comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lucernȩ nondicer& illis ch̃is. Uos estis lum̃ mundi Nam postea
rent quale dictũ. ẽ. erat lum̃ uerũ quod inluminat omnem
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. Tunc autẽ hoc dechĩo dic¬
tum ÷ cũ aioħe distingueretur. De iohe quippe baptista dictũ
erat: non erat ille lum̃. sed ut testimonium phiber&. delu¬
mine. ⁊ne diceres quomodo lumen erat. dequo xp̃s dicit
quia lucerna erat : in conparatione alterius luminis non
erat lumen . Erat enim lum̃ uerũ quod inluminat omnem
hominẽ: uenientẽ inhunc mundũ. Ergo cũ & discipłis dicerd
uos estis lum̃ mundi. nesibi aliquid tributũ pugarent. Nuod
desolo xp̃o intelligendũ eẽt. &ita lucernȩ uento suꝑbiae
extingueretur. cumdixiss& uos estis lum̃ mundi: continuo sub¬
iunr̃ Nonpotest ciuitas abscondi suꝑ montẽ constituta. qequr

Expanded text:
lucernae, non diceret illis Dominus, Vos estis lumen mundi. Nam postealucernae, non diceret illis Dominus, Vos estis lumen mundi. Nam postearent, quale dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Tunc autem hoc de Domino dictum est, cum a Joanne distingueretur. De Joanne quippe Baptista dictum erat, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine . Et ne diceres, Quomodo lumequia lucerna erat? In comparatione alterius luminis non erat lumen. Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ergo cum et discipulis diceret, Vos estis lumen mundi, ne sibi aliquid tributum putarent, quod de solo Christo intelligendum esset, et ita lucernae vento superbiae exstinguerentur; cum dixisset, Vos estis lumen mundi, continuo subjunxit, Non potest civitas abscondi supra montem constituta, nequ
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ⁊ extingui. & lucerne quidem cum sapiunt lucent
& sp̃ũ feruent. Nam ⁊si ardebant & extincte sut : &iã pudent. Per¬
manserunt enim serui dĩ lucernȩ bone: exoleo miscđie illius. non
ex uirib suis. Grã quippe dĩ: gratuita illa oleo lucernarum est.
Plus enim om̃ib laboraui. ait quaedam lucerna : ⁊ne uirib suis arde¬
re uideretur adiumx̃. Non ego autem: sed grã dĩ adiunx̃ mecũ.
Om̃is ergo prophecia ante chũ aduentũ lucerna ÷ dequa dicit
p&rus apłs. Habemus certiorẽ prophdicũ sermonẽ: cui benefaci-¬
tis intendentes quẽ ad modũ lucernȩ lucent. in obscuro loco.
donec dies lucescat. ⁊ lucifer oriatur in cordib ur̃is. Lucernȩ
itaq proph&ȩ: ⁊ omis proph&ia una magna lucerna. Quidꝰ apłi
non lucernȩ : &iam ipse plane lucernȩ. Solus enim ille lucerna.
iferuent sp̃u caritatis. & suppetit illis oleũ gr̃ę dĩ. Sinon eẽnt.

Expanded text:
sunt, et exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt, lucent, sunt, et exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt, lucent, et spiritu fervent. Nam si ardebant, et exstinctae sunt, jam et putent. Permanserunt enim servi Dei lucernae bonae ex oleo misericordiae illius, non ex viribus suis. Gratia quippe Dei gratuita, illa oleum lucernarum est. Plus enim illis omnibus laboravi, ait quaedam lucerna; et ne viribus suis ardere videretur, adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum . Omnis ergo propheta ante Domini adventum lucerna est, de quo dicit Petrus apostolus: Habemus certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis, intendentes quemadmodum lucernae lucenti in obscdonec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Lucernae itaque Prophetae, et omnis prophetia una magna lucerna. Quid Apostoli? non lucernae etiam ipsi? Plane lucernae. Solus enim ille non lucerna. et fervent Spiritu charitatis, et suppetit illis oleum gratiae Dei. Si non essent
Abbreviated transcription (Latin):
Nprebit scificaitio mea. Esto tãquam in nocte positus adicen¬
disti: adlucernã etmiratus es lucernã & exultasti edumceb
lucerne. Sed illa lucerna dicit. eẽ solẽ inquo exultare. debe¬
as. equamuis ar deam in nocte. diem te uib& erꝑe opris s¬
Nonergo quia illius hominis testimonio nom ura ibi ufficeee
tam dicit inlucerna debere remanere dicit alu id cestuno¬
niu scriptura adi sboi luitiq ds ꝑhibuit testimoniu filo Neo
uinissa semptura iudei spem posuerant. ꝓnlegn iscil ieacult se
minuistiatꝓ sibi ꝑmor sen famulũ dĩ Scrutamim incunti scrip¬
tum stiqua uos putatis uitã & nã habere. ipsa testimoniuon
uos putatis habere inscriptura uitã ȩt̃nam ipsam interro¬
gate cui ꝑhib& testimoniũ & intelligite quae sit uita ȩt̃na
& qr propt̃ morsen uolebant repudiare xp̃m. tãquã aduersa.
de alia lucerna. Onĩs enim homines lucernȩ : quia et accendi posi¬

Expanded text:
efflorebit sanctificatio mea . Esto tanquam in nocte positus, attenefflorebit sanctificatio mea . Esto tanquam in nocte positus, attendisti in lucernam, et miratus es lucernam, et exsultasti ad lumen lucernae: sed illa lucerna dicit esse solem, in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in nocte, diem te jubet exspectare. Non ergo quia illius hominis testimonio non erat opus. Nam uttamen te dicit in lucerna debere remanere. Dicit aliud testimonium Scriptura Dei: ibi utique Deus perhibuit testimonium Filio suo, et in illa Scriptura Judaei ministrata sibi per Moysen famulum Dei. Scrutamini, inquit, Scripturam, in qua vos putatis vitam aeternam habere; ipsa testimonium pnam habeatis. Qui vos putatis habere in Scriptura vitam aeternam, ipsam interrogate cui perhibet testimonium, et intelligite quae sit vita aeterna. Et quia propter Moysen videbantur repudiare Christum, tanquam adversaride alia lucerna. Omnes enim homines lucernae, quia et incendi pos
Abbreviated transcription (Latin):
uodam loco in euangło chĩs ait. prudentẽ auditorem
uerbi sui similẽ ẽẽ. debere homini qui uolens aeclisica¬
re fodit altius. donec perueniat ad fundamentũ stabilita¬
tis p&dre : et ibi securus constituat. quod fabricat ad uersus
impdum fluminis. ut cũ uenerit neꝑcutiatur potius fir¬
mitate aedisicii. quam inpulsu suo ruinã faciat illi domui.
Putemus scrptirã d̃ tãci agrũ et̃ ubi uolumnus aliqrued ecbsicore
honsimnus pigrt necsuꝑsioȩ c̃tenti sodomus altus donce puenianĩ¬
mnonun: sedhabeat maius quãsunt homines atq id testimo¬
nũ dix̃ quidsit. Opera inquit quȩ ego facio: testimonium
Testimoniũ ergo phibent oꝑa. testimoniũ ꝑhib& pater: nullũ¬
ne testimoniũ ꝑhibuit iohannes: ꝑhibuit plane. Sed tamquã
lucerna: non ad satiandos amicos sed ad confundendos iumicos.
Iam enim antea p̃dictũ erat aꝑsona patris paraui luceimam
xp̃o meo Inimicos aut̃ eius induam cõfusione. suꝑ ipsum auñ

Expanded text:
uodam loco in Evangelio Dominus ait, prudentem auditorem verbi sui similem esse debere homini qui volens aedificare, fodit altius, donec perveniat ad fundamentum stabilitatis petrae, et ibi securus constituat quod fabricat adversus impetum fluminis: ut cum venerit, repercutiatur potius firmitate aedificii, quam impulsu suo ruinam faciat illi domui . Putemus Scripturam Dei tanquam agrum esse, ubi volumus aliquid aedificare. Non simus pigri, nec superficie contenti; fodbus testimonium, sed habeat majus quam sunt homines; atque id testimonium dixit quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium Testimonium ergo perhibent opera, testimonium perhibet Pater. Nullumne testimonium perhibuit Joannes? Perhibuit plane, sed tanquam lucerna, non ad satiandos amicos, sed ad confundendos inimices: jam enim antea praedictum erat a persona Patris, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem
Abbreviated transcription (Latin):
potu id adpetant homines. ut non esuriant neq sitiant
hoc ueracit̃ non p̃stat nisi iste cibꝰ & potus. qͥ eos aqͥbꝰ sumit᷑ in morta¬
les & incorruptibiles faciat id .ẽ. societas ipsa scoꝵ. ubi pax erit &
unitas plena atque ꝑfecta Propterea quippe sicut eciã ante nos
eis rebꝰ cõmendauit. qu& ad unũ aliquid rediguntur ex multis.
sit manducare corpus eiꝰ & sanguinẽ bibere Qui manducat meã
carnẽ & bibit meũ sanguinẽ. in me man& & ego in illo Hoc ẽ.

Expanded text:
potu id appetant homines, ut non esuriant, neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. sit manducare corpus ejus et sanguinem em meam et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ chm̃ ⁊ corpus & animã Intendite & recolite mecũ. non hodier¬
nã dequa sufficient̃ locuti sumus: sed hesternã lectionẽ quam ecce
iam triduo uersamus atq tractamus. ⁊ prouirib fodimus donec
ad p&ram ꝑueniamus. Uerbũ xp̃s uerbũ dĩ. xp̃s apud dm̃. uerbũ
temptis c& eris uł etiam transcensis: illuc ꝑge nichil potentius
ista creatura quamens dr̃ rationalis. Nichil hac creatura sublimiꝰ
quicquid supra istã ÷ iam creator. ẽ. Dicebam autẽ quia uerbimi¬

Expanded text:
inter Deum et corpus, animam; intendite et recolite mecum, non hodierinter Deum et corpus, animam; intendite et recolite mecum, non hodiernam, de qua sufficienter locuti sumus, sed hesternam lectionem, quam ecce jam triduo versamus atque tractamus, et pro viribus fodimus, donec ad petramtemptis caeteris, vel etiam transcensis; illuc perge. Nihil potentius ista creatura, quae mens dicitur rationalis, nihil hac creatura sublimius: quidquid supra istam est, jam Creator est. Dicebam autem quia Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Superioꝵ enĩ anima quã ꝑcorpus ⁊⁊ animã: et superior quã ani¬
ma ds̃ Prestat aliquid inferiori prestatur illi asuperiore: seruiat
dño suo nec c̃culcetur aseruo suo. Haec ÷ fr̃s mei religio xpĩana
que p̃dicatur ꝑ totũ mundum horrentib inimicis.: ⁊ubi uin¬
cuntur murmurantib et ubi p̃ualent saeuientib Haec est
religio xp̃ĩana: ut colatur unus els̃ non multi du.Uiua non
faciat animã beatã: nisi unus ds̃. Participatione clĩ sit beata
non partitipatione sc̃ȩ animȩ sit beata infirma anima: nec parti¬
tipatione angłi. sit beata scã anima. s quȩrit beata. ẽẽ. infirma
anima qua erat unde beata sit sc̃a anima. Non enim beaus
efficeris exangło tu: sedunde angłs inde &tu. His p̃missis ater
firmissime constitutis. animã rationalẽ ñbeatificari nisi adõ. corpus
non ueg&ari nisi ꝑ animã atq animã atq ẽẽ. quandã medietatẽ

Expanded text:
Superior enim anima quam corpus, et superior quam aniSuperior enim anima quam corpus, et superior quam anima Deus. Praestat aliquid inferiori, praestatur illi a superiore. Serviat Domino suo, ne conculcetur a servo suo. Haec est, fratres mei, religio christiana, quae praedicatur per totum mundum, horrentibus inimicis; et ubi vincuntur, murmurantibus; ubi praevalent, saevientibus. Haec est religio christiana, ut colatur unus Deus, non multi dii; quia non facit animam beatam nisi unus Deus. Participatione Dei fit beata. Non participatione sanctae animae fit beata infirma anima, nec participatione angeli fit beata sancta anima: sed si quaerit beata esse infirma anima, quaerat unde beata sit sancta anima. Non enim beatus efficeris ex angelo tu; sed unde angelus, inde et tu. 6. His praemissis atque firmissime constitutis, animam rationalem non beatificari nisi a Deo, c per animam, atque esse quamdam medietatem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dñs iħs in hoc loco magnũ quiddam insinuare uolens: inten¬
tis ⁊ insundere capacib Incapaces aut̃ excitare adstudiũ: ut non¬
dum intellegentes bene uiuendo capaces siant. Insinuaũ nobis
animã humanã im̃tẽ rationalem: quȩ inest homini non in est
pecori nonueg&ari. ñbeatisicari. ñ in luminari. nisi abipsa substantia
dĩ. eãq animã facere aliqđ ꝑcorpus ⁊ decorpore. atq habere sub¬
iectũ corpus ⁊ ꝑcorporalia mulceri posse fensus corporis ł offendi.
& propt̃ hoc. id ÷ propt̃ consortiũ qđdam animȩ ⁊ corporis
in hac uita atq conplexu delectare animã linitis uł contristari
nonsieri nisi participatione illius uitȩ sempit̃nȩ. In cõmutabilis
aderneq substantiae qđ ds̃ ẽ ut quomodo anima quae inferior
dõ ÷ id quod ipsa inferius. ẽ. hoc ÷ corpus facit uiuere. Sic eandẽ
animã nonfaciat beata uiuere : nisi quod ipsa anima superius ẽ

Expanded text:
 Jesus in hoc loco magnum quiddam insinuare volens intentis, et infundere capacibus, incapaces autem excitare ad studium, ut nondum intelligentes bene vivendo capaces fiant, insinuavit nobis animam humanam et mentem rationalem, quae inest homini, non inest pecori, non vegetari, non beatificari, non illuminari, nisi ab ipsa substantia Dei: eamque animam facere aliquid per corpus et de corpore, atque habere subjectum corpus, et per corporalia mulceri posse sensus corporis vel offendi, et propter hoc, id est propter consortium quoddam animae et corporis in hac vita atque complexu, delectari animam lenitis, vel contristari non fieri nisi participatione illius vitae semper vivae, incommutabilis, aeternaeque substantiae, quae Deus est: ut quomodo anima quae inferior Deo est, id quod ipsa inferius est, hoc est corpus, facit vivere; sic eamdem animam non faciat beate vivere, nisi quod ipsa anima est superius.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ decdit ei. et iudiciũ facere. Nonsolum animas ꝑsidẽ et sapientiã suscitare :
s et iudiciũ facere. Quare aut̃ haec : qͥm̃ silius hominis. ẽ. facit ergo aliqͥd
pat̃ ꝑsiliũ hominis. quod nonfacit ea substantia sua: cui aequalis ÷ silius. Sicut
ipsum nascr sic̃ ipsum crucisigi: sic̃ ipsum mori sic̃ ipsum resurgere Non
enĩ aliquis horũ patri c̃tingit: sic etresurreccionẽ corporũ Nam resur¬
rectione animarũ. e substantia sua pat̃. ex substantia sua silius qua illiaequa¬
lis ẽ Animȩ quippe sunt participes illius in cõmutabilis lucis: noncorpora

Expanded text:
fidem et sapientiam suscitare, sed et judicium facere. Quare autem haec? Quia filius hominis est. Facit ergo aliquid Pater per Filium hominis, quod non facit ex substantia sua cui aequalis est Filius; sicut ipsum nasci, sicut ipsum crucifigi, sicut ipsum mori, sicut ipsum resurgere: non enim aliquid horum Patri contigit. Sic et resuscitationem corporum. Nam resuscitationem animarum ex substantia sua Pater facit per substantiam Filii, qua illi aequalis est; animae quippe fiunt participes illius incommutabilis lucis, non corpora:
Abbreviated transcription (Latin):
bũ meũ audit etcredit ei quimisitine. hab& uitã aet̾nã. Sed tãquã ex
patre : quia qui uerbũ meũ audit. ⁊ credit ei quimisitme. ex patre hab&
uitã aec̃nã. credendo in eũ quimisit illũ. Qiniudiciũ nonueniet: s tran¬
sit amorte aduitã. Sed expatre uiuisicatur cui credit. quod tu nonuiui
si cas : iude : quia etsilius quos uult uiuisicat. Am̃ am̃ dicouobis : qr uenit
hora quando mortui audient uocẽ silii dĩ: et qui audierint uiuent.
Hic non dix̃ credent ei. quimisitine et idõ uiuent: s audiendo uocẽ
sili i dĩ. qui audierint. hoc est obaudierint filio dĩ: uiuent. Ergo et expa¬
tre uiuent cũ credent patri : ⁊ exfilio uiuent. cũ audient uocẽ fili i dĩ.
Quare ⁊ expatre uiuent. ⁊ exfilio uiuent: sic̃ enĩ pat̃ hab& uitã insem&¬

Expanded text:
bum meum audit, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam: sed tanquam ex bum meum audit, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam: sed tanquam ex Patre. Quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, ex Patre habet vitam aeternam, credendo in eum qui misit illum. Et in judicium non veniet, sed transiit a morte adficas? Vide quia et Filius quos vult vivificat. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Hic non dixit, Credent ei qui misit me, et ideo vivent; sed audiendo vocem Filii Dei, qui audierint, hoc est obaudierint Filio Dei, vivent. Ergo et ex Patre vivent, cum credent Patri; et ex Filio vivent, cum audient vocem Filii Dei. Quare et ex Patre vivent et ex Filio vivent? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. Animarũ. enĩ resurrectionẽ sic oꝑatur siliꝰ quomͦ pat̾: sic uiuisicat
silius quomodo pat̾. Ergo in animarũ resurrectione om̃s honorificent siliũ.
sicut honorisicant patrẽ. Quid dehonorisicatione propt̃ resurrectionẽ
corporis : qui non honorisicat siliũ : non honorisitat patrẽ. quimisit illum
Non dit̃ sic: s honorificat ⁊ihonorisicat. Honorat᷑ enĩ homo ap̃s: s non sic̃
pat̃ ds̃. NQuare : qr scłm hoc dix̃. pat̾ maior me est. Quando aut̃ honori¬
tuone secła quid ait : qui non honorificat slium : n on honorificat patrem
quimisit eum. Non ẽ missus silius : nisi quia factus ẽ. homo Amen amen
dico uobis. Iterũ ad resurrectionẽ animarũ ut assidue dicentẽ capiamꝰ.
qr uelut uolantẽ sermonẽ sequi non poteramus. Ecce in moratur no¬
biscũ sermo dĩ : ecce quasi habitauit cum insirmitatib nr̃is: redit Pursus
ad cõm̃dationẽ resurrectionis animarũ. Am̃ am̃ dico uobis: quia quiuer¬

Expanded text:
trem. Animarum enim resurrectionem sic operatur Filius, quomodo Pater: sic vivificat Filius, quomodo Pater. Ergo in animarum resurrectione omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Quid de honorificatione propter resurrectionem corporis? Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Non dixit, sicut; sed, honorificat, et honorificat. Honoratur enim homo Christus, sed non sicut Pater Deus. Quare? Quia secundum hoc dixit, Pater major me est . Quando autem honoritione secunda quid ait? Qui non honorificat Filium, nec honorificat Patrem qui misit illum. Non est missus Filius, nisi quia factus est homo. 14. Amen, amen dico vobis. Iterum redit ad resurrectionem animarum, ut assidue dicentem capiamus: quia velut volantem sermonem sequi non poteramus; ecce immoratur nobiscum sermo Dei, ecce quasi habitat cum infirmitatibus nostris: redit rursum ad commendationem resurrectionis animarum. Amen, amen dico vobis, quia qui ver
Abbreviated transcription (Latin):
qũs cu minoruim eeus ⁊ proeebsent: & ubi: : iniudiciũ. Qubene secerie
inresurrectionẽ uitaẽ. uimale eger̃ : in resurrectionẽ iudicu. Set unoe
facio. Ses quomado facis: nonpossum ame facere quicquã quod audio
uidico. ⁊ icliciũ meũ iustum . ẽ. Cũ ageretur deresurrectione animarũ :
non dicebat audio. s uideo.Audit enim: tã quã p̃cipientis patris imperiũ
Iam ergo sic̃ homo sic̃ quo maior. ẽ. pat̾.: iam exforma serui non exfurma
di sic̃ audio: iudico ⁊ iudiciũ meũ iustũ ẽ. Unde ẽ. iudiciũ iustũ hominis

Expanded text:
udicium: Qui bene fecerunt, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii. Et tu hoc facio. Sed quomodo facis? Non possum a me facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est. Cum ageretur de resurrectione animarum, non dicebat, Audio; sed, video. Audio enim, tanquam praecipientis Patris imperium. Jam ergo sicut homo, sicut quo major est Pater; jam ex forma servi, non ex forma Dei, sicut audio, judico; et judicium meum justum est. Unde est judicium justum hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃ib qͥ indomosunt luceat: Sedqͥd si apłos nondix̃ lucernã
S accensores lucernȩ quamponerent suꝑ candelabrũ audi quud
ipsos dur lucernã. Sic luceat inquit lumen ur̃m corã hominib.
ut uidentes bona oꝑa ur̃a glorisicent nonuos sed patrẽ ur̃m
qui icelis: Ergo ⁊mor ses ꝑhibuit testimoniũ ap̃o exiołis per

Expanded text:
t omnibus qui in domo sunt. Sed quid, si Apostolos non dixit lucernam, sed accensores lucernae quam ponerent super candelabrum? Audi quia ipsos dixit lucernam. Sic luceat, inquit, lumen vestrum coram hominibus, ut videntes bona opera vestra glorificent, non vos, sed Patrem vestrum qui i
Abbreviated transcription (Latin):
r& in incerto diuitiar̃ : sed indõ uuo qͥ prȩstat nobis om̃a ab un¬
dant᷑ ad fruendũ. Bene faciant diuites sint in operib: bonis :
facile tribuant cõmunicent. Ut quidhoc& audi quid sequi tur.
Thes auritent sibi fundam̃tũ bonũ fundam̃tũ infuturũ. ut ad prȩ hendant
uerã uitã : sidebent sibi tes auritare fundam̃tũ bonũ infuturũ. ut ad¬
prehendant uerã uitã ꝓfecto ista in qua erant fasa uita est ⁊ bnl̃
ut quiduelis ad p̃hendere uer̃a. Si iã tenes uera ẽ: aAdp̃ hendenda
e uera : migrandũ ẽ. a falsa. & qua migrandũ: quo audi : crede
& transitũ facis amorte aduitã & iniudiciũ ñ uenis. Qđ ẽ. hoc ui

Expanded text:
incerto divitiarum; sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum: bene faciant, divites sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent. Utquid hoc? Audi quod sequitur: Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam . Si debent sibi thesaurizare fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam; profecto ista in qua erant, falsa vita est. Nam utquid velis apprehendere veram, si jam tenes veram? Apprehendenda est vera? migrandum est a falsa. Et qua migrandum? quo? Audi, crede; et transitum facis a morte ad vitam, et in judicium non venis. 4. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
unus ẽ. ds̃ unũ uerbũ hab&. inuno uerbo omĩa continet.
iustum ẽ. Nam sinil facis erte. Odñe iħu. quomodo sentiunt
carnales nichil facis erte : quomiđ paulo ante dixisti.
sic & silius quos uult uiuisicat. Modo dicis exme nichil facio.
sed quid cõmendat silius. nisi quia depatre ẽ: quid ẽ. depatre.
non . ẽ. dese. Sidese silius eẽt: non . eẽt. silius depatre. Est pat̃
ut sit : non ẽ. desilio. Filii ut sit depatre. ẽ. aequalis ẽ. patri
sed tamen iste de illa nonille de isto. Quia non quero uo.¬
luntatẽ meã : sed uoluntatẽ eius ꝗ misitme. Filius unicus
dicit. ñ quero uoluntatẽ meã: ethomines uolunt facere
uoluntatẽ suam: Ille tantũ se humiliat quia ęqualis ẽ. patri.
& tantũ se ex tollit qui inimo iac& etnisi manus ei porrigat᷑
ñ surgit: faciamus ergo uoluntatẽ patris. uoluntatẽ xp̃i.
testas. una maiestas ÷ Idõ tam̃ dic̃ silius. ñ ueni facere uolun¬
tatẽ meam. sed uoluntatem eiꝰ qui misitie : quia xp̃s non ÷

Expanded text:
t justum est. Nam si nihil facis ex te, o Domine Jesu, quomodo sentiunt carnales; si nihil facis ex te, quomodo paulo ante dixisti, Sic et Filius quos vult vivificat? Modo dicis, Ex me facio nihil. Sed quid commendat Filius, nisi quia de Patre est? Qui est de Patre, non est de se. Si de se Filius esset, non esset Filius: de Patre est. Pater ut sit non est de Filio, Filius ut sit de Patre est. Aequalis Patri; sed tamen iste de illo, non ille de isto. 15. Quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Filius unicus dicit, Non quaero voluntatem meam; et homines volunt facere voluntatem suam! Ille tantum se humiliat qui aequalis est Patri; et tantum se extollit qui in imo jacet, et nisi ei manus porrigatur, non surgit! Faciamus ergo voluntatem Patris, voluntatem Filii, tamen dicit Filius, Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; quia Christus non est
Abbreviated transcription (Latin):
multa cogitantẽ. Nesor te ergo possimus sensum nr̃m amultis col¬
ligere ad unum ⁊ euulsum amultis reuelare adunũ. quod quidẽ non
poterimus ut dixi: nisi adiuu& ille qui adse uult leuare animas
nr̃as. Q̾ continguamus exaliqua parte. quomodo uerbũ dĩ unicus
patri. coȩt̃nus aequalis patri ñfaciat nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ.

Expanded text:
multa cogitantem . Ne forte ergo possimus sensum nostrum a multis colmulta cogitantem . Ne forte ergo possimus sensum nostrum a multis colligere ad unum, et evulsum a multis relevare ad unum quod quidem non poterimus, ut dixi, nisi adjuvet ille qui ad se vult levari animas nostras, et contingamus ex aliqua parte, quomodo Verbum Dei unicus Patri, coaeternus et aequalis Patri, non faciat nisi quod viderit Patrem facientem,
Abbreviated transcription (Latin):
suo s ꝑhib alio modo ds̃ testimoniũ filio suo ꝑ ipsum siliũ suũ
indicat cis siliũ inclicat se ꝑsiliũ Ad huc si potuerit homo ꝑuȩ¬
nire: nec lucernis indigebit iuere sodiendo altius aedisiciũ
pducit ad pram facilis ẽ ergo sr̃s hodierna lectio: sed propiten
hesternũ debitũ. Scio enĩ quod clistulerim non abstulerim: ⁊ ddñs
dignatus : donare : & iam hodie loqui aduos. Recordamini qrud
reposcere debeatis: si forte aliquomodo seruata pietate. ⁊isalubri
humilitate. e tendamus nos non aduersus hm̃ s ad dm̃ ileuemus
ad eũ animã nr̃am effundentes eam suꝑnos sicut ille in psaradi
cui dicebatur. Qbiẽ ds tuus haec inquid meditatussum ⁊ estdcli
supme animã meã. Ieuemus ergo animã ad dm̃ non contra dm̃
quia i hoc dictũ: Adte chĩe leuaui animã meã. Mleuemus
adiuuante ipso: n amgraus : Uinde aũ graus: quia corpus quod
corrũpitur. ad grauat animã.: i deprimit terrena in habitatio. sensum

Expanded text:
alio modo Deus testimonium Filio suo: per ipsum Filium suum indicat Deus Filium, indicat se per Filium. Ad hunc si potuerit homo pervenire, nec lucernis indigebit, et vere fodiendo altius, aedificium perducet ad petram. 5. Facilis est ergo, fratres, hodierna lectio: sed propter hesternum debitum scio enim quid distulerim, non abstulerim, et Dominus dignatus est donare etiam hodie loqui ad vos, recordamini quid reposcere debeatis, si forte aliquo modo servata pietate et salubri humilitate, extendamus nos non adversus Deum, sed ad Deum; et levemus ad eum animam nostram, effundentes eam super nos, sicut ille in Psalmo, cui dicebatur, Ubi est Deus tuus? Haec, inquit, meditatus sum, et effudi super me animam meam . Levemus ergo animam ad Deum, non contra Deum; quia et hos quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum
Abbreviated transcription (Latin):
inme : transiit amorte aduitam ⁊ in iudiciũ non ueniet . Noni
possum ego ame facere quicquam: sic̃ audio iudico etiudiciũ
meũ iustũ: Si sicut audisti iudicas A quo audis ali alat e uando
pati unon iudicat que quã : s om̃e iudiciũ decdit filio aiuan do
tu quodamodo p̃co patris quod audis hoc dicis quodd a uelio ho
dico q quod ⁊ pat hocsum. dicere enĩ meũ. eẽ e quia uerb aniꝰ
padrissumo. Mocenĩ tibi dicit xp̃s inde doruo. Suid est scam aidro
ass ilimatiat᷑ sOmis enim qui aliꝗd cui dicit: uerbo lies Puođ¬

Expanded text:
udicium non veniet. 14. Non possum ego a meipso facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est. Si sicut audis judicas, a quo audis? Si a Patre, certe Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quando tu quodammodo praeco Patris, quod audis, hoc dicis? Quod audio hoc dico, quia quod est Pater, hoc sum: dicere enim meum esse est; quia Verbum Patris sum. Hoc enim tibi dicit Christus. Inde de tuo. Quid est, Sicut audio, ad illum facit: omnis enim qui aliquid alicui dicit, verbo di
Abbreviated transcription (Latin):
cebat ÷ qd modo fit qͥ nos cep̃s hortat᷑. Venia hora: que borat̃
& nuinc e. quando mortui audi ant uocẽ filii dĩ qui audier int
uiuent. Iã dehis mortuis loquuti sumꝰ : qͥđ putamꝰ fr̃s mei in ista turba
quȩ meaudit : nulli nest̃ ut mortui & qui enĩ credunt. & scđm ue
rã fidẽ agunt : uuent & mortui ñ st̃. Quiaũ ł ñ credunt ł sic̃
dȩmones credunt trem̃tes & male uiuentes : filiũ dĩ ẽ fidentes
& caritatẽ ñ habentes mortui potius deputandis. & tam̃ agit᷑
adhise uchora ista : ñ enĩhora dequa locutus ẽ. dñs una erit
deduo decimhoris unius diei eaqͦ locutꝰ usq ad hoc tẽpus &
usq ad finẽ sçłi ipsa una hora agitur. Dequa dr̃ inepistola sua
iohannes: filioli nouissima hora ẽ. Ergo nunc ẽ : qͥuiũ uiuat :¬

Expanded text:
Venit hora. Quae hora? Et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Jam de his mortuis locuti sumus. Quid putamus, fratres mei? in ista turba quae me audit, nulline sunt mortui? Qui enim credunt et secundum veram fidem agunt, vivunt et mortui non sunt: qui autem vel non credunt, vel sicut daemones credunt, trementes et male viventes, Filium Dei confitentes et charitatem non habentes, mortui potius deputandi sunt. Et tamen agitur adhuc hora ista. Non enim hora de qua locutus est Dominus, una erit hora de duodecim horis unius diei. Ex quo locutus est usque ad hoc tempus, et usque ad finem saeculi, ipsa una hora agitur, de qua dicit in Epistola sua Joannes, Filioli, novissima hora est . Ergo nunc est. Qui vivit
Abbreviated transcription (Latin):
exfide uiuit. Infideles quid& mortui st̃. Int̃tales mortuos suosi¬
ab apło ⁊ surge qͥdormis. Sed somnũ inquit dix̃. ñ mortẽ : au¬
disequentia : Surge qͥd ormis : & coesurge amortuis. Et qua si
dicer& qͥ ibo ⁊ inluminabit te xp̃s. Iã cũte credentẽ inlumino¬
uerit texp̃s : transitũ facis amorte aduitãi Mane ineo qͦ
mansisti: & ñ uenies adiudiciũ. Exponit illud iã ipse & se¬
qͥt᷑. Añ am̃ dico iob: neforte qedix̃ transiit a morte adiuitã
ntelligamꝰ boc infutura resurrectionẽ ostendere uolenis qͦmo dtfan
nt ꝗcredita& hoc estꝰ t⁊ ansire demorte aduitã : transiru abinfi¬
delitate ad fidẽ ÷ ab inuistitia adiustitiã : aꝑbia ad hunulita¬
te abodio adcaritate NIunc aũ am̃am̃ dicouoba di eii

Expanded text:
ex fide vivit . Infideles quid? Mortui sunt. Inter tales mortuos ex fide vivit . Infideles quid? Mortui sunt. Inter tales mortuos ab Apostolo? Surge, qui dormis. Sed somnum, inquit, dixit, non mortem. Audi sequentia: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis. Et quasi diceret, Quo ibo? Et illuminabit te Christus . Jam cum te credentem illuminaverit Christus, transitum facit illud jam ipse, et sequitur: Amen, amen dico vobis. Ne forte quia dixit, transiit a morte ad vitam, intelligamus hoc in futura resurrectione, ostendere volens quomodo transit qui credit; et hoc esse transire de morte ad vitam, transire ab infidelitate ad fidem, ab injustitia ad justitiam, a superbia ad humilitatem, ab
Abbreviated transcription (Latin):
flagelloꝰ cͤorrecti ñ fuerint. ut cũhic c̃tẽpserent patiues heran¬
te ibi sontant udicẽ punientẽ. Ergo ÷ iudiciũ qͦnissurus : ds̃ id
ẽ. filius dĩ in fine diabolũ & angłos eiꝰ. & om̃s infideles & impiosct̃
eo Adhoc udiciũ ñueni& . qui modo credens transitũ faña merte
aduita & enĩ neputares credendotẽ ñ moriturũ scđm carnẽ &canen¬
piendo carnalit diceres tibi : dñs ms mͥ. diaeit. Nuiaudit uerb aniea
ocredit ei qͥmisit me : transi&e amorte adutã. Ergoego credidi u sum
moriturus : sciaste mortẽ quẽ dͥebes supplicio. adã p̃soluturũ. Ac ce¬
pit enĩ ille inqͦ tunc om̃s fiumꝰ: morte morieris. Hec potest euacu¬
ari cdiuina sententia : scdquũ ꝑ solueris mortẽ u&eris hominis sus¬
ceperis inuitã g̃ nã. nouihominis. & transitũ facis amortẽ piutã :
modo interim factransitũ uitȩ. Que ẽ. uita mea a fides. Iustus

Expanded text:
flagello Dei correcti non fuerint; ut cum hic contempserint patrem verberanflagello Dei correcti non fuerint; ut cum hic contempserint patrem verberantem, ibi sentiant judicem punientem. Ergo est judicium quo missurus est Deus, id est Filius Dei, in fine diabolum et angelos ejus, et omnes infideles et impios cum eo: ad hoc judicium non veniet, qui modo credens transitum facit a morte ad vitam. 6. Etenim ne putares credendo te non moriturum secundum carnem, et accipiendo carnaliter diceres tibi, Dominus meus mihi dixit, Qui audit verba mea, et credit ei qui misit me, transiit a morte ad vitam; ergo ego credidi, non sum moriturus: scias te mortem quam debes supplicio Adam, persoluturum: accepit enim ille, in quo tunc omnes fuimus, Morte morieris ; nec potest evacuari dicipieris in vitam aeternam novi hominis, et transitum facies a morte ad vitam. Modo interim fac transitum vitae. Quae est vita tua? Fides: Justus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ueni& & indãnationẽ ueni& a ꝓbemꝰ descripturis qrdictũ ÷
uidiciũ. ubi pȩna intelligit᷑. Quã quã & inhac ipsa lectione
paulo post audi&is ipsũ uerbũ udiciũ ñ positũ : nisi ꝓdãnatione
& pȩna. Iam̃ apłs dic̃ qͦdã loco scribens ad eos ꝗͥ corpus qđ fideles
nri male tractabant. & pp̃t qđ male tractabant. corripieban-¬
t flagello dñi. Ait enĩ illis. Propterea multi in uob infirmi. &
egroti : dormi unt sufficient̃. Multi eñ iꝓpt̃ ea &iã morieban¬
tur. & secutꝰ .ẽ. Si enĩ nos ipsos iudicare mus. ad nõ ñ iudicare¬
mͥ. Hoc ẽ. sinos ipsos corriperemꝰ. ad ño ñ corripore mͦ. Cũ u¬
dica mur aũ ad nõ corripimur : necũ hoc mundo damnemur
Sunt ergo sc đm penã qui uidicantur hic: ut parcatur illis.
ibi st̃ q̃uib parcitur hic ut habundantius torque ant᷑ ibi. St̃
aũ quib distribuuntur ipsȩ pęne sine flagello pęne. Sine

Expanded text:
veniet. Probemus de Scripturis quia dictum est judicium ubi poena intelligitur: quanquam et in hac ipsa lectione paulo post audietis ipsum verbum judicii non positum nisi pro damnatione et poena . Tamen Apostolus dicit quodam loco, scribens ad eos qui Corpus quod fideles nostis, male tractabant; et propter quod male tractabant, corripiebantur flagello Domini: ait enim illis, Propterea multi in vobis infirmi et aegroti dormiunt sufficienter. Multi enim propterea etiam moriebantur. Et secutus est, Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: hoc est, si nos ipsos corriperemus, a Domino non corriperemur. Cum judicamur autem, a Domino corripimur, ne cum hoc mundo damnemur . Sunt ergo secundum poenam qui judicantur hic, ut parcatur illis ibi; sunt quibus parcitur hic, ut abundantius torqueantur ibi: sunt autem quibus distribuuntur ipsae poenae sine flagello poenae, si
Abbreviated transcription (Latin):
lidum de turbato adsirmum : deitinere ad sinẽ. Altera die turba quȩ
stabat trans mare. unde illi uenerant: uidit quia nauicula nonerat
ibi nisi una : & quia nonintroiss& iħs cum discipłis suis innauẽ. s soli disci¬
płi eiꝰ abissent. Aliae uero suꝑ uener̃ naues atiberiade: iuxta locũ. ubi
manducauerunt panem: grãs agentes dño. Cum ergo uidiss& turba
qr iħs non eẽt. ibi neq discipłi eiꝰ: ascender̃ nauiculas. ⁊ uenerunt¬

Expanded text:
lidum, de turbato ad firmum, de itinere ad finem. 8. Altera die turba quae lidum, de turbato ad firmum, de itinere ad finem. 8. Altera die turba quae stabat trans mare, unde illi venerant, vidit quia navicula non erat ibi nisi una, et quia non introisset cum discipulis suis in navem, sed soli discipuli ejus abiissent: aliae vero supervenerunt naves a Tiberiade, juxta locum ubi manducaverunt panem, gratias agentes Domino. Cum ergo vidissent turbae quia Jesus non esset ibi, neque discipuli ejus, ascenderunt i
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicta sunt: merito &iħu influctib ambulate timuer̃. Quomodo xp̃iani
quam uis habentes spem infuturo scło. quando uiderint deprimi altitudi¬
nem scłi huius: plerũq: conturbantur. de contritione rerũ humanarũ.
Aperiunt euangłm: aperiunt scripturas. & inueniunt ibi ista om̃a p̃dict
q hoc h̃is facit. Deprimit celsitudines scłi: ut abhuilib glorisicetur
dequorum altitudine p̃dictũ ÷ ciuitates sirmissimas destrues: ⁊ inimic
defecer̃ framea insinem. & ciuitates destruxisti. Quid ergo timetis ꝓp̃ĩani :
xp̃s loquitur egosum nolite timere. Qe uid haec ex pauescitis quodtime¬
tiss ego ista p̃dixi. ego facio necesse est utsiant. egosum nolite timere.
uol uer̃ ergo accipe eũ innauĩ Agnoscentes ac gaudentes securi facti
et statim suit nauis ad t̾rã quaibant factus ÷ sinis int̃ra: dehumido adso¬

Expanded text:
praedicta sunt? Merito et Jesu in fluctibus ambulante, timuerunt: quomodo Christiani praedicta sunt? Merito et Jesu in fluctibus ambulante, timuerunt: quomodo Christiani quamvis habentes spem in futuro saeculo, quando viderint deprimi altitudinem saeculi hujus, plerumque conturbantur de contritione rerum humanarum. Aperiunt Evangelium, aperiunt Scripturas; et inveniunt ibi ista omnia praedicta; quia hoc Dominus facit. Deprimit celsitudines saeculi, ut ab humilibus glorificetur. De quorum altitudine praedictum est, Civitates firmissimas destrues; et, Inimici defecerunt frameae in finem, et civitates destruxisti . Quid ergo timetis, Christiani? Christus loquitur: Ego sum, nolite timere. Quid haec expavescitis? Quid timetis? Ego ista praedixi, ego facio, necesse est ut fiant. Ego sum, nolite timere. Voluerunt ergo eum accipere in navim, agnoscentes ac gaudentes, securi facti. Et statim fuit navis ad terram in quam ibant. Factus est finis ad terram: de humido ad so
Abbreviated transcription (Latin):
cer& xx u. sufficer&: MA. maxime qi aestimantis erat non adsirmantis
Nũquid periclitaretur ueritas inestimante si dicer&. stadia ferme .xx.x.
legẽ ꝑtin&d: ipsi sunt quinq libri moysi ipsisunt .i. porticus illi langui¬
dos continentes. ipsi .u. panes .u. milia hominũ pascentes. Ergo legem
ꝑfectio. Perfectio aut̃ : insenario numero cõp̃henditur Propterea sex
mundi subpedib habens. om̃s celsitudines scłi perimens. Hocagit᷑.
Quantũ ad ditur tempori: & quantũ accedit aetas scłi. Augentur
inisto mundo tribulationes: augentur mala. contritiones ex age¬
rantur. Haec aut̃ iħs transit. calcans fluctus & tam̃ tantȩ sunt
tribulationes: ut etiã ipsi qui credider̃ in iħm ⁊ qui conantur ꝓ¬
pseuerare usq insinẽ. expauescant nedesiciant. xp̃o fluctus calcante scłi.
ambitiones & altitudines deprimente : expauescit xp̃ianus. Nonne haec iłli

Expanded text:
ceret triginta, maxime quia aestimantis erat, non affirmantis. ceret triginta, maxime quia aestimantis erat, non affirmantis. Numquid periclitaretur veritas in aestimante, si diceret stadia ferme triginta, Legem pertinet. Ipsi sunt quinque libri Moysi, ipsae sunt quinque porticus illae languidos continentes, ipsi quinque panes quinque millia hominum pascentes. Ergo Legem perfectio. Perfectio autem in senario numero comprehenditur. Propterea sex mundi sub pedibus habens, omnes celsitudines saeculi premens. Hoc agitur quantum additur tempori, et quantum accedit aetas saeculi. Augentur in isto mundo tribulationes, augentur mala, augentur contritiones, exaggerantur haec omnia: Jesus transit, calcans fluctus. 7. Et tamen tantae sunt tribulationes, ut etiam ipsi qui crediderunt in Jesum, et qui conantur perseverare usque in finem, expavescant ne deficiant: Christo fluctus calcante, saeculi ambitiones et altitudines deprimente, expavescit christianus. Nonne haec illi
Abbreviated transcription (Latin):
iste tenebrȩ odiorum frat̃norum : cotidie crescunt & nondũ uenit
iłis. Vnde appar& qr crescunt: qm̃ abundauit iniquitas. refrigescit
caritas multorũ. Crescunt tenebrae : & nondũ uenit iħs. Crescen¬
tib tenebris. refrigescente caritate. abundante iniquitate: ipsisunt
fluctus nauem turbantes. Tempestates &uenti. clamores sunt male¬
clicorum : inde caritas refrigescit inde fluctus augentur. & turbat᷑ nauis
uento magno flante. Mare exsurgebat: tenebrȩ crescebant Intelligen
tia minuebatur: iniquitas augebatur. Cũ remigassent ergo quasi stadia
& tempestas & fluctus & tenebrae id agebant. ut uł nauis non promoueret᷑
uł soluta mergeretur: s̃ int̾ illa mala omĩa ibat. & enim qr abundauit
iniquitas resrigesc& caritas multorũ. crescunt fluctus: augentur tenebrȩ:
saluus erit. Nec ipse stadiorũ numerus c̃tempnendus ẽ. Neq enĩ ueri

Expanded text:
istae tenebrae odiorum fraternorum, quotidie crescunt; et nondum venit istae tenebrae odiorum fraternorum, quotidie crescunt; et nondum venit Jesus. Unde apparet quia crescunt? Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Crescunt tenebrae, et nondum venit Jesus. Crescentibus tenebris, refrigescente charitate, abundante iniquitate, ipsi sunt fluctus navem turbantes: tempestates et venti, clamores sunt maledicorum. Inde charitas refrVento magno flante mare exsurgebat, tenebrae crescebant, intelligetia minuebatur, iniquitas augebatur. Cum remigassent ergo quasi stadia et tempestates et fluctus et tenebrae id agebant, ut vel navis non promoveretur, vel soluta mergeretur: sed inter illa omnia mala ibat. Etenim quia abundavit iniquitas, et refrigescit charitas multorum, m, hic salvus erit . Nec ipse stadiorum numerus contemnendus esse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
illa nauicula patiebatur: non erant illa signisicantia ħ simplicit̃ tran¬
inquit descender̃ discipłi eiꝰ. admare. Qcum ascenclissent nauiculãẽ
uener trans mare incapharnaũ. Cito dix̃ sinitũ quod postea factũ ẽ.
uener̃ transmare incapharnaũ. Q redit ut exponat euomodo uene¬
runt : qr ꝑstagnũ nauigantes transier̃. Et dum nauigarent ad eũ locũ
quo eos uenisse iam dix̃ : recapitulando exponit quid acciderit. Tene¬
brȩ iam factȩ erant: & non uenerat ad illos iħs. Merito tenebrȩ:
er lux nonuenerat. Tenebrȩ iam factȩ erant : & nonuenerat ad illos
il .s. Quantũ accedit sines mundi: crescunt errores. crebescunt terro¬
res crescit iniquitas: crescit insidelitas. Lux deniq quȩ caritas apud
ioħm ipsum euangelistam. satis aꝑte quȩ monstratur. Ita ut elicer&
qui odit fratrẽ suũ intenebris ẽ. creb errime extinguitur. Crescoxt

Expanded text:
illa navicula patiebatur; non erant illa significantia, sed simpliciter tranilla navicula patiebatur; non erant illa significantia, sed simpliciter traninquit, descenderunt discipuli ejus ad mare: et cum ascendissent naviculam, venerunt trans mare in Capharnaum. Cito dixit finitum quod postea factum est. Venerunt trans mare in Capharnaum. Et redit, ut exponat quomodo venerunt, quia per stagnum navigantes transierunt. Et dum navigarent ad eum locum quo eos venisse jam dixit, recapitulando exponit quid acciderit: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Merito tenebrae, quia lux non venerat: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Quantum accedit finis mundi, crescunt errores, crebrescunt terrores, crescit iniquitas, crescit infidelitas: lux denique quae charitas apud Joannem ipsum evangelistam satis aperteque demonstratur, ita ut diceret, Qui odit fratrem suum, in tenebris est , creberrime exstinguitur: crescunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mistice factũ non ex necessitate s ex signisicante dispositione : modo
inconsequenti uidebitis Quia eis dẽ turbis quȩ eũ quaerebant apparuit
⁊ cũ eis loquens multa illis dix̃. multa depane caelesti disputauit
nonne cũ ipsis depane disputans erat: a quib neteneretur ausugerat:
non ergo itunc poterat agere ut non ab eis conp̃henderetur quem¬
admodũ postea quando cũ eis loquebatur : aliquid ergo significauit
sugiendo. Quid . ẽ. sugit : non potuit intelligi altitudo eiꝰ. Quicquis enĩ
non intellexeris fugit medicis. Ergo sugit inmontẽ iterũ: ipse solus.
ꝥ rimogenitus amor tuis ascendens suꝑ om̃s cęlos: & int̾pellans pronobis
Interea illo sursum posito solo sacerdote magno qui intrauit in inte:¬
inna uicula quid patiebantur : nam in illo in altis constituto: nauicu¬
la illa ȩccłam p̃signabat. Si non hoc p̃rimo in ȩccła intelligimus quod

Expanded text:
hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo in consequenti videbitis; quia eisdem turbis quae eum quaerebant apparuit, et cum eis loquens multa eis dixit, multa de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane disputans erat, a quibus ne teneretur aufugerat? Non ergo et tunc poterat agere ut non ab eis comprehenderetur, quemadmodum postea quando cum eis loquebatur? Aliquid ergo significavit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelligi altitudo ejus. Quidquid enim non intellexeris, Fugit me, dicis. Ergo fugit iterum in montem ipse solus. Primogenitus a mortuis ascendens super omnes coelos,  Ms., sursum posito solo in monte magno, qui intravit in interin navicula quid patiebantur? Nam illo in altis constituto, navicula illa Ecclesiam praesignabat. Si non hoc primo in Ecclesia intelligimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
redemptio isrł. Sed quid festinatis: raꝑe uultis. Illud &iam indicat nobis
hunc sensum : qr cũ ab eo quȩrerent discipłi desine dixer̃ ei. Sihoc intp̃r
p̃sentaberis: ⁊ quando regnũ isrł. Iam enim eẽ . cupiebant. iam uolebant:
hoc est raꝑe uelle: & regẽ facere. Sed ait discipłis: qr adhuc solus ascensurus
hierłm ⁊ iniudei insamaria. iusq insines terrȩ. Vultis utiam ex hibeã
regnũ : prius colligã quod exhibeã. Altitudinẽ amatis et altitudinẽ adipis¬
cimini : s ꝑ humilitatẽ me sequimini. Sic de illo &iam p̃dictũ : & congre¬
gatio popłoꝵ circũ dabitte. Ꝙpropt̃ hanc in altũ regredere: idẽ ut circũ¬
d& te. congregatio popłoꝵ. Vt multos colligas: regredere in altũ. Sic fec̃:
pauit ⁊ ascendit. Quare aut̃ dictũ ÷ sugit: neq enĩ uere si noll& teneret :
si nollet raperetur. qui si noll& nec agnosceretur. Nam ut noueritis

Expanded text:
redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum ab eo quaererent discipuli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Jam enim esse cupiebant, jam volebant; hoc est rapere velle, et regem facere. Sed ait discipulis, quia adhuc solus ascensurus omni Judaea et Samaria, et usque in fines terrae . Vultis ut jam exhibeam regnum; prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic de illo etiam praedictum est, Et congregatio populorum circumdabit te, et propter hanc in altum regredere ; id est, ut circumdet te congregatio populorum, ut multos colligas, regredere in altum. Sic fecit; pavit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim vere si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet nec agnosceretur. Nam ut noveritis
Abbreviated transcription (Latin):
& turbȩ credentes in eũ: putauer̃ illũ sic uenisse ut iam regnar&. hoc:
uelle raꝑe &regem facere p̃uenire uelle tempꝰ eius qđ ipse apud se
Nam tit noueritis er regẽ. uolebant facere: id ÷ ante uenire &iã
habe manifestũ xp̃i regnũ: quẽ primo oportebat iudicari et deinde
iudicare. ubi crucisixus ẽ: &illi qui ieũ sperabant. spem pesur nesc¬
tionis ei ꝑ cliderant resurgens anior tuis inuenit inde luos cũ des¬
peratione sibi sermocinantes & cũ gemitu quegesta suerant. conloquen¬¬
tes et apparens eis uelut in cognitus cum eorũ oculi tenerentur ne
ab eis cognosceretur sermonẽ tractantib miscuit. At illi narrantes ei.
Vnde sermo cinarentur: dixer̃. Quod ille magnus propħa infactis et
dictis: occisus eẽt a principib sacerdotũ. Qnos inquiunt sꝑabamus :¬
qr ipse. e̾et redemptio israhel . Recte sperabatis uerũ sꝑabatis: in illo. ẽ.

Expanded text:
et turbae credentes in eum, putaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est et turbae credentes in eum, putaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est velle rapere3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi sermocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incognitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus propheta in factis et dictis occisus esset a principibus sacerdotum; Et nos, inquiunt, sperabamus quia ipse esset redempturus Israel . Recte sperabatis, verum sperabatis: in illo est
Abbreviated transcription (Latin):
mnillo factũ tac&. nichil loquitur. nichil significat : an forte hoc erat raꝑe
eũ p̃uenire uelle tẽpus regni eiꝰ : & enĩ uenerat modo. nonia regnare
Q uomodo regnaturus ẽ sineo quod dicimꝰ adueniat regnũ duudenip
quide ille cumpatrȩ regnat scđłm quod ẽ. silius cdi. uerbũ dĩ dierbun
oit facta s unt omia Fraedixer̃ aut̃ prophȩ regnũ eiꝰ: &iam seđm id qđ̃
homo factus ẽ. ap̃s. etfecit sideles suos xpĩanos. Erit ergo regnũ apianoꝵ
Erit aliquando manifestũ regnũ eiꝰ quando erit aꝑta claritas sc̃orum
eiꝰ post iuidiciũ ab eo factũ: quodiudiciũ supͣ ipse dix̃. Quod silius
hominis ipse facturus sit: Dequo regno &iam apłs dicit: cumtracdide
rit regnũ dõ etpatri. Unde diam ipse. Venite benedieti patris mel.
ꝑcipite regnũ: quoduobis paratũ ẽ abinitio mundi discipłi autem

Expanded text:
in illo factum tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere in illo factum tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo, non jam regnare, quomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniat regnum tuum . Semper quidem ille cum Patre regnat secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem Prophetae regnum homo factus est Christus, et fecit fideles suos Christianos. Erit ergo regnum Christiaerit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus propter judicium ab eo factum, quod judicium supra ipse dixit quod Filius homrit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse dicit: Venite benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Discipuli autem