comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum: & hoc quod continet õmĩa
scienciam habet uocis Omni potens enĩ
deus sermo patris omp̾otentis est. & qͥ
de illo loqui concupiscimꝰ : inutiin illo
nullomodo erimus. Dabit uerba utilia
omp̃s uerbum quod ꝓ nob incarnatũ
uiuit & regnat cum patre in unitate
sp̃s scĩ deus. per omnia scła scłoꝵ amer¬

Expanded text:
terrarum, et hoc quod continet omnia terrarum, et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis . Omnipotens enim Deus, sermo Patris omnipotentis est, et qui de illo loqui concupiscimus, muti in illo nullo modo erimus. Dabit verba utilia omnipotens Verbum, quod pro nobis incarnatum vivit et regnat cum Patre in unitate Spiritus sancti Deus, per omnia s
Abbreviated transcription (Latin):
erat quid est quod ait non enimsũ
uob̾cum: Sed mira dispensatione dis-¬
cipline ac misericordie. & cum ipsis
erat: & cum ipsis nonerat Cum ipsis
ñ erat ut uincerent: sed tam̃ cũ ipsis
erat ne ab hostib perirent. Oineffabi¬
lia pietatis uiscera: culpas insequitur:
& tamen peccantes ꝓcegit Iratum se in-¬
dicat: & camen ab hostibus defendit
Dic plerumq paruulo filio delinq̃nti
irascitur mater : rep̃hendit. increpat
uerberat: Ded si hunc in preceps ire
conspexerit. ubi in mortis periculum
irruat: manum tendit & retinet Et
quȩ sic irata uerberauerat ac si ñ dilige¬
ret: sic diligendo retinet: ac si irata ñ
uerberassec Hec in sola p̃facione collo¬
quentes nauigii nr̃i quasi intra portũ
exercicium fecimꝰ: ut ad indaganda
ꝓpheciȩ misteria uelut immensitatẽ
pelagi post uela pandamus: Iuod ta¬
men non in nr̃a uirtute p̾sumimus
Sed in eo qui linguas infantium facit
disertas: quia sp̃s dnĩ repleuit orbem

Expanded text:
erat, quid est quod ait: Non enim sum erat, quid est quod ait: Non enim sum vobiscum? Sed mira dispensatione disciplinae ac misericordiae, et cum ipsis erat, et cum ipsis non erat. Cum ipsis non erat ut vincerent, sed tamen cum ipsis erat ne ab hostibus perirent. O ineffabilia pietatis viscera! Culpas insequitur, et tamen peccantes protegit. Iratum se indicat, et tamen ab hostibus defendit. Sic plerumque parvulo filio delinquenti irascitur mater, reprehendit, increpat, verberat; sed si hunc in praeceps ire conspexerit, ubi in mortis periculum ruat, manum tendit et retinet, et quae sic irata verberaverat ac si non diligeret, sic diligendo retinet, ac si irata non verberasset. 19. Haec in sola praefatione colloquentes, navigii nostri quasi intra portum exercitium fecimus, ut ad indaganda prophetiae mysteria, velut in immensitatem pelagi, post vela pandamus. Quod tamen non in nostra virtute praesumimus, sed in eo qui linguas infantium facit disertas, quia spiritus Domini replevit orbem
Abbreviated transcription (Latin):
re sufficiat: quod & culpas populi
dñs sine uindicta non deserit. & tam̃
delinquentem popłm a se funditus
non repellicꝰ Sic & cum morses ad re¬
ꝓmissionis t̾ram exploratores duodecĩ
misissec. e quib cum decem postmodũ
desperationem poplõ facerent. istlem
populus in iram murmurationis accen¬
sus seductum se ad nõ ẽẽ conquestus ẽ.
ut eorum cad auera iacerent in deserto
Cui omnip̃s dñs̃ iratus dixit : quod nullꝰ
eorum tr̃am reꝓmissionis intrareo. Iuo
terrore compuncti praue se agisse cog-¬
nouerunt. seseq in lacrimis affbixeruns:
Et accincti armis ꝓtinus ceperunt con¬
tra hostes ascendere: ut rȩꝓmissionis
terram post lacrimas intrare potus¬
sent. Iuib ꝑ mossen dñs dicit Dic eis
Nolite ascendere neq pugnetis. non
enimsum uob̃cum. nȩtadatis corã in¬
micis uris. Qua in repensandum est
sicum ipsis erat. cur eos ne caderent
ascendere ꝓhibebat: Siaut cũ ipsis

Expanded text:
re sufficiat? Quod et culpas populi re sufficiat? Quod et culpas populi Dominus sine vindicta non deserit, et tamen delinquentem populum a se funditus non repellit. Sic cum Moyses ad repromissionis terram exploratores duodecim misisset , ex quibus cum decem postmodum desperationem populo facerent, idem populus in ira murmurationis accensus, seductum se a Domino esse conquestus est, ut ejus cadavera jacerent in deserto ; cui omnipotens Deus iratus dixit quod nullus eorum in terram repromissionis intraret : quo terrore compuncti, prave se egisse cognoverunt, sese in lacrymis afflixerunt, et accincti armis, protinus coeperunt contra hostes ascendere, ut repromissionis terram post lacrymas intrare potuissent . Quibus per Moysen Dominus dicit: Dic eis, Nolite ascendere, neque pugnetis; non enim sum vobiscum, ne cadatis coram inimicis vestris . Qua in re pensandum est, si cum ipsis non erat, cur eos ne caderent ascendere prohibebat? Si autem cum ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ eum uentura queq p̃diceret
& adsticti populi mentẽ consolari dig¬
naretur. Consideremus ergo si possumꝰ
quanta ẽ. dispensatio suꝑnȩ pietatis:
quia sic iratus est populo suo dñs: ut
tamen non omnimodo irasceret᷑. Nam
si iratus non ẽet: in captiuitatẽ popłm¬
suum minime tradidisset Et si omni¬
modo iratus eẽt: electos suos cum illo in
captiuitatem non mitteret. Sedagit hec
diuina miscđia : ut ex una eademq
re ex qua carnilib dat flagella. ex ea
sp̾̃ualibus uirtutis p̃stet incrementũ
Cumq illos ꝑ tribulationẽ purgat:
istos ex societate tribulantiũ ad maiora
ꝓmerenda excitat. Et sic inuistis irascit᷑
ut tamen eorum corda ꝑ iustorum con¬
sortium consolecur. Ne si omnim deserat
nullus post culpas adueniam redeat
Tenendo igitur repellit. & repellendo
tenet: quando cum his quos diuidicat
simul in tribulationem mitat qͦs amat
Quis ita tantȩ piecatis uiscera pensa¬

Expanded text:
ut per eum ventura quaeque praediceret, ut per eum ventura quaeque praediceret, et afflicti populi mentem consolari dignaretur. Consideremus ergo, si possumus, quanta est dispensatio supernae pietatis, quia sic iratus est populo suo Dominus, ut tamen omnimodo non irasceretur. Nam si iratus non esset, in captivitatem populum minime tradidisset; et si omnimodo iratus esset, electos suos in captivitatem cum illo non mitteret. Sed agit haec divina misericordia, ut ex una eademque re, ex qua carnalibus dat flagellum, ex ea spiritualibus virtutis praestet incrementum. Cumque illos per tribulationem purgat, istos ex societate tribulantium ad majora promerenda excitat. Et sic injustis irascitur, ut tamen eorum corda per justorum consortium consoletur; ne si omni modo deserat, nullus post culpas ad veniam redeat. Tenendo igitur repellit, 1182 et repellendo tenet, quando cum his quos dijudicat simul in tribulationem mittit quos amat. Quis ista tantae pietatis viscera pensa
Abbreviated transcription (Latin):
Cum completi fuerint dies tui. & dorim¬
eris cũ patrib tuis: suscitabo semen
tuum post te quod egrediet᷑ de utero
tuo: et firmabo regnum eiꝰ Ipse edificab
dñmum nomini meo. Ecce nathan ꝓphe-¬
ta qui prius regi dixerat uade & fac.
hoc fieri non posse denuncians. & regis
consiliis & suis sermonib contradicit.
Iuia quod ex suo sp̃u dixerat: falsum
fuisse rep̃hendit Iua in re int̃ ꝓphetas
ueros ac falsos ista distantia est: quia
ꝓphete ueri si quid aliquando ꝑ sautm
spm̃ dicunt. hoc ab auditorũ mentib
alieni ascõ spũ i suafalsitate ꝑduranł
Consideratis igit᷑ ꝓpheciȩ temporib &
modis: intueri libet qualit̃ omĩpotens
deus ad ꝓpuectum hominum ire su& mo¬
deramina dispensat. Israheliticꝰ quippe
populus conditori suo deliquerat: &
id circo regi babilonio in captiuitate
seruiebat Cum quo tamen iezechiel
ꝓpheta incaptiuitatẽ mittitur: quem
diuina grã ita sibi placabilem fecerat:

Expanded text:
Cum completi fuerint dies tui, et dormiCum completi fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod egredietur de utero tuo, et firmabo regnum ejus; ipse aedificabit domum nomini meo . Ecce Nathan propheta qui prius regi dixerat: Vade et fac, hoc fieri non posse denuntians, et regis consiliis et suis sermonibus contradixit, quia quod ex suo spiritu dixerat, falsum fuisse deprehendit. 17. Qua in re inter prophetas veros ac falsos ista distantia est, quia prophetae veri si quid aliquando per suum spiritum dicunt, hoc ab auditorum mentibusalieni a sancto Spiritu in sua falsitate perdurant. 18. Consideratis igitur prophetiae temporibus et modis, intueri libet qualiter omnipotens Deus ad provectum hominum suae irae moderamina dispensat. Israeliticus quippe populus conditori suo deliquerat, et idcirco regi Babylonio in captivitate serviebat; cum quo tamen Ezechiel propheta in captivitatem mittitur , quem divina gratia ita sibi placabilem fecerat,
Abbreviated transcription (Latin):
in uia comedere: ꝓphete falsi suasio¬
ne deceptus est. Ittem fallaxͥ ñ deci
Sciendum quoq est. quod aliqͣndo
ꝓphetȩ scĩ dum consulunt᷑ ex magno
usu ꝓphecandi quedam ex suo sp̃u
dicere suspicant᷑: Sed quia sanctist̾
uera sunt audiunt: & semet ipsosqr
falsa dixerunt rep̃hendunt. Nathan
& enim ꝓphetam scm̃ uirum fuisse
quis nesciat: qui dauid regem & de
culpa aperte rep̃hendit. & quȩ ei ꝓ
culpa eadem eẽnt uentura nunciauitꝰ
Iuem tamen dũ isdem dauid quia tem¬
plum dõ uellet construere requisisset.
ilico respondit. Omne quod ẽ. in corde
tuo uade & fac: quia dñs tecum est:
De quo illic statim subdit᷑. factum ẽ atit
in nocte illa: & ecce sermodñi ad nadari
dicens Uade & loquere ad seruũ meũ
dauid Hec dicit dñs deuis. Nunquid
tu edificabis michi domum ad habi¬
tandum: Neque enim habitaui indo-¬
mo: ex die qua eduxi filios isrł de tr̃a
egipti usq in diem hanc. Et paulo post

Expanded text:
in via comedere, prophetae falsi persuasioin via comedere, prophetae falsi persuasione decSciendum quoque est quod aliquando prophetae sancti dum consuluntur, ex magno usu prophetandi quaedam ex suo spiritu dicere suspicantur; sed quia sancti sunvera sunt audiunt, et semetipsos quia falsa dixerint reprehendunt. Nathan etenim prophetam sanctum virum fuisse quis nesciat? Qui David regem et de culpa aperte reprehendit, et quae ei pro culpa eadem essent ventura nuntiavit; 1181 quem tamen dum idem David, quia templum Deo vellet construere, requisisset, illico respondit: Omne quod est in corde tuo, vade et fac, quia Dominus tecum est . De quo illic statim subditur: Factum est autem in nocte illa, et ecce sermo Domini ad Nathan, dicens: Vade et loquere ad servum meum David. Haec dicit Dominus Deus: Nunquid tu aedificabis mihi domum ad habitandum? Neque enim habitavi in domo ex die qua eduxi filios Israel de terra Aegypti usque in diem hanc . Et paulo post:
Abbreviated transcription (Latin):
ad cor iter paratur: ut intente menti
uel ꝓpheciȩ misteria. uł compuncti¬
onis gram infundat Unde scriptũ ẽ.
Sacrificium laudis honorificabit me:
& illic iter est quo ostendam illi salu¬
tare dĩ. Quod enim salutare : hoc he¬
braice iħs dicitur. Insacrificiogͥ laudis
fit in iħm iter ostensionis: quia dũ
ꝑ psalmodiam compunctio effundit᷑
uia nob̃ in corde fit ꝑ quam ad iħm
in fine ꝑuenitur: sicut ipse de sua
ostensione loquitur dicens Quidili¬
git me: diligetur a patre meo. Et ego
diligam eum: & manisestabo ei me¬
ipsum. Hinc quoq scriptum est
Cantate dño psalmum dicite nomi¬
ni eius: iter facite ei qui ascendit
suꝑ occastm dñs nom en illi. Ipse
& enim suꝑ occasum ascendit qui mor¬
tem resurgendo calcauit. Cui dum
cantamus iter facimus. ut ad nrm̃
cor ueniat. & sui nos amoris gratia
indicat qui contra samariam mi-¬
ssus malaque ei erant uentura
nunciauit QIui tamen ꝓhibitꝰ a dño

Expanded text:
ad cor iter paratur, ut intentae menti ad cor iter paratur, ut intentae menti vel prophetiae mysteria, vel compunctionis gratiam infundat. Unde scriptum est: Sacrificium laudis honorificabit me, et illic iter est quo ostendam illi salutare Dei . Quod enim Latine salutare, hoc Hebraice Jesus dicitur. In sacrificio igitur laudis fit Jesu iter ostensionis, quia dum per psalmodiam compunctio effunditur, via nobis in corde fit, per quam ad Jesum in fine pervenitur, sicut ipse de sua ostensione loquitur, dicens: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum . Hinc quoque scriptum est: Cantate Domino, psalmum dicite nomini ejus, iter facite ei qui ascendit super occasum, Dominus nomen est ei . Ipse etenim super occasum ascendit, qui mortem resurgendo calcavit. Cui dum cantamus, iter facimus, ut ad nostrum cor veniat, et sui nos amoris gratia indicat, qui, contra Samariam missus, mala quae ei ventura erant nuntiavit ; qui, tamen, prohibitus a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
eius ammirabilis. consiliariꝰ. deus
fortis. pater futuri seculi pͥnceps
pacis. Multi plicabit᷑ eiꝰ imperium: &
pacis non erit finis. Qui etiã de eze¬
chia rege ꝓphecie spũ tactꝰ euicino
quia infirmitate sua surgeret p̃dixit :¬
& quot annis post infirmitatẽ uiuer&
nunciauit: Aliquando uero ꝓphetiȩ
sp̃s ꝓphecis deest. nec semꝑ eoꝵ mentib
p̾sto est. quatinꝰ cũ hunc non habent se
hunc agnoscant ex donohabere cũ
habent. Vnde heliseus cumflentẽ
sunamitem mulierem a suis pedib
ꝑ giezi puerum euelli ꝓhibera dix̃
Dimitte illam. Anima enim eiꝰ in ama-¬
ritudine est. & dñs celauit me. &
ñ inlicauit michi. Sic quoq cum eũ
iosa fat de futuris requireret: & ꝓphe¬
tiȩ ei sp̃s de ẽẽt. saltem fecit applica-¬
ri ut ꝓphetiȩ ad hunc sp̃s ꝑ laudem
psalmodie descenderec atque eius
animum de uenturis repleret Nox¬
& enim psalmodie cum ꝑ intentionem
cordis agitur. ꝑ hanc omĩpotenti dõ

Expanded text:
iarius, Deus, fortis, pater futuri saeculi, princeps pacis. Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis . Qui etiam de Ezechia rege prophetiae spiritu tactus e vicino, quia eum de infirmitate sua surgeret praedixit, et quot annis post infirmitatem viveret nuntiavit . 15. Aliquando vero prophetiae spiritus prophetis deest, nec semper eorum mentibus praesto est, quatenus cum hunc non habent, se hunc agnoscant ex dono habere cum habent. Unde Elisaeus cum flentem Sunamitem mulierem a suis pedibus per Giezi puerum avelli prohiberet, dixit: Dimitte illam, anima enim ejus in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit mihi . Sic quoque cum eum Josaphat de futuris requireret, et prophetiae ei spiritus deesset, psaltem fecit applicari, ut prophetiae ad hunc spiritus per laudem psalmodiae descenderet, atque ejus animum de venturis repleret . Vox enim psalmodiae cum per intentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti Domino
Abbreviated transcription (Latin):
prius ꝑsonam. tempꝰ locũq
describat : & post modũ
tinus ad ueritatem solidius ostendendã
ante istoriȩ radicem figat: & pꝰ fructus
sp̃s ꝑ signa & allegorias ꝓferat: hierechi¬
hel itaq etatis suȩ tempus indicat
dicens Et factum ẽ. in tricesimo anno

Expanded text:
sonam, tempus, locumque describat, et postmodum tenus ad veritatem solidius ostendendam, ante historiae radicem figat, et post fructus spiritus per signa et allegorias proferat. Ezechiel itaque aetatis suae tempus indicat, di
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enim chobar grauatudo uel gra-¬
uitas dicit᷑: Quid ꝑ chobar flauium
nisi humanum genꝰ congrue designat᷑.
Quod ab ortu defluit ad mortem.: & gͣue
sibi ẽ. ex peccatis quȩ ꝑpetrat & portat
quia sicit scriptum ẽ iniqͥtas in talen-¬
to plumbi. Sed& omne enĩ peccatum

Expanded text:
quia enim Chobar gravitudo, vel graquia enim Chobar gravitudo, vel gravitas dicitur, quid per Chobar fluvium, nisi humanum genus congrue designatur? Quod ab ortu defluit ad mortem, et grave sibi est ex peccatis, quae et perpetrat et portat, quia, sicut scriptum est: Iniquitas in talentum plumbi sedet . Omne enim peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
racula in exemplũ operationis ñ surł
aliud est quod nos de doctrine usuatq
disciplina dicimus: aliud quod de mi-¬
raculo scimus Iam uero siqueritur
ut in ipsa quoq etatis illius exp̃sione
misticum aliquid designetur absurdũ
non est. quod ꝓpheta dnm̃ quẽ uerbis
denunciat ipso quoq ecatis sue tẽpo¬
rae ostendat Anno tricesimo ĩe xechiel
ꝓphecȩ celi aꝑtisunt: & uidiuisiones
dñi iuxta fluuium chobar: quia et qͣsi
tricesimo etatissue anno dñs ad fluui-¬
um iordanem uenit Ibi itaq cęli aꝑti-
sunt :̃ quia sp̃s in columba descendit:
Uox quoq de cęlo sonuit dicens Hic est
filius meus dilectꝰ in quo mͥ complacui.
Sed & ipsa uerba aebrea multũ nobis
ad misterium interp̃tandũ ualent.
Nam chobar inter p̃tatur grauitudo
uel grauitas. hiezechiel: fortitudo dĩ.
Bux despectꝰ uel contemptus. Chadei
captiuantes uelquasi demones Uenit
ergo ĩexechihel uxta fluuiũ chobar

Expanded text:
racula in exemplum operationis non sunt racula in exemplum operationis non sunt aliud est quod nos de doctrinae usu atque disciplina discimus, aliud quod de miraculo scimus. 5. Jam vero si quaeritur ut in ipsa quoque aetatis illius expressione mysticum aliquid designetur, absurdum non est quod propheta Dominum, quem verbis denuntiat, ipso quoque aetatis suae 1185 tempore ostendat. Anno tricesimo Ezechielis prophetae coeli aperti sunt, et vidit visiones Domini juxta fluvium Chobar, quia quasi tricesimo aetatis suae anno Dominus ad fluvium Jordanem venit. Ibi itaque coeli aperti sunt, quia Spiritus in columba descendit; vox quoque de coelo sonuit, dicens: Hic est fSed et ipsa Hebraea verba multum nobis ad mysterium interpretandum valent. Nam Chobar interpretatur gravitudo, vel gravitas; Ezechiel, fortitudo Dei; Buzi, despectus vel contemptus; Chaldaei, captivantes, vel quasi daemones. Venit ergo Ezechiel juxta fluvium Chobar;
Abbreviated transcription (Latin):
suerit ex ficcata aliena linguȩ manu
tangere non debet: ne priꝰ quã plene
ꝑcipiat ꝑdat soliditatem suam. ne
impusa ruat. ne uelut arbustũ sine
radicibus dum plus quam tolerare ualet
sunt ostendenda nisique firma sunt
Prius & enim conualescere debec mens
atq ad utilitatem ꝓximorũ pꝰmodũ
demonstrari. cum iam nec ꝑ laudem
eleuata corruat. nec ꝑuituperationẽ
ꝑ cussa contabescat. Nam & sithimo¬
theo dicitur. p̃cipe hec & doce nemo
ad olescentiam tuã contẽpnat: sciendũ
ẽ: quod in sacro eloquio. nonnunquã
adolescentia iuuentus uocat᷑: Inde
scriptum est. Letare iuuenis in ado¬
lescentia tua ꝓpheca igit᷑ ut ostendat᷑
cuiꝰ auctoritatis sit in p̃dicatione:
etatis solide ẽẽ describit᷑ quatenꝰ ei
cum uita & spũ omnia quȩ ad p̃dican-¬
dum congruunt concordare uideanꝰt
Nec contra hec mouere quempiam
debet. quod ieremias atq danibel ꝓ-¬
pheciȩ spm̃ pueri ꝑceperunt: qura mi-¬

Expanded text:
fuerit exsiccata, alienae linguae manu fuerit exsiccata, alienae linguae manu tangi non debet, ne priusquam plene percipiat, perdat soliditaimpulsa ruat, ne velut arbustum sine radicibus, dum plus quam tolerare valet,sunt ostendenda, nisi quae firma sunt. Prius etenim convalescere debet mens, atque ad utilitatem proximorum postmodum demonstrari, cum jam nec per laudem elevata corruat, nec per vituperationem percussa contabescat. Nam et si Timotheo dicitur: Praecipe haec, et doce; nemo adolescentiam tuam contemnat : sciendum est quod in sacro eloquio nonnunquam adolescentia juventus vocatur; unde scriptum est: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Profecto igitur, ut ostendatur cujus auctoritatis sit in praedicatione aetatis solidae esse, describitur quatenus ei cum vita et spiritu omnia quae ad praedicandum congruunt, concordare videantur. Nec contra haec movere quempiam debet quod Jeremias atque Daniel prophetiae spiritum pueri perceperunt, quoniam mi
Abbreviated transcription (Latin):
tudine et̾na saciant᷑. Quod moyses
quoq sub allegorie misterio ãmonet
dicens non arabis in primogenito bo¬
uis Primogenitum enim bouis accipimꝰ
in insirma etate. priminrĩ temporis
bonam operationem. In qua tamen
arandum ñ est: quia cum pͥma sunt ad¬
olescentiȩ uł iuuentutis nr̃e tempora:
nob adhuc ã p̃dicatione cessandum ẽ:-
ut uomer linguȩ nr̃e proseiedere non
audeat terram cordis alieni Iuo adus¬
q & enim instrmi sumus continere nos
intranosmec ipsos debemus. nec dum
tenera bona cicius ostendimꝰ amictamꝰ:
Iuia & arbusta plantata si prius int̾ra
plantata radicata non fuerint manu
tacta cicius arescunt At si semel radi-
cem fixerint: manus tangit & tainen
nil officit: uenti implellunt nec tamen
impellentes ledunt Et constructi parie¬
tes sumpellant᷑ eruuntur : nisi ã suo priꝰ
suerint humore siccati. Mens itaq qͦusq
ab humore prauitatis sue ꝑfecte non

Expanded text:
tudine aeterna satiantur. Quod Moyses tudine aeterna satiantur. Quod Moyses quoque sub allegoriae mysterio admonet, dicens: Non arabis in primogenito bovis . Primogenitum enim bovis accipimus in infirma aetate primi nostri temporis bonam operationem. In qua tamen arandum non est, quia cum prima sunt adolescentiae vel juventutis nostrae tempora, nobis adhuc a praedicatione cessandum est, ut vomer linguae nostrae proscindere non audeat terram cordis alieni. Quoadusque etenim infirmi sumus, continere nos intra nosmetipsos debemus, ne dum tenera bona citius ostendimus, amittamus, quia et arbusta plantata si prius in terra radicata non fuerint, manu tacta citius arescunt; at si secem fixerint, manus tangit, et tamen nihil officit; venti impellunt, nec tamen impellentes laedunt. Et constructi parietes, si impellantur, eruuntur, nisi a suo prius fuerint humore siccati. Mens itaque quousque ab humore pravitatis suae perfecte non
Abbreviated transcription (Latin):
rat. incͥoauit dicens. et factũ est in
tricesimo anno: Iuia hoc uerbũ qđ
foris illi uerbo quod intus audierat
coniunxit: Continuauit ergo uerba
quȩ ꝓculit uisioni intime: & idcir-¬
co incipit dicens: Et factum est. Sub¬
iungit enim hoc quod exteriꝰ loqui
inchoat: ac siei & illud foris sit qđ intꝰ
uidet Hoc autem quod dicit᷑ quia
tricesimo anno sp̃m ꝓphetiȩ acceꝑit
indicat nob̾ aliquid considerandum:
Uidelicet quia iuxta rationis usum doc¬
trine sermo non sub pecit nisi in etate
ꝑfecta Vnde & ipse dñs anno duode¬
mo etatis sue in medio doctorum. in
templo sedens: non nocens sed introganꝰ:
uoluit inueniri: Ut enim ñ audi̾rẽt
homines in infirmaetate p̾dicare. ille
anno duodecimo etatis sue int̾rogare
homines ẽ. dignatus in t̾ra qui ꝑ diui-¬
nitatem suam semꝑ angelos docet in cȩlo
Quia enim ipse ẽ. dĩ sapientia: de ip̃so
angłi uidendo bibunt. hoc quod beati-¬

Expanded text:
rat inchoavit, dicens: « Et factum est in rat inchoavit, dicens: « Et factum est in tricesimo anno, » quia hoc verbum quod it illi verbo quod intus audierat conjunxit. Continuavit ergo verba quae protulit visioni intimae, et idcirco incipit dicens: Et factum est. Subjungit enim hoc quod exterius loqui inchoat, ac si et illud foris sit quod intus videt. 3. Hoc autem quod dicitur, quia tricesimo anno spiritum prophetiae acceperit, indicat aliquid nobis considerandum, videlicet quia juxta rationis usum doctrinae sermo non suppetit nisi in aetate perfecta. Unde et ipse Dominus anno duodecimo aetatis suae in medio doctorum in templo sedens, non docens, sed interrogans voluit inveniri . Ut enim non auderent homines in infirma aetate praedicare, ille anno duodecimo aetatis suae interrogare homines est dignatus in terra, qui per divinitatem suam semper angelos docet in coelo. 1184 Quia enim ipse est Dei sapientia, de ipso angeli videndo vivunt hoc quod beati
Abbreviated transcription (Latin):
subdens Inquinta mensis. ĩpse est
annus qͥntus transmigrationis regis¬
ioachim Iui ut bene ꝑsonã indicet
etiam genus narrat: cum subditur.
Et factum ẽ uerbũ dñĩ ad iez echiel
filium buzt sacerdotem: Sed prima
nob questio oritur: cur his qui nichil
ad huc dixerat ita exorsus ẽ. dicens.
Et factũ ẽ. in tricesimo anno. Et nãq
sermo conuinctionis ẽ: & scimus. quia
non conuingit᷑ sermo subsequens: nisi
sermoni precedenti. Iui igit᷑ nichil
dixerat: cur dicit & factum ẽ. cũ non
sit sermo cui hoc quod incipit sub-¬
iungat: Qua in ire intuendũ ẽ: quia
sicut nos uisu corporalia : sic ꝓphece
sensu sp̃ualia aspiciunt. eisq illa st̃
presentia quȩ nr̃ȩ ignorantiȩ absentia
uidentur: Vnde fit ut inmente ꝓhe¬
tarum ita coruinctasint exteriorib
interiora quatenꝰ simul utraq uide¬
ant. simulq in eis fiat & int̾ uerbũ
quod audiunt & foris qđ dicunt:
Patet igitur causa cur qui nichi dixe¬

Expanded text:
subdens. « In quinta die mensis ipse est annus quintus transmigrationis Joachin. » Qui ut bene personam indicet, etiam genus narrat cum subditur: « Et factum est verbum Domini ad Ezechiel filium Buzi sacerdotem. » Sed prima nobis quaestio oritur, cur is qui nihil adhuc dixerat, ita exorsus est dicens: « Et factum est in tricesimo anno; » et namque sermo conjunctionis est, et scimus quia non conjungitur sermo subsequens, nisi sermoni praecedenti. Qui igitur nihil dixerat, cur dicit, « et factum est, » cum non sit sermo cui hoc quod incipit subjungat? Qua in re intuendum est, quia sicut nos corporalia, sic Prophetae sensus spiritalia aspiciunt, eisque et illa sunt praesentia, quae nostrae ignorantiae absentia videntur. Unde fit ut in mente Prophetarum ita conjuncta sint exterioribus interiora, quatenus simul utraque videant simulque in eis fiat, et intus verbum quod audiunt, et foras quod dicunt. Patet igitur causa, cur qui nihil dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ri Vnde & ꝑ psalmistã dicitur fiui
hominum usqueq grauicorde. Scriptũ
uero de cdno est: quia ipse ẽ. dĩ uirtus
& dĩ sapientia: Uenit ergo iez echiel
iuxta fluuuim chobar: quia fortitudo
dĩ ꝑ incarnationis suȩ misteritĩ ꝓpin-¬
quare dignatus ẽ. peccatorum suorum
pondera portanti generi humano. qđ
ab ortu suo quotidie defluit ad mortẽ.
sicut de illo ꝑ psalmistam dicit᷑ Eterit
tanquam lignum : qđ plantatũ ẽ. secus
decuirsus aquarum: Iuxta decursus
quippe aquarum plantatus ẽ. qͥ iuxta
lapsus incarnatus ẽ. destuentiũ popłoꝵ¬
Hie techiel autem fortitudinem dĩ. buxi

Expanded text:
ri. Unde et per Psalmistam dicitur: Filii hominum, usquequo gravi corde ? Scriptum vero de Domino est, Quia ipse est Dei virtus, et Dei sapientia . Venit ergo Ezechiel juxta fluvium Chobar, quia fortitudo Dei per incarnationis suae mysterium propinquare dignata est peccatorum suorum pondera portanti generi humano, quod ab ortu suo quotidie defluit ad mortem, sicut de illo per Psalmistam dicitur: Et erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum . Juxta decursus quippe aquarum plantatus est, quia juxta lapsus incarnatus est defluentium populorum. Ezechielem autem fortitudinem Dei, Buzi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse est annus quintus transimgratio-¬
nis regis ioachim: faccum ẽ. uerbũ dni
ad iezechiel filium buzi sacerdotem in
terra caldeorum secus flumen chobar
Et fact̾a ẽ. stiꝑ eum ibi manus dñi:
Et uidi. Et ecce uentus curbinis uenie-¬
bat ab aquilone. & nubes magna & ig

Expanded text:
ipse est annus quintus transmigrationis regis Ioachin factum est verbum Domini ad Hiezecihel filium Buzi sacerdotem in terra Chaldeorum secus flumen Chobar et facta est super eum ibi manus Domini et vidi et ecce ventus turbinis veniebat ab aquilone et nub
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Alii autem e longinqͦ & expxi¬
mo: ꝓphetiȩ spũ tangunt᷑. Nam
quidam tangunt᷑ e ꝓximo & ñ ex
longinquo: sicut samuhel perisse
asinas nouerat. easq inuenitas ẽẽ
p̃dic̃. dauid quoq quia in eiꝰ reg¬
no succederet nunciat: sed quia pa-¬
ter regis. et̃ni futuris sit ñ p̃dicit.
Iuidam uero tangunt᷑ elonginquo
& ñ tangunt᷑ eꝓximo: sicut isdem
dauid in carnandũ dĩ unigenitũ
ꝯit dicens. Dixit dñs dño meo sede
a dextris meis Et tamen multeque
e uicino acta sunt minime p̃iudit
Ut enim pauca de multis loquar :
seruum mifibo seth sibi contͣ dnm
suum iencientem non intellȩxit
Et amase ꝓmittens dic̃. Hec faciat
michi ds̃ & hec addat: si ñ magister
miliciȩ fueris coram me omĩ tẽpore
ꝓ ioabh uidelicet quid sequeretur
ignorans : quia amasa isdem ñ solũ
pͥncrpatum militiẽ ꝓ io abh non sus-¬
ciper& sed etiam ꝑ ioabh post pauilu¬
lum uitam finiret. Et cum tẽplum

Expanded text:
mo; alii autem et e longinquo, et e proximo; alii autem et e longinquo, et e proximo, prophetiae spiritu tanguntur. Nam quidam tanguntur e proximo, et non e longinquo, sicut Samuel perisse asinas noverat, easque inventas esse praedicit ; David quoque quia in ejus regno succederet nuntiat, sed quia pater Regis aeterni futurus sit non praedicit . Quidam vero tanguntur e longinquo, et non tanguntur e proximo, sicut idem David incarnandum Dei Unigenitum git, dicens: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis . Et tamen multa quae e vicino acta sunt minime praevidit. Ut enim pauca de multis loquar, servum Miphiboseth sibi contra suum dominum mentientem non intellexit ; et Amasae promittens, dicit: Haec faciat mihi Deus, et haec addat, si non magister militiae fueris coram me omni tempore pro Joab , videlicet quid sequeretur ignprincipatum militiae pro Joab non susciperet, sed etiam post Joab paululum vitam finiret. Et cum templum
Abbreviated transcription (Latin):
sexies siue sepcies: ꝑcufisses syriam usq
ad consummationem Nunc au̾t trib
uicib ꝑcucies eam. Iuiitaq nouerat
quia tociens ꝑcuteret sỹriam quociens
ꝑcusissec terram. Sed cum ei dicerec ꝑcu¬
te t̾ram. quociens eam ꝑcusurꝰ eẽt igno¬
rabat. quippe quia & indignatꝰ ẽ tr̃am
t̃cio fuisse ꝑcussam: ꝓfecto constat. quia¬
÷ de futuro ex parte tactꝰ fuerat. & ex par¬
te ñ tactus : qui syriã ꝑcuti p̃dixerat sed
t̃ram ꝑcutiam plius uoluit. Sic samuel
cum adungendum dauid a dño mit¬
teret᷑: respondic. Iuo modo uadam :
Audiet enim saul & interficiec meIui
& dauid unxit: nec tamen ã saule occi¬
sus est. Ex parte ergo de futuro tactꝰ
ꝓphetȩ animus fuerat & ex parte non
tactus: qui & ungendum dauid in
regnum uoiterat: & quia a saule ñ
eẽt occidendus ignorabat. Sciendũ
quoq est: quod ꝓphetȩ quidã ex
ꝓximo tanguntꝰ. atq elonginquo.
minime tangunt᷑. Alii uero ex e.¬
longinquo: & non tangunt᷑ ex ꝓxi¬

Expanded text:
e septies, percussisses Syriam usque ad consumptionem: nunc autem tribus vicibus percuties eam . Qui itaque noverat quia toties percuteret Syriam, quoties percussisset terram; sed cum ei diceret, Percute terram, quoties eam percussurus esset ignorabat quippe quia et indignatus est terram tertio fuisse percussam, profecto constat quia de futuro ex parte tactus fuerat, et ex parte non tactus, qui Syriam percuti praedixit, sed terram amplius percuti voluit. Sic Samuel cum ad unguendum David a Domino mitteretur, respondit: Quomodo vadam? Audiet enim Saul, et inter ficiet me . Qui et David unxit, nec tamen a Saule occisus est. Ex parte ergo de futuro tactus prophetae animus fuerat, et ex parte non tactus, qui et unguendum David in regno noverat, et quia a Saule non esset occidendus ignorabat. 13. Sciendum quoque est quod prophetae quidem e proximo tanguntur, atque e longinquo minime tanguntur; alii vero e longinquo, et non tanguntur e proxi
Abbreviated transcription (Latin):
est. Dixit sp̃s ei Ecce uiri tres querunt
te. Ad quos ille descendit: & requirens
dixit. Quȩ causa est ꝓpt̃ quã uenistis :
ꝑ spm̃ ñ audierat: quam ã militib reqͥ¬
rebat In p̃senti ergo mentẽ petri sp̃s ex
parte tetigit & ex parte non tecigie:. Iui
& ad se uenire milites dixit. & ꝓ qͣ causa
uenerant tacuit Aliquando uero sp̃s¬
ꝓphetiȩ infuturo ex parte tangit. & ex
parte ñ tangit: sicut ꝓphecarum filii
de auferendo helia ad heliseum dicunt:
Numqͥd nosti quia hodie dñs collat dnm
ꝓphecie sp̃s & ex parte tetigerat. & ex
parte minime tetigerat: quando eum
quem tollendum nouerant ñ inuenien¬
dum querebant: Ex parte itaq tacti
sunt atq ex parte ñ tacti: qui & sciebarĩ
quod tolli possit: & nesciebant qđ inue-¬
niri non possit. Hisdem quoq heliseus

Expanded text:
est: Et dixit spiritus ei: Ecce viri tres quaerunt est: Et dixit spiritus ei: Ecce viri tres quaerunt te. Ad quos ille descendit, et requirens dixit: Quae causa est propter quam venistis ? m per spiritum non audierat quam a militibus requirebat. In praesenti ergo mentem Petri spiritus ex parte te tigerat, et ex parte non tetigerat, qui et adesse mi lites dixit, et pro qua causa venerant tacuit. 12. Aliquando spiritus prophetiae in futuro ex parte tangit, et ex parte non tangit; sicut prophetarum filii de auferendo Elia ad Elisaeum dicunt: Nunquid nosti quia hodie Dominus tollat dominum prophetiae spiritus ex parte tetigerat, et ex parte non tangebat, quando eum quem tollendum noverant non inveniendum quaerebant. Ex parte itaque tacti sunt, atque ex parte non tacti, quia et sciebant quod tolli posset, et nesciebant quod inveniri non posset. Idem quoque Elisaeus
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑte ostendit᷑: quia ea quȩ ipsi futura
eeñt aliis de ipso reuelata erant. non
aut̾ ipside se.sicut de illo per agabum
sp̃s tangit ex futuro. nec tangit ex p̃te¬
rito: sicut de helisei facto scriptum est.
Iuia cum unꝰ ex fillis ꝓphetarũ materiẽ
succideret. huic ferrum securis in aquã
cecidic Iui exclamauit. heu. hea. dnẽ
mi: & hoc ipsum mutuo acceperam:
Dixit autem homo dĩ. Ubi cecidit: At
ille monstrauit ei locum: App̃hensum
ergo lignum misit illuc: natauitq fer¬
rũ: In quo uidelicec ꝓphece facto cogno¬
scit᷑ : quia qui requirit ubi ceciderat
quid eẽc facturus nouerat Sed camen
cũ q̃uerit: constat quia ubi ferrum ceci-¬
dissec ignorabat. ꝓpheciȩ itaq sp̃s helisei
mentem ex suturo tetigerat. sed ex p̃teri¬
to non tangebat: qui & ferrum in ꝓfũ¬
dis dimersum quia reuocaturꝰ ẽẽt. ad
suꝑficiem scire potuit: sed uͥ ceciderat
tur cum missi ad eum a cornelio milites
ei sunt ꝑ spm̃ nunciati Scriptum qͥppe

Expanded text:
aperte ostendens quia ea quae ipsi futura essent aliis de ipso revelata erant, non autem ipsi de se, sicut de illo per Agabum  prophetiae spiritus tangit ex futuro, nec tangit ex praeterito; sicut de Elisaei facto scriptum est, quia cum unus ex filiis prophetarum materiam succideret, huic ferrum securis in aquam cecidit, qui exclamavit: Heu! heu! Domine mi, et hoc ipsum mutuum acceperam. Dixit autem homo Dei: Ubi cecidit? At ille monstravit ei locum. Praecidit ergo lignum, et misit illuc, natavitque ferrum . In quo videlicet prophetae facto cognoscitur quia qui requirit ubi ceciderat quid esset facturus noverat; sed tamen cum requirit, constat quia ubi ferrum cecidisset ignorabat. Prophetiae ergo spiritus Elisaei mentem ex futuro tetigerat, sed ex praeterito non tangebat, qui et ferrum in profundis demersum, quia revocaturus esset ad superficiem, scire potuit; sed ubi ceciderat tur, cum missi ad eum a Cornelio milites ei sunt per spiritum nuntiati; scriptum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis dicit. Scđ̾m reuelationem
notum michi factum ẽ. sacramentum.
Qui tamen hoc ipsum euuangelium qđ
ꝑ reuelationem cognouerat cũ hieroso¬
limam p̃dicaturus ascenderet: ait:
Ecce ego alligatꝰ spũ uado in hierłm:
quȩ in eauentura sint michi ignorans
Hoc quippe euuangelii sacrarnentũ est
quia unigenitus patris in carnatus.
atq ꝑfectꝰ homo factus ẽ. qui crucifixꝰ
mortuus. & sepultꝰ. die t̾cia resurręxit:
Die quoq quadragesima ascendit in cȩlũ
atq indext̾ra patris sedit Iui ergo ꝑ
reuelationem euuangłium agnouit:
ꝓphetiȩ spũ de p̃terito tactꝰ ẽ: sed qura
quid ꝓ eodem euuangelio passurꝰ eẽt
ignorauit: de futuro ꝓculdubio tactꝰ ñ est.
Namae si dicit: hisi quod sp̃s sc̃s. ꝑ om̃s

Expanded text:
discipulis dicit: Secundum revelationem discipulis dicit: Secundum revelationem notum factum est mihi sacramentum . Qui tamen hoc ipsum Evangelium quod per revelationem cognoverat, cum Jerosolymam praedicaturus ascenderet, ait: Ecce ego alligatus spiritu vado in Jerusalem, quae in ea ventura sunt mihi ignorans . Hoc quippe Evangelii sacramentum est, quia Unigenitus Patris incarnatus atque perfectus homo factus est, qui crucifixus, mortuus, et sepultus, die tertia surrexit; die quoque quadragesima ascendit in coelum, atque in dextera Patris sedet. Qui ergo per revelationem Evangelium agnovit, prophetiae spiritu de praeterito tactus est; sed quia quid pro eodem Evangelio passurus esset ignoravit, de futuro procul dubio tactus non est. Nam sic dicit: Nisi quod Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
hoc michi ue ueniat mater dñi mei
ad me: De cuiꝰ conceptione ꝑ angelũ
quoq ad ioseph dicitur. Iuod enĩ in ea
natum est : de sp̃u scõ est. Quȩ tideli¬
cet helisabech dicit Beata quȩ credidisti
qm̃ ꝑficient᷑ ea quȩ dicta sunt tͥibi
ã dño: Dicens enim beata que credidi¬
sti : aꝑte indicat. quia uerba angeli
agnouit. Atq subuingens ꝑficientur
ea que dicta sunt tͥ ã dño quȩ eã etiam
infuturo sequerent᷑ p̃uidit. Simulergo
missionib angeli credidisse cognouit.¬
& matrem nominans. quia redẽptorẽ
humani generis in utero portaret
intellexit Et cum omnia ꝑficienda
p̃diceret quid etiam de faturo sequeret᷑
aspexit. Aliquando uero ꝓphetiȩ sp̃s
ex p̃terito tangit animum nec tangit¬
uobis facio fratres euangelium quod
euuangelizatum ẽ. a me: quia ñ est
scd̾m hominem: NIeq eñi ego ab homine
accepi illud neq didici: sed ꝑ reue-¬
lationem iħ̃u xp̃i. Vnde aliis quoq

Expanded text:
hoc mihi ut veniat mater Domini mei hoc mihi ut veniat mater Domini mei ad me . De cujus conceptione per angelum quoque ad Joseph dicitur: Quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est . Quae videlicet Elizabeth dicit: Beata quae credidisti; quoniam perficientur ea quae dicta sunt tibi a Domino. Dicens enim: Beata, quae credidisti, aperte indicat quia verba angeli agnovit; atque sunjungens: Perficientur ea quae dicta sunt tibi a Domino, quae eam etiam in futuro sequerentur praevidit. Simul ergomissionibus angeli credidisse cognovit, et matrem nominans, quia Redemptorem humani generis in utero portaret intellexit; et cum omnia perficienda praediceret, quid etiam de futuro sequeretur aspexit. 1178 9. Aliquando vero prophetiae spiritus ex pvobis facio Evangelium quod evangelizatum est a me: quia non est dum hominem; neque enim ego ab homine accepi illud, neque didici, sed per revelationem Jesu Christi . Unde aliis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ & ex futuro ꝓphetantis animũ
tecigit : dum iacob & uentura nuncia-¬
bat & eos quos corporeis octilis uidere
non poterat ante se positos ꝑ spm̃ discer¬
nebat Sic abiȩ ꝓphetȩ animũ ꝓphe¬
tiẽ sp̃s ex p̃senti atq ex futuro tetigerat:
cum caligantib oculis eam quȩ se esse
aliam simulabat. & uxorem ieroboam eẽ
cognouit. & quicquid ei futurum ẽẽt
apperuit᷑. dicens: In gredere uxor ieroboã
Iuare aliam te ẽẽ simulas: Ego aut̃ mis¬
sus sum ad te durus nanciꝰ. Vade & dic
hicroboam Hec dic̃ dñs ds̃ isrł. Quia
operatus es male suꝑ om̃s ꝗtu fuerunT
ante te & fecisti tibi deos alienos. & con-¬
flatiles. ut me ad iracundiam ꝓuocares:
me autem ꝓiecisti post corpꝰ tuũ. idcirco
ego inducam mala suꝑ domũ hieroboam:
Ex p̃senti ergo atq ex sucuro pariter
piciens quia incarnatum uerbum
gestaret in utero eognouit: eamq iã
dñi sui matrem uocauit dicens Unde

Expanded text:
pariter et ex futuro prophetantis animum pariter et ex futuro prophetantis animum tetigit, dum Jacob et ventura nuntiabat, et eos quos corporeis oculis videre non poterat, ante se positos per spiritum discernebat. Sic Ahiae prophetae animum prophetiae spiritus ex praesenti atque ex futuro tetigerat, cum, caligantibus oculis, eam quae se esse aliam simulabat, et uxorem Jeroboam esse cognovit, et quidquid ei futurum esset aperuit, dicens: Ingredere, uxor Jeroboam, quare aliam te esse simulas? Ego autem missus sum ad te durus nuntius. Vade et dic Jeroboam: Haec dicit Dominus Deus Israel: Quia operatus es mala super omnes qui fuerunt ante te, et fecisti tibi deos alienos et conflatiles, ut me ad iracundiam provocares, me autem projecisti post corpus tuum, idcirco ego inducam mala super domum Jeroboam . Ex praesenti enim atque ex futuro pariter piciens, quia Verbum incarnatum gestaret in utero agnovit, eamque jam Domini sui matrem vocavit, dicens: Unde
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex p̃senti ñ tecigit: quando caligan¬
tib oculis pat̃. & uentura p̾̃dicebat.
& p̃sentem filium nesciebat. Aliqͣndo
ꝓphecantis animum ex p̃senti pariter
&e exsutitro tangit Quod ex eodẽm libro
geneseos liquido docemur: In illo qͥ ppe
scriptam ẽ : qtia cum uitȩ iã t̃mino pro¬
pinquaret iacob ei. duos filios sits ioseph
fecit assistere: ut ex benedictione illius
possent longe post futura ꝓmereri
Cui maiorem ad dexteram : iinorẽ uero
posuit ad sinistram: Cumq ille oculis
senectute caligantib nepotes suos.
quis prior. quisue eẽt minor huma¬
no uisu discernere nequaquã posset :
ductis inꝰ oblicũ brachiis dexteram
manum minori. sinistram maiori im¬
posuit. Iuod dum corrigere filiꝰ uellet¬
dicens: non ita conuenit pat̾. quia hic
est. pͥmogenitus: audiuit: Scio filimi
scio. Et iste quidem erit in populos
& multiplicabit᷑ : sed frat̃ eius iunior

Expanded text:
atque ex praesenti non tetigit, quando caliganatque ex praesenti non tetigit, quando caligantibus oculis pater et ventura praedicebat, et praesentem filium nesciebat. 7. Aliquando prophetantis animum ex praesenti pariter et ex futuro tangit, quod ex eodem libro Geneseos liquido docemur . In illo quippe scriptum est quia cum vitae jam termino propinquaret Jacob, et duos filios suos Joseph fecit assistere, ut ex benedictione illius possent longe post futura promereri, cui majorem ad dexteram, minorem vero posuit ad sinistram . Cumque ille, oculis senectute caligantibus, nepotes suos quis prior, quisve esset minor, humano visu discernere nequaquam posset, ductis in obliquum brachiis, dexteram manum minori, sinistram majori imposuit. ait: Non ita convenit, pater, quia hic est primogenitus: audivit, Scio fili mi, scio. Et iste quidem erit in populos, et multiplicabitur: sed frater eius iunior,
Abbreviated transcription (Latin):
peccata mundi Sed cum iã moriturꝰ
ẽẽt : missis discipłis reqͥrebat dicens
Iues qui uenturꝰ es an alium expectamꝰ
Inquib uerbis ostenditur quia in terris
quidem uenisse redemptorẽ nouerat
sed an ꝑsemed ipsum ad aperienda infer-¬
ni claustra descenderet dubitabat Ex
qui humanitatem mediatoris uidens
& diuinitatem eius intelligens: confi¬
tebat᷑ agnum qui peccata mundi tol¬
leret. Sed tactꝰ ex futuro ñ fuerat: quia
aduentum illiꝰ ininferno nesciebat.
Aliquando uero ꝓpheciȩ sp̃s animum
ꝓphecantis ex futuro tangit: atq ex
p̃senti ñ tangit: sicut aꝑte libri geneseos
istoria testat᷑: Cũ ysaac esaufiliũ suũ ad uenadũ misit
Iui hedinis pellib indutꝰ : paterno pal¬
patui corpus frat̾num finxit. Cui ille
minorifilio tanquam maiori benedicti¬
onẽ dedit: quȩq ei eẽnt longe futura
nunciauit : sed quis eẽt qui coram se assi¬
steret scire ñ potuit: Pphetaȩ ergo sp̃s¬

Expanded text:
peccata mundi . Sed cum jam moriturus peccata mundi . Sed cum jam moriturus esset, missis discipulis, requirebat, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? In quibus verbis ostenditur quia in terris quidem venisse Redemptorem noverat, sed an per semetipsum ad aperienda inferni claustra descenderet dubitabat. Ex qui humanitatem Mediatoris videns, et divinitatem ejus intelligens, confitebatur Agnum qui peccata mundi tolleret; sed tactus ex futuro non fuerat, quia adventum illius in infernum nesciebat. 6. Aliquando vero prophetiae spiritus animum prophetantis ex futuro tangit, atque ex praesenti non tangit, sicut aperte libri Geneseos historia testatur, cum Isaac Esau filium suum ad venandum misit Qui haedinis pellibus indutus, paterno palpatui corpus fraternum finxit. Cui ille minori filio, tanquam maiori, benedictionem dedit, quaeque essent longe futura nunciavit: sed quis esset, qui coram se assisteret, scire non potuit. Aliquando p
Abbreviated transcription (Latin):
uera eẽnt quȩ de futuris diceret: Prophe¬
tia autem p̃sentis temporis. Nec preteriti
attestatione indiget nec futuri Iuia cũ
res occulta ꝓphetie uerba detegitur :
ueritat̃ĩ illiꝰ res ipsa quȩ ostendit᷑ attesta¬
tur Igitur quia de temporib ꝓphetiȩ
tractauimus: restat ut de modis eius ac
qualitatib aliqua disseramus Dp̃s qui¬
ppe ꝓphetiȩ. nec semꝑ nec eodem modo
ꝓphetȩ animum tangit. Aliquando. enĩ
p̃terito & futuro. Sliqͣndo tangit ex
p̃terito ꝓpheciȩ sp̃s. nec tangit ex futuro
Aliqͣndo aut̃ tangit ex futuro nec tangit
ex p̃terito. Aliquando uero in p̃senti ex¬
ex parte tangit: & ex parte non tangit
Aliquando infuturo ex parte tangit: &
ex parte non tangit. Ded hec ipsa si pos-¬
sumus: eo ordine quo p̃missa sunt sacrȩ
animum tangit: atq ex futuro ñ tangit:
sicut ioħs baptista uenientem dñm
uidens ait: Ecce agnus dĩ ecce qͥ tollit

Expanded text:
vera essent quae de futuris diceret. Prophevera essent quae de futuris diceret. Prophetia autem praesentis temporis nec praeteriti attestatione indiget, nec futuri, quia cum res occulta per prophetiae verba detegitur, veritati illius res ipsa quae ostenditur attestatur. 4. Igitur quia de temporibus prophetiae tractavimus, restat ut de modis ejus ac qualitatibus aliqua disseramus. Spiritus quippe prophetiae nec semper, nec eodem modo prophetae animum tangit. Aliquando enim phetantis. Aliquando tangit ex praeterito prophetiae spiritus, nec tangit ex futuro; aliquando autem tangit ex futuro, nec tangit ex praeterito. Aliquando vero in praesenti ex parte tangit, et ex parte non tangit; aliquando in futuro ex parte tangit, et ex parte non tangit. Sed haec ipsa, si possumus, eo ordine quo praemissa sunt sacrae animum tangit, atque ex futuro non tangit, sicut Joannes Baptista venientem Dominum videns, ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit
Abbreviated transcription (Latin):
cum somnium uidisset: misitad magos¬
& ad ariolos om̃sq sapientes babiloniȩ
conuocattit: nec ab eis solũmodo int̾pre¬
tationem somnii sed eciam somnium
quesiuit: ut nimirum ex p̃terito col¬
ligeret. si quid in eorũ responsionib
de uenturo certum teneret Qui cũ dice¬
re nulla potuissent: danihel deditetꝰ
admediũ est. Qui de int̾p̃tatione sõnii
& de narratione requisitꝰ. ñ solũ hoc
respondit qđ int̾rogatꝰ est sed ipsã sõnis
originem replicauit dicens. Iu rex ce-¬
pisti cogitare instratu tuo: quid esset
futurum post hec: Et paulo post. turex
uidebas: et ecce quasi statua una gran-¬
dis & cetera. Cuius uidelicet somnii mox
ordinem dix̃. quicquid exeodẽ uenturũ
sequebat᷑ apperuit Pensemꝰ ergo ordinẽ
ꝓpheciȩ A cogitationib uenit ad som-¬
nium: a sõnio: ꝑuenit ad futura. Qui
ergo ipsam ut ita dicam radicẽ sõnii
ꝓtulit : ꝓfecto ex p̃t̾eritis ꝓbauit. quã

Expanded text:
cum somnium vidisset , misit ad magoscum somnium vidisset , misit ad magos et ariolos, omnesque sapientes Babyloniae convocavit, nec ab eis solummodo interpretationem somnii, sed etiam somnium 1176 quaesivit, ut nimirum ex praeterito colligeret si quid in eorum responsionibus de venturo certum teneret. Qui cum dicere nullatenus potuissent, Daniel deductus ad medium est, qui de interpretatione somnii, et de narratione requisitus, non solum hoc respondit quod interrogatus est, sed ipsam somnii originem replicavit, dicens: Tu, rex, caepisti cogitare in stratu tuo quid esset futurum post haec . Et paulo post: Tu, rex, videbas, et ecce quasi statua una grandis , et caetera. Cujus videlicet somnii mox ut ordinem dixit, quidquid ex eodem venturum sequebatur aperuit. Pensemus ergo ordinem prophetiae. A cogitationibus venit ad somnium, a somnio pervenit ad futura. Qui ergo ipsam, ut ita dicam, radicem somnii protulit, profecto ex praeteritis probavit quam
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliqͣndo ex futuris p̃terita. aliqͣndo
uero ex p̃teritis ꝓbant᷑ futura. Dixerat
enĩ moyses. In principio creauit ds̃ cȩlũ
& t̾ram Sed quis crederet quia uerum
de p̃terito diceret: si de futuro etiã ali¬
quid ñ dixisset : In ipsiꝰ & enĩ libri fine
in cuius exordio illud de p̃terito dixe¬
rat. aliquid ꝓpheciȩ ꝑ iacob uocem de
uenturis ꝑmiscuit: dicens: Non auifere-¬
tur sceptrum de uida. & dux defemore
eius donec ueniat qui mittendus est.
& ipse erit expectatio gentium Qui eciã
ꝑsemet ipsum eundẽ qui mittendus
erat ei quem ducebat popło ꝓpħauit:
audierit ꝓpħam illum: ext̾minabit᷑
de popło suo. Cur ergo p̃teritis uentu¬
ra ꝑmiscuit: nisi ut dum implerentur
ea quȩ de futuro p̃dicerec ostenderet
ȩtiam quia de p̃terito uera dixisset:
Iuia itaq docuimꝰ qualit̃ ex futurorum
ꝓphaetia ꝓbent᷑ p̃terita : restat nunc
ut adhuc de sacris eloquiis ostendamꝰ

Expanded text:
ut aliquando ex futuris praeterita, aliquando ut aliquando ex futuris praeterita, aliquando vero ex praeteritis probentur futura. Dixerat enim Moyses: In principio creavit Deus coelum et terram . Sed quis crederet quia verum de praeterito diceret, si de futuro etiam aliquid non dixisset? In ipsius etenim libri fine, in cujus exordio illa de praeterito dixerat, aliquid prophetiae per Jacob vocem de venturis permiscuit, dicens: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium . Qui etiam per semetipsum eumdem qui mittendus erat ei quem ducebat populo prophetaaudierit prophetam illum, exterminabitur de populo suo . Cur ergo praeteritis ventura permiscuit, nisi ut, dum implerentur ea quae de futuro praediceret, ostenderet etiam quia de praeterito vera dixisset? 3. Quia itaque docuimus qualiter ex futurorum prophetia probentur praeterita, restat nunc ut adhuc de sacris eloquiis ostendamus