comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gerent. quot municiora regna contrita ft̃. q̃ urbes¬
tam amplȩ nobilesq deletȩ. quot afflicte quot ꝑdite
ciuitates. qͣm longe lateq tot regiones tr̃ȩq uasta¬
te sunt quotiene uicti hinc atq inde uictores. qͥd
hominũ consumptum ẽ. ł pugnantiũ militũ. uel
ab armis uacantiũ ppłoꝵ. qͣnta uis nauiũ marmis
etiam p̃liis opp̃ssa. et diuersarum tempestatũ uaric¬
tate submersa ẽ. si enarrare ł commemorare conem̃:
nicħ aliud qͣm scriptores etiam nos erimꝰ hystoriȩ.
Tc̃ magno metu ꝑturbata romana ciuitas: ad remedia
uana ⁊ ridenda currebat. Instaurati sunt ex auctori¬
tate libroꝵ sẏbillinoꝵ ludi scłares: quor celebritas
int᷑ centũ annos fuerat instituta. feliciorib q tempo¬
rib memoria negligente pierat. Renouarunt etiã
pontifices ludos sacros inferis: et ipsos abolitos an¬
nis retrorsum meliorib. Dimirũ enĩ qñ renouati

Expanded text:
gerent, quot minutiora regna contrita sunt? quae urbesgerent, quot minutiora regna contrita sunt? quae urbes amplae nobilesque deletae? quot afflictae, quot perditae civitates? quam longe lateque tot regiones terraeque vastatae sunt? quoties victi hinc atque inde victores? quid hominum consumtum est uel pugnantium militum uel ab armis uacantium populorum! Quanta uis nauium marinis etiam proeliis obpressa et diuersarum tempestatum uarietate submersa est! Si enarrare uel commemorare conemur, nihil aliud quam scriptores etiam nos erimus historiae. Tunc magno metu perturbata Romana ciuitas ad remedia uana et ridenda currebat. Instaurati sunt ex auctoritate librorum Sibyllinorum ludi saeculares, quorum celebritas inter centum annos fuerat instituta felicioribusque temporibus memoria neglegente perierat. Renouarunt etiam pontifices ludos sacros inferis et ipsos abolitos annis retrorsum melioribus. Nimirum ergo, quando renouati
Abbreviated transcription (Latin):
interim a magno imꝑitiȩ ł desidiȩ crimine. escu¬
lapiꝰ lib̾atus ẽ. Uñ autem amultis edes ille fue¬
rant occupate nemine ꝓhibentȩ: nͥ qr tantȩ nu¬
minũ turbȩ du frustra fuerat supplicatum atq
ita pauiatim loca deserebant᷑ a cultorib. ut tan¬
quamuacua sine ullius offensione possent
humanis saltem usib uindicari: Namq tunc
uelut. itib ad sedandam pestilentiam diligent̃
repe ttta atq reparata nisi p̾ea eodem mͦ ne¬
glecta atq usurpata latitarent: ñ utiq magne ꝑicię
uarronis tribueret᷑. quod scribens de edib sacris tam
multa ignorata cõmemorat. S tẽ int̾m elegans ñ pe¬
XUIII stilentiȩ depulsio. s deoꝵ ercusatio ꝓcurata ẽ. Iamuͦ
punicis belł cum int̃utrunq imꝑium uictoria diu
anceps atq incerta pendet. popłiq duo p̃ualidi ĩ¬
petus in alterutrum fortissimos ⁊ opulentissimos a¬

Expanded text:
interim a magno inperitiae uel desidiae crimine Aescuinterim a magno inperitiae uel desidiae crimine Aesculapius liberatus est. Unde autem a multis aedes illae fuerant occupatae nemine prohibente. nisi quia tantae numinum turbae diu frustra fuerat supplicatum, adque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, ut tamquam uacua sine ullius offensione possent humanis saltem usibus uindicari? Namque tunc uelut ad sedandam pestilentiam diligenter repetita adque reparata nisi postea eodem modo neglecta adque usurpata latitarent, non utique magnae peritiae Varronis tribueretur, quod scribens de aedibus sacris tam multa ignorata commemorat. Sed tunc interim elegans non pestilentiae depulsio, sed deorum excusatio procurata est. CAPUT Punicis bellis, cum inter utrumque imperium victoria diu anceps atque incerta penderet, populique duo praevalidi impetus in alterutrum fortissimos et opulentissimos a
Abbreviated transcription (Latin):
pͥusqͣm maturos partꝰ ederent: grauide moriebant᷑.
Ubi se credo esculapiꝰ excusabat: qd̾ archiatrũ se non
obstetricem ꝓfitebat᷑: Pecudes qͦq similit̃ int̾ibant
ita ut iam defectũm genꝰ animaliũ credet᷑. Qͥd hi¬
emps illa memorabił tam incredibili ĩmanitate
scuiens. ut niuib horrenda altitudine. etiam in
foro ꝑdies quadraginta manentib. tyberis qͦq
glatic duraret᷑: Si nrĩs temporib accidisset. q̃
isti ⁊ quanta dixissent: Qͥd illa itidem ingens
pestilentia. quandiu seuist qͣm multos ꝑemit⁊ q̃cũ
in annum alium multo grauiꝰ tendet᷑. frustra p̃sen¬
te esculapio aditum ẽ ad libros sybillinos. In quo
genere oracłoꝵ. sicut cicero in libris de diuina¬
tione cõmemorat: magis int̃p̃tib ut possunt seu
uolunt dubia comectantib credi solet. Iunc gͦ
dictum ẽ eam ẽẽ causam pestilentiȩ: qd̾ plurimas
edes sacras multi occupatas pͥuatim tenerent. Sic

Expanded text:
priusquam maturos partus ederent, grauidae moriebantur. priusquam maturos partus ederent, grauidae moriebantur. Ubi se, credo, Aesculapius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. Pecudes quoque similiter interibant, ita ut etiam defecturum genus animalium crederetur. Quid? hiems illa memorabilis tam incredibili inmanitate saeuiens, ut niuibus horrenda altitudine etiam in foro per dies quadraginta manentibus Tiberis quoque glacie , duraretur, si nostris temporibus accidisset, quae isti et quanta dixissent! Quid? illa itidem ingens pestilentia, quamdiu saeuiit, quam multos peremit! Quae cum in annum alium multo grauius tenderetur frustra praesente Aesculapio, aditum est ad libros Sibyllinos. In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de diuinatione commemorat, magis interpretibus ut possunt seu uolunt dubia coniectantibus credi solet. Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes sacras multi occupatas priuatim tenerent: sic
Abbreviated transcription (Latin):
bella ubiq crebruerunt ut mopia mistũ ꝓleta¬
rii illi qui eo quod ꝓli gignendȩ uacabant. obẽge¬
statem militare ñ ualendes. hoc nom̃ acceꝑant mili¬
tiȩ conscriberent᷑. Accitus etiam atarentinis pyrrꝰ
rex greciȩ tunc ingenti gła celebratꝰ. romanoꝵs
hostis effectus ẽ. Cui sanc de rerum futuro euen¬
tu consulenti: satis urbane apollo sic ambiguũ
oracłm edidit ut eduob qͥd qͥd acꝗdisset. ipse di¬
uinꝰ haberet᷑. Ait enim. Dico te pyrre. uincere
posse romanos. Atq: ita siue pyrrꝰ aromanis.
siue romani a pyrro uincerent᷑. securꝰ fatidicus
utrumlibet expectaret euentum. Quȩ tẽ ⁊ quã
horrenda utriꝰq exercitꝰ clades. in qua tam̃ suꝑior
pyrrꝰ extitit. ut iam posset apollinem ꝓsuo intel¬
lectu p̃dicare diuinum. nͥ ꝓxime alio p̃lio roma¬
ni abscederent suꝑiores. Atq intanta strage belloꝵ:
etiam pestilentia grauis exorta ẽ mulierũ. Nam

Expanded text:
bella ubique crebruerunt, ut inopia militum proletabella ubique crebruerunt, ut inopia militum proletarii illi, qui eo, quod proli gignendae uacabant, ob egestatem militare non ualentes hoc nomen acceperant, militiae conscriberentur. Accitus etiam a Tarentinis Pyrrhus, rex Graeciae, tunc ingenti gloria celebratus, Romanorum hostis effectus est. Cui sane de rerum futuro euentu consulenti satis urbane Apollo sic ambiguum oraculum edidit, ut, e duobus quidquid accidisset, ipse diuinus haberetur ait enim: <Dico te, Pyrrhe, uincere posse Romanos\' adque ita, siue Pyrrhus a Romanis siue Romani a Pyrrho uincerentur, securus fatidicus utrumlibet expectaret euentum. Quae tunc et quam horrenda utriusque exercitus clades! In qua tamen superior Pyrrhus extitit, ut iam posset Apollinem pro suo intellectu praedicare diuinum, nisi proxime alio proelio Romani abscederent superiores. Adque in tanta strage bellorum etiam pestilentia grauis exorta est mulierum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
li pestilentia esculapium abepidauro qͣsi medicũ
dm̃ roma aduocare atq adhibere compulsa ẽ. qm̃
regẽ om̃ium iouem. qui iam diu in capitolio sede¬
bat. multa stupra quib adolescens uacauerat. ñ
ꝑmiserant fortasse disc̃e medicinam. ł cũ conspi¬
rantib uno tp̃r hostib lucanis. brutiis. samniti¬
b etruscis. et senonib galł. pͥmo ab eis legati ꝑ¬
empti sunt. dem̃ cum p̃tore opp̃ssus erercitꝰ. septẽ
tribunis cum illo ꝑeuntib ⁊ militum credecim
milib. ł quando post longas ⁊ graues romȩ sedi¬
tiones. quib ad ultimum plebs inianicłm hostili
direptione secesserat. cuiꝰ mali tam dira calamitas
erat. ut eiꝰ rei causa. qd̾ in extremis ꝑicłis ficri so¬
lebat. dictator crearet᷑ hortensius. qͥ plebe reuo¬
cata in eodẽ magistratu exspirauit. quod nulli
dictatori ante contigerat ⁊ qd illis diis iam p̃sen¬
te esculapio grauiꝰ crim̃ fuit. Tum u tam multa

Expanded text:
li pestilentia Aesculapium ab Epidauro quasi medicum li pestilentia Aesculapium ab Epidauro quasi medicum deum Roma aduocare adque adhibere conpulsa est, quoniam regem omnium Iouem, qui iam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat, non permiserant fortasse discere medicinam P uel cum conspirantibus uno tempore hostibus Lucanis, Bruttiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis primo ab eis legati pel\'emti sunt, deinde cum praetore obpressus exercitus septem tribunis cum illo pereuntibus et militum tredecim milibus? uel quando post longas et graues Romae seditiones, quibus ad ultimum plebs in Ianiculum hostili diremtione secesserat, huius mali tam dira calamitas erat, ut eius rei causa, quod in extremis periculis fieri solebat, dictator crearetur Hortensius, qui plebe reuocata in eodem magistratu exspirauit, quod nulli dictatori ante contigerat, et quod illis dis iam praesente Aesculapio grauius crimen fuit? Tum uero tam multa
Abbreviated transcription (Latin):
pestilentia tam ingentem stragem dedit. qͣ ⁊ille
furius camillus extinctus ẽ. qͥ rempublicã ingra¬
tam ⁊ aueientib ante defendit. et de galł postea
uindicauit: Inde inhac pestilentia scenicos lu¬
dos aliam nouam pestem ñ corporib romanoꝵ.
s qd̾ ẽ multo ꝑniciosiusmorib intulert̃. Ubi erãt
qñ alia pestilentia grauis. de uenenis matrona¬
rum exorta credita ẽ. quarum supra fidem mul¬
tarum atq nobilium mores dep̃hensi sunt. omi
pestilentia grauiores. ł qñ incaudinas furculas
a sannitib obsessi. ambo cum exercitu consules
fȩdꝰ cũ eis fedum facere coacti sunt. ita ut equitib
romanis sexcentis obsidib datis. ceteri amissis ar¬
mis. aliiq spoliati pͥuatiq tegminib subiugum
hostium cũ uestim̃tis singulis mitterent᷑. ł qñ graui
pestilentia ceteris laborantib multi etiam in exer¬
citu icti fulmine ꝑierunt. ł qñ itemalia indolerabi¬

Expanded text:
pestilentia tam ingentem stragem dedit, qua et ille pestilentia tam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos ludos aliam nouam pestem non corporibus Romanorum, sed, quod est multo perniciosius, moribus intulerunt. Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum adque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia grauiores? uel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt, ita ut equitibus Romanis sescentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati priuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimentis singulis mitterentur? uel quando graui pestilentia ceteris laborantibus multi etiam in exercitu icti fulmine perierunt? uel quando item alia intolerabi
Abbreviated transcription (Latin):
lescente. spurius emilius qͥ esurienti multitudini
frum̃ta largitus ẽ regni affectati crim̃ incurrit:
⁊ eiꝰdem p̃fecti instantia ꝑdictatorem luciũ qͥntũ
etate decrepitum. a qͥnto seruilio magistro eqͥtũ
cũ maximo ⁊ ꝑicdosissimo tumultu eiuitatis ocq¬
sus ẽ: Ubi erant qñ pestilentia maxima exorta diis in¬
utilib sine remedio ppłs diu muliumq fatigatꝰ. no¬
ua lectist̃nia qd̾ nunqͣm antea fecerat exhibenda
arbitratꝰ ẽ Lecti autem sternebant᷑ in honorẽ dõꝵ:
uñ hoc facrum ł potius saclegium nom̃ accep̃. Ubi
erant qñ ꝑdecem continuos annos male pugnan¬
do crebras ⁊ magnas clades apud ueios exercitꝰ roma¬
noꝵ acceꝑat. nͥ ꝑfurium camillum tandẽ subue¬
niret᷑. quẽ postea ciuitas ingrata dampnauit Uͥ
erant qñgalli romam ceꝑunt. spoliauerunt. incen¬
derunt. cedib impleuert̃: U erant cũ illa insignis

Expanded text:
lescente Spurius Maelius, quia esurienti multitudini lescente Spurius Maelius, quia esurienti multitudini frumenta largitus est, regni adfectati crimen incurrit et eiusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum a Quinto Seruilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu ciuitatis ocsus est? Ubi erant, utilibus sine remedio populus diu multumque fatigatus nova lectisternia, quod nunquam antea fecerat, exhibenda arbitratus est? Lecti autem sternebantur in honorem deorum, unde hoc sacrum uel potius sacrilegium nomen accepit. Ubi erant, quando per decem continuos annos male pugnando crebras et magnas clades aput Veios exercitus Romanus acceperat, nisi per Furium Camillum tandem subueniretur, quem postea ciuitas ingrata damnauit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt spoliauerunt, incenderunt caedibus inpleuerunt? Ubi erant, cum illa insignis
Abbreviated transcription (Latin):
res quos legunt ⁊ p̃dicant: q̃nqͥdem ⁊ ex ipsis q̃ dicẽ¬
mꝰ accepimus. ⁊nullomͦ dicere uel talia ł cuncta sus¬
ficimꝰ. Ubi gͦ erant illi dii. qͥ ꝓpt̃ exiguam fallacẽq
mundihuiꝰ felicitatem. colendi existimant᷑: cũ ro¬
mani qͥb se colendos mendacissima astucia uendi¬
tabant. tantis calamitatib uexarent᷑: Ubi erant
qñ ualeriꝰ consul ab exulib ⁊ seruis incensum ca¬
pitolium cum defensaret occisus ẽ. Faciliꝰq ipse
ꝓdesse potuit edi iouis. qͣm illi turba tot numi¬
num cũ suo maximo atq optimo rege cuiꝰ tem¬
plum lib̾auerat subuenire. U̾ erant qñ densissi¬
mis fatigata cuutas sedicionum mał. cũ legatos
athenas missos ad leges mutuandas. paululum
quieta oꝑiret᷑ graui fame pestilentiaq uastata c̃
Ubi erant. qñ rursus ppłs cum fame laboraret p̃fi¬
ctum annonȩ pͥmum creauit atq illa fame inua¬

Expanded text:
res, quos legunt et praedicant, quando quidem et ex ipsis quae dicerres, quos legunt et praedicant, quando quidem et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere uel talia uel cuncta sufficimus. Ubi ergo erant illi di, qui propter exiguam fallacemque mundi huius felicitatem colendi existimantur, cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia uenditabant, tantis calamitatibus uexarentur? Ubi erant, quando Valerius consul ab exulibus et seruis inscensum Capitolium cum defensaret occisus est faciliusque ipse prodesse potuit aedi Iouis quam illi turba tot numinum cum suo maximo adque optimo rege, cuius templum liberauerat, subuenire? Ubi erant, quando densissimis fatigata ciuitas seditionum malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas paululum quieta opperiretur, graui fame pestilentiaque uastata est? Ubi erant, quando rursus populus, cum fame laboraret, praefectum annonae primum creauit, adque illa fame inua
Abbreviated transcription (Latin):
seditiones. ⁊ ad postremum bella cuiilia orta st̃.
dum pauci potentes quorum ingr̃am pleriq ꝯ
cesserant. sub honesto patrum aut pleb̾ noĩe
dñationes affectabant: boniq ⁊ mali ciues appe¬
lati. ñ obmerita in rempublicam om̃ib parit̃
corruptis. s ut quisq locupletissimꝰ ⁊ imuria
ualidior. qr p̃sentia defendebat ꝓbono ducebatur.
Porrosuill scriptores hystoriȩ ad honestam lib̾tatẽ
ꝑtinere arbitrati sunt mala ciuitatis ꝓpͥe ñ tacere.
qͣm multis locis magno p̃conio laudare compulsi
sunt. cum aliam ueriorem qͦ ciues ȩc̃ni legendift̃
ñ hab̾ent. qͥd nos facere conuenit quoꝵ spes qͣn¬
to in dõ melior et cercior. tanto maior ẽẽ lib̾tas. cũ
mala p̃sentia xp̃o nr̃o imputant. ut infirmiores
imꝑitioresq mentes alienent᷑ ab illa ciuitate. inqͣ
sola iugiter feliciterq uiuendum ẽ: Nec in dõs eoꝵ
horribiliora nos dicimꝰ qͣm eoꝵ identidem aucto¬

Expanded text:
seditiones, et ad postremum bella civilia orta sunt, seditiones, et ad postremum bella civilia orta sunt, dum pauci potenteoncesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes adfectabant; bonique et mali ciues appellati, non ob merita in rem publicam, omnibus pariter corruptis, sed uti quisque locupletissimus et iniuria ualidior, quia praesentia defendebat, pro bono ducebatur\'. Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt mala ciuitatis propriae non tacere, quam multis locis magno praeconio laudare conpulsi sunt, cum aliam ueriorem, quo ciues aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere conuenit, quorum spes quanto in Deo melior et certior, tanto maior debet esse libertas, cum mala praesentia Christo nostro inputant, ut infirmiores imperitioresque mentes alienentur ab ea ciuitate, in qua sola iugiter feliciterque uiuendum est? Nec in deos eorum horribiliora nos dicimus, quam eorum identidem aucto
Abbreviated transcription (Latin):
lũ punicũ. Qditaq egotantas morest scͥbenspatiar.⁊ le¬
cturiꝰ afferã. Qũamiserafiu̾t illa res publicatã longͣ etate ꝑ
tot annos usq ad scd̃m bellum punicũ bellis formsecꝰ
inquietare ñ desistentib. et intus discordiis seditio¬
nib q ciilib asalustio breuiter intimatũ ẽ. ꝑm̃
uictoriȩ ille non solida beatoꝵ gaudia fuerunt. s
mania solatia miseroꝵ: ⁊ ad alia atq alia sterilia ma¬
la subeunda. illecebrosa incitamenta minime qͥetoꝵ.
Nec nob qr hoc dicimus. boni romani prudentes¬
q succenseant: quamꝙ̃. de hacre nec petendi sint
nec monendi. qñ eosminime succensuros eẽ certis¬
simũ ẽ Neq enimgrauiꝰ ł grauiora dicimꝰ auctoꝵ¬
b coꝵ. ⁊ stilo ⁊ otio multum imparef. Quib tam̃
ediscendis ⁊ ipsi elaborauerunt. et filios suos elabo¬
rare compellunt. Qͥ autẽ succensent. qñ me fer¬
rent si ego dice̾m quod salustiꝰ ait. plurimȩ t̾bȩ.

Expanded text:
 Quid itaque ego tantas moras vel scribens patiar, vel lecturis afferam? Quam misera fuerit illa respublica tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum, bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque civilibus, a Sallustio breviter intimatum est. Proinde victoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solatia miserorum, et ad alia atque alia sterilia mala subeunda illecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia haec dicimus, boni Romani prudentesque succenseant: quanquam de hac re nec petendi sint, nec monendi, quando eos minime succensuros esse certissimum est. Neque enim gravius vel graviora dicimus auctoribus eorum, et stilo et otio multum impares: quibus tamen ediscendis et ipsi elaboraverunt, et filios suos elaborare compellunt. Qui autem succensent, quando me ferrent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? Plurimae turbae,
Abbreviated transcription (Latin):
iuncenda malicia spũum noxioꝵ. Tanta enĩ uis ẽ
ꝓbitatiꝰ ⁊ castitatis. ut omĩs. ł pene omĩs eiꝰ laude
moueat᷑ humana natura: nec usq ad eo sit turpitu¬
dine uiciosa. ut totum amittat sensũ honestatis.¬

Expanded text:
uincenda malitia spirituum noxiorum. Tanta enim uis est uincenda malitia spirituum noxiorum. Tanta enim uis est probitatis et castitatis, ut omnis uel paene omnis eius laude moueatur humana natura, nec usque adeo sit turpitudine uitiosa, ut totum sensum honestatis
Abbreviated transcription (Latin):
uincunt᷑ fuisse p̃sentes. Quisiuere abscessissent: mitiꝰ
romani inbella ciuilia suis cupiditatib qͣm illoꝵ¬
aꝑteq turpitudine crudelitatib mixta. opꝓbria
numinum ⁊ crimina siue ꝓdita siue conficta ipsis ex¬
poscentib ⁊ nisi fieret irascentib ctiam cerdis ⁊ statu¬
tis sollempnitatib consecrata illis ⁊ dedicata darue¬
rnt atq ad omium odõs ut imitanda ꝓponerent᷑
spectanda ꝓcesserint. quid est qd̃ idem ip̃si demones
qui se huiꝰmodi uoluptatib immundos eẽ sp̃c con¬
fitentur. quisuis flagituis ⁊ facinorib siue indica¬
tis siue simulatis. eoꝵq sibi cclebratione pecita ab
impudentib. extorta a pudentib auctores se uitȩ
sceleste immundeq testant᷑ Phibent᷑ tam̃ in aditis
suis secretisq penetialib dare quedam bona p̃cep¬
ta de morib quibdam uelut electis sacratis suis:
Quod si ita ẽ: hoc ipso callidior aduertenda ẽ ⁊ con¬

Expanded text:
uincuntur fuisse praesentes; qui si uere abscessissent, mitius uincuntur fuisse praesentes; qui si uere abscessissent, mitius Romani in bella ciuilia suis cupiditatibus quam illoaperteque turpitudines crudelitatibus mixtae, obprobria numinum et crimina, siue prodita siue conficta, ipsis exposcentibus et nisi fieret irascentibus etiam certis et statis sollemnitatibus consecrata illis et dicata claruerint adque ad omnium oculos ut imitanda proponerentur, spectanda processerint: quid est, quod idem ipsi daemones, qui se huiusce modi uoluptatibus inmundos esse spiritus confitentur, qui suis flagitiis et facinoribus, siue indicatis siue simulatis, eorumque sibi celebratione petita ab inpudentibus, extorta a pudentibus auctores se uitae scelestae inmundaeque testantur, perhibentur tamen in adytis suis secretisque penetralibus dare quaedam bona praecepta de moribus quibusdam uelut electis sacratis suis? Quod si ita est, hoc ipso callidior aduertenda est et con
Abbreviated transcription (Latin):
cia potius. quam eis dignum aliquid scriptitasse
u̾cũq illos inter se pugnasse poete cõmemora¬
runt: ipsi ad decipiendos homines poctarũ carmina fir¬
maucrunt. pugnas uidelicet suas. ñ solum ꝑscenicos
intheatro. ucrum etiam ꝑse ipsos in campohumanis
oculis exhibentes. Hȩc dicere compulsi sumꝰ: qm̃ pes¬
simis morib ciuium romanã rempublicam iam
antea ꝑditam fuisse nullamq remansisse añ aduen
nime dubitarunt. Quam ꝑditionem diis suis ñ im¬
cepta contra ꝑditos mores: dii uͦ ipsorum nullis talibꝰ
p̃ceptis egerint aliquid cum suo cultore ppło ꝓ illa
republica ne ꝑiret: immo eosdẽ mores uelut suis
exemplis auctoritate noxia corrumpendo egert̃
arisq relictis dii. uelut amiquitutib eũ uiciis ho¬
minum offenderent᷑: quia tot signis extoꝵ. augurioꝵ.
uaticiniorum. quib se tanqͣm p̃scios futuroꝵ adiuto¬
risq preliorum iactare. ⁊ cõmendare gestiebant con¬

Expanded text:
cia potius quam eis dignum aliquid scriptitasse, cia potius quam eis dignum aliquid scriptitasse, ubicumque illos inter se pugnasse poetae commemorarunt, ipsi ad decipiendos homines poetarum carmina firmauerunt, pugnas uidelicet suas non solum per scaenicos in theatro, uerum etiam per se ipsos in campo humanis oculis exhibentes. Haec dicere conpulsi sumus, quoniam pessimis moribus ciuium Romanam rem publicam iam antea perditam fuisse nullamque remansisse ante aduencribere minime dubitarunt. Quam perditionem dis suis non inaecepta contra perditos mores; di uero ipsorum nullis talibus praeceptis egerint aliquid cum suo cultore populo pro illa re publica, ne periret; immo eosdem mores uelut suis exemplis auctoritate noxia corrumpendo egeruntarisque relictis di\', uelut amici uirtutibus, cum uitiis hominum offenderentur; quia tot signis extorum auguriorum uaticiniorum, quibus se tamquam praescios futurorum adiutoresque proeliorum iactare et commendare gestiebant, con
Abbreviated transcription (Latin):
plioꝵ stragis crecranda precesserat. Iam multos mouat.
qd̾ miles qͥdam dum occiso spolia detraheret. frẽm nu¬
dato cadauere agnouit: ac detestatus bella ciuilia.
se ipsum ibiꝑimens fr̃no corpori adiunxit Ut gͦ tanti
huiꝰ mali minime tedet. s armorum scelestoꝵ magis
magisq ardor incresceret. noxii demones qͦs illi
deos putantes. colendos ⁊ uenerandos arbitrabant᷑.
inter se pugnantes hominib apparere uolucrunt:
ne imitar tales pugnas ciuica trepidaret affectio.
s potius humanum scelus diuino excusartt᷑ exẽ¬
plo. Hac astutia maligni sp̃e etiam ludos uñ mul¬
ta iam diri scenicos sibi dicari sacrariq uisserunt
Ubi tanta deorum flagitia theatricis canticis. atq
fabularum actionib celebrata sunt: ut quisqͥs eos¬
talia fecisse crederet. ut quisqͥs ñ credet. s tam̃ illos
libentissime sibi talia erhiberi cernent. securus
imitaret᷑. Nequis itaq existimaret. in dõs conui¬

Expanded text:
proeliorum strages exsecranda praecesserat. Iam multos mouerat, proeliorum strages exsecranda praecesserat. Iam multos mouerat, quod miles quidam, dum occiso spolia detraheret, fratrem nudato cadauere agnouit ac detestatus bella ciuilia se ipsum ibi perimens fraterno corpori adiunxit. Ut ergo huius tanti mali minime taederet, sed armorum scelestorum magis magisque ardor incresceret, noxii daemones, quos illi deos putantes colendos et uenerandos arbitrabantur, inter se pugnantes hominibus apparere uoluerunt, ne imitari tales pugnas ciuica trepidaret adfectio, sed potius humanum scelus diuino excusaretur exemplo. Hac astutia maligni spiritus etiam ludos, unde multa iam dixi, scaenicos sibi dicari sacrarique iusserunt, ubi tanta deorum flagitia theatricis canticis adque fabularum actionibus celebrata et quisquis eos fecisse crederet et quisquis non crederet, sed tamen illos libentissime sibi talia exhiberi cerneret, securus imitaretur. Ne quis itaque existimaret in deos conui
Abbreviated transcription (Latin):
gis eligit quam diuma giã ab eoꝵ societate sepa¬
rari: quantum moliant᷑ maligni isti sp̃e exemplo
suo uelut diumnam auctoritatẽ p̃bere sceleribꝰ. qd̾
etiam in quadam campaniȩ lata planicię. uͥ non
multo pꝰ ciuiles acies nefario p̃lio conflixerunt. ip¬
si inter se pͥus pugnate uisisunt. Namq ibi audi¬
tisunt primum ingentes fragores: moxq multi
se uidisse nuntiarunt ꝑaliquot dies duas acies p̃¬
liari. Quȩ pugna uͥ destitit: uestigia qͦq uelut
hominũ ⁊ equoꝵ qͣnta de illa conflictatione expͥ¬
mi pot̾ant inuenerunt. Sigͦ ueracit̃ int̾ se numi¬
na pugnauerunt: iam bella ciuilia excusant᷑ hu¬
mana. Considetur tam̃: q̃ sit taliũ dõꝵ ł malicia ł
miseria. Si autem se pugnasse finxerunt. qͥd aliud
egerunt. nisi ut sibi romani bellando ciuilit̃ tanꝗͣ.
dõꝵ exemplo nullum nefas ad mittere uiderent᷑:
lam enim ceꝑant bella ciuilia: et aliquot nefandor

Expanded text:
gis elegit quam diuina gratia ab eorum societate sepagis elegit quam diuina gratia ab eorum societate separari, quantum moliantur maligni isti spiritus exemplo suo uelut diuinam auctoritatem praebere sceleribus? quod etiam in quadam Campaniae lata planitie, ubi non multo post ciuiles acies nefario proelio conflixerunt, ipsi inter se prius pugnare uisi sunt. Namque ibi auditi sunt primum ingentes fragores, moxque multi se uidisse nuntiarunt per aliquot dies duas acies proeliari. Quae pugna ubi destitit, uestigia quoque uelut hominum et equorum, quanta de illa conflictatione exprimi poterant, inuenerunt. Si ergo ueraciter inter se numina pugnauerunt, iam bella ciuilia excusantur humana; consideretur tamen quae sit talium deorum uel malitia uel miseria: si autem se pugnasse finxerunt, quid aliud egerunt, nisi ut sibi Romani bellando ciuiliter tamquam deorum exemplo nullum nefas admittere uiderentur? Iam enim coeperant bella ciuilia, et aliquot nefandorum
Abbreviated transcription (Latin):
aurea ipsius uictoriȩ illustrissimũ signum in ui¬
culino iecore apparuit. Qualia signa si diiiustida¬
re solerent ac ñ demones impii: ꝓfecto illis extis ne¬
faria potius atq ipsi sillȩ grauit̃ noxia mala futã
monstrarent. Neq enim eiꝰ dignitati tantũ ꝓfu¬
it illa uictoria. qͣntum nocuit cupiditat: q̃ fa¬
cdum ẽ ut immod̾atis inhians et secundis reb
elat᷑ ac precipitat᷑. magie ipse ꝑiret inmoribus.
quam inimicos incorporib ꝑdẽt Hȩc illi dii uere tristia
uereq lugenda. ñ extis ñ auguriis. ñ cuiꝰquam som¬
nio uel uaticinio p̃nuntiabant ut corrigeret᷑. Magis
enĩtimebant ne corrigeret᷑: qͣm ne uinceret᷑. Immo
satis agebant: ut uicd̾or ciuium głosus. uictꝰ atq
captiuus nefandis uiciis. ⁊ ꝑhȩc ipsis euam demo¬
nib multo obstrictius subderet᷑ Illinc uͦ quis non xxu¬
intelligat. quis ñuideat. nͥ qͥ tales dõs mmitari ma¬

Expanded text:
aurea ipsius uictoriae inlustrissimum signum in uiaurea ipsius uictoriae inlustrissimum signum in uitulino iecore apparuit, qualia signa si di iusti dare solerent ac non daemones inpii, profecto illis extis nefaria potius adque ipsi Syllae grauiter noxia mala futura monstrarent. Neque enim eius dignitati tantum profuit illa uictoria, quantum nocuit cupiditati; qua factum est, ut inmoderatis inhians et secundis rebus elatus ac praecipitatus magis ipse periret in moribus, quam inimicos in corporibus perderet. Haec illi di uere tristia uereque lugenda non extis, non auguriis, non cuiusquam somnio uel uaticinio praenuntiabant. Magis enim timebant ne corrigeretur quam ne uinceretur. Immo satis agebant, ut uictor ciuium gloriosus uictus adque captiuus nefandis uitiis et per haec ipsis etiam daemonibus multo obstrictius subderetur. CAPUT XXintellegat, quis non uideat, nisi qui tales deos imitari ma
Abbreviated transcription (Latin):
issitq ut extis illis solus uesceret᷑. Postea paruo
int̃uallo: seruus cuiꝰdam lucii poncii. uaticinan¬
do clamauit. Abellona nuntius uenio. Uictoria
tua ẽ silla. Dem̃ adiecit arsurum eẽ capitolium.
Hoc cum dixisset continuo egressus e castris. poste¬
ro die concitatͥor reũsus ẽ: ⁊ capitolium arsisse cla¬
mauit. Arserat aut̃ reuera capitolium. Qđ qͥdem
demoni ⁊ p̃uidẽ facile fuit: ⁊ celerrime nuntiare.
Illud sane intende quod ad causam marime ꝑtinet.
sub qualib diis eẽ cupiant quiblasphemant sal¬
uatorem: uoluntates fidelium a dñãtu demonũ
lib̾antem. Clamauit homo uaticinando uictoria
tua ẽ silla: atq ut id diumo spũ clamasse cred̾et.
nuntiauit etiam aliquid ⁊ ꝓpe futurum ⁊ mox
factum. uñ longe aberat. ꝑquem ille sp̃c̃ loque¬
bat᷑. Non tam̃ clamauit abscelerib parce silla.
q̃ illic uictor tam horrenda commisit: cui corona

Expanded text:
iussitque ut extis illis solus uesceretur. Postea paruo iussitque ut extis illis solus uesceretur. Postea paruo interuallo seruus cuiusdam Lucii Pontii uaticinando clamauit: <a Bellona nuntius uenio, uictoria tua est, Sylla. Deinde adiecit arsurum esse Capitolium. Hoc cum dixisset, continuo egressus e castris postero die concitatior reuersus est et Capitolium arsisse clamauit. Arserat autem re uera Capitolium. Quod quidem daemoni et praeuidere facile fuit et celerrime nuntiare. Illud sane intende, quod ad causam maxime pertinet, sub qualibus dis esse cupiant, qui blasphemant Saluatorem uoluntates fidelium a dominatu daemonum liberantem. Clamauit homo uaticinando: uictoria tua est, Sylla\', adque ut id diuino spiritu clamare crederetur, nuntiauit etiam aliquid et prope futurum et mox factum, unde longe aberat per quem ille spiritus loquebatur; non tamen clamauit: \'ab sceleribus parce, Sylla\', quae illic uictor tam horrenda commisit, cui corona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcunctatꝰ silla que forma milit uisa fuerit: cũ
ille indicasset. cam recordatꝰ ẽ quam pͥus ab illo
audierat. qui de mitridatica uictoria ab eodẽ man¬
data ꝑtulerat. Quidhie responderi potest. qr
dii curauerint uelut felicia ista nuntiare. ⁊ nullꝰ
eoꝵ curauerit sillam monendo corrige̾ mala tanta
facturum scelestis armis ciuilib qualia ñ fedarent
s auferrent omino rempublicam: Nempe intel¬
ligunt᷑ demones sicut sepe iam dixi notumq no¬
bis ẽ in litteris sacris. resq ipse satis indicant. nego¬
tium suũ agere. ut ꝓdiis habeant᷑ ut colant᷑. ut ea
illis exhibeant᷑. quib hi qui ehibent sociati: u¬
nam pessimam causam habeant cum eis iniuditio
dei. Demnde cum uenisset tarentum silla atq ibi
sacrificasset: uidit in capite uitulini iecoris simili¬
tudinem coronȩ aureȩ Tum postumius aruspex
ille respondit p̃claram eissignificari uictoriam:

Expanded text:
percontatus Sylla, quae forma militi uisa fuerit, cum percontatus Sylla, quae forma militi uisa fuerit, cum ille indicasset, eam recordatus est, quam prius ab illo audierat, qui de Mithridatica uictoria ab eodem mandata pertulerat. Quid hic responderi potest, quare di curauerint uelut felicia ista nuntiare, et nullus eorum curauerit Syllam monendo corrigere mala tanta facturum scelestis armis ciuilibus, qualia non foedarent, sed auferrent omnino rem publicam? Nempe intelleguntur daemones, sicut saepe dixi notumque nobis est in litteris sacris resque ipsae satis indicant, negotium suum agere, ut pro dis habeantur et colantur, ut ea illis exhibeantur, quibus hi qui exhibent sociati unam pessimam causam cum eis habeant in iudicio Dei. Deinde cum uenisset Tarentum Sylla adque ibi sacrificasset, uidit in capite uitulini iecoris similitudinem coronae aureae. Tunc Postumius haruspex ille respondit praeclaram significare uictoriam
Abbreviated transcription (Latin):
uisset. ad eo leta exta immolanti fuisse scribit liuiꝰ
ut custodiri se postumius imus aruspex uoluert
capitis supplicium subiturus. nͥ ea q̃ inanimo fl¬
la hab̾et. diisiuuantib implcuisset. Ecce ñ disce¬
serant aditis arisq relictis dii. qñ de rerum cuentu
p̃dicebant: nichilq de ipsius sillȩ correc̃tione cl¬
rabant. ꝑmittebant p̃sagando felicitatẽ magnã.
nec malam cupiditatem ininando frangebant. Q¬
inde cum eẽt masia bellum mitridatieum geiens
pluciumticium ei mandatum ẽ a ioue qd̾ eẽt m¬
tridatem suꝑaturꝰ. Et factum ẽ. Ac postea moli¬
enti redire inurbem. ⁊ suas amicoꝵq iniutias
ciuil sanguine ulcisq: iterum mandatum est
ab eodem ioue ꝑmilitẽ quendam legionis seri.
pͥus se de mȩtridate p̃nuntiasse uictoriam ⁊ s̃
ꝓmittere daturum se potestatẽ qua recuꝑaret ab ini¬
micis rempublicam. ñsine multo sanguine. Tunc

Expanded text:
uisset, adeo laeta exta immolanti fuisse scribit Liuius, uisset, adeo laeta exta immolanti fuisse scribit Liuius, ut custodiri se Postumius haruspex uoluerit capitis supplicium subiturus, nisi ea, quae in animo Sylla haberet, dis iuuantibus inpleuisset. Ecce non discesserant adytis adquo aris relictis di, quando de rerum euentu praedicebant nihilque de ipsius Syllae correctione curabant. Promittebant praesagando felicitatem magnam nec malam cupiditatem minando frangebant. Deinde cum esset in Asia bellum Mithridaticum gerens, per Lucium Titium ei mandatum est a Ioue, quod esset Mithridatem superaturus, et factum est. Ac postea molienti redire in Urbem et suas amicorumque iniurias ciuili sanguine ulcisci, iterum mandatum est ab eodem Ioue per militem quendam legionis sextae, prius se de Mithridate praenuntiasse uictoriam, et tunc promittere daturum se potestatem, qua recuperaret ab inimicis rem publicam non sine multo sanguine. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
cui tribuo marii sanguineam feligtatẽ: s oc¬
culte potius ꝓuidentiȩ dei. ad istoꝵs ora clau¬
denda. eosq aberrore libandos. qͥ ñ studus
agunt. s hec prudent̃ adũtint̾ Quia ⁊ si aliqͥd
inhis reb demones possunt: tantum possunt qͣn¬
tum secreto omĩpotentis arbitrio ꝑmittunt. Nec
magnipendamꝰ t̃renam felicitatt̃. quȩ sic̃ mario
mał etiam plerunq concedit᷑: nec cã rursꝰ qͣsi
malã arbitrem᷑. cum ea multos etiam pios ac
bonos uniꝰ ueridĩ cultores inuitis demonibꝰ p̃¬
aut timendos existimemꝰ: qr sic̃ ipsi maliho¬
mines intra. sic etiam illiñ omĩa quȩ uolunt face̾ pos¬
sunt: nisi qͣntũ illius ordinatione sinit᷑ cuiꝰplendu
XIIIIdicia nemo cõp̃hendit iuste nemo rep̃hendit Sylliad¬
teipse cuiꝰ tempora talia fuerunt ut suꝑiora quoꝵ
uindex eẽ uidebat᷑. illius comparatione quereiti¬
tur. cumpͥmũ ad urbem contramariũ castra mo¬

Expanded text:
cui tribuo Marii sanguineam felicitatem, sed occui tribuo Marii sanguineam felicitatem, sed occultae potius prouidentiae Dei ad istorum ora claudenda eosque ab errore liberandos, qui non studiis agunt, sed haec prudenter aduertunt, quia, etsi aliquid in his rebus daemones possunt, tantum possunt, quantum secreto omnipotentis arbitrio permittuntur, ne magnipendamus terrenam felicitatem, quae sicut Mario malis etiam plerumque conceditur, nec eam rursus quasi malam arbitremur, cum ea multos etiam pios ac bonos unius ueri Dei cultores inuitis daemonibus praeaut timendos existimemus, quia, sicut ipsi mali homines in ten\'a, sic etiam illi non omnia quae uolunt facere possunt, nisi quantum illius ordinatione sinitur, cuius plene iudicia nemo conprehendit, iuste nemo reprehendit. CAte ipse, cuius tempora talia fuerunt, ut superiora, quorum uindex esse uidebatur, illorum conparatione quaererentur, cum primum ad Urbem contra Marium castra mo
Abbreviated transcription (Latin):
is scelerib ꝓstratus infelix. Et uerissima atq cer¬
tissima felicitate p̃pollent bom dm̃ colentes. a qͦ
solo conferripotest. Illa gͥ respublica mał mori¬
b cum ꝑiret. nichil dii coꝵs ꝓdirigendis ł ꝓcor¬
rigendis egerunt morib ne ꝑiret: immo depͣ¬
uandis ⁊ corrumpendis addiderunt morib
ut piret. Nec se bonos fingant. quod uelut
offensi ciuiũ iniquitate discesserint: prorsꝰ ibi
erant. Produnt᷑ conuincunt᷑ nec subuenire p̃ci¬
piendo. nec latere tacendo potuerunt. O mitto
qd̾ mariꝰ amiserantib minturnensib maricȩ
dee in luco eiꝰ commendatꝰ ẽ ut ei omĩa ꝓsparet:¬
⁊ ex summa desꝑatione reũsus incolumis. inur¬
bem duxit crudelem crudelis exercitum. Ubi
qͣm cruenta qͣm in ciuił. hostiliq immanior esꝰ
uictoria fuerit: eos qͥ scripserunt legant qͥ uo¬
lunt. S hoc ut dixi omitto. nec maricȩ nescio

Expanded text:
i sceleris prostratus infelix, et uerissima adque ceri sceleris prostratus infelix, et uerissima adque certissima felicitate praepollent boni Deum colentes, a quo solo conferri potest. Illa igitur res publica malis moribus cum periret, nihil di eorum pro dirigendis uel pro corrigendis egerunt moribus, ne periret; immo deprauandis et corrumpendis addiderunt moribus, ut periret. Nec se bonos fingant, quod uelut offensi ciuium iniquitate discesserint. Prorsus ibi erant; produntur, conuincuntur; nec subuenire praecipiendo nec latere tacendo potuerunt. Omitto quod Marius a miserantibus Minturnensibus Maricae deae in luco eius commendatus est, ut ei omnia prosperaret, et ex summa desperatione reuersus incolumis in Urbem duxit crudelem crudelis exercitum; ubi quam cruenta, quam inciuilis hostilique inmanior eius uictoria fuerit, eos qui scripserunt legant qui uolunt. Sed hoc, ut dixi, omitto, nec Maricae nescio
Abbreviated transcription (Latin):
poralib bonis uel cis quos oderunt nocent. ud eis
quos diligunt ꝓsunt. ut qͥd colunt᷑. ut quid tanto
studio colendi reqturunt᷑: Cur laboriosis tristibꝰ q
temporib tanquam offensi abscesserint murmura¬
tur: ⁊ ꝓpt̃ eos xp̃iana religio conuiciis indignissi¬
mis ledit᷑: Si autem hñt in his reb ł beneficii ł male¬
ficii potestatẽ: cur ineis affueit̃ pessimo uiro mario.
et optimo uiro regulo ðfuer An ex hoc ipsointelligun¬
tur iniustissimi ⁊ pessimi: Quod si ꝓpt̾ea magis ti¬
mendi ⁊ colendi putantur: neq hoc putent᷑. Neq
enim minꝰ eosinuenitur regulꝰ coluisse quam ma¬
riꝰ: nec idõ uita pessima eligenda uideat᷑. qͥa magis
mario quã regulo dii fauisse existimant᷑. Metellꝰ
enim romanoꝵ laudatissimꝰ qͥ hu̾it qͥnq filios
consulares. etiam rerũ temporalium felix fuit:
Et catilina pessimus opp̃ssus inopia. ⁊ in bellosu¬

Expanded text:
poralibus bonis uel eis quos oderunt nocent, uel eis poralibus bonis uel eis quos oderunt nocent, uel eis quos diligunt prosunt, ut quid coluntur, ut quid tanto studio colendi requiruntur? Quur laboriosis tristibusque temporibus, tamquam offensi abscesserint, murmuratur et propter eos Christiana religio conuiciis indignissimis laeditur? Si autem habent in his rebus uel beneficii uel maleficii potestatem, quur in eis adfuerunt pessimo uiro Mario, et optimo Regulo defuerunt? An ex hoc ipsi intelleguntur iniustissimi et pessimi? Quod si propterea magis timendi et colendi putantur, neque hoc putentur; neque enim minus eos inuenitur Regulus coluisse quam Marius. Nec ideo uita pessima eligenda uideatur, quia magis Mario quam Regulo di fauisse existimantur. Metellus enim Romanorum laudatissimus, qui habuit quinque filios consulares, etiam rerum temporalium felix fuit, et Catilina pessimus obpressus inopia et in bello su
Abbreviated transcription (Latin):
atq gestorem. ut septies consul fieret adiuuert̃: ut qͥd
ut inseptimo suo consulatu moreret᷑ sener. ne in manꝰ
sillȩ futuri mox uictoris irrueret ñ iuucrt: Si enim
adhȩc eum dii eoꝵ ñ iuuerunt: ñ parum ẽ qd fatent᷑
etiam ñ ꝓpiciis diissuis posse accidẽ homini istam
temporalem quam nimis diligunt tantam felicita¬
tem. ⁊posse homines sic̃ fuit mariꝰ. salute. uirib o
pib honorib. dignitate. longeuitate cumulari.
⁊ ꝑfrui diis iratis: posse etiam homines sic̃ fuit regu¬
lus. captiuitate. seruitute. inopia. uigiliis. dolorib
excruciari. ⁊ emori diis amicis. Qd̃ si ita ẽẽ concedt̃.:
compendio nichil eosꝓdeẽ. ⁊coli suꝑfluo confitent᷑.
Nam si untutib animi ⁊ ꝓbitati uitȩ cuiꝰ p̃mia post
mortem sꝑanda sunt magis contraria ut ppłs disce̾t
institeruntꝰ si nichil etiam inhis transeuntib ⁊ tem¬

Expanded text:
adque gestorem, ut septiens consul fieret adiuuerunt adque adque gestorem, ut septiens consul fieret adiuuerunt adque ut in septimo suo consulatu moreretur senex nec in manus Syllae futuri mox uictoris inrueret. Si enim ad haec eum di eorum non iuuerunt, non parum est quod fatentur etiam non propitiis dis suis posse accidere homini istam temporalem, quam nimis diligunt, tantam felicitatem et posse homines, sicut fuit Marius, salute uiribus, opibus honoribus, dignitate longaeuitate cumulari et perfrui dis iratis; posse etiam homines, sicut fuit Regulus, captiuitate seruitute inopia, uigiliis doloribus excruciari et emori dis amicis. Quod si ita esse concedunt, conpendio nihil eos prodesse et coli superfluo confitentur. Nam si uirtutibus animi et probitati uitae, cuius praemia post mortem speranda sunt, magis contraria ut populus disceret institerunt; si nihil etiam in his transeuntibus et tem
Abbreviated transcription (Latin):
dormientib uigilarent. Uñ penc insuꝑsticionem
egyptiorum bestias auesq colentium roma decidãt.
cum anseris sollempnia celebrabant. Uerũ de his
aduenticiis ⁊ corporis potiꝰ q̃m animi mał. q̃ uel
abhostib uel alia clade accidunt: ñdum interim
disputo. Nunc ago de labe mor. quib pͥmũ pau¬
latim decoloratis. dem̃ torientis mͦ precipitatis.
tanta quamuis integris stantibq menib facta ẽ rui¬
na reipublicȩ: ut magni auctores coꝵ eam tẽ a¬
missam non dubitent dicere. Recte autem absces
serant ut amiticrent᷑. om̃s aditis arisq rlictis
diiecr si de bonauita atq iusticia cuntas pre¬
cepta contempserat. Nunc uͭ quales queso diifuert̃.
sinoluerunt cum popło cultore suo uiue̾: quẽ male
tur eoꝵ affuisse cupiditatib implendis: ⁊ostendunt᷑
ñ ꝓfuisse refrenandis: Qui enim mariũ nouũ hominẽ
⁊ignobilem cruentissimũ auctorem belloꝵ eiuilium

Expanded text:
dormientibus vigilarent. Unde pene in superstitionem dormientibus vigilarent. Unde pene in superstitionem Aegyptiorum bestias avesque colentium Roma deciderat, cum anseri solemnia celebrabant. Verum de his adventitiis, et corporis potius quam animi malis, quae vel ab hostibus vel alia clade accidunt, nondum interim disputo: nunc ago de labe morum, quibus primum paulatim decoloratis, deinde torrentis modo praecipitatis, tanta, quamvis integris tectis moenibusque, facta est ruina reipublicae, ut magni auctores eorum eam tunc amissam non dubitent dicere. Recte autem absceserant, ut amitteretur, omnes adytis arisque relictis di, si eorum de bona uita adque iustitia ciuitas praecepta contemserat. Nunc uero quales, qusi noluerunt cum populo cultore suo vivere, quem male tur eorum adfuisse cupiditatibus inplendis, et ostenduntur non praefuisse refrenandis, qui enim Marium nouum hominem et ignobilem, cruentissimum auctorem bellorum ciuilium
Abbreviated transcription (Latin):
ut in bella etiam ꝓgrederent᷑ ciuilia. causis iniqͥssi¬
mis suscepta et crudelit̃ gesta. crudeliusq finita: qͣs
deniq silla ipse. cuiꝰ uitam. mores. facta deseribente
salustio aliisq scriptorib hẏstoriȩ quis ñ erhorieat:
tentiam sicut solent ꝓdefensione dõꝵ suors oppone
audebunt discessere om̃s aditisarisq relictis. diquib
imꝑium hoc steterat: Primum si ita ẽ: ñ hñt cur
querant᷑ de religione xp̃iana. quod hac offensi eos dii
sui descrucrint: qm̃qͥdem maiores eoꝵ iam pͥdem mo¬
rib suis ab urbis altarib tam multos ac minutos
dõs tanqͣm muscas ab egerunt. S tam̃hȩc numinũ
turba uͥ erat. cum longe anteq̃m mores corrumꝑent᷑
antiqui. agallis roma capta ⁊incensa ẽ n p̃sen¬
tes forte dormiebant: Tunc enim tota urbe in ho¬
stium potestatẽ iedacta: solus collis capitolinꝰ re¬
manserat. Qui etiã ipse capet᷑ nͥ saltem anseres diis

Expanded text:
ut in bella etiam progrederentur civilia, causis iniquissiut in bella etiam progrederentur civilia, causis iniquissimis suscepta, et crudeliter gesta crudeliusque finita; quas denique Sylla ipse, cujus vitam, mores, facta, describente Sallustio aliisque historiae scriptoribus, quis non exhorreat? tentiam, sicut solent, pro defensione suorum deorum opponere audebunt, Discessere omnes adytis arisque relictis Dî, quibus imperium hoc steterat? Primum si ita est, non habent cur querantur de religione christiana, quod hac offensi eos dii sui deseruerint: quoniam quidem majores eorum jam pridem moribus suis ab Urbis altaribus tam multos ac minutos deos, tanquam muscas abegerunt. Sed tamen haec numinum turba ubi erat, cum longe antequam mores corrumperentui antiqui, a Gallis Roma capta et incensa est? an praesentes forte dormiebant? Tunc enim tota Urbe in hostium potestatem redacta, solus collis Capitolinus remanserat; qui etiam ipse caperetur, nisi saltem anseres diis
Abbreviated transcription (Latin):
de qua scriptura scã dicit. Gloriosa dicta sunt de te
c̃ rempublicam. sed̃m coꝵ doctores doctissimos
iam longe ante xp̃i aduentum. pessima ac flagiciosis¬
sima facta erat immo uͦ nulla erat. atq omĩno ꝑie¬
rat ꝑdicissimis moribꝰ. Ut gͦ ñ ꝑiret. dii custodes eiꝰ
ppło cultori suo dare p̃cipue uitȩ ac moꝵ p̃cepta de¬
buerunt: aquo tot templis. tot sacerdotib. ⁊ sacrifi¬
cioꝵ generib tam multiplicib uariisq sacris. tot
festis sollempnitatib. tot tantoꝵq ludoꝵ celebri¬
iatib colebant᷑. Ubi nncħ demones nͥ negotiũ suũ
egerunt. ñ curantes quemadinodũ illi uiuerent. ĩ¬
mo curantes ut etiam ꝑdite uiuerent: dum tñ ho¬
nori suo illa omĩa metu subditi ministrarent. Aut
si dederunt. ꝓferatur. ostendant᷑. legat᷑. quas dõꝵ le¬
ges illi ciuitati datas contempscrint grachi. ut seditio¬
nib cuncta turbarent. quas marius ⁊ cinna. ⁊ carbo.

Expanded text:
de qua Scriptura sancta dicit, Gloriosa dicta sunt de te, de qua Scriptura sancta dicit, Gloriosa dicta sunt de te, esse rempublicam, secundum eorum auctores doctissimos jam longe ante Christi adventum pessima ac flagitiosissima facta erat: imo vero nulla erat, atque omnino perierat perditissimis moribus. Ut ergo non periret, dii custodes ejus populo cultori suo dare praecipuae vitae ac morum praecepta debuerunt, a quo tot templis, tot sacerdotibus et sacrificiorum generibus, tam multiplicibus variisque sacris, tot festis solemnitatibus, tot tantorumque ludorum celebritatibus colebantur: ubi nihil daemones nisi negotium suum egerunt, non curantes quemadmodum illi viverent, imo curantes ut etiam perdite viverent, dum tamen honori suo illa omnia metu subditi ministrarent. Aut si dederunt, proferatur, ostendatur, legatur, quas deorum leges illi civitati datas contempserint Gracchi, ut seditionibus cuncta turbarent; quas Marius, et Cinna, et Carbo,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ⁊ ipse cicero nesciens. cum eam p̃ferret expressit.
S alias si ds̃ uoluerit. hoc udebimꝰ. Enitar eñ suo
loco. ut ostendam scđm diffinitiones ipsiꝰ ciceronis.
quib quid sit respublica. ⁊ quid sit ppłs. loq̃nte
scipione breuiter posuit. attestantib etiam multis:
siuie ipsitis siue eorum quos loqͥ fecit in eadẽ dispu¬
tauone sententiis. nunquam illam fitisse rempu¬
blicam: quia nunquam in ea figt uera iusticia.
Sed̾m ꝓbabiliores autẽ diffinitiones. ꝓsuo mͦ q̃ndã
respublicam fuit: ⁊ meliꝰ abantiquiorib romanis
quam a posteriorib administrata ẽ. Uera aut iusti¬
cia ñ ẽ nͥ in ea republica. cuiꝰ conditor rectorq xp̃e
est: si ⁊ ipsam rempublicam placet dicere. qm̃ cã
rem ipłi eẽ. negare ñ possumꝰ. Si autẽ hoc nom̃
Qd̾ alibi aliterq uulgatum ẽ abcisuniẽ locutioĩe
ẽ forte remotius: in eacerte ciuitate ẽ uera iusticia.

Expanded text:
quod et ipse Cicero nesciens, cum eam praeferret, expressit. quod et ipse Cicero nesciens, cum eam praeferret, expressit. Sed alias, si Deus uoluerit, hoc uidebimus. Enitar enim suo loco, ut ostendam secundum definitiones ipsius Ciceronis, quibus qScipione, breviter posuit attestantibus etiam multis, sive ipsius, sive eorum, quos loqui fecit in eadem disputatione, sententiis, nunquam illam fuisse rempublicam, quia nunquam in ea fuit vera justitia. Secundum probabiliores autem definitiones, pro suo modo quodam respublica fuit: et melius ab antiquioribus Romanis, quam a posterioribus administrata est. Vera autem justitia non est, nisi in ea republica, cujus conditor rectorque Christus est; si et ipsam rempublicam placet dicere, quoniam eam rem populi esse negare non possumus. Si autem hoc nomen, quod alibi aliterque vulgatum est, ab usu nostrae locutionis est forte remotius; in ea certe civitate est vera justitia,