comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grinationis tolerantiam. qͣmdiu fames
ẽ expectamus in uia refici: ne deficiani
Quid nob̃ imponit: uł quid ꝓfiteri debem
Anima nr̃a patiens erit domino: secura
at qͥd agimꝰ Anima nr̃a patienserit
donuno. Sed qͥd si in ipsa patientia
ñ durabimꝰ : Immo plane durabimꝰ
uat in pugna: ꝓtegit ab estu: non
Oua mercede toleras: ut quid tanta dura
tandiu pateris: Qm̃ in ipso lȩtabit᷑ cor nr̃m:
& in nomine sco eiꝰ sꝑabimus. Sꝑa hic : ut
leteris ibi. Esuri. & siti hic : ut epuleris ibi.
spei : ꝓposuit nob̾ quid amemꝰ. in qͦ solo &
de qͦ solo p̃sumamꝰ. Post hȩc fit oratio bre¬
uis & salubris. Fiat miscđia tua domine
suꝑ nos. Et qͦ merito: Sicut sꝑauimꝰ inte.
Eui quibꝰdam onerosus. sentio. quibꝰdã aut̃
etiam ecto t̃minaui sermonẽ: & hoc sentio.
Ignoscant infirmi fortioribꝰ: & ꝓ infirmis
dep̃ocut᷑ fortiores. In uno corpore onũia mñ¬
bra simꝰ. a captte nr̃o uegetemur: & in illo

Expanded text:
grinationis tolerantiam quamdiu fames est, et exspectamus in via refici, ne deficiamus; quid nobis imponitur, vel quid profiteri debemus? Anima nostra patiens erit Domino. Secura at, quid agamus? Anima nostra patiens erit Domino. Sed quid, si in ipsa patientia non durabimus? Imo plane durabimus: vat in pugna, protegit ab aestu, non Qua mercede toleras? utquid tanta dura tamdiu pateris? Quoniam in ipso laetabitur cor nostrum, et in nomine sancto ejus speravimus. Spera hic, ut laeteris ibi: esuri et siti hic, ut epuleris ibi. spei, proposuit nobis quid amemus, in quo solo et de quo solo praesumamus: post haec fit oratio brevis et salubris: Fiat misericordia tua, Domine, super nos. Et quo merito? Sicut speravimus in te. Fui quibusdam onerosus; sentio: quibusdam autem etiam cito terminavi sermonem; et hoc sentio: ignoscant infirmi fortioribus, et pro infirmis deprecentur fortiores. In uno corpore omnia membra simus, a capite nostro vegetemur: et in illo
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ corruptionis ũ deserit: immortales
factos qͦmͦ satiabit: Sed quamdiu temiꝰ
expectantes in amphiteatro forte insan¬
uit: & in sole sedent. Et si stamꝰ. tamen
in umbraculo sumꝰ: & utiliora & pulcha¬
ora sunt quȩ ex pectamꝰ. Expectemꝰ pul¬
chra: & a pulchro expectemꝰ. Ex pectamꝰ

Expanded text:
hujus corruptionis non deserit, immortales hujus corruptionis non deserit, immortales factos quomodo satiabit? Sed quamdiu tempus spectatores in amphitheatro forte insaniunt, et in sole sedent: et nos si stamus, tamen in umbraculo sumus, et utiliora et pulchriora sunt quae spectamus. Spectemus pulchra, et a pulchro spectemur. Spect
Abbreviated transcription (Latin):
su p̃ditum : ista om̃ia uelit ꝓmittunt tͥ
de illo salutem. Sed fallunt si ds̃ ñ tuet᷑:
quia m̃dax equus ad salittem. Equũ acci¬
pe etiam figurate qͣmlib& amplitudinẽ
scłi huiꝰ : quẽlib& honorem. In quẽ eum¬
suꝑbꝰ incidis. qͦ altiꝰ ingrederis: eo te non
tantum celsiorem. sed etiam tutiorem fal¬
so putas. Ouomͦ enim te deiciat neseis:
tanto elisum grauiꝰ. qͣnto sublimiꝰ ferebariᷤ.
¶endax equus ad salutem. In habundan¬
unde erit saluus: Non de uirtute: ñ de
uiribꝰ. ñ de honore: ñ de gła. ñ de equo.
Unde. qͦ ibo: Ubi uiueniã. qͦ saliuis
si m. Noli diu querere: noli longe.
Ecce oculi diũ suꝑ tim̃tes eum. Uidetis
quia ipsi sunt. qͦs ꝓspexit de habitaculo
suo. Ecce oculi domini suꝑ tim̃tes eum.
suis. non de uirticte. ñ de fortitudine:
deserit: Side quid sequitur. Et alat
eos in fame. Tempꝰ famis ẽ mͦ: tempꝰ
saturitatis post erit. Oui nos in fame

Expanded text:
su praeditum, ista omnia velut promittunt tibi su praeditum, ista omnia velut promittunt tibi de illo salutem: sed fallunt, si Deus non tuetur, quia Mendax equus ad salutem. Equum accipe etiam figurate quamlibet amplitudinem saeculi hujus, quemlibet honorem in quem superbus ascendis: quo altius ingrederis, eo te non tantum celsiorem, sed etiam tutiorem falso putas. Quomodo enim te dejiciat nescis, tanto elisum gravius, quanto sublimius ferebaris. Mendax equus ad salutem: in abundanunde erit salvus? Non de virtute, non de viribus, non de honore, non de gloria, non de equo. Et unde? Quo ibo? Ubi inveniam unde salvus sim? Noli diu quaerere, noli longe. Ecce oculi Domini super timentes eum. Videtis quia ipsi sunt quos prospexit de habitaculo suo. Ecce oculi Domini super timentes eusuis, non de virtute, non de fortitudine, deserit? Vide quid sequitur: Et alat eos in fame. Tempus famis est modo, tempus saturitatis post erit. Qui nos in fame
Abbreviated transcription (Latin):
ualidum. uelocem. potest si aliquid irrue¬
rit. etto illum de ꝑiculo lib̾are: ñ fallitur.
Audiat quid sequitur. Mendax equus ad
salutem. Intellexisti qͥd dictum sit: stlen¬
dax equus ad salutem. Non tͥ ꝓmittat equꝰ
tuus salutẽ. Si tͥ ꝓmiserit: m̃tietur. Si
enim ds̃ uoluerit. lib̾aberis. Si ds̃ uolue¬
rit: cadente equo. altiꝰ cades. Non gͦ pute¬
tis dictum m̃dax equus ad salutem. qͣsi
mͣdax iustus ad salutem: qͦd uł iusti ad
salutem m̃tiantur. Non ẽ enun scͥptum ȩqꝰ qͦd
ab ęquitate dr̃: sed equus animal qua¬
drupes. hoc grecus codex indicat. Et redar
occasiones m̃daciorum: cũ scͥptura dicat. os
qͦd m̃titur occidit animam: & ꝑdes oñs
qui locunt᷑ m̃dacium. Ouid ẽ gͥ m̃dax eqꝰ
ad salutem: Mentitur tͥ equus qͣndo ꝓ¬
muttit salutẽ. Num qͥd equus alicui loquit᷑.
& ꝓmittit salutem: Sed cũ tu uides equũ
bene formatum. bonis uiribꝰ. magno eur¬

Expanded text:
validum, velocem; potest si aliquid ingruevalidum, velocem; potest si aliquid ingruerit, cito illum de periculo liberare? Non fallatur, audiat quod sequitur: Mendax equus ad salutem. Intellexistis quid dictum sit: Mendax equus ad salutem? Non tibi promittat equus tuus salutem: si tibi promiserit, mentietur. Si enim Deus voluerit, liberaberis: si Deus noluerit, cadente equo altius cades. Non ergo putetis dictum, Mendax equus ad salutem, quasi mendax justus ad salutem, quod velut justi ad salutem mentiantur. Non est enim scriptum aequus, quod ab aequitate dicitur; sed equus, animal quadrupes. Hoc graecus codex indicat. Et redargoccasiones mendaciorum: cum Scriptura dicat, Os quod mentitur, occidit animam ; et; Perdes omnes qui loquuntur mendacium . Quid est ergo, Mendax equus ad salutem? Mentitur tibi equus quando promittit salutem. Numquid equus alicui loquitur, et promittit salutem? Sed cum tu vides equum bene formatum, bonis viribus, magno cur
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uocibꝰ opꝰ ẽ: ut ꝑueniat aliquid ad aures
dĩ. Occultꝰ uisus. intellectꝰ uocat᷑. Exp̃ssius
dir̃: quam si dicer& ud& omĩa oꝑa eorum.
Tunc putares uideri  oꝑa ista: q̃noo ꝙ tu
uides opus hominis. Homo factum hominis
motu eiꝰ in corpore uid&: ds̃ aut̃ in corde uid&.
Quia gͦ intꝰ uid&: dictũ ẽ intelligit omĩa oꝑa
eorum. Dant duo pauꝑibꝰ: unꝰ sibi mercedem
querit cȩlestem. aliꝰ humanam laudem. Tu
in duobꝰ unam rem uides: ds̃ duas intelligit.
Antꝰ enim intelligit. intꝰ agnoscit. fines ipsorũ
uid& intentiones ipsas uid&: qͥ intelligit oĩa
As situt octitudo tua ds̃ sit: firmitas tuads
sit. S roratio tua ipse sit: laus tua ipse sit.
fauo ui qͦ reqͥescas ipse sit. Aduttoriũ cũ labo¬
ras ipse sit. dudi ueritatem. Non saluus
fia rex ꝑ multitudinẽ uixtutis suę. Nec
gẏgas saluus erit in multitudine uirtutis
suȩ. Qygas suꝑbꝰ aliquis ẽ. extollens se adu̾sꝰ
Non fit iste saluus in multitudine uirtu

Expanded text:
ad aures Dei. Occultus visus intellectus vocatur. Expressius dixit, quam si diceret, Videt omnia opera eorum: ne tunc putares videri opera ista, quando et tu vides opus hominis. Homo factum hominis moto ejus corpore videt, Deus autem in corde videt. Quia ergo intus videt, dictum est, intelligit omnia opera eorum. Dant duo pauperibus; unus sibi mercedem quaerit coelestem, alius humanam laudem: tu in duobus unam rem vides, Deus duas intelligit; intus enim intelligit et intus agnoscit, fines ipsorum videt, intentiones ipsas videt. Qui intelligit omnia Deus sit, fortitudo tua Deus sit, firmitas tua Deus sit, exoratio tua ipse sit, laus tua ipse sit, finis in quo requiescas ipse sit, adjutorium cum laboras ipse sit. Audi veritatem: Non salvus fiet rex per multitudinem virtutis suae: nec gigas salvus erit in multitudine fortitudinis suae. Gigas superbus aliquis est, extollens se adversuNon fit iste salvus in multitudine virtut
Abbreviated transcription (Latin):
ne cantate ei in iubilatione. id ẽ ineffablti
canite : qm̃ rectꝰ ẽ sermo dñi. & omnia oꝑi
eiꝰ in fide. Nichil ꝓmutit. & non reddit
Fidelis ille factꝰ ẽ debitor: esto tu auarus
eractor. Deinde cum dixiss& omnia oꝑad
in fide : adiunxit quare. Diligit miscdians
& uidicium. Qui gͦ miscđiamꝰ diligit: mis¬
retur. Qui autem miseretur ñ potest ꝓnł¬
tere & non dare: quia poss& dare. et¬
si ñ ꝓmitter.&. Ergo quia diligit mibi.
diligit iudicium: oport& ut exigat qͦd
dedit. U. nde ipse dnĩs dirit cuidam seruo
Dares tu pecuniam meam: & ego eũ uliris

Expanded text:
ne canite ei in jubilatione, id est, ineffabiliter ne canite ei in jubilatione, id est, ineffabiliter canite: Quoniam rectus est sermo Domini, et omnia opera ejus in fide. Nihil promittit et non reddit: fidelis ille factus est debitor, esto tu avarus exactor. Deinde cum dixisset, Omnia opera ejus in fide; adjunxit quare: Diligit misericordiam et judicium. Qui ergo misericordiam diligit, miseretur. Qui autem miseretur, potest promittere et non dare, qui posset dare etiamsi non promitteret? Ergo quia diligit miseridiligit judicium, oportet ut exigat quod dedit. Unde ipse Dominus dicit cuidam servo: Dares tu pecuniam meam, et ego veniens
Abbreviated transcription (Latin):
num iubilationis. Lubilũ sorꝰ qͥdem ẽ: si¬
nificans cor parturire qͦd dicere ñ potest.
Et quẽ dec& ista uibilatio nͥ ineffabilẽ adi
Ineffabilis enim ẽ: quem fari non potes
Et si eum fari non potes. & tacere ñ debes
quid restat nͥ ut iubiles : ut gaudeat or
sine u̾bis. & imm̃sa latitudo gaudiorum.
metas non habeat barum:: Bene cunl¬
domni. & omnia oꝑa eiꝰ in fide. In qͦ etu
displic& non rectis. rectus ẽ ille: & omii
oꝑa eus in fide. Tua suit oꝑa in fide. qua
iustus ex fide uiuit : & fides ꝑ dilectionen
oꝑatur. Tua sint oꝑa in fide: quia in añe
dendo fidelis effic eris. Oꝑa dĩ qͦm̾ possulł̃
eẽ in fide : qͣsi & ds̃ ex fide uiuat: Inutuim
& dm̃ fidelem: & hoc non u̾bis nr̃is dr̃: audl¬

Expanded text:
num jubilationis. Jubilum sonus quidam est sinum jubilationis. Jubilum sonus quidam est significans cor parturire quod dicere non potest. Et quem decet ista jubilatio, nisi ineffabilem Deum? Ineffabilis enim est, quem fari non potes: et si eum fari non potes, et tacere non debes, quid restat nisi ut jubiles; ut gaudeat cor sine verbis, et immensa latitudo gaudiorum metas non habeat syllabarum? Bene cantDomini, et omnia opera ejus in fide. In quo etiam displicet non rectis, rectus est ille. Et omnia opera ejus in fide. Tua sint opera in fide. quia justus ex fide vivit , et fides per dilectionem operatur : tua sint opera in fide, quia in Deum credendo fidelis efficeris. Opera Dei quomodo possunt esse in fide, quasi et Deus ex fide vivat? Invenimus et Deum fidelem, et hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
suas: bene cautte fr̃s. Si alicui bono auditori
aliqua instruetione musicȩ artis cartare.
trepidas ne displiceas artifici: quia qͦd inte
imꝑitus non agnoscit. artifex rep̃hendit.
Uius afferat dõ bene cantare: sic uidicanti
de cantatore. sic examinanti omnia. sic audi¬
enti: Quando potes afferre tam elegans ar¬
tificium cantandi: ut tam ꝑfectis auribus
in nullo displiceas: Ecce ueluti modũ can¬
tandi dat tͥ. Noli querere u̾ba: qͣsi expliea¬
re possis unde delectetur. In iubilatione
cane. Hoc ẽ enim bene canere dõ. In uibili¬
tione canta. Quid ẽ in iubilatione canere
Intelligere. ubis explanare ñ posse. qͦd canitu
dõ. Et eium illi qui cantant fiue in messe. sui
in uinea. siue in aliqͦ oꝑe feruenti. cũ cepint
in u̾bis canticorum erultare. ueluti impleti
tanta lȩticia ut eam u̾bis explicare ñ possit
au̾tunt se a sillabis u̾borum. & eunt inso¬

Expanded text:
suas. Bene canta, frater. Si alicui bono auditori suas. Bene canta, frater. Si alicui bono auditori aliqua instructione musicae artis cantare trepidas, ne displiceas artifici; quia quod in te imperitus non agnoscit, artifex reprehendit: quis offerat: Deo bene cantare, sic judicanti de cantore, sic examinanti omnia, sic audienti? Quando potes afferre tam elegans artificium cantandi, ut tam perfectis auribus in nullo displiceas? Ecce veluti modum cantandi dat tibi: noli quaerere verba, quasi explicare possis unde Deus delectatur. In jubilatione cane: hoc est enim bene canere Deo, in jubilatione cantare. Quid est in jubilatione canere? Intelligere, verbis explicare non posse quod canitur corde. Etenim illi qui cantant, sive in messe, sive in vinea, sive in aliquo opere ferventi, cum coeperint in verbis canticorum exsultare laetitia, veluti impleti tanta laetitia, ut eam verbis explicare non possint, avertunt se a syllabis verborum, et eunt in so
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio: & seruat in se qͦd plac& ꝑu̾so consilio.
Inimicum te putat: quia turpitudinẽ demis.
Fugit oculos tuos: & omĩno non curat qͣ regu¬
la iusticiȩ rep̃hendat᷑. Si gͦ illi ñ curant rep̃¬
hensores ueraces. ut sint formosi fallaces: nos in
his rebus in quibꝰ placemꝰ sapientie dĩ. debemus
curare irrisores miustos. non habentes oculos
unde udeant qͦd amamus: Hȩc cogitantes
cum nouum. Nouus homo. nouũ testam̃tum:
nouum canticum. Non ꝑtin& nouũ cantieũ.
ad homines ueteres. Non illud dicunt. nͥ homi¬
nes noui : renouati ꝑ grãm ex uetustate. & ꝑ¬
tinentes iam ad testam̃tum nouũ. qͦd ẽ regnũ
cȩlorum. Ei suspirat omĩs amor nr̃: & cantat
canticũ nouum. Cant& canticũ nouũ. ñ lin¬
gua. sed uita. Cantate dño canticũ nouũ: bene
cantate ei. Querit unꝰ quisq qͦmꝰ cant& dõ. Can¬
ta illi: sed noli male. Non uult offendi aures

Expanded text:
judicio, et servat in se quod placet perverso consilio. judicio, et servat in se quod placet perverso consilio. Inimicum te putat, quia turpitudinem demis. Fugit oculos tuos, et omnino non curat qua regula justitiae reprehendatur. Si ergo illi non curant reprehensores veraces, ut sint formosi fallaces; nos in his rebus in quibus placemus sapientiae Dei, debemus curare irrisores injustos, non Habentes oculos unde videant quod amamus? Haec cogitantes cum novum. Novus homo, Novum Testamentum; novum canticum. Non pertinet novum canticum ad homines veteres: non illud discunt nisi homines novi, renovati per gratiam ex vetustate, et pertinentes jam ad Testamentum novum, quod est regnum coelorum. Ei suspirat omnis amor noster, et cantat canticum novum. Cantet canticum hovum, non lingua, sed vita. Cantate ei canticum novum: bene cantate ei. Quaerit unusquisque quomodo cantet Deo. Canta illi, sed noli male. Non vult offendi aures
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quã pulchritudinẽ hab&e. ÷ Per illa pulchra
sunt omĩa. quę oculis placent. Ad eam uiden¬
dam. complectendam. corda mundanda st̃. Huiꝰ
nos amatores ꝓfitemur. Ipsa nos componit: ut
ei ñ displiceamus. Et quando nos rep̃hendunt
homines in his rebꝰ ur quibꝰ ei placemꝰ. quomͦ¬
praui habemur apud rep̃hensores nr̃os. quomͦ¬
ab illis contempnimur: & omĩno nichil impen¬
dimus: Amatores lubrici & dampnabiles fe¬
minarum. quando amate ipsorum componunt
illos sedm oculos suos: si ipsis placeant. non
curant eos quibꝰ displicent. putantes sibi suf¬
ficere qͦd carũ oculis placent. ad qͦs affectant.
Et plerumq grauibꝰ displicent. unmo semꝑ
grauibꝰ displicent: & meliori uidicio rep̃hendun.
Non bene tonsus es dieit uir grauis la seiuo
adolescenti: non te dec& cũ talibꝰ cincinnis
incedere. Nouit ille capillos suos. capillos illos
placere nescio eui. Odit te rep̃hendentẽ uero

Expanded text:
Dei quam pulchritudinem habet? Per illam pulchra Dei quam pulchritudinem habet? Per illam pulchra sunt omnia, quae oculis placent: ei videndae, complectendae, corda mundanda sunt. Hujus nos amatores profitemur: ipsa nos componit, ut ei non displiceamus. Et quando nos reprehendunt homines in his rebus, in quibus ei quamparvi habemus reprehensores nostros, quomodo illos contemnimus et omnino nihili pendimus? Amatores lubrici et damnabiles feminarum, quando amatae ipsorum componunt illos secundum oculos suos, si ipsis placeant, non curant eos quibus displicent, putantes sibi sufficere quod earum oculis placent, ad quas affectant: et plerumque gravibus displicent, imo semper gravibus displicent, et meliore judicio reprehenduntur. Non bene tonsus es, dicit vir gravis lascivo adolescenti, non te decet cum talibus cincinnis incedere. Novit autem ille capillos illos placere nescio cui: odit te reprehendentem vero
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amat: friguit. obriguit. A met᷑. sea illa
pulchritudo. quę cordis oculos querit: amet᷑
illa pulchritudo quę laudata iusticia incen¬
enĩ si ꝓcedat sener ust̾. ẽ aliqͥd in eiꝰ corpore qͦd
amet᷑. & tam̃ amatur ab hominibꝰ. Ibi amatur:
ubi ñ uidetur. Immo ibi amat᷑: ubi corde uidet᷑.
Delect& gͦ uos: & rogate dñm ut delect&. Dñs
enĩ dabit suauitatẽ. & t̾ra nra dabit fruetum
suum: ut ꝑ carctatẽ impleatis. qͦa ꝑ timorem
implere difficile ẽ. Qđ dico difficile ẽ: non
potest adhuc animꝰ. Mall& ñ ẽẽ qͦd p̃cipit᷑.
si ad faciendũ ñ amore ducitur. sed timore
coartat᷑. Noli furtũ facere: time gehennã
M all& ñ ẽẽ gehennam: in qua muteret᷑. Quan¬
do incipit amare uisticiã: n qͣndo mall& fur
ta ñ ẽẽ. & si gehenna ñ eẽt. in q̃ fures mute¬
rentur: Hoc ẽ amare iusticiã. Et ipsa uisti¬
cia qualis ẽ: Quis illam pingit: S apientia

Expanded text:
non amat, friguit, obriguit. Ametur, sed illa non amat, friguit, obriguit. Ametur, sed illa pulchritudo quae cordis oculos quaerit. Ametur, sed illa pulchritudo quae laudata justitia incenenim si procedat senex justus, est aliquid in ejus corpore quod ametur, et tamen amatur ab omnibus. Ibi amatur, ubi non videtur; imo ibi amatur, corde videtur. Delectet vos ergo, et rogate Dominum ut delectet. Dominus enim dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut per charitatem impleatis quod per timorem implere difficile est. Quid dico difficile est? Non potest adhuc animus: mallet non esse quod praecipitur, si ad faciendum amore non ducitur, sed timore coarctatur. Noli furtum facere, time gehennas: mallet non esse gehennas, in quas mitteretur. Quando incipit amare justitiam, nisi quando mallet fusi gehennae non essent, in quas fures mitterentur? Hoc est amare justitiam. 7. Et ipsa justitia qualis est? quis illam pingit? Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
cupiseit. displic& tͥ. Conu̾te & in te linguam:
quando tͥ displic& qui tͥ noc&. Hec om̃ia
p̃cepta dĩ sunt : sapientia donante data sunt.
desuꝑ sonant. Tange psalt̾ium: imple legem.
quam dñs ds̃ tuus non uenit soluere. sed
immplere. Implebis enim amore: qͦd timore ñ
poteras. Qui enuĩ tim̃do ñ facit male: male
facer& si licer&. Itaq & si facultas ñ datur:
uoluntas tenetur. Non facio inquit. Quare:
Dua timeo. Nondum amas uisticiam: adhuc
seruus es. Esto filius. Sed ex bono seruo: fit
bonꝰ filius. Interĩ tuñdo noli facere: disces
& amare ñ facere. Est enĩ quȩdam pulchritudo
iusticie. Pena te det̾reat. Hab& iusticia formã
suam: oculos querit: accendit amatores suos.
Pro hac martyͥres scłm calcantes: sanguinẽ fu¬
derunt. Quid amabant: quando istis om̃ibꝰ
renuntiabant: Non enim illi ñ erant amato¬
res: Aut hoc uobis dicimꝰ: ut ũ ametis: Qui

Expanded text:
cupiscit, displicet tibi. Converte et in te linguam, cupiscit, displicet tibi. Converte et in te linguam, quando tibi displicet qui tibi nocet. Haec omnia praecepta Dei sunt, sapientia donante data sunt, desuper sonant. Tange psalterium, imple Legem, quam Dominus Deus tuus non venit solvere, sed adimplere . Implebis enim amore, quod timore non poteras. Qui enim timendo non facit male, mallet facere, si liceret. Itaque etsi facultas non datur, voluntas tenetur. Non facio, inquit. Quare? Quia timeo. Nondum amas justitiam, adhuc servus es: esto filius. Sed ex bono servo fit bonus filius. Interim timendo noli facere, disces et amando non facere. Est enim quaedam pulchritudo justitiae. Poena te deterreat. Habet justitia formam suam, oculos quaerit, accendit amatores suos. Pro hac Martyres saeculum calcantes, sanguinem fuderunt. Quid amabant, quando istis omnibus renuntiabant? Num enim illi non erant amatores? aut hoc vobis dicimus, ut non ametis? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
in dõ tuo. & ꝓpt̾ ipsam requiem omĩa faci¬
ens: abstine ab oꝑe seruili. Om̃is enim qui
ꝑtinent ad dilectionẽ dĩ: cuiꝰ cogita unta¬
tem. ueritatẽ. uoluntatem. Est erĩ quedã
uoluntas in dño: ubi uerũ sabbatũ. uera
requies. Unde dr̃. Delectare in dño: & da¬
bit tͥ peticiones cordis tui. Quis enĩ sic de¬
lectatur: qͣm ille qui fecit omĩa quȩ delee¬
tant᷑ : In his tribꝰ caritas di: in aliis sep¬
tem caritas ꝓximi. Ne facias alii qͥd pati
n uis: honores patrem & matrem: quia iuis
D honorari a filus tuis. Non mechabis
quia noc mechari urorem tuam p̃te ubio
on oecides: quia & occidi n uis. Non fu¬
reris. quia furtũ pati ñ uis. Nlon fass̃
testimoruũ dicas: quia odisti adusismiste
falsum testi moniũ dicentẽ. Non coneupis¬
ees uroiem ꝓrimi tui: quia & tuam n uis
ab alio concupisei. Non concupiscas rem
aliquam ꝓximi tui: quia si quis tuam con¬

Expanded text:
in Deo tuo et propter ipsam requiem omnia faciin Deo tuo et propter ipsam requiem omnia faciens, abstine ab opere servili. Omnis enim qui nent ad dilectionem Dei. Cujus cogites unitatem, veritatem, voluntatem. Est enim quaedam voluntas in Deo, ubi verum sabbatum, vera requies. Unde dicitur, Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quis enim sic delectat, quam ille, qui facit omnia, quae delectant? In his tribus caritas Dei, in aliis septem caritas est proximi. Ne facias alii, quod pati non vis : honora patrem et matrem , quia vis te honorari a filiis tuis. Non moecheris , quia nec moechari post te uxoNon occidas: quia et occidi non vis. Non fureris: quia furtum pati non vis. Non falsum testimonium dicas: quia odisti adversum te falsum testimonium dicentem. Non concupiscas uxorem proximi tui: quia et tuam non vis ab alio concupisci. Non concupiscas rem aliquam proximi tui : quia si quis tuam con
Abbreviated transcription (Latin):
dic tamqͣm in erthara. in inferiore parte
bene sonante. Dominꝰ dedit. dominꝰ abstulit.
sicut dño placuit ita factum ẽ: sit nom̃ diuĩ
benedictũ. Iam uͦ cum attendis suꝑiora dona dĩ.
quid tͥ contulerit p̃ceptorum. quia doctrina ce¬
lesti imbuerit. quid tͥ desuꝑ ex illiꝰ ueritatis
fonte p̃ceꝑit. conu̾tere ad psalt̾ium: & psalle
domino in psaltio decem cordarum. Precepta
enim legis: decem sunt. In decem legis p̃ceptis:
habes psalt̾ium. Perfecta res ẽ. Habes ibi di¬
lectionẽ dĩ in tribꝰ: & dilectionẽ ꝓximi in sep¬
tem. Et utiq nosti domino dicente : quia in
ds̃ desuꝑ: quia dominus ds̃ tuus. ds̃ unꝰ ẽ.
Habes unam cordam. Non accipias in ua¬
num nom̃ dñi dĩ tui. Habes alt̾am cordã.
Obserua diem sabbati. ñ carnalit̃. ñ uda¬
icis deliciis : qui otio abitunt᷑ ad neqͥtiã.
Melius enim ittiq tota die foderent: qͣm
tota die saltarent. Sed tu cogitans requiem

Expanded text:
dic tanquam in cithara in inferiore parte dic tanquam in cithara in inferiore parte bene sonante: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . 6. Jam vero cum attendis superiora dona Dei, quid tibi contulerit praeceptorum, qua doctrina coelesti te imbuerit, quid tibi desuper ex illius veritatis fonte praeceperit, convertere et ad psalterium, psalle Domino in psalterio decem chordarum. Praecepta enim legis decem sunt: in decem praeceptis Legis habes psalterium. Perfecta res est. Habes ibi dilectionem Dei in tribus, et dilectionem proximi in septem. Et utique nosti, Domino dicente, quia in Deus desuper, quia Dominus Deus tuus, Deus unus est: habes unam chordam. Non accipias in vanum nomen Domini Dei tui: habes alteram chordam. Observa diem sabbati, non carnaliter, non judaicis deliciis, qui otio abutuntur ad nequitiam. Melius enim utique tota die foderent, quam tota die saltarent. Sed tu cogitans requiem
Abbreviated transcription (Latin):
don& & malis. Adu̾sitates aut̃ ex inferiore
utiq parte. de fragilitate generis huma¬
ni. in doloribꝰ. in languoribꝰ. in p̃ssuris
in tribulationibꝰ. in tẽptationibus. Ubiq
laud& dm̃. qui cẏtharizat : non attendit
quia inferiora sunt : sed quia regi & gib¬
nari non possunt. nͥ ab illa sapientia
quȩ attingit a fine usq ad finem foritĩ
& disponitꝰ omnia suauit᷑. Non enĩ cȩle¬
stia regit: & t̾rena deserit. Aut non illi
dr̃ quo abibo ab spũ tuo: & a facie tua
quo fugiam: Si ascendo in cȩlũ tu illie
es: si descendo in infernũ ades. U bigͦ
deẽ: qui nusqͣm ñ ẽ: Ergo confitere
d& t̾renum aliquid. grãs age illi qͥdedt
siue tͥ desit. siue forte dampͥno tͥ auferat᷑¬
aliquia: eitharira securus. Non e eñi
ale tͥ ablat᷑ qͥ dedit: qͣmius tͥ ablatũ fueri
qͣ dedit. Etiam sic inquam extharita securꝰ.
certus in dõ tuo. tange cordas in corde tuo: &¬

Expanded text:
donet et malis. Adversitates autem, ex inferiore donet et malis. Adversitates autem, ex inferiore utique parte, de fragilitate generis humani, in doloribus, in languoribus, in pressuris, in tribulationibus, in tentationibus. Ubique laudet Deum qui citharizat. Non attendat quia inferiora sunt, sed quia et regi et gubernari non possunt, nisi ab illa Sapientia, quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Non enim coelestia regit, et terrena deserit: aut non illi dicitur, Quo abibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades ? Ubi ergo deest qui nusquam non est? Ergo confitere det terrenum aliquid, gratias age illi qui dedit; sive tibi desit, vel forte damno tibi auferatur, cithariza securus. Non est enim ille tibi ablatus qui dedit, quamvis tibi ablatum fuerit quod dedit. Etiam sic, inquam, cithariza securus; certus in Deo tuo, tange chordas in corde, et
Abbreviated transcription (Latin):
sonat: psalt̾ium ex suꝑiore. Ex inferiore
uita. id ẽ t̃rena. habemiꝰ ꝓsꝑitatẽ & adu̾sita¬
tem. unde laudemꝰ dm̃ i utroq. ut semp
sit laus eiꝰ in ore nr̃o: & benedicamꝰ dnm̃
in omni tempore. Est enim quȩdã t̃rena ꝓs¬
ꝑitas: ẽ quędam t̾rena adu̾sitas. Ex utroq
laudandus ẽ ds̃: ut extharitemus. Quȩ ẽ
t̾rena ꝓsꝑitas: Cum sani sumꝰ seđ̾m carnẽ.
cũ habundant omnia quibꝰ uiuimꝰ : cum
incolumitas nr̃a seruatur. eum fructus
large ꝓueniunt. cũ solem suum oriri fa¬
cit suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ iuistos
& iniustos. Hȩc omĩa ad uitã t̃renã ꝑtineis.¬
Quisquis inde non laudat dm̃: in gratꝰ ẽ.
Num quid quia t̾rena : idõ non sunt dĩ: Aut
ideo ab alio ea dari cogitandum ẽ: quia
dantur & malis: Multiplex ẽ enim miseddia
dĩ: patiens ẽ & longanimis. Unde magis sig¬
nificat quid seru& bonis: cũ ostendit qͣnta

Expanded text:
sonat, psalterium ex superiore. Ex inferiore sonat, psalterium ex superiore. Ex inferiore vita, id est terrena, habemus prosperitatem et adversitatem, unde Deum laudemus in utroque, ut semper sit laus ejus in ore nostro, et benedicamus Dominum in omni tempore . Est enim quaedam terrena prosperitas, est quaedam terrena adversitas: ex utroque laudandus est Deus, ut citharizemus. Quae est terrena prosperitas? Cum sani sumus secundum carnem, cum abundant omnia quibus vivimus, cum incolumitas nostra servatur, cum fructus large proveniunt, cum solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Haec omm, ingratus est. Numquid quia terrena, ideo non Dei sunt? Aut ideo alter ea dare cogitandus est, quia dantur et malis? Multiplex est enim misericordia Dei, patiens est, longanimis. Inde magis significat quid servet bonis, cum ostendit quanta
Abbreviated transcription (Latin):
in ista diu̾sitate duorum instrum̃torũ mu¬
sicorum. diu̾fitatem factorum humanorũ
inueniamus significatã ꝑ hȩc: implendam
aut̃ ꝑ uitam nr̃am. Cythara lignũ illud
concauum tamqͣm tẏmpanumꝰ pendente
testudine: cui ligno cordȩ innitunt᷑. ut ta¬
ctȩ resonent. Plectrum non dico qͦ tangun¬
tur: sed lignum illud dixi concauũ. cͦui
suꝑiacent. Cui qͦdam mͦ in cumbunt. ut
ex illo cum tangunt᷑ tremefactȩ. & ex illa
concauitate sonum concipientes: magis
canorȩ reddantur. Hoc gͦ lignum eythara
in inferiore parte hab&: psalteriũ in su¬
ꝑiore. Hȩc ẽ distinctio. Lubemur aut̃ mͦ
confiteri in eythara: & psallere in psalt̾io
decem cordarum. Non dix̃ i eythara
decem cordarum. neq in hoc psalmo: neq
uideor meminisse. multis locis inuenimꝰ
psalt̾ium decem cordarũ. eytharam decẽ
corddarum numqͣm mͥ lectũ occurrit. Dem̃¬
tote cytharam ex inferiore parte habere quo

Expanded text:
in ista diversitate duorum instrumentorum muin ista diversitate duorum instrumentorum musicorum, diversitatem factorum humanorum inveniamus, significatam per haec, implendam autem per vitam nostram. Cithara lignum illud concavum tanquam tympanum pendente testudine, cui ligno chordae innituntur, ut tactae resonent: non plectrum dico quo tanguntur, sed lignum illud dixi concavum cui superjacent, cui quodammodo incumbunt, ut ex illo cum tanguntur tremefactae, et ex illa concavitate sonum concipientes, magis canorae reddantur: hoc ergo lignum cithara in inferiore parte habet, psalterium in superiore. Haec est distinctio. Jubemur autem modo confiteri in cithara, et psallere in psalterio decem chordarum. Non dixit in cithara decem chordarum, neque in hoc psalmo, neque, videor meminisse, multis locis invenimus psalterium decem chordarum, citharam decem chordarum nusquam mihi lectum occurrit. Mementote citharam ex inferiore parte habere quo
Abbreviated transcription (Latin):
Uuis non cotidie dicit: qͦd uult ds̃ hoc agat:
t rectus erit uit̾ eos qui erultant in domino.
& qͦs dec& laudatio: quales alloquitur conse¬
quent᷑ psalmus & dicit. Consttemini domi¬
no in cẏthara. & psaltio decem cordarum psalli¬
te ei. Hoc enim etiam mͦ cantabamus: hoc ore
id egit institutio in nomine xp̃i uigiliarũ ista¬
rum: ut ex isto loco cythare pellerentur. Et
ecce ipsȩ iubentur sonare. Confitemini inquit
domino in eythara: in psaltĩo decem cordarũ
psallite ei. Nemo conu̾tat cor adorgana the¬
atrica. Quod ei iubetur in se hab&: sic̃ alibi
dr̃. In me sunt ds̃ uota tua: quȩ reddã lau¬
dationes tͥ. Meminerunt qui pͥdem affuer̃:
quando quid int̾sit int̃ psalt̾ium & eỹtharã.
sicut potuimꝰ sermone discreuimꝰ: & ad in¬
tellectum om̃ium ꝑducere interim conati sumꝰ.
Quantum aut̃ effecerimꝰ: uiderint qͥ audi¬
erunt. Et nunc inportune repetimꝰ: ut

Expanded text:
Quis non quotidie dicit: Quod vult Deus hoc agat? Quis non quotidie dicit: Quod vult Deus hoc agat? Et rectus erit inter eos qui exsultant in Domino, et quos decet laudatio: quales alloquitur consequenter Psalmus, et dicit: Confitemini Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite ei. Hoc enim etiam modo cantabamus, hoc ore id egit institutio in nomine Christi Vigiliarum istarum, ut ex isto loco citharae pellerentur? Et ecce ipsae jubentur sonare: Confitemini, inquit, Domino in cithara, in psalterio decem chordarum psallite ei. Nemo convertat cor ad organa theatrica. Quod ei jubetur, in se habet, sicut alibi dicitur: In me sunt Deus vota, quae reddam laudis tibi . Meminerunt qui pridem affuerunt, quando quid intersit inter psalterium et citharam, sicut potuimus, sermone discrevimus, et ad intellectum omnium perducere interim conati sumus: quantum autem effecerimus, viderint qui audierunt. Et nunc non importune repetimus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m mͥ audeat respondere iustus sum: sed unt̾̃¬
rogo uos de fide ura. Sicut nemo ur̃m aud&
dicere iustus sum: sic nemo aud& dicere infi¬
delis sum. Nondum quero quid uiuas: sed qͣro
quid credas. Responsurꝰ es credere te in xp̃m.
Non audis apłm. iustus ex fide uiuit: fides
tua: iusticia tua. Quia utiq sicredis. caues.
Si aut̃ caues. conaris. Et conatũ tuũ norit
ds: & uoluntatẽ tuã inspicit. Et luctam
cũ carne c̃sidat. & hortat᷑ ut pugnes: &
adiuuat ut uincas. Et certantẽ inspectat.
& deficientẽ subleuat: & uincentẽ coronat.
Ergo exultate iusti in dnõ: hoc dixerim erul¬
tate fideles in dño: quia iustꝰ ex fidde uiuit.
Rectos decce laudatio. Discite grãs agere
dõ: & in ꝓspitatibꝰ. & in tribulationibus.
Discite habere in corde qͦd hab& omnis ho¬
mo in lingua: qͦd ds̃ uult hoc agat. Ipsa lin¬
gua popularis: plerumq ẽ doctrina salutaris.

Expanded text:
vestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed intervestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed interrogo vos de fide vestra. Sicut nemo vestrum audet dicere, Justus sum; sic nemo audet dicere, Fidelis non sum. Nondum quaero quid vivas, sed quaero quid credas. Responsurus es credere te in Christum. Non audisti Apostolum: Justus ex fide vivit ? Fides tua, justitia tua: quia utique si credis, caves; si autem caves, conaris; et conatum tuum novit Deus, et voluntatem tuam inspicit, et luctam cum carne considerat, et hortatur ut pugnes, et adjuvat ut vincas, et certantem exspectat, et deficientem sublevat, et vincentem coronat. Ergo, Exsultate justi in Domino: hoc dixerim, Exsultate fideles in Domino, quia justus ex fide vivit. Rectos decet laudatio. Discite gratias agere Deo et in prosperitatibus, et in tribulationibus. Discite habere in corde quod habet omnis homo in lingua: Quod vult Deus. Ipsa lingua popularis, plerumque est doctrina salutaris.
Abbreviated transcription (Latin):
possuit & in adu̾sis dm̃ laudare. & dicere. Dñs
dedit. dñs abstulit. sicut domino placuit ita
factũ ẽ: sit nom̃ domini benedictũ. Tales re-¬
ctos dec& laudatio: ñ pͥmo laudaturos. & p̾ea
uituꝑ aturos. Ergo iusti recti ęxultate in dño.
quia uos dec& laudatio. Nemo dicat. qͥs gͦ uistꝰ:
Aut qͣndo iustus ego: Nolite uos abicere. &
desꝑare de uob̃. homines estis. ad inaginẽ dĩ
facti estis: qui uos homines fecit. ꝓ uob̾ & homo
factꝰ ẽ. ut multi filii ad hereditatẽ sempit̾nã
adoptaremini. sangius unici ꝓ uob̃ effusus ẽ.
Si uos t̾rena fragilitate uiliustis: ex p̾cio ur̃o uoss
appendite. Quid manducctis. quid bibatis. qͦ sub¬
scribamini. tam̃ digne cogitate. Numquid hoc uos
monemꝰ ut uos suꝑbi sitis: & uob aliq̃m ꝑfectio¬
neni audeatis arrogare: Sed ñ it̃m ab om̃i iusti¬
cia uos putare debetis exules fieri. Nolo enĩ uos
int̾rogare de iusticia ur̃a: fortassis enam nemo

Expanded text:
dicere: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Tales rectos decet laudatio, non primo laudaturos, et postea vituperaturos. 4. Ergo justi recti, exsultate in Domino: quia vos decet laudatio. Nemo dicat: Quis ego justus, aut quando ego justus? Nolite vos abjicere et desperare de vobis. Homines estis, ad imaginem Dei facti estis: qui vos homines fecit, pro vobis et homo factus est: ut multi filii ad haereditatem sempiternam adoptaremini, sanguis Unici pro vobis effusus est. Si vos vobis terrena fragilitate viluistis, ex pretio vestro vos appendite: quid manducetis, quid bibatis, quo subscribatis Amen, digne cogitate. Numquid hoc vos monemus, ut superbi sitis, et vobis aliquam perfectionem audeatis arrogare? Sed non iterum ab omni justitia vos putare debetis exules fieri. Nolo enim vos interrogare de justitia vestra; fortassis enim nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphasse aliquid in sacram̃to: sed qͣsi gesta nar¬
rasse uideret᷑. U trumq aut̃ nom̃: magnum con¬
tin& sacram̃tum. Nam achis intp̃tat᷑ qͥmͦ ẽ.
ut ũbum mirantis & ñ agnoscentis inteligas.¬

Expanded text:
prophetasse aliquid in sacramento, sed quasi gesta narprophetasse aliquid in sacramento, sed quasi gesta narrasse videretur. Utrumque ergo nomen magnum continet sacramentum. Nam Achis interpretatur, Quomut verbum mirantis et non agnoscentis intelligas
Abbreviated transcription (Latin):
aures nrãs uiuenient in nomine. xp̃i aliis tem¬
poribꝰ: ne isti mͦ occupent᷑. Dicimꝰ scriptũ eẽ in
libro regnorum: qͦd dauid cũ fuger& saul. late¬
re uoluit apud regeni quẽdam geth: nomine
achis. Sed cũ gła eiꝰ ibi fuiss& commemorata. ne
ꝑliuorem idem rex ad quẽ confugerat aliqͥd in
eum machinaret᷑. finx̃ insaniam. & qͣsi furore
correptꝰ mutauit uultum suum : & sic̃ legimus
affectabat. & timpanizabat ad ostia ciuitatis.
& ferebatur in manibꝰ suis. & ꝓcidebat ad ostia
portȩ. Et dix̃ rex achis. Qiuid huc mͥ addicistiᷤ
hunc: Numquid arrepticio ego opꝰ habeo: Et
sic eum dimisit. ut impleatur hic qͦd scͥptũ ẽ.
mutauit uultum suum : & dimisit eũ & abiit.
Dimisit aut̃ regen achis. Hic uͦ dictũ ẽ qͣd mu¬
tauit uultum suum eoram abỹmelech: & dimi¬
sit eum & abiit. Diximꝰ aut̃ nomina mutata
ẽẽ : ut sacram̃tum ostenderet᷑. Et enim si idem
nom̃ repetitum eẽt in titulo psalmi. ñ nobis

Expanded text:
ras invenient in nomine Christi aliis temporibus, ne ista occupentur. 2. Diximus scriptum esse in libro Regnorum, quod David cum fugeret Saül, latere voluit apud regem quemdam Geth, nomine Achis. Sed cum gloria ejus ibi fuisset commemorata, ne per livorem idem rex ad quem confugerat, aliquid in eum machinaretur, finxit insaniam, et quasi furore correptus, mutavit vultum suum, et, sicut legimus, affectabat, et tympanizabat ad ostia civitatis, et ferebatur in manibus suis, et procidebat ad ostia portae. Et dixit rex Achis: Quid huc mihi adduxistis istum? Numquid arreptitium ego opus habeo? Et sic eum dimisit, ut impleatur quod hic scriptum est, Mutavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit. Dimisit autem regem Achis: hic vero dictum est quod mutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit. Diximus autem nomina mutata esse, ut sacramentum ostenderetur: ne si idem nomen repetitum esset in titulo Psalmi, non nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Nemini quieq̃m. debeatis: nͥ ut inucẽ diligatis.
D salmi hui titulũ heri exposiumꝰ: euiꝰ ex positio
cum nos diutiꝰ retiner&. eiꝰdem psalim textum
qd̃ congruat titulo. quẽ hesfno die tractaumꝰ.
Oui ñ affuer̃. tam̃ & hoc debitum petunt. ne
foete ꝓ aliis tantas facientes moras fraudemꝰ
eos quibꝰ iam. readdendum ẽ qͦa debemꝰ: breuit᷑
commemoratũ agnoscant quantũ posst̃. qͥ hodie

Expanded text:
Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem vos diligatis . Psalmi hujus titulum heri exposuimus; cujus expositio cum nos diutius retineret, ejusdem psalmi textum quod congruat titulo quem hesterno die tractavimus. Qui non adfuerunt, tanquam et hoc debitum petunt: sed ne forte per alias tantas moras, fraudemus eos quibus jam reddendum est quod debemus, breviter commemoratum agnoscant, quantum possunt, qui hodie
Abbreviated transcription (Latin):
ego. Interim exceptis illis cęlis. habeo de qͥbꝰ
hic ut cumq disseram: nob̃ ꝓximos celos. scõs
dĩ apłos: p̃dicatores u̾bi ueritatis. ꝑ qͦs celos
compluti sumꝰ. ut ꝑ totum mundum seges
eccłe pullular&: & si cum ⁊ itantis interim
communẽ bibens pluiuiam. sed tam̃ horreũ
unde impleta ẽ t̾ra miscđia domini: Priꝰ
missi sunt celi: qͥ miscđiam dñi spargerent
suꝑ tram. Et hoc suꝑ totam t̾ram. Nlam uide
qͥa de ipsis cęlis alibi dr̃. Celi enarrant głam
dĩ: & oꝑa manuum eiꝰ annuntiat firnamtũ.
Hoc celi qͦd firmamĩtum. Dies diei eructat ũ

Expanded text:
ego. Interim exceptis illis coelis, habeo de quibus ego. Interim exceptis illis coelis, habeo de quibus hic utcumque disseram, nobis proximos coelos sanctos Dei Apostolos, praedicatores verbi veritatis, per quos coelos compluti sumus, ut per totum mundum seges Ecclesiae pullularet; etsi cum zizaniis interim communem bibens pluviam, sed tamen horreum Unde impleta est terra misericordia Domini? Prius missi sunt coeli, qui misericordiam Domini spargerent super terram, et hoc super totam terram. Nam vide quid de ipsis coelis alibi dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Quod coeli, hoc firmamentum. Dies
Abbreviated transcription (Latin):
eorum: hoc ẽ solidati sunt. Hoc gͦ facit filiꝰ
Hunc adorat qui nouit adorare: hunc ubiq
hab& quo se conu̾terit. Non enu queritur
ab au̾sis. sed ipse uocat au̾sos: ut impleat
conu̾sos. Sane fr̃s exceptis cȩlis illis suꝑioribꝰ
ignotis nobis in terra laborantibꝰ. & ꝑ hu
quot sintͥ. uł quibꝰ modis distincti sint. qͥpꝰ
incolis inpleti sint. qua dispositione regan¬
tur. quomͦ unꝰ quidam ibi ymnꝰ indeficiens.
concinens ab om̃ibꝰ p̃dic& dm̃. multũ ẽ a
nob inuenire: satagamꝰ tam̃ ꝑuenire. Ibi ẽ
enim patria nr̃a : qͦuã longa fortasse ꝑegri¬
natione obliti sumꝰ. Uex enĩ nr̃a ẽ: in uło
psalmo. H eu me quia ꝑegrinatio mea longinqͥ
facta ẽ. Ergo de illis cęlis & mͥ difficile ẽ dis¬
putare. sed tam̃ non impossibile: & uob̃ in¬
telligere. Certe qui me in his rebꝰ intellectu p̃¬
uenit. fruatur qͦ p̃cessit: & or & ꝓ me ut seqͣr

Expanded text:
eorum, hoc est solidati sunt. Hoc ergo facit Filieorum, hoc est solidati sunt. Hoc ergo facit FiliHunc adorat qui novit adorare, hunc ubique habet qui se converterit. Non enim quaeritur ab aversis; sed ipse vocat aversos, ut impleat conversos. 6. Sane, fratres, exceptis illis coelis superioribus ignotis nobis in terra laborantibus, et perquot sint, vel quibus modis distincti sint, quibus incolis impleti sint, qua dispositione regantur, quomodo ibi unus quidam hymnus indeficiens concinens ab omnibus praedicet Deum, multum est ad nos invenire, satagimus tamen pervenire. Ibi est enim patria nostra, quam longa fortasse peregrinatione obliti sumus. Vox enim nostra est in illo psalmo: Heu me, quoniam peregrinatio mea longinqua facta est ! Ergo de illis coelis et mihi difficile est disputare, si tamen non impossibile, et vobis intelligere. Certe qui me in his rebus intellectu praevenit, fruatur quo praecessit, et oret pro me ut sequar
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ terra: audi quia domino & cęli indigent.
sermone domini cęli solidati sunt. Non a se
sibi solidam̃tum fuerunt: nec ipsi celi firmi¬
tatem ꝓpriam sibi p̾stiterunt. Uerbo domini
celi firmati sunt: & spũ oris eius omnis uirtus
eorum. Non habuerunt aliquid ex se: & tãꝗͣ.
supplem̃tum a domino ꝑceꝑunt. Spũ enim
oris eius: non pars: sed omnis uirtus eorum.
Sane fr̃s uidete eadem oꝑa filii & sp̃s scĩ. Non
enim negligent̾ ptereundum ẽ. ꝓpt̾ quosdã
iniquos discretores: & turbulentos confusores.
Utrumq enim male fit. Confundunt enim
male discernendo creaturam cum creatore:
& cum sit creator sp̃s dĩ. inter creaturas eum
numerant. Illi discernunt & confundunt: con¬
fundantur ut conu̾tantur. Audi mͦ unum
nͥ habere stabilem firmamq uirtutem: Et
spũ oris eiꝰ omnis uirtus eorum. Loss& & sie
dici. spũ oris elꝰ cęli solidati sunt: & u̾bo dñi
omnis uirtus eorum. Ouod ẽ enim omnis uirtꝰ

Expanded text:
terra, audi quia Domino et coeli indigent; Sermone Domini coeli solidati sunt. Nam non a se sibi solidamentum fuerunt, nec ipsi coeli firmitatem sibi propriam praestiterunt. Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Non habuerunt aliquid ex se, et tanquam supplementum a Domino perceperunt. Spiritu enim oris ejus non pars, sed omnis virtus eorum. 5. Sane, fratres, videte eadem opera Filii et Spiritus sancti. Non enim negligenter praetereundum est, propter quosdam iniquos discretores et turbulentos confusores. Utrumque enim male fit. Confundunt illi, male discernendo, creaturam cum Creatore; et cum sit creator Spiritus Dei, inter creaturas eum numerant. Illi discernunt, et confundunt: confundantur, ut convertantur. Audi modo ununisi habere stabilem et firmam virtutem? Et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum. Posset et sic dici, Spiritu oris ejus coeli solidati sunt, et Verbo Domini omnis virtus eorum. Quod est enim omnis virtus
Abbreviated transcription (Latin):
buo liedu ẽ oram aby melech. Intenatte me¬
num ꝑtineret pulsantis: ñdum aꝑtum ẽ.
ual suumꝰ cum ista diceremꝰ: pulsastis &
& uide in latinam transferrent. Consulen¬
tes gͦ nomina ista. inuenunꝰ int̾p̃tari abỹ¬
melech patris mei regnum: & int̾p̃tari achis
qͦmͦ ẽ. Hȩc nomina attendaniꝰ : uide incipit
rantis. & ñ uttelligentis. Abymelech patris
mei regnum: dauid manu fortis. In figura
xp̃i dauid: sicut golyas in figura diaboli.
Humilitas occidit suꝑbiam. Cum gͦ xp̃m
nomino fr̃s mei: maxima nob̾ humilitas com¬
m̃datur. Uiam enum nob̃̾ fecit ꝑ humilitatẽ.¬

Expanded text:
um est coram Abimelech. 4. Intendite menum pertinent pulsantis, nondum apertum est. Pulsavimus, cum ista diceremus; pulsastis et et inde in latinam transferrent. Consulentes ergo nomina ista, invenimus interpretari Abimelech, Patris mei regnum; et interpretari Achis, est. Haec nomina attendamus, inde incipit rantis, et non intelligentis. Abimelech, Patris mei regnum: David, Manu fortis. In figura Christi David, sicut Golias in figura diaboli: Humilitas occidit superbiam. Cum ergo Christum nomino, fratres mei, maxime nobis humilitas commendatur. Viam enim nobis fecit
Abbreviated transcription (Latin):
reditatem tenentes. uł illa hereditas existentes.
Hereditas ẽ enim dĩ ipsi om̃s: & ipsos om̃s de
cȩlo ꝓspexit dominꝰ. & uidit eos. ille qui ait.
cum eẽs sub arbore fici uidi te. Uidit enĩ eum:
nit quid dicis: Non me uid&. Est gͦ quędam
uisio miserantis cordis: non uisio punientis.
Illa uisio ad peccata. atumadu̾sio ẽ: quia ille
peccata ñ uult uideri qui dicit. el u̾te faciem
tuam a peccatis meis. Oͦo uult ignosci: ñ uult
agnosei. Aũte inquit faciem tuam a peccatis
meis. Cum gͦ au̾tit faciem suam a peccatis
tius. non uidebit te: E unde alibi dicit.
ne aũtas faciem tuam a me: Ergo aũtat
a peccatis tuis: non au̾tat a te. Rideat te: mi
pdicatoibꝰ ueritatis: uidit nos de angłis qͥs
fo nos nustt. Hec omnia dontꝰ eiꝰ. hec om̃ii
habrtaculum etꝰ: quia hec om̃ia çli qͥ enar.

Expanded text:
llam haereditatem existentes. Haereditas est enim Dei ipsi omnes. Et ipsos omnes de coelo respexit Dominus, et vidit eos ille qui ait: Cum esses sub arbore fici, vidi te . Vidit enim eum nit quid dicis? Non me videt. Est ergo quaedam visio miserantis, non visio punientis. Illa visio ad peccata animadversio est: quae ille peccata non vult videri, qui dicit: Averte faciem tuam a peccatis meis . Quod vult ignosci, non vult agnosci: Averte, inquit, faciem tuam a peccatis meis. Cum ergo averterit faciem suam a peccatis tuis, non videbit te? Et unde alibi dicit: Ne avertas faciem tuam a me ? Ergo avertat a peccatis tuis, non avertat a te: videat te, mispraedicatoribus veritatis, vidit nos de Angelis, quos ad nos misit. Haec omnia domus ejus, haec omnia habitaculum ejus: quia haec omnia coeli qui enar
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ds̃ iste. Est quȩdam beata gens cuiꝰ ẽ. anl
dominꝰ ds̃ eorum ẽ. Et ñ sic̃ senator ille poso
fundũ suum. ñ aut̃ possidet᷑ a fundo sus. Il
& osgentis hutꝰ. Unde ut eiꝰ simꝰ laborar ͤ
debemꝰ: sed alt̾utrum se possident. Audisti
quia gens possid& eum: beata gens cuiꝰ ẽ dnͣs
dsͣ eorum: audi quia & ille possid& illam. Eo¬
pulus quem elegit dominꝰ in hereditatem sibi.
Beata gens possessione sua: beata hereditas
possessore suo. Populus quẽ elegit dominus

Expanded text:
eus iste? Est quaedam beata gens cujus est: nam Dominus Deus eorum est. Et non sicut senator ille possidet fundum suum, non autem possidetur a fundo suo, sic et Deus gentis hujus. Unde ut ejus simus, laborare debema gens, cujus est Dominus Deus eorum. Audite quia et ille possidet illam: Populus quem elegit Dominus in haereditatem sibi. Beata gens possessione sua, beata haereditas possessore suo, populus quem elegit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ei oeꝑat. & eum ꝑsequi. Tune ille se ut
dixi contulerat ad regem geth: qui uocalitꝰ
achis. Suggestum ẽ aut̃ regi ipsi. qͦd illus
apud se haber&. qui magnã głam habert
ceꝑat in populo iudeorum: & dictum ẽ ill.
Nonne iste ẽ dauid cui chorum fecer̃ mulie¬
res isrłite dicentes: saul ꝑcussit in milibꝰ.
& dauid in denis milibꝰ: Si aut̃ ꝓpt̾ hane
głam inuidere illi cȩꝑat saul: nonne meui¬
endum erat dauid ne & ille rex ad quẽ con¬
fugerat uell& oppͥmere eum. quẽ poss&
uicino hosten habere. si saluum seruar&:
Timuit & illum: & sic̃ scͥptum ẽ mittauit ul¬
tum suum coram ipsis. & affectabat & tiñ¬
panicabat ad ostia ciuitatis: & ferebat᷑
manibꝰ suis. Et ꝓcidebat ad ostium portȩ.
saliuȩ decurrebant suꝑ barbam eiꝰ. Uidtea
rex ille apuad quẽ latebat: & ait suis. Itql¬
inͥ istum arrepticiũ adduxistis. Numqdia
intraturꝰ ẽ in domum meam: Et sie dmndlt.

Expanded text:
nvidere coeperat, et persequi. Tunc ille se, ut nvidere coeperat, et persequi. Tunc ille se, ut dixi, contulerat ad regem Geth, qui vocabatur Achis. Suggestum est autem regi ipsi, quod illum apud se haberet, qui magnam gloriam habere coeperat in populo Judaeorum, et dictum est illi: Nonne iste est David, cui chorum fecerunt mulieres Israelitae, dicentes: Saül percussit in millibus, et David in denis millibus? Si autem propter hanc gloriam invidere illi coeperat Saül, nonne metuendum erat David, ne et ille rex ad quem confugerat, vellet opprimere eum, quem posset de vicino hostem habere, si salvum servaret? Timuit et illum, et, sicut scriptum est, mutavit vultum suum coram ipsis, et affectabat, s, et ferebatur in manibus suis, et procidebat ad ostia portae, et salivae discurrebant super barbam ejus. Vidit eum rex ille apud quem latebat, et ait suis: Utquid mihi arreptitium istum adduxistis? numquidnam intraturus est in domum meam? Et sic illum di