comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cceris inuincibilem inter aduersa patientiam habere
didicerit : nonseca elertium & obseruantia & adnuntiatio¬
ne uerborum undiq: uelut argentilamminis munire atq
exornare curauerit: nonse omni subiectione p̃ceptis diui¬
nis quasi corgenteo capitis ubponere studuerit. non intimo¬
redĩ uelut cenea basiꝰstabilire consueuerit᷑:. In longitudi¬
nas succs eleuat adbona opera propteruitam cernã ⁊
quinquagintalatitudinis: quia requiem sperat sempit̃nã
ri cumpente contenidẽ quinquages imam pas chadir
festiui tatis diem suo aduentu consecrare dignata ẽ.:
Altitudo .x. cubitorum ẽ iuxta numerum sensuum
corporis nr̃i : quictuncrecipi& unus quisq: propria cor¬
poris sui proutgessit siuebonum siue medum sit
s ed inctria domus dñieorum solum modo futurco
exprimitur. quibonum incorpore fecer̃. proquo
in requiem uitae perp&is merentur introduci.:
quinunc in operibus iustitiae quae casto &corpore

Expanded text:
aeris invincibilem inter adversa patientiam habere aeris invincibilem inter adversa patientiam habere didicerit, non se coelestium et observantia et annuntiatione verborum, undique velut argenti laminis munire atque exornare curaverit, non se omni subjectione praeceptis divinis quasi argenteo capite supponere studuerit, non in timore Dei velut aenea basi stabilire consueverit. In longitudinas suas elevat ad bona opera propter vitam aeternam. Quinquaginta latitudinis, quia requiem sperat sempiternam, ri, cum Pentecosten, id est, quinquagesimam Paschalis festivitatis diem, suo adventu consecrare dignatus est. Altitudo quinque cubitorum erit juxta numerum sensuum corporis nostri; quia tunc recipiet unusquisque propria corporis sui, prout gessit, sive bonum, sive malum. Sed in atrio domus Domini eorum solummodo figura exprimitur, qui bonum in corpore fecerunt, pro quo in requiem vitae perpetuis merentur introduci; qui nunc in operibus justitiae quae casto et corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ci&ccte & uelut quadam consanguinitate cmplius cla¬
resait quamuis &iamsinguli colores praefeti singulis
electorum porsint conuenir e personis quicenim adi quis
cdtius caelertia speculari mer&ur. hracinthus ẽ: alt̃
quicplura propteriustiticm patitur : purpura ẽ : hic
quiccferuentiore indm̃ & proximũ dilectione flammes¬
cit coccus brstinathus ẽ : illequi arpecialit̃ integritate
carnis uirginalis alb& brrsus r&orta ẽ: &cumiustunu
ncc ecodemq fidei &pi &ate euangelica desuis adterurrũ
uirtutibi congaudent : qua s un troitumatrii dñitentoriũ
decorctpulchrae uccricntium colorum diuersitate
contextũ : Om̃s columnae atrii percircuitum uestite¬
erunt crgenti lamminis capitib argenteis & basibur
cceneis : Diligentius eccq̃ dixerat inculcat ut rȩdulo lecto¬
rem cmmoneaat neminem int̃doctores ueritatis columnas
ii delic& atrii caelertis porre computari qui non instar

Expanded text:
cietate, et velut quadam consanguinitate amplius clacietate, et velut quadam consanguinitate amplius clarescit. Quamvis etiam singuli colores praefati singulis electorum possint convenire personis; quia enim aliquis altius coelestia speculari meretur, hyacinthus est; alter, quia plura propter justitiam patitur, purpura est. Hic qui a ferventiore in Deum et proximum dilectione flammescit, coccus bis tinctus est. Ille qui specialiter integritate carnis virginalis albet, byssus retorta est. Et cum justi in una eademque fide et pietate evangelica de suis alterutrum virtutibus congaudent, quasi introitum atrii Domini tentorium decorant, pulchra variantium colorem diversitate contextum. Omerunt argenti laminis, capitibus argenteis et basibus aeneis. Diligentius ea quae dixerat inculcat, ut sedulo lectorem admoneat, neminem inter doctores veritatis, columnas videlicet atrii coelestis, posse computari, qui non instar
Abbreviated transcription (Latin):
desiderantes. cunctos sui corporis sensur in oboedienti¬
cm caritatis expendunt ir ecte cutem hoc in introitu
ccrutentorium ñ sicut inreliquo cariodebrsso r&orta
sed de uii. fit coloribus nobilirrimis hracinetho scilic&
& purpura cococq brrtincto &ipsabrsso. retorta
opereplu marii: quicpulera quidem his quicate citan¬
tur ecclerae facier exteriur fulg& sedmulto p̃elari¬
or eius dignitas acuirtus apparebithis qui ecmper
sc cramentum babtis matis ingredimere antur. :¬
nemo enim repente fit summus. sed gradatim neces¬
se ẽ aminoribus adperrectiora tendamus: ixim:
ccutem sȩpius quod hracincthus spem celestium bono¬
rum purpurt toleranticm temporadium malorum
coccus brstinthus ardorem perfectae dilectionis. brssis
r& orta refrenationem carnadis delectionis signi fic&
squod ui delic& coloris opere plumarii sunt inuicem uccriati
cumunaq̃q uirtus fidelium uicinarumcibi uirtutum so¬

Expanded text:
desiderantes, cunctos sui corporis sensus in obedientidesiderantes, cunctos sui corporis sensus in obedientiam charitatis expendunt. Recte autem hoc in introitu atrii tentorium, non sicut in reliquo atrio, de bysso retorta, sed de quatuor fit coloribus nobilissimis, hyacintho scilicet et purpura, coccoque bis tincto ab ipsa bysso retorta, opere plumarii; quia pulchra quidem his, qui catechizantur, Ecclesiae facies exterius fulget, sed multo praeclarior ejus dignitas ac virtus apparebit his qui eam per sacramentum baptismatis ingredi merentur. Nemo enim repente fit summus, sed gradatim necesse est a minoribus ad perfectiora tendamus. Diximus autem saepius quod hyacinthus spem coelestium bonorum, purpura tolerantiam temporalium malorum, coccus bis tinctus ardorem perfectae dilectionis, byssus retorta refrenationem carnalis delectationis significet. Qui videlicet colores opere plumarii sunt invicem variati; cum unaquaeque virtus fidelium vicinarum sibi virtutum so
Abbreviated transcription (Latin):
cndi q̃ uattuor eu angeliorũ principic recitentur.
acderiguris &or dine eorũ inapertione ccurium succrũ
sollerter erudiantur : quos ciant exinde ac memine¬
rint qui& quots iN libri quorum uerbis maexime infide
ueriaatis debeant crudiri : In quo introtu tentorium
quoq: fieri cubitorum xx p̃cipitur : q̃ui ẽ numeruridest
quaternarius q̃uinquies ductus.: Uq ccutem sunt notirri¬
mi corporis nr̃i sensus uisus uidelic&. auditus gustur. ol¬
fccctus & tactus : Beneergo in introitu catriitentorium
xx cubitorum in quattuor columnis suspenditur:
euangeliorum fidem suam parit̃ & actus cõ ponere
debent ut continentes abinlecebris carnalib: cuntos
sui corporis sensus diuinis subiganit imperiis : ñ solũ
enim hotentorium .IIII. columnis subleuatur : s ed &
ipsum in longitudine sua quinarium Numerum ꝑ iuii.
multiplicatum hab& cum quilib& humiles ac pii caudi¬
tores adfidem uenientes. Nonsolum eu angelii uerbis
imbui. uerum &icm euangelicam ipsicgere uit cm

Expanded text:
andi, quatuor evangeliorum principia recitentur; ac de figuris et ordine eorum, in apertione aurium suarum solerter erudiantur, quo sciant exinde ac meminerint, qui et quot sunt libri, quorum verbis maxime in fide veritatis debeant erudiri. In quo introitu, tentorium quoque fieri cubitorum viginti praecipitur, qui est numerus idem quaternarius quinquies ductus. Quinque autem sunt notissimi corporis nostri sensus, visus videlicet, auditus, gustus, olfactus et tactus. Bene ergo in introitu atrii tentorium viginti cubitorum in quatuor columnis suspenditur, Evangeliorum fidem suam pariter et actus componere debent; ut continentes ab illecebris carnalibus cunctos sui corporis sensus divinis subigant imperiis. Non solum enim hoc tentorium quatuor columnis sublevatur, sed et ipsum in longitudine sua quinarium numerum per quatuor multiplicatum habet, cum quilibet humiles ac pii auditores ad fidem invenientes, non solum Evangelii verbis imbuti, verum etiam evangelicam ipsi agere vitam
Abbreviated transcription (Latin):
mo incipiens animcrum in resurrectione corporum
monumento: oeaauadie id est postseptimam sabba
res urrexit comortuis .s quo dccutem in latere xx. cubi¬
torum columnae. fuere .iii. cumbaribi totidem : scõs de¬
signat p̃dicatores fide spe & caritate p̃minentes. m̃tẽ¬
q sucm in stabili tate timoris dĩ firmirrime collocantes.:
ingressus ergo atriũ tabnaculi habes abutroq: latere
reꝓposuerit. siue a drynagogã seuadeclesi amgentiũ
in tuitum mentis conuerterit : inutraq portione. fide¬
lium doctores inueni & fide forter .spesublimes. caritate
feruentes. intinioredũi fundatos. cuditorib: suis requiẽ
cnimarum beatarum acresurrectionem in mortadiũ
promittere corporum : qui uelut tentoria debrisoretor¬
ta insesurpendunt : Cum eos demauditores exemplo
cubitorum .xa. & hracintho &purpura cococq brstincto
& brsso r&orta opere plumarii columnas habebit .iiii.

Expanded text:
mo incipiens animarum, in resurrectione corporum mo incipiens animarum, in resurrectione corporum monumento, octava, id est, post septimum sabbati, resurrexit a mortuis. Quod autem in latere quindecim cubitorum columnae tres cum basibus totidem, sanctos designant praedicatores, fide, spe et charitate praeeminentes, mentemque suam in stabilitate timoris Dei firmissime collocantes. Ingressurus quoque atrium tabernaculi, habes ab utroque latere proposuerit, sive ad Synagogam, seu ad Ecclesiam gentium intuitum mentis converterit, in utraque portione fidelium doctores inveniet fide fortes, spe sublimes, charitate ferventes, in timore Domini fundatos, auditoribus suis requiem animarum beatarum, ac resurrectionem immortalium promittere corporum. Qui velut tentoria de bysso retorta in se suspendunt, cum eosdem auditores exemplo cubitorum viginti, ex hyacintho et purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, opere plumarii. Columnas habebit quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
confessio remirrionem peccatorumipse futurȩ in xp̃o qui¬
&is gccud& & paccin: deniq: in srmbolo apostolorum confite¬
mur nos credere scam eclesiã. remissionempegcatorum.
carnisresurrectionem: quod uniuersalis srnodus patrum
plenius exprimi uoluit dicens. confiteor unumbaptis ma
inremissionem peccatorẽ. speroresurrectionem mor¬
tuorum &uitamfuturi sacculi : quinquaginta ergo cubits
plagȩ orientalis generalit̃ in itia credentiũ designatur
q̃ in remissionem peccatorũ. et spemfuturae
becititudinis celebantꝰ: qͦrũ tam̃ continuo clia speciadis
distinctio s ubinfertur : ꝗ uace adunũ eundẽq finembene
considercta refertur: s̃ equitꝰ enĩ : Inqꝗͥb .X U. cubitorum¬
tentori latere uno deputabunt. columnaeqtres &ba¬
ses totidem : & in latere adtero erunttentoria cubitos
namq q̃ septenario &octonarionumero constant:
rectegaudia der ignant uitae a&ernae q̃ ascbbatis¬

Expanded text:
confessio remissione peccatorum, et spe futurae in Christo quiconfessio remissione peccatorum, et spe futurae in Christo quietis gaudet ac pacis. Denique in symbolo apostolorum confitemur nos credere sanctam Ecclesiam, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem. Quod universalis synodus Patrum sequentium plenius exprimi voluit, dicens: Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum; spero resurrectionem mortuorum, et vitam futuri saeculi. Quinquaginta ergo cubitis plagae orientalis generaliter initia credentium designantur, qui in remissionem peccatorum et spem futurae beatitudinis celebrantur. Quorum tamen continuo alia specialis distinctio subinfertur, quae ad unum eumdemque finem bene considerata refertur. Sequitur enim: In quibus tentoria lateri uno deputabuntur, columnaeque tres et bases totidem, et in latere altero erunt tentoria cubitos namque quae septenario et octonario numero constant, recte gaudia designant vitae aeternae: quae a sabbatis
Abbreviated transcription (Latin):
Icubitier̃: Latitudo a triiq̃ ad orientẽ respicit
primordiũ bonae nr̃ȩ c̃uersationis q̃ afide incipit significat :
ꝗ ꝓpt̃ primã caelestis gratiae ꝑfectionẽ ad orientẽ recte res¬
picere dr̃ : Iuxta illud beati tachar̃ uisi taũ nosorien sexalto in lu
mina rehisqͥ inte neb & inͣbra mortis sedent : in quanimirũ
uerrationis omnes qͥcathecizanur remissionem pec¬
catorũ & requiem sperare docentur c&erneẽ :Nam
quingrenariur numerus adremissionem pertin&
peccatorũ NVnde et in psalmo eiꝰdẽnumeri penitenti a¬
& copfersio &remissio dercriptapeccatorum. Itccutis
quid ño peccauerat & madumcorameo fecerat. cognoscen¬
do ipse iniquitatem suam ablutus sit abeo cuipecca uerat:
& suꝑniuem dealbatus: rursũq lac&itiam salutarisdĩ hoc
ẽ. dñiihũ quẽ offenderat receperit: & spũ nillius principali
ne ultralabi posr& confortatus fuerit: Itaq: orient adisa¬
trii latitudo quinquaginta hab& cubitos: Cũ primafidei

Expanded text:
unt. Ea latitudo atrii quae ad orientem respicit, primordium bonae nostrae conversationis, quae a fide incipit significat, quae propter primam coelestis gratiae perceptionem, recte ad orientem respicere dicitur, juxta illud minare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent . In qua nimirumversionis, omnes qui catechizantur, remissionem peccatorum et requiem sperare docentur aeternam. Nam et quinquagenarius numerus ad remissionem peccatorum pertinet. Unde et in psalmo ejusdem numeri, poenitentia, confessio, et remissio descripta est peccatorum; ita ut qui Domino peccaverat, et malum coram eo fecerat, cognoscendo ipse iniquitatem suam, ablutus sit ab eo cui peccaverat, et super nivem dealbatus, rursumque laetitiam salutaris Dei, hoc est, Domini Jesu, quem offenderat, receperit, et Spiritu illius principali, ne ultra labi posset, confortatus fuerit. Itaque orientalis atrii latitudo quinquaginta habet cubitos, cum prima fidei
Abbreviated transcription (Latin):
neccedominica consũmatis dieilaboribus. promercede
accipiunt: qͥc ergo nob scĩ p̃dicatores finita acuit cc̃p̃sen¬
ticm nr̃i conditoris &requiem promittunt ccerna.
hisq promirsis desidericnrã abapp& tu infimorum
cdcaelestia quaerenda erigunt: q̃uasi in occidentadileo¬

Expanded text:
nicae vineae, consummatis diei laboribus, pro mercede accipiunt: quia ergo nobis sancti praedicatores, finita hac vita, praesentiam nostri Conditoris, et requiem promittunt aeternam; his quoque promissis desideria nostra ab appetitu infimorum ad coelestia quaerenda erigunt, quasi in occidentali la
Abbreviated transcription (Latin):
gloriam rerurrectionis in incorruptibilium receptio¬
ne corporum: q̃utrumq portioremunerationis. utriq
populo cõmunis. nullo umquam fiN & erminatur uã
I & cenimarũ reqͥes suꝑueniente tẽpore resurrectionis¬
non nullam suidiminutionem sed augmentum potus

Expanded text:
gloriam resurrectionis incorruptibilium receptiogloriam resurrectionis incorruptibilium receptionem corporum. Quae utraque sortitio remunerationis utrique populo communis, nullo unquam fine terminatur. Nam et animarum requies superveniente tempore resurrectionis, nullam sui diminutionem, sed augmentum potius
Abbreviated transcription (Latin):
fecilicitatis in termissione respiciant . ut eoi aiores ei gratias
re ferant quo non solum fruantur bonis q̃ donauit.
Verum &iam intueantur mala a quibi eos liberauit:
Bene autem ec dem plagataber naculi occidentadis ł
perfectio bonoperis exprimi. eo quod dñs in illo mundi
ornatum consum maueritsin illo hominem in primordio
creauerit sin illo genus humanũ suc passione restcurauerit.
operibus ꝓfici ut ada & ernam requiem in futuro &resur¬
rectionis gloriã ꝑ uenire possimus. : Nam qđ rursum
aliaeduae tabulae exceptis sexprimis inangulis iuben¬
tur erigipost tergũ tabnaculi. q̃uenientes aaborientali
plaga pari&es excipiant. & occidentadi plagae pari&icon.¬
iungant. adremunerctionem futurae ꝑtin& uitae
q̃ post labores tempora scłi huius secuturto ẽ qđ bi fariã
diuiditur insabbatis mum scilic& hoc ẽ. requiem Ani¬
iarum scãrum postabsolutionem corporum: & in

Expanded text:
felicitatis intermissione respiciant; ut eo majores ei gratias felicitatis intermissione respiciant; ut eo majores ei gratias referant, quo non solum fruantur bonis, quae donavit, verum etiam intueantur mala a quibus eos liberavit. Bene autem plaga tabernaculi occidentalis, vel perfectio boni operis exprimi, eo quod Dominus in illo mundi ornatum consummaverit, in illo hominem in primordio creaverit, in illo genus humanum sua passione restauraverit; operibus perfici, ut ad aeternam requiem in futuro, et resurrectionis gloriam pervenire possimus. Nam quod rursum aliae duae tabulae, exceptis sex primis, in angulis jubentur erigi post tergum tabernaculi, quae venientes ab orientali plaga parietem excipiant, et occidentalis plagae parieti conjungant; ad remunerationem futurae pertinet vitae, quae post labores et tempora saeculi hujus secura est. Quod bifariam dimarum sanctarum post absolutionem corporum,
Abbreviated transcription (Latin):
in quomersus cũ suo exercitu pharao. & dequosaluatus
isrł ad nõ ad montẽ sinai ubi tab̵naculũ faceret ascendit:
respicit ergomare plaga occidentali tabernaculi cũscã
ecclaesia posto perum bonorũ ꝑfectionem coronata in xp̃o
libero aspeccu in tuebitur uitia. ł poenas ĩmorũ quas
entͥet uidebunt cadauera uirorum quipr ceuaricati
sunt in me. uermis eorũ non mori&ur i gniscorũ non
extingt . Maris nãq fluctus ꝓfundiamari & t̾bulenti
& peccati possunt significare qͥb: rȩꝓbi inbac uita male
delectati intereunt : & futuraequoq baratrum per¬
ditionis cũ inultimo examine inignem cũdiabolo inĩten¬
tur a&ernũ: Ne cp̃tereundũ qđ tab naculum cũ ae¬
dificar&ur in monte sinai mare rubrũ habuit adoc¬
interrãrepro¬
misionis & collocatum err& insilo : inecdem caeli
plaga habuit mare magnũ : in quo itamesticae possum
quas icitius occassuram fixamente despiciant in futur aẽt na
patria cumd ño positi perp&u cmeorum poenam absq: suae

Expanded text:
in quo demersus cum suo exercitu Pharao, et quo salvatus Israel a Domino ad montem Sinai, ubi tabernaculum faceret, ascendit. Respicit ergo mare plaga occidentalis tabernaculi, cum sancta Ecclesia post operum bonorum perfectionem coronata in Christo libero aspectu intuebitur vitia vel poenas impiorum, quas ui praevaricati sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Maris namque fluctus profundi, amari et turbulenti, et peccata possunt significare, quibus reprobi in hac vita male delectati intereunt, et futurae quoque barathrum perditionis, cum in ultimo examine in ignem cum diabolo mittentur aeternum. Nec praetereundum quod tabernaculum cum aedificaretur in monte Sinai, mare Rubrum habuit ad ocin terram repromissionis, et collocatum esset in Silo, eadem plaga coeli habuit mare magnum. De quo ita mystice possumus quasi citius occasuram, fixa mente despiciant: in futura etiam patria cum Domino positi, perpetuam eorum poenam absque ulla suae
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uidelic& spiritales utriusq test̃ doctores atq int̃p̃tes.
qiuxta sermonem dñĩ ꝓferant d&besauro suo noua & uẽt
usq: infinem scłi sintꝰ in scã ecclesia ꝑmansuri & apte
tabernaculũ in occidentali plaga consũmatur in quasol
Diem claudere & cuncta solent cistra occidere ꝓpter
scilic& uel obitum unius cuiusq electi ł generalemto¬
tius sđi t̃minumi quasi enim occidites sob q abhanctem¬
poradi luceptenebr as transicoriae mortis ad gaudia
lucis & uitae transmigra a&ernae : quasi occidit
omni ecclaesiae soli noccidente ut uerius moriente tenebris¬
trans euntib oriatur. cũ finita aduentudñi uita scđi p̃sentis.
moxuerum scłi futuri maneiustir uercdies cernitatis
apparebit s& quia tunciustis cũdñõ regnantib: reprobi
in a&ernum pereunt. rectaede ac plaga tabna culi in se¬

Expanded text:
quod videlicet spirituales utriusque Testamenti doctores atque interpretes, quod videlicet spirituales utriusque Testamenti doctores atque interpretes, qui juxta sermonem Domini proferant de thesauro suo nova et vetera, usque ad finem saeculi sint in sancta Ecclesia permansuri. Et apte tabernaculum in occidentali plaga consummatur, in qua diem sol claudere, et cuncta solent astra occidere; propter scilicet vel obitum uniuscujusque electi, vel generalem totius saeculi terminum. Quasi enim occidit ei sol, qui ab hac temporali luce per tenebras transitoriae mortis, ad gaudia lucis et vitae transmigrat aeternae. Quasi occidit omni Ecclesiae sol in occidente, ut verius in oriente tenebristranseuntibus oriatur, cum finita in adventu Domini vita saeculi praesentis, mox verum saeculi futuri mane, justis vera dies aeternitatis apparebit. Et quia tunc justis cum Domino regnantibus, reprobi in aeternum pereunt; recte de hac plaga tabernaculi in se
Abbreviated transcription (Latin):
pari&is latere continebatur. in castrationib: factis & in mis¬
sis ad inuicem quod propt̃ ea sic exquisitum .ẽ. ĩitneq auen¬
tis mouer &ur. neq: alia causa tab naculũ conturbar&.
s edimmobile secura qui&e seruar &urs h̃ delitterae tex¬
tu io sephus: uerũ iuxta allegori ae sens us. occidentalis
plaga qua eutrumq: insepari&emrecipiens. aedificium
tabernaculi consũmat. r̃ete adimpletionem totius scãẽ
designat : ad quamusq fides &operatiorecta utrius ꝙpo¬
puli ꝑs eueratura quas igemini longitudo pari&is pertin¬
git Ineq: enim credibileẽ uel ante tempus dominicae in car¬
nationis ũquam defuisse qͥ exgentibus crederent ł n unc
quãuis grauiter dãnato obꝑfidiã populo iudeorum ñ eẽ.
aliquos exillis
tã & si paucissimos. qͥ inter xp̃ianos
exultanter cotidie credendo ad salutẽ ꝑueniant qđ siquis
negare p̃sumpserit : dicamus qđ negari nulla tenus potst

Expanded text:
parietis latera continebantur, incastrationibus factis et immisparietis latera continebantur, incastrationibus factis et immissis ad invicem; quod propterea sic exquisitum est, ut neque a ventis moveretur, neque alia causa tabernaculum conturbaret, sed immobile secura quiete servaretur. Haec de litterae textu Josephus. Verum juxta allegoriae sensus, occidentalis plaga quae utrumque in se parietem recipiens, aedificium tabernaculi consummat, recte adimpletionem totius universdesignat. Ad quam usque fides et operatio recta utriusque populi perseveratura, quasi gemini longitudo parietis pertingit; neque enim credibile est, vel ante tempus Dominicae incarnationis unquam defuisse qui ex gentibus crederent, vel nunc, quamvis graviter damnato ob perfidiam populo Judaeorum, non esse aliquos ex illis, tametsi paucissimos, qui inter Christianos exsulantes, quotidie credendo ad salutem perveniant. Quod si quis negare praesumpserit, dicamus quod negari nullatenus potest,
Abbreviated transcription (Latin):
naculi: iosephus scribit d& ab naculo quod x. cubitos ha¬
buer̃ latit̃ : scribit &iã qđ tabulae eiꝰ m̃sura. iii digitorũ
fueriNt a t̃ra suspensae ⁊ ex quo uid& uelle intelligi qđ
tantae altitudinis factae fueriNt ipscrũ bases tabulart.
qđ rursus de hoc qđꝓposuimus capitulo acdeuectib tabu¬
larũ ita dicit : posteriores aut̃ ꝓccri&is. UIIII cubitos
s extabulae faciebant qͥb: coniunctae sunt Aliae duaeta¬
bulae ex medio cubito sextae quos cngulares posuer̃
adinstar maiorũ tabularũ : singulae uero tabulae
anulos habebant aureos per exteriores fronter eminen¬
tes uelut quib: dam radicib: confixos. perordinem ad inui¬
cem ꝑ circuitum respicientes : & pereos de aurati uectes in¬
missi Vnoqq̃ habente magnitudinem cubitorum x.
capiti uectis unicuiusq inalio uectis capite ueludinmodũ
chochi. & pos tergum pari&ũ in longitudine positorũ uner
ordo pertabulas omnes uadens quo peruncinos utriusq

Expanded text:
ernaculi. Josephus scribit de tabernaculo, quod decem cubitos habuerit latitudinis. Scribit etiam quod tabulae ejus mensurae quatuor digitorum fuerint a terra suspensae: ex quo videtur velle intelligi quod tantae altitudinis factae fuerint ipsarum bases tabularum. Qui rursus de hoc quod modo proposuimus capitulo ac de vectibus tabularum ita dicit: Posterioris autem parietis novem cubitos sex tabulae faciebant, quibus conjunctae sunt aliae duae tabulae ex medio cubito sex: quas angulares posuerunt ad instar aliarum tabularum. Singulae vero tabulae annulos habebant aureos, per exteriores frontes eminentes, velut quibusdam radicibus confixos, per ordinem ad invicem per circuitum respicientes, et per eos deaurati vectes immissi, unoquoque habente magnitudinem cubitorum quicaput vectis uniuscujusque in alio vectis capite, velut in modum cochleae. Et post tergum parietum in longitudine positorum erat ordo per tabulas omnes vadens, quo per uncinos utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ erecto tabnaculo regularit̃ ordinata conpage tabula¬
rum figura in castraturcrũ ñ cernitꝰ : quanta t̃m uirtute
ꝑtabulas sibim& coadunauerit. ipsapari&is in concus¬
si firma stabilitcs ostendit : qui animirum humilitas
cordis sc̃orũ quas ibi alt̃ utrũ foederantꝰ foris hominibus
uider i ñ pot̃ sed quidintus oper& scipso scãe eclesiae
pacatissimo statupclã omnib pat& ꝑquã mira diuinae
fectu diligamus & ñminus illos quã eos quinobiscũ in p̃¬
senti suntꝰ insinu nr̃i amoris suscipiamus. &nos quoq
abillis peramplexũ carittis suscipiendos. eẽ credam:
qđ ãt̃ iubetꝰ duas insingulis tabulis in castraturas
fieri hoc ẽ. mutroq latere illarũ duplicit̃ excipi ꝑfi
gurã pot̃s ut in pros peris simul atq aduersis in uio¬
lata erga fr̃s iura cariatis seruemus perarma ius¬
titiae iuxta exemplũ ceprt̃ ad extris incedentes. &

Expanded text:
dem erecto tabernaculo ac regulariter ante ordinato, compago tabuladem erecto tabernaculo ac regulariter ante ordinato, compago tabularum figura incastraturae non cernitur; quanta tamen virtute tabulas sibimet coadunaverit, ipsa parietis inconcussi firma stabilitas ostendit: quia nimirum humilitas cordis sanctorum, qua sibi alterutrum foederantur, foris hominibus videri non potest, sed quid intus operetur ex ipso sanctae Ecclesiae pacatissimo statu palam omnibus patet. Quod autefectu diligamus, et non minus illos quam eos qui nobiscum in praesenti vivunt, in sinu nostri amoris suscipiamus, et nos quoque ab illis per complexum charitatis suscipiendos esse credamus. Quod autem jubetur duas in tabulis singulis incastraturas fieri, hoc est in utroque latere illarum, dupliciter accipi per figuram potest, ut et in prosperis simul atque adversis inviolata erga fratres jura charitatis servemus, per arma justitiae, juxta exemplum Apostoli, incedentes a
Abbreviated transcription (Latin):
r& ributionis eparte habent inquantum gaudia regni
perenis & p̃sentiam sui conditoris possunt desideris p̃¬
gustare caelestibus cuius. et cubiti adim pletione tunc
becctificantur : cum fuerit sermo que momni electorum
populo ꝓmisit infine futurum dicens eripiameum &glori¬
ficabo eum longitudine dierum adimplebo eum: &ostendã
illis alutare meũ : In laterib tabulaeduae in castraturae fient.
quib: tabula alteri tabulae connectatur. atq in hunc modũ cuncte
tabulae parabuntur : In castraturȩ in lateribus tabularũ
uirtutem designant humilitatis inmentib: iustorum : ꝑ quãc
maxime sibi inuicem frat̃na caritate iuguntur: dum enim
singuli quiq: eorum corde contrito &humiliato. receptaculũ¬
inseproximorum dilectioni praeparant & diligendos sefratri¬
bus merito pi&atis ac deuocione exibent q̃ sit abulae omes ta¬
b̵n aculi inclt̃ utrũ ꝑ incastraturae nexũ copulantur: & qui¬

Expanded text:
retributionis ex parte habent, in quantum gaudia regni retributionis ex parte habent, in quantum gaudia regni perennis, et praesentiam sui Conditoris possunt desideriis praegustare coelestibus. Cujus etiam cubiti adimpletione tunc beatificantur, cum fuerit sermo, quem omni electorum populo promisit in fine futurum, dicens: Eripiam eum, et glorificabo eum, longitudine dierum adimplebo eum, et ostendam illi salutare meum . In lateribquibus tabula alteri tabulae connectatur; atque in hunc modum, cunctae tabulae parabuntur. Incastraturae in lateribus tabularum virtutem designant humilitatis in mentibus justorum, per quam maxime sibi invicem fraterna charitate junguntur. Dum enim singuli quique eorum corde contrito et humiliato, receptaculuin se proximorum dilectioni praeparant, et diligendis se fratribus merito pietatis ac devotionis exhibent, quasi tabulae omnes tabernaculi inter alterutrum per incastraturae nexum copulantur. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
onedo deseruiunt ut ipsum cnima & carne in mortcles
a b etti inc&ernum uidere mereantur : cedhunc finem
uitace omnes suos acuditores & uerbo semper &operepro¬
uocare acueluti suspendere contendunt : quod uero ipsae
tabulae cubitos acsemissem in latitudine habebant. pleni¬
us ille cubitus perfectionem bonae operationis. dimidiũ
cubiti quod suꝑ ẽ. incͥoationem diumnae ostendit cogni¬
tionis qanimirum iusti in hacuita perfecte elemosinis infis¬
tere. orationibus uacare.i eiuniis castigare. c&erisq: huius¬
modi actibus relegiosis possunt operam decre: dm̃uero
integrum fide cognoscimus. sed plenam eius cognitionem
in futuro spercm us dicento ipsodõ acd nõ nostro ihũ xp̃o
simanseritis in uerbo meo uere discipuli mei eritis & cognos¬
te laboriamus proxp̃o. exparte uerbo praedicationis insis¬
tamus expartebonis operib: seruimus plenum ergo boni
operis cubitum habent in hacuita electi: sed cubitum beata

Expanded text:
one Deo deserviunt, ut ipsum anima et carne immortales one Deo deserviunt, ut ipsum anima et carne immortales ac beati in aeternum videre mereantur, ad hunc finem vitae omnes suos auditores, et verbo semper, et opere provocare, ac veluti suspendore contendunt. Quod vero ipsae tabulae cubitos ac semissem in latitudine habebant, plenus ille cubitus perfectionem bonae operationis; dimidium cubiti quod superest, inchoationem divinae ostendit cognitionis: quia nimirum justi in hac vita perfecte eleemosynis insistere, orationibus vacare, jejuniis castigari, caeterisque hujusmodi actibus religiosis possunt operam dare. Deum vero interim fide cognoscimus, sed plenam ejus cognitionem in futuro speramus, dicente ipso Deo ac Domino nostro Jesu Christo: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis, et cognoste laboramus pro Christo, ex parte verbo praedicationis instamus, ex parte bonis operibus servimus ? Plenum ergo bonis operibus cubitum habent in hac vita electi; sed cubitum beatae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa scĩ doctores perobserucnticm decalogilegis cadper¬
fectionem tenduñ quia ꝑpercepti one dencr ĩ diurni.
inuinecc xp̃i laborant: Idest illa intentio uerbo do¬
trinae insistunt. ut imaginem inse sui conditoris
acregis ͣ cdam peccante perdiderant ĩ pso donante rer¬
tacurent ut nom̃ eius quod peccando a miserant recce
uiuendo recipiant: sol&namq: indenario regis nomen &¬
T imago contineris sed & ir quod dencrius exeo nomen acci
qucceipse ẽ trinitatem figurari. homo septencrio : qui a
corpus .ex .iiii. notissimis hab& elem̃tis. cnimae uero hoc
.ẽ interioris homis substantiãtriplici sol& inscripturis
distantia conpraehendi: hinc ẽ enim quod diligere dm̃
& toto corde tota anima tota uirtute nostra prcecipi¬
murꝰ Bene ergo tabulae quibus erectis acstantibur
tabernaculum omnae contin&ur .x. cubitos hab& cltitu¬
dinis : quia doctores acreccores scãe ecclesiae hacintenti¬

Expanded text:
quia sancti doctores per observantiam decalogi legis ad perquia sancti doctores per observantiam decalogi legis ad perfectionem tendunt; quia pro perceptione denarii diurni in vinea Christi laborant, id est, illa intentione verbo doctrinae insistunt, ut imaginem in se sui Conditoris ac regis, quam Adam peccante perdiderunt, ipso donante restaurent, ut nomen ejus, quod peccando amiserant, recte vivendo recipiant. Solet namque in denario regis nomen et imago contineri. Sed et hoc quod denarius ex eo nomen accequae ipse est, Trinitatem figurari, homo septenario; quia corpus ex quatuor notissimis habet elementis. Animae vero, hoc est interioris hominis substantia, triplici solet in Scripturis distantia comprehendi. Hinc est enim quod diligere Dominum ex toto corde, tota anima, tota virtute nostra praecipimus. Bene ergo tabulae, quibus erectis ac stantibus tabernaculum omne continetur, decem cubitos habent altitudinis; quia doctores ac rectores sanctae Ecclesiae hac intenti
Abbreviated transcription (Latin):
non in congrue spinis assimilaantur: hinc & enim scriptum
ẽ quicspinae nas cantur inianib: tacemulenti id ẽ. ꝓueb
punctionibus seuitiorum expurgare & omnibus mundi
curis acdeletationib: exuere student. quatipus libera¬
mente inamoredĩ & proximi dilatari atq adprcedican¬
dum uerbum longe lateq: possent discurrere . reecte dicitꝰ
quicdelignis s&tim idest spinarum sunt factae tabu¬
lae tabernaculi: facctaesunt namq despinis. sed his quȩ
omnes spinosos aculeos prorsus exacuerant acsolocando
adipsos quoq: pertinet genertdis illa damnatio quae
adae peccatidictum ẽ : terractua spinas & tribulos germi
sed gratia dĩ perihm̃ xpm̃ spiculis s̃ peccatorum omnium
exuti ac digno uirtutum exercitio instructuram domus ei i
ceptati habebant autem singulae tabulaedenos cubitos
in longitudine & in latitudine cubitum acsemis sem: longi¬
tudo tebulcrum cltitudo ẽ qua e xcubitos habebat:

Expanded text:
non incongrue spinis assimilantur. Hinc etenim scriptum non incongrue spinis assimilantur. Hinc etenim scriptum est: Quia spinae nascantur in manibus temulenti id est, in opunctionibus se vitiorum expurgare, et omnibus mundi curis ac delectationibmente in amore Dei et proximi dilatari, atque ad praedicandum verbum longe lateque possent discurrere, recte dicitur, quia de lignis spinarum tabulae sunt factae tabae tabernaculi: factae sunt namque de spinis, sed his quae omnes spinosos aculeos prorsus exuerant, ac solo candorad ipsos quoque pertinet generalis illa damnatio, qua Adae peccanti dictum est: Terra tua spinas et tribulos germier Jesum Christum spiculis sunt peccacatorum omnium exuti, ac digno virtutum exercitio in structuram domus ejus aptati. Habebant autem singulae tabhabent in longitudine, in latitudine cubitum ac semissem. Longitudo tabularum altitudo est, quae decem cubitos habebat:
Abbreviated transcription (Latin):
orbis complitudinem peruenit: quamuis rete in lati¬
tudine tabulacrum ips quoq: dilatatio cordis sc̃orũ
ued & intellegi. perquam
mundum dispicere atq app&enda caelestia solent sublimi¬
ter accendi perquam non solum amicos indõ sed & in imicos
gccudent diligere ꝓpt̃ dm̃ :deniq: uiderimus uncm d&a¬
bulis tabernaculis uidelic& apst̃ paulum qualiter utro¬
q: modo dilatatã insixu& dicit deinterna idem cordis lati¬
tudine : os nr̃m pat& a duos ochorinthi os nr̃m dilatatũ
.ẽ non angustiamini nobis angusti aminib inuis ceribus
ur̃is tamquam filuis dico dilatamini & uosdicitꝰ deilla¬
ꝗ qua ad ꝑro fectum tabernaculi hoc ẽ scaẽ ecdesiae utiso¬
lebat itacut cbhierus clem percircuitum usq: adiliricum
repleuerim euangelium xp̃i factaesunt ccutem huius¬
modi tabulae delignis s&him id est spinarum: spinaeuero
iuxta eloquium scluatoris. curces unt huius sacculi. uolup¬
tates acdeliciae facllaces: sed & punctiones peccatorum

Expanded text:
orbis plenitudinem pervenit. Quamvis recte in latitudine tabularum, ipsa quoque dilatatio cordis sanctorum valet intelligi, per quam mundum despicere, atque ad appetenda coelestia solent sublimiter accendi, per quam non solum amicos in Deo, sed etiam inimicos gaudent diligere propter Deum. Denique videamus unam de tabulis tabernaculi, videlicet Apostolum Paulum, qualiter utroque modo se dilatatum insinuet. Dicit de interna, id est, cordis latitudine: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est; non angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris. Tanquam filiis dico, dilatamini et vos . Dicit et de illa, qua ad profectum tabernaculi, hoc est sanctae Ecclesiae uti solebat: Ita ut ab Hierusalem per circuitum, usque ad Illyricum repleverim Evangelium Christi . Factae sunt hujusmodi tabulae de lignis setim, id est, spinarum. Spinae vero juxta eloquium Salvatoris, curae sunt hujus saeculi, deliciae et voluptates fallaces . Sed et punctiones peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
totum hoc diuinae gratiae tribuimus: ueraciter & in
timo ecorde profitentes. quod neinitium quidem
bonae accionis aut cogitationis celiquod niãd nõ pos¬
simus habere: mala uero nunc nr̃a aenobis ipsir
diabolo instigante &cepta & consumecta nec nin
codño donante laxanda eẽ fatemur: pelcgiani
primitics bonorum suorum nolunt dnõ tollere :
sed sibim & ipris possidenda r&inent quia seboni
celiquid aseipsis absq gratiadĩ haberes tulta p̃sump¬
tione ccutumants Benecutem praecipitur mor¬
ses cbhomine qui offert ultroneus accipere primi¬
tias: hilacrem enim datorem diligitđs : & cepostolis

Expanded text:
totum hoc divinae gratiae tribuimus. Haec suntotum hoc divinae gratiae tribuimus. Haec suntimo ex corde profitentes, quod ne initium quidem bonae actionis, aut cogitationis aliquid, nisi a Domino possimus habere: mala vero nostra semper a nobis ipsis diabolo instigante, et coepta et consummata, nec nisi Domino donante laxanda esse fatemur. Pelagiani primitias bonorum suorum nolunt Domino tollere, sed sibimetipsis possidenda retinere: quia se boni aliquid a seipsis absque gratia Dei habere, stulta praesumptione autumant. Bene autem praecipitur Moysi, ab homine qui offert ultroneus, accipere primitias. Hilarem enim datorem diligit Deus . Et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
gressus ascendit in montem : cum p̃dicatores diuinat
legis in quibus ipse morses eximius erct adintu¬
enda sublimiter incerta & occulta sapienticce
mero temporis discer&. quod illi solummodo de¬
calogum legis quem cumsuo populo acceperat pos¬
sent implere quos euangelicae gratia ueritatis q̃
eadem p̃cepte de calogi. quaetunc cumuno filiorũ
is rcł populo accepit in notiticm cunctarum
gentium quace quattuor orbis partibus continen¬
tur. diuina gractia largiente panderentur.
omnesq pernationes horum obseruantiam ced
sclutem peruenirent. c& ernam Merum quia
breuiter tammirifico ascensu morses adacci¬
piendcm legem peruenerit didicimus. ĩamnunc
ccures simul& animos adcudiendim quae
ccudiuit acpromodulo nr̃o &ponenda ipsc legis
mandata conuertamus:sequit᷑¬
aedmor sendicens: loquere filuis isrł ut tollant mi¬
hi primiticer. abomniomine qui offert ultroneus
accipi&is primitics mihi: & nos primitics bonorũ
nr̃orum dño tollimus: quando siquidboni agimus.

Expanded text:
gressus ascendit in montem, cum praedicatores divinae legis, in quibus ipse Moyses eximius erat ad intuenda sublimiter incerta et occulta sapientiae mero temporis disceret, quod illi solummodo decalogum legis, quem cum suo populo acceperat, possent implere, quos evangelicae gratia veritatis, quae eadem praecepta decalogi, quae tunc cum uno filiorum Israel populo accepit, in notitiam cunctarum gentium, quae quatuor orbis partibus continentur, divina gratia largiente panderentur, omnesque per horum nationes observantiam, ad salutem pervenirent aeternam. Verum quia breviter quam mirifico ascensu Moyses ad accipiendam legem pervenerit didicimus, jam nunc aures simul, et animos ad audienda quae audivit, ac pro modulo nostro exponenda ipsa legis mandata convertamus. Sequitad Moysen: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias: ab omni homine, qui offeret ultroneus, accipietis primitias mihi . Et nos primitias bonorum nostrorum Domino tollimus, quando si quid boni agimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mrstice quod eccdem fider & operctio iustitiae. uniuersum
&& mundum aberrorum tenebris cdueram lucem per¬
ductura : tresnamq: dies ac noctes. habent horas lxxii as :
horis supra infrac lustraendo tribus uicib circuit : Apte huic
numerus tinti nabulorum & melorum diuersi coloris tum¬
ca pontificis indutur .ẽ. cddocendum figurate. quodsolius¬
ne scaẽ trinitatis . & bona eo perationis quace in ucriarum ẽ.¬
flore acsplendore uirtutum possumus scne duo dencrio
numero gemicrum rationclis hoc intellere figura
expracersum quodidem soliustitiae cuncta nr̃a tempor c

Expanded text:
mystice, quod eadem fides et operatio justitiae universum mystice, quod eadem fides et operatio justitiae universum esset mundum ab errorum tenebris ad veram lucem perductura. Tres namque dies ac noctes habent horas septuagintahoris supra infraque lustrando tribus vicibus circuit; apte hic numerus tintinnabulorum et malorum diversi coloris, tunicae pontificis inditus est, ad docendum figurate, quod Sol jusne sanctae Trinitatis, et bonae operationis, quae in variarum flore est ac splendore virtutum. Possumus sane in duodenario numero gemmarum rationalis etiam hoc intelligere figuraliter expressum, quod idem Sol justitiae cuncta nostra tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
ccpostolorum numerus episcopadis gradum dignitatis incho¬
bi teratus uocatur succelectione signarunt: Vndepte
horumnumerus inultim co parte sacerdotalis habitus. ille¬
in primẽ figuratus ẽ. decebat enim quimaciores incorpore gradu
in habitutiprce pontificis. locum haberent uerum siquis
ipsos &i commimeros utriusq: ordinis mrstice uelit int̃ praeta¬
ri Duo d ecimgeminas a ccroninpectore proceferebat ũt
significar& tempus instare futurum quo fides scaẽ trinitacis
in omnibus qua drati orbis pcrtibus generi humano precedica¬
r&ur : ł certe sicut & suprco docuimus xii gemincos id est ter
quaternas gestabat ũ tomnes admoner & doctores operaius¬
titioce quoce IIIͬI uirtutibus principaliter conpraehenduntur.
simul cum fide ueritatis quae in triꝰbate ẽ & ipsos habere sem¬
per. & suis habenda commendare discipulis: portabat &LXXu
tintinn abulao ccurea cumtotidem malis punicis. ũ tostender &

Expanded text:
apostolorum numerus episcopalis gradum dignitatis inchoapostolorum numerus episcopalis gradum dignitatis inchobyteratus vocatur, sua electione signarunt. Unde et illorum numerus in ultima parte sacerdotalis habitus, illein prima figuratus est. Decebat enim, ut qui majores gradu in corpore in habitu typici pontificis locum typice haberent. Verum si quis ipsos etiam numeros utriusque ordinis mystice vult interpretari, duodecim gemmas Aaron in pectore praeferebat, ut significaret tempus instare futurum, quo fides sanctae Trinitatis in omnibus quadrati orbis partibus generi humano praedicaretur; vel certe, sicut et supra docuimus, duodecim gemmas, id est, ter quaternas gestabat, ut omnes admoneret doctores opera justitiae quae quatuor virtutibus principaliter comprehenduntur, simul cum fide veritatis, quae in Trinitate est, et ipsos habere semper, et suis commendare discipulis. Portabat et septuaginta duo tintinnabula aurea, cum totidem malis punicis, ut ostenderet
Abbreviated transcription (Latin):
hrcc cinethinae pontificis tunicae inseruntur. & omni expacr¬
te circumdcntur : cumomnis sermo eius lccritatem super¬
nccelucis resonat : & idem sonitus ueluo hra cinehincae tuni¬
cae firmae infixus õperum qq̃ ipsius sublimitate ccudienti¬
ummentibi commenda tur: fiuntq bina malao circum
fingula tintinnabulco &circum singulao madabina tintin nao¬
bula cum & omnico q̃ loquiturbonis confirmantur cstibus.
cdq: inccuditorum cortius corde figuntur. & uniuers ec q̃ cgit
quam sunt rationcbilico discr&o sermonis sonitu produntꝰ:
Beneccut̃ seqͥt᷑ : Et uesti& eccaaron in officium ministerii
ingrediens ł egrediens moritur side eo sonitus nonccuditur
quicira contrcose occultiiudicis. exigit . si sine prccedicationis
sonitu incedit: quodio sephi uerbis intendere uoluerimus qui¬
numeri tintinnabula. congruit hoc figura mysteriorum.
ut sicut inhumero. & pectore copostolicum ferrenumerum
cedsignatum habere: constat enim qui co ricut duodencrios

Expanded text:
hyacinthinae pontificis tunicae inseruntur, et omni ex parte circundantur, cum omnis sermo ejus claritatem supernae lucis resonat, et idem sonitus, velut hyacinthinae tunicae firme infixus, operum quoque ipsius sublimitate audientium mentibus commendatur. Fiuntque bina mala circum singula tintinnabula, et circum singula mala bina tintinnabula, cum et omnia quae loquitur bonis confirmantur actibus, atque in auditorum arctius corde figuntur, et universa quae agit, quam sint rationabilia, discreto sermonis sonitu produntur. Bene autem sequitur: Et vestietur ea Aaron in officium ministerii, iens moritur, si de eo sonitus non audiatur; quia iram contra se occulti judicis exigit, si sine praedicationis sonitu incedit. Quod si Josephi verbis intendere voluerimus, quinumeri tintinnabula, congruit hoc figuris mysteriorum; ut sicut in humero ac pectore apostolicum ferre numerumadsignatum haberet. Constat enim quod sicut duodenarius
Abbreviated transcription (Latin):
tus in carne. quanta uelsibi i &ipsi ł m̃brissuis quae
nos sumus & gloria conseruanda in futuro: hab&
& dimi dium cubitum cltitudinis. q̃uia nrãe quoque
deuotionem paruitatis libenter in suo corpore sus¬
cepit : quipia quidem intentione futuram patriã
diligimus. sed nec dumperfecte quaesit eius felici¬
tas capere ualemus : at tnqñtũ capimus ñ nisi cb
illo habemus ::: Et de aurabis eã ccuromundissimo
intur &foris facies s̃upra cõronam auream ꝑost
circuitum: arca in tus & foris acuro mundissimo
minib: aperte scĩ sp̃e opera p̃m ons trabat.
cuinimirum arcae benecorona aurea supraccir¬
dicri pracecipitur : quia aparens in carne adque
ccdredemptionem hum anigeneris ueniens filius dr.

Expanded text:
tus in carne, quanta vel sibimetipsi, vel membris suis, quae tus in carne, quanta vel sibimetipsi, vel membris suis, quae nos sumus, esset gloria conservata in futuro. Habet et dimidium cubitum altitudinis, quia nostrae quoque devotionem parvitatis libenter in suo corpore suscepit, qui pia quidem intentione futuram patriam diligimus: sed necdum perfecte, quae sit ejus felicitas, capere valemus, attamen quantum capimus, hoc non nisi ab illo habemus. intus et foris. Facies insuper coronam auream per circuitum. Arca intus et foris auro mundissimo minibus aperte sancti Spiritus opera praemonstrabat. Cui nimirum arcae bene corona aurea supra circumdari praecipitur, quia apparens in carne, atque ad redemptionem humani generis veniens Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ conpracehendere sufficimus : quinpotiur
sicut cepostolo teste &paeste cognoscimus & ge
parte prof&cmus ĩt animirum & icm & par¬
te diligimus: habet ergo arca unum cubitũ
hab& & dim&ium : qui ccdũs unicanos pi&ate
sibi acpatri sociandos diligit: &nrãe quoq: capacita¬
tem dilectionis qualis cumq: inhacuita eẽ. potest
eq picbenignitate conplectitur. donec adeiu s ui¬
sionem ubi eum & toto corde tota anima tota uir¬
tute diligat. intrccre mereamur. Altitudo quoq
arcae cptissime erat cubiti unius & dimidii: ui¬
delic& propter significationem unicae spei. qu a
uel dñs ipse cum ẽ&. in carne nobis cum futurie
succe resurrectionis & posterioris gloriae p̃sto laba¬
tur euentum. uelnos inter aduersa saeculi prop¬
ter futurorum praemiabonorum gacuderes em¬
per ammon& : hab& ergo arca plenum cubitum
inccleitudine: quicdñs & saluator nos ter plenissi¬
menouerat ipse &iã corruptibili cdhuc conuersa¬

Expanded text:
Deus, comprehendere sufficimus: quin potius Deus, comprehendere sufficimus: quin potius sicut, Apostolo teste , ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus, ita nimirum etiam ex parte diligimus. Habet ergo arca unum cubitum, habet et dimidium, quia Dominus unica nos pietate sibi ac Patri associandos diligit, et nostrae quoque capacitatem dilectionis, qualiscunque in hac vita esse potest, aeque pia benignitate complectitur, donec ad ejus visionem, ubi eum ex toto corde, tota anima, tota virtute diligamus, intrare mereamur. Altitudo quoque arcae aptissime erat cubiti unius et dimidii, videlicet propter significationem unicae spei, qua vel Dominus ipse cum esset in carne nobiscum, futurae suae resurrectionis, et posterioris gloriae praestolabatur eventum, vel nos inter adversa saeculi propter futurorum praemia bonorum gaudere semper admonet. Habet ergo arca plenum cubitum in altitudine, quia Dominus et Salvator noster plenissime noverat, ipse etiam corruptibili adhuc conversa