comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puer scĩ uiri monachus. adhau¬
Qui uas qđ tenuerat. in aquã in¬
caute submittens: ipse caden¬
do secutus ẽ Quẽ mex unda
rapuit: et pene in unius sagntę
cursũ. a terra introrsus trarit:
ir aut̃ dĩ intra cellã positus hoc
ꝓtinus agnouit: & maurũ festi¬
ne uocauit dicens: Frater mau¬
re. curre: quia puer ille qui
adhauriendam aquã ꝑrexerat
in lacũ cecidit: iamq eũ longiꝰ
unda trabit: Res mira: et pꝰ
petrum apłm musitata B̾ene¬
dictione etem̃ postulata atq
ꝑcepta. ad patris sui imꝑium
concitus ꝑrexit maurus. atq
usq adeum iocũ quo ab unda
ducebatur puer. ꝑ terrã se ire
existimans. suꝑ aquã cucurrit:
eũq ꝑ capillos tenuit: rapidoq
cursu rediit: Qui mer ut terrã
tetigit. ad se reuersus post ter¬
ga respexit: & quia suꝑ aquas
cueurrisset agnouit: & quod
p̾sumere ñ potuisset ut fierer.
miratus extimuit factum:
Leuersusq ad patrẽ: rem gestam
reculit. Uir autẽ uenerabilis be¬

Expanded text:
puer sancti viri monachus ad hauqui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Be
Abbreviated transcription (Latin):
ut uidit eii: mota ẽ. in introital
eus: Disce uirginẽ moribꝰ. disce uir¬
ginẽ uerecundia: disce uirginem
draculo: disce mystio. Trepidare
inrginũ ẽ. & ad om̃s uiri ingres¬
sus pauere: onĩs uiri affatus ue¬
reri: Discant mulieres ꝓpositũ
pudoris imitari: Solã in penet̾li¬
bus ꝗ̃ nemo uiroꝵ uidet. solus
angłs repꝑit: Sola sine comite:

Expanded text:
eum, mota est in introitu eius. disce uirginem moribus, disce uirginem uerecundia, disce uirginem oraculo, disce mysterio. trepidare uirginum est et ad omnes uiri ingressus pauere, omnes uiri adfatus uereri. discant mulieres propositum pudoris imitari. sola in penetralibus, quam nemo uirorum uideret, solus angelus repperiret: s
Abbreviated transcription (Latin):
illius muenit: uehementissime
flere cepit: quia uas qđ p̾stitum
acceꝑat. fractum uidebat:
ENedicꝰtus religiosus & pius puer.
cum mitricẽ suã flere conspicer&:
eiꝰ dolori compassus: ablatis se¬
cum utrisq fracti capisterii par¬
tibus. sese cũ lacrimis moratio¬
nem dedit. Qui ab oratione sur¬
gens. ita iuxta se uas sanũ rep¬

Expanded text:
invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum rep
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis. gr̃a Benedieł
& nomine: ab ipso pueri¬
tie sue tempore. cor gerens
senile. Etatem quippe moribus
transiens: nulli animũ uolupta¬
huc. eẽt. quo temporalit̾ libere
uti potiusset: despexit iam quasi
aridum mundũ cũ flore. Uui
liberiori genere ex ꝓuincia nur¬
sie exortus: rome liberalibꝰ litt̃a¬
rum studiis traditus fuerat S
cum in eis multos ire ꝑ abrita
uitioꝵs cerneret: eũ quẽ quasi¬
in ingressum mundi posuerat
retraxit pedem: ne siquid de sci¬
entia eius attinger&. ipse qͦq¬

Expanded text:
venerabilis gratia Benedictus et nomine, ab ipso pueritiae tempore cor gerens senile, aetatem quippe moribus transiens, nulli 811 animum voluptaoraliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum ire cerneret, eum, quem quasi ingressum mundi posuerat, retraxit pedem, ne si quid de scientia eius attingeret, ipse q
Abbreviated transcription (Latin):
interrogass discipulos suos quẽ
eũ dicerent ẽẽ. homines: & illi di¬
uersas diuersoꝵ opiniones p̃mi¬
sissent: dicit illis: Uos aut̃. quẽ me
esse dicitis: Quasi ab hominii gene¬
ralitate illos sequestrans: & deos
ac dĩ filios ꝑ adoptionẽ iam factos
insinuans: iuxta illud psalmistȩ:
Ego dixi. dii estis: ꝙ filii excelsi om̃s:
Respondens sy mon petrus. dixit:
appellat. ad distinctionẽ falsorii deoꝵ.
quos uario delusa errore gentilitas.
uel de mortuis sibi hominibꝰ insti¬
tuit. uel maiore dementia de in¬
sensibi  materia qͦs adoraret crea¬
uit: de qualibꝰ canitur in psalmo:
imulachra gentiũ. argentũ et au¬
rum: oꝑa manuũ hominũ: Os ha

Expanded text:
ogasset discipulos quem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dappellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas vel de mortuis sibi homiuibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. De quibus canitur in psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum, opera manuum hominum, os
Abbreviated transcription (Latin):
uem dicunt homines. eẽ. filiũ ho¬
minis: Pulchre homines appel¬
lat dñs eos qͥ de filio hominis tan¬
tum loqui nouerant: qͥ diuinitatis
archana nesciebant: Nam qui diui¬
nitatis eius mysteria caꝑe nort᷑.¬

Expanded text:
 dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia divinitatis ejus arcana nesciebant. Nam qui divinitatis ejus mysteria cape
Abbreviated transcription (Latin):
apło attestante qui ait: Qđ oculus
non uidit. nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendit: quȩ p̾pa¬
rauit ds̃ diligentibus se: Qui cũ
premitteret: mox de se. suisq
similibus qui generalẽ humani¬
tatis scientiã transcenderint. adie¬
cit: Nob̾ aut̃: reuelauit ds̃ ꝑ sp̃m¬

Expanded text:
t: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Qui cumpraemitteret, mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem re
Abbreviated transcription (Latin):
xplanaturi exordine lectio x¬
nẽ dĩncã primo uideamꝰ de loco
in quo habita memorat᷑. Uenn
lippus ut lucas testatur erat te¬
traroha itureȩ. & traconitidis
regionis: Hic gͦ statuens ciuitatẽ
in loco uͥ iordanis ad radices ori¬
tur libani montis. & est termi¬
mis iudex contra septentrionem:
appellauit eam cesaream plnlip¬
pi: in memoria uidelicet sui no¬
minis. pariterq honorem tibe¬
rii cesaris sub quo ipse regnabat.
n cuiꝰ partes ueniens iħc: inter¬
rogabat discipulos suos dicens
uem dicunt homines ẽẽ. filium¬
hominis : Hon aut̃ quasi nescieis
sententiã de se uel discipulorum
uel extraneoꝵ inquirit. s ideo
discipulos quid de se sentiant in¬
terrogat. ut confessionẽ rectȩ
fidei illoꝵ. digna mercede remu¬
neret: Nam sic̃ inter rogatis gene¬
raliter omibꝰ petrus respondit imꝰ
in petro omnibꝰ respondit: Ides
qͥd alii de se sentiant inquirit.
ut expositis primo sententis
errantiũ. discipłi ꝓbarentur u̾itatẽ

Expanded text:
xplanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venilippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et est terminus Judaeae contra septentrionem, appellavit eam Caesaream Philippi, in memoriam videlicet sui nominis, pariterque honorem Tiberii Caesaris, sub quo ipse regnabat. In cujus partes veniens Jesus, interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines enis? Non autem quasi nesciens sententiam de se, vel discipulorum, vel extraneorum inquirit, sed ideo discipulos quid de se sentiant interrogat, ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede remuneret. Nam sicut interrogatis generaliter omnibus Petrus respondit unus in Petro omnibus respondit. Ideo quid alii de se sentiant inquirit, ut expositis primo sententiis errautinm, discipuli probarentur veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei ꝓ modulo nr̃o exemplũ
si imitari satagimus: et nos cum
illo beati. & appellari & esse uale¬
bimꝰ: nob̾ qͦq simonis hoc est obe¬
dientis. xp̃o. nom̃ congruet: nos
ꝓpter simplicitatẽ fidei ñ fidĩ ñ
ficte. acceptamq gr̃am a dño
uirtutũ. filii columbe uocabumir:
congaudensq ipse sp̃ualibꝰ anime
nr̃e ꝓfectibus dicet. Quã pulchra es
amica mea: quã pulchra es: oculi
tui colũbrarũ: Sicq fit. ut nobis
supra petram fidei. aurũ. argentũ.
lapides p̾cioios. hoc ẽ ꝑfecta uirtu¬
tum oꝑa construentibus. nil tribu¬
lantium ignis decrimenti afferat:¬
nulli temptationũ turbines p̃uale¬
ant: quin potius aduersitatibꝰ ꝓba¬
ti. accipiemꝰ coronã uite. quã ille
nob̾ ante scła ꝓmisit. qͥ uunt et
regnat ds̃. cum patre in unitate

Expanded text:
res mei, pro modulo nostro exemplum si imitari satagimus, et nos cum illo beati et appellari et esse valebimus: nobis quoque Simonis, hoc est obedientis Christo, nomen congruet, nosque propter simplicitatem fidei non fictae, acceptamque a Domino virtutum filii columbae vocabimur, congaudensque ipse spiritualibus animae nostrae profectibus dicet: Quam pulchra es, amica mea! quam pulchra es, oculi tui columbarum ! Sicque fit ut nobis supra petram fidei, aurum, argentum, lapides pretiosos, hoc est perfecta virtutum opera construentibus, nil tribulationum ignis denihil tentationum turbines praevaleant, quia potius adversitatibus probati, accipiemus coronam vitae, quam ille nobis ante saecula promisit, qui vivit et regnat cum Patre in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
credendi parit̾ ac uiuendi regła
p̾scripta: s quotienscunq nobie
errantium ingerunt᷑ exempla. nos
coifestim auertentes oculos m̃tis
nr̃e ne uideant uanitatẽ. magis
quid ueritas ipsa decernat sedulo
corde scrutemur: sequentes exem¬
plum beati petri. qui spretis erran¬
tium sectis. uere fidei archanum
qđ cognouerat in dubia oris con¬
fessione ꝓtulit: insuꝑabili cordis
cura seruauit: Nam de fiducia con¬
fessionis: hoc loco cognouimus:
Ie uirtute aut̃ unice in xp̃m dilec¬
tionis. ipse alibi testatur: qui cũ
discederent ab eo quidam disci¬
puloꝵ eius. diceretq ille ad duo¬
decim. nunquid et uos uultis abi¬

Expanded text:
credendi pariter et vivendi regula credendi pariter et vivendi regula praescripta; sed quotiescunque nobis errantium ingeruntur exempla, nos confestim avertentes oculos mentis nostrae ne videant vanitatem, magis quid veritas ipsa decernit, sedulo corde scrutemur, sequentes exemplum beati Petri qui, spretis errantium sectis, verae fidei arcanum quod cognoverat, indubia oris confessione protulit, insuperabili cordis cura servavit. Nam de fiducia confessionis hoc loco cognovimus, de virtute autem unicae in Christum dilectionis ipse alibi testatur, qui cum discederent ab eo quidam discipulorum ejus, diceretque ille ad duodecim: Nunquid et vos vultis abi
Abbreviated transcription (Latin):
ta modum culparii uel peniten¬
tiȩ. ligandi ac soluendi datur aue¬
toritas: s ideo beatus petrus qui
xp̃m uera fide confessus. uero ẽ.
amore secutus. specialit᷑ claues
regni cȩloꝵ & pͥncipatũ iudicia¬
riȩ potestatis accepit: ut omnes
ꝑ orbem credentes intelligant.
qͥa quicũq ab unitate fidĩ uel soci¬
etatis illiꝰ. quolib& mͦ semet ipsos
segregant: tales nec uinculis pec¬
catorum ab solui. nec iamiã pos¬
sint regni cȩlestis ingredi: Unde
discere: & congrua fidei oꝑa de¬
monstrare Necesse ẽ. omni ui¬
gilantia multiplices subtilesq por¬
tarũ iuferi cauere insidias: quati¬
nus uixta psalmiste uocẽ de his
adiuante dño eripi. atq adan¬
nuntiandas eiꝰ laudes portas filiȩ
syon. hoc ẽ. gaudia mereamur
supnȩ ciuitatis intrare: Uit¬
on sufficere nob̾ ad salutẽ arbitrem᷑.
si turbe negligentiũ uel quoꝵlib&
in doctoꝵ fide uel actibꝰ ad ȩquem᷑:
quibꝰ in litteris sacris unica est

Expanded text:
ta modum culparum poenitentis ligandi ac solvendi datur auctoritas, sed ideo beatus Petrus, qui Christum vera fide confessus, vero est amore secutus, specialiter claves regni coelorum et principatum judiciariae potestatis accipit, ut omnes per orbem credentes intelligant, quia quicunque ab unitate fidei vel societatis illius quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi, nec januam possint regni coelestis ingredi, unde discere, et congruentia fidei opera demonstrare. Necesse est omni vigilantia multiplices subtilesque portarum inferi cavere insidias, quatenus juxta Psalmistae vocem de his adjuvante Domino eripi, atque ad annuntiandas ejus laudes, portas filiae Sion, hoc est, gaudia mereamur supernae civitatis intrare. Nec sufficere nobis ad salutem arbitremur si turbis negligentium, vel quorumlibet indoctorum fide vel actibus adaequamur, quibus in litteris sacris unica est
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uidelicet agnitis peccantium
causis. quos eũq humiles ac uert
penitentes aspexerit. hos iã a time¬
re ꝑpetuȩ mortis miserans absol¬
uat: quos uͦ in peccatis quȩ ege¬
rint ꝑsistere cognouerit. illos
ꝑ hempnibꝰ supliciis obligandos
insinuet. Unde alias dñs. de co¬
repto semel et iterum ac ĩcio
s ñ penitente fratre: p̃cipit dieds
iaut̃ ȩccłiam ñ audierit: sit tͥ sicut
echincus et pupliranus:
qtur ne quisquã putaret leue. eccłȩ

Expanded text:
ut videlicet agnitis peccantium ut videlicet agnitis peccantium causis, quoscunque humiles ac vere poenitentes aspexerit, hos jam a timore perpetuae mortis miserans absolvat; quos vero in peccatis quae egerint persistere cognoverit, illos perennibus suppliciis obligandos insinuet. Unde alias Dominus de correpto semel et iterum, ac tertio, sed non poenitente fratre praecipit, dicens: Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . Et ne leve quisquam pu
Abbreviated transcription (Latin):
equitur  tͥ dabo claues regni
teris deuotione confessus ẽ. me¬
rito p̃ ceteris ipse collatis elambꝰ
regni cęlestis donatus ẽ: ut con¬
staret ominbus quia absq ea confes¬
sione ac fide. regnii cȩlorũ nullis
posset intrare:
laues regni celoꝵ ipsam discernendi
scientiam potentiãq dñs nominat.
qua dignos reciꝑe in iagnũ. indig¬
nos secudere petrꝰ debet a regno:
Unde manifeste subuingit: E qdđ¬
cimq ligaueris suꝑ terrã. erit liga¬
tum et in celis: & qđ cunq solueris
suꝑ terram. erit solutũ et inglis.
ue soluendi ac ligandi potestas. ꝗ̃¬
uis soli petro data uideatur a dño:
absq ullo tam̃ dubietate nocendũ
ẽ. quia et ceteris apłis datur: ipso
teste qui post passionis resurrectio¬
nisq suȩ triumphũ apparens eis
insufflauit. & dixit omibꝰ Accipi¬
cata. remittuntur eis : & quoꝵ reti¬
nueritis. retenta sunt: Nec non
etiã nunc in ep̾is ac p̃sbit̾is. oĩ
eccłiȩ officium idem cõmititauir:

Expanded text:
 dabo claves regni teris devotione confessus est, merito prae caeteris ipse collatis clavibus regni coelestis donatus est, ut constaret omnibus quia absque ea confessione et fide regnum coelorum nullus posset intrare. Claves autem regni coelorum ipsam discernendi scientiam potentiamque nominat, qua dignos recipere in regnum, indignos secludere deberet a regno. Unde manifeste subjungit: Et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quodcunque solverissuper terram, erit solutum et in coelis. Quae solvendi ac ligandi potestas, quamvis soli Petro data videatur a Domino, absque ulla tamen dubietate noscendum est quod et caeteris apostolis datur, ipso teste, qui post passionis, resurrectionisque suae triumphum apparens, eis insufflavit et dixit omnibus: Accipiccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . Necnon etiam nunc in episcopis ac presbyteris omni Ecclesiae officium idem committitur,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nos ueracit̾ eũ confitendo. me¬
reamur. eẽ. consortes: Beatus es
inquit. symon bariona: Bariona¬
syriace: latine dicrtur filius colũ
columba multũ simplex est ani¬
mal: & ipse prudenti ac pia sim¬
plicitate xp̃m sequebatur: memor
illius p̾cepti. qđ cũ suis condisci¬
pulis ab eodẽ magistro simplicita¬
tis ac ueritatis accepit: Estote pru¬
dentes sic̃ serpentes: & simplices
extitisse monstratur: le

Expanded text:
etiam nos veraciter eum confitendo meetiam nos veraciter eum confitendo mereamur esse consortes. Beatus es, inquit, Simon Bar Jona. BarSyriace, Latine dicitur filius columbcolumba multum simplex est animal, et ipse prudenti ac pia simplicitate Dominum sequebatur, memor illius praecepti quod cum suis condiscipulis ab eodem magistro simplicitatis et veritatis accepit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices exstitisse monstratur. E
Abbreviated transcription (Latin):
ipse humilitatẽ assũpte huma¬
nitatis ꝓfit̾eat᷑: discipłs excellen¬
tiam diuine ęc̃nitatis ostendat:
ñs de se qđ minus ẽ: discipulus de
dño intimat. qđ maius est: Dñs
de se. qđ factus ẽ ꝓpt̾ nos: discipie
declarat de dño. quia ipse ẽ qui
fecit nos: Sic in euangelio dñs mul¬
to crebrius se filiũ hominis quã
filiũ dĩ appellare consueuit: ut
nos admoneat dispensationis ꝗͣ
ꝓ nob̾ suscepit: S nos necesse est
tanto humilius diumitatis enus
alta uenerari: quanto illũ memi¬
nimus ꝓ nr̃a exaltatione ad hu¬
manitatis infima descendisse:
Si enĩ inter sacram̃ta in carnatio¬
nis eiꝰ quibꝰ redempti sumꝰ. poten¬
tiam diuinitatis qua creati simiꝰ
pia semꝑ mente recolimus: fit
Iam confitente illo xp̃m filiũ dĩ
uiui: uideamus quid sequatur:
espondens aut̃ iħe dixit. Beatꝰ
es symon bariona: Constat eripo
quia post uerã xp̃i confessionem:
uerȩ beatitudims p̾mia restanͭ.
intueamur attentiꝰ quale quan

Expanded text:
manitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim inter sacramenta incarnationis ejus, quibus redempti sumus, potentiam divinitatis qua creati sumus pia semper mente recolimus, fit Nam confitente illo Christum Filium Dei vivi, videamus quid sequitur: Respondens autem Jesus, dixit: Beatus es, Simon Bar Jona. Constat ergo quia post veram Christi confessionem, vera beatitudinis praemia restant. Sed intueamur attente, quale quant
Abbreviated transcription (Latin):
ud qđ fecimꝰ: alud qđ fac̾ti
sumus.
elinquamus nosmet ipsos.
quales peccando nos secimus: ꝙ
maneamꝰ nosmnetipsi. quales
ꝑ grãm factisumꝰ. Ecce etenĩ
qui suꝑbus fuit. si conuersus
ad xp̃m humilis fac̾tus est.
semetipsũ reliquit: Si łurori¬
uitã mutauit: ab negauit
didicit ꝓpͥa. qͥ priꝰ aliena ra¬
piebat: ꝓculdubio semerip¬
sum reliquit: Ipse quidẽ ẽ
ꝑ naturã: sed ñ ẽ. ipse ꝑ mali¬
ciam: Hinc enĩ scriptũ est
Uerte impios & ñ erunt: Con¬
uersi nanq impii. ñ erunt:
sentia: sed scilicet ñ erunt¬
in impietatis culpa: Tunc
gͦ nos metipsos relinquimꝰ.
tunc nos ipsos ab negamus:
cũ uitamus qđ ꝑ uetustatẽ
fuimus: & ad hoc nitimur.
qͦ ꝑ nouitatẽ uocamur: Pen¬
semus. quomͦ se paulus ab¬
negauerat: qͥ dicebat Uiuo
aut̃ iã ñ ego Extinc̾tus qͥp¬
pe fuerat sẽuus ille ꝑsecutor:
& uiuere ceꝑat pͣdicator pius
Si enĩ ipse eẽt: pius ꝓfecto non

Expanded text:
iud quod fecimus, aliud quod facti iud quod fecimus, aliud quod facti sumus. elinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui superbus fuit, si conversus ad Christum humilis factsemetipsum reliquit; si luxuriitam mutauit, abnegauit didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est ipse per malitiam. Hinc enim scriptum est: Verte impios, et non erunt . Conversi namque impii non erunt, sentia, sed scilicet non erunt impietatis culpa. Tunc ergo nosmetipsos relinquimus, tunc nosipsos abnegamus, cum mutamus quod per vetustatem fuimus, et ad hoc nitimur quo per novitatem semus quo modo se Paulus abnegaverat, qui dicebat: Vivo autem jam, non ego . Exstinctus quippe fuerat saevus ille persecutor, et vivere coeperat praedicator pius. Si enim ipse esset, pius profecto non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ: Ibi dicitur ut abnegemꝰ
nrͣa: hic dicitur ut abnegemꝰ
nos Et fortasse laboriosũ ñ est
homini. relinquere sua: sect
ualde laboriosũ ẽ. relinquere
semetipsũ Minus quippe ẽ.
ad fidĩ agonẽ uenimus: lucta¬
men contra malignos sp̃s sumi¬
mus: Nicħ aut̃ maligni sp̃e
in hoc mundo ꝓpͥũ possident:
Nudi gͦ cũ nudo: luctari debe¬
mus Nã si uestitus qͥsq cũ
nudo luctatur: cicius deicit᷑
teneatur: Quid eniͣ funt tͣrena
omĩa: nisi quędã corporis in¬
dum̃ta: Qui gͦ contra diabo¬
lum ad certamen ꝓꝑat: ue¬
stimita abiciat. ne succũbat:
Nil in hoc mundo amando
possideat: nullas rerũ laben¬
tuĩ delectaciones requirat:
ne unde ad uotũ tegitur. ad
casum in de teneatur: Nec tñ
sufficit nr̃a relinquere: nisi
dicimꝰ. relinquamꝰ & nos : Si
eniͣ nos ipsos relinquimus:
qͦ ibimus extra nos: Uel qͥs
ẽ. qui uadit: si se deseruit :
S aliud sumꝰ ꝑ peccatũ lapsi:
aliud ꝑ naturã conditi: Au¬

Expanded text:
ipsum. Ibi dicitur ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. Nudi ergo cum nudis luctari debemus. Nam si vestitus quisquam cum nudo luctatur, citius ad terrateneatur. Quid enim sunt terrena omnia, nisi quaedam corporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; al
Abbreviated transcription (Latin):
kiñi. quȩ & quanta sunt que
nobis ꝓmittunt᷑ in cęlis: ui¬
lescunt animo. omĩa quȩ ha¬
bentur in tͣris Terrena nanq
substantia. suꝑnȩ felicitati
comparata: pondus. ẽ. ñ subsi¬
dũ Temporalis uita ȩt̾nȩ ui¬
t comparata: mors ẽ. potius
dicenda. quã uita Ipse enim
cotidianus defectus corruptio¬
nis: quid est aluid. quã quȩdã
ꝓliritas mortis: Quȩ aut̃ lin¬
qua dicere uel quis intellectꝰ
caꝑe sufficit. illa suꝑnȩ cuu¬
tatis quanta sint gaudia. ange¬
loꝵs choris interesse: cũ beatis¬
simis spiritibꝰ głẽ conditoris
nere: incircũscriptũ lumen
uidere: nullo mortis metu af̃¬
fici: incorruptionis ꝓpetuȩ
munere ietari: Sed ad hȩc au¬
dita in ardescit animus: iãq
illic cupit assistere. ubi se sꝑ¬
at sine fine gaudere Sed ad
magna p̃mia ꝑueniri ñ po¬
test: nisi ꝑ magnos labores.
Unle et paulus egregiꝰ p̃dica¬
tor dicit: Non coronabit᷑: nͥ
qͥ legitime certauerit.¬

Expanded text:
simi, quae et quanta sunt quae nobis promittuntur in coelis vilescunt animo omnia quae habentur in terris. Terrena namque substantia supernae felicitati comparata pondus est, non subsidium. Temporalis vita aeternae vitae comparata mors est potius dicenda quam vita. Ipse enim quotidianus defectus corruptionis quid est aliud quam quaedam prolixitas mortis? Quae autem lingua dicere, vel quis intellectus capere sufficit illa supernae civitatis quanta sint gaudia, angelorum choris interesse, 1627 cum beatissimis spiritibus gloriae conditoris nere, incircumscriptum lumen videre, nullo mortis metu affici, incorruptionis perpetuae munere laetari? Sed ad haec audita inardescit animus, jamque illic cupit assistere, ubi se sperat sine fine gaudere. Sed ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Unde et Paulus egregius praedicator dicit: Non coronabitur nisi qui legitime certaverit
Abbreviated transcription (Latin):
adueniendũ tardat. qͥa ñ uult
inuenire quos puniat: sed rea¬
tũ nobis contemptus nr̃i deñti¬
at. dicens: Sic gͦ omĩs ex uobis
qui ñ renuntiat omnibꝰ quȩ
possidet: ñ potest dĩsc ipulus
tis remediũ confert. quia qui
ꝑ iram ñ potest ferri: ꝑ postu¬
late pacis uult legationẽ pla¬
cari Lauate gͦ fr̃s kmñi lacrimis
tergite: sacris hostiis expiate.
S pem in solo redemptore figite.
ad ȩternã patriã mente transi¬
te: Si enĩ nichil in hoc mundo
amando possidetis: etiã pos¬
sidendo cuncta reliquistis.
pse nobis gaudia desiderata
concedat: qui nob̃ et̾nȩ pacis
remedia contulit. iħ̃ e xp̃c

Expanded text:
ad ueniendum tardat, quia non uult ad ueniendum tardat, quia non uult inuenire, quos puniat. Reatum nobis contemptus nostri denuntiat dicens: “Sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus, quae possidet, non potest esse meus tis remedium confert quia, qui per iram non potest ferri, pro postulatae pacis uult legatio- nem placari. Lauate ergo, frares karissimi, tergite sacris hostiis, expiate.Spem in solo Redemptore figite, ad aeternam patriam mente transite. Si enim nil in hoc mundo jam amando possidetis, etiam possidendo cuncta reliquistis. Ipse nobis gaudia desiderata concedat, qui nobis aeternae pacis remedia contulit, Jesus C
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ: ꝑ anime eiꝰ absolitione:
Nam longa post tempora reuersus:
admirans ualde suę indicauit
urori. qđ diebꝰ certis. ebdomadi¬
bꝰ singulis eiꝰ iuncłã soluebant᷑.
Quos iudelicet dies eiꝰ uxor atq
horas discutiens: tunc euͣ recog¬
nouit absolutũ. cũ ꝓ eo sacrifi¬
cium młminerat oblatũ Hinc
tione colligite: oblata a nobis
sacra hostia. quantũ in nobis
soluere ualeat ligaturã cordis.
si oblata ab alteroᷤ. potuit in al¬
tero soluere uincula corporis:
elinquat gͥ omĩa. qui
potest: Qui aut̃ relinquere oĩa
ñ potest: cũ adhuc rex longe ẽ.
legationẽ mittat: lacrunarũ.
elemosinarũ. hostiarũ. mune¬
ra offerat Uult enĩ placari p̃¬
cibus: qui scit qͥa portari non
possit iratus Qđ adhuc morã
facit uenire: legationẽ pacis
fustinet. Uenisset iã nanq si
uellet: & cunctos suos aduersa¬
rios trucidasset: Sed et quã ter¬
ribilis ueniat indicat: & tamen

Expanded text:
tiae pro animae ejus absolutione. tiae pro animae ejus absolutione. Nam longa post tempora reversus, admirans valde suae indicavit uxori, quod diebus certis ebdomadibus singulis eius vincula solvebantur. Quos videlicet dies eius uxor atque horas discutiens, tunc eum recognovit absolutum, cum pro eo sacrificium meminerat oblatum. Hinc tione colligite, oblata / a nobis sacra hostia quantum in nobis solvere valeat ligaturam cordis, si oblata ab altero potuit in altero solvere vincula corporis! Relinquat ergo omnia, qui potest. Qui autem relinquere omnia non potest, cum adhuc rex longe est, legationem mittat, lacrimarum, aelemosinarum, hostiarum munera offerat. Vult enim placari precibus, qui scit, quia portari npossit iratus. Quod adhuc moram facit uenire, lega- tionem pacis sustinet: uenisset iam namque, si uellet, et cunctos suos aduersarios trucidasset! Sed et quam terribilis ueniat indicat, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
is qui suo aduentu ualet oppͥme¬
re tardat uenire: Mittamus
ad hunc ut diximꝰ legationẽ
nrͣam: flendo: tribuendo: sa¬
cras hostias offerendo Singu¬
larit᷑ nanq ad ab solutionem
nr̃am oblata cũ lacrimis &
benignitate mentis. sacri al¬
taris hostia suffragatur: qͥa is
qui ĩ se surgens a mortius iã
ñ moritur. adhuc ꝑ hanc in
suo mysterio ꝓ nobis iterum
patitur: Nam quotiẽs ei hos¬
tiã suȩ passionis offerimus:
tociens nob̃ ad absolutionẽ
nr̃am passionẽ illiꝰ reparamꝰ:
uolo ad memoriã uram nar¬
rando reuocare: Non longe
a nrͣis fertur temporibꝰ factũ:
qđ quidã ab hostibus captus.
longe transductꝰ est: Cunq
dui teneretur in uinculis:
eũ uxor sua cũ ex eadem capti¬
uitate ñ reciꝑet. extinc̾tum
putauit: Pro quo iã uelut
mortuo: hostias ebdomadibꝰ
singulis curabat offerre:
C uiꝰ tociens uincła soluebant᷑
in captiuitate: quotiẽs ab eiꝰ
conuge oblatȩ fuissent hos¬

Expanded text:
is qui suo adventu valet opprimeis qui suo adventu valet opprimere tardat venire. Mittamus ad hunc, ut diximus, legationem nostram, fluendo, tribuendo, sacras hostias offerendo. Singulariter namque ad absolutionem nostram oblata cum lacrymis et benignitate mentis sacri altaris hostia suffragatur, quia is qui in se resurgens a mortuis jam non moritur, adhuc per hanc in suo mysterio pro nobis iterum patitur. Nam quoties ei hostiam suae passionis offerimus, toties nobis ad absolutionem nostram passionem illius reparamus. 8. volo ad memoriam vestram narrando revocare. Non longe a nostris fertur temporibus factum quod quidam ab hostibus captus longe transductus est ; cumque diu teneretur in vinculis, eum uxor sua cum ex eadem captivitate non reciperet, exstinctum pulavit. Pro quo jam velut mortuo hostias hebdomadibus singulis curabat offerre. Cujus toties vincula solvebantur in captivitate, quoties ab ejus conjuge oblatae fuissent hos
Abbreviated transcription (Latin):
inginti milia: simplũ ad du¬
plũ sunt: Nos aut̃ si multũ
ꝓficimus: ux ext̾iora nr̃a
oꝑa in rec̾titudine seruamꝰ.
Nam et si iam luxuria carnis
abscisa ẽ: tam̃ adhuc a corde
funditus abscisa ñ ẽ. Ille aut̃
qͥ uidicaturꝰ uenit. exteriora
simul & int̾iora iudicat: fac¬
ta parit̃ & cogitationes pensat:
ũ duplo gͦ exercitu. contra sĩ¬
plũ uenit: qui nos uix in solo
oꝑe p̃paratos. simul de oꝑe
& cogitacione discutit: Quid
gͦ agendũ ẽ sr̃s. nisi ut tlũ nos
cum simplo exercitu contra
duplũ illiꝰ sufficere ñ posse con¬
spicimus : dũ adhuc longe
ẽ. legationẽ mittamus. roge¬
mus ea quȩ pacis funt: Lon¬
ge enim ẽẽ. dicitur: qͥa adhuc
ittamus ad regem nr̃m lega¬
tionẽ. lacrinas nrͣas: mitta
nis: agnoscamꝰ nos cũ eo in
iudicio nͣ posse contendere:
ensemus uirtutẽ eius fortitu¬
dinis: rogemus ea quȩ pacis
sunt: Hȩc ẽ. nrͣa legatio: quȩ
regem uenientẽ placat: Pen¬
sate fr̃s quã benignũ sit. qđ

Expanded text:
simplum ad duplum sunt. Nos autem, si multum proficimus, vix exteriora nostra opera in rectitudine servamus. Nam etsi iam luxuria carnis abscisa est, tamen adhuc a corde funditus abscisa non est. Ille autem, qui iudicaturus venit, exteriora simul et interiora iudicat, facta pariter et cogitationes pensat. Cum duplo ergo exercitu contra simplum venit, qui nos, vix in solo opere praeparatos, simul de opere et cogitatione discutit. Quid ergo agendum est, fratres, nisi ut, dum nos cum simplo exercitu contra duplum illius sufficere non posse conspicimus, dum adhuc longe est, legationem mittamus: Rogemus ea, quae pacis sunt! Longe enim esse dicitur, qui adhuc Mittamus ad hunc legationem – lacrinis, cognoscamus nos cum eo in judicio non posse contendere; pensemus virtutem ejus fortitudinis, rogemus ea quae pacis sunt. Haec est nostra legatio, quae regem venientem placat. Pensate, fratres, quam benignum sit quod
Abbreviated transcription (Latin):
imitari eũ cui conec̾timͣ debe¬
mus. Quid nanq ad nr̃e eru¬
ditionis exemplũ. paulus eg̃¬
gius p̃dicator dicit : A xp̃o
legatione fungimur: tanquã
deo exhortante ꝑ nos. Obse¬
cramus ꝓ xp̃o.: rec̃ciliamini dõ.
Nter nos & dm̃ discordiã U¬
petcando secimus: & tam̃ ad
nos suos legatos pͥor misit.
ut nos ipsi qui peccauimus.
ad pacẽ dĩ rogati ueniamus:
Erubescat gͦ h̾umana suꝑbia :
confundatur quisq si nͣ satis¬
faciat pͥor ꝓximo: quando
post culpam nr̃am ut ei re¬

Expanded text:
imitari eum cui connectimur debeimitari eum cui connectimur debemus. Quid namque ad nostrae eruditionis exemplum Paulus egregius praedicator dicit? Pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo . Ecce inter nos et Deum discordiam peccando fecimus, et tamen ad nos Deus suos legatos prior misit, ut nos ipsi qui peccavimus, ad pacem Dei rogati veniamus. Erubescat ergo humana superbia, confundatur quisque si non satisfaciat prior proximo, quando post culpam nostram, ut ei re
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ ad ꝓbationẽ fidei uor
sufficit ꝓfessionis: quã defen¬
dit a uerecundia. ꝓfessio ge¬
neralitatis Est tam̃ uͥ se qͥsq
interroget. ut in confessio¬
ne. xp̃i se ueraciter ꝓbet: si
ñ iam nom̃ xp̃i erubescit: si
plene uirtute mentis huma¬
nũ pudo subdidit Certe enĩ
ꝑsecutionis tempore. erubes¬
cere poterant fideles substan¬
tiis nudari: de dignitatibus
deici: uerberibꝰ affligi: Pacis
autẽ tempore. qͥa hec a nr̃is
ꝑsecutionibꝰ desunt : ẽ. aliud
ubi ostendamur nob uerem̃
sepe.a ꝓximis despici: dedigna¬
mur iniurias uerbi tolerare.
Si contingat uirgiũ fortasse cũ
ꝓximo: erubescimnus pͥores satis¬
facere Cor quippe carnale. dũ
huiꝰ uite głãm querit: humi¬
litatẽ respuit Ꝙ plerunq ipse
homo qͥ trascit᷑ discordanti si
bi reconciliari appetit: s ire
ad satisfaciendũ pͥor erubeseit.
Pensemus facta ueritatis: ut
uideamus quo iaceant nr̃e
prauitatis actiones: Si enim
menbra sũmi capitis sumus.

Expanded text:
ox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur disbi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta veritatis, ut videamus quo jaceant nostrae pravitatis actiones. Si enim membra summi capitis sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
eã: ac si agricolȩ dicat᷑ frum̃¬
tũ si seruas ꝑdis: si seminaᷤᷤ renouaᷤ.
Quis enĩ nesciat qđ frum̃tum
cũ insemine mittitur ꝑit ab
oculis: in terra deficit: s̾ ed
unde putrescit in p̃uluere.
inde uiridescit in tenouati¬
one: Quuia uͦ scã eccłia aliud
tempꝰ habet ꝑsecutionis. atq
aliuid pacis: redẽptor nrͣ ipsa
eiꝰ tẽpora distinguit in p̃cepti.
Nã ꝑsecutionis tempore. ponen

Expanded text:
agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis, si seminas renovas. Quis enim nesciat quod frumentum, cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovatione. Quia vero sancta Ecclesia aliud tempus habet persecutionis, atque aliud pacis, Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ui ñ baiulat crucẽ suam.
& uenit post me: ñ potest
meus. eẽ. discipulus Crux
quippe. a cruciatu dicitur Q
duobꝰ modis cruce̾ dñi baiula¬
mus: cũ aut ꝑ abstinentiam
carnẽ afficimus: aut ꝑ cõpassi¬
onẽ ꝓxum. necessitatẽ illiuis
nr̃am putamus. Qui enĩ dolo¬
rem exhibet in aliena necessi¬
tate: crucẽ portat in mente:
ciendũ uͦ ẽ qđ funt ñnulli qͥ
carnis abstinentiã ñ ꝓdeo . s¬
ꝓmani gła exhibent. E sunt
pleriq qui compassionẽ ꝓxi¬
mo non spualit̾ sed carnalit᷑
impendunt: ut ei ñ ad uirtu¬
tem. sed quasi miserendo ad
culpas faueant: Hii itaq crucẽ
quidẽ uidentur ferre: sed do¬
minũ ñ secuntur Unde recte
hec eadẽ ueritas dic̃ Qui non
bauilat crucẽ suã & uenit pꝰ
me: ñ potest meus. eẽ. discipłs:
Iaulare crucẽ. & post dñm
ire. ẽ: uel carnis abstinentiam
uel compassionẽ ꝓximo. ꝓ stu¬
tentionis ex¬
hibere. Nã qͥsqͥs hȩc ꝓ¬
temporaliintentione ex¬

Expanded text:
ui non bajulat crucem suam et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, cum aut per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam nani gloria exhibent. Et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserendo ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, nim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo pro stutentionis exhibere. Nam quisquis haec temporali intentione ex
Abbreviated transcription (Latin):
ueremur: Sed huic quoq uulneri.
congruũ subiungitur medica¬
mentũ: cũ dñs ait Qui erubue¬
rit & meos sermones: hunc fi¬
lius hominis erubescet. cũ uene¬
apud se homines dicunt: Hos
iam dñm & ser mones eiꝰ non
erubescimus: qͥa aꝑta eũ uoce
ꝓfitemur Quibꝰ ego respondeo:
qđ in hac plebe. xp̃iana st̃ non¬
nulli. qui xpͣm ideo confitent᷑.
quia cunctos xp̃ianos. eẽ. c̃spici

Expanded text:
veremur. Sed huic quoque vulneri veremur. Sed huic quoque vulneri congruum subjungitur medicamentum cum Dominus dicit: Qui me erubueet meos sermones, 1590 hunc Filius hominis erubescet cum apud se homines dicunt: Nos jam Dominum et sermones ejus non erubescimus, quia aperta eum voce confitemur. Quibus ego respondeo quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli qui Christum ideo confitentur, quia cunctos Christianos esse conspici
Abbreviated transcription (Latin):
Inde & nunc dicitur:. Quid enĩ
ꝓficit homo. si lucret᷑ totum
mundũ: se aut̃ ꝑdat. & decri¬
mentũ sui faciat: Cũ ꝑsecu¬
tio ab aduersariis de est: ualde
uigilantius cor custodiendum
ẽ: Nam pacis tempore. qͥa licet
uiuere: libet etiã ambire uue
ꝓfecto auaricia. bene compescit᷑.¬
si ipse status ambientis. sollicite
consideret᷑. Nam cur instet
ad colligendũ: quando stare
ñ potest ipse qui colligit: Cur¬
sum gͦ suũ qͥsq consideret: &
cognoscit fibi posse sufficere
parua quȩ habet: Sed fortas
se metuit: ne in huiꝰ uite iti¬
nere sũptus desit Longa nr̃a
sed adhuc obstat. qđ uias rec¬
titudinis minori tenemus
custodia ꝑfectionis: Nã sepe
labentia cuncta despicimus:
sedtam̃ adhuc humane ue¬
recundiȩ usu p̃pedimur. ut recti¬
tudinẽ quã seruamus inmente.
nͣdũ exprimere ualeamꝰ in uoce.
& tanto dĩ faciẽ ad iusticie de¬
fensionẽ negligimus. quanto
humanas facies contra iusticiã

Expanded text:
nde et nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitsi ipse status ambientis sollicite consideratur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse, qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret et cognoscet sibi sufficere parva, quae habet. Sed fortse metuit ne in hujus vitae itinere sumptus desit. Longa nostra sed adhuc obstat quod vias rectitudinis minori tenemus custodia perfectionis. Nam saepe labentia cuncta despicimus, sed tamen adhuc humanae verecundiae usu praepedimur, ut rectitudinem quam servamus in mente nondum exprimere valeamus in voce; et tanto Dei faciem ad justitiae defensionem negligimus, quanto humanas facies contra justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
Quos ꝓph̃a intuens ait Ds̃ ms
in te confido ñ erubescã: neq
irrideant me inimici mei:
In bonis enĩ oꝑibꝰ intenti. nisi
contra malignos sp̃c sollicite
uigilemus: ipsos irrisores
patimur. quos ad malũ ꝑsua¬
sores habemus: Sed qͥa de con¬
struendo edificio comparatio
data ẽ: nunc ex minori ad ma¬
ius similitudo subditur. ut
ex rebꝰ minimis maiora pen¬
sentur: Nam sequit᷑. Aut qͥs
rex iturus cõmittere bellum
aduersus aliũ rege̾. ñne sedeis
pͥus cogitat. si possit cũ decẽ
milibus occurrere ei qͥ cum
uiginti milibꝰ uenit ad se:
Alioquin ad huc eo longe agen¬
te legationẽ mittens. rogat
ea quę pacis sunt: Rex contra
regem exequo uenit ad p̃liũ.
& tam̃ si se ꝑpendit ñ posse suf¬
ficere: legationẽ mittit. & ea
que pacis sunt postulat:
examine cũ rege nr̃o exequo
ad iudiciũ ñ uenimꝰ: qͥs ninu¬
rũ conditio infirmitatis &
causa. inferiores exhibet : Sed

Expanded text:
Quos Propheta intuens, ait: Deus meus, Quos Propheta intuens, ait: Deus meus, in te confido, non erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur, quos ad malum persuasores habemus. Sed quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitur: Aut quis rex iturus committere bellum adversus alium regem, non sedens prius cogitat si poscum viginti millibus venit ad se? Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. examine cum Rege nostro ex aequo ad judicium non venimus, quos nimirum conditio, infirmitas et causa, inferiores exhibet? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
edificiũ distat. qđ terrenũ
edificiũ expensas colligendo
cõstruitur: cęleste uͦ edificiũ.
expensas disꝑgendo: Ad illud
sũptus facimus si ñ habita
colligamꝰ: ad istud sũptus facimꝰ
si et habita relinquamꝰ: Istos sũp¬
tus diues ille babere ñ po¬
tuit: qui multaᷤ pos¬
sessiones possi dens. magis¬
trum requisiuit dicens Magis¬
ter bone: quid faciens uitam
eternã possidebo: Qui cũ pͣcep¬
ta relinquendi omnia audis¬
set: tristis abscessit: E inde
ẽ angustatus in mͣte: unde
foris fuit latior in possessione.
Quia enĩ in hac uita amabat sũp¬
tus celsitudinis: tentendo ad
ȩternã patriã. habere noluit
sumptus humilitatis:
qđ ueritas dicit: Om̃s qui ui¬
derint incipiant illudere ei:
quia iuxta pauli uocẽ. spec̾ta¬
culũ fac̾ti sumus mundo ange¬
lis & hominibꝰ. Q in omne qͦd̾
agimꝰ considerare occultos
nr̃os aduersarios debemus:
qui semꝑ nr̃is oꝑibꝰ insistunt:
semꝑ ex nr̃o defectti gratulant᷑.

Expanded text:
distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste vero aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus, ad istud sumptus facimus, si et habita relinquamus. Istos sumptus dives ille habere non potuit, qui, multas possessiones possidens, magistrum requisivit, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo ? Qui cum praeceptum relinquendi omnia audisset, tristis abscessit, et inde est angustatus in mente, unde foris fuit latior in possessione. Quia enim in hac vita amabat sumptus celsitudinis, tendendo ad aeternam patriam habere noluit sumptus humilitatis. quod dicitur: Omnes qui viderint incipiant illudere ei, quia, juxta Pauli vocem, Spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Et in omne quod agimus considerare occultos nostros adversarios debemus, qui semper nostris operibus insistunt, semper ex nostro defectu gratulantur.
Abbreviated transcription (Latin):
trahat: dũ ad culpas quisq nͣ
debeat compassionẽ exertere
sed zelũ: Cõpassio quippe ho¬
mini. & rectitudo uiciis de¬
betur: ut inuno eodẽq ho¬
mine. & diligamus bonum
qđ factus ẽ & ꝑsequamur ma¬
la quȩ fecit: nedũ culpas in¬
caute remittimus. ñ iã per
caritatẽ compati. sed ꝑ negli¬
gentiã condescendisse uideam᷑¬

Expanded text:
trahat, cum ad culpas quisque non trahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere, sed zelum. Compassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factus est, et persequamur mala quae fecit, ne dum culpas incaute remittimus, non jam per charitatem compati, sed per negligentiam concidisse videam
Abbreviated transcription (Latin):
fundit: quanto ad humanos
oculos. ꝑ ostensũ pallorẽ exit
lerunq fit. ut qđ causa
dĩ agi creditur: ꝓ solis huma¬
nis fauoribus agatur: Qđ be¬
ne symon ille significat: qui
inuentus initinere. crucem
dñicã in angariã portabat
Aliena nanq onera in angariã
portant᷑: quando ꝑ uanitatis
studiũ. aliquid geritur Qui
gͦ ꝑ symonẽ designant᷑. nisi
abstinentes & arrogantes: qui
ꝑ abstinentiam quidẽ carne̾
afficiunt. s fructũ abstinen¬
tiȩ. interius ñ requirunt:
rucẽ qͦ dñi in angariã symon
portat: quia cũ ad opus bonũ
ex bona uoluntate ñ ducitur:
rẽ iusti sine fruc̾tu peccator
oꝑatur Unde & isdẽ symon
crucẽ portat. ẜ non morit᷑: qͥa
abstinentes & arrogantes ꝑ ab¬
stinentiã quidẽ corpus affici¬
unt: sed ꝑ desideriũ głȩ. mun¬
do uiuunt Compassionẽ uͦ
ammi plerunq latenter obsi¬
det pietas falsa: ut hanc ñnũꝗͣ
usq ad condescendũ uiciis per¬

Expanded text:
fundit, quanto ad humanos oculos per ostensum pallorem exit. Et plerumque fit, ut quod causa Dei agi creditur, pro solis humanis favoribus agatur. Quod bene Simon ille significat, qui inventus in itinere, crucem dominicam in angariam portat. Aliena quippe onera in angariam portantur, quando per vanitatis studium aliquid geritur. Qui ergo per Simonem designantur, nisi abstinentes et arrogantes, qui  abstinentiam quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis per
Abbreviated transcription (Latin):
stia. t̾renis ꝓmissionibꝰ suadet᷑¬
Cur hoc : Ut dũ. eẽt. aliqͥd quod
e uicino ꝑciꝑet: illud iã fideliꝰ
crederet. qđ de longinqͦ audi¬
re potuisset. Carnalis etenim
popis.si parua ñ acciꝑet: mag¬
endo terrena. suadet ad cȩlestia:
ut ꝑcipiens qđ uideret. sparare
disceret qđ minime uidebat.
& tanto solidior de inuisibilibꝰ
fieret: quanto eũ ad spei certi¬
tudinem uisibilia ꝓmissa ful¬
cirent. Unde recꝰte quoq ꝑ psal¬
mistam dicitur: Dedit eis regi¬
ones gentium: & labores popi¬
loꝵ possederunt: ut custodians
iustificationes eius. & legem

Expanded text:
stia, terrenis promissionibus suadetstia, terrenis promissionibus suadetc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Carnalis etenim populus si parva non acciperet, magendo terrena, suadet ad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem