comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicit. Iniurga ꝑcutient maxil¬
lam uidicis israhel S qui tunc
cesus ẽ colaphis uideoꝵ. ceditur
non ut eoꝵ ille scelera non uideat.
sedut ase ipsi sic̃ quondã moysi fe¬
cerunt. faciẽ eius abscondant. Si
enĩ crederent moysi: crederent
forsitan et dño. Quod uelam̃tum
usq hodie manet suꝑ cor eoꝵ: ñ
reuelatum. Nobis autem ui xp̃m
credentib ablatum ẽ. Neq enĩ fru¬
stra eo moriente uelum templi
scissum ẽ mediũ. & interrogaue¬
runt eum dicentes ꝓpħiza. Quis
ẽ qui te ꝑcussit Et alia multa
blasphemantes dicebant ineum.
Nȩc q̃s̃ in contumeliam. faciebant
eius. qui se apopulis ꝓpħ̃am uolu¬
erint haberi: S ipso dispensante
qui patitur. omnia fuint ꝓnobis.
ut sicut petrus hortatur xp̃o incar¬
ne passo nos eadẽ cogitacione ar¬
memur.Et heretici autem uel ui¬
dei usq hodie qui iħm dm̃ negãt.
et mali catholici qui eum reꝓbis ac¬
tibus ex acerbantes. uideri abillo su¬
as cogitõnes & opera tenebrarũ non

Expanded text:
e ait: In virga percutient maxillam judicis Israel . Sed qui tunc caesus est colaphis Judaeorum, caeditur non ut eorum ille scelera non videat, sed ut a seipso, sicut quondam Moysi fecerunt, faciem ejus abscondat. Si enim crederent Moysi, crederent forsitan et Domino. Quod velamentum usque hodie manet super cor eorum non revelatum, nobis autem in Christum credentibus ablatum est. Neque enim frustra eo moriente, velum templi scissum est medium Et interrogaverunt eum dicentes: Prophetiza quis est qui te percussit. Et alia multa blasphemantes, dicebant in eum. Haec quasi in contumeliam faciebant ejus, qui se a populis prophetam voluerit haberi: sed ipso dispensante qui patitur, omnia pro nobis fiunt, ut sicut Petrus hortatur Christo in carne passo, nos eadem cogitatione armemur. Et haeretici autem, vel Judaei usque hodie qui Jesum Deum negant, et mali catholici, qui, eum reprobis actibus exacerbantes, videri ab illo suas cogitationes et opera tenebrarum non
Abbreviated transcription (Latin):
lam. id÷ spiritalẽ legis intelligen¬
tiam ꝑdidit. sinistrã tantũ hoc
ẽ uilitate litterȩ contentus. Quȩ
uidelicet auris pet̾ gladio deci¬
ditur: ñ qͦd ille sensum intelli¬
gendi audientib dollat. sed di¬
uino ablatũ udicio negligen¬
tib pandat. Uerum eadẽ dextra
auris in his qͥ exeodẽ ppło credẽ
maluerunt. diuinȩ dignatione
pietatis pristino restituta ẽ offi¬
cio Alit. auris ꝓ dño amputata:
et adño sanata. significat auditũ
ablata uetustate renouatum: ut
sit innouitate sp̃c: et ñ inuetusta¬
te litterȩ. Quod cui p̃stitum fu̾it
axp̃o: prestabitur et regnare cũ
xp̃o. Unde ẽt bene malchus quo
nomine seruus uocabatur. rec
siue regnaturus int̾pretat᷑. Qd
autẽ seruus inuentus ẽ. & hoc
ꝑtinet adillam uetustatẽ. quȩ in

Expanded text:
lam, id est, spiritalem legis intelligenlam, id est, spiritalem legis intelligentiam perdidit, sinistra tantum, hoc est, utilitate litterae contentus. Quae videlicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextera auris in iis qui ex eodem populo credere maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter: auris pro Domino amputata, et a Domino sanata, significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Quod cui praestitum fuerit a Christo, praestabitur et regnare cum Christo. Unde bene et Malchus, quo nomine servus ille vocabatur, rex sive regnaturus interpretatur. Quod autem servus inventus est, et hoc pertinet ad
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt etiam simul dici: qͣ
simul fieri potuerunt. Non enĩ
diceret. respondens autẽ iħs. nisi
Nam defacto petri qͥd uidicau̾it.
matheus solus dic̃ Ubi etiã ñ
dixit matheus. respondit iħs petͦ.
conũte gladium tuũ. sed dixit dẽ
ait illi iħs. conuerte gladiũ tuũ.
qͦd post factum apparet dixisse
dmĩn Et cum detigisset auriculã
eius sanauit eum: Noͣnquã pie¬
tatis suȩ dñs obliuiscitur. qͥ etiã
hostes suos non patitur uulnerari:
Iui iusto mortem inferunt: ille ꝑ¬
secutoꝵ uulnera sanat. mysticę
docens et ipsos sic̃ uertantur pos¬
se sanari. quȩ insuȩ mortis con¬
sensione uulnerati. Iurta allego¬
riam seruus iste populus ẽ iuidoꝵ
pͥncipib sacerdotum indebito
mancipatus obsequioͥ ado ut il¬
loꝵ suasu barraban dimitti: ih̃m
uͦ quẽ paulo ante osanna concin¬
nentes filium dauid regemq cla-¬
mabant. peterent crucifigiꝰ qui
in dñi passione dextram auricu¬

Expanded text:
potuerunt etiam simul dici quae potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt. Non enim diceret: Respondens autem Jesus, nisnam de facto Petri quid iudicauerit, Mattheus solus dicit. ubi etiam non dixit Mattheus \'respondit Iesus Petro: conuerte gladium tuum\', sed dixit: tunc ait illi Iesus: conuerte gladium tuum, quod post faEt cum tetigisset auriculam ejus, sanavit eum. Nunquam pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ille persecutorum vulnera sanat: mystice docens et ipsos si convertantur posse sanari, qui in suae sunt mortis consensione vulnerati. Juxta allegoriam servus iste populus est Judaeorum, principibus sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut illorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero quem paulo ante hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auricu
Abbreviated transcription (Latin):
trus hoc fecit. ut iohannes euuiange¬
lista docet:÷ eodem nimirũ mentis
ardore. qͦ cęt̾a fecerat. Sciebat enĩ
qͦmͦ finees puniendo sacrilegos.
mercedem uisticiȩ & sacerdotii ꝑ¬
respondens autem iħs ait illis. si¬
nite usq huc. ñ ita sentiendũ est.
qͣsi placuerit ei. usq huc factum.
s amplius fieri noluerit. cum inũ̾¬
bis que matħs posuit dixisse do¬
minum. conũte gladium tuum in
locum suum. Om̃s enim qͥ accepe¬
rint gladium. gladio peribunt.
intelligatur pocius. totũ factum
quo usus ẽ gladio petrus dñs di¬
spͥicuisse. Ilud enĩ uerius ẽ qͦd cũ
eum interrogassent dicentes. dñe si
ꝑcutimus ingladio: tunc respondit.
Sinite usq huc. Idest non moue
at uos. quod futurũ ẽ. ꝑmittendi
sunt huc usq ꝓgredi hoc ẽ. ut
me apprehendant et impleant᷑
quȩ deme scripta sunt. S inter
moras uerboꝵ inderrogantiũ
dñm. & illius respondentis. petrꝰ
defensionis auiditate maiore ꝓ
dño commotione ꝑcussit: S non

Expanded text:
trus hoc fecit, ut Joannes evangelista declarat , eodem nimirum mentis ardore, quo caetera fecerat. Sciebat enim quo modo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii pRespondens autem Jesus, ait: Sinite usque huc. Non ita sentiendum est, quasi placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noluerit, in verbis quae Matthaeus ponit dixisse Dominum: Converte gladium tuum in locum suum; omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt ; intelligebatur potius totum factum, quo usus est gladio Petrus Domino displicuisse. Illud enim verius est, quod cum eum interrogassent dicentes: Domine, si percutimus in gladio? tunc respondit: Sinite usque huc, id est, non vos moveat quod futurum est, permittendi sunt hucusque progredi, hoc est, ut me apprehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. Sed inter moras verborum interrogantium Dominum et illius respondentis, Petrus, defensionis aviditate, majore pro Domino commotione percussit. Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
affec̾tu corripiat ꝓditorẽ. Iuda õ¬
sculo filium hominis tradis: hoc:
amoris pignore uulnus infligis.⁊
caritatis officio sanguinẽ fundis.
& pacis instrumento mortẽ irrogaᷤ:
seruus dñm. discipłs ꝓdis magis¬
trum. electus. auctorẽ. Uidentes aut̃¬

Expanded text:
affectu corripiat proditorem, Juda, oaffectu corripiat proditorem, Juda, osculo Filium hominis tradis? hoc est, amoris pignore vulnus infligis, et charitatis officio sanguinem fundis, et pacis instrumento mortem irrogas, servus dominum, discipulus prodis magistrum, electus auctorem? » Et it
Abbreviated transcription (Latin):
orauerit: qͦs et ipsos sedulo mo¬
net. sed orõnum suarum uigilando
& crando existere participes. Ad¬
huc eo loquente. ecce turba. et qͥ
uocabat᷑ uidas unus de duodecĩ
ante. cedebat eos. & apꝓpinqͣuit
iħu. ut oscularetur eum. Quare o¬
sculetur: alii euuangłiste mani¬
festant. hoc ẽ. ut hoc indicio di¬
noscere possint. ipsum ẽẽ quem
traderet. Suscipit autẽ dñs osculum
traditoris. ñ qͦ simulare nos doceat.
s ne ꝓdicionẽ fugere uident᷑ si¬
mul & illud dauiticũ complens.
cum his qui oderunt pacẽ erã pa¬
cificus. Iħs autẽ dixit ei. luda. os¬
culo tͣdis filium hominis: filium
inquit hominis tͣdis. quia caro ñ
duunitas comp̃henditur. Illud ta¬
men plus confiitat ingratum. qͦd
eum tradidit. qui cum eẽt dĩ filiꝰ
ꝓpt̃ nos tam̃ filius hominis ẽẽ uo¬
luit. & qͣsi dicat. ꝓpter suscepi ingra¬
te. qͦd tradis. Interrogatiue sane ꝓ¬
nunciandum puto. qͣsi amantis

Expanded text:
oraverit, quos et ipsos sedulo mooraverit, quos et ipsos sedulo monet, orationum suarum vigilando et orando existere participes. Adhuc eo loquente, ecce turba, et qui vocabatur Judas unus de duodecim, antecedebat eos, et appropinquavit Jesu, ut oscularetur eum. Quare osculetur alii evangelistae manifestant, hoc est, ut hoc indicio dignoscere possint ipsum esse quem traderet. Suscipit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Jesus autem dixit ei: Juda, osculo Filium hominis tradis. inquit, hominis tradis, quia caro, non divinitas, comprehenditur. Illud tamen plus confutat ingratum, quod eum tradiderit, qui cum esset Dei Filius, propter nos tamen filius hominis esse voluit, et quasi dicat: Propter te suscepi, ingrate, quod tradis. Interrogative sane pronuntiandum puto, quasi amantis
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ sudor eius. sic̃ guttȩ san¬
guinis decurrentis interrã: He¬
mo sudorem hc̃ infirmitati de¬
putet quia & contra naturam
ẽ sudare sanguinem: neq adhe¬
phantasma mentientẽ ꝓficit per
sudorem sanguinis adcorporis
ueritatem: sed pocius intelligat.
ꝑirrigatã sacratamq eius sangͥ¬
ne terrã: non sibi qui nouerat.s
nobis aꝑte declaratum. qͦd effec¬
tum iam suȩ precis obtineret
rena adhuc fragilitas arguebat:
suo sanguine purgaret & quicqͥd
illa scandali deeiꝰ morte ꝑtulisset:
hoc ipse totũ moriendo deleret: im¬
mo uniuersam late terrarũ orbẽ
peccatis mortuum. sua morte inno¬
xia celestem resuscitaret adiutam.
Et cum resurrexisset aboratione. &
uenisset addiscipulos suos: inueñ
coͣs dormientes p̃tristicia: Et ait illis.
Quid dormitis: Surgite orate ne in¬
tirtis intemptacionẽ. id÷ ne inuos
calix meȩ passionis incumbat. ̾
aliqͥd demonstrat: quia et ꝓillis

Expanded text:
factus est sudor ejus sicut guttae sanfactus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram. Nemo sudorem hunc infirmitati deputet, quia et contra naturam est sudare sanguinem. Neque ad haephantasma mentientem proficit, per sudorem sanguinis ad corporis veritatem. Sed potius intelligat per irrigatam sacratamque ejus sanguine terram, non sibi qui noverat, sed nobis aperte declaratum, quod effectum jam suae precis obtineret, rena adhuc fragilitas arguebat, suo sanguine purgaret; et quidquid illa scandali de ejus morte pertulisset, hoc ipse totum moriendo deleret, imo universum late terrarum orbem peccatis mortuum sua morte innoxia, coelestem resuscitaret ad vitam. Et cum surrexisset ab oratione, et venisset ad discipulos suos, invenit illos dormientQuid dormitis? Surgite, et orate, ne intretis in tentationem. Id est, ne in vos calix meae passionis incumbat. Ubi liquido demonstrat, quia et pro illis
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ humanitate minoratus. ex
qua et morti subiacuit: At postqͣ
mortẽ resurgendo calcauit huma¬
nitatem etiam suã maiestatibus
archangłorum suꝑposuit. Certe
si qͥd sibi heresis ex hoc blanditur.
ut infirmum affirmet. cui opus
fuerit angłi confortantis auxilio.
meminerit creatorẽ angłoꝵ crea¬
turȩ suȩ ñeguisse p̃sidio. quippe
qui si uellet᷑ .xͦiͣ milia legionum
decelis angłoꝵ deduceret. tunc
deinde necessario eo mͦ eum con¬
fortatum. quo et tristẽ esse: Nam
fortatus. et nobis. Et factus inago¬
nia: ꝓlixius orabat. Quid ꝓse u
le cum agonia peteret qui int̾ris
positus. celestia cum potestate tri¬
buebat. S appropinquante mor¬
te. nĩe mentis uise certamen exp̃s¬
sit: qui iuim quandã terroris ac
formidinis patimur: cũ ꝑsolutio¬
nem carnis ȩterno udicio ꝓpin¬
quamus: Neq enim tunc cuiusli¬
bet anma inmerito terret᷑ qͣndo
post pusillum hoc inuenit qͦd in
ȩternum mutare non possit: Et

Expanded text:
tum est, humanitate minoratus , ex tum est, humanitate minoratus , ex qua et morti subjacuit. At postquam mortem resurgendo calcavit, humanitatem suam etiam majestatibus archangelorum superposuit. Certe si quid sibi haeresis ex hoc blanditur, ut infirmum affirmet cui opus fuerit angeli confortantis auxilio, meminerit Creatorem angelorum creaturae suae non eguisse praesidio. Quippe qui, si vellet, duodecim millia legionum de coelis angelorum deduceret. Tum deinde necessario eo modo eum confortatum, quo et tristem esse. Nam fortatus et nobis. Et factus in agonia, prolixius orabat. Quid pro se ille cum agonia peteret, qui in terris positus coelestia cum potestate tribuebat? Sed, appropinquante morte, nostrae mentis in se certamen expressit, qui vim quamdam terroris ac formidinis patimur, cum per solutionem carnis aeterno judicio propinquamus. Neque enim tunc cujuslibet anima immerito terretur, quando post pusillum hoc invenit, quod in aeternum mutare non possit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ri potest. ut sine interitu uideoꝵ cre¬
dat gentiũ multitudo. passionẽ re¬
cuso. Sin autẽ excecandi sunt. ut
om̃s gentes. uideant. ñ mea pat̃ uo¬
luntas s tua fiat. Alit̃ apppinquãs paᷤᷤ¬
sioni saluator. infirmantiũ inse
uocem assumpsit. dicens Pat si
iuis. transfer calicem istum ame
Forumq timorẽ ut abstraheret su¬
scepit. & rursꝰ ꝑobedientiã fortitudinẽ m̃¬
tis ostendens ait ueruntamen non
mea uoluntas s tua fiat. ut cũ hoc
imminet. qͦd fieri nolumus. sic per
infirmitatem petamꝰ ut ñ fiat.
qͣtinus ꝑfortitudinem parati simꝰ.
ut uoluntas conditoris nr̃i etiam
contͣ nr̃am uoluntatẽ fiat.
Apparuit autẽ illi angłs de cȩlo cõ¬
fortans eum: Alibi legimꝰ qͥa angłi
accesserunt. et ministrabant ei:In
documento gͦ utriusq nature. ⁊ ei
angłi ministrasse. et eũ angłs con¬
fortasse describitur qm̃ qͥ d̃s ante
angłos fuit: S tam̃ abangłis ut scͥp¬

Expanded text:
ri potest ut sine interitu Judaeorum creri potest ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso; sin autem illi excaecandi sunt ut omnes gentes videant, non mea, Pater, voluntas sed tua fiat. Aliter appropinquans passioni Salvator infirmantium in se vocem assumpsit dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me: eorumque timorem ut abstraheret suscepit. Et rursus per obedientiam, fortitudinem mentis ostendens, ait: Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus, ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas Conditoris nostri etiam contra nostram voluntatem fiat. Apparuit autem illi angelus de coelo, confortans eum. Alibi legimus quia angeli accesserunt, et ministrabant ei. In documento ergo utriusque naturae, et ei angeli ministrasse, et eum angelus confortasse describitur, quoniam qui Deus ante angelos fuit, sed tamen ab angelis, ut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
rent lapidẽ. id⁊ usq ad ipsũ ꝑdu¬
cerent intentionem legis. quȩ scͥp¬
ta erat in lapidẽ. Usq adillũ enĩ
potest ꝑuenire ille lapis. qm̃ fi¬
nis legis xp̃c ẽ adiusticiã om̃i cre¬
denti. Pat̃ si uis tranfer calicem
istum ame. Ueruntamen ñ mea
uoluntas s tua fiat Transferri ase
ealicem postulat: ñ qͥdẽ timore
patiendi. sed miscłia prioris ppłi:
ne abillo bibat calicem ꝓpinatũ.
Unde et signanter ñ dixit. trañfer
ame ealicem: sed calicẽ istũ. hoc ẽ
populi uideoꝵ. Qui excusationem
ignorantiȩ habere ñ potest. sime oc¬
ciderit. habens legem et ꝓpħas. qui
me cottidie uaticinantur. E tam̃
reuertens insemet ipsum qͦd ex homi¬
nis ꝑsona trepidant̃ rennuerat. ex
dĩ filii potestate confirmat. Uerũ¬
tamen ñmea uoluntas s tua fiat.
Non inquit hoc fiat. qͦd humano af¬
fectu loquor: s ꝓpter qͦd adterras tua
uoluntate descendi. Si gͦ inquit fie¬

Expanded text:
rent lapidem, id est, usque ad ipsum perdurent lapidem, id est, usque ad ipsum perducerent in tentationem legis, quae scripta erat in lapide. Usque ad illum enim potest pervenire ille lapis, quoniam finis legis est Christus ad justitiam omni credenti. Pater, si vis, transfer calicem istum a me. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Transferri a se calicem postulat, non quidem timore patiendi, sed misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et signanter non dixit Transfer a me calicem, sed, calicem istum, hoc est populi Judaeorum, qui excusationem ignorantiae habere non potest si me occiderit, habens legem et prophetas, qui me quotidie vaticinantur. Et tamen revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter tenuerat, ex Dei filii potestate confirmat. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Non inquit hoc fiat, qfectu loquor, sed id propter quod ad terras tua voluntate descendi. Si ergo, inquit, fie
Abbreviated transcription (Latin):
intretis intemptacionẽ. Impossibi¬
le ẽ. humanã animã ñ temptari.
unde et moratione dñica dicimꝰ.
ne nos inducas uitẽptacionẽ. non
temptationem penitus refutantes.
sed iures sustinendi intemptatio¬
nib dep̃cantes. Ergo ñ inp̃sentiaꝵ¬
intretis intemptationẽ. hoc ẽ. ne
temptatio uos suꝑet ultima et intͣ
suos casus teneat: ũbi gr̃a. Martyr
qͥ ꝓconfessione dñi sanguinẽ fun¬
dit. temptatus qͥdẽ. sed temptatioĩs
retib ñligatus. Qͥ autẽ negat. in
plagas temptationis incurrit. &
ipse auulsus ẽ abeis. qͣntũ iactus
ẽ lapidis. et positis genib orabat
dicens Dato apłis p̃cepto orandi.
et ipse auulsus abeis. solus orat ꝓ
nib significans tantũ orationem
suã qͣntũ et passionẽ anr̃a distare.
Epositis genib orat: ut humilita¬
dem m̃tis habitu carnis ostendat.
Auulsus ẽ autẽ abeis. quantũ est¬
iactus lapidis. tamqͣm hoc typice¬
eos ammonuerit. ut ineũ dirige¬

Expanded text:
intretis in tentationem. Impossibiintretis in tentationem. Impossibile est humanam animam non tentari. Unde et in Oratione Dominica dicimus; Ne nos inducas in tentationem : non tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus depintretis in tentationem, » hoc est, ne tentatio vos superet ultima et intra suos casus teneat. Verbi gratia, martyr, qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibtentationis incurrit. Et ipse avulsus est ab eis, quantum jactus est lapidis. Et positis genibus, orabat dicens. Dato apostolis praecepto orandi, et ipse avulsus ab eis solus orat pro nificans tantum orationem suam, quantum et passionem a nostra distare, et positis genibus orat, ut humilitatem mentis habitu carnis ostendat. Avulsus est autem ab eis quantum jactus est lapidis, tanquam hoc eos typice admonuerit, ut in eum dirige
Abbreviated transcription (Latin):
te passi saluatoris. unus qͥ et apł̃is
audaciam ꝓ dño certandi ⁊ euul¬
sa ictu eius auricula dño etiam
morituro pietatẽ uirtutẽq docet
inesse medicandi: alter qͥ nequaꝗͣ
uagina exemptus. ostendet eos nec
totũ qͦd potuere ꝓeuis defensioẽ
face ꝑmissos Et egressꝰ ibat scd̃m
consuetudinẽ inmontẽ oliuarum.
Secuti s̃ autem illũ et discipłi: Tra¬
dendus adiscipło dñs consuetise¬
cessus locũ quo facillimȩ repꝑiri
possit. adiit Ubi sunt gͦ. qͥ eum
mortẽ timuisse inuitũq contendĩ
ẽẽ crucifirum: & pulchre sui corꝑ¬
is & sanguinis mysteriis imbutos
inmontẽ oliuarum discipulos edu¬
cit ut om̃s inmorte sua baptitatiᷤ
cum psalmista Signatũ ẽ suꝑ nos
lum̃ uultus tui dñe: dedisti lȩticiã
incorde meo. Et deqͥb aꝑte subun¬
gitur. Atempore fium̃ti. uini Ioles
sui multiplicati sunt. Et cũ ꝑue¬
nisset adlocũ dixit illis. Orate. ne

Expanded text:
te passi Salvatoris. Unus qui et apostolis te passi Salvatoris. Unus qui et apostolis audaciam pro Domino certandi, et evulsa ictu ejus auricula, Domino etiam morituro pietatem virtutemque doceret inesse medicandi. Aliter qui nequaquam vagina exemptus ostenderet eos nec totum quod potuere pro ejus defensione facere permissos. Et egressus, ibat secundum consuetudinem in montem Olivarum. Secuti sunt autem illum et discipuli. Tradendus a discipulo Dominus, consueti secessus locum quo facillime reperiri possit, adit. Ubi sunt ergo qui eum mortem timuisse, invitumque contendunt esse crucifixum? Et pulchre sui corporis et sanguinis mysteriis imbutos in montem Olivarum discipulos educit, ut omnes in morte sua baptizatos cum Psalmista: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine, dedisti laetitiam in corde meo . Et de quibus ante subjungitur: A tempore frumenti vini et olei sui, multiplicati sunt . Et cum pervenisset ad locum, dixit illis: Orate ne
Abbreviated transcription (Latin):
neficia saluatoris uirtus etiã per-¬
cussores suos ne irã ꝑcussi sustiñe
s fidem resurgentis susciꝑe mal¬
lent. ammoneret: Dico enim uob̃.
qm̃ adhuc hoc qͦd scriptum ẽ opor¬
det impleri inme et cum iniqͥs de¬
putatus ẽ. Et enĩ ea quȩ sunt de me
finem habent. Ecce quare discipli
sacculum perã et gladium tollere
monentur. uidelicet qͥa dñs cũ in¬
iustis erat deputandus:. Quod pas¬
sionẽ eius describens. inter cȩtera
ponit ysaias. uellatrones utiq
inquorum medio crucifigendus.
uel inferos adqͦs ꝑmortẽ erat des¬
censurus insinuans: Etc̃ enĩ de¬
putatus ẽ cũ iniquis. cũ descendit
adinferos. et qͦs suos ibi repperit
reuocauit adsuꝑos. uxta qͦd eidẽ
alius ꝓpha decantat. Tu qͦ insan¬
guine testam̃ti tui emisisti un¬
ctos tuos delacu. inqͦ ñẽ aqua: At
illi dixerunt. Dñe. ecce gladii duo
hic At ille dixit eis: Satis ẽ. Duo gla¬
dii sufficiunt adtestimoniũ spon¬

Expanded text:
neficia virtus Salvatoris, etiam perneficia virtus Salvatoris, etiam percussores suos, ne iram percussi sustinere, sed fidem resurgentis suscipere mallent, admoneret. Dico enim vobis quoniam adhuc hoc quod scriptum est oportet impleri in me: « Et cum injustis deputatus est. » Etenim ea quae sunt de me finem habent. Ecce quare discipuli sacculum, peram et gladium tollere monentur, videlicet quia Dominus cum injustis erat deputandus, quod passionem ejus describens inter caetera ponit Isaias , vel latrones utique, in quorum medio crucifigendus, vel inferos ad quos per mortem erat descensurus, insinuans. Et tunc enim deputatus est cum injustis, cum descendit ad inferos, et quos suos ibi reperit, revocavit ad superos. Juxta quod eidem alius propheta decantat: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . At illi dixerunt: Domine, ecce gladii duo hic. At ille dixit eis: Satis est. Duo gladii sufficiunt ad testimonium spon
Abbreviated transcription (Latin):
tionis immo stulticie ꝑuicacis in¬
curret. Magister itaq dñsq uir¬
tutũ. ut modũ discretionis insinu¬
et: missis adp̃dicandũ discipulis
ne qͥd inuia tollererent. p̃cipit. ui¬
delicet ordinãs. ut qͥ euuangłiũ
adnunciant. de euuangłio uiuãt.
mortis uͦ instante periculo. et tora
simul gente pastorem parit gre
toꝵ insania dempꝰ euuangłitandi
redeat tollere ꝑmittendo. Ubi qͦ
nob dat exemplum. uta ñ numqͣm
causa instante quedã de nr̃i p̃positi
rigore posse sine culpa intermitti.
ybi gr̃a. Cum ꝑhospitales porro re¬
giones it agimus. plura iuatici cau¬
sa qͣm domi habebamꝰ licere porta¬
ri. Gladiũ qͦ uel habitum sumere:
uel ñhabitum iubet emere: ut sciãt
legentes. ñ facultatẽ resistendi de ẽẽ
discipłis: s magistro amorẽ pociꝰ
inẽẽ patiendi: Ubi et sinulla esset
alia causa euaginandi gladii. suf¬
fit at illa ut amputata seruo au¬
ricula tactu dñi sanaretur. et be¬

Expanded text:
tionis, imo stultitiae pervicacis intionis, imo stultitiae pervicacis incurret. Magister itaque Dominusque virtutum ut modum discretionis insinuet, missis ad praedicandum discipulis, ne quid tollerent in via praecipit, videlicet, ordinans ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant. Mortis vero instante periculo, et tota simul gente, pastorem pariter grtorum insania, tempus evangelizandi redeat, tollere permittendo. Ubi nobis quoque dat exemplum justa nonnunquam causa instante, quaedam de nostri propositi rigore posse sine culpa intermitti. Verbi gratia, cum per inhospitales porro regiones iter agimus, plura viatici causa, quam domi habebamus, licere portare. Gladium quoque vel habitum sumere, vel non habitum jubet emere, ut sciant legentes non facultatem resistendi deesse discipulis, sed magistro amorem potius inesse patiendi. Ubi et si nulla esset alia causa evaginandi gladii, suffecerat illa, ut amputata servo auricula, tactu Domini sanaretur, et be
Abbreviated transcription (Latin):
At ili dicerunt. Hichil. Dic̃ gͦ eis. Sed
nc̃ qui habet sacculum: tollat. Similit̾
& perã. Et qͥ ñ habet: uendat tunicã¬
suã. et emat gladium. Quã iuste di¬
scretionẽ matrẽ cunctarũ nutricẽq
uirtutũ. patrũ sententia definiat:
exhoc dñi sermone ꝓbatur qͥ non
eadem uiuendi regula ꝑsecutionis.
qua pacis tempore discipłos infor¬
mat Sunt namq uirtutes. quȩ sẽꝑ
obnireq tenende sunt. et sunt quȩ
ꝓtẽpore locoq ꝓuida sunt discre¬
tione mutande. Quis et enĩ nesciat.
uiscera miscdie. benignitatẽ humi¬
litatẽ patientiã. modestiã. castita¬
tẽ. fidẽ. spẽ. caritatẽ. ethis similia
sine ulla tempoꝵ int̃carpedine fi¬
delib ẽẽ seruanda: At uͦ famẽ. si¬
tim. uigilias. nuditatẽ. lectionem.
psalmodiã. orationẽ laborẽ oꝑan¬
di. doctrinã. silentium. et cetera hu¬
ius modi. siqͥs semꝑ exsequenda
putauerit ñ mͦ se horum fructu pͥ¬
uabit. s et notã indiscrete obstina¬

Expanded text:
is: Sed nunc qui habet sacculum, tollat similiter et peram, et qui non habet, vendat tunicam et emat gladium. Quam juste discretionem matrem cunctarum nutricemque virtutum Patrum sententia definiat, et ex hoc Domini sermone probatur, qui non eadem vivendi regula persecutionis qua pacis tempore discipulos informat. Sunt namque virtutes quae semper obnixeque tenendae, sunt quae pro tempore locoque provida sunt discretione mutandae. Quis etenim nesciat viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, patientiam, modestiam, castitatem, fidem, spem, charitatem, et his similia, sine ulla temporum intercapedine fidelibus esse servanda? At vero famem, sitim, vigilias, nuditatem, lectionem, psalmodiam, orationem, laborem operandi, doctrinam, silentium, et caetera hujusmodi, si qui semper exsequenda putaverit, non modo se horum fructu privabit, sed et notam indiscretae obstina
Abbreviated transcription (Latin):
ullatemis ab eo posse defice. Uerũ qͥ
solus nouit qͥdsit inhomine: neqͣ
fidelium suo uł destatu incaute
confidat. uł de casu incautiꝰ dif¬
fidat qͣsi ds̃. modũ. tempus. & nu¬
merũ negationis eius p̃dicit. ⁊ qͣsi
misericors auxilium suȩ defensio¬
si uos sine sacculo. & pera. et calcia¬
m̃tis. numqͥd aliqͥd defuit uobis:

Expanded text:
ullatenus ab eo posse deficere. Verum qui ullatenus ab eo posse deficere. Verum qui solus novit quid sit in homine, ne qui fidelium suo vel de statu incaute confidat, vel de casu incautius diffidat, et quasi Deus modum, tempus, ac numerum negationis ejus praedicit, et quasi misericors auxilium suae defensiosi vos sine sacculo, et pera, et calceamentis,
Abbreviated transcription (Latin):
cognita ꝑtemptaciones sua infir¬
mitate. fortiores fieri discant. &
sic cum ꝓbati fuerint accipiant¬
& ipsi coronam uite qͣm reꝓmisit
ds̃ diligentib se. Et tu aliquando
conuersꝰ confirma frẽs tuos Sicut
ipse tuã inqͥt fidẽ ne sathana demp¬
tante deficiat. orando ꝓtexi: ita
& tu infirmiores qͦsq fĩs exemplo
tue penitentie ne deuenia forte
desperent. erigere. et confortare me¬
mento. Quod idẽ et post resurrec¬
tionem exhortatur cum ei tercio
sese amare ꝓfitenti. Pecebat enim
ut timorẽ dernȩ negationis. derne
confessionis amor elueret tercio
nichil ominus pascendas suas oueᷤ
comendat. Qui dixit ei. Dñe tecũ
paratus sũ et incarcerem & in mor¬
tem ire. At ille dixit. dico tͥ petre
ñ cantabit hodie gallus. donec t̃¬
ab neges nosse me. Quia dixerat
se dñs petͥ fide rogasse. conscuis
ille p̃sentis affectus. fideiq feruentis.
s futuri casus nescius. non credit se

Expanded text:
cognita per tentationes sua infircognita per tentationes sua infirmitate fortiores discant, et sic, cum probati fuerint, accipiant et ipsi coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos. Sicut ipse tuam inquit fidem, ne Satana tentante deficiat orando protexi, ita et tu infirmiores quosque fratres exemplo tuae poenitentiae, ne de venia forte desperent, erigere et confortare memento. Quod idem et post resurrectionem exhortatur, cum ei tertio sese amare profitenti decebat enim ut timorem ternae negationis, ternae confessionis amor elueret tertio nihilominus pascendas suas oves commendat. Qui dixit ei: Domine, tecum paratus sum et in carcerem, et in mortem ire. At ille dixit: Dico tibi, Petre, non cantabit hodie gallus, donec abneges nosse me. Quia dixerat se Dominus pro Petri fide rogasse, conscius ille praesentis affectus fideique ferventis, sed futuri casus nescius, non credit se
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ deficiat fides tua. Negłarent᷑
duodecĩ apłi suisue uirib tͥbuerẽt
qͦd soli pene int tot milia iudeorũ
dicerent᷑ un temptacionib ꝑmansis¬
se cum dño. ostendit et eos si noN
uiuantis se dñi essent opitulatio¬
ne ꝓtecti. eadem ꝓcella cũ cęt̾is po¬
tuisse conteri. Uerũ cum sathanasᷤ
expetit
eos temptare.
qͥtͥticum pur¬
gat.
uentilando con¬
cutere docet nullius fidem adia¬
bolo nͥ dõ ꝑmittente demptari: Sa¬
thane qͥppe adcribrandũ bonoᷤᷤ
expetere ẽ: ad afflictionem eoꝵ ma
liciȩ estib anhelare. Quo enĩ eoꝵ
temptacionem inuidens appetit
eo illoꝵ qͣsi ꝓbationem dep̃cans
petit. Cũ uͦ ꝓpetro rogans salua¬
tor ñ ut temptet᷑ s ut ñ deficiat
fides eius obsecrat: hoc ẽ ut post
lapsum negationis adstatũ pͥsti¬
num penitendo resurgat: insinu¬
at utile scĩs ẽẽ temptationũ fła¬
mis examinari: ut ut temptati
quia fortes fuerint appareãt. uel

Expanded text:
ut non deficiat fides tua. Ne gloriarentur ut non deficiat fides tua. Ne gloriarentur undecim apostoli, suisve viribus tribuerent quod soli pene inter tot millia Judaeorum dicerentur in tentationibus permansisse cum Domino, ostendit et eos, si non juvantis se Domini essent opitulatione protecti, eadem procella cum caeteris potuisse conteri. Verum cum Satanas expetit eos tentare, qui triticum purgat ventilando concutere, docet nullius fidem a diabolo nisi Deo permittente tentari. Satanae quippe ad cribrandum bonos expetere est, ad afflictionem eorum, malitiae aestibus anhelare. Quo enim eorum tentationem invidens appetit, eo illorum quasi probationem deprecans perit. Cum vero pro Petro rogans Salvator non ut non tentetur, sed ut non deficiat fides ejus obsecrat, hoc est, ut post lapsum negationis ad statum pristinum poenitendo resurgat, insinuat utile sanctis esse tentationum flammis examinari, ut vel tentari quia fortes fuerint appareant, vel
Abbreviated transcription (Latin):
am in regno meo. Mensa hȩc ꝓposi¬
ta omnib scĩs adfruendũ: cȩlestis ẽ
gła uitȩ. cibus potusq ille. de quo
alias loquitur: Beati qͥ esuriunt et
siciuint iusticiam. qm̃ ipsi saturabũ¬
tur: fruendo scilicet olim desid̾ato
& amato gaudio ueri et inconcussi
boni: Et sedeatis suꝑ thronos uidicã¬
tes. duodecim trib isrł hec ẽ illa
qͣm psalmus canit immutatio dex¬
trȩ excelsi. yt qui nunc humiles gar¬
dent ministrare conseruis. tũc suꝑ
dni mensam sublimes uitȩ ꝑpetuȩ
dapib alantur. qui hic uitempta¬
cionib iniustȩ iidicati cum dño
ꝑmanent: illic cum eo suꝑ tẽpta¬
tores suos iusti uidices ueniant.:⁊
qͣnto huic mundo magna humi¬
litate despec̾ti sunt: tanto tunc¬
aꝑcuis acceptis sedib maiore cul¬
mine potestatis excrescant: Ait
aut̃ dñs sẏmoni Symon ecce sa¬
thanas expetiuit uos. ut cribraret sic̃
triticum. ego autem rogaui ꝓte.

Expanded text:
am in regno. Mensa haec proposiam in regno. Mensa haec proposita omnibus sanctis ad fruendum, coelestis est gloria vitae. Cibus potusque ille de quo alias dicitur: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , quoniam ipsi saturabuntur. Fruendo, scilicet, olim desiderato et amato gaudio veri et inconcussi boni. Et sedeatis super thronos, judicantes duodecim tribus Israel. Haec est illa quam psalmus canit immutatio dextrae Excelsi , ut qui nunc humiles gaudent ministrare conservis, tunc super Domini mensam sublimes vitae perpetuae dapibus alantur; qui hic in tentationibus injuste judicati cum Domino permanent, illic cum eo super tentatores suos justi judices veniant, et quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc acceptis sedibus majore culmine potestatis excrescant. Ait autem Dominus: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum. Ego autem rogavi pro te,
Abbreviated transcription (Latin):
tarũq ut ita dixerim. ẽ columpna
urtutum: que cũ bene recta ⁊ fir¬
ma consistit nichil ẽ certius. nicħ
tucius bonis morib. Quodsi aliqͦ
deiciat᷑ inpulsa turbine: ñ sola la¬
bitur: Omĩa enĩ ꝓrsus anini. bo¬
na simul corruunt. Sic̃ ergo pater
disposuit filio regnum. quẽ factũ
obedientem usq admortẽ. mortẽ
autem crucis. ex altauit. & donauit
illi nom̃. qͦdẽ supra omne nom̃: sic
& filius idem ꝑmanentes secũ intẽp¬
tacionib ȩc̃num ducet ad regnũ:
Si enĩ conplactati facti sumꝰ simi¬
litudini mortis eius. simul et resur¬
rectionis erimꝰ. a cuius sublimita¬
te ꝓmissi: uidas infelix excipitur. Nã
& ante qͣm hec dñs diceret. exisse cre
tationum eius uiuit auctores. Exci¬
piuntur et illi: qͥ auditis incompre¬
hensibilis sacramenti uerbis abierũt
retro. & iam non cum illo ambulabãt.
Non enim recedentes a dño nͥ quotqͦt
penitendo redierunt. potuere salua¬
ri. Ut edatis et bibatis suꝑ mensã me¬

Expanded text:
ita dixerim est columna virtutum. Quae cum bene recta et firma consistit, nihil est certius, nihil tutius bonis moribus. Quod si aliquo dejiciatur impulsa turbine, non sola labitur; omnia enim prorsus animi bona simul corruunt. Sicut ergo Pater disposuit filio regnum, quem factum obedientem usque ad mortem, mortem autem crucis, exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen , sic et filius idem permanentes secum in tentationibus aeternum ducet ad regnum. Si enim complantati facti sumus, similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . A cujus sublimitate promissi Judas infelix excipitur. Nam et antequam haec Dominus diceret, exisse credtationum ejus juvit auctores. Excipiuntur et illi qui, auditis incomprehensibilis sacramenti verbis, abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Non enim recedentes a Domino, nisi quotquot poenitendo redierunt, potuere salvari. Ut edatis et bibatis super mensam me
Abbreviated transcription (Latin):
ter qͥdem intimat: qͣm sit accepta¬
bile dõ. quicquid bono animo obtu¬
lerimus. qui cor nimirũ. et non sub¬
stantiam pensat: nec ꝑpendit qͣntũ
ineius sacrificiis sedexquanto ꝓfe¬
ratur. Iuxta uero legis allegorie. di¬
uites qui ingatophilatium mune¬
ra mittebant. uideos deiusticia le¬
gis elatos. Porro uidua pauꝑ: eccłiȩ
simplicitatem designat. que recte
pauꝑcula uocatur: qͥa uel suꝑbiȩ¬

Expanded text:
ter quidem intimat, quam sit acceptater quidem intimat, quam sit acceptabile Deo quidquid bono animo obtulerimus, qui cor nimirum et non substantiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificiis, sed ex quanto proferatur. Juxta vero leges allegoriae, divites qui in gazophylacium munera mittebant, Judaeos de justitia legis elatos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem designat. Quae recte paupercula vocatur, quia vel supe
Abbreviated transcription (Latin):
examinȩ non solum ꝓalis se int̃ue¬
nire. sed nec sua sͥ merita suffice pos¬
se deprehendit: immo ipsarum qͥ¬
bus humanũ uidicium fefellit p̃¬
cum inter crimina pęnas luit.
co philaxę. seruare dicitur. ⁊gat᷑a
lingua ꝑsica diuicie uocantur ga¬
zophilatium locus appellari solet.
quo diuiciȩ seruantur Erat aut̃
archa foramen habens desuꝑ posi¬
ta uixta altare. addexteram ing̃di¬
entibus domum dñi: inqͣm mitte¬
bãt sacerdotes qui custodiebant o¬
stia omnem pecuniã. que defereba-¬
tur adtemplum dñi: atq ad instau¬
rationem eiusdẽ templi seruatur.
Lege uerba dierũ: etiam nunc autẽ
qui orantes indomo dñi discutit.
ipse quoq dona ferentes respicit. &
quẽ dignum uiderit laudat: quẽ
reꝓbum dampnat. Cidit autem
et quandã uiduã pauꝑculã. mittentẽ
aera minuta duo: et dixit. Uere dico
uobis quia iudua hec pauꝑ plus ꝗͣ
omnes misit. Hic nobis locus morali¬

Expanded text:
examine, non solum non pro aliis se interveexamine, non solum non pro aliis se intervenire, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit, imo ipsarum quibus humanum judicium fefellit, precum inter crimina poenas luit. co φυλάσσειν servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet, quo divitiae servantur. Erat autem arca, foramen habens desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes, qui custodiebant ostia, omnem pecuniam quae deferebatur ad templum Domini, atque instaurationem ejusdem templi servatur. Lege Verba dierum. Etiam nunc autem qui orantes in domum Domini discurrit, ipse quoque dona ferentes respicit, et quem dignum viderit laudat; quem reprobum, damnat. Vidit autem et quamdam viduam pauperculam mittentem aera minuta duo, et dixit: Vere dico vobis, quia vidua haec pauper plus quam omnes misit. Hic nobis locus morali
Abbreviated transcription (Latin):
cipient dampnationem maiorem.
Nontantum ait accipient dampna¬
tionem. sed adiunxit. maiorẽ. ut in¬
sinuet etiam illos qui inangulis
stantes orant. ut uideant᷑ ab homi¬
nib dampnationẽ mereri. s: eos
qui hec ꝓliruis qͣsi religiosiores a¬
gendo: ñ solũ laudes abhominib
sed et pecunias querunt. ꝓlirior dãp¬
natione plectendos Sunt enĩ qͥ se
iustos et magni apud dm̃ meriti
simulantes. ab infirmis qͥb libet :¬
peccatoꝵ suoꝵ conscientia turbatis.
qͣsi patroni ꝓ eis iniudicio futuri pe¬
cunias acciꝑe non dubitant. Et cũ
porrecta manus pauꝑi. preces uiua¬
re soleat. Illi obhoc maxime inp̃cib
ut pauꝑi nummum tollant ꝑnoctãt:
Quib illa iude maledictio ñ inmerito
congruit. Cum iudicatur exeat condẽp¬
natus: et oratio eius fiat inpeccatũ.
Condempnatus quippe cum uidica¬
tur exit: et orationem suã inpeccatũ
recipit: qͥ magne nunc ȩstimationis
apud homines habitus. indiuino tẽ

Expanded text:
cipient damnationem majorem. cipient damnationem majorem. Non tantum ait Accipient damnationem, sed adjunxit majorem, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant, ut videantur ab hominibus , damnationem mereri; sed eos qui haec prolixius, quasi religiosiores agendo, non solum laudes ab hominibus, sed et pecunias quaerunt, prolixiori damnatione plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infirmis quibuslibet peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri pecunias accipere non dubitant. Et cum porrecta manus pauperi, preces juvare soleat, illi ob hoc, maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Judae maledictio non immerito congruit. Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino nunc
Abbreviated transcription (Latin):
uiuiis. Ambulare instolis cultio¬
ribus uestimentis indutos: ad pu¬
blicum ꝓcedere significat. In quo
inter cȩtera diues ille qui epulaba¬
tur cottidie splendidȩ. peccasse de¬
scribitur: Notandum autẽ. qͦd non
salutari inforo. ñprimos sedere. uel
discumbere. uetate hos. qui b õfficio
ordine competit. sed eos nimirũ. qͥ
hec siuie habita. seu certe non habita
indebitȩ amant. afidelib quib q
qͣsi reꝓbos docet eẽ cauendos: ani¬
mum uidelicet non gradum iuxta
districtionem redarguens. Quãuis
et hoc culpa ñeareat. Si idem info¬
ro litib inter ẽẽ. qui incathedra
moysi sinagoge magistri desid̾ant
appellari dupplici sane ratione a
uanȩ głe cupidis atendere iubemur:
escilicet eorum uel simulatione se¬
ducamur. estimantes bona esse quȩ
faciunt: uel emulatione inflamme¬
mur. frustra gaudentes in bonis lau¬
dari que simulant.
Oxi deuorant domos uiduarum.
simuilantes longã orationẽ. Hu ac¬

Expanded text:
viviis. Ambulare in stolis, cultioviviis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat. In quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide, peccasse describitur . Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non gradum, justa districtione redarguens, quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi Synagogae magistri desiderant appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne, scilicet, eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devorant domos viduarum, simulantes longam orationem, hi ac
Abbreviated transcription (Latin):
Donec ponã inimicos tuos: sca¬
bellũ pedum tuoꝵs: Dauid gͦ dñm
illum uocat: et quomͦ filius euis ẽ:
Int̾rogauo iħu nob̃ ꝓficit usq ho¬
die contra uideos. Et hi enĩ confi¬
tentur. xp̃m esse uenturum: homi¬
nem simplicem et scm uirũ adse¬
runt degenere dauid. Interroge¬
mus gͦ eos docti adño. si simplex
homo ẽ. et tantũ filius dauid. qͦ¬
modo dauid uocet eum dñm suũ.
Non autem reprehenduntur. quia
dauid filium dicunt. sed qͥa dĩ fi¬
& filius dauid apparuit homo in
tempoꝵ fine nascendo. Quod aut̃
apatre subiciuntur inimici: ñ in¬
firmitatem filii: sed duunitatem
nature qua in altero alter oꝑatur
significat. Nam et filius subicit in¬
imicos patri. quia patrẽ clarificat
suꝑ terram. Aydiente autẽ om̃i
populo. dixit discipulis suis:. At¬
tendite ascribis. qui uolunt ambula¬
re instolis. et amant salutationes
inforo. et primas cathedras insyna¬
gogis. et primos discubitus incon¬

Expanded text:
donec ponam inimicos tuos scadonec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? David ergo Dominum illum vocat, et quomodo filius est? Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim qui confitentur Christum esse venturum, hominem simplicem et sanctum virum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum filius David, quomodo David vocet eum Dominum suum? Non autem reprehenduntur, quia David filium dicunt, sed quia Dei Fiet filius David apparuit homo in temporum fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae qua in altero alter operatur significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat supra terram. Audiente autem omni populo, dixit discipulis suis: Attendite a scribis qui volunt ambulare in scholis, et amant salutationes in foro, et primas cathedras in synagogis, et primos discubitus in con
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et corpoꝵ resurrectio. quȩ cũ
animabus bona. mala ue gesserũt.
Oones enim uiuunt ei. Om̃s uide¬
alibi dñs ait. Qui credit inme: eti¬
am si mortuus fuerit uiuet. Crede gͦ.
& si mortuus fueris uiues Si aut̃ non
credis: et cum iuius. mortuus es. Ui¬
dua enim quȩ indeliciis ẽ uiuens
mortua ẽ. R espondentes autem
quidã scribarum. dixerunt: Magist̃
benedixisti: Et ampluis non aude¬
bant eum quicquam interrogare.
Principes sacerdotũ saducei et scri¬
be querentes occasionem calũp¬
niȩ et u̾bũ aliqͦd inuenire quod
pateret insidus: quia insermonib
confutati sunt. ultra ñintrogant
sed aꝑtissime comp̃hensũ: romanȩ
tradunt potestati Ex quo intelligi¬
mus. uenena inuidie posse qͥdẽ su¬
perari. sed difficile conquiescere.
Dixit autem adillos. Quomͦ dicunt.
xp̃m filium dauid ẽẽ. E ipse dauid
dic̃ inlibro psalmoꝵ. Dixit dñs do¬
mino meo: sede ad dextris meis

Expanded text:
tur et corporum resurrectio, quae tur et corporum resurrectio, quae animabus bona malave gesserunt, omnes enim vivunt ei, omnes videait: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit vivet . Crede ergo, et si mortuus fueris vives. Si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Vidua enim quae in deliciis est, vivens mortua est . Respondentes autem quidam scribarum dixerunt: Magister bene dixisti. Et amplius non audebant eum quidquam interrogare. Principes sacerdotum, Sadducaei, et scribae quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Dixit autem ad illos: Quomodo dicunt Christum Filium David esse, et ipse David dicit in libro Psalmorum: Dixit Do meo: Sede a dextris meis,
Abbreviated transcription (Latin):
dnm dm̃ abraham. et dm̃ ysaac. &
deum iacob Ad comꝓbandã resur¬
rectionis ueritatẽ multo aliis mani¬
festiorib exemplis uti potuit. Eqͥb
ẽ illud Suscitabuntur inortui. et re¬
surgent qui insepulcris sunt: Queri¬
tur itaq quid sͥ uoluerit dñs hoc ꝓ¬
ferre testimonium: qͦd uidetur am¬
biguum. uel non satis adresurrectio¬
nis ꝑtinet ueritatem: sed saducei qͥnq
tantum libros moysi recipiebant. ꝓ¬
pħarum uaticinia respuentes. Stul¬
tum gͦ erat inde ꝓferre testimonia:
quoꝵ auctoritatem non sequeban¬
tur. Porro adẽtnitatem animarũ
ꝓbandam. demoyse ponit exẽplum.
Ego sum ds̃ abraham. et ds̃ ysaac.
et ds̃ iacob: statimq infert.
Os autem ñ est mortuoꝵ: sed ui¬
uorum. Ut cum ꝓbauerit animas
ꝑmanere post mortẽ. qͦd illi int̾ ce¬
tera negabant. Neq enim poterat
fieri. ut eoꝵ esset ds̃ qui nequaqͣm
subsisterent. consequent̃ introducere¬

Expanded text:
Dominum Deum Abraham, et Deum Isaac, et Dominum Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Quaeritur itaque, quid sibi voluerit Dominus hoc proferre testimonium, quod videtur ambiguum vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Sed Sadducaei quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam, de Moyse ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Statimque infert Deus autem non est mortuorum, sed vivorum. Ut eum probaverit animas permanere post mortem, quod illi inter caetera negabant neque enim poterat fieri ut eorum esset Deus qui nequaquam subsisterent consequenter introducere
Abbreviated transcription (Latin):
Resurgunt gͦ corꝑa. quȩ possint du¬
bere et ducere urores: hoc ẽ femina¬
rum et uiroꝵ certis discreta menbra
specieb. sed nulla concumbendi uo¬
luptate uel necess itate mancipan¬
da. Nemo quippe dicit delapide &
urores. S dehis qui cũ possent nu¬
bere: tam̃ aliiͥ ratione non nubut
Ieq enim ultra mori poterunt. Qa
conubia ꝓpter filios: filii ꝓpter sue¬
cessionem: successio ꝓpter mortẽ. Ubi
gͦmors non ẽ: neq conubia. E qͣles
enim angłis sunt: et filii sunt dei.
cum sint filii resurrectionis.
ł quales angłis et filii sunt dez. Qui
gła resurrectionis innouati. sine ul¬
lo mortis metu sine ulla labe corrup¬
tionis: sine ullo terreni status actu.
ꝑpetua dĩ uisione fruuntur. ad qͣm
necesse ẽ angłicȩ dignitatis eqͣlita¬
tem quisquis tunc ascend̾e desid̾at.
nunc minimis frĩb condescendat.
Quia uero resurgant mortui: imo¬
yses ostendit secus rubũ. sicut dicit

Expanded text:
resurgunt ergo corpora, quae possunt resurgunt ergo corpora, quae possunt et nubere uxores: hoc est feminarum et virorum certis discreta membra speciebus: sed nulla concumbendi voluptate vel necessitate mancipata. Nemo quippe dicit de lapide euxores: sed de his qui cum possint nubere, tamen alia ratione non nubunt. Neque enim ultra mori poterunt. Quia connubia propter filios, filii propter successionem, successio propter mortem. Ubi ergo mori non est neque connubia. Aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. equales angelis et filii sunt Dei, qui gloria resurrectionis innovati, sine ullo mortis metu, sine ulla labe corruptionis, sine ullo terreni status actu perpetua Dei visione fruuntur, ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem, quisquis tunc accedere desiderat, nunc minimis fratribus condescendat. Quia vero resurgunt mortui et Moyses ostendit secus rubum, sicut dicit