comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ero simit uob̃ m̃dax. S scio eũ: et ser¬
monẽ eiꝰ seruo. Sermonẽ patͥs ut filiꝰ
loquebatur.⁊ ip̃e erat ũbum patris qui
hominibꝰ loquebatur. Sigͦ cognouissẽt
patrẽ. filiũ eius recepissent: quẽ uox
patris glorificat in baptismate. in mõ¬
te. in alus huiꝰ mõi. Idõ contra ħ qd di¬
cunt quẽ te ipsum facis. refert glãm
suã ad patr̃e dicens. Si ego solus sine
patre glorifico me ipsũ sicut sunu¬
latores. głã mea nicħ est. Abra ham
pat̃ nr̃ ex ultauit ut uideret chiem
meñ. ⁊ uidit et gauisus est. sredens
exultauit sꝑando: ut uidẽt intelligñ¬
do. Edait diem meũ. incertũ pot̃
ẽẽ uñ dixetit. utrũ diem dñi tꝑralem
incarne ione. an diem qui nec ortũ
scit nec occasũ. S utrumq abitiau
uidit. Quando enĩ misit seruũ. suũ
pet̃e uxorẽ filio suo ysaac. ait. Pone
manũ subfemore meo.⁊ uira ꝑ dm̃i
celi. Qid ħ sibi uult. nͥ qr significabat᷑
de gñe abrahe dm̃i celi uenturũ in

Expanded text:
 mendax. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris ut Filius loquebatur et ipse erat Verbum Patris, qui hominibus loquebatur. Si ergo cognovissent Patrem, Filium ejus recepissent, quem vox Patris glorificat in baptismate, in monte, in aliis hujusmodi. Ideo contra hoc quod dicunt: quem teipsum facis, refert gloriam suam ad Patrem, dicens: Si ego solus sine Patre glorifico meipsum sicut simulatores, gloria mea nihil est. Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum: vidit, et gavisus est. Credens exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Quod ait: diem meum, incertum potest esse unde dixerit, utrum diem Domini temporalem in carne, an diem qui nec ortum scit nec occasum, sed utrumque Abraham vidit. Quando enim misit servum suum petere, uxorem filio suo Isaac, ait: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid hoc sibi vult, nisi quia significabatur de genere Abrahae Deum coeli
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dicitis. quia uidemus : peccatũ ur̃m
mande. Si ceci ẽẽtis .i. si uos cecos adu̾¬
tecetis: ad medicũ curreretis. non ha¬
beretis peccatũ: qr ego ueni aufecre
peccatũ. S qui se putant uidere et ñ
querunt medicũ. inpeccato ꝑmanẽt:
⁊ ħ est qui uident ceci fiant. q̃ m̃ am̃
dico liobis. qui non intrat ꝑ ostium

Expanded text:
tis quia videmus, peccatum vestrum manet. Si caeci essetis, id est si vos caecos adverteretis, et ad medicum curreretis, non haberetis peccatum; quia ego veni auferre peccatum. Sed qui se putant videre, et non quaerunt medicum, in peccato permanent, et hoc est qui vident, caeci fiant. Amen, amen, dico vobis, qui non intrat per ostium
Abbreviated transcription (Latin):
asu ꝑbis. Iudiciũ enĩ dãpnationis. nõ
mͦ s infine fiet. Sñ dñs alibi. Ego ñ
iudico quemqũa. Et audierunt expha¬
tiseis qui cũ ipso erant. et cdixer̃ . ei. lun¬
quid et nos ceti sumꝰ: dixit eis iħc. Si

Expanded text:
a superbis. Judicium enim damnationis non modo, sed in fine fiet. Unde Dominus alibi: Ego non judico quemquam . Et audierunt ex Pharisaeis qui cum ipso erant, et dixerunt ei: Nunquid et no
Abbreviated transcription (Latin):
te gehenne. morte dãpnatioĩs cũ dia¬
bolo dicit: qua nec ab raham mortuus
est nec ꝓpħe. Illi enĩ mortui sunt et
uiuunt isti iuiuebant et mortui erãt.
Mortẽ uidẽ uł gustare ẽ. eam ȩxꝑiri.
unqͥd tu maior es patre nr̃o abra¬
ham qͥ mortuus est :÷ ꝓphẽ mortui sũt.

Expanded text:
te gehennae, morte damnationis cum diabolo dicit, qua nec Abraham mortuus est, nec prophetae. Illi enim mortui sunt et vivunt, isti vivebant et mortui erant. Mortem videre vel gustare, est eam experiri. Nunquid tu major es patre nostro Abraham, qui mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
E uidĩ ad eum. Quin quaginta annos
nondũ habes. et abraam uidisti: dix̃
ham fieret ego sum. Non ait fui s sum.
qr diuinitas terapꝰ ñ ht̃ abuituitu car¬
nis ad chiuinitatem tͣhit. s cturi ut lapi¬
des putant ħ ẽẽ blasphemiã. Tulerunt
abscondit se.⁊ exut de templo. Quẽ
intellig̃e ñ poterant obruere querebant:
s dñs se uindicare noluit qui pati
uenerat. Et iõ se abscondit ut daret
nobis exemplũ dandi locũ irȩ: uł ĩo
ut ostñderet ꝙ ipsa u̾itas eis abscon¬
ditur qui eius uerba sequi contẽnũt:
⁊ fugit m̃tem quã ñ inuenit humilẽ.
Nota qr in consideranti uidĩ dixerũt
ad dñm. quinquagiita annos nõdũ ha¬
bes: sũt qui fingunt abincarnatione
usq ad pasfionem multo plures annos.
quam ex historus colligamu ⁊..cxxxxii.¬

Expanded text:
ta annos nondum habes, et Abraham vidisti? Dixit ham fieret ego sum. » Non ait fui; sed sum, quia Divinitas tempus non habet. Ab intuitu carnis, ad divinitatem trahit; sed, duri ut lapides, putant hoc esse blasphemiam. « Tulerunt abscondit se, et exivit de templo. » Quem intelligere non poterant obruere quaerebant: sed Dominus se vindicare noluit, quia pati venerat. Et ideo se abscondit ut daret nobis exemplum dare locum irae, vel ideo ut ostenderet quia ipsa veritas eis absconditur, qui ejus verba sequi contemnunt, et fugit mentem, quia non invenit humilem. Nota quia inconsiderate Judaei dixerunt ad Dominum: Quinquaginta annos nondum habes? Sunt qui fingunt ab incarnatione usque ad passionem multo plures annos quam ex historiis colligamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Pespondit iħc. Ego demoniũ ñ ha¬
beo. s honorifico patrẽ meũ : ⁊ uos in¬
honorãtis me: alterũ de duobꝰ obiectis.
negauit. Samaritanꝰ enĩ int̃pr̃ custos
et custodem se ẽẽ ñ negauit. Non enĩ
dormitat. qui custodit isrł. Et nͥ dñs
custodierit ciuitatẽ. frustra uigilat qͥ
custodit eam. Nam contumeliosa uͭ¬
ba respondit. qui uere respondece
posset. uos demoniũ habetis. S suꝑ¬
bia nr̃a. hic confunditur. Nam quid
nob̃ ex ħ spanuitur. nͥ ut eo temporeqͦ
aꝑximis falsas contumelias accipimꝰ.
eoꝵ eciam u̾a maĩa taceamꝰ. ne mi¬
nisteriũ uiste correctionis in arma u̾ta¬
mꝰ furoris: Ego aũ głam neam non
quero: ẽ qͥ querit ⁊ iudicet. Non quero¬

Expanded text:
« Respondit Jesus: Ego daemonium non ha« Respondit Jesus: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. » Alterum de duobus objectis negavit. Samaritanus enim interpretatur custos: et custodem se esse non negavit. Non enim dormitat qui custodit Israel . Et nisi Dominus custodierit civitatem frustra viam . Non contumeliosa verba respondit, qui vere respondere posset: vos daemonium habetis. Sed superbia nostra hic confunditur. Nam quid nobis ex hoc innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis falsas contumelias accipimus, eorum etiam vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis, in arma vertamus furoris? Ego autem gloriam meam non quaero, est qui quaerat et judicet. AU
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ea uos ñ auditis. qr exdõ ũ estis. Sũt
ñ nulli qui p̃cepta cłi nec aure corpo¬
ris ꝑciꝑe dignantur. sunt ñ nulli qui
ꝑcipuint. s nullo m̃tis desiderio cõ¬
plectuntur. Sunt ñ nulli qui libent̃
audiendo conpunguntur. s pꝰ lacri¬
mas ad iniquitatem redeunt. hi ꝓ¬
fecto u̾ba dĩ ñ audiunt. qr ea exer¬
cere in oꝑe contennunt. Licet gͥ om̃s sint
filii ddĩ ꝑ naturam. qd̃ ostñclunt parabo¬
le de filio frugi : ꝓdigo. de duobus
filiis inuitatis ad uineam: illi tñ sũt
exdiabolo ꝑuiciũ. qui u̾ba dĩ ñ dili¬
gunt. Qui uͦ renascuntur ex crõgñati¬
onis ad optione. audiunt u̾bum dĩ
⁊ custoduint. Pesponderunt gͥ iu¬
dĩ. ⁊lixerunt ei. Nõne benedicimꝰ nos
qr samaritanꝰ es tu. et demoniũ habes:
eceꝑant samaritani dñm. qñ locutus
ẽ mulieri ad fontem.⁊ cũ eis com̃sa¬
tus erat. Uocant gͥ eum uidei sama¬
ritanũ quasi peccatõrẽ. ꝙr peccatores
illos reputabant ẽnec eis coutebantur

Expanded text:
terea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sunt nonnulli qui praecepta Dei nec aure corporis percipere dignantur. Sunt nonnulli qui percipiunt, sed nullo mentis desiderio complectuntur. Sunt nonnulli qui libenter audiendo compunguntur, sed post lacrymas ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba Dei non audiunt, quia ea exercere in opere contemnunt. Licet igitur omnes sint filii Dei per naturam, quod ostendunt parabolae de filio frugi et prodigo, de duobus filiis invitatis ad vineam, illi tamen sunt ex diabolo per vitium, qui verba Dei non diligunt. Qui vero renascuntur ex Deo generationis adoptione, audiunt verbum Dei et custodiunt. Responderunt onne bene dicimus nos quia Samaritanus es tu et daemonium habes? » Receperant Samaritani Dominum, quando locutus est mulieri ad fontem, et cum eis conversatus erat. Vocant igitur eum Judaei Samaritanum quasi peccatorem, quia peccatores illos reputabant, nec eis contebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
os. Scimꝰ aũ. qr peccatores ds̃ ñ audit.
S siquis clĩ cultor est. et uoluntatem
euis facit. hunc exaudit. Adhuc inunctꝰ¬
dus loquitur. ñi ⁊ peccatores audit ds̃.
Si enĩ non audiret. frustra publicanus
in porcos. Aduoluntatem pͥnceps eoꝵ di¬
abolus. a quo petitus iob tẽptari ñ ẽ ciega¬
tus: ut ẽet hic ꝓbatus. ille confirsus. Aliqñ
ds̃ quasi iratus dat qd petis.: ꝓpicuis ne¬
gat qd̾ petis. Quando bonũ petitis. incũ¬
bite orationibꝰ ut sumatis. Quid ꝓsit et
quid ñ. medicus nouit. Ascłõ ñ ẽ auditũ
qr quis aꝑuit oculos ceci nati. Nĩsi eẽt
hic adõ. non poterat facere quicquam

Expanded text:
os. Scimus autem quia peccatores Deus non audit. Sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur, nam et peccatores audit Deus. Si enim non audiret, frustra publicanus in porcos . Ad voluntatem princeps eorum diabolus, a quo petitus Job tentari, non est negatus , ut esset hic probatus, ille confusus. Aliquando Deus quasi iratus dat quod petis, et propitius negat quod petis. Quando bonum petitis, incumbite orationibus ut sumatis. Quid prosit et quid non, medicus novit. A saeculo non est auditum quia quis aperuit oculos caeci nati. Nisi esset hic a Deo non poterat facer
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ds in eis. Pesponderunt. et dixerunt
ei. In peccatie natus es totus. et tu do¬
ces nos: Et eiecerunt eum foras. Qd dau¬
sis oculis natus est. dicunt eẽ ꝓ peccato
parentum. S xp̃c totũ sanat: extra
oculos. ⁊ cor intus aꝑit. Tociens urtro.¬
gando ut diceret magistrũ fecerant.h
quem ingrati docentem ꝓlecetunt .s.
ꝑ ex pulsus est: magis factus ẽ xͥaus

Expanded text:
s in eis. Responderunt et dixerunt ei: In peccatis natus es totus, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Quod clausis oculis natus est, dicunt esse pro peccato parentum. Sed Christus totum sanat extra oculos, et intus cor aperit. Toties interrogando ut diceret, magistrum fecerant, quem ingrati docentem projecerunt; sed quia expulsus est, magis factus es
Abbreviated transcription (Latin):
quernis me int̾sic̃e. qr sermo m̃s ñ cap̃
in uoħ. Id ẽ ñ cap̃ tor ur̃m. quia ñ recipi¬
tur acorde ur̃o. Setino diuinus est ut
hamus. qui capit dũ capitur. Agnos¬
cit xp̃c in istis carnis originẽ. in qua ẽ
utina lib̃tas cũ uera seruitũte peccati
s ñ cordis fidem ꝑimitationẽ abrahe.
in qua ẽẽt uera lib̾tas ꝑse filiũ. Ego
qd uidi ap̃ patrẽ loquor̃.⁊ uos que iudi¬
stis apud pairẽ ur̃m facitis. Ueritatem
uidi: me scilicet qui sũ u̾itas patris.
Pȩsponder̃.⁊ chixerunt ei. ꝑat̃ nr̃ abra¬
ħam ẽ. Prouocabant eum ut aliquid mali
diceret de abrabam: querentes occasio.¬
nẽ faciendi qd̃ cogitabant. I ixit eis
he. Nunc aũ queritis me int̃ficere: ho

Expanded text:
e, quia sermo meus non capit in vobis. Id est, non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sermo divinus est ut hamus, qui capit, dum capitur. Agnoscit Christus in istis carnis originem, in quibus est vana libertas cum vera servitute peccati, sed non cordis fidem per imitationem Abrahae, in qua esset vera libertas per se filium. Ego quod vidi apud Patrem, loquor, et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Veritatem vidi, me scilicet, qui sum veritas Patris. Responderunt et dixerunt ei: Pater noster Abraham est. Provocabant eum, ut aliquid mali diceret de Abraham, quaerentes occasionem faciendi quod cogitabant. Dixit eis cite. Nunc autem quaeritis me interficere, ho
Abbreviated transcription (Latin):
est sapiencia. que exore altissimi ꝓ¬
dit. Terra uͦ est caro .xͥ. Inuncius ce¬
cꝰ ñdũ uidet. s mit̾titur ad piscinam
tine. Ad ħ sane paulatim rudes ins¬
truuntur infide. ut tandem plene
illuminati sacram̃tis participent cũ
caritate. Uñ paulus. Fuimus ⁊ nos¬
aliqt̃i natura filũ ire. nc̃ aũ lux in
dño. Abiit gͦ et lauit: eit uenit ui¬

Expanded text:
est sapientia, quae ex ore Altissimi prodit. Terra vero est caro Christi. Inunctus caecus non videt, sed mittitur ad piscinam,tine. Ad hoc sane paulatim rudes instruuntur in fide, ut tandem plene illuminati, sacramentis participent cum charitate. Unde Paulus: Fuimus aliquando et nos natura filii irae, nunc autem lux in Domino . Abiit ergo et la
Abbreviated transcription (Latin):
pellis iflata. Non intelligebas nisi li¬
b̃tatẽ tem ꝑralem scdm quam m̃tiris
eciã dicens. nemini seruuumꝰ unquam:
ii egipto. lat̾es faciendo. Nõne uos ip̃i
soluebatis itibuta romanis: Pespon¬
examore peccat ñ ex languore natu¬
ure. neo ex ignorancia leui: seruus est
peccati. Alia enĩ sunt peccata infirmi
dĩ. potest existimare que sint pec̃ã
uenalia:⁊ quisquis nouit quid sit bo¬
nitas dĩ. potest existimare quibꝰ pecc̃is
certa pena debeatur ⁊ hic ⁊ infuturo sclo.
Setuus quidẽ hominis aliqñ sui ct̃i du¬
ris inꝑiis fatigatꝰ. fugiendo requiescit.
Seruus aũ peccati quo fugiet. Seriuis
aũ ñ man&e ĩ domo inẽternum. filiꝰ ma¬
net inet̾nũ. Sigͦ filius uos libãuerit. ne¬
re lib̃ĩ ecitis. Ecclã ẽ domꝰ. ẜuus est

Expanded text:
O pellis inflata. Non intelligebas nisi liO pellis inflata. Non intelligebas nisi libertatem temporalem, secundum quam mentiris etiam, dicens: Nemini servivimus unquam. in Aegypto, lateres faciendo? . Nonne vosipsi solvebatis tributa Romanis? Responex amore peccat, non ex languore naturae, nec ex ignorantia levi, servus est peccati. Alia enim sunt peccata infirmitDei, potest existimare quae sint peccata venialia: et quisquis novit quid sit bonitas Dei, potest existimare quibus peccatis certa poena debeatur, et hic et in futuro saeculo.Servus quidem hominis aliquando sui Domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit. Servus autem peccati quo fugiet? Servus autem non manet in domo in aeternum, Filius manet in aeternum. Si ergo Filius vos liberavit, vere li
Abbreviated transcription (Latin):
raueritis usq infiuẽ infide. que in uo¬
bis cepit eẽ ꝑsermonẽ. tunc discipu¬
li mei eritis: ut cognoscatis u̾itatem ꝗͣ
mͦ c̃ditis. que mͦ carne tecta loquitur
uobis: latet uos. Nũdũ apparuit quid
erimꝰ. s tandem uidebimꝰ eum sicuti ẽ.
cũ signauerit nos lumine uultus sui.
Moneta cd̃ sumꝰ. nũmꝰ eiꝰ. Athesauro eus
etrauimꝰ. etrore detritũ est ꝙ in nob̃
fuerat inp̃ssum. Uenit qui nos reforma¬
retuerat ut reformaret. querit et ipse
nũmũ suũ. ficut cesar suũ. Uñ ait. Red¬
dite que sunt cesaris cesari : que sũt
cnĩ clo. Lib̾abit ħ ũbũ. retulit dñs adli¬
b̃tatem. Nam quomͦ saluat nichil aliua
ẽ qũã saluũ facit. sic lib̾at nich est ali
ud ꝓprie quã lib̃um facit. Eͦd ingreco
planiꝰ est. Nam latine plerũq liberare
Pesponderunt ei. Sem̃ habrahe sumꝰ.
et nemini seruiuimꝰ umquã. Quomͦ tu
dicis libĩ eritis: Cdñtes ñ respondecũt.
s inc̃duli iactant se ẽẽ sem̃ abrahe.

Expanded text:
raveritis usque in finem in fide, quae in vobis coepit esse per sermonem, tunc discipuli mei eritis, ut cognoscatis veritatem quam modo creditis: quae modo carne tecta, loquitur vobis et latet vos. Nondum apparuit quid erimus, sed tandem videbimus eum sicuti est , cum signaverit nos lumine vultus sui. Moneta Dei sumus, nummi ejus. A thesauro ejus erravimus, errore detritum est, quod in nobis fuerat impressum. Venit qui nos formaverat, ut reformaret, quaerit et ipse nummum suum, sicut et Caesar suum. Unde ait: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . Liberabit, hoc verbum retulit Dominus ad libertatem. Nam quomodo salvat, nihil aliud est quam salvum facit; sic liberat, nihil aliud est proprie, quam liberum facit. Quod in Graeco planius est. Nam Latine plerumque liberareResponderunt ei: Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam. Quomodo tu dicis, liberi eritis? Credentes non responderunt, sed increduli jactant se esse semen Abrahae.
Abbreviated transcription (Latin):
sagnte eoꝵ. et lingua eoꝵ machera
acuta. Qd dictum est abinitio. intel¬
ligñdũ est de pͥmo homine. Cum
lõquitur m̃daticiũ ex ꝓprus loquit᷑.
qr mñdax ẽ ⁊ pat̃ euis. huic manichei
decipiunt imꝑitos. dicentes diabolũ
hab̃e patrem : s dñs dixit diabolũ
patrem ẽẽ m̃dacii. Diabolus enum
sic genuit m̃dacium quasi filium.
ex quo lapsus est aueritate. quã d̃s
pater genuit infilium. Niabolus ita¬
q m̃dax est. ⁊ pat̃ m̃dacii. Tu autẽ
si m̃tiris. adiabolo accepisti. sicut ui¬
dĩ loquentes m̃daciũ : et ita ñ es pa¬
t̃ m̃dacii. Ego aũ qr u̾itatẽ dico.
ñ c̃ditis mͥ. Quis ex uobis arguet me
one oftñdere. se peccatorem ñ ẽẽ:

Expanded text:
sagittae, et lingua eorum machaera sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Quod dictum est, ab initio, intelligendum est de primo homine. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est, et pater ejus. Hinc Manichaei decipiunt imperitos, dicentes diabolum habere patrem, sed Dominus dixit diabolum esse patrem mendacii. Diabolus enim sic genuit mendacium quasi filium, ex quo lapsus est a veritate, quam Deus Pater genuit in Filium. Diabolus itaque mendax est, et pater mendacii. Tu autem si mentiris, a Diabolo accepisti, sicut Judaei loquentes mendacium, et ita non es pater mendacii. Ego autem quia veritatem dico, non creditis mihi. Quis ex vobis arguet me on
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i uultis facere. ħ cauenda ẽ heresis
manicheoꝵ: qui dicunt ẽẽ quandam
naturam. mali. quandam gentem te.
pͥncipes contra gentem illam. eamq fu¬
isse debellatam. Iñ dicunt originem
diabolũ duxisse. putantes sccłm hoc
dictũ ẽẽ adño. uos ex patre diabolo
estis. Indĩ gͦ dicti sunt ẽẽ filii diabo¬
li. imitando ñ nascendo. ꝓpħ̃a diẽ
ad ipsos. Pat̃ tuus amoreus et mat̃
tua cechea. ñ qd̃ abillis gentibus iu¬
dĩ ducerent originem. s qr unitati
sunt iupietates eoꝵ. Queritur for¬
tasse. un ẽ diabolus. Iñ utiq uñ ce¬
t̃i angeli. s suꝑbiendõ factus ẽ dia¬
it. s ꝓpria uoluntate sũpsit amag¬
nitudine sciencie elationis occasionẽ.
U ñ apłs. Sciencia iuflat. Ille homi¬
cida erat ab initio. et uerstate ñ ste¬
tit. quia ñ est ueritas ineo. homici¬
da dicitur diabolus. ñ ꝙ gaũ dio ar¬
matꝰ uł ferro accinctus ad hominẽ
tuo mala ꝑsuades. Sñ inpsalmo.
Tilii hominũ dentes eoꝵ arma et

Expanded text:
ri vultis facere. Hic cavenda est haeresis Manichaeorum, qui dicunt esse quamdam naturam mali, et quamdam gentem tenem misisse principes contra gentem illam, eamque fuisse debellatam. inde dicunt diabolum originem duxisse, putantes secundum hoc dictum esse a Domino: Vos ex patre diabolo estis. Judaei ergo dicti sunt esse filii diaboli imitando, non nascendo. Propheta dixit ad ipsos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea , non quod ab illis gentibue Judaei ducerent originem, sed quia imitati sunt impietates eorum. Quaeritur fortasse, unde est diabolus. Inde utique, unde caeteri angeli, sed superbiendo factus est diait, sed propria voluntate sumpsit a magnitudine scientiae, elationis occasionem. Unde Apostolus: Scientia inflat . Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, quia non est veritas in eo. Homicida dicitur diabolus, non quod gladio armatus, vel ferro accinctus ad hominem tuo mala persuade arma et
Abbreviated transcription (Latin):
aũ scriptuta dicat. quis glãbitir mũ¬
dũ se eẽ apeccato ⁊ erit xp̃c solus in
eccłã: Cui erit cap̃. sine corpore: Tru¬
it gͦ ne peccatũ amaremꝰ dicendo: oĩs
qui facit peccatũ seruus ẽ peccati. Sp̃e
dedit ne diffideremꝰ dicendo: filiꝰ ma¬
net inet̾nũ. Spes enĩ nr̃a est. ut ali¬
bero liberemur᷑. Sciendũ est ꝙ multi
iusti dicti sunt. sine querela .i. sine cͥ¬
mine. Nulla enĩ querela iusta est de
his in rebꝰ humanis. qui ñ bñt crim̃.
tim̃ aũ est peccatũ graue: accusatio
ne dãpnatione dignissimũ. S dĩ
gr̃a in nobis peccatum cõsumitur. Mi¬
nuitur aũ inuita ꝓficienciũ. ꝙ ra
iita cõsumitur ꝑfectoꝵ. Itima est
gͦ lib̃tas. carere criminibꝰ. Ido apłs
de ordinandis prb̃ris uł diaconis
ñ ait. siquis sine peccato ẽ: qr si hoc
dixisset nullus ordinaretur: s ait.
si quis sine tͥmine: ut ẽ adultiũ. homi¬

Expanded text:
autem Scriptura dicat: Quis gloriabitur mundum se esse a peccato , erit Christus solus in Ecclesia? Cui erit caput sine corpore? Terruit ergo, ne peccatum amaremus, dicendo: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati. Spem dedit ne diffideremus, dicendo: Filius manet in aeternum. Spes enim nostra est, ut a libero liberemur. Sciendum est quod multi justi dicti sunt sine querela, id est sine crimine. Nulla enim querela justa est de his, in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Sed Dei gratia in nobis peccatum consumitur. Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo Apostolus de ordinandis presbyteris vel diaconis non ait: si quis sine peccato est; quia si hoc dixisset, nullus ordinaretur; sed ait, si quis sine crimine , ut est homi
Abbreviated transcription (Latin):
alii dicebant. qr bic est. alii aũ ne¬
ego sum. Edam ñ recognoscebant eũ.
qr aꝑti oculi uultũ mutauerant: s
ille apte fatetur beneficiũ. ne incur¬
rat ingratitudinis dãpnũ. Hicebant.
g̾ ei. Quomocdo aꝑti sunt ocili t̾ibi᷑.
Respondit. Ille homo qui dicitur iħc
lutum fecit. ⁊ unxit oculos meos: et
dixit mͥ. E ade ad uatatoriam syloe.
⁊ laua:⁊ abũ .⁊ laui. et uidi. Sylo¬
a est fons ad radicem montis syon.
qui ũ uigibꝰ aquis s incettis horis
ebullit ꝑconcaua t̃rarũ. Ibi cecus lo¬
ta facie lum̃ recepit : qr cecitas ui.¬
sanar. nͥ doctrina aquatũ .xͥ. q̃ sine
strepitu et clamore uerboꝵ lenit
fluit. ñ esaias. aque syloe q̃uadũt
inuncto similis erat. ñdñ iudñti ad
putum. Nescit enĩ qũe p̃dicat. S ilhi
qui carnalit sabbatũ obseruabant. nec
uidñtes etatit nec inuncti. Idducũt
eum ad phariseos. qui cecꝰ fuerat. E rat
oculos eiꝰ. Iterũ gͦ int̾rogabant eum

Expanded text:
icebant quia hic est; alii autem, neego sum. Quidam non recognoscebant eum, quia aperti oculi vultum mutaverant; sed ille aperte fatetur beneficium, ne incurrat ingratitudinis damnum. Dicebant ergo ei: Quomodo aperti sunt tibi oculi? Respondit: Ille homo qui dicitcit et unxit oculos meos, et dixit mihi: Vade ad natatoriam Siloae et lava. Et abii, et lavi et vidi. Siloa est fons ad radicem montis Sion, qui non jugibus aquis, sed incertis horis ebullit per concava terrarum. Ibi caecus, lota facie, lumen recepit, quia caecitas Judasanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae sine strepitu et clamore verborum leniter fluit. Unde Isaias: Aquae Siloae quae vadunt inuncto similis erat, nondum videnti ad purum. Nescit enim quem praedicat. Sed illi qui carnaliter Sabbatum observabant, nec videntes erant, nec inuncti. Adducunt eum ad Pharisaeos qui caecus fuerat. Erat oculos
Abbreviated transcription (Latin):
do sum. lux sum mũdi. Dies ẽ ille
qui dicit. Ego sum lux mũdi. Si xͦ
dies est qͥ dni dñs uimũdo est. erit
nox qñ inmũdo ñ erit. cum ip̃e di¬
cãt discipulis . maiora boꝵ facietis.
ũqͥd in nocte oꝑabatur petrus inum¬
bra sua sanante uifirmos. qd dñs uõ
fecit: qui dixit sine me nicħ potostis
facere. Qd gͦ dicemꝰ de ista nocte
ox ista eorum ecit qui audieat. ite in
ignẽ et̃nũ qui p̾paratus est diabo¬
lõ ⁊ anglis eius. Sñ illud. Ligate illi
manꝰ⁊ p̃edes. et ꝓicite eum intenebras
ext̾iores. Tunc nemo pot̾it oꝑan. Gͦ
oꝑem᷑ dũ adhuc cdies est ħ eni adhuc
oꝑa patͥs:. illũ p̃dicando. cecos illu¬
minando. Nox añ fuit qñ .xͦ. auictĩs

Expanded text:
do sum, lux sum mundi. Dies est ille qui dicit: Ego sum lux mundi . Si ergo dies est quandiu Dominus in mundo est, erit nox quando in mundo non erit, cum ipse dicat discipulis: Majora horum facietis . Nunquid in nocte operabatur Petrus, in umbra sua sanante infirmos , quod Dominus non fecit, qui dixit: Sine me nihil potestis facere? . Quid ergo dicemus de ista nocte? Nox ista eorum erit qui audient: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Unde illud: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores . Tunc nemo poterit operari. eremur dum adhuc dies est. Hic enim adhuc opera Patris, illum praedicando, caecos illuminando. Nox autem fuit, quando Christus
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ sit ipsa pietate. pulcher minꝰ
ipsa pulcritudine. castus castitate.
am si pietas que ẽ ap̃ dm̃ cuiꝰ est
particeps pia anima recedat ab ip̃a
ꝑia anima. siue pulctitudo. siue cas¬
titas. ñ cñ c̃scit in dõ nec miniuitur.
sicut oculus tuus nec dausus minuit
ap̃ cłm. cuiiis ip̃a est particeps. Et
si eiꝰ ñ fuerit paiticeps tũc om̃ĩs hõ
m̃dax. qr nullus homo de suo est ue¬
rax. Igitur ds̃ pat̃ uerax est : ñ par¬
ticipando. s uentatem gnando. Di¬
xit gͦ eis iħc̃. Cum exaltau̾itis filiũ

Expanded text:
minus sic ipsa pietate, pulcher minus minus sic ipsa pietate, pulcher minus ipsa pulchritudine, castus castitate. Nam si pietas quae est apud Deum, cujus est particeps pia anima, recedat ab ipsa anima pia, sive pulchritudo, sive castitas; non tamen crescit in Deo vel minuitur, sicut oculus tuus nec clausus minuit apud Deum, cujus ipsa est particeps; et si ejus non fuerit particeps, tunc omnis homo mendax, quia nullus homo de suo est verax. Igitur Deus Pater verax est, non participando, sed veritatem generando. Dixit ergo eis Jesus: Cum exaltaveritis Fi
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ sit lĩ sapiencia. Cum gͦ uideatut ad
id qd̃ dictum est. tu quiꝰes. respondere
debusse ego sum u̾itas : respondit
tan quã dicẽret. pͥncipiũ me credite.
cendi. Principiũ ẽ pat̃. pͥncipiũ ẽ filiꝰ.
m̃ ñ sunt duo pͥncipia. Sicut nec duo
dii. Nam si accedñtes meu multe ani
me ꝑcaritatem una anima ẽ.⁊ mul¬
ta corda cor unũ. ñ ne magis trinitas
ipse fons carctatis unus deus est: Mul¬
ta habeo de uobis loqui et padicare.
s qui misit me uerax est. Et ego que
audiui ab eo hec loquor in mũdo. Et
nõ cognouerunt. qr patrẽ eiꝰ dicebat
dm̃. Habeo multa loqui docendo fi
credideritis. arguendo si ñ c̃dideritis:
habeo iudicare infuturo uiuos et
moituos. s ħ totũ est ex parte. a quo
audio n̾itatem quã loquor. Idem
est filiũ audire apatre. qd̃ est ẽẽ ab
eo. Sensus gͦ ẽ. Idõ uetum uidico.
qr ueritas sum filiꝰ ueracis. hec ueri¬
tas ũ ẽ maior uerace isto. nec mi¬
nor s equalis. quãuis pius homo

Expanded text:
 sit Dei sapientia. Cum ergo videatur ad id quod dictum est: Tu quis es, respondere debuisse: Ego sum veritas: respondit, tanquam diceret, principium me credite. cendi. Principium est Pater, principium est Filius, tamen non sunt duo principia, sicut nec duo dii. Nam, si accedentes ad Deum multae animae per charitatem, una anima est, et multa corda, cor unum , nonne magis Trinitas ipse fons charitatis unus Deus est? Multa habeo de vobis loqui et judicare, sed qui misit me, verax est. Et ego quae audivi ab eo, haec loquor in mundo. Et non cognoverunt quia Patrem ejus dicebat Deum. Habeo multa loqui docendo, si credideritis: arguendo, si non credideritis; et habeo judicare in futuro vivos et mortuos, sed hoc totum est a Patre, a quo audio veritatem quam loquor. Idem est Filium a Patre audire, quod est esse ab eo. Sensus ergo est: Ideo verum judico, quia veritas sum, Filius Veracis. Haec Veritas non est major Verace isto, nec minor, sed aequalis, quamvis pius homo
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. ñ differo cestimoniũ. ꝓbat ab aucte¬
ritate legis̃. qd̾ uerũ sit testimoniũ su¬
ũ et patris. ubi est stabilis ueritas.
Exposuit eis legem. si ingrati ñ ẽeut.
Magna questio est.⁊ uasde mͥ udetui
in muifterio res confatuta: ubi d̃s cdi¬
eit mnore duoꝵs uł tͥum testiũ stat
om̃e u̾bũ. humani gñis consuetudo
so sȩ habet. s duobus falsis testibus
urgebatur susanna.⁊ unu̾isus ppłs m̃¬
titus est coutra xp̃m. Ergo ꝑmisteriũ
trinitas cõm̃data est. Sis habe bonam
cansam: habeto duos uł tres testes. pa
fragabatur susanne incõsciencia: exci¬
tans unũ testem danielem. ⁊ duos cõ¬
uincens. Eligamꝰ et nos nobu dm̃ testẽ.
Non enĩ dedig̃natur testis ẽẽ. qui uidex
ẽ: Testis est qr ñ querit alium uñ cog¬
nandi ⁊ absoluentli. ingehennas pre¬
cipitandi ⁊ in celos leuãnddi. diabolo
conuĩgendi et cum angłis coronandi.
Q dait in lege ur̃a. sic dictum ẽ tanquam
diceret. in lege que uobis data est ado

Expanded text:
um, non differo testimonium. Probat ab auctoritate legis, quod verum sit testimonium suum et Patris, ubi est stabilis veritas. Exposuit eis legem, si ingrati non essent. Magna quaestio est, et valde mihi videtur in mysterio res constituta, ubi Deus dicit: In ore duorum vel trium testium stat omne verbum . Humani generis consuetudo sic se habet, sed duobus falsis testibus urgebatur Susanna , et universus populus mentitus est contra Christum. Ergo per mysterium Trinitas commendata est. Vis habere bonam causam? Habeto duos vel tres testes: Patfragabatur Susannae in conscientia, excitans unum testem Danielem, et duos convincens. Eligamus et nos nobis Deum testem. Non enim dedignatur testis esse, qui judex est. Testis est, quia non quaerit alium unde cognandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum angelis coronandi. Quod ait, in lege vestra, sic dictum est, tanquam diceret: In lege quae vobis a Deo data est;
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ peccato factũ ẽ ut cecus nascere¬
tur. Magist̃ qui querit õdñtẽ ut faci¬
at intelligñtem. causam dicit cecita¬
tis : ut manitestñtur oꝑa dĩ i illo.
S idelicet ut eũ illuminando. ⁊ ꝑ eum
quid in cecitate humani gñis factu¬
rus sit signifi cando. filiꝰ dẽĩ toanifeste¬
tur ¶ẽ oportet oꝑari oꝑa euis qui
misit me. donec dies est. N euit nor¬

Expanded text:
illorum peccato factum non est ut caecus nasceretur. Magister qui quaerit credentem, ut faciat intelligentem, causam dicit caecitatis, ut manifestentur opera Dei in illo, videlicet ut eum illuminando, et per eum quid in caecitate humani generis facturus sit significando, Filius Dei manifestetur. Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ meũ uerũ est. qr solus ñ sum.
s ego ⁊ qui me misit pat̃. Sensus est
dĩ sum. Erubesce sabelliane. audis filiũ
audis patrem. distingue ꝑsonas intel¬
ligñcia ñ ꝑfidia. ne quasi fugiens ca¬
ribdim inscillam incurras. Caribdũ te
uorat si dicis ipsũ eẽ patrẽ qui est filiꝰ.
in scilleis scopulis naufragarus si filiũ
minorẽ patre scdm̃ diinitatẽ dicis.
Noli gͦ dicere pat̃ aurũ est. filiꝰ argñtũ:
nã una subã est. una diuinitas. una
coet̃nitas. ꝑfecta equalitas: Audi fi¬
liũ. ego ⁊ pater unũ sumus.Strãꝙ
audi ⁊ unum sumus:⁊ acaribdi ⁊ ascil¬
la libaberis. Ineo qd̾ dixit unũ libat
te abarrio : in eo qd dixit sumꝰ libãt
te asabellio. Cũ dicis alius est ꝑat̃. aliꝰ
filiꝰ. reote dicis : si añ dicas aliud. ex¬
ras. Et inlege utã scriptũ ẽ. ꝙr du¬
op hominũ testimoniũ uerũ est.
Ego sum qui testimoniũ ꝑhibeo de me

Expanded text:
n sum, sed ego et qui misit me, Pater. Sensus est: lius sum. Erubesce, Sabelliane; audis Filium, audis Patrem. Distingue personas intelligentia, non perfidia, ne quasi fugiens Charybdim, in Scyllam incurras. Charybdis te vorat, si dicis ipsum esse Patrem qui est Filius, in Scyllaeis scopulis naufragaris, si Filium minorem Patre secundum divinitatem dicis. Noli ergo dicere, Pater aurum est, Filius argentum: nam una substantia est, una divinitas, una coaeternitas, perfecta aequalitas. Audi Filium: Ego et Pater unum sumus . Utrumque audi, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. In eo quod dixit: unum, liberat te ab Ario; in eo quod dixit: sumus, liberat te a Sabellio. Cum dicis, alius est Pater, alius Filius, recte dicis: si autem dicas aliud, erras: Et in lege vestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
B.
benechx isti. Nota cũ insidiatoribus et
conculcatoribus dñs secreta nusteria
loquatur. ñ tñ sc̃m ciat canibus: s ade¬
rant idonei. quos ꝓpt̃ aliorum. inmũ.¬
diciam ñ oportebat negligi. Sde ma
tatem ꝓfeit. qem̃i itionem. Hic aut̃
pͥus rat̾ionem posuit dicens. in resur¬
rectione enĩ neq nubent neq nuben¬
tur: dein auctoritatem. ego sum d̃s
abraam. ħ fecit ut calunniatoribꝰ pri¬
us auctoritatem ꝓferamꝰ. de m̃ ratio¬
nem. Introgantibus añ quocũq ꝓpo¬
sito prus rationẽ ex ponamꝰ. postea
auctoritate confirmemus. Calunnia¬
tores enĩ conuinci oportet. introgato¬
res aũ doceri: nã calũniator etiam si
rationẽ intelligat ñ consentit.

Expanded text:
. BEDA. Nota, cum insidiatoribus et conculcatoribus Dominus secreta mysteria loquatur, non tamen sanctum dat canibus; sed aderant idonei, quos propter aliorum immunditiam non oportebat negligi. CHRYS.tatem profert, deinde rationem. Hic autem prius rationem posuit, dicens: In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, deinde auctoritatem, Ego sum Deus Abraham. Hoc fecit, ut calumniatoribus prius auctoritatem proferamus, deinde rationem. Interrogantibus autem quocunque proposito, prius rationem exponamus, postea auctoritate confirmemus. Calumniatores enim convinci oportet, interrogatores autem doceri; nam calumniator, etiamsi rationem intelligat, non consentit.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o aturba głificatur. quer̃ occidere
uobiscũ ium.⁊ uado ad eum qui mẽ mi¬
sit. Noncdũ uolentem app̃hendere ũ po¬
tuerunt. s docentẽ audietunt. Missio
łͥ apatre fuit ex inanitio eius .i. apparitio
mt̃ris: reuersio autem. resurrectionis et
ascensionis głificatio. qua uinotuit cor¬
dibꝰ hominũ suisse iłt eẽ cũ patre. et equa¬
lis patri
ueritis me: ⁊ñ inuenietis. Predicit
qd̾ pꝰ resurrectionẽ suam sint
eũ quesituri. ⁊ ñ inuenturi fide. uł cotpo¬
ralit̃. Sciendũ qr mult conpuncti post
ce pendens dignatus est orare ita. Iat̃
ignosce illis: qr nesciunt quid faciunt.
Q t ubi sum ego: uos ñ potestis uenli¬
re: Non cuixit ubi ero. s ubi sum: ꝙ lic
uenit diuinitas ad nos. ut de celo nou
recederet. homo enĩ scdm corpus iulo¬
co est. ⁊ cde loco migrat. et cũ ad alium
locum uenerit. in loco uñ uenit. ũ est.
E xp̃o scłm carnam int̾ra. scdm̃ maies
tatem incelos intra. Non dixit non ꝑo¬

Expanded text:
catur, quaerunt occidere vobiscum sum, et vado ad eum qui me misit. Nondum volentem apprehendere non potuerunt, sed docentem audierunt. Missio Christi a Patre, fuit exinanitio ejus, id est apparitio in terris; reversio autem resurrectionis et ascensionis glorificatio, qua innotuit cordibus hominum, fuisse et esse cum Patre, et aequalem Patri. Quaeretis me, et non invenietis me. Praedicit quod post resurrectionem suam sint eum quaes turi, et non inventuri fide vel corporaliter. Sciendum quia multi compuncti post bus in cruce pendens, dignatus est orare ita: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et ubi sum ego, vos non potestis venire. Non dixit: ubi ero, sed: ubi sum; quia sic venit divinitas ad nos, ut de coelo non recederet. Homo enim secundum corpus in loco est, et de loco migrat; et cum ad alium locum venerit, in loco unde venit, non est. etatem in coelo et in terra. Non dixit: non po
Abbreviated transcription (Latin):
suũ confirmatur. Qͦd qr illi nesciunt.
secd̃m carnem udicant. et iõ arrogans
eis uidetur. Oũis homo qñ de se ꝑhi
bere uult testimoniũ laudabile: arro¬
gans̃ ⁊ suꝑbꝰ uidetur. Idõ scriptũ eft:
non lauder te os tuũ. s os ꝑximi tui.
s hoc hoc homini dictuim est qui m̃tiri
potest. lux aũ m̃tiri ñ potest. Uos aũ¬
scdm̃ carnem uidicatis. ego ñ iudico
quẽqũa. Sub audis scd̾m carnẽ ut uos.
Uł m ñ ndico. Uñ alibi. ego ñ ueni ut
idicem mũdũ. s ut saluem. ñ iudiciũ
denegã do s differendo. Prius enĩ erat
ciũ: ut ait psalinista. Miãm et uitici¬

Expanded text:
suum confirmatur. Quod quia illi nesciunt, suum confirmatur. Quod quia illi nesciunt, secundum carnem judicant, et ideo arrogans eis videtur. Omnis homo quando vult de se perhibere testimonium laudabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est: Non laudet te os tuum, sed os proximi tui . Sed hoc homini dictum est, qui mentiri potest. Lux autem mentiri non potest. Vos secundum carnem judicatis, ego non judico quemquam. Subaudis: secundum carne non judico. Unde alibi: Ego non veni ut judicem mundum, sed ut salvem , non judicium denegando, sed differendo. Prius enim erat cium, ut ait Psalmista: Miseric
Abbreviated transcription (Latin):
te. Iux mñcti apatre eg̃diens. nu¬
be carnis tegitur. et sic contemꝑata
toleranda hominibꝰ efficitur: ut ꝑ ho¬
minẽ ueniatur ad diuinitatem. Illa
gͦ luce illuminante illuminamur mͦ
collirio ficdĩ qui de adam ceci nati
sumꝰ ⁊ sequiur tan u̾bis quam exem.¬
plis obediendo. ut exdusis ignoran¬
cie uł peccatoꝵ̃ tenẽbris. in futuro
manifesta uisione dĩtatis illumine¬
mur. Hixerunt gͦ ei pharisei. T u
de te iꝑso testimoniũ ꝑhibes  Testi¬
monũ tuũ ñ ẽ uerum. Illi infirmos
oculos habebant qui hoc dicebant.
qr lucem ferre ñ poterant. Putant
ñ credendũ ei. quas solus de se teste¬
tur. obliti p̃missarum ꝓpħĩe lucer¬
narũ. ipsuis iohis baptiste. qui euy¬
dñt̃ de eo ostendit. Respondit ih̃e et
clixit eiꝰ. Et si ego testimoniñ ꝑhibeo de
me ipso. uerum est testi moniũ meum.:
qr scĩo uñ ueni: ⁊ quo uado. Uos aũt
nescitis uñ uenio: aut quo uado: pa.¬
trem dat intelligi. aquo testimonium

Expanded text:
T. Lux mundi a Patre progrediens, nube carnis tegitur, et sic contemperata, toleranda hominibus efficitur, ut per hominem veniatur ad divinitatem. Illa ergo luce illuminante, illuminamur modo collyrio fidei, qui de Adam caeci nati sumus; et sequimur tam verbis quam exemplis obediendo, ut exclusis ignorantiae vel peccatorum tenebris, in futurum manifesta visione Deitatis illuminemur. Dixerunt ergo ei Pharisaei: Tu de teipso testimonium perhibes. Testimonium tuum non est verum. Illi infirmos oculos habebant qui hoc dicebant, quia lucem ferre non poterant. Putant non credendum ei, quasi solus de se testetur, obliti praemissarum prophetiae lucernarum, et ipsius Joannis Baptistae, qui evidenter de eo ostendit. Respondit Jesus et dixit eis: Etsi ego testimonium perhibeo de meipso, verum est testimonium meum, quia scio unde veni, et quo vado. Vos autem nescitis unde venio, aut quo vado. Patrem dat intelligi, a quo testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
quã ex illa die eum amplius inter¬
rogare. Qna msermonibꝰ confutan¬
uir ultra nõ int̾rogant. s. aꝑte conp̃¬
hensum potestati tratunt᷑ romane
Uñ patet uenena inuidie suꝑari pos¬
se. s difficile quiescere. Sxarri.¬

Expanded text:
illa die eum amplius interrogare. » Quia in sermonibus confutantur, ultra non interrogant, sed aperte comprehensum potestati tradunt Romanae. Unde patet venena invidiae superari posse, sed difficile quiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
guis om̃iũ: Siia iam ecclã linguas
ht̃ om̃iũ. S antea eccłã erat in una gen¬
te. que cũ loqueretur linguis om̃iũ. signi¬
ficauit. hoc qd̃ eccła õscendo ꝑ om̃s gentes
linguis om̃iũ locutura er̃at. Eccła corpꝰ
est xp̃i. tu m̃brũ est. Initas eñi m̃broꝵ
caritate concorclat. ipsa unitas loqui¬
tur. quomͦ tunc unus homo loquebatur
dõ dñs pꝰ resurrectionem suam decit
sp̃m ut in suo corpore oftrideret uitam
quã mͦ ñ habemꝰ s in resurrectione sꝑamꝰ.¬

Expanded text:
guis omnium? quia jam Ecclesia linguas habet omnium, sed antea Ecclesia erat in una gente: quae cum loqueretur linguis omnium, significavit hoc, quod Ecclesia crescendo per omnes gentes, linguis omnium locutura esset. Ecclesia corpus est Christi, tu membrum es. Unitas enim membrorum charitate concordat, et ipsa unitas loquitur, quomodo tunc unus homo loquebatur. Ideo Dominus post resurrectionem suam dedit Spiritum, ut in suo corpore ostenderet vitam, quam modo non habemus, sed in resurrectione s
Abbreviated transcription (Latin):
uicos. cum illos inuitat quos tempo¬
raliũ rerũ uocat inopia.Mittit ad
ciuitates. cũ eos uocat qui culta ab in¬
cultis secernũt. qui tenere legem natu¬
re sub urbana conũsatione nouerant
Et ait seruus. factũ est dñe sicut in¬
ꝑasti.⁊ ad huc locus est. Et ait dñs ser¬
no. Exi inuias ⁊ sepes ⁊ conpelle iutra¬
re. ut impleatur domus mea. Dico
aũ uobis : qr nemo uiroꝵ illos qui
uocati sũt gustabit cenam meam. In¬
plenda est domꝰ ilĩ ñuo p̃destinatoꝵ
s suꝑbi peccatores qui uocati ueuire
uoluerunt. se ipsos irrecuꝑabilit exlu¬
serunt. Socat dñs ꝑse. uocat ꝑan¬
ia. ꝑ flagella. Nemo contennat uenire.
ne dũ uõcatus excusat. cũ uoluerit in¬
trare ñ ualeat. Senerunt de plateis
⁊ uicis humiliati peccatores exgentibꝰ.
ueniant. de sepibus heretici. nam qͥ
sepes construut: diuisiones quenuit
Trahant᷑ asepibꝰ. euellant᷑ asꝑinis. Co¬
compelle intrare. foris inueniatur ne¬

Expanded text:
vicos, cum illos invitat, quos tempovicos, cum illos invitat, quos temporalium rerum vocat inopia. Mittit ad civitates, cum eos vocat qui culta ab incultis secernunt, qui tenere legem naturae sub urbana conversatione noverant. Et ait servus: Factum est, Domine, ut imperasti, et adhuc locus est. Et ait Dominus servo: Exi in vias et sepest impleatur domus mea. Dico autem vobis quod nemo virorum illorum qui vocati sunt gustabunt coenam meam. » Implenda est domus Dei numero praedestinatorum; sed superbi peccatores, quia vocati venire noluerunt, se ipsos irrecuperabiliter excluserunt. Vocat Dominus per se, vocat la, per flagella. Nemo contemnat venire, ne dum vocatus excusat, dum voluerit intrare, non valeat. Venerunt de plateis et vicis humiliati peccatores ex gentibus: veniant et de sepibus haeretici. Nam qui sepes construunt, divisiones quaerunt. Trahantur a sepibus, evellantur a spinis. CoCompelle intrare. Foris inveniatur ne
Abbreviated transcription (Latin):
nias. Quante sunt diu̾sitates actuũ
in ħ mũdo. tante sunt uie que ducũt
adcliabolũ : gñalẽ scilicet uiam ꝑcłiti¬
onis. Iđo gͦ dicit ite ad exitus uiarũ:
ut cuiuslibet conditionis homines
uocent ad fidem. Potens est etũ dĩ gr̃a
quoslibet barbaros m̃te corrigere.qui
cor nabuchodonosor adferalẽm sensũ
mutauit. ⁊ iterũ ad humanũ intellec¬
tũ reduxit. Mitit gͦ ui plateas ⁊ uicos
⁊ cuutates. muttans̃ paupes. debiles. ce
cos ⁊ daudos: ut nulla fiat discretio
locoꝵ seu ꝑsonarũ uementibꝰ ad fidem
.xͦ. Ostencit eñĩ qr debilitas corporis nul¬
lũ excludit aregno dĩ. ratiꝰ q delin quit
cui deẽ illecebra peccancti. ⁊ ciciꝰ ad am̃
conu̾titur qui ñ haba minũdo ubi
delectetur. alit̾.Daupes. debiles. ceci
⁊ cdaudi dñr gentiles cõꝑatione iude¬
tes. illuminati : erecti ẽẽ deberent:
s hec ee falso p̃sumunt. Mnit ad pla¬
teas. cũ peccatores delatioribꝰ uiis uo¬
cat adangustam uiã uite. Mutit ad

Expanded text:
ctuum in hoc mundo, tantae sunt viae quae ducunt ad diabolum, generalem scilicet viam perditionis. Ideo ergo dicit, ite ad exitus viarum, ut cujuslibet conditionis homines vocent ad fidem. Potens est enim Dei graquoslibet barbaros mente corrigere, qui cor Nabuchodonosor ad feralem sensum mutavit, et iterum ad humanum sensum reduxit. Mittit ergo in plateas, et vicos et civitates, invitans pauperes, debiles, et caecos claudosque, ut nulla fiat discretio locorum seu personarum venientibus ad fidem Christi. Ostendit enim quia debilitas corporis nullum excludit a regno Dei, rariusque delinquit, cui deest iconvertitur qui non habet in mundo ubi delectetur. Aliter: Pauperes, debiles, caeci et claudi, dicuntur gentiles comparatione Judaetes, illuminati et erecti esse deberent, sed haec esse falso praesumunt. Mittit ad plteas, cum peccatores de latioribus viis vocat ad angustam viam vitae. Mittit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui uenit adeũ nocte: qui unꝰ erit
ex ipsis. Nũ quid lex nr̃a iudicat homi¬
nem. nͥ audierit ab ipso pruis. ⁊ cogno¬
uetit quid faciat: credebat nichode¬
uiꝰ. qr si eum uellent pacient audi¬
te. similes fierent illis qui missi sunt
eũ tenere: cdidetunt. Pesponderũt¬
aũ et dixerunt ei. Nñquid et tu galile¬
us es: Idẽ agalileo seductus : Sñs ga¬
uiltus dicelutur. qm̃ de nazareth ciuita¬
te galilee erant parentes eius Scr¬
tare scripturas:  uide. qr ꝓpħa aga
lilea ñ surgit. Dñs ꝓpħarum indẽ sut¬
rexit. quem scriptura nazarcum uo¬

Expanded text:
i unus erat ex ipsis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius et cognoverit quid faciat? . Credebat Nicodemus, quia si eum vellent patienter audire, similes fierent illis qui missi sunt eum tenere et crediderunt. Responderunt et dixerunt ei: Nunquid et tu Galilaeus es? Id est, a Galilaeo seductus Dominus, Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate Galilaeae erant parentes ejus. Scrutare Scripturas et vide, quia propheta a Galilaea non surgit. Dominus prophetarum inde surrexit, quem Scriptura Nazaraeum vo
Abbreviated transcription (Latin):
filii resurrectionis. ħ ñ ita intelligñdũ
est. qd̃ indigni .i. peccatores it mim¬
me resurrẽc turi. uł adnupcias resur¬
recturi sint c̃dñdi: s qd̾ dñs ut ad re¬
surrectionis glãm excitet. de electis
solũmͦ uoluerit facere sermonẽ. Re¬
surrectur equales erunt anglã. ⁊ in
castirate ⁊ inmortalitate. Conubia qͥp

Expanded text:
n ita intelligendum est, quod indigni, id est peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurrecturi sint credendi; sed quod Dominus, ut ad resurrectionis gloriam excitet, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Resurrecturi aequales erunt angelis et in castitate et in immortalitate. C
Abbreviated transcription (Latin):
fit in cogitationibꝰ inpi. Quasi dicat.
sciencie sue: tradit eum spiritibꝰ induo:¬
tionũ. Nam mala ꝑ malos ministros
reddit. et ligant ei manꝰ .i. oꝑa tectitu¬
dinis. ⁊ pedẽs .i. motus anime. quibꝰ
incedit nõ de loco ad locũ. s de malo
ad bonũ. et de bono ad malũ. ut sic
laqueũ ꝑditioĩs incurtat. Et ita mit¬
titur in ext̃iores tenebras gentiliũ¬
qui ueritatẽ sꝑnunt quã ñ anclierũt.
extiores aũ uidoꝵ qui ñ c̃didetunt.
magis ext̾iores hereticoꝵ qui didice¬
tunt. Modo nittuntur intenebras ex¬
tiores. pꝰ ea pacientur fletus ⁊ strido¬
rem dencium. Cxxui.¬

Expanded text:
dicat: scientiae suae, tradit eum spiritibus inductionum. Nam mala per malos ministros reddit, et ligant ei manus, id estdinis, et pedes, id est motus animae, quibus incedit non de loco ad locum, sed de malo ad bonum, et de bono ad malum, ut sic laqueum perditionis incurrat. Et ita mittitur in exteriores tenebras, vel gentiliuqui veritatem spernunt quam non audierunt; exteriores autem Judaeorum qui non crediderunt, magis exteriores haereticorum qui didicerunt. Modo mittuntur in tenebras exteriores; postea patientur fletus et stridores dentium. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ eus abolere ñ ualuerunt. Ex
qua enĩ parte saꝑe ⁊ cognoscere dm̃
pot̃ uiuit homo. ex qua uero peccatis
tabescit letifero uulnere fedatus iacet
quasi mortuus. Accidit aũ ut sacerdos
quidam descenderãt eadem uia : ⁊ui¬
so illo p̃teriit. Similit̾̃ ⁊ leuita cũ eẽt
seciis locũ ⁊ uderet eum ꝑtransiit.
Sacerdos et leuita qui sauciatum
transierunt: sacerdociũ et mitusteniũ
uetis testam̃ti significant. nͥ mũdi lan
sacerdos annũcians dĩ legem in mũ¬
lũ descendentẽ ꝑ moysen. nullam
sanitatẽ contulit homini. Sic descen
sus leuite qui tipũ ostñdit ꝓphãrum.
nullũ sanat: s cũ peccata arguit ꝑ
nes istos ita supplicat. Custodi me ala¬
queo quẽ statuerunt m. et ex abscanda¬
lis oꝑanciũ iniquitatẽ. Ipse dñs homo
factus uite p̃sentis it arcipuit. ⁊ uenit¬

Expanded text:
tionem ejus abolere non valuerunt. Ex tionem ejus abolere non valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivit homo; ex qua vero peccatis tabescit, laetifero vulnere foedatus jacet quasi mortuus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et viso illo, praeteriit. Similiter et levita, cum esset secus locum et videret eum, pertransiit. Sacerdos et levita qui sauciatum transierunt, sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti significant, ubi mundi langsacerdos annuntians Dei legem in mundum descendentem per Moysen, nullam sanitatem csus levitae qui typum ostendit prophetarum, nullum sanat; sed cum peccata arguit penes istos ita supplicat. « Custodi me a laqueo quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . » Ipse Dominus homo factus vit