comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq significat : ephraim ergo uitula edocta diligeit contẽptionẽ : Ego aũ ueniã
suꝑ pulchritudinẽ colli eĩ suꝑ ponã ephraim & reticebo iudã roborabit᷑ sibi iacob
Locur iste immo omnia quȩ hoc capitulũ sequuntur : magnis obscuritaab: inuolutar̃.
Vnde &nos qui ex planare conamur & prudens simullector adtendat : uts in on ueritaten
quod difficillimum ẽ : saltem suspitionẽ ueri similiũ inuestigare ualeamus hanc hab& con¬
suctudinẽ sermo diuinut : ut ꝑ trophologiã : & metiphorã. irystoriae ex primat uerna ẽ
Igitur ephraim similis ẽ uacge. uel uitulȩ. quȩ auiuentute sua didicit areamtererẽ &ferre¬
osorbes suꝑ aceruor segetum trahere. ut palee atritico separentur : & nonsolũ didiõ uere
nimi consu&udine coepit a maye. quod doctuẽ. Et ego inquit transiui suꝑ pule hrito¬
dinẽ collieius: uerbũ hebraicũ ab arthi. id est transiui maximȩ quundo d̃o dicnttit

Expanded text:
veniam super pulchritudinem colli ejus: superponam Ephraim, et reticebo Judam: roborabitur sibi Jacob. Locus iste, immo omnia quae hoc capitulum sequuntur, magnis obscuritatibus involuta sunt. Unde et nos qui explanare conamur, et prudens simul lector attendat, ut si non veritatem, quod difficillimum est, saltem suspicionem verisimilium investigare valeamus. Hanc habet consuetudinem sermo divinus, ut per tropologiam et metaphoram historiae exprimat veritatem. Igitur Ephraim similis est vaccae vel vitulae, quae a juventute sua didicit aream terere, et ferreos orbes super acervos segetum trahere, ut paleae a tritico separentur: et non solum didicit, verum nimia consuetudine coepit amare, quod docta est. Et ego, inquit, transivi super pulchritudinem colli ejus. Verbum Hebraicum ABARTHI  , id est, transivi, maxime quando a Deo dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
badđiũ Cumq consũpserimt gladius elector & principes siue robur ex ereitus & de¬
uorauerit uel capita uel consilia eorũ. ut nom porsint aliquod inuenire p̃sidiũ tunc pleb
miserabili. ad me reuerti noluit. meũ adie reditũ presto lahit iensero ss penitretier
hostib. cuneti ustintib. Itaq quia peccitu grandia grandib s̃ punenda s ponlieur in

Expanded text:
BADDAU  . Cumque consumpserit gladius electos, et principes, sive robur exercitus, et deBADDAU  . Cumque consumpserit gladius electos, et principes, sive robur exercitus, et devoraverit vel capita vel consilia eorum, ut non possint aliquod invenire praesidium, tunc plebs miserabilis quae ad me reverti noluit, meum ad se reditum praestolabitur. Et sero aget poenitentiam, hostibus cuncta vastantibus. Itaque quia peccata gr
Abbreviated transcription (Latin):
altabit eũ. quando dic̃ non reuest& in terrã aegẏpti Ostendit quod reuesticupiat. sed ire
non possit Reuertiaũ cupiebat isrł abiegyptiis auxiliũ flagitans : sed posses susẽ ab assy¬
rio qui co epit cũ & dominatus ẽ illius iure uictoris: Et hoc passuse : quia conuesti noluit. nec
agere penitentiã: Vel certe dicamus quod reuersur sit interrã aegypti. quando aegyp¬
tios interta scã ad orauit deos: uel illo sensu accipiendũ quo su pradictũ est Aegyptũ in¬
uocabanti adas syrios abier . Coepit itaq gladius inciuitatib eiꝰ siue in ru& . ut in ter¬
p̃tatus ẽ aquila aut uulnerabit᷑ ut symmachus transtulit. Et uide quantũ pondussit
miseriarũ. ut nonagri nec possessiones a crura uastent᷑ : sed medias ciuitates hostir introeait
& consũmat electos ei ssi uebrachia illius. dt int pr&aturẽ symmachus. quod hebraiee dicit ur

Expanded text:
altabit eum. Quando dicit: non revertetur in terram Aegypti, ostendit quod reverti cupiat, sed ire altabit eum. Quando dicit: non revertetur in terram Aegypti, ostendit quod reverti cupiat, sed ire non possit. Reverti autem cupiebat Israel ab Aegyptiis auxilium efflagitans; sed possessus est ab Assyrio, qui cepit eum, et dominatus est illius jure victoris, et hoc passus est, quia converti noluit, nec agere poenitentiam. Vel certe dicamus, quod reversus sit in terram Aegypti, quando Aegyptios in terra sancta adoravit deos, vel illo sensu accipiendum, quo supra dictum est: Aegyptum invocabant, ad Assyrios abierunt. Coepit itaque gladius in civitatibus ejus, sive irruet, ut interpretatus est Aquila, aut vulnerabit, ut Symmachus transtulit. Et vide quantum pondus sit miseriarum, ut non agri vel possessiones ac rura vastentur; sed medias civitates hostis introeat, et consumat electos ejus, sive brachia illius, ut interpretatus est Symmachus, quod Hebraice dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
euangelica lectione & testimomiis ꝓph&arũ. Cumq sic ꝑ cusserit inmaxilla ut her&icũ
panẽ. atq doctrinã excutiat deore polluto : tunc respicitadeũ dicente sibi. filio uerbera¬
to: respice inme & miserere mei. &iterũ respice & ex audime dnẽ ds̃ ms̃. Cumq eos
respexerit: p̃ualebit siue ꝓderir eis. id est superabit aduersarios : & de fugitiuis
seruͦs faci& : siue dabit eis uerũ & dulcẽ cybũ : qui prius her&icorũ mendacia &cybos
& populus meus pendebit ad reditũ meũ. Iugũ aũ inponstur ei simul. quod ñ aufer&.
lxx habitabit ephraim in aegẏpto. & assur ipse rex eius: quia noluit conuesti. & in¬
firmatus ẽ gladius inciuitatib. eius & requieuit inmanib. illius & comedent decognatio¬
nib suis & populus eiꝰsus pensus ẽ ex incolatđ suo & dr̃ suꝑ p̃tiosa eius ira sc& & non ex¬

Expanded text:
Evangelica lectione, et testimoniis prophetarum. Cumque sic percusserit in maxilla, ut haereticorum Evangelica lectione, et testimoniis prophetarum. Cumque sic percusserit in maxilla, ut haereticorum panem atque doctrinam excutiat de ore polluto: tunc respicit ad eum, dicente sibi filio verberato: Respice in me, et miserere mei . Et iterum: Respice et exaudi me, Domine Deus meus . Cumque eo respexerit, praevalebit, sive proderit eis, id est, superabit adversarios, et de fugitivis servos faciet. Sive dabit eis verum et dulcem cibum, qui prius haereticorum mendacia et cibos et populus meus pendebit ad reditum meum. Jugum autem imponetur eis simul, quod non auferetur. LXX: Habitabit Ephraim in Aegypto, et Assur ipse rex ejus: quia noluit converti. Et infirmatus est gladius in civitatibus ejus, et requievit 127 in manibus illius, et comedent de cogitationibus suis: et populus ejus suspensus est ex incolatu suo, et Deus super pretiosa ejus irascetur, et non ex
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx contin&: ego clementissimus dns̃: ligabam pedes ephraim: ne a me longius fugerenT
hoc enĩ significat Cp̃uenda ina: ligabataũ testimoniis scripturarũ. & disputatio¬
ne magistror x eccłe. ut legatos ꝑ patientiã suis brachnus continer&. non in tellegentes qđ patien¬
tiu dĩ salutiscorũ e& occasio. Vnde incorreptione hominũ uidelic& magistrorũ quieos
deciperant contractus ꝑfidiȩ frigore extendi calore fidei : et quasi repugnantes uinculis
mee dilectionis adstrinxi & quia non sua sponte currebant. sed uincti funib traheban¬
tur Pauldlũ max illas eorũ alapis uerberaui : non puniens. sed corrigens: &emendans.
Iudex lacerat carnes torqu& funiculii: flagellis atq ignib. cruciat. Quiaũ pat̃ est las
si homo maxillas manu ꝑcutiens. Percutitaũ dr̃ filios aberrantes cõminatione poenarũ

Expanded text:
im in Septuaginta continetur, ego clementissimus Dominus ligabam pedes Ephraim, ne a me longius fugerent: im in Septuaginta continetur, ego clementissimus Dominus ligabam pedes Ephraim, ne a me longius fugerent: hoc enim significat συνεπόδισα. Ligabam autem testimoniis Scripturarum, et disputatione magistrorum Ecctia Dei salutis eorum esset occasio. Unde in corruptione hominum, videlicet magistrorum, qui eos deceperant contractos perfidiae frigore, extendi calorem fidei, et quasi repugnantes vinculis meae dilectionis astrinxi. Et quia non sua sponte currebant, sed vincti funibus trahebantur, paululum maxillas eorum alapis verberavi, non puniens; sed corrigens et emendans. Judex lacerat carnes, torquet funiculis, flagellis atque ignibus cruciat. Qui autem pater est,si homo maxillas manu percutiens. Percutit autem Deus filios aberrantes comminatione poenarum,
Abbreviated transcription (Latin):
& tamclemens pastor fui sut morbidĩ ouem humeris meis ipse postarẽ. Ipsi uero igno¬
rauer̃ quod mea illos passione curarem : & qui a mator sũ omniũ hominũ traherem eos
ad credendũ inuinculis caritatis. Iuxta illud quod in euangelio scriptũ ẽ Nemouenit ad
meinisi pat̃ quimisit me traxerit eũ. Marbitrati s̃ & arbitrati p̃ iugũ meũ leua eẽ gra¬
uissimum & declinaui ad eos deserens regna caelorum. utcum eis uersares: ad sũpta
forma hominis : siue dedieiesum corporis mei. ipse &cybus. & conuiua. Transeamus ad
intellegentiã spiritalẽ : iuxtulxx dũ taxat interp̃tes si utrumq & secundũ hẏstoriã &
secundũ ANΑ TΩΗÑ uoluerimus exponere : tendimus libri magnitudinẽ: Illis im¬
molantib baalim quȩ desuo finxer̃ corde : & me uocante fugiente a faciȩ meaIta mn

Expanded text:
et tam clemens pastor fui, ut morbidam ovem humeris meis ipse portarem : ipsi vero ignoet tam clemens pastor fui, ut morbidam ovem humeris meis ipse portarem : ipsi vero ignoraverunt quod mea illos passione curarem: et qui amator sum omnium hominum, traherem eos ad credendum in vinculis charitatis, juxta illud quod in Evangelio scriptum est: Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me traxerit eum . Et arbitrati sunt jugum meum leve, esse gravissimum: et declinavi ad eos deserens regna coelorum, ut cum eis vescerer, assumpta forma hominis, sive dedi eis esum Corporis mei: ipse et cibus et conviva. Transeamus ad intelligentiam spiritualem, juxta Septuaginta duntaxat interpretes: ne si utrumque et secundum historiam, et 126 secundum ἀναγωγὴν voluerimus exponere, tendamus libri magnitudinem. Illis immolantibus Baalim quae de suo corde finxerunt, et me vocante, fugientibus a facie mea ita en
Abbreviated transcription (Latin):
ipse postabam. ne leder&ur in solitudine : & nȩ ł aestu. uel tenebristorreretur Indie nube
eram in nocteignis columna : ut quos protexeram . meo in lustrarem & sanarẽ lumine
n. Curaui aũ eos ꝓpt̃ funiculas. & uincula caritatis: quibus abrahã &isaac &iacob ad¬
transtuler : ut dicerent in funiculis hominũ Tra hameos inuinculis caritatis quõdque
sequitur. ero eis quasi exaltans iugum. proquo int̃ pr&atus ẽ sẏmma chus. & puta uer̃
quod inponerẽ iugum suꝑ maxillã eorum uplicit᷑ accipitur. aut abstuli ab eis iugũ
dediei aescam manna indesesto: quo uescer& hoc ẽ enim quod ait. declinaui ad eum
ut uescer&ur proquo int̃ prautus ẽ symmnachus. & declinaui adeũ cybũ : Nonquo dr̃
ad eũ declinauerit sed quod cybummannde fecerit declinaye. Alit̃ in tantũ dilexi eos

Expanded text:
ipse portabam, ne laederetur in solitudine, et ne vel aestu vel tenebris terreretur, in die nubes ipse portabam, ne laederetur in solitudine, et ne vel aestu vel tenebris terreretur, in die nubes eram, in nocte ignis columna : ut quos protexeram, meo illustrarem et sanarem lumine, ati. Curavi autem eos propter funiculos et vincula charitatis, quibus mihi Abraham, Isaac, et Jacob as transtulerunt: ut dicerent, in funiculis hominum traham eos, in vinculis charitatis. Quodque sequitur: Ero eis quasi exaltans jugum, pro quo interpretatus est Symmachus: et putaverunt quod imponerem jugum super maxillam eorum, dupliciter accipitur: aut abstuli ab eis jugum dedi eis escam manna in deserto , quo vescerentur, hoc est enim, quod ait, declinavi ad eum, ut vesceretur: pro quo interpretatus est Symmachus, et declinavi ad eum cibos. Non quod Deus ad eum declinaverit, sed quod cibum mannae ad eum fecerit declinare. Aliter: Intantum dilexi eos,
Abbreviated transcription (Latin):
bameos in brachus meii : & nescier̃ quod curarem eos In funiculis aoam traham eos in
uinculis caritatis. &ero eis quisi ex altains iugum suꝑ maxillas eorũ . & declinaui a deum¬
&uescer& Lxx & ego conlocaui ephraum. suscepieũ suꝑbrachiũ incũ. & non cognouerun
ut sanarem illos. Incorreptione hominũ extendieos. inuinculis caritatis mecȩ. &ero illis quasi
dans a lapas homo suꝑ maxillas eius: & respiciã adeũ prȩualentei. Multũ interse hebra
ANΑΓΟΓΗΝ texere qui supra dixerat puer isrł & dilexicum. & ex iegẏpto uocaui fi¬
lium meum & postea intulit. quod ꝑ p&rauerit nefas baalim immolabant. & simulacris sa¬
crificabant Nunc narra quo isr ł amore dilexerit secundũ illud quod in deutero nomio
in humerissuis. Ego inquit qui pat̃ eram. nutricius factussum: & par uulũ meis in ulnis meis

Expanded text:
bam eos in brachiis meis, et nescierunt quod curarem eos. In funiculis Adam traham eos, in bam eos in brachiis meis, et nescierunt quod curarem eos. In funiculis Adam traham eos, in vinculis charitatis. Et ero eis quasi exaltans jugum super maxillas eoru Al. collocavi Ephraim, suscepi eum super brachium meum; et non cognoverunt ut sanarem illos in corruptione hominum: extendi eos in vinculis charitatis meae. Et ero illis, quasi dans alapas homo super maxillas ejus: et respiciam ad eum praevalens ei. Multum inter se Hebrai juxta LXX, ἀναγωγὴν texere. Qui supra dixerat: puer Israel et dilexi eum, et ex Aegypto vocavi filium meum; et postea intulit quod perpetraverit nefas, Baalim immolabant, et simulacris sacrificabant, nunc narrat quo Israel amore dilexerit, secundum illud quod in Deuteronomio lin humeris suis . Ego, inquit, qui pater eram, nutritius factus sum, et parvulum meum in ulnis meis
Abbreviated transcription (Latin):
r&ulit testamenta. Sic igitur hoc quod scriptũ ẽ. paruulus isrł. & dilexi eũ & exȩ¬
gypto uocaui filiũ meũ. Dicitur quidem depopulo isrł. qui uocatur exegypto quidi¬
ligicur. qui eo tempore posterrorem idolatriȩ quas infans & paruulus ẽ uocatus :
sed ꝑ fecte refestur ad xp̃m. Nam&isaac intypo xp̃i fuit. quod future mortis lig¬
na sibi ipse por cauerit: &iacob qui liã dolentem oculos. & rachel pulchra habuerit¬
uxorem. Inlia quȩ maior erat. cecitatem intellegimus sinagogae : in rachel pulchritudi¬
nemecłe. Et tamen qui ex paste typi fuerunt dñi saluatoris. no n omnia que fecir se nar¬
rant᷑ intypo eius fecisse credendisunt. Typus enim pastem indicit. Quodii totũ pix¬
cedat intypo: iamnonẽ typus. sed hẏstoriae ueritas appellandaẽ. Hacc breuit̃ ut in cõ¬
mentarus diximus : Nunc ad reliqua curramus & ego quasi nutrius ephraim porta¬

Expanded text:
retulit Testamenta . Sic igitur hoc quod scriptum est: Parvulus Israel, et dilexi eum, et ex Aretulit Testamenta . Sic igitur hoc quod scriptum est: Parvulus Israel, et dilexi eum, et ex Aegypto vocavi filium meum, dicitur quidem de populo Israel, qui vocatur ex Aegypto, qui diligitur, qui eo tempore post errorem idololatriae quasi infans et parvulus est vocatus: sed perfecte refertur ad Christum. Nam et Isaac in typo Christi fuit quod futurae mortis ligna sibi ipse portaverit : et Jacob quia Liam dolentem oculos, et Rachel pulchram habueriuxorem . In Lia quae major erat, caecitatem intelligimus Synagogae, in Rachel pulchritudinem Ecclesiae: et tamen qui ex parte typi fuerunt Domini Salvatoris, non omnia quae fecisse narrantur, in typo ejus fecisse credendi sunt. Typus enim partem indicat: quod si totum praecedat in typo, jam non est typus, sed historiae veritas appellanda est. Haec breviter ut in Commentariis diximus: nunc ad reliqua recurramus. Et ego quasi nutritius Ephraim, porta
Abbreviated transcription (Latin):
primum mattheũ euangeliũ hebreis litteris edidisse. quod non poterant legere. nisi hi
qui ex hiebreis erant, Ergo non ꝓpt̃ ca fecit : ut in luder& & hnicis: sin hebreis in ludere
uolutt aut stultus. Aut imperits fuit stultus siꝑtũ finxit mendatiũ : imperitus si
non intellexit de quo haec dicerentur: stultitia ipsũ uolumen excusat: quod prudent̃ or¬
dinateq conpositum ẽ. Imperitum non possumus dicere : quẽ exaliis testimonus scrip¬
turarum. scientiã legis habuisse cognoscimus. Suꝑ ẽ ut illud dicamus quod eaꝗ̃ ⁊y
HINoC p̃cedun in aliis iuxta ueritatẽ &ad impletionẽ reserant᷑ ud xp̃m: quod a por¬
tolũ induobus montib. sina &sion. &sara & inagar focisse cognoscimus. Neq enĩ non ẽ
sina mons. & non ẽ sion : Non fuitsara & non fuit agar: quia hec apostolus paulus ad duo

Expanded text:
Primum Matthaeum Evangelium Hebraeis litteris edidisse, quod non poterant legere nisi hi Primum Matthaeum Evangelium Hebraeis litteris edidisse, quod non poterant legere nisi hi qui ex Hebraeis erant. Ergo non propterea fecit, ut illuderet ethnicis. Sin autem Hebraeis illudere voluit, aut stultus, aut imperitus fuit: stultus, si apertum finxit mendacium: imperitus, si non intellexit, de quo haec dicerentur. Stultitiam ipsum volumen excusat, quod prudenter ordinateque compositum est: imperitum non possumus dicere, quem ex aliis testimoniis Scripturarum scientiam Legis habuisse cognoscimus. Superest ut illud dicamus quod ea quae τυπικῶς praecedunt in aliis, juxta veritatem et adimpletionem referantur ad Christum: quod Apostolum iSina mons, et non est Sion: non fuit Sara, et non fuit Agar; quia haec apostolus Paulus ad duo
Abbreviated transcription (Latin):
&adorauer beelphegor: hoc ẽ suis uicus & libidiniseruier̃. & post ea immolabant
baalim: & simulacris: quae sibi finxerant. Singuli enim hȩr&icorum habent deossuos
in hebraico non hab&ur. Nulliq dubiumẽ mattheũ dehoc loco sũ pssisse testimonium
suxta hebraicam ueritatẽ. Ergo quidetrahunt nrĩe trans lationi: dent scripturam.
de qua euangelista hoc testimoniũ sumpserit. & interp̃tatus sitͣ dños iluacore quando
de aerypto reductus ẽ imerrã isrł. &cum inuenire non quiuerint :̃ desinant rugare fron¬
tem. adducere suꝑcilium crisparena res. digitis concrepare. Hunc locũ inseptimo uolu¬
mine iulianus augustur quod aduersum nos. id est xp̃i anos euomuit, calumniatur
& dicit quod de isrł scriptumẽ. Mattheus euangelista ad xp̃m transtulit: ut simpli¬
citati corum quidegentib crediderant inluder&. Cuinos breuiter respondebimus

Expanded text:
et adoraverunt Beelphegor, hoc est, suis vitiis et libidini servierunt, et postea immolabant et adoraverunt Beelphegor, hoc est, suis vitiis et libidini servierunt, et postea immolabant Baalim et simulacris, quae sibi confinxerant. Singuli enim haereticorum habent deos suos, in Hebraico non habetur: nullique dubium est, Matthaeum de hoc loco sumpsisse testimonium juxta Hebraicam veritatem. Ergo qui detrahunt nostrae translationi, dent Scripturam, de qua Evangelista hoc testimonium sumpserit, et interpretatus sit in Domino Salvatore, quando de Aegypto reductus est in terram Israel. Et cum invenire non quiverint, desinant rugare frontem, adducere supercilium, crispare nares, digitis concrepare. Hunc locum in septimo volumine Julianus Augustus quod adversum nos, id est, Christianos evomuit, calumniatur, et dicit: quod de Israel scriptum est, Matthaeus evangelista ad Christum transtulit, ut simplicitati eorum, qui de gentibus crediderant, illuderet. Cui nos breviter respondebimus:
Abbreviated transcription (Latin):
tenteren tere i & mentis duritiã gestu corporis indicantes Neceis suffiit uocantes
contempnere. Niss im molarent baal & sculptilib siue si mulaeris a dolerent incensum
Adorasse eos ba al. Prinum saba chab. rege du is ł legimus. qus idomureoir filam
hic abel duxit uxorem &baby lonium acphoenicis idolum transtulit insamariã. Ergo dis¬
tantiam peccata temporib uno sermone coniungit quomodo primum uocati sint deegyp¬
to eppellitifilii Deinde in solitudine recesserent aulo. beel phegor magis colentes
quãdõ &post ea interra scã baalim & asta roth & c&erir idolis seruierinti: transire
her&icos instar diluculi. & regem corũ diabolũ . uel heren archam intellegimus: quos in
infantia quando credider̃ in eccła &erant paruuli & xp̃i nomine censebantur
& doctores eccłe. Cumq ameis inquit ducibus sint uocati. recesser̃ a faciae eorum.

Expanded text:
tentes ei terga, et mentis duritiam gestu corporis indicantes. Nec eis suffecit vocantes tentes ei terga, et mentis duritiam gestu corporis indicantes. Nec eis suffecit vocantes contemnere, nisi immolarent Baal et sculptilibus suis, sive simulacris adolerent incensum. Adorasse eos Baal primum sub Achab rege Israel legimus, qui Sidonii regis filiam Jezabel duxit uxorem, et Babylonium ac Phoenicis idolum transtulit in Samariam. Ergo distantia peccata temporibus, uno sermone conjungit: quomodo primum vocati sint de Aegypto et appellati filii, deinde in solitudine recesserint a Deo, Beelphegor magis colentes, quam Deum, et postea in terra sancta Baalim et Astaroth, et caeteris idolis servierint. Et transire haereticos instar diluculi, et regem eorum diabolum, vel haeresiarcham intelligimus, quos in infantia quando crediderunt in Ecclesia, et erant parvuli, et Christi nomine censebanturet doctores Ecclesiae. Cumque a meis, inquit, ducibus sint vocati, recesserunt a facie eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uiduie mđ Vcegodilexieũ &exegypto uocaui filias eiis Sicut uociui eos itꝗabitrut̃
nfaeie iem ip siba alimmolabant & scultilib: adolebant incensum: Diuer sir figu¬
soneundem exeplica t sensũ qui supra dixerat transire fec̃ sa maria regẽ suũ. quas
spuman suꝑ faciemaque: eo quod spum& & bullie inaquarũ sumitatibi natantir
celeriter di soluantur. Nunc eaddem rem. sub alia ponit similitudine : sĩcut õstus enĩ
aurora nediluculũ & principiũ dici quod appellat᷑ mane inter nocifs Solisque uia¬
niã transit cȩlerit̃. ita ut finiatꝰ nox & clarescat dies. sic rex isrł id est decẽ tribiu
ueloeñ tansi&. Exponitq. beneficia quae imipsũ contulerit dr̃. Dũ inquit cãe puec
& paruulus. & captus in egypto tener& intantũ eũ dilexi. ut mitterẽ seruũ meiũ mo scn
aeegypto uocar& filiũ meũ t Dequo doci inalio loco filius mt̃ primo genitur is ł
coondor utearris recordetr hystoriae quiduo cauerit quidemieos ꝑmo senar laron quud

Expanded text:
et ego dilexi eum, et ex Aegypto vocavi 122 filios suos. Sicut vocavi eos, ita abierunt a facie mea ipsi: Baalim immolabant, et sculptilibus adolebant. Diversis figuris eumdem explicat sensum. Qui supra dixerat: Transire fecit Samaria regem suum quasi spumam super faciem aquae; eo quod spuma et bullae in aquarum summitatibus natantes celeriter dissolvantur: nunc eamdem rem sub alia ponit similitudine. Sicut enim ortus aurorae et diluculum et principium diei, quod appellatur mane, inter noctis solisque viciniam transit celeriter; ita ut finiatur nox et clarescat dies: sic rex Israel, id est, decem tribuum velociter transiet. Exponitque beneficia quae in ipsum contulerit Deus. Dum, inquit, esset puer et parvulus, et captus in Aegypto teneretur, intantum eum dilexi, ut mitterem servum meum Moysen, et ex Aegypto vocarem filium meum, de quo dixi in alio loco: Filius primogenitus meus continetur, veteris recordatur historiae, quod vocaverit quidem eos per Moysen et Aaron, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& multas areas p̃parant : id circo deuera & deuna area & de torculari quod ẽauit dñs ihs non
uescentur: & non bibent: sed quod cumq se habeye putauerint: mendacio: de prauabit᷑: ñ habi¬
tabunt interra dnĩ : reuersus ẽ ephraim Regẏptũ. & in assyriis pollutũ comẽdit. NonlibabuN

Expanded text:
et multas areas praepararunt: idcirco de vera et de una area, et de torculari quod calcavit Dominus Jeset multas areas praepararunt: idcirco de vera et de una area, et de torculari quod calcavit Dominus Jesus, non vescentur, et non bibent; sed quodcumque se habere putaverint, mendacio depravabitur. Non habitabunt in terra Domini. reversus est Ephraim in Aegyptum, et in Assyriis pollut
Abbreviated transcription (Latin):
lari reputasti : ut rerum omniũ habundantia fruereris. Ideo area & torcular triticum
uinumq non faciant : & mentietur eis torculur siue negabit uinũ suũ : quos in.ebriandos pi¬
tabant. Legimus subachab rege isrł & helia ꝓpheta. famem grauissimã fuisse in
samaria : ita ut matres filiorum suorũ cadauerib uescerentus. Eo tempore iuxta litte¬
rã. Arca &torcolar non pauit eos. & uinũ mentirũ ẽ eis: & inegestate tabuer. Dicit᷑ & ad
hȩr&icos ne exultent. atq. laetentur : & putent se eederarũ similes nationũ. Illş enĩ non
credider̃ indm̃: Istiuero sub nomine dĩ idola coluni. & fornicantur ado suo Et plurersibi
areas & torcblaria infinita multiplicant : & comede̾nt triucũ. dequo efficit᷑ panis luctus.
& bibunt uinũ sodomorũ : quod cumaspidũ felle calcatur: & quia sibi plura toreðlaria

Expanded text:
laria reputasti, ut rerum omnium abundantia fruereris: ideo area et torcular, triticum laria reputasti, ut rerum omnium abundantia fruereris: ideo area et torcular, triticum vinumque non facient, et mentietur eis torcular, sive negabit vinum suum, quo se inebriandos putabant. Legimus sud Acab rege Israel, et Elia propheta, famem gravissimam fuisse in Samaria: ita ut matres filiorum suorum cadaveribus vescerentur . Eo tempore, juxta litteram, area et torcular non pavit eos, et vinum mentitum est eis, et in egestate tabuerunt. Dicitur et ad haereticos, ne exsultent atque laetentur, et putent se caeterarum similes nationum. Illae enim 92 non crediderunt in Deum; isti vero sub nomine Dei idola colunt, et fornicantur a Deo suo: et plures sibi areas, et torcularia infinita multiplicant, et comedunt triticum, de quo efficitur panis luctus, et bibunt vinum Sodomorum, quod cum aspidum felle calcatur. Et quia sibi plura torcularia,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s areas tritici: Area & torculas non pasc& eos & uinum menti&ureis. Lxa. Noli gauden
isrł & noli la&are sicut ppłi : quia fornicatus es adõtuo. Dilexisti munera suꝑ omnẽ arec̃
tritici. Area & torcular non cognouit eos & uinũ mentitũ ẽ illis : quiã dõ recesserint Cũ
in profundũ uenerint peccatorum & desperauerint salutẽ suam: uniuersa contemnent.
Deniq & isrł recedens alege dĩ. & colens idola ex multis gentib. unã gentẽ eẽ se dicitaC au¬
dens & gratulans. quod adĩ notitia reces serit : & sit gens mixta cum exeris : Et propt̃ eu
nunc corripit eos & dicit: Negaudeas ne laeteris: Nec puteste talẽ ut sunt c&ere genenr¬
tiones Aliter enim nesciens dm̃ Aiter punitur recedens ado : quia seruus qui scit uoluntatẽ
dnĩ sui & non faciteã uapulabi multũ : Mercedẽ fornicationistuȩ : Areas multas & torcu¬

Expanded text:
omnes aromnes arIsrael, et noli laetari sicut populi: quia fornicatus es a Deo tuo: dilexisti munera super omnem aream tritici. Area et torcular non cognovit eos, et vinum mentitum est illis. Qui a Deo recesserunt, cum in profundum venerint peccatorum, et desperaverint salutem suam, universa contemnent . Denique et Israel recedens a lege Dei, et colens idola, ex multis gentibus unam gentem esse se dicit: gaudens et gratulans quod a Dei notitia recesserit, et sit gens mixta cum caeteris, et propterea nunc corripit eos, et dicit: Ne gaudeas, ne laeteris, nec putes te talem esse, ut sunt caeterae nationes. Aliter enim nesciens Deum, aliter punitur recedens a Deo, quia servus qui scit voluntatem domini sui, et non facit eam, vapulabit multum . Mercedem fornicationis tuae areas multas et torcu
Abbreviated transcription (Latin):
auida munitas in bonam pastem accipiunt : & illud quod huic sensui contrariũ uidebatur. in¬
mittã ignem inciuitates eius & deuorabit eder illius. Ita temperar nituntor : Vt post quan
uenerit quod ꝑfectumẽ : id quod ex parte ẽ destruatur. quod iuxta lax int̃ pretes legimus
& in as syris inmunda comeder̃ in hȩbraico non hab&ur : & idcirco obelo p̃notandũ est
Possumus aũ dicere quod de siderantes aegyptũ israhelite. capti ab assyriis ibi inmunda come¬
derꝑnt: iuxta hiezechiel qui eos inchaldea idolathita comedisse describit: & intantũ idolo ix
polluta sordibus. ut humano stercoreͥ conparentus. Heretici quoq quo ix principes r̃ assymꝰ.
de quib crebro diximus comedunt apudeos in munda dumillorũ sordib inquinantur. Noli
la&are isrł : noli exultar sic sicut populi quia fornicatus ẽsdotuo. Dilexisti mercede suꝑ

Expanded text:
a Juda munitas in bonam partem accipiunt, et illud quod huic sensui contrarium videbatur: ima Juda munitas in bonam partem accipiunt, et illud quod huic sensui contrarium videbatur: immittam ignem in civitates ejus, et devorabit aedes illius, ita temperare nituntur, ut postquam venerit quod perfectum est, id quod ex parte est, destruatur. Quod juxta LXX interpretes legimus, ÷ et in Assyriis immunda comederunt, in Hebraico non habetur, et idcirco obelo praenotandum est. Possumus autem 91 dicere, quod desiderantes Aegyptum Israelitae, capti ab Assyriis, ibi immunda comederint, juxta Ezechielem, qui eos in Chaldaea idolothyta comedisse describit : et in tantum idolorum polluta sordibus, ut humano stercori comparentur. Haeretici quoque, quorum principes sunt Assyrii de quibus crebro diximus, comedunt apud eos immunda, dum illorum sordibus inquinantur. Noli laetari, Israel: noli exsultare sicut populi: quia fornicatus es a Deo tuo: dilexisti mercedem super
Abbreviated transcription (Latin):
mate s̃ dimisse: Peccata aũ quȩ post baptismũ egimus. dequib & inpsalmo scriptum ẽ
Seati quorũ remisses iniquitates: & quorum tectas̃ peccata. Quȩ omnia inputabuntur
hȩr&itcis : ut & u&eres iniquitates & noua eis peccata reddantur. Qui enim de egypto
exierant per confessionẽ xpĩ : perfidia in egyptõ s̃ reuersi. Oblitus ẽ isrł factoris
sui : & creatore contempto aliũ sibi finxit dnm̃. Iudas quoq idestuir ecdesiasticus in
malis operibus. uel in scã rũ scripturarũ int̃pretatione ꝑuersa. Aedificauit sibi urbes mu¬
nita s non auxilio dĩ sed a stificis mendatio Quas dñs igne sui sps̃ suc censurũ eẽ sedic̃
& deuoraturũ Gapeic eius id est mignas & in modũ turriũ edificatar domur& funda¬
menta male posita subueridruminee possint sacrilega delubra construere. Quidam urbes

Expanded text:
mate sunt dimissae: peccata autem quae post baptismum egimus, de quibus et in psalmo scriptum est: mate sunt dimissae: peccata autem quae post baptismum egimus, de quibus et in psalmo scriptum est: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Quae omnia imputabuntur haereticis ut et veteres iniquitates, et nova eis peccata reddantur. Qui enim de Aegypto exierant per confessionem Christi, perfidia in Aegyptum sunt reversi. Oblitus est Israel factoris sui, et Creatore contempto, alium sibi finxit dominum. Judas quoque, id est, vir Ecclesiasticus, in malis operibus, vel in sanctarum Scripturarum interpretatione perversa, aedificavit sibi urbes munitas, non auxilio Dei, sed artifici Al. artificis  mendacio: quas Dominus igne sui spiritus succensurum esse se dicit, et devoraturum βάρεις ejus, id est, magnas et in modum turrium aedificatas domos: et fundamenta male posita subversurum, ne possint sacrilega contra Deum delubra construere. Quidam urbes
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicauit urbes muratas: & mittã ignẽ inciuitates eius. & deuorabit fundamenta
illius. Inter ANoMΙaN idest iniquitatẽ & peccatũ. hoc inter ẽ : Quod iniquitas ante
legem. peccatũ pose legomẽ. & quiꝑmanent in delictis. iniquitatis eorum dñs recorda¬
bitur ÷ qua sante legẽ commiserant : Peccatorũ aũ non recordabitur. sed faci& ultionem
Ideo aũ &u&erũ iniquitatũ recordaibitur. & peccata pristina uisitabit quia in exyptes
reuersi : uel auxilia postulantes. uel eosdem colentes deos inquib: prius errauerant :¬
apimet meumin: oblitusẽ enimisrł factorisuo & aedificauit lubra in excelsis
totos colles &montes : &umbrosas arbores baalim & astaroh & aliisidolis consecrans Iudas
quoq intellegens israhelem dedĩ animo recessisse. & uisitata eorum ẽẽ peccata Non ẽ
conuersus ad dnm̃ ÷ sed in arbiũ munitione confisus ẽ : Quas dns destructurum eẽ se dicit &

Expanded text:
munitas Al. muratas, et emittam ignem in civitates ejus, et devorabit fundamenta ejus. Inter ἀνομίαν, id est, iniquitatem, et peccatum, hoc interest, quod iniquitas ante legem, peccatum post legem est, et qui permanent in delictis, iniquitates eorum Dominus recordabitur, quas ante legem commiserant: peccatorum autem non recordabitur, sed faciet ultionem. Ideo autem et veterum iniquitatem recordabitur, et peccata pristina visitabit: quia in Aegyptum sunt reversi, vel auxilia postulantes, vel eosdem colentes deos, in quibus prius erraverant, ἄπιν et μνεῦιν. Oblitus est enim Israel factoris sui, et aedificavit delubra in excelsis, totos colles et montes, et umbrosas arbores, Baal et Astaroth, et 90 aliis idolis consecrans. Judas quoque intelligens Israelem de Dei amore recessisse, et visitata eorum peccata esse, non est conversus ad Dominum, sed in urbium munitione confisus est, quas Dominus destructurum esse se dicit, et
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Sin aũ inquit nunc & inp̃senti sȩdo. egerint penitentiã & susciperimeos cessibunt paruũ
suꝑsẽ regẽ constituere & principes eius. Vt intellegamur paruũ regẽ diabolĩ ad distinctionem
magni regis qui societaitẽ cumbelual habere non Nu potest. Sed statim utreceptur fuerit de
corde credentiũ fugat paruũ regẽ & principes eius. Iuxta hebraicũ uite. Congregabuntur
inecdesia dĩ qui fuerant ante disꝑsi & mercedẽ sibi c̃duxerant nationes & quiescent ab onere
regis suꝑ quo a postolusꝰ scisos ab ecła incixpatdicens sine nob̵ regnastis : atq utinã regnan&s
Et a principib quos habent. insina gogis diaboli constitutos. Quia multiplicauit ephraim alta¬

Expanded text:
num. Sin autem, inquit, nunc, et in praesenti saeculo egerint poenitentiam, et susceperim eos, cessabunt parvum num. Sin autem, inquit, nunc, et in praesenti saeculo egerint poenitentiam, et susceperim eos, cessabunt parvum super se regem constituere et principes ejus. Ut intelligamus parvum regem diabolum, ad distinctionem magni regis, qui societatem cum Belial habere non potest; sed statim ut receptus fuerit, de corde credentium fugat parvum regem et principes ejus. Juxta Hebraicum autem, congregabuntur in Ecclesia Dei qui fuerant antea dispersi, et mercede sibi conduxerant nationes, et quiescent ab onere regis, 88 super quo Apostolus scissos ab Ecclesia increpat, dicens: Sine nobis regnatis: atque utinam regnetis , et a principibus quos habent in synagogis diaboli constitutos. Quia multiplicavit Ephraim alta
Abbreviated transcription (Latin):
in as syrios. Vbi nequaquã tributa & stipendia dabunt ut liberi sedredigentur inultimã
seruitutẽ. Deher&icis non ambigbinus qui iuxta errore mentis euntes ad assyrios. Ascender
seputant non descendere. Vnde dicit᷑ ad eor ꝑesaiam quid factumẽ tibi nunc quia scendisti
omnis intesta uana. quorũ as sẏriorum princepsẽ sensus magnus. unde in sem& ipso germi¬
nauit ephraim p̃sũptione sui estimans se creuisse. Siue onager factusẽ solitarius. ut ñ ecele¬
siȩ consita. sed diaboli desesta penorar&. Amauit munera proerrore suo ipsi sibi prnet rep¬
mitens siue turpis iucrꝰ gratia omnia faciens. Velceste dedit a matorib suir demonib muneroe
atq mercedes. Etcũ hoc fecerit traditurgentib Sicut enim nationes corporalia simulaera ue¬
nerantur. sic isti idola deos putant que desuo corde finxer. &ideo reputabunt in numero natio¬

Expanded text:
in Assyrios, ubi nequaquam tributa, et stipendia dabunt ut liberi; sed redigentur in ultimam in Assyrios, ubi nequaquam tributa, et stipendia dabunt ut liberi; sed redigentur in ultimam servitutem. De haereticis non ambigimus, quin juxta errorem mentis suae euntes ad Assyrios, ascendere se putent, et non descendere. Unde dicitur ad eos per Isaiam: Quid factum est tibi nunc, quia ascendistis omnes in tecta vana ? quorum Assyriorum princeps est sensus magnus. Unde in semetipso germinavit Ephraim, praesumptione sui aestimans se crevisse. Sive onager factus est solitarius, ut non Ecclesiae consita, sed diaboli deserta penetraret. Amavit munera pro errore suo, ipse sibi praemia repromittens, sive turpis lucri gratia omnia faciens. Vel certe dedit amatoribus suis daemonibus munera atque mercedes, et cum hoc fecerit, tradetur gentibus. Sicut enim nationes corporalia simulacra venerantur: sic isti idola deos putant, quae de suo corde finxerunt, et ideo reputabuntur in numero natio
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ ingentib non suscipiã eos & quiescent parũ ut unguant reges & principes Deuoratus
ẽ inquit isrł. & factus ẽ tamquã uas inutile. siue inmundũ. De quo non suꝑ sit testa inqua
aurire possit aqua. aut modicũ qui digniculi & quia factus ẽ uas in mundũ. Ideo ascenderuNT
inas syrios imitantes onagrũ solituriũ. Nequaquã utoues pasciadno sed male ab utentes
libertate sua & educti incaptiuitatẽ. quos ꝓph&a plangit &dicit. Ephraim munera deder̃
as syrios & conduxer̃ mercede amatorer suos. De quib scribit hieechiel. Omnib meretn¬
cib dantur merceder. Tuaũ dedisti mercedes amatorib tuis. Et econtrario factũ est inte
Cumq dederint dona gentib & mercede ad auxiliandũ sibi condux erint nationes c̃ grogabun
adpugnã & uicti pariter abducentur Et quia aant offerre aduersarus munera. Ideo pan¬
lis ꝑ beneficiũ consequentur. ut non soluent supendia regis & principibur don& ꝑuenut

Expanded text:
ungant reges et principes. Devoratus est, inquit, Israel, et factus est tamquam vas inutile, sive immundum, de quo non supersit testa, in qua hauriri possit aqua, aut modicum quid igniculi. Et quia factus est vas immundum, ideo ascenderunt ad Assyrios imitantes onagrum solitarium: 87 nequaquam ut oves pasti a Domino, sed male abutentes libertate sua, et educti in captivitatem, quos propheta plangit et dicit: Ephraim munera dederunt Assyriis, et conduxerunt mercede amatores suos, de quibus scribit Ezechiel: Omnibus meretricibus dantur mercedes: tu autem dedisti mercedes amatoribus tuis , et econtrario factum est in te. Cumque dederit dona gentibus, et mercede ad auxiliandum sibi conduxerint nationes, congregabuntur ad pugnam, et vincti pariter abducentur. Et quia amant offerre adversariis munera, ideo paulisper beneficium consequentur, ut non solvant stipendia regi et principibus, donec perveniant
Abbreviated transcription (Latin):
risint quia reliquerint creatorẽ suũ qͥredemit eos sanguinesuo. Et ipsiloquentur ẽtramda¬
cia impia falsitatis dogmata c̃ponentes : & ñ clamant incordib suis sedululant semꝑ in c̃ciliabi¬
lis quȩ pulchre cubilia appellat: & ferarũ lustra : Istius modi ñ possunt dicere. lauabo ꝑsingu¬
las noctes lectũ meũ: lacrimis meis stratũ meũ rigabo : Seduolutantur in sordib: libidinũ ua¬
cant stupris & quia quid locuntur. & pitauerint sein laucdẽo ĩ dicere ululatus luporũ & bac¬
carũ insanientiũ sonitus ẽ. Raro her&icus diligit castitatẽ & quicumq pudieitiã a marese
simulant & manicheos & marcion & arrius &tatianus & instauratores u&eres herescosiuenena¬
to ore mella promittunt. C&erũ iuxta apostolũ quȩ secr&oagunt turpe ẽdicere . Suꝑtriticũ

Expanded text:
ri sunt, quia reliquerunt Creatorem suum qui redemit eos sanguine suo: et ipsi loquuntur contra eum mendari sunt, quia reliquerunt Creatorem suum qui redemit eos sanguine suo: et ipsi loquuntur contra eum mendacia, impia falsitatis dogmata componentes, et non clamant in cordibus suis, sed ululant semper in conciliabulis, quae pulchre cubilia appellat, et ferarum lustra. Istiusmodi non possunt dicere: Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo : sed volutantur in sordibus libidinum, vacant stupris, et quidquid loquuntur et putaverint se in laudem Dei dicere, ululatus luporum et baccharum insanientium sonitus est. Raro haereticus diligit castitatem, et quicumque amare pudicitiam se simulant, ut Manichaeus, et Marcion, et Arius, et Tatianus, et instauratores veteris haereseos, venenato ore mella promittunt. Caeterum juxta Apostolum, quae secrete agunt, turpe est dicere . Super triticum
Abbreviated transcription (Latin):
odotio miseriã interp̃tatis. Porro ineditione uulgata dupliciter legimus. Quidã enĩ codices
igitur & miserier̃ : & semꝑ timentes ac formid antes quia p̃uaricati sunt in dm̃. ad orantes uitulos
aureos & relinquentes eũ qredemit eos deaegy ptia seruitute . &edux̃ in excelso brachio : ipsi uͦ
locutis contra dñm m̃ daciadicentes deidolis. It sunt ditui isrł quitẽ eduxer̃ deterra aegipti: &
non clamauer̃ ad dñm incordesuo sed inidolatriȩ fornicationib: uolutantur. Siue quia demo¬
nũ cultũ sequitur libido & luxoria : qui colebant demones c̃sequenter instarporcorũ in caeno
libidinũ uersabantur. Et pulhire cantica idolis seruientiũ Non carmina in dm̃isedululatũ ap¬
pellat: suꝑ hȩr&icis facilis inter p̃tatio ẽ quoduae habeant sempiternũ . quia recesser adõ & mise¬

Expanded text:
odotio, miseriam interpretati sunt. Porro in editione Vulgata dupliciter legimus; quidam enim codicesodotio, miseriam interpretati sunt. Porro in editione Vulgata dupliciter legimus; quidam enim codicesigitur et miseri erunt, et semper timentes ac formidantes, quia praevaricati sunt in Deum, adorantes vitulos aureos, et relinquentes eum qui redemit eos de Aegyptia servitute, et eduxit in excelso brachio. Ipsi vero locuti sunt contra Dominum mendacia, dicentes de idolis: Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti , et non clamaverunt ad Dominum in corde suo, sed in idololatriae fornicationibus volutabantur. Sive quia daemonum cultum sequitur libido et luxuria, qui colebant daemones, consequenter instar porcorum in coeno libidinum versabantur. Et pulchre cantica idolis servientium, non carmina in Deum, sed ululatum appellat. Super haereticis facilis interpretatio est, quod vae habeant sempiternum, quia recessesunt a Deo, et mise
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m reli quere sapientiã & deȩccła sunt egress. Recte insipientẽ & ex cordẽ columbã possumus di¬
cereiqui terrena desiderantes assyriis traditi sunt. Etcũ profecti fuerint de aȩcđa expandit dñ sre su
dĩ & instar auis ad excelsa uolantes ad humilia detrahant. Et corripiat eos cõminatione & au¬
ditione poenarũ ut correpti ñ pereant in &ternũ. Veeis qm recesser̃ ame : uastabuntur quia p̃ua
ricatis in me. Ego redemi eos. & ipsilocuti s̃ contrame m̃datiũ : & ñ clamauerunt ad me incordesuo
sed ululabunt in cubilib suis. Lxx. Uaecis qm̃ reces serunt ame manifestis q̃m impie eger in¬
can. quod hex transtulerunt & propt̃ tauastabuntur qua p̃uaricatis inme. Pro eo quod nos diximu
uastabuntur. & in hebreo scriptum ẽ. Sod laheco id est uastatio eis. symmnachus interitũ the¬

Expanded text:
Christum reliquere sapientiam, et de Ecclesia sunt egressi, recte insipientem et excordem columbam possumus diChristum reliquere sapientiam, et de Ecclesia sunt egressi, recte insipientem et excordem columbam possumus dicere, qui terrena desiderantes, Assyriis traditi sunt. Et cum profecti fuerint de Ecclesia, expandit Dominus suDei, et instar avis ad excelsa volitantes, ad humilia detrahat, et corripiat eos comminatione, et auditione poenarum, ut correcti non pereant in aeternuEgo Vulg. Et ego redemi eos, et ipsi locuti sunt contra me mendacia, et non clamaverunt ad me in corde suo, sed ululabant in cubilibus suis. LXX: Vae eis, quoniam recesserunt a me: manifesti sunt, quoniam ima transtulerunt: et propterea vastabuntur, quia praevaricati sunt in me. Pro eo quod nos diximus, vastabuntur, et in Hebraeo scriptum est SOD LAEM  , id est, vastatio eis: Symmachus, interitum: 78 The
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ inquit ꝓfecti fuerint in assyrios &iã ibi extendã retemeũ : & si ex altati fuerint ut uolucres
Quieritur eur ephrã non aliis auib: sed columbȩ sit c̃paratus . aues c&erepullos suos &iã cũ peri¬
culo uitȩ suȩ protegere sestinant. &cũ ad nidum suũ accipitrẽ colubrũ coruũ siue cornicẽ acce¬
dereuiderint huc illucq uolitant : &mittunt semorsu & unguib: lacerant : & dolorẽ parentis
querula uoce testantur. Sola columba ablatos pullos ñdol& ñ requir&: & hinc recte com¬
paratur ephiã quod uastatũ ꝑ partes populũ non sentig&e. sed neglegens sit salutis suȩ quodq
dicit cadam eos secundũ auditionẽ coetus eorũ. hoc significare potest. sic iuncto c̃silio omnes
idola fabricati sunt : Ita meirato omnes pariteruastabunt᷑ magistros contrariorũ dogmatũ qui

Expanded text:
Cum, inquit, profecti fuerint in Assyrios, etiam ibi extendam rete meum, et si exaltati fuerint ut volucres,Cum, inquit, profecti fuerint in Assyrios, etiam ibi extendam rete meum, et si exaltati fuerint ut volucres,Quaeritur cur Ephraim non aliis avibus, sed columbae comparatus sit. Aves caeterae pullos suos etiam cum periculo vitae suae protegere festinant, 77 et cum ad nidum suum accipitrem, colubrum, corvum, sive cornicem accedere viderint, huc illucque volitant, et immittunt se morsu, et unguibus lacerant, et dotorem parentis querula voce testantur; sola columba ablatos pullos non dolet, non requirit: et ideo huic recte comparatur Ephraim, quod vastatum per partes populum non sentiat, sed negligens sit salutis suae. Quodque dicit, caedam eos secundum auditionem coelus eorum, hoc significare potest: sicut juncto consilio omnes idola fabricati sunt: ita me irato, omnes pariter vastabuntur. Magistros contrariorum dogmatum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tuti quasi serpentes : ut imitantes simplicitatẽ columbarũ & serpentis astutiã. Nec aliis nocerepossi¬
mus Rec ab aliis patiamur insidias : Sed simplicitate & prudentia ex hibeanus hominẽ temperatũ
Quia prudentia absq bonitate malitia ẽ & simplicitas absq ratione. stultitia nominatur Fac¬
tus ẽergo ephrã quasi columba seducta. Quod hebraice pota ab aquila & symmacho Gra
enĩ utrumq ex primi potest & pulchre columba seducta siue in sipiens appellatur. quia ẽ colum¬
ba & sapiens quidicit in psalmis. Quis dabit mihi pennas sicut columbȩ & uolabo & requiescã ÷
cor intantũ brutȩmentis ostenditur : in aegyptũ inuocans ad assyrios prexit Quienĩ egro¬
tiorũ dep̃catus auxilium ẽ : ab assrriis captiuus abducitur. Baculus arundineus aegrptus
cuiqui in nisus fuerit statim c̃ter& eũ & fractus atq c̃tritus manũ trans forat incumbentis
Et ut ostender& ebos cõmutantes loca oculos cius uitare ñ possumus & sempꝰ regimur potestate :

Expanded text:
tuti quasi serpentes, ut imitantes simplicitatem columbarum, et serpentis astutiam, nec aliis nocere possimus, nec ab aliis patiamur insidias, sed simplicitate et prudentia exhibeamus hominem temperatum: quia prudentia absque bonitate, malitia est: et simplicitas absque ratione, stultitia nominatur. Factus est ergo Ephraim quasi columba seducta, quod Hebraice PHOTHA  : ab Aquila et Symmaenim utrumque exprimere potest. Et pulchre columba seducta, sive insipiens appellatur, quia est columba et sapiens, quae dicit in Psalmis: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescamcor, intantum brutae mentis ostenditur, ut Aegyptum invocans, ad Assyrios perrexerit. Qui enim deprecatus Aegyptiorum auxilium est, ab Assyriis captivus abducitur. Baculus arundineus Aegyptus, cui qui innixus fuerit, statim conteret eum, et fractus atque contritus manum transforat incumbentis. Et ut ostenderet Deus, quod commutantes loca, oculos ejus vitare non possumus, et semper Dei regimur potestate:
Abbreviated transcription (Latin):
her&icorũ a suispopulis deuorentur : utquorũ domos deuorant turpis lucrigretiu q iosicoces
deuorentur as sensu. Omnes her&i corũ principes cecideni quãuis clament ad dñmonullus ẽ quiin¬
uoc& nomen eius. Omnis enĩ qui i nuocauerit nom̃ dñi salius erit: Mor ses & aaron insaceruioti¬

Expanded text:
haereticorum a suis populis devorentur, ut quorum domos devorant turpis lucri gratia, ipsi eorum haereticorum a suis populis devorentur, ut quorum domos devorant turpis lucri gratia, ipsi eorum devorentur assensu. Omnes haereticorum principes ceciderunt: quamvis clamet ad Dominum, nullus est qui invocet nomen ejus: Omnis enim qui invocaverit nomen