comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auod noceat aspectibus.
uel negotiis humanus . siue qͦd
in ea fures latronesq nocen¬
di aliis occasionem iuer¬
ant. Est autem nox. solis ab¬
sentia. terrarum umbra
contott. donec ab occasti rede¬
at ad exortum. iuxta quod ⁊¬
naturam eiꝰ poeta descͥbens.
ruit inquit occeano nox in¬
uoluens umbra magna t̾rã¬
q polumq. Et salomon salo¬
mon sae̾s littis expslit. Qu
pͥascit᷑ int̾ lilia donec aspͣi¬
ret dies ⁊ inclinent᷑ umbre.
Elsganti utiq sensu. discessio¬
nem noctis inclinationem
appellans umbrarum. Nam
quoniam ꝓ conditionibus
pͣlagartim. quib solis eur¬
eiuis a nobis obiectio t̾renȩ
molis excludit inumbratio
illa que noctis nattuta ẽ tta eri¬
gitur. ut ad syderausq uudea¬
tur excolli. merato contraria
uieissitudine. id ẽ lucis exor¬
tu umbras inelinari noͣetẽ
uidelicet depͥmi pelliq sig

Expanded text:
quod noceat aspectibus vel negotiis humanis: sive quod in ea fures latronesque nocendi aliis occasionem nanciscantur. Est autem nox solis absentia terrarum umbra condita, donec ab occasu redeat ad exortum: juxta quod naturam ejus et poeta describens innuit, inquiens, Oceano nox Involvens umbra magna terramque polumque. Et Salomon sacris litteris expressit: Qui pascitur inter lilia donec aspiret dies, et inclinentur umbrae. Eleganti utique sensu decessionem noctis inclinationem appellans umbrarum. Nam quoniam pro conditionibus plagarum, quibus solis curejus a nobis objectio terrenae molis excludit, inumbratio illa, quae noctis natura est, igitur, ut ad sidera usque videatur extendi, merito contraria vicissitudine, id est, lucis exortu umbras inclinari, noctem videlicet deprimi pellique sig
Abbreviated transcription (Latin):
erecta. nẽ fupina pare.¬
at. eadem cur mtdiiͤ¬
sepe ꝓna ꝓcedat.Ilimi
rum solis eam raduis
suꝑiori ex loco tangentibus. N
⁊ fixa potest fut᷑i m̃sis porcͤen¬
dere statum.s qui curiosi fc̃¬
rum. colorib uel eiꝰ. uel solis
tił celi ipsiꝰ. aut stellaꝵs siue
nubium mutatione. uił aliis
quib libet indiciis. sepe statũ
aeris qͥ sit futurꝰ explorant. De¬
nq lunam qͣrtam si pura fu̾it
neq obtusis cornib. dare reliqͥs
dieb usq ad exactium mensem
indicium serenitatis existimãt
& cetera talia. xxui. Qͥ ratione
luna cũ sit situ inferior suꝑi¬
or sole aliquodiens uideat᷑

Expanded text:
erecta, nunc supina aerecta, nunc supina aat. Eadem cur saepe prona procedat, rum solis eam radiis superiore ex loco tangentibus. No fixa, potest futuri mensis portendere statum. Sed qui curiosrum, coloris vel ejus, vel solis, vel coeli ipsius, aut stellarum, sive nubium mutatione, vel aliis quibuslibet indiciis saepe, statum aeris qui sit futurus explorant. Denique lunam quartam, si pura fuerit, neque obtusis cornibus, dare reliquis diebus usque ad exactum mensem indicium serenitatis existimant, et caetera talia. CAPUT XXVI. Qua ratione luna cum sit situ inferior, superior sole aliquoties videat
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferiora ⁊ australia cursu
solis. luna quoq illis nat᷑a m̃¬
sib ad inferiora cursum᷑ ten¬
dat necesse ẽ. Unde fit ut que
ad australem partem solis qui
occid̾at. occasura ẽ. absq ulla
dubietate cum pͥmo post occa¬
sum solis apparet. non iᷝa m su¬
pra illum s iuxta illum ad
meridiem posita uideatur.
atq ideo aquilonia eiꝰ latera
sole aspeetante cernit᷑ erect᷑a¬
ꝓged semꝑ enim luna au̾sis
a sole comib rotundam par¬
tem sui pandit ad illũ. Einus
dies lougior. eo sit lunanoua
excessior ⁊ quobreuior ato
ad meridiem ꝓcliuior ẽ dies.
Et in de uulgi creuit omimnio
bunam cum supina ⁊ ceisiͣ¬
or incedet turbines tempe¬
statum. cum uͦ erecta oe in
austros deiectior tranquilli¬
tatem designare. Quia is
nimirum statꝰ est anni uen¬
tentis ut .ui. mensib quibꝰ
decrescit dies. multo clem̃¬
dior sit ueris motꝰ. quam re¬
liquisser. ẜadem ratio ẽ etiã
lune decreccentis. quar e¬
matutino in exortu nẽ¬

Expanded text:
ad inferiora et australia cursu solis, luna quoque illis nata mensibus, ad inferiora cursum tendat necesse est, unde fit ut quae ad australem partem solis, qui occiderat, occasura est, absque ulla dubietate cum primo post occasum solis apparet, non jam supra illum, sed juxta illum ad meridiem posita videatur. Atque ideo aquilonalia ejus latera sole aspectante cernuntur erectamper enim luna aversis a sole cornibus, rotundam sui partem pandit ad illum, cujus dies longior, eo sit nova luna excelsior; et quo brevior atque ad meridiem declivior est dies, Et inde vulgi crevit opinio unam, cum supina et celsior incedit, turbines tempestatum; cum vero erecta, et in austros dejectior, tranquillitatem designare, quia is nimirum status est anni vertentis, ut sex mensibus, quibus decrescit dies, multo clementior sit aeris motus, quam reliquis sex. Eadem ratio est etiam lunae decrescentis, qmatutino in exortu n
Abbreviated transcription (Latin):
mutent᷑ dieb. hinc ad annua
ueniamus. Xxu.¬
rimum gͥ annos ab incar¬
natione domini qualit̃ inue¬
mendi sint uideamus: ut per
eos cet̾a argumenta reꝑiamꝰ.
Annos ab incarnatione dñi
qͦt sint inuenturꝰ. sume ordi¬
nes indictionum. que fluxer̃
ab incarnatione usq nẽ: id ẽ.
lxuiͣ. Et quia singłe inoictio¬
nes. quindenoꝵ currunt re¬
uolutione annoꝵs: p̃dictum
numerum multiplica ꝑ.xuͦ.
.xii. quia qͣndo ips a incarna¬
tio facta est: iii. anni de illa
indictione p̃cesserant. ⁊ .xii.
restabant. Hos gͦ qͥ remanse¬
fiunt mille .ii. Adde semper
illius anni de qͦ queris inbic¬
tionem: sic̃ hoc anno .iiiͦ. oe
fiunt mille.u. Isti sunt anni
ab incarnatione domini. Sun¬
liter singłis annis facito.⁊ an¬
nos dñi sine errore reppies. Hoc
autem memor estout cum.xu

Expanded text:
mutentur diebus; hinc ad annua mutentur diebus; hinc ad annua veniamus. rimum igitur annos ab incarnatione Domini, qualiter inveniendi sint, videamus, ut per eos caetera argumenta reperiamus. Annos igitur ab incarnatione Domini, quot sint, inventurus, sume ordines indictionum quae fluerunt ab ipsa incarnatione usque nunc, id est LXXI, quia singulae indictiones quindecinorum currunt revolutione annorum; praedictum numerum multiplica per XV, XII, quia quando ipsa incarnatio facta est, III anni de illa indictione praecesserant et XII restabant. Hos ergo qui remansefiunt mille LXXVII. Adde semper illius, de quo quaeris indictionem, sicut hoc anno XIII, et fient mille XC. Isti sunt anni ab incarnatione Domini. Similiter singulis annis facito, et annos Domini sine errore reperies. Hoc tantum memor esto, ut, cum X
Abbreviated transcription (Latin):
hore puncto.quot quinis ce¬
derarum suꝑfuerint horar.
Si uͦ p̾fatꝰ numerus sexagena¬
rium excesserit: partire eum¬
ꝑ .lx. qui sunt uniuscuius q
diei .iͦ.xiiͦ. horarum puncti.
& qui remans erint.illius diei
punctos ẽẽ memento. E qͥb
sic̃ monstratum est horas faci¬
ens: quota hora.⁊ quoto ipsiꝰ
hore puncto. luna ipsius diez
accendat᷑. inuenies. Quod si¬
hx. tantum fu̾int: aut ultra ꝓ¬
di noueris: hoc certum habẽs:
nunqͣm in nocte. s semꝑ in
die eam accendi. At si ꝑ idem
argumentum quam insua
accensione mutet etatem in¬
uenire desideras: p̃fatum ey¬
clum sexies multiplica. ⁊ qͦt
insuꝑiori numero sexagena¬
rios habu̾is: tot hic mona¬
des adde: iunctis insuper
punctis illis. qͥ sexagenariis fuꝑ¬
fuerint. Qui si ultͣ .xxͣx. excre¬
uerint: recisis quotquot suꝑ¬
fuerint.xxx. qͥ remanserint.
ȩtatem tͥ pandent. quam luna
in hora sue accens ionis ẽ. eg̾ssa.
Hactenꝰ hec cotidiana dicunt᷑
argumenta. quod singulis

Expanded text:
horae puncto, quot quinis caeterarum superfuerint horarum. Si vero praefatus numerus sexagenarium excesserit, partire eum, qui sunt unius cujusque diei, id est XII horarum puncti, et qui remanserint, illius diei punctos esse memento. Ex quibus, sicut monstratum est, horas faciens, quota hora et quoto ipsius horae puncto luna ipsius dici accendatur, invenies. Quod si tantum LX fuerint, aut ultra pdi noveris, hoc certum habens nunquam in nocte, sed semper eam in die accendi. At si per diem argumentum qua in sua accensione mutet aetatem, invenire desideras, praefatum cyclum sexies multiplica, et quot in superiori numero sexenarios habueris, tot his monades adde, junctis insuper punctis illis qui sexenariis superfuerint. Qui si ultra XXX excreverint, recisis quotquot superfuerint XXX, qui remanserint, aetatem tibi pandent quam luna in hora suae accensionis est ingressa. Hactenus hac quotidiana dicuntur argumenta, quot singulis
Abbreviated transcription (Latin):
sole mutuato lumine fulgẽt.
ipsum eccłiȩ corpꝰ. ⁊ quosq
iuritm scõs insinuant. qui
il luminari ñ illuminare
ualenteᷤ. cȩlestis gr̃e itintis
acciꝑe senint. dare nesciiNt.
at qͥ in celebratione mamme
sollemnitatis. xp̃s ecclesie
debuit anceponi quȩ ñ nͥ ꝑ
illum luceret. Nam siqui
pleniluntim paschȩ ante
equinoctium fieri posse csm¬
tenderit: ostendat uel eccle

Expanded text:
sole mutuato lumine fulgent, sole mutuato lumine fulgent, ipsum Ecclesiae corpus, et quosque viritim sanctos insinuant, qui illuminari, non illuminare, valentes, coelestis gratiae munus accipere sciunt dare nesciunt. Atqui in celebratione maximae solemnitatis Christus Ecclesiae debuit anteponi, quae non nisi per illum luceret. Nam si qui plenilunium paschale ante aequinoctium fieri posse contenderit, ostendat vel Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ meclio noctis occurrat. Lu¬
na econtͣrio uesꝑe plemssima.
neq enim qͥd imꝑfectum cre¬
ator eqͥssimꝰ institueret. stelł¬
ilna fulgentib a medio ap¬
parens orientis quartam
partem libre qua eqͥnoctiũ
autunnale asseuerant. te¬
nuit: iniciumq paschale
suo cons ecrauit exortu. Neq
enim alia seruandi pasche
regła est. quam ut eqͥnoctiũ
u̾nale plemlunio fiulereden¬
de ꝓfieiat᷑. At si uł una die
plenitudo lune p̃cesserit equi¬
noctium. iam ñ pͥmi mnen̾sis
s ultimi luna putet᷑. Oportet
enĩ.ut sic̃ tc̃ pͥmo sol potesta¬
tem diei. deinde luna cum
stellis potestatem noctis acce¬
ꝑit: ita ⁊ nc̃ ad insmuandu
nostre redemptionis gauidiũ.¬
primo dies. noctẽ S¬
na plenissima eam
luce ꝑfundat. certi
utiq mist̾ĩ gr̃a. qͥa uidelicet
sol ille creat᷑. omntum illu¬
minator astroꝵ. et̾nam uerã¬
q lucem significat: que illu¬
minat omnem hominem ue¬
mentem in hunc mundtum.
Luna autem ⁊ stelle. que ñ

Expanded text:
modo medio noctis occurrat, luna e contrario vespere plenissima; neque enim quid imperfectum Creator aequissimus instituit, stellis una fulgentibus, ac medio apparens Orientis, quartam partem librae, qua aequinoctium autumnale adseverant, tenuit, initiumque paschae suo consecravit exortu. Neque enim alia servandae paschae regula est, quam ut aequinoctium vernale plenilunio succedente perficiatur; at si vel uno die plenitudo lunae praecesserit aequinoctium, jam non primi mensis, sed ultimi luna putetur. Oportet enim ut sicut tunc primo sol potestatem diei, deinde luna cum stellis potestatem noctis acceita e nunc, ad insinuandum nostrae redemptionis gaudiuprimo dies noctem lna plenissima eam fundat, certi utique mysterii gratia, quia videlicet sol ille creatus omnium illuminator astrorum, aeternam veramque lucem significat, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Luna autem et stellae, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
aniiua t i seruaret᷑ inchoa f¬
uit. Positꝰ iudelicet cum pͥn¬
mo t̾ris oriret᷑. in eo cęli loco
quem phylosophi quartam
partem atietis appellant: eumn¬
demq ꝑacto annuo cireui.¬
tu. post dies. ccclxu. ⁊ ui horaᷤᷤ
repettt Quiꝰ augmentos qua¬
drantis efficit᷑. ut ipse ser¬

Expanded text:
annuatim servaretur inchoavit, positus videlicet cum primo terris oriretur in eo coeli loco quem philosophi quartam partem Arietis appellant, eumdemque peracto annuo circuitu, post dies CCCLXV et sex horas repetiturus, cujus argumento quadrantis efficitur ut ipse ver
Abbreviated transcription (Latin):
scłi sit. non nuili queren¬
tes. uiiͦi. kalendarum apͥliũ.
alii.xii. kadarum supͣscͥptarũ¬
ẽẽ die magis ad notanoum
putarunt. Uno utriq argum̃¬
do hos est eqͥnoctii argumento

Expanded text:
s sit, nonnulli quaerentes, VIII Kalendarum Aprilium, alii XII Kalendarum supradictarum die magis adnotandum putarunt, uno utrique, hoc est, aequinoctii argumento
Abbreviated transcription (Latin):
gruiat. utt qrols equis in pͥn¬
dipio par tib uicem tenebras¬
q diuis erit: ibi precipue tẽ
caput mundi ubi nẽ eqͥnocti¬
um fieri credat᷑. Bñ qͣuldeni
inquirentes. hnplene qͦd dice¬
rent ꝓuedentes. multo utiq
ꝑitiꝰ aueturi. si tempꝰ eqͥ noc̃tii
ñ pͥmo diei qͦlux. s quarͣco qͦ
luminaꝵia st̃ facta: potiꝰ assig¬
narent. Ibi naq temporis in¬
tium statuit. qͥ luminarib
uisum ẽ absq ullis horarum
dimensionib. utpote necdũ
factis syderib equali lance
lumen tenebrasꝙ pendebat.
⁊ qͣrto demum mane. sol a
medio ꝓcedens orientis. bo

Expanded text:
gruat, ut quia Deus equis in principio partibus lucem tenebrasque diviserit, ibi precipue tunc caput mundi, ubi nunc equinoctium fieri credatur, bene quidem inquirentes, sed non plene quod dicerent providentes, multo utique peritius acturi, si tempus equinoctii non primo diei, quo lux, sed quarto, quo luminaria sunt facta, potius assignarent; ibi namque temporis initium statuit, qui luminaribus visum est, absque ullis horarum dimensionibus, utpote necdum factis sideribus, aequali lance lumen tenebrasque pendebat; et quarto demum mane sol a medio procedens Orientis, ho
Abbreviated transcription (Latin):
ał. maias scđm egyptios quod
aliquoties obseruandum est
repꝑiri ñ posse.Uideamꝰ gͦ la¬
tinos suos qͦmͦ commendet
uictoriꝰ. Dic̃ eos maxime cen¬
suisse.a.iii.nonas martias
natam lunam. efficere primi

Expanded text:
as Maias secundum Aegyptios, quod aliquoties observandum est, reperiri non posse. » Videamus ergo Latinos suos quomodo commendet Victorius. Dicit eos maxime censuisse a III Nonas Martias natam lunam efficere primi
Abbreviated transcription (Latin):
ed error eoꝵ qui aliter sͣaͣ¬
piint. uide an ipsis saltem
qui huiꝰmodi condunt leges
iniquas.⁊ scͥbentes iniusticiã
scͥbunt. ratꝰ ac ueritate qͣud eat᷑
ẽẽ suffult᷑. Uictoriꝰ qui illors

Expanded text:
ed error eorum qui aliter sapiunt, vide an ipsis saltem qui hujusmodi condunt leges iniquas, et scribentes injustitiam scribunt, ratus ac veritate videatur esse suffultus. Victorius q
Abbreviated transcription (Latin):
xui. festiuitati paschali sine
ambiguo deputet᷑. Sin autẽ
die sab̃b̃i pleniliesse
contigerit.⁊ cons equenti do¬
bere pas cha clixerunt: ne
minꝰ eiꝰdem dñici ꝑͥagendo
mist̾io destinarent quam

Expanded text:
xta festivitati paschali sine ambiguo deputetur. Sin autem die Sabbati plenilunium esse contigerit, et consequenti Dobere Pascha dixerunt, ne minus ejusdem dominici peragendo mysterio destinarent quam
Abbreviated transcription (Latin):
tutino. Similit̾ matutino si fu̾it
malina orta sub estu: madutimꝰ
iam maiori ꝑ dies contingit eqͦre
t̾ras. Porro uespertinus sinib
qͦ matutinus estꝰ ceꝑat cn¬
tentus ult̾iꝰ cursum extendere¬
milꝰ ꝑ omnia cremento ꝓfiẽ.
Quanto autem plus estꝰ ma¬
ior littora t̾rasq contexerit.
ac fluuios ⁊ freta compleut.¬
tantolatiꝰ recedens. eademlit¬
tora maris.exhaurire atqe¬
nudare confueuit. Unde ui¬
deat quipotest an uerum sit
quod phylippo teste ferunt¬
quidam atq confirmant illam
immensam maris occean ef¬
fusionem ꝑ omnium regionũ
ac patͥarum fluuios ituram:
uno puncto temporis fieri.
Scimus enmnos qui diuer¬
eum britannici maris litus
incolimꝰ. qͦd ubi hoc litꝰ estua¬
re ceꝑit. ipsa hora aliud in¬
cipit ab estu deferuere.⁊ hĩe
uidee᷑ quibdam quia recedẽs
alinde aliors um unda recͣ¬

Expanded text:
tutino. Similiter matutino si fuerit tutino. Similiter matutino si fuerit malina orta sub aestu, matutinus jam majori per dies contegit aequore terras. Porro vespertinus finibus quos matutinus aestus coeperat contentus, ulterius cursum extenderr omnia cremento proficit. Quanto autem plus aestus major littora terrasque contexerit, et fluvios ac freta complelatius recedens eadem littora maris exhaurire atque enudare consuevit. Unde videat qui potest an verum sit quod, Philippo teste, feruntquidam atque confirmant, illam immensam maris Oceani effusionem per omnium regionum ac patriarum fluvios ituram, uno puncto temporis fieri. Scimus enim nos, qui diversum Britannici maris littus incolimus, quod ubi hoc aequor aestuare coeperit, ipsa hora aliud incipiat ab aestu defervere; et hinc videtur quibusdam quia recedens aliunde aliorsum unda rec
Abbreviated transcription (Latin):
allinit ⁊ resilit. Imitat᷑ autem
lune cursum mare. ñ solum
comiuni accessu ⁊ recess.u.
s etiam qͦdam sui statꝰ ꝓfectu
defectuq ꝑhenni. ita ut non
tarchiqr solum quam pͥdie:
uerum etiammaior mmnorue ..¬
cotusie mudeat estꝰ. Et creseen¬
limas. decrescentes autem pla¬
euit appellare ledones. Qui¬
sũ. mensem int̃ se quẽq qua¬
disꝑdiunt: sepe quibem equa
midio cursum consũmantes.
sepe uel uentis impellentib
aut repellentib uł alia quali¬
bet accidente siue naturali fr
cogente tandiꝰ cicilis ue ueni¬
entes aut minꝰ ampliꝰ ue solito
feruentes. ita ut aliquoties or¬
dine turbato. malina plures
sibi estus hoc mense pauciorẽ
uendicet in alio. Unde ucerqͦ
motꝰ nincͦ uesꝑtino nas ei. ñe
matutino consueuit in estu.
& siquidem estu uesꝑtino uł
nouilunio uł plenilumo in¬
stante malinam nas ci conti¬
gerat: idem estꝰ cotidie ꝑ .uii.
maline dies subsequentes fit
maior ⁊iuolentior estu ma¬

Expanded text:
adluit ac resilit. Imitatur autem lunae cursum mare non solum communi accessu et recessu, sed etiam quodam sui status profectu defectuque perenni, ita ut non tardior solum quam pridie, verum etiam major minorve quotidie redeat aestus. Et crescenlinas, decrescentes autem placuit appellare ledones, quisu, mensem inter se quemqunt. Saepe quidem aequa midio cursum consummantes, saepe, vel ventis impellentibus, aut repellentibus, vel alia qualibet accedente sive naturali vi cogente, tardius citiusve venientes, aut minus ampliusve solito ferventes, ita ut aliquoties ordine turbato malina plures sibi aestus hoc mense, pauciores vindicet in alio; unde uterque motus nunc vespertino nasci, nunc matutino consuevit in aestu. Et siquidem aestu vespertino vel novilunio, vel plenilunio, instante malinam nasci contigerit, idem aestus quotidie per VII malinae dies subsequentes fit major et violentior aestu ma
Abbreviated transcription (Latin):
gere:inanes ũ bruma. ⁊ ma¬
⁊ atris longius recedente. ini¬
tiores quam cum in austro
digres sa ꝓpiore nifu uiã srã
exercet. estꝰ affluere natura¬
annos iuxta luna qͣt irese¬

Expanded text:
gere, inanes vero bruma, et materris longius recedente, mitiores, quam cum in Austro digressa propriore nisu vim suam exercet, aestus adfluere, naturaannos, juxta lunaris
Abbreviated transcription (Latin):
in uno eodemq littore qui
adboream niei habitant. multo¬
isnem aqͥ omnem. qui uero ad¬
q amiꝰ austrum multo sentꝰ¬
acciꝑe pariter ⁊ refundere
solent. seruante quib dã¬
tis ãmare. qm¬
Lcunq se mel ac
ante nouam siue plenam lu¬
nam dieb. leonem totdem
ante diuiduam sepiꝰ uenire
comꝑimꝰ: ⁊ circa equinoct̾ia
duo. maiores solito estꝰ assur

Expanded text:
in uno eodemque littore quo ad Boream mei habitant, multois omnem, qui vero ad Austrum, multo seaccipere pariter et refundere solent, servante quibtis ad mare qumcunque semel accante novam sive plenam lunam diebus, ledonem totidem ante dividuam saepius incipere comperimus, et circa aequinoctia duo majores solito aestus adsur
Abbreviated transcription (Latin):
rat: iterumq relictis quos
adierat finib. priores festina
repetat. ideoq se ad tempus
maior malina his litoribus
abiens ampliꝰ abcducat: ut
alibi adueniens amplius ex¬
undare sufficiat. quod ex lu¬
ne cursu potest facillime de¬
prehendi. ũbigr̃a. Hoc marẽ
posita circa bxumulem solis
ortum tiel solstieialem eiꝰ oc¬
casum luna cuius cumq eta¬
tis siue suꝑ t̾ram. seu sub t̾ra
sit. estum solet attollere: at
posita circa brumalem solis
occubitum uel solsticialem
eiꝰ eportum reflectere. Porro
aliis inꝓantib ab ea cȩli pla¬
ga. recess um maris luna qͣ
hic significat accessum: N

Expanded text:
rat, iterumque relictis quos adierat finibus, priores festina repetat, ideoque se ad tempus major malina his littoribus abiens amplius abducat, ut alibi adveniens amplius exundare sufficiat, quod ex lunae cursu potest facillime deprehendi. Verbi gratia, hoc mare, posita circa brumalem solis auctum, vel solstitialem ejus occasum, luna, cujuscunque aetatis, sive super terram, seu sub terra sit, aestum solet attollere; at posita circa brumalem solis occubitum, vel solstitialis ejus exortum, reflectere. Porro aliis in partibus ab ea coeli plaga recessum maris luna qua hic signat accessum; n
Abbreviated transcription (Latin):
kłars ianuariars die sint no¬
tanda: multors late ⁊ iapien¬
tia claret. Deniq pliniꝰ scd̾s
idem eracor ⁊ phylosophus
in libro scđo nat᷑alis hystorie
sol autem in qͥt ipse mͦii difte¬
rentias habet.bis equata no¬
cte diei. uerno ⁊ auturmo in

Expanded text:
arum Januariarum die sint notanda, multorum late et sapientia claret. Denique Plinius Secundus, idem orator et philosophus, in libro secundo Naturalis historiae: « Sol autem, inquit, ipse quatuor differentias habet: bis aequata nocte diei, vere et autumno in
Abbreviated transcription (Latin):
eus ebiꝰ ces arxe palestine ep̃s.
ob quartas decimas lunas¬
festi paschalis. ipsumq diẽ¬
pasche inueniendum com¬
posuit. eo quod luna cuiꝰli¬
bet etatis post̃ tancum tem¬

Expanded text:
sareae Palaestinae episcopus, ob quartas decimasfesti paschalis, ipsumqPaschae inveniendum, composuit, eo quod luna cujubet aetatis post tantum tem
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Illa potentia. uirtꝰ fuit:
ista infirmitas. custos uirtutis.
In illis uirtutib ostendebat
quid acceꝑat: in istis infirmi¬
tatib hoc quod acceꝑat custo¬
diebat. In miracłis monstraba¬
tur helyas: in infirmitatibus

Expanded text:
bat. Illa potentiae virtus fuit: ista infirmitas custos virtutis. « In illis virtutibus ostendebat quid acceperat: in istis infirmitatibus hoc quod acceperat, custodiebat. In miraculis monstrabatur Helias: in infirmitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiam uerent᷑ humanam.
discursandiubiq. ac uictum
queritanti copia eeret.
puxta qͦdin dei laudib psal¬
mista deeantat. Sol cognouit
occasum suum. pofuisti tene¬
bras ⁊ facta est nox. in ipsa per.¬
transibunt om̃s bestie silue. ⁊
cxt̾a. Quam mira ꝓuisro crea¬
toris ita temꝑauit. ut ubi ob
solis lonoinqͣutatem feigidior
ibi ad oꝑa breuiamoa ⁊ fouen¬
da sit membra ꝓlixior. qͦd in
hieime qͣm estate uniu̾so orb
longior. ⁊ impsa hieme mul¬
to seichis qͣm afris ẽ ꝓductior.
sic̃ etiam estate multo longior
in scithia. quam in affriea di¬
es flagrat.Nam siñ tanto brͣe¬
uior. quam ardentior hbiã
dies ureret.totam nmirum
iamdudum absumeret.¶No¬
ctis sane partes. st̾ septem. Cre¬
pusculum. uesꝑum. contici¬
num. intempestͥim. gallici¬
nium. matutinum. dilucłm.
Crepuscłm ẽ dubia lux. Nam
hoc ẽ int̾ lucem ⁊ tenebras.
Uesꝑum apparente stella eiꝰdẽ
claus o compomt uesꝑ olipo
Conticinum. quando omĩa

Expanded text:
sentiam verentur humanam, discursandi ubique, ac victum quaeritandi copia suppeteret, juxta quod in Dei laudibus Psalmista decantat: Sol cognovit occasum suum; posuisti tenebras et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae sylvarum, etc. Quam mira provisio Creatoris ita temperavit, ut ubi ob solis longinquitatem rigidior, ibi ad opera brevianda et fovenda sit membra prolixior, quia et hyeme quam aestate universo orbi longior, et in ipsa hyeme multo Scythis quam Afris est productior, sicut etiam aestate multo longior in Scythia quam in Africa dies flagrat. Nam si non tanto brevior quanto ardentior Lybiam dies ureret, totam nimirum jam dudum absumeret. Noctis sane partes sunt VII. Crepusculum, vesperum, conticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculum. Crepusculum est dubia lux; nam hoc est, inter lucem et tenebras. Vesperum ab apparente stella ejusdem clauso componet Vesper Olympo. Conticinium, quando omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ostendimus. ¶ cum hoc inue¬
neris: computa totidem an¬
nos a noñ. apͥlis quotꝰ sit annꝰ
cicli: &e quem t̾minum in eod
quem queris. Et ut manifestiꝰ
qͦd dicimus aũtas. uerb gr̃a
cli: computa singłos t̃minos
eo quo diximodo a noñ apͥlis
sumptomicio̾. ⁊ quicunq ac

Expanded text:
ostendimus. Et hunc cum inveneris, computa totidem tnos a Nonis Aprilis, quotus sit annus cycli, et quem terminum in eodem quem quaeris. Et ut manifestius quod dicimus advertas, verbi gratia, cli, computa singulos terminos eo quo diximus modo, a Nonis April. sumpto initio, et quicunq
Abbreviated transcription (Latin):
tͥplicem int̾ioris hominis diffe¬
dit. cum diligere nos iubet do¬
minum ex toto corde. ex tota aĩa.
tota uirtute. Unde in decalogo
legis tͥa st̃ mandata. que nos ad
cultum diuini amoris excitañ:
septem quȩ ad dilectionem co-¬
mendent ꝓrimi. Qui gͦ deca¬
custodiunt: iure mercedem
huiꝰ custodie. indisimul & ꝓx¬
uni uisione ꝑcipitent. Quiq
regem in decore suo. ⁊ ꝓximũ
uidebt̃. E ideo altare quod
infigͣa fact̾um ẽ electorum. ob
significandam eoꝵ uitam ꝑ¬
petuam decem erat cubitis

Expanded text:
triplicem interioris hominis diffedit, cum diligere nos jubet Deum ex toto corde, ex tota anima, ex tota virtute. Unde et in decalogo legis tria sunt mandata, quae nos ad cultum divini amoris excitant, septem quae dilectionem commendant proximi. Qui ergo Decacustodiunt, jure mercedem hujus custodiae in Dei simul et proximi visione percipiunt. Quique regem in decore suo, aeque et videbunt. Et ideo altare quod in figura factum est electorum, ob significandam eorum perpetuam vitam, decem erat cubitis
Abbreviated transcription (Latin):
acꝯ ipsa in babilonia tnsmigͣcio.
qͦ etiam sp̃s dei ꝑiheremiam
propħam iubet ut ꝑgant. et
orent ꝓ ipsis in quoꝵs regna ꝑ¬
egrinant᷑. qͦd in illoꝵ pace oẽ
pax ẽẽt istoꝵ. ⁊ ȩdificarent do¬
mus.⁊ nouellarent uineas.⁊
plantarent hortos: qͥs non ag¬
noscat qͥd p̃figͣau̾it q̃ attenłit
gentium tͥnsingrasse: Unde
replicans dicit. Uolo gͦ primo
ominum fieri dep̃cationes. Q¬
hȩc qͥppe etiam illis credentib
basilice xpianorum cong̾ga¬
tionum. ⁊ nouelle uinee popłi

Expanded text:
am ipsa in Babyloniam transmigratio, quo etiam spiritus dei per Hieremiam prophetam iubet, ut pergant et orent pro eis ipsis, in quorum regno peregrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat, quid praefigurauerit, qui adtenderit gentium transmigrasse ? undereplicans dicit: uolo ergo primum omnium fieri deprecationes, hoc quippe etiam illis credentibusbasilicae Christianorum congregationum, et novellatae vineae pop
Abbreviated transcription (Latin):
supradicto die usꝙ ad eqͣuino¬
ctium uernum. dies .xc. Ex
aprił. usq ad uiii. idꝰ maias.
st̃ dies. xlu. his dieb augent᷑
hominib humores dulces¬
idest sanguis. Utereꝰ benet
lentib cibis. ⁊ acerrimis. Itẽ
ex die octauo iduum maias
hoc est colerã rubea. utere ci¬
bis dulcib. uino indulge. ue¬
neri parce.ieiunia minime
exequere. Item incipit ts
ta fellis rubei amtttuntur.
& colera ingra accreseunt.¬
quodita eẽ constat usq aro
eqͥno eum autunni. id est
usq ad tempora frigoris. Ut̾e
cibis dulcib cunctis. ⁊ bene
olentib. ⁊ frigidiorib. ⁊ qͥ
uentrem molliant. ꝑ dies .xx.
ab eqͥnoctio autem autunni
do. ⁊ humoris crassitudo aui¬
gedur. Utẽ cibis calidis. ⁊ ac̾¬
rimis omnib. ⁊ abstine uene¬
re. ⁊ min ᷤ lauabis. Ex die supͣ¬
dicto usq in occasum usrgili

Expanded text:
dicto die usque ad aequinoctium vernum dies XC, ex Aprilis usque ad VIII Idus Maias sunt dies XLV. His diebus augentur hominibus humores dulces, sanguis. Utere bene olentibus cibis et acerrimis. Item ex die octavo Idus Maias uid est, cholera rubea. Utere cibis dulcibus, vino indulgneri parce, jejunia minime exequere. Item incipit tempus ta fellis rubei amittuntur, et cholera nigra adcresquod esse constat usque ad aequinoctium autumni, id est, usque ad tempora frigoris. Utere cibis dulcibus cunctis, et bene olentibus, et frigidioribus, et qui ventrem molliant per dies XC. Ab aequinoctio autem autumni,do, et humoris crassitudo augetur. Utere cibis calidis et acerrimis omnibus, et abstine Venere, et manus lavabis. Ex die supque in occasum Vergili
Abbreviated transcription (Latin):
gloria sue resurrectionis illu¬
strauit. ⁊ sic diem se disciprit.
ostendendo consecrauit: qͦs¬
cendo. ⁊ se palpandum offeren
plenius suȩ resurrectionis fide
confirm auit. E quia tc̃ post
creatam lucem factum ẽ uesꝑe
ce mane. dies unꝰ. ne autem ue¬
spera sabbi lurescit in prima
nos qͦq a paradysi qͦndam lu¬
mine trans latos in conuallẽ
tenebͥs ad cȩleste gaudium
tͣnsferendos eẽ. des ignat. Neq
enim alit̾ qm nocte diei p̃posi¬
ta potest explicari qͦd dñs in
exemplum ione.tres dies ⁊ tͤs
noctes in corde t̾re fuerat. uͥ¬
ẽ synedochicos. si diei pͥaras¬
ceues pantem qͣ sepultus est.
accipies. hoc ẽ ꝓ toto die sabbi
noctem ⁊ diem integrum. &
noctem dominicã eum eodem
die illuces cente. ac ꝑ hoc inͣci¬
piente. partem ꝓ toto. habes
ꝓfecto tͥduum. ⁊ tres noctes.
Merito autem querit᷑. quare
ppls isrł qͥ diei ordinem iuxta
moysi traditionem.a mane

Expanded text:
gloria sue resurrectionis illustravit, et sic diem se discipulis ostendendo consecravit, qcendo et se palpandum offerendplenius sue resurrectconfirmavit. Et quia tunc post creatam lucem factum est vespere et mane dies unus, nunc autem vespera Sabbati lucescit in prima oque a paradisi quondam lumine translatos in convallem tenebris ad coeleste gaudium transferendos esse designat. Neque enim aliter quam nocte diei praeposita potest explicari quod Dominus in exemplum Jonae tres dies et tres noctes in corde terrae fuerit: ubi synecdochic ῶs, si diei Parasceves partem, qua sepultus est, accipies, hoc est pro toto die Sabbati noctem, et diem integram, et noctem Dominicam cum eodem die illucescente, ac per hoc incipiente partem pro toto, habes profecto triduum et tres noctes. Merito autem quaeritur quare populus Israel, qui diei ordinem juxta Moysi traditionem a mane
Abbreviated transcription (Latin):
appellare. Myl¬
tos uͦ in t̾ra umbria unum ⁊
eundem diem ẽẽ dicere a meri
surdumest. Nam qui klis hora
sexta apud umbros natus est.
dies eiuus natalis debebit uide¬
ri. ⁊ kalendarum diidiarũ
& qui est post kalendas dies

Expanded text:
appellare; multos vero in terra Umbria unum et eundem diem esse dicere a meridsurdum est. Nam qui Kalendis hora sexta apud Umbros natus est, dies eius natalis videri debebit et Kalendarum dimidiarum et qui est post Kalendas dies
Abbreviated transcription (Latin):
deamusͥut singłoꝵs p̃fatorũ
momentorum. u̾tiarum q &
athomorum numerum colli¬
sus horas conficientes: ꝓbemꝰ
si integrum diem .xxiii. hora¬
rum reddere possint. Decem¬
nouenalis cichi. cc.xxͣxu.
menses hinc ẽẽ colligunt᷑ : qͦd
eum .xii. communes.duode¬
norum scilicet m̃sium᷑ .uii. uͦ
embolismos.i.xiii. mensium
constat annos hab̃e: duodecies
.xiiͦ. ui. faciunt .xci. insimł
positi. c cͦ xxͣxx. ꝑficiunt. qͥ
xl. momenta reddit. hoc mͦ:
p̃dictum numerum. id est
ne considemus. Quia enim .iiii.
puncts ꝯstat hora.singłi autem
has horas singłas metiamur
ꝑ .xl.momenta.⁊ inueniemus
insuprascͥpto momentorum
numero.xxiii. semis horas. hoc

Expanded text:
deamus, ut singulorum praefatorum deamus, ut singulorum praefatorum momentorum unciarumque et atomorum numerum collisus horas conficientes, probemus si integrum diem XXIV horarum reddere possint. Decemnovalis cycli CCXXXV menses hinc esse colligitur quod eum XII communes duodenorum scilicet mensium, VII vero embolismos, id est, XIII mensium constat annos habere. Duodecies ecies VII, qui faciunt XCI, insimul positi CCXXXV perficiunt, qui XL reddit hoc modo: dictum numerum, id est,ne consideremus. Quia enim hora IV punctis constat, singuli autem s, horas singulas metiamur per XL momenta, et inveniemus in suprascripto momentorum numero XXIII semis horas hoc
Abbreviated transcription (Latin):
certior habet᷑ calculo utimur.
uidet᷑. de saltu lune que pos¬
sumus explicare:.sumendum¬
q ab ipsa origine cens eo. Dix¬
imus supra lunam. ex quodie
a sole recedit. post dies .xx ixͣ.
⁊ horas.xii. rursꝰ eidem solz
succedere:⁊hunc mensem eẽ.
qui annum lunarem.si com¬
munis sit .xii: embolismum
uͦ .xiii. computatꝰ ꝑficiat. B
dep̃hensum ẽ. singłis mens ib
necdum .xii.hora ꝑacta. solẽ
a luna consequi uicissimq
lunam a sole accendi. ⁊ resta¬
re ex eadem hora ꝑsingłos m̃
turut ꝑ .xixͨ. annos integrum
ꝑficiant. Quem diem .xix. an¬
inminutioͬne. ⁊ lunaris calcula¬
dio. ⁊ tota turbet᷑ paschalis
obseruantiȩ ratio. Nam si
negligat᷑ ille diesueniet: ut
ciclos ĩ. post annos. cc. hx̃cx.¬
quinqcum debeas lunam cõ¬
putare pͥmã. occurrat. .xͫͫ. id
ẽ tota plena. ⁊ econtͣ. cum .xxͣ.
computat᷑. appareat pͥma. S
ut aꝑte clareat. qualit̾ ille diẽ
paulatim inminuendo usq
ad integrum deficiat: quia

Expanded text:
certior habetur, calculo utimur. videtur de saltu lunae quae possumus explicare sumendumque ab ipsa origine censeo. Diximus supra lunam ex quo die a sole recedit post XIX dies et horas XII rursus eidem soli succedere, et hunc mensem esse qui annum lunarem, si communis sit XII, embolismum vero XIII computatus perficiat. Sed deprehensum est singulis mensibus, nec dum VIIa hora peracta, solem a luna consequi, vicissimque lunam a sole accendi, et restare ex eadem hora XIIma per situr, ut per XIX annos integrum perficiant diem: quem diem XIXimminutio, ne et lunaris calculatio et tota turbetur Paschalis observantiae ratio. Nam si negligatur ille dies, eveniet ut cyclos, id est post annos CCLXXXV, cum debeas lunam computare primam, occurrat XVa, id est plena luna. Et econtra, cum XVa computatur, appareat prima. Sed ut aperte clareat qualiter ille dies paulatim minuendo usque ad integrum deficiat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
.xxx. ꝓferas. crastino pͥmam:
⁊ post pͥdie scdam computari
necesse est. Nut si ĩtp̃r saltꝰ
similit̾ .xxixͣ. ꝓnuncians:
hodie.xxx. transilita. pͥmã
dicas: eras sedã: perendie .iii.
computare debes:⁊hoc est
quod domnus beda dicit¬
inminori libello. Adimit e¬
nim saltꝰ noctem: addit uero
etatem. Quem diem diu̾si¬
du̾so loco int̾mittunt. S mͥ
uidet᷑. quia scdm egyptios
epactas a septembͥ inchoaui.
mufut scdm illos in luna iu¬
lii m̃sis. illum p̾t̾ire debeamꝰ:
ne sequentrum kalendarũ¬
putatio: qͥa siminens e notiẽ¬
briut multi faciunt distule¬
ris:. ñ occurret luna scdm e¬
pactarum rationem. a kl̃is
septembris ꝑ .iii. mens es.

Expanded text:
XXXam, crastino primam, XXXam, crastino primam, et postridie IIam computari necesse est. At si hesterno similiter XXIXam pronuntians, hodie, XXXa transilita, primam dicas, cras IIam, perendie IIIam computare debes. Et hoc est quod dicit dominus Beda in minori libello: adimit enim saltus lunae noctem, addit vero aetatem. Quem diem diverso loco intermittunt; sed mihi videtur quia secundum Aegyptios epactas a Septembri inchoamus, ut secundum illos in luna Julii mensis illum praeterire debeamus, ne sequentium Kalendarputatio. Quia si in mense Novembri, ut multi faciunt, distuleris, si occurret luna secundum epactarum rationem a Kalendis Septembris, per tres menses
Abbreviated transcription (Latin):
ta faciunt dimidiam horam.
St̃q ut dictum est .xxiii. se¬
mis hore. sut integer dies .xx.¬
.iiͦii. horarum ꝑficiat᷑ alt̾am
huius hore medietatem. ex tin¬
ciis athomisq. que singulis
mensib addite sunt. quat̾nis
momentis talit̾ compleamꝰ.
untia: duodecima pars est
cuiusq rei. Duodecim enim
uncie momentum faciunt.
Guncie. cͭc .xxͣ x.. faciunt
octo sunt. ⁊remanent ut
dictum ẽ. uncie .uͭiiͦ. deducen¬
tis.xxͣxͦ. Quib .uiͣ. unciis.
ad complendum momentum.
uͦ. sunt addende: quas ex atho¬
mis. cc .xxxu. qui adhuc suꝑ¬
sunt. talit̃ supplemꝰ singłis un¬
diis.xluii. athomos attribu¬
mentum integrum. Quod
momentum iunge ad suꝑio¬
ra .xͦixͣ. ⁊ habes .xx. momenta
dictis .xx.iiͦi. semis horis
annectens.inuenies horas
& ob id saltum lune uocarihac¬
tenꝰ exposita cogit ratio: ita cũ ut re
tetur:tunc partt̾.tres .Xx ixͤ.
sine ulla.xxx. int̾positione
ꝓcedant. Qui dies p̃cedenti
ri facit. hoc mͦ. Si enim hest̾

Expanded text:
nta faciunt dimidiam horam, et sunt, ut dictum est, XXIII semis horae. Sed ut integer dies XXIV horarum perficiatur, alteram hujus horae medietatem ex unciis atomisque, quae singulis mensimomentis compleamus. Uncia duodecima pars est cujuslibet rei. Duodecim enim unciae momentum faciunt. Igitur unciae CCXXXV faciunt sunt, et remanent, ut dictum est, unciae VII de ducentis XXXV. Quibus VII unciis ad complendum momentum altae V sunt addendae, quas atomis CCXXXV, qui adhuc supersunt, taliter suppleamus, singulis unciis XLVII atomos attribumentum integrum, quod momentum junge ad superiora XIX, et habes XX momenta, supra XXIII semis horis annectens, invenies horas et ob id saltem lunae vocari hactenus exposita cogit ratio, ita ut reliquitetur, tunc tres XXIX sine ulla XXXa interpositione procedant. Qui dies praecedentri facit hoc modo: si enim hesterno
Abbreviated transcription (Latin):
His ad suꝑiores iunctis m̃sem
lunarem. xxixͨ. dierum &
xii. horarum ẽẽ fatemur.
Quia gͥ .xii. hore ꝓintegͦ die
nequeunt computari. ⁊unũ
cum alt̾nis uicib. media die
ac nocte ꝑhibeat᷑ accend ꝓpt̾
facilitatem computandi. una
uice .xii. hore int̾misse. altera
autem. ex utraq lunatione si¬
mul collecte. ꝓ integro die cõ
ternis horis post emensum
zodiacum ad consequendum
solem lune suꝑsunt: ꝑ .xii. lu¬
nationes inunum collecti.
.xxuͭi. dies insimul conficiunt:
que ẽ. una lune zodiacte ꝑa¬
gratio. licet unꝰ desit dies. ⁊¬
mnus dic̃ beda. lunam trede¬
cies in .xii. suis m̃sibus. ⁊odia¬
cum ꝑcurrere. Hiom̃s dies in
summam red acti efficiunt
lunarem annum. ceͣc. Ciiiͦi. di¬
erum. Ouodecies enim .xxixͣ.

Expanded text:
his ad superiores junctis mensem lunarem XXIX dierum et XII horarum esse fatemur. Quia vero XII horae pro integro die nequeunt computari, et unum cum alternis vicibus media die ac nocte perhibeatur accendi, propter facilitatem computandi una vice XII horae intermissae, altera autem ex utraque lunatione simul collectae pro integro die compdies, qui cum quaternis horis post emensum zodiacum ad consequendum solem lunae supersunt, per XII lunationes in unum collecti XXVI dies insimul conficiunt, quae est una lunae zodiactea peragratio, licet unus desit diesicit dominus Beda, lunam tredecies in XII suis mensibus zodiacum percurrere. Hi omnes dies in summam redacti efficiunt lunarem annum CCCLIV dierum. Duodecies enim XXIX,
Abbreviated transcription (Latin):
mense ac loco:
quo etiam apd̃
uetes mensis
ultimos mensis
februarii dies
idq byssextum
censuit noĩan¬
dum. Omni e¬
nim int̾k ala¬

Expanded text:
mense ac loco, quo etiam apud veteres mensis ultimos mensis Februarii dies, idque bissextum censuit nominandum. Omni enim intercala
Abbreviated transcription (Latin):
Tricesima. spacio mensim
duodecim .xx. Itẽ de eodem
siqͥs ꝯputare ñ didicit.
iquis uͦ etiam calculan¬
diminꝰ idonͣeꝰ. lunaris
tamen circuitꝰ existit curios¬
tem ingenioli sui commoda¬
mus argum̃tum. qͦ id quod
querit inueniat. Siquidẽ
totam annalis circuitꝰ seriẽ
que .xii. mensib continet᷑.
alfabetis distinximꝰ. ita dũ¬
do uicenos &e septenõ last
dies. tercius autẽ uno eras¬

Expanded text:
tricesima spatio mensium duodecim. CAPUT XIX. De eodem si qui computare non didicerunt. Si quis vero etiam calculandi minus idoneus lunaris tamen circuitus existit curiostem ingenioli sui commodamus argumentum, quo id quod quaerit inveniat: siquidem totam annalis circuitus seriem, quae duodecim mensibus continetur, alphabetis distinximus, ita dundo vicenos et septenos dies, tertius autem uno
Abbreviated transcription (Latin):
Prima gͥ luna ubi suam ꝑfece¬
rit ȩtatem. elongat᷑ a sole. spa¬
spacio dierum xxiiii. Tercia
spacio mensis uniꝰ.⁊ dienum
sex. Quarta spacio m̃sis timꝰ
spacio msun duoꝵ. Sexta
spacio m̃sium atioꝵ.⁊ dierti
iiiii. Septima spacio insiiͤ
Octaua. spacio mensium tͥum
ce dienum sex. Nona spacio
mensium trium.⁊ dierum
x.I .UIII. Decima spacio m̃siũ
iiͦiͦi. Undecima spacio mliune
xxIIII. Tercia decima spacio
mensium.x. ⁊ dierum sex.
Quartadecima spacio msin
tadecima spaciomsiuisex.
Sexta decima spacio msiu¬

Expanded text:
Prima ergo luna ubi suam perfecerit aetatem, elongatur a sole spaspatio dierum XXIIII, tertia spatio mensis unius et dierum sex, quarta spatio mensis unius spatio mensium duorum, sexta spatio mensium II et dierum duodecim, septima spatio mensium octava spatio mensium trium et dierum sex, nona spatio mensium III et dierum XVIII, decima spatio mensium quatuor, undecima spatio mensium atuor, tertia decima spatio mensium V et dierum sex, quarta decima spatio mensium ta decima spatio mensium VI, decima sexta spatio mensiu
Abbreviated transcription (Latin):
Iuam gͥ celi partem denet lu
ua.iiii. quam sol mens e ex̃¬
pleco. ac .x. iuiii. dieb post
pͥie nonas ianuanias.
quinta ẽ. multiplica .u. ꝑ
.iiͦi. fiunt .xx. Partire ꝑ decem
bis. demiues. Duob gͦ mcibs
expletis. adueniet sol partem
cȩli qͣm uiat tenet: id est
taua est. uͦ. idꝰ.ianuarias.
in .ui. iduum ianuariarum
die. qͣm sol aditurꝰ est. post
tres abbino mses ⁊ diesni.¬

Expanded text:
Illam igitur coeli partem tenet luna quarta, quam sol mense expleto ac X et VIII diebus post pridie Nonas Januarias. Ubi quinta est, multiplica V per IIII, fiunt XX, partire per decem, bis deni vies; duobus ergo mensibus expletis, adveniet sol partem coeli quam luna quinta tenet, id est, tava est VI Idus Januarias, in VI Iduum Januariarum die quam sol aditurus est post tres ab hinc menses, et dies
Abbreviated transcription (Latin):
quod contra ẽ patet esse
de lune discursu. siqͥs¬
uos. signa ignorat.
siquis signorum
nes cius. lunaris tameN
cunsꝰ agnoscendi cupidꝰ
est: nouerit ⁊ ipse solem
cotidie partem unam zo¬
diaci sui complere. Neq
enim aliud partes ⁊odia¬
ei. qm cotidianos solis in
cȩlo debemus sentire ꝓ¬
gressꝰ. Lunam uͦ cotidie
tredecim partes eidem
zodiaci conficere. id est
punctos .iiii. &e unam par¬
tem. Et qͥa illa tredecim
partes complente. sol ci¬
nam complet: inde fieri
ut sic̃ supra docuimus
ñ plus cotidiano ꝓgressu
a sole qm quat̾nis punc¬
tis. hoc dͦuodenis pardib
ubilibet computare uo¬
luerit. utputa in kłas ia¬

Expanded text:
quod contra est, paret esse De lunae discursu si quis signa ignorat. Quod si quis, signorum nescius, lunares tamen cursus agnoscendi cupidus est, noverit et ipse solem quotidie partem unam zodiaci sui complere; neque enim aliud partes zodiaci, quam quotidianos solis in coelo debemus sentire progressus; lunam vero quotidie XIII partes ejusdem zodiaci conficere, id est, punctos quatuor, et unam partem; et quia illa XIII partes complente sol unam complet, inde fieri ut, sicut suprnon plus quotidiano progressu a sole quam quaternis punctis, hoc est, duodenis partibus ubilibet computare voluerit, ut puta in Ka
Abbreviated transcription (Latin):
partire ꝑ .x. septies deni sepͣ¬
tais. ⁊ remanent.iͤ. mult¬
plica hec ꝑ .iii. ⁊ fiunt .x. ⁊
cumuolat luna .xix. in
xiiii.kl̃. feb̾ras quam sol pꝰ
Uii. abhinc mens es ac dies
xͦ ⁊ uiiͦi. id ẽ.xuii. die post
iduum septembraum dies. Q
ne scrupulus tibi forte argu¬
menti fallentis incidat ꝓba¬
ad diametrum anni qͦd .Tͣ.
tenere lunam ratꝰ qui nesciat.
Multiplica.xuͦ.ꝑ iiii. fiunt .lxͫ.¬
exactis. id est medio crncuitꝰ
annui confecto itinere sol m¬
lima.xi. circumfert᷑. Eł qͥa¬
illam partem sol uo aplectni
iensis adibit. Q ut ad sũmũ
ueniamꝰ. sume .xxx. lunam
que tc fit .iii.ll. febr. multi¬
plica ꝑ .iiͦiͦi. fiunt.cxxͤ. par¬
tire .ꝑ .x. duo decies ceni. cen
trans acto. sol obtenturꝰ est.
Ipsa enim ẽ pars eadem in qͣ¬
nme conusat. lunam suore¬
nifestiora cͣuiliꝰbet etiam tar¬
dioris ingenĩ reddant᷑. per
singłas lunȩ ȩtates qͣntum
ea distat a sole. distinctius
annotare curauius.

Expanded text:
eni septais, et remanent VI, multiplica haec per III, fiunt X et cumvolat luna XIX in XIIII Kal. Februarias, quam sol post VII ab hinc menses ac dies X et VIII, id est, XVIII die post Iduum Septemb. dies. Et ne scrupulus tibi forte argumenti fallentis incidat,ad diametrum anni, quod XV tenere lunam rarus qui nesciat, multiplica XV per IIII, fiunt LXexactis, id est, medio circuitus anni confecto itinere, sol iluna XV circumfertur. Et qillam partem sol XV die Julii mensis adibit. Et ut ad summum veniamus, sume XXX lunam, quae tunc fit III Kal. Feb., multiplica per IIII, fiunt CXX; partire per decem, duodecies deni centum to, est sol obtenturus. Ipsa est enim pars eadem in qnversatus lunam suo renifestiora cuilibet etiam tardioris ingenii reddantur, per singulas lunae aetates quantum ea distet a sole distinctius adnotare curavimus.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnquam nonnulli asserant:
utrumq.⁊ solem scilicet &e lu¬
nam rarosuꝑne:frequenter
autem. inferiꝰ deficere. Obhꝰmo
causa. Claret gͦ solem in sua
eclypsim. nicħ minui. s nos
eiꝰ as pectu fraudari: lunam
uͦ eclyptiam. pęnitꝰ tumine pͥ¬
uari. Qo tangere uirgilius¬
uidet᷑ cum ait. Defectꝰ solis
uarios luneq labores. Labo.¬
res enim lune. ipsa quȩ patitͣ¬

Expanded text:
quanquam nonnulli asserant quanquam nonnulli asserant utrumque, et solem scilicet et lunam, raro superne, frequenter autem inferius deficere. Ob hujusmodcausa. Claret ergo solem in sua eclipsi nihil minui, sed non ejus aspectu fraudari. Lunam vero eclipticam penitus lumine privari, quod tangere videtur Virgilius, cum ait: Defectus solis varios, lunaeque labores. Labores enim lunae ipsa quae patit
Abbreviated transcription (Latin):
unaris sane defectꝰ qͥ cirea
quamuis eiꝰdem linee mediane
scilicet ratione contingat: dis¬
similit̾ tamen conficit᷑. Constat
enim lunam ꝓpͥum non habe
lumen.sin modum specli a sole
irradiatam resplendere. Unde.
nunquam potest lucere: nisi ra¬
diis penetrata solarib. Sol aut̃.
qͥ octies sua magnitudine t̾ram
iuncit: ut subtili indagatione
reꝑtum est. nunqͣm ab ea totus
tegi. aut occultari potest.quin
radios suos etiam cum ipsa est¬
sũb trã undiq ad suꝑiora re¬
mutat:umbra t̾re. contra me¬
diam signiferi lineam.cui po¬
tius subiacet.⁊ ꝑquam solis ẽ.
it̾ altiꝰ penetrante. Cum gͦ ple.¬
na luna. hemisꝑio a sole distãs
nequaquam sole eam.more
solito respiciente. At si ꝑ aliam
qͣmlibet utrimq positarum l¬
nearum ferat᷑. qͥb t̾ra ob sui exi¬
guitatem.solare nunquam
potest adimere lum. ips a luna
obumbratione linee. exorbita¬
tione lucis sue damnum ua¬
let effugerei iͭ. si uł sublimior
omni plenilunioluna deficiat:

Expanded text:
unaris sane defectus, qui cirquamvis ejusdem lineae, medianae scilicet, ratione contingat, dissimiliter tamen conficitur. Constat enim lunam proprium non habere lumen, sed in modum speculi a sole irradiatam resplendere. Unde nunquam lucere potest nisi radiis penetrata solaribus. Sol autem, quia octies sua magnitudine terram vincit, ut subtili indagine repertum est, nunquam ab ea totus tegi aut occultari potest, quin radios suos et cum sub ipsa est, undique ad superiora remittat, umbra terrae contra mediam signiferi lineam, cui potius subjacet, et per quam solis est iter, altius penetrante. Cum ergo plena luna hemisphaerio a sole distans , et nequaquam sole eam more solito respiciente. At si per aliam quamlibet utrarumque positarum linearum feratur, quibus terra ob sui exiguitatem solare nunquam potest adimere lumen, ipsa luna adumbraticae lineae exorbitatione lucis suae damnum valet effugere, id est, si vel sublimior omni plenilunio luna deficiat,
Abbreviated transcription (Latin):
usso dies ⁊ geminatis estꝰ¬
gies septies maria alta cumies¬
eunt. obicib rupts. rurs qͣ
in seipsa res idunt. Quia lu¬
na indimidiom̃sis spacio. hoc
quat̾decies t̾ram cireumualn¬

Expanded text:
oris geminatis aestgies septies. Maria alta tumescant, Obicibus ruptis, rursusque in seipsa residunt. Quia luna in dimidio mensis spacio, hoc quater decies terram circuml
Abbreviated transcription (Latin):
xxix. De ꝯcordia maris ⁊ lune.
axime autem p̃ omnib
amimranͣda tanta occe¬
ami cum lune cursu societas.
qͥ ad omnem eiꝰ ortum omnẽ¬
q occasum ipso qͦq emisso
sui feruoris quod reumagu
loeant impetu. littora late
contegat. eodemq reuocato
detegat: ac dulces flumiũ
occasꝰ salsis aburide cõmsce¬
at simul ⁊ accumulet undiᷤᷤ¬
cedim mensͣureq relinquat.
tanqͣm lune quibdam aspi¬
rationib muntus ꝓtrabatur.
&e tc̃m eiusdem ui cessante in
mensuram ꝓpriam refundat᷑¬

Expanded text:
XXIX. De concordia maris et lunae. Maxime autem prae omnibus admiranda tanta Oceani cum lunae cursu societas, qui ad omnem ejus ortum omnemque occasum ipse quoque emisso sui fervoris, quod Graeci ῥεῦμα vocant, impetu littora late contegat, eodemque revocato detegat, ac dulces fluminum occursus salsis abunde commisceat simul et accumulet undimensuraeque relinquat, tanquam lunae quibusdam aspirationibus invitus protrahatur, et iterum ejusdem vi cessante in mensuram propriam refundat
Abbreviated transcription (Latin):
terre orbem cireut. estꝰ
occeani per tempꝰ idem.
geminato hoc numero id
est.c.x.xiiiiiiicib exundet
bus suum relabat᷑ imalxie¬
um. Qua lura indie
buii. uicies octies. t̾re ai
ris. que ad naturalis usq
mensis plenitudinem sciꝑ¬
sunt dimidium terrȩ cir¬
meridie ne metra nete

Expanded text:
terrae orbem circuit, aestus Oceani per tempus idem geminato hoc numero, id est, CXIIII vicibus, exundet bus suum relabatur in alveum, quia luna in XXIX diebus vicies octies terrae ris quae ad naturalis usque mensis plenitudinem supersunt dimidium terrae cirmeridie, nunc media nocte