comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid significare manu fortis:
⁊ quando tale nomen debuit po¬
ni: nisi cum passionis dominicȩ
gloriosa certamina referuntur:
Fortis utiq manu: qui ꝑ toleran¬
tiam suam prostrauit princip̃e
tenebrarum. qui mortem morien¬
do superauit. qui humanũ genꝰ
captiuum. crucifixioniᷤᷤ suȩ dis¬
pensatione liberauit. Ipsi autem
eum dictt᷑. nullum alterum in¬
telligi posse declarat᷑. nisi ipsum
mediatorem xp̃m dñm. qui per
hunc totum psalmum loquit᷑:
otans ab humilitate suscepte car¬
nis: ꝑsecutorum debita ᷤᷤ indicanͤ
pęnaᷤᷤ. non studio maliuolentię.
s. contestatione uindictę. Notan¬
dum est igitur. hunc psalmum
tercium ẽẽ eorum. qui passionẽ
⁊ resurrectionẽ dominicã sub
breuitate com memorant:
Diuisio psalmi. xt¬
rima sectione orat dñs xp̃c. per
id quod homo ẽ: ut eius audiat᷑
oratio. futuro temp̾r passionis:
Secundo. gratiaᷤᷤ agit: qm̃ exaudi¬
tus est in hi ᷤᷤ quȩ fieri postulabat:

Expanded text:
vid significare manu fortem. Et quando tale nomen debuit poni, nisi cum passionis dominicae gloriosa certamina referuntur? Fortis utique manu, qui per tolerantiam suam prostravit principem tenebrarum, qui mortem moriendo superavit, qui humanum genus captivum crucifixionis suae dispensatione liberavit. Ipsi autem cum dicitur, nullum alterum intelligi posse declaratur, nisi ipsum mediatorem Christum Dominum, qui per hunc totum psalmum loquitur: orans ab humilitate susceptae carnis, persecutorum debitas indicans poenas non studio malevolentiae, sed contestatione vindictae. Notandum est igitur hunc psalmum tertium esse horum qui passionem et resurrectionem Dominicam sub brevitate commemorant. Dirima sectione orat Dominus Christus per id quod homo est, ut ejus audiatur oratio futuro tempore passionis. Secunda gratias egit, quoniam exauditus est in his quae fieri postulabat.
Abbreviated transcription (Latin):
capiat᷑ excogitat: De talibus enim idẽ
apłs dicit. Qui sophisticȩ loquit᷑: odi¬
bilis ẽ huiusmodi: Et ꝓpriȩ dixit poñ:
ꝓpter laqueos insidiosos qui abscon¬
duntur arte u̾borum. ut incauta sim¬
plicitas occultis nexibus obligstur.

Expanded text:
capiatur, excogitat. De talibus enim ipse Vir capiatur, excogitat. De talibus enim ipse Vir sapiens dicit: Qui sophistice loquitur, odibilis est hujusmodi . Et proprie dixit, ponebas, propter laqueos insidiosos, qui absconduntur arte verborum, ut incauta simplicitas occultis nexibus obligetur.
Abbreviated transcription (Latin):
concinnauit: q decipientiũ mos ẽ. sic
falsa componere. ut aliqͦ lepore u̾borũ
audientium auribus blandiantur:
sicut in quinquagesimo quarto dicen¬
dum ẽ. mollicrunt sermones suo  suꝑ
olciun. ⁊ ipsist̃ iacula: Sedens adu̾¬
sus fr̃em tuũ detrahebas: ⁊ aduersus
filium matris tuę ponebas scandalũ.
utinus fr̃is sui detractor insedit: frẽm
hic omnem carnis proximum debemꝰ
acciꝑe: quia ⁊ de spiritali dictitrus ẽ.
S inspice hoc uitium qua exsectatiõe
dampnet᷑ ut uit peccatores maximus
haberi possit: qui se tntali prauitate mis¬
cuerit. sicut ⁊ apostolus ait. Sui detrahit
fr̃i: detrahit legi. ⁊ iudicat legem. Seqͥt᷑.
Et adu̾sus filium matris tuȩ ponebas
scandalum Filium matris sobolem
dicit ȩccłiȩ: cui ꝑ regen̾ationis partũ.
frat̾na caritate coniungim᷑. Ponit gͦ
scandalum fr̃i suo: qͥ hereticas pͣuitates
uł alias interceptiones quibꝰ in nocens

Expanded text:
concinnavit; quia decipientium mos est sic concinnavit; quia decipientium mos est sic falsa componere, ut aliquo lepore verborum audientium auribus blandiantur; sicut in quinquagesimo quarto psalmo dicendum est: Mollierunt sermones suos super oleum, et ipsi sunt jacula rsus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. utinus fratris sui detractor insedit. Fratrem hic, omnem carne proximum debemus accipere, quia et de spirituali dicturus est. Sed inspice hoc vitium qua exsecratione damnetur; ut inter peccatores maximos haberi possit, qui se in tali pravitate miscuerit; sicut et apostolus Jacobus ait: Qui detrahit fratri, detrahit legi, et judicat legem . Sequitur, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Filium matris, sobolem dicit Ecclesiae, cui per regenerationis partum fraterna charitate conjungimur. Ponit ergo scandalum fratri suo, qui haereticas pravitates, vel alias interceptiones, quibus innocens
Abbreviated transcription (Latin):
quo sua uota ꝑficiat habere ibi stne du¬
bio dinoscit᷑ portionem: Nam si eui facui¬
tas suppetit.: ⁊ a malo non reuocat. exce¬
dentem:⁊ ipse quoq particeps probatur
erroris. quia hanc debenius conscientiam
caritati. ut neq nos. neq alios ꝑire patia
de furto atq adulterio arguit peccatores:
nunc ętiam de conscientiȩ prauitate ⁊
linguȩ subdolitatibus accusant᷑. Os hic
cogitationem cordis debemus adu̾tere:
enum nequitia cogitationis habundat:
qͣndo in istius seculi delectationibus meis
humana ꝓgredit᷑. ⁊ ꝑ diu̾sa genera pec¬
catorum iniqua uoluntate crassatur.
Sequit᷑. Et lingua tua concinnauit
dolum: Hoc multiᷤᷤ modis debet intel¬
ligi: Nam ⁊ qui falso laudat. dolum
u eadem iniquitate uersatur: ⁊ qui ma¬
la agendo bene loquit᷑. in hac pͣuitate
deducit᷑. et quicquid postremo uerum
ac simplex ñ fuerit. dolosiᷤᷤ moribus ap¬
plicatur: Aptissime aut̃ẽ positum est

Expanded text:
quibus sua vota perficiat, habere ibi sine duquibus sua vota perficiat, habere ibi sine dubio dignoscitur portionem. Nam si cui facultas suppetit, et a malo non revocat excedentem, et ipse quoque particeps probatur erroris, quia debemus hanc conscientiam charitati, ut neque nos, neque alios perire patiamde furto atque de adulterio arguit peccatores; nunc etiam de conscientiae pravitate, et linguae subdolositatibus accusantur. Os hic cogitationem cordis debemus advertere; enim nequitia cogitationis abundat, quando in istius saeculi delectationibus mens humana progreditur, et per diversa genera peccatorum iniqua voluntate grassatur. Sequitur, et lingua tua concinnavit dolum. Hoc multis modis debet intelligi; nam et qui falso laudat, dolum in eadem iniquitate versatur; et qui male agendo bene loquitur, in hac pravitate foedatur; et quidquid postremo verum ac simplex non fuerit, dolosis moribus applicatur. Aptissime 168 autem positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
rumꝑ affligi: qͣm in illa uidicatione dam¬
puari: Proicit ȩtiam sermones dei post se:
qui duuna uissa contempnit. cui ante
oculos non ẽ quod semꝑ conuenit intueri
cum adulteris portionem tuam ponebaᷤ.
Qui minora uetat scelera:. multo magis
potiora condempnat. Llam furtum ad
homicidum. quid est: ãdulterium ad
sacrilegium quantum ẽ:s ita debet ac¬
cipi: ut in hiᷤ duobus prohibitiᷤᷤ omma
crunina uetuisse uideat᷑. Hȩc figura d̃r
a parte totum: que in p̃senti psalmo
i suꝑuis probatur c̃ẽ iam poscta. Arguit
cnim peccatorem quare simul cum fure
concurrat. Id est ctr ad faciendum scelꝰ
sociata uoluntate uingit᷑: ut quod forsitan
ille solus implere non poterat. ad effectum
sceleris. isto auxiliante ꝑueniat. Quod aut̃
dixit : icum adulteriᷤ portionem tuã pone¬
bas. subtiliter ꝑscritandum ẽ: quia si qͥs
dando pecunias aut consiliando. aut
laudando. amminicula prebet adultera.

Expanded text:
rumper affligi, quam in illa judicatione damrumper affligi, quam in illa judicatione damnari. Projicit etiam sermones Dei post se, qui divina jussa contemnit, cui ante oculos non est, quod semper convenit intueri.cum adulteris, portionem tuam ponebas. Qui minora vetat scelera, multo magis potiora condemnat. Nam furtum ad homicidium quid est? Adulterium ad sacrilegium quantum est? Sed ita debet accipi, ut in his duobus prohibitis, omnia crimina vetuisse videatur. Haec figura dicitur A parte totum, quae in praesenti psalmo et superius probatur esse jam posita. Arguit enim peccatorem, quare simul cum fure concurrat, id est cur ad faciendum scelus sociata voluntate jungatur; ut quod forsitan ille solus implere non poterat, ad effectum sceleris, isto auxiliante, perveniat? Quod autem dixit: Et cum adulteris portionem tuam ponebas, subtiliter perscrutandum est; quia si quis dando pecunias, aut consiliando, aut laudando adminicula praebet adultero,
Abbreviated transcription (Latin):
narrare iusticias. id÷ uł cõmiun sermo¬
ne aliquid de illa maiestate proferre: q
os debet ẽe iustum quod iusticias añi e
nariare p̃sumit Sequit᷑. Ut nec testam̃¬
tum ipsius indigna p̾sum ptione contiac¬
tet: nie ꝑos scelcratum atq blaspheni um
sc̃a ⁊ ueneranda u̾ba progredi posse uide¬
antur: sicut alibi serrptum ẽ. non est
speciosa laus in ore peccatoris: Testamen¬
tum uͦ uetus ⁊ nouum significat: quia
dum untim suspense dicit᷑. utraq memo¬
rantur: Patest hoc de hereticis doctoribus
dici: qui legem dei docere p̃sumunt: as¬
sumere enim. p̃sumptionem significat
indeuoti Nam lectionẽ credentibus non
uidetur int̃dicere: in qua peccatores ma
meos post tẽ Incipit enumeratio eorũ
quibus dei u̾bum int̾dictum ẽe cognoscit᷑.
Odit disciplinam: qui ad correctiones
iustas iniqua p̃sumptione remurmu¬
rat. i non iuilt inse dñm uindicare qͥd
utiq plus amemus: Melius ÷ enim hic pa-¬

Expanded text:
narrare justitias, id est vel communi sermonarrare justitias, id est vel communi sermone aliquid de illa Majestate proferre; quia os debet esse justum quod justitias Domini enarrare praesumit. Sequitur, ut nec Testamentum ipsius indigna praesumptio contrectet, ne per os sceleratum atque blasphemum sancta et veneranda verba progredi posse videantur; sicut alibi scriptum est : Non est speciosa laus in ore peccatoris. Testamentum vero vetus et novum significat; quia dum unum suspense dicitur, utraque memorantur. Potest hoc et de haereticis doctoribus dici, qui legem Dei docere praesumunt. Assumere enim praesumptionem significat indevoti. Nam lectionem credentibus non videtur interdicere, in qua peccatores maxsti sermones meos post te. Incipit enumeratio eorum quibus Dei verbum interdictum esse cognoscitur. Odit disciplinam qui ad correctiones justas iniqua praesumptione remurmurat, et non vult Dominum in se vindicare quod utique plus amemus. Melius est enim hic pa
Abbreviated transcription (Latin):
as: lassumis testamentum in cũ per
os tuum: Uentum ẽ ad t̾ciam sectio¬
nem: ubi tt̾m asaph. id÷ deuota syna¬
goga reloquit᷑. Et quia suꝑuis dixe¬
rat dñs laudes hominũ inuicem sa¬
crificiorum se posse suscipere: ne forte
peccatores hac promissione confisi di¬
cerent. sola laus non et probabilis nob̾
actio cognoscit᷑ imperata. hoc necessa¬
ria tatione declarat prohibendo. ne
lingua eorum p̾sumeret deo laudes
canere. quibus turpis conscientia pote¬
rat obuiare: Quȩ figura dicit᷑ ꝑcunc̾¬
tatio: id÷ quȩ alterus ꝑsonȩ non pa¬
titur expectare responsum. Int̾ dicit᷑
enim scelerats: ne se presumant
ser monibus miscere diuini: s altuis in¬
tende quia de illis peccatoribus hoc dicit
qui inferuis describunt᷑. de quibus att. In¬
telligite hȩc om̃s qͥ obliuiscimini deum.
Ceterum conu̾sis. ac penitentibus: laudes
ñ interdicit diuina clementia. Hii enim
qui coede duiati sunt: i ab scelerum suceũ
priuttate non desinunt. ꝓhibentur añ

Expanded text:
 assumis testamentum meum per os tuum? Ventum est ad tertiam sectionem, ubi iterum Asaph, id est devota Synagoga reloquitur. Et quia superius dixerat Dominus laudes hominum in vicem sacrificiorum se posse suscipere, ne forte peccatores hac promissione confisi dicerent: Sola laus et non probabilis nobis actio cognoscitur imperata; hoc necessaria ratione declarat, prohibendo ne lingua eorum praesumeret Deo laudes canere, quibus turpis conscientia poterat obviare. Quae figura dicitur percunctatio, id est quae alterius personae non patitur exspectare responsum. Interdicitur enim sceleratis ne se praesumant sermonibus miscere divinis. Sed altius intende, quia de illis peccatoribus hoc dicitur qui inferius describuntur, de quibus ait: Intelligite haec, omnes qui obliviscimini Dominum. Caeterum conversis ac poenitentibus laudes non interdicit divina clementia. Hi enim qui corde durati sunt, et ab scelerum suorum pravitate non desinunt, prohibentur Domini
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fideles ab om̃i adu̾sitate defendit. Am̃-¬
tia est certe illum memoria carere: quẽ
p̃sentem semꝑ constat existere: S qͥ obli
p̃sumptione contempnunt: Sequitur:
Nequando rapiat: i ñ sit qͥ eripiat. Iuando
diabolus rapit: est qui eripiat ad salut̃ẽ.
Quando dominus ad uindictam trahit:
non ẽ qui liberare possit. Addt̾tum: qͥppe.
cum ⁊ ipse aeł auctor criminum. ȩterna
contra illos ponitur : qui indigni laudes
domini canere p̾sumebant. Sacrificium
laudiᷤᷤ. honorificaute me: Non quale sce¬
lerati canunt. s quale pura mens consu¬
euit offerre Ipsum enim sacrificium
laudiᷤᷤ honorat dñm: quod puritate fidĩ
iactionum ꝓbitate fuerit immolatum:
Sequit᷑. quoq: ullic iter est. Iter. appel¬
lat beatissimam psalmodiam S hȩc
uia ubi ducat. exponit: quo ostendam
illi salutare dei G loriosa semita: quȩ
ducit ad cȩli t̾rȩq creatorem: Uerũ istud̃

Expanded text:
et fideles ab omni adversitate defendit. Amenet fideles ab omni adversitate defendit. Amentia est certe illum memoria carere, quem praesentem semper constat existere. Sed qui oblpraesumptione contemnunt? Sequitur: Nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Quando diabolus rapit, est qui eripiat ad salutem: quando Dominus ad vindictam trahit, non est qui liberare possit addictum; quippe cum et ipse auctor criminum aeterna ccontra illos ponitur, qui indigni laudes Domini canere praesumebant. Sacrificium laudis honorificabit me; non quale scelerati canunt, sed quale pura mens consuevit offerre. Ipsum enim sacrificium laudis honorat Dominum, quod puritate fidei, et actionum probitate fuerit immolatum. Sequitur quoque, et illic iter est. Iter appellat beatissimam psalmodiam. Sed haec via ubi ducat exponit, quo ostendam illi salutare Dei. Gloriosa semita, quae ducit ad coeli terraeque Creatorem. Verum istud
Abbreviated transcription (Latin):
da Per hanc autẽ sententiã futuri uidi¬
cii cognoscimꝰ qualitatẽ: quia om̃ĩs pecca¬
tor ante se uidebit stare. quod se putabat
obliuioniᷤᷤ beneficio p̃terisse Horror im¬
mensus. formido inęstimabilis: illa hoĩes
uidere. ꝑ quȩ se norunt ad ẽt̃na supplicia
ꝑuenire. Intelligite hȩc om̃s qͥ obliuisci¬
mini dñm: nequando rapiat ⁊ ñsit qui
cripiat. Hic facta ẽ apostrofe. id÷ conuer¬
sio: ad illoᷤᷤ scilicet peccatores. quos suꝑus
uetat domini narrare p̾conia. Dicit
enim Intelligite. Id. fidelit obȩdite: Et
ne hoc omnibꝰ peocatoribus crederes dic̃¬
tum: addidit. Qui obliuiscimini dñm
Peccator en im qͥ sipplicat. ⁊ se humili sa¬
tis factione castigat: non obluuscit᷑ dñm.
Et ideo de quibus hoc dictum sit: breui
complexione monstrauit. Immensum
crimen: negligentia ñ ferenda: obliuisci
dm̃. qui animã dedit. carnem pascit.

Expanded text:
da. Per hanc autem sententiam futuri judida. Per hanc autem sententiam futuri judicii cognoscimus qualitatem; quia omnis peccator ante se videbit stare quod se putabat oblivionis beneficio praeteriisse. Horror immensus, formido inaestimabilis illa homines videre, per quae se norunt ad aeterna supplicia. Intelligite haec, qui obliviscimini Dominum, nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Hic facta est apostrophe, id est conversio ad illos scilicet peccatores quos superius vetat Domini narrare praeconia. Dicit enim: Intelligite, id est fideliter obedite. Et ne hoc omnibus peccatoribus crederes dictum, addidit, qui obliviscimini Dominum. Peccator enim qui supplicat, et se humili satisfactione castigat, non obliviscitur Dominum. Et ideo de quibus hoc dictum sit, brevi complexione monstravit. Immensum crimen, negligentia non ferenda oblivisci Dominum, qui animam dedit, carnem pascit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem quod ero tui similis: arguam
te istatuam illam contͣ faciem tuã.
Considera: quẽ admodũ hic in una
sententia quȩ latius fuerant narrata
recolligit: Dicit enim cum multa fa¬
cerent peccatores dñm iustum nͨ in¬
iuste distulisse uidicium: ut conu̾siõi
tempꝰ in ueni ret᷑. dum dãpnationis
pęna suspendit᷑. S de ista beniuolen¬
tia creatoriᷤ. quȩ opinio prauis m̃tibꝰ
nascatur. exponit. Dicit enim Exi¬
stimasti iniquitatem: quod ero tibi
simili. Usus iste mortalium ẽ: ut quo¬
tiens mala cõmitti patim᷑. nec eis aꝑte
resistimꝰ. similitudine moꝵ illiᷤ ꝯsentire
uideam᷑. Hoc nunc iniqͣm ment̾e de
domino sentire confirmat: ut quia
differt uindicare. ⁊ ipsi credant᷑ scelera
humana placuisse S huic prauo intel¬
lectui: datrir iusta sententia Suꝑus
enim dixit u̾ba sua post peccatorss tergũ
fuisse ꝓiecta: nunc sorte contraria peccata
dicit unicuiq ante suã faciem collocan¬

Expanded text:
tatem, quod ero tibi similis: arguam te, et statuam illam contra faciem tuam. Considera quemadmodum hic in una sententia, quae latius fuerant enarrata, recolligit. Dicit enim, cum multa facerent peccatores, Dominum justum non injuste distulisse judicium; ut conversionis tempus inveniretur, dum damnationis poena suspenditur. Sed de ista benevolentia Creatoris, quae opinio pravis mentibus nascatur, exponit. Dicit enim: Existimasti iniquitatem, quod ero tibi similis. Usus iste mortalium est, ut quoties mala committi patimur, nec eis aperte resistimus, similitudine morum illis consentire videamur. Hoc nunc iniquam mentem de Domino sentire confirmat; ut quia differt vindicare, et ipsi credantur scelera humana placuisse. Sed huic pravo intellectui datur justa sententia. Superius enim dixit verba sua post peccatoris tergum fuisse projecta: nunc sorte contraria, peccata dicit unicuique ante faciem suam collocan
Abbreviated transcription (Latin):
quod int ꝓpria scripturȩ diuinȩ
quali sacrificio placaret᷑: nunc obla¬
tionis ipsius pręmium pollicetur.
Precipit eium inuoca me: ne quis sp̃e
haberet in terreno solatio. ubi cadu¬
ca sunt uniu̾sa. ⁊ plus infirma sola¬
tia. In die tribulationis tuȩ. id est
qͣndo te alter affugit: non cũ in imicũ
euasisse morderis. Nr̃a enim tribula-¬
tio illa ẽ. quȩ ꝓpriȩ salutiᷤᷤ formidine
generat᷑: non quȩ carnalium rerũ
tunore coneutit᷑. sicut dicit apostolꝰ.
Tristicia entmquȩ scłm dm̃ est. pęniten¬
tiam insalitem stabilem operat᷑. Seculi
autem tristicia. moetem operat᷑. Eripi¬
am te. quasi circundatum a satellitibꝰ
diaboli. sumina cȩleritate libcrabo. Et
magnificabis nie Magnum me iẽt¬
num cẽ pronuties: quem ⁊ a pęna
libero. ⁊ in beata requie collocabo. Hune
autem u̾sum ingenti promissione aitis¬
simum. quidam uolunt ad ultinum
uitȩ nr̃ȩ tempus aptari: cum anima

Expanded text:
quod inter propria Scripturae divinae quod inter propria Scripturae divinae quali sacrificio placaretur, nunc oblationis ipsius praemium pollicetur. Praecipit enim, Invoca me, ne quis spem haberet in terreno solatio, ubi caduca sunt universa, et plus infirma solatia. In die tribulationis tuae, id est quando te alter affligit, non cum inimicum evasisse morderis. Nostra enim tribulatio illa est quae propriae salutis formidine generatur, non quae carnalium rerum timore concutitur; sicut dicit Apostolus: Tristitia enim quae secundum Deum est, poenitentiam in salutem stabilem operatur; saeculi autem tristitia mortem operatur . Eripiam te, quasi circumdatum a satellitibus diaboli summa celeritate liberabo. Et magnificabis me; magnum me in aeternum esse pronunties, quem et a poena libero, et in beata requie collocabo. Hunc autem versum ingenti promissione ditissimum, quidam volunt ad ultimae vitae nostrae tempus aptare, cum anima
Abbreviated transcription (Latin):
tum: ⁊ cȩt̾a quȩ extra nos ẽẽ intellectualiᷤ
ratio comp̃hendit. Tua uͦ retulit ad cor¬
dis archanum. quod in animȩ pęnetra¬
libus iacet᷑ quod extra ñ quȩritur.
quod pauꝑ ⁊ diues equalĩt habent: Ubi
magis ditioꝵe genus ẽ: ubi ille multo
celsior ẽ. qui corde noscitur inclinatus:
S consideremus subtilĩt. ⁊ inueniemꝰ:
hie quoq ꝓpriȩ locutionis ẽe genus:
quod eloquentia non potest habere
cõmuniᷤᷤ. Dicit enim ds Si esuriero
non dicam tͥ Et paulopꝰ non mutata
ꝑsona. idem ipse dicit. Im mola deo
sacrificium laudis. In suoscquenti uͦ:
subuinxit: Peccatori autem. dixit ds:
Nastrȩ autẽ locutionis ordo poscebat:
ut diceret. Si esuriero ñ dicam tibi.¬
⁊ cȩt̾a. Et immola mͥ sacrificium
laudiᷤ. Et peccatori dixit. Quare tu
enarras iusticias in eas: Unde fit ut
unus atq idem de se loquens. uelut
alterius ꝑsonã uideat᷑ innectere:

Expanded text:
em, et caetera quae extra nos 167 esse intellectualis em, et caetera quae extra nos 167 esse intellectualis ratio comprehendit. Tua vero retulit ad cordis arcanum, quod in animae penetralibus jacet, quod extra non quaeritur, quod pauper et dives aequaliter habent: ubi magis ditior egenus est; ubi ille multo celsior est, qui corde noscitur inclinatus. Sed consideremus subtiliter, et invenimus hic quoque propriae locutionis esse genus, quod eloquentia non potest habere communis. Dicit enim Deus: Si esuriero, non dicam tibi; et paulo post non mutata persona idem ipse dicit: Immola Deo sarificium laudis; in subsequenti vero subjunxit, Peccatori autem dixit Deus. Nostrae autem ordo locutionis poscebat ut diceret: Si esuriero non dicam tibi, etc., et, immola mihi sacrificium laudis; et, peccatori dixit: Quare tu enarras justitias meas? Unde fit ut unus atque idem de se loquens, velut alterius personam videatur innectere;
Abbreviated transcription (Latin):
riens pascatur. sitiens potetur: & in pau¬
peribus ds̃ accipit. quȩ sibi in sacrificiis
hactenus dixit quȩ respuit: nunc dicit
illa quȩ poscit: Angusta qͥdem in u̾bis
sententia: s sensu multũ probat᷑ esse
latissima: Nam qͥs immolat sacrificium
laudiᷤᷤ nͥ qͥa terrenis uiciis fuerit segregatꝰ᷑.
qui morit᷑ mundo. ut hostia fiat xp̃o
Non enim placet deo. si laudes eius tur¬
pis ꝑsona decantet: Actum uidelicet que¬
rit probabilem: non dulcisonã uocem:
Sacrificemus gͦ dño laudando: qua sapi¬
entia cuncta disponat. qua pietate pecca-¬
toribus parcat. qua fortitudine diabolũ
uincat: Non enim solum sacrificrum
dicendum ẽ. quod pecudes mactat: sed
omne sacrum factum. qđ nos pia obla¬
tio comendat. Uota quoq reddit altissi¬
mo: qui ei talia immolanda p̃parauerit.
qualia ꝓpicius ipse precępit. Addidit. tua.
ut non quęreres fortassis extranea: aut
hẏrcum. pinguem. aut uitulũ sagina-¬

Expanded text:
riens pascatur, sitiens potetur; et in pauriens pascatur, sitiens potetur; et in pauperibus Deus accipit, quae sibi in sacrificiis Hactenus dixit quae respuit, nunc dicit illa quae poscit. Angusta quidem in verbis sententia, sed sensu multum probatur esse latissima. Nam quis immolat sacrificium laudis, nisi qui a terrenis vitiis fuerit segregatus; qui moritur mundo, ut hostia fiat Christo? Non enim placet Domino, si laudes ejus turpis persona decantet; actum videlicet quaerit probabilem, non dulcisonam vocem. Sacrificemus ergo Domino, laudando qua sapientia cuncta disponat, qua pietate peccatoribus parcat, qua fortitudine diabolum vincat. Non enim solum sacrificium dicendum est, quod pecudes mactat; sed omne sacrum factum quod nos pia oblatio commendat. Vota quoque reddit Altissimo, qui ei talia immolando praeparat qualia propitius ipse praecipit. Addidit tua, ut non quaereres fortassis extranea, aut hircum pinguem, aut vitulorum sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
platio spitalim substantiarum suauis¬
simus cibus ẽ ⁊ complectiua refectio: Se¬
quit. Meus est enim orbis terrȩ: ⁊ pleni¬
tudo eius Hic curiositatem suꝑfluam.
reddita ratione coniuncit: dicendo cur
a te petam sacrificia pecudum: cͥum torus.
cebis meus ẽe noscatur: Plenitudo cuis.
diu̾sitatem significat creaturarum: Ces¬
sit gͦ hominum sollicitudo suꝑflua. de
pecudum immolatione cogitare: cor eñ
rectum. nos sibi duunitas mauult of¬
serre: Unde ⁊ cognoscimur deliquisse:
quatenus quod ante fuit peccatis facien¬
tibus horridum. salutari fiat emunda¬
tione purissimum:. Et mementõ. quod
ꝑ has allusiones p̃destinatorum nume¬
rum significat. non de sola synagoga
uoluntati suȩ dignat᷑ reddere rationem
Quomodo grata erunt quȩ non sunt neces-¬
saria: Numquid ds taurorum carnibus
pascit᷑. aut sanguine potatur hyrcorum:
S possunt nobis hȩc repudiata ꝓficere.
cum hȩc acceperint indigentes. cum ȩsu¬

Expanded text:
platio spiritalium substantiarum suavisplatio spiritalium substantiarum suavissimus cibus est, et contemplativa refectio. Sequitur, meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus. Hic curiositatem superfluam reddita ratione convincit, dicendo; Cur a te petam sacrificia pecudum, cum totus orbis meus esse noscatur? Plenitudo ejus, diversitatem significat creaturarum. Cesset ergo hominum sollicitudo superflua de pecudum immolatione cogitare; cor enim rectum nos sibi Divinitas mavult offerre, unde et cognoscitur deliquisse; quatenus quod ante fuit peccatis delinquentibus horridum, salutari fiat emundatione purissimum. Et memento quod per has allusiones praedestinatorum numerum significat, non de sola Synagoga voluntatis suae dignatur reddere rationem. Quomodo grata erunt quae non sunt necessaria? Nunquid Deus taurorum carnibus pascitur, aut sanguine potatur hircorum? Sed possunt nobis haec repudiata proficere, cum haec acceperint indigentes, cum esu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid data oportunitate cognoseit:
s dñs cognouit anteqͣm faceret uni̾sa.
incuius p̾sentia erat omne quod potu¬
issẽt existere. Quis enim omnia cȩli
uolatilia potest. nͥ sola maiestas agnosc̾e:
Quo u̾siculo. cuncta complexus ẽ: qm̃
⁊ omnia uolatilia cęli. dinum eratiua
qͣntitate cognoscit Speciem agri. secũ
se habere professus ẽ reuera secum: qr
ubiq totus ẽ. sicut de illo ꝓpheta dicit:
Cȩlum ⁊ t̾ram. ego impleo. S debemꝰ
sp̾italiter ista tractare Uolatilia cęli ꝑ¬
tinent ad suꝑnas mirabilesq uirtutes:
ut sunt angelice potestates. quȩ motu
cȩleri sc̃a uoluntate spiritaliter transferim¬
tur Species autẽ agri: respicit ad gentes
quȩ erant xp̃o domino crediture. Reue¬
ra species: qm̃ ꝑ hominem bene accipit᷑
dixuus ꝓpter intelligentiã nr̃am uelle
suum ꝑ humanas consuctudines digna¬
tur exprimere: ut sedicat esurire. qui
carnem pascit uniu̾sam: Cuius contem¬

Expanded text:
aliquid data opportunitate cognoscit; aliquid data opportunitate cognoscit; sed Dominus cognovit antequam faceret universa, in cujus praesentia erat omne quod potuisset existere. Quis enim omnia coeli volatilia potest, nisi sola Majestas, cognoscere? Quo versiculo cuncta complexus est, quoniam et omnia volatilia coeli dinumerativa quantitate cognoscit. Speciem agri secum se habere professus est: revera secum, quia ubique totus est; sicut de illo propheta dicit: Coelum et terram ego impleo . Sed debemus spiritualiter ista tractare; volatilia coeli pertinent ad supernas mirabilesque virtutes, ut sunt angelicae potestates, quae motu celeri sancta voluntate spiritualiter transferuntur. Species autem agri respicit ad gentes quae erant Christo Domino crediturae; revera species, quoniam per hominem bene accipitur diximus, propter intelligentiam nostram velle suum per humanas consuetudines dignatur exprimere; ut se dicat esurire, qui carnem pascit universam, cujus contem
Abbreviated transcription (Latin):
sionemq deuotam quã om̃is dare ipso
miserante. pręualent: ętiam qui nul-¬
la t̾rena possessione gratulant᷑ Sub
hoc igit᷑ sensu: ꝑ enumerationes reliqͣs
currit:. Aadidit. Iumenta in montibꝰ.
i boues: n equis de facultate ꝯfisus. mi-¬
nus conscientiȩ oꝑam daret. dum se
crederet peccudum im molationibus
expiare. qđ iniqua mente deliquisset.
Potest ⁊ alio modo uitelligi. Feras sil¬
uarum. gentes significant: quȩ in
seculi istius nemoribus suꝑstitione
ferocissima u̾sabantur: Iumenta in
montibus: sunt simplices in eccłia ca-¬
tholica constituti. qͥ in cacumine fidei
habitare noscint᷑ Boues indicant apo¬
stolos ⁊ ꝓpħas: qui in agro domini as¬
siduo labore u̾satisunt: Qua ꝓpter ni
allusionibus competent appositis. prę¬
figurat ȩccłiam catholicam: de diu̾siᷤ
mundi partibus colligendam Co
agri mecum ẽ Cognoui. non ad fir-¬
mitatem nr̃am trahas quȩ ex tempore

Expanded text:
sionemque devotam, quam omnes dare, ipso sionemque devotam, quam omnes dare, ipso miserante, praevalent, etiam qui nulla terrena possessione gratulantur. Sub hoc igitur sensu per enumerationes reliquas currit. Addidit, jumenta in montibus et boves; ne quis de facultate confisus, minus conscientiae operam daret, dum se crederet pecudum immolationibus expiare, quod iniqua mente deliquisset. Potest et alio modo intelligi: ferae silvarum gentes significant, quae in saeculi istius nemoribus superstitione ferocissima versabantur; jumenta in montibus, sunt simplices in Ecclesia catholica constituti, qui in cacumine fidei habitare noscuntur; boves indicant apostolos et prophetas, qui in agro Domini assiduo labore versati sunt. Quapropter his allusionibus competenter appositis praefigurat Ecclesiam catholicam de diversis mundi partibus colligendam. Veragri mecum est. Cognovi, non ad infirmitatem nostram trahas, quae ex tempore
Abbreviated transcription (Latin):
sta consumit. Non accipiam de domo
tua uitulos: neq de gregibus tuis hyr-¬
cos Per hunc u̾sum ⁊ duos alios qui
sequunt᷑: breuit̃ enumerat quȩ se res¬
puere ꝓfitetur: Hȩc figura dicit᷑ bra¬
chilogia: id ÷ breuis locutio. cum plu-¬
ra paucis amplectim᷑. S ne audito ho¬
lacausto ad antiqua sacrificia mens
humana recurreret. aꝑte rennuit cõ¬
suetudinem priorem: ut sp̾italiter
intelligeret. quod insimilitudine p̃¬
missa gerebat᷑. S cum hȩc duo respu¬
it: uniu̾sa primi temporiᷤᷤ sacrificia.
designat modis omnibus excludenda:
Significat᷑ enum. a parte totum Qm̃¬
mcę sunt omnes ferȩ filuarum: ium̃ta
inmontibus ⁊ boues. Causam reddidit:
quare ab ipso non expectat quadrupe¬
dum immolationes dicens. quia a te
petere nolo. quod incum ẽe cognosco:
Quod forte pauꝑ non habet: dum aut
non ualuit capere. aut minus potuit
enutrire. S petit fidem rectam. confes¬

Expanded text:
sta consumit. Vers. 9. Non accipiam de domo sta consumit. Vers. 9. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos. Per hunc versum et duos alios qui sequuntur, breviter enumerat quae se respuere profitetur. Haec figura dicitur brachylogia, id est brevis locutio; cum plura paucis amplectimur. Sed ne audito holocausto ad antiqua humana mens sacrificia recurreret, aperte renuit consuetudinem priorem, ut spiritualiter intelligeretur quod in similitudine praemissa gerebatur. Sed cum haec duo respuit, universa primi temporis sacrificia designat modis omnibus excludenda. Significatur enim a parte totum. e sunt omnes ferae silvarum, jumenta in montibus et boves. Causam reddit quare ab ipso non exspectat quadrupedum immolationes, dicens: Quia a te petere nolo quod meum esse cognosco; quod forte pauper non habet, dum aut non valuit capere, aut minus potuit enutrire; sed petit fidem rectam, confes
Abbreviated transcription (Latin):
ibii aliud sacramentum: quod una silla-¬
tua arguam te: holocausta autem tua
in conspectu incosunt semꝑ. E loriosus
doctde ⁊ ꝑfectissimus institutor. uidaicũ
populum uolens a rebus carnalibus amo-¬
uere:i ad spiritalia sacramenta ꝑducere.
pecudum sacrificia iam non dicit ex qui¬
renda: nec eum exinde argui posse testa¬
tur. si minime animalium uictimas
unmolaret: S holocausta illa potius
in conspectu suo danda cõmemorat: qui
humiliato corde piis altaribus offerunt᷑.
Holocausta autem dicta sunt sacrificia:
quȩ postqͣm fuissent im molata. ignis
ueniens desuꝑ absumebat. quȩ latine
tota incensa dicuntur: Hec xp̃c uenieis
respuit: qͥa ipse uera uictia fuit:
aliua: holocaustum quod dñs ante
conspectum suũ semꝑ ẽẽ ꝓnuntiat: scili¬
cet qͣndo mens nr̃a duuno amore succen¬
sa. peccata sua tribulatione dequoquit.
iad illuis holocausti similitudinem
omnia uicia sua. cruciatu corporeo exu¬

Expanded text:
ibi et aliud sacramentum, quod una syllabibi et aliud sacramentum, quod una syllabtua arguam te: holocausta autem tua in conspectu meo sunt semper. Gloriosus doctor et perfectissimus institutor Judaicum populum volens a rebus carnalibus amovere, et ad spiritualia sacramenta perducere, pecudum sacrificia iam non dicit exquirenda; nec eum exinde argui posse testatur, si minime animalium victimas immolaret; sed holocausta illa potius in conspectu suo danda commemorat, quae humiliato corde piis altaribus offeruntur. Holocausta autem dicta sunt sacrificia, quae, postquam fuissent immolata, ignis veniens desuper absumebat; quae Latine tota incensa dicuntur. Haec Christus veniens respuit, quia ipse vera victima fuit. Aliud est holocaustum, quod Dominus ante conspectum suum semper esse pronuntiat; scilicet quando mens nostra divino amore succensa, peccata sua tribulatione decoquit, et ad illius holocausti similitudinem omnia vitia sua cruciatu corporeo exu
Abbreviated transcription (Latin):
populum audire sub contestatione pre¬
mouebat: ut d̃s ile generalis ⁊ uolen¬
tium ⁊ nolentium esset. ipsius ꝓpriȩ
qui eum pura mente diligeret: Nam
dum dicit tuus: fidelem sibi eum fuis¬
se monstrauit. Repetiuo enĩ ista deus
ds̃: mentem solidat. ne semel dicta la¬
berentur: Istua uͦ suum ꝓprium diu¬
nitatis est. u̾bum: quod temp̾r non muta¬
tur. s semꝑ adest. atq eternum manet.
sicut moysi responsum ẽ: Ego sum qui
sum Et rursum. Qui est. misit me:S
ꝑscrutandum ẽ: cur istud nom̃ essentiȩ
solus sibi uindicet deus Tunc enim qͣndo
aictum ẽ. erant angeli. erant cęlestia. erãt
t̾rena. omnia sicut ẽe decreta sunt. Sed
quia illa sola ẽ. infecta.: ⁊ ȩ̃tna natura. nec
aliquando cȩpit ex temp̃r: ⁊ in tribus ꝑso¬
nis deitas una subsistit: merito ẽe solus
dicit᷑ deus. qui ut sit nullius indiget.
s semꝑ uirtutis ꝓpriȩ uigore consistit. Est

Expanded text:
populum audire sub contestatione praepopulum audire sub contestatione praemonebat; ut Deus ille generalis et volentium et nolentium esset ipsius proprie qui eum pura mente diligeret. Nam cum dicit, tuus, fidelem sibi eum fuisse monstravit. Repetitio enim ista, Deus Deus, mentem solidat, ne semel dicta laberentur. Illud vero sum, proprium Divinitatis est verbum, quod tempore non mutatur, sed semper adest, atque aeternum manet; sicut Moysi responsum est, Ego sum qui sum ; et rursum, Qui est misit me. Sed perscrutandum est cur istud nomen essentiae solus sibi vindicet Deus? Tunc enim quando dictum est, erant angeli, erant coelestia, erant terrena omnia, sicut esse decreta sunt. Sed quia illa sola est infacta et aeterna natura, nec aliquando coepit ex tempore, et in 166 tribus personis Deitas una subsistit, merito solus esse dicitur Deus: quia, ut sit, nullius indiget, sed semper virtutis propriae vigore consistit. Est
Abbreviated transcription (Latin):
Uentum ẽ ad secundam sectionem: inqͣ
iam ueritas ipsa. ex ꝑsona ꝓpria loquit᷑.
Ds enim qui u̾ba sua ñ uult incassum
suscipi. Ne ut legit᷑ porci preciosa disper¬
gant. Dicit ad populum audi: to est
deuote suscipe. Illos enĩ audire dicimꝰ.
qui p̃cȩpta compleuerint: sicrit legitur.
qui habet aures audiendi audiat. Lo¬
pulus meus significat plebem deuot̾ã:
Et loquar. subaudi ꝓfutura: Quod si
non audieris: conseq̃nter. ad interitum
tuum taceam Israel uͦ. frequent̃ dixi¬
mus interp̃tari uidens dm̃. Ergo si me
uides. audire ñ negligas. quia contem¬
platio mea. obȩdientiã tribuit audien¬
ti: Testificari uͦ est. testimonium dicere.
Quod utiq in uidicio facturus ẽ dñs:
quando unius cuiusq facta discernit:
Tunc enĩ fidelibus suis testimoniũ da¬
bit: cum dicturus ẽ Esuriui. ⁊ dedistiᷤ
mͥ manducare: eisq similia: Sequit᷑:
Qm̃ ds ds tuus ego sum Hoc erat quod

Expanded text:
Ventum est ad secundam sectionem, in qua Ventum est ad secundam sectionem, in qua jam Veritas ipsa ex persona propria loquitur. Deus enim, qui verba sua non vult incassum suscipi, ne ut legitur porci pretiosa dispergant, dicit ad populum: Audi, hoc est devote suscipe. Illos enim audire dicimus qui praecepta compleverint; sicut legitur: Qui habet aures audiendi audiat . Populus meus significat plebem devotam. Et loquar, subaudi profutura; quod si non audieris, consequitur ad interitum tuum, taceam. Israel vero frequenter diximus interpretari videns Deum. Ergo si me vides, audire non negligas; quia contemplatio mea obedientiam tribuit audienti. Testificari vero est testimonium dicere; quod utique in judicio facturus est Deus, quando uniuscujusque facta discernet. Tunc enim fidelibus suis testimonium dabit, cum dicturus est: Esurivi, et dedisti mihi manducare , eisque similia. Sequitur: Deus Deus tuus ego sum. Hoc erat quod
Abbreviated transcription (Latin):
dere Hoc enim supra sacrificium pecu-¬
dum dño constat acceptum: ut actuu̾
illi magis probitas offerat᷑. Sue ut
quidam uoluer̾t potest hoc ⁊ de uidcis
accipi ꝑ hyroniam. id÷ pet irrisioneur.
qͣndo uilem rem laudando suggillat.
Ac sidiceret. Cos domino congregate: qͥ
in officio sc̃itatis cõmemorantur: E con¬
trario uͦ quȩ impia sunt agunt: uin
eo quod sacrificia deo consueta cȩlebrens.
scificandoᷤ se ẽe diuidicant. Et annun¬
ciabunt cęli iusticiam eius: qm̃ d̃s iu¬
dex est. Suꝑiora ꝑexcolit. cȩlos significas
uiros ustos: quibus u̾bi cȩlestis dispen-¬
satio condonat᷑. Addidit. m̃ ds iuidex
est. Ac si diceret: Qui nescit falli. et sic̃
omnia manifeste nouit: ita ⁊ sine re¬
p̃hensione discernit: Hoc enim ueracĩt
ac ꝓpriȩ de deo dicitur: cui nichil ne¬
gatur nichil subp̾mit᷑. quem nee fac¬
tum aliquod latet. cui nec quod iudicet᷑
istael: i testificabor tibi ds̃ d̾̃s tuus egosũ.

Expanded text:
dere. Hoc enim supra sacrificium pecudere. Hoc enim supra sacrificium pecudum Domino constat acceptum, ut actuum illi magis probitas offeratur. Sive, ut quidam voluerunt, potest hoc et de Judaeis accipi per ironiam, id est, per irrisionem, quando vilem rem laudando suggillat; ac si diceret: Eos Domino congregate, qui in officio sanctitatis commorantur: econtrario vero quae impia sunt agunt; et in eo quod sacrificia Deo consueta celebrant, sanctificandos se esse dijudicant. Vers. 6. Et annuntiabunt coeli justitiam ejus: quoniam Deviros justos, quibus verbi coelestis dispensatio condonatur. Addidit, quoniam Deus judex est; ac si diceret, qui nescit falli; et sicut omnia manifeste novit, ita et sine reprehensione discernit. Hoc enim veraciter ac proprie de Deo dicitur, cui nihil negatur, nihil supprimitur, quem nec factum aliquod latet, cui nec quod judicatur Israel, et testificabor tibi: Deus Deus tuus ego sum.
Abbreviated transcription (Latin):
debemus accipere. terram peccatorẽ:
quia ille sp̾itali se ꝯu̾satione dño p̾¬
stante purificat. iste t̾rena uiciorum
qualitate sordescit Et uide quia in
primo aduentu om̃s indiscrete uoca¬
uerat. ut ammoniti in hoc mun
do corrigere debussent. sicut in euan¬
gelio dicit. Et exicrunt in exitus
uiarum: ⁊ uocauerunt quoscumq
discernat ab impiis: ne ulterius sicut
hic confusis habitationibus misceãt᷑.
synagoga xp̃i uerba facit ad angelos:
qui ministerio suo infinem seculi. scõs
de uniu̾so mundo sicut legitur congre¬
gabunt: Dicit enim ipse dominus in
euangelio. Mittet angelos suoᷤᷤ. ⁊ congre¬
gabunt ante eum om̃s gentes: ⁊ separa¬
bit eos abinuicem. sicut pastor segregat
oues ab hedis. Sequit᷑. Qui ordinant
testamentũ eius. suꝑ sacrificia:. Ordi-¬
nare dicimꝰ testamentum. eos qui ac¬
tibus bonis restituunt caq̃ in testam̃ti
serie cognouerunt: ut hospitem sus-¬
cipere. elemosinã dare. caritati stu¬

Expanded text:
debemus accipere, terram peccatorem; debemus accipere, terram peccatorem; quia ille spirituali se conversatione, Domino praestante, purificat, iste terrena vitiorum qualitate sordescit. Et vide quia in primo adventu omnes indiscrete vocaverat; ut admoniti, in hoc mundo se corrigere debuissent; sicut in Evangelio dicit: Et exierunt in exitus viarum, et vocaverunt qiscernat ab impiis, ne ulterius, sicut hic, confusis habitationibus misceantur.Synagoga Christi verba facit ad angelos, qui ministerio suo in fine saeculi sanctos de universo mundo, sicut legitur, congregabunt. Dicit enim ipse Dominus in Evangelio: Mittet angelos suos, et congregabunt ante eum omnes gentes, et separabit eos ab invicem, sicut pastor segregat oves ab haedis . Sequitur, qui ordinant testamentum ejus super sacrificia. Ordinare dicimus testamentum eos qui actibus bonis restituunt ea quae in testamenti serie cognoverunt, ut hospitem suscipere, eleemosynam dare, charitati stu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c. ut area dñi. equitatiᷤᷤ eius sententia
uentilet᷑. Tunc frum̃ta sequestrata paleiᷤ.
hoc est bones discernit ab impiis: quȩ ui¬
dicatio merito tempestaᷤᷤ dicitur. qm̃ et
impiusa ueniet.⁊ indisceptationẽ suam.
nimia cȩleritate raptabit: Ualida quoq.
decent̃ adiunctum ẽ Nam qͣm sit poteis
hĩc datur intelligi: ut omne genus ho-¬
minum. prosuis meritiᷤᷤ mom̃tanea ce-¬
leritate discernat. sicut apostolus dicit:
Inmomento inictu oculi innouissima
tuba: Canet enim. ⁊ mortui resurgeq.
Et incireuitu eius. tempestas ualida.
Non incompetent adũtitur : qm̃ cum
ipso iusti sedentes. sicut ꝓmittitur in
euangelio iudicabunt: A duocauit
cȩlum sursum: ⁊ t̾ram ut discerneret
ppłm suum Hoc certe. facturiss: in
illo iudicio: S t̾ra rationabilĩt for¬
tasse d̾r sursum uocata: quȩ nunc
in imo loco noscitur constituta. Cęlũ
autem cum sit desuꝑ. ubi eum sursũ
uocauit: S cȩlum hic omn̾e iustum

Expanded text:
a Domini aequitatis ejus sententia ventiletur; tunc frumenta sequestrabit a paleis, hoc est bonos discernet ab impiis. Quae judicatio merito tempestas dicitur, quoniam et improvisa veniet, et in disceptationem suam nimia celeritate raptabit. Valida quoque decenter adjunctum est; nam quam sit potens hinc datur intelligi, ut omne genus hominum pro suis meritis momentanea celeritate discernat; sicut Apostolus dicit: In momento, in ictu oculi, in novissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgent . In circuitu ejus tempestas valida non incompetenter advertitur, quoniam cum ipso justi sedentes, sicut promittitur in Evangelio, judicabunt. Vers. 4. Advocabit coelum sursum, et terram ut discerneret populum suum. Hoc certe facturus est in illo judicio. Sed terra rationabiliter fortasse dicitur sursum vocata, quae nunc in imo loco noscitur constituta. Coelum autem cum sit desuper, ubi illud sursum vocavit? Sed coelum hic, omnem justum
Abbreviated transcription (Latin):
grue uimentis insipientibus compa-¬
rentur: Nam cum rationẽ ꝑceptam
iussionibus domini. mandatisq non
exhibent: merito cã tamqͣm indigni
tanto munere ꝑdiderunt: Nam tolle
homini dei considerationem. ⁊ omĩno
pecus insipiens ẽ p̃sumptio uana. et
caduca suꝑbia. S quamius de morta¬
libus dicatur: ⁊ homo cum in honore
eẽt ñ intellexit: possunt hic ⁊ p̾uari¬
catores angeli accipi. qͥ de cȩlo ꝓiecti st̃.
quia nec ipsi intellexerunt honorem
suum. dum auctori suꝑbisse monstran
tionis ẽ: quam grece typos. latine ue-¬
luti appellant. qnͣdo talis ẽ. alicuius
rei complȩxio. ut ñ tantum uni rei de
qua dicit᷑. s laliis applicari posse ui¬
dcatur: sicut ⁊ in tricesimo qͥnto psal¬
mo iam lectum ẽ. Homines ⁊ ium̃ta

Expanded text:
grue jumentis insipientibus compagrue jumentis insipientibus comparentur. Nam cum rationem perceptam jussionibus Domini mandatisque non exhibent, merito eam tanquam indigni tanto munere perdiderunt. Nam tolle homini Dei considerationem, et omnino pecus insipiens est, praesumptio vana, et caduca superbia. Sed quamvis de mortalibus dicatur: Et homo cum in honore esset non intellexit, possunt hic et praevaricatores angeli accipi qui de coelo projecti sunt, quia nec ipsi intellexerunt honorem suum, dum auctori superbiisse monstranttionis, quam Graeci ὡς τύπῳ, Latini veluti appellant: quando talis est alicujus rei complexio, ut non tantum uni rei de qua dicitur, sed et aliis applicari posse videatur; sicut et in trigesimo quinto psalmo jam lectum est: Homines et jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
ad eorum tab̃nacula. quȩ copiosa largi¬
tate fulcita sunt: ut in longas genera¬
tiones:⁊ꝓgenies. constanti pulchritu¬
dine ꝑducant᷑. Sub iungit ętiam ritũ.
quẽ gentilitaᷤᷤ in parentalibus agere
consueuit: qndo fatua suꝑstitione in
t̾ris eorum. id÷ insepulchris inuocans
nomina mortuors. ⁊ credunt noc illi ͤ¬
ꝓdesse. quod eorum uident᷑ ex hibere
ẽẽt non intellexit: comparatus ẽ. uim̃¬
tis insipientibus. ⁊ similis factus÷ illi.
De ipsis adhuc loquit᷑. qui mundi istiꝰ
honore floruerunt. Nam qͣmuis pec-¬
cator in honore sit dũ uiuit. quia dei
portat unaginem: recte dicit᷑ dignita¬
tem suã non intelligere. dum talia
facit. quȩ ab ipso creatore uidentur
omnimodiᷤ discrepare Sequit᷑. Com¬
paratus ÷ uimentis insipientibus: et
similis factus ÷ illis. Similitudo da¬
tur digna uecoedibus: ut qui se una¬
ginem dei gestare ñ intelligunt. con-¬

Expanded text:
ad eorum tabernacula, quae copiosa largiad eorum tabernacula, quae copiosa largitate fulcita sunt, ut in longas generationes et progenies constanti pulchritudine perducantur. Subjunxit etiam ritum quem gentilitas in parentalibus agere consuevit, quando fatua superstitione in terris eorum, id est in sepulcris invocant nomina mortuorum; et credunt hoc illis prodesse, quod eorum videntur exhibere esset non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. De ipsis adhuc loquitur qui mundi istius honore floruerunt. Nam quamvis peccator in honore sit dum vivit, quia Dei portat imaginem, recte dicitur dignitatem suam non intelligere, dum talia facit, quae ab ipso Creatore videntur omnimodis discrepare. Sequitur, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Similitudo datur digna vecordibus; ut qui se imaginem Dei gestare non intelligunt, con
Abbreviated transcription (Latin):
pes estimabat. Sequit᷑. Simul insipiets
istultus ꝑibunt Necesse ÷ enim ut insi¬
piens ⁊ stultus desꝑatione pereant: cum
suos sapientes cognouerint interire. Ue¬
rum ut hȩc magis sp̃italiter accipere de¬
beamus: insipientes sunt. qui p̃dicationi¬
bus ꝓphetarum adquiescere noluerunt:
Stulti autẽ iure dicendi sunt: qui nec
ipsum xp̃m dñm uenientem. recipere
maluerunt. Hii gͦ simul ꝑibunt: qm̃
infutura uidicatione dampnandi sunt:
Reliquerunt aut̃ẽ iudȩi alicnis diutia ᷤᷤ
suaᷤᷤ: qm̃ sꝑnentibus cis dñm saluatorẽ.
mus eorum inȩt̃num: Iaber nacula
corum ingeneratione ⁊ progenie: inuo¬
cabunt nomina eorũ in terris ipsorũ:
Morientium diuitum pompa describit᷑:
qui sibi ȩdificant sepulchra. magnis tracͤ¬
tatibus exquisita Uidunus enĩ quȩdam
mausolea pulcherrimiᷤᷤ renttere marmo¬
ribus: ut donius ȩstiment᷑ ȩternȩ. mag¬
nis molibus fabricatȩ. Post hȩc uenit

Expanded text:
pes aestimabat. Sequitur, simul insipiens pes aestimabat. Sequitur, simul insipiens et stultus peribunt. Necesse est enim ut insipiens et stultus desperatione pereant, cum suos sapientes cognoverint interire. Verum ut haec magis spiritualiter accipere debeamus; insipientes sunt qui praedicationibus prophetarum acquiescere noluerunt; stulti autem jure dicendi sunt qui nec ipsum Christum Dominum venientem recipere maluerunt. Hi ergo simul peribunt, quoniam in futura judicatione damnandi sunt. Reliquerunt autem Judaei alienis divitias suas, quoniam spernentibus eis Dominum Salvatorem, mus eorum in aeternum; tabernacula eorum in generatione et progenie, invocabunt nomina eorum in terris ipsorum. Morientium divitum pompa describitur, qui sibi aedificant sepulcra magnis tractatibus exquisita. Videmus enim quaedam mausolea pulcherrimis renitere marmoribus, ut domus aestimentur aeternae magnis molibus fabricatae. Post haec venit
Abbreviated transcription (Latin):
legentium. eligere. quid sequantur:
Nos tam̃ de fidelibus hacteniis dictum
ẽẽ ꝑspexunus: nunc audiamus de ꝑfi¬
dis. quanta passuri sint. Cum uide
ret sapientes morientes Sͥmul insipieis
⁊ stultus ꝑibunt: et relinquent alieniᷤ
diuitias suas: Uenit ad secund uͭ docen¬
di modum: ubi peccatores cũ sapientidꝰ
nuus mundi dicit ẽẽ ꝑtturos. ⁊ diuitias
suas quas magnoꝑe diligebant. nonsius
s quod grauius ureret. extrancis successo¬
rib defmit eẽ relinquendas: ut ꝓpt̾ quas
omnia peccata cõmiserant. nce possessiõe
ipsarum. nec ꝓprio successore lȩtarentur.
sicut salomon dicit. In quod peccauer̃t.
cator utiq sapientes seculi istius. ab inte¬
ritu ñ posse libari. ut fuit solon atheniensiᷤ
philon lacedemonius. aristippus: ⁊ oçt̾i
qui mundanȩ sapientiȩ cęleberrima
laude uiguerunt. S uidet eos cõmuni¬
ter mori: quos diuinȩ sapientiȩ partici¬

Expanded text:
legentium eligere quid sequantur. legentium eligere quid sequantur. Nos tamen de fidelibus hactenus dictum esse perspeximus; nunc audiamus perfidi quanta passuri sint. Veorientes: simul insipiens et stultus peribunt, et relinquent alienis divitias suas. Venit ad secundum docendi modum, ubi peccatores cum sapientibus hujus mundi dicit esse perituros, et divitias suas, quas magnopere diligebant, non suis, sed, quod gravius ureret, extraneis successoribus definit esse relinquendas; ut propter quas omnia peccata commiserant, non possessione ipsarum, nec proprio successore laetarentur; sicut Salomon dicit: In quod peccaverunt,cator utique sapientes saeculi istius ab interitu non liberari, ut fuit Solon Atheniensis, Philo Lacedaemonius, Aristippus, et caeteri qui mundanae sapientiae celeberrima laude viguerunt; sed videt eos communiter mori, quos divinae Sapientiae partici