comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cati ȩccłiȩ. arcere ab eccłie infestatio¬
ne scismaticorũ rabiẽ. ẽ cesaris ꝓpͥam
uendicare coronam. ab usurpatore sicu¬
lo. Ut eiĩ constat iuidaicam sobolem
sedem petͥ in rp̃i occupasse iniuriam. sic
ꝓcul dubio om̃is qui in sicilia regem
se fac̃. contradic̃ cesari. Si autem
dum ne. ẽ: minimorũ neglectus. im¬
pedimentum sit maximorũ. Hoc .ẽ.
qd dico. Eccłia sc̃i iangulsi grauiter
iuiusteq ut dr in illa ciuitate oppͥ¬
mitur. ⁊ aiunt ur̃e prudentie nes¬
cio qua fraude subreptum. ut dño
pape ꝑ iusticiã subuenire paranti.
ur̃e int̾uentu p̃cis obuiaretis. Ob.¬
secro & consulo consultus agi. noxiã
reuocari p̃cẽ. dari locum iusticie. an¬
te quã eccłia illa funditus destruatur.
Pauꝑ sum ego. fidelis tñ ur̃. & si uide¬
or importunus. fortassis inde. ẽ. Nñã
imꝑatͥcẽ in xp̃i caritate oppido salu¬

Expanded text:
cati Ecclesiae arcere ab Ecclesiae infestatiocati Ecclesiae arcere ab Ecclesiae infestatione schismaticorum rabiem: est Caesaris propriam vindicare coronam ab usurpatore Siculo . Ut enim constat Judaicam sobolem sedem Petri in Christi occupasse injuriam; sic procul dubio omnis qui in Sicilia regem se facit, contradicit Caesari. 2. Si autem dum est ne minimorum neglectus, impedimentum sit maximorum. Hoc est quod dico. Ecclesia Sancti Gengulfi graviter injusteque, ut dicitur, in illa civitate opprimitur: et aiunt vestrae prudentiae nescio qua fraude subreptum, ut domino papae, per justitiam subvenire paranti, vestrae interventu precis obviaretis. Obsecro et consulo consultius agi, noxiam revocari precem, dari locum justitiae, antequam ecclesia illa funditus destruatur. Pauper sum ego: fidelis tamen vester, et si videor importunus, fortassis inde est. Dominam imperatricem in Christi charitate oppido salu
Abbreviated transcription (Latin):
catoris oro. P nͣdictus đs qui uos
elegit. ꝙ erexit cornusalutis nob̃. ad
laudem & głam noĩs sui. &. reparan¬
dum imꝑii decus. ad subueniendũ
eccłiȩ suȩ in tempore malo. postremo
ad oꝑandum ⁊̃ nunc salutem in me
luatur mirabilit᷑ crescens ac ꝓfici¬
ens in om̃i decore & magnificentia
ap̃ dm̃ & homines. Ipsiꝰ ꝓfecto nuꝑ
opꝰ & uirtus fuit. qđ it satis labo¬
riosum & meticłosum ꝓ pace regni.
& eccłȩ lib̾atione susceptum. in tan¬
ta ꝓsꝑitate ꝑegistis: rome siqͥd imꝑia¬
lis culminis plenitudinẽ głosissime
assecutus. Idq qđ maiꝰ fuit in ma¬
nu ñ magna: ut anuni fidĩq mag¬
nitudo clariꝰ emineret. Qd̾ si ante
tantillum exercitum terra tremu¬
it. & quieuit. quantꝰ putamus hor¬
ror hostium corda inuacłe habeat.
cum ceꝑit rex ꝓcecłẽ in magnitudi¬
ne brachii sui : Animabit insuꝑ
honestas cause: unmo duplex ꝓuo¬
cabit necessitas. Non . ẽ. meũ horta¬
ri ad pugnam. ẽ. tñ securꝰ dico aduo¬

Expanded text:
oris oratio. 1. Benedictus Deus, qui vos elegit, et erexit cornu salutis nobis, ad laudem et gloriam nominis sui, et reparandum imperii decus, ad subveniendum Ecclesiae suae in tempore malo, postremo ad operandum etiam nunc salutem in medlimatur, mirabiliter crescens ac proficiens in omni decore et magnificentia apud Deum et homines. Ipsius profecto nuper opus et virtus fuit, quod iter satis laboriosum et meticulosum, pro pace regni et Ecclesiae liberatione susceptum, in tanta prosperitate peregistis. Romae siquidem imperialis culminis plenitudinem gloriosissime assecutus, idque, quod majus fuit, in manu non magna, ut animi fideiqne magnitudo clarius emineret. Quod si ante tantillum exercitum terra tremuit et quievit, quantus putamus horror hostium corda invadere habeat, cum coeperit rex procedere in magnitudine brachii sui? Animabit insuper honestas causae; imo duplex provocabit necessitas. Non est meum hortari ad pugnam: est tamen securus dico advo
Abbreviated transcription (Latin):
risti fugientib. Non inꝙͣ uacant of¬
ficia humanitatis. non hortamenta
salutis. quib xp̃i uere uiscera uiilł
pauꝑib refoiusti. Amibo tñ collabo¬
ratores. ambo coadiutores cłi sumꝰ.
ambo parit᷑ sꝑemus fructum. in refec¬
tione animarũ sc̃arũ. Quis mͥ det

Expanded text:
risti fugientibus. Non, inquam, vacant ofristi fugientibus. Non, inquam, vacant officia humanitatis, non hortamenta salutis, quibus Christi vere viscera in illis pauperibus refovisti. Ambo tamen collaboratores, ambo coadjutores Dei sumus: ambo pariter speramus fructum in respectione animarum sanctarum. Quis mihi det
Abbreviated transcription (Latin):
i semen bonum iactum in tͣrã bo¬
nã. fructum attulisse uidetur:
ipsiꝰ ẽ gła qui dedit semen serenti. fe¬
cunditatem terre: semini iicremen¬
tum. Quid in his nos capimus : Ego sa¬
ne głam xp̃i alt̾i non clabo. Multo uͦ
scrupulosiꝰ usurpabo mͥ. Profecto lex
dñi conuertit anias: &. non ego. Tes
luterȩ tornatura: manus. non calamus.
eũgłirantium bona: Multũ ꝑ om̃ẽ mo¬
dũ. Primũ qͥcdẽ qr filii sunt pr̃is sui
qui in celis.ẽ. & głam quam deferunt
pr̃i. nequaꝙͣ a se ducunt alienam. Nã
salutem. suam nicħominꝰ arbitrantur:
quippe quos tanqͣm se ipsos diligunt
Tercio qͦ qđ labor labiorũ ipsorũ sͥ pe¬
nitus ꝑire non pot̾it. Unusqͥsq enĩ
mercedem accipiet: sccłm ꝓpͥum laborẽ.
Ego labia mea non ꝓhibui. tu aꝑuis¬
ti &. uiscera. iło ꝓcul dubio plus recep¬
peturtis. qm̃ plus laborasti. Certus
sum enĩ qr non uacat tͥ qł sitienti
tulisti aquam. & cum panib occur¬

Expanded text:
i semen bonum, jactum in terram bonam, fructum attulisse videtur, ipsius est gloria qui dedit semen serenti, fecunditatem terrae, semini incrementum. Quid in his nos capimus? Ego sane gloriam Christi alteri non dabo, multo vero scrupulosius usurpabo mihi. Profecto lex Domini convertit animas, et non ego: testlitterae tornatura manus, non calamus. evangelizantium bona? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia filii sunt Patris sui qui in coelis est, et gloriam, quam deferunt Patri, nequaquam a se ducunt alienam. Nam salutem, suam nihilominus arbitrantur, quippe quos tanquam se ipsos diligunt. Tertio quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi penitus perire non poterit. Unusquisque enim mercedem accipiet secundum proprium laborem . Ego labia mea non prohibui: tu aperuisti et viscera, ideo procul dubio plus recepturus, quoniam plus laborasti. Certus sum enim quia non vacat tibi, quod sitienti tulisti aquam, et cum panibus occur
Abbreviated transcription (Latin):
conqueruntur inimici: Quomͦ deues¬
tistis hominẽ. non dico iudicio non con¬
uictum. s nec uerbo conuentum: Qnͣ¬
tos hoc uerbum scandalizabit. quot ora
ad subsannandum. quot corda ad suc¬
cen sendum mouebit. Ita ne putatis
ꝑisse iusticiam de toto orbe. sicut de ur̃o
corde. ut homo sic ablatum ꝑdat archi¬
diaconatum : S uos forsitan plus ama¬
tis reddere & ꝑdere. quã gr̃am de bñfi¬
cio retinere. Nolite queso nolite facere
hanc tem. quam qui audierint om̃s
mirabuntur. nemo laudabit. Hec uob
mordatius audatiusq qͣm uelletis. au¬

Expanded text:
conqueruntur amici? Quomodo devesconqueruntur amici? Quomodo devestistis hominem, non dico judicio non convictum, sed nec verbo conventum? Quantos hoc verbum scandalizabit? quot ora ad subsannandum, quot corda ad succensendum movebit? Itane putatis periisse justitiam de toto orbe, sicut de vestro corde, ut homo sic ablatum perdat archidiaconatum? Sed vos forsitan plus amatis reddere, et perdere, quam gratiam de beneficio retinere. Nolite, quaeso, nolite facere hanc rem: quam qui audierint, omnes mirabuntur, nemo laudabit. Haec vobis mordacius audaciusque quam velletis au
Abbreviated transcription (Latin):
tis accepit. Et hec beniuolentia. crea¬
tur de beniuolentia dantis in animo
accipientis. bñficio quidem int̾uenien¬
te. Hac me fateor locupletem. hanc
de corde pleno dignam ꝓfecto offero
remunerationem meo bñfactori. hãc
deuotus immolo sacͥficium laudis fac¬
tori om̃ũi ꝓ salute mei bñfactoris. Ad¬
multociens scͥbe. fateor ꝓpter
uos. & quod statueram non facere ob
ur̃am odibilem duriciam:. s carttas
p̃uabit. Solo uob̾ amicos ur̃os retine¬
te & non dignamini: uolo reconciliare
mimicos. & non patimini. Non uultis
ht̃e pacem. manib ac pedib accersitis
ur̾am conturbationem. s confusionem.
s: depositionem. Al ultiplicatis uobis
accusatores: defensores subtrahitis.
Excitatis in uos itͥerũ olim sopita discͥ¬
mina. ꝓuocatis aduersarios: patronos
offenditis. q apd̃ uos ꝓ ratione uo¬
luntas. totum ꝓ imꝑio: nicħ ex tiore
duĩ. Qui de uob̃ non rident amici. non

Expanded text:
atis accepit. Et haec benevolentia creaatis accepit. Et haec benevolentia creatur de benevolentia dantis in animo accipientis, beneficio quidem interveniente. Hac me fateor locupletem: hanc de corde pleno dignam profecto offero remunerationem meo benefactori; hanc devotus immolo sacrificium laudis factori omnium pro salute mei benefactoris. multoties scribere, fateor, propter vos, et statueram non facere ob vestram odibilem duritiam: sed charitas praevalebit. Volo vobis amicos vestros retinere, et non dignamini: volo reconciliare inimicos, et non patimini. Non vultis habere pacem: manibus ac pedibus accersitis vestram conturbationem, sed confusionem, sed depositionem. Multiplicatis vobis accusatores: defensores subtrahitis. Excitatis iterum in vos olim sopita discrimina, provocatis adversarios, patronos offenditis. Ubique apud vos pro ratione voluntas; totum pro imperio, nihil ex timore Dei. Qui de vobis non rident inimici, non
Abbreviated transcription (Latin):
i uerbis contendẽ uelim ad bñficu
quib me obruitis. idem erit acsi
inpecitus sagitis festucis dimicem.
nͥ qđ hoc iocus uidebitur. illud dolis.
Facta factis compensari oportet. uerum
id quidem multum ẽ. adme. Nam iñ
sufficerem pauꝑ &. modicus: S teh
pauꝑ. ꝙ. uirib: non uoluntate. Equa¬
bo gͦ bñficia uotis. que factis non pos¬
sum. Desicłiis diues sum:. affectib ha¬
bundo. Et certe uerus bñficus: im¬
plius non requirit. Nam qͦmͦ bñficꝰ.
qui non & beniuolꝰ sit: Porro beni¬
uolꝰ nil sͥ cariꝰ ipsa existimat benud¬
lentia. qua & beniuolus nominatur.
&. bñficus ẽ. Deniq beniuolentia fruc¬
tus . ẽ. bñficiĩ. nͥ quis forte bñficium
pucet. qͦd in spe seuerit. aut timore
dimiserit. S quis non uideat hoc
relicꝰtum. illud uenditum. neutrum
datum : Oportet autẽ bñficum t
uere sit eẽ gratuitum. Danti itaq re¬
pendi quicꝗͣ gratiꝰ ab accipiente ñ
potest. qͣm si gratum habuerit qͦd gͣ¬

Expanded text:
i verbis contendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festucis dimicem: nisi quod hoc jocus videbitur, illud dolus. Facta factis compensari oportet. Verum id quidem multum est ad me. Nam unde sufficerem pauper et modicus? sed rebus pauper et viribus, non voluntate. Aequabo ergo beneficia votis, quae factis non possum. Desideriis dives sum, affectibus abundo. Et certe verus beneficus amplius non requirit. Nam quomodo beneficus, qui non et benevolus sit? Porro benevolus nil sibi charius ipsa aestimat benevolentia, qua et benevolus nominatur, et beneficus est. Denique benevolentia fructus est beneficii: nisi quis forte beneficium putet quod in spe severit, aut timore dimiserit. Sed quis non videat hoc relictum, illud venditum, neutrum datum? Oportet autem beneficium, ut vere sit, esse gratuitum. Danti itaque rependi quidquam gratius ab accipiente non potest, quam si gratum habuerit, quod gr
Abbreviated transcription (Latin):
tus sũ ꝑ carissimũ fr̃ẽ nr̃m
filiũ tri Guillimũ: de abun¬
cdantia suauitatis pectoris
tui. Refectus sũ ꝑnuntiũ
tuũ refectꝰ sum ꝑlitt̾as tu¬
usq ad nos uł ꝓ nos euatđe
possc̃. Utinã mͥ datũ eẽt de¬
suꝑ hec dic̾e nõ dictare. ut
me potius loquens quam
seribens aꝑire ualerẽ. Pro
certo acceptior eẽt sermo
uiuꝰ quã scriptꝰ. efficatior
lingua quã litt̃a. Ocłi qͥppe
loquentis fidẽ fac̾ent dich
et meliꝰ affectũ uultꝰ expri¬
meret. quã digitꝰ. S qr illõ
absens ꝑme nõ possũ. ꝑ lit¬
teras que scđm in huius¬
modi locũ obtinent. satis¬
fatio quantũ possũ. Hun¬
tiũ tuũ cũ magna exulta¬
tione uidimꝰ. ⁊ negotiũ tu¬
um qͣntũcumq potuimꝰ

Expanded text:
tus sum per charissimum fratrem nostrum tus sum per charissimum fratrem nostrum filium tuum Guilielmum de abundantia suauitatis pectoris tui. Refectus sum per nuncium tuum, refectus sum per litteras tuusque ad nos, vel per nos evadere possunt. 2. Utinam mihi datum esset desuper haec dicere, non dictare, ume potius loquens quam scribens aperire valerem. Pro certo acceptior esset sermo viuus, quam scriptus: efficacior lingua, quam litera. Oculi quippe loquentis fidem facerent dictis, et melius affectum vultus exprimeret quam digitus. Sed quia illud absens per me non possum, per literas quae secundum in huiusmodi locum obtinent, satisfacio quantum possum. Nuncium tuum cum magna exultatione vidimus, et negocium tuum quantumcunque po
Abbreviated transcription (Latin):
go uos. ⁊ diligor a uob̃. Inde
ẽ qđ auditis tribulationib
ur̃is. eas nõ solum meas fe¬
ci.s ⁊ inuemi. qr nõ possũ
te dolente ñ dolere dulcis¬
sime pat̾. nec nͥ molestus
et anxiꝰ. tuas molestias et
anxietates audire. Tangit
et angit cor meũ quicqͥd
tuũ exasꝑat. ⁊ qͥcqͥd illud
sit qđ te ꝑsequit᷑ nõ solũ
te ꝑseqͥtur. s me terũ. Qc¬
quid enĩ gr̃e ⁊ dilectionis
impende sibi posst̃ absen¬
tes amici. puto ⁊ me debe
tibi. ⁊ me deb̾i ate. Audax
sũ s nõ m̃dax. ⁊ in hanc au¬
daciã me cõpulit tue sub¬
limitatis dignatio. Quan¬
do enĩ id p̃sumem ego. qͣn
tantã tantillꝰ ⁊ atanto gr̃ã
sꝑare audem: Et si ego re¬
tribuere nõ pot̃o. nõ ẽ mor¬
tuus retributor m̃s qi dñs
retribuet ꝓ me. Uñs inquã.
in quo ⁊ ꝓ quo tanta nos de¬
uotione ꝯplecteris. tanta stͥn¬
gis affectione. Benedictus
sc̃s angłs tuus : qͥ pio pecto¬
pͥuilegio amoris tui. Refec¬

Expanded text:
go vos, et diligor a vobis. Inde est quod auditis tribulationibus vestris, eas non solum meas feci, sed et inueni: quia non possum te dolente non dolere, dulcissime pater, nec nisi molestus et anxius tuas molestias et anxietates audire. Tangit et angit cor meum quicquid tuum exasperat: et quicquid illud sit quod te persequitur, non solum te persequitur, sed me tecum. Quicquid enim gratiae et dilectionis impendere sibi possunt absentes amici, puto et me debere tibi, et mihi deberi a te. Audax sum, sed non mendax, et in hanc audaciam me compulit tuae sublimitatis dignatio. Quando enim id praesumerem ego? quando tantam tantillus, et a tanto gratiam sperare auderem? Et si ego retribuere non potero, non est mortuus retributor meus, quia Dominus retribuet pro me. Dominus, inquam, in quo et pro quo tanta nos deuotione complecteris, tanta stringis affectione. Benedictus sanctus angelus tuus, qui pio pectopriuilegio amoris tui. Refec
Abbreviated transcription (Latin):
inquã ⁊ specialit̃ tuus ĩ uis¬
cerib iħu xp̃i. Posui enĩ
uerba mea in ore eiꝰ. ⁊ ipsũ
audies tanquã me in nego¬
tio isto. Heu euellor. abri¬
pior non licet ultra. Aduo¬
cat diei malicia. reuocat t᷑ba
rũpunt. quã finiunt. Sed
nunqͥd qi faciunt ut pauciᷤ
scribã fac̾e pot̾unt ut parũ

Expanded text:
inquam, et specialiter tuus in visceribus Jesu Christi. Posui enim verba mea in ore ejus, et ipsum audies tanquam me in negotio isto. Heu avellor, abripior! non licet ultra. Avocat diei malitia, revocat turba rumpunt, quam finiunt. Sed nunquid quia faciunt ut paucis scribam facere poterunt ut paru
Abbreviated transcription (Latin):
Hides nempe auro. argento. lapidib
p̃ciosis. &. omi deniq cultu regio ñ
tam ornatas. quã oneratas: Nides
longas pꝰse trahentes fimbrias. ipsasq
p̃ciosissimas : & deusas pulueris nubeᷤ
excitantes in aera: Non te moueant
hec: Ille illa uł in morte deponent:
te tua scĩtas non reluiquet: Non st̃
sua que portant: Cum interierul
ñ sument om̃ia. neq descendet cũ
eis gła hec : Mundus cuiꝰ sunt. nudis
illis exeuntib retinebit. eiscłe uanis
uanas similiter alias seducturus: At
uero ille tuus ornatus: non sic : firmis¬
sime tͥ ut dixi manet ꝓptea tutus:
qr tuus: Nullis facile aut cedit in¬
uiriis: aut patet insidiis: Aduersus
huiꝰ modi nil furis calliditas: nil fu¬
rentis crudelitas potest: Nec a tine¬
is roditur. nec uetustate corrũpitur.
nec consumitur usu: In morte uiuit:
Nimirũ aĩe res. ẽ. non corꝑis. & ob hoc
simul cũ aĩa de corꝑe abit: non obit
cum corꝑe: Porro aĩe non hñt qͥd

Expanded text:
Vides nempe auro, argento, lapidibus Vides nempe auro, argento, lapidibus pretiosis, et omni denique cultu regio non tam ornatas quam oneratas. Vides longas post se trahentes fimbrias, ipsasque pretiosissimas, et densas pulveris nubes excitantes in aera. Non te moveant haec. Illae illa vel in morte deponent: te tua sanctitas non relinquent. Non sunt sua quae portant. Cum interierint, non sument omnia, neque descendet cum eis gloria haec. Mundus, cujus sunt, nudis illis exeuntibus retinebit, eisdem vanis vanas similiter alias seducturus. At vero tuus ille ornatus non sic. Firmissime tibi, ut dixi, manet, propterea tutus, quia tuus. Nullius facile aut cedit injuriis, aut patet insidiis. Adversus hujusmodi nil furis calliditas, nil furentis crudelitas potest. Nec a tineis roditur, nec vetustate corrumpitur, nec consumitur usu. In morte vivit. Nimirum animae res est, non corporis: et ob hoc simul cum anima de corpore abit, non obit cum corpore. Porro animae non habent quid
Abbreviated transcription (Latin):
uñ oculis insipientu in appareant spe¬
ciose: Indignũ tͥ uidica formam aplł¬
lib murium & oꝑib uermiũ mutua
te materia ꝑ se uiẽ. O quã decenti
rubore genas suffuudit uͥgineas. in¬
genti gemia pudoris: Que in aures
reginarũ. huic cõꝑabuntur: Nec in¬
ferioris insigne decoris: disciplina pre¬
fert: O quã cõpositum reddit omẽ pu¬
bitum disciplina: Ceruicẽ fubmt¬
nr. pouit suꝑcilia. cõponit uultum.
ligat ocłos. cachinnos cohib&. mod̾a¬
tur linguã. gulã frenat. irã sedat.
format uicessum: Talib dec&. pudici¬
ciȩ uestem distingui margaritis: Istiꝰ¬
modi cͥcũdata uarietate uͥginitas. cui
głe merito ñ p̃fertur : Angłice : An¬
głs ht̃ uͥginitatem. s non carnem. sa¬
ne felicior quã fortior in hac parte:
Optimus & optabilis ualde oruatus iste.
qui & angłis possit. ẽẽ. inuidiosus:
S aduerte &. aliud de eodem: Profec¬
co tanto manet tͥ tutus. quanto & ꝓͥꝰ

Expanded text:
unde oculis insipientium appareant speunde oculis insipientium appareant speciosae. Indignum tibi judica, formam a pellibus murium, et operibus vermium mutuarte materia per se inest. O quam decenti rubore genas suffundit virgineas ingeniti gemma pudoris! quae inaures reginarum huic comparabuntur? Nec inferioris insigne decoris disciplina praefert. O quam compositum reddit omnem pubitum, disciplina! Cervicem submittit, ponit supercilia, componit vultum, ligat oculos, cachinnos cohibet, moderatur linguam, gulam frenat, iram sedat, format incessum. Talibus decet pudicitiae vestem distingui margaritis. Istiusmodi circumdata varietate virginitas, cui gloriae merito non praefertur? Angelicae? Angelus habet virginitatem, sed non carnem: sane felicior, quam fortior in hac parte. Optimus et optabilis valde ornatus iste, qui et angelis possit esse invidiosus. 6. Sed adverte et aliud de eodem. Profecto tanto tibi manet tutus, quanto et proprius.
Abbreviated transcription (Latin):
molas dõ sacͥficium laudis : Bonum
anime ornamentum confessio. quȩ q.
pec̾corc̃ purgat. &. iustum reddit pur¬
gatiorem: Absq confessione. uistus
iudicatur ingratus: &. pecͬcor mortu¬
us reputatur: Amortuo qͥpe tanꝙͣ.
qui non sit: peceoris confessio : Confes¬
sio gͥ pecc̃oris ÷ uita: iusti gła: Et ne¬
cessaria ÷ peccori: & iustum nicħomi¬
nus decet: Deniq rectos decet laudatio:
Serica ꝙ purpura & tincturarũ fucus.
decorem hñt: s non p̃bent: Qͥcqͥdta¬
le applices corꝑi: exponit sp̃em suã.
non deponit: Secum denq tollit. cũ
tollitur ipsum : Porro decor qui cũ ues¬
te induitur. & cum ueste deponitur:
uestis ꝓculdubio. ẽ. non uestiti: Tugͦ
noli emulari in malignantib. & men¬
dicantib pulcͥtudinẽ alienã. nͥ ꝑdidus
nudas. que tanto studio & p̾cio dedi¬
uersis & uariis sp̃eb. eiꝰ quȩ p̃terit si¬
gurȩ mundi. foris sͥ conficere satag̃.

Expanded text:
molas Deo sacrificium laudis. Bonum molas Deo sacrificium laudis. Bonum animae ornamentum confessio, quae et peccatorem purgat, et justum reddit purgatiorem. Absque confessione justus judicatur ingratus, et peccator mortuus reputatur. A mortuo quippe, tanquam qui non sit, perit confessio . Confessio igitur, peccatoris est vita, justi gloria: et necessaria est peccatori, et justum mihilominus decet. Denique rectos decet laudatio . Serica, et purpura, et tincturarum fucus decorem habent, sed non praebent. Quidquid tale applices corpori, exponit speciem suam, non deponit. Secum denique tollit, cum tollitur ipsum. Porro decor qui cum veste induitur, et cum veste deponitur, vestis procul dubio est, non vestiti. 5. Tu ergo noli aemulari in malignantibus, et mendicantibus pulchritudnudas, quae tanto studio et pretio de diversis et variis speciebus ejus quae praeterit figurae mundi, foris sibi conficere satagunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nis: Intus÷ qd̃ delectat. quia intꝰ. ẽ.
quem delectat. nͥ forte tu dubitas ha
niq om̃is gła eius filie regis ab intus:
Iocundare filia syon. & exulta satis fili¬
a irłm. qͥa cõcupiuit rex decorem tu¬
um. si tñ confessionẽ & decorẽ indius:
amicta lumine sic uestimento: Nẽpe
confessio & pulcͥtudo in conspectu eiꝰ:
Cuiꝰ : Speciosi forma p̃ filiis hominũ:
Ipsiꝰ. inquẽ desid̾ant angłi ꝓspicere:
Audis cui places: ana uñ places: Ama
confessionem: ob quam amaris: Ama
confessionem: si asfectas decorem: Con¬
fessioni uingitur decor. iungitur pul¬
cͥtudo: Habes utrumq. Confessionẽ
&. decorẽ indiusti: ꝙ confessio &. pulcͥ¬
tudo in conspecꝰtu etꝰ: Reuera uͥ con¬
fessio: ibi pulcͥtudo. ibi decor. Si pec¬
cata sunt. in confessione lauantur Si
bona oꝑa: confessione cõmendantur:
Cum mala tua confiteris: sacͥficium : d̾o
sp̃e contͥbulatus: Cum dĩ bñficia: un¬

Expanded text:
nis. Intus est quod delectat, quia intus est nis. Intus est quod delectat, quia intus est quem delectat: nisi forte tu dubitas 122nique omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Jucundare, filia Sion, et exsulta satis, filia Jerusalem, quia concupivit Rex speciem tuam: si tamen confessionem et decorem induis, amicta lumine sicut vestimento. Nempe confessio et pulchritudo in conspectu ejus. Cujus? Speciosi forma prae filiis hominum; ipsius in quem desiderant angeli prospicere. 4. Audis cui places: ama unde places, ama confessionem, ob quam amaris: ama confessionem, si affectas decorem. Confessioni jungitur decor, jungitur pulchritudo. Habes utrumque: Confessionem et decorem induisti ; et: Confessio et pulchritudo in conspectu ejus . Revera ubi confessio, ibi pulchritudo, ibi decor. Si peccata sunt, in confessione lavantur: si bona opera, confessione commendantur. Cum mala tua confiteris, sacrificium est Deo spiritus contribulatus: cum Dei beneficia, im
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uͥgo cum uͥgiib singłari nicħomi¬
nus dulciq modulamine canitura
letab̾is in ipso. & letificabis ciuitatẽ
cd̃. cantans & cursitans. & sequenis¬
Sagnum
quocumq ierit: Illud siqͥdem nec ocłs
uidit. nec auris audiuit. nec in cor ho¬
minis ascendit. qd̃ tͥ p̃paratum . ẽ. & cui
que infuturo reposita sunt tͥ. p̾senti¬
a tantũ loquor. ea loquor que de pͥmi¬
tiis sp̃c iam tenes. sponsi erenia. arras
sponsalicias. bñdictiones dulcedinis
in quib te pͣuenit. quem & subsequu¬
turum atq qd̃ deẽ completurum ex¬
pectas: Ille ille in medium ueniat
sũmo decore spectabilis. ipsis qͦ angłiᷤ
admi randus ornatus. & ꝓferant
siqͥd simile hñt filie babilonis.
quarũ uere gła in confusione: Indu¬
untur purpura & bysso.&. subinde ꝯ¬
scientia pannosa iacet : Ful gent
momilib: morib sordent : Eꝯtͣ
tu foris pannosa. intus speciosa respłn¬
des. s diuinis aspectib non huma¬

Expanded text:
quod virgo cum virginibus singulari nihilomiquod virgo cum virginibus singulari nihilominus dulcique modulamine canitura, laetaberis in ipso, et laetificabis civitatem Dei, cantans, et cursitans, et sequens Agnum quocunqne ierit. Illud siquidem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quod tibi praeparatum est, et cui quae in futuro reposita sunt tibi: praesentia tantum loquor, ea loquor quae de primitiis spiritus jam tenes, sponsi xenia, arrhas sponsalitias, benedictiones dulcedinis, in quibus te praevenit, quem et subsecuturum, atque quod deest completurum exspectas. Ille, ille in medium veniat summo decore spectabilis, ipsis quoque angelis admirandus ornatus: et proferant si quid simile habent filiae Babylonis, quarum vere gloria in confusione. Induuntur purpura et bysso, et subinde conscientia pannosa jacet: fulgent monilibus, moribus sordent. E contra tu foris pannosa, intus speciosa resplendes, sed divinis aspectibus, non huma
Abbreviated transcription (Latin):
brauerint filie belial. illȩ quȩ extñ¬
to collo fractis incedunt gressib. cõ¬
posite & cͥcumornate ut similitudo
templi: responde: Regnum meum
non .ẽ. de hoc mundo: Responde:
Tempus meum ñdum aduenit: tẽpus
aũ ur̃m semꝑ .ẽ. paratum: Respon
ta mea: tunc & ego appare bo cum
ipso ingła: Quãquã & si głari
oportet. potes tu qͦ ingemie. potes
secure. tantũ in dño: Omitto sane
coro nam: quam tͥ dñs p̃parauit
ineternum: Sileo repmissioneᷤ
que te in posterum manent. qđ felix
sponsa admittenda es reuelata fa¬
cie speculari głam sponsi tui: qđ te
exhibiturus. ẽ. głosam. non habentẽ
iaculam aut rugam. aut aliqͥd
huiꝰmodi: qd̃ eternis excepturus am¬
plexib. ponet leuam sub capite tuo.
& dextera illiꝰ amplexabitur te : Pre¬
tereo locum noiatum. quem uͥgunta¬
tis p̃rogatiua singłarem a filiis & fi¬
liab. in regno es ꝓculdubio sortitu¬
ra: Sileo & canticum illud nouum

Expanded text:
robraverint filiae Belial, illae quae extenrobraverint filiae Belial, illae quae extento collo, fractis incedunt gressibus, compositae et circumornatae ut similitudo templi; responde: Regnum meum non est de hoc mundo; responde: Tempus meum nondum advenit, tempus autem vestrum semper est paratum: respondta mea, tunc et ego apparebo cum ipso in gloria . Quanquam et si gloriari oportet, potes tu quoque ingenue, potes secure, tantum in Domino. Omitto sane coronam, quam tibi Dominus praeparavit in aeternum. Sileo repromissiones, quae te in posterum manent: quod felix sponsa admittenda es revelata facie speculari gloriam sponsi tui; quod te sibi exhibiturus est gloriosam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi; quod aeternis excepturus amplexibus, ponet laevam sub capite tuo, et dextera illius amplexabitur te. Praetereo locum nominatum, quem virginitatis praerogativa singularem a filiis et filiabus in regno es procul dubio sortitura. Sileo et canticum illud novum,
Abbreviated transcription (Latin):
głaris: Insignior plane atq illustͥor
qd̾ de paucis fact᷑a es.ꝙͣ qd̃ orta de mag¬
nis: Illud namq cłi munere tuum ẽ:
hoc tuorum: Porro qd tuum. ẽ: tan¬
to cariꝰ ẽ. quanto rariꝰ: Nam si in uiriss
gis infemina fragili & nobili : Deniq
mulie tem fortem qͥs inuemet:
Multoma. gis qͥs fortem & nobilem:
Nime quide ds . ẽ. acceptor ꝑsonarũ.
nescio tñ quo pacto uirtus in nobili
plus placet: An forte qi plus claret :
Siquide ignobilis cum caret gła. non
facile liquet. utrũ qr nolit. an qr ñ
possit hab̾e: Laudo factam de neces¬
sitate uirtutem. s plus illam quam
eligit lib̾tas. non indicit necessitas:
Certent gͦ ceterȩ quȩ spem non habent
ꝓ rerum fugacium atq fallacium ui¬
li breuiq głola: tu spei que non con¬
fundit innitere: Tu te inqͣm ei qđ
breue hoc ac momentaneum tͥbulati¬
onis tue supͣ modũ in sublune oꝑatur.
poncłi głe reseruato: Quod si tͥ exꝓ¬

Expanded text:
gloriaris; insignior plane atque illustrior, gloriaris; insignior plane atque illustrior, quod de paucis facta es, quam quod orta de magnis. Illud namque Dei munere tuum est, hoc tuorum. Porro quod tuum est, tanto charius est, quanto rarius. Nam si in viris gis in femina fragili et nobili? Denique mulierem fortem quis inveniet? . Multo magis quis fortem et nobilem? Minime quidem Deus est acceptor personarum: nescio tamen quo pacto virtus in nobili plus placet. An forte quia plus claret? siquidem ignobilis, cum caret gloria, non facile liquet utrum quia nolit, an quia non possit habere. Laudo factam de necessitate virtutem; sed plus illam quam eligit libertas, non indicit necessitas. 2. Certent ergo caeterae, quae spem non habent, pro rerum fugacium atque fallacinm vili brevique gloriola: tu spei, quae non confundit, innitere. Tu te, inquam, ei quod breve hoc ac momentaneum tribulationis tuae supra modum in sublime operatur, ponderi gloriae reservato. Quod si tibi exp
Abbreviated transcription (Latin):
ernardus abbas de clara ualle
sophie uirgini uͥgnntatis ser¬
uare titulum. apphndere fructum:
Fallax gła. & uana . ẽ. pulcͥtudo. mulier
timens cłm. ipsa laudabitur: Conde¬
lector filia głe uirtutis tue. qua fal¬
lacem mundi głam respuisse narra¬
ris: Ipsa qͥde digne respuitur. s qͥd
multi aliter sapientes. in eiꝰ estima¬
tione desipuint: tu iure laudars.
qr non falleris: Elos feni. ẽ. uaporĩ
ad modicum parens: Ipse eiꝰ qͣliscĩq
status. ñ ne plus anxietatis ꝙͣ. iocun¬
ditatis ħt̃ : Dum uendicas. dum de¬
fendis. dum inuides. dum suspicaris
adeptis acquirendi tepescit ardor. quȩ
requies in gła tua: Si qua tñ. ẽ. pͣt̾it
iocunditas non reditura. & manet
anrietas non relictura: Ceterũ uide¬
as eam quã plurimos non app̾hñdere:
contempnere ꝑ paucos: Cur hoc: Pro¬
fecto qr necessitas multorũ ẽ. uirtus
paucorum: Paucorum ingͣ. paucorũ:
głe głosius sublimaris: & sublimuis

Expanded text:
ERNARDUS abbas de Clara-Valle, SOPHIAE virgini, virginitatis servare titulum, apprehendere fructum. 1. Fallax gratia, et vana est pulchritudo: mulier timens Deum, ipsa laudabitur . Condelector, filia, gloriae virtutis tuae, qua fallacem mundi gloriam respuisse narraris. Ipsa quippe digne respuitur; sed quia multi 121 aliter sapientes in ejus aestimatione desipiunt, tu jure laudaris, quia non falleris. Flos feni est, vapor est ad modicum parens. Ipse ejus qualiscunque status, nonne plus anxietatis, quam jucunditatis habet? Dum vindicas, dum defendis, dum invides, dum suspicaris,, nonnullis adeptis, acquirendi non tepescit ardor, quae requies in gloria tua? Si qua tamen est, praeterit jucunditas non reditura, et manet anxietas non relictura. Caeterum videas eam quamplurimos non apprehendere, contemnere perpaucos. Cur hoc? Profecto quia necessitas multorum est, virtus paucorum. Paucorum, inquam, paucorum, gloriae gloriosius sublimaris, et sublimius
Abbreviated transcription (Latin):
desereres: Qđ si fatua cognita es.
& re cedis. dicemus qđ qr cum bo¬
nis male uiuere non licet. bonas ma¬
la nonferens. queris uͥ iuere liceat.
ut libet: Et merito: Nam anͣ ordiniᷤ
emendationẽ nũquã ut auuit inde
loquuta es: At uͥ religio creuit. scĩ¬
or subito fact᷑a. feruore repentino co¬
gitare cepisti de hemo: Agnosco fili¬
a agnosco. utinam & tu mecũ agnos¬
cas serpentinũ uirus. fraudulenti
dolum. uersipellis a stutiam: In ne¬
more lupꝰ habitat: Sisola ouicła
umbras nemoris penetras: p̃da uis. eẽ.
lupo: S audi me filia: fidele audi
consilium: Siue peccatrix siue sc̃a
sis. noli te seꝑare a grege. neqñ rapi¬
at. &. non sit qui eripiat : Sca es:
stude cuo exemplo. tuȩ socias acqui¬
rere scĩtatis: Peccatͥx es: noli adde
pecc̃a pecc̃is: S age penitentiam
uͥ es. ne discedens cum tui qͥđ ꝑicło
ut ostensum.ẽ. ⁊ sororib scandalum
relinquas. &. multorũ in te ꝓuoces

Expanded text:
desereres. Quod si fatua cognita es, desereres. Quod si fatua cognita es, et recedis, dicemus quod, quia cum bonis male vivere non licet, bonas mala non ferens, quaeris ubi vivere liceat ut libet. Et merito. Nam ante Ordinis emendationem nunquam, ut aiunt, inde locuta es; at ubi religio crevit, sanctior subito facta, fervore repentino cogitare coepisti de eremo. Agnosco, filia, agnosco, ut nam et tu mecum agnoscas, serpentinum virus, fraudulenti dolum, versipellis astutiam. In nemore lupus habitat. 125 Si sola ovicula umbras nemoris penetras, praeda vis esse lupo. Sed audi me, filia, fidele audi consilium. Sive peccatrix, sive sancta sis, noli te separare a grege; nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Sancta es? stude tuo exemplo tuae socias acquirere sanctitatis. Peccatrix es? noli addere peccata peccatis, sed age poenitentiam ubi es: ne discedens cum tui quidem periculo, ut ostensum est, et sororibus scandalum relinquas, et multorum in te provoces
Abbreviated transcription (Latin):
dit temptator: licentiꝰ ꝑpetratur
iniquitas: In conuentu uͦ bona si qͣ
facis: nemo phibet: Malum aũ fa¬
cere si uis: non licet: Mox eteñ a
plurib comꝑitur. arguitur. emen¬
cdatur. sicut e contrario bonum cũ
uident. om̃s mirantur. uenerantur.
imitantur. Uides gͦ filia. qđ &.
tua merita inanior inconuentu gła
sequitur . ꝙ. citior culpas correctio.
qñ ibi sunt. &. qͥb de bonis exemplũ
p̃beas. &. quas de malis offendas: De
niq ut ex illa eũgłica particione
om̃em tͥ auferã tui excusationem
erroris. aut de fatius uirginib
una es. si tñ uirgo es: aut de pru¬
dentib. Si de fatius: congrega¬
tio tͥ necessaria. ẽ. Si de prudeti¬
tib: tu congregationi : Nam si
sapiens & ꝓbata es. religio certe
que illo in loco notuter innouata
nunc uͥq laudatur. multũ. tua dis¬
cessione infamabitur. & insirmabit᷑¬
ut timemus: Dicetur qͥppe qđ bona
cum sis: bonum ordinem nequaquã

Expanded text:
dit tentator, licentius perpetratur dit tentator, licentius perpetratur iniquitas. In conventu vero bona si qua facis, nemo prohibet: malum autem facere si vis, non licet. Mox etenim a pluribus comperitur, arguitur, emendatur: sicut e contrario bonum cum vident, omnes mirantur, venerantur, imitantur. Vides ergo, filia, quod et tua merita immanior in conventu gloria sequitur, et citior culparum correctio: quando ibi sunt, et quibus de bonis exemplum praebeas, et quas de malis offendas. 2. Denique ut ex illa evangelica partitione omnem tibi auferam tui excusationem erroris, aut de fatuis virginibus una es si tamen virgo es, aut de prudentibus . Si de fatuis, congregatio tibi necessaria est: si de prudentibus, tu congregationi. Nam si sapiens et probata es, religio certe quae illo in loco noviter innovata nunc ubique laudatur, multum tua discessione infamabitur et infirmabituut timemus. Dicetur quippe quod, bona cum sis, bonum ordinem nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
dd̾e nr̃m suꝑ ħ consilium eligere. ut
quicqͥd ego laudatierĩ. id tͥ credas
expedire : Nebueras quidẽ doctio¬
rem ad hoc consilium eligere. qr tñ
sic tͥ uisum. ẽ. qđ hinc mͥ rectiꝰ tude¬
tur. non celo: Hoc itaq tuum desi¬
dium ex quo cognitum habui. cogi¬
taus atq recogitans qͦ quide sp̃u ꝯ
ceꝑis. facile iudicare non audeo.
Potes namq in hac re zelum di ha¬
bere. ut excusabilis sit tua intentio.
s quomͦ scdm scientiam tua talis
uoluntas impleatur. om̃io nonui¬
deo: Cur inqͥs: Non . ẽ. sapere. ut
opulentiam. ut urbis frequentiam.
ut puguia fugiam &. delicias: An¬
non mea mͥ pudicicia tutior erit in
heremo. uͥ in pace cum pau ꝑ cis aut
sola conuersans. soli placeam cui me
ꝓbaui: Nequaquã: Nam uolenti ꝑ¬
peram agere. &. desertum habundan¬
tiam habet . &. nemꝰ umbrã.ꝙ. silen¬
tium solitudo: Malum quippe qd
nemo uidet: nemo arguit: S au
non tumetur rep̃hensor. securiꝰ acce¬

Expanded text:
dem nostrum super hoc consilium eligere: ut dem nostrum super hoc consilium eligere: ut quidquid ego laudaverim, id tibi credas expedire. Debueras quidem doctiorem ad hoc consilium eligere: quia tamen sic tibi visum est, quod hinc mihi rectius videtur, non celo. Hoc itaque tuum desiderium ex quo cognitum habui, cogitans atque recogitans quo quidem spiritu conceperis, facile judicare non audeo. Potes namque in hac re zelum Dei habere, ut excusabilis sit tua intentio; sed quomodo secundum scientiam tua talis voluntas impleatur, omnino non video. Cur, inquis? non est sapere, ut opulentiam, ut urbis frequentiam, ut pinguia fugiam et delicias? annon mea mihi pudicitia tutior erit in eremo, ubi in pace cum paucis, aut sola conversans, soli placeam cui me probavi? Nequaquam. Nam volenti perperam agere, et desertum abundantiam habet, et nemus umbram, et silentium solitudo. Malum quippe quod nemo videt, nemo arguit. Ubi autem non timetur reprehensor, securius acce
Abbreviated transcription (Latin):
rem interiore cõmutas.ꝙ mag̃ ues
uitam quam uestem appetis habere
ornatam: facis qd̾ debes. ĩmo qd̾iã
olumn fecisse debueras. nam olim iam
uoueras: S sp̃c qui sicut uͥ uult
ita &. qñ uult spirat. necdum spi¬
rauerat: Et iccͥco forsitan qđ huc¬
usq egisti: excusationẽ ht̃: Ceterũ
si flammantẽ sp̃m qͦ nunc recaluit si¬
ne dubio cor tuum intra te .ꝙ. in me¬
ditationib tuis exardescentem ig¬
nem diuinum iam extingui ꝑmi¬
seris. qͥd restat. nͥ ut te illi seruan¬
dam noueris igni qͥ non possit ex¬
tingui: S extinguat potiꝰ ide
sp̃c in te concupiscentias carnales. ne
forte abhis p̃focato qđ absit nuꝑ ꝯ
cepto scõ desicłio. in flaminas con¬
tingat incidere gehennales: Ad sc̃ĩ¬
te quasi asꝑioris uite desicłio. tuũ
monasteriũ uelle deserere: Quam
rem dissuadentib tͥ atq oĩmod̃ phi¬
bentib spũali matͥ tue siue sororib
cum acqͥescere nolles. placuisse tan¬

Expanded text:
rem interiore commutas, et magis rem interiore commutas, et magis vitam quam vestem appetis habere ornatam. Facis 124 quod debes, imo quod jam olim fecisse debueras: nam olim jam voveras. Sed Spiritus, qui, sicut ubi vult, ita et quando vult, spirat, necdum spiraverat. Et idcirco forsitan quod hucusque egisti, excusationem habet. Caeterum si flammantem spiritum, quo nunc recaluit sine dubio cor tuum intra te, et in meditationibus tuis exardescentem ignem divinum jam exstingui permiseris, quid restat, nisi ut te illi servandam noveris igni qui non possit exstingui? Sed exstinguat potius idem Spiritus in te concupiscentias carnales, ne forte ab his praefocato quod absit! nuper concepto sancto desiderio, in flammas contingat incidere gehennales. EPIte, quasi asperioris vitae desiderio, tuum monasterium velle deserere. Quam rem dissuadentibus tibi atque omnimodis prohibentibus spirituali matri tuae, sive sororibus, cum acquiescere nolles, placuisse tan
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ꝑcłi misccłiã. incipis reunusce¬
re. non pecc̃o s iusticiȩ. non scło s¬
mortui qui in dño moriuntur : Er
hoc iam nec uotũ tuũ irritũ. neccas¬
sam ꝓfessionem causabimur: Ex h
iam nec corꝑis integͥtas animi cor¬
ruptione infirmabitur. nec morum
pͣuitate uͥginitatis titulus obscura¬
bitur Ex hoc iam nec falsum nom̃
nec uacuũ uelamen portabis: Utqͥd
enĩ hactenus nonna ꝙ. scimonialis
uocitata es. quȩ sub sc̃ĩtatis nõib
tam ñ sc̃e conuersata es: Cur uelũ
incapite mentiebatur reuerentiã.
.&. sub uelo petulans ocłs exhibebat
impudiciciam: Caput siqͥde ge¬
rebas uelatum: s elatum: Subsig¬
no uerecundiȩ: sermo resonabat in¬
uerecundus Risus immodatior
incessus lascuuor. uestitus ornatior.
Uimplate mag̃ quã uelate congru¬
erent: S ecce iam uetera xp̃o aue¬
tore transierunt. ⁊ noua fieri inci¬
prunt om̃ia. dum cultum exterio¬

Expanded text:
nunc per Dei misericordiam incipis reviviscenunc per Dei misericordiam incipis reviviscere, non peccato, sed justitiae; non saemortui, qui in Domino moriuntur. 3. Ex hoc jam nec votum tuum irritum, nec cassam professionem causabimur: ex hoc jam nec corporis integritas animi corruptione infirmabitur, nec morum pravitate virginitatis titulus obscurabitur: ex hoc jam nec falsum nomen, nec vacuum velamen portabis. Utquid enim hactenus nonna et sanctimonialis vocitata es, quae sub sanctitatis nomine, non tamen sancte conversata es? Cur velum in capite mentiebatur reverentiam, et sub velo petulans oculus exhibebat impudentiam? Caput siquidem gerebas velatum, sed elatum: sub signo verecundiae sermo resonabat inverecundus. Risus immoderatior, incessus lascivior, vestitus ornatior, wimplatae magis quam velatae congruerent. Sed ecce jam vetera Christo auctore transierunt, et nova fieri, incipiunt omnia, dum cultum exterio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quȩ despicis: Marima. eterna.
celestia sunt que appetis: Plus clicã.
&. uerum dicã: Tenebras deseris: &.
lucem ingređis: De ꝓfundo fluctu¬
um: emergis ad portum ÷ De misera
seruitute: in felicẽ lib̾tatẽ respiras:
De morte deniq transis ad uitam:
Si qͥdẽ usq mͦ tua ñ dĩ uoluntate. tua
uiuens nonłi lege: uiuens. mortua
eras: Uiuens do mundo. mortua
dõ. siue ut ueriꝰ loqͣr. nec mundo tii¬
uens. nec do: Holens qͥppe sub habitu
&. noĩe religionis instar uniꝰ de scło
conuersari. sola dm a te uoluntate
repuleras: Non aũ ualens qd̃ stulte
uolebas: non tu qͥde mundum. s te
mundus repulerat: Dm̃ gͦ repel¬
lens. & a scło repulsa. inter duas
ut dr sellas corrueras: Nec doi
taq uiuebas. qr nolebas: nec scło
qi non pot̾as : Alt̾i qͥdẽ uolens. al¬
teri inuita: s tñ utriq mortua:
Sic deb& contingere his qui uouẽt
tant .&. intꝰ aliud appetunt: At uͦ

Expanded text:
sunt quae despicis; maxima, aeterna, sunt quae despicis; maxima, aeterna, coelestia sunt quae appetis. Plus dicam, et verum dicam: tenebras deseris, et lucem ingrederis. De profundo fluctuum emergis ad portum; de misera servitute in felicem libertatem respiras; de morte denique transis ad vitam: siquidem usquemodo tua non Dei voluntate, tua vivens non Dei lege, vivens mortua eras; vivens mundo, mortua Deo; sive, ut verius loquar, nec mundo vivens, nec Deo. Volens quippe sub habitu et nomine religionis instar unius de saeculo conversari, sola Deum a te voluntate repuleras: non autem valens quod stulte volebas, non tu quidem mundum, sed te mundus repulerat. Deum ergo repellens, et a saeculo repulsa, inter duas, ut dicitur, sellas corrueras. Nec Deo itaque vivebas, quia nolebas; nec saeculo, quia non poteras: alteri quidem volens, alteri invita; sed tamen utrique mortua, Sic debet contingere his qui vovent,tant, et intus aliud appetunt. At vero
Abbreviated transcription (Latin):
conualle plorationis. s de illa quã
fluminis impetus letificat cuuita¬
te cdĩ: Et re uera illud uerũ ⁊ solũ
ẽ. gaudium. qd̃ non de creatura. s
de creatore concipitur. & qcł cum
possecłis. nemo tollet ate: Cui com¬
ꝑata om̃is aliunde iocunditas me¬
ror. ẽ. om̃is suauitas. dolor. ẽ. om̃e dul¬
ce. amarum. om̃e decorum fedum.
om̃e postremo qd̃cumiq aliud delec¬
tari possit. molestum: Peniq tu mͥ
testis es in hac re: Te ipsam int̾ro¬
ga: qr tu tͥ familiariꝰ credes: Nun¬
qͥd non hoc ipsum clamat in corde¬
tuo sp̃c sc̃s: An nontͥ iam ab ipso pͥꝰ¬
qͣm a me huiꝰ rei ueritas ꝑsuasa ẽ:
Quando enĩ tu femina &. tuuencła. for¬
mosa & ingenua. sic fragilem & sex¬
tim uinceres ꝙ etatem. sic spectabilẽ
ꝙ formam ꝙ. gnositatem contẽpueres.
in illorum iam tͥ cõꝑatione uilescerẽt.
que te interiꝰ &. confortant ut uincas.
& delectant ut p̃feras : Nec ĩmeri¬
to: Modica. transitoria. terrena

Expanded text:
e illa quam fluminis impetus laetificat civitate Dei. Et revera illud verum et solum est gaudium, quod non de creatura, sed de Creatore concipitur; et quod cum possederis, nemo tollet a te: cui comparata omnis aliunde jucunditas, moeror est; omnis suavitas dolor est; omne dulce, amarum; omne decorum, foedum; omne postremo quodcunque aliud delectare possit, molestum. Denique tu mihi testis es in hac re: te ipsam interroga, quia tu tibi familiarius credes. Nunquid non hoc ipsum clamat in cordetuo Spiritus sanctus? An non tibi jam ab ipso, priusquam a me, hujus rei veritas persuasa est? Quando enim tu femina et juvencula, formosa et ingenua, sic fragilem et sexum vinceres et aetatem; sic spectabilem et formam et generositatem contemneres, in illorum jam tibi comparatione vilescerent, quae te interius et confortant ut vincas et delectant ut praeferas? 2. Nec immerito. Modica, transitoria, terrena
Abbreviated transcription (Latin):
& me. in obsequium tue dilections:
Tu gͦ uideris qͦuͦ me tec̾ retinueris:
ego ut uerũ fatear. nusquã abste
absq te recedo: Nec tͥ interĩ de ua
breuiter in tnͣsitu scͥb̾e uolui. sꝑans
me maiori ocio. maiora missurun.¬

Expanded text:
 me in obsequium tuae dilectionis.  me in obsequium tuae dilectionis. Tu ergo videris quomodo me tecum retinueris: ego, ut verum fatear, nusquam abs te absque te recedo. Haec tibi interim de via breviter in transitu scribere volui; sperans me majori o
Abbreviated transcription (Latin):
di. quondam eximie comitisse.
nunc humili xp̃i ancille. bernardꝰ
abbas clare uallis. piũ scẽ dilectionis
affectum: Utinam sicut cartam
nunc p̃sentem. ita & meam tͥ men¬
tem expande possem: Osi legere pos¬
ses uicorde meo. qđ ibi de amore tu¬
o. suo digito. ds scͥb̾e dignatus .ẽ. cer¬
te agnosceres. quã nulla lingua. uł
penna. sufficiat expͥmere. qđ in uiti¬
mis mͥ medullis. dĩ sp̃c impͥmere po¬
tuit : Et nunc qͥd p̾sens sum sp̃u. li¬
c&. corpore absens. s nec mͥ nec tͥ est. ui
appaream: Est cũ penes te. uñ possis
de me. utcũq conicere. & si u̾dũ cog¬
noscere. qđ dico: Iutra gͦ cor tuum ꝙ
ris ergate. quantũ tͥ erga ine uiẽẽ
sentis. ne si nos qͥd munꝰ. te uͦ amplꝰ
amare p̾sũpseris. eo te nob̾ p̃ferre pu¬
teris. quo & uincere nos caritate pu¬
taueris: Ceterũ tuȩ modestiȩ. est
id potiꝰ sentire de nob̃. ut qui te af¬
fecit. ita me diligere. & eligere ad
consilium tue salutis. ȩquȩ affecerit¬

Expanded text:
m eximiae comitissae, nunc humili Christi ancillae, BERNARDUS abbas Clarae-Vallis, pium sanctae dilectionis affectum. Utinam sicut chartam nunc praesentem, ita et meam tibi mentem expandere possem! O si legere posses in corde meo, quod ibi de amore tuo, suo digito Deus scribere dignatus est! certe agnosceres quam nulla lingua vel penna sufficiat exprimere quod in intimis mihi medullis Dei spiritus imprimere potuit. Et nunc quidem praesens sum spiritu, licet corpore absens; sed nec mihi, nec tibi est unde appaream. Est tamen penes te unde possis de me utcunque conjicere, etsi nondum cognoscere, quod dico. Intra ergo cor tuum, et ris erga te, quantum tibi erga me inesse sentis: ne, si nos quidem minus, te vero amplius amare praesumpseris, eo te nobis praeferre puteris, quo et vincere nos charitate putaveris. Caeterum tuae modestiae est id potius sentire de nobis, ut qui te affecit ita me diligere et eligere ad consilium tuae salutis, aeque affecerit et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃paratis adescam tradere deuoran¬
dum: Reuertere queso reuertere.:
pͥusꝙͣ te absorbeat ꝓfundum. & urge¬
at suꝑ te puteus os suum. pͥusꝙͣ dẽ¬
mergaris. uñ ulteriꝰ non emergas. pͥ¬
qͣ. ligatis manib &. pedib ꝓiciaris in
tenebras exteriores.uͥ . ẽ. fletus & stͥ¬
dor dentium. pͥusqͣ. detrudaris in lo¬
cum tenebrosum . & oꝑtum mortis
caligine: Erubescis forte redire. qͥl
ad horam cessisti: Erubesce fugam.
&. non pͥ fugam reuerti in p̾lium. ꝙ
rursum pugnare. nec dum finis pug¬
ne. nec dum ab inuicem dunicantes
acies discesserunt. adhuc uictoria pꝰ
manib. ẽ. Si uis. nolumus uincere
sine te. nec tuam tͥ inuidemus głe por¬
tionem. leti occurremus tͥ. letis te ex¬
cipiemus amplexib dicemusq epula¬
Ori &. gaudere oportet. qr hic filiꝰ nr̃
mortuus fuerat. & reiuxit: ꝑierat.

Expanded text:
praeparatis ad escam tradere devoranpraeparatis ad escam tradere devorandum. 2. Revertere, quaeso, revertere, priusquam te absorbeat profundum, et urgeat super te puteus os suum; priusquam demergaris, unde ulterius non emergas; priusquam ligatis manibus et pedibus projiciaris in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium; priusquam detrudaris in locum tenebrosum, et opertum mortis caligine. Erubescis forte redire, quia ad horam cessisti. Erubesce fugam, et non post fugam reverti in praelium, et rursum pugnare. Necdum finis pugnae, necdum ab invicem dimicantes acies discesserunt: adhuc victoria prae manibus est. Si vis, nolumus vincere sine te, nec tuam tibi invidemus gloriae portionem. Laeti occurremus tibi, laetis te recipiemus amplexibus, dicemusque: Epulari et gaudere oportet, quia hic filius noster mortuus