comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus. nolite credere: Sicut emĩ ful¬
gur exit ab oriente. & paret usq
in occidentem: ita erit aduentus
filii hominis Ac deinde: Tunc ap¬
parebit signum filii hominis ince¬

Expanded text:
e credere. sicut enim fulgur exit ab oriente et paret usque in occidentem, ita erit et aduentus filii hominis. ac deinde: tunc apparebit signum filii hominis in cae
Abbreviated transcription (Latin):
conditã lector agnoscat: Titułꝰ sepule̾ illiꝰ¬
cipio quã genuit. pauli fude
parentes: Graccor̃ soboles agam̃¬
nonis inclita proles: Hoc iacet
intumulo. paulã dixere priores: Pu.¬
stochiȩ genitrix. romani pͥma saͤuatꝰ.
Pauꝑiem xp̃i et bethleemitica rura se¬
cuta est: Item inforibus spelimce
espicis angustũ p̃cisa rupe se¬
pulchrũ hospiciũ hoc pauleẽ.
cȩlestiã regna tenentis fr̃s. cognatos.
romã. patͥamq relinquens: Diuitias.
sobolem. bethleemitico condit᷑ autro:¬

Expanded text:
conditam lector agnoscat. Titulus sepulchri: Sconditam lector agnoscat. Titulus sepulchri: Scipio quam genuit, Pauli fudere parentes, Gracchorum suboles, Agamemnonis inclita proles hoc iacet in tumulo, Paulam dixere priores. Eustochiae genetrix, Romani prima senatus pauperiem Christi et Bethlemitica rura secuta est. Et in foribus speluncae: Despicis angustum praecisa rupe sepulchrum? hospitium Paulae est caelestia regna tenentis. fratrem, cognatos, Romam patriamque relinquens, diuitias, subolem Bethlemitico conditur antro
Abbreviated transcription (Latin):
Mater ros. in qu̾a tua. audunt cũ abra¬
bam. exi de terra tua et de cognati.¬
one tua. et ueni in terrã quã ostendã
tibi⁊ et ꝑ ieremiã dñm dñm p̃cipien¬
tem. fugite de medio babylonis et
saluate anmas urãs: et usq ad diẽ
mortis suȩ nonẽ reu̾sa inchaldeam:
nec ollas egypti et uirulentas carni¬
um desicdauit: s choris comitata uir¬
gineis. cuiꝰ ẽ saluatoris effecta . & de
eodem quẽ tu sustines dolore dictaui
Nam quotienscũq stilũ figere uolui.
et opꝰ exarare. ꝓmissũ: tociens obrigu¬
ert̃ digitiꝰ cecidit manꝰ. sensus elan¬
guit: Uñ & inculta oratio. uotũ scri¬
bentis absq ulla elegantia et u̾bor
et cultoris tui ultimã senectutem oa¬
tionibꝰ iuua fides et oꝑa tua xp̃o te
sociant: p̃sens facilius qđ postulas in¬
petͣbis: Exegi monum̃tũ tuũ ere ꝑen¬
niꝰ. qđ nulla destruere possit uetustas.
neidi elogiĩ sepulchro tuo: qd̾ hiuic

Expanded text:
Mater inquam tua audivit cum AbraMater inquam tua audivit cum Abraham: Exi de terra tua, et de cognatione tua et ueni in terram, quam ostendam tibi, et per Hieremiam dominum praecipientem: fugite de medio Babylonis et saluate animas uestras et usque ad diem mortis suae non est reuersa Chaldaeam nec ollas Aegypti et iurulentias carnium desiderauit, sed choris comitata uirgineis ciuis est saluatoris effecta et de eodem, quem tu sustines, dolore dictaui. nam quotienscumque stilum figere uolui et opus exarare promissum, totiens obriguerunt digiti, cecidit manus, sensus elanguit. unde et inculta oratio uotum scribentis absque ulla elegantia et uerborum et cultoris tui ultimam senectutem orationibus iuua. fides et opera tua Christo te sociant, praesens facilius, quod postulas, inpetrabis. exegi monumentum aere perennius, quod nulla destruere possit uetustas. incidi elogium sepulchro tuo, quod huic
Abbreviated transcription (Latin):
difficiliꝰ ẽ frm et soroꝵ maximam
multitudinẽ: quos q sustentare ar¬
duum. ꝙ abicere impiũ ẽ Quid hac
uͥtute mirabiliꝰ:⁊ feminã nobilissimȩ
familiȩ. magnis quondã opib tanta
fide oĩa delargitam. ut adegestatem
pene ultiã ꝑueniret: Lactent alii
pecunias. ꝙ in corbanan cłi exa cõges¬
ta. funalibꝰq aureis dona pendentia:
bonis. qͤ nec oculus uidit. nec auris
audiuit: nec in cor hominis ascende¬
runt: Nos nrãm uicẽ dolemꝰ: & inui¬
dere potiꝰ głe eiꝰ uidebim᷑: si uolueri¬
mus diutius flere regnantem: Secu¬
ra esto eustochium: magna heredi
tate ditata es: pars tua dñs : & quo
magis gaudeas: mater tua longo mar¬
tyrio coronata ẽ: N solũ effusio san¬
guinis in confessione reputatur: sed
de liliis: Uñet incantico scribit᷑
canticoꝵ: fratruelis m̃s candidus et
rubicundus. et in pace et inbello
eadẽ seqi p̃mia uincentib tͥbuens:

Expanded text:
difficilius est — fratrum et sororum inmensam difficilius est — fratrum et sororum inmensam multitudinem, quos et sustentare arduum et abicere inpium est. quid hac 25 uirtute mirabilius: feminam nobilissimae familiae, magnis quondam opibus tanta fide omnia delargitam, ut ad egestatem paene ultimam perueniret? iactent alii pecunias, in corban dei aera congesta funalibusque aureis dona. pendentia :bonis, quae nec oculus uidit nec auris audiait nec in cor hominis ascenderunt. nos nostram uicem dolemus et inuidere potius gloriae eius uidebimur, si uoluerimus diutius flere regnantem. Secura esto, Eustochium; magna hereditate ditata es. Pars tua Dominus: et quo magis gaudeas, mater tua longo martyrio coronata est. Non solum enim effusio sanguinis in confessione reputatur; SED de liliis. Unde et in Cantico scribitur Canticorum: Fratruelis meus candidus et rubicundus ; et in pace, et in bello eadem 724 praemia vincentibus tribuens.
Abbreviated transcription (Latin):
tem in heremo cellula sua tenuit:
Quam uirginũ eubiculoꝵ secreta tere¬
Sacrilegiũ putabat: qui ñ tali femi¬
nȩ ultunũ reddidisset officiũ Ui¬
duȩ et pauꝑes: in exemplũ dorcadis
uestes ab ea sibi p̃bitas ostendebant:
Dĩs in opũ multitudo: matͦm et nutͥ¬
culã se ꝑdidisse clamabant Qd̃q mi¬
rũ fit. nichil pallor mutarat in fa¬
cie: s ita dignitas quȩdã & grauitas
ora compleuerat: ut eam putares
syro. latinoq sermone psalmi in or¬
dine ꝑsonabant: ñ solũ triduo. do¬
nec subter eccłiam et iuxta specum
domadã: cunctis qͥ uenerãt᷑ an. suũ
funꝰ et ꝓpͥas credentibꝰ lacrrtũ mas.
qͥsi ablactatũ suꝑ matre sua abstrah
a parente ñ poterat Peosculari ocu¬
los: herere uultui: totũ corpꝰ amplexa¬
ri: ꝙ se cũ matre uelle sepeliri: Les¬
tis ẽ iħc ne unũi qͥdem m̃imũ ab ea
filie derelictũ: s ut ante iã dixi re¬
lictum magnũ es alienũ. & qđ his

Expanded text:
tium in heremo cellula sua tenuit? tium in heremo cellula sua tenuit? quam uirginum cubiculorum secreta texesacrilegium putabat, qui non tali feminae ultimum reddidisset officium. uiduae et pauperes in exemplum Dorcadis uestes ab ea praebitas ostendebant; omnis inopum multitudo matrem et nutriciam se perdidisse clamabant. quodque mirum sit, nihil pallor mutarat in facie, sed ita dignitas quaedam et grauitas ora conpleuerat, ut eam putares tino Svroque sermone psalmi in ordine personabant, non solum triduo et donec subter ecclesiam et iuxta specum domadem cunctis, qui uenerant, suum funus et proprias credentibus lacrimas. quasi ablactata super matrem suam abstrahi a parente non poterat: deosculari oculos, haerere uultui, totum corpus amplexari et se cum matre uelle sepeliri. Testis est Iesus ne unum quidem nummum ab ea filiae derelictum, sed, ut ante iam dixi, derelictum magnum aes alienum et- quod his
Abbreviated transcription (Latin):
ammãq erũꝑe gestiens. ipsũ strido¬
rem. qͦ mortaliũ uita finit᷑. in laudes
diuĩ conu̾tebat: Aderant ierosolimi¬
tarũ & aliarũ urbiũ ep̃i: & sacerdo¬
tum inferioris gradus. ac leuitarũ
innumerabilis multitudo: õe mo¬
nasteriũ. u̾ginũ. monachoꝵ chori
repleuerant: Statimq ut audiuit
sponsũ uocantẽ. surge ueni ꝓxima
mea. speciosa mea. colũba mea: qm̃ ecce hiẽs tͣn¬
sit. pluuia abiit sibi. leta resposidit.
flores uisi st̃ in t̾raꝰ tẽpꝰ sectionis ad¬
uenit: et credo uudere bona dñim
t̾ra inuentrũ Ex in ñ ululatꝰ et plã¬
ctus ut inter scłi homines fieri solꝙ.
na concrepabant: Transiataq ep̃o
subicientib: cũ alii pontifices lam¬
padas cereosq p̃ferrent. alii choros
psallentiũ ducerent: in media eccłia
spelũce saluatoris ẽ posita Tota ad
fimus eiꝰ palestinarũ urbiũ turba
conuenit Quem monachoꝵ latitan¬

Expanded text:
animaque erumpere gestiens ipsum stridoanimaque erumpere gestiens ipsum stridorem, quo mortalium uita finitur, in laudes domini conuertebat. aderant Hierosolymorum et aliarum urbium episcopi et sacerdotum inferioris gradus ac Leuitarum innumerabilis multitudo. omne monasterium uirginum et monachorum chori repleuerant. statimque ut audiuit sponsum uocantem: surge, ueni, proxima mea, speciosa mea, columba mea. quoniam ecce hiemps pertransiuit, pluuia abiit sibi, laeta respondit: flores uisi sunt in terra, tempus sectionis aduenit et: credo uidere bona domini in terra uiuentium. Exhinc non ululatus et planctus, ut inter saeculi homines fieri solet,na concrepabant. translataque episcoporusubicientibus —, cum alii pontifices lampadas cereosque praeferrent, alii choros psallentium ducerent, in media ecclesia speluncae saluatoris est posita. tota ad funus eius Palaestinarum urbium turba conuenit. quem monachorum laten
Abbreviated transcription (Latin):
Qd diu immoror: et dolorẽ meũ magis
differendo facio longiorẽ: Sentiebat
prudentissima feminarũ adeẽ mor¬
tem. et frigente alia parte corporis
atq menbroꝵ. solũ aĩe teporẽ in scõ¬
et sacro pectore palpitare: et nichilo
minus quasi ad suos ꝑgeret. alienosꝙ
desereret. illos uersiculos sussurrabat.
Dñe dilexi decorẽ domus tuȩ. & locum
habitationis głe tue & qͣm dilecta
eit aĩa mea inatͥa dñi. ꝙ elegi abiec¬
ta ẽẽ in domo dĩ mei. magis quã ha¬
bitare in tab̾nac ulis peccatoꝵ: Cũq
a me int̾rogaret᷑ cur taceret. cur nol¬
let responde inclamanti andoloris
aliqͥd sentiret: greco sermone respon¬
dit. nichil se habere molestie: s oĩa
qͥeta ꝙ tranquilla ꝑspieere: Post hec
ommnutuit: et clausis oculis qͣsi iã
humana despicẽt. usq ad expirati¬
onẽ aĩe eosdẽ repetebat uersus. uix
erueis signũ pingebat in labiis: Ne¬
fecerat sp̃c. & anhelabat in mortem:

Expanded text:
Quid diu immoror, et dolorem meum Quid diu immoror, et dolorem meum differendo facio longiorem? Sentiebat prudentissima feminarum adesse mortem, et frigente alia parte corporis atque membrorum, solum animae teporem in sacro pectore minus, quasi ad suos pergeret alienosque desereret, illos uersiculos susurrabat: domine, dilexi decorem domus tuae et locum habitationis gloriae tuae et: quam dilecta it anima mea in atria domini et: elegi abiecta esse in domo dei mei magis quam habitare in tabernaculis peccatorum. cumque a me interrogaretur, cur taceret, cur nollet respondere inclamanti, an doleret aliquid, Graeco sermone respondit nihil se habere molestiae, sed omnia quieta et tranquilla perspicere. post haec obmutuit et clausis oculis, quasi iam humana despiceret, usque ad expirationem animae eosdem repetebat uersiculos, uix crucis signum pingebat in labiis. defecerat spiritus et anhelabat in mortem;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbata sẽꝑ in matre pietas: magis ab
omibus cõꝓbata ẽ Ipsa assidere lec¬
tuloꝰ flabellũ tenere: sustẽtare capt̃a
puluillũ suppon̾e̾: fricare pedes ⁊ ma¬
nu stomachũ conforiere: mollia stra¬
ta componere: aquã calidã temꝑaret
mappulã appon̾e̾: om̃iũ ancillarũ
p̃uenire officia: & qͥcquid alia fecisset
siduo gemitii.inter iacentẽ mat᷑m
et specũ dm̃ discueurrit. ne pͥuaret᷑
tanto contub̾mo: ne illa absente ui¬
ueret. ut eodẽ feretro portareture
Sed o mortaliũ fragilis et caduca natã
& nͥ nos. xp̃i fides extollat ad celum
et eternitas amine ꝓmittat᷑: cum
bestiis ac iim̃tis una corpoꝵ conditio.
ẽ: Idẽ occubitꝰ iusto et impio bono ꝙ
malo. mundo et inmundo. saerificã¬
ti et ñ sacͥficanti Sicut bonꝰ. ita qui
peccat: sicut qui uirat: ita is qͥ uira¬
mñtũ metuit Similit̃ et hoĩes ꝙ iu¬
m̃ta: in fauillã et cineres dissoluunt᷑

Expanded text:
probata semper in matrem pietas magis ab probata semper in matrem pietas magis ab omnibus conprobata est. ipsa\' adsidere lectulo, flabellum tenere, sustentare caput, puluillum supponere, fricare pedes manu, stomachum confouere, mollia strata conponere, aquam calidam temperare, mamphulam adponere, omnium ancillarum praeuenire officia, quidquid alia fecisset, et gemitu inter iacenet specum Domini discurrit, ne privaretur tanto contubernio, ne illa absente viveret: ut eodem feretro portaretur? Sed, o mortalium fragilis et caduca natura, et nisi Christi fides nos extollat ad coelum, et aeternitas animae promittatur, cum bestiis ac jumentis, corporum una conditio est. Idem occubitus justo et impio, bono et malo, mundo ac immundo, sacrificanti et non sacrificanti. Sicut bonus, ita et qui peccat. Sicut qui jurat, ita et is qui juramentum metuit. Similiter et homines et jumenta in favillam et cinerem dissolvuntur. 28.
Abbreviated transcription (Latin):
cantare: aune eque & amite noĩa.
dimidiatis uerbis frangere In hoc
uit ex parte: Nã neptis. xp̃i fiãmeo
reseruatur: nurꝰ et̾ne se tradens
pudicicie. socrus oꝑa fide. & elemo¬
sinis sequit᷑. & romȩ conat᷑ ex pͥm̾e
qd ierosolimȩ illa cõplerit Quid
agis o anima: Cur ad mortẽ eiꝰ ueni¬
re formidas: Iã dudũ plixior liber
cudit᷑. dũ timemꝰ ad ultima ꝑueni¬
re: qͦͣsi tacentib nobis ꝙ in laudibus
illiꝰ occupatis. differri possit oceubit᷑:
Huc usq ꝓsꝑis naiigauimꝰ uentis. et
crispantia maris equora labens cari¬
na sulcauit: nẽ inscopulos incurrit
oratio. et tum̃tib fluctuũ montib.
fraugiũ: ita ut cogamͣ dicere p̃cep¬
tor salua nos ꝑimꝰ. Et illud Exurge¬
dñeꝰ ut quid dormitas: Quis enim
possit siccis ocłis paulã morientẽ uar¬
rare: Incidit ingrauussimã inuali¬
tudinẽ: immo qđ optabat inuenit.
ret᷑ In quo languore eustochiȩ filie

Expanded text:
cantare auiaeque et amitae nomina cantare auiaeque et amitae nomina dimidiatis uerbis frangere. in hoc uit ex parte; nam neptis Christi flammeo reseruatur, nurus aeternae se tradens pudicitiae socrus opera fide et elemosynis sequitur et Romae conatur exprimere, quod Hierosolymis illa conpleuit. Quid agimus, anima? cur ad mortem eius uenire formidas? iam dudum prolixior liber cuditur, dum timemus ad ultima peruenire, quasi tacentibus nobis et in laudibus illius occupatis diffeHuc usque prosperis navigavimus ventis, et crispantia maris aequora labens carina sulcavit. Nunc in scopulos incurrit oratio, et tumescentibus fluctuum montibus fragium; ita ut cogamur dicere: Praeceptor, salva nos; perimus ; et illud; Exsurge, ut quid dormitas, Dominepossit siccis oculis Paulam narrare morientem? incidit in grauissimam ualitudinem, immo, quod optabat, inuenit,  iungeretur. in quo languore Eustochiae filiae
Abbreviated transcription (Latin):
quã ego ab adolescentia mea multo
labore ac sudore ex parte didici. & ĩ¬
fatigabili meditatioe nunc usq ñ
desero ne ipse ab ea deserar. discere
uoluit. & consecuta ẽ: ita ut psalmos
hebraice caneret: grecũq sermonẽ
absq ulla latine lingue ꝓpͥetate re¬
sonaret Qd qͥdem usq hodiȩ in scã
filia eiꝰ eustochio cerniinꝰ: quȩ ita sẽꝑ
adhesit matͥ. & eius obedit imꝑi¬
is. ut nunqͣm absq ea cubaret.
numquam procederet. minqͣm
cybũ caꝑet. neq unũ quide̾ num¬
mũ haberet potestatis sue: sed et
pat̃nã ꝙ mat̾nã substantiã a matre
distribui pauꝑib letaret᷑: et pieta¬
tẽ in parentẽ. hereditatẽ maximã
& diuitias crederet: Non debeo si¬
lentio p̃terire qͣnto exultauerit
gaudio. qđ paulã neptẽ suã ex leta
& toxocio genitam unmo uoto et
fut᷑ẽ uirginitatis reꝓmissione con¬
ceptã. audierit in cunis ꝙ crepita¬
cłis balbuciente lingua alleluia

Expanded text:
quam ego ab adulescentia multo quam ego ab adulescentia multo labore ac sudore ex parte didici et infatigabili meditatione non desero, ne ipse ab ea deserar, discere uoluit et consecuta est ita, ut psalmos Hebraeice caneret et sermonem absque ulla Latinae linguae proprietate resonaret. quod qaidem usque hodie in sancta filia eius Eustochio cernimus, quae ita semper adhaesit matri et eius oboediuit imperiis, ut numquam absque ea cubaret, numquam procederet, numquam cilium caperet, ne unum quidem nummum haberet potestatis suae, sed et paternam et maternam substantiolam a matre distribui pauperibus laetaretur et pietatem in parentem hereditatem maximam et diuitias crederet. non debeo silentio praeterire, quanto exultauerit gaudio, quod Paulam, neptem suam Laeta et Toxotio generatam, immo uoto et futurae uirginitatis repromissione conceptam, audierit in cunis et crepitaculis balbutiente lingua alleluia
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ subire ꝑpetuas: qͣm di offen¬
sã amiciciis noxii ꝓuocare Nicã gͦ
ut ceꝑam Nichil ingenio eiꝰ docibi¬
lius fuit. Tarda erat ad loquendũ:
uelox ad audiendũ: memor illiꝰ p̃cep¬
ti audi isrł. ꝙ tace Scriptas scãs te¬
nebat memonter: & cũ amaret hy¬
storiã. illudq ueritatis diceret fun
onẽ anime ꝓtegebat: Deniq com¬
pulit me: ut uetꝰ ꝙ nouũ instrum̃tũ
cũ filia me disserente ꝑleg̾ẽt Id̃ ꝓpt̃
uerecundiã negans ÷ ꝓpt̃ assiduitatẽ
& crebras postulationes eiꝰ p̃stiti. ut
docerẽ qͣ didicerã ñ a memet ipso. id
ẽ a p̃sũptionis pessimo p̃ceptore: s ab
ubi hesitabã & me nescire ingenuȩ
confitebar: nequaquã michi acqui¬
escere uolebat. s ugi int̾rogatione
cogebat: ut e multis uariisq senten¬
tus. q̃ mͥ uideret᷑ ꝓbabilior. indicarẽ:
Loquar et alud: qđ forsitan emulis
uideat᷑ incredulũ Hebreã linguã

Expanded text:
hominum subire perpetuas quam dei offenhominum subire perpetuas quam dei offensam amicitiis noxiis prouocare. Dicam ergo, ut coeperam: nihil ingenio eius docilius fuit. tarda erat ad loquendum, uelox ad audiendum, memor illius praecepti: audi, Israhel, et tace. scripturas tenebat memoriter et, cum amaret historiam et illud ueritatis diceret fundonem animae protegebat. denique conpulit me, ut et uetus et nouum instrumentum cum filia me disserente perlegeret. quod propter uerecundiam negans propter adsiduitatem et crebras postulationes eius praestiti, ut docerem, quod didiceram non a memetipso, id est a praesumptionis pessimo praeceptore, sed ab ubi haesitabam et nescire me ingenue confitebar, nequaquam mihi uolebat adquiescere, sed iugi interrogatione cogebat. ut e multis ualidisque sententiis, quae mihi uideretur probabilior, indicarem. loqaar et aliud, quod forsitan aemulis uideatur incredulum: Hebraeam linguam,
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigabiles iuȩ eiꝰ Quis enĩ cogno¬
uit sensũ dñiꝰ aut quis consiliarius
eiꝰ fuit : Etatũ autẽ diu̾sitas: ñ mutat
corporũ ueritatem Cum enĩ corpora
nr̃a cotidie fluant. & aut crescant
aut decrescant᷑ gͦ tot erimꝰ homines
qͦt cotidie cõmutam̃ : aut aliꝰ fui cũ
qͥnquagnitaꝰ aliꝰ qͥ iã toto cano capite
sũe Igit᷑ uixta eccłarũ traditiones apłm
paulũ illud ẽ respondendũ: quod in
uirũ ꝑfectum & in mensurã etatis ple¬
nitudims. xp̃i resurrecturi sumus:
inqua etate & adam conditũ uidei
autumant: et dñm saluatorẽ legimꝰ
surrexisse Et multa alia de utͦq testa¬
mento insuffocatiõe heretiei: ꝓtuli¬
paula.ita cepit hominẽ detestari. et
om̃s qui eiusdẽ doginatis erant: ut
eos uoce publica hostes dñi ꝓclama¬
ret Et hȩc dixi. ñ ut heresim breuit᷑
confutarẽ. cui multis uoluminibꝰ re¬
spondendũ ẽ. sed ut fidẽ tantȩ feminȩ
ostenderẽ: quȩ maluit inimicicias

Expanded text:
iae eius! quis enim cognouit sensum domini aut quis consiliarius eius fuit? aetatum autem diuersitas non mutat corporum ueritatem. cum enim corpora nostra cotidie fluant et aut crescant aut decrescant, ergo tot erimus homines, quot cotidie conmutamur? aut alius fui, cum nquaginta, alius, quia iam toto cano capite sum? igitur iuxta ecclesiarum traditiones et apostolum Paulum illud est respondendum, quod in uirum perfectum et in mensuram aetatis plenitudinis Christi resurrecturi sumus, in qua et Adam conditum Iudaei autumant et dominum saluatorem legimus surrexisse\' et multa alia, quae de utroque testamento in suffocationem heretici pita coepit hominem detestari et omnes, qui eiusdem dogmatis erant, ut eos uoce publica hostes domini proclamaret. et haec dixi, non ut breuiter heresim confutarem, cui multis uoluminibus respondendum est. sed at fidem tantae feminae ostenderem, quae maluit inimicitias
Abbreviated transcription (Latin):
quam ignoscere penitentib: filiũ
susciꝑe redeuntem: Ecce tot an¬
nis seruio tͥ. & numquã manda¬
tũ tuum p̃teriui. quasi hoc ipsũ
ñ sit p̃terire mandatũ. saluti alte¬
riꝰ inuidere: ante dm̃ se iactare
iusticiȩ: cũ coram eo nemo sit mũ¬
dus. Quis enim głiabitur castũ se
habere cor. nec si uniꝰ quidẽ fuerit
ob idolatriam captiuitatib traditꝰ:
cce tot annis seruio tͥ: & nũquam
mandatũ tuum p̃teriui. Hoc ẽ qđ
paulus apłs loquitur: Quid gͦ dice¬
mus : quia gentes quȩ ñ sectabati¬
tur iusticiam app̃hendert̃. iusticiã¬

Expanded text:
quam ignoscere paenitentibus, filium quam ignoscere paenitentibus, filium seruare redeuntem? ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. quasi hoc ipsum non sit praeterire mandatum, saluti alterius inuidere, ante deum se iactare iustitiae, cum nemo coram eo mundus sit. quis enim laetabitur castum se habere cor, nec si unius quidem fuerit ob idolatriam captiuitatibus traditus. ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. hoc est, quod Paulus apostolus loquitur: quid ergo dicimus? quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, adprehenderunt iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ Male autem quidã de latinis
symphoniam putant eẽ genus or¬
gani: cum concors in dei lauidibus
concentus. ex hoc uocabulo signifi¬
cetur Symphonia quippe: conso¬
nantia ex pͥmit᷑ inlatinum: Et uo¬
cauit unum ex pueris: & int̾roga¬
uit quidnã ẽẽt hec & nunc inter¬
rogat isrł. qͦre ds̾ in gentiũ assũp¬
tione letetur: et emulatione cru¬
Causa leticie. qđ pari in dĩ laudes
toto orbe uoce concinitur. peccato
consentit: et de solo isrł dr̃: iratus
autem noluit intrare: Irascitur se
ab sente fiẽm eẽ susceptũ: irascitur
eum uiuere. quem putabat extĩc¬
tum Et nc̃ foris stat isrł: et eugłia
gressus autẽ pater eius: cȩpit roga¬
re eum Quam benignus et clemẽs
pater rogat filiũ: ut leticiȩ domus
particeps fiat: Rogat autẽ ꝑ apłos
ciliamini d̃o Et alibi Nobis pͥmũ¬
ad concordiã dep̃cat᷑: ille iusticiã¬
legis sequens. iusticiȩ dĩ ñ subicit᷑

Expanded text:
dicitur. male autem quidam de Latinis dicitur. male autem quidam de Latinis symphoniam putant esse genus organi, cum concors in dei laudem concentus ex hoc uocabulo significetur; \'symphonia\' quippe \'consonantia\' exprimitur in Latinum. Et uocauit unum de pueris et interrogauit, quidnam essent haec. et nunc interrogat Israhel, quare deus in gentium adsumptione laetetur, et aemulatione crucausa laetitiae, quod pari in dei laudes toto orbe uoce concinitur, salus esa consentit et de solo dicitur Israhel: Iratus autem noluit intrare. irascitur se absente fratrem esse susceptum, irascitur eum uiuere, quem putabat extinctum. et nunc foris stat Israhel, et nunc Egressus autem pater illius coepit rogare eum. » Quam benignus et clemens pater; rogat filium, ut laetitiae domus particeps fiat: rogat autem pater peciliamini Deo . » Et alibi « Vobis ad concordiam deprecatur, ille iustitiaest, sequens dei iustitiae non subicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
repugnat: quod numquam se dieat
eiꝰ p̃terisse manclatũ: Ne quib quid
nobis uideat᷑. suis in locis conabin᷑
explanare: Erat autẽ filiꝰ eiꝰ semor
in agro: interrenis oꝑib labore desu¬
patris extorris hic ẽ qui ait. agrum
emi. et necẽe habeo exire et ui dere
illum. rogo te habe me excusatum:
hic qui uiga boũ cõparat qͥnq. et le¬
gis onere dep̃ssus. terrenoꝵ sensuũ
uoluptate ꝑfruitur: hic qͥ uxore du¬
cta ire ad nuiptias non potest: & effec¬
tus caro. nequaquã unũ potest esse
cum sp̃u In huiꝰ ꝑsona etiã illiꝰ para¬
bole oꝑarii congruunt: in qua pri¬
ma. t̾cia. sexta. nona hora. id ẽ uoca¬
tionib uariis mittunt᷑ ad uineam:
et indignant᷑ sibi undecime hore
oꝑarios coequari Et cumueniret¬
& appropinquaret domui: audiuit
symphoniã et chorum Illud quodĩ
quodam psalmo suꝑscribit᷑ ꝓmelech:
huic sensui conuenit: Si quidem
melech. chorus in unum concinẽs

Expanded text:
repugnat, quod numquam se dicat repugnat, quod numquam se dicat eius praeterisse mandatum; de quibus quid nobis uideatur, suis locis conabimur explanare. erat autem filius illius senior in agro, in terrenis operibus labore desupatris extorris. hic est, qui ait: agrum emi et necesse habeo exire et uidere illum; rogo te, habe me excusatum; hic, qui iuga bouum conparat quinque et legis onere depressus terrenorum sensuum uoluptate perfruitur; hic, qui uxore ducta ire ad nuptias non potest et effectus caro nequaquam unum esse cum spiritu; in huius personam etiam illius parabolae operarii congruunt, in qua prima, tertia, sexta, nona hora, id est uocationibus uariis, mittuntur ad uineam et indignantur sibi undecimae horae operarios coaequari. Et cum ueniret, adpropinquauit domui et audiuit symphoniam et.chorum. illud, quod in quodam psalmo superscribitur \'pro meleth\', huic sensui conuenit, siquidem \'meleth\' chorus in unum concinens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona hoc arbitrent᷑ intelligi Qd̾
ris parabolȩ ꝑtinet sensũ. in qua
dr̃: Sic dico uobis: quia gaudium
erit coram angłis dei suꝑ uno pec¬
catore penitentiam agente Ecȩ¬
perunt epulari hoc conuiuium
cotidie celebrat᷑: cotidie pater filiũ
Erat autem filiꝰ eiꝰ senor. in agrozhue¬
usq de ꝑsona filii iunioris disputatũ
ẽ: quem scd̾m p̃sentem parabolã in
publicanis et peccatorib qui adño
ad penitentiã ꝓuocabantur debemꝰ
acciꝑe: scdm autem mysticos intellec¬
tus. de futura quoq uocatione genti¬
um ꝓpħari Nc̃ ad semorẽ filiũ ser¬
mo ꝓgreditur: quem multi simplicit᷑
ad omĩum scõꝵ ꝑsonamꝰ multi ꝓprie
ad iudeos refert᷑ Et de scĩs quidem
non difficilis interp̃tatio ẽ. in eo qd̾
dr̃. numquã mandatũ tuũ p̃terius:
licet illud uideatur obsistere. quod re¬
uersioni frĩs inuideat In iudeos aut̃
cũ liuor in frĩs salute conueniat. hoc

Expanded text:
persona hoc arbitrentur intellegi. quod persona hoc arbitrentur intellegi. quod ris parabolae pertinet sensum, in qua dicitur: sic, dico uobis, gaudium erit coram angelis dei super unum peccatorem paenitentiam agentem. Et coeperunt epulari. hoc conuiuium cotidie celebratur, cotidie pater filium Erat autem filius illius senior in agro. hucusque de persona iunioris filii disputatum est, quem secundum praesentem parabolam in publicanis et peccatoribus, qui a domino ad paenitentiam prouocabantur, debemus accipere, secundum mysticos autem intellectus de futura quoque uocatione gentium prophetari. nunc ad seniorem filium sermo transgreditur, quem multi simpliciter ad omnium sanctorum personam, multi proprie ad Iudaeos referunt. et de sanctis quidem non difficilis interpretatio est in eo, quod dicitur: numquam mandatum tuum praeteriui, licet illud uideatur obsistere, quod reuersioni fratris inuideat. in Iudaeos autem cum liuor in fratris salute conueniat, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ciamenta de quib dñs ait Et cal¬
cͥaui te iacinto Et calciamentũ ĩ
pedib eiꝰ: nec ubi coluber insicliãs
plantam ingredientis inue̾deret:
et suꝑ scorpiones et serpentes secu¬
rus ambularet. ut p̃pararet᷑ ad
eugłm pacis: iam ñ in grediens se
dictum ei ꝓpħicum conueniret
Quam speciosi pedes euglirantium
pacem: eugłirantium bona Et af¬
ferte uitulum sagmatum. & oc¬
cidite: et manducemus et epule¬
mur: qm̃ hic filius meus mortu.¬
us fuerat et reuixit. ꝑierat et in¬
uentus est Uitulus saginatus qͥ
ad penitentie immolatur salutẽ
ipse saluator ẽ: cunus cotidie car¬
ne pascimur.cruore potam᷑: fide¬
lis mecũ lector. intelligis: qua pin¬
guedine saturati. in ructum lau¬
dum eius erumpimꝰ dicentes łruc¬
tuauit cor meũ uerbũ bonũ dico
ego oꝑa mea regi: licet quidã suꝑs¬
ticiose magis quam uere. ñ consi¬
derantes textum psalm ex pat̾s

Expanded text:
ciamenta, de quibus dominus ait: et calciamenta, de quibus dominus ait: et calceaui te hyacinthum. et calciamenta in pedibus eius, necubi coluber insidians plantam gradientis inuaderet, ut super scorpiones et serpentes securius ambularet, ut praepararetur ad euangelium pacis iam non ingrediens secdictum ei propheticum conueniret: quam speciosi pedes euangelizantium pacem, euangelizantium bona! Et adferte uitulum saginatum et occidite, et manducemus et epulemur, quoniam hic filius meus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. uitulus saginatus, qui ad paenitentium immolatur salutem, ipse saluator est, cuius cotidie carne pascimur, cruore potamur. fidelis mecum lector intellegis, qua pinguedine saturati in ructum laudum eius erumpimus dicentes: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, licet quidam superstitiose magis quam uere non considerantes textum psalmi ex patris
Abbreviated transcription (Latin):
date anulũ inmanu eius. signacu¬
lum similitudinis xp̃i: scđm illud
Inquẽ credentes: signati estis spũ
reꝓmissinis sco Et ad pͥncipẽ dici¬
t᷑ tyri: qui similitudinẽ conditoris
amiserat: Tu signaculum similitu¬
dinis et corona decoris: in deliciis
paracdysi dei natꝰ es: Ysaias quoq
de hoc signaculo loquitur: Tunc
manifesti erunt. qui signant᷑: hoc
signaculũ in manu datur. quando
oꝑa iusticię scͥpt̾a significat: ut ibi.
ornam̃to: et imposui tibi armillas
circa manus tuas Rursũ et ad il¬
lum uirũ qui indutus erat podere.
alius locus signaculi de monstrat᷑.
ꝑtransi ꝑ mediã ierłm: et da signacu¬
lum in frontib uiroꝵ gem̃tiũ. et
dolentium in om̃ĩb imquitatibus.
quȩ fiunt in medio eor: Quare:
Ut pꝰea possint dicere: signatũ ẽ suꝑ
nos lumen uultꝰ tui dñe: Et calcia¬
m̃tũ in pedib eius: Sponsi quippe
ꝑdiderat dignitatem : nudis pedib
pascha celebrare ñ poterat: hec cal¬

Expanded text:
date annulum in manu illius; » signaculum similitudinis Christi, secundum illud: « In quem credentes, signati estis spiritu repromissionis sancto » . Et ad principem dicitur Tyri, qui similitudinem Conditoris amiserat: « Tu signaculum similitudinis, et corona dparadisi dei natus es. Esaias quoque de hoc signaculo loquitur: tunc manifesti erunt, qui signantur. hoc signaculum in manu datur, quando opera iustitiae scriptura significat, ut ibi: ornamento et inposui tibi armillas circa manus tuas. rursum ad eum uirum, qui indutus est podere, alius locus signaculi demonstratur: pęrtransi mediam Hierusalem et da signum in frontibus uirorum gementium et dolentium in omnibus iniquitatibus, quae fiunt in medio eorum. quare? ut postea possint dicere: signatum est super nos lumen uultus tui, domine. Et calciamenta in pedibus eius. sponsi quippe perdiderat dignitatem. nudis pedibus pascha celebrare non poterat. haec sunt cal
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ Cumq consũpsisset omiã: facta
ẽ fames ualida ꝑ regionem illam:
Apatre acceꝑat facultatem. ut inui¬
sibilia eiꝰ ꝑ ea que sunt usibilia
cognosceret: et ex pulchritudine
creaturarũ consequent̃ intellige¬
ret creatorẽ: Qui ueritatẽ in imꝰ¬
ticiã detinens. et ꝓcleo idola colẽs.¬
consũptis omĩb cepit egere uͥtuti¬
b: derelicto fonte uirtutũ: facta
ẽ fames ualila ꝑ regionẽ illã Oĩs
locus quem patre absente incoli
mus: famis. penuriȩ. et egestatis
one umbre mortis. lux fulgebit suꝑ
uos: At contra ẽ alia regio. qua posses¬
suri sumꝰ mundo corde. atq uiuentes.
quam sc̃s desicłat dicens Credo incdẽ
bona dñi in terra uiuentium: Et ip¬
se cepit egere: et abiit. et coniunxit
se uni de pͥncipib regionis illiꝰ Neser¬
to nutͥcio. qui ad pͥmã uocem bona
ei fuerat cuncta largitus: iunxit
se pͥncipi huiꝰ mundi. id ẽ diabolo.

Expanded text:
tem. Cumque consumpsisset omnia, facta tem. Cumque consumpsisset omnia, facta est fames ualida per regionem illam. a patre acceperat facultates, ut inuisibilia eius per ea, quae sunt uisibilia, cognosceret et ex pulchritudine creaturarum consequenter intellegeret creatorem. qui ueritatem in iniustitia detinens et consumptis omnibus, coepit egere virtutibus, derelicto fonte virtutum. Facta est fames valida per regionem illam. Omnis locus quem patre incolimus absente, famis, penuriae et egestatis one umbrae mortis, lux fulgebit super vos . At contra est alia regio, quam possessuri sumus mundo corde atque puro viventes, quam sanctus desiderat dicens: credo uidere bona domini in regione uiuentium. Et ipse coepit egere et abiit et coniunxit se uni de principibus regionis illius. deserto nutricio, qui ad primam uocem bona ei fuerat cuncta largitus, iunxit se principi mundi huius, id est diabolo,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ enĩ ad discipłos loquit᷑. ecce
ego uobiscũ sum omĩb dieb usq
ad consũmationẽ scłi: ita ad eos
qui sui iactantiã p̃ferunt. et eẽ
cũ dño ñ merent᷑ dicit. discedite
a me. ñ noui uos qui oꝑamini mi¬
quitatẽ: Recessit gͦ iunior filius cũ
sua uniuersa substantia a patre: &
egressus habitauit in terra nayn:
quod interp̃tatur fluctuatio Qui¬
cumq a deo recedit. statim fluet
b scłi quatit᷑: et mouent᷑ pedes
eius: Nam postquã moti sunt ho¬
mines aboriente. et a utro lumine
recessert᷑. tẽ aduersus dm̃ impieta¬
tis sue edificauert̃ turrẽ: tẽ dog¬
matũ suꝑbias confinxer̃. uolentes
curiositate ñ licita ipsiꝰ cȩli alta pe¬
netrare: & uocatꝰ ẽ locus ille babil
id ẽ confusio Et ibi dissipauit sub¬
stantiã suã: uruens luxuriose:
Luxuria inimica do. inimica uͥtu¬
tibus. ꝑdit omnẽ substantiã patͥs:
et adp̃sens uoluptate deliniens.

Expanded text:
quomodo enim ad discipulos loquitur: ecce quomodo enim ad discipulos loquitur: ecce ego uobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi, ita ad eos, qui sui iactantiam praeferunt et esse cum domino non merentur, dicit: discedite a me, non noui uos, qui operamini iniquitatem. Recessit ergo iunior filius cum sua substantia a patre ret acie dei habitauit in terra Naid, quod interpretatur \'fluctuatio.\' quicumque a deo recedit, statim saeculi fluctibus quatitur et mouentur pedes eius. nam postquam moti sunt homines ab oriente et a uero lumine recesserunt, tunc aduersum deum inpietatis suae aedificauere turrem, tunc dogmatum superbias confinxerunt uolentes curiositate non licita in ipsius caeli alta penetrare. et uocatus est locus ille Babel, id est \'confusio\'. Et ibi dissipauit substantiam suam uiuens luxuriose. luxuria inimica deo, inimica uirtutibus perdit omnem substantiam patris et ad praesens uoluptate deleniens
Abbreviated transcription (Latin):
gitationib obscurandum Qui di¬
uisit eis substantiam Significãtiꝰ
id e dedit liberũ arbitrium: dedit
mentis ꝓpͥe libertatem. ut uiueret
unusquisq ñ eximꝑio di sed ex obse¬
quio suo. idẽ non ex necessitate sed
ex uoluntate. ut u̾tꝰ haberet locũ:
ut a ceteris animantib distaremꝰ.
dũ ad exemplũ dei ꝑmissũ ẽ nobis
facere quod uelimus Uñ et inpec¬
catores equum iudiciũ: et in scõs
aut iustos p̃miũ retribuet᷑ Et ñ
pꝰ multos dies collectis omĩb ado¬
lescentior filiꝰ. ꝑegre ꝓfectus ẽ in re¬
gionẽ longinquam: Si ds̃ tenet
celũ palmo & terrã pugillo. & iere¬
mias dicit. ds̃ appropinquans et
ñ ds̃ de longinquo. ꝑdauid quoq
quia millus absq eo locus sit p̃di¬
cat᷑: qͦmͦ filius ꝑegre ꝓficiscit᷑. et
a patre ꝓcedit: Sciendũ igitur
non locoꝵ spaciis. sed affectu: aut
ẽe nos cum deo. aut ab eo discedẽ:

Expanded text:
gitationibus obscurandum. Qui digitationibus obscurandum. Qui diuisit eis substantiam. significantius ov, id est, dedit liberum arbitrium, dedit mentis propriae uoluntatem, ut uiueret unusquisque non ex imperio dei, sed ex obsequio suo, id est non ex necessitate, sed ex uoluntate, ut uirtus haberet locum, ut a ceteris animantibus distaremus, dum ad exemplum dei permissum est nuelimus. unde et in peccatores aequum iudicium et in sanctos aut in iustos praemium retribuetur. Et non post multos dies collectis omnibus adulescentior filius p eregre profectus est in regionem longinquam. si deus tenet caelum palmo et terram pugillo et Hieremias dicit: deus adpropinquans et non deus de longinquo, per Dauid quoque, quia nullus absque eo locus sit, praedicatur, quomodo filius peregre proficiscitur et a patre discedit? sciendum non locorum spatiis, sed affectu, aut esse nos cum Deo, aut ab eo discedere.
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ hominũ testimoniũ uerũ est
Ego de me testimoniũ dico: et pater
qui me misit: In alia parabola pas¬
tor: in alia pat̾ familias nuincupat᷑
In alia uineam locat. in alia inuitat
ad nuptias⁊ et diuersis similitudi¬
nib rem significat eandem. ut ui¬
deoꝵ suꝑbiã reꝓbet: & in cõmune
om̃iũ peccatoꝵ siue gentiliũ siue
isrłitarũ penitentiã ꝓbet Qd̃ au
tem ait duos filros: om̃s pene scrip¬
turȩ de duoꝵ uocatione ppłoꝵ ple¬
nȩ sunt sacramentis Et dixit ado
lescentior: Pater. da mͥ portionẽ sub¬
stantie que me contingit: Substan¬
tia dei ẽ omẽ quod uiuimꝰ. sapimꝰ.
eugłista dicente Erat lux uera: quȩ
illuminat omẽm hominẽ uenientẽ
inhunc mundũ Iste ẽ dext̾ oculus
qui ab scandalis obseruandus ẽ hȩc
lucerna corporis: hoc talentum. qd̾
ñ ẽ insudario colligandum. idẽ oci¬
ose delicateq tractandum: nec int̾¬
ra defodiendũ. terrenis scilicet co¬

Expanded text:
duorum hominum testimonium uerum est. duorum hominum testimonium uerum est. ego de me testimonium dico et pater, qui me misit. in alia parabola pastor, in alia pater familias nuncupatur, in alia uineam locat, in alia inuitat ad nuptias et diuersis similitudinibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet et in commune omnium peccatorum, siue gentilium siue Israhel, paenitenttem ait, duos filios, omnes pene Scripturae de duorum vocatione populorum plenae sunt sacramentis. 5. « Et dixit illi adolescentior: Pater da mihi portionem substantiae, quae me contingit. » Substantia dei est omne, quod uiuimus, sapimus, euangelista dicente: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in mundum. iste est dexter oculus, qui ab scandalis obseruandus est; haec lucerna corporis; hoc talentum, quod non est in sudario conligandum, id est delicate otioseque tractandum, nec in terra defodiendum, terrenis scilicet co
Abbreviated transcription (Latin):
se conuiuium: cũ id maxime p̃caue¬
rit ne legẽ soluere uidet᷑. & pͥmũ ue¬
nerit ad oues ꝑditas domꝰ isrł. cananeȩ
quoq dep̃canti ꝓfiliȩ salute respon¬
derit: ñ oportet tollere panẽ filioꝵ
et mittere eum canib: et alibi disci¬
pulis p̃ceꝑit. in uiam gentiũ ne abi¬
eritis. & in ciuitates samaritanoꝵ
ne intraueritis: Ex quibꝰ om̃ibus
edocemur: in publicanis ñ tam ex¬
gentiliũ quã generaliter omĩum
peccatoꝵ. id ẽ qui erant ex gentib
et de uideis accipi posse ꝑsonas llle
matis defendebat quod xp̃ianos nol¬
let recipi penitentes: frustra argu¬
mentatus ẽ publicanos iudeos ñ fu¬
isse: ut in ꝑsona eoꝵ gentiliũ tantũ
popłs posset intelligi Itaq ne longũ
faciã. ipsa eugłii uerba ꝓponã: ut ĩ
modũ cõmentatoris. quid mͥ uideat᷑
ad sigła queq subnectam: Homo qͥdã
habuit duos filios Hominẽ dm̃ dici
multis testimoniis approbat᷑: ut ibi

Expanded text:
se conuiuium, cum id maxime cauese conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur, et primum uenerit ad oues perditas domus Israhel, Chananaeae quoque deprecanti pro filiae salute responderit: non oportet tollere panem filiorum et dare eum canibus et alibi discipulis praeceperit: in uiam gentium ne abieritis et in ciuitates Samaritanorum ne introieritis. ex quibus omnibus edocemur in publicanis non tam gentilium quam generaliter omnium peccatorum, id est, qui erant et de gentibus et de Iudmatis defendebat, quo Christianos nollet recipire poenitentes, frustra argumentatus est, Publicanos Judaeos non fuisse, ut in persona eorum Gentilium tantum populus possit intelligi. Itaque ne longum faciam, ipsa euangelii uerba proponam et in modum commentatoris, quid mihi uideatur, ad singula quaeque subnectam. - Homo quidam habebat duos filios. hominem deum dici multis testimoniis adprobatur, ut ibi:
Abbreviated transcription (Latin):
ciat: ob id has parabolas ẽẽ ꝓpositas.
ut quomͦ ibi inuentione pecoris et
dragmȩ leticia ẽ angłoꝵ et circum
manentiũ iuemoꝵ: sic in publicano
rum peccatoꝵq penitentia. omĩum
debere eẽ leticiam. quib ñ sit necessa¬
ria penitentia Uñ uehement̾ admi¬
ror. tertullianũ meo libro quẽ de pu¬
dicicia aduersus penitentiã scripsit.
et sententiam ueterẽ noua opimone
dissoluit. hoc uoluisse sentire. quod
publican et peccatores qͥ cũ dño uesce¬
bant᷑ ethinci fuerint. dicente script᷑a:
ñ erit uectigal pendens ex isrł: quasi
publicanꝰ. et ille qui cũ phariseo ĩtem¬
plo orans ocłos ad celum non audebat
erig̾e̾. ñ ex ifrł fuerit publicanꝰ⁊ aut
ñ lucas cõmemoret. et omĩs popłs au¬
diens. et publicam iustificauert̃ dm̃.
baptirati baptismo iohis: aut cuiqͣm
credibile possit uideri. ethincũ tẽplũ
ingressũ. aut dnm cũ ethnicis habuis¬

Expanded text:
ciat ob id has parabolas esse propositas, ciat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicinarum, sic in publirum peccatorumque poenitentia, omnium debere esse laetitiam, quibus non est necessaria poenitentia. Unde vehementer admiror, Tertullianum in eo libro, quem de Pudicitia adversum poenitentiam scripsit, et sentdissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quasi Publicanus, et ille qui cum Pharisaeo in Templo orans, oculos ad coelum non audebat erigere, non ex Israel fuerit Publicanus: aut non Lucas memoret: « Et omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuis
Abbreviated transcription (Latin):
ficabat᷑. ineffabili miscłia uinceret.
publicanos & peccatores ad peniten¬
tiam ꝓuocabat: conuiuiũ quoq e¬
oꝵp expetens. ut et inter conuiuia
docerent᷑. sicut manifestum pot̾it¬
eẽ ei qui euangłia sollicita mente
Hoc uidentes pharisei et seribȩ aduer¬
sus legem eum facere: dicebant: Ee¬
ce homo uorax et uim potator: ainz¬
cus publicanoꝵ et peccatoꝵ: Nam
accusationem clementi ratione su
paret: tres parabolas ꝓposuit: ł quibꝰ¬
ẽ una. nonaginta nouem ouiũ in
montib relictarum. et unius ꝑdite
quȩ pastoris humeris ẽ reuecta: Alia
draginȩ. qũa mulier accenso lumine
ꝑquisiuit : et inuenta ea uicinas ad
lȩticiam conuocauit dicens. Congra¬
tulamim mͥ: qͥa inueni dragmã qm
ꝑdideram: Tercia uͦ. duoꝵ filioꝵ: de
qua ut disputarem pauca iussisti Et
de oue qͥdem ac dragina licet ad unũ
ꝑtineant intellectũ: ñ ẽ istius tempo¬
ris disputatio: hoc tantũ dixisse suffi¬

Expanded text:
ficabatur, ineffabili misericordia uinceret, ficabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expetens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicita mente Hoc videntes Scribae et Pharisaei, adversus Legem eum facere dicebant: « Ecce homo vorax et vini potator, amicus publicanorum et peccatorum » Nam accuperaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi, quia inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, de qua ut disputarem pauca, iussisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse suffi
Abbreviated transcription (Latin):
ex merito tributa: s ex donante con¬
cessa ẽ Pax uero qua reconciliati
dõ sumus: habentes ꝓpitiatorem
dñm iħin. qͥ donauit nobis delicta
tis contra nos. affigens illud eruci:
et pͥncipatus et potestates fecit osten¬
tui. triumphans eas in ligno Quȩ au
tẽ maior potest ẽẽ clementia. quã ut
filius di. hominis filius nasceret̃ decẽ
mensium fastidia sustineret. partus
expectaret aduentũ. inuolueretur
pannis. subiceretur parentib ꝑ sin¬
gulas adoleret ȩtates. & post contu¬
melias uocũ. alapas et flagella. crucis
quoq fieret ꝓ nobis maledictũ. ut nos
a maledicto legis absolueret. patri
factꝰ obediens usq ad mortem. et oꝑe
compleret quod ante ex ꝑsona medi¬
atoris fuerat dep̃catus dicens ÷ pater
uolo. ut quomͦ ego & tu unum sumꝰ.¬
ita et isti in nobis unũ sint: Ergo
quia adhoc uenerat. ut qđ erat im¬
possibile legis. quia nemo ex ea iusti¬

Expanded text:
ex merito retributa, sed ex donante conex merito retributa, sed ex donante concessa est; pax uero, qua reconciliati deo sumus, habentes propitiatorium dominum Iesum, qui donauit nobis delicta tis contra nos, adfigens illud cruci, et principatus et potestates fecit ostentui triumphans eas in ligno. quae autem potest maior esse clementia, quam ut filius dei hominis filius nasceretur, decem mensum fastidia sustineret, partus expectaret aduentum, inuolueretur pannis, subiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates et post contumelias uocum, alapas et flagella crucis quoque pro nobis fieret maledictum, ut nos a maledicto legis absolueret patri factus oboediens usque ad mortem, et id opere conpleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat deprecatus dicens: pater, uolo, ut, quomodo ego et tu unum sumus, et isti in nobis unum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat inpossibile legis, quia nemo ex ea iusti
Abbreviated transcription (Latin):
cebant discipłis eiꝰ Quare cũ publi
canis et peccatorib manducat ma¬
gister ur̃: Qui audiens dixit. tꝰ
neceẽ habent sani medico: s male
habentes Euntes autẽ discite: quid
uem uocare iustos: s peccatores ad¬
u̾ba consentit: Igitur ut dirimus:
om̃is ex lege questio nascebat᷑: lex
quippe iusticie tenax clementiam
ñ habebat: s quicũq adulter. ho¬
micida. fraudator. & ut breuiter di¬
cam mortali crimine tenebatur.
nulla uenia penitentiȩ relaxabat᷑
a crimine: Oculũ ꝓ ocło: dentẽ pro
dente: animã ꝓ anima iubebat᷑ ex¬
soluere: Om̃s itaq declinauerant:
simul inutiles facti erant. ⁊ ñ erat
qui faceret bonum: ñ erat usque
adunum Ubi autem habundaũ
peccatũ: suꝑ habundauit grã Et̃
misit ds̃ filiũ suũ factũ ex muliere:
qui destructo medio pariete fecit
utraq unum: et austeritatẽ legis
eugłii grã temꝑauit: Uñ et paulus

Expanded text:
cebant discipulis eius: quare cum publicebant discipulis eius: quare cum publitoribus et publicanis manducat magister vester? Qui audiens dixit: Non necesse habent sani medicum, sed male habentes. Euntes autem discite quid ueni I uocare iustos, sed peccatoresuerba consentit. igitur, ut diximus, omnis ex lege quaestio na- I scebatur. lex quippe iusti tenax clementiam non habebat, sed, quicumque adulter, homicida, fraudator et, ut breuiter dicam, mortali crimine tenebatur, nulla uenia paenitentiae laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam pro anima iubebatur exsoluere. omnes itaque declinauerunt, simul inutiles facti sunt; non erat, qui faceret bonum, non erat usque ad unum. ubi autem abundauit peccatum, superabundauit gratia et misit deus filium suum factum ex muliere, qui destructo medio pariete fecit utrumque unum et austeritatem legis euangelii gratia temperauit. unde et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim inuidia diaboli mors intrauit
in orbẽ t̾rarũ. et imtitant᷑ eũ qui sũt
ex parte eius ÷ numquid ꝑsonȩ iusti
tam ĩmanis inuidia poterit coapta¬
ri. ut foris steterit. et clementissimo
patri rigidus obstiterit. solusq liuore
cruciatus. lȩticiȩ domus interesse no¬
luerit: Itaq sicut inceteris parabo¬
lis quȩ ñ sunt a saluatore disserte. qͣm
obcausam dicte sint solemus inqͥrere:
ita et in hac facere debemus: quare
dñs in istiꝰmodi uerba ꝓruꝑit et ob
quam interrogationem. responsio¬
nis similitudo ꝓlata sit: Scribȩ et
pharise musitabant dicentes: Qre
hie peccatores recipit & uescit᷑ cũ eis
om̃is inuidia: cur qͦs legis p̃cepta dãp¬
narent. eoꝵ confabulationẽ atq con¬
uictũ dñs ñ uitaret: Et hec lucas Ce¬
terum matheus ita loquitur: Cum
autẽ discũberet in domo: ecce multi
recumbebant cum iħu et cũ disci¬
pulis eiꝰ Quod uidentes phariser di¬

Expanded text:
si enim inuidia diaboli mors introiuit si enim inuidia diaboli mors introiuit in orbem terrarum et imitantur eum, qui sunt ex parte ipsius, numquam personae iusti tam inmanis inuidia poterit coaptari, ut foris steterit et clementissimo patri rigidus obstiterit solusque liuore cruciatus laetitiae domus interesse noluerit\'. Itaque, sicut in ceteris parabolis, quae non sunt a saluatore dissertae, quam ob causam dictae sint, solemus inquirere, ita et in hac facere debemus, quare dominus in istiusmodi uerba proruperit et ob quam interrogationem responsionis similitudo prolata sit. scribae et pharisaei mussitabant dicentes: quare hic peccatores recipit et uescitur cum eis? omnis inuidia, cur, quos legis praecepta damnarent, eorum confabulationem atque conuiuium dominus non uitaret. et haec Lucas; ceterum Mattheus ita loquitur: cum autem discumberent in domo, ecce multi recumbebant cum Iesu et discipulis eius. J quod uidentes pharisaei di