comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solet: Ouo st̃ quȩ illicite solent
adquire: id ẽ cupiditas et suꝑbia.
Et duo. quȩ male fruunt᷑ ad qͥsitͤ:
id ẽ gula et luxuria. Duo sunt qͥ
male possidere uolunt. id ẽ ꝓdigꝰ
et auarus: unus ut congreget. alt̾
ut dissipet. & duo st̃ quȩ possessa¬
male defendunt: id ẽ. intemꝑantia
& prudentia mundi. Suꝑbia di¬
abolo clausit celum: gula pͥmo
parenti abstulit paradisum: aua¬
ritia diuiti aꝑuit infernũ: intem¬
ꝑantia uͦ adhuc corrumpit mun¬
dũ. Hȩc omĩa fr̾ diuitias sequunt᷑:
ẽ enĩ uitiis locus in diuitiis.uir¬
tutum uͦ sedes ẽ humilitas. humi¬
litatis aut̃ locꝰ ẽ pauꝑtas: de qua
beatus Gregorius dicit. pauꝑtas
inqͥt bonis m̃tibꝰ solet esse custos
humilitatis. ¶ De cibo:

Expanded text:
solet. Duo sunt, quae illicite acquirere solet. Duo sunt, quae illicite acquirere solent, id est cupiditas et superbia, et duo, quae male fruuntur acquisitis, id est, gula et luxuria: duo sunt quae male possidere volunt, id est, prodigus et avarus, unus ut congreget, alter ut dissipet; et duo, quae possessa defendunt, id est, intemperantia et prudentia mundi. Superbia diabolo clausit coelum, gula primo parenti abstulit paradisum, avaritia diviti aperuit infernum, intemperantia vero adhuc corrumpit mundum. Haec omnia, frater, divitias sequuntur. Est enim vitiis locus in divitiis, virtutum vero sedes humilitas, humilitatis autem locus est paupertas. De qua beatus Gregorius: « Paupertas, inquit, bonis mentibus solet esse custos humilitatis. » C
Abbreviated transcription (Latin):
one aut̃ ñ suꝑflua sint. s utilia.
nutriendis piscib aptos. fr̾ib haben¬
dos concedimꝰ. Hec enĩ uictui neces¬
saria p̾bent. Decimas uͦ ñ recipiant:
nisi de illis qͦs ipsi incolunt agris.
Non uillas. ñ illatũ redditꝰ. ñ iura
fori. ñ thelone nũmos. ñ tͣnseuntiũ
m̾catoꝵ laboriosos ut ita dicam reci¬
piant obolos. Quȩ enĩ iusticia ẽ. ut
si uendid̾it ouem uidua : Iure fori
neant iudicis uices⁊ nec more pͥn¬
cipum militib dominent᷑: s op¬
p̾ssis subueniant. et pauꝑum fr̾m
ministrent obsequiis. Quatuor
sunt in reb possessis obseruanda:
scilicet ne licita iniuste adqͥramꝰ.
aut iuste adquisitis illicite ꝑfrua¬
mur. ne multa qͣmuis licita pos¬
sideamꝰ: aut illicite licita defenda¬
mus. Male enĩ adquire. aut ma¬
le uti adquisitis: de licito facit il¬
licitum. Multa uͦ posside̾. ꝓpin¬
quum ẽ cupiditati: et sic qñdoq
qd nimium diligit᷑. male defendi

Expanded text:
one non superflua sint sed utilone non superflua sint sed utilnutriendis piscibus aptos, fratribus habendos concedimus: haec enim victui necessaria praebent. Decimas vero non recipiant, nisi de illis quos incolunt agris, non villas, non earum reditus, non jura fori, non telonei nummos, non transeuntium mercatorum laboriosos, ut ita dicam, recipiant obolos. Quae enim justitia est, ut si vendiderit ovem vidua, jure fori neant judicis vices, nec more principum militibus dominentur, sed oppressis subveniant, et pauperum fratrum ministrent obsequiis. Quatuor sunt nobis in rebus possessis observanda, scilicet ne licita injuste acquiramus, aut juste acquisitis illicite perfruamur, ne multa quamvis licita possideamus, aut illicita licite defendamus. Male enim acquirere, aut male uti acquisitis, de licito facit illicitum. Multa vero possidere propinquum est cupiditati, et sic quandoque quod nimium diligitur, male defendi
Abbreviated transcription (Latin):
li molestia. Liceat hoc si eui licitũ
fore debeat. illis qui in urbib aut
uicis morant᷑ ÷ ad quos consluit
popłi frequentia: ut simplicitas
eoꝵ detineatur delectatione picture:
qͥ ñ delectant᷑ subtilitate scͥpturȩ. No¬
bis autẽ qui solitudine delectamuR.
utilior ẽ equus aut bos in agro: qͣm
in pariete. Hi saciant ocłos uidẽdo:
ibi laborant necessitati subueniendo.
Hospitũ domos duas ẽẽ uolumꝰ: unã
quȩ fr̃ib qͥ religionis habitũ geruni.
siue etiam quibdam ꝑsonis scłariũ
qͦs abbatis seu frm̃ ꝓuidentia ibidẽ
suscipiendos decreu̾it. deputetuR.
Aliam uͦ domũ remotiorẽ illis sus¬
cipiendis uolumꝰ ẽẽ deputatam: qui
lingua uł habitu claustraliũ pacẽ
turbare possent. Sic gͥ seruanda
st̃ tria in edificiis. idẽ. positio. dis¬
positio. & compositio: ut positione
sua remoueant᷑ a scłarib. dispositi¬
one uͦ sclares remoueant: cõpositi¬

Expanded text:
li molestia. Liceat hoc si cui licitum li molestia. Liceat hoc si cui licitum esse debeat illis, qui in urbibus aut in vicis morantur, ad quos confluit populi frequentia, ut simplicitas eorum teneatur delectatione picturae, qui non delectantur subtilitate Scripturae. Nobis autem, qui solitudine delectamur, utilior est equus, aut bos in agro, quam in pariete. Hic satiant oculos videndo, ibi laborant necessitati subveniendo. Hospitum domus duas esse volumus: unam, quae fratribus qui religionis habitum gerunt, sive etiam quibusdam personis saecularium quos abbatis, seu fratrum providentia ibidem suscipiendos decreverit deputetur; aliam vero domum remotiorem illis suscipiendis volumus esse deputatam, qui lingua vel habitu claustralium pacem turbare possunt. Sic igitur servanda sunt tria in aedificiis, id est, positio, dispositio, compositio: ut positione sua removeantur a saecularibus, dispositione vero saeculares removeant, compositi
Abbreviated transcription (Latin):
orib et ido feliciorib ñ datur: cogi¬
tare debent quib ñ datur. qͣntũ de
sua sclãri uita illi ad istam descen¬
d̾int: qͣmuis usq ad alioꝵ qui sc̃
corꝑe firmiores frugalitatẽ ꝑueni¬
re nequiu̾int. Ordinet gͥ n̾ri ꝓpo¬
siti legem mediocͥtas: quȩ nouit
equalit̾ omnib sua partiri. De edi
edificia frm̃. extͣ cohabitationẽ
tium claustri. siue dormitorii quies.
tumultuantis popłi strepitu cont᷑¬
betur: ne dũ lingua tacet. respon¬
deat cor. uł dũ corpꝰ quietẽ recipit.
animꝰ sit inquietꝰ. Edificia fr̃m nõ
suꝑflua sint s utilia: ñ uoluptuo¬
sa. s honesta. Utilis ẽ lapis in stru¬
ctura: s quid ꝓdest in lapide celat᷑a:
Utile fuit hoc in construetione cẽ¬
pli: enĩ erat forma significationis
et exempli. Legatur genesis in libro¬
ñ in pariete. Uestitur eua in parie¬
te: pauꝑ autẽ iuxta parietẽ nudus
accubat. Datur adȩ cunica pellicia:
fr̃m̃ uͦ multitudo coartatur hiema¬

Expanded text:
oribus et ideo felicioribus non datur, cogitare debent, quibus non datur, quantum de sua saeculari uita illderint, quamvis usque ad aliorum, qui sunt corpore firmiores, frugalitatem pervenire nequiverunt. » Ordinet igitur nostri propositi legem mediocritas quae novit aequaliter omnibus sua partiri. CAP. fratrum extra cohabitationem tium claustri, sive dormitorii quies tumultuantis populi strepitu conturbetur; ne, dum lingua tacet, respondeat cor, vel, dum corpus quietem recipit, animus sit inquietus. Aedificia fratrum non superflua sint, sed humilia; non voluptuosa, sed honesta. Utilis est lapis in structura, sed quid prodest in lapide, caelatura? Utile hoc fuit in constructione templi, erat enim forma significationis et exempli. Legatur Genesis in libro, non in pariete. Vestitur Eva in pariete, pauper autem juxta parietem nudus accubat. Datur Adae tunica pellicea, fratrum vero multitudo coarctatur hiema
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ institutio: ne uł disso¬
iuti uiuamꝰ in deliciis: aut ar¬
duitate ꝓpositi desistamꝰ a cepto.
Ait enĩ beatus ambrosius suꝑ
timorem d̾i. s ñ scd̃m scĩam⁊ sta¬
tuentes duriora p̾cepta: quȩ non
possit humana conditio sustin̾e.
Timor in eoẽ. qd̾ uident᷑ sibi con¬
sulere : s inscientia in eo qd̾ non
compatiunt᷑ naturȩ: nec estimãt
possibilitatẽ. Compatiam᷑ itaq
compati: nec sic tam̃. ut sit ad de
lectationẽ carnis compassio. s ad
sustentationẽ. Est et compassio: de
ꝓposito nr̃o. Ait enĩ beatus augͦci¬
nus in regła qͣm nob̃ tenendã ꝓpo¬

Expanded text:
da est institutio, ne vel dissoluti vivamus in deliciis, aut arduitate propositi desistamus a coepto. Ait enim beatus Ambrosius supetimorem Dei, sed non secundum scientiam, statuentes duriora praecepta, quae non possit humana conditio sustinere. Timor in eis est, quia videntur sibi consulere, sed inscientia in eis, quia non compatiuntur naturae, nec aestimant ejus possibilitatem. » Compatiamur itaque compati, nec hi tamen ut sit ad nimiam delectationem carnis compassio, sed ad sustentationem. Est et compassio, de proposito nostro. Ait enim beatus Augustinus in regula, q
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ in senectute sua de sterili con¬
iuge gen̾au̾at ⁊ qui erat amor patͥs.
ipse ẽ eñi quẽ diligebat ysaac. ma¬
tris solatiũ. gaudiũ utͥusq illũ dico
talem ad immolandũ d̾o obtulit. Sic
frcs debemꝰ ẽẽ animo fortes ut cobias:
doceat eũ bona: si uͦ absens fuit. oret
ꝓ absente. Si uͦ fortior ẽẽ uoluerit.
cũ auferunt᷑ sua. ñ ꝑsequat᷑ hostes:
auferrent sua. Trib modis ꝑseqͥ¬
mur hostes: scił. manu. lingua.
et animo. Manu ꝑsequimur
hostes. qͣndo illud qd̾ ui raptores
abstulerant. ui recuꝑamꝰ contͣ¬
dicentes apło qui dic̃ ne repetas:
qui enĩ repetit cũ litigio. male
repetit. Lingua ꝑsequim᷑. qͣnͣdo
conquerendo siue accusando a¬
pud potentiores ut nr̃a recipiamꝰ:
primos nr̃os licet mali sint sub
articło mortis uinctos relinqͥmꝰ:
ñ dantes locũ irȩ ut ait apłs. sed
uindicantes nosmetipsos. Ani

Expanded text:
quem in senectute sua de sterili conquem in senectute sua de sterili conjuge genuerat, qui erat amor patris ipse est enim quem diligebat, Isaac matris solatium, gaudium utriusque : illum dico talem, ad immolandum Deo obtulit. Sic, fratres, debemus esse animo fortes, ut Tobias. doceat eum bona; si vero absens fuerit, oret pro absente. Si autem fortior esse voluerit, cum auferuntur sua, non peauferrent sua. Tribus modis persequimur hostes, scilicet manu, lingua et animo. Manu persequimur hostes, quando illud quod vi raptores abstulerant, vi recuperamus, contradicente Apostolo, qui dicit: Ne repetas tua. Qui enim repetit cum litigio, male repetit . Lingua persequimur, quando conquerendo sive accusando apud potentiores ut nostra recipiamus proximos nostros licet mali sint, sub articulo mortis vinctos relinquimus, non dantes locum irae, ut ait Apostolus, sed vindicantes nosmetipsos . Ani
Abbreviated transcription (Latin):
bat: et obediuit uoci dñi ñ coac¬
tus s sponte. Tobias cõmisit. iob
amisit. abraham dimisit: hic
pecuniã. iste substantiã. ille do¬
mũ.t̾ram. et cognationẽ: Unus
inspe. alter patient̃. t̾cius uͦ spõ¬
te. Primꝰ egenti compatiendo. se¬
cundꝰ ꝑseqentẽ tolerando: t̃̾cius
iubenti obediendo. Sic ñ cedunt
cupiditati quȩ in trib consistit:
id ẽ. in amore possidendi. in do¬
lore amittendi. in coactione de¬
serendiꝰ s simul expellunt tres
tria. quisq suũ. nec cedunt car¬
nalitati. Non plus enĩ amauit to¬
bias filiũ qͣm debuit: nec carnali¬
tatẽ p̃posuit. s supposuit sp̃ualita¬
ti. Presentẽ filiũ bona docuit: ora¬
bat ꝓ absente. Iob uͦ de morte filio¬
rũ ñ doluit plus qͣm necesse fuit:
ꝓ morte eoꝵ lacͥmas fudit. reddẽs
culo offerebat ꝓ singłis holocau¬
sta: et sic faciebat iob cunctis de¬
ebus. Abraham uͦ ñ tantuo
ismahelem expulit. s etiam ysaac

Expanded text:
bat et obedivit voci Domini, non coacbat et obedivit voci Domini, non coactus sed sponte. Tobias commisit, Job amisit, Abram dimisit; hic pecuniam, iste substantiam, ille terram, domum et cognationem; unus in spe, alter patienter, alius vero sponte; primus egenti compatiendo, secundus vero patienter tolerando, tertius jubenti obediendo. Sic non cedunt cupiditati, quae in tribus consistit, id est, in amore possidendi, in dolore amittendi, in coactione deserendi. Sed similiter expellunt tres tria, quisque suum, nec cedunt carnalitati. Non plus enim amavit Tobias filium quam debuit, nec carnalitatem praeposuit sed supposuit spiritualitati, praesentem filium bona docuit, orabat pro absente . Job vero de morte filiorum non doluit plusquam necesse fuit, pro morte eorum lacrymas fudit, reddens culo, offerebat per singulos holocausta, et sic faciebat Job cunctis diebus . Abram vero non tantum Ismaelem expulit, sed etiam Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
Mentiunt᷑ autẽ corã d̾o & hominib:
quia qd uouerunt redd̾e possunt s
nolunt. Sic gͥ coram fr̃ib suis fu¬
res. corã d̾o raptores: corã d̾o et homi
nib m̃daces sunt. Decipiunt frẽs
suos ignorantes qͥd possint. offendt̃
ẽ enĩ ꝓpͥum furti et rapinȩ et m̃¬
dacii: ut unũ occulte. alterũ aꝑ¬
niat. Restat nc̃ ut de illis qui ft̃
fortes animo aliqͥd dicamꝰ. St̃ enĩ
qͥdã fortes alii uͦ fortiores. alii fortis¬
simi. fortis thobias. fortior iob. for¬
tissimꝰ abraham. Duob modis ꝓba¬
tur fortitudo animi:. cupiditate.
scił. et carnalitate. Non cessit
tobias cupiditati. qͣndo gabelo cõ¬
tribuli suo egenti pondus argen¬
ti commisit: nec plus amauit pe¬
cuniam qͣm ꝓximũ. Amisit iob
substantia ÷ s qͥd ait: Dñs inquit
dedit. dñs abstulit. sic̃ dño placuit
ita factũ ẽ: sit nom̃ dñi benedic¬
tũ. Dimisit abraham qđ̾ posside¬

Expanded text:
Mentiuntur autem coram Deo et hominibus, Mentiuntur autem coram Deo et hominibus, quia quod voverant reddere possunt, sed nolunt. Sic igitur coram fratribus suis fures, coram Deo raptores, coram hominibus et coram Deo mendaces sunt. Decipiunt ergo fratres ignorantes quod possint, offendunt est enim proprium furti, rapinae et mendacii, ut unum occulte, alterum apniat. Restat nunc ut de illis qui sunt fortes animo, aliquid dicamus. Sunt enim quidam fortes, alii fortiores, alii fortissimi. Fortis Tobias , fortior Job , fortissimus Abram . Duobus modis probatur animi fortitudo, cupiditate scilicet et carnalitate. Non cessit Tobias cupiditati, quando Gabelo consobrino suo egenti pondus argenti commisit, nec plus amavit pecuniam quam proximum. Amisit Job substantiam, sed quid ait: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est. Sit nomen Domini benedictum. Dimisit Abram quod posside
Abbreviated transcription (Latin):
iunare stomacus languet.si le¬
gunt. uertiginem. siqͥd laboriᷤᷤ
agunt. capitis dolorem patiun
Sunt enĩ quedã inquib ma¬
xime debet haberi scientia. sci¬
licet ieiuniũ. uigiliȩ. et labor.
Nisi enĩ labori succedat quies
et refectio. ñ potest humana
natura laborẽ tolerare. s mo¬
d̾atus labor et abstinentia cib̃i
delicati. et statute a scĩs patͥb
uigiliȩ corꝑi et anmȩ medelã
conferunt sanitatis: qui autẽ
sic uiuunt. fortitudinẽ habẽt
scdm sciãm. St̃ aut̃ alii qͥ cor¬
pore fortes. debiles aut̃ animo.
parcunt sibi seipsos amantes:
sectantur ocium. uacant fa¬
bulis. tales accusant᷑ de furto.
de rapina. de mendatio. fures
sunt: quia cõmuni necessitati
subtrahunt. qd̾ cõmune fecerant.
cũ renuntiarent mundo seipsos ab¬
negantes. Raptores sunt coram deo.
qui eo uidente qui nouit occulta
cordiũ: cominuni uitȩ quȩ sciunt
aut quȩ possunt uiolent̃ auferunt.

Expanded text:
junant, stomachus languet; si lejunant, stomachus languet; si legunt, vertiginem; si quid laboris agunt, capitis dolorem patiuntSunt enim quaedam in quibus maxime debet haberi scientia, scilicet jejunium, vigiliae et abor. Nisi enim labori succedat quies et refectio, non potest humana natura laborem tolerare, sed moderatus labor, et abstinentia cibi delicati, et statutae a sanctis Patribus vigiliae, corpori et animae medelam conferunt sanitatis. Qui autem sic vivunt, fortitudinem etsecundum scientiam. Sunt autem alii qui corpore fortes, debiles autem animo, parcunt sibi, seipsos amantes, sectantur otium, vacant fabulis. Tales accusantur de furto, de rapina, de mendacio. Fures sunt quia communi necessitati subtrahunt quod commune fecerant cum renuntiarent mundo, seipsos abnegantes. Raptores sunt coram Deo, quia, eo vidente qui novit abscondita cordium, communi vitae quod sciunt aut possunt violenter auferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ant. licet fortitudo corꝑis ñ sup¬
petat ipsis: tam̃ qͣdam rationabi
li scientia qͣ creatoris sui benigni¬
tatem et suã negligentiã recog¬
noscunt. inclinant animi rigo¬
rem. et corpꝰ cogunt seruire suo
creatori. Onera frm̃ consolando
portant. corruentes alleuant do¬
cendo: et si corruerint ipsi. cito
resurgunt. ne scandalũ gen̾ent.
quia sapientes st̃. Duo gͣuia portãt.
animũ uidelicet labentẽ. carnẽq
infirmã. tegunt occulta carnis.
tione: & sic discunt bene amare.
qr sciunt bene oꝑari. Cõꝑe for¬
tes st̃. qͦs nat᷑a solidauit ad tole¬
randos labores: quoꝵ quidam
qs ꝓsit opari possunt s nolus.
alii possunt et uolunt. alii uͦ plꝰ
uolunt qm qd̾ pati possunt. Po¬
tuit s noluit bene oꝑari golias.
cũ eẽt corꝑe fortis: potuit & uo¬
luit seruire dauid suo creatori:
si iusti qnͣdoq qui sic edomant
carnis suȩ suꝑbiam. ut uirtus
deficiat cũ laborare uelint. si ie¬

Expanded text:
ant, licet fortitudo corporis non supant, licet fortitudo corporis non suppetat ipsis, tamen rationabili quadam scientia qua Creatoris sui benignitatem et suam negligentiam cognoscunt inclinant animi rigorem, et corpus cogunt servire suo Creatori, onera fraterna consolando portant, corruentes allevant docendo, et si corruerint ipsi, cito resurgunt, ne scandalum generent, quia sapientes sunt. Duo gravia portant, animum videlicet labentem, carnemque infirmam; tegunt occulta cordis etione: et sic discunt bene amare, quia sciunt bene operari. Corpore sunt fortes, quos natura solidavit ad tolerandos labores, quorum quidam quod prosit operari possunt, sed nolunt; alii possunt, et volunt; alii vero plus volunt quam pati possunt. Potuit sed noluit bene operari Golias, cum esset corpore fortis. Potuit et voluit servire David Creatori suo. si justi quandoque, qui sic edomant carnis superbiam, ut virtus deficiat cum laborare velint: si je
Abbreviated transcription (Latin):
Et hȩc ẽ compassio prudentiȩ. Tria
sunt ꝑ quȩ ꝓbatur uera compassi¬
o: scił. occulta beneficia. pauꝑtas.
& mors. Beneficiũ enĩ si impendat᷑
occulte. humanȩ laudis fauorẽ ex¬
tinguit: qͣndo aut̃ pauꝑi miseret᷑
aliquis. temꝑalis remouet spem
retributionis: cũ ꝓ ꝓximo in ortẽ
pati ñ renuit. amorẽ mundi non
p̃ponie. Hȩc st̃ enĩ illa tria quȩ so¬
lent eneruare compassionis men¬
bra: humanꝰ scił. fauor. temꝑalis
recributio. &. amor mundi. Qui
patitur: sic̃ xp̃c ꝓ nobis passus est.
quia uere compassus est.
nendus ẽ. in om̃ib modus. quod
enĩ excedit modũ. excedit et
uires. Modus rem seruat inco¬
lumem: qͣm immod̾atio cõfun¬
dit. Modꝰ equa lance librat o¬
nera fortioꝵ siue debilium: ne
gͣuent᷑ fortiores. aut debileᷤ sub
animo: alii uͦ corꝑe. alii scientia.
Scientia fortes sunt qͥdam. qui
licet diligentis affectu animi care¬

Expanded text:
et haec est compassio prudentiae. Tria et haec est compassio prudentiae. Tria sunt per quae probatur vera compassio, scilicet occulta beneficia, paupertas et mors. Beneficium enim si impendatur occulte, humanae laudis favorem exstinguit. Quando autem pauperi miseretur aliquis, temporalis removet spem retributionis. Cum pro proximo mortem pati non renuit, amorem mundi non praeponit. Haec sunt enim tria illa quae solent enervare compassionis membra, humanis favor, temporalis retributio et amor mundi. Qui patitur, sic Christus pro nobis passus est, quia vere compassus est. nendus est in omnibus modus, quod enim excedit modum, excedit et vires. Modus servat rem incolumem, quam immoderatio confundit. Modus aequa lance librat onera fortiorum sicut debilium, ne graventur fortiores, aut debiles oppranimo, alii vero corpore, alii scientia. Scientia sunt fortes quidam, qui licet diligentis affectu animi care
Abbreviated transcription (Latin):
etiã qͥ compatiunt᷑ sibi: qͥdam qͥ¬
compatiunt᷑ fr̃i. qͥdam uͦ magistͦ.
Primũ modestiȩ ẽ. scd̃m dilectio¬
nis: t̃cium prudentiȩ. Quosdam¬
enĩ uerecundia. siue desidium car¬
nis affligende repͥmit. ne carnis
indigentiȩ & necessitati compati
uelint: qͥ si modesti eẽnt. compa¬
t̾entur sibi ne int̃fic̾ent ciuem.
Alios uͦ cogit dilectio compati fr̃i
suo. s qr ñ habent unde cõpassio¬
nis oꝑa compleant: p̃latis quore
ẽ ꝓuid̾e et impende̾ necessaria.
qualis sit & quid possit frat̃ ille
diligent̃ intimant. Compatiunt᷑
et magistro: ne qui p̃ire debet
deficiat in uia. Inde quidam
usus Inoleuit in conuentu quoꝵ¬
dam frm. ut aliquẽ de fr̃ib ab̃bi
suo p̃ponant cui obebiat in agẽ¬
da sui cura: ut cũ uisum fr̃i fu̾it.
congruũ. abbatẽ suũ in esu can¬
nium. seu in aliquo tali sibi ipsi
condescend̾e faciat. ne rigor pͣlatio¬
nis frangat humanã fragilitatem.

Expanded text:
quidam qui compatiuntur sibi, quidam quidam qui compatiuntur sibi, quidam compaPrimum modestiae est, secundum dilectionis, tertium prudentiae. Quosdam verecundia sive desiderium carnis affligendae reprimit, ne carnis indigentiae et necessitati compati velint, qui si modesti essent, compaterentur sibi, ne interficerent civem. Alios vero cogit dilectio compati fratri suo; sed quia non habent unde compassionis opera compleant, praelatis quorum est providere et impendere necessaria qualis sit et quid possit frater ille, diligenter intimant. Compatiuntur et magistro, ne qui praeire debet, deficiat in via. Unde quidam usus inolevit in conventu quorumdam fratrum, ut aliquem de fratribus abbati suo praeponant, cui obediat in agenda sui cura, ut cum visum fuerit fratri congruum, abbatem suum in esu carnium seu in aliquo tali sibi ipsi condescendere faciat, ne rigor praelationis frangat humanam fragilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
De conceptu enĩ uerȩ cõpassio¬
tanqͣm uenefica mulier. par¬
tũ iugulat auaricia. ne ꝓdeat
in lucẽ. hoc ẽ elemosinȩ fructũ
impedit. & conceptũ compassio¬
nis de semine pietatis ꝓlapsũ.
a corde hominis uelut a matͥce
mulieris mortuũ eicit. Illa gͦ
ore fit tantũ adulatoria ẽ: hȩc
aut̃ sterilis nuncupatur. Se¬
quit᷑ alia quȩ multa tͥbuit: s
ideo ut laudetur aut plꝰ recipiat.
Hec pondꝰ uerȩ compassionis ñ
portat. s uane głȩ leuitate suble¬
uat᷑ꝰ nec cõpatitur. s głatur: et id̾o
suꝑba uocari potest.Sic una ea¬
a uͦ fingendo lacͥinas. etiã sapien¬
tes decipit: t̾cia multa tͥbuens. ma¬
iora recipit. Accipiunt᷑ & in bonã
cũ aiiquis frem suũ benigne conso¬
latur. uł qͣndo uere cõpungit᷑ corde.
dat: nec relbutionẽ sequit᷑. s solo
pietatis affectu tͣhitur ad munus.
Una ex istis consolatoria. altera
pietatis ẽ: t̃cia refectionis. Sunt

Expanded text:
De conceptu enim verae compassioDe conceptu enim verae compassiotanquam venefica mulier avaritia jugulat partum, ne prodeat in lucem. Haec eleemosynae fructum impedit, et conceptum compassionis de semine pietatis prolapsum, a corde hominis velut a matrice mulieris mortuum ejecit. Illa quae ore fit tantum, adulatoria est, haec autem sterilis nuncupatur. Sequitur alia, quae multa tribuit sed ideo ut laudetur, aut plus recipiat. Haec pondus verae compassionis non portat, sed vanae gloriae levitate sustollitur, nec compatitur sed gloriatur, et ideo superbia vocari potest. Sic una eavero fingendo lacrymas, etiam sapientes decipit; tertia vero multa tribuens, majora recipit. Accipiuntur et hae trecum aliquis fratrem suum benigne consolatur, vel quando vere compungitur corde, dat, nec retributionem sequitur, sed solo pietatis affectu trahitur ad munus. Una ex istis consolatoria; altera est pietatis; tertia est refectionis. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui gen̾is auctoritatẽ ñ p̃tendt̃
ut honorari queant in ȩccła. nͨ
de parentũ suoꝵ dignitate glo¬
riant᷑ s occultant causas suꝑbiȩ:
ne pes eoꝵ labatur in uicium.
Nat᷑a uͦ delicati st̃. quoꝵ com¬
plexio talis ẽ. ut pondꝰ laboris.
heiunii et uigiliaꝵ ferre noN
ualeant: qui etiam cibos exqͥsitoᷤ¬
fastidiunt. qui sunt sibi oneri. qͥ
frigore statim torpescunt. tales e¬
tiam qͦsdam de popło nat᷑a plas¬
mauit. Om̃ib his compatiens ẽ
religio. Est et uera & falsa cõpas¬
sio: utraq tam̃ trib modis fieri
solet. scł. ore. corde. et oꝑe. Ore fit¬
falsa compassio. qͣndo aliqͥs flebi¬
lib u̾bis dãpnũ alt̾ius consolat᷑.
Corde uͦ. qndo aliquis qui habũ¬
dat diuitiis alicui opp̾sso egͥtudi¬
ne siue egestate occurrit: & pieta¬
te motus. compatiendo mentis
affectũ inclinat. tnͣsiens aut̃ ñ
succurrit egenti. Hȩc cõpassio
sterilis ẽ: concepit. s ñ peꝑit.

Expanded text:
sui generis auctoritatem non praetendunt, sui generis auctoritatem non praetendunt, ut honorari queant in Ecclesia, non de parentum suorum dignitate gloriantur, sed occultant causas superbiae, ne pes eorum labatur in vitium. Natura vero delicati sunt, quorum complexio talis est, ut pondus laboris, jejunii et vigiliarum ferre non valeat, qui etiam cibos exquisitofastidiunt, qui sunt oneri sibi, quifrigore statim torpescunt. Tales etiam quosdam de populo natura plasmavit. Omnibus his compatiens est religio. Est et vera, et falsa compassio, utraque tamen tribus modis fieri solet, scilicet ore, corde et opere. Ore ficta compassio fit, quando aliquis flebilibus verbis damnum alterius consolatur. Corde vero, quando aliquis, qui abundat divitiis, alicui oppresso aegritudine vel egestate occurrit, et pietate motus, compatiendo mentis affectum inclinat; transiens autem non succurrit egenti. Haec compassio sterilis concepit, sed non peperit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥdgͣ. Necesse ẽ gͥ ut ñ ad ĩgurgitationẽ
uentris ut ait beatꝰ Gregoriꝰ utam᷑:
s discamꝰ satiari et esurire. et ha¬
bundare. et penuriam pati eum
beato paulo: ne plus carni tribu¬
amꝰ qͣm necessitas petat. et sic ex¬
cludatur delicata uoluntas. Usu
uͦ delicati sunt multi. licet sint
de plebe. qui cũ inscło eẽnt ser¬
uiebant uentͥ: in ȩccła uͦ positi
usum soliti cibi mutare nolunt.
ne seqͣtur infirmitas. Infirmi¬
tatẽ corꝑis timent: et animȩ suȩ
mortẽ conferunt. Impossibilita¬
tis suȩ usum uitȩ p̃cedentis fore
causam testant᷑: s ut dici solet ma¬
lus usus abholendꝰ ẽ. Gen̾e delicati
st̃ filii nobilium qui sic̃ fuerui
in scło nobiliores dignitate gn̾is:
ita in conuentu frm̃ nobiliores
st̃ ꝓcessu boni oꝑis. Iactant se ñ
ẽẽ delicatos. humiles u̾bo st̃. ues¬
titu et oꝑe. amabiles ad societatẽ.
tcͣtabiles si corripiant᷑: honesti
consilii. frm̃ consolatores. Hi ft̃¬

Expanded text:
 Necesse est igitur, ut non ad ingurgitationem ventris, ut ait beatus Gregorius, utamur; sed discamus » satiari et esurire, et abundare et penuriam pati cum beato Paulo , « ne plus carni tribuamus quam necessitas petat, et sic excludatur delicata voluptas. » Usu vero delicati sunt multi, licet sint de plebe: qui cum in saeculo essent, serviebant ventri; in Ecclesia vero positi, usum soliti cibi mutare nolunt, ne sequatur infirmitas. Infirmitatem timent, et animae suae mortem inferunt. Impossibilitatis suae, usum vitae praecedentis esse causam testantur; sed, ut dici solet, malus usus abolendus est. Genere delicati sunt filii nobilium: qui, sicut fuerunt in saeculo nobiliores dignitate generis, ita in conventu fratrum nobiliorescessu operis. Jactant se non esse delicatos, humiles sunt verbo, vestitu et opere, amabiles ad societatem, tractabiles si corrigantur, honesti consilii, fratrum consolatores. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ compatiens sit delicatis religio.
elicatis ẽ. compatiens religi¬
o. Quatuor st̃ delicatoꝵ spe¬
cies. scił uoluntate. usu. genere.
natura. Uoluntate delicati st̃ illi.
qui cũ grossiorib cibis uti possẽt.
nolunt: s diu̾sa et exquisita fer¬
cula querentes respondent uentͥ.
et petenti obediunt. Respondeo
mores uirga castigat: sic ꝑ absti¬
nentiam uentris et gulȩ uolup¬
tuosus restringit᷑ affectus. Solli¬
citũ me reddit cura uentͥs: nc̃ hoᷤᷤ
nc̃ illos exopto cibos. Michi soli

Expanded text:
d compatiens sit delicatis religio. Delicatis est compatiens religio. Quatuor sunt delicatorum species, scilicet voluntate, usu, genere et natura. Voluntate delicati sunt illi qui cum grossioribus cibis uti possunt nolunt; sed diversa et exquisita fercula quaerentes, respondent ventri et petenti obediunt. Respondeo,mores virga castigat, sic per abstinentiam ventris et gulae voluptuosus restringitur affectus. Sollicitum me reddit cura ventris, nunc hos, nunc illos exoptans cibos. At ego i
Abbreviated transcription (Latin):
gentes carbones ministnͣdo u̾bis
ñ exasꝑat: efficitur holocaustum
tũ incensũ. intus igne castitatis:
ext̾ius flamina tͥbulationis. Hic
incolumem. Ille qr ꝑseu̾at in tor¬
Hȩc ẽ fortitudo caritatis. De hac
scͥptum ẽ. fortis ẽ ut mors dilectio:
et ut uerũ fatear fortior dilectio.
aut̃ consistit fortitudo totrus
religionis. Qui scit enĩ et uult
et potest bene oꝑari: si modum

Expanded text:
gentes, carbones ministrantes verbis gentes, carbones ministrantes verbis non exasperat, efficitur holocaustum tum incensum, intus igne charitatis, exterius vero flamma tribulationis. Hic incolumem, ille quia perseverat in torHaec est fortitudo charitatis. De hac scriptum est: Fortis ut mors dilectio , et ut verum fatear, fortior dilectio. autem consistit fortitudo totius religionis. Qui scit enim et vult et potest bene operari, si modum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ boue aut ꝓ asino. ꝓximũ
ꝑsequunt᷑: Quid fac̾ent: si mor¬
tem filii nuntiares : Et qͥd si sep¬
tem filioꝵ. sic̃ beato iob ñtiatũ ẽ.
estimas euenisse: Instruit gͥ be¬
atus iob claustrales de pacientia.
qualit̾ dampna rerũ temꝑaliũ
sustin̾e debeant ⁊ qualit̃ ꝓ morte
niat: utrũq benigne portans
qͥ nec ꝓ dampno rerum ꝑsecutꝰ ẽ
hostem ÷ nec ꝓ morte filioꝵ ad odi¬
um qd̃ ẽ mors animȩ. cor inclina¬
uit. Qui uult gͦ fortissimꝰ ẽẽ. sic̃
abraham. qui ñ amisit sua s dimi¬
sit : qui ñ sic amauit filiũ suum.
ut d̾i filiũ offend̾et: talis dico renũ¬
tiet om̃ib quȩ possidet. & ĩmolet
Audiamꝰ qualit̃. Abraham sua di¬
misit. laurentiꝰ sua disꝑsit. dedit
pauꝑib i abraham filiũ suũ deo
obtulit. laurentiꝰ seipsum ꝓ filio
dei: hic ignẽ parat. colligat filiũ:
gladiũ euaginat: s angłm audit
ꝓhibentẽ nẽ ꝑficiat. Ille ad ignẽ
positus xp̃m p̾dicat᷑: carnifices ur¬

Expanded text:
qui pro bove aut asino proximum persequuntur? Quid facerent, si mortem filii nuntiares? Et quid si septem filiorum, sicut Job nuntiatum est, autumares evenisse? Instruit igitur beatus Job claustrales de patientia, qualiter damna rerum temporalium sustinere debeant, qualiter pro morte niat, utrumque benigne portans, qui nec pro damno rerum persecutus est hostem, nec pro morte filiorum ad odium quod est mors animae cor inclinavit. Qui vult autem fortissimus esse sicut Abram, qui non amisit sua, sed dimisit; qui non amavit filium suum ut Dei Filium offenderet, talis dico renuntiet omnibus quae possidet, et immolet Audiamus qualiter Abram sua dimisit, Laurentius sua dispersit et dedit pauperibus . Abram filium suum Deo obtulit. Laurentius seipsum pro Filio Dei; hic ignem parat, colligat filium, gladium evaginat, sed angelum audit prohibentem ne perficiat, ille ad ignem positus Christum praedicat, carnifices ur
Abbreviated transcription (Latin):
bedientia prebenda erit. Quomodo
enim honoratus in senectute appa¬
rebit: qui disciplinȩ laborem in ad¬
olescentia non sustinuerit: Quod¬
cumq et enim homo laborauerit:
hoc et metet. Omnis namq discipli¬
na in p̃sen.i ti non uidetur eẽ
gaitoii. as s meroris. postea autẽ
fructum paccatissimũ ȩxercitatioĩs
reddet iustiuȩ. Sicut ergo fructus
non inuenitur in arbores. in qua pͥ
non poterit. qui in adolescentia disci¬
plinȩ aliciuus exercitationem non
laborauerit. Disciplina igitur absq
obedientia: qualiter fieri poterit:
Adolescens ergo sine obedientia. ado¬
lescens sine disciplina ẽ: qm̃ et ip̃a
obedientia. que omnium disciplina¬
rum mater ẽ. magna ereicitatione
indiget. ut sui normam stiroii. xp̃o
domino exibeat. qui obediens ꝑat̾ͥ
usq ad mortem: crucis ignominiã
libenter sustinuit. De iii. abusi

Expanded text:
bedientia exhibenda erit. Quomodo bedientia exhibenda erit. Quomodo enim honorandus in senectute apparebit, qui disciplinae laborem in adolescentia non sustinuerit? Quodcunque etenim homo laboraverit, hoc et metet . Omnis namque disciplina in praesenti non videtur esse gaudii sedmaeroris: postea autem fructum pacatissimum exercitatio per eam reddit iustitiae. sicut ergo fructus non inuenitur in arbore in qua pampinon poterit qui in adulescentia disciplinae alicuius exercitationibus non laborauerit. disciplina igitur absque oboedientia qualiter fieri potest? adulescens ergo sine oboedientia adulescens sine disciplina est: quoniam et ipsa oboedientia quae omnium disciplinarum mater est magna exercitatione indiget, ut sui normam studii Christo Domino exhibeat qui oboediens patri usque ad mortem crucis ignominiam libenter sustinuit. DIVES SI
Abbreviated transcription (Latin):
cie dignum ẽ. ut hoc agat quod
nec uitam. nec etatem. nec mini
ous a recto rationis ordine depra¬
uatur. Qualiter namq in sene¬
ctute mi ae nistrari sibi ille sꝑa¬
bit. qui in adolescentia semorib
obedientiam exhibere contemp¬
nit: Unde et in prouerbio apõ
ueteres habet quod seruire aliqͥs¬
illi nequeat. qui pͥus alicui ser¬
uitutem prebere uenegat: ꝓpter
quod et dominus iħc in temyorib
tatem doctoris non ꝑuenerat. obedi¬
enter ministrationem parentibus
suis eribuit. Sicut gͦ in senib sobri¬
etas. et morum ꝑfectio requiritur.
ita et ab adolescentib obsequium
et subiectio et obedientia debetur.
Quapropter et in mandatis legis
pͥmum que ad homines ꝑtinent pa-¬
tris et matris honor imꝑatur. Qua
tuor et enim modis. ꝑ scripturas di¬
uinas patres uocantur. hoc ẽ. natu¬
ra. gente: ammonitione. etate. Quod
si ergo naturalis pater suꝑstes non
ti tamen seniori. ab adolescentib o¬

Expanded text:
ti dignum sit: ut hoc agat, quod ti dignum sit: ut hoc agat, quod nec vitam, nec aetatem, nec minidus a recto rationis ordine deprauatur. qualiter namque in senectute ministrari sibi ille sperabit, qui in adulescentia senioribus oboedientiam exhibere contemnit? unde et in prouerbio apud ueteres habetur, quod seruiri nequeat qui prius alicui seruitutem praebere denegat. propter quod et Dominus Iesus in temporibus tatem doctoris non peruenit, oboedienter ministrationem parentibus suis exhibuit. sicut ergo in senibus sobrietas et morum per fectio requiritur, ita in adulescentibus obsequium et subiectio et oboedientia rite debetur. quapropter et in mandatis legis primum in his quae ad homines pertinent patris et matris honor imperatur, qtuor etenim modis per Scripturas divinas patres vocantur; hoc est, natura, gente, admonitione, et si ergo naturalis pater superstes non ti tamen seniori ab adolescentibus o
Abbreviated transcription (Latin):
poris habitu senectute confectus.¬
homo ad int̾itum ꝓperat. dum
oculi caligant. aures grauiter au¬
diunt. capilu fluunt. facies in pai¬
lorem mutatur: dentes lapsi nu-¬
mero minuunt᷑ cutis arescit. flatꝰ
non suauiter olet. pectus suffoca¬
tur tussis cachinnat. genua trepi¬
dant. talos et pedes tumor inflat.
homo interior qui non senescit.
his omnib adgrauat᷑: et hec om¬
nia ruituram iam iamq domũ
piat. nichil aluio cogitare: quam
tus huius uitȩ terminus instat. se¬
nib uero cunctis maior ẽ ex hac
luce recessus. Cauende ergo sunt
homini due particule. que in illi¬
us carne non ueterascunt: et totũ
hominem ad peccatum ꝑtrahunt.
cor uroelicet et lingua. quia cor sẽ¬
ꝑ nouas cogitationes machinari
non desinit. lingua impigre loqͥt᷑
uenescentes particule totam ar¬
moniam decipiant. et ꝑ res inep¬
tas reliqui corporis grauitatem
illiroant. Unicuiq namq consi¬
derandum ẽ quod etatis eminen¬

Expanded text:
poris habitus senectute confectusporis habitus senectute confectus ad interitum properat? Dum oculi caligant, aures graviter audiunt, capilli fluunt, facies in pallorem mutatur, dentes lapsi numero minuuntur, cutis arescit, flatus non suaviter olet, pectus suffocatur, tussis cachinat, genua trepidant, talos et pedes tumor inflat; etiam homo interior qui non senescit, his omnibus aggravatur. Et haec omnia ruituram jamjamque domum piat, nihil aliud cogitare, quam tus hujus vitae terminus instat, senibus vero cunctis maturior ex hac luce recessus. Cavendae ergo sunt homini duae particulae, quae in illius carne non veterascunt, et totum hominem secum ad peccatum pertrahunt, cor videlicet et lingua: quia cor novas semper cogitationes machinari non desinit, lingua impigre loquituae juvenescentes particulae totam sui harmoniam decipiant, et per res ineptas reliqui corporis gravitatem illudant. Unicuique namque considerandum est, quid aetate eminen
Abbreviated transcription (Latin):
di offitio desiuerit. quis a manu
aut pede uel a reliquo corpore. ulõ
minist̾ium exhibet: Qua propter
doctores cogitent. ne ampliori uin¬
salo mon dum multȩ sapientiȩ
transgressionem incurrit. tocius
isrliticȩ plebis regni disꝑsionem
solo suo merito prestitit. Quibus
g̃ committuntur multa maiora
ꝑdunt si non recte dispensaue
plus ab eo erigitur. et serius qͥ
religione inueniatur. cui cum in¬
bra exterioris hominis ueterasc̃t.
bra incrementa roboris non capi¬
unt. Plus enim omnib religiõi
operam dare senib conuenit. qͦs
presentis seculi florida etas trans¬
acta deserit. Sic namqr in lignis
ipsa reproba arbor comparet q̃
post flores fructus optimos culto¬
ri suo non ȩrhibet. Nam et in ho¬
minib ipse reprobus quem flos
iuuentutis deserit: et tamen in
sui corporis senectute maturos
fructus proferre pariupendat.
Quid gͦ stolidius fieri potest. si
mens ad ꝑfectionem festinare
non contendat. quando tocius cor¬

Expanded text:
di officio desiuerit, quis a manu di officio desiuerit, quis a manu aut pede uel reliquo corpore illud ministerium exiget? quapropter doctores cogitent ne ampliori uinSalomon dum multae sapientiae transgressionem incurrit, totius Israeliticae plebis regni dispersionem solo suo merito praestitit. quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensauerplus ab eo exigitur. et seruus qui religione senex esse inueniatur, cui cum membra exterioris hominis ueterescunt,bra incrementa roboris non capiunt. plus enim omnibus religioni operam dare senibus conuenit quos praesentis saeculi florida aetas transacta deserit. sicut namque in lignis ipsa reproba arbor\'conparet quae post flores fructus optimos cultori suo non exhibet, sic et in hominibus ipse reprobus est quem flos iuuentutis deserit et tamen in sui cofructus proferre parvipendit. Quid enim stolidius fieri potest, si mens ad perfectionem festinare non contendat, quando totius cor
Abbreviated transcription (Latin):
uodecim abusua sunt
ne oꝑibz. Senex sine
religione. Adolescens
sine obedientia. diues sine elemosi¬
pauꝑ suꝑbus. rer iniquus. ep̃c negli¬
gens plebs sine disciplina. populus
sine lege. Sic suffocatur iusticia. hec
sunt duodecim abiisiia scłi: ꝑ que
scli rota. si in io fu̾it decipit᷑. et ad
tartari tenebras. nullo impediente
iusticie suffragio. ꝑsustum dei uroi¬
qui quod sermone docet. actib exple¬
re negligit. Auditores enim doctrine
dicta contempnunt. cuni p̃dicatoris
oꝑa. a predicationis u̾bis discrepare
conspitiunt. Numquã enum fit effi¬
cax p̃dicantis auctoritas: nisi eam ef¬
fectus oꝑis cordi affixerit audientis.
p̃sertim cum ipse doctor in uicioꝵ
amorem dilapsus sit. et alteruis do¬
ctoris medicamentũ suis uuln̾ib
adhibere paruipendat. Unde et ip̃e
in quo salietur: Hoc ẽ si doctor er¬
rauerit. a quo it̾m doctore emen¬
dabitur: Et si lumen quod in te ẽ
tenebre sunt. ipse tenebre quante
erunt: Si namq oculus a uiden¬

Expanded text:
uodecim abusiva in hne operibus, senex sine religione, adolescens sine obedientia, dives sine eleemosypauper superbus, rex iniquus, episcopus negligens, plebs sine dissine lege. sic suffocatur iustitia: haec sunt duodecim abusina saeculi per quae saeculi rota, si in illo fuerint, decipitur et ad tartari tenebras nullo impediente iustitiae suffragio per iustum Dei iudiqui quod sermone docet, actibus explere neglegit. auditores enim doctrinae dicta contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis uerbis discrepare conspiciunt: numquam enim fit efficax praedicantis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi adfixerit audientis, praesertim cum et ipse doctor, si in uitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis uulneribus adhibere paruipendat. unde et ipse in quo salietur? hoc est, si doctor errauerit, a quo iterum doctore emendabitur? et si lumen quod in te est tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt? si namque oculus a uiden
Abbreviated transcription (Latin):
ineffabile gaudium mente concipi¬
tur. quod nec possit abscondi. nec ser¬
monib aꝑiri. et tamen quibꝰdam mo¬
tib proditur: quam nullis ꝓprieta¬
tibus expͥmatur. Hinc ẽ quod sepe¬

Expanded text:
ineffabile gaudium mente concipitur, quod nec abscondi possit nec sermonibus aperiri, et tamen quibusdam motibus aperitur, quamvis nullis proprietatibus exprimatur. Hinc s
Abbreviated transcription (Latin):
minis famã gloriosiorem credit. Ob¬
loquutio itaq ẽ male opinionis dis¬
seminatiõ. Derogatio bone opinio¬
nis euacuatio. Detractio bonȩ opini¬
onis attenuatio. Linguam obloqñ¬
tem timebat psalmista cum diceret.
Tota die uerecondia mea contra me
ẽ. et confusio faciti meȩ cooꝑuit me.
a facie exꝓbrantis et obloquentis.
Derogatores tangit. quod alias dicit.
Captabant in animã uisti: et sangͥ¬
nem innocentẽ condampnabant. De¬
tractores exprimit: cum dicit. Qui
retribuunt mala pro bonis detrahe¬
bant michi: qm̃ sequebar bonitatẽ
Eere habes tres ordines dentium in

Expanded text:
minis famam gloriosiorem credit. Obminis famam gloriosiorem credit. Oblocutio itaque est malae opinionis disseminatio. Derogatio bonae opinionis evacuatio. Detractio bonae opinionis attenuatio. Linguam obloquentem timebat Psalmista, cum diceret: Tota die verecundia mea contra me est, et confusio faciei meae cooperuit me a facie exprobrantis et obloquentis . Derogatores tangit quod alias dicit: Captabant in animam justi, et sanguinem innocentem condemnabant . Detractores exprimit, cum dicit: Qui retribuunt mala pro bonis, detrahebant mihi, quoniam sequebar bonitatem . Ecce habes tres ordines dentium in
Abbreviated transcription (Latin):
bona qͥa negare non potest. arte qͣ
potest obfuscare. et de eis uel aligo
minuere. Primum ẽ obloquutionis.
scd̃m derogationis. tercium detractio¬
nis. Obloquutio ẽ. quando mordax et
rep̃hensoria locutio. uersatur cura id.
uel fit. ꝓpter to mali: quod uere in
homine ẽ. Qui scit quio sit rogare.
ex opposito potest agnoscere. quid sit
derogare: cum sic sibi ꝑ contrarium
respondeant. quemadinodum sua¬
dere. et dissuadere. Nonne tibi de¬
rogatio utdetur: cum estimationem
de alio aliquo bonam habenti dicit᷑.
noli sic credere. noli ita existimare.
falleris. deciperis. longe aliter ẽ quã
sentis. tenebras lucem credis. et ama¬
rum in dulce ponis. Hec utiq in a¬
ꝑtis bonis locum non ht̃. quia que
manifesta sunt. in alteram partem
inflectere non ualet. Detrahere aũ
ẽ de aꝑtis bonis uel aliquid uelle
minuere. cum non possis penitus e¬
uacuare. Detrahit enim qui aligͥd
inde oblatrando retrahit: unde ho¬

Expanded text:
bona quia negare non potest arte qua bona quia negare non potest arte qua potest offuscare, et de eis vel aliquid minuere. Primum est oblocutionis, secundum derogationis, tertium detractionis. Oblocutio est quando mordax et reprehensoria locutio versatur circa id, vel fit propter id mali quod vere in homine est. Qui scit quid sit rogare, ex opposito potest agnoscere quid sit derogare cum sic sibi per contrarium respondeant quemadmodum suadere et dissuadere. Nonne tibi derogatio videtur cum aestimationem de alio aliquo bonam habenti dicitur noli sic credere, noli ita existimare, falleris, deciperis, longe aliter est quam sentis, tenebras lucem credis et amarum in dulce ponis. Haec utique in apertis bonis locum non habet, quia quae manifesta sunt in alteram partem inflectere non valet. Detrahere autem est de apertis bonis vel aliquid velle minuere, cum non possis penitus evacuare. Detrahit enim qui aliquid inde oblatrando retrahit unde ho
Abbreviated transcription (Latin):
te fit sũmus. Quasi adhuc itaq in
parte consistit. qm̃ ad aliqua bona
agenda: antiqua adhuc hominem
consuetudo trahit. Ecce quod in ħ
statu animꝰ nondũ ad aꝑtam mali¬
ciam effrenat᷑ in quantum uel ti¬
more restringitur. uel pudore cohibe
ore eius: et in dentib eius. Ipsa scͥptu¬
ra det̾minat: quomodo tres ordines
eeũt in ore eius. id ẽ. in dentib eiꝰ. Qd
autem in dentib rectius intelligimꝰ.
quam maliciȩ et inuidentiȩ morsus:
Quis aũt nesciat quam familiare et
domesticum. et uelud ꝓprie ꝓpͥum sit
inuidiȩ. alienam uitam rodere :⁊ mor¬
sib obtrectationũ lacerare: Solet aũ
hoc malum quibdam gradib accres-¬
cere. Nlam sunt in hominib quidẽ
quedam manifeste mala. quedam ma-¬
ut in ambiguum uenire possit. utr̃
sint bona an mala. Solet aũt liuida
mens semꝑ manifesta mala multipli¬
cuis ex aggerare. dubia queq in de¬
teriorem partem uertere. aꝑta aut

Expanded text:
te fit summus. Quasi adhuc itaque in te fit summus. Quasi adhuc itaque in parte consistit, quoniam ad aliqua bona agenda antiqua adhuc hominem consuetudo trahit. Ecce quod in hoc statu animus nondum et apertam malitiam effrenatur in quantum vel timore restringitur, vel pudore cohibetore ejus, et in dentibus ejus. Ipsa Scriptura determinat quomodo tres ordines essent in ore ejus, id est in dentibus ejus. Quid autem in dentibus rectius intelligimus quam malitiae, invidentiae morsus? Quis autem nesciat quam familiare, et domesticum, et velut proprie proprium sit invidiae alienam vitam redere et morsibus obtrectationum lacerare? Solet autem hoc malum quibusdam gradibus accrescere. Nam sunt in hominibus quidem quaedam manifeste mala, quaedam aut in ambiguum venire possit, utrum sint bona an mala. Solet autem livida mens semper manifesta mala multiplicius exagerare, dubia quaeque in deteriorem partem vertere, aperta autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut pote feditatẽ suã erubescens.
semꝑ studet latere. Ursus ẽ aut
animal maliuosum et seuum :⁊ forte
eiusmodi ẽ inuidiȩ uicium. In uidia
ẽ odium selicitatis alienȩ: et quid
magis maliciosum: Quid itaq alud
ẽ inuidia quamlucifuga. et latebro¬
sa malicia: Inuidentia ẽ aũt mali¬
cia feruens: et in occulto seuiens. ẽ
autẽ ursus animal inquietũ ualde.
ita ut ad stipitẽ ligatus. numquã
pene desinat. uel in circuitum ꝑg̾e.
uel pedib fixis capiro nunc in hãc
nunc in illam partem iactitare:⁊
in hoc habet formam non mͦ iniu¬
die s inuidentiȩ. quȩ animũ nullo
penȩ momento sinit requiescere.
dicitur autẽ de hac bestia quod in
parte stetit. Nondum gͦ homo in
hoc statu funditus bona deserit. nͥ
tamen ut in suꝑiori ad omnia se
extendit. Stat gͥ in parte. quia in
quibͦdam adhuc bonis uidetur ꝑ¬
durare. Nsemo enim repente fit tur¬
pissimus. sicut eregione nemo rep̃e¬

Expanded text:
utpote foeditatem suam erubescens utpote foeditatem suam erubescens semper studet latere. Ursus autem est animal malitiosum et saevum, et forte ejusmodi est invidiae vitium. Invidia est odium felicitatis alienae, et quid magis malitiosum? Quid itaque aliud est invidia quam lucifuga et latebrosa malitia? Invidentia autem est malitia fervens et in occulto saeviens. Est autem ursus animal inquietum valde, ita ut ad stipitem ligatus nunquam pene desinat vel in circuitum pergere, vel pedibus fixis caput nunc in hanc, nunc in illam partem jactitare, et in hoc habet formam non modo invidiae, sed invidentiae, quae animum nullo pene momento sinit requiescere. Dicitur autem de hac bestia quod in parte stetit. Nondum ergo homo in hoc statu funditus bona deserit, nec tamen, ut in superiori, ad omnia se extendit. Stat igitur in parte quia in quibusdam adhuc bonis videtur perdurare. Nemo enim repente fit turpissimus, sicut e regione nemo repen
Abbreviated transcription (Latin):
lus De uicio inuidentie.
aliquid sonare uidet᷑ inuiden¬
cia quam inuidia. Sicut legens ñ
recte dicitur. nisi tunc temꝑis qͣñdo
legendo occupatur. sic et inuidens
tunc quidem recte dicit᷑. quando li¬
uore uritur. ab eo autẽ quod ẽ in¬
uidens. inuidentia dr̃. Inuidia itaqin
inuidentiam tunc ueratit̃ excrescit
quando animum eo usq exagitat.
ut eum nullo pene iam tp̃r quies¬
cere sinat. Inuidentia ẽ itaq inui¬
dia frequens. et animum quiescẽ
non sinens. In scda aut̃ bestia recte
ni fallor intelligitur inuidentia.
S ut hoc melius clarescat. audiamꝰ
quomodo eam sermo ꝓpħicus des¬
cribat. Et ecce inqͥt bestia alia simi¬
lis urso. in parte stetit. et tres ordi¬
nes erant in ore eius. et in dentib
euis. et sie dicebant ei. Surge come¬
de carnes płimas. Est aut̃ ursus ut
omnes nouimus animal deforme.
et quod in locis remotis et abditis
soleat habitare: et in hoc ipso formã
gerit inuidiȩ. nam et ipsa quidem

Expanded text:
 De vitio invidentiae. Plus aliquid sonare videtur invidentia quam invidia. Sicut legens non recte dicitur nisi tunc temporis quando legendo occupatur, sic et invidens tunc quidem recte dicitur quando livore utitur. Ab eo autem quod est invidens, invidentia dicitur. Invidia itaque in invidentiam tunc veraciter excrescit, quando animum eousque exagitat, ut eum nullo pene jam tempore quiescere sinat. Invidentia itaque est invidia frequens et animum quiescere non sinens. In secunda autem bestia recte, ni fallor, intelligitur invidentia. Sed, ut hoc melius clarescat, audiamus quomodo eam sermo propheticus describat: Et ecce, inquit, bestia alia, similis urso, in parte stetit, et tres ordines erant in ore ejus et in dentibus ejus, et sic dicebant ei: Surge, comede carnes plurimas . Est autem ursus, ut omnes novimus, animal deforme, et quod in locis remotis et abditis soleat habitare, et in hoc ipso formam gerit invidiae. Nam et ipsa quidem