comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miti. rex cinomannis acqͥreret: comes.
regi castella q̃ habebat: ⁊ fiscannũ ce¬
nobium ꝯced̾et. Iuratum ẽ hoc pactũ:
⁊ ab utroꝵq hominib sacram̃to fir
¶ matum. Nec multo post. rex mare
transiit: ut fidem ꝓmissoꝵ expleret.
Gͦ ut̾q dux ingentes moliebant᷑ co¬
natus : ut cinomannis inuadent. S
fecturis. henrici fr̃is minoris animo¬
sitas: qͥ frendet ꝓpt̾ fratrũ auariciã
qd̃ ut̾q possessiones pat̾nas diuide¬
rent: ⁊ se omniũ pene exꝑtem. ñ e¬
rubescẽnt. Itaq montem scĩ micha¬
elis. armatus insedit: et crebris excͤsi¬
b obsidentem militiam g̾manoꝵ ꝯ
tͥstauit. In ea obsidione. pcliuĩ speci¬
m̃ moꝵ. in rege ⁊ comite apparuit:
in alt̾o mansuetudinis: an alt̾o mag¬
nanimitatis. Utͥusq exempli notas.
¶ ꝓlegentium notitia affigam. Eg̾ss.
suꝑbum in eqͥtantes: solus in multosir¬
ruit. Alacͥtate uͥtutis impatiens. simul

Expanded text:
miti rex Cinomannis adquireret, comes miti rex Cinomannis adquireret, comes regi castella quae habebat et Fiscannum coenobium concederet. Juratum est hoc pactum, et ab utrorumque hominibus sacramento f 308. Nec multo post rex mare transiit, ut fidem promissorum expleret. Ergo uterque dux ingentes moliebantur conatus ut Cinomannis invaderent: fecturis, Henrici fratris minoris animositas, qui frenderet propter fratrum avaritiam; quod uterque possessiones paternas dividerent, et se omnium pene expertem non erubescerent. Itaque montem sancti Michaelis armatus insedit, et crebris excursibus obsidentem militiam germanorum contristavit. In ea obsidione praecluum specimen morum in rege et comite apparuit, in altero mansuetudinis, in altero magnanimitatis. Utriusque exempli notas pro legentium notitia affigam . perbum inequitantes, solus in multos irruit, alacritate virtutis impatiens, simulque
Abbreviated transcription (Latin):
capentur: e transtris se in mare p̃ci
magno scrutinio rex agere cepit. qͦ
mͦ iniurias suas ultum iret. ⁊ uicari¬
am fr̃ĩ ꝯtumeliam referret. Itaq ca¬
strum scĩ walerici. ⁊ portũ uicinũ.
⁊ oppidum. qd̾ albamarla uocatur.
sollertia sua acquisiuit: pecunia cu¬
stodes corrumpens. Nec fuit animꝰ
comiti ut resisteret: s dño suo. regifran¬
ciȩ. ꝑ nuncios suos. iuolentiam frĩs ex¬
posuit: suppetias orans. Et ille qͥdem
iners. ⁊ cotidianam crapulam ructais.
ad bellum singultiens ingluuiȩ ueni¬
ebat: s occurrerunt magna pollicen¬
ti. nummi regis angliȩ. Quib infractꝰ.
cingłm soluit: ⁊ conuiuiũ repetiit.
Ita bello intestino diu laborauit nor¬
mannia: mͦ illis. mͦ istis uincentib.
ꝓc̾es. utͥusq furorem incitabant: ho¬
mines leuissimi in neut᷑ parce fidem
hñtes. Pauci quib saniꝰ ⁊siliũ. ꝯsulen¬
tes siuis ꝯmodis. qd̾ utͦbiq possessiones
hrẽntẽmediatores pacis fuere: ut co¬

Expanded text:
caperentur, e transtris se in mare praecmagno scrutinio rex agere coepit quo modo injurias suas ultum iret, et vicariam fratri contumeliam referret. Itaque castrum sancti Walerici, et portum vicinum, et oppidum quod Albamarla vocatur, sollertia sua acquisivit, pecunia custodes corrumpens. Nec fuit animus comiti ut resisteret; sed domino suo regi Franciae per nuncios violentiam fratris exposuit, suppetias orans. Et ille quidem iners, et quotidianam crapulam ructans, ad bellum singultiens ingluvie veniebat: sed occurrerunt magna pollicenti nummi regis Angliae; quibus infractus, cingulum 491 solvit et convivium repetiit. Ita bello intestino diu laboravit Normannia; modo illis, modo istis vincentibus: proceres utriusque furorem incitabant, homines levissimi, in neutra parte fidem habentes. Pauci quibus sanius consilium, consulentes suis commodis quod utrobique possessiones haberent, mediatores pacis fuere; ut co
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Curia regis angliȩ. ñ ẽ. maiesta¬
tis diu̾sorium: s ex soletoꝵ ꝓstibulũ.
archiep̃c istacorrigere conatus. s socie¬
tate suffraganeoꝵ suoꝵ destitutus spon¬
te discesserit: nequicie tp̃ris cedens. An¬
selmꝰ. quo nemo unqͣm iusti tenacior:
nemo hoc tp̃r tam anxiȩ doctus: nemo
tam penitꝰ spũalis fu̾it. Pat̾ patͥȩ. mun¬
di specłm. hic cũ iam iãq nauigatur.
in portu uentos expectaret. ⁊ ut p̃do
publicꝰ iussu regis expilatus ẽ: manti¬
cis omnib ⁊ bulgis in mediũ ꝓlatis et
exqͥsitis. De cuius iniuriis plura dr̃em:
si quicqͣm hoc solo soluidisset indigniꝰ.
Simul ⁊ suꝑsedendum ẽ. in historia. qͣm
reu̾entissimi edmeri p̃occupauit fa
e lib̾alitate qͣm putabat gurges uicio¬
rum eruꝑit. In qͥb corrigendis. quia
ipse ñ tam exhibuit dilig̃ntiam qͣm
p̃tendit negligentiã: magnam ⁊i uix
abolendam incurrit infamiam. Im¬

Expanded text:
tum sit: « Curia regis Angliae non est majestatum sit: « Curia regis Angliae non est majestatis diversorium, sed exoletorum prostibulum. archiepiscopus ista corrigere conatus, sed societate suffraganeorum suorum destitutus, sponte discesserit, duritiae temporis cedens. Anselmus, quo nemo unquam justi tenacior, nemo hoc tempore tam anxie doctus, nemo tam penitus spiritualis fuerit, pater patriae, mundi speculum . Hic cum, jamjamque navigaturus, in portu ventos expectaret, ut praedo publicus expilatus est, manticis omnibus et bulgis in medium prolatis et exquisitis: de cujus injuriis plura dicerem si quicquam hoc solo sol vidisset indignius; simul et supersedendum est in historia, quam reverendissimi Edmeri praeoccupavit fae liberalitate quam putabat, fomes malorum eruperit. In quibus corrigendis quia ipse non tam exhibuit diligentiam quam praetendit negligentiam, magnam et vix abolendam incurrit infamiam; im
Abbreviated transcription (Latin):
tandem honor. ut ita dicam nudus:
magno tñ emptꝰ. ħ eo indigniora u¬
debantur: qd̃ tp̃re patͥs. pꝰ decessũ ep̃i
uel alb̃is. om̃s reditus integre custodie¬
bantur. substituendo pastori resignan¬
di: eligebant᷑ ꝙ ꝑsone. religionis m̾ito
laudabiles. At uͦ paucłis anms int̾ceden¬
tib: omnia immutata. Nullꝰ diuesnͥ
mariꝰ. Cuiꝰcũq conditionis homuncłs:
cuiꝰcũq cͥminis reus: statim ut de lucͦ
regis appellasset: audiebatur. Ab ipsis
lat᷑nis faucib. resoluebatur laqueus:
si pmisisset regale cõmodum. Soluta
militari disciplina: cuxiales. rusticoꝵ
sub̃ias depascebantur: insumebant
fortunas. ⁊ a buccis mis eroꝵ. abstrahen.¬
tunc usꝰ calceoꝵ: cum arcuatis aculeis
inuentꝰ. Molliciȩ corꝑis certare cũ feminis:
gͥssum frangere: gestu soluto :⁊ lat̾e nu¬
do incedere: adolescentium specim̃ erat.
curiam effeminatoꝵ manꝰ: ⁊ ganeaꝵ
g̾ges: ut ñ temerȩ a qͦdam sapiente dic.¬

Expanded text:
tandem honor, ut ita dicam, nudus, magno tamen emptus. Haec eo indigniora videbantur, quod, tempore patris, post decessum episcopi vel abbatis omnes redditus integre custodiebantur, substituendo pastori resignandi, eligebanturque personae religionis merito laudabiles; at vero, pauculis annis intercedentibus, omnia immutata. Nullus dives nmarius. Cujuscunque conditionis homunculus, cujuscunque criminis reus, statim ut de lucro regis appellasset, audiebatur; ab ipsis latronis faucibus resolvebatur laquens si promisisset regale commodum. Soluta militari disciplina, curiales rusticorum substantias depascebantur, insumebant fortunas, a buccis miserorum cibos abstrahentunc usus calceorum cum arcuatia aculeis inventus: mollitie corporis certare cum foeminis, gressum frangere, gestu soluto et latero nudo incedere, adolecuriam effeminatorum manus, et ganconum greges, ut recte a quodam sapiente dic
Abbreviated transcription (Latin):
sit introduci ꝑsonas eius gentis que cun¬
cto qͦndam eẽt orbit̾ribilis. Quib tam̃
excellentissimꝰ. R. ita t̾rificꝰ uidebat᷑ pre
ominib. quas ñqͣm regem uel imprẽm¬
pͥus uidissent. Quos ille blande iuscep¬
tos hoc munere ditauit ut quasi unꝰ
de filiis eius ubicunq uellent. ambulan¬
rogandi uł int̾rogandi. licentiam habe¬
rent. Quo tͥpudio gestientes. ipsi adhere¬
re. ipsum inspicere. ipsumq ad mirarl.
cunctis orientalib p̃posuere diuitiis. As¬
cendentes ꝙ in solarium. qd ambit edem
basilice. ⁊ inde despectantes clerum uł
ex̾citum it̾mq atq it̾m ad impr̃em reg̾¬
oientes. ꝓpt̾q lecitie magnitudinẽ risũ
retinere nequeuntes. complosis manib
aiebant. Prius t̾renos hominestm̃ uidi¬
mꝰ. nunc autem aureos. Deiñ ad singłos
ꝓcerum accedentes. nouitatemq uesti¬
m̃toꝵ siue armoꝵ admirati. ad admira¬
biliorem augustũ sunt regressi. Quod

Expanded text:
sit introduci personas eius gentis, quę cunsit introduci personas eius gentis, quę cuncto quondam esset orbi terribilis. Quibus tamen excellentissimus Karolus ita terrificus videbatur prae omnibus, quasi numquam regem vel imperatorem vidissent. Quos ille blande susceptos hoc munere ditavit, ut quasi unus de filiis eius ubicumque vellent ambulanrogandi vel interrogandi licentiam haberent. Quo tripudio gestientes ipsi adherere, ipsum inspicere ipsumque admirari cunctis orientalibus praeposuere divitiis. Ascendentesque in solarium, quod ambit ędem basilicę, et inde despectantes clerum vel exercitum iterumque et iterum ad imperatorem regredientes propterque leticię magnitudinem risum retinere naiebant: Prius terreos tantum homines vidimus, nunc autem aureos. Deinde ad singulos procerum accedentes, novitatemque vestimentorum sive armorum admirati, ad mirabiliorem Augustum sunt reversi vel regressi. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedine ad equabat. Quod ubipositũ
fuerit. quã diu dura uerit. ⁊ quomͦ int̾
alia rei publice damna ꝑierit. ñ ẽ huiꝰ
loci ueltemporis euarrare.
er idem tempꝰ etiam legati ꝑsarũ
ad eum directi sunt. Qui situm fran¬
cie nescientes. ꝓ magno duxerunt. si litꝰ
italie famositatem rome. cui tunc illum
imꝑare cognouerant. app̃hendere ualuis¬
sent. Cũq epõs campanie. uł tuscie. emi¬
lie. ł ligurie. burgundieꝙ siue gallie. si¬
mul ⁊ abbatib uł comitib causam aduen
tus sui ñciassent. dissimulant̾ꝙ ab eisde
suscepti uł expulsi fuissent. tandem post
uirtutib . K. defessi ⁊ nimio defatigati¬
circuitu reꝑerunt. Uenerunt autem
illuc in maioris qͣdragesime ebdomacda
maiore.Nunciat ꝙ impr̃i. dilati sunt
ab eiꝰ conspectu usꝙ in uigiliam pasche.
Cunꝙ infestiuitate p̃cipua. in comꝑabi
lis ille. incomꝑabilit̾ ad ornatꝰ fuiss ius¬

Expanded text:
dulcedine coęquabat. Quod ubi positum dulcedine coęquabat. Quod ubi positum fuerit quamdiuque duraverit et quomodo inter alia post dampna perierit, non est huius loci vel temporis enarrare. 8. Per idem tempus etiam legati Persarum ad eum directi sunt. Qui situm Francię nescientes pro magno duxerunt, si litus Italię propter famositatem Romę, cui tunc illum imperare cognoverant, apprehendere valuissent. Cumque episcopis Campanie vel Tuscię, Emilię vel Ligurię Burgundieque sive Gallię simul et abbatibus tus sui nuntiassent, dissimulanterque ab eisdem suscepti, vel expulsi fuissent, tandem post virtutibus Carolum defessi et nimio defecti receperunt circuitu. Venerunt autem illuc in majoris Quadragesimae hebdomada majore, nuntiatique imperatori, dilati sunt ab ejus conspectu usque in vigiliam Paschae. Cumque in festivitate praecipua incompalis ille incomparabiliter adornatus fuisset, ius
Abbreviated transcription (Latin):
ducialuis agere ceꝑunt. patͥamq reu̾si.
ñ sunt ult̾uis ad nr̃a ꝓgressi.
ic replicandum uidetur ͣ. sapientis¬
simos homines p̃clarissimꝰ .k. habu
laudes impr̃i celebratas. in octaua die te¬
ophanie. secreto insua lingua deo psalle¬
rent. ⁊ ille occultatꝰ alicub in ꝓximo car¬
minum uulcedine delectaret᷑. p̃cepit cle¬
ritis suis ut nichil ante gustarent quã
easdem antiphonas in latinum com̾sas
ipsi p̃sentarent. Inde ẽ qd̃ om̃s eiusdem
sunt toni. ⁊ qd̃ in una ipsarũ. ꝓ contͥuit
contreuit posicum inuenitur. Adduxe¬
runt etiam idem missi omne genꝰ orga¬
noꝵ s ⁊uariarũ secũ rerum. Que cun¬
cta ab opificib sagacissimi. R. ouasi dis¬
simulant̾ aspecta. acuratissme sunt in
opus conu̾sa. ⁊ p̃cipue illud musicoꝵ
organum p̃stantissimũ qd̃ doliis exere.
conflatis follbq taurinis ꝑ fistulas ere¬
as mire ꝑflantib. rugitum qͥdem tonitrui.
boatu. garrulitatemuͦ lire uł cim bali.

Expanded text:
ducialius agere cęperunt; patriamque reversi, non sunt ulterius ad nostra progressi. Hic replicandum videtur, quam sapientissimos homines praeclarissimus Karolus habuelaudes imperatori celebratas in octava die theophanię secreto in sua lingua Deo psallerent et ille occultatus in proximo carminum dulcedine delectaretur, praecepit clericis suis, ut nihil ante gustarent quam easdem antiphonas in Latinum conversas ipsi praesentarent. Inde est, quod omnes eiusdem sunt toni et quod in una ipsarum pro contrivit conteruit positum invenitur. Adduxerunt etiam idem missi omne genus organorum, sed et variarum rerum secum. Quę cuncta ab opificibus sagacissimi Karoli quasi dissimulanter aspecta acuratissime sunt in opus conversa, et praecipue illud musicorum organum praestantissimum, quod doliis ex ęre conflatis follibusque taurinis per fistulas ęreas mire perflantibus rugitum quidem tonitrui boatu, garrulitatem vero lyrę vel cymbali
Abbreviated transcription (Latin):
in basilica sc̃ medardi collocauit.
Ubi dum ad huc inhumata in loculo
in quo allata fuerant iuxtatum ulũ
scĩ medardi iacerent. tanta signoꝵ
ac ꝑdigioꝵ multitudo claruit. tan¬
ta uirtutũ uis in omni gen̾e sanitatũ
ꝑ diuinam grãm in nomine eiusdẽ
beatissimi miĩs enituge. uit anullo
mortalium. eoꝵ dem miracłoꝵ aut
tanti stuporis ẽẽ narrant᷑ ut huma¬
ne imbecillitatis fidem excederen
omoscit᷑. omnia que uult facere poᷤ¬
se ꝑ diuinam oĩpotentiã. In qͣ illi oĩs¬

Expanded text:
in basilica sancti Medardi collocavit, in basilica sancti Medardi collocavit, ubi dum adhuc inhumata in loculo, in quo adlata fuerant, iuxta tumulum sancti Medardi iacerent, tanta signorum ac prodigiorum multitudo claruit, tanta virtutum vis in omni genere sanitatum per divinam gratiam in nomine eiusdem beatissimi martiris enituit, ut a nullo mortalium eorumdem miraculorum aut aedam tanti stuporis esse narrantur, ut humanae imbecillitatis fidem excederent, dinoscitur, omnia quae vult facere posse per divinam omnipotentiam, in qua illi o
Abbreviated transcription (Latin):
usꝙ ad franco nouort sccła aqua na¬
iuigauit. inde ad ingilnheum medio
octꝰ. ueniens. gn̾alem ibi ut condictum
erat ppłi sui conuentũ habuit. In quo
⁊ ceadragum abodritoꝵ ducem. nec¬
ñ ⁊ tunglonem qui apud eũ ꝑfidie
accusabantur. audiuit. Et tunglonẽ
quidem accepto ab eo filio eiꝰ obside.
domum redire ꝑmisit. ceadragum
uͦ cet̾s abodritis dimissis. secum reci¬
nuit. missis ꝙ ad ppłm ab odritoꝵ lega¬
tis. si eum sibi uulgus regnare uellec
ꝑ quirere iussit. ipse autẽ aqͣs gͣni uͥ
hiemare constituerat ꝓfectus est. Cũ¬
q legati quos ad abodritos miserat
suꝑ rege suo recipiendo sententiam.
meliores tñ ac p̃stantiores quosꝙ de
illius receptione concordare. acceptis
ab eo quos imꝑauit obsidib in regnũ
suum fecit restitui. Dum hec agunt᷑
hildomꝰ abbas monast̾ii scĩ dionisii mar¬
ossa beatissui mr̃is xp̃i sebastiani ac¬
cepit ⁊ ea apud wessonam ciuitatem

Expanded text:
usque ad Franconovurd secunda aqua nausque ad Franconovurd secunda aqua navigavit. Inde ad Ingilunhaim medio Octobrio veniens, generalem ibi, ut condictum erat, populi sui conventum habuit, in quo et Ceadragum Abodritorum ducem, necnon et Tunglonem, qui apud eum perfidiae accusabantur, audivit: et Tunglonem quidem, accepto ab eo filio eius obside, domum redire permisit, Ceadragum vero, ceteris Abodritis dimissis, secum retinuit, missisque ad populum Abodritorum legatis, si eum sibi vulgus regnare vellet, perquirere iussit; ipse autem Aquasgrani, ubi hiemare constituerat, profectus est. Cumque legati quos ad Abodritos miserat, super rege suo recipiendo sententiam, meliores tamen ac praestantiores quosque de illius receptione concordare, acceptis ab eo quos imperaverat obsidibus, in regnum suum eum fecit restitui. Dum haec aguntur, Hildoinus, abbas monasterii sancti Dionisii marossa beatissimi martiris Christi Sebasiani accepit, et ea apud Suessonam civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ei omnia ad instrum̃tum efficiendum
necessaria p̃berent᷑ imꝑauit. Condicto¬
ꝙ ac ꝓnunciato ad mediũ oct̾ gn̾ali
conuentu. cet̾is omnib more sollemni
ab solutis. ipse tͣnsrenũ ad uillam que
salz uocatur cum suo comitatu ꝓfectꝰ
ẽ. Ibi ad eum legati neopolitanoꝵ ue¬
nerunt. atq inde responso accepto
ad sua reg̾ssi sunt. Ibi ad eius notitiam
ꝑlatum ẽ de fuga atꝙ ꝑfidia ailonis.
quomͦ fraudulent̾ ausoniam ing̾ssꝰ.
⁊ appło illo quẽ dolo acceꝑat deceptꝰ.
totam ciuitatem destruxit. castella
eiusdem regionis que firmiora uide¬
bantur communu missoꝙ ad abdi¬
raman regem sarracenoꝵ frẽ suo au¬
xilium qd̃ petebat uissu eius dem re¬
gis contra nr̃os accepit. S imꝑator
licet huiꝰ rei nunciũ grauit̾ ferret.
nichil tñ in consulte agendum uidi¬
cans. consiliarioꝵ suoꝵ aduentũ statu¬
it oꝑiri. tnsactaꝙ autunnali uenati¬
one. circa ł. occob̾. ꝑ menũ fluigum

Expanded text:
ei omnia ad id instrumentum efficiendum ei omnia ad id instrumentum efficiendum necessaria praeberentur, imperavit. Condictoque ac pronuntiato ad medium Octobrium generali conventu, caeteris omnibus more sollempni absolutis ipse trans Rhenum ad villam, quae Salz vocatur, cum suo comitatu profectus est. Ibi ad eum legati Neapolitanorum venerunt, atque inde accepto responso ad sua regressi sunt. Ibi ad eius notitiam perlatum est de fuga ac perfidia Aizonis, quomodo fraudulenter Ausonani ingressus et a populo illo, quem dRotam civitatem destruxit, castella eiusdem regionis quae firmiora videbantur communivit, missoque ad Abdiraman regem Sarracenorum fratre suo, auxilium quod petebat, iussu eiusdem regis contra nostros accepit. Sed imperator licet huius rei nuntium graviter ferret, nihil tamen inconsulte gerendum iudicans, consiliariorum suorum adventum statuit opperiri, transactaque autumnali venatione, circa Kal. Octob. per Moenum fluvium
Abbreviated transcription (Latin):
batur ⁊ tungloirnus de saraboꝵ pͥmo¬
rib. quod et ipse dicto audiens ñ eẽt
Quoꝵ utͥ ꝙ denunciatum ẽ. quod sime¬
dio occobris ad impr̃is gen̾alem conuen¬
tum uenire distulisset. condignas ꝑfi¬
die sue penas eẽ daturum. Uenerui
et ex britonum pͥmorib. quos illius
lumitis custodes adduc̾e uoluerunt.
Eodem cp̃i arioldus cum urore ⁊ mag-¬
na danoꝵ multitudine ueniens mo¬
gtintiam apud sc̃m albanum cũ his qͦs
nerat uia reu̾sus est. In qua ꝓuincia u¬
nus comitatꝰ. qui hirustri uocatur eidẽ
datus ẽ. ut in eum se cum reb suis. si
necessitas exigeret reciꝑe potuisset. Bal¬
dricꝰ uͦ ⁊ geroldus comites ac pannonici
limitis p̃fecti.in eõdem conuentu affue¬
runt:⁊ adhuc de motu bulgaroꝵ adu̾¬
sum nos nichil sentire posse temptati
sunt. Uenit cũ balarico pb̃r qͥdam de
uenetia nomine georuis. qui se organũ
ni cum tangolfo sacellario misit. ⁊ ut

Expanded text:
batur et Tunglo, unus de Soraborum primobatur et Tunglo, unus de Soraborum primoribus, quod et ipse dicto audiens non esset. Quorum utrique denuntiatum est, quod si medio Octobrio ad imperatoris generalem conventum venire distulisset, condignas perfidiae suae poenas esse daturum. Venerunt et ex Brittonum primoribus, quos illius limitis custodes adducere voluerunt. Eodem tempore Herioldus cum uxore et magna Danorum multitudine veniens Mogontiaci apud sanctum Albanum cum his, quonerat via, reversus est. In qua provincia unus comitatus, qui Hriustri vocatur, eidem datus est, ut in eum se cum rebus suis, si necessitas exigeret, recipere potuisset. Baldricus vero et Geroldus comites ac Pannonici limitis praefecti in eodem conventu adfuerunt et adhuc de motu Bulgarorum adversum nos nihil se sentire posse testati snnt. Venit cum Baldrico presbyter quidam de Venetia nomine Georgius, qui se organum ani cum Thancolfo sacellario misit et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fame c̾citudinem cõꝑiendam. bextri¬
cum palacii comitem ad baldricũ et
geroldũ comites:⁊ auarici limitis cu¬
stodes. in carantanoꝵ ꝓuinciã misit.
Qui cũ ret̾isus nichil cert suꝑ his quȩ
legatum euocatũ sine lict̾is remeare
fecit. Int̾ea pipinꝰ rex filius imꝑatoris
rat uenit. Cum quib cũ de tuendis
contra sarracenos occidentaliũ parti¬
um finib eẽt tractatũ atq dispositum
pipino in aqͥtaniam reg̾sso. estatem in
ingilnheum uenit. habitoq conuentu
ñ modico. multas ex diu̾sis partib ⁊̾¬
rarum missas legationes audiuit. ⁊
nens erat. legatio scẽ sedis apłice. roma¬
ne uideł eecłie. qua fungebat᷑ leo cen¬
tumcellensis ep̃c:⁊ teofilactus nom̃ cla¬
tor: ⁊ de partib tnͣsmarinis dnĩcus ab¬
bas de monte oliueti. Legati quoq
federis causa directi: ⁊ de sclauoꝵ regi¬
onib qͥdam abodritoꝵ pͥmores. ceadra¬
gum ducem suum accusantes. Accusa¬

Expanded text:
famae certitudinem comperiendam Bertrifamae certitudinem comperiendam Bertricum palatii comitem ad Baldricum et Geroldum comites et Avarici limitis custodes in Carantanorum provinciam misit, qui cum reversus nihil certi super his quae legatum ad se evocatum sine litteris remeare fecit. Interea Pippinus rex, filius imperatoris, rat--venit, cum quibus cum de tuendis contra Sarracenos occidentalium partium finibus esset tractatum atque dispositum, Pippinus in Aquitaniam regressus, aestatem in Ingilungeim venit, habitoque ibi conventu non modico, multas et ex diversis terrtibus missas legationes audivit et nens erat legatio sanctae sedis apostolicae, Romanae videlicet ecclesiae, qua fungebatur Leo Centumcellensis episcopus et Theofilactus nomenclator, et de partibus transmarinis Dominicus abbas de monte Oliveti, legati quoqueis ac foederis causa directi et de Sclavorum regionibus quidam Abodritorum primores Ceadragum ducem suum accusantes. Accusa
Abbreviated transcription (Latin):
corio tullensi iuixta cõmerciacũ uillã
inde omnib aliis cibis ⁊ potib absti¬
nendo. in tantum ie uinasse ꝑhibetur
ut nulla penitꝰ corporis alim̃ta ꝑcipi¬
ens. sine omni uictꝰ desidio. plenum
tͥenniũ compleu̾it. cepit autẽ ieiuna¬
re annomcarnationis dnĩce. dccc.xx.¬
ui. sic̃ in ipsius anni descriptione suꝑs¬
us annotatũ est. ⁊ hoc anno idẽ. d ccc.¬
xxu. circa nouembris inicium. ꝑ acto
ieiunio escam sum̾e. ac more cet̾oꝵ mor¬
talium manducando iuuere cepit Cũ
renunciassent. it̾m eum quẽ pͥus mise¬
rat ad imꝑatorẽ cũ lict̾is remisit. ro¬
gans ut sine morarũ int̾positione t̾mi¬
noꝵ diffinitio fieret. ł si hoc ñ placeret.
suos qͥsq t̾minos sine pacis federe tue¬
retur. Cui impr̃ qͥa fama erat. bulga¬
roꝵ regem a suo qͦndam optimate aut
regno pulsum. aut int̾fectum. respon¬
dere distulit. illoꝙ expectare iusso ꝓpt̾

Expanded text:
torio Tullense iuxta Commerciacum villam torio Tullense iuxta Commerciacum villam inde aliis omnibus cibis et potibus abstinendo in tantum ieiunasse perhibetur, ut nulla penitus corporis alinienta percipiens sine omni victus desiderio plenum triennium compleverit. Coepit autem ieiunare anno incarnationis dominicae DCCCXXIII., sicut in ipsius anni descriptione superius adnotatum est; et hoc anno, id est DCCCXXV., circa Novembris mensis initium peracto ieiunio escam sumere ac more caeterorum mortalium manducando vivere coepit. 82renuntiassent, iterum eum, quem primo miserat, ad imperatorem cum litteris remisit, rogans, ut sine morarum interpositione terminorum definitio fieret vel, si hoc non placeret, suos quisque terminos sine pacis foedere tueretur. Cui imperator, quia fama erat Bulgarorum regem a suo quodaregno pulsum aut interfectum, respondere distulit; illoque expectare iusso, propter
Abbreviated transcription (Latin):
tus atq int̾fectꝰ est. Impr̃ uͦ audita bul¬
garoꝵ legatione ꝑ eosddem qͥ ad eumis¬
si fuerant legatos regi eoꝵ missis lith̾s.
ꝓ ut uidebatur respondit. dimissoꝙ
conuentu inuogesum ad rumeriq
montem uenandigrã ꝓfectꝰ filium
suum lotarium ex italia regressum:
uenatione aqͣs gͣni rediens. gn̾alem po¬
płi sui conuentum more sollemni m̃¬
se aug̾ habuit. In quo conuentu int̾ ce¬
teras legationes qͤ de diu̾sis partib
uenerunt. etiam ⁊ filioꝵ godefridi
de normannia legatos audiuit. ac pacẽ
quam idem sibi dare petebant cũ eis
in marca eoꝵ m̃se octobrio confirmars
uissit. Completisq omnib negociis. que
ad illius conuentꝰ rõnem ꝑtinere uide¬
bantur. nouiomagum cum filio suo ma¬
iore secessit. minorem uͦ filium suũ lu¬
douicum in baioariam direxit. ipse au¬
tem autunnali uenatione cõpleta. circa
hiemis inicium aqͣsgͣni reu̾sus ẽ. Int̾ri¬

Expanded text:
tus atque interfectus est. Imperator vero, audita Bultus atque interfectus est. Imperator vero, audita Bulgarorum legatione, per eosdem qui ad eum missi fuerant legatos regi eorum missis litteris, prout videbatur respondit, dimissoque conventu, in Vosegum ad Rumerici montem venandi gratia profectus, filium suum Hlotharium ex Italia regressum icta venatione Aquasgrani rediens, generalem populi sui conventum more solemni mense Augusto habuit. In quo conventu inter ceteras legationes quae de diversis partibus venerunt, etiam et filiorum Godofridi de Nordmannia legatos audivit, ac pacem quam idem sibi dari petebant, cum eis in marca eorum mense Octobrio confirmari iussit; completisque omnibus negotiis quae ad illius conventus rationem pertinere videbantur, Noviomagum cum filio maiore secessit, minorem vero filium suum Hludowicum in Baioariam direxit. Ipse autem, autumnali venatione completa, circa hiemis initium Aquasgrani reversus est. In terri
Abbreviated transcription (Latin):
statuit habiturus ibi conuentũ. quẽ
de britannia regͥssus eo se tempore ib¬
dem habere uelle optimatib indica¬
u̾at. Quo cũ ꝑ acta uenatione fuisset
reu̾sus. bulgariam legationem auch¬
uit. Erat enim det̾minis ac finib int̾
bulgaros ac francos constituendis. Ff¬
fuerunt in eodem conuentu penẽ om̃s
britannie pͥmores. int̾ quos u ihimar¬
cus qui ꝑfidia sua ⁊ totam britanniã
ad memoratam expeditionem illo fac¬
endam impr̃is animum ꝓuocauiat. tan¬
demsaniore tisꝰ consilio. ad fidem im¬
ꝑatoris ut ipse dicebat. uenire nondi¬
bitauit. Cui cum impr̃ ⁊ agnoscẽt ⁊
inuñib donatum una cum cet̾is gen¬
tis sue pͥmorib domũ redire ꝑmitcẽt.
ꝓmissam fidem ut pͥus consueuerat genti¬
licia ꝑfidia cõmutauit. ac uicinos suos
incendiis ⁊ direptionib in qͣntum poduie
ifestare ñ cessauit. donec ab hominib
lamꝑti comitis in domo ꝓpria circumuẽ¬

Expanded text:
statuit, habiturus ibi conventum, quod statuit, habiturus ibi conventum, quod de Brittania regressus eo se tempore ibidem habere velle optimatibus indicaverat. Quo cum peracta venatione fuisset reversus, Bulgaricam legationem audivit; erat enim de terminis ac finibus inter Bulgaros ac Francos constituendis. Adfuerunt in eodem conventu pene omnes Brittaniae primores, inter quos et Wihomarcus, qui perfidia sua et totam Brittaniam ad memoratam expeditionem illo faciendam imperatoris animum provocaverat, tandem saniore usus consilio, ad fidem imperatoris, ut ipse dicebat, venire non dubitavit. Cui cum imperator, et ignosceret, et muneribus donatum una cum caeteris gentis suae primoribus domum remeare permitteret, promissam fidem, ut prius consueverat, gentilitia perfidia commutavit, ac vicinos suos incendiis et direptionibus in quantum potuit infestare non cessans, donec ab hominibus Lantberti comitis in domo propria circumven
Abbreviated transcription (Latin):
quasi consangumẽ eoꝵ eẽt domu redi¬
re ꝑmissus est. Lotarius uͦ iuxta man¬
datum patris romam ꝓfectꝰ. ab eugenio
pontifice honorifice suscipitur. Cui
cum inuncta sͥ patefaceret. statum po¬
pli romani iam dudũ quoꝵdam p̃sulũ
ꝑu̾sitate depͣuatũ. memorati pontificis
benuola assensione ita correxit. ut os
qͥ rerum suaꝵ direptione gͣuit desolati
ꝑ illius aduentum fuert̃ deo donante
ꝓuen̾ant. magnifice sunt consolati.
Hoc anno paucis aute solsticium esti¬
uale dieb in t̾ritorio augustu dunen¬
si. aere in tempestatem subita mutatio¬
ne conu̾so. ingens fragm̃tum glaciei.
simul cũ gͣndine decidisse narratur.
Cuiꝰ longitudo qͥndecim. latitudo .uii.
crassitudo duos pedes habuisse dr. Sacͦ¬
paschali festo sollemnit̾ aqs gͣni celebra¬
to. arridente etiam u̾na temꝑie. imp̃r
uenandi grã nouiomagũ ꝓfectꝰ. legatos
bulgaroꝵ circa medium maium aqͣs¬
gͣni uenire p̃cepit. nam sic illo reu̾ti

Expanded text:
i consanguineus eorum esset, domum redire permissus est. Hlotharius vero iuxta patris mandatum Romam profectus, ab Eugenio pontifice honorifice suscipitur. Cui cum iniuncta sibi patefaceret, statum populi Romani iamdudum quorundam praesulum perversitate depravatum, memorati pontificis benivola adsensione ita correxit, ut omnes qui rerum suarum direptione graviter  illius adventum Deo donante provenerat, magnifice sunt consolati. Hoc anno paucis ante solstitium aestivale diebus in territorio Augustodunense aere in tempestatem subita mutatione converso ingens fragmentum ex glacie simul cum grandine decidisse narratur, cuius longitudo quindecim, latitudo septem, crassitudo duos pedes habuisse dicpaschali festo sollempniter Aquisgrani celebrato, arridente etiam verna temperie imperator venandi gratia Noviomagum profectus legatos Bulgarorum circa medium Maium Aquasgrani venire praecepit. Nam sic illo reverti
Abbreviated transcription (Latin):
causis que ad illiꝰ placiti completionẽ
ꝑtinere uidebantur. congruo mͦ dispo¬
sitis atq completis. ppłoq ad sua ire di¬
misso: ipse ad autunnalis uenationis
acta: ad hyemandũ aqͣs gͣni ꝓfectꝰ ẽ. Ubi
⁊ missam scĩ martini. ac festiuitatem
sc̃m dñice natiuitatis diem : cum mag¬
na leticia exultationis celebrauit:¬

Expanded text:
causis, quae ad illius placiti completionem causis, quae ad illius placiti completionem pertinere videbantur, congruo modo dispositis atque completis populoque ad sua ire dimisso ipse ad autumnalis venationis acta, ad hiemandum Aquasgrani reversus est, ubi et missam sancti Martini ac festivitatem sanctum dominicae nativitatis diem cum magna laetitia et exsultatione celebravit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus qͣm inde ꝓmoueret. nunciũ acce¬
pit. nortmannos uelle tͣnsalbiam saro¬
me regionem inuadere atq ex̾citũ
eoꝵ qui hoc faccurus eẽt. nr̃ĩs finib ap¬
ꝓpinquare. Quo nuntio commotꝰ. mistt in
omnes francie partes ⁊ misit ut cũ sũma
niam ueniret: indicans simul uelle se ap̃¬
uouiomagum. medium circit̾ iuliũ renũ
tnsire. S uͥ uana eẽ comꝑerat q̃ de nortinan¬
nis faia disꝑserat. sic̃ pͥus dispositum ha¬
bebat medio m̃se aug̃. & ormatiam uenit:
ibiq habito gu̾ali conuentu. ⁊ oblatasibi
annua dona sollemni more suscepit: et
legationes płimas que tam de roma
⁊ beneuento. ꝗͣ. de aliis longinqͥst̾ris.
ad eum uen̾ant : audiuit atq absol¬
uit. Lotariũ quoꝙ filiũ suũ finito illo
conuentu. in italiam direxit. bernhar¬
dum comitem barcinone qͥ eatenꝰ in
marca hyspanie p̃sidebat. cam̾ariu suũ
in palacio suo constituit: aliis etiam

Expanded text:
priusquam inde promoveret, nuncium accepriusquam inde promoveret, nuncium accepit, Nordmannos velle transalbianam Saxoniae regionem invadere atque exercitum eorum, qui hoc facturus esset, nostris finibus adpropinquare. Quo nuntio commotus misit in omnes Franciae partes et iussit, ut cum summa se in Saxoniam veniret, indicans simul, velle se apud Novesium medio circiter Iulio Rhenum transire. Sed ubi vana esse compererat, quae de Nordmannis fama disperserat, sicut prius dispositum habebat, medio mense Augusto Wormatiam venit ibique habito generali conventu et oblata sibi annua dona sollempni more suscepit et legationes plurimas, quae tam de Roma et Benevento, quam et de aliis longinquis terris ad eum venerant, audivit atque absolvit. Hlotharium quoque filium suum finito illo conventu in Italiam direxit ac Bernhardum comitem Barcinonae, qui eatenus in marca Hispaniae praesidebat, camararium in palatio suo constituit. Aliis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥes tił eo ampliꝰ fusam fugatantq ꝓ¬
fligauit. magna afroꝵ multitudine
ꝓstrata. aliqͣntis etiam socioꝵ suoꝵ
ꝑ tem̾itatem amissis. in naues suas
se recepit: atꝙ hoc facto. ingentẽ afris
timorem incussit. Luna Rł uilii. pͥmo
diluculo in occasu suo defecit. Simiłr
nocte obscurata ẽ. Impũ circa missãsẽ¬
scĩ martini aqͣsgͣni ad hymandũ ue¬
nit: ibiq positus totũ hiberni tp̃ris
spacium. in diu̾sis conuentib obneces¬
saria regni negocia cong̾gatis. impen
dit. Post exactam hiemem in ipso sco
qͣdragesimali ieiunio. paucis ante scm̃
pascha dieb aqͣsgͣni t̾remotus noctu
solum humiliores domus. uerũ etiam
ipsam scẽłi genitͥcis basilicam quam
capellam uocant. tegulis plumbeis tec¬
tam: ex parte ñ modica demidaret.
Impr̃ uͦ in diu̾sis occupationib usꝙ ad
conuentũ u ormatie habendum. cũ co¬
mitatu suo m̃se aug̃. statuit ꝓficisq: s

Expanded text:
quies vel eo amplius fusam fugatamque pquies vel eo amplius fusam fugatamque profligavit, magnaque Afrorum multitudine prostrata, aliquantis etiam sotiorum suorum per temeritatem amissis, in naves suas se recepit, atque hoc facto ingentem Afris timorem incussit. Luna Kalendis Iul. primo diluculo in occasu suo defecit; similitnocte obscurata est. Imperator circa missam sancti Martini Aquasgrani ad hiemandum venit, ibique positus, totum hiberni temporis spatium in diversis conventibus ob necessaria regni negotia congregatis inpendit. DCCCXXIX. Post exactam hiemem in ipso sancto quadragesimali ieiunio, paucis ante sanctum pascha diebus, Aquasgrani terrae motus noctu solum humiliores domos, verum etiam ipsam sanctae Dei genitricis basilicam, quam capellam vocant, tegulis plumbeis tectam, ex parte non modica denudaret. Imperator vero in diversis occupationibus usque adconventum Wormaciae habendum cum comitatu suo mense Augusto statuit proficisci. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
marcam ueniunt: et nrõs inripa e¬
gidore fluminis sedentes. ac nichil
tale opinantes. tͣnsito flumine ad orgi
castris exeunt: eisq in fugam accis
cuncta diripiunt. ac se cũ omnib co¬
pus suis in castra sua recipiunt. Dem̃
inito consilio. ut ultionem huiꝰ facg
p̃uenirent: missa legatione ad imꝑa¬
torem qͣm inuit: ⁊ qͣnta necessitate
coacti sofecint exposuert̃: se tñ adsa¬
tisfactionem eẽ paratos: ⁊ hoc impr̃is
eẽt arbitͥo. qualit̾ ita fieret em̃datum:
ut de reliquo int̾ partes pax firma
maneret. Bonifaciꝰ comes cui tutela
corsice insule tẽ erat commissa assum¬
pto secum frẽ berhardo. nec ñ ⁊ aliis
quibdam comitib de tuscia: corsicã
atꝙ sardiniam parua classe circũuec¬
tus. cũ nullum in mari piratam inue¬
nisset. in affricam traieqt: ⁊ int̾ uticã
atq cartaginem eg̾ssus. innum̾am in¬
colarũ multitadinem subito aggͣuatã
offendit. cũ qua ⁊ p̃liũ conseruit:⁊ qͥn¬

Expanded text:
marcam veniunt, et nostros in ripa Aemarcam veniunt, et nostros in ripa Aegidorae fluminis sedentes ac nihil tale opinantes transito flumine adorti, castris exuunt, eisque in fugam actis cuncta diripiunt, ac se cum omnibus copiis suis in sua castra recipiunt; deinde inito consilio, ut ultionem huius facti praevenirent, missa legatione ad imperatorem, quam inviti et quanta necessitate coacti id fecerint, exposuerunt, se tamen ad satisfactionem esse paratos, et hoc in imperatoris esset arbitrio, qualiter ita fieret emendatum, ut de reliquo inter partes pax firma maneret. Bonifacius comes, cui tutela Corsicae insulae tunc erat commissa, adsumpto secum fratre Berehario nec non et aliis quibusdam comitibus de Tuscia, Corsicam atque Sardiniam parva classe circumvectus, cum nullum in mari piratam invenisset, in Africam traiecit, et inter Uticam atque Kartaginem egressus, innumeram incolarum multitudinem subito congregatam offendit, cum qua et proelium conseruit, et quin
Abbreviated transcription (Latin):
ac teofilactũ nom̃ clatorem. qui ad eũ
illo uen̾ant. audita illoꝵ legatione
dimisiss: ad uillam franconouoit ꝓfec¬
cum magnis francoꝵ copiis: ad hispa¬
nicam marcam direxit. Qui c̃ lucdu¬
num uenisset: consedit nunciũ opꝑi¬
ens. qͥ se de sarracenoꝵ aduentu facẽt
certiorem. In qua expectatione: cum
pipino frẽ suo colloqͥt᷑. Et comꝑto qd̃
sarraceni ad marcam uenire aut ti¬
merent.aut nollent: redeunte ina¬
qͥtania frẽ. ipse ad patrẽ aquasgͣni re¬
u̾tit᷑. Int̾ea cum infinib normannoꝵ.
tam de federe int̾ illos ⁊ francoᷤ confir
mando. qͣm de herioldi reb tractan¬
dum eẽt: ⁊ ad hoc totiuis pene saxonie
comites. simul cum marchionib illo
conuenissent: herioldus rerum ge¬
rendarum nimis cupidus. condictã
⁊ ꝑ obsides confirmatam pacem. incen¬
sis ac direptis aliquot nortmannoꝵ
uillulis irrupit. Qd̃ audientes filii
godefridi. contractis subito copiis ad

Expanded text:
ac Theofilactum nomenclatorem, qui ad eum ac Theofilactum nomenclatorem, qui ad eum illo venerant, audita illorum legatione dimisisset, ad villam Franconofurd profeccum magnis Francorum copiis ad Hispanicam marcam direxit. Qui cum Lugdunum venisset, consedit nuntium opperiens, qui se de Sarracenorum adventu faceret certiorem; in qua expectatione cum Pippino fratre conloquitur et comperto, quod Sarraceni ad marcam venire aut timerent aut nollent, redeunte in Aquitaniam fratre ipse ad patrem Aquasgrani revertitur. Interea, cum in confinibus Nordmannorum tam de foedere inter illos et Francos comando, quam de Herioldi rebus tractandum esset, et ad hoc totius paene Saxoniae comites simul cum markionibus illo convenissent, Herioldus, rerum gerendarum nimis cupidus, condictam et per obsides firmatam pacem, incensis ac direptis aliquot Nordmannorum villulis, inrupit. Quod audientes filii Godofridi, contractis subito copiis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. in quocũ de multis aliis causis
tũ p̃cipue de his que in marca hispani¬
ca contigert̃. ratio ẽ habita. et legati qͥ
ex̾citui p̾erant. culpabiles inuenti. et
iuxta m̾ita sua honoꝵ amissione mul¬
tatisunt. Similit̾ ⁊ baldricꝰ duxforo¬
uliensis. cum ꝓpt̾ eius ignauiam. bul¬
garoꝵ exercitꝰ t̾minos pannonie suꝑio¬
ris impune uastass. honorib quos ha¬
bebat pͥuatꝰ. ⁊ marca quã solus tenebat
int̾ qͣtuor comites diuisa ẽ. halitgarsꝰ
cam̾acensis ep̃t ⁊ anfridus albas mo¬
nast̾ii nanantule. constantinopolim miᷤ¬
si ⁊ a michaele impr̃e sic̃ ipsumde reu̾si
retulerunt. honorifice suscepti sunt. Im¬
ꝑator m̃se iunio. ãd ingiln heim uillã.
uenit. ibiq ꝑ aliquot dies placitũ ha¬
buit: In quo cum de filiis suis lotario
⁊ pipino. cum ex̾utu ad marcam his¬
panicam mittendis consiliũ misset. ⁊
io qͥmͦ fieret ordinasset: missos etiam
romani pontificis qͥrinũ pͥmiceriũ.

Expanded text:
tus est; in quo cum de multis aliis causis tum praecipue de his, quae in marca Hispanica contigerunt, ratio habita et legati, qui exercitui praeerant, culpabiles inventi et iuxta merita sua honorum amissione multati sunt. Similiter et Baldricus dux Foroiuliensis, cum propter eius ignaviam Bulgarorum exercitus terminos Pannoniae superioris inpune vastasset, honoribus, quos habebat, privatus et marca, quam solus tenebat, inter quattuor comites divisa est. Halitgarius Camaracensis episcopus et Ansfridus abba monasterii Nonantulsi, et a Michaele imperatore, sicut ipsi inde reversi retulerunt, honorifice suscepti sunt. Imator Iunio mense ad Ingilinheim villam venit ibique per aliquot dies placitum habuit; in quo cum de filiis suis Hlothario et Pippino cum exercitu ad marcam Hispanicam mittendis consilium inisset et, id quomodo fieret, ordinasset, missos etiam Romani pontificis Quirinum primicerium
Abbreviated transcription (Latin):
bulgaroꝵ iniqua infestatione quereren¬
tur. ⁊ contͣ eos auxiliũ sibiferri poscẽnt
domũ ire atq tt̾m ad tp̃s bulgaroꝵ lega¬
tis constitutum. redire iussift̃. Suppo¬
ne. apd̃ spoletũ sic̃ dictũ erat. defuncto.
eundem ducatũ ada lar dus comes pala¬
cII qͥ uinior uocabat᷑. accepit. Qui cum
uix qͥnꝙ m̃ses eodem honore potiret᷑ cor¬
reptꝰ febre decessit. Cui cum moringꝰ
brixie comes successor ẽẽt electꝰ. nuncio
honoris sibi deputati accepto decubu¬
it. ⁊ paucis intpositis dieb uitam fini¬
uit. E blus ⁊ asmartus comites. eũ co¬
piis xasconum ad pampiloniã missi.
cum ꝑacto iam sͥ iniuncto negocio
reu̾terentur. in ipso pirenei iugo. ꝑfidia
montanoꝵ in insidias deducti ac cir¬
cunuenti. capti sunt:⁊ copie quas secu
habuere. pene usq ad int̾nicionem de¬
lete. et eblus quidem missꝰ cordubam.¬

Expanded text:
Bulgarorum iniqua infestatione quererenBulgarorum iniqua infestatione quererentur et contra eos auxilium sibi ferri deposcerent, domum ire atque iterum ad tempus Bulgarorum legatis constitutum redire iussi samt. Suppone apud Spoletium, sicut dictum erat, defuncto eundem ducatum Adalhardus comes palatii, qui iunior vocabatur, accepit. Qui cum vix quinque menses eodem honore potiretur, correptus febre decessit. Cui cum Moringus Brixiae comes successor esset electus, nuntio honoris sibi deputati accepto decubuit et paucis interpositis diebus vitam finivit. Aeblus et Asinarius comites cum copiis Wasconum ad Pampilonam missi, cum peracto iam sibi iniuncto negotio reverterentur, in ipso Pirinei iugo perfidia montanorum in insidias deducti ac circumventi capti sunt, et copiae, quas secum habuere, pene usque ad internicionem deletae; et Aeblus quidem Cordubam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiam. S ed legati imꝑris litt̾as et
mun̾a deferentes. pacis confirmande
causa se missos eẽ dicentes. ꝓ fortunato
nicħ locutisunt. Int̾ cet̾a tñ ad legatio¬
uem suam ꝑtinentia. quedam de ima¬
ginum uen̾atione ꝓtulert̃: ꝓpt̾ que se
romam ire atq apłice sedis p̃sulem cõ¬
sulere debere dixerunt. Quos cũ lega¬
tione eoꝵ audita ac responso reddito ab¬
solueret.romam ut se uelle dicebant
ducẽ iuissit: fortunatum etiam de causa
fuge ipsius ꝑcunctatꝰ. ad examinandum
eũ romano pontifici direxit: ipse aqͣs¬
ueniss. et ibi nat̾ dñi celebrass: allatũ
ẽ ei quod legati regis bulgaroꝵ eẽnt
inbaicaria. Quib obuiam mittens. ipsos
qͥdem usq ad tempus congruũ ibidem
fecit oꝑiri. Cet̾m legatos abodritoꝵ. qͥ
uulgo p̃denecenti uocant᷑: ⁊ cont̾mins
bulgaris datium danubio ad iacen¬
tem incolunt. qui ⁊ ipsi aduentare nun¬
ciabãt᷑. ilico uenire ꝑmisit. Qͥ cum de

Expanded text:
praesentiam. Sed legati imperatoris litteras et praesentiam. Sed legati imperatoris litteras et munera deferentes, pacis confirmandae causa se missos esse dicentes, pro Fortunato nihil locuti sunt; inter caetera tamen ad legationem suam pertinentia quaedam de imaginum veneratione protulerunt, propter quae se Romam ire, atque apostolicae sedis praesulem consulere debere dixerunt. Quos cum, legatione eorum audita ac responso reddito, absolveret, Romam, ut se velle dicebant, ducere iussit. Fortunatum etiam de causa fugae ipsius percontatus, ad examinandum eum Romano pontifici direxit; ipse Aquasvenisset et ibi natalem Domini celebrasset, allatum est ei, quod legati regis Bulgarorum essent in Baioaria; quibus obviam mittens ipsos quidem usque ad tempus congruum ibidem fecit operiri. Caeterum legatos Abodritorum, qui vulgo Praedenecenti vocantur et contermini Bulgaris Daciam Danubio adiacentem incolunt, qui et ipsi adventare nuntiabantur, ilico venire permisit. Qui cum de
Abbreviated transcription (Latin):
tento. lotarium filium imꝑii socium ro¬
mam mitt̾e̾ decreuit. ut uice sua func¬
tus. ea q̃ rerũ necessitas flagitare uide¬
batur. cum nouo pontifice ppłoq ro¬
mano statueret atq firmaret: ⁊ ille qͥdẽ
ad hec exequenda post mediũ augustũ
que adhuc ualida erat. usq ad miciũ
autuni agg̾di distulit: tum demum
adunatis undiq copiis. redonas ciuitatẽ
t̾minis britannie contiguam uenit:⁊
inde diuiso in tres partes exercitu. dua¬
b ꝙ partib filus sius pipino ⁊ ludowico
traditis. t̾ciaq secum retenta. britanni¬
am ing̾ssus. totam ferro ⁊igni deuasta¬
uit: consumptisꝙ in hac expeditione
.xl.uł eo amplius dieb. acceptis qͦs ꝑfi¬
do britonũ ppło imꝑau̾at obsidib roto¬
magum ciuitatem. ubi conugem se
imꝑatoris. qͥ ad eum mictebant᷑. sͥ occur¬
re uissit: cum quib ⁊ fortunatꝰ patͥar¬
cha ueneticoꝵ reg̾ssus. ad eius uenit

Expanded text:
tento, Hlotharium filium, imperii sotium, Rotento, Hlotharium filium, imperii sotium, Romam mittere decrevit, ut vice sua functus, ea quae rerum necessitas flagitare videbatur, cum novo pontifice populoque Romano statueret atque firmaret. Et ille quidem ad haec exsequenda post medium Augustum quae adhuc praevalida erat, usque ad initium autumni adgredi distulit: tum demum, adunatis undique omnibus copiis, Redonas civitatem terminis Brittanniae contiguam venit, et inde diviso in tres partes exercitu, duabusque partibus filiis suis Pippino et Hludowico traditis, tertiaque secum retenta, Brittanniam ingvit. Consumptisque in hac expeditione XL vel eo amplius diebus, acceptis, quos perfido Brittonum populo imperaverat, obsidibus Ratumagum civiimperatoris qui ad eum mittebantur sibi occurrere iussit, cum quibus et Fortunatus patriarcha Veneticorum regressus, ad eius venit
Abbreviated transcription (Latin):
do consumpsit. Rex bulgaroꝵ omor¬
tag uelut pacis faciende grã. legatos
ad imprẽm cum litt̾is misit. Quos ille
cũ aũoiss ac litt̾as que allate fuerant
tis ad memoratũ regem bulgaroꝵ mi¬
sit. Int̾ea hyems asꝑa. ualideq ꝓlixa q̃¬
ñ solũ cetã animalia. uerũ ⁊̃ homines
quosdam immanitate frigoris extinxit.
luna defecit.iii.n̾. marcii. hora noctis .ii.
Suppo dux spolitanꝰ decessisse nunciat᷑.
legati nomani pontificis romam reg̾ssi¬
eundem eundem ualida infirmitate
decentum. ac morti iam ꝓximũ inuene¬
runt. Qͥ etiam paucis pꝰ aduentum illoꝵ
eractis dieb. uita decessit. In cuiꝰ locũ. cũ
duo ꝑ contentionẽ ppłi fuissent elecqi. eu¬
genius tñ archipb̃r tituli scẽ sabine. iun¬
cente nobilium parte subrogatꝰ atq
ordinatꝰ est. Cuiꝰ rei nunciũ cum qͥriuꝰ
subdia conꝰ unꝰ ex his qui pͥori legatioe
fungebant᷑. ad impr̃em deculisset. con¬
expeditionem ꝑ se faciendam animoin¬

Expanded text:
DCCCXXIV. Rex Bulgarorum Omortag velut pacis faciendae gratia legatos ad imperatorem cum litteris misit, quos ille cum audisset, ac litteras quae adlatae fuerant tis ad memoratum regem Bulgarorum direxit. Interea hiemps aspera valdeque prolixa n solum caetera animalia, verum etiam homines quosdam inmanitate frigoris extinxit. Luna. defecit 3. Nonas Mart. hora noctis secunda. Suppo dux Spolitinus decessisse nuntiatur. Legati Romani pontificis Romam regressi, eundem valida infirmitate detentum ac morti iam proximum invenerunt, qui etiam paucis post adventum illorum exactis diebus vita decessit. In cuius locum cum duo per contentionem populi fuissent electi, Eugenius tamen, archipresbiter tituli sanctae Sabinae, vincente nobilium parte, subrogatus atque ordinatus est. Cuius rei nuntium cum Quirinus subdiaconus, unus ex his qui priori legatione fungebantur, ad imperatorem detulisset, conexpeditionem per se faciendam animo in
Abbreviated transcription (Latin):
sit reconciliatꝰ ẽ. ⁊ tam de hoc facto ꝗͣ.
⁊ de his q̃ erga bernhardũ filiũ frĩs sui
pipini. nec ñ ⁊his q̃ gͣ ad alhardũ abba¬
tẽ ⁊ frẽm eiꝰ Walabun gestast̃ publicã

Expanded text:
sit, reconciliatus est, et tam de hoc facto, quam sit, reconciliatus est, et tam de hoc facto, quam et de his quae erga Bernhardum, filium fratris sui Pippini, necnon et his quae circa Adalhardum abbatem et fratrem eius Walahum gesta sunt, publ
Abbreviated transcription (Latin):
petentia. fumina a deo solida gla¬
cie stringerent᷑ ut tͥcenis uel eo am¬
pliꝰ di eb plaustra huc atq illuc cõ¬
meantia uelut pontib iuncta susti¬
uerent. Cuiꝰ resolutio ñ modicũ uil¬
lis iuxta rem fluenta constitutis dã
qͦdam in loco uixta uixta fluuiũ ces
t̾ra sine manib ⁊ p̃cisꝰ ⁊ sublatꝰ est.¬
⁊ ab eo loco in quo sumptꝰ ẽ iugniti
qͥnq pedum spacio distans inuentꝰ
ẽ. Item in parte orientali saxonie q̃
soraboꝵ finib contigua ẽ. In quodã
deserto loco uixta lacum qui d̾r arn¬
seo. in modũ aggeris t̾ra intumuit.
⁊ liuntem uiniꝰ leuge longitudine
porreccũ sub umiꝰ noctis spacio absq
bumani oꝑis molimine ad instar ual¬
lis surrexit. Winigisus dux spolita¬
nus iam senio confectꝰ. habituscłari
deposito. monastice conu̾sationi se
silio cũ ep̃is et optimatib suis habi¬
ta fr̃ib suis quos inuitos tondere ius¬

Expanded text:
petentia flumina adeo solida glapetentia flumina adeo solida glacie stringerentur, ut tricenis vel eo amplius diebus plaustra huc atque illuc commeantia velut pontibus iuncta sustinerent, cuius resolutio non modicum villis iuxta Rheni fluenta constitutis damnquodam in loco iuxta fluvium, cespterra sine manibus et praecisus et sublatus est, et ab eo loco, in quo sumptus est, viginti quinque pedum spatio distans inventus est. Item in parte orientali Saxoniae quae Soraborum finibus contigua est, in quodam deserto loco, iuxta lacum qui dicitur Arnseo, in modum aggeris terra intumuit, et limitem unius leugae longitudine porrectum sub unius noctis spatio absque humani operis molimine ad instar valli subrexit. Winigisus , dux Spolitinus, iam senio confectus, habitu saeculari deposito, monasticae conversationi se silio cum episcopis et optimatibus suis habito, fratribus suis, quos invitos tondere ius