comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ boni oꝑis pęnitendo reducit᷑. Quedã
prim̃ti mala consuetudine exurgere uel¬
le. nec posse: iã quidẽ desiderio ad suꝑna
tendere. s adhuc actu in infimis remane¬
re: p̃ire corde. nec tam̃ sequi oꝑe: atq in
sem&. ipso contradictionẽ ꝑpeti sem& ipsũ.
Cũ uͦ ita tendens anima manu gr̃ȩ exaltan¬
tis adiuuat᷑. ab angusto ore ad latitudi¬
nẽ ꝑuenit: quia uictis difficultatib oꝑe
bona ꝑficit quȩ concupiscit. Dauid ꝓpħa
conclusionẽ angusti oris aspexerat: cum
dicebat. Saluã fecisti de necessitatib ani-¬
mã meã: nec conclusisti me in manꝰ ini¬
mici. Latissime autẽ saluatũ se noue¬
rat: cũ subder& dicens. Statiusti in lo¬
co spacioso pedes meos. In spacioso qͥppe
loco pedes stabiliti sunt: qͣndo ad congru
entia bona tendimus: & nulla difficul¬
tate p̃pedimur. Quasi enĩ ꝑ latũ locũ
quo uolumꝰ ꝑgimus: quia nullis obiec-¬

Expanded text:
rtatem boni operis poenitendo reducitur. rtatem boni operis poenitendo reducitur. primente mala consuetudine exsurgere velle, nec posse; jam quidem desiderio ad superna tendere, sed adhuc actu in infimis remanere; praeire corde, nec tamen sequi opere, atque in semetipso contradictionem perpeti semetipsum. Cum vero ita tendens anima manu gratiae exaltantis adjuvatur, ab angusto ore ad latitudinem pervenit, quia, victis difficultatibus, opera bona perficit quae concupiscit. David propheta conclusionem andicebat: Salvam fecisti de necessitatibus animam meam, nec conclusisti me in manibus inimici . Latissime autem salvatum se noverat, cum subderet, dicens: Statuisti in loco spatioso pedes meos. In spatioso quippe loco pedes stabentia bona tendimus, et nulla difficultate praepedimur. Quasi enim per latum locum quo volumus pergimus, quia nullis objec
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͦd diuina lex ꝓhib& ꝑpetrauit: s si ad¬
huc longa consuetudo ñ deprimit. neqͣqͣm
os suũ puteus coangustauit. Tanto gͦ faci¬
lius egreditur: qͣnto minori consuetudine
in iniquitatib longa consuetudine obrutã
fuisse conspicer&: in lam̃tis suis sub eiꝰ spe¬
cie semis ipsũ deplorat. dicens. Lapsa ẽ. in
lacũ uita mea: & posuert̃ lapidẽ suꝑ me.¬
In laci quippe uita labit᷑: cũ labe iniqͥtatiᷤᷤ
inquinat᷑ Lapis uͦ suꝑponit᷑. cũ etiã dura
consuetudine mens in peccato deuoratur:
ut & si uelit exurgere. iam utcũq ñ possit.
quia moles desuꝑ malȩ consuetudinis pre¬
mit. S quia diuinȩ potentiȩ subiac&. & post
angustiam prauȩ consuetudinis. ad bonae
actionis amplitudinẽ potest reuocari: id¬
circo dr̃. saluabit te de ore angusto latissi¬
me. Latissime quippe de ore angusto sal¬
uatur: qui & post iniquitatũ iugũ ad lib̃¬

Expanded text:
hoc quod divina lex prohibet perpetravit. Sed si adhoc quod divina lex prohibet perpetravit. Sed si adhuc longa consuetudo non deprimit, nequaquam os suum puteus coangustavit. Tanto erga facilius egreditur, quanto minori consuetudine iniquitatibus longa consuetudine obrutam fuisse conspiceret, in lamentis suis sub ejus specie semetipsum deplorat, dicens: Lapsa est in lacum vita mea, et posuerunt lapidem supeIn lacum quippe vita labitur cum labe iniquitatis inquinatur. Lapis vero superponitur cum etiam dura consuetudine mens in peccato devoratur, ut etsi velit exsurgere, jam utcumque non possit, quia moles desuper malae consuetudinis premit. Sed quia divinae potentiae subjacet, et post angustiam pravae consuetudinis ad bonae actionis amplitudinem revocatur, idcirco dicitur: Salvabit te de ore angusto latissime. Latissime quippe de ore angusto salvatur, qui et post iniquitatis jugum ad libe
Abbreviated transcription (Latin):
plagis aꝑire. Cum enĩ p̃cepta despicimꝰ.
pia districtione nobiscũ agit᷑ ut flagella
timeamus. Aurẽ itaq cordis tribulatio
aꝑit: quam sepe huiꝰ mundi ꝓsꝑitas clau¬
dit. Per salomonẽ nãq dr̃. Auersio paruu¬
loꝵ int̾fici& eos: & ꝓsꝑitas stultoꝵ perd&
illos. Sequit᷑. Igitur saluabit te de ore le
deserens in peccatoꝵ se deicit tenebras: se¬
me ipsũ quasi in puteũ uel in foueã mer¬
sit. Si uͦ diutina ꝑpetratione. etiã consu¬
etudine iniquitatis opprimit᷑ ne ad suꝑi-¬
ora iam possit exsurgere. quasi angusto
ore putei coartat᷑ Vnde dauid ꝓpħa sub
specie peccantiũ exorat dicens. Non me
demergat tempestas aquȩ. neq absorbeat
me ꝓfundũ: neq urgeat suꝑ me puteus
os suũ. Quẽ enĩ mali oꝑis iniquitas a bo
na stabilitate cõmouit: quasi tẽpestas aqͤ
rapuit. S si adhuc consuetudine ñ p̃ua¬
luit: ñ demersit. Iam in puteũ cecidit. qͥ

Expanded text:
plagis aperire. Cum enim praecepta despicimus, plagis aperire. Cum enim praecepta despicimus, pia districtione nobiscum agitur, ut flagella timeamus. Aurem itaque cordis tribulatio aperit, quam saepe hujus mundi prosperitas claudit. Per Salomonem namque dicitur: Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos . Sequitudeserens in peccatorum tenebras se dejecit, semetipsum quasi in puteum vel foveam demergit. Si vero diutina perpetratione etiam consuetudine iniquitatis opprimitur ne ad superiora jam possit exsurgere, quasi angusto ore putei coarctatur. Unde David propheta sub specie peccantium exorat, dicens: Non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum . Quem enim mana stabilitate commovit, quasi tempestas aqua rapuit. Sed si adhuc consuetudine non praevaluit, non demersit. Jam in puteum cecidit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ctis ꝓpħa ꝑsuads dicens. Uirilit̃ agite:
& confortet᷑ cor ur̃m. Dicens enim uirilit̃
agite. dũ confortet᷑ cor ur̃m ilico subdidit.
quasi sexũ cordis munire curauit. Luxu¬
riose quippe mens corrũpit᷑. si reb transi¬
toriis delectat᷑. Igit᷑ simulatoꝵ uita inter
effeminatos morit᷑: quia laudis luxuria
corrupta repperit᷑. Translatione uͦ alia ñ
habetur. uita eoꝵ int̾ effeminatos: s uita
eoꝵ uulnerat᷑ ab angłis. Utrũq tam̃ &si
sermone discrepat. ratione concordat: qͥ a
effeminatoꝵ uitã angłi uulnerant. dũ
nuntii ueritatis. eã iacłis scẽ p̃dicationis
impugnant Quia gͥ de dampnatione re¬
miliũ quid sequatur audiamus. Eripi&
sua eripit᷑: cũ unus qͥsq humilis de hac ꝑe¬
grinationis suȩ afflictione liberat᷑. Nam
& assiduis hic tribulationib p̃mit᷑: ut ad
requirendũ uerȩ consolationis gaudiũ ꝓ¬
bulatione aurẽ eius. Aurẽ in tribulatio¬
ne reuelare. ẽ: auditũ cordis uerberum

Expanded text:
ta persuadet, dicens: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Dicens enim Viriliter agite, et confortetur cor vestrum, illico subdidit, quasi sexum cordis munire curavit. Luxuriosi quippe mens corrumpitur, si rebus transitoriis delectatur. Igitur simulatorum vita inter effeminatos moritur, quia laudis luxuria corrupta reperitur. Translatione vero alia non habetur: Vita eorum inter effeminatos, sed, Vita eorum vulneretur ab angelis. Utramque tamen etsi sermone discrepat, ratione concordat, quia effeminatorum vitam angeli vulnerant, dum nuntii veritatis eam jaculis sanctae praedicationis impugnant. Quia igitur de damnatione remilium quid sequatur audiamus. Sequitusua eripitur, cum unusquisqregrinationis suae afflictione liberatur. Nam et assiduis hic tribulationis premitur, ut ad requirendum verae consolationis gaudium pbulatione aurem ejus. Aurem in tribulatione revelare est auditum cordis verberum
Abbreviated transcription (Latin):
iam dixerat. & sustineri adhuc paululũ
sperat: quia uidelic& arrogantes graue
se dampnũ ꝑpeti iudicant. si scientiã suã
loquendi breuitate constringant. Tanto
enĩ sems ipsos credunt doctiores ostende¬
re: quanto se potuerint multiplicitate
loquacitatis aꝑire. S quia sepe sibi sen¬
tiunt silentii reuerentiã ñ deferri: dni
ñnũqͣm potentiã de quo quasi locuntur
insinuant: ac sub p̃textu illiꝰ sibi silentiũ
exigunt. qͦd minime merent᷑. Et dum
specietenus dm̃ p̃fert̃: auditũ sibi ex re-¬
uerentia eiꝰ exigentes se student ostende¬
re. qͣm illiꝰ facta p̃dicare. Unde & helyu
subiungit dicens. Adhuc enĩ habeo qͦd ꝓ
repetunt. si qua obscuriꝰ dicunt. ut quae
occulta p̃dicant auditoꝵ cordib uoce hȩc
iterationis infundant: plerũq hoc appe¬
tunt etiam arrogantes imitari: & insolen¬
ter ea quȩ dixerint replicant: ñ qͦ auditoꝵ
cordib insinuare res appetant. s qͦ eoꝵ ui-
dicio uideri eloquentes uolunt. Unde

Expanded text:
jam dixerat, et sustineri adhuc paululum sperat, quia videlicet arrogantes grave se damnum perpeti judicant, si scientiam suam loquendi brevitate constringant. Tanto enim semetipsos credunt doctiores ostendere, quanto se potuerint multiplicitate loquacitatis aperire. Sed quia saepe sibi sentiunt silentii reverentiam non deferri, Domini nonnunquam potentiam de quo quasi loquuntur insinuant, ac sub praetextu illius sibi silentium exigunt, quod minime merentur; et dum specietenus Deum proferunt, auditum sibi ex reverentia ejus exigentes, se student magis ostendere quam illius facta praedicare. Unde et Eliu subjungit, dicens: IBID.---Adhuc enim habeo quod repetunt si qua obscurius dicunt, ut quae occulta praedicant auditorum cordibus voce haec iterationis infundant, plerumque hoc appetunt etiam arrogantes imitari, et insolenter ea quae dixerint replicant, non quo auditorum cordibus insinuare res appetant, sed quo eorum judicio videri eloquentes volunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
laude cruciantur: ne ñ sit intꝰ qͦd foras
dr̃. ne si. ẽ. etiam qͦd dr̃. ante dĩ ocłos ipsis
fauorib uacuet᷑: ne humana laus robur
m̃tis emolliat: eãq in sui delectatione ꝓ¬
sternat: & quȩ adium̃tũ deb& ẽẽ augendi
oꝑis. iam retributio sit laboris. Cum uͦ
sua p̃conia in dĩ laudẽ tendere sentiunt:
ea etiã desiderabilit̾ amplectunt᷑. Scriptũ
cent patrẽ urm̃ qui in cęlis. ẽ Uiam se gͦ
hominib faciunt. qͦtiens in se aliqͥd qͦ ds̃
agnoscatur ostendunt: qͥa ñ student in se
humanam laudẽ fieri: s quȩrt̃ eã ꝑ se me¬
liꝰ ad auctoris sui głam ꝑtransire. Arro¬
gantes aut̃ humanis laudib mollia corda
ꝓstituunt: qͥa suis amorib corrumpunt᷑.

Expanded text:
tur, ne non sit intus quod foris tur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicitur, ante Dei oculos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum cent Patrem vestrum qui in coelis est . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestate anima eoꝵ. Quasi tranquillũ
nãq uidebant᷑ uiuere: cũ de scĩtatis cu-¬
rarent laude gaudere. S tempestate su¬
bita eoꝵ anima morit᷑: quȩ humanȩ lau-¬
dis pessima tranquillitate lȩtabat᷑. Ple-¬
rumq subito inopinata tempestas om̃e
qͦd aer serenũ blandit᷑. immutat: & eo ꝑi¬
culũ uitari ñ potest. qͦ nec potuit p̃uide¬
ri. Unde simulatores qui uite suȩ custo¬
diam negligunt. in tẽpestate mori refe¬
runt᷑: hinc qͥppe eos turbo subitꝰ int̃nȩ
ꝑcussionis eicit. qͦs arrogantia ext̃ni fauo¬
ris excollit: & dũ amplectunt᷑ in laudeqͦd
ñ sunt. repente inueniunt in ultione qͦd¬
in conflatorio argentũ. & in fornace aurũ.
sic ꝓbat᷑ homo ore laudantis. Laus quippe
sua iustos cruciat: iniquos exaltat. S iu¬
stos dum cruciat purgat: iniqͦs dũ leti¬
ficat. repbos monstrat. Isti enĩ sua lau¬
de pascunt᷑: qui auctoris sui głam ñ reqͥrt̃.
Illi autẽ qui auctoris sui głam quȩrt̃. sua¬

Expanded text:
tempestate animae eorum. - Quasi tranquillum namque videbantur vivere, cum de sanctitatis curarent laude gaudere. Sed tempestate subita eorum anima moritur, quae humanae laudis pessima tranquillitate laetabatur. rumque subito inopinata tempestas omne quod aer serenum blanditur immutat; et eo periculum vitari non potest, quo nec potuit praevideri. Unde simulatores, qui vitae suae custodiam negligunt, in tempestate mori referuntur. Hinc quippe eos turbo subitus internae percussionis ejicit, quos arrogantia externi favoris extollit; et dum amplectuntur in laude quod non sunt, repente inveniunt in ultione qin conflatorio argentum, et in fornace aurum, sic probatur homo ore laudantis . Laus quippe sua justos cruciat, iniquos exaltat. Sed justos dum cruciat purgat, iniquos dum laetificat reprobos monstrat. Isti enim sua laude pascuntur, quia auctoris sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam qu
Abbreviated transcription (Latin):
sui meriti in attestatione ponunt oris ali¬
eni. Cum uͦ subita ꝑcussione feriuntur:
iniquos se uel ueracit̾ fateri. uel sicut sc̃
dep̃hendere om̃ino ñ possunt: qͥa uideli¬
cet scõs se humana ꝓfessione credidert̾.
Bene gͦ dr̃. nec clamabunt cũ uincti fueriñ.
spe enĩ uacua tales se apud suꝑnũ iudi¬
cẽ uenire confidunt. qͣles se hominib in¬
notuisse cognoscunt: seq ipsos miseri nec
int̃ torm̃ta dephendunt: & dũ testimoniũ
falsȩ laudis aspiciunt. remediũ uerȩ confes¬
sionis amittunt: & iã uincti ducunt᷑ & non
clamant: qͥa humanȩ laudis importunita¬
te suꝑati. scõs se miseri & cũ in peccatis
dirent: ꝑ exterioris attestationis se uerba
ñ funderent. Nam quid uiciniꝰ nobis. ẽ
corde nr̃o: quid uicinius nobis. ẽ ea re qͤ
intra nos. ẽ: Et tam̃ cũ ꝑ prauas cogita

Expanded text:
sui meriti in attestatione ponunt oris alisui meriti in attestatione ponunt oris alieni. Cum vero subita percussione feriuntur, iniquos se vel veraciter fateri, vel sicut sunt, deprehendere omnino non possunt, quia videlicet sanctos se humanaNeque clamabunt cum vincti fuerint. Spe enim vacua tales se ante supernum judicem venire confidunt, quales se hominibus innotuisse cognoscunt; seque ipsos miseri nec inter tormenta deprehendunt, et dum testimonium falsae laudis aspiciunt, remedium verae confessionis amittunt. Etiam vincti ducuntur, et non clamant, quia, humanae laudis importunitate superati, sanctos se miseri et cum in peccatis dirent, per exterioris attestationis se verba non funderent. Nam quid vicinius nobis est corde nostro? quid vicinius nobis est ea re quae intra nos est? Et tamen cum p
Abbreviated transcription (Latin):
ligi etiam alit̃ potest. Om̃is enĩ qui cum
iniquus sit. dici sc̃s ab hominib ñ ꝑtime¬
scit: & si iniquũ se tac&. in cogitatione
rep̃hendit: tam̃ dũ. sepius scm se audire
cȩꝑit. hoc qͦd de se intrinsecus tenebat.
amittit. Cor quippe exterius fundit: &¬
quia libent̃ foras falsũ de se testimoniũ
recipit. qualẽ se intͦꝰ habebat ñ requirit.
Unde fit. ut uacuȩ laudis fom̃ta etiã cũ
iustos se ante humana udicia simulant:
dũ actiones suas laudib dignas intuentiũ
ocłis ostentant. occulta cũ eis iusticia agit᷑.
ut quo nitunt᷑ foras alios fallere. eo de se
intꝰ etiã ipsi fallant᷑. Nam omnẽ cirea se
sollicite inuestigationis ocłm ꝑdunt: uitã
enĩ suam discutere & ꝑserutari dissimu¬
lant: s tales se quales audiunt putant:
scõsq se ee. ñ quia ita uiuunt. s qͥa ita
dicunt᷑ existimant. Subͣ ile aut̃ dĩ iudici¬
um seq ipsos intueri negligunt: qͥa fidẽ

Expanded text:
ligi etiam aliter potest. Omnis enim qui, cum ligi etiam aliter potest. Omnis enim qui, cum iniquus sit, dici sanctus ab hominibus non pertimescit, etsi iniquum se tacita cogitatione reprehendit, tamen dum saepius sanctum audire se coeperit, hoc quod de se intrinsecus tenebat amittit. Cor quippe exterius fundit, et quia libenter foris falsum de se testimonium recipit, qualem se intus habeat non requirit. Unde fit ut vacuae laudis fomenta etiam cum ui tales sunt, dum justos se ante humana judicia simulant, dum actiones suas laudibus dignas intuentium oculis ostentant, occulta cum eis justitia agitur, ut quo nituntur foris alios fallere, eo de se intus etiam ipsi fallantur. Nam omnem circa se sollicitae investigationis oculum perdunt. Vitam enim suam et discutere et perscrutari dissimulant, sed tales se quales audiunt putant, sanctosque se esse, non quia ita vivunt, sed quia ita dicuntur, existimant. Subtile autem Dei judicium, seque ipsos intueri negligunt, quia fidem
Abbreviated transcription (Latin):
teneat. sepe se simulat głam demonstra¬
re. Na enĩ ante ocłos hominũ seqͤndo eã
app̃hendere ñ potest: studet plerũq głam
tenere fugiendo. Hȩc itaq simplicib mi¬
nime congruunt: quia si congruunt. iã
mulatores & callidi. ñ subdidit merens:
s ꝓuocant iram dĩ. Irã quippe dĩ mereri
ẽ. etiã nesciendo peccare: ꝓuocare uͦ ẽ. man¬
datis illius sciendo contraire: scire bonũ.
s despicere: facere posse. nec uelle. Hii enĩ
ꝑpetratione nequitiȩ intrisecꝰ tenebres¬
cunt: & ostentatione iusticiȩ suꝑficietenꝰ¬

Expanded text:
teneat, saepe se simulare gloriam declinateneat, saepe se simulare gloriam declinare. Quia enim ante oculos hominum sequendo eam apprehendere non potest, studet plerumque gloriam tenere fugiendo. Haec itaque simplicibus minime congruunt, quia si congruunt, jam mulatores et callidi, non subdidit, merentur, sed provocant iram Dei. Iram quippe Dei mereri, est etiam nesciendo peccare. Provocare vero est mandatis illius sciendo contraire; scire bonum, sed despicere; facere posse, nec velle. Hi enim perpetratione nequitiae intrinsecus tenebrescunt, et ostentatione justi
Abbreviated transcription (Latin):
cussionis sentuint: & illic iustȩ retribu¬
tionis supplicia ñ euadunt. Fatuitas qͥp¬
pe stulticiȩ.ẽ. qͦd illos sic iniqͥtas obligat:
ut a culpa eos nec pęna compescat. Seqͥt᷑.¬
Simulatores & callidi ꝓuocant irã dĩ Cum
simulatores dicer&. apte subiunxit. & callidi.
quia nisi ingenio calleant. qͦd uideri appe-¬
tunt. congrue simulare ñ posst̃. St̃ enim
ñnulla uicia. quȩ etiã a sensu tardiorib
facile ꝑpetrant᷑. Elatione naq intumes¬
cere. auariciȩ estib inhiare. luxuriȩ pul-¬
santi occumbere. etiã quilibs obtunsis sen¬
sib potest: simulationis uͦ falsitatẽ exequi
nisi quis subtilioris ingenii fuerit ñ po
test. Quisquis gͥ talis. ẽ ad custodienda
uidelic& duo continua obseruatione diui¬
ditur: ut callide nouerit & occultare qͦd. ẽ.
& ostentare qͦd ñ. ẽ. & uera mala p̃mere. &
bona falsa monstrare: nec se aꝑte in hoc
qͦd uidet᷑ extollere: atq ut maiorẽ głam

Expanded text:
rcussionis sentiunt, et illic justae retriburcussionis sentiunt, et illic justae retributionis supplicia non evadunt. Fatuitas quippe stultitiae est quod illos sic imquitas obligat, ut a culpa eos nec poena compescat. SeqSimulatores et callidi provocant iram Dei. - Cum simulatores diceret, apte subjunxit, et callidi, quia nisi ingenio calleant, quod videri appetunt, congrue simulare non possunt. Sunt enim nonnulla vitia quae etiam a sensu tardioribus facile perpetrantur. Elatione namque intumescere, avaritiae aestibus inhiare, luxuriae pulsanti succumbere etiam quilibet obtusus potest. Simulationis vero falsitatem exsequi, nisi quis subtest. Quisquis enim talis est, ad custodienda duo videlicet continua observatione dividitur, ut callide noverit et occultare quod est, et ostentare quod non est; et vera mala premere, et falsa bona monstrare; nec se aperte in hoc quod videtur extollere, atque, ut majorem gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑna retributio designat᷑. Qui gͦ obȩdi¬
re p̃ceptis celestib student. dies suos in
bono complent. annos in głam: quia &
cursũ p̃sentis oꝑis in recto oꝑe. & consũ¬
mationẽ suam ꝑficiunt felici retributi¬
one. Si uͦ ñ audierint. transibt̃ ꝑ gla-¬
diũ. & consum̃tur in stulticia: qͥa & uin¬
dicta eos in tribulatione ꝑcutit. & finis
in fatuitate concludit. Sunt enĩ pleriq
disciplinã. Et de quib sub babylonis
specie dr̃. curauimus babylonẽ & ñ ẽ sa¬
nata: & de quib rursũ dr̃ int̾feci & ꝑdi¬
di popłm meũ. & tam̃ a uiis suis ñ sunt
reuersi. Hii ñnũqͣm deteriores existuns
ex uerbere: quia pulsati dolorib. aut
contumaciȩ ꝑtinatia duriores existunt:
aut qͦd peiuis. ẽ. in blasphemiȩ etiã exas-¬
peratione ꝓsiliunt. Bene gͦ dr̃ qͦd ꝑ gla
dium ꝑtranseunt. & stulticia consum̃tur:
qͥa peccata quȩ flagellis emĩdari debuerañ.
flagellis exaggerant᷑: & hic iam pęnas ꝑ-¬

Expanded text:
na retributio designatur. Qui vero obedire praeceptis coelestibus student, dies suos in bono complent, annos in gloria: quia et cursum praesentis temporis in recto opere, et consummationem suam perficiunt felici retributione. Si vero non audierint, transibunt per gladium, et consumentur stultitia: quia et vindicta eos in tribulatione perculit, et finis in fatuitate concludit. Sunt enim nonnullidisciplinam et de quibus sub Babylonis specie dicitur: Curavimus Babylonem, et non est sanata . Et de quibus rursum dicitur: Interfeci et perdi populum meum, et tamen a viis suis non sunt reversi . Hi nonnunquam deteriores existunt ex verbere, quia pulsati doloribus, aut contumaci pertinacia duriores existunt, aut, quod pejus est, in blasphemiae etiam exasperationem prosiliunt. Bene ergo dium transeunt, et stultitia consumuntur, quia peccata quae flagellis emendare 840 debuerant, flagellis exaggerant. Et hic jam poenas pe
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ ut reuertantur ab iniquitate.
Aurẽ reuelare. ẽ: intellectũ cognitionis
aꝑire. Reuelata uͦ aure. unꝰ qͥsq corri¬
pit᷑. qͣndo intrinsecꝰ et̃noꝵ bonoꝵ deside¬
riũ ꝑcipit. & quȩ mala extrinsecus ꝑpetra¬
uit agnoscit Potest uͦ in cathenis & funi¬
b pauꝑtatis. pęna etiã temporalis afflic¬
tionis intelligi: quia sepe qui iubentis uer¬
ba ñ audiunt. ferientis uerberib ammo¬
nent᷑. ut ad bona desideria saltẽ pęnȩ tra¬
hant. qͦs p̃mia ñ inuitant. Unde ꝑ ꝓpħam¬
dr̃. In chamo & freno maxillas eoꝵ con¬
stringes. qui ñ apꝓximant ad te. Si uͦ etiã
flagella despiciunt: constat nimirũ qͦd
tanto illic grauioris uindictȩ supplicia
sentiant. qͦnto hic maioris ꝓuidentiȩ gra-¬
tiã calcant Unde & sequit᷑. Si audierint¬

Expanded text:
 et loquetur ut revertantur ab iniquitate. - Aurem revelare est intellectum cognitionis aperire; revelata vero aure unusquisque corripitur, quando intrinsecus aeternorum bonorum desiderium percipit, et quae mala extrinsecus perpetravit agnoscit Potest vero in catenis et funibus paupertatis poena etiam temporalis afflictionis intelligi, quia saepe qui jubentis verba non audiunt, ferientis verberibus admonentur, ut ad bona desideria saltem poenae trahant, quos praemia non invitant. Unde pr: In camo et freno maxillas eorum constringe, qui non approximant ad le . Si vero etiam flagella despiciunt, constat nimirum quod tanto illic gravioris vindictae supplicia sentiant, quanto hic majoris providentiae gratiam calcant. Unde et sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ferens beatũ iob & nichil scisse asserit: &
multa dixisse. Et cũ ipse quȩ sentit loqua¬
cit̃ inferat: hẽ de uicio loquacitatis ac¬
cusat. S hoc qͦq ẽe ꝓpriũ arrogantiũ ui-¬
ciũ sol&. ut & pauca credant quȩ ipsi mul¬
ta dixerant: & multa credant quȩ ipsis
pauca dicunt᷑. Quia enim sua dicere sẽꝑ
uolunt: aliena audire ñ possunt Uim
se pati existimant: si ea quȩ immoderate
sentiunt. immoderatius ñ effundant. Et
qͣmuis beatꝰ iob ad eius uerba tacuerit:
helyu tam̃ de locutione illius qua amicis
responderat. causã inuectionis inuenit.
ut sibi exibere latius eiꝰ silentiũ posset:
atq ut ipse multa respondeat. illũ uerba
multiplicasse confirmat. Nam & mox ini¬
cia ꝓlixȩ locutionis exordit᷑ & qͦsã ad huc
nichil dixerit inchoare conat᷑ Unde sub

Expanded text:
ferens, beatum Job et nil scisse asserit, et multa dixisse; et cum ipse quae sentit loquaciter inferat, hunc de vitio loquacitatis accusat. Sed hoc quoque esse proprium arrogantium vitium solet, ut et pauca credant quae ipsi multa dixerint, et multa credant quae ipsis pauca dicuntur. Quia enim sua dicere semper volunt, aliena audire non possunt; vim se pati existimant, si ea quae immoderate sentiunt immoderatius non effundant. Et quamvis beatus Job ad ejus verba tacuerit, Eliu tamen de locutione illius, qua amicis responderat, causam invectionis invenit, ut sibi exhibere latius ejus silentium posset, atque ut ipse multa respondeat, illum verba multiplicasse confirmat. Nam et mox initia prolixae locutionis exorditur; et quasi adhuc nil dixerit, inchoare conatur. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
Cathenȩ obligationis sunt. ipsa adhuc re-¬
tentio ꝑegrinationis. Ligatum se his ca¬
thenis pauluaspexerat. cũ dicebat. Deside¬
riũ habens dissolui: & cũ xp̃o. c̾ẽ. Pauꝑta¬
tis funib uinctũ se e̾ẽ cernebat: quando
ueras diuitias intuens. eas etiã discipłis
exorabat. dicens. Et ut sciatis quȩ erit
spes uocationis eius: quȩ diuitiȩ głȩ he-¬
reditatis eiꝰ in scĩs. Bene aut̃ post ista sub¬
ditur. indicauit eis oꝑa eoꝵ. & scelera eoꝵ.
quia iuiolenti fuerint. Cũ enĩ suꝑnam
głam magis amando cognoscimꝰ tẽ mala
quȩ egimus grauiora fuisse sentimus.
Unde & paulus post ꝑceptam grãm suꝑ¬
noꝵ. ea quȩ in se studia uirtutũ credi
derat fuisse. iã scelera cognoscebat dicenᷤᷤ.
Qui prius fui blasphemꝰ & ꝑsecutor & con¬
tumeliosus. s miscd̃iã consecutꝰ sũ. quia
ignorans feci. in ineredulitate: uel certe.

Expanded text:
Catenae obligationis sunt ipsa adhuc retentio 839 peregrinationis. Ligatum se his catenis Paulus aspexerat, cum dicebat: Desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse . Paupertatis funibus vinctum se esse cernebat, quando veras divitias intuens, eas etiam discipulis exorabat, dicens: Ut sciatis quae sit spes vocationis ejus, quae divitiae gloriae haereditatis ejus in sanctis . Bene autem post ista subditur: Indicabit eis opera eorum, et scelera eorum, quia violenti fuerint. Cum enim supernam gloriam magis amando cognoscimus, tunc mala quae egimus graviora fuisse sentimus. Unde et Paulus post perceptam gratiam supernorum ea quderat fuisse, jam scelera cognoscebat dicens: « Qui prius fui blasphemus, et persecutor et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiorib imperat᷑. Hii gͦ recte sub gene¬
rali iudicio ñ tenent᷑: quia & p̃cepta ge¬
neralia uiuendo uicert̃. Sicut enĩ ñ iudi¬
cantur & ꝑeunt. qui suadente ꝑfidia. legẽ
tenere contempnunt: ita ñ iudicantur &
regnant. qui suadente pietate etiã ultra
generalia diuinȩ legis p̃cepta ꝓficiunt.
Hinc ẽ. qͦd paulus etiã specialia p̃cepta tran.¬
scendens. plus oꝑe exibuit: qͣm institutio¬
ne ꝑmissionis accepit. Cũ enĩ accepisset
ut euuangłm p̃dicans. de ȩuuangło uiue¬

Expanded text:
nerali judicio non tenentur, quia praecepta generalia vivendo vicerunt. Sicut enim non judicantur et pereunt qui, suadente perfidia, lege teneri contemnunt; ita non judicantur et regnant qui, suadente pietate, etiam ultra generalia divinae legis praecepta perficiunt. Hinc est quod Paulus etiam specialia praecepta transcendens, plus opere exhibuit, quam in constitutione permissionis accepit. Cum enim accepisset ut, Evangelium praedicans, de E
Abbreviated transcription (Latin):
nobilis in portis uir eiꝰ. qͣndo sederit cũ
senatorib terrȩ. Hii itaq extremo iudicio
ñ iudicant᷑ & regnant: quia cũ auctore suo
etiam iudices ueniunt. Relinquentes qͥp¬
pe omĩa plus prompta deuotione exsecu
Speciali nãq iussione paucis ꝑfectiorib s
ñ generalit̾ om̃ib dr̃ hoc qͦd adolescens di¬
pauꝑib: & habebis thesaurũ in cęlo. & ue-
ni sequere me. Si enĩ sub hoc p̃ceptocun-¬
ctos iussio generalis astringer&. culpa ꝓ¬
fecto e̾et aliquid nos de hoc mundo possi¬

Expanded text:
in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Hi itaque in extremo judicio non judicantur, et regnant, quia cum auctore suo etiam judices veniunt. Relinquentes quippe omnia, plus prompta devotione exsecutspeciali quippe jussione paucis perfectioribus, et non generaliter omnibus dicitur hoc, quod adolescens dipauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni et sequere me . Si enim sub hoc praecepto cunctos jussio generalis astringeret, culpa profecto esset aliquid nos de hoc mundo possi
Abbreviated transcription (Latin):
seriam sequit᷑: qui post mala quȩ ꝓ corre¬
ctione sustin&. feruenti corde impatientiȩ¬
se facib inflãmat. Qd beatũ iob ꝑpetras¬
se helyu credidit: quia eũ intra flagella po¬
sitũ. liberis effari uocib audiuit: uidelicet
nesciens qͥa om̃e qͦd dixit. ñ hoc de iniqͥtate
impatientiȩ. s de uirtute ueritatis ꝓtulit.
qui ab int̾na iudicis sententia nec cũ se iu¬

Expanded text:
seriam sequitur, qui post mala quae post correctionem sustinet ferventi corde, impatientiae fastibus inflammatur. Quod beatum Job perpetrasse Eliu credidit, quia eum, inter flagella positum, liberis effari vocibus audivit; videlicet nesciens quia, omne quod dixit, non hoc de iniquitate impatientiae, sed de virtute veritatis protulit, qui ab interni judicis sententia nec cum se ju
Abbreviated transcription (Latin):
intentus utilitatib & ñ suis laudib elatꝰ
amministrat: qui p̾latꝰ cȩteris ꝓdesse ap¬
petit. ñ p̃esse. Tumoris nãq elatio. ñ ordo
potestatis in crimine. ẽ. Potentiã ds̃ tri¬
buit: elationẽ uͦ potentiȩ. malicia nr̃ȩ m̃¬
tis inuenit. Tollamꝰ gͦ qͦd de nr̃o contuli¬
mus: & bona sunt quȩ dõ largiente possi¬
demus. Qa enim nequaqͣm iusta poten¬
tia. s actio praua dampnat᷑: apte subiun¬

Expanded text:
intentus utilitatibus, et non suis laudibus elatus intentus utilitatibus, et non suis laudibus elatus administrat, qui praelatus caeteris prodesse appetit, non praeesse. Tumoris namque elatio, non ordo potestatis in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro contulimus, et bona sunt quae Deo largiente possidemus. Quia enim nequaquam justa potentia, sed actio prava damnatur, apte subjun
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dõ placere cognouerat. qͦd in conspectu
euis tanta iteratione uocis ĩmolabat. nisi
qͦd uicina ẽe suꝑbia potentib sol&. & pene
semꝑ reb affluentib elatio sociat᷑: quia &
sepe humoris abundantia. duriciam dat
um regnat humilitas moꝵ. Unde pensan¬
dũ. ẽ. quia potentes quiq cũ humilit̾ sapi¬
unt. culmen extraneȩ & quasi longe positȩ
uirtutis attingunt. Et recte hac uirtute
dñm qͣntotiꝰ placant: qͥa illud ei sacrificiũ
potentes offert̃. qͦd potentes inuenire uix
possunt. Subtilissima nãq ars uiuendi.ẽ.
culm̃ tenere: głam p̃mere: e̾e quidẽ in po¬
tentia. s potentem se e̾e̾ nescire: ad largi¬
enda bona potentẽ se cognoscere: ad repe¬
tenda noxia omẽ qͦd potent̾ ual& ignorare.
Recte itaq de talib dr̃. ds̃ potentes ñ abic̃.
cum & ipse sit potens. Dm̃ quippe imita¬
ri desiderat: qui fastigiũ potentiȩ alieniᷤ

Expanded text:
um Deo placere cognoverat, quod in conspectu um Deo placere cognoverat, quod in conspectu ejus tanta iteratione vocis immolabat, nisi uod vicina esse superbia potentibus solet, et pene semper rebus affluentibus elatio sociatur, quia et saepe humoris abundantia duritiam dat um regnat humilitas morum. Unde pensandum est quia potentes quique cum humiliter sapiunt, culmen extraneae et quasi longe positae virtutis attingunt, et recte hac virtute Dominum quantocius placant, quia illud ei sacrificium humiliter offerunt, quod potentes invenire vix possunt. Subtilissima namque ars vivendi est culmen tenere, gloriam premere; esse quidem in potentia, sed potentem se esse nescire; ad largienda bona potentem se cognoscere, ad rependenda noxia omne quod potenter valet ignorare. Recte itaque de talibus dicitur: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens. Deum quippe imitari desiderat, qui fastigium potentiae alienis
Abbreviated transcription (Latin):
exterius emin&. tanto p̃mi interius deb&:
ne cogitationẽ uincat: ne in delectationẽ
sui animum rapiat: ne iam subse mens
eã regere ñ possit. cui se libidine dñandi
supponit. Bene dauid regni potentiam re¬
gere nouerat: qui elationẽ eiusdẽ potentiȩ
sem& ipsũ p̃mendo uincebat dicens. dñe
ñ .ẽ. exaltatũ cor meũ: quiq in eiꝰ humi¬
litatis augm̃to subiunxit neq elati sunt
oculi mei: atq addidit. neq ambulaui
in magnis. Et adhuc sem& ipsũ subtilissi¬
ma in quisioͣne discutiens ait. Neq in mi¬
rabilib suꝑ me. Om̃sq etiam cogitationeᷤᷤ
suas a fundo cordis exhauriens subiungit
dicens. Si ñ humilit̃ sentiebã. si exaltaui
animã meã. Ecce humilitatis hostiã ab in¬
timo cordis oblatã crebro replicat. & iterũ
atq iterũ confitendo offerre ñ cessat: eãq
multiplicit̃ loquens iudicis sui ocłis osten¬
tat. Qdẽ. hoc: Et quomͦ istud sacrifici¬

Expanded text:
exterius eminet, tanto premi interius debet, exterius eminet, tanto premi interius debet, ne cogitationem vincat, ne in delectatione sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Bene David regni potentiam regere noverat, qui elationem ejusdem potentiae semetipsum premendo vincebat, dicens: Domine, non est exaltatum cor meum . Quique in ejus humilitatis augmento subjunxit: neque elati sunt oculi mei, atque addidit: Neque ambulavi in magnis. Et adhuc semetipsum subtilissima inquisitione discutiens ait: Neque in mirabilibus super me. Omnesque etiam cogitationes suas a fundo cordis exhauriens, subjungit, dicens: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Ecce humilitatis hostiam ab intimo cordis oblatam crebro replicat, et iterum atque iterum confitendo offerre non cessat, eamque multipliciter loquens Judicis sui oculis ostentat. Quid est hoc? et quomodo istud sacrifici
Abbreviated transcription (Latin):
tos tanto diuino iudicio liberiores reddit.
qͣnto hic eoꝵ culpas sinc uindicta ñ dese¬
rit. Seruanda itaq ẽ. & in corde humili¬
tas. & in oꝑẽ disciplina: atq int̾ hȩc soller¬
ter intuendũ. nedũ immoderatius custodit᷑
uirtus humilitatis. soluantur iura regimi¬
nis: & dũ p̃latus quisq plus se quam decet
deicit subditoꝵ uitã stringere sub discipli¬
nȩ uincla ñ possit. Teneamꝰ gͦ exterius qͦd
ꝓ alioꝵ utilitate suscepimꝰ: teneamꝰ inte¬
rius qͦd de nr̃a estimatione sentimꝰ. S ta
men decent̃ quibdã erumpentib signis.
tales nos apud nos e̾e̾ ipsi etiã qui nobis
cõmissi sunt ñ ignorent: ut & de auctori¬
tate nr̃a qͦd formident uideant. & de hu¬
militate qͦd imitent᷑ agnoscant. Seruata
autẽ auctoritate regiminis. ad cor nr̃m si¬
ne cessatione redeamus: & consideremꝰ assi-¬
due qͦd sumꝰ ȩqualit̃ cũ çȩteris conditi. ñ

Expanded text:
tos tanto divino judicio liberiores reddit, tos tanto divino judicio liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Servanda itaque est in corde humilitas, et in opere disciplina. Atque inter haec solerter intuendum, ne dum immoderatius custoditur virtus humilitatis, solvantur jura regiminis; et dum praelatus quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non possit. Teneamus ergo exterius quod pro aliorum utilitate suscipimus, teneamus interius quod de nostra aestimatione sentimus. men decenter quibusdam erumpentibus signis, tales nos apud nos esse ipsi etiam qui nobis commissi sunt non ignorent: ut et de auctoritate nostra quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Servata autem auctoritate regiminis, ad cor nostrum sine cessatione redeamus, et consideremus assidue quod sumus aequaliter cum caeteris conditi, non q
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. S cum culpam quȩ corrigi debuiss&
inuenit: ilico magistrũ se e̾e̾ recoluit diceis.
Qd uultis in uirga ueniã ad uos: Sũmꝰ itaq¬
locus bene regit᷑: cũ is qui p̃est. uiciis potiꝰ
quã frĩb dominat᷑. Cunctos qͥppe nat᷑a
ȩquales genuit. Ut autẽ alii ad regendũ
aliis cõmitant᷑. ñ eos natura. s culpa post¬
ponit. Uicus gͦ se debent rectores erige¬
re: quoꝵ & causa p̃ferunt᷑. Et cũ delinqͦn¬
tes corrigunt: sollicite attendant. ut ꝑ dis¬
ciplinã culpas quidẽ iure potestatis feriañ.
s ꝑ humilitatis custodiã ȩquales se ipsis
frib qui coͬrigunt᷑ agnoscant: qͣmuis plerũq
etiã dignũ. ẽ. ut eosdẽ qͦs corrigimꝰ. tacita
nobis cogitatione p̃feramus. Illoꝵ nãq ꝑ noᷤ
uicia disciplinȩ uigore feriunt᷑: in his uͦ qͤ
ipsi cõmittimus. ne uerbi quidẽ ab aliquo
inuectione laceramur. Tanto gͦ apud dñm
obligatiores sumus: quanto apud homineᷤ

Expanded text:
. Sed cum culpam quae corrigi debuisset invenit, illico magistrum se esse recoluit, dicens: Quid vultis? in virga veniam ad vos ? 46. Pralocus bene regitur, cum is qui praeest vitiis potius quam fratribus dominatur. Cunctos quippe natura aequales genuit; ut autem alii ad regendum aliis committantur, non eos natura, sed culpa postponit. Vitiis ergo se debent rectores erigere, quorum et causa praeferuntur; et cum delinquentes corrigunt, sollicite attendant, ut per disciplinam culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur agnoscant. Quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus tacita nobis cogitatione praeferamus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore feriuntur; in his vero quae ipsi committimus ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus quanto apud homines
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ cęloꝵ. Quia enĩ diuitiȩ uisibilit̃
potentes ostendunt: apud sem& ipsos pau¬
ꝑes sunt. qui elati in suis conscientiis ñ
sunt. Eos uͦ impios uocat. qui aut a fi¬
dei pietate disiuncti sunt. aut in hoc qͦd
fidelit̃ credunt. prauis sibi morib con¬
ñ potentiȩ celsitudinẽ dampnat: postqͣm di¬
ctũ. ẽ. ds̃ potentes ñ abicit. cũ & ipse sit po¬
tens. recte subiungit᷑. s ñ saluat impios. & ui¬
diciũ pauꝑib tribuit: id. ẽ. elatos destruit.
humiles uͦ ꝑ iudiciũ liberos reddit Uel
certe iudiciũ pauꝑib tribuit: quia hii qui
nunc nequit̾ opprimunt᷑. ipsi tẽ suꝑ oppres¬
sores suos iudices ueniunt. Duȩ qͥppe sunt¬
ordines eisdẽ singłis partib continentur.
Alii namq iudicant᷑ & ꝑeunt: alii ñ iudican¬
tur & ꝑeunt: alii iudicant᷑ & regnant: alii
ñ iudicant᷑ & regnant. Iudicant᷑ & ꝑeunt.
quib dñica inclamatione dr̃. esuriui. & ñ
dedistis mͥ manducare. sitiui. & ñ dedistis

Expanded text:
regnum coelorum . » Quia enim divitiae visibiliter potentes ostendunt, apud semetipsos pauperes sunt, qui elati in suis conscientiis non sunt. Eos vero impios vocat, qui aut a fidei pietate disjuncti sunt, aut in hoc quod fideliter credunt, pravis sibi moribus connon potentiae celsitudinem damnat, postquam dictum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens, recte subjungitur: Sed non salvat impios, et judicium pauperibus tribuit. Id est, elatos destruit, humiles vero per judicium liberos reddit. Vel certe judicium pauperibus tribuit, quia hi qui nunc nequiter opprimuntur, ipsi tunc super oppressores suos judices veniunt. 50. ordines eisdem singulis partibus continentur. Alii namque judicantur et pereunt, alii non judicantur et pereunt. Alii judicantur et regnant, alii non judicantur et 836 regnant. Judicantur et pereunt quibus Dominica inclamatione dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis
Abbreviated transcription (Latin):
rannoꝵ. Calũpniatores recte dicere pos¬
sumꝰ om̃s iniquos: ñ solũ qͥ exteriora bo¬
na rapiunt. s etiã qui malis suis morib
& uitȩ reꝓbȩ exẽplo. int̾na nr̃a dissipare
contendt̃. Illi nãq ea quȩ nobis extra sunt
inuadere ambiunt: isti nos p̃dari interiꝰ
quert̃. Illi amore rerũ: isti ñ cessant odio
seuire uirtutũ. Illi inuident qđ habemꝰ:
isti qd uiuimꝰ. Illi student rape bona ex¬
teriora qr placent: isti satagt̃ interiora
bona dissipare qr displicent. Quanto gͥ
morũ uita a rerũ distat substantia: tan¬
tõ gͣuior calũpniator ẽ qui male uiuendo
uĩ nr̃is infert morib: quã qui uiolenter
oppͥmendo dãpna ingerit reb. Nichil
iste de nr̃a sustentatione subtraxit: sed
exẽpla nobis ꝑditionis apposuit. Eo gͦ
grauiorẽ calũpniã intulit: qͦ quietũ cor
in tẽptatione cõmouit. Q& si nequaqͣm
nobis actionis suȩ oꝑa ꝑsuasit: pugnam
tam̃ tẽptationis ingessit. Grauẽ gͥ de ui-¬

Expanded text:
Calamniatores recte dicere possumus omnes iniquos, non solum qui exteriora bona rapiunt, sed etiam qui malis suis moribus, et vitae reprobae exemplo interna nostra dissipare contendunt. Illi namque ea quae nobis extra sunt invadere ambiunt, isti vero nos praedari interius quaerunt. Illi amore rerum, isti non cessant odio saevire virtutum. Illi invident quod habemus, isti quod vivimus. Illi student rapere bona exteriora, quia placent; isti satagunt interiora bona dissipare, quia displicent. Quanto igitur morum vita a rerum distat substantia, tanto gravior calumniator est qui male videndo vim nostris infert moribus, quam qui violenter opprimendo damna ingerit rebus. Nihil iste de nostra sustentatione subtraxit, sed exempla nobis perditionis apposuit. Eo ergo graviorem calumniam intulit, quo quietum cor in tentatione commovit. Qui etsi nequaquam nobis actionis suae opera persuasit, pugnam tamen tentationis ingessit. Gravem igitur de vi
Abbreviated transcription (Latin):
actionis extinguit᷑. Hinc ergo pensandũ
est illa cordis elatio quanta animaduer¬
sione dampnabit᷑. quȩ usq ad audaciã uo¬
cis nutritur: si neq hȩc ẽ excusabilis quȩ
in corde latent̃ oborit᷑. Considerandum
quoq qualis intrinsecus regnat: quȩ eo
usq seruata ẽ ut etiã foras erumꝑe non
erubescat. Helyi gͦ quia magna sensit. se¬
m&ipsũ humilit̾ temperare nesciuit: scien¬
tiȩ celsitudinẽ tenuit: humilitatis gr̃ãm
recusauit. Et dũ sequit᷑ bonũ qͦ benedice¬
re appetiit: bonũ qͦ bene uiuere potuisss
amisit. Scientia quippe inflat: caritas uͦ
ȩdificat. S iam nc̃ rectũ dicat: qͦd tamen
recte dicere ignorat. Nam postqͣm inflataᷤᷤ

Expanded text:
actionis exstinguitur. Hinc ergo pensandum actionis exstinguitur. Hinc ergo pensandum est illa cordis elatio quanta animadversione damnabitur, quae usque ad audaciam vocis nutritur, si neque haec est excusabilis quae in corde latenter oboritur. Considerandum quoque qualis intrinsecus regnat, quae eo usque servata est, ut etiam foras erumpere non erubescat. Eliu ergo quia magna sensit, semetipsum humiliter temperare nescivit, scientiae celsitudinem tenuit, humilitatis gratiam recusavit; et dum sequitur bonum quo bene dicere appetiit, bonum quo bene vivere potuisset amisit. Scientia quippe instat, charitas vero aedificat . Sed jam nunc rectum dicat, quod tamen recte dicere ignorat. N
Abbreviated transcription (Latin):
tes aut̃ quia coram dõ conscientiȩ suȩ testi¬
moniũ ñ habent: quęxt̃ corã hominib te¬
stimoniũ uocis alienȩ. Quamqͣm cũ tar¬
de repperiunt: ipsi etiã in impudentiã
sui fauoris erumpunt. Si enĩ ñ inueni-¬
unt uoces hominũ qͦs inhiant̃ exspectan:
ipsi scientiã suã laudantes p̃dicant. Unde
tia ꝓbabit᷑ łͥ. N imirũ sensit se magna di¬
cturũ: s tum̃ti corde hoc qͦd de sem& ipso
sublunit̃ estimauit tacere ñ potuit: & ic¬
circo qͦd rectũ sensit laudando p̾cucur¬
rit: qui iam quidẽ diuino iudicio reus e̾et:
si magna de se saltẽ silendo sensisset. An¬
te subtile enĩ ueritatis exam̃. securi om̃i¬
no ñ sumꝰ: etiã si humano iudicio qͦd in
nobis rep̃hendi debeat ñ habemꝰ. Nã ple-¬
rumq negligentius cogitantes elatione
pulsamur: quã tam̃ tacentes p̃mimus.
S nisi retractatione concita. tumor occultꝰ
in ipso cubili cordis in quo orit᷑ suffocet᷑.
coram districto iudice om̃e meritũ nr̃ȩ

Expanded text:
e testimonium non habent, quaerunt coram hominibus testimonium vocis alienae; quam cum tarde reperiunt, ipsi etiam in impudentiam sui favoris erumpunt. Si enim non inveniunt voces hominum, quas inhianter exspectant, ipsi scientiam suam laudantes praedicant. Unde it.---Nimirum sensit se magna dicturum, sed tumenti corde hoc quod de semetipso sublimiter aestimavit tacere non potuit: et idcirco quod rectum sensit laudando praecucurrit: quia jam quidem divino judicio reus esset, si magna de se saltem silendo sensisset. Ante subtile enim veritatis examen securi omnino non sumus, etiam si humano 832 judicio quod in nobis reprehendi debeat non habemus. Nam plerumque negligentius cogitantes elatipulsamur quam tamen tacentes premimus. Sed nisi retractatione concita tumor occultus in ipso cubili cordis in quo oritur suffocetur, coram districto Judice omne meritum nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ocłi & palpebrȩ eius in alta porrectȩ.
Ad eius similitudinẽ ducit᷑: qui singłare
culm̃ appetens. & socialẽ angłoꝵ uitã despi¬
ciens. ait. Ascendam suꝑ altitudinẽ nubiũ.
similis ero altissimo. Miro gͦ iudicio intͦ
foueam deiectionis inuenit: dũ foris se
in culmine potestatis extollit. Apostatȩ
quippe angło similis efficit᷑: dũ homo
hominib eẽ similis dedignat᷑. Sic saul
ab humilitatis merito in tumorẽ suꝑbiȩ
culmine potestatis excreuit. Per humili¬
tatẽ quippe p̃latꝰ. ẽ: ꝑ suꝑbiã reꝓbat᷑: dño

Expanded text:
rrectae . Ad ejus similitudinem ducitur, qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ascendam super altitudinem nubium; similis ero altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul ab humilitatis merito in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit. Per humilitatem quippe praelatus est per superbiam reprobatus, Do
Abbreviated transcription (Latin):
mulando subsequat᷑: & notũ udiciũ pos¬
sessa impleat. ñ p̃currat. Bene itaq dicit᷑.
ñ te gͦ suꝑet ira. ut aliquẽ opprimas: qͥa
udelic& si is qui corrigere nititur. ira
suꝑat᷑: opprimit anteqͣm corrigat. Nam
dũ plus qͦm deb& accendit᷑. sub iustȩ ulti¬
onis obtentu ad immanitatẽ effrenat᷑.
toꝵ minus amori sunt solius creatoris in¬
tenta. Nam dũ multa in hac uita appe¬
tunt. in innumeris cogitationib disper¬
gunt᷑. & cũ subito subditoꝵ culpas reppe¬
riunt. digne cũ dõ eas iudicare neqͣunt:
quia corda sua in curis transitoriis spar¬
sa ad discretionis culm̃ colligere repente
ñ possunt. Cõmoti gͦ tantominus ad ul¬
ciscenda peccata librã ȩquitatis inueni-¬
unt: qͣnto etiã tranquillitatis suȩ tẽpore
ñ requirt̃. Unde heliu cũ dicer&. ñ te gͦ

Expanded text:
mulando subsequatur, et notum judicium 849 posmulando subsequatur, et notum judicium 849 possessa impleat, non possidens praecurrat. Bene itaque dicitur: Non te ergo superet ira, ut aliquem opprimas. Quia videlicet si is qui corrigere nititur ira superatur, opprimit antequam corrigat. Nam dum plus quam debet accenditur, sub justae ultionis obtentu ad immanitatem crudelitatitorum minus amori sunt solius creatoris intenta. Nam dum multa in hac vita appetunt, innumeris cogitationibus disperguntur; et cum subito subditorum culpas reperiunt, digne cum Deo eas judicare nequeunt, quia corda sua in curis transitoriis sparsa ad districtionis culmen colligere repente non possunt. Commoti ergo tanto minus ad ulciscenda peccata libram aequitatis inveniunt, quanto eam tranquillitatis suae tempore non requirunt. Unde cum Eliu di
Abbreviated transcription (Latin):
re suꝑetur. Plerũq enim m̃tẽ sub obten¬
tu iusticiȩ irȩ immanitas uastat. & dũ
quasi seuit zelo rectitudinis. rabiẽ expl&
furoris: iusteq se facere ęstimat. quicquid
ira nequit̃ dictat. Unde & modũ sepe
ulciscendi transgredit᷑: qͥa m̃sura iusti¬
ciȩ ñ frenat᷑. Dignũ quippe. ẽ ut cũ alie¬
na corrigimus. prius nr̃a metiamur: ut
prius mens a sua accensione deferueat.
priꝰ intra sem& ipsam teli sui impetum
tranquilla ȩquitate componat: ne si ad ani¬
maduertenda uicia abrupto furore trahi¬
mur: peccatũ corrigendo peccemus: & qui
culpã diudicandã insequimur. immode¬
rate feriendo faciamꝰ. Non aut̃ iam correp¬
tio delinquentis. s magis opp̃ssio sequit᷑
si in ultione ira ultra qͦm culpa meretur
extendit᷑. In correctione quippe uicioꝵ sub¬
eͥe m̃ti deb& iracundia ñ p̃esse. ut executi¬
onẽ iusticiȩ ñ dominando p̃ueniat. s fa¬

Expanded text:
re superetur. Plerumque enim mentem sub obtenre superetur. Plerumque enim mentem sub obtentu justitiae irae immanitas vastat, et dum quasi saevit zelo rectitudinis, rabiem explet furoris, justeque se facere aestimat, quidquid ira nequiter dictat. Unde et modum saepe ulciscendi transgreditur, quia mensura justitiae non frenatur. Dignum quippe est ut cum aliena corrigimus prius nostra metiamur, ut prius mens a sua accensione deferveat, prius intra semetipsam zeli sui impetum tranquilla aequitate componat, ne si ad animadvertenda vitia abrupto furore trahimur, peccatum corrigendo peccemus, et qui culpam dijudicando insequimur, immoderate feriendo faciamus. Non autem jam correctio delinquentis, sed magis oppressio sequitur, si in ultione ira ultra quam culpa meretur extenditur. In correptione quippe vitiorum subesse menti debet iracundia, non praeesse, ut exsecutionem justitiae non dominando praeveniat, sed fa