comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uantia. ⁊ inunũ collige̾. quib nͥ secretũ p̃sti¬
tĩs. ꝯtsimelias irrogasti. ereditis inueniri
hominẽ de hac mundi gemina ꝯu̾satiõe
neutrũ tenentẽ. ⁊ nec amicũ uirtutib exis¬
tere. nec fidũ uitiis inueniri. Solent aliqͦs
erigẽ ad despectũ bom oꝑis patrocima eul¬
parũ.⁊ qui de sapore laudis alien sunt: de
licentie fruge gratulari. At ce que istarũ rer̃
inueniet sectatorẽ: Meliori ordini manus cõ¬
trarias atculisti. nec inꝑbis sincerit᷑ obsecutꝰ
colla sũmittis. Odi pͥncipes iuri moꝵ suoꝵ
remissos uidices. ⁊ dẽpno qui ꝑ negligentiã
serenoꝵ actuũ in dubiũ trahuntur. execra¬
biluis tñ detestor qui in utroq dep̃hensi: nul¬
li exhibent stabilem ꝯsciãm. Pollicentur enĩ
penitentie temꝑr honestati affectũ. quos fidẽ
iud̃is exhib̾e peccatis. Si te scelestissime hõmi
añ i ueni̾s delubra positũ stimulasset min̾ue

Expanded text:
dantia et in unum colligere, quibus nisi secretum praestidantia et in unum colligere, quibus nisi secretum praestiteris, contumelias inrogasti. creditis inveniri hominem de hac mundi gemina conversatione neutram tenentem, et nec amicum virtutibus existere nec fidum vitiis inveniri? solent aliquos engere ad despectum boni operis patrocinia culparum et, qui de sapore laudis alieni sunt, de licentiae fruge gratulari. at te quae istarum rerum inveniet sectatorem? meliori ordini manus contrarias adtulisti nec inprobis sinceriter obsecutus eolla summittis. odi, principes viri, morum suorum remissos iudices, condemno qui per neglegentiam serenorum actuum in dubium trahuntur: execrabilius tamen detestor qui in utroque deprehensi nulli exhibent stabilem conscientiam. pollicentur enim paenitentiae tempore honestati affectum quos fidem uideris exhibere peccatis. si te, scelestissime hominum, ante Veneris delubra positum stimulasset Mineruae
Abbreviated transcription (Latin):
dequeso ammis: uint̾tia estimatione tractare.
qualis sit qui ⁊ uirginitatis ocłos. ⁊ lupana¬
ris secreta uiolauit. ⁊ inutroq sacrilegus :
nec fiagitia uen̾atur quib ininicã cestem
adhibuit. ⁊ castitatis ꝓfligat ruborem quã
indignis assotiat. E xpostulo a de humani
gen̾is ostentũ. qui leuitatẽ tuã ad exͣigendũ
minerue simulachrũ religionis cultus ad¬
ouxit. dum integritatis hostem in lata de
loci feditate monstret inuiria. nec reueren¬
tiã te exhib̾e uenerie pollutioni clamat
pliblicata corruptio. Nesciunt peccandi ter¬
minos qui ad transgressionẽ sccłis excessuũ
amore ꝓuocant᷑. Modũ in eriorib ignorant qͥ
eͥmina excelsa moliti sunt. dũ dionẽ ⁊ palla¬
uem diũsissima numina. ꝑegrinantib man¬
cipata sententiis. In unũ fabricata deridens
artẽ ꝯuingis. fecisti religione tua ac̃bius qͦd
deliqͥs. Res sũmo digna piacło. miscere discor¬

Expanded text:
te, quaeso, animis, et interna aestimatione tractate, te, quaeso, animis, et interna aestimatione tractate, qualis sit, qui et virginitatis oculos, et lupanaris secreta violavit: et in utroque sacrilegus, nec flagitia veneratur quibus inimicam testem adhibuit, et castitatis profligat ruborem quam indignis associat. Expostulo a te, humani generis ostentum, qui levitatem tuam ad erigendum Minervae simulacrum religionis cultus adduxerit, dum integritatis hostem inlata de loci foeditate monstret iniuria nec reverentiam te exhibere Veneriae pollutioni clamat publicata corruptio. nesciunt peccandi terminos, qui ad transgressionem sceleris excessuum amore provocantur: modum in erroribus ignorant, qui crimina excelsa moliti sunt. dum Dionem et Palladem, diversissima numina peregrinantibus mancipata sententiis, in unum fabricata deridens arte coniungis, fecisti religione tua acerbius quod delinquis. res summo digna piaculo, miscere discor
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt de ede sacͣmentũ. de t̾rena habitatione
celeste collegium. de manufactis. ꝙ nulla possit
senectute uiolari. Oecasũ enĩ dõ oblata ñ sen¬
tiunt. nec ad uctustatẽ t̾mulã pietate fulta
mittunt᷑. Stat soliditas machine ꝙͣ. xp̃c in
piscitur de possessore uirtutẽ. Tecta uilia de
ꝯsecrantis nobilitate decorantur. dũ rei caduce
ne gratulare. Nescit spestitubare: ciu bone
fructus ꝓmittitur actionis. Ab exercitio des¬
cendit retͥbutionũ fiducia. Nec ullo nitat in¬
certo: qͥ laudanda meditatur. Dictõ in eũ qͥ
emꝑ uenerandoꝵ iudicũ ancipitem cre¬
dimus fuisse sententiã de ꝯfusione peccĩ.
Ibi cognitoris quo potissimũ u̾gẽt hesit deli¬
batio: ubi dubia extitit sors daecti. Nam de
finitionẽ equitat ꝯgruã sic̃ uitia manifesta
exigunt. ita obscura suspendunt. Q. ñ in luce
ẽ facinꝰ : qͥd spei remanet ad dicendũ : ꝑcipi¬

Expanded text:
faciunt de aede sacramentum, de terrena habitatione faciunt de aede sacramentum, de terrena habitatione caeleste collegium, de manu factis quod nulla possit senectute uiolari. occasum enim deo oblata non sentiunt nec ad uetustatem tremulam pietate fulta mittuntur: stat soliditas machinae, quam Chrispiscitur de possessore uirtutem. tecta uilia de consecrantis nobilitne gratulare. nescit spes titubare, cui bonae fructus promittitur actionis. ab exercitio descendit retributionum fiducia, nec ullo nutat incerto qui laudanda meditatur. CCLXXVIII DICT. Semper venerandorum iudicum ancipitem credimus fuisse sententiam de confusione peccati. ibi cognitoris, quo potissimum vergeret, haesit deliberatio, ubi dubia extitit sors definitionem aequitati congruam sicut vitia manifesta exigunt, ita obscura suspendunt. Quando in luce est facinus, quid spei remanet addicendo? Percipi
Abbreviated transcription (Latin):
uedicationis festa celebrantes: int̾ sp̃ãlis le¬
ticie bona. p̾̃stolamur grãm dũparemꝰ. ab¬
sit formido debił. remoueat᷑ fidducia in anit̃
ꝯcepta ꝑstudiũ. Nosde humane ꝑfectionis
schomate. nec p̾sumimꝰ aliqͥd nec timemꝰ.
laxarr. Cuiꝰ semor grã ꝙͣ natura. dum ante
lucis ingressũ. pii uacis implesset officium.
Lim̃ uite huiꝰ uirtute signauit. Nam uno
eodemq tempore ⁊ matrẽ seconditate nobilẽ
fecit: ⁊ in officiosa genitoris labia: in loquelã
pͥstinã usu remeante ꝯmouit. Nemo iohem
nominans. pꝰexempli p̾cedentis miracła pͥsti¬
nã lingue habiturũ se suspicetur imꝑitiam.
Post sacratissimũ zachariã. cuiꝰ faucib elimi¬
nata ꝑ istud uocabulũ remeauit humanitas.
ab unulsis iuire creditur iohes apłs clauis eẽ
uerboꝵ. In huiꝰ comitatu antoninus uecust he¬
roas scłi. ⁊ beatissimi cassiam iuncta claritudo

Expanded text:
dedicationis festa celebrantes, inter spiritalis laededicationis festa celebrantes, inter spiritalis laetitiae bona praestolamur gratiam, dum paremus. absit formido debilis: remoueatur fiducia inaniter concepta per studium. nos de humanae perfectionis schemate nec praesumimus aliquid nec timemus. laxari ? cuius senior gratia quam natura, dum ante lucis ingressum pii uatis implesset officium, limen uitae huius uirtute signauit. nam uno eodemque tempore et matrem fecunditate nobilem fecit et inofficiosa genitoris labia in loquelam pristinam usu remeante commouit. nemo Iohannem nominans post exempli praecedentis miracula pristinam linguae habiturum se suspicetur inperitiam. post sacratissimum Zachariam, cuius faucibus eliminata per istud uocabulum remeauit humanitas, ab uniuersis\' iura- ereditur Iohannes apostolus clauis. esse uerborum. in huius comitatu Antoninus, uetusti heroa saeculi, et beatissimi Cassiani iuncta claritudo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seõs d̃i ꝓme p̾ces funde minime desista¬
tis. ⁊ dño grãs referre. cuiꝰ circa me bñficia
⁊̃ insꝑata t̾ribuuntur Dictio in dedicatio
Umꝙͣ ue missa maximo episcopo.
causa dicendi. Transit hominem. quotiens
celestibꝰ militat meus nr̃a culturis. nec in an¬
gustum redigitur nartationis exilitas. si opi¬
sici suo obsequiũ referat narraturꝰ. Potest enĩ
linguã facondie dotib ornare qͥ ꝯtulit: ida¬
re uerb̾ gemũ: quem fatem᷑ dedisse sermo¬
nem. Nam ꝓpħic dudũ maciem iuuit
eloquii. dum ad ꝑfectã magistri eloquen¬
tiam.⁊ fortissimi monitoris cubam in becil¬
la moysi erige̾tur infantia. Qui nullis
gradib dum ꝑitiam meditatur effloruit.
nec ꝑ etatis alicuiꝰ scientiã: ad messem ꝑfecti¬
onis ascendit. Qui dui militẽ infabricato por¬
tauit ingenio. officiũ ducis ussus arriꝑe: qr
uerecunde renuit. ꝯstant̃ impleuit. Sic nos

Expanded text:
 dei pro me preces fundere minime desista dei pro me preces fundere minime desistatis, et domino gratias referre, cuius circa me beneficia etiam insperata tribuune missa Maximo episcopo. causa dicendi. Transit hominem, quotiens coelestibus militat mens nostra culturis: nec in angustum redigitur narrationis exilitas, si opifici suo obsequium linguam facundiae dotibus ornare qui contulit et dare uerbis genium quem fatemur dedisse sermonem. nam prophetici dudum maciem iuuit eloquii, dum ad perfectam magistri eloquentiam et fortissimi monitoris tubam imbecilla Moysi erigeretur infantia : qui nullis gradibus, dum peritiam meditatur, effloruit nec per aetatis alicuius scientiam ad messem perfectionis ascendit, qui dum, militem infabricato portauit ingenio, officium ducis iussus arripere, quia uerecunde renuit, constanter impleuit. sic nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ reb uerboꝵ tͥbuere quancũ sentio me cĩeb̾e.
histũ q ad aliam mercedem urãm ꝑtine¬
at suggerere ñ omito.ut cartã ꝙͣ in causa
laurenti tabularico m̃sis fecistis impletã.
m̾ transinitti uibeatis. ⁊ ꝓilla ceca muliere
quã martiuꝰ ꝯductor de moditia opͥmit comi¬
tis patͥmonii lut̾as collatis. quib iubeatis qͦd
ei abstulit mancipiũ sine dilatione reforma¬
re. Quia ꝙ inp̃senti in mandatis accepit. fa¬
igresso de medio lanensi urbe auieno.¬
ꝯmuni dño: sola in consolatione reman¬
serunt solatia littãrum. quia dum sermo
ad uos dirigitur. aliqua p̾sentie ur̃e desidiis
meis imago blanditur. quod ⁊ a uob dñis
meis ut crebro faciatis exposco. Cogitantes ab¬
sentiã uram̃ hoc sola posse assiduitate susti¬
neri. Habeant felicissimi uotuiã p̃sentiam
mͥ delicta mea cogitanti epłaris cura sufficiet.
dne mͥ salutẽ uberrimã dicens p̃cor. ut et

Expanded text:
pro rebus uerborum tribuere, quantum sentio me debere! pro rebus uerborum tribuere, quantum sentio me debere! his tamen, quod ad aliam mercedem uestram pertineat, suggerere non omitto, ut cartam, quam in causa Laurenti tabularii Comensis fecistis, inpletam mihi transmitti iubeatis et pro illa caeca muliere, quam Martinus conductor de Modicia obprimit, comitis patrimonii litteras tollatis, quibus iubeatur quod ei abstulit mancipium sine dilatione reformare, quia quod in praesenti in mandatis accepit faIVS AVIENO. Digresso. de Mediolanensi urbe communi domino sola in consolatione remanserunt solacia litterarum, quia dum sermo ad uos dirigitur, aliqua praesentiae uestrae desideriis meis imago blanditur. quod et a uobis domnis meis, ut crebro faciatis, exposco, cogitantes absentiam uestram hac sola posse adsiduitate sustineri. habeant felicissimi uotiuam praesentiam, mihi delieta mea cogitanti epistularis cura sufficiet. domine mi, salutem uberrimam dicens precor, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
uamius ad tutelã pontificis innocentia
officii eiꝰ comes assistat. nec opꝰ sit huma¬
p̃sentiũ iussioni exactũ impendisse colloqͥ¬
um. Dui eiũ renisus sũ ne arrogans idet᷑
siminist̾ antistitẽ: iapud scĩssimã ꝯscĩam
potissimũ uix mediocris assereret. S ꝓ¬
fecta obedientia ẽ qͥequid sũmꝰ exigit: ñ
negari. ⁊ id̾o p̾lato debite salutatiõis obse¬
quio: Precor ut ad ꝯsolationẽ multis im¬
pugnatioi̾ b p̾grauat. subsidiũ ꝯferatis.
Quatiñ singłaris boni rem facientes ñ
patiamini imm̾itũ sac̾dotẽ duiturne sub¬
s̃ qui bonoꝵ oꝑm aĩo ur̃o inseruit
affectũ: ipẽ obsequentẽ sibi longa fe¬
licissimũ etate tueatur. Quia ꝙͣuis inno¬
centia quã fouetis indesinentes ꝑuobis
ducat excubias. obligati tñ bñfĩciis urĩs
ñ possunt que ꝓ uob̾ deo debent uota com¬
pͥmẽ. Quia ꝓ impensis grãs ñ referre: ⁊ d̾s in
carne ꝯstitutꝰ exhorruit. Utinamtm̃ ualerẽ

Expanded text:
uamvis ad tutelam pontificis innocentia officii ejus comes assistat; nec opus sit humapraesentium jussioni exactum impendisse colloquium. Diu enim renisus sum, ne arrogans videretur, si minister antistitem, et apud sanctissimam conscientiam potissimum vix mediocris assereret. Sed perfecta obedientia est, quidquid summus exigit, non negari. Et ideo praelato debitae salutationis obsequio, precor, ut ad consolationem multis impugnationibus praegravati subsidium conferatis: quatenus singularis boni rem facientes, non patiamini immeritum sacerdotem diuturnae subum operum animo uestro inseruit affectum, ipse obsequentem sibi longa felicissimum aetate tueatur, quia quamuis innocentia quam fouetis indesinentes pro uobis ducat excubias, obligati tamen beneficiis uestris non possunt quae pro uobis deo debent uota conprimere, quia pro inpensis gratias non referre et deus in carne constitutus exhorruit. utinam tantum ualerem
Abbreviated transcription (Latin):
sori: rationabiliter amitteret. qm¬
qmͣ dominum tercio temptare au¬
sus: m̾ito potestate usurpaca uideat᷑
priuatus. S ut dictum est hominem
d̃s̃ absq incarnatione liberare pot̾at.
atq incarnatus absq passione. Nisi
quia om̃ium p̃scius. animum uideoꝵ
in necem suam ꝓnum nouit. qd̾ ip̃is
quidem ad ꝑnitiem. mundo autẽ ad
salutem. ꝑmisit fierimalum: ut ue¬
niret bonum. patiencer ferens. ma¬
la ꝓbonis illata Iustus: duiduo¬
lentes. sordidos sordescere. adhuc fe¬
rebat. Misericors: dum illoꝵ ex sor¬
de.sapient̾ totum purgat mundũ.
Non gͦ frustra redemptor accedebat
qui ꝓmptissunam inid ꝑfidoꝵ uecor¬
qm̃ id nulla cogebat necessitas. ab¬
horrentes recusarent: frustra d̃s hac
causa factus fuisset homo. unmo ⁊̃
frustra redemptionem hac ua ꝓui¬
disset. S nequid abipso frustra fiat:
mens conscia futuri ꝓcurat. qua
sultus. id ꝓuidet atq instruit: eui
euentus rerum nunqm dissentit.

Expanded text:
sori rationabiliter amitteret. Qusori rationabiliter amitteret. Quanquam Dominum tertio tentare ausus, merito potestate usurpata videatur privatus. Sed, ut dictum est, hominem Deus absque Incarnatione liberare poterat, atque incarnatus absque passione, nisi quia omnium praescius animum Judaeorum in necem suam pronum novit, quod ipsis quidem ad perniciem, mundo autem ad salutem, permisit fieri malum, ut veniret bonum, patienter ferens mala pro bonis illata. Justus, dum id volentes sordidos sordescere adhuc ferebat; misericors, dum illorum ex sorde sapienter totum 138 purgat mundum. Non ergo frustra Redemptor accedebat, qui promptissimam in id perfidorum vecorm facinus, quoniam id nulla cogegebat necessitas, abhorrentes recusarent, frustra Deus hac causa factus fuisset homo; imo etiam frustra redemptionem hac via providisset. Sed ne quid ab ipso frustra fiat, mens conscia futuri procurat, qua consultus id providet atque instruit, cui eventus rerum nunquam dissentit.
Abbreviated transcription (Latin):
redemptioni. tum ut nr̃e preberet
exempla fragilitati. Morte tandẽ
tur pissima ꝯdempnatꝰ. Non quod
aliter redimere non poterat: uerum
ut quantitate precii. quantitatẽ nob̾
sui innocesceret amoris: nr̃iq pec̃ci.
Passus innatura hominis: qm̃ deitas
intacta ꝑmansit. Hic ẽ ysaac: quem
sacͥficium non attigit. passioni ari¬
etem obiciens. S si dominũ suum¬
uidea crucifixum ire expauisset. nũ
ds homo frustra factus fuisset. qm̃
captiuum fuso hominem sanguine
haut redemisset: S defectus nr̃e
mortalitatis amediatore suscepti:
sufficere utiq pocerant ad nos dõ re¬
conciliandos. Quippe diabolus in bo¬
mine quem malo dolo deceꝑat: nicħ
iuris habebat. tanqm alienum in
seruum inuasionem faciens m̾ito spo¬
liandus: immo etiam exinuasione
uidicandus. Ac ꝑhoc nichil erat necẽe
fieri. quare uis quod in homine sibi¬
nullum erat. dõ tam̃ ꝑmittente ho¬
minem oppͥmi. qm̃ credidit oppres¬

Expanded text:
redemptioni, tum ut nostrae praeberet redemptioni, tum ut nostrae praeberet exempla fragilitati: morte tandem turpissima condemnatus. Non quod aliter redimere non poterat; verum ut quantitate pretii, quantitatem nobis sui innotesceret amoris, nostrique peccati; passus in natura hominis, quoniam divinitas intacta permansit. Hic est Isaac, quem sacrificium non attigit passioni arietem objiciens. Sed si Judaea Dominum suum crucifixum ire expavisset, num Deus homo frustra factus fuisset, quoniam captivum fuso hominem sanguine haud redemisset? Sed defectus nostrae mortalitatis a mediatore suscepti, sufficere utique poterant ad nos Deo reconciliandos, quippe diabolus in homine, quem malo dolo deceperat, nihil juris habebat, tanquam alienum in servum invasionem faciens merito spoliandus, imo etiam ex invasione judicandus; ac per hoc nihil erat necesse fieri, quare jus quod sibi in homine nullum erat Deo tamen permittente hominem opprimi, quoniam credidit oppres
Abbreviated transcription (Latin):
cunda stola ad tempus dilata ꝓpt̃
redemptionẽ. Saluatoris gͦ anima
exuisione dĩ sine int̾missione gaude¬
bat. et his que cirra carnem gerebã¬
tur: int̾dum molesta ferebat. Unde
patet quod secunda adhuc deerat
stola. prima necdum om̃ino con¬
summata. Scd̾am: passibilitas nr̃e
mortalitatis excludebat. pͥmam.
dolor anime illatus exhis que int̾
homines malefiebant: imminuebat.
unde patet uitam et̾nam exqua ne¬
cessario ꝓficiscitur beatitudo. salua¬
torem ante obitum maxima expar¬
te optinuisse. qñ dĩtatem facie ad
faciem cernebat. ñdum tñ om̃ino ꝑ¬
cepisse. dum inualle lacͥm arũ com¬
morans: itias dułas custodiebat. Uñ
nichil ẽ quod miremur. sus qui qd̾
inuita eterna ẽ precipuum. immo
fere totum. atq id̾o nomine totiuis
clictum: habebat. beatus dicebat᷑.
rat: absurdum non est. si adu̾sa
ferebat .xiii. Cur adu̾sa. eur talẽ
& ab illis culerit mortem.
duersa ferebat. ⁊ bene age

Expanded text:
cunda stola ad tempus dilata propter cunda stola ad tempus dilata propter redemptionem. Salvatoris ergo anima ex visione Dei sine intermissione gaudebat; ex his quae circa carnem gerebantur, interdum molesta ferebat. Unde patet, quod secunda adhuc deerat stola, prima necdum omnino consummata. Secundam passibilitas nostrae mortalitatis excludebat; primam dolor animae illatus ex his quae inter homines male fiebant, imminuebat. Unde patet vitam aeternam, ex qua necessario proficiscitur beatitudo, Salvatorem ante obitum maxima ex parte obtinuisse, quoniam divinitatem facie ad faciem cernebat, nondum tamen omnino percepisse, dum in valle lacrymarum commorans, vias duras custodiebat. Unde nihil est quod miremur, si is, qui quod in vita aeterna praecipuum est, imo fere totum, atque ideo nomine totius dictum, habebat, beatus dicebatur;rat, absurdum non est si adversa ferebat CAPUT XIII. Cur adversa, cur talem et ab illis tulerit mortem. Adversa ferebat, et bene ageb
Abbreviated transcription (Latin):
dõ placere. Uerum loco fidei. optinuit
uisionem. qua dĩtatem sicuti ẽ: ꝑspi¬
cacissime ut dignum ẽ in tueretur.
ac ꝑ hoc: precipue placeret. Qmͣob¬
puum sperantes expectamus ip̃e iam
uidendo diñ habebat ꝑ caritatem.
qm̃ amor eius illos amplexabatur
solos. quos diuina bonitas uidicat
tati subiectus. nichilominus tam̃
dm sicuti ẽ uidebat: quandoquidem
hec ẽ uita et̾na. cognoscere patrem.
uite sustinebat. Uerum que beatitu¬
do erat si dolores secum patiebatur:
S sicut duplex ꝯtͥcio. altera corꝑis.
altera anime scͥptura teste creditur
ita duplex stola. hinc anime. hinc cor¬
poris sꝑatur. Primam stolam. uisio¬
nem scilicce dĩ anime scõrum exute cor¬
porib mox accipiunt: scd̃am. que ẽ
głificatio corporis: expectantes. Ani¬
mam gͣ xp̃i quippe mole carnis mi¬
nime aggrauatam pecc̃o aut igno¬
rantia: et incarne passibili prima
stola. tanqm dõ unitam ornabat. se¬

Expanded text:
Deo placere. Verum loco fidei obtinuit Deo placere. Verum loco fidei obtinuit visionem, quae divinitatem sicuti est, perspicacissime, ut dignum est, intueretur, ac per hoc praecipue placeret. Quamobpuum sperantes exspectamus, ipse jam videndo Deum habebat per charitatem, quoniam amor ejus illos amplexabatur solos, quos divina bonitas judicat tati subjectus, nihilominus tamen Deum sicut est videbat, quandoquidem haec est vita aeterna cognoscere Patrem, vitae sustinebat. Verum quae beatitudo erat, si dolores secum patiebatur? Sed, sicut duplex contritio, altera corporis, altera animae, Scriptura teste, creditur Jer XVII, 18; ita duplex stola, hinc animae, hinc corporis speratur. Primam stolam, visionem scilicet Dei, animae sanctorum exutae corporibus mox accipiunt; secundam, quae est glorificatio corporis, exspectantes. Animam ergo Christi, quippe mole carnis minime aggravatam peccato aut ignorantia, et in carne passibili prima stola tanquam Deo unitam ornabat, se
Abbreviated transcription (Latin):
conueniret uidenti. ut quantũ fide
spẽs differt: tantũ inspecie sanctior
extiterit. Nam sicredere dm̃ ad eo
dulcescit ut sis bonus: quantoma¬
gis ipsum uidere delectabit. ut sis
tem quasi inumbra d̃nm suum
cogitare solummꝰ poterat. atq hꝰ¬
modi cogitandi caligini debitam
bonitatem optinebat. nonne etiã
minimus angłorum. qm̃ dm̃ cer¬
nere clara luce contingebat. atq
huic luci obnoxiam bonitatem
habere oporcebat. nonne in quam
minimus angłorurn dño om̃ium
antecellebat. ⁊ sapientia & bonitate.
S qui ꝓpħa ceste minoratus paulomi¬
nus ab angłis. ꝑ solam seilicet nr̃e
mortalitatis passibilitatem ẽẽ debebat.
iam ninium minor ẽ. si eo ñ dico ma¬
iores uerum etiam minores angłi.
concedunt᷑ religione insigniores. ⁊
ueritatis capatiores. S utrunq tan¬
qmͣ rationi mnimicum. tanqͣm aue¬
toritati adũsum: mens sana respuit.
nunquam habuit. sine qua: hominẽ
purum atq mortalem: impossibile ẽ

Expanded text:
conveniret videnti, ut quantum fide conveniret videnti, ut quantum fide species differt, tantum in specie sanctior exstiterit: nam si credere Deum adeo dulcescit ut sis bonus, quanto magis ipsum videre delectabit ut sis tem quasi in umbra Deum suum cogitare solummodo poterat, atque hujusmodi cogitandi caligini debitam bonitatem obtinebat; nonne etiam minimus angelorum, quoniam Deum cernere clara luce contingebat, atque huic luci obnoxiam bonitatem habere oportebat, nonne, inquam, minimus angelorum Domino omnium antecellebat et sapientia et bonitate? Sed qui, Propheta teste, minoratus paulo minus ab angelis , per solam scilicet nostrae mortalitatis passibilitatem esse debebat, jam nimium minor est. Si eo, non dico, majores, verum etiam minores angeli conceduntur religione insigniores, et veritatis capaciores. Sed utrumque tanquam rationi inimicum, tanquam auctoritati adversum mens sana respuit. fidem nunquam habuit, sine qua hominem purum atque mortalem impossibile est
Abbreviated transcription (Latin):
ed si fide dominus quoq ih̃e
celestia comp̃hendebat. eum sit
dominꝰ quoq iħe uidebat. Et ido &e¬
um qui lux erat mundi: lux̃ uerita¬
cis latebat. S eui minor ẽ noticia
dĩ ex fide. amplificanda tandem in
uisione eius sine dubio ꝓpt̾ minorẽ
noticiam nunor ẽ amor. int̾im cum
crescente crescens demum cũ sũma
futurus summus. Unde dñs ieuu¬
ior ñ erat. adhuc int̾ homines cõmo¬
rantem: excedebat. Qm̃ quanto cla¬
rius suminum bonum cognoscebat.
tanto utiq arctius amabat. exceden¬
dus candem aioh̃e. quando incelũ
translatus. int̾ maximos ẽ compu¬
tandus. Hec attendentib: fortasse
uideatur. Dominꝰ iłx dum mortalis
erat. minus nouisse: nosciturus
longe plura atq aꝑtius in immor¬
calitate. si tamen nondum specie
comprehendebat. fide futura crede¬
bat. Quod si fide futura. obseurius
ut nece̾e ẽ cogitabat. bonitatẽ ha¬
bere oportuit idoneam credenti. re¬
cepturum post passionem. eam que

Expanded text:
Sed si fide Dominus quoque Jesus Sed si fide Dominus quoque Jesus coelestia comprehendebat, cum sit Dominus quoque Jesus videbat. Et ideo etiam eum, qui lux erat mundi, lux veritatis latebat. Sed cui minor est notitia Dei ex fide, amplificanda tandem in visione, ejus sine dubio propter minorem notitiam, minor est amor, interim cum crescente crescens, demum cum summa futurus summus. Unde Dominus in Evajor non erat adhuc inter homines commorantem excedebat, quoniam quanto clarius summum bonum cognoscebat, tanto utique arctius amabat; excedendus tandem a Joanne, quando in coelum translatus inter maximos est computandus. Haec attendentibus fortasse videatur Dominus Jesus dum mortalis erat minus novisse, nosciturus longe plura atque apertius in immortalitate, si tamen nondum specie comprehendebat, fide futura credebat. Quod si fide futura obscurius, ut necesse est, cogitabat, bonitatem habere oportuit idoneam credenti, recepturum post passionem eam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ut ad eos compatiendo transire
non possimus. Cum autẽ uidam do¬
minus nr̃ amicum uocauit. nõ qua¬
lis ẽẽt. uerum qualis ẽẽ deberet: ex¬
pressit. Id quippe apud discipłm be¬
nigna magistri conuersatio ꝓme¬
ruerat: ut a discipło magistrum a¬
mari. immo & amagistro discipłm
reamari oporteret. Unde ineungło
sub parabola inducitur ds̃ de ꝑfidis
ita loquens uideis. uerebuntur fi¬
lium meum. Non enim ueriti sune.
s debuerunt uereri. Quod autẽ ma¬
la ciuitati suꝑuentura defleuit: for¬
tasse compassio erat. excontritione
licet iusta reorum. ut sit comparata
iuidici. in loco passioni obnoxio ad¬
huc commoranti. Aut sicut ꝓꝑsecu¬
torib orabat. unde post modum ue¬
niam sunt ꝯsecuti. ita quoq fleuit.
qm̃ malis intererant futuri bone.
quorum mala m̾ito deplangebat.
Quem qm̃ constat caritace summ̃.
spe fuisse certum. ñ ne precellabat
fide. sine qua impossibile ẽ iuxta a¬
dͥei xp̃e fruebatur.

Expanded text:
rit, ut ad eos compatiendo transire rit, ut ad eos compatiendo transire non possimus. 136 Cum autem Judam Dominus noster amicum vocavit, non qualis esset, verum qualis esse deberet, expressit. Id quippe apud discipulum benigna Magistri conversatio promeruerat, ut a discipulo Magistrum amari, imo et a Magistro discipulum reamari oporteret. Unde in Evangelio sub parabola inducitur Deus de perfidis ita loquens Judaeis: Verebuntur filium meum : non enim veriti sunt, sed debuerunt vereri. Quod autem mala civitati superventura deflevit, fortasse compassio erat ex contritione licet justa reorum, ut fit comparata judici in loco passioni obnoxio adhuc commoranti. Aut sicut pro persecutoribus orabat unde postmodum veniam sunt consecuti, ita quoque flevit, quoniam malis intererant futuri boni, quorum mala merito deplangebat. Quem quoniam constat charitate summum, spe fuisse certum, nonne praecellebat fide, sine qua impossibile est, juxta Adei, Christus fruebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem dilig̾e. aut de cruciatu eurio¬
sum ẽẽ decebat eorum quos dõ noue¬
rat odibiles. ac insignum odii cor¬
mentis consilio dĩ. neq unqͣm ter¬
minandis. neq unqͣm uł in modi¬
co leniendis. mancipandos: S qui
uenit facere uoluntatem patris.
uoluntati eius dissentire prudens
ñ debuit. Unde ꝑfidos ip̃e quoq o¬
dit. redditurus unicuiq uixta oꝑa
sua. eopacto. ut nullatenus parcat
bonos cumꝑditis amare ñ debuit.
qm̃ quid de singłis dõ placeat: ip̃e
ꝑ nouit. Nos aut̃ quemlibae flagi¬
tiosum amamus. dum quid de eo
diuina uelit censura ignoramus.
Unde quos seimus repbos. siue iam
mortuos ut neronem. siue adhuc
morituros ut antixp̃m: ab nr̃o ali¬
enamus affectu. Sieut bene uolu¬
mus. siue iam mortuas. siue adhuc
morituris. illis om̃ib quorum
de salute ambigimus. Ex quo enun
ambiguitate pulsa. quod utiq infu¬
turo fiet certierimus: i am magnũ
chaos. int̾ nos &e malos firmatum. e¬

Expanded text:
dem diligere, aut de cruciatu curiodem diligere, aut de cruciatu curiosum esse decebat eorum quos Deo noverat odibiles, ac in signum odii tormentis consilio Dei neque unquam terminandis, neque unquam vel in modico leniendis mancipandos. Sed qui venit facere voluntatem Patris, voluntati ejus dissentire prudens non debuit; unde perfidos ipse quoque odit, redditurus unicuique juxta opera sua, eo pacto ut nullatenus parcat bonos cum perditis amare non debuit, quoniam quid de singulis Deo placeat ipse praenovit. Nos autem quemlibet flagitiosum amamus, dum quid de eo divina velit censura ignoramus. Unde quos scimus reprobos, sive jam mortuos, ut Neronem; sive adhuc morituros, ut Antichristum, ab nostro alienamus affectu; sicut bene volumus sive jam mortuis, sive adhuc morituris illis omnibus, quorum de salute ambigimus. Ex quo enim ambiguitate pulsa quod utique in futuro fiet certi erimus, jam magnum chaos inter nos et malos firmatum e
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s chesauri. ⁊̃ int̾ homines
ũsationem habente: num tria
hec quoq habebat: S pculdubio
post mortem resurg̾e. post aseensi¬
onem ad dext̾am dĩ sedere sꝑabat
spe ñ ꝯfisus. qm̃ caritate diffu¬
sus erat. S quem constat dile¬
xisse dm̃. eui obediendo mortuꝰ
uitatem fleuit suꝑ eam. dum
&̃ tracditorem amicum uocauit
ille incuius ore dolus inuent᷑
nõ ẽ: Alioquin: si solos diliget
se dilecturos. qmͣ inde mercedẽ
hr̃et. eum itidem ethnici faciant. Eꝓ¬
pe ñẽ homo caritate suminus: nͥ cum
tione lib̾auit: Sin aut̃ id minime po¬
cerat: ñne impotẽ uoti conficiebat.
Quomͦ inqͣm int̾minabili miserie in¬
uoluendos. amaret. si nec inde defendẽ
nec saltem mala lenire curaret. Aut
si alt̾utrum curabat. neutrumq po¬
t̾at. qualem dñm dieam. qualem ue
uidicem. qui nec reos absoluere. nͦ
seruos uiuare ualet: Nonne ex impo¬
tentia inglorium. ex uoto frustrato
desolatum ẽẽ oportebat : Quomͦ can¬

Expanded text:
omnes thesauri, etiam inter homines conversationem habente, num tria haec quoque habebat? Sed procul dubio post mortem resurgere, post ascensionem ad dexteram Dei sedere sperabat, spe non confusus quoniam charitate diffusus erat. Sed quem constat dilexisse Deum, cui obediendo mortuusvitatem, flevit super eam , dum etiam traditorem amicum vocavit ille in cujus ore dolus inventus non est? Alioquin si solos diligeret se dilecturos,quam mercedem haberet, cum ibidem ethnici faciant? quippe non est homo charitate summus, nisi cum tione liberavit? Sin autem id minime poterat, nonne stuporem voti conficiebat? quomodo, inquam, interminabili miseriae involvendos amaret, si nec inde defenderet, nec saltem mala lenire curaret? aut si alterutrum curabat, neutrumque poterat, qualem Dominum dicam? qualemve judicem, qui nec reos absolvere, nec servos juvare valet? nonne ex impotentia inglorium, ex voto frustrato desolatum esse oportebat? quomodo tan
Abbreviated transcription (Latin):
molum erat iterandum. Quippe
nichil muius post resurrectionem
iugebat ꝓpterea quod ante resurree¬
tionem sumebatur. Item. Bap¬
tisma tanqm ꝓpositum adultis.
actualia etiam contra peccata
preterita tamen: sumit᷑ remedio
intantum fortasse: ut nullam ex¬
piationis gr̃a requirant penam.
post lauacrum. Circumcisio uͦ tã¬
qmͣ pueris oblata. solum origina¬
lem excusat noxam . xXUI. Qrit᷑

Expanded text:
modum erat iterandum, quippe modum erat iterandum, quippe nihil minus post resurrectionem vigebat, propterea quod ante resurrectionem sumebatur. Item baptisma tanquam propositum adultis actualia etiam contra peccata praeterita tantum sumitur remedio, in tantum fortasse ut nullam expiationis gratia requirant poenam post lavacrum. Circumcisio vero tanquam pueris oblata solum originalem excusat noxam. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem uniu̾sale de bap¬
tismo decretum santiens. post resur¬
rectionem baptismo ꝓͥpͥum tradit
locum. S qm̃ cateri ratio preparat
locum baptismo: prius dicit. docete
om̃s gentes. Post paucis uerbis. qͥd
sit opus baptismo comprehendit di¬
cens. bapti zantes eos in nomine pa¬
cramenta bona uita requiritur.: t̃¬
cio gradu subiungit. docentes eos
seruare om̃ia. quecunq mandaui uo¬
bis. uerum ne cantum opus diffiden¬
tiam pareret infirmis: certitucliue
ꝓmissorum incertitudinem fulcit
titubantium inquiens. Eece ego uob̃¬
cum sum usq ad ꝯsummationẽ scłi.
S ut auctoritas baptismi post re¬
surrectionem priuatim inuincta cla¬
resceret. ante resurrectionem sacra¬
mentum lauacri eoram domino pub¬
lice celebratur slichil gͥ mirum. si
quid defuerit baptismo. cempore
non suo suscepto. Et p̃ualebat etiã
cunc circumcisioni. Qm̃cum cir¬
ciuncisio non suffic̾et. nisi post resur¬
rectionem baptisma sequeretur.
baptisma ante sumptum. nõ post¬

Expanded text:
resurrectionem, universale de baptismo decretum sanciens, post resurrectionem baptismo proprium tradit locum. Sed quoniam catechizatio praeparat locum baptismo, prius dicit, Docete omnes gentes . Post, paucis verbis, quid sit opus baptismo, comprehendit, dicens: Baptizantes eos in nomine Pacramenta bona vita requiritur, tertio gradu subjungitur: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. 160 Verum ne tantum opus diffidentiam pareret infirmis, certitudine promissorum incertitudinem fulcit titubantium, inquiens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . Sed ut auctoritas baptismi post resurrectionem privatim injuncta claresceret, ante resurrectionem sacramentum lavacri coram Domino publice celebratur. Nihil igitur mirum, si quid defuerit baptismo tempore non suo suscepto. Et praevalebat etiam tunc circumcisioni, quoniam, cum circumcisio non sufficeret nisi post resurrectionem baptisma sequeretur, baptisma ante sumptum non post
Abbreviated transcription (Latin):
it iohes dicens: quia uidi sp̃m descen¬
dentem quasi columbam de celo. et
mansit suꝑ eum. Quid ẽ quod ascñ¬
dens de aqua uidit aꝑtos celos. ni¬
si quod corporeis ocłis aꝑtio corpo¬
ralis secunc ingerebat. Nam sꝑi¬
talis aꝑtio spũalib ocłis &e capitis.
et menbrorum. presto semꝑ ẽ. Quid
item ẽ quod ascendens de aqua uidic
aptos celos. quid hoc insinuat qd̾
ascendens de aqua aꝑtos cernit.
nisi quod existenti in aqua aꝑtio fi¬
ebat. que ascendenti de aqua iam
facta apparebat: Quid sͥ uult. quod
postqsm celi uisi aꝑti ꝓnuntiantur.
post sp̃m de celo uisum descendere sup¬
ponitur. nisi quod aꝑtionem descen¬
sio ẽ subsecuta: Ordo decens. ut an¬
tecedat aꝑtio: unde uisatur columbe
descensio Quam enim decelo cons¬
tat descendisse. unde pociuis descen¬
deret. qm̃ ex aꝑtione: cum id maxime
conueniat misterio: Id nimirum. ce¬
lum est aꝑiri. indeq colum bam ue¬
nire: de suꝑnis grãm hominib dis¬

Expanded text:
scendentem quasi columbam de coelo et mansit super eum . Quid est quod ascendens de aqua vidit apertos coelos, nisi quod corporeis oculis apertio corporalis se tunc ingerebat, nam spiritalis apertio spiritualibus oculis et capitis, et membrorum praesto semper est. Quid item est quod ascendens de aqua vidit apertos coelos? quid hoc insinuat, quod ascendens apertos cernit, nisi quod existenti in aqua apertio fiebat, quae ascendenti de aqua jam facta apparebat? Quid sibi vult quod postquam coeli visi aperti pronuntiantur, post Spiritum de coelo visum descendere supponitur, nisi quod apertionem descensio est subsecuta? ordo decens, ut antecedat apertio, unde visatur columbae descensio: quam enim de coelo constat descendisse, unde potius descenderet, quam ex apertione, cum id maxime conveniat mysterio? Id nimirum coelum est aperiri, indeque columbam venire, de supernis gratiam hominibus 162 dis
Abbreviated transcription (Latin):
te uixerant. gr̃am consequant᷑. qm̃
si ad finem usq ꝓsequantur. ꝓpter ip¬
sam celo donabuntur: tamen afeditate
gentilitatis. penitentiali emendatioe.
prius expiati aut in hoc scło aut in
futuro. S sedm̃. hoc noniam celi supra¬
dictis asseruntur aꝑti. s crecluntur
subconditione quadam aꝑiendi. Si¬
mili quoq ratione. inconfessione. ce¬
li aꝑiuntur.XXIA. Cur in ꝯfessione
um gͥ celi dicantur aꝑti in bap¬
tismate. cur non etiam id dicit᷑
inconfessione nisi ideo quod post con¬
fessionem restant fructus peniten¬
tie. post baptismum non restant:
Merito gͥ celi dicuntur aꝑti inbaptis¬
mo. quod ipsum scriptura duce: fie¬
ri creditur in marcirio. Qiuippe inu¬
trꝙ presto ẽ regnum celorum. Et̃
qmuis aꝑtos celos mistice incelli¬
gamus: non cam̃ auero dissentit.
quod ita eos corporales ocłi dissilus¬
se conspex̾int. sicut inde spm̃ scm̃
corporali specie descendere conspexe¬

Expanded text:
te vixerant; gratiam consequantur, quam te vixerant; gratiam consequantur, quam si ad finem usque prosequantur, propter ipsam coelo donabuntur tamen, a foeditate gentilitatis, poenitentiali emendatione prius expiati, aut in hoc saeculo aut in futuro? sed secundum hoc non jam coeli supradictis asseruntur aperti, sed creduntur sub conditione quadam aperiendi. Simili quoque ratione in confessione coeli aperiuntur. CAPUT XXIX. Cur in confessione Cum igitur coeli dicantur aperti in baptismate, cur etiam id non dicitur in confessione, nisi ideo quod post confessionem restant fructus poenitentiae, post baptismum non restant? Merito igitur coeli dicuntur aperti in baptismo, quod ipsum, Scriptura duce, fieri creditur in martyrio; quippe in utroque praesto est regnum coelorum. Et quamvis apertos coelos mystice intelligamus, non tamen a vero dissentit, quod ita eos corporales oculi dissiluisse conspexerint, sicut inde Spiritum sanctum corporali specie descendere conspexe
Abbreviated transcription (Latin):
celum claudie auͥt aꝑit: s uitam no¬
stram. neq dum hoc facit. futura con¬
templatur: s presentia. Neq enim id
modo attendimus. quid de singłis ꝑ¬
uidentia sentiat: uerum quid senten¬
tia di. merita ñ ut erunt. uerum ut
sint discutiens. de uno quoq disc̾nat.
Nam si ꝓuidentiam spectas que exi¬
cum rei metit᷑: inter baptizatos pauei
sunc. quib celi aꝑti sunt. Sententiã
gͥ concempleris. que omẽm rite bap
tisina suscipientem. qm̃ inp̃senti dig¬
num celo considerat. celo ad iudicat. ¶li¬
oquin: quos ꝓuidentia excludendos ui¬
dicat. si nec sententia dĩ licet lauacro
scĩficatos. qm̃ restat adhuc satisfactio.
dignos uel inbaptismo celis putat. qͦ¬
m talib celum aꝑit᷑. qui nec mͦ intrare
digni sunt. nec unqmͣ erunt: Nam
de illis mͦ agimus. qui ꝑbaptisma bo¬
ni fuint: s cito ad uomitum redeunt.
Num idõ celi aꝑti asseruntur. quod
eam in baptismo. illi qui ante scelera¬

Expanded text:
coelum claudit aut aperit, sed vitam nocoelum claudit aut aperit, sed vitam nostram. Neque dum hoc facit, futura contemplatur, sed praesentia; neque enim id modo attendimus quid de singulis providentia sentiat, verum quid sententia Dei, merita non ut erunt, verum ut sunt discutiens, de uno quoque discernat. Nam si providentiam spectas, quae exitum rei metitur, inter baptizatos pauci sunt, quibus coeli aperti sunt. Sententiam ergo contempleris, quae omnem baptisma rite suscipientem, quoniam in praesenti dignum coelo considerat, coelo adjudicat; alioquin quos providentia excludendos judicat, si nec sententia Dei licet lavacro sanctificatos, quoniam restat adhuc satisfactio, dignos vel in baptismo coelis putat, quomodo talibus coelum aperitur, qui nec modo intrare digni sunt, nec unquam erunt. Nam de illis modo agimus qui per baptisma boni fiunt, sed cito ad vomitum redeunt. Num ideo coeli aperti asseruntur, quod eam in baptismo, illi qui ante scelera
Abbreviated transcription (Latin):
tus. agła semouet. Flammam uero
uersatilem que nos ab ingressu pa¬
radisi reos detinuit: unda plene re¬
concilians dõ. ut introitus pateat
extinguit. Notandum tam̃ quod si
quem fidelium. int̾ resurrectionem
&e ascensionem ex hac uita ꝯtigit
decessisse: eum dño iħu init̾im associ¬
atum. expectasse ascensionem. ante¬
quam: ianua celestis reserari non
debuit. Unde apparet quod ñ eis qui
ante. s solum his qui post ascensio¬
nem baptizati sunt. patet ianua ce¬
lestis. Nisi forte quis ponat celos re¬
natis aꝑtos. non quod mox liceat. ue¬
rum quod illuc tempore congruo scan¬
dere licebit. S earatione uistis abori¬
gie mundi sunt aꝑti: quando potius
leguntur clausi. Sceleratissimis quoq
conuertendis penitentib q s nõ dum
condignos ꝑfructus emendatis. quib
omnib celum aꝑit. ñ ꝑspicuitas pro¬
uidentie. uerum redempcoris morte
comparata. elignitas uite. Neq e¬
num ds̃ intuitus ꝓuidentiam suam

Expanded text:
tus a gloria semovet. Flammam vero tus a gloria semovet. Flammam vero versatilem, quae nos ab ingressu paradisi reos detinuit , unda plene reconcilians Deo, ut introitus pateat, exstinguit Notandum tamen quod si quem fidelium inter Resurrectionem et Ascensionem ex hac vita contigerit decessisse, eum Domino Jesu interim associatum exspectasse Ascensionem, antequam janua coelestis reserari non debuit. Unde apparet quod 161 non eis qui ante, sed solum his qui post ascensionem baptizati sunt, patet janua coelestis. Nisi forte quis ponat coelos renatis apertos, non quod mox liceat, verum quod illuc tempore congruo scandere licebit. Sed ea ratione: Justis ab origine mundi sunt aperti, quando potius leguntur clausi, sceleratissimis quoque sed convertendis, poenitentibusque, sed nondum condignos per fructus emendatis, quia omnibus coelum aperit non perspicuitas providentiae, verum Redemptoris morte comparata dignitas vitae. Neque enim Deus intuitus providentiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
sacramento obedientem submittit.
ita reum purgat: ut ꝓ pena suffici¬
at. Tanti apud d̃m̃ est compune¬
tio cum humilitate. ꝑ obedientiam.
baptiratos descendit. & condonat
penam. Catezizatio nanq meret᷑
ueniam. s nondum euacuat penã
sicut confessio pura. culpam qui¬
dem tollit: s satisfactionem requi¬
rit. Baptisina uero qm̃ uenia pecc̃i
iam antea habetur: satisfactionẽ
de pec̃co condonat. sicut martyri¬
um dimissis om̃ib peccatis. om¬
nem etiam molestiam post se de
habitacło suo eliminat. Unde cũ
tricesimus sexagesimusq fructus.
optineat leuam: centesimus qui
martirum est. transitum facit ad
dexteram. Quare: qm̃ merces mar¬
tyrum non differtur post mortem.
XXUIII. Quib. i qͣndo celum aꝑiat᷑.
aptizatis gͥ & non ante m̃ito
celum patere ꝓnuntiatur. Qm̃
noxarum ꝑcacerizationem dimissa¬
rum: satisfactio non dum expleta. a
uisione dĩ prius secluderet. Uerum
rite baptizatos. solum mortalis sta¬

Expanded text:
sacramento obedientem submittit, sacramento obedientem submittit, ita reum purgat, ut pro poena sufficiat. Tanti apud Deum est compunctio cum humilitate per obedientiam. baptizatos descendit et condonat poenam, catechizatio namque meretur veniam, sed nondum evacuat poenam; sicut confessio pura culpam quidem tollit, sed satisfactionem requirit. Baptisma vero, quoniam venia peccati jam antea habetur, satisfactionem de peccato condonat, sicut martyrium, dimissis omnibus peccatis, omnem etiam molestiam post se de habitaculo suo eliminat. Unde cum tricesimus sexagesimusque fructus obtineat laevam, centesimus qui martyrium est, transitum facit ad dexteram. Quare? quoniam merces martyrum non differtur post mortem. CAPUT XXVIII. Quibus et quando coelum aperiatur Baptizatis igitur, et non ante, merito coelum patere pronuntiatur; quoniam noxarum per catechizationem dimissarum satisfactio nondum expleta a visione Dei prius secluderet. Verum rite baptizatos solum mortalis sta
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit baptizatis celos aꝑiri.
ed digressi redeamus &e in¬
quiramus quid sit quodbap¬
tiratis aꝑuintur celi. Nonne ea
ratione celum reseratur ut bap¬
tiratis patere introitum loci il¬
lius incelligatur: S ad quid pa¬
cet. suntrare non licet: Si quis
baptizatur. & ꝓpter ante actam
feditatem. quo ad penitentialem
compleu̾it satiffactionem ab in¬
gressu celi detinet᷑. nonne ei tanua
ẽ clausa. dum arcetur ab ea: Os̾
si uirtuce baptismi statu celos
introeunt. hi qui paulo ante in
carne commorantes. flagitiosis¬
siri extiterunt. quomͦ nullum
peccatum impunitum: Audi a¬
płm. Ait enim. Sine penitentia
sunt dona dĩ. Quod expositor.i¬
ca explanat. Grã di inbaptis¬
mate. non requirit gemitum.
uł planctum. uel opus aliquod.
uisi solamfidem. ꝙ om̃ia gratis
condonat. Dona gͦ dei .i. remissio
pecc̃orum inbaptismo facta. non
requirunt penitentiam .i. purga¬
toriam penam post remissionen.
Nimirum cor contritum qd̾ bap¬
tisma p̃uenit. & hurailiatum qd̾

Expanded text:
quid sit baptizatis coelos aperiri. Sed digressi redeamus, et inquiramus quid sit, quod baptizatis aperiuntur coeli. Nonne ea ratione coelum reseratur, ut baptizatis patere introitum loci illius intelligatur? Sed ad quid patet, si intrare non licet? si quis baptizatur et propter anteactam foeditatem, quoad poenitentialem compleverit satisfactionem, ab ingressu coeli detinetur, nonne ei janua est clausa dum arcetur ab ea? quod si virtute baptismi statim coelos introeunt ii qui paulo ante in carne commemorantes flagitiosissimi exstiterunt, quomodo nullum peccatum impunitum? Audi Apostolum: Sine poenitentia enim sunt dona Dei . Quod expositor ita explanat: Gratia Dei in baptismate non requirit gemitum vel planctum, vel opus aliquod, nisi solum fidem, et omnia gratis condonat. Dona ergo Dei, id est remissio peccatorum in baptismo facta, non requirit poenitentiam, id est purgatoriam poenam post remissionem. Nimirum cor contritum quod baptisma praevenit, et humiliatum quod
Abbreviated transcription (Latin):
namq uixta auctoritatẽ pͥmo tipicũ
mandusare pascha. ⁊ sic passionis sue
muido misteria declarare. ut ⁊ antiqͥ
pasche ꝓbator existat. ⁊iam adueni¬
ente u̾itate umbram cessare doceat.
Unde subiungitur. Dico enim uob̾
quia ex hoc ñ manducabo illud donec im¬
pleatur in regno dei qͣsi diceret. ñ ultͣ mo¬
saycum pascha celebrabo. donec ineccłia que
÷ regnum dei. sp̃ualit intellectum cõpleat᷑.
In hoc regno. usq hodie manducat xp̃e.
cum ea que moyses rudi ppło carnaliter
obseruanda p̾cepit.: in menbris suis sp̃ua¬
lit̾ exercet. Cesset ergo umbra. qm̃ aduenit
ĩutas. sicut defecit manna: pꝰqͣm comede.
r̃t filii iscł de frugib t̾re. nec usi sunt ul¬
egit ⁊ dixit. Accipite ⁊diuidite int̾ uos.
Hic calix ad uetꝰ pascha cui finem impo¬
nebat. ꝑtinet. quo accepto gr̃as ag̃. ideo

Expanded text:
namque juxta auctoritatem primo typicum namque juxta auctoritatem primo typicum manducare pascha, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, ut et antiqui paschae probator existat, et jam adveniente veritate umbram 261 cessare doceat. Unde subjungitur: Dico enim vobis quia ex hoc non manducabo illud donec impleatur in regno Dei. Quasi diceret: Non ultra Mosaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia, quae est regnum Dei, spiritualiter intellectum compleatur. In hoc regno usque hodie manducat Christus, cum ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, in membris suis spiritualiter exercet. Cesset ergo umbra, quoniam advenit veritas: sicut dunt filii Israel de frugibus terrae, nec usi sunt ulegit, dicens: Accipite et dividite inter vos. Hic calix ad vetus pascha cui finem imponebat, pertinet; quo accepto, gratias agit. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
pauescas. Sicubi aũ es aut quid agis un
tibi intolerabiłia insurgunt pecẽa si nul¬
la rõne ed in loco aut actu mortem aĩe
effugere potes qͣntũcumq locus actus¬
scandalizat te: id abscide. ⁊ ꝓice abste.
Ueruntñ acutiꝰ pensand̾ puto. ne dum
ꝑ spetłm in enigmate ambulamꝰ. spẽs
nos rerum deludat angło sathane tnͣs¬
figurato in angłm lucis. Contra qd̵ gr̃a
dei ÷ opus. nec intuis ꝯfidas uirib. s
iacta indño curam tuam. Ut aũ tibi
assit: uita tua ꝓ mereatur. iuxta illud.
apꝓpinqͣte deo: ⁊ appropinquabit uo¬
Ãs natus ex muliere factus cendis.
homo sub lege uet̾em cenam que
agno arimuisq panib celebrari solebat
⁊ uino: sius sumpsit cum discipłis.
Sumpsit. ut finem uet̃i impon̾et. no¬
uam aũ induceret. Postqͣm enim dis¬
cipuli parauer̃t pascha. ⁊ dñs discubu¬
it: ait desid̾io desid̾ aui hoc pascha mã¬
ducare uobiscũ anteꝗͣ patiar. Desid̾at

Expanded text:
pavescas? Sicubi autem es, aut quid agis, unde pavescas? Sicubi autem es, aut quid agis, unde tibi intolerabilia insurgunt peccata; si nulla ratione eo in loco aut actu mortem animae effugere potes, quantumcunque locus actusscandalizat te, id abscide et projice abs te . Verumtamen acutius pensandum puto, ne, dum per speculum in aenigmate ambulamus, species nos rerum deludat, angelo Satanae transfigurato in angelum lucis . Contra quod gratia Dei est opus; nec in tuis confidas viribus, sed jacta in Domino curam tuam . Ut autem tibi adsit, vita tua promereatur, juxta illud: Appropinquate Deo, et approprinquabit vos natus ex muliere, factus homo sub lege, veterem coenam, quae agno azymisque panibus celebrari solebat et vino, suis sumpsit cum discipulis. Sumpsit ut finem veteri imponeret, novam autem induceret. Postquam enim discipuli paraverunt pascha et Dominus discubuit, ait: Desiderio desideravi hoc pascha manducare vobiscum, antequam patiar . Desiderat