comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terũ siaqua maneat. etiam in eo ne¬
cesse ẽ. ꝑsistat: ut uerasit. Potest ita
demũ natura ꝑire si non sit: uerum
non potest non uera ẽẽ. si maneat.
Aut deus uerus. ẽ. filiꝰ dei. ut ds̃ sit:
aut si non ẽ. uerus ds̃. non potest.
etiam id ẽẽ qd̃ deus ẽ. qr si natã non
sit: natȩ non competit nomĩ. Si au¬
tem nateͣ in eo nonĩ est: non potest
ab eo ueritus abesse nate. Ses forte
in eo cum angłs dei deus dicit᷑. ad¬
optionis nom̃ indiageat᷑. et sit. in eo
nuncupatio dei. pociꝰ qͣm ueritas. Si
parum nat᷑am uise dei. tum cũ an.¬
gelus dei dictus ẽ. docuit. in inferioris
adhuc formȩ ab angło natͣe nomine iu¬
tellige an ex se dei prestiterit ueritatẽ
Nͥmiq ad abraham homo loguutꝰ ẽ.
sed abraham dm̃i adorauit. Et opes¬
tifer heretice. dñi abiahami confessus
ẽ: quẽ tu dĩ denegas. Quas ꝓmissã
abrahe benedictiones. impie expecłaꝰ:
Non ẽ. tibi ille ut est gentium pater.

Expanded text:
terum si aqua maneat, etiam in eo neterum si aqua maneat, etiam in eo necesse est persistat ut vera sit. Potest ita demum natura perire, si non sit: verum non potest non vera esse, si maneat. Aut Deus verus est filius Dei, ut Deus sit; aut si non est verus Deus, non potest etiam id esse quod Deus est: quia si natura non sit, naturae non competit nomen; si autem naturae in eo nomen est, non potest ab eo veritas abesse naturae. in eo, cum angelus Dei Deus dicitur, adoptionis nomen indulgeatur, et sit in eo nuncupatio Dei potius quam veritas. Si parum naturam in se Dei tum, cum angelus Dei dictus est, docuit; in inferioris adhuc ab angelo naturae nomine intellige, an ex se Dei praestiterit veritatem. Namque ad Abraham homo locutus est; sed Abraham Deum adoravit. Sed o pestifer haeretice, Deum Abraham confessus est, quem tu Deum denegas. Quas promissas Abrahae benedictiones impie exspectas? Non est tibi ille, ut est, gentium 112 pater:
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ⁊ loquutꝰ fuerit. et gesserit. In gen¬
tem enĩ magnã. hismahel adauget. et
nomini eiꝰ muttiplicationes gentium
pollicet᷑. Et quero si hoc angłi opꝰ est.
Sinuero dei potestas ẽ: qͥd nat̾e aufers
ueritatẽ. cũ ueritatis non adimis po¬
testatem: Tenet itaq nat᷑e uirtus. ue¬
ritatis fidem. et int̾ dispensationis suȩ
salutaria mundo sacram̃ta. qͥ deus ue¬
rus ẽ: nescit ds̃ uerus aliqͣndo nõ ẽẽ.
Et pͥmũ quero qͥd significationis ha¬
beat ds̃ uerus: ⁊ non ds̃ uerus. Non enĩ
uerbi huiꝰ app̃hendo tationẽ. si dicatur
mͥ ignis ẽ. seo non ẽ uerus ignis. aut
aqua ẽ: sed non ẽ. uera aqua. Et q̃ro
in quo eiꝰdem generis uenitas. age.¬
neris eiꝰdem ueritate dissentiat. Qed
enĩ ignis ẽ: non potest ẽẽ ne uerus
sit. Nec nat᷑a manens ineo. potest ca¬
rere qd̃ uera ẽ. Pime aquȩ qd̃ aqua
ẽ: et ꝑ id pot̾is abolere ne uera sit. Ce¬

Expanded text:
Dei et locutus fuerit, et gesserit. In genDei et locutus fuerit, et gesserit. In gentem enim magnam Ismael adauget, et nomini ejus multiplicationes gentium pollicetur: et quaero, si hoc Angeli opus est. Sin vero Dei potestas est; quid naturae aufers veritatem, cui veritatis non adimis potestatem? Tenet itaque naturae virtus veritatis fidem: et inter dispensationis suae salutaria mundo sacramenta qui Deus verus est, nescit Deus verus aliquando non esse.Et primum quaero, quid significationis habeat Deus verus et non Deus verus? non enim verbi hujus apprehendo rationem, si dicatur mihi, Ignis est, sed non est verus ignis; aut aqua est, sed non est vera aqua: et quaero, in quo ejusdem generis veritas a generis ejusdem veritate dissentiat? Quod enim ignis est, non potest esse ne verus sit: nec natura manens eo potest carere quod vera est. Perime aquae, quod aqua est: et per id poteris abolere ne vera sit. Cae
Abbreviated transcription (Latin):
turam auctoris. in filii natiuitate cõ¬
nasci. ut ex uno consistat in unum.
sermonis. incontinens silentiũ. Iam
enĩ et insuꝑiore libro. modũ constitu¬
pie dictũ unũ dm̃ ab hereticis argu¬
entes. et dm̃ atq dñi a moyse p̃dicatũ
docentes: ad uniꝰ dei uerã et religiosã
confessionẽ. pia qͣmuis inconsiderata.
festmnatione descendimꝰ. Et nũc ꝙͦ al¬
teriꝰ q̃stionis negocio immorantes. non
teniumꝰ ordinẽ constitutũ. Et dum
de deo uero dei filio loqͥmͣ. usq ad con-¬
fessionẽ dei ueri. inpatre et filio fer¬
uentis sp̃s ardore ꝓrupimꝰ. Sed tracta¬
tui suo. fidei nr̃ȩ ueritas reseruet᷑. Quȩ
cũ incohata sit. ad securitatẽ legentis:
tractanda tam̃. atq absoluenda pleniꝰ
ẽ ad despationẽ contͣdicentis. Non af.
fert itaq demutationẽ nat̾e: nomen
officii. Qui enĩ angłs dei est. ds̃ est.
Nonsit plane deus uerus: si nonres

Expanded text:
turam auctoris in filii nativitate conturam auctoris in filii nativitate connasci, ut ex uno consistat in unum, sermonis incontinens silentium! Jam enim et in superiori libro modum constitupie dictum unum Deum ab haereticis arguentes, et Deum atque Deum a Moyse praedicatum docentes, ad unius Dei veram et religiosam confessionem pia, quamvis inconsiderata, festinatione descendimus: et nunc quoque alterius quaestionis negotio immorantes, non tenuimus ordinem constitutum; et dum de Deo vero Dei filio loquimur, usque ad confessionem Dei veri in Patre et Filio ferventis spiritus ardore prorupimus. Sed tractatui suo fidei nostrae veritas reservetur: quae cum inchoata sit ad securitatem legentis, tractanda tamen atque absolvenda plenius est ad desperationem contradicenfert itaque demutationem naturae nomen officii: qui enim angelus Dei est, Deus est. Non sit plane Deus verus, si non res
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. illi ministri eiꝰ sunt. Et faci¬
ens sp̃s. angłi eiꝰ sut. Phec enĩ nunci¬
orum qͥ angłi nũcupant᷑ ac ministro¬
rum. ostendit᷑ uł natura. uł uirtus.
Fit ergo hic sp̾s. angłs. uł hic ignis
urens mimister dei. Et hȩc natura
eorũ. accipit nuncii et munistri ofi¬
ciũ. Uolens igit᷑ lex. immo ꝑlegẽ
deus. ꝑsonã pat̾ni nominis intima¬
re.dm̃ filiũ. angłm dei loquuta ẽ.
idest nunciũ dei. Dignificationem
enĩ oficii. testat᷑ in nuncio. naturȩ
autem ueritatẽ confirmauit in no¬
mine: cum dñi dreit. Hic aut̃ nũc
dispensationis ẽ. ordo: non generis.
Non enĩ aliud qm̃ patrem et filium
p̃dicamꝰ. Et ita naturã nominũ coe¬
quamꝰ. ut ueritatẽ dei teneat ex in¬
nascibili deo. dei unigeniti natiuitas.
Missi aut̃ et mittentis significatio
hic: non aliud qͣm patrẽ et filiũ do¬
cet. Cet̾um ueritatẽ non aduit na¬
turȩ. neq infilio ꝑimit natiuȩ diui¬
nitatis ꝓpͥetatẽ. qi nemo ambigat na¬

Expanded text:
ille ministri ejus sunt: et veniens spiritus, angeli ejus sunt. Per haec enim nuntiorum, qui angeli nuncupantur, ac ministrorum ostenditur vel natura, vel virtus. Fit ergo hic spiritus angelus, vel hic ignis urens minister Dei: et haec natura eorum accipit nuntii et ministri officium. Volens igitur lex, immo per legem Deus, personam paterni nominis intimare, Deum filium angelum Dei locuta est, id est, nuntium Dei. Significationem enim officii testatur in nunautem veritatem confirmavit in nomine, cum Deum dixit. Hic autem nunc dispensationis est ordo, non generis. Non enim aliud quam Patrem et Filium praedicamus: et ita naturam nominum coaequamus, ut veritatem Dei teneat ex innascibili Deo Dei unigeniti nativitas. Missi autem et mittentis significatio hic non aliud quam Patrem et Filium docet, caeterum veritatem non adimit naturae, neque in Filio perimit nativae divinitatis proprietatem: quia nemo ambigat na
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ asseq̃ris etatis. Qui enim
seruiut: manducabũt. Religionẽ
scibicet p̃sentem. futis p̃mis mune¬
ratur. ita ut p̃sentium impietatem
fut᷑e sitis ac famis pena conficiat. De¬
in de subiecit. E cce qͥseruut̃t michi
exultabunt in lȩticia. Uos autẽ
clamabitis ꝓpt̾ dolorem cordis ur̃i.
et a contritione sp̃s ululabitis. Se¬
cundum sui errorem sensum etiam
num futi et p̾sentis temporis demon¬
stratio est. ut qui esuruit. exulta¬
turi suit: in lȩticia. qͥ uero non serui¬
unt: in clamore atq ululatu ꝑdolo¬
rem cordis et contritionẽ sp̃s man¬
suri sint. Dehinc subiecit. Relinque¬
tis enĩ uos nom̃ urm̃ in leticia elec¬
tis meis. uos aut̃ int̾ficiet dñs. Der¬
mo ad carnalem isrł ẽ. cum ficti tem¬
poris significatione. Cui exꝓbat᷑ qd̃
nomĩ suũ electis dei relicturus sit.
Quero qd̾ hoc nom̃ sit. Nempe isrł:
ad quem tum erat sermo. Dehinc in¬
t̾rogo qͥdsit hodie irł. Et qͥdem tea¬

Expanded text:
sacramentum assequaris aetatis. Qui enim serviunt mihi, manducabunt. Religionem scilicet praesentem 122 futuris praemiis muneratur: ita ut praesentium impietatem futurae sitis ac famis poena conficiat. Deinde adjecit, Ecce qui serviunt mihi, exultabunt in laetitia; vos autem clamabitis propter dolorem cordis vestri, et a contritione spiritus ululabitis . Secundum superiorem sensum etiam nunc futuri et praesentis temporis demonstratio est: ut qui serviunt, exultaturi sint in laetitia; qui vero non serviunt, in clamore atque in ululatu per dolorem cordis et contritionem spiritus mansuri sint. Dehinc subjecit, Relinquetis enim vos nomen vestrum in laetitia electis meis, vos autem interficiet Dominus . Sermo ad carnalem Israel est cum futuri temporis significatione, cui exprobratur quod nomen suum electis Dei relicturus sit. Quaero, quod hoc nomen sit? Nempe Israel, ad quem tum erat sermo. Dehinc interrogo, qui sit hodie Israel? Et quidem tes
Abbreviated transcription (Latin):
descende in locum bethel.⁊habi¬
ta ibi. ⁊ offer sacrificium deo. qui
uisus ẽ. tibi: cum reced̾es a facie
esau. Si euanglica fides ꝑ deu̾fi¬
lium. ad dm̃ patrẽ habet aditũ.
et non potest ds̃ nisi ꝑ dm̃ intel¬
ligi. nunc ds̃ qͥhonorẽ deo incum¬
benti inscala cȩli postulat: doce
unde non uerus sit. Aut quȩ in
utroq nate diuersitas ẽ. ubi eidẽ
nateͣ unũ atq idem nom̃ est. Ds̃
uisus ẽ. deus de uiso deo loqͥt᷑. Non
potest ds̃ nisi ꝑ dm̃ intelligi: sicuti
nec honorem a nobis ds̃ nisi ꝑdm̃ ac¬
cipit. Nam honorandꝰ ẽẽ. non iutel¬
ligit᷑. nisi iste docuerit honorandũ.
nec ds̃ sciet᷑. nisi hic ds̃ seitus fit. Ha¬
bet dispensatio sac̃mentorũ: suũ or¬
dinẽ. Ad dei honorem: ꝑ dm̃ docem᷑.
Tenet nat᷑a suũ nom̃. Non aliud.¬

Expanded text:
adscende in locum Bethel, et habiadscende in locum Bethel, et habita ibi, et fac ibi sacrificium Deo, qui visus est tibi cum recederes a facie Esau . Si evangelica fides per Deum filium ad Deum patrem habet aditum, et non potest Deus nisi per Deum intelligi; nunc Deus, qui honorem Deo incumbenti in scalam coeli postulat, doce unde non verus sit. Aut quae in utroque naturae diversitas est, ubi ejusdem naturae unum atque idem nomen est? Deus visus est, Deus de viso Deo loquitur. Non potest Deus nisi per Deum intelligi, sicuti nec honorem a nobis Deus nisi per Deum accipit. Namque honorandus esse non intelligetur, nisi iste docuerit honorandum: nec Deus scietur, nisi hic Deus scitus sit. Habet dispensatio sacramentorum suum ordinem. Ad Dei honorem per Deum docemur. Tenet natura suum nomen: non aliud
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ passioms in carne. Dm̃ in car¬
nis infirmitate non nescis. ad sacram̃¬
tum benedictionis inspũ. Nec aspec¬
tus impedit: qͥn fides maneat. Nec-
infirmitas aduocat: qͥn benedictio
postulet᷑. Nec homo efficit: qͥn qui
homo est. ds̃ fit. Nec qui deus ẽ. nõ
deus uerus ẽ. qr non potest non deus
uerus eẽ. qui deus ẽ. et benedicit.¬
sacram̃ti euangłici ordinẽ. legis um¬
bra. et apłicȩ doctͥnȩ ueritatẽ. mis¬
teriis suis ueri hemula p̃figurat.
In ussu somnii. beatus iacob dm̃ ui¬
derat. In somnio sacram̃ti reuelatio
ẽ: non corꝑalis contemplatio. Nam
et ꝑscalam descensus et ascensus an¬
głorum ad cȩlum demonstrat᷑. et su
ꝑscalam meũbens ds̃ ostendit᷑.⁊ in
tͣpretatio usionis. reuelationẽ som¬
et domꝰ dei. ⁊ porta celi. locus ẽẽ hic
iusionis ostendit᷑. Et post multamr
gestorũ eiꝰ enarrationẽ sequit᷑. Di¬
xit aut̃ deus ad iacob. Surge. et

Expanded text:
sterium passionis in carne: Deum in carsterium passionis in carne: Deum in carnis infirmitate non nescis, ad sacramentum benedictionis in Spiritu. Nec adspectus impedit quin fides maneat; nec infirmitas avocat quin benedictio postuletur. Nec homo efficit, quin qui homo est, Deus sit: nec qui Deus est, non Deus verus est; quia non potest non Deus verus esse, qui Deus est, et benedicsacramenti evangelici ordinem legis umbra, et apostolicae doctrinae veritatem mysteriis suis veri aemula praefigurat. In visu somnii beatus Jacob Deum viderat : in somnio sacramenti revelatio est, non corporalis contemplatio. Nam et per scalam descensus et adscensus angelorum ad coelum demonstratur, et super scalam incumbens Deus ostenditur, et interpretatio visionis, revelationem some hic visionis ostenditur . Et post multam gestorum ejus enarrationem sequitur: Dixit autem Deus ad Jacob, surge et
Abbreviated transcription (Latin):
orum suorũ uirtute testata est.
ȩ. sp̃u aduersus uenenata infide¬
litatis sibila. scẽ et beatae patriar¬
cha iacob. et inlucta hominis in¬
ualescens. benedici. te ab eo fortior
dep̃care. Quid istud ẽ. qd̃ imbecil¬
lem oras. quod ab infirmo expec¬
tas: Hunc cuiꝰ benedictiones ro¬
gas. complexi tuo ualidior elidis.
Agestis corꝑis tui. m̃tis tuȩ opus
dissidet. Aliud enĩ magis sentis. Le¬
nes in gesto luctȩ tuȩ hominẽ in¬
firmum. sed hic tibi homo. ds̃ ueruꝰ
ẽ. non ex nuncupatione. sed ex na¬
tura. Non enĩ adoptius benedicti¬
omb benedici te postulas patriar¬
cha. sed ueris. Cum homine lucta¬
ris. seo dm̃ facie ad faciẽ uides. Non
hoc ocłis corporis tui cernis. quod ui¬
su fidei tuȩ sentis. Infirmis scdm te
homo ẽ. sed anuna tua scdm usũ dm̃
saluata e. Iacob in lucta es. post fidẽ
postulatȩ benedictionis ifrł es Sub¬
ditur tibi scd̃m carnẽ homo. ad mi¬

Expanded text:
orum suorum virtute testata est. orum suorum virtute testata est. ae spiritu adversus venenata infidelitatis sibila, sancte et beate patriarcha Jacob, et in lucta hominis invalescens, benedici te ab eo fortior deprecare . Quid istud est, quod imbecillum oras, quod ab infirmo exspectas? Hunc cujus benedictiones rogas, complexu tuo validior elidis. A gestis corporis tui, mentis tuae opus dissidet: aliud enim quam agis sentis. Tenes in gestu luctae tuae hominem infirmum: sed hic tibi homo Deus verus est, non ex nuncupatione, sed ex natura. Non enim adoptivis benedictionibus benedici te postulas, patriarcha, sed veris. Cum homine luctaris: sed Deum facie ad faciem vides . Non hoc oculis tui corporis cernis, quod visu fidei tuae sentis. Infirmus secundum te homo est: sed anima tua secundum visum Deum salvata est. Jacob in lucta es: post fidem postulatae benedictionis Israel es . Subditur tibi secundum carnem homo, ad my
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. cepisset. non intelligenres noz
nisi ex ueri dei uirtute ee̾. ut qd̃
non eẽt: esset. Nec tam̃ qd̾ ẽẽt: Eẽ
defineret. cũ nat᷑e infirmis assũp¬
tio. non e̾e̾t nisi ex potentis uir-¬
tute nat᷑e. Quȩ cũ in eo qd̃ esset
maneret. posset tanĩ eẽ qd̃ non
erat. Dheretica imprudentia. et
stulta mundi sapientia. opprobriũ
.xp̃i. non intelligens dei ẽẽ uirtu¬
tem. ⁊ stiticiam fidei. non sentiens
sapientiam. Ds̃ ergo idcirco tibixp̾̃s
non e: qr qui erat nascit᷑. qr qui in¬
demutabilis ẽ. crescit ȩtate. qr im¬
passibilis patit᷑. qr uiuens moritur.
qr mortuus uiuit. qr omĩa in eo
contra nat᷑am sunt. Rogo hoc qͥd.
aliud ẽ. qͣm omĩpotentem eẽ. quod
deus ẽ: Nondũ uero sacra et uene¬
randa euangłia contingo. ut ex
sit. E .x lege enĩ estis. ⁊ oportet eã
docere. qd̾ ꝑ assũptam infirmitatẽ
non amittat deus cẽ. qui ds̃ est.
Sacram̃tum enĩ fidei ur̃ȩ. misteri¬

Expanded text:
esse coepisset: non intelligentes non esse coepisset: non intelligentes non nisi ex veri Dei virtute esse, ut quod non esset, esset; nec tamen quod esset, esse desineret: cum naturae infirmis assumptio non esset, nisi ex potentis virtute naturae, quae cum in eo quod esset maneret, posset tamen esse quod non erat. O haeretica imprudentia, et stulta mundi sapientia, opprobrium Christi non intelligens Dei esse virtutem, et stultitiam fidei non sentiens Dei esse sapientiam! Deus ergo idcirco tibi Christus non est, quia qui erat nascitur, quia qui indemutabilis est crescit aetate, quia impassibilis patitur, quia vivens moritur, quia mortuus vivit, quia omnia in eo contra naturam sunt? Rogo hoc quid aliud est, quam omnipotentem esse, quod Deus est? Nondum vos sacra et veneranda Evangelia contingo, ut ex sit. Ex lege enim estis: et oportet eam docere, quod per assumptam infirmitatem non amittat Deus esse, qui Deus est. Sacramentum enim fidei vestrae, mysteri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn quod pluit dñs a dño. ad signi¬
ficationẽ patris et filii lex loquat᷑.
Neq rursum existimandũ est quod
patriarcha nescierit qͥn dm̃ ueruo
adoraret. quẽ dni intelligens adora
die impietas ad intelligentiã uerȩ
fidei difficuitatẽ. Angustũ enĩ in¬
religiositate sensum. religiose doc¬
tri nȩ institutio non adit: ex qͦ sit.
utq ad sacram̃tum salutis huma¬
ne. deus in homine nascendo ges¬
sit. mens irreligiosa non capiat:
dum opꝰ salutis fuȩ. non intelligit
dei ẽẽ urtutẽ. Et contẽplando
partũ natiuitatis. infantiȩ infir¬
mitatẽ. puericiȩ ꝓfectũ. iuuentu¬
tis etatem. corꝑis passiones:⁊ pas¬
sionũ crucẽ. et crucis mortẽ. ꝑ hȩc
non sentiunt uerũ dm̃. cũ hȩc in
se ad naturam genuerit quȩ sibi
non erant antea in ueritate nat᷑e.
ita ut nate non amitteret ueri¬
tatem. Neq homo factus. deus eẽ¬
non desineret. cũ qui ds̃ est. homo

Expanded text:
quin quod pluit Dominus a Domino, ad signiquin quod pluit Dominus a Domino, ad significationem Patris et Filii lex loquatur: neque rursum existimandum est, quod patriarcha nescierit quin Deum verum adoraret, quem Deum intelligens adorabdiae impietas ad intelligentiam verae fidei difficultatem. Augustum enim irreligiositate sensum religiosae doctrinae institutio non adit. Ex quo fit, ut quae ad sacramentum salutis humanae Deus in homine nascendo gessit, mens irreligiosa non capiat: dum opus salutis suae non intelligit Dei esse virtutem. Et contemplando partum nativitatis, infantiae infirmitatem, pueritiae profectum, juventutis aetatem, corporis passiones, et passionum crucem, et crucis mortem, per haec non sentiunt Deum verum; cum haec in se ad naturam genuerit, quae sibi non erant antea in veritate naturae; ita ut naturae non amitteret veritatem, neque homo factus Deus esse desineret, cum qui Deus est, homo
Abbreviated transcription (Latin):
tem tũc tantũ deus in homine. noz
natus ẽ. Mox etiam hoc qd̃ ẽ. uisus:
et natus ẽ. Ao ueritatẽ uero nascen¬
di. familiaritas ꝓficit assũptȩ ad contẽ¬
plandũ forme. Sp̃es illic homo per
dm̃ scd̃m nat̾ȩ nr̃ȩ infirmitatẽ. ui¬
dendꝰ assumit᷑. hic ꝓ natȩ nrẽ infir¬
mitate nascit᷑ qd̃ erat uisũ. Accipit
sio naturam. Non tam̃ deus a se. de¬
mutat᷑. cum in homine nobis aut-
uidet᷑. aut nascit᷑: familiari int̾ se
ꝓpͥetate et natiuitatis. et iusus. ut
qd̃ natũ est uisũ sit: et qd̃ iusum
est nasceret᷑. Et qr nondũ nobiscõ¬
solationis ȩuangłicȩ. ac ꝓpħicȩ locꝰ
ẽ: institutũ int̾im ex lege ordinẽ
ꝓsequam᷑. Probaturi enĩ postea ex
ȩuangłiis uerum dei filiũ. natum
in homine fuisse. nũc uisũ int̾m
patriarchis in sp̃e hominis dei fli¬
um. dm̃ uerũ doceamꝰ. Ex lege nãq
cum abrahȩ homo uisus ẽ. et deus
adoratus. et uidex p̃dicatus. Et.
cum pluit dñs a dño. non ambigit᷑

Expanded text:
e tantum Deus in homine, non natus est: mox etiam hoc, quod est visus, et natus est. Ad veritatem vero nascendi familiaritas proficit assumptae ad contemplandum formam speciei. Illic homo per Deum secundum naturae nostrae infirmitatem videndus assumitur: hic pro naturae nostrae infirmitate nascitur quod erat visum. Accipit sio naturam. Non tamen Deus a se demutatur, cum in homine nobis aut videtur, aut nascitur, familiari inter se proprietate et nativitatis et visus: ut quod natum est, visum sit; et quod visum est, nasceretur. Et quia nondum nobis collationis evangelicae ac propheticae locus est, institutum interim ex lege ordinem persequamur. Probaturi enim postea ex Evangeliis verum Dei filium natum in homine fuisse, nunc visum interim patriarchis in specie hominis Dei filium Deum verum docemus ex lege. Namque cum Abrahae homo visus, est et Deus adoratus, 114 et judex praedicatus: et cum pluit Dominus a Domino, non ambigitur
Abbreviated transcription (Latin):
in quã imaginẽ dei patris et dei filii
homo conditus sit. Nũc int̾im hoc
tenens anuerus deus nonsit. cuiue¬
rus deus dixerit. faciamꝰ hominem
ad imaginẽ et similitudinẽ m̃aor
Discerne si qͥd potes in hac imagi.¬
nis cõmumone uerũ atq falsũ. et
heretico furore hec indissecabilia de¬
cĩde. Unũ enĩ sũt: quorũ imagimꝰ
et similitudinis unũ est homo fac¬

Expanded text:
in quam imaginem Dei patris et Dei filii in quam imaginem Dei patris et Dei filii homo conditus sit. Nunc interim hoc tenemus, an verus Deus non sit, cui verus Deus dixerit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Discerne, si quid potes, in hac imaginis communione verum atque 109 falsum: et haeretico furore haec indissecabilia decide. Unum enim sunt, quorum imaginis et similitudinis unum est homo fac
Abbreviated transcription (Latin):
sensisse qui loquit᷑. qr id loquutus ẽ.
intelligendꝰ e. Ut plenior aut̃ nat̃e
atq oꝑationis ueritas doceret᷑. qui sensũ
suũ ꝑ uerba eloq̃bat᷑. sensus qͦ rationem
ex natura cũ ueritate subiecit: dicẽs.
ad imaginẽ et sumlitudinẽ nr̃am.
Ubi e. Hic falsus deus. cui uerus deus
dicit ad imaginẽ. et similitudinẽ no¬
stram: Non habet unionẽ. non habet
diuersitatẽ. non habet discretionem.
homo enĩ ad cõmunem fit. scd̾m ueri¬
tatẽ sermonis unaginẽ. cõmunio autẽ
falso ueroq non cõpetit. Deusqui lo¬
quit᷑: ad dñ loquit᷑. ad patris et filii
imaginẽ homo condit. Nom̃ nõ dis¬
crepat. nat᷑a non differt. Una enim
ẽ. imaginis ad quã homo creatus est.
sp̃es. Et int̾ hȩc ueritas ubi deperit.
manente int̾ utrũq et facti cõmu¬
mone. et cõmunis imagnis ueritate.
Nondũ absoluende huiꝰ q̃stiomiꝰ mͥ
tempꝰ ẽ. Poffi̾us enĩ demonstrabimꝰ

Expanded text:
sensisse qui loquitur, quia id locutus est, sensisse qui loquitur, quia id locutus est, intelligendus atque operationis veritas doceretur; qui sensum suum per verba eloquebatur, sensus quoque rationem ex natura cum veritate subjecit, dicens ad imaginem et similitudinem nostram. Ubi est hic falsus Deus, cui verus Deus dicit ad imaginem et similitudinem nostram? Nostram non habet unionem, non habet diversitatem, non habet discretionem. Homo enim ad communem fit, secundum veritatem sermonis, imaginem. Communio autem falso veroque non competit. Deus, qui loquitur, ad Deum loquitur: ad Patris et Filii imaginem homo conditur. Nomen non discrepat, natura non differt. Una enim est imaginis, ad quam homo creatus est, species. Et inter haec veritas ubi deperit, manente inter utrumque et facti communione, et communis imaginis veritate? Nondum absolvendae hujus quaestionis mihi tempus est: posterius enim demonstrabimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ta. mutuo sibi assensu contineri: quia
ꝑgeneris differentiam aduersante na¬
tura. nunqͣm dissidentia coeant. nec di¬
uersa consentiant. nec sibi iniuicem ali¬
ena cõmunia sint. Quȩ cũ ita sint. in¬
t̾rogo int̾ uerũ et falsũ dm̃ quomͣ hoc
dictũ intelligat᷑. faciamꝰ hominem ad
imaginẽ et similitudinẽ nram. Uer¬
ba senfum enunciant. sensus rationis
ẽ motus. Rationis motũ ueritas inci¬
tat. Ex uerbis igit᷑ sensum seqͣmur.¬
et ex sensu rationẽ intelligimꝰ. et ex ra¬
tione ueritatẽ app̃hendamꝰ. Cui enim
dicit᷑ faciamꝰ hominẽ ad unaginẽ et
similitudinẽ nrãm: quero in quo nõ
scd̃m eũ uerus sit. qui sibi dicat. Nlam
sine dubio cdictũ hoc. ex affectu sensu¬
q dicentis ẽ. Ergo qui dicit faciamꝰ.
significat secũ ad faciendum. non dis¬
sentientẽ. non alienũ. non infirmũ.
sed qui potens sit. ad id unde est. ser¬
mo faciendum. Hoc ergo sine dubio.

Expanded text:
ra mutuo sibi assensu contineri: quia ra mutuo sibi assensu contineri: quia per generis differentiam adversante natura, nunquam dissidentia coeant, nec diversa consentiant, nec sibi invicem aliena communia sunt. Quae cum ita sint, interrogo inter verum et falsum Deum, quomodo hoc dictum intelligatur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Verba sensum enuntiant, sensus rationis est motus, rationis motum veritas incitat. Ex verbis igitur sensum sequamur, ex sensu rationem intelligamus, et ex ratione veritatem apprehendamus. Cui enim dicitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, quaero in quo non secundum eum verus sit, qui sibi dicat: nam sine dubio dictum hoc ex affectu sensuque dicentis est. Ergo qui dicit Faciamus, significat secum ad faciendum non dissentientem, non alienum, non infirmum, sed qui potens sit ad id, unde est sermo, faciendum. Hoc ergo sine dubio
Abbreviated transcription (Latin):
me ẽ. et cet̾a huiꝰ modi similia. aut ig¬
norant᷑. aut non intelligunt᷑. ut non
ꝑ hec ipsa ueri dei infilio nat᷑a docea¬
tur Sed ordinem responsionis nr̃ȩ
eũ ẽẽ conuenit: qui erat ꝓpositionis
aduersȩ. ut uestigia impie instituti¬
onis gressus. hic piȩ p̃dicationis in¬
culcans: ipsa illa pͥma euadentis in
hoc ꝓfanũ irreligiosũq iter. fallacis
doctrine signa deleret. Dilatis igitur
atq in postremiĩ reseruatis euangłiciᷤ
atq apłicis p̾coniis. omĩs int̾im nobis
de lege et ꝓphis aduersus impios pug¬
na sit. ementitam eorum ac fallacem
ꝑuersitatẽ his ipsis int̾im qͥb fallere
temptant dictis coarguentes. Neq
si falsa ea eẽ. quȩ ueritati obiecta sũt de
tegant᷑. Et hoc qͥdem m̃tientum abso¬
lutiore dedecore. si m̃dacia ipsa ꝓficiat:
ueritati.  quidẽ sensuhumane opini¬
onis cõmune iudiciũ ẽ: nequaqͣm ue¬
ris falsa sociari. Nleq hec rerum gene¬

Expanded text:
me est , et caetera hujusmodi similia, aut igme est , et caetera hujusmodi similia, aut ignorantur, aut non intelliguntur, ut non per haec ipsa veri Dei in Filio natura doceatur: sed ordinem responsionis nostrae eum esse convenit, qui erat propositionis adversae; ut vestigia impiae institutionis gressus hic piae praedicationis inculcans, ipsa illa prima evadentis in hoc profanum irreligiosumque iter fallacis doctrinae signa deleret. Dilatis igitur atque in postremum reservatis evangelicis atque apostolicis praeconiis, omnis interim nobis de lege et prophetis adversus impios pugna sit, ementitam eorum ac fallacem perversitatem his ipsis interim, quibus fallere tentant, dictis coarguentibus. Neqsi falsa ea esse, quae vetegantur: et hoc quidem mentientium absolutiore dedecore, si mendacia ipsa proficiant veritari. Et quidem sensu humanae opinionis commune iudicium est, nequaquam veris falsa sociari, neque haec terum gene
Abbreviated transcription (Latin):
dici potest. idipsum et efficipossit: tenet.
ueritatis nat᷑am ea quȩ didis ecequam᷑
oꝑatio. Non ẽ. itaq dei filiꝰ. ds falsus. nec
deus adoptiuus. nec deus connũcupatus.
sed deus uerus. Et non necesse ẽ. aliqͥd
e diuerso demonstrare: ꝑ qd̃ non sit ds̃
uerus. Michi enĩ sufficit in co: dei no¬
men atq natura. Deus enĩ ẽ. ꝑ quem
facta sunt omĩa. Hoc mͦ de eo creatio
mundi loquuta ẽ. Exequat᷑ deus dõ:
nomine. erȩquat᷑ ueritati uerita s:
oꝑe. Ut significatio est dei potentis in
dicto: ita intelligentia ẽ. deipotentis in
facto. Et post hec quero in patris et fi¬
lii confessione. qua auctoritate. nature
ueritas deneget᷑: quã et urtus nomi¬
nis. ⁊ nom̃ uirtutis impleuit. Nlemi¬
nisse aut̃ legentẽ oportet. non me in¬
memorẽ. aut diffidentẽ earũ quȩ obi¬
ci soleant q̃stionum: de his nũc tace¬
re. Neq enĩ hoc qd̃ dici solet pat̾ maior

Expanded text:
dici potest, id ipsum et effici possit; tenet dici potest, id ipsum et effici possit; tenet veritatis naturam ea quae dictis exaequatur operatio. Non est itaque Dei filius Deus falsus, nec Deus adoptivus, nec Deus connuncupatus, sed Deus verus. Et non necesse est aliquid e diverso demonstrare, per quod non sit Deus verus: mihi enim sufficit in eo Dei nomen atque natura. Deus enim est, per quem facta sunt omnia. Hoc mihi de eo creatio mundi locuta est. Exaequatur Deus Deo nomine, exaequatur veritati veritas opere. Ut significatio est Dei potentis in dicto, ita intelligentia est Dei potentis in facto. Et post haec quaero, in Patris et Filii confessione qua auctoritate naturae veritas denegetur, quam et virtus nominis, et nomen virtutis implevit. nisse autem legentem oportet, non me immemorem aut diffidentem earum quae objici soleant quaestionum, de his nunc tacere. Neque enim hoc quod dici solet: Pater major
Abbreviated transcription (Latin):
et subiecit rursum. ⁊ fecit ds̃ firma¬
mentũ. Cet̾um nec uirtutẽ distin¬
xit: nec nat᷑am separauit. nec nom̃
demutauit. in eo in quo tantũ dicẽ¬
tis intelligentiã p̃stitit: ut significati¬
onem efficientis afferret. Ueritatem
autẽ nature atq uirtutis. significa¬
tio sermocinantis non adimit. Qn
pociꝰ ueritatẽ ipsam. qͣnta potest ꝓ¬
pria etate comm̃dat. Afferre enĩ dic¬
to efficientiam naturȩ eiꝰ ẽ: quȩ effi¬
ciens id possit p̾stare: qd̾ dicens. In
quo ergo tandem non erit uerus. ille
qui efficit. cum uerus sit ille qͥdicit.
qndoqͥdem dicti ueritatẽ. facti ueritã
consequat᷑: Deus ẽ. qui dixit. deus ẽ.
Do ueris sit et non sit uerus iste faci¬
endo. Habemꝰ itaq in filio dei deo: na
tis ẽ: quinetiã id qd̃ sibi dicit᷑ potest.
Perfecte enĩ potestatis ẽ. hoc nat᷑am
posse facientis: quoo possit significa¬
re sermo dicentis. Atq ita cũ qͥcqͥo

Expanded text:
et subjecit rursum: Et fecit Deus firmaet subjecit rursum: Et fecit Deus firmamentum . Caeterum nec virtutem distinxit, nec naturam separavit, nec nomen demutavit in eo, in quo tantum dicentis intelligentiam praestitit, ut significationem efficientis afferret. Veritatem autem naturae atque virtutis, significatio sermocinantis non adimit; quin potius veritatem ipsam quanta proprietate commendat. Afferre enim dicto efficientiam, naturae ejus est, quae efficiens id possit praestare, quod dicens. In quo ergo tandem non erit verus ille qui efficit, cum verus sit ille qui dicit; quando quidem dicti veritatem, facti veritas consequatur? Deus est qui dixit, Deus est do verus sit, et non sit verus iste faciendo. Habemus itaque in filio Dei Deo natutis est; quin etiam id quod sibi dicitur potest. Perfectae enim potestatis est, hoc naturam posse facientis, quod possit significare sermo dicentis. Atque ita cum quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
et folliculis decussum. ⁊ in far com¬
minutũ. et in panẽ coactũ. et in ci-¬
bum sũptum. reodiderit ex se et na-¬
turam panis et miniꝰ. Itaq qr na¬
turȩ uirtus p̃stat ueritatẽ: uidea¬
mꝰ an uerus deus sit: quẽ moyses
dm̃ e̾ẽ. significat. de imo deo.⁊ de eo¬
dem uero deo postea loquutͣi. ne noz
int̃posita sponsione de uniꝰ et ueri dĩ
in patre et filio subsistentib confir-¬
dei cognitio suscepta ẽ. filiũ dei dm̃
eẽ significans: rogo in quo tandem
uerũ ẽẽ. dñ deneget. Non enĩ ambi¬
git᷑ qͥn ꝑfiliũ om̃ia sint. Omĩa nãq¬
nia ꝑ eũ. et om̃ia ex nichilo. ⁊ ni¬
chil non ꝑeũ: quero in quo ei uen¬
tas dei desit. cui non desit dei nec na¬
tura: nec uirtus. Naturȩ enĩ suȩ uir-¬
tute usus ẽ. ut et eent quȩ non erant.
et fierent que placerent. Uidit enun
ꝑsone intulit lex significationẽ cum
ait. et dixit deus. fiat firmam̃tum.

Expanded text:
et folliculis decussum, et in farinam comet folliculis decussum, et in farinam comminutum, et in panem coactum, et in cibum sumptum, reddiderit ex se et naturam panis et munus. Itaque quia naturae virtus praestat veritatem; videamus an verus Deus sit, quem Moyses Deum esse significat: de uno Deo, et eodem vero Deo postea locuturi; ne non interposita sponsione de unius et veri Dei in Patre et Filio subsistentibus confirDei cognitio suscepta est, filium Dei Deum esse significans, rogo in quo tandem verum esse Deum deneget. Non enim ambigitur, quin per Filium omnia sint. Omnia namqnia per eum, et omnia ex nihilo, et nihil non per eum; quaero in quo ei veritas Dei desit, cui non desit Dei nec natura, nec virtus. Naturae enim suae virtute usus est, ut et essent quae non erant, et fierent quae placerent. Vidit enim personae, intulit lex significationem, cum ait: Et dixit Deus, fiat firmamentum ;
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ordinem questionis: etiam or do
cõnexi sibi libelli. namquia hec seqñs
impis blandim̃ti posita sententia ẽ.: no¬
libri om̃is sermo consistit: anfiliꝰ dei: ds̃
uerus sit. Nam sine dubio in hunc se or¬
dinem herctici ingeniz subtilitas coapta¬
uit: pͥmum unum dm̃ dicens. de inde
unum uerũ dm̃ confitens. ut ꝑidaliũ
dei a natura dei et ueritate auerte¬
ret. cum ueritas in natura unius
manens. naturalem uniꝰ non exce-¬
deret ueritatẽ. Igit᷑ qr ambiguitatis
locus nullus ẽ. quin moyses unum
dm̃ p̃dicans intelligat᷑ de dei filio sig¬
nificasse qd̃ deus sit: ꝑ ipsas illas sign¬
ficationis suȩ auctoritates recurramꝰ.
et reqͥramꝰ an quẽ dm̃ significau̾it.
dm̃ qͦ uerum intelligendũ docue¬
rit. Nulli aut̃ dubiũ ẽ. ueritatẽ ex
natura. et ex uirtute e̾ẽ. ut exem¬
pli causa dictũ sit. uerũ triticũ est.
qd̃ spica structũ et aristis uallatum.

Expanded text:
itaque ordinem quaestionis etiam ordo itaque ordinem quaestionis etiam ordo connexi sibi libelli. Nam quia haec sequens impii blandimenti posita sententia est: Nolibri omnis sermo consistit, an filius Dei Deus verus sit. Nam sine dubio in hunc se ordinem haeretici ingenii subtilitas coaptavit, primum unum Deum dicens, deinde unum verum Deum confitens: ut per id filium Dei a natura Dei et veritate averteret, cum veritas in natura unius manens, naturalem unius non excederet veritatem. Igitur quia ambiguitatis locus nullus est, quin Moyses unum Deum praedicans, intelligatur de Dei filio significasse quod Deus sit, per ipsas illas significationis suae auctoritates recurramus: et requiramus, an quem Deum significaverit, Deum quoque verum intelligendum docuerit. Nulli autem dubium est, veritatem ex 106 natura et ex virtute esse: ut exempli causa dictum sit, verum triticum est, quod spica structum, et aristis vallatum,
Abbreviated transcription (Latin):
responsionis nr̃e ordinẽ incohaiumꝰ.
qui et aditum sibi demonstͣndȩ ueri¬
tatis acqͥreret. nec se ꝑicło impie pro¬
fessionis insereret. temꝑato inter u¬
trũq mod̾amine. non negantes dm̃i
unũ. sed eo ipso auctore dm̃ et dm̃ ꝑ
quẽ ds̃ unꝰ p̃dicatus ẽ: p̃dicantes. et
dm̃ unũ non ꝑ unionẽ docentes. ne¬
q rursum ad diuersitatis numerũ:
desecantes. neq contra tantum in nomi¬
nib consitottes. sed dm̃ et dm̃ reposi¬
ta et dilata. adhuc pleniꝰ unitatis que¬
stionẽ monstrantes. R ecte enimimum
dm̃ a moyse p̃dicatum euangłia testant᷑.
et rursum fidelit̾ in euangliis dm̃ et-
dm̃ doceri. moyses unum dm̃ p̃dicans
auctor est. atq ita non auctoritate con¬
traitum ẽ: sed ex auetoritate responsiĩ
est: ne ꝑid dei filium liceret dni ne¬
gari. q adisrł deus unꝰ ẽ. cũ consiten¬
di dĩfilium dm̃. idest auctores. led qui
auctor est dei uniꝰ p̃dicandi Sequit᷑¬

Expanded text:
responsionis nostrae ordinem inchoavimus, responsionis nostrae ordinem inchoavimus, qui et aditum sibi demonstrandae veritatis acquireret, nec se periculo impiae professionis insereret: temperato inter utrumque moderamine; non negantes Deum unum, sed eo ipso auctore Deum et Deum, per quem Deus unus praedicatus est, praedicantes; et Deum unum non per unionem docentes, neque rursum ad diversitatis numerum desecantes, neque contra tantum in nominibus confitentes; sed Deum et Deum, reposita et dilata adhuc plenius unitatis quaestione, monstrantes. Recte enim unum Deum a Moyse praedicatum Evangelia testantur: et rursum fideliter in Evangeliis Deum et Deum doceri, Moyses Deum unum praedicans auctor est. Atque ita non auctoritati contraitum est, sed ex auctoritate responsum est, ne per id Dei filium liceret Deum negari, quia ad Israel Deus unus est: cum confitendi Dei filium Deum idem auctor esset, qui auctor est Dei unius praedicandi
Abbreviated transcription (Latin):
ret q in alt̾iꝰ hereseos impietatẽ. dm̃
unuĩ. patrẽ et filiũ ꝓfessa confessio. atq
ita sapientiã mũdi. que stulticia a¬
pud om̃ ẽ. sp̃e blandȩ et pestiferȩ sim¬
plicitatis illuderet. cũ hoc fidei suȩ
constitueret exordiũ. in quo sibi im¬
pie aut assentirem᷑: aut aduersare¬
mur. et ꝑ hoc utriꝰq rei ꝑicłm. dm̃
filiũ non eẽ optineret. qr deus unꝰ
ẽ. Aut extorqueret hereseos necessi¬
tatẽ. si et patrẽ dm̃. ⁊ filiũ dm̃ con¬
fitentes. unũ dm̃ p̃dicare scd̃m sa-¬
bellii opinionẽ tmnpiã existimare¬
niꝰ: ⁊ ita hoc p̃dicationis suȩ modo:
unꝰ deus. aut aliũ excluderet. aut
ret: et aliꝰ non ꝑmitteret unionẽ.
et duo. unꝰ ẽẽ non posset. sed nossa
pientiam dei. quȩ mũdo stulticia
est consequuti: et ꝑfidei dñice salu¬
tarem et sinceram confessionẽ. iuꝑeȩ
doctrinȩ fraudulentiam ꝓdituri: hũc

Expanded text:
retque in alterius haereseos impietatem, Deum retque in alterius haereseos impietatem, Deum unum Patrem et Filium professa confessio. Atque ita sapientia mundi, quae stultitia apud Deum est, specie blandae et pestiferae simplicitatis illuderet, cum hoc fidei suae constitueret exordium, in quo sibi impie aut assentiremur, aut adversaremur: et per hoc utriusque rei periculum, Dei filium Deum non esse obtineret, quia Deus unus est; aut extorqueret haereseos necessitatem, si et Patrem Deum et Filium Deum confitentes, unum Deum praedicare secundum Sabellii opinionem impiam existimaremur: et ita hoc praedicationis suae modo unus Deus aut alium excluderet, aut ret, et alius non permitteret unionem, et duo unus esse non posset. pientiam Dei, qui mundo stultitia est, consecuti, et per fidei dominicae salutarem et sinceram confessionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodituri, hunc
Abbreviated transcription (Latin):
stultus sibi fut᷑us. ut deo sapiat.
Scilicet ut sensus sui mopiã intel¬
ligens. ⁊ dei sapientiam consectans.
non scd̾m humanã sapientiam pru¬
dens sit: sed scd̃m qd̾ ad dm̃ ꝓficit:
sapiat. in dei sapientiam ex recogni¬
ta mundi stulticia tͣnsiturus. Cuꝰ
stultȩ sapientiȩ sensus. Heretica sub¬
tilitas. ad fallendi occasionẽ coaptãs.
unũ dm̃ ꝓfessa ẽ. auctoritate legis
euangłiorũq usa. qua dictũ est:
audi isrł. dñs deus tuus unꝰ ẽ. non
ignorans qͣntum in eo ẽẽnt uł res¬
ponsionis ꝑiclmn: uel silentii. ex u
scĩtatem dicti infidelit usurpati.
conuientis tacit᷑nitas confirmaret.
ꝑ id qd̾ deus iusꝰ e: filiꝰ tam̃ dei deus
non eẽt. deo tantũ sicut ẽ. uno ma¬
nente. Atuero si contͣdictio p̃sumpte
impie huiꝰ ꝓfessionis existeret: ueri¬
tatẽ fidei euangłice non conseruaret:
dm̃ unũ confessa responsio. cũ fidei
nrẽ ꝓfessio scd̃m dnĩ unũ sit. occide¬

Expanded text:
stultus sibi futurus, ut Deo sapiat, stultus sibi futurus, ut Deo sapiat, scilicet ut sensus sui inopiam intelligens, et Dei sapientiam consectans, non secundum humanam sapientiam prudens sit, sed secundum quod ad Deum proficit sapiat, in Dei sapientiam ex recognita mundi stultitia transiturus. Cujus stultae sapientiae sensum haeretica subtilitas ad fallendi occasionem coaptans, unum Deum professa est, auctoritate Legis Evangeliorumque usa, qua dictum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est : non ignorans quantum in eo esset vel responsionis periculum, vel silentii; et exsanctitatem dicti infideliter usurpati, conniventis taciturnitas confirmaret, per id quod Deus unus est, filius tamen Dei Deus non esset, Deo tantum sicut est uno manente; at vero si contradictio praesumptae impiae hujus professionis exsisteret, veritatem fidei evangelicae non conservaret Deum unum non confessa responsio, cum fidei nostrae professio secundum Deum unum sit; recide
Abbreviated transcription (Latin):
uesanis hereticorũ insti¬
tutionibus. supioribus
libris: non ignorauimꝰ in eam nos
contradicendi necessitatem dedue.¬
tos fuisse. ut non minꝰ ꝑicli audien¬
tib responsio nrã. qͣm silentiũ com¬
moueret. Cum enim unũ dm̃ ꝓfa¬
nȩ assertio infidelitatis ingereret.
et rursum unum dm̃ religiose ne¬
gare fides sana non posset: tractari
de eo non sine ancipitis ꝑicli consci¬
entia potuit quod non minꝰ impie
confirmaret᷑. qͣm negaret᷑. Et qͥdeo
humani sensus opinione ineptũ.
et rationis alienũ ẽẽ hoc forte ex¬
istimabit᷑. ut quod irreligiosũ est.
negare id ipsum: irreligiosũ sit con¬
fiteri. cũ pietas confitendi: impi¬
etatem condempnet negandi. nec
ratione conueniat: ut utiliter
affirmet᷑. qd̾ utilit̃ destruat᷑. Sed
ad diuine sapientię intelligentiã
humanꝰ sensus imprudens.⁊ scd̾m
celestem prudentiã stultꝰ: iuxta
infirmitates suas sentit. et iuxta
imbecillitatẽ nature sue sapit.

Expanded text:
esanis haereticorum institutionibus superioribus libris, non ignoravimus in eam nos contradicendi necessitatem deductos fuisse, ut non minus periculi audientibus responsio nostra, quam silentium commoveret. Cum enim unum Deum profane assertio infidelis ingereret, et rursum unum Deum religiose negare fides sana non posset; tractari de eo non sine ancipitis periculi conscientia potuit, quod non minus impie confirmaretur, quam negaretur. Et quidem humani sensus opinione ineptum et rationis alienum esse hoc forte existimabitur, ut quod irreligiosum est negare, idipsum irreligiosum sit confiteri: cum pietas confitendi, impietatem condemnet negandi; nec rationi conveniat, ut utiliter affirmetur, quod utiliter destruatur. Sed ad divinae sapientiae intelligentiam humanus sensus imprudens, et secundum coelestem prudentiam stultus, juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem naturae suae sapit;
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua ꝓfecta ẽ. tenere nat᷑am. Ne¬
q enĩ aliuo qͣm ds̃ subsistit. qd̾ no
aliunde qͣm ex deo. ds̃ subsistit. Can¬
dem aut̃ nat᷑ͣam ita. non ut natu
sit ipse qͥ genuit. nam quomͦͣ erit
ipse aut genitus sit. sed in his ipsis
subfistat ille qͥ genitus ẽ. Quȩ to¬
tus ẽ. ipse qͥ genuit. qr non ẽ. aliun¬
de: q̾ genitus e. Et ꝑhoc non re-¬
fert᷑ ad aliud: qd̾ in unũ subsistit ex
uno. Neq nouũ inse ẽ: qd̾ uiuit
ex iuiuo: neq abest ase. qd̃ uiuuꝰ
genuit in uiuum. Ac sic in gene¬
ratione filii. et nat᷑am suam ut ita¬
dixerim sequit᷑ incorporalis atq¬
idem indemutabilis ds̃ incorporalem
atq in demutabilem dm̃ gignens.
Nec naturam suam deserit. ex in¬
corporali atq indemutabili deo:
incorporalis et indemutabilis dei
ꝑfecta natiuitas. Per hoc itaq sub¬
sistentis ex deo dei saeramentũ hec
ita unigenitus ds̃ ꝑ scnͣt moysen

Expanded text:
am. Neque enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam ex Deo subsistit. Eamdem autem naturam ita, non ut natus sit ipse qui genuit nam quomodo erit ipse, cum genitus sit?, sed in his ipsis subsistat ille qui genitus est, quae totus est ipse qui genuit: quia non est aliunde quod genitus est. Et per hoc non refertur ad aliud, quod in unum subsistit ex uno: neque novum in se est, quod vivit ex vivo: neque abest a se, quod vivus genuit in vivum. Ac sic in generatione Filii et naturam suam sequitur incorporalis atque indemutabilis Deus, incorporalem atque indemutabilem Deum gignens: nec naturam suam deserit ex incorporali atque indemutabili Deo incorporalis atque indemutabilis Dei perfecta nativitas, per hoc utique subsistentis ex Deo Dei sacramentum. Haec ita unigenitus Deus per sanctum Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
titus appellationẽ: necesse ẽ. ut his
p̃dicata. Nescit heretica ꝑuersitas
unũ uerũ dm̃ nosse. et conftieri.
Et extra impietatis sensũ. confessi¬
onis huiꝰ ẽ. et fides et intelligen¬
tia. Priꝰ confitendꝰ ẽ. pat̾ et filius:
ut unꝰ ds̃ uerus possit intelligi.
Et cognitis sacram̃tis saluitis hum̾a¬
nȩ. quȩ in nobis ꝑ regenerationis
uirtutẽ. in patre et filio consũmant᷑.
ad uitam: legis et ꝓpħatum sũt mi¬
steria conseqͣnda. Unũ dñ uerũ non
app̾hendit ignara ȩuanglice et a¬
postolicȩ pdicationis impietaes. Cuiꝰ
qmiuis intelligentiã. inq ad solutissi¬
mam uere pietatis ꝓfessionẽ. ex ip̃is

Expanded text:
titus appellationem; necesse est ut his titus appellationem; necesse est ut his dum. --Nescit haeretica perversitas unum Deum verum nosse et confiteri; et extra impietatis sensum, confessionis hujus est et fides et intelligentia. Prius confitendus est Pater et Filius, ut unus verus Deus possit intelligi: et cognitis sacramentis salutis humanae, quae in nobis per regenerationis virtutem in Patre et Filio consummantur ad vitam, legis et prophetarum sunt mysteria consequenda. Unum Deum verum non apprehendit ignara evangelicae et apostolicae praedicationis impietas. Cujus quamvis intelligentiam, usque ad absolutissimam
Abbreviated transcription (Latin):
memini uisum. unigenitus filiꝰ
qͥ isinui patris ẽ. enarrauit. Aut-
dissolue imigeniti enarrationem:
aut dm̃ crede qui usus ẽ. qui ap¬
paruit non uitelligentib se. et pa¬
lam factus ẽ. genti non inuocantise.
Et expandit manꝰ ante ppłm contr̃a¬
dicentem. Ita tam̃. ut et seriuentibus
sibi. nom̃ nouum uocet᷑. et in t̾ris ds̃
uetus benedicat᷑. atq iuret̃: ꝓpħtia
tatur. eccłia confitet᷑ dm̃ uerũ eẽ qui
uisus sit. Cum tam̃ dm̃ patrẽ uisũ
nemo fateat᷑. Et eo heretici furoris
ꝓrupit insania: ut dum confiteri
se simulat. denegaret. Negat enĩ
nouo confessiomis impioq confi¬
lio. et arte subdola fidem dũ men¬
tit᷑: eludit. Cum enĩ confesso u¬
no deo. eodemq uero. et solo t̾to.¬
et solo sapiente. solo indemutabi¬
li. solo inmortali. solo potente fu¬
bicit᷑. et filiꝰ in diuersitate substã¬
tiȩ. non ex deo natus in dni. sed per
creationẽ susceptus in filiũ. non na¬
ture habens nom̃. sed apͣtionissor¬

Expanded text:
nemini visum, unigenitus filius qui in sinu Patris est enarravit. Aut dissolve unigeniti enarrationem, aut crede qui visus est, qui apparuit non intelligentibus se, et factus est gentium non invocantium se, et expandit manus ante populum contradicentem: ita tamen ut et servientibus sibi nomen novum vocetur, et in terris Deus verus benedicatur atque juretur. Prophetia tatur, Ecclesia confitetur, Deum verum esse qui visus sit; cum tamen Deum patrem visum nemo fateatur: et eo haeretici furoris prorupit insania, ut dum confiteri se simulat, denegaret. Negat enim novo confessionis impioque consilio; et arte subdola fidem dum mentitur, eludit. Cum enim confesso uno Deo eodemque vero et solo justo, solo sapiente, solo indemutabili, solo immortali, solo potente, subjicitur et filius in diversitate substantiae, non ex Deo natus in Deum, sed per creationem susceptus in filium, non naturae habens nomen, sed adoptionis sor
Abbreviated transcription (Latin):
fidei nrẽ saciam̃tum ẽ. dnĩ ex deo.
et dni in deo confiti. Non cerporali¬
b modis: sed diuinis uirtutibus.
Nec natẽ in nat᷑am tnssusione. sed
misterio et potestate natͣe. Non
enĩ ꝑ desectionẽ. aut ꝓtensionẽ. aut
dirruationẽ ex deo d̾s̃ ẽ: sed ex uir¬
tute. nate. in natam eandẽ natiui

Expanded text:
fidei nostrae sacramentum est, Deum ex Deo, et Deum in Deo confiteri; non corporalibus modis, sed divinis virtutibus; nec naturae in naturam transfusione, sed mysterio et potestate naturae. Non enim per desectionem aut protensionem aut derivationem ex Deo Deus est, sed ex virtu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte apłs dictis ꝓpħicis non ex
ꝓpħie sp̃u usurpatis. temerariꝰ alie
uit. In exordio enĩ sermonis eiꝰ. in
quo ds̃ uerus aseruientib sibi be¬
nedicendꝰ atq uirandꝰ ẽ. hȩc ꝓphe

Expanded text:
stolus dictis propheticis non ex stolus dictis propheticis non ex prophetiae spiritu usurpatis, temerarius alienvit. In exordio enim sermonis ejus, in quo Deus verus a servientibus sibi benedicen
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: In om̃em t̾ram exunt so¬
nus eorũ.⁊ ad t̾minos orbis t̾re uer¬
ba illorũ Sed dico. Nunqͥd isrł non
sciuit: Primꝰ moyses dicit. E go-
incitabo uos in nongentẽ. in gen¬
tem insensatam: exacerbabo uos.
lsaias autem audit. ⁊ dicit. Appa
sui his qui me non querunt. in¬
uentus sum his qui me non int̾ro¬
gabant. Ad isrł aut̃ qͥd dicit: Lo¬
ta die expandi manꝰ meas ad ppłm
non audientẽ. Quis celi circlos in¬
certũ. incorporeus an corporeus egreᷤ¬
sus. fidelior paulo dictorũ ꝓpħicoꝵ
int̾pres extiti: Quis inenarrãda
cȩlestiũ mist̾iorum audiens sacra¬
menta:.⁊ tacens maiore hec fiduci¬
a. reuelate tibi adnõ scientiȩ p̃dica¬
sti. Quis ad plenitudinẽ dñice pas¬
sionis cruci reseruandꝰ antea in pa¬
radisum raptus. euadens meliꝰ de
diunis script᷑is electionis uase do¬
ciusti. Hȩc nesciens dicta gestaq ẽẽ
a deo uero. et ad intelligentiam dei
ueri. auero eiꝰ et electo apło p̃dicata.¬

Expanded text:
sonus eorum, et ad terminos orbis verba eorum. Sed dico: Numquid Israel non scivit? Primus Moyses dicit, Ego incitabo vos in non gentem, in gentem insensatam exacerbabo vos. Esaias autem audet et dicit, Apparui autem his qui me non quaerunt, inventus sum iis qui me non interrogabant . Ad Israel autem quid dicit? Tota die extendi manus meas ad 125 populum non audientem . Quis coeli circulos, incertum incorporeus an corporeus, egressus, fidelior Paulo dictorum propheticorum interpres exstitisti ? Quis inenarranda coelestium mysteriorum audiens sacramenta et tacens, majore haec fiducia revelatae tibi a Deo scientiae praedicasti? Quis ad plenitudinem dominicae passionis cruci reservandus, antea in paradisum raptus evadens, melius de divinis Scripturis electionis vase docuisti, haec nesciens dicta gestaque esse a Deo vero, et ad intelligentiam Dei veri a vero ejus et electo apostolo praedicata