comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uniu̾sum orbẽ uututũ ꝓpalat᷑ insig¬
nib: neqͥuimꝰ silentio p̃terire. Quã¬
ius ñ ualẽ gestoꝵ cuncta ꝑstringere.
Et quia solẽpnitatis eiꝰ dic̃ uenerati¬
quot annis expetere deposicionis suȩ cõmemoratio pͥn¬
cipalis inuitat: crescat in uniũsoꝵ peccorib ꝓfidĩ ar¬
dore deuociooũ scõꝵ suoꝵ pandit᷑ magnitudo. Ut si
in hac rarus sit qui existat imitator oꝑis. cunctos tam̃
faciat eiꝰ int̾tessio pociores. Huiꝰ gͦ originẽ ꝓptea pͥmũ
suggestio nr̃i sermonis insinuat ut nusb forsitan des¬
ꝑauoĩs obstaculo mag̃ culpandꝰ offendat. Qñ dñ inte¬
gro amore diligere. ñ fac̃ gͥenciũ diuisa discrecio. ẜ unita
fidei plenitudo. Nec dituina grã quȩ uolentib cuncas
gentralis ostenoitur: spetiãt e. iudicio failente credat᷑
ñ fuit infimus lib̾tate. Nat̃ uͦ romana noe ꝓtha¬
gia. absolutꝰ claruit seruitute natalib. Quȩ mxͥ
sabnacłis ut censemꝰ p̃cioso fecunda partu plus pla¬

Expanded text:
orbem virtutum propalatur insignibus, nequivimus silentio praeterire, quamvis non valeamus gestorum cuncta perstringere. Et quia solemnitatis ejus diem, veneratiquotannis expetere, depositionis suae commemoratio principalis invitat; crescat in universorum pectoribus pro fidei ardore devotio, dum sanctorum panditur magnitudo, ut si in hac rarus sit qui existat imitator operis, cunctos tamen faciat ejus intercessio potiores. Hujus ergo originem propterea primum suggestio nostri sermonis insinuat, ut nullus forsitan desperationis obstaculo magis culpandus offendat, quoniam Deum integro amore diligere, non facit gentium divisa discretio, sed unita fidei plenitudo, ne divina gratia, quae volentibus cunctis generalis ostenditur, specialis esse judicio fallente credaturnon fuit infimus libertate. Mater vero Romana, nomine Protagia, absolutis claruit servitute natalibus: quae in Christi tabernaculis ut censemus pretioso fecunda partu plus pla
Abbreviated transcription (Latin):
ota torquebat. Accidit ȩtiã simile subhac ꝓdicione my¬
stum. Du uiator quida iuxta domũ eiꝰ agendi itinerĩ
copia p̃terit&e: capiens illiꝰ cauida fraude iuuencũ fur
usrlere tintinabulũ collo pripuit. atq hyatii ipsuis
portisli gminuis fraude condẽpnans. nuiliꝰ contĩplatiõe
aeobens obscesit. Et cũ iam secensiut ut ẽminis cuasist¬
pidm uł sorticũ cõpendia fuisse ꝓturtũ. obstaculomu¬
lo secrlaa psa dedit p̃da tinnitũ cupicns añi reduit p¬
lidis Auȩ qualibit abditis penct̃ib: studio diligenti lo¬
cata uł feriata elaustio obseruatione retrusa manẽt
tinmant ãbitu scelꝰ nullo modulante uulgabat ha¬
d nugtnti uomens auctore cͥminis. q̃relã geminante
uiado eiercede ro ꝓculpa t̾buit ne man abicione tctior

Expanded text:
praeda torquebat. 6. Accidit etiam simile sub hac proditione mypraeda torquebat. 6. Accidit etiam simile sub hac proditione mysterium. Dum viator quidam juxta domum ejus agendi itineris copia praeteriret, capiens illius callida fraude juvencum, furti scelere tintinnabulum collo praeripuit; atque hiatum ipsius impressi graminis fraude condemnans, nullius contemplatione deprehensus abscessit; et cum jam se censuit vel criminis evasis furtum, obstaculo nullo serata, ipsa dedit praeda tinnitum, cupiens domini redire praesidio: quae quamlibet abditis penetralibus studio diligenti locata vel ferrata claustrorum obsecratione retrusa maneret, tinniente ambitu scelus nullo modulante vulgabat, hiatu ingenti vomens, auctorem criminis querela geminante ideo mercedem reo pro culpa tribuit, ne inani ambitione tristior
Abbreviated transcription (Latin):
i postecũ luo cmine captiuat. uustũ babet ae fitbꝰ
ñ meruit: et redeundi aditũ ebriꝰ ñ inuenit. Nec amit¬
tert poterat qđ p̾sũpserat. nec auferre fas babuit qđ ãbi¬
ebat. S cũ inibi pͥmo dilucło rei p̃scius uincȩ dñator
occurrer. fuiẽ reppit. quẽ sua iã p̃da p̃uinxerat. & ut̃¬
q aliũ mutato iure seruabat. Tunc usq adõsc̃ĩ ultio
tei seuit nicͥmine. ut uuas ꝓpͥa manu discerpens aug¬
m̃tum mag̃ illi ꝓ co fusa oblatione tͥbuerce. & delictũ
obiurgatione castigans. remeandi aditũ indulgero&e
ri qui uasa eiꝰ domũ nocturna obrectione p̃uemens
distenta melle furat᷑ fuerat. Custodes dcceptione cauida
fallere potuit pecc̃ qd̾ rapuerat temerariꝰ ñ euasit. Castir
babitacła sublate apes cũ indignatione linquebam u
qulq latronis detecta confusio scõ qd fraudauerat reci¬
didlis a ucinã ꝓstratꝰ inuenit. S nec inmerito pia sacdo¬
ne indulgentia.reũ ñ da p̃nabat exe̾mine que ipsa ustx

Expanded text:
 posterum, suo crimine captivatus, gustum habere de fructu non meruit, et redeundi aditum ebrius non invenit; nec mittere poterat quod praesumpserat, nec auferre fas habuit quod ambiebat; sed cum inibi primo diluculo, rei praescius, vineae dominator occurreret, furem reperit, quem sua jam praeda praevinxerat, et uterque alium mutato jure servabat. Tunc usque adeo sancti ultio rei saevit in crimine, ut uvas propria manu discerpens, augmentum magis illi profusa oblatione tribueret, et delictum objurgatione castigans, remeandi aditum indulgeret. ri, qui vasa ejus, domum nocturna obreptione praeveniens, distenta melle, furatus fuerat. Custodes deceptione callida fallere potuit, pecus quod rapuerat temerarius non evasit. Castrorum habitacula sublatae apes cum indignatione linquebant; equentes, quousque latronis detecta confusio, sancto quod fraudaverat reddidit, et veniam prostratus invenit; sed nec immerito pia sacerdotis indulgentia reum non damnabat ex crimine, quem ipsa ultrix
Abbreviated transcription (Latin):
exigua mͥ militum manus. hostium uͦ innumerabilis
multitudo: insistebam sacͥficus & martianas uictimã
offcrebam. Quicdmultis moror: Ad ultimum creuit ob¬
sidio. & umu̾si cribum mei ac milites se hostib tradi¬
derunt. Cumq cupere fugiendi acditum reppire:
paulus et ioħis. ex quib unus ẽ. p̃positus. alter p̾mice¬

Expanded text:
et militum manus, hostium vero esset innumerabilis multitudo, insistebat sacrificiis, et Martianas victimas offerebat. Quid multa? Ad ultimum crevit obsidio, et universi tribuni ejus ac milites se hostibus tradiderunt. Cumque cuperet fugiendi aditum reperire, Paulus et Joannes, ex quibus praepositus unus, alter primice
Abbreviated transcription (Latin):
Mgrosius sergus xp̃i: fr̃ibus ꝑ
omnẽ ythaliam in dno etñam sa¬
lutem. In hiuinis uoluminib
Reus subscribit᷑: qui ñ studucrit
dare gratis. quod ipse gratis accep̃
erit trader om̃ib: quod ipse non celandũ accepit. Unde¬
di incorde meo: ui̾tatem tuã & salutare tuũ dixi. Non¬

Expanded text:
MBROSIUS servus Christi fratribus per omnem Italiam in Domino aeternam salutem. 1. In divinis voluminibus reus subscribitur, qui non studuerit dare gratis, quod ipse gratis accepiterit tradere omnibus, quod ipse non celandum acceperit. Undendi in corde meo:
Abbreviated transcription (Latin):
appairuit mͥ uiuenis statura excclsus: ferens in hume¬
ioetucem. quidix̃ michi.Sume gladium tuum et
sunuere ie. Quẽ ego dumni sequerer: apparuerunt m
bune et inde milites armati. confirmantes mne de dicẽ¬
tislos tibi pbebimus officium: tu ingredere hosti¬
nin custbra. dextra leuaq gladium tenens euagina¬
tum iespie. quousq puenias ad regem ipsoꝵ. noc¬

Expanded text:
apparuit illi juvenis statura excelsus, ferens in humeris crucem, dicens: Sume gladium tuum, et sequere me. Quem dum sequeretur, apparuerunt ei hinc et inde milites armati, confirmantes eum, et dicentes: Nos tibi praebemus officium, tu ingredere hostium castra, et dextra laevaque gladium tenens evaginatum, respice quousque pervenias ad regem ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
eripet de manib iloꝵ ligantes funẽ incolio er iot¬
turno tempore. dilaceratũ penis. a synagoga in ypodro¬
mũ ꝑtraxerunt. & deinde foris portam. pꝰ ea uͭ circundã¬
iigranit adgauctia scmpit̃na. Impii aut̃ iudei ncc sie
mã corpus eiꝰ. et in locello plũbeo recludentes in mari¬
marcus. tinacũ pdictis uiris tymone ce rodone noctur

Expanded text:
eret de manibus eorum et ligantes funem in collo eius, dilaceratum penis a synagoga in ypodromium pertraxerunt et deinde foris portam et ibi circumdanmigravit ad gaudia sempiterna. Impii autem Judaei, non corpus ejus, et in locello plumbeo recludentes in mMarcus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nullo hominũ sequente adscm̃ uirũ reducci st. Pec hoc int̃
reliqͣ miranda signa p̃t̃cat. Quidã tosio nõe demoni g̾uit̃
obp̃ssꝰ infestacione curari meruit exp̃sso uiridĩ signacło.
S cũ iã multismod̾ uirtutũ fulgere studus famaq eiꝰ ꝑdiũ
sti terquinis annoꝵ eircłis curricłis. scimoma ipsi officii.
saẽdos exitnt p̃cios. Ꝙ nisi qd̾ ꝑcussor corporis defuit. nã¬
mr̃iũ confessor ĩpleuit. Sustinuit iugit᷑ diabolo p̃uante
calũpnias b ꝑuenit uictor mitis ad coronã. ẽ c̃ pontifex be

Expanded text:
nullo homine sequente, ad sanctum virum reducti sunt. Nec hoc inter reliqua miranda signa praetereat. Quidam, Tosio nomine, daemonis graviter oppressus infestatione, curari meruit expresso viri Dei signaculo. 9. Sed cum jam multimodis virtutum fulgeret studiis, famaque ejus sti ter quinis annorum circulis in sanctimonia ipsius officii sacerdos exstitit pretiosus; et nisi quod percussor corporis defuit, martyrium confessor implevit. Sustinuit jugiter diabolo praeliante calumniam, sed pervenit victo
Abbreviated transcription (Latin):
bitriũ. libratis pacientiȩ morib tẽꝑaret dũ mundi il¬
iecebras tutando dispictro. officiũ sac̃dotis excep̃. Parit̃
t anuno conu̾sus & habitu morum karitate p̃cellens.
confestim claruit ap̃ urb̃ pontificẽ conu̾lationẽ p̃cipu¬
us. ap̃ cunctos mentis puritate sincciꝰ. Nũquã se leca¬
cis ubtati plus extulit. nũꝗ̃ meroris accrbitate t¬
bauit. fuit semꝑ tolerans in adu̾sis. initis inꝓspis.Sũs¬
tos sibn obedientȩ sedulitate p̃ferens. egentib larga
miseratione succurrens. ⁊ ex omĩb calcato uicioꝵ fo¬
mite. angusti callis tͣmitẽ. scc̃ conu̾sationis gͣsiu sur¬
gente conscendens. quicqͥd adu̾sũ ẽ ortuit. qͥcqͥo pc¬
osum eleg̃. Ad plura: Ut hospes cerneret᷑ insclo. etiã pos¬

Expanded text:
 dum mundi illecebras vitando despiceret, officium sacerdotis excepit, pariter et animo conversus et habitu. Morum claritate praecellens, confestim claruit, apud urbis pontificem conversatione praecipuus, apud cunctos mentis puritate sincerus. Nunquam se laetitiae ubertate plus extulit, nunquam moeroris acerbitate turbavit. Fuit semper tolerans in adversis, mitis in prosperis, cunctos sibi obedientiae sedulitate praeferens, egentibus larga miseratione succurrens, et ex omnibus calcato vitiorum fomite, angusti callis tramitem, sanctae conversationis gressu surgente, conscendens, quidquid adversum est horruit, quidquid pretiosum elegit. Quid plura? Ut hospes cerneretur in saeculo, et jam pos
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt demonũ uera torm̃ta: s ficta & composito
ludibria. Audiui multa componi: ẜ hoc nemo fuigeͣ¬
re potuit. ut demoniũ se cẽ simularet. Quid illud gd̾
tta exagitari cos uidemus quib manus imponit᷑:
Ubi hic locus fraudic̃. tibi suspicio simulandi: S ñ ego
ad suffragiũ mrm̃ usurpo uoces demonũ. quia bene¬
ficns srus sacta eorum passio comꝓbatur. Habeat iudi¬
ces s purgatos: habeat testes ẜ absolutos. Melior uox ẽ
quã sanitas loquit᷑. eoꝵ quidebies aduenerunt: me¬
sior uox ẽ. quã sanguis emittit. Habet cnuim sanguis
uocẽ canorã. quȩ de certis ad cȩlũ ꝑuenit ut legistis:
nis triupbo. Satis factume. peticioni urẽ. ut conden¬

Expanded text:
Non sunt daemonum vera tormenta, sec ficta et composita Non sunt daemonum vera tormenta, sec ficta et composita ludibria. Audivi multa componi, hoc nemo umquam fingere potuit, ut daemonem se esse simularet. Quid illud, quod ita exagitari eos videmus, quibus manus imponitur? Ubi hic locus fraudi est? ubi suspicio simulandi? 23. Sed non ego ad suffragium martyrum usurpo vocem daemoniorum. Beneficiis suis sacra passio comprobetur. Habet judices, sed purgatos: habet testes, sed absolutos. Melior vox est, quam sanitas loquitur eorum, qui debiles advenerunt: melior vox est, quam sanguis emittit; habet enim sanguis vocem canoram, quae de terris ad coelum pervenit. Legistis nis triumpho. Satisfactum est petitioni vestrae, ut conden
Abbreviated transcription (Latin):
alles ui uiuident: mr̃ib inuider uidcant᷑. Ostendent
alier iꝰ sidei fiusso mrẽs.: quã ipsi crelunt. Neq enm
alit̃ corum oꝑib inuuderent: nisi fidem in his fuisse
cami qua isti non habent iudicarent. fidem utiy uã
gars non possunt s arriani negant. Auidiuim. eium
bodis dicemes eos. quib manꝰ imponebant nemnine
posse cẽ saluum. nisi qͥ in pattẽ es filiũ ⁊ spm̃i scerat¬
fitetur hoc diabolus: Garriani nolunt fateri. Dic diabolꝰ.
si torqueatur quẽ admodum ipse amr̃ib torquebatur. qͥ
sp̃s sc̃i deitatem negaret. Non accipio adiabolo cestimo¬
num s confessionẽ. Inuitus dix diabolus. & exactus et
tortus: quia quod nequicia suppͥmit. extorquet iniuiria:
Cedit diabolus plagis: & adhuc cederc nelciunt arriam:
Quanta ꝑpessi sunt: & quemadmodũ pharao malis su¬
demones. scimꝰ quia mr̃es estis: & atriani dicunt nes¬
cimus: nolumꝰ intelligere: noltmꝰ credere. Dicunt
demones mr̃ib. uenistis ꝑdere nos. arriam dicunt:

Expanded text:
deantur, ostendunt alterius fidei fuisse martyres, quam ipsi credunt. Neque enim aliter eorum operibus inviderent; nisi fidem in his fuisse eam, quam isti non habent, judicarent. Fidem illam gare non possunt; sed Ariani negant. 21. Audivimus hodie dicentes eos, quibus manus imponebatur, neminem posse esse salvum, nisi qui in Patfitetur hoc diabolus, sed Ariani nolunt fateri. Dicit diabolus: Sic torqueatur, 880 quemadmodum ipse a martyribus torquebatur, qui Spiritus sancti deitatem negaret. 22. Non accipio a diabolo testimonium, sed confessionem. Invitus dixit diabolus, sed exactus et tortus. Quod nequitia supprimit, extorquet injuria. Cedit diabolus plagis, et adhuc cedere nesciunt Ariani. Quanta perpessi sunt, et quemadmodum Pharao, malis sudaemones: Scimus quia martyres estis. Et Ariani dicunt: Nescimus, nolumus intelligere, nolumus credere. Dicunt daemones martyribus: Venistis perdere nos; Ariani dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ni miracłis uñ trientẽ nautis portigete in¬
nuit cũ supplicatione: ut eũ adbeati ancis¬
titis tẽpłũ deferrent. Quib abcuntib ille ad
domũ suã reu̾sus uidit ante pedes suos
aurrũ insimilitudinẽ triantis. Quo assupto
pensatoq uniꝰ solidi appensus ẽ. pondete. Qd
ille ecrnens. dix̃ intrasc. Redlidit mͥ uirtꝰ beali
mattini metitũ. ꝓfenore qđ eiꝰ tẽplo duta. u¬

Expanded text:
porregit, innuens cum supplicatione, ut eum ad beati antistitis templum deferrent. Quibus abeuntibus, ille ad domum suam reversus, vidit ante pedes suos aureum in similitudine triantis. Quo adsumpto pensatoque, unius solidi appensus est pondere. Quod ille cernens, dixit intra se: 'Reddidit mihi virtus beati Martini meritum pro fenore, quod ei
Abbreviated transcription (Latin):
plo cet̾eris clatiꝰ effulscre. Porto uniũ ethis
beatũ gregoriũ tiuonicȩ sedis archiep̃m suis¬
se: cũq hac gemina dote resplenduisse. noli
parua docum̃ta ꝓdurit. Cuiꝰ nimitũ gesta
uł partim necessatio describunt᷑ ne fama
tanti uiri quandoq dubietatis nebula fũ¬
placere quesiuit consciũ ht in exaelsorssiũ
&e hic nefas c̃ illiꝰ laudẽ tacere. qͥ cot scoestu¬
duit laudes ꝓpalare. Quȩ scilicet telatis
Ca queda que exlibris approbent᷑. atinit
Qs siquis uicdaico more signa reqͥtens. ionisũ
ad dexterã suꝑni uidicis soli colligent᷑ Nongͥ¬

Expanded text:
eris clarius effulsere. Porro unum ex his beatum Gregorium Turonicae sedis archiepiscopum fuisse, eumque hac gemina dote resplenduisse non parva documenta produnt. Cujus nimirum gesta vel partim necessario describuntur, ne fama tanti viri quandoque dubietatis nebula fusplacere quaesivit, conscium habet in excelso, sed tamen et hic nefas est illius laudes tacere, qui tot sanctorum studuit laudes propalare. Quae scilicet relatio ca quaedam quae ex libris ejus approbantur attingimus. Quod si quis Judaico more signa requirens sanctum ad dexteram superni Judicis soli colligentur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uelatũ ẽ. Qui ait siuii. Surgite uelociꝰ ut adtu¬
mulandũ frẽm nrm turonicũ pontificẽ oc¬
curtamꝰ. Cũq illi uenientes portã cuutatil in¬
gtedetent᷑: ecce istũ ꝑ aliã portã mortuũ effite¬
bant. Quo scpulto. sc̃s brictiꝰ epc̃ in cachedãsuã
regressus ẽ septẽ postea felicit̾ uiuens annos.

Expanded text:
velatum est; qui ait suis: 'Surgite velocius, ut ad tumulandum fratrem nostrum, Turonicum pontificem, occurramus'. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederent, ecce! istum per aliam portam mortuum efferebant. Quo sepulto, Brictius in cathedram suam regressus e
Abbreviated transcription (Latin):
con tracus de uilla chemallo inpogo lib̃¬
nicȩ urb uici ambianẽsis adueniens ab asilicã
Sc̃i dũ int̾ reliqͦs petentes postularet uictus
litudine febris nimiȩ incidisset. ac exanumna¬
ti abeadẽ putaret᷑. de puluere sc̃i sepulcͥ pb̃r
leuans ac fimbrias palle suꝑ positȩ dirũpers
secũ detulit. puluerẽq puero hauriendũ
dedit. fimbrias uͦ collo illiꝰ alligauit. Mox
tebie irestincta. sanatꝰ ẽ. Non dispari mͦ &e ul¬
faricus pb̃r alt̾i puero febricitanti studiũ ad¬
hibens subuenit. et ille ꝓtinꝰ ꝑuirtutem sc̃i
febte carens conualuit.

Expanded text:
e villa Themello in pago Turonicae urbis vici Ambiacensis, adveniens ad basilicam sancti, dum inter reliquos petentes postolaret victus litudine febris nimiae incedisset ac exanimari ab eadem putaretur, de pulvere sancti sepulchri presbiter levans ac fimbrias pallae superpositae disrumpens, secum detulit pulveremque puero hauriendum dedit, fimbrias vero collo ejus alligavit. Mox febre restincta sanatus est. Non dispari modo et Ulfaricus presbyter alteri puero febricitanti studium adhibens subvenit, et ille protinus per virtutem Sancti febre carens convaluit.
Abbreviated transcription (Latin):
unanimit᷑ lapidare. Aiebant enĩ. Diu pietas
ꝯcĩtuã celauit luxuxiã: nȩc nos duitiꝰ ds̃ sinet
manꝰtuas indignas oscułando pollu. Illo qͦͣi
econt̃tio uiribit̾ heonẽgante: afferte inqͥt infan¬
tẽ abme. Cũq ab latꝰ fiusset infans triginta
siego te generaui: corã cunctis edicas. Q& ille in
nuit solicitꝰ fui. Uob̃ si aliqͥd suppetit: ꝑuos
tescite. Tc̃ illi magicis hoc artib factũ asseue¬
rantes: insurgunt contͣ cũ inuna conspitatio¬
ne. et trahentes scm̃bricciũ ep̃m dicebant. Non
diutiꝰ nob̃ falso pastoris nomine drĩab̃is. Sc̃s
bticciꝰ epc̃. adsatis faciendũ adhuc p̾pło. ptunas
aitlentes aburbe inbitto suo posuit: et ad se
sttingens. usq ad scm̃ sepulchrũ beati mar¬
tini una cũ p̃płoꝵ turbis uadit. Pidiectisq an¬
te scm̃ sepulchtũ pruis: uestĩtũ eiꝰ inustũ
appariit. Illis qͦi: sic eũ. ꝓsequentib dix. Sicut

Expanded text:
unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario virilitetem ad me. Cumque oblatus fuisset infans, triginta si ego te generavi, coram cunctis edicas. Et ille: nuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione, et trahentes eum, dicebant: 'Non diutius nobis falso pastoris nomine dominaberis'. Ille autem ad satisfaciendo adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. I
Abbreviated transcription (Latin):
ronici sacetdoti suo. Uade pꝰcũ ⁊ exetre negotiũ
tuũ. qͥa sicũ ꝓsecutꝰ ñ fucris. ad nrm omniũ
contep̃tũ humiliabis. Iustinianꝰ uͦ egressus
aturonis. uercellis italiȩ ciuitatẽ egressus. iu¬
dicio clłi ꝑcussus obiit ꝑegr inꝰ. Turonicieiꝰ
obitũ audientes. et insua malicia. ꝑduran¬
tes: arm̃tiũ inciꝰ loco constituunt: at bricciꝰ ep̃c
romã ueniens. cuncta quȩ ꝑtulerat. pape re-¬
fert. Qui ad sccłe apłicã residens. plerũq mis¬
deliquerat deflens. Septimo gͥ regressus anno
a roma: cũ actoritate pape illiꝰ turonis redice
disponit. Ueniens aduicũ sc̃s bricciꝰ epc̃. cui nom̃

Expanded text:
i sacerdoti suo: 'Vade post eum et exere negotium tuum, quia, si eum prosecutus non fueris, a nostro omnium contemptu humiliaberis' Iustinianus vero egressus a Turonus, Vircellis Italiae civitatem adgressus, iudicio Dei percussus, obiit peregrinus. Toronici eius obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in eius loco constituunt. At Brictius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam resedens, plerumque misum Dei deliquerat deflens. Septimo igitur regressus anno a Roma, eum auctoritate papae illius Toronus redire disponit; et veniens ad vicu
Abbreviated transcription (Latin):
ntra accecdertib atiolis ac dicentib eã metidiani
demonii incursũ pati: ligamina hetbatũ atqx
incantationũ u̾ba ꝓferebant s nil medicarunis
uixta morẽ conferit poterant ꝑtturt Cũq familia
mixto ululatu ꝑstreꝑet filius eiꝰ ad neptẽ nram
custeniã citiꝰ cucurtit nuntians matiẽ sua extre¬
me uitȩ t̾minũ actigisse. Quȩ adueniens ad egrotã
mone tecicdito: neqͥtie dolo dutempto. egra conua

Expanded text:
Interea accedentibus hariolis ac dicentibus, eam meridiani Interea accedentibus hariolis ac dicentibus, eam meridiani daemonii incursum pati, ligamina herbarum atque incantationum verba proferebant; sed nihil medicaminis iuxta morem conferre poterant periturae. Cumque familia mixto ululatu perstreperet, filius eius ad neptam nostram Eusteniam anhelus occurrit, nuntians, matrem suam extremae vitae terminum attigisse. Quae adveniens ad aegrotam mone reddito, nequitiae dolo dirempto, aegra conva
Abbreviated transcription (Latin):
et illud p̃tereundũ puto. qd in nocens homo
accusatꝰ ꝑcalũpnias maloꝵ adducebat᷑ ad
urbẽ uictꝰ loro: ut truderet᷑ erggastulo. Cũq
ante basilicã sc̃i ẜetri apłi inpublicũ ad¬
ductꝰ eger deuenisset: solute st̃ manꝰ eꝰ dix̾q
custodib In hoc apparet me aculpa ꝙͣ dicitis
eẽ immunem. cũ meȩ manꝰ duunit st soluţȩ.
Tunc illi inclignantes artius eũ reurxcit. et in¬
siꝑ adhuc alio loro ligamini al lato. ui: itadicã
uincula ipsa iurxert Contigit aut eotẽpore
ut nos debasilica scĩ martini ꝑplateam uenuemꝰ.
Huii aut̃ cũ nob inobuiã uenientes appropinqua
rent: ut pͥmũ scĩ basilicã homo uirctꝰ aspex̃ statĩ
lolicte st̃ manꝰ eiꝰ Exiliensq decaballo inqͣ secle¬
bat pedes nrõs actipuit exponens se iciuiste clap
nti cũ decultuta uiro p̾misso rediret subito int̾
manꝰ dilapsa comiantiũ t̾re cortuit ligasaqy ilin¬
qua. nullũ uͥbum exore potens ꝓferte obmutuit.

Expanded text:
ec illud praetermittendum puto, quod innocenter homo accusatus per calumnias malorum, adducebatur ad urbem vinctus loro, ut truderetur ergastulo. Cumque ante basilicam sancti Petri apostoli in publicum adductus aggerem devenisset, solutae sunt manus ejus, dixitque custodibus: In hoc apparet me a culpa quam dicitis esse immunem, cum meae manus divinitus sunt Tunc illi indignantes arctius eum revinxerunt, et insuper adhuc alio loro ligamini adjecto, ut ita dicam, vincula ipsa vinxerunt. Contigit autem eo tempore, ut nos de basilica sancti Martini per plateam veniremus. Hi autem cum nobis in obviam venientes approprent, ut primum sancti basilicam homo vinctus aspexit, statim solutae sunt manus eius, exiliensque de caballo in quo sedebat, pedes nostros arripuit, exponens, se iniuste damnari, cum de cultura, viro praemisso, rediret, subito inter manus dilapsa comitantium terrae corruit, ligataque lingua, nullum verbum ex ore potens proferre, obmutuit
Abbreviated transcription (Latin):
inuocare. et ne uicinas domos uirtꝰ eiꝰ exuti
ꝑmuteret. cũ lacͥmis de p̾cari. Sicq abeleuatã
uocẽ defientiũ cȩpit crepitꝰ flame decedere.
atq illis clamantib adcclũ. aduenit subito
antistite imꝑtientet p̾sidiũ collisũq oratione
supplici incendiũ. resfinx̾ plebs ꝑlacͥmas
qd neqͥuerat suꝑare ꝑundas. Cotẽꝑe puer
nr̃ lautio ualdus cũ grauit̾ adissenteria fati¬
garet᷑ ut depuluere sepulcͥ accepit. ꝓtinus
morbo caruit. Explic̃ lib quartus Seati orego¬
xp̃i et confessoris.
ronice cuutatis ep̃ĩ sũmi & incõꝑabilis uiti
decuiꝰ uirtutib magna apud nos uolu¬
mina ietinent᷑. Sc̃s brictius ad epãtũ succelit.
at uͦ hic bricciꝰ cũ cct pͥmeue etatis uiuenis¬
¶Scõ maitino adhuc uiuente incorpore mul

Expanded text:
invocare et, ne vicinas domos virtus eius exuri invocare et, ne vicinas domos virtus eius exuri permitteret, cum lacrimis deprecare; sicque ad elevatam vocem deflentium coepit crepitus flammae decedere. Atque illis clamantibus ad caelum, advenit subito, antistite inpertiente, praesidium; conlisumque orationi supplici incendium, restinxit plebs per lacrimas, quod nequiverat superare per undas. Eo tempore puer noster Launovaldus, cum graviter a disenteria fatigaretur, ut de pulvere sepulchri accepit, protinus morbo caruit. EXPLICIT LIBER IV. DENI CONFESSORIS. ronicae civitatis episcopi, summi et inconparabilis viri, de cuius virtutibus magna apud nos volumina retinentur, Brictius ad episcopatum succedit. At vero hic Brictius, cum esset primaevae aetatis iuvenis, sancto adhuc viventi in corp
Abbreviated transcription (Latin):
adueniens: uictute scĩ directꝰ. ꝓpͥis gressib ad
urbẽ suã regressus ẽ. Aduenerat qͥła exbri¬
lanua. nomine mat̾nianꝰ qͥcetus. mutꝰ acsur¬
dus manib contractꝰ ꝑ quodda contagiũ fu-¬
srat et confictis omĩb m̃bris morbo solitan¬
ti pedes p̃bebant homini sustentaculũ pa¬
stoni p̃potentis. hic ex petiit basilicã: oratio¬
sie fundit. aꝑtis ocłis lucẽ ꝑdita cernit
manꝰ adusũ pͥstinũ recepit. et se saluatũ beati
antistitis iurtute demirans. sospitatis suȩ
gram ppłis declarauit. Ob cuiꝰ muaculi grãm
amultis munera capit deqͥb ñ nullos aui¬
go captiuitatis exemit.
it senti qͦs tẽpore apud but degalensemurbẽ
domꝰ iura igub cõphensa uehem̃t᷑ cepit exuri
sũq flãmis hinc. et inde spaciantib aliȩ doni
huic discrimini subiacerent. nec cẽt dubium
casdẽ huiꝰ fomitis calore depasci congatꝰ incir¬
cuitu ꝓpłs nom̃ beati martini cȩpit attentius

Expanded text:
is gressibus ad urbem suam regressus est. 46. Advenerat quidam ex Brittania nomine Paternianus, qui caecus, mutus ac surdus, manibus contractus per quoddam contagium fuerat, et confictis omnibus membris a morbo, soli tantum pedes praebebant homini sustentaculum. Patroni praepotentis hic expetiit basilicam, orationem fudit, apertis oculis lucem perditam cernit, manus ad usum pristinum recepit, et se salvatum beati antistitis virtute demirans, sospitatis suae gratiam populis declaravit. Ob huius miraculi gratiam a multis munera capit, de quibus nonnullos a iugo captivitatis exemit. 47. Praesenti quoque tempore apud Burdegalensim urbem domus una ignibus conprehensa vehementer coepit exuri. Cumque, flammis hinc et inde spatiantibus, aliae domus huic discrimini subiacerent, nec esset dubium, easdem huius fomitis calore depasci, congregatus in circuitu populus nomen beati Martini coepit attentius
Abbreviated transcription (Latin):
it sõpletũq plaustrũ fȩno. statĩ ocłi eiꝰ quasi
aqͥb dã aculeis piuicti dolorẽ maximũ
iuulcit Quib conclusis nũquã deinceps aꝑur
potuit.Sicq ꝑ arinũ integrũ incecitate ꝑma¬
nens ad festiuitatẽ scĩ antistitis deuotꝰ aduenit
ausꝰ pꝰdiẽ terciã beneficio lucis ꝗͣ ꝑdiderat tes

Expanded text:
set plaustrum feno, statim oculi ejus quasi a quibusdam aculeis puncti, dolorem maximum intulerunt. Quibus conclusis nunquam deinceps eos potuit. Sicque per annum integrum in caecitate permanens, ad festivitatem sancti Antistitis devotus advenit: cujus post diem tertiam, beneficio lucis quam perdiderat res
Abbreviated transcription (Latin):
infitmꝰ medicinã expeteret. brictionẽ adhuc
diaconẽ inplatea conuenit. cui simplicit᷑ ait
Ecce ego p̃stolor beatũ uirũ et nescio uͥ sit. uł
qͥil oꝑis agat. Cui briccius. Sunqͥt illũ delitũ¬
queris:. ꝓspice eminꝰ ece celũ solito sic̾ amers
respicit. Cũq pauꝑ ille occur su recddito qđ
petierat ĩpetrasset: btictionẽ diaconẽ uit beatꝰ¬
Cũq ille confusus hȩc audiens dixisse se de¬
negaret. ait scs maitinꝰ. Nonne aures meȩ
ad ostuũ erãt. cũ hec eminꝰ loquebatis: Am̃
dico t̃ qi optinu apud dm̃. ut pꝰme adpon¬
tificatꝰ honorẽ accederes: s noueris ce in ep̃itu
multa adu̾sa passurũ. Bticciꝰ hȩc audiens.¬

Expanded text:
to Martino expeteret, Briccium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, deliruaeris, prospice eminus; ecce! caelum solite sicut amens respicit'. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat inpetrasset, Brictionem diaconem vir beCumque ille confusus haec audiens dixisse se denegaret, ait vir sanctus: 'Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia obtinui apud Deum, ut post me ad pontificatus honorem accedas, sed noveris te in episcopatu multa adversa passurum'. Brictius haec audiens
Abbreviated transcription (Latin):
Qito celebrat᷑ aducniens qͥda cuiꝰ digiti in palmã
iontraxerant: oratione sacta cligitis ditectis absces¬
lit. Muliet uͦ cę̧ca pꝰocto annosptostrata solo corã
scĩ sepulcro: illumin tis ocłis tepeclauit inlocũ
suũ. Ttes it̃ inergumira scĩ uittute munclati sunt.¬
utlitũ excubaret. ne qͥdda exeo aut bestia raꝑet.
aut fraus furis auferret. ocłis subita caligine int̾¬
susis lum̃ amisit. Q ꝑsex annos incecitate duras.
Ad hanc festiuitatẽ aduenit. Post t̾ciuĩ ũ cdiẽ scĩ
luttute illuminatꝰ adnõ ẽ dimissus ingenuuis:¬

Expanded text:
nto celebratur, adveniens quidam, cuius digiti in palma contraxerant; oratione facta, digitis directis, abscessit. Mulier vero caeca post octo annos, prostrata solo coram sancti sepulchro, inluminatis oculis, repedavit in locum suum. Tres tunc inergumini sancti virtute muncreditum excubaret, ne quidquam ex eo aut bestia raperet, aut fraus furis auferret, oculis subita caligine interfusis, lumen amisit. Qui per sex annos in caecitate durans ad hanc festivitatem advenit; post tertium vero diem, Sancti virtute illuminatus, a domino est dimissus ingenuus
Abbreviated transcription (Latin):
porrex infirmo: ꝓtinꝰ fugata febix puer con¬
ualuit delabore. S a̾basilicã scĩ recleamꝰ.¬
ũ atite hos annos terte motꝰ magnꝰ t̾ram con¬
cuteret cunctaq ualde mouerent᷑ quasi in uno
mom̃to casura: lendulfus qͥcła uehem̃ter abeo
excussus ñsolũ sensu multat᷑ s etiã om̃ibus
m̃bris debilis ẽ. effectꝰ. Qͥ ueniens adbasilicã
scĩ turonis et orationi paucis dieb incunbers

Expanded text:
porrexit infirmo, protinus fugata febre, puer conporrexit infirmo, protinus fugata febre, puer convaluit de labore. Sed ad basilicam sancti redeam ante hos annos terrae motus magnus terram concuteret, cunctaque valde moverentur quasi in uno momento casura, Leodulfus quidam vehementer ab eo excussus, non solum sensu multatur, sed etiam omnibus membris debilis est effectus. Qui Veniens ad basilicam sancti Turonus et orationi pauc
Abbreviated transcription (Latin):
Aua psequens sc̃ ait. Redcła ⁊ ꝓmcitede bene¬
ficiuĩ qi adaquasti asinũ meũ. &ẜ positis genib
urtra orauit addnm. ut loco illi fontis oster¬
deret uenã. acstatĩ consũmata oratione dirup¬
ta tia. Fonitẽ inm̃sũ ppłs amirantib pate fec
Qu usq hodie beneficiũ p̾bet hominib cõma¬
nentib inagio illo. In huiꝰ enĩ fontis ore est
lapis intestimoniũ qͥuestigiũ retinet a selli
illius. suꝑ quẽ sc̃s sedit antist. tes.
Domꝰ ad unta eccłiasticȩ domui: incendio ma¬
timo cde mabat᷑ ac sc intille cũ carbonib suꝑ
domũ eccłiȩ uento ĩpellente cacdebant. S. ille
de puluere beati sepulchri secũ habens eleua¬
to chtismatico contira ignẽ. exortꝰ subito uentꝰ
uento illi contrarius. fłamas atecto ȩccłiastico
acerbissima. febit exustꝰ iaceret inlectulo. eti aĩ
qͥsi exaniis habcret᷑. ut de hoc puluere cdiluto

Expanded text:
Quam prosequens saQuam prosequens saficium, quia adaquasti asinum meum'. Et, positis genibus in terra, oravit ad Dominum, ut loco illi fontis ostenderet venam. Ac statim consummata oratione, disrupta terra, fontem inmensum populis admirantibus patefecit. Qui usque hodie beneficium praebet hominibus conmanentibus in agro illo. In huius enim fontis ore est lapis in testimonium, qui vestigium retenet aselli illius, super quem sanctus sedit antistis. 32.Domus adiuncta eclesiasticae domui incendio maximo cremabatur, ac scintillae cum carbonibus super domus eclesiae, vento inpellente, cadebant. Sed ille de pulvere beati sepulchri secum habens, elevatum chrysmarium contra ignem, exortus subito veritus vento illi contrarius, flammas tecto eclesiastico acerbissima febre exustus iaceret in lectulo et iam quasi exanimis haberetur, ut de hoc pulvere· deluto
Abbreviated transcription (Latin):
inouo sita. ad ꝗͣ cũsis mattinꝰ ad huc suꝑsts
ilcorpe adurt. obuiũ habuit uitũ exhibentẽ
tũ uasculo. Eiat enĩ puteus ille de qͣ hanc
anibebat sit̾ inualle quasi mille passus a
lilla ⁊exco in cole haustã deferebant aquam.
iait ur di homini aꝗͣ ferenti. Queso dile¬
fsume contine manũ tuã. ⁊ huic asello cui
stleo. paululũ aque adbibendũ indulqr
illeit. Si necessatiũ ducis animal tiuĩ ad aqde
ledle ad puteũ ⁊ hautiens dabei. Nã ego qͥd
ilibore detuli ñ pbebo. Et hc dicens pteciit.
Quo disceclente. uenit ꝓtinꝰ mulier et ipsa defeiris
aquã mulnã: dix̾q similit̾ uir cli. Quȩ ilico¬
ac siei iebata qͦnda audiens nuntiũ dĩ et t̃
p̃bebo ait &e asino tuo potũ. noc mͥ laboi ẽ ut
ueruã hauriã tantũ uoluntas tua fiat qͥit̃ ꝑgeis.
necessitatẽ pateris. Et deposito de ulns uascto.
dedit asino illꝰ bibete. Quo facto. iterũ hausta
aqua impletoq uasculo ieittebat᷑ aduillam.

Expanded text:
us Martinus adhuc superstes in corpore adiret, obvium habuit virum exhibentem aquam cum vasculo. Erat enim puteus ille, de quo haec exhibebat, situs in valle quasi mille passus a villa, ex eo incolae haustam deferebant aquam. Tunc ait vir Dei homini aquam ferenti: 'Quaeso, dilectissime, contene manum tuam et huic asello, quem sedeo, paululum aquae ad bibendum indulge'. Qui ait: 'Si necessarium ducis animal tuum adaquare, accede ad puteum et hauriens dabis ei. Nam ego quod cum labore detuli non praebebo'. Et haec dicens, praeteriit. Quo discedente, veniens mulier et ipsa deferens aquam in ulnam; dixit ei similiter vir Dei. Quae acsi Rebecca condam audiens nuntium Dei: 'Et tibi praebeo', ait, 'et asino tuo potum, nec mihi labor est, ut iterum hauriam. Tantum voluntas tua fiat, qui iter pergens necessitatem pateris'. Et posito vasculo, dedit asino illi bibere. Quae, iterum haustam aquam, impleto vasculo, revertebatur ad villam.
Abbreviated transcription (Latin):
eñ qđ si uoluetis. pot̾is me saluate. acsanitat.
restituete. sic̃ qͣnda dicuptis inferni faucib
oefuncti. animã eduxisti. Hec effata genas la¬
timnis tigabut ub̃tĩ: acstatĩ ĩpleta oratione
qeqͥd aridũ. qͥc qcͥ contractũ. qc qͥi dissolutũ
sui. itdintegratũ ẽ. mulieris incorꝑe abcati
antisti uirtũtt. Simili sorte et alius paraliticus
adhoc acceclens monastiũ ut uelũ ipsius can¬
elli attigit. amota omi debilitate saniꝰ abscessit
sat uit̃ aburbe pictaua. qͣsi stacdiis qͣtraginta.

Expanded text:
enim quod si volueris, poteris me salvare, ac sanitati enim quod si volueris, poteris me salvare, ac sanitati restituere, sicut quondam, disruptis inferni 1132 faucibus, defuncti animam reduxisti. Haec effata, genas lacrymis rigabat ubertim: ac statim, impleta oratione, quidquid aridum, quidquid contractum, quidquid dissolutum fuit, redintegratum est mulieri in corpore a beati Antistitis virtute. Simili sorte et alius paralyticus ad hoc accedens monasterium, ut velum ipsius cancelli attigit, amota omni debilitate, sanus abscessit. Distat autem ab urbe Pictava quasi stadiis quadraginta.
Abbreviated transcription (Latin):
catuã locauerat uit beatꝰ Ibicrũ mortiũ pͥ¬
mũ suscitasse legit᷑. et ex illo adep̃tũ cductus
iccibit᷑ Eugo desidcratũ ego expetens locũ. ꝓs¬
tetnor ad cancellos anguli. inquo dr defuncti
spm reduxisse. Post effusas uͦ cũ oratione lacri¬
mas accelebratas sollẽpnit̾ missas. ꝑcuntor alfutẽ
saliqđ ibi dñs muraculũ ostendisset. Asseruitq
ille corã qͥ aderant ftĩb plerũq ibi illuminari
cȩcos ac debiles tedintegrari. Qͥd tam̃ nuꝑsit
ꝑculsa. officiũ m̃bioꝵ omniũ usquequaq ꝑ¬
diderit. Que carrucȩ ĩposita abob trahentib
serebat᷑ ut cutũiens domos diuitnas sti pe ino¬
pie suȩ expleret nccessitatẽ. Eigo dũ delata ad
hunc locũ pauim̃to ꝓsternit᷑ lento conamine
accedens uelũ qđ scm̃ tegebat cancellũ deuote
osculat᷑ dicens. Elicte beate confessor ad er̾ creclo
hic te mortuũ suscitasse testificor. Confido

Expanded text:
caterva locaverat vir beatus. Ibi enim mortuum prcaterva locaverat vir beatus. Ibi enim mortuum primum suscitasse legitur, et ex illo ad episcopatum ductus scribitur. Ergo desideratum ego expetens locum, ternor ad cancellos anguli, in quo dicitur defuncti spiritum reduxisse. Post effusas vero cum oratione lacrymas, ac celebratas solemniter missas, percunctor abbatem, si aliquod ibi Dominus miraculum ostendisset. Asseruitque ille coram qui aderant fratribus, plerumque ibi illuminari caecos, ac debiles redintegrari. Quid tamen nuperperculsa, officium membrorum omnium usquequaque perdiderat. Quae carrucae imposita, a bobus trahentibus ferebatur, circuiens domos divitum, ut inopiae suae expleret necessitatem. Ergo dum delata ad hunc locum pavimento prosternitur, lento conamine accedens, velum quod sanctum tegebat cancellum devote osculatur, dicens: Hic te, beate Confessor, adesse credo, hic te mortuum suscitasse testificor. Confido
Abbreviated transcription (Latin):
secũ puetũ m̃btis dissolutũ nomine badegi¬
silũ. Celebratis gͥ sollẽpniis scĩ hunc artub itĩ¬
ẽ. Delictũq puluerẽ quẽ de sc̃o beati sepulchto
psaluatiõe lcuauimꝰ. ut hausit. mox cõpsa fibie
contigit treuerico negotiatori uem miriculi ꝓre¬
nisse sic tetulit. Dũ inqͥt msttis accesissem. il¬
t̃rogauit me negotiator unde ecm. Dix. De
pictaius. dic̃ mͥ.
sialiquando
adbasilicã beatĩ turo nis occurtisem.
Dũ metiis salem negotiasset ⁊ ad pontẽ meccil
applicuisset: dic̃. Onẽ mattine. me et pucros
qͣs habeo et nauicellã meã tͥ cõm̃clo. Int hec ie¬
qͥnos adhuc mectis crecdãmꝰ consistere qualõ¬
tione naiuigatũ ẽ aut uolatũ sola cõmaatio
beati martini nec fluuiũ sensimꝰ. et molelb̾
tẽ scuientes undas naufragas euttasemꝰ ⁊ qͥl
teciuumꝰ incolumes. ñ nauta uigilant. nolo
uento flante non remoducente
locotigiacensẽ adie: q̃ congirgatã monachoꝵ

Expanded text:
secum puerum membris debilem nomine Baudegisecum puerum membris debilem nomine Baudegisillum. Celebrata igitur solemnia sancti, hunc, artubus resest, delutumque pulverem, quod de sancto beati sepulchro pro salvatione levavimus, ut hausit, mox conpressa febcontigit Treverico negotiatore, rem miraculi provenisse, sic retulit: 'Dum', inquit, 'Mettis accessissem, appellat me negotiator, unde essem. Dixi: „De Pictavis". Dicit mihi, si aliquando ad basilicam beati Martini Turonus occurrissem. Dum Mettis salem negotiasset et ad pontem Mettis adplicuisset, dicit: „Domne Martine, me et puricellos quos haben et navicellam meam tibi conmendo". Inter hoc ressemus, qui nos adhuc Mettis credebamus consistere; qua ratione aut navigatum est aut volatum; sola conmendatione beati Martini nec fluvium sensimus et Mosellae tumescentes undas naufragas evitamus, et, quod aeterimus incolomes, non nauta vigile, non vento flante, non remo ducenteLocotigiacensim adire, quo congregata monachorum
Abbreviated transcription (Latin):
rant lapicles collocati. Nicħominꝰ et hostiũ car¬
ceris sera ferto munita ob ducto claue pessulo
obserabat᷑ s uirtꝰ antistitis ut ipse telator. asse¬
ruit. lapides dimouet. pulpita dissicat. cathe¬
nas confringit. et trabẽ que uinctoꝵ coarta¬
bat pedes. aꝑit: ac nec reserato hostio. homities
ꝑaera subleuatos foris tecto patente ꝓdux̾ dices̃.
Egosũ martinꝰ miles xͥ. absolutor. ur̃. absceclite
in pace. ⁊ abite securi. S cũ nos ad regẽ accedbn¬
tes huiꝰ uirtutis diffamaremꝰ miraculũ. affir¬
mauit rex qͦscła ex his qͥ absoluti fuerant. ad se
uenisse atq cõpositionẽ fisco debitã ꝙͣ illi fir¬
tũ uocant se fuisse reis indultã. Hoc aũt fas¬
tũ ẽ ante quatuor festiuitatis dies. in anno
memorati regis sexto decimo.
dueniente aut̃ festo beati. mon nichius nãne¬
ticoꝵ pontifex adbasilicã sc̃ĩ aduenit exhibeis

Expanded text:
rant lapides collocati. Nihilominus et ostium carrant lapides collocati. Nihilominus et ostium carceris sera ferro munita, obducto clave pessulo obserabatur: sed virtus Antistitis, ut ipse relator asseruit, lapides dimovit, disjecit pulpita, catenas confregit, et trabem quae vinctorum coarctabat pedes, aperuit, ac nec reserato ostio homines per aera sublevatos, foris tecto patente produxit, dicens: Ego sum Martinus miles Christi, absolutor vester. Abscedite cum pace, et abite securi. Sed cum nos ad regem accedentes, virtutis hujus diffamaremus miraculum, affirmavit rex quosdam ex his qui absoluti fuerant ad se venisse, atque compositionem fisco debitam, quam illi fretum vocant, a se fuisse reis indultam. Hoc autem factum est ante quattuor festivitatis dies in anno memorati regis sexto et decimo. 27. Adveniente autem festa beati, Nonnichius Namneticorum pontifex ad basilicam sancti advenit, exhibens
Abbreviated transcription (Latin):
Nã leodemundus cȩcus. pꝰseptẽ annos adbasilicã
p̃fati antistitis ueniens: uisũ recep̃. Insuꝑ alii ceci¬
inhac festiuitate uisũ ꝑopẽ beati antistitis. rece¬
obpͥmit᷑. ⁊ die ac nocte ualde ĩmota discͥmine
cernit᷑. Quã uidens pb̃r exanunati uiolentia mor¬
bi nocit ascenso equo adbasilicã scĩ confessoris ac-¬
cessit Pulsansq hostiũ cellulȩ unqua edituus
qͥ escebat. uirũ suscitare nequit. Cũq basilicam
scĩ ingrecli nonualeret corã abscida sepulcͥ fudit
orationẽ. Collegitq parũ depuluere t̾reno. qͦd secũ
fide plenꝰ euexit. eũq dilutũ ut puellule adbi
bendũ ꝓtulit. ꝓtinꝰ febris abscessit.
sumꝰ. tepꝑimꝰq hominẽ quendã qͥ nob̃ relatu suo
pate factũ carcetẽ huiꝰ urb̃ inqͦ int̾ reliqͦs uinc¬
tos huiꝰ famulꝰ tenebat᷑: martini uirtute fuisse
lib̾atũ iuinctosq abergastulo absolutos libosq
tatent᷑. ac desuꝑ qͥeoscde oppͥmerent insignes fue¬

Expanded text:
Nam Leodemundus caecus post septem annos ad basilicam fati Antistitis veniens, visum recepit. Et in hac festivitate visum per opem beati antistitis receobpremitur et die ac nocte valde in mortis discrimine cernitur. Quam videns presbiter exanimari violentia morbi, nocte ascenso equite, ad basilicam sancti confessoris accessit, pulsansque ostium cellulae, in qua aedituus quiescebat, virum suscitare nequivit. Cumque basilicam sanctam ingredi non valeret, coram absida sepulchri fudit orationem, collegitque parumper de pulvere terreno, quod secum fide plenus evexit, bendum protulit, protinus febris abscessit. sumus, reperimusque hominem quemdam, qui nobis relatu suo patefactum carcerem hujus urbis, in quo inter reliquos vinctos hujus famulus tenebatur, Martini virtute fuisse dicebat; vinctosque ab ergastulo absolutos, liberostarentur, ac desuper, qui eosdem opprimerent, insignes fue
Abbreviated transcription (Latin):
refeit᷑ Quib nauigantib burdegala urbe
appulsist᷑ Egresiusq hinc demati aobali¬
cã Scĩ accedens ac uotum siũ exsoluens qlls
scripsimꝰ ab ipsius ore relata cognoiume
setuus agini clucis qͥ mense mactio puiatli¬

Expanded text:
e adpulsi sunt; egressusque hinc de navi, ad basilicam sancti accedens ac votum suum exsolvens, quae scripsimus ab ipsius ore relata cognovimusservus Agini ducis, qui mense Martio per incursi
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsa hora lum̃ uictute beati antistitis rece¬
pisse. Qđ nob̃ magnũ p̃stitit gaudiũ credentib
qd nos uirtꝰ beati cõfessoris sit uisitate dignata
cedente febre cecatꝰ ẽ s adsupiorẽ ueniens festi¬
uitatẽ. duectis m̃bris lumine tam̃ adhuc dc̃pto
discessit.S cũ adhanc iterũ regressus fuissit
sollẽpnitatẽ exemptis tenebtis lum̃ eiclatũ¬
scruus cumerii nannetice urb̃ diaconi cũ ꝑse
annos cecitatis fuisset cathena consirictꝰ. ad
busilicã accecdens iurtute beati confessoris illu¬
munatꝰ ẽ. ꝑ uisionẽ enĩ somnii ammonitꝰ fuctat.:
ut huiꝰ auxilia flagitatet antistitis.
uicła dctiuib turonicis dũ ad gregis ꝓperaret.
occursũ: uas cũ uino unũq panẽ adsepulchrũ
una mansurus nocte disposuit. ut scilicet
uutincte positꝰ. hoc haberet salutis p̾sidium
Que ex inde assũpta. it̃ catꝑe cepit factũt᷑ aũt

Expanded text:
se ipsa hora lumen virtute beati Antistitis recese ipsa hora lumen virtute beati Antistitis recepisse. Quod nobis magnum praestitit gaudium credentibus, quod nos virtus beati Confessoris visitare dignata cedente febre caecatus est: sed ad superiorem veniens festivitatem, directis membris, lumine tamen adhuc dempto discessit. Sed cum ad hanc iterum regressus fuisset solemnitatem, exemptis tenebris, lumen ei claruvus Eumerii Namnetici urbis diaconi, cum per sex annos caecitatis fuisset catena constrictus, ad basilicam accedens, virtute beati confessoris inluminatus est. Per visionem enim somnii admonitus fuerat, ut huius sancti auxilia flagitaret antisuidam de civibus Turonicis, dum ad regis properaret occursum, vas cum vino, unumque panem ad sepulcrum una mansurum nocte deposuit, ut scilicet in itinere positus hoc haberet salutis praesidium. Quibus exinde assumptis, iter carpere coepit. Factum est autem
Abbreviated transcription (Latin):
urbẽ uinctos ergastulo carcerali fuisse resolutos.
lietulus paruulꝰ nomine leo doualctus seruus
lida baudeleisi deuico andegauensi ciuitio¬
lis antiqͥtas nom̃ in didit pꝰ quiã tenatꝰ ex aqͣ
& spũ scõ cũreliqͥs infantib ludũ inplatea ger¬
cens. ut ȩtas. illa patit᷑. huc illuc q discurteret.
infantis inpleuit. Qͥ cũcecitatȩ ꝑcussus dolorib:
& recipiet uisũ puer iste. Hec morata mulier fide
plena uenit ad festiuitatẽ. recepitq illuminatũ
uirtute pontificis nepotẽ suum
simili conditione cȩcat᷑ sũ enĩ cũ teliqͥs puellul
ꝑstratas uille ludũ exercendo discurteret uenti
uolentia puluere eleuato ĩpleuit odõs ciꝰ Que
statim dolorib uexata petiit parentes suos.
ut ed adbasilicã scĩmartini deducerent Quo
facto: ꝓtinꝰ ut orationẽ ꝓea fudert̃. illuminata ẽ.
Nob̃ qͦq egrecdientib de scĩs missatũ sollẽpnib
occurtert simul p̾fatꝰ puer atq puella dicentes

Expanded text:
urbem vinctos ab ergastulo carcerali fuisse resolutos. Puerolus parvulus nomine Leodoaldus·, servus cuiusdam Baudeleifi de vico Andecavensi, cui Crovio antiquitas nomen indidit, postquam ren sancto cum reliquis infantibus ludum in platea excens, ut aetas illa patitur, huc illucque discurreret, infantis implevit. Qui cum caecitate percussus doloribus et recipiet visum puer iste!' Nec morata mulier, fide plena venit ad festivitatem, recepitque inluminatum virtute pontificis nepotem suum.simili conditione caecatur. Dum enim cum reliquis puellulis per stratas villae ludum exercendo discurreret, venti· violentia pulvere elevato, opplevit oculos eius. Quae statim doloribus vexata petiit parentes suos, ut eam ad basilicam sancti Martini deducerent. Quo facto, protinus ut orationem pro ea fuderunt, inluminata est. Noccurrerunt simul praefatus puer atque puella, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ uocib im̃sis annũtiare cepit: et dicere.
Ad nos ꝑsequeris scẽ. qͥd nos ctucias serue cłĩ:
T̃ c̃ hospes ille qͥuenerat accepto calice palulũ uini
deillo uase auferens: frust a benedicti parus
effracta. posuit ineo. Qduͥ mulier illã quȩ
debuachabat accepit: mox cũ sanguine eiecto
demonto saluata ẽ. Alia ineo loco mulier quȩ
ac m̃bris om̃ib destitui. Uociferati etiã ⁊ sibi mor.¬
tẽ imminere testabat᷑. Int̾ea concurrentib uici¬
nis adspectaculũ. talit̾ ipse int̾ uoces ⁊ ululatꝰ
contractis nerius debilitat᷑ ad integrũ: ⁊ ñ
solũ ei usus auriũ denegat᷑ uerũ etiã ⁊ ipso
lumine caruit ocłoꝵ. Post qͥndecĩ annos uͦdũ
inhac infelicitate degeret: ad festiuitatẽ scĩ mar¬
ermigundis andegauensis cuus uici incola cro¬
uicnsis contracta accȩca: in hac festiuitate durc¬
ta illuminataq discessit. S &e charimundus ex
bticillanno debilis ueniens. uirtute beati antis¬
titis recdintegͣtus ẽ¬

Expanded text:
um vocibus immensis annuntiare coepit, et dicere: Quid nos persequeris, Sancte? quid nos crucias, serve Dei? Tunc hospes ille qui venerat, accepto calice, paululumque vini de illo vase auferens, frustum benedicti panis effractum posuit in eo. Quod ubi mulier illa quae debacchabatur accepit, mox, cum sanguine ejecto daemonio, salvata est. Alia in eodem loco mulier quae ac membris omnibus destitui, vociferari etiam, et sibi mortem imminere testabatur. Interea concurrentibus vicinis ad spectaculum tale, ipse inter voces et ululatus, contractis nervis, debilitatur ad integre; et non solum ei usus aurium denegatur, verum etiam et ipsum lumen caruit oculorum. Post quindecim vero annos, dum in hac infelicitate degeret, ad festivitatem sancti MarErmviensis, contracta ac caeca, in hac festivitate directa, illuminataque discessit. Sed et Charimundus, ex Bricilonno debilis veniens, virtute beati Antistitis redintegratus e