comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ deserit: iam nec fluenta historiȩ
exqͥrit. Et occulta mandata sacr i eloqͥi.
& aꝑta se indellexisse testant᷑: qͥ reꝓban¬
ti se iudici conquerentes dicunt. Man¬
ducauimꝰ &bibimꝰ corãte. Qđ̃ aꝑte ex¬
ponendo sub ungunt: & inplateis nr̃is
dociusti. Quiagͦ sacra eloqͥa inlocis ob¬
scuriorib exponendo frangunt᷑: in locis
uͦ aꝑtiorib ita ut inuenta fuerint po¬
tantur: dicat᷑ recte. Alittentes uocabãt
tres sorores suas: ut comederent & bibe¬
rent cum eis. Ac si aꝑte diceret᷑. Infir¬
mos qͦsq blanda ad se ꝑsuasione deduce¬
bant: quati nus eorum mentes. & mag¬
na ꝑcontemplationem disserentes pas¬
cerent: & parua ꝑhistouã tradentes nu¬

Expanded text:
studium deserit, jam nec fluenta historiae studium deserit, jam nec fluenta historiae exquirit. Et occulta mandata sacri eloquii et aperta se intellexisse testantur, qui reprobanti se judici conquerentes dicunt: Manducavimus et bibimus coram te . Quod aperte exponendo subjungunt: Et in plateis nostris docuisti . Quia ergo sacra eloquia in locis obscurioribus exponendo franguntur, in locis vero apertioribus ita, ut inventa fuerint, potantur, dicatur recte: Mittentes vocabant tres sorores suas, ut comederent et biberent cum eis. Ac si aperte diceretur: infirmos quosque blanda ad se persuasione deducebant, quatenus eorum mentes, et magna per contemplationem disserentes pascerent, et parva per historiam tradentes nu
Abbreviated transcription (Latin):
tier̾ panẽ: & ñerat qͥ frangeret eis ld ẽ.
infirmi quiq scripturȩ sacrȩ ualenti¬
ores sententias petier̃ exponendo cõmi¬
nui:s qui exponere debeat
ñualet inueniri. Potũ uidit scripturam
sacram ꝓpheta: cum diceret. Om̃s sitien¬
tes uenite adaquas. Si potus aꝑta man¬
data ñ ẽẽnt: ꝑsemet ipsã ueritas ñcla¬
maret. Siqͥs sicit: ueniat adme & bibat.
erunt fame: & multitudo eiꝰ sitiexaruit.
Paucorũ qͥppe ẽ. fortia & occulta cognos
cere: multorũ uͦ historiȩ aꝑta sentire.
Et id circo iudeȩ nobiles. ñsiti. s fame
interisse asserit: ꝙ hi qui p̃ ẽẽ uidebar.
dũ totos se ext̾iori intelligentiȩ dederañ.
qd̾ de intimis discutiendo manderent
ñ habebant. Quia uͦ sublimiorib ab in¬
t̾no intellectu cadentib. paruulorũ in¬
telligentia & inext̾iorib exsiccat᷑: recte¬
illic adiungit᷑. Multitudo eiꝰ. siti exaruit.
Acsi aꝑte diceret. Dum uulgus. uitȩ suȩ

Expanded text:
tierunt panem, et non erat qui frangeret eis, » id est, infirmi quique Scripturae sacrae fortiores sententias petierunt sibi exponendo comminui, sed qui exponere studeat non valet inveniri. Potum vidit, Scripturam sacram propheta cum diceret: « Omnes sitientes, venite ad aquas . » Si potus aperti mundo non essent, per semetipsam Veritas non clamaret: « Si quis sitit, veniat ad me et bibat . erunt fame, et multitudo ejus siti exaruit . » Paucorum quippe est fortia et occulta cognoscere; multorum vero historiae aperta sentire. Et idcirco Judaeae nobiles non siti, sed fame interiisse asserit; quia, ii qui praeesse videbantur, dum totos se exteriori intelligentiae dederant, quod de intimis discutiendo manderent, non habebant; quia vero sublimioribus ab interno intellectu cadentibus parvulorum intelligentia et in exterioribus exsiccatur, recte adjungitur: Multitudo ejus siti exaruit; ac si aperte diceret: Dum vulgus vitae suae
Abbreviated transcription (Latin):
oues hebreos a pascuis legis ad fidẽ ueni¬
entes accipimꝰ: nichil obstat. ut ꝑ came¬
los tortos morib. atq onustos idolorũ
cultib gentiliũ ppłos sentiamꝰ. Qa enĩ
ex semet ipsis sibi inuener̃ deos qͦs colereꝵ:
quasi asemet ipsis eis onꝰ indorso excre¬
ritanorũ uita signari. Cameli nãq ru¬
minant: s. Inequaqͣm ungulã findt̃
Samarei qͦ qͣsi ruminant: qr ex parte
legis uerba recipiunt & qͥsi ungulã
ñfindunt: qr eã ꝓparte contẽpnunt. Qui
& graue onꝰ indoiso mentis colerant:

Expanded text:
 Hebraeos a pascuis legis ad fidem venientes accipimus, nihil obstat ut per camelos, tortos moribus, atque onustos idolorum cultibus, gentilium populos sentiamus. Quia enim ex semetipsis sibi invenerunt deos quos colerent, quasi a semetipsis eis onus in dorso excreritanorum vita signari. Cameli namque ruminant, sed nequaquam ungulam findunt. Samaritani quoque quasi ruminant, quia ex parte legis verba recipiunt; et quasi ungulam non findunt, quia eam pro parte contemnunt. Qui et grave onus in dorso mentis tolerant,
Abbreviated transcription (Latin):
suscipienda nr̃e mortalitatis onera
sponte descenderat: extinguere claman¬
do conati sunt. Rursum cameli nomine:
gentilitas designat᷑. Unde & rebecca
ad isaac ueniens: dorso cameli deduci¬
tur: q ad xp̃m ex gentilitate eccła ꝓ
pans: intortis uitiosisq uitȩ uet̾is c̃¬
uersationib inuenit᷑. Que isaac uiso
descendit: qi dño cognito. uitia sua gen¬
tilitas deseruit: & ab elatione celsitu¬
dinis. ima humilitatis petiit. Quȩ & ue¬
recundata pallio uelat᷑: ꝙr corã illo exan

Expanded text:
suscipienda nostrae mortalitatis onera suscipienda nostrae mortalitatis onera sponte descenderat exstinguere clamando conati sunt. Rursus cameli nomine gentilitas designatur. Unde et Rebecca ad Isaac veniens , dorso cameli deducitur; quia ad Christum ex gentilitate Ecclesia properans, in tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitur. Quae, Isaac viso, descendit; quia Domino cognito, vitia sua gentilitas deseruit, et ab elatione celsitudinis ima humilitatis petiit. Quae et verecundata pallio velatur, quia coram illo ex an
Abbreviated transcription (Latin):
uita signat᷑: qͥ de reb mundi qͦs possideri.
dum pia oꝑa faciunt: quasi ꝑt̾rȩ uiam.
ad cȩlestẽ patriam tendunt. Quiagͥ post
secutȩ sunt: recte post filios. tres filiȩ na¬
lorum. Quia fideles auditores ex uaria
conuersatione collecti sunt: quod priꝰ
uniuersaliter memoratis filiab dicit᷑ :
hoc distincte post modũ appellatione
animalium subinfert᷑. Quidenĩ insep¬
tem milia ouium. nͥ ꝑfectã quorundã
innocentiam expͥmit: quȩ ad ꝑfectionem
gr̃ȩ exlegis pascuis uenit: qͥd uͦ intria
milia camelorũ: nͥad plenitudinem fidei
ueniens. torta gentilium uitiositas de
do cameli nomine ipse dñs: aliqͣndo au¬
tem ppłs gentilis expͥmit᷑. Cameli enĩno¬
mine dñs designatur: sicut ab eodẽ dño.
uidȩis a uersantib dr̃.  Liquantes cu¬
licem: camelũ gluti. Uentes. Culsx
enim susurrando uul Unerat: ca¬
melus autem sponte se ad suscipienda
onera inclinat. Liqͣuer̃ ergo iudei cu¬
runt. Camelum uͦ glutier̃: quia eũ qͥ ad

Expanded text:
ita signatur, qui de rebus mundi, quas possident, dum pia opera faciunt, quasi per terrae viam ad coelestem patriam tendunt? Quia igitur secutae sunt, recte post filios tres filiae naitani. --Quia fideles auditores ex varia conversatione collecti sunt, quod prius universaliter, memoratis filiabus, dicitur, hoc distincte postmodum appellatione animalium subinfertur. Quid enim in septem millibus ovium, nisi perfectam quorumdam innocentiam exprimit, quae ad perfectionem gratiae, ex legis pascuis venit? Quid vero in tribus millibus camelorum, nisi ad plenitudinem fidei veniens, torta gentilium vitiositas desdo cameli nomine ipse Dominus, aliquando autem populus gentilis exprimitur. Cameli enim nomine Dominus designatur, sicut ab eodem Domino Judaeis adversantibus dicitur: Liquantes culicem, camelum glutientes . Culex enim susurrando vulnerat, camelus autem sponte se ad suscipienda onera inclinat. Liquaverunt ergo Judaei curunt; camelum vero glutierunt, quia eum qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
nus. nͥgentilitas fuit: quã qͥlibet seduc¬
tor repꝑit. quasi brutũ animal. & nulla
ratione renitens. quo uoluit errore sub¬
strauit: Bos gͦ possessorẽ. & asinꝰ p̃sepe
dm̃ quẽ colebat s ignorabat repperit.¬

Expanded text:
nus, nisi gentilitas fuit, quam quilibet seducnus, nisi gentilitas fuit, quam quilibet seductor reperit quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore substravit? Bos ergo possessorem, et asinus Domini Deum, quem colebat, s
Abbreviated transcription (Latin):
gritia. asinorũ appellatione figurat᷑: sic̃
ꝑ moysen dicit᷑. Non arabis in boue simul
& asiuo. Ac sidiceret. Fatuos sapientib in
p̃dicatione ñ socies: ne ꝑ eũ qui implere
rem ñ ualet: & illiqͥ preualet obsistas. lm¬
moderata qͦq petulantiũ luxuria. asi¬
norũ appellatione expͥmit᷑ ut ꝓpha
testat᷑. qͥ ait. Quorũ carnes sunt: ut car¬
nes asinorũ. Asinorũ rursũ nomine. sim¬
plicitas gentilis ostendit᷑: unde ierłm
tendens dñs. asellũ sedisse ꝑhibet᷑. Quid
ẽ enĩ sedendo asinũ ierusalẽ uenire: nͥ
gentilitatis simplicia corda possidendo.
ea aduisionẽ pacis regendo. & p̃sidendo
ꝑducere: quod uno & facili testimonio
asinũ gentiles ppłi designant᷑. cũꝑ pro-¬
phetã dicit᷑. Cognouit bos possessorem
suũ: & asinꝰ p̃sepe dñi sui. Quis eñim
bos. nͥ uidaicꝰ ppłs extitit: cuius cerui¬
cem. iugum legis at criuit: & quis asi¬

Expanded text:
gritia asinorum appellatione figuratur, sicut gritia asinorum appellatione figuratur, sicut per Moysen dicitur: Non arabis in bove simul et asino . Ac si diceret: Fatuos sapientibus in praedicatione non socies, ne per eum qui implere rem non valet, illi qui praevalet obsistas. Immoderata quoque petulantium luxuria asinorum appellatione exprimitur, ut propheta testatur, qui ait: Quorum carnes sunt ut carnes asinorum . Asinorum rursus nomine, simplicitas gentilitatis ostenditur. Unde Jerusalem tendens Dominus, asellum sedisse perhibetur . Quid est enim sedendo asinum Jerusalem venire, nisi gentilitatis simplicia corda possidendo, ea ad visionem pacis regendo et praesidendo perducere? Quod uno et facili testimonio  gentiles populi designantur, cum per prophetam dicitur: Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Quis enim bos, nisi Judaicus populus exstitit, cujus cervicem jugum legis attrivit? Et quis asi
Abbreviated transcription (Latin):
carne dñs apparens. & hȩbreorũ ppłos ꝑ¬
fectionis gr̃a impleuit: & samaritanorũ
qͦsdã ad cognitionẽ fidei. mira oꝑa osten¬
dendo ꝑduxit: dicat᷑ recte de umbra
quȩ ueritatẽ expͥmit: qd̃ & septem
milia ouiũ. & camelorũ tria milia pos¬
domadib ac monade addito implet᷑: re¬
quies designat᷑ de nario autẽ numero:
sũma ꝑfectionis expͥmit᷑. Quia uͦ fide¬
lib ꝑfectio qͥetis ꝓmitcit᷑: qͣsi qͥnquage¬
nario decies ducto. ad qͥngentesimũ ꝑue
do bene oꝑantiũ uita signat᷑. Quia enĩ
bouũ nomine. stultorũ uȩcordia figurat᷑.
recte ꝑsalomonẽ dicit᷑ Statĩq eã seqͥt᷑.
qͥsi bos ductꝰ ad uictimã. Rursũ qr & boũ
nomine. uita unius cuiusq oꝑantis ex pͥ¬
mit᷑. legis p̃cepta testant᷑. quȩ ꝑ moysen
p̃cipit dicens. Non alligab os boui tritu¬
ranti. Qđ aꝑte rursum dicit᷑: dignꝰ est
oꝑariꝰ mercede sua. Asinorum qͥppe nomine.
aliqͣndo stultorum pigritia: aliqͦndo in mo¬

Expanded text:
nus apparens, et Hebraeorum populos perfectionis gratia implevit, et Samaritanorum quosdam ad cognitionem fidei, mira opera ostendendo, perduxit; dicatur recte de umbra, quae veritatem exprimeret, quod et septem millia ovium, et camelorum tria millia posdomadibus ac monade addita impletur, requies designatur; denario autem numero summa perfectionis exprimitur. Quia vero fidelibus perfectio quietis promittitur, quasi quinquagenario decies ducto ad quingentesimum pervdo bene operantium vita signatur. Quia enim bovis nomine stultorum vecordia figuratur, recte per Salomonem dicitur: Statimque eam sequitur quasi bos ductus ad victimam . Rursum quia boum nomine vita uniuscujusque operantis exprimitur, legis praecepta testantur, quae per Moysen praecepit, dicens: Non alligabis os bovi trituranti . Quod aperte rursum dicitur: Dignus est operarius mercede sua . Asinorum quoque nomine aliq
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dñs simplicitatẽ cũ rectitudine tenu¬
it: ꝙ nec inmansuetudine districtionem
iusticiȩ: nec rursum indistrictione iusti¬
tiȩ. uirtutẽ mansuetudinis amisit. Unde
cũ quidã deducta adult̾a hunc cẽptare
uoluissent: ut inculpã aut in mansuetu¬
dinis. aut iniusticiȩ laberet᷑: adutraq
respondit dicens. Qui sine peccato ẽ. ur̃m.
pͥmꝰ in illã lapidẽ mittat Dat simplici¬
tatẽ mansuetudinis : qͥ sine peccato ẽ ur̃m:
dat delum iusticiȩ: pͥmus in illã lapi¬
dem mittat. Unde & ei ꝑꝓpħã dicit᷑. Intende
suetudinẽ. & iusticiã. Ueritate qͥpoe exe¬
qͣns. mansuetudinẽ cũ iusticia conseruaũ:
ut nec delũ rectitudinis. in man̾suetudinis
pondere amict̾et: nec rursũ pondꝰ man¬
suetudinis. zelo rectitudinis ꝑturbaret.
de illo ẽ. Et repleuit eum spł timoris dñi.
incarnatꝰ enĩ dĩis. insemet ipso om̃e qd̾ nobi
imperauit ostendit: ut quod p̃cepto qͥscet.
exemplo suaderet luxta humanitatis gͥ na¬

Expanded text:
us simplicitatem cum rectitudine tenuit: quia nec in mansuetudine districtionem justitiae, nec rursum in districtione justitiae virtutem mansuetudinis amisit. Unde cum quidam, deducta adultera, hunc tentare voluissent, ut in culpam aut immansuetudinis aut injustitiae laberetur, ad utraque respondit dicens: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat . Dat simplicitatem mansuetudinis qui sine peccato est vestrum; dat zelum justitiae, primus in illam lapidem mittat. Unde et ei propheta dicit: Intende, suetudinem et justitiam . Veritatem quippe exsequens, mansuetudinem cum justitia conservavit; ut nec zelum rectitudinis in mansuetudinis pondere amitteret, nec rursum pondus mansuetudinis zelo rectitudinis perturbaret. de illo: Et replevit eum spiritus timoris Domini. Incarnatus enim Dominus in semetipso omne quod nobis inspiravit, ostendit; ut quod praecepto diceret, exemplo suaderet. Juxta humanitatis ergo na
Abbreviated transcription (Latin):
Dic gͦ inscript᷑a sacra plerũq de uirtutib.
sic deuitus agit᷑: ut dũ loquendo ali¬
ud insinuat: tacendo aliud innotescat.
cit᷑. quȩ in conuiuio int̾ alias grauior
fuerit culpa. monstrat᷑. Cum uͦ sept ẽ¬
fr̃s. ꝑdies singulos conuiuia fac̾e descri¬
bunt᷑: & ꝑ actis dieb conuiui. iob sep¬
tẽ sacrificia offerre ꝑhibet᷑: aꝑte histo¬
ria indicat: quod beatꝰ iob octauo die sa¬
crificiũ offerens: myst̾iũ resurrectionis
colat. Dies nãq qui nc dnĩcus dicit᷑: a mor¬
te redẽptoris ẽ tercius: s in ordine condi¬
tionis octauus. Qui & pͥmus inc̾ditione ẽ
s q reuolutꝰ septimũ sequit᷑: octauus re¬
cte numerat᷑. Qui igit᷑ octauo die offerre
disciplina bonȩ institutionis accincti:
ut neq ꝑfacta inconuiuiis. neq ꝑu̾ba
delinquerent: aꝑte monstrat᷑ cũ subdit᷑.¬

Expanded text:
Sic ergo in Scriptura sacra plerumque de virtutibus, Sic ergo in Scriptura sacra plerumque de virtutibus, sic de vitiis agitur; ut dum loquendo aliud insinuat, tacendo aliud innotescat. citur, quae in convivio inter alias gravior fuerit culpa monstratur. 12. e describuntur, et peractis diebus convivii, Job septem sacrificia offerre perhibetur; aperte historia indicat quod beatus Job octavo die sacrificium offerens mysterium resurrectionis colat. Dies namque qui nunc Dominicus dicitur, a morte Redemptoris est tertius, sed in ordine conditionis octavus, qui et primus in conditione est. Sed quia revolutus septimum sequitur, octavus 21 recte numeratur. Quia ergo octavo die offerre disciplina bonae institutionis accincti, ut neque per facta in conviviis, neque per verba delinquerent, aperte monstratur, cum subdit
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptas. Nã dũ corpus in refectionis
delectatione resoluit᷑: cor adinane gau¬
Idiũ relaxatur. Unde scriptũ ẽ. Sedit po¬
płs manducare & bibere: & surrexert̃
ludere. Pene semꝑ epulas. loquacitas se¬
quit᷑. Cũq uent̃ reficit᷑: lingua diffrena¬
t᷑. Unde recte diues apud inferos pet̾eaqꝗͣ
describit᷑. dicens Pater abrahã misere¬
re mei: & mitte latarũ ut intinguat
extremũ digiti sui in aquã: & refrige¬
ret linguã meã: qr crucior inhac flãma.
pot aquã petere in lingua memorat᷑.¬
fluere loquacitas solet: expęna indi¬
cat culpã: cumeũ quẽ epulatũ cotidie
splendide ueritas dixerat: in lingua plus
ardere phibebat. Hi qͥ cordarũ armoniã
temꝑant: tã Ata hanc arte dispensat:
ut plerũq cũ una tangit᷑: longe alia.
ac multis int̾ iacentib posita corda qͣtiat᷑.
Cumq ista sonitũ reddit: illa quȩ in eodẽ
cantutẽ ꝑata ẽ. aliis in ꝑcussis cremit.

Expanded text:
voluptas. Nam dum corpus in refectionis voluptas. Nam dum corpus in refectionis delectatione resolvitur, cor ad inane gaudium relaxatur. Unde scriptum est: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . 11. Pene semper epulas loquacitas sequitur; cumque venter reficitur, lingua diffrenatur. Unde recte dives apud inferos aquam appetere describitur, dicens: Pater Abraham, miserere mei, et mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret ling et post aquam petere in lingua memoratfluere loquacitas solet. Ex poena indicat culpam, cum eum quem epulatum quotidie splendide veritas dixerat, in lingua plus ardere ptemperant, tanta hanc arte dispensant, ut plerumque, cum una tangitur, longe alia ac multis interjacentibus posita chorda quatiatur: cumque ista sonitum reddit, illa, quae in eodem cantu temperata est, aliis impercussis, tremit.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ fr̃s. maior substantia discordiȩ fieri
part᷑ tͣastitutionis laudẽ. et pater diues dicit᷑:¬
& filii concordes asserunt᷑: ut dum diui-¬
denda int̾ eos substantia ad erat: corda ta¬
m̃ omniũ indiuisa caritas replebat. Cumq¬
inorbem transissent dies conuiuii: mit¬
gensq diluculo. offerebat holo causta ꝑ
singulos. Cum dr̃ mittebat. & sc̃ificabat
illos: aꝑte monstrat᷑. qͥd districtionis erga
illos p̃sens ageret: quib absens sollicitu¬
endũ: quod ꝑ actis dieb conunuiñ. purga¬
tio ꝓ singłis adhibet᷑ holocausti. Uir qͥipe
sc̃s nouerat : ꝙ cȩlebrari coniuiuia sine
culpa uix possent Nouerat. ꝙ magnapur¬
gationẽ sacrificiorũ diluendȩ sunt epu¬
lȩ conuiuiorũ. Et qͥcqͥd in semet ipsis filii
conuiuantes inqͥnauerant: pat̾ sacrifi¬
cium immolando tergebat. Non nulla
qͥppe sunt uitia: quȩ a conuiuiis aut se¬
parari uix possunt: aut certe neqͣqͣm
possunt. Pene enĩ semꝑ epulas comitat᷑

Expanded text:
inter fratres major substantia, discordiae fieri paternae institutionis laudem! Et pater dives dicitur, et filii concordes asseruntur. Et dum dividenda inter eos substantia aderat, corda tamen omnium indivisa charitas replebat. Convivii, mitgensque diluculo, offe rebat holocausta per singulos. Cum dicitur mittebat, et sanctificabat illos, aperte monstratur quid districte erga illos praesens ageret, quibus absens sollicituurgatio per singulos adhibetur holocausti. Vir quippe sanctus noverat quia celebrari convivia sine culpa vix possent. Noverat quia magna purgatione sacrificiorum diluendae sunt epulae conviviorum; et quidquid in semetipsis filii convivantes inquinaverant, pater sacrificium immolando tergebat. Nonnulla quippe sunt vitia quae a conviviis aut separari vix possunt, aut certe nequaquam possunt. Pene semper enim epulas comitatur
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute ꝑmanent: fidem tam̃ trinitatis
cognitã. constant̃ tenent. Inseptem gͦ filũs.
ordo p̃dicantium: intril uero filiabꝰ. mul¬
titudo significatur auditorũ. Possunt etiã
ꝑtres filias: tre E ordines fideliũ designa
ri. Post fili I os qͥppe filiȩ nominarͣ.
q post apło rũ conspectã fortitudinẽ.
tres distinctiones fideliũ ineccłȩ conuer¬
satione secutȩ sunt: pastorũ uidelicet: c̃¬
tinentiũ. atq coniugatorũ. Unde & iere¬
chiel ꝓpheta cres liberatos uiros audisse¬
se asserit: noe scilicet. & danielẽ. ꝙ iob Qa
enĩ ꝑnoe. qui arcã mundis rexit: nͥ p̃posi¬
torũ ordo signat᷑: qui dũ adformã uitȩ.
ppłis p̾sunt : scãm eccłam intẽptationũ
fluctib regunt. Quid ꝑ danihelẽ. cuius

Expanded text:
virtute permanent, fidem tamen Trinitatis virtute permanent, fidem tamen Trinitatis cognitam constanter tenent? In septem ergo filiis ordo praedicantium, in tribus vero filiabus multitudo significatur auditorum. Possunt etiam per tres filias tres ordines fidelium desiri. Post filios quippe filiae nominantur, quia post apostolorum conspectam fortitudinem tres distinctiones fidelium in Ecclesiae conversatione factae sunt, pastorum videlicet, continentium atque conjugatorum. Unde Ezechiel propheta tres liberatos viros audisse asserit; Noe scilicet, Danielem et Job . Quid enim per Noe qui arcam in undis rexit, nisi praepositorum ordo signatur, qui dum ad formam vitae populis praesunt, sanctam Ecclesiam in tentationibus f
Abbreviated transcription (Latin):
rio numero: nͥsũma ꝑfectionis accipit᷑:
Ut enĩ humanȩ rationis causas de septena¬
rio numero taceamꝰ quȩ asserunt qͦd id¬
circo ꝑfectꝰ sit. qr ex pͥmo pari constat. &
primo inpari: ex pͥmo qͥ diuidi potest
& pͥmo qui diuidi ñ potest: certissime.
scimus. quod septenariũ numerũ scrip
tura sacra. ꝓꝑfectione ponere consue¬
uit. Unde & septimo die dnm requieuis¬
se ab oꝑib asserit. Hinc ẽ. etiã qd̾ septimꝰ
dies in requiem hominib. id ẽ insabba¬
to datꝰ ẽ. Hinc ẽ quod iubeleus annus
inquo plenareques expͥmit᷑. septẽ eb¬
domadib consũmat᷑: quiꝰ monade ad¬
gͦ septẽ filii: ad predicandũ scilicet uri
tenario qͥppe numero: induodenariũ
surgitur. Nam septenarius suis insepar¬
tib multiplicatꝰ: ad duodenariũ tendit᷑.
Diue enim quattuor ꝑtria: seu tria ꝑ qͣt¬
duodetim st̃ electi: ut etiã ex numeroꝑ
fectionem ostenderent: quam uita. & uoce
Quȩ & si ad ꝑfectionẽ oꝑis nequaqͣm forti

Expanded text:
rio numero nisi summa perfectionis accipitur? Ut enim humanae rationis causas de septenario numero taceamus, quae asserunt, quod idcirco perfectus sit, quia ex primo pari constat, et primo impari; ex primo qui dividi potest, et primo qui dividi non potest; certissime scitura sacra pro perfectione ponere consuevit. Unde et septimo die Dominum requievisse ab operibus asserit. Hinc est enim quod septimus dies in requiem hominibus, id est in sabbatum datus est. Hinc est quod jubileus annus in quo plena requies exprimitur, septem hebdomadibus consummatur, qui, monade ad septem filii, ad praedicandum scilicet viriltenario quippe numero, in duodenarium surgitur. Nam septenarius suis in se partibus multiplicatus, ad duodenarium tenditur, sive enim quia quatuor per tria, seu tria per quaduodecim sunt electi, ut etiam numero perfectionem ostenderent, quam vita et voce quae etsi ad perfectionem operis nequaquam forti
Abbreviated transcription (Latin):
riam iam qualit̾ sint impleta uideamꝰ.
lob nãq sicut diximus. int̾pretat᷑ doleis.
hũs uͦ consiliator. Quẽ gͦ aliũ beatꝰ iob suo
nomine expͥmit: nͥ eu̾ de qͦ ꝓpħa loquit᷑ di¬
cens. dolores nr̃osipse portauit: Qhũs t̾rã in¬
habitat: qr incorde ppłl confiliatoris regnat.
Paulus qͥppe ait. xpm̃ dei uirtutẽ: & dei
sapientiam Atq hec ipsa sapientia psalomo¬
nem dicit. Ego sapientia habito inconsilio:
& eruditis int̾sum cogitationib. Hũs gͦ t̾rã
in habitat iob ꝙ sapientia quȩ ꝓ nobis pas¬
sionis dolorẽ sustinuit: corda. uitȩ c̃silis
dedita. sibimet habitationẽ fecit Et erat¬

Expanded text:
riam jam qualiter sint impleta, videamus. riam jam qualiter sint impleta, videamus. Job namque, ut diximus, interpretatur dolens: Hus vero consiliator. Quem ergo alium beatus Job suo nomine exprimit, nisi eum de quo propheta loquitur dicens: dolores nostros ipse portavit ? Qui Hus terram inhabitat, quia in corda populi consiliatoris regnat. Paulus quippe ait Christum Dei virtutum, et Dei sapientiam. . Atque haec ipsa Sapientia per Salomonem dicit: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus . Hus ergo terram inhabitat Job, quia Sapientia, quae pro nobis passionis dolorem sustinuit, corda vitae consiliis dedita sibimet habitationem fecit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione a recticudine ex orbitat: inte¬
nebris peccat. Nosgͦ tantominꝰ debemꝰ a¬
liena corda audacter rep̃hendere: qntõ sci¬
mꝰ. qr uisu nr̃o ñ possumꝰ alienȩ cogitatio¬
nis cenebras illustrare. S hac inre soller¬
ter intuendumẽ. qͣnta pat̾ seueritate
potuit filiorũ oꝑa corrigere: qui canta
sollicitudine studuit corda mundare. Qd
adhȩc rectores fideliũ dicunt: qui disci¬
płorum suorum & aꝑta oꝑa nesciunt:
qͥd insua ex cusatione cogitant: qͥ in cõmis¬
sis sibi. nec uulnera actionũ curante ut
uͦ huius scĩ oꝑis etiã ꝑseuerantia de mon¬
rauerit usq infinẽ: hic saluus erit. Insa¬
crificio igit᷑. scã actior incunctis autẽ die¬
b sacrificii. constantia sc̃ȩ actionis osten¬
ditur. Hȩc breuit̃ historiã sequendo trans¬
currimꝰ: nc̃ ordo expositionis exigit: ut
exordiũ repetentes. allegoriarum iã secre¬
iob Hȩc ꝑhistoriã facta credimꝰ: s ꝑ allego¬

Expanded text:
cogitatione a rectitudine exorbitat, in tenebris peccat. Nos ergo tanto minus debemus aliena corda audacter reprehendere, quanto scimus, quia visu nostro non possumus alienae cogitationis tenebras illustrare. Sed hac solerter intuendum est, quanta pater severitate potuit filiorum opera corrigere, qui tanta sollicitudine studuit corda mundare. Quid ad haec rectores fidelium dicunt, qui discipulorum suorum et aperta opera nesciunt? Quid in sua excusatione cogitant, qui in commissis sibi nec vulnera actionum curant? Ut vero hujus sancti operis etiam perseverantia demonraverit usque in finem, hic salvus erit. In sacrificio igitur sancta actio, in cunctis autem diebus sacrificii, constantia sanctae actionis ostenditur. Haec breviter historiam sequendo transcurrimus; nunc ordo expositionis exigit ut exordium repetentes, allegoriarum jam secre per historiam facta credimus, sed per allego
Abbreviated transcription (Latin):
datur qͣm mundus inbonis extitit. sollerter
narrantium solet: ut cũ palestre certam̃ ĩ¬
sinuant: pͥluctantiũ menbra describant:
qͣm latũ. ualidũq sit pectꝰ : qͣm sanũ. ple¬
ni cumeant lacerti: qms subt̃ positꝰ uenter.
nec mole grauet. nec extenuatione debi¬
litet: ut cũ pͥ aptos certamini artꝰ ostende¬
riut:. tunc demũ magnȩ fortitudinis ictꝰ
narrent. Quia gͦ athleta nr̃ contra diabo¬
lum fuerat certaturꝰ: quasi ante harenȩ
spectaculum. sacre scriptor historiȩ. in
athleta hoc spũales uirtutes enu¬
merans. mentis m̃bra de scribit dics.
Erat uir ille simplex. & rect᷑ timens dm̃.
& recedens a malo: ut dũ m̃brorũ positio
magna cognoscit᷑: ex hac ipsa iam fortipo¬
sitione. subsequens etiam uictoria p̃noscat᷑.¬

Expanded text:
datur quam mundus in bonis exstitit, solerter narrantium solet, ut cum palaestrae certamen insinuant, prius luctantium membra describant quam latum validumque sit pectus, quam sanum, quam pleni tumeant lacerti, quam subterpositus venter nec mole gravet, nec extenuatione debilitet; ut cum prius aptos certamini artus ostenderint, tunc demum magnae fortitudinis ictus narrent. Quia ergo athleta noster contra diabolum fuerat certaturus, quasi ante arenae spectaculum, sacrae scriptor historiae in athleta hoc spiritales virtutes enumerans, mentis membra describit, dicens: Erat vir ille simplex, et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo, ut, dum membrorum positio magna cognoscitur, ex hac ipsa jam forti positione subsequens etiam victoria praenoscat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq p̃dicator iuxta mensurã illuminate
intelligentiȩ. mentes audientiũ epulis
ueritatis pascit. Indie suo paulus con¬
uiuium fecerat: cum dicebat Beatiores
cogitare. cũ diceret. Unꝰqͥsq insensu suo
abundet. Sequit᷑. Et mittentes. uoca¬
bant tres soroies suas: ut comederent &
biberent cũ eis. Sorores filii adconuiuiũ
uocant: q infirmis auditorib sc̃i apti
refectionis suꝑnȩ gaudia p̃dicant: eoꝵ¬
q mentes. qr a ueritatis pabulo ieiunas
aspiciunt: diuini eloquii epulis pascurs.
berent cumeis. Scriptura enĩ sacra ali¬
qͣndo nob̾ cib ẽ: aliquando potꝰ. Gibẽ
in locis obscuriorib: qi qͦsi exponendo fran

Expanded text:
que praedicator juxta mensuram illuminatae intelligentiae mentes audientium epulis veritatis pascit. In die suo beatus Paulus convivium fecerat, cum dicebat: « Beatiores cogitare cum diceret: « Unusquisque in suo sensu abundet . » Sequitur: « Et mittentes vocabant tres sorores suas, ut comederent et biberent cum eis. » Sorores filii ad convivium vocant, quia infirmis auditoribus sancti apostoli refectionis supernae gaudia praedicant, eorumque mentes, quia a veritatis pabulo jejunas aspiciunt, divini eloquii epulis pascunt. berent cum eis. Scriptura enim sacra aliquando nobis est cibus, aliquando potus. Cibus est in locis obscurioribus, quia quasi expon
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe ad auaritiã. corparentis illicit: fȩcun¬
ditas ꝓlis. Eõ enĩ ad ambitũ congregandȩ
hereditatis accendit᷑: quõ multis heredib
dio. deuotꝰ sacͥficiis offerendis asseritur. ꝓm¬
ptꝰ autẽ largitatib. etiã pͦ asemet ipso me¬
moratur. Pensemꝰ gͦ qͦnta fortitudine p̃ditꝰ
extitit: quẽ ad hereditatis cenaciã. nec tot
heredum affectꝰ inclinauit. Deqr. Et fuit

Expanded text:
epe ad avaritiam cor parentis illicit fecunditas prolis. Eo enim ad ambitum congregandae haereditatis accenditur, quo multis haeredibus dio devotus sacrificiis offerendis asseritur, promptus autem largitatibus etiam post a semetipso memoratur. Pensemus ergo quanta fortitudine praeditus exstitit, quem ad haereditatis tenaciam nec tot haeredum affectus inclinavit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
citatis in nocentiam deserunt: qͦ ad uirtu¬
tutẽ rectitudinis ñ as surgunt: ꝙ dũ cauti
eẽ ꝑ rectitudinẽ nesciunt: nequaqͣm ĩ no¬
centes ꝑsistere ꝑsimplicitatẽ possunt. Hinc
ẽ qͦd paulus discipłos ãmonet. dicers. Uolo
uos sapientes eẽ inbono: simplices autẽ ĩ
malo. Hinc rursũ dic̃. Nolite pueri effici
sensib: s malitia pariuili estote. Hinc ꝑ
semetipsã ueritas. discipłis p̃cipit dicers.
Estote prudentes sic̃ serpentes: & simpli¬
ces sic̃ columbȩ Utraq enĩ netessario in ad

Expanded text:
citatis innocentiam deserunt, quo ad vircitatis innocentiam deserunt, quo ad virtutem rectitudinis non assurgunt. Qui dum cauti esse per rectitudinem nesciunt, nequaquam innocentes persistere per simplicitatem possunt. Hinc est quod Paulus discipulos admonet dicens: Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo . Hinc rursum dicit: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Hinc per semetipsam Veritas discipulis praecipit, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sic
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ eos. qͥ de die indiem animã iusti iniqͥs
oꝑib cruciabant. Qui nimirũ cruciari ñ
posset: nͥ praua ꝓpinquorũ oꝑa. & audirte
& cerneret. Et tam̃ aspectu & auditu iustꝰ
dicit᷑: q iniquorũ uita. ñdelectando i̾ti
aures atq oculos. s feriendo tangebat.
Hinc paulus discipulis dic̃. In medio na¬
tionis prauȩ & ꝑuerse: int̾ qͦs lucetis. sic̃
luminaria in mundo. Hinc ꝑ̾gami ec¬
cłȩ dicit᷑. Scio ubi habitas: ubi sedes ẽ sa¬
thañe: & tenes nom̃ meũ: & ñ negasti fi¬
dem meam. Hinc sc̃a ȩccła sponsi uoce
laudat᷑. cum ei in amoris cantico dr̃. Sic̃ li¬
lium int̾ spinas: sic amica mea int̃ filias
Bene gͦ beatꝰ iob. memorata t̾ra gentili
int̾ iniqͦs uixisse describit᷑: ut iuxta spõ¬
si p̃coniũ. int̾ spinas liliũ creuisse mon¬
stret᷑. Ubi recte mox subdit᷑. Simplex&¬
rectus. Non nulli nãq ita sunt sĩplices: ut
rectum quid sit ignorent. S eõ uerȩ simpli¬

Expanded text:
usti iniquis operibus cruciabant. Qui nimirum cruciari non posset, nisi prava propinquorum opera et audiret et cerneret. Et tamen aspectu justus dicitur, quoniam iniquorum vita, non delectando justi aures atque oculos, sed feriendo tangebat. Hinc Paulus discipulis ait: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis sicut luminaria in mundo . Hinc angeclesiae dicitur: Scio ubi habitas, ubi sedes est Satanae; et tenes nomen meum, et non negasti fidem meam . Hinc sancta Ecclesia sponsi voce laudatur, cum ei in amoris Cantico dicitur: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Bene ergo beatus Job, memorata terra gentili, inter iniquos vixisse describitur; ut, juxta sponsi praeconium, inter spinas lilium crevisse monstretur. Urectus. Nonnulli namque ita sunt simplices, ut rectum quid sit ignorent. Sed eo verae simpli
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s sp̃s p̃sentiam suam hominib ñ incolũ¬
ba solũmͦ: s etiam inigne patefecit. ꝑ co-¬
lũbã qͥppe simplicitas: ꝑ ignẽ uerorelus ĩ¬
dicatur. Incolumbagͦ & in igne ostendit᷑:
qr qͥqͥ illo pleni sunt. sic mansuetudini
simplicitatis. inseruiunt: ut contra culpas
delinquentiũ. etiã relo rectitudinis accen¬
quȩdã faciunt: ut tam̃ aqͥbdã mał mini¬
me suspendantur: bene postqͣm timens dm̃
dr̃: recedens quoq amalo ꝑhibetur. Scͥptũ
qͥppe ẽ. Declina a malo: & fac bonũ. Neq
enĩ bona dõ accepta sunt: qͣ ante eiꝰ ocłos.¬

Expanded text:
s praesentiam suam hominibus, non in columba solummodo, sed etiam in igne patefecit . Per columbam quippe simplicitas, per ignem vero zelus indicatur. In columba igitur, et in igne ostenditur : quia quicunque illo pleni sunt, sic mansuetudini simplicitatis inserviunt, ut contra culpas delinquentium etiam zelo rectitudinis accenquaedam faciunt, ut tamen a quibusdam malis minime suspendantur, bene postquam timens Deum dicitur, recedens quoque a malo perhibetur. Scriptum quippe est: Declina a malo, et fac bonum . Neque enim bona Deo accepta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi habitauerit dicit᷑: ut eiꝰ meritũ uirtu¬
tis expͥmat᷑. Huis nãq qͥs nesciat. qͦd sit t̾ra
gentiliũ : gentilitas autẽ eo obligata uitiis
exstitit: qͦ cognitionẽ sui conditoris igno¬
rauit. Dicat᷑ itaq ubi habitauerit: ut
hoc ineiꝰ laudib ꝓficiat: qͦd bonꝰ int̾ ma¬
los fuit. Neq enĩ ualde laudabile ẽ. bo¬
num ẽẽ cũ honis: sed bonũ ẽẽ cũ mał. Sic̃
enĩ grauioris culpȩ ẽ. int bonos bonũ ñ
ẽẽ: ita in mensi ẽ. p̃conii. bonũ etiã int̃
malos exstitisse. Hinc ẽ. etiã qͦd isdẽ beatꝰ
iob. sibimet ad testat᷑ dicens. Fr̃ fui draco¬
nũ: & sociꝰ strutionũ. Hinc pͥetrꝰ mag¬
nis loth laudib extulit: ꝙ bonũ int̾ rep¬
bos inuenit dicers. Et iustũ loth.opp̃ssũ ã
nefandorũ iniuria: c̃uersatioẽ eripuit.¬

Expanded text:
erit dicitur, ut ejus meritum virtutis exprimatur. Hus namque quis nesciat quod sit terra gentilium? Gentilitas autem eo obligata vitiis exstitit, quo cognitionem sui conditoris ignoravit. Dicatur itaque ubi habitaverit, ut hoc ejus laudibus proficiat, quod bonus inter malos fuit. Neque enim valde laudabile est bonum esse cum bonis, sed bonum esse cum malis. Sicut enim gravioris culpae est, inter bonos bonum non esse; ita immensi est praeconii, bonum etiam inter malos exstitisse. Hinc est quod isdem beatus Job sibimet attestatur, dicens: Frater fui draconum, et socius struthionum . Hinc Petrus magnis Loth laudibus extulit, quod bonum inter reprobos invenit, dicens: Et justum Loth oppressum a nefandorum injusta c
Abbreviated transcription (Latin):
cionis u̾ba ꝓtͣximꝰ: ut qͣsi totũ breuit ꝑstͥn¬
gendo loq̃rem᷑. S qͥa ad loquendi mitiũ
diu loquendo ꝑuenimꝰ. debemꝰ priꝰ historie
radicem figere: ut ualeamꝰ m̃tẽ pꝰmodũ de.
allegoriarũ fructu saciare. Incipit pͥmꝰ¬

Expanded text:
ionis verba protraximus, ut quasi totum breviter perstringendo loqueremur. Sed quia ad loquendi initium, diu loquendo, pervenimus, debemus prius historiae radicem figere, ut valeamus mentem postmodum de allegoriarum fructu satiare. Pars p
Abbreviated transcription (Latin):
yse: Ad informandã cont᷑ aduersa fiduciã: uenit
iosue. Ad ostendendã int̾ flagella pacientiã: ueñ
iob. Ecce quã fulgentes stellas in celo cernimꝰ: ut
in offenso pede oꝑis. it̃ nr̃e noctis ambulemꝰ. Nã
cognicioni hominũ. diuina dispensatio. qͦt iustos
exibuit᷑. qͥsi tot ast᷑ suꝑ peocanttũ teneb̾s in glũ misit.
qufi uerꝰ lucifer surg̾et᷑: qͥ et̾num nobis ma-¬
ne nuntians: stellis cet̾is dariꝰ ex diuinitate
radiaret. Quẽ electi om̃s dũbene uiuendo¬
Nullus & enĩ iustꝰ fuit: qui ñ eiꝰ ꝑfiguram
nuntius extitit. Dignũ qͥppe erat: ut in se¬
metipsis. bonũ om̃s ostenderent: de q̃ & õs
boni ẽẽnt: & quod ꝑdeẽ omnib scirent.
Unde & sine cessatione ꝑmitti debuit: qd
& sine estimatiõe dabat᷑ ꝑcipi. & sine fine retũii.
ut simul oiã scła dicerent᷑: qͥd in redẽptione cõmu

Expanded text:
yses; ad informandam contra adversa fiduciam, venit yses; ad informandam contra adversa fiduciam, venit Josue; ad ostendendam inter flagella patientiam, venit Job. Ecce quam fulgentes stellas in coelo cernimus, ut inoffenso pede operis iter nostrae noctis ambulemus. Nam cognitioni hominum divina dispensatio quot justos exhibuit, quasi tot astra super peccantium tequousque verus Lucifer surgeret, qui, aeternum nobis mane nuntians, stellis caeteris clarius ex divinitate radiaret. Electi omnes dum MedNullus etenim justus fuit qui non ejus per figuram nuntius exstiterit. Dignum quippe erat ut in semetipsis bonum omnes ostenderent, de quo et omnes boni essent, et quod prodesse omnibus scirent. Unde et sine cessatione promitti debuit, quod et sine aestimatione dabatur percipi, et sine fine retineri: ut simul omnia saecula dicerent quid in rede
Abbreviated transcription (Latin):
ra diuinȩ dispensationis oꝑa cernere qͦ¬
modo ad illuminandam noctem uicȩ p̃sen¬
tis. astra quȩq suis uicib incęli faciẽ ueni¬
ant: qͦusq infinẽ noctis. redẽptor huma¬
ni generis. qͣsi uerꝰ lucifer surgat. Noc¬
turnũ nãq spatiũ dũ fecedentiũ suc¬
cedentiũq stellarũ cursib illustratur:
magno cȩli decore ꝑagit᷑. Ut gͦ noctis
nr̃ȩ tenebras. suo tempore ȩditꝰ. uicissim¬
q ꝑmutatꝰ stellarũ radiꝰ tangeret: ad
ostendendam innocentiã. uenit abel.
Addocendã actionis munditiã: uenenoch.
Ad insinuandã longanimitatẽ spei &
opis: uenit noe. Ad manifestandã obȩ¬
dientiã: uenit abrahã. Ad demonstͣndã coniuga¬
lis uttȩ castimoniã: uenit ꝯsaac. Ad insinuan¬
dã laboris tolerantiã: uenit iacob. Ad repen¬
dendã ꝓmalo bonȩ retͥbutioniᷤꝰ gram: uenit io¬
seph. ad ostendendã mansuetudinẽ: uenit mo-¬

Expanded text:
ra divinae dispensationis opera cernere qura divinae dispensationis opera cernere qumodo ad illuminandam noctem vitae praesentis astra quaeque suis vicibus in coeli faciem veniant, quousque in finem noctis Redemptor humani generis, quasi verus lucifer, surgat. Nocturnum namque spatium, dum decedentium succedentiumque stellarum cursibus illustratur, magno coeli decore peragitur. Ut ergo noctis nostrae tenebras suo tempore editus, vicissimque permutatus stellarum radius tangeret, ad ostendendam innocentiam, venit Abel; ad docendam 14 actionis munditiam, venit Enoch; ad insinuandam longanimitatem spei et operis, venit Noe; ad manifestandam obedientiam, venit Abraham; ad demonstrandam conjugalis vitae castimoniam, venit Isaac; ad insinuandam laboris tolerantiam, venit Jacob; ad rependendam pro malo bonae retributionis gratiam, venit Joseph; ad ostendendam mansuetudinem, venit Mo
Abbreviated transcription (Latin):
generatur. Unde isdẽ beatꝰ iob. p̃fert᷑ priꝰ
uoce iudicis: & post manui cõmittit᷑ tẽp¬
tatoris. Quem post flagellũ d̃i dũ remu¬
nerans familiariꝰ alloquit᷑: apte qͥntũ de
uerbere creuerit indicat᷑. Amici gͦ beati
iob dũꝑcussionũ gen̾a distinguere nes¬
ciunt: ꝑcussum ꝓculpa crediderunt. Et dũ
diñ iustum inꝑcussione sua conaut᷑ assere¬
re: beatum iob conpulsisunt de iniusticia
reꝓbare: nescientes uidelicet. qͦd idcirto
flagellatꝰ fuerat: ut ꝓflagello eiꝰ diuinȩ
głȩ laus cresceret: ñ autẽ ut ꝑflagella
peccata quȩ nequaqͣm cõmiserat em̃da¬
ret. Unde & adlieniam citiꝰ redeunt: qr ig¬
norantia potiꝰ qͣm malitia peccauer̃. Quoꝵ
suꝑbiã diuina iustitia eõ uehem̃t humi¬
lat: qͦ nequaqͣm illos ad suã grãm. nͥ ꝑeũ
quẽ despexerant reformat. Ualde qͥppe
elata mens retundit᷑: si ipsi suꝑquẽ se

Expanded text:
generetur. Unde idem beatus Job praefertur prius generetur. Unde idem beatus Job praefertur prius voce judicis, et post manui committitur tentatoris: quem post flagellum Deus dum remunerans familiarius alloquitur, aperte quantum de verbere creverit indicatur. Amici ergo beati Job, dum percussionum genera distinguere nesciunt, percussum pro culpa crediderunt: et dum Deum justum in percussione sua conantur asserere, beatum Job compulsi sunt de injustitia reprobare; nescientes videlicet quod idcirco flagellatus fuerat, ut pro flagello ejus divinae gloriae laus cresceret, non aupeccata quae nequaquam commiserat emendaret. Unde et ad veniam citius redeunt, quia ignorantia potius quam malitia peccaverunt. Quorum superbiam divina justitia eo vehementer humiliat, quo nequaquam illos ad suam gratiam, nisi per eum quem despexerant, reformat. Valde quippe elata mens retunditur, si ipsi super quem se
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ peccator ꝑcutit᷑: ut absq retractatioẽ
puniat᷑. sicut ꝑiturȩ iudȩȩ dicit᷑. Plaga
inimici ꝑcussite: castigatione crudeli. Q
rursum. Quid clamas adme. suꝑ contrici¬
one tua: insanabilis ẽ dolor tuus Aliquã
dentia. habiti uĩ doloris exigebant. Ali
ꝓfut᷑a uitanda ꝑcutit᷑. Quod aꝑte paulꝰ
de semet ipso testat᷑ dicers. Ne magni¬
tudo reuelationum extollat me. datꝰ ẽ mͥ
stimulus carnis meȩ. angelus satanȩ qͥ me
colafizet. Q enim ñ ait. ꝙ extulit sed ne
extollat: aꝑte indicat. quod ꝑcussione
illa. ne ͤueniat compescit᷑ ñ autẽ qͥ euenit
sione monstretur. Unde cũ dño in eũgłio de
cȩco nato dic̾et᷑. hic qͥd peccauit aut paren¬
tes eiꝰ ut cȩcus nasceret᷑: respondit dñs di¬
cers. Neq hic peccauit. neq parentes eiꝰ. s
cione quid agit᷑. nͥ ut ex flagello. meritor
tergitur. magna deꝑatientia fortitudo

Expanded text:
 peccator percutitur, ut absque retractatione  peccator percutitur, ut absque retractatione puniatur, sicut periturae Judaeae inimici percussi te, castigatione crudeli. Qrursum: Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor tuus . Aliquadentia habiti vim doloris exigebant. Aliqpro futura vitanda percutitur, quod aperte Paulus de semetipso testatur, dicens: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus Satanae, qui me colaphizet . Qui enim non ait Quia extulit, sed Ne extollat, aperte indicat quod percussione illa, ne eveniat, compescitur, non autem, quae evenit,sione monstretur. Unde cum Domino in Evangelio de caeco nato diceretur: Hic peccavit, aut parentes ejus, ut caecus nasceretur ? Respondit Dominus, dicens: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, sed tione quid aliud agitur, nisi ut ex flagello meritorum tergitur, magna de patientia fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
gmenta uirtutum. Deruulnera qͥppe
ꝓbatur eiꝰ patientia: ꝑ uerba uero exer¬
cetur sapientiã. Ubiq fortit̃ occurrit: ꝙ
& flagella robore. & uerba ratioe suꝑa¬
uit. Amici uͦ eiꝰ qui ad consolationẽ qͥdẽ
ueniunt. s usq aduerba increpationis
excedunt. ignorantia magis credendi sunt.
quĩa malicia deliqͥsse. Neq enĩ tantũ uirũ
amicos iniquos habuisse credendũ ẽ: sed
dum discern̾e causã flagellorũ nesqqueur.
sa sunt genera. Alia namq ẽ ꝑcussio qua
peccator ꝑcutitur: ut sine retractatione
puniat᷑: alia qua peccator ꝑcutit᷑. ut cor¬
rigat᷑: alia qua ñ nũqͣm quisq ꝑcutit᷑. ñ ut
p̾terita corrigat: s ne uentura cõmittat.
culpa corrigitur. nec futura ꝓhibetur:
sut dũ in opinata salus ꝑcussionẽ sequit᷑:
saluantis uirtꝰ cognita. ardentiꝰ ametur.
Cumq innoxiꝰ flagello acterit᷑: ei ꝑ pacienciã.
meritorum sũma cumuletur. Aliqͣndo¬

Expanded text:
gmenta virtutum. Per vulnera quippe gmenta virtutum. Per vulnera quippe probatur ejus patientia; per verba vero exercetur ejus sapientia. Ubique fortiter occurrit, quia et flagella robore, et verba ratione superavit. Amici vero ejus, qui ad consolationem quidem veniunt, sed usque ad verba increpationis excedunt, ignorantia magis credendi sunt, quam malitia deliquisse. Neque enim tantum virum amicos iniquos habuisse credendum est: sed dum discernere causam flagellorum nequeunt, sa sunt genera . Alia namque est percussio, qua peccator percutitur, ut sine retractatione puniatur; alia, qua peccator percutitur, ut corrigatur; alia, qua nonnunquam quisque percutitur, non ut praeterita corrigat, sed ne ventura committat; culpa corrigitur, nec futura prohibetur; sed ut dum inopinata salus percussionem sequitur, salvantis virtus cognita ardentius ametur; cumque innoxius flagello atteritur, ei per patientiam meritorum summa cumuletur. Aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
circũposuit: ecce qͦt ꝑcussionũ tela tͣns¬
misit. Sedinhis omĩb mansit mers inꝑ¬
t̾rita: stetit ciuitas inconcussa. Studers
ex occulto transmnitt̾e: qͥ eõ licentiꝰ pug¬
nantis latꝰ feriant: qͦ is qui pugnat. inten¬
tiꝰ uenientes hostes contra faciẽ aspectat.
hensusꝰ suscȩp̃ dãpna. qͣsi hostes contra
faciem: sustinuit uerba consolantium.
quasi hostes ex latere.S inhis omĩb cir¬
cũ acto grauitatis suȩ clipeo. ubiq mu¬
nitꝰ astitit: undiꝰᵈꝗ . uenientib gladiis
uigilant᷑ obiuauit. Amissã substantiã
cacite despicit: carnẽ infiliis mortuã
ȩquanimit̃ dolet: carnẽ inse ꝑcussã
patient̃ tolerat: carnẽ inconiuge ma¬
le suadentẽ sapient̃ aocet. Suꝑhec. a¬
mici in asꝑa correptiõe ꝓsiliunt: & ꝓ
se dando dolore uenientes. iuim dolo¬
ris adiungunt. Omĩa ergo machinam̃¬
ta temptationũ: scõ uiro uertunt᷑ in au¬

Expanded text:
circumposuit; ecce quot percussionum tela transcircumposuit; ecce quot percussionum tela transmisit: sed in his omnibus mansit mens imperterrita, stetit civitas inconcussa. CAPUT V.ex occulto transmittere, qui eo licentius pugnantis latus feriant, quo is qui pugnat intentius venientes hostes contra faciem aspectat. ehensus, suscepit damna, quasi hostes contra faciem; sustinuit verba consolantium, quasi hostes ex latere: sed in his omnibus circumacto gravitatis suae clypeo, ubique munitus astitit, undique venientibus gladiis vigilanter obviavit: amissam substantiam tacite despicit, carnem in filiis mortuam aequanimiter dolet, carnem in se percussam patienter tolerat, carnem in conjuge male suadentem sapienter docet. Super haec amici in asperam correptionem prosiliunt; et pro sedando dolore venientes, vim doloris adjungunt. Omnia ergo machinamenta tentationum sancto viro vertuntur in au
Abbreviated transcription (Latin):
cente belli foriscertamine: de quorũ ĩtꝰ
fide confiditur: eorũ ꝑfidia. urbs desti¬
cuto. murũ ciuitatis istiꝰ. tot ictib ꝑculit.
qͦt uicib aduersa nunciauit. Intꝰ autẽ qͥsi
cuium corda corrupit: dũ fortia urbis huiꝰ
munimina. ꝑsuasione destruere coniuigis
studuit. Foris itaq admouit impetũ belli:
intꝰ uenena consilii: ut tantõ citiꝰ urbẽ
caꝑet: qͥntõ eã ext̾iuis int̾iusq turbaret.
Quia autẽ ñ nũqͣm płꝰ cont᷑bant uerba
qm uulnera: amicorũ ut dictũ ẽ. selinguis
armauit. Qui quidem qr seniores erant:
de eorũ uerbis minꝰ fortasse doleri pot̾at.
heliũ uinior subrogat᷑: ut scm̃ pectꝰ tan¬
tõ acrior uulnere ꝑcut̾et: qͣntõ contra
illudictus brachii uilioris excitaret. Ec¬
ce adferiendũ inuictissimũ robur.
inimicus seuiens. qͦt tẽptationũ iacula ĩ¬
uenit: ecce qͦt obsidionũ machina m̃ta

Expanded text:
cente belli foras certamine, de quorum intus cente belli foras certamine, de quorum intus fide confiditur, eorum perfidia urbs destituto, murum civitatis istius tot ictibus perculit, quot vicibus adversa nuntiavit. Intus autem quasi civium corda corrupit, dum fortia urbis hujus munimina persuasione destruere conjugis studuit. Foras itaque admovit impetum belli, intus venena consilii: ut tanto citius urbem caperet, quanto eam exterius interiusque turbaret.Quia autem nonnunquam plus conturbant verba quam vulnera, amicorum, ut dictum est, se linguis armavit. Qui quidem quia seniores erant, de eorum verbis minus fortasse doleri poterat. Heliu junior subrogatur, ut sanctum pectus tanto acriori vulnere percuteret, quanto contra illud ictus brachii vilioris excitaret. Ecce ad feriendum invictissimum robur inimicus saeviens, quot tentationum jacula invenit; ecce quot obsidionum machinamenta
Abbreviated transcription (Latin):
coneus sũ ex filiorũ morte pulsauit. Uidẽs
autẽ. ꝙ ad augm̃tũ diuinȩ laudis. etiã ex
uuln̾e creuit orbitatis: petit feriendam
salutẽ corporis. Intuersetiam. qr ꝑdolorẽ
corporis ꝑuenire neqͥuerit ad passionẽ m̃¬
tis: instigauit uxorẽ. Ciuitatẽ qͥppe qͣm ex¬
pugnare appetiit. nimis munitã uidit :¬
& id circo ext̾ius tot plagas inferers. qͣsi fo¬
ris exercitũ admouit: animũ uͦ uxoris. in
uerbis malȩ ꝑsuasionis accendens: qͣsi in¬
tꝰ ciuiũ corda corrupit. Exbellis enĩ ext̾io¬
rib discimꝰ: qͥd de int̾iorib sentiamꝰ. Ini¬
micꝰ nãq seuiens. & urbẽ circũfusis exerciti¬
b uallans: si eiꝰ munimina inuicta c̃spex¬
erit: ad alia se pugnandi argum̃ta c̃u̾tit:
ut intꝰ etiã quorũdam cuuũ corꝰ corrũpat: qͥti¬
nꝰ cũ extrinsecꝰ inpugnatores ad mou̾it.
int̃ nos qͦ habeat adiutores: atq incres¬

Expanded text:
concussum ex filiorum morte pulsavit. Videns concussum ex filiorum morte pulsavit. Videns autem quia ad augmentum divinae laudis etiam ex vulnere crevit orbitatis, petiit feriendam salutem corporis. Intuens etiam quia per dolorem corporis pervenire nequiverit ad passionem mentis, instigavit uxorem. Civitatem quippe, quam expugnare appetiit, nimis munitam vidit; et idcirco exterius tot plagas inferens, quasi foras exercitum admovit; animum vero uxoris in verbis malae persuasionis 12 accendens, quasi intus civium corda corrupit. Ex bellis enim exterioribus discimus quid de interioribus sentiamus. Inimicus namque saeviens, et urbem circumfusis exercitibus vallans, si ejus munimina invicta conspexerit, ad alia se pugnandi argumenta convertit, ut intus etiam quorumdam civium corda corrumpat; quatenus cum extrinsecus impugnatores admoverit, internos quoque habeat adjutores, atque incres