comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inquit cuiꝰ obdđurat᷑ ÷ ocuł. dix̃ auditor sermonũ dĩ quiusiones
omni potenas inuitꝰ ÷: qͥ adit & sic aperiunt᷑ oculieiꝰ Nescit
impiuꝰ malaquȩ fec̃ :̃ nisi cũ ꝑeisdẽ malis puniri iã coeperit Con¬
siliũ enĩ balaã contra is rahe lit᷑s̃ pͣbuit: s p̾ inpoena uidit: quid
priũ ex culpacõ miserit. Clecꝰti aut̃ qe pet care debeant ꝓuident.
iudelicet oculi ante casũ patent Iniquus uͦ pꝰcas oculos aperit q̃m̃
pꝰculpã iã in poȩna sua c̃spic̃ : qr malũ debuit uitare qđ fec̃ No¬
tandũ aut̃: qđ hic locꝰ alit̃ uixta lxx legit᷑ Benedix̃ inquit lu¬
laã filiũ beor Dix̃ homo uere uidens : dix̃ audiens uerba fortis
qui iusũ dĩ uidit in sonis reuelatis oculieiꝰ Mirũ ꝓfecto ÷ quo

Expanded text:
oculus, dixit auditor sermonum Dei, qui visionem Omnipotentis intuitus est, qui cadit et sic aperiuntur oculi ejus. Nescit impius mala quae facit, nisi cum pro eisdem malis puniri jam coeperit. Consilium enim Balaam contra Israelitas praebuit; sed post, in poena vidit, quid prius ex culpa commiserit. Electi autem quia ne peccare debeant provident, eis videlicet oculi ante casum patent. Iniquus vero post casum oculos aperit quoniam post culpam jam in poena sua conspicit, quia malum debuit vitare quod fecit. Notandum autem, quod hic locus aliter juxta LXX legitur: Benedixit, inquit, Balaam, filius Beor. Dixit homo vere videns; dixit audiens verba fortis, qui visum
Abbreviated transcription (Latin):
udet &uere audit uerba fortis &usũ di uidet in sõnis. id ÷ eaquę
in sõnis danihelo ꝓpħȩ tẽpora designatas̃ : uidebit impleta &euisi¬
ones illas quȩ in sonis adillũ delatȩ s̃ uidet: hoc ÷ in aelleget agnes¬
cet & oculis reuc latis efficet᷑ similis his quidicebant Nosaut
om̃s reuelata faae: głamdñi spetulam̃ eadẽ imagine transfermi¬

Expanded text:
verba fortis, et visum Dei videt in somnis, id est, ea quae in somnis Danieli prophetae tempora designata sunt, videbit impleta, et visiones illas quae in somnis ad illum delatae sunt videt, hoc est, intelliget, agnoscet, et oculis revelatis efficitur similis, qui dicebant: Non autem omnes revelata facie gloriam Domini speculabimur, eadem imaginem transform
Abbreviated transcription (Latin):
typũ qͣuialiud scienti aliud morib agunt: aliudore aliud factis
ostendunt Deqͣ lib apłs ait Iuicũ dm̃ cognorussent ñ sic̃ dñglo¬
Unde& idẽ lulã : uanꝰ popłs fiue pͣcipitans eos int̃ p̃tat᷑ & beorinpel¬
lens : q om̃s quiuerȩ religioni q as unꝰ infide quȩ ꝑiusitiũ operat᷑
ueratit̃ colit̃ atq honorat᷑ c̃ trariȩagunt merito uanꝰ popłs nuncu¬
pant᷑ & filubeor eẽ dicunt᷑ hoc ÷ inpellentis. diaboli uidelicet qui
sẽꝑimpellit & ꝓuocat ad peccatũ. Seqͥt᷑ uicadit & sicaperiunt᷑
oculieiꝰ Nã sȩpequidã ȩ t̃ nauditia mirant᷑: pͣdicam̃tũ ȩlestis
patriȩ cũ audiunt diligunt : mira opera int̃nȩ dispofitionis obstu¬
pescunt : s tam̃ amando & inuendo ad hȩc eadẽ opera ad surgere
ne glegunt lacentes gꝰ dĩ miracula considerant. quieiꝰ potentiã
sciendo pensant s uiuendo ñ amant ꝑ c̃tẽplationẽ quidẽ in con¬

Expanded text:
t, qui aliud scientia, aliud moribus agunt; aliud ore, aliud factis ostendunt. De qualibus Apostolus ait: Qui cum Deum cognovissent, non sicut Deum glo. Unde Balaam vanus populus, sive praecipitans eos interpretatur, et Beor impellens: quia omnes qui verae religioni qua Deus unus in fide, quae per justitiam operatur, veraciter colitur atque honoratur, contrarie agunt, merito vanus populus nuncupantur, et filii Beor esse dicuntur, hoc est, impellentis diaboli, videlicet qui semper impellit et provocat ad peccatum. Sequitur: Qui cadit et sic aperiuntur oculi ejus. Nam saepe quidam aeterna judicia mirantur, praedicamentum coelestis patriae cum audiunt diligunt, mira opera internae dispositionis obstupescunt: sed tamen amando et videndo, ad haec eadem opera assurgere negligunt. Jacentes ergo Dei miracula considerant, qui ejus potentiam sciendo pensant, sed vivendo non amant. Per contemplationem quidem in con
Abbreviated transcription (Latin):
sacrisicus opponebant᷑: ubiuꝰ ꝑuenit ꝑfecta hostia & agñinmacu¬
latꝰ quieo aũ mondi colleret peccatũ sacrificia illa quȩ singala tĩ
offerelunt̃ dõ. iã suꝑ flua iuisas cũ una hostia om̃is demonĩ cutu¬
ñ em̃ dauerat siue scđm illã figurã quã dixim̃ eã ꝑsonã tenere doc¬
toꝵ dophariseoꝵ plebs incredulȩ instaurat adhuc ostas. ap̃¬
parari sacrificia iubet In his enĩ omnẽ spẽ ger̃ hi quoꝵ cor ñ recite
fidẽ xpĩ Sed quid seqͥt̃ : Cũꝙ uidis set inqui łbalaã qđ placeret
dnõ ut bene diceret isrłi nequaquã abit ut ance ꝑrexerat ut
auguriũ quȩreret si dirigins contradesertũ uultũ suũ & cleuans

Expanded text:
s opponebantur. Ubi vero venit perfecta hostia et agnus immaculatus qui totius mundi tolleret peccatum, sacrificia illa, quae sigillatim offerebantur Deo, jam superflua visa sunt, cum una hostia omnis daemonum cultum iste sive secundum illam figuram qua diximus eum personam tenere doctorum ac Pharisaeorum plebis incredulae, instaurat adhuc hostias et praeparari sacrificia jubet. In his enim spem gerunt hi quorum cor non respuit fidem Christi. Sed quid sequitur? Cumque vidisset Balaam quod placeret Domino ut benediceret Israeli, nequaquam abiit ut ante perrexerat, ut augurium quaereret, sed dirigens contra desertum vultum suum, et levans
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ omĩ potentis in tuit̾ ÷ qͥ cadit & sic aperiunt᷑ oculieiꝰ Quid ÷
oculo uisionẽ uidit nisi qđ historialit̃ in sonis quando oculi corpo¬
rei iã clausi fuer̃ ꝑuisionẽ quȩ dicendaerant angelico minis terio
cognouit: Scđm allegoriã uł demonstrat̃ aliquomꝰ habere oculos
m̃tis aꝑtos aliquomꝰ uͦ clausos A ꝑtos quidẽ ad misteria agnoscen¬
da infuturo : clausosuͦ ad corrigendũ errorẽ suũ Haluit quippe
in tuitũ cordis reuelatũ ad ꝑspiciendũ ꝓphetiȩ sacram̃tũ. s ad colen

Expanded text:
sionem omnipotentis intuitus est, qui cadit et sic aperiuntur oculi ejus. Quid est oculo visionem vidit? non quod historialiter in somnis, quando oculi corporei jam clausi fuerint, per visionem quae dicenda erant angelico ministerio cognovit. Secundum allegoriam vero demonstratur aliquo modo habere oculos mentis apertos, aliquo modo clausos. Apertos quidem ad mysteria agnoscenda in futuro, clausos vero ad corrigendum errorem suum. Habuit quippe intuitum cordis revelatum, ad perspiciendum p
Abbreviated transcription (Latin):
ledicendũ loci opor tuntis magis defuerit quã uiolintas utiliutẽrit
simutaret locũ Sem inquid eeducãte in locũ aliũ : siplacecdõ &
male dices eñ inde Ec ad sumit lulaũ: inuer ticẽ monas phogor qͥ cen¬
dit indesertũ Cos quidẽ ques ds uocat im ponit eosinuerticẽ mon essni
flicaũt balac quidõ c̃crariũ ÷ ĩmponit baliã muerti cẽmontis p̃hoger
hogor dut̃ int̃ p̃tat᷑ delectatio inuerticẽ gͦ deles tacions alibidinis
mponit homines ste bulac A mitorgͦ: uoliptacis magis quãdĩ ẽt
idar eoimponiet eo sinsũ mitatẽ auerticẽ uoluptatis ut exdudit eos
adõ Excludensenĩ adͥcuoritio int̃ p̃rat᷑ bulac̃ Ideo deniq adhe¬
remũ tendit ꝑhogor: id÷ ad ea que herems & deser tadõ negotii Ct
dix̃ bala ũ adbulac: Constraem̃ septẽ arts a facm̃ septẽ uiꝰtulos as qp

Expanded text:
ledicendum loci opportunitas magis defuerit quam voluntas, utilius esse ratus ledicendum loci opportunitas magis defuerit quam voluntas, utilius esse ratus si mutaret locum. Veni, inquit, et educam te in alium locum, si placet Deo, et maledices eum inde. Et assumpsit Balaam in verticem montis Phogor, qui tendit in desertum. Eos quidem quos Deus vocat, imponit eos in verticem montis Sina. Hic autem Balac, qui Deo contrarius est, imponit Balaam in verticem montis Phogor. Phogor autem interpretatur delectatio. In verticem autem delectationis et libidies iste Balac. Amator ergo est voluptatis magis quam Dei. Et idcirco imponit eos in summitatem et verticem voluptatis, ut excludat eos Deus. Excludens enim et devoratio interpretatur Balac. Ideo denique ad eremum tendit Phogor, id est, ad ea quae erema sunt, et deserta Deo negotia. Et dixit Balaam ad Balac: Co
Abbreviated transcription (Latin):
illiũ mnui÷ quȩ nascit̃ exilliutȩ dequa siluaordic̃ Egosu urtsaera
Discipuli uͦ palmites: pat̾ aut̃ agricola ÷ qui purgat eos ut friactũ
plurumũ ad ferant Tnergoe suerꝰ popłs ifrł: quiscis fanguinẽ bibe¬
re & nosti carnẽ uerbidi comedere & sanguinẽ uerbi bi bere & uuȩ
sanguinẽ illui que ÷ ex uerauitȩ & ex illis pil mitib quos pat̃ purgat du¬
rire. Quoꝵ palmitũ fruct uulneratoꝵ sangius merito dr̃ quẽ exuer¬
bis coꝵ & doctrina bibimꝰ : sitam̃ simꝰ uitatuli leonis exurgentes Onẽ¬
dixitibi qđ quic quid mihids̃ imperaret hoc facerẽ : Ceait balic ad
eũ Uen &e ducĩte acdaliã locũ: siforte placeat dõ utinde maledicas
cis Cũq duxisset eũ suꝑueracẽ montis phogor qures pic̃ solituidi¬
nẽ: dx̃ cibaliã dissica mihi septẽ iris & para toaidẽ uiculos eidẽqs
numeri anetes Fec̃ balac ut balaa dixerit imposuitq uitualos &an¬
etes ꝑsengulas aras Infelixistebalac putans qđ balaã diuno adͥ ma¬

Expanded text:
e nascitur ex illa vite de qua Salvator dicit: Ego sum vitis vera, discipuli vero palmites. Pater autem agricola est , qui purgat eos, ut fructum plurimum afferant. Tu ergo es verus populus Israel, qui scis sanguinem bibere, et nosti carnem verbi Dei comedere, et sanguinem verbi bibere; et uvae sanguinem illius, quae est ex vera vite, et ex illis palmitibus, quos Pater purgat, haurire. Quorum palmitum fructus, vulneratorum sanguis merito dicetur: quem ex verbis eorum et doctrina bibimus, si tamen simus ut catuli exsurgentes. Dixdixi tibi, quod quidquid mihi Deus imperaret, hoc facerem? Et ait Balac ad eum: Veni et ducam te ad alium locum, si forte placeat Deo, ut inde maledicas eis. Cum eduxisset eum super verticem montis Phogor, qui respicit solitudinem, dixit ei Balaam: Aedifica mihi septem aras, et para totidem vitulos, ejusdemque numeri arietes. Fecit Balac ut Balaam dixerat, imposuitque vitulos et arietes per singulas aras. Infelix iste Balac, putans quod Balaam divino, ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
balaã qe bonũ: incr̃ pectudñ benedicere isrł: & putabit᷑ ex fa¬
crificus intellexisse quȩ inmolauerat. Ubienĩ uidit nullũ ad¬
eẽ demonũ nullã c̃trarũ potestatẽ uictimis sus ad sistere aud¬
entẽ exdusos et̃ om̃s malitiȩ minis tros quib uti ad maledicendum
solelut: potiut exbis in tellexisse qx bonũ eet̃ in conspectudñ be¬
nedicere frł Ego tam̃ magis illud intellego quod popł sille qui
nunc uanꝰ÷ xilli doctores quixpõ ñ credentes inuanitate popłinde¬
tinent aliquando uisuris id ÷ in nonissimis dieb cũ plenitu dogentiũ

Expanded text:
Balaam quia bonum est in conspectu Domini benedicere Israel, et putabitur ex sacrificiis intellexisse quae immolaverat. Ubi enim vidit nullum adesse daemonium, nullam contrariam potestatem victimis suis assistere audentem, exclusos esse omnes malitiae ministros, quibus uti ad maledicendum solebat, potuit ex his intellexisse quia bonum esset in conspectu Dei benedicere Israel. Ego tamen magis illud intelligo, quod populus ille qui natus est, et illi doctores, qui Christo non credentes in vanitate populum detin
Abbreviated transcription (Latin):
& domos & ꝑfamilias : & unũ quẽꝙ in suo ordine resurrec cionsglo¬
rias adepturd̃ : & ad supta barabola sua. in telleget rẽ quȩimꝑa¬
rabolis scriptas : quȩ nunc ꝓpt̃ uelam̃ qđ posicũ÷ suꝑcoreoꝵ¬
neq uident neq intellegunt Deniq ñ abit inqui łex more inoc¬
cursũ auspicus. Nonenĩ more sibisolito stultis & in anib sensib
rapiet: manimalib mutis & pecudib di c̃ siderans uoluntatẽ si c̃¬
in qu existis talib auspicia colligunt: s agnoscet etiã ipsege neq
debub cura ÷ dõ. similit̃ neq deo uib neq deauib. alisq dni¬

Expanded text:
 domos, et per familias, et unumquemque in suo ordine, resurrectionis glorias adepturum. Et assumpta parabola sua intelliget quae in parabolis scripta sunt: quae nunc propter velamen quod positum eneque vident, neque intelligunt. Denique non abiit, inquit, ex more in occursum auspiciis. Non enim more sibi solito, stultis et inanibus sensibus rapietur, in animalibus mutis et pecudibus Dei considerans, sicut hi qui ex istis talibus auspicia colligunt, sed agnoscet etiam ipse, quia neque de bubus cura est Deo, similiter neque de ovibus, neque de avibus, aliisque ani
Abbreviated transcription (Latin):
ilis. reqrat᷑ for tassis cur hȩc cũ demonus dicata uideant̃ &iã dõ ube¬
ant̃ offerri Aterit quido simplex x cita responsio : ut quẽ ad mo¬
dũ ialus ostendimꝰ qđ libellũ repudu dari ñ di uoluntatis suit
quiqđ c̃ unxerat noliuis sepurari. Sed mox ses: hec ꝓpͥȩ adduritiã
ticẽ utalibi sgiptũ :: quiñ manduc iuitibide sacrificus & uictimis in
die quaeduxi te det̃ raȩ gypti: s moy ses hȩc a dduritiã cordis eoꝵ ꝓ
c̃suetudine pessima quaimbuti fuerant in egẏpto mandauerites:
ut qui abstinere se ñ possent abimmolanda dõ saltẽ & ñ dȩ monis im¬
molarent. Undendũ tam̃ ÷ neforte fit & aliqͣ sacrifi candidõ occubta

Expanded text:
el, requiratur fortassis cur haec cum daemoniis dicata videantur, etiam Deo jubeantur offerri. Et erit quidem simplex et cita responsio: ut quemadmodum in aliis ostendimus, quod libellum repudii dari non Dei voluntatis fuit, qui quod conjunxerat noluit separari, sed Moyses haec proprie ad duritiam ; et idem ut alibi scriptum est, quia non mandavi tibi de sacrificiis et victimis, in die qua eduxi te de terra Aegypti; sed Moyses haec ad duritiam cordis eorum pro consuetudine pessima qua imbuti fuerant in Aegypto, mandaverit eis, ut qui abstinere se non possunt ab immolando, Deo saltem et non daemoniis immolarent. Videndum tamen est, ne forte sit aliqua s
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sedimꝰ cũ recordirem tuisuon. Sed neflere quidẽ ante poss :
nisi retordati fuerint syon bonoꝵ nãq retorditio. maloꝵ causas.
lim̃ tabiles facit Nisi enĩ quis recordat̃ syon.nisi legẽ dĩ & scrip¬
turaꝵ montes aspicut: mala sua flere nonincipit Exis tisigit flu¬
mnib uocat᷑ baliã & abistis orientis montib inuitat᷑ Mentes
altitudo extollensse aduers scientiã dĩ Abistis g montib:
acer sit᷑ & bala ĩ hic Iuales aut̃ estos̃ mentes talẽ habent aorien¬
tẽ Habet enĩ & orcũ luminis su ille quic̃ uertitse fic̃ angłm
lucis habet illa lucẽ deqͥ scriptũ ÷ : lux impioꝵ extinguet᷑
ria illiluci quȩdicebat. egosũ luxmundi. Ita& iste oriens c̃ tra¬
riũ illionenti. deqͦ scriptũ ÷ in ineromis Ecceiur oriens nom̃eiꝰ
Exilliũ gͦ non huiꝰ orientis finib ueniebat balaam: in luminitꝰ

Expanded text:
ibi sedimus cum recordaremur tui, Sion. Sed nec flere quidem ante possunt, ibi sedimus cum recordaremur tui, Sion. Sed nec flere quidem ante possunt, nisi recordati fuerint Sion. Bonorum namque recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion, nisi legem Dei et Scripturarum montes aspiciat, mala sua flere non incipit. Ex istis igitur fluminibus vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Montes est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo montibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montes, talem habent et Orientem. Habet enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Habet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, ucis, contraria est illi luci, quae dicebat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, contrarius est illi Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo non istius Orientis finibus veniebat Balaam, illuminatus
Abbreviated transcription (Latin):
currat mu dñs. & qđ cũq imperauerit loquar tibi Cũq habisset
ueliꝰcit̃: occurrit illids̃. locut̾qr: ad eũ bala ĩ Uuͭ inquit ariserexi
& im posu uitulũ & arietẽ desuꝑ Dns dũt posuit uerbũ in ore eiꝰ:¬
&ait Reuertere adbalac: & hȩc loqueris. Reuers inuenit stantẽ
balac iuxta oͥlocaustũ suũ: & om̃s principes moabitaꝵ Assũptaq
parabola sua dix̃ Dearan addux̃ mebalac rexmoabitarũ : demon¬
Dtib orientis Dearan fiue ut alia edicio habet. Ex mesopotamia
inquit uoca uit me balac rex moab & ex montib orientis Me¬
sopotamũ dic̃ t̃rã quȩ int̃ flumina babiloniȩ iacet : de qͥbi scrp¬
tũ ÷ Suꝑ flumina babilonis illic sedim̃ & fleuimꝰ. cũ recordarem̃ tii.
syom. Siqis̃ gͦ int̃ ista flimina fueritbabilonis. siqũ reumatib libidi¬
nis inundit᷑ & luxuriȩ estib circũ uoluit᷑: iste ñ dr̃ stare s sede¬
re Etideo qunbi cõp̃hensis dicebant Suꝑ flumina babilonis

Expanded text:
t quodcunque imperaverit, loquar tibi. Cumque abesset velociter, occurrit illi Deus locutusque ad eum Balaam: Septem, inquit, aras erexi, et imposui vitulum et arietem desuper. Domienit stantem Balac juxta holocaustum suum, et omnes principes Moabitarum. Assumptaque parabola sua dixit: De Aran adduxit me Balac rex Moabitarum, de montibus Orientis. De Aran sive ut alia editio habet, ex Mesopotamia, inquit, vocavit me Balac rex Moab, et ex montibus Orientis. Mesopotamiam dicit terram, quae inter flumina Babyloniae jacet, de quibus scribitur: Super flumina Babylonis, illibylonis, si quis rheumatibus libidinis mundatur, et luxuriae aestibus circumvolvitur, iste non dicitur stare, sed sedere. Et ideo, qui ibi comprehensi sunt, dicebant: Super flumina Babylonis,
Abbreviated transcription (Latin):
ei : dũpeccit Sidudut uerbadi uignoscens pece ata sua c̃figat a
es utc̃pungat̃ atq ad pę nitentiã c̃uertat᷑ ueritaas sermo ne te¬
rebrat᷑ : etĩ ipse dicet᷑ iaculis eiꝰ cẽ ẽ fix̃ Actub ins dorniuitut
leo & quasi leena quã fuscitare nulł Audebit. Uelut aliceditio haba¬
recũ bens reqͥeuit utleo: autcatul Iconis Quis e ni tabet tũ: Reenit
ut leo cũ ineruce posit principat & potestices exuit & t iumphi¬
uit cas in lignocrucis Vitatuł dũt leonis : cũre surgit a sõnonor¬
tis đ aũt leoni simulq legne siue citulolconis cõparat : porest
ad huc & hoc intellegi ut inleone ili qui ꝑfectis : inlcȩnaquoq hoc:
in inferiore sexu in qui in firmioress incellectu: atꝙ illi qui insi pien¬
tess & rudes in catulo leoms ex pͥmant. Iuadũ ait quã suscitaorenul¬
ł audebit: significit nullũ ncr angłm n c homunẽ arami

Expanded text:
Si autem audiat verba Dei, et agnoscens peccata sua, configatur ex eis et compungatur, atque ad poenitentiam convertatur, veritatis sermone tenebratus, etiam ipse dicetur jaculis ejus esse confixus. Accubans dormit ut leo, et quasi leaena, quam  quis excitavit eum? Requievit ut leo, cum in cruce positus, principatus et potestates exuit, et triumphavit eas in ligno crucis. Ut catulus autem leonis, cum resurgeret a somno mortis. Quod autem leoni simulque leaenae sive catulo leonis comparatur, potest adhuc intelligi, ut in leone illi qui perfecti sunt, in leaena quoque, hoc est in inferiore sexu, hi qui infirmiores sunt intellectu, atque illi qui insipientes sunt et rudes, in catulo leonis exprimantur. Quod vero ait, quam suscitare nullus audebit, significat nullum, neque angelum, neque homi
Abbreviated transcription (Latin):
sint: uideamꝰ Prȩclara principũ. potestas: principat᷑ & regnũ
Uerũ quonia s̃ & iliqui princtpes quide princi patusuo ł pellendi t
iã force depulsis. & in locũ a principatũ eaꝵ introducendi hiqui
uere ifrahelitȩ s̃. p̃clara illa om̃ã quȩ habuer̃ incȩlis illi prina¬
pes qui non seruauer̃ suũ principatũ ẜdereliquer ȩt̃ na cdomici¬

Expanded text:
sint, videamus. Praeclara principum, potestas est principatus et regnum. Verum quoniam sunt et aliqui principes qui de principatu suo vel pellendi, vel jam forte depulsi sunt, et in locum ac principatum eorum introducendi hi qui vere Israelitae sunt, praeclara illa omnia quae habuerunt in coelis, illi principes qui non servaverunt suum principatum, sed derelinquerunt aeterna domici
Abbreviated transcription (Latin):
reddat ad faciñ Ars enĩ magica nescit bene dicere : & nec demones
sciunt bene facere. Noscit bene dicere isadc & ia cob & om̃s sci. impioꝵ
nullus sat benedicere Sedtandẽ reniunt legati adbalaã. Uener̃ onĩ
inquit seniores moab & seniores madian huabentes diunitionis p̃ciũ
inmanib siue scđm aliã edicionẽ haunaculi inmanib eor Inullis di

Expanded text:
reddat ad facinus. Ars enim magica nescit benedicere, quia nec daemones reddat ad facinus. Ars enim magica nescit benedicere, quia nec daemones sciunt benefacere. Noscit benedicere Isaac et Jacob, et omnes sancti: impiorum nullus scit benedicere. Sed tandem veniunt legati ad Balaam. Venerunt enim, inquit, seniores Moab et seniores Madan, habentes divinationis pretium in manibus, sive secundum aliam editionem, divinacula
Abbreviated transcription (Latin):
gabrihel Multo magis magus inuocare ñ potest om̃i poitntẽ dm̃¬
mͦ potestatẽ inuocandi dm̃ patrẽ: nos soli habemꝰ pocestatẽ inuc¬
tione uerboꝵ: iniꝰmicitias ut ita dicã cesserant balaa. quoꝵ Ami¬
citus fretꝰ magñꝰ apuad homines uidelut Obhocg mittit adeũ
rex & ait. Ueninunc & maledic mͥ popłm hunc qr fortior hic ÷
quã nos. si forte possimꝰ ꝑcutere aliquos exeis & ei cerecos a t̃ra¬
Uidet᷑ m rexhc non ex in crgroconfidere inbalaĩ diumongant
credo deuir tutib quȩ in populo dĩ factȩ s̃ auditione ꝑt̾rit᷑ : &ides
dic̃ si forte ł eo usq pͣualeant maledic ciones balaã ut aliquosex
ipsis possit ꝑcutere. ceteros uͦ fugare ꝑt̃ritos & ꝓpria t̃radepel
b cũq bene dixisset balaã bene dictiessent. Seduidet᷑ mͥ adulandi
erã hȩc dicere : ut artẽ eiꝰ efferens & extollens. promptiorẽ sibi eũ

Expanded text:
Gabriel. Multo magis magus non potest invocare omGabriel. Multo magis magus non potest invocare ommus potestatem invocandi Deum Patrem, nos soli habemus potestatem invotione verborum, in amicitias, ut ita dicam, cesserant Balaam, quorum amicitiis fretus, magnus apud homines videbatur. Ob hoc ergo mittit ad eum ens: Veni, nunc maledic mihi populum hunc, quia fortior hic est quam nos: si forte possimVidetur mihi rex hic non ex integro confidere in Balaam divino ingenti; credo de virtutibus quae in populo Dei factae sunt auditione perterritus, et ideo dicit, si forte vel eo usque praevaleant maledictiones Balaam, ut aliquos ex ipsis possit percutere, caeteros vero fugare perterritos, et propria terra depellibuscunque benedixisset Balaam, benedicti essent. Sed videtur mihi adulandi gratia haec dicere, ut artem ejus efferens et extollens, promptiorem sibi eum
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃. & iterũ restituit : conriria aut̃ uirtꝰ male quidẽ facere aliqiđ
potest. s restituere in integrũ non potest Hȩc at̃ om̃a p̃misimꝰ
ut operabalum ł uerba ei poffim aduerter e. Sunt enĩ & magoꝵ
non nullȩ differentiȩ Aluenĩ plus: aluminꝰ ualent. Hic eñĩ balaam fa¬
mosissimꝰ erat in arte migica & in cirminib nexiis p̃potens. Nomeni h¬
ga hȩc om̃s quin circuitu nr̃os. sic̃ ab linguit uitulus erbã capi dicbat¬
plodics nic̃ ab linguit uituł herbã capi: Vbhoc sine dubio qr uitulus
ore abrũ pit herbã decĩpo. & lingua tã quã falce quȩ cũ in ueneritsi cit
lta & populus hic quasiiuitulus ore & labiis pugnat : & armi habet inuer¬
bis ac p̃cibus Hec igit᷑ sciens rexmittt adbalaam: ut̃ x ipse deferat
tale aliquid sse eñĩ hinc artẽ designat sicriptura. s utica ꝓ hibet
Nã & de mones scriptura designat si coli eos &erari uetat Racte
ͦ magica arte utiꝓhibet : q mnagor ministris angłi refugi asps̃¬

Expanded text:
facit, et iterum restituit; contraria autem virtus male quidem facere aliquid potest, sed restituere in integrum non potest. Haec autem omnia praemisimus, ut opera Balaam vel verba ejus, possimus advertere. Sunt et magorum nonnullae differentiae. Alii enim plus, alii minus valent. Hic enim Balaam famosissimus erat in arte magica, et in carminibus noxiis praepotens. Non enim hga haec omnes, qui in circuitu nostro sunt, sicut ablinget vitulus herbam campi. Obsicut ablinget vitulus herbam campi. Ob hoc sine dubio, quia vitulus ore abrumpit herbam de campo, lingua tanquam falce, quaecunque invenerit secat. Ita et populus hic quasi vitulus, ore et labiis pugnat, et arma habet in verbis ac precibus. Haec igitur sciens mittit ad Balaam, ut et ipse deferat tale aliquid. Esse enim hanc artem designat etiam Scriptura, sed uti ea prohibet. Nam et daemones Scriptura designat, sed coli eos et exhortari vetat. Recte ergo magica arte uti prohibet, qui magorum ministri sunt angeli re fugi et s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdefinito accipienda sint : si talis quȩdã figura uerbisit quȩ medium
aliquid uideat᷑ ostendere. ñ tim̃ definite & in reuocabilis sententiȩ decla¬
ret effectũ. quotẽ perantiũ aliqiđ̃ dictũ uideat̃ in eo qđ deeo scriptũ :
ipse cũ dixerit ñ ne faciet quã siscriptũ eẽt̃ ipse cũ dixerit om̃i modiffi¬
ciet S& in ipsis uerbis ꝓphetas ñtã sermones d̃ quã ipsoꝵ ꝓphetarũ
hoc ÷ ex definito loquar suꝑ gentẽ & suꝑ regrũ. Auferã eos & dispdã
Atsic̃ uertat᷑ gens illa amalis suis poeni tebo deomib malis quȩ cogita¬
ui facere eis Atinfinẽ loquar suꝑgentẽ & regnũ ut reȩdificẽ eos are¬
plantẽ. & si fete rint mala inc̃s pectu meo. ut ñ audant uocẽ meã.
poeni tebit me deom̃i b bonis quȩ locutꝰ fuerã ut facerẽ eis Quomͦgͦ pos¬
sumꝰ insquȩ absolute ꝑieremiã dictas̃ p̃ferre illaquȩ sus pensa ꝑbedla

Expanded text:
am figura verbi sit, quae medium aliquid videatur ostendere, non tam definite et irrevocabilis sententiae declaret effectum: quo temperantius aliquid dictum videatur in eo quod scriptum est: Ipse cum dixerit nonne faciet? quasi scriptum esset: Ipse cum dixerit, omnimodis faciet. Sed in ipsis verbis propheticis, non tam sermones Dei, quam ihoc est, ex definito loquar, super gentem et super regnum, ut auferam eos, et disperdam; et si convertatur gens illa a malitiis suis, poenitebo de omnibus malis quae cogitavi facere eis. Et in finem loquar super gentem, et regnum, ut reaedificem eos, et repleam; et si fecerint mala in conspectu meo, ut non audiant vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram, ut facerem eis . Quomodo ergo possumus his quae absolute per Jeremiam dicta
Abbreviated transcription (Latin):
m lecbũ. hoc ÷ neq filiũ hominis t̃ret: EIllud uidebit᷑ dici qđ homi¬
possit paesit̃ret. ratione t̾ret Terret enĩ ut corripiat honunẽ in
iuditionis tribulatione : ut uerbo cõminitionis dẽt̃ritꝰ. em̃dec se quima¬
le agi. ne ꝑuenut ad eũ ipsa uindicta malegestoꝵ suoꝵ Nongͦ itads̃
Sic legendus ÷ loc quas unt̃ rogantis a ffectu dicat᷑ Ipse hoc ÷ ds̃ qđ dic̃
nonne & faciet: Et quȩ locutꝰ fuerit ñ ꝑmanebit exeis : Cũ uraꝗ ho¬
mines non faciant quȩ dict̃. & uitio humanȩ fragilitatis. in his ñ ꝑma¬
neant quȩ locunt᷑ MNutabilis enĩ ÷ homo in mutabilis uͦds̃ S potest¬

Expanded text:
ctum, hoc est neque filius hominis terret, illud videbitur dici, quod homipossit, sed et si terret, ratione terret. Terret enim ut corripiat hominem in auditionis tribulatione, et verbo comminationis deterritus, emendet se, qui male agit, ne perveniat ad eum ipsa vindicta male gestorum suorum. Non ergo ita Deus Sic legendus est locus, quasi interrogantis affectu dicat. Ipse, hoc est, Deus. Quod dicit nonne et faciet? Et quae locutus fuerit non permanebit ex eis? Cum utique homines non faciant quae dicunt vitio humanae fragilitatis, et his non permaneant quae loquuntur. Mutabilis enim
Abbreviated transcription (Latin):
ipsaueritas in parabela eugl̃ita dehomine nobili quihabut inrezionẽ
longnquã accipere sibi regnũ & reuerti narrans cõmemorat cũ submn¬
sert dics̃ Ciues aut̃ eiꝰ oderant illũ & miser̃ legationẽ p̾illũ dicen¬
tes nolum hunc regnare suꝑnos Contraho senĩgs c̃ gregatȩ s̃ : cũroma
nis im peracorib ues pasiono & tyto utint̃ ficerent cos: roburq impe¬
rii eoꝵ confringentes cõminuerent atꝙ instrum̃tis bellicis ierłmme
tro poli eoꝵ superatã funditꝰ subuerterent. gentẽꝙ dͥelerent mul¬
cionẽ in nocentis effusi sangumis dñi Mistice aut̃ g̃s eosdẽ hoftes deuo¬
rabt̃ cũ p̃dicacorts sã exgenab electi plurimoscta p̾clicatione suadod
dacoꝵ penetrant̃. atq ad cõpunccionẽ poenitentie ꝓretcatis susꝑuo¬
ant Hincae scđm aiã ȩdicionẽ iste locitalegit̃ E detinquiã gs ini¬
dineseoꝵ emed ullabit cũ ominẽ decis sensũ grafiũ &cariulẽ xtenut

Expanded text:
ipsa Veritas in parabola evangelica de homine nobili, qui abiit in regionem longinquam accipere regnum sibi et reverti, narrans commemorat, cum subinfert dicens: Cives autem ejus oderant illum: et miserunt legationem post illum dicentes: Nolnis imperatoribus Vespasiano et Tito, ut interficerent eos, roburque imperii eorum confringentes, comminuerent, atque instrumentis bellicis Jerusalem metropolim eorum superatam funditus everterent gentemque delerent, in ultionem innocentis effusi sanguinis Domini. Mystice autem gentes, eosdem hostes devorabunt, cum praedicatores sancti ex gentibus electi, plurimos eorum praedicatione sua ad da eorum penetrant, atque ad compunctionem poenitentiae de peccatis suis provocant. Hinc et secundum aliam editionem iste locus ita legitdines eorum emedullabit, cum omnem eis sensum crassum et carnalem extenuat,
Abbreviated transcription (Latin):
uir tute isrł & colligit᷑ eoꝵ quidĩ sicrit᷑ numer̃. de qͦiã superiũ ꝓut do¬
nauit dñs diximꝰ Suiste numerꝰ tunc demũ sacrat̾ ÷ & placit᷑ dõ: cũ ipso
p̃cipiente numerat᷑ Siaut̃ c̃tra p̃ceptũ cd̃ uoluerit aliqis numerire
licet ille da sit licet magnꝰ ꝓpħai. c̃ tralegẽ agił & arguit᷑ ꝑ ꝓphetã. &
putt᷑ illi quȩ inscđo libro regnoꝵ legimꝰ scripta Solusgͦ ipse qui nume
de sem& ipso quedĩ ꝓphetare uidet᷑ cũ dic̃ Morit᷑ anmamea morte
uistoꝵ: & fuant nouissima mea hoꝵ similia Sedhoc quantũ adꝑsonĩ
xpectat illiuꝰ balaã & illiũ isrł: nec factũ ÷ necfieri potuit Nonenĩ
int̃ ipsos s ab ipsis mortuũ ÷ Magisgꝰ ut diximꝰ ipsoꝵ ꝑsonȩ c̃ueniet
m̃ scłi cũ plenitudogentiũ introierit & om̃is ista ꝓphetia quȩ de isrładt̃
inspiritali isrł fuerit impleta : tunc dnima eiꝰ moriat᷑. cũ animabrius¬

Expanded text:
am superius pro ut donavit Dominus, diximus. Sed iste numerus tunc demum sacratus est et placidus Deo, cum ipso praecipiente numeratur. Si autem contra praeceptum Domini voluit aliquis numerare, licet ille de Deo sit, licet magnus propheta, contra legem agit, et arguitur per prophetam, et patitur illa quae in II libro Reg. legimus scripta: Solus ergo ipse, qui numede semetipso quaedam prophetare videtur cum dicit: Moriatur anima mea morte justorum; et fiant novissima mea horum simispectat Balaam, illius et illius Israel, nec factum est, nec fieri potuit. Non enim inter ipsos, sed ab ipsis mortuus est. Magis ergo, ut diximus, ipsorum personae conveniet, men saeculi cum plenitudo gentium introierit, et omnis ista prophetia quae de Israel dicitur, in spiritali Israel fuerit completa, tunc anima ejus moriatur cum animabus jus
Abbreviated transcription (Latin):
ri futura pͣnantit: ubi maxime fides & ad miratiogentiliũ pen¬
det Ut quinris nolunt credere ꝓphetas: credant diuinis & uati¬
bus suis Atille adsũpta paraboli sua ait. Stabilac &ausculti :¬
udi filũ sephor Non: ds quasigiomo utm̃tiat᷑: nec ut filiũ homins

Expanded text:
ria futura praenuntiavit, ubi maxime fides et admiratio gentilium penria futura praenuntiavit, ubi maxime fides et admiratio gentilium pendet, ut qui nostris nolunt credere prophetis, credant divinis et vatibus suis. At ille assumpta parabola sua ait: Sta, Balac, et ausculta; audi, fili Sephor. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ mih inde Deniens qui is raheliticã gram̃ loa obiectione crederet
possecc lari: &x q nesaret qe ñ potest abscondi ciuitas suꝑmoatẽ po¬
sita Et ad sũpsit cũ inquid̃ inspeluncã agri inuertice montis celsi
xc̃strux̃ ibi septẽ aras x imposoit uitulũ x arietẽ suꝑ arĩ Edix̃
bal iã adbalac Siste add sacrificiũ tuũ ego uͦ ꝑgĩ ꝑcunc tari deum
Ctoc currit ds̃ ipsibalaã. & iniecit in os eiꝰ uerbõ & dix̃. si ne dubio
ds̃ Conuer tere adbalis: & hoc loquer&s Atille hoc÷ balac stabat
uxta holo caustomata sua: & om̃s prinpes moab cũ ipso. Et dix̃ ei
balac Iuidlocut̃ ÷ dñs. Res quidẽ ꝓfanis sacrificus gerebat᷑ & diu¬
natio arte magica quȩ rebat᷑. Uolens tam̃ ds̃ ibiabundare gram ubi
suꝑ abundauit peccatõ: ad eẽ dignat᷑. net re fugit ibhis que ñ scđm¬
sacrificuis s in occur sũ uenienti: & ibi dat uerbũ suũ at q ibi miste¬

Expanded text:
mihi eum inde. Demens, qui Israeliticam gratiam loci objectione crederet mihi eum inde. Demens, qui Israeliticam gratiam loci objectione crederet posse celari, et qui nesciret quia non potest abscondi civitas super montem posita . Et assumpsit eum, inquit, in spet construxit ibi septem aras, et imposuit vitulum et arietem super aram. Et dixit Balaam ad Balac: Siste ad sacrificium: ego vero pergam percontari Deum. Et occurrit Deus ipsi Balaam, et injecit in os ejus verbum et dixit, sine dubio Deus: Convertere ad Balac et haec loqueris. At ille, hoc est, Balac, stabat juxta holocaustomata sua, et omnes principes Moab cum ipso: Et dixit ei Balac: Quid locutus est Dominus? Res quidem profani sacrificii gerebatur, et divinatio arte magica quaerebatur. Volens tamen Deus ibi abundare gratiam, ubi superabundavit peccatum, adesse dignatur nec refugit ab his quae non ssacrificiis, sed in occursum venienti, et ibi dat verbum suum, atque ibi myste
Abbreviated transcription (Latin):
ledicito ei Cũ ꝙduxisset eũ inlocũ sublinem suꝑ uerticẽ montas phisga
edificauit balaã septẽ aras & in positis supͣ uitulis adq arietib. dix̃ adta¬
lac̃ Stahic iuxtaholocaustũ taũ :̃ donec ego ꝑgã obuius Cui cũ dis occur¬
risset & posuisset uerbũ inorcei dit Reuertere aabalic: Chȩc loquȩ¬
spẽ dici uidebat a balaa: bene dictiones enĩ. ꝓ maledictionib Audiebat:
ultra ñ ferens int̃rũpit uerba eiꝰ xait. Quid fecistimih: Ad maledicen¬
dos inimicos meos uocauite: & ecce bene dixibenediccione Non uilit rex
amar̾ benc diccionis dulcedinẽ : s male duta quȩrit : male dicta depos¬
cit Est mnĩ ex cognatione illũ: adquẽ dix̃ dñs. maledictꝰ tu ab om̃ib
bestus t̃rȩ Sedadhȩc respondit ei ille : cui uerbũ ds̃ inore posuerat
& idar co non fiuisset aus̃ fiuisiet ꝓferre maledicta: mutationẽ sibiloci
credidit ꝓfucurã. & ait adcũ. Uemi adhuc metũ inlocũ aliũ deqͦ ñ¬

Expanded text:
to ei cumque duxisset eum in locum sublimem super verticem montis Phasga aedificavit Balaam septem aras et inpositis supra vitulo atque ariete dixit ad Balac sta hic iuxta holocaustum tuum donec ego pergam obvius cui cum Dominus occurrisset posuissetque verbum in ore eius ait revertere ad Balac et haec loquespem dici videbat ad Balaam benedictiones enim pro maledictionibus audiebat, ultra non ferens interrupit verba ejus et ait: Quid fecisti mihi? Ad maledicendum inimicos meos vocavi te, et ecce benedixisti benedictionem. Non tulit rex amarus benedictionem dulcedinis, sed maledicta quaerit, maledicta deposcit. Etenim ex cogitatione illius ad quem dixit Dominus: Maledictus tu ab omnibus bestiis terrae . Sed ad haec respondit ei ille, cui verbum Deus in ore posuerat.et idcirco non fuisset ausus proferre maledicta, immutationem sibi loci reddidit profuturam, et ait ad eum: Veni adhuc mecum in locum altum, de q
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ a filus isr ł opor tet relinqui in regnotur pitudinis & dedeco
ris uiuentẽ : s decet i fraheliticã uir tutẽ excidere &rese careturpa
& pia queq inamo reȩdi ficare. att honesta acreliguosa plantare
Deregno seon non÷ scriptũ ut nullus uiuus relinquat᷑. nec deregno mo¬
ab. forte enĩ exillis op̃ habemꝰ aliqua. & nonnulliseoꝵ ꝓuite huiago

Expanded text:
relinqui in turpitudinis regno, et Deo viventem; sed decet Israeliticam virtutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque in animo reaedificare atque honesta ac religiosa plantare. De regno Sehon non est scriptum ut nullus vivus relinquatur, nec de regno Moab. Forte enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphecica fuerint restitatȩ Nisienĩ insert̾ fuerit ram oleastri &e sotiũ
facł suerit radicis pinguedinis oliuȩ. quomodo potest sociari & c̃ uingi
adia cob uł qsrł cũ sine istaridice nec iacobqus quĩ possit appellari
nec iss ł: Neq gꝰ exiacob uelisrł siqui pettat ia cob dici ł ifrł potest
neq ex gentib siqui in gress̃ fuerit ȩcclȩsĩdm̃ int̃gs̃ ultta reputabit᷑¬

Expanded text:
tutae. Nisi enim insertus fuerit ramus oleastri, et socius fuerit factus radicis pinguedinis olivae, quomodo potest sociari et conjungi ad Jacob vel Israel, cum sine ista radice nec Jacob quisquam possit appellari, nec Israel. Neque ergo ex Jacob vel Israel si quis peccat, Jacob dici vel Israel potest; neque ex gentibus si quis ingress
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ immo & impiũ. ut his quidm̃ colit & ingredit̃ ȩgclȩfiã dĩ quisit
sacerdos & ministros ad sistere altari & dut uerbo dĩ aut ȩccłȩ de
ser uire. defructib t̃rȩ quos ds̃ dedit solẽ suũ ꝓducendo & plu¬
uias sues minstrendo ñ offerat pͥmitias sic̃dotib Non mͥuidet᷑
hiui modi anima habere menorũ dĩ. nec cogitare net credere qa dsclede¬
rit ffuctꝰ quosceptt : quositare c̃dit quasi alienos adõ Sieñ adõ sibi
dotos crederet : saret utiꝙ munerando sacer detes. honorare dm̃deda¬
tis & munerib sius Ꝙad huc ut am pliũ hȩc obseruandi etũ seđ m lit¬
terã ipsiũ dñi uocib doceant̃: addem adhȩc̃ Dñ dic̃ in eugłus uȩ¬
Uidegꝰ diligentiũ quomꝰ sermodñ uult sien quidẽ om̃i modis quȩ ma

Expanded text:
 imo et impium, ut is qui Deum colit et ingreditur Ecclesiam Dei, qui scit sacerdotes et magistros assistere altari Dei, et aut verbo Dei aut Ecclesiae deservire, de fructibus terrae quos dedit Deus, solem suum producendo, et pluvias suas ministrando, non offerat primitias sacerdotibus; non mihi videtur hujusmodi anima habere memoriam Dei, nec cogitare, nec credere, quia Deus dederit fructus quos cepit, quos ita recondit quasi alienos a Deo. Si enim a Deo sibi datos crederet, sciret utique numerando sacerdotes, honorare Deum de datis et muneribus suis. Et adhuc, ut amplius haec observanda etiam secundum litteram ipsius Domini vocibus doceantur, addemus ad haec. Dominus dicit in EVide ergo diligentius quomodo sermo Domini vult fieri quidem omnimod
Abbreviated transcription (Latin):
tib & fingula hui modi quid aliud nisi maledictis cosuddet᷑ urge¬
dic̃ meritũ designat ci cui maledicit᷑. & sententiã ꝑmit. nt pote
aut agnoscere pocest: id cirto etiã suudicantis ł sententiam
ꝓmentis intuita ꝓferat maledictã : non potest ẽt iusta maledicendi cau¬
sa. ubiignorat᷑ petcantis affectus. maxime cũ humanũ utiũ tunc sciat
maledicta ꝓserre. cũ forte conuitus Iut iniurin ꝓuocat᷑. Quoquitiũ reseci¬
re a płs uolens nemalodi ctis maledicta. & conuis conuitia ꝓuocem manda¬
tũ netessariũ ponit. at benedicamꝰ & ñ maledicamꝰ Iuo c̃ uitiandi uitiũ
reseret᷑: non quo iudicandi ueritas quohomines latet & ꝓnuntiandi auc¬
toritas perimat᷑ Et tam̃ quõd causȩsit quod ñ maledicat ds̃ a cobneq¬

Expanded text:
tibus , et singula hujusmodi. Quid aliud, nisi maledictis eos videtur urgedicit, meritum ejus designat, cui maledicitur, et sententiam promit, utpote aut ignoscere potest, idcirco etiam si judicantis vel sententiam promentis intuitu proferat maledictum, non potest esse justa maledicendi causa, ubi ignoratur peccantis effectus: maxime cum humanum vitium tunc sciat maledicta proferre cum forte conviciis aut injuriis provocatur. Quod vitium resecare Apostolus volens, ne maledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non maledicamus : quo conviciandi vitium resecetur, non quo judicandi veritas, quae homines latet, et pronuntiandi auctoritas perimatur. Et tamen quid causae sit, quod non maledicat Dominus Jacob neq
Abbreviated transcription (Latin):
conuertimꝰ. id ÷ ad re surrec cionis tẽ pꝰ: ia cobuidebo potest decorporib
dictũ intellegi. ifrł aut̃ intellegã : fps̃ & animas significare resurgentiũ
Ecce inquit popłs solus habitabit xinnationib nonreputabit᷑ Potest quip¬
pe & scđm litterã stare. Solus eñ popłs ia cob non: ꝑmixt̃ ceteris hominib:

Expanded text:
convertimus, id est, ad resurrectionis tempus, Jacob videbo, potest de corporibus convertimus, id est, ad resurrectionis tempus, Jacob videbo, potest de corporibus dictum intelligi, Israel autem intelligam, spiritus et animas significare resurgentium. Ecce, inquit, populus solus habitabit, et in nationibus non reputabitur. Potest quippe et secundum litteram
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta aliã edicionõ : qm̃ deuertiab inquiđ montiũ t uebor eũ. & acollib
in ȩdita uitȩ & ardua adquã contuendã & intellogendĩ non facile quisidone¬
ũ fiat nisi ascendat ademinentẽ & excelsa saentiã : id arco inquid ñ eima¬
ledic̃ds̃ Est enĩ uita ei alta & p̃celsa: ñ hamilis & driecta đ tam̃ ñ mihi
bul antis conuersatiomcelis ÷ Aut sietũ adillũ popłndicta hȩc referendi
s̃ : reste cũ distinccione dic̃ in tuebor &intellegã ut futurũ tẽp̃signficet
illud sinedubio quando om̃is iss ł ad fidẽ xp̃ĩ ueniens saluabit᷑: ab his
sine dubio quiex celsã &cȩlestẽ uitã consurgentes cũ xp̃õ exer cuer̃ suꝑ
t̃ras Sed & quo dix̃ deia cob quidẽ uidebo deifrł aut̃ intellegĩ: etĩ
hoc apaissima distiaccione suscipiendũ ÷ ut aliud ad act iuisibiles. alius
ad inuisibilẽ. fidẽ atꝙ intellegibilẽ scentiã c̃ferat᷑ Aut siad futurũ scłm

Expanded text:
m de verticibus, inquit, montium intuebor eum, et a collibus , hoc est in edita vita et ardua, ad quam contuendam et intelligendam non facile quis idoneus fiat, nisi ascendat ad eminentem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, non ei maledicit Deus. Est enim vita ejus alta et praecelsa, non humilis et dejecta. Quod tamen mihi referenda sunt, cum distinctione dicit, ut intuear et intelligam, ut futurum tempus significet illud sine dubio, quando omnis Israel ad fidem Christi veniens salvabitur, ab his sine dubio, qui excelsam et coelestem vitam consurgentes cum Christo, exercuerunt super terras. Sed et quod dixit: De Jacob quidem videbo, de Israel autem intelligam, etiam hoc aptissima distinctione suscipiendum est, ut aliud ad actus visibiles, aliud ad invisibilem fidem atque intelligibilem scientiam conferatur. Aut si ad futurum saeculum
Abbreviated transcription (Latin):
coeperit : tuncñ solũ maledictis ab inimico. s & detestationib suꝑ
maledictis hoc ÷̃ uehem̃ tiorib male dictoꝵ iaculis inpugnabit᷑ Sed
tunc quidẽ os balaã malediccione & a maritudine plenũ erat & fub
linguaeiꝰ labor & dolor sedebat in insidus cũ diuitib Ex pectabat
enĩ mercedes adiuite rege : ut in occultis int̃ficeret innocentes
Sedds̃ quifac̃ sẽ ꝑmirabilia solus ex inimicis operat᷑ salutẽ bnecit¬
enĩ uerbũ in õs eiꝰ : quãuis nondũ coreiꝰ capere posset uerbũ dĩ Ad huc
enĩ erat in cordeeiꝰ mertis cupiditas: ꝓpt̃ qđ etiã p̃uerbũ dnĩ qđ hi
buit in ore suo dicebat adbalac Ueni& dotibi c̃filiũ. Et docebat
eũ quomͦ mit teret scandalũ in conspestu filioꝵ isrł: ut manduca¬
rent idolis immolata & ut fornicarent᷑ ꝓpt̃ qđ acȩcidit popłs:

Expanded text:
coeperit, tunc non solum maledictis ab inimico, sed detestationibus super maledictis, hoc est, vehementioribus maledictorum jaculis impugnabitur. Sed tunc quidem os Balaam maledictione et amaritudine plenum erat, et sub lingua ejus labor et dolor, sed et in insidiis cum divitibus . Exspectabat enim mercedes a divite rege, et in occultis interficere innocentes. Sed Deus, qui facit semper mirabilia solus, ex inimicis operatur salutem. Injecit verbum in os ejus, quamvis nondum cor ejus capere posset verbum Dei. Adhuc enibuit in ore ejus, dicebat ad Balac: Veni et do tibi consilium. Et docebat eum quomodo mitteret scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et ut fornica
Abbreviated transcription (Latin):
suũ inos eiꝰ slongͣ hȩc nc̃ abaliã : s a uerbodĩ qđ mnore eiꝰ positũ ÷ discim̃
Nisi enĩ uerbah̃i essent : ñ eautiq reuelasset famulo suo moysi quȩ ꝓcul
posit̾ cũ abeore gibal. ac dicerent᷑ : tertũ ÷ qđ nisi adõ sibi reue lata moy¬
ses scire ñ potuit Posthȩc Ecce inquiđ popłs sic̃ legna ł catul leoms
exurget : & sic̃ leo exultabit. In his mͥ uidet᷑ c̃fidentiã popłi describere
credentis in xp̃o : & li tatẽ quã habet infide & ex ultationẽ quã gerit
inspe Cõparat᷑ enĩ catulo leonis : dũ cendit ad ꝑfeccionẽ lȩt &uelox

Expanded text:
 Balaam, sed a verbo Dei, quod in ore ejus positum est, dicimus. Nisi enim verba Domini essent, non ea utique revelasset famulo suo Moysi, qui procul positus, cum ab eo regi Balac dicerentur, certum est quod nisi a Deo sibi revelata Moyses scire non potuit. Post haec, Ecce, inquit, populus sicut leaena vel catulus leonis exsurget, et sicut leo exsultabit. In his mihi videtur confidentiam populi describere credentis in Christo, et libertatem quam habet in fide, et exsultationem quam gerit in spe. Comparatur catulo leonis dum tendit ad perfectionem laetus et velox.
Abbreviated transcription (Latin):
sta contraria delere & ponit᷑ ex tingui spiritalẽ is rł: ñ alus uat minis¬
tris. nisi ponusiab & scribis acphariseis ipsos inuitat ipsis merce
qu ꝓpħa degalilea non surgit. Etiterũ dicunt. Nos legẽ habemꝰ
& scđm legẽ debet mori. quia filiũ dĩ fe fec̃ Perquȩ singula uident᷑
quide scribȩ &pharisei zelũ dĩ habere : s simulatũ Asinauͦ cui sede¬
bat balaã qm̃ scripturadic̃ homines& uim̃ta saluos facies dnẽ. capurs
credentiũ potest intellegi quȩ sue ꝓstalticia sue ꝓ innocentia
animalib cõparat᷑ Sic enĩ & apłs dic̃ Uidete aut̃ uocationẽ urim fr̃s.
quia non niulti int̃ uos sapientes non multi potentes. nom multi nobiles
so que stultas̃ mundi elegit ds̃ ut tonsundait sapuntus Istigͦ tales
sic̃ euuangelica quȩ in parabolis agebant gesta designant: alnistis pes¬
simis dominis scribis aepharis eis subiecti quodĩmado tenebantur

Expanded text:
illa contraria delere, et penitus exstingui spiritalem Israel, non aliis utitur ministris, nisi pontificibus et Scribis ac Pharisaeis. Ipsos invitat, ipsis mercedquia propheta de Galilaea non surgit . Et iterum dicunt: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit . Per quae singula videntur quidem Scribae et Pharisaei zelum Dei habere, sed simulatum. Asina vero, cui sedebat Balaam, quomodo Scriptura dicit: Homines et jumenta salvos facies, Domine , et pars credentium potest intelligi: quae sive pro stultitia, sive pro innocentia, animalibus comparatur. Sic enim et Apostolus dicit: Videte autem vocationem vestram, fratres, quia non multi inter vos sapientsed quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes . Isti ergo tales, sicut evangelica, quae in parabolis agebant, gesta designant, ab istis pessimis Dominis Scribis ac Pharisaeis subjecti quodammodo tenebantur
Abbreviated transcription (Latin):
in habebat᷑. innotesceret etĩ nationib secreta de xp̃o misteria:
& thes aurũ magnũ ꝓferret adgs. nontã corde & senfu quã ore& fer¬
mone portatũ Sed ne ꝑfingula immorem̃ : non enĩ tẽporis : cunc¬
ta dissolui. ascensa astna sua balaã ibat ꝑiiã. Oc curritei angłsille.
sine dubio quiaderat filus isrł A perit os astnȩ ut arguat᷑ ꝑ eã balaa
& muti pecudis uocib confutet᷑is qui diuinus uide bat᷑ & sapiens
Uerũ p̃hȩc: conueniens iã uidet᷑ aliquaetiã deallegoria c̃ tingere¬

Expanded text:
tionibus secreta de Christo mysteria, et thesaurum magnum proferret ad gentes, non tam corde et sensu quam ore et sermone portatum. Sed ne per singula immoremur non enim tempus est cuncta dissolvi, ascensa asina sua, Balaam ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os asinae, ut arguatur per eam Balaam et muti pecudis vocibus confutetur is qui divinus videbatur et sapiens. Verum post haec conveniens jam videtur aliqua etia
Abbreviated transcription (Latin):
moy sen & daron legi & sacerdotio iudeoꝵ finis inposit̾ sit.: qđ necip¬
si a d t̾rã repmissionis transcendere ualeant. nec credentẽ popłmde
& ꝓhibet̃ transire iordanen Pertur batꝰ enĩ murmure popłi : dubi¬
tant petrã uirga ꝑcussit dubitant̃ quasi illud ñ posset ds̃ facere
utaqͣ de pecra ꝓflueret qđ anteiã fecerat uid ȩ hie fides moysi
insinuat qđ aquã de petra eiciend̃ tituba uerit : Hanc ꝓphetĩ fuis¬

Expanded text:
Moyse et Aaron legi et sacerdotio Iudaeorum finis inpositus, quod nec ipsi ad terram repromissionis transcendere ualeant nec credentem populum de  Perturbatus enim murmure populi, dubitanter petram virga percussit, quasi illud non posset Deus facere ut aqua de petra proflueret, quod ante jam fecerat. Quid ergo hic fides Moysi insinuat, quae aquam de petra ejiciendam titubaverat, nisi u