comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecimo loco egi tecum.
ut intelligeres quo modo ꝑ ieffabilẽ
copulationem sit unus ds. ipsatrinitas
quam dicimus unius ẽẽ substancie quã¬
doquidem etiam diu̾sas substancias inue¬
tem adheret dño unus sp̃c est. Ad quod tu
respondens. uel pocius non tacens conatꝰ
es ostendere. quom pater ⁊ filius unum
sint. Unum sint non unitate nature
sed uoluntatis. Hoc quidem clicere so¬
letis. S tunc soletis cum uob obicitur qd̾
ait dñs ego ⁊ pater unum sumus. Ego
autem hoc loco. non hoc uolui probare
quod pater ⁊ filius ⁊ spiritꝰ sc̃s unum sint.
quod quidem ꝓpter unitatem substan¬
tie fidelissime credimus. sed quod eadẽ
trinitas unus ẽ ds. Aliuid ẽ quippe unũ
sunt. Aliud unus ẽ ds̃. Discerne. est. et
sunt. Nec ait apłs qui ad heret dño unũ
sunt: qm̃ diuersa substancia ẽ. sed ait
qui ad heret dño unus spiritus ẽ. Si
autem uos cum de duob dicitur unus
est. ⁊ licitur quidimils sicut dixit apłs. unus

Expanded text:
ecimo loco egi tecum ut intelligeres, quomodo per ineffabilem copulationem sit unus Deus ipsa Trinitas, quam dicimus unius esse substantiae: quandoquidem etiam diversas substantias invetem adhaeret Domino, unus spiritus est . Ad quod tu respondens, vel potius non tacens, conatus es ostendere quomodo Pater et Filius unum sint, non unitate naturae, sed voluntatis. Hoc quidem dicere soletis: sed tunc soletis, cum vobis objicitur quod ait Dominus, Ego et Pater unum sumus . Ego autem hoc loco non hoc volui probare, quod Pater et Filius et Spiritus sanctus unum sint, quod quidem propter unitatem substantiae fidelissime certe credimus; sed quod eadem Trinitas unus est Deus. Aliud est quippe, unum sunt; aliud, unus est Deus. Discerne, Est, et Sunt. Nec ait Apostolus, Qui adhaerent Domino, unum sunt; quoniam diversa substantia est: sed ait: Qui adhaeret Domino, unus spiritus est. Si autem vos, cum de duobus dicitur, Unus est, et dicitur quid unus, sicut dicit Apostolus, unus
Abbreviated transcription (Latin):
dammodo iure potuit remeare. sicut
qui se de excelso in preceps uoluntate
remiserit. in sua quidem habuit potesta¬
te quod fecit. sed iam suo arbitrio certũ ẽ
non subiacere quod surgit. Surgit itaꝙ
beneficio alieno: qui cecidit proprio. Nec
ideo non suo dicendus est cecidisse. quia
alieno noscitur surgere. Nec ꝓpt̃ea suo
surrexisse: quia non alieno certum est
ceciłisse. Secl de hoc alias. Nunc ad pro¬
positum redeamus. Dicit gͦ uenerabilis
paulus qm̃ iccirco socłm carnem natꝰ
est xp̃c. ut sicut ꝑ unum hominem
peccatum in hunc mundum intrauit
et ꝑpeccatum mors. ⁊ ita in omnes ho¬
mines ꝑtransiit in quo om̃s pecca¬
uerunt. & paulo post. sed non sicut de¬
lictum. ita ⁊ gratia. si enim unius de¬
licdo multi mortui sunt. multoma¬
gis gratia dei ⁊ donum. in gratia uniꝰ
hominis ih̃u xp̃i in plures abundauit
⁊ non sicut ꝑ unum pecratum. ita et
donatio. nam udici ex uno in con¬

Expanded text:
dam modo jure potuit remeare: sicut dam modo jure potuit remeare: sicut qui se de excelso in praeceps voluntate demiserit, in sua quidem habuit potestate quod fecit, sed jam suo arbitrio certum est non subjacere quod cadit. Surgit itaque beneficio alieno, qui cecidit vitio proprio. Nec ideo non suo dicendus est cecidisse, quia alieno noscitur surgere; nec propterea suo surrexisse, quia non alieno certum est cecidisse. Sed de hoc alias, nunc ad propositum redeamus. Dicit ergo venerabilis Paulus, quoniam idcirco secundum carnem natus est Christus, ut sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Et paulo post, Sed non sicut delictum, ita et gratia. Si enim unius delicto multi mortui sunt, multo magis gratia Dei et donum in gratia unius hominis Jesu Christi in plures abundavit. Et non sicut per unum peccatum, ita et donatio. Nam judicium ex uno in con
Abbreviated transcription (Latin):
te potuit conferre quod uixit. Augustinꝰ.
possemus quidem id quod in hac questio¬
ne catholice auctoritatis definitione pre¬
scribitur diuinorum uoluminum
testimoniis edocere. S quia nunc ñ
librorum indicio. sed sola ratione
placuit cuncta discutere. iccirdo in
aliud tempus scripturatũ monim̃ta
seruantes. sicut suꝑius factum est. sic
etiam de anime in quisitione tractabinꝰ.
Quod ut fieri facilius possit: que sal¬
uatori nr̃o suscipiend homius causa
fuerit. una tantũ apłi lectione. subiec¬
ta breuiter. inquiramus. Qua inuen¬
ta sine aliqua difficultate etiam ad hec
que huic precedenti sunt consecuta tnͣ¬
sibimus. Abinicio igitur excorpore et
anima ds̃ hominem fecit: qui legis pre¬
cepta transgressus post usur pationẽ
interdicte arboris sententiam qͦ daminꝰ
bene capitalis excepit. Hic ad eum sta¬
tum a quo lapsus est. non nisi auctoris
sui gratia reformatus post liminii quo¬

Expanded text:
itae potuit conferre quod vixit. AUG. itae potuit conferre quod vixit. AUG. Possemus quidem id quod in hac quaestione catholicae auctoritatis definitione praescribitur, divinorum voluminum testimoniis edocere: sed quia nunc non librorum indicio, sed sola ratione placuit cuncta discutere, idcirco in aliud tempus Scripturarum monumenta reservantes, sicut superius factum est, sic etiam de animae inquisitione tractabimus. Quod ut fieri facilius possit, quae Salvatori nostro suscipiendi hominis causa fuerit, una tantum Apostoli lectione subjecta breviter inquiramus: qua inventa, sine aliqua difficultate etiam ad haec, quae hujus praecedentis sunt consequentia, transibimus. Ab initio igitur ex corpore et anima Deus hominem fecit: qui legis praecepta transgressus, post usurpationem interdictae arboris, sententiam quodam modo poenae capitalis excepit. Hic ad eum statum a quo lapsus est, non nisi auctoris sui gratia reformatus, postliminii quo
Abbreviated transcription (Latin):
Maria. et non genuit filium dei. Genuit quã¬
do ex ipsa scłm carnem natus est xp̃c non ge¬
nuit quando de patre sine inicio extitit filiꝰ.¬
. Genuit quando
ex hac uerbum caro processit ut habitaret
in nobis: non genuit quando in principio
erat uerbum quod originem prestitit
uniuersis. Noli gͦ ex partu uirginis de¬
terminare originem deiuerbi. noli de
uirgine genitum corpus coet̃num cli¬
cere deitati: quia mediator dei ⁊ homi¬
num homo xp̃c iħc prima natiuitate
coeternus ẽ patri. sccła particeps tem¬
poris nr̃i. In illa auctor temporis. inis
de mysterio mecliatoris ꝑspicua rõne
et ad credendum oui uis sufficient trac¬
tasti. iccirco queso ut michi quid etiã
de anima xp̃i sentiendum sit uibeas
explicari. ita enim amaiorib nris sem¬
per est traditum quod xp̃i corpos ad uicẽ
anune cominunis ipsius filii dei habitꝰ
animarit. nec accessione uitalis spiritꝰ
indigens fuerit. cui inhabitans fonsiu¬

Expanded text:
Maria et non genuit Filium Dei: genuit, quanMaria et non genuit Filium Dei: genuit, quando ex ipsa secundum carnem natus est Christus; non genuit quando de Patre sine initio exstitit Filius: genuit, quando ex hac Verbum caro processit, ut habitaret in nobis ; non genuit quando in principio erat Deus Verbum, quod originem praestitit universis. Nolite ergo partu virginis determinare originem Dei Verbi: nolite de virgine genitum corpus coaeternum dicere deitati; quia Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus prima nativitate coaeternus est Patri, secunda particeps temporis nostri; in illa auctor temporis, in istde mysterio Mediatoris perspicua ratione, et ad credendum cuivis sufficienter tractasti; idcirco quaeso ut mihi quid etiam de anima Christi sentiendum sit, jubeas explicari. Ita enim a majoribus nostris semper est traditum, quod Christi corpus ad vicem animae communis, ipsius Filii Dei habitus animarit; nec accessione vitalis spiritus indigens fuerit, cui inhabitans fons v
Abbreviated transcription (Latin):
mo corpus ⁊ anumus. Sic post partum
uirginis non alius dei filius ⁊ alius ho¬
minis: sedidem xp̃c dei ⁊ hominis filiꝰ
& sicut in uno homine aliud corpus et
aliuid animus. sic in uno mediatore. ali¬
ud dei. ⁊ aliud hominis filius seclidem tamen
⁊ non alius dei quam hominis filiꝰ.
quamius ꝓpter aluid dei ⁊ ꝓpter ali¬
ud hominis filius. Non ab uucio car¬
nis cepisse dicimus filium dei netẽ¬
poralem credat aliquis deitatem nõ
ab et̃no filii dei nouimus carnem. neñ
ueritatem humani corporis. secl quandã
eum suscepisse putemus unaginem. sie¬
ꝙ erum consumit maiestatem filii dei
ueritas carnis. aut ueritatem carnis
immensitas deitatis: dumumũ radiat
uirtutib sius aliud docetur infirmita¬
tib nr̃is. Unus autẽ atꝙ inseparabilis
xp̃c. ⁊ humiliatur assumptis ⁊ głificatur in ꝓ¬
priis. cum et affici non dedignatur inuiriis et
equalitatem custodit genitoris. Genuit ergo

Expanded text:
mo corpus et animus. Sic post partum mo corpus et animus. Sic post partum virginis, non alius Dei filius et alius hominis; sed idem Christus Dei et hominis filius. Et sicut in uno homine aliud corpus, aliud animus: sic in uno Mediatore aliud Dei, aliud hominis filius; sed idem tamen et non alius Dei quam hominis filius, quamvis propter aliud Dei, et propter aliud hominis filius. Non ab initio carnis coepisse dicimus Filium Dei, ne temporalem credat aliquis deitatem: non ab aeterno Filii Dei novimus carnem, ne non veritatem humani corporis, sed quamdam eum suscepisse putemus imaginem. Neque enim consumit majestatem Filii Dei, veritas carnis; aut veritatem carnis, immensitas deitatis; dum unum radiat virtutibus suis, aliud docetur infirmitatibus nostris. Unus autem atque inseparabilis Christus et humiliatur in assumptis, et glorificatur in propriis; cum et affici non dedignatur injuriis, et aequalitatem custodit genitoris. Genuit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ cum sobole. Prior inquam anima ꝑ quã
mater ẽ amiiata: prior mater ꝑ quam in
filio nata uidetur ce anuna. S non mater
in carnem animam uertit. nec caruem in am¬
mam commutauit: s animatam carnem
de utero matris. idem carnis &e anime ⁊ totius
hominis creator exhibuit. qui per dispen¬
sationem a nalogie diu̾sa uingentis. inuno
atq eodem homine. et utrunq insolubili
unitate coniunxit. et neutrum . ex alteriꝰ
participatione confudit. Sic gͦ immo mul¬
to in comprehensibilius atꝙ sublimius na¬
tus ẽ susceptione ꝑfecti hominis de matre
filiꝰ der: qui est ꝑ omnipotentiam singła¬
rem genitis omnib non facultas tantũ
sed ⁊ causa nascendi. Socdm hominem
inquam de uirgine natus ẽ ds. eo pacto
quo cum corpore nasci docetur et amniꝰ.
Non quia utrunq una substantia. sed
quia ex utroq fit una ꝑsona. Non aliꝰ
homo corpus ⁊ alius animus. sed unꝰ ho¬

Expanded text:
esse cum sobole: prior, inquam, anima, per quam esse cum sobole: prior, inquam, anima, per quam mater est animata; prior mater, per quam in filio nata videtur et anima: sed non mater in carnem animam vertit, nec carnem in animam commutavit; sed animatam carnem de utero matris, idem carnis et animae et totius hominis Creator exhibuit: qui per dispensationem analogiae diversa jungentis in uno atque eodem homine, et utrumque insolubili unitate conjunxit, et neutrum ex alterius participatione confudit. Sic ergo, imo multo incomprehensibilius atque sublimius natus est susceptione perfecti hominis de matre Filius Dei, qui est per omnipotentiam singularem genitis omnibus, non facultas tantum, sed et causa nascendi: secundum hominem, inquam, de virgine natus est Deus; eo pacto quo cum corpore nasci docetur et animus: non quia utriusque est una substantia, sed quia ex utroque fit una persona: non alius homo corpus, et alius animus; sed unus ho
Abbreviated transcription (Latin):
artus suos formatura ꝑuenerit. unã
eandem constat habere substanciam. et
fit operante amma. ⁊ patiente materia
ex luab substanciis unus homo. cum
aliud doceatur anima aliud caro. Sicq
aiimam nasci fatemur exutero. quã
aduterum uenientem. uitam dicimus con¬
tulisse concepto. Nasci inquam ex matre
dicitur. quia ex hac sibi corpus aptauit
inquo nasci posset. non quia antequam
nasceretur. quantum ad se attinet ipsa
penitus non fiusset. & hic si uerborum
ium cotidiani sermonis contemplator at.¬
tendas contraria ꝓponimus. oppugnantia
predicatus. et i his tamen uerũ cõstat¬
ẽẽ quõd dicimus. Ex matris utero cum cor¬
pore scimus animam nasci sed etiam ma¬
tre priorem uidemus animam predicari.
In filio mater animam gignit. sed tamen
etiam in ipsa matre non nisi animus uunt.
sine quo ne ipsa quidem potest esse que genuit.
Itaq si originem animantis potentie requitamꝰ
prior ẽ matre: & ex hac rursus nata uidet᷑

Expanded text:
usus suos formatura pervenerit, unam usus suos formatura pervenerit, unam eamdem constat habere substantiam: et fit operante anima et patiente materia, ex duabus substantiis unus homo; cum aliud anima doceatur, aliud caro: sicque animam nasci fatemur ex utero, quam ad uterum venientem vitam dicimus contulisse concepto. Nasci, inquam, ex matre dicitur, quia ex hac sibi corpus aptavit, in quo nasci posset: non quia antequam nasceretur, quantum ad se attinet, ipsa penitus non fuisset. Et hic si verborum vim, quotidiani sermonis contemplator attendas, contraria proponimus, oppugnantia praedicamus: et in his tamen verum constatesse quod dicimus. Ex matris utero cum corpore scimus animam nasci: sed etiam matre priorem videmus animam praedicari. In filio mater animam gignit: sed tamen etiam in ipsa matre non nisi animus vivit, sine quo ne ipsa quidem potest esse quae genuit. Itaque si originem animantis potentiae requiramus, prior est matre, et ex hac rursus nata videtur
Abbreviated transcription (Latin):
quod quero. Nestio enim quo modo natũ
doceatis extempore. quem coet̃num pa¬
tri dicitis iam fuisse. Nasci enim ẽ uelut
quidam motus non extantis antequam
nascatur id agens beneficio natiuitatis
ut sit. Ex quo colligitur xp̃m si erat nas¬
ei non potuisse. si nasci potuit non fuisse
Augustinus. Ad inquisitionem nos incõ¬
prehensibilium rerum noua int̃rogandi
curiositate compellis. et ideo non nisi qͥb
explicari quod queris. Patere igitur. ꝓ
affirmato afferre rem alterus questio¬
nis: quia cum eam non pro fide sui. secl
pro alterius ostensione nunc profero
non inaniter me conicies explicare quod
credo. S ita me credere ad presens puta
ut intelligere facilius possis ista que di¬
xero finganius gͦ sicut pleriꝙ uolunt
ẽẽ in inundo animam generalem. que sic
ineffabili motu semina cuncta uiuficet
ut non sit concreta cum genitis. sed in¬
tam prestet ipsa gignendis. Nempe cũ
hec in uterum passibilem materiem ad

Expanded text:
quod quaero. Nescio enim quomodo natum quod quaero. Nescio enim quomodo natum doceatis ex tempore, quem coaeternum Patri dicitis jam fuisse. Nasci enim est velut quidam motus rei non exstantis antequam nascatur, id agens beneficio nativitatis ut sit. Quo colligitur, Christum qui erat, nasci non potuisse; si nasci potuit, non fuisse. AUG. Ad inquisitionem nos incomprehensibilium rerum nova interrogandi curiositate compellis: et ideo non nisi quibu explicari quod quaeris. Patere igitur me pro affirmato afferre rem alterius quaestionis: qui cum eam non pro fide sui, sed pro alterius ostensione nunc profero, non in ea me conjicias explicare quod credo; sed ita me credere ad praesens puta, ut intelligere facilius possis ista quae dixero. Fingamus ergo, sicut plerique volunt, esse in mundo animam generalem, quae sic ineffabili motu semina cuncta vivificet, ut non sit concreta cum genitis, sed vitam praestet ipsa gignendis. Nempe cum haec in uterum passibilem, materiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
stancie. quando qͥdem unus ex his homo
noscitur extitisse. Non ꝑdunt propria
sed quia in unum. atq inseparabile con¬
ueniunt. ex ꝓpriis uidentur facta cõmu¬
nia. Afficitur incorpore mens dolorib cor¬
poris. fatigatur corpus cogitationibꝰ men¬
tis. & unum tamen horum ꝓprium est
corporis. alterum mentis. Quod dum u¬
ni homini acciclerit. et corporis cõmune
uidetur et mentis. Sic partum post uir¬
guus non alius dei et alius hominis.s
idem xp̃c dei ⁊ hominis filius fuit. Ꝙ sic̃
in uno homine aliud animus aliud cor¬
pus. sio in mediatore dei ⁊hominũ. ali¬
ud dei filius. aliud hominis fuit. unus
quam ꝑ discretionem substancie. non
matre natiuitatem salua ꝑpetuitate com¬
puleras. sed quia contra rationem uior̃o¬
nis extorta non in nob̾ possunt ẽẽ conti¬
nua. iccirto cum ad ꝓpositionem meam sol¬
licita intencione respicio. nec dum michi
uideor in bis que a te dicta sunt inuenisse

Expanded text:
stantiae, quandoquidem unus ex his homo stantiae, quandoquidem unus ex his homo noscitur exstitisse. Non perdunt propria: sed quia in unum atque inseparabile convenerunt, ex propriis videntur facta communia. Afficitur in corpore mens doloribus corporis, fatigatur corpus cogitationibus mentis: et unum tamen horum proprium est corporis, alterum mentis; quod dum uni homini acciderit, et corporis commune videtur, et mentis. Sic post partum virginis, non alius Dei, et alius hominis, sed idem Christus Dei et hominis filius fuit. Et sicut in uno homine aliud animus, aliud corpus: sic in Mediatore Dei et hominum, aliud Dei Filius, aliud hominis fuit; unus quam, pro discretione substantiae: matre nativitatem salva perpetuitate compuleras: sed quia contra rationem vi orationis extorta non in nobis possunt esse continua; idcirco cum ad propositionem meam sollicita intentione respicio, necdum mihi videor in his quae a te dicta sunt invenisse
Abbreviated transcription (Latin):
nec substancia confusa monstrauit. In¬
gressus ẽ uirginis uterum dei filius. ut
iterum nasceretur ante iam genitus. et
suscepit totum hominem qui iam ha¬
bebat apatre plenissimam deitatem. Nã
dissimilis genitori cum nasceretur. ex et̃¬
no ꝑpetuus non dissimilis homini cum
ex matre nasciturꝰ moriturus. Idem
tamen ⁊et̃nus in suo. et moriturus in
nrõ: dum utrunꝙ continet in se ip̃o. et
neutrum ꝑdit ex altero. Sic ꝙ ex deo et
homine non imꝑfectis: sel incliuersa ꝓ¬
prietate plenissimis natus ẽ xp̃c. sicut
ex amima et corpore unusquisq homi¬
num docetur ẽẽ ꝑfectus. Non aliꝰ homo
corpus. alius animus: quamuis aliud
animus. aliud corpus. Unus tamen atꝙ
idem homo. ⁊corpus docetur ⁊ animꝰ
Rursum non unum atꝙ idipsum cor¬
pus ⁊ animus. quia ex utroq homo
factus ẽ unus. Non enim hec aut sub¬
stancias confundunt unitate ꝑsone:
aut ꝑsonam geminant diu̾sitate sub¬

Expanded text:
nec substantia confusa monstravit. Innec substantia confusa monstravit. Ingressus est Virginis uterum Dei Filius, ut iterum nasceretur ante jam genitus: et suscepit totum homine, qui jam habebat a Patre plenissimam deitatem. Non dissimilis genitori cum nasceretur ex aeterno perpetuus: non dissimilis homini, cum ex matre nascitur moriturus. Idem tamen et aeternus in suo, et moriturus in nostro; dum utrumque continet ex se ipso, et neutrum perdit ex altero. Sicque ex Deo et homine non imperfectus, sed in diversa proprietate plenissimus natus est Christus, sicut ex anima et corpore unusquisque hominum docetur esse perfectus. Non alius homo corpus, alius animus: quamvis aliud animus, aliud corpus, unus tamen atque idem homo et corpus docetur et animus. Rursum non unum atque idipsum corpus et animus, quia ex utroque homo factus est unus. Non enim haec aut substantiam confundunt in unitate personae, aut personam geminant diversitate sub
Abbreviated transcription (Latin):
it. Non infirmitatem uoluntariã xp̃i
ommipotentiam infirmitas corporalis ex¬
tinxit. Scio adinferos diuinitatem filii
dei descendisse. ꝓprietate carnis: scio ad
celum ascendisse carnem merito deitatis.
Non ẽ dei ꝓprium quod famem sensit:
sed dei ꝓprium ẽ quod paucis panibus
tot milia hominum satiauit. Non est ꝓ¬
prium carnis quod suꝑ frementes undas
siccis pecdib ambulauit. sed carnis estp¬
prium quod sputa. palmas. flagella sus¬
atore dei ⁊ hominum inuiria sui cor¬
poris affectam fateor deitatem: sic̃ ma¬
iestate diuinitatis głificatam nouimꝰ
carnem. Ergo xp̃o mortuus ẽ qui ⁊ resurre¬
xit. Nedideo tamen utrunq exuno. sed
ex singłis singła. In utroq tamen ꝑfectꝰ
ipse compleuit. dum unus atq insepa¬
rabilis tam diuersa compleuit. Uno mor¬
tem gustauit. altero mortuos suscitatut.
Sicꝙ in se deum ⁊ hominem utriꝰq ue¬
rus mediator. nec geminata persona.

Expanded text:
it. Non infirmitatem voluntariam Christi it. Non infirmitatem voluntariam Christi omnipotentiam infirmitas corporalis exstinxit. Scio ad inferos divinitatem Filii Dei descendisse proprietate carnis, scio ad coelum ascendisse carnem merito deitatis. Non est Dei proprium quod famem sensit: sed Dei proprium est quod paucis panibus tot millia hominum satiavit. Non est proprium carnis quod super frementes undas siccis pedibus ambulavit, sed est carnis proprium quod sputa, palmas, flagella susatore Dei et hominum injuria sui corporis affectam fateor deitatem, sicut majestate deitatis glorificatam novimus carnem. Ergo Christus mortuus est, qui et resurrexit: nec ideo tamen utrumque ex uno, sed ex singulis singula. In utroque tamen perfectus ipse complevit, dum unus atque inseparabilis tam diversa complevit: uno mortem gustavit, altero mortuos suscitavit. Sicque se Deum et hominem utriusque verus mediator, nec geminata persona,
Abbreviated transcription (Latin):
nia. patri similem filium ⁊ ex matre inter
omnia uerum non imagiarium Hominis
filium in manifesto. non ꝑuen similitudi¬
nera natum preclicant xp̃m. Quofit. ut ne
in carne quidem nosse putandi sunt deum
qui ante assumptionem carius de patre ñ
putant genitum. Uides igitur quo pac̾to
inter hos lioet discrepantib mediis. idem
tamen inicium. idem exitus docetur erro¬
ris. Nos contra sic natuitatem utramꝙ
defendimus. ut neutram alterius affir¬
matione tollamus. Nlam nec temporalem
prime illius ꝑpetuitate damnamꝰ. nec
et̾nam huius tem poralis breuitate cõ¬
cludimus. scientes ueri dei in separabilẽ
prolem ⁊ huius uere prolis postea uerissi¬
mam carnem. Non tunc fatentes xp̃idi
iunitatem cepisse. cum uirgo concepit:
nec tunc cepisse carnem. cum ineffabili
quodam partu monas illa si ne int̃carpe¬
dine mecdii temporis in nullo diffexentem
monadem. nisi quod monas docenir ⁊genu¬

Expanded text:
nia Patri similem Filium, sed ex matre inter nia Patri similem Filium, sed ex matre inter omnia, non verum, sed imaginarum hominis filium, in manifesto, non per veri similitudines natum praedicant Christum. Quo fit, ut ne in carne quidem nosse putandi sint Deum, quem ante assumptionem carnis de Patre non putant genitum. CAPUT XIV. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen initium, idem exitus docetur erroris? Nos contra sic nativitatem utramque defendimus, ut neutram alterius affirmatione totallamus. Nam nec temporalem primae illilus perpetuitate damnamus, nec aeternam hujus temporalis brevitate concludimus: scientes veri Dei inseparabilem prolem, et hujus verae prolis postea verissimam carnem. Non tunc fatentes Christi divinitatem coepisse cum Virgo concepit; nec tunc coepisse carnem cum ineffabili quodam partu monas 345 illa, sine intercapedine medii tempori, in nullo differentem monadem, nisi quod monas docetur, genu
Abbreviated transcription (Latin):
ui testamenti auctoritatem. nelut qua¬
dam iudaice in credulitatis cecitate sub¬
uertunt. & ideo nec ipsam quidem ma
lestatem in dei filio cognonisse putan¬
di sunt quia sacramentum mediato¬
ris quo eum innotescere pater gentib
uoluit. abiecerunt. At uͦ hi qui non ex
patre ante omne inicium. seclex tem¬
pore uirginis partu natum ẽe conten¬
dunt. non eum creatorem omniũ non
deum ommipotentia patri ac maiesta¬
te consimilem didicerunt. Quomodo
enim fecisse putabitur cuncta. ante
cuius ortum fuisse certum ẽ uniuersa:
Aut quomodo eius diuinitas ẽ ꝓbanda
quo necdum nato facta sunt singła: uel quomͦ
eus diuinitas creditur ẽt ꝑpenua cum ñ sem¬
per ut patris. sed ex tempore predicatur ef¬
fecta : Negant igitur etiam hi quodaminodo
mediatoris consequentium rerum necessita¬
te mysterium. quia non deum ⁊ hominem
non ex et̾nitate ⁊ ex tempore. non ex uir¬
tute ⁊ ex infirmitate. non ex patre ante om¬

Expanded text:
vi Testamenti auctoritatem, velut quavi Testamenti auctoritatem, velut quadam Judaicae incredulitatis caecitate subverttem quidem in Dei Filio cognovisse putandi sunt, quia sacramentum mediatoris, quo eum innotescere Pater gentibus voluit, abjecerunt. At vero hi qui non ex Patre ante omne initium, sed ex tempore Virginis partu natum esse contendunt; non eum creatorem omnium, non Dominum omnipotentia Patri ac majestate consimilem didicerunt. Quomodo enim fecisse putabitur cuncta, ante cujus ortum fuisse certum est universa? Aut quomodo ejus divinitas est profitenda, quo necdum nato facta sunt singula? Vel quomodo ejus divinitas creditur esse perpetua, cum non semper ut Patris, sed ex tempore praedicatur effecta? Negant igitur etiam hi quodammodo mediatoris consequentium rerum necessitate mysterium; quia non Deum et hominem; non ex aeternitate, sed ex tempore; non ex virtute, sed ex infirmitate; non ex Patre ante om
Abbreviated transcription (Latin):
atq eodem ipso quem post partum uir¬
ginis deum ⁊ hominem nouimus. nos
certum ẽ predicare. felicianus. Si gͦ
ex uirgine natus est xp̃c. quomodo deo
patri dicitur coeternus. Augustinꝰ. De
hoc quidem nob̃ etiam adu̾sus alios di¬
uersa contentio ẽ. ⁊ i deo ne difficilior sit
explanatio ueritatis. causam pͥmum
ꝓponemus erroris. Nam abuno male
credulitatis orsi principio. induo qͦdam
modo intelligentie dissimilis deliramen¬
ta finduntur. Est namq utrisq com¬
mune: unam xp̃i natiuitatem non
duas predicare. S alii illam principa¬
lem qua ante omnia ex deo natus ẽ ds̃
alii hanc tantum qua ex uirgine pro¬
cessit hic dñs. propͥi dogmatis definitio¬
ne recipiunt. qui ꝑ consequentiam
male iacti seminis. in similis blasphe¬
nue baratrum ceciderunt. Ecce enu
qui ex uirgine non credunt natũ. om¬
nem euangłiorum fidera. omnem bap¬
tismatis utilitatem. omnem apłorum
predicationem et adsummã omnem no¬

Expanded text:
atque eodem ipso, quem post partum viratque eodem ipso, quem post partum virginis Deum et hominem novimus, nos certum est praedicare. CAPUT XI. FEL. Si ergo ex virgine natus est Christus, quomodo Deo Patri dicitur coaeternus? AUG. De hoc quidem nobis etiam adversus alios diversa contentio est; et ideo ne difficilior sit explanatio veritatis causam primum proponemus erroris. Nam ab uno malae credulitatis orsi principio, in duo quodam modo intelligentiae dissimilis deliramenta finduntur. Est namque utrisque commune, unam Christi nativitatem, non duas praedicare. Sed alii illam principalem, qua ante omnia ex Deo natus est Deus; alii hanc tantum, qua ex virgine processit hic Dominus, proprii dogmatis definitione recipiunt; qui per consequentiam male jacti seminis, in similis blasphemiae barathrum ceciderunt. Ecce enim qui ex virgine non credunt natum, omnem Evangeliorum fidem, omnem Baptismatis utilitatem, omnem Apostolorum praedicationem, et ad summam omnem No
Abbreviated transcription (Latin):
nitate ẽ auctor rerum. qui incar¬
ne redempto est hominum. Idem
impassibilis inse. qui passus incorpore:
dum sic utriusꝙ nature propͥetatem
uere ex utraq gignenti similis natus
expressit. ut ⁊ ueram carnem suscepisse
eum constet ex matre. ⁊ indifserentem
deitatem habere constet expatre. Quib
in unam ꝑsonam in comp̃hensibili me¬
dratoris dispensatione conuinctis: ser¬
uauit singłis propͥa. sed coniuxit
ꝓpriis allena. Seruauit propͥa. dum ñ
amisit unmensitatẽ deitatis: et in fumi¬
tatem non respuit carnis. Cumunxit
propriis aliena: dum idem atꝙ in se.
Proprio carnis gustauit uita mortem. ꝓ¬
prio deitatis ꝑpetuam recdoidit carnem.
Nongͦ recte dicitur. in filio pater ẽ pas¬
sus. qm̃ in carne que ei non ẽ cum pa¬
tee cominunis. passus ẽ filius. Itaq głi¬
ficata ẽ caro malestate: dum maiestas
humiliata docetur in carne. S utrũq
non de duob xp̃is sicut putas. sedde uno

Expanded text:
nitate auctor est rerum, qui in carnitate auctor est rerum, qui in carne Redemptor est hominum: idem impassibilis in se, qui passus in corpore; dum sic utriusque naturae proprietatem vere ex utraque gignenti similis natus expressit, ut et veram carnem suscepisse eum constet ex matre, et indifferentem deitatem habere constet ex Patre. Quibus in unam personam incomprehensibili mediatoris dispensatione conjunctis, servavit singulis propria, sed conjunxit propriis aliena: servavit propria, dum non amisit immensitatem deitatis, et infirmitatem non respuit carnis: conjunxit propriis aliena, dum idem atque insepproprio carnis gustavit vita mortem, proprio deitatis perpetuam reddidit carnem. Non ergo recte dicitur, In Filio Pater est passus: quoniam in carne quae ei non est cum Patre communis, passus est Filius. Itaque glorificata est caro majestate, dum majestas humiliata docetur in carne. Sed utrumque, non de duobus christis, sicut putas, sed de uno
Abbreviated transcription (Latin):
pore totus etiam in inferno. totus in ce¬
lo. Illic patiens inuiriam carnis. hic non
telinquens głam deitatis. Erat apud in¬
feros resurrectio mortuorum. erat suꝑ
celos uita iuuentium. Uere mortuus. ue¬
re uiuus. in quo ⁊mortem susceptio morta¬
litatis excepit. et uitam diuinitas serua¬
ta non ꝑdidit. Quociens cũq gͦ hec que
a xp̃o humiliter sunt tolerata conside¬
ras: ipsum auctorem uoluntarie passi¬
onis agnosce. Ita fiet ut dum humilita ᷤ
dem opere cum patitur in firmus cum
facit omnipotens doceatur. Sedne ad¬
huc in morte filii dei aliquam insensibi¬
litatem nos credatis accipere: importunũ
non est que de morte sensa sint uestiga¬
re. Inqua sine lubio destituit. corpus
uita nr̃a non perit. dum discedens ani¬
ma non ium sciam ꝑdit. sed quod u¬
iuificauerat hoc dimittit. ⁊ quantum
in se ẽ. alterius mortem facit ipsa non
recipit. facit in quam: non iuuifican¬
do quod deserit. non amittendo quod ui¬

Expanded text:
pore totus etiam in inferno, totus in coepore totus etiam in inferno, totus in coelo. Illic patiens injuriam carnis, hic non relinquens gloriam deitatis. Erat apud inferos resurrectio mortuorum, erat super coelos vita viventium. Vere mortuus, vere vivus; in quo et mortem susceptio mortalitatis excepit, et vitam divinitas servata non perdidit. Quotiescumque ergo haec quae a Christo humiliter sunt tolerata, consideras, ipsum auctorem voluntariae passionis agnoscas. Ita fiet, ut dum humilitas dem opere, cum patitufacit, omnipotens doceatur. Sed ne adhuc in morte Filii Dei aliquam insensibilitatem nos credatis accipere, importunum non est quae de morte sensa sint vestigare: in qua sine dubio destituit corpus vita nostra, non perit; dum discedens anima non vim suam perdit, sed quod vivificaverat hoc dimittit: et quantum in se est, alterius mortem facit ipsa, non recipit. Facit, inquam, non vivificando quod deserit: non amittendo quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
forma dei inqua inuisibilis mansit confite¬
aris unmensum:. hic d̾s nr̃ non estimabit᷑
alius ad eum. Quis alius nisi antixp̃c:
quem uerum xp̃m uera fides non estimat
sed eum pro uero xp̃o execrabilis ideorum
error expectat : Si oras ⁊ petis ut olicis di¬
cipłs eẽ diuinarum scripturarũ. ad rẽ
ꝑtinentia testimonia diuina considera:
noli ꝑmulta que te nichil adiuiuant euaga.¬
ri. Elige prudenter tacere. quam inanit̃ loqui
quando non inuenis quid respondeas mani¬
festissime ueritati. Tunere te ostendis ne te
nudem discipulis tuis. Utinam tu xp̃o sic
induaris ut discipłos tuos magis ipsius
uelis discipłos ẽẽ quam tuos. Nam me non
penitet quantum dñs donat operam dare.
ut ⁊ tu et discipłi tui sub uno magistro sitis
condiscipłi mei. Tractu autẽ meo cui post tan¬
tum tempus ad huc te resporisurum eẽ pro¬
mittis. si ita responsurus es. ut modo respon¬
disti. uel int̾rogationib uel prosecutionib

Expanded text:
forma Dei in qua invisibilis mansit, confiteforma Dei in qua invisibilis mansit, confitearis immensum? Hic Deus noster, non aestimabitur alius ad eum. Quis alius, nisi Antichristus, quem verum Christum fides vera non aestimat, sed eum pro vero Christo exsecrabilis Judaeorum error exspectat? 14. Si oras, et petis, ut dicis, discipulus esse divinarum Scripturarum, ad rem pertinentia testimonia divina considera. per multa quae te nihil adjuvant, evagari: elige prudenter tacere quam inaniter loqui, quando non invenis quid respondeas manifestissimae veritati. Timere te ostendis, ne te nudem discipulis tuis. Utinam tu Christo sic induaris, ut discipulos tuos magis ipsius velis discipulos esse quam tuos. Nam me non poenitet, quantum Dominus donat, operam dare ut tu et discipuli tui sub uno magistro sitis condiscipuli mei. Tractatui autem meo, cui post tantum tempus adhuc te responsurum esse promittis, si ita responsurus es, ut modo respondisti vel interrogationibus, vel prosecutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. magnus ẽ ⁊ non habit finem.
excelsus ⁊ immensus. De ipso quippe paulo post
dicitur. Hic deus noster non estimabitur alius ad
eum. Inuenit omnem uiamiu
discipline. ⁊ cledit eam iacob puero suo: et
isrł cdilecto suo. Post hec super terram uisus
est: ⁊ cum hominib conu̾̃satus est. Quis ẽ
iste. responde. Quis ẽ inquam magnus et
non habens finem. excelsus ⁊ immensus qͥ
estus. quas patiaris angustias. Times di¬
cere pater ẽ. ubi audis super t̾ram uisusẽ.
et inter homines conu̾satus ẽ. Tu enim pa¬
trem ꝑsubstantiam suam reuera inuisibi¬
lem. nec ꝑ subiectam creaturam us esse ab
hominib uisum. Tumes dicere filius est
ubi audis non habet finem excelsus ⁊ inñ¬
sum. Tunes dicere spiritꝰ sc̃s est. ubi audis
Quid es acturus quid responsurus homo
qui non uis ẽẽ catholicus. ut xp̃m sic acci¬
pias in forma serui suꝑterram iusum et
inter homines conu̾satum. ut tamen in

Expanded text:
scriptum est: Magnus est, et non habet finem; scriptum est: Magnus est, et non habet finem; excelsus et immensus. De ipso quippe paulo post dicitur: Hic Deus noster, non aestimabitur alius ad eum; hic invenit omnem viam disciplinae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo: post haec super terram visus est, et inter homines conversatus est ? Quis est iste, responde? Quis est, inquam, Magnus, et non habens finem; excelsus et immensus; qestus, quas patiaris angustias. Times dicere, Pater est; ubi audis, super terram visus est, et inter homines conversatus est. Tu enim Patrem per suam substantiam revera invisibilem, nec per subjectam creaturam vis esse ab hominibus visum. Times dicere, Filius est; ubi audis, non habet finem, excelsus et immensum. Times dicere, Spiritus sanctus est; ubi audis,Quid es acturus, quid responsurus, homo qui non vis esse catholicus, ut Christum sic accipias in forma servi super terram visum, et inter homines conversatum, ut tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
de iam satis ẽ disputatum. adclidisti. unꝰ
etiam incapabilis atq immensus: Inca¬
pabilem quidem non legimus deum. sur
sane dicas incapabilem nescio. Si enim
capi non potest quomodo non solum filiꝰ
uerum etiã pater ueniunt ad hominẽ
sicut dicit ipse filius.⁊ mansiorram faci
unt apũd eum: Puto quõd capiat eos. apidquẽ
faciunt mansionem. Anforte dicis non exto¬
to sed ex parte capuintur. Dic quod uis. Reˢ¬
pondeturꝰ enim tibi. Non sunt gͦ incapa¬
biles: qui sunt uel ex parte capabiles¬
.An ideo tibi non
suffecit incapabilem dicere. sed ad didisti et
unmensum ut exponeres quantum incapa¬
bilem dixeris. idest quia totius non ẽcapax
humana natura. inmensus ẽ enim: Ue¬
rum hoc ⁊ de filio dici potest. Neq enim sic qͥs
quam capit unigenitum u̾bum. ut eius ca¬
pacem se omnimodo audeat profiteri. Pror¬
sus etiam ipsum non ẽẽ dubitamus unm̃¬
sum. Nam quero abste de quo accipias quod

Expanded text:
unde jam satis est disputatum; addidisti, Unus unde jam satis est disputatum; addidisti, Unus etiam incapabilis atque immensus? Incapabilem quidem non legimus Deum. Cur sane dicas incapabilem, nescio. Si enim capi non potest, quomodo non solum Filius, verum etiam Pater veniunt ad hominem, sicut dicit ipse Filius, et mansionem apud eum faciunt ? Puto quod capiat eos apud quem faciunt mansionem. An forte dicis, Non ex toto, sed ex parte capiuntur? Dic quod vis: respondetur enim tibi, Non sunt ergo incapabiles, qui sunt vel ex parte capabiles. An ideo tibi non sufficit incapabilem dicere, sed addidisti, et immensum, ut exponeres quatenus incapabilem dixeris? id est, quia totius capax non est humana natura; immensus est enim? Verum hoc et de Filio dici potest. Neque enim quisquam sic capit unigenitum Verbum, ut ejus capacem se omni modo audeat profiteri. Prorsus etiam ipsum non esse dubitamus immensum. Nam quaero abs te, de quo accipias quod
Abbreviated transcription (Latin):
S dixi. Quando se patrib diuinitas os¬
tendebat. ꝑ subiectam creaturam seuisi¬
bilem demonstrabat. Nam ꝑ ipsam suam
naturam usꝙ ad eo inuisibilis ẽ. ut ipse
moyses ei cum quo facie ad faciem loquela¬
tur. diceret. Si inueni grãm ante te. os¬
tende michi temet ipsum manifeste. Ec̃¬
ce quod dixi. Relege. et inuenies me ue¬
tum dicere: te autem intelligere nolius¬
se uel non potuisse quod clixi. Audi gͦ id¬
ipsum me aliquanto planius disserente.
Ego diuinitatem patris ⁊ filii ⁊ sp̃s scĩ in
sua natura atꝙ substancia mortalibus
oculis inuisibilem dico. eam uero se in formas iisi¬
biles uertere. absit ut dicam quia et immnutabi¬
lem dico. Restat ergo ut aspectibis htimanis. quã¬
do se ostendit ut uoluit per subiectam intelligatur
hoc fecisse creaturam que potest oculis apparere mor¬
talib. Qͥd ẽ autẽ qͦd cũ de patre dixisse unꝰ ẽ ĩ uisibił iti

Expanded text:
sed dixi, quando se patribus divinitas ossed dixi, quando se patribus divinitas ostendebat, per subjectam creaturam se visibilem demonstrabat. Nam per ipsam suam naturam usque adeo invisibilis est, ut ipse Moyses ei cum quo facie ad faciem loquebatur diceret: Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste . Ecce quod dixi: relege, et invenies me verum dicere; te autem non intelligere voluisse, vel non potuisse, quod dixi. Audi ergo idipsum me aliquanto planius disserentem. Ego divinitatem Patris et Filii et Spiritus sancti in sua natura atque substantia mortalibus oculis invisibilem dico. Eam vero se in formas visibiles vertere, absit ut dicam, quia et immutabilem dico. Restat ergo ut aspectibus humanis quando se ostendit ut voluit, per subjectam intelligatur hoc fecisse creaturam, quae potest oculis apparere mortalibus. 13. Quid est autem quod cum de Patre dixisses, Unus est invisibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
patrem ullo modo. uel ꝑ subiectam crea¬
turam uisib apparuisse mortali
S quod libet horum eligas: ad utrũq
respondeo. Si pater erat: Apparuit et
pater hominib. Si filius erat: non
mutatur ⁊ filius. Ibi enim cum que¬
sisset moyses quis eẽt. quis eum mit¬
teret: ille respondit. Ego sum qui sũ.
deum ẽẽ abraham et ysaac et iacob. si non
ipse de rubo sed filius loquebaturꝰ. Si aut̃
pater. confitere etiam patrem deum homi.¬
nib uisum. Si uͦ uterq ẽ deus abrahã
ambigis utrunq unum deum:. Iacob qͥp¬
pe ipse ẽ iscł. cuius filiis dicitur. Audi
iunitatem non ꝑ substanciam suam in
qua inuisibilis ⁊ immutabilis ẽ. sed ꝑ
creaturam sibi sublectam mortaliũ oculiᷤ
apparuisse cum uoluit. Non itaq sicut
accipere uel accipi mea uerba uoliusti.
egõ diuinitatem sic patrib ostendisse se
dyxi. tanquam eam uoluerim credi uisibi¬
bem. quam prius uiuisibilem dixeram ẽẽ.

Expanded text:
Patrem ullo modo, vel per subjectam creaPatrem ullo modo, vel per subjectam creaturam, visibus apparuisse mortalium. Sed quodlibet horum eligas, ad utrumque respondeo. Si Pater erat, apparuit et Pater hominibus: si Filius erat, non mutatur et Filius. Ibi enim cum quaesisset Moyses, quis esset qui eum mitteret; ille respondit: Ego sum qui sum. Deum esse Abraham, et Isaac, et Jacob; si non ipse de rubo, sed Filius loquebatur. Si autem Pater, confitere etiam Patrem Deum hominibus visum. Si vero uterque est Deus Abraham, ambigis utrumque unum Deum? Jacob quippe ipse est Israel, cujus filiis dicitur: Audi,vinitatem non per substantiam suam, in qua invisibilis et immutabilis est, sed per creaturam sibi subjectam mortalium oculis apparuisse cum voluit. Non itaque sicut accipere vel accipi mea verba voluisti, ego divinitatem sic patribus ostendisse se dixi, tanquam eam voluerim credi visibilem, quam prius invisibilem dixeram esse:
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura destatur. Quis uͦ non intelli¬
gat. ubi dicitur celi mutabuntur. tu
autẽ idemipse es. nichilclici aliud. nisi
tu non mutaris: Ac ꝑ hoc etiam deo
filio conuenic dicere. ego sum qui sum
⁊ non sum mutatus. uel ego enim dñs
⁊ non mutor. Quod tu ideo soli pami
assignasti. ut in sua substancia crecdere¬
turꝰ ẽẽ mutabilis filius. tanquam
ita susceperit hominem ut in homi¬
nem uerteretur. Hanc tantam blas¬
phemiam non emiendabis nisi creclide¬
ris in assumptione hominis accessisse
filio quod nonerat. non autem recessis¬
se uel defecisse quod erat. Deinde quero
quis apparuerit moysi in igne. quando
bubus inflaminabatur. et non urebat᷑.
Quanquam et illic angłm appariusse
scriptura declarat dicens. Appariut aut̃
illi angłs domini inflamina ignis de ru¬
bo. In angło autem dm̃ fuisse quis du¬
bitet. S quis ds erat: Utrum pat̾. an
filius: dicturus es filius. Non iis tam̃

Expanded text:
Scriptura testatur . Quis vero non intelliScriptura testatur . Quis vero non intelligat, ubi dicitur, Coeli mutabuntur; tu autem idem ipse es; nihil dici aliud, nisi, Tu non mutaris? Ac per hoc etiam Deo Filio convenit dicere, Ego sum qui sum, et non sum mutatus; vel, Ego enim Dominus, et non mutor. Quod tu ideo soli Patri assignasti, ut in sua substantia crederetur esse mutabilis Filius; tanquam ita susceperit hominem, ut in hominem verteretur. Hanc tantam blasphemiam non emendabis, nisi credideris, in assumptione hominis accessisse Filio quod non erat, non autem recessisse vel defecisse quod erat. 11. Deinde quaero, quis apparuerit Moysi in igne quando rubus inflammabatur, et non urebatur. Quanquam et illic angelum apparuisse Scriptura ipsa declarat, dicens: Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo. In angelo autem Deum fuisse, quis dubitet? Sed quis Deus erat? utrum Pater, an Filius? Dicturus es, Filius: non vis enim
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptũ esse clixisti egosum qui
sum. et non sum mutatus. quasi uel¬
filius uel sp̃s sc̃s sit mutatus. quanido
uisibiliter apparuit uel ille quod cons¬
tat natus ex femina. uel iste inspecie co¬
lumbe aut in igneis linguis. sehuma
nis aspectib monstrans. unde iam respondi
tibi in eo sermone. ubi ostendi. non te refel¬
lisse que dixi. Nunc uͦ ut intelligas quo¬
modo cdixerit deus. ego sum qui sum. et
non sum mutatus. uel quod scriptum
magis inuenitur. ego enim dominus
et non mutor. qm̃ non solus paterꝰ. s ds̃
unus hoc dixit. quod est ipsa trinitas
psalmum attende ubi legitur. Tu in
principio domine t̾ram fundasti. et oꝑa
manuum tuarum sunt celi. Ipsi peri¬
bunt tu autem ꝑmanebis: ⁊ om̃s sicut
uestimentum ueterascent. & uelut te¬
gunentum mutabis eos tmutabun¬
tur:. Tu autem idem ipse es ⁊ anm tui
non deficient. Hoc autem ad filium dĩ
dictum ẽẽ in epła que est ad hebreos sca

Expanded text:
quod scriptum esse dixisti, Ego sum qui quod scriptum esse dixisti, Ego sum qui sum, et non sum mutatus; quasi Filius vel Spiritus sanctus sit mutatus quando visibiliter apparuit, vel ille quod constat natus ex femina, vel iste in specie columbae aut igneis linguis se nis aspectibus monstrans. Unde jam respondi tibi in eo sermone, ubi ostendi non te refellisse quae dixi. Nunc vero ut intelligas quomodo dixerit Deus, Ego sum qui sum, et non sum mutatus, vel quod scriptum magis invenitur, Ego enim Dominus, et non mutor ; quoniam non solus Pater, sed Deus unus hoc dixit, quod est ipsa Trinitas; Psalmum attende ubi legitur: Tu in principio, Domine, terram fundasti, et opera manuum tuarum sunt coeli: ipsi peribunt; tu autem permanebis: et omnes sicut vestimentum veterascent, et velut tegumentum mutabis eos, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Hoc autem ad Filium Dei dictum esse in Epistola quae est ad Hebraeos sancta
Abbreviated transcription (Latin):
sensib magis significatus quam demons¬
tratus ẽ. Non itaq uisus est. sicut est.
hoc quippe in futura uita promittitur
scĩs. Unde dicit apłs iohannes. Dilec¬
tissimi. nunc filii clei sumus: ⁊ non¬
dum apparuit quiderimus. Scimus
autem quia cum apparuerit similes
ei erimus: qũ uidebimus eum sicutiẽ.
uiderunt gͦ et in hoc scło. apłi dñm. ui
Iderunt sed non sicut ẽ. Deniꝙ moyses
eum sibi cupiebat ostendi: quamuis cũ
eo facie ad faciem scͥptura utdice loque¬
retur. Quod cum in mea superiꝰ prose¬
cutione dixissem: quasi non audires p̃¬
teristi. cum tibi eius dem mee ꝓsecutio¬
nis recitari ex tabulis umu̾sa uolu¬
issem. Non autem discernens quid
sit uideri deum ꝑsubstantiam suam.
et quid sit uideri deum ꝑsubiectã crea¬
turam. in tantam blasphenniam clecidisti
ut unigenitum dei filium ꝑ hoc ipsum
quod dẽ est mutabilem cliceres. quando¬
quidem soli patri putasti ẽẽ tribuendũ

Expanded text:
sensibus, magis significatus quam demonssensibus, magis significatus quam demonstratus est. Non itaque visus est sicut est: hoc quippe in futura vita promittitur sanctis. Unde dicit apostolus Joannes: Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Viderunt ergo et in hoc saeculo Apostoliiderunt, sed non sicut est. Denique Moyses eum sibi cupiebat ostendi, quamvis cum eo facie ad faciem Scriptura indice loqueretur . Quod cum in mea superius prosecutione dixissem, quasi non audieris praeteristi, cum tibi ejusdem meae prosecutionis recitari ex tabulis universa voluissem. Non autem discernens quid sit videri Deum per substantiam suam, et quid sit videri Deum per subjectam creaturam, in tantam blasphemiam decidisti, ut unigenitum Dei Filium per hoc ipsum quod Deus est mutabilem diceres: quandoquidem soli Patri putasti esse tribuendum
Abbreviated transcription (Latin):
terium sacri sanguinis impleretur.
Sigͦ putas pro pietate non figura
xpm̃ fuisse angłm. qui luctatus ẽ cũ
iacobi potes dicere ꝓprietate non figu¬
ra xp̃m fuisse arietem. quem patriar.¬
cba immolauit abraham. Potes postre.¬
mo dicere proprietate non figura xpm̃
fuisse petram que percussa ligno siti¬
enti popło potum largissime fudit. Sic
enum dicit apłs. Bibebant enim de spĩta¬
li sequenti petra. Petra autem erat xp̃c
fĩgure iste non res ipse fuerunt. quib
figuris precedentib res significaban¬
turꝰ ẽẽ uenture. Que figure ꝑsubietã
deo creaturam et maxime ꝑ angłorum
ministerium mortalium exbibebantur
aspectib dei quidem agente potentia
secl tamen latente natura siue patris
siue filii. siue spiritus scĩ. Frustra iraq
asseris filium dei. uisum ab hominib¬
fuisse. patrem autẽ non fuisse uisum
cum per subiectam sibi creaturam et
paterꝰ uideri potuerit. et filius ⁊ sp̃s sc̃s:

Expanded text:
terium sacri sanguinis impleretur. terium sacri sanguinis impleretur. Si ergo putas proprietate, non figura, Christum fuisse angelum, qui luctatus est cum Jacob; potes dicere proprietate, non figura, Christum fuisse arietem, quem patriarcha immolavit Abraham: potes postremo dicere proprietate, non figura, Christum fuisse petram, quae percussa ligno, sitienti populo potum largissimum fudit . Sic enim dicit Apostolus: Bibebant enim de spirituali sequente petra; petra autem erat Christus . Figurae istae non res ipsae fuerunt, quibus figuris praecedentibus res significabantur esse venturae: quae figurae per subjectam Deo creaturam, et maxime per Angelorum ministerium, mortalium exhibebantur aspectibus, Dei quidem agente potentia, sed tamen latente natura, sive Patris, sive Filii, sive Spiritus sancti. 10. Frustra itaque asseris Filium Dei visum fuisse ab hominibus, Patrem autem non fuisse visum: cum per subjectam sibi creaturam et Pater videri potuerit, et Filius, et Spiritus