comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice suis sermonib exp̃ssisse Ba¬
chel mater ioseph cum ueniret beth¬
leem. subito partꝰ dolore correpta pe¬
ꝑit filium quẽ obstetrix qͥa moriebat᷑
pariens. uocauit bẽnoni. hoc ẽ filiũ
doloris mei: pat̾ autẽ iacob. mutauit
uocabulũ & appellauit eũ bẽniãim̃
hoc ẽ filiũ dextẽ Querit᷑ itaq qͦmodo
matħs euanglista testimoniũ ꝓpħ
ad int̾fectionẽ tnͣstulerit paruulorũ
cum ꝓspicue de decem tͥbub scͥptũsit
mina utriusq concordant: Bethleem
Quia igitur rachel in effrata. hoc ẽ in
bethleem condita ẽ. sicut & scͥptura scã
&e titulus sepulchri eius hodieq testan¬
tur: flere dicitur pueros qui uixta se
& in suis regionib int̾fectisunt Qui¬
dã iudeorũ hunc locum sic int̾p̃tant᷑
quod capta hierłm. sub uãspasiano
ꝑ hanc uiã gazam & alexandriã infi¬
nita milia captiuoꝵ. romã directasĩt.
alii uero quod ultima captiuitate sub

Expanded text:
Hebraice, suis sermonibus expressisse. RaHebraice, suis sermonibus expressisse. Rachel, mater Iosepb, cum ueniret Bethleem, subito partus dolore correpta peperit filium, quem obsetrix, quia moriebatur pariens, uocauit Benoni, hoc est filius doloris mei; pater autem Iacob mutauit uocabulum et appellauit eum Beniamin, hoc est filius dexterae. quaeritur itaque, quomodo Mattheus euangelista testimonium prophetae ad interfectionem transtulerit paruulorum, cum perspicue de decem tribubus scriptum sit,mina utriusque concordant; \'Bethleem\' quia igitur Rachel in Ephratha, hoc est in Bethleem, condita est — sicut et scriptura sancta et titulus sepulchri eius hodieque testantur —, flere dicitur pueros, qui iuxta se et in suis regionibus interfecti sunt. quidam Iudaeorum hunc locum sic interpretantur. quod capta Hierusalem sub Uespasiano per hanc uiam, Gazam et Alexandriam infinita milia captiuorum Romam directa sint; alii uero, quod ultima captiuitate sub
Abbreviated transcription (Latin):
tunc erit & hoc quod nunc dñs polli¬
cetur Et populus meus bonis meis ad¬
implebitur. Que omĩa nunc ex par¬
te tͥbuunt᷑ : tunc autẽ dabunt᷑ in ple¬
no: qnͣdo uid̾imꝰ facie ad faciẽ: & corpus
humilitatis nr̃e fuerit resurrectionis¬
gła cõmutatũ Hec dicit dñs Uox in
excelso audita ẽ lam̃tationis. fletuset
luctꝰ: rachel plorantis filios suos. et no¬
mͣtatio. & fletus & luctꝰ. rachel ploran¬
tis filios suos: & noluit conquiesce qͥa
ñ sunt: Nec iuxta hebraicũ. nec iuta
.lxx. matheus sũpsit testimoniũ Le¬
gimus enĩ in eo post. descͥptionẽ infan¬
tum necis: lunc inpletũ ẽ quod dictnẽ
ꝑ hieremiã ꝓpħam dicentẽ Uox in
rama audita ẽ ploratus & ululatus
multꝰ rachel flentis filios suos. & nolu¬
it consolari quia ñ sunt. Ex quo ꝑspi¬
cuũ ẽ euangłistas & apłos. neqͣquã ex
hebreo intͣptationẽ alicuius secutos
s qͣsi hebreos ex hebreis quod legebant

Expanded text:
tunc erit et hoc, quod nunc dominus pollitunc erit et hoc, quod nunc dominus pollicetur: et populus meus bonis meis adimplebitur. quae omnia nunc ex parte tribuuntur; tunc autem dabuntur in pleno. quando uiderimus facie ad faciem et corpus humilitatis n Dominus haec dicit Dominus vox in excelso audita est lamentationis fletus et luctus Rachel plorantis filios suos et nomentatio et fletus et luctus Rachel plorantis filios suos et noluit conquiescere, quia non sunt. Nec iuxta Hebraicum nec iuxta LXX Mattneus sumsit testimonium; legimus enim in eo post descriptionem infantum necis: tunc impletum est, quod dictum est per Hieremiam prophetam dicentem: uox in Rama audita est. ploratusetululatus multus Rachel flentis filios suos et noluit consolari, quia non sunt. ex quo perspicuum est euangelistas et apostolos nequaquam ex Hebraeo interpretationem alicuius secutos, sed quasi Hebraeos ex Hebraeis, quod legebant
Abbreviated transcription (Latin):
dium: ut qͦs t̾ruerat crux: letificet re¬
surrectio Et consolabor eos & letificabo
adolore suo: iuxta illud qd̾ dñs loqͥt᷑.
Beati lugentes: quoniã ipsi consola¬
bunt᷑: Et in ebriabo animã sac̾dotũ qͥ
habent scientiam dei. de quoꝵ ore int̾ro¬
gant legemdnĩ qͥ credunt in eum. ad
quẽ ꝓpħacanit: lu es sacerdos in et̃nũ
scdm ordinẽ melchi sedech Quod au¬
tẽ sequit᷑. iuxta .lxx. filioꝵ leui in he¬
braico ñ habetur Et ꝑspicuũ ẽ neqͣꝗͣ
id dici de his sacerootib qͥ sunt filii leui
s de his in quorũtipum p̃cessit mel¬
chisedech Ebrietas autẽ sacerdotũ et
in apłis comꝓbatur qnͣdo feruebant
fide. & musto plenidicebant᷑ Unde
& locus in qͦ cõp̃hensus ẽ dñs uocatur
gessemani: quod in lingua nr̃a ual¬
lem pinguedinis sonat. Cũq sacerdo¬
tes pingues fuerint dñi doctrina. et
inebriati in conuiuio ioseph dixerint¬
q calix tuus mebrians quã p̃clarꝰ ẽ

Expanded text:
dium, ut quos terruerat crux, laetificet resurrectio. Et consolabor eos, et laetificabo a dolore suo, juxta illud quod Dominus loquitur: beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur— et inebriabo ani mam sacerdotum, qui habent scientiam dei, de quorum ore interrogant legem domini, qui credunt in eum, ad quem propheta canit: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. quod autem sequitur iuxta LXX: filiorum Leui, in Hebraico non habetur et perspicuum est nequaquam hic dici de his sacerdotibus, qui sunt filii Leui, sed de his, in quorum typum praecessit Melchisedec. \'ebrietas\' autem sacerdotum et in apostolis conprobatur, quando feruebant fide et musto pleni dicebantur; unde et locus, in quo conprehensus est dominus, uocatur \'Gessemani\', quod in lingua nostra \'uallem pinguedinis\' sonat. cumque sacerdotes pingues fuerint doctrina domini et inebriati in conuiuio Ioseph dixerint: calix tuus inebrians quam praeclarus,
Abbreviated transcription (Latin):
ornaberis tympanis tuis ut canas
dnõ in eccłiis omni in te malorũopũ
carne consũpta: & egredieris incho¬
ro ludentiũ. cũ gentiũ turbis Ulan¬
tabis uineas in montib samariȩ: Ne
quaquã in uallib & humilib locis.
s in montib samariȩ. qui pꝰ captuu¬
tatẽ popłi isrł ab alienigenis possessi
sunt quib dicitur Plantate plan¬
taria & uindemiate: Tunc fuit diesco¬

Expanded text:
ornaberis tympanis tuis, ut canas ornaberis tympanis tuis, ut canas domino in ecclesiis omni in te malorum operum carne consumta. et egredieris in choro ludentium cum gentium turbis, plantabis uineas in mquaquam in uallibus et humilibus locis, sed in montibus Samariae, qui post captiuitatem populi Israhel ab alienigenis possessi sunt. quibus dicitur: plantate plantaria et uindemiate! tunc fuit dies
Abbreviated transcription (Latin):
caritate ꝑpetua dilexite: ideo attraxi
te miserans. Rursumq edificabo te
& edificaberis uirgo isrł Adhuc orna¬
beris tympanis tuis. siue assumes tim¬
panatua: & eg̾dieris in choro ludentiũ:
Adhuc plantabis uineas in montib
samarie Plantate plantaria & uin¬
demiate. Erit enimdies in qͣ clamabt̃
custodes in monte effraim: Surgite
& ascendamꝰ in syon ad dnm deũ nrm̃
Quia offenderat isrł dnͣm & dixerat
ñ habemus regem nͥ cesarem. & ueni¬
te & intͣficiamꝰ eum. & nrͣaerit here¬
ditas. & longe recesserunt adeo: ꝓp¬
terea dñs pꝰ multũ tẽpus apparuit
ei. ñ tempore ⁊ orobabel & erre. postꝗͣ
rursum captisunt. s incaritate ꝑpe¬
tua dilexit eum que nullofine dele¬
bitur: & attx̃ eum miserans: Nequaꝗͣ
rahel: hoc ꝓpͥe intelligamꝰ in eccła
Delirant enĩ qui aureã atq gẽmt᷑am
suspirant hierłm: suã auaritiã in
mift̾io urbisdnĩ consecnͣtes Adhuc

Expanded text:
caritate perpetua dilexi te; ideo attraxi caritate perpetua dilexi te; ideo attraxi te miserans. rursumque sed aed ificabo te et aedificaberis, uirgo Israhel. adhuc ornaber-is tympanis tuis — siue assumes tympana tua — et egredieris in choro ludentium. adhuc plantabis uineas in montibus Samariae; plantate plantaria et uindemiate! erit enim dies, in qua clamabunt custodes in monte Ephraim: surgite et ascendamus in Sion ad dominum deum nostrum! Quia offenderat Israhel dominum et dixerat: non habemus regem nisi Caesarem et: uenite et interficiamus eum, et nostra erit hereditas  tempus apparuit ei — non tempore Zorobabel et Ezrae, postquam rursum capti sunt —, sed in caritate perpetua dilexit eum, quae nullo fine delebitur, et attraxit eum miserans; nequaquarahel. hoc proprie intellegamus in ecclesia; delirant enim, qui auream atque gemmatam suspirant Hierusalem suam auaritiam in mysterio urbis domini consecrantes. \'adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tati sunt: Soli .lxx. posuere calidũ
putantes ultimã litt̾am .m. eẽ. Si enĩ
iuxta hebraicum: Populus uideorum
qui romano remanserat gladio. uel
certe iram furoris dnĩ potuerat euitare.
inuenit grãm in deserto gentiũ: ut
int̾ turbam nacionũ in eccła saluetur
Unde & uadet & inueniet requiẽ suã
israhel quã semꝑ sꝑauerat: quã ei ꝓ¬
pħarum ꝓmiserant uaticinia Porro
iuxta .lxx. hec intelligentia ẽ Dñs in¬
uenit calidos atq uiuentes apłos. et
socios eorum in deserto gentiũ. int̾ eos
qui infidelitate sua int̾fecti fuerant
nec habebant calorẽ uite: Unde p̃ci¬
pitur anglis. & his qͥ in minift̾io dei
sunt. ne omnes int̾ficiant. ne israhel
penitus deleatur: diciturq eis: Ite et
nolite int̾fictre isrł Sint aliqͥ qͥui¬
uant. sint qui caleant ardore fidei:
sint qui frigus infidelitatis & mortis
effugiant: qͦs dñs inueniat in desero
onge dñs apparuit mͥsiue ei. & in

Expanded text:
interpretati sunt; soli LXX posuere \'calidum\' putantes ultimam litteram m esse. si enim iuxta Hebraicum: populus Iudaeorum, qui Romano remanserat gladio uel certe iram furoris domini potuerat euitare, inuenit gratiam in deserto gentium, ut inter turbam nationum in ecclesia saluetur; unde uadet et inueniet requiem suam Israhel quam semper sperauerat, quam ei prophetarum promiserant uaticinia. porro iuxta LXX haec intellegentia est: dominus inuenit calidos atque uiuentes apostolos et socios eorum in deserto gentium inter eos, qui infidelitate sua interfecti fuerant nec habebant calorem uitae. unde praecipitur angelis et his, qui in ministerio dei sunt, ne omnes interficiant, ne Israhel penitus deleatur. diciturque eis: ite et nolite interficere Israhel; sint aliqui, qui uiuant, sint, qui caleant ardore fidei, sint, qui frigus infidelitatis et mortis effugiant, quos dominus inueniat in deserto!\' Longe dominus apparuit mihi — siue ei —: et in
Abbreviated transcription (Latin):
mini in qua clamauerunt custodes
aplĩ uidelicet & aplĩciuiri in mon¬
te samarie. & in monte effraim. qͦꝵ
alterum custodiam. alterũ ub̃tatẽ
sonat: Quid uero dicunt custodes sa¬
marie: immo quid clamant in mon¬
te effraim: Surgite qui iacetis. humi¬
lia relinquite: uictimarum hostias
sꝑnite: sacrificium dño sp̃c contͥbu¬
cenderimus ad eam:ascendemꝰ pariter
ad aominũ dm̃ nrm̃. Quia hec dicit dñs.
Frultate in leticia iacob: & hinnite contͣ
caput gentium: ꝑsonate. canite. & dici¬
te Saluum fac dnẽ populũ tuũͣ: reli¬
quias isrł. Significant᷑. ñ totꝰ saluat᷑
isrł: s reliquie isrł. pͣcipiente adnõ atq
dicente Exultate in le ticia quiestis
de iacob: & huite. ad caput gentiũ
cuncta referentes. quia cauda quon¬
dam uersa ẽ in caput: Psonate & cani¬
te & dicite Quidẽ illud quod iubent᷑
dicere: Saluũ fac dnẽ populũ tuum
Quẽ populũ: ltiq reliquias israhel:

Expanded text:
mini, in qua clamauerunt custodes — apostoli uidelicet et apostolici uiri — in monte \'Samariae\' et in monte Ephraim\', quorum alterum \'custodiam\', alterum \'ubertatem\' sonat; quid uero dicunt custodes Samariae, immo quid clamant in monte Ephraim? \'surgite, qui iacetis, humilia relinquite, uictimarum hostias spernite\' — sacrificium domino spiritus contribucenderimus ad eam, ascendamus pariter ad Dominum Deum nostrum. Quia haec dicit Dominus: Exsultate in laetitia Jacob, et hinnite contra caput gentium: personate, canite, et dicite: Salvum fac, Domine, populum tuum, reliquias Israhel! Significanter non totus saluatur Israhel, sed reliquiae Israhel praecipiente domino atque dicente: \'exultate in laetitia, qui estis de Iacob, e t hinnite ad caput gentium cuncta referentes, quia cauda Quondam uersa est in caput; personate et canite et dicite! quid est illud, quod iubentur dicere? saluum fac, domine, populum tuum. quem populum? utique reliquias Israhel,
Abbreviated transcription (Latin):
pactum ñ in tabulis lapideis s in ta¬
buł cordis carnalib pollicet᷑ cumq
scͥptũ fuerit dnĩ testam̃tũ in m̃te cre¬
dentium. ipsum ẽẽ eis in deum & illo
esse ei in popłm. ut neqͣquã iuda icos
audire mereantur lemplũ enĩ di estis
& sp̃s dei habitat in uob. Spc̃ autem
inspirat uͥ uult. & diuersas habet gͣ¬
cias. notitiamq unius deiomniũ uir¬
tutum possessionẽ. Et hoc inqͥt fiet
quia ꝓpicus ero iniquitati eoꝵ. & pec¬
cati eorũ ñ recordabor amplius Ex qͦ
uentu: quando utͣq sͥ populus isrł
& iudas copulatꝰ ẽ Siquis autẽ scru¬
pulum facit quare dixerit. disponã
domui isrł & domui uida pactũ siue

Expanded text:
pactum non in tabulis lapideis, sed in tapactum non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus pollicetur, cumque scriptum fuerit domini testamentum in mente credentium, ipsum esse eis in deum et illos esse ei in populum, ut nequaquam Iudaicos qaudire mereantur: templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis. spiritus autem spirat, ubi uult, et diuersas habet gratias notitiaque unius dei omnium uirtutum possessio est. \'et hoc\', inquit. \'fiet, quia propitius ero iniquitati eorum ecati eorum non ruentu, quando uterque sibi populus Israhel et Iudas copulatus est. si cai autem scrupulum facit, quare dixerit: disponam domui Israhel et domui Iuda pactum — siue
Abbreviated transcription (Latin):
ent me aminimo eoꝵ usq ad mas¬
mum dicit dñs. qͥa ꝓpiciabor iniqͥ¬
tatieorũ. & peccati eoꝵ. ñ ero memor
amplius Hoc testimonio aplsͣ pau¬
lus siue quis alius scͥpsit epłam usus
ẽ ad hebreos. om̃sq deinceps eccłasti¬
ci uiri in pͥmo saluatoris aduentudi¬
cunt uniu̾sa cõpleta: & nouũ testam̃¬
tũ hoc ẽ euanglĩũ successisse ueteri
testam̃to. a quo legem littere lege sp̃s
cõmutatã. ut omnia quoq sacͥficia
& circumcisio & sabbatũ sp̃ualit̃ cõ¬
plerentur Qsuod autẽ pactũ ꝑ testa¬
m̃to ponimus hebraice ueritatis ẽ
licet et testam̃tũ recte pactũ appelle¬
tur: quia uoluntas in eo atq testatio
eorũ qui pactũ ineunt continetur
ta dei in populo illo familiaritas fu¬
it: ut manu eũ app̃hendisse se di
cat. & dedisse pactum qͦd illi fecerunt
irritũ: & ꝓꝑterea dñs neglexit eos
Hunc autẽ in euangłio pꝰ crucẽ re¬
surrectionẽ & ascensionẽ dare se

Expanded text:
me a minimo eorum usque ad maximum, ait dominus, quia propitiabor iniquitati eorum et peccati eorum non ero memor amplius. Hoc testimonio apostolus Paulus — siue quis alius scripsit epistulam — usus est ad Hebraeos omnesque deinceps ecclesiastici uiri in primo saluatoris aduentu dicunt uniuersa completa et Nouum Testamentum, hoc est euangelium, successisse Ueteri Testamento, a quo legem litterae lege spiritus commutatam, ut omnia quoque sacrificia et circumcisio et sabbatum spiritaliter complerentur. quod autem pactum pro \'testamento\' ponimus, Hebraicae ueritatis est, licet et testamentum recte pactum appellatur, quia uoluntas in eo atque testatio eorum, qui pactum ineunt, continetur. ta dei in populo illo familiaritas fuit, ut manu eum adprehendisse dicat et dedisse pactum. quod illi fecerunt irritum; et propterea dominus neglexit eos. nunc autem in euangelio post crucem, reanrrectionem et ascensionem dare se
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ quod pepigi cũ patribꝰut̃s
in die quando app̃hendi manũ eors
ut educerẽ eos de t̾ra egypti. pactum
siue testam̃tũ quod irritũ fecerunt. &
ego dñatꝰ sum eoꝵ siue ego neglexi eos
dicit qnͣs Et hoc erit pactũ siue testa¬
m̃tũ qd̾ feriam cum domo isrł pꝰ aies¬
illos dicit adñs Et hoc erit pactũ siue¬

Expanded text:
testamentum —, quod pepigi cum patribus uestris in die, quando adprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti, pactum — siue testamentum —, quod irritum fecerunt; et ego dominatus sum eorum — siue ego neglexi eos —, dicit dominus. et hoc erit pactum — siue testamentum —, quod feriam cum domo Israhel postdiesillos i
Abbreviated transcription (Latin):
tussum: sic inquit nunc uigilabo sr̃
eos ut edificem & plantẽ: Deieñi agͥ¬
cultura. dei edificatio ẽ Omnes huiꝰ¬
cemodi reꝓmissiones iuxta iudeos et
nr̃os iudaizantes. in mille annoꝵ reg¬
no putantur eẽ cõplende Nos autẽ
dicente apło ego plantaui apollo riga¬
uit. s deus increm̃tũ dedit. & isaia ꝓ¬
pħa qd̃ saluator edificator sepiũ & do¬
moꝵ ẽẽ memoretur: in pͥmo aduen¬
tu xpĩ spiritualit᷑ impleta defendimꝰ
& impleta ex parte ñ ex toto. quia nc̃
inspeculo uidemꝰ & ienigmate. &
nescimꝰ sicut oportet nos scire Cũ au¬
tẽ uenerit qd̃ ꝑfectũ ẽ: tunc qd̾ ex par¬
te ẽ destruetur: Aut certe in sco̾ cõ¬
uus fiat. & nequaquã ex parte ꝑ sin¬
gulos. s erit deus omnia in om̃ibꝰ. Qd̾q
infertur in dieb ilł ñ dicent ultra
patres comederunt uuã acerbã &
dentes filioꝵ obstupuerunt. & reliqͣ
in explanatione iherechiel plemus

Expanded text:
ilabo super eos, ut aedificem et plantem; dei enim agricultura, dei aedificatio estis.\' omnes huiuscemodi repromissiones iuxta Iudaeos et nostros iudaizantes in mille annorum regno putantur esse complendae. nos autem dicente apostolo: ego plantaui, Apollo rigauit, sed deus incrementum dedit et Isaia propheta, quod saluator aedificator saepium et domorum esse memoretur, in primo aduentu Christi spiritaliter impleta defendimus - et impleta ex parte, non ex toto, quia nunc in speculo uidemus et in aenigmate et nescimus, sicut oportet nos scire; cum autem uenerit, quod perfectum est, tunc, quod ex parte est, destruetur — aut certe in secundo comuus fiat et nequaquam ex parte per singulos, sed sit deus omnia in omnibus. quodque infertur: in diebus illis non dicent ultra: pares comederunt unam acerbam et dentes filiorum obstupuerunt et reliqua, in exp
Abbreviated transcription (Latin):
patres comederunt uuã acerbam
& dentes filiorum obstupuert᷑. Uiuo
ego dicit dñs. sierit adhuc hec para¬
bola in isrł: quia omnes anime meȩ
sunt: Sicut anima patris. sic ꝙ ani¬
ma filii: Anima que peccauerit ip¬
sa morietur: ꝑque discimus mortẽ
ñ facere dnm s peccatũ: anima enim
que peccauerit: ipsa morietur: Hoc¬
q: in pͣsenti loco dicit᷑. qd̾ neqͣquã pec¬
catis pr̃m in et̃nũ offenderit isrł: sed
ꝓpͥis meritis. & fide in xp̃m pꝰ tempo¬
ra multa saluetur Et obseruanon
quod uicia atq peccata uua acerba
dicantur. ut comedentiũ dentes ob¬
stupescant. & ñ possint suauitatẽ eiꝰ¬
acerbam comedit. Unde omnes here¬
tici ꝑuersa credentes. panẽ de celodes¬
cendentẽ comedere ñ possunt: s ob¬
stupescunt dentes eorũ. ñ ciboꝵ auste¬
ritate. s uitio dentiũ Ecce dies uem¬

Expanded text:
atres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt. Vivo ego, dicit Dominus, si fuerit ultra haec parabola in Israel, quia omnes animae meae sunt, sicut anima patris, sic et anima filii. Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Per quae discimus, mortem non facere Dominum, sed peccatum. Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur. Hocque in praesenti loco dicitur, quod nequaquam peccatis patrum in aeternum offenderit Israel; sed propriis meritis, et fide in Christum post tempora multa salvetur. Et observandum quod vitia atque peccata uva acerba dicantur, ut comedentium dentes obstupescant, et non possint ejus suavitatem acerbam comedit. Unde omnes haeretici perversa credentes, panem de coelo descendentem comedere non possunt, sed obstupescunt dentes eorum, non ciborum austeritate, sed vitio dentium. Ecce dies ve
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ eoꝵ Quid autẽ dicent: Haut du¬
bium qͥn hoc qd̾ sequit᷑: Denedicat tͥ do¬
minꝰ pulchritudo iustitie. monsscsͣ: &
cetera: Rursumq ilł ista dicentibꝰ. res¬
pondit dñs: Quia inebriaui animã
lassam. siue sicientẽ: & omnẽ animã
esurientẽ saturaui Illoq ista dicente
respondit popłs qui de captiuitate ue¬
nerat: Ideo exꝑgefactꝰ sũ & uidi. & som¬
nus meus dulcis fuit mͥ: quia dñs mne¬
briat animã lassam. siue sicientẽ Et
dicit in euangłio: ui sitit ueniat

Expanded text:
em dicent? hau dubium quin hoc, quod sequitur: benedicat tibi dominus, pulchritudo iustitiae, mons sanctus et cetera. rursumque illis ista dicentibus respondet dominus: quia inebriaui animam lassam — siue sitientem — et omnem animam esurientem saturaui. illoque ista dicente respondet populus, qui de captiuitate uenerat: ideo expergefactus sum et uidi et somnus meus dulcis fuit mihi. quia dominus inebriat animam lassam siue sitientem et dicit in euangelio: qui sitit, ueniat
Abbreviated transcription (Latin):
catũ: suꝑabundauit grã Ephraun au¬
tẽ in typoẽẽ populi de gentib cong̾ga¬
tiscriptura testatur. Fuit enim poste¬
rior filius ios eph & subripuit pͥmo¬
genita manasse. qͥ natura pͥmitiuus
erat: s in misterio crucis decussatisma¬
nib qͥstabat ad sinistrã iacob. dextre
manꝰ euis suscepit benedictionẽ. &
quisteterat ad dexteram. sinistͣbe¬
nedictus in scam̃ redactus ẽ gͣdum Et
quomͦ iacob esausic ephraim mana¬
se rapuit pͥmogenita Omnisq po¬
pulus decẽ tͥbuũ uocatꝰ ẽ ephrau qͥa
hieroboam filius nabath ex hac tribu
regnũ pͥmus obtinuit in samaria
Audite uerbũ dnĩ gentes & annuncia¬
te insuł q̃ ꝓcul sunt & dicite Quidis¬
ꝑsit israhel cong̾gabit eum & custo¬
diet cum sicut pastor gregem suum
quia redimet dñsiacob & liberabit eũ
de manu potentioris siue fortioris.
Et uenient & laudabunt in monte
syon. & confluent ad bona dnĩ suꝑfru¬

Expanded text:
catum superabundauit gratia. Ephraim aucatum superabundauit gratia. Ephraim autem in typo esse populi de gentibus congregati scriptura testatur. fuit enim posterior filius Ioseph et subripuit primogenita Manasse, qui natura primitiuus erat; sed in mysterio crucis decusatis manibus, qui stabat ad sinistram Iacob, dextrae manus eius suscepit benedictionem et, qui steterat ad dextram. sinistra benedictus in secundum redactus est gradum. et quomodo Iacob Esau, sic Ephraim Manasse rapuit primogenita omnisque populus decem tribuum uocatus est Ephraim, quia Hieroboam, filius Nabat, ex hac tribu regnum primus optinuit in Samaria. Audite uerbum domini, gentes, et annuntiate insulis, quae procul sunt, et dicite: qui dispersit Israhel, congregabit eum et custodiet eum sicut pastor gregem suum, quia redemit dominus lacob et liberauit eum de manu potentioris — siue fortioris —. et uenient et laudabunt in monte Sion et confluent ad bona domini super fru
Abbreviated transcription (Latin):
indicat. iabũ. dicemꝰ qd int̃dũ & ni¬
mii gaudii fletus indiciũ sit. uixta
illud lacrimo gaudio: Sin autem
iuxta.lxx. qui dixerunt. in fletu eg̃¬
dient᷑. & in miscłia siue in consola¬
tione reducam eos illum sensũ pone¬
mus qui & psalmis dicitur funtes
ibant & flebant portantes semina.
uenientes autẽ uenient in exulta¬
cione poitantes manipulos suos:
fleuerunt enĩ quando captiui ducti
sunt. & consolationẽ maximã recepe¬
runt. quando miscdia dñisunt re-¬
tolicos uiros plenos aquaꝵ & largissi¬
mi fluminis in uia recta uidelicet fi¬
dei. ñ inꝑfidia uideoꝵ. Et ñ inquit in¬
pingent in ea. qͥa ceci eẽ cessauerunt
quib quondã dictũ ẽ. Si ceci essetis
ñ haberetis peccatũ: nunc uero qͥa di¬
citis. quia uidemꝰ. peccatũ urm manet.
get factussũ ait israheli pater. qͥ re¬
ductusẽ: & ephaai pͥmogenitꝰ mͣs
e: Ubienim quondã abundauit pec¬

Expanded text:
indicat \'iabu\' —, dicemus, quod interdum et niindicat \'iabu\' —, dicemus, quod interdum et nimii gaudii fletus indicium sit iuxta illud: lacrimo gaudio. sin autem iuxta LXX, qui dixerunt: in fletu egredientur et in misericordia — siue in consolatione — reducam eos, illum sensum ponemus, qui et in Psalmis dicitur: euntes ibant et flebant portantes semina sua; uenientes autem uenient in exultatione portantes manipulos suos. fleuerunt enim, quando captiui ducti sunt, et consolationem maximam receperunt, quando misericordia domini sunt relos et apostolicos uiros plenos aquarum et largissimi fluminis in uia recta, uidelicet fidei, non in perfidia Iudaeorum. et non, inquit, inpingent iii ea, quia caeci esse cessarunt, quibus quondam dictum est: si caeci essetis, non haberetis peccatum;, nunc uero dicitis, quia uidemus; peccatum uestrum manet. get. factus sum, ait, Israheli pater, qui reductus est, et Ephraim primogenitus meus est; ubi enim quondam abundauit pec
Abbreviated transcription (Latin):
anagogen intelligi potest. qd̃ qͥ pͥus
ceci erant ꝑfidia. postea creliderint
saluatori. & qͥ claudi quib quondã
loquebatur helyas. usquequo claudi¬
catis utroq pede. postea ambulauerit
& populus qui sedebat intenebris et in¬
umb᷑ mortis magnũ lum̃ aspex̃. clau¬
diq cucurrerint. & pregnans pepiit
filios. eccła magna reu̾tentiũ ad fidẽ.
Iudei putant hoc eẽ completũ quan¬
do sub ezra pꝰ diem pasche eg̃ssi sunt
de babilone ut reu̾terent᷑ hierusalẽ.
Inquo typusfuit & ñueritas Neq
enim in illo tẽpore uniu̾sa que legi¬
mꝰ & lecturi sumꝰ fuisse cõpleta pote¬
runt approbare In fletu uenient
siue egͥdient᷑. & in miscdia reducã
eos: & adducam eos ꝑ toirentes aqͣ¬
rum in uia recta. & ñ impingent
siue ñ errabunt in ea: quia factus
sum israheli pater: & esfraim pͥmo¬
genitꝰ meus ẽ Suurta hebraicum
legerimꝰ in fletuuenient. hoc enim

Expanded text:
ἀναγωγὴν intellegi potest, quod, qui prius ἀναγωγὴν intellegi potest, quod, qui prius caeci erant perfidia, postea crediderint saluatori et, qui claudi, quibus quondam loquebatur Helias: usquequo claudicatis utroque pede?, postea ambulauerint et populus, qui sedebant in tenebris et umbra mortis, magnum lumen aspexerint claudique cucurrerint et praegnans pepererit filios, ecclesia magna reuertentium ad fidem. Iudaei putant hoc esse conpletum, quando sub Ezra post diem Paschae egressi sunt de Babylone, ut reuerterentur Hierusalem, in quo typus fuit et non ueritas; neque enim in illo tempore uniuersa, quae legimus et lecturi sumus, fuisse conpleta poterunt approbare. In fletu uenient — siue egredientur — et in misericordia reducam eos et adducam eos per tor- rentes aquarum in uia recta et non inpingent — sine non errabunt — in en, quia factus sum Israheli pater et Ephraim primogenitus meus est. Si iuxta Hebraicum Iegerimus: in fletu uenient — hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
apostolos & aplĩcos uiros de quib supͣ
legimꝰ clamabunt custodes in monte.
& quib p̃cipitur. ꝑsonate canite et
dicite. ut salue fiant reliquie israhel
Ipse q dñs pollicetur se reducturũ eos
de t̾̃ra aquilonis quiẽ uentus durissimꝰ
nomine autem dexter uocatur.de in¬
credulitate. de frigore dñice caritatis
& cong̾gare eos ab extremis t̃re. ñ in alio
tempore sed insollempnitate pasche.
hoc ẽ feriis adñice passionis. quando
crucifixus ẽ dñs. impleturũq illud
qd̾ ipse in euanglĩo reꝑmisit: Cum ex¬
altatus fuero. omnia thamadme Lc̃
generauit multũ popłm ut illud im¬
pleret᷑ ysaiȩ. quia nata ẽ gens semel
Uno enĩdietria milia & qͥnq mi¬
lia hominũ crediderunt: Qd̾q
in hebraico scribitur. interquos
erunt cecus & claudus & pregnans &
parienssimul. eccla magna reu̾ten¬
tium huc quãquã & iuxta litteram
impletũ sit. quod ceciuiderint. clau¬
diambulauerint: tam̃ melius iuxta

Expanded text:
licos uiros, de quibus supra legimus: clamabunt custodes in monte et quibus praecipitur: personate et canite et dicite, ut saluae fiant reliquiae Israhel. ipseque dominus pollicetur se reducturum eos de terra aquilonis, qui est uentus durissimus. nomine autem dexter uocatur, de incredulitate, de frigore dominicae caritatis et congregare eos ab extremis terrae non in alio tempore, sed in solemnitate Paschae, hoc est feriis dominicae passionis, quando crucifixus est dominus impletumque illud, quod ipse in euangelio repromisit: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me. tunc generauit multum populum, ut illud impleretur Isaiae: quia nata est gens semel; uno enim die tria milia et quinque milia hominum crediderunt. quodque in Hebraico scribitur: inter quos erunt caecus et claudus et praegnans et pariens simul, ecclesia magna reuertentium huc, quamquam et iuxta litteram impletum sit, quod caeci uiderint, claudi ambulauerint, tamen melius iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
tem. & domũ eius diriꝑe: Et uenient
inquit hauddubiũ quin liberati de
manu potentiũ. & laudabunt libera¬
torẽ suũ in monte syon. hoc ẽ in eccłia:
Et confluent ad bona adnĩrerũ omniu̾
abundantiã. que ñ frugib & cibis car¬
nis istius: s in uirtutũ uarietate sen¬
titur. Suꝑ frum̃to inquit & uino. ꝙ oleo.
de quo conficit᷑ panis anĩ. & sanguinis
eius impletur tẏpus. & benedictio scifica¬
cionis oftenditur: dicente scͥptura Unx̃
te dsͣdeus tuus oleo letitiȩ p̃ consortib
tuis. Et fetu pecorum qui in eccłia sim¬
plices sunt. & arm̃torũ que cornuta st̃
& aduersarios uentilant: Ut autẽ scia¬
mus benedictiones has neq̃quã ad corp̃¬
s ad animã ꝑtinere: sequitur frit¬
q anima eorũ qͣsi ortus irriguus. siue
qͣsi lignum fructiferum quod plan-¬
tatum ẽ secus decursus aqͣrum: & pa¬
disus dñi indeliciis Et ult᷑ ait ñ esuri¬

Expanded text:
tem et domum eius diripere. etuenient, tem et domum eius diripere. etuenient, inquit, — hau dubium quin liberati de manu potentium — et laudabunt liberatorem suum in monte Sion, hoc est in ecclesia, et confluent ad bona domini, rerum omnium abundantiam, quae non in frugibus et cibis carnis istius, sed in uirtutum uarietate sentitur. super frumento, inquit, et uino et oleo — de quo conficitur panis domini et sanguinis eius impletur typus et benedictio sanctificationis ostenditur dicente scriptura: unxit te deus, deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis — et fetu pecorum, qui in ecclesia simplices sunt, et armentorum, quae cornuta sunt et aduersarios uentilant. ut autem sciamus benedictiones has nequaquam ad corped ad animam pertinere, sequitur: eritque aonima eorum quasi hortus irriguus siue quasi lignum fructiferum, quod plantatum est secus decursus aquarum, et paradisus domini in deliciis. et ultra, ait, non esuri
Abbreviated transcription (Latin):
senes simul. & conu̾tã luctũ eoꝵ. ingau¬
diũ. & consolabor eos & letificabo eos
adolore suo: Et mebriabo animã sacer¬
dotumpinguedine siue filioꝵ leui:
& popls ms bonis meis adimplebit᷑
ait dñs ꝑspicue uocatio gentiũ de¬
monstͣtur dicente scriptura Audi-¬
te uerbum dñi gentes & annunciate
insulis que ꝓcul sunt & dicite: Quid
annuntiat insulisque ꝓculsite sunt:
Quod añs qui disꝑsit isrł: ipse cong̾¬
gabit eum: Nequaꝗͣ. gͦ ut disꝑgeren¬
tur potentiȩ fuit aduersariorum: s
dñi fuit uoluntatis: Et custodiet eũ
sicut pastor gregem suum Pastor enĩ
bonus ponit animã suam ꝓ ouibꝰ suis
quia redemit dñs iacob p̃cio sanguinis
sui. & liberauit eum de manu poten¬
cioris: siue forcioris ꝑ que ostendunt᷑
forciores aduersarie potestates natura
fragilitatis humanȩ. & quantũ in
utrisq uiriũ ẽ ulas forciores eẽ natura.
s nos forciores fide. si tam̃ mereamur
liberari ab eo qui potest alligare for¬

Expanded text:
nuertam luctum eorum in gaudium et consolabor eos et laetificabo a dolore suo et inebriabo animam sacerdotum pinguedine — siue filiorum Leui - et populus meus bonis meis adimplebitur, ait dominus . Perspicue uocatio gentium demonstratur dicente scnptura: audite uerbum domini, gentes, et annuntiate insulis, quae procul sunt, et dicite! quid annuntiant insulis, quae procul sitae sunt ? quod dominus, qui dispersit Israhel, ipse congregabit eum — nequaquam ergo, ut dispergerentur, potentiae fuit aduersariorum, sed domini uoluntatis — et custodiet eum sicut pastor gregem suum — pas tor enim bonus ponit animam suam pro ouibus suis —, quia redemit dominus Iacob pretio sanguinis sui et liberauit eum de manu potentioris sine fortioris. per quae ostenduntur fortiores aduersariae potestates natura fragilitatis humanae et, quantum in utrisque uirium est, illas fortiores esse natura, sed nos fortiores fide, si tamen mereamur liberari ab eo, qui potest alligare for
Abbreviated transcription (Latin):
hel Lex. Sic dixit dñs Inueni calidũ
in deserto. cum hisqͥ ꝑierant gladio:
Ite & nolite int̾ficere isrł Ridicule in
hoc loco latinicodices ambiguitate
uerbi greci ꝓcalido lupinos int̾pͣtati
sunt: Erecum enim tẽrmon utrũq
significat: Quodq & ipsũ ñ habet᷑ in
hebreo: Est cnĩ scͥptũ heR qd̾ aquila sim

Expanded text:
hel. LXX: sic dixit dominus: inueni calidum hel. LXX: sic dixit dominus: inueni calidum in deserto cum his, q ui perierant gladio; ite et nolite interficere Israhel! Ridicule in hoc loco Latini codices ambiguitate uerbi Graeci pro \'calido\' \'lupinos\' interpretati sunt; Graecum enim OEPMON utrumque significat, quod et ipsum non habetur in Hebraeo. est enim
Abbreviated transcription (Latin):
sanitas consecuta: ita cũ eu̾sio fuerit
hierłm. & pͥoris populi abiectio tc̃ in¬
telligent credentes quod repulsio u
deorũ nr̃ȩ salutis occasio sit In tem¬
tpore illo dicit dñs ero deus uniu̾sis
cognationib isrł: siue generis isrł
& ipsi erunt mͥ in populũ Nisi cogi¬
tacio dnĩ fuerit impleta. & furor eius
requieuerit suꝑ impiorũ caput: uni¬
u̾sitatis dñs cognationib isrł deus ẽẽ
ñ poterit: Hoc autẽ dicit reliquiis ã
salue facte sunt: Qd̃ si opponit᷑ nob̾
id qd̾ dictũ ẽ. ero deus generi isrł siue
uniu̾sis cognationib isrł: assumamꝰ
exemplũ. si filii essetis abhã. faceretis
isrł iuxta carnem: Ex quo docet esse
alium isrł uxta sp̃m Ille ẽ igitur is¬
rahel qui m̃te cernit dm̃. siue rectissi¬
mus dnĩ ẽ. & huiuscemodi isłerit po¬
pulus dei: Hec dicit dñs Inuenit gra¬
ciam in deserto populus qui reman¬
serat gladio Uadet ad requiẽ suã isra¬

Expanded text:
sanitas consecuta, ita cum eversio fuerit sanitas consecuta, ita cum eversio fuerit Hierusalem, et prioris populi abjectio, tunc intelligent credendaeorum nostrae salutis occasio sit. In tempore illo, dicit dominus, ero deus uniuersis cognationibus Israhel — siue generi Israhel — et ipsi erunt mihi in populum. Nisi cogitatio domini fuerit impleta et furor eius requieuerit super impiorum caput, uniuersitatis dominus cognationibus Israhel deus esse non poterit; hoc autem dicit reliquiis, quae saluae factae sunt. quodsi opponitur nobis id, quod dictum est: ero deus generi Israhel siue uniuersis cognationibus Israhel, assumamus exemplum: si filii essetis Abraham, faceretiIsrahel iuxta carnem. ex quo docet esse alium Israhel iuxta spiritum. ille est igitur Israhel, qui mente cernit deum siue rectissimus domini est, et huiuscemodi Israhel erit populus dei. Haec dicit dominus: inuenit gratiam in deserto populus, qui remanserat gladio; uadet ad requiem suam Isra
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ carnẽ ex genere isrł: & pͥnceps de
medio eius ꝓductus ẽ Applicauit eũ
pat᷑ ad sem: & accessit ad eum ut diceret
filius ego in patre & pat̾ in me: qͥa nul¬
lus potest sic suũ cor applicare deo. nec
ita ut filius patri eẽ coniunctꝰ. Qd̃ q
& ego ero uobis in deũ. aernimꝰ oꝑe cõ¬
pletum ex parte in israhel: & ex toto in
gentium multitudine Etce turbodmĩ
furor egrediens ꝓcella ruens: in capite
impiorum conquiescet: Non auertet
iram indignationis dñs: donec faciat
& compleat cogitationẽ cordissui In no¬
uissimo dierũ intelligetis ea lurbo furo
ris dnĩ & ꝓcella ruensatq tempestas re¬
quiescet in capite eorũ uel demonũ uel
coꝵ qui dei filium blasfemauerunt Et
ñ auertet iram indignationis suȩ do¬
nec faciat & copleat cogitationẽ cordis
tifex ñ potest intelligi nͥ oꝑe cõpleto
nec medicine industria. nͥ pꝰꝗͣ fuerit

Expanded text:
cundum carnem ex genere Israhel — et princeps de cundum carnem ex genere Israhel — et princeps de medio eius productus est. applicauit eum pater ad se et accessit ad eum, ut diceret filius: ego in patre et pater in me, quia nullus potest sic suum cor applicare domino nec ita ut filius patri esse coniunctus. quodque et ego ero vobis in Deum, cernimus opere completum ex parte in Israel, et ex toto in gentium multitudine. Ecce turbo Domini furor egrediens, et procella ruens, in capite impiorum conquiescet. Non avertet iram indignationis Dominus, donec faciat et compleat cogitationem cordis sui, 1058 in novissimo diris Domini, et procella ruens atque tempestas requiescet in capite eorum, vel daemonum, vel eorum, qui Dei Filium blasphemaverunt, et non avertet iram indignationis suae, donec faciat et compleat cogitationem cordis tifex non potest intelligi, nisi opere completo, nec medicinae industria, nisi postquam fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ. ñ potest abscondi ciuitas q̃
in monte sita ẽ: & templũ iuxta ordi¬
nẽ suũ cerimoniasq fundatũ: ut qͥc¬
quid in pͥori populo fiebat carnalit.¬
in eccła spũalit̾ compleret᷑ lunc egͥs¬
sa ẽ laus. siue grãrũ actio. hoc enim sig¬
grã uob̃ & pax. Uoxq ludentiũ: ñ illo
ludo. quo. manducauit popłs &e bibit
& surrex̃ ut luderet. s eo quo corã archa
dnĩ lusit dauid Et multiplicati sunt
&e nͣ ĩminuti: ut totus orb crederet indo
minũ saluatorẽ Et gliͣficati sunt: ut
impleret᷑ qd̾ scͥptũ ẽ Gloriosa dicta sunt
de te: ciuitas dei: fuerunt q filũ eius. hoc
ẽ aplĩ. sicut fuerunt apͥncipio abͣham
ysaac& iacob pͥncipes generis is raheli¬
tici lunc iusitauit dñs adu̾sũ om̃s qͥ
tͥbulauerunt populũ dei. adu̾sarias
indelicet potestates Et fuit dux eius
ex eo: hauddubiũ qͥn dñs & saluator se¬

Expanded text:
scriptum est: non potest abscondi ciuitas, quae scriptum est: non potest abscondi ciuitas, quae in monte sita est — et templum iuxta ordinem suum ceremoniasque fundatum, ut, quicquid in pin Ecclesia spiritualiter compleretur. Tunc egressa est laus sive gratiarum actio. Hoc enim sigGratia vobis et pax . Voxque ludentium, non illo ludo, quo manet surrexit, ut luderet. sed eo, quo coram area domini lusit Dauid. et multiplicati sunt et non inminuti, ut totus orbis crederet in deum saluatorem, et glorificati sunt, ut impleretur, quod scriptum est: gloriosa dicta sunt de te, ciuitas dei! fueruntque filii eius, hoc est apostoli, sicut fuerunt a principio Abraham, Isaac et Iacob, principes generis Israhelitici. tunc uisitauit dominus aduersum omnes, qui tribulauerunt populum dei, aduersarias uidelicet potesu dubium quin dominus et saluator se
Abbreviated transcription (Latin):
suo: & templum iuxta ordine̾ suũ fun¬
dabitur: Et egredietur de eis laus uoxq
ludentiũ: & multiplicabo eos & ñ minu¬
entur: Quodq sequit᷑. Et gli̾ficabo eos
&e nͣ attenuabo eos: in .Lxx. ñ habetur
Et erunt inquit filii eius sicutia pͥnci¬
pio. & cetus eiuscorã me ꝑmanebit. Et
uisitabo adu̾sũ omnes qͥ tͥbulant eũ
&e erit dux eius ex eo. & pͥncipes eius de
medio eius ꝓducent᷑. & applicabo eũ
& accedet ad me Quis enim iste ẽ qͥ ap¬
plicet cor suum: ut apꝓpinquet mͥ¬
habetur. & eritis mͥ ait in popłm. & ego
ero uob indeũ Quorum tẏpus p̃cessit¬
in zorobabel & ezra quando reu̾sus ẽ po¬
pulus & cepta edificari ciuitas in excel¬
so suo. templiq obseruari religio: & ce¬
tera que ipsius ezre uolumine conti¬
nent᷑ Plenius autẽ atq ꝑfectius in dño
saluatore aplisq completũ ẽ. quando
edificata ẽ ciuitas in excelso suo. de qͣ

Expanded text:
suo et templum iuxta ordinem suum funsuo et templum iuxta ordinem suum fundabitur. et egredietur de eis laus noxque ludentium et multiplicabo eos et non minuentur; quodque sequitur: et glorificabo eos et non attenuabo eos, in LXX non habetur. e t erunt, inquit, filii eius sicuti a principio et coetus eius coram me permanebit et uisitabo aduersum omnes, qui tribulant eum. et erit dux eius ex eo et princeps de medio eius producetur et applicabo eum et accedet ad me; quis enim iste est, qui applicet cor suum, ut appropinquet habetur: et eritis mihi, ait, in populum et ego ero uobis deum. Quorum typus praecessitin Zorobabel et Ezra, quando reuersus est populus et coepta aedificari ciuitas in excelso suo templique obseruari religio et cetera, quae ipsius Ezrae uolumine continentur; plenius autem atque perfectius in domino saluatore apostolisque conpletum est, quando aedificata est ciuitas in excelso suo — de qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ multitudinem iniqͥtatis tuȩ. et
dura peccata tua feci hoc tͥ non mea
uoluntate. s medicine racione cogen-¬
te: ꝓpt̾ea omnes qͥ comedunt te deuo¬
rabuntur: & uniu̾si hostes tui in cap
q p̃datoresturs dabo in pͣdam: Obdu¬
cam enĩ cicatͥtem tͥ. & a uulnerib tuiᷤ
sanabote dicit dñs: quia ciectã siue
disꝑsam uocauerunt te syon: Hec est
que ñ habebat reqͥrentẽ: Et sub roro¬
babel hec facta cognoscimꝰ. quando as¬
syrios hoc ẽ niniuen uastauere babi¬
lonii atq chaldei. & rursum babilonioᷤᷤ
atq chaldeos medi ꝑsiq ceperunt. et
babilon destructa ẽ. Tunc syon cepit
habere dnm̃ reqͥrentẽ. & obducta ẽ cica¬
trix uulneri illius. & sanata ẽ a plagis
suis. Quod plenius atq ꝑfectius com¬
pletur in xpoͣ. Hec dicĩ dñs Ecce ego
conuertã conu̾sionẽ tabernaculorũ ia¬
cob: & tectis siue captiuitati eorũ mise¬
rebor Et edificabitur cuitas in excelso

Expanded text:
propter multitudinem iniquitatis tuae et propter multitudinem iniquitatis tuae et dura peccata tua feci hoc tibi non mea uoluntate, sed medicinae ratione cogente\'. Propterea omnes, qui comedent te, deuourabuntur ue praedatores tuos dabo in praedam. obducam enim cicatricem tibi et a uulneribus tuis sanabo te, dicit dominus. quia eiectam — siue dispersam — uocauerunt te, Sion, haec est, quae non habebat requirentem. Et sub Zorobabel haec facta cognoscimus. quando Assyrios, hoc est Nineuen, uastauere Babylonii atque Chaldaei et rursum Babylonios et Chaldaeos Medi Persaeque ceperunt et Babylon destructa est, tunc Sion coepit habere dominum requirentem et obducta est cicatrix uulneri illius et sanata est a plagis suis, quod plenius atque perfectius conpletur in Christo. Haec dicit dominus: ecce ego conuertam conuersionem tabernaculorum Iacob et tectis — siue captiuitati — eorum miserebor et aedificabitur ciuitas in excelso
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inimici ꝑcussi te: castigatione
crudeli: Alitͣ amicus. alit̃ inimicus
ꝑcutit: alit᷑ pater. alit̾ hostis: Ille ce¬
dit ut corrigat: iste ꝑcutit ut occidat
Unde & ꝓpħa lacͥmabilit̾ dicit Dnẽ
ne innra tua arguas me:neq in
furore tuo corripias me Hoc autẽ
factum ẽ: quia ꝓpter multitudine̾ mi¬
quitatis tuȩ dura facta sunt peccata
tua: Quodq sequitur qͥd clamas suꝑ
contͥcione tua insanabił ẽ dolor tuus
ꝓpt̾ multitudinẽ iniquitatis tuȩ:
in .lxx. ñ habetur. uidelicet qͥa scdõ
dicitur. ꝓpter multitudinẽ iniqͥtatis
tue & dura peccata tua: & qͥ scͥbebant
a pͥncipio additum putauerunt: Et
ẽ sensus: Ut inimicite plaga ꝑcutẽ¬
rem. ut cederem castigatione crudeli
fecit multitudo iniqͥtatis tuȩ. & dura
peocata tua que sanari ñpoterant nͥ
mordacissimo puluere & ardente cau¬
terio. & ferro acutissimo qͦ putͥdas car-¬
nes & insanabiles amputarẽ Et tam̃

Expanded text:
enim inimici percussi te castigatione enim inimici percussi te castigatione crudeli.\' aliter amicus, aliter inimicus percutit; aliter pater, aliter hostis. ille caedit, ut corrigat, iste percutit, ut occidat; unde et propheta lacrimabiliter dicit: domine, ne in furore tuo arguas me neque in ira tua corripias me! hoc autem factum est, quia propter multitudinem iniquitatis tuae dura facta sunt peccata tua. quodque sequitur: quid clamas super contritione tua? insanabilis est dolor tuus propter multitudinem iniquitatis tudelicet quia secundo dicitur: propter multitudinem iniquitatis tuae et dura peccata tua et, qui scribebant, a principio additum putauerunt. et est sensus: ut inimici te plaga percuterem, ut caederem castigatione crudeli, fecit multitudo iniquitatis tuae et dura peccata tua, quae sanari non poterant nisi mordacissimo puluere et ardente cauterio et ferro acutissimo, quo putridas carnes et insanabiles amputarem. et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
utilitas ñ ẽ tͥ: Om̃s amatores tui obliti
sunt tui: deq ñ querent: Nlaga enĩ
inimici ꝑcussi te: castigatione crude¬
li siue forti: ꝓpter multitudinẽ im¬
qͥtatis tue dura facta sunt. suie mul¬
tiplicata sunt peccata tua: Quid cla¬
mas suꝑ contͥuone tua: Insanabilis
ẽ dolor tuus: ꝓpter multitudinẽ ini¬
quitatis tue. & ꝓpt̃ dura peccata tua
feci hec tͥ: Quasi ad speciosã mulierẽ
loquitur. cui supͣdixerat. castigabo
te in iudicio ut ñ tͥ uidearis innoxiꝰ
sit pessime. & neqͣquã alio ñ ipso qͥ
ꝑcusserat possit curante sanari: Nẽ
ait qui iudicet iudiciũ tuũ nec al-¬
tissimo uulneri cutẽ cicatͥtis obdu¬
cere. quocũq te conu̾teris utilitas
ñ ẽ tͥ. qͥa offendisti eum qui uerꝰ et so¬
lus ẽ medicus: Omnes amatores tui
obliti sunt tui: uel sacerdotes uel pͥn¬
cipes. aut certe angłoꝵ pͣsidia. quib
pͥusquã offenderes dñm. uallabaris
tes. & nͣ ea que erat credentiũ: Plaga

Expanded text:
omnes amatores tui obliti sunt tui, te non quaerent; plaga enim inimici percussi te, castigatione crudeli — siue forti—. propter multitudinem iniquitatis tuae dura facta sunt — sine multiplicata sunt — peccata tua. quid clamas super contritione tua? insanabilis est dolor tuus; propter multitudinem iniquitatis tuae et propter dura peccata tua feci haec tibi. Quasi ad speciosam mulierem loquitur. cui supra dixerat: castigabo te in iudicio, ut non tibi uidearis innoxius sit et nequaquam alio nisi ipso. qui percusserat, possit curante sanari — non est, ait, qui iudicet iudicium tuum — nec altissimo uulneri cutem cicatricis obdacere. quocumque te conuerteris, utilitas non est tibi, quia offendisti eum, qui uerus et solus est medicus. omnes amatores tui obliti sunt tui, uel sacerdotes uel principes aut certe angelorum praesidia, quibus, priusquam offenderes dominum, uallabaris.tes et non ea, quae erant credentium; plaga
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si hoc factum fuerit: gͦ fiet illud
quod impossibile putatur Errant gͦ
qui hunc locum alit̃ edisserunt po¬
nentes & illud testimoniũ quod potu¬
erit petere patrem filius. & duodecim¬
milia legiones angłorũ adducere in su
tum fuerit celũ sublimiꝰ. & humiliatũ
paum̃tũ t̾rȩ deorsum. & ego inquit ñ
reꝓbabo sem̃ isrł dicit dñs ꝓpt̾ omĩa q̃¬
fecerunt: Quod suta ẽ: reꝓbabit᷑ genꝰ
isrł Quomodo enim celũ ñ potest eo qd:
eẽ sublimius nec t̾ra humilior esse eoq̃
bari. Si uiderimꝰ iudeos iuxta hebͣi¬
cum hoc testimonio glãri assentiamͣ
eis. quod ñ sit abiectũ uniu̾sũ sem̃ isrł
leq enim omnes abiecti sunt: s hiitmͣ
qui fuerunt increduli:

Expanded text:
Quod si hoc factum fuerit, ergo fiet illud, Quod si hoc factum fuerit, ergo fiet illud, quod impossibile putabatur. Errant ergo qui hunc locum aliter edisserunt, ponentes et illud testimonium, quod potuerit petere Patrem Filius, et duodecim legiones angelorum adducere in suutum fuerit coelum sublimius, et humiliatum pavimentum terrae deorsum: et ego, inquit, non reprobabo semen Israel, dicit Dfecerunt. quod si ita est, reprobabitur gens Israhel: quomodo enim caelum non potest eo. quod est, esse sublimius nec terra humilior esse eo, qm poterit conprobari. si uiderimus Iudaeos iuxta Hebraicum hoc testimonio gloriari. adsentiamur eis, quod non sit abiectum uniuersum semen Israhel; neque enim omnes abiecti sunt, sed hi tantum, qui fuerunt increduli
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃ta t̾re deorsum. & ego abiciã uni
uersum semen isrł ꝓpt̃ omnia q̃ fece¬
dicit dñs Si eleuatũ fuerit celũ sub¬
limiꝰ. & si humiliatũ pauim̃tũ t̃re de¬
orsum. & ego ñ reꝑbabo genus isrł dic̃
ne uulgata Dicamus pͥmũ iuxta he¬
braicum Si mensurari potuerint
celi sursum et eorũ altitudo cognos ci
uel inuestigari fundam̃ta tr̃ȩ & extre¬
ma eorum ratione cõp̃hendi. et egom
quit abiciã uniu̾sũ semen isrł ꝓpter
omĩa que fecerunt dicit dñs. Quo¬
modo autẽ illud impossibile ẽ. ut ce
lorũ sũmitas & tͣre fundam̃ta noscant᷑
sic & hoc impossibile erit ut abiciam
uniu̾sum semen isrł Sin autẽ abie¬
cero uniu̾sũ semen isrł. gͦ m̃surabitur
celorũ sũmitas. & extrema t̃raꝵ He sil¬
logismꝰ & in eugłio texitur quando im¬
possibile impossibili cõꝑatur: faciliꝰ
camelus intͣbit ꝑ foram̃ acus quã diues
fieri ñ potest: sic nec hoc fieri poterit:

Expanded text:
damenta damenta uersum semen Israhel propter omnia quae fecedicit dominus: si eleuatum fuerit caelum sublimius et si humiliatum pauimentum terrae deorsum, et ego non reprobabo genus Israhel, dne uulgata. dicamus primum iuxta Hebraicum: <si mensurari potuerint caeli sursum et eorum altitudo cognosci uel inuestigari fundamenta terrae et extrema eorum ratione conprehendi, et ego\', inquit, \'abiciam uniuersum semen Israhel propter omnia, quae fecerunt, dicit dominus. quomodo autem ilorum summitas, et terrae fundamenta noscamus: sic et hoc impossibile erit, ut abjiciam universum semen Israel. Sin autem abjecero universum semen Israel: ergo mensurabitur coelorum summitas, et extrema terrarum. Hic syllogismus et in Evangelio texitur, quando impossibile impossibili comparatur. Facilius camelus intrabit per foramen acus, quam dives fieri non potest, sic nec hoc fieri poterit.