comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
holus manducet: quia illocem
pore multi iam infirmi infide. et
scientes scđm sententiam domini
non maculare ea quȩ inos intrant:
s quȩ ereunt. indifferenter sumebat᷑
cybos. salua conscientia. Quidam
uero infirmioies abstinebant a car¬
nib et auino: ne uel nescientes
inciderent in ea quȩ idolis sacrifi¬
cabantur. Omnis enim cunc in¬
molaticia caro in macello uende¬
batur: et deprimitus uini uba¬
bant gentes simulachris suis:
et quedam in ipsis corcularib
sacrificia faciebant. Iubet ergo
apłs et his qui salua conscientia
calib alimentis utebantur non
sꝑnere infirmitatem illorum. qͥ
se atalib cibis et potu abstine¬
bant: et illis infirmis. ne eos qui
carnib non abstinebant. et ui¬
num bibebant canquam pollui
iudicarent. Ad hoc ualet quod
consequenter dicit. qui mandu¬
cat. non manducantem ᷑ uidi¬
ducat. manducantem non ui¬
dicet. Firmi enim in firmiores
contumaciter contempnebat᷑:
dices asientim seruum: ad hoc dic̃

Expanded text:
olus manducet. Quia illo jam olus manducet. Quia illo jam tempore multi jam firmi in fide, et scientes secundum sententiam Domini, non commaculare ea quae in eos intrant, sed quae exeunt , indifferenter sumebant cibos salva conscientia: quidam vero infirmiores abstinebant a carnibus et a vino, ne vel nescientes inciderent in ea quae idolis sacrificabantur. Omnis enim tunc immolatitia caro in macello vendebatur, et de primitiis vini libabant Gentes simulacris suis, et quaedam in ipsis torcularibus sacrificia faciebant. Jubet ergo Apostolus et his qui salva conscientia talibus alimentis utebantur, non spernere infirmitatem illorum qui se a talibus cibis et potu abstinebant: et illis infirmis, ne eos qui carnibus non abstinebant, et vinum bibebant, tanquam pollui judicarent. Ad hoc valet quod consequenter dicit, Qui manducat, non manducantem ducat, manducantem non judicet. Firmi enim infirmiores contumaciter contemnebant, edices alienum servum? ad hoc dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
spectat quod diccum ẽ. ecce nunc
tp̃s acceptabile ecce nc̃ dies salutis.
Tempꝰ enĩ eũgłii significatur. &. illa
oportunitas. saluos faciendi creden
carnis prouidentiam ne ꝑfeceritis
in concupiscentiis: ostendit non eẽ
culpandam carnis prouidentiam
quando ea ꝓuidentur. quȩ ad ne¬
cessitatem salutis corporalis ualent:
Si autem ad suꝑfluas delect̾ationes
atq luxurias ut quisq in his gau¬
deat que carnem sapiunt. recte
reprehenditur. quia prouidentiã
carnis concupiscentiis facit: qm̃
qui seminat in carne sua de car¬
ne metet corruptionem: idẽ qui
tem in fide recipite. non indui¬
dicationib cogitationum. hoc di¬
cit ut eum qui infirmus infide
ẽ recipiamus et nr̃a firmitate in¬
firmitatem eius sustin eamus.
neq diuidicemus cogitationes
eius. idẽ quasi ferre audea mus
sententiam de corde alieno quod
non uidemus. Ideo sequitur et
dicit alius quidem credit mandu¬
care omĩa. qui autem infirmus ẽ

Expanded text:
spectat, quod dictum est: Ecce nunc spectat, quod dictum est: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Tempus enim Evangelii significatur, et illa opportunitas salvos faciendi credentcarnis providentiam ne feceritis in concupiscentiis, ostendit non esse culpandam carnis providentiam, quando ea providentur quae ad necessitatem salutis corporalis valent. Si autem ad superfluas delectationes atque luxurias, ut quisque in his gaudeat quae carne cupit, recte reprehenditur, quia providentiam carnis in concupiscentiis facit. Quoniam qui seminat in carne sua, de carne metet corruptionem , id est, tem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum, hoc dicit, ut eum qui infirmus in fide est, recipiamus, et nostra firmitate infirmitatem ejus sustineamus, neque dijudicemus cogitationes ejus, id est, quasi ferre audeamus sententiam de alieno corde, quod non videmus. Ideo sequitur, et dicit, Alius quidem credit manducare omnia: qui autem infirmus est,
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiam. idẽ non solum ad
iram euacuandam. qđ potest
etiam sunulate fieri. s ut intua
conscientia certus sis. illius dilec¬
tione te facere cui subditus fu¬
eris. uissu domini tui. qui om̃s
uult saluos fieri: et inagnitionem
ueritatis uenire. Et hoc enim
cum diceret apłs de ipsis potesta¬
tib agebat. Hoc est quod seruis
alio loco suadet. non adoculum
seruientes quasi hominib pla-¬
centes: ut id ipsum quod sub¬
duntur dominis suis. non eoso¬
derint. aut fallatius ꝓmereri
impleuit: ostendit consũmati¬
onem legis indilectione positã
id ẽ incaritate. Unde et domi¬
nus in illis duob preceptis to¬
tam legem pendere dicit. et õsa
mi. Unde et ipse qui legem ue¬
nit implere. dilectionem dona-
timor implere non poterat: cari¬
tas pꝰmodum impleret. Inde ẽ
et illud eiusdem apłi Plenctu¬
do autem legis caritas. de corde¬
scientes cempus quia hora ẽ iam
nos de sonino surgere: illuc

Expanded text:
conscientiam: id est, non solum ad conscientiam: id est, non solum ad iram evadendam, quod potest etiam simulate fieri; sed ut in tua conscientia certus sis, illius dilectione te facere, cui subditus fueris jussu Domini tui, qui omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Et hoc enim cum diceret Apostolus, de ipsis potestatibus agebat. Hoc est quod servis alio loco suadet, Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes : ut idipsum quod subduntur dominis suis, non eos oderint, aut fallaciis promereri implevit, ostendit consummationem Legis in dilectione positam, id est, in charitate. Inde et Dominus in illis duobus praeceptis totam Legem pendere dicit, et omnesmi Unde et ipse qui Legem venit implere, dilectionem donavitimor implere non poterat, charitas postmodum impleret. Inde est et illud ejusdem apostoli, Plenitudo autem Legis charitas: escientes tempus quia hora est jam nos de somno surgere. Illuc
Abbreviated transcription (Latin):
istis potestatib. s etiam penis affec¬
ti et necati sunt: Tonsideranda
fac et laudabit te potestas. s ait.
bonum fac et habebis laudem ex
illa. Siue enim probet factum tu¬
um bonum. siue ꝑsequatur: lau¬
dem habeb̃ ex illa. uel cum eam
in obsequium dĩ lucratus fueris.
uel cum eiꝰ ꝑsecutione coronam
merueris. hoc etiam in consequen¬
tib intelligitur cum dicit. di
enim minister ẽ tibi in bonum:
hoc ualet ut intelligamus quia
necesse ẽ propt̾ hanc uitam sub¬
ditos nos eẽ oportere. non resisten¬
ces siquid illi auferre uoluerint.
in quo sibi potestas data ẽ tempo¬
ralib rebus. Que quoniam tran¬
seunt. ideo et ista subiectio non
inbonis quasi ꝑ mansuris. s in
necessariis huic tempori consti¬
tuenda ẽ. Camen qm̃ dixit neces¬
sitate subditi estote: nequis non
integro animo et pura dilectio¬
ne. subditus fieret. huiusmodi¬
potestatibus. addidit dicens. non
solum propter lam: s etiam ꝓpt̃

Expanded text:
istis potestatibus, sed etiam poenis affecistis potestatibus, sed etiam poenis affecti et necati sunt? Consideranda Bonum fac, et laudabit te potestas; sed ait, Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Sive enim probet factum tuum bonum, sive persequatur, laudem habebis ex illa; vel cum eam in obsequium Dei lucratus fueris, vel cum ejus persecutione coronam merueris. Hoc etiam in consequentibus intelligitur, cum dicit, Dei enim minister est tibi in bonum, hoc valet, ut intelligamus quia necesse est propter hanc vitam subditos nos esse oportere, non resistentes si quid illi auferre voluerint, in quod sibi potestas data est, de temporalibus rebus; quae quoniam transeunt, ideo et ista subjectio non in bonis quasi permansuris, sed in necessariis huic tempori constituenda est. Tamen quoniam dixit, Necessitati subditi estote; ne quis non integro animo et pura dilectione subditus fieret hujusmodipotestatibus, addidit, dicens. Non solum propter iram, sed etiam propter
Abbreviated transcription (Latin):
non sibi eẽ uectigal reddendum.
aut tributum. aut non eẽ hono¬
rem exhibendum debitum eis
qui hec curant potestatibus: in
magno errore uersantur. Item
siquis sic se putat eẽ subdendũ.
ut etiam in sua fide habere po¬
testatem arbitretur. eum qui tem¬
temporalib ad ministrandis
aliqua sublimitate precellit: in
maiorem errorem labitur. S
modus iste seruandus ẽ quem
dominus ipse p̾scibut. ut redda¬
mus cesari quȩ sunt cesaris. et
deo quȩ dĩ sunt. Quam quam enĩ
ad illud regnum uocemur. uͥ
nulla erit potestas huiꝰ mundir
in hoc camen itinere dum agimꝰ
donec ꝑueniamus ad illud scłm
ubi fit euacuatio omĩs principa¬
tus et potestatis. conditionem
nr̃am pro illo rerum humanarũ
ordine toleremus. nichil simulate
facientes. et in eo ipso non tam ho¬
mouere aliquos. cum cogitauerint
ab istis potestatib ꝑsecutionem
sepe passos fuisse. xp̃ianos. Nũqͥo
ergo non faciebant bonum qr
non solum non sunt laudati ab

Expanded text:
non sibi esse vectigal reddendum, non sibi esse vectigal reddendum, aut tributum, aut non esse exhibendum honorem debitum eis quae haec curant potestatibus; in magno errore versatur. Item si quis sic se putat esse subdendum, ut etiam in suam fidem habere potestatem arbitretur eum qui temporalibus administrandis aliqua sublimitate praecellit; in majorem errorem labitur. Sed modus iste servandus est, quem Dominus ipse praescribit, ut reddamus Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Quanquam enim ad illud regnum vocemur ubi nulla erit potestas hujusmodi, in hoc tamen itinere dum agimus, donec perveniamus ad illud saeculum ubi fit evacuatio omnis principatus et potestatis, conditionem nostram pro ipso rerum humanarum ordine toleremus, nihil simulate facientes, et in eo ipso non tam homovere aliquos, cum cogitaverint ab istis potestatibus persecutionem saepe passos fuisse Christianos. Numquid ergo non faciebant bonum, quia non solum non sunt laudati ab
Abbreviated transcription (Latin):
anima potestatib sublimiorib sub¬
dita sit. non ẽ enim potestas nisi a
deo. rectissime iam monet nequis
exeo quo a domino suo inlib̃tatẽ
uocatus. ẽ. factusq xp̾ianus. extoi¬
latur insuꝑbiam: et non arbicret᷑
in huiꝰ uitȩ itinere seruandum
eẽ ordinem suum. eͣt potestatib
sublimiorib quibus ꝓtempore re¬
rum temporalium gub̃natio tra¬
dita ẽ. putet se non eẽ subitiendũ.
Cũ enim constemus ex anima et
corpore: et quam dui in hac uita
cemporali sumus. etiam rebus tem¬
poralib ad subsidium degende
eius uitȩ utamur: oportet nos ex
ea parte que adhanc uitam ꝑti¬
net subditos eẽ potestatib. idẽ
hominib res humanas cum aliqͦ
honore ad ministrantib. ex illa
uero parte qua credimus deo et
in regnum eius uocamur: non nos
oportet eẽ subditos euiquam ho¬
mini id ipsum in nob̾ eu̾tere cu¬
pienti. quod ds ad uitam ȩternam
donare dignatus ẽ. Si quis ergo
putat quoniam xp̾ianus est.

Expanded text:
anima potestatibus sublimioribus subanima potestatibus sublimioribus subdita sit: non est enim potestas nisi a Deo, rectissime jam monet, ne quis ex eo quod a Domino suo in libertatem vocatus est, factusque christianus, extollatur in superbiam, et non arbitretur in hujus vitae itinere servandum esse ordinem suum, et potestatibus sublimioribus, quibus pro tempore rerum temporalium gubernatio tradita est, putet non se esse subdendum. Cum enim constemus ex anima et corpore, et quamdiu in hac vita temporali sumus, etiam rebus temporalibus ad subsidium degendae hujus vitae utamur; oportet nos ex ea parte, quae ad hanc vitam pertinet, subditos esse potestatibus, id est, hominibus res humanas cum aliquo honore administrantibus. Ex illa vero parte qua credimus Deo, et in regnum ejus vocamur, non nos oportet esse subditos cuiquam homini, idipsum in nobis evertere cupienti, quod Deus ad vitam aeternam donare dignatus est. Si quis ergo putat quoniam christianus est,
Abbreviated transcription (Latin):
illum. si sitit potum da illi. hoc enĩ
faciens carbones ignis congeres suꝑ
caput eius: multis uidi potest re¬
pugnare. illi sententiȩ: qua dñs
precepit ut diligamus inimicos
nrõs. et oremus pro his qui nos ꝑse¬
cuntur: uel huic etiam qua idẽ
maledicere. Et iterum. Nulli ma¬
lum ꝓ malo reddentes. Quomͦ
enim quisq diligit eum cui ꝓpt̾a
cẏbum et potum dat. ut carbones
ignis congerat suꝑ caput eius:
si carbones ignis hoc loco aliqͣm
grauẽ penam significant.: qua¬
propter intelligendum ẽ ad hoc
dictum eẽ. ut eum qui nos leserit:
ꝓuocemus ad penitentiam facti sui
cum ei nos bene facimus. Isti enim
carbones ignis ad exus tionem
id ẽ contribulationem spũs ualent.
qui ẽ quasi caput animȩ
inqua excitur omĩs malitia. cum
homo in melius ꝑͣ penitentiam cõ¬
mutatur: ut sunt illi carbones ig¬
nis de quibus dicitur in psalmis.
Quid detur tibi. aut quid appona¬
tur tibi ad linguam dolosam: Sa¬
gite potentis accuce: cum carboni

Expanded text:
illum; si sitit, potum da illi: hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus, multis videri potest repugnare illi sententiae qua Dominus praecepit ut diligamus inimicos nostros, et oremus pro iis qui nos persequuntur : vel huic etiam quam idemet nolite maledicere; et iterum, Nulli malum pro malo reddentes. Quomodo enim quisque diligit eum cui propterea cibum et potum dat, ut carbones ignis congerat super caput ejus, si carbones ignis hoc loco aliquam gravem poenam significant? Quapropter intelligendum est ad hoc dictum esse, ut eum qui nos laeserit provocemus ad poenitentiam facti sui, cum ei nos benefacimus. Isti enim carbones ignis ad exustionem, id est contribulationem spiritus valent, qui est quasi caput animae, in qua exuritur omnis malitia, cum homo in melius per poenitentiam commutatur, ut sunt illi carbones, de quibus dicitur in Psalmis: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae cum carboni
Abbreviated transcription (Latin):
in ysaac uocabitur tibi semen:
ut de ipso scilicet populo uide¬
orum illi deputentur in semen
qui domino crediderunt. De hoc
nunquid sic deliquerunt ut ca¬
derent: ãbsit. s illorum delicto
salus gentib non ideo dicit quia
non ceciderunt. s quia casus ip¬
sorum non fuit in anis: quoniã
ad salutem gentium ꝓfecit. Non
ergo ita deliquerunt ut caderẽt.
idẽ cantum mͦ ut caderent. quasi
ad penam suam solum. s ut hoc
ipsum quod ceciderunt. prodes¬
set gentib ad salittem. Peinde
incipit ex hoc loco iudȩorum
populum cõmendare. etiam de
ipso casu infelicitatis. ut non su¬
ꝑbiant gentes: quia etiam casus
udeorum tam p̾tiosus ex titit ꝓ
salute. gentium: s magis debent
cauere gentes ne dum suꝑbunt.
similiter cadant: Quod autem ait.

Expanded text:
in Isaac vocabitur tibi semen: in Isaac vocabitur tibi semen: ut de ipso scilicet populo Judaeorum illi deputentur in semen, qui Domino crediderunt. De hoc Numquid sic deliquerunt ut caderent? Absit. Sed illorum delicto salus Gentibus, non ideo dicit, quia non ceciderunt; sed quia casus ipsorum non fuit inanis, quoniam ad salutem Gentium profecit. Non ergo ita deliquerunt ut caderent, id est, ut tantummodo caderent, quasi ad poenam suam solum; sed ut hoc ipsum quod ceciderunt, prodesset Gentibus ad salutem. Deinde incipit ex hoc loco Judaeorum populum commendare, etiam de ipso casu infidelitatis, ut non superbiant Gentes; quia etiam casus Judaeorum tam pretiosus existit pro salute Gentium: sed magis debent cavere Gentes ne, dum, superbiunt, similiter cadant. LXXI. Ib.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autem dicit scđm testimoni¬
um moysi. ego ademulationem
uos ꝑducamnon gen¬
tem. in gentem insipientem irri¬
tabo uos. dicendo gentem insipi¬
entem: exposuit quid dixerit in
non gentem. quasi quod nec gers
dicenda sit. que insipiens ẽ. De
cuiꝰ camen fide irritandum dic̃
populum uidaicum: quia app̃¬
henderunt quod isti respuerunt.
uł certe in non gentem in gen-¬
tem in sipientem. quia cum ẽẽt
gens in sipiens. omnis populus
idola colens. tamen gentilitatem
credendo deposuit. Unde etiam
eius incircumcisione deputabi¬
tur: Ut hic sit sensus. Ego in e¬
mulationem uos adducam in
eam. que non gens facta ẽ. depo¬
nendo gentilitatem ꝑ fidem xͥ:
cum fuisset gens in sipiens colen
repulit ds̃ plebem suam: ab sit.
nam et ego isrłitar sum. ex semine
abraham tribu beniamin: ad hoc
refertur quod suꝑius dixit. non
potest autem excidere uerbum
dĩ. Non enim om̃s qui sunt iͣsrł.
hr sunt isrłite. neq qui sunt
semen abraham omnes filii. s

Expanded text:
Quod autem dicit, secundum testimonium Moysi, Ego ad aemulationem vos perducam in non gentem; in gentem insipientem irritabo vos; dicendo, gentem insipientem, exposuit quid dixerit, in non gentem: quasi quod nec gens dicenda sit quae insipiens est. De cujus tamen fide irritandum dicit populum Judaicum, quia illi apprehenderunt quod isti respuerunt. Vel certe in non gentem, in gentem insipientem; quia cum esset gens insipiens omnis populus idola colens, tamen gentilitatem credendo deposuit. Unde illud ejus in circumcisione deputabitur ? Ut sit hic sensus: Ego in aemulationem vos adducam in eam quae non gens facta est, deponendo gentilitatem per fidem Christi, cum fuisset gens insipiens colendrepulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, de tribu Benjamin, ad hoc refertur quod superius dixit, Non potest autem excidere verbum Dei. Non enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israelitae; neque quia sunt semen Abraham, omnes filii; sed
Abbreviated transcription (Latin):
gentes deo tanquam acceptabi¬
le sacrificium. cum in xp̃m cre¬
dentes ꝑ euangłium sac̾tifican¬
tͣ. sicut et suꝑiꝰ dicit: obsecro itaq

Expanded text:
gentes Deo, tanquam acceptabile sacrificium, cum in Christo credentes per Evangelium sanctificantur, sicut et superius dicit: Obsecro itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. et uinũ suũ. et oleũ suũ. et alia uł
alim̃ta uł ornam̃ta: quȩ nec ase ip¬
sa nec ab eiꝰ amatorib̾ ei st̃ s ab illo qͥ
eam miserans ubiq uoluit ad quẽ
redeat ad monere. Nũqͥd potest inqͥt
ius baptismi eẽ maior aut potior. quã
confessio. quã passio: ut quis coiam
hominibꝰ xp̃m confiteat᷑. et sangui¬
ne suo baptizet᷑: Et tam̃ inquit neq
hoc baptisma heretico ꝓdest: si quã¬
uis xp̃m confessus extra eccłami fue
uincit᷑: de qua apłs dicit. Et si tra¬
didero corpus meũ ut ardeã: cari¬
tatẽ aut̃ ñ habeam: niebil mͥ ꝓdest.
Qđ siꝓpt̃ hoc qr caritas de ẽ. passio
nichil ꝓdest: nec illis ꝓdest qͦs int̾ꝰ
minuidia et inmaliuolentia sine
caritate uiuere paulus dicit: cỹ pͥ¬

Expanded text:
um et uinum suum et oleum suum et alia uel um et uinum suum et oleum suum et alia uel alimenta uel ornamenta, quae nec a se ipsa nec ab eius amatoribus ei sunt, sed ab illo qui eam miserans ubique uoluit ad quem redeat ammonere. Numquid potest, inquit, uis baptismi esse maior aut potior quam confessio, quam passio, ut quis coram hominibus Christum confiteatur et sanguine suo baptizetur? et tamen, inquit, neque hoc baptisma haeretico prodest, si quamuis Christum confessus extra ecclesiam fuuincitur, de qua apostolus dicit: et si tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest. quodsi propter hoc quia caritas deest passio nihil prodest, nec illis prodest, quos intus in inuidia et maliuolentia sine caritate uiuere Paulus dicit, Cyp
Abbreviated transcription (Latin):
sola falsa opinio: millo aut̃ etiã ip¬
sa diinsiocorrigenda ẽ:s in neutro
ipsori. sacram̃ti ueritas repetenda.
Qđ si quisquã idem sentiat qđ illi.
catholica separatã ubi hoc docet᷑
et discit᷑. s alicuiꝰ scłaris emolum̃ti¬
causa incatholica unitate baptitari.
uoluerit. uł mea baptitatꝰ ꝓpter hoc
inde exire noluerit: ñ solũ separatus
habendus ẽ:uerũ etiã tanto scelera¬
tius. quantomagis errori heresis
et diuisioni unitatis. fallaciã simula¬
tionis adiungit. Quã obrẽ cuĩq
hominis prauitas quanto piculosior
ẽ et tortuosior: tanto in stantiꝰ ce oꝑo¬
sius corrigenda ẽ. Esec ideo tam̃ siqͥd
habet integrũ p̃sertĩ ñ suũ. s deiꝓꝑ
ter eiꝰ prauitatẽ uł nullũ putandũ
ẽ. uł eodem mͦ uituꝑandũ. uł eiꝰ pra¬
uitati tribuendũ: ac ñ illiꝰ largitati.
qui etiã formeanti a se animȩ. et eun¬
ti post amatores suos dedit panẽ su¬

Expanded text:
sola falsa opinio, in illo autem etiam ipsola falsa opinio, in illo autem etiam ipsa divisio corrigenda est; sed in neutro ipsorum Sacramenti veritas repetenda. Quod si quisquam idem sentiat quod illi, catholica separatam ubi hoc docetur et discitur, sed alicujus saecularis emolumcausa in catholica unitate baptizari uoluerit uel in ea baptizatus propter hoc inde exire noluerit, non solum separatus habendus est uerum etiam tanto sceleratius, quanto magis errori haeresis et diuisioni unitatis fallaciam simulationis adiungit. quam ob rem cuiusque hominis prauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius et operosius corrigenda est. nec ideo tamen, si quid habet integrum, praesertim non suum, sed dei, propter eius prauitatem uel nullum putandum est uel eodem modo uituperandum uel eius prauitati tribuendum ac non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem su
Abbreviated transcription (Latin):
foris baptizatur: non eo qđ baptira¬
t᷑. s eo qđ foris ẽ. Est enĩ etiã ipsius
diuisionis nec nullum nec paruũ
malum: Sitam̃ ille qui intꝰ bapti¬
zat᷑. ñ ꝓꝓter aliqđ̃ t̾renum aut tem¬
porale cominodũ intꝰ eẽ uoluit: s
qd unitatẽ ȩccłȩ toto orbe diffusȩ sci¬
smatũ concisionibus p̃tulit. Alioqͥn:
etiam ipse int̾ illos qui foris sunt
deputandus ẽ. Constituamꝰ gͦ du¬
os aliquos istomͦ. Unũ eoꝵ u̾bi gr̃a
id sentire de xp̃o qđ fotinus opina¬
tus ẽ: et in eiꝰ beresi baptizari extra
ecclȩ catbolicȩ cõmunionẽ. Aliũ uero
hoc idem sentire. s in catholica baꝑ¬
titari: existimantẽ ipsam ẽẽ catboli¬
cã fidem. Istũ nondũ dico bereticũ:
nisi manifestata sibi doctͥna catboli¬
cȩ fidei resistere maluerit: et illud
qd tenebat elegerit. Qđ antequã
fiat: manifestũ ẽ illũ qui foris bap¬
tizatus ẽ eẽ peiorem. Itaq in hoc

Expanded text:
foris baptizatur, non eo quod baptizaforis baptizatur, non eo quod baptizatur, sed eo quod foris est. est etiam ipsius diuisionis nec nullum nec paruum malum, si tamen ille qui intus baptizatur non propter aliquod terrenum aut temporale commodum intus esse noluit, sed quod unitatem ecclesiae toto orbe diffusae schismatum concisionibus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foris sunt deputandus est. constituamus ergo duos aliquos isto modo: unum eorum, uerbi gratia, id sentire de Christo quod Fotinus opinatus est et in eius haeresi baptizari extra ecclesiae catholicae unitatem; alium uero hoc idem sentire, sed in catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem: istum nondum haeretnisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit, et illud quod tenebat elegerit; quod antequam fiat, manifestum est illum qui foris baptizatus est esse pejorem. Itaque in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ͦ qd̾ acceꝑat.Ilec q error illiꝰ iprobandus e
ea. in illo. xp̃i exsufflandus ẽ. Iam enim
ex his quos intus contigit de deo fal¬
sa opinantes baptitari. satis elucet
discernendam eẽ sacram̃ti ueritatẽ.
amale credentis errore. Quã uis utrũ¬
q in homine uno ualeat inueniri.
Et ideo cũ etiã foris in errore aliquo
constitutꝰ. uero tam̃ sacram̃to foris
baptitatus ȩccłȩ reddit᷑ unitati: sic̃
falsȩ fidei uera succedit. ñ sic potest
etiam uero baptismo uerus baptis¬
mus succedere: quia ident ipse sibi
succedere ñ potest: qr nec decedere
potest. Ad hoc gͦ heretici ad catbo¬
licam ueniunt: ut qđ eoꝵ malũ ẽ.
corrigatur: ñ qđ dei bonum ẽ repetat᷑.
Dicit aliquis. Nichil ne gͦ int̾ ẽ. siduo¬
inerrore pari atq malicia constitu¬
tisunt. nec uita et corde mutato. a¬
lius eoꝵ foris. alius intus baptizet᷑:
Fateor int̾ eẽ. Ille enm peior ẽ qui etiã

Expanded text:
quod acceperat, nec quia error illius inprobandus equod acceperat, nec quia error illius inprobandus eaptismus exsufflandus est. iam enim ex his quos intus contigit de deo falsa opinantes baptizari satis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri; et ideo, cum etiam foris in errore aliquo constitutus uero tamen sacramento fuerit baptizatus, cum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit, non sic potest etiam uero baptismo uerus baptismus succedere, quia idem ipse sibi succedere non potest, quia nec decedere potest. ad hoc ergo haeretici ad catholicam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis: \'nihilne ergo intein errore pari atque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris, alius intus baptizetur?" fateor interesse. ille enim peior est qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
malis aut̃ homo ñ ꝑcipit quȩ sunt
dicit eos adhuc animales eeͥ. Scd̾m
baptismũ ꝓficientes. et maxime
qui infantes uł pueri baptirati st̃.
quantomagis eoꝵ intellectus serenat᷑
et illuminat᷑. dũ interior homo reno¬
uat᷑ de die indiem. priores suas opi¬
niones quas de d̾o habebant cũ suis
phantasmatibus ludificarent᷑. irrident:
et detes tantes atq confitentes abici¬
unt. Nec tam̃ ideo ñ accepisse baptis¬
mũ existimant᷑: aut talem baptismũ
accepisse dicunt᷑: qualis fuit error
ipsoꝵ. S in eis et sacram̃ti integritas
honorat᷑. et m̃tis uanitas em̃datur:
etiam si confirmata et fortasse multis
contentionibꝰ defensa calluerat. Q¬
ꝓpter etiam hereticus qui ꝑspicue
foris ẽ. sibaptismũ illic euu̾głicũ ac¬
cepit. ñ talẽ utiq baptismũ accepit:
qͣli errore cecatur. E ꝓpt̾ea si resipis¬
cens uiderit relinquendũ eẽ qd̾ male
tenuerat. nonsimul ei reliq̃ dũ ẽ bonũ

Expanded text:
malis autem homo non percipit quae sunt malis autem homo non percipit quae sunt dicit eos adhuc animales esse. secunbaptismum proficientes, et maxime qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant, cum suis phantasmatis ludificarentur, irrident et detestantes atque confitentes abiciunt. nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptismum accepisse dicuntur, qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiam si confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluerat.. quapropter etiam haereticus, qui perspicue foris est, baptismum illic euangelicum accepit, non talem utique baptismum accepit quali errore caecatur. et propterea si resipiscens uiderit relinquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relinquendum est bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ab iniquitate omĩs qui nominat
nom̃ dñi: ne audiat infine cũ pa¬
lea siue quȩ ante de area uolauit.
siue quȩ inultimo separanda ẽ. Re
nus non ea statim suscipienda et as¬
sum̃da quȩ iactant᷑ in xp̃i nomi¬
ne: s quȩ gerunt᷑ in xp̃i ueritate.
S: ñ utiq inxp̃i ueritate gerit᷑. fun¬
dos insidiosis fraudibus raꝑe: usu¬
ris multiplicantibus fenus augere:
ri eos qui patrem xuĩ blasphemant.
cũ eos errore blasphemare manife¬
stũ sit. ñ enuĩ qͥ accedit ad baptimũ xͥ
quã ueritas habet depatre xp̃i
sentiendo blasphemare conuincitur:
iam satis ostendimus. ad baptismũ
qui uerbis ȩugłicis consecrat᷑ ñ ꝑti ꝓptea.¬
nere cuiꝰquã ułdantis uł accipien¬
tis errorem: siue de patre. siue de filio.
siue de sp̃u scõ aliter sentiat. quam
doctrina cȩlestis insinuat. Multi
enĩ carnales et animales etiã intꝰ
baptizant᷑: cũ aꝑte dicat apłs. Ani¬

Expanded text:
ab iniquitate omnis qui nominat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini ; ne audiat in fine cum palea, sive quae ante de area volavit, sive quae in ultimo separanda est, Renus, non ea statim sucispienda et assumenda quae jactantur in Christi nomine, sed quae geruntur in Christi veritate. Sed non utique in Christi veritate geritur, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus fenus augere ,ri eos qui Patrem Christi blasphemant ; cum eos errore blasphemare manifestum sit non enim qui accedit ad Baptismum Chquam veritas docet de Patre Christi sentiendo blaspiam satis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam intus baptizantur, cum aperte dicat apostolus: ani
Abbreviated transcription (Latin):
cit: et uisitat in uirga facinora eoꝵ:
et in flagellis peccata eoꝵ. Hoc mͦ
enĩ miscdiam suam ñ disꝑgit ab
eis: si et ipsi aliquando miserean¬
t᷑ animȩ suȩ placentes deo. Sicut
enĩ bonus qui ꝑseuerauerit usq
infinẽ hic saluus erit: sic et ma¬
lus siue foris siue intus qui ꝑseue¬
rauerit usq infinẽ saluus ñ erit.
inteligit᷑ q̃ ꝑ sac̃menti celebrationẽ ꝯfer¬
t᷑. s hanc salutẽ multi nec intꝰ ꝯsecun¬
t᷑: quam uis sacramentũ qđ ꝑse
ecte itaq nos dñs admonet in e¬
u̾głio: ne consentiamꝰ male suaden¬
tibꝰ. et sub xp̃i nomine ambulan¬
tibꝰ. S hi et intus et foris inueni¬
unt᷑ quia nec foras exeunt. nisi pͥ¬
us intus mali fuerint. Et utiq
deuasis indomo magna positis
dicebat apłs. Si quis aũt munda¬
uerit semet ipsum ab istius modi:
erit uas in honorẽ scĩficatũ. utile
dño: ad omne oꝑus bonũ semꝑ
pus ostendit dieens. Recedat

Expanded text:
cit et uisitat in uirga facinora eorum cit et uisitat in uirga facinora eorum et in flagellis peccata eorum. hoc modo enim misericordiam suam non dispergit ab eis, si et ipsi aliquando misereantur animae suae placentes deo. sicut enim bonus qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, sic et malus siue foris siue intus qui perseuerauerit usque in finem saluus non erit. intellegitur quae per sacramenti celebrationem confertur, sed hanc salutem multi nec intus consequuntur, quamuis sacramentum quod Recte itaque, Dominus nos admonet in Evangelio, ne consentiamus male suadentibus , sed sub Christi nomine ambulantibus: sed hi et intus et foris inveniuntur, quia nec foras exeunt nisi prius intus mali fuerint; et utique de vasis in domo magna positis dicebat Apostolus, Si quis autem mundaverit semetipsum ab istiusmodi, erit vas in honore sanctificatum, utile Domino, ad omne opus bonum semper perius ostendit dicens, Recedat
Abbreviated transcription (Latin):
quamdui tales sunt ad salutẽ pro¬
desse: nec ipsi ea possunt sua mmũ¬
dicia macłare. Quod itaq dicit
nichil eis ad gr̃am eccłasticã et
salutẽ licere. qui spargentes atq
nominent᷑ sic accipiendũ ẽ: quia
et foris et intꝰ inueniunt᷑ tales. Se¬
parationẽ tam̃ eoꝵ qui intus sunt
ab illius columbȩ ꝑfectione atq u¬
nitate. ñ solum ds̃ nouit inquibꝰ¬
dã. s etiã homines in quibusdam:
quoꝵ inmanifesto pessimã uitam
confirmatãq nequitiã intuentes.
et eam p̃ceptoꝵ diuinoꝵ regłis cõpa¬
rantes. intelligunt quã multis riza¬
niis et paleis siue foris siue int̾ꝰ po¬
sitis. s tam̃ infine aꝑtissime sepa¬
randis. dicturus ẽ dñs. Recedite
ame qui oꝑamini iniquitatẽ: et
ite iignem ȩ t̃nũ. qui p̃paratꝰ ẽ
diabolo et angłis eiꝰ. De comu̾sio¬
ne aut̃ nullius despandũ ẽ siue
foris siue intus constituti. quã diu
patientia dei ad penitentiã addu¬

Expanded text:
quamdiu tales sunt ad salutem proquamdiu tales sunt ad salutem prodesse nec ipsi ea possunt sua inmunditia maculare. quod itaque dicit: nihil eis ad gratiam ecclesiasticam et ad salutarem licere qui spargentes adque nominentur, sic accipiendum est, quia et foris et intus inueniuntur tales, separationem tamen eorum qui intus sunt ab illius columbae perfectione adque unitate non solum deus nouit in quibusdam, sed etiam homines in quibusdam. quorum in manifesto pessimam uitam confirmatamque nequitiam intuentes et eam praeceptorum diuinorum regulis conparantes intellegunt, quam multis zizaniis et paleis siue foris siue intus positis, sed tamen in fine apertissime separandis dicturus est dominus: recedite a me qui operamini iniquitatem et: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siue intus constituti, quamdiu patientia dei ad paenitentiam eum addu
Abbreviated transcription (Latin):
odit frẽm suũ ait ioħes: intenebris
ẽ usq adhuc. Et utiq illi oderant
paulũ: qui inuidie maliuolentia et
dissensione xp̃m annunciantes. ar¬
bitrabant᷑ se tribulationẽ excitare
uincłis eiꝰ. Quos tam̃ intꝰ fuisse. idẽ
cypͥanus intelligit᷑. Cũ gͦ non possint
tenebrȩ illuminare. aut iniquitas
iustificare. sic̃ idẽ dicit: quero quẽ¬
admodum poterant isti in ipsaȩccła
intꝰ baptizare: quero quem admodũ
uasa illa quȩ ñ inhonorẽ si incontu¬
meliã domus magna continet. in¬
tra ipsam domũ magnã possint
sc̃ĩficandis hominibus ministrare
qđ scm̃ ẽ: nisi quia illa scĩtas sacra¬
m̃ti nec ab inmundis pollui potest.
siue cũ ꝑ eos dat᷑. siue cũ abeis qui¬
corde et uita in melius ñ cõmutan¬
t. accipit᷑. De quibus intus positis
ipse dicit. Scło u̾bis solis et ñ factis
renunciantes. Sunt gͦ et intꝰ hoste̾
dei. et quoꝵ pectora obsederit sp̃c
et diuina:quȩ nec ipsis possunt

Expanded text:
odit fratrem suum, ait Iohannes, in tenebris est usque adhuc. et utique illi oderant Paulum, qui in inuidia et maliuolentia et dissensione Christum adnuntiantes arbitrabantur se tribulationem excitare uinculis eius, quos tamen intus fuisse idem Cyprianus intellegit. cum ergo non possint tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem dicit, quaero quemadmodum poterunt isti in ipsa intus ecclesia baptizare, quaero quemadmodum uasa illa, quae non in honore sed in contumelia domus magna continet, intra ipsam domum magnam possint sanctificandis hominibus ministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas sacramenti nec ab inmundis pollui potest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde et uita in melius non commutantur accipitur. de quibus intus positis ipse dicit: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. Sunt ergo et intus hostes dei et quorum pectora obsederit spiriet diuina, quae nec ipsis possunt
Abbreviated transcription (Latin):
sit : Et si hominũ qui hoc habent
alius ẽ alio deterior: ñ ideo illucd
qd̃ habent deteriꝰ ẽ in illo quã in
isto: quia nec induobus catholicis
malis.si unus sit alio deterior. dete¬
riorem baptismũ gerit. Nec si unꝰ
eoꝵ sit bonꝰ. alius malus ⁊ in malo
malus ẽ baptismus. et inbono bo¬
nus: s mutroq bonus. Sicut lum̃
solis uł etiã lucerne. ñ utiq deterĩ
ẽ in ocłis deterioribꝰ quã in melio¬
ribꝰ s idẽ in utrisq: quã uis eos
diu̾se ꝓ illoꝵ diu̾sitate uł letificet
uel excruciet. Illud sane qđ decathe¬
cuminis obiciebat᷑ cypͥano. qđ in
martyrio dep̃hensi et ꝓ xp̃i nomi¬
ne occisi. etiã sine baptismo corona¬
rent᷑. quid ad rẽ ꝑtineat ñ satis in¬
telligo: nͥ forte quia clicebant mul¬
tomagis hereticos cũ baptismo. rp̃i

Expanded text:
sit? et si hominum qui hoc habent sit? et si hominum qui hoc habent alius est alio deterior, non ideo illud quod habent deterius est in illo quam in isto, quia nec in duobus catholicis malis, si unus sit alio deterior, deteriorem baptismum gerit, nec si unus eorum sit bonus alius malus, in malo malus est baptismus et in bono bonus, sed in utroque bonus, sicut lumen solis uel etiam lucernae non utique deterius est in oculis deterioribus quam in melioribus, sed idem in utrisque, quamuis eos diuerse pro illorum diuersitate uel laetificet uel excruciet. Illud sane quod de catechumenis obiciebatur Cypriano, quod in martyrio deprehensi et pro Christi nomine occisi etiam sine baptismo coronarentur, quid ad rem pertineat non satis intellego, nisi forte quia dicebant multo magis haereticos cum ba
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ sanitate dissentiens: et arguentibus
se grauiter mimicus: Iamuero ut et
fornicator. et ad ulter ñ sit. cifficile ẽ.
Lotest tam̃ ñ eẽ hereticus: sicut bere¬
ticus potest ñ eẽ ebriosus. nee adul-¬
t̃ aut fornicator. nec luxuriosus aut
amator pecunie. aut ueneficus: et
simul hȩc omĩa potest ñ eẽ. Neq e¬
nĩ unũ aliqđ uicium. omĩa cętera
consequunt᷑. Propositis itaq duobꝰ
uno catholico cũ his omĩbꝰ uitiis. a¬
lio heretico sine his quȩ possunt ñ
eẽ in heretico. quã uis contra fidem
ñ ut̃q disputet. et tam̃ contra fidẽ
ut̃q uiuat. et spe uana ut̃q fallat᷑.
et acaritate spuali ut̃q dissentiat.
et ob hoc ut̃q ab illius unicȩ colũbȩ
corpore alienus sit. cur in uno eoꝵ
sacramentũ xp̃i cognoscimus. in
alio nolumꝰ: quasi aut huiꝰ aut
huiꝰ sit. cũ ĩutroq idem sit. et ñ nͥ
dei sit. et quã uis in pessimis boñ

Expanded text:
torum sanitate dissentiens et arguentibus torum sanitate dissentiens et arguentibus se grauiter inimicus? iam uero ut et fornicator et adulter non sit, difficile est. potest tamen non esse haereticus, sicut haereticus potest non esse ebriosus nec adulter aut fornicator nec luxuriosus aut amator pecuniae aut ueneficus et simul haec omnia potest non esse. neque enim unum aliquod uitium omnia cetera consequuntur. propositis itaque duobus, uno catholico cum his omnibus uitiis, alio haeretico sine his quae possunt non esse in haeretico, quamuis contra fidem non uterque disputet et tamen contra fidem uterque uiuat et spe uana uterque fallatur et a caritate spiritali uterque dissentiat et ob hoc uterque ab illius unicae columbae corpore alienus sit, cur in uno eorum sacramentum Christi cognoscimus, in alio nolumus, quasi aut huius aut huius sit, cum in utroque idem sit et non nisi dei sit et quamuis in pessimis bonum
Abbreviated transcription (Latin):
icet ex illo igne sicut dixi diu̾sa pos¬
sint distribui ꝓcriminũ diu̾sitate
supplicia. Utrũ aut̃ catholicũ pes¬
simis moribus. cuilibet heretico
in cuius uita p̃ter id qđ hereticꝰ
ẽ ñ inueniunt homines qđ rep̃¬
hendant. p̃ponere debeamus. ñ
audeo p̾cipitare sententiam. Si
aut̃ quis dicat quia bereticus ẽ
ñ potest hoc solum eẽ quin et
alia consequant᷑. carnalis en im
et animalis ẽ. ac ꝑ hoc et emulus
sit necesse ẽ. et animosus. et in uidꝰ.
et inimicus ipsi ueritati. ab eaq
dissentiens: intelligat et de illis
malis qd unũ mitius elegerit so¬
lũ in quoquã eẽ ñ posse: ea seilicet
causa. qm̃ carnalis et animalis ẽ.
Melut ebriositas quã ñ solũ sine er¬
rore nominare. s etiã cũ hẏlarita¬
te p̃dicare iam popłi consuerunt.::
nũqͥd inqͦ fuerit. sola ee̾ poterit:
Quis enĩ ebriosus. ñ et contentiosus.
et animosus. et inuidus. et a p̃cep¬

Expanded text:
licet ex illo igne, sicut dixi, diuersa poslicet ex illo igne, sicut dixi, diuersa possint distribui pro criminum diuersitate supplicia. Utrum autem catholicum pessimis moribus alicui haeretico, in cuius uita praeter id quod haereticus est non inueniunt homines quod reprehendant, praeponere debeamus, non audeo praecipitare sententiam. si autem quis dicat: \'quia haereticus est, non potest hoc solum esse, quin et alia consequantur; carnalis est enim et animalis ac per hoc et aemulus sit necesse est et animosus et inuidus et inimicus ipsi ueritati ab eaque dissentiens>, intellegat et de illis malis quod unum mitius elegerit solum in quoquam esse non posse, ea scilicet causa, quoniam carnalis et animalis est. uelut ebriositas, quam non solum sine horrore nominare sed etiam cum hilaritate praedicare iam populi consuerunt, numquid in quo fuerit sola esse poterit? quis enim ebriosus non et contentiosus et animosus et inuidus et a praecep
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dei ñ possidebt̃. Sicut gͦ he¬
retici regnũ dei ñ possidebunt: sic
auari regnũ dei ñ possidebt̃. Nec
dubitandũ ẽ quidem. penas ipsas
quibus cruciabunt᷑ qui regnum
dei ñ possidebunt. ꝓ diu̾sitate cri¬
minũ eẽ diu̾sas: et allas aliis acri¬
ores: ut in ipso igne ȩt̃no ꝓdispa-¬
ribꝰ ponderibus peccatoꝵ sint dis¬
paria torm̃ta pęnarũ. Neq enim
frustra ip̃se dñs ait. Tolerabilius
erit sodomis. quã uobis: indie ui¬
dicii. S tam̃ ad ñ possidendum¬
regnũ dei tantũ ualet ex uiciis illis
quod elegeris mitius: quantũ uł
plura. uł unũ. qđ ꝑspexeris graui.
Et qr illi possessuri sunt regnũ dei
quos ad dexterã constituet ille iu¬
dex. nec eis qui addexterã constitu
nõ merebunt᷑ aliquid aliud quã
ad sinistrã ẽẽ remanebit. nulla uox
reliqua ẽ quã sicut hedi audiant
ex ore pastous. nisi ite inignẽ ȩternũ
qui paratus ẽ diabolo et angłis eiꝰ

Expanded text:
regnum dei possidebunt. sicut ergo haeregnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus cruciabuntur qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate criminum esse diuersas et alias aliis acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum. neque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit Sodomis quam uobisin die iudicii. sed tamen ad non possidendumgnum dei tantundem ualet ex uitiis illis quod elegeris mitius, quantum uel plura uel unum quod perspexeris grauius. et quia illi possessuri sunt regnum dei quos ad dextram constituet ille iudex, nec eis qui ad dextram constitui non merebuntur aliquid aliud quam ad sinistram esse remanebit. nulla uox reliqua est quam sicut haedi audiant ex ore pastoris nisi: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ scitote cognoscentes: qm̃ omĩs
fornicator. aut immundus. aut aua¬
rus. qđ ẽ idoloꝵ seruitꝰ. ñ habet¬
hereditatẽ in regno xp̃i et dei.
Nemouos seducat in anibꝰ u̾bis. Hon
dni ẽ gͦ qđ de sermone conqueram᷑.
Dicit omĩno. et aꝑte ac libere dieit.
xp̃ianus catbolicus ẽ. impunitatẽ
quã scriptura diuina ñ ꝓmittit.
ꝓmittere audeamꝰ. Nec si aliquid
unũ habeat ex his quȩ dicta sunt:
debemus ei societatẽ illius suꝑnę
patriȩ polliceri. Ad corinthios enĩ
singła enumerat: inquibus singu¬
lis sub audit᷑ qđ regnũ dei ñ possi¬
debunt. Nolite inquit errare. Neq
fornicatores. neq idolis seruientes.
neq adulteri. neq molles. neq
masculoꝵ concubitores. neq fures.
neq auari. neq ebriosi. neq ma¬
ledici. neq rapaces: regnũ dĩ pos¬
sidebunt. Hon ait quihȩc omĩa ui-¬
cia simul habuerint regnũ dĩ ñ
singłis hoc sub audias. qđ nulli eoꝵ

Expanded text:
autem scitote cognoscentes, quoniam omnis autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator aut immundus aut auarus, quod est idolorum seruitet Dei: nemo vos seducat inanibus verbis . Non est ergo quod de sermone Dei conqueramur. Dicit omnino, et aperte ac libere dicit, christianus catholicus est, inpunitatem quam scriptura diuina non promittit promittere audeamus. nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum dei non possidebunt. nolite, inquit,\' errare. neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitores nri neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: \'qui haec omnia uitia simul habuerint regnum dei nonsingulis hoc subaudias quod nulli eorum
Abbreviated transcription (Latin):
midiȩ. ebrietates. comessationes.
et his similia: quȩ p̃dico uobis sic̃
p̃dixi: qm̃ qui talia agunt. regnũ
dei ñ possidebunt. Constituamus
gͦ aliquẽ castũ. continentẽ. ñ aua¬
rũ. ñ idolis seruientẽ. hospitalita¬
tẽ indigentibus ministrantẽ. non
cuiꝰquã inimicũ. ñ contentiosum.
patientẽ. quietũ. nullũ emulantẽ.
nulli inuidentẽ. sobriũ. frugalẽ: he¬
reticũ. Nulli utiq dubiũ ẽ: ꝓpt̃ hoc
solum qđ hereticus ẽ. regnũ dei ñ
possessurũ. Constituamus aliũ for-¬
nicatorẽ. inmundũ. luxuriosũ. aua¬
rũ. uł etiã aꝑtis idolis deditũ. ue¬
neficũ. discordiosũ. contentiosũ. emu¬
lum. animosum. seditiosum. inuidũ.
ebriosũ. comessatorẽ: catholicum.
Nũ quio ꝓpt̃ hoc solum qđ catbolicus
ẽ. regnũ dei possidebit: Si boe di¬
cimꝰ: nos ipsos seducimꝰ. Nã sermo
dei ñ nos seducit: qui nec tacet. nec
parcit: nec ulla ad ulatione nos de¬
cipit. Ideo quippe et alibi dicit. Hoc

Expanded text:
sationes et his similia. quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. constituamus ergo aliquem castum, continentem, non auarum, non idolis seruientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cuiusquam inimicum, non contentiosum, patientem, quietum, nullum aemulantem, nulli inuidentem, sobrium, frugalem haereticum: nulli utique dubisolum quod haereticus est, regnum Dei non possessurum. Constituamus alium fornicatorem, immundum, luxuriosum, avarum, vel etiam apertius idolis deditum, veneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosum, seditiosum, invidum, ebriosum, comessatorem, sed catholicum: numquid propter hoc solum quod catholicus  regnum dei non possidebunt? si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. nam sermo dei non nos seducit, qui nec tacet nec parcit nec ulla adulatione nos decipit. ideo quippe et alibi dicit: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et maliuola dissensione u̾satos. de
quibꝰ paulus apłs locutus ẽ: et ex
parte diaboli eẽ inuidos: sicut in
epła. quã de zelo et liuore scripsit
aꝑtissima uoce testat᷑. Quã obrẽ
cũ manifestum sit fieri posse. ut
ineis qui sunt ex parte diaboli
ad salutem s ad iudiciũ eoꝵ. ñ so

Expanded text:
et maliuola dissensione uersatos, de et maliuola dissensione uersatos, de quibus Paulus apostolus locutus est, et ex parte diaboli esse inuidos, sicut in epistula quam de zelo et liuore scripsit apertissima uoce testatur. quamobrem cum manifestum sit fieri posse, ut in eis qui sunt ex parte diaboli ad salutem, sed ad iudicium eorum, no
Abbreviated transcription (Latin):
scłaribus emolum̃tis tenentur
nolunt recedere. Unde dictũ ẽ in
laude caritatis. Non querit quȩ
sua sunt. Hunc gͦ queritur. quomͦ
poterunt homines ex parte diabo¬
li ꝑtinere ad ȩccłam ñ habentem
macłam aut rugam. aut aliquid
eius modi: de qua etiam dictũ ẽ.
na ẽ columba mea. Qđ si non posst̃.
manifestum ẽ eam int̾ alienos ge¬
mere: et intrinsecus insidiantes :¬
et extrinsecus oblatrantes. Tales
tam̃ etiam intus et accipiunt bap¬
tismũ. et habent et tradunt. sem̃
ꝑse ipsum. nec ulla ex parte illor
malignitate uolatũ: inqua in fi¬
nẽ usq ꝑdurant. Quo circa idem
nos beatus cyprianus docet. ꝑ se
ipsum eẽ considerandũ baptismũ
u̾bis eu̾głicis sicut accepit eccła con¬
secratũ. ñ ad iuneta neq ꝑmixta
ulla ꝑu̾sitate atq malicia siue ac¬
cipientium siue tradentiũ: quando¬
quidẽ ipse utrũq nos admonet.
et intus fuisse quosdam ñ seruan¬
tes beniuolam caritatẽ. s inuidia

Expanded text:
saecularibus emolumentis tenentur saecularibus emolumentis tenentur nolunt recedere. unde dictum est in laude caritatis: non quaerit quae sua sunt. Nunc ergo quaeritur quomodo poterunt homines ex parte diaboli pertinere ad ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi, de qua etiam dictum est: una est columba mea. quodsi non possunt, manifestum est eam inter alienos gemere et intrinsecus insidiantes et extrinsecus oblatrantes. tales tamen etiam intus et accipiunt baptismum et habent et tradunt sanctum per se ipsum nec ulla ex parte illorum malignitate uiolatur, in qua in finem usque perdurant. quocirca idem nos beatus Cyprianus docet per se ipsum esse considerandum baptismum uerbis euangelicis, sicut accepit ecclesia, consecratum, non adiuncta neque permixta ulla peruersitate adque malitia siue accipientium siue tradentium, quandoquidem ipse utrumque nos ammonet, et intus fuisse quosdam non seruantes beniuolam caritatem, sed in inuidia
Abbreviated transcription (Latin):
ad rem ꝑtinet dequa nunc questio
ẽ. quis serius tarduis ue conu̾tat᷑
appria ꝑu̾sitate. ad rectitudinẽ fi¬
dei uł spei uł caritatis. Et si enĩ
interiores mali facilius possunt
boni fieri: aliquando tam̃ et de
numero exterioꝵ quidam qͦsdã
interiores conu̾sione p̃ueniunt:
et illis insterilitate manentibus.
unitati reconciliati fructũ affert̃
intolerantia: siue tricenũ: siue sexa¬
genũ: siue centenũ. Aut aizana
sola sidicenda sunt quȩ usq infi¬
nẽ inmaligno errore ꝑdurant:
et foris multa frum̃ta sunt: et
intꝰ multa zizana. At enĩ peioreᷤ
sunt exteriores quam interiores
mali. Magna quidem questio
ẽ: utrum peior fuerit nicholaus
iam exterior quã symon adhuc in¬
terior: quia ille hereticus: iste ma¬
gus. Qđ si ip̃sa diuisio quia uio¬
late caritatis certissimũ indiciũ
ẽ. grauius habet᷑ malum: conce¬
do ita eẽ. S multi amissa caritate
ꝓpterea non exeunt foras. quia

Expanded text:
ad rem pertinet de qua nunc quaestio ad rem pertinet de qua nunc quaestio est, quis serius se tardiusue conuertat a propria peruersitate ad rectitudinem fidei uel spei uel caritatis. etsi enim interiores mali facilius possunt boni fieri, aliquando tamen et de numero exteriorum quidam quosdam interiores conuersione praeueniunt et illis in sterilitate manentibus unitati reconciliati fructum adferunt cum tolerantia siue tricenum siue sexagenum siue centenum. aut si zizania ea sola dicenda sunt quae usque in finem in maligno errore perdurant, et foris multa frumenta sunt et intus multa zizania. At enim peiores sunt exteriores quam interiores mali. magna quidem quaestio est, utrum peior fuerit Nicolaus iam exterior quam Simon adhuc interior, quia ille haereticus, iste magus. quodsi ipsa diuisio, quia uiolatae caritatis certissimum indicium est, grauius habetur malum, concedo ita esse. sed multi amissa caritate propterea non exeunt foras, quia