comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ macies sint Amoris signa certissima
Quid tͥ cum lauciorib epulis: Qͥd
tͥcum uino: Non est monachorũ:
Epulentur splendide ciues babilo¬
nis. Si te uidit ob amorem sponsus
macrescere: si pallescere. si tabescere in¬
patient desidĩo: accelabit copule
diem. offerret oscula: iunget amplexꝰ
Oletam diem talium nuꝑtiaꝵ. O fe¬
licem sponsam tali coniugio. Carpe
oscula beata sponsa: iunge amplexꝰ:
Canta. Eece qd̃ ꝯcupiu iam uideo.
Qd̾ amaui iam teneo: ill sum iũcta
in celis. qͣm interris posita tota de.
cum lampadib luminosis uigilant̃¬
occurrerint. in illum celestem thala¬
mum. in regale cubiculum introdu¬
cet S quio fatiemus qr quinq sunt
tes: Puto autem qd̾ et plures: ⁊ prud¬
tiumnumum: longe suꝑet multipl¬
citas fatuaꝵ. Cetũm om̃s acceptis lã¬
padib exierunt obuiam sponso ⁊ spõ¬
Exierunt. Unde exierunt: Plane de
seculo ⁊ seculari conuersatione iuxta

Expanded text:
et macies sint amoris signa certissima. et macies sint amoris signa certissima. Quid tibi cum lautioribus epulis? quid tibi cum 711 vino? Non est hoc monachorum. Epulentur splendide cives Babylonis. Si te viderit ob amorem suum sponsus marcescere, si pallescere, si calescere impatienti desiderio, accelerabit copulae diem, offeret oscula, junget amplexus. O laetam diem nuptiarum! o felicem sponsam tali conjugio! Carpe oscula, o beata sponsa, junge amplexus, canta: Ecce quod concupivi jam video; quod amavi jam teneo: ipsi sum juncta in coelis, quem in terris pcum lampadibus luminosis occurrerint, in illum coelestem thalamum intra asylum cubiculi introducet. Sed quid facimus, quia quinque sunt tes? Puto autem quod et plures, et prudentium numerum longe superet multiplicitas fatuarum: caeterum omnes, acceptis lampadibus, exierunt obviam sponso Exierunt. Unde exierunt? Plane de substantia et saeculari conversatione, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
grãm: hylaresce. tͥpudia: ⁊ inam¬
plexus xp̃i festinabunda et gestiens
illud amatorium suspirans clama.
Osculetur me oscło oris sui Sponsa gͥ
ter atcende: Sponse uł sponsi nom̃.
ab eo qd̃ est spondẽ gramatic deri¬
uant: Dicuntur gͥ sponsꝰ ⁊ sponsa. qr
sesͥ alt̾utrum spondent: ut nec ille
nec illa alteri nubant: Porrointer
nominata dies est qua debeant con¬
uenire. Qd̃ quidẽ scpienter ⁊ utili¬
ter statutum est: ut int̾im mutuus
Amor. augescat. ⁊ crescat. ⁊ mnpatienᷤ
desidium cupͣ. copule quo ampliuᷤᷤ
differtur ignescat Et quia iuxta sa¬
lustium cupienti animo nich satis
festinatur: diem dictam nuptiarũ
labore desudat: cubat sub diuo. ge¬
lu alget. soliburitur: nec tant ⁊ tã
diuturni laboris amator uehemens
nnurie. Quorsum autem ista. Ut ⁊
tu si iam sponsa xp̃ies. ardeas amore
estues desidĩo. anheles suspiro: dũ
tardat dies copule cupite: Ait qui¬
dam. Palleat omĩs amans: ut pallor

Expanded text:
gratiam, hilaresce, tripudia, et in amplexus Christi festinabunda gestiens, illud amatorium clama suspirans: Osculetur me osculo oris sui . Sponsa erter attende. Sponsae vel sponsi nomen ab eo quod est spondere grammatici derivant. Dicuntur autem sponsus et sponsa, quia se sibi alterutrum spondent, ut nec ille, nec illa alteri nubat. Porro inter nominata est dies, qua debeant convenire: quod quidem sapienter atque utiliter statutum est, ut interim mutuus amor augeatur et crescat, et impatiens desiderium cupitae copulae quo amplius differtur, ignescat; et quia juxta Sallustium, cupienti animo nihil satis festinatur, diem dictarum nuptiarulabore desudat, cubat sub dio, gelu alget, solibus uritur, nec tanti ac tam diuturni laboris amator vehemens cedit injuriae . Quorsum autem ista? Ut et tu si jam sponsa Christi es, ardeas amore, aestues desiderio, anheles suspiriis, dum tardat dies copulae concupitae. Ait quidam, « Palleat omnis amans; » ut pallor
Abbreviated transcription (Latin):
piuit Ibi de celest cella uinaria ꝓmit᷑
Et clausa est ianua. Que ianua: Illa q̃
nunc patet uenientib ab oriente ⁊ occ¬
dente. ⁊ recumbant cum abraham et
ysaac ⁊ iacob in regno celoꝵ: Illa q̃ ait:
niunt sodomite. molles. ad ulteri. fu¬
res. ⁊ quicumq huiꝰmod: et patens

Expanded text:
pivit. Ibi de coelesti cella vinaria promitur pivit. Ibi de coelesti cella vinaria promitur Et clausa est janua. Quae janua? Illa quae nunc patet venientibus ab Oriente et Occidente, ut recumbant cum Abraham, Isaac, et Jacob in regno coelorum: illa quae ait, niunt sodomitae, molles, adulteri, fures, et quicunque hujusmodi, et patens
Abbreviated transcription (Latin):
meos in amaritudine anime meẽ Re¬
cogitabo ait. id est int̾m itumq cogi¬
tabo. ne aliqͥd forte oblitus sim: neqͥd ĩ
iudicatum indiscumq remarext: Or
nant gͦ lampades prudentes ugines
oleo qd̃ inuasis reposuerant. s fatuaꝵ¬
lampades extinguunt᷑. ⁊ qr tenebraꝵ
oꝑa fec̾ant. intenebris remanserunt:
ta petirio. uix iustus saluabit᷑. uix etiã
scĩs iusticie sue oleum sufficit ad salutẽ
s sicut aĩa q̃ peccau̾it ip̃a moriet᷑ sic q̃¬
iusticiam fec̾it sola saluabitur: Respõ¬
dunt prudentes dicentes Neforte ñ
sufficiat nobis ⁊ uobis. ite potius ad
uendentes ⁊ emite uobis: Tardatũ :
nale solebant: a tali mertimonio ꝯqui¬
escunt Nec iam ult̾ius dicunt: Sumi¬
te psalmum ⁊ date tympanum Quid
plura: Que parate erant intrauerunt
cum sponso ad nuptias Uirgines ad
nuptias intrant. quas intͦducit rex in
cubiculum suum: qr eaꝵ spẽm concu¬

Expanded text:
meos in amaritudine animae meae . Remeos in amaritudine animae meae . Recogitabo, id est iterum cogitabo; ne aliquid forte oblitus sim, neque aliquid injudicatum et indiscussum remaneat. 8. Ornant ergo lampades prudentes virgines oleo, quod in vasis reposuerant: sed fatualampades exstinguuntur, et quia tenebrarum opera fecerant, in tenebris remanserunt. ta petitio. Vix justus salvabitur , et vix etiam sanctis justitiae suae oleum sufficit ad salutem:sed sicut anima quae peccaverit ipsa morietur, sic esponderunt prudentes dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis. Tardatum esnale solebant, a tali mercimonio quiescunt, nec jam ulterius dicunt: Sumite psalmum, et date tympanum . Quid plura? Quae paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias. Virgines ad nuptias intrant, quas introducet Rex in cubiculum suum: quia earum speciem concu
Abbreviated transcription (Latin):
erit peccatorib qui nunc letantur
cum malefac̾int. ⁊ exultant in reb
pessimis. Quto in qͣm animi tunc
habebunt ardentib helem̃tis. terra
dehiscente. ⁊ hiatu t̾ribili. chaostar¬
angłis. consurgentib mortuis. ⁊ iu¬
dice illo cui pater omne iuditium de¬
dit. cum om̃ib angłis celitus aduen¬
tante: Miserum me dum ħ cogito ⁊
scͥbo. cortime᷑ palpitat. hument ocł.
⁊ tͥbularer nuium si nescirem mise¬
ricordias dñi. Uerum ad ꝓposita re¬
uertamur Cunc surrexerunt omneᷤᷤ
uirgines ille. ⁊ ornauerunt lampa¬
des suas: id est conscientias cogitatõ¬
nib accusantib aut etiam defend̃¬
fatiem tuam: Posuimꝰ nos id est pecca
nt̃a post dorlum nostrum. dum hic
cont᷑ fatiem tuam. id est uitam tuam:
cui. Sic fieri arbitror hora illa posse iudi
tantes: inconfessa atq inpurgata re¬
linquimus Qd̾ metuens pius ⁊ prudẽꝰ
rex ezechias. recogitabo inqͥt̾ õs annoᷤᷤ

Expanded text:
mentis peccatoribus, qui nunc laetantur mentis peccatoribus, qui nunc laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis? quid, inquam, animi tunc habebunt, ardentibus elementis, terra dehiscente, et hiatu terribili chaosareum, consurgentibus mortuis, et Judice illo, cui Pater omne judicium dedit , cum omnibus Angelis coelitus adveniente? Miserum me! dum haec cogito et scribo, cor timore palpitat, hument oculi, et tribularer nimium, si nescirem misericordias Domini. 7. Verum ad propositum revertamur. Tunc surrexerunt omnes virgines illae, et ornaverunt lampades suas, id est conscientias, cogitationibus accusantibus, aut etiam defendefaciem tuam . Posuimus nos peccata nostra post dorsum nostrum dum hic vcontra faciem tuam; id est totam vitam tuam, cui. Sic fieri arbitror hora illa, tale judictantes, inconfessa atque impurgata relinquimus! Quod metuens pius ac prudens rex Ezechias: Recogitabo, inquit, omnes annos
Abbreviated transcription (Latin):
ditii signum tellus sudore madescit:¬
in qua recidet e celo. ignisq ⁊ sulphu¬
ris annis. tartareumq chaos monstͣ¬
bit t̾ra dehiscens Ignis enim ante
dominum p̃cedet ⁊ inflamabit incͥ¬
cuitu inimicos eius: quostẽ instar
resurgent. ignis ⁊ sulphuris. ymber
inundãs igniet ⁊ ꝯburet. Erit tẽ
omĩno mirabile uisu. qd incorrupt¬
bile. ⁊ incremabile corpꝰ ardebit. nec
int̾ibit: comburetur nec minuetur:
Capillus etenm de capite non ꝑibit:
quia nil corporis qd incorruptelam
induerit. uł incidi pot̾it uł adura
depite lalamanditam suy ignitas
⁊ ardentes prunas illeso corpore gra¬
dientem Porro asbestus lapis qui¬
tur. talis fertur ẽẽ nature: ut semel
accensus in extinguibiliter ardeat.
nis ille sulphureus inflammabit¬
incͥcuitu inimicos domini: iustos
uͦ sicut babilonios tres pueros non
mau̾it dominus corpus humilitatis
nr̃e configuratum corpori claritatis cla¬

Expanded text:
Judicii signo, tellus sudore madescet:Judicii signo, tellus sudore madescet: Decidet e coelis ignisque et sulphuris amnis, Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Ignis enim ante Dominum praecedet, et inflammabit in circuitu inimicos ejus , quos tunc instar resurgentes ignis et sulphuris imber inundans igniet et comburet. Erit tunc omnino miserabile visu, quod incorruptibile et incremabile corpus ardebit, nec interibit: comburetur, nec minuetur. Capillus enim de capite non peribit; quia nil corporis, quod incorruptelam induerit, vel incidi poterit vel aduri. Aspice Salamandram super ignitas et ardentes prunas illaeso corpore gradientem. Porro asbestus lap talis fertur esse naturae, ut semel accensus inexstinguibiliter ardeat, nis ille sulphureus inflammabit inimicos Domini. Justos vero, sicut Babylonios tres pueros, non mabit Dominus corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis
Abbreviated transcription (Latin):
te fuerat. ut requiescẽnt tempris ad¬
huc modicum. donec compleretur
corruptibilius animabunt. Tune
inmonumento ⁊ in ictu ocul iuxta
ligentur: Surget corpus sp̃ale. qd
seminatum est anunale: qd̾ resur¬
gens Amortuil iam non moritur¬
⁊ mors ei ultra non dominabur. Tẽ
in articło ⁊ diluculo diei illius. ueni¬
ente sponso clamor magnus om̃s ex¬
citans dormientes. clamauit uirtu¬
te magna ⁊ efficacissima om̃ib redi¬
uiuis: exite obuiam ei Exite de mo¬
numentis: ⁊ in occursum iudicis
festinate: Tunc planget se suꝑse õs
tͥbus t̾re. tunc dicent montib cadite
suꝑ nos: ⁊ collib oꝑite nos Exilient¬
leti detumulis quos conscientie me¬
moria non accusat. ⁊ uidere iudicem
bene sͥ conscii. et bene meriti matura¬
bunt: Reꝓbos autem. non tam uolũ¬
tas qͣm potestas iudicis exibebit:. nec
tam de monumentis exient qͣm tͣhent᷑.
Merito dies illa dies ire. calamitatis
tube ⁊ clangoris p̾dicatur: in qua ui

Expanded text:
 ante dictum fuerat ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec impleretur corruptius gaudebunt. Tunc in momento, in ictu oculi, juxta ligentur ; quia surget corpus spirituale quod seminatum est animale : et resurgens a mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Tunc in articulo, in diluculo diei illius, veniente sponso, clamor magnus omnes excitabit dormientes, et clamabit virtute magna et efficacissima: Exite obviam ei. Exite, dormientes, et in occursum Judicis festinate. Tunc plangent se omnes tribus terrae. Tunc dicent montibus, Cadite super nos: et collibus, Operite nos . Exite de tumulis quos conscientiae memoria non accusat, et videte Judicem bene sibi conscii et boni meriti gaudentes. 6. Reprobos autem non tam voluntas quam potestas Judicis exhibebit, nec tam de monumentis exient quam trahentur. Merito dies illa, dies irae, dies calamitatis t caliginis praedicatur , in qua 713
Abbreviated transcription (Latin):
b penitentium tam facile patet: clausa
est: Nullius penitentia. nullius oratio.
nullius gemitus: amplius ad mittetur
Clausa est ianua. Illa que aaron post
post adult̾ium post homicidium. pꝰ¬
pꝰ tͥnam negationẽ non solũ ñ repulit.
s ⁊ claues suas ei tradidit obseruan

Expanded text:
bus poenitentium facile patet, clausa est. Nullius poenitentia, nullius oratio, nullius gemitus amplius admittetur. Clausa est illa janua, quae Aaron post post adulterium, post homicidium post trinam negationem non solum non repulit, sed claves s
Abbreviated transcription (Latin):
su fil di dai illa hora. audituz meo
gaudium ⁊ leticiam: ⁊ exultent ossa
humiliata. Non timeam tunc queso
domine ab auditione mala: qͣm au¬
dituri sunt. quib dicturus es ite ĩ
frit fortasse noxista ilius tubantis
archangłs. in cuiꝰ uoce ⁊ nouissima
tuba dominus descendet de celo: Ca¬
net enim tuba: ad cuius clangorẽ
ut iheronimi uerbis utar. totus
tinmet mundꝰ Fragor gͦ tube huiuiꝰ
dormientes: etiam tartara tenebrosa
concutiet: Audient miseri qui ibi st̃.
qui illo tenentur ergastulo. audient:¬
te obuiam Magnus quidem clamor
qñ ut sibilla dicit. tuba sonitum tͥstẽ
demittet ab alto. qñ ⁊ dominꝰ uocabit¬

Expanded text:
vivi, da in illa hora auditui meo gaudium et laetitiam, et exsultabunt ossa humiliata. Non timeam tunc, quaeso, Domine, ab auditione mala, quam audituri sunt quibus dicturus es: Ite, Erit fortassis vox ista illius tubantis archangeli, in cujus voce et in novissima tuba Dominus descendet de coelo . Canet enim tuba, ad cujus clangorem, ut Hieronymi verbis utar, totus timebit mundus. Fragor igitur tubae illius, homines, tartara etiam tenebrosa concutiet. Audient miseri qui ibi sunt, qui illo tenentur ergastulo, audientte obviam ei. Magnus quidem clamor: quoniam, ut Sibylla dicit quando tuba sonitum tristem dimittet ab alto orbe et Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
Moram autem fatiente sponso: dor¬
mitauert̃ omnes ⁊ dormierunt: Dor¬
pectore dulce reclinatoriũ habentes:
mane illud ultimum p̃stolantur
romam petens. cum eduam deueniss:
Ad tumulum sc̃ casuiam diuertit Qͤ
ci inquit in pace requiesco: et aduent̃
redemptoris expecto: Ecce prudentiã
uͥginum somnus: quib celitus dicit
sps̃. ut requiescant a laborib suis Nõ
autem hoc fatius uirginib dicitur.
nec talis int̾ius est soporeaꝵ Neq enĩ
a laborib requiescunt. quaꝵ capo ui¬
det corruptionem: ut ingdiatur pu
dem caro Anima audem sepulta in
inferuum qͦmͦ dormit conturbata: q̃
intormentis posita aret siti. desꝑat
guttam refrigerii. ⁊ resurrectionis
diem ⁊ aduentum iudicis male sͥ ꝯscia

Expanded text:
Moram autem faciente sponso, dormitaverunt omnes et dormierunt. Dor Christi pectore dulce reclinatorium habentes, mane illud ultimum praestolantur. nsis Romam petens, cum Aeduam devenisset, ad tumulum sancti Cassiani divertit; quem citer, inquit, in pace requiesco, et adventum Redemptoris exspecto. » Ecce prudentium virginum somnus, quibus coelicus dicit Spiritus: Ut requiescant a laboribus suis . Non autem hoc fatuis virginibus dicitur, nec talis interim sopor earum. Neque enim a laboribus requiescunt, quarum caro videt corruptionem, ut ingrediatur pdem caro. Anima vero sepulta in inferno quomodo dormit conturbata, quae in tormentis posita aret siti, nec sperat guttam refrigerii, et resurrectionis diem et adventum Judicis male sibi conscia
Abbreviated transcription (Latin):
amicus est stat. et audit: et gaudio
gaudet ꝓpter uocem spons. Huic
nos despͤndit apostolus qui ait De¬
spondi enim uos uni uro uirginem
ex hib̾e xp̃o. Timeo autem ne forte ñ
possit hoc face apłs qd spopondit: id
est animam tuam exhibe xp̃o uirgi¬
ginem. ⁊ uirginem castam Castam¬
ideo addidit: quia sunt q̃dam uir¬
gines corpore. que cogitatione form¬
caria deuirginant᷑. ⁊ suaue olentẽ
uirginitatis florem libidinose affec¬
tionis putore contaminant. Et he
quidẽ fatuis illis uirginib desig¬
nantur: quas non recte intentiõis
affectus infatuat. Uirgo. uirest.⁊ uͥ¬

Expanded text:
amicus est, stat et audit, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Huic nos despondit Apostolus, qui ait: Despondi vos uni viro virginem exhibere Christo . Timeo autem quod non possit hoc facere quod spopondit, id est animam nostram exhibere Christo virginem, et virginem castam. Castam addit, quia sunt quaedam virgines corpore, quae cogitatione fornicaria devirginantur, et suaveolentem virginitatis florem libidinosae affectionis pudore contaminant. Et hae quidem fatuis quinque virginibus designantur, quas non rectae intentionis affectus infatuat. Virgo Christu
Abbreviated transcription (Latin):
de scientia mundi suꝑbienti. Ille N ex fid
sua uiuit. isti tanꝗͣ mortui dormiunt
ĩ sepule̾s qͣ non est adhuc memor d̃s. Ue

Expanded text:
de sapientia mundi superbienti. Ille enim ex fide sua vivit ; isti tanquam mortui dormiunt in sepulcris, quorum non est adhuc memor Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝑuerbr̃. Neq ꝑ epłam tanquã a nobis missam
quasi ĩstet dies dnĩ: Neqͥsuos seclucat ullomodo:
qr̾ nisĩ uenerit defectio primũ & reuelatus fuerit
homo pec catifilius ꝑditionis qͥ aduersat᷑ & extollitꝰ
suꝑ omẽ qͥ dr̃ ds̃ aut qđ cclit᷑: ita ut in tẽ plodĩ sedeat
ostenttans se tanquam sit ds Ob secrtit eos neleuit
q sticile de aduentus quañ mminentis dñ opinionẽ
reciperent & tedia dat mandata : ut etiam si p̃ spm̃ aliqͥs
uelud ꝓphetai fuerit locutus crediei ñdebeat neq
ut fellant sub noniiꝗe clcrri alicuius uiri epłam fin¬
gere : ut auctoritas nominis possit conm̃dare ꝓ ꝑse
Qui idcirco hȩc iacttlit. ut sub saluatoris nomine apparens
ac fullens seõs uelit se a dortire ut acͤcipiat credentes
uixp̃m Sed ut locũ aut occasonẽ frdlendi quiãse
pritcit habere ñ habeat: inpridentis simus fateinas.
uemi& cnis quã regni roman defectio siłtt̃ & appa¬
reat anti cbristus qui int̃fici& scõs reddita roma¬

Expanded text:
neque per Epistolam, tanquam a nobis missam, quasi instet dies Domini. Ne quis vos seducat ullo modo; quia, nisi venerit defectio primum, et revelatus fuerit homo ille peccati, filius perditionis, qui adversatur et extollitur ur Deus, aut quod colitur; ita ut in templo Dei sedeat, ostentans se ipsum, quasi sit Deus. Obsecrat eos ne leviter et facile de adventu quasi imminentis Domini opinionem reciperent: et talia dat mandata, ut etiamsi per spiritum aliquis velut propheta fuerit locutus, credi ei non debeat; neque ut fallant, sub nomine clari alicujus viri epistolam fingere; ut auctoritas nominis possit commendare, quodqui idcirco haec jactabit, ut sub Salvatoris nomine apparens, ac fallens sanctos, velit se adorari, ut decipiat credentes in Christum. Sed ut locum aut occasionem fallendi, quam se putat habere, non habeat impudentissimus Satanas, veniet Dominus, quam regni Romani defectio fiat, et appareat Antichristus, qui interficiet sanctos, reddita Roma
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ qͣlid. se ipsam sẽduc &dns Quse inquid ecalitue¬
rit humiliabit᷑: Oportet aut̃ eum & testisnoniũ habere
bonũ: ab lns qͥforis sunt: Sensum dñĩ cũ secutus. ait: Opor

Expanded text:
s: Qui se, inquit, exaltaverit, humiliabitur . Oportet autem et illum testimonium habere bonum ab iis, qui foris sunt. Sensum Dominicum secutus, ait oporte
Abbreviated transcription (Latin):
biam elatus. iniditirm mcidat dia boli: Uerũ est quia
rudes infide solent extolli suꝑbia: maxime si accipiat
ordinẽ: Nouitcite enĩ & potestcite inflatꝰ: arbritrans
se preceteris digniorẽ: Uidens enĩ primo anno natunteas¬
tis conlatã inse honorẽ : prtcit ini non magis ad suum.
sed adissoi ꝓfectũ seuocatũ : qasi beneficiumm religiom
det: magisꝗ accipiat abea ꝑꝗ rẽielatus incurrit laquet̃¬
queuim diaboli: Inuentet eni cecasione suꝑbic illius. satci¬
nas precipittit cum: Idõq insalomone legitꝰ : Suł dĩ

Expanded text:
biam elatus, in judicium incidat diaboli. Verum est quia rudes in fide solent extolli superbia, maxime si accipiant ordinem; novitate enim et potestate inflatur, arbitrans se prae caeteris digniorem. Videns enim primo anno nativitatis collatum in se honorem, putat non magis ad suum, sed ad aliorum profectum se vocatum, quasi beneficium religioni det magis, quam accipiat ab ea; per quam rem elatus, incurrit laqueum diaboli. Inventa enim occasione superbiae illius, Satanas praecipitat eum. Ideoque in Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
sib datã ꝓsitet᷑. non ut se laud&. sedut
& ueritas sȩchis magis quã ei ꝓficerae:
Hoc enĩ agit. neaudiant᷑ seduc tores
quos ddiabolo comparauit ꝓpt̃ astuc¬
tiã maliciȩ eoꝵ̃. quia cor rũꝑe fide¬
liũ corda aueriaate xp̃d conantur :
Hoc ergͦꝰ timens sẽꝑ sollicitus de
eis et ne uuolentur: Nonsihis

Expanded text:
sibi datam profitetur, non ut se laudet: sed utet veritas haec his magis, quam ei proficeret. Hoc enim egit, ne audiantur seductores, quos diabolo comparavit propter astutiam malitiae eorum; quia corrumpere fidelium corda a veritate Christi conantur. Hoc ergo timens, semper sollicitus de eis est, ne violentur. Nam si is
Abbreviated transcription (Latin):
maior c̃. caritas: hnicmagis studendũ horteit᷑:. Tunc
&enim omña que supͣ seruanda mundauit adeffectũ
proͤmorũ pͥncer̃ decluci si duce cartitite it̃ ambri¬
lentis legis. Totei em̃ m̃te oꝑatꝰ: quide amore aliqͥd
feccit: Fy poerisis &simulatio non est in caritate :
dici& non habere caritectẽ: Caritcis enĩ semꝑ resei᷑¬
em hab & ꝯ pace Uerbũ depĩ habit& muobis hubun

Expanded text:
major est charitas, huic magis studendum hortatur. Tunc enim omnia, quae supra servanda mandavit, ad effectum praemiorum poterunt deduci, si duce charitate iter ambulent legis. Tota enim mente operatur, qui de amore aliquid facit. Hypocrisis et simulatio non est in charitate; dici, et non habere charitatem; charitas enim semper secum habet pacem. Verbum Christi habi
Abbreviated transcription (Latin):
posteti plus uitciꝑabiles: Posthuã eni mulieres ed
legeur i teperunt quas am̃a tories primitus adser
appellatus tͥotũ asiam contranaturã subiciantes.
sicontigit. ut &inri ednũ more ꝯtibidi oefficexent᷑.
immanes. nluestres. ineulti plus quã barbari : hitebi¬
tũ mmmoteiti ut carne humana uescendambue¬
rontꝰ: Didmirũ cũ & ipsi romani longe alifͦte¬
uit qũ a nunosunt: Nam &imilierib ẽoꝵ eastitatis
Indummina ergo ut electidisci & cdilecti iuscera
sensus mansuetudinẽ. longanmtaaitẽ. prebentes
uobis inuicẽ pacientiam & clonantes alius alu:
Siquis aduersus aliquẽ habet querelam: sicut & xxp̃s
donant uobis. itti & uos fticite: Ut lucrũ possait hab̾e
alhec eos fticienda monet quemeritũ conloeant
t᷑ enon fiemala fticiens poenis subdatꝰ: Hec aut̃¬
que nunc fticienda mon&. ad pfectũ ꝑtinent meri¬
tor: Exuoluntaete enĩ frant᷑ non exi qecessitcte
Quiergo ab mlicits se abtinent habet laudẽ: Quaiue¬

Expanded text:
ntea laudabiles. Postquam enim mulieres eorum lege viri uti coeperunt, quas Amazonas primitus asserunt appellatas, totam Asiam contra naturam subjicientes; sic contigit ut et viri canum more rabidi efficerentur, immanes, silvestres, inculti, plus quam barbari, in tantum immutati, ut carne humana vescenda imbuerentur. Quid mirum, cum et ipsi Romani longe alii fuerint, quam nunc sunt? Nam et mulieribus eorum castitatis Induimini ergo ut electi Dei, sancti et dilecti, viscera sensus mansuetudinem, longanimitatem, praebentes vobis invicem patientiam, et donantes alius alii, si quis adversus aliquem habet querelam; sicut et Christus donavit vobis, ita et vos facite. Ut lucrum possint habere, ad haec eos facitur enim ne mala faciens poenis subdatur. Haec ququae nunc facienda monet, ad profectum pertinent meritorum: ex voluntate enim fiunt, non ex necessitate. Qui ergo ab illicitis se abstinet, habet laudem; qui ve
Abbreviated transcription (Latin):
moꝑe totius conuersationis porĩ nom̃ dm̃ iłn
laudari & exalttri horiaitur : utcũ uerbarart̃
carent reprehensione. &oꝑa nr̃a bona sunt magnifi¬
cet᷑ dnĩs iħisxps cuiꝰ magisterio inituperabilessunt
dissi puli: Toc enĩ uertis grãs agimus dõ ꝑ ipsam: stnodũ
preceptoꝵ eiꝰ custodiamus Mulieres subdite estote
iaris sic̃ oportet: inchño Itci opo tet mulieres subeli

Expanded text:
 totius conversationis nostrae nomen Domini Jesu laudari et exaltari hortatur; ut cum verba nostra carent reprehensione, et opera nostra bona sunt, magnificetur Dominus Jesus, cujus magisterio invituperabiles sunt discipuli. Tunc enim veras gratias agimus Deo per ipsum, si modum praeceptorum ejus custodiamus. Mulieres, subditae estote viris, sicut oportet, in Domino. Ita praecepit mulieres subdi
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ gras referant: ut uox canora illi seruiat. illũ
laudet psalmus. hr̃m nis extollat. & bino soli notũ
sit qui occulta ꝑiud& mentis. a quo speratꝰ & premiu
In corlib illi cantciri mandauit: nestuore hominũ
ficr& & fruetũ amit teret Omẽ qđ cũq sticitis in¬

Expanded text:
semper gratias referant; ut vox canora illi serviat, illum laudet psalmus, hymnus extollat. Et huic soli notum sit, qui occulta pervidet mentis, a quo speratur et praemium. In cordibus illi cantari mandavit; ne favore hominum fieret, et fructum amitteret. Et
Abbreviated transcription (Latin):
alter qͥ non habebat eandẽ horã natiuitatis
necesse hab̾ẽ parit̃ ȩgrotare: Deinde quȩro sitan¬
ta distantia ẽ temporis in natiutate geminoꝵ.
ut ꝑ hanc oporteat eis constellationes fieri diuer¬
sas ꝓpt̃ diuersũ horos copũ & obhoc diũsos om̃s
cardines ubi tanta uis ponit᷑ ut hinc &iã di¬
uersasint fata. unde hoc accidẽ potuit. cũ eoꝵ
conceptꝰ diusũ tẽpꝰ hab̃e nonpossit: Aut si duoꝵ
uno mom̃to tẽporis conceptoꝵ potuer̃ esse ad
nascendũ fata disparia cur non & duoꝵ uno
mom̃to tẽporis natoꝵ possint eẽ aduiuendũ
atq moriendũ fata disparia: Nam siunũ mo¬
m̃tũ quo ambo concepti sunt non impediuit

Expanded text:
alter qui non habebat eamdem horam nativitatis, alter qui non habebat eamdem horam nativitatis, necesse haberet pariter aegrotare? Deinde quaero, si tanta distantia est temporis in nativitate geminorum, ut per hanc oporteat eis constellationes fieri diversas, propter diversum horoscopum, et ob hoc diversos omnes cardines, ubi tanta vis ponitur, ut hinc etiam diversa sint fata; unde hoc accidere potuit, cum eorum conceptus diversum tempus habere non possit? Aut si duorum uno momento temporis conceptorum potuerunt esse ad nascendum fata disparia, cur non et duorum uno momento temporis natorum possint esse ad vivendum atque moriendum fata disparia? Nam si unum momentum, quo ambo concepti sunt, non impedivit,
Abbreviated transcription (Latin):
quare tempus in nascendo diũsũ ad aliarũ rerũ
diũsitates ualere contendunt : Cur potuerunt
diũsis tẽporib peregrinari. diũsis temporib
uxores ducere. diũsis tẽporib filios ꝓcreare : Et
multa alia. propt̃ea quia diũsis temporib natist̃.
& non potuer̃ eadẽ cauiã diũsis &iã temporibus
ȩgrotare : Si enĩ dispar nascentlimora mutauit
horoscopũ. & disparilitatẽ intulit cȩt̾is rebus. cur
illud in ȩgricudinib mansit qđ habebat intẽporis
aequalitate conceptuis: Aut si fata ualitudinis
in conceptu sunt. aliarũ uͦ rerũ in ortueẽ dnr :
non deberent inspectis nataliũ constellationib
de ualitudine aliquid dicere. quando eis inspi¬
cienda conceptionalis hora non datur. Si aut̃
idõ p̃nuntidnt ȩgritudines non inspecto con-¬
ceptionis horoscopo. qua indicant eas mom̃ta nas
centiũ. quomͦ dicerent cuilibet eoꝵ geminoꝵ ex
natiuitatis hora quando egrotaturus ẽẽt. cũ &

Expanded text:
quare tempus in nascendo diuersum ad aliarum rerum diuersitates ualere contendunt? Quur potuerunt diuersis temporibus peregrinari, diuersis temporibus ducere uxores, diuersis temporibus filios procreare et multa alia, propterea quia diuersis temporibus nati sunt, et non potuerunt eadem causa diuersis etiam temporibus aegrotare? Si enim dispar nascendi mora mutauit horoscopum et disparilitatem intulit ceteris rebus: quur illud in aegritudinibus mansit, quod habebat in temporis aequalitate conceptus? Aut si fata ualetudinis in conceptu sunt, aliarum uero rerum in ortu esse dicuntur, non deberent inspectis natalium constellationibus de ualetudine aliquid dicere, quando eis inspicienda conceptionalis hora non datur. Si autem ideo praenuntiant aegritudines non inspecto concepcentium; quomodo dicerent cuilibet eorum geminorum ex nativitatis hora, quando aegrotaturus esset, cum et
Abbreviated transcription (Latin):
oratiom insitindũ ostendit. ut meritis crescant. deficientib
temptationib: aduersarii Quos inttintũ dignos hab&.
ut iadicet eos eticiam se posse precib adui uare adacsseren¬
clũ ael act̾ eugłm ad qđos manfesttncdũ legationẽ ac¬

Expanded text:
orationi instandum ostendit, ut meritis crescant, deficientibus orationi instandum ostendit, ut meritis crescant, deficientibus tentationibus adversarii. Quos intantum dignos habet, ut judicet eos etiam se posse precibus adjuvare asserendum audacter Evangelium, ad quod manifestandum legationem ac
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ ueteres acͥsensere. itti ut diffirarent om̃s prudentes
ẽẽ liberos stultos aut̃ om̃s. eẽ. seruos. Quia prudens abs¬
tinet apeccatis. ut hnc ingenuus sit qͥrectti seruitꝰ. Seruus
Ostendit ergo dominis qr non uere sunt dm̃: sed quasi ꝑima¬
ginẽ : Corporũ em̃ non ammoꝵ sunt dm̃: Solus enimdñs
& auctor rerũ mninsibiles ds̃ tcan corporibus quam ammis
dominat᷑ uthȩc conñderantes uistti ab eis exigant serra¬
tia: Ialia em̃ utiq qualia & ase exigi uolunt achiõcõmu¬
su. Hancũ illis nonut indignũ est dõ seruat quẽ nonne¬
gant om̃iũ potesttitẽ habere. cuiꝰq qotiliana dona ꝑmi¬
nisteria creature humanis usib: ea hberi : a parib:
suis ñdicam frĩb ttongrtuuia edeigunt seruitia. ut fer¬
ri non possint: Nonponentes aomnor: qr & ipsi uelint no¬
lint scrui sunt &uiderint cuiꝰ meriti Orationi instaite. ingi¬
lates milla orantes somul & ꝓnobis. ut ds̃ aꝑiat nobis ostiũ

Expanded text:
tiae veteres assensere, ita ut definirent omnes prudentes esse liberos; stultos autem omnes esse servos; quia prudens abstinet a peccatis, ut hic ingenuus sit, qui recta sequitur; servus Ostendit ergo dominis, quia non vere sunt domini, sed quasi per imaginem: corporum enim, non animorum sunt domini. Solus enim Dominus, et auctor rerum invisibilis Deus, tam corporibus quam animis dominatur, ut haec considerantes, justa ab eis exigant servitia; talia utique, qualia et a se exigi volunt a Domino communi. Nam cum ipsi non ut dignum est, Deo serviant, quem non negant omnium potestatem habere, ejusque quotidiana dona, ministeria creaturae humanae usibus exhiberi; a paribus suis, non dicam fratribus, tam gravia exigunt servitia, ut ferri non possint, non ponentes in animo, quia et ipsi, velint nolint, servi sunt, et viderint cujus meriti. Orationi instate, vigilantes in illa; orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ opucsest loqͥ cũeo quẽ scias intrcictabilẽ & obs¬
taicite m̃tis partitũ ad contumeliam ftciendam. Idõ
hȩc monet ut oportumno & locos & tẽpore magistre
modestia. religiomis uerba ꝓmant᷑ : Aut si ꝑsona telis
in medio est que ꝑstrepat: reticendũ: Alit̃ em̃ cũ poten¬
tib mundi alit̃ cũ meclioerib & alit̃ cũ hmlibrs agen¬
dũ est: Alit̃ iterũ cũ muasuetis alit̃ cũ ireicundis. qͥb
cedi oport& hoc est reclimere tempus Cũ em̃ insidianti
domim eis uerbis & furenti temporis audacia cedit. mui¬
rias infesti tẽ poris lucrũ fcicit Namsi caput iđ rex
adsensit: corporis est liberctis loquendi uerba dĩ cũ
manstetudine : ut ꝓuocent᷑ ad bonã : ꝑstrepentibus trm̃¬

Expanded text:
t loqui cum eo, quem sciant intractabilem, et obstinatae mentis, paratum ad contumeliam faciendam? Ideo haec monet, ut opportuno et loco, et tempore, magistra modestia, religionis verba promantur; aut si persona talis in medio est, quae perstrepat, reticendum. Aliter enim cum potentibus mundi, aliter cum mediocribus, et aliter cum humilibus agendum est. Aliter iterum cum mansuetis, aliter cum iracundis, quibus cedere oportet. Hoc est redimere tempus. Cum enim insidianti Dominicis verbis, et furenti temporis audaciae cedis, injurias infesti temporis lucrifacis. Nam si caput, id est, rex assentit, corpori est libertas loquendi verba Dei cum mansuetudine, ut provocentur ad bon
Abbreviated transcription (Latin):
dño quẽ misi aduos ad hoc ipsum. ut cognos cat que
crrca uossunt & consolet᷑ corda ur̃a cũ onesmo earissi¬
mo & fideli frẽ. qͥest eecuobis om̃a quȩ hic sunt notai
fticiat uobis Adhoc sedic̃ fr̃s mississe ut muice sibi
notti fierent que agerent᷑ ab icẽ : Quamuis sꝑius
dicat spu se presentẽ apud cos. & uidere quȩ agerent:
int̃mincus opris est. : itĩ sollicitior em̃ fiet qͥs q̃uando
ird& ad se ueniri ad considerancdũ conuerseitionẽ
suam Plus eni ueret᷑ si peculet᷑ se uderi quȩ agcit:
cimus. Salutiit uos aristrarcus comes captuita tis
meȩ. & marcus consobrimis barnabȩ dequo accepistis
mandaterutsi uenerit aduos excipiatis eũ. & iħus qͥdi
cit᷑ iustus qͥ sunt ex circũ cisione: In solisunt aduitores
mei tnregno dei. qͥmichi solatiofuerunt Hinc aristare
bone conuersettionis ac meritiuidet᷑ qra deuotione
chm̃ica particeps & sotius laboꝵ apł̃i designat᷑. Alarcũ

Expanded text:
e circa vos sunt, et consoletur corda vestra, cum Onesimo charissimo et fideli fratre, qui est ex vobis, omnia quae hic sunt, nota faciet vobis. Ad hoc se dicit fratres misisse, ut invicem sibi nota fierent, quae agerentur ab invicem. Quamvis superius dicat spiritu se praesentem apud eos, et videre quae agerent, internuntiis tamen opus est. Sollicitior enim fiet quis, quando videt ad se venire ad considerandam conversationem suam; plus enim veretur, si speculetur se videri 276 quae agat. acimus. Salutat vos Aristarchus comes captivitatis meae, et Marcus consobrinus Barnabae de quo accepistis mandatum, ut si venerit ad vos, excipiatis illum et Jesus, qui dicitur Justus: qui sunt ex circumcisione. Hi soli sunt adjutores mei in regno Dei, qui mihi solatio fuerunt. Hic Aristarchus bonae conversationis ac meriti videtur, qui devotione Dominica particeps et socius laborum Apostoli designatur. Marcum
Abbreviated transcription (Latin):
Noneni hereserit filius ancille: cũ filio meoisaae
Het uerba sarra sunt: quȩ typu hab& hiers łmcelestis.
depromissione generans is aãc. ut eieitõ filio ancillȩ
peluatisunt quibus data rĩore remissio est. Heres¬
sit filtꝰ libe illiuis hiersłm suꝑnȩ qui est popłs nouus
regni celoꝵ  Itaque non sumꝰ ancille filu seulibe

Expanded text:
non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Haec verba Sarae sunt, quae typum habet Hierusalem coelestis, de promissione generans Isaac; ut ejecto filio ancillae, peccati sunt, quibus data remissio sit filius liberae illius Hierusalem supernae, qui est populus novus regni coelorum. Itaque non sumus ancillae filii, sed libe
Abbreviated transcription (Latin):
generans quȩ est agar: Liex enĩ inmonte sina data est
quam moy ses retitans popło. librũ hunc testam̃ti appel¬
lauit : & tunc asꝑsit popłm sangiune sicut dixi: Hȩc
hierusalem t̃renã id est sinagogam. quȩ inseriatutem
generat: Quos enĩ generat sub peccato sunt: Illa aut̃
qͦuete sursum est hierusalem lib̾a. ẽ: que estmat̃ nr̃a:
Hȩc quam matrẽ prãm̃ dicit. regula est nimisterii dm̃ci:
ꝑ quam renascimꝰ in lib̾tatẽ : sicut & ipsa lib̵ a est. Et
ideo cȩlestis dr̃ : quia cȩlum sedes cuis est. Et quos
ut ubi ego fuero : & hi sint mecũ: Hec est & uita
quia in mortalitatem donãt᷑. qui a credentes renascuntꝰ᷑
ꝑ cam.: Sic & erum dedño dictũ est : quia quod
factũ cst. in illo uita est: Sicut enim hab& pater¬
uitam insem& ipsõ: ita & dedit filio uitã : & uita¬
erat lux homines: Hȩc ieuita & lux mãt̃ fideliũ
Scriptum est enim: inesaia hoc habetur: quod sublec

Expanded text:
generans, quae est Agar. Lex enim in monte Sina data est, generans, quae est Agar. Lex enim in monte Sina data est, quam Moyses recitans populo, librum hunc Testamenti appellavit, et tunc aspersit populum sanguine, sicut dixi. Haec Hierusalem terrenam, id est, Synagogam, quae in servitutem generat; quos enim generat, sub peccato sunt. Illa autem quae sursum est Hierusalem, libera est: quae est mater nostra. Haec, quam matrem nostram dicit, regula est mysterii Dominici, per quam renascimur in libertatem, sicut et ipsa libera est. Ideo et coelestis dicitur, quia coelum sedes ejus est: et quos ut ubi ego fuero, et hi sint mecum . Haec est et vita; quia immortalitate donantur, qui credentes renascuntur per eam. Sic etenim de Domino dictum est quia, quod factum est in ipso, vita est. Sicut enim Pafilius de Sara uxore ejus, quae erat sterilis: haec peperit Abrahae Isaac. Tunc coepit Abraham duos habere filios, unum de ancilla, et unum de libera. Sed is quidem qui de
Abbreviated transcription (Latin):
perit abrahȩ isããc: Tunc coepit duosabraham hab̾e
filios. unũ de analla & unũ de lib̾a. Sed quidẽ qui de
ancilla : scđm carnẽ natꝰ est: Qui aut̃ ex liba : ꝑrȩꝓmis
sionem: quȩ sunt ꝑ allegoriã dicta: Isma helqui ex an
cilla agarnatꝰ est : quia uixta consuctudinẽ natꝰ est :¬
saac uero non scđm consuȩtudinẽ : sed scđm ꝓuidentiã
dei uirtute natꝰ est: Quippe cũ sarra & anus eẽt &
sterilis: Intipũ enĩ xp̃i: natꝰ est isaac Ideo haeo ꝑalle¬
goriam asserit dicta : ut alius exalio significent ꝑ sonȩ
ismahel & isaãc : Ismahel enĩ iudeoꝵ significat nati¬
uitatẽ uł coꝵ qui seru peacati sunt: Isaãc uero xp̃ianoꝵ
quia in lib̵tatem nascunt᷑.: Lib enĩ fit : qui accipit remissio¬
nẽ peccatoꝵ: Haec enĩ sunt duo testam̃ta: Moyses
accipiens sanguinẽ uituli incratera : as ꝑxit popłm dicens :

Expanded text:
perit Abrahae Isaac. Tunc coepit Abraham duos habere perit Abrahae Isaac. Tunc coepit Abraham duos habere filios, unum de ancilla, et unum de libera. Sed is quidem qui de ancilla, secundum carnem natus est: qui autem de id egerunt, quatenus illos deciperent. Erant enim Legis causa apostolis inimici, ut manente nomine Salvatoris, facerent eos Judaeos, gaudentes in eversione eorum; non enim patiebantur, ut gratiam sibi promissam audirent incircumcisis gentibus Dei virtute natus est; quippe cum Sara et anus esset et sterilis. In typum enim Christi natus est Isaac; ideo haec per allegoriam asserit dicta, ut aliud ex alio significent personae Ismael et Isaac. Ismael enim Judaeorum significat nativitatem, vel eorum qui servi peccati sunt: Isaac vero christianorum, quia in libertate nascuntur; liber enim fit, qui accipit remissionem peccatorum. Nam haec sunt duo Testamenta. Moyses accipiens sanguinem vituli in cratera, aspersit populum dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
fidem & sensum fidei minime ad ũtentes : formatũ xp̃m in ani¬
mis suis negant᷑ habe.: Si enim in tellexissent gram̃dĩ:
ellem aut̃ p̃senf ec̃ nunc aꝑd uos & mutare uocẽ meam.
quia confundor in uobis: Presens uult arguere illos ut
mut& uocem suam delaude: ii uituꝑationẽ illoꝵ ut
duplici genere confundant᷑ & deerrore suo & rubore
apłi quẽ paticbat᷑ a pđ eos quibus illos p̃ualuerat:
Dicite mihi qui sub lege uultiseẽ. legem nonlegistis: Sriptũ
est enĩ quia habraham duos filios habuit: unũ do ancil¬
la & unũ de lib̾a : ł loc ingenesi habetur: quia cũ sarra
generare non posset : erat enĩ sterilis Agar ancillã suam
obtulit uiro suo habrahȩ in concubinam : ut quod gene¬
rass& ad optar& sibi Sic factũ est ut de agar nasce¬
ret̾ hismahel Post aut̃ nutu dei promissus est abrahȩ
filius de sagra uxore cius quȩ erat sterilis. Haçipe¬

Expanded text:
fidem, et sensum fidei minime advertentes, formatum Christum in anifidem, et sensum fidei minime advertentes, formatum Christum in animis suis negantur habere; si enim intellexissent gratiam Dei Vellem autem praesens esse nunc apud vos, et mutare vocem meam; quia confundor in vobis. Praesens vult arguere illos, ut mutet vocem suam de laude in vituperationem eorum, ut duplici genere confundantur, et de errore suo, et rubore Apostoli, quem patiebatur apud eos, quibus illos praetulerat. Dicite mihi, qui sub Lege vultis esse, Legem non legistis? Scriptum est enim quia Abraham duos filios habuerit: unum de ancilla, et unum de libera. Hoc in Genesi habetur, quia cum Sara generare non posset, erat enim sterilis, Agar ancillam suam obtulit viro suo Abrahae in concubinam; ut quod generasset, adoptaret sibi. Sic factum est, ut de Agar nasceretur Ismael. Post autem nutu Dei promissus est Abrahae filius de Sara uxore ejus, quae erat sterilis: haec pe
Abbreviated transcription (Latin):
Idegerunt quatinus illos deciꝑentꝰ Erant enim legis
causa apłi inimici : ut inante nomine saluatoris. facerent
eos uideos gaudentes in cuersione illoꝵ Non enim patie¬
batꝰ ut gram sibi ꝓmissam audirent incircũcisĩs gentibus
datam: ideo imitictores suos uoluer̃ illos fieri : ut more coꝵ
circũcident᷑: Aemulaminii aut̃ meliora dona: bonł emu¬
lac ni semꝑ : & non solum cũ p̃sens a pđ uossum: Me¬
lora donasꝑittdia sunt: quȩ imitati abebunt effectum
apł̃ deum. Elciet sꝑitalia & bona sunt : quȩ uult & seꝑimi¬
tent᷑ non ad tẽpus sicut pridem : aut se p̃sente tantum post
aut̃ ad aliud conũtant᷑. sed uult illos decȩtero ꝑ seuerare in
bono: Filioli mei quos iterũ parturio : donee xp̃oformet᷑ ira
uob̃ Primũ ꝑfidẽ illos genuerat in baptismo: sed quia uelut
paliortũ aturȩ nati deformati & infirmi mnuenti sunt: nunc
cũ dolore consilii. cõnformat eos in xp̃m: Concipientes enĩ

Expanded text:
id egerunt, quatenus illos deciperent. Erant enim Legis causa apostolis inimici, ut manente nomine Salvatoris, facerent eos Judaeos, gaudentes in eversione eorum; non enim patiebantur, ut gratiam sibi promissam audirent incircumcisis gentibus datam. Ideo imitatores suos illos voluerunt fieri, ut more eorum circumciderentur. Aemulamini autem meliora dona, bonum aemulamini semper, et non solum cum praesens sum apud vos. Meliora dona spiritalia sunt, quae imitati habebunt effectum apud Deum. Haec spiritalia bona sunt, quae vult ut semper imitentur, non ad tempus, sicut pridem, aut se praesente tantum, post autem ad aliud convertantur; sed vult illos de caetero perseverare in bono. Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis. Primum per fidem illos genuerat in baptismo, sed quia velut per abortum nati, deformati et infirmi inventi sunt; nunc cum dolore consilii reformat eos in Christum. Concipientes enim
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationis sibi credite : ut om̃i cũ diligentia p̃dicar&
cis  Sicut dicit dñs ad ꝓphettn eiechid: Tuinquit
p̃dica : site audierint᷑ lucrabieris eos si quominus tus aluab
animã tuã: Scitis quia ꝑinfirmitiatem carnis euuangel¬
taui uobis:. Iãpridem & temꝑitationẽ uram incurne mea
non sp̃instis. neq respuistis: In memoriã reuocat illis
tiam coꝵ quia non sunt abstracti a fide: Iniuriac enĩ
apłi teptitio erat galatharũ inqua firmi inuentis
non dubitants fidẽ. Possent enĩ scandalũ passidicere
certifidẽ nrãm non intris sedincelis habe dignititem
& prohis tribulattionibus magna rependip̃mia. Ruborẽ
illis incirat: quia post haec laudabiba circũuenti fue¬
rant intuutu ꝑ abiles uiđent᷑: Sed sic̃ angłmꝰ excepistis
non de formcat est apđ cos sed cõmendatꝰ Scientibus
probis qui credunt patiillũ exitia. Sic̃ ergo engłri
dĩ excepnt apłm c̃redentes dei donũ cẽ qđ pͥdicat. nc

Expanded text:
sibi creditae; ut omni cum diligentia praedicaret eis, sicut dicit Dominus ad prophetam Ezechiel: Tu, inquit, praedica: si te audierint, lucraberis eos; si quominus, tu salvabis animam tuam . Scitis quia per infirmitatem carnis evangelizavi vobis jam pridem: et tentationem vestram in carne mea non sprevistis, neque respuistis. In memoria revocat illis tiam eorum, quia non sunt abstracti a fide: injuriae enim Apostoli tentatio erat Galatarum, in qua firmi inventi sunt; non dubitantes de fide. Possent enim, scandalum passi, dicere: certi fidem nostram non in terris, sed in coelis habere dignitatem, et pro his tribulationibus magna rependi praemia. Ruborem illis incutit; quia post haec laudabilia circumventi fuerant, ut vituperabiles viderentur. Sed sicut angelum Dei excepistis non deformatus est apud eos, sed commendatus. Scientibus pro his credunt pati illum exitia. Sicut ergo angelum Dei exceperunt Apostolum, credentes Dei donum esse quod praedicat, sic
Abbreviated transcription (Latin):
t̾renã hierusalem uirũ hab̾e dicit quia scđm carnẽ
genenit: Illam aut̃ cȩlestem hiersđm quã dic̃
matrem nr̃am. sterilem appellat quia non parit scđm
carnem. nec dolores patitur. hoc est nori parturit.
Generat aut̃ sinie passione sꝑitalit̃ exclamariN
lȩticiam quia descrta aliquando. a quo nisi ab adã
quia desertar uita secutus est mortem: nunc plures
filios hab& quam hȩc quȩ hab& uirum : iđ quȩ car¬
nalit̾̃ generat. Multo enĩ plures sunt xp̃ĩani uideis :
sicut dicit in apocalipsi: Et uidi turbam multã.¬
magnam. quam dinumerare nemo poterat. ex omĩ
filu estis : Hoc est non carnis eẽ filios. sed dei : quia
isaãc intipũ natꝰ es⁊ filu dei. & uult eos sub intelligere
quia facti filii dei conũsis. ut eent. filii carnis : Si uero
resipiscant: sunt filiidei : Sed quomodotunc qui scđm carnẽ
Non solus hisma hel scđm carnẽ natus est. sed& esau:
quia & ips e inpopłi uidaici tipũ natꝰet. Dequo

Expanded text:
salem virum habere dicit; quia secundum carnem generat: illam autem coelestem Hierusalem, quam dicit matrem nostram, sterilem appellat; quia non parit secundum carnem, nec dolores patitur, hoc est, non parturit. Generat autem sine passione spiritaliter exclamans in laetitia; quia deserta aliquando a quo autem, nisi ab Adam, qui deserta vita secutus est mortem, nunc plures filios habet, quam haec quae habet virum, id est, quae carnaliter generat. Multo enim plures sunt Christiani Judaeis, sicut dicitur in Apocalypsi: Et vidi turbam magnam, quam difilii estis. Hoc est non carnis filios esse, sed Dei; quia Isaac in typum natus est Filii Dei: et vult eos subintelligere quia facti filii Dei, conversi sunt, ut essent filii carnis: si vero resipiscant, sunt filii Dei. Sed quomodo tunc qui secundum caNon solum Ismael secundum carnem natus est, sed et Esau; quia et ipse in populi Judaici typum natus est. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
seis & dedissctis mihi. Uotũ eoꝵ ciria religonẽ tã plenũ
ostendi fuisse ut on solũ bene abcis susceptussit : sed&
fortes in fide inuentis int: Et qđ ad laudẽ magis ꝓficit
om̃a pene sua illi obculerint ꝓfliganda hiȩ plus doles
pua benta cartas subũsa fũerat ꝑriua doctrina: Crg ini¬
mic uob fact᷑ sum uerũ dicens uob̃: Hlocdicit quia non

Expanded text:
is, et dedissetis mihi. Votum eorum circa religionem tam plenum ostendit fuisse, ut non solum bene ab eis susceptus sit, sed et fortes in fide inventi sint: et quod ad laudem magis proficit, omnia pene sua illi obtulerunt profliganda. Hinc plus dolet, quia tanta charitas subversa fuerat prava doctrina. Ergo inimicus vobis factus sum, verum dice
Abbreviated transcription (Latin):
confessus est: qđ aꝑtius alibi posuit. sicut in quar¬
to libro cõmemoraui: ex formula se scripturum
fuisse si nouã ipse conder& cuuitatem: Qiuia uͦ
iam ueterẽ inuenernt. non se potuisse nisi eius
consuetudinẽ sequi: Deinde illud quale est qđ¬
tria genr̃a theologię dicit eẽ. id÷ ratonis quȩ de
diis explicatur. eorũq unũ myt̾icon appellari.
alterum physicon. terciũ cuuile:ꝰ Latine si usus
ãinitter&. genus qđ pͥmũ ponut fibulare ap¬
pellaremus: sed fabulosum dicamus: A faibulis
eñ myt̾icon dictũ est: qñ mythos grece fibula
dicitur. Scđm aut̃ ut naturale dicat᷑: iam & consu¬
etudo locutionis amittit Terciũ &iam ipse lati¬
ne enuntiauit. qđ ciuile appellat̾: Deinde ait
mythicon appellant. quo maxime utunt poetae:
nitatẽ & naturã ĩmortaliũ ficta. In hoc eni ẽ
ut ds̃ alius ex capite. alius exfemore sit alius
exguttis sanguinis natus. In hoc ut di furati

Expanded text:
confessus est. Quod apertius alibi posuit, sicut in quarconfessus est. Quod apertius alibi posuit, sicut in quarto libro commemoraui, ex naturae formula se scripturum fuisse, si nouam ipse conderet ciuitatem; quia uero iam ueterem inuenerat, non se potuisse nisi eius consuetudinem sequi. tria genera theologiae dicit esse, id est rationis quae de dis explicatur, eorumque unum mythicon appellari, alterum physicon, tertium ciuile? Latine si usus admitteret, genus, quod primum posuit, fabulare appellaremus; sed fabulosum dicamus; a fabulis enim mythicon dictum est, quoniam μυ̃θος Graece fabula dicitur. Secundum autem ut naturale dicatur, iam et consuetudo locutionis admittit. Tertium etiam ipse Latine enuntiauit, quod ciuile appellatur. Deinde ait: \'Mythicon appellant, quo maxime utuntur poetae; nitatem et naturam inmortalium ficta. In hoc enim est, ut deus alius ei capite, alius ex femore sit, alius ex guttis sanguinis natus: in hoc, ut di furati