comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sohomine eris pecus. ñ quasi conuersus
habens similitudinem pecoris quinon
audis dicentẽ. Nolice eẽ sic̃ eqꝰ & mulꝰ:
non habens intellectũ: s. forte eligis tibi
ẽẽ pecus. & libera uagari libidine: nul¬
la lege appetitum carnis ad continentiã
refrenando. Attende plagam. Si pec
es non times:saltem mori tines. Sextũ
preceptum: ñ oecides. Sexta plaga. pu¬
stule incorpore & uesicȩ bullientes &
candentes: & incendia uulnerum ex fa¬
uilla fornacis. Tales sunt anime homi¬
cidales. Ardent ira: quia ꝑiram omi¬
cidii. fraternitas deꝑut. Ardent homi¬
nes ira.: ardent & gr̃a. S: aliud est fer¬
uor sanitatis: aliud̃ fernor ulceris. Ar¬
dentes papule ꝑtotum concepta omi¬
cidia scatent: & sanumñ ẽ. Feruet. et
non de sꝑũ đi. Nam & qui uult subue¬
nire. feruet. & qui uult occide feruet: Ille p̃¬
cepto: ille morbo. Ille bonis oꝑib: ille samosiᷤ
ulceribus. Si possemus uide anmas homici¬

Expanded text:
so homine eris pecus, non quasi conuersus so homine eris pecus, non quasi conuersus habens similitudinem pecoris, qui non audis dicentem: nolite esse sicut equus et mulus non habentes intellectum. sed forte eligis tibi esse pecus et libera uagari libidine nulla lege appetitum carnis ad continentiam refrenando. attende plagam: si pecus es, non times; saltem mori times. Sextum praeceptum: non occides. sexta plaga: pustulae in corpore et uesicae bullientes et scatentes et incendia uulnerum ex fauilla fornacis. tales sunt animae homicidales: ardent ira, quia per iram homicidii fraternitas deperiit. ardent homines ira, ardent et gratia; sed alius est feruor sanitatis, alius feruor ulceris. ardentes papulae per totum concepta homicidia scatent et sanum non est; feruet, sed non de spiritu dei. nam et qui uult subuenire feruet et qui uult occidere feruet; ille praecepto, ille morbo; ille bonis operibus, ille saniosis ulceribus. si possemus uidere animas homici
Abbreviated transcription (Latin):
iminoderate & illicite passim uageq
laxare. Idõq ipsis pecoribus natira
datum est instituente creatore: ut ñ
moueantur ad femmnas & ad concu¬
bitum. nisi certis temporibus. Neq il
ratione se cohibet aliqͦtempore pecus:
S om̃ino ipso motu frigescente torpe¬
scit. homo autem idõ semꝑ moueri po¬
test: quia & refrenare motum potest: ti¬
bi dominationẽ rationis crcator deditͣt
precepta continentiȩ. tanquam inbestias
inferiores lora concessit. Tenes tu quod
pecus ñ potest: & idõ speras tu quod pe¬
cus ñ potest. laboras aliquantum incon¬
tinendo. ñ laborat pecus. s. gaudebis sun
ꝑincternitate ad quam ñ ꝑuenit pecus.
Si opus fatigat . merces consoletur:
& ipsa enim patientia ẽ. inttriorem motũ
frenarc: & quod habes cõmime cum
pecore ñ tamquã pecus in omĩa laxare.
Qđ si contempseris te inte. & imaginẽdĩ
in qua fecit te neglexeris. uictus cupi di¬
tatt in sinuatarum rerum: tã quã amis¬

Expanded text:
immoderate et illicite passim uageque immoderate et illicite passim uageque laxare. ideoque ipsis pecoribus natura datum est instituente creatore, ut non moueantur ad feminas et ad concubitum nisi certis temporibus; neque enim ratione se cohibet alio tempore pecus, sed omnino ipso motu frigescente torpescit. homo autem ideo semper moueri potest, quia et refrenare motum potest. tibi dominationem rationis creator dedit, tibi praecepta continentiae tamquam in bestias inferiores lora concessit. tenes tu quod pecus non potest, et ideo speras tu quod pecus non potest. aliquantum laboras in continendo: non laborat pecus; sed gaudebis semper in aeternitate, ad quam non peruenit pecus. si opus fatigat, merces consoletur; et ipsa enim patientia est interiorem motum frenare et quod habes commune cum pecore non tamquam pecus in omnia relaxare. quod si contemseris te et imaginem dei, in qua fecit te, neglexeris, uictus cupiditate insinuatarum rerum, tamquam amis
Abbreviated transcription (Latin):
me: mordinate uolantates: in oculos
irruentes. ñ ꝑmittentes hominẽ quie¬
scere dum ambiguntur. & irruunt: dũ
abac te rursus recdeunt dic sunt omĩno
uiana fantasmata cordis contentiosorũ
tenete preceptũ: cauete plagam. Quartũ
preceptum ẽ. honora patrem tuum. &
matrem. hiric contraria quarta egyp¬
tiorum plaga cynomia ẽ. Quidẽ. cyno¬
mia: canina musca gretũ uocabulĩẽ.
caninum ẽ: parentes ñ agnoscere. Ni¬
chil tam caminum cum illi qui
genuerunt. ñ agnoscunt᷑. Merito gͦ
&& catuli canum: ceci nascunt᷑. Quĩtũ
preceptumẽ: ñ mechaberis quinta
plaga ẽ: mors inpecora egiptiorum:
comparemꝰ. Da hominẽ mechari medi¬
tantem: con iugio non contentum suo:
appetitũ carnis quendam inse doma¬
re. ñ uult. qui ẽ nob̃ peccoribq cõmu¬
nis: & enim concumbere & generare.
ctiam pecudum ẽ: raciocinari. intellige¬
te. motus inferioris carnis. tanquã
regnãs & dnãns frenare debet: non

Expanded text:
mae, inordinate uolitantes, in oculos mae, inordinate uolitantes, in oculos irruentes, non permittentes hominem quiescere, dum abiguntur, et irruunt, dum abactae rursus adeunt, sicut omnino uana phantasmata cordis contentiosorum. tenete praeceptum, cauete plagam. Quartum praeceptum est: honora patrem tuum et matrem tuam. huic contraria quarta Aegyptiorum plaga cynomyia est. quid est cynomyia? canina musca; graecum uocabulum est. caninum est parentes non agnoscere. nihil tam caninum, quam cum illi qui genuerunt non agnoscuntur. merito autem et catuli canum caeci nascuntur. Quintum praeceptum est: non moechaberis. quinta plaga. est mors in pecora Aegyptiorum. comparemus: da hominem moechari meditantem, coniugio non contentum suo; appetitum quendam carnis in se domare non uult, qui est nobis pecoribusque communis. etenim concumbere et generare etiam pecudum est; ratiocinari, intellegedet in mente, motus inferiores carnis tamquam regnans et dominans frenare debet, non
Abbreviated transcription (Latin):
ditio: quȩ ẽ cordis tranquillitas ac
mentis. quam facit bona conscĩa. Ibi
scĩficatio: quia ibi sꝑc di. Beniq ui¬
dete uacationem. hoc ẽ qui etem Suꝑ
gͦ resiliunt absꝑũ scõ: rixarum amato¬
res: calũpniarum seminatores: Conten¬
tionis quam ueritatis cupidiores: inqͥe¬
tudine sua non ad seadinittunt quietẽ
sabbati sꝑiritalem: contra istorum inqͥ¬
etudinẽ dicitur. tanquam ut sabbatum
dm̃. dicentem. Eessa abinquietudine
tua: ñ sit tumulus quidam in corde tuo
ꝑcorruptionẽ uolitantib fantasmatib
& compingentib te. ñ sit. Ita enĩdemum us¬
tellecturus es. dicentemtͥ. Uacate & uide¬
te qm̃ ego sum ds̃. Tu ꝑ inquietudinem
uacare non ius: contentionum tuarum
corruptione cecatus. exigis uide quod ñ
potes. Attende enĩ & contrariam t̾ciã
plagam. hiuc precepto t̾cio. sciniphes na¬
te sunt interra egypti: de limomusce
quedam sunt minutissime. inquietissi¬

Expanded text:
dictio, quae est cordis tranquillitas ac dictio, quae est cordis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi sanctificatio, quia ibi spiritus dei. denique uidete uacationem, hoc est quietem: super ergo resiliunt ab spiritu sancto, rixarum amatores, calutionis quam veritatis cupidiores, inquietudine sua non ad se admittunt quietem sabbati spiritalem. Contra istorum inquietudinem dicitur, tanquam ut sabbatum Deum dicentem: Cessa ab inquietudine tua, non sit tumultus quidam in corde tuo, per corruptionem volitantibus phantasmatibus et compungentibus te. Non sit. Ita enim Deum intellecturus es dicentem tibi: Vacate et videte quoniam ego sum Dominus; tu per inquietudinem vacare non vis, contentionum tuarum corruptione caecatus, exigis videre quod potes. attende enim et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio: scinifes natae sunt in terra Aegypti de limo. muscae quaedam sunt minutissimae, inquietissi
Abbreviated transcription (Latin):
in sinuare non possunt. Beniq in ec¬
cłia locuntur herentes ueritati: ueri¬
tatem ꝑquem fact̾a sunt omĩa. Ucritatẽ
uerbum carnẽ factum: & habitare in no
accepta forma serui. natum ex iurgine
maria. passum.crucifixum: resurgentem as
lacte. In pane magnoꝵ: in lacte paruors. Idem
qͥppe paniᷤ ut lac fiat: ꝑ carnẽ traicit᷑. Qi autẽ
huic ueritati contradicunt. & in sua
uanitate decepti decipiunt. rane sũt:
Tedium inferentes auribus. ñ cibum
mentib Audi deniq homines rationa¬
biliter loquentes: non sunt loquele ne¬
q sermones: quorum ñ audiantur uo¬
ces eorum. S uoces ñ in anes: quia in
omnem terram exiuit sonus eorum:
& in fines orbis terre uerba eorum. Si
aũt & ranas uis e contrario intellige¬
re: illum uersũ psalmi recole. Uana
locuti sunt unusquisq ad ꝑximũ suũ.
Tercium preceptiun: Memento diem
sabbati scĩficare cum. Intercio istop̃cep¬
to insinuatur quedam uacationis in¬

Expanded text:
insinuare non possunt. denique in ecinsinuare non possunt. denique in ecclesia locuntur haerentes ueritati ueritatem, per quam facta sunt omnia, ueritatem uerbum carnem factum et habitare in nobaccepta forma serui natum ex uirgine Maria, passum, crucifixum, resurgentem, aslacte, in pane magnorum, in lacte paruulorum. idem quippe panis ut lac fiat per carnem traicitur. qui autem huic ueritati contradicunt et in sua uanitate decepti decipiunt, ranae sunt taedium offerentes auribus, non cibum mentibus. audi denique homines rationabiliter loquentes: non sunt loquellae neque sermones, quorum non audiantur uoces eorum; sed uoces non inanes, quia in omnem terram exiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. si autem et ranas contrario uis intellegere, illum uersum psalmi recole: uana locuti sunt unusquisque ad proximum suum. Tertium praeceptum: memento diem sabbati sanctificare eum. in tertio isto praecepto insinuatur quaedam uacationis in
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ñ accipientes in uanum nom̃ domi¬
nidi sui. Loqui sapientiam int̃ ꝑfectos:
caꝑe ñ possunt: non tam̃ recedere aueri¬
tate. & ꝑgere inuanitatem. Quamius enĩ
imꝑfecti non capiunt. siquid paulo excel¬
lentuis fuerit disputatũ de uerbo dei
apud dm̃. ꝑ quod facta sunt omnia. pos¬
sintq caꝑe quod int̾ eos loquit᷑ paulus.
mortem non impleuisse. s finxisse dice¬
reinuis. Si uulnera illa infantasmate
fuisse: si sanguinẽ ñuerum. s simula¬
tum de uuilnerib emanasse: si falsas
eum cicatrices. tanquam post falsa
uuilnera de monstrasse. Cum uero ista
omĩa uera dicimus. facta dicimꝰ certa.
ex pressa. impleta credimus. & p̃dicamꝰ
quamius de sublimiȩlluis. & de incom¬
mutabili ueritate̾ ñ loquamur. ñ tam̃
imus inuanitatẽ: qui aũt illa omĩa in
xꝑ̃o falsa & simulata dicunt: rane st̃
clamantes inpalude. Strepitũ uocis
habere possunt: doctrinam sapientiȩ

Expanded text:
tis, non accipientes in vanum nomen Domitis, non accipientes in vanum nomen Domini Dei sui, loqui sapientiam inter perfectos ,capere non possunt; non tamen recedere a veritate, et pergere in vanitatem. Quamvis enim imperfecti non capiunt si quid paulo excelsius fuerit disputatum de Verbo Dei Deo apud Deum, per quod facta sunt omnia , possintque capere quod inter eos loquitur Paulus tsi Christum mortem non implevisse, sed finxisse diceremus; si vulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non verum, sed simulatum de vulneribus emanasse; si falsas eum cicatrices, tanquam post falsa vulnera, demonstrasse. Cum vero ista omnia vera dicimus, facta dicimus, certa, expressa, impleta credimus et praedicamus; quamvis de sublimi illius et de incommutabili veritate non loquamur, non tamen imus in vanitatem. Qui autem illa omnia in Christo falsa et simulata dicunt, ranae sunt clamantes in palude: strepitum vocis habere po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ insipiens cor eorum: dicentes enim
se eẽ sapientes. stulti facti sunt. Et cõ¬
mutauerunt głam incorruptibilis dĩ
in similitudinem imaginis corruptibi¬
lis hominis. Gła in corruptibilis dei
sic̃ aqua: similitu do imaginis corrup¬
tibilis hominis sicut sanguis. Et hoc
quidem fit. in corde impiorum. Nã d̾s
in commutabilis manet. Neq enim qͥa
accipit nom̃ dñi łi sui inrianum: non
qm̃ qui loquitur ueritatem de dõ loquit᷑.
Quienim loquit᷑ m̃dacium. tle suo loqͥt᷑.
Ueritatem loquiest. rationabilit̃ loqui:
Uanitatẽ loqui ẽ. streꝑe potiuis quã loqͥ.
Merito: quia scđm preceptum est dilectio
ueritatis: cui contraria ẽ. dilectio uanitatis.
Loquitur autem ueritas: ꝑstrepit uanitas.
huic precepto scđo: contrariam uidete
secundam plagam. Que ẽ illa scda plaga:
ranarum habundantia.Habes expressã
significatam uanitatem. si attendas rana¬
rum loquacitatẽ. Uide amatores uerita¬

Expanded text:
m insipiens cor eorum? dicentes enim m insipiens cor eorum? dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt et commutauerunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. gloria incorruptibilis dei sicut aqua; similitudo imaginis corruptibilis hominis sicut sanguis. et hoc quidem fit in corde impiorum. nam deus incommutabilis manet; neque enim quia accipit nomen domini dei sui in uanum, non quoniam qui loquitur ueritatem, de dei loquitur — qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur - ueritatem loqui est rationabiliter loqui, uanitatem autem loqui est strepere potius quam loqui; merito: quia secundum praeceptum est dilectio ueritatis, cui contraria est dilectio uanitatis. loquitur autem ueritas, perstrepit uanitas. huic praecepto secundo contrariam uidete secundam plagam. quae est illa secunda plaga ? ranarum abusignificatam vanitatem, si attendas ranarum loquacitatem. Vide amatores verita
Abbreviated transcription (Latin):
serpens effectaest. Fẽcerunt & magi pha¬
raonis similit̃. Uirgis eorum ꝓiectis. ser¬
pentes factisunt. S prius serpens moysi
idest uirga moysi. deuorauit om̃s serpẽ¬
tes magorum. Tunc demum cauda
comphensa identioẽ uirga facta est: & re
gnum remeauit ad manum. Sunt ergo
uirge magorum. popłi impiorum: uicg
xp̃i nomine. cum in eius corpus transfe¬
runtur. tanquã a serpente moysi de¬
uorantur: donec redeat regnudĩ ad
manum di: s in fine mortali scłi quod
significat cauda serpentis: magnũ signũ:
fiat. Fiat: audistis que debeatis desidare:
lendo uno deo.Nert̃ inquit tibi alñ dii
preter me. Prima plaga egyptiorum:
aqua con uersa ẽ insanguinẽ. Compara
primum preceptũ prime plage. deum
unum ex quo sunt omĩa in similitu¬
dine intellige aque: ex qua generant᷑
omĩa. Quo aut̃ ꝑtinet sanguis nisiad
carnem mortalẽ : quidẽ. gͦ conuersio
aque in sanguinẽ: nisi quia obscuratũ¬

Expanded text:
serpens effecta est. Fecerunt et magi Phaserpens effecta est. Fecerunt et magi Pharaonis similiter; virgis eorum projectis serpentes facti sunt: sed prius serpens Moysi, id est, virga Moysi devoravit omnes serpentes magorum . Tunc demum cauda compgnum remeauit ad manum. sunt ergo uirgae magorum populi impiorum uicti Christi nomine; cum in eius corpus transferuntur, tamquam a serpente Mosi deuorantur, donec redeat regnum dei ad manum dei, sed in fine mortalis saeculi, quod significat cauda serpentis; magnum signum! fiat, fiat ! audistis quid debeatis desiderare: lendo uno deo: non erunt, inquit, tibi di alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum: aqua conuersa est in sanguine. compara primum praeceptum primae plagae: deum unum, ex quo sunt omnia, in similitudine intellege aquae, ex qua generantur omnia. quo enim pertinet sanguis nisi ad carnem mortalem? quid est ergo conuersio aquae in sanguinem, nisi quia obscuratu
Abbreviated transcription (Latin):
furaberis:s hinc magna questio ẽ: nec a
festinantibus commode explicari potest
Quomͦ accipiendum sit ꝑdes om̃s qui
locunt᷑ m̃dacium: & noli uelle mentin
om̃e m̃dacium & cetera huius modi.
CIUI Expositio decem preceptorũ. & de¬
cem preceptorum & decem plagarum sal¬
ua firmitate sui ad luteram fundament
ex de calogi expositione.
starum firmitate significantiã
debemus inquirere: ne subtracto
fundam̃to. in aere uelle ȩdificare uide¬
amur. Ad plagas decem ñ ꝑtinet qđ
primum factumẽ signi causa: ut uirga
inserpentem conuerteretur. Aditus enĩ
erat ipse ad pharaonẽ. quo comm̃darẽt
moyses educturuis ex egẏpto popłm di
Nondum autem contumaces feriebant.
s diuino signo iam terrebantur. Uirga:
significat regnum di. Idẽq regnum
tempus mortalitatis huuis. Mors enim
a serpente ꝓpinata ẽ. Tanquam gͦ caden¬
tes de man̾u dnĩ interram: morta les ef¬
fecti sunt. Unde ꝓiecta uirga ex manu:

Expanded text:
furaberis. sed hinc magna quaestio est nec a furaberis. sed hinc magna quaestio est nec a festinantibus commode explicari potest, quomodo accipiendum sit: perdes omnes, qui locuntur mendacium, et: noli uelle mentiri omne mendacium, CAPUT CXV. Expositio decem praeceptorum et decem plagarum salVA FIRMITATE SVI AD LITTERAM FVNDAMENTl. EX DECALOGI EXPOSITIONE Astarum firmitate significantia debemus inquirere, ne subtracto fundamento in aere uelle aedificare uideamur. ad plagas decem non pertinet quod primum factum est signi causa, ut uirga in serpentem conuerteretur. aditus enim erat ipse ad Pharaonem, quo commendabatur Moses educturus ex Aegypto populum dei: nondum autem contumaces feriebantur, sed diuino signo iam terrebantur. uirga signiftempus mortalitatis hujus; mors enim a serpente propinata est. Tanquam ergo cadentes de manu Domini in terram, mortales effecti sunt: unde projecta virga ex manu
Abbreviated transcription (Latin):
sit qui furtum ꝓhibuit. s utiq aparte
totum intelligi uoluit. quic quid illicite
rerum ꝓximi aufert᷑. ꝓfecto & nomine
mechie omĩs illicitus cõcubitus. atq il¬
lorum menbroꝵ ñ legitimus usus. ꝓhi¬
bitus debet intelligi. Et quod dictum ẽ
ñ oecides: ñ putandumẽ fieri contra hoc
preceptũ. quando lex occidit uel occidi
aliquem ds̃ iubet. Ille enim facit qui
uibet: quando misterium negare ñ licet.
Ineo etiam quod dictum ẽ falsum testimo¬
nium ñ dices ad uersus ꝓximum tuum.
queri solet utrum ꝓhibitum sit om̃e m̃¬
dacium. ne forte ñ sit hoc preceptũ aduer¬
siis eos qui dicunt tunc eẽ menciendũ.
quando id m̃dacium ꝑdest alicii &e nichil
obest cui m̃tiris. Tale quippe ñ ẽ ad uersꝰ
ꝓximum tuũ: ut idõ iudeatur hoc ad¬
didisse scriptura. quȩ possit etiam. bre¬
uiter dicere. Falsum testimoniũ ñ dices.
sicut dixit ñ occides. ñ mechaberis. non

Expanded text:
sit qui furtum probibuit; sed utique a parte sit qui furtum probibuit; sed utique a parte totum intelligi voluit, quidquid illicite rerum proximi aufertur; profecto et nomine moechiae omnis illicitus concubitus, atque illorum membrorum non legitimus usus prohibitus debet intelligi. Et quod dictum est, Non occides, non putandum est fieri contra hoc praeceptum, quando lex occidit, vel occidi aliquem Deus jubet. Ille enim facit qui jubet, quando ministerium negare In eo etiam quod dictum est: falsum testimonium non dices aduersus proximum tuum, quaeri solet utrum prohibitum sit omne mendacium; ne forte non sit hoc praeceptum aduersus eos qui dicunt tunc esse mentiendum, quando id mendacium prodest alicui et nihil obest ei cui mentiris; tale quippe non est aduersus proximum tuum; ut ideo uideatur hoc addidisse scriptura, quae posset breuiter dicere: falsum testimonium non dices, sicut dixit: non occides, non moechaberis, non
Abbreviated transcription (Latin):
merito queritur. Si enim ñ tenentur. ñ
ẽ ꝑhibita inde calago fornicatio. sed
sola mechia. idẽ. adulteriũ: quam uis
omĩs mȩchia. etiam fornicatio esse in¬
telligitur. sicut locunt᷑ scripture. Dñs
enim dicit meugłio. Quiciumq dimi¬
serit uxorem suam excepta causa fornica¬
tionis: facit eam mechari. Hic utiq for
nicationem appellauit. sicũ alio peccet
qus uirum habet. quod ẽ mechia: idest
ad ulterium. Omĩs gͦ mechia: etiam for¬
nicatio inscripturis dicitur. S utrũ etiã
fornicatio. mechia dici possit: in eisdem
scripturis ñmͥ interim occurrit locuti¬
onis exemplum. S si ñ omĩs fornicatio
etiam mechia dici potest. iubi sit inde¬
calogo phibita illa fornicatio quam faci¬
unt iuri qui uxores ñ habent cum femi¬
nis que maritos non habent. Utrum
inueniri possit ignoro: s si furti nomi¬
ne bene intelligitur omĩs illicita usur¬
pacio rei alienȩ: Non enim rapinã ꝑmi¬

Expanded text:
merito quaeritur; si enim non tenentur, non merito quaeritur; si enim non tenentur, non est prohibita in decalogo fornicatio, sed sola moechia, id est adulterium, quamuis omnis moechia fornicatio esse intellegatur, sicut locuntur scripturae. dominus autem dicit in euangelio: quicumque dimiserit uxorem suam excepta causa fornicationisnicationem appellavit, si cum alio peccet quae virum habet, quod est moechia, id est, adulterium. Omnis ergo moechia etiam fornicatio in Scripturis dicitur. Sed utrum etiam omnis fornicatio moechia dici possit, in eisdem Scripturis non mihi interim occurrit locutionis exemplum. Sed si non omnis fornicatio etiam moechia dici potest, ubi sit in Decalogo prohibita illa fornicatio, quam faciunt viri qui uxores non habent, cum feminis quae maritos non habent, utrum inveniri possit, ignoro. Sed si furti nomine bene intelligitur omnis illicita usurpatio rei alienae non enim rapinam permi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi preceptũ debet putare femina: & tã¬
quam licite concupiscere uirum ꝑrime
sue.Si ergo hic exillo quod uiro dictũẽ.
intelligit᷑. quamuis ñ dictum sit quod enã
ad feminȩam ꝑtineat. quantomagis eo qͥ
dictumest ñ mechaberis. ut̃q sexus ad¬
stringitur. cum & ipsum p̃ceptũ potest
referri ad utrumq sic̃ ñ occides. ñ fura¬
beris. & que alia similit ñ expresso uno
sexu utriq uidentur sonare cõmunit̃:
tam̃ ubiunꝰ expͥmitur honoratior utiq
exprimitur. idest masculinus: ut ex hoc
intelligat etiã femina. quid sibi p̃ceptũ
sit. Ac ꝑhoc si femina mechata est ha¬
bens uirum. comcumbendo cum eo qͥ
uir eius nonest. etiam siille ñ habeat
uxorem. ꝑfecto mechusẽ: Et uir habẽs
uxorem comcũ bendum cum ea quȩ
uxor euis ñ ẽ. etiam si illa ñ habeat in¬
rum. S utrum si faciat qui uxorem ñ
habet. uel femina que uirum non habet.
precepti huiꝰ transgressione teneantur:

Expanded text:
sibi praeceptum debet putare femina et tamsibi praeceptum debet putare femina et tamquam licite concupiscere uirum proximae suae. si ergo hic ex illo quod uiro dictum est intellegitur. quamuis non dictum sit, quod etiam ad feminam pertineat, quanto magis eo quod dictum est: non moechaberis, uterque sexus adstringitur, cum et ipsum praeceptum potest referri ad utrumque, sicut: non occides, non furaberis et quae alia similiter non expresso uno sexu utrique uidentur sonare communiter! tamen ubi unus exprimitur, honoratior utique exprimitur, id est masculinus, ut ex hoc intellegat etiam femina quid sibi praeceptum sit. ac per hoc si femina moecha est habens uirum concumbendo cum eo, qui uir eius non est, etiam si ille uxorem, profecto moechus est et uir habens uxorem concumbendo cum ea quae uxor eius non est, etiam si illa non habeat uirum. sed utrum, si faciat qui uxorem non habeat, uel femina, quae uirum non habet, praecepti huius transgressione teneantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ritur̾. quo differat qđ dictumẽ. ñ mecha¬
beris. ab eo quippe quod paulo post dicit
Non concupisces uxorem ꝓximi dui. In
eo quippe qđ dictũ ẽ. ñ mechab̃is. pote¬
rat illud intelligi. nͥ forte in illis duobus
peccatis mechandi & furandi ipsa opera
notata sunt. In his uero extremis ipsa con¬
cupiscentia: que tantum differunt: ut a¬
li quando mechet̃. qui ñ concupiscit uro¬
rem ꝓrimi. Aliqua alia causa cũ illi mi¬
scctur: Aliquando aut̃ concupiscit. nec ei
misceat᷑ pęnam timens. Et hoc fortasse
lex ostende uoluit: quod utraq peccãsint.
Item queri solet. utrum mechie nomine
ctiam fornicatio tentatur. hoc enim gretũ
uerbumẽ: qͦiam scriptura utit᷑ platino. Me¬
chos tam̃ grecȩ: ñ nisi ad ulteros dicit. D
utiq ista lex ñ solis uris inpopło. uerũd̃
feminis dataẽ. Neq enim quia dictũ ẽ.
ñ concupisces uxorem ꝓximitui. nichil hic

Expanded text:
ritur, quo differat quod dictum est: non moecharitur, quo differat quod dictum est: non moechaberis, ab eo quod paulo post dicitur: non concupisces uxorem proximi tui. in eo quippe, quod dictum est: non moechaberis, poterat et illud intellegi. nisi forte in illis duobus peccatis moechandi et furandi ipsa opera notata sunt, in his uero extremis ipsa concupiscentia: quae tantum differunt, ut aliquando moechetur qui non concupiscit uxorem proximi, aliqua alia causa cum illi miscetur, aliquando autem concupiscat nec ei misceatur poenam timens. et hoc fortasse lex ostendere uoluit, quod utrumque peccata sint. Item quaeri solet utrum moechiae nomine etiam fornicatio teneatur. hoc enim graecum uerbum est, quod iam scriptura utitur pro latino; moechos tamen graece nonnisi adulteros dicit. sed utique ista lex non solis uiris in populo uerum etiam feminis data est. neque enim quia dictum est: non concupisces uxorem proximi tui, nihil hic
Abbreviated transcription (Latin):
xiut alia dicens. neq domum eius.
neq agrum eius. neq seruum eius: &
cetera. S om̃ino apparent hec ẽẽ con¬
uincta. quȩ unoprecepto uident᷑ continer:
& discreta ab illo ubi uxor nominata est.
Iuud aut̃ ubidictum ẽ. ñ erunt tͥ dii alii
preter me: apparet huius rei diligentiorẽ
ex secutionẽ eẽ. in his que subueta sunt. Qͦ
enim ꝑtinet. Non facies tͥ ydolũ neq uillũ
simulachrũ quȩtũq in celo sunt sursum.
iries illis. nisi ad id qđ dictũẽ. Non erũt
tibi dii alii p̃ter me. S rursus queritur.
quo differat ñ furtum facies ab eo quod
paulo post de ñ concupiscendis ꝓrimireb
precipitur. Non quidẽ om̃is quirem ꝓxi
mi concupiscit furatur: s omĩs qui furat᷑
rem ꝓximi. concupiscit. Poterat in illa
generalitate. iibi de ñ concupiscenda re ꝓ¬
rimi precipitut: etiam illud quod ad fur¬
tum ꝑtinet contineri. Similit̃ etiamque¬

Expanded text:
xuit alia dicens: "neque domum eius xuit alia dicens: "neque domum eius neque agrum eius neque seruum eius" et cetera; sed omnino adparent haec esse coniuncta quae uno praecepto uidentur contineri et discreta ab illo. ubi uxor nominata est. illud autem, ubi dictum est: non erunt tibi di alii praeter me, adparet huius rei diligentiorem exsecutionem esse in his quae subiuncta sunt. quo enim pertinet: non facies tibi idolum neque ullum simulacrum, quaecumque in caelo sunt sursum eue seruies illis. nisi ad id quod dictum est: non erunt tibi dii alii praeter me? Sed rursus quaeritur quo differat: non furtum facies ab eo quod paulo post de non concupiscendis proximi rebus praecipitur. non quidem omnis qui rem proximi sui concupiscit furatur; sed si omnis qui furatur rem proximi concupiscit. poterat in illa generalitate, ubi de non concupiscenda re proximi praecipitur, etiam illud quod ad furtum pertinet contineri. similiter etiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
indetur congruentius accipi tria illa &
ista seꝑtem: quia & trinitatem uident᷑ illa
quȩ ad din ꝑtinẽt insiniare diligentius
intuentib. Q re uera quod dictum est.
Nonerunt tͥ dii alii pret̃ me: hoc ipsũ
ꝑfectius explicat᷑. cum ꝑhibẽtur colen¬
da figm̃ta. Concupiscentia porro uxo¬
ris aliene. & concupiscentia domꝰ aliene
Tantum inpeccando differunt: ut uliqͥ
dictum est. Non concupisces domum
ꝑrimitui adiuncta sint & alia di¬
cente scriptura. Neq agrũ eiꝰ. neq ser¬
uum eius. neq ancillam euis. neq bo¬
uem euis. neq sub ugale euus. nec om̃e
pecus: nec quecũq ꝓximitui sunt. Dis¬
creuisse aut̃ iudetur concupiscentiã uxo¬
ris a liene. Aconcupiscentia ciuuslibet rei
aliene: quando utrũq sic cepit. ñ concupis¬
cesuxorem ꝓrimi tui. N concupisces domum
ꝑrimi tui. & hinc cępit cęta adiungere: ñ autẽ
cũ dixisset ñ cõcupisce uxorẽ ꝓrimitui. hiie cõne¬

Expanded text:
uidetur congruentius accipi tria illa et uidetur congruentius accipi tria illa et ista septem, quia et trinitatem uidentur illa quae ad deum pertinent insinuare diligentius intuentibus. et reuera quod dictum est: non erunt tibi di alii praeter me, hoc ipsum perfectius explicatur, cum prohibentur colenda figmenta. concupiscentia porro uxoris alienae et concupiscentia domus alienae tantum in peccando differunt, ut illi, quod dictum est: non concupisces domum proximi tui, adiuncta sint et alia dicente scriptura: neque agrum eius neque seruum eius neque ancillam eius neque bouem eius neque subiugalem eius nec omne pecus eius nec quaecumque proximi tui sunt. discreuisse autem uidetur concupiscentiam uxoris alienae a concupiscentia cuiuslibet rei alienae, quando utrumque sic coepit: non concupisces uxorem proximi tui; non concupisces domum proximi tui, et huic coepit cetera adiungere. non autem, cum dixisset: non concupisces uxorem proximi tui, huic cone
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritur decem precepta legis quẽ¬
admodum diuidendasint: utrũ
quattuor sint usq ad preceptũ
de sabbato que ad dm ꝑtinent: sex autẽ
reliqua quorũ primum ẽ. Honora patrem
& matrem que ad hominẽ ꝑtinent: an po¬
tius ilia tria sit. & ista seꝑtem. Qiuenĩ
dicunt illa quatuor esse. separant quod
dictum ẽ. Non erunt tibi dii alii preter
me. ut aliud preceptum sit ñ facies tͥ ydo¬
lum. & cetera ubi figm̃ta colenda ꝓhibent᷑.
Unum aut̃ uolunt esse. non concupisces
uxorem ꝑximitui. non concupisces domũ
ꝑprimitui: & omĩa usq infinem. Qui uero
illatria ẽẽ dicunt. & ista septem: unum
uolunt esse. quiequid de uno colendo dor̃¬
cipit᷑. ne aliqͥd aliud p̃t̃ illum pdõ eolat᷑. Hec
aũt extrema in duo diuidunt: ut aliudsit
non concupisces uxorem ꝑximi tui: ali¬
ud non concupisces domum ꝓximi tui.
Decem tam̃ eẽ precepta neutri ambigunt.
qm̃ hoc scriptura testatur. Michi camen

Expanded text:
DO. Quaeritur decem praecepta legis quemDO. Quaeritur decem praecepta legis quemadmodum diuidenda sint, utrum quattuor sint usque ad praeceptum de sabbato, quae ad deum pertinent, sex autem reliqua, quorum primum est: honora patrem et matrem, quae ad hominem pertinent; an potius illa tria sint et ista septem. qui enim dicunt illa quattuor esse, separant quod dictum est: non erunt tibi di alii praeter me, ut aliud praeceptum sit: non facies tibi idolum et cetera, ubi figmenta colenda prohibentur; unum autem uolunt. esse: non concupisces uxorem proximi tui, non concupisces domum proximi tui et omnia usque in finem. qui uero illa tria esse dicunt et ista septem, unum uolunt esse quid quid de uno colendo deo praecipitur, ne aliquid aliud praeter illum pro deo colatur; haec autem extrema in duo diuidunt, ut aliud sit: non concupisces uxorem proximi tui, aliud: non concupisces domum proximi tui. decem tamen esse praecepta neutri ambigunt, quoniam hoc scriptura testatur. I : Mihi tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ait inseruitutem redigent eos. & nocebi
illis. ad quadringentos annos referen¬
dum est. tanquam ꝑtotannos eos ha¬
buerint inseruitucem: s referendi st̃
quadringenti anni ad id quod dictũ
ẽ pegrinum erit sem̃ tuũ in terra ñ
ꝑpria. Quia sine interra chanaan siue
i negypto peregrinum erat semen illud.
ante quam hereditatem sumerent t̾rã¬
ex promissione di. Qđ factum ẽ postta¬
quam exegypto lib̾ati sunt. Ut hy ꝑbatõ
hic incelligatur. & ordo uerborum sit.
Sciendoscies. quia ꝑegrinum erit se¬
men tuũ interra ñ ꝓpria quadringẽtis
annis. Illud aut̃ int̃positum intelligat᷑.
& inseruitutem redigent eos. & nocebi
illis: Ita. ut ad quadringentos annos
ista interpositio ñ ꝑtineat. In ex trema
enim parte annorum sũme huius. hoc
est post mortem ioseph factum ẽ ut
ingypto popłs cdĩ duram ꝑageret ser¬
uitucem. Cxiiii. Qua diuisione. nume
randa sint decen p̃cepta legis. ex eodẽ

Expanded text:
ait, In servitutem redigent eos, et nocebunt ait, In servitutem redigent eos, et nocebunt illis quadringentos annos, referendum est, tanquam per tot annos eos habuerint in servitute; sed referendi sunt quadringenti anni, ad id quod dictum est: Peregrinum erit semen tuum in terra non propria. Quia sive in terra Chanaan, sive in Aegypto peregrinum erat illud semen, antequam in haereditatem sumeret ex promissione Dei, quod factum est, posteaquam ex Aegypto liberati sunt; ut hyperbaton hic intelligatur, et ordo verborum sit: Sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria quadringentis annis. Illud autem interpositum intelligatur: Et in servitutem redigent eos, et nocebunt illis, ita ut ad quadringenista interpositio non pertineat. In extrema enim parte annorum summae hujus, hoc est post mortem Joseph, factum est ut in Aegypto populus Dei duram perageret servitutem. CAPUT CXIV. Qua divisione numeRANDA SINT DECEM PRAECEPTA LEGIS. EX EODEM
Abbreviated transcription (Latin):
ligantur. Sustulerunt autem filii isrł
CXIIII. De quadringentis annis. ñ ad ser¬
uitutem. s ad peregrinationẽ seminis
abrahe referendis. Ex eodẽ libro
sciendo scies quia peregrinum
erit sem̃ tuum interra ñ ꝓpria.
& inseruitutem redigent eos. c& nocebt̃
illis quadringentis annis: ñ sic accipi¬
endum ẽ. tanquam in illa durissi ma
seruituite. quadringentos annos di popłs
fuerit :s quia scriptumẽ in ysaae uoca¬
bitur tibi sem̃. ex anno natiuitatis ysaac
uisq ad anniĩ egressionis ex egẏpto cõ¬
putantur anni quadrigenti quinq Cũ
gͦ de qua dringentos triginta de traxeris
uiginti qumnq. qui sunt a promissione
usq ad natum ysaac: ñ mirum ẽ si qua¬
dringentos & quinq annos. summa so¬
lida quadringentos uoluit appellare
scriptura: que solec ita tempora nun¬
cupare. ut quod de summa ꝑfectioris
numeri paululum excrescit. Aut infra
est. non com putetur. Nonitaq quod

Expanded text:
ligantur. Sustulerunt autem filii Israel ligantur. Sustulerunt autem filii Israel sum. CAPUT CXIII. De quadringentis annis non ad servitutem, sed ad peregrinationem seminis Abrahae referendis; ex eodem libro Sciendo scias quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in servitutem redigent eos, et nocebunt illis quadringentos annos, non sic accipiendum est, tanquam in illa durissima servitute quadringentos annos Dei populus fuerit; sed quia scriptum est. In Isaac vocabitur tibi usque ad annum egressionis ex Aegypto, computantur anni quadringenti quinque. Cum ergo de quadringentis triginta detraxeris viginti quinque, quae sunt a promissione usque ad natum Isaac, non mirum est, si quadringentos et quinque annos, summa solida quadringentos voluit appellare Scriptura, quae solet tempora nuncupare: ut quod de summa perfectioris numeri paululum excrescit aut infra est, non computetur. Non itaque, quod
Abbreviated transcription (Latin):
oñ. non sic accipiendum ẽ. tanquam possit
istorum pretereuntium dies ẽẽ ullus ettrnꝰ:
s illud et̃numẽ. qđ ista significat dies: ue¬
lud cum dicimꝰ ipsum dm̃ et̃num: Non u¬
tiq istas duas sillabas et̃nas dicumꝰ . s. qđ
significant: quamquam diligenter scruitan¬
dum sit qͦm appellare scriptura soleat ȩt̃num:
ne forte ita dixerit solempniter eternum:
quem nefas habeãt p̃tmitere. a ut sua
sponte mutare. Aliuid est enim quod
precipit᷑ quousq fiat. sicut preceptũ ẽ
ut septies muros iericho circumiret archa:
Aluid cum precipitur sic obseruari aliqͥd.¬
ut nullus terminus prefiniatur obserua¬
tionis. siue cotidie. siue ꝑm̃ses suie ꝑ
annos solempnit̾: siue ꝑmultorum uel
aliquorum annorum certa interualla.
Aut gͦ sic appellauit eternum quod ñ
sua sponte audeant desinere celebrare:
aut sic̃ dixi ut ñ ipsa signa rerum. sed
res que his signifi cantur. eterne intel¬

Expanded text:
ιον, non sic accipiendum est tanquam possit ιον, non sic accipiendum est tanquam possit istorum praetsed illud aeternum est, quod iste significat dies. uelut cum dicimus ipsum deum aeternum, non utique istas duas syllabas aeternas dicimus, sed quod significant. quam- \'quam diligenter scrutandum sit quomodo appellare scriptura soleat aeternum; ne forte ita dixerit sollemniter aeternum,; quem nefas habeant praetermittere aut sua sponte mutare. aliud est enim quod praecipitur quousque fiat — sicut praeceptum est, ut septies muros Iericho circumiret arca — aliud, cum praecipitur sic obseruari aliqut nullus terminus praefiniatur observationis, sive quotidie, sive per menses, sive per annos solemniter, sive per multorum vel aliquorum annorum certa intervalla. Aut ergo sic appellavit aeternum quod non sua sponte audeant desinere celebrare, aut sicut dixi, ut non ipsa signa rerum, sed res quae his significantur aeternae intel
Abbreviated transcription (Latin):
uasa argentea. & aurea & uestcm̃. Non
hinc quisq sum̃dum exemplum putare
debet: ad ex poliandum isto modo ꝑximũ.
hoc enim ds uissit qui nouerat. quid quẽ¬
q pati oporteret. Nec isrłite furtum fecet᷑:
s dõ iubenti ministerium prebuerunt:
Quem admodum cũ minister uidicis oc¬
cidit cum. quem uidex ussit occidi:
ꝓfecto sud sponte faciat. homicida ẽ.:¬
& iam si eum occidat. quẽ scit occidia
uidice debuisse. Exii Non exaudiet
pharao ut multi plicent᷑ signa. exeodẽ
Abro questionum exocli.
ixit autem dñs ad moysen. Non
plicem signa mea. & portenta
rendum popłm di: atq ipsa discretione ad pi¬
etatem informandum. S. hoc dĩ fuit. maliti¬
a cordis illuis bencutentis: ñ pharaonis dĩ
patientia male abutentis. Cxiii Quomͦ ac¬
cipiendum sit. quod ait. legitimũ sempi¬
ternũ. ex eodẽ libro q̃stionũ exodi.
uod scriptum ẽ. & facietis diem hũc
inꝓgenies urãs legitimum ȩc̃num
iel eternalem. quod grecȩ dicit᷑ ẽõni¬

Expanded text:
uasa argentea et aurea et uestem. non nc quisque sumendum exemplum putare debet ad expoliandum isto modo proximum; hoc enim deus iussit, qui nouerat quid quemque pati oporteret. nec Israhelitae furtum fecerunt, sed deo iubenti ministerium praebuerunt; quemadmodum cum minister iudicis occidit eum quem iudex iussit occidi, profectoetiamsi eum occidat quem seit occidi a judice debuisse. CAPUT CXI. Non exaudiet Pharao ut multiplicentur signa; ex eodem libro Quaestionum Exodi. Dixit autem Dominus ad Moysen: Non plicem signa mea et portenta rendum populum Dei, atque ipsa discretione ad pietatem informandum, sed hoc Dei fuit, malitia cordis illius bene utentis, non Pharaonis, Dei patientia male abutentis. CAPUT CXII. Quomodo accipiendum sit quod ait: Diem legitimum sempiternum; ex eodem libro Quaestionum Exodi. Quod scriptum est: Et facietis diem hunc in progenies vestras legitimum aeternum vel aeternalem, quod Graece dicitur αἰών
Abbreviated transcription (Latin):
die usq ad uiii. hał ianuarii. quo natus cõ¬
nĩdatur. nouem m̃ses cõputantur: De¬
cimo inchoato: ꝑhibentur autem ubera
feminaꝵ ex die conceptionis lac colligere.
Est aluis sensꝰ facilior ñ coques agnum
in laete matris sue: paruulum adhuc. &
lactantẽ qualib dicit apłs. lac uobis potũ
dedi ñescã. Non mittes in p̃proꝑã passio¬
nẽ. tamquã xꝑ̃o sit dictũ: quitalibus ad¬
huc discipłis peꝑcit. ꝓquib se offerẽs ait̃.
Sigͦ me queritis sinite hos abire: atq ut
intelligeret᷑ ad hue eos in ualidos. & minꝰ
idoneos fuisse passioni. tan quam agnos
in lacte matris. secutus eugłistã ut imple¬
retur sermo quem dixit: quia quos de¬
disti michi ñ ꝑdidi ex eis quen quam: un

Expanded text:
die usque in VIII calend. Januarii quo natus comdie usque in VIII calend. Januarii quo natus commendatur, novem menses computantur, decimo inchoato. Perhibentur autem ubera feminarum ex die conceptionis lac colligere. Est alius sensus facilior. Non coques agnum in lacte matris suae: paruulum adhuc et lactantem — qualibus dicit apostolus: lac uobis potum. dedi, non escam — non mittes in praeproperam passionem: tamquam Christo sit dictam, qui talibus adhuc discipulis pepercit, pro quibus se offerens ait: si ergo me quaeritis, sinite hos abire. atque ut intellegeretur adhuc eos inualidos et minus idoneos fuisse passioni tamquam agnos in lacte matris, secutus ait euangelista: ut impleretur sermo, quem dixit: quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. un
Abbreviated transcription (Latin):
nens. ne se boni isrłite sociarẽt
malis uideis : a quib xꝑc̃ passusẽ. tribu¬
latio quippe passionis tamquam ignis ẽ:
unde scriptum ẽ. Tamquam aurum au¬
locausta ostiam suscepit illos. Eui sentẽtie
dominiis quoq attestatur dicens. Baptis¬
mum habco baptizari. quẽ uos nescitis.
Hoc enĩ ait cum dixisset: ignem ueni mit¬
tere in mundum: dicit enim ioħes. Ipse
intelligitur. & purgatione scĩficationis. &
ꝓbatione tribulationis: eundẽ ignem sigrafi¬
cauit etiam ipse. cũ adpassionẽ duceretur:
ubi dixit illis qui eum plangebant. Qd̃ suꝑ
se potius plangere deberent. Ita enim termi¬
nauit ut diceret: si inuitide̾ ligno hoc fa¬
ciunt. marido quid fiet: Monentur gͦ boni:
ne a dxꝑ̃m crucifigendum malis consenti¬
ant. Dictus ẽ enim agnus di. qui tollit pec¬
cata mundi. Non gͦ coques agnum in lacte
matris sue: Non ingeres xꝑ̃o ignẽ passioniᷤ
in illo die quo conceptus ẽ: tunc enim et
passus traditur. idẽ. uiii. klsaprȩlis: ex quo

Expanded text:
nens, ne se boni Israhelitae sociarent malis Iudaeis, a quibus Christus passus est. tribulatio quippe passionis tamquam ignis est. unde scriptum est: tamquam aurum locaustum hostiam suscepit illos. cui sententiae dominus quoque adtestatur dicens: baptismo habeo baptizari quem uos nescitis. hoc enim ait, cum dixisset: ignem ueni mittere in mundo. dicit enim Iohannes: ipse intellegitur et purgatione sanctificationis et probatione tribulationis. eundem ignem significauit etiam ipse, cum ad passionem duceretur: ubi dixit ilse potius plangere deberent. Ita enim terminavit ut diceret: Si in viridi ligno hoc faciunt, in arido quid fiet? Monentur ergo boni ne ad Christum crucifigendum malis consentiant: dictus est enim Agnus Dei qui tollit peccata mundi. Non ergo coques agnum in lacte matris suae, non ingeres Christo ignem passionis in illo die quo conceptus est, tunc etiam et passus traditur, id est VIII calend. Aprilis, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineat ad ignẽ passionis. hoc ẽ tribula¬
tionem. Unde dicitiu: uasa figuli ꝓbat
fornax: & homines ustos temptatio tri¬
bulationis: quia ergo ñ ẽ. tunc infans
passus conquerente herode huus modi ꝑi-¬
culum immunere iuideretur. predictũs est̃
his uerbis. ñ coques agnũ in lac̾te matris

Expanded text:
pertineat ad ignem passionis, hoc est tribulapertineat ad ignem passionis, hoc est tribulationem. unde dicitur: uasa figuli probat fornax et homines iustos temtatio tribulationis. quia ergo non est tunc infans passus, cum quaerente Herode huius modi periculum imminere uideretur, praedictum est his uerbis: non coques agnum in lacte matris
Abbreviated transcription (Latin):
agnum in laece matris suȩ. quomͦ
intelligat᷑: aduerborum ꝓpͥetatẽ
nescio utrum possit reperiri. Si enĩ alicuiꝰ
significationis causa ꝓhibitum acceꝑimꝰ.
agnum in lacte eoqui nullus usus ẽ ita
Seoqͤndi. Si aũt in dicbus quibus lactat᷑.
quis hoc habuit umquam iudeorum
in obseruatione ut agnum ñ coqueret nͥ
cum desisteret su gere: quidest autem
in lacte matris sue: quasi posset. etiã si
hoc intelligeretur. sine huius preceptitͣns¬
gressione coqui. si eo nato mortua matre
eius aboue alia lactaretur: cũ alicuius
ꝓfecto rei significande causa esse p̃ceptũ
nemo ambigit. s etiam quȩ possunt ob¬
seruantia factitari. ñ sine causa ita p̃cepta
sunt. Significant enim aliquid hoc uero
quomͦ obseruet᷑ ad ꝓprictatem uerborũ
aut ñ ẽ. aut ñ elucet: intellectum tamen
dexp̃o apꝓbõ. quod hac propħia dicit
predictus ẽ. Non occidendus auideis in¬
fans: quando herodes querens eum ut oc¬
cideret ñ inuenit: ut coques quod dictũ ẽ.

Expanded text:
agnum in lacte matris suae quomodo intellegatur ad uerborum proprietatem nescio utrum possit reperiri. si enim alicuius significationis causa prohibitum acceperimus agnum in lacte coqui, nullus usus est ita coquendi; si autem in diebus, quibus lactatur, quis hoc habuit umquam Iudaeorum in obseruatione, ut agnum non coqueret, nisi cum desisteret sugere? quid est autem "in lacte matris suae?" quasi posset, etiamsi hoc intellegeretur, sine huius praecepti transgressione coqui, si eo nato mortua matre eius ab oue alia lactaretur, cum alicuius profecto rei significandae causa esse praeceptum nemo ambigit. sed etiam illa quae possunt obseruantia factitari non sine causa ita praecepta sunt; significant enim aliquid. hoc uero quomodo obseruetur ad proprietatem uerborum, aut non est aut non elucet. intellectum tamen de Christo adprobo, quod hac prophetia praedictus est non occidendus a Iudaeis infans, quando Herodes quaerens eum, ut occideret, non inuenit, ut "coques" quod dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. & quia illud preceptũ uerissi¬
mum ac saluberrimũ ẽ. quanto magnꝰ
es. tanto humiliate in omnib: qui eu¬
głista xꝑ̃m longe ceteris altius comiñ¬
det: apud eum discipłis pedes lauit.
clxxuii. De eo quod ait nemo nouit fi¬
ium uisi pat̾. ex libro questionũ eugłii .i.
um diceret nemo nouit filuun
nisi pat̾ ñ dixit & cui uoluerit

Expanded text:
ritatis. Et quia illud praeceptum verissiritatis. Et quia illud praeceptum verissimum ac saluberrimum est: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus; qui evangelista Christum longe caeteris altius commendat, apud eum discipulis pedes lavat. CAPUT CLXXVI. De eo quod ait: Nemo novit Filium nisi Pater, ex libro I Quaestionum Evangelii. Cum diceret, Nemo novit Filium nisi Pater, non di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quamuis in ilis trib actiuȩ inioha¬
nnis aut̃ ȩugłio dona contem platiue
uirtutis eluceant eis qui hec dinoscere
te ẽ sic manebit donec ueniat qđ ꝑfectũ
ẽ. & alii quidem datur ꝑsꝑm̃ sermo sa-¬
pientie: alii sermo scientiȩ scđm eumdẽ
sp̃m. Alius diẽ domino sapit᷑ aliꝰ de
pectore domini liquidius aliquid bi¬
bit. alius leuatus usq ad terciũ celum
ineffabilia audit u̾bam: Om̃s tamen
quam diusunt in corpore peregrinantur
adomino. & omĩbus bone spei fidelibus
in libro uitȩ scriptus seruatur quod
dictum ẽ: Et ego diligam eũ. & ostendã
me ipsum illi. Ueruntam̃ in hac peregri¬
natione quantum rei huiꝰ intelligẽtia
uel scientia quisq ꝓfecerit. tantomag̃
caueat diabolica u̾itia suꝑbiam & in¬
uidentiã: meminerit hoc ipsum eugłm
iohannis quam multo ampluis erigit
ad contemplationẽ ueritatis. tam mul
to ampluis precipere. de dulcedine ca¬

Expanded text:
uapropter, quamuis in illis tribus actiuae, in Iohauapropter, quamuis in illis tribus actiuae, in Iohannis autem euangelio dona contemplatiuae uirtutis eluceant eis qui haec dinoscere te est, sic manebit, donec ueniat quod perfectum est. et alii quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia superbiam et inuidentiam. meminerit hic ipsum euangelium Iohannis, quam multo amplius erigit. ad contemplationem uerto amplius praecipere de dulcedine cha
Abbreviated transcription (Latin):
minis exꝑta ẽ inquatam̃ habitat xꝑ̃c ꝑ
fidem: instare debet minuendis finien¬
disq cupiditatibus huius scłi. Mora¬
lis iurtutis actione tanquam in commi¬
tatu trium illorum eugłistarum cum
mediatore.xꝑ̃o ambulans. eum quifiliꝰ
dĩ semꝑẽ. ꝓpt̃ nos filium hominis factũ.
ut sempiterna uirtus cius & diuinitas
nrẽ infirmitati & immortalitati con¬
demperata. de nr̃o nobis inse atq: ad
se faceret uiam cum magne spei letitia
fideliter teneat. & ne peccet a rege xp̃o
regatur: si forte peccauerit ab eodem sa¬
cerdote xꝑ̃o expietur: atq: ita inactio¬
ne bone conuersationis & uite. nutrtcĩ
pennis gemine dilectionis. tanquã du¬
abus alis ualidis inuectus aterris ab
codem ipso xꝑ̃o uerbo illuminetur. uer¬
bo quod in principio erat uerbũ. & apd̃
dm̃ erat. & uerbum ds̃ erat: ce si ꝑspe¬
culum. et ineiigiate. longe tam̃ subli¬
muns ab omni similitudine corporali. Q¬

Expanded text:
minis experta est, in qua tamen habitat Christus per minis experta est, in qua tamen habitat Christus per fidem, instare debet minuendis finiendisque cupiditatibus huius saeculi moralis uirtutis actione tamquam in comitatu trium illorum euangelistarum cum mediatore Christo ambulans. eum qui filius dei semper est propter nos filium hominis factum, ut sempiterna uirtus eius et diuinitas nostrae infirmitati et mortalitati contemperata de nostro nobis in se adque ad se faceret uiam, cum magnae spei laetitia fideliter teneat. ne peccet, a rege Christo regatur; si forte peccauerit, ab eodem sacerdote Christo expietur adque ita in actione bonae conuersationis et uitae nutritis pinnis geminae dilectionis tamquam duabus alis ualidis euectus a terris ab eodem ipso Christo uerbo inluminetur, uerbo, quod in principio erat et uerbum aput deum erat et uerbum deus erat, etsi per speculum et in enigmate, longe tamen sublimius ab omni similitudine corporali. q