comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conditor ⁊ rector scłoꝵ. Unde rec¬
te angłs postquã dixit. dabit
illi dñs deus sedem dauid patris
eius: continuo subuurit. Et
regnabit in domo iacob inẽtuũ.
Donrum namq iacob: ecclam
dicit uinu̾sam: que ꝑfidem
dilectionem ad patͥarcharum
ꝑtinet sortem: suie in his qui
de patͥarcherum stirpe carnis
originem duxerunt: seu in illis
qui de aliis nationib carnalit edi¬
ti. sp̃ali lauachro sunt in xp̃o re¬
uati. In qua uidelicet domio reg¬
nabit nẽtnum: ꝯ regniens ñ¬

Expanded text:
conditor et rector saeculorum. Unde recconditor et rector saeculorum. Unde recte angelus, postquam dixit, Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, continuo subjunxit Et regnabit in domo Jacob in aeternum. Domum namque Jacob Ecclesiam dicit universam, quae per fidemisti ad patriarcharum pertinet sortem, sive in iis qui de patriarcharum stirpe carnis originem duxerunt, seu in illis qui de aliis nationibus carnaliter editi, spirituali lavacro sunt in Christo renati. In qua videlicet domo regnabit
Abbreviated transcription (Latin):
cabrtur: nemo ita intelligendũ
tum uͥguus ñ fuerit: s ita potiꝰ
dictum intelligamus. quia po¬
tentiam diuine maiestatis quã
dei filius etnalit habuit. hauc
idem homo natus extp̃r acceꝑit:
dũs deus sedem dauid patͥs eius.
Sedem dauid. regnũ dicit isrłi¬
tice plebis: qd suo tp̃r dauid iu¬
bente parit̃ ⁊ uiuante dño fide¬
li deuotione guberuauit. Bedit
gͦ dñs redemptori nr̃o sedẽ dauid
patris eius: qͣn hunc de ge¬
uere dauid incarnari disposuit:
Quieruit nos de potestate tenebra¬
rum: ⁊ transtulit in regnũ filii ela¬
ritatis sue. huic ẽ q̃d idem ppłs
diuino admonitus instinctu. cũ
passurus ille iherosolimã ꝓparet:
in eius laude gaudens decantabat.
Benẽdictus qui uenit u noni¬
ne dñrrex isrł. Et iurta alium
eugłistam. Benedictũ q̃d uenit
regium patͥs nr̃i dauid. Aderat
enim tp̃s. quo redempto ꝑerus
sanguinem mundo. reragnos¬
ceretur ñ solum donius dauid.
s n tocius eccłe. imino om̃ium

Expanded text:
ta intelligendum tum virginis non fuerit, sed ita hoc potius dictum intelligamus, quia potentiam divinae majestatis quam Dei Filius aeternaliter habuit, hanc idem homo natus ex tempore acceperit, Dominus Deus sedem David patris ejus. Sedem David regnum dicit Israeliticae plebis, quod suo tempore David, jubente pariter et juvante Domino, fideli devotione gubernavit. Dedit ergo Dominus Redemptori nostro sedem David patris ejus, quando hunc de genere David incarnari disposuit, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae . Hinc est quod idem populus divino admonitus instinctu, cum passurus ille Hierosolymam properaret, in ejus laudem gaudens decantabat: Benedictus qui venit in nomine Domini, rex Israel . Et juxta alium evangelistam: Benedictum quod venit regnum patris nostri David . Aderat enim tempus quo redempti per ejus sanguinem mundi rex agnosceretur, non solum domus David, sed et totius Ecclesiae, imo omnium
Abbreviated transcription (Latin):
implendam uoluntatẽ torum
tun. Sioq ꝑceptis eius inu¬
munib. gr̃as recte uiuendo
reddamus: ut ad maiora ꝑci¬
pienda digui eristere merea¬
niur. Preceniur seduli cũ beata
dei genitrice: ut fiat nobis sccdm
u̾bum ens. Illud iudelicet u̾bũ:
qd rationem sue incarnationis
ip̃e expouens ait. Sie enĩ deus

Expanded text:
dam voluntatem totum tum: sicque perceptis ejus muneribus gratias recte vivendo reddamus, ut ad majora percipienda digni existere mereamur. Precemur seduli cum beata Dei genitrice ut fiat nobis secundum verbum ejus, illud videlicet verbum, quo rationem suae incarnationis ipse exponens, dicit: S
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑacto resurrectionis munere
cula letantes: ñeos utiq ult̾i¬
us a sua p̃sentia remoueus.
s a discrimine uidicii quod in
nouimus. in habitationem
pat̾e celestis immittens: ut
regni celestis sedem ꝑcipiat.

Expanded text:
acto redemptionis munere cula laetantes; non eos utique ulterius a sua praesentia removebit, sed a discrimine judicii, quod in ostolo, novimus , in habitationem Patriae coelestis immittens, ut regni coelestis sedem percipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
duerat: ntabule testamenti.
Ip̃a namiq archa naturã hu¬
manitatis eius. urua manne.
plenitudinem diuinitatis: uir¬
ga aaron. potentiã sacerdotis
eius inuiolabilem: tabule testa¬
menti designant. quia ip̃e qui
bene autem templũ ꝓforib ora¬
qm in hac ad huc uita ienimis
ncontinentia nos castigari opor¬
tet: ut adintue dulceduus saci¬
etatem ꝑuenire meamiur. Nã
hoc numero castigationẽ uite
p̃sentis significari uitelligit: oĩs
qui quadragenariũ moysi uł
helie. uł ip̃ius dm̃i ieiunium
recte utelligere uoluit. Bene
numerus. ꝑfectionẽ ut diximꝰ
gemine dilectionis insinuat:
quia quicquid in hac ꝑegͥnatione
ꝓdeo geritur: totum hoc uuilla man¬
sione pat̾e ꝑhennus. uͥ magnificen¬
tia eius continua beatoꝵ. sp̃uum
laudatione sustollitur. in sola di¬
lectionis amplitudine ꝑficitur.

Expanded text:
duerat, et tabulae testamenti. duerat, et tabulae testamenti. Ipsa namque Area naturam humanitatis ejus; Urna mannae plenitudinem divinitatis: Virga Aaron potentiam sacerdotii ejus inviolabilem; Tabulae testamenti designant, quia ipse est Bene autem Templum prae foribus Ora in hac adhuc vita jejuniis et continentia nos castigari oportet, ut ad internae dulcedinis satietatem pervenire mereamur. Namque hoc numero castigationem vitae praesentis signari intelligit omnis, qui quadragenarium Moysi, vel Heliae, vel ipsius Domini jejunium recte intelligere vult. Bene numerus perfectionem, ut diximus, geminae dilectionis insinuat, quia quidquid in hac peregrinatione pro Deo geritur, totum hoc in illa mansione patriae perennis, ubi magnificentia ejus continua bonorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitudine perficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
fumͥ ascendens oꝑiret oracłm.
uͥ erat archa testamenti. suꝑq¬
eam que erant cherubin głe ob
umbrantia ꝓpitiatorium. pͥri¬
or gͦ domus. p̃sentis eccłe statũ:
iit̾ior uite celestis ingressum de¬
signat. Lnde recte in pͥori. mense
ncandelabra sunt facta: quia n¬
mirum in hac uita lumine sc̃a¬
rum scripturarum. ⁊ sacram̃¬
toꝵ celestium refectione opus
habenius. In futuro autẽ tali¬
bus ñ egebunus insidiis: ubi
uixta psalmiste uocẽ. quicũq
apparuerint cũ iusticia. ma
quasi altare incensi aureũ splen¬
dida fulgent ꝑmunditiam sc̃i¬
tatis: aromatib sunt referta
desiderioꝵ sp̃ualium: incendio
flagrant amoris continui.
Et quasi in ꝑximo celestis intͦ¬
itus posita. suauissimũ sue
orationis uaporẽ intra sc̃a scõ¬
est. in dert̾a dei sedens: quem
aꝑtissime archa testam̃ti. que
erat inrtra uelum designat: in
qua urna erat aurea. habenꝰ
manua: ⁊ uirga aaron q̃ fron¬

Expanded text:
fumi ascendens operiret oraculum, fumi ascendens operiret oraculum, ubi erat arca Testamenti, super qua erant umbrantia propitiatorium. Prior ergo domus praesentis Ecclesiae statum, interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte in priori mensa et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita, lumine sanctarum Scripturarum et sacramentorum coelestium refectione opus habemus: In futuro autem talibus non egebimus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quicumque apparuerint cum justitia, satum, quasi altare incensi aureum, splendida fulgent per munditiam sanctitatis. Aromatibus sunt referta desideriorum spiritualium, incendio flagrant amoris continui, et quasi coelestis introitus posita suavissimum suae orationis vaporem inter sancta sanctoest in dextera Dei aptissime arca testamenti, quae erat intra velum, designat, in qua urna erat aurea habens manna, et virga Aaron quae fron
Abbreviated transcription (Latin):
biti alticudinis assurgebant:
porro t̃cium cenacłin quod su¬
ꝑerat seragunta habebat cubi¬
tos in altitudine: ac si oñus al¬
titudo domus. in ceutum ui¬
ginti cubitos erat extenta.
Prima gͥ domus. tgurta cubi¬
tis in altitudine surgit. quia
p̃sens eccł̃a ad uidendam sp̃em
sc̃ẽ iͥnitatis tota intentione
suspenditur. Suꝑior domꝰ
iguita eque cubitis se in altũ
aitollit: quia solute corporib
anune ꝑfectoꝵ. usq ad diem
uniu̾salis iuditii. eiusdẽ beate
ꝯindiuidue tͥnitatis p̃senti ui¬
sione fruunt᷑. Sup̃ma domus
bis tͥcenis alta ẽ cubitis: quia
resuscitati a mortuis om̃s elec¬
ti incontemplatione eiusdem
sui conditoris qui in tͥb ꝑsonis
ries un templo de tabulatis cẽdri
batq uiginti cubitos longitu¬
diuis. ⁊ uigirti cubitos latitu¬
dinis. Porro ip̃m templum ꝓ
erat: inquo erant mense ⁊ can¬
delabra de auro. s ⁊ altare aureũ
ꝓpe ostium oraculi: quatinus
incenso iueo thimiamate. uapor

Expanded text:
biti altitudinis assurgebant. biti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur domus triginta cubitis in altitudinem surgit, quia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem beatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditoris, qui in tribus personis ries in templo de tabulis cedrinis bat XX cubitos longitudinis, et XX cubitos latitudinis. Porro ipsum templum prae erat, in quo erant mensae, et candelabrum de auro. Sed et altare aureum prope ostium Oraculi, quatenus incenso in eo thymiamate vapor
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ. adusa tolerat. Latitudo
caritatẽ: qua ip̃a uitus ꝑuis¬
cera pietatis paciatur. Attitu
fectio desiguari: quia ⁊ dñs ser
dieb iuudi ornam̃tũ ꝑfecit:
geminũ ẽ p̃ceptum caritatis.
qua eccła intͥbulatione dilata¬
tur: q̃u ꝑfectus quisq ꝯ condi¬
torem ex toto corde. tota aĩa. to¬
seip̃m diligere ꝓbatur. bͥene
tͥguita in altitudine sunt eu¬
biti: quia oĩs electoꝵ spes. ad
uisionem sc̃e tͥnitatis inquan¬
tum ualet se excendo ⁊ purifi¬
cando p̃parat. Sex gͥ ad fidei
longauimitatẽ : tͥa ad celsitu¬
diuem spei: duo ꝑtinent ad
latitudinẽ amoris. Quib tͥb
iͥututũ insignib: totũ eccłe sce¬
singula hec multiplicantur:
mulciplex eiusdem ꝑfectioniꝰ
augmentum figurate denun¬
tiat. Notandũ sane quod tri¬
guita cubiti altitudinis. ñ
usq ad sup̃mũ templi fastigi¬
um. s usq ad laquearia ꝑtin¬
gebaut : deuide ad laquearia
media cenaculi alii tͥginta cu¬

Expanded text:
vorum adversa tollat: latitudo vorum adversa tollat: latitudo charitatem, qua ipsa intus per viscera pietatis spatiatur: altituderfectio designari, quia etiam Deus sex dgeminum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, toseipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesingula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium, sed usque ad laquearia pertingebant; deinde ad laquearia medii coenaculi alii triginta cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpħarum. In hoc gͦ funda¬
m̃to lapides grandes ⁊ p̃ciosi.
qui templũ om̃e gestarent.
sunt positi: quia ꝑ ip̃m ad ꝓ¬
pagandam toto orbe eccłam.
modum sunt apłi instructi:
qui quo artius eius amori in¬
herebant. eo fortius sectato¬
res suos in edificio celesti sus¬
tentabant. Quos uidelicet la¬
pides rexquadrari p̃cepit: ut
magistros eccłe compositos mo¬
ribus. ⁊ iminobiles anuno ẽẽ
debere. signaret. Sicut enum
quadratum quacũq u̾titur
licite directa ẽ. nullis tempta¬
tiouum impulsib asua nouit
stabilitate deici. Erat autẽ tem¬
plum de marmore pario. qui
est lapis albus exstructum:
ut candorem eccłastice castitatis
erpͥmeret: de quo in amoris
cantico dũs ait. Sicut lilium
int̃ spinas: sic amica mea uĩt
filias. Habebat uͦ sexaginta cu¬
bitos in longitudine. ⁊ugui¬
ti cubitos in latitudine. et
tͥguita cubitos in aliitudine.
Longitudo gͦ templi. fidem
scẽ eccłe designat: ꝑ quã longa¬
nunit̃ iit̾ oꝑasua bona pra¬

Expanded text:
arum . In hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiamodum sunt apostoli instructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut magistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esse debere signaret. Sicut enim quadratum quacunque vertitulicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem templum de marmore Pario, qui est lapis albus, exstructum, ut candorem ecclesiasticae castitatis exprimeret; de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias . Habebat sexaginta cubitos in longitudine, et viXX cubitos in latitudinem, XXXX cubitos in altitudinem. Longitudo ergo Templi fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pra
Abbreviated transcription (Latin):
tu in mulierib Que salutatio qͣn¬
tum humane consuetudim: in¬
audita: tantum ẽ beate ooarie
dignitati congrua.Lere ⁊eim
gr̃a erat plena: cui diuino mune
ferret. Nñ iuire angłico aspectu
simul ⁊ affatu meruit ꝑfrur: q̃
angłicam studuit imitari uitã.

Expanded text:
tu in mulieribus. Quae salutatio quantu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congrua. Vere etenim gratia erat plena, cui divino munerferret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam studebat vitam imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
puerꝑa solatio sustentaretur ui¬
rili. Oportebat gͦ beatam maRiaco
habere uirum. qui ⁊ testis integri¬
tatis eiꝰ certissimus. ⁊ nati exea dm̃
ꝯ saluatoris ur̃i ẽẽt nutͥcuis fidissi¬
mus: quiq ⁊ ꝓ eo paruulo scdm
legem hostias ad templũ defer¬
ret. ꝯeum iustante ꝑsecutionis
articulo uegiptum cũ matre
ferret ac referret: aliaq illi plu¬
ruma que assumpte humanita¬
tis fragilitas poscebat. necessaria
ministraret. Nec multũ obfuit.
si quis illum ad tẽpus. eius filiũ
credidit: cũ p̃dicantib apłis pꝰ
ascensionem eius. cunctis palã
credentib qr de uͥgine natus ẽer
patuerit. Nec prẽteundum: qd
beata dei genitrix in̾itis p̃cipius.
etiam nomine testimonium red¬
dit. Intp̃tatur enim stella nia¬
ris: ⁊ ip̃a quasi sidus exinnum
uit fluctus scłi labentis. gr̃a pͥ¬
uilegii specialis refulsit. Ingres¬
sus autem angłs adeam: dixit. Aue
gr̃a plena dñs tecum: benedicta

Expanded text:
puerpera solatio sustentaretur vipuerpera solatio sustentaretur virili. Oportebat ergo beatam Mariam habere virum, qui et testis integritatis ejus certissimus, et nati ex ea Domini ac Salvatoris nostri esset nutritius fidelissimus: quique et pro eo parvulo, secundum legem, hostias ad templum deferret, et eum, instante persecutionis articulo, in Aegyptum cum matre ferret ac referret, aliaque illi perplura, quae assumptae humanitatis fragilitas poscebat, necessaria ministraret. Nec multum obfuit si quis illum ad tempus ejus filium credidit, cum praedicantibus Apostolis post ascensionem ejus cunctis palam credentibus, quod de virgine natus esset, patuerit. Nec praetereundum quod beata Dei genitrix meritis praecipuis etiam nomine testimonium reddidit. Interpretatur enim stella maris. Et ipsa quasi sidus eximium inter fluctus saeculi labentis gratia privilegii specialis refulsit. Et ingressus autem angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta
Abbreviated transcription (Latin):
monium ꝑhibet. De quo ꝓpħa in
psalmo. Dñs inquit fortis ⁊ poteis:
dñs potens in p̃lio. Illo nimirum
p̃lio: quo potestates aerias debel¬
lare. ⁊abearum tirannide mundũ
ueniebat eriꝑe. Ad uͥginem despon¬
satam iuiro cui nom̃ erat ioseph
de dono dauid: ⁊nomen uͥguus
maria. Quõd dicitur de domo da¬
uid: ñ tantũ ad ioseph. Setiam
ꝑtinet ad mariam. liegis namq
erat p̃ceptũ. ut de sua quisq tri¬
bri ac familia duc̾et urorem: apło
quoꝙ attestante qui ad thimo¬
teum scribens ait. Memor esto¬
quia incorrupta eius genitrix.
ueram de stirpe dauid originem
duxit. Cur autẽ ip̃e ñ de simpli¬
ci uͥgine. s de desponsata uiro con¬
cipi ⁊nasci uoluerit: plurime
a paͥb rationabiles cause ꝑferun¬
tur. E quib ꝑmarima ẽ: ne ue¬
lut stupri rea dampnaretur :
si uirum ñ habens. filium ꝓere¬
aret. Deuide. ut uihis etiam que do¬
mestica cura naturalit̃ exigebat:

Expanded text:
monium perhibet. De quo Propheta in monium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, ait: Memor estoquia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus rationabiles causae proferuntur, e quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iqͥt gabriel angłs a deo in
ciuitatẽ galilee cui nomen na¬
tareth: ad uͥginem desponsa¬
tam uiro. eui nomen erat
ioseph. Aptum ꝓfecto bumane
restaurationis pͥncipium. ut auge¬
lus mitteretur a deo. ad uͥginem
partu consecrandã diuino: quia
pͥma ꝑditionis humane causa
fuit. cum serpens a diabolo mit¬
tebatur ad muliere. sp̃u suꝑbie
decipiendam: unnio ip̃e inser¬
pente diabolus ueniebat: qui
genus humanum deceptis
parentib pͥmis. unmortalitatiᷤᷤ
gła nudaret. Quia gͦ mors intra¬
uit ꝑfemunani: apte rediit ⁊ iii
ta ꝑfenimam. Illa a diabolo se¬
ducta ꝑserpentẽ. iurogustum
necis obtulit: hec edocta a deo
ꝑangłm. mundo auctorẽ salu¬
tis edidit. Missus ẽ gͦ angłs
gabriel a deo. Raro autẽ legunꝰ.
quia apparentes hominib an¬
geli designent᷑ ex nõĩe: uerum
quotienscumq fit. ideo ittiq fit.
ut etiam nomine ip̃o quidini¬
nistraturi ueniant. inisu uent.
qui nascituro uicarne deo testi¬

Expanded text:
 a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. quia nascituro in carne Deo testi
Abbreviated transcription (Latin):
deiuau̾it: quamuis sͥ magna ui¬
deatur agere. ad edificiũ eccłe
mee ñ ꝑtinet. Petrus gͥ afirmã
petra uidelicet xp̃o. quã ardent̃
amauit: nouien accepit. xp̃c n.
enim uocatur petra: quia inex¬
pugnabile ad se confugientibus
p̃sidium tͥbuit: quia sꝑantes in
se ab antiqui hostis insidiis mu¬
nitos reddit : tutos. Nec pret̃eur¬
dum quod ob hoc quoq dñs petra
uocatur. quia spiritalium nobis
carismatum fluenta ministrat:
quia sacroscã nos sui sanguinis
cominumone iuificat. Quod
facilius intelligitur. ⁊ iocundius
forte retinebitur: si ad memoriã
reuocetur que sit iurta h ystoriã
petra. de qua apłs muistice quia
xp̃m significaret exposuit. Iube¬

Expanded text:
deviaverit, quamvis sibi magna videatur agere, ad aedificium Ecclesiae meae non pertinet. Petrus igitur a firma petra, videlicet Christo, quem ardenter amavit, nomen accepit. Christus etenim vocatur petra, quia inexpugnabile ad se confugientibus praesidium tribuit, quoniam sperantes in se ab antiqui hostis insidiis munitos reddit et tutos. Nec praetereundum est quod ob hoc quoque Dominus petra vocatur, quia spiritualium nobis charismatum fluenta ministrat, quia sacrosancta nos sui sanguinis communione purificat. Quod facilius intelligitur, et jucundius forte retinebitur, si ad memoriam revocetur, quae sit juxta historiam petra de qua Apostolus mystice quia Christum significaret exponit . Libe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidem ⁊ dilectionem suã in habi¬
taus regit: atq ad ꝑcipienda su¬
ꝑne retͥbittionis doua. continua
ꝓtectione guberuat. Regnat
infuturo: eum eosdem finito
statu temporalis exilii. ad ha¬
bitationem patͥe celestis intro¬
ducit. In qua p̃senti eiꝰ uisione
semꝑ admoniti: uil aliud ag̾e
quam eius uacare laudib gau¬
dent. Dixit autẽ Maria ad au¬
głm. Quomͦ fiet istud: qui ui¬
rum ũ cognosco: Quomͦ inqͥt
fieri potest ut concipiã. pari¬
amq filium: que meastimo¬
nia uͥginitatis. uitã cõsuma¬
re disposui: Non autẽ quas in
credula u̾bis angłi. quomodo
hec impleri ualeant requirit:
s certa qr oportebat impleri
id ordine complendum sit int̾ro¬
gat: quia uidelicet ꝓpħa qui
hoc futurum p̃dirit. quomodo
fieri posset ñ dixit: sangło di¬
cendum reseruauit. Respondeis

Expanded text:
onem suam inhabitans regit, atque ad percipienda supernae retributionis dona continua protectione gubernat. Regnat in futuro, cum eosdem, finito statu temporalis exsilii, ad habitationem patriae coelestis introducit: in qua praesenti ejus visione semper admoniti nihil aliud agere quam ejus vacare laudibus gaudent. Dixit autem Maria ad angelum: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? Quomodo, inquit, fieri potest, ut concipiam pariamque filium, quae in castimonia virginitatis vitam consummare credula verbis angeli, quomodo haec impleri valeant requirit, sed certa quia oportebat impleri, in ordine complendum sit interrogat, quia videlicet propheta qui hoc futurum praedixit, quomodo fieri posset, non dixit, sed angelo dicendum reservavit. Augus
Abbreviated transcription (Latin):
musta nustico sermone testatur
diceus. Et enum dñs dabit be¬
inguitatem: ⁊ t̾ra nr̃a dabit
fructum suũ. Dedit quippe
dũs benignitatẽ: quia gents¬
genus humanum a reatu p̃uari¬
cationis. ꝑuingenitum suum
liberare disposuit. Bedit being¬
uitatẽ: quia eius ingressu. uͥgi¬
suum: quia eadem uͥgo que de
t̃ra corpus habuerat. filium ge¬
uuit diuinitate quidẽ deo patri
cocqualem: si sͥ carius ueritate
consubstantialen. De hoc nysa
ias tempus humane redempti
oms intuens: ait. In illa die erit
germen dñi in magnificentia
⁊ gła: ꝯ fructus t̃re sublimis.
Germen namq dñi fuit inmag¬
nificentia ⁊ gła: cũ sempit̃uus
dei filius in carne tp̃ralit appa
susceꝑat ÷ uͥtute resurrectiõis
unuortalẽ iam redditã ad ce¬
los subleuauit. Recte gͦ dr.

Expanded text:
mystico sermone testatur, dicens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare disposuit: dedit benignitatem, qui ejus ingressui virgit fructum suum, quia eadem virgo quae de terra corpus habuerat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantialem. De hoc et Isaias humanae redemptionis tempus intuens, ait: In illa die erit germen Domini in magnificentia et gloria, et fructus terrae sublimis . Germen namque Domini fuit in magnificentia et gloria, cum sempiternus Dei Filisusceperat, in virtute resurrectionis immortalem jam redditam ad coelos sublevavit. Et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
sertum: inquo ꝑannos quadra¬
guita donec ad t̾ram reꝓmissio¬
nis ueniret. it̃ agebat. Qui quo¬
dam tp̃r faine ac siti fatigatus
inheremo. clamauit ad moysen:
at dñs orante moyse sicut scͥptũ
ẽ. pluit illis manna: manduca¬
re pauemi celi dedit eis. Rursum
quoq p̃cepit moysi. ut ꝑcut̾et
uga petram: quod dũ fac̾et exiit
aqua: ⁊ bibit ppłs. Unde d̾r in¬

Expanded text:
m, in quo per annos XL, donec ad terram repromissionis veniret, iter agebat. Quid quodam tempore fame ac siti fatigatus, in eremo clamavit ad Moysen. At Dominus, orante Moyse, sicut scriptum est, pluit illis manna, manducare panem coeli dedit eis. Rursus quoque praecepit Moysi, ut percuteret virga petram. Quod dum faceret, exiit aqua, et bibit populus. Unde di
Abbreviated transcription (Latin):
tare conspiciunt. ñ habebunt
ultra quo intiritũ cogitatio¬
nis sue foras uł ad modicum
mitant: habentes secũ intꝰ
deum de cuius uisione sem¬
pũna gaudeant: habentes
ꝓximos. quoꝵ. felicitati sem¬
prt̃ne congaudeant. Ubĩ ilso
grum: ad cuius ꝑfectionem
in hac uita iusti ꝓsius quiq
uirib accinguntur : diliges
dũm deum tuum ex toto cor¬
de tuo. er tota anuna tria.
nex tota mente tua.⁊ diliges
ꝓrimum tuum sicut teip̃m:
quia quo iuicinus p̃sentem
dñi uultum cernuit. eo se
ardentius eius dilectioni totos
impendunt: quo ꝓrimos suos
oñis ẽẽ electos ac deo dilectos ag¬
noscunt. quo corda illorũ non:
lectantur. Si y hoc notandũ:
quia expleta dedicatione uel
festiuitate subsecita. ita scrip¬
tura conclusit. Et dunisit sa¬
centes regi. ꝓfecti sunt inrta¬
bernacula sua: letantes ⁊ ala

Expanded text:
tare conspicimus, non habebunt tare conspicimus, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cujus visione sempiterna gaudeant; habentes et proximos, quorum felicitate sempiterne congaudeant, ubi illud r. Ad cujus perfectionem in hac vita justi pro suis quique viribus accinguntur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et diliges proximum tuQuia quo vicinius praesentem Domini vultum cernunt, eo se ardentius ejus dilectioni totos impendunt, quo proximos suos omnes esse electos, ac Deo dilectos agnoscunt. Quo corda illorum non mlectantur. Sed et hoc notandum, qui exposita dedicatione ac festivitate subsecuta, ita Scriptura conclusit: Et dimisit pocentes regi profecti sunt in tabernacula
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is mortuus ẽ. iustus ꝓ in¬
iustis ut nos offerret deo: mo¬
tificatos quidem carne: unuifica¬
tos autem sp̃u. Ignis autẽ celestis.
suꝑne patͥe ciues ⁊ insua alteru¬
trum beatitudine. insui con¬
ditoris conspecta claritate sẽꝑ
agnima que ex singłari ꝓpin¬
quitate conditoris sui incom¬
parabili arclent amore: speci¬
ali nomine seraphin. ide arden¬
tes uł iicendentes uocantur.
Completa gͦ dedicatione tẽpli
ignis ecelo descendens. oblatas
deo hostias deuorat: quia exple¬
to tp̃r nr̃e resurrectionis. cũ
introierint ingaudiũ cdñi sui
amoris quo nunc angłice uͥttu¬
tes inflãmantur. eoꝵ quoq
mentes uisa spetie sui redẽp¬
toris absorbet. Qua quidem
face dilectionis etiã nunc plu¬
uitate plene absortos eẽ ñ du¬
bium ẽ: s tunc nimirum hoc
multo ꝑfectius ad implebitur.
cum recepta sua carne inmor¬
tali receptis ineandẽ beatitu¬
diuem conserius siuis ꝯfr̃ib
cunctis quos adhuc intris cer¬

Expanded text:
ortuus est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo; mortificatus autem carne, vivificatus quidem spiritu . Ignis autem coelestis cives patriae, et in sua alterutrum beatitudine, et in sui Conditoris conspecta claritate semper agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incomparabili arali nomine Seraphim, id est ardentes vel incendentes vocantur. Completa ergo dedicatione templi ignis e coelo descendens oblatas Domino hostias devorat, quia expleto tempore nostrae resurrectionis, cum introierint in gaudium Domini sui antes, quo nunc angelicae virtutes inflammantur, eorum quoque mentes visa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc pluvitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta sua carne immortali, receptis in eadem beatitudine servis suis et fratribus cunctis quos adhuc in terris cer
Abbreviated transcription (Latin):
io ẽ unctus appellatur dñs: qr
sicut petrus ait. iuixit eum
deus sp̃u sc̃o ⁊ uͥtute. Unde etiã
psalmista in eius laude loquit᷑
Unxit te deus deus tuus. oleo
leticie p̃consortib tuis. Consor¬
tes autem eius nos uocat: qui
baptismo. etiam crismate ui¬
sibili ꝑungimur: Et a xp̃i nõie
xp̃iani uocamur. S ille p̃consor¬
tib uuctus ẽ: cui sicut ioħ̾s bap¬
tista testatur. ñ ad mensuram
dat deus sp̃m: s om̃ia dedit in
manu eius. Nam de consortib
eiusdem unctionis dicit apł̃s.
sed̃m mensuram donationis
cerdoies in lege ⁊ reges: infigu
saluatoris nr̃i : in cuius tipum
etiam mat̾iali limebantur oleo.
Non solum autem illi: sꝯnr̃is
ni. ita etiam ab ip̃a sacri cris
Existi in salutem ppłi tui: ut
saluos facias xp̃os tuos. Exiix
quippe in salutem ppłi sui. ut

Expanded text:
id est, unctus, appellatur Dominus, quia, sicut Petrus ait, Unxit eum Deus Spiritu sancto et virtute . Unde etiam Psalmista in ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus nos vocat, qui tiam in baptismo etiam chrismate visibili perungimur, et a Christi nomine Christiani vocamur. Sed ille prae consortibus unctus est, cui, sicut Joannes Baptista testatur, non ad mensuram dat Deus spiritum, sed omnia dedit in manu ejus Nam de consortibus ejusdem unctionis dicit Apostolus: secundum mensuram donationis cerdotes in lege et reges, in figuac Salvatoris, in cujus typo etiam materiali liniebantur oleo. Non solum autem illi, sed et nni, ita etiam ab ipsa sacri chrisExisti in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos . Exiit quippe in salutem populi tui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ad ostium dũs ⁊ pulsat:
cum memoriam sue uolunta¬
tis: uł ꝑos docentis hominis.
uł ꝑsuam int̾ius aspirationẽ
nr̃o cordi infundit. Audita aũt
uoce eius. lanuam ut recipia¬
tur aꝑimus: quando illiuis siue
secretis. siue aꝑtis admonitiõib
libent̃ assensum p̃bemus: et

Expanded text:
quippe ad ostium Dominus et pulsat, quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius sive secretis sive apertis admonitionibus libenter assensum praebemus, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicit. Mutti ex publicanis
n peccatorib discumbebant cum
iħu ⁊ discipłis eius. Prant enu
multi qui ⁊ sequebantur eum.
Notandum autem quod lucas hec
referens dicit. quia dñs indomo
eiusdem matħi cum publicanis
discubuerit: ⁊ quia conuunum
ip̃e illi magnũ parau̾it. Qui quẽ
matħs quantum ad gen̾ale iudi¬
num respicit: congruam bene¬
ficus celestib uicein rependit: nt
aquo ꝑheunia bona sꝑabat. illi
sua bona tp̃ralia cõmendaret: eũ¬
ꝙ corporalib epulis reficeret. quo
ip̃e donante gustũ sp̃alis acceꝑat
suauitatis. Porro si altiori intel¬
lectu que gesta sunt indagare
cupunus: ñ tautũ in domo sua
t̃restri conuiuium dño corporale
exhibuit : s multo gratius illi con¬
uuium in domo pectoris sui ꝑ
fidem ac dilectionem parauit:
ip̃o attestante qui ait. Ecce egosto
ad ostium ⁊ pulso: si quis audie¬
rit uocem meam ⁊ aꝑuerit ia¬
nuam: intrabo ad illum ⁊ cena¬
bo cum illo: ⁊ ip̃e mecum. Stat

Expanded text:
Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium in domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e ih̾c omnẽ pacientiam. ad
serando atq eligendo uidit: art
illi. Sequere me. Sequere au¬
teui dirit. unitare. Sequere¬
me dirit: ñ tam incessu pedñ
quam ex secutione moꝵ. Qui
enun dicit se ui xp̃o mauere:
debet sieut ille ambulauit et
ip̃e ambulare: quod ẽ ñ am¬
bire t̃renes: neaduca lucra sec¬
contemptũ inundi oinuẽ. ꝓ
celesti gła libent̃ amplecti: cune¬
tis ꝓdesse amare. miurias mil¬
liiferre: sͥ illatas pacient᷑ suf¬
ferre : s ⁊uferentib a dũo ue¬
querere: quotquot ualet secũ
ad amorem suꝑnoꝵ erige. Hec
gia sequi. Et surgens inquit:
secutus ẽ eum. Nonẽ mirandũ.
quod publicanus ad pͥmam do¬
mini iubentis uocem t̃rena que
curabat lucra reliquerit: opib¬
ꝙ neglectis. illius comitatuiquẽ
nichil diuitiarum habere cer¬
nebat. adheserit. Ip̃e enĩ dñs
qui eum foris u̾bo uocauit. in¬
ius iniuisibili iustinctu ut seq̃¬
retur. docuit: infundens m̾iti
ros ualeret. Surgens uquit:

Expanded text:
esus omnem patientiam, ad serando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare: quod est non ambire terrena, non caduca lucra seccontemptum mundi omnem pro coelesti gloria libenter amplecti, cunctis prodesse, amare, injurias nulli inferre, at sibi illatas patienter sufferre, sed et inferentibus a Doquaerere, quotquot valet secum ad amorem supernorum erigere. Haec gia sequi. Et surgens, inquit, secutus est eum. Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae curabat lucra reliquerit, opibusque neglectis, illius comitatui, quem nil divitiarum habere cernebat, adhaeserit. Ipse enim Dominus, qui eum foris verbo vocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, infundens menti ros valeret. Surgens, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ber. Sadhyemẽ ꝑtinere nulli
dubium constat. Staturtqrde¬
cretum ut p̃dirimus annus
om̃ib dieui eucemoꝵ. idẽ i¬
uouationis ac dedicatioius tenr¬
Que ꝓfecto om̃nia sicrit apłs do¬
cet. iii figura facta sunt ur̃ĩ.
⁊ ꝓpt nos utiq scripta: ideoq
nobis sollertius sp̃ali ratione
discutienda. Salomon quippe
rex qui urt̃pretatur pacificus.
ip̃m redemptorem nr̃m tipice
designat: de quo ysaias ait. Mul¬
tiplicabitur eius imꝑiũ: pa¬

Expanded text:
et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuit decretum, ut praediximus, annis omnibus diem Encaeniorum idem innovationis ac dedicationis temQuae profecto omnia, sicut Apostolus docet , in figura facta sunt nostri et propter nos utique scripta, ideoque nobis solertius spirituali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus impe
Abbreviated transcription (Latin):
rendus: quanto manifeste pa¬
tet. quia uihis tota redemptio¬
ius nr̃e sumnia consistit. Nam
manifestissime dñm iħni. id
est saluatorem nrm: ⁊ uerũ
dei patͥs. ⁊ uerum hominis
matris filium p̃dicant.
Lece inquit concipies mittͥo:
nparies filium. Agnosce uerũ
hunc honunem. uerã de car¬
ne uͥginis assumpsasse substantiã
carnis. Hic erit magnus: ⁊ filius
altissimi uocabit᷑. Confitere eundẽ
etiani deum uerũ de deo uero: et
et̾no patͥ filium semꝑ ẽe coẽtnũ.
Quod autẽ futuro tp̃r dicit᷑. hic¬

Expanded text:
rendus, quanto manifeste parendus, quanto manifeste patet quia in his tota redemptionis nostrae summa consistit. Nam manifestissime Dominum Jesum, id est, Salvatorem nostrum, et verum Dei Patris, et verum hominis matris Filium praedicat. Ecce, inquit, concipies in utero, et paries Filium. Agnosce verum hunc hominem, veram de carne virginis assumpsisse substantiam carnis. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Confitere eumdem etiam Deum verum de Deo vero, et aeterno Patri filium semper esse coaeternum. Quod autem futuro t
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃m generare donatũ est. Et
sdeo uere dñs eũ illa erat: quam
npͥus nouo castitatis atrenis ad
celestia desid̾anda sustulit: ⁊ post¬
modum mediante humana na¬
tura or̃ plenitudine diuini¬
tatis consecrauit. Nere benedic¬
ta inmmulieribi: que sine erem¬
plo muliebris conditionis. cum
decore uͥiguntatis gauisa ẽ. hono¬
re parentis: quodq uͥginiẽ matrẽ
decelur: deifilium ꝓcreauit. Que
postquam more humane fragilitatis
ꝯ iusione angłica. ⁊ msolita ÷ salu¬
tatione turba ta: mox idẽ angłs
eam repetito sermone ne tuneat
hortatur: qͦdq maxime tunorem
pellere consueuit. quasi bñ cog¬
uitam ac domesticam ꝓpͥo eam
nõie uocat: ⁊ quasi gr̃a plenam
diceret. diligent edocet. Ne time¬
as inquit oaria: inuenistiemĩ
gr̃am apud deũ. Ecce concipies
inutero. ⁊ paries filium: ⁊ uoca¬
bis nomen eius iħm. Hic erit
magnus: ⁊ filius altissun uoca¬
bitur. Notandus sollert̃ ordo uer¬
boꝵ: ꝯtanto artuis ẽ cordi uise¬

Expanded text:
m generare donatum est. Et ideo vere Dominus cum illa erat, quam et prius novae castitatis amore a terrenis ad coelestia desideranda sustulit, et postmodum, mediante humana natura, omni plenitudine divinitatis consecravit. Vere quoque benedicta inter mulieres, quae sine exemplo muliebris conditionis cum decore virginitatis gavisa est honore parentis, quodque virginem matrem decebat, Deum filium procreavit. Quae postquam more humanae fragilitatis, et visione angelica, et insolita est salutatione turbata, mox idem angelus eam repetito sermone ne timeat hortatur: quodque maxime timorem pellere consuevit, quasi bene cognitam ac domesticam proprio eam nomine vocat, et quare gratia plenam diceret, diligenter edocet. Ne timeas, inquit, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum. Ecce concipies in utero, et paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum: hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur. Notandus solerter ordo verborum, et tanto arctius est cordi inse
Abbreviated transcription (Latin):
coronas suas ante thronum.
Oportet naniq ⁊ quotienset̃m
regis magnificentiam in sc̃is
euangłioꝵ. libris p̃dicari cog¬
nou̾imus. ꝓcidamus humiles

Expanded text:
coronas suas ante thronum. Oportet namque ut quoties Regis aeterni magnificentiam in sanctis Evangeliorum libris praedicari cognoverimus, procidamus humiles
Abbreviated transcription (Latin):
uiset. quia ⁊ aute sela des eristes
homo factus est infine scłoꝵ: ut qͣi
flos lilii iit̾ius colorẽ aurosum.
ext̾ius haberet candidium. Quid
naniq auri rubor. incandore:
nͥ fulgor est diuiuitatis in hõie:
mortem iueo incorruptionis
de factura templi. pauca ex plu¬
rib frãtnitati ur̃e exposuisse li¬
buit: quatinus ⁊ miranda ter¬
restris domus dñi fabrica delee¬
ritalit intellecta. mentes nr̃as
ardentius ad amorẽ suꝑne habi¬
tationis erig̾et. Diligamius gͥ
fr̃s mei toto corde decorem domꝰ
et̃ne. quam ex deo habenius in
celis: de loco tabernacli gle eius.
sedulo cogitare. ac nos alterirerũ
cõmonere curemus. Unũ ante
om̃ia petamus ab eo. ⁊ hoc in¬
fatigabili intentione queramꝰ:
ut in habitare mnereainur in do¬
mo eius om̃ib dieb uite nr̃e. hoc
ẽ ꝑhenni uita ac luce frui felices:
pauꝑum. q̃n hoc qd̾ diligit ip̃i
p̃camur: s clement̃ eraudiens do¬
nabit nos uid̾e bona sua iñtra ui¬

Expanded text:
eternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum, exterius haberet candidum. Quid namque auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine?mortem niveo incorruptionis de structura templi pauca ex pluribus fraternitati vestrae exposuisse libuit, quatenus et miranda terrestris domus Domini fabrica delecritualiter intellecta mentes nostras ardentius ad amorem supernae habitationis erigeret. Diligamus ergo, fratres mei, toto corde decorem domus aeternae, quam ex Deo habemus in coelis, et de loco tabernaculi gloriae ejus sedulo cogitare, ac nos alterutrum admonere curemus. Unum ante omnia petamus ab eo, et hoc infatigabili intentione quaeramus, ut inhabitare mereamur in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, hoc est, perenni vita ac luce felices. pauperum, quando hoc quod diligit ipse, precamur; sed clementer exaudiens donabit nos videre bona sua in terra vi
Abbreviated transcription (Latin):
Lidens uidi afflictionẽ ppłi mei
qui ẽ inegipto: ⁊ gemitũ eors
audiui: ⁊ descendi liberare eos.
Lidens gͦ hominẽ miseratus est
eum: qui humanis tantũ stu¬
diis deditus. necdumq augłico
nõie dignus extiterat. Hidit se¬
deutem in theloneo: ꝑtinaci ui¬
delicet animo temporalib lucͥs
iuhiantem. Matħm inqͥt no¬
mine. Matħs hebraice: latine
dicitur donatus. Quod ꝓfecto
nomen illi apte congruit: qui
tantum gr̃e suꝑne munus
acepit. N Iec p̃tereundum: qd
idem matħs erat binonnus. Nã
⁊ leui uocabatur. Quodetiam
noinen eidem gr̃e qua donatus:
est testunonium ꝑhibet. Int̃pre¬
tatur eium additus sine assummp¬
tus: significans quia assump
re uoluerunt: ne consortẽ oꝑie
euangłici de pͥsca conu̾sationẽ
palam notabilem redd̾ent. At
uͦ ubi ad describendum duode
illum aꝑte ũcupauerunt.
Porro ip̃e matħs iusta quod¬
tor est sui. ueuit a nucꝰ eius ⁊⁊
inuestigauit eum. uulgari
se nonune appellat: cũ de the¬

Expanded text:
i mei, qui est in Aegypto, et gemitum ejus audivi, et descendi liberare eum . Vidit ergo hominem et miseratus est eum qui, humanis tantum studiis deditus, necdum angelico nomine dignus exstiterat. Vidit sedentem in telonio, pertinaci, videlicet, animo temporalibus lucris inhiantem, Matthaeum, inquit, nomine. Matthaeus Hebraice, Latine dicitur donatus: quod profecto nomen illi apte congruit qui tantum gratiae supernae munus accepit. Nec praetereundum est quod idem Matthaeus erat binomius, nam et Levi vocabatur, quod etiam nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptre voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum duodecillum aperte nuncupaverunt. Porro ipse Matthaeus, jutor est sui, venit amicus ejus et investigavit eum, vulgato se nomine vocat, cum de te
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis inturtu. memorfuit dei
⁊ delectatus ẽ : ꝯut adeandem
eius uisionem ꝑuenire mere¬
amur. obstacula uitioꝵ que
hanc umpedire solent. sataga¬
mus a nr̃o ⁊ corpore ⁊ ñ ite se clu¬
dere. Neq enim ad eũ. nͥ rectis
oꝑm gressib ꝑuenitur: neq
facies eius munda uͥ amundis
corde uidetur: beati enĩ mun¬
do corde. qm̃ ip̃i deũ uidebunt:

Expanded text:
tis intuitu, memor fuit Dei, et delectatus est . Utque ad eamdem ejus visionem pervenire mereamur, obstacula vitiorum, quae hanc impedire solent, satagamus a nostro et corpore et mente excludere. Neque enim ad eum nisi rectis operum gressibus pervenitur, neque facies ejus munda nisi a mundis corde videtur. Beati autem mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt .
Abbreviated transcription (Latin):
uina fide ⁊ caritate calebat. incar¬
nationem sui redemptoris futu¬
ram p̃cinebant : ñ minus gen¬
tib. que ad huc quasi ad aquilo¬
nem posite. ꝑfidie frigore torpe¬
bant. eiusdem redẽptionis ingres¬
sum p̃dicabant ẽe paudendum.
Quod uͦ capitella columpnarũ
quasi oꝑe lilii fabrefacta eraut:

Expanded text:
vina fide et charitate calebat, incarvina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero capitella columnarum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
habens ostium contra ostium
dinis aboriente. Que uidelicet
porticus illam sc̃e eccl̃e plebem
designat: que dñice incarnatiomiᷤ
tempora p̃cessit: nec tam̃ ab eius
iucaruationis fide uacua reman¬
sit. Hoc ẽ enum porticus ostium
contra ostium templi ẽe ad ortũ
solis: fidem ppłi pͥoris de xp̃o. ean¬
dem ẽe que sequentis: eodemq
gr̃e orientis lumine. cuuctoꝵ fi¬
delium corda illustrari. An b̃n
in eadem porticu due colũpne
eree. marime ⁊ mirandi oꝑis
circa ostium templi uarrant᷑.
ẽẽ stature: ÷ his capitella quasi
oꝑe lilii suꝑimposita. Colũpne
enun stant ante ostium templi:
quia aduentum redemptoris
nr̃i qui ait. ego sum ostiũ. ꝑme
si quis iutroierit saluabitur. pre¬
cesserunt doctores egregii. de qua¬
lib dicit apłs: iacob ⁊ cephas ⁊⁊ io¬
hannes qui uidebant᷑ columpne
ẽẽ: qui esdem eius aduentui testi¬
monium ꝑhiberent. Nua autẽ
a dertris hostii. altera stabat a si¬
nistris: quia ppło isrł qui tunc di¬

Expanded text:
habens ostium contra ostium oriente: quae, videlicet, porticus illam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra ostium templi esse ad ortum solis, fidem populi prioris de Christo eamdem esse quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda illustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Apostolus: Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc di
Abbreviated transcription (Latin):
salomon ut tollerent lapides
fundam̃tum templi: ⁊ qua¬
drarent eos. Iapides autem
grandes p̃ciosi qui in funda¬
mento locati. totum onus
templi sͥ suꝑ imposnum por¬
tant. eruinos sc̃e eccłie doctoreᷤᷤ
insinuant: grandes nimirũ
excellentia m̾ĩtoꝵ preciosos
claritate signoꝵ: quia ab
ipso dño uerbum audienteᷤᷤ
totam crescentis ecclesie fabri¬
cam. sua p̃dicatione genuer̃t.
Quando enim in scripturis
fundam̃ta plurali numero
dicuntur: uel p̃dicatores ͤ. uel
firnias iustoꝵ cogitationes sig¬
nificant. Nnẽ illud psalmiste.

Expanded text:
Salomon, ut tollerent lapides Salomon, ut tollerent lapides fundamentis Templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes pretiosi, qui in fundamento locati totum onus Templi sibi superpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae Doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, qui ab ipso Domino verbum audientes totam crescentis Ecclesiae fabricam sua praedicaQuando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
leni iniuncibili ũitis fortitudi¬
ne copulauit: ꝓ modulo suo qͥ
similantur electi: quando quod
ip̃e ui tota eccła gen̾alit facit.
hoc illi in sius singłi cordibus.
agere specialĩt curant. Nam
quasi inaltum fodiendo suam
iugilant̃ conscientiam discu¬
nunt : ne quid inea sordiduro
lateat sollerter inquirunt:
cunctas a fundendo cordis suꝑ¬
uacuarũ cogitationũ latebras.
manu sedule discretionis erhau¬
riunt: quatinus in se firmã
quietamq sedem. petre illi for¬
tissime. hoc ẽ xp̃o p̃parent.
fitq ut ꝑ eius p̃sentiã insuꝑa¬
biles uit̾ scłi t̾rentis. ad usa simlł
rꝓsꝑa blandientis ꝑdurent.
hec iuuante dño fr̃s knm̃ de¬
euglice lectionis expositione
transcurrimus : s uidetur
congruum sollemnitati qͣm
colimus. de edificio tẽpli aliqͣ
cõmemorare÷ y quã decent or¬
natus illius eccłe significatio¬
ni conueniat. indagari. Nar¬
rat gͦ scriptura. quia p̃ceꝑit¬

Expanded text:
lem invincibili mentis fortitudilem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmam quietamque fidem petrae illi fortissimae, hoc est, Christo praeparent; fitque ut per ejus praesentiam insuperabiles inter saeculi torrentis adversa simul et prospera blandientis perdurent. Haecelicae lectionis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia prae