comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sterili ficulneȩ cophinũ stercoris.
id.ẽ infructuosȩ m̃ti pinguedinẽ
lam̃tationis admouerent. S hab&¬
hoc plerũq humanꝰ animꝰ ꝓprium:
qͦd mox ut in culpa labit᷑. a sui ad¬
huc longius cognitione separatur.
Hoc ipsũ nãq malũ quod agit: m̃¬
ti se obicẽ ante oculũ rationis int̾¬
serit. Unde fit ut anima priꝰ uo¬
luntariis tenebris obsessa postmo¬
dũ bonũ iam nec qͦd quęxat agno¬
scat. Quanto enĩ malis magis ad¬
her&: tanto minus intelligit bona qͦ
ꝑdit. Lux quippe ueritatis. qͥa subti¬
lit̃ reꝓboꝵ culpas examinat: qͦ habita
negligit᷑. eo ꝑmitit districtiꝰ uidi¬
cans. ut nec ipsa amissa requiratur.
Et cũ ab actu repellit᷑. fugit a sensu:
ut cuiꝰ quasi facies in oꝑe contẽpnit᷑.
eius ꝑ recordationẽ iam nec terga ui¬
deant᷑. Hinc itaq ẽ. quod reꝓbi sub¬
iecti flendis scelerib gaudent: de qͥb
ꝑ salomonẽ dr̃. qui letant᷑ cũ malefe¬

Expanded text:
sterili ficulneae cophinum stercoris, sterili ficulneae cophinum stercoris, id est infructuosae menti pinguedinem lamentationis admoverent! hoc plerumque humanus animus proprium, quod mox ut in culpam labitur, a sui adhuc longius cognitione separetur. Hoc ipsum namque malum quod agit menti se obicem ante oculum rationis interserit. Unde fit ut anima prius voluntariis tenebris obsessa postmodum bonum jam nec quod quaerat agnoscat. Quanto enim magis malis adhaeret, tanto minus intelligit bona quae perdit. Lux quippe veritatis quia subtiliter reproborum culpas examinat, quo habita negligitur, eo permittit districtius judicans, ut nec amissa requiratur; et cum ab actu repellitur, fugit a sensu, ut cujus quasi facies in opere contemnitur, ejus per recordationem jam nec terga videantur. Hinc itaque est quod reprobi subjecti flendis sceleribus gaudent, de quibus per Salomonem dicitur: Qui laetantur cum malefe
Abbreviated transcription (Latin):
uita prauoꝵ: quia cũ ꝓ amore mundi
aliqua student licita atq bonesta a-¬
gere. quasi planũ in suꝑficie pedem
ponunt.S repente pes ad ima la¬
bitur: quia eoꝵ actio dũ plura sẽꝑ
appetit. usq ad illicita & iniqua de¬
scendit. Cũ gͦ scã ȩccł̃a huiꝰ tẽporis
contraria tolerat. ad uitã carnaliũ
quos aduersos sibi etiã in prosperis
sustinuit ꝑ memoriã recurrat: &
quoꝵ merita hȩc patiat᷑ agnoscat di¬
cens. in desertis habitabant torren-¬
tiũ. & in cauernis trȩ uel suꝑ glareã.
Quia enim patrũ doctrina destituti
sunt in desertis torrentiũ: qͥa in oc-¬
cultis se cogitationib tegunt. in ca¬
uernis tr̃ȩ: quia uͦ in p̃sentis seculi
mobilitate intentionẽ suã figere ap¬
petunt. suꝑ glareã habitare referu-¬
nt᷑. S utinã tales quia peccata no-¬
lunt impugnare temptantia. flendo
tegerent uel cõmissa: utinã mala
sua saltẽ ꝑpetrata cognoscerent: atq

Expanded text:
vita pravorum, quia cum pro amore mundi vita pravorum, quia cum pro amore mundi aliqua student licita atque honesta agere, quasi planum in superficie pedem ponunt; sed repente pes ad ima labitur, quia eorum actio, dum plura semper appetit, usque ad iniqua et illicita descendit. Cum ergo sancta Ecclesia hujus temporis contraria tolerat, ad vitam carnalium, quos adversarios sibi etiam in prosperis sustinuit, per memoriam recurrat, et quorum meritis haec patiatur agnoscat, dicens: In desertis habitabant torrentium, et in cavernis terrae, vel super glaream. Quia enim patrum doctrina destituti sunt, in desertis torrentium, quia in occultis se cogitationibus tegunt, in cavernis terrae, quia vero in praesentis saeculi mobilitate intentionem suam figere appetunt, super glaream habitare referuntur. Sed utinam tales, quia peccata nolunt impugnare tentantia, flendo tergerent vel commissa! utinam mala sua saltem perpetrata cognoscerent, atque
Abbreviated transcription (Latin):
indigna sunt: ipsi ꝑciꝑe ꝓ magno cõ¬
cupiscunt. Cauernȩ aut̃ tr̃ȩ. st̃. cogi¬
tationes prauȩ: in quib se ab huma¬
nis ocłis abscondunt. Praui quippe
ut sunt ab hominib uideri refugi¬
unt: dũq aliud qͣm sunt simulant.
sese in conscientiȩ suȩ latibulis. qͥsi
in trȩ cauernis occultant. Qui cun¬
cta hȩc ñ agerent: nisi de ęt̾̃na & so¬
lida uita desperarent: atq in hoc in¬
certo temporalitatis animũ figereñ.
Unde bene subdit᷑. uel suꝑ glareã. Gla
rea namq ẽ uita p̃sens: quȩ indesi¬
nent̃ ad t̃minũ suũ ipso defectu mu¬
tabilitatis. quasi impulsu fluminis
ducit᷑. Suꝑ glareã quippe habitare. ẽ.
fluxui uite p̃sentis inherere: & ibi
intentionẽ ponere. ubi gressũ neqͤat
fixe stando solidare. Est illud in gla
pes in eiꝰ suꝑficie ponit᷑ ipsa eiꝰ uolubi-¬
litate labit᷑: atq ad ima deuoluitur.
Cui uidelic& rei in nullo discrepat

Expanded text:
indigna sunt, ipsi percipere pro magno conindigna sunt, ipsi percipere pro magno concupiscunt. Cavernae autem terrae sunt cogitationes pravae, in quibus se ab humanis oculis abscondunt. Pravi quippe ut sunt ab hominibus videri refugiunt, dumque aliud quam sunt simulant, sese in conscientiae suae latibulis quasi in terrae cavernis occultant. Qui cuncta haec non agerent, nisi de aeterna et solida vita desperarent, nisi in hoc incerto temporalitatis animum figerent. Unde bene subditur: Vel super glaream. rea namque est vita praesens, quae indesinenter ad terminum suum ipso defectu mutabilitatis quasi impulsu fluminis ducitur. Super glaream itaque habitare est, fluxui vitae praesentis inhaerere, et ibi intentionem ponere, ubi gressum nequeat fixe stando solidare. Est aliud in glarpes in ejus superficie ponitur, ipsa ejus volubilitate labitur, atque ad ima devolvitur. Cui videlicet rei in nullo discrepat
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc plerũq assequi etiã disrupta con-¬
longe a patrũ p̃cedentiũ actione dis¬
iuncti sunt: recte subiungit᷑. In de¬
sertis habitabant torrentiũ. & in cauer¬
nis terrȩ: uel suꝑ glareã. In bona &¬
enim parte recte torrentes scõs p̃dica¬
tores accipimus: qui dũ in p̃senti ui¬
ta diuinis nobis eloquiis influunt.
aquarũ multitudine. quasi in hyeme
colliguntur. Qui & estiuo sole adue¬
niente se subtrahunt: quia cũ ȩt̃nȩ
patriȩ lux emicuerit. p̃dicare cessabt̃.
Horũ torrentiũ deserta sunt. uitȩ tem¬
poralis cõmoda: ea nãq desert̃. & ad
lucra se cęlestia appetenda conuertuñ.
Cuncta aut̃ hȩc torrens ille relique¬
rat. qui dicebat. Propt̃ quẽ om̃ia de¬
trim̃tũ feci: & arbitror ut stercora.
S quia prauoꝵ m̃tes. ea in hac uita adi¬
pisci appetunt. quȩ despicientes iusti
derelinquunt: in desertis torrentiũ
habitare referunt᷑. Illa enĩ quȩ scĩs

Expanded text:
haec plerumque assequi, etiam dirupta conhaec plerumque assequi, etiam dirupta conlonge a patrum praecedentium actione disjuncti sunt, recte subjungitur: In desertis habitabant torrentium, et in cavernis terrae, vel super glaream. In bona etenim parte recte torrentes, sanctos praedicatores accipimus, qui dum in praesenti vita divinis nobis eloquiis influunt, aquarum multitudine quasi in hieme colliguntur. Qui et aestivo sole adveniente se subtrahunt, quia cum aeternae patriae lux emicuerit, praedicare cessabunt. Horum torrentium deserta sunt vitae temporalis commoda. Ea namque deserunt, et ad lucra se coelestia adipiscenda convertunt. Cuncta autem haec torrens ille reliquerat, qui dicebat: Propter quem omnia detrimentum feci, et arbitror ut stercora . Sed quia pravorum mentes ea in hac vita adipisci appetunt, quae despicientes justi derelinquunt, in desertis torrentium habitare referuntur. Illa enim quae sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita. consolationes ac ꝓsꝑitates
intelligi. Sepe enĩ omp̃s ds̃ electos suos
cum donis interiorib ditat: extĩorib
etiam honorib subleuat. Cũq eos
p̃ferendo cȩteris honorabiles reddit:
latius imitabiles ostendit. Et n̾ñqͣm
praui eoꝵ quidẽ uitã despiciunt: s fe¬
licitatẽ in hoc mundo asseqͥ concupi¬
scunt. Quia gͥ hic blandim̃ta transi¬
toriȩ consolationis quȩrt̃. herbas co¬
medunt: quia in cogitationib suis
exteriorẽ eoꝵ głam meditant᷑. arboꝵ
cortices mandunt. Et qm̃ in his om̃i¬
b soli auaritiȩ tota intentione de¬
seruiunt: radice iuniꝑi replentur.
Quȩ cuncta de conuallib rapiunt: qͥa
ex amore huiꝰ infimȩ & corruptibilis
uitȩ unm̃sis cupiditatib in arde sc̃t
Et cum singula repperiunt. ad ea cũ
clamorib currt̃: quia uidelic& scoꝵ
patrũ quoꝵ merita adipisci ñ quęrt̃.
loca atq regimina app̃hendere sata¬
gunt. Et cũ tranquille nequeunt:

Expanded text:
in hac vita consolationes ac prosperitates intelligi. Saepe enim omnipotens Deus electos suos cum donis interioribus ditat, exterioribus etiam honoribus sublevat. Cumque eos praeferendo caeteris honorabiles reddit, latius imitabiles ostendit; et nonnunquam pravi eorum quidem vitam despiciunt, sed felicitatem in hoc mundo assequi concupiscunt. Quia igitur blandimenta hic transitoriae consolationis quaerunt, herbas comedunt, quia in cogitationibus suis exteriorem eorum gloriam meditantur, arborum cortices mandunt. Et quoniam in his omnibus soli avaritiae tota intentione deserviunt, radice juniperi replentur. Quae cuncta de convallibus rapiunt, quia ex amore hujus infimae et corruptibilis vitae immensis cupiditatibus inardescunt. Et cum singula reperiunt, ad ea cum clamoribus currunt, quia videlicet sanctorum patrum, quorum merita adipisci non quaerunt, loca atque regimina apprehendere satagunt; et cum tranquille nequeunt
Abbreviated transcription (Latin):
Horum uecordiȩ scã ȩccl̃a recordet᷑. cum
seuis extrinsecus aduersitatib premit᷑.
quos intra se uelut fideles continuit.
s eoꝵ uitam aduersantẽ fidei du to-¬
lerauit. & dicat. qui int̾ huiꝰscemodi lȩ¬
tabant᷑. & e̾ẽ sub sentib delicias cõpu¬
tabant. Qui nimirũ mala quȩ agt̃.

Expanded text:
Horum vecordiae sancta Ecclesia recordetur, cum Horum vecordiae sancta Ecclesia recordetur, cum saevis extrinsecus adversitatibus premitur, quos intra se velut fideles continuit, sed eorum vitam adversantem fidei diu toleravit, et dicat: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant, quia nimirum mala quae
Abbreviated transcription (Latin):
datam: Et quid ꝑ ollas carniũ: nisi
carnalia oꝑa uix tribulationũ dolo¬
rib. quasi ignib excoquenda: Quid
ꝑ pepones: nisi t̾renȩ dulcedines:
Qđ ꝑ porros ac cepas exprimit᷑. quȩ ple¬
rumq qui comedunt. lacrimas emit.¬
tunt: nisi difficultas uitȩ p̃sentis. qͤ
a dilectorib suis. & ñ sine luctu agit᷑
& tam̃ cũ lacrimis amat᷑. Manna
gͥ deserentes. cũ peponib ac carnib
porros cepasq quȩsiert̃: qͥa uidelics
ꝑuersȩ mentes dulcia ꝑ grãm quie¬
tis dona despiciunt: & ꝓ carnalib uo¬
luptatib. laboriosa huiꝰ uitȩ itinera
etiam lacrimis plena concupiscunt.
Contempnunt habere ubi spiritalit̾ gau¬
deant: & desiderant̃ appetunt. ubi &
carnalit̾ gemant. Horũ itaq uecordiã
ueridica iob uoce rep̃hendat qͥa nimi-¬
rum ꝑuerso iudicio ꝑturbata tranqͥl¬
lis. dura lenib. asꝑa mittib. transito¬
ria ȩt̃ñis. suspecta securis anteponuns.

Expanded text:
data? Et quid per ollas carnium, nisi data? Et quid per ollas carnium, nisi carnalia opera, vix tribulationum laboribus quasi ignibus excoquenda? Quid per pepones, nisi terrenae dulcedines? Quid per porros ac cepas exprimitur, quae plerumque qui comedunt, lacrymas emittunt, nisi difficultas vitae praesentis, quae a dilectoribus suis et non sine luctu agitur, et tamen cum lacrymis amatur? Manna igitur deserentes, cum peponibus ac carnibus porros cepasque quaesierunt, quia videlicet perversae mentes dulcia per gratiam quietis dona despiciunt, et pro carnalibus voluptatibus laboriosa hujus vitae itinera, etiam lacrymis plena, concupiscunt; contemnunt habere ubi spiritualiter gaudeant, et desideranter appetunt, ubi et carnaliter gemant. Horum itaque vecordiam veridica voce Job reprehendat, quia nimirum perverso judicio, perturbata tranquillis, dura lenibus, aspera mitibus, transitoria aeternis, suspecta securis anteponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tollite iugũ meũ suꝑ uos. & discite
a me quia mittis sũ & humilis corde.
Quid.ẽ. enĩ dño mittẽ se in magisterio
atq humilẽ dicere: nisi relictis exer¬
cendȩ elationis difficultatib. plana
quȩdam bene uiuendi itinera demon-¬
strare: S quia prauoꝵ m̃tes plus ꝑ asꝑa
elationis qͣm ꝑ blanda humilitatis. ac
mansuetudinis delectant᷑: ẽẽ sub sen-¬
tib delicias deputant. Dura enim p̃
amore scłi. quasi quȩdã mollia ac dele-¬
ctabilia ferre parati sunt: dũ in hac
uita rerũ culmina app̃hendere conaq᷑.
Cessationẽ dñs a mundi laborib imꝑat:
sc̃ȩ̃ quietis dulcedinẽ ꝑsuad&: & tam̃
uesana iniquoꝵ mens plus se assequi
asꝑa carnalit. qͣm tenere blanda spiri¬
talit̾ gaud&: plus acerbitate fatiga¬
tionis. qͣm quietis dulcedine pascit᷑.
carniũ. pepones. porros. cȩpasq concu¬
piuit. Qd enĩ signat᷑ in manna. nisi
esca gr̃ȩ. suaue sapiens: ad refectionẽ
interioris uitȩ bene uacantib desuꝑ

Expanded text:
llite jugum meum super vos, et discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quid est enim Domino mitem se in magisterio atque humilem dicere, nisi relictis exercendae elationis difficultatibus plana quaedam bene vivendi itinera demonstrare? Sed quia pravorum mentes plus per aspera elationis quam per blanda humilitatis ac mansuetudinis delectantur, esse sub sentibus delicias deputant. Dura enim prae amore saeculi quasi quaedam mollia ac delectabilia ferre paratae sunt, dum in hac vita rerum culmina apprehendere conantur. Cessationem Dominus a mundi laboribus imperat, sanctae quietis dulcedinem persuadet, et tamen vesana iniquorum mens plus se assequi aspera carnaliter quam tenere blanda spiritaliter gaudet; plus acerbitate fatigationis quam quietis dulcedine pascitur: carnium, pepones, porros, cepasque concupivit. Quid enim signatur in manna, nisi esca gratiae, suave sapiens, ad refectionem interioris vitae bene vacantibus desuper
Abbreviated transcription (Latin):
rum occasionib. etiã ꝓ parua stipe li¬
tigare. Plerũq aut̃. quẽ scm̃ actio
bona ostentat: oborta t̾reni cõmodi
occasio examinat. Uideas nãq ñnul¬
los iam sublimia agere: iã in absti¬
nentiȩ. iam in doctrinȩ oꝑe patrũ
p̃cedentiũ exempla sectari: s cũ re¬
pente p̃sentis uitȩ lucrũ qͦsi fructũ
conuallis inuenerint. ad hoc cũ clamore
currunt: quia disrupta ad illud suꝑ¬
ductȩ scĩtatis tranqͥllitate ꝓsiliunt.

Expanded text:
rum occasionibus etiam pro parva stipe lirum occasionibus etiam pro parva stipe litigare. Plerumque autem quem sanctum bona actio ostentat, oborta terreni commodi occasio examinat. Videas namque nonnullos jam sublimia agere, jam in abstinentiae, jam in doctrinae opere patrum praecedentium exempla sectari; sed cum repente praesentis vitae lucrum quasi fructum convallis invenerint, ad hoc cum clamore currunt, quia dirupta ad illud superductae sanctitatis tranquillitate prosiliunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pant: quȩ illos more iuniꝑi postmo¬
dũ ex duricia retributionũ. uelut ex
asꝑitate folioꝵ pungant. Contẽpnen¬
tes nãq dm̃ hic minime sentiunt: qͣn¬
tum sit mali qͦd agunt. Adhuc enĩ iu¬
niperi radicẽ comedunt: s huiꝰ radicis
qͣm sint rami asꝑi ñ attendunt: qͥa
nimirũ praua actio mͦ qͦͣsi ex radice
delectat in culpa: s postmodũ qͣsi ex
ramis pung& in pęna. Vnde & bene
subiungit᷑. Qui de conuallib ista ra¬
pientes: cũ singula repperissent. ad ea
uidelic& suꝑnoꝵ: omĩs p̃sens uita con¬
uallis. ẽ Hii aut̃ quia sublimia mon¬
tium. id. ẽ. fortia acta scõꝵ contẽplari
nesciunt: semꝑ in oblectatione infima
quasi in conuallib conuersant᷑. Et dũ
quoddã lucrũ. uel parũ stipendii in¬
ueniunt. cũ clamore currt̃: quia hoc
abstrahere etiã iurgando moliunt᷑.
In conualle enim repperientib singłis
cũ clamore currere. ẽ: subortis causa¬

Expanded text:
pant, quae illos more juniperi postmopant, quae illos more juniperi postmodum ex duritia retributionum velut ex asperitate foliorum pungant. Contemnentes namque Deum hic, minime sentiunt quantum sit mali quod agunt. Adhuc enim juniperi radicem comedunt, sed hujus radicis quam sint rami asperi non attendunt, quia nimirum prava actio modo quasi ex radice delectat in culpa, sed postmodum quasi ex ramis pungit in poena. Ubi et bene subjungitur: Qui de convallibus ista rapientes, cum singula reperissent, ad videlicet supernorum, omnis praesens vita convallis est. Hi autem quia sublimia montium, id est fortia acta sanctorum contemplari nesciunt, semper in oblectatione infima quasi in convallibus conversantur et dum quodlibet lucrum vel parvi stipendii inveniunt, cum 652 clamore currunt, quia hoc abstrahere etiam jurgando moliuntur. In convalle enim repertis singulis cum clamore currere, est subortis causa
Abbreviated transcription (Latin):
bas edunt: quia magna negligunt.
& uilib saciant᷑ Plerũq tam̃ etiam
quȩdam quasi robustiora oꝑa exer-¬
cent: s intentionẽ rectã in eisdẽ oꝑi¬
b ñ tenent. Quib ꝓfecto arboꝵ cor¬
tices mandere. ẽ: exteriores electorũ
actus assumere. & intentionẽ bonã
in bonis actib ñ habere. Dum enĩ ꝓ
humana laude recta oꝑa exquirunt.
s imitari cor recte oꝑantiũ negligt̃:
ex solis arboꝵ corticib replent᷑. Toto
uãq desiderio. p̃sentis uitȩ głam. uel
abundantiam quęrt̃. Unde & recte
bus eoꝵ. Intꝰ enim qͣmuis ꝑ fidẽ positi
dum plerũq auariciȩ cogitationib
seruiunt: quasi illud comedunt. uude
in extremo uitȩ supplicioꝵ asꝑa ꝓfe¬
rant᷑. Qui dũ ñ frugẽ diuini eloqͥi
concupiscunt. s & rerũ temporalium
ambitu seruiunt: neqͦqͣm pane triti¬
ci. s radice iuniꝑi saciant᷑. Ipsa qͥppe
eos ab imis atq infimis oborta occu¬

Expanded text:
bas edunt, quia magna negligunt, bas edunt, quia magna negligunt, et vilibus satiantur. Plerumque tamen etiam quaedam quasi robustiora opera exercent, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenent. Quibus profecto arborum cortices mandere est exteriores electorum actus assumere, et intentionem bonam in bonis actibus non habere. Dum enim pro humana laude recta opera exquirunt, sed imitari cor recte operantium negligunt, ex solis arborum corticibus replentur. Toto namque desiderio praesentis vitae gloriam, vel abundantiam quaerunt. Unde et r.---Intus enim quamvis per fidem positi, dum plerumque avaritiae cogitationibus serviunt, quasi illud comedunt, unde in extremo vitae suppliciorum aspera proferuntur. Qui dum frugem divini eloquii non concupiscunt, sed ad rerum temporalium ambitum serviunt, nequaquam pane tritici, sed radice juniperi satiantur. Ipsa quippe eos ab imis atque infimis oborta occu
Abbreviated transcription (Latin):
trahunt. quasi quȩ calcant comedt̃.
Quoꝵdã iã fortitudinẽ in alta surgen¬
tem. ex parte demoliunt᷑: quoꝵdam
uͦ teneritudinẽ. & adhuc in imis po¬
sitam pęnitꝰ contert̃. Dicat gͥ. man¬
debant herbas. & arborũ cortices: qͥa
prauis irrisionib in ñnullis exteri¬
ora oꝑa. in ñnullis aut̃ ꝑ spẽ uiren¬
tia corda dissipabant. Uel certe her¬
bas mandere. ẽ: leuia quȩdã ac tene¬
ra de antiquis patrib imitari. Ar-¬
borũ uͦ cortices edere. ẽ: eoꝵ oꝑa suꝑ¬
ficietenꝰ agere: s intentionẽ rectam
in eiscdem oꝑib ñ tenere. Sunt enĩ
ñnulli qui dũ p̃sentis mundi głam
eiusdẽ mundi actionib adipisci non
possunt. speciem scĩtatis appetunt:
habitũ uenerationis sumunt: imita¬
tores antiquoꝵ patrũ uideri concu¬
piscunt: & quȩdam quidẽ parua ac
leuia ꝑagunt: s eoꝵ fortia. & quȩ ex
solius caritatis radice ꝓdeunt: inita¬
ri contempnunt. Hii uidelic& her¬

Expanded text:
trahunt, quasi quae calcant comedunt. trahunt, quasi quae calcant comedunt. Quorumdam jam fortitudinem in alta surgentem ex parte demoliuntur; quorumdam vero teneritudinem et adhuc in imis positam penitus conterunt. Dicat igitur: Mandebant herbas, et arborum cortices, quia pravis irrisionibus in nonnullis exteriora opera, in nonnullis autem per spem virentia corda dissipabant. 31. bas mandere est, levia quaedam ac tenera de antiquis patribus imitari. Arborum vero cortices edere est eorum opera superficie tenus agere, sed intentionem rectam in eisdem operibus non tenere. Sunt enim nonnulli, qui dum praesentis mundi gloriam ejusdem mundi actionibus adipisci non possunt, speciem sanctitatis appetunt, habitum venerationis sumunt, imitatores antiquorum patrum videri concupiscunt, et quaedam quidem parva ac levia peragunt, sed eorum fortia, et quae ex solius charitatis radice prodeunt, imitari contemnunt. Hi videlicet her
Abbreviated transcription (Latin):
tices. Quid enĩ ꝑ herbas. nisi tenera
ac terrȩ ꝓxima bene inchoantiũ uita:
& quid ꝑ arboꝵ cortices. nisi ext̃iora
oꝑa eoꝵ qui iam sublimia appetunt
designant᷑. Praui nãq cũ recta inci¬
pientes aspiciunt: aut irridendo. aut
quasi consulendo contradicunt: cũ uͦ
iã qͦsdã pensant ad sũma ꝓficere. qͥa
eoꝵ ꝓfectus funditꝰ dissipare neqͤunt
a quibdam illos suis oꝑib diuertuñ.
Herbas quippe eis. & arboꝵ cortices man¬
dere. ẽ: uel studia bona inchoantiũ.
uel oꝑationes quoꝵdã iã more arboꝵ
ad suꝑiora tendentiũ. pestiferis ꝑsua-¬
sionib quasi quibdã maliciȩ suȩ den¬
tib dissipare. Herbas mandunt reꝓ¬
bi:. cũ infirmoꝵ inicia irridendo con¬
sumunt. Arboꝵ quoq cortices man¬
dunt: cũ manu ꝑuersi consilii uitȩ
rectȩ crescentiũ. tegm̃ bonoꝵ operũ
subtrahunt. Hos aut̃ in qͥb dam
actib uelut arbores exspoliant. illo ᷤ¬
uͦ uelut herbas. quia despicientes

Expanded text:
e? Quid enim per herbas, nisi tenera ac terrae proxima bene inchoantium vita? Et quid per arborum cortices, nisi exteriora opera eorum, qui jam sublimia appetunt, designantur? Pravi namque cum recta incipientes aspiciunt, aut irridendo, aut quasi consulendo contradicunt. Cum vero jam quosdam pensant ad summa proficere, quia eorum profectus funditus dissipare nequeunt, a quibusdam illos suis operibus divertunt. Herbas itaque eis, et arborum cortices mandere, est vel studia bene inchoantium, vel operationes quorumdam jam more arborum ad superiora tendentium pestiferis persuasionibus quasi quibusdam malitiae suae dentibus 651 dissipare. Herbas mandunt reprobi cum infirmorum initia irridendo consumunt. Arborum quoque cortices mandunt cum manu perversi consilii a vita recte crescentium tegmen bonorum operum subtrahunt. Hos autem in quibusdam actibus velut arbores exspoliant; illos vero velut herbas, quia despicientes
Abbreviated transcription (Latin):
uento doctrinȩ. Sc̃a itaq ȩccła ab ad¬
uersariis ad modicũ dep̃ssa. cũ sibi
audaces errantiũ m̃des insultare
conspexerit: quȩ eoꝵ conuersatio fu¬
erit. ad memoriã reducit. dicens.
In desertis habitant torrentiũ. & in
cauernis terrȩ: uel suꝑ glarcã. Quia
enim eoꝵ ꝑuersa p̃dicatio. amisso ig¬
ne caritatis. ex frigore m̃tis conua¬
luit: ꝓfecto in torrentiũ desertis ha¬
bitauit. Quia uͦ aꝑta & libera non
fuit: in cauernis latuit. Qͥa autẽ
De quib adhuc subdit᷑. Qui int̾ huiꝰ¬

Expanded text:
vento doctrinae . Sancta itaque Ecclesia ab advento doctrinae . Sancta itaque Ecclesia ab adversariis ad modicum depressa, cum sibi audaces errantium mentes insultare conspexerit; quae eorum conversatio fuerit, ad memoriam reducit, dicens: In desertis habitabant torrentium, et in cavernis terrae, vel super glaream. Quia enim eorum perversa praedicatio, amisso igne charitatis, ex frigore mentis convaluit, profecto in torrentium desertis habitavit. Quia vero aperta et libera non fuit, in cavernis latuit. Quia autemde quibus adhuc subditur: CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
tralib. nolite credere. Sicut enĩ ful¬
gur exit ab oriente. & par& usq in oc¬
cidentem: ita erit & aduentꝰ filii homi¬
nis. Hoc itaq illic in penetralib: qͦd
hic dr̃ in cauernis. In cauernis ergo
heretici habitant: quia plerũq erro¬
rem suũ secretis p̃dicationib occul-¬
tant: ut quo se doctiorib prudenti¬
oribq ñ indicant . eo ad se uehem̃tiꝰ
imperitos trahant Unde bene etiã
subinfert᷑: uel suꝑ glareã. Glaream
quippe. illos minutissimos lapides di¬
cimus: qͦs aqua fluuialis trahit. Do¬
ctores igit᷑ ꝑuersoꝵ dogmatũ suꝑ gla¬
ream habitant: quia illas hominũ
m̃tes trahunt. quȩ nulla grauitatis
stabilitate solidant᷑: quas uelut de
loco semꝑ ad locũ flumina erroꝵ¬
ducunt. Unde & p̃dicator egregius
cũ auditores suos ñ temporalit̃ duci.
s forti cuꝑ& grauitate solidari: am¬
monuit dicens ut iã ñ simꝰ paruuli
fluctuantes: nec circũ feramur om̃i

Expanded text:
lite credere. Sicut enim fulgur exit ab Oriente, et paret usque in Occidentem, ita erit et adventus Filii hominis . Hoc itaque illic in penetralibus, quod hic dicitur in cavernis. In cavernis ergo haeretici habitant, quia plerumque errorem suum secretis praedicationibus occultant, ut quo se doctioribus prudentioribusque non indicant, eo ad se vehementius imperitos trahant. Unde bene etiam subinfertur: Vel super glaream. Glaream quippe illos minutissimos lapides dicimus quos aqua fluvialis trahit. Doctores igitur perversorum dogmatum super glaream habitant, quia illas hominum mentes trahunt, quae nulla gravitatis stabilitate solidantur, quas velut de loco semper ad locum flumina erroducunt. Unde praedicator egregius, cum auditores suos non temporaliter duci sed forti cuperet gravitate solidari, admonuit, dicens: Ut non jam simus parvuli fluctuantes: nec circumferamur omni
Abbreviated transcription (Latin):
quasi certas dare sententias etiã de
incognitis p̃sumunt. Unde fit. ut
ipsa eos elatio. quȩ intꝰ apud ipsos
eleuat. a ueritate foras repellat: uixq
in dictis dĩ exteriora capiant. qui se
secreta spiritalia penetrasse singula¬
rit̃ putabant. Unde hic qͦq subdit᷑¬

Expanded text:
quasi certas dare sententias etiam de quasi certas dare sententias etiam de incognitis praesumunt. Unde fit ut ipsa eos elatio, quae intus apud semetipsos elevat, a veritate foras repellat, vixque in dictis Dei exteriora capiant, qui se secreta spiritalia penetrasse singulariter putabant. Unde hic quoque subdit
Abbreviated transcription (Latin):
contra hii. qui in scã ȩccła ueracit̃
sunt humiles. & ueracit̃ docti. nort̃
de secretis cȩlestib & quȩdã consi-
derata intelligere. & quȩdã ñ intel-¬
lecta uenerari: ut & quȩ intelligt̃
uenerant̃ teneant. & quȩ necdũ in¬
telligunt. humilit̾ exspectent. Unde
nobis ꝑ moysen dr̃: ut comedentes
agnũ. quicqͥd de eo reliquũ fuerit.
igne comburamꝰ. Agnũ qͥppe come-¬
dimus: cũ multa dñicȩ humanitatiᷤ
intelligendo recundimꝰ in uentre
m̃tis. Ex quo quȩdã nobis remaneN.
quȩ comedi nequeunt: qͥa multa ad¬
huc de eo restant. quȩ intelligi neqͣ¬
quã possunt. Quȩ tam̃ igni combu¬
renda sunt: quia ea quȩ caꝑe de il-¬
lo ñ possumꝰ. humilit̾̃ scõ spũi reser¬
uamus. Quȩ plerũq humilitas ea
etiam electoꝵ sensib aꝑit: quȩ ad
intelligendũ impossibilia ẽẽ uide-¬
bant᷑. Nam ꝑuersȩ hereticoꝵ m̃tes
dum sibi suꝑbe intellectũ tribuuñ.

Expanded text:
contra ii qui in sancta Ecclesia veraciter contra ii qui in sancta Ecclesia veraciter sunt humiles et veraciter docti, norunt de secretis coelestintellecta venerari, ut et quae intelligunt veneranter teneant, et quae necdum intelligunt humiliter exspectent. Unde nobis per Moysen dicitur: Ut comedentes agnum, quidquid de eo reliquum fuerit igni comburamus . Agnum quippe comedimus, cum multa dominicae humanitatis intelligendo recondimus in ventrem mentis. Ex quo quaedam nobis remanent, quae comedi nequeunt, quia multa adhuc de illo restant, quae intelligi nequaquam possunt. Quae tamen igne comburenda sunt, quia ea quae capere de illo non possumus, humiliter sancto Spiritui reservamus. Quae plerumque humilitelectorum sensibus aperit, quae ad intelligendum impossibilia esse videbantur. Nam perversae haereticorum mentes dum sibi superbe intellectum tribuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere negligunt. ex quib erudi¬
ri potuert̃. Quã bene eoꝵ audaciã.
p̃dicator egregius refrenat dicens.
N on plus saꝑe qͣm oport& saꝑe: s saꝑe
ad sobrietatem. Hinc salomon ait.
Prudentiȩ tuȩ pone modũ. Hincrur¬
sum dicit. Nel inuenisti: comede qͦd
sufficit tͥ: ne forte saturatꝰ euomas¬
illud. Dulcedinẽ quippe spiritalis
intelligentiȩ. qui ultra qͣm capit co¬
medere appetit. etiã qͦd comederat
uomit: quia dũ sũma intelligere ul-¬
tra uires quęrit. etiam quȩ bene in¬
tellexerat amittit. Hinc rursũ diẽ.
Sicut qui mel multũ comedit ñ est
ei bonũ: sic qui scrutator. ẽ. maie¬
uisibilis conditoris. quȩ moderate
inquisita nos erigit: ultra uires per¬
scrutata p̃mit. Itoq heretici qͥa de
sublimi intelligentia qͣnto ampliꝰ
nescunt: bene de eis dr̃ ȩgestate &
fame steriles. Immoderatis nãq au
sib cognitionis suꝑnȩ scientiã quo
plus appetunt: plus amittunt. At

Expanded text:
cognoscere negligunt ex quibus erudicognoscere negligunt ex quibus erudiri potuerant. Quam bene eorum audaciam praedicator egregius refrenat, dicens: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Hinc Salomon ait: Prudentiae tuae pone modum . Hinc rursum dicit: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte saturatillud. Dulcedinem quippe spiritualis intelligentiae qui ultra quam capit comedere appetit, etiam quod comederat evomit; quia, dum summa intelligere ultra vires quaerit, etiam quod bene intellexerat amittit. Hinc rursum dicit: Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum; sic qui scrutator est majevisibilis conditoris, quae moderate inquisita nos erigit, ultra vires perscrutata premit. Itaque haeretici, quia de sublimi intelligentia quanto amplius nescunt, bene de eis dicitur: Egestate et fame steriles. Imribus cognitionis supernae scientiam quo plus appetunt, plus amittunt. At
Abbreviated transcription (Latin):
bere refugiunt. dũ ab uniuersalis
chilo. Et quia ad eadẽ signa quȩ ex¬
ibent. nulla humilitate concordañ.
recte subdit᷑. & uita ipsa putabant᷑
indigni. Uel certe om̃s hereticos sca¬
nimirũ sub nomine xp̃i militant
retici dũ in sacro eloquio. plus secre¬
ta dĩ student ꝑscrutari quã capiuñ
fame sua steriles fiunt. Neq enum
ea quęrt̃. ex quib sem& ipsos ad hu¬
militatẽ erudiant: mores in tran¬
qͥllitate disponant: patientiã ser¬
uent: longanimitatẽ exibeant: s
ea solũmodo quȩ eos doctos ac loqͣ¬
ces demonstrent. Illa scire appetuni.
ex quib singłarit̃ cruditi uideant᷑.
Plerumq enĩ audacter de natura di¬
uinitatis tractant: cũ sem& ipsos mi¬
seri nesciant. Egestate gͦ ac fame sua
steriles fiunt: qui ea ꝑscrutari de¬
siderant. ex quib bonȩ uitȩ germi-¬
na ñ ꝓducant. Ultra se qͥppe sunt.
quȩ ꝑscrutant᷑. Dũq ad hoc ten-¬
dunt᷑. qͦd cõphendere nequeunt: ea

Expanded text:
giunt, dum ab universalis rat mihi pro nihilo. Et quia ad eadem signa quae exhibent nulla humilitate concordant, recte subditur: Et vita ipsa putabantur indigni. Vel certe omnes haereticos sanimirum sub nomine Christi militant retici dum in sacro eloquio plus secreta Dei student perscrutari quam capiunt, fame sua steriles fiunt, neque ea quaerunt ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam servent, longanimitatem exhibeant, sed ea solummodo quae eos doctos ac loqces demonstrent, illa scire appetunt ex quibus singulariter eruditi videantur. Plerumque enim audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant. Egestate ergo ac fame sua steriles fiunt, quia ea perscrutari desiderant, ex quibus bonae vitae germina non producant. Ultra se quippe sunt quae perscrutantur, dumque ad hoc tendunt quod comprehendere nequeunt, ea
Abbreviated transcription (Latin):
quod alii intra scãm ȩccl̃am uocant᷑
stulti. s cam̃ nobiles: alii uͦ st̃ stulti
& ignobiles. Stulti nãq dicunt᷑. s eẽ
ignobiles nequeunt: qui carnis pru¬
dentiã contẽpnentes. ꝓfuturã sibi stul¬
ticiã appetunt: & ad nobilitatẽ int̾nȩ
ꝓlis uircutis nouitate subleuant᷑ qͥ
stultam sapientiam mundi despiciuq̃.
& sapientẽ dĩ stulticiã concupiscunt.
Scriptũ quippe .ẽ. Quod stultũ. ẽ. dĩ.
sapientius. ẽ hominib. Hanc nos stul¬
ticiam paulus cõp̃hendere ammon&.
dicens. Siquis uidetur int̾ uos sapi¬
ens eẽ in hoc scło: stultꝰ fiat ut sit
sapiens. Hanc stulticiã qui ꝑfecte

Expanded text:
quod alii intra sanctam Ecclesiam vocantur stulti, sed tamen nobiles, alii vero sunt stulti et ignobiles. Stulti namque dicuntur, sed esse ignobiles nequeunt, qui carnis prudentiam contemnentes, profuturam sibi stultitiam appetunt, et ad novitatem internae prolis virtutis nobilitate sublevantur; qui stultam sapientiam mundi despiciunt, et sapientem Dei stultitiam concScriptum quippe est: Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus. Hanc nos stultitiam Paulus comprehendere admonet, dicens: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo stultus fiat, ut sit sa
Abbreviated transcription (Latin):
ens. dũ multas ꝓ ea tribulationes rep¬
perit: amarũ. ẽ. qͦd bibit. S quia hoc
nimis inhiant̃ sumpsit: eiusdẽ ama¬
ritudinis malũ discernere iã ꝓ ipsa
ebrietate ñ sufficit. Amant enĩ per¬
uersi homines ꝓ huiꝰ mundi gła etiã
tribulationes: cunctisq ꝓ ea sudorib
libent̾ seruiunt: & grauiũ laboꝵ u
go deuotissime colla summittunt.
Quod bene sub effraim specie osee ꝓphe¬
tante describit᷑ qui ait. Effraim uitu¬
la docta. diligere triturã. Uitula enĩ
triturȩ laborib assueta. relaxata ple¬
rũq ad eiusdẽ laboris usum etiã ñ
compulsa reuertit᷑. Ita prauoꝵ meis
huius mundi seruitiis dedita. & re-¬
rum temporaliũ fatigationib assu¬
eta. etiam si sibi libere uacare liceat.
subesse tam̃ trenis sudorib festinat:
& usũ miserȩ conuersationis tritu¬
ram laboris quęrit. ut a iugo mun¬

Expanded text:
ens, dum multas pro ea tribulationes reens, dum multas pro ea tribulationes reperit, amarum est quod bibit: sed quod hoc nimis inhianter sumpsit, ejusdem amaritudinis malum discernere jam prae ipsa ebrietate non sufficit. Amant enim perversi homines pro hujus mundi gloria etiam tribulationes, cunctisque pro ea sudoribus libenter serviunt, et gravium laborum jugo devotissime colla submittunt.Quod bene sub Ephraim specie Osee prophetante describitur, qui ait: Ephraim vitula docta diligere trituram . Vitula enim triturae laboribus assueta, relaxata plerumque, ad ejusdem lcompulsa revertitur. Ita pravorum mens hujus mundi servitiis dedita et rerum temporalium fatigationibus assueta, etiam cum sibi libere vacare liceat, subesse tamen terrenis sudoribus festinat et usu miserae conversationis trituram laboris quaerit, ita ut a jugo mun
Abbreviated transcription (Latin):
reb quidẽ temporalib gaudent. s ta¬
m̃ dum dispensare sine tribulatione
eadẽ temporalia ñ ualent ea cura pun¬
gunt᷑ miseri qua p̃munt᷑ Manent sub
sentib. & hocipsum delicias ȩstimant:
quia & dura quidẽ ex p̃sentis uitae
amore tolerant. & tam̃ affectu nimiȩ
cupiditatis obligati. laborẽ eiusdem
tolerantiȩ. uoluntatẽ putant. Unde
recte iheremias totius in se humanȩ
conuersationis speciẽ sumens. ꝑ lam̃¬
tũ quęritur dicens. Inebriauit me
absinthio Ut enim in suꝑiori iã par¬
te diximꝰ: ebrius qͥsq qͦd patit᷑ nes¬
cit. Qui uͦ absinthio debriat᷑. & hoc
qͦd sũpsit amarũ. ẽ. & tam̃ ñ intellig̃
eandẽ amaritudinẽ qua replet᷑. Hu¬
luntatib sius dimissũ. atq ꝑ easdẽ
uoluntate spontaneis tribulationib
ra sunt quȩ ꝓ huiꝰ uitȩ amore tolerat:
& tam̃ eandẽ amaritudinẽ cecitate
cupiditatis. quasi insensibilitate ebri-¬
etatis ignorat. Mundi enĩ głam siti¬

Expanded text:
rebus quidem temporalibus gaudent, sed tamen dum dispensare sine tribulatione eadem temporalia non valent, ea cura punguntur miseri qua premuntur. Manent sub sentibus, et hoc ipsum delicias aestimant, quia et dura quidem ex praesentis vitae amore tolerant, et tamen affectu nimiae cupiditatis obligati, laborem ejusdem tolerantiae voluptatem putant. Unde recte Jeremias totius in se humanae conversationis speciem sumens, per lamentum queritur, dicens: Inebriavit me absynthio . Ut enim in superiori jam parte praediximus , ebrius quisque quod patitur nescit. Qui vero absynthio debriatur, et hoc quod sumpsit amarum est, et tamen non intelligit eamdem amaritudinem qua repletur. Huuis sibi demissum, atque per easdem voluptates spontaneis tribulationibusra sunt quae pro hujus vitae amore tolerat, et tamen eamdem amaritudinem caecitate cupiditatis quasi insensibilitate ebrietatis ignorat. Mundi enim gloriam siti
Abbreviated transcription (Latin):
ximo uͦ meliora qͣm de sems ipso sen¬
tire. Nam quia uera uirtꝰ in amore
est. ñ aut̃ in ostensione miraculi.
ueritas demonstrat. quȩ ait. In hoc
cognoscent om̃s qͥa mei discipłi estis:
si dilectionẽ habueritis adinuicem.
Qui enĩ ñ ait. in hoc cognoscit᷑ qͥa dis¬
cipuli mei estis si signa feceritis. s
ait. si dilectionẽ habueritis adin¬
uicem: aꝑte indicat. qͥa ueros famu¬
los. ñ miracła. s sola caritas ꝓbat.

Expanded text:
roximo vero meliora quam de semetipso senroximo vero meliora quam de semetipso sentire. Nam quia vera virtus in amore est, non autem in ostensione miraculi, veritas demonstrat, quae ait: In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Qui enim non ait: In hoc cognoscetur quia mei discipuli estis, si signa feceritis, sed ait: Si dilectionem habueritis ad invicem, aperte indicat quia veros Dei famulos non miracula, sed sola charitas probat.
Abbreviated transcription (Latin):
riti conspicit. uera fide ꝑdita qͥcqͥd
oꝑant᷑ Caritatem quippe dĩ & ꝓxi-¬
mi diuisert̃: qui & de dõ falsa senti¬
unt. & a ꝓximis iurgando diuidunᶜͣ.
S uirtutem manuũ sine caritate te¬
statur pdicator egregius nichil ua-¬
lere qui ait. Si distribuero in cibos¬
caritatẽ autẽ ñ habeã: nichil mͥ ꝓ¬
ac miracła faciunt: s ut hic premia
dicent mͥ in illa die. dñe dñe nonne
in nomine tuo ꝓphetauimꝰ. & in no¬
mine tuo demonia eiecimꝰ: & in tuo¬
nomine uirtutes multas fecimus:
Et tunc confitebor illis. qͥa ñqͣm noui
uos: discedite a me qui oꝑamini ini¬
quitatem. Qua nimirũ sententia
quid dat᷑ intelligi. nisi ut in omib
caritatis humilitas: ñ aut̃ debeant
uirtutum signa uenerari: Unde nc̃
scã ęccła etiam si qua fiant hereti¬
coꝵ miracła despicit: qͥa hȩc scĩtatis
specie ñ eẽ cognoscit. Probatio qͥppe
scĩtatis. ñ ẽ. signa facere: s unũqͤmq
ut se diligere: de dõ aut̃ uera. de ꝓ¬

Expanded text:
riti conspicit, vera fide perdita, quidquid operantur. Charitatem quippe Dei et proximi deserunt, qui et de Deo falsa sentiunt, et a proximis jurgando dividuntur. Sed virtutem manuum sine charitate testatur praedicator egregius nil valere, qui ait: Si distribuero oautem non habeam, nihil proac miracula facientibus, sed hic praemia dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimes multas fecimus? Et tunc confitebor illis quia nunquam novi vos; discedite a me qui operamini iniquitatem. Qua nimirum sententia quid datur intelligi, nisi ut hominibus charitatis humilitas, non autem debeant virtutum signa venerari? Unde nunc sancta Ecclesia, etiam si qua fiant haereticorum miracula, despicit, quia haec sanctitatis specimen non esse cognoscit. Probatio quippe sanctitatis non est signa facere, sed unumquemque ut se diligere, de Deo autem vera , de p
Abbreviated transcription (Latin):
deess& miscđiȩ nec miscdia discipli-¬
nȩ Unde hic qͦq iuxta utrãq uir-¬
tutẽ dr̃. Cũq sederẽ quasi rex cir¬
cum stante exercitu: erã tam̃ me-¬
rentiũ consolator. Sedere qͥppe cir¬
cũstante exercitu. uigor. ẽ ac disci¬
plina regiminis: merentiũ uͦ corda
consolari. ministeriũ. ẽ. pietatis. S
quia int̾ hȩc nece̾e. ẽ. ut expositioniꝰ
sermo ad spiritalẽ intelligentiam
recurrat: scã ȩccł̃a ab aduersariis
suis extremis temporib p̃ssa. remi¬
niscitur transacti iura regiminis:
reminiscit᷑ & qͣnta afflictis exibue¬
rit beneficia pietatis: cuiꝰ uidelic&
disciplina. & miscdia. dẽ a leuib ir¬
ridetur: unde & subdit᷑. Nc̃ autẽ
heretici ȩtati uniuersalis ȩccłȩ com¬
putati. iuniores tempore congrue
uocant᷑: quia ipsi ab ea. ñ aut̃ ipsa
egressa. ẽ. ab illis. Unde recte quoq
erant ex nobis. Nam si fuissent ex
nobis: ꝑmansissent utiq nobiscum.

Expanded text:
deesset misericordiae, nec misericordideesset misericordiae, nec misericordita utramque virtutem dicitur: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator. Sedere quippe circumstante exercitu, vigor est ac disciplina regiminis; moerentium vero corda consolari, ministerium pietatis. Sed quia inter haec necesse est ut expositionis sermo ad spiritalem intelligentiam recurrat, sancta Ecclesia, ab adversariis suis extremis temporibus pressa, reminiscitur transacti jura regiminis; reminiscitur et quanta afflictis exhibuerit beneficia pietatis. Cujus videlicet disciplina et misericordia tunc a levibus irridetur. Unde et subditur: CAPUT aeretici aetati universalis Ecclesiae comparati, juniores tempore congrue vocantur, quia ipsi ab ea, non autem ipsa egressa est ab illis. Unde recte quoqueerant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum .
Abbreviated transcription (Latin):
uitã gladio extinxit. Intͦꝰ arsit igni¬
b amoris: foras accensus. ẽ. relo seue¬
ritatis. Tanta fuit pietas. ut se ꝓ illis
coram dño morti offerre ñ dubitar&.
tanta seueritas. ut eos qͦs diuinitus
feriri timuerat. ipse iudicii gladio
ferir&. Sic amauit eos quib prefuit.
ut ꝓ eis nec sibi parcer&: & tam̃ de¬
linquentes sic ꝑsecutus . ẽ. qͦs amauit.
ut eos etiã dño parcente ꝓsterneret.
U trobiq legatꝰ fortis: utrobiq media¬
tor ammirabilis. causã popłi apud
dm̃ p̃cib. causam dĩ apud populum
gladiis alligauit. Intꝰ amans diuine
irȩ supplicando obstitit: foris seui¬
ens. culpã feriendo consũpsit. Succur¬
rit citius om̃ib ostensa morte paucoꝵ.
& ideirco om̃ps ds̃ fidelẽ famulũ suũ
citius exaudiuit agentẽ ꝓ popło: qͥa¬
uidit quid suꝑ popłm acturus e̾et
ipse ꝓ dño. In regimine gͦ popłi u¬
trũq moyses miscuit: ne disciplina

Expanded text:
vitam gladio exstinxit. Intus arsit ignvitam gladio exstinxit. Intus arsit igne amoris, foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret; et tamen delinquentes sic persecutus est, quos amavit, ut eos etiam Domino parcente prosterneret. Utrobique legatus fortis, utrobique mediator admirabilis, causam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gladiis allegavit. Intus amans, divinae irae supplicando obstitit; foris saeviens, culpam feriendo consumpsit. Succurrit citius omnibus, ostensa morte paucorum. Et idcirco omnipotens Deus fidelem famulum suum citius exaudivit agentem pro populo, qvidit quid super populum acturus esset ipse pro Deo. In regimine ergo populi utrumque Moyses miscuit, ut nec disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
cato lapsus. ẽ. iam m̃s ñ . ẽ: atq sub¬
uinger&. dimitte me ut irascat᷑ furor
magnã: ille semel & iterũ ꝓ popło cui
p̃erat obicem se ad impetũ dĩ irascen-¬
tis opponens. ait. Aut dimitte eis hanc
noxam: aut si ñ facis dele me de libro
tuo quẽ scripsisti. Pensemꝰ gͦ quib
uiscerib eumdẽ popłm amauit: ꝓ
cuius uita de libro uitȩ deleri se pe¬
tiit. S tam̃ iste. qui tanto eiꝰ populi
amore constringit᷑. contra eiꝰ culpas
pensemus qͣnto zelo rectitudinis ac-¬
cendat᷑. Mox enim ut petitione pri¬
ma culpȩ ueniã ne delerent᷑ obtinuit:
ad eumdẽ popłm ueniens. ait. Ponat
uir gladiũ suꝑ femur suũ. Item.
Et redite de porta usq ad portã ꝑ
mediũ castroꝵ: & occidat unꝰ quisq
frẽm. & amicũ. & ꝓximũ suũ. Cecide¬
runtq in die illo. quasi uiginti tria
milia hominũ. Ecce qui uitã om̃iũ
etiam cũ sua morte petiit. ñ paucoꝵ

Expanded text:
cato lapsus est, jam meus non est, atque subcato lapsus est, jam meus non est, atque subjungeret: Dimitte me, ut irascatur furor magnam : Ille semel et iterum pro populo cui praeerat obicem se ad impetum Dei irascentis opponens, ait: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti. Pensemus ergo quibus visceribus eumdem populum amavit, pro cujus vita de libro vitae deleri se petiit. Sed tamen iste, qui tanto ejus amore populi constringitur, contra ejus culpas pensemus, quanto zelo rectitudinis accendatur. Mox enim ut petitione prima, culpae veniam ne delerentur obtinuit, ad eumdem populum veniens ait: Ponat vir gladium super femur suum. ad portam per medium castrorum, et occidat unusquisque fratrem, et amicum, et proximum suum. Cecideruntque in die illo quasi viginti tria millia hominum . Ecce qui vitam omnium etiam cum sua morte petiit, paucorum
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc nimirũ illa tabernaculi archa sig
nificat: in qua cũ tabulis uirga simul
& manna. ẽ: quia cũ scriptura sacrȩ
scientiȩ in boni rectoris pectore. si. ẽ.
uirga districtionis. sit & manna dul¬
cedinis. Hinc etiã dauid ait. Uirga
tua & baculus tuus: ipsa me consola¬
ta sunt. Uirga enĩ ꝑcutimur: & ba¬
culo sustentamur. Si gͦ . ẽ. districtio
uirgȩ. quȩ feriat: sit & consolatio ba¬
culi quȩ sustentat. Sit itaq amor.
s ñ emolliens: sit uigor. s ñ exaspe¬
rans. Sit zelus. s ñ immoderate se-¬
uiens: sit pietas. s ñ plus qͣm expedi¬
at parcens. Intueri lib& in moysi pe¬
ctore miscđiam cũ seueritate sociatã.
Uideamus amantẽ pie: & districte seui-¬
entem. Certe cũ ysraheliticus popłs
ante dĩ ocłos pene inueniabilẽ contra¬
xiss& offensam. ita ut eiꝰ rector audi¬
r&. descende. peccauit popłs tuus. ac si
ei diuina uox diceret. qui in tali pec¬

Expanded text:
Hoc nimirum illa tabHoc nimirum illa tabnificat, in qua cum tabulis virga simul et manna est; quia cum Scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo suvirgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens. Intueri libet in Moysi pectore misericordiam cum severitate sociatam. Videamus amantem pie, et districte saevientem. Certe cum Israeliticus populus ante Dei oculos pene inveniabilem contraxisset offensam, ita ut ejus rector audiret: Descende, peccavit populus tuus ; ac si ei divina mox diceret: Qui in tali pec
Abbreviated transcription (Latin):
quod ait. cuq sederẽ quasi rex circũ¬
stante exercitu. eram tam̃ merentiũ
consolator. sciendũ nobis. ẽ. qͦd ualde
potest: si ꝑpendat qͦmͦ bonis recto¬
rib mixta sit & regendi auctoritas.
& benignitas consolandi. Ait enim.
Cumq sederẽ quasi rex circũstante ex¬
ercitu: ecce auctoritas regiminis. erã
tam̃ merentiũ consolator. ecce myste¬
riũ pietatis. Disciplina enĩ. uel mise¬
ricordia: & pie seuiens disciplina. Hinc
est qͦd semiuiui illiꝰ uulnerib qui
a samaritano in stabulũ ductus est.
& uinũ adhibet᷑ & oleũ: ut ꝑ uinum
mordeantur uulnera. ꝑ oleũ fouean¬
tur: quatinus unusquisq qui sanan¬
dis uulnerib p̃est. in uino morsum
districtionis adhibeat. in oleo molliciẽ
pietatis. Per uinũ mundent᷑ putrida:
ꝑ oleum sananda foueant᷑. Miscenda
ẽ. gͦ lenitas cũ seueritate: faciendum
quoddam ex utroq temꝑam̃tũ: ut ne¬
q multa asꝑitate exulcerent᷑ subditi:
neq nimia benignitate soluantur.

Expanded text:
quod ait: Cum sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator; sciendum nobis est quod valde potest, si perpendat quomodo bonis rectoribus mista sit, et regendi auctoritas, et benignitas consolandi. Ait enim: Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu. Ecce auctoritas regiminis. Eram tamen moerentium consolator. Ecce ministeit videri. Disciplina ergo vel misericordia, et pie feriens disciest, quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum, ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur: quatenus unusquisque, qui sanandis vulneribus praeest, in vino morsum districtionis adhibeat, in oleo mollitiem pietatis; per vinum mundentur putrida, per oleum sananda foveantur. Miscenda est ergo lenitas cum severitate, faciendumque quoddam ex utraque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur.