comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille: cui uidendo ad huc minus idoneam aciem gerunt: Sic
uidere: radiauit iohannẽ. & ꝑ illum confitentẽ ase radiatum.
asc in luminatum eẽ. non quia radiar& & in luminar& cog¬
nitus ẽ ille qui inluminat: cognitus ẽ qui inlustrat. cognitus
qui impl&. Et quis ẽ: Qui inluminat in quit omnẽ homi¬
illuminat᷑. Quid ergo siuenit huc ubi erat: In hoc iundo
erat. Hic erat. & huc uenit. Hic erat ꝑ diuinitatẽ: hic uenit
ꝑ carnẽ. Quia cum hic eet̾ ꝑ diuinitatẽ. a stultis & cȩcis &
iniquis uideri non poterat. Ipsi iniqui tenebrę sunt. de qui¬
bus dictumẽ. Lux luc& intenebris. & tenebrȩ eã ñ comp̃hen¬
derunt. E cae hic ẽ & modo: & hicerat: & semꝑ hicẽ : & nũ quã
recedit. & nusquam recedit. Opus ẽ ut habeas unde uide¬
as qđ tibi numquã recedit. Opus ẽ ut tuñ recedas abeo
qui nusquam recedit. Opusẽ ut tun deseras. & ñ deserers. Noli

Expanded text:
ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gerunt. Sic ille, cui videndo adhuc minus idoneam aciem gerunt. Sic videre: radiavit Joannem; et per illum confitentem se radiatum ac se illuminatum esse, non qui radiaret et illuminaret, cognitus est ille qui illuminat, cognitus est ille qui illustrat, cognitus est qui implet. Et quis est? Qui illuminat, inquit, omnem homiilluminatus. 8. Quid ergo? Si venit huc, ubi erat? In hoc mundo erat. Et hic erat, et huc venit: hic erat per divinitatem; huc venit per carnem: quia cum hic esset per divinitatem, ab stultis et caecis et iniquis videri non poterat. Ipsi iniqui tenebrae sunt de quibus dictum est, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ecce hic est et modo, et hic erat, et semper hic est; et nunquam recedit, nusquam recedit. Opus est ut habeas unde videas quod tibi nunquam recedit; opus est ut tu non recedas ab eo qui nusquam recedit; opus est ut tu non deseras, et non desereris. Noli
Abbreviated transcription (Latin):
tellegeremus. Lux inquit in dnõ: tenebrę ñ in dno eratis
Fuistis enim aliquando tȩnebre: ibi ñ addit in dnõ. Ergo
tenebre inuobis in dño lux. Sic & ille ñ erat lux. sedut testi¬
monium ꝑ hnber&. delumine. Ubi aut̃ ẽ ipsa lur:. Erat lux
uera: quȩ il luminat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundũ
Si omnẽ hominẽ uenientẽ. & ipsum iohannẽ. Ipse ergo alu¬
minabat : a quo se demonstrari uolebat. Intellegat caritas
urã. Weniebat enim admentes in firmas. ad corda sautia:
adaciem animę lippientis: ad hoc uenerat. & unde possit
anima uidere quod ꝑfecteẽ : Quomodo plerumq fit. ut
in aliquo corpore radiato. cognoscatur ortus eẽ. sol. Qusm̃
oculis uidere ñ possumus. Quia & qui sautios habent ocu¬
los. idonei sunt uidere parietẽ inluminatũ. & in lustratũ
a sole: uel montẽ. uel arborẽ. uel aliquid huusmodi idone
sunt uidere. Et in alio in lustrato. demonstratur illis ortus

Expanded text:
telligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. telligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent oculos, idonei sunt videre parietem illuminatum et illustratum a sole, vel montem vel arborem, aut aliquid hujusmodi idonei sunt videre; et in alio illustrato demonstratur illis ortus
Abbreviated transcription (Latin):
uenias. Sed quid debes mirari montẽ tamquã montẽ: Eri¬
gere te aut̃ ad illum qui illuminat montes: quia ad hoc erec¬
tus est ut prior radiaretur: excipiat. & oculis tius nunti&. Ergo
ñ erat ille lumen. Quare igitur uenit: Sedut testimonium ꝑ¬
hiber& de lumine. Ut quid hoc : Ut om̃s crederent ꝑ illum
Et dequo lumine testimonium ꝑ hiber&: Erat lux uera. Quare
ad ditum ẽ uera: Quia & homo inluminatus dicitur lux. Sed
uera lur illa ẽ: quȩ illuminat. Nam & oculi nr̃i dicuntur
lumina. & tamen nisi aut nocte lucerna accendatur. alit
ꝑ diem solexeat. lumina illa sine causa patent. Siergo &
iohannes erat lux sed ñuera lux: quia inluminatus: tenebre¬
erat: sed inluminatione. factus c̃ lux. Nisi autem ulluminare¬
tur tenebrȩ erat: sicut oms impii. quib iam credentib dirit
apłs. fuistis aliquando tenebrȩ Modo aut̃ quia crediderunt

Expanded text:
venias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam montem. Erivenias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? Sed ut testimonium perhiberet de lumine. Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet? Erat lux vera. Quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes erat lux, sed non vera lux: quia non illuminatus, tenebrae; sed illuminatione factus est lux. Nisi autem illuminaretur, tenebrae erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia crediderant,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uidere dm̃ non poterant. Non enim scđm id quod ds̃ est
aut uenit aut dͥ scendit: cumsit ubiq p̾sens. & nullo loco c̃¬
tineatur. sed scđm quoduenit. qđ apparuit homo. Quia ere
sicerat homo ut later& in illo ds̃: Missus ẽ ante illũ magnus
homo. ꝑ cuius testimoniũ inueniretur plusquam homo. E cquis
c̃ hie  fuit homo. Et quomodo possit iste uerũ de.dolicere
Missus adõ. Q uiduocabatur : Cui nomen erat iohannes.
Quare uenit: hic uenit intestimonium. ut testimonium ꝑ¬
hiberr delumine. ut om̃s crederent ꝑ illum. Qualisẽ iste
quitestimonium ꝑ hib& delumine: Magnum aliquid iste
iohannes. ingens meritum. magna grã. magna cessitudo. Mira¬
re plane mirare: sed tamquam montẽ. Mons autẽ in tene¬
brisest. nisi luce uestiatur. Ergo tantum mirare iohannem
ut audias quod sequitur: Nonerat ille lumen: Necũ montẽ
putas lumen eẽ. naufragium in monte facias. ñ solatium in¬

Expanded text:
qui videre Deum non poterant. Non enim secundum id quod Deus est, qui videre Deum non poterant. Non enim secundum id quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit? Quod apparuit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus est ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plus quam homo. Et quis est hic? Fuit homo. Et quomodo posset iste verum de Deo dicere? Missus a Deo. Quid vocabatur? Cui nomen erat Joannes. Quare venit? Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons autem in tenebris est, nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium in
Abbreviated transcription (Latin):
naui securi ꝑ uenirent. ad id qđ longe uidere potuerunt.
& sorduit eis crux xp̃i. Mare transeundum ẽ. & lignum con¬
tempnis : Osapientia suꝑba. Irrides crucifixum xp̃m̃ : ipseẽ
quem longe uidisti. In principio erat uerbum. & uerbũ erat
apud dm̃ & ds̾ erat uerbum. Sed quare crucifixus ẽ: Quia
lignum tibi humilita tis eius. necessarium erat. Suꝑbiaenĩ
tumueras. & longe abilla patria ꝓiectus eras. & fluctibus
huius scłi interruptaẽ uia. & qua transeatur ad patriã nẽ
nisi ligno porceris. Ingrate in rides eum qui adte uenit
ut redeas : ĩpse factus ẽ uia. & hoc ꝑmare inde inmari am¬
bulauit: ut ostender& eẽ inmare uiam. Sed tu quomodo
ipse ambulare in mari ñ potes. naui portare. lignam porta¬
re ⁊crede incrucifixum: & poteris ꝑuenire. Propterea cru¬
cificus ẽ. ut humilitatẽ docer&: Et quia sisic uenir& ut
ds. ñ agnosceretur. Sienim xp̃c sic uenir& ut ds̃. ñ uenir& eis

Expanded text:
navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; navi securi pervenirent ad id quod longe videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum Christum; ipse est quem longe vidisti: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Sed quare crucifixus est? Quia lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulavit , ut ostenderet esse in mari viam. Sed tu, qui quomodo ipse ambulare in mari non potes, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifiDeus, non agnosceretur. Si enim sic veniret ut Deus, non veniret eis
Abbreviated transcription (Latin):
ficauerunt aut gras egerunt. sed cuanuerunt incogitationib
suis & obscuratumẽ insipiens cor eorum. Unde obscuratum.
est᷑ Sequitur & dicit aꝑtius. Dicentes enim se eẽ sapientes
stulti factisunt. Uiderunt enim quoꝵ ueniendum ẽẽt. sed
ingrati ei quullis p̾stitit ut uiderent: sibi uoluerunt tribue¬
re quod uidebant. & facti suꝑbi. amiserunt & qđ uidebant.
& conuersisunt inde adidola. & simulaera & adculturas
demonioꝵ
adorare creaturam. & contempnere creatorem. Sediam isti elisi
ista fecerunt ut aut̃ eliderentur. suꝑbi erant. Cum aut̃ superbi¬
rent: sapientes se eẽ. dixerunt. Hiergo dequib dix̃. qui cũ cogno¬
iohannes. quia ꝑ uerbum dĩ facta sunt om̃a. Nam inueniunt᷑
ista & inlibris philosophorũ. & quia unigenitũ filiũ hab&
ds̃ ꝑ quẽ sunt omã illud potuerunt idere qđ est : seduide¬
runt delonge. &Holuerunt uidere humilitatem xp̃i. inqua

Expanded text:
ficaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus ficaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suitur, et dicit apertius: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Viderunt quo veniendum esset: sed ingrati ei qui illis praestitit quod viderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturas daemoniorum, adorare creaturam, et contemnere Creatorem. Sed jam isti elisi ista fecerunt: ut autem eliderentur, superbierunt; cum autem superbirent, sapientes se esse dixerunt. Hi ergo de quibus dixit, Qui cum cognoJoannes, quia per Verbum Dei facta sunt omnia. Nam inveniuntur et ista in libris philosophorum: et quia unigenitum Filium habet Deus, per quem sunt omnia. Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitatem Christi, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
& teneatur quo portetur qui ꝑgit. Hoc potuerunt mentes
magnȩ montium. qui montes dictisunt. quos maxime inlus¬
trat lumen iustitiȩ. potuerunt & uiderunt illud quod est.
Namuidens iohannes dicebat. In principio erat uerbũ. &
uerbum erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. Uiderunt hoc:
& ut ꝑuenirent ad id quod uidebant delonge. acruce xp̃i
ergo qui hoc ñ possunt intellegere ñ redentes a cruce & pas
ñ uident. in qua naui ꝑ ueniunt & illi quiuident. At uero
quidam philosofi huuis mundi extiterunt. & inquisierunt
creatorem ꝑ creaturam. quia potest inueniri ꝑ creaturam.
euidenter dicente apło. Inuisibilia enim eius a constitutione
mundi ꝑ ea quȩ factasunt. intellecta conspitiuntur Sempi¬
t̾na quoq uirtus euis & diuinitas. ut sint in excusabiles. Et̃
Sequitur: Quia cum cognouissent dm̃ ñ dixit. quia non cog¬
nouerunt. sed quia cumcognouissent dm̃. ñ sicut dm̃ glori¬

Expanded text:
et teneatur quo portetur qui pergit. Hoc potuerunt mentes et teneatur quo portetur qui pergit. Hoc potuerunt mentes magnae montium, qui montes dicti sunt, quos maxime illustrat lumen justitiae: potuerunt, et viderunt illud quod est. Nam videns Joannes dicebat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Viderunt hoc, et ut pervenirenvero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et pasnon vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Creatorem per creaturam: quia potest inveniri per creaturam, evidenter dicente Apostolo, Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas, ut sint inexcusabiles. Et sequitur, Quia cum cognovissent Deum: non dixit, Quia non cognoverunt; sed, Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glori
Abbreviated transcription (Latin):
quo cant uident. Ut ergo cet᷑ & qua iremus. uenit inde ad
quem ire uolebamus. Et quid fecit : Instituit lignum quo
mare transeamus. Nemo enim potest transire mare huus
scłi nisi cruce xpi portatus. Hanc crucem: aliquando amplec¬
titur & in firmus oculis & qui ñ uid& longe quo eat: non
abilla recedat. & ipsa illum ꝑducit. Itaq frͦs mei. hoc insi¬
nuauerim cordib uris. si uultis piȩ & xp̃iant̃ uiuere. Ao¬
herete xp̃o. scđm qđ pronobis factus ẽ: ut ꝑueniatis ad eum
scđm id quod ẽ. & scđm id qđ erat. Accessit ut ꝓnobis hoc fie¬
r&. quia pronobis hoc factusẽ ubi portentur infirmi & mare
sell transeant: & ꝑueniant ad patriam. ubi iam naui ñ opus
erit. quia nullum mare transibitur. Melius ergo non uidere
re illud mente. & crucem xp̃i contempnere. Bonumẽ super
hoc & obtimum si fieri potest. ut & uideatur quo eundum sit

Expanded text:
quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fecit? Instituit lignum quo mare transeamus. Nemo enim potest transire mare hujus saeculi, nisi cruce Christi portatus. Hanc crucem aliquando amplectitur et infirmus oculis: et qui non videt longe quo eat, non ab illa recedat, et ipsa illum perducet. 3. Itaque, fratres mei, hoc insinuaverim cordibus vestris: si vultis pie et christiane vivere,  quod pro nobis factus est, ut perveniatis ad eum secundum id quod est, et secundum id quod erat. Accessit, ut pro nobis hoc fieret ; quia hoc pro nobis factus est, ubi portentur infirmi, et mare saeculi transeant, et perveniant ad patriam; ubi jam navi non opus erit, quia nullum mare transitur. Melius est ergo non videre re illud mente, et crucem Christi contemnere. Bonum est super hoc et optimum, si fieri potest, ut et videatur quo eundum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ra uariari ꝑ qualitates. nascendo. crescendo. defitiendo. mo¬
riendo. sedetiam ipsas anias. ꝑ affectum diuersarũ uolupta¬
tum distendi atq. discindi: cum uideatis homines & ꝑcipe¬
re posse sapientiam. sise illius luci & calori ad mouerint &¬
amittere posse sapientiam. si inde malo affectu recesserint.
Cumuideatis ergo ista eẽ omã mutabilia. quidẽ qđ c̃. nisi
quod transcenditꝰ om̃a. quȩ sic sunt ut ñ sint: Quis ergo hoc
capit : A ut quis quomodocumq intenderit uires mentis suȩ
ut attingat quomodo potestͣ io qđ ẽ. ut cũid ͣ ͣ icũq mente
adtigerit possit ꝑuenire : Sic ẽ enim tamquã uideat quisq
de longe patriam. & mare int̾ iaceat. iud& quotat sednon
hab& quaeat. Sic ad illam stabilitatẽ nram ubi quodẽ est
quia hoc solum sc̃ꝑ sic e̾ ut ẽ : uolumus ꝑ uenire. interiac& mare
huius scli quaimus. & siiam uidemus quo ĩmus: nam multinee

Expanded text:
ra variari per qualitates, nascendo, crescendo, deficiendo, mora variari per qualitates, nascendo, crescendo, deficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum voluntatum distendi atque discindi: cum videatis homines et percipere posse sapientiam, si se illius luci et calori admoverint; et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu recesserint? Cum videatis ergo ista omnia esse mutabilia; quid est quod est, nisi quod transcendit omnia quae sic sunt ut non sint? Quis ergo hoc capiat? Aut quis, quomodocumque intenderit vires mentis suae, ut attingat quomodo potest id quod est, ad id quod utcumque mente attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam videat quisque de longe patriam, et mare interjaceat; videt quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam stabilitatem nostram ubi quod est est, quia hoc solum semper sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hujus saeculi qua imus, etsi jam videmus quo imus: nam multi nec
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ in illo uita ẽrat. Et uita erat lux hominũ: & lux
intenebris luc&. & tenebrę eam ñ comp̾hender̃. Huc usqr
tractatum cẽ. credo. Recordamini om̃s qui af fuistis. &
qui ñ af fuistis credite nobis. & his qui ad ẽẽ uoluerunt. ⁊ ẽ
de fraudatione posterioꝵ: dignentur. Et qui ñ aderant ñp̃¬
terita exigere. sed cum his qui aderant. & nunc audire prę
sunt in effabili. & ꝓpe ineffabilit̾. Quis enam capi& in prin¬
cipio erat uerbum & uerbũ erat apud dm̃: Et ne uilescat tibi
nomen uerbi ꝑ consuetudinẽ cotidianoꝵ. uerboꝵ: & ds̾ epit
uerbum. Hoc uerbum id ipsum ẽ. unde hesterno die multũ
locuti sumus. & p̾stiterit dñs: ut uel tantum loquendo. aliqͥđ
ad corda ur̃a ꝑ duxerimꝰ. In principio erat uerbũ. idipsũ. id¬
ipsumẽ. Eodem modoẽ. sic ẽ semꝑ. sic e̾. mutari nͥ pocest:
hocẽ. ⁊c̃. Quod nomen suum dixit famulo suo moysi. E go
tis omã mortalia mutabilia: Cum uideatis non solum coroo¬

Expanded text:
vita erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. » Huc usque tractatum esse credo: recordamini omnes qui adfuistis; et qui non adfuistis, credite nobis, et his qui adesse voluerunt. Nunc defraudatione posteriorum; dignentur et qui non aderant non praeterita exigere, sed cum his qui aderant et nunc audire praessunt ineffabili, et prope ineffabiliter. Quis enim capiet, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum? Et ne vilescat tibi nomen Verbi, per consuetudinem quotidianorum verborum, Et Deus erat Verbum. Hoc Verbum idipsum est, unde hesterno die multum locuti sumus: et praestiterit Dominus, ut vel tantum loquendo aliquid ad corda vestra perduxerimus. In principio erat Verbum. Idipsum est, eodem modo est; sicut est, semper sic est; mutari non potest: hoc est est. Quod nomen suum dixit famulo suo Moysi: Ego sm videatis omnia mortalia mutabilia; cum videatis non solum corpo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid facere cum audis uerbum: & formare uerba quȩ audis coti¬
die: ille talia uerba dixit: talia uerba locutus ẽ: talia uerba michi
narras. Assidue enim dicendo nomina uerboꝵ : quasi uiluer̃ uerba.
ds̃ erat uerbũ. ne uile aliquid putares. quale consuesti cogitare cũ
uerba humana soleres audire: audi quid cogites. Ds erat uerbũ.
Exeat nunc nescio quis infidelis arrianus. & dicat. quia uerbũ dĩ
factumẽ. Quomodo potest fieri: ut uerbũ dĩ factumsit: quando
bũ factumẽ. si& uerbum factũ ẽ : Si hoc dicis quia est uerbũ uerbi
ꝑ qđ factumẽ illud: ipsum dico ego unicũ filium dĩ. Si aut̃ ñ dicis
uerbum uerbi concede non factum ꝑ quod factasunt om̃a. Non
enim ꝑscipsum fieri potuit: ꝑ quod facta sunt omã. Crede ergo
euangelistę. ꝑoterat enim dicere : in principio ds̃ fecit uerbum :
Quomodo dirit moyses in principio fecit ds̃ cęlum & terrã.

Expanded text:
aliquid formare, cum audis Verbum, et conjicere verba quae audis quotialiquid formare, cum audis Verbum, et conjicere verba quae audis quotidie, Ille talia verba dixit, talia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, verba. rbum, ne vile aliquid putares, quale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat nunc nescio quis infidelis Arianus, et dicat quia Verbum Dei factum est. Quomodo potest fieri ut Verbum Dei factum sit, quando bum factum est? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod facta sunt omnia: crede ergo Evangelistae. Poterat enim dicere, In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram;
Abbreviated transcription (Latin):
& opus ñ dum in pletumẽ. SGides tu quid facturꝰ es. sed alius ñ mi¬
ratur. nisi cum feceris & construxeris molem. & fabricam illam ad
excultionem ꝑ fectionemq ꝑ duxeris. Abtendunt homines mirabi¬
lem fabricam: & mirantur consiliũ fabricantis. Stupent quo u¬
dent: & amant qđ ñ uident. Quisẽ qui potest uidere consilium:
Siergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanũ consiliũ. uis
ne dui cõmemorandoparũ dicam forte quã potestis cogitare. fabri¬
ca ergo ista animaduersa quale uerbum ẽ ꝑ quod factaeꝰ: & non
sola factaẽ. Omã enĩ ista uidentur: quia ꝑtinent ad sensũ corporis.
Per illud uerbum & angłi factisunt: ꝑ illud uerbũ & archangeli fac¬
tisunt: Potestates. sedes. dominationes. principat᷑. Per illud uerbũ:
facta sunt omã. hinc cogitate : quale uerbum ẽ. Respond& michi mo¬
do quis nescio. Et quis hoc uerbum cogitat: Noli ergo tibi quasi uile

Expanded text:
t opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non mit opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non miratur, nisi cum feceris et construxeris molem, et fabricam illam ad exsculptionem perfectionemque perduxeris: attendunt homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest videre consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum consilium, vis ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertite quale Verbum est per quod facta est: et non sola facta est. Omnia enim ista videntur, quia pertinent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, Dominationes, Principatus; per illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogitate quale Verbum est. 10. Respondet mihi modo forte nescio quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile
Abbreviated transcription (Latin):
quandam substantiam uiuã. ꝑ petuã. omnipotentẽ. infinitam.
ubiq p̾sentem. ubiq totam. nusquã inclusã.: Quando ista cogi¬
tas : hocẽ uerbũ de dõ incorde tuo: Numquid aut̃ hoc ẽ sonus
ille qui quatuor litteris constat. & duabus sillabis: Ergo quȩcũq
dicuntur & transeunt. sonisunt. sillabę sunt. litterę̧ sunt. Noc
uerbũ transit. qđ sonat. Quod aut̃ significauit sonus: & in cogitan¬
te ẽ quidir̃. & in inteliegente ẽ qui audiuit. Manent hȩc transe¬
untib sonis. Refer animũ ad illud uerbũ: si tu potes habere uerbi
in corde tuo. tamquã consilium natum in mente tua. ut mens
tua pariat consiliũ. & insit consiliũ quasi ꝓles mentis tuȩ quasi
filius cordis tui. Prius enĩ cor generat consiliũ. ut aliquã fabri¬
cam construas: aliquid amplũ int̾ra moliaris. Iamnatũ ẽ consiliũ :¬

Expanded text:
quamdam substantiam vivam, perpetuam, omnipotentem, infinitam, quamdam substantiam vivam, perpetuam, omnipotentem, infinitam, ubique praesentem, ubique totam, nusquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est verbum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor litteris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, soni sunt, litterae sunt, syllabae sunt. Hoc verbum transit, quod sonat: quod autem significavit sonus, et in cogitante est qui dixit, et in intelligente est qui audivit, manet hoc transeuntibus sonis. 9. Refer animum ad illud verbum. Si tu potes habere verbum in corde tuo, tanquam consilium natum in mente tua, ut mens tua pariat consilium, et insit consilium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor generat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilium, e
Abbreviated transcription (Latin):
Quam breueẽ qđ dixi. Quatuor litteras. & duas sillabas. Num¬
quidnã hoc totum ẽ ds̃. quatuor. littere. & duȩ sillabȩ : Anquan¬
tum hoc uileẽ. tantum carumẽ quod in eis intellegitur: Quid fac¬
tumẽ incorde tuo. cum audisses ds̃: Quid factumẽ incorde meo
cũ dicerẽ ds̃: Magna & summa quȩdam substantia cogitata est.
quȩ̨ transcendat omnẽ mutabilẽ creaturam. carnalẽ & animalem
Et sidicam tibi ds mutabilis ẽ an in commutabilis. respondebis
statim. Absit ut ego credam uel sentiam commutabilẽ dm̃. in cõ¬
mutabilis ẽ ds̃. Anima tua quamuis parua. quamus forte adhuc
carnalis. non michi potuit respondere: nisi in cõmutabilẽ dm̃. Omis
aut̃ creatura mutabilis. Quomodo ergo potiusti scintillare in
illud qđ ẽ suꝑ omnẽ creaturam. ut certus michi responderes in cõ¬
mutabilẽ dm̃: Quid ẽ ergo illud incorde tuo. quando cogitas

Expanded text:
Quam breve est quod dixi, quatuor litteras, et duas syllabas! NumQuam breve est quod dixi, quatuor litteras, et duas syllabas! Numquidnam hoc totum est Deus, quatuor litterae, et duae syllabae? An quantum hoc vile est, tantum charum est quod in eis intelligitur? Quid factum est in corde tuo, cum audisses, Deus? Quid factum est in corde meo, cum dicerem, Deus? Magna et summa quaedam substantia cogitata est, quae transcendat omnem mutabilem creaturam, carnalem et animalem. Et si dicam tibi, Deus commutabilis est, an incommutabilis? respondebis statim, Absit ut ego vel credam vel sentiam commutabilem Deum: incommutabilis est Deus. Anima tua quamvis parva, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas
Abbreviated transcription (Latin):
cordes qͥm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Nam ecce quid ꝓdest. quia sonue¬
runt uerba. In principio erat uerbum. & uerbũ erat apud dm̃ &
ds̃ erat uerbũ : Et nos diximus uerba cũ loqueremur. Nũ quid
tale uerbũ erat apud dm̃ : Nonne ea quȩ diximꝰ sonuer̾ atq tran¬
sierunt: Ergo & dĩ uerbum sonuit & ꝑactũ ẽ. Quomodo om̃a
ꝑ ipsum factasunt. & sine ipso factũ ẽ nichil: Quomodo ꝑ illud
regitur qđ ꝑ illud creatum ẽ. si sonuit & transut: Quale ergo
uerbum. qđ & dicitur & ñ transut. Intendat caritas ur̃a. Magna
res: magna res ẽ. Cotidie dicendo uerba uiluerunt nobis. quia
sonando uerba & transeundo uluerunt: & nichil aliud uident᷑
quam uerba. E st uerbum & in ipso homine qđ man& intus. Nlã
sonus ꝓcedit exore. Est uerbũ qđ uere spĩtalit̾ dicitur. illud quod
intellegis de sono. ñ ipse sonus. Ecce uerbũ dico. cum dico. ds:

Expanded text:
corde, quoniam ipsi Deum videbunt . 8. Nam ecce quid prodest, quia sonuecorde, quoniam ipsi Deum videbunt . 8. Nam ecce quid prodest, quia sonuerunt verba, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Et nos diximus verba, cum loqueremur. Numquid tale Verbum erat apud Deum? Nonne ea quae diximus, sonuerunt atque transierunt? Ergo et Dei Verbum sonuit et peractum est? Quomodo omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil? quomodo per illud regitur, quod per illud creatum est, si sonuit et transiit? Quale ergo Verbum quod et dicitur, et non transit? Intendat Charitas vestra: magna res est. Quotidie dicendo verba viluerunt nobis, quia sonando verba et transeundo viluerunt, et nihil aliud videntur quam verba. Est verbum et in ipso homine, quod manet intus: nam sonus procedit ex ore. Est verbum quod vere spiritualiter dicitur, illud quod intelligis de sono, non ipse sonus. Ecce verbum dico, cum dico, Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
meũ adnõ: qui fecit cęlũ & t̾ram Qui potest ergo impleat: fr̃s hoc
dixe: Leu& quisq corsuũ: quomodo illud uid& idoney & capi¬
at qđ dicitur. Sed forte hoc dicitis. quia ego uobis sum p̾sentior.
quam ds̃. Absit. Multo ẽ ille: p̃sentior. Nam ego oculis uris a pa¬
reo: ille conscientiis. p̃sid&. Adme aures. ad illum cor. ut utrũq:
impleatis. Ecce oculos oculos ur̃os & sensus istos corporis. leuatis ad
nos. nec adnos. Nonenim nos de illis montib: sed adipsũ euange¬
lium. ad ipsum euangelistã: Cor aut̃ implendũ adño. Et unus¬
quisq sic leu&. ut uideat quid leu&: & qͦł leu&. Quid dixi. qđ
leu&. & quoleu&: Quale cor leuat uideat. quia ad dm̃ leuat:
ne sarcina uoluptatis carnalis p̃ grauatum. ante cadat quã fuerat
leuatum. Seduideat se quisq gestare onus carnis. d& operã per
continentiam. ut purg& qđ leu& ad dm̃. Beati enim mundi

Expanded text:
meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui potest ergo, impleat. Fratres, hoc meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui potest ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praesidet. Ad me aures, ad illum cor, ut utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis levatis ad nos; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum Evangelium, ad ipsum Evangelistam: cor autem implendum ad Dominum. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo levet. Quid dixi, Quid levet, et quo levet? Quale cor levet, videat; quia ad Dominum levat: ne sarcina voluptatis carnalis praegravatum, ante cadat, quam fuerit sublevatum. Sed videt se quisque gestare onus carnis? det operam per continentiam, ut purget quod levet ad Deum. Beati enim mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo fr̃s ad hoc ista monuerim. ut quando erexistis cor adscripturas
cũ sonaroe euangłm in principio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃
& ds̃ erat uerbum. & cetera quȩ lecta sunt: intellegatis uos leuasse
oculos admontes. Nisi enim montes ista dicerent. unde omnino cogi¬
taretis ñ inueniretis. Ergo ex montib uenit uobis auxilium ut hȩc
uel audiretis. sed nondũ potestis intellgere qđ audistis. Inuocate
possent ipsi il. luminare: quia & ipsi ililuminatisunt audiendo.
Inde quia hȩc dixit. accepit ioħs ille frĩ qui discumbebat: suꝑ pec
qui tibi ꝓpinauit: ut leues oculos admontes unde ueni& tibi¬
aurilium: ut inde id tamquã calicem. idẽ uerbã ꝓpinatum ac¬
ciperes: Et tamen quia auxilium tuum adnõ qui fecit cęlũ & t̾rã
inde impleͣ ᷤᷤ pectus unde impleuit ille. Unde dicisti auxilium

Expanded text:
Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim, ut quando erexistis cor ad Scripturas, Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim, ut quando erexistis cor ad Scripturas, cum sonaret Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et caetera quae lecta sunt, intelligatis vos levasse oculos ad montes. Nisi enim montes ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: sed nondum potestis intelligere quod audistis. Invocate possint ipsi illuminare; quia et ipsi illuminati sunt audiendo. Inde qui haec dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui discumbebat super pecqui tibi propinavit: ut leves oculos ad montes, unde auxilium veniet tibi, ut inde tanquam calicem, id est, verbum propinatum acciperes; et tamen quia auxilium tuum a Domino, qui fecit coelum et terram, inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo leuemus oculos in motes. unde ueni& auxiliũ nobis. Et tam̃
ñ ipsi montessunt : in quib spes nr̃a ponendaẽ. Accipunt enĩ mon¬
tes. qđ uobis ministrent: unde & montes accipunt: ibi spes pͥonen¬
daẽ. Oculos nrõs cum leuamus ad scripturas. qui ꝑ homines ministra¬
tȩ sunt scripture : leuamus oculos nrõs admontes. unde auxiliũ ueni¬
& nobis. Sed tamen quia ipsi homines qui scripserunt scripturas
ñ dese lucebant sed ille erat lum̃ uerũ. qui in luminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundũ: Et monserat ille ioħs. baptista. qui dixit
nonsum ego xp̃c. Ne quisquã in montẽ spem ponens cader&. ab illo
qui montes illustrat. & ipse confessus ait. Qm̃ de plenitudine euis
onis accepimus. Ita debes dicere. Leuaui oculos meos in montes unde
ueni& auxilium michi: Ne auxilium qđ tibiueni. montib in¬
putes : sed sequaris & dicas. Auxiliũ meũ adnõ: qui fecit cęlũ & trã.

Expanded text:
Ergo levemus oculos in montes, unde veniet auxilium nobis. Et tamen Ergo levemus oculos in montes, unde veniet auxilium nobis. Et tamen non ipsi montes sunt, in quibus spes nostra ponenda est. Accipiunt enim montes quod vobis ministrent. Unde et montes accipiunt ubi spes ponenda est, cum oculos nostros levamus ad Scripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae. Levavimus oculos nostros ad montes unde auxilium veniet. Sed tamen quia ipsi homines qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen illorum qui illuminat hominem omnem venientem in hunc mundum; et mons erat ille Joannes Baptista, qui dixit, Non sum ego Christus, ne quisquam in monte spem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat. Et ipse confessus, ait: Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus. ita debes dicere: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes, sed sequaris et dicas: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
conclusit sic. Ipse dixit & facta sunt. ipse mandauit & creatasunt.
uenire. ad id quod ait: In principio erat uerbum. & uerbum erat
apud dm̃ & ds̃ erat uerbum: nisi transcendiss& omã quę sunt facta
ꝑ uerbum. Qualis ergo iste mons. quam scs: quam altus int̾ illos mon¬
tes qui susceprrant pacem populo dĩ. ut possent colles suscipere iustiti
bus paulo ante cantauimus. L euaui oculos meos in montes: unde
ueni&. auxiliũ michi. Ergo fr̃s mei si uultis intellegere. leuate ocu¬
los inistũ montẽ: idẽ erigite uos ad euangelistam: erigite uos adei
istum sensum. Sed quia montes isti pacẽ suscipiunt. non potest aut
eẽ in pace: qui spem ponit in homine. Nolite sic erigere oculos
in montes: ut putetis in homine spc̃ uram̃ eẽ collocandam. Et sic
dicite. Leuaui oculos meos admontes unde ueni& auxilium mihi:
ut statim subiungatis: Auxilium meũ adnõ qui fecit cęlum & t̾rã.

Expanded text:
conclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt .conclusit sic: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt .venire ad id quod ait, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nisi transcendisset omnia quae sunt facta per Verbum. Qualis ergo iste mons, quam sanctus, quam altus inter illos montes qui susceperunt pacem populo Dei, ut colles possent suscipere justitiabus paulo ante cantavimus, Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ergo, fratres mei, si vultis intelllos ad istum montem, id est, erigite vos ad evangelistam, erigite vos ad ejus sensum. Sed quia montes isti pacem suscipiunt, non potest autem esse in pace qui spem ponit in homine; nolite sic erigere oculos in montem, ut putetis in homine spem vestram esse collocandam, et sic dicite: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: ut statim subjungatis: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
simus homines: sed tunc in melius non erimus homines. si prius nos¬
esse homines agnoscamus. id ẽ ut ad illam celsitudinẽ ab humitate
surgamus. Ne cdmputamus nos aliquid eẽ cum nichil simus. non
solum ñ accipiamus qđ ñ sumꝰ: sed amittamꝰ qđ sumus. Ergo fr̃s
de his montib & ioħis erat quidixit. In principio erat uerbum &
uerbum erat apud dm̃ & dsꝰ erat uerbum. Susceperat pacẽ
monsiste: contemplabatur diuinitatẽ uerbi. Qualis iste mons
erat: quã excelsus: Transcenderat om̃a cacumina terrarum: trans¬
cenderat oms campos aeris: transcenderat om̃s altitudines syde
ris decelo & terra. facta sunt: quęris de his quę sunt incęlo & int̾ra
utiq multomagis & ipsa facta sunt. Quȩris de spĩtalib creaturis:
de angłis. archangelis. sedibus. dominationib. uirtutib. principa¬
tibus. & ipsa facta sunt. Nam cum enumerar& hec om̃a psalmus:

Expanded text:
simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nosimus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amittamus quod sumus. 5. Ergo, fratres, de his montibus et Joannes erat, qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Susceperat pacem mons iste, contemplabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enumeraret haec omnia Psalmus,
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ascendit in cor iohannis: An non erat homo iohannes:
An forte nec incor iohannis ascendit: Sed cor iohannis. in illã
ascendit: Qđ enim ascendit in cor hominis: deino ẽ ad homi¬
nẽ. Quo aut̃ ascendit cor hominis. sursũ ẽ ab homine. Etiam
sic frs dici potest. quia si ascendit incor iohannis. si aliquomodo
potest dici: intantum ascendit in cor iohannis: in quantũ ipse
iohannes ñ erat homo. Quid ẽ ñ erat homo: Inquantũ coeperat
ẽẽ angłs. quia om̃s scĩ angłi. quẽ annuntiatores dĩ: ideo carna¬
libus & animalib ñ ualentib ꝑcipere quae sunt dĩ Quid ait
apłs: Cum enuim dicitis egosum pauli: ego apollo: ñ ne homineᷤ
estis: Quid eos uolebat facere : quibus exꝓbrabat quia homines
erant: Uultis nosse quideos facere uolebat: A udite in psalmis.
Ego dixi estis dii. & filu excelsi oms. Ad hoc ergo nosuocat ds̃. ne

Expanded text:
quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei. Ideo carnalibus et animalibus non valentibus percipere quae sunt Dei, quid ait Apostolus? Cum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dictum eccł& ẽ. Pax uobiscum. Et ipsi montes pacẽ að nuntiando
ȩccłȩ ñ se diuiserunt aduersus eum a quo susceper̃ pacẽ: ut ueracit̃
&ñ ficte nuntiarent pacẽ. Sunt aut̃ alii montes naufragosi: quo
quisq nauim cumimpulerit soluitur. facile ẽ enim cum uidetur
terra apericlitantib quasi conari ad terram. sed aliquando uidetur
terra in monte. & saxa latent submonte. Et cum quisq conatur
admontẽ: incidit in sara. Et ñ ibi inuenit portum: sed planc¬
tum. Sic fuerunt quidam montes. & magni apparuerunt int̾
homines. & fecerunt hereses & scismata odiuiserunt ȩccłam dĩ. Isti
qui diuiserunt ȩccłam dĩ. ñ erant illi montes de quib dictũ ẽ.
suscipiant montes pacẽ popło tuo. Quomodo enim pacẽ suscepe¬
runt : qui unitatẽ diuiserunt: Qui aut̃ susceperunt pacẽ nunti¬
andam popło: contemplatisunt ipsam sapientiam quantũ potu

Expanded text:
dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim pacem susceperunt, qui unitatem diviserunt? 4. Qui autem susceperunt pacem nuntiandam populo, contemplati sunt ipsam Sapientiam, quantum huma
Abbreviated transcription (Latin):
dicere frs mei: forsitan nec ipse iohannes dixit ut ẽ. sed & ipse
ut potuit. quia de dõ homo dixit: Et quidẽ inspiratus ado. sed
tamen homo: quia in spiratus ẽ. dixit aliquid: si ñ inspiratus eẽt
dixiss& nichil Quia uero homo inspiratus: ñ totum qđ ẽ dixit.
sed qđ potuit homo dixit Erat enim iste iohannes fr̃s km̃i de illis
montib : de quib scriptum ẽ: Suscipiant montes pacem populo
tuo & colles iustitiam Montes excelsȩ animȩ sunt: colles. animȩ
paruulȩ sunt Sed ideo montes excipiunt pace̾: ut colles excipere
possint iustitiam. Quȩ ẽ iustitia quam colles excipiunt: fides: quia
iustus ex fide uiuit. Non aut̃ acciperent minores animȩ fidem:
nisi maiores animȩ sqͣue montes dictȩ sunt . ab ipsa sapientia in lus¬
trarentur: & possent paruulis traicere. qđ possent paruuli capert
& uiuere ex fide colles: quia montes pacẽ suscipiunt. Abipsis montib

Expanded text:
dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; sed quod potuit homo, dixit. 2. Erat enim iste Joannes, fratres charissimi, de illis montibus, de quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ione apostolica. qđ animalis homo ñ ꝑcipit que sunt sps̃ dĩ:
x cogitantes in hac p̾sente turba caritati urę necesse eẽ. ut
Imulti sunt animales qui ad huc scđm carnẽ sapiant. ñ dumq¬
Iͥ se possint ad sp̃italẽ intellectũ erigere. Hesito uehement᷑ quo¬
I modo ut diis dederit possim dicere. uel ꝓmodulo meo expli¬
I care qđ lectũ ẽ ex euangło. n principio erat uerbũ: & uerbũ
Ierat apud dm̃ & ds̃ erat uerbum hoc enim animalis homo
Qñ ꝑcipit Quid ergo frssilebimus haec: Quare ergo legitur
si silebitur: Aut quare auditur. sinon exponitur. Sed &
quid exponitur. si non intellegitur: Itaq qm̃ rursus eẽ. non
dubito in numero ur̃o quosdam aquib possit ñ solũ expositum
capi: sed & antequam exponatur intellȩgi: ñ fraudabo eos qui
possunt capere: dum timeo suꝑfluus eẽ aurib eoꝵ qui ñ possunt
capere Postremo aderit miscđa dĩ: fortasse ut omĩb satis fiat.

Expanded text:
cipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc enim animalis homo non percipit. Quid ergo, fratres? silebimus hinc? Quare ergo legitur, si silebitur? aut quare auditur, si non exponitur? sed et quid exponitur, si non intelligitur? Itaque quoniam rursum esse non dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit in psalmo. Dñs pars hereditatis meȩ & calicis mei. Et nos
possideamus sicut salutẽ : nos possideamus sicut lucẽ. Quid
ergo dedit his qui receper illum: Dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri. his quicredunt in nomine eius. St teneant lignũ.
& mare transeant. Et quomodo illi nascunt᷑ :: Isti qui filis
posst̃: Sed filii hominũ nascuntur excarne & sanguine: &
ex uoluntate uiri. & excomplexu coniugu Illi aut᷑ quomodo
ei nascuntur. quiñ ex sanguinib : tamquam maris & feminȩ :¬
Sanguina. ñ ẽ latinum. Sed quia grece positum c̃ pluralit̾.
maluit ille quint̃ p̾tabatur sic ponere: & quasi minus latine

Expanded text:
Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos Dicit in Psalmo: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . Et nos possideamus sicut salutem, nos possideamus sicut lucem. Quid ergo dedit his qui receperunt illum? Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: ut teneant lignum, et mare transeant. 14. Et quomodo illi nascuntur? Isti quia filii possunt? Sed filii hominum nascuntur ex carne et sanguine, et ex voluntate viri, et ex complexu conjugii. Illi autem quomodo ei nascuntur? Qui non ex sanguinibus: tanquam maris et feminae. Sanguina non est latinum: sed quia graece positum est pluraliter, maluit ille qui interpretabatur sic ponere, et quasi minus latine
Abbreviated transcription (Latin):
eunde̾ ipsum quem genuerat & ꝑ quẽ cuncta creauerat misit
in hunc mundũ utꝰ ÷ eet̾ unꝰ: sed frs haber&. ad optatos. Non
enĩ nos nati sumꝰ de dõ.: quomodo ille unigenit᷑. sed optati per
gram ipsius. Ille enĩ uenit unigenitꝰ solueret peccata quib peeca¬
tis in plicabam᷑: ne a doptar& nos ꝓpt̾ inpedim̃tũ eoꝵ quossibi fr̃s
facere uolebat. ipse soluit: & fecit coheredes. Sic enim dicit apls.
Si aut̃ filius. & heres ꝑdĩ. Et iterum. heredes quidẽ dĩ. cohere¬
des aut̃ xp̃i. Nontimuit ille habere coheredes. quia hereditas
eius ñ fit angusta. simulti possederint. Illi ipsi certe illo possi¬
dente fiunt hereditas ipsius. & ille uicissim fit hereditas ipsoꝵ
Audi quomodo ipsi fiant hereditas ipsius. Dñs dirit adme.
filius m̃s estu. ego hodie genuite. Postula ame. & dabo tibi
gentes hereditatẽ tuam. Ille quomodo fit hereditas eorum :

Expanded text:
eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit eumdem ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo, quomodo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ipsius. Ille enim venit Unigenitus solvere peccata, quibus peccatis implicabamur, ne adoptaret nos propter impedimentum eorum: quos sibi fratres facere volebat, ipse solvit, et fecit cohaeredes. Sic enim dicit Apostolus, Si autem filius, et haeres per Deum : et iterum, Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Non timuit ille habere cohaeredes; quia haereditas ejus non fit angusta, si multi possederint. Illi ipsi certe illo possidente fiunt haereditas ipsius, et ipse vicissim fit haereditas ipsorum. Audi quomodo ipsi fiant haereditas ipsius: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Ille quomodo fit haereditas eorum?