comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
medio popłi sui: ut eriꝑet nos de manu om̃i¬
um mimicoꝵ nr̃oꝵ. Uenit assur ex montibus
aquilonis in multitudine fortitudinis sue:
cuius multitudo obturauit torrentes: & equi
coꝵ cooperuerunt ualles. Dixit se incensurũ
fines meos. & iuuenes meos occisurũ gladio. In¬
fantes meos dare in predam: & uirgines in cap¬
tiuitatẽ. Dñs autẽ omp̃s nocuit eum: & tradi¬
dit eum in manus feminȩ. & confudit eum.
Non enĩ cecidit potens eoꝵ a iuuenib. nec fi¬
lii tytan ꝑcusserunt eũ. nec excelsi gygantes
imposuerunt se illi. sed iudith filia merari in
specie faciei sue dissoluit eũ. Exrut enĩ se uesti
menta uiduitatis. & induit se uestimenta le¬
ticiȩ in exultatione filioꝵ isrł. Unxit faciem
suam unguento: colligauit cincinnos suos
rapuerunt oculos eius: pulchritudo eiꝰ capti¬
uam fecit animã eius. Amputauit pugione
ceruicem eiꝰ: horruert̃ ꝑse constantiã euis. &

Expanded text:
medio populi sui ut eriperet nos de manu omnimedio populi sui ut eriperet nos de manu omnium inimicorum nostrorum venit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae cuius multitudo obturavit torrentes et equi eorum cooperuerunt valles dixit se incensurum fines meos et iuvenes meos occisurum gladio infantes meos dare in praedam et virgines in captivitatem Dominus autem omnipotens nocuit eum et tradidit eum in manus feminae et confudit eum non enim cecidit potens eorum a iuvenibus nec filii Titan percusserunt eum nec inposuerunt se illi, sed Iudith filia Merari in specie faciei suae dissolvit eum».Non enim imento viduitatis, et induit se vestimento laetitiae in exsultatione filiorum Israel: Unxit faciem suam unguento, et colligavit cincinnos suos rapuerunt oculos ejus, pulchritudo ejus captivam fecit animam ejus, amputavit pugione cervicem ejus. Horruerunt Persae constantiam ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
mus pontifex de hierłm uenit in bethuliam.
cum uniuersis presbiteris suis. ut uideret iu¬
dich. Quȩ cũ exisset ad illum. benedixerunt
illam om̃s una uoce dicentes. Tu gła hierłm.
tu leticia ifrł. tu honorificentia popłi nr̃i. qͥa
fecisti uiriliter. & confortatũ ẽ cortuũ eoqđ ca
stitatẽ amaueris. & post uirũ tiũ alterum nes¬
cieris. Ideo & manus dñi confortauit te: & id̃o
eris benedicta in et̃num. Et dixit om̃is populus
sa que holofernis peculiaria fuisse ꝓbata sunt.
dederunt iudith. in auro & argento & uestib
& gemiiis & omni suppellectili. & tradita st̃
cũ mulierib & uirginib & iuuenib: in cega¬
nis. & cytharis.
Unc cantauit canticũ hoc dño: Iudith dicens.
Incipite dño in tympanis. cantate dõ in cẏm¬
balis. modulamini illi psalmũ nouũ. exulta¬
te & inuocate nomen eius. Dñs conterctis bel¬
la: dñs nomen ẽ illi. Qui posuit castra sua in

Expanded text:
mus pontifex de Hierusalem venit in Bethuliam mus pontifex de Hierusalem venit in Bethuliam cum universis presbyteris suis ut videret Iudith quae cum exisset ad illum benedixerunt illam omnes una voce dicentes tu gloria Hierusalem tu laetitia Israhel tu honorificentia populi nostri quia fecisti vistitatem amaveris, et post virum tuum, alterum nescieris. Ideo et manus Domini confortavit te, et ideo eris benedicta in aeternum. Et dixit omnis populus: sa, quae Holofernis peculiaria fuisse probata sunt, dederunt Iudith in auro et argento, et vestibus et gemmis et omni suppellectile, et tradita sunt cum mulieribus et virginibus et iuvenibus in organis et citharis tunc cantavit canticum hoc Domino Iudith dicens incipite Domino in tympanis cantate Deo in cymbalis modulamini illi psalmum novum exaltate et invocate nomen eius Dominus conterens bella Dominus nomen est illi qui posuit castra sua in
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł fugientes illos: descenderunt clangen¬
tes tubis & ululantes post ipsos. Et qm̃ assyrii ñ
adunati in fugam ibant. precipites. filii autẽ
isrł uno agmine ꝑsequentes debilitabant om̃s
quos inuenire potuissent. Misitq orias nuncioᷤ
ꝑ om̃s ciuitates & regiones isrł. Omnis itaq re¬
gio omnisq urbs electam iuuentutẽ misit ar¬
matam post eos. Et ꝑsecutisunt eos in ore gladii.
quousq ꝑuenirent ad extremitatẽ fimũ suarũ.
Reliqui autẽ qui erant in bethulia ingressist̃
castra assyrioꝵ. & predam quã fugientes assy¬
rii reliquerant abstulerunt. & onustatist̃ ual¬
de. hii uero qui uictores extiterant reuersi st̃
ad bethuliam. omniaq quȩ erãt illoꝵ abstu¬
lerunt secum. ita ut non eẽt numerus in peco¬
rib. in iumentis. & uniuersis mobilib eorũ.
ut aminimo usq ad magnũ om̃s diuites fie¬
rent de predationib eoꝵ. Ioachim autẽ sum¬

Expanded text:
filii Israhel fugientes illos descenderunt clangenfilii Israhel fugientes illos descenderunt clangentes tubis et ululantes post ipsos et quoniam Assyrii non adunati in fuga ibant praecipites filii autem Israhel uno agmine persequentes debilitabant omnes quos invenire potuissent misitque Ozias nuntios per omnes civitates et regiones Israhel omnis itaque regio omnisque urbs electam iuventutem misit armatam post eos et persecuti sunt eos in ore gladii quousque pervenirent ad extremitatem finium suarum reliqui autem qui erant in Bethulia ingressi sunt castra Assyriorum et praedam quam fugientes Assyrii reliquerant abstulerunt et honestati sunt valde hii vero qui victores reversi sunt ad Bethuliam omnia quaeque erant illorum abstulerunt secum ita ut non esset numerus in pecoribus in iumentis et universis mobilibus eorum ut a minimo usque ad magnum omnes divites fierent de praedationibus eorum Ioachim autem sum
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine tabefactum iacere suꝑ terrã. excla¬
mauit uoce magna cum fletu. & scidit uesti¬
menta sua. Et ingressus tabernaculũ iudith
ñ inuenit eã. & exiliuit foras ad popłm. & dix̃.
Una mulier hebrea: fecit confusionẽ in domo
regis nabuchodonosor. Ecce enim holofernis
iacet in terra: & caput ipsius non ẽ in illo. Qd̃
cum audissent principes uirtutis assyriorum.
sciderunt oñs uestimenta sua. & intolerabił
timor & tremor cecidit suꝑ eos. & turbatisunt
animi eoꝵ ualde. Et factus est clamor incõpara¬
bilis in media castra eoꝵ. Cumq omnis exerci¬
tus decollatum holofernẽ audisset. fugit menᷤ
& consilium ab eis. & solo tremore & metu agi¬
tati fuge presidiũ sumunt. ita ut nullus lo¬
queretur cum ꝓximo suo. sed inlinato capite
relictis omnib euadere hebreos cupiebant quoᷤᷤ
armatos uenire suꝑ se audierant. fugientes ꝑ
uias campoꝵ & semitas collum. Uidentes itaq

Expanded text:
sanguine tabefactum iacere super terram et clasanguine tabefactum iacere super terram et clamavit voce magna cum fletu et scidit vestimenta sua et ingressus tabernaculum Iudith non invenit eam et exilivit foras ad populum et dixit una mulier hebraea fecit confusionem in domo regis Nabuchodonosor ecce enim Holofernis iacet in terra et caput ipsius non est in illo quod cum audissent principes virtutis Assyriorum sciderunt omnes vestimenta sua et intolerabilis timor et tremor cecidit super eos et turbati sunt animi eorum valde et factus est clamor inconparabilis in media castra eorum cumque omnis exercitus decollatum Holofernem audisset fugit mens et consilium ab eis et solo tremore et metu agitati fugae praesidium sumunt ita ut nullus loqueretur cum proximo suo sed inclinato capite relictis omnibus evadere Hebraeos quos armatos venire super se audierant fugientes per vias camporum et semitas collium videntes itaque
Abbreviated transcription (Latin):
penderunt suꝑ muros caput holofernis. accepit¬
q unusquisq arma sua & egressi sunt cũ gran¬
di strepitu & ululatu. Qđ uidentes explorato¬
res ad tabernaculũ cucurrerunt. Porro hii qui
in tabernaculo erant uenicutes. & ante ingres¬
sum cubiculi ꝑstrepentes. excitandi gr̃ã inqui¬
ctudinem arte moliebantur. ut ñ ab excitanti¬
b sed a sonantib holofernis euigilaret. Nulluᷤ
enim audebat cubiculũ uirtutis assyrioꝵ pul¬
sando aut intrando aꝑire. Sed cum uenissent
duces eius & tribum. & uniuersi maiores exer¬
citus assyrioꝵ dixerunt cubiculariis. Intrate
& excitate illum: qm̃ egressi mures de cauerniᷤ
sius. ausisunt ꝓuocare nos ad preliũ. Tunc in¬
gressus uagao cubiculum eius. stetit ante cor¬
tinam. & plausum fecit manib suis. suspicaba¬
turenim illum cũ iudich dormire. Sea cum
nullum motum iacentis sensu auriũ caperet.
accessit ꝓximans ad cortinam. & eleuans eam.
udensq cadauer absq capite holofernis in suo

Expanded text:
 accepitque unusquisque vir arma sua et egressi sunt cum grandi strepitu et ululatu quod videntes exploratores ad tabernaculum cucurrerunt porro hii qui in tabernaculo erant venientes et ante ingressum cubiculi perstrepentes excitandi gratia inquietudinem arte moliebantur ut non ab excitantibus sed a sonantibus Holofernis evigilaret nullus enim audebat cubiculum virtutis Assyriorum pulsando aut intrando aperire sed cum venissent duces eius et tribuni et universi maiores exercitus Assyriorum dixerunt cubiculariis intrate et excitate illum quoniam egressi mures de cavernis suis ausi sunt provocare ad proelium tunc ingressus Bagao cubiculum eius stetit ante cortinam et plausum fecit manibus suis suspicabatur enim illum cum Iudith dormire sed cum nullum motum iacentis sensu aurium caperet accessit proximans ad cortinam et elevans eam videns iacens cadaver absque capite Holofernis in suo
Abbreviated transcription (Latin):
erat in unuiersa terra isrł. Erat etiam uirtute
castitatis achuncta: ita ut ñ cognosceret uirũ
omnib dieb uitȩ sue: ex quo defunctus ẽ ma¬
nasses uir eius. Erat autẽ dieb festis ꝓcedens cũ
gła magna. Mansit autẽ in domo uiri sui an
nos centum quinq & dimisit abram suã liberã.
& defuncta ẽ & sepulta cũ uiro suom bethulia.
luxitq illam omnis popłs dieb septẽ. In omni
autẽ spacio uite eiꝰ non fuit qui ꝑturbaret isrł:
& post mortẽ eius multis annis. Dies autẽ uic¬

Expanded text:
erat universae terrae Israhel erat etiam virtuti erat universae terrae Israhel erat etiam virtuti castitatis adiuncta ita ut non cognosceret virum omnibus diebus vitae suae ex quo defunctus est Manasses vir eius erat autem diebus festis procedens cum gloria magna mansit autem in domo viri nos centum quinque, et dimisit Abram suam liberam, et defuncta est ac sepulta cum viro suo in Bethulia. Luxitque illam omnis populus diebus septem. In omni autem spatio vitae ejus non fuit, qui perturbaret Israel, et post mortem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ra tua: quia dixisti & facta sunt. misisti sp̃m
tuum & creata sunt. & ñ est qui resistat uoci tu¬
e.Montes a fundamentis mouebunt᷑ cũ aquis:
petre sicut cera liquescent ante faciem tuã. qui
autẽ timent te magni erunt apud te ꝑ omnia.
Ue genti insurgenti suꝑ genus meũ: dñs enim
om̃ps uindicabit meis. In die iudicii uisitabit
illos. Dabit enim ignem & uermes in carnes eo¬
rum: ut urantur & sentiant usq in sempit̾nũ.
ł factum ẽ post hec. omnis popłs
post uictoriam uenit ad hierłm. adorare dñm.
Et mox ut purificatisunt obtulerunt omnes
holocausta & uota & repmissiones suas. Porro
iudith uniuersa uasa bellica holofernis. quȩ
dedit illi popłs.: & conopeum qđ ipsa sustulerat
in anathema obluuonis. Erat autem populus
iocundus scđm faciem scõꝵ: & ꝑtres menses gau¬
dium huiꝰ uictoriȩ celebratũ est cũ iudith. post
dies autem illos unusquisq rediit in sua: et
iudith magnificata ẽ in bethulia. & preclarior

Expanded text:
dixisti et facta sunt misisti spiritum tuum et creata sunt et non est qui resistat voci tuae montes a fundamentis movebuntur cum aquis petrae sicut cera liquescent ante faciem tuam qui autem timent te magni erunt apud te prae omnia vae genti insurgenti super genus meum Dominus enim omnipotens vindicabit in eis in die iudicii visitabit illos dabit enim ignem et vermes in carnes eorum ut urantur et sentiant usque in sempiternum et factum est post haec omnis populus post victoriam venit ad Hierusalem adorare Dominum et mox ut purificati sunt obtulerunt omnes holocausta et vota et repromissiones suas porro Iudith universa vasa bellica Holofernis quae dedit illi populus et conopeum quod ipsa sustulerat in anathema oblivionis erat autem populus iucundus secundum faciem sanctorum et per tres menses gaudium huius victoriae celebratum est cum Iudith post dies autem illos unusquisque rediit in sua et Iudith magna facta est in Bethulia et praeclarior
Abbreviated transcription (Latin):
auit anima eius. Postea uero qͣm resumpto sp̃u
recreatus est: ꝓcidit ad pedes eius. & adorauit eã
& dixit. Benedicta tu dõ tuo in omni taberna¬
culo iacob: qm̃ in omni gente quȩ audierit
nomen tuũ. magnificabit dm̃ ifrł suꝑ te:
ixit autẽ iudith ad omnẽ popłm. Audite me
frs. Suspendite caput hoc suꝑ muros ir̃os. & erit
cum exierit sol. accipiat unusquisq arma fua.
& exite cum impetu. ñ ut descendatis deorsum.
sed quasi impetum facientes. Tunc exploratores
necesse erit ut fugiant ad principem suũ exci¬
tandum ad pugnam. Cumq duces eoꝵ cucurre¬
rint ad tabernaculum holofernis. & inuenerint
cum truncũ in suosanguine uolutatũ: decidet
suꝑ eos timor. Cumq cognoueritis fugere illos:
ite post illos securi: qm dñs conteret eos sub pe¬
dib ur̃is. Tunc achior uidens uirtutẽ quã fecit
añs in isrł. relicto gentilitatis ritu credidit dõ.¬
& circumcidit carnem preputii sui. & appositus

Expanded text:
avit anima eius postea vero quam resumpto spiritu avit anima eius postea vero quam resumpto spiritu recreatus est procidit ad pedes eius et adoravit eam et dixit benedicta tu Deo tuo in omni tabernaculo Iacob quoniam in omni gente quae audierit nomen tuum magnificabit Deum Israhel super te dixit autem Iudith ad omnem populum audite me fratres suspendite caput hoc super muros nostros et erit cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua et exite cum impetu non ut descendatis deorsum sed quasi impetum facientes tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum Holofernis et invenerint eum truncum in suo sanguine volutatum decidet super eos timor cumque cognoveritis fugere illos ite post illos securi quoniam Dominus conteret eos sub pedibus vestris tunc Achior videns virtutem quam fecit Deus Israhel relicto gentilitatis ritu credidit Deo et circumcidit
Abbreviated transcription (Latin):
excełso pre omnib mulierib suꝑ terrã. Benedic¬
tus dñs qui creauit cęlum & terram. qui direxit
te inuulnere capitis principis inimicoꝵ nr̃oꝵ.
quia hodie nomen tuũ ita magnauit. ut non
recedat laus tua de ore hominum qui memores
fuerint uirtutis dñi in eternum. ꝓquib: ñ peꝑ¬
cisti anime tue ꝓpter angustias & tribulationẽ
generis tui. sed subuenisti ruine ante conspectũ
dei nr̃i. Et dixit omnis popłs fiat fiat.. Porro
achior uocatus uenit: & dixit ei iudith. Deus
isrł cui tu testimoniũ dedisti qđ ulciscatur de
inimicis suis. ipse caput omnium increduloꝵ
incidit in hac nocte in manu mea. Ut probes
quia ita ẽ ecce capit holofernis. qui contemptu
suꝑbiȩ suȩ dm̃ isrł contempsit: & tibi interitũ
minabatur dicens. Cum captus fuerit populus
isrł: gladio ꝑforare p̾cipiam latera tua. Uidenᷤ
autem achior caput holofernis. angustiatꝰ pre
pauore cecidit in faciem suam suꝑ terrã. & estu¬

Expanded text:
so prae omnibus mulieribus super terram benedictus Dominus qui creavit caelum et terram qui te direxit in vulnere capitis principis inimicorum nostrorum quia hodie nomen tuum ita magnificavit ut non recedat laus tua de ore hominum qui memores fuerint virtutis Domini in aeternum pro quibus non pepercisti animae tuae propter angustias et tribulationem generis tui, sed subvenisti ruinae ante conspectum Dei nostri. Et dixit omnis populus: Fiat, fiat. Porro Achior vocatus venit, et dixit ei Judith: Deus Israel, cui tu testimonium dedisti quod ulciscatur se de inimicis suis, ipse caput omnium incredulorum incidit hac nocte in manu mea. Et ut probes quia ita est, ecce caput Holofernis, qui in contemptu superbiae suae Deum Israhel contempsit et tibi interitum minabatur dicens cum captus fuerit populus Israhel gladio perforari praecipiam latera tua videns autem Achior caput Holofernis angustiatus prae pavore cecidit in faciem suam super terram et aestu
Abbreviated transcription (Latin):
te głemur. Qm̃ ñ secuti sumꝰ peccata patrũ nr̃oꝵ
qui dereliquert̃ dñm dm̃ suum. & adoraueriuus
deos alitnos. ꝓ scelere quo datisunt ingladiũ &
in rapinã. & in confusionẽ inimicis suis. Nos aut̃
alterum dm̃ nescimus preter ipsum. Exspecte¬
miis humiles consolationẽ eius: & exquiret san.¬
humiliabit om̃s gentes quȩcũq insurgunt¬
contra nos. & faciet illas sine honore dñs deus
noster. Et nunc fr̃s qm̃ uos qui estis presbiteri
in populo dei. ex uobis pendet anma illoꝵ. ad¬
eloquium ur̃m corda eoꝵ erigite. ut memores
sirit. quia temptati sunt patres nr̃i. ut ꝓbaren
tur si uere colerent dm̃ suum. Memores eẽ de¬
bent quomͦ pater noster abrabam temptatꝰ est.
& ꝑ multas tribulationes ꝓbatus dei amicus ef¬
fectus est. Sic ysaac. sic iacob. sic morses & om̃s
qui placuerunt deo ꝑ multas tribulationes
transiert̃ fideles. Illi autẽ qui temptationes
ñ suscepert̃ cum timore dñi. & impatientiam

Expanded text:
 secuti peccata patrum nostrorum qui dereliquerunt Deum suum et adoraverunt deos alienos pro scelere quo dati sunt in gladium et in rapinam et in confusionem inimicis suis nos autem alterum deum nescimus praeter ipsum expectemus humiles consolationem eius et exquiret sanhumiliabit omnes gentes quaecumque insurguntcontra nos et faciet illas sine honore Dominus Deus noster et nunc fratres quoniam vos qui estis presbyteri in populo Dei ex vobis pendet anima illorum adloquio vestro corda eorum erigite ut memores sint quia temptati sunt patres nostri uttur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater noster Abraham tentatus est, et per multas tribulationes probatus Dei amicus effectus est. Sic Isaac, sic Jacob, sic Moyses, et omnes qui placuerunt Deo, per multas tribulationes trannon susceperunt cum timore Domini, et impatientiam
Abbreviated transcription (Latin):
posiusti. Respice castra assẏrioꝵ minc. sicut
post seruos tuos armati currebant. confidentes
in quadrigis & in equitatu fuo. & in multitudi¬
ne bellatoꝵ. Sed aspexisti suꝑ castra eoꝵ: & tene¬
bre fatigauert̃ eos. Tenuit pedes eoꝵ abyssus:
& aque oꝑuerunt eos. Sic fiant & isti dñe qui
confidunt in multitudine sua. & in curribus
suis & in contis & insagitis suris & lanceis suis¬

Expanded text:
is. « Respice castra Assyriorum nunc, sicut post servos tuos armati currebant, confidentes in quadrigis, et in equitatu suo, et in multitudine bellatorum. Sed aspexisti super castra eorum, et tenebrae fatigaverunt eos. Tenuit pedes eorum abyssus, et aquae operuerunt eos. Sic fiant et isti, Domine, qui confidunt in multitudine sua, et in curribus suis, et in scutis, et in sagittis
Abbreviated transcription (Latin):
enim illi nabuchodonosor rex ut om̃s deos t̃re
exterminaret: uidelicet ut ipse solus diceret᷑
ds̃. ab his nationib quȩ potuissent holofernis
potentia subiugari. ꝑtransiens autẽ syriam
subal. & omnem apamiam. omnẽq mesopo¬
tamiam. uenit ad idumeos in terra gabaa:
accepitq ciuitates eoꝵ. & sedit ibi ꝑ triginta
dies. In quib dieb adunare precepit uniuer¬
sum exercitũ. uirtutis suę.¬
unc audientes hec filii isrł qui inhabitabant¬
terram iudeȩ: timuert̃ ualde a facie eiꝰ. Tremor
etiam & horror inuasit sensus eoꝵ: ne hoc faceret
hierłm & templo dñi. qđ fecerat ceteris ciuiita¬
tibus & templis earum. Et miserunt in omnẽ
samariã ꝑ circuitũ usq hiericho. & preoccupa¬
uerunt omnes uertices montiũ. & muris circũ¬
dedert̃ uicos suos. & congregauert̃ frum̃ta in
preparationẽ pugne. Sacerdos etiã heliachim
scripsit ad uniuersos qui erant contra hesdrelon.

Expanded text:
enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret videlicet ut ipse solus diceretur deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari pertransiens autem Syriam Subal et omnem Apamiam omnemque Mesopotamiam venit ad Idumeos in terra Gabaa accepitque civitates eorum et sedit ibi per triginta dies in quibus diebus adunari praecepit universum exercitum virtutis suae tunc audientes haec filii Isrterram Iudeae, timuerunt valde a facie eius. Tremor etiam et horror invasit sensus eorum, ne hHierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparatione pugnae sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdraelon
Abbreviated transcription (Latin):
ominisq possessio. om̃s colles & morites. & cam¬
pi. armenta boum & greges ouium. caprarũ¬
q equoꝵ cameloꝵq. & uniuersȩ facultates
nr̃ȩ. atq familiȩ in conspectu tuosunt. sint
ominia sub lege tua. Nos etiam & filii nostri
serui tui sumiis: ueni nobis pacificus dñs. et
utere seruitia nr̃a sicut placucrit tͥ. Tunc des¬
cendit demontib cum equitib in uirtute
magna. & obtinuit omnẽ ciuitatẽ & omnem
inhabitantẽ terram. De umuersis autc̃ urbib
assumpsit sibi auxiliarios: uiros fortes & electoᷤᷤ
ad bellum. Tantusq metus purciis illiꝰ incu¬
buit. ut uniuersarum ꝓunciarũ habitatores.
principes & honorati simul cum populis exireñ
in obuiam uenienti. excipientes eum cũ coroniᷤ
& lampadib ducentes choros in tybiis & tẏm¬
panis. Nec ista tamen facientes: ferocitatem eiuᷤ
pestoris mitigare potuerunt. Nam & cruitates
eoꝵ destruxit: & lucos eoꝵ excidit. Preceperat

Expanded text:
omnisque possessio omnes colles et montes et camomnisque possessio omnes colles et montes et campi armenta boum greges ovium caprarumque equorum camelorumque et universae facultates nostrae atque familiae in conspectu tuo sunt sint omnia sub lege tua nos iam et filii nostri servi tui sumus veni nobis pacificus dominus et utere servitia nostra sicut placuerit tibi tunc descendit de montibus cum equitibus in virtute magna et obtinuit omnem civitatem et omnem inhabitantem terram de universis autem urbibus adsumpsit sibi auxiliarios viros fortes et electos ad bellum tantusque metus provinciis illius incubuit ut universarum urbium habitatores principes et honorati simul cum populis exirent in obviam venienti excipientes eum cum coronis et lampadibus ducentes choros in tibiis et tympanis nec ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt nam et civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit praeceperat
Abbreviated transcription (Latin):
celsas quȩ crant ibi. a torrente mambre. usq qͦ
ꝑueniatur ad mare. Et occupauit terminos eiꝰ
a cylicia usq adfines iapheth qui sunt ad austrũ.
abduxitq omnes filios madian. ac prȩdauit
omnẽ locupletationẽ eoꝵ. omñs resistentes sibi
occiddit in ore gladii. Et post hec descendit in cã¬
pos damasci m dieb messis. & succendit omma¬
sata. omnesq arbores ac uineas fecit incidi.
Et cecidit timor illius. suꝑ om̃s in habitantes
terram. Tunc miserunt legatos suos uniuersa¬
rum urbium ac ꝓuinciarum reges. ac pͥncipeᷤᷤ.
syrie scilicet. mesopotamie. & syrie subal. & ly¬
biȩ. atq cylicie. Qi uenientes ad holofernem
dixerunt. Desinat indignatio tua circa nos. De¬
lius ẽ enim ut iuentes seruiamꝰ nabuchodo¬
nosor regi magno. & subditisimus tibi: quam
morientes cum interitu nr̃o. ipsi seruitutis no¬
stre dampna patiamini. Omnis ciuitas nrr̃a.

Expanded text:
celsas quae erant ibi a torrente Mambre usquequo celsas quae erant ibi a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare et occupavit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omsata omnesque arbores ac vineas fecit incidi et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram tunc miserunt legatos suos universarum urbium et provinciarum reges ac principes Syriae scilicet Mesopotamiae et Syriae Sobal et Lybiae atque Ciliciae qui venientes ad Holofernem dixerunt desinat indignatio tua circa nos melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamini omnis civitas nostra
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit duces & magistratꝰ uirtutis assyriorũ:
& dinumerauit uiros in expeditione fua. sicut
precepit ei rex: centũ uiginti milia peditũ pug¬
natoꝵ: & equites sagittarios duodecim milia:
omnẽq expeditionem suam fecit preire in mul
menta. gregesq ouium: quoꝵ ñ erat nunerꝰ.
frumentũ ex omm syria in transitu suo parari
constituit. Atirũ uero & argentũ de domo regiᷤᷤ
assumpsit. multũ nimis: & ꝑfectus ẽ ipse & om¬
nis exercitꝰ cum quadrigis & equitib & sagita
riis. Qui cooꝑuerunt facicm terrȩ. sicut locuste.
Cumq ꝑtransisset fines assyrioꝵ. uenit ad mag¬
nos montes ange. qui sunt a simstro cyliciȩ:
ascenditq omma castella coꝵ. & obtinuit omnẽ
munitionẽ. E ffregit autẽ ciuitatẽ opinatissimã
melothi. predauitq om̃s filios tharsis isrł. & fi¬
lios isrł qui erant contra faciem deserti. & ad au¬
strum terre celeon. Et transut eufraten. & ue¬
nit ad mesopotamiã. & fregit om̃s ciuitates ex¬

Expanded text:
vocavit duces et magistratus virtutis Assyriorum et dinumeravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit prmenta gregesque ovium, quorum non erat numerus. Frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit. Aurum vero et argentum, de domo regis assumpsit multum nimis. Et profectus est ipse, et omnis exriis qui cooperuerunt faciem terrae, sicut locustae. Cumque pertransisset fines Assyriorum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Meluthi praedavitque omnes filios Tharsis et filios Ismahel qui erant contra faciem deserti et ad austrum terrae Celeon et transiit Eufraten et venit ad Mesopotamiam et fregit omnes civitates ex
Abbreviated transcription (Latin):
Et erat hec in omitib famosissima. qm timebat
dm̃ ualde. nec erat qui loqueretur de illa uer¬
bum malũ. Hȩc itaq cũ audisset. qm̃ orias ꝓmi
sisset qđ transacto quinto die traderet ciuitatẽ.
misit ad presbiteros chabri & charmin. & uene¬
runt ad illam. Et dixit illis. Qd est hoc uerbum
in quo consensit otias. ut tradat ciuitatẽ assẏrus.
si intra quinq dies non uenerit uobis adutortũ:
Et qui estis uos qui temptatis dñm: Non ẽ iste
scrmo qui misccłiam ꝓuocet. sed potius qui iram
excitet. & furorem accendat. Posustis uos tempuᷤ
miserationis dño: & in arbitrium ur̃m diẽ consti¬
tiustis ei. Sedd quia patiens est dñs in hoc ipso pe¬
niteamus. & indulgentiã cius fusis lacrimis po¬
stulemꝰ. Nͥon enim quasi homo ds̃ sic cõminabit᷑:
neq sicut filius hominis ad iracundiã inflãma¬
bitur. Et ideo humiliemꝰ illi animas nr̃as. & in
spũ constititi humiliato. seriuientes illi dicamꝰ

Expanded text:
et erat haec in eo omnibus famosissima quoniam timebat et erat haec in eo omnibus famosissima quoniam timebat Dominum valde nec erat qui loqueretur de illa verbum malum sisset quod transacto quinto die traderet civitatem: misit ad presbyteros Chabri et Charmi. Et venerunt ad illam, et dixit illis: quod est hoc verbum, in quo censentit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis, si intra quinque dies non venerit vobis adjutorium? Et qui estis vos, qui tentatis Dominum? Non est iste sermo, qui miexcitet, et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum diem constituistis ei. Sed quia patiens Dominus est, in hoc ipsum poeniteamus, et indulgentiam ejus fusis lacrymis postulemus: non enim quasi homo sic Deus comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. Et ideo humiliemus illi animas nostras, et in spiritu constituti humiliato, servientes illi, dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
T factum est cum audisset hec uerba iudith ui¬
dua. quȩ erat filia merari filii idoch. filii ioseph.
filii otiȩ. filii elai. filii iamnor filii gedeon. fi¬
lu raphom. filii achitob. filii melchie. filii enã.
fili nathaniȩ. filii salathiel. fili srmcon. filii¬
filii ruben: & uir eius fuit manasses. qui mor¬
tuus est in dieb messis hordeaceȩ. Instabat enĩ
suꝑ alligantes manipulos in campo: & uenit
suꝑ capu. aꝰ estus. & mortuus ẽ inbethulia ciui¬
tate sua. & sepultus est illic cũ patribus suis:
Erat autẽ iudith relicta uidua iam annis trib
& mensib sex: & in suꝑiorib domus suȩ fecit
sibi sccretum cubiculum. in quocũ puellis suis
clausa morabatur. Et habens suꝑ lumbos suos ci¬
licium. ieiunabat omnib dieb uite suȩ. preter
sabbata. & neomenia. & festa domis isrł. Erat q
cleganti aspectu nimis. Cui uir suus reliquerat
diuitias multas & familiam copiosam. ac posses¬
siones armentis boum. & gregib ouiũ plenas.

Expanded text:
t factum est cum audisset haec verba Iudith vidua, quae erat filia Merari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Rafoin filii Acitob filii Melchiae filii Enam filii Nathaniae filii Salathihel filii Symeon filii Ruben et vir eius fuit Manasses qui mortuus est in diebus messis hordiariae instabat enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius et mortuus est in Bethuliam civitatem suam et sepultus est illic cum patribus suis erat autem Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas
Abbreviated transcription (Latin):
in domo nabuchodonosor regis assyrioꝵ. ut de¬
fenderet se. Uocauit q om̃s maiores. om̃sq duceᷤᷤ
bellatores suos. & habuit cum eis mysteriũ con¬
silii sui: dixitq cogitationẽ suam meo ẽẽ. ut
omnẽ terram suo subuigaret imꝑio. Qđ dic¬
tum cum placuisset omnib: uocauit nabucho¬
donosor rex holoferiem principẽ militiȩ sue &
dixit ei. E gredere ad omne regnũ occidentis:¬

Expanded text:
or regis Assyriorum ut defenderet se vocavitque omnes maiores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui dixitque cogitationem suam in eo esse ut omnem terram suo subiugaret imperio quod dictum cum placuisset omnibus vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et dixit egredere adver
Abbreviated transcription (Latin):
anno gͥ duodecimo regni sui. nabuchodonosor
rex assyrioꝵ qui regnabat in ninue ciuitate
magna pugnauit contra arfaxad. & obtinuit
eum in campo magno qui appellatur ragau. cir¬
ca cufraten & tẏgrin. & radasan. incampo cri¬

Expanded text:
nno igitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Nineve civitate magna, pugnavit contra Arfaxath et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau, circa Eufraten et Tigrin et Hiadas, in campo Eri
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ aquilã post clypeũ & gladiũ & bellũ sẽꝑ. apd̃
qͥntã editionẽ post scutũ & rũpheã & bellũ sc̃ꝑ. in uͭi.
uero. post scutum & gladiũ & bellum. in finẽ.
chum similiter diapsalma: & apud aquilã
semꝑ necnon & apud quintã. In sexta uero in
finem. & in hebraico erat post añiares. qđ est
mites terre. sela. Atq ita ita cum talem unius¬
cuiꝰq editionis opinionẽ repꝑissemus. hec ad¬
notauimꝰ. Utrum autẽ cuiusda musice canti¬
lene aut rithini immutationẽ qui int̾pretati
sunt diapsalma senserint. aliud ue intellexe¬
rint. tuo iudicio derelinquo. Hucusq orige¬
nis cuius nos maluimus in hac disputatione
dumtaxat ꝑitiam sequi: quã stultã habere
scientiam nescientium. Incipit epła dama

Expanded text:
ypeum et gladium et bellum, semper. Apud quintam editionem, post: Scutum et romphaeam et bellum, semper. In sexta vero post: Scutum et gladium et bellum, in finem. chum similiter, diapsalma et apud Aquilam: semper; necnon et apud quintam; in sexta vero in finem; et in Hebraico erat post anie ares, quod est, mites terrae, sela. Atque ita cum talem uniuscujusque editionis opinionem reperissemus, haec annotanimus. utrum autem cuiusdam musicae cantilenae aut rhythmi inmutationem, qui interpretati sunt \'diapsalma\', senserint aliudue quid intellexerint, tuo iudicio derelinquo\'. Hucusque Origenes, cuius nos maluimus in hac disputatione dumtaxat inperitiam sequi, quam stultam habere scientiam nescientum. XXIX. AD MA
Abbreviated transcription (Latin):
Est autẽ hicliber allegorieis ac typieis saeram̃¬
tis signatus. Specialiter autẽ qd natus. quod
resonat organus. Sciendũ tam̃ qđ apud he¬
breos om̃s psalmi ꝑmixti fuerint & mordina¬
ꝑ occultum sacramenti mysteriũ. aliis alios
pretulit ordine. dũ posteriores uideant᷑ in tẽpor

Expanded text:
Est autem hic liber allegoricis ac typicis sacrameEst autem hic liber allegoricis ac typicis sacramentis signatus: specialiter autem, quod natus, quod e psalmorum resonat organum. Sciendum tamen, quod apud Hebraeos omnes psalmi permixti fuerint et inordinaac per occultum sacramenti mysterium aliis alios praetulit ordine, dum posteriores videantur in tempor
Abbreviated transcription (Latin):
S ordib expositis purgant penetralia cordis.
Cor quoq cũ renouansꝰ xp̃o seruire parati:
Pastorem puerũ multis de frĩb unum.
Angłs ex ouib rapuit regemq dicauit.
Organa qui sciret manib componere solus.
Osallere ꝑ cytharam populis celestia regna
Ingentem clypeoq gͣui frustraq minantem
Impia maledicũ faleras & tela gerentem
Surdoꝵ demens coleret qͥ tẽpla deorum
Mactauit saxo tereti truncumq reliquit
Iudicioq dĩ ingenti mox cede ꝑacta
Monstrauit populis tulerat que ex hoste tͦphea.
Hec damasus scit scẽ tuos monstrare tͥumphos.
iber psalmoꝵ quamqm uno concludat᷑
re. Decem enĩ pene ꝓpħe sunt qui cos diuerso
tempore scripsert̃. idest moyses. dauid. salo¬
mon. asaph. eman ethan. idithun. & filii cho
aggei & ⁊acharie ẽẽ existimantur. De his aut̃
qui sine titulis sunt traditio uera talis ẽ: ut
cuiꝰ auctoris prescriptio p̃cesserit: ceteri qui
sequuntur sine titulo. ipsius ẽẽ credantur

Expanded text:
Sordibus depositis purgant penetralia cordis, Curia cum renovant Christo servire parati. Pastorem puerum multis e fratribus unum, Angelus ex ovibus rapuit, regemque dicavit, Organa qui sciret manibus componere solus, Psallere per citharam populo coelestia regna. Ingentem, clypeoque gravi, frustraque minantem, Impium, maledicum, phaleras ac tela gerentem, Surdorum demens coleret qui templa deorum, Mactavit saxo tereti, truncumque reliquit, Judicioque Dei ingenti mox caede peracta, Monstravit populis, tulerat quae ex hoste trophaea: Nam Damasus scit, Sancte, tuos Deus, ipse triumphos.Liber Psalmorum, quanquam uno concludaturre. Decem enim prophetae sunt qui eos diverso tempore scripserunt, id est, Moyses, David, Salomon, Asaph, Eman, Ethan, Idithun, et filii CorAggaei et Zachariae esse existimantur. 34. De iis autem qui sine titulis sunt, traditio veterum talis est, ut cujus auctoris praescriptio praecesserit, caeteri, qui sine titulo s
Abbreviated transcription (Latin):
pat cum solis splendore ꝑcutit᷑. quã si polire
uelis obscuras. si nature ꝓprie relinquas. irra¬
diat. Nasci dicitur in insula toparion. que
est ꝓuintiȩ thebaide. unde & nom̃ accepit.
Christallum c̃ in modum uitri. ꝑ numero¬
sas hyemes glacies condurata. & induritiã
saxi liquens admodũ ꝑducta substantia. Or¬
ganum ẽ quasi turris quedam diuersis fistu¬
lis fabricata. quib flatu follium uox copiosa
destinatur. & ut eam modulatio decora com¬
ponat. linguis quibdam ligneis ab interio¬
ri parte construitur. quas disciplinabiliter
magistroꝵ digiti reprimentes grandissonã
efficiunt & suauissimã cantilenam. Cymba¬
la sunt ex ꝑmixtis metallis paruissime fiale
composite uentrilucula artificiosa modula¬
tione collise acutissimũ sonum delectabili col¬
latione restituunt.

Expanded text:
det, cum solis splendore percutitur. Quam si polire det, cum solis splendore percutitur. Quam si polire velis, obscuras; si naturae propriae relinquas, irradiat. Nasci dicitur in insula Topazion, quae est provinciae Thebaidae. Unde et nomen accipit. Chrystallum est in modum vitri per numerosas hiemes glacies condurata, et in duritiam saxi liquens admodum perducta substantia. Organum est quasi turris quaedam diversis fistulis fabricata, quibus flatu follium vox copiosissima distinetur, et ut eam modulatio decora componat, linguis quibusdam ligneis ab interiori parte construitur, quas disciplinabiliter magistrorum digiti reprimentes, grandisonam efficiunt et suavissimam cantilenam. Cymbala sunt ex permistis metallis minimae phialae compositae, ventricula artificiosa modulatione collisae; acutissimum sonum delectabili collatione restituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uentris escarũ ambitione decipit᷑. Hec ꝓpter
infirmitatẽ suã ne aut ipsa a predatore capia¬
tur aut fetus cius serpentinis deuorent᷑ insidi¬
is: ad domoꝵ fastigia celsa concurrit. Turtur
auium castissimus: una tantũ copulatione
contentus eẽ narratur. frigoriũ est fasciculũ
sarmenti aridum: ñ nisi ad incendiũ aptũ.
fulica mansueta auis & nigra ẽ. anati eqͥdẽ¬
partiior. sed corporis compositione consimilis.
qui in stagnis delectabiliter cõmorat᷑. Erinatiꝰ
quẽ uocamus ericiũ. animal ẽ om̃ino timidũ
natura ꝓuidente semꝑ armatũ. cuiiͦ cutem
inuicem setarũ acutissime densissimeq com¬
mnuniunt. & refugium habet semꝑ in saxis.
Toparion ẽ genus lapidis pretiosum. qͥ duos
fcitur habere colores. unũ auri purissum. et ab̾
etherea claritate relucentẽ. pinguedo rosea ue¬
recundaq puritas uicinus lapid chrisopras¬
so magnitudine uel colore. qui maxime lam¬

Expanded text:
ventris escarum ambitione decipitur. Haec propter ventris escarum ambitione decipitur. Haec propter infirmitatem suam ne aut ipsa a praedatore capiatur, aut fetus ejus serpentinis devorentur insidiis, ad domorum fastigia celsa concurrit. Turtur avium castissimus, una tantum copulatione contentus esse narratur. Frixorium est fasciculum sarmenti aridum, non nisi ad incendium aptum. Fulica, mansueta avis et nigra, anati equidem, minor, sed corporis positione consimilis, qui in stagnis delectabiliter commoratur. Herinacius, quem vocamus ericium, animal est omnino timidum, natura providente semper armatum, cujus cutem invicem setarum sudes acutissime densissimeque communiunt, et refugium habet semper in saxis. Topazion genus est lapidis pretiosum, qui duos fertur habere colores, unum auri purissimi, et alterum aetherea claritate elucentem. Pinguedo rosea verecundaque puritas, vicinus lapidi chrysopraso magnitudine, vel colore, qui maxime splen
Abbreviated transcription (Latin):
uero in terram deprimere. Pelycanus aius
egyptia ẽ. cycomis corporis granditate con¬
similis: que naturali macic semꝑ affecte ft̃.
qm̃ sicut physiologi uolunt. tenso intestino
ꝑ inscera. quicqͥd escarũ accipit sine aliqua
recoctione transinittit. que ñ gregatim ut
octere aues uolat: sed delectatione se solitaria
consolatur. Quoꝵ genus stagnis in habitat.
aluid ut dictũ ẽ in desertis locis secretisq uer¬
satur. Nicticorax grece dicitur noctis coruus.
quẽ quidã bubonem. quid̃a noctuã cẽ dixe¬
runt: alii magis coruo magnitudine & colo¬
re consimilem. quẽ spccialiter in asie partib
inueniri posse testantur. Istum sicut diei ful¬
gor abscondit: ita aduentus noctis ꝓducit. &
contra consuetudines auiũ tunc magis ugi¬
lare & escas querere incipit. quando se in sopo¬
rem animantia cuncta componunt. Passer
ẽ aiuis parua sed numnia sagacitate sollicita.
que nec facile laqueis irretitur. nec ꝑ illuuiẽ

Expanded text:
vero in terram deprimere. Pellicanus avis vero in terram deprimere. Pellicanus avis Aegyptia est, ciconiis corporis granditate consimilis, quae naturali macie semper affecta est, quoniam, sicut physiologi volunt, tenso intestino per viscera quidquid escarum accipit, sine aliqua recoctione transmittit. Quae non gregatim, ut caeterae aves, volat, sed electatione se solitaria consolatur, quorum genus stagnis inhabitat. Aliud, ut dictum est, in desertis locis secretisque versatur. Nycticorax Graece dicitur noctis corvus, quem quidam bubonem, quidam noctuam esse dixerunt. Alii magis corvo magnitudine et colore consimilem, quem specialiter in Asiae partibus inveniri posse testantur. Istum sicut diei fulgor abscondit, ita adventus noctis producit, et contra consuetudines avium tunc magis vigilare et escas quaerere incipit, quando se in soporem animantia cuncta componunt. Passer est avis parva, sed non minima sagacitate sollicita, quae nec facile laqueis irretitur, nec per ingluviem
Abbreviated transcription (Latin):
supra lepsi corpus septies solebat asꝑgi. signi¬
ficans pretioso sanguine dñi saluatoris macu¬
las peccatoꝵ efficaciter eẽ diluendas. Ramnꝰ
spinarũ genus ẽ ꝑmolestũ. qđ prius in her¬
bam mollissimã pubescit. sed ubi adulta eta¬
te calluerit. ramusculos ꝓducit acuminatoᷤᷤ.
posteaq eiꝰ sudes durescunt in arborcã firmi¬
tatem. Maceria ẽ saxoꝵ sicca constructio. qͦ
sine aliquo ligamine impense in altũ ducta
componitur. Tympanum ẽ qđ tenso corio
quasi supra duas ut ita dicam metas sibi ab
acuta parte copulatas solet resonare ꝑcussum.
sicut hominũ corpus dũ ꝓdño tribulatione
quatitur. ad suꝑna mandata dulciꝰ tẽꝑatur.
Aspidum inmane genus ẽ serpentiũ. qđ na¬
turali obstinatione uerba incantantiũ non
ꝑhibetur admittere. quia ne uerba eoꝵ exau¬
diat suasq latebras derelinquat. unã aurẽ
caude suȩ infixione dicitur obturare: alterã

Expanded text:
supra leprosi corpus septies solebat aspergi, signisupra leprosi corpus septies solebat aspergi, significans pretioso sanguine Domini Salvatoris maculas peccatorum efficaciter esse diluendas. Rhamnus spinarum genus est permolestum, quod prius in herbam mollissimam pubescit; sed ubi adulta aetate calluerit, ramusculos producit acuminatos, postea ejus sudes durescunt in arboream firmitatem. Maceria est saxorum sicca constructio, quae sine aliquo legamine impensae in altum ducta componitur. Tympanum est quod tenso corio quasi supra duas, ut ita dixerim, metas tibi ab acuta parte copulatas solet resonare percussum, sicut hominum corpus dum pro Domino tribulatione quatitur, ad superna mandata dulcius temperatur. Aspidum immane genus est serpentum, quod naturali obstinatione verba incantantium non perhibetur admittere, quia ne verba eorum exaudiat, suasque la tebras derelinquat, unam aurem caudae suae inflexione dicitur obturare, alteram
Abbreviated transcription (Latin):
que dicitur amoniaca duritias curat aliqua
necessitate contractas. Quȩ pulchre incarnatio¬
ni dñi comparatur: quia duriciã cordis huma¬
ni scã predicatione dissoluit. Cassia que a nr̃is
fistula dicitur. redemptio generis humani ꝑ
aquã baptismatis indicatur: qm̃ hoc herbe ge¬
nus aquosis locis dicitur inueniri. His rebus &
odor inest suauis: ut merito scẽ incarnatiomi
& urtus herbarũ & odoris suauitas cõparet᷑.
Ebur ñ ad solas diuitias intelligamꝰ ẽẽ aptatũ.
sed qm̃ elefans cuiꝰ hec ossa sunt nimie castita¬
tis asseritur. qui inter quadrupedia & sensu
plurimo ualet. & temꝑanter miscet᷑ femine
suȩ. & coniuge scda ñ utitur. Hoc pudicis fe¬
minis decenter aptatum ẽ: Hysopus quam¬
uis sit herba paruissima: radicib suis saxoꝵ
fertur uiscera penetrare. Hec & internis ho¬
ininum sauciatis ꝓbatur accõmoda: & in li¬
bro leuitico immolato sanguine intincta.

Expanded text:
quae dicitur Ammoniaca, duritias curat aliqua quae dicitur Ammoniaca, duritias curat aliqua necessitate contractas, quae pulchre Incarnationi Domini comparatur, quia duritiam cordis humani sancta praedicatione dissolvit. Cassia, quae a nostris fistula dicitur, redemptio generis humani per aquam baptismatis indicatur, quoniam hoc herbae genus aquosis locis dicitur inveniri. His rebus et odor inest suavis, ut merito sanctae Incarnationi et virtus herbarum et odoris suavitas comparetur. Ebur non ad solas divitias intelligamus aptatum, sed quoniam elephas cujus haec ossa sunt nimiae castitatis asseritur, qui inter quadrupedia et sensu plurimo valet, et temperanter miscetur feminae suae, et conjuge secunda non utitur; hoc pudicis feminis decenter aptatum est. Hyssopus, quamvis sit herba minima radicibus suis, saxorum fertur viscera penetrare. Haec et internis hominum sauciatis probatur accommoda, et in libro Levitico immolato sanguine intincta
Abbreviated transcription (Latin):
modulatione sociatur. ꝑsalmus ẽ hymnus
alicuiꝰ metri lege compositus: qui ad similitu¬
dinem predicti organi suꝑnam nobis cognos¬
citur indicare uirtutẽ. Framea modo contũ.
modo loricã. modo gladiũ bisacutum. Ali¬
ter arnobius frameam inquit humane lit¬
tere specialiter dicunt lanceam regis. nos aut̃
frameã generaliter gladium in scripturis
scis accipimus. Cynura quide ẽ decẽ cordis
coartata. Hec plectro ꝑcutitur. Nabla uͦ.xii.
sonos habens: digitis tangitur. Cedrus ñ ẽ
utilis. nisi succisa fuerit. Nullus enĩ in suara¬
dice manens ꝓficuos generat fructus: sicut
nec elatio. Hermon paruus mons iuxta iorda
nen positus. sicut deuteronomii lectione cog¬
noscitur. Accepimus inquit in tempore t̾̃ram
demanib duoꝵ regum amorreoꝵ qui erant
trans iordanen: a torrente arnon usq ad mon¬
tem hermon. Mirra mortẽ significat: quã ꝓ
hominum salute mediator suscepit. Gutta

Expanded text:
modulatione sociatur. Psalmus est hymnus modulatione sociatur. Psalmus est hymnus alicujus metri lege compositus, qui, ad similitudinem praedicti organi, supernam nobis cognoscitur indicare virtutem. Framea modo contum, modo loricam, modo gladium significat bis acutum. Aliter Arnobius: « Frameam, inquit, humanae litterae specialiter dicunt lanceam regis. Nos autem frameam generaliter gladium in Scripturis sanctis accipimus. » Cinyra quidem est decem chordis coarctata: haec plectro percutitur; nabla vero, duodecim sonos habens, digitis tangitur. Cedrus non est utilis nisi succisa fuerit. Nullos enim in sua radice manens proficuos generat fructus, sicut nec elatio. Hermon parvus mons juxta Jordanem est positus, sicut ex Deuteronomii lectione cognoscitur. Accipimus, inquit, in tempore terram de manibus duorum regum Amorrhaeorum, qui erant trans Jordanem a torrente Arnon usque ad montem Hermon. Myrrha mortem significat, quam pro hominum salute Mediator suscepit. Gutta
Abbreviated transcription (Latin):
salteriũ est ut hieronimꝰ ait in modum
delte littere formati ligni sonora conca¬
uitas. obesum uentrẽ in suꝑiorib habens. ui¬
bi cordarũ fila religata. disciplinabilit̾ plec¬
tro ꝑcussa. suauissimã dicuntur reddere
cantilenã. Huic cythare positio uidetur ẽẽ
contraria. dum qđ ista continet in imo. illud
conuersa uice gestat in capite. Hoc autẽ genꝰ
organ canoꝵ atq singłare aptatur corpori
dnĩ saluatoris. qm̃ sicut istud de altiorib so¬
nat. sic illud głose institutionis suꝑna con¬
celebrat. Hoc apud hebreos dicitur nablum.
Ipsum uͦ psalmũ grecũ constat eẽ uocabulũ.
hoc ẽ atangendo. Nam & psaltrias cytharedaᷤ
uocamus: docto pollice modulationes musicaᷤᷤ
exprimentes. P salmus ẽ. cũ ex ipso solo instru¬
mento musico. idest psalterio. modulatioque¬
dam dulcis & canora ꝑfunditur. Canticũ est.
quando quis libertate ꝓprie uocis utitur: nec
loquaci instrumento ciuquã musico consona

Expanded text:
salterium est, ut Hieronymus ait, in modum delta litterae formati signi, sonora concavitas, obesum ventrem in superioribus habens, ubi chordarum fila religata disciplinabiliter, plectro percussa, suavissimam dicuntur reddere cantilenam. Huic citharae positio videtur esse contraria, dum quod ista in imo continet, illud conversa vice gestat in capite. Hoc autem genus organi canorum, atque singulare aptatur corpori Domini Salvatoris, quoniam sicut istud de altioribus sonat, sic illud gloriosae institutionis superna concelebrat. Hoc apud Hebraeos dicitur nablum, ipsum vero psalmum Graecum constat esse vocabulum, hoc est, a tangendo. Nam et psaltrias citharoedas vocamus docto pollice modulationes musicas exprimentes. Psalmus est ex ipso secundo instrumento musico, id est, psalterio modulatio quaedam dulcis et canora profunditur. Canticum est, quando quis libertate propriae vocis utitur, nec loquaci instrumento cuiquam musico consona