comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
B. uocatus abbas clareuallis: salutẽ.
et si quid pot̾ peccõris oratio. Quanto
aduos timore scribam: nouit ipse quem timemꝰ
in uobis. S ut audeam. dña caritas facit:
quippe quȩ imꝑat et uobis. Pro eccłia diui¬
onensi rogatus suscepi facere p̃cẽ: s quod
potissimum p̃cari debeam. pene dubito.
Nam sicut temptare aliquid uel p̃ce uł p̃cio
aduersus iusticiam iniquum est: sic ꝓiusti¬
cia multum laborare ap̃ iusticie amatorẽ
suꝑfluum. Uerum et si nos quid oremus
sicut oportet nescimus: confidimus tamen
quod ur̃a benignitas p̃sertim in causa re¬
ligiosorum ociosa ẽẽ non poterit.Et qui¬
dem scĩtatis ur̃ȩ prudentia sollicitaq dis¬
cussio quid inuentura sit. ego nescio: s hoc
dico quod audiui.et frequenter audio. quia
uidelicet longo et inconcusso tenore fert᷑
diuionensis eccłia possedisse. ea de quibus
aduersus eam causantur lurouienses. ita
ut hii qui uidentur antiquiores de uicinis
mirentur et indignentur: nouam abho¬

Expanded text:
US vocatus abbas Clarae-Vallis, salutem, et si quid potest peccatoris oratio. Quanto ad vos timore scribam, novit ipse quem timemus in vobis. Sed ut audeam, domina charitas facit: quippe quae imperat et vobis. Pro Ecclesia Divionensi rogatus, suscepi facere precem; sed quid potissimum precari debeam, pene dubito. Nam sicut tentare aliquid vel prece vel pretio adversus justitiam iniquum est: sic pro justitia multum laborare apud justitiae amatorem superfluum. Verum etsi nos quid oremus, sicut oportet, nescimus, confidimus tamen quod vestra benignitas, praesertim in causa religiosorum, otiosa esse non poterit. Et quidem sanctitatis vestrae prudentia sollicitaque discussio quid inventura sit, ego nescio; sed hoc dico quod audivi et frequenter audio, quia videlicet longo et inconcusso tenore fertur Divionensis Ecclesia possedisse ea, de quibus adversus eam causantur Luxovienses: ita ut hi qui videntur antiquiores de vicinis, mirentur et indignentur, novam abo
Abbreviated transcription (Latin):
claraualle. que retro sunt obliuisci.
et ad ea quȩ ante sunt apłm sequi. Non la¬
cet amicos nrõs quod me familiari affectu
diligitis: et tante michi felicitatis fructũ
inuident. si solus habere uoluero. Monachi
diuionenses ob antiquam illius eccłie reli¬
gionem michi carissimi sunt. Sentiant
si placct. quod non sit amor ociostis. siue
ur̃ ad nos.siue nr̃ad illos:salua tamen
in om̃ib iusticia. contra quã ne amicum
quidem respicere fas est. Ad petrum

Expanded text:
Clara-Valle, quae retro sunt oblivisci, et ad ea quae ante sunt, Apostolum sequi. Non latet amicos nostros quod me familiari affectu diligitis, et tantae mihi felicitatis fructum invident, si solus habere voluero. Monachi Divionenses ob antiquam illius Ecclesiae religionem mihi charissimi sunt. Sentiant, si placet, quod non sit amor otiosus, sive vester ad nos, sive noster ad illos, salva tamen in omnibus justitia, contra quam ne amicum quidem respicere fas est. 35 EPISTOLA XVI. AD PETRUM
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate nr̃a. Sed &e sic locutum in auR¬
bus nr̃is: ut gaudium nobis & spem de se
meliorem reliquerit. Diligite eum. quia
sictictis fact̾a compens et: complacebit uob̃
in illo: & si dignum iudicatis sciat uobis
placere quod nostro & bonorum consiliis
de cȩteros e adquieturum promisit. Sigil¬
lum non erat admanum. sed quilegit ag¬
nos cat stilum: quia ipse dict̾atii.

Expanded text:
firmitate nostra, sed et sic locutum in aurfirmitate nostra, sed et sic locutum in auribus nostris, ut gaudium nobis et spem de se meliorem reliquerit. Diligite eum; quia si dictis facta compenset, complacebit vobis in illo: et, si dignum judicatis, sciat vobis placere quod nostro et bonorum consiliis de caetero se acquieturum promisit. Sigillum non erat ad manum: sed qui legit, agnoscat stilum, quia ipse dictavi.
Abbreviated transcription (Latin):
nonsit. & quidem fidelissimus:sed quia
odit illum: nec suum ut uereor consiliũ
credet ei. Ipsc tamen paratus est pro uRa
uoluntate ad omne quod cum dei uolunta¬
te facere poterit. Siquid est quod quasi ex
parte mea uobis secreti suggerat. a me hoc
illud accepis se sciatis: & tanquam ex ore
meo id accipiatis. Homo est enim quem
multum diligo & satis credo ei: uosq il¬
lini fallor credere quod uolueritis secune
Nlitteris quas misit dignatio uestra. lȩti¬
ficastis animam meam: lȩtificet uos ipse
quiincausa est deus. Quis sum ego. aut
que domus patris mei:ut de morte uel
uita mea maiestas regia cogitaret: Et
nune quia tantihabitus sum ut de meo
cese scire euretis: sciatis me aliquantulum
conualuisse. & ut me sentiomortis int̾im̃
creptum periculo: debilem tamen ce debi¬
lemualde ͤ De cȩtero scire uos uolo domi¬
num Robertum germanum uestrum dig¬
nanter nos & deuote satis uisitasse i it¬

Expanded text:
non sit, et quidem fidelissimus; sed quia non sit, et quidem fidelissimus; sed quia odit illum, nec suum, ut vereor, consilium credet ei. Ipse tamen paratus est pro vestra voluntate ad omne, quod cum Dei voluntate facere poterit. Si quid est quod quasi ex parte mea vobis secreti suggerat, a me hoc illud accepisse sciatis, et tanquam ex ore meo id accipiatis. Homo est enim quem multum diligo, et satis credo ei: vosque illi, ni fallor, credere quod volueritis, secure litteris, quas misit Dignatio vestra, laetificastis animam meam: laetificet vos ipse, qui in causa est, Deus. Quis sum ego, aut quae domus patris mei, ut de morte, vel vita mea Majestas regia cogitet? Et nunc quia tanti habitus sum, ut de meo esse scire curetis, sciatis me aliquantulum convaluisse, et, ut me sentio mortis interim ereptum periculo, flebilem tamen, et debilem valde. De caetero scire vos volo, dominum Robertum, germanum vestrum, dignanter nos et devote satis visitasse in in
Abbreviated transcription (Latin):
let adulteram ut poss et solui a nathe¬
matis uinculo quo tenetur. ut illa
paternam hȩreditatem suam secundum
diuisionem quam fecit cum fratre suo a
uobis requireret: & si hoc ipso indigna.
non esset forsitan recusandum: ut ꝑinde
potentis uiri seruitium & auxilium habe.¬
retis. Auoqum non est consilium humilis
fidelis uestri. concediullatenus aut terram
extraneo:aut uestri fauorem dominii ex¬
communicato & incestuoso: ne quod deus
auertat quandoq ce uos audiatis. Si uide¬
bas furem currebas cum eo. &e cum adult̾is
portionem tuam ponebas.Mec tamenuer¬
bum precipitanter & quasi ex abruptorum¬
pere consuluerim.Agendum autem per
fidelem & prudentem nuncium quatinus
si fieri potest inducietur: & tempus redi¬
matur. Quod si ce hoc ille renuerit. &
malignari maluerit: fidendum in domi¬
no quia non preualebit: quoniamquidẽ
iusticia quȩ cum rege est:erit prorege.
Nescio autem an episcopus ad hoc conue¬
niens satisq idoneus sit: non quia fidelis

Expanded text:
let adulteram, ut posset solvi anathematis vinculo quo tenetur, et illa paternam haereditatem suam secundum divisionem suam, quam fecit cum fratre suo, a vobis requireret, etsi hoc ipso indigna, non esset forsitan recusandum, 285 ut proinde potentis viri servitium et auxilium haberetis. Alioquin non est consilium humilis fidelis vestri concedi ullatenus aut terram extraneo, aut vestri favorem dominii excommunicato et incestuoso: ne quod Deus avertat quandoque et vos audiatis, Si videbas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Nec tamen verbum praecipitanter, et quasi ex abrupto rumpere consuluerim. Agendum autem per fidelem et prudentem nuntium, quatenus, si fieri potest, inducietur, et tempus redimatur. Quod si et hoc ille renuerit,, et malignari maluerit; fidendum in Domino quia non praevalebit: quoniam quidem justitia, quae cum rege est, erit pro rege. Nescio autem an episcopus ad hoc conveniens, satisque idoneus sit: non quia fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
to & macerie depulse humeros uestre au¬
ctoritatis supponitis: nec calamum quas¬
satum conteri. nec linum fuimigans qͦd
in uobis est extingui permittitis. Sentiat
obsecramus sibi profuusse. & precem nr̃am
& suam simplicitatem: ob quam fertur
a falsis fratribus circumuentus potius
quam inuentus in aliquo dignus deyc¬
sitionis. auara o

Expanded text:
to et maceriae depulsae humeros vestrae auto et maceriae depulsae humeros vestrae auctoritatis supponitis; nec calamum quassatum conferi, nec linum fumigans quod in vobis est exstingui permittitis. Sentiat, obsecramus, sibi profuisse et precem nostram, et suam simplicitatem, ob quam fertur a falsis fratribus circumventus potius, quam inventus in aliquo dignus depositionis. EPISTO
Abbreviated transcription (Latin):
bonam illam mulierem frustrari adess¬
derio suo: nec fratres illos suȩ deuotionis
priuari fructu: nec deum deniq tam
accepto sibi reformati ordinis sacrificio
defraudari. Obsecramus uos & pRo
nouella uestra plantatione. illos loquor
de spinaut eis uiscera miserieordiȩ ex hi¬
bcatis: quatinus uestrobeneficio sustenta
Legatis apostolicis pro episcopo
MosuNtino. ccc ui¬
ominis & patribus reueren¬
dis apostolicȩ sedis legatis.
nis manipulos reportare. Et si corpor e
remoti sed affectu & bona uoluntate uobis
appropiauimus.optantes & orantes diri¬
gi act̾us & studia uestra adomne quod
decet ce expedit. Inde est quod audientes
mis erandum illum archiepis copum mo¬
guntiensem uocatum ad uestram pres en¬
tiam. ibiq responsurum aduersariis suis
ausi sumus uestram proeo interpellare
bonitatem. In hoc enim credimus hono.¬
rificari ministerium uestrum:Si quate¬
nus salua iusticia licet parietiinelina¬

Expanded text:
bonam illam mulierem frustrari a desibonam illam mulierem frustrari a desiderio suo, nec fratres illos suae devotionis privari fructu, nec Deum denique tam accepto sibi reformati ordinis sacrificio defraudari. Obsecramus vos et pro novella vestra plantatione, illos loquor de Spina, ut eis viscera misericordiae exhibeatis, quatenus vestro beneficio sustentatPISTOLA CCCII. LEGATIS APOSTOLICIS, PRO ARCHIEPISCOPO MOGUNTINO . Cauominis et patribus reverendis, apostolicae Sedis LEGATIS, nis manipulos reportare. Etsi corpore remoti, sed affectu et bona voluntate vobis appropiavimus, optantes et orantes dirigi actus et studia vestra ad omne quod decet et expedit. Inde est quod audientes miserandum illum archiepiscopum Moguntinensem, vocatum ad vestram praesentiam ibique responsurum adversariis suis, ausi sumus vestram pro eo interpellare bonitatem. In hoc enim credimus honorificari ministerium vestrum, si, quatenus salva justitia licet, parieti inclina
Abbreviated transcription (Latin):
tet litigare. consilii funt nobis ad uestrum
potissimum consilium caus am remittere
ut ur̃a auet̾oritate & opera. omnis inepta.
&e iniustaut aiunt calumnia conquiescat:¬
& ordo indomo dei receptus.ad cius glori¬
am.& uestram ipsius salutem deinceps
in pace permaneat. Nam & frater niuar¬
dus qui multum gratulatur de uobis.
satis in hoc de uobis confidere monuit:
tum propter uestram erga nos spiritalem
deuotionem: tum etiam propter bonã
quam audiuit auobis de hoc ipso pro¬
missionem.Sin autemuestras quod ñ
credimus salutaribus monitis aut cons¬
lus contradict̾ores illi acquies cere nolt.
tunc duorum iudicio epis coporum. ad
quos duo ula loca iure parrochiau per¬
tinere noscuntur.omnis inter eos controuer.¬
sia terminetur. Quodq ab eis iudicatum
siue constitutum concorditer fuerit: ues¬
trum erit ratum habere: & de cȩtero fir¬
miter manutenere.Si timetis deum non
patiemini impediri tantum bonum: nec

Expanded text:
tet litigare , consilii nobis fuit ad vestrum tet litigare , consilii nobis fuit ad vestrum potissimum consilium causam remittere, ut vestra auctoritate et opera omnis inepta et injusta, ut aiunt, calumnia conquiescat; et Ordo in domo Dei receptus, ad ejus gloriam et vestram ipsius salutem deinceps in pace permaneat. 2. Nam et frater Nivardus, qui multum gratulatur de vobis, satis in hoc de vobis confidere monuit tum propter vestram erga nos specialem devotionem, tum etiam propter bonam, quam audivit a vobis, de hoc ipso promissionem. Si autem vestris quod non credimus salutaribus monitis aut consiliis contradictores illi acquiescere nolunt, tunc duorum judicio episcoporum, ad quos duo illa loca jure parochiali pertinere noscuntur, omnis inter eos controversia terminetur: quodque ab eis judicatum sive constitutum concorditer fuerit, vestrum erit ratum habere, et de caetero firmiter manutenere. Si timetis Deum, non patiemini impediri tantum bonum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
petistis. scpe prout oportuit. & monui &
uod fact̾um est de receptione tol¬
danos monastern. sciatis ꝑ me
non esse factum: ittpote absentem
&e ignorantem quid fieret. fact̾um autem
per nostros non nego:consilio tameN
multorum religios orum. epis copi conuen¬
tia & assensu: nobilis quoq: domine.quȩ
locum illum in propria possessione fun¬
dauit peticione & uoluntate publice ut
accepimus & nichil in abs condito factũ.
Existimabant autem se libere posse sus¬
cipere locum quem in deilibertate & sine
alt̾ius eccłiȩ subiect̾ione fundatum. ipsa
que fundauerat asserebat: & priuilegia
ut aiunt pre manibus erant. Ceterum qͥa
carracenses fratres fact̾am sibi in hoc iniur¬
am ut seribitis conqueruntur.nec audi¬
entes salomonem qui ait noli prohiber e
eum qui bene uult facere. si potes ce ipze
benefac: nobis in tam sanct̾o opere contra¬
dietint: & quoniam seruos dei non opor¬

Expanded text:
petistis, saepe, prout oportuit, et monui, petistis, saepe, prout oportuit, et monui, uod factum est de receptione Tholdanos monasterii, sciatis per me non esse factum, utpote absentem et ignorantem quid fieret. Factum autem per nostros non nego, consilio tamen multorum Religiosorum, episcopi conniventia et assensu, nobilis quoque dominae, quae locum illum in propria possessione fundavit, petitione et voluntate, publice, ut accepimus, et nihil in abscondito factum. Existimabant autem se libere posse suscipere locum, quem in Dei libertate, et sine alterius ecclesiae subjectione fundatum, ipsa quae fundaverat asserebat; et privilegia, ut aiunt, prae manibus erant, Caeterum quia Carraccetenses  al. Carracenses fratres factam sibi in hoc injuriam, ut scribitis, conqueruntur, nec audientes Salomonem, qui ait, 284 Noli prohibere cum qui bene vult facere; si potes, et ipse bene fac , nobis in tam sancto opere contradicunt: et quoniam servos Dei non opor
Abbreviated transcription (Latin):
tis & precibus ad deum pro eo: quia &e si
ille minus interdum quam debuit filialem¬
affectum exhibuit: mater tamen prosuis
insceribus maternum deserere non debet.
sed nec ualet affect̾um. Nunquid potest ma¬
ter obliuisci filii uterisui: Et siilla inquit
oblita fuerit: ego tamen non obliuis car
tui.Oremꝰ & ploremus coram domino:ut
deus tante indolis iuuenem. probitatis pa¬
ternȩ imitatorem quod non diffidimus
sua faciat pietate.Agendum cum eo
spiritulenitatis blandisq obs equiis: quia
sic melius adbona oꝑa prouocabitur: quã
si irritationib & increpationibus exasꝑet᷑.
Itasane de eius citalȩtaq mutatione posse
letificari confidimus cor uestrum & nr̃m
pariter. Quid ni ego totis cupiam uis cerib
cotidie seipsofieri meliorem: Utinam qua¬
lem inueni in me. talem semper in omnes
inueniam. Quid enim quantum ad nos
unquam uolui & non fecit: Retribuat il¬
li dominus. Ceterum prouobis sieut sepe

Expanded text:
tis et precibus ad Deum pro eo: quia etsi tis et precibus ad Deum pro eo: quia etsi ille minus interdum, quam debuit, se filialem exhibuit, mater tamen pro suis visceribus maternum deserere non debet, sed nec valet affectum. Nunquid potest mater oblivisci filii uteri sui? Et si illa, inquit, oblita fuerit, ego tamen non obliviscar tui . Oremus et ploremus coram Domino, ut Deus tantae indolis juvenem, probitatis paternae imitatorem quod non diffidimus sua faciat pietate. Agendum cum eo in spiritu lenitatis, blandisque obsequiis: quia sic melius ad bona opera provocabitur, quam si irritationibus et increpationibus exasperetur. Ita sane de ejus cita laetaque mutatione posse laetificari confidimus cor vestrum et nostrum pariter. Quidni ego totis cupiam visceribus quotidie se ipso fieri meliorem? Utinam qualem inveni in me, talem semper in omnes inveniam. Quid enim, quantum ad nos, unquam volui, et non fecit? Retribuat illi Dominus. Caeterum pro vobis, sicut saepe
Abbreviated transcription (Latin):
olite mirari sigrauis nobis uidetur tã
grandis redaitꝰ. quide terra ula br̃mrie
a fratribus nostris erigitur: quia tale aliquid
non consueuimus.Nammultas fecimus ab¬
batias: & nulla illarum tali subiacet exact̾io¬
ni.Sed quia uos itauultis. & deus plus acce¬
ptat uoluntarium quam coactum bonum:
sustinemus iuxta conuentionem quam fratreᷤᷤ
nostri uobiscum fecerunt: donec deus meli¬
orem uobis inspiret uoluntatem. quod non
diffidimus. De cętero diligite eos. fouete. de¬
fendite. manutenete: quia tunc securius sta¬
⁊ quando inuos fuius uester uisus est
cxcessisse: doluimus & dolemus
non minus excessum filii: quam ma¬
t̾ris iniuriam. Quod tamen & ipsum excu¬
sabile est in adoles cente filio. Nempe delie¬
ta iuuentutis ips aque commisit excus at
etas procliuior. Annescitis quia pronisuf
sensus hominis. & cogitationes in malum
ab adolescentia: Confidendum. mnutatum
iri in melius p̃atris meritis &e elemosinis.
Fropterea insistendum magis magisq uo¬

Expanded text:
olite mirari, si gravis nobis videtur tam grandis reditus, qui de terra illa Buxiae a fratribus nostris exigitur, quia tale aliquid non consuevimus. 283 Nam multas fecimus abbatias, et nulla illarum tali subjacet exactioni. Sed quia vos ita vultis, et Deus plus acceptat voluntarium bonum, quam coactum, sustinemus juxta conventionem, quam fratres nostri vobiscum fecerunt, donec Deus meliorem vobis inspiret voluntatem, quod non diffidimus. De caetero diligite eos, fovete, defendite, manutenete: quia tunc securius sta quando in vos filius vester visus est excessisse, doluimus; et dolemus non minus excessum filii, quam matris injuriam: quod tamen et ipsum excusabile est in adolescente filio. Nempe delicta juventutis, ipsa, quae commisit, excusat aetas proclivior. An nescitis quia proni sunt sensus hominis, et cogitationes in malum ab adolescentia? Confidendum mutatum iri in melius, patris meritis et eleemosynis. Propterea insistendum magis, magisque vo
Abbreviated transcription (Latin):
torib parceret. sibi ipsi non peꝑcit. aufer¬
te obpbrium meum: et restituendo quem
statuistis. tr̃ẽ etiam tam sanȩ et integrȩ
opinioni consulite. Suꝑ hoc iam alia uice
scripseram uobis: s quia non est responsum
michi. puto non ꝑuenit ad uos hoc ipsũ

Expanded text:
toribus parceret, sibi ipsi non pepercit, aufertoribus parceret, sibi ipsi non pepercit, auferte opprobrium meum, et restituendo quem statuistis, vestrae etiam tam sanae et integrae opinioni consulite. Super hoc jam alia vice scripseram vobis: sed quia non est responsum mihi, puto non pervenit ad vos hoc
Abbreviated transcription (Latin):
non me ur̃m uicarium dignatio uestra
constituit in reconciliatione petri pisani.
si forte illum deus ꝑ me reuocare afece
scismatis dignaretur: Si negatis: ꝓbabo
cot testib. quot incuria tunc temporis
erant. Numquid nondeniq post hȩc. uiix¬
ta uerbum dñi mei. homo insuo ordine
et honore receptus est: Quis nam ergo
constantie ur̃e suo consilio. uł mag̃ suo
dolo subripuit. indulta repetere. et
quȩ ꝓcessere de labiis ur̃is facere irri¬
ta : Et hoc ego dixerim. non ut apłicum
reprehendam rigorem. et zelum igne dei
succensum contra scismatioos. qui inspũ
uehementi cont̾at naues tharsis. et instar
finees confodiat formeantes. iuxta illud.
nonne qui oderunt te dñe oderam. et suꝑ
inimicos tuos tabescebam: s ubi non est par
culpa. par plane non debet ꝓcedere pena:
nec conuenit eadem in uolui sententia. cũ
qui peccatum. cum his quos mag̃ pecca¬
tum deseruit. Propter eum qui ut pecca¬

Expanded text:
non me vestrum vicarium dignatio vestra non me vestrum vicarium dignatio vestra constituit in reconciliatione Petri Pisani, si forte illum Deus per me revocare a faece schismatis dignaretur? Si negatis, probabo tot testibus, quot in curia tunc temporis fuerunt. Numquid non denique post haec, juxta verbum domini mei, homo in suo ordine et honore receptus est? Quisnam ergo constantiae vestrae suo consilio, vel magis suo dolo subripuit indulta repetere, et quae processere de labiis vestris, facere irrita? Et hoc ego dixerim, non ut apostolicum reprehendam rigorem, et zelum igne Dei succensum contra schismaticos, qui in spiritu vehementi conterat naves Tharsis, et instar Phinees confodiat fornicantes, juxta illud: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Sed ubi non est par culpa, par plane non debet procedere 199 poena: nec convenit eadem involvi sententia eum qui peccatum, cum his quos magis peccatum deseruit. Propter eum qui, ut pecca
Abbreviated transcription (Latin):
respicietis inorationẽ humilium. nec sꝑ¬
netis p̃cem eorum: et uincet pietas. quẽ
tremunt potestates: Ego quoq sectirus
cum talib tendo manus. flecto gentia
supplico ꝓ supplici: audacter ꝓnunti¬
ans debere misero suam ꝑdesse humili¬
tatem. cui adeo sua insolentia nocuit:
nec diere uirtutem uinci auicio in retri¬
tus michi faciet iusticiam de uobis:
Si haberem iudioem adquem uos
trahere possem:iam nunc osten¬
derem uobis.ut parturiens loquor.quid
meremini.Extat quidem tribunal xp̃i:
s absit ut ad illud appellem uos: qui illic
si uob̾ necessarium. et micbi possibile eẽt.
uellem mag̃ totis uirib stare. et respon¬
de ꝓuob̃. Itaq recurro ad eumcui inpre¬
senti datum est iudicare de uniuersis:
hoc est aduos. Uos appello aduos: uos
iudicate inter me et uos. In quo queso
puer ur tam male meruit de ur̃a pater¬
nitate. ut eum murere et insignire pla¬
ceret nota et nomine ꝓditoris: Nũ quid

Expanded text:
respicietis in orationem humilium, nec sprespicietis in orationem humilium, nec spernetis precem eorum; et vincet pietas, quem tremunt potestates. Ego quoque securus cum talibus tendo manus, flecto genua, supplico pro supplici: audacter pronuntians debere misero suam prodesse humilitatem, cui adeo insolentia sua nocuit; nec decere virtutem vinci a vitio in retris mihi faciet justitiam de vobis? Si haberem judicem ad quem vos trahere possem, jam nunc ostenderem vobis ut parturiens loquor quid meremini. Exstat quidem tribuual Christi: sed absit ut ad illud appellem vos, qui illic si vobis necessarium, et mihi possibile esset vellem magis totis viribus stare, et respondere pro vobis! Itaque recurro ad eum cui in praesenti datum est judicare de universis, hoc est, ad vos. Vos appello ad vos: vos judicate inter me et vos. In quo, quaeso, puer vester tam male meruit de vestra Paternitate, ut eum inurere et insignire placeret nota et nomine proditoris? Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
quat post se benedictionem: Certe inquã
inom̃ib et ꝑ omĩa instructus est. et emu¬
lari. et ignoscere. et debellare suꝑbos. et
parcere nichilominus suibicctis: nisi qđ
magistrum sequens. etiã consueurt mise¬
ricordiam stiꝑ exaltare iudicio. Et ac qui¬
cui solita illa mea p̃sumptione loqui ad
dominum meũ. cum sim puluis et cinis.
et ministrabat mat̾iam spei. p̃ci fiduciã.
pietati rationem. quod aduerterẽ hominẽ.
non ut assolet u̾sum in furorem. cum indig¬
natione recedere et repetere natalee solum.
moliri scandala. temptare seditiones: s
dedit locum irȩ. et induit se sp̃m mansue¬
tudinis. et declinauit ad urõs clumacen¬
ses. et inclinauit se humilium genibus.
humilium p̃cib cõmuniuit. armis poten¬
tib adeo. His telis statuit adt̾sum uos di¬
iicare: et rigoris murum oppositum sͥ.
talib ut iactat pietatis macbinis labe¬
factare conabitur. Confidit autẽ quod

Expanded text:
quat post se benedictionem? Certe, inquam, quat post se benedictionem? Certe, inquam, in omnibus et per omnia instructus est et aemulari, et ignoscere, et debellare superbos et parcere nihilominus subjectis , nisi quod magistrum sequens, etiam consuevit misericordiam superexaltare judicio. Et acquievi solita illa mea praesumptione loqui ad dominum meum, cum sim pulvis et cinis. Et ministrabat materiam spei, preci fiduciam, pietati rationem, quod adverterem hominem, non, ut assolet, versum in furorem cum indignatione recedere, et repetere natale solum, moliri scandala, tentare seditiones: sed dedit locum irae, et induit spiritum mansuetudinis, et declinavit ad vestros Cluniacenses, et inclinavit se humilium genibus, humilium precibus communivit, armis potentibus a Deo. His telis statuit adversum vos dimicare, et rigoris murum oppositum sibi talibus, ut jactat, pietatis machinis labefactare conabitur. Confidit autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃e. rediens ab urbe. non pigri¬
tauit diuertere ad puerum ur̃m. et au¬
rilium ab homuncło flagitare non de¬
spexit. Quo audito: recordatus sum ꝑ¬
phetie dicentis. Mondes et colles coram
deo humiliabuntur. et erunt praua
indirecta. et asꝑa inuias planas.Sic
uos ludere nostis:alta compͥmere:seda¬
re cumentia. et enormia redigere inm̃¬
suram. Ueruntamen cũ tragediȩ suȩ
hisstoriam in aurib meis hõ seriatĩ ex¬
posuisset: laudaui iudicem: iudicium ap¬
probaui. s dico uobis. compassus sum iu¬
dicato. Sic quippe totam suam lacrimo¬
sam illam orationem conclusit:tanquã
incalce ipsius diceret cum ꝓpħa. Exalta¬
tus autem. humiliatus sum et contur¬
batus: et quia eleuans allisisti me.Cũq
memorarer iusticie ur̃e. et uirilis animi
quem sciebam: cepi tamen simul cogitare
diuitias miserationum ur̃arum. inquas
plurimis exꝑtus sum: et dixi. Quis scit
si conuertatur. et ignoscat dñs: et relin¬

Expanded text:
pus, rediens ab Urbe, non pigripus, rediens ab Urbe, non pigritavit divertere ad puerum vestrum, et auxilium ab homunculo flagitare non despexit. Quo audito, recordatus sum prophetiae dicentis: Montes et colles coram Deo humiliabuntur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Sic vos ludere nostis, alta comprimere, sedare tumentia, et 198 enormia redigere in mensuram. Verumtamen cum tragoediae suae historiam in auribus meis homo seriatim exposuisset, laudavi judicem, judicium approbavi; sed, dico vobis, compassus sum judicato. Sic quippe totam suam lacrymosam illam orationem conclusit, tanquam in calce ipsius diceret cum Propheta: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Cumque memorarer justitiae vestrae et virilis animi quem sciebam, coepi tamen simul cogitare divitias miserationum vestrarum, quas in plurimis expertus sum, et dixi: Quis scit si convertatur et ignoscat dominus, et relin
Abbreviated transcription (Latin):
cantuariensis uir bonus. et
testimonium habens abonis.
iniuste incausam crahit᷑. et abagendo
unolenter retrahitur. Parabat iter nã
in ur̃a p̃sentia fuerat terminanda: E
ecce int̃cipit᷑ a turbine et tempestate
bellortm. Sit excusatus ap̃ uos. cuimo¬
lesta est excusandi necessitas. tum qull
p̃sumit de itisticia. tum quia desidc
desiderabat uidere faciem tram̃. Nadl
et hoc puer ur̃. ut si qua alia petieio &
uenerabilis sacerdotis. tanto eitius al¬
mittatur. quanto dignior est qui petit.
Audeo adhuc: et quia semel cepi loquar
ad dñm meum. Ille ille antiquus ami¬
cus. fidelis seruus. deuotus filius. rob̃¬
tum loquor lundonensem ep̃m. clamat
ad uos. quod occupator ille qui eum p̃ue¬
nit in sedem quam deo actore ipse sor¬
titus est. ipsius eccłie uadia terrasq
distraxerit: et distracta restituere nolit
Qtod quam sit iniuriosum et qualiter
corrigendum: meȩ humilitatis non est.
tantae sapientie p̃dictare. Item ad dñm¬
salamantienensis quondam¬

Expanded text:
Cantuariensis, vir bonus, et testimonium habens a bonis, injuste in causam trahitur, et ab agendo violenter retrahitur. Parabat iter: nam in vestra praesentia fuerat terminanda; et ecce intercipitur a turbine et tempestate bellorum. Sit excusatus apud vos, cui molesta est excusandi necessitas: tum quia praesumit de justitia, tum quia desiderio desiderabat videre faciem vestram. Addit et hoc puer vester, ut si qua alia petitio est venerabilis sacerdotis, tanto citius amittatur, quanto dignior est qui petit. Audeo adhuc, et quia semel coepi, loquar ad dominum meum. Ille, ille antiquus amicus, fidelis servus, devotus filius Robertum loquor Londinensem episcopum clamat ad vos quod occupator ille, qui eum praevenit in sedem quam Deo auctore ipse sortitus est, ipsius Ecclesiae vadia terrasque distraxerit, et distracta restituere nolit. Quod quam sit injuriosum, et qualiter corrigendum, meae humilitatis non est tantae sapientiae praedictare. EPSalamanticensis
Abbreviated transcription (Latin):
re res ista paci facte interuos et comitem
theobaldum. Annescitis uos grauiter
offendisse meo quod comes theobaldus
uolentia Werre ur̃e contra dm̃ et iusticiã
iurare compulsus est non solum quia
quereret. s etiã quia efficeret. ut p̃dictus
comes radulfus. et terra eiꝰ. tam indebite
imino tam illicite absolueretur: Quid
it̃m tiultis peccatũ peccato adde: et iram
dei suꝑ uos quod absit accumulare: Quid
peccauit comes theobaldus. ut iramurãm
rursum incurrere mereatur. qui et
absolutionem comitis radulfi licet in¬
iustam sicut scitis tanto labore et diffi¬
cultate optinuit: et rediuiuam excom¬
municationem quamuis iustissime re¬
deuntem. nec quesiuit nec querit. ut po¬
te quod timore ur̃o et abiurauit: No¬
lite queso nolite dñe mi rex. regi ur̃o im
mo om̃ium conditori tam euidenter in
suo regno et insua possessione audere re¬
sistere. et manum extendere tam freq̃nti
et temerario ausu adt̾isum terribilem.

Expanded text:
re res ista paci factae inter vos et comitem re res ista paci factae inter vos et comitem Theobaldum. An nescitis vos graviter offendisse in eo quod comes Theobaldus violentia guerrae vestrae contra Deum et justitiam jurare compulsus est, non solum quia quaereret, sed etiam quia efficeret ut praedictus comes Radulfus et terra ejus tam indebite, imo tam illicite absolveretur? Quid iterum vultis peccatum peccato addere, et iram Dei super vos quod absit! accumulare? Quid peccavit comes Theobaldus, ut iram vestram rursum incurrere mereatur, qui et absolutionem comitis Radulfi, licet injustam, sicut scitis, tanto labore et difficultate obtinuit; et redivivam excommunicationem, quamvis justissime redeuntem, nec 204 quaesivit, nec quaerit, utpote quod timore vestro etiam abjuravit? Nolite, quaeso, nolite, domine mi Rex, Regi vestro, imo onmium Conditori, tam evidenter in suo regno et in sua possessione audere resistere, et manum extendere tam frequenti et temerario ausu adversum ter
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fateri dignaminiaetiam ꝓpͥa attestan¬
te conscientia. que ad honorem ur̃m et re¬
gni ur̃i utilitatem spectant ꝓ nr̃o exiguo
posse. et querimus. et queremus.Oeterũ
quod nr̃e humilitati querimini. suꝑ ana¬
themate mox innotiando in comitẽ radul¬
fum. et uultis me dare oꝑam om̃imodis
ut non fiat obmulta mala que sequut᷑a
inde putatis: ꝓrsus non uideo quomodo
implere possim. et mandato obuiare. et¬
apostolico. Quodet si possem: non uidco
quod rationabiliter possem. Dolco quidẽ
de malis siinde ꝓueniant. s non ideo tam̃
debemus facere mala. ut ueniant bona.
Satius tutiꝰq hoc totum ꝓfecto omnipo¬
tentis dei iudicio et dispositioni relinqͥ¬
mus: qui pot̾ facere ut et bona que ipse
uult fieri. fiant et maneant: et mala
quȩ mali moliuntur. nonueniant:. aut
certe in eos ipsos potius quiea uolunt.
et querunt. tiemant. Ualde aut̃e contͥstat
me. unum quod inlitt̃is trẽ celsitudinis
continetur. quod uidelicet et debeat obuia¬

Expanded text:
etiam propria attestante conscientia, quae ad honorem vestrum et regni vestri utilitatem spectant, pro nostro exiguo posse, et quaerimus, et quaeremus. Caeterum quod nostrae humilitati querimini super anathemate mox innovando in comitem Radulfum, et vultis me dare operam omnimodis ut non fiat, ob multa mala quae secutura inde putatis, prorsus non video quomodo implere possim, et mandato obviate apostolico: quod etsi possem, non video quod rationabiliter possem. Doleo quidem de malis, si inde proveniant: sed non ideo tamen debemus facere mala, ut veniant bona. Satius tutiusque hoc totum profecto omnipotentis Dei judicio et dispositioni relinquimus, qui potest facere ut et bona quae ipse vult fieri, fiant et maneant; et mala quae mali moliuntur, non veniant; aut certe in eos ipsos potius, qui ea volunt et quaerunt, veniant. 2. Valde autem contristat me unum quod in litteris vestrae Celsitudinis continetur, quod videlicet debeat obvia
Abbreviated transcription (Latin):
pene uniuersȩ terrȩ sequuta est.Siquid
telo urgente erupit.quod non fuit aut
secus quam fuit dicendum: sit queso ap̃
uos quasi non dictum. Ybi uero dixi quod
oportuit. et ubi oportuit dici: sit non fru¬

Expanded text:
pene universae terrae secuta est. Si quid zelo urgente erupit quod non fuit, aut secus quam fuit dicendum; sit, quaeso, apud vos quasi non dictum: ubi vero dixi quod oportuit, et ubi oportuit dici; sit non fru
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam. euiꝰ rectitudinem eiꝰ ipsius
inquem data est. et si lingua dissimulat.
uita clamat: Itaq fauere huic. dño pa¬
pe contradicere est: etiam et dño deo. Per
quecunq enim iusta sententia iuste det᷑.
ab illo certum est ꝓcessisse qui loquitur
in ꝓpha. Ego qui loquor iusticiam. Con¬
fido autem de ur̃a prudentia et honestate:
quia uisis his litteris de ueritate certus.
non abducemini a modo quippiam assen¬
tire in hac re nisiquod uos deceat. et eccłie
dei expediat. ꝓqua legatione fungimini.
Diligimus uos: et ad ur̃m obsequium para¬

Expanded text:
sententiam, cujus rectitudinem ejus ipsius, sententiam, cujus rectitudinem ejus ipsius, in quem data est, etsi lingua dissimulat, vita clamat? Itaque favere huic, domino Papae contradicere est, etiam et Domino Deo. Per quemcumque enim justa sententia juste detur, ab illo certum est processisse, qui loquitur in propheta: Ego qui loquor justitiam . Confido autem de vestra prudentia et honestate, quia visis his litteris de veritate certus, non abducemini amodo quidpiam assentire in hac re, nisi quod vos deceat, et Ecclesiae Dei expediat, pro qua legatione fungimini. Diligimus vos, et ad vestrum obsequium para
Abbreviated transcription (Latin):
quiciusmodi est et delinquit ꝓprio iudi¬
cio condemnatus. Alioquin familiarẽ
habere. et frequenter ad mittere adcollo¬
quendum. ne dicam ad conuiuandum.
suspicio fauoris est. et inimici hominis for¬
tis armatura. Secure annunciabit. et
facile ꝑsuadebit que uolet:domesticus et
contub̃nalis legati aplice sedis. Quis eñi
alatere dñi pape mali quippiam suspicet᷑ :
S et si inmanfesto ꝑuersa loquitur: quis
se facile opponere audeat ur̃o collatera¬
li : Deinde uidetis qualia post se ubicũq
habitauit reliquit uestigia: Non sine cau¬
sa uigor apłicus hominem italia ortum
transalpinare cocgit: repatriare non pati¬
tur. Quis uero extraneorum ad quos riectus
est. non eum omimodis cuperet suis red¬
didisse : Et certe sic se habere adom̃s ut
om̃ib odio habeatur. approbatio iudicu
est quod portat. ne quis dicat sub reptum
fuise dño pape. Quale est gͦ summni pon¬
tificis suggillare sententiam: et illam

Expanded text:
qui ejusmodi est, et delinquit proprio judiqui ejusmodi est, et delinquit proprio judicio condemnatus . Alioquin familiarem habere, et frequenter admittere ad colloquendum, ne dicam ad convivandum, suspicio favoris est, et inimici hominis fortis armatura. Secure annuntiabit et facile persuadebit quae volet domesticus et contubernalis legati apostolicae Sedis. Quis enim a latere domini Papae mali quidpiam suspicetur? Sed et si in manifesto 189 perversa loquitur, quis se facile opponere audeat vestro collaterali? 2. Deinde videtis qualia post se, ubicunque habitavit, reliquit vestigia. Non sine causa vigor apostolicus hominem Italia ortum transalpinare coegit, repatriare non patitur. Quis vero extraneorum, ad quos ejectus est, non eum omnimodis cuperet suis reddidisse? Et certe sic se habere ad omnes, ut omnibus odio habeatur, approbatio judicii est quod portat, ne quis dicat subreptum fuisse domino Papae. Quale est ergo summi Pontificis suggillare sententiam, et illam
Abbreviated transcription (Latin):
conuersatio mel. et doctrina uene¬
ntmicui caput columbe. cauda
scorpionis est: quembrixia euomuit. roma
exhorruit. francia reppulit. germania ab¬
hominaturz italia non uult recipere.: fert
c̃ẽ uobiscum. Uidete queso ne ur̃a auctori¬
tate plus noceat. Nam eum et artem habe¬
at et uoluntatem nocendi: si accesserit
fauor ur̃. erit fumculus triplex. qui diffi¬
cile rumpitur. su pramodum ut uereoi
nociturus. Et unum gistimo eduob.
si camen uerum est quod uob̃cum homine
habeatis. aut minus scilicet notum uob̃
c̃ẽ illum. aut uos quod est credibilius de
erus correctione confide. Et utinam id
non frustra. Quis det de lapide hoc fusci¬
tari filium abrahe: Quam gratum munꝰ
susciꝑet mater ȩccłia de manib ur̃is: uas
inhonorem. quod tam diu passa est incon¬
tumeliam : Licet temptare: s uir pru¬
dens cautus erit non transgredi p̃fimtũ
numerum. qui ab apło. qui ait. hereticũ
hominem post unam et scđam correpti¬
onem de uita. sciens quia subuersus est.

Expanded text:
conversatio mel, et doctrina venenum: cui caput columbae, cauda scorpionis est; quem Brixia evomuit, Roma exhorruit, Francia repulit, Germania abominatur, Italia non vult recipere, fertur esse vobiscum. Videte, quaeso, ne vestra auctoritate plus noceat. Nam cum et artem habeat, et voluntatem nocendi, si accesserit favor vester, erit funiculus triplex, qui difficile rumpitur, supra modum, ut vereor, nociturus. Et unum existimo de duobus, si tamen verum est quod vobiscum hominem habeatis: aut minus scilicet notum vobis esse illum; aut vos, quod est credibilius, de ejus correctione confidere. Et utinam id non frustra. Quis det de lapide hoc suscitare filium Abrahae? Quam gratum munus susciperet mater Ecclesia de manibus vestris vas in honorem, quod tamdiu passa est in contumeliam? Licet tentare; sed vir prudens cautus erit non transgredi praefinitum numerum ab Apostolo, qui ait: Haereticum hominem post unam et secundam correptionem devita; sciens quia subversus est
Abbreviated transcription (Latin):
bulans inmagnis et in mirabilib suꝑse
Melius illierat. si iuxta titulum libri stu se
ipsum cognosceret. nec egrederetur m̃surã
suam.s saꝑet ad sobriecatem. Ego non
eum accuso aỹ patrem. est qui cum accuset.
liber suus inquo sibi male complacuit. Qũ
de trinitate loquitur. sapit arrium:cum
de gr̃a. sapit pelagium.cum de ꝑsona xp̃i.
sapit nestorium. Minus de tr̃a çquitate
p̃sumo. si dui uos rogauero: ut incausa xp̃i
uullum xp̃o p̃ponatis. Illud autem scito¬
te quia expedit uob̃ quib potestas ãata est
illi. ut ei silentium imponatur. cutꝰ maledic¬
tione os plenum est et amaritudine et

Expanded text:
bulans in magnis et in miribilibus super se. bulans in magnis et in miribilibus super se. Melius illi erat, si juxta titulum libri sui, se ipsum cognosceret, nec egrederetur mensuram suam, sed saperet ad sobrietatem. Ego non eum accuso apud Patrem: est qui eum accuset liber suus, in quo sibi male complacuit. Cum de Trinitate loquitur, sapit Arium: cum de gratia, sapit Pelagium: cum de persona Christi, sapit Nestorium. Minus de vestra aequitate praesumo, si diu vos rogavero, ut in causa Christi nullum Christo praeponatis. Illud autem scitote, quia expedit vobis, quibus potestas data est mini, ut ei silentium imponatur, cujus maledictione os plenum est, et amaritudine, et
Abbreviated transcription (Latin):
Penerabili dño. et carissimo patri. ma¬
gistro guidoni sc̃e romane ȩccłie dei
grã p̃sbitero cardinali: Tnardus clare¬
uallis uocatus abbas. non declinare ad dex¬
teram. nec ad sinistram. In itiriam facio uob̃:
si aliquem a uobis ita diligi credamtut cum
eo pariter eius errores diligatis.Quis quis
enim sic aliquem diligit. non dum nouit
quemad modum oporteat eum diligere:
Galis nan q dilectio. terrena est animalis.
diabolica. nocens eque diligenti atq dilecto
Eristiment alii de aliis ꝓut uolunt:ego ad¬
huc de tiob̃ estimare non possum nisi quod
uicinum est rõm. quod ad lineam ꝑtinet
equitatis. Quidam prius iudicant et post¬
ea ꝓbant. ego de potione utrum dulcis sit
an amara. ante gustum non iudicabo. Ma¬
gister petrus inlibris suis ꝓphanas uocũ
nouitates inducit et sensuum: disputans
de fide contra fidem: uerbis legis. legem in¬
pugnat. Nichil uidet ꝑspeculum et inenig¬
mate: s facie ad faciem om̃ia intuetur. am¬

Expanded text:
Patri, magistro GUIGONI, sanctae Romanae Ecclesiae Dei gratia presbytero cardinali, BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, non declinare ad dexteram, nec ad sinistram. Injuriam facio vobis, si aliquem a vobis ita diligi credam, ut cum eo pariter ejus errores diligatis Quisquis enim sic aliquem diligit, nondum novit quemadmodum oportet eum diligere. Talis namque dilectio terrena est, animalis, diabolica, nocens aeque diligenti atque dilecto. Existiment alii de aliis prout volunt: ego adhuc de vobis aestimare non possum, nisi quod vicinum est rationi, quod ad lineam pertinet aequitatis. Quidam prius judicant, et postea probant: ego de potione, utrum dulcis sit an amara, ante gustum non judicabo. Magister Petrus in libris suis profanas vocum novitates inducit et sensuum: disputans de fide contra fidem, verbis legis legem impugnat. Nihil videt per speculum et in aenigmate; sed facie ad faciem omnia intuetur, am
Abbreviated transcription (Latin):
uaricationem. Sui nimirum arbitrii erat.
quo male liber liberũ habuit contristare
sp̃m. contempnere gram. nec mancipare
effectui suggestum dei: ut posset dicere. grã
dei in me uacua non fuit. Tusis apis. illꝰ
insipientia ꝓderit tibi: et lauabis manus
ttias in sanguine peccatoris. et curabis cito
absoluere te a laqueo ꝑditionis. meatimore
horribili. Ego enim haud secus fero fateor
a uersionem tuam. quam euiscerationẽ mcã:
qm̃ carissimus factus es michi. et pater no
te amplector affectu. Ela ꝓpter ad omnem
recordationem tui. animã meã transu̾be¬
rat gladiuis iste timoris. tanto acerbitis.
quanto te minus timentẽ considero. Scio
nempe. ubi de talib legerim. Cum dixerĩt
pax et securitas. tunc subitaneus eis super¬
uemiet interitus. tanquam inutero habenti.
et non effugient. Multa autem p̃sentio im¬
mire tibi pauenda. tardanti resipiscere. tan¬
quam multa exꝑtus: quȩ osi cognouisses. et

Expanded text:
aevaricationem. Sui nimirum arbitrii erat, aevaricationem. Sui nimirum arbitrii erat, quo male liber liberum habuit constristare spiritum, contemnere gratiam, nec mancipare effectui suggestum Dei, ut posset dicere: Gratia Dei in me vacua non fuit . 4. Tu si sapis, illius insipientia proderit tibi, et lavabis manus tuas in sanguine peccatoris, et curabis cito absolvere te a laqueo perditionis, me a timore horribili. Ego enim haud secus fero, fateor, aversionem tuam, quam eviscerationem meam: quoniam charissimus factus es mihi, et paterno te amplector affectu. Ea propter ad omnem recordationem tui, animam meam transverberat gladius iste timoris, tanto acerbius, quanto te minus timentem considero. Scio nempe, ubi de talibus legerim: Cum dixerint, pax et securitas, tunc subitaneus eis superveniet interitus, tanquam in utero habenti, et non effugient . Multa autem praesentio imminere tibi pavenda tardanti resipiscere, tanquam multa expertus, quae o si cognovisses et
Abbreviated transcription (Latin):
cepit induciari. et ita pauilatim refriges¬
cere: donec subita et horrenda morte pre¬
reptus factus de medio est. secularis et p̃¬
tiaricator. et duplo filius gehenne. quod
ab eo si fieri potest auertat miserator et
misericors dñs. Extat epła quam ad eum
frustra scͥpsi. nisi quod meam ipsius anmã
liberaui.denuntians quod in me fuit. q̃
oportuit fiericito. Beatus foret: si me au¬
disset᷑. Dissimulauit: mundus ego sum a
sanguine eius. Uerum id non sufficit michi.
quia et sisim in facto isto securus de me:
illa tamen quȩ non quęrit quȩ sua sunt
caritas. urget me lugere illum qui seetirus
non exiit. qm̃ male securus uixit. Oiudici¬
orum dei abissis multa. o terribilis incon¬
siliis detis suꝑ filios hominum. spm̃ dona¬
uit. qtiem erat denuo ablaturus. ut eẽt
supra modum peccans peccatum: et gratia
subintrauit. ut abundaret delictũ. Quod
tam̃ non fuit culpa dantis: s addentis p̃¬

Expanded text:
coepit induciari, et ita paulatim refrigescoepit induciari, et ita paulatim refrigescere, donec subita et horrenda morte praereptus factus de medio est saecularis et praevaricator, et duplo filius gehennae quod ab eo, si fieri potest, avertat misericors et miserator Dominus!. Exstat epistola, quam ad eum frustra scripsi : nisi quod meam ipsius animam liberavi, denuntians, quod in me fuit, quae oportuit fieri cito. Beatus foret, si me audisset. Dissimulavit: mundus ego sum a sanguine ejus. Verum id non sufficit mihi; quia etsi sim in facto isto securus de me, illa tamen, quae non quaerit quae sua sunt, charitas urget me lugere illum qui securus non exiit, quoniam male securus vixit. O judiciorum Dei abyssus multa! o terribilis 117 in consiliis Deus super filios hominum! Spiritum donavit, quem erat denuo ablaturus, ut esset supra modum peccans peccatum; et gratia subintravit, ut abundaret delictum: quod tamen non fuit culpa dantis, sed addentis pr
Abbreviated transcription (Latin):
tas inuenire apud mundi magistros.
quam soli xp̃idiscipłi. idẽ mundi contẽp¬
tores deimtinere assecuntur. Nec enm
hanc lectio docet. s unctio: non litdera.
s sp̃s. non eruditio. s exercitatio in man¬
datis dñi. Seminate inquit uobis ad¬
granũ uite. et non palea głe: Quid ergo:
ram te p̃sumis sectari scientiam: Nisi
forte ꝓuera supponitur illa quȩ inflat:
et stultius erras. appendens argentum
tuum non inpanib. et labores tuos non
insaturitate. Obseero redi adcor et ad¬
indulsisti miniuriã dei non ẽẽ annum
placabilem dño. s discordie seminarium.
irȩ fomitẽ nutrim̃tum apostasie qui
sp̃m extinguat. grãm int̃cludat. ceporẽ
afferat. illum qui deo solet uomitũ ꝓuo¬
care. heu heu. uideris michi unospũ am¬
bulare. sicut et uno censeri nomine cum
altero illo thoma. olim scilicet p̃posito
de beuerle. qui cum se similiter nr̃o ordi¬
ni. et nr̃ȩ domui toto desiderio deuouiss.

Expanded text:
tas invenire apud mundi magistros, tas invenire apud mundi magistros, quam soli Christi discipuli, id est mundi contemptores, Dei munere assequuntur. Nec enim hanc lectio docet, sed unctio; non littera, sed spiritus; non eruditio, sed exercitatio in mandatis Domini. Seminate, inquit, vobis granum vitae, et non palea gloriae. Quid ergo? ram te praesumis sectari scientiam! nisi forte pro vera supponitur illa quae inflat. Et stultius erras appendens argentum tuum non in panibus, et labores tuos non in saturitate. Obsecro, redi ad cor, et adindulsisti in injuriam Dei, non esse annum placabilem Domino, sed discordiae seminarium, ira fomitem, nutrimentum apostasiae, qui spiritum exstinguat, gratiam intercludat, teporem afferat illum qui Deo solet vomitum provocare. 3. Heu! heu! videris mihi uno spiritu ambulare, sicut et uno censeri nomine, cum altero illo Thoma, olim scilicet praeposito de Beverla, qui cum se similiter nostro Ordini et nostrae domui toto desiderio devovisset,
Abbreviated transcription (Latin):
lentum. quia non homini s deo menti¬
tus es. Et si ego tue tit uis uereeundie
parco coram hominib. num illa que co¬
ram deo est impudentia impunita relin¬
quitur: Quid ꝗqtieso rationis habet uere¬
cundari addiem hominis: et uultum dei
non uereri: Nam uultus dm̃ suꝑ facien¬
ces mala. Tuergo plus times obybria quã
cormenta: et qui crepidas ad linguã carnis
contẽpnis gladium qui deuorat carnes:
heccine est illa morũ pulcherrima compo¬
sitio. qua informari de seribis scientie huiꝰ
apprehensione. cruꝰ studio et amore sic fer¬
des. ut non uerearis scõ ꝓposito p̃ iudiciũ
facere : S quesote quod memoriale uir¬
tutis. que laus discipline. quis scientie
ꝓfectus. uel artis fructus. trepidare ti¬
more ubi non est cimor. et timorem dñi¬
derelinquere: Qmͣ salubrius disceres iħm
et hunc crucifixum: quam utiq scientiã
haud facile nisi qui mundo crucifixus erit.
app̃hendit. Falleris fili falleris. si te pu¬

Expanded text:
lendum, quia non homini, sed Deo mentilendum, quia non homini, sed Deo mentitus es. Etsi ego tuae, ut vis, verecundiae parco coram hominibus, num illa, quae coram Deo est, impudentia impunita relinquitur? Quid quaeso, rationis habet verecundari ad diem hominis, et vultum Dei non vereri? Nam vultus Domini super facientes mala . Tu ergo plus times opprobria quam tormenta; et qui trepidas ad linguam carnis, contemnis gladium qui devorat carnes? Haeccine est illa morum pulcherrima compositio, qua informari te scribis scientiae hujus apprehensione, cujus studio et amore sic ferves, ut non verearis sancto proposito praejudicium facere? 2. Sed quaeso te, quod memoriale virtutis, quae laus disciplinae, quis scientiae profectus, vel artis fructus, trepidare timore ubi non est timor, et timorem Domini relinquere? Quam salubrius disceres Jesum, et hunc crucifixum! quam utique scientiam haud facile, nisi qui mundo crucifixus est, apprehendit. Falleris, fili, falleris, si te pu