comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis factus . ẽ quia uerbum
carõ factum ẽ et habitauit in nobis::
Ergo mortem suscepit : et mortem
suspenditincruce : Et deipsa morte
liberantur mortales: quod infigu¬
ra factũ ẽ apud antiquos: comme¬
morauitillud dñs: Et sicutinquit
morses exaltauit serpentem in he¬
remo: ita exaltari oportet filium¬
hominis utomnis quicreditineum¬
S non pereat sed habeat uita maeternã:
Magnum sa cramentum : et quileger̃
nouerunt: Deim deaudiant. uel qui
non legerunt: uel qui forte lectum
siue auditum oblitisunt: prosterne¬
batur in heremo populus is rahel
morsibus serpentum fiebat magna
strages multarum mortium : plaga
enim dierat corripientis et flagel¬
lantis ut erudiret: Demonstratũ
estibi magnum sa cramentum rei
futurae : Ipsed ñs testatur in hac
lectione : ut nemopos sit aliud in¬
terp̃tari quam quod ipsa ueritas
dese indicat : Dictum ẽ enimad
morsen adño ut faceretaeneũ
serpentem exalta retin ligno

Expanded text:
mortalis factus est; quia Verbum mortalis factus est; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicut, inquit, Moyses exaltavit serpentem in eremohominis; ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno
Abbreviated transcription (Latin):
estote : Nemo a scendit incaelũ:
nisi quide caelo descendit: Ecceuolu¬
mus esse tui: dicebant paulo: etille :
nolo sitis pauli. sed eius estote Cu¬
ius ẽ uobiscumpaulus : Desceditem̃
et mortuus ẽ et ipsamortelibe¬
rauit amorte : Morte occisus
mortemoccidit : et nostis fr̃s
quiamorsista perdiaboli inuidiã
intrauit inmundum: Osmortem
non fecit. scripturalo quitur.
nec laetatur in perditione uiuo¬
rum : Creauit enim ut es sen omnia:
Sed qui dibi ait: Inuidia enim dia¬
bolimors intrauit in orbem terra¬
rũ.  Admortem adiabolo propina¬
tam non ueni rethomo ui. adductus:
Nonenim cogendi potentiã diabo¬
li habebat sed persuadendiuersu¬
tiam: Non consentires: nihilinue¬
xerat diabolus.: Consensio tua o
homo teperduxitadmortem
Amortali mortales nati: ex morta¬
libus mortales facti: Ab adamom¬
nes homines mortales : Ihsautem
filius dĩ uerbum dĩ perquod facta
sunt omnia. unicus aequalis patri

Expanded text:
estote: Nemo ascendit in coelum, estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi ait? Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, unicus aequalis Patri,
Abbreviated transcription (Latin):
propterea descendit ut in illo etcum
illo unũ essent quiperillum a scenso¬
riessent : Non dicit et seminib: ait
apostolus tam quam in multis : sed
tam quam in uno et seminituo qui ẽ.¬
quod dixit unum hocdicites se omnes
nos : Ideo in psalmis aliquando plures
cantant ut ostendatur quiadepluri¬
bus fitunus : Aliquando unus cantat.
ut ostendatur quid
fiat de pluribus. Propter eaunus sa¬
nabatur in illa piscina et quis quis
alius descendebat non sanabatur:
Ergo is teunus commendatunitatẽ
ecclesiae: Vae illis quioder̃unita¬
tem : et partes sibi faciunt in homini¬
bus : Audiantillum : qui uolebateos
facere unum inuno ad unũ : Audian
illum dicentẽ : Noliteuos facere
multos: Egoplantaui a pollo riga¬
uit : sed ds̃ incrementum dedit : Et
Neq: qui plantat estaliquid neq
quirigat sed qui incrementũ datds̃
Illidicebant egosum pauli ego apollo
ego cephae: et ille: diuisus est xp̃s
in unoes tote: unum es tote : unus

Expanded text:
propterea descendit ut in illo et cum propterea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seminibus, ait Apostolus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod eQuod dixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus
Abbreviated transcription (Latin):
propternos. nos ascendamus propt̃
ipsum : Solus enim descendit et as¬
cendit quiahocait: Nemo ascendit
in caelum: nisi quidecaelo descendit :¬
Nonergo ascensuris unt in caelum.
quos facit filio sdĩ : A scensuri plane :
Haec nobis promissio ẽ : er aequales
angelisdi : Quomodoergonemoas¬
cendit nisi qui descendit qͣuia unus
descendit unus ascendit: Quiddece¬
teris quid intellegendum nisi quia
membra eius erunt ut unus ascendat :
Propterea sequitur : Nemoascen¬
dit in caelum nisi qui decaelodescen¬
dit filius hominis qui est incaelo:
Miraris quia ethicerat et incaelo
Tales fecit discipulos suos: Paulum
a postolĩ audidicentẽ : Nostraautẽ
conuersatio in caelis ẽ: Sihomo
paulus apostolus ambulabat incar¬
ne interra et conuersabatur in caelo.
ds̃ caeli et terrae non poterates se et
in caelo etinterra : Sier gonemo
nisi ille descendit et ascendit quaespes
eritceteris: exspes ẽ ceteris quia ille

Expanded text:
propter nos, nos ascendamus propter propter nos, nos ascendamus propter ipsum. Solus enim descendit et ascendit, qui hoc ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Non ergo ascensuri sunt in coelum quos facit filios Dei? Ascensuri plane: haec nobis promissio est, Erunt aequales Angelis Dei . Quomodo ergo nemo ascendit, nisi qui descendit? Quia unus descendit, unus ascendit. Quid de caeteris? quid intelligendum, nisi quia membra ejus erunt, ut unus ascendat? Propterea sequitur, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. Paulum audi apostolum dicentem, Nostra autem conversatio in coelis est . Si homo Paulus apostolus ambulabat in carne in terra, et conversabatur in coelo, Deus coeli et terrae non poterat esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, nisi ille, descendit et ascendit, quae spes est caeteris? Ea spes est caeteris, quia ille
Abbreviated transcription (Latin):
citare : Non ei creditum ẽ terrã
suscitaturo : si terres tria inquit
dixi uobis et non creditis. quomodo
si caelestia dixero credetis: hoc
sinthomines re generari: Et
sequitur : Et nemo ascenditinex¬
lum nisi qui de caelo descendit. filius
hominis qui ẽ incaelo : Eccehicerat
et in caeloerat: Hicerat carne It
caelo erat diuinitate: Immoubiq di¬
uinitate : Natus dematre : non rece¬
dens apatre : Duaenatiuitates xp̃i
intelleguntur : Vnadiuina altera
humana una perquem efficeremur
Altera perquam reficeremur: Ambe
mirabiles : Illa sinematre : ista sine
patre: sed quiadeadam corpus acce¬
perat quia maria deadamipsumq
corpus suscitaturus erat : Terre¬
num quiddam dixerat soluite tem¬
plumhoc et tribus diebus suscitabo
illud Caeleste autem quid dam dix̃.
nisi quis renatus fuerit exaqua et
spũ non uidebit regnũdĩ: Heia fr̃s
ds̃ uoluit es se filius hominis: homi¬
nes uoluit eẽ filios dĩ : Ipsedescendit

Expanded text:
citare. Non ei creditum est terram citare. Non ei creditum est terram suscitaturo. Si terrestria, inquit, dixi vobis et non creditis: quomodo, si coelestia dixero, credetis? Hoc mines regenerari? 8. Et sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae nativitates Christi intelliguntur; una divina, altera humana: una per quam efficeremur, altera per quam reficeremur: ambae mirabiles; illa sine matre, ista sine patre. Sed quia de Adam corpus acceperat, quia Maria de Adam, ipsumque corpus suscitaturus erat: terrenum quiddam dixerat, Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud . Coeleste autem quiddam dixit, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non videbit regnum Dei . Eia, fratres, Deus voluit esse filius hominis, et homines voluit esse filios Dei. Ipse descendit
Abbreviated transcription (Latin):
spirat etuocemeius audis. et nescis
undeueniat et quo eat terrenũ ẽ:
Sienim deistouento diceret: sicut
non nulli intellexerunt cum quae¬
reretur ab eis quid terrenũ dixe¬
rit dñs cumait. Si terrena dixiuo¬
bis et noncreditis quomodo sicae¬
lestia dixero credetis Cumergo
quaererctur aquibus dam quid ter¬
renum dixerit dñs angustias passi
dixerunt: quodait Sp̃subiuult s pi¬
rat et uocem eius audis et nescisunde
ueniat et quoeat. Deuento istodi¬
xit: quidenim nominauit terrenũ.
loquebatur de generationẽ spirita¬
li secutus ait : Sic etomnis quinatus
est ex sp̃ũ. De in de frs quis nostrũ
non uideat Verbi gratia austrum
euntem a meridie ad aquilonem ⁊
Aut aliumuentum uenientẽ ab ori¬
ente ad occidentem :  Quomõdoer¬
gonescimus undeueniat et quo eat:
Quidergo dixit terrenum quod p̃
credebanthomines anillud quod
de temploresuscitando dixerat
Corpus enimsuum deterra accepe¬

Expanded text:
spirat, et vocem ejus audis, et nescis spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, terrenum est? Si enim de isto vento diceret, sicut nonnulli intellexerunt, cum quaereretur ab eis quid terrenum dixerit Dominus, dum ait, Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si coelestia dixero, credetis? Cum ergo quaereretur a quibusdam, quid terrenum dixerit Dominus, angustias passi dixerunt, Quod ait, Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, de isto vento dixit. Quid enim nominavit terrenum? Loquebatur de generatione spirituali: secutus ait, Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Deinde, fratres, quis nostrum non videat, verbi gratia, austrum euntem de meridie ad aquilonem; aut alium ventum venientem ab oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Corpus enim suum de terra accepe
Abbreviated transcription (Latin):
num factus et habitu inuentus ut
homo: Humiliauit semetipsum:
factus oboediens usq ad mortem:
etimortis genus tibi aliquod place¬
at mortem a utem orucis: pendebat.
et in sultabat᷑ei : Decruce descende¬
re poterat: sed differebat: ut dese¬
pulchro resurgeret: Pertulit su¬
perbos seruos dñs medicus ae grotos:
Si hoc ille quidilli quos oportet
nascidespũ: Sihocille uerus ma¬
gister in caelo. non hominũ tantũ
sed etangelorũ: Sienim docti suNT
an geli uerbodi docti sunt : Siuer¬
bodi docti sunt : quaerite unde dos¬
ti sunt et inuenietis: In principio
erat uerbum et uerbum eratapud
dm̃ : et dseratuerbum: Tolliturho¬
miniceruix: sed aspera etdura
ut sitlenis ceruixad portandum
iugum xp̃i. Dequodicitur : lugum
meumlene ẽ : et sarcina mealeuis ẽ
Et sequitur: Si terrena dixiuob
et non creditis quomodo sidixero
uobis caelestia credetis: quae ter¬
rena dixit fr̃s : nis. quis natus fuerit
denuo terrenum ẽ Sp̃s ubi uult

Expanded text:
num factus, et habitu inventus ut homo: humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem et ne mortis genus tibi aliquod placeat, mortem autem crucis . Pendebat, et insultabatur ei. De cruce descendere poterat; sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nasci ex Spiritu? si hoc ille verus magister in coelo, non hominum tantum, sed et Angelorum. Si enim docti sunt Angeli, Verbo Dei docti sunt. Si Verbo Dei docti sunt, quaerite unde docti sunt; et invenietis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Tollitur homini cervix, sed aspera et dura, ut sit lenis cervix ad portandum jugum Christi, de quo dicitur, Jugum meum lene est, et sarcina mea levis est . 7. Et sequitur: Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Quae terrena dixit, fratres? Nisi quis natus fuerit denuo, terrenum est? Spiritus ubi vult
Abbreviated transcription (Latin):
erat : etalicuius onomenti sibi esse
uidebatur. quia doctorerat iudaeo¬
rum: De ponitei superbiam ut pos¬
sit nascidespũ: Insultat quasi in doc¬
to non quia superior uultuideri
dñs Quid magnum. ds̃ ad hominẽ:
uerstas admendacium : Maior xp̃s
quamnichodemus dicidebet. dici
potest: Cogitandum ẽ si diceretur
maiorxp̃s quam angeli : ridendũ
erat : In conparabiliter enim maior
omnicreatura perquem facta est
omnis creatura : Sed exagitat
superbiam hominis : Tues magist̃
inisrahel ethaec ignoras : tamquã
dicens ec cenihil nosti princeps
superbis mascere exspũ: Sienim
altus ẽ superomnes angelos : quia
cum in forma diesset non rapinã
Arbitratus e esse aequalisdõ sed
semetipsum exinaniuit formã ser

Expanded text:
erat, et alicujus momenti sibi esse erat, et alicujus momenti sibi esse videbatur, quia doctor erat Judaeorum: deponit ei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insultat tanquam indocto; non quia superior vult videri Dominus. Quid magnum, Deus ad hominem, veritas ad mendacium? Major Christus quam Nicodemus dici debet, dici potest, cogitandum est? Si diceretur major Christus quam Angeli, ridendum erat: incomparabiliter enim major omni creatura, per quem facta est omnis creatura. Sed exagitat superbiam hominis, Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Tanquam dicens, Ecce nihil nosti, princeps superbus, nascere ex Spiritu: si enim altus est super omnes Angelos, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed semetipsum exinanivit formam ser
Abbreviated transcription (Latin):
et uocem eius audis: et nescis unde
ueniat et quouadat : Nemouidet
spm̃: et quomodo audi mus uocẽ
sp̃s: sonat pralmus uox est sp̃s:
sonate uangelium: uoxest sp̃s
Sonat sermo diuinus ũoxẽ sp̃s:
Vocemeius audis: et nescisunde
ueniat et quo eat: sed sinas caris
tus ait: sic ẽ omnis quinatus ẽ ex spũ:
Responditnicbodemur et dicitei:
Quomodo possunt haec fieri etre¬
uera carnaliter enĩ intellegebat:
In illo fiebat quod dixerat dñs: uocẽ
sp̃s audiebat: et nesciebatundeuene¬
rat et quo ibat: Res ponditihsetdixit :
Tues magis terinis rabel. et haecignoras :
Ofratres quid putamus dñm huic
magistroiuda eorum quasi in sulta¬
re uoluis seͦnoueratdñs quid a gebat:
uolebatillum nasci exspũ: Nemo ex
spũnascitur. nisi humilis fuerit
quia ipsa humilitas facitnos nascie
despuꝰ qnm̃ propeẽ dñs obtritis
corde: Ille magisterio inflatus

Expanded text:
et vocem ejus audis, sed nescis unde et vocem ejus audis, sed nescis unde veniat, aut quo vadat. Nemo videt Spiritum: et quomodo audimus vocem Spiritus? Sonat Psalmus, vox est Spiritus; sonat Evangelium, vox est Spiritus; sonat sermo divinus, vox est Spiritus. Vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo vadat. Sed si nascaris etus ait: Sic est et omnis qui natus est ex Spiritu. 6. Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. In illo fiebat quod dixerat Dominus, vocem Spiritus audiebat, et nesciebat unde venerat et quo ibat. Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? O fratres, quid, putamus Dominum huic magistro Judaeorum quasi insultare voluisse? Noverat Dominus quid agebat, volebat illum nasci ex Spiritu. Nemo ex Spiritu nascitur, nisi humilis fuerit: quia ipsa humilitas facit nos nasci de Spiritu; quia prope est Dominus obtritis corde . Ille magisterio inflatus
Abbreviated transcription (Latin):
dem sedadutilitatẽ ualu
eis qui crediderunt: Cognicio
onimmaioris aegritudi
et desiderari medicum i¬
mentius fecit et diligi ar on¬
tius. Cũ̃ ũ plurimũ dimit¬
titur plurimũ dilioit

Expanded text:
em, sed ad utilitatem valuit eis, qui crediderunt. Cognitio enim majoris aegritudinis, et desiderari medicum vehementius fecit, et diligi ardentius. Cui enim plurimum dimittitur, plurimum diligit
Abbreviated transcription (Latin):
t adeiidacis a degentis
ongregatus c̃ipart i fuce
sabuedagogo legis tepore p¬
eritiae suaeadẽ exea parto
qua deiudȩis congregatus
uartim sub elem̃tis huiꝰ mundi
ena tanquã procuratorib:
mactorib seruebat excapar¬
nu qua degentib congregatꝰ
duit qd miscet a postolus ꝑso¬
na sua nondicens cum es setis
pariuili subelem̃tis huiꝰ mundi
cratis. sed dicens cum essemꝰ
paruuli sub elem̃tis mundi
eramꝰ seruientes. ñ ꝑtineat
adsigisicationẽ iudaeorũ

Expanded text:
t de Judaeis et de gentibus congregatus est, partim fuerit sub paedagogo legis tempore pueritiae suae, id est, ex ea parte, qua de Judaeis congregatus est, partim sub elementis hujus mundi, quibus tanquam procuratoribus et actoribus serviebat, ex ea parte qua de gentibus congregatus est, ut quod miscet Apostolus personam suam. Non dicens, Cum essetis parvuli sub elementis hujus mundi eratis, sed dicens, Cum essemus parvuli sub elementis mundi hujus eramus servientes, non pertineat significationem Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
homini faciat infestũ. postea te
lacrimis lauantẽ huiꝰ modipuluerẽ
multo salubrius meminis se oporte¬
bit quã ñ debeamꝰ suꝑaliorũ suꝑbire
petcata. quãdo in ipsa eorũ obiur¬
gatione peccamꝰ. cũ facilius nos ira
peccantis iratos. quã miseria mi¬
sericordes facit: Alt̃ alterius¬

Expanded text:
homini faciat infestum; postea te homini faciat infestum; postea te lacrymis lavantem hujusmodi pulverem, multo salubrius meminisse oportebit, quam non debeamus super aliorum superbire peccata, quando in ipsa eorum objurgatione peccamus, cum facilius nos ira peccantis iratos, quam miseria misericordes facit. 58 I
Abbreviated transcription (Latin):
negotiũ nisicũ int̃nis int̃rogati¬
onib examinantes nr̃am consci¬
entiã. liquido nob corãdõ respon¬
deremꝰ dilectione nos facere . Qđ
rint animũ. siadhuc ille ꝑte sanari
posse uidebit᷑ nihil respondeas
donec sanerisprior. Ne forte car¬
nalib motib tuis ad nocendũ: C̃¬
sentias. et exhibeas lingũa tuã
arma iniquitatis peccato ad
reddendũ malũ ꝓmalo. aut ma¬
ledictũ ꝓmaledicto. Quic qͥd enĩ
lacerato animo dixeris. pumien¬
tis ẽ impetꝰ ñ caritas corrigentis
dilige & dic qđ uoles. Nullo modo
maledictũ erit. qđ specie maledicti
sonuerit. Si memineris senserisq
te ingladio uerbi dĩ liberatorẽ
hominis. eẽ uelle ab obsidione ui¬
tiorũ. Qđ si forte ut plerũq: acci¬
dit dilectione quidẽ talẽ suscipis
accionẽ & ad eã corde dilectionis
accedis. sed int̾agendũ subrepserit
aliqͥd dũtibi resistit᷑. qđ te auferat
ab hominis uitio ꝑcutiendo. & ipsi

Expanded text:
nogotium, nisi cum internis interrogatinogotium, nisi cum internis interrogationibus examinantes nostram conscientiam, liquido nobis coram Deo responderimus, dilectione nos facere. Quodrint animum; si adhuc ille per te sanari posse videbitur, nihil respondeas donec saneris prior: ne forte carnalibus motibus tuis ad nocendum consentias, et exhibeas linguam tuam arma iniquitatis peccato ad reddendum malum pro malo, aut maledictum pro maledicto . Quidquid enim lacerato animo dixeris, punientis est impetus, non charitas corrigentis. Dilige, et dic quod voles: nullo modo maledictum erit quod specie maledicti sonuerit, si memineris senserisque te in gladio verbi Dei, liberatorem hominis esse velle ab obsidione vitiorum. Quod si forte, ut plerumque accidit, dilectione quidem talem suscipis actionem, et ad eam corde dilectionis accedis, sed inter agendum subrepserit aliquid, dum tibi resistitur, quod te auferat ab hominis vitio percutiendo, et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
oris mediciattendunt. qui t̾renȩ
mercedis intuitu cirant. Quotꝰ
enĩquisq repperit᷑ qͥ ferrũ eorũ
aut ignẽ ñ ligatꝰ ex ꝑtussit. cũ
& illi rariores sint qui uolentes
ligatifuerint. Plures enĩ resis¬
tentes & morise malle clamantes
quã illocurarimodo uix lingͣ
ipsa eorũ relicta libera om̃ib
menbris constringer̃ neq ad suũ
neq: ad reluctantis sed ad ipsius
artis arbitriũ. quorũ tam̃ uo¬
cib c̃uiciisq dolentiũ. net cõmo¬
uet᷑ curantis animꝰ. nec qͥescit
manꝰ. Medicinȩ aut̃ caelestis
ministri aut ꝑodiorũ trabẽ cer¬
nere scipułã in oculo fratris uo¬
lunt. aut tolerabilius mortẽ ui¬
dere peccantis . quã uerbũ indig¬
nantis audire. Qđ ñ ita accidiss&:
sĩ tã sanũ animũ curando alteriꝰ
animo adhiberemꝰ. quã sanis ma¬
nib illi medicialiena membra ꝑ¬
tractant. Nũ quã itaq alieni pec¬
catiobiur gandi suscipiendũ ẽ.

Expanded text:
oris medici attendunt, qui terrenae oris medici attendunt, qui terrenae mercedis intuitu curant. Quotus enim quisque reperitur, qui ferrum eorum aut ignem non ligatus expertus sit? cum et illi rariores sint qui volentes ligati fuerint. Plures enim resistentes, et mori se malle clamantes, quam illo curari modo, vix lingua ipsa eorum relicta libera omnibus membris constrinxerunt; neque ad suum, neque ad reluctantis, sed ad ipsius artis arbitrium: quorum tamen vocibus conviciisque dolentium nec commovetur curantis animus, nec quiescit manus. Medicinae autem coelestis ministri, aut per odiorum trabem cernere stipulam in oculo fratris volunt , aut tolerabilius mortem videre peccantis, quam verbum indignantis audire: quod non ita accidisset, si tam sanum animum curando alterius animo adhiberemus, quam sanis manibus illi medici aliena membra pertractant. 57. Nunquam itaque alieni peccati objurgandi suscipiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
conuerso ordine referunt᷑
Cũ om̃i longanimitate ad sus¬
tinendas in dignationes eoꝵ
quos destruis. et doctrina ad in¬
struenda eorũ studia quos aedi¬
ficas. Tam̃ etiã sullo usitatiore
modo distinguitur insta opor¬
tune. qđsi hoc modo non profi.¬
cis inportune. ita intelligendũ
.ẽ. ut tu oportunitatẽ om̃ino
non deseras. & sic accipias qđ dic¬
tũ ẽ. inportune. ut illi uidearis
inportunus qui ñlibent̃ audit
quaedicunt᷑ in eũ . tu tam̃ scias
hoc illi eẽ oportunũ & dilecti¬
onẽ curamq sanitatis eisꝰ ani¬
mo teneas mansueto & modesto
et frat̃no. Multienĩ postea co¬
ditantes quȩ audierint & qũa
iuste audierint ipsi se grauius
c seuerius arguer̃. Et qũauis
ꝑturbatior es amedico uide¬
rentur abscedere paulatĩ uerbi
uigore in medullas penẽtrante
sanatisunt. qđ ñfier et sisemꝑ
expectaremꝰ periclitantes pu¬
tescentib menbris Quãdo eũ
liberet aut secari. qđ ñ ipsi corp¬

Expanded text:
converso ordine, referuntur, converso ordine, referuntur, Cum omni longanimitate, ad sustinendas indignationes eorum quos destruis; et doctrina, ad instruenda eorum studia quos aedificas: tamen etiamsi illo usitatiore modo distinguatur, Insta opportune; quod si hoc modo non proficis, importune: ita intelligendum est, ut tu opportunitatem omnino non deseras, et sic accipias quod dictum est, importune, ut illi videaris importunus, qui non libenter audit quae dicuntur in eum; tu tamen scias hoc illi esse opportunum, et dilectionem curamque sanitatis ejus animo teneas mansueto, et modesto, et fraterno. Multi enim postea cogitantes quae audierint, et quam justa audierint, ipsi se gravius et severius arguerunt; et quamvis perturbatiores a medico viderentur abscedere, paulatim verbi vigore in medullas penetrante, sanati sunt: quod non fieret, si semper exspectaremus periclitantem putrescentibus membris, quando eum liberet aut uri aut secari. Quod nec ipsi corp
Abbreviated transcription (Latin):
putet cessandũsibi eẽ. acorrep¬
tione erroris alterius auide
quid adiungat. Inmodestia
inquit corripientẽ diuersu
sentientes. quo modo in modes¬
tia quomodo corripientẽ. nisi
cũ lenitatẽ corde retinemus.
et aliqua medicam̃tiacrimo¬
nia uerba correptionis asꝑ¬
in om̃i longanimitate & doctrina.
inportunitas oportunitati
utiq c̃trariaẽ. Neq omnino
ullũ medicam̃tũ sanat. nisi
qđ oportune adhibueris.:
quã quã ergo et sic possit distin¬
gui instaoror tune. ut alius
sit sensus inportune argue
deinde cetera contexantur.
hortare increpa cũ om̃i lon¬
guanimitate et doctrina. ut
tunc oportunus sentiaris cũ
instus aedificando. cũ aut̃
deseruis arguendo. ñcuras
etiã simpor tunus uidearis.
si hoc ẽ. talib: in portunũ. ita
duo que sequunt᷑ adduo supe¬
riora possunt singillatĩ refer¬
ri. hortare cũ oportune instas.
increpa cũ inportune arguis.
deinde ceteraduo similit̃. sed

Expanded text:
putet cessandum sibi esse a correpputet cessandum sibi esse a correptione erroris alterius, vide quid adjungat: In modestia, inquit, corripientem diversa sentientes . Quomodo in modestia, quomodo corripientem, nisi cum lenitatem corde retinemus, et aliquam medicamenti acrimoniam verbo correptionis asperin omni longanimitate et doctrina . Importunitas enim opportunitati utique contraria est: neque omnino ullum medicamentum sanat, nisi quod opportune adhibueris. Quanquam ergo et sic possit distingui, Insta opportune, ut alius sit sensus, Importune argue, deinde caetera contexantur, Hortare, increpa cum omni longanimitate et doctrina: ut tunc opportunus sentiaris, cum instas aedificando; cum autem destruis arguendo, non cures etiamsi importunus videaris, si hoc est talibus importunum: ita duo quae sequuntur, ad duo superiora possunt singillatim referri, Hortare cum opportune instas, increpa cum importune arguis; deinde caetera duo similiter, sed
Abbreviated transcription (Latin):
alieni tractatio. cũliberatio¬
nẽ eiꝰ potius quã insultatione.
potiusq auxilia quã conuitia
meditatur. et quantũ facultas
tribuit᷑ suscipit. Et idõdicit.
fr̃s & si p̃occupatus fuerit hopͦ
inaliquo delicto. uos quispirita¬
les estis instruite huius modi.
Deinde nesibi quisque uideat᷑
inseruere. etiã cũ protue ex a¬
gitat irridetq peccant̾ẽ aut
suꝑbe tãquã in sanabilẽ deces¬
tatur. inspũ inquit mansue¬
tudinis. intendens teipsũ ne
&tu tempteris. Nihil enĩ ad
misericordiã sic inclinat quã
propriipericuli cogitatio Ita
eos nec deeẽ uoluitꝰ fratrĩi cor¬
reptioni. net studere certamini.
Multienĩ homines cũ a sonno
excitantur litigare uolunt.
autrursus dormire cũlitigare
prohibentur. Pax igitur et di¬
ratur sic̃ salus eius quẽ corrigis
diis .ẽ. Nã & alio lo codicit. ser¬
uũ autẽ dñi litigare ño port&.
sedmitem eẽ ad om̃s. Docibilẽ
pacientẽ. Et nequis quã ex eo

Expanded text:
alieni tractatio, cum liberatioalieni tractatio, cum liberationem ejus potius quam insultationem, potiusque auxilia quam convicia meditatur, et quantum facultas tribuitur suscipit. Et ideo dicit: Fratres, etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi. Deinde ne sibi quisque videatur instruere, etiam cum proterve exagitat irridetque peccantem, aut superbe tanquam insanabilem detestatur, in spiritu, inquit, mansuetudinis, intendens teipsum, ne et tu tenteris. Nihil enim ad misericordiam sic inclinat, quam proprii periculi cogitatio. Ita eos nec deesse voluit fratrum correptioni, nec studere certamini. Multi enim homines cum a somno excitantur, litigare volunt; aut rursus dormire, cum litigare prohibentur. Pax igitur et diratur, sicut salus ejus quem corrigis dus est. Nam et alio loco dicit: Servum autem Domini litigare non oportet; sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem. Et ne quisquam ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
uocata dextera misericordiae
dĩ sacrificiũ contribulaticor¬
dis non despicit. caritatẽ que
sui ampliore cõm̃datione peri¬
culi de quo liberauit ex suscitat.
In eo aut̃ illi fallebantur. quod
negare quidẽ ñpoterant
sed adopera seruilia carnalit̃
conuersi. petrorsũ se conari ñ
intelligebant. Propterea ñ ait
sed spũ sectemur inquit. fate¬
bantur enĩ sp̃uiscõseruire o¬
portere.et eũ ñ spũscõ sed car¬
ne uolebant sectari. Non spi¬
ritalit̃ optinentes gram dĩ
sed in circũ cisione carnali et
ceteris huiusmodi spem consti¬
inuidentes. et inuicẽ prouocan¬
tes: prorsus magnifice etͥ om̃ĩno
diuino ordine postea quã eos
instrux̃ aduersus illos aquib
inseruitute legisbl seduce¬
bantur. hoc ineis cauet ne in¬
structiores facti & uolentes iã
calũpniis carnaliũ respondere.
contẽptionib studeant. et appe¬
titu in anis gła legis onerib ñ
spiritalẽ uirũ. quomͦ peccati

Expanded text:
vocata dextera misericordiae vocata dextera misericordiae Dei, sacrificium contribulati cordis non despicit, charitatemque sui ampliorem commendatione periculi, de quo liberavit, exsuscitat. In eo autem illi fallebantur, quod negare quidem non poterant,sed ad opera servilia carnaliter conversi, retrorsum se conari non intelligebant. Propterea non aitsed, spiritu sectemur, inquit. Fatebantur enim Spiritui sancto servire oportere: et eum non spiritu suo, sed carne volebant sectari; non spiritualiter obtinentes gratiam Dei, sed in circumcisione carnali et caeteris hujusmodi spem constiinvidentes, et invicem provocantes. Prorsus magnifice et omnino divino ordine, posteaquam eos instruxit adversus illos a quibus in servitutem Legis seducebantur, hoc in eis cavet, ne instructiores facti, et volentes jam calumniis carnalium respondere, contentionibus studeant, et appetitu inanis gloriae, Legis oneribus non spiritualem virum, quam peccati
Abbreviated transcription (Latin):
dere illũ quẽ toto corde tota
anima totam̃te diligimus
non enĩhoc timore timet
adultera necustodiatꝰ auiro
quotimet̃ casta nedeseratur
Ili enĩtristis e p̃sentia uiri. huic
absentia Et idõtimor ille corrup¬
tus ẽ et transire uult hoc scłm.
lste autẽ castus ꝑ manet insȩculũ
scłi De quotimore crucifigiop¬
tat propheta cũdicit. Consigo
clauis aetimore tuo carnes meas.
Istacrux est. dequa dñs dicit.
Manifestũ ẽ certe scđm id nos
uiuere. qđ sectati fuerimus
sectabimur autẽ qđ dilexerimꝰ.
ltaq si ex aduerso existant duo.
p̃ceptũ iustitiae & consuetudo
carnalis et utrũq diligitur.
id sectabimur qđ am plius dile¬
xerimus. Si tantundẽ utrũq
diligitur. nihil eorũ sectabim̃
sedaut timore in uititrahemur
in alterutr̃a partẽ. aut si utrũq
aequalit̾ etiã timemus inpericulo
sine dubio remanebimus fluctu
delectationis et timoris a lt̃ nan¬
ones et gemitus et in auxiliũ in¬

Expanded text:
dere illum quem toto corde, tota dere illum quem toto corde, tota anima, tota mente diligimus? Non enim hoc timore timet adultera, ne custodiatur a viro, quo timet casta ne deseratur: illi enim tristis est praesentia viri, huic absentia. Et ideo timor ille corruptus est, et transire non vult hoc saeculum: iste autem castus permanet in saeculum saeculi. De quo timore crucifigi optat propheta, cum dicit: Confige clavis a timore tuo carnes meas . Ista crux est de qua Dominus dicit. Manifestum est certe secundum id nos vivere quod sectati fuerimus; sectabimur autem quod dilexerimus. Itaque si ex adverso existant duo, praeceptum justitiae, et consuetudo carnalis, et utrumque diligitur, id sectabimur quod amplius dilexerimus: si tantumdem utrumque diligitur, nihil horum sectabimur; sed aut timore, aut inviti trahemur in alterutram partem; aut si utrumque aequaliter etiam timemus, in periculo sine dubio remanebimus, fluctu dilectionis et timoris alternanones et gemitus, et in auxilium in
Abbreviated transcription (Latin):
dia mansuetuto & brictatib
ec comessationib continentia
reluctatur. Nequissane arbi¬
tretus hoc ee inuidiã qđ ẽ &e¬
mulatio uicina enĩ sunt et
ꝓpt̃ ipsam uicinitatẽ plerũq
utrum libet horũ proaltero
uel aemulatio promuidia.
uł inuidia ꝓaemulatione po¬
nitur. Sed quia utrũq hic
locissuis dictũ ẽ. utiq distinti.¬
onẽ denobis flagitant. Nam
aemulatio ẽ dolor animi.
cũ alius ꝑuenit̾ adrẽ quã duo
pluresue appetebant. et nisi
ab unoͥ aberi ñ potest. Istam
sanat pax qua id appetimus
qđ om̃s qui appetuntsi ad sequan¬
tur unũ incosiunt Inuidia
uero dolor animrẽ. cũ indig¬
nus uidetur aliquid ad sequi
etiã qđ tunappetibas hanc
sanat mansuetude cũquisq
ad iudiciũ dĩ se reuocans. non
resistit uoluntati eius. & magis
ei credit recce factũ eẽ. quã
sibi qđ putabat indignũ. Cru¬
sionib et concupiscentus. sic
consequent̃ dicit. qui sunt in
nisi timore illo casto ꝑmanente

Expanded text:
diae mansuetudo, ebrietatibus diae mansuetudo, ebrietatibus et comessationibus continentia reluctatur. 52. Ne quis sane arbitretur hoc esse invidiam quod est aemulatio: vicina enim sunt, et propter ipsam vicinitatem plerumque utrumlibet horum pro altero, vel aemulatio pro invidia, vel invidia pro aemulatione ponitur. Sed quia utrumque hic locis suis dictum est, utique distinctionem de nobis flagitant. Nam aemulatio est dolor animi, cum alius pervenit ad rem quam duo pluresve appetebant, et nisi ab uno haberi non potest. Istam sanat pax, qua id appetimus, quod omnes qui appetunt, si assequantur, unum in eo fiunt. Invidia vero dolor animi est, cum indignus videtur aliquis assequi, etiam quod tu non appetebas. Hanc sanat mansuetudo, cum quisque ad judicium Dei revocans, non resistit voluntati ejus, et magis ei credit recte factum esse, quam sibi quod putabat indignum. sionibus et concupiscentiis, sicut consequenter dicit, qui sunt in nisi timore illo casto permanent
Abbreviated transcription (Latin):
quã anima dõ: cui quanto fixius
inheserit tanto est incorrup¬
tior. inhȩret autẽ caritate:
Pecte igitur fornicationi op¬
ponit᷑ caritas inqͣ sola ẽ custo¬
dia castitatis. Inmunditia e
autẽ sunt om̃s ꝑturbationes
de illa fornicatione conceptae.
quib gapliutranquillitatis
opponiour Idolorũ aut̃ serui¬
tus ultima formieatio .ẽ. animae
ꝓpt̃ quã &ĩa bellũ aduersus euan¬
geliũ reconciliatis dõgentib
furiosissimũ gestum ẽ. Cuius
reliquiȩ quãuis tepide adhuc
tam̃ retalent. huic itaq pax
contraria ẽ. qua reconcilia¬
mur dõ: Eademq pace etiam
cũ hominib custodita. uenefi¬
ciorũ. inimicitiarũ. contenti¬
onũ. &mulationũ. Animosita¬
tũ. dissensionũq: uitia sanant᷑
in nobis Utautẽ in aliis int̃
quos uiuimus iusta moderati¬
one tractentur. et adsusti¬
nendũ longammitas. et ad
curandũ benignitas. et ad ig¬
noscendũ bauidis militat
lam uero heresbisdes inui¬

Expanded text:
quam anima Deo? Cui quanto fixius quam anima Deo? Cui quanto fixius inhaeserit, tanto est incorruptior. Inhaeret autem charitate. Recte igitur fornicationi opponitur charitas, in qua sola est custodia castitatis. Immunditiae autem sunt omnes perturbationes de illa fornicatione conceptae, quibus gaudium tranquillitatis opponitur. Idolorum autem servitus, ultima fornicatio est animae, propter quam etiam bellum adversus Evangelium cum reconciliatis Deo furiosissimum gestum est, cujus reliquiae quamvis tritae diu, adhuc tamen recalent. Huic itaque pax contraria est, qua reconciliamur Deo, eademque pace etiam cum hominibus custodita, veneficiorum, inimicitiarum, contentionum, aemulationum, animositatum, dissensionumque vitia sanantur in nobis: ut autem in aliis, inter quos vivimus, justa moderatione tractentur, et ad sustinendum longanimitas, et ad curandum benignitas, et ad ignoscendum bonitas militat. Jam vero haeresibus fides, invi
Abbreviated transcription (Latin):
inqua dñs mortalitatẽ carnis
edomare dignatus. ẽ. in poenã
sempiternã incidamus. quae
per seueranti aduersũ dñm
suꝑbiae preparataẽ. Cũ emĩ
cõmemoratis multis operib
carnis addidit et hissimilia
satis ostendit ñse ista ex ami¬
natiore numero collo casse.
sed liberiore sermone posuisse
Hoc & iã despãlib fructib fecit.
Non enĩ ait. aduersus haec
non est lex. sed uersus huiꝰmodi.
hoc ẽ siue ista siue &iã cetera
considerantib: ñ hic omnimodo
carnaliũ spiritaliũq operũ
oppositio in ordinata atq
confusa ẽ. Obhoc aut̃ latet
quia pauciora uel singula qui¬
busdam plurib opponuntur:
incapite aute uirtutũ spirita¬
liũ caritatẽ. quẽ ñ diuinarũ
litterarũ studiosũ faciat inten¬
tũ adꝑscrutanda cetera. Si
enĩ fornicatio ẽ.amor alegiti¬
mo conubio solutus et uagus
explendae libidinis consectando
licentiã. quid tam legitime ad
spiritalẽ fecunditatẽ coniungit᷑

Expanded text:
in qua nos Dominus mortalitate carnis in qua nos Dominus mortalitate carnis edomare dignatus est, in poenam sempiternam incidamus, quae perseveranti adversum Dominum superbiae praeparata est. Cum enim commemoratis multis operibus carnis, addidit, et his similia; satis ostendit non se ista examinatiore numero collocasse, sed liberiore sermone posuisse. Hoc etiam de spiritualibus fructibus fecit. Non enim ait, Adversus haec non est Lex: sed, Adversus hujusmodi; hoc est, sive ista, sive etiam caetera considerantibus, non hic omni modo carnalium spiritaliumque operum oppositio inordinata atque confusa est. Ob hoc autem latet, quia pauciora vel singula quibusdam pluribus opponuntur. in capite autem virtutum spiritualium charitatem; quem non divinarum Litterarum studiosum faciat intentum ad perscrutanda caetera? Si enim fornicatio est amor a legitimo connubio solutus et vagus, explendae libidinis consectando licentiam; quid tam legitime ad spiritualem fecunditatem conjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
oboediendũ desideriis cuis.
sed regnante iustitia percari¬
tatẽ cũ magna delectatione
faciamus quicqͥdinea dõplace¬
re cognoscimus. Quod aut̃ de
castitate et defornicatione dixi
hoc deceteris intelligere uolui.
Neq moueat uel quod ñ om̃io
ad eundẽ numerũ et ordinẽ
operacarnis in hac epła enume¬
rauit atq: in illa ad corinthios
uel quod spiritalia bona pauciora.
plurib: carnalibustus opposuit.
Neq: ita a contrario ut fornica¬
tionib castitas. in munditus
munditia. atq ita ceteris cete¬
ra occurrerent. Non enĩ hoc
suscepit ut doceret qđ sunt.
sed quogenere illa uitanda
illa uero expetendasint. cum
carnis et sp̃s nominib apoena
peccati atqpeccato ad gr̃am
dñi atq istitiã nos conꝰuerti
oportere p̃diceret. ne deseren¬
do gratiã tẽporalẽ qua pro
nobis dñs mortuus. ẽ. non per¬
ueniamus adaeternã quietẽ
inqua pronobis uiuit neque
intelligendo poenã tẽporalẽ

Expanded text:
obediendum desideriis ejus, obediendum desideriis ejus, sed regnante justitia per charitatem cum magna delectatione faciamus quidquid in ea Deo placere cognoscimus. Quod autem de castitate et de fornicatione dixi, hoc de caeteris intelligi volui. 50. Neque moveat, vel quod non omnino ad eumdem numerum et ordinem opera carnis in hac Epistola enumeravit, atque in illa ad Corinthios: vel quod spiritualia bona pauciora, pluribus carnalibus vitiis opposuit; neque ita e contrario ut fornicationibus castitas, immunditiis munditia, atque ita caeteris caetera occurrerent. Non enim hoc suscepit ut doceret quot sint, sed in quo genere illa vitanda, illa vero expetenda sint; cum carnis et spiritus nominibus a poena peccati atque peccato ad gratiam Domini atque justitiam nos converti oportere praediceret: ne deserendo gratiam temporalem, qua pro nobis Dominus mortuus est, non perveniamus ad aeternam quietem, in qua pro nobis Dominus vivit; neque intelligendo poenam temporalem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scimus enĩ quiabona ẽ.
lex. siquis ea legitime utatur.
sciens hoc quial ex iustoposita
ñ .ẽ. Inustis autẽ et ñ subditis.¬
et impiis et peccatorib scelestis
et contaminatis. patricidis. ma
tricidis. homicidis. fornicatorib
masculoꝵ concubitorib plagia¬
riis. mendacib periuris. et siqͥd
aliud sane doctrine aduersatur
Sub auditur . his lexposita est
Regnant ergo spiritales istifruc¬
tus in homine in quo percata ñ
regnant. regnant autẽ istabona
si tantũ delectant ut ipsa teneat
animũ intẽptationib nem pec¬
cati consensionẽ ruat. Qđ enim
amplius nos delectat. scđm id
operemur necesse est. Ut uerbi
gratiu occurrit forma spetiosȩ
femine et mouet ad delectationẽ
fornicationis. Sed siplus delectat
pulcritudo illa intima et sincera
species castitatis ꝑ grãm quȩ ẽ. in
fide xp̃i. secundũ hanc uiuimus
et scđm hanc oporamur. ut non
regnante in nobis petcato ad

Expanded text:
dicit: « Scimus enim quia bona est dicit: « Scimus enim quia bona est Lex, si quis ea legitime utatur: sciens hoc quia Lex justo posita non est; injustis autem, et non subditis, impiis et peccatoribus, et scelestis, et contaminatis, patricidis, et matricidis, homicidis, fornicatoribus, masculorum concubitoribus, plagiariis, mendacibus, perjuris, et si quid aliud sanae doctrinae adversatur » : subauditur, his Lex posita est. Regnant ergo spirituales isti fructus in homine, in quo peccata non regnant. Regnant autem ista bona, si tantum delectant, ut ipsa teneant animum in tentationibus ne in peccati consensionem ruat. Quod enim amplius nos delectat, secundum id operemur necesse est: ut verbi gratia, occurrit forma speciosae feminae, et movet ad delectationem fornicationis: sed si plus delectat pulchritudo illa intima et sincera species castitatis, per gratiam quae est in fide Christi, secundum hanc vivimus, et secundum hanc operamur; ut non regnante in nobis peccato ad
Abbreviated transcription (Latin):
possidebunt siqua eratur
ub ista p̃dixerit. Nã in halc
epla non inuenietur Ergo
Aut cũp̃sens eẽt hoc praedirerat
aut cognouerat ꝑuenisse ad
illos epistołã qua missa ẽ ad
corintios. Ibi enĩ sicait.
Nolite errane. Neq forni¬
catores. nẽq idolis seruien¬
tes. neq: ad ulteri. neq molles.
ne qima sculorũ concubitores.
neq fures. neq auari. neque
ebriosi. neq maledici. nequȩ
rapaces regnũdĩ possidebunt.
hic ergo cũ enumerasset opera
carnis quib clausum ẽ. rognũ¬
dĩ subierit etiã opera sp̃s. quae
sp̃s ẽ inquit. Caritas. gaudium.
pax. longammitas benignies
bonitas: fides mansuctudo
continentia. et addidit Ad¬
uersus huius modi ñ est lex
ut intelligamis illos sublege
positos inquibus ista non reg¬
nant Nã in quib: hat regnant
ipsi lege legitime utuntur.
quia non ẽ. lex illis ad coher¬
cendũ posita. Maior enĩ et p̃¬
pollentior delectatio eorum
iustitia ẽ. Sic enĩ adtimotheũ

Expanded text:
possidebunt, si quaeratur possidebunt, si quaeratur ubi ista praedixerit; nam in hac Epistola non invenitur. Ergo aut praesens cum esset, hoc praedixerat; aut cognoverat pervenisse ad illos Epistolam quae missa est ad Corinthios. Ibi enim sic ait: « Nolite errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorneque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Hic ergo cum enumerasset opera carnis, quibus clausum est Dei regnum, subjecit etiam opera spiritus, spiritus est, inquit, charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia: et addidit, Adversus hujusmodi non est lex; ut intelligamus illos sub Lege positos, in quibus ista non regnant. Nam in quibus haec regnant, ipsi Lege legitime utuntur, quia non est illis Lex ad coercendum posita: major enim et praepollentior delectatio eorum justitia est. Sic enim ad Timotheum
Abbreviated transcription (Latin):
male operandũ sed neq: mitu
consensionis ad exibendũ con¬
sentientes. non haet agunt
et ideo regnũdĩ possidebunt.
Non enĩ iam regnat peccatũ
in eorũ mortali corpore adoboe¬
diendũ desiderns cius. qu̾auis
habitet in eodẽ mortali corpo¬
re peccatũ. non duextincto
impetu consuetudinis naturalis
quia mortalit̃ natisumus. et
ꝓpriae uitae nr̃ae etiã nos ipsi
petcando auximus. quod abo¬
rigine peccatihumani damna¬
tionisq trahebamus Aliud
.ẽ. enĩ ñpeccare. aliud ñ habe¬
re peccatũ. Nam in quopet¬
catũ non regnat ñ peccat:
id .ẽ. qui non oboedit desiderus
eius. In quo autẽ ñ existunt
omnino ista desideria. ñsolũ
ñ petcat sed etiã non habet
percatũ. Quod etiã si ex multis
partib in istauita possĩt effici.
exom̃i tam̃ parte nonniss in
ressirrercione carnis atq cõ¬
putatione sperandum est
Potest aut̃ mouere qđ ait quȩ
p̃dicouobis sicut p̃dixi qm̃ qui
taba agunt regnũdĩ non

Expanded text:
male operandum, sed neque nutu male operandum, sed neque nutu consensionis ad exhibendum consentientes; non haec agunt, et ideo regnum Dei possidebunt. Non enim jam regnat peccatum in eorum mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; quamvis habitet in eorum mortali corpore peccatum, nondum exstincto impetu consuetudinis naturalis, qua mortaliter nati sumus, et propriae vitae nostrae, cum et nos ipsi peccando auximus quod ab origine peccati humani damnationisque trahebamus. Aliud est enim non peccare; aliud, non habere peccatum. Nam in quo peccatum non regnat, non peccat, id est, qui non obedit desideriis ejus: in quo autem non existunt omnino ista desideria, non solum non peccat, sed etiam non habet peccatum. Quod etiam si ex multis partibus in ista vita possit effici, ex omni tamen parte nonnisi in resurrectione carnis atque commutatione sperandum est. Potest autem movere quod ait, Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
lege. Nam & superius ñait.
spũ ambulate & concupiscenti¬
ascarnis ñ habueritis. sed ne
ꝑficeritis. Quippe ñ eas omni¬
no habere nonia certam̃ sed
certaminis p̃miũ ẽ. si optinu¬
eritis uictoriam perseueran¬
do sub gr̃a. Commutatio enĩ
opera carnis enumerare.
ut intelligant se si ad operan¬
dũ ista desideriis carnalib
consenserint. tunc duci car
inquit opera carnis. Quȩ sunt.
fornicationes. immunditiae.
idolorũ seruitus. ueneficia.
inimicitiae. contentiones.
animositates. aemulationes. dissen¬
siones. hereses. inuidiae. Aebrie¬
tates. Comessationes et his similia
quae p̃dico uobis sic̃p̃dixi. qm̃
qui taliaagunt regnũdĩ non
possidebunt. Agunt autẽ haec
q u cupiditatib carnalib con¬
sentientes faciendaeẽ. deter¬
nunt. etiã si ad implendũ facul¬
tas ñdatur. Ceterũ qui tan¬
gunt᷑ huius modi motib et im¬
mobiles in maiore caritate
consistunt. non solũ ñeis exi¬
bentes membra corporis ad

Expanded text:
Lege. Nam et superius non ait, Lege. Nam et superius non ait, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis non habueritis; sed, ne perfeceritis . Quippe non eas omnino habere, non jam certamen, sed certaminis praemium est, si obtinuerimus victoriam perseverando sub gratia. Commutatio enim opera carnis enumerare, ut intelligant se, si ad operandum ista desideriis carnalibus consenserint, tunc duci carninquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, inimicitiae, contentiones, animositates, aemulationes, dissensiones, haereses, invidiae, ebrietates, comessationes, et his similia; quae praedico voqui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. » Agunt autem haec qui cupiditatibus carnalibus consentientes facienda esse decernunt, etiam si ad implendum facultas non datur. Caeterum qui tanguntur hujusmodi motibus, et immobiles in majore charitate consistunt, non solum non eis exhibentes membra corporis ad