comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cogamur. Sed si defuer̃ aliqͥ qͥ ñ audi¬
eriunt: qui non deessent. P rodest ait̃ ili t
diusti. Confitemini. ut decoremini: ut ueb
uos circũ amictus luce. sicut uestim̃tũ atõ¬
amictus eccłam suam: quia ipsa facta eli
in illo. quȩ priꝰ erat tenebrȩ inse: dicentia¬

Expanded text:
non cogamur: si defuerunt aliqui, qui non audinon cogamur: si defuerunt aliqui, qui non audierunt, non deessent; prodest autem illis nduisti.» Confitemini, ut decoremini, ut induat vos. «Circumamictus lucem sicut vestimentum.» Circumamictus Ecclesiam suam; quia ipsa facta est lux in illo, quae prius erat tenebrae in se, dicent
Abbreviated transcription (Latin):
uolentie. quȩ extorqu& ista etiam infirmis
uribꝰ nris. Tamen quantũ dñs donat qͥ &
ipsas uires. uobis orantibus donare dignet᷑:
qm̃ psalmi huiꝰ pͥmas partes die iam nuper
p̃cedente tractauimꝰ. etiam sequentia susci¬
pienda sunt: & illo uiuante in cui nomine
cepimꝰ. t̃minanda sunt. Comm̃daueramꝰ aut̃
caritati ur̃e qui affuistis: totum istũ psal¬
mum figuratis mẏsteriis ẽẽ contextũ. Un¬
de qͦd difficiliꝰ queritur: sol& dulci inueniri.
Nec putetis ista uobis obscuritate substrac¬
ta: sed difficultate condita. ad hoc qͦd sępe
iam diximꝰ. ut detur petentibꝰ: inueniat᷑
a querentibꝰ: intret᷑ apulsantibꝰ. Sed opus
ẽ nobis aliquanto maiore & silentio ur̃o &¬
patientia: ut pauca quȩ dicturi sum̃. non
ꝑ strepitũ tempꝰ ampliꝰ occupent. Lauea enĩ
nos dicere temporis cogit angustia: qͦd no¬
uit & caritas ur̃a debere nos exequiis fide¬
lis corporis sollempne obsequiũ: ecce iã qͦ
dicta sunt repetere. & rursus ex ponere

Expanded text:
qua extorquetis etiam infirmis viribus nostris. Tamen, quantum Dominus donat, qui et ipsas vires vobis orantibus donare dignetur, quoniam psalmi hujus primas partes die jam nuper praecedente tractavimus; etiam sequentia suscipienda sunt, et illo adjuvante, in cujus nomine coepimus, terminanda sunt. Commendaveramus autem Charitati vestrae, qui adfuistis, totum istum psalmum figuratis mysteriis esse contextum. Unde quod difficilius quaeritur, solet dulcius inveniri. Nec putetis ista vobis obscuritate subtracta, sed difficultate condita; ad hoc, quod saepe jam diximus, ut detur petentibus, inveniatur a quaerentibus, intretur a pulsantibus . Sed opus est nobis aliquanto majore et silentio a vestra, ut pauca quae dicturi sumus, non per strepitum tempus amplius occupent. Pauca enim nos dicere temporis cogit angustia, quod novit et Charitas vestra debere nos exsequiis fidelis corporis solemne obsequium. Ecce jam quae dicta sunt repetere, et rursus exponere
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti ꝓprie factum in creatura ista ue¬
locitatẽ uerbi fortasse comm̃dat scriptu¬
ra. De qua uelocitate. iã pͥdem. in alio
psalmo locuti sumꝰ: ubi scriptũ ẽ. usq in
uelocitatẽ currit u̾bum eiꝰ : quia nichil
uentis uelociꝰ. Norunt homines. Quomͦ
illa facilitas comm̃dabat᷑ in pelle: nichil
eni tã faciliꝰ ab homine qͣm pellis exten¬
ditur: sic & hic insinuans dnm uł u̾bum
eiꝰ ubiq p̃sentem. uelocitate motꝰ nichil
deserere : quia tu non noueras aliqͥd uen¬
to uelociꝰ. ambulat inquit suꝑ pennas
uentorum. id ẽ uelocitas eiꝰ suꝑat uelo¬
citatẽ uentorum: ut ꝑpennas uentorum
intelligas uelocitatẽ uentoꝵ. & uerbũ
aĩ intelligas uelociꝰ om̃ibꝰ uentis. Et sic
in pͥma facie considationis. pulsem ad
aliquid interiꝰ: & figurate aliquid nobis
indicent iste littere. Uentos quide intel¬
ligimus in figura non absurde animas.
Non quia uentus ẽ anima: sed quia in¬
uisibilis ẽ uentus. Quamius res corporea

Expanded text:
eluti proprie factum in creatura ista. Velocitatem verbi fortasse commendat Scriptura; de qua velocitate jampridem in alio psalmo locuti sumus, ubi scriptum est: «Usque in velocitatem currit verbum ejus» . Quia nihil ventis velocius norunt homines. Quomodo illa facilitas commendabatur in pelle; nihil enim facilius ab homine quam pellis extenditur: sic et hic insinuans Deum vel Verbum ejus ubique praesentem, velocitate motus nihil deserere, quia tu non noveras aliquid vento velocius, «Ambulat,» inquit, «super pennas ventorum,» id est, velocitas ejus superat velocitatem ventorum: ut per pennas ventorum intelligas velocitatem ventorum, et verbum Dei intelligas velocius omnibus ventis. Et sic in prima facie considerationis: pulsemus ad aliquid interius, et figurate aliquid nobis indicent istae litterae. 13. Ventos quidem intelligimus in figura non absurde animas: non quia ventus est anima, sed quia invisibilis est ventus, quamvis res corporea,
Abbreviated transcription (Latin):
cuta st̃ mysteria. Tam̾ ita sonat. ut & puc¬
ros audire delec de: & imperiti accedant ad
bibendũ. ⁊ satiati. uetent in psallendo.
Bib nt uͦ n ores ł est.ȩ & maiores: sed
capatiꝰ naiore. qͥ. iuscipiunt onagri in si¬
Dulieres uiris suis. sr borte sint. ba
ab initio masculũ & feminã fecit. Es
coniunxit: homo non separ&. Bendea¬
didit. Qui dimiserit uxorem suã exar

Expanded text:
culta sunt mysteria; tamen ita sonat, ut et pueculta sunt mysteria; tamen ita sonat, ut et pueros audire delectet, et imperiti accedant ad bibendum, et satiati ructent in psallendo. Bibunt ergo minores bestiae et majores; sed capacius majores, quia «suscipient onagri in siMulieres viris suis subditae sint» . Bibant ab initio masculum et feminam fecit? Quod Deus conjunxit, homo non separet.» Deinde addidit: «Qui di
Abbreviated transcription (Latin):
dius. Potabunt & ipsi in sitim suam. Flu¬
unt enĩ & illȩ aque : in de bibit lepus. inde
onager. Lepus paruus: & onager magnꝰ
Lepꝰ timidꝰ: & onager ferus. U terq inde
bibit: sed quisq in sitim suam. Non dicit
aqua lepori sufficio. & repellit on agrum:
neq hoc dicit. onager accedat. lepꝰ si ac¬
cesserit rapiatur. Iam fidelit̃ & temꝑate
fluit : ut sic onagrũ sati&. ne leporem
terreat. Sonat strepitꝰ uocis tulliane:
cicero legitur: aliqͥs liber ẽ: dialogus
eiꝰ ẽ: siu̾e ipsius siue platonis: siue cuiꝰ¬
cumq talium. Audiunt imꝑiti: infirmi.
minoris cordis. Qͥs aud& illuc aspirare :
Strepitꝰ aquę. & forte turbate: certe tam̃
tam rapacit̃ fluentis. ut anii ial timidũ
ñ audeat accedere & bibere. Cui sonuit. in
pͥncipio secit ds̃ celũ & t̾ram. & ñ ausus ẽ
hibere : cui sor : psalmꝰ. & dic& multũ
ẽ ad ne. Ecce mͦ qͦd sonat psalmꝰ: certe oc¬

Expanded text:
dinis. Potabunt et ipsi in sitim suam; fludinis. Potabunt et ipsi in sitim suam; fluunt enim et illis aquae. Inde bibit lepus, inde onager: lepus parvus, et onager magnus; lepus timidus, et onager ferus; uterque inde bibit, sed quisque «in sitim suam.» Non dicit aqua, Lepori sufficio, et repellit onagrum: neque hoc dicit, Onager accedat, lepus si accesserit, rapietur. Tam fideliter et temperate fluit, ut sic onagrum satiet, ne leporem terreat. Sonat strepitus vocis Tullianae, Cicero legitur, aliquis liber est, dialogus ejus est, sive ipsius, sive Platonis, seu cujuscumque talium: audiunt imperiti, infirmi minoris cordis; quis audet illuc aspirare? Strepitus aquae, et forte turbatae; certe tamen tam rapaciter fluentis, ut animal timidum non audeat accedere et bibere. Cui sonuit, «In principio fecit Deus coelum et terram» , et non ausus est bibere? Cui sonat Psalmus et dicat: Multum est ad me? Ecce modo quod sonat Psalmus, certe oc
Abbreviated transcription (Latin):
manducabit. Magna illa & mira contẽ¬
platio erit. Et qͥs de illa digne dicit isto
tẽpore : cum int̾ montes flu int aquȩ:
seant. Cum ꝑtrinseunt aq ę bibit᷑ in ꝑe¬
ꝯr inatione: ne sit. in uia aeficiamꝰ. Pota¬
bunt om̃s bestię siluȩ. Ina̾e uenistis: de
silua collecti estis. Et qualis silua: Nulsꝰ
hominum ibi transiebat: qͥa nullus ꝓpħa
illuc missus erat. Sed ad archam constru¬
endam: concisa sunt ligna de siluis. Inde
ligna : inde bestię: inde uenistis. Ergo bibite.
Potabunt om̃s bestię siluę. Suscipient ona¬
gri in siti sua. O nagros: quasdam magnaᷤ
bestias dicit. Qͥs enĩ nesciat onagros dici
agrestes asinos: Magnos gͦ qͦsdamꝰ dicit
indomitos. Nullum enim habebant gentes
iugum legis. U iuebant multę gentes mori¬
bꝰ suis: suꝑba iactantia uagantes tanquam
in ceserto. E om̃s qͥdem bestię ita: sed ona¬
gri positi sunt ad significationẽ magnitu¬

Expanded text:
manducabit. Magna illa et mira contemmanducabit. Magna illa et mira contemplatio erit. Et quis de illa digne dicit isto tempore, cum inter montes fluunt aquae? seant: cum pertranseunt aquae, bibitur in peregrinatione, ne siti in via deficiamus. «Potabunt omnes bestiae silvae.» Inde venistis, de silva collecti estis. Et quali silva? Nullus hominum ibi transibat, quia nullus propheta illuc missus erat. Sed ad arcam construendam concisa sunt ligna de silvis: inde ligna, inde bestiae, inde venistis. Ergo bibite. «Potabunt omnes bestiae silvae.» 4. «Suscipient onagri in sitim suam.» Onagros magnas quasdam bestias dicit. Quis enim nesciat onagros dici agrestes asinos? Magnos ergo quosdam dicit indomitos. Nullum enim habebant Gentes jugum Legis; vivebant multae gentes moribus suis, superba jactantia vagantes, tanquam in deserto. Et omnes quidem bestiae ita, sed onagri positi sunt ad significationem magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aut tractandꝰ ẽ sermo: quẽ ad modũ uob
mͦ tractatur. I dõ mͦ tractat᷑. ut ibi tene¬
atur: idõ mͦ ꝑ syllabas diuidit᷑. ut ibi totꝰ
atq intteger contempletur. Non tͥ deerit
ubum dĩ: sed tam̃ non ꝑlitteras. non ꝑso
nos. non ꝑ codices: non ꝑ lectorem. ñ ꝑ trac¬
tatorem. Quomͦ gͦ: Sicut in pͥncipio erat
ubum: & u̾bum erat apud dm̃. & ds̃ erat
u̾bum. Non enim sic ad nos uenat. ut in¬
de disceder&: quia in hoc mundo etat. &
mundus ꝑ ipsum factus ẽ. Tale uerbum
contemplaturi sumꝰ. Apparebit enum ds̃
dorum in syon. Sed hoc quando: Lost ꝑe¬
grinationẽ finitę uiȩ̨: si tam̃ pꝰ finitã uiã
non uidici trademur. ut uidex mittat in
carcerem. Sed si finita uialsꝑamꝰ & optam
& studemꝰ. ad patriã uenerim: ibi contem¬
plabim qͦd semꝑ laudabiꝰͥ Nec illud defi¬
cia qͦd nob p̃sto ẽ: nec nos qͥ sriumur Nec
fistidi& qͥ manducabt:ne dͥ fici& qͦ

Expanded text:
est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis modo tractatur. Ideo modo tractatur, ut ibi teneatur; ideo modo per syllabas dividitur, ut ibi totus atque integer contempletur. Non ibi deerit verbum Dei; sed tamen non per litteras, non per sonos, non per codices, non per lectorem, non per tractatorem. Quomodo ergo? Sicut «in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Non enim sic ad nos venit, ut inde discederet; quia «in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est» . Tale verbum contemplaturi sumus. «Apparebit» enim «Deus deorum in Sion» . Sed hoc quando? Post peregrinationem finita via; si tamen post finitam viam non judici tradamur, ut judex mittat in carcerem. Sed si finita via, sicut speram studemus, ad patriam venerimus, ibi contemplabimur quod semper laudabimus: nec illud deficiet quod nobis praesto est, nec nos qui fruimur; nec fastidiet qui manducabit, nec deficiet quod
Abbreviated transcription (Latin):
eligt̾ sic̃ iam nostis. duodenariꝰ etiã nu¬
nitus discipuloꝵ. Non enĩ frustra. duode¬
in babere uoluit. Et ita numerꝰ ille sacra
tlur si de illis aquis quȩ uit̾ mediũ
sa ssi ptransibunt: in illa doctrina
tdait ai archa: om̃s in disco. Oñs ma
occidisti qͦd erat: dato sacram̃to xp̃i. incor¬
porasti. ȩccłȩ: manducasti. Ipse gͦ bestię. po¬
tant istas aquas ꝑtranseuntes: tam̃ ñ manen¬
tes. sed ꝑtranseuntes. Omnis erũ doctrina
quȩ toto isto tempore dispensat᷑ : transit. In¬
de dicit apłs : & scientia destruct᷑. & ꝓphe¬
tia euacuabitur. Quare euacuabunt᷑ ista:¬
Ex parte enim scimus: & ex parte ꝓpħamꝰ.
Cum aut̃ uenerit qͦd ꝑfectum ẽ: qͦd ex par¬
te ẽ euacuabitur. Nisi forte pitat caritas
ur̃a. quia in illa ciuitate cui dr̃. lauda¬
tauit uectes portarũ tuarũ: iam confirma¬
tis uectibꝰ & clausa ciuitate. unde ut iam¬
pͥdem diximꝰ nemo exit amicus. & qͦ nemo
intrat inimicus. qͦd codex ibi nob legendꝰ

Expanded text:
colligitur, sicut jam nostis, duodenarius etiam numerus discipulorum. Non enim frustra duodecim habere voluit; et ita numerus ille sacratus miremur si de illis aquis inter medium montium pertranseuntibus, in illa doctrina enim erant in arca, omnes in disco, omnes moccidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed pertranseuntes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur.» Quare ista evacuabuntur? «Ex parte enim scimus, et ex parte prophetamus: cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur» . Nisi forte putat Charitas Vestra quia in illa civitate cui dicitumavit vectes portarum tuarum» , jam confirmatis vectibus et clausa civitate, unde, ut jampridem diximus, nemo exit amicus, et quo nemo intrat inimicus; quod codex ibi nobis legendus
Abbreviated transcription (Latin):
cendere: a ego uideo. Quantũ in altũ sit
pato: ql mecum consider& caritas ur̃a. Nã
ido multos uersus uolui ꝓnunciare. ut ui¬
deatis qͣm altȩ sint posita sacram̃ta dĩ: ne fa¬
fidianꝰ oblata. ne ꝓmpta uilescant: ut seꝑ
quesita. & si cum difficultate. cũ maior
iorunditate inueniantur. Int̾ cet̾a tam̃
elec qͦd dictum ẽ illic passeres nidificabt̃
Alis dom̃ dux ẽ eorum: Numqͥd domꝰ
sles dux ẽ passerum: aut domus fulice
A e cedrorum: & hoc enim ibi ẽ. Et cẽ¬
Et llni quas plantauit. illic passeres ni¬
bfeibunt: fulicȩ domꝰ dux ẽ eorum. Et

Expanded text:
um sit puto quod mecum consideret Charitas vestra Nam ideo multos versus volui pronuntiare, ut videatis quam alte sint posita sacramenta Dei; ne fastidiamus oblata, ne prompta vilescant, ut semper quaesita etsi cum difficultate, cum majori jucunditate inveniantur. Inter caetera taet hoc quod dictum est, «Illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum?» Numquid domus fulicae dux est passerum? aut domus fulicae dux est cedrorum? Et hoc enim ibi est, «Et cedri Libani quas plantavit: illic passeres nidificabunt; fulicae domus dux est eorum.» Et
Abbreviated transcription (Latin):
es nimis. Hoc ẽ sanctificet᷑ nom̃ tuũ: scm̃
sir apud homines nom̃ tuum. Sc̃m ẽ eñi
senp nomen tuum: sed quibusdam. Im¬
mundis: nondum ẽ scm̃ nomen tuum. Dicit
dum apse. Omnia munda mundis: immun¬
dis autem & infidelibus nichil est mundum.¬

Expanded text:
es nimis.» Hoc est, «Sanctificetur nomen tuum,» sanctum es nimis.» Hoc est, «Sanctificetur nomen tuum,» sanctum sit apud homines nomen tuum. Sanctum est enim semper nomen tuum, sed quibusdam immundis nondum est sanctum nomen tuum. Dicit enim Apostolus, «Omnia munda mundis, immundis autem et infidelibus ni
Abbreviated transcription (Latin):
ab initio temporis incepit: nec usq idi¬
nem temporis excurrit. nec in medio uds
ammonet nos. Ait enim. M irificata ẽ scientia
nii ex me. Si recte dr̃ mirificata est scientia
tua ex me: recte dr̃. magnificatꝰ es nimis
dñe d̾s meus ex me. Sed & hoc adhuc quę¬
rendum ẽ: ex me magnificatꝰ es ds meus.
Ergo ex me fit magnus. Docce nos aliquid.
& cotidiana oratio salutis nr̃ȩ: sanctificet᷑
nomen tuum. Cotidie petimus. cotidie ro¬
gam ut fiat. Si nos quisquam interrogoe.
quid ẽ quod petitis ut sanctificetur nom̃
di: Aliquando enim sc̃m non ẽ. ut sanc¬
tificetur mͦ: Et tamen nisi uellemꝰ fieri:
non peterem̃ ut fier&. Alia ẽ gratulatio.
alia oratio. Oratulaniur enim ex eo quod
est: oramꝰ ut sit quod nondum ẽ. Quid ẽ
gͦ sanctificetur nom̃ tuũ: & intelligimus
qͣd hic dictum ẽ. dnẽ ds̃ meus magnificatꝰ

Expanded text:
ab initio temporis incipit, nec usque ad fiab initio temporis incipit, nec usque ad finem temporis excurrit, nec in medio aliquid s psalmus admonet nos; ait enim, «Mirificata est scientia tua ex me» . Si recte dicitur, «Mirificata est scientia tua ex me;» recte dicitur, «Magnificatus es nimis, Domine Deus meus,» ex me. Sed et hoc adhuc quaerendum. Ex me magnificatur Deus meus? Ergo ex me fit magnus. Docet nos aliquid et quotidiana oratio salutis nostrae. «Sanctificetur nomen tuum» : quotidie petimus, quotidie rogamus ut fiat. Si nos quisquam interroget, Quid est quod petitis, ut sanctificetur nomen Dei? aliquando enim sanctum non est, ut modo sanctificetur? Et tamen nisi vellemus fieri, non peteremus ut fieret. Alia est enim gratulatio, alia oratio: gratulamur, ex eo quod est; oramus, ut sit quod nondum est. Quid est ergo, «Sanctificetur nomen tuum?» et intelligimus, quod hic dictum est, «Domine Deus meus, magnificatus
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiis eiꝰ. ꝓ tam multis & magnisn
neribꝰ grarum eiꝰ: quȩ munera inueniñ
in hoc psalmo. intenti & excussa nebula
carnalis cogitationis quantũ possumꝰ ere¬
cta mente. & quantum possumꝰ diraetadere
& quantũ possumꝰ puro oculo cordis nr̃i.
quantũ non impedit presens uita. qͣntum
non occupant rerum pͣsentium desid̾ia.
quantũ non excecat cupiditas scłi. Erecti
gͦ audituri sum magnalia & pulchra de¬
i sidia. & plena lȩticia gaudiorumq mune¬
ra eiꝰ: quȩ iam ille qui conceꝑat istum plal¬
mum uidebat animo. & ipsius uisionis
exultatione ructabat dicens.
nificorum. Confessionem & decorem isul¬
isti. O dñe ds̃ m̃s: qui magnificat᷑ escel
Unde magnificatus es nimis. Nonie sas
Numqͥd aeficis: ut aliquando miniues
Ded quia es. qͦd es & uere es. Utua los
tuum. dixisti moysi famulo tuo. Ego suss
qui sum. tiq magnꝰ es: & magittildo
tua sempit̾na ẽ. Nec cepit nec deliutt.

Expanded text:
beneficiis ejus, pro tam multis et magnis muneribus gratiarum ejus: quae munera invenimus in hoc psalmo intenti, et excussa nebula carnalis cogitationis, quantum possumus erecta mente, et quantum possumus directa acie, et quantum possumus puro oculo cordis nostri, quantum non impedit praesens vita, quantum non occupant rerum praesentium desideria, quantum non excaecat cupiditas saeculi. Erecti ergo audituri sumus magna, laeta et pulchra, desiderabilia et plena laetitiae gaudiorumque munera ejus; quae jam ille qui conceperat istum psalmum, videbat animo, et ipsius visionis exsultatione ructabat dicens: nificorum. «Confessionem et decorem induisti.» O Domine Deus meus, qui «magnificatus es nimis,» unde «magnificatus es nimis?» Nonne semnumquid deficis, ut aliquando minuaris? Sed quia es quod es, et vere es, utique nomen tuum dixisti famulo tuo Moysi, «Ego sum qui sum» : utique magnus es, et magnitudo tua sempiterna est, nec coepit, nec desinit; nec
Abbreviated transcription (Latin):
ur saeram̃tũ baptismi. sacramentũ
tue ñ uident surgunt illa que
Int: sieut a ꝓfundo crucis qͥd in t̾ra
fur: surgit tota erux que apparte
& cernitur. Et quid postea cũ hec dixissa
apłs adiecit. Scire etiam suꝑ eminentem
scientiã caritatis . xp̃i: cũ iam dictũ fuiss&
in caritate radicati & fundati. Amatis eni
xp̃m : & ido in cruce oꝑamini. Sed nũquia
amatis: quantum uos ille amauit: Aman¬
do aut̃ quantũcumq amatis. uolatis ad
eum. ut cognoscatis quẽ ad modũ uos ipse
amauerit : hoc ẽ ut sciatis suꝑeminentiã
caritatis xp̃i. Amatis eñĩ uos quantũ po¬
testis. & uolatis quantũ potestis: sed ille am¬
bulat suꝑ pennas uentorũ. Qui ambulat

Expanded text:
Pagani, Sacramenta uae non vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiam charitatis Christi. Amatis enim vos quantum potestis, et volatis quantum potestis: sed ille ambulat et super pennas ventorum. «Qui ambulat
Abbreviated transcription (Latin):
sicut t̾ra sine aqua tͥ. Sicut an. ꝯqutꝰ¬
quid est: Sire aqua sitiens. Sic sitii
mea ad te: tanqͣm terra sine aqua. slia
sitiat: non recte irrigabit᷑. Anme iht
pluuia diluuium ẽ. Sitiat oporte ba¬
ti enĩ qui esuriunt & sitiurt iustun.
Et dicat. anima mea tanqͣm terabe
aqua tͥ: quia dicit alibi sitiuit anmu
mea in dm̃ uiuum. Terrã gͦ: intelligo ctli
Quȩ ẽ firmitas suꝑ quã fundata ẽ. nͥ se

Expanded text:
sicut terra sine aqua tibi» . Quid est, «sine aqua?» Sitiens. Sic sitit anima mea ad te, tanquam terra sine aqua: nisi enim sitiat, non recte irrigabitur. Animae ebriae pluvia diluvium est; sitiat oportet: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam» : et dicat, «Anima mea tanquam terra sine aqua tibi;» quia dicit alibi, «Sitivit anima mea in Deum vivum» . Terram ergo intelligo Ecclesiam. Quae est firmitas ejus super quam fundata est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
lia omĩa desidia tua. urat minist̃ dĩ: p̃dicats
u̾bi. in dĩ. Audi illum. Sic nos existim& ho¬
mo quasi ministros xp̃r: & dispensatores my¬
sterioꝵ dĩ. Quomͦ aut̃ ardebat cũ dicer&
os nr̃m pat& ad uos ochorinthii: cor nr̃m di¬
latatũ ẽ: Ardebat & flagrabat caritate.
& ibat in eos. ut incender&. Hunc ignem
se missurũ dñs in t̾rã dicebat. cũ ait: ign̾e
u mittere  terrã. Quomͦ gladium: sic
gris absuma Poc ii in u̾bodĩ intellige to

Expanded text:
lia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum Dei. Audi illum: «Sic nos existimet homo, quasi ministros Christi, et dispensatores mysteriorum Dei» . Quomodo autem ardebat, cum diceret: «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominus in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sicignis absumit. Totum in verbo Dei intellige, to
Abbreviated transcription (Latin):
pbendere quȩ sit latitido. altitudo. lon¬
gitudo. & ꝓfundum. Fortassis cruc̃ẽ dñi
significat. Erat enĩ latitudo: in qua por.¬
rate sunt manꝰ. Longitudo. a terra sur¬
iois in qua erat corpus infixum. Attitu¬
l: ib illo diuexo ligno. sursũ qͦd eminet.
lnsindũ. ubi fixa erat crux: & ibi om̃is
his uite nr̃e. Latitudo ẽ enĩ in bonis oꝑi¬
dis. longitudo in ꝑseũerandũ usq in fine:

Expanded text:
prehendere quae sit latitudo, longitudo, alprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» Fortassis crucem Domini significat. Erat enim latitudo, in qua porrectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat corpus infixum; altitudo, ab illo devexo ligno sursum quod eminet; profundum, ubi fixa erat crux, et ibi omnis spes vitae nostrae. Latitudo enim est in bonis operibus, longitudo in perseverando usque in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc labor c̃ ante me: donec introanli
sanctuariũ dĩ. & intelligã in nouissalꝰ
Er qͦmͦ uenit in extrena maris: Na
ceptis pennis: Et eñĩ illuc inqut u
tua deducoe me : & ꝑduc& me dexte
ua. Nã & cũ pennis meis casura sto
ti deducas. Ergo habent alas bonlꝰ
aliberas. & nullo uisco obligatas anime
rene oꝑantes dĩ p̃cepta: habentes caritatẽ
a conscientia pura. & fide non ficta. Sed
nantũ uis sint p̃ditȩ uirtutibꝰ caritatis:
quid ad illam dilectionẽ dĩ. qua sunt di¬
let etiam cum uisco ẽẽnt implicate:
Tuor gͦ in nos dilectio dĩ: quam nr̃a
n ilum. Nam dilectio. pennę nr̃e suñ:
sed ile ambulat & suꝑ pennas uentorum.
lam dicbat quibꝰdam apłs: flecto genu a
mea ꝓ uobis ad patrem. ut d& uobis scđm¬
ittriorem hominẽ habitare xp̃m ꝑ fidem
in ondibꝰ ur̃is: ut in caritate radicati &
funditi. lam dat illis caritatẽ: iam dat
ilis alas & pennas : ut possitis inquit cõ¬

Expanded text:
Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuc,» inquit, «manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . Nam et cum pennis meis casura sum, nisi tu deducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent implicatae? Major ergo in nos dilectio Dei, quam nostra in illum. Nostra dilectio pennae nostrae sunt, sed ille «ambulat» et «super pennas ventorum.» 14. Jam dicebat quibusdam Apostolus: «Flecto genua mea interiorem hominem habitare Christum per fidem in cordibus vestris, ut in charitate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «com
Abbreviated transcription (Latin):
ista dicas. Si alia dicas. non te exaudit ille:
quia non ipsam tͥ dictauit iuris peritus quẽ
misit. Necesse ẽ gͦ ut & quando uerba nr̃a
dicimꝰ in oratione. scđm ipsam dicamꝰ: & qͣn¬
do ipsa u̾ba dicimꝰ. bene intelligamꝰ qͦd dicimꝰ:
quia manifestã illã ẽẽ ds̃ uoluit. Si gͦ non
oraueritis. spem non habebitis: si alit̾ quã
magist̃ docuit oraueritis. non exaudiemini:
aut si in oratione mentiti fueritis. non impe¬
trabitis. Ergo & orandũ. & uerũ dicendũ ẽ: &
sic orandũ ẽ. qͦmͦ ille docuit. Uelis nolis: coti¬
die dicturꝰ es. dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃ & nos
dimittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Uis securꝰ dicere:
cio quia debitores nos secund̃.¬
tenctis: non necessitate. sed qͦd est
uehementiꝰ. caritate. Debemꝰ aut̃
hoc primo dnõ dõ nr̃o. qui habitans & in uob

Expanded text:
istam dicas: si aliam dicas, non te exaudit ille; quia non ipsam tibi dictavit Jurisperitus quem misit. Necesse est ergo ut et quando verba nostra dicimus in oratione, secundum ipsam dicamus; et quando ipsa verba dicimus, bene intelligamus quod dicimus, quia manifestam illam esse Deus voluit. Si ergo non oraveritis, spem non habebitis: si aliter quam Magister docuit oraveritis, non exaudiemini; aut si in oratione mentiti fueritis, non impetrabitis. Ergo, et orandum, et verum dicendum est, et sic orandum est, quomodo ille docuit. Velis nolis, quotidie dicturus es: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Vis securus dicere? cio quia debitores nos tenetis, non necessitate, sed quod est vehementius, charitate. Debemus autem hoc prim
Abbreviated transcription (Latin):
um dederitis. Fructꝰ ẽ congruus. oꝑabo¬
na: fructus congruus sincera dilectio: non
solũ frĩs. sed & inimici. Supplicẽ nullum
spernas: & cui dare non potes qͦd pet rit
ñ eum sꝑnas. Si potes dire.da: sr in
tes affabilem te fac. Ceron t. ur bon

Expanded text:
um dederitis. Fructus congruus opera boum dederitis. Fructus congruus opera bona; fructus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
quarũ ratio non contempnenda ẽ. Nam & in¬
firmitas corporis nr̃i consideranda ẽ: & ipsarũ
rerum quȩ exponunt᷑. Memoria interĩ que
audistis cogitate. Quid dixi: Que mandu¬
castis ruminate. Sic eritis munda anima¬
lia: & apta epulis dĩ. Fructũ aut̃ ur̃m. in
quia de pane quẽ accepimꝰ. & quẽ erogamꝰ:
reddituri sumꝰ rationẽ. Optime nouit caritã
ur̃ã. Non enĩ tac& nob̾ pagina diuina. aut
adulat nos ds̃ de isto loco: quo. quã liberi
sum̃ ad uos. potestis adu̾tere. Et si forte ego
minꝰ lib̾ sũ. uł om̃s qͥ in hoc loco uob loquunt᷑
si minꝰ liberi sumꝰ. certe ipse sermo dĩ nemi¬
nem tim&. Nos aut̃ siue timeamꝰ. si ue libi
simus: eũ cogimur annunciare qui nemi¬
nem tim&e. Hoc uob̾ non homines. sed ds̃
p̃stitit : ut & ꝑ timidos liberum audiatis.
Excusationẽ in uidicio dei non habebitis.
nisi uos in bonis oꝑibꝰ exercucritis: & eorũ
quę audistis tanqm fructũ pluiuę congru¬

Expanded text:
ontemnenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic enim eritis munda animalia, et apta epulis Dei. Fructum autem vestrum quia de pane quem accepimus, et quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adulatur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco vobis loquuntur, si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem timet. Nos autem sive timeamus, sive liberi simus, eum cogimur annuntiare, qui neminem timet: hoc vobis non homines, sed Deus praestitit, ut et per tumidos liberum audiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congru
Abbreviated transcription (Latin):
non inclinabim᷑ in scłm scłi. Nichil enm
firmiꝰ : isto fundam̃to Infirmꝰ tu eras
sed firmũ. fun ide dantum te portet Ii
te firmꝰ ẽẽ ñ poteras irmꝰ eris seꝑs
ab illo firmo fundam̃t non recedas. Ibl
inclinabitur in scłm icłi. Ipsa ẽ p̃dest¬
nata columna: & firi iatãtiun uerti¬

Expanded text:
non inclinabimur in saeculum saeculi; nihil enim firmius isto fundamento. Infirmus tu eras, sed firmum fundamentum te portat. In te firmus esse non poteras; firmus eris semper, si ab illo firmo fundamento non recedas. «Non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ipsa est praedestinata columna et firmamentum veri
Abbreviated transcription (Latin):
Nemĩsic ds̃ ꝓtegit: ut quasi sustentir as
eo quem ꝓtegit. Subleuat quẽ ꝓtegit
non onerat. Ita gͦ celum aquis ꝓtegit:
ut magis illud spũ diuino subleuet. Qͦe
subleuat sursũ est: qͦd subleuat᷑ infra e.
Illud suspendit: hoc pend&. Si gͦ ilud
suspendit hoc pend&: audi qui a hoc celum
scripturarũ. ex caritate pend&. Duo sunt
nempe illa notissima p̃cepta dilectionis in
his duobꝰ p̃ceptis. tota lex pend& & ꝓpħe Q¬
ꝓtegis in aquis suꝑiora eiꝰ. Qui ponit niles
ascensum eiꝰ. Accipit᷑ & hoc bene ad latera.
Dñs uisibilit̾ ascendit in celum. Quomͦ post
sunt nubes ascensus cęli: Hȩc cũ dixissa il¬
s suscepit eum. Habes item in resurractiel¬

Expanded text:
nim sic Deus protegit, ut quasi sustentetur ab eo quem protegit: sublevat quem protegit, non onerat. Ita ergo coelum aquis protegit, ut magis illud divino Spiritu sublevetur. Quod sublevat, sursum est; quod sublevatur, infra est: illud suspendit, hoc pendet. Si ergo illud suspendit, hoc pendet; audi quia hoc coelum Scripturarum ex charitate pendet. Duo sunt nempe illa notissima praecepta dilectionis: «In his duobus praeceptis tota Lex pendet et nubes ascensum ejus.» Accipitur et hoc bene ad litteram. Dominus visibiliter ascendit in coelum. Quomodo positae sunt nubes ascensus coeli? «Haec cum dixisset, nubes suscepit eum» . Habes item de resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcte. Quicius gͦ infirmi ñ post̃ ascendist
pr: ꝑ rubes ascendant. Forte er̃i oe
nars eiem ur̃m uidebat. quid eẽt in fi¬
.ii. excerdit cęlum sicut pellem: qui
pỹttgit in aquis suꝑ iora eiꝰ. Hoc ipsũ dic¬
tum ẽ: qui ponis nubem ascensum eius.
Ecce iam intellectũ ẽ: quantũ dñs dona¬
uit p̃dicantibꝰ nobis. Non enĩ nubes de
suo muncre pluunt. Uos intelligendo
ascendite: intellectu ipso fructifica .e. ne
sitis quasi illa uinea. de qua dr̃ apuo ꝓpħã.
sonas dederat: ñ reddiderat dignã gr̃am
lili pliuue. Qui enim bona audit. & ma
lꝗtur: dulci pluuia compluit᷑. & spi¬
asgenerat. Non ẽ ut suspicem᷑ fr̃s de
iliqua terrena & ista uisibili uinea. do¬
niiũ bocutum. Namq ibi ne sub obscur¬
det. srmnonis later& excusatio iniquitatiᷤ.
oluit intelligere u

Expanded text:
te. Quicumque ergo infirmi non possunt ascendere in rum, per nubes ascendant. Forte enim et Nemo enim vestrum videbat quid esset in figura: «Extendit coelum sicut pellem, qui protegit in aquis superiora ejus.» Hoc ipsum quod dictum est, «Qui ponit nubes ascensum ejus;» ecce jam intellectum est, quantum Dominus donavit, praedicantibus nobis; non enim nubes de suo munere pluunt. Vos intelligendo ascendite, in intellectu ipso fructificate; ne sitis qualis illa vinea, de qua dicitur apud prospinas dederat, non reddiderat dignam gratiam dulci pluviae. Qui enim bona audit, et mala operatur, dulci pluvia compluitur, et spinas generat. Non est ut suspicemur, fratres, de aliqua terrena et ista visibili vinea Dominum locutum. Namque ibi ne sub obscuritate sermonis lateret excusatio iniquitatis, entes intelligere u
Abbreviated transcription (Latin):
aceꝑunt. Pelles aut̃ detrahi non solent: nisi
animalib̾ mortuis. Ergo pellium nomine: mor¬
talitas illa figurata ẽ. Qͥd gͦ hic: Si diuma
scriptura significatur pellis nomine: quomͦ as̃
de pelle fecit celum: Et extendit celum sicut
pellem: quia ꝑ quos nobis scriptura p̃dicata ẽ
mortales fuerunt. Illud quidem ubum dĩ. sẽꝑ
eiat u̾bum. & ubum erat apud dm̃. & deus

Expanded text:
acceperunt : pelles autem detrahi non solent, nisi acceperunt : pelles autem detrahi non solent, nisi animalibus mortuis: ergo pellium nomine mortalitas illa figurata est. Quid ergo, hic si divina Scriptura significatur pellis nomine, quomodo Deus de pelle fecit coelum, et «extendit coelum sicut pellem?» Quia per quos nobis Scriptura praedicata est, mortales fuerunt. Illud quidem Verbum Dei semperat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
plicata ponitur: dic ut extendatur. Dic¬
tu tuo: extende pellem. Non possum
inquis. Ergo & in extendenda pelle: mul¬
tum longe es afacilitate dei. Ipse enim dixit.
te aut̃ si aliquid tectũ retegi uolumꝰ. & pul¬
sare ad clausum: inuenim extendisse dm̃ ce¬
lum sicut pellem. ut intelligamꝰ cęlum sc̃am
scripturam. Hanc auctoritatem primo ds̃¬
posuit in eccła sua: inde cepit exequi cȩt̾a.
Posuit enĩ cęlum: & extendit sicut pellem.
Et non frustra sicut pellem. Primo ustã famam
p̃dicantiũ. extendit sicut pellem. Pellis: mor¬
talitatẽ significat. Propte̾a & illi duo homi¬
nes pͥmi parentes nr̃i: auctores peccati huma¬
ni generis. adam & sua: cum in paradyso
contempto dĩ p̃cepto ad suggestionẽ suasionẽq
sei pentis. transgressi eẽnt qd uisserat ds̃: facti
mortales. dimissi sunt de paradiso. Ut aut̃ sig¬
nis̃caret᷑ ipsa mortautas eorum: inditi sunt
tunicis pelliciis. De pellibꝰ enim tunicas ficta

Expanded text:
plicata ponitur; dic ut extendatur, dicplicata ponitur; dic ut extendatur, dicto tuo extende pellem. Non possum, inquis. Ergo et in extendenda pelle multum longe es a facilitate Dei. «Ipse» enim «dixit, te autem si aliquid tectum retegi volumus, et pulsare ad clausum, invenimus extendisse Deum coelum sicut pellem, ut intelligamus coelum sanctam Scripturam. Hanc auctoritatem primo posuit Deus in Ecclesia sua; inde coepit exsequi caetera: posuit enim coelum, et extendit sicut pellem, et non frustra sicut pellem. Primo istam famam praedicantium extendit sicut pellem: pellis mortalitatem significat: propterea et illi duo homines primi parentes nostri, auctores peccati generis humani, Adam et Eva, cum in paradiso, contempto Dei praecepto, ad suggestionem suasionemque serpentis transgressi essent quod jusserat Deus, facti mortales dimissi sunt de paradiso; ut autem significaretur ipsa mortalitas eorum, induti sunt tunicis pelliceis; de pellibus enim tunicas factas
Abbreviated transcription (Latin):
circũ amictꝰ luce: uelut uestim̃tũ. Exten¬
dens cęlum sicut pellem. Quomͦ fecit ho:.
ut induere se sicut uestim̃tũ lucẽ ęccłam:
E numerare uult figuratis qubdã sacra
ruga: quomͦ facta sit candida: dealbata.
Egens ui uesttu sponsi sui: inherens illi.
Qiomͦ facta sit: audiam. tetudit cęlun
sicut plem. Et hoc qͥdem uideo. Mius eñ ex¬
tendit hoc cęlum qͥd ur̃is oecus carnalibꝰ in¬
tuem᷑: nisi ds̃: & extepdit sic̃ pelłe. ad fa¬
ulitatem redigit. si ad luteram accintis.
t ciũ cũ uideris istã fabricã magnã: quia
quisdi hominũ unã uł paruã camerã ex¬
tenderit. magno molimine. magno labere
& difficultate. ac diuturna oꝑatioite
facit. ne huiꝰmodi laborẽ ia łi eꝑib ufir¬
mͦ incipias credere facule
tectum domꝰ tue: sed quam tͥ facile ẽ exten¬
dere unam pellem. tam illi facile fiuisse
adhuc tarde loquit᷑ sp̃s. Nam nec sic exten¬
dit ds cęlum: sicut tu pellem. Si enim sic
extendit. ecce ante te pellis uel rugosa uł

Expanded text:
«Circumamictus lucem, velut vestimentum. Extendit coelum sicut pellem.» Quomodo fecerit hoc, ut indueret se sicut vestimentum lucem Ecclesiam, enumerare vult figuratis quibusdam sacruga, quomodo facta sit candida, dealbata, fulgens in vestitu sponsi sui inhaerens illi, quomodo facta sit, audiamus. «Extendit coelum sicut pellem.» Et hoc quidem video. Quis enim extendit hoc ctuemur, nisi Deus? Et, «Extendit sicut pellem,» ad facilitatem redegit, si ad litteram accipias. Etenim cum videris istam fabricam magnam, quia quisquis hominum unam vel parvam cameram extenderit, magno molimine, magno labore et difficultate ac diuturna operatione id facit; ne hujusmodi laborem in Dei operibus infiric quodammodo incipias credere facile tectum domus tuae; sed quam tibi facile est extendere unam pellem, tam facile illi fuisse adhuc tardo loquitur Spiritus. Nam nec sic extendit Deus coelum, sicut et tu pellem. Si enim sic extendit, ecce ante te pellis vel rugosa, vel
Abbreviated transcription (Latin):
i. Possunt communicare baptismũ: posst̃
communicare cętera sacram̃ta: possunt com¬
.i. anicare orationẽ: possunt communicare
istos parietes. & istam conuinctionẽ: carita¬
ten nob̾cum non communicant. Ipse est
etuia fons ꝓpriꝰ bonorum: ꝓpriꝰ sc̃orũ: de
qͦ dr̃ nemo alienus communic& tͥ. Qui
sim: alieni: Om̃s qui audient non nouiuoᷤ.
Si enĩ nor agnoscuntur. utiq alieni sunt:

Expanded text:
li: possunt communicare Baptismum, possunt li: possunt communicare Baptismum, possunt communicare caetera Sacramenta, possunt communicare orationem, possunt communicare istos parietes, et istam conjunctionem; charitatem nobiscum non communicant. Ipse est enim fons proprius bonorum, proprius sanctorum, de quo dicitur: «Nemo alienus communicet tibi.» Qui sunt alieni? Omnes qui audiunt, «Non novi vos.» Si enim non cognoscuntur, utique al
Abbreviated transcription (Latin):
animo illi uenerant. uel ot nec ssitatẽ ofti¬
cn sui. uel ñ facturi qͦd ussũ e Oit &
alios: hoc & in eis factũ ẽ. Et eorũ hoc mod.
animum int̃p̃temur. Cum lli tardarent.
uenit ipse furens. anbelanq̃ cedeni iangui¬
nẽ sitiens. innocintis. scĩ: cuui etiã ingra
mum: sed uideant qualem rationẽ habitu¬
ri sunt cũ dõ. qui scĩs ñ sc̃e utuntur. Ex
hũ sunt. qui dicturi sunt. in nomine tuo ꝓ¬
pħauimꝰ. Non illis dicetur mentimini: sed
dicet᷑ non noui uos. recedite a me qͥ oꝑa¬
mini iniquitatẽ: quia si habeã omñe ꝓphe¬
tiam. caritatẽ aut̃ ñ habeã. nichil sum.
ꝓ pħauit & saul: sed oꝑabatur iniquitatẽ.
Quis aut̃ oꝑatur iniquitatẽ: nisi qui non
habuerit caritatem: Plenitudo enĩ legis:
caritas. Ergo ꝓtegis in aquis suꝑiora enis.
Quid dixit: In om̃ibꝰ scripturis suꝑemi¬
nentissimam uiam. suꝑeminentissimũ locũ
caritas optinet: non ad eam aspirant nisi
ioni. Hanc nob̃cum non communicant ma¬

Expanded text:
animo venerant, vel ob necessitatem officii sui, vel non facturi quod jussum est. Misit et alios: hoc et in eis factum est; et eorum hoc modo animum interpretemur. Cum illi tardarent, venit ipse furens, anhelans caedem, sanguinem sitiens innocentis sancti, cui etiam ingratus mum; sed videant qualem rationem habituri sunt cum Deo, qui sanctis non sancte utuntur. Ex his erunt qui dicturi sunt: «In nomine tuo prophetavimus.» Non illis dicetur, Mentimini; sed dicetur, «Non novi vos; recedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quia «si habeam omnem prophetiam, charitatem autem non habeam, nihil sum» . Prophetavit et Saül, sed operabatur iniquitatem. Quis autem operatur iniquitatem, nisi qui non habuerit charitatem? Plenitudo enim Legis charitas . Ergo «protegit in aquis superiora ejus,» quid dixit? In omnibus Scripturis supereminentissimam viam, supereminentissimum locum charitas obtinet; non ad eam aspirant nisi boni, hanc nobiscum non communicant ma
Abbreviated transcription (Latin):
spũ : ignis ardens ẽ om̃is minister dĩ. Non¬
ne ardebat stephanus: Quo igne ardebat.
Et quis ignis ille erat quando lapidabatur.
& ꝓ eis a quibꝰ lapidabatur rogabat: Cũ au¬
dis ignis ẽ minister dĩ: incensurũ illum pu¬

Expanded text:
ignis ardens est omnis minister Dei. Nonne ardebat Stephanus? Quo igne ardebat? et quis ille ignis erat, quando lapidabatur, et pro eis a quibus lapidabatur rogabat ? Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum pu
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. Ergo explicatus ẽ sensus ad luterã.
drut enim in aquis. suꝑiora eius. Quid
sigurã: qm̃ in figura accipimus pellem
sitpturã sc̃am. & auctoritatẽ diuini uerbi
aipensatã nobis ꝑ mortales: Quibꝰ mortus.
riem aispensationis fama extendit᷑. Scđm¬

Expanded text:
ta sunt» . Ergo explicatus est sensus ad litteram; ta sunt» . Ergo explicatus est sensus ad litteram; «protegit» enim «in aquis superiora ejus.» Quid ad figuram? Quoniam in figura accepimus pellem Scripturam sanctam, et auctoritatem divini verbi dispensatam nobis per mortales, quibus mortuis ejusdem dispensationis fama extenditur; s
Abbreviated transcription (Latin):
Per id qͦd moriturũ erat: ꝑ os. ꝑ lingl
tanqͣm sub pelle diuinarũ scriptusar
legimꝰ: mͦ cũ tendit᷑. Et eñĩ pͥea celils
plicabitur sic̃ liber. Non frustra fr hi
i pelis: ibi ut liber figuratum. Ibi quiddã
nbis ẽ qͦd ad diuinã scripturã attin&: &¬
inditur sermo mortuorum. Ergo tendit᷑
seut pellis: & multo magis tenditur. quia
illi mertui sunt. Nam pꝰ mortẽ: plus inno
bibut: mortuos. om̃s gentes. Cum enĩ ui¬
uitat nondũ erat extensa pellis: nondũ erat
cetensum celũ ut teger& orbem t̾rarũ. Ex¬
tendit gͦ celum sicut pellem. Qui ꝓtegis
aquis supiora eiꝰ. Et hoc legimus: & ad litterã
hene inteligit᷑. Quando enim iussit ut fier&
firmam̃tu int̃ aquas & aquas. factũ ẽ ut
sint aquȩ inferiores quȩ ꝑfundant terras.
& snt aque suꝑiores remotȩ ab aspectibus.
tam side comm̃datȩ. Et aquȩ inquit que
siꝑ cdos sunt laudent nom̃ dñi: quia ipse
dint &e facta sunt: ipse mandauit & crea¬

Expanded text:
Per id quod moriturum erat, per os, per linguam, tanquam sub pelle divinarum Scripturarum legimus modo, cum tenditur. Etenim postea «coelum plicabitur ut liber» . Non frustra, fratres, hic ut pellis, ibi ut liber; figuratum ibi quiddam nobis est. Quod ad divinam Scripturam attinet, extenditur sermo mortuorum: ergo ideo tenditur sicut pellis; et multo magis tenditur, quia illi mortui sunt. Nam post mortem plus innotla Judaea habuit, mortuos omnes gentes. Cum enim viverent, nondum erat extenta pellis, nondum erat extentum coelum, ut tegeret orbem terrarum. «Extendit» ergo «coelum sicut pellem.» 9. «versaquis superiora ejus.» Et hoc legimus, et ad litteram bene intelligitur. Quando enim jussit ut fieret firmamentum inter aquas et aquas, factum est, ut sint aquae inferiores quae perfundunt terras, et sint aquae superiores remotae ab aspectibus, tamsuper coelos sunt, laudent nomen Domini: quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et crea
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc quãuis ñ uideamꝰ apparitionẽ an¬
głorum. abscondita ẽ ab oculis nr̃is. & ẽ i
quadã re publica magna imꝑatoris dei.
tam̃ eẽ angłos nouimꝰ ex fide. & multis
apparuisse scriptũ legimꝰ & tenemꝰ: nec ir¬
de dubitare fas nob ẽ. Sp̃s aut̃ st̃ angłi.¬

Expanded text:
Et hoc, quamvis non videamus apparitionem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse Angelos novimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde dubitare fas nobis est. Spiritus autem Ang
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝑ stulticiã p̾dicationis salui futuntart
credentes: elegit ds̃ quȩdã mortalia. degi
homines mortales. & morituros. Adhib¬
ta lingua mortali: exhibuit sonos morta¬
les. Adhibita dispensatione mortalium.
adhibuit instrum̃ta mortalium: & in eo
factum ẽ tͥ cęlum: ut in re mortali cagnes¬
ceres u̾bum unmortale: & fieres tu quoq
eiꝰdem u̾bi participatione immortalis. Ux̃
moyses: & mortuus ẽ. Ait enĩ illi deus
Ascende in montẽ. & morere. Mortuus
iheremias: & tot ꝓpħȩ mortui sunt. Et me¬
tuorum dicta. quia ñ eorum. sed ꝑ eos illils
erant qui extendit cęlũ sicut pellem: sl¬
nent usq ad posteritatẽ nr̃am. Ecce apło
solutus de hac uita qui dix̃ dissolui &e s

Expanded text:
iam praedicationis salvi futuri erant credentes, elegit Deus quaedam mortalia, elegit homines mortales et morituros; adhibita lingua mortali exhibuit sonos mortales, adhibita dispensatione mortalium adhibuit instrumenta mortalia, et in eo tibi factum est coelum, ut in re mortali cognosceres Verbum immortale, et fieres tu quoque ejusdem Verbim participatione immortalis. Vixit Moyses, et mortuus est: ait enim illi Deus, «Ascende in montem, et morere» . Mortuus est Jeremias, et tot Prophetae mortui sunt; et mortuorum dicta, quia non eorum, sed per eos illius erant, qui «extendit coelum, sicut pellem,» manent usque ad posteritatem nostram. Ecce Apostolus solutus de hac vita, qui dix
Abbreviated transcription (Latin):
ui confessione. Primo accusa feditatem tuã.
Feditas enim anime. de peccatis: de iniquitatibꝰ.
Accusando feditatem tuam. incipe confiteri:
a confessione incipis decorari. Quo decoran
& decoram facer&e: audeo dicere. amauit &
fedam. Quid ẽ amauit & fedam: Et enim
xp̃c ꝓ inpiis mortuus ẽ. Quam uitam tibi
seruat iutificat: qui suam mortem dona¬
uit & unpio: Ecce pulcher ille & speciosus
formaa p̃filus hominum: qui iustissimꝰ pre
filũominum qẽi ueniebat ad fedam ut
facer& pulihtant Nicam & hoc. quia in
scripturis inuenio: fędus factus ẽ. Non me
in hoc audiatis: ne in hoc u̾bum temȩre lap¬
uis sii SSic̃ enĩ dixeram amauit or fedam
autt̃ quas. congruent̾ dixerã. quib̾dara

Expanded text:
in confessione» . Primo accusa foeditatem tuam: in confessione» . Primo accusa foeditatem tuam: foeditas enim animae de peccatis, de iniquitatibus. Accusando foeditatem tuam incipe confiteri, a confessione incipis decorari: quo decorant decoram faceret, audeo dicere, amavit et foedam. Quid est, amavit et foedam? «Etenim Christus pro impiis mortuus est» . Quam vitam tibi servat justificato, qui suam mortem donavit et impio? Ecce pulcher ille et «speciosus forma prae filiis hominum,» quia justissimus prae filiis hominum, quoniam veniebat ad foedam, ut faceret pulchram, dicam et hoc, quia in Scripturis invenio foedus factus est. Non me in hoc audiatis, ne in hoc verbum temere lapsus sim. Sicut enim dixeram, Amavit et foedam; non autem quasi congruenter dixeram quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
quia erat illis anima una. & cor unum in
dm̃. Hanc alloquitur psalmꝰ Uis ei placere:
Non potes: quamdiu deformis es. Quid fa¬
cies ut pulchra sis : Priꝰ tibi displiceat fedi¬
tas tua: & tunc ab eo ipso cui uis placere pul¬
chra. mereberis pulchritudinẽ. Ipse enim re¬
formator. tuus: qui fuit formator tuus. Er¬
go priꝰ attende quȩ sis: ne audeas ire feda
in pulchri oscula. Et quid intuens inquit
me uidebo: Posuit tibi speculum scripturã
suam: legitur beati mundicordes. qͣm ipsi
dm̃ uidebunt. Speculum in hac lectione
ꝓpositum ẽ: uide si hoc es qͦd dixit. Si non¬
dum es. geme ut sis: renunciabit tͥ specu¬
lum faciem tuam. Sicut speculum ñ senti¬
es adulatorem: sic nec te palpes. Hoc tͥ osten¬
dit nitor ille qͦd es: uide que es. Et si tͥ displi¬
cet: quere ut non sis. Si enim cum feda sis
tͥ ipsa adhuc displices: pulchro iam places.
Quid gͦ: Qm̃ displicoe tͥ feditas tua. incipiᷤ
ei in confessione. sicut alibi dr̃: incipite dño

Expanded text:
quia erat illis anima una et cor unum in Deum : hanc alloquitur Psalmus. Vis ei placere? Non potes, quamdiu deformis es: quid facies ut pulchra sis? Prius tibi displiceat deformitas tua, et tunc ab illo ipso cui vis placere pulchra, mereberis pulchritudinem. Ipse enim erit reformator tuus, qui fuit formator tuus. Ergo prius attende quae sis, ne audeas ire foeda in pulchri oscula. Et quid intuens, inquis, me videbo? Posuit tibi speculum Scripturam suam; legitur tibi: «Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Speculum in hac lectione propositum est: vide si hoc es quod dixit; si nondum es, geme ut sis. Renuntiabit tibi speculum faciem tuam: sicut speculum non senties adulatorem, sic nec te palpes. Hoc tibi ostendit nitor ille quod es: vide quod es; et si tibi displicet, quaere ut non sis. Si enim cum foeda sis, tibi ipsi adhuc displices, pulchro jam places. Quid ergo? Quoniam displicet tibi foeditas tua, incipis ei in confessione; sicut alibi dicitur: «Incipite Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ deasbata: Illuminata. Non dealbata
sieut fucata: quem admodum se de al¬
bant feminȩ. quȩ uolunt uideri qͦd non
sunt: non dealbata sicut paries dealbatꝰ.
uilbitis. Foris tectorium: intus luctum.
isises Mia non ꝑse alba. Priꝰ inquit fui
uastilunus. Et item. F uimꝰ enim & nos
liaido natura filii irȩ. sicut & cȩtim¬

Expanded text:
est, «dealbata?» Illuminata: non dealbata, est, «dealbata?» Illuminata: non dealbata, sicut fucata, quemadmodum se dealbant feminae quae volunt videri quod non sunt: non dealbata, sicut paries dealbatus; dealbatus, foris tectorium, intus lutum. Nminata, quia non per se alba. «Prius,» inquit, «fui blasphemus» ; et item, «Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, sicut et