comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concalescit: quia dũ sordida onera por¬
tare iã ñ ualet: ad illũ ꝑ quietẽ pro¬
perat. quẽ intꝰ amat. Hinc etiã in ad-¬
miratione sponsȩ scriptũ . ẽ. Quȩ est
ista quȩ ascendit de deserto: deliciis
affluens: Quia nimirũ scã ȩccła nisi
uerboreĩ dĩ deliciis affluer&: de deser¬
to uitȩ p̃sentis ascendere ad suꝑiora
ñ poss&. Deliciis gͦ affluit & ascendit:
qͥa dũ mysticis intelligentiis pascitur.
ad suꝑna cotidie contẽplanda suble-¬
uat᷑. Hinc etiam psalmysta ait. Et nox
illuminatio mea in deliciis meis: quia
dũ ꝑ intellectũ mysticũ studiosa meis
reficit᷑: iam in ea uitȩ p̃sentis obscuri¬
tas fulgore diei subsequentis illumi¬
natur: ut etiam in huiꝰ corruptionis
caligine in intellectũ illius uis futuri
luminis erũpat. & uerboꝵ deliciis pasta
p̃gustando discat: quid de pabulo ue¬
ritatis esuriat. Sequit᷑. Et eleuabis
attollere. Nam sicut ꝑ corporis faciem

Expanded text:
convalescit, quia dum sordida onera porconvalescit, quia dum sordida onera portare jam non valet, ad illum per quietem properat, quem intus amat. Hinc etiam in admiratione sponsae scriptum est: Quae est ista quae ascendit de deserto deliciis affluens ? Quia nimirum sancta Ecclesia nisi verborum Dei deliciis afflueret, de deserto vitae praesentis ascendere ad superiora non posset. Deliciis ergo affluit, et ascendit, quia dum mysticis intelligentiis pascitur, ad superna quotidie contemplanda sublevatur. Hinc etiam Psalmista ait: Et nox illuminatio mea in deliciis meis , quia dum per intellectum mysticum studiosa mens reficitur, jam in ea vitae praesentis obscuritas fulgore diei subsequentis illuminatur, ut etiam in hujus corruptionis caligine in intellectum illius vis futuri luminis erumpat, et verborum deliciis pasta praegustando discat quid de pabulo veritatis esuriat. Sequitur: CAPUT XX. attollere, nam sicut per corporis faciem
Abbreviated transcription (Latin):
hostes tuos: & argentũ coaceruabit᷑
tͥ. Ac si aꝑte diceret᷑ Dum malignos
sp̃c dñs sua a te uirtute reppulerit:
diuini intꝰ eloquii talentũ lucidũ
tem deliciis affluere. ẽ: in amore illius
scripturȩ sacrȩ epulis satiari. In cuius
nimirũ uerbis tot delicias inuenimus:¬
qͦt ad ꝓfectũ nr̃m intelligentiȩ diuer¬
sitates accipimꝰ: ut mͦ nuda nos pascat
hystoria: modo sub textu litterȩ uela¬
ta medullitͦ nos reficiat moralis alle¬
goria: mͦ ad altiora suspendat contẽ¬
platio: in p̃sentis uitȩ tenebris iam de
lumine ęx̃nitatis int̾micans. Et scien¬
dũ qͦd quisquis deliciis affluit. in qͣdã
sui parte resoluit᷑: atq a laboris stu¬
dio quasi ex lassitudine relaxat᷑. quia
nimirũ anima cũ int̾nis deliciis abun¬
dare̾ cȩꝑit. terrenis iam oꝑib incuba¬
re minime consentit. S amore con¬
ditoris capta. ẽ & sua captiuitate iã
libera. ad contemplandã eiꝰ claritatẽ
deficiendo suspirat. Et qͥa lassescendo

Expanded text:
hostes tuos, et argentum coacervabitur tibi. Ac si aperte diceretur: Dum malignos spiritus Dominus a te sua virtute repulerit, divini eloquii talentum lucidum tem deliciis affluere est, in amore illius Scripturae sacrae epulis satiari, in cujus nimirum quot ad profectum nostrum intelligentiae diversitates accipimus. Ut modo nuda nos pascat historia, modo sub textu litterae velata medullitus nos reficiat moralis allegoria, modo ad altiora suspendat contemplatio, in praesentis vitae tenebris jam de lumine aeternitatis intermicans. Et sciendum quod quisquis deliciis affluit, in quadam sui parte resolvitur, atque a laboris studio quasi ex lassitudine relaxatur, quia nimirum anima, cum interius deliciis abundare coeperit, terrenis jam operibus incubare minime consentit. Sed amore Conditoris capta est, et sua captivitate jam libera, ad contemplandam ejus claritatem deficiendo suspirat, et quasi la
Abbreviated transcription (Latin):
a conditoris sui uisione diuisi sunt:
qͥa neqͣqͣm illuminationis intimȩ cla¬
ritate ꝑfruunt᷑. s in p̃sentis uitae
exilio quasi in cęcitatis loco religati
gemunt. Semꝑ gͦ habent in hac ma-
nu plagȩ gemitũ suũ: s cum adhuc
manus plagȩ eoꝵ etiã suꝑ gemitum

Expanded text:
isione divisi sunt, quia nequaquam illuminationis intimae claritate fruuntur, sed in praesentis vitae exsilio quasi in caecitatis loco religati gemunt. Semper ergo habent in hac vita manum plagae gemitum suum, sed cum adhuc manus plagae eorum etiam super gemitum
Abbreviated transcription (Latin):
alta subrectȩ. Oculos gͦ inclinare. ẽ.:
nullũ respiciendo despicere: s se mi¬
norẽ atq imparẽ cunctis qͦs aspicit
ȩstimare. Saluabit᷑ itaq qui ocłos in¬
clinat: quia qui falsũ suꝑbiȩ uerticẽ
deserit: ueritatis altitudinẽ ascendit.
aut̃ munditia manuũ suarũ. Quę
scilic& sententia si de cęlestis regni
retributione ꝓmittit᷑. ueritate ful¬
cit᷑: quia cũ de dõ scriptũ sit. qui red¬

Expanded text:
go inclinare est nullum respiciendo despicere, sed se minorem atque imparem cunctis quos aspicit aestimare. Salvabitur itaque qui oculos inclinat, quia qui falsum superbiae verticem deserit, veritatis altitudinem ascendit. autem munditia manuum suarum. Quae scilicet sententia, si de coelestis regni retributione promittitur, veritate fulcitur. Quia cum de Deo scriptum sit: Qui red
Abbreviated transcription (Latin):
& subdit᷑. Qui enĩ humiliatꝰ fuerit.
erit in gła. Et qui inclinauerit ocu¬
los suos: ipse saluabitur. Quȩ nimirũ
sententia a ueritatis orc ñ discrepat
dicentis. Om̃is qui se exaltat humilia¬
bit᷑: & qui se humiliat exaltabitur.
Unde & ꝑ salomonẽ dr̃. Anteqͣm conte¬
ratur exaltat᷑ cor hominis: & antequã
glẽtur humiliat᷑. Recte autẽ dr̃ qui
inclinauerit ocłos suos ipse saluabitur:
qͥa qͣntũ ꝑ m̃broꝵ ministeriũ dep̃hen¬
di potest. prima suꝑbiȩ ostensio ẽẽ in
oculis sol&. Hinc enĩ scriptũ .ẽ. Et ocu¬
los suꝑboꝵ humiliabis. Hinc de ipso su¬
ꝑbientiũ capite dr̃. Om̃e sublime ui-¬
d&. Hinc de illa gente quȩ ei ꝑ infide¬
litatẽ adhesit scriptũ. ẽ. Generatio

Expanded text:
 29. Qui enim humiliatus fuerit, erit in gloria, et qui inclinaverit oculos, ipse salvabitur. - Quae nimirum sententia a veritatis ore non discrepat, dicentis: « Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . » Unde per Salomonem dicitur: « Antequam conteratur, exaltatur cor hominis, et antequam glorietur, humiliatur . Recte autem dicitur: Qui inclinaverit oculos suos, ipse salvabitur, quia, quantum per membrorum ministerium deprehendi potest, prima superbiae ostensio esse in oculis solet. Hinc enim scriptum est: Et oculos superborum humiliabis . Hinc de ipso superbientium capite dicitur: Omne sublime videt . Hinc de illa quae ei per infidelitatem adhaesit s
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit. Et uota tua reddes. Qui
uota uouit. s hȩc ꝓ infirmitate solue¬
re ñ uals: ei ex peccati pęna agit᷑ ut
in conspectu intimi iudicis ea quae
obsistit culpa detegit᷑: fit ꝓtinus ut
uotũ possibilitas sequat᷑. Sequitur.¬
infirmantiũ iudiciũ sol&: ut tanto
quempiã existiment iustũ. qͣnto hc̃
adipisci conspiciunt om̃e qͦd appetit.
cũ uidelic& nouerimꝰ ñnũqͣm bona t̃¬
rena iustis subtrahi. quȩ largo mu¬
nere tribuunt᷑ iniustis: qͥa & desꝑatis
egris medici qͥcqͥd poposcerint dari
p̃cipiunt: & eos qͦs reduci posse ad sa¬
lutẽ p̃uident. quȩ appetunt dari con-¬
tradicunt. S si dicta hȩc elyphar de
donis sp̃ualib intulit: sciendũ. ẽ. qͦd
res decernit᷑ & uenit: cũ uirtꝰ quȩ ex
desiderio appetit᷑. largiente dõ etiam
effectu ꝓsꝑatur. Unde & adhuc subdit᷑.¬

Expanded text:
uitur: Et vota tua reddes. - Qui vota vovit, sed haec per infirmitatem solvere non valet, ei ex peccati poena agitur, ut in conspectu intimi judicis ea quae obsistit culpa detergitur, fit protinus ut votum possibilitas sequatur. Sequiturinfirmantium judicium solet, ut tanto quempiam existiment justum, quanto hunc adipisci conspiciunt omne quod appetit. cum videlicet noverimus nonnunquam bona terrena justis subtrahi, quae largo munere tribuuntur injustis, quia et desperatis aegris medici quidquid poposcerint dari praecipiunt, et eis quos reduci posse ad salutem praevident quae appetunt dari contradicunt. Sed si dicta haec Eliphaz de donis spiritalibus intulit, sciendum quod res decernitur et venit cum virtus quae ex desiderio appetitur, largiente Deo, etiam effectu prosperatur. Unde et adhuc subdit
Abbreviated transcription (Latin):
Obeate iob int̾ tot flagella positͦ: cur
adhuc flagella formidas: Iam tribu¬
lationib cingeris: iam innumeris
afflctionib angustiaris: malũ time¬
ri deb& qͦd necdũ susceptũ. ẽ. tu in
tanto positus dolore quid metuis:
S ecce uir iustus nr̃is inquisitionib.
satisfaciens: adiungit. Cũ expleue¬

Expanded text:
O beate Job, inter tot flagella positus cur O beate Job, inter tot flagella positus cur adhuc adversa formidas? jam tribulationibus cingeris, jam innumeris afflictionibus angustaris. Malum timeri debet quod necdum susceptum est; tu in tanto positus dolore quid metuis? Sed ecce vir justus nostris inquisitionibus satisfaciens adjungit: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
mutat᷑: quia de una qͦq re ĩmutabilit̃
intus constituit᷑. quicqͥd foras muta¬
bilit̃ agat᷑. Sequit᷑. Et anima eiꝰ qͦd¬
cũq uoluit hoc fecit. Cũ sit cunctis
corporib exterior. cunctis m̃tib inte¬
rior ds̃ ipsa uis eius qͥa om̃ia penetrat.
cuncta disponit. anima illiꝰ appellat᷑.
Cuius uidelic& uoluntati nec illa obsi¬
stunt. quȩ contra uoluntatẽ illiꝰ fieri
uident᷑: quia ad hoc ññqͥm ꝑmittit
fieri etiã qͦd ñ p̃cipit: ut ꝑ hoc illud
certius impleat᷑ qͦd iuba. Apostatae
quippe angłi ꝑuersa uoluntas. ẽ sed
tam̃ a dõ mirabilit̃ ordinat᷑: ut ipsȩ
quoq eius insidiȩ utilitati bonoꝵ ser-¬
uiant. qͦs purgant dum tẽptant. Sic
itaq eius anima qͦdeũq uoluit hoc
fecit: ut inde qͦq uoluntatẽ suam
impleant: unde uoluntati illiꝰ repug.¬
nare uidebant᷑ Terreatur gͦ uir ui.¬
stus. & tantȩ maiestatis pondus con¬

Expanded text:
mutatur, quia de unaquaque re immutabiliter mutatur, quia de unaquaque re immutabiliter intus constituitur, quidquid foras mutabiliter agitur. Sequitur: « Et anima ejus quodcunque voluit, fecit. » Cum sit cunctis corporibus exterior, cunctis mentibus interior Deus, ea ipsa vis ejus, qua omnia penetrat, cuncta disponit, anima illius appellatur. Cujus videlicet voluntati nec illa obsistunt quae contra voluntatem illius fieri videntur, quia hoc nonnunquam permittit fieri etiam quod non praecipit, ut per hoc illud certius impleatur quod jubet. Apostatae quippe angeli perversa voluntas est, sed tamen adeo mirabiliter ordinatur, ut ipsae quoque ejus insidiae utilitati bonorum serviant, quos purgant dum tentant. Sic itaque ejus anima quodcunque voluit hoc fecit, ut inde quoque voluntatem suam impleat, unde voluntati illius repugnari videbatur. Terreatur ergo vir justus, et tantae majestatis pondus con
Abbreviated transcription (Latin):
sit me ad uos. Cũ itaq flagellamur.
chilũ tender&: & m̃tis ocło supp̃ssis
om̃ib intueat᷑ unũ: in cuiꝰ eẽntiȩ cõ¬
paratione ẽẽ nr̃m ñ eẽ. ẽ: & dicat.
auertere potest cogitationes eiꝰ. Sicut
enĩ immutabilis naturȩ. ẽ: ita ĩmu¬
tabilis uoluntate. Cogitationẽ qͥppe
eius nullus auertit: qͥa nemo resiste¬
re occultis eius iudiciis p̃ual&. Nã
& si fuert̃ quidam qui dep̃cationib
suis eius cogitationẽ auertisse uideren¬
tur: ita fuit eiꝰ int̾na cogitatio ut sen¬
tentiã illius auertere dep̃cando potu-¬
issent: & ab ipso acceꝑunt. qͦd agerent
apud ipsum. Dicat gͦ. & nemo auer¬
tere potest cogitationes eius: qͥa semel¬
ipsa fixa iudicia mutari neqͣqͣm posst̃.
Unde scriptũ . ẽ. Preceptũ posuit: & ñ
meȩ sicut cogitationes ur̃ȩ: neq uiȩ
meȩ uiȩ ur̃ȩ. Cum gͦ exterius muta¬
ri uidet᷑ sententia. interiꝰ consiliũ ñ

Expanded text:
sit me ad vos . Cum itaque flagellamur sit me ad vos . Cum itaque flagellamur hilum tenderet: et mentis oculo suppressis omnibus, intueatur unum in cujus essentiae comparatione esse nostrum non esse est, et dicat: avertere potest cogitationem ejus. Sicut enim immutabilis natura est, ita immutaejus nullus avertit, quia nemo resistere occultis ejus judiciis praevalet. Nam etsi fuerunt quidam qui deprecationibus suis ejus cogitationem avertisse viderentur, ita fuit ejus interna cogitatio, ut sententiam illius avertere deprecando potuissent, et ab ipso acceperunt quod agerent apud ipsum. Dicat ergo: « Et nemo avertere potest cogitationem ejus, » quia semel fixa judicia mutari nequaquam possunt: Unde scriptum est: « Praeceptum posuit, et non meae sicut cogitationes vestrae, neque viae meae, vestrae . » Cum ergo exterius mutari videtur sententia, interius consilium non
Abbreviated transcription (Latin):
manu retiner&. Omĩa itaq quȩ cre¬
ata sunt ꝑ se nec subsistere p̃ualent
nec moueri : s in tantũ subsistunt.
in qͣntũ ut eẽ debeant acceperunt.
Et tanto mouentur: in qͥnto occulto
instinctu disponunt᷑. Ecce enĩ pecca-¬
tor flagellandus. ẽ. de reb humanis:
arescit in eiꝰ laborib tra. concutit᷑ in
eius naufragiis mare. Ignescit in eius
sudorib aer: obtenebrescit contra eũ
inundationib celũ: in ardescunt in eiꝰ
opp̃ssionib homines: mouent᷑ in eiꝰ ad¬
uersitate & angłicȩ uirtutes. Nũqͥd¬
nã hȩc quȩ inanimata uel quȩ uiuen¬
tia diximꝰ: suis instructionib & non
magis diuinis impulsionib agitant᷑:
Quicquid. ẽ. itaq qͦd exterius seuit. ꝑ hoc
ille intuendus. ẽ: qui hoc interiꝰ dispo¬
nit. In om̃i igit᷑ causa solus ipse me-¬
tuendus . ẽ: qui principalit̃. ẽ. Qui
etiam ad moysen dicit. Ego sũ qui
sum: dices sic filiis isrł. Qui. ẽ: mi¬

Expanded text:
manu retineret. Omnia itaque quae cremanu retineret. Omnia itaque quae creata sunt, per se nec subsistere praevalent, nec moveri; sed intantum subsistunt, inquantum ut esse debeant acceperunt: intantum moventur, inquantum occulto instinctu disponuntur. Ecce enim peccator flagellandus est de rebus humanis: arescit in laboribus ejus terra, concutitur in ejus naufragiis mare, ignescit in ejus sudoribus aer, obtenebrescit contra eum inundationibus coelum, inardescunt in ejus oppressionibus homines, moventur in ejus adversitate et angelicae virtutes. Nunquidnam haec, quae inanimata vel quae viventia diximus, suis instinctionibus et non magis divinis impulsionibus agitantur? Quidquid est itaque quod exterius saevit, per hoc ille intuendus est, qui hoc interius disponit. In omni igitur causa solus ipse intuendus est, qui principaliter est. Qui etiam ad Moysen dicit: Ego sum qui sum. Sic dices filiis Israel: Qui est, mi
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Nũqͥdnã ñ sunt angłi & homi¬
nes: cȩlum & terra: aer & maria: cun-¬
cta uolatilia uel qͦdrupedia: atq re-¬
pentia: Et certe scriptũ. ẽ: creauit
ut ee̾nt omĩa. Cum gͦ in rerũ nat᷑a
tam multa sint: cur beati uiri uoce
nc̃ dr̃ ipse enĩ solus . ẽ: S aliud . ẽ. e̾e̾.
aliud principalit̃ ẽẽ: aliud mutabi¬
liter: atq aliud ĩmutabilit᷑ e̾ẽ. Sunt
enim hȩc omia. s principalit̃ non suns:
quia in sem&ipsis minime subsistuñ.
& nisi gubernantis manu teneant᷑:
ẽẽ neqͥqͣm possunt. Cuncta nãq in
illo subsistunt a quo creata sunt: nec
ea quȩ uiuunt. sibim& ipsis uitã tri¬
buunt: nec ea quȩ mouent᷑ & ñ ui-
uunt. suis nutib ad motũ ducunt᷑:
s ille cuncta mou& qui quȩ̨dã iuui¬
ficat: quȩdã uͦ ñ uiuificata in extre¬
mã ẽẽntiã mire ordinans seruat.
Cuncta quippe ex nichilo facta sunt:
eoꝵq eẽntia rursum ad nichilũ ten¬
der&: nisi ea auctor om̃iũ regiminiᷤ

Expanded text:
non sunt angeli et homines, coelum et terra, aer et maria, cuncta volatilia, quadrupedia, atque repentia? Et certe scriptum est: Creavit ut essent. omnia . Cum ergo in rerum natura tam multa sint, cur beati viri voce nunc dicitur: Ipse enim solus est. Sed aliud est esse, aliud principaliter esse; aliud mutabiliter, atque aliud immutabiliter esse. Sunt enim haec omnia, sed principaliter non sunt, quia in semetipsis minime subsistunt, et nisi gubernantis manu teneantur, esse nequaquam possunt. Cuncta namque in illo subsistunt; a quo createa quae vivunt, sibimetipsis vitam tribuunt, neque ea quae moventur, et non vivunt suis nutibus, ad motum ducuntur: sed ille cuncta movet, qui quaedam vivificat, quaedam vero non vivificata, in extremam essentiam mire ordinans servat. Cuncta quippe ex nihilo facta sunt, eorumque essentia rursum ad nihilum tenderet, nisi eam auctor omnium regiminis
Abbreviated transcription (Latin):
quos ysaac foderat. terrȩ congerie re¬
plebant. Nos enĩ hos nimirũ puteos
fodimus: cũ in scripturȩ sacrȩ abdi¬
tis sensib alta penetramꝰ. Quos tam̃
occulte replent allophyli: qͥndo nob̃
ad alta tendentib. ĩmundi spc̃ terre¬
nas cogitationes ingerunt: & qͣsi in¬
uentã diuinȩ scientiȩ aqͣm tollunt.

Expanded text:
quos Isaac foderat terrae congerie requos Isaac foderat terrae congerie replebant . Hos enim nos nimirum puteos fodimus cum in Scripturae sacrae abditis sensibus alta penetramus. Quos tamen occulte replent Allophyli quando nobis ad alta tendentibus immundi spiritus terrenas cogitationes ingerunt, et quasi inventam divin
Abbreviated transcription (Latin):
uentiũ doctrinȩ claritas inundat.
maius alios hostes patimur qͦm malig¬
nos spc̃: qui in nr̃is nos cogitationib
obsident. ut ciuitatẽ ualeant nr̃e m̃tiᷤ
irrũpere. eãq sub iugo dominii cap.¬
tam tenere: Argenti aut̃ nomine sa¬
cra eloquia designari: testat᷑ psalmy¬
sta qui ait. Eloquia dñi eloqͥa casta:
argentũ igne examinatũ t̾rȩ. Et sepe
cũ eloquiis sacris intendimꝰ. maligno¬
rũ spũũ insidias grauiꝰ toleramꝰ qͥa
m̃ti nr̃ȩ terrenarũ cogitationũ pul
uerẽ spargunt. ut intentionis nr̃ae
ocłos a luce intimȩ uisionis obseureñ.
Quod nimirũ psalmysta ꝑtulerat: cũ
dicebat. Declinate a me maligni. et
scrutabor mandata dĩ mei: uidelic&
patent̃ insinuans. qͥa mandata dĩ ꝑ-¬
scrutari ñ pot̃at: cũ malignoꝵ spuũ
insidias in m̃te tolerabat. Qa etiã
in ysaac oꝑe. sub allophiloꝵ prauita¬
te cognoscimꝰ designari: qui puteos

Expanded text:
ventium doctrinae claritas inundat. ventium doctrinae claritas inundat. magis alios hostes patimur quam malignos spiritus, qui in nostris nos cogitationibus obsident, ut civitatem valeant nostrae mentis irrumpere, eamque sub sui jugo dominii captam tenere? Argenti autem nomine sacra eloquia designati testatur Psalmista, qui ait: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum terrae . Et saepe cum eloquiis sacris intendimus, malignorum spirituum insidias gravius toleramus, quia menti nostrae terrenarum cogitationum pul spargunt ut intentionis nostrae oculos a luce intimae visionis obscurent . Quod nimium Psalmista pertulerat cum dicebat: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Videlicet patenter insinuans, quia mandata Dei perscrutari non poterat cum malignorum spirituum insidias in mente tolerabat. Quod etiam in Isaac opere sub Allophylorum pravitate cognoscimus designari, qui puteos
Abbreviated transcription (Latin):
tem fuerit. pollicet᷑ dicens: longe fa¬
cies iniquitatẽ a tabernaculo tuo.
Acsi aꝑte dicat. Quisquis ad dm̃ post
errata reuertit᷑: in cogitatione simul
& in oꝑe mundat᷑. Sequit᷑. Dabit ꝓ¬
terra scilicem: & ꝓ silice torrentes au¬
reos. Quid ꝑ terrã: nisi infirmitas
actionis: Quid ꝑ duriciã silicis. ni¬
si fortitudo designat᷑: Quid ꝑ torren¬
tes aureos: nisi doctrinã intimȩ cla
infirma actione. fortitudinẽ tribuit
robusti oꝑis. Dat etiam ꝓ silice torren¬
tes aureos: quia ꝓ robusto oꝑe doctri¬
nam multiplicat clarȩ p̃dicationis.
ut peccator quisq conuersus & ex in¬
firmo fortis existere ualeat. & in sua
fortitudine usq ad ꝓferenda uerba
intimę claritatis exsurgat: qͣtinus in
eo & infirmitas actionis. in qͦ uelut¬
t̃ra soluit᷑. bene uiuendi fortitudine
solidetur: & rursum cũ sensus ex ui-¬
ta trahit᷑. ex ipsa fortitudine torren¬
tes aurei defluant: qͥa in ore beneui¬

Expanded text:
tem fuerit, pollicetur dicens: Longe fatem fuerit, pollicetur dicens: Longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo, ac si patenter dicat: Quisquis ad Deum post errata revertitur, in cogitatione simul et in opere mundatur. Sequitur: CAPUT terra silicem, et pro silice torrentes aureos. - Quid per terram, nisi infirmitas actionis, quid per duritiam silicis, nisi fortitudo signatur? Quid per torrentes aureos, nisi doctrinam intimae clarinfirma actione, fortitudinem tribuit robusti otes aureos, quia pro robusto opere doctrinam multiplicat clarae praedicationis, ut peccator quisque conversus, et ex infirmo fortis existere valeat, et in sua fortitudine usque ad proferenda verba intimae claritatis exsurgat, quatenus in eo et infirmitas actionis, in qua velut solvitur, bene vivendi fortitudine solidetur; et rursus cum sensus ex vita trahitur, ex ipsa fortitudine torrentes aurei defluant, quia in ore bene vi
Abbreviated transcription (Latin):
onib resistentẽ uident. Quẽ cũ ma¬
lis p̃sentib afflictũ conspiciunt: qͦsi
ꝑ admonitionẽ ad conditoris grãm
trahere conant᷑ dicentes. Si reuersus
fueris ad oñipotentẽ ȩdificaberis.
Ac si aꝑte dicant. Quia nr̃is dogiatib
resistendo a dño recessisti: idcirco a
iusticiȩ ȩdificatione destructꝰ es. Taber¬
nacłm uͦ aliquando accipimꝰ habita¬
culũ corporis: aliquando uͦ habitacu¬
lum cordis. Nam sicut anima habita¬
mus in corpore: ita ꝑ cogitationẽ ha¬
bitamꝰ in m̃te. Iniqͥtas gͦ in taberna¬
culo m̃tis. ẽ: ꝑuersa intentio in studio
cogitationis. Iniqͥtas autẽ in taberna¬
culo corporis: ꝑ expletionẽ oꝑis actio
carnalis. Elyphat itaq qͥa amicus
beati uiri extitit. quȩdã uera senti¬
ens. & tam̃ in his quib a rectitudi¬
ne deuiat. hereticoꝵ spẽm tenens be
atũ iob ex uirtutib flagellatũ nesci¬
ens. errasse se credidit. quẽ ꝑcussum
uidit: eiq si reuersus ad om̃ĩpoten¬

Expanded text:
tentem vident. Quem cum malis praesentibus afflictum conspiciunt, quasi per admonitionem ad conditoris gratiam trahere conantur, dicentes: Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis. Ac si aperte dicant: Quia nostris dogmatibus resistendo a Domino recessisti, idcirco a justitiae aedificatione destructus es. Tabernaculum vero aliquando accipimus habitaculum corporis, aliquando vero habitaculum cordis. Nam sicut anima habitamus in corpore, ita per cogitationes habitamus in mente. Iniquitas ergo in tabernaculo mentis, est perversa intentio in studio cogitationis, iniquitas autem in tabernaculo corporis per expletionem operis actio carnalis. Eliphaz itaque quia amicus beati viri exstitit, quaedam vera sentiens, et tamen in his, in quibus a rectitudine deviat, haereticorum speciem ttutibus flagellatum nesciens 509 errasse credidit, quem percussum vidit, eique, si reversus ad Omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
rum inundantiũ ñ oppressurum.
Acsi aꝑte dicat. Securitatẽ pacis tͥ in spe
ꝓposueras. & idcirco de p̃sumptione tua
quasi de luce gaudebas. Nec te unqͣm
opprimi tribulationib existimasti. s
ecce suꝑuenientib malis affligeris.
An sint recta quȩ tenes: ipsȩ quȩ te op¬
primunt tribulationũ tenebrȩ osten¬
dunt. Quas uidelic& tribulationes
elyphar aquis inundantib comparat.
quia dũ aliȩ suꝑ alias irruunt: qͦsi
aquis tum̃tib undȩ undã sequunt᷑.

Expanded text:
arum inundantium non oppressum iri. arum inundantium non oppressum iri. Ac si aperte dicat: Securitatem pacis in spe tibi proposueras, et idcirco de praesumptione tua quasi de luce gaudebas, nec te unquam opprimi tribulationibus existimasti. Sed ecce, dum supervenientibus malis affligeris, an sint recta quae tenes ipsae quae te opprimunt tribulationum tenebrae ostendunt. Quas videlicet tribulationes Eliphaz aquis inundantibus comparat, quia dum aliae super alias irruunt, quasi aquis tumentibus, undae undas sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
dampnent: & sunt ñnulli qui ita ab¬
stinentiã laudant. ut sum̃tes alim̃ta
necessaria detestent᷑. De quib ꝑ pau-
dũ cũ grãrũ actione fidelib. Quia
gͦ eos a carnali intentione suȩ suꝑsti¬
tionis reuocat: heretici cũ hos aspi¬
ciunt alit̃ uiuere qͣm docuert̃. lacer¬
tos eoꝵ ab oꝑatione quã priꝰ tenuert̃.
comminutos ẽẽ ab ȩccła detestant᷑.
Unde & in hoc tempore disciplinȩ si qͥd
ei aduersitatis euenerit: hoc euenis¬
se ex digna peccatoꝵ retributione sus¬
picantur. Nam subdit᷑. Proptẽa cir¬
cũdatus es laqueis: & conturbat te
formido subita. Illũ formido subita
conturbat: qui considerare negligit
quid ex districtione iudicis uenientis
immineat. Quia gͦ fidelem popłm
heretici culpis ꝑfidiȩ opp̃ssũ credunt.
circũdatũ laqueis accusant. Et quia
existimant qͦd futura ñ p̃uideat: in
ꝑcussione sua hunc subita formidi¬
te tenebras ñ uisurũ: & impetu aqͣ¬

Expanded text:
damnent; et sunt nonnulli, qui ita abdamnent; et sunt nonnulli, qui ita abstinentiam laudant, ut sumentes alimenta necdum cum gratiarum actione fidelibus . Quia ergo eos a carnali intentione suae superstitionis revocat, haeretici cum hos aspiciunt aliter vivere quam docuerunt, lacertos eorum ab operatione quam prius tenuerant comminutos esse ab Ecclesia testantur. Unde et in hoc tempore disciplinae, si quid ei adversitatis evenerit, hoc evenisse ex digna peccatorum retributione suspicantur. Nam subditur: Ccumdatus es laquies et conturbat te formido subita. - Illum formido subita conturbat, qui considerare negligit quid ex districtione judicis venientis immineat. Quia ergo fidelem populum haeretici culpis perfidiae oppressum credunt, circumdatum laqueis accusant, et quia existimant quod futura non praevideat in percussione sua hunc subita te tenebras non visurum, et impetu aqu
Abbreviated transcription (Latin):
cipes p̃dicationẽ eiꝰ tenere conspiciuq̃:
hoc qͦd ei a popłis credit᷑. ñ uirtutem
rectitudinis. s causam scłaris potentię
ẽẽ suspicant᷑. Sequit᷑. Uiduas dimisi
sti uacuas: & lacertos pupilloꝵ commi¬
nuisti. Plebes quȩ hereticis p̃dicantib
sunt subiectȩ . ex carnali intelligentia
errorũ eoꝵ semina ꝑuersa conspici¬
unt: eisq in sua dampnatione socian-¬
tur. S cũ scã ȩccła ipsos erroꝵ p̃dica¬
tores uel ratione uictos ad se suscipit.
uel studio ꝑuersitatis obduratos sub
disciplinȩ suȩ uincula restringit: de¬
stituti heretici cũ remanere apud se
plebes sine p̃dicatorib uident: quid
aliud sc̃ȩ eccłȩ quã uiduas uacuas
relictas dolent: Et quia subtractis
hereticoꝵ magistris eoꝵ discipłos in suo
oꝑe infirmare suspicant᷑: qͦsi lacertos
nimirũ qͦd pristino errori eoꝵ contra
dicit. Nam sunt ñnulli qui ita uir¬
ginitati carnis student ut nuptias

Expanded text:
cipes praedicationem ejus tenere conspiciunt, cipes praedicationem ejus tenere conspiciunt, hoc quod ei a populis creditur, non virtutem rectitudinis, sed causam saecularis potentiae esse sussti vacuas, et lacertos pupillorum comminuisti. - Plebes quae haereticis praedicantibus sunt subjectae, ex carnali intelligentia errorum eorum semina perversa suscipiunt, eisque in sua damnatione sociantur. Sed cum sancta Ecclesia ipsos errorum praedicatores, vel ratione victos ad se suscipit, vel studio perversitatis obduratos sub disciplinae suae vinculo restringit, destituti haeretici cum remanere apud se plebes sine praedicatoribus vident, quid aliud a sancta Ecclesia quam viduas vacuas relictas dolent? Et quia subtractis haereticorum magistris eorum discipulos in suo opere infirmari suspicantur, quasi lacertos nimirum quod pristino errori eorum condicit. Nam sunt nonnulli qui ita virginitati carnis student, ut nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
fueris. Et rursũ. Mel inuenisti co¬
mede qͦd sufficit tͥ: ne forte saturatꝰ
euomas illud. Mel quippe inuenire
ẽ: scĩ intellectus dulcedinẽ degusta¬
re. Quod tc̃ sufficient̃ comedit᷑: qͣn¬
do nr̃a intelligentia iuxta mensurã
sensus sub moderamine denet᷑. Nam
saciatus uel euomit: qui plus appe¬
tens penetrare quã capit: & illud ꝑ¬
dit. unde potuit nutriri. Quia gͦ
scã ȩccła ab infirmis m̃tib ꝓhib& al¬
ta ꝑscrutari: beato iob dr̃. Esurien¬
in fide uera popłs uniuersalit̃ ten&:
cum terrenȩ ꝓspitatis tempꝰ inueni-¬
unt. contra eam in suꝑbis uocib exce-¬
dunt: & exꝓbrantes exꝑiunt qͣntum
prius eiꝰ potentiȩ latent̃ in uidebant.
Nam sequit᷑. In fortitudine brachii tui
possidebas terrã: & potentissimꝰ obtine¬
bas eam. Acsi patent̃ dicat. Quod in
p̃dicatione tua terrã uniuersalit̃ oc¬
cupasti: potentia fortitudinis ñ ratio
ueritatis fuit. Quia enĩ xp̃ianos prin¬

Expanded text:
fueris . Et rursum: Mel invenisti, cofueris . Et rursum: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Mel quippe invenire est sancti intellectus dulcedinem degustare. Quod tunc sufficienter comeditur, quando nostra intelligentia juxta mensuram sensus sub moderamine tenetur. Nam satiatus mel emovit, qui plus appetens penetrare quam capit, et illud perdit unde potuit nutriri. Quia ergo sancta Ecclesia ab infirmis mentibus prohibet alta perscrutari, beato Job dicitur: Esurienin fide vera populos universaliter tenet, cum terrenae prosperitatis tempus inveniunt, contra eam in superbis vocibus excedunt, et exprobrantes aperiunt quantum prius ejus potentiae latenter invidebant. Nam sequitur: In fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam. Ac si patenter dicant: Quod in praedicatione tua 504 terram universaliter occupasti, potentia fortitudinis, non ratio veritatis fuit. Quia enim christianos prin
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de imperitia irrident dicente ᷤ
Aquam lasso ñ dedisti: & esurienti sub.
traxisti panẽ. Se enĩ aquã lasso dare
existimant: cũ qͥbdã sub t̾reno fasce¬
laborantib sui poculũ erroris p̃beñ.
Et panc̃ se esurientib ñ subtraxisse sus¬
picant᷑: quia etiã de inuisibilib atq
incõprehensibilib requisiti. cũ suꝑbia
audaciȩ respondent. Et tunc se doc¬
tos p̃ om̃ib credunt: dũ loqui de in¬
cognitis infelicius p̃sumunt. Sc̃a uero
ȩccła dum quẽpiã uide& esurire qͦd
ñ possit acciꝑe. aut si iã sunt sibi cog¬
nita. modeste subprimit. aut si adhuc
uidentur incognita. humilit̃ facetur:
cosq ad ornatȩ humilitatis sensũ re-¬
uocat: cũ ꝑ suũ illis p̃dicatorẽ dicit.
N on plus saꝑe qͦm oporta saꝑe: s sapere
ad sobrietatẽ. Et rursũ. Noli altum
saꝑe. s time. Atq iterũ. Altiora te ne
quęsieris: & fortiora te ne scrutatus

Expanded text:
quasi de imperitia irrident, dicentes: quasi de imperitia irrident, dicentes: Aquam lasso non dedisti, et esurienti panem subtraxisti. Se enim aquam lasso dare existimant cum quibusdam sub tlaborantibus, sui poculum erroris praebent: et panem esurienti se non subtraxisse suspicantur, quia etiam de invisibilibus atque incomprehensibilibus inquisti, cum superba audacia respondent et tunc se doctos prae omnibus credunt, cum loqui de incognitis infelicius praesumunt. Sancta vero Ecclesia dum quempiam videt esurire quod ei non prosit accipere, aut si jam sunt sibi cognita, modeste supprimit, aut si adhuc videntur incognita, humiliter fatetur, eosque ad ordinatae humilitatis sensum revocat cum per suum illis praedicatorem dicit: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Et rursum: Noli altum sapere, sed time . Atque iterum: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatione uestiunt᷑ Et quia tales
quoq facile ad scãm ȩccłam redeunt.
eo qͦd duplicitatis malicia ñ utant᷑.
eos heretici nudos fatent᷑. qͦs ab eis
dicunt uestib exspoliari: qͥa simpli¬
ces quosq pigros atq hebetes putans
qͦs praua sua dognata ꝑdidisse con
siderant. Sequit᷑ Aquã lasso ñ dedisti:
& esurienti subtraxisti panẽ. Hereti¬
ci quo ueritatis soliditatẽ ñ tenent.
eo ñnũqͣm student ut loquaciores
appareant: & contra catholicoꝵ fidẽ
quasi de doctrina scientiȩ głantur.
Cunctos qͦs aspiciunt prauis ad se ptra¬
here sermonib quęrt̃: & unde sibi ali¬
os ad interitũ sociant: inde se aliquid
agere uiuacit̃ putant. Eos uͦ lassos
dicimus: qui sub huius scłi onere la-¬
boriosius fatigant᷑. Vnde & ꝑ sem&¬
ipsam ueritas dicit. Uenite ad me om̃
qui laboratis & onerati estis: & ego re¬
ficiam uos. Heretici igit᷑ qͥa sua dog¬
mata p̃dicare ñ cessant: scãm ȩccłam

Expanded text:
praedicatione vestiuntur. Et quia tales praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos pravaSequitur: Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. Haeretici quo veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareant, et contra catholicorum fidem quasi de doctrinae scientia gloriantur; cunctos quos aspiciunt pravis ad se trahere sermonibus quaerunt, et unde sibi alios ad interitum sociant, inde se agere aliquid vivaciter putant. Eos vero lassos dicimus qui sub hujus saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos . Haeretici igitur, quia sua dogmata praedicare non cessant, sanctam Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
confiteri erroris sui culpã debeat ꝑsu-¬
ne causa: id. ẽ ab his qui a nobis ad
te ueniunt. inutilit̃ confessionẽ erro¬
ris exegisti. Sin uͦ ut p̃diximꝰ pignꝰ¬
lisse: quia eos qui ad illã ueniunt do¬
na sp̃ualia suspicant᷑ amittere. Unde¬
& sequit᷑. Et nudos expoliasti uestib
Eos qͦs heretici ꝑuersis p̃dicationib tra¬
hunt. p̃cepta doctrinȩ suȩ qͥsi quȩdã
uestim̃ta habere existimant: & tam¬
diu illos uestitos putant. quã diu hȩc
quȩ ipsi p̃dicauerint. ab illis seruari
considerant. Ex quib cũ quidam ad
scãm ȩccłam redeunt: eos ꝓtinus doc¬
trinȩ uestim̃ta ꝑdidisse suspicantur.
rendũ nobis. ẽ quomͦ prius nudi. &
post spoliati memorant᷑. S sciendũ.
eo ipso quo duplicitatis tegim̃tũ non
hab&: nudus. ẽ. Et sunt ñnulli apud
hereticos qui cordis quidẽ puritatem
habent. s tam̃ doctrinȩ eoꝵ dogmata
ꝑuersa suscipiunt Hii nimirũ & ex
sua puritate nudi sunt: & qͣsi ex coꝵ

Expanded text:
confiteri erroris sui culpam debeant persu fratrum tuorum sine causa. Id est, ab his qui a nobis ad te veniunt inutiliter confessionem erroris exegisti. Si vero, ut praediximus, pignlisse, quia illos qui ad illam veniunt, dona spiritualia suspicantur amittere. Unde sequitur: Et nudos exspoliasti vestibus. - Eos quos haeretici perversis praedicationibus trahunt praecepta doctrinae suae quasi quaedam vestimenta habere existimant, et tandiu illos vestitos putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt ab illis servari considerant; ex quibus cum quidam ad sanctam Ecclesiam redeunt, eos protinus doctrinae vestimenta perdidisse suspicantur. rendum nobis est quomodo prius nudi, et post spoliati memorantur? 503 Sed scieeo ipso quo duplicitatis tegumentum non habet, nudus est. Et sunt nonnulli apud haereticos qui cordis quidem puritatem habent, sed tamen doctrinae eorum dogmata perversa suscipiunt. Hi nimirum et ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ta.ẽ. suꝑ gemitũ meũ: qͥa iustũ quẽq
in hac uita aduersitas ñ letũ ꝑculit.
s in eo dolorẽ uulneris multiplica¬
uit. Fit tam̃ miro omĩpotentis mo
deramine: ut cũ in hoc mundo meis
iusti aduersitatib plus laborat. au¬
ctoris sui contẽplandã faciem plus
sitiat. Unde hic apte subiungitur.¬

Expanded text:
a est super gemitum meum: quia justum quemque in hac vita adversitas non laetum perculit, sed in eo dolorem vulneris multiplicavit. Fit tamen miro omnipotentis Dei moderamine ut cum in hoc mundo mens justi adversitatibus plus laborat, auctoris sui contemplandam faciem amplius sitiat. Unde hic apte subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
corde ad uerba uenit ociosa: ab ocio¬
sis etiam uerbis ꝑ crim̃ fallaciȩ ad con¬
tumelias exarsit. Isti qͥppe sunt casꝰ
culpȩ crescentis: ut lingua cũ ñ restrin¬
git᷑. neqͣquã ubi ceciderit iaceat: sed
semꝑ ad deteriora descendat. Ea uͦ
quȩ subiuncta sunt. qͥa ualde iuxta
hystoriam patent: exponendo ad lit¬
teram ñ sunt. S quia amicos beati
iob hereticorũ tenere spẽm diximus.
ipsũ uͦ significationẽ scẽ eccłe gerere:
iã nc̃ elyphar uerba qͦmͦ hereticorũ
falsitati congruant demonstremus.

Expanded text:
corde ad verba venit otiosa, ab otiosis autem verbis per crimen fallaciae ad contumelias exarsit. Isti quippe sunt casus culpae crescentis, ut lingua cum non restringitur nequaquam ubi ceciderit jaceat, sed semper ad deteriora descendat. Ea vero quae subjuncta sunt, quia valde juxta historiam patent, exponenda ad litteram non sunt. 5. Sed quia amicos beati Job haereticorum speciem tenere diximus , ipsum vero significationem sanctae Ecclesiae gerere, jam nunc Eliphaz verba quo modo haereticorum falsitati congruant, demonstremus.
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ pignus ante solis occasũ red¬
dere iubemur: qͥa priusqͣm in nobis
ꝑ dolorẽ cordis sol iusticiȩ occidat. de¬
bemus ei confessionẽ ueniȩ reddere.
a quo confessionẽ accepimus culpȩ: ut
qui se deliquisse in nos meminit a no¬
bis mox relaxatũ sentiat qͦd deliqͥt.

Expanded text:
nimirum pignus ante solis occasum rednimirum pignus ante solis occasum reddere iubemur, quia priusquam in nobis per dolorem cordis sol iustitiz occidat, debemus ei confessionem veniq reddere, a quo confessionem accipimus culpq, ut, qui se deliquisse in nos meminit, a nobis mox relaxatum sentiat, quod deliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
quid timens te arguit te: & ueniet
tecũ ad iudiciũ: Quis hoc uel desi¬
tiri nesciunt: ꝓculdubio ad ociosa¬
dicta dilabunt᷑. In quib si se minime
rep̃hendunt: statĩ ad noxia & contu¬
meliosa ꝓtinus uerba ꝓsiliunt. Unde
elẏphar qui ociosa intulit: ad contu¬
meliosa ꝓtinus uerba ꝓrupit dicens.¬

Expanded text:
quid timens te arguet te, et veniet tecum ad judicium? - Quis hoc vel desitiri nesciunt, dicta dilabuntur. In quibus si se minime reprehendunt, statim ad noxia et contumeliosa verba prosiliunt. Unde Eliphaz, qui otiosa intulit, ad contumeliosa protinus verba prorupit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
heretici scãm ȩccl̃am scire ñ estimans:
quia stulto iudicio solos se eẽ sapien¬
tes putant. Ex quoꝵ adhuc tẏpo dr̃.¬
semita nr̃i redemptoris humilitas. ita
uitȩ desideria in elatione ꝑ ambu-¬
lant. De quib adhuc iniqͥs subdit᷑.¬

Expanded text:
haeretici sanctam Ecclesiam scire non aestimant, haeretici sanctam Ecclesiam scire non aestimant, quia stulto judicio solos se esse sapientes putant. Ex quorum adhuc typo semita Redemptoris nostri humilitas, ita vitae desideria in elatione perambulant. De quibus adhuc iniquis subdit
Abbreviated transcription (Latin):
& si quosdã peccantes deserit. eisdẽ ta-¬
men ipsis adest ꝑ iudiciũ: quib dee̾e̾
cernit᷑ ꝑ adium̃tũ. Sic itaq exteriora
circumdat. ut int̾iora impleat: sic in¬
teriora impl&. ut extĩora circumds:
sic sũma regit. ut ima ñ deserat: sic
uis p̃sens. ẽ. ut a suꝑiorib ñ recedat.
Sic latet in sua specie. ut tam̃ cognos¬
cat᷑ in oꝑatione : sic cognoscit᷑ in suo
oꝑe: ut tam̃ cõp̃hendi ñ ualeat cogno¬
scentis estimatione. Sic adest. ut ui¬
deri nequeat: sic uideri ñ ual&. ut
tam̃ eiꝰ p̃sentiam ipsa sua iudicia te¬
stent᷑. Sic se nobis intelligendũ p̃bet.
ut tam̃ ipsum nobis radiũ sui intel¬
lectꝰ obnubil&: & rursũ sic caligine
nos ignorantiȩ reprimit: ut tamen
m̃ti nr̃ȩ radiis suę claritatis int̾mi¬
c&: quatinꝰ & subleuata qͥppiã uide¬
at: & reuerberata contremiscat: et
quia eũ sicuti . ẽ. uidere non potest:
aliqͣndo uidendo cognoscat. Sed hȩc

Expanded text:
etsi quosdam peccantes deserit, eisdem taetsi quosdam peccantes deserit, eisdem tamen ipsis adest per judicium, quibus deesse cernitur per adjumentum. Sic itaque exteriora circumdat, ut interiora impleat; sic interiora implet ut exteriora circumdet; sic summa regit, ut ima non deserat; sic imis praesens est, ut a superioribus non recedat; sic latet in sua specie, ut tamen cognoscatur in operatione; sic cognoscitur in suo opere, ut tamen comprehendi non valeat a cognoscentis aestimatione; sic adest, ut videri nequeat; sic videri non valet, ut tamen ejus praesentiam ipsa sua judicia testentur; sic se nobis intelligendum praebet, ut tamen ipsum nobis radium sui intellectus obnubilet; et rursum sic caligine nos ignorantiae reprimit, ut tamen menti nostrae radiis suae claritatis intermicet: quatenus et sublevata quidpiam videat, et reverberata contremiscat; et quia eum, sicuti est, videre non potest, aliquatenus vivendo cognoscat. Sed haec
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ iudicat: Nubes latibulum eiꝰ
nec nr̃a considerat: & circa cardines
cȩli ꝑambulat. Sunt pleriq ita hebe¬
tes: ut formidare nesciant. nisi quod
corporalit̃ uident. Unde fit. ut dm̃ ñ
metuant: quẽ uidere ñ possunt. Here¬
tici aut̃ qͥa ẽẽ se sapientes arbitrant᷑.
uerba contra catholicos irrisionis ꝓfe
runt: atq ab eis illũ ñ timere suspi¬
cant᷑. quẽ uidere corporalit̃ nequeunT:
ut quasi ꝑ torporẽ sensus auctorẽ su¬
um existiment qͥa excelsior cęlo. ẽ: & su¬
ꝑ stellarũ uertices sublim atͦ. ex lon¬
ginquo uidere ñ posse. Et quia inter
nos & cȩlestẽ sedẽ partes aereȩ int̾suns.
quasi in nube latens ꝑ caliginẽ iudi¬
pendit: & dũ celi cardines ambiendo
constringit. interiora ñ uid&. S qͥs
de dõ ita uel desppiens suspicat᷑: Qui
nimirũ dũ sit semꝑ om̃p̃s. sic inten¬
dit om̃ib. ut adsit singulis sic ad est
singulis. ut simul om̃ib ñqͣm desit. Nã

Expanded text:
ginem judicat nubes, latibulum ejus nec nostra considerat, et circa cardines coeli perambulat? » Sunt plerique ita hebetes ut formidare nesciant, nisi quod corporaliter vident: unde fit ut Deum non metuant, quem videre non possunt. Haeretici autem quia esse se sapientes arbitrantur, verba contra carunt, atque ab eis illum non timeri suspicantur, quem videre corporaliter nequeunt ut quasi per torporem sensus auctorem suum existiment, quia coelo excelsior est, et super stellarum vertices sublimatur, ex longinquo videre non posse; et quia inter nos et coelestem sedem partes aereae intersunt, quasi in nube latens per caliginem judipendat; et dum coeli cardines ambiendo constringit, interiora non videat. Sed quis de Deo ista vel desipiens suspicetur, qui nimirum cum sit semper Omnipotens, sic intendit omnibus, ut adsit singulis; sic adest singulis, ut simul omnibus nunquam desit? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nobis dñs qui & utiq ds̃ . ẽ. qui
bono ñ indig& seruientis: s bonita¬
tẽ confert qͣm recipit: ut oblata bo¬
nitas ñ ipsi. s prius accipientib. &
post reddentib ꝓsit. Nã & in iudi¬
ciũ dñs ueniens dicit. Quam diu
fecistis uni ex istis fr̃ib meis mini¬
mis: mͥ fecistis. Mira hoc pietate lo¬

Expanded text:
e nobis Dominus, quia et utique Deus est, qui bono non indiget servientis, sed bonitatem confert quam recipit, ut oblata bonitas non ipsi, sed prius accipientibus et post reddentibus prosit. Nam etsi in judicium Dominus veniens dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis
Abbreviated transcription (Latin):
deficiunt: sepe iam nota replicant. ne
tacendo uicti uideant᷑. Vnde beati¬
iob elyphat sermonib p̃ssus: ea dicit.
quȩ nullus ignorat. Ait enĩ. Nũqͥd
& enĩ dĩ scientia nr̃a ignorantia est.
Ex dĩ nãq participatione sapimꝰ. non
comparatione. Quid gͦ mirũ cũ illud
quasi ꝑ doctrinã dr̃: qͦd sciri potuit
etiã si taceret᷑: Qui adhuc dĩ poten¬
tiã. quasi defendendo subiungit. Qd¬

Expanded text:
deficiunt, etiam nota replicant, ne tacendo victi videantur; unde Eliphaz beati Job sermonibus pressus, ea dicit quae nullus ignorat; ait enim: « Nunquid  enim Dei, scientia nostra ignorantia est. Ex Dei namque participatione sapimus, non comparatione. Quid ergo mirum cum illud quasi per doctrinam dicitur, quod sciri potuit etiamsi taceretur? Qui adhuc Dei potentiam quasi defendendo subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
uidebo dm̃ saluatorẽ meũ: quẽ uisu¬
rus sum ego ipse. & oculi mei conspe¬
cturi sunt: & ñ alius. Reposita est hȩc
spes mea. in sinu meo. Quare gͦ nc̃
dicitis. ꝑsequam᷑ eũ. & radicẽ uerbi in¬
ueniamus contra eum: Fugite ergo
a facie gladii: qͣm ultor iniquitatũ
gladius. ẽ: & scitote esse iudicium:¬

Expanded text:
em visurus sum ego ipse et oculi mei conspecturi sunt et non alius reposita est haec spes mea in sinu meo quare ergo nunc dicitis persequamur eum et radicem verbi inveniamus contra eum fugite ergo a facie gladii quoniam ultor iniquitatum gladius est et scitote esse iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eũ quasi rex interitꝰ. Habitent
in tabernaculo illius socii eiꝰ qui ñ ẽ.
asꝑgatur in tabernaculo eius sulphur.
Deorsũ radices eius siecent᷑: sursũ autẽ
atcerat᷑ messis ciꝰ. Memoria illiꝰ pereat
de tra. & ñ celebret᷑ nom̃ eiꝰ in plateis.
Expell& eum de luce in tenebras & de
orbe transfer& eũ. N onerit sem̃ eiꝰ.
neq ꝓgenies in populo suo: nec ullae
reliquiȩ in regionib eiꝰ. In dieb eius
stupebunt nouissum: & primos inua¬
d& horror. Hȩc sunt gͦ tabernacula
iniqui: & iste locus eiꝰ qui ignorat dm̃.
Respondens aut̃ iob dixit. Usq qͦ affli¬
gitis animã meam: & atteritis me ser¬
monib: En decies confunditis me:
& ñ erubescitis opprum̃tes me. Nẽpe
& si ignoraui: mecũ erit ignorantia
mea. At uos contra me erigimini: & ar¬
guitis me obꝓbriis meis. Saltẽ nc̃ intel¬
ligite: quia ds̃ ñ ęquo iudicio afflixe¬
rit me: & flagellis siuis me cinxerit.

Expanded text:
super eum quasi rex interitus habitent super eum quasi rex interitus habitent in tabernaculo illius socii eius qui non est aspergatur in tabernaculo eius sulphur deorsum radices eius siccentur sursum autem adteratur messis eius memoria illius pereat de terra et non celebretur nomen eius in plateis expellet eum de luce in tenebras et de orbe transferet eum non erit semen eius neque progenies in populo suo nec ullae reliquiae in regionibus eius in die eius stupebunt novissimi et primos invadet horror haec sunt ergo tabernacula iniqui et iste locus eius qui ignorat Deum respondens autem Iob dixit usquequo adfligitis animam meam et adteritis me sermonibus en decies confunditis me et non erubescitetsi ignoravi, mecum erit ignorantia mea. At vos contra me erigimini, et arguitis me opprobriis meis. Saltem nunc intelligite, quia Deus non aequo judicio afflixerit me, et flagellis suis me cinxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
espondens autem
baldach suhytes
dixit. Usq ad qͤm
finẽ uerba iactabi¬
tis: Intelligite priꝰ:
& sic loqͥm᷑. Quare
reputati sumꝰ ut
ium̃ta. & sorduimꝰ corã te: qui perdis
animã tuã in furore tuo: Numquid
ꝓpt̃ te delinquet᷑ terra: & transferent᷑
rupes de loco suo: Nonne lux impu
extinguetur: nec splendebit flãma ig¬
nis eius: Lux obtenebresc& in taberna¬
culo illius: & lucerna que suꝑ eũ. ẽ ex¬
tinguetur. Artabunt᷑ gressus uirtutis
illius: & p̃cipitabit eũ consiliũ suũ: im¬
misit enĩ in rete pedes suos: & in ma¬
culis eiꝰ ambulat. Tenebitur planta illiꝰ
laqueo: & exardesc& contra eum sitis.
Abscondita. ẽ in tr̃a pedica eiꝰ & decipu¬
la illiꝰ suꝑ semitã. Undiq t̾rebt̃ eum
formidines: & inuoluent pedes eius.¬
Attenuet᷑ fame robur eius & inedia in¬
uadat costas illius. Deuoret pulchri¬
tudinẽ cutis eiꝰ: consumat brachia il¬
lius primogenita mors: auellat᷑ de
tabernaculo suo fiducia eiꝰ: & calcet

Expanded text:
respondens autem Baldad Suites dixit usque ad quem finem verba iactabitis intellegite prius et sic loquamur quare reputati sumus ut iumenta et sorduimus coram vobis qui perdis animam tuam in furore tuo numquid propter te derelinquetur terra et transferentur rupes de loco suo nonne lux impii extinguetur nec splendebit flamma ignis eius lux obtenebrescet in tabernaculo illius et lucerna quae super eum est extinguetur artabuntur gressus virtutis eius et praecipitabit eum consilium suum inmisit enim in rete pedes suos et in maculis eius ambulat tenebitur planta illius laqueo et exardescet contra eum sitis abscondita est in terra pedica eius et decipula illius super semitam undique terrebunt eum formidines et inAttenuetur fame robur ejus, et inedia invadat costas illius. Devoret pulchritudinem cutis ejus, consumat brachia illius primogenita mors avellatur de tabernaculo suo fiducia eius et calcet
Abbreviated transcription (Latin):
nouerant obliti sunt mei. Inquilini
domus meȩ. & ancillȩ meȩ sicut alie-¬
nũ habuert̃ me: & quasi ꝑegrinus fui
ciebant me: & cũ ab eis recessissẽ. detra¬
hebant mͥ. Abominati me sunt qͦndã¬

Expanded text:
noverant, obliti sunt mei. Inquilini domus meae, et ancillae meae, sicut alienum habuerunt me, et quasi peregrinus fui ciebant me, et cum ab eis recessissem, detrahebant mihi. Abominati me sunt quonda