comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus pirantes. ab hoc facinore tẽpe¬
rcibunt. sieos diuina dispositio. uel
ꝓbandos uel emendandos ad tẽpus
hostibus subiugauerit. quos in illa hu¬
militate Nondeserit. qui ꝓptercos
tam humiliter altissimus uenit. pre¬
sertimꝰ nulius militaris potesta¬
tis. ueltalis militiȩ iura costringun
ipsum hostem ferire superatum : quis
ergo tammalus error obrepit. ut ho¬
moseoccidit. uel quia in eum peccaũ.
uel nein eum pecc& inimicus cum uel
peccatorem. uel peccaturum ipsũocci¬
timendum est & cauendum. nelibi di¬
nihostili subditum corpus in lecebrosie¬
sima uoluptate animum alliciat con¬
sentire peccato: Proinde inquiunt
noniam ꝓpter alienum. sed propter
suum peccatum: antequam hoc quisq
committat sedeb& occidere Nullo
modo quidem hoc faci& animus: utt̃¬
sentiat libidini carnis suȩ aliena libi¬
dineconcitatȩ: quidõ potius eiusq
sapientiȩ. quã corpori concipis cen¬
tiȩ que subiectus . C̃ VUerum tamensi

Expanded text:
suspirantes, ab hoc facinore tempesuspirantes, ab hoc facinore temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui propter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potestatis uel talis militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. Quis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet inimicus, cum uel peccatorem uel peccaturum ipsum occitimendum est et cauendum, ne libidini subditum corpus inlecebrosissima uoluptate animum adliciat consentire peccato. Proinde, inquiunt, non iam propter alienum, sed propter suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidine concitatae, qui Deo potius eiusque sapientiae quam corpori eiusque concupiscentiae subiectus est. Verum tamen si
Abbreviated transcription (Latin):
in sena tu uerbis quam bello armis offen¬
derat. sinculla dubitatione remeauit
Tantus itaque uitȩ huius contẽptor. cũ
scuientib hostib ꝑquas lib& poenas cã
finire quam se ipse perimere maluit :
magnum sclus . eẽ. si schomo interimat
ꝓcul dubio iudicauit hinterom̃s suos lau¬
dabiles. & uirtutis insignibus inlustres
uiros. non proferunt romani meliorem
quemneque felicitas corru perit. nam
intanta uictoria mansit pauꝑrim: nec
infelicitas fregerit. Namadtanta ex¬
itia reuertit᷑ intrepidus Porrosi fortis¬
simi & predaris simiuiri terrenȩ pa¬
trie defensores id eorumq lic& sal¬
sorum inonta men fallacescultores
seduera tissimi &iam iuratores. qui
hostes uictos nore aciure belli feri¬
repotuerunt. hi abhostibus uicti
scipsos ferire noluerunt. & cũ mortẽ
minime formidarent. Uictor es tam̃
dominos ferre. quam eam sibi infer¬
remaluerunt: quanto magis xp̃ia¬
ni uerum dm̃ colentes. & suꝑnę patriȩ

Expanded text:
in senatu uerbis quam bello armis offenin senatu uerbis quam bello armis offenderat, sine ulla dubitatione remeauit. Tantus itaque uitae huius contemtor, cum saeuientibus hostibus per quaslibet poenas eam finire quam se ipse perimere maluit, magnum scelus esse, si se homo interimat, procul dubio iudicauit. Inter omnes suos laudabiles et uirtutis insignibus inlustres uiros non proferunt Romani meliorem, quem neque felicitas corruperit, nam in tanta uictoria mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, nam ad tanta exitia reuertit intrepidus. Porro si fortissimi et praeclarissimi uiri terrenae patriae defensores deorumque licet falsorum, non tamen fallaces cultores, sed ueracissimi etiam iuratores, qui hostes uictos more ac iure belli ferire potuerunt, hi ab hostibus uicti se ipsos ferire noluerunt et, cum mortem minime formidarent, uictores tamen dominos ferre quam eam sibi inferre maluerunt: quanto magis Christiani, uerum Deum colentes et supernae patriae
Abbreviated transcription (Latin):
horrenda mala insua carne ꝑpetimalu¬
it. quam in lata morte omnib: carere
cruciatibus. uł alios scõs exlicoris nr̃is
suma auctoritate celsisimis fideqe
dignissimis qui captiui tatẽ domina¬
tionemq hostium ferre quã sibinetẽ
inferre maluerunt : catoni p̃feramus:
sed ex litteris eorumdem illũ marcum¬
catoni. marcum regulum preferam:
Cato enimnum quam casarem uicerat.
cuiuictus dedignatus. ẽ. subici: & subice¬
retur. ascipso elagit occidi. Regulus
autem poenissim uicerat: imperioq
romano romanus imperator non exci¬
uibus dolendam. sed exhostibus laud an¬
dimuictorum reportauerat: abcistamen
Proinde seruauit & subcharthaginen¬
sium dampnatione patientiam . & in ro¬
manorum dilectione. constantiam: nec
uictum auferens corpus abhostib nec in¬
uictum animum aciuib: nec quod seocci¬
dere noluit uitȩ huius amore fecit
Hoc probauit : cum causa ꝓmissi iurisq
iurandi adeos demhostes quos grauius

Expanded text:
horrenda mala in sua carne perpeti maluhorrenda mala in sua carne perpeti maluit quam inlata sibi morte omnibus carere cruciatibus, uel alios sanctos ex litteris nostris summa auctoritate celsissimis fideque dignissimis, qui captiuitatem dominationemque hostium ferre quam sibi necem inferre maluerunt, Catoni praeferamus; sed ex litteris eorum eundem illum M. CCatoni Marcum Regulum praeferamus. Cato enim nunquam Caesarem vicerat, cui victus dedignatus est subjici, retur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos iam uicerat imperioque Romano Romanus imperator non ex ciuibus dolendam, sed ex hostibus laudandam uictoriam reportauerat; ab eis tamen Proinde seruauit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Romanorum dilectione constantiam, nec uictum auferens corpus ab hostibus nec inuictum animum a ciuibus. Nec quod se occidere noluit, uitae huius amore fecit. Hoc probauit, cum causa promissi iurisque iurandi ad eosdem hostes, quos grauius
Abbreviated transcription (Latin):
sus tinens: hoc &ipsecato insuocaris¬
simo filio iudicauit. Namsiturpe
erat subuic toria cęsaris uiuere. cur
auctor huius turpitudinis filio fuit
quem decȩsaris benignitate. omniaspe¬
rare p̃cepit: cur non & illum secum co¬
egit ad mortem: namsieum filium qui
contra imperium in hostem pugnaue¬
rat. &iam uictorem lauda biliter tor¬
quatus occidit. Cur uictus uicto filio
peꝑcit cato. qui non peꝑcit sibi: antur¬
pius erat contra imperium: eẽ. uicto¬
rem. quam contra docus ferre uictorẽ.
Nullomodo igitur cato turpe. eẽ iudi¬
cauit subuictore cęsare uiuere. alio¬
quin abhac tur pitudine paterno furo¬
re filium liberar  Muidergo est
nisi quod filium quantum amauit. cui
parce acȩsare spertiuit. & uoluit tan¬
tum gloriȩ ipsius cȩsaris. ne ab illo&iã
sibi parcer&uri ut ipse cȩsar dixes se
fertur inuidit. ut aliqud nos mnitius
dicamꝰ erubuit: nolunt autem isti con
tra quos agimus uti s om̃ uinum iob qͥtã

Expanded text:
sustinens? Hoc et ipse Cato in suo carissustinens? Hoc et ipse Cato in suo carissimo filio iudicauit. Nam si turpe erat sub uictoria Caesaris uiuere, quur auctor huius turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitate omnia sperare praecepit? Quur non et illum secum coegit ad mortem? Nam si eum filium, qui contra imperium in hostem pugnauerat, etiam uictorem laudabiliter Torquatus occidit, quur uictus uicto filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? An turpius erat contra imperium esse uictorem, quam contra decus ferre uictorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse iudicauit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro filium liberaret. Quid est ergo, nisi quod filium quantum amauit, cui parci a Caesare et sperauit et uoluit, tantum gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur, inuidit — aut ut aliquid nos mitius dicamus, erubuit? tra quos agimus, ut sanctum uirum lob, qui tam
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitatẽ. potuit ad monere ut sibima¬
nus infer̃ent neinmanus ꝑsequentium
ꝑueniront: Porro si hocille nonius sit
autmonuit uteomodo sui exhacuita
emigrarent. quib migrantib semansi¬
ones eernas p̃paraturum et̃. ꝓmisit
quȩ lib& exempla proponant gentes
qutignor ant dm̃: manifestum est hoc
non licere colentibus unum dm̃ uerum : seđ¬
tamen &iamilli precer lucretiam. dequa
supra satis quoduidebatur diximus. non
sacile repperiunt decuius auctoritate pre¬
scribant. niss illum catonem quiscutic e
occidit: Non quia solus hic fecit: sed quia
uir doctus & probus habebatur ut me¬
rito putetur &iamrecte fieri potuis se
ued pos sequod fecit: Decuius facto quid po¬
tis simum dicam. nisi quod amicicius &iam
docti quidam uiri qui hoc fieri prudentius
dis suadebant. in bccillioris quam fotti¬
oris animi facinus censuerunt. quode¬
mons trar&ur non honestas turpia
precauens. sed infirmitas aduersa ñ

Expanded text:
in ciuitatem, potuit admonere ut sibi main ciuitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium peruenirent. Porro si hoc ille non iussit aut monuit, ut eo modo sui ex hac uita emigrarent, quibus migrantibus mansiones aeternas praeparaturum esse se promisit, quaelibet exempla proponant gentes, quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum uerum Detamen etiam illi praeter Lucretiam, de qua supra satis quod uidebatur diximus, non facile reperiunt de cuius auctoritate praescribant, nisi illum Catonem, qui se Uticae occidit; non quia solus id fecit, sed quia uir doctus et probus habebatur, ut merito putetur etiam recte fieri potuisse uel posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, nisi quod amici eius etiam docti quidam uiri, qui hoc fieri prudentius dissuadebant, inbecillioris quam fortioris animi facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas turpia praecauens, sed infirmitas aduersa non
Abbreviated transcription (Latin):
t toplatonis libro ubi deinmortalitite
dnimidis putauit seprecipitem dedis sẽ
demuro atquex hacutta cmigras sead
eam quã credidit eẽ inlioram. Niha
cronur guebat. aut calamitatis aut
criminis scuuerum seustlsum qđ non
ualendo ferre scauferr&: sed ad capes¬
sendam mortẽ. atq adhuius uite siu¬
ma uincula rũpenda sola ad fuit anim
magnitudo. Quod tam̃ magnepotiur
factun .eẽ. quambene testis ci potuit .&̃¬
plato ipsequem legerat : qui pfrcto io
precipue potissimũq focis& D
cam procipiss& nisi tamonte qua in¬
mortalitait᷑ anime udit noqua quã
faciendum. quan&iã ꝓhibendum c̃.
iudicas s& Ait nim multiseinteremer̃.
nemmanus hostium ꝑuenirent: Non
modo queruñ utrum sit factum : sedutrũ
fuerit faciendum. Sani quippcratio
diam exemplis ante ponendicie : cuiqui¬
dem exompla concordant. Sedillaquȩ
tanto digniora sunt imitatione quanto
excellentiora pietate non fecerunt pa¬

Expanded text:
lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene testis ei esse potuit Plato ipse quem legerat, qui profecto id praecipue potissimumque fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua inmortalitatem animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Non fecerunt pa
Abbreviated transcription (Latin):
genercditer. uł ipse fons ius titia ds̃
specialiter occidiiub&: quis quis ho¬
minem uel seipsum uelquẽ lib& occide¬
rit. homicidii crimine innec titur:
uerunt : animi maignitudine fortas¬
semirandi non sapientiȩ sanitate lau¬
dandisunt. Quanquam sirationem
diligentius consulas neipsa quidem
animi magnitudo recte nominatur.
ubi quis que non ualendo tolercre ł quȩ¬
quetis pera uł aliena peccata scipseint᷑¬
emit: magis enimmens infirmadepre¬
henditur. quȩ ferre non potest. ueldi¬
ran suicorporis seruitutem uł stulta
uulgiopimonẽ maiorq animꝰ meri¬
todi cenđ .ẽ. qui uitã erumnosã magis
potest ferre quam fugere & hunanũ
iudicium maximeq uulgare. qđ plerũ¬
quecaligine erroris inuoluitur p̃cons¬
cientie luce acpuritate contempnere
Quam obrem simagno animo ficripu¬
tandum est. cumsibi homo ingeritmor¬
tem: illepotius theobrotus. in hac animi
mnagnitudinerepperitur. quo ferunt

Expanded text:
generaliter uel ipse fons iustitiae Deus generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidi iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur. Cuerunt, animi magnitudine fortasse mirandi, non sapientiae sanitate laudandi sunt. Quamquam si rationem diligentius consulas, ne ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi quisque non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi opinionem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine reperitur, quem ferunt
Abbreviated transcription (Latin):
sonam ꝓtempore expressa iussione
Non autem ipseoccidit: quiminis teriũ
deb& iubenti. suut ad miniculũ gladi¬
us utenti E tideo nequaquam contra
hoc p̃ceptum fecerunt. quod dictũ. ẽ.
non occides: quidõ auctore bellages¬
serunt. aut ꝑ sonã gerentes publicę
potes tatis. secundum eius leges hoc .ẽ.
iustis sime rationis imperium scele¬
ratos morte punier. Et abra ham
nonsolum non .ẽ. culpatus crudelitatis
crimine: uerum &iam laudatus est
nomine pietatis. quoduoluit filium
nequaquã scderate. sedoboedienter
occidere. Etnerito queritur: utrũ
proius sudĩ sit habendum quod iȩpte
filiamquȩ patri occurrit occidit. cũ
id scuouis set immolaturum dõ. qđ re
deunti dep̃lio uictoni primitus occur¬
ris s& Nec samson aliter excusatur:
quod scipsum cum hostib: ruina domus
oppressit: nisiquia sp̃s latenter hoc
ius serat. qui ꝑ illũ mira cula faciebat.
Hisigitur exceptis quos uł lex iusta

Expanded text:
personam pro tempore expressa iussione, personam pro tempore expressa iussione, non autem ipse occidit, qui ministerium debet iubenti, sicut adminiculum gladius utenti; et ideo nequa.. quam contra hoc praeceptum fecerunt, quo dictum est: Non occides, qui Deo auctore bella gesserunt aut personam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, sceleratos morte punierunt; et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, uerum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta
Abbreviated transcription (Latin):
di. seminibus loqueretur. tuinquit qđ
seminas non uiuificatur nisimoriatur:
& inpsal moscriptum est. occidit uites
corum in grandine: nunc igitur obhoc
cum audimus non occides. uirgultũ
ullere neftis ducimus : & manicheoꝵ
errorilnsanis sime adquiescimꝰ. Hisigi¬
tur deleramentis remotis cum legimus
non occdes. si propterca non accipimꝰ
hocdictum esse defrutectis. quia nul¬
lus cis sensus . ẽ: necde inrationabilib
animantib uolatilibus. natatilibus
ambulantib reptilib. quia nulla nob
rationes ociantur. qͣrnoncis datum
.Ẽ nobis cum habere communẽ: unde
iustissima ordinatione creatoris &
uita & morscorũ nr̃is usib: subditur:
restat ut dehomine intellegumꝰ qud
dictum .ẽ. non occides. N ec alterũ
ergo necte. nequeenim quise occidit.
aliud quam hominẽ occidit: quas dã
uero exceptiomes eadem ipsa diuina
fecit auctoritas. ut non liceat homi
nemoccidi : sedhis exceptis quos dĩ
occidiiub&: siuedata lege siue adꝑ

Expanded text:
di seminibus loqueretur: Tu, inquit, quod di seminibus loqueretur: Tu, inquit, quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur; et in psalmo scriptum est: Occidit uites eorum in grandine. Num igitur ob hoc, cum audimus: Non occides, uirgultum uellere nefas ducimus et Manichaeorum errori insanissime adquiescimus? His igitur deliramentis remotis cum legimus: Non occides, si propterea non accipimus hoc dictum de frutectis esse, quia nullus eis sensus est, nec de inrationabilibus animantibus, uolatilibus natatilibus, ambulatilibus reptilibus, quia nulla nobis ratione sociantur, quam non eis datum est nobiscum habere communem unde iustissima ordinatione creatoris et uita et mors eorum nostris usibus subditur: restat ut de homine intellegamus, quod dictum est: Non occides, nec alterum ergo nec te. Neque enim qui se occaliud quam hominem occidit. Quasdam vero exceptiones eadem ipsa divina fecit aucnem occidi. Sed his exceptis, quos Deus occidi iubet siue data lege siue ad
Abbreviated transcription (Latin):
uersus scipsum quis quam falsum testi¬
monium dixerit ab hoccrimine sepu¬
tiuerit alienum : qñ regulã diligendi
proximum a sem&ipso dilector accepit
quando quidem scriptũ c̃: Diligesꝓ
falsi tescimonii nonminus reus ẽ qui
descipso falsum facctur quamsi aduer¬
sus ꝓximum hoc facer& cum incopꝰ¬
epto quo fal sumtes timonium ꝓhib&̃
aduersus proximum ꝓhibtatur pos¬
sitq non recte intellegentib uideri
non. eẽ ꝓhibitum. utaducrscipsum
quis que falsus testis adsistat : Quanto
magis intellogendum .ẽ. non licere ho¬
mini scipsum occidere. cum in eo quod
scriptum ẽ non occides. nihil deinde
ad dito nullus nec ipse utiq ciui p̃cipit᷑
intellogatur exceptꝰ: unde quidam
hoc p̃ceptum &iaminbestias ac peco¬
raconantur extendere. ut & ex hoc
nullum &iam illorum liceat occidere
Curnon ergo & herbis & quic quid
humoradicitus alitur acfigitur: nã
& hoc genus rerum quamuis non sentut

Expanded text:
uersus se ipsum quisquam falsum testiuersus se ipsum quisquam falsum testimonium dixerit, ab hoc crimine se putauerit alienum, quoniam regulam diligendi proximum a semet ipso dilector accepit, quando quidem scriptum est: Diliges falsi testimonii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur, quam si aduersus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibetur, aduersus proximum prohibeatur possitque non recte intellegentibus uideri non esse prohibitum, ut aduersus se ipsum quisque falsus testis adsistat: quanto magis intellegendum est non licere homini se ipsum occidere, cum in eo, quod scriptum est: Non occides, nihilo deinde addito, nullus, nec ipse utique cui praecipitur, intellegatur exceptus! Unde quidam hoc praeceptum etiam in bestias ac pecora conantur extendere, ut ex hoc nullum etiam illorum liceat occidere. Quur ergo non et herbas et quicquid humo radicitus alitur ac figitur? Nam et hoc genus rerum, quamuis non sentiat,
Abbreviated transcription (Latin):
buit: si quod alius inco fecerat turpit̃
ferr& ipsa pacienter Non hoc ficenꝰ
femine xpĩane. quepasse similia uiuunte
tmex net sculte sunt crim̃ alionũ netilio¬
runsceleribus adderent sua siqm̃ hos¬
tesincis concupiscendo stupra comise¬
rnt ille inscipsis homicidia crubescq¬
do committerent: Habent quippein¬
ttis gloriam ca sutatis testimonium
conscientiȩ : habent autẽ coramocu¬
lis dĩ sui. nec requirunt amplius ubi
quid recte faciant. Non habonT amplius
ne deuient ab auctoritate legis diuinȩ.
cũma ledcuitant offensionẽ suspitionis
nonics libris nus quam nob diuinitus
p̃ceptum ꝑmis sumue repperiri potest :
utuelipsius idipiscendȩ inmortalitatis
uł ullius cauendi carendiue malicausa
nobis m&ipsis necem in fercimus Num
& plbitos nos cc̃ intellegendum est: ubi
lexait Nonoccides. Presertim : qui a
non addidit. proximũtuum sicut fal¬
proximum tuum: nec ideo tamen siad¬

Expanded text:
buit, si, quod alius in ea fecerat turpiter, buit, si, quod alius in ea fecerat turpiter, ferret ipsa patienter. Non hoc fecerunt feminae Christianae, quae passae similia uiuunt tamen nec in se ultae sunt crimen alienum, ne aliorum sceleribus adderent sua, si, quoniam hostes in eis concupiscendo stupra commiserant, illae in se ipsis homicidia erubescendo committerent. Habent quippe intus gloriam castitatis, testimonium conscientiae; habent autem coram oculis Dei sui nec requirunt amplius, ubi quid recte faciant non habent amplius, ne deuient ab auctoritate legis diuinae, cum male deuitant offensionem suspicionis nonicis libris nusquam nobis diuinitus praeceptum permissumue reperiri potest, ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ullius cauendi carendiue mali causa nobismet ipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intellegendum est, ubi lex ait: Non occides, praesertim quia non addidit: \'proximum tuum\', sicut falproximum tuum. Nec ideo tamen si ad
Abbreviated transcription (Latin):
homicidium cumul& N ecomnino inue¬
nitur exitus: ubidicit᷑. Sia dulterata
curlaudata: sipudica. cur occisa.
Nobis tamen. in hoctam nobili femine
huius exemplo adistos refutandos.
qui xpĩanis feminis incaptiuitate
conpressis alieni ab omni cogitatio¬
nescĩtatis in sultant sufficit quod in
predaris eius laudib: dictumest: Duo
fuerunt : & adulterium unus admisit
lalis enim abeis iucr&ia magiscredi¬
Itaest : quȩ se nullo adulterii potuerit
naculare consensu. Quodergo se
ipsam. qm̃ adulterium ꝑtulit &am
non adultera occidit: non .ẽ. pudici¬
tȩ caritas. sed pudoris in firmitas
Puduit enim eam turpitudinis alicne
insccominis se. &iam si non sccum & romi¬
namulier liuidis auida nimium uerita
cumui uer& libenterpassa siui uer&
undc ad oculos hominum mentis suȩ tes
tem illam poenam adhibendam putauit
quib conscientiam demonstrare non
patuit Sociam quippe factisecredieru¬

Expanded text:
homicidium cumuletur; nec omnino inuehomicidium cumuletur; nec omnino inuenitur exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si pudica, quur occisa? Nobis tamen hoc tam nobili feminae huius exemplo ad istos refutandos, qui Christianis feminis in captiuitate conpressis alieni ab omni cogitatione sanctitatis insultant, sufficit quod in praeclaris eius laudibus dictum est: Duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Talis enim ab eis Lucretia magis credita est, quae se nullo adulterino potuerit maculare consensu. Quod ergo se ipsam, quoniam adulterum pertulit, etiam non adultera occidit, non est pudicitiae caritas, sed pudoris infirmitas. Puduit enim eam turpitudinis alienae in se commissae etiamsi non secum, et Romana mulier, laudis auida nimium, ueritacum uiueret, libenter passa si uiueret. Unde ad oculos hominum testem . mentis suae illam poenam adhibendam putauit, quibus conscientiam demonstrare non potuit. Sociam quippe facti se credi eru
Abbreviated transcription (Latin):
iecere animas. cui adsupna redire cu¬
pienti fas obstat tristisq palus in¬
amabilis unda alligat. anforteideo
ibi non est. quia non in sontẽ. sed male
sibi consciam seꝑemit: Quidsi enim
qđ ipsa tantum modo. nos sepoterat.
quamuis iuueni ui olenter inruenti.
&iam sua libidine in lecta consensit.
idq i puniens ita doluit ut mor¬
te putar& expiandum. quanquã nesic
quidem seoccidere debuit si fructuos aom
poss& apudcos falsos a gerepeni¬
tentiam : uerum tam̃ si forte ita est fal¬
sumq .ẽ. illud: quod duo fuerunt &¬
unus adulterium admisit. sed potius am¬
bo adulterium commiserunt: U nus
manifesta inuasione : altera latente con¬
sensione: non se occidit in sontem. Etideo
potest alitteratis eius defensorib: dici
non .cẽ. apud inferos inter illos quisibi
lo&um in sontes peperemanu: sedita hec
causa ex ut roque latereco artatur. Vt si
extenuatur homicidium : adulterium
confirm&ur. Sipurgatur adulterium:

Expanded text:
iecere animas; cui ad superna redire cuiecere animas; cui ad superna redire cupienti Fas obstat, tristisque palus inamabilis undae Adligat. An forte ideo ibi non est, quia non insontem, sed male sibi consciam se peremit? Quid si enim quod ipsa tantummodo nosse poterat quamuis iuueni uiolenter inruenti etiam sua libidine inlecta consensit idque in se puniens ita doluit, ut morte putaret expiandum? Quamquam ne sic quidem se occidere debuit, si fructuosam posset aput deos falsos agere paenitentiam. Verum tamen si forte ita est falsumque est illud, quod duo fuerunt et adulterium unus admisit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus manifesta inuasione, altera latente consensione, non se occidit insontem, et ideo potest a litteratis eius defensoribus dici non esse aput inferos inter illos, <qui sibi letum insontes peperere manu.\' Sed ita haec causa ex utroque latere coartatur, ut, si extenuatur homicidium, adulterium confirmetur; si purgatur adulterium,
Abbreviated transcription (Latin):
patria cumpatre pulsus . ẽ. hȩc sumo
est mactata supplicio. Sinon .ẽ. illu
inpudicitia qua. uita comprimitur.
non est hȩc iustitia qua casta punit᷑
Vos appello leges iudicesq romanos:
nempe post ꝑp&rata facinora nec
quem quam scelestum indẽpnatum. in¬
pune uoluistis occidi. Siergo adurm
iudicium quis quam deferr& hoccri¬
men uobisq ꝓbar&ur. non solum
indamnatam uenum &iam castam &
in noceñtem inter fectam . eẽ mulierẽ
Nonnecum qui fecis s& seueritate
congrua plectereas : hoc fecit illalu¬
cr&ia illa sic predicata lucretia in no¬
centem cus tam uimꝑ pessam lucr&iam
insuꝑ inter emit. Proferte sententiã
Quodsĩ ꝓptereat non potestis quia ñ
adstat quam punire possitis. cur int̃¬
fectricem in nocentis & castȩ tanta p̃¬
dicatione laudatis: quãcerte ap̃uo
inferos iudices. &i am tales quales po¬
&arum ur̃orum carminibus cantitant᷑.
nulla ratione deffenditis. constitutã

Expanded text:
patria cum patre pulsus est. haec summo patria cum patre pulsus est. haec summo est mactata supplicio. Si non est illa inpudicitia qua inuita obprimitur, non est haec iustitia qua casta punitur. Vos appello, leges iudicesque Romani. Nempe post perpetrata facinora nec quemquam scelestum indemnatum inpune uoluistis occidi. Si ergo ad uestrum iudicium quisquam deferret hoc crimen uobisque probaretur non solum indemnatam, uerum etiam castam et innocentem interfectam esse mulierem, nonne eum, qui id fecisset, seueritate congrua plecteretis? Hoc fecit illa Lucretia; illa, illa sic praedicata Lucretia innocentem, castam, uim perpessam Lucretiam insuper interemit. Proferte sententiam. Quod si propterea non potestis, quia non adstat quam punire possitis, quur interfectricem innocentis et castae tanta praedicatione laudatis? Quam certe aput infernos iudices etiam tales, quales poetarum uestrorum carminibus cantitantur, nulla ratione defenditis, constitutam
Abbreviated transcription (Latin):
&iam corpora scã defendimꝰ: lucrgiã
certe matronam nobilem. ueteremq
romanam pudicitiȩ magnis ef febunt
laudibus. Huius cor pore cumuiolenter
oppresso tarquini regis filius libidino¬
sẽ potitus es s& : illa scclus improbissimi
iuuenis marito conlatino. & propinquo
bruto uiris clarissimis ac fortis simis
indicauit . cosq aduindictam cons¬
trinxit Deinde focdi in sicommis si
aegra atque in paciens seꝑemit Quid
dicemus: ad ultera hȩç ancasta iudi¬
canda est: quis in hac controuersia
laborandum putauerit. acgrogix
quidam ex hocuera citerq decla¬
rans ait mircibile dictu. Duofuer
& adulterium unus admisit Splen¬
dide atque ueris sime . Intuens enĩ
induorũ corporum commixtione
unius inquinatissimam cupiditatẽ
alterius castis simã uoluntatẽ. & ñ
quid coniunctione mẽ brorum. sed
quid animorum diuersitate agere¬
tur adtendens: duo inquit. fuerunt.
& adulterium unus admisit. Namille

Expanded text:
etiam corpora sancta defendimus? Lucretiam etiam corpora sancta defendimus? Lucretiam certe, matronam nobilem ueteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus. Huius corpore cum uiolenter obpresso Tarquinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus inprobissimi iuuenis marito Collatino et propinquo Bruto, uiris clarissimis et fortissimis, indicauit eosque ad uindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra adque inpatiens se peremit. Quid dicemus? Adultera haec an casta iudicanda est? Quis in hac controuersia laborandum putauerit? Egregie quidam ex hoc ueraciterque declamans ait: \'Mirabile dictu, duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Splendide adque uerissime. Intuens enim in duorum corporum commixtione unius inquinatissimam cupiditatem, alterius castissimam uoluntatem, et non quid coniunctione membrorum, sed quid animorum diuersitate ageretur adtendens: Duo., inquit, fuerunt, et adulterium unus
Abbreviated transcription (Latin):
mente corrupta uiolatoq ꝓpostto
qđ dõ uouerat. ꝑgat uitianda adde¬
ceptorem suum: Adhuc cam ꝑgentẽ
scãmułcorpore dicimꝰ cascitate ani¬
mi ꝑquam corpus scĩ ficabatur amisa
atque destructa: absit hic error. &
hinc potius ad mancamur ita non amit¬
ticorporis scĩtatem manente animi
scĩtate &iam corpore intacto Quam
obrem non hab&. quod in se morte spon¬
tanea puniat femina sinculla sua con¬
sensione uiolenter oppressa & alieno
conpressa peccato quantominus ante¬
quam hoc fiat necdmitatur homicidi¬
um certum cumipsum flagitium quãuis
alienum adhuc pend& incertum anfot
te huic ꝑspicuȩ rationi quadicimꝰ com
pres so nequa quam proposito castitatis
ulla inmalum consensione mutato illius
tantum eẽ. flagitium qui obprimens
concubuerit. non illius quȩ obpressa con¬
cumbenti. nulla uoluntate consenserit
Contradicere audebunt hii. contraquos
foninarum xpĩanarum in captiuitate
oppres sarum non tantum mentes uerũ

Expanded text:
mente corrupta uiolatoque proposito, mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam coob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno conpressa peccato; quanto minus antequam hoc fiat! ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamuis alienum, adhuc pendet incertum. CAPUTte huic perspicuae rationi, qua dicimus corpore obpresso nequaquam proposito castitatis ulla in malum consensione mutato illius tantum esse flagitium, qui obprimens concubuerit, non illius, quae obpressa concumbenti nulla uoluntate consenserit, contradicere audebunt hi, contra quos feminarum Christianarum in captiuitate obpressarum non tantum mentes, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
pus scĩ ficatur : Etdeo cum cis nonce¬
dere incussa intentione ꝑsistit noc
deipso corpore perit scittis qui a coscȩ̃
utendo ꝑseuerat uoluntas & quantũ
in ipso cst &iam facultas Nequecnĩ
cocorpus scm̃ est quod cius membras
integra. auteo quodnullo contrecta¬
ntur attactu. cumpossint diuersis
casibus &iam uulneratauim ꝑp&i
& medici aliquando saluti opitulan¬
tes hȩc ibi faciant quȩ horr& aspec¬
tus: obsc̃trix uirginis cuius dam inte¬
gritatem manuuelut explorans siue
maliuolentia siuc in scientia siueca su
dum inspicit ꝑdidit : Non opinor quẽ¬
quam tamstulte sapere uthic perisse
aliquid existim& &iam dcipsus cor¬
poris scĩtate quamuis membriillius
integritate iamꝑdita: quocir cap¬
posito animi ꝑmanente ꝑ quod &iam
corpus scĩ ficarimeruit. noc ipsicorpo¬
ri aufert scĩtatẽ uiolentia libidinis
alienȩ quam seruat ꝑscuerantia con¬
tinentiȩ sue. Anuero si aliqua femina

Expanded text:
pus sanctificatur, et ideo, cum eis non cepus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uoluntas et, quantum est in ipso, etiam facultas. Neque enim eo corpus sanctum est, quod eius membra sunt integra, aut eo, quod nullo contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina
Abbreviated transcription (Latin):
ne alium paciatur. nocentẽ atque in se
ꝑpetr& peccatum ꝓprium naneo ꝑp&retur
cum pudicitia uirtu s sit animi comiteq
habeat fortitudinem qua potius que lib&
malatolerare quã malo consentire decernit:
Nullus autem magnanimus & pudicus. in
potestate habeat quid desua carne fiat:
sed tantum quid annuat m̃te. uel renuat:
quiscadem sana mente putauerit ꝑdere
sepudicitiam. si forte in ad prehensa & obp̃s¬
sa carnesua exerceatur. & ex plecitur libido
non sua: Si enim hoc modo pudicitia perit:
profecto pudicitia uirtus animi non erit :
Nec ꝑtinebit ad eabona quib bene uiuit̃:¬
sed inbonis corporis numerabit. qualia sunt
bonam iustamq uitã omnino nonminuuN
Quod sitale aliquid est pudicitia. ut quid
proilla necmitatur &iã cumpericulo cor¬
poris laboratur . Si autem animibonũ
&iamoppressocorpore non amittitur
Quin &iam scȩ̃ continentiȩ bonum
cum in munditiȩ carnaliumn con¬
cupiscentiarum noncedit. &ipsũ cor¬

Expanded text:
ne alium patiatur nocentem, adque in se ne alium patiatur nocentem, adque in se perpetret peccatum proprium, ne in eo perpetretur cum pudicitia uirtus sit animi comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare quam malo consentire decernit, nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid adnuat mente uel renuat: quis eadem sana mente putauerit perdere se pudicitiam, si forte in adprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia uirtus animi non erit, nec sed in bonis corporis numerabitur; qualia sunt, bonam justamque vitam omnino non minuunt. Quod si tale aliquid est pudicitia, utquid pro illa, ne amittatur, etiam cum periculo corporis laboratur? Si autem animi bonum est, iam obpresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum inmunditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum cor
Abbreviated transcription (Latin):
Namutique sinon lic& priuata potestate
hominem ocidere. ł nocentẽ. cuius occidor¬
dilicentiam. lex nulla concedit: ꝓferto
&iam qui seipsum occidit homicida est
Et tanto fit nocentior cũ seocciderit: quã¬
to innocentior inea causa fuit. quas cocci¬
dendum putauit. Nam siudȩ factũ merito
detestamur. cũq ueritas iudicat cũ se
laqueo suspendit. sceleratȩ illi ᷤ traditio¬
nis auxisse potius quam ex pias sc cõmis¬
sum. qm̃ dĩ misericordiã desperando inꝙ¬
pi abiliter penitens. nullum sibisclubris
pacientiȩ locum reliquid. quanto magis
sua nece seabstinere deb&. qui tali suppli¬
cio. quod insepuniat non hab&. Iudas
enim cum scoccidit sceleratum hominem
occidit. Et tamennem solum xp̃i. uerũ
&iam suȩ mortis reus finł hanc uitam: qr
licet ꝓpter suum scelus. alio suo scelere oc¬
cisus est. Curtutem homo quimali nihil
fecit sibi male faciat. & scipsum inter fi¬
ciendo hominem inter ficut in nocentẽ.

Expanded text:
Nam utique si non licet priuata potestate Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius quam expiasse commissum, quoniam Dei misericordiam desperando exitiabiliter paenitens nullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, qui mali nihil fecit, sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem,
Abbreviated transcription (Latin):
tatur angustus. Nec taintũ hiccura mus
alienis res ponsionem reddere : quantum
ipsinos tris consolationem : Sit igitur in pͥi¬
mis positum. atque firmatum: uir tutẽqua
recte uiuitur ab animi sede membris cor¬
poris impe rare scm̃q torpus usufieriscȩ̃
uoluptatis: qua in concussa ac stabili ꝑma¬
nente : quicquid alius decorpore uł in cor¬
pore fecerit. qđ sine proprio nonualeat
cuitari p̃ter culpamesse patientis. Sed
quia non solum quod addolorem uerũ &iã
quod adlibi dinem ꝑtin& incorpore alieno
ꝑ petruri potest : quic quid tale factũ fuc¬
rit: Et siretentam constantis simo animo
cũm̃tis &iam uoluntate. quod ficrifortas¬
se sine carnis aliqua uoluptate. Nonpotuit:
huius modi paterentur: Quis humanus as¬
fectus eis nolit ignosci. & quȩ scocidereno¬
lucrunt : nđi suo facinore alienum flagi¬
tium deuitarent: quis quis cis hoc crimi¬
nidederit : ipsecrimen in sipientiȩ ñ cauebit

Expanded text:
tatur angustiis. Nec tantum hic curamus tatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa ac stabili permanente, quidquid alius de corpore uel in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi retentam constantissimo animo cum mentis etiam uoluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua uoluptate non potuit. huius modi paterentur, quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit.
Abbreviated transcription (Latin):
delllis xpĩanis oita questio est. qui &iã capti¬
u atis̃ : hocintuetintur & taccant. quisa luber¬
rime religioni. hic in prudenter. atque in pu¬
denter in ludunt. Quia sidiis corum probronom
fuit. quod attentissimus cultor illorum dũcis iu¬
ris iurandi fidem seruar& patria caruit . cumaliã
non haber& captiuusq: a pud hostes ꝑ longã
mortem supplicio nouȩ crudelitatis occisus est :
Multominus nomen criminandum est xp̃ianum
in captiuitate sacratorum suorum. qui suꝑnam pa¬
ttiam ueraci fide. expectantes &iam insuis
sedibus pcregrinos se cẽ nouerunt mnagnũ¬
sancerimen seputant obicere xpĩanis :
cumcorum ex aggerantes captiuitatem
addunt &iam stupra commissa. non solum
in aliena matrimonia uirginesq nupturas.
sed &iam in quas dam scĩmonias. Hicucro
non fides: non pictas non ipsa uirtus quȩ
castitas dr̃: sed nr̃a potius disputatio. int̃
pudorem atque rationem quibus dã coar¬

Expanded text:
de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captide illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni hinc inpudenter adque inprudenter inludunt, quia, si dis eorum probro non fuit, quod adtentissimus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem seruaret, patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide expectantes etiam in suis sedibus peregrinos se esse nouerunt. CAPUsane crimen se putant obicere Christianis, cum eorum exaggerantes captiuitatem addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa uirtus, quae castitas dicitur, sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coar
Abbreviated transcription (Latin):
ex singulis: si autẽ dicunt marfium regulũ
&iam in illa captiuitate. illisq cruciatib
corporis animi uirtute beatũ .cc̃. potuisse:
uirtus potius ueniqueratur. quabeata cẽ.
pos sit & ciuitas. N equecnim aliunde beata
ciuitas. aliunde homo cum aliud ciuitas ñ s̃t̃
quam concors hominum multitudo : quã obrẽ
non duminterim disputo qualis in regulo
uirtus fuerit. sufficit: Nunc quodisto nobi¬
lis simo exemplocoguntur fateri non ꝓpt̃
corporis bema. uel uirum rerum queex trin¬
secus homini accidunt colendos doosi qu in¬
do quidem illecarere his omnib maluit quã
d eos ꝑ quos iurauit offendere : Sed quid ftci¬
unus hominib quigloruntur setale habuis se
ciuem. qualem timent habere ciuitatẽ: quod
si nontiment: talcergo aliquid quale accidit
rogulo: &iamciuitati tandiligenter quã ille
deoscolenti accidere potuis se fatcantur. & xp̃i¬
anis temporibus non calumnientur. Vcrũ quia

Expanded text:
ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit Regulo, etiam ciuitati tam diligenter quam ille deos colenti accidere potuisse fateantur et Christianis temporibus non calumnientur. Verum quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul dubio fallebatur. Suo quippe docuit
exemplo nihildeos adiscamtep̃oralẽ felici¬
tatem. suis prodesse culcoribus. quandoqui¬
demillecorum deditus cultui & uictus &cip¬
tiuus abductus. & qui a noluit aliter quã ꝑ
cos iuriuerat facere nouo acprius inaudi¬
tomimiumq: horribili supplici genere. cru¬
ciatus extinctus .ẽ. Si autẽ deorũ cultus
post hancuitam uelud mercedem reddit
felicitatẽ i cur calumniantur. tẽporibus
xp̃i anis. ideo dicentes urbi accidis se illã
calamitatẽ. quia deos suos coleredestrtit:
cum potuerit &iam illos diligentis simeto¬
lens. taminfelix fieri. quamille regulus
fuit i nisi forte contracdarissima ueritatem
tanta quis quã dementia mireccritatis obni¬
titur. ut condere audeat. uniuersi ciuitatr̃
deos colentem infelicem ã nomposse : Vnum
uero hominem posse. qđ uidelic& potentia
deorum suorum. multos potius sit idonea con¬
seruare quam singulos cũ multitudo consc&

Expanded text:
procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet
Abbreviated transcription (Latin):
conpulsus .e. sed quia iurauerat id sponte
conpleuit. Atilli fum ex cogitatis atquehor¬
rendis cruciatib necauer̃: inclusum quippe
angusto ligno ubi sturecoger&. clauisq
cautissimis. undique confixo. ut se innullã
cius partem sinepoenis a trocissimis inclinar&
&iamuigilando ꝑemerunt. Merito certe
laudant uirtutẽ tã magnã. in felicitate ma¬
iorem: & ꝑ deos ille iurauerat. quorũ cultu
ꝓhibito. has generi humano clades istiopinan¬
tur infligi. Quiergo ꝓpterea colebantur
utistamuitam pros peram redderent. siuerũ
iuranti. hasinrogaripoenas scuuoluerunt
scuꝑmiscrunt. quid ꝑ iuro grauius irati fa¬
cere potuerunt: sed cur nonraticinationẽ
mcm potius adutrũq: concludã : ocosceste
ille siccoluit. ut propter iuris iurandi fidẽ
noc maner& in patrii. nec in degolib& ire
sed ad os a cerrimos inimicos redire minime
dubitar&. Hoc si huic uitȩ utile existima¬
bit . cuius tamhorrendum ex itũ meruit:

Expanded text:
compulsus est; sed quod juraverat, id sponte compulsus est; sed quod juraverat, id sponte complevit. At illi eum excogitatis atque horrendis cruciatibus necaverunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clavisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam ejus partem sine poenis atrocietiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit,
Abbreviated transcription (Latin):
quitamen insuis litteris credunt. arionẽ
m& hrmneum nobilis simum citharistam
cum e& deiectus en aui. exceptum del fini
dorso & ad terras. eẽ. ꝑuectum Verũ illud
nr̃m deiona ꝓph&a incredibilius .e. &
plane incredibilius quia mirabilius. & mi¬
rabilius quia potentius. Habent tamqu
isti decaptiuitate religionis causa. &uim
sponte toleranda. & insuis precla risuiris
nobilissimum exemplum. Marcus reguł
imperator populi romani: captiuus apud
carthaginenses fuit. Quicum sibi mallext
aromanis suos reddi quameorum tenere
captiuos: ad hoc imperandum &iam istum
precipue regulũ cũ legatis suis romã miser
prius iuratione constrictum. si quoduole¬
bant minime ꝑ egiss& re diturũ . cẽ. car¬
thaginem. Perrexit ille: atque insenatu
contraria ꝑsuasit. qm̃non arbitrabatur
utile . ec. romane reipublics̨ mutare captiuos.
ned ost hanc ꝑ suasionẽ asuis adhostes redire

Expanded text:
qui tamen in suis litteris credunt Arionem qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et mirabilius quia potentius. CAPUT XV. isti de captivitate religionis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris viris nobilissimum exemplum. Marcus Attilius Regulus, imperator populi Romani, captivus apud Carthaginenses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi, quam eorum tenere captivos, ad hoc impetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius juratione constrictum, si quod volebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille, atque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae reipublicae mutare captivos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire