comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fer. aliqͥd ei de reb illis reddidit.
Portante aũt illo hoc ad domũ
suã: ꝓtinus filius eius uincus
infebrem corruit. Duaq nocte
et die grauit̾ estuans: expirauit.
Cui tam p̾sens fuit mortis occur¬
sus: ꝙͣ uelcrit̾ pat̾ eius derebus
sibi non debitis effectus est dñs.
Qui meremplũ giezi possedit
aurũ et argentũ: s qd̾ illi erat
p̾ciosius ad quisunt aĩe leb̾ram.
Tmisit et alium filiũ: nec unꝙͣ
meruit deinceps aliũ adipisci.

Expanded text:
fex aliquid ei de rebus illis reddidit. Portante autem illo hoc ad domum suam, protinus filius eius unicus in febre corruit, unaque nocte et die graviter exaestuans, expiravit. Cui tam praesens fuit mortis occursus, quam velociter pater eius de rebus sibi non debitis effectus est dominus. Qui in exemplum Giezi possedit aurum et argentum, sed quod illi erat pretiosius adquisivit animae lepra, amisit et filium; nec umquam meruit deinceps alium adipisci.
Abbreviated transcription (Latin):
Dodam itidem die dũ in
area que parua admodul
.tab̾naculum ip̃ius ambiebat ĩ
illo suo qd̃ nostis omnes sedili
ligneo resedisset. uidet duos de¬
mones mexcelsa illa que mona¬
sterio suꝑemmet rupe consistere:
inde alacres ac letos uocem istius¬
modi adhortationis emitt̃e. Eya
te brictio: eya te brictio. Credo cer¬
nebant miseꝵ eminus ꝓpinqnͣtẽ
conscii quantam illi rabiem sp̃c
suscitassent. Nec mora. Brictius
finibundus irrupit. ibi plemis ĩ¬
same euounit in martinũ mille cõ¬
uicia: oburgatus em̃ pridie ab eo
fu̾at. cur qui nichil ante clicatum
quippe in monasterio ab ip̃o mar¬
tino nutritus habuisset. equos
aleret. mancipia comparet. Nã
illo temꝑe arguebatur a multis¬
q non solum pueros barbaros:
sed eciam puellas scitis nultibr
coemisset. Quib reb infelicissimꝰ
insano felle cõmotus et ut credo
p̾cipue demonũ illoꝵ agitatus in¬
stinctu martinũ ita agressus est
ut ure manibr temperaret. Tum
quidem scũs uultu placido. m̃te

Expanded text:
odam itidem die, dum in area, quae parva admodum tabernaculum illius ambiebat, in illo suo quod nostis omnes, sedili ligneo resedisset, vidit duos daemones in excelsa illa quae monasterio supereminet rupe consistere, inde alacres ac laetos vocem istiusmodi adhortationis emittere: Heia te, Brictio; heia te, Brictio. Credo cernebant miserum eminus propinquantem, conscii quantam illi rabiem spiritus suscitassent. Nec mora, Brictio furibundus irrupit, ibi plenus insaniae evomuit in Martinum mille convicia. Objurgatus enim pridie ab eo fuerat, cur qui nihil umquam ante clericatum quippe qui in monasterio ab ipso Martino nutritus habuisset, equos aleret, mancipia compararet: nam jam illo tempore arguebatur a multis, non solum pueros barbaros, sed etiam puellas scitis vultibus coemisse. Quibus rebus infelicissimus insano felle commotus, et, ut credo, praecipue daemonum illorum agitatus instinctu. Martinum ita aggressus est, ut vix manibus temperaret; cum quidem Sanctus vultu placido, mente
Abbreviated transcription (Latin):
Ego autem insi istud uncende ua¬
cundie postunnanus prodidiss
eremplum: grauit̾ miscerer dis¬
cessione fugitun. Sz qr nasci non
licet: tota istoꝵ cõmemoratõ q̃
nos compungit abolenda est.
Le in quam postiumane: te po
studiosos es nos audiendi uideo¬
S mementote: qr non sine feno¬
re istum apud uos depono ẜmo¬
nem. libens p̾sto quod poscitis:
dum modo paulo post qd̃ popos¬
cere non negetis. Nos u̾o inqmͣ
niclul babemus: in quo tibi mnu¬
tuum uel sine fenore restituere
possimus. S tamen quicquid
putaius imperato: dum modo
ut cepenis desideriis m̃is satisfa

Expanded text:
Ego autem: nisi istud uincendae iraEgo autem: nisi istud uincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemplum, grauiter irascerer discessione fugitiui: sed quia irasci. non licet, tota istorum commemoratio, quae nos conpungit, abolenda est. te, inquam, Postumiane, te potstudiosos esse audiendi uos uideosed mementote, quia non sine faenore istum apud uos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dummodo paulo post quod poposcero non negetis. Nos uero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum uel sine faenore restituere possimus.. sed tamen quidquid putaueris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfa
Abbreviated transcription (Latin):
A hoc monast̾io duos ego se
ibi degere. ita ut nũꝙͣ in de disces¬
serint feretant᷑. Quor p̾tereunda
michi cõmemoracio non uidetur:
si quidem id de eoꝵ uiitutibz ⁊ alba¬
tis ip̃ius testimomo. et oĩm fr̃m
audierim sermone celebrari. quod
unũ eoꝵ sol nunꝙͣ uidisset epula¬
tem: alteꝵ nuĩqmͣ uidisset iratũ.
Ad bec gallus me intuens. Osi
uester ille. nolo nomen edicere.
nunc ad esset. uelun ad modum
istud audiret exemplum: ꝙ̃ ĩ mł¬
toꝵ sepe psonis mimũ erptisum
uebement irasci. S tamen qr mi¬
micis siuis qnͣtum audio nuper
ignouit. si istud audiret. magis
magis q ꝓposito furmaretur ex¬
emplo. p̾laram esse uirtutẽ. na¬
cundia non mouen. Nec u̾oiusti¬
ficabor iustas illi causas mue fu¬
isse. Sr ubi durior pugna: ibi glo¬
nosior est corona. Unde quenda
si agnoscis censeo iure laudandũ:
qd̾ cum eum lib̾tus deseruerit in¬
gratus. misenatus est potuis ꝙͣ m
sectatus abeuntem. Sed neq illi
mnscitur: a quo indetur abductus.

Expanded text:
 hoc monasterio duos ego senibi degere, ita ut numquam inde discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum eorum sol numquam uidisset epulantem, alterum numquam uidisset iratum. Ad haec Gallus me intuens: o si uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quia inimicis suis, quantum audio, nuper ignouit, si istud audiret, magis magisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri. nec uero infitiabor iustas illi causas irarum fuisse: sed ubi durior pugna, ibi gloriosior est corona. unde quendam, si agnoscis, censeo iure laudandum, quod cum eum libertus deseruerit ingratus, miseratus est potius quam insectatus abeuntem. sed neque illi irascitur, a quo uidetur abductus.
Abbreviated transcription (Latin):
Nbiturigo quoq fuit quedam
mulier: que ꝯcipiens peꝑit fi¬
liũ. Cuiꝰ poplites adstomachũ:
clausi erant. Qui magis mõstrũ
Qui cum non sine derisione mul¬
toꝵ aspic̾etur. et mat̾ argueretur
deus: ut mos matã est tamꝙ̃ sa¬
nũ puer nutriebat. Ndultũq: tin¬
didit mendicus. Qui accipientes.
posuerunt euni in carruca. et
trubentes ostendebarat ppłis: mł

Expanded text:
Biturigo quoque fuit quaedam mulier, quae concipiens peperit filium, cujus poplites ad stomachum, clausi erant. Qui magis monstrum Qui cum non sine derisione multorum aspiceretur, et mater argueretur dens, ut mos matrum est, tanquam sanum puerum nutriebat. Adultum vero tradidit mendicis, qui eum accipientes posuerunt in carrucam, et trahentes ostendebant populis, m
Abbreviated transcription (Latin):
discipłs p̾dicandus. ampullã cũ
oleo ad scm̃ tumulũ detulit. ut eũ
dotis nectareo efflagrans odore.
oleagina unda ꝑfund̾et. Multiq
ex hoc infirim exꝑiere salutẽ. S ⁊
ꝓcelle ab agris hoc liquore purifica
cessiss. et gr̃am scĩsitiens cogitaret
qͥd de bã ede raꝑet ad salutẽ: ꝓpesepł¬
crũ accedẽs. edi tuo supplicat ut gͥ¬
usꝑ bũdicte cere largiret e tunu¬
lo. Quam accipiens letus absces¬
sit: et agro cui frugeni seu̾at con¬
fisus inposuit. Aouemens autẽ
tempestas seuissima q̃ nicimam
i anius p̾cedentibr sepe uastau̾at.
ab lac est bñdictione ꝓhĩta: nec

Expanded text:
discipulus praeconandus, ampullam cum oleo ad sanctum tumulum detulit, ut eum dotis nectareo effragrans odore, oleagina unda perfunderetur. Multique 1003 ex hoc infirmi experiere salutem. Sed et procellae ab agris hoc liquore purificatcessisset, et gratiam Sancti sitiens, cogitaret quid de beata aede raperet ad salutem, prope sepulcrum accedens, aedituum supplicat, ut  benedictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens, laetus abscessit et agro, cui frugem seruerat, confisus inposuit. Adveniens autem tempestas saevissima, quae vicinia in annis praecedentibus saepe vastaverat, ab haec est benedi
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluta: bi sepulchrum expetnt.¬
Uigilias q celebratas: sanitati
est reddita. Ruisũq ad ẏdolatrie
uomitũ reuocata: langorẽ quo ob¬
tentu pontificis caruerat it̾ato in¬
currit. Thunꝰ quidam rapidus
instinctu demonis accus: corona
sepulcri q̃ scĩ meritũ declarabat ii¬
olent̾ arcipuit. NNox lumine pri¬
uatus. p̾dam cegente dolore resti¬
tuit: lum̃q recepit. Quidam u̾o
a temptatore cõmotus prolato
gladio cũ ꝙ̃dam ferire conaret᷑ in
atrio ꝯfessoris: ꝓtinus iram in se
retortã ueloci dei iudicio ꝓseqñte.
ip̃o se mucrone ꝯ fodit Ouociens¬

Expanded text:
involuta, beati sepulchrum expetinvoluta, beati sepulchrum expetvigiliasque caelebratas, sanitati est reddita. Rursumque ad idolatriae vomitum revocata, languorem, quem obtentu pontificis caruerat, iteratis incurrit. Chunus quidam rapidus instinctu daemonis actus, coronam sepulchri, quae sancti meritum declarabat, violenter eripuit. Mox lumine privatus, praedam, cogente dolore, restituit lumenque recepit. Quidam vero a temptatore commotus, prolato gladio, cum quendam ferire conaretur in atrium confessoris, protinus iram in se retortam, veloci Dei iudicio prosequente, ipso se mucrone confodit. Den
Abbreviated transcription (Latin):
libro. Nit em̃. Cum meigumim
ꝑcancellos basilice acreo ueh̾ent᷑
uolatu. et sepe in puteum in pul¬
su demonis iaccarentur: abstrac¬
ti ex inde. illesi ppłis spectantibus
sunt resũpti. Idqr et nr̃is tẽporib
uidimꝰ gestum. Alus qͦ demon
adquisitũ uasculũ p̾cipitẽ dirxit
adamnem: qiͣ p̾dam quam ceꝑat
demersurls. Sz non defuit peritu¬
ro: bĩ ꝯfessoris auxiliũ. Nlam ing̾s¬
sus influmine. et ult̾iorem uipã
petens: nichil nocius siccis est ⁊
uestimentis eg̾ssus. Cumqz ad
cellulam maioris monast̾n pue¬
niss: mũdatus aparuit. Hũc i̾ te¬
stantur multas uoces emitt̾e soli¬
Egidius qͦ cum obsid̾etur ab ho¬
stib ⁊ excluso solacio turbatus mi¬
pugnarctur: ꝑ mucratonem beati
uiri sugͣis hostibz libatus est. Id q
demomacus ĩ medio basilice ip̃a
hora q̃ gestũ fũat est ꝓfessus sc̃im̃¬
tini obtentu fuisse ꝯcessĩ Quella
q̃dam paralisis humore gr̃auata.
⁊ qd̃ peius est errore cultus fanatici

Expanded text:
libro. Ait enim: 'Cum inergumini per cancellos basilicae aereo veherentur volatu et saepe in puteum inpulsu daemonis iactarentur abstracti, exinde inlaesi, populis spectantibus, sunt resumpti'. – Idque et nostris temporibus vidimus gestum. – 'Alias quoque daemon adquisitum vasculum praecipitem duxit ad amnem, quasi praedam quam coeperat dimersurus. Sed non defuit perituro beati confessoris auxilium. Nam ingressus in flumene et ulteriorem ripam petens, nihil nocitus, siccis est etiam vestimentis egressus. Cumque ad cellulam Maioris monasterii pervenisset, mundatus apparuit'. Hunc etiam testatur multas voces emittere soliEgidius quoque cum obsideretur ab hostibus et, exclusa solatia, turbatus inpugnaretur, per invocationem beati viri, fugatis hostibus, liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae ipsa hora qua gestum fuerat est professus sancti Martini obtentu fuisse concessum. Puella quaedam paralisi humore gravata et, quod peius est, errore cultus fanatici
Abbreviated transcription (Latin):
Qui lecculis quiescentes: usq ad
horam ꝓpe scd̾̃am dormuumꝰ. Erp¬
gefactus ego: amotã ommẽ lan¬
goris et cordis amaritudinẽ. sen¬
tio me pͥstinam recepisse salutem.
Et gaudens: pueꝵ familiarem
qui mͥ ẜiuret eucco. Exingens au¬
tem armentarius. nelocit̾ coram
me stetit: et ait. Dñe: ego parebo
qd̃ iusseris. At ego estimans eũ
adluc esse ersensum: aio. Si potes.
uoca puer. Et ait. Ego quecũq
p̾ceperis adimplebo. Obstupefcũs
int̾rego quid hoc ess. Qui ait. Intel¬
ligo me ualde sam̃. Sz inius ertor
est amin: q nescio de qua hic ꝑte
aduenerim. Et incipiens ita mͥ ĩ¬
pendit ẜuiciũ: sicut erat solitꝰ ante
tediũ. Tunc ego exultans ⁊ flens
p̾gaudio. gr̃as ommpotenti deo
tam ꝓ me ꝙͣ pro ip̃o refero: ꝙ int̾¬
cedente patrono incolumem me
corpe. illum mente reddidit. ⁊ uniꝰ
cccursus ex fide. ⁊̃ altĩ amenti qui
cum illud fuciente incõrodo. usq
tũc erosum habuerim. xxxiiii.

Expanded text:
Qui lectulis quiescentes, usque ad horam prope secundam dormivimus. Expergefactus ego, amota omnem languoris et cordis amaritudinem, sentio me praestinam recepisse salutem, et gaudens puerum familiarem, qui mihi serviret, evoco. Exsurgens autem Armentarius velociter, coram me stetit et ait: 'Domine, ego parebo quod iusseris'. At ego aestimans eum adhuc esse exsensim, aio: 'Si potes, voca puerum'. Et ait: 'Ego quaecumque praeceperis adimplebo'. Obstupefactus interrogo, quid hoc esset. Qui ait: 'Intellego me valde sanum; sed unus error est animi, quod nescio, de qua hic parte advenerim'. Et incipiens, ita mihi inpendit servitium, sicut erat solitus ante taedium. Tunc ego exultans et flens prae gaudio, gratias omnipotenti Deo tam pro me quam pro ipso refero, quod, intercedente patrono, incolomem me corpore, illum mente reddiderit, et unus occursus ex fide etiam alteri amenti, qui cum illud, faciente incommodo, usque tunc exosum habuerim. 34.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tutem p̾stat scĩs sus. ut ꝑeos
talia opari dignetur: tale inter
reliqua lummaria huic mundo
bm̃ martinũ ĩmensũ sydus actri¬
buens ꝑqd̃ eius tenebre refulge¬
ant. Qui u̾e sicut oliuia fruccifera
ꝑsingulos dies fructus erhibet
domino de ꝯu̾sionib miserorum.

Expanded text:
tutem praestat sanctis suis, ut per eos talia operari dignetur, tale inter reliqua luminaria huic mundo in beatum Martinum inmensum sidus adtribuens, per quem eius tenebrae refulgeant; qui vere sicut oliva fructifera per singulos dies fructus exhibet Domino de conversionibus miserorum.
Abbreviated transcription (Latin):
di lib̾tas affrenatior uideat᷑. Het
lore attoniti frandes antiqui de¬
ceptoris ilico recegnonimꝰ. Nlam
cũ sc̃i apłi sint bonus odor deo: fa¬
.sit tñ isdẽ deceptor ut qͥbrdã sint
odor mortis i mortẽ. Qd̾ muuꝵ
istis ꝯting̾e tunnumꝰ: qui de medi¬
crm̃to uulmis sibi exag̾at mur¬
murationis. Quia u̾o bissim dõꝑ

Expanded text:
di libertas effrenatior videatur. Hoc lore attoniti, fraudes antiqui deceptoris illico recognovimus. Nam cum apostoli sint bonus odor Deo, facit tamen idem deceptor, ut quibusdam sint odor mortis in mortem. Quod nimirum istis contingere timuimus, qui de medicamento vulnus sibi exaggerant murmurationis
Abbreviated transcription (Latin):
E miori miratulo se b̃s
uir adesse iuccatũ ostendit
Nam cũ manib simul ac pedib
ꝯtractis iac̾et. ⁊ die nectuq bĩ fla¬
gicaret auxiliũ: inisũ est ei quadã
nate ueiisse ad se stnenꝰ q moli
tactu membra eius cuncra atrec¬
taret. Exꝑgefacta mane: sentit
pedes cum inia mami redditos sa

Expanded text:
 minori miraculo se beatus Vir adesse invocatum ostendit.Nam cum manibus simul ac pedibus contractis jaceret, et die noctuque Beati flagitaret auxilium, visum est ei quadam octe venisse ad se senem, qui molli tactu membra ejus cuncta attractaret. Expergefacta mane sentit pedes cum una manu redditos sa
Abbreviated transcription (Latin):
tutib becti uiri ꝓfessus es prete¬
risse. Age ergo qr non illa a te au¬
dire desidero que scripta sufficiũt.
illa que tum uel ꝓpter legentiũ
ut credo fastidium p̾teristi mul¬
tis id ina mecum a te poscenti¬
b explicentur. ¶quidem pos¬
tumiane inquam cum te iam¬
dudum de sanctoꝵ uirtutibus
intentus audirem: tacitis ad
martinũ meum cogitationib
recurrebam merito ꝑspiciens:
omnia illa que singuli diu̾sa
fecissent. ꝑ unum istum facile
completa. Nam cum excelsa re¬
tuleris: qd̃ michi dreisse liceat
pace scõꝵ. nichil a te penitus au¬
diui. in quo martuꝰ ẽẽt inferior.

Expanded text:
tutibus beati viri professus es praeterisse. Age ergo, quia non illa arte audire desidero quae scripta sufficiunt, illa quae tum vel propter legentium, ut credo, fastidium praeteristi, multis id una mecum a te poscentibus explicentur. XXIV. Equidem, Postumiane, inquam, cum te jamdudum de Sanctorum virtutibus intentus audirem, tacitis ad Martinum meum cogitationibus recurrebam, merito perspiciens omnia illa quae singuli diversa fecissent, per unum istum facile completa. Nam cum excelsa retuleris quod mihi dixisse liceat pace Sanctorum, nihil a te penitus audivi, in quo Martinus esset inferior.
Abbreviated transcription (Latin):
cem: cũ magno deuotoꝵ ꝯsensu
sũ damenta templi ampliora qmͣ
fuant supra beaita m̃bra locare dis¬
posuit. Qd̃ sagaci insistens studic
mirifice mancipauit effectu. De
qua fabrica multũ qd̾ loquere m᷑

Expanded text:
cem, cum magno votorum consensu fundamenta templi ampliora quam fuerant supra beata membra locare disposuit. Quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loquerem
Abbreviated transcription (Latin):
eodem ultra ꝯtactus est. Quid ⁊̃
de eademampulla post hec actũ
sit: non sine gram suspirio atq
miraculo memoramus. Namcũ
ni antedicci diaconi hospiciolo de
pariete pend̾et: incursante insidia
dit cõminuta. Effusũq oleu: ue¬
locit̾ t̾ra absorbuit: tũ puer qͥ a de¬
rt cũ uidisset fcm̃: accepto uascu¬
lo ip̃am t̾ram expͥmens. parsiper
olei elicuit. Rosamqz q̃ effusa fu¬
enit cũ effracto uitro colligens:
nobis erhibuit. Qd̾ ego accipies.
diligent̾ inuasculũ alteꝵ tnͣsin¬
tain. Erat enĩ mensura olei: qĩ

Expanded text:
eodem ultra confractus est. Quid etiam de eadem ampulla post haec actum sit, non sine gravi suspirio atque miraculo memoramus. Nam cum in antedicti diaconis hospitiolo de pariete penderet, incursantibus insiddit comminuta, effusumque oleum velociter terra absorbuit. Tamen puer qui aderat, cum vidisset factum, accepto vasculo, ipsam terram exprimens parumper olei elicuit, rosamque quae effusa fuerat, cum effracto vitro colligens, nobis exhibuit. Quod ego accipiens, diligenter in vasculum alterum transmutavi. Erat enim mensura olei q
Abbreviated transcription (Latin):
Qualit̾ sc̃o seuermo psallenti .iiii.¬
um de eiꝰ transitu reuelatũ est. .u.
Qualit̾ bõ ambrosio idem transi¬
tus est ostensus.
De tnslacc̃e beati corporis.
De theodomũdo muto.
De chamennunda ceca. .uiii.
De bõ baudino ep̃o.
De eo qui reliquias saucti ca¬
maraco contulit.
Degallis suaiis ꝯũsis. .xi.
/De eo qui apustula mer̃ritu posi¬
tus laborabat.
De castello ytalie t̾cio nõis . .xu.
De oleo ticendilis sb̾ pictura bĩ xui.
De placido ꝓcurtore. .xuii.

Expanded text:
Qualiter sancto Severino psallentium de eius transitu revelatum est. 5. Qualiter beato Ambrosio idemque transitus est ostensus. De translatione beati corporis. 7. De Theodomundo muto. De Chainemunda caeca. 9. beato Baudino episcopo. 10. De eo qui reliquias sancti Camaraco detulit. 11. De Gallis Suavis conversis. 12. De eo qui a pustula in exercitu positus laborabat. De castello Italiae Tertio nomine. 15. De oleo cicendilis sub pictura beati. 16. De Placido procuratore. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
Do ceci er bitiigo uemẽtec
irefactis palpebris ⁊ glutino
deculabant. Factũ est añt indie fesu¬
uitatis suc astarite ppss. dũ uͥtutes
de uita illius leg̾entir: frus est sr̃
illos splendor choruscosimilis. Et
ꝯfrnccis ligaturis que palpebras
obsemũant. defluente ex crulis
sangume: late uisu patente. cũcta
ceruere meruerunt.
Plier quedam cuiꝰ os pacu

Expanded text:
o caeci ex Biturigo venientes, arefactis palpebris et glutino decubabant. Factum est autem in die festivitatis suae, adstante populo, dum virtutes de vita illius legerentur, factus est super illos splendor corrusco similis, et confractis ligaturis, quae palpebras obseraverant, defluente ex oculis sanguine, late visu patente, cuncta cernere meruerunt. 30. Mulier quaedam, cuius os patu
Abbreviated transcription (Latin):
Didam exantisiodorensi ma¬
lulfus malulfus nomine:
deferentium manib ad bĩ martum
sepulcrũ iactatus. Qui iugi or̃oni
et ieunio iucumbens: pedes quos
nni tortos exhibuerat subito data sa¬
nitate retulit inusum ꝯsuetũ direc¬
tos. Et ita scĩ nirtute quodãmodo
reformatus est: ut qui alioꝵ maĩb
deportubat᷑ ꝓpriis firmatus uestigns
p̾sentib nobis ꝯsurg̾et sospes. .ui.

Expanded text:
idam ex Austisiodorensi oppido, Manlulfus nomine, deferentium manibus ad beati Martini sepulcrum jactatus est. Qui jugi oratione et jejunio incumbens, pedes quos intortos exhibuerat, reddita subito sanitate retulit in usum consuetum directos; et ita Sancti virtute, quodammodo reformatus est, ut qui aliorum manibus deportabatur, propriis firmatus vestigiis, praesentibus nobis, consurgeret sospes.
Abbreviated transcription (Latin):
illius insidiata est: ut relinꝙ̃tes
ad basilicã puella ueniens: cq̃¬
um reciꝑe meruit. Sic q cuncta
que ꝑtulerat: ore ꝓpͥo enarrauit.

Expanded text:
illius insidiata est, ut relinquentes ad basilicam puella veniens, eloquium recipere meruit. Sicque cuncta qua pertulerat ore proprio enarravit.
Abbreviated transcription (Latin):
E qm̃ ẜmo clansulã petit:
unũ nobis adhuc p̾larĩ
miraculũ priusꝙͣ liber finem ac¬
cipiat enarrabo. Adolescens qͥdã
nõie securus: ex ut̾o matris egre¬
diens. manũ aridam pedẽq ꝓtu¬
lenit. Et ita oĩm m̃broꝵ sicrata
cõpage diriguerat: ut monstrũ
aliqd̃ simularet. Erat aũt ⁊i iuge
seruicutis mnerus. Quem cum
uid̾ent domiini sui iam ꝑseptem
annos nichil omnino posse ꝓfic̾e.
mambz deportantes posunt eñ
ante bm̃ sepulctũ. ut uel a pͥteim¬
tib pasc̾etur: qui labore ꝓprio ali
non pot̾at. Iacente aũt eo in leco

Expanded text:
 sermo clausulam petit, unum vobis adhuc praeclarum miraculum priusquam liber finem accipiat, enarrabo. Adolescens quidam, nomine Securus, ex utero matris egrediens, manum aridam pedemque protulerat, et ita omnium membrorum siccata compage diriguerat, ut monstrum aliquod simularet: erat autem et jugo servitutis innexus. Quem cum viderent domini sui jam per septem annos nihil omnino posse proficere, manibus deportantes posuerunt eum ante beatum sepulcrum, ut vel a praetereuntibus pasceretur, qui labore proprio ali non poterat. Jacente autem eo in loco
Abbreviated transcription (Latin):
illata ubi pͥmũ os eius atrigit:
mor ccłos egrotus aperuit. Absolu¬
tu eciara hrigusl: irgat sibi adhuc
er inide munstrari. Acceptoq cali¬
er ut bibit: statim omnis febris
aufugit. Et sic admiinte famili¬
a: sanus alectulo in quo iacelut
crectus est.

Expanded text:
illata, ubi primum os ejus attigit, mox oculos aegrotus aperuit, absolutaque etiam lingua, rogat sibi adhuc exinde ministrari: acceptoque calice, ut bibit, statim omnis febris effugit; et sic, admirante familia, sanus a lectulo in quo jacebat erectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nulli qͣ dic̾ent qd̾ banc nr̃am eta¬
tem iam bab̾et exosam. nec more
suo p̾ces supplicũ attenidat. cũ se
ꝑ minicła p̾sentẽ non ostendat.
Alii nichominus qͣi discut̾ent qͥd¬
nam sit ubi tanta psalmodia. tã¬
taq missaꝵ frequencia celebret᷑
ubi ⁊ tem̾itas peccandi tm̃ repͥma¬
tur. cur d̃ina seu̾itas adeo doma
locis et minꝰ deo seruat᷑ ⁊peccan

Expanded text:
nulli quoque dicerent, quod hanc nostram aetatem jam haberet exosam, nec more suo preces supplicum attendat, cum se per miracula praesentem non ostendat. Alii nihilominus quasi discuterent quidnam sit, ubi tanta psalmodia, tantaque missarum frequentia celebretur, ubi etiam temeritas precandi tantum reprimatur, cur divina severitas adeo domarlocis et minus Deo serviatur, e
Abbreviated transcription (Latin):
na etur. Si quidẽ iste nõ obluusce¬
tu. misereri: s crartas q̃ illũ coegit
ut diuisa clamide paupem cũ sua
nditate uestiret. aulto nũt faci¬
lius eum flectet ut nos abira agni
si idrrcitos urd̾it ereptos celestib¬
t inicus suphabidaras abscondat.

Expanded text:
etur. Si quidem iste non obliviscetur misereri; sed charitas quae illum coegit, ut divisa chlamyde pauperem cum sua nuditate vestiret, multo nunc facilius eum flectet, ut nos ab ira Agni si correctos viderit, ereptos coelestibus divitiis superabundans abscondat.
Abbreviated transcription (Latin):
a sancti nitute uisitatus est. Iam
em̃ cõputiuerat caro paliaꝵ eiꝰ:
que clausa detinebatur. Et cũ digi¬
tieius direcci fuissent: sanguis
abeisdem erupit. Sz hiis om̃ibz
medicatis: ore ꝓprio que retuli¬
mus enarrauit.

Expanded text:
a sancti virtute visitatus est. Iam enim conputruerat caro palmarum eius, quae clausa detenebatur. Et cum digiti eius directi fuab eisdem erupit. Sed eis omnibus medicatis, ore proprio quae retulimus enarravit.
Abbreviated transcription (Latin):
locum ego
et gallus nr¬
conuenisse¬
mus uir mͥ
et ꝓpter mar¬
tun memo¬
rian. ex illius emm discipulis
enit. et ꝓpter sua merita carissimꝰ.
int̾uemt nobis postimanus

Expanded text:
locum ego et Gallus conuenissemus, uir mihi et propter Martini memoriam — ex illius enim discipulis erat — et propter sua merita carissimus, interuenit nobis Postumianus
Abbreviated transcription (Latin):
ma deł̾e ꝓced̾e. Cui ille respõden:
ait paupem prius de se autem
dicebat. oport̾e uestiri. se ad eccle¬
siam non posse ꝓcede. insi ueste
pauper accipet. Dyaconus uero
nichil intelligens. qr extrinsecus
iudutum amfibalo ueste midũ
int̾ius non uidebat: postremo pau

Expanded text:
a debere procedere. cui ille respondens ait, pauperem prius — de se autem dicebat — oportere uestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi uestem pauper acciperet. diaconus uero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pau
Abbreviated transcription (Latin):
gmauissime ppłs turonor.
aluie ualicudinaria uastabatur.
Eint em̃ talis langor: ut app̾heu¬
sus homo a febre ualida. totus ue¬
sicis. ac mimitis pustulis scat̾et.
Ennt uesice albe cum duricia:
nullam habentes molliciem. insi
tm̃ dolorem nunium infentes.
Ium si data matinitate crepantes
cepissent defluere: tunc adẜentibz
corporis uestimentis. dolor uali¬
dius augelatur. In qua egritudĩe
nichil medicoꝵ pot̾at ars ualere:
nisi cum dñicum affiusset aureili¬
um. Multi em̃ de hasilica sc̃a bene

Expanded text:
gravissime populus Turonorum a lue valetudinaria vastabatur. Erat enim talis languor, ut apprehensus homo a febre valida, totus vesicis ac minutis pustulis scateret. Erant autem vesicae albae cum duritia, nullam habentes mollitiem, nisi tantum dolorem nimium inferentes. Jam si data maturitate crepitantes coepissent defluere, tunc adhaerentibus corpori vestimentis, dolor validius augebatur: in qua aegritudine nihil medicorum poterat ars valere, nisi eum dominicum adfuisset auxilium. Multi enim de basilica sancta bene
Abbreviated transcription (Latin):
Ipe añt eleuata cũ gr̃aꝵ actione
uoce: clamorib uicimã complet.
Ilico ꝯcuirtunt õs adspectaculum:
et mirant᷑ loquentẽ. ꝙ pridie uide¬
nant imutũ. Int̾ea signũ mouetur
horis matutis: agregatꝰ et ppłs.
Digilias q celebratas: uͥtus scĩ
clarificata perpatuit. Hiis diebz
duo mergumini in hoc loco eiecto
demone sunt mũdati.

Expanded text:
Ipse autem elevata cum gratiarum actione voce, clamoribus viciniam complet. Illico concurrunt omnes ad spectaculum, et mirantur loquentem, quem pridie viderant mutum. Interea signum movetur horis matutinis: aggregatur et populus, vigiliisque celebratis, virtus Sancti clarificata perpatuit. His diebus duo energumeni in hoc loco, ejecto daemone, sunt mundati.
Abbreviated transcription (Latin):
enim aliam pro milite suo xp̃t
debuit pstare uictoriam: quam
ut sub accis sine sanguine hosti¬
br. nemo moreretur

Expanded text:
enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare victoriam, quam ut, subactis sine sanguine hostibus, nemo moreretur
Abbreviated transcription (Latin):
onem suamn. dicens. Sint hec oĩa
penes sc̃ĩ martin ditionẽ que bab̾e
uideor: et hoc tm̃ ex inde utar. ut de
hus dum ureero alar. Consigna¬
tis qz reb: coegit albem man̾e ibi
Mirum dictu. Post xxx. ut dixi¬
mus annoꝵ curricula: in ip̃a res
susis basilice tradidit nocte. cegno

Expanded text:
onem suam, dicens: Sint haec omnia penes sancti Martini ditionem quae habere videor, et hoc tantum exinde utar, ut de his dum vixero alar. Consignatisque rebus coegit abbatem manere ibi. Mirum dictu! post triginta, ut diximus, annorum curricula, in ipsa qua res suas basilicae tradidit nocte cogno
Abbreviated transcription (Latin):
um dei: et tibi p̾beo ait. et asino tuo
potumr: nec mͥ labor est ut iter bau¬
riam. tm̃ uoluntas tua ficit. qui
iter ꝑgens necessitatẽ pat̾is. Et
posito uasculo. dedit asmo illi bi

Expanded text:
um Dei: 'Et tibi praebeo', ait, 'et asino tuo potum, nec mihi labor est, ut iterum hauriam. Tantum voluntas tua fiat, qui iter pergens necessitatem pateris'. Et posito vasculo, dedit asino illi bi
Abbreviated transcription (Latin):
Stramentũ ⁊ in quo quieu̾at par¬
tiũtur. Dna eaꝵ. post dies pacos.
pteni stramuns quam sibi pro be
suspendit. Nec mora: dicto cicius
cietto demone ꝑsona purgatu est.

Expanded text:
stramentum etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro bensuspendit; nec mora, dicto citius, ejecto daemone, persona purgata est.
Abbreviated transcription (Latin):
iudigena turonice ciuitatis
sibut̾o matus suc muta ꝓcessit.
Cuiꝰ os in tm̃ obseratum fuit: nt
nec illas que cunabuloꝵ tempus
erigit posset uoces enuitẽ. Mlacer
uo de tam tusti fetu auria. cumlu
g̾et assidue: cõmonetur puisin
crũ sc̃. cum diutissime orasset. iter
cam secum assinnt. Accensa ũo

Expanded text:
indigena Turonicae civitatis, ab utero matris suae muta processit. Cuius os in tantum obseratum fuit, ut nec illas quae a cunabulorum tempus exegit possit voces emittere. Mater vero de tam triste fetu anxiageret assidue, commonetur per viscrum Sancti, cum diutissime orasset, iterum eam secum assumit. Accenso
Abbreviated transcription (Latin):
at ille sequens pr nullũ ꝓrsus ca¬
piendi obtin̾et effectu: ꝓstratus
solo sc̃i martim muccat nomen di¬
cens. Si uͥtus tua bĩssime ꝯfessor
lir eramen retiu̾e uolit. eũq di¬
tiom mee reddid̾it: que iposter
ex eo ꝓcreata fu̾int. mel usib meis
sumam. ceram u̾o adluinariaba¬
silice tuc cũ õĩ soliditate dirigam.
Hec effatus. cum cdhuc t̾re decũbe

Expanded text:
et ille sequens, nullum prorsus suscipiendi obtineret effectum, prostratus solo sancti Martini invocat nomen, dicens: Si virtus tua, beatissime Confessor, hoc examen retinere voluerit, eumque ditioni meae reddiderit, quae in posterum ex eo procreata fuerint, mel usibus meis sumam, ceram vero ad luminaria basilicae tuae cum omni soliditate dirigam. Haec effatus, cum adhuc terrae decumbe
Abbreviated transcription (Latin):
paupe non uidente intra aifiba¬
lum sibi tunicam latent eduxit.
pauꝑem q contectum disced̾e ui¬
bet. Dem̃ pauilo post archidia co¬
ms ing̾ssus admonet pro con¬
suetudine expectare in eccłia po¬
pulumi: illum ad agenda sollẽp

Expanded text:
paupere non vidente, intra amphibapaupere non vidente, intra amphibalum sibi tunicam latenter educit, pauperemque contectum discedere jubet. Dein paulo post archidiaconus ingressus admonet, pro consuetudine exspectare in ecclesia populum: illum ad agenda sole
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde secretarium ingressus:
cum solus ut erat illi consuetu¬
do resid̾et. hanc enim sibi eciam
in eccł̃ia solitudinem ꝑmissa cle¬
rcis libertate p̾stabat: cũ quidem
in alio secretario pb̃ri residerent.
uel salutationibz uacantes. uel
audiendis negociis occupati. mͣ¬
tinum u̾o usq mneam horam q̃
sollempnia ppło agi consuetudo
deposc̾et. sua solitudo cohibebat.
Illud non p̾teribo: qd̾ in secreta¬
no sedens. minqm cathedra usus
est. Nam in ecclł̃ia nemo unqmͣ
eum sed̾e conspeeit: sicut ꝙ̃ dam
nuper testor deun non sine meo
pudore. uidi sublum solio ⁊ quasi
regio tuibunali. celsa sede residen¬
tem. Sedebat autem martinur
in sellula rusticana. ut sunt in
usib seruuloꝵ: quas nos rusti¬
ci galli tripecias. uos scolastici.
aut certe tu qui de grecia uenis
tripodas mincupatis. Eigolir
secretum beati uni pauper ille
captatum. cum ei archidiaconus
dare tumcam distulisset. irrupit
dissimulatum se a cł̾ico querens
alg̾e deplorans. Nec mora. scũs

Expanded text:
deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi consuetudo, resideret hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat; cum quidem in alio secretario presbyteri sederent vel salutationibus vacantes, vel audiendis negotiis occupati: Martinum vero usque in eam horam qua solemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. Illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit; sicut quemdam nuper, testor dominum, non sine meo pudore vidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusticana, ut sunt istae in usibus servulorum, quas nos rustici Galli tripetias, vos scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc ergo secretum beati viri pauper ille captatum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset, irrupit, dissimulatum se a clerico querens, ac algere deplorans. Nec mora: Sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
Lius aũt paliticus. ex aureli¬
anensi t̾ntorio carruca deuec¬
tus: uenit ad sc̃am bnsilicas. Qui di¬
eb multis iacens ad ostium illd̾
qd̾ secus baptisteriũ ad mediã diẽ¬

Expanded text:
lius autem paralyticus ex Aurelianensi territorio carruca devectus, venit ad sanctam basilicam: qui diebus multis jacens ad ostium illud, quod secus baptisterium ad medium die
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ aniũ cat̾ius defensare intunt᷑
Cum aũt uenisset antedictus ad
falerna porrexit. ad bĩ pedes iugi¬
lare dis suit. Tiriusaicdo tempore

Expanded text:
tium avium catervis defensare nituntur. Cum autem venisset antedictus ad Falerna porrexit, ad beati pedes vigilare disposuit. Transacto autem te
Abbreviated transcription (Latin):
olim gestas leginiꝰ renouari mi
Quid gͦ agimus: Qͥd silemus:
Quid occultamus pauci. qd̃ ppłi
declamant multi s Non diutius
ihac statione morem᷑. Pferamꝰ
nouũ eliseum scło nr̃o qui cada¬
uer defuncti: uiuũ remisit a mo
sentibz opatus est. Que eñ cau¬
sa fu̾it: adiutoriũ in diuise trim¬
tatis efflagitans explicabo: Puer
genitus: lacte matuo deficiente.
nitrici ad alendũ datur. Que hoc
liquore sterilis. dum nõ copiose
ut illi etatule oportunũ est. lactis
alũta ministrat: cepit qui ꝓfic̃e
debuenat. die p̾t̾eunte decrescere.
et ita muniui. ut nichil in eo am¬
plius ꝙͣ pellis tenuis q̃ eius ossu
la ꝯteg̾et reman̾et. Qui matre
mortua unũ ꝓpe in hoc exitu dux¬
at auĩ. Eiãt em̃ unicũ patri de
ireoria dilectõne qd̾dam memori
cessit. Dt aũt eum hic feruor acci

Expanded text:
olim gestas legimus, renovari mirQuid ergo agimus? quid silemus? quid occultamus pauci quod populi declamant multi? Non diutius in hac statione moremur. Proferamus novum Elisaeum saeculo nostro, qui cadaver defuncti vivum remisit a monaesentibus operatus est. Quae enim causa fuerit, adjutorium individuae Trinitatis efflagitans, explicabo. Puer genitus, lacte materno deficiente, nutrici ad alendum datur. Quae hoc liquore sterilis dum non copiose, ut illi aetatulae opportunum est, lactis alimentum ministrat, coepit qui proficere debuerat, die praetereunte, decrescere, et ita minui, 1067 ut nihil in eo amplius quam pellis tenuis, quae ejus ossula sola contegeret, remaneret. Qui, matre mortua, unum prope in hoc exitu duxerat annum. Erat enim unicus patri, et de uxoria dilectione quoddam memoriacessit. Ut autem hic eum fervor atti
Abbreviated transcription (Latin):
neu: labia tĩn mouebat. Nam nul¬
lam pot̾at nocem enutt̃e. Sensu
integro: s multatus uccis officio.
Qui tam ꝓmpte iidebatur orare:
ut flere cern̾etur int̾ ip̃a tacita u̾ba
pler̃qz. Cui si quis pro mertedis
respectu aliquid elemosine ꝯtuliss.
ꝯtinuo hoc siłibr paupibr ergalut.
Et stipem ab alus nutu postulans:

Expanded text:
nem, labia tantum movebat. Nam nullam poterat vocem emittere sensu integro, sed erat multatus vocis officio. Qui tam prompte videbatur orare, ut flere cerneretur inter ipsa tacita verba plerumque. Cui si quis pro mercedis respectu aliquid eleemosynae contulisset, continuo hoc similibus pauperibus erogabat, et stipem ab aliis nutu postulans
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegus ut martinũ estimet fu¬
isse mentitũ. dicam in quit uobis.
sz uos nulli queso dicatis Agnes
teda. et maria: mecum fuerut
Referebat aũt nobis: nultũ atqr
lubitum singulaꝵ Nec uero illo
tin die. sz freꝙ̃ter se abeis ꝯfessus
est uisitari. Petrum ⁊ paulũ apłos
iam uo demones ꝓut a deũ qͥsqz
uenisset: sius nõib incicpalut.
Mercunũ marume patiebatur m¬
festum. Iouem brutũ atq elrtem
monasterio ꝯstitutis incredibłia
uidebunt᷑. ne duni ego considam
õs qui hec audient credituros
Nam nnsi mestimabilem iitam
acq uͥtutem maitinus egisset:
nequaqͣ apud nos tanta głia p̾¬
mirũ si in opib martim infirim¬
tas humana dubitau̾it: cũ mł¬
tos bodie qr uideamus. ne eu̾nge

Expanded text:
sacrilegus, ut Martinam aestimet fusacrilegus, ut Martinam aestimet fuisse mentitum –: dicam, inquit, uobis, sed uos nulli quaeso dicatis: Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum adque habitum singularum. nec uero illo tantum die, sed frequenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulumiam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem monasterio constitutis incredibilia uidebantur, nedum ego confidam omnes, qui haec audient, credituros. nam nisi inaestimabilem uitam adque uirtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria prmirum, si in operibus Martini infirmitas humana dubitauit, cum multos s hodieque uideamus nec Euange
Abbreviated transcription (Latin):
intuebatur recte teste plubeo. Quo¬
dam die ego et iste sulpicius ꝓfori¬
b illius excubantes iam ꝑaliqͦt
boras cum si lencio se deliinus in¬
genti bonore et tremors. ac si ante
aingeli tabnaculum mandatas ex¬
cubias duc̾emus: cum quidẽ clom
so cellule sue ostio. nos ibi ẽe nesci¬
ret. Inti collequentium murmur
audiimꝰ et mor horrore quodã
trs ner ignorare potumiꝰ nescio qͥd
fuisse diuinũ. Post duas fere bora ÷
aid nos martinus egredit᷑. Ac tum
eñ iste sulpicius. sit̾ apud eu nemo
familiarius loquebatur. cepit ora¬
re. ut ꝑquirentibr indicaret qͥd illd̃
diui fuisset horroris qd̾ fatctam᷑
nos ambo sensisse. uel cum quibz
fuisset in cellula collocutus. Temi-¬
emi em̃ nos licet. ut ure ratellectũ
sernocinantiu sonum ꝓforibr au¬
disse. Tum ille diu multũqz cũc¬
tatus s nichil eiat qd̃ ei sulpicuis
non ertorqueret inuito: incredibi¬
liora forte dictuus sum. s xp̃o tes¬
ste non mentior. nisi qͥsꝙͣ est tam

Expanded text:
intuebatur — teste perhibeo. Quodam die ego et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes iam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore, ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem nos, clauso cellulae suae ostio, ibi esse nesciret. interim conloquentium murmur audimus et mox horrore quodam  nec ignorare potuimus nescio quid fuisse diuinum. post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius, sicut apud eum nemo familiarius loquebatur, coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud diuini fuisset horroris, quod fatebamur nos ambo sensisse, uel cum quibus fuisset in cellula conlocutus : tenuem enim nos scilicet et uix intellectum sermocinantium sonum pro foribus audisse. tum ille diu multumque cunctatus - sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret inuito: incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior, nisi quisquam est tam
Abbreviated transcription (Latin):
q uento ꝯtrario: in scdo nullo pere¬
unte ꝑueu̾nt litore. Ubi tã p̾sẽs
cccurrit bĩ ꝯfessoris suffragiũ: ut
⁊ argentũ qd̃ in fluuio rapiente ꝑ¬
did̾ant. ip̃o deniq fluuio in licus re¬
stituente reciꝑent.

Expanded text:
 vento contrario in secundo, nullo pereunte, pervenerunt litore, ubi tam praesens occurrit beati confessoris suffragium, ut etiam argentum, quod fluvio rapiente perdiderant, ipso denique fluvio in litus restituente, reciperent.
Abbreviated transcription (Latin):
Uit et innobiliacense pa¬
go urbis turoince arbor q̃
ab impulsu uenti ruens mã pu¬
blicam impediebat. qd̾ itercuta.
per signo crucis erexit eam: q̃usz
nũc stare ux̃ mam erecta uisa est.
et iam p̾mortua qr spoliata corti¬
ce muebat tñ bonore niri. De quo
cortioe multi fidelit̾ credentes: ut
delutam aquam sumelunt. mor
medicani na capielũt. Didimꝰ

Expanded text:
uit et in Nobiliacensi pago urbis Turonicae arbor, quae ab impulsu venti ruens, viam publicam impediebat. Quod iter cum per signnunc stare iuxta viam erecta visa est; etiam praemortua, quia spoliata a cortice, vivebat tamen honore viri Dei. De quo cortice multi fideliter eradentes, ut dilutam aquam sumebant, mox medicamina capiebant. Vidim
Abbreviated transcription (Latin):
qui de eo ⁊ lictis multa manda¬
semꝑ mͥ noua sunt. que de illo
licet ꝯudita sepius reuoluu̾tur.

Expanded text:
qui de eo etiam litteris multa mandasemper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
incidat nobis illd̾ dyabolicũ suspi¬
cari. qd̾ illa uͥtus dompni m̃tim
defecit. illa pro sui magnitudine
toto orbe mirabilis. illaut ita di¬
cam ꝓbaca signis: qͥn potius cre¬
dendũ est.ꝙ illa eius cantas que
semp ⁊ erga cius emulos ꝓpensa
et denesica fuit ita illũ a degent:
ut hec a dño impetraret. Nã qͦrdã
luerũt fc̃a ꝯsid̾antes: in banc opi¬
monẽ nõ abs re uenimꝰ. Si quide
moyses regabat dñm d̃m suũ ut
noram ppło dimictet. Sin alias
deleret eñ de libro uite. Dauid qͦz
uidens angelũ cedentẽ ppłra po¬
stulat ut suꝑ se ⁊ domũ patus sui
gladius u̾tat᷑. Qui ⁊̃ int̾fecto pa¬
tricida filio lugebat dicẽs. Qͥs mͥ
det ut ego monar ꝓte fili: S ie¬
nec sic eũ deserere potuit. s cũ ip̃o
descendit ppło. a quo ⁊ int̾fectus

Expanded text:
incidat nobis illud diabolicum suspicari, quod illa virtus domni Martini defecerit. Illa pro sui magnitudine toto orbe mirabilis; illa, vt ita dicam, probata signis. Quin potius credendum est, quod illa eius caritas, quæ semper etiam erga eius æmulos propensa & benefica fuit, ita illum adegerit, vt hoc a Domino impetraret. Nam quorumdluerunt, facta considerantes; in hanc opinionem non abs re venimus. Siquidem Moyses rogabat Dominum Deum suū, vt noxam populo dimitteret: sin alias, deleret eum de libro vitæ. Dauid quoque videns Angelum cædentē populum, postulat vt super se, & domum patris sui gladius vertatur. Qui & interfecto patricida filio lugebat, dicens, Quis mihi det, vt ego moriar pro le filię Sed & Ienec sic eum deserere potuit, sed cum ipso populo descendit, a quo & interfectus
Abbreviated transcription (Latin):
Onchetrudis quedam de
lumen ꝑdid̾at. Que relinquens do¬
nũ et patriam: fide cõmonente ne¬
int ad sc̃am basilicam. Ibiq dieb
multis deseruiens: uinius ccłi me¬
ruit recipe iusum. Que mox oblita
uirum et filios. uesteq mutata:
ad religionem eccłiasticam dño ĩ¬
spirante transunt.

Expanded text:
nthedrudis quaedam de lumen perdiderat; quae relinquens domum et patriam, fide commonente, venit ad sanctam basilicam, ibique diebus multis deserviens, unius oculi meruit recipere visum. Quvirum et filios, vesteque mutata, ad religionem ecclesiasticam, Domino inspirante, transivit.
Abbreviated transcription (Latin):
Romeria quedam xxxix.¬
ceca atq ꝯtracta. longo tẽ¬
pore male uiuens. dum it̾ illud
ꝑmanus alioꝵ crebris occuisib
utitur. quo ad beati basilicã itur:
tandem ab eius pietate recspecta
iacens ad sc̃m hostiũ. lum̃ parit̾
gressũ qz recepit. O si totũ ꝓd̾etur
in publicũ. ꝙ singuli quiq dum
sanitas est adepta. Qd̾ si hec ut
diximus cuncta publicarentur.
non solũ libros. s nec ip̃m mũdũ

Expanded text:
omeria quaedam caeca atque contracta, longo tempere male vivens, dum iter illud per manus aliorum crebris occursibus utitur, quo ad beati basilicam itur, tandem ab eius pietate respecta, iacens ad sanctum ostium, lumen pariter gressumque recepit. O si totum proderetur in publico, quod singuli quique, dum sanitas est adepta! Quod si haec, ut diximus, cuncta publicarentur, non solum libros, sed nec ipsum mundu
Abbreviated transcription (Latin):
Resenti qͦ temꝑẽ apd̾ bur¬
degalensem urbem. domus
una ignnb cõp̾bensa: uehem̃ter
cepit exuri. Cumq flãmis huic
et inde spaciantibr. alie domꝰ huie
discrimim subiac̾ent. nec esset du¬
biũ easdem huiꝰ fomitis calore
depasci. ꝯgregatus incircuitu po
pulus. nom̃ beati martin cepit
attentius inuccare. et ne mcinas
domos uͥtus eius exuri ꝓmittet
cũ lacrimis dep̾cari. Sicq adele¬
uatã uocem deflentiũ cepit cre¬
pitus flãme decid̾e: atq illis cla¬
mantib ad celũ. aduenit sb̃ito
antistite imptiente p̾sidĩ. Col¬
lisum q or̃one supplici incendiũ.
restureit plebs ꝑlacrimas. qd̾ ue¬
puer ñr laudoualdus. cũ grauit᷑
a dissint̾ia fatigaretur: nt de pul¬
u̾e sepulcri accepit. ꝓtinus morbo
caruit. explicit lib̾ qr tus mitacłoꝵ¬

Expanded text:
esenti quoque tempore, apud Burdegalensem urbem domus una ignibus comprehensa vehementer coepit exuri. Cumque flammis hinc et inde spatiantibus aliae domus huic discrimini subjacerent, nec esset dubium easdem hujus fomitis calore, depasci, congregatus in circpulus nomen beati Martini coepit attentius invocare et, ne vicinas domos virtus eius exuri permitteret, cum lacrimis deprecare; sicque ad elevatam vocem deflentium coepit crepitus flammae decedere. Atque illis clamantibus ad caelum, advenit subito, antistite inpertiente, praesidium; conlisumque orationi supplici incendium, restinxit plebs per lacrimas, quod nepuer noster Laudovaldus cum graviter a dysenteria fatigaretur, ut de pulvere sepulcri accepit, protinus morbo caruit. Explicit liber qua
Abbreviated transcription (Latin):
non discessisse sensi in aluũ. Unũ
tñiscio: ꝙ ita me in uelocitate sen¬
si sanatum. ut putarem ꝙ nuecta
aliquis manu. illa que murian
fancib intulerant abstulisset. .ii.

Expanded text:
non discessisse sensi in alvum. Unum tantum scio, quod ita me in velocitate sensi sanatum, ut putarem, quod iniecta aliquis manu illa quae iniuria faucibus intulerant abstulisset. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
iustitutus scruatur: in urbe qua
ordinatus est. habebit deo inbente
sepulchrum. Ccrte si pro mouaste¬
rii pͥulegio cupitis uindicare: sci¬
tott quia pͥmo ci monasterium
cum mediolauc̃sibus fuit. Hiis crgo
turum. ut mane facto: apictanis
per uiolentiã auferritur. Sed deꝰ
ommpotens noluit urbem turo¬
nicani ꝓprio frustrari patrono.
Demqz nocte media: omnes pic¬
tau a somno fallacie compri¬
muntur. Rec ullus superfuit:
qui ex hac multitudine uigila¬
rit. Igitur ubi turonici cos conspi¬
cuint obdormsse. ad prehensam
sanctissimi glebani. alii per fene¬
stram eicunt. alii a foris susci
urbem turonicã. cum magris
laudibus psallenciũ. iter dirigũt
copiosum. Et quorum uocibus
putaui expergifacti. nichil de the¬
sauro quem custodiebant. hñtes:

Expanded text:
institutus servatur, in urbe qua ordenatus est habebit Deo iubente sepulchrum. Certe si pro monasthirio privilegio cupitis vindecare, scetote, quia primum ei monasthirium cum Mediolaninsibus fuit'. His ergo turum ut mane facto a Pectavensibus per violentiam aufereretur. Sed Deus omnipotens noluit urbem Toronicam a proprio frustrari patrono. Denique nocte media omnes Pectava somno falanga conpraemitur, nec ullus superfuit, qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Toronici eos conspiciunt obdormisse, adpraehensam sanctissimi corporis glebam, alii per fenestram eicurbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habe
Abbreviated transcription (Latin):
dñico cum oꝑam exceret ꝙ̃
in die illo fieri patrs̃ mhibebat
auctoritas. manus ei ꝯtracta di¬
riguit. digiti qz in palmã defixi
sunt. Que dũ dolorib cruciaret᷑
ad sc̃am edem ꝯfessoris accessit:
uouit qz ut si abbac sanaretur in¬
firmitate. nullum opus deinceps
mbac dĩice resurrectonis ageret
die. qd̃ huic diei esset incongruũ.
Statim qz amotis digitis a pal¬
ma: manu directa discessit.luiii.

Expanded text:
nico cum operam exerceret, quam in die illo fieri patrum inhibebat auctoritas, manus eius contracta diriguit, digitique in palmam sunt. Quae dum doloribus cruciaretur, ad sanctam aedem Confessoris accessit; vovitque, ut si ab hac sanaretur infirmitate, nullum opus deinceps in hac dominicae resurrectionis ageret die quod illi diei esset incongruum: statimque amotis digitis a palma, manu directa discessit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ec dissimili uͥtute. młr xrm.
ermnẽgundis andecauensis
cuns. uuici incola cormensis ꝯ̃cta ⁊
ceta ĩ bac festiuitate directa. illiũs.

Expanded text:
ec dissimili virtute mulier Ermegundis, Andecavensis civis, vici incola Croviensis, contracta ac caeca, in hac festivitate directa, illu