comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sam posset apud dõs falsos agere penicentiam. Ue¬
runtam̃ si forte ita ẽ. falsumq ẽ illud. qd duo fue¬
runt et adult̾ium unꝰ admisit. s potius ambo ad¬
ulterium commiscrunt. unꝰ manifesta inuasione.
altera latente consensione: ñ se occidit insontẽ. Et
ido potest alitteratis eiꝰ defensorib dici. ñ eẽ apud in¬
feros inter illos qui sibiletum insontes peꝑere manu.
S ita hec causa ex utroq latere coartatur. ut si ertenua¬
tur homicidium. adult̾ium confirmet᷑. si purgat᷑
adulterium unius. homicidium cumulet᷑. Hec oĩ¬
no inuenit᷑ eritus. uͥ dr̃. Si adulterata cur laudata:
Sipudica. cur occisa: Nobis tñ in hoc tam nobili fe¬
mine huiꝰ eremplo adistos refutandos qͥ xp̃ianis
feminis in captiuitate comp̃ssis alieni ab omĩ cogi¬
tatione scĩtatis insultant. sufficit quod inp̃claris
ciꝰ laudib dictum est: duo fuerunt et adulteriũ unꝰ

Expanded text:
sam posset aput deos falsos agere paenitentiam. Vesam posset aput deos falsos agere paenitentiam. Verum tamen si forte ita est falsumque est illud, quod duo fuerunt et adulterium unus admisit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus manifesta inuasione, altera latente consensione, non se occidit insontem, et ideo potest a litteratis eius defensoribus dici non esse aput inferos inter illos, <qui sibi letum insontes peperere manu.\' Sed ita haec causa ex utroque latere coartatur, ut, si extenuatur homicidium, adulterium confirmetur; si purgatur adulterium, homicidium cumuletur; nec omnino inuenitur exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si pudica, quur occisa? Nobis tamen hoc tam nobili feminae huius exemplo ad istos refutandos, qui Christianis feminis in captiuitate conpressis alieni ab omni cogitatione sanctitatis insultant, sufficit quod in praeclaris eius laudibus dictum est: Duo fuerunt et adulterium unus
Abbreviated transcription (Latin):
eum quuid fecisset seueritate congrua plecteretis:
Hec fecit illa lucretia: illa illa sic p̃dicata lucretia:
innocentem. castam. uim ꝑpessam lucretiã. lucretia¬
insuꝑ interemit Proferte sententiam. Quod si ꝓpt̾ca
non potestis. quia ñ adstat quampunire possitis:
cur int̾fectricem innocentis et castȩ tanta p̃dica¬
tione laudatis. quam certe apud infernos iudi¬
ces etiam tales quales poetarum ur̃oꝵ carminib
cantitant᷑. nulla ratione defenditis constitutam
nu. lucemq perosi ꝑiecere animas. cui et ad suꝑ¬
na redire cupienti fas obstat. tristisq palusin na¬
bilis unde alligat: An forte idõ ibi non ẽ qr ñ insontẽ
s male sibi consciam se ꝑemit: Qͥd enĩ qd ipsa tan¬
tummͦ uł nosse scire poterat. qũauis iuuem uiolent᷑
irruenti ctiam sua libidine in lecta consensit. idq
inse pumiens itadoluit ut morte putaret expiandũ:
Quã qͣm ne sic quidem se occidẽ debuit. si fructuo¬

Expanded text:
eum, qui id fecisset, seueritate congrua plecteretis? eum, qui id fecisset, seueritate congrua plecteretis? Hoc fecit illa Lucretia; illa, illa sic praedicata Lucretia innocentem, castam, uim perpessam Lucretiam insuper interemit. Proferte sententiam. Quod si propterea non potestis, quia non adstat quam punire possitis, quur interfectricem innocentis et castae tanta praedicatione laudatis? Quam certe aput infernos iudices etiam tales, quales poetarum uestrorum carminibus cantitantur, nulla ratione defenditis, constitutamnu lucemque perosi Proiecere animas; cui ad superna redire cupienti Fas obstat, tristisque palus inamabilis undae Adligat. An forte ideo ibi non est, quia non insontem, sed male sibi consciam se peremit? Quid si enim quod ipsa tantummodo nosse poterat quamuis iuueni uiolenter inruenti etiam sua libidine inlecta consensit idque in se puniens ita doluit, ut morte putaret expiandum? Quamquam ne sic quidem se occidere debuit, si fructuo
Abbreviated transcription (Latin):
citerq declamans ait. Mirabile dictu. Duo fuerunt:
et adulterium unꝰ admisit. Splendide atq uerissime.
Intuens enim in duũ corpoꝵ cõmuxtione uniꝰ inqͥna¬
tissimam cupiditatem. alteriꝰ castissimam uoluntatẽ:
et ñ qͥd coniunctione membroꝵ s qͥd anmoꝵ di
uersitate ageret᷑ attendens: duo inquit fuert̃ et
adulterium unts admisit. S quid ẽ hoc qd̾ in eã
grauius uindicat᷑ q̃ adulterium non admisit: Nam
ille patria cum patre pulsus ẽ: hȩc summo ẽ macta¬
ta supplicio. Sinon ẽ illa impudicicia qua inui¬
ta comprimit᷑: non ẽ hȩc iusticia qua casta punit᷑
Uos appello leges: iudicesq romani. Nempe post
ꝑpetrata facinora: nec quenquam scelestum indẽp¬
natum. impune uoluistis occidi. Si gͦ ad ur̃m
iuditium quisquam deferret hoc crim̃. uob̾q
ꝓbaret᷑. non solum indempnatã. uerũ etiã castã
et innocentem inderfectam ẽẽ mulierem: ñne

Expanded text:
citerque declamans ait: \'Mirabciterque declamans ait: \'Mirabet adulterium unus admisit. Splendide atque verissime; intuens enim in duorum corporum commistione unius inquinatissimam cupiditatem, alterius castissimam voluntatem, et non quid conjunctione membrorum, sed quid animorum diuersitate ageretur adtendens: Duo., inquit, fuerunt, et adulterium unus admisit.\' Sed quid est hoc, quod in eam grauius uindicatur, quae adulterium non admisit? Nam ille patria cum patre pulsus est. haec summo est mactata supplicio. Si non est illa inpudicitia qua inuita obprimitur, non est haec iustitia qua casta punitur. Vos appello, leges iudicesque Romani. Nempe post perpetrata facinora nec quemquam scelestum indemnatum inpune uoluistis occidi. Si ergo ad uestrum iudicium quisquam deferret hoc crimen uobisque probaretur non solum indemnatam, uerum etiam castam et innocentem interfectam esse mulierem, nonne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicue iationi qua dicimus corpore coͣmp̃sso.
nequaquam ꝓposito castitatis ulla in malum
consensione mutato. illiꝰ tantum ec̃ flagitiũ qͥ oppri¬
mens concubuerit. ñ illius q̃ opp̃ssa concubenti nul¬
la uoluntate consensent. contradicere audebunt
hi contra quos feminarũ xp̃ianarũ in captiuitate
opp̃ssarum. ñ tantum m̃tes uerum etiam corpora
scã defendimꝰ: Lucretiam cerde matronã nobilem
ueteremq romanam: pudiciciȩ magnis effert̃
laudib. Huiꝰ corpore cũ uiolent̃ opp̃sso tarqͥnii
regis filiꝰ libidinose potitꝰ ec̃t: illa scclus imꝓbissimi
iuuenis marido collatino. et ꝓpinquo bruto. uiris
clarissimis ac fortissimis indicauit: eosq ad uindi¬
ctam constrinxit. Deinde fedi inse cõmissi egra
atq impatiens: se ꝑemit. Quid dicemus: Adultã
hȩc ancasta iudicanda ẽ: Quis in hac controuersia
laborandum putauerit: Egregie quidã exhoc uera¬

Expanded text:
rspicuae rationi, qua dicimus corpore obpresso rspicuae rationi, qua dicimus corpore obpresso nequaquam proposito castitatis ulla in malum consensione mutato illius tantum esse flagitium, qui obprimens concubuerit, non illius, quae obpressa concumbenti nulla uoluntate consenserit, contradicere audebunt hi, contra quos feminarum Christianarum in captiuitate obpressarum non tantum mentes, uerum etiam corpora sancta defendimus? Lucretiam certe, matronam nobilem ueteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus. Huius corpore cum uiolenter obpresso Tarquinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus inprobissimi iuuenis marito Collatino et propinquo Bruto, uiris clarissimis et fortissimis, indicauit eosque ad uindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra adque inpatiens se peremit. Quid dicemus? Adultera haec an casta iudicanda est? Quis in hac controuersia laborandum putauerit? Egregie quidam ex hoc uera
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmus membri illius integritate iamꝑdita. Quo¬
cura ꝓposito animi ꝑmanente. ꝑ qd̾ etiam corpus
sc̃ificari meruit: nec ipsi corpori auferc sc̃itatem ui¬
olentia libidinis alienę: quam scruat ꝑscuerantia
continentic suȩ. An uͦ si aliqua femina mente cor¬
rupta. uolatoq ꝓposito quod deo uouerat ꝑgat
uicianda ad deceptorem suũ. adhuc cam ꝑgentc̃
scãm uel corpore dicimꝰ ea sc̃ĩtate animi ꝑquam
corpus scĩficabatur amissa atq destructa: Absit
hic error. Et hinc potius ammoneamͣ. ita ñ amit¬
ti corporis sc̃ĩtatẽ. manente animi scitate etiam
corpore opp̃sso: sicut amittit᷑ et corporis scĩtas
iuolata animi sanctitate. etiam corpore intacto.
Quamobrem non ht̃ quod inse morte sponta¬
nea puniat femina. sine sua tilla consensione
iuolenter oppressa: et alieno compressa peccato.
Quantominus anteqͣm hoc fiat ne admittat᷑ ho¬
micidium ccrtum: cum ipsum flagitium qͣmus

Expanded text:
quamuis membri illius integritate iam perdita. Quoquamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam corpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intacto. Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno conpressa peccato; quanto minus antequam hoc fiat! ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥd ꝓilla ne amittat᷑ etiam cum ꝑicło corpo¬
ris laborat᷑: Si autem animibonũ ẽ: etiã op¬
p̃sso corpore ñ amittit᷑ Quin etiam sc̃e continen.¬
tiȩ bonum. cũ immunditiȩ carnaliũ concupi¬
scentiarum ñ cedit: et ipsũ corpꝰ scificat᷑. Et idõ
cũ eis ñ cedcre inconcussa intentione ꝑsistit.
nec de ipsocorpore ꝑit scitas. qr eo sc̃ȩ utendo
ꝑseuerat uoluntas: et quantum in ipso ẽ etiã
facultas. Neq enimeo corpꝰ sc̃m ẽ. qd̾ eiꝰ m̃bra ft̃
integra. aut eo qd̵ nullo contrectant᷑ attactu: cũ
possint diu̾sis casib etiam uulnerata uim ꝑpeti.
et medicialiqñ saluti opitulantes. hȩc ibi faciant
quȩ horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiꝰdã
integritatem manu uelut explorans: siue maliuo¬
lentia. siue inscitia. siue casu dum inspicit ꝑdit. Non
opinor quenquam tam stulte saꝑe. ut huic ꝑisse
aliquid existimet. etiam de ipsius corporis sc̃itate:

Expanded text:
utquid pro illa, ne amittatur, etiam cum periculo corpoutquid pro illa, ne amittatur, etiam cum periculo corporis laboratur? Si autem animi bonum est, etiam opsso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum inmunditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uoluntas et, quantum est in ipso, etiam facultas. Neque enim eo corpus sanctum est, quod eius membra sunt integra, aut eo, quod nullo contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate,
Abbreviated transcription (Latin):
in eo ꝑ petret᷑ alienum: At enim. ne uel aliena¬
polluat libido metuit᷑. Nonpolluet. si aliena erit
Si aũt polluat: aliena ñerit S cũ pudicicia untus sit
animi. comitẽq habeat fortitudinẽ qua pociꝰq̃libet
mala tolerare quã maloconsentire decernit: nullaũt
magnanimꝰ et pudicus in potestate habeat qͥd
de sua carne fiat. s tantum qͥd annuat m̃te uel
ienuat: quis eadem sanam̃te putauerit ꝑderc¬
se pudiciciam. si forte in app̃hensa et opp̃ssa car¬
ne sua exerceat᷑ et expleatur libido ñ sua: Si
enim hoc m̃ pudicicia pit: ꝓfecto pudicicia
uiitus animi non ent: nec ꝑtinebit ad eabona qͥb
bene uiuit᷑. s in bonis corporis numerabit᷑: qͣ¬
lia sunt uires. pulchritudo. integra sanaq uali¬
tudo. ac siquid huiusmodi ẽ. Quȩ bona etiam
si minuant᷑: bonam iustamq uitam omĩno ñ
minuunt. Quod sitale aliquid ẽ pudicicia :

Expanded text:
in eo perpetretur alienum? CAPUT XVIII. De in eo perpetretur alienum? CAPUT XVIII. De polluat libido, metuitur. Non polluet, si aliena erit: si autem polluet, aliena non erit. Sed cum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare, quam malo consentire decernit; nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid annuat mente, vel renuat: quis eadem sana mente putaverit se perdere pudicitiam, si forte in apprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia virtus animi non erit; nec pertinebit ad ea bona, quibus bene vivitur, sed in bonis corporis numerabitur; qualia sunt, vires, pulchritudo, sana integraque valetudo, ac si quid hujusmodi est: quae bona, etiam si minuantur, bonam justamque vitam omnino non minuunt. Quod si tale aliquid est pudicitia,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ licet priuata potestate hominem occid̾e uł no¬
centem. cuiꝰ occidendi licentiam lex nulla concedit:
ꝓfecto etiam quise ipsum occidit homicida ẽ. Et
tanto fit nocentior cum se occidit: qͣnto innocentior
inea causa fuit. qua se occidendum putauit. Nam
si tudȩ factum merito detestamͣ. eumq ueritas iu¬
dicat. cum se laqueo suspendit scelerate illiꝰ tra¬
ditionis auxisse potiusquam expiasse commissũ.
nullum sibi salubris penitentiȩ locum reliquit:
quantomagis asua nece se abstinere debet. qui
tali supplicio quid inse puniat ñ habct: Iudas
enim cumse occidit: sceleratum hominẽ occidit.
Et tam̃ non solum xp̃i. uerũ etiam suȩ mortis reus
finiuit hanc uitam: quia licet ꝓpt̃ suũ scelus.
alio suo scelere occisus ẽ. Cur autem homo qͥmali
nichil fecit. sibi malefaciat. et se ipsum uit̾ficiendo
hominem int̾ficiat innocentẽ. ne aliũ patiatur
nocentem: atq inse ꝑpetret peccatum ꝓpͥum ne

Expanded text:
non licet priuata potestate hominem occidere uel nonon licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum, nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, qui mali nihil fecit, sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, adque in se perpetret peccatum proprium, ne
Abbreviated transcription (Latin):
reddere: quantum ipsis nrĩs consolationẽ. Sit gͥ
in pͥmis positum atq firmatũ. uirtudẽ qͣ recte uiui¬
tͣ ab animi sede m̃bris corporis imꝑare: scm̃q cor¬
pus usu fieri scȩ uoluntatis. qua inconcussa ae¬
stabili ꝑmanente. qͥcqͥd aliud de corpore uł in cor¬
pore fecerit quod sine peccõ ꝓpͥo ñualeat euitari.
preter culpam ẽẽ patientis. S quia ñ solũ qđ ad
dolorem. uerum etiam qđ ad libidinem ꝑtinet in
corpore alieno ꝑpetrari potest quicqͥd tale factũ
fuerit. et si retentam constantissimo animo pudici
ciam ñ excutit. tam̃ pudorem incutit: ne credat᷑
factũ cũ m̃tis etiam uoluntate. qd̾ fieri fortasse si¬
ne carnis aliqua uoluptate non potuit. Le ꝑhoc xu
quis humanꝰ affectus eisnolit ignosci: Et q̃ se oc¬
cideit noluerunt ne suo facinore alienum flagi¬
tium deuttarent. quisqͥs eis hoc crimini dederit:
ipse crimine insipientiȩ ñ carebit. Nam utiq si

Expanded text:
reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa astabili permanente, quidquid alius de corpore uel in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi retentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit, tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam uoluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua uoluptate non potuit. CAPUT XVII.quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si
Abbreviated transcription (Latin):
de illis xp̃ianis orta ẽ questio. qͥ etiam captiuati ft̃.
hoc intueant᷑ et taccant. qui saluberrime religio¬
ni hinc imprudent̾ atq impudent̃ illudt̃: quia
si diis eors ꝓbro ñ fuit. quod attentissimꝰ cultoꝵ illoꝵ
dum eis iursiurandi fidem seruaret. patria caru¬
it cum aliam ñ haberet. captiuusq apud hostes
ꝑ long̃a mortem supplicio nouȩ crudelitatis oc¬
cisus ẽ: multominꝰ nom̃ criminandũ ẽ xp̃ianũ
incaptiuitate sacratoꝵr suoꝵ: qui suꝑnã patriã
ueraci fide expectantes. etiam in suis sedib pere¬
grinos se ẽẽ cognouerunt. Magnum sane crim̃
se putant obicere xp̃ianis. cum cors ex aggerantes cap¬
tiuitatem. addunt etiam stupra commissa. ñ solũ
inaliena matrimonia. uirginesq nupturas: s etiã
int̾ pudorem atq rationem quibꝰdam coartat᷑ angu¬
stiis. Nec tantum hic curamꝰ alienis responsionem

Expanded text:
de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni hinc inpudenter adque inprudenter inludunt, quia, si dis eorum probro non fuit, quod adtentissimus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem seruaret, patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide expectantes etiam in suis sedibus peregrinos se esse nouerunt. se putant obicere Christianis, cum eorum exaggerantes captiuitatem addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem
Abbreviated transcription (Latin):
dict̃ marcum regulum etiã in illa captiuitate ilłq
cruciatibꝰ corꝑis animiturtute beatũ ẽẽ potuisse: uirtꝰ
potius uera querat᷑. quabeata ẽẽ possit et ciuitas. Naq
enĩ aliunde beata ciuitas aliunde homo: cũ aliud ciuitaᷤᷤ
ñ sit ꝗͣ concors hominũ multitudo. Quamobrẽ ñdũ
interim disputo: qualis inregulo uirtꝰ fuerit. Sus¬
ficit nunc qd̾ isto nobilissimo exemplo cogunt᷑ fa¬
teri. ñ ꝓpt̾ corporis bona. uł carũ rerũ que extrin¬
secus homini accidunt colendos eẽ dõs: q̃nqͥdem
ille carere his omnib maluit. quam deosꝑqͦs iura¬
uit offendere. S qui d faciamus hominib qͥ glor¬
antur se talem habuisse ciuem: qualem timent
hab̾e ciuitatem: Quod siñ timent: tale gͦ aliquid
quale accidit regulo etiam ciuitati tam diligent̃
quam ille dõs colenti. accidẽ potuisse fateantur:
et xp̃ianis temporib ñ calumpnient᷑. Uerum qr

Expanded text:
dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit Regulo, etiam ciuitati tam diligenter quam ille deos colenti accidere potuisse fateantur et Christianis temporibus non calumnientur. Verum quia
Abbreviated transcription (Latin):
docuit exemplo. nicħ deos adistam temporalem feli¬
citatem suisꝓ desse cultorib. q̃nquidẽ ille eoꝵ de¬
ditus cultui. et uictus et captiuus abductus. et quia
noluit alt̃ quam ꝑ eos iurauerat facẽ. nouo ac pͥus
in audito nimiumq horribili supplicii gene cru¬
ciatus extinctus ẽ. Si autem dõꝵ cultꝰ post hanc ui¬
tam uelut mercedem reddit felicitatẽ. cur calump¬
niant᷑ temporib xp̃ianis. ideo dicentes urbi acci¬
disse illam calamitatẽ. qr dõs suos colere destitit:
cum potuerit ediam illos diligentissime colens
tam infelix ficri. quam ille regulus fuit: Nisi for¬
te contra clarissima ueritatẽ. tanta qͥsquã dem̃tia
mire cecitatis obnititur. ut contendẽ audeat. uni¬
u̾sam ciuitatẽ dõs colentem infelicẽ ẽe ñ posse. u¬
num uͦ hominẽ posse: qđ uidelicet potentia dõꝵ
suorum. multos potiꝰ sit idonea conseruare qͣm
singulos. cũ multitudo constet ex singulis. Si aũ

Expanded text:
docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felidocuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Inclusum quupe angusto ligno uͥ stare co¬
geret᷑. clauisq acutissimis undiq confixo. ut se in
nullam eiꝰ partem sine penis atrocissimis inclinaret :
etiam uigilando ꝑemerunt. Merito certe laudant
uirtutem tam magna infelicitate maiorẽ. Et ꝑ dõs
ille iurauerat. quoꝵ ꝓcultu ꝓhibito. has generi huma¬
no clades isti opinant᷑ infligi. Qui gͦ ꝓpt̾ea colebant᷑.
ut istam uitam ꝓsꝑam redderent. siuerum iuranti
has irrogari penas scu uolucrunt seu ꝑmiserunt:
qͥd ꝑiuro grauiusirati facẽ potuerunt: S cur ñ ra¬
tiocinationem meam potiꝰ ad utrũq concludam: Dõs
certe sic ille coluit: ut ꝓpt̾ iurisiurandi fidẽ. nec
remaneret inpatria. nec inde quolibet ire. s ad su¬
os acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc
si hiuic uitȩ utile existimabat. cuiꝰ tam horrendũ
exitum meruit: ꝓculdubio fallebat᷑. Suio quippe

Expanded text:
uerunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare couerunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clauisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
cum esset deiectus naui exceptum delphimi dorso. et
ad t̃ras cẽ ꝑuectum. Uerum illud nr̃m de iona ꝓpha
incredibilius ẽ. Et plane incredibiliꝰ. qr mirabilius:
et mirabiliꝰ. qr ualde potentiꝰ. Habent tñ isti de cap¬
cuntate religionis causa etiam sponte toleranda: et
insuis p̃claris uiris nobilissimũ exemplum. Mareꝰ
regulus imꝑator ppłi romani: captiuus apud carcha¬
ginenses fuit. Quicum sibi mallent a romanis suos
reddi quam eoꝵ tenere captiuos: ad hoc impetͣndei
etiam istum p̃cipue regulum cum legatis suis romã
miserunt. pͥus iuratione constrictum. si qd̃ uolebant
minime ꝑegisset: rediturum eẽ carthaginẽ Precit
ille atq insenatu contraria ꝑsuasit: qm̃ ñ arbitraba¬
tur utile eẽ romane reipublice. mutare captiuos.
Dec post hanc ꝑsuasionem asuis adhostes redire
compulsus ẽ: s quia iurauerat. id sponte compleuit.
At illi. ex cogitatis eum atq horrendis cruciatib neca¬

Expanded text:
cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et mirabilius quia potentius. CAPUT tiuitate religionis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris uiris nobilissimum exemplum. M. Regulus, imperator populi Romani, captiuus aput Carthaginienses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captiuos, ad hoc inpetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille adque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae rei publicae mutare captiuos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire conpulsus est, sed quia iurauerat, id sponte conpleuit. At illi eum excogitatis adque horrendis cruciatibus neca
Abbreviated transcription (Latin):
quantomagis cum desunt ea quȩ curandis fune¬
rib condendisq corporib defunctoꝵ adhiberi
solent. ñ efficiunt miseros in occultis pioꝵ scdib
iam quietos: Ae ꝑhoc qñ ista cadauerib xp̃ianoꝵ
in illa magne urbis uel etiam alioꝵ oppidoꝵ ua¬
statione defuerunt: nec uiuoꝵ culpa ẽ qui non po¬
tuerunt ista prebere. nec pena mortuoꝵ. qui ñ pos¬
captiui ductisunt. Hoc sane misemmũ ẽ: si aliqͦ
duci potuerunt. uͥ dm̃ suum ñ inuenerint. Sunt
inscripturis scĩs. huiꝰ etiam cladis magna solatia.
Euerunt incaptiuitate tres pueri: fuit danihel. fue¬
runt alii ꝓpħs nec d̃s defuit consolator. Sic gͦ non
descruit fideles suos sub dominatione gentis licet
barbare. tam̃ humane. qui ꝓpħam ñ deseruit nec in
uiscerb belue. Hȩc quoq illi cum quib agimus.
malunt irridere quam credẽ: qui tam̃ insuis litteris
credunt. Mtionem metinneũ nobilissimũ itharistã

Expanded text:
quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funequanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non poscaptiui ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ullus cadauerib sensus: s ad di ꝓuidentiã cui
placent etiam talia pietatis officia. corpora quoq
mortuors ꝑtinẽ significant. ꝓpter fidem resurre¬
ctionis astruendam. ubi et illud salubrit̾ discitur.
qͣnta possit eẽ remuneratio ꝓclemosinis. quas ui¬
uentib et sentientib exhibemꝰ: sineq hoc apud
dm̃ ꝑit. qd̾ ex animis hominũ membris officii
diligentieq ꝑsoluit᷑. Sunt quidẽ et alia. quȩ
scĩ patriaichȩ de corporib suis uł condendis uel
transferendis Aꝓpħico spũ dicta intelligi uoluert̃.
Don autẽ hic locus ẽ. ut ea ꝑtractemus: cũ suffici¬
ant ista que dirimus. S si ca quȩ sustentandis ui¬
uentib sunt necessaria. sic̃ uictus et amictꝰ. qͣmuis
cum graui afflictione desint. ñ frangunt in bonis
ꝑferendi tolctandiq unrtutem. nec eradicant exa¬
nimo pictatem. s exercitatam faciunt fecundiorẽ.

Expanded text:
sit ullus cadaueribus sensus, sed ad Dei prouidentiam, cui sit ullus cadaueribus sensus, sed ad Dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis adstruendam. Ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc aput Deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. Sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista, quae diximus. Sed si ea, quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut -uictus et amictus, quamuis cum graui adflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem:
Abbreviated transcription (Latin):
Si enim pat̾na uestis et anulus. ac si qͥd huiꝰmodi tan¬
to carius ẽ postens. quanto erga parentes maior
affectꝰ ẽ nullomͦ ipsa sꝑnenda sunt corpora. quȩ
utiq multo familianꝰ atq conunctiꝰ quã que¬
libet indum̃ta gestamꝰ. Hȩc enim ñ ad ornam̃tũ uł
adiutoriũ quod adhibet᷑ extrinsecus: s ad ipsam
naturam ꝑtinent hominis. Uñ et antiquoꝵ iustoꝵ
funera officiosa pietate curata sunt: et exequiȩ ce¬
lebrats. et sepultura ꝓuisa. ipsiq cum uiuerent
de sepeliendis uel etiam cransferendis suis corporib
filiis mandauerunt. Et tobias sepeliendomortuos
die tercia resurrecturus religiosȩ mulieris bonũ opꝰ
predicat. predicandumq comm̃dat: qd̾ unguentũ
p̃ciosum suꝑ menbra eiꝰ effudit atq hoc ad eũ scpe¬
atq honorifice tegendum. sepeliendumq curart̃.
Uerum istȩ auctoritates. ñ hoc admonent. qd̃ in¬

Expanded text:
Si enim paterna uestis et anulus, ac si quid huius modi, tanSi enim paterna uestis et anulus, ac si quid huius modi, tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior adfectus: nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius adque coniunctius quam quaelibet indumenta. gestamus. Haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. Unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exsequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique cum uiuerent de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt, et Tobias senoster die tertia resurrecturus religiose mulieris bonum opus predicat predicandumque commendat, quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit, atque hoc ad eum sepeadque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. Verum istae auctoritates non hoc admonent, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
s multo clariores in conspectu dni uleeroso illi pau¬
ꝑi ministeriũ p̃buit angłors: qui eum ñ extuleit̃
in marmoreum tumulum. s in abrahe gremiũ sustu¬
lerunt. Rident hȩc illi: contra qͦs defendendã sus¬
cepimꝰ ciuitatẽ dei. Ueruntam̃ sepulturę curam etiã
eors philosophi contempserunt. Et sepe uniu̾si exer¬
citꝰ dum ꝓt̃rena patria morerent᷑ ubi postea iacerent.
uł quib bestiis esca fierent ñ curarunt: licuitq poe
tis de hac re plausibilit dicere. cęlo tegitur qui ñ ht̃
uinam. Quanto minus debent de corporib in se¬
pultis insultare xp̃ianis. quib et ipsius carnis m̃¬
broꝵsq om̃ium reformatio. ñ solum ex t̃ra uerũ
etiam ex alioꝵ elementoꝵ sccretissimo sinu. qͦ dilap¬
sa cadauera recesserunt. intemporis puncto redden¬
ximeq iustors atq fidelium: quib tanquam
organis et uasis ad omnia bona oꝑa sc̃s usus c̃. sp̃c.

Expanded text:
sed multo clariores in conspectu domini ulceroso illi paused multo clariores in conspectu domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam. quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenximeque iustorum adque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est Spiritus.
Abbreviated transcription (Latin):
cio Multastaq corpora xp̃ianoꝵs c̃ra ñ cexit: s nullũ
cors qͥsquam acelo et tra separauit. qͣm cotã implet
p̃sentia suaͥ. qui nouit unde resuscicet qd̃ creauit.
Dicit᷑ qͥdem inpsalmo. Posuerunt mortalia seruoꝵ
tuoꝵ escas uolatilib cęli. carnes scoꝵ tuoꝵ bestiis
cr̃ȩ. effuderunt sanguinem eoꝵ tanqͣm aqͣm in cir
cuitu iherłm. et non erat qui sepeliret: s magis ad
exaggerandam crudelitatẽ eoꝵ quusta fecerunt. ñ
ad eoꝵ infelicitatem qui ista ꝑpessisunt. Quãuis
enim hȩc inconspectu hominum dura et dira ui¬
deant᷑: s preciosa inconspectu dñi morsscõꝵ eiꝰ.
Prom̃ ista omnia. id ẽ curatio funeris. conditio
sepulture. pompa exequiarũ: magis st̃ uiuoꝵs
solatia. quam subsidia mortuorum. Si aliquid pro¬
dest impio sepultura preciosa: oberit pio uilis aut
nulla. Preclaras exequias in conspectu hominũ
purpurato illi diuiti exhibuit turba famuloꝵ.

Expanded text:
ciso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum ciso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. Dicitur quidem in psalmo: Posuerunt mortalia seruorum tuorum escas uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt sanguinecuitu Hierusalem, et non erat qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius. proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla. praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diuiti turba exhibuit famulorum,
Abbreviated transcription (Latin):
diuitis inpurpura et bysso. horrenda illa genera me¬
tium mortuis qͥd obfuerunt qͥ bene uirerunt: At¬
enĩ intanta strage cadauerum: nec sepeliri potucri.
Neq istud pia fides nimiũ reformidat. tenens p̃ditũ.
nec absumentes bestias resurrecturis corporib ob¬
futuras: quoꝵ capillus capitis ñꝑibit. Nullomͦ di¬
ceret ueritas. nolite time̾ cos qͥ corpꝰ occidunt. Animã
auc̃ ñ possunt occidere. si quicqͣm obeẽt fucurȩ uitȩ.
qͥcqͥd imimici de corporib occisors face uoluissent: nili
forte quispiam sic absurdus ẽ ut contendat eos qͥ corp
occidunt ñ debere cimeri ante mortem ne corpꝰ occi¬
dant. et timeri deb̾e post mortem ne corpꝰ occisũ scpe¬
uerib faciant. Absit ut falsum sit. qd ueritas dixle
Dictum ẽ enim eos aliquid face cũ ocꝗdunt: quia
incorpore sensus ẽ occidendo: postea uͦ nichil habl
quod faciant: quia nullus sensus ẽ in corpore oc¬

Expanded text:
diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera modiuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt, qui bene uixerunt? enim in tanta strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quicquam obesset futurae uitae, quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeueribus faciant. Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore oc
Abbreviated transcription (Latin):
iam pariter non ẽ. Quid autẽ inter ẽ. quo mortis
genẽ uita ista finat᷑. qñ ille cui finit᷑ iterũ mori ñ co¬
git᷑: Qum aũt unicuiq mortalium sub cotidianis
uite huiꝰ casib innumerabiles mortes qͦdammͦ cõ¬
minent᷑. quadiu incertum ẽ. quenam earũ uen¬
tura sit: quero utrum satius sit unam ꝑpeti mo¬
rendo. an om̃s timere uiuendo. Nec ignoro quã ciciꝰ
eligat᷑ diuuiuere sub timore tor mortiũ: qͣm semel
moriendo nullam deinceps formidare. S aliud ẽ
ꝗd carnis sensus infirmit̾ pauidꝰ refugit: aliud qd m̃¬
tis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala mors
putanda ñ ẽ: qͣmbona uita p̃cesserit. Neq enum facti
malam mortẽ: nͥ qd̾ sequit᷑ mortẽ. Non itaq multũ
curandum ẽ eis qui necessario morituri st̃ qͥd accidat
ni nouerint longe meliorem fuisse religiosi pauꝑis
mortem int̾ lingentiũ canũ linguas. quam impii

Expanded text:
iam pariter non est. Quid autem interest, quo mortis iam pariter non est. Quid autem interest, quo mortis genere uita ista finiatur, quando ille, cui finitur, iterum mori non cogitur? Cum autem unicuique mortalium sub cottidianis uitae huius casibus innumerabiles mortes quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pauidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, nisi quod sequitur mortem. Non itaque multum curandum est eis, qui necessario morituri sunt, quid accidat ni nouerint longe meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas quam inpii
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habebant: nescio quidem utrum cuiqũã taliũ
accid̾it. ut dum habere credit᷑ torqueret᷑. Ueruntam̃
etiam si accidit: ꝓfecto qͥ inter illa torm̃ta pauꝑtatẽ
scãm confitebat᷑. xp̃m conficebat᷑. Quaꝓpt̃ et sinon
meruit abhostib credi: ñ potuit cñ sc̃ę pauꝑtatis
confessor sine cȩlesti merocde torqueri. Multos in¬
quiunt etiam xp̃ianos. fames diuturna uastauit.
Hoc quoq musus suos. boni fideles pie tolerando
uerterunt. Quos eñĩ fames necauit: malis uitȩ
huiꝰ sic̃ corporis mor bi eripuit. Quos aut̃ ñ necauit:
tarũ mortium fȩda uarietate consumpti. Hoc si
egre ferendum ẽ: om̃ib qui in hanc uitã ꝓcreatist̃
utiq cõmune ẽ. Hoc tñ scioneminẽ fuisse mortuũ.
qͥ ñ fuerit aliqñ moriturꝰ. Finis aut uite: tam longã
qͣm brcuẽ uitam. hoc idem facit. Neq enĩ aliud me¬
liꝰ et aliud deteriꝰ. aut aliud maiꝰ. et aliud breuiꝰ ẽ: qd̾

Expanded text:
non habebant, nescio quidem utrum cuiquam talium non habebant, nescio quidem utrum cuiquam talium acciderit, ut dum habere creditur torqueretur: uerum tamen etiamsi accidit, profecto, qui inter illa tormenta paupertatem sanctam confitebatur, Christum confitebatur. Quapropter etsi non meruit ab hostibus credi, non potuit tamen sanctae paupertatis confessor sine caelesti mercede torqueri. Multos, inquiunt, etiam Christianos fames diuturna uastauit. Hoc quoque in usus suos boni fideles pie tolerando uerterunt. Quos enim fames necauit, malis uitae huius, sicut corporis morbus, eripuit: quos autem non necauit, tarum mortium foeda uarietate consumti. Hoc si aegre ferendum est, omnibus, qui in hanc uitam procreati sunt, utique commune est. Hoc scio, neminem fuisse mortuum, qui non fuerat aliquando moriturus. Finis autem uitae tam longam quam breuem uitam hoc idem facit. Neque enim aliud melius et aliud deterius, aut aliud maius et aliud breuius est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
queri quã mãmonã iniquitatis ꝓdere maluert̃:
boni ñ erant. Admonendi aut fuerant qͥ tanta pa¬
tiebant᷑ ꝓ auro. quanta eẽnt sustinenda ꝓxp̃o: ut
cum potius diligere discerent qͥtii ꝓse passos ęcña feli¬
citate ditaret. ñ aurum et argentũ. ꝓ quo pati miser¬
ninũ fuit. seu m̃tiendo occultaret᷑. Ioduerum dicen¬
do ꝓderct᷑. Namq int̾ torm̃ta nemo xp̃m confitendo
amisit: nemo aurum nͥ negando seruauit. Quocura
utiliora erant fortasse torm̃ta. que bonum incorrupti¬
bile amandũ docebant: qͣm illa bona quȩ sine ullo u¬
tili fructu dominos suiamore torquebant. S qͥdam
etiam ñ hñtes qđ ꝑderent: dum ñ credunt torti sunt.
Et hi forte hab̾e cupiebant: nec sc̃a uoluntate pauꝑes
erant. Quib demonstrandũ fuit: ñ facultatess ip¬
sas cupiditates talib dignas eẽ cruciatibꝰ. Si uͦ uitȩ
melioris ꝓposito reconditum aurum argentũq

Expanded text:
queri quam mammona iniquitatis prodere maluerunt, queri quam mammona iniquitatis prodere maluerunt, boni non erant. Admonendi autem fuerant, qui tanta patiebantur pro auro, quanta essent sustinenda pro Christo, ut eum potius diligere discerent, qui pro se passos aeterna felicitate ditaret, non aurum et argentum, pro quo pati miserrimum fuit, seu mentiendo occultaretur, seu uerum dicendo proderetur. Namque inter tormenta nemo Christum contitendo amisit, nemo anrum nisi negando seruauit. Quocirca utiliora erant fortasse tormenta, quae bonum incorruptibile amandum docebant, quam illa bona, quae sine ullo utili fructu dominos sui amore torquebant. Sed quidam etiam non habentes quod proderent, dum non creduntur, torti sunt. Et hi forte habere cupiebant nec sancta uoluntate pauperes erant; quibus demonstrandum fuit non facultates, sed ipsas cupiditates talibus dignas esse cruciatibus. Si uero uitae melioris proposito reconditum aurum argentumque
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c. ex opulentissimo diuite uoluntate pauꝑrimꝰ. et
copiosissime sc̃s: qñ ec ipsam nolam barbari uastaue¬
runt cum abeis teneret᷑. sic incorde suo ut ab eo pꝰca
cognouimꝰ p̃cabat᷑. Dne. ñ excrucier ꝓpt̃ aurũ et ar¬
gentum. Ubi enim sunt omia mea. tuscis. Iblerum
habebat omnia sua. uͥ cum condere et chesaurizare
ille monuerat: qui et hȩc mala mundo uenttira
p̃dixerat. Ac ꝑhoc qui dño suo monenti obedie¬
rant. ubi et quomͦ thesauriare debcient: nec ip¬
sas t̾renas diuitias barbaris incursantib amiseit̃
Quios autẽ ñ obedisse penituit: quid de talib rebꝰ fa¬
ciendum eẽt. si ñ p̃cedente sapientia. certe conse¬
quente exꝑientia didicerunt. At enĩ qͥdam boni
etĩam xp̃iani torm̃tis exeruciati sunt: ut bona
sua hostib ꝓderent. Illi uͦ nec ꝓdere nec ꝑdere po¬
tuerunt bonũ: quo et ipsi boni erant. Si aut̃ cor¬

Expanded text:
episcopus, ex opulentissimo diuite uoluntate pauperrimus et episcopus, ex opulentissimo diuite uoluntate pauperrimus et copiosissime sanctus, quando et ipsam Nolam barbari uastauerunt, cum ab eis teneretur, sic in corde suo, ut ab eo postea cognouimus, precabatur: Domine, non excrucier propter aurum et argentum; ubi enim sint omnia mea, tu scis.\' Ibi enim habebat omnia sua, ubi eum condere et thesaurizare ille monstrauerat, qui haec mala mundo uentura praedixerat. Ac per hoc qui Domino suo monenti oboedierant, ubi et quo modo thesaurizare deberent, nec ipsas terrenas diuitias barbaris incursantibus amiserunt. Quos autem non oboedisse paenituit. quid de talibus rebus faciendum esset, si non praecedente sapientia, certe consequente experientia didicerunt. At enim quidam boni etiam Christiani tormentis excruciati sunt, ut bona sua hostibus proderent. Illi uero nec prodere nec perdere potuerunt bonum, quo ipsi boni erant. Si autem tor
Abbreviated transcription (Latin):
plusq lecati ex his quȩ facile tribuendo tutius ser¬
uauerunt. quam contristati exhis quȩ timide re¬
tinendo facilius amiserunt. Hoc enim potuit intra
ꝑire: quod piguit inde transferre. Nam qͥ receꝑunt
consilium dñi sui dicentis. nolite uob condere thes¬
auros int̃ra. uͥ tinea et rubigo exterminant. et ubi
fures effodiunt et furant᷑. s thesaurzate uob̃thesau¬
rosĩ cȩlo. qͦ fur ñ accedit. neq tinea corrumpit. uͥ enĩ ẽ
chesaurus tuus. illic erit et cor tuum: cribulatioĩs
tempore ꝓbauerunt qͣm recte sapuerint ñ con¬
tempnendo ueracissimum preceptorem. et thesau¬
n sui fidelissimum inuictissimũq custodẽ. Nam
si multi gauisi sunt ibi se habuisse diuitias suas
quo contigit ut hostis ñ accederet. qͣnto certiuset securiꝰ
gaudẽ potuerunt. qͥ monitu di sui illuc migrauerant.
qͦ accedere om̃ĩno n posset: Uñ paulinus nr̃ nolensis

Expanded text:
plusque laetati ex his, quae facile tribuendo tutius serplusque laetati ex his, quae facile tribuendo tutius seruauerunt, quam contristati ex his, quae timide retinendo facilius amiserunt. Hoc enim potuit in terra perire, quod piguit inde transferre. Nam qui receperunt consilium Domini sui dicentis: Nolite uobis condere thesauros in terra, ubi tinea et rubigo exterminant et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesaurum in caelo, quo fur non accedit neque tinea corrumpit; ubi enim est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum, tribulationis tempore probauerunt quam recte sapuerint non contemnendo ueracissimum praeceptorem et thesauri sui fidelissimum inuictissimumque custodem. Nam si multi gauisi sunt ibi se habuisse diuitias suas, quo contigit ut hostis non accederet: quanto certius et securius gaudere potuerunt, qui monitu Dei sui illuc migrauerunt, quo accedere omnino non posset! Unde Paulinus noster, Nolensis
Abbreviated transcription (Latin):
n p̃ponerent xp̃o aliquantula c̃ñ cupiditate cohe¬
rebant: quantũ hȩc amando peccauerint. ꝑdendo
senserunt. Tantum qͥppe doluerunt. qͣntum se dolori¬
b inseruerant sic̃ apłm dixisse supͣ commemoraui.
Oportebat enim ut eis adderet᷑ etiam exꝑimentoꝵ dis¬
ciplina: a quib fuerat tamdiu neglecta u̾boꝵ. Nã
cum dicit apłs. qui uolunt diuites ficri incidunt in
temptationem et cet̾a: ꝓfecto indiuitiis cupiditatẽ
reprehendit ñ facultatem. quam p̃cipit alibi diccis.
Prccipe diuitib huiꝰ mundi ñ suꝑbe saꝑe neq sꝑare in
incerto diuitiarum: s in deo uiuo qͥ p̃stat nob̾ omĩa
habundant̾ ad fruendum. Bene faciant. diuites sint
in oꝑib boms. facile tribuant. communicent. thes¬
aurizent sibi fundam̃tũ bonum infuturũ: ut ap¬
phendant ueram uitam. Hec qͥ de sins diuitiis fa¬
ciebant. magnis sunt lucris leuia dampna solati:

Expanded text:
non praeponerent Christo, aliquantula tamen cupiditate cohaenon praeponerent Christo, aliquantula tamen cupiditate cohaerebant; quantum haec amando peccaverint, perdendo senserunt. Tantum quippe doluerunt, quantum se doloribus inseruerant; sicut Apostolum dixisse supra commemoravi. Oportebat enim ut eis adderetur etiam experimentorum disciplina, a quibus fuerat tam diu neglecta verborum. Nam cum dixit apostolus: Qui uolunt diuites fieri, incidunt in tentationem et cetera, profecto in diuitiis cupiditatem reprehendit, non facultatem, quoniam praecepit alibi dicens: Praecipe diuitibus huius mundi non superbe sapere neque sperare in incerto diuitiarum, sed in Deo uiuo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum; bene faciant, diuites sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Haec qui de suis diuitiis faciebant, magnis sunt lucris leuia damna solati