comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit ea qus suꝑ se ipso tẽport utebat᷑. Tuc̃
abscisa fidelit᷑ incdum̃ti particula: ĩ posuit suꝑ
pustulã. Mox ut egri m̃bra tetigit. uulũ pustu¬
le ueneni uimꝑdidit. Que tali medicamine iuir
apuci italos asscrens specialem iugere medeła. ut
siquis pustule ꝑcu ciat᷑ uulneie: ad ꝓpinqu ũ qđ
fucrit beati martini oratoriũ habeat᷑ ꝑfugiũ. &
parictib quic quid pͥmũ raptũ fuerit. siegio suꝑ¬
positũ adheserit : sit salubre: hȩc medela genito¬
ir̃ siũ carnałc ab interitu pustulȩ ut ipse patris
sui. testis asserit. lib̃auit.
italiȩ qđ dicit᷑ tertiũ oratoriũ beati martini funda¬
tũ est ibiq turri uicine quoties incursione barba¬
torũ ꝑfraucłe hostis accederet nocturnis insidiis.
quis qͥs de uigilantib habuisset inturie lancean
aut spatã. uł cutellũ. seu grafiũ ꝓtulisset ex theca
fere ꝑhore spaciũ tale lum̃ reddebat᷑ ex unuiso

Expanded text:
ResResabscissam fideliter indumenti particulam imposuit super pustulam. Mox ut aegri membra tetigit, vulnus pustulae veneni vim perdidit: quae tali medicamine et viapud Italos asserens specialem vigere medelam, ut si quis pustulae percutiatur vulnere, ad propinquum quod fuerit beati Martini oratorium habeatur Al., abeaparietibus, quidquid primum raptum fuerit, si aegro superpositum adhaeserit, fit salubre. Haec medela genitorem suum carnalem ab interitu pustulae, ut ipse patris sui testis asserit, liberavit.Italiae, quod dicitur Tertium, oratorium beati Martini fundatum est; ibique turri vicinae, quoties incursione barbarorum per fraudem hostis accederet nocturnis insidiis, quisquis de vigilantibus habuisset in turre lanceam, aut spatam, vel cultellum, seu grafium protulisset ex theca, fere per horae spatium tale lumen reddebatur ex universo
Abbreviated transcription (Latin):
istud miraculii currit regina. currit et pꝰpłs. mi¬
raut᷑ onĩs fide mulicris. mirant᷑ głam confessoris.
s suꝑ oĩa collaudat᷑ ds nr̃. qͥ tantã uirtutẽ prãt
scĩs sus: ut ꝑ eos talia oꝑari dignet᷑. Tale int̾ reli¬
qua luminaria hiuic mundo inbeatũ martinũ
inmensũ sidus attͥ buers ꝑquẽ eiꝰ tenebre reful
dies fructꝰ exhibet dnõ. deconu̾sionib miseroꝵ.¬
ed uec hoc p̃tereundũ ẽ qđ uenerabilem
conseruũ meũ fortunatũ pb̃rm retulisse cõme¬
moro. Q da initalia dũ ueneno pustule ꝑuasus
indiscrimine sic ageret᷑ ut uiuere desꝑaret.
abaliqͥb int̾rogat ad tẽpłu beati martini quis
fuerit. Tc̃ qͥdã exastantib asserit se fuisse. Reqͥ¬
rit egiotꝰ. qd inde ꝓ bencdictione detulerit. Qui
negat se aliqͥd p̃sumpsisse. Quẽ iterũ int̾iogat
qua tc̃ ueste indutꝰ sit: cũ ad tẽpłu scĩ occurirrit.

Expanded text:
istud miraculum currit regina, concurrit et populus, miistud miraculum currit regina, concurrit et populus, mirantur omnes fidem mulieris, mirantur gloriam Confessoris: sed super omnia collaudatur Deus noster, qui tantam virtutem praestat sanctis suis, ut per eos talia operari dignetur, tale inter reliqua luminaria huic mundo beatum Martinum immensum sidus attribuens, per quem ejus tenebrae refulgdies fructus exhibet Domino de conversionibus miseroed nec praetereundum est, quod venerabilem conservum meum Fortunatum presbyterum retulisse commemoro. Quidam in Italia, dum veneno pustulae pervasus in discrimine sic ageretur, ut vivere desperaret, aliquos interrogat ad templum beati Martini quis fuerit. Tunc quidam ex astantibus asserit se fuisse. Requirit aegrotus quid inde pro benedictione detulerit. Qui negat se aliquid praesumpsisse. Quem iterum interrogat qua tunc veste indutus sit, cum ad templum Sancti occurrerit.
Abbreviated transcription (Latin):
apuruit. Talemq ibi grãm in aduentu pignoꝵ
beati patrori dñs tribuit: ut uirtutes quȩ ibidẽ illa
die facte st̃ mnarra ri ꝑlongũ sit. Nã tantũ inxpĩ
amore nc̃ p̾płs ille. ꝓnitꝰ ẽ. ut om̃s mr̃iũ libentis¬
locũ fiunt qͦsca m̃bra qͥ escunt: tanquã sisapientiã
neus gͦ acibis & sõno. p̃currentib ctiã largissimis
elemosinis. ꝑuenit ad scm̃ locũ. Ingressaq basilicã
timens et tremens. nequaquã audebat beatũ adire
sepulchrũ indignã se eẽ ꝓclamans: nec ibidẽ posse
obsistentib culpis accedert. T̃ am̃ deducꝰta uigiliis.
et orationib ac ꝓfluis lacrimis una nocte mane
oblatis multis munerib in honore beati confessoris.
missas expetiit reuocari. Que dũ celebrant᷑. subito
tres ceci qͥ ad petles beati antistitis longo tẽpore pͥuati
lumine irsidebant. fulgore nimio cutũdati.
lum̃ qͣci olim ꝑdiderant irceperunt. Quo facto.
clamoi. incęlũ attollit᷑. magnificantiũ dnĩ. do

Expanded text:
apparuit. Talemque gratiam ibi in adventu pignorum beati patroni Dominus tribuit, ut virtutes, quae ibidem illa die factae sunt, enarrare perlongum sit. Nam tantum in Christi amore nunc populus ille promptus est, ut omnes martyrium libentislocum fiunt quo sancta membra quiescunt, tanquam si sapientiamnens ergo se a cibis et somno, praecurrentibus etiam largissimis eleemosynis, pervenit ad locum sanctum, ingressaque basilicam, timens et tremens, nequaquam audebat beatum adire sepulcrum, indignam se esse proclamans, nec ibidem posse, obsistentibus culpis accedere. Tamen deducta in vigiliis et orationibus ac profluis lacrymis una nocte, mane oblatis muneribus multis, in honorem beati Confessoris missas expetiit revocari. Quae dum celebrarentur, subito tres caeci, qui ad pedes beati Antistitis longo tempore privati lumine residebant, 1016 fulgore nimio circumdati, lumen, quod olim perdiderant, receperunt. Quo facto, clamor in coelum attollitur magnificantium Deum. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
sime ageret uidens comes nichil se ineũ p̃ualere
possẽ laxatũ a iuncuł libum abscedere iubet
pse quoq adbasilicã regressus: sanat᷑ ẽ. denuo.
lu apatre infiliis batbatis uenundat᷑. S. uittute
sc̃quo faciliꝰ defensatet᷑ contractis ad plene debili¬
tacͤ m̃bris. Nã et pͤplitũ ita nerui tortist̃ ut subtꝰ
duta contingerent. Tc̃ telicta ad om̃is qͥb fucrat
mq distracta: patiocituia beati expetit confessors¬

Expanded text:
sime ageret, videns comes nihil se in eum praevalere sime ageret, videns comes nihil se in eum praevalere posse, relaxatum a vinculis liberum abscedere jubet. Ille vero ad basilicam regressus, sanatus est denuo. sum a patroni filiis barbaris venundatur. Sed virtute sancti, quo facilius defensaretur, contractis adplene debilitatur membris. Nam et poplitum nervi ita intorti sunt, ut surae crura contingerent. Tunc relicta a dominis, quibus fuerat inique distracta, patrocinia beati expetit confessor
Abbreviated transcription (Latin):
iñsui spatiũ ꝓstrata. testincto omĩ uapore. in in¬
tegritate corꝑoris solidatae̾. Erat enĩ ancilla ciuiꝰdũ
cuus turonici: qͥmedietate p̃tii concessa aliã reqͥ
cõponere increscente ꝑme lancoliã idẽ decõti san¬
guinis fece quartanariꝰ efficit᷑. atq efferuescente
humore. ita omẽ corpꝰ eiꝰ iinutis pustuł codxtatꝰ
ut aqͥbdã leꝓsus putaret᷑. S et ꝑomĩa m̃bra do¬
lores pessimos sustinebat. aboꝵ ocłõꝵ luce mul¬
tatꝰ Igit᷑ audita beati antistitis fama et uirtute
uͥq uulgata: turonicã expetiuit cuitatẽ. doce¬
densq adbasilicã sci. ꝑdies multos ie uinans et oras.
recepto lumine. pͥstine restituit᷑ sospitati. Erat
enĩ ingenuus genere. Audiens aũt leodastꝰ qͥit̃
tͥ licebit ultra ꝑdiu̾sa uagati. Et iunctũ domu
suȩ custodienłu dirigit. S nec ibicłe defuit uir¬
tꝰ anglici confessoris. Nã cũ app̾hensus fuisset.
stati abinfirmitate qͣ catuerat coartat᷑. Et cũ pes¬

Expanded text:
strata, restincto omni vapore, in integritatem corporis solidata est. Erat enim ancilla cujusdam civis Turonici, qui medietate pretii concessa, aliam requcomponere, increscente melancholia, id est decocti sanguinis fece, quartanarius efficitur, atque effervescente humore, ita omne corpus ejus minutis pustulis coarctabatur, ut a quibusdam leprosus putaretur. Sed et per omnia membra dolores pessimos sustinebat, amborum oculorum luce mulctatus. Igitur auditam beati Antistitis famam, et virtutes ubique vulgatas, Turonicam expetivit civitatem; accedensque ad basilicam Sancti, per dies multos jejunans et orans, recepto lumine, pristinae restituitur sospitati. Erat enim ingenuus genere. Audiens autem Leodastis, qui tum tibi licebit ultra per diversa vagari. Et vinctum in domum suam custodiendum dirigit. Sed nec ibidem defuit virtus angelici Confessoris. Nam cum apprehensus fuisset, statim ab infirmitate qua caruerat coarctatur; et cum pes
Abbreviated transcription (Latin):
me facinoꝵ molẽ deluat ac ꝓsternat: ut cũ iniu
hecloꝵ sacro scã dextera dignet᷑. abstrahere: teser¬
uatũq metenens pꝰt̾gũ sententiã uidicis p̾stolet᷑.
Cũq eo uidicante fucro fłamis infernalib deputatꝰ
sacto scõ pallio qͦille tegit᷑ agła me contectũ excu¬
set apena: dicentib regi angłis qcd qncłã demo¬
nacho tesuscitato dixeit̃. Iste ẽ ꝓquo martimis
rogat. fiatq ut qͥa non mereor. illa claritate uesti¬
ri: uł abirruentib tartaroꝵ ministris merear
liberari. Nec tantũ mͥ noxa p̃ualeat. ut separet
ab eiꝰ irgno: quẽ fidelit sũ confessus in scło.

Expanded text:
me facinorum molem diluat ac prosternat, ut, cum in ime facinorum molem diluat ac prosternat, ut, cum in ihedorum sacrosancta dextera dignetur abstrahere, reservatumque post tergum, sententiam iudicis praestoletur. Cumque eo iudicante fuersacrosancto pallio, quo ille tegitur in gloria, me contectum excuset a poena, dicentibus Regi angelis, quod quondam de monacho resuscitato dixerunt: Iste est pro quo Martinus rogat. Fiatque, ut quia non mereor illa claritate vestiri, vel ab irruentibus tartarorum ministris merear liberari: nec tantum mihi noxa praevaleat, ut separer ab ejus regno quem fideliter sum confessus in s
Abbreviated transcription (Latin):
hac quȩ ꝑtulctã a sanguine euenissent. Et siuena
ptinꝰ fuisset incisa. confestĩ istacessarent. Dũhec
nouat᷑ dolor qͥ priꝰ fuetat. et iã ñunã pattem capi¬
tis s cotũ artipuit caput. Cõmotꝰ gͦ dolorib adbasi¬
licã ꝓpero. ac ꝓcogitatione pͣua d ep̃cans ucniam.
palla que beatũ tegit scpulchrũ caput tetigi.
moxq dolore sedatosanꝰ ircessi detumulo. Nul¬
ta qͥdẽ st̃ etalia quȩuir beatꝰ cotidie
uir beatꝰ cotidie
oꝑat᷑. que inseqͥ longũ ẽ.
Tam̃ si ad huc
metem̃ uidete mirała: placet ea alteri conungi
libello. Nã ut diximꝰ: hii duo libelli in hoc nu¬
meto teneant᷑. Ego qͦq pietati dnĩce maximas refero
tor largus indulgeat. purgetq ame morbos qͦs
sepe conspicit et intendit. Restituatq mͥlum̃
ueritatis. eruat me abinfirmitatis lapsu. nun¬
det cor et mentẽ alurida lepra luxutie: purget
cogitationes a concupiscentiis pͣuis: atq omẽn a

Expanded text:
haec quae pertuleram a sanguine evenissent, et si vena haec quae pertuleram a sanguine evenissent, et si vena protinus fuisset innovatur dolor qui prius fuerat, et jam non unam partem capitis, sed totum arripuit caput. Commotus ergo doloribus, ad basilicam propero, ac pro cogitatione prava deprecans veniam, pallaque, quae beatum operit sepulcrum, caput tetigi; mox, dolore sedato, sanus recessi de tumulo. Multa quidem sunt et alia quae vir beatus quotidieir beatus cotidie operatur, quae insequi longum est. Tamen, ei adhuc meremur videre miracula, placet ea alteri coniungi libello. Nam, ut diximus, hii duo libelli in hoc numero teneantur. Ego quoque pietati dominicae maximas refero tori largus indulgeat, purgetque me a morbis, quos saepe conspicit et intendit, restituat mihi lumen veritatis, eruat me ab infidelitatis lapsu, mundet cor et mentem a lurida lepra luxoriae, purget cogitationes a concupiscentiis pravis atque omnem a
Abbreviated transcription (Latin):
ehnro fictũ utad cũ finuret aqͥ legit᷑ reptus.
Inqͦ cũqͥnqͥginta nouẽ iurtutes descripsissem. et
saexagesimã adhuc attentiꝰ p̃stolarer. subito mͥ
sinistrũ capitis t̃pꝰ artat᷑ dolorib et pulsantib
uenis. defluentib lacͥmis. tantꝰ imminebat cruciatꝰ
ut ocłm ui cõpͥmetẽ ne creparet. Qd dũ ꝑunãdiẽ
ac noctẽ grauit̾ fecrẽ: mane adueniens adbasilicã
scĩ orationi ꝓsternor. Qua expleta: doloris locũ
uelo qđ ante beatũ dependebat sepulchrũ teti¬
gi Quo tacto: ꝓtinꝰ et pulsus uenarũ. et lacri¬
matũ fluxus stetit. Post triduũ uͦ dexterã capitis
partẽ simił attigit dolor Pulsabant uene.: atq
ub̾tim latͥme defluebant. Iterũ maue consurgẽs.
pariut pͥus mͦ contacto uelo capite: sanꝰ abscessi.
Transactis uͭ decẽ dieb iusũ ẽ mͥ minuere sanqiu¬
nẽ Tercia aũt die pꝰ sanguinis diminutionẽ subiit
mͥ cogitatio. et ut credo ꝑinsidiatorẽ in iecta: q̃d

Expanded text:
r factum, ut ad eum finiretur, a quo legitur coeptus. In quo cum quinquaginta novem virtutes descripsissem, et sexagesimam adhuc attentius praestolarer, subito mihi sinistrum capitis tempus arctatur doloribus, et pulsantibus venis, defluentibusque lacrymis, tantus imminebat cruciatus, ut oculum vi comprimerem ne creparet. Quod dum per unam diem ac noctem graviter ferrem, mane adveniens ad basilicam Sancti, orationi prosternor. Qua expleta, doloris locum velo, quod ante beatum dependebat sepulcrum, attigi. Quo tacto, 1077 protinus et pulsus venarum, et lacrymarum fluxus stetit. Post triduum vero dextram capitis partem similis attigit dolor. Pulsabant venae, atque ubertim lacrymae defluebant. Iterum mane consurgens, pari ut prius modo contacto velo, capite sanus abscessi. Transactis vero decem diebus, visum est mihi minuere sanguinem: tertia autem die post sanguinis diminutionem, subiit mihi cogitatio, et, ut credo, per insidiatorem injecta, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qud pͥor. libellus abeo tẽporetate a¬
mtatꝰ̾c qͦ paulinꝰ teliqͥt et sub quadraginta
piuł constabat ĩpletꝰ destinaui huic inceptũ
Brasnita cõplere. scilicet utbeat᷑ martinꝰ qͥui
dius ab hoc mundo iuiginitatis custo diuit in¬

Expanded text:
quia prior libellus ab eo tempore initiatus est quo Paulinus reliquit, et sub quadraginta lis constabat impletus, destinavi hunc incoeptum sub sexaginta complere. Scilicet ut beatus Martinus, qui viduatus ab hoc mundo virginitatis custodivit in
Abbreviated transcription (Latin):
deuirtutib ciꝰ quas seucrus cõplexus. ẽ. quinq
libris illa cõpithendit munacula. quȩ post eiꝰ
gesta sunt transitũ. ĩdẽ inserto oꝑis sui libio. dit cñ
Cũ mergumini ꝑcancellos basilice ueherentur uolatu
acrio. &e sepe inputeũ inpulsu de monis iactarentur.
ab stracti ex inde. illes̃i p̃płis spectantib sunt resũpti.¬

Expanded text:
irtutibus eius, quae Severus conplexus est, quinque libros illa conprehendit miracula, quae post eius gesta sunt transitum, id est in sexto operis sui libro. Ait enim: 'Cum inergumini per cancellos basilicae aereo veherentur volatu et saepe in puteum inpulsu daemonis iactarentur abstracti, exinde inlaesi, populis spectantibus, sunt resumpti
Abbreviated transcription (Latin):
Ibidẽ ĩ suerlos habet᷑ adnenit. S n ac hot citlo
de diumna fuisse ꝓiucientia. qs ei dic se cõmonerẽt
depatria. quo beate reliquiȩ deloco leuate st̃: et sic
sinuil cũ cũ ipsis pignorib gallitiş portũ ingres¬
sus sit. Quȩ pignora cũ sũma ueneratione suscipien¬
tes: ficde nuraculis firmant. Nlã filiꝰ regis dimissa onũ
egritudine: sanꝰ ꝓperat ad occursũ. Beatꝰ aũt martinꝰ
sacͥdoralis gie accepit pͥncipatũ. Rex uuitatẽ patͥs
et filii et sp̃s sc̃ĩ confessus ẽ. cũ omĩ domo sua cris¬

Expanded text:
ibidem nunc sacerdos habetur, advenit. Sed nec hoc credo sine divina fuisse providentia, quod eo die se commoveret de patria quo beatae reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul cum ipsis pignoribus Galliciae portum ingressus sit. Quae pignora cum summa veneratione suscipientes, fidem 1015 miraculis firmant. Nam filius regis, dimissa omni aegritudine, sanus properat ad occursum. Beatus autem Martinus sacerdotalis gratiae accepit principatum, Rex unitatem Patris et Filii, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
martires scĩ int̾ acerrimos penarũ dolores spe
diciũ nr̃m: & liberanos ab homine iniquo et do¬
loso. his itaq orantib exilierunt sudes deungu¬
lis eoꝵ. et ministros ꝑcutientes: quosdã interfece¬
runt. quos da uͦ uulnere pessimo cruciauerunt.
Tunc rictiouarus furore in saniens. molas ad singłoꝵ
colla iubet suspendi: et hiemis tempore in qͦcła¬
fluiuo cuiꝰ uocabulũ ẽ. axona uelut sub qlatiȩ
demerggi. At illi scuto diuine ꝓtecti uirtutis: dice¬
bant dnõ leti. Suꝑ aquã refectionis. educastinos
dnẽ. S famulante creatura sua dõ. martires eiꝰ nec
aqua mergere uec petra p̃mere. nec frigus potuit
stringere: s potius quasi estiuis lauacris delectati.
piecto molari onere ad alterã natantes. illesi ꝑue¬
uerunt fluminis ripã. Hoc uiso rictiouarus mi¬
raculo: instigante diabolo. exagitatus ira. ius¬
sit eos rursum uinctos custodiri. donec plũbũ

Expanded text:
martyres| sancti inter acerrimos poenarum dolores . spmartyres| sancti inter acerrimos poenarum dolores . spiudicium nostrum . et libera| nos ab homine iniquo et doloso. His itaque orantibus| exilierunt sudes de ungulis eorum . et ministros percu| cientes quos//dam interfecerunt . quosdam uero uulneratos cruciauerunt.| Tunc riciouarus furore insaniens molas ad singulo| rum colla iubet suspendi. Et hiemis tempore in fluuio .| cuius uocabulum est axona uelut sub glaciae| demergi. At illi scuto diuine protecti uirtutis di| cebant domino laeti super aquam refectionis educa| bis nos domine. Sed famulante creatura sua deo mar| tyres eius nec aqua mergeret. nec petra premere . nec| frigos potuit stringere. Sed potius quasi \e/stiuis la| uacris delectati proiecto molari oneri ad alteram| natantes inlesi peruinerunt fluminis ripam hoc| uiso . Ritiouarus miraculo instigante diabulo exa| gitatus ira iussit eos rursus uinctos custoderi donec| plumbum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diabolo cruciandus in infernũ demergeris.
MMaximianꝰ dix̃. Susficiat uob̾ hactenus plures
regnare ꝑmisit in debite: cuiꝰ regnũ uane in
terris decertans. conaris destruere. His auditis
ꝑ uirtutẽ diane quȩ orbẽ t̾r̃ȩ sue subdidit ditio¬
ni te cõiuro: ut hos furciferos cliuersis penis
affligens. pessima morte consumas. Tunc ipi
pͥncipis minister impius. impietatis ussis optem¬
peranᷤ. p̃claros miẽs extentos troclea. cedi fustib
uissit. Ad his uitormentis constituti: celestia con¬
templantes dicebant. Respice inseruos tuos & ino¬
ꝑa tua dũe. et ad iuuanos: ut ꝑficiamꝰ opus tuuĩ.
sine macula xp̃e. Audiens aũt eos rictionarus in
tormentis quos eiulare p̃dolore credebat orantes.
indigne tulit uehem̃ter: & uissit sucdes in uiguł
eorũ mitti. etlora singulis dedorso tolli. Quam
uissionẽ dum ministri efficacit̾ conarent᷑ implere:

Expanded text:
cum diabulo cruciandos in in| fernum demergeris. cum diabulo cruciandos in in| fernum demergeris. Maximianus dixit suffici| at actinus uestris impium permisit indebitae.| Cuius regnum uane in terris decertans conares dis| truere. His auditis Per uirtute iste diane que orbem| terrae suae subdidit ditioni coniuro. Vt hos furciferos| diuersis poenis adfligens . pessima morte consumas.| Tunc impii principes minister impius +pietatis ius| sis optemperans preclaros martyres extensos +troclea| cede fustibus iussit. At hi in tormentis constituti| mente celestia contemplantes . dicebant. Respi| ce in seruos tuos et in opera tua domine . et adiuua nos.| ut perficiamus opus tuum sine macula christe. Au| diens autem eos Riciouarus in tormentis quos eiu| lare prae dolore credebat. Orantes indigne tu| lit uehementer . et iussit sudis in ungulis eorum mitti.| et loreis singulis de dorso tolli. Quam iussionem dum| ministri efficaciter conarentur inplere .
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃tũ: ꝓtestantes cultores. dixerunt. Iouẽ
nec colimꝰ. nec ab oramꝰ. tlis auditis rictiouarus.
xerit: relpondit ad cẽ utrumq. Qui cũ introduc¬
ti fuissent: maximianꝰ dixit. Ex quo genere estis.
respondentes. dixerunt. Rome nobiliorti pro¬
iuro: quia sunhac stulticia ꝑduraueritis: multis
uos afflictos male ꝑdã cormĩtis: ut sitis ceteris exem¬
plum. pessima morte consũpti. Si uͭ resipiscentes
diis sacrificaueritis meis: ditare uos opib mul¬
tis et honorib sublimari uibebo insignib Pre-¬
fati mrẽs: respondentes maximiano. dixerunt.
Non potes nos illatis minis cerrere. quib uiuere
ꝓamore xp̃i: nos gaudentes fateniur reliquisse.
Quẽ si &e ipse cognoscens diligeres: ñ solũ diuiti¬
as ac imꝑiũ. uerũ etiam uanã demonũ deuo¬
tissime renũtiares culturã: a quo & remunerati
onis p̃miũ uite ꝑciperes sempit̾nȩ. Nã si inistis
uanis culturis ꝑstiteris: similis simulaciorum

Expanded text:
me protes| tantes cultores dixerunt. Iouem nec colimus| nec adoramus. His auditis ritiouarus xerit. Respondit adesse utrumque quibus| cum introducti fuissent. Idem maximianus dixit| Ex quo genere estis .Respondentes di| xerunt romae nobili orti proum| quia si in hac stulticia perduraueritis multis uos| adflictus mali perdam tormentis. Vt sitis ceteris| exemplum pessima morte consumpti. Nam si resipis| centes . diis sacrificaueritis meis ditare uos opibus| multis et honori sublimari iubebo insigni prefati| martyres. Respondentes maximiano dixerunt. Non| potes nos inlatis minis terreri . quibus uiuer pro amore christi nos gau| dentes fatemur reliquisse quem si et ipse cognos| cens diligeris non solum diuiciis ac imperio. Verum| etiam uana demonum deuotissime renuntiares| cultura. A quo remnerante . uitae praemium per| ciperis sempiterne . nam si in istis uanis persisteris.| similis simulacrorum .
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ nemine ꝓhibente ingressi sunt. Custodes
aũt intantũ obstupefacti fuerunt: ut nec uerbis
quidẽ eos increpare p̾sumerent. Qui etiã sequentes
tits multas exꝑiunt᷑. Haleo doualdus abricanti¬
deuotus expetut. Quas acceptas cũ terminũ ante¬
dicte ciutatis ingressus fuisset. occuirit ei adhuc
inter deserta posito paraliticus. deferentiũ illatus
domũ regitissus ẽ. Hȩc enũ magis beatissime con¬
fessor nec tͥ sat ẽ ꝓpͥam edem exornare ꝓdigiis.
msi et diuersas saltus quos pedib non adisti uit¬
tutib tremendis illustres. S et de inceps cetus qͥła
aminiculo deducente. in occur sũ earũ uelociter
pperat. Ad ueniens aut̃ quando beati pignora
usũ raipete meruit oculoꝵ.S et alia nichilomi¬
Ns muliet quȩ dui mu ta fuerat. sermonis
usum recepit.
dicte. Q duarũ fere horarũ spacio iacens: xxpul¬
abiet̃o matris sue muta ꝓcessit. Cuĩ os intantũ
ooseratũ fuit. ut noc illas quȩ cunabuloꝵ tẽpus

Expanded text:
i nemine prohibente, ingressi sunt. Custodes autem in tantum obstupefacti fuerunt, ut nec verbis eos quidem increpare praesumerent: qui etiam sequentes tutes multas experiuntur. Nam Leodovaldus Abrincatidevotus expetiit. Quas acceptas, cum terminum antedictae civitatis ingressus fuisset, occurrit ei adhuc inter deserta posito paralyticus, deferentium inlatus domum regressus est. Haec enim agis, beatissime Confessor, nec tibi sat est propriam aedem exornare prodigiis, nisi etiam diversos saltus quos pedibus non adiisti virtutibus tremendis illustres. Sed et deinceps caecus quidam, adminiculo deducente, in occursum earum velociter properat. Adveniens autem quando Beati pignora visum recipere meruit oculorum. Sed et alia nihilominus mulier, quae diu muta fuerat, seusum recepit. ejicere. Qui duarum fere horarum spatio jacens, expulab utero matris suae muta processit. Cujus os in tantum obseratum fuit, ut nec illas, quae cunabulorum tempore
Abbreviated transcription (Latin):
cecitate uixerat. ammonitꝰ gͦ ꝑuisũ. adbeati tumu¬
lũ uenit. uͥ orationi incũbens. die t̾cia uniꝰ ocł̃i lum̃
recepit. De hinc animatꝰ hoc medicamine. attentius
cȩp̃ orare. Quarta aut̃ die. ocłs qͥ crepuerat reformato
uisui aꝑit᷑. Qͥ licet ñtã clarus cernat᷑ quã alter: tam̃
luminis beneficium p̾bet.

Expanded text:
ebat. Admonitus ergo per visum, ad beatum tumulum venit, ubi orationi incumbens, die tertia unius oculi lumen recepit. Dehinc animatus hoc medicamine, attentius coepit orare. Quarta autem die oculus qui crepuerat reformato aperitur visu. Qui licet non tam clarus cernitur ut alter, tamen luminis beneficium praebet.
Abbreviated transcription (Latin):
dño ad uiuante. in mansionib ȩt̾nis associa¬
ni mertam᷑. Nunc gͥ ordinẽ cepte narratio¬
nis ꝓsequentes. ad ea gressũ ꝓpere ex tendamꝰ.
quȩ pͥscorũ fama atq relatione ethiucorum
adnol usq delata sunt. Explicit prolosus:

Expanded text:
mino opitulante, in mansionibus aeternis associari mereamur. 4. Nunc igitur ordinem acceptae narrationis prosequens, ad ea gressu propero percurram, quae priscorum temporum fama relatione ethnicorum ad nos usque delata est. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
attigit. concurrit pat̾ ad ȩccł̃iam: ne ꝓles absq
baptismi regeneratione moreret᷑. ¶Iui baptitatus
nullũ factum spiramitus habens: suꝑbeatũ sepul¬
chrum pacte eiulante dcponit᷑ Nec defuit uirtꝰ
illa celestis. que qͦncdã paruulũ int̾ matiꝰ confello¬
ris beati uiuificauit. At uͥ pͥmum hiuiꝰ uestimñtum
cooꝑtoriũ tumuili attigit ilico patiulus lapaut.
uro mitaculo uideres ꝑ allentes genas gadatinuit¬
tute diuina insistente tubescete. & sopitos ocdłos in
lumine irliuiuo laxati. Tunc ascõ iuiuificatꝰ ctas¬

Expanded text:
attigit, concurrit pater ad ecclesiam, ne proles absque attigit, concurrit pater ad ecclesiam, ne proles absque baptismi regeneratione moreretur. Qui baptizatus,nullum jam flatum spiraminis habens, super beatum sepulcrum, patre ejulante deponitur. Nec de parvulum inter manus confessoris vivificavit. At ubi primum huius vestimenta cooperturium tumuli attigit, ilico parvulus respiravit Mirum miraculum! Videres pallentes genas gradatim, virtute divina insistente, rubescere et sopitos oculos in lumine redivivo laxari. Tunc a
Abbreviated transcription (Latin):
olim gestas legiꝰ renouari mitam᷑. S qͣd inquã qd
hiimulti fecert̃ iuuentes in scło hic solus renouat coti¬
die etiã pꝰscpulchrũ: Qͥbͥ gͦ agimꝰ. qͥd silemꝰ. qͥd occul¬
tamꝰ pauci qͦd ppłi declamãt: Multi ñ diutiꝰ inhac
nob p̾ientib opatus ẽ:
Que enĩ causa fuerit adutoriũ indiuise trinitatis effla¬
gitans explicabo. Quer genitꝰ lacte mat̾no deficiente.
nutrici ad alendũ dat᷑. Quȩ hoc liquore stetił dũ ñ co¬
piose ut ille ȩtatulȩ oportunũ ẽ. lactis. alim̃tũ mi¬
nistrat. cepit qͥ ꝓficere debuerat. die p̃tereunte de¬
crescere. et ita minui ut nicħ in eo ãplius. quã pellis
tenus quȩ eiꝰ ossula sola contegeret. remaneret. Qui
matre mortua. unum ꝓpe in hoc exitu duxerat an¬
nũ. Etat eiũ unicus patri et de uxoris dilectione qͦcđ̃a
memoriale: cui ut diximꝰ uictu minuente iã defi¬
cienti ex inedia febris accessit. Et aũt hic eũ feruor

Expanded text:
olim gestas legimus, renovari miramur? Sed quid inquam? Quod hi multi fecerunt viventes in saeculo, hic solus renovat quotidie, etiam post sepulcrum. Quid ergo agimus? quid silemus? quid occultamus pauci quod populi declamant multi? Non diutius in hac nobis praesentibus operatus est. Quae enim causa fuerit, adjutorium individuae Trinitatis efflagitans, explicabo. Puer genitus, lacte materno deficiente, nutrici ad alendum datur. Quae hoc liquore sterilis dum non copiose, ut illi aetatulae opportunum est, lactis alimentum ministrat, coepit qui proficere debuerat, die praetereunte, decrescere, et ita minui, 1067 ut nihil in eo amplius quam pellis tenuis, quae ejus ossula sola contegeret, remaneret. Qui, matre mortua, unum prope in hoc exitu duxerat annum. Erat enim unicus patri, et de uxoria dilectione quoddam memoriale. Cui, victu, ut diximus, minuente, jam deficienti ex inedia febris accessit. Ut autem hic eum fervor
Abbreviated transcription (Latin):
dendi ꝑisset. una omiũ uox in clamore. ꝓfertur
dicens. Miserator martine: cripe ap̃senti intertas
famulos famulasq tuas. his dictis: etd eflatus
auir placidus. artꝰ submersoꝵ subuchnens abui¬
dis illesos om̃sq lutori qͦd desiderabant unda sa¬
mulante restituit. Nec ullus acperiit. s cuncu
saluati paschalia festa. cũ sũma exultations p¬
functi sunt. Non eĩ defuit illa iurtꝰ que iorda¬
nẽ scindens p̃płm sub aquarũ molib maitiis
arente tradduxit: cũ defundo fluui duo decim
lapidib ab latis signa apłica gestients iolue le¬
tou cui ad uenerat consecrauit. uel illa qus pettũ
perruntẽ pia ãplectens dextera ne puet e ib.¬

Expanded text:
dendi deperisset, una omnium vox in clamore profertur, dendi deperisset, una omnium vox in clamore profertur, dicens: Miserator Martine, eripe a praesenti interitu famulos famulasque tuas! His dictis, ecce afflatus aurae placidus artus submersorum subvehens ab undis illaesos, omnes littori, quod desiderabant, unda famulante, restituit: nec ullus deperiit; sed cuncti salvati, paschalia festa summa cum exsultatione perfuncti sunt. Non enim defuit illa virtus, quae Jordanem scindens, populum sub aquarum molibus margine arente traduxit, cum de fundo fluvii duodecim lapides ablatos signa apostolica gestientes Josue littori cui advenerat consecravit; vel illa quae Petrum pereuntem pia 1004 amplectens dextera, ne peri
Abbreviated transcription (Latin):
dicte ceiȩ larguet᷑ e tumulo. Quã accipiens letꝰ absccs¬
tẽpestas se uissima quȩ omĩa in annis p̃cedentib sepe
uastauerat ab hac. ẽ. benedictione ꝓhibita: nec ibidem
ultra ut cõsueuerat nocuit. Magnifica uͦ atq deside¬
rabili paschali festiuitate adueniente: popłs adbeati
celluła in qua cõmoͭ atꝰ sepe cũ angłis fiquentauerait.
deuotꝰ aduenit. Et singula loca ad lami osculis. uel
itrigans lacrieis inquȩ uir beatꝰ aut sederat. aut ora¬
uerit. siue uͥ cibũ sũpserat. uel corpori quietẽ post mul¬
tos labores indulserat. classe nauiũ p̃parata a nem
transire parait. ut beatũ sepulchrĩ ad eat & cu flcui ue¬
niam dep̃cans corã confessore ꝓsternat. Hauigantibus
auit illis. tẽptatoris impulsu cõmoto uento nauis in
ꝓfiudo aͥe meigit᷑: & sexus ut̾q ab amne dicipitur.
Cũq int̃ ꝓcellas fluctuũ potarent᷑. & spes om̃is aua¬

Expanded text:
dictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens laetus abscesdictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens laetus abscestempestas saevissima, quae vicinia in annis praecedentibus saepe vastaverat, ab haec est benedictione prohibita, nec ibidem ultra, ut consueverat, nocuit. Magnifica vero atque desiderabili paschali festivitate adveniente, populus ad beati cellulam, in qua commoratus saepe cum angelis frequentaverat, devotus advenit. Et singula ioca adlambens osculis vel inrigans lacrimis, in qua vir beatus ante sederat aut oraverat, sive ubi cibum sumpserat vel corpori quietem post multos labores indulserat, classe navium praeparata, amnem transire parat, ut beatum sepulchrum adeat et se, cum fletu veniam deprecans, coram confessore prosternat. Navigantibusautem illis, tentatoris impulsu commoto vento, classis in profundo demergitur, et sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluctuum rotarentur, et spes omnis eva
Abbreviated transcription (Latin):
in ruicdus & contrarius fuit in alueũ exclusum
multa minabat᷑ ꝓeo qd solatiũ aliqd ad plau¬
stra petentib ñ p̃berent. Cũq suꝑb equũ feri¬
ret in paruulo fluiuolo p̃cipitatũ: insinui aquarũ
gurgitis ictib iuffocatꝰ sus interut. Tc̃ iuuene
p̃cedente: colunnȩ usq beatũ tẽpłu de late iunt.
Quotiens etiã cũ adbeatũ sepulcrũ oleũ fuisset po¬
sa scĩficaret. Q eraso amarmore qͦ scã m̃bra re¬
gunt᷑ puluete. liquore ꝑmixto exquo intartũ
oleum rechundauit: ut uestimentũ sacerdotis nectareo et¬
fraglans odore. oleagena unda ꝑfunderet᷑. multiq ex
hoc infirmi potiti sunt salutẽ. s et ꝓcelle ab agris hoc
liquore scĩficatis: sepe ꝓhite sunt. Cũ aũt adtẽpłu
scm̃ quidã deuotꝰ fide plenꝰ accessiss & grãm scĩ sities
cogitaret qͥd de beata ȩde raperet ad salutẽ. ꝓpe se¬
pulchrũ accedens edituũ supplicat. ut sibi parũ bene¬

Expanded text:
invidus et contrarius fuit, in alveum exclusum invidus et contrarius fuit, in alveum exclusum multa minabatur, pro eo quod solatium aliquod ad plaustra petentibus non praeberet. Cumque superbus equum feriret, in parvo fluviolo praecipitatus, in sinu aquarum gurgitis, ictibus suis suffocatus interiit. Tunc juvene praecedente, columnae usque ad beatum templum delatae sunt. Quoties etiam ad beatum sepulcrum oleum fuisset posa sanctificaret. Et eraso a marmore, quo sancta membra teguntur, pulvere, ac liquori permixto, ex quo in tantum oleum redundavit, ut vestimentum sacerdotis nectareo effragrans odore, oleagina unda perfunderetur. Multique 1003 ex hoc infirmi experiere salutem. Sed et procellae ab agris hoc liquore purificatis saepe prohibitae sunt. Cum autem ad templum sanctum quidam devotus fide plenus accessisset, et gratiam Sancti sitiens, cogitaret quid de beata aede raperet ad salutem, prope sepulcrum accedens, aedituum supplicat, ut sibi parumper bene
Abbreviated transcription (Latin):
nisset mundatꝰ apparuit. Hunc etiã testat᷑ nultas
sit. Egidius quoq cũ obsidcitt᷑ abhostib et ex lu¬
lo ase solatio turbatꝰ ĩpugnaret᷑: ꝑ inuocationẽ
beati uiri fugatis hostib liberatus ẽ. Idq demo¬
niacus in medio basice ipsa hora qua gestũ fuerat.
ẽ ꝓfessus scĩ martini obtentu hoc fuisse concessii.
P uella quecła paralis humore grauata & quoci
peiꝰ ẽ errore cultus fanatici in uoluta: beati sepul¬
chrũ expetuit. Uignsq celebratis: sanitatis̃ red
guoreq obtentu beati pontificis catuerat. iteratis
in currit penis. Quida rapidus in stinctu demonis
actꝰ coronã sepulchri quȩ scĩ meritii declarabat.
uiolent᷑ eripuit. Mox lumine pͥuatꝰ p̃dã cogente
ũ a tẽptatore cõmotꝰ plato gladio cũ quenda feri¬
te conaret᷑ in atrio confessorĩ: ꝓtinꝰ irã in se retor¬
tã ueloci uiditio dĩ ꝓsequente ipio ie mucrone
ꝑfodit. Beniq cũ p̾płs ad beati templi omatũ

Expanded text:
nisset, mundatus apparuit. Hunc etiam testatur multas sit. Egidius quoque cum obsideretur ab hostibus, et excluso a se solatio, turbatus impugnaretur, per invocationem beati Viri, fugatis hostibus liberatus est. Idque daemoniacus in medio basilicae, ipsa hora qua gestum fuerat, est professus sancti Martini obtentu hoc fuisse concessum. Puella quaedam paralysis humore gravata, et, quod pejus est, errore cultus fanatici involuta, Beati sepulcrum expetiit, vigiliisque celebratis, sanitati est reguorem, quo obtentu beati Pontificis caruerat, iterato incurrit. Chunus quidam rabidus, instinctu daemonis actus, coronam sepulcri quae Sancti meritum declarabat, violenter arripuit. Mox lumine privatus, praedam, cogente vero a tentatore commotus, prolato gladio, cum quemdam ferire conaretur in atrio Confessoris, protinus ira in se retorta, veloci judicio Dei prosequente, ipso se mucrone perfodit. Denique cum populus ad Beati templi ornatum
Abbreviated transcription (Latin):
incultus ornait: faciet ca głosus antistes p̾claris
uirtutib elucere.
ulti enĩ sunt qui uirtutes scĩ martini uł stante u̾su
uł stilo ꝓsaico conscripserunt. dequib pͥmus ille
seuerus sulpitius cui totus feruor amoris fuit in
scmn di. ut co ad huc degente in scło: unũ libtum
de muabilib uite eiꝰ scriberet. Ex uide post tran¬
ictũ beati uiri duos scripsit. qͦs dialogos uoluit uo¬
cari: in qͥb ñ nulla deiurtutib heremitarũ ana¬
choritarum ut inseruit. S innullo inferiorẽ nr̃m¬
potuit reppire martinũ. quẽ apłis scĩsq it̃ibus¬
scisq pͥorib exequauit. ita ut etiã diceret felicem
quidẽ gictiã que meruit audue apłm paułu pre¬
dicantẽ. s nec gallias a xp̃o derelictas quib do

Expanded text:
incultus ornare, faciet eam tamen gloriosus Antistes praeclaris incultus ornare, faciet eam tamen gloriosus Antistes praeclaris virtutibus elucere. 1. Multi enim sunt, qui virtutes sancti Martini vel stante versa vel stilo prosaico conscripserunt. Quibus primus ille Severus Sulpicius, cui tantus fervor amoris fuit in sanctum Dei, ut, eo adhuc degente in saeculo, unum librum de mirabilibus vitae eius scriberet, exinde post transitum beati viri duos scripsit, quos dialogos voluit vocitari. In quibus nonnulla de virtutibus heremitarum anachoritarumve, referpotuit reperire Martinum, quem apostolis sanctisque prioribus exaequavit, ita ut etiam diceret, Felicem quidem Graeciam, quae meruit audire Apostolum praedicantem; sed nec Gallias a Christo derelictas, quibus d
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes stultus et idiota. ñ audeam promulgare.
Utinã scuerus aut paulinꝰ uiuerent. aut certe fortunatꝰ
ad eẽt: qui ista describerent. Nã ego adhec inhers
notã in curio: sihec anno tare tẽptaucro. &ait mͥ.
crimen tͥ erit. si ea tacueris. Egoaũt hec agere cu¬
piens duplicis tedii affligor. cruciatione: mero¬
ris parit̾ & terioris. Meroris: cur tantȩ uirtutes
que sub antecessorib nr̃is facte sunt ñ sunt scripte.
Terioris: ut aggrediar opis egtegiũ rusticanꝰ. S spe
diuine pietatis illectus: aggitdiar quod monetur.
entis extinxit arcdorẽ: aut certe constabit cũ rursũ
ista dignet᷑ expandeit. S: quid timeo rusticitatem
mea. cũ dñs itdẽptor & ds nr̃ ad destruendã mun¬
daue sapientię uanitatem ñ oratores. s piscatores.
nec philosophos s rusticos p̃clegit: Confidimus¬
gͦ orantib uob̾ quia &e si non potest paginã sermo

Expanded text:
virtutes stultus et idiota non audeam promulgare? virtutes stultus et idiota non audeam promulgare? Utinam Severus, aut Paulinus viverent, aut certe Fortunatus adesset, qui ista describerent. Nam ego ad haec iners notam incurro, si haec adnotare tentavero. Et ait mihi: crimen tibi erit si ea tacueris. Ego autem haec agere cupiens, duplicis taedii affligor cruciatione, moeroris pariter et terroris. Moeroris, cur tantae virtutes, quae sub antecessoribus nostris factae sunt, non sunt scriptae; terroris, ut aggrediar opus egregium rusticanus. Sed spe divinae pietatis illectus, aggrediar quod monetur. entis exstinxit ardorem; aut certe constabit eum rursum octum Ed., indignum ista dignetur expandere. Sed quid timeo rusticitatem meam, cum Dominus Redemptor et Deus noster, ad destruendam mundanae sapientiae vanitatem, non oratores, sed piscatores; nec philosophos, sed rusticos praeelegit? Confido ergo orantibus vobis, quia etsi non potest paginam sermo
Abbreviated transcription (Latin):
anastiem suum in corpore positũ oꝑari dignatꝰ c̃.
condis ad corroborandã fidem ciedentiũ confirma¬
si dignatur. ille nunc ȩxornans uirtutib ciꝰ tumu¬
lun: qui mned oꝑatus. c̃ cũ cẽt in mundo. & ille p̃bet
peĩ beneficia. xp̃ianis. qui misit tunc p̾sulem gen¬
db pituris. Nemo gͦ deauit actis iurtutib dubitet.
ci pisentiũ signoꝵ cernat muncra dis pensati: cũ
latt claudos erigi. cecos illuminari. demones
fugati. et alia queque morborũ geneia ipso me¬
disiante cuiari. Ego ũ fidem ingeitiis libri. huius
dĩ ubente mandabo. Qd ñ presumeiẽ: ñbis &
cĩs anmonitꝰ fuissem ꝑuisum. Cañ oniupo¬
dute dm̃ test̃ in uoco.: quia uidi quacła inie
ꝑ somniũ medio die inbasilica dõni martini debi¬
les multos ac diu̾sis morbis oppressos sanari. Etui¬
debã cos spectante matit mea quȩ ait mͥ. Quare seg¬
nis es ad hec scuibenda que prospicis: Cui aio. Non
te latet qd sim in scius litteris. & tam admirandas

Expanded text:
antistitem suum in corpore positum operari dignatus est, quotidie ad corroborandam fidem credentium confirmare dignatur. Ille nunc exornans virtutibus ejus tumulum, qui in eo operatus est cum esset in mundo; et ille praebet per cum beneficia tibus perituris. Nemo ergo de anteactis virtutibus dubitet, cum praesentium signorum cernit munera dispensari, cum videt claudos erigi, caecos illuminari, daemones effugari, et alia quaeque morborum genera ipso medicante curari. Ego vero fidem ingerens libri illius Domino jubente, mandabo. Quod non praesumerem, nisi bis et tertio admonitus fuissem per visum. Tamen omnipotentem Deum testem invoco, quia vidi quadam vice r somnium media die in 995-996 basilica domni Martini debiles multos, ac diversis morbis oppressos sanari, et videbam eos, spectante matre mea, quae ait mihi: Quare segnis es ad haec scribenda quae prospicis? Cui aio: Non te latet, quod sim inscius litterarum, et tam admirandas
Abbreviated transcription (Latin):
latibula locoꝵ quantocuis occupate: & contra
inermem hostẽ bellaturi ex locis occultis su¬
bito ꝓsilientes. eoꝵ multitudinẽ certatim ob
aditꝰ obserari p̃cipiemꝰ. ut siforte quisquã
mucronis aciem fugiens redire ad ciuitatẽ
uoluerit: omiã obstrusa repꝑiat intrandi
quos ad doꝵ nr̃õꝵ nequimꝰ inclinare cultũ.
nullusq qui crucifixũ colere maluerit:
turme tocius ciuitatis hospitia. p̃conaria¬

Expanded text:
atibula quantocius procurate, et contra inermem hostem bellaturi ex locis occultis subito prosilientes, eorum multitudinis aciem certatim obraditus obserare praecipimus, ut si fortasse quisquam mucronis aufugiens aciem, redire ad civitatem voluerit, omniaquos ad deorum nostrorum nequimus inflectere cultum, nullus eorum qui Christum colere maluit, suturmae totius civitatis auspicia; praecon
Abbreviated transcription (Latin):
infusa ẽ. gra: ut tã dui eleuarent in sublime ereã
libiã. quantũ habere poterat. qͦ ascenderet mom̃¬
tana. Cũq deuate fuissent reliqͥe. cũ magno triũ¬
pho audicrt̃ uoces psallemptiũ qͥ erant inciuitate
detrusi incarcere. & ãmirantes suauitatẽ sonꝰ. in¬
togant custodes qͥd hoc cẽt. Qͥ dixert̃. Reliqͥe dõ¬
ii martini ingallitia trans mmittiuit᷑: et icło sic
psallit᷑. Tc̃ illi flentes inuocabant scm̃ martinũ.
pls surgit aum culo. et sic usq ad scã pignora
plebe omi inspectante uenert. osculantes flendo
bestis eliqͥas: simulq et gras beato martino ꝓsus
ebsolutione reddentes qͦd eos dignatꝰ fuerit sua
pieite saluare. Tc̃ obtentis ꝑsacerdotẽ auidice culpis.
bolumes di missi st̃. Qd uidentes gestatores reliqͥ¬
aio gausi st̃ ualde dicentes. Nc cognouimꝰ qd dig¬
psitio undis lenib tẽꝑatis flatib uelo pencdulo

Expanded text:
infusa est gratia, ut tandiu elevarent in sublime aeream infusa est gratia, ut tandiu elevarent in sublime aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet momentana. Cumque elevatae fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcerem, et admirantes suavitatem sonorum, interrogant custodes quid hoc esset? Qui dixerunt: Reliquiae domni Martini in Galliciam transmittuntur, et ideo sic psallitur. Tunc illi flentes invocabant sanctum Martinupopulus surgit a vinculo, et sic usque ad sancta pignora, plebe inspectante, venerunt, osculantes flendo beatas reliquias, simulque et gratias beato Martino pro sui absolutione reddentes, quod eos dignatus fuerit sua pietate salvare. Tunc obtentis per sacerdotem a judice culpis, incolumes dimissi sunt. Quod videntes gestatores reliquiarum, gavisi sunt valde, dicentes: Nunc cognovimus quod digpraesidio, undis lenibus, temperatis flatibus, velo pendulo,
Abbreviated transcription (Latin):
adfilii sui pondus: transinsit aduenerabilem locũ
sepulchti. Quo ꝑlati oblatis muncrib exorant adbe¬
atũ tumulũ ꝓegioto. S insidente adhuc inpatris
eiꝰ pectore sccta: non contuiuo integram reciꝑe meru¬
it medicinã. Reu̾si aũt nuntii: narrauerunt regise
multas urtutes adbeati tumulũ uidisse dicentes.
Cur ñsanatꝰ fuerit filiꝰ tuus ignoramꝰ. At ille intelliges
ret xp̃m: inhonore beati martini fabricatꝰ ẽ. eccłiam
uri usti reliquias: quod cũq sacerdotes p̾dicauerĩt
circła. Q sic iterũ suos dirigit maiori cũmunere. Qͥ
uenientes adbeatũ lociĩ reliqͥas postulabant. Cũq
cis offertent᷑ ex cõsuenidine dixert̃. Nõ ita faciemꝰ.¬
¶ nob̾ qͦs licentia tribuat᷑ ponendi. quȩ exinde iterũ
assumamꝰ. T̃c̃ partẽ pallii serici pensatã suꝑ beatũ
sepulchrũ posuert̃. dicentes. Si inuenimꝰ grãm corã
expetito patronio. quȩ po siumꝰ plus inse¬
quȩ posucrant pensitabant. Inqͥb: tanta beati uiri

Expanded text:
ad filii sui pondus, transmisit ad venerabilem locum sepulcri. Quo perlati, oblatis muneribus exorant ad Beati tumulum pro aegroto. Sed insidente adhuc in patris ejus pectore secta, non continuo integram recipere meruit medicinam. Reversi autem nuntii narraverunt regi se multas virtutes ad Beati tumulum vidisse, dicentes: Cur non sanatus fuerit filius tuus, ignoramus. At ille intelligens, ret Christum, in honorem beati Martini fabricavit ecclesiam; viri justi reliquias, quodcunque sacerdotes praedicaverint, credam. Et sic iterum suos dirigit majore cum munere: qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixerunt: Non ita faciems licentia tribuatur ponendi, quae exinde iterum assumamus. Tunc partem pallii serici pensatam super beatum sepulcrum posuerunt, dicentes: Si invenimus gratiam coram expetito patrono, quae posuimus 1014 plus insequae posuerant pensitabant. In quibus tanta beati viri
Abbreviated transcription (Latin):
annos litminȩ iuduatꝰ taiduana. ꝓstra tore ab
beatũ tumulũ orans. lum̃ quo dui catuctas: ipa¬
te solita uirtute recepit. Actũẽ aut̃ hoc ꝑfestius¬
tate sci patroni inqua matoueus pictauis anab¬
tes ad erat hon inmecato hilatii beatissme Aiape¬

Expanded text:
mine viduatus, triduana prostratione ad beatum tumulum orans, lumen quo diu caruerat, operante solita virtute, recepit. Actum est autem hoc per festivitatem sancti patroni, in qua Maroveus Pictavis antistes aderat, non immerito Hilarii beatissimi di
Abbreviated transcription (Latin):
lutaq ctiã lingua. rogat sibi adhuc ex inde minis¬
trati. Acceptoq calicȩ ut bibit. statĩ omĩs febris. au¬
fugit et sic amuirante familia sanꝰ inlectulo inq̃ iacehat
mundo adhuc p̃dicator habeat᷑ ĩmundii: Et si palã
ppłis ostentare nequeat ugit᷑ se patefactis uirtictib
manifestat. dũ cetos illuminat. du paraliticossanat.
dũq et celiquos egiotos pͥstine sospitati reformat.
S ego ut sepe testatus sũ indignũ mecenseo tanti utri
signa dȩpmere. Tam̃ qͥa audax audeo: ueniam
peto legenti. Quia enĩ me ĩpellit amor patronis.
contigerit nuꝑ. Si sulfus excinnomannicis pauꝑcłs
dũ in ortellũ suũ meridie obdormisset. nescio qđ
digitis. cũ magno dolore pssus. tursũ. soluit᷑ inso

Expanded text:
lutaque etiam lingua, rogat sibi adhuc exinde minislutaque etiam lingua, rogat sibi adhuc exinde ministrari: acceptoque calice, ut bibit, statim omnis febris effugit; et sic, admirante familia, sanus a lectulo in quo jacebamundo adhuc praedicator habeatur in mundo? Et cum se palam populis ostentare nequeat, jugiter se patefactis virtutibus manifestat, dum caecos illuminat, dum paralyticos sanat, dumque et reliquos aegrotos pristinae sospitati reformat. Sed ego, ut saepe testatus sum, indignum me censeo tanti viri signa depromere. Tamen quia audax audeo, veniam peto a legente. Quia enim me impellit amor patroni, contigerit nuper. Sisulfus ex Cenomanicis pauperculus, dum in hortulo suo meridie obdormisset, nescio quidigitis, cum magno dolore manus debiles elevavit, ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ridius uir religiosus ex lemouicino causa tantũ de¬
Quotionis turonis aduenit. & bratũ sepulchrũ orando
deosculans. admonastium scm̃ amne transito ꝑuẽ¬
nit. Qͥ dĩ singła loca uisitaret que uir beatꝰ aut oran¬
do dep̃sserat. aut psallendo scĩficauerat. uͥ uł fesso
corpore sõnũ uł media deficiente cibũ p̃buerat. Dũq
cuncta circuit cuncta ꝑagrat: uenit ad puteũ quẽ
sẽs cdi ꝓpͥo labore patrstc̃. fusaq oratione aquã haurit
impositaq ãpulła. domi regtediens deportauit. sũq
ex inde infitmis multas tribueret sanitates. quadã
uice tenosindus fr̃ eiꝰ ui febriũ inpulsus. decubuit
lectulo. Octaua qͦq die cũ iam oculis clausis inhoc
iaceret. ut spm̃ exhalaret. atq omĩs familia ꝑstre¬
peret. et mortẽ condolens patroni uł funeris neces¬
saria p̃pararet. uenit inmentẽ pb̃ro ut deaqua beati
putei inore defuncturi guita inferret. Qua illata.
uͥ pͥmũ os ciꝰ tetigit. mox oculos egtotꝰ aꝑuit. abso¬

Expanded text:
redius vir religiosus ex Lemovicino causa tantum devotionis Turonis advenit, et beatum sepulcrum orando deosculans, ad monasterium sanctum amne transito pervenit. Qui dum singula loca visitat, quae Vir beatus aut orando depresserat, aut psallendo sanctificaverat, ac ubi vel fesso corpori somnum, vel inedia deficienti cibum praebuerat; dumque cuncta circuit, cuncta peragrat, venit ad puteum, quem Sanctus Dei proprio labore patefecit, fusaque oratione aquam haurit, impositamque in ampullula, domum regrediens deportavit. Cumque exinde 1064 infirmis multis tribueret sanitates, quadam vice Renosindus frater ejus vi febrium impulsus, decubuit lectulo. Octava vero die cum jam oculis clausis in hoc jaceret, ut spiritum exhalaret, atque omnis familia perstreperet mortem condolens patroni, vel funeri necessaria praepararet, venit in mentem presbytero, ut de aqua beati putei in ore defuncturo guttam inferret. Qua illata, ubi primum os ejus attigit, mox oculos aegrotus aperuit, abso
Abbreviated transcription (Latin):
bant remigrantes sepulcͥra. Et ut deuote plebi
firmaretur fides. gaudiũq augeret᷑ letan
tiũ: ut trã impulsu renug ũ nauis que scã
ferebat corpora tetigit. oblatus ẽ aparentib puer
uariis infirmitatib afflictus: cecus. surdus. mutꝰ.
dabat sanꝰ gradiens dĩ. Sic tripudians plebs de
da. Et sepelierunt ea ibi induob ut postea in qui¬
sita patuit ueritate sepulchris. In quo loco xp̃iani

Expanded text:
bant| Remegiendo sepulcra. Et ut deuotae plebi bant| Remegiendo sepulcra. Et ut deuotae plebi fir| maretur fides gaudiumque augeretur laetan| tium ut terram inpulsum remegum nauis que| sanctam ferebat corpora tetigit. Oblatus est a pa| rentibus puer uariis infirmitatibus adflic| tus. Caecus . surdus . mutus . dabat sa| nus gradiens deum. sic tripudians plebs deuda . et sepelierunt . ea ibi in duobus et postea| inquesita patuit ueritate sepulchris. In quo| loco christiani