comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Recte igitur doctrina hereticoꝵ de
ligno loquitur. Altter enĩ ꝑsuadere
non possunt: nisi głam ligni. sue per¬
uersitati p̃ferant: necnon & ulud qd
disseramus: quia lapis de pariete cla
cantarus de ligno loquitur ea: quidã
e nr̃is uermem in ligno loquentem
illũ eẽ aiunt: qui dicit in psalmo.:
ego sũ uermis & non homo. & auem
uocalem ad eiusdem ꝑsonã referunt.
qui ait factus sũ quasi passer solitari¬
iis in tecto: & cetera his similia. Ue
qui edificat ciuitatẽ in sanguinib:
& preparat urbem in iniquitate. Nũ¬
quid non a dño hec sunt exercituum:
Laborabunt enĩ popłi in multo igni:
& gentes in uacuũ & deficient: quia
replebitur t̾ra ut cognoscant głiam
dñi: quasi aquȩ oꝑientes mare.lxx.¬

Expanded text:
Recte igitur doctrina haereticorum de Recte igitur doctrina haereticorum de ligno loquitur: aliter enim persuadere non possunt, nisi gloriam ligni suae perversitati praeferant. Necnon et illud quod dixeramus: Quia lapis de pariete 620 t σκώληξ de ligno loquetur ea, quidam e nostris vermem in ligno loquentem illum esse aiunt, qui dicit in psalmo: Ego autem sum vermis et non homo ; et avem vocalem ad ejusdem personam referunt, qui ait: Factus sum quasi passer solitarius in tecto , et caetera his similia. Vae qui aedificat civitatem in sanguiet preparat urbem in iniquitate. Numquid non hec a Domino sunt exercituum? laborabunt enim populi in multo igni: et gentes in vacuum et 184 deficient. Quia replebitur terra ut cognoscant gloriam Domini: quasi aque operientis mare.
Abbreviated transcription (Latin):
iadicantur ab apło.Scio quendã de
hib lapidem qui de pariete clamarit
ntellexisse dm̃ saluatorem. & scarabe¬
um de ligno loquentẽ latronẽ. qui
lum blasphemauerit. Quod licet pie
posst intelligi: tam̃ quomͦ cũ uniuer
ꝓphetie contextu possit aptari non
nienio. Sunt nonnulli qui putent
intarũ de ligno loquentẽ: & ad sal¬
tous ꝑsonam referri posse: quoa
mpiũ eẽ ex ordine ipso sermonis ap¬
suet.Cantarus enĩ de ligno loquit᷑
non intelligitur in bonã. sed in
ila partẽ: idẽ ioquit᷑ auaritiam
pessimã. multiplicantis aduersus do¬
mũ suam: & confusionẽ diaboli: et
cetera quȩ de iniquitate eiꝰ. & scelere
p̃cesserunt. Quod aut̃ ait aquila: oe
massa de ligno respondebit: massam
referimus ad illũ sensum. quẽ dñs
posuit in euangłio: cauete uob a fer¬
mento phariseorũ. Cũq dubitarent
apłi. & quidnã eẽt scire non possent:
euangłista interp̃tatus ẽ dicens. Dixe¬
rat aut̃ eis. de doctrina phariseorum.

Expanded text:
ra dicantur ab Apostolo. Scio quemdam de fratribus, lapidem, qui de pariete clamaverit, intellexisse Dominum Salvatorem, et scarabaeum de ligno loquentem, latronem qui Dominum blasphemaverit: quod licet pie possit intelligi: tamen quomodo cum universo prophetiae contextu possit aptari, non invenio. Sunt nonnulli qui putent cantharum de ligno loquentem, et ad Salvatoris personam referri posse, quod impium esse ex ordine ipso sermonis apparet. Cantharus enim de ligno loquetur ea, non intelligitur in bonam, sed in malam partem, id est, loquetur avaritiam pessimam multiplicantis adversus domum suam, et ccaetera quae de iniquitate ejus et scelere praecesserunt. Quod autem ait Aquila, et massa de ligno respondebit, Massam referimus ad illum sensum, quem Dominus posuit in Evangelio: Cavete vobis a fermento Pharisaeorum . Cumque dubitarent apostoli, et quidnam esset, scire non possent, Evangelista interpretatus est, dicens: Dixerat autem eis de doctrina Pharisaeorum.
Abbreviated transcription (Latin):
gentes multe lassate sunt: eo tẽpore
quo uespasiani. & titi circundatae
gertitib & ad diem sollẽnem paschȩ
uenientes. urbe quasi carcere sunt
reclusi. & fame. & penuria defecert̃
& usq ad extremas ruinas adriani eoᷤ
& popłis igne consũptis. & gentib
quȩ ad auxiliũ eorũ uenerant. huc
trina eius: uniuersus mundus co¬
oꝑtus ẽ. Uȩ qui potũ dat amico suo
mittens fel suũ: & in ebrians. ut as¬
piciat nuditatẽ eius. repletus ẽ ig-
nominia ꝓ głia. Dibe tu quoq et
consopire: circundabit te calix dex
de sanguinib hominũ. & iniquita¬
te t̾re. & ciuitatis: & omniũ habitan¬

Expanded text:
lassatae sunt eo tempore quo Vespasiani et Titi circumdata est exercitibus, et ad diem solemnem Paschae venientes, urbe quasi carcere sunt reclusi: 622 et fame et penuria defecerunt, et usque ad extremas ruinas Hadriani eos et populis igne consumptis, et gentibus quae ad auxilium eorum venerant, huc trina ejus universus mundus coopertus est. Vae qui potum dat amico suo, mittens fel suum et inebrians, ut aspiciat nuditatem ejus.nominia pro gloria: bibe tu quoque, et consopire: Circumdabit te calix dextde sanguinibus hominum, et iniquitate terrae, et civitatis, et omnium habitan
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. misceamꝰ. Scribe in corde tuo:
&quasi paruuli qui prima elem̃ta
accipiunt litterarũ: curuos apices.
&trem̃tes manus in buxo erudiunt:¬
& ad recte scribendũ meditationem
consuescunt: ita tu quoq qui ex per¬
sona ambigentis loquutꝰ es populi
intabulis cordis tui. & in buxo pic¬
toris scribe qđ dico. Uisio enĩ ẽ quȩ
romitit᷑. iubeturq describi: & scri¬
imanifestius ut nullo in uoluat᷑
nubilo: nullis enigmatũ obscuret᷑
imbagibꝰ. Manifesta spes: manifestã
habeat sponsionẽ. Hoc aut̃ o ꝓpħa
ypha si ignorares: s quo tit manifes¬
tus scripseris. lector absq impedi-¬
mento & difficultate possit legere:
q ꝑcurrere. Qđ septuaginta tran¬

Expanded text:
 misceamus. Scribe in corde tuo,  misceamus. Scribe in corde tuo, et quasi parvuli qui prima elementa accipiunt litterarum, curvos apices et trementem manum in buxo erudiunt, et ad recte scribendum meditatione consuescunt; ita tu quoque qui ex persona ambigentis locutus es populi, in tabulis cordis tui et in buxo pectoris scribe quod dico. Visio enim est quae promittitur jubeturque describi, et scribi manifestius, ut nullo involvatur nubilo, et nullis aenigmatum obscuretur ambagibus: manifesta spes manifestam habeat sponsionem. Hoc autem, o propropheta, si ignorares, sed ut quod tu manifestius scripseris, lector absque impedimento et difficultate possit legere atque percurrere; quod Septuaginta tran
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate tua o lector euidende
uisionis ardore paululũ tibi uisũ
fuerit morã facere qđ ꝓmissũ est.
noli desꝑare uenturũ. s expecta
patienter. Me enĩ habes qui tibi
polliceor: & dico: ueniens ueniet.
& non tardabit. Siquis aut̃ incre¬
dulus ẽ huiꝰ sponsionis meę & me
dicente. ueniens ueniet & ñ tarda¬
bit: cȩperit ambigere. & in setaci¬
tus Nuctuare: putans ñ eẽ uentu¬
rũ qđ moriatur ad tempus. hic meȩ
animȩ displicebit: iuxta illud neo¬
menias & sabbata ur̃a odit anima
mea. Quod aut̃ animã suã ds̃ dixit:
ꝓmente. & cogitatione debemꝰ acciꝑe:
ut sit intellectus: meo sensui displi¬
cebit. Sic̃ aut̃ displicebit ille qui me
pmittente dubitauerit uenturum
ee qđ spondeo: ita iustus qui credide¬
nt ꝓmissioni mee. uiuet in fide sua.
his quasi lineis: capituli huiꝰ pictu¬
ra descripta ẽ. Qđ aut̃ dicit huiusce¬
modi ẽ: ita dũ taxat. ut tranlationẽ¬

Expanded text:
cupiditate tua, o lector, et videndae cupiditate tua, o lector, et videndae visionis ardore, paululum tibi visum fuerit moram facere quod promissum est, noli desperare venturum; sed exspecta patienter: me enim habes, qui tibi polliceor et dico: Veniens veniet, et non tardabit. Si quis autem incredulus est hujus sponsionis meae, 610 et me dicente, veniens veniet, et non tardabit, coeperit ambigere, et in se tacitus fluctuare, putans non esse venturum quod moratur ad tempus; hic meae animae displicebit, juxta illud: Neomenias et sabbata vestra odit anima mea . Quod autem animam suam Deus dixit, pro mente et cogitatione debemus accipere, ut sit intellectus: meo sensui displicebit. Sicut autem displicebit ille qui, me promittente, dubitaverit venturum esse quod spondeo; ita justus qui crediderit promissioni meae, vivet in fide sua. His quasi lineis capituli hujus pictura descripta est. Quod autem dicit, hujuscemodi est, ita dumtaxat ut et translatione
Abbreviated transcription (Latin):
Na ehu quippe qđ interpretatur
in fide sua.Si ioch & uaũ litteram
haberet in fine. ut septuaginta pu-¬
tauerunt: & legeret᷑ bemathi: rec¬
te transtuler̃ in fide mea. Hunc
aut̃ similitudo litterę uãũ. & ioth.
quȩ m̃sura tantũ int̾ se distant: cau¬
sa erroris fuit: Hoc quare dictũ sit
sequens disputatio cõprehendit. Iux¬
ta repromissionẽ quȩ ad scm̃ uirũ.
in isaia fit dicens. Adhuc loquente
te: dicam ecce adsum. Hunc quoq
tabulas: idẽ manifestius scribat. Ta¬
bulas aut̃ ꝑuto illas: de quib & apl̃s
to. s spũ dĩ uiuentis. ñ in tabulis la¬
pideis: s in tabulis cordis carnalib.
Sic & salomon tale quid significat
in ꝓuerbiis dicens. Describe eam:
suꝑ latitudinem cordis tui. Scribe¬
cre aut̃ iubet᷑. ut planiꝰ possit eam¬
lector currere: & nullo impedime¬
to uelocitas eius & legendi cupidi¬
tas teneatur. Et hoc p̃cepit: quia
adhuc uisio ꝓcul ẽ: & in tempore
constituto. Et cũ finis rerũ aduene

Expanded text:
  quippe, quod interpretatur in fide sua, si JOD et non VAU litteram haberet in fine, ut Septuaginta putaverunt, et legeretur BAEMUNATHI  , recte transtulissent, in fide mea. Nunc autem similitudo litterae VAU et JOD, quae mensura tantum inter se distant, causa erroris fuit. Hoc quare dictum sit, sequens disputatio comprehendit. Juxta repromissionem quae ad sanctum virum in Isaia fit, dicens: Adhuc loquente te, dicam, ecce adsum , nunc quoque rigat eam super tabulas, id est, manifestius scribat. Tabulas autem puto illas, de quibus et aposto, sed spiritu Dei viventis, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Sed et Salomon tale quid significat in Proverbiis dicens: Describe eam super latitudinem cordis tui . Scribere autem jubetur planius, ut possit lector currere, et nullo impedimento velocitas ejus, et legendi cupido teneatur. Et hoc praecipit, quia adhuc visio procul est, et in tempore constituto. Et cum finis rerum advener
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretati sunt uisionem genere fenti¬
neo: quȩ apud hebreos ut diximꝰ gene¬
ris masculini ẽ: deinde scđm hebrai.¬
cũ genus ubi declinat᷑ masculine. sus¬
tine eum: & non placebit animȩ meȩ
in eo: ipsi quoq masculino genere de¬
clinauerunt: cũ utiq debuerint rux¬
ta id quod primũ interp̃tati st̃ uisio¬
nem.etiã in reliquis femininũ ge¬
nus ponere uisionis: ut dicerent ex¬
pecta eam. quia ueniens ueniet. Qđ
si se subtraxerit. displicebit anime
meȩ in ea : id ẽ in uisione. Hoc prop¬
terea: ne qđ sciebamus uideremur
tacere. Ceterũ ñ ignoro scđm inter¬
p̃tationẽ eoꝵ posse & ita accipi. Scri¬
be uisionẽ in qua xp̃s repromittitur.
& ꝓpheciȩ tuȩ uł in buxo. uł in tabu¬
us. uł ut simmachus transtulit pagi

Expanded text:
interpretati sunt visionem genere femiinterpretati sunt visionem genere feminino, quae apud Hebraeos, ut diximus, masculini est. Deinde secundum Hebraicum genus, ubi declinatur masculine, sustine eum, et non placebit animae meae in eo, ipsi quoque masculino genere declinaverunt. Cum utique 612 debuerint juxta id quod primum interpretati sunt visionem, etiam in reliquis femininum genus ponere visionis, ut dicerent, exspecta eam: quia veniens veniet: quod si se subtraxerit, non placebit animae meae in ea, id est, in visione. Hoc propterea, ne quod sciebamus, videremur tacere. Caeterum non ignoro secundum interpretationem eorum posse et ita accipi: Scribe visionem in qua Christus repromittitur, et prophetiae tuae vel in buxo, vel in tabulis, vel, ut Symmachus t
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens: sicut & tu ex eo qđ te subtraxi¬
sti. & credere noluisti: displicuisti ani¬
mȩ mee. Manifeste aut̃ in his de ad¬
uentu xp̃i ꝓphetia ẽ. Unde & ꝓposita
questio soluitur: qđ donec ille ueni¬
at. in iquitas dominet᷑ in mundo.
& iudiciũ non ꝑueniat ad finem:
& uerus nabuchodonosor capiat re¬
ti suo & sagena homines quasi pisci
reptue ñ habens principẽ. Porro qđ
pro uisione intpretati sumus. quia ad¬
huc uisus procul. & si morã fecerit
expecta illũ. id ẽ uisum: non putet ali¬
quis nos errore deceptos. ꝓ uisione q̃
ẽ generis feminim uisum posuisse:
quidẽ azoñ qđ aquila int̾pretatur
genere masculino uisio đr. & usq
ad finẽ sub eodem genere uisionis:
id ẽ ut sĩ masculina declinatio conser¬
uatur: septuaginta aut̃ transtuler̃
dicentes. scribe uisionẽ: & postea si de¬
fecerit. sustine eum: quia ueniens ue¬
niet & ñ tardabit. Si subtraxerit se:
non placebit anime mee in eo.Primũ

Expanded text:
vivit: sicut tu ex eo quod te subtraxivivit: sicut tu ex eo quod te subtraxisti, et credere noluisti, displicuisti animae meae. Manifeste autem in his de adventu Christi prophetia est. Unde et proposita quaestio solvitur, quod donec ille veniat, iniquitas dominetur in mundo, et judicium non perveniat ad finem: et verus Nabuchodonosor capiat rete suo et sagena homines quasi piscicreptile, non habens principem. Porro quod pro visione interpretati sumus, quia adhuc visus procul: et si moram fecerit, exspecta illum, id est, visum: non putet aliquis errore deceptus pro visione quae est generis feminini, visum posuisse, quidem HAZON  , quod Aquila interpretatur genere masculino visus dicitur, et usque ad finem sub eodem genere visionis, id est, visus, masculina declinatio conservatur. Septuaginta autem dicentes, scribe visionem: et postea, si defecerit, sustine eum: quia veniens veniet, et non tardabit: si subtraxerit se, non placebit animae meae in eo, primum
Abbreviated transcription (Latin):
hnmotheũ scribitur. ꝑsequente nuis¬
aciã: & pietatem: fidem. carita tem.
litientiam. mansuetuditẽ: & ad
comanos hospitalitatẽ sectantes: &
ad corinthios. ꝑsequimini caritatem.
Ipsa aut̃ uisio de qua tibi dixi. scribe ui-¬
sionem & manifesta in buxo. ut possit
ꝑsequi qui legit: adhuc in tẽpore cons
tituto ẽ: de quo saluator ait: tẽpore ac
hora.De qua loquitur & iohes. filioli:
traxerit: & uotis tuis olector qui le-¬
gere iuberis in buxo. & in tabulis
quas ꝓpħa descripsit. uenire tardiꝰ
uisio cȩperit. expecta eam. quia ueni-¬
ens ueniet: & non tardabit. Si autem
dubitauerit fides tua: & putaueris
non uenire qd spondeo: habebis pro
grandi pęna. quod meȩ anime dis¬
plicebis. Iustus aut̃ qui credit uerbis
meis. & de his non ambigit que polli¬
ceor: habebit p̃mium uitã sẽpiternã.
Hec statim debes arguere uł in te reici¬
endo. uł in illo iustificando: qd apud
me acceptio ꝑsonarũ sit: quia ipse
uiui ficationis sue causa ẽ. ex fide sua

Expanded text:
um scribitur: Persequer justitiam, et pietatem et fidem, charitatem, patientiam, mansuetudinem . Et ad Romanos: Hospitalitatem sectantes . Et ad Corinthios: Persequimini charitatem . Ipsa autem visio de qua tibi dixi: scribe visionem, et manifesta in buxo, ut possit persequi qui legit, adhuc in tempore constituto est, de quo Salvator ait: Tempore acchora, de qua loquitur et Joannes: Filioli, traxerit, et votis tuis, lector, qui legere juberis in buxo, et in tabulis, quas propheta descripsit, venire tardius visio coeperit, exspecta eam: quia veniens veniet, et non tardabit. Si autem dubitaverit fides tua, et putaveris non evenire quod spondeo, habebis pro grandi poena quod meae animae displicebis. Justus autem qui credit verbis meis, et de his non ambigit quae polliceor, habebit praemium vitam sempiternam. Nec statim debes arguere vel in te interficiendo, vel in illo vivificando, quod apud me acceptio personarum sit, quia ipse vivificationis suae causa est, qui ex fide sua
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes: & coaceruabit ad se omnes
Spopłos Humquid non om̃s isti sup
Seũ parabolam sument: & loquelam
Senigmatũ seius: Et dicetur. Ue ei qui
multiplicat non sua. Usqueqͦ & ad gra¬
uat contra se densũ lutum: nũqͥdnon
Srepente consurgent qui mordeant te.
Soe suscitabũntur lacerantes te. & eris
Sin rapinã eis : Quta ut expoliasti gen¬
Stes multas: & expoliabunt te om̃s qui

Expanded text:
omnes gentes, et coacervabit ad se omnes omnes gentes, et coacervabit ad se omnes populos. Numquid non omnes isti super eum parabolam sument, et loquelam aenigmatum ejus: et dicetur: Vae ei qui multiplicat non sua? usquequo et aggravat contra se densum lutum? Numquid non repente consurgent qui mordeant te: et suscitabuntur lacerantes te, et eris in rapinam eis? Quia tu spoliasti gentes multas, spoliabunt te omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditas domus isrł: & alias quoq ouẽ
antiquis ouib copulet: & unũ effic¬
ens gregẽ: iungat duas uirgas quas
iezechiel idẽ uirtꝰ dĩ sociatas. & sibi
inuicẽ coherentes tenet in ꝓphetali
manu. Qđ si paululũ o ꝓpħa. uel tu
pople ex cuiꝰ ꝑsona dubitare uisus ẽ
sus fuerit retardare expecta illũ: ue¬
niens enĩ ueniet & ñ tardabit. & cete¬
ra: que iam supra exposuimus. Por¬
timonio abusus ẽ ad romanos scri¬
bens. iustus aut̃ ex fide mea uiuet:
& non eo qd habetur in hebreo: causa
turas hȩbraicas nesciebant: nec erat
ei cura de uerbis. cũ sensus eẽt in tu¬
to: & dampnũ ex eo p̃sens disputatio
non haberet.Alioquin ubicũq: diui¬
sus ẽ sensus. & alit̃ scriptũ ẽ in hebreo
testimoniis. que a gamaliele doctore
legis didicerat. Et quomͦ uinũ potan¬
tem decipit: sic erit uir suꝑbus: & ñ
decorabitur qui dilatauit quasi infer¬
nus animã suam: & ipse quasi mors.
& non impletur. Et congregabit ad se

Expanded text:
Israel, et alias quoque oves antiquis ovibus copulet, et unum efficiens gregem jungat duas virgas, quas Ezechiel, id est, virtus Dei, sociatas et sibi invicem cohaerentes tenet in prophetali manu . Quod si paululum, o propheta, vel tu, popule ex cujus persona dubitare visus estistus, et visus fuerit retardare, exspecta illum, veniens enim veniet, et non tardabit; et caetera quae jam supra exposuimus. Portimonio abusus est, ad Romanos scribens: Justus autem ex fide mea vivet , et non eo quod habetur in Hebraico, causa turas Hebraicas nesciebaei cura de verbis, cum sensus esset in tuto, et damnum ex eo praesens disputatio non haberet. Alioquin ubicumque diversus est sensus, et aliter scriptum est in Hebraico, testimosua vivet. Et quomodo vinum potantem decipit: sic erit vir superbus, et non decorabitur: Qui dilatavit quasi infernus animam suam: et ipse quasi mors, et non adimpletur: Et congregabit ad se
Abbreviated transcription (Latin):
De naum orationib tuis. iã liber editꝰ
ẽ: de zacharia. & malachia. si uita co¬
mes fuerit: disseret᷑. Nunc ambacuc
habemꝰ in manibꝰ: qui uel ex eo quod
amabilis dñi ẽ. uocatur amplexatio:
uł qđ in certamen. & luctã. ut ita dicã
amplexũ cũ dõ congredit᷑: amplexantiᷤ.¬

Expanded text:
De Naum, orationibus tuis jam liber editus De Naum, orationibus tuis jam liber editus est: de Zacharia et Malachia, si vita comes fuerit, disseretur. Nunc Abacuc habemus in manibus, qui vel ex eo quod amabilis Domini est, vocatur amplexatio: vel quod in certamen et luctam, et ut ita dicam amplexum cum Deo congredit
Abbreviated transcription (Latin):
chromati ep̃orum
doctissime scire nos conuenit
correcte apud grecos. & lati-¬
nos nomen abacue ꝓphe le¬
gi: qui apud hebreos đr̃ ambacuc: et
int̾pretat᷑ amplexus: siue ut significã¬
idẽ amplexatio. Deinde ubi septua¬¬
ginta translatores. & syminachus &
theodotio. a he rXca id ẽ assũptio¬
nẽ int̾pretati sunt: in hebreo poni
massam. qđ aquila uertit in pondus.
suꝑ quo in naũ ꝓpħam plemꝰ dispu¬
tauimꝰ. Massa aut̃ nũquã p̃fertur
in titulo: nisi cũ graue. & ponderis.
laborisq plenũ ẽ qđ uidet᷑. Unde ne¬
quid austeritatis: ut sicut in naum
pondus qđ uidebat᷑ aduersus nini¬
uen assyrioꝵ urbẽ graue erat: ita
& in hoc queratur cui pondus sit:
qđ ꝓpħȩ reuelatur aspectui. Quatu¬
or aut̃ ꝓpħe in duodecim ꝓpħarum
uolumine sunt: e quib tres in prin¬
cipio akYNca. idẽ pondus titu¬
lũ habent naum. ãbacuc. & malachi¬
as. Porro ⁊acharias in medio. & circa
finem: duos huiuscemodi ponit titu

Expanded text:
Chromati, episcoporum doctissime, scire nos convenit, corrupte apud Graecos et Latinos nomen Ambacum prophetae legi, qui apud Hebraeos dicitur Abacuc, et interpretatur amplexus: sive ut significanid est amplexatio. Deinde ubi Septuaginta translatores et Symmachus et Theodotio λῆμμα, id est, assumptionem interpretati sunt, in Hebraeo poni MASSA  , quod Aquila vertit in pondus: super quo in Naum propheta plenius disputavimus. Massa autem numquam praefertur in titulo, nisi cum grave, et ponderis laborisque plenum est quod videtur. Unde nequid habere austeritatis, ut sicut in Naum pondus, quod videbatur adversus Niniven Assyriorum urbem, grave erat: ita et in hoc quaeratur, cui pondus sit quod prophetae revelatur aspectui. Quatuor autem prophetae in duodecim prophetarum volumine sunt, e quibus tres in principio λῆμμα, id est, pondus, titulum habent: Naum, Abacuc, et Malachias. Porro Zacharias in medio et circa finem duos hujuscemodi ponit titul
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. Multos enĩ homines int̾fecit.
dũ igit᷑ & hoc capitulũ qđ nunc expo¬
suimus. id ẽ uȩ qui potũ dat ꝓximo
suo subuersione turbida: & prioratri¬
a in quib dictũ ẽ. ue qui multiplicat
sibi quȩ ñ sunt sua: & ue qui congre.¬
gat auaritiã malam domui suȩ: et

Expanded text:
terram. Multos enim homines interfecit,terram. Multos enim homines interfecit,dum igitur et hoc capitulum, quod nunc exposuimus, id est: Vae qui potum dat proximo suo subversione turbida; et priora tria in quibus dictum est: Vae qui multiplicat sibi quae non sunt sua, et: Vae qui congregat avaritiam malam dom
Abbreviated transcription (Latin):
piet subuertere disciplinã: in ebria¬
bit plurimos. ut ebrii ingrediantur
speluncas eiꝰ: sed postꝗͣ finis aduene¬
rit. ꝓ ea gła. qua se magnificauerat.
implebitur ignominia. Implebitur
aut̃: quia bibet supplicioꝵ calicem.
& cõmouebit᷑: nequaꝗͣ firmus in ma¬
licia sua. s trepidus: & sero penitens.
Circũdabit enĩ eum calix dexterȩ dñi.
qui ẽ dñs atq saluator: quando int̃¬
fecerit eũ sp̃u oris sui: & destruxerit
eũ illustratione aduentus sui. Tunc
omnis ignominia. quã sibi cogitatio¬
nib factis sermonib congregabat. ue¬
niet suꝑ głam eiꝰ: ut quantũ ante pu¬
tabatur inclitus: tantũ postea igno¬
minia plenus sit. Blasphemauit enĩ
in dm̃: & impietas quã exercuit in li¬
bano oꝑiet eũ: & multoꝵ hominum
furor qui aduersũ dĩ ȩccłiam debaca¬
ti st̃. ipsi imputabit᷑. nec poterit ele¬
uare ceruicẽ: s t̃rore deprimetur in

Expanded text:
piet subvertere disciplinam, inebriapiet subvertere disciplinam, inebriabit plurimos, ut ebrii inegrediantur speluncas ejus: sed postquam finis advenerit, pro ea gloria qua se magnificaverat, implebitur ignominia. Implebitur autem, quia bibet suppliciorum calicem, et commovebitur, nequaquam firmus in malitia sua, sed trepidus, et sero poenitens. Circumdabit enim eum calix dexterae Domini, qui est Dominus atque Salvator, quando interfecerit eum spiritu oris sui, et destruxerit 627 illuminatione adventus sui. Tunc omnis ignominia quam sibi cogitationibus, factis, sermonibus congregavit, veniet super gloriam ejus: ut quantum ante putabatur inclytus, tantum postea ignominia plenus sit. Blasphemavit enim in Deum, et impietas quam exercuit in Libano, operiet eum, et multorum hominum furor, qui adversum Dei Ecclesiam debacchati sunt, ipsi imputabitur: nec poterit elevare cervicem, sed terrore deprimetur in
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑiet eos. Unde sequitur. & miseria
bestiarũ t̾rebit te: ꝓpt̾ sanguinẽ ho-¬
minũ. & impietates t̾re. & ciuitatis.
& omniũ habitantiũ in ea. Et ẽ sensꝰ.
Cos quos tuis fraudibꝰ decepisti: & de
onib xp̃i fecisti eẽ bestias tuas: cum
uideris in miseria & ꝓ errore susti¬
nere supplicia: tunc t̾reberis: tunc
tacebis. Ac ne arbitreris me qr labanũ.
& bestias nominaui de brutis anima¬
libus. & ñ de hominib loqui: mani-¬
festius tibi dico. Sustinebis hec quia
multoꝵ hominũ fudisti sanguinẽ.
quos deo perire fecisti: & exercu isti
impietatẽ in t̾ra uiuentiũ . in t̃ra
mansuetoꝵ. Et impietas tua in ei-¬
uitate quoq dñi deseuit. id ẽ in ec¬
clesia eius. multosq qui habitant in
ea. impietatis tuȩ fecisti ẽẽ participẽ.
Hot sub ꝑsona hereticoꝵ dictum sit.
Ceterũ si uolumꝰ de antixp̃o intelli¬
gere. siue de diabolo qui oꝑatus ẽ in
antixp̃o: & iste calice suo quo xp̃i cu¬

Expanded text:
operiet eos. Unde sequitur: Et miseria operiet eos. Unde sequitur: Et miseria bestiarum terrebit te propter sanguinem hominum, et impietates terrae, et civitatis, et omnium habitantium in ea. Et est sensus: Eos quos tuis fraudibus decepisti, et de ovibus Christi fecisti esse bestias tuas, cum videris in miseria, et pro errore sustinere supplicia: tunc terreberis, tunc jacebis. Ac ne arbitreris me, quia Libanum et ejus bestias nominavi, de brutis animalibus, et non de hominibus loqui, manifestius tibi dico: Sustinebis haec, quia multorum hominum fudisti sanguinem, quos Deo perire fecisti. Et exercuisti impietatem in terra viventium, in terra mansuetorum, et impietas tua in civitate quoque Domini desaevit, id est, in Ecclesia ejus; multosque qui habitabant in ea, impietatis tuae fecisti esse participes. Hoc sub persona haereticorum dictum sit. Caeterum si volumus de Antichristo intelligere; sive de diabolo qui operaturus est in Antichristo, et iste calice suo, quo Christi cu
Abbreviated transcription (Latin):
ignominiȩ pro głia bibe tu. & com¬
mouere: id ẽ o diabole.o dogina ꝑuer¬
sum. oheretice. qui te putabas calicẽ
aureũ quo in ebriant᷑ om̃s gentes ut
uiderent speluncas. & secreta tua. ꝓ
gliȩ magnitudine. replere saturita-¬
te ignominie: & reputare in uas fic-¬
tile: oꝑa manuũ figuli. Bibe & tu
de calice dñi: de quo in psalmo dicit᷑.
calix in manu dñi uini meri plenꝰ
mixto: & inclinauit ex hoc in illud:
uerũtamen fex eius ñ ẽ exinanita:
& a priore sententia cõmouere. et
noli putare firma ẽẽ & stabilia: in
quib primũ cupiebas: quia circũde¬
dit te calix dexterȩ dñi. Porro qđ ꝓpi¬
nasti ꝓximo tuo subuersione curbi
credebas. istudq patieris: quia impi
enĩ mons iuxta grecũ sermonẽ. C̃co¬
est: sp̃italis thimiamatis. & cultus dĩ.
Id circo hereticoꝵ ꝑuersa oratio: & ñ
euangłica simplicitate directa. eis uer¬
titur in peccatũ: & impietas cultꝰ dĩ

Expanded text:
ignominiae pro gloria bibe tu, et comignominiae pro gloria bibe tu, et commovere, id est, o diabole, o dogma perversum, o haeretice, qui te putabas calicem esse aureum, quo inebriantur omnes gentes, ut viderent speluncas et secreta tua, pro gloriae magnitudine replere saturitate ignominiae, et reputare in vas fictile opera manuum figuli: bibe et tu de calice Domini, de quo in psalmo 626 dicitur: Calix in manu Domini, vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud: verumtamen faex ejus non est exinanita . Et a priori sententia commovere, et noli putare firma esse et stabilia, in quibus primum stare cupiebas: quia circumdedit te calix dexterae Domini. Porro quia propinasti proximo tuo subversione turbidcredebas: istudque patieris, quia impieenim mons juxta Graecum sermonem ὁμest spiritualis thymiamatis, quod est cultus Dei. Idcirco haereticorum perversa oratio et non Evangelica simplicitate directa, eis vertetur in peccatum, et impietas cultus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
patris. quȩ fuerat domus orationis
speluncas latronũ. pollicentes initia¬
tiones quasdã. & misteria. & recondi¬
ta: solisq hȩreticis nota secreta: de qui¬
bus loquit᷑ & ysaias. Et manufacta
omnia abscondent inferentes in spe¬
luncas: & in scissuras petrarũ: & in
foraminib t̾rȩ. Non ingrediamur gͦ
speluncas hereticoꝵ. nec abscondam̃
bi ubi ut impius saul stercora do¬
ctrinarũ suarũ egerere consuerunt:
s magis ascendamus ad speluncã ex¬
celsã montis syna: ubi & helias uidit
dñm. & moyses posteriora eius ante
conspexit: & ysaias de dño clamitans.
hic habitauit in spelunca excelsa. Si
quis aut̃ non habet poculũ turbidũ.
& doctrinã hereticã. & magister eccłȩ
ẽ: & omnia facit turpis lucri gr̃a: et
ras suffocat aues: iste ñ facit quidem
domiũ orationis speluncã latronum:
s facit domũ patris: domũ negotiati¬
onis. Post hec sequitur Saturitatem

Expanded text:
Patris quae fuerat domus orationis, Patris quae fuerat domus orationis, speluncas latronum , pollicentes initiationes quasdam et mysteria, et recondita solumque haereticis nota secreta, de quibus loquitur et Isaias: Et manufacta omnia abscondent, inferentes in speluncas et in scissuras petrarum et foramina terrae . Non ingrediamur ergo in speluncas haereticorum, nec abscondamur ibi, ubi impius Saul stercora doctrinarum suarum egerere consuevit : sed magis ascendamus ad speluncam excelsam montis Sina, ubi et Elias vidit Dominum , et Moyses posteriora ejus ante conspexit . Et Isaias de Domino clamitans: Hic habitabit, ait, in spelunca excelsa . Si quis autem non habet poculum turbidum et doctrinam haereticam, et magister Ecclesiae est, et omnia facit turpis lucri gratia, eras suffocat aves, iste non facit quidem domum orationis speluncam latronum, sed facit domum Patris domum negotiationis. Post haec sequitur: Saturitatem
Abbreviated transcription (Latin):
rit. & in uia huius scłi. quãuis mo¬
rses & aaron:quãuis hieremias sit
&helias: tam̃ necesse ẽ eũ de tẽptati¬
onib egypti. & solitudinis bibere.
Vnde & dñi sermo. qui ob hoc carnẽ
assupserat ut biberet de torrente.⁊
considerans maiestatẽ suã: dixit. Pat̃.
si possibile ẽ: transeat calix iste ame.
Et rursũ uidens se eẽ in egypto: &
aquas ũ posse mundari nisi ipse po-¬
tasset: ait. Uerũtam̃ ñ sicut ego uo¬
o: s sicut tu uis. Hec ꝓpterea quia
diabolus subuersione. & poculo tur¬
bido. ꝑuersis quibq doctrinis ine¬¬
briet ꝓximos: id ẽ rationabile ani-¬
mal: & faciat eos quos deceꝑit. respi¬
ere ad speluncas suas. Eccliȩ dogina¬
a libera sunt: die gratulant᷑ & lu-¬
mine. Qui ston aut̃ in ebriant᷑. noc¬
te inebrian tur: & qui eos inebri¬
ant: non ducunt in atria dñi: quȩ
nulla tectoꝵ p̃muntur umbra. s in
speluncas. fecerunt enim domum

Expanded text:
rit, et in via hujus saeculi, quamvis Morit, et in via hujus saeculi, quamvis Moyses et Aaron, quamvis 625 Jeremias sit et Elias, tamen necesse est eum de tentationibus Aegypti et solitudinis bibere, unde et Domini sermo qui ob hoc carnem assumpserat, ut biberet de torrente, considerans majestatem suam dixit: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Rursum videns se esse in Aegypto, et aquas non posse mundari, nisi ipse potasset, ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis. Haec propterea, quia diabolus subversione et poculo turbido ac perversis quibusque doctrinis inebriet proximos, id est, rationale animal, et faciat eos quos deceperit, respicere ad speluncas suas. Ecclesiae enim dogmata libera sunt: die gratulantur et lumine. Qui autem inebriantur, nocte inebriantur : et qui eos inebriant, non ducunt in atria Domini, quae nulla tectorum premuntur umbra, sed in speluncas. Fecerunt enim domum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ps. ꝓ uindicta magna nabucho¬
eũ suo stercore pollui. Hoc aduers
iudaicã traditionẽ. Ueniamus aut̃
ad intelligentiã spiritalẽ. Uȩ tͥ diabi¬
le. siue antixp̃e. uł hereticoꝵ dogia
ꝑuersũ: qui doctrinis tuis. & potio¬
potionẽ non de siloa.ñ de iordane:
ñ de fontibus isrł: s de torrente cȩ¬
dron. & de flumine egypti: de quo¬
& hieremias dicit. Quid tibi. & uie
egypti. ut bibas aquã geon. ꝓ quo
in hebreo scriptũ ẽ. sior. id ẽ turbidã
atq: cenosam: Quãuis enĩ de paradi¬
so scripturarũ. flumina egyptia exi¬
re credantur: tam̃ quia conculcant᷑
pedib pharaonis. ꝑdiderunt splen-¬
dorẽ suũ: & uiolata luto egyptio.
uersa sunt intorrentes de quibꝰ scĩ
quod euaserit gratulatur dicens.
torrentẽ ꝑtransiuit anima nr̃a. Qd
siquis opposuerit torrentẽ chorat.
de quo bibit helias: & torrentem aliũ
de quo dñs bibit in uia: ita enĩ seri
cendũ. quia quicũq in egypto fue¬

Expanded text:
o vindicta magna Nabuchoeum suo stercore pollui. Hoc adversus Judaicam traditionem. Veniamus autem ad intelligentiam spiritualem. Vae tibi, diabole, sive Antichriste, vel haereticorum dogma perversum, qui doctrinis tuis et potiopotionem, non de Siloa, non de Jordane, non de fontibus Israel, sed de torrente Cedron, et de flumine Aegypti, de quo Jeremias dicit: Quid tibi et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon ? pro quo in Hebraeo scriptum est SIOR  , id est, turbidam atque coenosam: quamvis enim de paradiso Scripturarum flumina Aegypti exire credantur: tamen quia conculcantur pedibus Pharaonis, perdiderunt splendorem suum, et violata luto Aegyptio, versa sunt in torrentes, de quibus sanctus quod evaserit, gratulatur dicens: Torrentem pertransivit anima nostra . Quod si quis opposuerit torrentem Corath, de quo bibit Elias : et torrentem alium, de quo Dominus bibit in via , hoc dicendum, quia quicumque in Aegypto fue
Abbreviated transcription (Latin):
& sciainus in quo nos arguerit. et¬
ad respondendũ paremur. Ex quo
ostenditur: responsionẽ ñ rationis
eẽ. s contentionis. Si enĩ eẽt ratio:
responsio debuerat expectari: & sic
uideri. utrũ respondere deberet.
an consentire rationabili responsi¬
oni. Sed & hoc notandũ ex eo quod
dixerit ut uideã quid loquat᷑ in me:
ꝓpħicã uisionẽ. & eloquiũ dĩ: non
extrinsecus ad ꝓpħas fieri s intrin-¬
secus: s interiori homini responde¬
re. Unde & zacharias. & angłs in qͥt
qui loquebat᷑ in me: & in psalmis:
audiam quid loquat᷑ in me dñs:
Et respondit mͥ dñs: & dixit. Scri-¬
be uisũ. & explana suꝑ tabulas. ut

Expanded text:
et sciamus in quo nos arguerit, et sciamus in quo nos arguerit, ad respondendum paremur. Ex quo ostenditur responsionem non rationis esse, sed contentionis. Si enim esset ratio, responsio debuerat exspectari, et sic videre utrum respondere deberet, an consentire rationabili responsioni. Sed et hoc notandum ex eo quod dixerat, Ut videam quid loquatur in me, propheticam Visionem et eloquium Dei non extrinsecus ad prophetas fieri, sed intrinsecus et interiori homini respondere. Unde et Zacharias: Et angelus, inquit, qui loquebatur in me . Et in Psalmis: Audiam quid loquatur in me Dominus . Et respondit mihi Dominus, et dixit: Scribe visum, et explana eum super tabulas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
malũ: & respicere ad in iquitatẽ nesciꝰ.
Quare ñ respicis suꝑ inique agentes:
& taces deuorante imꝑio iustiorem se:
Et quȩ ẽẽt iusti deuoratio. exequutꝰ
in partib ẽ: ut fierent homines qͣ si
pisces maris. & quasi reptilia: & quod
amo. & sagena. & reti suo. om̃s ad in¬
teritum traherentur: & ñ eẽt fuiᷤ int̃¬
ea querit & dubitare se dicit. ut qđ
illi respondetur: respondetur respon¬
deat᷑ om̃ib: stabo inquit in specula mea.
id ẽ in ꝓpħie meȩ sublimitate: & ui¬
debo post captiuitatẽ popłi. & euersio¬
nẽ ciuitatis. & templi. deinceps quid
sequatur. Uel certe ita. Custodiã om¬
ni diligentia cor meũ: & stabo super
xp̃m petram. & hoc grro. & circino.
quasi muro sepiar: ne ad me leo ru-
erit male fuisse conquestum: quid
ego ei debeam respondere. Elegant
aut̃ & miro sensu humanã describit
impatientiã. quã in disceptationib
semꝑ habere consueuimus. & anteqͣ
nobis ex aduerso aliquis respondeat.

Expanded text:
respicere ad iniquitatem nescis . Quare non respicis super iniqua agentes, et taces, devorante impio justiorem se? Et quae esset justi devoratio, 608 exsecutus in partibus est: ut fierent homines quasi pisces maris, et quasi reptilia. Et quod hamo, et sagena, et rete suo omnes ad interitum traherentur, et non esset finis inteea quaerit, et dubitare se dicit, ut quod illi responderetur, respondeatur omnibus: Stabo, inquit, in specula mea, id est, in prophetiae meae sublimitate, et videbo post captivitatem populi, et eversionem civitatis et templi, et deinceps quid sequatur. Vel certe ita: Custodiam omni diligentia cor meum, et stabo super Christum petram. Et hoc gyro et circino quasi muro sepiar, ne ad me leo rugierit male fuisse conquestum, quid ego quoque ei debeam respondere. Eleganter autem et miro sensu humanam describit impatientiam, quam in disceptationibus semper habere consuevimus: ut antequam nobis ex adverso aliquis respondeat,
Abbreviated transcription (Latin):
ego me ñ arbitror cõprehendisse: et
ex parte cognoscimus. & ex parte ꝓ¬
phetamus: ac rursus quasi ꝑfectꝰ sit.
Quotqͦt ergo ꝑfecti hoc sapiamus:
cum utiq non sit unius: atq eiꝰ dẽ
licere se ex parte cognoscere. & esse
pfectũ. Ac ne forsitan putes ñ aplicȩ
consuetudinis. s nr̃i hoc eẽ argum̃ti.
ipse loquitur ad corinthios. Hec autẽ

Expanded text:
ego non arbitror me comprehendisse: et ego non arbitror me comprehendisse: et ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Ac rursum quasi perfectus sit: Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus , cum utique non sit unius atque ejusdem, dicere se ex parte cognoscere, et esse perfectum. Ac ne forsitan putes non Apostolicae consuetudinis, sed nostri hoc esse argumenti quod ipse loquitur ad Corinthios: Haec autem,
Abbreviated transcription (Latin):
s: quomodo sodoma & gomorra cõpa¬
ratione ierłm rustȩ sunt. & publica¬
nus in euangelio pharisei collatione
sit iustior: ita & iste qui opprimitur
adiabolo: peccator quidẽ est: s oppri¬
mente se iustior ẽ. Quare gͥ non est
mensura. nec pondus: ut si semel ius¬
tus opprimit᷑. & subicitur. non ĩpio
iustiori se subiciatur: Dicã quicꝗͣ
sine te fieri: & te nolente tantũ pos¬
se impiũ: Hoc sentire: blasphemũ
ẽ. Cũ itaq tu sis uniuersitatis rector
& dĩis: tu necesse ẽ facias qđ sine te
sieri non potest. Et hec dicit: ñ quo
ise ꝓpħa sic sentiat ut supͣ testatus
sũ: s quo in patientiã humanã. in
sua ꝑsona exprimat: sicut frequent̃
uidimus apłm uarias hominũ in se
recipe sentencias: & nc̃ dicere. Uideo
aut̃ aliam legem in membris meis
repugnantẽ legi mentis meȩ: & cap¬
tiuantẽ me in lege peccati. que est in
mẽbris meis: & quasi incipiens sit fr̃s

Expanded text:
sed quomodo Sodoma et Gomorrha compased quomodo Sodoma et Gomorrha comparatione Jerusalem justae sunt. Et Publicanus in Evangelio Pharisaei collatione fit justior : ita et iste qui opprimitur a diabolo, peccator quidem est; sed opprimente se justior est. Quare igitur non est mensura, nec pondus, ut si semel justus opprimitur et subjicitur, non impio, sed justiori se subjiciatur? Dicam quidquam sine te fieri, et te nolente, tantum posse impium? hoc sentire blasphemum est. Cum itaque tu sis universitatis rector et Dominus, tu necesse est facias quod sine te fieri non potest. Et haec dicit non quod ipse propheta sic sentiat ut supra testatus sum; sed quod impatientiam humanam in sua persona exprimat: sicut frequenter videmus Apostolum varias hominum in se recipere sententias, et nunc dicere: Video autem aliam legem repugnantem legi mentis meae, 604 et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis . Et quasi incipiens sit: Fratres
Abbreviated transcription (Latin):
menta: & multitudo reptiliũ. absq
ꝓuidentia subiacet fortiori: & qͥcũq
plus ualuerit uirib dominatur in
alterũ: sic int̾ homines. Animal rati¬
onale. & ad similitudinẽ triã conditũ:
non ualebit ratio: non merita: s uire̾
corporis: & inrationabilis fortitudo.
& dominante dõ alter exerceat trran¬
nidem: istiusmodi sensus erit. & cum
quasi carnifice corriperes: & ñ occides
peccatores. Houi quia nichil tibi place¬
at iniustũ: & oculi tui ab om̃i iniqui¬
tate sint puri: nec uidere possis dolo¬
res eoꝵ: qui iusticiȩ sunt subiecti Ue¬
rũtamen causam inuenire ñ possum.
cur abel iustũ. cain occidat in iustus
& taceas: cur seuiente ceto. & omnia
deuorante. non solũ minores pisciculi.
s ipse quoq tuus deuoret᷑ ionas. Qua¬
re impius uincit: iustusq uincitur:
flec hoc dico. qđ noueri quẽꝗͣ iustifica¬
ri. & in conspectu tuo absq peccato ẽẽ:
& humane fragilitatis ignarus sim:

Expanded text:
menta, et multitudo reptilium absque menta, et multitudo reptilium absque providentia, subjacet fortiori, et quicumque plus valuerit viribus, dominatur in alterum: sic inter homines, animal rationale, et ad similitudinem tuam conditum, non valebit ratio, non merita; sed vires corporis, et irrationabilis fortitudo. et dominante Deo alter exercet tyrannidem? Istiusmodi sensus erit, et cumquasi carnifice, corriperes et non occideres peccatores. Novi quia nihil tibi placeat injustum, et oculi tui ab omni iniquitate sint puri, nec videre possis dolores eorum, qui injustitiae sunt subjecti. Verumtamen causam invenire non possum, cur Abel justum Cain occidat injustus , et taceas? Cur saeviente ceto, et omnia devorante, non solum minores pisciculi, sed ipse quoque tuus devoretur Jonas ? Quare impius vincit, et justus vincitur? Nec hoc dico quod noverim quemquam justificari in conspectu tuo, et absque peccato esse, et humanae fragilitatis ignarus sim;
Abbreviated transcription (Latin):
iustiorẽ se: Et facies homines quasi
pisces maris: & quasi reptile ñ ha¬
bens principẽ.Lxx. Mundus turus
oculus ne uideat mala: & aspicere
suꝑ dolorẽ non poteris. Quare ñ¬
aspicis suꝑ contemptores. tacebis cũ
deuorauerit impius se iustiorem:
Et facies homines quasi pisces mariꝰ:
& quasi reptilia ñ habentia ducem.
Tale quid & hieremias ad dnm loqͥt᷑.
Iustus es dñe confiteor: uerũtamen
iudicia loquor ad te. Quid ẽ quod ia
impioꝵ ꝓsperatur: habundau erua
om̃s qui p̃uaricant᷑ & delinqunt: Pan¬
tasti eos & radicati sunt: genu erunt
filios. & fecerunt fructũ. Prope estõ
ori eoꝵ: & longe a renib eoꝵ.. Ergo
& ambacuch in eadem sententia.
Mundi sunt in qͥt
dñe oculi
tui: & scio qm malũ
in iustũq
ñ libent̃ aspicias :
nec potest
quisꝗͣ de tua dubi¬
tare iusticia.
pateris babilo¬
nios. tanta crude litate iactari:
& ab impio nabuchodonosor rustũ
se iustior. Et quomͦ pisces qui ñ ha¬
bent principẽ & irrationabilia iu¬

Expanded text:
iorem se: et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptile non habens principem? LXX: Mundus oculus, ne videat mala: et aspicere super dolorem non poteris. Quare aspicis super contemptores, tacebis cum devoraverit impius justiorem se? Et facies homines quasi pisces maris, et quasi reptilia non habentia ducem. Tale quid et Jeremias ad Deum loquitur: Justus es, Domine, confiteor: verumtamen judicia loquar ad te: Quid est quod via impiorum prosperatur, abundant omnes qui praevaricantur et delinquunt? Plantasti eos et radios, et fecerunt fructum: prope es tu ori eorum, et longe a renibus eorum . Ergo et Abacuc in eadem sententia: Mundi sunt, inquit, Domine, oculi tui; et scio quoniam malum injustumque non libenter aspicias, nec potest quisquam de tua dubitare justitia. pateris Babylonios tanta crudelitate jactari, et ab impio Nabuchodonosor justum se justior sit. Et quomodo pisces qui non habent principem, et irrationabilia ju
Abbreviated transcription (Latin):
haberet᷑ a dño. Qui ẽ principium
plasmationis eius. factus angłs lu-¬
dicrũ. Neq enĩ illum solũ dabit do¬
nicȩ tradetur sermoni dĩ inderisũ.
Et ipse ait in omnẽ munitionẽ illu¬
det. Quȩ ẽ aut̃ alia munitio. nisi il¬
la de qua loquit᷑ apłs. arma enim
militiȩ nr̃ȩ. ñ carnalia sunt s po¬
tentia deo. ad destructionẽ muniti¬
onum: cogitationes destruentes. et
omnẽ altitudinẽ eleuantẽ se aduer¬
sum scientiã dĩ: Siqui gͥ fuerint uł
in sermonib qui ꝓmittunt altitu¬
dinẽ & magnitudinẽ se habere con¬
& sermo dĩ uniuerse munitioni
illudet: & mittet aggerẽ & obtine¬
bit eam ꝑ aggerẽ. & t̾ram quȩ ꝓfert
arguens eam fragilitatis in his quibꝰ
sibi uidebant᷑ prius aliquid habe¬
re fortitudinis. Cũ aut̃ hoc fuerit
expletum. tunc sp̃s conuertet᷑. & ne¬
quaꝗͣ puniet ut ante punierat: s
ꝑtransiens peccatores rogabit ꝓ eis:

Expanded text:
haberetur a Domino, qui est principium haberetur a Domino, qui est principium plasmationis ejus, factus angelis ludicrum. Neque illum solum dabit Dnicae fuerit, tradetur sermoni Dei in derisum. Et ipse ait, in omnem munitionem illudet. Quae autem est alia munitio, nisi illa de qua loquitur Apostolus: Arma enim militiae nostrae non carnalia sunt, sed potentia Deo ad destructionem munitionum, cogitationes destruentia, et omnem altitudinem elevantem se adversus scientiam Dei . Si quae igitur fuerint, vel in sermonibus, qui promittunt altitudinem et magnitudinem se habere conet sermo Dei universae munitioni illudet. Et mittet aggerem, et obtinebit eam per aggerem, et terrena quae profert, arguens eam fragilitatis in his quibus sibi videbatur prius aliquid habere fortitudinis. Cum autem hoc fuerit expletum, tunc spiritus convertetur, et nequaquam puniet ut ante punierat, sed pertransiens peccatores rogabit pro eis,
Abbreviated transcription (Latin):
conuersatio pessima occubuit. & an¬
te in caligine constituti. toto gradu
uesꝑam derelinquunt: quã cum re-¬
linquerint. & uolauerint ꝑmpti.
ut comedant carnes uerbi di: tunc
consũmatio ueniet in impios. id ẽ
in chaldeos: qui resistebant uultib
potentiũ: ne reuerterent᷑ ad dñm
suũ. Quã obrẽ consũmatio in impi¬
os ueniet: & resistentes uultib eoꝵ
ex aduerso. Cũ autẽ illi fuerint
consũmati. & de manib eoꝵ erep¬
ta captiuitas: tunc sermo diuinus
congregabit quasi harenã chaldai¬
cȩ captiuitatis: & delectabit᷑ in regi¬
bus: & tranni ludicra eius erunt.
uidens potentissimũ quondã diabo¬
lũ. & regna eius quȩ saluatori qͦq
ostendens ait: hec omnia tibi dabo
si ꝓcidens adoraueris me: ad aduen
tũ suũ ẽẽ destructa. Delicie pruden¬
tiȩ sunt. & uoluptas sapientie. cum
stulticia destruit᷑: & trrannoꝵ po
ta uertitur in derisum. Neq enĩ
solus draco formatus est. ut lusui

Expanded text:
conversatio pessima occubuit, et anconversatio pessima occubuit, et ante in caligine constituti, toto gradu vesperam derelinquunt, quam cum reliquerint, et volaverint prompti, ut comedant carnes verbi Dei, tunc consummatio veniet in impios, id est, in Chaldaeos qui resistebant vultibus poenitentium ne reverterentur ad Dominum suum. Quamobrem consummatio in impios veniet, resistentes vultibus eorum ex adverso. Cum autem illi fuerint consummati, et de manibus eorum erepta captivitas, tunc sermo divinus congregabit quasi arenam Chaldaicae captivitatis, et delectabitur in regibus, et tyranni ludicra ejus erunt, videns potentissimum quondam diabolum, et regna ejus quae Salvatori quoque ostendens, ait : Haec omnia dabo tibi, si procidens adoraveris me  ejus adventu esse destructa; deliciae enim prudentiae sunt, et voluptas sapientiae, cum stultitia destruitur, et tyrannorum ta, vertitur in derisum. Neque enim solus draco formatus est ut lusui
Abbreviated transcription (Latin):
bus illiꝰ teneretur: & esset chaldei as¬
sũptio. Siquando uiderimꝰ multo
aliquẽ tempore seruisse diabolo. &
postea ad dm̃ eẽ conuersũ: dicamꝰ de
cũq enĩ egerint pęnitentiã & de¬
relinquerint demones. quib quasi
equi prius ad sedendũ t̃ga p̃bebant.
& uelocitate pardoꝵ. & lupoꝵ ues¬
pere equites suos abiecerint. & eli¬
serint. & uacuo leuiq dorso ad eũ
bortandũ uenerint. qui suꝑ pullũ
sinȩ mansuetꝰ & pauꝑ ascendit.
hi quasi de longe ꝓperantes. & conten¬
ti cursu. & impetu assument uola¬
tũ. & uenient quasi aquila. ut ser¬
monis dei uescant᷑ carnib. & famem
tanti tẽporis saturent. In eo enĩ quod
mus & ȩquitabunt᷑ equites eiꝰ iuxta
sensũ que supͣ apposuimus int̃preta¬
tus ẽ symiachus effundent᷑ equites
eius. id ẽ corruent: & allident᷑ in ter¬
ram. Lupi aut̃ arabie. id ẽ uespere &
occidentis recte uocabunt᷑: quibus

Expanded text:
bus illius teneretur, et esset Chaldaei asbus illius teneretur, et esset Chaldaei assumptio. Si quando viderimus multo aliquem tempore servisse diabolo, et postea ad 598 Deum esse conversum, dicamus de cumque enim egerint poenitentiam, et dereliquerint daemones, quibus quasi equi prius ad sedendum terga praebebant; et velocitate pardorum et luporum vespere equites suos abjecerint et eliserint, et vacuo levique dorso ad eum portandum venerint, qui super pullum asinae mansuetus et pauper ascendit , hi quasi de longe properantes, et non contenti cursu et impetu assument volatum, et venient quasi aquila, ut sermonis Dei vescantur carnibus, et famem tanti temporis saturent. In eo enim quodrunt: Et equitabuntur equites ejus, juxta sensum quem supra posuimus, interpretatus est Symmachus, effundentur equites ejus, id est, corruent et allidentur in terram. Lupi autem Arabiae, id est vesperi et Occidentis hi recte vocantur, quibus