comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiriũ cosũmari. sed expectare eum
placidam absolutionẽ carnis sue. do¬
nec ego ueniens recipiam eũ in et̾nam
beatitudinẽ. Ed añ ñ ẽẽt ita intelligñ¬
cdũ sicut fratres c̃diderunt qͥaderant.
ut scilicee ñ eẽt moriturus s in uita sem¬
dixit ihe ñ moritur. Nõ gͦ putancdũ ẽ¬
qd̃ ioħs ñ sit mortuns incarne. s licet
antea multos tolerasset labores in pace
seniũ fiuuit: specialit̾ eũ dũo usitante
Non em̾i magnũ erat dare dilecto ⁊̃ mo¬
ri: cũ dissolui ⁊ ẽẽ cũ xp̃o meliꝰ sit. Hic
ẽ discipłs qui testimoniũ ꝑhibae dehis¬

Expanded text:
tyrium consummari, sed exspectare eum placidam absolutionem carnis suae, donec ego veniens recipiam eum in aeternam beatitudinem. Quod autem non esset ita intelligendum, sicut fratres crediderunt qui aderant, ut scilicet non esset moriturus, sed in vita semdixit Jesus, non moritur. Non ergo putandum e non sit mortuus in carne, sed licet antea multos tolerasset labores, in pace senium finivit, specialiter eum Domino visitante. Non enim magnum erat, dare dilecto non mori cum dissolvi et esse cum Christo melius sit. Hic est discipulus qui testimonium perhibet de
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit ei. Pasce oues meas. Drine negati.¬
oni redditur tͥna cõfessio. ne minꝰ amo.¬
ti lingua seruiat quam timori. & sicut
fuit indiciũ timoris negare pastorem.
sit officiũ amoris pascere oues domini.
Oues aũ pascere ẽ. c̃dentes confortare ne
deficiant. t̾rena subsidia si necesse ẽ sub.¬
ditis ꝓuidere. exempla uirtutĩ p̃bere.
adu̾sariis obsistere: peccantes corrigere:¬

Expanded text:
Dixit ei: Pasce oves meas. Trinae negationi redditur trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam timori. Et sicut fuit indicium timoris negare pastorem, sic officium amoris pascere oves Domini. Oves autem pascere, est credentes confortare ne deficiant; terrena subsidia, si necesse est, subditis providere; exempla virtutum praebere, adversariis obsistere, peccantes corrigere
Abbreviated transcription (Latin):
nũs abuno itsq ad seipsum cõputatis õibꝰ
c̃scens. ad centũ qͥnquaginta tres ꝑuenit.
Om̃s gͥ ad gr̃am ꝑtiuentes hoc nũo figu¬
rantur. ꝙ in centum ꝑfectio ẽ int.l. tri¬
tatũ adiectione. Que unitas additur: ut
conputatione ab uno usq adse ipsum. ita

Expanded text:
us ab uno usque ad seipsum computatis omnibus crescens, ad centum quinquaginta tres pervenit. Omnes ergo ad gratiam pertinentes, hoc numero figurantur; quia in centum perfectio est, inter quitatis adjectione. Quae unitas additur, ut computatione ab uno usque ad seipsum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
accipiet: R. nc̃ in hoc tempore domos et
fratres ⁊ sorores. et matres et filios. ⁊ agros
nã possibebit. Sensus est. Qui ꝓsaluato¬
re om̃s diuicias dimiserit. et caruis effec¬
tus contempserit. inspualibꝰ centuplũ
accipiet. que conꝑatione carnaliũ et me.¬
rito sui ita erunt quasi paruo nuo cente¬
naruis conparetur. Qui em̃ ꝓpt̾ regnũ
dĩ tp̃ralia speriunt. &̾ in hac uita ꝑse¬
cutionibꝰ plena eiꝰdem gaudia regni fi¬
de certa degustant. et om̃iũ electoos sin¬
cera di lectione fruuntur. Cũ gͥ aconsor¬
tibꝰ ꝓpositi sui multo gratiorem recipi¬
ant̾ caritatẽ. omĩa sp̃uali gluttino colli¬
gatoꝵ. tanquã sua crediuitꝰ. ꝙ multitu¬
dinis credñciũ erat cor unũ z anima una.¬

Expanded text:
accipiet: nunc in hoc tempore domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros N.--BEDA. Sensus est: Qui pro Salvatore omnes divitias dimiserit, et carnis affectus contempserit, in spiritualibus centuplum accipiet, quae comparatione carnalium merito sui, ita erunt quasi parvo numero centenarius comparetur. Qui enim propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plena, ejusdem regni gaudia fide certa degustabunt, et omnium electorum sincera dilectione fruentur. Cum igitur a consortibus propositi sui multo gratiorem recipiant charitatem, omnia spirituali glutino colligatorum tanquam sua credunt, quia multitudinis cred
Abbreviated transcription (Latin):
tur. s ut insupioribus requiescerent.
sumitur nubes et ꝑtransit. sic qui
descendit ad inferos ñ ascendit. Ac
si aꝑte loqueretur iob dicens. In altũ
cuitendo deficit qui supbiendo ad
interitũ tendit. Quem si semel culpa

Expanded text:
tur, sed ut in superioribus requiescerent. tur, sed ut in superioribus requiescerent. icut consumitur nubes et pertransit, sic qui descendit ad inferos, non ascendit. » Ac si aperte loqueretur Job, dicens: In altum currendo deficit, qui superbiendo ad interitum tendit. Quem si semel culpa
Abbreviated transcription (Latin):
cat. non parabola s. rei geste narra.¬
epulas unguentatos q conuiuas feco¬
rem ulcerum lambentibꝰ canibꝰ susti¬
neat. Cum gͦ añ ianuã iacetet. et exui¬
sione pauꝑis auuti nõ miserenti cumu¬
lus dãp̃nationis infertur. et rursũ ex ui¬
sione cuuitis tẽptatus cotidie pauper
ꝓbatur. Quẽ ad maiorẽ ipsius ꝓbati¬
onem pauꝑtas simul et exrttudo.
et uisa diuitis copia. et nułła sibi ad¬
hibita consolatio. afficiunt. Cauen¬
dũ gͦ ne pauꝑes despiciamꝰ et si qua
in eis reprehñsibilia uidemꝰ. qr fur¬
tasse quos moꝵ infirmitas iuilne¬
int. medicina pauꝑtatis curat. Ea¬
ctũ est autem ut moreretur m̃ dicus.
et portaretur ab angłis insinũ abrabe.
Mortius est aũ et diues.⁊ sepultits
est in ĩferno. Sinꝰ abrahe. requies est
beatoꝵ̃ pauꝑũ. sepultura infermi su¬
ꝑbis ÷ in misericordibꝰ ꝓfunditas est
cendisse ut in locis penalibꝰ teneren¬

Expanded text:
cat, non parabola, sed rei gestae narracat, non parabola, sed rei gestae narraepulas unguentatosque convivas fetorem ulcerum lambentibus canibus sustineat. Cum ergo ante januam jaceret, ex visione pauperis diviti non miserenti cumulus damnationis infertur, et rursum ex visione divitis tentatus quotidie pauper probatur. Quem ad majorem ipsius probationem paupertas simul et aegritudo, et visa divitis copia, et nulla sibi adhibita consolatio afficiunt. Cavendum ergo ne pauperes despiciamus, etsi quae in eis reprehensibilia videmus, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat. « Factum earetur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Sinus Abrahae requies est beatorum pauperum, sepultura inferni, superbis et immisericordibus profunditas est cendisse, ut in locis poenalibus teneren
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit ⁊ nũquã saciatur. nec dm̃ tunct. nec
hominẽ reueretur. Non parti parcit. ñ
matrẽ agnoscit. ñ st̃i optemꝑat. ñ amico
fidem seruat. Uiduam opprunit.pupilli
rem inuadit. Que est hec insania ad qui¬
rere aurum. et ꝑdere celum: hic tm̃
diues nõ abtulisse aliena rep̃henditur s
ꝓpria nõ dełisse: quamuis uilege ñ tena¬
cia s rapina dannetur. Concule mariue
ferro circumcise lacrimas purputeas e¬
mittunt. quibꝰ lana tinguitur uñ pur¬
ꝑurea texitur. Byssũ uͦ genꝰ est lini cã¬
didissimi ⁊ mollissimmi. qd greci papa¬
ten uocant. Et erat quidam. nomine
lararus. qui iacebat ad iauuã e ulceribꝰ
plenꝰ. cupiens saturari de iicis que
cadebant de mensa duiitis. et nemo il¬
li dabat. S et canes ueniebant. et li¬
gebant u̾lcera eius. Nec ase canes remo¬
uere pot̃at. nec uisitator erat qui re¬
ioueret. Nota cũ parabole ꝓpria nõ
ponãt nomina. et dñs ꝑhumilitatis
approbationẽ paupis huius nom̃ di¬

Expanded text:
atur, nec Deum timet, nec hominem reveretur. Non patri parcit, non matrem agnoscit, non fratri obtemperat, non amico fidem servat. Viduam opprimit, pupilli rem invadit. BEDA. Quae est haec insania, acquirere aurum et perdere coelum? Hic tamen dives non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse, quamvis in lege non tenacia, sed rapina damnetur. Conchulae marinae ferro circumcisae lacrymas purpureas emittunt, quibus lana tinguitur, unde purpura texitur. Byssum vero genus est lini candidissimi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. « Et erat quidam mendicus, Lazarus, qui jacebat ad januam ejus, ulceribus plenus, cupiens saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat. Sed et canes veniebant, et lingebant ulcera ejus. » Nec a se canes removere poterat, nec visitator erat qui removeret. Nota cum parabolae propria non ponant nomina, et Dominus per humilitatis approbationem pauperis hujus nomen di
Abbreviated transcription (Latin):
tes agalilea inpenitñtẽ udoꝵ gentẽ
occidetunt.⁊ atria sacͥfitioꝵ ⁊ ipsum tem¬
plũ hum ano sanguine fedantes destru
uit̃p̃tatio est os malleatoris diabolũ. sẽ¬
ꝑ aĩas occid̾e paratũ. S anguis ex pͥmit
peccatũ. ⁊ sacrificia bonaiꝰ actiones. Ri¬
iatꝰ gͦ sanguinẽ galileoꝵ cũ sacrificus
eoꝵ misce̾t. qñ diaboliis elemosinas. p̃¬
ces. ieuinia. cet̾aq bona fideliũ cõma¬
culat. uł mortifera carnis ⁊ sanguinis
delectatione. uł odu meditatione. ił
inuidie furore. uł humane laudis
ambitione. uł alia qualibet nefaria
peste. ut quamuis oblata dño uide¬
antur. nicħ tñ ꝓsint offerentibꝰ. s
pociꝰ int̾lũ fiant in pec̃cm. de inda
enĩ qui int̃ sacrificia ꝓditionẽ dñici
sanguinis cogitabat. scriptũ est. Et o¬
Dicebat aut̃ hanc similitudinẽ.
Arborem fici habebat quidã plantatam

Expanded text:
tes a Galilaea, impoenitentem Judaeorum gentem tes a Galilaea, impoenitentem Judaeorum gentem occiderunt, et atria sacrificiorum et ipsum templum humano sanguine foedantes destruxcujus interpretatio est, os malleatoris, diabolum, semper animas occidere paratum. Sanguis exprimit peccatum, et sacrificia bonas actiones. Pilatus ergo sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynas, preces, jejunia, caeteraque bona fidelium commaculat, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste, ut quamvis oblata Domino videantur, nihil tamen prosint offerentibus, sed potius interdum fiant in peccatum. De Juda enim qui inter sacrificia proditionem Dominici sanguinis cogitabat, scriptum est: Et oDicebat autem hanc similitudinem: Arborem fici ha
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ dico uobis. s nͥ ꝑpenitñciã habueritis
om̃s similĩt ꝑibitis. sicut illi decem ⁊ octo
supͣ quos coci̾it. turris. insiloam. et occi¬
dit eos. Ordo ẽ. Dico nobis ñ soli gali¬
les fuere pec catores sicut ⁊ ieroso¬
limitẽ quos turris oꝑpessit ñ soli pec¬
ut hi galilei si penitere nolueritis. ꝓ sequi¬
tur de ierosolimnns. Putatis qr ⁊ ipsi
debitores fuerunt. p̃ter om̃s homines ha¬
bitantes inihrłm: Non clico uobis. s si
ñ penitñciã egeritis. om̃s siilit̾ ꝑibitis.
Pressi ruia turris significant. uideos qͥ
penĩte noluerint cũ suis menibꝰ ẽẽ ꝑitu¬
ros. Nec frustra .xuiii. fuerunt. qui ñus
ex p᷑rimitur. Indicant em̃ eos meruisse¬
saluari. dãpnari. qui nom̃ saluatoris
sp̃uerunt. Turtis illa significat eũ qui
turus fortitudinis est. nã : ipsũ sy loe
apatre missũ in mũdũ. qui õs suꝑ quos
ceciderit conteret. Pilatus aut̃ designa¬
uit. qd̃ romani pꝰ ꝑassionẽ am̃i incipien¬

Expanded text:
si poenitentiam habueritis, omnes similiter peribitis: sicut illi decem et octo, supra quos cecidit turris in Siloam, et occidit eos. Ordo est: Dico vobis, non soli Galilaei fuere peccatores, sicut et Hierosolymitae, quos turris oppressit, non soli pecut hi Galilaei, si poenitere nolueritis. Prosequitur de Hierosolymitis: Putatis quia et ipsi debitores fuerunt praeter omnes homines habitantes in Jerusalem? Non, dico vobis; sed si non poenitentiam egeritis, omnes similiter peribitis. Pressi ruina turris, significant Judaeos, qui poenitere noluerint, cum suis moenibus esse perituros. Nec frustra decem et octo fuerunt, qui numerus exprimitur. Indicant enim eos meruisse damnari, qui nomen Salvatoris spreverunt. Turris illa significat eum qui turris fortitudinis est, nam et ipsum Siloaea Patre missum in mundum , qui omnes super quos ceciderit, conteret. Pilatus autem designavit, quod Romani post passionem Domini incipien
Abbreviated transcription (Latin):
amicis ꝗͣ de cong̃gandis diuicus tractat
Ait autem uillicus intra se. Quid faci¬
am qr dñs m̃s aufert ame uillicatio
nem: Fodere ñ ualeo. m̃dicare rerubes¬
co. Scio quid faciam. ut cũ amotus fu¬
ero auillicatione recipiant me indo¬
mos suas. Ablata uillicatione fode
nõ ualemꝰ. qr post hanc uitam ñ licet
nobis inquirere stuctũ bone cõuersa.¬
tionis ligone deuote conpunctionis.
Mendicare confusionis ẽ. eo mͦ quo fa¬
tue uirgines m̃dicabunt. Domꝰ sc̃oꝵ¬

Expanded text:
amicis quam de congregandis divitiis tractat. amicis quam de congregandis divitiis tractat. Ait autem villicus intra se: Quid faciam, quia Dominus meus aufert an valeo, mendicare erubesco. Scio quid faciam, ut, cum amotus fuero a villicatione, recipiant me in domos suas. » Ablata villicatione fodere non valemus, quia post hanc vitam non licet nobis inquirere fructum bonae conversationis ligone devotae compunctionis. Mendicare confusionis est, eo modo quo fatuae virgines mendicabunt. Domus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽp̃sit. Cumq moisi u̾ba spñaliter
uitelligete renuit. ad eũ quem mo¬
yses p̃dixerat ñ ꝑuenit.S ñ ueti¬
tas. Si crederetis in oẏsi. crederetis
licũ. et hic diffamatus est ap̃ illum
quasi dissipasset bona ipsius. Nc̃
ad auaros suꝑbosq phatiseos. nc̃
est. uñꝰ et auilla nom̃ accepit. hic uͦ
ponitur ꝓ economo .i. dispensatore.
qui scilicet uniu̾sam subãm dissi¬
pauit domiꝰ dispensat. ẜ conomios
enĩ tam pecunie quã frugũ et o̾iũ
que dñs possidet. dispensatorem
significat. S illicus gͦ est cui d̃s ali¬
quas peccumas ad erogandũ comi¬
ut. Dissipat gͥ. uł dũ male congre¬
gat. uł qñ nõ bene expendit
t uocauit illum. et ait illi. Qd
hoc audio de tet R edde rationem
uilli cationis tue. Iam enĩ non ꝑo¬
teris uillicare. Socat ds̃ qñ incitat ti¬
morem et̾ne dãpnationis.Red dit hõ
rationẽ. si cogitans uillicationẽ cũ ifta
uita finiendam. magis de acquirendis

Expanded text:
tempsit. Cumque Moysis verba spiritualiter tempsit. Cumque Moysis verba spiritualiter intelligere renuit, ad eum quem Moyses praedixerat non pervenit. Unde Veritas: « Si crederetis, inquit, Moysi, crederetis licum, et hic diffamatus est apud illum, quasi dissipasset bona ipsius. Nunc ad avaros superbosque Pharisaeos, nunc est, unde et a villa nomen accepit. Hic vero ponitur pro oeconomo, id est dispensatore, qui scilicet universam substantiam domus dispensat. Aeconomus enim, tam pecuniae quam frugum et omnium quae Dominus possidet, dispensatorem significat. Villicus ergo est, cui Deus aliquas pecunias ad erogandum commisit. Dissipat igitur, vel dum male congregat, vel quando non bene expendit. Et vocavit illum, et ait illi: Quid hoc audio de te? Redde rationem villicationis tuae. Jam enim non poteris villicare. Vocat Deus, quando incutit timorem aeternae damnationis. Reddit homo rationem, si cogitans villicationem cum ista vita finiendam, magis de acquirendis
Abbreviated transcription (Latin):
lingua signari adulanciũ. qui uul¬
nera lingunt clũ mala nr̃a inꝓto
fauore attollunt. Abrahe sinꝰ signa¬
ficat. celoꝵ requiem. in qua pecum bẽt
uenientes aboriente et occidñte cũ
abraam et ysaao et iacob. s ailũ reg¬
ni huiꝰ purputa. et bisso induti fo¬
ras eicientur. Infidelis ppłs legem in
ore tenuit. s: ope seruare contẽpsit.
⁊ iõ ibi ampliꝰ arciebit. Hiues in hac
uita. guttam aque m̃dicans inal¬
tera. dicit se habere .G. ftatres: qr ui
daicꝰ ppłs ex magna iam parte dan¬
natꝰ . nouit sequaces suos suꝑ ter¬
ram relictos.S. libris morsi carna¬
lit̃ intellectis. uł . sensibꝰ corpotis
et in .clii. piscibꝰ in nũa multitudo
telliguntur. quos ad spu alem uitel¬
ligenciam ñ assurgete gemit. Optat B.
gad eos mitti laratum siue alium
de fidelibꝰ. s ei non crederent s mo¬
ysem et ꝓpħãs ñ audiunt. Ex mor¬
turs dñs resurrexit. s uidazcus ppłs

Expanded text:
lingua signari adulantium, qui vullingua signari adulantium, qui vulnera lingunt, dum mala nostra improbo favore attollunt. Abrahae sinus significat coelorum requiem, in qua recumbent venientes ab oriente et occidente cum Abraham, Isaac et Jacob; sed filii regni hujus, purpura et bysso induti, foras ejicientur . Infidelis populus legem in ore tenuit, sed opere servare contempsit: et ideo ibi amplius ardebit. Dives in hac vita guttam aquae mendicans, in altera dicit se habere quinque fratres, quia Judaicus populus ex magna jam parte damnatus, novit sequaces suos super terram relictos, quinque libris Moysi carnaliter intellectis, vel quinque sensibus corporis tribus piscibus innumera multitudo telliguntur, quos ad spiritalem intelligentiam non assurgere gemit. Optat igitur ad eos mitti Lazarum, sive alium de fidelibus; sed non ei credent si Moysen et prophetas non audiunt. Ex mortuis Dominus resurrexit, sed Judaicus populus,
Abbreviated transcription (Latin):
transgressione legis filiis quondam lu.¬
cis. qui uilege uersati xp̃m qui dĩ pa¬
tris nerũ lum̃ est ꝑdiderunt. Si autẽ
de mãmona iniquitatis bene dispen¬
sato recipiuntur et̾na tab̃nacula. quan¬
tomagis sermo diuiꝰ in quo nulla est
iiquitas. qui apłis creditus ẽ bonos
dispensatores lenabit incelum. Quã¬
obrem qui fidelis ẽ inminimo .i. in car¬
nalibꝰ. ⁊ inmaiore fidelis erit .i. inspũ
ut non det fr̃ibꝰ adutenidũ qd̾ adõ ꝓ om̃i¬
bꝰ ẽ creatũ. iste et inspũali pecunia di¬
uidñda iniquus erit. ut ñ ꝓnecessitate
s ꝓ ꝑsonis doctrinã dñi diuidat. Inmi¬
ratio rotunditatis .i. ut apuncto inecdi¬
O om̃slineẽ pares in extrema ducantur.
eadem est in magno disco que in rãi¬
mulo exiguo. ita ubi parua iuste ge¬
runtur. ñ minuitur iusticie magnitu¬
do.

Expanded text:
transgressione legis, filiis quondam lutransgressione legis, filiis quondam lucis qui in lege versati, Christum qui Dei Patris verum lumen est, perdiderunt. Si autem de mammona iniquitatis bene dispensato recipiuntur in aeterna tabernacula, quanto magis sermo divinus, in quo nulla est iniquitas, qui apostolis creditus est, bonos dispensatores levabit in coelum? Quamobrem qui fidelis est in minimo, id est in carnalibus, et in majore fidelis erit, id est in ut non det fratribus ad utendum, quod a Deo pro omnibus creatum est; iste et in spiritali pecunia dividenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam Domini dividat. In mi. Nam sicut ratio rotunditatis id est ut a puncto medio omnes lineae pares in extrema ducantur eadem est in magno disco, quae in nummulo exiguo; ita ubi parva juste geruntur, non minuitur justitiae magnitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
et que antea ꝓlucro fuerant reputar
instercora. Uocauit itaq duos de pluri.¬
mis debitoribꝰ. Primũ qui debebat .c. ca¬
dos olei. cong̃gatos iudelicet ex gentibꝰ
qui plenꝰ est atq ꝑfectus fecit scrib qũi¬
quagenariũ. qui ꝓprie penitñciũ ẽ uix¬
ta iubileñ annũ et illam parabolam in
alteri debitori quinquaginta denarii
tus erat. et debebat ei centenariũ num.
et coegit ut de .c. faceret.Lxxx. idest c̃.¬
cdent indñi resutectionẽ. S ũi. die fac¬
tam .Lxxx. enĩ completur de.Siii. de¬
cadibus: et de sabbato tranfiret ad ꝑri¬
mã sabbati. Ob hanc causam adño p̃¬
dicatur bene fecisse : qd̃ de legis auste.¬
ritate nutatꝰ sit in eugłii clemenciam.
E dsi quesieris quare uocetur uillicus inqͥ¬
tatis in lege dĩ. scias qr iiquus erat uil¬
licꝰ: qui bñ quidẽ offerebat s nõbene di¬
uidebat. credens inpatr̾e s: filiũ ꝑsequens.
rudñcior illo itaq fuit paulus apłs in

Expanded text:
et quae antea pro lucro fuerant, reputari et quae antea pro lucro fuerant, reputari in stercora. Vocavit itaque duos de plurimis debitoribus. Primum, qui debebat centum cados olei, congregatos videlicet ex gentibusqui plenus est et perfectus, fecit scribi quinquagenarium, qui proprie poenitentium est, juxta jubileum annum et illam parabolam, inalteri debitori quinquaginta denarii tus erat, et debebat ei centenarium numerum, et coegit ut de cederet in Domini resurrectionem octava die factam. Octoginta enim complentur de VIII Decadibus, et ut de Sabbato transiret ad primam Sabbati. Ob hanc causam a Domino praedicatur bene fecisse, quod de legis austeritate mutatus sit in Evangelii clementiam. Quod si quaesieris quare vocetur villicus qitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium persequens, Prudentior itaque fuit. Paulus in
Abbreviated transcription (Latin):
Eututes nr̃e sunt. qr teste salomone re¬
dẽptio anime uiri ꝓprie diuicie eiꝰ. De¬
mꝰ gͥ aliena ut suscipiamꝰ ur̃a. p̃beamꝰ
parua ut recipiamꝰ magna: seminemꝰ
in bñdictione ut metamꝰ benedictionẽ.
tarũ inunũ opiñ dicta conpuixit. hec su-
lus. legẽ dĩ discens agamaliele. Qu cum
cepisset xͥanos ꝑsequi et dñi su subãm
dissiꝑare correctus est adño. audiens du¬
rũ est tibi contra stimulũ calcitrare. Di¬
xit q incorde suo. Quid faciam: Magister
fui et uillicus. nc̃ cogor ẽẽ discipulus
et oꝑariꝰ. Fodere nõ ualeo. mandata. enĩ
legis t̾re incumbencia destructa sunt. Mẽ¬
dicare erubesco. ut qui doctor fueram ui¬
dõꝵ. nc̃ incipiam docirinam salutis m̃.¬
dicare ab anania. Faciam gͥ ut me reci¬
piant xͥani. cũ eiec tus fuero auilicatione
mea. Cepit q eis qui prius u̾sabantur
in lege ⁊ sic in xp̃m creliderant ut ar¬
bitrarentur se in lege uistificandos di¬
cere legem abolitam. ꝓphas p̃teriisse.

Expanded text:
rtutes nostrae sunt, quia teste Salomone, Redemptio animae viri proprie divitiae ejus . Domus ergo aliena, ut suscipiamus nostra; praebeamus parva, ut recipiamus magna; seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem. tarum in unum opus dicta compinxit, haec super lus legem Dcoepisset Christianos persequi, et Domini sui substantiam dissipare, correctus est a Domino, audiens: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Dixitque in corde suo: Quid faciam? Magister fui et villicus, nunc cogor esse discipulus et operarius. Fodere non valeo, mandata enim legis terrae incumbentia destructa sunt. Mendicare erubesco, ut qui doctor fueram Judaeorum, nunc incipiam doctrinam salutis mendicare ab Anania. Faciam igitur ut me recipiant Christiani, cum ejectus fuero de villicatione mea. Coepitque eis qui prius versabantur in lege, et sic in Christum crediderant, ut arbitrarentur se in lege justificandos, dicere legem abolitam, prophetas praeteriisse,
Abbreviated transcription (Latin):
rũq scõꝵs gr̃am conparemꝰ. hoc quidã
male intelligndo rapiunt ut quasi bñ
dispensent. s grauantur pociꝰ quã ad¬
uiuentur. hostie enĩ impioꝵs̃ abomi¬
nabiles. hinc ꝑsalomone dicitur. Qu
offert sacrificium de subã patris. pauꝑis
ac si uictimet filiũ in conspectu patris.
Qui fidelis ẽ in minimo. et inmaiori
fideus ẽ. Et qui inmodico iniquus ẽ. et
inmaiori iniquus ẽ. In minimo ẽ fidelis
maiori est fidelis qui om̃ino ad herẽt
creatori. et unꝰ sp̃c cum eo desiderat effi¬
ci. Qui enĩ frẽm nõ diligit. quẽ uidet
ned miseretur egeni. quomͦ diliget dm̃
quẽ nõ iudet. et quomodo se ipsũ dõ iri¬
buet. Si gͦ ininiquo mãmona fideles
ñ fiustis: qd̾ uerũ est quis cceclet nobis:

Expanded text:
rumque sanctorum gratiam comparemus. Haec quidem rumque sanctorum gratiam comparemus. Haec quidem male intelligendo rapiunt, ut quasi bene dispensent, sed gravantur potius quam adjuventur. Hostiae enim impiorum abominabiles. Hinc et per Salomonem dicitur: « Qui offert sacrifquasi qui victimet filium in conspectu patris . Qui fidelis est in minimo, et in majori fidelis est: et qui in modico iniquus est, et in majori iniquus est. BEDA. In minimo est fidelis,auperes. In majori est fidelis, qui omnino adhaeret Creatori, et unus spiritus cum eo desiderat effici. Qui enim fratrem non diligit quem videt, nec miseretur egeni, quomodo diliget Deum quem non videt , et quomodo seipsum Deo tribuet? Si ergo in iniquo mammona fideles non fuistis, quod verum est, quis credet vobis?
Abbreviated transcription (Latin):
qui sapientes estis in ocuł ur̃is: et
coram nobisinȩipsis prudñtes. In hoc
dispensatore. non debemꝰ adimitan.¬
dum sumere: ut uł dño fraudem
uł de fraude elemosiña faciamꝰ. s in¬
t̃dũ similitudines econtrario ducunt᷑.
ut hic et de uidice iniquo. uñ lucas in
qd̃ adu̾sus eum fraudulent̃. s ꝓse pru¬
laudabit discipulos si ad eius p̃ceptum
miscdẽs fuerint. Uñ sequitur. Et ego di¬
co uobis. Facite nobis amicos dẽ mãmo¬
na iniquitatis. Et cũ defeceritis recipiant
uos inet̃na tab̾nacula. Mãmona syross
lingua diuicie nũcupantur: et iniquitatis
additũ ẽ. qd̾ dẽ iniquitate collecre siint.
ñ uulgata sentñcia dr̃: qr diues aut ẽ
iniquus. aut heres iniqͥ: Nocet gͦ de diii¬
ciis iniquitatis amicos facere. nõ quosti¬
bet panꝑes : s eos qui nos possint teci¬
ꝑe incelestes passiones. mansiones:ł
ita. Faciamꝰ amicos de iniquo mamona¬
ut largiendo pauꝑibꝰ angłoꝵ nobis cẽto¬

Expanded text:
qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . » In hoc dispensatore non debemus ad imitandum sumere, ut vel domino fraudem, vel de fraude eleemosynam faciamos, sed interdum similitudines econtrario ducuntur. Ut hic et de judice iniquo: unde Lucas inquod adversus eum fraudulenter, sed pro se prulaudabit discipulos, si ad ejus praeceptum misericordes fuerint. Unde sequitur: « Et ego vobis dico: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis vos in aeterna tabernacula. » Mammona Syrorum lingua divitiae nuncupatur, et iniquitatis additum est, quod de iniquitate collectae sunt. Unde vulgata sententia dicitur: Quia dives aut est iniquus, aut haeres iniqui. Docet ergo de divitiis iniquitatis amicos facere, non quoslibet pauperes, sed eos qui nos possent recipere in coelestes mansiones. Vel ita: Faciamus amicos de iniqua mammonaut largiendo pauperibus angelorum nobis caetero
Abbreviated transcription (Latin):
Disputantẽ de contẽptu mundi deride.¬
bant. cũ lex suis obseruatoribꝰ bonã ter¬
re ꝓmitteret. ñ attñdñtes ꝙr in lege
carna libꝰ minora.in eugło sp̃ualibꝰ maio¬
ra uire p̾cipuntur. Et ait illis Uos
estis qui iustificatis uos coram homini¬
Pꝰ altũ est. abominatio ẽ añ dm̃. Cotam
hominibꝰ se iustificant. qͥ peccatores cõ¬
tẽpnunt ⁊ se uistos eẽ assetunt. elemosi¬
natũ remedia negligentes. S hec auara
alitudo quã iuste dãp̃nanda sit. ise¬
quenti exemplo docet ille qui illuminabit
abscondita teuebratũ. et ianifestabit
consilia corsiL¬
dam erat diues ⁊ induebatut pur.¬
pura &t bisso. et epulabatur condie
splendidẽ. In diuicus notatur concupis¬
cencia ocułoꝵ. inp̃ciosis uestibꝰ suꝑbia
uite: insplendida epularione concupis¬
cencia carnis. Id circo diues iste quasi ig¬
notus apud dm. nomine nõ designatur

Expanded text:
Disputantem de contemptu mundi derideDisputantem de contemptu mundi deridebant, cum lex suis observatoribus bona terrae promitteret, non attendentes quia in lege carnalibus minora, in Evangelio spiritualibus majora jure praecipiuntur. Et ait illis: Vos estis qui judicatis vos coram homini. Coram hominibus se justificant, qui peccatores contemnunt, et se justos esse asserunt, eleemosynarum remedia negligentes. Sed haec avara altitudo quam juste damnanda sit, in sequenti exemplo docet ille, qui illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. In divitiis notatur concupiscentia oculorum, in pretiosis vestibus superbia vitae, in splendida epulatione concupiscentia carnis. Idcirco dives iste quasi ignotus apud Deum, nomine non designatur
Abbreviated transcription (Latin):
lus. mat̾ ignorancia. ꝑ quam liabolus
gnãt filios. fratres et sorores sunt filii.¬
socii ⁊ socie erroris. Si credat ille qui
fuit sacerdos gentilis. telinquit ydola¬
triam quafi coniugem suam. ꝑ quam
gñabat filios ⁊ filias. Si crediderit ma¬
gister cuiꝰ libet ꝓfessionis male. relin¬
quens ipsam ꝓfessionem quasi agrum
fructiferum relinquit. Relinquens dig¬
nitatem scłarem. quasi domum se adͤ¬
umbrantẽ despicit. Reliquentẽ soro¬
res suscipiunt gr̃e dĩ. quasi carissime
sorores. Nec ullã soror ac dulciter cõ¬
plectitur fr̃em. ut gr̃e clĩ animam scãm.¬
primi nouissimi.⁊ nouissil.c xi.¬
pꝰea torpent. multi prius fugidi subi¬
to in ardescunt.Uide uidamꝰ de apło¬
ce factũ confessorẽ: Alit̃. Multi in sdõ
despecti in futuro sunt glorificandi:
apud homines alii glouosi. in futuro
dãpnandi. Sł gentiles qui diu sine le¬
ge iuxerant ad fidem sunt uocandi. iu¬
udiebant aut̃ hec omĩa pharisei
qui erant auari. & deridebant illũ.

Expanded text:
lus, mater ignorantia, per quam diabolus generat filios, fratres et sorores, sunt socii et sociae erroris. Si credat ille qui fuit sacerdos gentilis, relinquit idololatriam quasi conjugem suam, per quam generabat filios et filias. Si crediderit magister cujuslibet professionis malae, relinquens ipsam professionem, quam agrum fructiferum relinquit. Relinquens dignitatem, facultatem quasi domum se adumbrantem despicit. Relinquentem sorores suscipiunt gratiae Dei quasi charissimae sorores. Nec ulla soror sic dulciter complectitur fratrem, ut gratiae Dei animam saprimi novissimi, et novissitea torpent; multi prius frigidi, subito inardescunt. Vide Judam apce factum confessorem. Aliter: Multi in saeculo despecti, in futuro sunt glorificandi; apud homines alii gloriosi, in futuro damnandi: vel gentiles qui diu sine lege vixerant, ad fidem sunt vocandi, JuAudiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum.
Abbreviated transcription (Latin):
ttus piscator erat. diues ñ fuerat. uictũ ma¬
nu ⁊ arte querebat. ⁊ tm̃ loquitur confi¬
dent̃.: climisimꝰ omia. Et qr si sufficit di¬
mittere: hoc enĩ & socrates phylosophus
fecit: ungit qd ꝑfectũ ẽ. Et secuti sumꝰ
nobis dabis p̃mu: M.cxc i.

Expanded text:
es non fuerat, victum manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confidenter, Dimisimus omnia. Et quia non sufficit dimittere, hoc enim et Socrates philosophus fecit, jungit quod perfectum est: Et secuti sumus nobis dabis
Abbreviated transcription (Latin):
plurimi diuites intrauerunt regnũ dĩ.
habuerunt: Nunquid danidd indiuicus
confidebat. de se ipso canens qr un̾icꝰ
⁊ pauꝑ sum ego. Alios eciam ita horta¬
tur. diuicie si affluant nolite iec icor
xp̃s. qr sponte humiliatus infirmita.¬
tis nr̃e onera sustinuit. Sñ illud ͦen¬
to magnꝰ est̃ humilia te inom̃̃bꝰ. ꝑ a
cũ significat punctiones. inpassione
susceptas. Foram̃ gͦ acus dicit angusti¬
as passionis. qua nature nr̃e quasi
scissa uestim̃ta resarcire dignatus est.
angustũ hostiũ regni celestis: qua u¬
deõs diuites uisos uilege: ꝓpħis. Gen¬
tes habebant gibbũ ydolatne. sicut. ca¬
melus ht̃ gibbũ qui non ꝑmittit eum
erigere coilũ. Acus est filius dĩ. cuiꝰ pͥ¬
mã pars subtilis ⁊ acuta significat cdi¬
uinitatẽ eiꝰ. nouissima incarnationẽ.
Totus est rectus flliꝰ dĩ ut acus. ñ hñs
scrupulũ peccati. ꝑcuiꝰ uulnꝰ passiõis
gt̃s ingresse sunt inuitam eternã. Ab

Expanded text:
plurimi divites intraverunt regnum Dei, plurimi divites intraverunt regnum Dei, habuerunt? Nunquid David in divitiis confidebat, de seipso canens: Quia unicus et pauper sum ego . Alios etiam ita hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor Christus, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustinuit. Unde illud: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Per acum significat punctiones in passione susceptas. Foramen ergo acus dicit angustias passionis, qua naturae nostrae quasi scissa vestimenta resarcire dignatus est, angustum ostium regni coelestis, quam Judaeos divites visos in lege et prophetis. Gentes habebant gibbum idololatriae, sicut camelus habet gibbum, qui non permittit eum erigere collum. Acus est Filius Dei, cujus prima pars subtilis et acuta, significat divinitatem ejus; novissima, incarnationem. Totus est rectus Filius Dei ut acus, non habens scrupulum peccati, per cujus vulnus passionis gentes ingressae sunt in vitam aeternam. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
difficulter enĩ diuicie contñnuntur. ⁊ uix
aliquis res seculi sine scli ipsiꝰ uitus asse¬
quitur. he surit enĩ spine et tribuli qui
sem̃ dĩ suffocauerunt. quare tittũ est nec
hab̾ẽ nec amare diuicias. Et iterũ dico
uobis. faciliꝰ ẽ camelũ ꝑforamen acus tͥn.¬
sire. quã diitem intrare in regnũ celo¬
rũ. Facilius .i. munꝰ difficile est.⁊ iõ nu¬
nꝰ difficile: quia minus unpossibile. In¬
possibiliꝰ. enĩ est cupidũ itrare in regnũ
celoꝵ. qua ꝑ foramen acus transire ca¬
melũ. Caritas enĩ cuiꝰ dilatatio iungit
dõ. contraria est cupiditati: cuiꝰ angusti¬
a separat adõ. Sicut eñi. in possibilissi¬
mũ ẽ nigrũ dũ fuerit nigrũ albere. ꝙ
nigrũ albo contrariũ est. i̾ta nichil in¬
possibiliꝰ est qua cupidũ dõ uingi dñ
fuerit citpidus. Quis ñ uidet conꝑatioĩs
gradus inter impossibilia: Stiq im
in asinui. a quo minꝰ cdiffert. Quomͦ g

Expanded text:
difficulter enim divitiae contemnuntur, et vix difficulter enim divitiae contemnuntur, et vix aliquis res saeculi sine saeculi ipsius vitiis assequitur. Hae sunt enim spinae et tribuli, qui semen Dei suffocaverunt, quare tutum est, nec habere nec amare divitias. Et iterum dico vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum coelorum. Facilius, id est minus difficile est, et ideo minus difficile, quia minus impossibile. Impossibilius est enim cupidum intrare in regnum coelorum, quam per foramen acus transire camelum. Charitas enim cujus dilatatio jungit Deo, contraria est cupiditati, cujus angustia separat a Deo. Sicut ergo impossibilissimum est nigrum, dum fuerit nigrum, albere, quia nigrum albo contrarium est; ita nihil impossibilius est, quam cupidum Deo jungi dum fuerit cupidus. Quis non videt comparationis gradus inter impossibilia? BEDA. Uin asinum, a quo minus differt. Quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
T te felici com̃tio mutari. & ut me¬
min̾ecit umbram u̾itatis ieis ẽẽ. q̃
de inceps gentibꝰ spũalit̃ pauꝑibꝰ sit sub
autem neminem posse efficere ui di¬
cat. nͥ qui sequi ceꝑit ccistũ. S uidaioꝰ
ppłs auditis his tristis recessit. multã
enim opulencie fiduciam habebat ex
lescens uerbũ. abiit tristis. Erat ciũi
diues ualde. et multas possessiones ha
betis. Multi quippe diuicias amore
dĩ relin quũt. dolentes cm̃ et flentes.¬
icet enĩ ꝓximũ diligant se ipsos ui¬
re magis diligunt.⁊ idõ suis ufibꝰ diui¬
cias pocius cupiunt. quã aliis. quibꝰ
tñi totas distribiuut monente dõ ꝗͥ
sibi p̃ferunt. Sic ⁊ martires carnẽ suam
uobis q diues difficile intrabit in regnũ
celorũ. Occasione. huiꝰ hñtis diuicias.
in gͣditur sermonem de auaro sub noĩe
diu̾itis. Ebi gͦ difficile ponit non un pꝰ si¬
bilitatẽ p̃tñdit. s raritas demonstratur.:

Expanded text:
tur felici commercio mutari, et ut metur felici commercio mutari, et ut meminerit umbram veritatis in eis esse, quae deinceps gentibus spiritualiter pauperibus sint sub autem neminem posse efficere indicat, nisi qui sequi coeperit Christum. Sed Judaicus populus, auditis his, tristis recessit: multam enim opulentiae fiduciam habebat ex lescens verbum, abiit tristis. Erat enim dives. Multi quippe divitias amore Dei relinquunt, dolentes tamen et flentesicet enim proximum diligant, seipsos jure magis diligunt, et ideo suis usibus divitias potius cupiunt quam aliis, quibus tamen totas distribuunt, monente Deo quem sibi praeferunt. Sic et martyres carnem suam vobis, quia dives difficile intrabit in regnum coelorum. Occasione hujus habentis divitias, ingreditur sermonem de avaro sub nomine divitis. Ubi ergo difficile ponit, non impossibilitatem praetendit, sed raritas demonstratur:
Abbreviated transcription (Latin):
iescentulo isto accipienda sunt de pplõ
iudaico. qui ad olescens erat ñ etate
s leuitate. inmaturus moribꝰ ñ annis.
onsidera qr nõ int̾rogat quid credat. s
fide. Uñ apłs. Gentes que ñ sectabant᷑
iusticiam ad legis adusticiam ꝑuene¬
runt. qr nõ ex oꝑibꝰ s ex fide. Isrł aut̃
seccando legis iusticiam in legem iusti¬
cie non ꝑuenit. qr non exfide s exo¬
ꝑibꝰ. Prima iusticia est cognoscere tri¬
nitatem. nonissima bene oꝑari. Na¬
tiuitas iudoꝵ fuit extempore abra¬
he usq ad exitũ exegipto. ⁊ usq tũc
fuit quasi infans. Inuentꝰ fuit ex tem¬
pore moisi usq ad reges. Uirilitas ex
tempore regum. usq ad transiigratio¬
nem babilonie. Senectus inde usq
qd custodierit mandata aũi uentute.
s nec adhuc custodit insenectute. Ihc̃
tm̃ intuetur eum et dilexit. in hoc ĩn¬
ꝑfectionẽ iubetur. confidñciam legis
et sacrificioꝵ quibꝰ carnalit utebatur
relinquere admonetur. Omĩa mandan¬

Expanded text:
escentulo illo, accipienda sunt de populo Judaico, qui adolescens erat, non aetate, sed levitate, immaturis moribus, non annis. Considera quia non interrogat quid credat, sedfide. Unde Apostolus: Gentes quae non sectabantur justitiam, ad legis justitiam pervenerunt; quia non ex operibus, sed ex fide. Israel autem sectando legis justitiam, in legem justitiae non pervenit; quia non ex fide, sed ex operibus . Prima justitia est, cognoscere Trinitatem; novissima, bene operari. Nativitas Judaeorum fuit, ex tempore Abrahae usque ad exitum ex Aegypto, et usque tunc fuit quasi infans. Inventus fuit, ex tempore Moysi usque ad reges. Virilitas, ex tempore regum usque ad transmigrationem Babyloniae. Senectus, inde usqutur ergo quod custodierit mandata a juventute, sed nec adhuc custodit in senectute. Jesus tamen intuetur eum et diligit, in hoc viperfectionem jubetur, confidentiam legis et sacrificiorum, quibus carnaliter utebatur, relinquere admonetur. Omnia mandan
Abbreviated transcription (Latin):
nis itaq ⁊ exemplis ꝑatrũ. condẽpnantur.
cotidie nolentes credere de .xii. tribubus
in .xii. quia udiuisione terre ꝓmissiõis
liter. Sedere in sede maiestatis. erit in
iudiciaria potestate regem glẽ apparere.
Sedere namq uidicantis est. Sedebunt
gͦ .i. iudices apparebunt qui ad iusticiam
crudiunt multos. fulgentes quasi ftelle
inꝑpetuas et̃nitates. Eriuit itaq meritoꝵ

Expanded text:
inis itaque et exemplis Patrum condemnantur quotidie nolentes credere de duodecim tribus  quia in divisione terrae promissionis ERON. Aliter: Sedere in sede majestatis, erit, in judiciaria potestate regem gloriae apparere. Sedere namque judicantis est. Sedebunt ergo, id est judices apparebunt, qui ad justitiam erudiunt multos, fulgentes quasi stellae in perpetuas aeternitates . Erunt itaque meritorum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dñi audi ꝓpħãm. Regnabit ds̃ suꝑ
gt̃s. ds sedet suꝑ sedem scãm suã. Om̃s ce¬
dentes sunt: sedes maiestatis eiꝰ.Side qr
nõ hic de tempore futuri iudicui dicit. s
de uocatione om̃iũ gñciũ. Non enĩ dixit
cũ uenerit filiꝰ hominis sedens. s cũ sede¬
rit. Ex eo cepit sedere uisede maiestatis sue
ex quo gt̃s ceperunt credere ineum. Exeo
eciam tp̃r̃e apłi sederunt suꝑ.xi. thro

Expanded text:
autem Dei audi Prophetam: Regnabit Deus super gentes, Deus sedet super sedem sanctam suam . Omnes credentes sunt sedes majestatis ejus. Vide quia non hic de tempore futuri judicii dicit, sed de vocatione omnium gentium. Non enim dixit, cum venerit Filius hominis sedens, sed cum sederit. Ex eo coepit sedere in sede majestatis suae, ex quo gentes coeperunt credere in eum. Ex eo etiam tempore apostoli sederunt super duo
Abbreviated transcription (Latin):
lexerunt diuiciarũ amatores eciam si
ñ habeant. iidiuitũ nũo deputari. Alio
enĩ cũ multo plures sint pauꝑes quã di¬
uites ñ dicerent : quis pot̃it saluus ẽẽ: Is¬
piciens aut̃ iħc̃ dixit illis. Apud homines
hoc impossibile est. apud dm̃ autem oĩa
possibilia sunt. hoc ñ ita accipiendũ est
qd cupidi suit iutraturi in regnũ dĩ. s qd̃

Expanded text:
lexerunt divitiarum amatores, etiamsi non habeant, in divitum numero deputari. Aliter enim, cum multo plures sint pauperes quam divites, non dicerent, quis poterit salvus esse? Aspiciens autem Jesus, dixit illis: Apud homines hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt. Hoc non ita accipiendum, q
Abbreviated transcription (Latin):
que habes ⁊ da panꝑibꝰ. et habebis the¬
saurũ in celo: et ueni sequere me Nonẽ
putandus hic de custodia mandatorũ
ẽẽ m̃titus. s simmplicit̾ ẽẽ confessus : qr
si m̃dacii noxa reus teneretur. nequaꝗͣ
intuitꝰ archana cordis eiꝰ eũ diligere di¬
cecetur iħc. Diligit enĩ eos qui manda¬
ta legis custoduint. s qd ibi minꝰ est
his qui ꝑfecti ẽẽ uolunt adiungit. Qui
uult gͦ ꝑfectus ẽẽ. uendat que habet
ñ ex parte ut ananias ⁊ saphira. ⁊ det
pauꝑibus . Nec hoc ad ꝑfectionẽ suffi¬
cit. nisi saluatorem sequatur.i. nͥ relic
lescens ⁊ diues & suꝑbꝰ et temptator e¬
rat. atq ꝑinanem iactanciara tanqũa
glorians inlege mĩtitus ẽ se mandata cꝰ.¬
todisse. Iħc̃ uͦ quasi uera acciꝑet uerba il¬
liꝰ. docuit que ꝑfectiõis sunt. Et oculis
quibꝰ respexit᷑ petrũ ut fleret amare.
intuitꝰ est iftũ : et ita dilexit meo non
qd priꝰ erat ꝑsuꝑbiam. s qd̃ cepit ẽs̃ ꝑ¬

Expanded text:
quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo et veni, sequere me. Non est putandus hic de custodia mandatorum esse mentitus, sed simpliciter esse confessus, quia si mendacii noxa reus teneretur, nequaquam intuitus arcana cordis ejus, eum diligere diceretur Jesus. Diligit enim eos qui mandata legis custodiunt, sed quod ibi minus est, his qui perfecti esse volunt, adjungit. Qui vult ergo perfectus esse, vendat quae habet, non ex parte ut Ananias et Saphira, et det pauperibus . Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi Salvatorem sequatur, id est nisilescens et dives et superbus et tentator erat, atque per inanem jactantiam tanquam glorians in lege, mentitus est se mandata custodisse. Jesus vero, quasi vera acciperet verba illius, docuit quae perfectionis sunt. Et oculis quibus respexit Petrum ut fleret amare , intuitus est istum, et ita dilexit in eo non quod prius erat per superbiam, sed quod coepit esse
Abbreviated transcription (Latin):
gare constituerit. iuxta imꝑiũ qñ di¬
centis. Ed suꝑ est date elemosinã. In noc¬
te aufertur anima illiꝰ. qui considͤatiõis
lucem habere negligit. ut qd̾ potest pa¬
ti p̃iudeat. Sñ paułus dicit. Uos autẽ
fratres ñ estis intenebris. ut uos dies il¬
la tanqua fur conp̾hendat. Om̃s enĩ uos
filii lucis estis. ⁊ filii diesẜsalmista eciã
cũ auaro de quolibet p̃misisset s et frus¬
tra conturbatur. aduinxit. thesaurrzat
⁊ ignorat cui congregabit ea. dicere aũ
dã ad ꝑuersos est. ꝑmuas eop̃ machi¬
nationes subita anĩ adu̾sione conpesce¬
re. Sic est qui sibi thesauniat. ⁊ nonẽ
ur dm̃ diues. Sic est uidelicet stultus
in nocte adiucnͥs iudiciis tapiendus
cuiꝰ expectatio ñ ẽ dñs. qui transito¬
ria ñ distribuit pauꝑibꝰ. ut ab eis reci.

Expanded text:
gare constituerit, juxta imperium Domini digare constituerit, juxta imperium Domini dicentis: Quod superest, date eleemosynam , in nocte aufertur anima illius, qui considerationis lucem habere negligit, ut quod potest pati praevideat. Unde Paulus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur coestis, et filii diei . Psalmista etiam cum de avaro quolibet praemisisset, sed et frustra conturbatur, adjunxit: Thesaurizat et ignorat cui congregabit ea . Dicere autem Dei ad perversos, est pravas eorum machinationes subita animadversione compescere. Sic est qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives. Sic est, videlicet stultus, et in nocte a divinis judiciis rapiendus, cujus exspectatio non est Dominus, qui transitoria non distribuit pauperibus, ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
res frucͥtus ager attulit. ⁊ cogitabat.
intra se dicens. Quid faciam. qd̾ nõ
habeo quo congregem fructus mõs:
Icce nimia sollicitudo ex auaricia stu¬
dente bona sua infuturũ luxurie
resetuare. ⁊ ex sollicitudine sequitur
delibatio. Et dixit ħ faciã. destru¬
am horrea mea. ⁊ maiora faciam.
illuc congregabo om̃ia que nata ft̃¬
mͥ.⁊ bona mea. ⁊ dicã aĩe meẽ. Ani¬
ma habes multa bona posita in annos
plurimos. requiesce. comede. bibe. epu¬
lare. Conggabo inquit que nata sunt
plus solito michi .i. meo labore. ut ꝓpt̃
me solum. Dicens requiesce. pesti auari¬
cie. pestem iungit desidie. ut nec ꝓtem¬
poralibꝰ dm̃ int̃pellet. Comede ac bibe
contra. esuriem ⁊ sitim. ⁊ epulare luxuri¬
ose magno deliciarũ paratu. Hixit aũ
illi ds̃. Stulte hac nocte aitimam tuã
repetunt ate. que aũ parasti cuiꝰ erunt:
on sũt homines bona que secum affer
suerit: s qd̾ om̃em uite sue fiduciam in
sua abundatia posuerit.⁊ nil pauꝑibꝰ ero¬

Expanded text:
ager attulit, et cogitabat intra se dicens: Quid faciam, quod non habeo quo congregem fructus meos? Ecce nimia sollicitudo ex avaritia studente bona sua in futurum luxuriae reservare, et ex sollicitudine sequitur deliberatio. Et dixit: Hoc faciam: destruam horrea mea, et majora faciam et illuc congregabo omnia quae bona mea, et dicam animae meae: Anima, habes multa bona posita in annos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Congregabo, inquit, quae nata sunt plus solito mihi, id est meo labore, vel propter me solum. Dicens, requiesce, pesti avaritiae pestem jungit desidiae, ut nec pro temporalibus Deum interpellet. Comede ac bibe, contra esuriem et sitim, et epulare luxuriose magno deliciarum paratu. Dixit autem illi Deus: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te, quae autem parasti, cujus erue secum auferrluerit, sed quod omnem vitae suae fiduciam in sua abundantia posuerit, et nil pauperibus ero
Abbreviated transcription (Latin):
ut diuidat mecum hereditatẽ. At il¬
le dixit ei. Homo quis me constituit
uidicẽ aut diuisorem suꝑ uos: Me¬
rito refutatur hic frat̃. qui magistro
suꝑne pacis uult ingetere molestiam
t̃rene diuisionis. Merito homo uoca¬
tur .i. carnalis ut paulus ait. Cum enĩ
sit int̾ uos ⁊ elus et contñcio. nõne car¬
nales estis: Nõne homines estis. et
scłm hominẽ ambulatis : Bene aũ
t̃rena dedinat qui ꝓpt̾ diuina des¬
cenderat. nec dignatur ẽẽ uidex licũ
uł arbit̃ facultatum. qui uiuoꝵ et
mortuoꝵ habet uidicium. et merito¬
rũ arbitriũ. Nixit q ad illos. Sidete
ñ in abundancia cuius qua uita est

Expanded text:
mecum haereditatem. At ille dixit ei: Homo, quis me constituit judicem, aut divisorem super vos? Merito refutatur hic frater, qui magistro supernae pacis vult ingerere molestiam terrenae divisionis. Merito homo vocatur, id est carnalis, ut Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? Nonne homines estis, et secundum hominem ambulatis? Bene autem terrena declinat, qui propter divina descenderat; nec dignatur esse judex litium vel arbiter facultatum, qui vivorum et mortuorum habet judicium et meritorum arbitrium. Dixitque ad illos: Videte n in abundan
Abbreviated transcription (Latin):
uñ sim scitis. ⁊ ame ipso non ueni . s ẽ
uerꝰ qui misit me quem uos nescitis. Eg
scio eũ. qr abipso sum. ⁊ ipse me musit.
Et si dixeto qr nescio eũ. eto similis uob
m̃dax. Me scitis dictũ est de facie ho¬
minis. que nota eis erat. ñ sim scitis.
scił anarateth: Ame ip̃o ñ ueni. tale est
quasi dicat. sccłĩ diuinitatẽ me ues¬
citis: dñi  nemo uidit unqũa. ẜ go aut̃
scio eũ ꝙr sum ueritas ab ip̃o qui ex se
uerꝰ est: gͦ ame querite. in me c̃dite. qr
uenit ad patrem cui uoluerit filiꝰ re¬
eũ app̃hendere: ⁊ nemo misit millũ ma¬
nꝰ. qr nondũ uenerat hora eus. Non ho¬
ram dixit ꝗͣ cogeretur mori. s qua dig¬
e turba autem multi crediderunt
ineum ⁊ dicebant. xp̃c cũ uenerit. nun¬
quid plura signa faciet quã que hic fa¬
cit. Etiq si duo ñ erunt hic est xp̃c.
ec turba fuit cõmota miraculis. que
ineũ c̃cdens hoc dicebat.

Expanded text:
ipso non veni, sed est verus qui misit me, quem vos nescitis. Ego scio eum, quia ab ipso sum, et ipse me misit. Et si dixero quia nescio eum, ero similis vobis mendax. Me scitis, dictum est de facie hominis, quae nota eis erat. Unde sim, scitis, scilicet a Nazareth. A me ipso non veni, tale est quasi dicat: Secundum divinitatem me nescitis: Deum enim nemo vidit unquam. Ego autem scio eum quia sum veritas ab ipso, qui ex se verus est: ergo a me quaerite, in me credite, quia venit ad Patrem cui voluerit Filius reeum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus. Non horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dige turba autem multi crediderunt in eum, et dicebant: Christus cum venerit, nunquid plura signa faciet quam quae hic facit? Utique si duo non erunt, hic est Christus. Haec turba fuit commota miraculis, quae in eum credens, hoc dicebat.
Abbreviated transcription (Latin):
rationis. ⁊ ñ ait cauete ab auaricia.
s adiunxit om̃i : qr ñ nulla simpli¬
cit hominibꝰ geri uidentur. que in¬
t̃nus arbit cernit qua intencione
fiant. Quis cũ fratre hereditatẽ di¬
uidi. Fxuctꝰ agri in horrea recu̾ndi ꝓ
crimine deputaret. S ipse testis ẽ

Expanded text:
rationis, et non ait: Cavete ab avaritia, sed omni adjunxit: Quia nonnulla simpliciter hominibus geri videntur, quae internus arbiter cernit qua intentione fiant. Quis cum fratre haereditatem dividi, fructus agri in horrea recondi, pro crimine deputaret? Sed ipse testis est