comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero iste sanctus in effugã¬
dis m mundis spiritib acceperit a
dño potestatem: ad ipsius ĩuocationẽ
miracula facta declarant. ⁊lamt ut
cetera silcam: mulier quedam cum
ingressa fuisset causa or̃onis eccle¬
siam molismẽsem et coram altari
assisteret: occulto dei iudicio accepta
a demone muserabiliter uerabatur.
Ad consiliũ autem cuiusdam mo¬
nachi semoris qui aderat: maritꝰ
mulieris qui cum illa uencrat.
illam alligauit ad sepulchrũ beati
roberti. Nlisera uero mulier tã cru¬
deliter seuiebat: ut om̃s qui appro¬
pinquare uellent. conaretur denti¬
bus attrectare. Iandem a uiro su¬
ꝯ cõmonita: heati reberti nomẽ in¬
clamabat dicens. S cẽ roberte roga
beatam uirginem: ut ipsa michi a
filio suo ĩpetret liberationẽ. Quo
dicto: statim nuilier coram oĩbus
liberata. gratias egit des . tan de alte¬

Expanded text:
 iste sanctus in effugandis immundis spiritibus acceperit a Domino potestatem, ad ipsius invocationem miracula facta declarant. Nam ut caetera sileam, mulier quaedam cum ingressa fuisset causa orationis ecclesiam Molismensem, et coram altari assisteret, occulto Dei judicio arrepta a daemone miserabiliter vexabatur. Ad consilium autem monachi senioris, qui aderat, maritus mulieris, qui cum illa venerat, illam alligavit ad sepulcrum beati Roberti. Misera vero mulier tam crudeliter saeviebat, ut omnes, qui appropinquare vellent, conaretur dentibus attrectare, tandem a viro suo commonita, beati Roberti nomen inclamat, dicens: « Sancte Roberte, roga beatam Virginem, ut ipsa mihi a Filio suo impetret liberationem. » Quo dicto, statim mulier coram omnibus liberata, gratias egit Deo. Alte
Abbreviated transcription (Latin):
scerum tortione grauatus: credens
ex tunc conseru auerat. reuerenter
fecit afferri. Qua suo apposita pes¬
tort mox uermer quendam duo ha¬
bentem capita et piloru densitate

Expanded text:
s torsione gravatus credens ex tunc conservaverat reverenter fecit afferri, qua suo apposita pectori, mox vermen quendam duo habentem capita et pilorum densitate
Abbreviated transcription (Latin):
cistercium ab incolis nũcupatam.
Ubi in honore beate dei genitricis.¬
⁊ uirguus marie oratorium constru¬
entes: nec minis nec precibz. a suo
deinceps potuerũt proposito reuocari:
spũ feruentes. et ĩfatigabiliter dic at

Expanded text:
Cistercium ab incolis nuncupatam, ubi in honorem beatae Dei Genitricis Mariae oratorium construentes, nec minis, nec precibus a suo deinceps potuerunt proposito revocari, spiritu ferventes, et infatigabiliter die ac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ honunc̃. inter creaturã et creatorem: Ut
cium aliquid de ueteri bangam hystori¬
a : cunt de sancti noe patriarche oblati¬
onib odoratus cĩt dñs odortui suauita¬
tis: pouamt inquit arcum meũ in mi¬
bib cełiz et recordabor federis mei quod
pepigi tecum. Quod ninrũ scripture
sacre testimonium. michi nõ ineĩgrue
uidcor assũpsisse: licet magis sit ad mi¬
steriũ refertudum ⁊ qr pergcus ui deum
sp̃s uiri sancti quasi quedam fuit deli¬
batio sacrifici: et quasi quidam gust̾
odoris suauissimi. Et cum iuillus du¬
bitit per scõꝵ merita stare nundum:
credendũ est indubitanter mĩrũ sanctũ
iam carue solutũ. sibi deuotis ueniant
obtinere pec̾anuinũ: et gr̃arum nuncra
frequc̾tuis ĩpetuire. Ad citius sanctitatẽ
humanis mẽtib alcius ĩprimendã:
ctiam circa languentes operatus est sa¬
lutem unuiersitatis conditor. qui deuo¬
te uiri sc̃i exequiis assistebãt: quod ad¬

Expanded text:
et hominem, inter creaturam et Creatorem: ut et hominem, inter creaturam et Creatorem: ut enim aliquid de veteri tangam historia, cum de sancti Noe patriarchae oblationibus odoratus esset Dominus odorem suavitatis : « Ponam, inquit, arcum meum in nubibus coeli, et recordabor foederis mei, quod pepigi tecum . » Quod nimirum Scripturae sacrae testimonium mihi non incongrue videor assumpsisse, licet magis sit ad mysterium referendum; quia pergens in Deum spiritus viri sancti, quasi quaedam fuit delibatio sacrificii, et quasi quidam gustus odoris suavissimi. Et cum nullus dubitet per sanctorum merita stare mundum, credendum est indubitanter virum sanctum jam carne solutum sibi devotis veniam obtinere peccaminum, et gratiarum munera frequentius impetrare. 14. Ad cujus sanctitatem humanis mentibus altius imprimendam, etiam circa languentes operatus est salutem universitatis Conditor, qui devote viri sancti exsequiis assistebant, quod, ad
Abbreviated transcription (Latin):
modica: sed paulatĩ excrescendo facta ẽ
magna. Circa ꝙͣ ĩnumerabiles ua¬
rii coloris eraut circuli ⁊ u quib si¬
gulis. singule exorte sunt crucicule ruti¬
lantes: cunt suis circulis mirabiliter ex¬
crescentes. Qui cũ sc usquequaq ĩ fir¬
maniẽto diucius dilatassent⁊ totũ mo¬
lisuũ locum mirabiliter illustrabant:
ut siguis euidentibz appareret. quod iur
beatus. qui in codem loco cũ pictate
dormitionẽ acceperat. filius lucis essit.
Nec dubitandum. quin ad declarandũ
sanctitatis eius mcritũ. lunit̃ cum cru¬
cibus cclitus sit emissumt: ut per hoc da¬
retur intelligi quod sc̃s dei fugicus oꝑt¬
ra tencbrarum. carnem suant crucifi¬
xisset cum niciis etconcupiscenciis
Que id circo plures apparutrũt: ut ma¬
nifeste clartret. quod futuri essent uni¬
tatores eius quãplurimi: sicut et ipse fu¬
erat xp̃i. Quid uero de artub dicam:
nisi quod signũ crant federis inter dcũ

Expanded text:
modica, sed paulatim excrescendo facta est modica, sed paulatim excrescendo facta est magna: circa quam innumerabiles varii coloris erant circuli, in quibus singulis singulae exortae sunt cruciculae rutilantes, cum suis circulis mirabiliter excrescentes, qui cum se usquequaque in firmamento dilatassent, totum Molismi locum mirabiliter illustrabant, ut signis evidentibus appareret, quod vir beatus, qui in eodem loco cum pietate dormitionem acceperat, filius lucis esset. Nec dubitandum, quin ad declarandum sanctitatis ejus meritum, lumen cum crucibus coelitus sit emissum, ut per hoc daretur intelligi quod sanctus Dei, fugiens opera tenebrarum, carnem suam crucifixisset cum vitiis et concupiscentiis: quae idcirco plures apparuerunt ut manifeste clareret quod futuri essent imitatores ejus plurimi, sicut et ipse fuit Christi. Quid vero de arcubus dicam, nisi quod signa erant foederis inter Deum
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet monachi molisneses. quoꝵ õe
gandiũ in ip̃o erat atq solacumi. ama¬
rislime flentes: reuereudi prĩs exeqͥis de¬
uotius insistebant. Qui licet de super¬
ua meritoꝵ eius retributione minime
dubitarent. et suffragiis sibi per eius
merita cõfereudis: de patris tamẽ pre¬
sentia sibi ab hac luce subtracta. uehe¬
mentius angebantur. Et quia lucis fi¬
culum in quo beati roberti corpus iace¬
bat cranime. primo uoctis crepusculo.
duo lucidissimi et diuersi coloris arcus
apparuerũt: qui ad amplitudinẽ ma¬
gne platre se dilatantes. in quatuor ter¬
re partes protrahi uidebantur. Quorũ
alter ab aquilone ad austrũ: alteruero
a septentrionc ad occidentẽ protensus ẽ.
In sũmitate uero ubi duo artus iunge¬
bantur. clara lux ad simlitudinẽ lu¬
naris cirtuli prefulgebat: que se in al¬
tum protendens. truebras noctis a loco
illo penitus exludebat. In hac ergo luce
crur rutilans apparuit: primo qui dem

Expanded text:
scilicet monachi Molismenses, quorum omne scilicet monachi Molismenses, quorum omne gaudium in ipso erat atque solatium, amarissime flentes, reverendi Patris exsequiis ardentius insistebant. Qui licet de superna meritorum ejus retributione minime dubitarent, et suffragiis sibi per ejus merita conferendis; de Patris tamen praesentia sibi ab hac luce subtracta vehementius angebantur. Et quia lucis ficulum, in quo B. Roberti corpus jacebat exanime, primo noctis crepusculo duo lucidissimi et diversi coloris arcus apparuerunt, qui ad amplitudinem magnae plateae se dilatantes, in quatuor partes terrae protrahi videbantur, quorum alter ab aquilone ad austrum, alter vero a septentrione ad occidentem protensus est. In summitate vero, ubi duo arcus jungebantur, clara lux, ad similitudinem lunaris circuli, praefulgebat; quae se in altum protendens, tenebras noctis a loco illo penitus excludebat. In hac vero luce crux rutilans apparuit, primo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nussum pateruo cõfouebat affectur: disci¬
plinis regularib illos instrucus: quĩ¬
immo ecemplum regule factus est illis.
regulariter inter eos uiuens. Qualitar
in conspectu suo mortem suã dñs il¬
lustrauerit: uestre libet plenius pandere
litasset: uite presentis tedio plurimum
fatigatus. dissolui et esse cũ xp̃o ardenti
desiderio cupiebat. Cuius desideriũ deuͤ
eraudiens. ei sui exitus horã ante nõ
paucos dics. sicut ip̃e preoptauerat re¬
uelauit: quã ip̃e ĩmuiere preuoscens
fratrib indicauit. Aliquãdiu itaq cor¬
poris infirmitate detentus: gratiarum
merita. uirtute patientic cumlauit: in
infirmitatib siuis glorians et uirtuti
xp̃t gratunt habitaculũ in se parans.
Auno igitur ctatis suc octogesuno ter¬
tio. decinioquĩto kl̃ man. corpus terre
reddidit: spiritũ uero ad deumi cuius ser¬
uicio uidefessus adheserat. terra plorante.
celo gaudente remisit. Eil autem eius

Expanded text:
missum paterno confovebat affectu, discimissum paterno confovebat affectu, disciplinis regularibus illos instituens, quinimo exemplum regulae factus est illis, regulariter inter eos vivens. CAPUT in conspectu suo mortem ejus Dominus illustraverit, vestrae libet plenius pandere litasset, vitae praesentis taedio plurimum fatigatus, dissolvi et esse cum Christo ardenti desiderio cupiebat . Cujus desiderium Deus exaudiens, ei sui exitus horam non paucis ante diebus, sicut ipse praeoptaverat revelavit; quam ipse imminere praenoscens, fratribus indicavit. Aliquandiu itaque corporis infirmitate detentus, gratiarum merita virtute patientiae cumulavit, et in infirmitatibus suis glorians, et virtuti Christi gratum habitaculum in se parans. Anno igitur aetatis suae octogesimo tertio, decimo quinto Kalendas Maii, corpus terrae reddidit, spiritum vero ad Deum, cujus servitio indefessus adhaeserat, terra plorante, coelo gaudente, remisit. Filii autem ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
sicq oĩbus salubriter ordinatis. ad ms¬
nasteriũ molismẽse quod ip̃e in honorc̃
bcate marie fundauerat. rcũlus est.
Definicto uero. post bienuiũ alberico
successit. stephanus: a beato roberto abba
cistarciensib constitutus. Sicq illius
nouclle plantationis ĩstitutor cristens:
cum ad cius arbitrium ictrusq mona¬
sterii molismensis indelicet et cistercituli ͤ
ordinatio pertineret. cum duob mona¬
chis molismũ redut: cistertitsib quidẽ
de ĩpsius dicessiont increntib : molisĩt
sib econtra exultantib de regecsu. Fuci̾t¬
q ci obiiam de barreusi opido. honara¬
torum et plebis maxina multitudo:
qui cum cũ magno tripudio ⁊ diui¬
ius laudib exceperũt. At ille cum suo
ĩmo xp̃i grege pusillo. scilicet molisint̃¬
si colegio. paratum sibi locum a deo in¬
grelsus: diuinã que cũcta dispensa¬
bat in se prouidentiam. tota mentis a¬
la critate magnificans. gregem sibi com¬

Expanded text:
sicque omnibus salubriter ordinatis, ad mosicque omnibus salubriter ordinatis, ad monasterium Molismense, quod ipse in honorem Beatae Mariae fundaverat, reversus est. Defuncto vero post biennium Alberico, successit Stephanus a B. Roberto abbas Cisterciensibus ordinatus, sicque illius novellae plantationis institutor existens, cum ad ejus arbitrium utriusque monasterii Molismensis videlicet et Cisterciensis ordinatio pertineret, cum duobus monachis Molismum rediit; Cisterciensibus quidem de ipsius discessione moerentibus, Molismensibus vero econtra exsultantibus de regressu. Fueruntque obviam de Barensi oppido honoratorum et plebis multitudo maxima, qui eum cum grandi tripudio et divinis laudibus exceperunt. At ille cum suo, imo Christi grege pusillo, scilicet Molismensi collegio, paratum sibi a Deo locum ingressus, divinam, quae cuncta dispensabat, Providentiam tota mentis alacritate magnificans, gregem sibi com
Abbreviated transcription (Latin):
autem egre fereutes. se a tanto
pastore destitui. sũmũ pontificẽ adicr̃t.
ut uir dñi beatus robertus ad ecclesiã mo¬
lisintusc̃ ꝙͣ prius fundauerat. regredi
cogeritur. Sñmus utro pontifex au¬
dicns nouellam plantionem cistertie¬
sium in xp̃o firmiter radicatam. gaui¬
sus est ualde: compcrto quod ui onunit
morum honestate polleret et quod be¬
ati robcrti oxemplo formati sc̃i benedic¬
n regulam fcruentius obseruarant.
Uideus autem quod molismẽsib ĩmi¬
ueret eccidium. si uiri dei prescntia fran¬
darrutur: scripsit episcops sabilouensi:
quatinus alio abbate cisterciensib ordi¬
nato. bcatum robcitũ cogeret reuerti mo¬
lismũ. Quo cõpcito. beatus robertus
stiens quia iniclior est obedientia quã
uictima. et quod qua᷑ scclus est ydolatri¬
c. nolle adquiescete: dispositis ibidem
que ad nouc iustitutionis obserisãtiã
ꝑtiuebant. abbatem eis prefcat uirũ deo
dignũ noĩc albericũ. qui fuit unis de
priuas monachis ecdesic molismensis:

Expanded text:
autem, aegre ferentes se a tanto pastore destitui, summum pontificem adierunt, ut vir Domini B. Robertus ad Ecclesiam Molismensem, quam prius fundaverat, regredi cogeretur. Summus vero pontifex audiens novellam plantationem Cisterciensium in Christo firmiter radicatam, gavisus est valde, comperto quod in omni morum honestate pollerent, et quod B. Roberti exempla formati S. Benedicti Regulam ferventius observarent. Videns autem quod Molismensibus immineret excidium, si viri Dei praesentia fraudarentur, scripsit episcopo Cabilonensi quatenus, alio abbate Cisterciensibus ordinato, B. Robertum cogeret reverti Molismum. Quo comperto, B. Robertus, sciens quia « melior est obedientia quam victima , » et quod « quasi scelus » est « idololatriae nolle acquiescere , » dispositis ibidem, quae ad novae institutionis observantiam pertinebant, abbatem eis praefecit virum Deo dignum, nomine Albericum, qui fuit unus de primis monachis Ecclesiae Molismensis:
Abbreviated transcription (Latin):
cas. Et ecce inter utrãq scalã sedes po¬
sita erat in ymo et supra sedem sedens.
Et qui sedebat similis crat fratri ha¬
benti faciem uelatam caputio ꝙͣad
modũ in ordine moris est fratres mor¬
tuos sepeliri. Trahentib autem pau¬
trahebatur et sedes pariter cũ sedente
doncc psallcutib angelis celo illatus

Expanded text:
eas; et inter utramque scalam sedes posita erat in imo, et supra sedem sedens; et qui sedebat similis erat fratri habenti faciem uelatam capucio, sicut in ordine moris est fratres mortuos sepeliri. Trahentibus autem trahebatur pariter et sedes cum sedente don
Abbreviated transcription (Latin):
sperantes in se non derclinquit: oppres¬
sos releuat: releuatos sustentat: iudu¬
as protegit: orphanos et pupillos

Expanded text:
sperantes in justitia non relinquit, oppressos relevat, relevatos sustentat, viduas protegit, orphanos protuetur,
Abbreviated transcription (Latin):
in sanctum uirum iter salutaris
propositi prosequentem. in agnum
utiq lupus. fcrus iu mitem. in pi¬
um impius. furibundus in mansu¬
etum. in modestum effrenis. propha¬
insultum : ex. ercet conatum. mortem
aco sanguinc iusti ense geminatis¬
non diuertentem ab hoste sed exhibẽ¬
tem se protius hostiam. et occisoris
sustinentemt in patientia truces ictꝰ.¬

Expanded text:
et pretio, in eum iter salutaris propositi prosequentem funestus insiliit. In agnum utique lupus, ferus in mitem, in pium impius, furibundus in mansuetum, in modestum effrenis, prophainsultum, exercet conatum, mortem ne iusti ense, vennon divertentem ab hoste, sed exhibentem se protinus hostiam et cesoris sustinentem in patientia truces ict
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Erant autem inter illos quatu¬
or uiri spiritu fortiores: sciliceł albe¬
ricus et stephanus. et alii duo: qui pꝰ
claustralis exercicii rudinẽta. ad sur¬
gulare certamẽ heremi suspirabant.
Egressi igitur de mouasterio molisiẽ¬
si. uenerunt ad locum cui uiuicus
nomcn est: quẽ cũ aliquãto tp̃e iuco¬
luissent: ad mĩtarttã molismersiri.¬

Expanded text:
ret. Erant autem inter illos quaturet. Erant autem inter illos quatuor viri spiritu fortiores, scilicet Albericus et Stephanus et alii duo, qui post claustralis exercitii rudimenta ad singulare certamen eremi suspirabant. Egressi igitur de monasterio Molismensi, venerunt ad locum, cui Vinicus nomen est; quem cum aliquanto tempore incoluissent, ad instant
Abbreviated transcription (Latin):
ceslitatem patienti. Uigilus autẽ et
cr̃onib incessanter insistens infati¬
gabiliter dño seruicbat: et cũ in san¬
ctitate tunctos excelleret: oĩb seruiẽs.
omniũ se nimimũ reputabat. Ttude
non multo post clectus est ab cis in
abbatem: quibus prcesse curauit u
omni modestia ⁊ infirmis curam ĩpen¬
deus. et sanos fouens: non quasi do¬
nunaus in clero. sed forma gregis
olismeuses autem penitentia
ducti. quod uirum dci offen¬
dissent. et a se quadãmodo per ĩnobe¬
dientiam expulissent: ruinam suam
tam in niorib quã in possessionib an¬
xie deplorabant: in casu suo experti sũt.
quod beati roberti icritis. illis bñs
abundantiã ctiam temporaliũ tribu¬
isset. Inito ergo salubri consilio. sũ¬
mũ pontificem adicrunt: cunus auc¬
toritate freti. uirum dei reuocare mo¬
lismũ. Ubi iciumis et or̃onib inces¬
santer intentus enuilatione dei emu¬
labatur subiectos sibi: ut in breui ob

Expanded text:
cessitatem patienti. Vigiliis autem et cessitatem patienti. Vigiliis autem et orationibus incessanter insistens, infatigabiliter Domino serviebat: et cum in sanctitate cunctos excelleret; omnibus serviens, omnium se minimum reputabat. Unde non multo post ab eis electus est in abbatem, quibus praeesse curavit in omni modestia, infirmis curam impendens, et sanos fovens, non quasi dominans in clero, sed forma gregis enses autem poenitentia ducti, quod virum Dei offendissent, et a se quodammodo per inobedientiam expulissent, ruinam suam tam in moribus quam in possessionibus anxie deplorabant: et in casu suo experti sunt, quod B. Roberti meritis illis Dominus abundantiam etiam temporalium tribuisset. Inito ergo salutis consilio summum pontificem adierunt, cujus auctoritate freti, virum Dei revocavere Molismum, ubi jejuniis et orationibus incessanter intentus, aemulatione Dei aemulabatur subjectos sibi, ut in brevi obs
Abbreviated transcription (Latin):
proprios ortus iuadat: ut ĩ cincre
et cilicio lateat. que apparert mragis
in bisso et purpura consueuit. Deniq
scriptura teste didicimꝰ: quia cum qͣdã
die uenissent filii dei ut assisterent corã
dño. affuit uiter cos etiam sathan.
Sic eñi ab initio non defuit in ecclesia
iustus qui proficeret: et impui qui pro¬
baret. Uidens autera uir dei quod ĩ
corripiendo cos non prosiceret ⁊ ⁊ quod
discipline regularis obseruatiõe postpo¬
sita uiusquisq post prauitatem cordiͤ
sui ambularet: statuit illos reluiq̃re:
ne dum in cis frustra quertret spiri¬
tale lucrũ: ip̃c aĩc sue faceret detrimẽ¬
tum. Orta igitur discordia inter eos
recessit ab eis ⁊ uenitq ad locum qui
dicitur haixx in quo audicrat habi¬
tare fratres. in spiritu humilitatis
dño seruientes. Ad quos cũ uenisset.
deuote susceptus est ab eis: uixitq a¬
liquandiu iiter cos laborans proprusᷤ
manib: ut haberet unde tribueret ne¬

Expanded text:
proprios ortus, invadat; et in cinere proprios ortus, invadat; et in cinere et cilicio lateat, quae apparere in magno, in bysso et purpura consuevit. Denique Scriptura teste didicimus quia, cum « quadam die filii Dei venissent ut assisterent coram Domino, adfuit inter eos etiam Satan ; » sic ab initio non defuit in Ecclesia justus, qui proficeret, et impius qui probaret. 10. Videns autem vir Dei quod in corripiendo eos non proficeret et quod, disciplinae regularis observatione postposita, unusquisque post pravitatem cordis sui ambularet, statuit illos relinquere, ne dum in eis frustra quaereret spirituale lucrum, ipse animae suae faceret detrimentum. Orta igitur inter eos discordia, recessit ab eis venitque ad locum, qui vocatur Aurum, in quo audierat habitare fratres, in spiritu humilitatis Domino servientes. Ad quos cum venisset, devote susceptus est ab eis, vixitque aliquandiu inter eos laborans propriis manibus, ut haberet, unde tribueret ne
Abbreviated transcription (Latin):
um autem in dei seruicio con¬
stantissime perdurarent: multi uenie¬
bãt ad illos seculum fugientes: et eicc¬
ta mũdi sartina. ceruices suas suaui
iugo dñi supponebãt. Quidamt uero de
remotis partib eis necessaria transunt¬
tebant: ut incrcidẽ iusti ecciperent. cum
iustis presentis uite nccessaria ministͣ¬
rent. Scd quia plerũq rcrũ copia.
max ingerit egestatem ⁊ cumi cepissẽt
abundare temporalib. ceperũt spiri¬
tualib uacuari: ut coꝵ iquitas
prodire quasi ex adipe uideretur. Bca¬
tus autem robertus cor suum diuiciiˢ
affluentibz non apponc̃s. magis as
magis in deum profitere conabatur:
⁊ sccundũ instituta scĩ benedicti. iuste
et pie. et sobpie conutisari. Quod ui¬
dentes fili belyal. in uirũ dei atrociter
insurgebant: ip̃m̃ ad amaritudint̃
prouocantes. et iusti animã iniqͥs
operib cruciantes. Nec te moucat
lector quod in illa sancta congrega¬
tione locum sibi uendicauerit mĩqͣ¬
tas: cum superbia natione celestis.

Expanded text:
um autem in Dei servitio constantissime perdurarent, multi veniebant ad illos, saeculum fugientes, et rejecta mundi sarcina cervices suas suavi jugo Domini supponebant. Quidam vero de remotis partibus eis necessaria transmittebant, ut mercedem justi reciperent, cum justis praesentis vitae necessaria ministrarent. Sed quia plerumque rerum copia morum ingerit egestatem, cum coepissent abundare temporalibus, coeperunt spiritualibus vacuari, ut eorum iniquitas prodire quasi ex adipe videretur. Beatus autem Robertus, cor suum divitiis affluentibus non apponens, magis ac magis in Deum proficere conabatur, et secundum instituta S. Benedicti juste et pie et sobrie conversari. Quod videntes filii Belial, in virum Dei atrociter insurgebant, ipsum ad amaritudinem provocantes, et justi animam iniquis operibus cruciantes. Nec te moveat, lector, quod in illa sancta congregatione locum sibi vindicet iniquitas, cum superbia, natione coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
mansucto pucrum deferens. eũ incolu¬
men reddidit matri sue. Que subseꝙͣ¬
ti leticia merore cõsumpto. cepte peregͥ¬
nationis iter perficiẽs. in multorum
presentia rei seriem cnarrauit: et ĩ dor¬
so ctiam pucri apparebant uestigia deu

Expanded text:
mansueto puerum deferens, eum incolumansueto puerum deferens, eum incolumem reddidit matri suae, quae subsequenti laetitia moerore consumpto, coeptae peregrinationis iter perficiens, in multorum praesentia rei seriem enarravit; et in dorso etiam pueri apparebant vestigia de
Abbreviated transcription (Latin):
truas ĩprimẽs: le et putros suos deo et be
lupus uelut de industria expectasset. m¬
norem puccũ predatus aufugit. Eua¬
uescente autẽ peste morbi: mulier qua¬
si resurgẽs a mortius inter brachia q̃rit
infantulũ quc̃ paulo aute tenuerat: et se
non alias dimisisse sciebat. Liberari se
gandet mulier a dolorc sed huic succedͥ
dolor forte crudelior: qr maiorẽ filium
consuleus de minori rei cucntũ miscra¬
bilem prorsus agnouit. Quid faceret
nuscra mulicr: quo se uerteret nesciebat.
Nou ciũ poterit unu tanti dolons crpri¬
inere: insi quis materna uiscera indu
lationis uerba: ista erat uerboꝵ repeticio.
Redde reddt depositũ beata maria: redde
depositũ beate roberte molisinc̃sis. Mira
res. Dum hec uerba repetit. et beatã ma¬
riam sanctũq robertũ sepius in clamã¬
do. uii doloris craggerat: ecce belua su¬
e feritatis oblita. cui propriũ est non
paitere sed uorare. de silua prodics. ⁊ ore

Expanded text:
s imprimens, se et pueros suos Deo et B. s imprimens, se et pueros suos Deo et B.  lupus, velut de industria exspectasset, minorem puerum praedatus aufugit. Evanescente autem peste morbi, mulier quasi resurgens a mortuis, inter brachia quaerit infantulum, quem paulo ante tenuerat, et se non alias dimisisse sciebat. Liberari se gaudet mulier a dolore, sed huic succedit dolor forte crudelior, quod majorem filium consulens, de minore rei eventum miserabilem prorsus agnovit. Quid faceret misera mulier? quo se verteret, nesciebat. Non enim poterit vim tanti doloris exprimere, nisi quis materna viscera induelationis verba, ista erat verborum repetitio: « Redde, redde depositum, B. Maria: redde depositum, Pater Molismensis. » Mira res! dum haec verba repetit, et B. Mariam sanctumque Robertum saepius inclamando vim doloris exaggerat, ecce bellua suae feritatis oblita cui proprium est non parcere, sed vorare, de silva prodiens et ore
Abbreviated transcription (Latin):
rari dignatus est in ecclesia molismẽ¬
si: cepit undiq gentiũ confluere muil¬
titudo. Accidit autem quod quidã mui¬
lier panpcrrula. caduco laborans inicõ¬
modo. ad ecclesiã molismẽsem uenire
disponeret: auxiliũ a matrc doniini et
beato roberto eius famulo quesitura.
Assumptis igitur setum duob pucruliˢ.
quoꝵ alter ad cius pendebat ubera. alt̾
uero gressit debili matris uestigia seq̃¬
batur: iter proscquitur destinatum.
Inclinato autem iam die uenit ad
monasteriũ quinceii hospiciũ mẽdi¬
cans a monachis. Sed quia illorũ
trabitis intra fines suos sexum muli¬
chrem nou admittit: cõpulsa est ii¬
sera mulier inide recedens. in nemore
pernoctare. Porro casu fortuito focũ
repperit: quem de sopito ciucre rracctu¬
dens. cum duob puerulis ibi mãsit.
Media autim nocte lupus aduenit: ⁊
tum mulier ex una parte ignis sedcret:
crudelis bestia. in altera recubauit.
Quo uiso mulier fronti sut sigirã

Expanded text:
rari dignatus est in Ecclesia Molismenrari dignatus est in Ecclesia Molismensi, coepit undequaque gentium confluere multitudo. 17. Accidit autem quod quaedam mulier paupercula, caduco laborans incommodo, ad ecclesiam Molismensem venire disponeret, auxilium a Matre Domini et beato Roberto ejus famulo quaesitura. Assumptis igitur secum duobus puerulis, quorum alter ad ejus pendebat ubera, alter vero gressu debili matris vestigia sequebatur, iter prosequitur destinatum. Inclinata autem jam die, venit ad monasterium Quincei, hospitium mendicans a monachis; sed quia illorum traditio intra fines suos sexum muliebrem non admittit, compulsa est misera mulier inde recedens in nemore pernoctare. Porro casu fortuito focum reperit, quem de sopito cinere reaccendens, cum duobus parvulis ibi mansit. Media autem nocte lupus advenit, et cum mulier ex una ignis parte sederet, crudelis bestia in altera recubuit. Quo viso, mulier fronti suae signum
Abbreviated transcription (Latin):
cum tamen nou sit lc̃itas in mtractisoꝵ
ostensione. sed pocius in operatione uir¬
tutis: ad satisfactionẽ utriuusq. panca
de pluribz que per illum operatus est
dñs. breuiter attingemus. De mi¬
uir scs̃ felici trãsitu migrauit
ad xp̃m : cepit uirtutũ eius opuno
longe lateqz diffiuidi: et prope erat do¬
nunus ĩuocantib nomen sancti. Be¬
ata quoq dei geintrir que sibi despon¬
sauerat turũ dei dum adhuc iiteri mater¬
ui clauderctur angustus: grãm ꝙͣ singu¬
lariter accepit a dũo. cõmunicare nou
destitit seruo suo. Nam a die critus be¬
ati roberti ceperũt miracula creberrime
fieri in ecclesia molismc̃si: quam idem
uir beatus construxerat in honorẽ euis¬
dem beate uirgius. cui a primena e¬
tate totum sẽ dederat. deuotione seruie¬
rat speciali. Diuine igitur dispensati¬
ouis gratia. in omnẽ terrant promul¬
gante miracula. que deus om̃ps precib
sue matris. et beati roberti meritis. ope¬

Expanded text:
cum non sit sanctitas in miraculorum cum non sit sanctitas in miraculorum ostensione, sed potius in operatione virtutis. Ad satisfaciendum utrisque pauca de pluribus, quae per illum operatus est Dominus, breviter attingemus. 16. Panctus felici transitu migravit ad Christum, coepit virtutum ejus opinio longe lateque diffundi, et prope erat Dominus invocantibus nomen sancti. Beata quoque Dei genitrix, quae sibi desponsaverat virum Dei, dum adhuc uteri materni clauderetur angustiis, gratiam, quam singulariter accepit a Domino, communicare non desistit servo suo. Nam a die exitus beati Roberti coeperunt miracula creberrime fieri in ecclesia Molismensi, quam idem vir sanctus construxerat, in honorem ejusdem Virginis, cui a primaeva aetate totum se dederat, et devotione servierat speciali. Divinae igitur dispensationis gratia in omnem terram promulgante miracula, quae Deus omnipotens precibus suae matris et beati Roberti meritis ope
Abbreviated transcription (Latin):
lratum robertũ uiuere cõprobaret: mul¬
toꝵ eum miraculoꝵ gloria decorauit.
Idem quoq sc̃s uir. ut se ostenderet curã
gerere filioꝵ. ctiam postꝙͣ subtracta est
ab coꝵ oculis uisio cuis corporalis ⁊ si
quando essent in dei seruicio negligen¬
tes. aut ad matuturas tardius surrcxis¬
sent. multociẽs consneuit excitare sacri¬
stam: arguens negligentes. et hortans
ad meliora deuotos. Hec autẽ de uita ⁊
morib beati uiri. stilo rudi. sub breuita¬
te trãscurrimus: ita curãtes deuotis sa¬
tisfacere. ne fastidiosos uerboꝵ copia
grauaremus. Dĩa uero lẽĩtatis etꝰ
momimẽta uullus estimet potu¬
Uisse conscribii sco michi nout¬
rit cuenisse quod poctis mertib
accidere consucuit: ut cunt matertam
uires suas crcedentẽ presũpserint: cus¬
deu mole depressi nõ perficiant quod te¬
perunt. Sed qr nou solum uidei. ucrũ
etiam rp̃iam̃ nr̃i temporis signa quer̃t.

Expanded text:
B. Robertum vivere comprobaret, mulB. Robertum vivere comprobaret, multorum enim miraculorum gloria decoravit. Idem quoque vir sanctus, ut se ostenderet curam gerere filiorum, etiam postquam subtracta est ab eorum oculis, ejus visio corporalis; si quando essent in Dei servitio negligentes, aut ad Matutinas tardius surrexissent, multoties consuevit excitare sacristam, arguens negligentes et hortans ad meliora devotos. Haec autem de vita et moribus beati viri stylo rudi sub brevitate transcurrimus, ita curantes devotis satisfacere, ne fastidiosos verborum copia gravaremus. Omnia vero sanctitatis ejus monumenta nullus aestimet potuisse conscribi; sed mihi noverit evenisse, quod poetis inertibus accidere consuevit, ut cum materiam vires suas excedentem praesumpserint, ejusdem mole depressi, non perficiant quod coeperunt: sicque non solum Judaei, verum etiam Christiani nostri temporis signa quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
marie uirgins. et beati roberti abbatis.
accendi. Quod cum factum fuisset: sta¬
tĩ corant magna plebis multitudine.
firinaculũ in grenuo cius ĩuentũ est.
pro tanto miraculo deũ glorificãtes: et
ip̃m in bcato roberto famulo suo mira¬
bilei predicantes. Hoc autem mira¬
culum tam celebre factum est. ut quiq
in tota regione illa quicꝙͣ amiserit.
ad iuri dei auxiliũ confugere nõ morctur:
et sic rem quã prius amiserat. sinc dila¬
tione recipiat. A mirũ si uir sc̃s in restau¬
ratione rerũ amissarũ accepit a dño gra¬
tiam singularẽ. cum ip̃e lucerna sit ĩ
domo donun ardens et lucens: ut qui¬
ca iri corpus crequiis: gleba
illa sanctissima. a uicinis abbatibus.
aliisq reuerendis personis. ad hoc ip̃m
congregatis. uencrabeliter est tradita
sipulture: et in ecclesia beate maric uirginiᷤ
quam ipse in honorem eius fundauerat.
honorifice tumulata. Deus auten op̃s
ut post carnis depositiout̃. famulũ suum

Expanded text:
m in honorem beati Roberti abbatis accendi jussit. Quod cum factum fuisset, statim coram magna plebis multitudine firmaculum de gremio ejus inventum est. pro tanto miraculo Deum glorificantes, et ipsum de B. Roberto famulo suo mirabilem praedicantes. Hoc autem miraculum tam celebre factum est, ut quicunque in tota regione illa quidquam amiserit, ad viri Dei auxilium confugere non moretur, et sic rem, quam prius amiserat, sine dilatione recipiat. Nec mirum si vir sanctus in restauratione rerum amissarum accepit a Domino gratiam singularem, cum ipse lucerna sit in domo Domini ardens et lucens, ut quieati viri corpus exsequiis, gleba illa sanctissima a vicinis abbatibus, aliisque reverendis personis ad hoc ipsum congregatis, venerabiliter est tradita sepulturae; et in ecclesia B. Virginis, quam ipse in honorem ejus fundaverat, honorifice tumulata. Deus autem omnipotens, ut post carnis depositionem famulum suum
Abbreviated transcription (Latin):
miscerent colloquia: obluuscerẽtur fir¬
maculi quod tenebant. Comitissa ut¬
ro manũ mittẽs ad colłum ĩuũ postqͣ
illud cõperit reseratũ sollicite cepit u¬
quircre. cui uam predictũ firuacultat
tradidisset. Cũq sigillatĩ requisiti illd̃
se dicreut non habete: cepit matroua
nobilis magis ac magis aĩo conturbari.
Erat multum stramnis in loco illo. qued
precepit mulier illa uẽtilari: lucernant
accendens. et ur quirendo totam domuni
cuertens. Ued cum illud quod querebat
stantissime asserens: quod si beatũ robeitũ
si deliter ĩploraret ⁊ idem sc̃s ei sinc dubio
redderet frmaculũ suũ. Cuius consilio
comitissa fideliter acquiescẽs. certũ in
honore beati roberti iuissit ad molismẽsẽ¬

Expanded text:
miscerent colloquia, obliviscerentur firmiscerent colloquia, obliviscerentur firmaculi, quod tenebant. Comitissa vero manum suam mittens ad collum suum, postea quam illud comperit reseratum, sollicite coepit inquirere, cuinam praefatum firmaculum tradidisset: cumque sigillatim requisiti illud se dicerent non habere, coepit matrona nobilis magis ac magis animo conturbari. Erat autem multum straminis in loco, quod praecepit eadem mulier ventilari, lucernam accendens, et inquirendo totam domum evertens. Sed cum illud quod quaerebat, stantissime asserens quod si beatum Robertum fideliter imploraret, idem sanctus ei sine dubio redderet firmaculum suum. Cujus consilio comitissa fideliter acquiescens, cereum in honorem beati Roberti abbatis accendi jus
Abbreviated transcription (Latin):
fide feruidi. ad locũ ini quo scĩ
corporis gleba uitali spu uacua iacebat
accedentes ⁊ post quã supponi ferctro. e¬
iusq sudariũ contingere meruerũt. sta¬
tĩ receperũt pristinã sauitatẽ: planctũq
fratrum merentiũ. in solẽne gaudium.
pro patrato per seruũ dei miraculo cõuer¬
dam per puellam captiuã uirtꝰ
helysci prophete ĩuotuit regi syrie: sicc
tiam per sexunt muliebrem apud franci¬
genas ĩnotescere uoluit serimis dei. Nliuex¬
ueusis etenĩ comitissa. cũ in quodã op¬
pido cũ puellarũ militũq frcquentia
moraritur: cũ firmaculũ aurcũ haberit
ad collum suũ. tant auri materia. qũa
uisione lapidĩt preciosũ ⁊ contigit ut ad
decoremt cius ostendendũ et precium. ip̃s
ablatum de collo suo teneret in manib:
aliisqz traderet bauilandũ. Qui cumi
super firmaculi pulchritu dinc iuart̃¬
tur. ip̃mq sibi ucissim traderent con¬
tuendũ: contigit ut cũ de reb alirs

Expanded text:
fide fervidi ad locum, in quo sancti corporis gleba vitali spiritu vacuata jacebat, accedentes; postquam supponi feretro ejusque sudarium contingere meruerunt, statim receperunt pristinam sanitatem; planctumque fratrum moerentium in solemne gaudium pro patrato per servum Dei miraculo converdam per puellam captivam virtus Elisaei prophetae innotuit regi Syriae, sic etiam per sexum muliebrem apud Francigenas innotescere voluit servum Dei. Nivernensis enim comitissa cum in quodam oppido cum puellarum militumque frequentia moraretur; cum firmaculum aureum haberet ad collum suum, tam auri materia quam incisione lapidum pretiosum, contigit, ut ad decorem ejus ostendendum et pretium, ipsum ablatum de collo suo teneret in manibus aliisque traderet bajulandum. Qui cum super firmaculi pulchritudine mirarentur, ipsumque vicissim traderent contuendum, contigit ut, cum de rebus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
deum tincat mutuitur. Cuius ui
tamt ego adorsus scribere. non de i¬
griuo nco aut scicutia presumens:
scd potius in illo spem profectus.
ceptiq operis cosũmatõnem consti¬
tucus. qui linguas infantiũ facit
disertas: et corripiendam ꝓpbett ue¬
saniani. subingali muto quondam
humaie lingue tribuit facultatem.
Ad hec accessit uiri reuerentissimi dõni
edonis molisiucusis abbatis iussior
ueenon et fratrum cuisdem loci iusta
⁊ deuota postulatio: quib indignum
prorsus arbitror aliquid deucgari. Ne
igitur coram dño uacuus appartremr:
lieet non sim tante uirtutis aut incri¬
ti. uresse possim aliis in cremplũ: dedi

Expanded text:
Deum timeat, invenitur. Cujus ego vitam adorsus sum scribere, non de ingenio meo aut scientia praesumens, sed potius in illo spem profectus coeptique operis consummationem constituens, qui linguas infantium facit disertas, et ad corripiendam prophetae vesaniam, subjugali muto quondam humanae linguae tribuit facultatem. Ad haec accessit viri reverendissimi domini Adonis Molismensis abbatis, jussio, nec non et fratrum ejusdem loci instans et devota postulatio, quibus indignum prorsus arbitror aliquid denegari. Ne igitur coram Domino vacuus apparerem, licet non sim tantae virtutis aut meriti, ut esse possim aliis in exemplum, dedi
Abbreviated transcription (Latin):
tibus tholosanis gr̃a predicandi remã¬
scrant. ad propria sunt reuccsi. Solus
frater dñicus cum paucis sibi adherc̃¬

Expanded text:
i Tolose causa predicandi remanserant ad propria redierunt et solus frater Dominicus cum paucis sibi sine uo
Abbreviated transcription (Latin):
manitus ntq facta plaga uulneris la
tionis ⁊ regeneratioĩs humane ui ipso
redẽptore nostro protulit sacramẽtum.

Expanded text:
manitus, nec facta plaga vulneris lattionis, & regenerationis humanæ in Redemptore nostro protulit Sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
ad cos: ut scĩ corum propositi esset par¬
ticeps et adiutor. A quib cum sũma
deuotione susciptus: eisdem aliquan¬
religionis et honestatis formã exhibẽs

Expanded text:
ad eos, ut sancti eorum propositi esset particeps et adjutor: a quibus summa cum devotione susceptus, eisdem aliquanreligionis et honestatis formam exhibens
Abbreviated transcription (Latin):
minisue diserte dixero. ueuram pre¬
cor humiliter a lectorez cõmouens uni¬
uersos. ad quos presens scriptura per¬
uenent. ne uechorum faleras a me re¬
quirant: quia ueritas per se sufficic̃
et decora. fuco uerboꝵ non appetit co¬
lorari: neq meretritis iezabel stibio
depingi. Dcmiq doctorem gentium
ipsius ueritatis discipulũ audiant
dicentem: quia regnum dei non est

Expanded text:
minusve decenter dixero, veniam precor humiliter a lectore; commonens universos ad quos praesens scriptum venerit, ne verborum phaleras a me requirant, quia veritas per se sibi sufficiens et decora, fuco verborum non appetit colorari, neque meretricis Jezabel stibio depingi. Denique Doctorem gentium, ipsiusque Veritatis discipulum audiant dicentem, quia regnum Dei non est
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius uerba et studia uirtutem fidci¬
diros hostes postinodum mente intre¬
pida. fcruentiq spũ. continuũ certa¬
men ex erccus: suũ tandem agouent
diutinũ. uctrici sperante martirio
feliciter consũmauit. Pro hac enim¬
re cupiensͥ hoc principaliter a dũo at¬
tentis et crebris postulationibus po¬
stulasse probatur: ꝙ non sineret eum
ex hac luce migrare. nisi sumpto pro
illo calice passionis. Q ee fraudatus¬

Expanded text:
terva virtutum, fiddiros hostes, mente intrepida ferventique spiritu continuum certamen exercens, suum tandem agonem diutinum, victrici superante martirio, feliciter consummavit. Et sic ire cupiens, hoc principaliter a Domino attentis et crebris supplicationibus postulasse probatur, quod non sineret eum ex hac luce migrare, nisi sumpto pro illa calice passionis. Unde quia
Abbreviated transcription (Latin):
dich. mulier peperit filium: quem a¬
blactatum. tradidit litttrarũ studiis
imbuendum. In quib super omnes
coctancos suos proficiens de foutib
saluatoris puro pectore hauricbat: mm̃
saluatoris grãm post modũ populis
eructaret. Qui cum esset annoꝵ unde¬
cini. muidana uitans contagia. to¬
tum se decreuit dño consecrandũ: un¬
de fiorent gratissime iuuentutis dñs
offerens. apud sctũt pctrñ de cella tricis¬
Ubi ieiuinis et oĩonib uacans⁊ noc¬
te ⁊ die gratuni deo trhrbebat obseqͥũ:
carnem spiritur. spm̃ uero subiciẽs
creatori. Cum uero tempus esset ut
in seruo suo glorificaretur deus. et
lucerna que sub modio latuerat su¬
per candclabrũ ad illumurãdã ceele¬
sian poncretur ⁊ ille in cuuis manni
corda sũt homimũ. cuisdẽ domus fra¬
trib inspirauit: ut iirũ dei robertũ
sibi eligerent in priorem. Dignum
quippe erat. ut qui duce dei gratia lõ¬
go usu didicerat tencre moderamina

Expanded text:
diebus mulier peperit filium, quem adiebus mulier peperit filium, quem ablactatum tradidit litterarum studiis imbuendum; in quibus supra omnes coaetaneos suos proficiens, de fontibus Salvatoris puro pectore hauriebat, unde salvationis gratiam postmodum populis eructaret. Qui cum esset annorum quindecim, mundana vitans contagia, totum se decrevit Domino consecrandum; unde florem gratissimae juventutis Domino offerens, apud S. Petrum de Cella subi jejuniis et orationibus vacans nocte et die, gratum Deo exhibebat obsequium, carnem spiritui, spiritum vero subjiciens Creatori. Cum vero tempus esset, ut in servo suo glorificaretur Deus et lucerna, quae sub modio latuerat, super candelabrum ad illuminandam Ecclesiam poneretur: ille, in cujus manu corda sunt hominum, ejusdem domus fratribus inspiravit, ut virum Dei Robertum sibi eligerent in priorem. Dignum quippe erat, ut qui duce gratia longo usu didicerat tenere moderamina
Abbreviated transcription (Latin):
in celestib habitantes: coronas suã
uirtutum operibus. quasi preciosoꝵ
lapidum gloria decorabant. Hec id¬
circo dixerira. ut ostenderem quant
sancta radix extiterit: de qua nobis
sanctus iste quasi quidam ligni
uite sirculus pullulanit. Utrum
quia de pareutibz eius fecimus mẽ¬
tioncm: qualiter cundent uirunt sanctũ
dulceduns. dum adhut matris utero clau¬
deretur: brcinter absolutinus. Pregnãti
ctenim matri citis. gloriosa dei genitrir
uirgo maria in somins apparuit: au¬
reum anulum habens in manu sua.
Diritq ei. O cmnengardis: uolo filiũ
queni gestas in utero: ex isto michi ã¬
nulo desponsari. In hec uerba: mulie¬
rem dormientẽ reliiquẽs beata uirgo
disparuit. Illa uero de sontus consurgẽs:
animo cepit reuoluere uisionẽ. Adiecit
autem beata dei genitrix apparert ittrũ
nuiliert: sicut olim ad confirmandam
promissionẽ suant dñs legitur appa¬
ruisse denus samnueli. Expletis igitur

Expanded text:
in coelestibus habitantes, coronas suas in coelestibus habitantes, coronas suas virtutum operibus, quasi pretiosorum lapidum gloria, decorabant. Haec idcirco dixerim, ut ostenderem, quam sancta radix exstiterit, de qua nobis sanctus iste, quasi quidam ligni vitae surculus, pullulavit. Verum quia de parentibus ejus fecimus mentionem, qualiter eumdem virum sanctum dulcedinis, dum adhuc matris utero clauderetur, breviter absolvemus. Praegnanti enim matri ejus gloriosa Dei genitrix Virgo Maria in somnis apparuit, aureum annulum habens in manu sua, dixitque ei: « O Ermegardis, volo filium, quem gestas in utero, ex isto mihi annulo desponsari. » In haec verba mulierem dormientem relinquens beata Virgo, disparuit; illa vero de somno consurgens, animo coepit revolvere visionem. Adjecit autem beata Dei genitrix apparere iterum mulieri; sicut olim ad confirmandam promissionem suam, Dominus legitur apparuisse denuo Samueli. 3. Expletis igitur
Abbreviated transcription (Latin):
catus igitur robertus de
dus. quasi quidem flos
campi speciosus enituit.
cuis nimirum decor in honestate mo¬
rum intuentib gratus trat⁊ et sancte
opiionis odor longe lateq diffusus.
ad inutationẽ sui plurimos ĩuitabat.
Duc autem uirum sanctum. recte
flori nc estuno comparasse: quia de sã¬
ctis dicit scriptura: quod florebunt
de ciitate sieut fenam terrt. Por¬
ro quia nobilitas est quedam proce¬
dens ex meritis laus parentũ: a qui¬
bus uir beatus originẽ duxerit osttu¬
demus. Pater igitur cuis theodoricu.
mater uero emengardis dicebatur ⁊ ã¬
bo quidem clari secuaũ sctuli digĩ¬
tatem: sed ante deum morim hone¬
state clarissimi. Xerum uero copia
quibz temporaliter abiaidabant sic
utehantur: ut sũmi patrisfamilias¬
esse potius uiderentur dispensatores.
mino qui pauperi miseretur: pulue¬
cem terrene conuerlations piis ele¬
mosmis abstergebant: ĩmo quia in
carne positi. non secundũ carnem
uniebant: cogitatione et auiditate

Expanded text:
eatus igitur Robertus de dus, quasi quidam flos campi speciosus enituit, cujus nimirum decor in honestate morum intuentibus gratus erat; et sanctae opinionis odor, longe lateque diffusus, ad imitationem sui plurimos invitabat. Hunc autem virum sanctum recte flori me aestimo comparasse; quia de sanctis dicit Scriptura, quod « florebunt de civitate sicut fenum terrae . » Porro quia nobilitas est quaedam laus procedens ex meritis parentum, a quibus vir beatus originem duxerit, ostendemus. Pater igitur ejus Theodericus, mater vero Ermegardis dicebatur, ambo quidem secundum saeculi dignitatem clari, sed ante Deum morum honestate clarissimi; rerum vero copia, quibus temporaliter abundabant, sic utebantur, ut summi Patrisfamilias potius viderentur dispensatores, mino, qui pauperi miseretur, pulverem terrenae conversationis piis eleemosynis abstergebant: imo quia in carne positi, non secundum carnem vivebant, cogitatione et aviditate
Abbreviated transcription (Latin):
exanditus fuisset: clamans ad do¬
nuũ rursus a liberis. et familia
sua cõmouitus parabat inde recedere.
I rahentes autem illum ad manꝰ:
usq ad ecclesie ianuam perduxerũt.
Comperto uero quod ut foribus es¬
let eclesie⁊ uix deuotione plemis. ⁊
fide feruidus: cõuertit facient suam
ad sepulchrum: fiens et euilans. et no¬
men sancti clementer inclamans.
Quid multa: Dum prostratus hu¬
mi iaceret. faciem lacrinus rigans.
⁊ deum orans ut non respiceret pecca¬
ta sua. sed per beati roberti incrita mi¬
sericordiam concederet postulanti⁊ su¬
bito cruperũt ab oculis cius pellicule
ad modum membranarũ: usq in
eins genas desceudẽtes. Quod ille sen¬
ciens manũ apposuit: et detersis oculis.
lumcn sibi redditũ admirans gaude¬
bat. Unde qui prius luxerat pre do¬
lore. cepit postiuodũ flere pre gaudio:
dicens oĩbz qui eunt conabantur edu¬
cere. sibi redditam luminus claritatem.
Qui pro tanto et mopinato miracu¬

Expanded text:
exauditus fuisset, clamans ad Doexauditus fuisset, clamans ad Dominum, rursus a liberis et familia sua commonitus parabat inde recedere: trahentes autem illum ad manus, usque ad ecclesiae januam perduxerunt. Comperto vero quod in foribus esset ecclesiae, vir devotione plenus et fide fervidus, convertit faciem suam ad sepulcrum flens et ejulans, nomen sancti frequenter inclamans. Quid multa? Dum prostratus humi jaceret, faciem lacrymis rigans, et Deum orans ut non respiceret peccata sua, sed per beati Roberti merita misericordiam faceret postulanti: subito eruperunt ab oculis ejus pelliculae in modum membranarum, usque in faciem ejus descendentes. Quod ille sentiens manum apposuit, et detersis oculis lumen sibi redditum admirans gaudebat; unde qui prius luxerat prae dolore, coepit postmodum flere prae gaudio, ostendens omnibus, qui eum conabantur educere, sibi redditam luminis claritatem; qui pro tanto et inopinato miracu
Abbreviated transcription (Latin):
Cir quidant nobilis do lothorĩ¬
gie p̾artib. terrenis: quidem
habiuidans õpt̾b. sed salutis ĩops.
longo uiuendi risu. et infirmitatis
mosestia pregrauatus. lumen aut¬
serat oeulqꝵr. Qui salutis propric
cupidus. cum ad ĩploranda sanita¬
tis remedia. multoꝵ circuisset loca
sanctoꝵ: impctrari non potuit quod
querebat. Quia nimirũ sancti beatũ
robertum suo gaudentes collegio soci¬
atum. mcritis eius rescruabant tãti
nuraculi nouitatem: ut per uirum no¬
bilem. ctiam apud exteras nationes
ĩnotesceret nomẽ cius. Idem igitur uir
cum filioꝵ et seruicutium turba ad
scm̃ iacobum iter arripuit: peccatorũ
suorum ucmam quesiturus. Iter au
ctitatem. Uiri autem qui comita¬
bantur cum co mouebant illumt ⁊ in¬
stantius hortabantur: ut pont̃s ĩ dño
sanitate per cius merita. gratias re¬
ferentes: auxiabatur spiritu. peccata
sua confitens. ⁊ preterite uite ma¬
ibidem per ebdomadam cunt omni
comitatu suo moram fecisset. nec

Expanded text:
ir quidam nobilis de Lotharingiae partibus, terrenis quidem abundans opibus, sed salutis inops, longo vivendi usu et infirmitatis molestia praegravatus, lumen amiserat oculorum; qui salutis propriae cupidus, cum ad imploranda sanitatis remedia multorum circuisset loca sanctorum, impetrare non potuit, quod quaerebat. Quia nimirum sancti, B. Robertum suo gaudentes collegio sociatum, meritis ejus reservabant tanti miraculi novitatem, ut per virum nobilem etiam apud exteras nationes innotesceret nomen ejus. Idem vero vir cum filiorum et servientium turba ad S. Jacobum iter arripuit, peccatorum suorum veniam quaesiturus: iter autctitatem. Viri autem, qui comitabantur cum eo, monebant illum et instantius hortabantur, ut ponens in Domino sanitate per ejus merita gratias referentem, anxiabatur spiritu peccata sua confitens, et praeteritae vitae maibidem per hebdomadam cum omni comitatu suo moram fecisset, nec