comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noctarno ꝑ fruimini. Sub ducta lucerna. tenete lucẽ. Cũ uero sub¬
tracta lucerna. in tenebris remanetis: Non lucẽ in uobis ipsis habess
Hoc ẽ ergo lucẽ habere insemet ipso: ñ indigere luce exaltero. Ecce ibi
si quis intelligat. ostendec siliũ &qualẽ patri ⁊ ubi ait: Sicut habet
pat̃ uitã insemet. ipso. sic dedit silio iitã habere insemet ipso. ut hoc
solũ int̾sit. int̾ patrẽ & siliũ: quia pater habet uitã insemet ipso
quã nemo ei dedit : filius autẽ habet itã insemet ipso. quã pat̾ er
dedit: Sed etiã. hic orit᷑ aliquod nubilũ discutiendũ. Non desici¬
amus : intentisimus. Pascua m̃tis sunt : ñ fastidiamus ut uiuamꝰ
Ecce inquis. fateris ipse qđ uitã silio pater dedit: ut habeat eã quidẽ
insemet ipso : sicut pater habet uitã insemet ipso. Non indigens ille.
ñ indigeat & ist&: ut sit ille uita. ⁊ sit & iste. Et utrũq coniunctũ

Expanded text:
nocturno perfruimini; subducta lucerna tenete lucem: cum vero subnocturno perfruimini; subducta lucerna tenete lucem: cum vero subtracta lucerna in tenebris remanetis, non lucem in vobis ipsis habetis. Hoc est ergo habere lucem in semetipso, non indigere luce ex altero. Ecce ubi, si quis intelligat, ostendit Filium aequalem Patri, ubi ait, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso: ut hoc solum intersit inter Patrem et Filium, quia Pater habet vitam in semetipso, quam nemo ei dedit; Filius autem habet vitam in semetipso, quam Pater dedit. 12. Sed etiam hic oritur aliquod nubilum discutiendum. Non deficiamus, intenti simus: pascua mentis sunt, non fastidiamus, ut vivamus. Ecce, inquis, fateris ipse quod vitam Filio Pater dedit, ut habeat eam quidem in semetipso, sicut habet Pater vitam in semetipso, non indigens ille, non indigeat et iste; ut sit ille vita, sit et iste; et utrumque conjunctum
Abbreviated transcription (Latin):
D ictũ ẽ enĩ Credenti enĩ in eũ qui iustisicat impiũ. deputat᷑ sides adius¬
titiã. Deficiendo ab illo. sit iniqua: ꝓficiendo adillũ. fit iusta. Nonne
uidetur tibi quasi aliquid srigidũ. igi ad motũ feruescere: remotũ
abigne torpsscere: nonne uidet᷑ tibi quiddã tenebrosũ ad motũ luci
clarescere: remotũ aluce nigrescere: Tale quid dã ẽ anima: ñtale aliquid
ds̃. Potest & homo dicere: habere se lucẽ nuc in occulis suis. Dicant ergo
quasi quadã uoce ꝓpria oculi tui si possunt. habemus lucẽ in nobis
ipsis. Contradicit᷑. Non ꝓprie dicitis habere uos lucẽ.: in uobis ipsis.
Habetis lucẽ : sed in caelo habetis lucẽ. Si forte noxẽ. sed mlima. in lucer¬
nas ñ in uobis ipsis. Nã clausi amittitis: qđ aꝑti ꝑcipitis. Non in uobis
ipsis habetis lucẽ Sole occidente. tenete lum̃ si potestis. Noxẽ . & lumine

Expanded text:
Dictum est enim: Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad jusDictum est enim: Credenti in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Deficiendo ab illo fit iniqua, proficiendo ad illum fit justa. Nonne videtur tibi quasi aliquid frigidum igni admotum fervescere, remotum ab igne torpescere? nonne videtur tibi quiddam tenebrosum, admotum luci clarescere, remotum a luce nigrescere? Tale quiddam est anima, non tale aliquid Deus. Potest et homo dicere, habere se lucem nunc in oculis suis. Dicant ergo quasi quadam voce propria oculi tui si possunt: Habemus lucem in nobis ipsis. Contra dicitur: Non proprie dicitis habere vos lucem in vobis ipsis: habetis lucem, sed in coelo; habetis lucem, si forte nox est, sed in luna, in lucernis, non in vobis ipsis: nam clausi amittitis, quod aperti percipitis. Non in vobis ipsis habetis lucem: sole occidente tenete lucem, si potestis: nox est, et lumine
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. non alibi habet uitã: sed insemet ipso. Uiuere quippe sui in illo e. &n
aliunde. Non alienũ ẽ ñ quasi mutuatur uitã : nec quasi particeps fit uite
cius uita quae n ẽ qđ ipse. sed nabet uitã insemet ipso. ut ipsa inta sibisit
ipse. Si potuero adhuc modicũ inde quid dicere exẽplis ꝓpositis: ad intelli¬
gentiã uram in formandã dño adiuuante potero: & pietate intentionis
ura. Viuit dr̃ uiuit & anima : sed uita dĩ in mutabilis ẽ. uita animae mu
stulta: uiuit sapiens. Viuebat iniqua: uiuit iusta. Nunc meminit : nc̃
obliuiscitur. Nunc discit : nunc discere ñ potest. Nunc ꝑdit qđ didicerat
nunc recipit qđ amuserat. Mirtabilis uita animae. & cũ uiuit anima
miniquitate mors eiusẽ. Cũ autẽ sit iusta : fit particeps alterius uita que
ñ ẽ ipsa. Erigendo quippe se ad dm̃ & inherendo dõ : ec illo iustificat᷑

Expanded text:
ipso? Non alibi habet vitam, sed in semetipso. Vivere quippe suum in illo est; non ipso? Non alibi habet vitam, sed in semetipso. Vivere quippe suum in illo est; non aliunde, non alienum est: non quasi mutuatur vitam, nec quasi particeps fit vitae, ejus vitae quae non est quod ipse; sed habet vitam in semetipso, ut ipsa vita sibi sit ipse. Si potuero adhuc modicum quid inde dicere, exemplis propositis ad intelligentiam vestram informandam, Domino adjuvante potero, et pietate intentionis vestrae. Vivit Deus, vivit et anima: sed vita Dei immutabilis est, vita animae mutstulta, vivit sapiens; vivebat iniqua, vivit justa: nunc meminit, nunc obliviscitur; nunc discit, nunc discere non potest; nunc perdit quod didicerat, nunc percipit quod amiserat: mutabilis vita animae. Et cum vivit anima in iniquitate, mors ejus est: cum autem fit justa, fit particeps alterius vitae, quae non est quod ipsa, erigendo se quippe ad Deum et inhaerendo Deo, ex illo justificatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui obaudient. Quiergo obaudierint. uiuent. Certi sunt. securi sunt.
uiuent. Prȩdicatur xp̃s. uerbũ di. filius di: ꝑ quẽ facta sunt om̃a
Ceterũ dispensationis grã assũpta carne: natus exuirgine : infans in car¬
ne : uiuens incarne : patiens incarne: mooriens in carne: resurgens in
carne : ascendens in carne. ꝓmittens resurrectionẽ carni: ꝓmittens
resurrectionẽ menti. Menti ante carnẽ: carni post m̃tẽ. Qui audit
&obaudit: uiuet. Qui audit & ñ oboedit. idẽ audit & contẽpnit.
audit & ñ credit. ñ uiuet. Quare ñ uiuet. quia ñ audit. Quidẽ ñ
audit : ñ obaudit. Ergo qui audierint. uiuent. Adtende nunc qđ dice¬
ramus. differendũ : ut nunc si sieri potuerit aꝑiat᷑. Subicit continuo
de hac ipsa resurrectione. Sicut enĩ pater habet uitã insemet ipso. sic
dedit & filio uitã insemet ipso habere. Quidẽ. habet uitã pater insemet¬

Expanded text:
qui obaudient. Qui ergo obaudierint, vivent: certi sint, securi sint, qui obaudient. Qui ergo obaudierint, vivent: certi sint, securi sint, vivent. Praedicatur Christus Verbum Dei, Filius Dei, per quemfacta sunt omnia, certe dispensationis gratia assumpta carne natus ex Virgine, infans in carne, juvenis in carne, patiens in carne, moriens in carne, resurgens in carne, ascendens in carne, promittens resurrectionem carni, promittens resurrectionem menti, menti ante carnem, carni post mentem. Qui audit et obaudit, vivet: qui audit et non obaudit, id est, audit et contemnit, audit et non credit, non vivet. Quare non vivet? Quia non audit. Quid est, non audit? Non obaudit. Ergo qui audierint, vivent. 11. Attende nunc quod dixeramus differendum, ut nunc, si fieri potuerit, aperiatur. Subjecit continuo de hac ipsa resurrectione, Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Quid est, habet vitam Pater in semet
Abbreviated transcription (Latin):
cordib: nris. solẽ nr̃m. Non quẽ desiderant occuli carnis: sed cui ȩstuant
aꝑiri occuli cordis. Ipsũ ergo audiamus. Am̃ anĩ dico uobis: quia uenit
hora & nunc ẽ: quando inirtur Uidete exprimi resurrectionẽ. Quando
mortui audient uocẽ silii di: & qui audierint uiuent. Quare additir
qui audierint uiuent: possent enĩ audire: nisi uiuerent. Sufficeret
ergo. uenit hora & nunce: quando mortui audient uocẽ sili dĩ: Iã
nos intelligeremus uiuentes eos: quando isi inuerent. audire ñ pos¬
sent. Non inquit quia uiuunt audiunt : sed audiendo reui uf scant
Audient: & qui au dierint inuent. Eudẽ ergoaudient nsi obaudiert :
Quantũ enĩ ꝑtinent adauris auditũ. ñ omis qui audient inuent: mul¬
ti enĩ audiunt. & ñ credunt. Audiendo & non credendo. ñ obaudunt.:
Non obae diendo. non uiuunt. Itaq: hic qui audient: nihil ẽ aliud. quã

Expanded text:
cordibus nostris solem nostrum; non quem desiderant oculi carnis, sed cui aestuant cordibus nostris solem nostrum; non quem desiderant oculi carnis, sed cui aestuant aperiri oculi cordis. Ipsum ergo audiamus: Amen, amen dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui, videte exprimi resurrectionem, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Quare addidit, Qui audierint vivent? Possent enim audire nisi viverent? Sufficeret ergo, Venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei. Jam nos intelligeremus viventes eos; quando nisi viverent, audire non possent. Non, inquit, quia vivunt audiunt, sed audiendo reviviscunt: audient, et qui audierint vivent. Quid est ergo, audient; nisi, obaudient? Quantum enim pertinet ad auris auditum, non omnes qui audient vivent: multi enim audiunt et non credunt; audiendo et non credendo non obaudiunt: non obaudiendo non vivunt. Itaque hic, qui audient, nihil est aliud quam
Abbreviated transcription (Latin):
erimus. Et ueniet hora illa sed nanẽ nunc. Hora uero ista: quaesit aduer¬
tite. Uenit hora & nunc ẽ. Quid in eafit. quid. nisi resurrectio mortu¬
oriĩ : & qualis resurrectio : ut qui resurgunt: in at̾nũ uiuant. Hoc erit
& inno uissima hora quid igitur : quomodo intelligimus duas istas re¬
surrechones: nũquid forte qui nunc resurgunt. tunc ñ resurgunt:
ut aliorĩ fiat nunc resurrectio aliorũ tumc. non ẽita. Nã ista resir¬
rectione si recte credimus resurreximus. & nos ipsi quiiã resurreci¬
mus : alterã insine resurrectionẽ expectamus. Sed & nimc inat̾nã ui¬
tã resurrex imus: siinfide ipsa ꝑseuerant̃ manemus: & tunc inat̃¬
nã uitã resurgemus: quando angelis coȩquabim̾. Ipse igitur distinguat
ipse aꝑiat. qđ ausi loqui sumus: Quomodo fiat resurrectio ante resur¬
rechonẽ ñ aliorũ & dliorũ : sed corũdẽ. Nectalis qualis latari : sedinui¬
tã at̃ nã. Aperiat plane. Audite dilucescentẽ magistrũ: & in labentẽ

Expanded text:
erimus . Veniet illa hora, sed non est nunc. Hora vero ista quae sit, advertite: Venit hora, et nunc est. Quid in ea fit? Quid, nisi resurrectio mortuorum? Et qualis resurrectio? Ut qui resurgunt, in aeternum vivant. Hoc erit et in novissima hora. 10. Quid igitur? quomodo intelligimus duas istas resurrectiones? Numquid forte qui nunc resurgunt, tunc non resurgent; ut aliorum fiat nunc resurrectio, aliorum tunc? Non est ita. Nam ista resurrectione, si recte credidimus, resurreximus; et nos ipsi qui jam resurreximus, alteram in fine resurrectionem exspectamus. Sed et nunc in aeternam vitam resurreximus, si in fide ipsa perseveranter manemus; et tunc in aeternam vitam resurgemus, quando Angelis coaequabimur . Ipse ergo distinguat, ipse aperiat quod loqui ausi sumus: quomodo fiat resurrectio ante resurrectionem, non aliorum et aliorum, sed eorumdem; nec talis qualis Lazari, sed in vitam aeternam. Aperiet plane. Audite dilucescentem magistrum, et illabentem
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Siergo accedendo illuminamini. & recedendo tenebramini:
non erat in uobis lum̃ urm̃ : sed in dõ ur̃o. Accedite ut resurgatis:
si recesseritis moriemini. Sergo accedendo uiuitis. recedendo mori¬
emini: Non erat in uobis uita urã: Ipsa ẽ enĩ uita ur̃a : quae ẽ lux
urã. qnĩ apudto ẽ sons uite & in lumine tuo uidebimus lumen
Non ergo sicut anima. aliud aliquid ẽ. antequã inluminetur. & st
melius cũ inluminatur participatione melioris. Ita & uerbũ dĩ silius dĩ
aliud aliquid erat antequã accipet uitã. sed uitã habet insemet ipso. ac¬

Expanded text:
mini . Si ergo accedendo illuminamini, et recedendo tenebramini; mini . Si ergo accedendo illuminamini, et recedendo tenebramini; non erat in vobis lumen vestrum, sed in Deo vestro. Accedite, ut resurgatis: si recesseritis, moriemini. Si ergo accedendo vivitis, recedendo morimini; non erat in vobis vita vestra. Ipsa est enim vita vestra, quae est lux vestra. Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . 13. Non ergo sicut anima aliquid aliud est antequam illuminetur, et fit melius cum illuminatur participatione melioris; ita et Verbum Dei, Filius Dei, aliquid aliud erat antequam acciperet vitam, ut particip
Abbreviated transcription (Latin):
tua erat : nec uitã habebat. qua ipsa uiueret: sed qua corpus uiuisicaret
Melius quippe ẽ quã corpus: sed melius quã ipsa ẽ. ds̃. Ergo ẽ ipsa :ẽtiã sisit
insipiens : in iusta : impia : uita corporis. Quia uero uita eius ẽ ds̃ : quomo¬
do cũ ipsa ẽ incorpore. prestat illi uigorẽ: decorẽ: mobilitatẽ:
officia menbrorũ : sic cũ uita  ds̃. ẽ in ipsa: prestat illi sapientiã. pͥietatẽ
iustitiã : caritatẽ. Aliud ẽ igit᷑ qđ prȩstat᷑ corpori de anima: aliud qđ
prȩstatur anima dedõ. Viuisicat & iuiuificat᷑ : mortua uiuisicat.
si ipsa ñ inuisicat᷑. ueniente itaq uerbo. & in fuso audientib : factisq
illis. non solũ audientib sed etiã oboedientib : resurget anima amor¬
te sua. aduitã suã: hoc ẽ abiniquitate : ab insipientia : ab impietate.
ad dm̃ suũ : quiẽ illi sapientia : iustitia : caritas. Surgat ꝗdillũ illumi¬
net᷑ abillo. Accedite inquit ad eũ. Et quid erit nobis. & illumina¬

Expanded text:
tua erat, nec vitam habebat qua ipsa viveret, sed qua corpus vivificaretMelius quippe est quam corpus; sed melius quam ipse est Deus. Est ergo ipsa, etiamsi sit insipiens, injusta, impia, vita corporis. Quia vero vita ejus est Deus, quomodo cum ipsa est in corpore, praestat illi vigorem, decorem, mobilitatem, officia membrorum; sic cum vita ejus Deus in ipsa est, praestat illi sapientiam, pietatem, justitiam, charitatem. Aliud est ergo quod praestatur corpori de anima; aliud quod praestatur animae de Deo: vivificat, et vivificatur; mortua vivificat, si ipsa non vivificatur. Veniente itaque verbo et infuso audientibus, factisque illis non solum audientibus, sed etiam obedientibus, resurgit anima a morte sua ad vitam suam; hoc est, ab iniquitate, ab insipientia, ab impietate ad Deum suum, qui est illi sapientia, justitia, claritas. Surgat ad illum, illuminetur ab illo. Accedite, inquit, ad eum. Et quid nobis erit? Et illumina
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uitã istã nram infirmã. laboriosã ꝑiculosã in hoc mundo consola¬
mimi bene uiuendo. Nolite nos contristari & at terrere malis morib: uris
Cũ enĩ offendimur mala uita urã. si refugiamus auobis. & separemus noͦs
a uobis & aduos non accedamus monne conquiremini. & dicetis Et si lan¬
guebamꝰ curaretis & si insirmabat mur uisitaretis : Ecce curamus ecce
uisitamus : sed non nobis fiat quomodo audistis aþ apło. Timeo uof nesine
causa laborauerĩ inuos Sernio xUIIII. Abeo quod scriptũ est.
ñ potest asẽ filiuꝰ facere quicquã nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. ⁊ isq

Expanded text:
tamen vitam nostram istam infirmam, laboriosam, periculosam, in hoc mundo cons latamen vitam nostram istam infirmam, laboriosam, periculosam, in hoc mundo cons lamini bene vivendo, nolite nos contristare et atterere malis moribus vestris. Cum enim offendimur mala vita vestra, si refugiamus a vobis, et separemus nos a vobis, et ad vos non accedamus; nonne conqueremini, et dicetis: Et si languebamus, curaretis; et si infirmabamur, visitaretis? Ecce curamus, ecce visitamus sed non nobis fiat quomodo audistis ab Apostolo, Timeo ne sine causa laboraverim in vos . TRACTATUS XIX. Ab eo quod scriptum est, Non pot
Abbreviated transcription (Latin):
teree qui uideas. Ergo curare : quȩ sunt colliria. Noli mentiri : noli pererare:
noli adulterare : noli furari: noli fraudare : sicut consuesti: & cũ aliqͦ dolore
a consuetudine reuocoris: Hoc ẽ qđ mordet. sed sanat. Nã dico tibi liberi¬
us extimore & meo & tuo.
Sicurari destiteris & & i doneũ ad ꝑ fruendũ hac luce. noglereris ualitudine occulo¬
rũ tuorũ tenebras amabis & amando tenebras. in tenebris remanebis & re¬
manendo intenebris. & iã intenebras exteriores ꝓicieris: ibierit fletus & stri¬
dor dentiũ. Si nihil inte faciebat amor lucis. faciat timor doloris. Suffi¬
cient̃ me locutũ arbitror : & lectionẽ tam̃ euãgelicã non siniui: Sidicã re¬
liqua onerabo uos & timeo neetiã qđ haustũ ẽ efsundat᷑ EI Sufficiant enrgo
ista : Caritati  uraẽ debitores sumus. ñ nunc : sed seꝑ quadiu uiuimus. Verũ¬

Expanded text:
esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjurare, esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjurare, noli adulterare, noli furari, noli fraudare. Sed consuesti, et cum aliquo dolore a consuetudine revocaris: hoc est quod mordet, sed sanat. Nam dico tibi liberius, ex timore et meo et tuo: si curari destiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudine oculorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in tenebris remanebis; et remanendo in tenebris, etiam in tenebras exteriores projicieris: ibi erit fletus et stridor dentium . Si nihil in te faciebat amor lucis, faciat timor doloris. 12. Sufficienter me locutum arbitror, et lectionem tamen evangelicam non finivi: si dicam reliqua onerabo vos, et timeo ne etiam quod haustum est effundatur; sufficiant ergo ista Charitati vestrae. Debitores sumus, non nunc, sed semper quamdiu vivimus; qu
Abbreviated transcription (Latin):
rantur quodã modo & respondent medico demonstranti. lam iã uidi
sed uidere ñ possũ. quid ergo facit medicus. reuocat ad solita & ad dit
ipso desiderio curet᷑ plenius. Et siqua mordatia. reparandȩ sanitati adhi¬
bent᷑. fortit̃ ferat : ut amore illius lucis accensus dicat sibi. Quando erit
ut illud sirmis occulis uideã : qđ sauciis insirmisq: ñ potui. Urget medi¬
cũ : rogat ut curet. Ergo srs̃ si forte aliquid tale factũẽ in cordib uris
sic ut cũq erexistis cor urm̃ aduidendũ uerbũ. & ipsius luce reuerbe¬
rati ad solita recidistis. Rogate medicũ. ut adhibeat colliria mordatia
p̃cepta iustitia. Est qđ uideaf: sed ñ ẽ unde uideas. Non mihi antea cre¬
debas : quia ẽ qđ uideas. Duce quadã ratione adductus es. propinqua sti
intendisti: palpitasti: refugisti. Scis certe eẽ qđ uideas : sed t̃elut̃ idoneũ

Expanded text:
rantur quodammodo, et respondent medico demonstranti, Jam jam vidi, rantur quodammodo, et respondent medico demonstranti, Jam jam vidi, sed videre non possum. Quid ergo facit medicus? Revocat ad solita, et additipso desiderio curetur plenius; et si qua mordacia reparandae sanitati adhibentur, fortiter ferat, ut amore illius lucis accensus dicat sibi: Quando erit ut illud firmis oculis videam, quod sauciis infirmisque non potui? Urget medicum, et rogat ut curet. Ergo, fratres, si forte tale aliquid factum est in cordibus vestris, si utcumque erexistis cor vestrum ad videndum Verbum, et ipsius luce reverberati ad solita recidistis; rogate medicum ut adhibeat collyria mordacia, praecepta justitiae. Est quod videas, sed non est unde videas. Non mihi antea credebas quia est quod videas: duce quadam ratione adductus es: propinquasti, intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse quod videas, sed idoneum non te
Abbreviated transcription (Latin):
Si hoc imago: quanto potentius ille cuius imago. ergo & audit filius & e
uidet filius. Et ipsa uisio &auditio filius. Et hoc ẽ illi audire qđ eẽ. &
Et siꝑdas auditũ. potes eẽ. Putauimus. ne pulsauimus. erectũ ẽ aliquid
in nobis: quo uel tenuiter suspicemur. unde lum̃ ueniat nobis. Puto
fr̃s: quia cũ loquim᷑ ista . & cũ meditam exercemus. Et cũ exercemus nos
in ipsis & rursus quasi reflectimus pondere nr̃o adista consueta: Tales sumꝰ.
quales lippientes ꝓducuntur aduidendũ lum̃. Si forte antea uisũ omĩno
ñ habebant. & incipiunt eũdẽ uisũ ꝑdiligentiã medicorũ uttũq reparare
Et cũ ꝓbare uult medicus quantũ eis salutis accesserit: tẽptat eis ostendere
qđ uidere desiderabant. & ñ poterant cũ caeci essent. Et redeunte iã ut¬
cũq acie occulorũ: ꝓducunt᷑ adlucẽ. Et cũ uiderint: sulgore ipso reuerbe¬

Expanded text:
Si hoc imago, quanto potentius ille cujus imago? Ergo Si hoc imago, quanto potentius ille cujus imago? Ergo videt Filius; et ipsa visio et auditio Filius; et hoc est illi audire quod esse, et et si perdas auditum, potes esse. 11. Putamusne pulsavimus? Erectum est aliquid in nobis quo vel tenuiter suspicemur unde lumen veniat nobis? Puto, fratres, quia cum loquimur ista, et cum meditamur, exercemus nos. Et cum exercemus nos in ipsis, et rursus quasi reflectimur pondere nostro ad ista consueta, tales sumus quales lippientes, cum producuntur ad videndum lumen, si forte antea visum omnino non habebant, et incipiunt eumdem visum per diligentiam medicorum utcumque reparare. Et cum probare vult medicus quantum salutis eis accesserit, tentat eis ostendere quod videre desiderabant, et non poterant cum caeci essent: et redeunte jam utcumque acie oculorum, producuntur ad lucem; et cum viderint, fulgore ipso reverbe
Abbreviated transcription (Latin):
ad imaginẽ dĩ. In imagine sua cogiosce auctorẽ eius. Uide quẽ ad modũ
om̃s corporis sensus intro cordi nutient qđ senserint foris. Vide quã
multos ministros habeat: unus interior im perator. Et quid apud
so. etiã sine his ministris agat . Renimtiant oçculi cordi: alba & nigra
Renuntiant aures eidẽ cordi: canora & dissona. Renuntiant nares
eidẽ cordi: odora & putentia. Renuntiat gustus eidẽ cordi: amara
x dulcia Renuntiat tactus eidẽ cordi: lena & asꝑa. Renuntiet sibi
ipsi cor: iusta & in iusta. Cortuũ & uidet & audit &cetera sensibilia
diiudicat. Et quo ñ aspirant corporis sensus: iusta & iniusta. mala
& bona discernit. Ostende mibi occulos. aures. nares. cordis tui Diuer¬
sa sunt quae ad cortuũ referuntur: & diuersa ibi m̃bra ñ inueniunt᷑
In corne tua alibi audis alibi uides. Incorde tuo ibi audis ubi uides

Expanded text:
ad imaginem Dei, in imagine sua cognosce auctorem ejus. Vide quemadmodum ad imaginem Dei, in imagine sua cognosce auctorem ejus. Vide quemadmodum omnes corporis sensus cordi intro nuntient quid senserint foris: vide quam multos ministros habeat unus interior imperator, et quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidem cordi lenia et aspera: renuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum et videt et audit, et caetera sensibilia dijudicat; et quo non aspirant corporis sensus, justa et injusta, mala et bona discernit. Ostende mihi oculos, aures, nares cordis tui. Diversa sunt quae ad cor tuum referuntur, et diversa ibi membra non inveniuntur. In carne tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo ibi audis, ubi vides.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ uaricatores quib dictũ ẽ. Redite p̃uaricatores adcor. Redite adcor. Quid
itis a uobis. & peritis exuobis. quid itis solitudinis uias. erratis uagando
Redite. Quo : ad dm̃ Cito ẽ: Primo redi ad cortuũ. exul ate uagaris foris.
Teipsũ non nosti: & queris a qͦ factus es redi redi ad cor. tollete a corpor
Corpus tuũ: habitatio tuaẽ. Cortuũ sentit etiã ꝑ corpus tuũ: sed corpus
tuũ. ñ qđ cortuũ. Dimitte & corpustuũ. redta ad cortuũ: In corpore
tuo inueniebas. alibi occulos alibi aures: In corde tuo. nũquid hoc inuenis
An incorde ñ habet̾ aures. deqͥb ergo dñs dicebat. Qui habe᷑aures audiendi
audiat. An incorde ñ habes occulos: unde dicit apłs. Inluminatos oecu¬
los cordis urĩ: redi ad cor. Uide ibi quid sentias. Forte de dõ. quia ibiẽ una¬
go dĩ. In interiore homine habitat xp̃s: in interiore homine renouaris

Expanded text:
praevaricatores, quibus dictum est, Redite, praevaricatores, ad cor . Redite ad cor: quid praevaricatores, quibus dictum est, Redite, praevaricatores, ad cor . Redite ad cor: quid itis a vobis, et peritis ex vobis? quid itis solitudinis vias? Erratis vagando; redite. Quo? Ad Dominum. Cito est: primo redi ad cor tuum, exsul a te vagaris foris; teipsum non nosti, et quaeris a quo factus es! Redi, redi ad cor, tolle te a corpore: corpus tuum habitatio tua est; cor tuum sentit etiam per corpus tuum: sed corpus tuum non quod cor tuum; dimitte et corpus tuum, redi ad cor tuum. In corpore tuo inveniebas alibi oculos, alibi aures: in corde tuo numquid hoc invenis? An in corde tuo non habes aures? De quibus ergo Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat ? An in corde non habes oculos? Unde dicit Apostolus, Illuminatos oculos cordis vestri . Redi ad cor; vide ibi quid sentias forte de Deo, quia ibi est imago Dei. In interiore homine habitat Christus , in interiore homine renovaris
Abbreviated transcription (Latin):
mo factus ẽ ꝑ uerbũ. Sed homo habet occulos. habet aures. habet manꝰ
diuersa m̃bra incorpore. Per occulos potest uidere. ꝑ aures potest audire:
ꝑmanus oꝑari : diuersa m̃bra : diuersa menbrorũ officia. Non potest illud
psalmo. Intelligite qui insipientes estis in popło & stulti. aliquando
sapite. Qui plantauit aurẽ non audiet : aut qui sinx̃ occulũ ñ con
siderat. Siergo finx̃ occulũ uerbũ si plantauit aurẽ uerbũ. quia
omã ꝑ uerbũ : non possumus dicere. ñ audit uerbũ. ñ uidet uerbũ:
ne obiurget nos psalmus & dicat. stulti aliquando sapite. Itaq siau¬
dit uerbũ. & indet uerbũ: audit silius. auidet filius. Nũquid tam̃
& inidipso diuersis locis quȩsituri sumus occulos & aures. aliunde ui¬
ñ forte : sed uere ita: Pũ tam̃ & ipsũ eius uidere. & ipsũ eius audire. longe
audimus. alit̃ uidemus: hoc unde nouimus: redimus forte ad nos. siñsumꝰ

Expanded text:
mo factus est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, mo factus est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, diversa membra in corpore: per oculos potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa membra, diversa membrorum officia. Non potest illud Psalmo, Intelligite, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet? aut qui finxit ocit aurem Verbum, quia omnia per Verbum: non possumus dicere, Non audit Verbum, non videt Verbum; ne objurget nos Psalmus, et dicat, Stulti, aliquando sapite. Itaque si audit Verbum et videt Verbum, audit Filius et videt Filius: numquid tamen et in ipso diversis locis quaesituri sumus oculos et aures? n forte, sed vere ita; dum tamen et ipsum ejus videre, et ipsum ejus audire, longe audimus, aliter videmus, hoc unde novimus? Redimus forte ad nos, si non sumus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia cogno uistis certũ eẽ qđ dixi& manifestũ ẽ. omũb nobis: Litterȩ
& cor & manus. Nũquid alias cor. alias manus. easdẽ quidẽ faait manus
sed ñ a similit̾: Cor enĩ nrm̃ facit eas intelligibilit̃ : manus autẽ uisibilit
Ecce. quomodo siunt e&dẽ dissimilit̃. Vnde parũ suerit dnõ dicere. E¬
Quecũq pater fecerit. haec & siliuserfacit: nisi adderet & similiter.
Quid si enĩ hoc modo intellgeres. quomodo quȩ cũq corfacit. haci& manus
facit sed ñsimilit̃ : Hic uero ad didit. hacc & silius similit̾ facit. Sed hocc
facit & similit̃ facit. Exꝑgiscere s credat apĩanus: conuincat᷑ hareticus¬
& qualis ẽ patri silius. Pac̃ enĩ diligit filiũ : & om̃a demonstrat ei quȩ ipse
facit. Ecce ẽ illud demonserat: demonstrat quasi cui: utiq quasi uidenti.
Redimus adid qđ explicare ñ possunius: quomodo uerbũ uideat. Ecceho¬

Expanded text:
nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, et manifestum omnibus nobis. Litterae nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, et manifestum omnibus nobis. Litterae et cor et manus: numquid alias cor, alias manus? Easdem quidem facit manus, sed non similiter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. Ecce quomodo fiunt eadem dissimiliter. Unde parum fuit Domino dicere, Quaecumque Pater fecerit, haec et Filius facit, nisi adderet, et similiter. Quid si enim hoc modo intelligeres quomodo quaecumque cor facit, haec et manus facit, sed non similiter? Hic vero addidit, haec et Filius similiter facit. Si et haec facit, et similiter facit, expergiscere, stringatur Judaeus, caequalis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit . Ecce est illud, demonstrat. Demonstrat quasi cui? Utique quasi videnti. Redimus ad id quod explicare non possumus, quomodo Verbum videat. Ecce ho
Abbreviated transcription (Latin):
illo qui & me fecit & te. Iam̃ ñ ut cũq nos dimisit & dñs qui uoluit intel¬
ligi quia ineo qđ dix̃ nom potest filius ase facere quicqua nisi qđ uiderit pa¬
trẽ faciente. Non alia oꝑa pat̾ facit quȩ uideat filius & alia filius quã¬
qͣ uiderit patre facientẽ : sed eadẽ oꝑa ipsa & pat̃ & silius. Secutus eni at
Quȩcũq ille fecerit: haec & filius similit facit. Non cũ ille fecerit
alia filius similit̃ facit : sed quaȩcũq ille fecerit. hȩc & silius similiter
non alia pat. alia filius facit : sed eadẽ oꝑa sunt patris & filii Et qͦ¬
modo eadẽ facit & filius. & eade similit. Ne forte eadẽ sed dissimi¬
lit E adẽ inquit : & similit. Et quomodo posset eadẽ ñ similiter
accipite exẽplũ ut puto aduos. non sit gande. Cũ scribimus litteras. facit
eas primo cor nr̃m & deinde manus nr̃a. Certe unde om̃s aclamastis:

Expanded text:
illo qui et me fecit et te. 8. Tamen non utcumque nos dimisit et Dominus, qui voluit intelillo qui et me fecit et te. 8. Tamen non utcumque nos dimisit et Dominus, qui voluit intelligi quia in eo quod dixcit quae videat Filius, et alia Filius cum viderit Patrem facientem; sed eadem opera ipse et Pater et Filius. Secutus enim ait: Quaecumque enim ille fecerit, haec et Filias similiter facit. Non cum ille fecerit, alia Filius similiter facit; sed quaecumque ille fecerit, haec et Filius similiter Filium facit quae facit Pater, non alia Pater, alia Filius facit; sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo eadem facit et Filius? Et eadem et similiter. Ne forte eadem sed dissimiliter: Eadem, inquit, et similiter. Et quomodo posset eadem non similiter? Accipite exemplum, quod puto ad vos non sit grande: cum scribimus litteras, facit eas primo cor nostrum, et deinde manus nostra. Certe unde omnes acclamastis,
Abbreviated transcription (Latin):
lica uita : utrũ paruls an grandissis Sienĩ adhuc paruus dicunt tibi
angeli. Cresce . Nos panẽ manducauimus tulaçi mnutrire. Lacte sidei
ut ꝑuenias ad cibũ speciei. Si aut̃ adhuc inhiat᷑ sordidis uoluptatib si
adhuc fraudes cogitant᷑ sim̃datia ñ uitant᷑ Sim̃ datia ꝑ iurus cumulan¬
t̃.tã in mundũ cor audet dicere. Explica mihi quomodo uidet uerbũ
xiã si possi: ec iã si ego iã uideã Porro aut̃ si forte ego non sũ in his mo¬
rib & tanĩ abista uisione longesũ. quatũ ille qui nondũ isto suꝑno
desiderio rapit᷑ trenis desideriis p̃grauatus : multũ int̃ ẽ int aduersan¬
tẽ & desiderantẽ. Et iterũ multũ int̾ ẽ. int desiderantẽ & fruentẽ ui¬
uis ut peccora auersaris angeli ꝑ fruunt᷑. Iu auit̃ si ñ uuus ut peccora:
iã non auersaris. Desideras aliquid : & ñ capis : incho. asti ipso desiderio
uitã angłorũ. Crescat inte & ꝑficiat᷑ inte & capias hoc Non ame sed ab

Expanded text:
lica vita utrum parvus an grandis sis. Si enim adhuc parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos panem manducamus, tu lacte nutrire, lacte fidei, ut pervenias ad cibum speciei. Si autem adhuc inhiatur sordidis voluptatibus, si adhuc fraudes cogitantur, si mendacia non vitantur, si mendacia perjuriis cumulantur; tam immundum cor audet dicere, Explica mihi quomodo videt Verbum; etiam si possim, etiam si ego jam videam? Porro autem si forte ego non sum in his moribus, et tamen ab ista visione longe sum; quantum ille qui nondum isto superno desiderio rapitur, terrenis desideriis praegravatus? Multum interest inter aversantem et desiderantem: et iterum multum interest inter desiderantem et fruentem. Vivis ut pecora, aversaris: Angeli perfruuntur. Tu autem si non vivis ut pecora, jam non aversaris: desideras aliquid, et non capis; inchoasti ipso desiderio vitam Angelorum. Crescat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non a me, sed ab
Abbreviated transcription (Latin):
pello. Tene tantũ memorit᷑ ista de uerbo quia ds̃ erat uerbũ: & omã ꝑ ip¬
sũ facta sunt Audiamus uerba quib: cõmotus es ut minorẽ diceres siliũ:

Expanded text:
pello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ippello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quib
Abbreviated transcription (Latin):
& ille ds̃minor: La nescio quid paganũ redolet: cũ xp̃ĩano.meloqui arbitra
tu nduos deos dicis aquales sibi: hoc ego nondicoqualitatẽ enĩ istã sic
& multas hominũ animas f&tit animã unã. sicut decredentib sese q inuicẽ
diligentib: scriptũ ẽ in actib: apłorũ erat illis anima una & corunũ indm̃
Siergo anima mea & anima tua. cũ idẽ sapimꝰ nosq diligimꝰ sit aninia una:
quanto magis pat̃ ds̃ & silius dĩ infonte dilectionis. ds̃ unusẽ. uerũ ad hac
uerba quib cõmotũ ẽ cortuũ. intende & recole metũ qđ de uerbo reqͥrebamꝰ
lã tenemꝰ dis̃ erat uerbũ. Ad uĩgo aliud. Quia cũ diris set hocerat in prin¬
cipio apud dm̃: continuo sub iecit euangelista. Omã ꝑ ipsũ facta sunt
N uncte quȩrendo exagito: nunc te contrate moueo: &te contrate inter¬

Expanded text:
 ille Deus minor. Jam nescio quid paganum redolet: cum christiano me loqui arbitrab ille Deus minor. Jam nescio quid paganum redolet: cum christiano me loqui arbitrabet tu non duos deos dicis aequales sibi? Hoc ego non dico: aequalitatem enim istam sic et multas hominum animas facit animam unam, sicut de credentibus seseque invicem diligentibus scriptum est in Actibus Apostolorum, Erat illis anima una, et cor unum in Deum : si ergo anima mea et anima tua, cum idem sapimus nosque diligimus, fit anima una: quanto magis Pater Deus et Filius Deus in fonte dilectionis Deus unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud, quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista, Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te inter
Abbreviated transcription (Latin):
iudaeus aunt aduersus xpm̃: quia &qualẽ se faciebat dõ. Et uolenseũ
corrigere ab hoc motu xp̃s& eide monstrare filiũ ñ eẽ &qualẽ patri.
idẽ & qualẽ do: ait. quasi dicens Quid irascimini: quid indignamni
ñ sũ aqualis. quia ñ potest silius ase facere quicquã. nisi qđ uiderit patrẽ
facientẽ: qui enĩ non potest inquiunt facere a se quicquã. nisi qđ uiderit
patre facientẽ : utiq: minor .ẽ ñ &qualis : In hac regula cordis sui distorta
& praua hereticus audiat nos. Nondũ sobirgantes sed adhuc quasi que¬
rentes. & explicet nobis qđ sentit. Puto enĩ o quisquis illees: faciamꝰ enĩ
cũ taluã ad cẽ p̃sentẽ. Tenes nobiscũ quia in principio erat uerbũ. teneo
inquit. Et quia uerbũ erat apuddm̃. Et hoc inquit teneo. Sequere ergo &
hoc fortius tene: quia ds̃ erat uerbũ. Et hoc inquit teneo : sed ille ds̃ maior:¬

Expanded text:
Judaeos, aiunt, adversus Christum, quia aequalem se faciebat Deo; et volens eos Judaeos, aiunt, adversus Christum, quia aequalem se faciebat Deo; et volens eos corrigere ab hoc motu Christus, et eis demonstrare Filium non esse aequalem Patri, id est, aequalem Deo, ait, quasi dicens, Quid irascimini? quid indignamini? Non sum aequalis, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Qui enim non potest, inquiunt, facere a se quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, utique minor est, non aequalis. 4. In hac regula cordis sui distorta et prava, haereticus audiat nos nondum objurgantes, sed adhuc quasi quaerentes, et explicet nobis quod sentit. Puto enim, o quisquis ille es faciamus enim eum tanquam praesentem adesse, tenes nobiscum quia in principio erat Verbum. Teneo, inquit. Et quia Verbum erat apud Deum? Et hoc, inquit, teneo. Sequere ergo, et hoc fortius tene, quia Deus erat Verbum. Et hoc, inquit, teneo: sed ille Deus major,
Abbreviated transcription (Latin):
soluebat sabbatũ sed & patrẽ suis dicebat dm̃ ȩqualẽse faciens dõ: unden¬
tes carnẽ. nuidentes uerbũ : Loquat᷑ ergo & contra cos uerbũ ꝑ carnẽso
interior habitator sonet ꝑhabitaculũ suu: Vt qui potest nouerit quis
intus habitet. quid ergo eis dicit : Respondens itaq: iħs doc̃ cis cõmotis¬
qđ a qualẽ se faceret dõ. Am̃ am̃ dico uobis: ñ potest silius ase facere quc¬
quã. nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. Ad haec quid responderint iuidari:
ñ tacent : & quodã modo exhis uerbis concipiunt quadã dicenda con¬
pe heretici. dicentes ñ ꝑ carnẽ sed ante carnẽ filiũ ipsũ qui suscepit car¬
nẽ. minorẽ eẽ quã pat̾ ẽ & ñ eẽ. eiusdẽ substantiȩ cuius pat̃ ẽ : Capiunt
ex his uerbis causa calũniae & respondent nobis. Videtis quia dñs ił .s.
cũ anim aduerteret iudaos ex hoc moueri: qđ patri dõ. equalẽ se faceret:
talia uerba sub iuncit: ut se aqualẽ nẽe monstraret. Mouebatur enĩ

Expanded text:
lem se faciens Deo: videntes carnem, non videntes Verbum. Loquatur ergo et contra eos Verbum per carnem, et interior habitator sonet per habitaculum suum; ut qui potest, noverit quis intus habitet. 3. Quid ergo eis dicit? Respondit itaque Jesus, et diet Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ad haec quid responderint Judaei, non tacent, et quodammodo ex his verbis concipiunt quaedam dicenda conipsum qui suscepit carnem, minorem esse quam Pater est, et non esse ejusdem substantiae cujus Pater est, capiunt ex his verbis ansam calumniae, et respondent nobis: Videtis quia Dominus Jesus, cum animadverteret Judaeos ex hoc moveri, quod Patri Deo aequalem se faceret, talia verba subjunxit, ut se aequalem non esse monstraret. Movebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
aduidendũ dm̃: Idõ qđ soles uidere in fabro. transferre uis ad dm̃. Pone
in t̃ra trena sursũ cor. Quid ergo carissimi explicaturi sumus nos qđ in t̃ro¬
gauimꝰ quomodo uideat uerbũ quomodo pat̃ uideat᷑ a uerbo : quid sit ui¬
dere uerbũ nonsũ tã audax. tã temerarius. ut hoc explicare pollicearme
uobis ut cũq suspicor modulũ urm̃. noui tam̃ meũ. Si ergo placet. ñ
Adhoc turbari: neineo qđ tenent remaneant. Extorqueat᷑ tãquã pueris lud¬
crũ nescio quid. quose male auocant: ut possint inseri utiliora gran¬
diorib : ut possint ꝓficere quirep ebant int̾ra: Surge : quȩre : suspira :
anhela desiderio : & ad clausa pulsa. Siaut̃ nondũ desideramus : ñ dũ in¬
hiamus ñdũ suspiramus margaritas quib: cũq proiecturi sumus: Aut
margaritas qualescũq nos ipsi inuenturi sumus. Moueri ergo carissimi¬

Expanded text:
ad videndum Deum: ideo quod soles videre in fabro, transferre vis ad Deum. Pone ad videndum Deum: ideo quod soles videre in fabro, transferre vis ad Deum. Pone in terra terrena, sursum cor. 7. Quid ergo, charissimi? explicaturi sumus nos quod interrogavimus, quomodo videat Verbum, quomodo Pater videatur a Verbo, quid sit videre Verbi? Non sum tam audax, tam temerarius, ut hoc explicare pollicear et me et vos: utcumque suspicor modulum vestrum, novi tamen meum. Si ergo placet, non turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod tenent remaneant. Extorqueatur tanquam pueris ludicrum nescio quid, quo se malo avocant, ut possint inseri utiliora grandioribus, ut possint proficere qui repebant in terra. Surge, quaere, suspira, anhela desiderio, et ad clausa pulsa. Si autem nondum desideramus, nondum inhiamus, nondum suspiramus, margaritas quibuscumque projecturi sumus, aut margaritas qualescumque nos ipsi inventuri sumus Moverim ergo, charissimi
Abbreviated transcription (Latin):
set: utq acciꝑe meream᷑. Quid quasi doctus calũpniaris in docto: ego ad
faciendũ : tu aduidendũ: Ambo indocti. a magistro quȩramus: non inscola
cius puerilit̃ litigemus. Iam̃ simuliã didicimus. quia om̃a ꝑ ipsũ facta sunt
Ergo manifestũ ẽ. quia ñ alia oꝑa facit pat̾ quȩ uideat filius: ut et ipse fa
ciat similia : sed eadẽ oꝑa facit pat̃ ꝑsiliũ. quia om̃a ꝑ uerbũ facta suntilã
quomodo faciat ds̃ quis nouit: non dico quomodo fecerit mundũ. sed
quomoͦdo  ceculũ tuũ cui carnalit̃ inherens. uisibilia in uisibilib: cõparans
alia enĩ de dõ cogitas: qualia his occulis uidere consuesti Si aut̃ istis oeculis
uideri posset ds̃ ñ diceret. Beati mundeͥ cordes: qnĩ ipsi dm̃ uidebunt.
Ergo habes ofculũ corporis aduidendũ fabrũ: sed ñdũ habes oȩculũ cordis

Expanded text:
set, ut uterque accipere mereatur. Quid quasi doctus calumniaris indocto? Ego ad set, ut uterque accipere mereatur. Quid quasi doctus calumniaris indocto? Ego ad faciendum, tu ad videndum, ambo indocti a magistro quaeramus, non in schola ejus pueriliter litigemus. Tamen simul jam didicimus quia omnia per ipsum facta sunt. Ergo manifestum est quia non aliaia: sed eadem opera facit Pater per Filium, quia omnia per Verbum facta sunt. Jam quomodo faciat Deus quis novit? Non dico quomodo fecerit mundum, sed quomodo fecerit oculum tuum, cui carnaliter inhaerens, visibilia invisibilibus comparas. Talia enim de Deo cogitas, qualia his oculis videre consuesti. Si autem istis oculis videri posset Deus, non diceret, Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo habes oculum corporis ad videndum fabrum, sed nondum habes oculum cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ singula oꝑa faciente patre & silio: sed qđ libet opus patre ꝑfiliũ: ut nulla
oꝑa sant uel apatre sine silio. uel afilio sine patre : quia om̃a ꝑ ipsu facta
sunt . & sine ipso factuẽ nihil. Quib: infundam̃to fidei firmissime constitu¬
tis: ia qualee uidere quia ñ potest silius ase facere quicquã nisi qđ uidert
patre facientẽ : quęris ut opinor nosse siliũ faciente : quȩre prius nosse filiũ
uidente. Certe enĩ quidait . non potest ase silius facere quicquã. nisi qđ uide¬
rint patre faciente. Intende qđ docit: nisi qđ uiderit patrẽ faciente.
Precedit uiso & sequit᷑ effectio. didet oni. ut faciat. Tu quid queris iã nosse quo¬
quomodo uideat: uͦt si hoc tu explicare non potes: nec ego illud Si hoc tu
ꝑciꝑe nondũ es idoncus: nec ego illud. Uterq ergo nrm quęrat : ut̃q pul¬

Expanded text:
non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime constitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor, nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod videritPraecedit visio, et sequitur effectio: videt enim ut faciat. Tu quid quaeris jam nosse quo explica quomodo videat. Si hoc tu explicare non potes, nec ego illud: si hoc tu percipere nondum es idoneus, nec ego illud. Uterque ergo nostrum quaerat, uterque pul
Abbreviated transcription (Latin):
adtendat eũ silius: & talia & ipse faciat ꝑque facit. heia. Nunc ẽ ut adsis
sententiae tuae priori. quã mecũ recensusti. mecuq tenuisti: quia in principio
uerbũ & apud dm̃ uerbũ & ds̃ uerbu ÷ & oma ꝑ ipsũ facta sunt Tuergo cũme¬
cũ tenueris. quia om̃ã ꝑuerbu facta sunt : Rursus carnali sapore x pucrilimo¬
ligebas. Fȩcit pat̃ : & non fecit nisi ꝑ uerbũ. Quomodo attendit uerbu ut
uideat patre facientẽ sine uerbo: qđ similit̃ faciat uerbi: q̃uicquid fecit
pat̃. ꝑ uerbũ fecit: Aut falsu ẽ oma ꝑ ipsũ facta sunt: sed ueru c õm̃a ꝑ ipsũ
carnis prudentia: & quȩraniꝰ quẽ ad modu dictusit ñ potest filius ase facere
quicquã : nisi qđ uiderit patre facientẽ: quȩramus si digni sumus. qui app̃hen¬
damus. Fateor enĩ magna res ẽ : ardua omino uidere faciente patre ꝑfiliũ.

Expanded text:
attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecumque tenuisti, quia in principio Verbum, et apud Deum Verbum, et Deus Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Tu ergo cum mecum tenueris quia per Verbum facta sunt omnia; rursum carnali sapore et puerili moligebas. Fecit Pater, et non fecit nisi per Verbum: quomodo attendit Verbum, ut videat Patrem facientem sine Verbo, quod similiter faciat Verbum? Quidquid fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum est, Omnia per ipsum facta sunt. Sed verum est, Omnia per ipsum carnis prudentia, et quaeramus quemadmodum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Quaeramus, si digni sumus qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua omnino, videre Patrem facientem per Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
faciente Ita inquit. expone hoc mihi paululũ. si quatũ opinor intelligis:
qm̃ quaeda facit pat̾. filius autẽ ađtendit que ad modũ facit pat̃: ut
possit & ipse ea facere. que uiderit patrẽ facientẽ. Duos quasi fabros
constitiusti ita patre & silu etia magistrũ & discipulũ : quomodo
solent patres fabri. docere artẽ suã silios suos : Ecce descendendo ad carnalo sen¬
sũ tuũ: ita interĩ cogito uttu. Tlideamus si cogitatio hec nr̃a. inueniet exitũ
secundũ illa queiã de uerbo parit̃ locuti sumus. quia ds uerbũ & om̃a ꝑ ipsũ facta¬
sunt. Pone igitur patre taquã fabrũ. quedã oꝑa faciente : siliũ aute taquã disci¬
pulũ: qui non potest facere quicquã nisi quod uiderit patrẽ facientẽ: Intendit
enĩ quodã modo inmanus patris: ut quomodo eũ uiderit fabricare. sic & ipse
tale aliquid fabricet in oꝑib suis. Sed pat̾ iste oma illa quȩ facit & uult ut

Expanded text:
um opinor, intelligis, quoniam quaedam facit Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos quasi fabros constituisti: ita Patrem et Filium, ut etiam magistrum et discipulum, quomodo solent patres fabri docere filios suos artem suam. Ecce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec nostra inveniat exitum secundum illa quae jam de Verbo pariter locuti sumus pariterquiscipulum, qui non potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut
Abbreviated transcription (Latin):
ci inferma di scet̃ non rapina arbitratuse ce xqualisdõ. quidẽ nonra¬
pma arbitratus e nom usarpauit x qualitate di sed erat in ca inqua natus
erati. Strnos adaqualẽ do quomodo ꝑ ueniremus semet ipsit ermnanunt
sirma serui accipiens. Non ergo sermanunt amitens qđ erat seđ accipiens

Expanded text:
et, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quid est, non raet, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quid est, non rapinam arbitratus est? Non usurpavit aequalitatem Dei; sed erat in illa, in qua natus erat. Et nos ad aequalem Deum quomodo perveniremus? Semetipsum exinanivit formam servi accipiens . Non ergo se exinanivit amittens quod erat, sed accipiens