comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lic& cordis suꝑbia cũ exteriꝰ usq ad corpꝰ
ostendit᷑. priꝰ ꝑ ocłos indicat᷑. Ipsi qͥppe ꝑ fa¬
stũ tumoris quasi ex sublimi respiciunt: &¬
quo se deprimunt altius extollunt. Nisi enĩ
suꝑbia ꝑ ocłos. funder& quasi ꝑ quasdam se
fenestras ostender&. neqͦqͣm dõ psalmysta
dixiss&. Popłm humilẽ saluũ facies: & ocłoᷤᷤ
suꝑbor humiliabis. Nisi se suꝑbia ꝑ ocł̃os
funder&: salomon qͦq de udex̧ elatione ñ
dicers. Generatio cuiꝰ excelsi sunt ocłi: &
palpebre eiꝰ in alta subrectȩ. Na gͦ ꝑ cor¬
poreũ animal leuiathan iste signat᷑. & suꝑ¬
bia usq ad corpꝰ ꝓdiens. aꝑtius ocłis princi¬
pat᷑: antiquus hostis quasi de sublimi om̃
uidere describit᷑. S quia multa de ostenden¬
do humani generis inimico ꝓlata ft̃: ualde
mens appetit. ut in fine locutionis dñicȩ
unũ aliquid manifestius exprimat᷑: unde
m̃bra illius breui nobis designatione mon¬
filios suꝑbiȩ. Ut leuiathan iste in cunctis

Expanded text:
s superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras ostenderet, nequaquam Deo Psalmista dixisset: Populum humilem salvum facies, et oculos superborum humiliabis . Nisi se superbia per oculos funderet, Salomon quoque de Judaeae elatione non diceret: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in altum subrectae . Quia ergo per corporeum animal Leviathan iste signatur, et superbia usque ad corpus prodiens apertius oculis principatur, antiquus hostis quasi de sublimi omnes videre describitur. Sed quia multa ad ostendendum humani generis inimicum prolata sunt, valde mens appetit, ut in fine locutionis dominicae, unum aliquid manifestius exprimatur, unde membra illius brevi nobis designatione monium superbia.---Ut Leviathan iste in cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
gradient᷑ ostendant. Quor etiã casus uti¬
litate ñ modica electoꝵ ꝓuectib seruit:
quia illor lapsũ dũ conspiciunt. de suo
statu contremisẽt: & ruina quȩ illos dãp¬
nat. istos humiliat. Discunt enĩ in suꝑni
adurtorii ꝓtectione confidere: dũ plerosq
conspiciunt de suis urib cecidisse. Qͣndo
gͦ bene agere uident᷑ rȩꝓbi: quasi planum
iter electis sequentib monstrant. Qͣndo
uͦ in lapsũ nequitiȩ corruunt: electis post
se ꝑgentib quasi cauendã suꝑbiȩ foueam
ostendunt. Eat gͦ leuiathan iste. & solis si¬
bi radios subdat: atq aurũ luti more su¬
biciat. Seit om̃ps ds̃ ad electoꝵ suor sola¬
tiũ bene uti malo reꝓbor: qͣndo hii qͥ ad
illũ ꝑuenturi sunt. & sius ad eũ meritis
ꝓficiunt: & sepe in eo qͦd suꝑbe sapiunt ali¬
enis lapsib corrigunt᷑. S si hȩc leuiathan
agit in eis etia qͦs claros aliqua uirtꝰ osten¬

Expanded text:
gradiantur, ostendant, quorum etiam casus utigradiantur, ostendant, quorum etiam casus utilitate non modica electorum provectibus servit, quia illorum lapsum dum conspiciunt, de suo statu contremiscunt, et ruina, quae illos danat istos humiliat. Discunt enim in superni adjutorii protectione confidere, dum plerosque conspiciunt de suis viribus cecidisse. Quando ergo bene agere videntur reprobi, quasi planum iter electis sequentibus monstrant; quando vero in lapsum nequitiae corruunt, electis post se pergentibus quasi cavendam superbiae foveam ostendunt. Erat ergo Leviathan iste, et solis sibi radios subdat, atque aurum luti more subjiciat. Scit omnipotens Deus ad electorum suorum solatium bene uti malo reproborum, quando hi qui ad illum perventuri sunt, et suis ad eum meritis proficiunt, et saepe in eo quod superbe sapiunt, alienis lapsibus corriguntur. Sed si haec Leviathan iste agit in eis etiam quos claros aliqua virtus osten
Abbreviated transcription (Latin):
publice claruerat. dissipat᷑. S oꝑe p̃cium
elector suor usib ꝓfutura dispensat.
N am ñnulli mundũ neqͦqͣm funditꝰ dese¬
rentes. ñ ꝑseueraturi angustũ iter arripi¬
unt: s ad quexendã angustã uiã exẽplo
suo eos qui ꝑseueraturi st̃ acctndt̃. Unde
plerumq contingit. ut ipsũ hoc qͦd bene
uident᷑ uiuere. ñ sibi. s solis potiꝰ electis
uiuant: dũ exemplis suis ad beneagen¬
di uel uiuendi studia ꝑseueraturos. alii
ñ ꝑseueraturi ꝓuocant. Sepe enĩ qͦs dã
uidemꝰ uiã ingredi: ad locũ ꝓpositũ fe¬
stinare: quos alii quia euntes conspicunt. se¬
rũq ut irruente. aliquo implicationis arti¬
culo post se redeant qui p̃ibant: & hii ad
locũ ꝑueniant qui sequebant᷑. Ita nimirũ
sunt. qui ꝑseueraturi uiã scĩtatis arripi¬
unt. Iecirco enĩ uirtutis iter ñ ꝑuenturi
inchoant: ut eis qui ꝑuenturi sunt. qua

Expanded text:
publice claruerat, dissipatur. § 1: Sed operpublice claruerat, dissipatur. § 1: Sed operelectorum suorum usibus profutura dispenset. Nam nonnulli, mundum nequaquam funditus deserentes, non perseveraturi angustum iter arripiunt, sed ad quaerendam angustam viam exemplo suo eos, qui perseveraturi sunt, accendunt. Unde plerumque contingit, ut ipsum hoc, quod bene videntur vivere, non sibi, sed solis potius electis vivant, dum exemplis suis ad bene vivendi studia perseveraturos alios non perseveraturi provocant. Saepe enim quosdam videmus viam ingredi, ad locum propositum festinare, quos alii, quia euntes conspiciunt, serumque ut, irruente aliquo implicationis articulo post se redeant qui praeibant, et hi ad locum perveniant, qui sequebantur. Ita nimirum sunt qui non perseveraturi viam sanctitatis arripiunt. Idcirco enim virtutis iter non perventuri inchoant, ut eis, qui perventuri sunt, viam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ itaq e̾e merita apud dñm possunt: qͣndo
& mala occulta sunt. & bona publica: Ple¬
rũq enĩ sicut diximꝰ. lat& suꝑbia. & castitaᷤᷤ
innotescit: atq ideo ostensa diu castitas cir¬
ca uitȩ finẽ ꝑdit᷑: quia cooꝑta suꝑbia usq
ad finẽ incorrecta retinet᷑. Alius elemosiniᷤᷤ
uacat: ꝓpria distribuit: s tam̃ multis in¬
iusticiis seruit: uel fortasse linguã in de¬
tractionib exerit. Et fit plerũq: ut is qͥ
misericors fuerat. uixta uitȩ suȩ t̃minũ.
rapacitatis & crudelitatis stimulis in ar
cuit dõ. corrigere nũqͣm curauit. Aliꝰ pati¬
entiȩ studs: s inuidere aliis. & seruare
in corde maliciã ñ caus. Fit qͦndoq ĩpa¬
tiens: quia diu latuit dolens. Hii itaq &
ꝑ aliquid aurũ sunt. & ꝑ aliqͥd lutũ: atq
hoc aurũ quasi lutũ sternit᷑ qͣndo occul¬
tis peccatis exigentib. etiam uirtus quȩ

Expanded text:
Quae itaque esse merita apud Deum possunt, quando Quae itaque esse merita apud Deum possunt, quando et mala occulta sunt, et bona publica? Plerumque enim, sicut diximus, latet superbia, et castitas innotescit; atque ideo ostensa diu castitas circa vitae finem perditur, quia cooperta superbia usque ad finem incorrecta retinetur. Alius 1130 eleemosynis vacat, propria distribuit; sed tamen multis injustitiis servit, vel fortasse linguam in detractionibus exercet. Et fit plerumque ut is qui misericors fuerat juxta vitae suae terminum rapacitatis et crudelitatis stimulis inardecuit, corrigere nunquam curavit. Alius patientiae studet; sed dum invidere aliis, et sin corde malitiam non cavet, fit quandoque impatiens, quia diu latuit dolens. Hi itaque et per aliquid aurum sunt, et per aliquid lutum sunt. Atque hoc aurum quasi lutum sternitur, quando occultis peccatis exigentibus etiam virtus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut leuiathan iste. seu nc̃. ꝑ suggestiones
callidas. siue tẽ ꝑ dãpnatũ illũ quẽ repl&
hominẽ. uel solis sibi radios. id. ẽ. doctos
qͦsq sapientesq subiciat: uel aurũ hoc ui
ros scĩtatis claritate fulgentes. quasi lutũ
sibi uiciis comquinando substernat. Sed
citius respondemꝰ: quia aurũ. qͦd prauis eiꝰ
suasionib. quasi lutũ sterni potuerit. au¬
rũ ante dĩ ocłos nũqͣm fuit. Qui enĩ sedu¬
ci quandoq ñ reuersuri possunt. qͣsi habi¬
tam scĩtatẽ ante ocłos hominũ uidentur
amittere: s eã ante dĩ ocłos ñqͦm habuer̃
Sepe namq homo multis occulte peccatis
inuoluit᷑: & in una aliqua uirtute magnꝰ
uidet᷑. Quȩ ipsa qͦq uirt᷑ inanescens defi¬
cit: quia dũ innotescit hominib ꝓculdu¬
bio laudat᷑. eiusq laus inhiant̃ appetit᷑.
Unde fit. ut ipsa uirtꝰ ante dĩ ocłos uirtͦ ñ sit:
dũ abscondit qͦd displic&: ꝓdit qͦd placet.

Expanded text:
ut Leviathan iste, seu nunc per suggestiones ut Leviathan iste, seu nunc per suggestiones callidas, sive tunc per damnatum illum quem replet hominem, vel solis sibi radios, id est doctos quosque sapientesque subjiciat, vel aurum, hoc est viros sanctitatis claritate fulgentes, quasi lutum sibi vitiis coinquinando substernat. Sed citius respondemus, quod qui pravis ejus persuasionibus quasi lutum sterni potuerit, aurum ante Dei oculos nunquam fuit. Qui enim seduci quandoque non reversuri possunt, quasi habitam sanctitatem ante oculos hominum videntur amittere, sed eam ante Dei oculos nunquam habuerunt. Saepe namque homo multis occulte peccatis involvitur, et in una aliqua virtute magnus videtur, quae ipsa quoque virtus inaniscens deficit, quia dum innotescit hominibus, procul dubio laudatur, ejusque laus inhianter appetitur. Unde fit ut et ipsa virtus ante Dei oculos virtdum abscondit quod displicet, prodit quod placet.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatib subicit: aurũ sibi ꝓculdubio qͣsi
lutũ sternit. Aurũ enĩ quasi lutũ sternere
est. in quibdã uitȩ mundiciã ꝑ illicita desi¬
deria conculcare: ut hii etiã sordidis eius
uestigiis seruiant. qui contra illũ priꝰ uir¬
tutũ splendore rutilabant. Antiquus itaq
hostis aliis tc̃ sub specie sc̃ĩtatis illudit: ali¬
os aut̃ ꝑ fęda uicia uitȩ carnalis int̾cipit.
S tẽ ꝑ hec aꝑte grassabit᷑: nc̃ autẽ multor cor¬
dib occulte dominat᷑: sicut paulus apłs di¬
cit ut reuelet᷑ in suo tẽpore: nã mysterium
iam oꝑat᷑ iniqͥtatis. Totiens gͥ etiã nc̃ aurũ
sibi quasi lutũ subicit: quotiens castitatẽ
fideliũ ꝑ carnis uicia sternit. Totiens au¬
rũ uelut lutũ calcat: qͦtiens sensũ contine¬
ntiũ ꝑ immunda desideria dissipat. Qͦd
tc̃ tanto uehem̃tius ꝑagit: qͥnto suȩ ꝑdi¬
tȩ libertati cõmissus. hoc qͦd appetit effre¬

Expanded text:
voluptatibus subjicit, aurum sibi procul dubio quasi voluptatibus subjicit, aurum sibi procul dubio quasi lutum sternit. Aurum enim quasi lutum sternere, est in quibusdam vitae munditiam per illicita desideria conculcare, ut hi etiam sordidis ejus vestigiis serviant, qui contra illum prius virtutum splendore rutilabant. Antiquus itaque hostis aliis tunc sub specie sanctitatis illudit, alios autem per foeda vitia vitae carnalis intercipit. Sed tunc per haec aperte grassabitur, nunc autem multorum cordibus occulte dominatur, sicut Paulus Apostolus dicit: Ut reveletur in suo tempore, nam mysterium jam operatur iniquitatis . Toties igitur etiam nunc aurum sibi quasi lutum subjicit, quoties castitatem fidelium per carnis vitia sternit. Toties aurum velut lutum calcat, quoties sensum continentium per immunda desideria dissipat. Quod tunc tanto vehementius peragit, quanto, suae perditae libertati commissus, hoc quod appetit, effre
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ luto se aggrauat: qui ꝑ auariciã t̾rena
multiplicans. peccati sui se opp̃ssione angu¬
stat. Rursũ luti nomine. docꝰtrina sordidũ
sapiens designat᷑: sicut ꝑ eundẽ ꝓpħam dño
aquarũ multarũ. Acsi dicer&. Aꝑiusti iter
p̃dicatorib tius: int̃ doctrinas huiꝰ scłi. sor¬
dida s t̾rena sapientes. Per lutũ qͦq deside¬
riũ sordidȩ uoluptatis exprimit᷑. sicut psal¬
mysta dep̃cans ait eripe me de luto. ut ñ
inheream. Luto qͥppe inherere. ẽ: sordidis
desideriis concupiscentiȩ carnalis inquinari.
Hoc igit᷑ loco. aurũ claritas scĩtatis accipitur:
lutũ uͦ. uel t̾renarũ rerũ auariciã. uel pra¬
uarũ contagia doctrinarũ: uel sordes car¬
naliũ uoluptatũ. nil obstat intelligi. Qͥa
enĩ multos. leuiathan iste. qui intra scãm
eccłam fulgore iusticiȩ resplendere uideqͣ.¬
dũ uel trenarũ rerũ concupiscentia. uel er¬
rantis doctrinȩ contagio. uel carnalib sibi

Expanded text:
e luto se aggravat, qui per avaritiam terrena multiplicans, peccati sui se oppressione angustat. Rursum luti nomine doctrina sordidum sapiens designatur. Sicut per eumdem prophetam aquarum multarum . Ac si diceret: Aperuisti iter praedicatoribus tuis inter doctrinas hujus saeculi sordida et terrena sapientes. Per lutum quoque desiderium sordidae voluptatis exprimitur, sicut Psalmista deprecans ait: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Luto quippe inhaerere, est sordidis desideriis concupiscentiae carnalis inquinari.Hoc ergo loco aurum claritas sanctitatis accipitur, lutum vero vel terrenarum rerum avaritiam, vel pravarum contagia doctrinarum, vel sordes carnalium voluptatum nil obstat intelligi. Quia enim multos Leviathan iste, qui intra sanctam Ecclesiam fulgore justitiae resplendere videbantunc vel terrenarum rerum concupiscentia, vel errantis doctrinae contagio, vel carnalibus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
principiũ. Relicto eo qui uere illi sufficere
pot̾at. se sibi sufficere posse iudicauit. & tan¬
tomagis infra se cecidit. qͣntomagis se con¬
tra głam sui conditoris erexit. Nam quẽ
exaltabat libera seruit᷑: deiecit captiua li¬
bertas. Qua libertate nc̃ ut nullũ timeat
effrenat᷑. s ipsa grauit̃ effrenatione restrin¬
gitur. Suꝑno enĩ iudicio euncta mirabilit
ordinante. unxit illũ libertas qͥm appe¬
tiit: quia nc̃ om̃imͦ ñtimens om̃ib suppli¬
ciis subiac&. qui elem̃tis etiã suꝑe̾e̾ pot̾at.
si unũ quẽ debuit timere uoluisse. Unũ

Expanded text:
principium. Relicto eo qui vere illi sufficere principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit, quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem d
Abbreviated transcription (Latin):
auctorẽ suũ & amans metuers & metu¬
ens amar&: s sua ꝑuersitate talis factꝰ
est ut nullũ timer&. Ei quippe a qͦ condi¬
tus fuerat. subesse despexit. Ita enĩ ds̃ su-¬
pra om̃ia. ẽ: ut ipse sub nullo sit. Leui-¬
athan uͦ iste. eius celsitudinis culm̃ aspi-¬
ciens. ius ꝑuersȩ libertatis appetiit. ut
dam suꝑ altitudinẽ nubiũ. similis ero
altissimo. Cuius eo ipso similitudinẽ ꝑ¬
didit: quo e̾e ei suꝑbe similis in celsitu¬
dine concupiuit. Qui enĩ caritatẽ eius
imitari debuit subditꝰ. ambiit eiꝰ celsitu¬
dinẽ: & hoc qͦd imitari poterat. amisit
elatꝰ. Celsus nimirũ eͥe̾t: si ei qui ueracit̃
celsus. ẽ. inherere uoluiss&. Celsus ess&.
si participatione uerȩ celsitudinis con¬
tentus fuisse. S dũ priuatã celsitudi¬
nem suꝑbe appetiit iure ꝑdidit participa¬
tam. Relicto enĩ es cui debuit inberere
principio: suũ sibi appetiit qͦdam mͦ esse

Expanded text:
auctorem suum et amans metueret, et metuauctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut edam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitudinem perdidit, quo esse ei superbe similis in celsitudine concupivit. Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari poterat, amisit elatus. Celsus nimirum esset, si ei qui veraciter celsus est, inhaerere voluisset. Celsus esset, si participatione verae celsitudinis contentus fuisset. Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit participatam. Relicto enim eo cui debuit inhaerere principio, suum sibi appetiit quodammodo esse
Abbreviated transcription (Latin):
ter infundit: mox immanitatẽ uirtutis
illius breuit̃ insinuans. subdit. Non est
suꝑ terrã potestas quȩ comparet᷑ ei. Pote¬
stas eiꝰ suꝑ t̾ram cunctis eminentior ꝑhi¬
betur: quia & si actionis sue merito. infra
homines cecidit: om̃e tam̃ hominũ genus
naturȩ angłicȩ conditione transcendit.¬
Quamus enĩ int̾nȩ felicitatis beatitudinẽ
ꝑdidit: naturȩ tam̃ suȩ magnitudinẽ ñ
amisit: cuiꝰ adhuc uirib humana omnia
suꝑat: lic& scĩs hominib meritorũ suoꝵ
deiectione. subiaceat. Unde & eisdem scĩs
contra hc̃ decertantib. eo retributionis
suȩ meritũ crescit: quo ille ab eis uncit᷑.
qui ꝑ naturȩ potentiã quasi iure se homi¬
est. ut conditorẽ suũ caste timere debuisss:
timore uidelic& sobrio: timore securo: ñ
timore quẽ foras caritas mittit: s timore
gignit. Aliter & enĩ tim& coniugẽ uxor a¬
mans: alit̃ tim& dñm ancilla peccans..

Expanded text:
ter infundit, mox immanitatem virtutis ter infundit, mox immanitatem virtutis illius breviter insinuans subdit: CAPUTst potestas quae comparetur ei. - Potestas ejus super terram cunctis eminentior perhibetur, quia etsi actionis suae merito infra homines cecidit, omne tamen hominum genus naturae angelicae conditione transcendite felicitatis beatitudinem perdidit, naturae tamen suae magnitudinem non amisit, cujus adhuc viribus humana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se homiest ut ntimore videlicet sobrio et securo; non timore quem foras charitas mittit, sed timore,gignit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla peccans. S
Abbreviated transcription (Latin):
plicio iam nouert̃. ante illũ iudicis iusti
conspectũ. orationis suȩ meritũ cassarire¬
fugiunt. Qd si nc̃ qͦq uiuentes iusti. mor¬
tuis & dampnatis iniustis minime cõpati¬
unt᷑. qͣndo adhuc aliqͥd iudicabile de sua
carne se ꝑpeti etiã ipsi nouert̃: qͣnto distri¬
cꝰtius tc̃ iniquor torm̃ta respiciunt. qͣndo
ab om̃i uicio corruptionis exuti. ipsi iam
iusticiȩ uicinius atq artius inherebunt :
Sic quippe eor m̃tes ꝑ hoc qͦd iustissimo ui¬
dici inherent. uis districtionis absorbet.
ut om̃ino eis ñ libeat qͥcqͥd ab illiꝰ eternȩ
regulȩ subtilitate discordat. S qͥa suborto
occasionis articło. hȩc contra origeniastas
breuit̃ diximꝰ: ad eũ quẽ p̃t̃misimꝰ exponen¬
di ordinẽ recurramus. Postqͣm misericorᷤ
dñs. callida machinam̃ta leuiathan istiꝰ
indicauit. aꝑte p̃dicens om̃e qͦd electos
exterius uehem̃ter opprimit. om̃e quod
interius suggestione sua reꝓbis blandien¬

Expanded text:
plicio jam noverint, ante illum judicis justi conspectu orationis suae meritum cassari refugiunt? Quod si nunc quoque viventes justi, mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverint: quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent, vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius internae regulae subtilitate discordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, haec contra Origenistas breviter diximus, ad eum quem praetermisimus exponendi ordinem recurramus. 1134 Postquam misericors Dominus callida machinamenta Leviathan istius indicavit, aperte praedicens omne quod electos exterius vehementer opprimit, omne quod interius suggestione sua reprobis blandien
Abbreviated transcription (Latin):
ens. ñ corda hominũ. s facta pensar&. Iniqui
enim ideo cũ fine deliquert̃: qͥa cũ fine uixe-¬
runt. Uoluissent quippe sine fine uiuere:
ut sine fine potuissent in iniqͥtatib ꝑma-¬
nere. Nam magis appetunt peccare. qͣm ui¬
uere: & ideo hic semꝑ uiuere cupiunt. ut ñ¬
qͣm desinant peccare cũ uiuunt. Ad distri¬
cti gͦ uidicis iusticiã ꝑtins. ut ñqͣm care¬
ant supplicio: quor mens in hac ñquã uo¬
luit carere peccato. Et nullꝰ detur iniquo
t̃minus ultionis: qͥa qͥndiu ualuit. habere
noluit t̾minũ criminis. At inquiunt. Nul¬
lus iustꝰ crudelitatib pascit᷑. & delinquens
seruus a iusto dño iecirco cedi p̃cipit᷑. ut a
nequitia corrigat᷑. Ad aliquid gͦ cȩdit᷑: cũ
ñ eiꝰ dñs cruciatib delectat᷑. Iniqui enĩ ge¬
hennȩ ignib traditi. qͦ fine sẽꝑ ardebt: Et

Expanded text:
ens non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui ens non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo tunc cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt, voluissent quippe sine fine vivere, ut sine fine potuissent in iniquitatibus permanere. Nam magis appetunt peccare quam vivere, et ideo hic semper vivere cupiunt, ut nunquam desinant peccare cum vivunt. Ad districti ergo judicis justitiam pertinet ut nunquam careant supplicio quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. At inquiunt: Nullus justus crudelitatibus pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur: ad aliquid ergo caeditur, cum non ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui vero gehennae ignibus tr
Abbreviated transcription (Latin):
At inquiunt. Ideo ȩtñam pęnã peccantib mi¬
natꝰ. ẽ: ut eos a peccatoꝵ ꝑpetratione cõpe¬
scers: quia ereaturȩ suȩ ȩt̃na supplicia mi¬
nari debuit. ñ inferre. Quib citiꝰ respon-¬
demꝰ. Si falsa minat᷑. ẽ. ut ab iniusticia cor¬
riger&: etiã falsa. ẽ. pollicit᷑ ut ad iusticiã
ꝓuocar&. Et quis hanc eoꝵ uesaniã tole¬
ret: qui dũ ꝓmissionib suis reꝓbor suppli¬
cia finire assert̃ assertione sua ȩtiã electoꝵ
p̃mia remunerationesq confundunt.
Quis hanc eor uesaniã toler&: qui conant᷑
astruere uerũ ñ ẽẽ qͦd ueritas de ȩt̾no ig¬
ne minata est: Et dũ satagunt dm̃ ꝑhi¬
bere misericordẽ: ñ uerent᷑ p̃dicare falla¬
cem. At inquiunt. Sine fine ñ deb& pu
niri culpa cũ fine. Iustus nimirũ ẽ om̃ps¬
b& punire torm̃tũ. Ob citiꝰ respondemꝰ. quod
recte dicerent: si iudex iustꝰ districtꝰq ueni¬

Expanded text:
At inquiunt: Ideo aeternam poenam peccantibus miAt inquiunt: Ideo aeternam poenam peccantibus minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa pollicitus est ut ad justitiam provocaret. Et quis hanc eorum vesaniam toleret qui dum promissionibus suis reproborum supplicia finire asserunt, assertione sua etiam electorum praemia remunerationesque confundunt? Quis hanc eorum vesaniam toleret qui conantur astruere verum non esse quod Veritas de aeterno igne minata est? Et dum satagunt Deum perhibere misericordem, non verentur praedicare fallacem. At inquiunt: Sine fine puniri non debet culpa cum fine. Justus nimirum est ombet puniri tormento. Quibus citius respondemus quod recte dicerent si judex justus districtusque veni
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. qͦd antiquat᷑ & senescit. ꝓpe inte¬
ritũ. ẽ. Leuiathan itaq iste. estimabit abys
ut suspicionẽ eis de uenturo iudicio qͦd qͣsi
finiat᷑ infundat. Abyssum nãq senescere esti¬
mat: qui t̃minari qͣndoq in suppliciis suꝑ¬
nã animaduersionẽ putat. Igit᷑ antiquus
minat: ut eoꝵ culpas sine t̃mino correptio¬
nis extendat: & eomagis hic peccata ñ fini¬
ant. qͦ illic ȩstimant peccatoꝵ supplicia fi¬
nienda. Sunt enĩ nẽ etiã qui iccirco pecca¬
tis suis ponere finẽ negligunt: qͥa habere
qͣndoq finẽ suꝑ se futura iudicia suspicanͣ.
Ob breuit̃ respondemꝰ. Si qͥndoq finienda
sunt supplicia reꝓbor. qͣndoq gͦ finienda
sunt etiã gaudia beatoꝵ. Per sem& ipsã nãq
ueritas dicit. Ibunt hii in suppliciũ ȩt̾nũ.
iusti aut̃ in uitã ȩt̾nã. Si gͥ hoc uerũ ñ est
qͦd minatꝰ. ẽ.: neq illud uerũ. ẽ qͦd ꝓmisit¬

Expanded text:
Apostolus ait: Quod antiquatur et senescit, prope inteApostolus ait: Quod antiquatur et senescit, prope interiut suspicionem eis de venturo judicio quod quasi finiatur infundat. Abyssum namque senescere aestimat, qui terminari quandoque in suppliciis supernam animadversionem putat. Igitur antiquus minat, ut eorum culpas sine termino correptionis extendat; et eo magis hic peccata non finiant, quo istic aestimant peccatorum supplicia finienda. 35. Sunt enim nunc etiam qui idcirco peccatis suis ponere finem negligunt, quia habere quandoque finem futura super se judicia suspicantur. Quibus breviter respondemus: Si quandoque finienda sunt supplicia reproborum, quandoque finienda sunt ergo et gaudia beatorum. Per semetipsam namque Veritas dicit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam . Si igitur hoc verum non est quod minatus est, neq
Abbreviated transcription (Latin):
gent pseudo xp̃i. & pseudo ꝓphȩ & dabunt
signa magua & ꝓdigia: ita ut in errorẽ in¬
ducant᷑ si fieri potest etiã electi. Semita
igit᷑ post leuiathan lucet: qͥa qͦrũ corda pe-
quanto ꝑ eos foris quasi potentiꝰ lucẽ de mi-¬
racłis ostentat. S sunt ñnulli. qui in me
ta retinentes. sciant & falsa e̾e signa quȩ ex¬
hib&: & uera e̾e̾ supplicia ad quȩ decipieis
trahit. Horũ corda leuiathan iste. qͥa scĩta¬
tis ostentatione ñ int̾cipit: in alia se eis il¬
lusione cõponit. Osdam nãq hȩc scientes.
s tam̃ p̃sentẽ uitã diligentes conspicit: qͦr̃
ꝓtinꝰ m̃tib uentura supplicia leuigat: fini¬
enda qͣndoq districtionis iudicia asserit:¬
& deceptos callide ad p̾sentes uoluptates
rapit. Unde & apte mox subdit᷑. Estima
p̃hensibiliaq iudicia. abyssus soleant no¬
mine designari: psalmysta testat᷑ dicens.
iudicia tua abyssus multa. Senectꝰ uͦ ali
LI¬
quando ꝓfinis ꝓpinquitate ponit᷑: unde

Expanded text:
i et pseudoprophetae, et dabunt signa et prodigia, ita ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi . Semita igitur post Leviathan lucet, quia quorum corda penequanto per eos foris quasi potentius lucem de miraculis ostentat. Sed sunt nonnulli qui in memota retinentes, sciant et falsa esse signa quae exhibet, et vera supplicia ad quae decipiens trahit. Horum corda Leviathan iste, quia sanctitatis ostentatione non intercipit, in alia se eis illusione componit. Quosdam namque haec scientes, sed tamen praesentem vitam diligentes conspicit, quorum protinus mentibus ventura supplicia levigat, finienda quandoque districtionis judicia asserit, et deceptos callide ad praesentes voluptates rapit. Unde et apte mox subditur: CAprehensibiliaque judicia, abyssi soleant nomine designari, Psalmista testatur dicens: Judicia tua abyssus multa . Senectus vero aliquando pro finis propinquitate ponitur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
pientia qͣntolib& acumine polleat. diuinȩ
sapientiȩ cõparata: insipientia. ẽ. Om̃ia enĩ
humana. quȩ iusta. quȩ pulchra sunt. dĩ iu¬
sticiȩ & pulchritudini cõparata: nec iusta.
dixerat. sapientia dixisse se creder&: si uer¬
ba suꝑioris sapientiȩ ñ audir&. In cuiꝰ cõpa¬
ratione. stultũ. ẽ nr̃m om̃e qͦd sapit: & qui
tam̃ sententias audiens. sapientiꝰ se cognoscit
ñ e̾ẽ sapientẽ. Hinc. ẽ. qͦd abraham int̾ uer¬
ba dñica nichil se nisi puluerẽ uidit diceis
Loquar ad dñm meũ. cũ sim puliuis & cinis.
Hinc. ẽ qͦd moyses om̃i egyptior sapientia in¬
structꝰ. ex quo loquentẽ dñm audiuit. im¬
peditioris & tardioris linguȩ se e̾e dep̃hen¬
dit. dicens obsecro dñe. ñ sũ eloquens.

Expanded text:
pientia quantolibet acumine polleat, divinae sapientiae comparata, insipientia est. Omnia enim humana, quae justa, quae pulchra sunt, Dei justitiae et pulchritudini comparata, nec justa  Job ea quae dixerat sapienter se dixisse crederet, si verba superioris sapientiae non audiret. 1144 In cujus comparatione stultum tamen sententias audiens, sapientius se cognoscit non esse sapientem. Hinc est quod Abraham inter verba dominica nil se nisi pulverem vidit, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Hinc est quod Moyses omni Aegyptiorum sapientia instructus, ex quo loquentem Dominum audivit, impeditioris et tardioris linguae se esse deprehendit, dicens: Obsecro, Domine, non su
Abbreviated transcription (Latin):
psalmystã dr̃. transiert̃ in dispositione cor¬
dis. cogitauert̃ & locuti st̃ nequitias. iniqͥta¬
tem in excelsũ locuti sunt: iste ad sputa
ad palmas. ad colaphos. ad spineã coronam.
ad erucẽ. ad lanceã. atq ad mortẽ ueniens.
m̃bra sua ammons dicens. si qͥs mͥ ministrat

Expanded text:
Psalmistam dicitur: Transierunt in dispositionem corPsalmistam dicitur: Transierunt in dispositionem cordis, cogitaverunt et locuti sunt nequitias, iniquitatem in excelso locuti sunt ; iste ad sputa, ad palmas, ad colaphos, ad spineam coronam, ad crucem, ad lanceam, atque ad mortem veniens, membra sua admonet, dicens: Si quis mihi mini
Abbreviated transcription (Latin):
entes bonũ & malũ: iste dicit. ñ. ẽ ur̃m nosse
tẽpora uel mom̃ta. quȩ pat̾ posuit in sua
potestate. Ille ut uoluntas diuina despici.
& ut possit ꝓpria suadere dicit. cur p̃cepit
uobis ds̃. ut ñ comederetis ex om̃i ligno
paradysi.s paulopost. scit enĩ ds̃ qͦd in qͦcũ¬
q die comederitis ex eo. apient᷑ oculi ur̃i.
iste dicit. ñ quęro uoluntatẽ meã. s uolun¬
tatẽ eiꝰ qui misit me. Ille ꝑ m̃bra sua loqͥt᷑
dicens. nullũ pratũ sit. qͦd ñ ꝑtranseat lu¬
xuria nr̃a. coronemus nos rosis. antequam
marcescant ubiq relinqͣmus signa leticiae
nr̃ȩ: iste m̃bris siuis p̃nuntiat. dicens. plo¬
rabitis & flebitis uos. mundus aut̃ gaude¬
bit. Iste nil aliud m̃tes sibi subditas docs.
qͣm celsitudinis culm̃ appetere: cuncta eqͣlia
m̃tis tumore transcendere: societatẽ homi¬
nũ alta elatione transire. ac sese & contra
potentiã conditoris erigere: sicut de eis ꝑ

Expanded text:
entes bonum et malum . » Iste dicit: « Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate . » Ille ut voluntas divina despiciatur, et ut possit propria suadere dicit: « Cur praecepit vobis Deus, ut non comederetis ex omni ligno paradisi ? » Et paulo post: « Scit enim Deus, quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri . » Iste dicit: « Non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . » Ille per membra sua loquitur, dicens: « Nullum pratum sit, quod non pertranseat luxuria nostra: coronemus nos rosis, antequam marcescant, ubique relinquamus signa laetitiae nostrae ; iste membris suis praenuntiat, dicens: Plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit . Ille nihil aliud mentes sibi subditas docet quam celsitudinis culmen appetere, cuncta aequalia mentis tumore transcendere, societatem omnium hominum alta elatione transire, ac sese et contra potentiam conditoris erigere, sicut de eisdem per
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ iustus. ẽ ab iniquor ultione in ꝑpe¬
tuũ ñ sedat᷑. S iniqui om̃s ȩt̃no supplicio.
& quidẽ sua iniqͥtate puniunt᷑ & tam̃ ad
aliquid concremant᷑: scilie& ut iusti om̃s.
& in dõ uideant gaudia quȩ ꝑcipiunt &
in istis respiciant supplicia quȩ euasert̃.
ut tanto in ȩt̃nũ magis diuinȩ gr̃ȩ debi¬
tores se c̾e̾ cognoscant. qͣnto in et̃nũ mala
puniri conspiciunt. quȩ eiꝰ adiutorio uita¬

Expanded text:
in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio, et quidem sua iniquitate puniuntur, et tamen ad aliquid concremantur: scilicet, ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in istis respiciant supplicia quae evaserunt, ut tanto in aeternum magis divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiciunt quae ejus adjutorio vita
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ irȩ dominet᷑. Nos nãq cũ irã in usu ui¬
sticiȩ assumimꝰ. gladiũ tenemꝰ: qͥa eã sub
ȩquitate iudicii possidendo moderamur.
Ille autẽ quia ꝑ abrupta furoris rapit᷑: ñ
app̃hendere gladiũ. s a gladio app̃hendi
ꝑhibetur. Non enĩ iram possidens tenet:

Expanded text:
e dominetur. Nos namque cum iram in usu justitiae assumimus, gladium tenemus, quia eam sub aequitate judicii possidendo moderamur. Ille autem quia per abrupta furoris rapitur, non apprehendere gladium, sed a gladio apprehendi perhibetur. Non enim iram possidens tenet,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ redemptionis nr̃ȩ inuenta .ẽ. humili¬
tas dĩ. Hostis qͥppe nr̃. int̾ om̃ia conditꝰ
uideri supra om̃ia uoluit elatꝰ. redẽptor
aut̃ nr̃ magnus manens supra om̃ia. fie¬
ri int̾ om̃ia dignatꝰ. ẽ. paruus. S meliꝰ &
elationis causam detegimꝰ. & fundamenta
humilitatis aꝑimꝰ: si breui cõmemoratio¬
ne ꝑstringimꝰ. quid mortis auctor. quid̃
est malis anima mea: & uita mea in infer¬
no apꝓpiauit. Ille dicit suꝑ astra çeli exal¬
tabo solium meũ: iste humano generi a
paradysi sedib expulso dicit. ecce uenio &
habitabo in medio tui. Ille dicit. sedebo
in monte testam̃ti. in laterib aquilonis:
iste dicit. ego autẽ sũ uermis & ñhomo:
obꝓbriũ hominũ & abiectio plebis. Ille
dicit. ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ. simi¬
lis ero altissimo: iste cũ in forma dĩ eẽt ñ
rapinã arbitratus. ẽ. ẽẽ se ȩqͥlẽ dõ: s sem&¬
ipsũ exinaniuit formã serui accipiens. &

Expanded text:
ntum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis quippe noster inter omnia conditus, videri supra omnia voluit elatus. Redemptor autem noster magnus manens supra omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Sed melius et elationis causam detegimus, et fundamenta humilitatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid est malis anima mea, et vita mea inferno appropinquavit . » Ille dicit: « Supra astra coeli exaltabo solium meum . » Iste humano generi a paradisi sedibus expulso dicit: « Ecce venio et habitabo in medio tui . » Ille dicit: « Sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis . » Iste dicit: « Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjectio plebis . » Ille dicit: « Ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo : » Iste, « Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, form
Abbreviated transcription (Latin):
si nr̃m ñ ẽ: unde nobis retribui p̃mia spe-¬
ramus: Na gͦ ñ immerito gr̃as agimus.
scimꝰ qͦd eiꝰ munere p̃uenimur. Et rursũ
quia ñ imerito retributionẽ quęrimus:
scimus qͦd subsequente libero arbitrio bo-¬
na elegimꝰ quȩ ageremꝰ. Sequit᷑. Om̃ia
que sub cȩlo sunt. mea st̃. Om̃ib liquet
qͦd ñ solũ ea quȩ sub celo sunt. s ipsa qͦq

Expanded text:
si nostrum non est, unde nobis retribui praemia speramus? Quia ergo non immerito gratias agimus, scimus quod ejus munere praevenimur; et rursum, quia non immerito retributionem quaerimus, scimus quod obsequente libero arbitrio bona elegimus quae ageremus. Sequitur: Omnia quae sub coelo sunt mea sunt. Omnibus liquet quod non solum ea quae su
Abbreviated transcription (Latin):
districto iudice. extrema hic leuiathan¬
istius dãpnatio designat᷑: qͥa de hoc mun¬
do ꝑ iram iudicii tollit᷑: qui nẽ mansue¬
tudinis mira longanimitate toleratur.
Tanto autẽ hinc pondere t̾roris excutit᷑.
ut scõr etiã p̃dicator fortitudo turbet᷑.
Cum enĩ sublatꝰ fuerit timebt angłi: qͥa
cũ iudicii turbine rapit᷑. hii qui in corpo¬
rib repperiri potuerint imm̃so terrore
concussi. etia suꝑnȩ patriȩ nuntii contre
ñ possunt in tanti t̃roris turbine nulla
formidine concuti. S cũ leuiathan iste
rapit᷑: cũq om̃ia in eiꝰ interitu elementa
quatiunt᷑: p̃dicatores scõs qͦs ut dixi ad¬
spes de regni ꝓpinqͥtate letificat: & carniᷤ
infirmitas de irȩ ostensione ꝑturbat.
curus: qͥa & cȩlesti regno se remunerari
certi sunt: & ꝑ tariti turbinis metũ pro
carnis infirmitate contremisc̃t. Consi-¬
deremꝰ gͦ qͦm tc̃ inquoꝵ conscientia con¬
cutit᷑. qͣndo etiã iustoꝵ uita turbatur.

Expanded text:
districto judice, extrema hic leviathan damnatio designatur, qua de hoc mundo per iram judicii tollitur, qui nunc mira mansuetudinis longanimitate toleratur. Tanto autem ut sanctorum etiam praedicatorum fortitudo turbetur; Cum enim sublatus fuerit, timebunt angeli, quia cum judicii turbine rapitur, hi qui in corporibus reperiri potuerint, immenso terrore concussi, etiam supernae patriae nuntii contremnon possunt in tanti terroris turbine nulla formidine concuti. Sed cum Leviathan iste rapitur, cumque omnia in ejus interitu elementa quatiuntur, praedicatores sanctos, quos, ut dixi, adspes de regni propinquitate laetificat, et carnis infirmitas de irae ostensione perturbat. curus, quia et coelesti regno se remunerari certi sunt, et per tanti turbinis metum pro carnis infirmitate contremiscunt. do tunc iniquorum conscientia concutitur, quando etiam justorum vita turbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut paulꝰ ait . & gladius sp̃c qͦd ẽ uerbũ
dĩ. Gladii nomine. et̃na dãpnatio desig¬
nat᷑: sicut de: p̃dieante heretico scriptũ
est. Si multiplicati fuerint filii eius in
gladio ert̃: quia qͦntalib hic numero¬
sitate gernunent. ȩt̃na dãpnatione con¬
sumunt᷑. Gladius. tribulatio tẽporalis
accipit᷑. sicut mariȩ secuturis tribulati¬
onib dr̃. & tuã ipsuis animã ꝑtransibit
gladius. Rursũ ꝑ gladiũ. ira. uel ꝑsua¬
sio maligni hostis exprimit᷑: sicut psalmy¬
sta ait. qui liberas dauid seruũ tuũ de
gladio maligno. Benignꝰ quippe sc̃ẽ p̃di¬
cationis. ẽ gladius. quo ꝑcutimur: ut a
culpa moriamur. Malignꝰ uͦ. ẽ. diabolicȩ
ꝑsuasionis gladius. qͦ male qͥsq ꝑcutitur.
ut a uita rectitudinis extinguat᷑. Anti¬
qui gͦ hostis. ẽ gladius. ille tẽ dãpnat᷑ ho¬
mo. in usũ ministerii eiꝰ assũptꝰ. ipsũ qͥp¬
pe ꝑ maliciã fraudis exacuit. & infirmoꝵ

Expanded text:
sicut Paulus ait: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Gladii nomine aeterna damnatio designatur, sicut de praedicante haeretico scriptum est: Si multiplicati fuerint filii ejus, in gaudio erunt , quia quantalibet hic numerositate germinent, aeterna damnatione consumuntur. Gladius tribulatio temporalis accipitur, sicut Mariae de secuturis tribulationibus, dicitur: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius . Rursum per gladium ira vel persuasio maligni hostis exprimitur, sicut Psalmista ait: Qui liberasti David servum tuum de gladio maligno . Benignus quippe sanctae praedicationis est gladius, quo percutimur ut a culpa moriamur. Malignus vero est diabolicae persuasionis gladius, quo male quisque percutitur ut a vita rectitudinis exstinguatur. Antiqui ergo hostis est gladius, ille tunc damnatus homo, in usum ministerii ejus assumptus. Ipsum quippe per malitiam fraudis exacuit, et infirmorum
Abbreviated transcription (Latin):
sionib in uas aliud ñ tranfert᷑. Recte gͦ
leuiathan iste inciidi cõparatꝰ. ẽ: qͥa nos illo
ꝑseqͣnte cõponim᷑: ipse aut̃ & semꝑ ꝑcutit᷑.
& in uase utili nũqͣm mutat᷑. Et̃nȩ illũ
ꝑcussioni relinqͥmꝰ. & nos suꝑni artificis
manu in eiꝰ tẽptatione ꝑcussi. ꝑ illũ quasi
uascula formata transimꝰ. In ipso enim
tundimur: s ut ad usũ domꝰ suꝑnȩ ue¬
niamꝰ. Ipse uͦ quasi incus stringit᷑: qͥa &¬
si nc mundũ tẽptando mundũ circuit.
in inferno tam̃ positꝰ. iã sub ictu senten¬

Expanded text:
sionibus in vas aliud non transfertur. Recte ergo sionibus in vas aliud non transfertur. Recte ergo Leviathan istepersequente componimur, ipse autem et semper percutitur, et in vas utile nunquam mutatur. Aeternae illum percussioni relinquimus, et nos, superni artificis manu in ejus tentatione percussi, per illum quasi vascula formata transimus. In ipso enim tundimur, sed ut ad usum domus supernae veniamus. Ipse vero quasi incus stringitur, quia etsi nunc tentando mundum circuit, in inferno tamen positus, jam sub ictu senten
Abbreviated transcription (Latin):
riunt. Nam post triturã uitȩ p̃sentis in
qua nc̃ triticũ sub paleis gemit. ita illo
extremi iudicii uentilabro. int̃ triticũ
paleasq discernit᷑: ut nec in tritici hor¬
reũ paleȩ transeant: nec in palearũ ignẽ
horrei grana delabant᷑. Illa gͦ fulmina
alium locũ neqͦqͣm tangunt: qͥa uideli¬
cet igne suo ñ grana. s paleas incenduñ.
S quia leuiathan istũ pęna ñ corrigit: in¬
pis indurabit᷑: qͥa nulla unqͣm conuersi¬
onis pęnitentia molliet᷑. Qui qͥa solis
ꝑcussionib figit. Ad hoc nãq incus statu¬
it᷑: ut crebris ictib feriat᷑. Leuiathan gͦ
ut malleatoris incus stringet᷑: qͥa inferni
uinclis coartabit᷑: ut ȩt̃m supplicii conti¬
nua ꝑcussione tundat᷑. Qui mͦ qͦq ꝑcuti¬
tur: dũ iusti quiq illo in insidiis uigilan¬
te. s dolorib tabescente. saluant᷑. In incu¬
de aut̃ alia uasa formant᷑: ipsa uͦ tot ꝑcus¬

Expanded text:
riunt. Nam post trituram vitae praesentis, in riunt. Nam post trituram vitae praesentis, in qua nunc triticum sub paleis gemit, ita illo extremi judicii ventilabro inter triticum paleasque discernitur, ut nec in tritici horreum paleae transeant, nec in palearum ignem horrei grana delabantur. Illa ergo fulmina locum alium nequaquam tangunt, quia videlicet igne suo non grana, sed paleas incendunt. Sed quia Leviathan istum poena non corrigit, inpis indurabitur, quia nulla unquam conversionis poenitentia mollietur. Qui quia solis percussionibus figit. Ad hoc namque incus statuitur, ut crebris ictibus feriatur. Leviathan ergo ut malleatoris incus stringitur, quia inferni vinculis coarctabitur, ut aeterni supplicii continua percussione tundatur. Qui modo quoque percutitur, dum justi quique, illo in insidiis vigilante, sed doloribus tabescente, salvantur. In incude autem alia vasa formantur, ipsa vero tot percus
Abbreviated transcription (Latin):
electos dĩ in suis uirib effrenat᷑. ad aug¬
m̃tũ suȩ maliciȩ. unitatẽ qͦq in reꝓbis
habere ꝑmittit᷑: ut tanto contra nos ro¬
bustius uires suas exerat. qͣntũ ñ solũ nos
ictu fortitudinis. s mole etiã adunationiᷤᷤ
impugnat. S qͥs contra ista sufficiat: quȩ
mens tantȩ elationis. & compagis ponde¬
ra ñ ab ipsa cogitationũ radice contre¬
miscat: Unde qͥa trepidare nos ꝑ infir¬
mitatẽ conspicit: ꝓtinꝰ diuina elem̃tia qͥd
ꝑ sem& ipsam faciat. adiungat. Nã seqͥt᷑¬
Mittet contra eũ fulmina: & ad locũ aliũ
ñ ferent᷑. Qd apellatione fulminũ. nisi
tremendȩ ille extremi iudicii sententiae
designant᷑: Quȩ iccirco fulmina uocan¬
tur: quia nimirũ eos qͦs feriunt. in ꝑpe¬
iħc int̾fici& spu oris sui: & destrus illu¬
stratione aduentͦ sui. Hȩc aut̃ quȩ in eũ
mittunt᷑ fulmina ad locũ aliũ ñ ferent᷑
quia iustis gaudentib. solos tẽ reꝓbos fe¬

Expanded text:
Dei in suis viribus effrenatur, ad augmentum suae malitiae unitatem quoque in reprobis habere permittitur, ut tanto contra nos robustius vires suas exerat, quanto non solum nos ictu fortitudinis, sed etiam mole adunationis impugnat. Sed quis contra ista sufficiat? Quae mens ad tantae elationis et compagis pondera non ab ipsa cogitationum radice contremiscat? Unde quia trepidare nos per infirmitatem conspicit, protinus divina clementia quid per semetipsam faciat? adjungit. Nam seqMittet contra eum fulmina et ad locum alium non ferentur. - Quid appellatione fulminis, nisi tremendae illae extremi judicii sententiae designantur? Quae idcirco fulmina vocantur, quia nimirum eos quos feriunt in perpeillustratione adventus sui . Haec autem quae in eum mittuntur fulmina, ad locum alium non feruntur, quia justis gaudentibus, solos tunc reprobos fe
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ sp̃uũ patriȩ etiã ruinȩ suȩ dãpna
ꝓficiant: dũ inde firmius constructa
est. unde fuerat ex parte destructa.¬
cłe pro eo qͦd głam patriȩ celestis annun¬
tiant. angłor solet nomine designare:
possumꝰ hoc loco angłos etiam scõs p̃di¬
catores acciꝑe. Hinc: ẽ enĩ qͦd ioħs in apo¬
calẏpsi septẽ eccłiis scribens. angłis ȩccła¬
rũ loquit᷑ id. ẽ p̃dicatorib popłor. Hinc
ꝓpħa ait. Et angłi pacis amare flebunt.
Hinc rursũ malachias ꝓpha loquit᷑ dicens.
Labia sacerdotis custodient scientiã. & legẽ
requirent ex ore eiꝰ: qͥa angłs dñi exercitu¬
um. ẽ. Hinc paulus ait. Magnũ. ẽ. pieta

Expanded text:
torum spirituum patriae etiam ruinae suae damna torum spirituum patriae etiam ruinae suae damna proficiant, dum inde 1122 firmius constructa sit unde fuerat ex parte destructa.clesiae, pro eo quod gloriam patriae coelestis annuntiant, angelorum solet nomine designare, possumus hoc loco angelos sanctos praedicatores accipere. Hinc est enim quod Joannes in Apocalypsi, septem Ecclesiis scribens, angelis Ecclesiarum loquitur, id est praedicatoribus populorum . Hinc propheta ait: Et angeli pacis amaHinc rursum Malachias propheta loquitur, dicens: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est ; hinc P
Abbreviated transcription (Latin):
ro suꝑbiȩ lapsus eicer&. illos ad robustiꝰ
standũ timor ipse solidar&. Unde & sub
quia nimirũ isto cũ reꝓbis legionib exe¬
unte. soli in cȩlestib sedib qui beati in
ȩt̃nũ uiuerent remansert̃. Huiꝰ itaq lap¬
sus eos & t̾ruit. & purgauit: t̃ruit. ne con¬
ditorẽ suũ suꝑbi despicerent: purgauit
uͦ. quia exeuntib reꝓbis. actũ. ẽ. ut electi
soli remanerent. Et quia cunctor opifex
ds̃ scit ad honoꝵ custodiã bene uti etiam
mala actione reꝓboꝵ: lapsũ uertit caden¬
tiũ in ꝓuectũ manentiũ: & unde punita
est culpa suꝑbientiũ. inde humilib an¬
głis & inuenta. & solidata sunt augm̃ta
meritoꝵ. Istis nãq cadentib. illis in mu¬
nere datũ. ẽ ut cadere om̃ino ñ possint.
Sc̃ĩ enĩ angłi dũ in istis naturę suȩ dãpna
conspiciunt: in se ipsis iã cautiꝰ robustiꝰq
cuncta mirabilit̃ ordinante. ut illi elec¬

Expanded text:
ro superbiae lapsus ejiceret, illos ad robustius ro superbiae lapsus ejiceret, illos ad robustius standum quia nimirum isto cum reprobis legionibunte, soli in coelestibus sedibus qui beate in aeternum viverent remanserunt. Hujus itaque lapsus eos terruit et purgavit: terruit, ne conditorem suum superbe despicerent; purgavit vero, quia, excuntibus reprobis, actum est ut electi soli remanerent. Et quia cunctorum opifex Deus scit ad bonorum custodiam etiam bene uti mala actione reproborum, lapsum cadentium vertit in profectum manentium; et unde punita est culpa superbientium, inde humilibus angelis et inventa et solidata sunt augmenta meritorum. Istis namque cadentibus, illis in munere datum est ut cadere omnino non possent. Sancti enim angeli, dum in istis naturae suae damna conspiciunt, in seipsis jam cautius robustiusque cuncta mirabiliter ordinante, ut illi elec
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptura sacra ita ññqͣm tempꝰ p̃teritũ.
futurũq ꝑmiscet: ut aliqͥndo futuro ꝓ
p̃terito. aliqͦndo uͦ utat᷑ p̃terito ꝓ fut᷑o.
Futuro naq ꝓ p̃terito utit᷑: cũ iohanni mu¬
lier paritura mascłm qui regat gentes in
uirga ferrea demonstrat᷑. Quod qͥa incar¬
nato dño ueniente iam tc̃ factũ fuerat:
res gesta nuntiabat. Rursũ p̃terito utit᷑.
ꝓ futuro: sicut ꝑ psalmistã dñs loqͥt᷑ diceis.
Fodert̃ manꝰ meas & pedes meos: dinumera¬
uert̃ om̃ia ossa mea. Quib uidelic& uerb
species dñice passionis quasi iã transacta
describit᷑. s tam̃ ad huc longe post futura
nuntiat᷑. Hoc gͦ loco quo dr̃. cũ sublatus
fuerit timebt̃ angłi. nichil obstat intelligi
quia sub futuri temporis modũ p̃terita de¬
scribunt᷑. Nec rechȩ intelligentiȩ sensum
relinquimꝰ: si credamꝰ leuiathan ab arce be.¬
atitudinis cadente. in ruina eiꝰ etiã electoᷤ
angłos expauisse: ut cũ istũ ex illor nume¬

Expanded text:
Scriptura sacra ita nonnunquam tempus praeteritum futurumque permiscet, ut aliquando futuro pro praeterito, aliquando vero utatur praeterito pro futuro. Futuro namque pro praeterito utitur cum Joanni mulier paritura masculum, qui regat gentes in virga ferrea, demonstratur . Quod quia incarnato Domino veniente jam tunc factum fuerat, res gesta nuntiabatur. Rursum praeterito utitur pro futuro, sicut per Psalmistam Dominus loquitur, dicens: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Quibus videlicet verbis species dominicae passionis quasi jam transacta describitur, sed tamen adhuc longe post futura nuntiatur. Hoc ergo loco quo dicitur: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, nil obstat intelligi quia sub futuri temporis modo praeterita describuntur. Nec rectae intelligentiae sensum relinquimus, si credamus Leviathan isto ab arce beatitudinis cadente, in ruina ejus etiam electos angelos expavisse, ut cum istum ex illorum nume
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iusti. dũ diuidunt᷑ iniusti. & ꝑfectoꝵ
uota ad ꝑfectũ ꝑueniunt. dũ reꝓbor ag¬
mina ꝑ discordiã confundunt᷑. Qͦd bene
etiam maris rubri scissione signat᷑. Dũ
enim in duas partes unda diuidit᷑ ab
electo popło ad tram reꝓmissionis tendi¬
tur: quia dũ malor unitas scindit᷑. bonȩ
m̃tes ad hoc qͦd appetunt. ꝑducuntur.
Si malor unitas noxia ñ fuiss&. nequaqͣm
diuina ꝓuidentia suꝑbientiũ linguas in
tanta diuersitate dissipass&. Si malorũ¬

Expanded text:
enim justi, cum dividuntur injusti, et electorum enim justi, cum dividuntur injusti, et electorum vota ad perfectum veniunt, dum reproborum agmina per discordiam confunduntur. Quod bene etiam maris rubri scissione signatur. Dum enim in duas partes unda dividitur, ab electo populo ad terram promissionis tenditur, quia, dum malorum unitas scinditur, bonae mentes ad hoc, quod appetunt, perducuntur. Si malorum unitas noxia non fuisset, nequaquam divina providentia superbientium linguas in tanta diversitate dissipasset. » Ha