comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uantes eos. Hȩc inlibris eoꝵdem
ꝓpħarum plemus scripta sunt. Qui¬
bus uidelicet uerbis ipsi uel socordiã
redarguerint eoꝵ qui negligentiores
erga opus templi extiterant. uł ꝓmis¬
so dei aurilio eos adoꝑandum accen¬
derint. Qua item deuotione ad exhor¬
tationem illoꝵ siue zorobabel ac io¬
sue. seu popłs. omĩs. se ad opus ȩdifi¬
candȩ domus dñi accinxerint. Et
quidem aggeus ꝓpħa ita incipit.
In ano scđo darii regis in uno die¬
mensis sexti: factum ẽ uerbum dñi in
manu aggei ꝓpħȩ dicens. Dic ad ro¬
robabel filium salathiel. et ad iesum
filium iosedech. sacerdotem magnũ
dicens. Hec ait dñs exercituũ dicens.
Popłs istȩ dicit. Nondum uenit tem¬
pus. domus dni. edificandȩ. Et fac-¬
tum ẽ uerbum dñi inmanu aggei
ꝓpħȩ dicens. Numquid tempus uo¬
bis ẽ. ut habitetis in domibus laqͤ¬
atis. et domus ista deserta: Et pau
lopost. Et suscitauit dñs sp̃m̃ ⁊oro¬
babel. filii salathiel. ducis iuda. et

Expanded text:
as, etc. Haec in libris eorumdem prophetarum plenius scripta sunt; quibus videlicet verbis ipsi vel socordiam redarguerint eorum qui negligentiores erga opus templi exstiterant, vel promisso Dei auxilio eos ad operandum accenderint; qua item devotione ad exhortationem illorum Zorobabel ad Josue, seu populus omnis sese ad opus aedificandae domus Domini accinxerint. Et quidem Aggaeus propheta ita incipit: In anno secundo Darii regis, in uno diemensis sexti, factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae dicens: Dic ad Zorobabel filium Salathiel, et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum, dicens: Haec ait Dominus exercituum, dicens: Populus iste dicit: Nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Et factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Numquid tempus vobis est, ut habitetis in domibus laqueatis, et domus ista deserta? Et nus et suscitavit Dominus spiritum Zorobabel filii Salathihel ducis Iuda et
Abbreviated transcription (Latin):
satio non incęlis. s in mari ẽ ꝑturba¬
tionibus scłi fluctuantis. abrenun¬
ciemus omĩbus pompis atq oꝑi¬
bus eius. ac demde ad pulebritudi¬
nem ꝑuenientes filei: qua scãm trini¬
tatem unum et uerum dm̃ qua dis¬
pentionẽ dñicȩ incarnationis. qua
unitatem sc̃ȩ ȩccłȩ. remissionẽ pecca¬
toꝵ. carnis resurrectionem confite¬
amur. Unde recte inhac ciuitate pe¬
in huius ꝓfectione fidei. et generali¬
ter omĩs ȩccła ꝑbaptisma amorte
suscitatur peccatoꝵ. et cum post bap¬
tisma demio mortẽ peccati incurri¬
mus. ꝑ eandem necesse ẽ fidem peni¬
tendo reuiuiscamus. ac ꝑ reconcili¬
ationem sacerdotum eccłȩ rursus

Expanded text:
satio non est in coelis, sed in maris est perturbasatio non est in coelis, sed in maris est perturbationibus saeculi fluctuantis. Abrenuntiemus omnibus pompis atque operibus ejus, ac deinde ad pulchritudiperveniamus fidei, qua sanctam Trinitatem, unum et verum Deum, qua dispensationem dominicae incarnationis, qua unitatem sanctae Ecclesiae, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem confitemur. Unde recte in hac civitate Pein hujus perfectione fidei, et generaliter omnis Ecclesia per baptisma a morte suscitatur peccatorum; et cum post baptisma denuo mortem peccati incurrimus, per eamdem necesse est fidem poenitendo reviviscamus, ac per reconciliationem sacerdotum Ecclesiae rur
Abbreviated transcription (Latin):
et cementariis. datur lignoꝵ cesoribꝰ
cybus. potus. et oleum. ut ad ȩdifican¬
dum domumi dñi materias p̃parent:
cum p̃dicatoribus ueritatis diuinitꝰ
uirtutum copia confertur. quibus
adiuti ad corrigenda prauoꝵ corda
ac ꝑceptione suꝑnoꝵ bonoꝵ aptanda
sufficiant. Deferunt uero ligna ex¬
cisa uimare. non in illo demergen¬
da. s ꝑ illud ioppen. quȩ interp̃tat᷑
pulcritudo ꝑferenda: cum idem do¬
ctores auditoribus sius ad fidem
uocatis. temptationes mundi sibi
occursuras. s fide suꝑandas p̃nunti¬
ant. ita ut primo siue uitioꝵ seu pra¬
uoꝵ hominum fieri sint fluctus to¬
lerandi. et sic ad pulcherrima uirtu¬
tum moenia portumq ueniendũ.¬
ẽ. Possumus et ita intelligere ligna
ad ȩdificium templi futura. ꝑ mare
ad toppen deferri. ut primum quidẽ
abrenunciemus diabolo. qui dictus
ẽ aꝓpħa draco. rex omĩum quȩ sunt
inaquis. hoc ẽ impioꝵ. quoꝵ conuer¬

Expanded text:
et caementariis, datur lignorum caesoribus et caementariis, datur lignorum caesoribus cibus, potus, et oleum, ut ad aedificandum domum Domini materias prepararent, cum praedicatoribus veritatis divinitus virtutum copia confertur, quibus adjuti ad corrigenda pravorum corda, ac perceptioni supernorum bonorum aptanda sufficiant. Deferunt vero ligna excisa in mare, non in illo demergenda, sed per illud Joppen, quae interpretatur pulchritudo, perferenda; cum iidem doctores auditoribus suis ad fidem vocatis, tentationes mundi sibi occursuras, sed fide superandas pronuntiant, ita ut primo sive vitiorum, seu pravorum hominum, feri sint fluctus tolerandi, et sic ad pulcherrima virtutum moenia portumque perveniendum. Possumus et ita intelligere, ligna ad aedificium templi futura per mare ad Joppen deferri, ut primum quidem abrenuntiemus diabolo, qui dictus est a propheta draco, rex omnium quae sunt in aquis, hoc est impiorum; quorum conver
Abbreviated transcription (Latin):
rum apicum paginas largiuntur.
quoꝵ exortationibus uł ꝓmissis con¬
fortati. minus in labore celesti laces¬
cant. Dant et sydoniis tyriisq cy¬
bum. potum. et oleum. ut deferant
ligna cedrina delibano ad mare iop¬
pen: cum eisdem doctoribus ut ad
predicandum idonei ẽẽ ualeant.
spĩtalia charismata inquibus ma¬
ximã ẽ caritas emulanda commiitͤ
iosue simul et zorobabel designa¬
ri dociumus. eisdem uerbi sui mi¬
nistris spĩtalia dona paͬtitur. quibus
intus inlustrati fortiores efficiant᷑
ad cdebellandũm predicando suꝑbo¬
rum iactantiam. ac sapientiã stul¬
tam. Neq opus hadet doceri. quo¬
modo cibus. potus. et oleum. int̾na
mentis nr̃e refectionẽ significet:
qui bene didicit illud psalmistȩ dño
canentis. Parasti inconspectu meo m̃¬
sam. aduersus eos qui tribulant me.
Impinguasti inoleo caput meũ. et
poculum meum inebrians quã pre¬
clarũ ẽ. Dantur ergo pecuniȩ latomis

Expanded text:
rum apicum paginas largiuntur, rum apicum paginas largiuntur, quorum exhortationibus vel promissis confortati, minus in labore coelesti lassescant. Dant et Sidoniis Tyriisque cibum, potum, et oleum, ut deferant ligna cedrina de Libano ad mare Joppen, cum eisdem doctoribus, ut ad praedicandum idonei esse valeant, spiritualia charismata, in quibus maxima est charitas, aemulanda commendan per Josue simul et Zorobabel designari docuimus, eisdem verbi sui ministris spiritualia dona partitur; quibus intus illustrati, fortiores efficiantur ad debellandam praedicando superborum jactantiam, ac sapientiam stultam. Neque opus habet doceri, quomodo cibus, potus, et oleum internam mentis nostrae refectionem significet, qui bene dicit illud Psalmistae Domino canentis: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me. Impinguasti in oleo caput meum, et poculum tuum inebrians quam praeclarum est . Dantur ergo pecuniae latomis
Abbreviated transcription (Latin):
rus ꝑficiatur. Unde bene sydonii
uenatores: tyrii coangustiati in¬
t̃pretantur. Uenatores quippe sum
scĩ predicatores: cum uagos atq
erraticos maloꝵ sensus retibus
fidei xp̃o subiciendo capiunt. ipso
dicente. uenite post me: et faciar
uos fieri piscatores hominum.
Idem sunt et coangustiati: quia p̃¬
suram habent inmundo. tam et¬
si confidentes. quia dñs uincerit
mundum. Latomi ergo et cemien¬
tarii lapides et cementum p̃pa¬
rantes. sydonii et tyrii cedros
delibano ad opuis templi deferentes:
scõs p̃dicatores insinuãt. qui menteᷤᷤ
auditoꝵ suoꝵ ad societatẽ eccłȩ eru¬
diendo instituunt. Dant aũt priu¬
cipes patrum iosuȩ uidelicet et
zorobabel ac fr̃s eoꝵ pecunias eis¬
dem latomis et cementariis. quaͦ
eos ꝓmptiores ad oꝑandum reddãt.
cum euugłizantib uerbum qui tem¬
pore eruditione merito p̃cessere
doctores. xp̃o auctore uił exempla uir¬
tutum suarum ꝓponunt. uł diuino¬

Expanded text:
rus perficiatur. Unde bene Sidonii rus perficiatur. Unde bene Sidonii venatores, Tyrii coangustiati interpretantur. Venatores quippe sunt sancti praedicatores, cum vagos atque erraticos malorum sensus retibus fidei Christo subjiciendos capiunt, ipso dicente: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum . Iidem sunt et coangustiati, quia pressuram habent in mundo; tametsi confidentes, quia Dominus vicerit mundum . Latomi ergo et caementarii, lapides et caementum. praeparantes; Sidonii et Tyrii, cedros de Libano ad opus templi deferentes, sanctos praedicatores insinuant, qui mentes auditorum suorum ad societatem Ecclesiae erudiendo instituunt. Dant autem principes patrum, Josue videlicet et Zorobabel, ac fratres eorum, pecunias eisdem latomis et caementariis, quo eos promptiores ad operandum reddant, cum evangelizantibus verbum, hi qui tempore, merito, eruditione praecessere doctores, Christo auctore vel exempla virtutum suarum proponunt, vel divino
Abbreviated transcription (Latin):
nobis p̃cipiens uiscera miscdĩȩ
benignitatem. humilitatẽ. in pa¬
cȩlestis: continuo subi ecit. Suꝑ
omĩa au̾t̃ hȩc caritatẽ habentes:
quod ẽ uinculum ꝑfectionis . S
et sydonii tyriiq qui cȩdebant
ligna cedrina delibano adstrueturã
templi: eosdem scos p̃dicatores figi¬
rate denuntiant. qui homines quor¬
dam in gła scłi huius sublimes ac
nitidos. securi sermonis dei de sta¬
tu priscȩ conuersiõnis deiciunt. ut
salubriter ꝓstratos. et uelut abhu¬
more corruptiuo ingeniti sensus
ex coctos. ab om̃i uitioꝵ tortitudi¬
ne corrigant. atq in ornatum si¬
ue munimentum sc̃e eccłȩ sublin¬
ter erigant. De quo typice dicitur
inpsalmo: qui scribitur in consum¬
matione tabernaculi. Uox dñi con¬
fringentis cedros. Uos quippe dñi
confringit cedros ut consũmetur
tabernacłm: cum suꝑna in spirati¬
one corda suꝑboꝵ humiliantur. ut
his quoq correctis scȩ ȩccłe nume¬

Expanded text:
nobis praecipiens viscera misericordiae, nobis praecipiens viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, mcontinuo subjecit: Super omnia autem haec, charitatem habete, quod est vinculum perfectionis . Sed et Sidonii Tyriique, qui caedebant ligna cedrina de Libano ad structuram templi, eosdem sanctos praedicatores figurate denuntiant, qui homines quondam in gloria saeculi hujus sublimes ac nitidos, securi sermonis Dei de statu priscae conversationis dejiciunt, ut salubriter prostratos, et velut ab humore corruptivo ingeniti sensus excoctos, ab omni vitiorum tortitudine corrigant, atque in ornatum sive munimentum sanctae Ecclesiae sublimiter erigant. De quo typice dicitur in psalmo qui inscribitur, In consummatione tabernaculi: Vox Domini confringentis cedros . Vox quippe Domini confringit cedros, ut consummetur tabernaculum, cum superna inspiratione corda superborum humiliantur, ut, his quoque correctis, sanctae Ecclesiae nume
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Quos dum firmo gradu in¬
t̃ participes eiusdem gr̃ȩ consiste¬
re docent: quasi quadrando cir¬
cumpositis lapidibus aptant.
Quocumq enim ueteris quadratũ¬
stabit. Et electoꝵ mens dum inter
uniuersa mundi siue aduersa seu
ꝓsꝑa ꝑmanserit immota: quasi
quadratam sibi in eẽ figuram uir¬
tutis in uictȩ demonstrat. In qua
significatione etiam archa noe
de lignis quadratis facta ẽẽ descri¬
bitur.Nam endem ȩccłam quã
templum de lapide factum signi¬
ficat. etiã archa delignis compacta
figurauit. eandem et tabernaełin
detabulis et cortinis compositum
demonstrauit. Cementarii uero
sunt indomo dni idem scĩ predi¬
catores: qui dum eos quos bonis
oꝑibus instituunt. copula clari¬
tatis ad inuicem nectunt. quasi¬
si quadratos politosq lapides
ne ordinem suȩ compositionis
deserant. cementi infusione con¬
iungunt dicentes. Estote pruden¬
tes: et uigilate inorationibus.
bentes. Et apłs paulus habenda

Expanded text:
unt; quos dum firmo gradu inunt; quos dum firmo gradu inter participes ejusdem gratiae consistere docent, quasi quadrando circumpositis lapidibus aptant. Quocunque enim verteris quadratustabit. Et electorum mens dum inter universa mundi, sive adversa, seu prospera permanserit immota, quasi quadratam sibi inesse figuram virtutis invictae demonstrant. In qua significatione etiam arca Noe de lignis quadratis facta esse describitur . Nam eamdem Ecclesiam, quam templum de lapide factum significat, etiam arca de lignis compacta figuravit. Eamdem et tabernaculum de tabulis et cortinis compositum demonstravit . Caementarii vero sunt in domo Domini iidem sancti praedicatores, qui dum eos quos bonis operibus instituunt copula charitatis ad invicem nectunt, quasi quadratos politosque lapides, ne ordinem suae compositionis deserant, caementi infusione conjungunt, dicentes: Estote prudentes et vigilantes in orationibus, inuam . Et apostolus Paulus habenda
Abbreviated transcription (Latin):
uel materias ad ȩclificationem tem¬
pli emebant. uł oꝑarios conduce¬
bant. Ioppe aũt ẽ ciuitas palestinȩ
libus passuum abiherosolimis di¬
stans. Porro sydon et tyrus urbes
fuere fenicis nobililissimȩ. libanũ
montem habentes in uicino. unde
illoꝵ auxilia comparantes filii tͣns¬
migrationis: rogauerunt sibi ligna
cȩdrina de libano cedi. et hȩe rati¬
bus ꝑmare in iopen usq deferri.
unde rursum ꝑterram possent
ihe rosolimam ad opus templi ꝑ¬
ferri. Quod eodẽ ordine constat
inprima templi constructione
fuisse factitatum: p̃ter quod ibi
salomon regali potentia ab amico
rege
hẏram absq ullo labore queq
uoluit accipiebat. hic aut̃ exules
post multa annoꝵ curricula pa¬
triam repedantes. quia poten¬
tiam regni non habuere. cuncta
precio quȩ opus desideratum pos¬
cebat obtinebat. Sp̃itali aut̃ sen¬
su latomi sunt in constructione
domus dei: qui corda ꝓximorum
docendo uł increpando institu¬

Expanded text:
vel materias ad aedificationem temvel materias ad aedificationem templi emebant, vel operarios conducebant. Joppe autem est civitas Palaestinae llibus passuum ab Hierosolymis distans. Porro Sidon et Tyrus urbes fuere Phoenicis nobilissimae, Libanum montem habentes in vicino. Unde illorum auxilia comparantes filii transmigrationis, rogaverunt sibi ligna cedrina de Libano caedi, et haec ratibus per mare in Joppen usque deferri, unde rursum per terram possent Hierosolymam ad opus templi perferri, quod eodem ordine constat in prima templi constructione fuisse factitatum. Propter quod sibi Salomon regali potentia, ab amico rege Hiram, absque nullo labore quaeque voluit accipiebat. Hic autem exsules post multa annorum curricula patriam repedantes, quia potentiam regni non habuere, cuncta pretio quae opus desideratum poscebat, obtinebant. Spirituali autem sensu latomi sunt in constructione domus Dei, qui corda proximorum docendo, vel increpando institu
Abbreviated transcription (Latin):
lapidum politoꝵ. quibus nr̃o in
corde dilectam deo domum habi¬
tationemq construimus. Quomͦ
aũt filii transmigrationis post al¬
tare constructum. post oblata deo
holocausta. ad edificandum templũ
ꝑuenerint: subsequenter ostendit᷑.
ederunt aut̃ inquit pecunias lato¬
mis et cementariis. cibum quoq
et potum et oleum sydoniis. tyri¬
isq ut deferrent ligna cȩdrina
de libano ad mare ioppen. Latomi¬
sunt: lapidum cesores. Ynde serip¬
tum ẽ in libro paralypomenon.
Et precepit dauid. ut congregaren¬
tur oms̃ ꝓseliti de terra isrł: et con¬
stituit ex bis latomos adcedendum
lapides. Cementarii sunt: qui ce¬
menta ad conglutinandos lapides
ex gypso uł calce faciunt. Unde alla
translatio ꝓlatomis et cementa¬
rus cesores lapidum et fabros ha¬
bet. Notanda ergo pia popłi soler¬
tia. qui in nullo suis opibus par¬
centes ex his que sibi necessaria e¬
rant. et ex quibus ipsi uiuebant:

Expanded text:
lapidum politorum, quibus nostro in lapidum politorum, quibus nostro in corde dilectam Deo domum habitationemque construimus. Quomodo autem filii transmigrationis post altare constructum, post oblata Deo holocausta, ad aedificandum templum pervenerint, subsequenter ostenditur. Dederunt autem pecunias latomis et caemet potum, et oleum, Sydoniis Tyriisque, ut deferrent ligna cedrina de Libano ad mare Joppe, sunt lapidum caesores. Unde scriptum est in libro Paralipomenon: Et praecepit David ut congregarentur omnes proselyti de terra Israel, constituit ex his latomos ad caedendos lapides . Caementarii sunt, qui caementa ad conglutinandos lapides ex gypso vel calce faciunt. Unde alia translatio pro latomis et caementariis, caesores lapidum et fabros habet. Notanda ergo pia populi solertia, quia in nullo suis opibus parcentes, ex his quae sibi necessaria erant, et ex quibus ipsi vivebant,
Abbreviated transcription (Latin):
boni oꝑis suos auditores ad ea quȩ
docet efficatius sequenda ꝓuocet.
Potest etiam ita mysticȩ interpretari.
qđ ȩdificato altari holocausta offe¬
rant deo. et si necdum templũȩdifican
hi qui nuꝑ ad dñm conuersi. mox
fide eius agnita tantũ indiligendo
illum totõ ex corde in ardescunt:
ut iam inter ꝑfectos annumerari
ualeant. etiam si necidum bona qͥ
cupiunt oꝑandi ac ꝑficiendi temp̃
siue facultatẽ accipiant. Huiusmo¬
di holocaustum beatus abrabam
dño. et si non constructo templo ob¬
tulit. cum ꝑfectus iam fide extitit.
et priusquam oꝑa fidei ex seque¬
rentur. dicente seriptura. credidit
abraham deo. et reputatum ẽ illi
adiusticiam. Cum uero fidei ꝑfectȩ oꝑis
quoq boni plenitudinẽ addidit. offe¬
rens ysaac filium suum suꝑ altare:
quasi et iam templo constructo ꝑfec¬
tiora deo obtulit holocausta. quia
nimirum singuli actus. siue gressꝰ
piȩ deuotionis. uelur ordines sunt

Expanded text:
boni operis suos auditores ad ea quae boni operis suos auditores ad ea quae docet efficacius sequenda provocet. Potest etiam ita mystice interpretari, quod, aedificato altari, holocausta offerant Deo, sed necdum templum aedificant hi qui nuper ad Dominum conversi, mox fide ejus agnita, tanto diligendo illum toto ex corde inardescunt, ut jam inter perfectos adnumerari valeant, etiamsi necdum bona quae cupiunt, operandi ac perficiendi tempus sive facultatem accipiant. Hujusmodi holocaustum beatus Abraham Domino, etsi nondum constructo templo, obtulit, cum perfectus jam fide exstitit et priusquam opera fidei exsequeretur, dicente Scriptura: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Cum ergo fidei perfectae operis quoque boni plenitudinem addidit, offerens Isaac filium suum super altare, quasi etiam templo constructo, perfectiora Deo obtulit holocausta; quia nimirum singuli actus sive gressus piae devotionis, velut ordines sunt
Abbreviated transcription (Latin):
templum mererentur accidere. Sic
aut̃ et insp̃itali ȩdificatione. sic omĩ¬
modis necesse ẽ: ut quisquis alios
docere decreuerit. prius se ipsum do¬
ceat. qui ꝓximos ad timorẽ uł amo¬
rem dei instituere intenidit. pͥmo
se ipsum in stantius deo seruiendo
dignum doctoris officio reddat.
ne audiat ab apło. qui ergo doces
alium. te ipsum non doces: Qui p̃¬
dicas non furandum. furaris: Unde et
ipse de se apłs. Castigo inquit corpus
meum et seruituti subitio: ne forte a¬
liis predicans ipse reꝓbus efficiar.
Qua ꝓpter apte filii transmigrationis
non ullas alias uictimas uł sacrificia
quã holocausta hoc ẽ totas incensas
oblationes deo obtulisse repperuntur
quia totum se necesse ẽ bene uiuendo
et alicitis etiam continendo. suo crea¬
tori mancipet. Quisq male uiuens
cupit ab inlicitis actibus docendo cõ¬
pescere. ut et merito bonȩ actionis.
suꝑnum copiosius in precando obti¬
neat auxilium: et exemplo eiusdem

Expanded text:
templum mererentur accedere. Sic templum mererentur accedere. Sic autem et in spirituali aedificatione, sic omnimodo necesse est, ut quisquis alios docere decreverit, prius seipsum doceat; qui proximus ad timorem vel amorem Dei instituere intendit, primo seipsum instantius Deo serviendo dignum doctoris officio reddat, ne audiat ab Apostolo: Qui ergo doces alium, teipsum non doces? qui praedicas non furandum, furaris ? Unde et ipse de se Apostolus: Castigo, inquit, corpus meum, et servituti subjicio: ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Quapropter apte filii transmigrationis, non ullas alias victimas, vel sacrificia, quam holocausta, hoc est totas incensas oblationes, Deo obtulisse reperiuntur: quia totum se, necesse est, bene vivendo, et a licitis etiam continendo, suo Creatori mancipet, quisque male vivens cupit ab illicitis actibus docendo compescere, ut et merito bonae actionis supernum copiosius in praedicando obtineat auxilium, et exemplo ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
dium iosue filius iosedehe sacerdos
magnus. et zorobabel filius salathi¬
el. ȩdificato in eodem loco altari. et
oblatis deo holocaustis. mox ut
discussio iugo longe captiuitatis
iherosolimam redire dedicauerunt.
ac deinde holocausto iugi cotidie
dnm sibi placere curabant. quȩ
cuncta infiguram precesserunt enus qͥ
insexta ȩtatȩ uenturus in carne. et
hostia eiusdem suȩ carnis et sangui¬
nis. totum erat orbem redempturꝰ.
Edificato igitur altare et oblatis cło
holocaustis: sequitur scriptura di¬
cens. Porro templum dei funcla¬
tum nẽc dum erat. Fundatio dempli
ce tenet. qui nuꝑ ad fidem conuersi
locum mansionemq dño in suo cor¬
de et corpore preparant. dicente
liberati iherosolimam uenerant.
edificare quidem templum dei dispo¬
suerunt. quod etiam post modum
oꝑe patrarunt: s primum ȩdifica¬
tio altari se ipsos eotidianis holocau¬
stomatibus dñõ commendabant.
ut sic purgatiores ad ȩdificandum

Expanded text:
dium Josue filius Josedech sacerdos dium Josue filius Josedech sacerdos magnus, et Zorobabel filius Salathiel, aedificato in eodem loco altari, et oblatis Deo holocaustis, mox ut discusso jugo longae captivitatis, Hierosolymam rediere, dedicarunt; ac deinde holocausto jugi quotidie Dominum sibi placare curabant. Quae cuncta in figuram praecesserunt ejus qui in sexta aetate venturus in carne, et hostia ejusdem suae carnis ac sanguinis totum orbem erat redempturus. Aedificato igitur altari, et oblatis Deo holocaustis, sequitur Scriptura dicens: Porro templum Dei fundatum necdum erat. Fundatio templi am tenet, qui nuper ad fidem conversi, locum mansionemque Domino in suo corde et corpore praeparant, dicente liberati Hierosolymam venerant, aedificare quidem templum disposuerunt, quod etiam postmodum opere patrarunt; sed primum aedificato altari, seipsos quotidianis holocaustomatibus Domino commendabant, ut sic purgatiores ad aedificandum
Abbreviated transcription (Latin):
martyr abel primus omĩum elec¬
toꝵ de primogenitis ouium suarum.
et de adipibus earum deo holocausta
obtulit. ingressumq scłi nascentis. et
primo hostiis pecoꝵ. et ad extremũ
ꝓprio cruore dicauit. Sedẽ exortum
ȩtatis noe oblatis deo holocaustis
decunctis quȩ archa tenuerat anima¬
libus mundis consecrauit. Terciam
ȩtatem melchisedech sacerdos dei
summi. et abraham patriarcha. hic
pane et uino. ille ꝓprio filio deo ob¬
lato sacrarunt. Cuius ipsum quoq
principium. idem accepta cum ue¬
nisset in terram rȩꝓmissionis. facto
ibi altare. et in uocato eius nomine
conseerauit. Quartã etatem rex
cdauid dño consecrauit. ȩdificato
altari in area iebusei. ornȩ et oblatis
deo holocaustis: quibus iram eius
quam popłm numerando contraxe¬
rat placaret. In quo loco et quondã
abraham filium optulisse ꝑhibetur.
et deinde edificato asalomone tem¬
plo altare holocaustoꝵ constat esse
locatum. Quintȩ nunc etatis exor¬

Expanded text:
martyr Abel, primo omnium elecmartyr Abel, primo omnium electorum, de primogenitis ovium suarum, et de adipibus earum, Deo holocausta obtulit, ingressumque saeculi nascentis, et primo hostiis pecorum, et ad extremum proprio cruore dicavit. Secundae exortum aetatis Noe, oblatis Deo holocaustis de cunctis quae arca continuerat animabus mundis consecravit. Tertiam aetatem Melchisedec sacerdos Dei summi, et Abraham patriarcha, hic pane et vino, ille proprio filio Deo oblato, sacratum, cujus ipsum quoque principium, id est, acceptum, cum venisset in terram repromissionis, facto ibi altari, et invocato ejus nomine, consecravit. Quartam aetatem rex David Domino consecravit, aedificato altari in area Areuna Jebusaei, et oblatis Deo holocaustis, quibus iram ejus, quam in populo numerando contraxerat, placaret . In quo loco et quondam Abraham filium obtulisse perhibetur; et deinde aedificato a Salomone templo altare holocaustorum constat esse locatum. Quintae nunc aetatis exor
Abbreviated transcription (Latin):
iosuȩ et ⁊orobabel cum fr̃ibus suis
altare ȩdificassȩ. atq aprimo die eiꝰ¬
dem mensis septimi holocaustum
dño obtulisse referuntur. Unde colli¬
gitur. hoc altare multum citato oꝑe
delapidibus impolitis compositum¬
eẽ: et non sicut olim de ligno fabrefa¬
ctum. atq ereis ẽẽ lamminis cooꝑ¬
tum. Neq enim aliter tam et si plu¬
rima fabricantium turba instante
potuit una eademq die qua cȩptum
ẽ ꝑfici: atq ad offerendum in eo holo¬
caustum preparari. Nam et in libro
machabeoꝵ de lapidibus factum ꝓ¬
batur: ubi ab ethnicis ꝓfanatũ. et
post annos sex a uida macbabeo re¬
nouatum fuisse memoratur. et acce¬
ꝑunt inquit lapides integros seđm
legem. et ȩdificauerunt altare nouũ.
scłm illud quod fuit prius. Notandũ
aut̃. quod initium quintȩ etatis mun¬
di sicut et quatuor precedentiũ ob¬
latis dño holocaustis consecratur.
In prima namq ȩtatȩ beatus ꝓtho¬

Expanded text:
Josue et Zorababel cum fratribus suis Josue et Zorababel cum fratribus suis altare aedificasse, atque a primo die ejusdem mensis septimi holocaustem Domino obtulisse referuntur. Unde colligitur, hoc altare multum citato opere de lapidibus impolitis compositum, et non sicut olim de ligno fabrefactum, atque aereis esse laminis coopertum. Neque enim aliter, tametsi plurima fabricantium turba instante, potuit una eademque die, qua coeptum est perfici atque ad offerendum in eo holocaustum praeparari. Nam et in libro Machabaeorum de lapidibus factum probatur, ubi ab ethnicis profanatum, et post annos sex a Juda Machabaeo renovandum fuisse memoratur . Et acceperunt, inquit, lapides integros secundum legem, et aedificaverunt altare novum secundum illud quod fuit prius. Notandum quoque, quod initium quintae aetatis mundi, sicut et quatuor praecedentium, oblatis Domino holocaustis consecratur. In prima namque aetate beatus proto
Abbreviated transcription (Latin):
opus seruile non facietis in eo. et ef¬
feretis holo caustum dño. Sabbati
quippe memoriale. id ẽ requies erit
prima mensis huius die: eum mer
accensa diuinitus atemporalibus
sese in lecebris abstinuerit. et in con¬
templanda dei uoluntate contende¬
rit. Clangunt tubis sacerdotes: cũ
fideles eam quam ceꝑunt flagran¬
tiam internę suauitatis etiam ꝓn¬
mis predicare satagunt. Omẽ opꝰ
seruile non fit in tali sabbato: cum
ab omni delectatione et contagione
peccati. quantum in hac uita pot̾
mens plena ło se immunem serua¬
uerit. Seruile namq opus peccatĩ
ẽ: quia qui facit peecatum. seruusi
peccati. Atq ideo recte holocaustum
dño in eodem sabbato offertur: quia
nimirum ille ueraciter a seruitio pec¬
cati liber redditur. cuius totum cor
igne suꝑni amoris incenditur. Notan¬
dum aut̃ iuxta litteram. quod septi¬
mo mense congregatus eẽ popłs in
ihrłm. ibidemq congregatis om̃ibꝰ

Expanded text:
opus servile non facietis in eo, et ofopus servile non facietis in eo, et offeretis holocaustum Domino . Sabbatum quippe memoriale, id est, requies erit prima mensis hujus die, cum mens accensa divinitus, a temporalibus sese illecebris abstinuerit, et in contemplanda Dei voluntate contenderit. Clangunt tubis sacerdotes, cum fideles eam quam coeperint flagrantiam internae suavitatis, etiam proximis praedicare satagunt. Omne opus servile non fit in tali sabbato, cum ab omni delectatione et contagio peccati, quantum in hac vita potest, mens se placendo Deo immunem servaverit; servile namque opus peccatum est. Quia qui facit peccatum servus est peccati . Atque ideo recte holocaustum Domino in eodem sabbato offertur, quia nimirum ille veraciter a servitio peccati liber redditur, cujus totum cor igne amoris incenditur. Notandum autem, juxta litteram, quod septimo mense congregatus esse populus in Jerusalem, ibidemque congregatis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
delectatiomibus in ea quȩ dñi sunt
ardescat. An non die primo m̃¬
sis septimi hoc ẽ aprima inlu¬
stratione gr̃e cȩlestis offerebant
holocausta uirtutum dño. qui
suꝑ ueniente in igneis linguis
spu scõ. mox uelut ab eo quod fu¬
erant immutati. Noius iam inti¬
mi amoris facibus arcdere. et oĩ¬
um linguis gentium magnalia
di predicare ceꝑunt: Atq adeo
sunt hõe holo causto dediti immo
ipsi holocaustum facti: ut facilius
occidi abeis qui contraria sapiebar
quam asua intentione possent re¬
uocari. Unde merito idem mensis
septimus apud hebreos nouus an¬
nus uocatur: suo nobis nomine in
datur. ut mandatum nouum mui¬
tuã dilectione̾ implere. et cantieum
nouum suꝑnȩ laudis in edification
domus dnĩ ualeant resonare. I
euius uidelicet mensis obseruatio¬
ne dñs ita mysticȩ prȩcepit. Oens
septimo prima die mensis erit uo¬
bis sabbatum memorale clangen¬
tibus tubis. et uocabitur sem̃. Omẽ

Expanded text:
delectationibus, in ea quae Domini sunt, delectationibus, in ea quae Domini sunt, ardescat. A die primo mensis septimi, hoc est a prima illustratione gratiae coelestis, offerebant holocausta virtutum Domino, qui superveniente in igneis linguis Spiritu sancto, mox velut ab eo quod fuerant immutati, novis jam intimi amoris facibus ardere, et omnium linguis gentium magnalia Dei praedicare coeperunt; atque adeo sunt hoc holocausto dediti, imo ipsi holocaustum factum, ut facilius occidi ab eis, qui contraria sapiebant, quam a sua intentione possent revocari. Unde merito idem mensis septimus apud Hebraeos novus annus vocatur; suo nobis nomine inddatur, ut mandatum novum mutuae dilectionis implere, et canticum novum supernae laudis in aedificatione domus Domini valeant resonare. De cujus videlicet mensis observatione Dominus ita mystice praecepit: Mense septimo, prima die mensis erit vobis sabbatum memoriale, clangentibus tubis, et vocabitur sanctum; omne
Abbreviated transcription (Latin):
larilȩtẽtur. De qualibus ipse dñs
non precipiens s consilium tribuens
siius inquit ꝑfectus eẽ: uacde uende
omĩa quȩ habes. Et cum de uxore
non ducenda disputaret: non in¬
perando s suadendo ait. Qui potest
capere capiat. S: et paulus de his
qui in spontaneum munus dnõ
obtulerat: głabatur dicens. Numqͥd
non habemus potestatem mandu¬
candi aut bibendi: Numquid non
habemus potestatem mulierem
sororem circumducendi. sicut et
Aut solus ego et barnabas non ha¬
bemus põtestatem hȩc oꝑandi:¬
et cȩtera eiusdem loci. Aprimo
die mensis septimi cȩꝑunt offer¬
re holocaustum dño. Sepius di¬
ctum ẽ septimum mensem. sep¬
ti formem grẽ sp̃italis in lustrati¬
onem designare. Unde bene nẽ
dicitur. qm̃ aprimo die mensis
septimi cȩꝑunt offerre holocau¬
stum dño: quia nimirum ab ip¬
so exordio diuinȩ in spirationis
necesse ẽ humana conscientia im¬
iute tur. ac neglectis infimis

Expanded text:
lari laetatur. De qualibus ipse Dominus lari laetatur. De qualibus ipse Dominus non praecipiens, sed consilium tribuens: Si vis, inquit, perfectus esse, vade, vende quae habes . Et cum de uxore non ducenda disputaret; non imperando sed suadendo ait: Qui potest capere, capiat . Sed et Paulus de his quae in spontaneum munus Domino obtulerat, gloriabatur dicens: Nunquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi, sicut et aut solus ego et Barnabas non habemus potestatem hoc operandiet caetera, ejusdem loci. A primo die mensis septimi coeperunt holocaustum, etc. Saepius dictum est, septimum mensem, septiformem gratiae spiritualis illustrationem designare. Unde bene nunc dicitur: Quoniam a primo die mensis septimi coeperunt offerre holocaustum Domino, quia nimirum ab ipso exordio divinae inspirationis, necesse est humana conscientia immutetur, ac neglectis infimis
Abbreviated transcription (Latin):
tis ur̃ȩ. Quod ẽ aꝑte dicere. Saude te
iusti in dño. et uerbo doctrinȩ ꝓximis
insonate: mox ut uos ad faciendum
opus bonum ab illo eẽ respectos con¬
sideratis. in lucein signi int̾nȩ inspira¬
tionis eius. ꝑ quam uos acupiditate
mundi huius auocari. ac diuinis rebꝰ
altius uacare condecet. Bene ergo di¬
citur. quod ꝑ acta festiuitate taberna¬
culoꝵ filii transmigrationis faciebant
holocaustum iuge tam in kalendis
quam mnuniuersis sollempnitatibꝰ
dñi. quȩ erant consecrate. et inomĩ¬
bus in quibus ultro offerebatur
munus dnõ: quia post quam animꝰ
semel huic mundo ꝑfecte ab renun¬
tiauerit. oportet ut totum se obse¬
quio diuinȩ uoluntatis qđ holocau¬
stum designare diximus iugiter
impendat. Et hoc faciat tamincho¬
atione cuiusq bonȩ actionis. quã
mearum quȩ dñs p̃cepit deuota
executione uirtutum. nec non et in
eis quibus pia mens exceptis gene¬
ralibus mandatis sponte dño famu¬

Expanded text:
tis vestrae . Quod est aperte dicere: Gaudete, tis vestrae . Quod est aperte dicere: Gaudete, justi, in Domino et verbo doctrinae proximis insonante; mox ut vos ad faciendum opus bonum ab illo esse respectos consideratis in luce insigni internae inspirationis; ejus per quam vos a cupiditate mundi hujus avocari, ac divinis rebus altius vacare condecet. Bene ergo dicitur quod, peracta festivitate tabernaculorum, filii transmigrationis faciebant holocaustum juge, tam in Kalendis quam in universis solemnitatibus Domini, quae erant consecratae, et in omnibus in quibus ultro offerebatur munus Deo. Quia postquam animus semel huic mundo perfecte abrenuntiaverit, oportet ut totum se obsequio divinae voluntatis, quod holocaustum designare diximus, jugiter impendant; et hoc faciat tam inchoatione cujusque bonae actionis, quam in earum quas Dominus praecepit devota exsecutione virtutum, nec non et in eis quibus pia mens exceptis generalibus mandatis sponte Domino famu
Abbreviated transcription (Latin):
Holocaustum iuge dicit quod mane
offerebatur et uesꝑe: kalends autẽ
uocat. initia mensium. idẽ ortum
lunȩ nascentis. aquo semꝑ hebrei m̃¬
ses incipiebant. ut pote nullos m̃ses
exceptis lunaribus habentes. Unde
ꝓhalendis greci melius neomenias
hoc ẽ nouilunia nuncupant. Si aũt
menses ꝓpter dies triginta quibus
implentur. plenitudinem designant
oꝑum lucis: quando infide sc̃ȩ trini¬
tatis de calogi precepta ꝑficimus.
quid exordia mensium in quibus lu¬
na ut. denuo nobis lucere queat.
nuꝑ asole dicitur accendi. nisi initi¬
a designant unius cuuisq bone o¬
ꝑationis. quȩ donante gr̃a condito¬
ris nr̃i quasi solis iusticiȩ p̃sentia ꝑ¬
cipimus: Ob euius significantiam
diuine inlustrationis. sine qua nichil
boni uł inchoare uel ꝑficere uale¬
mus. dñs om̃s kalendas hoc ẽ ex or¬
dia mensium cȩlebratis uctimarũ
cerimoniis obseruari p̃cepit. Unde
ẽ illud psalmiste. Canite initio m̃¬
sis tuba. indie in signi sollempuita¬

Expanded text:
Holocaustum juge dicit, quod mane offerebatur et vespere. Kalendas autem vocat initia mensium, id est, ortum lunae nascentis; a quo semper Hebraei menses incipiebant, ut pote nullos menses, exceptis lunaribus, habentes. Unde pro Kalendis Graeci melius neomenias, hoc est novilunia, nuncupant. Si autem mense, propter dies triginta, quibus implentur, plenitudinem designant operum lucis, quando in fide sanctae Trinitatis decalogi praecepta perficimus; quid exordia mensium in quibus luna, ut denuo nobis lucere queat, nuper a sole dicitur accendi, nisi initia designat uniuscujusque bonae operationis, quae donante gratia Conditoris nostri, quasi Solis justitiae praesentia percipimus? Ob cujus significantiam divinae illustrationis, sine qua nihil boni vel inchoare vel perficere valemus, Dominus omnes Kalendas, hoc est, exordia mensium celebrari, et victimarum caeremonias observari praecepit. Unde est illud Psalmistae: Canite in initio mensis tuba, in die insigni solemnita
Abbreviated transcription (Latin):
significant eos. qui maiore sapiende
sp̃italis splendore rutilant. Argen¬
tea illos. qui dicendi uenustate ni¬
tidi. eloquentius ea quȩ nouerunt
exponere sciunt. Quos ab inuicem
cdistinguens apłs ait. Alii datur
ꝑ spm̃ sermo sapientie. alii sermo
scientiȩ. scdm eundem spm̃. Quod
aut̃ numerus uasoꝵ. et specialiter
singuloꝵ. et insumma generaliter
omĩum commemoratur: admonet
nos. quia dñs summam electorum
suon non solum qui in acceptȩ fidei
munditia ꝑseuerant. uerum etiam
cori qui postꝰ deuiauere respĩciendo
ad fidem redeunt: in libro ȩterne me¬
moriȩ scripta continet. In quorum
figuram apte subiungitur. Unui¬
sa sustulit sasabasar. cum his qui

Expanded text:
significant eos, qui majore sapientiae significant eos, qui majore sapientiae spiritualis splendore rutilant; argentea illos, qui dicendi venustate nitidi, eloquentius ea quae norunt exponere sciunt; quos ab invicem distinguens Apostolus, ait: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum . Quod autem numerus vasorum, et specialiter singulorum, et in summa generaliter omnium commemoratur, admonet nos, quia Dominus summam electorum suorum, non solum eorum qui in acceptae fidei munditia perseverant, verum etiam eorum qui postquam deviavere, resipiscendo ad fidem redeunt, in libro aeternae memoriae scriptam continet. In quorum figuram apte subjungitur: Universa tulit Sasabasar, etc. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
rum. ut omĩbus recte distinctis.
pars in altari saero igne consume¬
retur. pars insacerdotum. pars
in leuitarum. pars in offerentium
usum cederet: illos nimirum in ec¬
cła demonstrant. qui discrecionis
sunt grã in signes. qui ꝑfecte nor̃t
discernere. desacrificio salutari qđ
quȩ ꝑfectioribus tantum. quȩ hu¬
mane cogitationis modum exce¬
dentia: scĩ sp̃e sunt igni tribuen¬
da. Ita q uictimȩ di sunt. om̃s
qui ei fideli obsequio mancipant᷑
Cultri uͦ: quibus artus uictimarũ
in frusta diuiduntur. Seribȩ docti
in regno celor sunt typice intelli¬
gendi. qui merita sensusq audi¬
tori suori sollerter exminantes:
bene diudicare norunt. quem in quo
gradu ministerii eccłastici ꝓ mouer
debeant. Sciphy quȩ sunt uascula
potandi. illos figuraliter expͥmun
qui feruentiore caritatis in ternę̧
solent flagrantia debriari. Quod
aut̃ uasa quedam aurea. quedam
argentea fuisse referuntur: aurea

Expanded text:
rum, ut omnibus rite distinctis, rum, ut omnibus rite distinctis, pars in altari sacro igne consumeretur, pars in sacerdotum, pars in Levitarum, pars in offerentium usum cederet; illos nimirum in Ecclesia demonstrant, qui discretionis sunt gratia insignes, qui perfecte norunt discernere de sacrificio salutari, ququae perfectioribus tantum, quae humanae cogitationis modum excedentia, Spiritus sancti sint igni tribuenda; item quia victimae Dei sint omnes qui ei fideli obsequio mancipantur. Cultri quibus artus victimarum in frusta dividuntur, scribae docti in regno coelorum sunt typice intelligendi; qui merita sensusque auditorum suorum solerter examinantes, bene dijudicare norunt, quem in quo gradu ministerii ecclesiastici promovere debeant. Scyphi, quae sunt vascula potandi, illos figuraliter exprimunt, qui ferventiore charitatis internae solent flagrantia inebriari. Quod autem vasa quaedam aurea, quaedam argentea fuisse referuntur; aurea
Abbreviated transcription (Latin):
species: diuersas fidelium ꝑsonas
siue oꝑationes designat. Deniq
in apocalypsi legimus. quia uigin¬
ti quatuor seniores habebant fialas
aureas plenas odoramentor. Et
exponens scriptura sudidit. quȩ
sunt orationes scõr. Fialȩ ergo qͤ
sunt uasa patule lucida. simplici¬
um corda designant: quȩ inse sub¬
dolȩ cogitationis nichil celare no¬
runt. s ea quȩ animo tenent pu¬
ra solent lingua ꝓferre. Unde
recte talibũs aromata. hoc est
orationes deo acceptabilesꝰ eẽ referunt᷑.
At contra impura reꝓboꝵ pectora. spon¬
giis quȩ cecis sunt tenebrosȩ an frac¬
tibus: merito comparantur. U nde
et iudei dño crucifixo spongiam a¬
ceto plenam obtulerunt. ut tali mi¬
nisterio figurarent. quia conditori
suo adse incarne uenienti. de corde
subdolo cogitationes et uerba acer¬
ba. ac ꝓcul a meracissimo sapore pa¬
trum suoꝵ de generantia offerrent.
Cultri uero quibus utebantur ad in¬
cidendos ac diuidendos uixta ra¬
tionem congruam artus uictima¬

Expanded text:
species, diversas fidelium personas sive operationes designat. Denique in Apocalypsi legimus, quia viginti quatuor seniores habebant phialas aureas plenas odoramentorum ; et exponens Scriptura subdidit: Quae sunt orationes sanctorum. Phialae ergo, quae sunt vasa patula, lucida, simplicium corda designant, quae nihil in se subdolae cogitationis celare norunt, sed ea quae animo tenent, pura solent lingua proferre. Unde recte talibus aromata, hoc est orationes Deo acceptabiles inesse referuntur. At contra impura reproborum pectora spongiis, quae caecis sunt tenebrosae anfractibus, merito comparantur. Unde et Judaei Domino crucifixo spongiam aceto plenam obtulerunt ; ut tali ministerio figurarent, quia Conditori suo ad se in carne venienti, de corde subdolo cogitationes et verba acerba, ac procul a meracissimo patrum suorum sapore degenerantia offerant. Cultri vero, quibus utebantur ad incidendos ac dividendos juxta rationem congruam artus victima
Abbreviated transcription (Latin):
niam rediit. ut plures defiliis isrł
reducerẽt᷑ ibrłm: aut certe etiam
si adhuc ibi non erat cum ȩdificare¬
tur templum. se tamen illis iun¬
git qui edificabant. quia quasi
suum ee̾t om̃e qđ erga fr̃s suos
agebatur. uł quod ip̃si agebant
estimabant. Sic et apłs ob eosdem
coneordiã frat̃nitatis se quodammͦ
consociat eis. qui infine scłi futuri
runt. Placuitq ut res ad dariũ
referrẽtur: et tunc satis facerent
aduersus accusationem illam.
Exemplar ȩple quam misit tatan¬
nai clux regionis transflumen.
e ad stahrbutannai. et consiliato¬
res eius apharsachei qui erant

Expanded text:
Babyloniam, ut plures de filiis Israel Babyloniam, ut plures de filiis Israel reduceret ad Hierusalem; aut certe etiam si adhuc ibi non erat, cum aedificaretur templum, se tamen illis jungit qui aedificabant, quia quasi suum esset omne quod erga fratres suos agebatur, vel quod ipsi agebant, aestimabat. Sic et Apostolus ob concordiam fraternitatis, se quodammodo consociat eis qui in fine saeculi futuri runt . Placuitque ut res ad Darium referretur, et tunc satisfacerent adversus accusationem illam. Exemplar epistolae, quam misit Thathannai dux regionis trans flumen, et Stharbuzanai, et consiliatores ejus Arphasachaei, qui era
Abbreviated transcription (Latin):
eos. Patet litterȩ textus. quia confor¬
tati uerbis ꝓpħarum optimates
iudeoꝵ. non ualebant hostium in¬
sectationibus ascõ oꝑe p̃pediri: a
quo quiescentibus ad huc ꝓpħis p̃
timore hostium eessauerant. Quod
eodem nunc ordine in scã ȩccła ge¬
ritur: dum hi qui malignoꝵ uł ho¬
minum uł sp̃uum insicliis retar¬
dati. tepidiores erga opus bonum
aliquandui ꝑmanserant. repente
uerbis siue doctoꝵ fidelium seu cli¬
uinarum scripturarũ correcti. in
tantum bonis studiis feruere inci¬
piunt. ut nullis temptationum
ualeant machinis uinci. atq a¬
ꝓposito suȩ intentionis reuocari.
Queritur aut̃ merito. quomͦ dictũ
sit. ad quod respondimus eis: qͣ¬
si et ipse qui scripsit tunc p̾sens
ad fuerit. cum etras hunc librũ
scripsisse dicatur. qui non his tem¬
poribus iherosolimis fuisse. s lon¬
go post tempore regnante artar¬
xerxe illo uenisse repperitur. Aut gͦ
uere ibi fuit tempore illo quo templũ
edificabatur. et facto templo babylo

Expanded text:
etc. Patet litterae sensus, quia confortati verbis prophetarum optimates Judaeorum, non valebant hostium insectationibus a sancto opere praepediri, a quo quiescentibus adhuc prophetis prae timore hostium cessaverant. Quod eodem nunc ordine in sancta Ecclesia geritur, dum hi qui malignorum vel hominum vel spirituum insidiis retardati, tepidiores erga opus bonum aliquandiu permanserant, repente verbis sive doctorum fidelium seu divinarum Scripturarum correcti, in tantum bonis studiis fervere incipiunt, ut nullis tentationum valeant machinis vinci, aque proposito suae intentionis revocari. Quaeritur autem merito quomodo dictum sit, Ad quod respondimus eis; quasi et ipse qui scripsit, tunc praesens adfuerit, cum Ezras hunc librum scripsisse dicatur, qui non his temporibus Hierosolymae fuisse, sed longo post tempore, regnante Artaxerxe, illo venisse reperitur. Aut ergo vere ibi fuit tempore illo quo templum aedificabatur, et facto templo rediit
Abbreviated transcription (Latin):
rophetauerunt aut̃ aggeus
ꝓpħa. et zacharias filius ad¬
do. ꝓpħantes ad iudeos qui
erant in iudȩa et ihrłm. in
nomine dei isrł. Tunc surrexerunt do¬
robabel filius salathiel. et iosue filius
iosedech: et ceperunt ȩdificarȩ templũ¬

Expanded text:
rophetaverunt autem Aggaeus propheta et Zacharias filius Addo, prophetantes ad Judaeos, qui erant in Judaea et Jerusalem, in nomine Dei Israel. Tunc surrexerunt Zorobabel filius Salathiel, et Josue filius Josedec, et coeperunt aedificare
Abbreviated transcription (Latin):
liberati de potestate sathanȩ hii
qui a fide aberrauerunt. cum eis
quinuꝑ fidem didicerant in ihrłm
optatȩ pacis. et in uidam deuotȩ
confessionis. siue laudationis redi¬
erint: mox sui  quisq ciuitatem re¬
petens ingreditur. idẽ custodiam
atq oꝑationẽ uirtutum. quam
ipsi diuina largitio scđm mensu¬
uersos eos eẽ in ihrłm. et uidam:
continuo subiecit. Y nusquisq in
ciuitatẽ suam. quia nimirum
sic in suis singłi ciuitatibus com¬
morabantur: ut generaliter õs
ad ihrłm et iuidam ꝑtinerent.
De signa̾t gͦ ibrłm uniuersalem scẽ¬

Expanded text:
liberati de potestate Satanae hi qui a fide aberraverunt, cum eis qui nuper fidem didicerant, in Jerusalem optatae pacis, et in Judam devotae confessionis sive laudationis redierint, mox suam quisque civitatem repetens ingreditur, id est, custodiam atque operationem virtutum, quam ipsi divina largitio secundum mensuversos eos esse in Jerusalem et Judam, continuo subjecit: Unusquisque in civitatem suam, quia nimirum sic in suis singuli civitatibus commorabantur, ut generaliter omnes ad Jerusalem et Judam pertinerent. Designat ergo Jerusalem, universalem s
Abbreviated transcription (Latin):
qui corda fidelium uel docendo uł
bene uiuendo instituunt. ad corpus
ȩterni regis ac sacerdotis. hoc ẽ dñi
et saluatoris nr̃i ꝑtinent.Unde et
ipsi auctores oꝑis de utraq tribu.
iesus iudelicet desacerdotali.Toro¬
babel uero de regia originem duxe¬
re.Fundato igitur acementari
is templo dnĩ. steterunt sacerdotes
in ordine suo cum tubis. et leuite
filii asaph incymbalis. ut lauda¬
rent dm̃ ꝑ manus daluid regis
isrł. Et concinnebant in ymnis
et confessione dño qm̃ bonus. qm̃¬

Expanded text:
qui corda fidelium vel docendo vel qui corda fidelium vel docendo vel bene vivendo instituunt, ad corpus aeterni regis ac sacerdotis, hoc est Domini et Salvatoris nostri, pertinent. Unde et ipsi auctores operis de utraque tribu, Jesus videlicet de sacerdotali, Zorobabel vero de regia, originem duxeris templo Domini, steterunt sacerdotes in ornatu suo cum tubis, et Levitae filii Asaph in cymbalis, ut laudarent Deum per manus David regis Israel. Et concinnebant in hymnis et confessione Domino: Q
Abbreviated transcription (Latin):
pło malum captiuitatis contulerit.
de qua eruti tanta om̃s intentio¬
ne. quanta numquã anteacȩlestibꝰ
obsequiis oꝑam dare ꝓbantur
S et hodie multis qui in pace ȩccłe
neglegenter uixerant. subito erras¬
se et inflagitia aliqua cecidisse
ꝓfuit: dum post casum peniten¬
do erecti uigilantius dño seruire
cȩꝑint. et qui pigri ac desides in
innocentia stare uidebant᷑. ꝑ acci¬
dentẽ sibi ruinam ad moniti sunt
solertius erga sui custodiam con¬
tra om̃s antiqui hostis insidias
accingi. ita ut qui nec ꝓpriam ui¬
tam curando offenderant. post¬
modum etiam fr̃nȩ salutis cũ
sua erectione curam gerant. Om̃
igitur popłs reuertentium deba¬
bylone in ihrłm curam dempli re¬
staurandi. s maxime leuitȩ et
filii uida habuere. uidelicet ꝓpter
sacerdotalem simul et regiam sce
ȩccłȩ dignitatem. Regalis enim
precipuȩ et sacerdotalis tribus tem¬
plum edificant: quia om̃s nimirũ

Expanded text:
pulo malum captivitatis contulerit; pulo malum captivitatis contulerit; de qua eruti tanta omnes intentione, quanta nunquam antea coelestibus obsequiis operam dare probantur. Sed et hodie multis qui in pace Ecclesiae negligenter vixerant, subito errasse, et in flagitia aliqua cecidisse profuit, dum post casum poenitendo erecti, vigilantius Domino servire coeperunt; et qui pigri ad desides in innocentia stare videbantur, per accidentem sibi ruinam admoniti sunt solertius erga sui custodiam contra omnes antiqui hostis insidias accingi; ita ut qui nec propriam vitam curando offenderant, postmodum etiam fraternae salutis cum sua erectione curam gerant. Omnis igitur populus revertentium de Babylone in Jerusalem, curam templi restaurandi, sed maxime Levitae, et filii Juda habuere, videlicet propter sacerdotalem simul et regiam sanctae Ecclesiae dignitatem. Regalis enim praecipue et sacerdotalis tribus templum aedificant; quia omnes nimirum,