comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationib hominum Et tale est hoc
qđ ait manifestaui nomen tuum ho-¬
minib quos dedisti michi de mundo:
quale illud qđ paulo ante dixerat
egd te clarificaui suꝑ terrã: ꝓ tempo¬
reꝰ futuro & illic & hic p̃teritũ poneis:¬
sicut qui sciret predestinatũ esse ut
id fueret: & idõ se fecisse dicens. qđ
erat sine ulla dubitatione facturus
Sed de his qui iam erant discipłi eius.
non de om̃ib qui in illũ fuerat creli-¬
turi eum dixisse qđ dixit. manifesta.¬
ui nomen tuum hominib quos dedis¬
ti michi de mundo: ea quȩ sequunt᷑
credibilius esse demonstrant Sum
enim hoc dixisset: ad iunxit: Tui erant
&e michi eos dedisti: & sermonẽ tuũ
seruauerunt: Nunc cognouerunt quia
om̃a quȩ dedisti michi abste sunt.¬

Expanded text:
rationibus hominum. Et tale est hoc rationibus hominum. Et tale est hoc quod ait, Manifestavi novem tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat, Ego te clarificavi super terram ; pro tempore futuro et illic et hic praeteritusicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri, eum dixisse quod dixit: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur credibilius esse demonstrent. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis dñi sic̃
ipse donaue-¬
rit sermone
isto disputa¬
turisumꝰ: quȩ
ita se habent:
Manifestaui no¬
men tuũ hominibus quos dedisti
michi de mundo Qđ si de his tan¬
tũ dicit dis cipłis. cum quib cęnauit¬
& ad quos antequam orare incipe¬
ret tam multa loquutus est: non ꝑ-¬
tinet hoc ad illam clarificationẽ siue
ut alii int̾ p̃tatis glorificationem
de qua suꝑus loquebatur: qua fi¬
lius clarificat uel glorificat patrẽ:
Quanta est enim uel qualis gła: duo¬
decim uel undecim pocius in notuis¬
se mortalibus: Siautem qđ ait. mani¬
festaui nomen tuum hominib quos
dedisti michi de mundo. om̃s intelli¬
gi uoluit etiam qui in eum fuerant
credituri ad eius magnam quȩ futu¬
ra erat ex om̃ib gentibꝰ eccłam ꝑtinen-¬
tes : de qua in psalmo canitur. in ȩc¬
clesia magna confitebor tibi: est pla¬
ne ista clarificatio qua filius clarifi¬
cat patrem: cũ eius nomen notum
facit om̃ib gentib & tam multis gene¬

Expanded text:
erbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel glorificat Patrem. Quanta est enim vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius innotuisse mortalibus? Si autem quod ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes intelligi voluit, etiam qui in eum fuerant credituri, ad ejus magnam quae futura erat ex omnibus gentibus Ecclesiam pertinentes, de qua in Psalmo canitur, In Ecclesia magna confitebor tibi ; est plane ista clarificatio qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis gene
Abbreviated transcription (Latin):
go iam diceret ueritati : non enim
inꝑfecta erat ueritas cii uerum ali¬
quid adderet: Dixit ergo ueritati
quia genuit ueritatem: Porro ipsa
ueritas sic loquitur ut ei dictum .ẽ
Sed intelligentib quos docet ut nata
intelligere nondum ualent: ex ore
tis morulis tempoꝵ suoꝵs Sed res ip¬
sẽ quarum signa sunt soni traiectȩ
quodam modo in eorum memoriam qui
audierunt: etiam ad nos ꝑ litteras quȩ
uisibilia signa sunt ꝑuenerunt. Non
sic loquitur ueritas. intelligentib
mentib Ioquitur. in tus sine sono instru¬
it. intelligibili luce ꝑfũdit Qui gͦ
potest in ea uidere natiuitatis eius
ȩternitatem: ipse illam sic audit loquen¬
tem sicut ei dixit pater qđ loqueret᷑:
Excitauit nos ad magnum desiderium
interioris dulcedinis suȩ : sed crescen¬
do accipimus. ambulando crescimus.
ꝓficiendo ambulamus ut ꝑuenire pos¬
Isimus:

Expanded text:
go jam diceret veritati? Non enim go jam diceret veritati? Non enim imperfecta erat veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut ei dictum est: sed intelligentibus, quos docet ut nactaintelligere nondum valerent, ex ore tis morulis temporum suorum: sed res ipsae, quarum signa sunt soni, tractae quodammodo in eorum memaudierunt, etiam ad nos per litteras quae visibilia signa sunt, pervenerunt. Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili luce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capimus, ambulando crescimus, proficiendo ambulamus, ut pervenire possimus.
Abbreviated transcription (Latin):
non qđ filius non habebat dedit
pater: sed sicut dicit: in sapientia
patris qđ est uerbum patris. om̃a
mandata sunt patris Dicitur aut̃
mandatum datum. quia non est a
se ipso cui dicitur datum Et hoc
.ẽ. dare filio sine quo numꝗ filius
fuit qđ ẽ. gignere filium qui nũquã
non fuit Sequitur autem & scio
quia mandatum eius uita ȩterna
ẽ Siergo uita ȩterna ẽ. ipse filius
oe uita ȩterna ẽ. mandatum patris.
quid aliud dictum ẽ. quam ego sum
mandatum patris: Proinde id qđ
ad uingit ce dicit. quȩ ego loquor.
sicut dixit michi pater sio loquor:
non accipiamus dixit michi. quasi
bo. aut egeat dei uerbis dĩ uerbum:
Dixit ergo pat̃ filio. sicut dedit uitã
filio: non qđ nesciebat uel non hibe¬
bat sed qđ ipse filius erat Quid . ẽ.
autẽ sicut dixit michi sic loquor nisi
uerbum loquor: Eta ille crrit & ue¬
rax ita iste loquitur ueritas Uerax
autem genuit ueritatem Quid er¬

Expanded text:
non quod Filius non habebat, Pater non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam non fuit. 8. Sequitur autem: Et scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Si ergo vita aeterna est et vita aeterna est mandatum Patris, quid aliud dictum est quam ego sum mandatum Patris? Proinde et id quod adjungit et dicit: Quae ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor: non accipiamus, dixit mihi, quasi bo, aut egebat Dei verbis Dei verbum. Dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio: non quod nesciebat, vel non habebat, sed quod ipse Filius erat. Quid est autem: Sicut dixit mihi, sic loquor, nisi verbum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem genuit veritatem. Quid er
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim patris mandatum filius
aliquando nesciebat ut eum necesse
.eẽt. ex tempore habere qđ antea non
habebat: lta enim a patẽ qđ habet
accepit : ut nascendo acceperit de¬
deritq gignendo illi Nam &e uita
.ẽ. & accepit uitam utiq nascendo
non prius sine uita existendo: quia
& pater habet uitam. & qđ habet
.ẽ. nec accepit tamen quiaꝰ ex aliquo
est Filius autem accepit uitam dan¬
te patre. a quo ẽ: & ipse qđ habet
ẽ: Habet enim uitam &e uita ẽ Ipsũ
audi loquentem: Sicut habet inqͥt
pater uitam in semet ipso: sic dedit
ce filio uitam habere in semet ipso.
Numquid existenti & non habenti de¬
dit: Sed eo dedit quo genuit qui
uitam genuit. & uita genuit uitã:¬
quid dedit nisreẽ. uitam: ae quia
eterna ẽ. ipsa natiuitas. numquam
non fuit filius qui ẽ. uita. numꝗ
fuit filius sine uita Et sicut est
matiuitas ȩterna : sic est qui natus
est iuta ȩ̨terna: Ita &e mandatũ

Expanded text:
Neque enim Patris mandatum Filius Neque enim Patris mandatum Filius aliquando nesciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nascendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vitam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Numquid existenti, et non habenti dedit? Sed eo dedit quo genuit, qui vitam genuit, et vita genuit vitamquid dedit, nisi esse vitam? Et quia aeterna est ipsa nativitas, nunquam non fuit Filius qui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
cum quib: suꝑiora loquuti sumus:
c& cum eis ipsis non om̃ib sed qui au-¬
dierint memoria retinentib Nunc
uero quia fortasse aliqui ad sunt
qui non audierunt eis que sunt simi¬
les qui obliti sunt quȩ audierunt:
ꝓpt̾ illos ꝑferant moras nr̃as qui au¬
dita memminerunt Quomodo dat
mandatum pater unico filio quo uer¬
bo loquitur uerbo cum sit ipse filius
unigenituf. uerbum: Numquid
ꝑangłm cum ꝑ illum creati sunt
angeli: Numquid ꝑ nubem quȩ
quando sonuit ad filium non ꝓpt̃
ipsum sonuit qđ alibi dicit etiam
ipse. sed ꝓpt̃̾ alios quos ita opor¬
rebat audire: Numquid ꝑ sonum
labi is emissum. qui non habet corpꝰ
net aliquo locoꝵs int̾uallo filius a
patre separatur. ut sit int̾ illos aer
medius quo ꝑcusso uox fiat & in
aurem ueniat: Absit ut de illa
incorporea &e meffabili substantia¬
talia suspicen ur Filius unicus. ẽ.
uerbum patris &e sapientia patris
In illa sunt om̃a mandata patris:

Expanded text:
cum quibus superiora locuti sumus, cum quibus superiora locuti sumus, et cum eis ipsis non omnibus, sed quae audierunt memoria retinentibus: nunc vero quia fortasse aliqui adsunt qui non audierunt, eisque sunt similes qui obliti sunt quod audierunt, propter illos perferant moras nostras qui audita meminerunt. Quomodo dat mandatum Pater unico Filio? Quo verbo loquitur Verbo, cum sit ipse Filius unigenitum Verbum? Numquid per angelum, cum per ipsum creati sint Angeli? Numquid per nubem: quae quando sonuit ad Filium, non propter ipsum sonuit, quod alibi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec aliquo locorum intervallo Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius unicus est Verbum Patris, et Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit filio Cum uero dicit qui sꝑ¬
nit me &e non accipit uerba mea
habet qui udicet eum Expectan¬
tibus autem quis nam ille esset: se¬
quutus ad uinxit. Sermo quem lo¬
quutus sum ille uidicabit eum in no¬
uissimo die: satis manifestauit se ip¬
sum iudicaturum in nouissimo die:
Se ipsum quippe loquutus. ẽ. se ipsum
annunciauit. se ipsum ianuam posuit.
qua ipse ad oues pastor intraret:¬
Aliter itaq uidicabuntur qui non au-¬
dierunt. aliter qui audierunt. & con¬
tempserunt Qui enim sine lege pec¬
cauerunt ait apłs. sine lege peribunt.
Et qui in lege peccauer̃ ꝑ legem iuidi¬
cabuntur Quia ego in quit᷑ a me ip̃so¬
non sum loquutus Idõ se dicit non
loquiitum ex se ipso: quia non est ex
se ipso Iam hoc sepe diximus. iam hoo
tamquam notissimum non docere
sed ammonere debemus Sed qui mi¬
sit me pat̾ ipse mchi mandatum de¬
dit quid dicam ce quid loquar: Non
laboͣremꝰ si cum eis nos loqui sciremus

Expanded text:
dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spdedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satis manifestavit semetipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oAliter itaque judicabuntur qui non audierunt, et aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine lege peccaverunt, ait Apostolus, sine lege peribunt; et qui in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Quia ego, inquit, ex me non sum locutus. Ideo se dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. Jam hoc saepe diximus; jam hoc tanquam notissimum non docere sed admonere debemus. Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar. Non laboraremus, si cum eis nos loqui sciremus,
Abbreviated transcription (Latin):
audierit inqui  uerba mea. & cͦusto.¬
dierit: ego non iuidico eum Memen
recolite. & qui non ad fuistis sed ad¬
estis audite Quomodo dicit filiis
ego non uidico eum. cum dicat alio
loco pater non uidicat quemquam
sed iudicium om̃e dedit filio. nisi quia
intelligendum ẽ. modo non uidico
eum: Quare non iudicat modo:
Attende quid sequitur Non enim
ueni inquit ut uidicem mundum:
sed ut saluificem mundum. itł est ut
saluum faciam mundum: Nunc
ergo est tempus miscđiȩ. ꝑostea erit
iu̾dicii: Quia miscđiam inquit &e
uidicium cantabo tibi dñe Sed de
ipso etiam futuro nouissimo iudicio
uidete quid dicat Qui sꝑnit me
&& non accipit uerba mea: habet
qui iudicet eum Sermoquem lo¬
quutus sum: ille iudicabit eum in
nouissimo die Non enim ait qui
sꝑnit me ce non accipit uerba mea
ego eum non uidico in nouissimo
die Hoc enim si dixisset: non iudeo
quomodo posset non esse contrariũ
illi sentencie ubi ait. Pater non ui¬
dicaͭ quemquam sed om̃e iudiciũ

Expanded text:
audierit, inquit, verba mea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementrecolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite quomodo dicit Filius, Ego non judico eum; cum dicat alio loco, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : nisi quia intelligendum est, Modo non judico eum. Quare non judicat modo? Attende quid sequitur: Non enim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvificem mundum: id est ut salvum faciam mundum. Nunc ergo est tempus misericordiae, post erit judicii: quia, Misericordiam, inquit, et judicium cantabo tibi, Domine . 6. Sed de ipso etiam futuro novissimo judicio videte quid dicat: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium
Abbreviated transcription (Latin):
uenit eius hora ut transeat ex hoc mun-¬
do ad patrem: cum dilexisset suos qui
erant in mundo in finẽ dilexit eos
Pascha fr̃s non sicut quidam existimañ
grecum.ẽ. nomen: sed hebreum: O por¬
tunissime tamen occurrit in hoc nomi¬
ne: quȩdam congruentia utrarumq

Expanded text:
 ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha, fratres, non sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumq
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptura dicit. dixer̃ apud semet¬
ipsos: quantomagis innuendo ubi iam
foras aliquib signis ꝓmitur qđ fuerat
corde conceptum: Quid ergo dixit in¬
nuendo: quid. nisi qđ sequitur: quis . ẽ.
de quo dicit: Hȩc uerba petrus in¬
nuit : quia non sono uocis. sed motu
corporis dixit Itaq cum recubuisset
ille supͣ pectus iħu Hic ẽ. utiq pecto¬
ris sinus: sapientie secriłtum: Dicit ei
Dñe quis. ẽ Respondit iħs Ille . ẽ. cui
intinctum panem porrexero: Et cum
intinxisset panem: dedit uidȩ sr monis
scariothi Et post panem tunc introi¬
uit in illũ sathanas Expressus ẽ. tra¬
ditor: nudate sunt latebrȩ tenebrarũ:
Bonum .ẽ. qđ accepit: sed malo suo acce¬
pit. quia male bonum malus accepit:
Uerum de isto pane tincto qui porreotꝰ
est ficto. &e de his que sequunt᷑ multa
dicenda sunt: quib necessarium ẽ. plus
temporis quã nunc habemus iam in istiꝰ¬

Expanded text:
sicut Scriptura loquitur: Dixerunt apud semetsicut Scriptura loquitur: Dixerunt apud semetipsos , quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscunque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? quid? nisi quod sequitur: Quid est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit, quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille super pectus Jesu: Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dicit ei, Domine, quis est? Respondit Jesus. Ille est cui intinctum panem porrexero; et cum intinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
narrabat : qđ ad eius laudem maxime
ꝑtinebat: Quid .ẽ. autem quem dilige¬
bat iħs. quasi alios non diligeret de
quib idẽ ipse iobs suꝑius ait. in finẽ
cdilexit eos: &e ipse dñs: maiorem hac
caritatem nemo habet. ut animã suã
ponat quis ꝓ amicis suis. Et quis
enumerat om̃a diuinarum testimo¬
nia paginarum. quib dñs ibs. non
illius neq eoꝵ quȩ tunc erant tantũ
sed etiam post futuroꝵ menbrors
suoꝵs. ce totus ȩccłȩ suȩ dilector os¬
tencditur: Sed ꝓfecto latet hic ali¬
quid: ce ꝑtinet ad sinum in quo rec̃¬
bebat qui ista dicebat Per sinum
quippe significatur quid aliud quã
secretumꝰ Sed alius . ẽ. oportunior
locus: ubi nobis dñs aliquid donet
de hoc secreto quantum sufficit dicere:
Innuit ergo huic srmon petrus.: ce dicit
ei Notanda loquutio ẽ: dici aliquid
non sonando. sed tantum modo innuendo:
nnuit inquit ce dicit: utiq innuendo
dicit Si enim cogitando aliquid dicitꝰ

Expanded text:
narrabat quod ad ejus laudem maximam narrabat quod ad ejus laudem maximam pertinebat. 5. Quid est autem, quem diligebat Jesus? Quasi alios non diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait, In finem dilexit eos . Et ipse Dominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enumeret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus Dominus Jesus, non illius neque eorum quae tunc erant tantum, sed etiam post futurorum membrorum suorum, et totius Ecclesiae suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum quippe quid significatur aliud quam secretum? Sed alius est opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tanInnuit, inquit, et dicit. Utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ce hoc sc̃s matheus fecit: qui cum
in tertu narrationis suȩ uenisset ad
se ipsum: uidit inquit in teloneo seden¬
tem quenidam publicanũ nomine ma-¬
theũ : & ait illi. sequere me Non ait
uidit me &ecdixit michi Hoc fecit ce
beatus mor̃ses. ita de sẽ ipso tamꝗ de
alio cuncta narrauit oeait. Dixit
dñs ad morsen Inusitatius apłs paulꝰ
non in hrstoria ubi rerum gestarum
suscipitur explicanda narratio: sed in
epistola hoc fecit Nam utiq de se ipso
ait: Scio hominẽ in xp̃o ante annos
quat tuor decim siue in corpore. siue
extra corpus nescio. ds̃ scit: raptum
huiꝰ modi usq ad tercium celum Quo¬
circa qđ etiam hio beatus euangelis ta
non ait. eram recunbens in sinu iħu.
sed ait erat recunbens unus ex discipłis:
nr̃oꝵ auctoꝵ consuetudinem agnos¬
camus: pocius quam miremur: Quid
enĩ de perit ueritati: quando &e res
ipsa dicitur & modo quodam dicendi.
iactantia deuitatur : hoc quippe

Expanded text:
Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum hujusmodi usque in tertium coelum . Quocirca quod etiam hic beatus Evangelista non ait, Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulis; nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tem criminum non ex nobis: Aspicieluđ
ergo ad inuicẽ discipłi: hesitantes de
quo diceret Sic quippe in eisert erga
magistrum suum pia caritas: ut tam̃
eos humana alterũ de altero stimula¬
ret infirmitas Nota quidẽ sibi erat
cuiusq conscientia: uerumtam̃ quia
ꝓximi erat ignota. ita sibi unꝰ quisq
erat certus: ut incerti essent & in
cȩteris singuli. ce in singulis cȩteri:
Erat ergo unus recunbens ex discipłis
eius. in sinu iħu: quem diligebat iħs
Q uid cdixerit in sinu: paulo post ait ubi
dicit suꝑ pectus iħu Ipse .ẽ. ioħs cuiꝰ ẽ.
hoc euangelium: sicut postea manifes¬
tat Erat enim hec eoꝵs consuetudo
qui sacras nobis litteras ministrauer̃.:
ut quando ab aliquo eoꝵ cliuina nar-¬
rabatur hẏstoria. cum ad se ipsum
ueniret. tamquam de alio loquȩretur :
ce sic se insereret ordini narrationis
suȩ tamquã rerum gestarum scriptor.
non tãquã suupsius p̃dicator

Expanded text:
tem criminum non ex nobis. Aspiciebant tem criminum non ex nobis. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi singulis quisque erat certus, ut incerti essent et caeteris singuli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. Quid dixerit, in sinu, paulo post ait, ubi dicit, supra pectus Jesu. Ipse est Joannes cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat . Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator.
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: quia unus ex uobis tradet me
Unus ex uobis numero non merito: spe¬
cie non uirtute: Commixtione corpo¬
rali : non uinculo sp̃itali Carnis ad¬
uinctione : non cordis socius unitate:
Proinde non qui ex uob est: sed qui ex
uobis exiturus ẽ Nam quomodo erit
uerum qđ ꝓtestatus ẽ. dñs cedixit
unus ex uobis : si uerum qđ ait idẽ ipse
in epistola sua cuiꝰ est hoc euangłm. ex
nobis exierunt sed non erant ex nobis.
nam si fuissent ex nobis mansissent utiq
nobiscum: Nonerat igitur ex illis uidas:
Mansisset enim cumillis si eẽt. ex illis: Quid
est ergo unus ex uobis tradet me. nisi ex¬
uobis unus exiturus. ẽ. qui tradet me:
Q uia ce ille qui ait. si fuissent ex nobis
mansissent utiq nobiscum : iam dixe¬
rat ex nobis exierunt: Ac ꝑ hoc utrũq
uerum est: ce ex nobis & non ex nobis:
scđm aliud ex nobis: scđm aliud nõ
ex nobis Scd̾m cõmunionem sacra¬
mentoꝵ ex nobis: scđm suoꝵs ꝓprieta.¬

Expanded text:
i.  Unus ex vobis tradet me , i.  Unus ex vobis tradet me , unus ex vobis numero non merito, specie non virtute, commixtione corporali, non vinculo spiritali, carnis adjunctione, non cordis socius unitate: proinde non qui ex vobis est, sed qui ex vobis exiturus est. Nam quomodo erit verum quod protestatus est Dominus, et dixit: Unus ex vobis, si verum est quod ait idem ipse in epistola sua, cujus est hoc Evangelium: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Non erat igitur ex illis Judas; mansisset enim cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo: Unus ex vobis tradet me? nisi: Unus ex vobis exiturus est, qui tradet me? quia et ille qui ait: Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum: jam dixerat, ex nobis exierunt, ac per hoc utrumque verum est, ex nobis, et non ex nobis. Secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis. Secundum communionem sacramentorum ex nobis, secundum suorum proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
gelii capitulũ fr̃s¬
exponendum hac
lectione ꝓpositũ ẽ:
ut iã etiam de tradi-¬
tore dñi. ꝑ panem tinctum eiq porret¬
tum satis euident̃ expresso. aliquid
dicere debeamus Et de illo quidem
qđ eum iam demonstraturꝰ iħc turba¬
tusest sp̃ũ: p̃terito sermone disserui
Sed fortassis qđ ibi non dixi. etiam hoo
nob̾ dñs significare sua ꝑturbatione
dignatus.ẽ: qđ scilicet fr̃s falsos. &e do¬
minici agri illiꝰ ⁊izania ita necesse. ẽ.
usq ad messis tempꝰ int̾ frum̃ta tolera¬
ri: ut quando ex eis aliqua separari etiã
ante messẽ urgens causa compellit:
pręnuntians dñs. prefigurauit in se¬
ipso : cum exituro uida homine malo.
ce commixtionẽ frumenti in qua diu
fuerat toleratus. separatione aꝑtissima
relicturo: turbatus ẽ. non carne sed
sp̃u: Sp̃itales eum eius in huiꝰ modi
scandalis non ꝑuersitate sed caritate
turbantur: ne forte in separatione ali¬
quoꝵ zixanioꝵ simul aliqđ eradicet᷑

Expanded text:
gelii capitulum, frexponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari , ut quando ex eis aliqua separari etiam ante messem urgens causa compellit, praenuntians Dominus, praefiguravit in seipso, cum exituro Juda homine malo, et commixtionem frumenti, in qua diu fuerat toleratus, separatione apertissima relicturo, turbatus est non carne, sed spiritu. Spirituales enim ejus in hujusmodi scandalis non perversitate, sed charitate turbantur; ne forte in separatione aliquorum zizaniorum, simul aliquod eradicetur
Abbreviated transcription (Latin):
non caritas Generunt ce uiderunt:
Audite mirabile consilium uanitatis:
Uiso lazaro resuscitato. quia tantum
miraculum erat. tanta erat eudon.¬
tia diffamatum. ganta. manifestatio¬
ne declaratum. ut nor possint uel
ocultare qđ factum est. uel negare:
qđ inuenerunt uidete: Cogitauer
autem principes sacerdotum ut la
tarum interficerent: quia. multi
ꝓpt̃ illum abibant ex iuideis &e crede¬
bant in iħm. O stulta cogitatio ce cȩ
tuit mortuum. non posset occissũ:
Quando lazaro inferebatis netem. nũ¬
quid auferebatis dño potestatem:
Si aliud uobis uidetur mortuus ali¬
ud occisus. Ecce utrumq dñs fecit
& latarum mortuum: & se ipsum
suscitauit occisum: Exoric̃ Ractatꝰ. li

Expanded text:
non charitas: venerunt, et viderunt. Audite mirabile consilium vanitatis. Viso Lazaro resuscitato, quia tantum miraculum Domini tanta erat evidentia diffamatum, tanta manifestatione declaratum, ut non possent vel occultare quod factum est, vel negare, quid invenerunt videte. Cogitaverunt autem principes sacerdotum ut et Lazarum interficerent; quia multi propter illum abibant ex Judaeis, et credebant in Jesum. O stulta cogitatio, et caeare potuit mortuum, non posset occisum? Quando Lazaro inferebatis necem, numquid auferebatis Domino potestatem? Si aliud vobis videtur mortuus, aliud occisus; ecce Dominus utrumque fecit, et Lazarum mortuum, et seipsum suscitavit occisum. TRACTATUS LI
Abbreviated transcription (Latin):
euangelii ubi dñs lauans pedes
discipłis: suis ait. qui lotus est
semel non habet necessitatem nisi
pedes lauare sed est mundus
totus. dilectioni ur̃ȩ ut dñs do¬
nare dignatus . ẽ. exposuimus.
nunc qđ sequitur iudeamus
t uos inquit mundi estis: sed non
om̃s Hoc quid sit ne quȩreremus.
ipse euangelista patefecit ad iungens
Sciebat enim quisnam eẽt. qui traderet
eum Propterea dixit non estis mun¬
diom̃s Quid hoc aꝑtus:  inde ad

Expanded text:
Evangelii, ubi Dominus lavans pedes discipulis suis, ait, Qui lotus est semel, non habet necessitatem nisi pedes lavare, sed est mundus totus , Dilectioni vestrae, ut Dominus donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
limam: acceperunt ramos palmarum
& ꝓcesserunt obiuam ei &e clamabant:
sanna benecdictus qui uenit in nomi¬
ne dñi Rex isrł Rami palmarum
laudes sunt. sig nificantes uictoriam:
qua erat dñs mortem moriendo supe¬
raturus. & tropheo crucis diabolum
mortis principem triumphaturus
ox autem obsecrantis est osanna. sicut
non nulli dicunt qui hebream lingam
nouer̃: magis affectum indicans quam
rem aliquam significans Sicut funt
in lingua latina quas interectiones
uocant: uelut cum dolentes dicimus

Expanded text:
lmarum, et processerunt obviam ei, et clamabant: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel. » Rami palmarum laudes sunt significantes victoriam, qua erat Dominus mortem moriendo superaturus, et trophaeo crucis diabolum mortis principem triumphaturus. ox autem obsecrantis est, Hosanna, sicut nonnulli dicunt qui hebraeam linguam noverunt, magis affectum indicans, quam rem aliquam significans: sicut sunt in lingua latina quas interjectiones vocant, velut cum dolentes dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. stupen¬
tibus uideis. ce
aliis eoꝵ uidendo
edentib ꝓpt̃ aliis inuiden¬
do ꝑeuntib ꝓpt̾ odorem bo¬
iũ qui est aliis ad uitam ali is
ad mortem: postea quam discubuit
in domo. cum recumbente lataro qui¬
fuerat mortuus suscitatus: post un¬
guentum diffusum suꝑ pedes eius un¬

Expanded text:
tupentibus Judaeis, et aliis eorum videndo credentibus, aliis invidendo pereuntibus, propter odorem bonum, qui est aliis ad vitam, aliis ad mortem ; posteaquam discubuit in domo cum recumbente Lafuerat a morte suscitatus: post unguentum diffusum super pedes ejus, un
Abbreviated transcription (Latin):
dei etiam de occidendo lazaro corde ꝑ¬
dito conceꝑunt: de quib om̃ib ut
potuimus qđ dñs dedit suꝑioribus
Ce  onib łoquutisumus: nunc inten¬
dat caritas ur̃a ante dñi passionem
quantus fructus apparuerit predi-¬
cationis eius. ce quantus grex ouium
ex his quę ꝑierant domus isrł uocem
pastoris audierit Sic enim loquitur
euangłium quomodo cum retitaret᷑¬

Expanded text:
o Lazaro corde perdito conceperunt; de quibus omnibus ut potuimus, quod Dominus dedit, superioribus sermonibus locuti sumus: nunc intendat Charitas vestra, ante Domini passionem quantus fructus apparuerit praedicationis ejus, et quantus grex ovium ex his quae perierant domus Israel, vocem pastoris audierit. 2. Sic enim loquitur Evangelium, quod modo cum recitaret
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓ nobis om̃ib tradidit
eũ: ut intelligatur iuidas ñ
laudabilis utilitate traditio¬
nis huiꝰ. sed sceleris uolunta¬
te dampnabilis: adduxer̃ eũ
ad annam primũ Nec tacet
causã: cur ita factũ sit Erat
enĩ inquit socer caiphȩ : qui erat pon

Expanded text:
 nobis omnibus tradidit eum , ut intelligatur Judas non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis, Adduxerunt euad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit. Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pon
Abbreviated transcription (Latin):
nemo reprehenderet. etiam qui nichil
.eẽ. aliud quam hominem crederet.
quib libet artibus usq adeo sine arro¬
gantia ꝓfitentur. ut ꝓfessores uocen¬
tur Quod uero dñm & ipse se dicit
discipłoꝵ suoꝵ cum sint illi etiam
scd̾m scłm ingenui. quis ferat in homi¬
ne : sed ds̃ loquitur. Nulla ẽ. hic

Expanded text:
nemo reprehenderet, etiam qui eum nihil esse aliud quam hominem crederet,  homines in quibuslibet artibus, usque adeo sine arrogantia profitentur, ut professores vocentur. Quod vero Dominum et ipse se dicit discipulorum suorum, cum sint illi etiam secundum saeculum ingenui, quis ferat in homine? Sed Deus loquitur, nulla est hic
Abbreviated transcription (Latin):
mentis obtutu : & aduiuante
di uini canticiuo
occultus. ẽ: ut inuentus quęrat᷑.
inmensus ẽ Onde alibi dicitur:
ite faciem eius semꝑ: Facit enim qui̧

Expanded text:
mentis obtutum, et adjuvante Divini cantici vooccultus est; ut inventus quaeratur, immensus est. Unde alibi dicitur, Quaerite faciem ejus semper . Satiat enim qu
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓ nobis om̃ib tradidit
eũ: ut intelligatur uidas ñ
laudabilis utilitate traditio¬
nis huiꝰ. sed sceleris uolunta¬
ad annam primũ Nec tacet
causã: cur ita factũ sit Erat
enĩ inquit socer caiphȩ: qui erat pon¬
tifex anni illiꝰ. Erat aute caiphas in
quit: qui consilium dedit iudeis qe
expedit unũ hominẽ mori ꝓpopło

Expanded text:
 nobis omnibus tradidit eum , ut intelligatur Judas non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntaad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit. Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dederat Judaeis, quia exped
Abbreviated transcription (Latin):
custodierit ciuitatem. in uanum uigi¬
labunt qui custodiunt: Est ergo cus-
tos nr̃. qui creator nr̃ Num. enim ꝑti¬
nuit ad eum ut redimeremur. & non
ꝑtineret ut seruaremur: Deniq ut ple¬
nius noueritis inyfterium. quare se
samaritanum negare non potuit.:¬

Expanded text:
custodierit civitatem, in vanum vigicustodierit civitatem, in vanum vigilabunt qui custodiunt . Est ergo ille custos noster, qui creator noster. Num enim pertinuit ad eum ut redimeremur, et non pertineret ut servaremur? Denique ut plenius noveritis mysterium quare se Samaritanum negare non debuit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim sumus serui ad dñm. pecca¬
tores ad iustum. creatura ad creatorẽ:
tamen quo modo si quid mali sumus.
a nobis sumus. ita quicquid boni sumꝰ.
ab illo ce ꝑ illum sumus Et nichil sic
prius eius initetur pacientiam. ut
ꝑueniat ad potentiam: Quis nr̃m
pacienter audiret. si alicui diceretur.
demonium habes: qđ dictum est ei qui
non solum homines saluabat. sed etiam
demonibus imꝑabat: Hoc enim cum
dixissent uidei. non ne benedicimus
nos. quia samaritanus es &e demonium
habes: hoꝵ duoꝵ sibi obiectoꝵ unũ
negauit. alterum non negauit: Res¬
pondit enim &e ait: Ego demoniũ non
habeo non dixit. non  samaritanus: Et
utiq duo fuerant obiecta Quamuis
maledictum. maledicto non reddide¬
rit. quamius conuicium non conuicio
refutauerit. ꝑtinuit tamen ad eum
negare unam rem. alteram non negare:
Non frustra fr̃s. samaritanus enim int̾¬
pretatur cuftos Nouerat se ille nr̃m
esse custodem. non enureormit neq
dormitat qui custodit isNł: Et nisi dñs

Expanded text:
Quid enim sumus servi ad Dominum, peccatores ad justum, creatura ad Creatorem? Tamen quomodo si quid mali sumus, a nobis sumus; ita quidquid boni sumus, ab illo, et per illum sumus. Et nihil sic prius ejus imitetur patientiam, ut perveniat ad potentiam. Quis nostrum patienter audiret si alicui diceretur, Daemonium habes? Quod dictum est ei qui non solum homines salvabat, sed etiam daemonibus imperabat. 2. Hoc enim cum dixissent Judaei, Nonne bene dicimus nos quia Samaritanus es, et daemonium habes? horum duorum sibi objectorum unum negavit, alterum non negavit. Respondit enim, et ait: Ego daemonium non habeo. Non dixit, Samaritanus non sum: et utique duo fuerant objecta. Quamvis maledictum maledicto non reddiderit, quamvis convicium non convicio refutaverit; pertinuit tamen ad eum negare unam rem, alteram non negare. Non frustra, fratres. Samaritanus enim interpretatur Custos. Noverat se ille nostrum esse custodem. Non enim dormit neque dormitat qui custodit Israel : et, Nisi Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ille discipłs magistrũ defendere uoluit:
non qđ significatum est cogitauit:
Et ille igitur ad patientiã cõmonendꝰ
fuit: ce hoc ad intelligentiã conscri¬
bendũ Qđ autẽ apatre sibi dicit da¬
tum calicem passionis: ꝓfecto illud
rũ auctor calicis huiꝰ est etiã ipse qui
bibit: Unde idem apłs itẽ dicit: Xp̃s
dilexit nos. & tradidit semet ipsum
ꝓ nobis oblationem & bostiam dõ in
odorem suauitatis Cohors ergo cetri¬
bunꝰ & ministri iideoꝵ conp̾rehen¬
derunt iħm: &e ligauerunt eum: Cõ¬
p̃hender ad quem non accesser̃: qm̃
dies ille. illi uero tenebrȩ ꝑmanser:
net audier̃. accedite ad eũ & illumi¬
namini: Si enim sic accederent: non
eum manib occidendũ sed recipien¬
dũ corde conprehenderent: Nunc au¬
ta quando eũ illo modo conprehen¬
derunt: tunc ab eo longius recesser:
Et ligauer eum: a quo solui pocius de
buer uelle Et erant fortassis in eis
qui tunc inposuer xp̃o uincula sua:

Expanded text:
ille discipulus magistrum defendere voluit, non quod significatum est cogitavit. Et ille igitur ad patientiam commonendus fuit, et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem passionis, profecto illud adidit eum . Verum auctor calicis hujus est etiam ipse qui bibit. Unde idem Apostolus item dicit: Christus dilexit nos, et tradidit seipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Cohors ergo et tribunus et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem non accesserunt, quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortassis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s lem̃i defini¬
uit dñs: dicens:
aiorem hac dilectio¬
nem nemo habet: ut
animam suam ponat quis ꝓa
micis suis Quia ergo suꝑius¬
dixerat. hoc est preceptum
meum ut diligatis iniucem sic̃¬
dilexi uos. quib uerbis addidi
qđ nunc audistis. maiorem haq
dilectionem nemo habet ut a¬
E nimam suam ponat quis ꝓ am¬
cis suis. fit ex hoc consequens. qđ idẽ
iste euangelista ioħs in epistola sua di¬
cit Quemadiodũ xp̃s ꝓ nobis anim

Expanded text:
mi, definivit Dominus dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo supdixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicdilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemadmodum Christus pro nobis anim
Abbreviated transcription (Latin):
tione merita eius cuncta ceꝑunt: Ila¬
net ergo filius in dilectione. qua eum
dilexit pater: ce idõ seruauit precepta
eius Quid ẽ. enim & ille homo nisi qđ
ds̃ susceptor ẽ. eius: Ds enim erat uer¬
bum unigenitus: gignenti coeternus:
Sed ut mediator daretur nobis: ꝑ ineffa¬
bilem grãm uerbum caro factum est.
& habitauit in nobis:

Expanded text:
tione merita ejus cuncta coeperunt. Matione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus , Deus enim erat Verbum, Unigenitus gignenti coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
qua eum diligit pater: Ita quippe di¬
xerat Sicut dilexit me pater: ce ego di¬
lexi uos: atq his uerbis illa subunxit:
Manete in dilectione mea Illa ꝓculdu¬
bio: qua dilexiuos. Ergo qđ ait etiã
de patre. maneo in eius dilectione: illa
scilicet accipienda est. quia pat̾ dili-¬
git filium. sicut gr̃ã est qua nos dili¬
git filius: cum simus nos filii grã nõ
natura unigenitus autem natura nõ
gr̃a: An hoc etiam in ipso filio ad homi¬
nem referendum ẽ: Ita sine Nam dicens¬
do sicut dilexit me pater & ego dileri
uos grãm mediatoris ostenditꝰ: mediator aut
dĩ &e hominũ non in quantum ds̃. sed ui
scđm id qđ homo .ẽ. de illo legitur: Et
sumus dicere: qđ cum ad naturam di nõ
ꝑtineat humana natura: ad ꝑsonam
tamen unigeniti filii dĩ ꝑ grãm ꝑtince
humana natura: ce tamtam gram ut nul¬
la sit maior. nulla prorsus equalis Neq
enim illam susceptionem hominis. ulla
merita precesserunt: sed ab illa suscep¬

Expanded text:
qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea, illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, Maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est qua dilexigit Pater. Ita quippe digit filius, cum simus nos filii gratia, non natura, unigenitus autem natura, non gratia. An hoc etiam in ipso filio ad hominem referendum est? ita sane, nam dicendo: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, gratiam mediatoris ostendit, mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus est, sed in secundum id quod homo est, de illo legitur, Et sumus dicere, quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura; et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa suscep
Abbreviated transcription (Latin):
ri posse non nullos. siue
pios ut requirant. siue
impios ut reprehendanđ.
qđ postea quam panẽ
tinctum suo traditori
dñs dedit. intrauerit
in illum sathanas Sic
enim scriptum .ẽ. &e cum
intinxisset panem: dedit uide sr monis

Expanded text:
ri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tin
Abbreviated transcription (Latin):
commendaui
dilectioni urȩ
ftabiliter me
lacte nutriri: sed solido cibo ues¬
cir: Quisquis ad sumendum

Expanded text:
commendavi Dilectioni vestrae, stabiliter memlacte nutriri, sed solido cibo vesci. Quisquis autem ad sumendum
Abbreviated transcription (Latin):
datum nouum se
discipłis suis dare
testatur: ut dili¬
gant inuicem:
Mandatum in qͥt
nouũ do uobis: ut
diligatis iniicem:¬

Expanded text:
datum novum se discipulis suis dare testatur, ut diligant invicem: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluisset. eũ ad caiphã fuisse duc¬
tum commemorat: quia & ad annã
prius idõ ductus est: qđ socer eius
fuerit: Ubi intelligendũ est hoc eun¬
dem caipham fieri uoluisse Sequeba¬
tur autẽ inqui iħm simon petrus. &
alius discipłs Quisnã sit iste discipłs
non temerarie affirmandũ est: quia
tacetur. Solet autẽ idẽ ioħs se ita signi¬
ficare: & ad dere. quẽ diligebat iħs¬

Expanded text:
uisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem idem Joannes se ita significare, et addere: Quem diligebat Jes
Abbreviated transcription (Latin):
Smnet ipsũ ꝓno
bis. & cui pat̾ non pepercit
sed ꝓ nobis om̃ib tradidit
eũ: ut intelligatur uidas ñ
laudabilis utilitate traditio¬
nis huiꝰ. sed sceleris uolunta¬
te dampnabilis: ad duxer̃ eũ
sicut iobs euangelista narrat
ad annam primũ Nec tacet
causã: cur ita factũ sit Erat
enĩ inquit socer caiphȩ: qui erat pon¬
tifex anni illiꝰ. Erat aute caiphas in
quit: qui consilium dedit iudeis qe
expedit unũ hominẽ mori ꝓpopło

Expanded text:
ipsum pro nobis , et cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis: Adduxerunt eum, sicut Joannes evangelista narrat, ad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit: Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dedit Judaeis, Quia exped
Abbreviated transcription (Latin):
didit in fine qđ ait &e uerax. Et
excussit leticiam male p̾sumentiũ.
& indurit timorem dolentium
sed non tacet. lacet: sed non sẽꝑ
tacebit. Audi dũ tacet in uerbo.
ne non tibi uacet audire dũ nom
causam tuã: Non est undei p̃sumas
cum ille uenerit. nec falsos testps

Expanded text:
didit in fine, quod ait, Et verax; et didit in fine, quod ait, Et verax; et excussit laetitiam male praesumentium, et induxit timorem dolentium. dum tacet. Tacet, sed non semper tacebit . Audi dum non tacet in verbo, ne non tibi vacet audire dum non causam tuam. Non est unde praesumas; cum ille venerit, nec falsos testes
Abbreviated transcription (Latin):
que diri scripta sunt: &e diuinis aue¬
toritatib continentur Quia mise¬
ricors & miserator dñs longanimis
& multũ misericors te uerax Mul¬
tum delectat om̃s peccatores. & ama¬
tores scłi huꝰ: quia miserieors et
miserator dñs. quia longarumis &
multum misericors Sed si amas tã
multa mitia: time &e ultimũ quod
ait &e uerax Si enĩ nichil aliud di¬
uerteres te ad securitatẽ & inpuni¬
tatẽ &e ad licentiã peccatorũ face¬
Ires qđ uelles Utereris scło uel quan¬
tum tibi ꝑmitteretur: uel quantũ
tibi libido iussisset Et si quis te
bene ammonendo obiurgiret atq
terreret. ut cohiberes te ab inmode¬
rato fluxu. eundo post coneupis¬
centias tuas. & deserendo dm̃ tuũ
int̾ medias uoces obuirgantis obsiste¬
res. inpudenti quidẽ fronte. ueluti
audita diuina auctoritate. & lege¬
res de libro dnico. quid me terres
de dño nr̃o ille miscricors est oomi¬
serator & multũ misericors Ne tali
homines dicerent: unũ uerbũ ad¬

Expanded text:
is auctoritatibus continentur, quia, Misericors et miserator Dominus, longanimis et multum misericors, et verax . Multum delectat omnes peccatores et amatores saeculi hujus, quia misericors et miserator Dominus, quia longanimis et multum misericors. Sed si amas tam multa mitia, time ibi et ultimum quod ait, Et verax. Si enim nihil aliud diverteres te ad securitatem et impunitatem, et ad licentiam peccatorum; faceres quod velles, utereris saeculo, vel quantum tibi permitteretur, vel quantum tibi libido jussisset: et si quis te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia homines dicerent, unum verbum ad
Abbreviated transcription (Latin):
Uib̾ SłBi
uelit &e quomodo
accipiendũ sit.
qđ dñs ait. qui
credit in me oꝑa
quȩ ego facio ce
ipse faciet: non .ẽ.
facile conp¬
hendere: Et
cũ hoc ad intelligendũ difficillimũ
sit: achecit aliud difficilius Et mai¬
ora hoꝵ faciet: Quid. ẽ. hoc qui face
bamus : qui etiã maiora faciat inuentu¬
risumꝰ.: Sed dixeramus sermone pris¬
tino: quia mauis fiat umbre suȩ tran¬
situ. qđ discipłi fecer̃. quã fmnbriȩ tac

Expanded text:
id sibi velit et quomodo accipiendum sit, quod Dominus ait, Qui credit in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet , non est facile comprehendere. Et cum hoc ad intelligendum difficillimum sit, adjecit aliud difficillius: et majora horum faciet. Quid est hoc? Qui facerbamus; qui etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino, quia majus fuit umbrae suae transitu, quod discipuli fecerunt, quam fimbriae suae