comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recepit: et diu ext̾ a lu ce uirtutis
tue lumine uultus ornat᷑. Osi te
młtorum criminũ tenebre a mrĩs
uisib non arcerent. Nempe ueni¬
res iusibilr̃: et infirmis uoce pet̾
demares. aurũ et argentũ non
habeo: sed qd̾ hẽo de nobis. In no¬
Herat sausa quedauut¬
remense opidum peteremꝰ.
Cunq ab egidiꝯ episcopo qui tũc
eccãm regebat. beingne fuissemꝰ
errepti: illuscescente in crastina
dominica die. ad eccãm processi¬
nus. Residentesq in sacͣrio i ad¬
nentũ p̾scolabanuur ãtisticis. Eo
tempore sã mrtini reliq̃as licet ce¬
merario ordme suꝑ me tamen h̾ẽ¬
bami Igit᷑ sigo referendarius qͦn¬
dam sigeb̾ti: ad occursũ nr̃m acce¬
dit. Osculatũq mx me sedere de¬
quio ust sumus: ille in domũ
uetat᷑ͦ ecc̃e. Protinus igiturut
a me discelcit: disrupta auris sur¬
de claustra et qͣi magnũ ex inde
uentũ exire senciens: auditum re¬
cepit. Reu̾susq cõtinuo: michi

Expanded text:
recepit, et diu extera luce, virtutis recepit, et diu extera luce, virtutis tuae lumine vultus ornatur. O si te multorum criminum tenebrae a nostris visibus non arcerent, nempe venires visibiliter et infirmis voce Petri clamaris: Aurum et argentum non habeo, sed quod habeo do vobis. In noFuerat causa quaedaRemense oppidum peteremus; cumque ab Aegidio episcopo, qui tunc Ecclesiam regebat, benigne fuissemus excepti, illucescente in crastinum Dominica die, ad ecclesiam accessimus, residentesque in sacrario adventum praestolabamur antistitis. Eo tempore sancti Martini reliquias, licet temerario ordine, super me tamen habebam. Igitur Siggo, referendarius quondam Sigiberthi, ad occursum nostrum accedit, osculatumque iuxta me sedere dequio usi sumus, ille in domum vocatur ecclesiae. Protinus igitur ut a me discessit, disrupta auris surdae claustra, et quasi magnum exinde ventum exire sentiens, auditum recepit: reversusque continuo mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed rustica nuilier et incanis
nõ tͣcta⁊ se filiũq salutan uer¬
illo ninure. Ideoq p̾ualente n¬
sidia: oculi a dolescentis repleci
płuere obserautur. Qui diu m¬
ciferans tandẽ mittigatus ani¬
tre. ꝑmansit cecus. Adultus al
datus est mendicis. ut uł cum
eisdẽ ambulãs scipendii quidã
accipet. Erant aũ ꝑentes esus
ualde pauꝑes. Igitur duodecio
cecitatis sue anno. aduenit fi¬
rouus: ante diem solempeita¬
tis qͣ pr̃ u̾bum carm gluctinas.
mundo salutem iuuexit. Decut
recedentib aliis hic ad pedes sã
decubaret ĩmobilis: tunc sensi
qͣi pupugisset aliquis oculos eꝰ
ab spiculo. Et stacĩ sanguis al
his erũpens: cepit defluere per
genas eiꝰ. Au̾saq sursũ facie. il¬
dit suꝑ se cereũ eluc̾e. Et ercla¬
tute tua lumen recipere merui.
O admirabilis gr̃ã: ouirtus
ĩmensa. Multismodis enĩ af¬
fectib: doua tua spargis ĩ ppłis.
Nam quistipem pecierat. luiñ

Expanded text:
sed rustica mulier et incauta sed rustica mulier et incauta non tractat se filiumque salutari vixillo munire, ideoque, praevalente insidia, oculi adolescentis repleti pulvere obserantur. Qui diu vociferans, tandem mitigatus a matre, permansit caecus. Adultus autem datus est mendicis, ut vel cum eisdem ambulans stipendii quiddam acciperet. Erant autem parentes eius valde pauperes. Igitur duodecimo caecitatis suae anno advenit Turonus ante diem solemnitatis, qua Pater Verbum carni glutinamundo salutem invexit. Decursrecedentibus aliis hic ad pedes Sancti decubaret immobilis, tunc sensit quasi pupugisset aliquis oculos ejus a spiculo, et statim sanguis ab his erumpens coepit defluere per genas ejus, aversaque sursum facie, vidit super se cereum elucere, et exclatute tua lumen recipere merui. O admirabilis gratia! o virtus immensa! multimodis enim affectibus dona tua spargis in populis. Nam qui stipem petierat, lumen
Abbreviated transcription (Latin):
speccas prope conscĩe noxas cõ¬
u̾ti decreuit: scilz. ut humiliatis
capillis ip̃i sc̃o deseriuret autisti¬
Iti. Sed prius a rege p̾ceptinne¬
licuit: ut res suas om̃s basili¬
ce tͣderet uiuens. Quo ft̃õ capi¬
te tousorato. implecco bone deli¬
beracionis uoto: pes eius qͥ ef¬
fractis ossib fu̾at breuiatus.
elonguat᷑. Et qui añ a duob
pius sustentatus ibat: nñc sñ
ullius hoĩs ad minicło quo uo¬
luit absq aliquo debilitatis ĩ pe¬
dimenco discurnt. xui.
Ost hec puerulus quidã
ex lemo uicino cecus ad¬
ueniens: lumẽ recepit oculoꝵ.
hoc modo. Anno t̾cio natunta¬
tis sue cum iam gressum inci¬
piens fingere erumpente lui¬
gua in u̾bis ora relaxaret: dũ
mat̾ alluit blande. dũ oscula
libat. dũ collo eius appendit᷑.
dum in ulius deffertur tõmo¬
ta ꝑ enussionem dyabolicã ii
uenti. Puluis at̾ra cum palle¬
is elenatus suꝑ puerũ et mars
eius cum magno turbnieft̾ur

Expanded text:
speetis propriae conscientiae noxis, conspeetis propriae conscientiae noxis, converti decrevit, scilicet, ut humiliatis capillis ipsi sancto deserviret Antistiti. Sed prius a rege praeceptum elicuit, ut res suas omnes basilicae traderet vivens. Quo facto, capite tunsorato, impleto bonae diliberationis voto, pes eius, qui effractis ossibus fuerat breviatus, elongatur. Et qui antea duobus pueris sustentatus ibat, nunc sine ullius hominis adminiculo, quo voluerit absque aliquo debilitatis inpedimento discurrit. 16. Post haec puerulus quidam ex Lemovicino caecus adveniens, lumen recepit oculorum hoc modo. Anno tertio nativitatis suae cum iam gressum incipiens fingere, erumpente lingua, in verbis ora laxaret, dum matri alludit blande, dum oscula libat, dum collo eius appenditur, dum in ulnis defertur, commotam per emissionem diabolicam vim venti, pulvis a terra cum paleis elevatur, super puerum ac matrem eius cum magno turbine fertur;
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ autem adueniens: t̾cia die
post acta solempnia erectus: ab
om̃i incursio ne dyabolica mu¬
datus. sanus abcessit. uu.
undulfus autem quidã
ipsius urbis cinis: ab ĩ¬
fancia sua cũ gunthario. chlota¬
rii regis filio hĩtanit. In cuius
dum hrẽtur seruicio: et ordinã¬
te rege. ascendẽs in arborẽ mat᷑a
decerperet poma: effracto ramo.
corruit. Colisumq ad lapiden
pedem: debilitatus est¶Post ml̾¬
tos u̾o annos dum in hac debili¬
tate ꝑsisteret et ascenso equo ue
sante gressu p̾cipitat᷑. Comp̾ssũ¬
q pedem aliũ qui sanus erat gͣ¬
uit̾ lesit De hi̾nc portan se ad
bãm basilicam postulat: Pro¬
iectusq in panimentũ: oracio¬
nem fidelit̾ finidit. Nec mora¬
ta est pietas que semꝑ tribulã¬
tib subuenire consuenit: sed
protims ablato om̃i dolore in¬
columis a pauimenco surrexit.
Igit᷑ ꝑ trignita circit̾ ãnos: de
alio pede sicut suꝑius diximus
iugit̾ claudicabat. Tandem in¬

Expanded text:
itatem autem adveniens, tertia die itatem autem adveniens, tertia die post acta solemnia erectus, ab omni incursione diabolica mundatus, sanus abscessit. 15. Gundulfus autem quidam ipsius urbis civis ab infantia sua cum Gunthario, Chlothari rdum haberetur servitio, et, ordinante rege, ascenderet in arborem, ut matura decerperet poma, effracto ramo corruit; collisoque ad lapidem pede, debilitatus est. Post multos vero annos dum in hac debilitate persisteret, et ascenso equite sante gressu, praecipitatur, compressumque pedem alium, qui sanuserat, graviter laesit. Dehinc portari se ad sanctam basilicam postulat, projectusque ad pavimentum, orationem fideliter fundit. Nec morata est pietas, quae semper tribulantibus subvenire consuevit, sed protinus, ablato omni dolore, incolumis a pavimento surrexit. Igitur per triginta circiter annos, de alio pede, sicut superius diximus, jugiter claudicabat. Tandem in
Abbreviated transcription (Latin):
sanata manu discessit.xii.¬
uer familiaris nr̃. correp¬
tus a febre grauit̾ ureba¬
tur. Ardebant enim extͣnsecus ue fn
aliqd̃ accipiebat. ⁊ mox reiciebat
ab stomacho: nichil tam̃ capiẽs
cibi. Cunq in hoc labore qͣrto. aut
quinto die fatigaretur: petiit nt
uere ad bibendum. Qͦ exhibito.
uinoq de luco: ut hausit fidelr̃:
recepta sauitate conualuit.xiii.
Heoda uero milia cari qͦu¬
dam p̾sbit̾i filia / dum ab
humore pedũ frequencius labo¬
raret: uuius pedis usum qui ĩ
debilitatem redatus fu̾at ꝑdid̾.
Post hec: ad beatai adueuit
basilicam. In qua dum celebres
effuudit p̾ces amota debilitate ĩ¬
columicati donatur. xiiii.
rat tunc tpr̃is in uilla q̃
hebatur homo quidam: qui tã¬
qͣm effractis renib inclinatus
ambulabat. Hic inxͣ illam euim̃¬
głice seriei mulierem. deorsum ꝓ¬
clinis. neqͣqͣm suisum pot̾at erigi:
sed duob in ascellis fustib additis
incuruns agebat gressũ ad festĩ¬

Expanded text:
sanata manu discessit.sanata manu discessit.Puer familiaris noster correptus a febre, graviter urebatur. Ardebant enim extrinsecus membraliquod accipiebat, mox reiciebat ab stomacho, nihil tamen capiens cibi. Cumque in hoc labore quarto aut quinto die fatigaretur, petiit, utro ad bibendum. Quo exhibito vinoque deluto, ut hausit fideliter, recepta sanitate, convaluit. 13. Theoda vero, Wiliachari quondam presbiteri filia, dum ab umore pedum frequentius laboraret, unius pedis usum, qui in debilitate redactus fuerat, perdidit Post haec ad beatam advenit basilicam, in qua dum crebras effundit preces, amota debilitate, incolomitati donatur. 14. Erat tunc temporis in villa, quae habebatur, homo quidam, qui, tamquam effractis renibus, inclinatus ambulabat. Hic iuxta illam euangelicae seriem mulierem deorsum proclinus nequaquam sursum poterat erigi, sed duobus in ascellis fustibus additis, incurvus agebat gressum. Ad festiv
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatis diem poblice dien
surrexit. Adueniente autemei
sc̃ solempnia populo: qualio
uirtutẽ eius sanatus eẽt ami¬
atri u̾o mee: hoc ordin
uirtus sancti subuer
Tempore quo transactis ꝑtima¬
nis doloribz me edidit: dolrẽm
uno tibie inusculo. incurut. em
enĩ subitaneus tanꝙͣ si clanis
affigens: et ita fictain grauis¬
main dabat: ut plenũq echipl
gen̾aret. Nec erat qd̃ eñ mitici¬
re posset: nisi cũ diutissime cõt¬
legem ignem tentus. auapore
foci obstupesceret. Sed et si un¬
guentum aliqd̃ parũꝑ fuiss in¬
fusum: quiescebat. Quid plium
Post ordinacõem meain adne¬
nit turonis: uł ad occursũ ãtl¬
titis sc̃: uł causa desid̾ii mei e
q ibidem ꝑ duos aut tres ñisi
cõmorata fuissz assidue bĩ põs¬
ficis auxiliũ p̾cabatur. Eansi
respiciente misera cõe consuess.
discessit do lor a tibia qui ꝑ t̾gll
degauo t̾ritorio. digitis
in palina defixis: ut ad locum sã¬
ctũ p̾ces effudit digitis directis

Expanded text:
festivitatis diem, poplite directo, surrexit. Advenienti autem ad sancti solemnia populo, qualiter per virtutem eius sanatus eatri vero meae hoc ordine virtus Sancti subvenit. Tempore quo transactis parturitionis doloribus me edidit, dolorem in uno tibiae musculo incurrit. Erat autem subitaneus, tanquam si clavus affigens, atque ita fictam gravissimam dabat, ut plerumque eclipsim generaret, nec erat quod eum mitigare posset, nisi cum diutissime contra ignem tentus a vapore foci obstupesceret: sed et si unguentum aliquod parumper fuisset infusum, quiescebat. Quid plura? Post ordinationem meam advenit Turonis vel ad occursum Antistitis sancti, vel causa desiderii meper duos aut tres menses commorata fuisset, et assidue beati Pontificis auxilium precaretur; tandem respiciente miseratione consueta, discessit dolor a tibia, qui per tridegavo territorio, digitis in palma defixis, 1088 ut ad locum sanctum preces effudit, digitis directis,
Abbreviated transcription (Latin):
racceres caballis imponerẽt¬
Quo facto: ita uirtus sã p̾ua
ri alue ualitudmnaria uasta¬
batur. Erat emi̾ talis languor
ut apprehensus honio a febre
ualida totus uesitis ac minis
pustulis scaceret. Erant uesite
albe cum duricia: nullam q̃nls
molliciem: insi tautũ dolorem ni¬
miũ inferentes. Iam si data ma¬
tuntate crepã ⁊ tes cepissent
defflu̾e: tũc adherentib corpori
uestimentis. dolor ualidius auge¬
bat᷑. In qua eg̃tudine. nichil me¬
dicoꝵ poterat ars ualere: insi
enĩ de basilica sc̃a bñdictionẽ pe¬
tentes: opem m̾ebantur. Sed q̃d
de plurmus memorare ncc̃e est:
tũ id meruerint ceh̾. qd̃ unam
iidinius meruisse: Uxor igit᷑¬
dormi comitis. cũ ab hac luede¬
tiueret᷑. ita his oꝑta uesicis est
nt neq manus neq plauce neq
ulla ꝑrs corꝑis eius uacua rema¬
neret. S et ip̃i quoq oculi: ab his
continebantur obtecti. Cũ iam in
discrimine mortis hretur: sc̃i se¬

Expanded text:
racracQuo facto, ita virtus Sancti prrum a lue valetudinaria vastabatur. Erat enim talis languor, ut apprehensus homo a febre valida, totus vesicis ac minutis pustulis scateret. Erant autem vesicae albae cum duritia, nullam habentes mollitiem, nisi tantum dolorem nimium inferentes. Jam si data maturitate crepitantes coepissent defluere, tunc adhaerentibus corpori vestimentis, dolor validius augebatur: in qua aegritudine nihil medicorum poterat ars valere, nisi enim de basilica sancta benedictionem petentes, opem merebantur. Sed quid de plurimis memorare necesse est, cum id meruerint caeteri, quod unam vidimus meruisse? Uxor ergo Eborini comitis, cum ab hac lue deteneretur, ita his operta visicis est, ut neque manus neque plantae neque ulla pars corporis eius vacua remaneret, sed et ipsi quoque oculi ab his contenebantur obtecti. Cum iam in discrimine mortis haberetur, sancti se
Abbreviated transcription (Latin):
sum contracte et ad se comũcte:
muice adheserunt. Cũq dolori¬
b maxĩs uexaret᷑: mam ingre¬
ditur dicens. Si ad basilicam sã
mrtim abiero: protnius hec ab¬
scedit infirmitas. Confido enim
qd ⁊ michi subueniet: qui
sepe talia ꝑferentibz est mi¬
sertus: Hec cũ ita ageret: et ĩtep¬
tum ut pot̾at capet iter manus
eius illico seꝑate sunt. non tam̃
directis digittis. At ueronbi ad
locũ scm̃ accessit. et oracionẽ fu¬
dit: protinꝰ ablaco om̃i dolore.
ne: hoc anno gͣuis cabaloꝵ era¬
tit morb. apud uillam autem
marciacensem. que in hoc tͥnso
continetur. subdita diciombus
bĩ mͣrͣtinr oratorium ibi est. pps
et nonuine et uirtutibz conserr¬
tum. Demqz aduenience sup¬
dcã clande accedebant a doran¬
rium. uoca facientes pro equis
ut scilicet si euaderẽt. ipsi deciãs
loco confeͬrent. Cunqz his her
causa cõmodum exhiberet: ad¬
didunt ut de claue ferrea que
hostium oratorii recludebat ca¬

Expanded text:
sum contractae et ad se invicem sum contractae et ad se invicem conjunctae adhaeserunt. Cumque doloribus maximis vexaretur, viam ingreditur, dicens: Si ad basilicam sancti Martini abiero, protinus haec abscedet infirmitas. Confido enim quod et mihi subveniet, qui saepe talia perferentibus est misertus. Haec cum ita aieret, et incoeptum, ut poterat, carperet iter, manus ejus illico separatae sunt non tamen directis digitis. At vero ubi ad locum sanctum accessit, et orationem fudit, protinus ablato omni dolore, ne hoc anno gravis caballorum extitit morbus. Apud villam autem Marciacinsim, quae in hoc termino contenetur, subdita ditionibus beati Martini, oratorium ibi est ipsius et nomine et virtutibus consecratum. Denique adveniente supradicta clade, accedebant ad oratorium, vota facientes pro equitibus, ut scilicet, si evaderent, ipsi decimas loco conferrent. Cumque his haec causa commodum exhiberet, addiderunt, ut de clave ferrea, quae ostium oratorii recludebat, ca
Abbreviated transcription (Latin):
nitas infirma t̾rena ex̾cẽs opera
se: tabescente di̾sis morbis
stomacho cibum potũq exhorruit.
Ipm̃ quoq qd̃ acciꝑe indebatur cũ
graui reiciebat amaritudine. Eũz
retur. fide plenus desid̾ium hũit
nemendi ad basilicã b̃i confessoriᷤ.
raus: die quarta accipi endi
cibi desid̾iũ capit. Unũq ore li¬
bans: conforcatus est. De hine
grãs ageus fanus abcessit.xxxi
Nuier quedam et ip̃a ut
aiunt ex andecano uemẽs
que omnib qui dẽ m̾bris auda e¬
rat. S ed p̾cipue dexceram cũ digͤ¬
tis aridiorem ceteris arcubus de¬
ferebati ad sepulchrum sc̃i prost̾ni¬
tur. Ex inde egressa: ꝑ paucũ tp̃s
matrio cõmorata est. Su curren¬
te uero int̾uencu antistitis glosi:
uena sanguinem cutis iuborẽ.
corpus reliquum. fortitudinẽ reci
piens. solidatum est. Cui hec fuit
causa ut ista ꝑferret: qr die salbi
post solis occasũ. quod nocti diñ ce
adiacebat. panem noluit. confor
egit. Cuiꝰ manus intror¬

Expanded text:
nitas infirma, terrena exercens opera,nitas infirma, terrena exercens opera,si, tabescente diversis morbis stomacho, cibum potumque exhorrebat; ipsum quoque quod accipere videbatur cum gravi rejiciebat amaritudine. Cumque retur, fide plenus desiderium habuit veniendi ad basilicam beati confessoris. rans, die quarta accipiendi cibi desiderium capit, vinumque ore libans, confortatus est. Dehinc gratias agens, sanus abscessit. 31. Mulier quaedam, et ipsa, ut aiunt, ex Andecavo veniens, quae omnibus quidem membris arida erat, sed praecipue dexteram cum digitis aridiorem ceteris artubus deferebat, ad sepulchrum sancti prosternitur. Exinde egressa, per paucum tempus in atrio commorata est. Succurrente vero interventu antestitis gloriosi, vena sanguinem, cutis roborem, corpus reliquum fortitudinem recipiens, solidatum est. Cui haec fuit causa ut ista perferret, quia die sabbati post solis occasum, qui nocti Dominicae adjacebat, panem voluit conformafecit, cujus manus intror
Abbreviated transcription (Latin):
nus effloruit floridus.xuiii.
ip̃ius sc̃e basilice. ꝑ nicursũ
isidiatoris luĩe multatus in hos¬
piciolo prop̾o nichilibi laborare
potens residebat egrotus. Trib fe̾
ãnis hanc sustinens cecitatẽ: edẽ
bĩsacerdotis expecut. Ibiq dep̾cãs
consuetã misencordiam illiuatꝰ
redunt ad propͥa.i.¬
A turonico u̾ot̾ritorio. dũ¬
seruus cuiusdam die dm̃¬
io sepem componeret:manus eiꝰ
ad lignum ip̃m herere cepunt. At
ille uelociter extractam decteram
dũ fã admiratur actonitus. ma¬
lus ip̃a cum dolore magno con¬
aiahitur. Defixe sũt quoq im¬
gule in palmam contractis q
totis digitis dextere. ad diu̾soriũ
regreditur cum merore: Post qͣ¬
tuor u̾o annos ad basilicam sci ad¬
uenit. Oracione quoq fc̃a sanatꝰ
est: p̾dicans populis ne tale fõm̃
quis meditaretur: ue tanti diei so¬
lempnia auarus agricola macula¬
ret. ne resurrectioms sacre ac redem¬
pcõis nr̃e celeste nust̾um. huma¬

Expanded text:
vus effloruit Floridus. CAPUT vus effloruit Floridus. CAPUT ipsius sanctae basilicae, per incursum insidiatoris lumine multatus, in hospitiolo proprio, nihil ibi laborare potens, residebat aegrotus. Tribus fere 1096 annis hanc sustinuit caecitatem, aedem beati sacerdotis expetiit; ibique deprecatus consuetam misericordiam, illuminatus rediit ad propri Turonico vero territorio servus cujusdam, dum die Dominico sepem componeret, manus ejus ad lignum ipsum haerere coeperunt. At ille velociter extracta dextera, dum factum admiratur attonitus, manus ipsa cum dolore magno contrahitur, defixae sunt quoque ungulae in palmam: contractisque totis digitis dexterae, ad diversorium regreditur cum moerore. Post quatuor vero annos ad basilicam Sancti advenit, orationeque facta sanatus est, praedicans populis ne factum ejus quis imitaretur, ne tanti diei solemnia avarus agricola macularet, ne resurrectionis sacrae ac redemptionis nostrae coeleste mysterium huma
Abbreviated transcription (Latin):
uidens. xxu.
Lia uero mulier cuins digei¬
ti in ipãm palmam cont̃n¬
defixi erant. basilicaui bĩ mͣrtin
antistitis expeciit. Paucis quoq
int̾positis dieb oracionem finas
et sc̃ĩ anxiliũ implorans: direcis
la inifirmitatem
pessimain ruens: membris oĩb
debilitata contrahitur. Hec fuidr¬
ta miraclã que autistes gloriosil
in singulis oꝑatur nom̃ eius mue¬
cabat deuote. Post dies autẽ pau¬
cos: rogat se ad eius basilicain de¬
portari. In cuius atrio dieb mła
iacens: fusa sepus oracione tim
latrimis: a uirtuce pontificis ul¬
tacur. Sicq subuemente diunus
resideret: ꝑ ĩmissionem ut ip̃e as¬
serebat arcis dyabolice: manuũ
pedumnq ꝑdidit usimui: ita nt cõ¬
tractis int̾nsecus digitis. uĩgule
in palinam defigerentur neruiq
ra deu̾terent. Sicq sex annos a
pentib male bauilatus: ad tem
ꝑlimi antistitis deportatur. ¶ ed ĩ
oracione ꝑdurans: restituris mẽ¬
bris. iux̃ noĩs sui prop̾etatẽ qͣr no¬

Expanded text:
udens. 25. udens. 25. Alia vero mulier, cuius digiti in ipsam palmam contdefixi erant, basilicam beati Martini antistitis expetiit. Paucis quoque interpositis diebus orationem fundens, et Sancti auxilium implorans, directisla in infirmitatem pessimam ruens, membris omnibus debilitata contrahitur. Haec auditis miraculis quae Antistes gloriosus in singulis operabatur, nomen ejus invocabat devote. Post dies autem paucos rogat se ad ejus basilicam deportari, in cujus atrio diebus multis jacens, fusa saepius oratione cum lacrymis, a virtute Pontificis visitatur; sicque subveniente divina resideret, per immissionem, ut ipse asserebat, artis diabolicae, manuum pedumque perdidit usum, ita ut contractis intrinsecus digitis, ungulae in palmam defigerentur, nexusqura diverterent: sicque per sex annos a parentibus male bajulatus, ad templum sancti Antistitis deportatur. Sed in oratione perdurans, restitutis membris, juxta nominis sui proprietatem quasi no
Abbreviated transcription (Latin):
is pignorib cernere miracła p̾¬
start. Hic ad festuntatem scĩ: cũ
illa qͣ solitus est benignicate. hũili¬
tate et cautate pueit. Regredi¬
ens uero: ampullain puulã de ole¬
o sc̃ sepulchri complectam secũ de¬
tulit dicens. Forsitam infirmus
aliquid in uia adest: quia bĩ mͣr¬
tini ede benedictionem corde com¬
punctus acciꝑe desideret. Demq
in quodam loco mulier deuota ac¬
cessit ad eum: exhibens ampullã
aliam cũ oleo dicens. Rogo te ser
ue .x: ut tua hoc oleũ benedictione
sanctifices. At ille ne uanitati sb̾¬
iectus uid̾etur: ait. Parua est uͥ¬
tus mea. Sed si placet: oleum de
sepulchro bĩ mrͣtini hẽo. ex quo hoc
oleum ꝑfundatur. Tu uero si cre¬
dis eius uirtutem: magnam ex
hoc salutem hauries. At illa gau¬
deus: peuiit expleri que p̾sbit̾ loq̃ba¬
tur. Uas et enĩ illud: mediũ erat.
usq ad sũmitatẽ impleuit. Qui
matrona ceruens: admirans ur¬
tutem confessoris bĩ domi regresse¬

Expanded text:
is pignoribis pignoribaestat. Hic ad festivitatem sancti cum illa qua solitus est benignitate, humilitate et caritate pervenit. Regrediens vero ampullam parvulam de oleo sancti sepulchri completam secum detulit, dicens: 'Forsitan infirmus aliquis in via adest, qui a beati Martini aede benedictionem corde conpunctus accipere desideret'. Denique in quodam loco mulier devota accessit ad eum, exhibens ampullam aliam cum oleo, dicens: 'Rogo te, serve Christi, ut tua hoc oleum benedictione sanctifices'. At ille, ne vanitati subiectus videretur, ait: 'Parva est virtus mea; sed, si placet, oleum de sepulchro beati Martini habeo, ex quo hoc oleum perfundatur. Tu vero, si credis eine virtutem magnam, ex hoc salutem hauries'. At illa gaudens, petiit explere quae presbiter loquebatur. Vas etenim illud medium erat. usque ad summitatem implevit. Quod matrona cernens, admirans virtutem confessoris beati, domi regress
Abbreviated transcription (Latin):
imittabat᷑. Cum hoc enĩ artificõ
ad supͣdcm̃ uicũ aduenit: ibiq a¬
liis stipem flagittantib ad nũ¬
gitur. Sexͣus igicur iam deflu¬
xerat ainius qd̃ pauꝑ iste diuiciis
sr̃e cellule uescebatur. Frã est aũ¬
in una dm̃icarũ nocce. dum ad do¬
mũ hospitis sui decũberet: subito
locus ille ĩmenso resplendet lui̾e.
Et ecte hic pauore ꝑt̾ritus: solo
quidam sacerdotali hĩtu comptus:
tangens eũ. Et crucem xp̃i frõti
eus imponens: ait. Doꝰ te sanũ fe¬
cit. Surge ⁊ proꝑa ad eccãm: et
age grãs deo cuo. Ip̃e aũ eleuata
cum gr̃arũ actione uoce: clamori¬
b uitiniam complet. Illico cõcur¬
runt õs ad speccacłm: et mirant᷑
loquentẽ. quem pͥdie uiderant
nuitũ. Interea signũ mouetur.
horis matutuus: aggregatur et
ppłs: Nigliasq cla celebratas
uirtus sã clarificata ꝑ patuit His
dieb: duo in ergumini in hoc
soris alumnum: cui sepuis de su¬

Expanded text:
imitabatur. Cum hoc enim artificio imitabatur. Cum hoc enim artificio ad supradictum vicum advenit ibiquc aliis stipem flagitantibus adiungitur. Sextus igitur iam defluxerat annus, quod pauper iste a divitiis sanctae cellulae in una Dominicarum nocte, dum in domo hospitis sui decumberet, subito locus ille immenso repleretur lumine, et ecce hic pavore perterritus solo pquidam sacerdotali habitu comptus, qui tangens eum, et crucem Christi fronti ejus imponens, ait: Dominus te sanum fecit. Surge, et propera ad ecclesiam, et age gratias Deo tuo. Ipse autem elevata cum gratiarum actione voce, clamoribus viciniam complet. Illico concurrunt omnes ad spectaculum, et mirantur loquentem, quem pridie viderant mutum. Interea signum movetur horis matutinis: aggregatur et populus, vigiliisque celebratis, virtus Sancti clarificata perpatuit. His diebus duo energumeni in hoc soris alumnum, cui saepius de su
Abbreviated transcription (Latin):
etas sepe ad miserandũ profusa
respiciens: usum mulien amis¬
sim restituit. Tantaq dennceps
femmam fides accendit: ut usq
ad dien siu obitus. nũqͣm a loco
illo discederet. xiii.
Ncolauero andecauensis urbis:
turbatis membris morbo. capd̃
conu̾tit ad lectulum. De hine ꝑ
dies singulos in ua lescente febre:
cunctis artub destituris. auditu
et elocucione p̾uatur. Dost pan¬
cos u̾o dies cũ de febre cõnaluss.
et sine roce maneret: ablatasͥ
t̾ua proicit᷑: dicentib fr̃b: Hic
amens effectus est: nõ paciatur
deus qd̃ aut facultati nr̃e in h̾e¬
at: aut ꝑtem h̾editatis adq̾rat.
erant enmi ĩgenii et possessio¬
nẽ ꝓp̾am incolentes. Sed nncħ
sigitantes de hus que dei erant.
elecerunt iutũ et surdum: quẽ
pocius fou̾e debuerant¶Ille xo
qͣn ꝙͣ sine his usib esset: sensũ
tam̃ in corde retinebat. Porro
aucem app̾hensis manu tabłis.¬
et int̾ se colisis: uocem q̃rentis

Expanded text:
etas saepe ad miserandum profusa etas saepe ad miserandum profusa respiciens, visum mulieri amissum restituit. Tantaque deinceps feminam fides accendit, ut usque ad diem sui obitus numquam a loco illo discederet. 23. Incola vero Andecavensis urbis, turbatis membris morbo, caput convertit ad lectulum; dehinc per dies singulos invaliscente febre, cunctis artibus distitutus, auditu et elocutione privatur. Post paucos vero dies cum de febre convaluisset et sine voce maneret, ablata siterna proicitur, dicentibus fratribus: 'Hic amens effectus est. Non patiatur Deus, quod aut facultati nostrae inhaereat aut partem hereditatis adquerat'. Erant enim ingenui et possessionem propriam incolentes; sed nihil cogitantes de his quae Dei erant, eiecerunt mutum et surdum, quem potius fovere debuerant. Ille vero quamqnam sine his usibus esset, sensum tamen in corde retenebat. Porro autem, adprehensis manu tabulis, inter se conlisis, vocem quaerentis
Abbreviated transcription (Latin):
urbeni: uerũ eciam in aliis irbi¬
b et pene nito mũdo uulgata ꝑ¬
patuit.
Hlianus quidam abhispanus
ueniens manu ac pede debilis.
ad hunc medicũ deuotꝰ accessit. d¬
cens. Credo enĩ scĩssime p̾sul qd
poteris m̃ ea medele a diuuam̃ta
p̾bere. que cet̾is in te sꝑantib ñ
Des solitus deuegare. In hac tre¬
dulitate orõi assidue insistens: ⁊
de dm̃ miseracõe nõ dubitans di¬
rectis pedib ac manib incolunes
est redoitus.
Erum quia in suꝑioribus
libellis sepuis diximꝰ et i
loco illo de quo migrauit ad celos
plerũq miracła celebrari: quid
nuꝑ gestũ sit pandã. In digen
urbis turouice. iusus claricate
multata: cellulam condatensent
in qͣ lectulus bĩ antistitis hẽtur
expeciit: putans sibi p̾sidio fore.
si cancellos ip̃us lectuli contigi
nũ temporis flexa ceruice recubu¬
it. fẽĩgo ad hoc oraculum muli¬
er uiro adminicłante deducitur.
In quo ꝑ multos dies oracionẽ
cũ puncca fundebat. Tandem pi¬

Expanded text:
s urbibus et pene in toto mundo vulgata perpatuit. Iulianus quidam ab Hispaniis veniens, manus et pedes debiles ad hunc medicum devotus ingessit, dicens: 'Credo enim, sanctissime praesul, quod poteris mihi ea medellae adiuvamenta praebere, qua ceteris in te sperantibus non es solitus denegare'. In hac credulitate orationi assidue adsistens et de Domini miseratione non dubitans, directis pedibus ac manibus, incolomis est redditas. Verum quia in superioribus libellis saepius diximus, et in loco illo, de quo migravit ad caelos, plerumque miracula celebrari, quid nuper gestum sit, pandam. Indigena urbis Turonicae, visus claritate mutata, cellulam Condatensim, in qua lectulum beati antistitis habetur, expetiit, putans sibi praesidii fore, si cancellus ipsius lectuli contigisnostri temporis, flexa cervice, recubuit. Ergo ad hoc oraculum mulier, viro adminiculante, deducitur, in quo per multos dies orationem conpuncta fundebat. Tandem pi
Abbreviated transcription (Latin):
miseratõib młtis cõsolabr̃ eã:
ut scd̃m młtitudinẽ doloꝵ eiꝰ. cõ¬
solacões quoq letificent eam.
Questio sane que illos monz
qui dicũt. Cur ĩ eo loco ubi plus
bona et nmꝰ malafiũt ulcio
freq̃ cius seuit. Amłtis sepe
uentilata est: s a nullo penitꝰ
exposita. Nam qñ mal est bene.
et boms male: ob hoc fortasse
fit. ut bona mali p̾sencia que
cupiunt. ꝑcipiant. et a ꝑhẽni
felicitate excludantur boni u̾o
qui hic feli ces esse nõ curãt ꝓpt̾
quedam pcca. sñ quib hanc
uitam dute̾ neq̃unt hic flagel¬
lentur ut post hec mansueris
gladiis niserant᷑./ Tam̃ ĩ dif¬
ferent̾ et boms bene. et mal
male est: et tũc qͦ nescitur.u¬
t᷑ bonis ꝓ renum̾acõe boira red¬
dantur. ⁊ mał̾ mala ut corri¬
gãt᷑. Cur aũ hec uarietas pro¬
ueniat mortalib ĩc̾tũ est. Et
hoc est pessimũ ut ait ecc̃astes
ĩt̾ oĩa que fu̾it sub sole: qd̾ ea¬
dem cũctis eque euemãt iꝰ tor

Expanded text:
miserationibus multis consolabitur eam, ut secundum multitudinem dolorum ejus, consolationes quoque laetificent eam. Quaestio sane, quae illos movet, qui dicunt, cur in eo loco ubi plus bona, et minus mala fiunt, ultio frequentius saevit, a multis saepe ventilata est, sed a nullo penitus exposita. Nam quando malis bene est, et bonis male, ob hoc fortasse fit, ut bona mali praesentia quae cupiunt percipiant, et perenni felicitate excludantur: boni vero qui hic felices esse non curant, propter quaedam peccata, sine quibus hanc vitam ducere nequeunt, hic flagellentur, ut post hoc mansuris gaudiis inserantur. Tamen indifferenter et bonis bene, et malis male est; et tunc quoque nescitur utrum bonis pro remuneratione bona reddantur, et malis mala ut corrigantur. Cur autem haec varietas proveniat mortalibus incertum est. Et hoc est pessimum, ut ait Ecclesiastes, inter omnia quae fiunt sub sole, quod eadem cunctis aeque eveniant, justo
Abbreviated transcription (Latin):
OE puella ceca.
De contracto et ceco.
De alio ceco.
cnus turonicus sustulit.
De contracto directo.
De ceca ac debile sauatis̃.
De plurimis cecis in ergumi¬
moq sanatis.
De puella febre sanatã.
DE carcerariis ab solutis̃.
Os seruo non nichii ep̃i ad de
bilicate sanato.
abbatissa de nauta quoddã retu¬
lib.
D E untutib locotiagiacen¬
sis monastii.¬
DE fonte quem uiuens scũs¬

Expanded text:
De puella caeca. De contracto et caeco. De alio caeco. civis Turonicus sustulit. Do contracto directo. De caeca ac debile sanatis. De plurimis caecis inerguminisque sanatis. 25. De puella a febre sanata. De carcerariis absolutis. De servo Nonnichii episcopi bilitate sanato. ensis abbatissa de nauta quodam retulit. 30. De virtutibus Locodiacinsis monasteDe fonte, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ad beati tumulum findunt pe¬
ces parentes pro filia. offerit
pro mumera et adhuc nota.
mittunt. Conuenit autem poy¬
lus ad sollempnis. celeb etum qͥ
gaudio sacra festiuitas: Teris
uero de festiintate die notat Il¬
trem pnena dicens. Sicio. a
gandens qod filie nocem qs
iityquam andierat meruiset
andire cucurrit nelotius. et
assimptum panlulum aque pu¬
ese deculit ad bibendum. Qua
nansta: ait. Porrige michi ma-¬
min. a prehensam quoq pater
eiuis dexteram: leuanit eam. Q̾
gane super pedes snos. elenat is

Expanded text:
Ad beati tumulum fundunt pAd beati tumulum fundunt pparentes pro filia preces, offerunt munera, et adhuc vota promittunt. Convenit autem populus ad solemnia, celebratur cum gaudio sacra festivitas. Tertia vero de festivitate die, vocat patrem puella, dicens: Sitio. Qui gaudens quod filiae vocem, quam nunquam audierat, meruisset audire, cucurrit velocius, et assumptum paululum aquae puellae detulit ad bibendum. Qua hausta, ait: Porrige mihi manum. Apprehensa quoque pater ejus dextera, levavit eam. Quae stans super pedes suos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum salme liquorem qui sepe
a palato defluit transire sinebat.
Tertia añt die. cum neq tutiẽt
neq excretins eam ualerem pro¬
icere. Returri ad nota presi¬
dia. accedo ad tummilum prouol¬
noz iñ panumento. profusis q
cum gemitu latrimis anxiliũ
deprecor confessozis. Dehinc e¬
rectus uelo qui dependebat gul¬
laii fanteiq. et reliquũ capi¬
tis actisi. Net mora sanitatẽ
recepi. et priusqnam imnima
santta egrederer. millam fas¬
gationem sensi.: Quid tamen a¬
culeus malus. deuenerit: ir¬
nozo. Non enm reieci per uin¬
tui. non discessisse sensi in a¬
uimi. uinum tantum scio qs
ita mẽ in uelocitate sensi su¬
tum. ut putarem quod imetia
aliquis manu. illa que imurian
fancibus intulerent. sb stinses
annorum duodecim oi¬
nbus menbzis debilis per se
annos taiquam mortua
domo parentum lectulo decim¬
babat. Non oressum fatiens
non opus manium implens. n
lucem cernens. non sermonem
eloquens. non audiens eloquit̃

Expanded text:
ipsum salibae liquorem, qui saepe ipsum salibae liquorem, qui saepe a palato defluit, transire sinebat. Tertia autem die cum neque tussiens neque excreans eam valerem proicere, recurri ad nota praesidia. Accedo ad tumulum, provolvor in pavimento, profusisque cum gemitu lacrimis, auxilium deprecor confessoris. Dehinc erectus, velo, qui dependebat, gulam faucesque et reliquum capitis adtigi. Nec mora, sanitatem recepi et, priusquam limina sancta egrederer, nullam fatigationem sensi. Quid tamen aeuleus malus devenerit, ignoro. Non eum reieci per vomitum, non discessisse sensi in alvum. Unum tantum scio, quod ita me in velocitate sensi sanatum, ut putarem, quod iniecta aliquis manu illa quae iniuria faucibus intulerant abstulisset. 2. annorum duodecim omnibus membris debilis per sex annos tamquam mortua in domo parentum lectulo decubabat, non gressum faciens, non opus manuum implens, non lucem cernens, non sermonem eloquens, non audiens elocutum.
Abbreviated transcription (Latin):
rari dignatus sed iterum timeo.
Ne noyialis appaream. si ea tã¬
quam frandulentus abscondã.
Testor et enim deum. et spem il¬
lam quam in eius uirtute po¬
sui. Credens me ab illius miferi¬
cordia nen frustrari. qma qͦ¬
cienscumqz ant doloz capitis ir¬
ruit. aut tempora pulsus imi¬
pulit. aut oures auditus gra¬
nauit. aut oculonim acem
caligo susmait. Aut aliis men¬
bzis dolor insedit astatim ut
iotura dolentem. ueltumuls.
uel pendente nelo attigi. protinꝰ
sanitatem recepi. mrans tati¬
tuis nr ip̃io tattu dolozenĩ redes¬
uid anteni nuper. pertule¬
rim primum inseraui
huic hbello miracalum. Dum ad
cominiium residentes post ieiu¬
num ederenus piscis infertur
in ferculo. Queui dominita cru¬
ce sigmiuꝰ. diui edimus. ima
michi exaristis ipsius piscis in¬
uiriofissime adhesit in onature
Que dolores cõmouens granes ĩ¬
sidebat fances a cumine. et ipãm
sullam longitudine obserabat.
Impediebat uotis sonuim et neq

Expanded text:
rari dignatus est. Sed iterum timeo rari dignatus est. Sed iterum timeo ne noxialis appaream, si ea tanquam fraudulentus abscondam. Testor enim Deum, et spem illam, quam in ejus virtute posui, credens me ab illius misericordia non frustrari: quia quotiescunque aut dolor capitis irruit, aut tempora pulsus impulit, aut aures auditus gravavit, 1082 aut oculorum aciem caligo suffudit, aut aliis membris dolor insedit, statim ut locum dolentem, vel tumulo vel velo pendente attigi, protinus sanitatem recepi; mirans tacitus, in ipso tactu dolorem recesQuid autem nuper pertulerim, primum inseram huic libello miraculum. Dum ad convivium resedentes post ieiunium aederemus, piscis infertur in ferculo, quem dominica cruce signatum dum aedimus, una mihi ex aristis ipsius piscis iniuriosissime adhaesit in gutture. Quae dolores commovens graves, incidebat fauces acumine et ipsam gulam longitudine obserabat; impediebat vocis sonum et neque
Abbreviated transcription (Latin):
De minere tunis manus
amtraxerat. Pon
De młiere illimimata
De paralitico et duobꝰ cẽtis.
De puero febricitante.
De his ane in itinere gesta
Ertium
ordinante
xpisto libel¬
lum de uir¬
tutibus
beati mar¬
timi sc ribe¬
te incipi¬
entes. gratias agimus ommpo¬
tenti deo. qui nobis talem me di
cum tribuere dignatus est. Qͥ
ifirmitates nostras purga¬
ret: uulnera dilueret. at sa¬
libria medicamenta canferret.
Ism ad eins bearum tuimim̃¬
si humihetur animus. et ora¬
tio subbanetur: si defluam la¬
crime. et componttio uera sucre¬
dat : si ab uuo corde emiittantim
suspiria. et rectora fatinorosa
tundantur. Inuenit ploratus le¬
ticiam: culpa ueriam. dolo pec¬
toris peruenit ad metelam. Nam
sepius tattus beati sepulchri ꝓ¬
fiminis imperait sistere. cecis
uidere. paraliticis surgere. et
ipsam qnoq pectoris amaritudi¬
nem louge discedere. Qnod eor
plerumq eypertus indignum
me uideo. ut inter tantorui
miraculorum moles eciam ma
hic inseram. aue super me ope¬

Expanded text:
De muliere, cuius manus contraxerat. 56. De muliere inluminata. De paralytico et duobus caecis. 59. De puero febricitante. 60. De his quae in itinere gesta Tertio, ordinante Christo, libello de virtutibus beati Martini scribere incipientes, gratias agimus omnipotecum tribuere dignatus est, qui infirmitates nostras purgaret, vulnera dilueret, ac salubria medicamenta conferret. Nam si ad ejus beatum tumulum humilietur animus, et oratio sublimetur, si defluant lacrymae, et compunctio vera succedat; si ab imo corde emittantur suspiria, et pectora facinorosa tundantur; invenit ploratus laetitiam, culpa veniam, dolor pectoris pervenit ad medelam. Nam saepius tactus beati sepulcri profluviis imperavit sistere, caecis videre, paralyticis surgere, et ipsam quoque pectoris amaritudinem longe discedere. Quod ego plerumque expertus indignum me judico, ut inter tantorum miraculorum moles etiam illa hic inseram, quae super me ope
Abbreviated transcription (Latin):
ccłiam ergo suã quam sͥ
salutari acqͥsiuerat sanguine.
spũs sui illusfuit aduentu ut
mũdi aduersus ĩsultus ex̾tenda
armatura fundata gͥ supra pe¬
trã fidei diffũditur ꝑ climata
tecius mũdi: ut relicta uanitate
ydoloꝵ. deũ uerum hõ cognoscet.
et ab errore pr̃ni delicti. ab scalore
uetuste gentilitatis ĩnouitatem
uite transiret. S uet̾nus hostis
dolens sͥ ꝑire qd̃ deo constabat
acquiri omne malicie sue ma¬
chinam̃tum: ad subu̾tendum
eccłe inũcibilis conu̾tit asylũ.
Et r̃iqua instancia ꝑ defensione
falsitatis nõ nullos mrͣm ꝓstra¬
ut gladio: alios adfixit patibło.
alios adduxit pelagi
alios penut. alios ignibz extru¬
nauit: alios membratun disc̾p¬
sit i indicibili mortiũ genere de¬
bachatus: eccl̾iam xp̃i expugna¬
renisus est. S quo eiꝰ amplius

Expanded text:
iam ergo suam quam sibi salutari acquisierat sanguine Spiritus sui illustravit adventu, ut mundi adversis interim exercenda, armatura. Fundata igitur supra petram fidei diffunditur per climata totius mundi, ut relicta vanitate idolorum, Deum verum homo cognosceret, et ab errore paterni delicti et ab squalore vetustae gentilitatis in novitatem vitae transiret. 6. Sed veternus hostis dolens sibi perire, quod Deo constabat acquiri, omne malitiae machinamentum ad subvertendum Ecclesiae invincibilis convertit asilum. Et iniqua instantia pro defensione falsitatis nonnullos martyrum prostravit gladio, alios affixit patibulo, alios obduxit pelago, fame alios peremit, alios ignibus excruciavit, alios membratim discerpit, et indicibili morticino genere debacchatus, Ecclesiam Christi expugnare nisus est. Sed quo ejus amplius
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hominis officiũ sit perennẽ potius
uitam quã ꝑemniem memoriam
querere: nõ scribendo. aut pugnãdo.
uel philopbãdo: sed pie. scẽ. religio¬
seqz uiuendo. Qui quidẽ erroi hu¬
manus littis traditus intantum
ualuit: ut iultos tamẽ eiuulos uel
mains philosophie. uł stulte illius
uirtutis ĩuenerit nde facturus mͥ
opere p̾ciũ udeor: si uitã sc̃issimi
uiri exemplo aliis mor futurã ꝑscͥp¬
sero: quo utiq ad uerã sapiẽtiam.
et celestem miliciã diuinãq mitu¬
tem. legentes incitabũtur. In quo
ita nostri quoq ratõnem commodi
ducimus: ut ñõ manem ab bomini¬
bus memoriã. sed et̾num a deo p̾¬
miñ expecteuius: qr et si ip̃i non ita
uiximus. ut exemplo aliis esse possi¬
uius dedimus tamẽ operam. ne is
lateret qui eẽt inuitandus. Igitur
sc̃i mͣrtim uitam scribere exordiar:
et que uł ante episcopatũ uł ĩ epis¬
copatu gesserit: quam nis neqͣqu̾a
a domina illius potuerim ꝑnenre

Expanded text:
 hominis officium sit, perennem potius uitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabuntur. in quo ita nostri quoque rationem commodi ducimus, ut non inanem ab hominibus memoriam, sed aeternum a Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi non ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire:
Abbreviated transcription (Latin):
luisset. Quamquã etiã ex his que
conꝑta nob̾ erant plura omissimus.
qr suffic̾e credidimus si tantũ excel¬
lentia notarẽtur./ Simul et legem¬
tib cõsulẽdum fuit: ne qd̾ his pare¬
ret copia cõgesta fastidiũ. Oosecco
aut̾̃ eos qͥ lecturi st̃. ut fidẽ dictis ad¬
hibeant: neq me quicquã nisi cõꝑtũ
et ꝓbatũ scripsisse arbitrentur. Alio¬
quini: tacere ꝙͣ falsa dic̾e̾ maluissẽ¬

Expanded text:
luisset quamquam etiam ex his, quae conperta nobis erant, plura omisimus, quia sufficere credidimus, si tantum excelentia notarentur: simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant, neque me quicquam nisi conpertum et probatum scripsisse arbitrentur: alioquin tacere quam falsa dicere maluisse
Abbreviated transcription (Latin):
Eappt̾ p̾ͥdecessores nr̃i dño turonẽ si
matino. qͥ fuit uir potens ĩ oꝑe et
ssermone qͥ etiam tꝑ̃e neccessitatis tu¬
ronun suã de manu potẽtis potentꝰ
eripuit: obligatiores fci sunt. Inde
etiũ ereptõis sue ꝑpetuũ memoriale
statuentes. Annuã in honore ereptori
sui celebritatẽ. quarto idus man
celebrit̾ celebrant. ⁊ creptionis sue
memoriã recolũt. ⁊ uota sua lib̾ato¬
ri suo solennit̾ ꝑsoluñt. Solẽnitas
aũt ista nõ tranllatio seu ordĩtitio.
nõ transitus nõ exceptio d̾r sed
subuentio. Abhis quib rei geste ue¬
rituis melius ignotuit a nomĩatur.
Neccessitatis u̾ suꝑ hu̾ndantes art¬
gustias. et urbis obsesse culamitates
et miseras dicemꝰ et ereptionis mo¬
dum ⁊ sugñ eticum q̃ fuge uollonem
uoluit ille qui hastinum fugaauit:
icnsionẽ etiam qͣ in autisiodoro
mansit reu̾sionem etiãs ⁊ exteptõe
qua a sius turonẽsib uidelz honori¬
fice ẽ susceptus. ⁊ ĩ loco ubi nunc

Expanded text:
prędecessores nostri domno Turonensi Martino, qui fuit vir potens in opere & sermone, qui etiam tempore necessitatis Turonum suam de manu Potentis potenter eripuit, obligatores facti sunt. Inde etiam ereptionis suæ perpetuum memoriale statuentes, annuam in honore Ereptoris sui celebritatem IIII. Idus Maij celebriter celebrant, & ereptionis suæ memoriam recolunt, & vota sua Liberatori suo solemniter persoluunt. Sollemnitas autem ista, non Translatio seu Ordinatio, non transitus, non Exceptio dicitur, sed Subuentio ab iis quibus rei gestæ veritas melius innotuit, nominatur. Necessitatis vero, superabūdātes angus& miserias dicemus, & ereptionis modum, & fugam etiam, qua fugere Rollonem voluit ille, qui Hastinum fugauit. Mansionem etiam, qua in Antisiodoro mansit: reuersionem etiam, & exceptionem, qua a suis, Turonēsibus videlicet, honorifice est susceptus, & in loco, vbi nunc
Abbreviated transcription (Latin):
rib p̾dicatam: cũ utiq si utile fui¬
sset. id quoq dũs prestare potinss.
Ego enĩ cũ primũ aniuum ad
scribendũ appuli: qr nefas putam
tanti uiri latere uirtutes: api
me ip̃e didici ut solo etismis nõ eiu¬
bescerẽ. quia nec magnã istarũ re¬
rũ unquã scientiã contigissẽ. et si
quis ex bis studuis olim fortasse li¬
bassem totũ id dissuetudine tanti
temporis perdidissem Sd tam̃ ne
nos maneat tam molesta defẽsio:
suppresso si tibi indet᷑ noĩe libellus
etatur. Qd̾ ut fieri ualeat: titulũ
frontis erade: ut uuuita sit pagiaꝰ
et quod sufficit mat̾tã uero loquat᷑¬

Expanded text:
ribus praedicatam; cum utique, si utile fuiribus praedicatam; cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. ego enim, cum primum animum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti uiri latere uirtutes, apud me ipse decidi, ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem, et si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. sed tamen ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. quod ut fieri ualeat, titulum frontis erade, ut muta sit pagina et, quod sufficit, loquat
Abbreviated transcription (Latin):
fratu kharissimo
salutem Es go qͥ¬
dem frater ia¬
ninis libellũ
qũe de uita scĩ
martini scrip¬
seram. sceda su¬
a premere. et ĩtͣ
domesticos pari¬
etes cohibere de¬
creueram: quia
ut sum natura ĩfirims: indicia hu¬
mana uitabam: ne quod fore ar¬
piteor. sermo ĩcultior legentib dis¬
pliceret: onm qz reprehensione dig¬
inssimus iudicarer: ꝯͥ materiam
desertis merito scriptorib reseruã¬
dam. impudens occurassem. Seo
petenti tibĩ sepius negare nõ rotui.
mno n
amori tuo uel cũ detrimẽto mei
pudoris impenderen. Uerũptamẽ
ea tͥ fiduducia libellũ edidi. qua¬
nulliate ꝑdendũ reor: qr id spopon¬
didisti. Sed uereor. ne tu ei ianua
at reuocari. Quodsi acciderit: et
ab aliquib enu legi uideris: bo¬
na uenia id alectorib postulabis.
ut res potius quã n̾ba perpendãt:
et equo animo ferant. si aures eo¬
rum uitiosus forsitã sermo ꝑtulent:
or regnũ dei nõ ĩ eloquẽtia s ĩ fide
conscat. Creminerutt etiã salutẽ

Expanded text:
RIO charissimo salutem. Ego quidem, frater unanimis, libellum quem de vita sancti Martini scripseram, scheda sua premere, et intra domesticos parietes cohibere decreueram, quia, ut sum natura infirmissimus, iudicia humana uitabam, ne, quod fore arbitror, sermo incultior legentibpliceret omniumque reprehensionis digissimus iudicarer, qui materiem disertis merito scriptoribus reseruaam inpudens occupassem: sed petenti tibi saepius negare non potui. non amori tuo uel cum detrimento mei pudoris inpenderem? uerumtamen ea tibi fiducia libellum edidi, quanulli a te. prodendum reor, quia id spopondisti. sed uereor, ne tu ei ianua ari non queat. quod si acciderit et ab aliquibus eum legi uideris, bona uenia id a lectoribus postulabis, ut res potius quam uerba perpendant et aequo animo ferant, si aures eorum uitiosus forsitan sermo perculerit, quia regnum Dei non m eloquentia, sed m fide constat. meminerint etiam, salutem
Abbreviated transcription (Latin):
De morbo tãbellor¬
De hie que cũ uefitis fnt
De d̾nob paraliticis et im
seco sanato xxxsi.
De angusto contratto
De puena mũta
confrattis
De libro nite eius inter flan

Expanded text:
rbo caballorDe lue, quae cum visicis fuit. 35. De duobus paralyticis et uno caeco sanato. 36. De Agusto contracto. 37. De puella muta. confractis. 42. De libro vitae eius inter fla