comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tualis sensus aperit᷑: Solemus nos sane ĩ trã
toto corpore sepe ꝓsternere: cũ uolumꝰ aitentusꝰ
orare. Quantũ gͦ ad expositioñe litterȩ specta¬
re uidet᷑. oculi eius quasi cadendo aꝑiuntur.
qui lum̃ reuelantis gr̃e accipit.dum se in o¬
rationẽ ꝓsternit. Si autẽ eadẽ littera mysti¬
ce discutit᷑: in eandẽ sententiam concuritre
uidet᷑. Quid enĩ ẽ cadere. nisi semet ipsũ
ex peccatoꝵ. suoꝵ recordatione humiliare:
⁊ ex uera contritione cordis rigorem deponẽ:
S animus sepe dum semet ipsum in nnc
modũ deicit. in maiori grã resurgit: quia
lum̃ oculoꝵ suoꝵ cadendo recuꝑat. qs male
erectus clausos tenebat. P ossumus tam̃ dic̾e.
qd hoc sit absq dubio cadere: blandienti
culpe consentire. Scimus aut̾ẽ quia ñ nulli
sunt: qui ex multitudine teuelationũ suaꝵ
se attollunt. Permittunt᷑ autẽ qui eiꝰmodi
sunt ex digno dĩ udicio cadere: ut desinãt

Expanded text:
tualis sensus aperitur. Solemus nos sane in terram tualis sensus aperitur. Solemus nos sane in terram toto corpore saepe prosternere, cum volumus attentius orare. Quantum ergo ad expositionem litterae spectare videtur, oculi ei quasi cadendo aperiuntur, qui lumen revelantis gratiae accipit, dum se in orationem prosternit. Si autem eadem littera mystice discutitur, in eamdem sententiam concurrere videtur. Quid enim est cadere, nisi semetipsum ex peccatorum suorum recordatione humiliare, et ex vera contritione cordis rigorem deponere? Sed animus saepe, dum semetipsum in hunc modum dejicit, in majori gratia resurgit, quia lumen oculorum suorum cadendo recuperat, quos male erectus clausos tenebat. Possumus tamen dicere, quod hoc sit absque dubio cadere, blandienti culpae consentire. Scimus autem quia nonnulli sunt, qui ex multitudine revelationum suarum se attollunt. Permittuntur autem qui ejusmodi sunt ex digno Dei judicio cadere, ut desinant
Abbreviated transcription (Latin):
Ngresso damele. rex coram ipso somnũ loquit᷑:
sicut uerb̃ sub sequentib ostendit᷑. Et somniũ
inqtͥ coram ipso loquutus sum. Somniũ eni¬
modi coram daniele loqui ẽ: misterioꝵ que di¬
uinitus erudiri cupimꝰ sub temꝑe orandi me¬
moria tangi: ⁊ int̃ orandũ diuine icuelationiꝰ
desiderio tangi.Nam quẽadmodũ exꝑtincog¬
noscunt. illi qui frequentib reuelationib duu¬
nitus releuari letificariq meruerunt. sub tp̃r
orandi maxime solent illuminantis gr̃e lu¬
men acciꝑe. ⁊̃ ex eius inspiratione mysterioꝵ
ꝓ funda penetrare. Ex intima namq compũ¬
ctione animꝰ lauat᷑. mundat᷑: ⁊ ꝓculdubio qͣto
purior reddlit᷑. tanto ꝓfundius. tanto facilius
illuminat᷑. Hinc ẽ qđ balaam de semet ipso
testat᷑. Dicit auditor sermonũ di. qui usionẽ
omnipotentis intuitꝰ ẽ: qui cadit ⁊ sic apiunt᷑
oculi eus. Quidd ẽ qu dicit᷑ qđ cadendo oculi
aperuint᷑ nisi qd̾ int̃ orandum sepe intellec¬

Expanded text:
resso Daniele, rex coram ipso somnium loquitur, sicut verbis subsequentibus ostenditur: Et somnium, inquit, coram ipso locutus sum . Somnium ejusmodi coram Daniele loqui, est mysteriorum quae divinitus erudiri cupimus, sub tempore orandi memoria tangi, et inter orandum divinae revelationis desiderio affici. Nam quemadmodum experti recognoscunt illi qui frequentibus relevationibus divinitus relevari laetificarique meruerunt, sub tempore orandi maxime solent illuminantis gratiae lumen accipere, et ex ejus inspiratione mysteriorum profunda penetrare. Ex intima namque compunctione animus lavatur, mundatur, et procul dubio quanto purior redditur, tanto facilius, tanto profundius illuminatur. Hinc est, quod Balaam de semetipso testatur: Dixit auditor sermonum Dei, qui visionem omnipotentis Dei intuitus est, qui cadit, et sic aperientur oculi ejus . Quid est quod dicitur, quod cadendo oculi aperiuntur, nisi quod inter orandum saepe intellec
Abbreviated transcription (Latin):
Elemosina ẽ nudum uestire: maior autem
in disciplinatũ moꝵ disciplina ornare. Op¬
timũ elemosinȩ genus corriꝑe inquietos:
consolari pusillanimes: pacientẽs c̃ẽ ad õs.
Miscdĩa magna alienȩ afflicuonii compati:
inaior aut̾ẽ ꝓ alienis erratib compungi.
Preclarũ genus miscdłiȩ. delinquentes defle¬
re. penitentib indulgere: aliena delicta ꝓ
cias ñ habemus. forsitan inquit ignoscat
delictis tius. Quid ẽ qđ forsitan dicit. ⁊ quasi
sub dubitatione ponit: nisi qđ nec in his
habcre. qñ suꝑbie et inanis głe tabe cortu¬
ptus. ñ pot̾ hec pura ⁊ simplici intentione
coriictionẽ ntãm dĩ longanimitas expectat.
uł qͦmꝰ ꝑtieisa mens eiꝰ patientia abiti soleat:
mnia hec uenerunt suꝑ nabuchodo¬
nosor regem. Omnia inquit uener̃t
suꝑ tegem: & regem talem. Omnia uencĩt.
omnia uenire possunt. suꝑ regium ani¬
mũ: et qualẽ regia ꝑsona defignat ꝑ my¬

Expanded text:
Eleemosyna nudum vestire, major autem Eleemosyna nudum vestire, major autem indisciplinatum morum disciplina ornare. Optimum eleemosynae genus corripere inquietos, consolari pusillanimes, patientem esse ad omnes. Misericordia magna alienae afflictioni compati, major autem pro alienis erratibus compungi; praeclarum genus misericordiae, delinquentes deflere, poenitentibus indulgere, aliena delicta prtias non habemus. Forsitan, inquit, ignoscet delictis tuis. Quid est quod forsitan dicit, et quasi sub dubitatione ponit, nisi, quod nec in his habere, quando superbiae et inanis gloriae tabe corruptus, non potest haec pura et simplici intentione s exspectat, vel quomodo perversa mens ejus patientia abuti soleat. mnia haec venerunt super Nabuchodonosor regem . Omnia, inquit, venerunt super regem, et regem talem. Omnia venerunt, omnia venire possunt super regium animum, et qualem regia persona designat per my
Abbreviated transcription (Latin):
peccata. Possumus tam̃ in peccatis intel¬
ligere p̃uaticationes oꝑis: in iniquita¬
tib uͦ pͣuitates uoluntatis. Monet n̾aq
illud nos psalmi: aliquã in nis distinctio¬
nẽ debere uel posse fieri. Tu remisisti inqͥt
impietatẽ peccati mei. In elemosinis nichil¬
ominus recte intelligit᷑ pietatis actus. in mi¬
sericordiis pietatis affectus. E uide qmͣ re¬
cte expiet᷑ opus oꝑe: affectus ex affectione.
Deccata tua inquit elemosinis tedime: et
iniquitates tuas misccłiis pauꝑum. Pau¬
ꝑes facit indigentia bonoꝵ exterioꝵ: mul¬
tomagis autẽ pauꝑes reddit inopia bonoꝵ
interioꝵ. Pauꝑ ẽ qui discretione caret. qui
consiliũ ñ habet: qͥ iurtutũ duuicus caret.
S uͥ pauꝑtas ẽ: ibi et elemosina ẽẽ potest.
Et quanto pauꝑtus uerior: tanto elemosina
maior. Magna elemosina suo cibo reficere
carnẽ qñq moriturã: maior aut̾e sui gen̾is
alim̃to saginare anima ineternũ uictur̃a.

Expanded text:
peccata. Possumus tamen in peccatis intelpeccata. Possumus tamen in peccatis intelligere praevaricationes operis, in iniquitatibus vero pravitates voluntatis. Monet namque illud nos psalmi aliquam in his distinctionem debere, vel posse fieri: Tu remisisti, inquit, impietatem peccati mei . In eleemosynis nihilominus recte intelligitur pietatis actus, in misericordiis pietatis affectus. Et vide quam recte expietur opus opere, actus ex affectione. Peccata tua, inquit, eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum. Pauperes facit indulgentia bonorum exteriorum, multo magis autem pauperes reddit inopia bonorum interiorum. Pauper est, qui discretione caret, qui consilium non habet, qui virtutum divitiis caret. Sed ubi paupertas est, ibi et eleemosyna esse potest. Et quanto paupertas est verior, tanto eleemosyna major. Magna eleemosyna suo cibo reficere carnem quandoque morituram, major autem sui generis alimento saginare animam in aeternum victuram.
Abbreviated transcription (Latin):
mminenti ꝑiculo iam cognito. ⁊ in mediu̾
plato nouissimo damel loco adiungat q̃d
sub tantȩ necessitatis articulo fieri. uel qͦmͦ
instanti ꝑiculo repugnari oporteat. Qu̾a¬
obrem inquit rex consiliũ meũ placeat
t᷑. et peccata tua elemosinis redime. & ini¬
quitates tuas miscdłuis pauꝑum. forsitan
ignoscat delictis tuis. Quid queso consultiꝰ.
quidue commodiꝰ. quam urgente ꝑicło
ad diuinã ꝓtection̾ẽ confugere. eiusq ꝓ¬
pitiationem quertre: cui nicħ ẽ impossi¬
bile : Iustum ẽ aut̃e ualde ut qui in
sua necessitate suffragium a suo expetit
suꝑiori: opem qu̾a ualet & oportet suo
exh ibeat inferiori: ut qui sͥ misereri desi¬
derat. miscłiam libent̃ unpendat: ut fi¬
at qd scriptũ ẽ. Beati miscdes: qm̃ ipsi¬
mniscłiam consequent᷑. Recte. gͦ dicitur
peccata tua elemosinis redime: & iniqͥ¬
tates tuas miscđiis pauꝑum. Forte in
hac gemina clausula ẽ repetita senten¬
tia. ut idẽ sit redimere iniquitates atq

Expanded text:
nenti periculo jam cognito, et in medium prolato, novissimo Daniel loco adjungit quid sub tantae necessitatis articulo fieri, vel quomodo instanti periculo repugnari oporteat: Quamobrem, inquit, rex, consilium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum; forsitan ignoscet Deus dilectis tuis . Quid, quaeso, consultius, quidve commodius quam, urgente periculo, ad divinam protectionem confugere, ejusque propitiationem quaerere cui nihil est impossibile? Justum est autem valde, ut qui in sua necessitate suffragium a suo expetit superiori, opem quam valet, et oportet suo exhibeat inferiori, ut qui sibi misereri desiderat, misericordiam libenter impendat, ut fiat quod scriptum est: Beati miseriiam consequentur . Recte ergo dicitur peccata tua eleemosynis redime, et iniquitates tuas misericordiis pauperum. Forte in hac gemina clausula est repetita sententia, ut idem sit redimere iniquitates atque
Abbreviated transcription (Latin):
regnum uel imꝑium de dñi pietate postu¬
labat: unde salutis suȩ ꝓuentum uel ꝓueccũ
sꝑabat. Da imperiũ inquit puero tuo: & sal¬
uum fac filium ancillȩ tuȩ. Pete gͦ et tu
tale imperiũ uel regnum adnõ deo tuo:
ut ꝓ hac parte psallere possis. ego autẽ con¬
stitutus sum rex ab eo. Uera namq satis sen¬
tentia. Cuicumq uoluerit dabit illud. slon
ẽ enim uolentis neq curientis: s miseren¬
tis d̃i. Si enim nichil habes qđ ñ acccpi

Expanded text:
regnum, vel imperium de Domini pietate posturegnum, vel imperium de Domini pietate postulabat, unde salutis suae proventum, vel provectum sperabat. Da imperium, inquit, puero tuo, et salvum fac filium ancillae tuae. Pete ergo et tu tale imperium, vel regnum a Domino Deo tuo, ut pro hac parte psallere possis: Ego autem constitutus sum rex ab eo . Vera namque satis sententia, cuicunque voluerit dabit illud. Non est enim volentis, neque currentis, sed miserentis Dei. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
tentione ꝑdurant. & nicbil de sua turtu¬
te p̾sumunt: s totum qđ utilit̾ possunt.
dño ascͥbunt. eo qđ ipse sit qui solus do
& illud regnũ exteruis quo homines ho¬
minib prec̃e solent. & illud item interiꝰ
quo uiciis et passionib suis principari
debent. ab ipso disponit᷑. ⁊ dispensat᷑:
et utrumq ex eius munere possidet᷑.
S illud utiq uitare & fugere omnino
oportet: sic̃ magistia ueritas ꝓpͥo exemplo
nos docet. Istud autem debemus deside¬
rare & querere: & cum sũmo desiderio
postulare: et cũ ꝓpħa supplicare. Daim¬
ꝑium puero tuo. Numqͥdnã queso a¬
nunã ꝓpħalem tantȩ ambitionis cred̾e
oportet᷑ ut regnũ israeliticũ a domino
peteret. et ab eiusmodi eum peticione
nec saltem pudor cohibetet. S si non
potuit cohibere lingũa ne hoc peteret:
cur ñ saltem ꝓhibuit manũ ne aliquiã tale
scriberet: S absit de anima sca ⁊ anima
ꝓpħali. tale aliquid suspicari. S tale utiq

Expanded text:
ione perdurant, et nihil de sua virtute praesumunt, sed totum quod utiliter possunt, Domino ascribunt, eo quod ipse sit qui solus domet illud regnum exterius quo homines hominibus praeesse solent, et illud item interius quo vitiis et passionibus suis principari debent ab ipso disponitur, et dispensatur, et utrumque ex ejus munere possidetur. Sed illud utique vitare et fugere omnino oportet, sicut magistra veritas proprio exemplo nos docet. Istud autem debemus desiderare, et quaerere, et cum summo desiderio postulare, et cum Propheta supplicare: Da imperium puero tuo . Nunquidnam, quaeso, animam prophetalem tantae ambitionis credere oportet, ut regnum Israeliticum a Domino peteret, et ab ejusmodi eum petitione nec saltem pudor cohiberet? Sed si non potuit cohibere linguam ne hoc peteret, cur non saltem prohibuit manum ne tale aliquid scriberet? Sed absit de anima tam sancta et anima, prophetali tale aliquid suspicari. Sed tale utique
Abbreviated transcription (Latin):
giscant. qd̾ incħ suns uirib attͥbuere debeant
onec cognoscant uiuentes qd dominet᷑
excelsus in tegno hominum. Ecce utili¬
tas: ut cognoscant uiuentes. Affectus in nob̃
sane scđ̃m dm̃ uiuunt. dum in bono fortes
sunt. ⁊ ad uirtutũ oꝑa conualescunt: dum
grãm cooꝑantem hũt. & in studiis sp̃alib
se exertere ualent. Tunc ꝓculdubio mori¬
unt᷑: cum eis grã cooꝑatux subtranit᷑. Sub¬
tranit᷑ autẽ cum de suis bonis. diunis uͦ¬
donis mens imꝓba suꝑbit: ⁊ sua sͥ merita
ascͥbit. Subtracta grã affectus boni deficuĩt.
ꝙ ad omne bonum languescunt: et sic
de uiuentib mortui fiunt. Quid enĩ ali¬
ud ẽ uirtutũ defectus: quã quasi quid̃ã
illarũ interitus: Qui igit᷑ infirmitatẽ suã
gram̃q diuinam tunc pͥmũ attendunt.
cum iam in bono deficuint: isti pꝰ mort̾ẽ
et quasi ꝑ mort̾ẽ diuinȩ dominationis.
& moderationis magisterio uel beneficiũ

Expanded text:
casu, quod nihil suis viribus attribuere debeant. Donec cognoscant viventes quod dominetur excelsus in regno hominum. Ecce utilitas, ut cognoscant viventes. Affectus in nobis sane secundum Deum vivunt, dum in bono fortes sunt, et ad virtutum opera convalescunt, dum gratiam cooperantem habent, et in studiis spiritualibus se exercere valent. Tunc procul dubio moriuntur, cum in eis gratia cooperatrix subtrahitur. Subtrahitur autem cum de suis bonis et divinis donis mens improba superbit, et sua sibi merita ascribit. Subtracta gratia, affectus boni deficiunt et ad omne bonum languescunt, et sic de viventibus mortui fiunt. Quid enim aliud est virtutum defectus, quam quasi quidam illarum interitus? Qui igitur infirmitatem suam, gratiamque divinam tunc primum attendunt cum jam in bono deficiunt, isti post mortem, et quasi per mortem divinae dominationis, et moderationis magisterium vel benef
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. infirmitat̾e suam atcendere. et
nichil sͥ nichil suis meritis ascribere. &
int̃quelibet uirtutũ exercicia. humilita¬
tis custodiam ñ descrere. s ueracĩt & absq¬
simulatione quicqͥd mali gͥipsi. quicqͥd
boni diumȩ gr̃ę ascribere.  solet quidẽ
pietas suꝑna. iuiros etiam uirtutũ in qui¬
bꝰdam humiliare. & grãm subtrahere:
donec discant int̃quelibet moꝵ insignia
nil altum saꝑe: nichil de ꝓpͥa iurtute
ꝑ̃sumere. felices qui alieno casu potiꝰ quam
ꝓpͥo humanȩ fragilitatis infirma addiscũt:¬
& ad humilitatis grãm ꝓficiunt. S et cũ
eis quidẽ bene agitur. qui ex ꝓpria riuna
ad humilitatis custodiam euigilant: cũ
tandẽ aliqñ pꝰ infirmitatis suȩ lapsum.
fortiores resurgant. Utriusq rei typus in
regis nabuchodonosor runa uel reparatio¬
ne expͥmit᷑: quia & idem ipse post ruña
inam ad circumspectionis cautelam eru¬
diunt᷑. Donec cognosiant inqͥt uiuentes:
qđ dominat᷑ excelsus in regno hominũ.

Expanded text:
vivit infirmitatem suam attendere, et nihil sibi, nihil suis meritis ascribere, et inter quaelibet virtutum exercitia humilitatis custodiam non deserere, sed veracitsi, quidquid boni divinae gratiae ascribere? Et solet quidem pietas superna viros etiam virtutum in quibusdam humiliare, et gratiam subtrahere, donec discant inter quaelibet morum insignia nil altum sapere, nihil de propria virtute praesumere. Felices qui alieno casu potius quam proprio, humanae fragilitatis infirma addiscunt, et humilitatis gratiam proficiunt. Sed et cum eis quidem bene agitur qui ex propria ruina ad humilitatis custodiam evigilant, cum tandem aliquando post infirmitatis suae lapsum fortiores resurgant. Utriusque rei typus in regis Nabuchodonosor ruina vel reparatione exprimitur, quia et idem ipse post ruinaminam ad circumspectionis cautelam erudiuntur. Donec cognoscant, inquit, viventes quod dominatur Excelsus in regno hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
mulier peccatrix a septem demoniis pur¬
gata describit᷑: quȩ ab omniũ uiciorũ
tẏrannide. ꝑ septiformẽ gram liberat᷑.
Septenaria itaq tempoꝵ. mutatio. est
multiformis ĩmo uniuersał moꝵ de¬
prauatio. Quasi enĩ septem suꝑ eum
tempora mutant᷑. qui omniformiter
corrumpit᷑: & ad omn̾e uicioꝵ serui¬
tutem tandẽ aliqñ eneruit̾ inclinat᷑.
S uide mͦ quã sit mirabile: qd̾ diuina
miseratio solet qñq huiꝰmodi etiã homi¬
nem ad penitentiam reseruate : Quomͦ¬

Expanded text:
mulier peccatrix a septem daemoniis purmulier peccatrix a septem daemoniis purgata describitur, quae ab omni vitiorum tyrannide per septiformem gratiam liberatur. Septenaria itaque temporum mutatio, est multiformis, imo universalis morum depravatio. Quasi enim septem super eum tempora mutantur qui omniformiter corrumpitur, et ad omnem vitiorum servitutem tandem aliquando enerviter inclinatur. Sed vide modo quod sit mirabile quod divina miseratio solet quandoque hujusmodi hominem ad poenitentiam reservare.
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionis gradib infirmitatis nr̃ȩ qua¬
litas uariat᷑. dum semꝑ indetenora uercit᷑.
Nonne tunc aliud tempus ⁊ uelud pͥori
contrariũ incurrimus : qñ uicio cui pͥus re¬
sistere potuimus. iam omnino ñ posse p̃ua¬
lere incipimus: Tempus itaq circa queli¬
bet multiplicit̃ mutat᷑: qñ corruptionis emiᷤ
modus multiplicit̾ uariat᷑. Nicioꝵ. siquidẽ
dñatio animũ paulatim emollit. ꝙ semꝑ
magis magisq debilem reddit: et gradatim
ad deteriora impellit. Septem aut̃e dieb
ut in cominune nouimus. dotũ tempus
euoluit᷑: & iccirco sepe ipso septenario. uni¬
uersitas figurat᷑. Item capitalia uicia .uii.
ẽẽ legunt᷑. Hinc ẽ qđ in ȩuangłio legimꝰ
inmundũ sp̃m septẽ sp̃c secum introduc̾e.
et domũ suam quam ad tempus telique¬
rat in habitare: qͥa unũ qd̃ libet uicium se¬
pe cum dominari iam ceꝑit. solet totum
illud detestandũ uicioꝵ collegiũ. pedetem¬
ptim subintroducere. Hinc econtrario

Expanded text:
corruptionis gradibus infirmitatis nostrae qualitas variatur, dum semper in deteriora vertitur. Nonne tunc aliud tempus, et velut priori contrarium incurrimus quando vitio cui prius resistere potuimus, jam omnino non posse praevalere incipimus? Tempus itaque circa quemlibet multipliciter mutatur, quando corruptionis ejus modus multiformiter variatur. Vitiorum siquidem dominatio animum paulatim emollit, et semper magis magisque debilem reddit, et gradatim ad deteriora impellit. Septem autem diebus, ut in commune novimus, totum tempus evolvitur, et idcirco saepe ipso septenario universitas figuratur. Item capitalia vitia septem esse leguntur. Hinc est quod in Evangelio legimus immundum spiritum septem spiritus secum introducere, et domum suam quam ad tempus reliquerat inhabitare, quia unum quodlibet vitium saepe cum dominari jam coeperit, solet totum illud detestandum vitiorum collegium pedetentim subintroducere. Hinc econtrario
Abbreviated transcription (Latin):
cce somniũ qđ nabuchodonosor uidit. s
adhuc eius interp̃tation̾ẽ requirit: unde
& dicit. Hoc somniũ uidi ego rex nabucho¬
donosor. Cu gͦ baltasar interp̃tationẽ narra
festinus: quia om̃s sapientes regni mei ne¬
queunt solutionẽ edicere mͥ. Tu aut̾e potes:

Expanded text:
cce somnium quod Nabuchodonosor vidit, sed adhuc ejus interpretationem requirit, unde et dicit: Hoc somnium vidi ego rex Nabuchodonosor. Tu ergo Balthassar interpretationem narra festinus, quia omnes sapientes regni mei nequeunt solutionem edicere mihi. Tu autem potes,
Abbreviated transcription (Latin):
sonã unũ eundẽq iudiciũ̃. tam uistum
quã pum: quantũ ad ipãm qͥdẽ itstũ:
pium uͦ inquantũ ꝓficit ad cautela alio.
Iustũ nãq ualde ẽ. ut qui ex diuinis mil¬
nerib insolent̃ intumescit. ex ꝓpria riuna
discat qu̾a nichil sit: et ꝑ semecipm̃ qu̾a
nicħ possit. Sermo autẽ scõꝵ idẽ decre¬
tum. iccirco ẽẽ dicit᷑: qͥa qđ in lumine
futurũ a quibꝰdam p̃uidet᷑. in cominu¬
ne confert᷑. Peticio uͦ sc̃or ẽ. quia ñsolũ
fieri uolunt: tetũ etiã cum desiberio
expetunt. qđ multis utile. ⁊ diuinȩ glẽ mili¬
tare p̃noscunt. Erit itaq eiꝰmodi uidicium
qͥa ueracit̾ futurũ: peticio. qr iuste pium:

Expanded text:
nam unum idemque judicium, tam justum nam unum idemque judicium, tam justum quam pium, quantum ad ipsam quidem justum, pium vero inquantum proficit ad cautelam aliorum. Justum namque valde est, ut qui ex divinis muneribus insolenter intumescit, ex propria ruina discat quam nihil sit, et per semetipsum quam nihil possit. Sermo autem sanctorum idem decretum idcirco esse dicitur, quia quod in lumine Dei futurum a quibusdam praevidetur, in commune confertur. Petitio vero sanctorum est, quia non solum fieri volunt, verum etiam cum desiderio expetunt quod multis utile, et divinae gloriae militare praenoscunt. Erit itaque ejusmodi judicium quia veraciter futurum. Petitio
Abbreviated transcription (Latin):
ligimus. Apło autẽ docente didiscimus qͥa
om̃s amminustratorii sp̃c missi sunt. ꝓpt̃
eos qui hereditatem capiunt salutis. Salu¬
tis itaq nr̃ȩ cooꝑatores angeli. & diuinȩ ordi¬
nationis ministri. humana disponunt: ꝓut
communi hominũ utilitati congruere
deo ituelante cognoscunt. Solet namq
sepe multoꝵ utilitati militare. qd̾ qͦsdam
contingit ex magno sublimitatis culmine
corruere: ut discant ceteti ñ altum saꝑe. S
de semetipsis semꝑ humilia sentire: & in
quolibet uirtutũ culmine morp ruinam
timere: et ueracit̃ agnoscant. qͥa solus dñs
ẽ. qui oꝑat᷑ in nob̾ uelle & ꝑficere ꝓ bona
uoluntate. Hanc eiꝰmodi ruine utilitate:
ꝓpħicus sermo innuit dicens. Donec cog¬
noscant uiuentes: qd̾ dominat᷑ excelsus
in regno hominũ. Diuina itaq dispensa¬
tione cũ cominunis utilitas hoc exigit.
magnȩ auctoritatis uiri ꝑmittunt᷑ cad̾e:
eo dumtaxat temꝑe qͦ inueniunt᷑ de sua
magnittidine suꝑbire. fit cuca eandde ꝑ¬

Expanded text:
tem docente, didicimus quia omnes administratorii spiritus missi sunt propter eos qui haereditatem capiunt salutis. Salutis itaque nostrae cooperatores angeli, et divinae ordinationis ministri humana disponunt, prout communi hominum utilitati congruere, Deo revelante, cognoscunt. Solet autem saepe multorum utilitati militare quod quosdam contingit ex magno sublimitatis culmine corruere, ut discant caeteri non altum sapere, sed de semetipsis semper humilia sentire, et in quolibet virtutum culmtimere, et veraciter agnoscant quia solus Dominus est qui operatur in nobis velle et perficere pro bona voluntate. Hanc ejusmodi ruinae utilitatem propheticus sermo innuit, dicens: Donec cognoscant viventes quod dominatur Excelsus in regno hominum. Divina itaque dispensatione, cum communis utilitas hoc exigit, magnae auctoritatis viri permittuntur cadere, eo duntaxat tempore quo inveniuntur de sua magnitudine superbire. Fit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
te: Ad quantam pͣuitatẽ mens qñq obdu¬
rat᷑. quȩ tñ diuinitꝰ ad ueniam reseruat᷑: xxu¬
irum sane qͦmͦ ad unum statim flagici¬
um: multi sepe in desꝑation̾e cadunt.
Alii nec pꝰ multa ⁊ maxima et diuturna
mala. sp̃e uel ꝓpositum tesipiscendi amittũt.
De quo et illud recte intelligit᷑. qd̾ hic de hac
ad huc arbore subinfert᷑: quia alliget᷑ uin¬
culo ferreo & ȩxeo in herbis quȩ foris st̃. et
rore celi tinguat᷑: & cum feris pars eius in

Expanded text:
d quantam pravitatem, mens quandoque obduratur quae tamen divinitus ad veniam reservatur. Mirum sane quomodo ad unum statim flagitium multi saepe in desperationem cadunt. Alii nec post multa, et maxima, et diuturna mala spem, vel propositum resipiscendi amittunt. De quo et illud recte intelligitur quod hic de hac adhuc arbore subinfertur, quia alligetur vinculo ferreo et aereo in herbis quae foris sunt, et rore coeli tingatur, et cum feris pars ejus i
Abbreviated transcription (Latin):
uigil ille et sc̃s fortit̾ clamasse ꝑhibetur:
ut ex eo aꝑte daret᷑ intelligi. cuiꝰmodi an¬
gli ⁊ a bono angło quam remoti ẽẽ uiden¬
t᷑. quib iugilũ sententia celitus dictata
non sine forti clamore intimat᷑. Est tam̃ et int̃
bonos qͦsdam angłos magna distantia:. ñ contͣͤ¬
riȩ uoluntatis. s suꝑeminentis dignitatis diui¬
nitus deccut̃ ordiuata differentia. Unde nec in¬
congruum uidet᷑. si int̃ eos aliquis clamor des¬
ctibit᷑. ꝑ qu̾e dignitatis eoꝵ. differentia denote¬
t᷑. Recte gͦ angłs qui hic malignis sp̃itib tem¬
ptandi liceutiam concessisse introducit᷑: ñ solũ
clamasse. s et fortit clamasse ꝑhibet᷑. Eoce in¬
quit uigil et sc̃s de celo descendit: & clamauit

Expanded text:
vigil ille et sanctus fortiter clamasse perhibetur, vigil ille et sanctus fortiter clamasse perhibetur, ut ex eo aperte daretur intelligi cujusmodi angeli et a bono angelo quam remoti esse viderentur, quibus vigilum sententia coelitus dictata non sine forti clamore intimatur. Est tamen et inter bonos quosdam angelos magna distantia non contrariae voluntatis, sed supereminentis dignitatis divinitus decenter ordinata differentia. Unde nec incongruum videtur si inter eos aliquis clamor describitur, per quem dignitatis eorum differentia denotetur. Recte ergo angelus qui hic malignis spiritibus tentandi licentiam concessisse introducitur, non solum clamasse, sed et fortiter clamasse perhibetur. Ecce, inquit, vigil, et sanctus de coelo descend
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qđ eos diu multũq desiderasse ñ ignora¬
uit. Hinc ẽ qđ a domino iude traditori d̃r
Qd facis: fac cicius. Non enim ei in hoc pre¬
ceptum iniungit᷑. s agendi facultas conce¬
dit᷑. Notum autẽ ẽ omnib. quia magnȩ
uocis clamore uti solemus: quotiens longe
positis aliquid innotescere uolumus. Quid
autẽ ab inuicẽ distat longius quã sp̃c angłi
tate. quã uoluntatis diuersitate: Hinc est
qd̃ ꝓdigus ille filius qui omnẽ sub̃am suã
iuuendo luxuriose cum merecricib dissipas¬
se legit᷑. in region̾ẽ longinquã abiisse in
euangłio ꝑhibet᷑: eo qđ a patͥs summi be¬
neplacito uoluntatis. deprauatione elonga¬
tus alienat᷑. Scd̾m hunc itaq modũ. mul¬
tum itaq sunt int̃ se longinqui tam ua¬
ria tam contraria sorte distincti atq dis¬
iuncti. angłs confirmatꝰ in bono. & an¬
glłs confirmatus in malo: angłs deputatꝰ
glȩ. et angls addictus gehennȩ. Recte gͦ

Expanded text:
sit, quod eos diu, multumque desiderasse non ignorasit, quod eos diu, multumque desiderasse non ignoravit. Hinc est quod a Domino Judae traditori dicitur: Quod facis fac citius . Non enim ei in hoc praeceptum injungitur, sed agendi facultas conceditur. Notum autem est omnibus quod magnae vocis clamore uti solemus, quoties longe positis aliquid innotescere volumus. Quid autem ab invicem distat longius quam spiritus antate quam voluntatis diversitate? Hinc est quod prodigus ille filius qui omnem substantiam suam vivendo luxuriose cum meretricibus dissipasse legitur, in regionem longinquam abiisse in Evangelio perhibetur , eo quod a patris summi beneplacito volontatis depravatione elongatus alienatur. Secundum hunc itaque modum multum utique sunt inter se longinqui tam varia, tam contraria sorte distincti atque disjuncti angelus confirmatus in bono, angelus confirmatus in malo, angelus deputatus gloriae, et angelus addictus gehennae. Recte ergo
Abbreviated transcription (Latin):
salutis nr̃ȩ ministros t̾rena curare: ⁊ scd̃m
qđ in suminis diuinitus discunt. in unis
humana disponere: Recte gͦ dicit᷑. Ecce
uigil et sc̃s de celo descendit. ⁊ clamauit
fortit̃ & ait sic. Erecidite arborem. Alia¬
itaq sunt quȩ boni angłi ꝑscipsos faciunt:
alia quȩ fieri ꝑmittunt: nulla omnino sine
coꝵ dispositione uspiam funt. Bona itaq
fiunt eoꝵ cooꝑatione: mala autẽ coꝵ ꝑmis¬
sione. Bona gͦ ꝑ bonos anglos: mala ammi¬
nistrant᷑ ꝑ malos. Qm̃ gͦ rectitudinis statũ
subuertere: malũ cẽ cognouit. Bonus angłs
arborem p̃cidere noluit: uerũtam̃. quia noc
unius meritũ uel uniuersitatis bonũ exige̾
cognouit: ficri ꝑmisit. Qd̃ enim dicit. pre¬
cidite arborem: ꝑmissionẽ intellige. ñ aut̾e
p̃ceptionem. Neq enim in hoc ẽ sp̃itib ma¬
lignis obedientia iniuncta. s licentia indul¬
ta. hoc siquidẽ eos tandẽ aliqñ facere ꝑmi¬

Expanded text:
salutis nostrae ministros terrena curare, et secundum salutis nostrae ministros terrena curare, et secundum quod in summis divinitus discunt, et imis humana disponere? Recte ergo dicitur: Ecce vigil, et sanctus de coelo descendit, et clamavit fortiter; et ait sic: Praecidite arborem. Aliitaque sunt quae boni angeli per seipsos faciunt, alia quae fieri permittunt nulla omnino sine eorum dispositione uspiam fiunt. Bona itaque fiunt eorum cooperatione, mala autem eorum permissione. Bona ergo per bonos angelos, mala administrantur per malos. Quoniam erga rectitudinis statum subvertere malum esse cognovit, bonus angelus arborem praecidere noluit; verumtamen quia hoc unius meritum, vel universitatis bonum exigere cognovit, fieri permisit. Quod enim dicit, praecidite arborem, permissionem intellige non autem praeceptionem. Neque enim in hoc est spiritibus malignis obedientia injuncta, sed licentia indulta. Hoc siquidem eos tandem aliquando facere permi
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Circa hominũ curam tam boni angłi
quã mali ꝑpetuam sollicitudine impendũt:
et nec nocte nec die ab hac sollicitudine se
uel admodicum subtrahunt. s mali ad
impugnandum.boni ad ꝓtegendum in¬
uigilant. ita ut utriq recte satis uigiles.
dici queãt. S quo bonus angelus sit. qͥ
Huiꝰmodi sententiam uel ecelo cognouit uł
in t̾ra disposuit: satis ostendit᷑. ex eo qđ sc̃s
⁊ de celo descendisse ꝑhibet᷑. O quã recte
hoc nom̃ bonis angłis conuenit: quib som¬
nus eiroris uel obluuonis circa nr̃e salutiᷤ
negotia numqu̾ã surrepit. O celsitudo
angłice pietatis. Qui securi sunt de se¬
ipsis: adhuc sollicitudin̾ẽ gerunt ꝓ nob̃.
De hac angłoꝵ cica nram salut̾ẽ uigilia
uigiliq custodia: ẽ illa apłica sententia.
Nonne om̃s amnunstratorii sp̃c sunt
in ministeriũ missi. ꝓpt̾ eos qui heredita¬
tem capiunt salutis: Quid itaq aliud
ẽ eiusmodi uigiles de celo descendere. husi

Expanded text:
dit. Circa hominum curam tam boni angeli dit. Circa hominum curam tam boni angeli quam mali perpetuam sollicitudinem impendunt, et nec nocte nec die ab hac sollicitudine se vel ad modicum subtrahunt, sed mali ad impugnandum, boni ad protegendum invigilant, ita ut utrique recte satis vigiles dici queant. Sed quod bonus angelus sit qui hujusmodi sententiam, vel e coelo cognovit vel in terra disposuit: satis ostenditur ex eo quod sanctus et de coelo descendisse perhibetur. O quam recte hoc nomen bonis angelis convenit quibus somnus erroris vel oblivionis circa nostrae salutis negotia nunquam subrepit! O celsitudo angelicae pietatis! Qui securi sunt de seipsis, adhuc sollicitudinem gerunt pro nobis. De hac angelorum circa nostram salutem vigilia, vigilique custodia est illa apostolica sententia: Nonne omnes administratorii spiritus sunt in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Quid itaque aliud est ejusmodi vigiles de coelo descendere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cohabitatione uolucrũ. ꝓuidentiam
circum spectionis. Quis gͦ nisi insanuᷤ.
intanto mittabilitatis ancipiti. sͥ secui¬
ritatem ꝓmittit. si uere aliqñ talis frut.
qui pꝰea succisus cecidit: Uere ut scri¬
ptura dicit: beatus homo qui semꝑ ẽ
pauidus. Nescit eñi qͥd futã panat dies̃:¬
Qđ quicqͥd cirta nos agit᷑. dĩ dispositiõẽ.¬
& angłica amminutiatione dispensat᷑. Xx.¬
emo tam̃ existimet dm̃ humana ñ cura¬
re: nemo audeat temere cius udicia rep̃¬
hendere: cum uideat uel audiat aliquid p̃t̃
existimationẽ. uel contra rationem ut sͥ uidct᷑
accidisse. Ecce de celo descendisse et sc̃s fuisse
dicit᷑: a quo succisionis sententiara dat᷑ seu dis¬
pensat᷑. Ecce inquit uigil et sc̃s de celo descen¬
dit. Cum igit᷑ audias huius oꝑis ministrũ
de celo uenire. intellige di dispositione id
agi: et cum sc̃m legas crede cum qđ uistũ ẽ
uiste exequi. Ecce uigil ⁊ sc̃s de celo descen¬

Expanded text:
cohabitatione volucrum, providentiam cohabitatione volucrum, providentiam circumspectionis. Quis ergo, nisi insanus, in tanto mutabilitatis ancipiti sibi securitatem promittit, si vere aliquando talis fuit, qui postea succisus cecidit? Vere, ut Scriptura dicit: Beatus homo qui semper est pavidus. Nescit enim quid futura pariat diesos agitur, Dei dispositione et angelica administratione dispensatur. Nemo tamen existimet Deum humana non curare, nemo audeat temere ejus judicia reprehendere, cum videat vel audiat aliquid praeter existimationem, vel contra rationem, ut sibi videtur, accidisse. Ecce de coelo descendisse et sanctus fuisse dicitur a quo succisionis sententia datur seu dispensatur. Ecce, inquit, vigil sanctus de coelo descendit. Cum igitur audias hujus operis ministrum de coelo venire, intellige Dei dispositione id agi, et cum sanctum legas, crede eum quod justum est juste exsequi. Ecce vigil et sanctus de coelo descen
Abbreviated transcription (Latin):
sione capitis mei suꝑ stiatum meũ: et ecce
uigil & sc̃s de celo descendit: & clamauit for¬
tt̃ et ait sic. Succidite arborem. et p̾cidite
ramos cius: excutite folia eius: & disꝑgite
fructum eiꝰ. fugiant bestiȩ quȩ subt̃ eam
sunt: & uolueres de ramis euis. Ue foliis
adȩ. uc conditioni humanȩ. Quis queso
quantũcumq ꝓfecerit. quantũcumq as¬
cenderit. de reliquo poterit securus ẽe sic
tantus uir tamq ꝑfectus. et quasi sub uniꝰ
horȩ mom̃to. potuit de tanta sublimitate
cadeie: Recolamus gͦ qualis suꝑiꝰ ex my¬
stica arbore describit᷑. qui hic p̃cidi uibetur:
⁊ tunc melius agnoscimus in qualicũq
iuirtutis fastigio constitutis. moꝵ runa
quam iuste timet᷑. In magnitudine ar¬
in aspectus dilatatione magnitudinem
auctoritatis: in pulcͥtudine folioꝵ facun¬
diam sermonis: in nimietate fructuũ
multitudin̾ẽ eruditionis: in esca uni¬
uersoꝵ docttinam edificationis: in sub¬
iectione bestiarum rigorẽ seueritatis. in

Expanded text:
sione capitis mei super stratum meum, et ecce vigil, et sanctus de coelo descendit, et clamavit fortiter, et ait sic: Succidite arborem et praecidite ramos ejus; excutite folia ejus et dispergite fructum ejus. Fugiant bestiae quae subter eam sunt, et volucres de ramis ejus . Vae filiis Adae, vae conditioni humanae. Quid, quaeso, quantumcunque profecerit, quantumcunque ascenderit de reliquo poterit securus esse si tantus vir tamque perfectus et quasi sub unius horae momento potuit de tanta sublimitate cadere? Recolamus ergo qualis superius ex mystica arbore describitur qui hic praecidi jubetur, et tunc melius agnoscimus in qualicunque virtutis fastigio constitutis morum ruina quam juste timetur. In magnitudine arin aspectus dilatatione, magnitudinem auctoritatis. In pulchritudine foliorum facundiam sermonis; in nimietate fructuum, multitudinem eruditionis; in esca universorum, doctrinam aedificationis; in subjectione bestiarum, rigorem severitatis; in
Abbreviated transcription (Latin):
post peccati lapsum penitentie ꝓpositũ habe¬
re. & penitentiȩ fructũ de diuna pietate sꝑa¬
re. intm̃ ut sentiens de dño in bonitate au¬
deat. et dicat. ñ in ecernũ irascet᷑. neq incter¬
nũ comminabit᷑: Cum enĩ uratus fucrit:
miscdiȩ recordabit᷑. Quam multos cotidie
uidemus. qui int̾ flagicia quȩ assidue cõmit¬
tunt. spem et ꝓpositum resipiscendi ñ amit¬
tunt: & ñsolum peccata dimitere. ĩmo etiã
omnia quȩ mundi sunt relinquere. & ad
ordinẽ et religionẽ uenire ꝓponunt. Quid
aliud isti quã boni germinis radices ittinent:
unde cum tempꝰ miserendi. ꝓ diuino bene¬
placito ad uencrit. ad bonũ studiũ pullulẽt.
Auii autẽ cũ de conuersione ammonent᷑. ñ qmͣ
se ad ordinem uel religion̾ẽ uenire. etiam cũ
iuram̃to affirmant: & cum de peccĩs corripi¬
unt᷑. se a sius uoluptatib ñ posse cohibere cũ
sacram̃to asseuerant. Qui gͦ eiꝰmodi sunt. qͥ

Expanded text:
post peccati lapsum poenitentiae propositum habepost peccati lapsum poenitentiae propositum habere et poenitentiae fructum de divina pietate sperare, in tantum ut sentiens de Domino in bonitate audeat, et dicat: Non in aeternum irascetur, neque in aeternum comminabitur? Cum enim iratus fuerit, misericordiae recordabitur . Quam multos quotidie videmus qui inter flagitia quae assidue committunt, spem et propositum resipiscendi non amittunt, et non solum peccata dimittere, imo etiam omnia quae mundi sunt relinquere, et ad ordinem, et religionem venire proponunt. Quid aliud isti quam boni germinis radices retinent? Unde cum tempus miserendi pro divino beneplacito advenerit, ad bonum studium pullulant. Alii autem, cum de conversione admonentur, nunquam se ad ordinem vel religionem venire etiam cum juramento affirmant, et cum de peccatis corripiuntur, se a suis voluptatibus non posse cohibere cum sacramento asseverant. Qui ergo ejusmodi sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
radicũ eius in terra sinere. unde possit iterũ
reꝑari: et ad pustinam plenitudinẽ reforma¬
ri. Uerũtam̃ inquit germ̃ radicũ eius in t̾ra
sinite. Tunc arbor quasi radicitus auellit᷑:
ꝑationem cadit. Arbor illa radicitus autilsa
erat. & sine reꝑationis germine corruendo
remanserat: quȩ ad dnm̃ loquens & de uenia
desꝑans dicebat. Maior ẽ iniquitas mea:
quam ut ueniam merear. Quid enĩ aluid
sunt gcrm̃ uel radix huiusmodi arboris:
nͥ ꝓpositum correptionis. & spes diuine ꝓpi¬
tiationis: Omne enim opus bonũ ex bo¬
no ꝓposito germinat. ut in effectũ erũpat:
et ad bone consuetuditus robur conuales¬
cat: & frustra uirtutis arbor ad alta nitit᷑:
quȩ in spe diuine. ꝓpitiationis ñ radicat᷑.
Hon enĩ uolentis neq curtentis. s misereatiꝰ
ẽ dłi. Quid itaq aliud ẽ huiꝰmodi arbori ger¬
men tadicũ pꝰ runã remanere: nisi quẽlibet

Expanded text:
radicum ejus in terra sinere, unde possit iterum radicum ejus in terra sinere, unde possit iterum reparari, et ad pristinam plenitudinem reformari. Verumtamen, inquit, germen radicum ejus in terra sinite. Tunc arbor quasi radicitus avellitur,et in desperationem cadit. Arbor illa radicitus avulsa erat, et sine reparationis germine corruendo remanserat, quae ad Dominum loquens, et de venia desperans dicebat: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear . Quid enim aliud sunt germen, vel radix hujusmodi arboris, nisi propositum correctionis et spes divinae propitiationis? Omne enim opus bonum ex bono proposito germinat ut in effectum crumpat et ad bonae consuetudinis robur convalescat, et frustra virtutis arbor ad alia nititur, quae in spe divinae propitiationis non radicatur: Non enim volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Quid itaque aliud est hujusmodi arbori germen radicum post ruinam remanere, nisi quemlibet
Abbreviated transcription (Latin):
& ad correptionem expectat :xxuii:¬
llud autẽ quãpium & quanta ammuatiõe
dignũ. qd̃ diuina miseratio nec tales homi¬
nes sepe funditus deserit. nec pꝰ talem lapsũ
tantamq runã penitus destituit. s adhuc
tales sepe ad correctionẽ expectat: & ad peni¬
tentiam reseruat. He tibi quisqͥs talem te c̃ẽ
dep̃hendis: si diuicias bonitatis eius & paci¬
entiȩ et longanimitatis contempnis. Anig¬
noras qm̃ benignitas d̃i ad penitentiam tc
adducit. qui sp̃ci tuȩ radices ñdum p̃cidit:
s in iudicioꝵ. suoꝵ. archano. & quasi in si¬
nu terte abscondit᷑. Audiamꝰ gͦ qͦmͦ illa diui¬
nȩ pietatis altitudo seueritatis suȩ sentenciã
temꝑat: cum post tante dissipationis uasti¬
tatem. ad nr̃am consolationẽ. aliquid adhuc
de hac arbore adiungat. Uerumtñ inquit
germ̃ radicũ eius in t̾ra sinite. Hoc ẽ qd̃ sine
diuinȩ benignitatis ammiratione nec pos¬
sumus. nec debemus transire: qđ iubet germ̃

Expanded text:
 ad correctionem exspectat. Illud autem quam pium, et quanta admiratione dignum quod divina miseratio nec tales homines saepe funditus deserit, nec post talem lapsum tantamque ruinam penitus destituit, sed adhuc tales saepe ad correctionem exspectat, et ad poenitentiam reservat. Vae tibi quisquis talem te esse deprehendis, si divitias bonitatis ejus, et patientiae, et longanimitatis contemnis. An ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit, qui spei tuae radices nondum praecidit, sed in judiciorum suorum arcano, et quasi in sinu terrae abscondit? Audiamus ergo quomodo illa divinae pietatis altitudo severitatis suae sententiam temperat, cum post tantae dissipationis vastitatem ad nostram consolationem aliquid adhuc de hac arbore adjungat: Verumtamen, inquit, germen radicum ejus in terra sinite. Hoc est quod sine divinae benignitatis admiratione nec possumus, nec debemus transire, qui jubet germen
Abbreviated transcription (Latin):
unc daniel cui nom̃ balthasar: cepit
intra semet ip̃m tacitus cogitare quasi
hora una: & cogitationes eius conturba¬
bant etim. Puto quia ad danielem ꝑti¬
neat. et quia uere deuotionis officium
existat. ad semet ip̃m redire: exterioꝵ obli¬
iusci. & interiora cogitare: eo maxime tem¬
ꝑe cum debet ꝓpͥe uel alienȩ saluti consule¬
re. Aliud ẽ tempus inuestigandi quȩ
sunt supra se: atq aliud tempus ẽ discuti¬
endi quȩ sunt intra se. Omnia enĩ tempꝰ
hñt. Tempus itaq ẽ contemplandi mag¬
nalia diuina: & ẽ tempus considetandi
infirma nr̃a. Istud ẽ tempus flendi. ulud
morabit᷑ fietus: et ad matictinũ leticia.
Cur ñ sit cempꝰ ridendi. & ui matutino diuine
reuelationis. ⁊ contemplatione et̾ni luminis:
Cur ñ sit tempus fiendi in uesꝑtino norren¬
de uisionis: in considerandis humanȩ con¬
scientie tenebris: Hesptinum tempꝰ ẽ. qnͣdo

Expanded text:
unc Daniel, cujus nomen Balthasar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una, et cogitationes ejus conturbabant eum . Puto quia ad Danielem pertineat, et quia verae devotionis officium existat ad semetipsum redire, exteriorum oblivisci et interiora cogitare, eo maxime tempore cum debet propriae, vel alienae saluti consulere. Aliud est tempus investigandi quae sunt supra se, atque aliud est tempus discutiendi quae sunt intra se. Omnia enim tempus habent. Tempus itaque est contemplandi magnalia divina, et est tempus considerandi infirma nostra. Istud est tempus ridendi. Nam morabitur fletus, et ad matutinum laetitia. Cur non sit tempus ridendi in matutino divinae revelationis et contemplatione aeterni luminis? Cur non sit tempus flendi in vespertino horrendae visionis, in considerandis humanae conscientiae tenebris? Vespertinum tempus est quando
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ. quȩ sunt scientiam ueram. ut sciam
dispositionem orb̃ terraꝵ. ⁊ uirtutes elem̃to¬
rum: iniciũ & consummationẽ ⁊ medieta¬
tem tempor: uicissitudinũ ꝑmutationes.
tiones ⁊ diuisiones tempoꝵ: ann cursus.
& stellarũ dispositiones: naturas animali¬
um.⁊ iras bestiarum: uim uentoꝵ. ⁊ cogi¬
tationes hominum. differentias arborum.
⁊ uirtutes radicum. E quecũq st̃ abscon
dita et imꝓuisa didici. Esca uniuersorum
ñne in illa fuit: quȩ in hoc ip̃m sedebito¬
rem cognouit. cum dixit: Grecis ac barba.¬
ris. sapientib ⁊ insipientib debitor sum.
Nonne esca uniuersoꝵ in ipso ẽ qui doctͥ¬
na sua omnes edificare pot̃: Nonne escam
liĩ qui m̃ti eius presidet. & ꝑ grãm discretio¬
nis qua pollet. quacũcꝙ temptatione cutũ¬
uentos. quacumq tͥbulatione opp̃ssos. salubri con¬
silio instruere. ⁊ blanda ammonitione erigere
sufficient̃ ualet: Nonne similit̃ ⁊ ille quantũ

Expanded text:
mihi horum quae sunt scientiam ueram, ut sciam dispositionem orbis terrarum et uirtutes elementorum, initium et consummationem et medietatem tetiones et diuisiones temporum, annorum cursus et stellarum dispositiones, naturas animalium iras bestiarum, uim spiritnum et cogitationes hominum, differentias arborum et uirtutsa, et improvisa, didici . Esca universorum nonne in illo fuit qui in hoc ipsum se debitorem cognovit, cum dixit: Graecis ac barbaris, sapientibus et insipientibus debitor sum . Nonne esca universorum in ipso est qui doctrina sua omnes aedificare potest? Nonne escam lii qui menti ejus praesidet, et per gratiam discretionis qua pollet, quacunque tentatione circumventos, quacunque tribulatione oppressos, salubri consilio instruere, et blanda admonitione erigere sufficienter valet? Nonne similiter et ille quantum
Abbreviated transcription (Latin):
consummaui. fidẽ seruaui: de cetero reposita ẽ
mͥ corona iusticiȩ. quã reddet mͥ dñs in illa uie
uistus uidex. Nonne et ille tibi in palatio suo
florcie uidet᷑. cuiꝰ sensus de die in diem renoua¬
ẽ: In palatio suo sedet et floret: qui int̾ mag¬
na oꝑa sua quȩ libent̾ facit. ad huc maiora
me: et cogitationes mee in stratu meo.
et usiones capitis mci conturbaucrunt me.
Orius dormimꝰ: quã somniũ uideamꝰ. Quia
ꝑ somniũ corꝑis. sensus corporus sopit᷑. recte
ꝑ somnũ m̃tis alienatio intelligit᷑. ꝑ quã extȩ¬
rioꝵ omniũ memoria funditus intercipit᷑.
Somniũ autẽ uidere c̃: in diuinȩ contempla¬
tionis archanum m̃te transire. Dormit itaq
& somnũ uidet: qui ꝑ m̃tis excessum ĩ sub¬
limiũ contemplationẽ ascendit. Somniũ
inqtͥ udi qd̾ ꝑterriuit me. Huiꝰmodi som¬
nioꝵ alia deterient: alia demulcent. Alia
contristant: alia letificant. Letificat sane nec

Expanded text:
consummavi, fidem servavi, de reliquo reposita est consummavi, fidem servavi, de reliquo reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Nonne et ille tibi in palatio suo florere videtur, cujus sensus de die in diem renovatur? In palatio suo sedet, floret, qui inter magna opera sua quae libenter facit, adhuc majora it me, et cogitationes meae in stratu meo, et visiones capitis mei conturbaverunt me . Prius dormimus quam somnium videamus. Quia per somnium corporis sensus corporeus sopitur, recte per somnium mentis alienatio intelligitur, per quam exteriorum omnium memoria funditus intercipitur. Somnium autem videre, est in divinae contemplationis arcanum mente transire. Dormit itaque et somnium videt qui per mentis excessum in sublimium contemplationem ascendit: Somnium, inquit, vidi, quod perterruit me. Hujusmodi somniorum alia deterrent, alia demulcent, alia contristant, alia laetificant. Laetificat sane nec
Abbreviated transcription (Latin):
tunc temꝑis in domo erat. et in palacio suo
florebat. cũ dicebat. Oła nr̃a nec ẽ. testimoni¬
ũ conscientie nr̃e. Quia in flore fructus sꝑat᷑
recte ꝑ florem certa futuroꝵ bonoꝵ expectatio
figurat᷑. Quia flos ẽ inchoatio futuroꝵ fru¬
ctuũ: recte nicħominꝰ ꝑ florem intelligitur
in nouatio ꝓfectuum. In flore gͦ figurat᷑. uel
certa p̾mioꝵ. expectatio: uel noua meritoꝵ
ꝓmotio. In palatio itaq suo ille ueracit flo¬
ret: qui sub bone conscientiȩ suȩ testimonio
coronam głe securus expectat. Audi in do¬
mo sua quiescentẽ. et in palatio suo florentẽ.
Ego autẽ in iusticia apparebo conspectuituo.
latiabor cũ apparuerit gła tua. Qđ dicit
in iusticia apparebo. ꝑtinet ad domꝰ quietẽ:
qd̃ dicit saciabor cum apparuerit gła tua.
ꝑtinet ad effiorationẽ. In palatio suo nichil¬
ominus fiorebat: qui cũ magnȩ securitatis con¬
scientia dicebat. Bonũ certam̃ certaui. cursũ

Expanded text:
tunc temporis in domo erat, et in palatio suo tunc temporis in domo erat, et in palatio suo florebat, cum dicebat: Gloria nostra, haec est testimonium conscientiae nostrae . Quia in flore fructus speratur, recte per florem certa futurorum bonorum exspectatio figuratur. Quia flos est inchoatio futurorum fructuum, recte nihilominus per florem intelligitur innovatio profectuum. In flore ergo figuratur vel certa praemiorum exspectatio, vel nova meritorum promotio. In palatio itaque suo ille veraciter floret, qui sub bonae conscientiae suae testimonio coronam gloriae securus exspectat. Audi in domo sua quiescentem, et in palatio suo florentem: Ego autem in justitia apparebo conspectui tuo; satiabor, cum apparbo, pertinet ad domus quietem. Quod dicit satiabor cum apparuerit gloria tua, pertinet ad efflorationem. In palatio suo nihilominus florebat, qui cum magnae securitatis conscientia dicebat: Bonum certamen certavi, cursum