comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animã ñ intrabit sapientia: nec ha¬
bitabit incorpore subdito peccatis.
Beddito gͥ animȩ sapientiȩ puteo:
& carne iam domita spũ conscientiȩ:
dat abrahã. idẽ anima. dona abime¬
lech. idẽ carni. oues scilicet ut sim¬
pliest uiuatꝰ bories aut̃. ut iam ñ
uitiis seruiat: sed iugũ xp̃i qd̾ suaue
ẽ ferens. in eiꝰ agio laborare incipiat.
Dat ei preterea septẽ agnas. idẽ septẽ
ulterius seruos suos mouere ꝑmittat.
Bene aut̃ int̾uemiente fichol militie
principe. facta ẽ hȩc conuentio: quia
fichol qui os omnũ intpretat᷑. sapi¬
entiã designat: quȩ ce linguas infan¬
tium facit diseitas: et sine qua uera

Expanded text:
sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . » Reddito igitur animae sapientiae puteo, et carne jam domita, spiritui conscientiae dat Abraham, id est anima donat Abimelech, id est carni, oves scilicet, ut simpliciter vivat; boves autem, ut jam non vitiis serviat, sed jugum Christi, quod suave est, ferens, in ejus agro laborare incipiat. Dat ei praeterea septem agnas, id est septeulterius servos suos movere permittat. Bene autem interveniente Fichol militiae principe facta est haec conventio; quia Fichol, qui os omnium interpretatur, sapientiam designat, quae et linguas infantium facit disertas, et sine qua vera
Abbreviated transcription (Latin):
to abutentes: praue intelligendo et
exponendo. illud impie inolare con¬
tendunt. Loth uero qui declinans in¬
terpretat᷑. scãm eccł̃iam designat:
cui semꝑẽ cordi. declinare amalo et
facere bonũ. Eduas aut̃ filias ipsius
carnẽ nrãm. & substantiã quã posside¬
mus. significari puto. Has aut̃ filias.
scĩ despiciunt: hasiniquorũ furori obi¬
ciunt. Magisq his priuari uolunt.
quã peccare inlege dei: & testam̃toꝵ
ñ defendere puritatẽ. S qͥd ꝑuxorẽ
loth. insifaduã illã xp̃ianorũ plebẽ
intelligimꝰ: quȩ in bono ꝑseuerare ne¬
gligens. facile ad pͥstina peccata dila¬
bitur: Talib aut̃ dñs ait. Nemo
uersa ẽ mulier: ut de se netalia pati¬
ant᷑. cȩteris sapientiȩ preberet exem¬
plũ. Bene aut̃ & duos generos suos.
secũ loth educere uolebat: qm̃ etiam
eos quos camalit̾ diligimꝰ: amorte
si possumꝰ lib̃are debemꝰ. Quid ẽ aũ¬

Expanded text:
to abutentes, prave intelligendo et to abutentes, prave intelligendo et exponendo, illud impie violare contendunt. Lot vero, qui declinans interpretatur, S. Ecclesiam designat, cui semper est cordi declinare a malo, et facere bonum. Per duas autem filias ipsius, carnem nostram, et substantiam, quam possidemus, significari puto. Has autem filias sancti Dei despiciunt; has, inquam, furori objiciunt, magisque his privari volunt, quam peccare in legem Dei, et Testamentorum non defendere puritatem. Sed quid per uxorem Lot? nisi fatuam illam Christianorum plebem intelligimus, quae in bono perseverare negligens, facile ad pristina peccata delabitur? Talibus autem Dominus ait: « Nemversa est mulier, ut de se, ne talia patiantur, caeteris sapientiae praeberet exemplum. Bene autem et duos generos suos secum Lot educere voluit; quoniam etiam eos, quos carnaliter diligimus, a morte, si possumus, liberare debemus. At
Abbreviated transcription (Latin):
sodomã: quos loth imintauit im¬
mo inhospitiũ coegit. Uiri aut̃ ciuita¬
tis ut eis impie abuterent᷑: domũ uolen¬
ter circũdant. Quib nehoc fiat: duas
filias suas loth eis exponit. S cũ adhuc
in portune instarent: ammimo usq
admaximũ ꝑcussi sunt cecitate. Loth
uͦ cũ uxore &e filiab egressus: secutus
est angłos. Uxor aut̃ eius post se res¬
piciens: uersa est instatuam salis.
Magna ẽ uirtus hospitalitatis: ꝑꝗͣ
ipsi quoq patriarche dño placuis¬
se probant᷑. Magna iniquitas sodo¬
morũ: qui tam impudenter uiroᷤ
etiã ignotos polluere ñ erubescunt.
S quid dicã de loth. qui ut hospi¬
gorice aut̃ duo angłi: duosunt cesta¬
menta. His enĩ nntiantib : acce¬
pimus quicqͥd sapientiȩ & scientiȩ
habemꝰ. horũ sententia dãpnantur
mali: horũ concilio lib̃ant᷑ ce sal¬
uant᷑ bomi. Sodomite aut̃. heretici
intelligiit᷑: qui semꝑ uerbũ dei ad¬
ulterari conant᷑: qui utroq testamen¬

Expanded text:
Sodomam, quos Lot invitavit, imo in hospitium coegit. Viri autem civitatis, ut eis impie abuterentur, domum violenter circumdant, quibus ne hoc fiat, duas filias suas exponit. Sed cum adhuc importune instarent, a minimo usque ad maximum, percussi sunt caecitate. Lot vero cum uxore et filiabus egressus secutus est angelos. Uxor autem ejus post se respiciens versa est in statuam salis. Magna est virtus hospitalitatis, per quam ipsi quoque patriarchae Domino placuisse probantur. Magna iniquitas Sodomorum, qui tam impudenter viros etiam ignotos polluere non erubescunt. Sed quid dicam de Lot, qui, ut hospigorice autem duo angeli, duo sunt Testamenta: his enim nuntiantibus, Accepimus quidquid sapientiae, et scientiae habemus: horum sententia damnantur mali; horum consilio liberantur boni. Sodomitae autem, haeretici intelliguntur, qui semper verbum Dei adulterare conantur, qui utroque Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
ra cognoscere merẽt. Ecce eñi qd̃ ante
id tẽpons om̃ib in cõgnitũ fuerat: int¬
nitate dm cernit. & inunitate adorat. N
qd trimitatẽ ipsam uiderit: s qͥa ꝑhoc quo
uiderat. intrinitate & unitate dm̃ cognos¬
cere meruit. Unde cũ tres uiderit: ñ tam̃¬

Expanded text:
ere meretur. Ecce enim, quod ante id temporis omnibus incognitum fuerat, in Trinitate Deum cernit, et in unitate adorat; non quod Trinitatem ipsam viderit; sed quia per hoc, quod viderat, in Trinitate, et unitate Deum cognoscere meruit; unde cum tres viderit, attam
Abbreviated transcription (Latin):
ceo qd̾ tres uiri apparuerunt abrahȩ.
centib: tulit abraha butirũ & lac. et
uitulũ quẽ coxerat: & posint coram
eis. Post quã aut̃ comedert̃: dicunt
quia em̃so anno eodẽ tempore ha¬
bebit sara filiũ. Demde uͦ surgunt:
& uadunt contra sodomã. Abr̃a aut̃
deducebat eos. Cui dñs. Clamorin¬
qͥt sodomorũ. & gomorreorũ: multi¬

Expanded text:
eo quod tres viri apparuerunt Abrahae, centibus, tulit Abraham butyrum et lac, et vitulum, quem coxerat, et posuit coram eis. Postquam autem comederunt, dicunt quod, emenso anno, eodem tempore habebit Sara filium. Deinde surgunt, et vadunt contra Sodomam; Abraham autem deducebat eos. Cui Dominus: « Clamor, inquit, Sodomorum et Gomorrhae multi
Abbreviated transcription (Latin):
mens: obtulit holocaustũ ꝓfilio.
Laudat᷑ abrahã defacto: benedicit᷑
a dño: ꝓmittit᷑ eisem̃ insuꝑabile. ce
inquo om̃s gentes benedicant᷑: ꝑ quẽ
cit᷑ ñ ẽ benedictus. Auegorce autẽ
abraham qͥ pat̾ multarũ gentium.
uł pat̾ excelsus int̾pretat᷑. dm̃ patr̃ẽ
significat: de quo scriptũ est. Ex cel
ẽ obediens patri usq ad mortem.
Ara uͦ crucẽ designat: inqua ipse est
immolatus. Aries aut̃ qui ummolat᷑
scđm diuinitatẽ quidẽ immortalis. et
sito. solus aries immolat᷑: solus agnis
occidit᷑. sola caro crucifigit᷑. Nonemmn
molatus. Qd̾ aut̃ circa cornua. & incapi¬
te arietis. uepres herebant: ñ ne cibi
spinea corona ẽẽ uidet᷑ incapite salua¬
toris: Quid ẽ aut qd̾ dñs abrahȩ loqͥt
dicens: nunc cognoui qd tumeas dm̃:
Nũqͥd prius ñ cognoscebat: Tale est
gͥ ac si diceret. Nunc te tẽptando. t
ꝓbando cognoui: idẽ cunctis genti¬

Expanded text:
mens obtulit holocaustum pro filio. » mens obtulit holocaustum pro filio. » Laudatur Abraham de facto, benedicitur a Domino, promittitur ei semen insuperabile, et in quo omnes gentes benedicantur; pro quo s. Allegorice autem Abraham, qui pater multarum gentium, vel pater excelsus interpretatur, Deum Patrem significat, de quo scriptum est: « Excelest obediens Patri usque ad mortem. Ara vero crucem designat, in qua ipse est immolatus. Aries autem qui immolatur m divinitatem quidem immortalis et isito, solus aries immolatur, solus agnus occiditur, sola caro crucifigitur: non enimolatus. Quod autem circa cornua, et in capite arietis vepres haerebant, nonne tibi spinea corona esse videtur in capite Salvatoris? Quid est autem, quod Dominus Abrahae loquitur dicens: « Nunc cognovi quod timeas Deum? » Nunquid prius non cognoscebat? Tale est igitur, ac si diceret: Nunc te tentando, te probando cognovi, id est, cunctis genti
Abbreviated transcription (Latin):
tera. Precipit̾ abtahȩ ut ineo monte
cifixus. Mons em̃ uisionis ipsee̾ syon:
qui &e ipse uisio uelspecula intpretat᷑.
Quauis gͥ ñ eodẽ loco. tam̃ eodẽ mon
traret. quid ꝑhoc sacrificiũ significate
uellet. Uucit᷑ igitur ysaac aduictimã:
& cũ resistere posset: sponte tam̃ se li¬
gari. et suꝑ arã poni ꝑmittit. Sicut
eñi iosephus ait. iam illius erat etati.
ut patiẽ si uellet. facile supare possct.
S post quã hoc dm̃n precepisse cogno¬
uerat: sponte se adimmolandũ dedit.
ne dei resisteret uoluntati. Quis igit᷑
inhoc abraham anysaac laudabilior
sit: ñ facile apparet. Abrabã tamen
eñ gens illa cęli stellis cõparata. de
ysaac nasceret᷑: si mortuus ñ resurge¬
ret: Int̾dicit᷑ gͦ abrahȩ. ne puerũ occi¬
dat. Puetũ aut̃ usitato locutionis
more eũ appellat: quo maiores quoq
natu pueros dicere consueuerant.
Respiciens gͥ abraham: uidit arietẽ
int̾ uepres herentẽ cornib. Quẽ assu¬

Expanded text:
raecipitur Abrahae ut eo in monte est crucifixus. Mons enim visionis est Sion, qui et ipse visio vel speculatio interpretatur. Quamvis igitur non eodem loco, tametraret quid per hoc sacrificium monstrare vellet. Ducitur ergo Isaac ad victimam, et cum resistere posset, sponte tamen se ligari, et super aram poni permittit. Sic enim Josephus ait: Jam illius erat aetatis, ut patrem, si vellet, facile superare posset; sed postquam hoc Deum praecepisse cognoverat, sponte se ad immolandum dedit, ne Dei resisteret voluntati. Quis igitur in hoc, Abraham an Isaac, laudabilior sit, non facile apparet. Abraham tamen enim gens illa coeli stellis comparata de Isaac nasceretur, si mortuus non resurgeret? Interdicitur ergo Abrahae, ne puerum occidat. Puerum autem usitato locutionis more eum appellat, quomodo majores quoque natu pueros dici consueverat. « Respiciens ergo Abraham vidit arietem inter vepres haerentem cornibus, quem assu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. ce scis unis insegor. idẽ inçelesti
patria receptis. moxignis suꝑ sodomã
descendet: ille uidelicet. qui habet totũ¬
incendere mundũ: Segor em̃ inton¬
tat᷑ parua. Multi em̃ sunt uocati: pauci
uͦ electi. Parua gͥ segor: quia pauci elech.
Nemo aut̃ dubitet: ante ignẽ iudiciũ
fieri.
Scenditq loth desegor: & manst
inmonte. Uuȩ uͦ filiȩ eiꝰ cũ nemi¬
nẽ unorũ remansisse suꝑ terrã putarti
inito consilio. patrẽ inebriantes. cũ eo
dormiert̃: & exeo concipientes. genueit̃
moab et ammon. Hic aut̃ sola histona
narrat᷑: quȩ ideo quib dã impossibilis
ẽẽ uidet᷑: quia ñ credunt. qd̾ aliquis na¬
ciens cũ aliqua cũ cũbere possit. Scimꝰ
tamen. qd̾ in sõnis aliqñdo anescien¬
tib semen effundit᷑. Qd si genitali alti
reciperet᷑: generare posse ñ dubitamꝰ.
&̾ ñ minus qͥdẽ loth qͥ inebriari potiu¬
it. peccasse putamꝰ : quã eas quȩ ñ lim¬
riȩ stimulis agitate. s filiorũ amore.

Expanded text:
te, et sanctis viris in Segor, id est in coelesti patria, receptis, mox ignis super Sodomam descendet, ille nimirum qui habet incendere totum mundum. Segor enim interpretatur parva: « Multi enim sunt vocati, pauci vero electi . » Parva igitur Segor, quia pauci electi. Nemo autem dubitet ante ignem judicium fieri. Ascenditque Lot de Segor, et mansit in monte. Duae quoque filiae ejus, cum neminem virorum remansisse super terram putarent, inito consilio, patrem inebriantes cum eo dormierunt, et ex eo concipientes genuerunt Moab et Ammon. Hic autem solum historia narratur, quae ideo quibusdam impossibilis esse videtur, quia non credunt, quod aliquis nesciens cum aliqua concumbere possit. Scimus autem quod in somnis aliquando nescientibus semen effunditur, quod si genitali alvo susciperetur. generare posse non dubitamus, et non minus Lot, qui inebriari potuit, peccasse putamus, quam eas, quae non luxuriae stimulis, agitatae, sed filiorum amore,
Abbreviated transcription (Latin):
tile nͥhumanũ corpus. intelligi¬
mus: Undeapłs tali aqua plenꝰ
mento tab̾nacłi idẽ decarne
uirginis suscipit. inqua qͣsi
in tabnacło ad tempus habi¬
tauit. Offert gͥsacerdos. idest
aliquis religiosus. & sapiens.
&e statuit corã dño. supradic¬
tã farinã. idẽ zelotipie obla¬
tionẽ siue accusationẽ qñ om̃ia
dequib mulier accusat᷑. inconci¬
lo manifestat. Deinde uͦ assumit
aquã scãm inuase fictili. qm̃
menta colligit insacrario pec¬
His aut̃ ita cõpositis. recitat
sacerdos & mulieris accusati¬
onẽ. et hoc simbolũ catholicȩ
fidei. Et hoc est. qd̾ ait.

Expanded text:
tile, nisi humanum corpus intelligitile, nisi humanum corpus intelligimus? Unde Apostolus tali aqua plenus mento tabernaculi, id est de carne virginis suscipitur, in qua quasi in tabernaculo ad tempus habitavit. Offert ergo sacerdos, id est aliquis religiosus et sapiens, et statuit coram Domino supradictam farinam, id est zelotypiae oblationem, sive accusationem, quoniam omnia de quibus mulier accusatur in consilio manifestat. Deinde vero assumit aquam sanctam in vase fictili, quonmenta colligit in sacrario pecHis autem ita compositis, recitat sacerdos et mulieris accusationem, et post hoc symbolum catholicae fidei; et hoc est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
qoꝙ mandatorũ decimã partẽ
aati intelligamus. Ut uerbi gr̃a.
son mechaberis. Hoc gͥ manda¬
tũ hic offert᷑. hoc inconcilio re¬
citat̃. Hoc aduersũ mulierem
adducit᷑. que de adulterio accu¬
satur. Unde & bene talis farina
odeacea dicit᷑. quia mestis fauci¬
b cordis abutraq parte suscipi¬
tur. Quis ẽ eñr̃ qui de heresibus
libent̃. uel tractet uel tractare
audeat: Suꝑ hanc auĩ farinã
neq oleũ fundit᷑. neq thus im¬
ponit᷑: qm̃ tali accusationi. ne¬
mo misccłiam. nemo suauitatiᷤ
assensũ prebere debet. Debet aũ
om̃ib. horribilis & fetida appa¬
rere. Hoc aut̃ audiant illi. qui
adulando hereticos ungunt.
&e qui eorũ uerbis quasi suaui
aliquo odore delectant᷑. Seqt.¬
fferet gͥ eam sacerdos
& statuet coiã dño: assu¬
metq aquã scam̃ inuase fictili
& pausillũ terrȩ. de pauimento
tabnacul mittet in eam. Quid
eñi ꝑ aquã scam. nͥ scãrũ scriptu¬
rarũ exempla: Quid uͦ ꝑuasfic¬

Expanded text:
o mandatorum, decimam partem sati intelligimus. Ut, v. g., « non moechaberis ; » hoc ergo mandatum hic offertur, hoc in concilio recitatur, hoc adversum mulierem adducitur, quae de adulterio accusatur. Unde et bene talis farina hordeacea dicitur, quia mestis faucibus cordis ab utraque parte suscipitur. Quis est enim qui de haeresibus libenter vel tractet, vel tractare audiat? Super hanc autem farinam neque oleum funditur, neque thus imponitur, quoniam tali accusationi nemo misericordiam, nemo suavitatis assensum praebere debet; debet autem omnibus horribilis et fetida apparere. Hoc autem audiant illi qui adulando haereticos ungunt, et qui eorum verbis quasi suavi aliquo odore delectantur. « Deferet ergo eam sacerdos, et statuet coram Domino, assumetque aquam sanctam in vase fictili, et pauxillum terrae de pavimento tabernaculi mittet in eam. » Quid enim per aquam sanctam, nisi sanctarum Scripturarum exempla? Quid vero per vas fic
Abbreviated transcription (Latin):
appetit᷑. adducet eam ad sacer¬
dotẽ. & offeret oblationẽ proil¬
ia. decimã partẽ sati farinȩ orde¬
aciȩ. Non fundet suꝑ eam oleum
nec imponet thus. quia sacrifici¬
um zelotipie ẽ. & oblatio inues¬
etiam unaqueq anima intelli¬
git᷑. Bicit᷑ enĩ ⁊elotipus. idẽ sus¬
piciosus. ñ scđm se qͥ om̃ia uo¬
uit. s scđm nos qͥ eiꝰ menbra su
tipiȩ ipse iħc iniciat᷑ in nobis.
quando nos ꝓ eiꝰ amore contra
aliquẽ in citam̃. quẽ infide cato¬
lica suspiciosũ habemus. Talẽ
de ad conciliũ ep̃orũ. & sacerdo¬
si & offerre oblationẽ pro illo.

Expanded text:
itur, adducet eam ad sacerdotem et offeret oblationem pro illa, decimam partem sati farinae hordeaceae. Non fun det super eam oleum, nec imponet thus, quia sacrificium zelotypiae est, et oblatio invesetiam unaquaeque anima intelligitur. Dicitur enim zelotypus, id est suspiciosus, non secundum se, qui omnia novit, sed secundum nos qui ejus membra sumtypiae ipse Jesus incitatur in nobis, quando nos pro ejus amore contra aliquem incitamur, quem in fide catholica suspiciosum habemus. Talem id est ad concilium episcoporum et sacerdotum, et offerre oblationem pro
Abbreviated transcription (Latin):
luis est homo qui desponsauit
uxorẽ. & ñ accepit eã. uadat & re¬
uertat indomũ suã. neforte mo¬
nat᷑ in bello. & alius homo acci¬
piat eam. His dictis addent re¬
liqua. & loquant ad popłm.
Quis est homo formidolosus.

Expanded text:
despondit uxorem et non accepit eam vadat et revertatur in domum suam ne forte moriatur in bello et alius homo accipiat eam his dictis addent reliqua et loquentur ad populum quis est homo formidolosus e
Abbreviated transcription (Latin):
on assumes &
transferes t̾minos ꝓximmi
tui. quos fixerunt priores. inpos¬
sessione tua.Nescio eñĩ quã pose¬
ssionũ melius hic quȩamꝰ intel¬
ligere. quã fidẽ nrãm. & doctri¬
nam eũgłicã. Huiꝰ aut̃ terminoˢ
qui transferre conat᷑. & alit̃ quã
ascĩs patrib constituti st̃. moue¬
re nitit᷑: et̃nȩ dãpnationis reus
efficit᷑
exierit. & eorũ exercitũ maiorẽ
uiderit. ñ timeat. quia ds̃ secũ
est. Et iam prelio appropinquan¬
te. sacerdotes popłm cõmoneant
& confortent. Duces quoq ꝑsin¬
głas turmas exercitu audiente
proclamant. Quisẽ homo qui
edificauit domũ nouã. & ñ de¬
dicauit eam. uadat & reuertat᷑
indomũ suã. neforte moriat᷑ inbel

Expanded text:
on assumes, et transferes terminos proximi tui, quos fixerunt priores in possessione sua. » Nescio quam possessionem melius hic queamus intelligere, quam fidem nostram et doctrinam evangelicam. Hujus autem terminos qui transferre conatur, et aliter quam a sanctis Patribus constituti sunt, movere nititur, aeternae damnationis reus efficiturexierint, et eorum exercitum majorem viderint, non timeat, quia Deus secum est: et jam praelio appropinquante sacerdotes populum commoveant et confortent; duces quoque per singulas turmas, exercitu audiente proclament: « Quis est homo, qui aedificavit domum novam, et non dedicavit eam, vadat, et revertatur in domum su
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ unxit me. euangłuare pau-¬
perib misit me. Est aut̃ indutꝰ
scĩs uestib : decore uidelicet
& fortitudine. Unde psalmis¬
ta ait. Dominus regnauit de¬
corẽ induit. Induit dñs fortitu¬
quidẽ caput dicooꝑtũ ñ ẽ: qͥa
ñ est diuisa. Nlam & scđm lit¬
terã de eius ueste milites dixis
lix cayphas. qui uestimenta sua
scidit. huiꝰ precepti immemor
erat. Sequitur.
irginẽ ducet uxorẽ.
uiduã & repudia¬
tam & sordidã atq meretri¬
cẽ ñ accipiet: s puellã de

Expanded text:
quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me . » Est autem indutus sanctis vestibus, decore videlicet et fortitudine; unde Psalmista ait: « Dominus regnavit, decorem induit, induit Dominus fortituquidem caput discoopertum non est, quia non est divisa. Nam et secundum litteram de ejus veste milites dixisslix Caiphas, qui vestimenta sua scidit ; hujus praecepti immemor erat. Sequitur: Virginem ducet uxorem; viduam, et repudiatam, et sordidam, et meretricem non accipiet, sed pue
Abbreviated transcription (Latin):
tes & ꝓpinqͦrũ suorũ morte
ñ ꝓhibebant᷑: sũmo uͦ pontifi¬
ci ad nullũ omnino mortuũ
accede licebat. Quare hoc:
Quia iħc sacerdotũ omnium
maximus. solus sine peccato
uidelicet dauid. cuiꝰ filiꝰ sepis¬
sime appellat᷑. Matris uͦ sina¬
goge. de qua scđm carnẽ natꝰ ẽ.¬

Expanded text:
tes a propinquorum suorum morte non prohibebantur: summo vero pontifici ad nullum omnino mortuum accedere licebat. Quare hoc? Quia Jesus sacerdotum omnium maximus, solus sine peccato videlicet David, cujus saepissime filius appellatur; matris vero Synagogae, de qua secundum carnem natus e
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentium intrabis. quȩ ũ om̃i
enim accidit moysi. qui illius c̃rȩ
habitationẽ pronichilo ducens.
mino dr. uidisti eam oculis tuis.
Non transibis ad illam. quia ad me¬
liorem transiturus es. ꝑ hoc tam̃
significatur. qd̾ quicũq hanc le¬
dent quidem ibi cȩlestis patriȩ
re non poterunt. Uoluit autem
dñs sepulchrũ moysi ẽẽ occultũ.
ne ad litterȩ uetustatem reuerta¬
mur: quȩ ꝑ moysen significatur.
s spm̃ uiuificantem sequamur.

Expanded text:
viventium intrabis, quae in omni viventium intrabis, quae in omni enim accidit Moysi, qui illius terrae habitationem pro nihilo ducens, mino dicitur: « Vidisti eam oculis tuis, on transibis ad illam, » quia ad meliorem transiturus es. Per hoc autem significabitur, quod quicunque ad lident quidem ibi coelestis patriae re non poterunt. Voluit autem Dominus sepulcrum Moysi esse occultum, ne ad litterae vetustatem, revertamur, quae per Moysen significatur: sed spiritum vivificantem sequamur
Abbreviated transcription (Latin):
& dubitauit. qm̃ ñ ipse ibi erat.
s popłs incredulus qui cunc ĩ eo
significabat᷑. Hȩc gͦ significatio
fuit causa ut dubitaret. Quid enĩ¬
hȩc petra nisi legem significat.
inpetra scriptã. ĩ lapidib datã.
duro & incredulo popło attri¬
butam: Uenit &e nunc moyses
adpetrã. uenit usq ho die incre¬
dulus iudeorũ popłs ad legẽ. pu¬
tat ẽẽ siccam. putat ẽẽ sine aqua.
quia ñ uidet ibi intelligentiam
spũalẽ. Ecutit eam semel. ñ egre¬
ditur aqua. Semel eñi ꝑcutit:
qui solam litteram pronuntiat
et intelligit. Pcuce iterũ uidee¬
ce habebis aquas. intellige spũalit̃.
ne siti moriaris. Nlam ce moyses in
prima ꝑcussione nichil habuit.
Quare hoc: Quia ad huc incredu¬
lus erat. & hanc unam increduli
popłi ꝑcussionẽ significabat. Re¬
diit fides. ꝑcussit iterum. et egres¬
habebis aquas & ñ cantum hoc :
s qd̾ melius ẽ. quã ĩ terrã promis¬
sionis. quȩ totiens captiuat᷑. terrã

Expanded text:
 dubitavit, quoniam ipse non ibi erat, sed populus incredulus, qui tunc in eo significabatur. Haec autem significatio fuit causa ut dubitaret. Quid haec petra, nisi legem significat, in petro scriptam, in lapidibus datam, duro et incredulo populo attributam? Venit et tunc Moyses ad petram: venit usque hodie incredulus populus ad legem. Putat esse siccam, putat esse sine aqua, quia non videt ibi intelligentiam spiritualem. Percutit eam semel, non egreditur aqua. Semel percutit, quia solam litteram pronuntiat et intelligit. Percute iterum, o Judaeet habebis aquam. Intellige spiritualiter, ne siti moriaris; nam et Moyses in prima percussione nihil habuit. Quare hoc? Quia adhuc incredulus erat, et hanc unum increduli populi percussionem significabat. Redit fides. Percutit iterum et egredhabebis aquas. Et non tantum hoc, sed quod melius est, non terram promissionis, quae toties captivatur, verum terram
Abbreviated transcription (Latin):
ficet᷑. Quis similis cui opopłe. xp̃ia¬
norũ. quẽ isrł significat. qui salua¬
utiq qͥ ait. Uos uocatis me magis¬
ter ce dñe. et benedicitis. Sũ et eñi.
Sicut aut̃ huius popłi dñs similẽ
ipse tuos prosternit inimicos. ipse
ẽ scutũ tibi et gladius. cuiꝰ fortitu¬
dine głaris om̃s suꝑans inimicos.
Nunc aut̃ ad ipsũ conuertit᷑. & ei
loquit᷑ dicens. Negabunt te oxpiste
inimicitui. & tu eorũ colla calcabis.
Quãuisem̃ sis fortis & potens. quã¬
ius sis dñs uirtutũ. et rex omnisglo¬
riȩ. te tam̃ iudei negare ñ timebt̃.
dicentes. Nolumus hunc regnare

Expanded text:
is. Quis similis tui, o popule Christianorum, quem Israel significat, qui salvautique, qui ait: « Vos vocatis me magister, et Domine. Et bene dicitis; sum etenim . » Sicut autem hujus populi ipse tuos prosternit inimicos; ipse et scutum tibi, et gladius est, cujus fortitudine gloriaris, omnes superans inimicos. Nunc autem ad ipsum convertitur, eique sic loquitur, dicens: « Negabunt te, o Christe, inimici tui, et tu eorum colla calcabis. » Quamvis enim sis fortis et potens, quamvis sis Dominus virtutum et rex gloriae, te tamen Judaei negare non timebunt dic
Abbreviated transcription (Latin):
appetere uidet. nichilq aliud
de sidare nisi frum̃tũ & uinum.
ĩ quib om̃ia carnalia. et corpus
fouentia significant᷑. Hoc audem
uinũ. quãuis ĩ multis aliis inue¬
niatur. solis tam̃ iudeis attribuit᷑.¬
lum dici uidet᷑. qui quãuis celũ
rore caligare uideant: solam tam̃
t̾tã aspiciunt. Ipse em̃ dñs ait. Nisi
ego uenissem. et loquutꝰ eis fuissẽ.
peccatũ ñ haberent: nunc autem
excusationẽ ñ hñt de peccatis suis.
Cȩlos rore caligare. & nubib opiri
doctrine pluuias effundẽ sensert̃
uerũtam̃ ad t̾ras oculos deprimen¬
tes. sursum eos erigere ñ curauert̃.
Nulla gͥeis excusatio restat. Beatus
escu isrł. quis similis tui popłẽ. qui
saluab̾is ĩ dño: Scutũ auxiliitui.
&e gladiꝰ glȩ tuȩ. Negabt̃ te inimici
tui. et tu eorũ colla calcabis. Miser¬

Expanded text:
appetere cernit, nihilque aliud desiderare nisi frumentum et vinum, in quibus omnia carnalia et corpus foventia intelliguntur. Hoc autem vitium, quamvis in multis aliis inveniatur, solis tamen Judaeis tribuitlum dici videtur, qui quamvis coelum rore caligare videant, sola tamen terrena aspiciunt. Ipse Dominus ait: « Nisi ego venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Nunc autem excusationem non habent de peccatis suis . » Coelos rore caligare, et nubibus operiri doctrinae pluvias effundere senserunt. Verumtamen ad terram oculos deprimentes, sursum eos erigere non curarunt. Nulla ergo eis excusatio restat. « Beatus tu, Israel: quis similis tui; popule, qui salvaris in Domino? scutum auxilii tui, et gladius gloriae tuae: negabunt te inimici tui, et tu eorum colla cacabis.
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. Ysaac. ce iacob dicens. se¬
mini tuo dabo eam. Uidisti eã ocłis
tuis. &e nontransibis ad illam. Mor¬
tuusq ẽ ibi moyses seruus dñi. ĩ t̾ra
et ñ cognouit homo sepulchrũ
eus. usq ĩ presentẽ diem. Quid
est enim qd̾ moyses seruus dñi.
qui ĩ omni domo eius fidelissi¬
mus fuit. qui facie ad faciem cũ
dño loquebat᷑. et quẽ dñs nouãt
ex nomine. propt̃ unum pecca¬
cum terram promissionis
intrare ñ ꝑmittitur: Moyses em̃¬
legis lator cui ĩ nebula &e caligi¬
ne lex data ẽ. hoc ĩ loco eos sig¬
nificat. qui tantũ scđm litteram
legem intelligunt. Caligine em̃i.¬
et nebula obuoliti. id ipsũ qd̾
legunt. uidere ñ possunt. Usq ho¬
die namq dicit apłs. dũ legitur
moyses. uelamen positũ est ante
faciem illorũ. Unde et merito

Expanded text:
Abraham, Isaac et Jacob, dicens: Semini tuo dabo eam. Vidisti eam oculis tuis, et non trans bis ad illam, Mortuusque est ibi Moyses servus Dei in terra Et non cognovit homo sepulcrum ejus usque in praesentem diem. » Quid est quod Moyses servus Dei, qui in omni domo sua fidelissimus fuit, qui facie ad faciem cum Deo loquebatur, et quem Dominus noverat ex nomine, propter unum peccatum, terram promissionis intrare non permittitur? Moyses legislator, cui in nebula et caligine lex data est, hoc in loco eos significat, qui tantum secundum litteram legem intelligunt. Caligine enim obvoluti id ipsum, quod legunt, videre non possunt. « Usque hodie namque, dicit Apostolus, dum legitur Moyses, velamen positum est ante faciem illorum . » Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ebus illis saluabit᷑ uida. et isrł ha¬
bitabit ꝯfident̃. Int̃pretat᷑ enim
ifrł uir uidens dm̃. Hic aut̃ ẽ po¬
płs fidelis. qui &e nunc mentis in¬
tuitu eũ uidet. & postea facie ad fa¬
ciem uidebit. S quomͦ confident̃¬

Expanded text:
abitur Juda, et Israel habitabit confidenter . » Interpretatur enim Israel vir videns Dominum. Hic autem est populus fidelis, qui et nunc mentis intuitu eum videt, et postea facie ad faciem videbit. Sed quomodo confident
Abbreviated transcription (Latin):
ocutusq est dñs ad moysen
lieens. Tolle aaron cũ filuis suis
uestes eorũ & unctionis oleũ. uitu
luꝓpeccato. duos arietes. canistrũ
tu arimis: & congregabis omnẽ

Expanded text:
 est Dominus ad Mosen, dicens: Tolle Aaron cum filiis suis vestes eorum, et unctionis oleum, vitulum pro peccato, duos arietes, et canistrum cum azymis, et congregabis omnem
Abbreviated transcription (Latin):
NStatiq optulit aaron & duos
slios eiꝰ. Cũq lauissit eos uestunt
pontifiẽẽ subucula linea. acem¬
gens eum balteo. et induens tu¬
ile mnposuit. Qd̃ astringens circu
baptauit rationali: inquo erat
dctrina & ueritas. Cidari quoq
dnt caput. et suꝑ eam contra fron¬
tem posuit lãminã aureã con¬
secratã inscĩficationẽ. sic̃ preceꝑat
eidñs. Tulit & unctionis oleum.
quolinunt tabernaculũ. & cȩte¬

Expanded text:
Statimque obtulit Aaron et duos filios « ejus. Cumque lavisset eos, vestivit pontificem subucula linea, accingens eum balteo, et induens turale imposuit, quod astringens cingulo aptavit rationali, in quo erat doctrina et veritas: cidari quoque texit caput, et super eam contra frontem posuit laminam auream consecratam in sanctificationem, sicut praeceperat ei Dominus. Tulit et unctionis oleum quo linivit tabernaculum c
Abbreviated transcription (Latin):
ens sanguinẽ. & tincto digito de¬
tigit comua altaris ꝑgirũ. Quo
ex pleto & sc̃ificato. fudit reliqitũ
sanguinẽ ad fundam̃ta eius. Ad¬
ipem aut̃ qui erat suꝑ uitalia.
&e reticulũ iecoris. duosq renu¬
culos cũ aruinulis suis adoleuit
suꝑ altare: uitulũ cũ pelle carm¬
bus & fimo cremans extra castra.
sicut preceperat ei dñs. Uituluᷤ¬

Expanded text:
igito tetigit cornua altaris per gyrum quo expiato et sanctificato fudit reliquum sanguinem ad fundamenta eius adipem autem qui erat super vitalia et reticulum iecoris duosque renunculos cum arvinulis suis adolevit super altare vitulum cum pelle carnibus et fimo cremans extra castra sicut praeceperat Dominus obtul
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s dñs nr̃ est ꝓ nr̃is iniquitati¬
bus ĩ molatus. Suꝑ cuius caput
aaron & filii eius manus posue¬
runt: quia pontifices & sacer¬
dotes. scribe. & pharisei. ineum
manũ mittere. & dm̃ negare
ñ timuert̃. Cuius sanguinis
pars altaris cornua cangit. pars
cruentauit: pars adeius ima
currendo defluxit. Ad eps uero
omnisq eius pinguedo adole¬
tur suꝑ altare: quatinus illd̾
prophicũ adimpleat᷑. Memor
sit inquit dñs sacrificii tui:¬
& holocaustũ tuũ pingue fiat.
Opingue sacrificiũ. cuus odo¬
re mundus replet̾: & omnis
egritudo sanat᷑. Uitulus aut̃
cũ pelle & carnib et fimo ere¬
matur extra castra: quia & iħc¬

Expanded text:
s noster est, pro nostris iniquitatibus immolatus, super caput ejus Aaron et filii ejus manus posuerunt, quia pontifices et sacerdotes scribae et Pharisaei in eum manus mittere, et Deum negare non timuerunt. Cujus sanguinis pars altaris cornua tangit, pars cruentavit, pars ad ima decurrendo defluxit. Adeps vero omnisque ejus pinguedo adoletur super altare, quatenus illud propheticum adimpleatur: « Memor sit Dominus omnis sacrificii, et holocaustum suum pingue fiat . » O pingue sacrificium, cujus odore mundus repletur, et omnis aegritudo sanatur! Vitulus autem cum pelle, et carnibus et fimo crematur extra castra, quia Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
comedtiᷤ. Sic̃ enĩ suꝑiꝰ maledictio ꝑditi¬
onẽ. ita & hic bñdictio młtiplicationẽ sig¬
nifi cat. Quȩ benedictio tantũ ualuit: ut
usq hodie ubiq efficacit̃ oꝑet᷑. S
quid est. qd hominẽ ñ timeat. cui
uultꝰ hoĩs terribilis ñ appareat:
Quid tam ferox. tãq indomitum:
qd̾ humano ingenio aut ñ uicat᷑.
aut ñ dometur: Qd si allegorice in¬
telligitur: crescunt cotidie sc̃i: & ñ
solũ hominib: uerũ etiã ipsis de¬
monib. sunt timori. Et qͥa omne
qd̾ morit᷑ & uiuit. dat᷑ nobis incibũ:
&e qͣsi olera uirentia nobis tradunt᷑:
erubescant qui carnes comedere in¬
terdicunt. & ipsi quia infirmi sunt
quinatis aũt & infidelib nichil ẽ
mundũ. Sicut enĩ om̃s gentes ad¬
fidei grãm susciꝑe. scd̃m qd beato

Expanded text:
 maledictio perditionem, ita et hic benedictio multiplicationem significat; quae benedictio tantum valuit, ut usque hodie ubique efficaciter operetur. Sed quid est, quod hominem non timeat, cui vultus hominis terribilis non appareat? Quid tam ferox, tamque indomitum, quod humano ingenio aut non vincatur aut non dometur? Quod si allegorice intelligatur, crescunt quotidie sancti, et non solum hominibus, verum etiam ipsis daemonibus sunt terrori. Et quia omne quod movetur, et vivit, datur nobis in cibum et quasi olera virentia nobis traduntur, erubescant qui nobis carnes comedere interdicunt, et ipsi, quia infirmi sunt, nquinatis autem et infidelibus nihil est mundum . » Sicut enim omnes gentes fidei gratiam suscipe
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩdam tamen quia st̃ nociua:
quedam uͦ quia scandalũ gene¬
rant: quedã qͥa st̃ fastidiosa. et
infuauia: incibũ nec abipsis catho¬
licis recipiunt᷑. Usus quoq multa
respuit: quȩ si sumerent᷑ ñ eẽt pec¬
ccatum. Beatus eñĩ ioħs locustas
comedit: quȩ nec ipsis gentib st̃
inusu. Qd̃ aut̃ ait. excepto quod
carnẽ cũ sangume ñ comedetis :
magis adfigurã quã ad licteram
attinet. Nullũ eñi peccatum est:
inact̾ib apłorum abipsis apłis¬
sanguis int̾dicit᷑: insi ne iudeis ad
fidem uementib scandalũ fieret.
Unde & apłs ait. se magis nolle
manducare carnẽ. & bibere uinũ:
quã ut frem̃ scandaliraret. Aue¬
gorice aut̃ camẽ cũ sangume co¬
medere ẽ: hereticis & criminosis
intis. in suis iniquitatib ꝑseue¬
rantibus cõmunicare. Non ergo
hi tales in cõmunionẽ eccłiasticã
suscipi debent: antequã sangui¬
ne diminuant᷑. Hoc cm̃ sangui

Expanded text:
t nociva, quaedam vero, quae scandalum generant; quaedam quia sunt fastidiosa, vel insuavia, in cibum ab ipsis catholicis non recipiuntur. Usus quoque multa respuit, quae si sumerentur, non esset peccatum. Beatus enim Joannes locustas comedit, quae nec ipsis gentibus sunt in usu. Quod autem ait: « Excepto, quod carnem cum sanguine non comedetis, » magis ad figuram, quam ad litteram attinet. Nullum peccatum est sin Actibus apostolorum ab ipsis apostolis interdicitur, nisi ne Judaeis ad fidem venientibus scandalum fieret . Unde et Apostolus ait se magis nolle manducare carnem, et bibere vinum, quam ut fratrem scandalizet . Allegorice autem carnem cum sanguine comedere est haereticis, et criminosis viris, in suis iniquitatibus persrantibus communicare. Non ergo prius hi tales in communionem ecclesiasticam recipi debent, quam sanguine dividantur. Hoc enim sangui
Abbreviated transcription (Latin):
tib deo offerre holocaustũ necesse erat
qͣtinus qͥ cunctis hostiis offenssus fueca
cunctorũ sacͥficio placaret᷑. Solus aut̃
homo hoc sacͥficio ñ ẽ immolatꝰ. q̃uia
restabat ut. xp̃c suo cempore ĩ mola¬
ret᷑: uerus agnus. qui tollit peccata
tus ẽ: cuius deuotione. & pia uolunta¬
te.magis quã illo animaliũ fumo de¬
lectatus ẽ ds̃. Unde & dicit᷑. Odoratꝰq
est dñs odorẽ suauitatis. Hullũ anmil
inmundũ immolat᷑ deo:. qͥa soli sc̃i.
& apeccatis mundati. dño placent.
Qd̾ aut̃ dicit. se ñ ultra maledicere tene
ꝓpt̾ homines: subsequent̃ exponit dicei¬
tẽ sicut feci. Qd̃ gͥ hoc in loco ẽ maledicͥe
hoc ẽ ꝑcutere uł disꝑdere. Hoc aũt cur
fiat. annectit. Sensus eñĩ & cogitatio
hoĩs ꝓna sunt admalũ: ipsa quoq
humana natura ꝑse fragilis. & misera¬
bilis: nͥ di auxilio protegat᷑. facile la¬
brt᷑ inpeccatũ. Unde digna ẽẽ uidet᷑:
cui miscdia p̃stet᷑. S quare ait. ab ad¬

Expanded text:
tibus Deo offerri holocaustum necesse erat, quatenus qui cunctis offensus fuerat, cunctorum sacrificio placaretur. Solus autem homo hoc sacrificio non est immolatus, quia restabat, ut Christus suo tempore immolaretur verus Agnus, qui tollit peccata t Noe, ejus devotione et pia voluntate, magis quam illo animalium fumo delectatus est Deus; unde et dicitur: « Odoratusque est Dominus odorem suavitatis. » Nullum animal immundum immolatur Deo, quia soli sancti, et a peccatis mundati Deo placent. Quod autem dicitur, se non maledicere terrae propter homines, subsequenter exponit, dicentem, sicut feci. » Quid igitur hoc in loco est maledicere? Hoc est percutere, vel disperdere. Hoc autem cur fiat, adnectitur. « Sensus enim et cogitatio hominis prona sunt ad malum; » ipsaque humana natura per se fragilis, et miserabilis, nisi Dei auxilio protegatur, facile labitur in peccatum, unde digna esse videtur, cui misericordia praestetur. Sed quare ait, « ab ad
Abbreviated transcription (Latin):
oysi quoq dixit. Ascende
ad dnm̃n tu & aaron. na¬
dab & ab̃iu. et septuaginta
senes ex isrł : ce adorabitis
procul. Solusq moyses as¬
cendet ad dñm: & illi ñ apꝓ¬
pinquabt̃. nec popłs ascen¬
det cũ eo. Moyses eñi legis la¬
tor. & dei &e popł mediator:
mediatorẽ dei &e hominũ ihĩn
xp̃m significat: quiutriꝰq testa¬
menti dator ẽ. Aaron uͦ quimonᷤ
fortis intpretat᷑: apłi sunt. Deqͥb¬

Expanded text:
oysi quoque dixit: Ascende ad Dominum, tu et Aaron, Nadab et Abiu, et septuaginta senes ex Israel, et adorabitis procul; solumque Moyses ascendet ad Dominum, et illi non appropinquabunt, nec populus ascendet cum eo. » Moyses enim legislator, et Dei populi mediator, mediatorem Dei et hominum Jesum Christum significat, utriusque Testamenti datorem. Aaron vero, qui mons fortis interpretatur, apostoli sunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. iã ñ sibi uiuant: sed ei qui
proipsis mortuus ẽ & resurrexit.
& unus gͥ uitulus fuit quantũ
ad inmolatũ: & duodecĩ fuerunt.
iimo multo plures quã duode¬
cim quantũ ad cõpatientes uel
occientes. Missi sunt aut̃ iuue¬
nes defiliis isrł. ꝑquos om̃s iude¬
os intelligimus xp̃i morti consen
totus pacatꝰ ẽ mundus. S quas
unctimas: Uitulos duodecim.
auxiliũ p̃buit. xp̃i mortis min

Expanded text:
vivunt, non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . » Et unus ergo vitulus fuit, quantum ad immolatum, et duodecim fuerunt, imo multo plures quam duodecim, quantum ad compatientes et occidentes. Missi sunt autem « juvenes de filiis Israel, » per quos omnes Judaeos intelligimus, Christi morti consenttotus pacatus est mundus. Sed quas victimas? vitulos duodecim; auxilium praebuit, Christi mortis in
Abbreviated transcription (Latin):
nolocausta: inmolauert̃q uictimaᷤ
pacificas dño: initulos duodecim.
mones scͥpit: ut tẽpons longitudi¬
ne obliuiom ñtraderent᷑. & qm̃ in
morte testatons testam̃tũ confirma¬
tur: hic aut̃ testator mon ñ pocerat:
aliqͥd fieri necesse erat. qͦ testamentũ
istud confirmaret᷑. Confirmatũ ẽ

Expanded text:
as pacificas Domino, vitulos duodecim. mini scripsit, ut temporis longitudine oblivioni non traderentur. Et quoniam in morte testatoris testamentum confirmatur, hic autem testator mori non poterat, aliquid fieri necesse erat, quo testamentum illud confirmaretur. Confir
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dñs ẽ inmolatus. S quia nul¬
la duiodecim tribuũ de xp̃i morte
se excusare ualet: ideo duodecim
unituli ꝑduodec̃i tribus ĩmolant᷑.
lt quãuis unus fuenit untulus. qm̃

Expanded text:
Dominus immolatus est. Sed quia nulla duodecim tribuum de Christi morte se excusare valet, ideo duodecim vituli per duodecim tribus immolantur. Et quamvis unus fuerit vitulus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt uiuent inęt̾nũ. Teno¬
rẽ meũ mittã inprecursũ di¬
ũ: & occidã omnẽ popłm ad
quẽ ingredieris. Popłi enim
iui qͦs iui uincebant: uicia
& peccata quȩ & nos uinci¬
mus significabant. Et qͥdẽ
hȩc tantũ pugna fortior est
quantũ &e inmici st̃ fortios
fortioes quidẽ: quia ininfibiles
unctorũq inmicorum
tuorũ corãte tͥga uertam:
emit tens scrabrones priꝰ. qͥ fuga¬
bunt eueũ. & cananeũ. et ethe¬
um. antequã introeas. Quãuis
em̃ ꝑscrabrones & uespas. aliqͣ
pars iluꝰ terrȩ asuis habitatorib
aerelict̾a fuisse intelligi possit:
tam̃ maior pars magnis &e duris
p̃liis suꝑata est.
on eiciam eos afacie tua
anno uno: ne t̾ra insolidu

Expanded text:
ti sunt vivent in aeternum . « Terrorem meum mittam in praecursum tuum, et occidam omnem populum ad quem ingredieris. » Populi enim illi, quos illi vincebant, vitia et peccata, quae et nos vincimus significabant. Et quidem tanto haec pugna fortior est, quanto et inimici sunt fortiores, fortiores quidem quia invisibiles. « Cunctorumque inimicorum tuorum coram te terga vertam, emittens crabrones prius, qui fugabunt Hevaeum, Chananaeum, et Hethaeum, antequam introeas. » Quamvis enim per crabrones et vespas aliqua pars illius terrae a suis habitatoribus derelicta fuisse intelligi possit, tamen major pars magnis et duris praeliis superata est. « Non ejiciam eos a facie tua anno uno, ne terra in sol
Abbreviated transcription (Latin):
dideit̃. At uͦ abiu. qͥ int̾pretat᷑
pat̾ m̃s ẽ. fignificat epõs & sacer¬
dotes. qͥ quasi patres. ceteros in
baptismate generant. Unde apłs
ginta uͦ senes: septuaginta. xp̃i
discipłi accipiunt᷑. Om̃s aũt isti
ad dñm ascendẽ: & ꝓcul ad orare
iubent̃. Solus aut̃ moyses addo¬
minũ ascendens. ei appropinqͣt.
qm̃ nemo ascendit incȩlũ nͥ qu
decȩlo descendit. filiꝰ hominis qͥ
ẽ incȩlo. Solus eñi filiꝰ ꝓpiqͣt
patri: solus sedet ad dexterã pat̾s
Nemo eñi nouit patrẽ. nͥ filius.
ait gͥ unus. ascendunt & onmes
tam̃ ascendit: quia nemo cũ co. iet
ad illiꝰ similitudinẽ ũquã ascen¬
dit. Uenit gͦ moyses post quãcũ
dño locutus ẽ: narrauit plebioĩa
uerba dñi. atq iudicia. Respon-¬
ditq cunctꝰ popłs una uoce. Qm̃a
uerba dñi quȩ locutꝰ ẽ.: faciemus.

Expanded text:
diderunt. At vero Abiu, qui interpretatur pater meus est, significat episcopos et sacerdotes, qui, quasi patres, caeteros in baptismate generant. Unde Apostginta vero senes, septuaginta Christo discipuli accipiuntur. Omnes enim isti ad Dominum ascendere, et procul adorare jubentur. Solus tamen Moyses ad Dominum ascendens ei appropinquat, quoniam « nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit Filius hominis, qui est in coelo . » Solus enim Filius appropinquat Patri, solus sedet ad dexteram Patris. « Nemo enim novit Patrem nisi Filius, dit ergo unus, ascendunt et tamen ascendit, quia nemo cum eo vel ad illius similitudinem, unquam ascendit. « Venit ergo Moyses, » postquam cum Domino locutus est, « et narravit plebi omnia verba Domini, atque judicia. Responditque cunctus populus una voce: Omnia verba Domini quae locutus est, faciemus.
Abbreviated transcription (Latin):
habitare interra nr̃a: eiciamꝰ
ea decarne nr̃a. ne & nos diis
suis seruire cõpellant: & in
magne tẽptationis scandalũ
inducant. Donec eñ incarne
nr̃a uicia habitant: eorũ insidi¬
as cuitare ñ possumꝰ. Iaeoq¬

Expanded text:
habitare in terra nostra; ejiciamus ea de carne nostra, ne et nos diis suis servire compellant, et in magnae tentationis scandalum inducant. Donec enim in terra nostra vitia inhabitant, eorum insidias evitare non possumus, ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
mundi partes intelligi possunt.
Exqͥb gentiũ diis &e malignis
sp̃ibus expulsis. scã ȩccłia ĩã nc
eas inpace subxp̃o duce tenet.
ce possidet. Unde scͥptũ ẽ. Et do¬
minabit᷑ amari. usq ad mare:
& a flumine usq ad t̾minos or¬
bis terrȩ. Non inibis cũ eis fedꝰ:
nec cũ aiis eorũ. Hoc aũt iudei
ñ audiert̃. nos aũt nec gentiũ
ritus. nec gentiũ deos colen

Expanded text:
di partes intelligi possunt, ex quibus, gentium diis et malignis spiritibus expulsis, S. Ecclesia jam nunc ad eas in pace sub Christo duce tenet ac possidet. Unde scriptum est: « Et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . » -- « Non inibis cum eis foedus, nec cum diis eorum. » Hoc autem Judaei non audierunt. Nos autem nec gentium ritus, nec g
Abbreviated transcription (Latin):
fecunditas ꝓmittit᷑. qͣtenus et
nos qͥ terra sumus. spũalib cdo¬
nis semꝑ habundantes: de spu
metamus uitã ȩt̾nã. Illa eñider¬
ra ñ ẽ sterilis: inqua uirtutum
segetes oriunt᷑ & crescunt. Nu¬
merũ dierũ tuorũ inplebo.
Scriptũ ẽ eñĩ quia uiri sangu¬
nũ & dolosi ñ dimidiabunt

Expanded text:
fecunditas promittitur, quatenus et fecunditas promittitur, quatenus et nos, qui terra sumus, spiritualibus donis semper abundantes, et de spiritu metamus vitam aeternam. Illa enim terra non est sterilis, in qua virtutum segetes oriuntur et crescunt. « Numerum dierum tuorum implebo. » Scriptum est enim quia: « Viri sanguinum, et dolosi non dimidiabunt
Abbreviated transcription (Latin):
uodsi audie¬
ris uocẽ eiꝰ. & feceris om̃ia
quȩ loquor: immicꝰ ero inimi¬
cis cuis: & affligã afflgentes
te: precedetq de angłs m̃s. &
introducet de adamorreum.
et eueũ. et iebuseũ: quos ego
eccłia sp̃ualiũ gr̃arũ dulcedi¬
ne abundande expulit.
onadorabis deos eorum
nec coles: ñ facies oꝑa eoꝵ:
sed destrues & confringes statu¬
rũ passiones legerit: hoc eos
fecisse inuemiet. Quaꝓpt̾ et
diuersis torm̃tis abĩpiis inter¬
fecti sunt.
ut benedicã panib tuis
ce aquis: & auferã iniquitatẽ
de medio tui. Ideo em̃ deme¬
dio nr̃i idẽ de anima. & corde
nr̃o. peccata &e iniquitates au¬
ferunt̃: quia panes uerbi dĩ
quos edimꝰ & aquȩ baptisma¬
tis quibus abluim: efficacibe¬
nedictione adño benedicun¬
tur. Non erit infecunda. nec
sterilis. terra tua. Primo nãq
homini dictũ ẽ. cũ oꝑatꝰ fuers
terrã ñ dabit fructũ suũ: seo
spinas & tribulos germinabit
tibi. Nunc aut̃ econtra t̾rȩ nĩe

Expanded text:
uod si audieris vocem eius et feceris omnia que loquor, inimicus ero inimicis tuis et affligam affligentes te, precedetque angelus meus et introducet te ad Amorreum et Eveum et Iebuseum, quos ego Ecclesia spiritualium gratiarum dulcedine abundante expulit. « Non adorabis deos eorum, nec coles; non facies opera eorum, sed destrues, et confringes staturum passiones legerit, hoc eos fecisse inveniet; quapropter et diversis tormentis ab impiis interfecti sunt. ut benedicam panibus tuis et aquis, et auferam infirmitatem de medio tui. » Ideo enim de medio nostri, ideo de anima, et corde nostro, peccata et iniquitates auferuntur, quia panes verbi Dei quos edimus, et aquae baptismatis quibus abluimur, efficaci benedictione a Domino benedicuntur. « Non erit infecunda nec sterilis terra tua. » Primo namque homini dictum est: « Cum operatus fueris terram, non dabit fructum suum, sed spinas et tribulos germinabit tibi . » Nunc autem econtra terrae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
bet expopło nupta fu¬
erit. dehis quȩ scĩficata ft̃. & de
primiciis ñ uescet᷑. Sin aũt ui¬
dua uel repudiata. & absq li¬
beris reuersa fuerit ad domũ
sit iste sacerdos manifestũ ẽ.
Cuiꝰ utiq filia est. omnis ani¬
ma. aqua baptismatis regene¬
rata. Quȩ si alicui de popło
nupserit: idẽ siheretico & in¬
fidel se comunxerit. statim
mentis aliena fit. Sin autẽ
hereticorũ spreuerit contuber¬
nia. & relicto errore adeccłi¬
am redierit: om̃sq hereticȩ
prauitatis filios & oꝑa relique¬
rit. iterũ clementissimi patris
sui qui nullũ adse uemientem
eiciet foras cibis aletur. Magna
hic di milcłia predicat᷑. Nulli
desꝑandi occasio datur. Pecca¬
tor quacũq hora conuersus
fuerit. uita uiuet & ñ morief᷑.

Expanded text:
bet ex populo nupta fuerit, de his, quę sanctificata sunt, et de primitiis non uescetur. Sin autem uidua uel repudiata et absque liberis reuersa fuerit ad domum sit iste sacerdos, manifestum est; cujus utique filia est omnis anima, aqua baptismatis regenerata, quae si alicui de populo nupserit, id est si haeretico et infideli se conjunxerit, statim mentis aliena fit. Sin autem haereticorum spreverit contubernia, et relicto errore ad Ecclesiam redierit, omnesque haereticae pravitatis filios, et opera reliquerit, iterum coelestis patris sui, qui nullum ad se venientem 164 ejicit foras, cibis aletur. Magna hic Dei misericordia praedicatur, nulli desperandi occasio datur. « Peccator quacunque hora conversus fuerit, vita vivet; et non morie
Abbreviated transcription (Latin):
mniniũ mandatorũ dñi. ne seqͣn¬
air cogitationes suas. & ocłos suõ
pres uarias fornicantes. s magis
mcmores p̃ceptorũ dñi faciant ea.
hoc aut̃ capitulũ ñ multa expo¬
stione indiget: siqͥdẽ ipse qͥ scrip¬
stgposuit. Ad hoc enĩ uittas ia¬
cnctinas infimbriis ponere iussit.
it signũ qd̾dã eis eẽt. qͦ celestium
mandatorũ memores. uana & in¬
utilia ñ cogitarent. Iacinctuᷤ enĩ

Expanded text:
sequantur cogitationes suas, et oculos per res varias fornicantes, sed magis memores praeceptorum Domini faciant ea. » Hoc autem capitulum non multa expositione indiget; si quidem ipse qui scripsit, exposuit. Ad hoc autem 184 vittas hyacinthinas in fimbriis ponere jussit, ut signum quoddam eis esset quo coelestium mandatorum memores, vana et inutilia non cogitarent
Abbreviated transcription (Latin):
omia eis iuxta litterã accidisse
intelligere poterit: quicũq
eorũ hystorias diligent̃ legerit.
Scripta sunt aut̃ ut apłs ait.
adcorrectionẽ nr̃ãm. in quos fi¬
nes scłorũ deuenerunt. Inhis
aut̃ quia satis ꝑse plana & faci¬
ua sunt: diucius immorari ñ

Expanded text:
omnia juxta litteram eis accidisse intelligere poterit quicunque eorum historias diligenter legerit: « Scripta sunt autem, ut Apostolus, ait, ad correctionem nostram, in quos fines saeculorum devenerun . » In his autem, quia satis per se facilia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
inc aut sequit᷑ sermo
ualde ꝓlixus. in quo
multa beneficia pollicet᷑ dñs
filus isrł: si ei obedientes fuerit̃
& eiꝰ manclata custodierint.
Econtra uͦ. si in obedientes exti¬

Expanded text:
inc autem sequitur sermo valde prolixus, in quo multa beneficia pollicetur Dominus filiis Israel, si ei obedientes fuerint et ejus mandata custodierint. Econtra vero, si inobedientes f