comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate cõpleta: & qu in eimgłicis
paginis legit dicente pilato ad iħm m
ñ logueris. nescis qͥa potestatem habeo
crucifigere te. & potestatem habeo dͥmut¬
tendi te. respondisse dñm. ñ habes un me
potestatem ullam. nͥ eẽt tͥ data desuper.
Otuidit itaq ds int̃ lucem &e tenebras.
Hec ideo inculpabiles funt tenebre. quia
eis beneutitur dcus. qui etiam de oꝑe ipfa¬
rum qͦd filiis lucis in bonum ꝓcederet or¬
dinauit. tantum ꝓgredi sinens malumnoc̾e
cupientium. quantũ eam scĩs suis uel casti¬
gancdis nouit utilem uł ꝓbandis: ut hinc
etiam qͦd faciunt contͣ uoluntatẽ dei. non
impleatur infitioluntas dei.

Expanded text:
voluntate completam: et qui in evangelicis voluntate completam: et qui in evangelicis paginis legit, dicente Pilato ad Jesum : Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem habeo crucifigere te, et potestatem habeo dimittendi te? respondisse Dominum, Non haberes in me potestatem ullam, nisi esset tibi data de super. Dividit itaque Deus inter lucem et tenebras: nec ideo inculpabiles sunt tenebrae, quia eis bene utitur Deus, qui etiam de opere ipsarum, quod filiis lucis in bonum procederet, ordinavit: tantum progredi sinens malitiam nocere cupientium, quantum eam sanctis suis vel castigandis novit utilem, vel probandis; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
prophauit. alit̃ intelligi ullo mͦ quã
Ab apłis funt intellecta non possunt: et
herodes ac pilatus ce popłs isrł fecerunt.
quanta manꝰ dei &e consilium p̃destinautt
fieri: qͥd inconuieniens ait admirabilis dis¬
putator. est inqͥens inmalorum potestate
peccare: uit autem peccando hoc uł hoc
illa malicia faciant. ñ est in corum pote¬
state. s dei diuidentis tenebias. & ordinan¬
tiseas. ut hinc etiam quod faciunt contra
uoluntatem dei. non impleatur nͥ uolun¬
tas dei: Mala enim uelle. faciuimum est
malis: & eorumdamnabilem uoluntatẽ
ñ dubrũ est a dei potestate conclucdi: ut
effect̾um cupiditatis sue. nͥ ille ꝓmiserit
hab̾e ñ possit. Qt autem sapientia & tu¬
sticia deietiam malorum oꝑib que ex
ipsorum ꝑdeunt appetitu. adimplenda
consilia &e iudicia sira. nullus uel tenut̃
scđm pietatem doctꝰ ignorat: quiuidet
dci patͥs obtimam uoluntatẽ ñ parcentiᷤᷤ
filio suo. s ꝓ nobis omnib tradentis
eum pessima traditoris iude ceiudeorũ

Expanded text:
prophetavit, aliter intelligi ullo modo, quam ab Apostolis sunt intellecta, non possunt, et Herodes ac Pilatus et populus Israel fecerunt quanta manus Dei et consilium praedestinavit fieri; quid inconveniens ait admirabilis disputator: Est, inquiens, in malorum potestate peccare; ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestatetis eas: ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei. Male enim velle facillimum est malis: et eorum damnabilem voluntatem non dubium est a Dei potestate concludi, ut effectum cupiditatis suae, nisi ille permiserit, habere non possint. Uti autem sapientiam et justitiam Dei etiam malorum operibus, quae ex ipsorum prodeunt appetitu, ad implenda consilia et judicia sua, nullus vel tenuiter secundum pietatem doctus ignorat; qui videt Dei Patris optimam voluntatem non parcentis Filio suo, sed pro nobis omnibus tradentis eum, pessima traditoris Judae et Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ quamuis multa &e clara ñ ꝓfunt: Ñ
potest itaq merito refutari qͦd dictum est.
tides gͥ &e inchoata ce ꝑfecta donũdei ẽ. qͥa
cadem ce apłi uox est dicentis. Gr̃a salui fac¬
tiestis ꝑfidem. &e non eruobis: dei enĩ do¬

Expanded text:
alia, quamvis multa et clara non prosunt? Non alia, quamvis multa et clara non prosunt? Non potest itaque merito refutari quod dictum est, Fides igitur et inchoata, et perfecta, donum Dei est: quia eadem et Apostoli vox est, dicentis, Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis; Dei enim do
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec posuistis quod infra dict̾um
quib dam ñdari ñ dubitet. qui non uult
manifestissimis sacͥs litteris reptignare.ui.
oc qui ñ recipit. cuiꝰ tudettir eẽ senten¬
tie nͥ dicentis. fides ꝑqm iustificor ex
me est. & hoc bonum ec qͦ itistꝰ uruit. ñ acce¬
pi ꝑ grãm. s habco ꝑ naturam: Si gͦ fides
donumdei ñ est. frustra ecelia ꝓ ñ credentib
orat ut credant: ce fufficit impiis magiste¬
rium legis adhiberi de qͣ dict̾um est. si ex le
etiam apłs grãs agit deo ꝓ his qui eugłiũ
receꝑunt: cum hoc scđm pelagianos ñdes
sit p̃stitum munere. s ex sola hominum
habeat᷑ uoluntate. Et frustra qͥb dam p̃¬
solum de fide. s etiam pace ce caritate. suꝑ¬
bia hereticorũ comuncat᷑ dicere. de ꝓprio
sehas hab̾e uirtutes. Que si hec ex hominib
funt. quid obest ut ñ ex semetipsohabeat &
cet̃a bona q̃ inftriora sunt. cum audeat sͥ
deptitare que summe suint. &e sine quib

Expanded text:
ost haec posuistis quod infra dictum equibusdam non dari, non dubitet, qui non vult manifestissimis sacris litteris repugnare . RESP. Hoc qui non recipit, cujus videtur esse sententiae, nisi dicentis: Fides per quam justificor ex me est; et hoc bonum ex quo justus vivit , non accepi per gratiam, sed habeo per naturam? Si ergo fides donum Dei non est, frustra Ecclesia pro non credentibus orat ut credant, et sufficit impiis magisterium legis adhiberi, de qua dictum est, Si ex legetiam Apostolus gratias agit Deo pro his qui Evangelium receperunt ; cum hoc secundum Pelagianos non Dei sit praestitum munere, sed ex sola habeatur hominum voluntate: et frustra quibusdam preo ; ut jam non solum de fide, sed etiam pace et charitate, superbia haereticorum convincatur dicere de proprio se has habere virtutes. Quod si haec ex homine sunt; quid obest, ut non ex semetipso habeat et caetera bona quae inferiora sunt; cum audeat sibi deputare quae summa sunt, et sine quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ut sicut ñ possumus conqueri de eo quod
in p̃teritis scłis dimifit om̃s gs̃ ingredi
tuassuas: ita iustam ñ haberemus quere¬
lam. sicum ciᷤᷤ eum qͥb nobis fuit causa cõ¬
munis.cessante adhuc gr̃a ꝑiremtis. Que
tam̃ sic̃ tuinc de omni mundo cruit pau¬
cos: ita nc̃ detiniũso genere honintu
saluat innumeros: non scđm oꝑa ñra s¬

Expanded text:
Et sicut non possumus conqueri de eo quod Et sicut non possumus conqueri de eo quod in praeteritis saeculis limisit omnes gentes ingredi vias suas; ita justam non haberemus querelam, si cum eis, cum quibus nobis fuit causa communis, cessante adhuc gratia periremus. Quae tamen sicut tunc de omni mundo eruit paucos; ita nunc de universo genere hominum salvat innumeros; non secundum opera
Abbreviated transcription (Latin):
głetur. Cur autem istum potiꝰ quã istũ
liberet:inscrutabilia funt tudicia eiꝰ
&e hic audiemꝰ. ohomo tu quises qͥ res¬
pondeas deo: quã dicere audeam quasino¬
uerimus quod occultũ ẽẽ uoluit. gui dam̃
aliqͥd imustum uelle ñ potuit. Responsio.¬
ec omnia si ñ rect̾e dict̾a sunt. scruta¬
bilia sunt iudicia dei ce uestigabiles
uie eiꝰ. Non occultum ẽ quare ille potꝰ qͣm
iste saluct᷑. & in se nonin dño głabitur. qͥ
aliis uitiosuo ꝑcuntib. elect̾ione dignus
unuentꝰ est. Aefic iusticia quidem erit.
qͦd plurtim damiant᷑. s ñ erit gr̃a quod
plurim libant᷑. flbsint hec a catholicis
cordib. Absit talis impiecas. ut quemqmͣ
putemꝰ incritisfiris ertii de potestate tene¬
brarum: ce inregnum filii debita ñ gratu¬
ita adoptione transferri. Magno peceato
ꝑiit adam. & in illo om̃s ꝑterunt: quia
omni homini damnata natiuitate in¬
genitore hoc ẽ in adam. debetͣ ut ꝑeat.

Expanded text:
glorientur. Cur autem istum potius quam illum glorientur. Cur autem istum potius quam illum liberet, inscrutabilia sunt judicia ejus  dicimus, « O homo, tu quis es qui respondeas Deo » ? quam dicere audeamus, quasi noverimus, quod occultum esse voluit, qui tamen aliquid injustum velle non potuit . RESP. Haec omnia si non recte dicta sunt, scrutabilia sunt judicia Dei, et vestigabiles viae ejus; nec occultum est, quare ille potius quam iste salvatur; et in se non in Domino gloriabitur, qui aliis vitio suo pereuntibus electione dignus inventus est. Ac sic justitia quidem erit, quod plurimi damnantur: sed non erit gratia, quod plurimi liberantur. Absit haec a catholicis cordibus, absit talis impietas, ut quemquam putemus meritis suis erui de potestate tenebrarum, et in regnum Filii Dei debita, non gratuita adoptione transferri. Magno peccato periit Adam, et in illo omnes perierunt. Quia omni homini damnata nativitate genito, hoc in Adam debetur, ut pereat.
Abbreviated transcription (Latin):
riis aluis testimomiis diumartm scͥptu¬
iarum inddubitant̃ agnoscit᷑. qm̃fic̃ ab
hoc uiro definitum ẽ. fides. & inchoata ce
ꝑfecta dontm est dei: & hoc donum inqͥt
quib dam dari.quib dam ñdari omni¬
no ñ dubitat. qͥ non uult manifestissimiᷤ
sacris litteris repugnare. N putemꝰ hoc
ueracit̃ dictum: si om̃s homines fideles
funt. S cum alii credant abii uͦ noncre¬
dant. dicatq apłs non enimomniũ est fi¬
des:quis ñuideat fidem quam accepert̃
qui habent. non accepisse. qͥ ñ hñit
einde ait. Cur autem non Ui.¬
omnib decur. fidelem mouere non
debet. qͥ credit extino om̃sisse ad condem¬
nationem. sine dubitatione iustissimã:
ita ut nuilla ẽẽt dei tusta rep̃hensio. cẽ
sinullus inde lib̃aretur. Unde constat
magnam eẽ grãm: qͦd plurimi lib̾ant᷑.
Et quid s̃ deberetur in eis qui ñ lib̾ant᷑
agnoscunt: ut qͥ głatur ñ in suis meritᷤᷤ
quȩ paria uidet ẽẽ damnatis.s in dño

Expanded text:
rimis aliis testimoniis divinarum Scripturarum indubitanter agnoscitur, quoniam sicut ab hoc viro definitum est, Fides et inchoata, et perfecta, donum est Dei: et hoc donum, inquit, quibusdam dari, quibusdam non dari, omnino non dubitat, qui non vult manifestissimis sacris Litteris repugnare. Non putemus hoc veraciter dictum, si omnes homines fideles sunt: sed cum alii credant, alii vero non credant; dicatque Apostolus, Non enim omnium est fides : quis non videat fidem, quam acceperunt qui habent, non accepisse qui non habent? EXC. VI. Deinde ait: Cur autem non omnibus detur, fidelem movere non debet, qui credit ex uno omnes isse in condemnationem, sine dubitatione justissimam: ita usi nullus inde liberaretur. Unde constat magnam esse gratiam quod plurimi liberantur, et quid sibi deberetur in eis qui non liberantur agnoscant: ut qui gloriantur, non in suis meritis, quae paria vident esse damnatis, sed in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
etestanda &e abhominanda Responsio.
aut male act̾ionis credit atict̾orem: cuiꝰ p̃¬
destinatio nunqm ertrabonitatem. nũquã
corruptelas uͥginum. ñ instituere nouit
scã diumitas. s damnare. nec disponere
s punire: q̃ malahomines cũ admitar̃.
siris concupiscentiis ce cupihtatib seruiuN᷑.
quas ab illa pͥma uoluntarie p̃uaricationis
labe traxerunt. Cum autem declinant a
malo. ce faciunt bontim. a dño gressus
hominis dirigant̃: & uiam eiꝰ uolec pt̾ qͦd¬
dic̃ apłs. Oramꝰ autẽ ad dm̃: ut incħmali
faciatis. Non ut nos ꝓbati appareamus: s
ut uos qͦd bonum ẽ faciatis. Ñ gͦ castis ru¬
entium. nec malignitatem tinquoram. ne¬
q cupiditates peccantium p̃destinatio dei
aut ercitatt aut stiasit. aut impulit̾. sed
plane p̃destinauit iudicium sirm. qͦ uni¬
cuiq retͥbuturꝰ est ꝓut gessit: siue bonum
siue malum. Qͦa iudicium futurũ ominno
ñ ec̃t: si homines dei uoluntate peecarent.
Erit autem manifestissime & omins homo

Expanded text:
etestanda et abominanda opinio, aut malae actionis credit auctorem; cujus praedestinatio nunquam extra bonitatem, nunquam corruptelas virginum non instituere novit sancta divinitas, sed damnare; nec disponere, sed punire. Quae mala homines cum admittunt, suis concupiscentiis et cupiditatibus serviunt, quas ab illa prima voluntariae praevaricationis labe traxerunt: cum autem declinant a malo, et faciunt bonum, a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet  « Oramus autem ad Dominum, ut nihil mali faciatis, non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis . » Non ergo casus ruentium, nec malignitatem iniquorum, neque cupiditates peccantium, praedestinatio Dei aut excitavit, aut suasit, aut impulit; sed plane praedestinavit judicium suum, quo unicuique retributurus est prout gessit, sive bonum, sive malum. Quod judicium futurum omnino non esset, si homines Dei voluntate peccarent. Erit autem manifestissime, et omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cum. qui uocat que ñ funt tanquam ea q̃
sunt. & qui dis ꝑsos isrłis congregat. filu di
filii ꝓmissionis in una eccłia congregant᷑.
ut tmpleat᷑ quod ꝓmissum est abrahe: cui
dictum est quod in semme eiꝰ b̃ndicentur
uod quib dam eugłii p̾dicatio a dño
subtrahatur. ne ꝑcepta euangłii p̃di¬
catione saluentur. Responsio.¬
i probari potest.quod ex quo eungłm
Ipredicat᷑. nemo ꝓrstis fuerit. eui xp̃ia¬
na grã annunciata non fuerit. ñ rect̾e dicit᷑
tacitum. qͦd ostendit᷑ predicatum. Si aut̃
aliqñ inueniuntur homines quib ermͣ¬
gelium ñ fuerit p̾dicatum. non potest di¬
cisine iudicio dei factum. Qͦd nefas est
ideo rep̃hendi: quia t̃ potest comprehendi.

Expanded text:
r eum qui vocat quae non sunt, tanquam quae sunt, et qui dispersos Israel congregat, filii Dei filii promissionis in unam Ecclesiam congregantur: ut impleatur quod promissum est Abrahae, cui dictum est, quod in semine ejus benedicendae Quod quibsubtrahatur, ne percepta Evangelii praedicatione salventur. RESP. Si probari potest, quod ex quo Evangelium praedicatur, nemo prorsus fuerit, cui christiana gratia annuntiata non fuerit; non recte dicitur tacitum, quod ostenditur praedicatum. Si autem aliquo modo inveniuntur homines, quibus Evangelium non fuerit praedicatum; non potest dici sine judicio Dei factum: quod nefas est ideo reprehendi, quia non potest comprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
uod non pro totius redemꝑtione mũ¬
disaluator sit crucifixus. Responsio.
ta non fuerit: qͣmtus ille natꝰ sit insimilitu¬
dine carnis peccati: omnis autẽ hõ nascat᷑
in carne ꝑeccati. Ds̃ gͦ dci filiꝰ mortalitatiᷤᷤ
humane particeps factꝰ absq pecc̃õ: hoc
peccatorib & mortalib contulit: ut qui
natitutate eius consortes fuissent. tuncłm
peccati ce mortis euadent. Sicut itaq ñ
sufficit hominũ renouationi. natum ẽẽ ho
ortꝰ est sp̃u renas cant᷑: sic ñ sufficit hominũ
cõmoriant᷑ ei. & consepeliant᷑ in baptismo.
Auoqͥn nato saluatore in carne fub̃e nr̃e. et
crucifiro ꝓ omnib nob. ñ fuierat necessartũ
ut renascerem᷑: ae similitudini mortis etus
complantarem᷑. S cum sine hoc sacͣmento
nemohõtum conseqͣtur uitam et̃nam : ñ ẽ
Qui ideo in infiritate ña cõmunionem
fsubiit mortis: tit nos in uirtute eiꝰ hab̃emꝰ
consortium resurrectionis. Cum itaq re¬

Expanded text:
uod non pro totius mundi redemptione Salvator sit cruta non fuerit: quamvis ille natus sit in similitudine carnis peccati , omnis autem homo nascatur in carne peccati. Deus ergo Dei Filius, mortalitatis humanae particeps factus absque peccato, hoc peccatoribus et mortalibus contulit, ut qui nativitatis ejus consortes fuissent, vinculum peccati et mortis evaderent. Sicut itaque non sufficit hominum renovationi, natum esse homortus est, Spiritu renascantur: sic non sufficit hominum commoriantur ei et consepeliantur in Baptismo. Alioquin nato Salvatore in ccrucifixo pro omnibus nobis, non fuerat necessarium ut renasceremur, et similitudini mortis ejus complantaremur. Sed cum sine hoc Sacramento nemo hominum consequatur vitam aeternam; non est Qui ideo in infirmitate nostra communionem subiit mortis, ut nos in virtute ejus haberemus consortium resurrectionis. Cum itaque re
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i iħu xp̃i seruetur. fidelis est qͥuocauit
uos: qui etiam faciet. Item ad thessaloni¬
censes quod omnia bona ña siue in oꝑ.¬
ando. siue in loquendo. ce in eis ꝑseũan¬
tia. donasint de: ita p̃dicat ddicens. Ipse

Expanded text:
risti servetur. Fidelis est qui vocavit vos, qui etiam faciet . Item ad Thessalonicenses, quod omnia bona nostra, sive in operando, sive in loquendo, et in eis perseverantia, dona sint Dei, ita praedicat, dicens: Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Ominis sp̃c qui confitet᷑ iħm in carne
uenisse. ex deo ẽ: & omnis sp̃c qͥ soluit
iħm. ex deo ñ est. & hic ẽ antixp̃e. Item
idem dic̃. ab eo recipi euangłm: in quo ẽ
sp̃c ueritatis. Nos inquit ex deo sumus.
Qui nouit dm: audit nos. Qui non est
ex deo: ñ nos audit. In hoc cognos cimus
uidistis & nostis. confirmauit nomen eiꝰ.
& fides quȩ ꝑ eum est. dedit integram sa¬
nitatem istam: in conspectu omniũur̃m.
De fide qͦq lidiş cuiꝰ int̃ alias mulieres.
quȩ euangłm parit̃ audiebant dñs cor
aꝑint: ita in eadem narratur hẏstoria. Die
autem sabbatorum eg̃ssi sumꝰ extra portam.
tuxta flumen ubi uidebat᷑ cẽ oratio: &e se¬
dentes loquebamitr mulierib que con¬
uenerant. Et quedam mulier nomine
lydia pipuraria ciuitatis thiatrenoꝵ.
colens deum audiuit: cor curus dominꝰ
aꝑuit ut intendet his quȩ dicebantur a
paulo. Non autem ex humana sapientia
ẽẽ fidem. s ex inspiratione diuina: ipsius

Expanded text:
Omnis spiritus qui confitetur Jesum in carne venisse, ex Deo est; et omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deo non est, et hic est Antichristus . Item idem dicit ab eo recipi Evangelium, in quo est spiritus veritatis: Nos, inquit, ex Deo sumus. Qui novit Deum, audit nos; qui non est ex Deo, non audit nos. In hoc cognoscimus videtis et nostis, confirmavit nomen ejus, et fides quae per eum est, dedit integram sanitatem istam in conspectu omnium vestrum . De fide quoque Lydiae, cujus inter alias mulieres quae Evangelium pariter audiebant, Dominus cor aperuit, ita in eadem narratur historia: Die autem sabbatorum egressi sumus extra portam juxta flumen, ubi videbatur esse oratio; et sedentes loquebamur mulieribus quae convenerant. Et quaedam mulier nomine Lydia, purpuraria civitatis Thyatirenorum, colens Deum, audivit, cujus Dominus cor aperuit, ut intenderet his quae dicebantur a Paulo . Non autem ex humana sapientia esse fidem, sed ex inspiratione divina ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
subdidit: conuertere eos qͥ in conuertibi¬
les ꝑmansere. ñ potuit: Tales fuerunt qͥ
sunt attract̾i: quales hi qui infua duricra
sunt relicti. S illis tribuit gratia stupen¬
da quoduoluit: istis retribuit ueritas
tusta quod debtit: ut iudicium dei magis
inscrutabile sit. in electione gr̃e. quam ĩ
retributione iusticie. Ueruntamen ne il¬
la pars fidei.qua pic crcdimus din uelle ut
om̃s homines ueritatis agnitione saluent᷑.
ꝑ hoc quod de effect̾ib gr̃e euident̃ osten¬
ditur. infirmata uideatur: ad intendum
est auxiliante xp̃o. ut nobis stabilitas huiꝰ
definitionis appareat. S quia necessarie
inquisitionis negotrum. non leuem oꝑam
sͥ poscit impendi: secuturam dis putatio¬
nem ab exordio altius uolumins incho¬

Expanded text:
subdidit, convertere eos qui inconvertibisubdidit, convertere eos qui inconvertibiles permansere non potuit? Tales fuerunt qui sunt attracti, quales hi qui in sua duritia sunt relicti. Sed illis tribuit gratia stupenda quod voluit, istis retribuit veritas justa quod debuit, ut judicium Dei magis inscrutabile sit in electione gratiae, quam in retributione justitiae. Verumtamen ne illa pars fidei, qua pie credimus Deum velle, ut omnes homines veritatis agnitione salventur, per hoc quod de effectibus gratiae evidenter ostenditur, infirmata videatur; annitendum est, auxiliante Christo, ut nobis stabilitas hujus definitionis appareat. Sed quia necessariae inquisitionis negotium non levem operam sibi poscit impendi, secuturam disputationem ab exordio alterius voluminis incho
Abbreviated transcription (Latin):
tem. illam inuictissime reniti sententiã
dicentis apł. Qͥs enim te discernnt:
Qͥd habes quod ñ accepisti: Si autem
accepisti: qͥd gloriaris quasi ñ acceꝑis:
Gꝓfunditas illiꝰ questionis. quam scđd̾m
admirationem apłi impenetrabilem
confitemur: ꝑliberi arbiti uelle &e nolle ñ
soluitur. Quia licet insit homini uelle &e¬
nolle: tam̃ insidonatum. ñ bonum uelle¬
habet. Et illud contraxit natura ꝑ culpã:
hoc recipit nat᷑a ꝑ grãm. S quid illud sit
qͦd hec eadem natura in omnib hominib
ante reconciliationem rea. in omnib mi¬
sera. ñ inomnib iustificat᷑: & a ꝑeuntibus
quadam fui parte discerit᷑. ab eo quiue¬
nit querere & saluare quod ꝑierat: hu¬
manosensu prorsꝰ non potest indagaRi.
Quantumlibet enimimpiorum malig¬
itas accuset᷑ resistens gr̃e des:nunquid
ꝓbabuntur eã quib est collata meruisse :
Aut illa uirtus gr̃e. que sͥ quos uoluit

Expanded text:
tem, illam invictissime reniti sententiam tem, illam invictissime reniti sententiam dicentis Apostoli: Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid glorfunditas illius quaestionis, quam secundum admirationem Apostoli impenetrabilem confitemur, per liberi arbitrii velle et nolle non solvitur. Quia licet insit homini bonum nolle, tamen nisi donatum non habet bonum velle: et illud contraxit natura per culpam, hoc recipit natura per gratiam. Sed quid illud sit quod haec eadem natura in omnibus hominibus ante reconciliationem rea, in omnibus misera, non in omnibus justificatur, et a pereuntibus quadam sui parte discernitur ab eo qui venit quaerere et salvare quod perierat , humano sensu prorsus non potest indagari. Quantumlibet enim impiorum malignitas accusetur, resistens gratiae Dei; numquid probabuntur eam, quibus est collata, meruisse? aut illa virtus gratiae, quae sibi quos voluit
Abbreviated transcription (Latin):
cem meam aubiunt: & ego noui illas. et
sequunt᷑ me. Et ego uitam et̾nam dabo
illis. & non ꝑibunt in et̾num: nec quis¬
quam rapiet eas de manumea. Idem meo¬
dem eungłio. de his quos ꝑater dat filio.
qui ce om̃s ueniunt ad filtum &e quorũ
nullus ꝑit: hȩc ipstus dñi ore dicuntur.
Omne quod dat mͥ pat̃ uenit adme: ce
eum qͥuenit ad me ñ eiciam foras: quia
descendi de celo. ñ ut faciam uoluntatẽ
meam. s uoluntatem eiꝰ qui misit me pa¬
tris:ut omne quod dedit mͥ non ꝑdam
ex eo quicquam.s resus citem illud in
nouissimo die. Multa sunt alia in ca¬
nonicarum serie seͥpturarum: quȩ ui¬
tandȩ ꝓlixitatis studio p̃terimus. Qm̃
que assumpsimꝰ nec pauca sunt. nec ob¬
scura. nec leuia: quib plenissime decla¬
ratur. omnia quȩ ad ꝓmerendam uitam
ȩt̾nam ꝑtinent. sine gr̃a dei. nec inchoa¬
ri. nec augeri posse. nec ꝑfici: & contra
omem elationem de libero arbitͥo głan¬

Expanded text:
cem meam audiunt, et ego novi illas, et cem meam audiunt, et ego novi illas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do illis, et non peribunt in aeternum, nec quisquam rapiet eas de manu mea . Item in eodem Evangelio, de his quos Pater dat Filio, qui et omnes veniunt ad Filium, et quorum nullus perit, haec ipsius Domini ore dicuntur: Omne quod dat mihi Pater, venit ad me, et eum qui venit ad me non ejiciam foras: quia descendi de coelo, non ut facmeam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris: ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo quidquam, sed resuscitem illud in novissimo die . Multa sunt alia in canonicarum serie Scripturarum, quae vitandae prolixitatis studio praeterimus: quoniam quae assumpsimus, nec pauca sunt, nec obscura, nec levia: quibus plenissime declaratur, omnia quae ad promerendam vitam aeternam pertinent, sine gratia Dei nec inchoari, nec augeri posse, nec perfici: et contra omnem electionem de libero arbitrio glorian
Abbreviated transcription (Latin):
portunis &e malis hominib. Non enm
omnium est fides. fidelis autem dñs est:
qͥce confirmabit uos. & custodiet ama
ipse ꝑficiet. confirmabit. solidabitq cui
est uirtus. & podestas in scła scłoꝵ amen.¬
Ioħ̃s uero apłs quod trctoria sanctorum
opꝰ dei sit habitantis inscĩs. ita loquitur.
Uos ex deo estis filioli. & incistis mundũ:
qm̃ maior ẽ qͥ in nob̃ est. quam qui iN
mundo. Item idem. Omne quod natũ
est ex deo. uĩcit mundum: ce hec ẽ uict̾oria
que uincit mundum fides nr̃a. In eungłio
autẽ scđm lucam. dm̃ dare ut infide ꝑse¬
ueretur: ita ꝓmiturͤ. Dixit autem iħs pe¬
tro. Symon symon ecce sathanas postu¬
lauit ut uos cribraret sic̃ tͥcicum. ego autẽ
rogaui pro te petre. ne deficiat fides tua:¬
&e tu aliqñ conuersus confirma fr̃s tuos:
ce rogane intretis in temptationem. In e¬
de manu illius a nullo ragiantur:hec le¬
gimus dicere ueritatem. S tos ñ creditis:
quiañ estis de ouib meis.Ques mee uo¬

Expanded text:
s et malis hominibus. Non enim omnium est fides. Fidelis autem Dominus est, qui et confirmabit vos, et custodiet a malipse perficiet, confirmabit, solidabitque; cui est virtus et potestas in saecula saeostolus, quod victoria sanctorum opus Dei sit habitantis in sanctis, ita loquitur: Vos ex Deo estis, filioli, et vicistis mundum; quoniam major est qui in vobis est, quam qui in mundo . Item idem: Omne quod natum est ex Deo, vincit mundum; et haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra . In Evangelio autem secundum Lucam, Deum dare ut in fide perseveretur, ita promitur: Dixit autem Jesus Petro: Simon, Simon, ecce Satanas postulavit, ut vos cribraret sicut triticum. Ego autem rogaet tu conversus confirma fratres tuos, et roga ne intretis in tentationem . In Ede manu ipsius a nullo rapiantur, haec legimus dicere Veritatem: Sed vos non creditis, quia non estis de ovibus meis. Oves meae vo
Abbreviated transcription (Latin):
manos de caritate xp̃i. qua eos quos dili¬
git insuꝑabiles facit. id est usq in finem
ꝑscuerantes:. nam quid aliud est ꝑseuerare.
quam temptatione nonuiner: quis nos
inquit separabit a caritate xp̃i. tribula¬
gladrus. Sic̃ scͥꝑtum est. Qͥa propter te
mortificam dota die: estimati fuimus sict̃
oues occisionis. S in his omnib suꝑamꝰ:
ꝑeum qͥ dilexit nos. Item ad chorintios
de uict̾oria quam ꝑficit xp̃c: stimtilus in¬
quit mortis. peccatum. Cirtus uͦ peccati.
salomcenses de ꝑseuerandia quam deus
tribuit. ipse autem ait d̃s pacis scĩficet
uos ꝑ omnia: ut integer sp̃ctĩr ce anima¬

Expanded text:
manos de charitate Christi, qua eos quos diligit, inseparabiles facit, id est, usque in finem perseverantes: nam quid est aliud perseverare, quam tentatione non vinci? Quis nos, inquit, separabit a charitate Christi? Tribular te mortificamur tota die, existimati sumus sicut oves occisionis; sed in his omnibus superamus per eum qui dilexit nos . Item ad Corinthios de victoria quam perficit Christus: Stimulus, inquit, mortis peccatum est, virtus vero peccati salonicenses de perseverantia quam Deus tribuit: Ipse autem, ait, Deus pacis sanctificet vos per omnia, ut integer spiri
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. & patrem dñi nr̃iiħ̃u xp̃i. Et infra.
Os autem spei repleat uos omni gaudio
& pace incredendo: ut abundetis inspe
&e uirtute sp̃c scĩ. Quo testimonio. ñ solũ
fides s etiam gaudium. ce pax. ce abun¬
dantia spei. docentur nͥ in uirtute sp̃e sc̃i.
ñ hab̃i. Ad ephesios uͦscribens apl̃s. de
diuitiis gr̃e ꝓ malis bona retribuentis:
&e de fide quȩ ñ ex nobis s ex dei dono ha¬
betur hec loquit᷑. Ds̃ autem qͥ dtues est
in miscdia. ꝓpter nimiam caritatem suã
qua dilexit nos. & cum ẽẽmus mortui pec

Expanded text:
nfra: Deus autem spei repleat vos omni gaudio et pace in credendo, ut abundetis in spe, in virtute Spiritus sancti . Quo testimonio non solum fides, sed etiam gaudium, et pax, et abundantia spei, docentur nisi in virtute sancti Spiritus non haberi. Ad Ephesios vero scribens Apostolus de divitiis gratiae pro malis bona retribuentis, et de fide quae non ex nobis, sed ex Dei dono habetur, haec loquitur: Deus autem, qui dives est in misericordia, propter nimiam charitatem suam qua dilexit no
Abbreviated transcription (Latin):
autem iħc. dixit ei. B̾eatꝰ es symon bario¬
na.quia caro & sanguis non reuelait
tͥ. s pat̾ m̃s qui est in cęlis. Paulus uero
apłs hanc ipsam fidem scđ̾m menfurã
dari ꝓ arbitͥo largientis ita p̃dicat. Dico
enim ꝑ grãm quȩ data est mͥ omnibus qͥ
sunt int uos. non plus saꝑe qm oportet
saꝑe. s saꝑe ad sobrietatem. sic̃ unicuiq
deus diuisit mensuram fidei. Item idẽ.
imitatem recte fidei &e confeszionem in
honorem dei. adeo ẽe cominendans. d̃s
autem inquit patientie & solatii. det uo¬
bis idipsum saꝑe in alterutrum scdm iħor¬

Expanded text:
Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est . Paulus vero apostolus hanc ipsam fidem secundum mensuram dari pro arbitrio largientis ita praedicat: Dico enim per gratiam, quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos, non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem, sicut unicuique divisit Deus mensuram fidei . Item idem unitatem rectae fidei, et consensionem in honorem Dei a Deo esse commendans: Deus autem, inquit, patientiae et consolationis det vobis idipsum sapere in alterutrum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ce initium & consummatio oꝑis ñ ad
dm̃ s ad hominem referret᷑: qui ce inci¬
cipere & ꝑficere uoluisset. S hane in¬
sanissimam suꝑbiam in cadem epła ex¬
cellentissimus gr̃e p̃dicator elidit. dicens.
Innullo terreamini ab aduersariis q̃ ẽ
illis caus a ꝑditionis. uob̃ autem salutiᷤᷤ.
ce hoc a deo. Uobis enim donatum est ꝓ
xp̃o. non solum ut in eum credatis: sed
etiam ut ꝓ illo patiamini. Et tc̃m. ¶ũ
ce uelle ce oꝑari: ꝓbona uoluntate. Item
in pͥma ad thessalonicenses docet ex deo
ẽẽ. pͥncipium. & ꝓfect̾um: confũmationẽ¬
q uirtutũ dicens. Ipse autem d̾s & pater

Expanded text:
ut et initium et consummatio operis non ad ut et initium et consummatio operis non ad Deum, sed ad hominem referretur, qui et incipere et perficere voluisset. Sed hanc insanissimam superbiam, in eadem Epistola excellentissimus gratiae praedicator elidit dicens: In nullo terreamini ab adversariis, quae est illis causa perditionis, vobis autem salutis, et hoc a Deo. Vobis enim donatum est pro Christo non solum ut in eum credatis, sed etiam ut pro illo patiamini Ibidem, 28 cere pro bona voluntate . Item in prima ad Thessalonicenses docet ex Deo esse principium et profectum, consummationemque virtutum, dicens, Ipse autem Deus et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ceperit dicens. Nonpotest homo acciꝑe
qͥcquam: nͥ fuerit ei datum de celo. In
eius demuͦ eungłio doctͥna est. ipsius ue¬
ritatis. quod nemo uenit ad filtum nisi
attract̾us a patre: quia uenturum ds. &
intelligentem & obedientem facit. Ne¬
mo inquit potest uenire ad me. nͥ pater
quimisit me attraxerit eum: &e ego re¬
fuscitabo eum in nouissimo die. Scͥptũ
est enim in ꝓpłis: & erunt om̃s docibileᷤᷤ
dei.Ommis qui audiuit a patre meo ce¬
didicit: uenit ad me. Et infra. Propter
hoc dixiuob. quia nemo potest uenire
adme. nͥ datum fuerit ei a pr̃e meo. Ifide
autem & in bonis oꝑib ꝓficere ac ꝑseuera¬
re usq in finem. muneris atq auxilii ẽẽ
diuim. sc̃arum scͥpturarum confirmat
quia qui cȩpit inuob̃ opus bonum ꝑfici¬
et usq in diem xp̃i iħui. Huius autem
testimonii uirtutem. qͥdamuolens ad
sui sensꝰ prauitatem conuertere: ita qͦd
dictum est. qͥ cȩpit in uobis uolebat in¬
delligi. quasi dictum ẽc̃t. qui cepit ex uob̃:

Expanded text:
perit, dicens: Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo . In ejusdem vero Evangelio doctrina est ipsius veritatis, quod nemo veniat ad Filium, nisi attractus a Patre: quia venturum Deus et intelligentem et obedientem facit. Nemo, inquit, potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum: et ego resuscitabo eum in novissimest enim in prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Et infra, Propter hoc dixi vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo . In fide autem et in operibus bonis proficere ac perseverare usque in finem, muneris atque auxilii esse divini sanctarum Scripturarum confirmat quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jesu . Hujus autem testimonii virtutem quidam volens ad sui sensus pravitatem convertere, ita quod dictum est, Qui coepit in vobis, volebat intelligi, quasi dictum esset, Qui coepit ex vobis:
Abbreviated transcription (Latin):
Ept̃ quod dicit. Ascendens in altum. cap¬
tiuam duxit captiuitatem: dedit dona
hominib. Item idem in scda ad chorin¬
tios dic̃: quod ne ad cogitandum qͥdem
quod sp̃itale est. idonei simts. nͥ ꝑ grãm
dei. fiduciam autem talem habemus ꝑ
aliquid cogitare a nobis quasi anobis¬
metipsis: s sufficientia nr̃a ex deo ẽ. Qui
ce idoneos nos fecit ministros noui desta
menti: ñ littera s sp̃u. Littera enim occid:
sp̃c autem uiuificat. Et tc̃m in eade epła.
docens bonoꝵs oꝑm ce affectum &e stiffici¬
entiam a deigr̃a ministrari. potens est
auteminquit ds. omnem grãm abun¬
dantem facere inuobis:ut in omnibus
ꝑ omnia fufficientiam habentes. ab un

Expanded text:
in altum, captivam duxit captivitatem, dedit 882 dona hominibus . Item idem in secunda ad Corinthios dicit quod ne ad cogitandum quidem quod spiritale est idonei simus, nisi per gratiam Dei: Fiduciam autem talem habemus pealiquid cogitare a nobis, quasi ex nobismetipsis; sed sufficientia nobis ex Deo est, qui et idoneos fecit nos ministros novi Tementi, non littera, sed spiritu. Littera enim occidit, spiritus autem vivificat . Et iterum in eadem Epistola, docens bonorum operum effectum et sufficientiam a Dei gratia ministrari: Potens est autem, inquit , Deus omnem gratiam abundare facere in vobis, ut in omnibus per omnia sufficientiam habe
Abbreviated transcription (Latin):
porib ꝓpt̾ uos. qͥ ꝑiꝑsum fideles estis ĩdm̃.
qui sus citauit eum a mortuis: ce glam ei
dedit. ut fides ũra ce spes eẽt in domino.
Itemidem in scd̃a epła de fidei ꝑceptione:
sic loguitur. Symon petrꝰ seritus ce apl̃s

Expanded text:
propter vos, qui per ipsum fideles estis in Deum, qui suscitavit eum a mortuis, et gloriam ei dedit, ut fides vestra et spes esset in Domino . Item idem in secunda Epistola de fidei perceptione sic loquitur: Simon Petrus servus et apos
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis uerbum auditꝰ dei. accepistis ñ
ut uerbum hominis. s sic̃ est uere t̾bũ
dei: qͥ oꝑatur in uobis. qui credidistis.
Potuit ne plenius aut euidentꝰi demon¬
strari. dei ẽẽ donum credentium fidem:
quam ut ideo agerentur gr̃ȩ deo. qm̃
ñ quasi de hominum sermone dubita¬
runt. s tanqͣm deoloquenti. ꝑ homineᷤᷤ
crediderunt. qͥ in ipsis est oꝑatus. uticre¬
derent: In scda qͦq: ad eosdem thessalo¬
nicenses epła. de fide in xp̃o ꝓficientiũ.
ita apłs loguitur: grãs agere debemus

Expanded text:
auditus Dei, accepistis non ut verbum hominum, sed, sicut est vere, verbum Dei, qui operatur in vobis, qui credidistis . Potuitne plenius aut evidentius demonstrari, Dei esse donum credentium fidem, quam ut ideo agerentur gratiae Deo, qupraedicabatur, non quasi de hominum sermone dubitarunt, sed tamquam Deo loquenti per homines crediderunt, qui in ipsis est operatus ut crederent? In secunda quoque ad eosdem Thessalonicenses Epistola de fide in Christo proficientium ita Apostolus loquitur: Gratias agere debemus
Abbreviated transcription (Latin):
eius illuminatos ocłos cordis ur̃i. utsci¬
atis que sit spes uocationis eiꝰ: que diui¬
tie głȩ hereditatis eiꝰ in scĩs. De fide etiam
colosensiumsimilit̃ deo grãs agens: grãs
agimꝰ inquit deo. &e ꝑat dm̃inr̃i iħu xp̃i

Expanded text:
s oculos cordis vestri, ut sciatis quae sit spes vocationis ejus, quae divitiae gloriae haereditatis ejus in sanctis . De fide etiam Colossensium similiter Deo gratias agens. Gratias agimus, inquit, Deo et Patri Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat istos contͣ ueritatem etiam qͦd de
maioꝵ uoluntatib loquunt᷑ astruere:
eorumq ꝑfuasiomi diuinoꝵ eloquiorum
testimoma repugnare.Que si omma
sermoni nr̃ouelinus annectere : modꝰ
ñ erit disserendi. Que tam̃ se recordatio¬
ni oͦferunt. ñ omittant᷑. ut quantum
satis ẽ manifestet᷑. omne hominis bo¬
num meritum ab initiofidei usq adꝑ
serantie consummationẽ. donum atq
luntatis & iuste act̾ionis ẽ genitrix. quo
ipsa fonte nascat᷑. apl̃s paulus erponat.
qui ꝓ romanoꝵ fide deo gratias agit
dicens.Primum quidem gr̃as agodo¬

Expanded text:
probat istos contra veritatem etiam quod de probat istos contra veritatem etiam quod de majorum voluntatibus loquuntur, adstruere, eorumque persuasioni divinorum eloquiorum testimonia repugnare. Quae si omnia sermoni nostro velimus annectere, modus non erit disserendo. Quae tamen si se recordationi offerunt, non omittentur ut, quantum satis est, manifestetur omne hominis bonum meritum ab initio fidei usque ad perseverantiae consummationem, donum atque luntatis et justae actionis est genitrix, quo ipsa fonte nascatur, apostolus Paulus exponat, qui pro Romanorum fide Deo gratias agit, dicens, Primum quidem gratias ago
Abbreviated transcription (Latin):
tam impudent̃ ufuros. tt aut fortuito
ista dicant accidere: aut ñ renatos asse¬
rant ñ ꝑire. Aꝑte enim aut cum paga¬
nis conuincent᷑ sentire de fato: aut cũ
pelagiams.tͣnsfusum in posteros ade
negare peccatum. fato autem non bap¬
tizari paruulos. nec pelagiam potuer̃t
dicere: s qͥa eos liberos a peccato ausift̃
ꝓfiteri. mertiere damnari. Cum gͦ de
dis cretione omniũ homintm que stilo
uentilet᷑. & ab omnib hominib partiu¬
li nequeant seyarari. simulq de totius
xtatis hominib ueritas dixerit. filius ho¬
minis uenit querere & saluare quod ꝑi¬
erat: frustra ꝓfunditatem inserutabilis
gr̃e ꝑ liberum arbitͥum conantur apire:
qui eausam electionis in eoꝵ constituunt
merttis. qͥ eligunt᷑. Et cum multa de ma¬
iorum uoluntate ac tudicio tnepta & falsa
ꝓtulerint. in paruulorum tam̃ discretiõe
deficiunt: nec possunt de eiꝰ questionis ra
mitas autem & magnitudo diuinȩ gr̃e.

Expanded text:
tam impudenter usuros, ut aut fortuitu tam impudenter usuros, ut aut fortuitu ista dicant accidere, aut non renatos asserant non perire. Aperte enim aut cum paganis convincerentur sentire de fato, aut cum Pelagianis transfusum in posteros Adae negare peccatum. Fato autem non baptizari parvulos nec Pelagiani potuerunt dicere, sed quia eos liberos a peccato ausi sunt profiteri, meruere damnari. Cum autem de discretione omnium hominum quaestio ventiletur, et ab omnibus hominibus parvuli nequeant separari, simulque de totius aetatis hominibus Veritas dixerit: Filius hominis venit quaerere et salvare quod perierat , frustra profunditatem inscrutabilis gratiae per liberum arbitrium conantur aperire, qui causam electionis in eorum constituunt meritis qui eliguntur. Et cum multa de majorum voluntate ac judicio inepta et falsa protulerint, in parvulorum tamen discretione deficiunt, nec possunt de ejus quaestionis ratmitas autem et magnitudo divinae gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
aliosq ñ degit. multi enim uocati. pau¬
ciautem elect̃i: ad merita humane refer̃t
toluntatis: docentes scilicet neminemgͣ¬
tis. s ex retͥbutione saluari: qͥa omnibus
naturaliter sit insitum. ut siuelint. pos¬
sint ueritatis ẽẽ participes: eisq affluere
grãm. a quib fuerit expetita. Quȩ diffi¬
nitio. ut interim de gr̃e ueritate taceatur:
de his uidet᷑ aliquam ostentare ratiuncu¬
lam. qͥ liberoutunt᷑ arbitͥo :. De parucilis
uͦ quib sine ullo bone uoluntatis merito.
in originali uulnere cum cȩt̃is mortal¬
bus catisa cominuins ẽ. nicħ podest ex¬
positioinis afferre. qua doceat curisti sal¬
ui fiant renati. illi ꝑeunt non renati:
sub illius ꝓuidentia & ommpodentia.
in cuiꝰ manu est anima omnis uiuen¬
tis. ce sp̃c unuerse carnis hominis: et
cui ddr breues dies hominis sunt. nũs
dierum eiꝰ apud te ẽ. N autem putoistoᷤ
uoluntatum patͦnos. simplicitate ullors

Expanded text:
aliosque non eligit multi enim sunt vocati, paualiosque non eligit multi enim sunt vocati, pauci autem electi ad merita humanae referunt voluntatis, docentes scilicet neminem gratis, sed ex retributione salvari, quia naturaliter omnibus sit insitum, ut si velint, possint veritatis esse participes, eisque affluere gratiam, a quibus fuerit expetita. Quae definitio ut interim de gratiae veritate taceatur de his videtur aliquam ostentare ratiunculam, qui libero utuntur arbitrio. De parvulis vero quibus sine ullo bonae voluntatis merito in originali vulnere cum caeteris mortalibus causa communis est, nihil potest expositionis afferri, qua doceatur cur isti salvi fiant renati, illi pereant non renati, sub illius providentia et omnipotentia, in cujus manu est anima omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, et cui dicitur: Breves dies hominis sunt, numerus dierum ejus apud te est . Non autem puto istos voluntatum patronos, simplicitate illorum
Abbreviated transcription (Latin):
&e nicħ illic occultum. incħ uelint esse
secretum. ubi apl̃s ñ quid sentiendum eẽc
aꝑuit: s qͥd non scrutandum ẽẽt ostend̃.
Nullis ettim quodiam supͣdiximꝰ studiiᷤ.
nullis ingeniis indagare concessum ẽ.
dulitate conclus erit. ut omnium mise¬
reatur: & tñ illis scłis quib unum isrłem
erudiebat. innumetabiles popłos impioꝵ
illuminare distulerit: & nunc eundem
isslem donec untu̾sitas gentium intͦeat.
obcecatum ẽẽ patiatur. ꝑeuntem in dot
milib nascentium atq morientium : &
saluandum in cis qͦs finis inuenerit. Qͦ
misttrio totoscͥpturarum corꝑe dilatato:
innotuit qͥdem nob̃ quid factum sit. qͥd
fiat. qͥdue faciendum sit. S quare ita
fieriplacũit: ab humane intelligentiȩ cõ¬
demplatione subtract̾um ẽ. Isti autem qui
nescire aliqͥd erubescunt. ce ꝑ occasionem
ob sciͣtatis tendunt laqueos deceptionis.
omnem discretionem qua alios ds elegit.

Expanded text:
et nihil illic occultum, nihil velint esse et nihil illic occultum, nihil velint esse secretum, ubi Apostolus non quid sentiendum esset aperuit, sed quid non scrutandum esset ostendit. Nullis etenim quod supra jam diximus studiis, nullis ingeniis indagare concessum est,dulitate concluserit, ut omnium misereatur ; et tamen illis saeculis quibus unum Israelem erudiebat, innumerabiles populos impiorum illuminare distulerit; et nunc eumdem Israelem, donec universitas gentium introeat, obcaecatum esse patiatur, pereuntem in tot millibus nascentium atque morientium, et salvandum in eis quos mundi finis invenerit. Quo mysterio toto Scripturarum corpore dilatato, innotuit quidem nobis quid factum sit, quid fiat, quidve faciendum sit: sed quare ita fieri placuerit, ab humanae intelligentiae contemplatione subtractum est. Isti autem qui nescire aliquid erubescunt, et per occasionem obscuritatis tendunt laqueos deceptionis, omnem discretionem qua Deus alios eligit,
Abbreviated transcription (Latin):
cur saluator omnium hominũ ñ om̃ib
dederit hc̃ sensum ut cognoscerent uerũ
dm̃. &e ẽẽnt. id ẽ ꝑmanerent in uero filio
eiꝰ. quamtuis credamꝰ nullis hominibus
opem gr̃e in totum fuisse fubtract̾am.
de qͦ plenius in cons equentib disseremꝰ:
sis unum sͥ popłm quem adtieritatis cog¬
nitionem erudiret exceꝑit: de qͦ tudicio di
si non est conquerendum: multominus
de hoc quod cum elect̾ione omntum gen¬
dium gerit̃ murmurandũ. Quȩ enm
ds occulta ẽẽ uoluit: ñ sunt scrutanda.
Que autem manifesta fecit. ñ sunt negli¬
genda: ne ce inillis illicite curiosi. & in hiᷤ
damnabilit̃ inuemamur ingrati. D aut̃e
ignoramꝰ. qͦsdam ẽe tam inconsiderate p̃¬
sumptionis. & tam suꝑbe arrogantiȩ.
ut quod p̃cipuus magister gentium. ñ
ab hominib neq ꝑ hominem. s diuinitꝰ
eruditus. supͣ mensuram scientie suȩ lon¬
ge &e alte remotum ẽẽ confessus est. au¬
deant fals: nominis temerare doctͥna:

Expanded text:
cur Salvator omnium hominum non omnibus dedit hunc sensum, ut cognoscerent verum Deum, et essent, id est, permanerent in vero Filio ejus: quamvis credamus nullis hominibus opem gratiae in totum fuisse subtractam, de quo plenius in sequentibus disseremus: sis, unum populum sibi quem ad veritatis cognitionem erudiret exceperit: de quo judicio Dei si non est conquerendum, multo minus de hoc quod cum electione omnium gentium geritur, murmurandum est. Quae enim Deus occulta esse voluit non sunt scrutanda: quae autem manifesta fecit, non sunt neganda, ne et in illis illicite curiosi, et in istis damnabiliter inveniamur ingrati. Non autem ignoramus esse quosdam tam inconsideratae praesumptiout quod praecipuus magister gentium, non ab hominibus neque per hominem , sed divinitus eruditus, supra mensuram scientiae suae longe et alte remotum esse confessus est, audeant falsi nominis temerare doctrina;
Abbreviated transcription (Latin):
testificatur: de testimontum eius nemo ac¬
cipit: qͥ accipit testimonium eiꝰ. signauit
qm̃ ds uerax est. G quantum attinet ad
humani gñis cecitatem. longa ignorandiȩ
ce suꝑbie nocte contract̾am: uenit ĩ mun
dum creator munch. &e mundus eum ñ
cognouit: lux lucet in deneb̾s ce tenebre
eam ñ comp̃henderunt. qͥ suꝑ omnes ẽ.
quod uidit &e audiuit testat᷑: & testimo¬

Expanded text:
 testimonium ejus nemo accipit. Qui accipit testimonium ejus, signavit quoniam Deus verax est . Igitur quantum attinet ad humani generis caecitatem, longa ignorantiae et superbiae nocte contractam, venit in hunc mundum Creator mundi, et mundus eum non cognovit ; lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt ; qui super omnes est, quod vidit et audivit, testificat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habebitis uitam in uob̃: s diceretur. nͥ
quis fuerit iustꝰ &e bonus. beatus in eter¬
num esse ñ poterit. Nec opus ẽet ꝑ aqm
& sp̃m renas ci: si ꝑ mandatum sufficẽt
erudiri. Et euacuaret᷑ fides. quȩ credit
ꝑ baptismum omnia peccata dimitt: si gr̃a
ñ malis & impiis. s bonis ce rectis doceret᷑
impendi. O rigo itaq uerȩ uitȩ uerȩq iu¬
sticie. in regenerationis ẽ posita sacram̃to:
ut ubi homo renascit᷑: ibi etiam ipsarum
uirtutum ueritas oriatur. Et incipians
ad ꝑpetuam głam ꝓficere ꝑfidem: quȩ
uix ad temporalem uanȩ laudis poterañ
ꝑuenire mercedem. Siue enmiudeus le¬
gis scientia tumens. siue grecꝰ studio sapĩȩ
naturalis inflatꝰ. priusqͣm tustificetur
ꝑ fidem xp̃i: conclusus est sub peccato.
Et si isua infidelitate ꝑstiterit: ira dei
manet suꝑ illum. illa scilicet in ade p̃ua¬
ricatione contracta: de qua apłs loqutt᷑

Expanded text:
non habebitis vitam in vobis ; sed diceretur: Nisi non habebitis vitam in vobis ; sed diceretur: Nisi quis fuerit justus et bonus, beatus in aeternum esse non poterit. Nec opus esset per aquam et Spiritum renasci, si per mandatum sufficeret erudiri. Et evacuaretur fides, quae credit per baptismum omnia peccata dimitti, si gratia non malis et impiis, sed bonis et rectis doceretur impendi. Origo itaque verae vitae, veraeque justitiae in regenerationis est posita sacramento; ut ubi homo renascitur, ibi etiam ipsarum virtutum veritas oriatur; et incipiant ad perpetuam gloriam proficere per fidem, qui vix ad temporalem vanae laudis poterant pervenire mercedem. Sive enim Judaeus legis scientia tumens, sive Graecus studio sapientiae naturalis inflatus, prius quam justificetur per fidem Christi, conclusus est sub peccato: et si in sua infidelitate perstiterit, ira Dei manet super eum, illa scilicet in Adae praevaricatione contracta, de qua Apostolus loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
ic nouissimo dare: sic̃ & tͥ. Aut non licet
mͥ de mea re facere qͦd uolo: An ocłs tuus
neqm est. quia ego bonus sum: Certe
huic calum matori. iniusta uidebat᷑ hȩc
largitas. Et qͥd eruditionis retulit: qͥd
tationis accepit: Non ẽ ei dispensationiᷤᷤ
reuelata iusticia: nec ad inspectionem se¬
creti latentis admissꝰ est: s ut a discutien¬
dis dei tudicuis abstineret. opposita est ci
qͣsi illi ce ab apło diccret᷑. O homo tuqͥs es
qui respondeas deo᷑ Dũquid dicit figm̃¬
tum ei qui se finxit: quare me sic fecisti:
Omnib gͦ hominib cuitslibet gentis ce
gñis. cinus libet conditionis & etatis.
eaus a ꝑcipiende gr̃e uoluntas dciẽ. apd
quam ratio electionis abscondita est: ab
ea gr̃a incipientib meritis. qm accepere
sine meritis. Que si possent bona esse
sine grã. ñ diceretur. nͥ quis renatus fue¬
rit ex aqua &e spũ sc̃o. ñ intrabit in reg¬
rum celoꝵ: &e nͥ manducaueritis carnẽ
filii hominis. & biberitis etus sanguinem.

Expanded text:
ovissimo dare sicut et tibi. Aut non licet mihi de re mea facere quod volo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? Certe huic calumniatori injusta videbatur haec largitas. Et quid eruditionis retulit? quid rationis accepit? Non est ei dispensationis hujus revelata justitia, nec ad inspectionem secreti latentis admissus est: sed ut a discutiendis Dei judiciis abstineret, opposita est ei quasi illi et ab Apostolo diceretur: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum eiOmnibus ergo hominibus cujuslibet gentis et generis, cujuslibet conditionis et aetatis, causa percipiendae gratiae voluntas Dei est, apud quam ratio electionis abscondita est, ab ea gratia incipientibus meritis quam accepere sine meritis. Quae si possent bona esse sine gratia, non diceretur: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelinis, et biberitis sanguinem ejus,