinc ꝑmeũ
ministeriũ uos audire. Prius ergo ut
aduertatis et intelligatis ammoneo.
non dixisse dñm. om̃is blasfemia sp̃s
non remutetur. neq dixisse. qui dixe¬

Expanded text:
nae hujus quaestionis ostendimus. Lunae hujus quaestionis ostendimus. Lumen ergo expositionis a Domino requime aures, ad Dominum mentes. Dico Charitati vestrae: forte in omnibus sanctis Scripturis nulla major quaestio, nulla difficilior invenitur. Unde ut vobis aliquid de me ipso fatear, semper in sermonibus quos ad populum habui, hujus quaestionis difficultatem molestiamque vitavi: non quia nihil haberem quod inde utcumque cogitarem; neque enim in re tanta petere, quaerere, pulsare negligerem: sed quia ipsi intelligentiae, quae mihi aliquantum aperiebatur, verbis ad horam occurrentibus me posse sufficere non putarem. Hodie autem lectiones audiens, de quibus vobis esset sermo reddendus, cum Evangelium legeretur, ita pulsatum est cor meum, ut Deum crederem velle aliquid hinc per meum IN SPIRITVM SANCTVM. Prius ergo ut aduertatis et intellegatis, admoneo non dixisse dominum: "omnis blasphemia in spiritum non remittetur", neque dixisse: "qui dixe
Abbreviated transcription (Latin):
is. aquo captiui tenentur scđm ip¬
suis uoluntatẽ. Quis eñi ẽ fructus
correctionis: sine ulla spe remissio¬
nis: Postremo non ait dñs qui fide¬
lis catholicus dixerit uerbũ contra
sp̃m sc̃m: sed qui dixerit. hoc est
quilibet dixerit. Quicunq dixe¬
rit non remittetur ei neq in hoc
seculo neq infuturo. Siue gͦ sit ille
paganus. siuie uideus. siue. xp̃ianus.
siuie ex iudeis uł xp̃ianis hereticus:
siue quodlibet aliud habeat nomen
erroris. non dictum ẽ. ille aut ille:
sed qui dixerit uerbũ contra sp̃i
non remitetur ei neq in hoc scło
neq infuturo. Porro aũt si om̃is er¬
ror contrarius ueritati᷑. et inimicus
catholice pacis sicut supra ostendi¬
mus. dicit uerbũ contra sp̃m scm̃m:
Nec tam̃ cessat eccła ex om̃i errore
corrigere atq colligere. qui remissi¬
onem peccatorũ. et ipsum quẽ blas¬
femauerant accipiant sp̃m sc̃m. lu¬
to quod grande secretum tam mag¬

Expanded text:
is, a quo captivi tenentur secundum ipis, a quo captivi tenentur secundum ipsius voluntatem . Quis enim est fructus correctionis sine ulla spe remissionis? Postremo non ait Dominus, Qui fidelis catholicus dixerit verbum contra Spiritum sanctum; sed, Qui dixerit, hoc est, quilibet dixerit, quicumque dixerit, non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro. Sive ergo sit ille Paganus, sive Judaeus, sive Christianus, sive ex Judaeis vel Christianis haereticus, sive quodlibet aliud habeat nomen erroris, non dictum est, Ille aut ille; sed, Qui dixerit verbum contra Spiritum non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro. Porro autem si omnis error contrarius veritati et inimicus catholicae paci, sicut supra ostendimus, dicit verbum contra Spiritum sanctum, nec tamen cessat Ecclesia ex omni errore corrigere atque colligere, qui remissionem peccatorum et ipsum quem blasphemaverant accipiant Spiritum sanctum; puto quod grande secretum tam mag
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dimissum. quod dixerunt uer¬
bum contra sp̃m sc̃m: inaniter ꝓmit¬
titur et p̃dicatur hominib ut con¬
uertantur ad dm̃: et siue inbaptismo
siuie in eccła pacẽ remissionẽq acci¬
piant peccatoꝵ. Neq eñi dictũ ẽ.
non remitetur ei nisi inbaptismo:
sed non remitetur inquit neq in
hoc scło neq infuturo. Nonnullis¬
uidetur eos tantũ modo peccare in
sp̃m scm. qui lauaebro regeneratio¬
nis abluti in eccła. et accepto sp̃u
sc̃o. uelut tanto postea dono saluato¬
ris ingrati. mortifero aliquo pecca¬
to se inmerserunt. qualia sunt uel
adulteria. uł homicidia: uł ipsa dis¬
cessio. siue om̃imͦ a nomine. xp̃iano.
siue acatholica eccła. Sed iste sen¬
sus unde ꝓbari possit ignoro: cum
et penitentie quorumq criminum
locus in eccła non negatur: et ipsos
hereticos ad hoc utiq corripiendos
dicat apłs. Neforte det illis ds̃ pe¬
nitentiam ad cognoscendam uerita¬
tem: et resipiscant a diaboli laque¬

Expanded text:
est dimissum quod dixerunt verest dimissum quod dixerunt verbum contra Spiritum sanctum, inaniter promittitur et praedicatur hominibus, ut convertantur ad Deum, et sive in Baptismo sive in Ecclesia pacem remissionemque accipiant peccatorum. Neque enim dictum est, Non remittetur ei, nisi in Baptismo; sed, Non remittetur, inquit, neque in hoc saeculo, neque in futuro. CAPUT Ividetur eos tantummodo peccare in Spiritum sanctum, qui lavacro regenerationis abluti in Ecclesia, et accepto Spiritu sancto, velut tanto postea dono Salvatoris ingrati, mortifero aliquo peccato se immerserint: qualia sunt vel adulteria, vel homicidia, vel ipsa discessio, sive omni modo a nomine christiano, sive a catholica Ecclesia. Sed iste sensus unde probari possit, ignoro: cum et poenitentiae quorumque criminum locus in Ecclesia non negetur; et ipsos haereticos ad hoc utique corripiendos dicat Apostolus, Ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laque
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ patrem asseuerant. et ipsum ali¬
quando uocari filiũ. aliquando uo¬
cari sp̃m sc̃m̃. sicut sabelliani quos
quidam patripassianos uocant. ideo
quia patrẽ ꝑhibent passum: cuius
cum negant eẽ aliquem filiũ. si¬
ne dubio negant ẽẽ sp̃m sc̃m. ł oti¬
niani quoq patrem solum ẽẽ di¬
centes dm̃. filiũ uero non nisi ho¬
minem: negant om̃ino terciã eẽ¬
est: et apaganis et auideis et abhe¬
reticis blasfemari sp̃m sc̃m. Nun¬
quidnam gͦ deserendi sunt. et sine
ulla spe deputandi. qmĩ fixa senten¬
cia ẽ. qui uerbũ dixerit contra
sp̃m sc̃m. non ei dimitti neq in hoc
scło neq infuturo: et illi soli existi¬
mandi sunt ab huiꝰ grauissimi pec¬
cati reatu liberari. qui ex infantia
sunt catholici: Nam quicumq uer¬
bo dĩ crediderunt ut catholici fie¬
rent: utiq aut ex paganis. aut ex
uidȩis. aut ex hereticis. ingr̃am xp̃i
pacemq uenerunt. Quibus sinon

Expanded text:
Deum Patrem asseverant, et ipsum aliDeum Patrem asseverant, et ipsum aliquando vocari Filium, aliquando vocari Spiritum sanctum; sicut Sabelliani, quos quidam Patripassianos vocant, ideo quia Patrem perhibent passum: cujus cum negant esse aliquem Filium, sine dubio negant esse Spiritum sanctum. Photiniani quoque Patrem solum esse dicentes Deum, Filium vero nonnisi hominem, negant omnino esse tertiam pe, et a Paganis, et a Judaeis, et ab haereticis blasphemari Spiritum sanctum. Numquidnam ergo deserendi sunt, et sine ulla spe deputandi, quoniam fixa sententia est, Qui verbum dixerit contra Spiritum sanctum, non ei dimitti, neque in hoc saeculo, neque in futuro; et illi soli existimandi sunt ab hujus gravissimi peccati reatu liberi, qui ex infantia sunt Catholici? Nam quicumque verbo Dei crediderunt, ut Catholici fierent, utique aut ex Paganis, aut ex Judaeis, aut ex haereticis in gratiam Christi pacemque venerunt: quibus si non
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Neq enĩ et illi sp̃ui sc̃o male¬
dixerunt. aut non eum ẽẽ dicen¬
tes. aut eẽ quidem. sed dm̃ non eẽ.
sed ẽẽ creaturam: aut ad demones
eiciendos nicbil ualere: Hon ista indig¬
na: non aliud simile de sp̃u scõ locu
bant: pbarisei uero eum ẽẽ contra sa-¬
duceorum heresim defendebant.
quem demones eicere in principe de¬
moniorũ putabant. cum eiceret ille
in sp̃u sc̃o. Ac ꝑ hoc et uidei. et qui¬
cumq heretici sp̃m scm confitent᷑.
sed eum negant ẽẽ in xp̃i corpore.
quod ẽ unica eius eccł̃a. non utiq
nisi una catholica. ꝓcul dubio simi¬
les sunt phariseis: qui tunc etiã si
monibus eiciendis. demoniorum
principi tribuebant. Omitto qͦd
quidam heretici ipsum om̃ino sp̃m
sc̃m. uł. non creatorẽ sed ereaturã eẽ
contendunt. sicut arriani. et euno¬
miani. et macedoniani: uł eum pror¬
sus ita negant. ut ipsum dñm ne¬
gent eẽ triuitatẽ: sed tantũ modo eẽ

Expanded text:
runt? Neque enim et illi Spiritui sancto malerunt? Neque enim et illi Spiritui sancto maledixerunt, aut non eum esse dicentes, aut esse quidem, sed Deum non esse, sed esse creaturam; aut ad daemones ejiciendos nihil valere: non ista indigna, non aliquid simile de Spiritu sancto locutbant: Pharisaei vero eum esse, contra Sadducaeorum haeresim defendebant ;quem daemones ejicere in principe daemoniorum putabant, cum ejiceret ille in Spiritu sancto. Ac per hoc et Judaei et quicumque haeretici Spiritum sanctum confitentur, sed eum negant esse in Christi corpore, quod est unica ejus Ecclesia, non utique nisi una catholica; procul dubio similes sunt Pharisaeis, qui tunc etiamsi emonibus ejiciendis daemoniorum principi tribuebant. Omitto quod quidam haeretici ipsum omnino Spiritum sanctum vel non creatorem, sed creaturam esse contendunt; sicut Ariani et Eunomiani et Macedoniani: vel eum prorsus ita negant, ut ipsum Deum negent esse Trinitatem, sed tantummodo esse
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. remutetur ei: qui autem
dixerit contra sp̃m sc̃m. non remit¬
tetur ei neq in hoc scło neq infuturo.
Quid ergo fiet de his quos lucrari
cupit ȩccła : Nunquidnam correctis.
et ad eam ex quocumq errore ueni¬
entibus spes falsa ꝓmittitur in remis¬
sione om̃ium peccatorũ: Quis enĩ
non conuincitur dixisse uerbum
contra sp̃m sc̃m: ante quam xp̃ĩa¬
nus uł catbolicus fieret: Primiͦ ip¬
si qui pagani appellantur multoꝵ
deorũ falsoꝵq cultores. et idolorũ
adoratores. cũ dicunt dñm iħm¬
xp̃m magicis artibus fecisse mira¬
cula: nonne isti sc̃ similis eis qui eum
dixerunt in principe demoniorum
eiecisse demonia: Deinde cum coti¬
die nram scĩficationẽ blasfemant:
quid aliud blasfemant. quã sp̃m scm̃:
Quid udei. qui dixerunt de dño.
unde iste exortus ẽ sermo: nonne
usq ad hd̃c uerbũ contra sp̃m sc̃m
loquuntur: Sic eum negant ẽẽ in
xp̃ianis: sicut illi in xp̃o eẽ negaue¬

Expanded text:
inis, remittetur ei: qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro . Quid ergo fiet de his quos lucrari cupit Ecclesia? Numquidnam correctis et ad eam ex quocumque errore venientibus spes falsa promittitur in remissione omnium peccatorum? Quis enim non convincitur dixisse verbum contra Spiritum sanctum, antequam Christianus vel Catholicus fieret? Primo ipsi qui Pagani appellantur, multorum deorum falsorumque cultores et idolorum adoratores, cum dicunt Dominum Christum magicis artibus fecisse miracula; nonne istis sunt similes, qui eum dixerunt in principe daemoniorum ejecisse daemonia? Deinde cum quotidie nostram sanctificationem blasphemant, quid aliud blasphemant quam Spiritum sanctum? Quid Judaei, qui dixerunt de Domino unde iste exortus est sermo? nonne usque adhuc verbum contra Spiritum sanctum loquuntur, sic eum negantes esse in Christianis, sicut illi in Christo esse negave
Abbreviated transcription (Latin):
nent diaboli. Apud idolorũ culto¬
res sp̃s uinonis. et sp̃s erculis. diuisi
sunt aduersum se: et ambo ad reg¬
num ꝑtinent diaboli. Paganus. ho¬
stis. xp̃i. et uideus hostis. xp̃i. diuisi
sunt aduersum se: et ambo ad reg¬
num ꝑtinent diaboli. Arrianus et
fotinianus ambo heretici: et aduer¬
sum se ambo diuisi. Donatista et
maximianista ambo heretici: et ad¬
uersum se ambo diuisi. Omĩa uitia
etroresq mortaliũ inter se contrarii.
diuisi sunt aduersum se: et om̃s
non stabit regnum eius. lustus aũt
et impius. fidelis et incredulus. catho¬
licus et hereticus. diuisi quidem sunt
aduersum se: sed non ambo ad regnũ
Si uult sibi prodẽe nomen dñi: rece¬
dat ab iniquitate qui inuocat nom̃¬
adiuuante arbitror explanatum:
non erant tam̃ tantȩ difficultatis
quante apparet eẽ. quod sequitur.
Ideo dico uobis om̃e peccatũ et blas¬
femia remittetur hominibus: sp̃s

Expanded text:
regnum diaboli. Apud idolorum cultoregnum diaboli. Apud idolorum cultores, spiritus Junonis et spiritus Herculis divisi sunt adversum se; et ambo pertinent ad regnum diaboli. Paganus hostis Christi et Judaeus hostis Christi, divisi sunt adversum se; et ambo pertinent ad regnum diaboli. Arianus et Photinianus, ambo haeretici, et adversum se ambo divisi. Donatista et Maximianista ambo haeretici, et adversum se ambo divisi. Omnia vitia erroresque mortalium inter se contrarii, divisi sunt adversum se, et omnes non stabit regnum ejus. Justus autem et impius, fidelis et incredulus, catholicus et haereticus, divisi quidem sunt adversum se, sed non ambo pertinent Si vult sibi prodesse nomen Domini, recedat ab iniquitate, qui invocat nomDomino, arbitror explanatum; non erant tamen tantae difficultatis, quantae apparet esse quod sequitur. Ideo dico vobis: omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus: Sp