comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine boletos oriãtubera. placentas. calenũ
piꝑ. laser. distento uentre cũt gratulatione ru¬
ctantem: &e cotidie talia requirentẽ. non inue¬
niri quemadmodũ atrib signaculis. id ẽ. are¬
gula scĩtatis excidisse uideatur: alium uͦ fru.¬
ges uilissimas fumoso obsomio condientẽ tan¬
tumq hinc assumentẽ quantũ refectioni cor-¬
poris sufficit÷ et tresciatos uini sustentandȩ
ualitudinis gr̃a sorbentem. & ab illo uictu ad
istum transeuntem certo supplicio p̃parari :¬
At enĩ ait apłs. Bonũ est frs non manduca¬
re carnem. neq bibere uinũ. quasiuͦ quis¬
qua nr̃m id bonũ neget. s aut eo fine quem
suꝑpius cõmemorami scm quẽ dicitur. & carniᷤ
curam ne feceritis in conpiscentiis: aut eis
quos rursus idem paulus ostendit. id est re
frenandȩ gulȩ causa. quȩ his reb solet rabidĩ
ĩmoderatiusq raptari: aut ne frater offenda¬
tur. aut ne ab infirmis idolio cõmunicetur

Expanded text:
minem boletos, orizam, tubera, placentas, caroenum, minem boletos, orizam, tubera, placentas, caroenum, piper, laser, distento ventre cum gratulatione ructantem, et quotidie talia requirentem, non inveniri quemadmodum a tribus signaculis, id est a regula sanctitatis excidisse videatur; alium vero fruges vilissimas fumoso obsonio condientem, tantum que hinc assumentem, quantum refectioni corporis sufficit, et tres cyathos vini sustentandae valetudinis gratia sorbentem, et ab illo victu ad istum transeuntem, certo supplicio praepararis, Bonum est, fratres, non manducare carnem, neque bibere vinum . Quasi veroquisquam nostrum id bonum neget: sed aut eo fine quem superius commemoravi, secundum quem dicitur, Et carnis curam ne feceritis in concupiscentiis : aut eis quos rursus idem Paulus ostendit; id est, aut refrenandae gulae causa, quae his rebus solet rabidius immoderatiusque raptari; aut ne frater offendatur, aut ab infirmis idolio communicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
attinet abstinentius uitam ducere uidicatis:
non opinor usq adeo uos eẽ cecos: qd̾ ñ illum de
parco lardo & uino. huic gurgiti p̃feratis. Ita
quide ueritas cogit: s ur error longe aliter
canit. Flectus eniꝰ ur̃ trib signaculis p̃dicat᷑.
si cotidie ita uiuat. ut hic quẽ posterius de¬
scripsimus: ab uno & duob fortasse grauiorib
reprehendi potest: dampnari autem tanꝗͣ
signaculi ddesignator omĩno non potest.Si
autem semel cũm illo priore cenauerit. fru¬
stoq ꝑne uł racido labra unxerit. & uini¬
parum biberit: solutor signaculi & gehennȩ
ilico destinatus ur̃i auctoris sententia. mi¬
rantib uob̾ sed tamen consentientib iudi¬
cabitur. capłm U ueso relinquite errorẽ:
queso aduertite rationẽ. queso aliquantũ
consuetudim obsistite. Quid enĩ est ista pra¬
uitate ꝑuersius. quid magis delirum: quid
porro insanius dici. aut̃ cogitari potest. ho¬

Expanded text:
attinet, abstinentius vitam ducere judicatis? attinet, abstinentius vitam ducere judicatis? Non opinor usque adeo vos esse caecos, quin illum de parco lardo et vino, huic gurgiti praeferatis. 30. Ita quidem veritas cogit; sed vester error longe aliter canit. Electus enim vester tribus signaculis praedicatus, si quotidie ita vivat, ut hic quem posterius descripsimus, ab uno, et fortasse duobus gravioribus reprehendi potest, damnari autem tanquam signaculi dissignator omnino non potest. Si autem semel cum illo priore coenaverit, frustoque pernae vel rancido labra unxerit, et vappa udaverit, solutor signaculi et gehennae illico destinatus, vestri auctoris sententia, mirantibus vobis, sed tamen consentientibus, judicabitur. Quaeso, relinquite errorem; quaeso, advertite rationem; quaeso, aliquantulum consuetudini obsistite. Quid enim est ista pravitate perversius? quid magis delirum? Quid porro insanius dici aut cogitari potest, ho
Abbreviated transcription (Latin):
parcus &e frugi. ut appetitum uentris & gut¬
turis moderans. non epuletur bis ꝑ unum
diem. & huic cenanti holuscula cũ exiguo
lardo apponantur. eodem lardo uncta atq
condita quantum fami cõprimende sat ẽ.
sitimq irriget ꝓpter diligentiã ualitudiniᷤᷤ.
duab aut tͥbrumi minime meris potionib.
isq illi uictus sit cotidianus : alius uͦ ex alia
parte nichil gustans carnium. nichil uini.
exquisitas & pegrinas fruges multis fercu¬
lis uariatas. & largo pipere aspsas. nona ho¬
ra libenter assumat. noctis etiam principio
talia cenaturus.bibat autẽ mulsum. cale¬
nũ. passum. & non nulloꝵ pomoꝵ exp̃s¬
sorum succos. uini speciem satis imnitante.
atꝓ idetiã suauitate uincentes. &e bibat non
quantum sitit. sed quantum libet. idꝙ sibiee¬
hibendum curet cotidie taliq uictu delicũq ꝑfru¬
atur nulla necessitate magna uoluptate.quẽ
tandẽ hoꝵ duoꝵ quod ad cibandũ potandũꝓ

Expanded text:
parcus et frugi, ut appetitum ventris et gutparcus et frugi, ut appetitum ventris et gutturis moderans, non epuletur bis per unum diem; et huic coenanti oluscula cum exiguo lardo apponantur, eodem lardo uncta atque condita, quantum comprimendae fami sat est; sitimque irriget propter diligentiam valetudinis, duabus aut tribus vini meracis potionibus, isque illi victus sit quotidianus: alius vero ex alia parte nihil gustans carnium, nihil vini, exquisitas et peregrinas fruges multis ferculis variatas et largo pipere aspersas nona hora libenter assumat, noctis etiam principio talia coenaturus; bibat autem mulsum, caroenum passum, et nonnullorum pomorum expressos succos, vini speciem satis imitantes, atque id etiam suavitate vincentes; et bibat non quantum sitit, sed quantum libet; idque sibi exhibendum curet quotidie, talique victu deliciisque perfruatur, nulla ne cessitate, magna voluptate: quem tandem horum duorum, quod ad cibandum potandumque
Abbreviated transcription (Latin):
iste ab apłis: nisi fine illo quem diuersissi¬
mũ sequebatur: Namq ille ista tolerabat
ut immoderatissimas & ĩmanissimas exple¬
ret cupiditates: illi contra ut eas p̾̃merent:
& dñanti rationi seruire cogerent. Soletis &
uos cum catholicarum uobis uirginũ mul¬
titudo predicatur. dicere. etiam mula uirgo
ẽ. temere id quide propter imꝑitiã catholi¬
cȩ discipline.s: tamen significantes uanam
ẽẽ istam continentia: nisi ad alique̾ rectis
simũ finẽ certa ratione referatur. Possunt
& catholici xp̃iani. ur̃am auino & carnibus
abstinentiam. iumentis & multis passeribꝰ.
postremo etiam innumerabilib generib
discutiam primo quo ista fine faciatis. Iam
di morib nichil aliud ẽẽ querendũ: si ergo
parsimonie gr̃a et choercende libidinis esci
talib & potũ delectamur nec capimur:au¬
dio & ꝓbo. S non ita ẽ. Nam quero auobis.
si quis existat quod fieri potest. ita homo

Expanded text:
iste ab Apostolis nostris, nisi fine illo quem diversissiiste ab Apostolis nostris, nisi fine illo quem diversissimum sequebatur? Namque ille ista tolerabat, ut immoderatissimas et immanissimas expleret cupiditates: illi e contra, ut eas premerent, et dominanti rationi servire cogerent. Soletis et vos, cum catholicarum vobis virginum multitudo praedicatur, dicere: Etiam mula virgo est. Temere id quidem, propter imperitiam catholicae disciplinae; sed tamen significantes vanam ePossunt et Catholici christiani vestram a vino et carnibus abstinentiam, jumentis et multis passeribus, postremo etiam innumerabilibus generibudiscutiam primo quo ista fine faciatis. Jam di moribus nihil aliud esse quaerendum. Si ergo parcimoniae gratia et coercendae libidinis, qua escis talibus et potu delectamur et capimur, audio et probo: sed non ita est. 29. Nam quaero a vobis, si quis existat, quod fieri potest, ita homo
Abbreviated transcription (Latin):
tura illa fuisse aliud uiolabile. aliud in¬
iuolabile: facile intelligat.non iam duas
s tre ẽẽ nat᷑as: unã inuiolabilẽ. alt̾am uiolabilem. t̃¬
a corde ꝓfecte cotidie in ore ur̃o habitent:
desinite aliquando signaculum oris uri ad
imꝑitoꝵ illecebram quasi magnum aliqͥd
p̃dicare. NIisi forte qdñuescimini carnibus.
b & uinũ nonbibitis: signaculum oris
iirandum et laudandum bonitatis: qđ
quero a uobis quofine faciatis. finis enĩ qͦ
referuntur ea quȩ facimus. id est ꝓpter qͣm
facims quicquid facimꝰ: si non solum in¬
culpabilis. s etiam laudabilis fuerit: tum¬
demũ etiam facta nr̃a laude aliqua digna
sunt. Sin ille iure meritoq culpatur quẽ
spectamus & intuemur cum in aliquo uer¬
samur officio: id quoq officium nemo in¬
ꝓbandum uituꝑandumq dubitauerit.
capł Decatilina memoriȩ traditum ẽ qđ
munia. Unde igitur decernitur paricida

Expanded text:
tura illa fuisse aliud violabile, aliud intura illa fuisse aliud violabile, aliud inviolabile, facile intelligat non jam duas, sed tres esse naturas, unam inviolabilem, alteram violabilem, tea corde profectae, quotidie in ore vestro habitent, desinite aliquando signaculum oris vestri, ad imperitorum illecebram, quasi magnum aliquid praedicare. Nisi forte quod non vescimini carnibus, et vinum non bibitis, signaculum oris mirandum et laudandum putatis. Quod quaero a vobis quo fine faciatis. Finis enim quo referuntur ea quae facimus, id est propter quem facimus quidquid facimus, si non solum inculpabilis, sed etiam laudabilis fuerit, tdemum etiam facta nostra laude aliqua digna sunt: sin ille jure meritoque culpatur, quem spectamus et intuemur, cum in aliquo versamur officio, id quoque officium nemo improbandum vituperandumque dubitaverit. 28. De Catilina memoriae proditum est quod munia. Unde ergo discernitur parricida
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ acrudelitate aut infirmitate defendit᷑:
hec enĩ eius in aduersam gentẽ bonitaᷤ. in
suos extitit magna ꝑnicies. Huc accedit qr
sinatura illius corrumpi cõmutariq non
posset: nec nos ulla pestis cõmutaret atq
corrumꝑet: & ille ordo quinature alienȩ
prestandus fuit. posset sine nr̃a ꝑuersitate
prestari. Illud uͦ non dum dictum erat. qđ
nuꝑ apud cartaginẽ audiui. Cum enĩ qui¬
da quẽ maxime illo errore cupio liberart.
Hac questione in easłe compingeretur an¬
gustias: ausus ẽ dicere lucis regnũ habuisse
quosdam fines suos. qui possent inuadi a
gente contraria: nam ipsum dm̃ nullo mͦ
potuisse uiolari. S dixit. quod neq auctor
ille ur ullomodo dicere cogeretur. Uide¬
ret enĩ fortasse consequentes rumas sue se¬
ctȩ. multo ꝑhanc sententiam quã ꝑ aliã
faciliores. Et re uera ita se hoc habet. ut si
quisqͣm mediocris cordis audierit. in na-¬

Expanded text:
Deus a crudelitate aut infirmitate defenditur? Deus a crudelitate aut infirmitate defenditur? Haec enim ejus in adversam gentem bonitas, in suos exstitit magna pernicies. Huc accedit, quia si natura illius corrumpi commutarique non posset, nec nos ulla pestis commutaret atque corrumperet; et ille ordo qui naturae alienae praestandus fuit, posset sine nostra perversitate praestari. 26. Illud vero nondum dictum erat, quod nuper apud Carthaginem audivi. Cum enim quidam, quem maxime illo errore cupio liberari, hac quaestione in easdem compingeretur angustias, ausus est dicere, scilicet regnum habuisse quosdam fines suos, qui possent invadi a gente contraria; nam ipsum Deum nullo modo potuisse violari. Sed dixit quod neque auctor ille vester ullo modo dicere cogeretur: videret enim fortasse consequentes ruinas suae sectae multo per hanc sententiam, quam per aliam faciliores. Et revera ita se hoc habet, ut si quisquam mediocris cordis audierit in na
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ misceret᷑ malo. & intantas miserias truderet᷑.
audiremus. magnis nos p̃mebat angustiis. nec
ullumexitũ repperiebamus: querentes qͥd fac¬
tura erat deo gens tenebrarum. si cum ea
nollet cum tanta suȩ partis calamitate pug¬
nare. Si enim non erat nocitura quiescenti
crudeliter nobiscum actum querebamur. qui
ad istas erumnas missisumꝰ. Si autẽ nocitu¬
ra erat: ñ illam ẽẽ naturã incorruptibilem.
quał dei natura ẽẽ debebat: In hac questio¬
nc ñ defuit qui diceret. ñ dm̃ malo carere
uoliusse. aut ne sibi noceretur cauisse. s ꝓpter
naturalem bonitatẽ suam. inquiete ꝑuersȩ¬
q nature. ut ordinata eẽt. ꝓdesse uoluisse.
Non hoc sonant librimanichei cauisse dm̃n
ne inuaderetur abhostib sepissime ibi sig¬
nificatur. sepissime dr̃ S concedamꝰ ista ma¬
nicheũ sensisse. ut ille dicebat qui non in¬
ueniebat aliud qd diceret: nũ ista ratione

Expanded text:
ejus misceretur malo, et in tantas miserias truderetur?ejus misceretur malo, et in tantas miserias truderetur?audiremus, nos magnis premebat angustiis; nec ullum exitum reperiebamus, quaerentes quid factura erat Deo gens tenebrarum, si cum ea nollet cum tanta partis suae calamitate pugnare. Si enim non erat nocitura quiescenti, crudeliter nobiscum actum querebamur, qui ad istas aerumnas missi sumus: si autem nocitura erat, non esse illam naturam incorruptibilem, qualis natura Dei esse debebat. In hac quaestione non defuit qui diceret, non Deum malo carere voluisse, aut ne sibi noceretur cavisse, sed propter naturalem bonitatem suam inquietae perversaeque naturae, ut ordinata esset prodesse voluisse. Non hoc sonant libri manichaei; cavisse Deum ne invaderetur ab hostibus, saepissime ibi significatur, saepissime dicitur. Sed concedamus ista Manichaeum sensisse, ut ille dicebat, qui non inveniebat aliud quod diceret; num ista ratione
Abbreviated transcription (Latin):
tis. capłm S ummũ bonũ omĩno & quo eẽ
aut cogitari melius nichil possit. aut intel¬
ugenduis aut credendus ẽ ds: si blasphemiis
carere cogitamꝰ. Ratio aliqua numeroꝵ uiolan
& cõmutari nullo pacto potest: nec ulla natura
qualibet uiolentia effecerit. ut pꝰ unũ qͥ sequit᷑
numerꝰ. ñ duplo ei concinat. hoc cõmutari nul¬
lo pacto potest: & ds a uob̾ cõmutabilis dicitur:
tenet ista ratiuncula in uiolabiłe integritatẽ
suã: ce ei saltẽꝑarẽ dm̃ eẽ ñ uultis: faciat q̃libet
gens tenebrarũ uit tnariꝰ intelligibił numer.
in qͦ ita unũ ẽ qđ unũ ẽ. ut partibꝰ careat: faci¬
at gͥ gens tenebrarũ. ut numerꝰ iste t̾naruiꝰ in
duas equales partes diuidat᷑. Uidet certe mens
ura nulliꝰ maliuolentia id posse contingere. Q gͥ
rationẽ numeri uiolare ñ poterat: poterat dm
si aut ñ poterat: q̃ obsecro necessitas fuit. ut par

Expanded text:
tis. 24. Summum bonum omnino, et quo esse tis. 24. Summum bonum omnino, et quo esse aut cogitari melius nihil possit, aut intelligendus, aut credendus Deus est, si blasphemiis carere cogitamus. Ratio aliqua numerorum violari et commutari nullo pacto potest, nec ulla natura qualibet violentia effecerit ut post unum qui sequitur numerus, non duplo ei concinat. Hoc commutari nullo pacto potest, et Deus a vobis commutabilis dicitur! Tenet ista ratio inviolabilem integritatem suam, et ei saltem parem Deum esse non vultis! Faciat quaelibet gens tenebrarum, ut ternarius intelligibilis numerus, in quo ita unum est, quod unum est, ut partibus careat; faciat ergo gens ista tenebrarum, ut numerus iste ternarius in duas partes aequales dividatur. Videt certe mens vestra nullius id malevolentia posse contingere. Quae ergo rationem numeri violare non poterat, poterat Deum? Si autem non poterat, quae, obsecro, necessitas fuit ut pars
Abbreviated transcription (Latin):
parsdĩ ds & stulticia corrumpitur. de caden¬
do mutatus e. & amissa ꝑfectione uiolatus.
&e opis indiget: & debilis morbo. & oppressu
miseria: & seruitute turpatus ẽ. Quod si dĩ
pars ds̃ non ẽ. nec incorruptus potest eẽ. in
cuius parte corruptio ẽ: nec incõmutatus. qͥ
ex aliqua parte mutatus ẽ: nec inuiolatus. qͥ
non ex omi parte ꝑfectus ẽ: neq ñ indigens qͥ
sedulo agit. ut sibirestituat partem suamꝰ. ne¬
q omĩno sanus. qui aliqua parte inbecillis
est: nec beatissimus qui habet aliquã partẽ
subiectam miseriȩ : nec omĩno liber: cuiui
pars aliqua p̃mi tur seruitute. hec omĩa
cogimim dicere. cum aĩam quã tantis obru¬
tam calanitatib cernitis partẽ dĩ eẽ ꝑhibe¬
tis. Hec et multa huiuscemodi. de secta ur̃a
si potestis auferte. Et tẽ demũ dicite os ue¬
strũ carere blasphemiis. immo sectam illã de¬
serite. Nam si hoc quod ille scripsit destiteri¬
tis credere ac dicere: manichei utiq noneri.¬

Expanded text:
s, et stultitia corrumpitur, et cadendo mutatus est, et amissa perfectione violatus, et opis indiget, et debilis morbo, et oppressus miseria, et servitute turpatus est. 23. Quod si Dei pars Deus non est; nec incorruptus potest esse, in cujus parte corruptio est; nec incommutatus, qui ex aliqua parte mutatus est; nec inviolatus, qui non ex omni parte perfectus; neque non indigens, qui sedulo agit ut sibi restituat partem suam; nec omnino sanus, qui aliqua parte imbecillus est; nec beatissimus, qui habet aliquam partem subjectam miseriae; nec omnino liber, cujus pars aliqua premitur servitute. Haec omnia cogimini dicere, cum animam, quam tantis obrutam calamitatibus cernitis, partem Dei esse perhibetis. Haec et multa hujuscemodi de secta vestra si potestis auferre, tunc demum dicite os vestrum carere blasphemiis. Imo sectam illam deserite: nam si hoc quod ille scripsit destiteritis credere ac dicere, manichaei utique non eri
Abbreviated transcription (Latin):
Siue morimur. dño morimur. Siue gͦ ui¬
uimus. siue morimur. dñi sumꝰ. In hoc enĩ
xp̃c et uixit. et mortuus ẽ. & resurrexit: ut
&e uiuoꝵ & mortuoꝵ dñetur. Tu autem
quid iudicas fr̃m tuu̾: aut tu quare sꝑnis
fr̃m tuũ: Om̃s enĩ stabimꝰ ante tribunalxͥ.
Scriptum ẽ enĩ. Uiuo ego dicit dñs. qͣm

Expanded text:
sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus, sive morimur, Domini sumus. In hoc enim Christus et vixit, et mortuus est, et re surrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur. Tu autem quid judicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum? Omnes enim stabimus ante tribunal Dei. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
latam quȩ ꝓpriam ꝑfectionem non habet:
& indigentem quȩ poscit auxiliũ. &r inbecillã
quȩ medicina eget. & misera quȩ beata eẽ de¬
siderat: hec omĩa indĩ sacrilega opinone
confertis. Aut si non conceditis hȩc de anima.
nec apłs ẽ necessariꝰ quiaĩam in ueritatẽ in¬
ducat. qr stulta nonẽ nec renouatur anima
ꝑueram religionẽ. quia mutata ñ ẽ: nec
signaculis ur̃is ꝑficitur. quia ꝑfecta ẽ: nec ei
deus fert opem. quia non indiget: nec me¬
dicus ẽ xp̃s. quia sana est: nec beata ei recte ui¬
ta ꝓmittitur. Q ui quod liberator iħe dicitur
quod et ipse in eugłio clamat. si uos filius li¬
berauerit. iunc uere liberi eritis: e apłs pau¬

Expanded text:
latam, quae propriam perfectionem non habet; et indigentem, quae poscit auxilium; et imbecillam, quae medicina eget; et miseram, quae beata esse desiderat: haec omnia in Deum sacrilega opinione confertis. Aut si non conceditis haec de anima, nec Spiritus est necessarius, qui animam in veritatem inducat, quia stulta non est; nec renovatur anima per veram religionem, quia inveterata non est; nec signaculis vestris perficitur, quia perfecta est; nec ei Deus opem fert, quia non indiget; nec medicus est Christus, quia sana est; nec beata ei vita recte promittitur. Quid quod liberator dicitur Jesus, quod et ipse in Evangelio clamat: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? E
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ tantum uitã quos cõmemoraui. arbi¬
trer ẽẽ laudandãs. Quã enĩ multos ep̃osop.¬
timos uiros scĩssimosq cognoui: quã multoᷤ
prbos. quã multos diacones ⁊ huiuscemodi
ministros diuinoꝵ sacram̃tors: quoꝵ uir¬
tus eo michi mirabilior. & maiore p̾dicatione
dignior uidetur. quo difficilius ẽ eam in
multiplici hominũ genere & in ista uita
turbulentiore seruare. Nem̃ sanatis magis
quã sanandis hominib p̾sunt. ꝑpetienda
sunt uicia multitudinis ut curentur: & pͥ¬
us toleranda qua sedanda ẽ pestilentia. Di¬
fficillimũ est hic tenere optimũ uite modũ.
& animũ paccatũ atq tranquillũ. Quippe
ut breuiexplicem.hi agunt ubi uiuere di¬
unus prb̃r p̃erat. uir optimꝰ & doctissimꝰ.
Romȩ etiam plura cognoui: in quib sin-¬
guli grauitate atq prudentia. & diuina
s̃cientia p̾pollentes cȩteris secũ habitanti.

Expanded text:
eorum tantum vita, quos commemoravi, arbieorum tantum vita, quos commemoravi, arbitrer esse laudandos. Quam enim multos episcopos optimos viros, sanctissimosque cognovi, quam multos presbyteros, quam multos diaconos, et cujuscemodi ministros divinorum Sacramentorum, quorum virtus eo mihi mirabilior et majore praedicatione dignior videtur, quo difficilius est eam in multiplici hominum genere, et in ista vita turbulentiore servare! Non enim sanatis magis quam sanandis hominibus praesunt. Perpetienda sunt vitia multitudinis ut curentur, et prius toleranda quam sedanda est pestilentia. Difficillimum est hic tenere optimum vitae modum, et animum pacatum atque tranquillum. Quippe, ut breviter explicem, hi agunt ubi vivere diunus presbyter praeerat vir optimus et doctissimus. Romae etiam plura cognovi, in quibus singuli gravitate atque prudentia et divina scientia praepollentes, caeteris secum h
Abbreviated transcription (Latin):
licite casteq seruientiũ. quȩ habitaculis se¬
gregate ac remote auiriꝰ quã longissime de-¬
cet:pia tantum illis caritate iunguntur.
& imitatione uirtutis. Ad quas iuuenum
nullus ascensus ẽ. neq ipsoꝵ quãuis grauiᷤᷤ¬
simoꝵ ce ꝓbatissimoꝵ senum. nisi usq ad
uestibulum. necessaria p̾bendi quib indi¬
gent gr̃a. Lanificio namq corpus exercent.
atq sustentant. uestesq ipsas fratrib tra¬
dunt: ab his inuicẽ quod uictui opus est p̃¬
sumentes. hos mores. hanc uitã. hunc ordi¬
ne. hoc institutũ si laudare uelim. neq dig¬
ne ualeo: & uereor ne iudicare uidear. ꝑ se
id ipsum tantũ modo expositum placere
ñ posse: si suꝑ narratoris simplicitatẽ. cotur¬
num etiã laudatoris addendũ putauero.
Hec manichei rep̃hendite si potestis. Nolite
cecis hominib et discernere inualidis: os
ste habent eccłe catholicȩ mores obtimi ⁊ ut

Expanded text:
licite casteque servientium, quae habitaculis selicite casteque servientium, quae habitaculis segregatae ac remotae a viris quam longissime decet, pia tantum illis charitate junguntur et imitatione virtutis: ad quas juvenum nullus accessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et probatissimorum senum, nisi usque ad vestibulum necessaria praebendi quibus indigent gratia. Lanificio namque corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas fratribus tradunt, ab iis invicem quod victui opus est resumentes. Hos mores, hanc vitam, hunc ordinem, hoc institutum si laudare velim, neque digne valeo, et vereor ne judicare videar per seipsum tantummodo expositum placere non posse, si super narratoris simplicitatem cothurnum etiam laudatoris addendum putavero. Haec, Manichaei, reprehendite, si potestis. Nolite caecis hominibus et discernere invalidis osteste habent Ecclesiae catholicae mores optimi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
centiã. ne ꝓfundat uł in ea ipsa quȩ pre¬
sto sunt. Parca et uilissima. Ita ñ solũ a car¬
nib &e auino abstinent. ꝓsufficientia do¬
mandarũ libidinũ: s abhis etiam qͥ tanto
concitatius uentris & gutturis ꝓuocant ap¬
petitũ. quanto quasi mundiora ñ nullis
uidentur: quo nomine solet turpe deside¬
riũ exquisitoꝵ ciboꝵs qdđ acarnib alienũ ẽ.
ridicule turpiterq defendi. Sane quicqͥd
necessario uictui redundat: nam redundat
plurimũ exoꝑib manuũ et epularũ restri¬
ctione: tanta cura egentib distribuit᷑. qͣnta
ñ ab ipsis qui distribuunt comparatũ est.
Nullo mͦ namq satagunt. ut hec sibi abun.¬
dent: s om̃i mͦ agunt ut ñ apud se remane¬
at quod abundauerit: usq ad eo ut onera¬
tas etiam naues in ealoca mittant. quȩ inopeᷤ
incolunt. Non opus ẽ plura de re notissima¬
etiã dicere. hȩc etiam uita feminarũ deo sol¬

Expanded text:
centiam, ne se profundat vel in ea ipsa quae praecentiam, ne se profundat vel in ea ipsa quae praesto sunt parca et vilissima. Ita non solum a carnibus et vino abstinent pro sufficientia domandarum libidinum, sed ab iis etiam quae tanto concitatius ventris et gutturis provocant appetitum, quanto quasi mundiora nonnullis videntur: quo nomine solet turpe desiderium exquisitorum ciborum, quod a carnibus alienum est, ridicule turpiterque defendi. Sane quidquid necessario victui redundat nam redundat plurimum ex operibus manuum, et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, quanta non ab ipsis qui distribuunt comparatum est. Nullo modo namque satagunt, ut haec sibi abundent, sed omni modo agunt ut non apud se remaneat quod abundaverit, usque adeo ut oneratas etiam naves in ea loca mittant, quae inopes incolunt. Non opus est plura de re notissima dicere. 68. Haec est etiam vita feminarum Deo sol
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & p̾sto facientes. quicquid illa uita ꝓpter
ĩbecillitatem corporis postulat: rationẽ tam̃
etiam ipsi reddunt uni quẽ patrem uocant.
Hi u patres non solum scĩssimi morib. secͥ
etiam doctrina diuina excellentissimi. oĩb
reb excelsi: nulla suꝑbia consulunt his qͦs
filios appellant: magna sua in iubendo au¬
ctoritate. magna illoꝵ in obtemꝑando uo¬
iuntate. Conuenunt autẽ diei tempore ex¬
tremo de suis quisq habitaculis. dum ad huc
ieiuni sunt. ad audiendum illũ patrẽ & con-¬
ueniunt ad singłos patres t̾na ut minimũ
hominũ milia. sa etiam multo numerosi¬
ores. sub uno agunt. Audiunt aũ illũ inchedi¬
bili studio. summo suentio: affectiones aĩoꝵ
suoꝵs. ꝓut eos pepulerit disserentis oratio.
uł gemitu. uł fleti. uł modesto & om̃i cla¬
more uacuo gaudio significantes. Corpus
deinde reficitur quantũ saluti & salubri¬
tati satis ẽ cohercente uno quoq concupis¬

Expanded text:
tes, et praesto facientes quidquid illa vita propter tes, et praesto facientes quidquid illa vita propter imbecillitatem corporis postulat, rationem tamen etiam ipsi reddunt uni, quem patrem appellant. Hi vero patres non solum sanctissimi moribus, sed etiam divina doctrina excellentissimi, omnibus rebus excelsi, nulla superbia consulunt iis quos filios vocant, magna sua in jubendo auctoritate, magna illorum in obtemperando voluntate. Conveniunt autem diei tempore extremo de suis quisque habitaculis, dum adhuc jejuni sunt, ad audiendum illum patrem, et conveniunt ad singulos patres terna, ut minimum, hominum millia: nam etiam multo numerosiores sub uno agunt. Audiunt autem incredibili studio, summo silentio; affectiones animorum suorum, prout eos pepulerit disserentis oratio, vel gemitu, vel fletu, vel modesto et omni clamore vacuo gaudio significantes. Corpus deinde reficitur, quantum saluti et salubritati satis est, coercente unoquoque concupis
Abbreviated transcription (Latin):
qui contemptis atq desertis mundihuiuꝰ
nlecebris. in cõmunẽ uitã. scĩssimam & ca-¬
stissimã congregati. simulȩtatẽ agunt ui¬
uentes in orationib. in lectionib. in dispu¬
tationib nulla suꝑbia tumidi. nulla ꝑui-¬
cacia turbulenti. nulla inuidentia liuudi:
s. modesti. uerecundi. placati. concordissi¬
ma uita &e intentisimã indm̃. gratissimũ
munus ipsi offerunt. a quo ista posse meru-¬
erunt: siemo quicqͣm possidet ꝓpͥum: ne.¬
mo cuiquã onerosus ẽ. oꝑantur manib ea
quib &e corpꝰ pasci possit. & adeo mens im¬
pediri ñ possit. Opus autẽ suũ tradunt eiꝰ
quos decanos uocant. eo qđ sint denis p̃po¬
siti: ut neminẽ illoꝵ cura sui corporis tan¬
gat neq in cibo. neq in uestim̃to: neq siqͥa
aliuidopꝰ est uel cotidianȩ necessitati ł mu.¬
tate ut assolet ualitudini. Illi autẽ deca¬
ni cum magna sollicitudine omĩa disponẽ¬

Expanded text:
qui contemptis atque desertis mundi hujus qui contemptis atque desertis mundi hujus illecebris, in communem vitam castissimam sanctissimamque congregati, simul aetatem agunt, viventes in orationibus, in lectionibus, in disputationibus; nulla superbia tumidi, nulla pervicacia turbulenti, nulla invidentia lividi: sed modesti, verecundi, pacati, concordissimam vitam et intentissimam in Deum, gratissimum munus ipsi offerunt, a quo ista posse meruerunt? Nemo quidquam possidet proprium, nemo cuiquam onerosus est. Operantur manibus ea quibus et corpus pasci possit, et a Deo mens impediri non possit. Opus autem suum tradunt eis quos decanos vocant, eo quod sint denis praepositi, ut neminem illorum cura sui corporis tangat, neque in cibo, neque in vestimento, neque si quid aliud opus est, vel quotidianae necessitati, vel mutatae, ut assolet, valetudini. Illi autem decani cum magna sollicitudine omnia disponen
Abbreviated transcription (Latin):
tione beatissimis que nisi scõꝵs intellectu ꝑ¬
cipinon potest. Nuichil inquã de his loquar
Uidentur enĩ non nullis res humanas plus
quã oporteret deseruisse: ñ intelligentibin
quantũ nobis eoꝵs animꝰ in orationibꝰ ꝓlit.
&e uita adi exemplũ: quoꝵ corpora uidere
ñ sinimur. S hic disputare longum & su¬
ꝑuacaneũ puto. Nam hoc tam excellens fa¬
stigiũ sc̃ĩtatis. cui non sua sponte mirandũ
& honorandũ iudetur: oratione nr̃a uideri
qui potest: capłm Gantum isti admo¬
nendi sunt qui sese inanit̾ iactant in tan¬
tũ ꝓcessisse temꝑantiã & continentiã scĩssi¬
mors catholice fidei xp̃ianoꝵ: ut ĩ restrin¬
genda ñ nullis & quasi ad humanos fines
reuocanda uideatur: usq ad eo supra homi¬
nes illors animos euasisse. ab his etiam quib
id displicet iudicatur. S si hoc excedit nrãm
tolerantiã. quis non illos miretur & p̾dicet.

Expanded text:
tione beatissimi, quae nisi sanctorum intellectu ptione beatissimi, quae nisi sanctorum intellectu percipi non potest. Nihil, inquam, de his loquar: videntur enim nonnullis res humanas plus quam oporteret deseruisse, non intelligentibus quantum nobis eorum animus in orationibus prosit, et vita ad exemplum, quorum corpora videre non sinimur. Sed hinc disputare longum et supervacaneum puto: nam hoc tam excellens fastigium sanctitatis, cui non sua sponte mirandum et honorandum videtur, oratione nostra videri qui potest? Tantum isti admonendi sunt, qui sese inaniter jactant, in tantum processisse temperantiam et continentiam sanctissimorum catholicae fidei christianorum, ut restringenda nonnullis, et quasi ad humanos fines revocanda videatur: usque adeo supra homines illorum animos evasisse, ab iis etiam quibus id displicet, judicatur. 67. Sed si hoc excedit nostram tolerantiam, quis non illos miretur et praedicet,
Abbreviated transcription (Latin):
diligere: & tamen possunt hoĩem ñ uidere:
O fecto quicqͥd illud ẽ. prestantiꝰ est reb
humanis: cuiꝰ contemplatione potest hõ
sine homine uiuere. capłm. Iament̃ accur¬
ma castitas. non laudanda tantum.s etiã
capess enda uisa ẽ mores & continentiam
singłarem: ne uos impudent᷑ iactare apud
animos imꝑitoꝵ quasi difficillima rerũ
abstinentia. si quid in uobis pudoris ẽ au¬
deatis: nec ea dicam quȩ uos ignoratis. s
ꝗ nob̾ occultatis. Q uis enĩ nescit summe
continentiũ hominũ xp̃ianoꝵ multitudi¬
nẽ ꝑtotum orbem in dies magis magisq
diffundi: & in oriente maxime atq inegẏp¬
to quod uos nullo modo potest la tere:Hi
chil dehis dicam quos paulo ante comine¬
moraui: qui secretissimi penitus ab om̃i
hominũ conspectu. panc solo quod eis ꝑ
certa interualla tempoꝵ affertur & aquã
contenti. desertissimas t̾ras incolunt. ꝑfru¬
entes colloquio di cui puris mentib in he¬
serunt. et eius pulchritudinis contempla¬

Expanded text:
en possunt hominem non videre? Profecto illud, quidquid est, praestantius est rebus humanis, cujus contemplatione potest homo sine homine vivere. Jam enim accima castitas, non laudanda tantum, sed etiam capessenda visa est, mores et continentiam singularem; ne vos impudenter jactare apud animos imperitorum, quasi difficillima rerum abstinentia, si quid in vobis pudoris est, audeatis. Nec ea dicam quae vos ignoratis, sed quae nobis occultatis. Quis enim nescit summae continentiae hominum christianorum multitudinem per totum orbem in dies magis magisque diffundi, et in Oriente maxime atque Aegypto, quod vos nullo modo potest latere? 66. Nihil de iis dicam quos paulo ante commemoravi, qui secretissimi penitus ab omni hominum conspectu, pane solo, qui eis per certa intervalla temporum affertur, et aqua contenti, desertissimas terras incolunt; perfruentes colloquio Dei, cui puris mentibus inhaeserunt, et ejus pulchritudinis contempla
Abbreviated transcription (Latin):
becilliorib querere: ut inde imꝑitos auer¬
tas. et ea nullo mͦ apud te his quos auertis
exhibere: s ne quid in uos temere iã uidea¬
mur effundere: iste sit huiꝰ uoluminis modꝰ.
ut ad demonstranda p̾cepta uite uĩx. mores¬
q memorabiles aliquando ueniamus: Expli¬

Expanded text:
becillioribus quaerere, ut inde imperitos averbecillioribus quaerere, ut inde imperitos avertas, et eam nullo modo apud te iis quos averteris exhibere? Sed ne quid in vos temere jam videamur effundere, iste sit hujus voluminis modus, ut ad demonstranda praecepta vitae vestrae, moresque memorabiles aliquando veniamus. LI
Abbreviated transcription (Latin):
illo sacro scõ lauachro inchoatur innouatio
nouibominis. ut ꝓficiendo ꝑficiatur. in aluiᷤ
citius. in aliis tardius. A multis tam̃ ꝓcedit᷑
in nouã uitã. si quisqͣm ñ inimice s diligenter
intendat. Ipse qippe sic ait apłs. Et si exte¬
rior homo nr̃ corrumpitur: s interior reno¬
uatur de die indiem. Apłs dedie indiẽ inte¬
riorẽ hoĩem renouari dicit. ut ꝑficiatur: &e
uos aꝑfectione uultisut incipiatur: q̃đ utinã
uelitis. S queritis potius ñ unde erigatis
inualidos: s unde fallatis in cautos. Hoc
enĩ non debuissetis tanta dicere audacia. nec
siuos in eis ipsis nugatoriis mandatis uris
ꝑfectos ẽẽ constaret. Cum uͦ nouerit uestra
conscientia. eos quos in sectam uram intro¬
ducitis. cũ uobis familiarius iungi ceꝑint.
multa inuenturos. quȩ inuobis ẽẽ cum ali¬
os acusaretis nemo suspicabatur: quȩ tan¬
ta impudentia ẽ ꝑfectionẽ incatholicis im¬

Expanded text:
illo sacrosancto lavacro inchoatur innovatio illo sacrosancto lavacro inchoatur innovatio novi hominis, ut proficiendo perficiatur, in aliis citius, in aliis tardius: a multis tamen proceditur in novam vitam, si quisquam non inimice, sed diligenter intendat. Ipse quippe, sicut ait Apostolus, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem . Apostolus de die in diem interiorem hominem renovari dicit ut perficiatur, et vos a perfectione vultis incipiat. Quod utinam velitis: sed quaeritis potius, non unde erigatis invalidos, sed unde fallatis incautos. Hoc enim non debuistis tanta dicere audacia, nec si vos in eis ipsis nugatoriis mandatis vestris perfectos esse constaret. Cum vero noverit vestra conscientia eos quos in sectam vestram introducitis, cum vobis familiarius jungi coeperint, multa inventuros quae in vobis esse, cum alios accusaretis, nemo suspicabatur; quae tanta impudentia est, perfectionem in catholicis im
Abbreviated transcription (Latin):
becilliorib ꝑmisisse qđ ꝓximũ est: Nam
ñ attingere mulierẽ. summũ ostendit ẽẽ:
cum ait. Uellem om̃s homines eẽ sicut me¬
ipsũ. Huic autẽ summo. coniugalis castitaᷤᷤ
ꝓrima ẽ: ne homo fornicatione uastetur.
Nunquid ꝓpterea istos dixit adhuc fide¬
do quide hac castitate coniungit᷑. & ex se in¬
uicẽ ipsos qui coniuncti sunt. si alter illoꝵs fu¬
erit infidelis. et eam quȩ inde nascitur ꝓlem
sanctificari dicit: scĩficatus ẽ enĩ inquit uir
infidelis inmuliere fideli: & scĩficata ẽ mulier
infidelis ꝑuirũ fidelem. alioquin filii ur̃i im¬
mundi ẽẽnt: nc̃ autẽ scĩ sunt. quid obstrepitiᷤ
ꝑtinacia tantȩ ueritati: quid iucẽ scripturarũ
uanis uerbis obnubilare conamini: Nolite
iam dicere cathecumis licere uti coniugibꝰ. fi¬
delib autẽ non licere: cathecuminis licere ha¬
bere pecumã. fidelib autẽ non licere. Nam &e
multi sunt qui utuntur tanquã ñ utentes: &

Expanded text:
becillioribus permisisse quod proximum est? Nam non attingere mulierem, summum ostendit esse, cum ait, Vellem omnes homines esse sicut meipsum. Huic autem summo conjugalis castitas proxima est, ne homo fornicatione vastetur. Numquid propterea istos dixit adhuc fidedoquidem hac castitate conjugii, et ex se invicem ipsos qui conjuncti sunt, si alter eorum fuerit infidelis, et eam quae inde nascitur prolem sanctificari dixit: Sanctificatus est enim, inquit, vir infidelis in muliere fideli, et sanctificata est mulier infidelis per virum fidelem: alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Quid obstrepitis pertinacia tantae veritati? quid lucem Scripturarum vanis umbris obnubilare conamini? 80. Nolite jam dicere, catechumenis licere uti conjugibus, fidelibus autem non licere; catechumenis licere habere pecuniam, fidelibus autem non licere. Nam et multi sunt qui utuntur tanquam non utentes. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cohibetur pene metu. ñ amore uirtutis
obruitur. Merito tibi tam multi hospi¬
ti docti. multi casti. multisci: multi usq
adeo dei amore flagrantes. ut eos in sũma
continentia atq mundi huiꝰ incredibili
contemptu etiam sollitudo delectet. Quid¬

Expanded text:
cohibetur poenae metu, non amore virtutis cohibetur poenae metu, non amore virtutis obruitur. Merito tibi tam multi hospiti docti, multi casti, multi sancti, multi usque adeo Dei amore flagrantes, ut eos in summa continentia atque mundi hujus incredibili contemptu etiam solitudo delectet.
Abbreviated transcription (Latin):
appareat quã diumne dictum sit. ego sum ig.¬
nis consumens. & ignem ueni mittere in mun¬
dũ. Quȩ duȩ uoces unius dei induob te¬
stam̃tis signate. scificationẽ animȩ concor¬
di attestatione declarant: ut fiat aliquan¬
do illud qđ item innouam scͥpturã de ue¬
tere ad sumptũ est. absorta ẽ mors in uicto¬
riã. Ubi est mors aculeus tuus: ubi ẽ mors
contentio tua : Quod unũ isti heretici in¬
telligere si ualerent: nusqͣm ꝓfecto dm̃n. insi
apud te atq in tuo gremio mimme suꝑbi.
& bene paccati uenerarentur. Merito ap̃
te diina p̾cepta late diffuseq seruantur.
Merito apud te bene intelligitur quã sit
grauius cognita. qͣm incognita lege pecca.¬
re: aculeus enĩ mortis peccatũ. uirtus autẽ
peccati lex: Quã grauius feriat & interi¬
mat contempti precepti conscientia. Me¬
rito apud te uisum ẽ quã sit sublege ope¬
ratio uana: cum libido animũ uastat. &¬

Expanded text:
appareat quam divine dictum sit: Ego sum igappareat quam divine dictum sit: Ego sum ignis consumens ; et, Ignem veni mittere in mundum . Quae duae voces unius Dei in duobus Testamentis signatae, sanctificationem animae concordi attestatione declarant, ut fiat aliquando illud quod item in Novam Scripturam de Veteri assumptum est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, contentio tua ? Quod unum isti haeretici intelligere si valerent, nusquam profecto Deum nisi apud te atque in tuo gremio, minime superbi et bene pacati venerarentur. Merito apud te divina praecepta late diffuseque servantur. Merito apud te bene intelligitur, quam sit gravius cognita, quam incognita lege peccare. Aculeus enim mortis peccatum, virtus autem peccati lex , qua gravius feriat et interimat contempti praecepti conscientia. Merito apud te visum est, quam sit sub lege operatio vana, cum libido animum vastat, et
Abbreviated transcription (Latin):
siores facis. Tu ciues ciuib gentes gentibꝰ.
&e ꝓrsus om̃s homines primoꝵ parentũ
recordatione. ñ societate tantũ.s quadam
etiã frat̾nitate. coniungis. Doces reges ꝓs.¬
picere ppłis: mones ppłos se subdere regibus:
quib honor debeatur. quib affectus. quib
reu̾entia. quib timor. quib consolatio. quibꝰ
admonitio: quib cobortatio. quib discipli¬
na: quib obrurgatio. quib suppliciũ. se¬
dulo doces: ostendens quemadmodũ & ñ
omib omĩa: & om̃ib caritas: & nulli de¬
lectatio inherentẽ uberib tuis nutriuerit¬
& roborauerit animũ. sequendo dõ factuᷤᷤ
idoneus. ubi eius maiestas ex tanta parte
quanto homini dũ terre huiꝰ in habitator
est sufficit. apire seceꝑit. tantus caritatis
ardor in nascitur: & tantum duuni amo¬
ris consurgit incendiũ: ut exutis om̃ĩb ui¬
ciis. & homine purgato atq scĩficato. sati

Expanded text:
siores facis. Tu cives civibus, gentes gentibus, siores facis. Tu cives civibus, gentes gentibus, et prorsus homines primorum parentum recordatione, non societate tantum, sed quadam etiam fraternitate conjungis. Doces reges prospicere populis; mones populos se subdere regibus. Quibus honor debeatur, quibus affectus, quibus reverentia, quibus timor, quibus consolatio, quibus admonitio, quibus cohortatio, quibus disciplina, quibus objurgatio, quibus supplicium, sedulo doces; ostendens quemadmodum et non omnibus omnia, et omnibus charitas, et nulli delectio inhaerentem uberibus suis nutrierit et roborauerit animum, sequendo deo factus est idoneus; ubi eius maiestas ex tanta parte, quanta animi, dum terrae huius inhabitator est, sufficit, aperire se coeperit, tantus caritatardor innascitur, et tantum divini amoris consurgit incendium, ut exustis omnibus vitiis, et homine purgato atque sanctificato, satis
Abbreviated transcription (Latin):
fortit᷑ uiuenes. quiete senes. ꝓut cuiꝰq non
corporis tantum.s animi ȩtas ẽ: exerces
& doces. Tu feminas uiris suis nad explen¬
dam libidinẽ. s ad ꝓpagandã ꝓlem. & ad
rei familiaris societatẽ casta & fideli obedi¬
entia subicis: tu uiros coniugib ñ ad illu.¬
dendũ imbecilliorẽ sexum sinceri amoriᷤᷤ
legib p̃ficis. Tu parentib filios. libera qͣ¬
dam seruitute subiungis parentes filus pia
dñatione p̃ponis: tu fr̃atrib fr̃s. religioniᷤ
uinculo firmiore atq artiore qͣm sangui¬
nis. nectis. T omnẽ generis ꝓpinquita.¬
tẽ & affinitatis necessitudinẽ. seruatiᷤᷤ na¬
turȩ uoluntatisq nexib. mutua carita¬
te constringis: tu dñĩs seruos. non tã condi¬
cionis necessitate. quã officii delectatione
doces adherere. Tu dños seruis sũmi dei.
cõmunis dñi consideratione placabiles. &
ad consulendũ quã ad cohercendũ ꝓpen¬

Expanded text:
fortiter juvenes, quiete senes, prout cujusque non fortiter juvenes, quiete senes, prout cujusque non corporis tantum, sed et animi aetas est, exerces ac doces. Tu feminas viris suis, non ad explendam libidinem, sed ad propagandam prolem, et ad rei familiaris societatem, casta et fideli obedientia subjicis. Tu viros conjugibus, non ad illudendum imbecilliorem sexum, sed sinceri amoris legibus praeficis. Tu parentibus filios libera quadam servitute subjungis, parentes filiis pia dominatione praeponis. Tu fratribus fratres religionis vinculo firmiore atque arctiore quam sanguinis nectis. Tu omnem generis propinquitatem et affinitatis necessitudinem, servatis naturae voluntatisque nexibus, mutua charitate constringis. Tu dominis servos, non tam conditionis necessitate, quam officii delectatione doces adhaerere. Tu dominos servis, summi Dei communis Domini consideratione placabiles, et ad consulendum quam coercendum propen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ non uideat eos qui contra scͥpturas xp̃ia¬
na&e hec audent dicere ut illud non sint quod
ma uiuendi. ut diligamus dñm dĩn nr̃m
ex toto corde. ex tota anima. ex tota mente:
deinde ꝓximũ nr̃m tanquã nosmet ipsos.
eptio uita beatissima ẽ. purissime atq cautiᷤ¬
sime colendum predicas: nullã nob adoran¬
dam creaturã indiicens. cui seruire iubeam᷑:
&e ab illa incorrupta & inuiolabili ȩt̾nita.¬
te cui soli homo subiciendus ẽ. cui solirati¬
onalis anima coherendo non miseraẽ. sedu.¬
dens om̃e quod factum ẽ. quod obnoxiũ
cõmutationi. qđ subditũ tempori. neq
confundens qđ eternitas. quod ueritas. qđ
deniq par ipsa distinguit. nec rursum se¬
parans quod maiestas una coniungit: sed
etiam ꝓximi dilectionẽ atq caritatem. ita
cõplecteris: ut uariorũ morboꝵ quib pro
peccatis suis ammȩ egrotant. omĩs apud
te medicina p̃polleat. Tu puerilit̾ pueroᷤᷤ.

Expanded text:
enim non videat eos qui contra Scripturas chrienim non videat eos qui contra Scripturas chrihaec audent dicere, ut illud non sint quod a vivendi, ut diligamus Dominum Deum nostrum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente, deinde proximum nostrum tanquam nosmetipsos: eptio vita est beatissima, purissime atque castissime co endum praedicas; nullam nobis aderandam creaturam inducens, cui servire jubeamur; et ab illa incorrupta et inviolabili aeternitate, cui soli homo subjiciendus est, cui soli rationalis anima cohaerendo non misera est, excludens omne quod factum est, quod obnoxium commutationi, quod subditum tempori; neque confundens quod aeternitas, quod veritas, quod denique pax ipsa distinguit, nec rursum separans quod majestas una conjungit: sed etiam proximi dilectionem atque charitatem ita complecteris, ut variorum morborum, quibus pro peccatis suis animae aegrotant, omnis apud te medicina praepolleat. 63. Tu pueriliter pueros,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferente quod conferas pret̾ inanissimã uo¬
cẽ temeritatisq plenissimã. putabis usq
adeo grnus humanũ eẽ ꝑuersum & diui¬
ne puidentie ope desertũ: ut illis scͥpturi.
incorruptus & uerior.ubi sola desint ea q̃
hic miissa eẽ criminaris: ut si uerbi cau¬
sa. pauli epłam quȩ ad romanos scͥpta est.
corruptam eẽ contendis. aliam ꝓferas incor¬
ruptã: uł alium codicẽ potius in quo eidẽ
apłi eadem epła sincera & incorrupta con¬
scripta sit. Non faciam inquis: ne ipse cor¬
rupisse credar. Hoc enĩ soletis dicere: & uerũ
dicitis. Nichil ꝓrsus aliud suspicabuntur.
uł mediocrit᷑ cordati homines: si hoc feceri.
uide gͦ tu ipse quid de auctoritate tua uidi¬
caueris. & intellige utrũ tiis uerbiᷤᷤ contra
illas scripturas credere debeant: si codiciob
hoc solum quod abste ꝓfertur magne teme.¬
ritatis ẽ credere. S quid hinc pluras Q uis

Expanded text:
proferente quod conferas, praeter inanissimam voproferente quod conferas, praeter inanissimam vocem temeritatisque plenissimam, putabis usque adeo genus humanum esse perversum, et divinae providentiae ope desertum, ut illis Scripturis, incorruptus et verior, ubi sola desint ea quae hic immissa esse criminaris. Ut si, verbi causa, Pauli Epistolam, quae ad Romanos scripta est, corruptam esse contendis, aliam proferas incorruptam, vel alium codicem potius, in quo ejusdem Apostoli eadem Epistola sincera et incorrupta conscripta sit. Non faciam, inquis, ne ipse corrupisse credar: hoc enim soletis dicere; et verum dicitis: nihil prorsus aliud suspicabuntur vel mediocriter cordati homines, si hoc feceris. Vide ergo tu ipse quid de auctoritate tua judicaveris; et intellige utrum tuis verbis contra illas Scripturas credere debeant, si codici, ob hoc solum quod abs te profertur, magnae temeritatis est credere.
Abbreviated transcription (Latin):
matũ. in hanc dubitationẽ adducitur: ut ne
historiȩ quide uulgaris fidem possit grauita¬
tẽq obtinere. Postremo quid de scripturis
ullis ꝓferre poteris. ubi michi uti hac uoce
nonliceat: si contra meã rationẽ intentionẽq
ꝓferatur: illud uͦ quis ferre possit. quod nos
notissimis ac iam inmanib omĩtm libris
constitutis credere uetant: & his quȩ ipsi
ꝓferunt imꝑant ut credamꝰ: si de scriptu¬
ra dubitandum ẽ. de qua magis. quã quȩ
diffamari ñ meruit: quȩ uere potuit sub no¬
mine alio tota mentiri: si istam obdis inui¬
to & auctoritatis ex aggerate ratione cogis
infidem: ego ne de illa quã constanter latiᷤ¬
sime diuulgatam uideo. & eccłarũ ꝑtotũ
orbem disꝑsarum contestatione munitã
dubitabo miser & quod ẽ miseriꝰ te aucto¬
re dubitabo: eum siexemplaria ꝓferrẽ. alte¬
ra tenere ñ deberem. nisi ea quȩ pluriũ con¬
sensione cõmendarentur: Nunc nichil te

Expanded text:
matum, in hanc dubitationem adducitur, ut ne matum, in hanc dubitationem adducitur, ut ne historiae quidem vulgaris fidem possit gravitatemque obtinere. Postremo quid de scripturis ullis proferre poteris, ubi mihi uti hac voce non liceat, si contra meam ratiocinationem intentionemque proferatur? 61. Illud vero quis ferre possit, quod nos notissimis ac jam in manibus omnium Libris constitutis credere vetant, et iis quae ipsi proferunt, imperant ut credamus? Si de scriptura dubitandum est, de qua magis quam quae diffamari non meruit, quaeve potuit sub nomine alio tota mentiri? Si istam obdis invito, et auctoritatis exaggeratione cogis in fidem; egone de illa, quam constanter latissime divulgatam video, et Ecclesiarum per totum orbem dispersarum contestatione munitam, dubitabo miser, et, quod est miserius, te auctore dubitabo? Cum si exemplaria proferres altera, tenere non deberem, nisi ea quae plurium consensione commendarentur; nunc nihil te