comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃nationẽ omĩs institut a fuisse creatura
phibct᷑. ñ tam̃ hȩc dierũ ait̾natio ꝑ spa¬
ciũ temꝑis intelligit᷑. s in his oꝑumui
cissitudo declarat᷑. Post ea nãq bystoriȩ
narrator. diuisit insermone: qd d̾s di¬

Expanded text:
e creatura perhibetur; non tamen haec dierum alternatio per spatium temporis intelligitur: sed in his operum vicissitudo declaratur. Post namque historiae narrator divisit in sermone, quod D
Abbreviated transcription (Latin):
audier̾it ł intellexerĩt: nullatenꝰ cũsodalib
sins referãt. Qd̃ si horũ aliqͦs q̃ diximꝰ cͣnsg̃s¬
si sum fuint: regłari penitũtia castigent᷑.¬
Qđ si humilisatiffactioẽ patefiãt. ꝓut hu¬
militas ꝯfitentis cernit᷑: ita delinq̃ntis
culpaidicet᷑. Sui contumatiȩ crim̃ incrit:
imodũ penitũtiȩ augebit. Similit̃ ⁊ qͥ p̃sũp¬

Expanded text:
atenus consodalibus suis referant. Si horum aliquid, quae diximus, transgressi fuerint, regulari poenitentia castigentur. Si humili satisfactione patefaciant, prout humilitas confitentis cernitur, ita delinquentis culpa judicetur. Si vero contumaciae crimen incurrit, et modum poenitentiae augebit. Cl
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ totũ orbẽ illuminaret. Ea. quib pauqis
pꝰ eũ enoch insignissimꝰ ante diluuiũ e¬
ligit᷑. quib fumma iusticiȩ ininicio ipso
mundi et fine committit᷑. Unꝰ enĩ statim
pio sanguinis fun cͥpudio coronatꝰ mr̃io
arripit᷑. Att̾ adhuc sine morte intestimo¬
niũ nouissimi tẽꝑis reseruat᷑. S huic abe

Expanded text:
totum orbem illuminaret. Ex quibus paucis post eum Enoch, insignissimus ante diluvium eligitur, quibus summa justitiae in initio ipso mundi et fine committitur. Unus enim statim pio sanguinis sui tripudio coronatus, martyrio arripitur . Alter adhuc sine morte , in testimonium novissimi temporis reservatur. Sed huic Abe
Abbreviated transcription (Latin):
portioẽ eiꝰ tresfiãt eqͣlit̃ partes. Una distͥbuta
abb̃is manib pauꝑib ł indigentib eroget᷑:
aliã uob̾ ł frĩb suis ꝑgens illead comitatũ
scõrũ exagiliario munꝰ titulo derelinquat.
Teiciã u partẽ uiatici suiutilitatẽ deferat secũ
monasteriiscõrũusib ꝓfuturã. Qd̃ utreq¬

Expanded text:
portione ejus tres fiant aequaliter partes: una distributa abbatis manibus pauperibus vel indigentibus erogetur; aliam vobis vel fratribus suis pergens ille ad comitatum sanctorum exagiliario munus titulo derelinquat; tertiam vero partem viatici sui utilitatem deferat secum monasterii sanctorum usibus profuturam. Quia q
Abbreviated transcription (Latin):
scło eũ priꝰexutte. Qd̃ si alqͥd ap̃uos ei scło re¬
manserte ꝯseruandũ. habebit aliqñtitilla¬
tionẽ diabolicidesid̾ii. sic̃ canisdelectat᷑ ad
suũ redire uomitũ: ⁊ positamanu suꝑ ara¬
trũ respiciens retͦ iã ñsit aptꝰ regnocȩlorũ:
relicto qñq monast̾io. securꝰ de portioẽ sua es
seruata a uob cupiensin selarẽ domũ ur̃ão
reu̾ti: frĩb susuolens eẽ coheres. insuarũ retire
incipiat sponoꝰ dñs facultatũ. pͥstims restitutꝰ
delicuis ipõpis. ñ aliud desid̾aturꝰ ꝙͣ nuptias.

Expanded text:
o eum prius exuite. Quod si aliquid apud vos ei a saeculo remanserit conservandum, habebit aliquando titillationem diabolici desiderii, sicut canis delectatur ad suum redire vomitum; et posita manu super aratrum respiciens retro non sit aptus regno coelorum, relicto quandoque monasterio securus de portione sua ei servata a vobis, cupiens in saecularem domum vestram reverti, fratribus suis volens esse cohaeres  in suarum redire incipiat sponsus et dominus facultatum, et pristinis restitutus deliciis et pompis non aliud desideraturus quam nuptias.
Abbreviated transcription (Latin):
languentiũ morib subuenire. ⁊ tepescen¬
tiũignauiã excitare: suꝑ quẽ abba reqͥescat
ut in nullo ab eiꝰ p̃ceptis deuiet. s ĩ oĩb fub¬
ditꝰ iiniussis semoris detentꝰ. nichq qͦd abbi
uoluntati sit qtͣriũ. aut faciat aut oidineo
gandũ sẽꝑ ẽ ut innullo a seniorũ ꝯsilio aĩȩ
subdite discrepẽt: innullo oues absq pastorsᷤ

Expanded text:
languentium moribus subvenire, et tepentium ignaviam excitare; super quem abbas requiescat: ut in nullo ab ejus praeceptis deviet; ut in omnibus subditus, et in jussis senioris detentus, nihilque abbatis voluntati sit contrarius, aut faciat aut ordinet gandum semper est, ut in nullo a seniorum consilio animae subditae discrepent, in nullo oves a pastoris
Abbreviated transcription (Latin):
in b̃libello tãquã inspecło possitis inspi¬
ce: neꝑ oblunonẽ aliꝗͥd negligatis. semel
inseptimana uob̃legat᷑ : ⁊ ubiuos inue¬
nertas ea q̃scͥpta sc̃ facientes agitegias
dñobonorũ om̃iũ largitori. Ubiaut̃ sͥ qͥc̃q¬

Expanded text:
in hoc libello tamquam in speculo uos possitis inspicere, ne per obliuionem aliquid neglegatis, semel in septimana uobis legatur et, ubi uos inueneritis ea, quae scripta sunt, facientes, agite gratias domino bonorum omnium largitori; ubi autem q
Abbreviated transcription (Latin):
ab illa ꝓiciendũ cognosce. Et qr te pannis
erpoliatũ uet̾ib partt̃q expoliatũ uitiis
cipiat seruũ ad ignomimã oĩũ in ꝓpetuo
seruandũ. Ego aut̃ dauitico confortatꝰ exẽ¬
plo dño clamans aiebã: ꝓpt̃ u̾balabiorũ tuoꝵ
egocustodimui.asouras: certissime sciens
ꝑ si particeps ł passiois̃ fuero ⁊i refurrectioĩs¬
inanno ꝑ ordinẽ nob leg̾e partt̃q tͣdere re¬
głam: cũ ꝓtestatioẽ monentis atq dicenti.
Eccelex sub qͣmilitare uis. si potes obseruare¬
ing̃tłe: siñ potes lib̾ discede. Hc̃ gͦ indensordi¬
natissimũ atq morosũ inspaciũ attͥbutũ.
dubitatioĩs aditu p̃termisso. ut meur̃diã
corꝑi sociare dignemimlacͥinabilit̃ rogitãs
deposco. Ego uͦ mecũiã saluatioĩs delib̾atiõe
ctodire dño uiuante institutalibent̃t abb̾r¬

Expanded text:
te pannis exspoliatum veteribus, pariterque exspoliatum vitiis cipiat servum ad ignominiam omnium in perpetuo servandum. Ego autem Davidico confortatus exemplo, Domino clamans, aiebam: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras: certissime sciens, quia si particeps Christi passionis fuerin anno per ordinem nobis legere pariterque tradere regulam cum protestatione monentis atque dicentis: Ecce lex sub qua militare vis: si potes observareingredere; si non potes, liber discede. Hoc ergo videns ordinatissimum, atque morosum mihi spatium attributum, dubitationis aditu praetermisso, ut me jam vestro corpori sociare dignemini, lacrymabiliter rogans deposco. Ego vero jam mecum salvationis deliberatione custodire, Do
Abbreviated transcription (Latin):
umu̾sam ueterum disciplinam contendit
appetere: ꝑgat in quantum placet. et auduũ
ulum limitem atq angustum leuigato cur¬
suincedat. Qui uero canta iuissa priorum ex¬
plere nequiuerit: in huiꝰ limins disciplinã
gressum ponat. ne ue ultra declinandum
studeat: ne dum delicatius appetit inferio¬
ra: cam uitam quam nomen monachi ꝑdat.
Qua ꝓpt̃ sicut illa precepta priorum ꝑfectũ
reddunt ac summum: ita facient ista uł ultz¬
mum. Iua custodiunt ꝑfecti: ista sequant᷑
diri: ut maiora precepta patrum ꝑ omina
et sp̃alis uite ꝑfecta doctrina. in eorum scõrũ
patrum regulis nob cotidie recitat᷑: quoꝵ ⁊
probata uita diuino munere et docendi est
attributa auctoritas. Nob̾ autẽ desicdiosis ⁊¬

Expanded text:
universam veterum disciplinam contendit appetere, pergat, in quantum placet, et arduum illum limitem atque angustum levigato cursu incedat. Qui vero tanta jussa priorum explere nequiverit, in hujus limitis disciplinam gressum ponat, neque ultra declinandum studeat: ne, dum delicatius appetit inferiora, tam vitam quam nomen monachi perdat. Quapropter sicut illa praecepta priorum perfectum reddunt, ac summum, ita facient ista vel ultimum: illa custodiant perfecti, ista sequanturdiri, ut majora praecepta Patrum per omnia et spiritalis vitae perfecta doctrina in eorum sanctorum Patrum regulis nobis quotidie recitatur, quorum et probata vita divino munere et docendi est attributa auctoritas. Deus autem omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib scduł: ibisacuto p̃cedens gladio qͥcqͥd
aliisi nformat u̾bo. ingiipse gerao studio:
ito nec sermonẽ oꝑatio destruat. nec eccͣo
pationẽ bonã ser moinquemens frangat.
ꝑsonã pari ꝯsilio elegerit: iuitia ipsa aliqͣ̃ten in
notitia ep̃i ad cuiꝰ diocesi ꝑtinet locꝰ ipse ł ad abb̾cs
aut cͥranosuucinos claruert̃t. ꝓhibeãe pͣuorũ
p̃uaiere ꝯsensũ idomui dĩ dignũ ꝯstituant
dispensatorẽ: scientes ꝓ h se receptitros mercedẽ
bonã. siild caste. rrelo di faciãt: sic̃ e diu̾so
peccatũ si negligãt. Ido uibr ut ep̃c abbateᷤ

Expanded text:
is. Et bis acuto praecedens gladio quidquid alios informat verbo, jugi ipse gerat studio: ut nec sermonem operatio destruat, nec e contra operationem bonam sermo inconveniens frangat, personam pari consilio elegerit, et vitia ipsa in notitia episcopi ad cujus dioecesim pertinet locus ipse, vel ad abbates aut Christianos vicinos claruerint, prohibeant pravorum praevalere consensum, sed domui Dei dignum constituant dispensatorem: scientes pro hoc se recepturos mercedem bonam, si illud caste et zelo Dei faciant, sicut e diverso p
Abbreviated transcription (Latin):
etate senili s morib ꝯstituendꝰ ẽ. Multos
ienĩꝓlixitas annorũ attollit: s dedecꝰ tor¬
pentis uitȩ ad infantiȩ ĩmaturitatẽ ce¬
pescendo reduc̃. Constituendꝰ ẽ gͦ p̃positꝰ
morib gͣuis. sermone sollers. ingemofir¬
tis. ꝯsid̾atioẽ uigil. cursu ĩpiger. correpii

Expanded text:
aetate senili, sed moribus constituendus est. Multos enim prolixitas annorum attollit, sed dedecus torpentis vitae ad infantiae immaturitatem tepescendo reducit. Constituendus est ergo praepositus moribus gravis, sermone solers, ingenio fortis, consideratione vigil, cur
Abbreviated transcription (Latin):
cartaginensiũ auig̾ti¬
bilẽ in qͦ salutẽ. Bca¬
tissimi dũ adhuc uiueret mei patriseu¬
tres de mirabilib sc̃ẽ scͥpture noui ac uecĩ
testam̃ti libros hystorica exposicioẽ. qͣnta
potui breuitate dño annuente cõposui.¬

Expanded text:
Carthaginensium, AUGUSTIbilem in Christo salutem. Beatissimi, dum adhuc viveret, Patris mei Eutres de Mirabilibus sanctae Scripturae Veteris ac Novi Testamenti libros, historica expositione, quanta potui brevitate, D
Abbreviated transcription (Latin):
tuant fr̃s: uinior pͥorẽ bñdictionẽ petat.
Transeunte maiore minor surgat⁊ det eilo¬
cũ sedendi. Nec p̾sumat umor consede. nͥe
p̃cipiat senior suus: ut fiat qd̃ scͥptũ ẽ. ho¬
loco occurrerĩt. cũ omĩ humilitate abin¬
uicẽ flectentes bñdictionẽ rogent: i siexes
unꝰ senior fu̾it. pͥus iuimores bñdictionẽ

Expanded text:
atres, junior a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei praecipiat senior suus, ut fiat quod scriptum est: holoco occurrerint, cum omni humilitate ab invicem flectentes benedictionem rogent; et si una ex eis senior fuerit, prius junior benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegͥnis stramina cõportabit: aqm calefa¬
ciens manib ioĩa humilit̃ mmnist̾ia ȩxer¬
cebit. fascẽq lignorũ suo cotidie dorso ge¬
rensebdomadariis tͥbuet: atq ita moĩ
penuria unlitate subactꝰ expleto anno
ꝓbatꝰ morib i laborib elimatꝰ ꝑcepta in
ȩccła bñdictioẽ fr̃m societatidonet᷑. Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
peregrinis stramina comportabit, aquam calefaciens pedibus, et omnia humiliter ministeria exercebit, fascemque lignorum suo quotidie dorso ferens hebdomadariis tribuet. Atque ita in omni penuria et utilitate subactus, expleto anno probatus moribus, et laboribus elimatus, percepta in ecclesia benedictione, fratrum societati donet
Abbreviated transcription (Latin):
so die qͦ redeunt ꝑ om̃s canonicas horasdũ
explet᷑ opꝰ di ꝓstrati solo oratorii ab oĩb pe¬
tant orationẽ ꝓpt̃ ȩxces sꝰ: ne qͥd subripuerit
muiauisꝰ aut auditꝰ male rei ant ociosi
sermonis. Spt̃ excessꝰ dic̃ id ẽ ꝓpt̃ cnͣgssioĩs

Expanded text:
so die quo redeunt, per omnes canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem propter excessus, ne qui forte subripuerint in via visus aut auditus malae rei, aut otiosi sermonis. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtas actioĩs. Caueat autẽ abbane alqñ
dealio noto monastĩo monachũ adba¬
bitandũ suscipiat. sine consensu abb̃r᷑
ciꝰ aut litt̾is ꝯm̃daticiis: qi scͥptũ ẽ. Quod
tiqͥdixr̃. Ñ licebit dealio monastiosine uolũtate.

Expanded text:
itam esse. Caveat autem abbas, ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat sine consensu abbatis ejus, aut litteris commendatitiis: quia scriptum est: Quod TRUM . Non licebit de alio monasterio sine voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
uachorũmagist̃ att. Unacũ aĩasua do et
oratorio monasteru ꝑdonationẽ offerat
tioẽ caxans ħ. qd̾ si aliqñ monastio disced̾e
uolu̾it: sine reb siuis de monastio. ł sine
indulgentia peccõrũ ado discedat. Mox¬

Expanded text:
a Magistri : « Una cum anima sua Deo et oratorio monasterii per donationem offerat tione taxans hoc, quod si aliquando de monasterio discedere voluerit, sine rebus suis de monasterio, vel sine indulgentia peccatorum a Deo recedat.
Abbreviated transcription (Latin):
dato ĩ in ꝯg̃gatioẽ reputet᷑. Ressiqͣs habet
aut eroget priꝰ pauꝑib: aut facta sollepnit̃
uonatione conferat monast̾io. nicħ s reser¬
uans ex oĩb. qͥppe qͥex illo die nec ꝓpͥicorꝑis
potestatẽ se habiturũ sciat. Qd̃ dic̃ facta¬

Expanded text:
die in congregatione reputetur. Res si quas habet, aut eroget prius pauperibus, aut facta solemni donatione conferat monasterio, nihil sibi reservans ex omnibus: quippe qui ex illo die nec proprii corporis potestatem se habiturum sciat. Mox ergo
Abbreviated transcription (Latin):
discussionis semoris siue equonomi siue ali¬
cuiꝰfr̃is uenia petenda ẽ: itum diu in t̾ra pro¬
stratꝰ iaceat. donec senior discussionẽ consũ¬
mau̾it. Si autẽ senior discussionẽ iteratut:
et ipse uemãiterare debr.Siquis cardior ad
ueniam iuentus fũit. siue aliqua u̾ba re¬
ligiomi contraria. siue ꝓ ȩrcusatione delic

Expanded text:
onis senioris sive oeconomi, sive alicujus fratris, venia petenda est, et tandiu in terra prostratus, donec senior discussionem consummaverit. Si autem senior discussionem iteraverit, et ipse veniam iterare debet. Si quis tardior ad veniam inventus fuerit, sive aliqua verba religioni contraria sive pro excusation
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat᷑. nut suꝑiꝰ diximꝰ. omnẽ ase obe¬
dientiã ꝓmiserit adimplendã. Deinde
conueniãt eiꝰ parentes: ut et eorũ qͣle sit
uotũ agnoscat᷑ deco. Quod simag̃ fuint
consentientes eiꝰ uotisparentes: ꝯuocatis cr
ab abbe inmonast̾iĩ uotũ filii cont̾itentis
exqͥrat᷑ ab cis: lit ab ipsis potiꝰ uideat᷑ deuou̾s
łofferriqͥ eũ genuer. Cũ gͦ mag̃ respõd̾ut
parentes gͣtant̃ se uelle ad ĩplere q̃ cupit:

Expanded text:
si, ut superius diximus, omnem a se obedientiam promiserit adimplendam. Deinde conveniant ejus parentes, ut et eorum quale sit votum agnoscatur de eo. Quod si conttes ejus voto parentes, convocatis eis ab abbate in monasterium, votum filii convertentis exquiratur ab eis, ut ab ipsis potius videatur devoveri vel offerri qui eum genuerunt. Cum ergo magis responderint parentes gratanter se velle adimplere quae cupit,
Abbreviated transcription (Latin):
isialt̃ uult sͥ forte secretiꝰorare. sĩplicit̃ in¬
tret ioret: ñ inclamosa uoce s in lacͥmis ⁊
intentiõẽ corois. ũqͥsimile opꝰ ñ facio: ñ pnit¬
tat᷑ explicito oꝑe di remorari i oratorio
Aut si forte ĩ aliqͥ pret̃ horas ꝯstitutas sicẽ
uacat ⁊ orare uoluerĩt: ñ eisst̃t ĩpedũnto
qͥ ibialiqͥd agendũ putau̾int. Itẽ alibi In
oratorio pret̃ oranori psallendi dicultõ
pęnitꝰ incħ agat᷑. ut nomimi huic ioꝑa

Expanded text:
i alter vult sibi forte secretius orare, simpliciter intret et oret non in clamosa voce, sed in lacrymis et intentione cordis. Ergo qui simile opus non facit, non permittatur explicito opere Dei remorari in oratorio etiam aliqui praeter horas constitutasvacat et orare voluerint, eis non sint impedimento qui ibi aliquid agendum putaverint. Item alibi. In oratorio praeter orandi et psallendi Dei cultum penitus nihil agatur, ut nomini huic et opera
Abbreviated transcription (Latin):
ilebreuis łoonatio reru suarũ do ł mona¬
stio facca ipsiꝰdonatoris mami suꝑ altare po¬
nat᷑ dicente ipso fr̃e. E cce dñe cũ aĩa meaet
pauꝑtate mea qͥcqͥd mͥ donasti. tͥ reconsig¬
no i offero: uibi uolo ut sit̃ resmee ubifũte
cormeũ etaĩa: sub potestate tñ monasterii

Expanded text:
brevis, vel donatio rerum suarum Deo vel monasterio facta, ipsius donatoris manu super altare ponatur, dicente ipso fratre: Ecce, Domine, cum anima mea et paupertate mea quidquid mihi donasti, tibi reconsigno et offero; et ibi volo, ut sint meae res, ubi fuerit cor meum et anima mea, sub potestate tamen monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb p̾fatisreb bene fũit eruditꝰ: q̃ mabsti¬
nentia p̃cellat: in doctͥna refulgeat: exqͥsitaᷤ
qpilas m̃se lautioris ꝯfuetudinẽq ꝯtẽpnat.
uimnimis ꝑceptionẽ respuat: cunctis ĩ
nec suꝑbia extollat. nec meror ac pusillam¬
mitas frangat. nec libido corrũpat: qͥ et ĩ
pacientia discretionẽ. icũ ira exbibeat lem¬
ratẽ: quiq sic egentib arto pauꝑib pareat.
rcognoscat: cuiꝰq canta deb⁊ setmonis et

Expanded text:
omnibus praefatis rebus bene fuerit eruditus. Qui in abstinentia praecellat, in doctrina refulgeat, exquisitas epulas mensae lautioris consuetudinemque contemnat; vini nimii perceptionem respuat; cunctis in nec superbia extollat, nec moeror ac pusillanimitas frangat, nec libido corrumpat. Qui et in patientia discretionem, et cum ira exhibeat lenitatem; quique sic egentibus atque pauperibus pareat, recognoscat. Cujusque tanta deb
Abbreviated transcription (Latin):
legerit ut ꝓ amore dil ꝓpt̃ disciplinãł mẽ
surã scẽ uite inmonasteriis habitert. in
solo noĩe patres monasteru nũcupent᷑. et
nicħ aliud eisinmonasterus liceat nͥora¬
tioẽscollig̾e. ꝯplere. isignare: Aliud uͦ ncb
aut p̾sumãt.aut eisliceat ł aliqͥd ordinagioĩs
aut dñatiõis. aut dispensatiõis uindicent. s omnẽ
formãlicentiȩ łordinande dñatioĩs mo¬
naster iiabbas qͥ suꝑ g̃gẽ uniu̾sũ ordinatꝰ¬
ẽ. cũ regła uidicet ł defendat. Nãsolohono¬
ris noĩe statuimꝰ eospatresmonasterii ap¬
pellari.: ꝓꝓt̃ sac̾tionẽ sacͥootii aut oroina¬

Expanded text:
legerint, ut pro amore Dei, vel propter disciplinam, vel mensuram sanctae vitae monasteriis habitent, in solo enim nomine patres monasterii nuncupentur; et nihil aliud eis in monasteriis liceat, nisi orationes colligere, complere et signare. Aliud vero nihil aut praesumant, aut eis liceat; vel aliquid ordinationis, aut dominationis, aut dispensationis vindicent; sed omnem formam licentiae, vel ordinandae dominationis monasterii abbas, qui super gregem universum est ordinatus, cum regula vindicet vel defendat. Nam solo honoris nomine ideo statuimus eos patres monasterii appellare, propter sacrationem sacerdotii, aut ordina
Abbreviated transcription (Latin):
patresantiqͥ dixer. Siqͥs fidei ardore succes
rentntians scło. mouastiũ magne dispo¬
sitioĩs elegerit expetendũ. Nouitatieiꝰ ñ
confestĩ licentia tͥbuat᷑ intͣndi. s pͥmũstu¬
diosiꝰ indaget᷑. utrũ uoluntarie anneces¬

Expanded text:
ATENSI . Si quis fidei ardore succensus renuntians saeculo monasterium magnae dispositionis elegerit expetendum, non confestim licentia tribuatur intrandi, sed primum studiosius indagetur utrum voluntarie, an neces
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ factũ scimꝰ: oportet cͥca tam̃ eũ cati
tiꝰ agridiligentiꝰ. ut siue inu̾itate ꝑmane
at. ł ꝓficiat. siue institutionũ nr̃arũ lib̾tas
exploret᷑ : ꝓbabił inuemiat᷑ ⁊ pura. Ita ñaq
⁊ nosdo placebimꝰ. ille aut ꝓficiet siuerax
ẽ: aut sisimulator ẽ erubescet. Si qͣsane ra¬
tionabilit̃ icũ humilitate caritatis rep̃hẽ¬
dit aut ostendit: tcͣcet abbas prudent̃ ne
forte ꝓpt̾ ħ ipsũ eũ dñs direxerit. Qd̃ dicit¬

Expanded text:
eum cautius agi et diligentius; ut sive in veritate permaneat vel proficiat, sive institutionum nostrarum libertas exploretur, probabilis inveniatur et pura. Ita namque et nos Deo placebimus; et ille, aut proficiet, si verax est; aut si simulator est, erubescet. Itionabiliter et cum humilitate reprehendit, aut ostendit, tractet abbas prudenter, ne forte pro hoc ipsum Dominus direxerit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnt̃ ab abb̾e scrutãda st̃ ꝓpt̃ opꝰ peculiare. ne
iueniat᷑. R sicui ĩuentũ fuit qͦd ab abb̃e
ñ accep̃. gͦuissimȩ discipline subiaceat. &
ut ħ uitiũ peculiaris radiciꝰ ãputet᷑: dent᷑
tumca. pedules. calige. brachilȩ. cultellus.
graphiũ. acus. mappula. tabulȩ: ut omĩ
auferat᷑ necessitatis excusatio. Hĩc ⁊beatꝰ¬

Expanded text:
quenter ab abbate scrutanda sunt propter opus peculiare, ne inveniatur. Et, si cui inventum fuerit, quod ab abbate non acceperit, gravissimae disciplinae subjaceat. Et ut hoc vitium peculiaris radicitus amputetur, dentur culla, pedules, caligae, bracile, cultellum, graphium, acus, mappula, tabulae, ut omnis auferatur necessitatis excusatio. A quo t
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Munitꝰ debet eẽ monach ñ delicatu.
S ic̃ aut̃ ñ oportet in monacho eẽ notabilis
babtꝰ: tranec satis abiect. Nã p̃ciosa uestis
animũ adlasciuiã ꝑtrahie: minis uił aut
dolorẽ cordis parit. aut morbũuane głȩ con¬
dũ ẽ omniũ eẽ inimmosiomnnũ nos nouis¬
simos: certũ ẽ qi et indum̃tis omĩũ nos no¬
uissimos deputare debemꝰ. Hĩc cassianꝰdic̃.¬
Oportet ut tał sit uestis monachi q̃ corpꝰcon¬
tegens tantũ uerecundiã nuditatis repellat.
ł cõpositioĩs nouitate int̃ cet̾os fr̃s sp̃ales ha¬
beat᷑ insignis: ttasit astudiosis suꝑfluisq
accuratioĩb aliena: ut nullis tt̾m ꝑincuriã
collectis aut affectatissordib sit deformis.
Postiemosicipsauestis abhuiꝰ modiseparet᷑
ornatu: ut in omĩseruorũ di cultu cõiminiˢ
sit. Nã qͥcqͥd ntĩ famulos di naboĩb tenct᷑.s¬

Expanded text:
itus enim debet esse monachus, non delicatus. Sicut autem non oportet in monacho esse notabilis habitus, ita nec satis abjectus. Nam pretiosa vestis animam ad lasciviam protrahit, nimis vilis aut dolorem cordis parit, aut morbum vanae gloriae condum est omnium esse minimos et omnium nos novissimos, certum est quia et indumentis omnium nos novissimos deputare debemus. Nam si hiprimum ut talis sit vestis monachi, quae corpus contegens tantum verecundiam nuditatis repellat, vel compositionis novitate inter caeteros fratres spiritales habeatur insignis: et ita ab studiosis superfluisque accurationibus aliena, ut nullus iterum per incuriam collectis aut affectatis sordibus sit deformis. Postremo sic ista vestis ab hujus mundi separetur ornatu, ut in omnium servorum Dei cultum communis sit. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
pitũ ꝑsesit: ut incertis horissuꝑuemi¬
entes hospites qͥñquã deftc̃ monast̾io ñ
inquietent fũs. Inqͦ quoquina ad amõ
ing̃liant᷑ duofr̃s qͥ ipsũ officiũ bene ĩpleãt:
qͥb sudigent solatia ãministrent᷑ ut abs
imuratioẽ seruiãt: nit̾m qñ occupatio¬
riistasit considatio: ut qñ indigent so¬
latia accõmodent᷑ eis: i tt̾m qñ uacãt obȩ¬

Expanded text:
pitum super se sit: ut incertis horis supervenientes hospites, qui nunquam desunt monasterio, non inquietent fratres. In quam coquinam ad annum ingrediantur duo fratres, qui ipsum officium bone impleant.  indigent, solatia administrentur, ut absque murmuratione serviant; et iterum quando occupatiorii ista sit consideratio, ut quando indigent, solatia accommodentur eis; et iterum quando vacant, obe
Abbreviated transcription (Latin):
francorũ magno concilio salubre. inuen¬
tũ ẽ consiliũ: ut ꝓ sua i⁊ fr̃mcustodia. ha¬
beat incõmum refectorio m̃sã. ubi qñ
affuerint cũ hospitib. qñuͦ defuerint
cũquib uolu̾it reficiat. corã fr̃ib. Itẽ et

Expanded text:
Francorum magno concilio salubre inventum est consilium, ut pro sua et fratrum custodia habeat in communi refectorio mensam, ubi quando adfuerint cum hospitibus; quando vero defuerint, cum quibus voluerit reficiat
Abbreviated transcription (Latin):
pomis festis uͭ dieb. ꝓ reuerentia sacre
souempnitatis: plurimis cybis ad ẽ ter¬
nsuł quat̾nis ferculissunt corꝑa re¬
ficienda. Sic. tam̃ ut si pluriora sunt cy¬
baria numero sint minora: ut corꝑa
necessario cybo reficiant᷑. ñ minia sa¬

Expanded text:
 Festis vero diebus pro reverentia sacrae solemnitatis pluribus cibis, id est ternis vel quaternis ferculis sunt corpora reficienda: sic tamen ut, si plura sunt cibaria numero, sint minora, ut corpora necessario cibo reficiantur, et non nimia sa
Abbreviated transcription (Latin):
Duxtr̃ .ri. Nsi expleco anno nuiłꝰ mutare
habitũ ꝑmittat᷑. s si penitentis fu̾it cã¬
ca ꝯpunctio ut hoc sͥ supplicatioẽ assidra.
exigat ñ negari: tñ qd uni fidelit̃ poscen¬
ticoncedit᷑ ñ qͣsilicitũ habeat᷑. Hĩc beatꝰ¬

Expanded text:
Et nisi expleto anno nullus mutare habitum permittatur. Sed si poscentis fuerit tanta compunctio, ut hoc sibi supplicatione assidua exigat non negari, quod uni fideliter poscenti conceditur, non quasi licitum habeatur. Vest
Abbreviated transcription (Latin):
rigunt᷑ de uestiario accipiãt: q̃ reu̾tenteᷤ
iota ibirestituãt. Et cucullȩ et tunicȩ sĩt
aliqͣnto a solito qͣs habẽt modice meliore:
qͣs excuntesinuia accipiãt de uestiario.
et reu̾tentes restituãt. Hĩc beatꝰ fructuos
maximebis qͥ iminist̾i̾o ĩplicant᷑ al¬
taris. s et ħ qͥstudere nolu̾̃it rep̃hendẽd̾
ũerit: cũ nc̃ usq ꝯstet pleraq hc̃ usũ mo¬

Expanded text:
riguntur, de vestiario accipiant: quae revertentes lota ibi restituant. Et cucullae et tunicae sint aliquanto a solito quas habent modice meliores: quas exeuntes in via accipiant de vestiario, et revertentes restituant. Stramenta autem est, maxime his qui ministerio implicantur altaris. Sed hoc qui studere noluerit, reprehendendus non erit, cum nunc usque constet pleraque hunc usum mo
Abbreviated transcription (Latin):
monast̾iũ. Aqͣm in manib abbas hospiti¬
b det. Pedes hospitib om̃ib tã abbas quã
cuncta cong̃gatio lauet. hĩc fructuos
ait. Hospitib ł ꝑegͥnisfr̃ib cũ sũma re¬
uerentia caritatis imministratioĩs obseqͥa
ft̃ p̃benda ⁊ ad uesꝑm lauandi pedes⁊ siex
itinere ft̃ confectioleo ꝑunguendi fc̃: lec¬
taria. lucerna. iextͣmna mollia exhibẽ¬
darac ꝓficiscentib iuxta pensẽtȩ nobii ui¬

Expanded text:
m, Aquam in manibus Abbas hospitibus det. Pedes hospitibus omnibus tam Abbas quam cuncta Congregatio lauet. Sed nec is cum summa reverentia charitatis et ministrationis obsequia sunt praebenda, et ad vesperum lavandi pedes; et si ex itinere sunt confecti, oleo perungendi sunt. Lectaria, lucerna, et stramina mollia exhibenda, ac proficiscentibus juxta posse coenobii vi
Abbreviated transcription (Latin):
ceptiaũt hospites ducant᷑ ad orationẽ:
⁊ p̾ea sedeat cũcispͥor aut cuiuisserit ip¬
se. legat᷑ corã hospite lex dimina itt edifi¬
cet᷑. ⁊ pꝰ hȩc oĩs eiexhibeat᷑ humanitas.
iobsequiũ plenũ ⁊ ꝑfectum amoris: qͦd hospi¬
tib exhiberi oportet in cybri potꝰ et om̃iũ
illis copetentiũ administratioẽ. leiuniũ¬

Expanded text:
cepti autem hospites ducantur ad orationem; et postea sedeat cum eis Prior, aut cui jusserit ipse. Legatur coram hospite lex divina, ut aedifiEt post haec omnis ei exhibeatur humanitas. et obsequium plenum et perfectum amoris, quod hospitibus exhiberi oportet in cibi, et potus, et omnium illis competentium administrationem. » Hi
Abbreviated transcription (Latin):
tandã eẽ hospitalitatẽ. ñ illd̾ solũ ostendit
ut uenientẽ ad nos hospitẽ suscipiamꝰ.
deãt neextͣ tectũ iaceãt. Recordare lothi
muemes qͦd ñ illũ hospitess ipse q̃sierit
hospites: et ħerat hospitalitatẽ sectans.

Expanded text:
tatem sectantes. Non illud solum ostendit ut venientem ad nos hospitem suscipiamus,deant, ne extra tectum lateant. Recordare Lot, et invenies quod non illum hospites, sed ipse quaesierit hospites, et hoc erat hospitalitatem sectari.
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs forte nobiliũ offert filiũ suũ deo
inmonastĩo: supse puer minoriȩca¬
teẽ parentesciꝰ faciãt peticionẽ qm supͣ dixi¬
mꝰ: et cũ oblatione ipsã peticionẽ ⁊ manũ pu¬
erimuoluãt in palla altaris: ĩsic eũ offerãt
Hic̃ basiliꝰait. Sportet tñ infantesuoluntate
iconsensu parentũ. imino abipsis parentib
oblatossub testimonio płimorũ suscipi:
ut oĩs occasio maledicti grã excludat᷑ homi¬

Expanded text:
is forte de nobilibus offert filium suum Deo in monasterio, si ipse puer minore aetate est, parentes ejus faciant petitionem, quam supra diximus, et cum oblatione ipsam petitionem et manum pueri involvant in palla altaris, et sic eum offerantio suscipiantur. Oportet infantes cum voluntate et consensu parentum, imo ab ipsis parentibus oblatos, sub plurimorum testimonio suscipi, ut omnis occasio maledicti gratia excludatur homi
Abbreviated transcription (Latin):
Dies ieiumi qui nolari ñ possunt diesin¬
telligunt᷑ scẽ paschał. q̃dragesimȩ. leta¬
marum. et .iiii. anni. tẽporum: aut si
alicuiꝰ diei festifu̾it agenda uigilia. qñ
ñ solum acanonicis lericisuerũetiã ala¬

Expanded text:
Dies jejunii, qui violari non possunt, dies intelliguntur sanctae paschalis Quadragesimae, Litaniarum et quatuor anni temporum, aut si alicujus diei festi fuerit agenda vigilia, quando non solum a canonicis clericis, verum etiam a la
Abbreviated transcription (Latin):
mitatib detinent᷑ quał cẽ debet pietaᷤ
similit̃. licet hoc moĩb sit agendũ: p̃¬
cipue tam̃ inifirmãtiũ cura ħ p̃ceptio
ẽ exhibenda: qr dñs dix̾̃. Infirmꝰ fui. et ue¬
instis ad me. Ita gͦ cura infirmis q̃renda

Expanded text:
mitatibus detinentur, qualis esse debet, pietas similiter . Licet hoc in omnibus sit agendum, praecipue tamen in infirmantium cura haec praeceptio est exhibenda: quia Dominus dixit, infirmus fui, et venistis ad me . Ita ergo cura infirmis quaerend
Abbreviated transcription (Latin):
cordis ẽ humilitas m̃tis cũ lacͥmis: exo¬
riens de recordatioẽ peccati:timore ui¬
dicii. Illa ẽ conũsis ꝑfecta cõpunctioĩs
affectio: q̃ om̃s a se carnaliũ desid̾iorũ
affectꝰ repellit. untentionẽ suã totom̃tis
studio indi contẽplatioẽ defig̃. Iue ibe

Expanded text:
cordis est humilitas mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigi
Abbreviated transcription (Latin):
ent se ad genua abbis agentes gr̃as debomactꝰ
tioluntate concessa: ⁊ pꝰ impensã humilitatẽ
simuliore suo abb̾i indicent qͥsq uolu̾it abs¬
tinere.
bore ⁊ ñ posst̃ oc̾ciere hora cõpetenti
uino flectentes genua. Smilit̃ qͥ initinere
direcci ft̃. ñ eos p̃ttreãt hore ꝯstitute s ut
possc̃ agãt sͥ: iseruitutis pensũ ñ negli¬
gãt ieddere. Hĩc beatꝰ pachomiꝰait. Eosi

Expanded text:
ent se ad genua abbatis agentes gratias de boni actus voluntate concessa: et post impensam humilitatem simul et ore suo abbati indicent, quis quid voluerit abstinere. bore, et non possunt occurrere hora competenti r, cum tremore divino flectentes genua. Similiter qui in itinere directi sunt, non eos praetereant horae constitutae; sed ut possunt agant sibi, et servitutis pensum non negligant redd
Abbreviated transcription (Latin):
mlabore qͦuis. inquoqͥna. incella¬
rio. inmminist̾i̾o. inpistͥno. inhor¬
to. martẽ aliqͣm dũ laborat ł inq̾cũq loco
auqͥd deliquerit aut fregerit qͥppiã aut
ꝑdidit. ł aluid qͥd excesserit ubi ubi: et ñ
ueniens continuo ante abbate ł cong̃gati¬
onẽ ipse ultͦ satiffecerit ⁊ ꝓdid̾it delictũ
suũ: dũ ꝑ aliĩ cognitũ fuit. maiori subia

Expanded text:
labore quovis in coquina, in cellario, in ministerio, in pistrino, in horto, in arte aliqua dum laborat, vel in quocunque loco, aliquid deliquerit, aut fregerit quippiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubi, non veniens continuo ante abbatem vel congregationem ipse ultro satisfecerit, et prodiderit delictum suum: dum per alium cognitum fuerit, majo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe occupatꝰ. qd qͥfac̃ ⁊ offendiculũ cet̾is p̃¬
stat: ipse negligentis crim̃ inẽrt. bĩc aliꝰ¬
laico ãbulãt iuncti ad se ⁊ cantantes modice
de uia flectent genua ⁊pꝰorationẽ redeãt ĩ
uiã. mox ab omĩ u̾bo alieno adeo tacentes
ꝓpt̃ reuerentiã oꝑis di. et sic oꝑando peti¬
caprꝰ bñdictioẽ impositũ ꝓrũpant psal

Expanded text:
opere occupatus. Quod qui tacit, et offendiculam caeteris praestat, et ipse negligentis crimen incurrit. § IV.-laico ambulant juncti ad se, et cantantes modice de via flectant genua, et post orationem redeant in viam; mox ab omni verbo alieno a Deo tacentes propter reverentiam operis Dei, et sic ambulando petita prius benedictione impositum prorumpant in psal
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. Siqͥs autẽ anteqͣm finit᷑ psalmꝰ incep¬
tꝰ ñ occurrerit ulteriꝰ moratoriũ int̃ psal¬
lentes fr̃s introne ñ audeat: s stans foris
adianuã sustineat. donec finitis psalms
cong̃gatio relaxet᷑. et tẽ submissa int̾ra
penitentia negligentiȩ suȩ ł rarditatis
corã oĩb ab abbate impetret ueniã. Qd̃si

Expanded text:
. Si quis autem antequam finitur psalmus incoeptus, non occurrerit, ulterius in oratorium inter psallentes fratres introire non audeat. Stans foris ad januam sustineat, donec finitis psalmis congregatio relaxetur: et tunc submissa in terra poenitentia negligentiae suae, vel tarditatis coram omnibus ab abbate impetret veniam. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
elogiarũ abundau̾it: int̾rogata qͣlitate
p̃cii qͣntũ a scłarib distrahi potest᷑. Tanta
infra nũmorũ minorisẽꝑ distrahat᷑ p̃cio:
ut agnoscant᷑ in hac parte sp̃ales a scłarib
actib distantiaq seꝑari. cũ negotũ causa q̃ ĩ
inica ẽ aĩȩ lucrũ supͣ iusticiã ñ q̃r̃ãt s i ab

Expanded text:
Eulogiarum abundaverit, interrogata qualitate pretii quantum a saecularibus distrahi potest, tantum infra nummorum minori semper distrahatur pretio: ut agnoscantur in hac parte spiritales a saecularibus actorum distantia separari: cum non negotii causa, quae est inimica animae, lucrum supra jus
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ recedere: a fide transgredi. retro¬
sapientes faciat apostature: diligent̃
attende. Noe enĩ sapiens sc̃s ⁊ antiquis¬
simꝰ uir. quẽ tante moles aquarũ ñ uice¬
rant: a modico uino deuictꝰ ẽ ⁊ abebri¬
etate dorimiens nuidatꝰ. Patͥarchã uͦ loth
uinũ apostatare fȩcit: qñ cont᷑ naturã
infiliab sins imprudent̃ cõmiscuit.

Expanded text:
justitiae recedere, a fide transgredi, retroapostatare faciat sapientes diligenter attende: Noe enim sapiens, sanctus et antiquissimus vir, quem tantae moles aquarum non vicerant, a modico vino devictus est, et ab ebrietate dormiens nudatus. Patriarcham vero Loth vinum apostatare fecit, quando contra naturam in filiabus suis impu
Abbreviated transcription (Latin):
illã ł pꝰ illã horã qͣ om̃s fr̃s incõmune re¬
ficuĩt extͣ m̃sã qͦdcũq ł modicũ aliqͥs mã¬
ducare p̃sumat. ut etiã poma q̃ tẽꝑe suo
subarborib iacent ñ tãtũ degustare s
etiã cangere absq hisq̃ in cõmune come

Expanded text:
illam horam, qua omnes fratres in commune reficiunt, extra mensam quodcunque vel modicum aliquis manducare praesumat: ut etiam poma, quae tempore suo sub arboribus jacent, non tantum degustare, sed etiam tangere absque his quae in commune come
Abbreviated transcription (Latin):
pendat. Qui ⁊ pulm̃ta stremiȩ p̃paret.
⁊ deuoto eis minist̾io obsecunded: i de
his q̃ illis residua fc̃. neq fraudẽ faciat.
neq occulte comestioẽ se illicita pollu
ut nec ꝓpinquorũ affectꝰ nec urbiũde¬
tanta sollicituoins ad moneant᷑ ut de
ore eorũ ne qͣntulũcũq uł eiꝰ sermo mͦ¬
murantis ꝓcedat: s insua infirmita¬

Expanded text:
ndi, qui et pulmenta strenue praeparent, et devoto eis ministerio obsecundent, et de his quae illis residua sunt, neque fraudem faciant, neque occulte comestione se illicita polluut nec propinquorum affectus, nec urbium detanta sollicitudine admoneantur, ut de ore eorum nec quantuluscunque vel levis sermo murmurationis procedat; sed in sua infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Qubet ex monachis ieiumũ soluere
ñ p̃sumat. ne prĩqͣm in commnune reficiat
cũ cet̾is ł pꝰquã refecerĩt qͥcqͣm qͦd ad potan¬
dũ tedendũ ꝑtinet gustare ł contingere
audeat. ł occulte. qdlibet peculiarit̃ re¬

Expanded text:
: « Quilibet ex monachis jejunium solvere non praesumat, nec priusquam in commune reficiant cum caeteris, vel postquam refecerint, quidquam quod ad potandum vel edendum pertinet gustare vel contingere audeat, vel occulte quodlibet peculiariter re
Abbreviated transcription (Latin):
ta sexturium facit. Quod si aut loc
necessitas uł labor aut ardor estatis
ampliꝰ poposcerit. marbitrio pͥoris
consistat: considerans inomĩb ne
subrepat sacietas aut ebrietas. Hĩc

Expanded text:
re per diem. Quod si aut loci necessitas, vel labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit in arbitrio prioris consistat. Considerans in omnibus ne subrepat satietas aut ebrietas. Lic
Abbreviated transcription (Latin):
tiffacere. Nãsi foris oratorio remaneãt erte
forte cał qͥ se aut recollocet. ⁊ dormitat. aut
certe sedeat sͥ foris ł fabuł uacet: ⁊dat᷑ occa¬
sio maligno: s ing̃diant᷑ intꝰ: ut nec totũ
legimꝰ. Nã siforis omĩno seggent᷑ ne a sõno
detentidormiãt: aut maliqͦ maligno ho¬
stiadeundi det᷑ occasio. Intꝰ ⁊emĩpositꝰ nec
totũ ꝑdit qͦd ceꝑat. iuerecundia ac metu
officio foris eg̃diunt᷑. ille mȩccła ꝓ ipsa tar¬
ditate positꝰ.xii. psalmos sup̃curs seriẽ
cantet. Siuͦ ex totocursũ suũ ꝑdidit. p̃cipye
noctͣms horis inqͥb nullũ aliud opꝰ impẽ¬
dit: suꝑ positioẽ dãpnet᷑. Diurnis autẽ
multimostet. nec p̃sumat sociari choro
psailentiũ usq ad satiffactionẽ: nͥ forte.
abba licentiã dedit ꝑmissioẽ sua: ita ta¬
m̃ut satiffaciat reusex hoc. hĩc sc̃s frũctr¬

Expanded text:
tur. Nam si foris oratorio remaneant, erit forte talis, qui se aut recollocet et dormiat, aut certe sedeat sibi foris, vel fabulis vacet: et datur occasio maligno. Sed ingrediatur intus: ut nec totum e. Nam foris omnino non segregentur, ne a somno detentae dormiant, aut in aliquo maligno hosti adeundi detur occasio. Intus etenim posita nec totum perdit quod coeperat, et verecundia ac metu officio foras egrediuntur, illa in ecclesia pro ipsa tarditate posita duodecim psalmos super cursus seriem cantet. Si vero ex toto cursum suum perdiderit, praecipue nocturnis horis, in quibus nullum alium opus impendit, suppositione damnetur. in ultimo stet, nec praesumat sociari choro psallentium usque ad satisfactionem: nisi forte abbas licentiam dederit permissione sua: ita tamen, ut satisfaciat reus ex hoc. Ad mens
Abbreviated transcription (Latin):
cassianꝰ ait. Auesꝑe sabbatiquȩ lucescit
in die dm̃co usq ad uesꝑã ipsiꝰ dm̃ci⁊
totis qͥnqͣgesimȩ dieb: nec genua cur¬
uarinec icumorũ regłã custoditi. pa¬
crũ constititta sanexerunt. Qo̾ dit̃ scra¬

Expanded text:
militer a vespera sabbati, quae lucescit in die Dominico usque ad vesperam ipsius Dominici, et totis quinquagesimae diebus nec genua curvari, nec jejuniorum regulas custodiri Patrum constituta sanxerunt. § VI
Abbreviated transcription (Latin):
horis ad opꝰ duimĩ signũ insontierit
mox cũ sũma festinatioẽ surgendũ ẽ.
ac sip̃co regis insonet: omĩ oꝑe qͦd in
manib habebat᷑ pꝰposito ut neb̾oꝑi
iestatis ẽ. ⁊ pieratiesꝰ gras ieferenbas fci¬
onescũfu̾it signisonitꝰ auditꝰ tanta celeritate
debet monachꝰ exilire: ut ñ dicã alia artificia
s hisqͥ opꝰ scͥpt᷑e exercet in eodẽ puncto qͦ aureᷤ
eiꝰ sonꝰ pulsantis aduen̾it. ceptãlitt̾am ñ au¬
ciant. artifices ferram̃ta dimittãt. scͥptores
litt̾am ñ integrent. Omĩs fr̃minanꝰ deserat
qͣd agebat: festinet statĩmox cũ gͣuitate
pesad oratoriũ sensꝰ addm. ut mox ad pͥmã
orationẽ occurrãt: et tãqm apes ad mel int̾n¬
tiũmoratoriũ fr̃m exam̃ ebulliat. ut qͥtacitꝰ
crat scĩoratori locꝰ statĩpsaliorũ clamorib
mminonagesumqiti. quẽ ꝓpt̾̃ hoc om̃o sub¬
t̾hendo ⁊ morose uolumꝰ dici occurrerit. ñ
stec in oroine suo inchoro. s. ultimꝰ omĩum

Expanded text:
horis ad opus divinum signum insonuerit, mox cum summa festinatione surgendum est, ac si praeco regis insonet, omni opere quod in manibus habebatur postposito; ut nihil operi jestatis ejus, et pietati ejus gratias referendas feones cum fuerit signi sonitus auditus, tanta celeritate debet monachus exsilire, ut non dicam alia artificia, sed is qui opus scripturae exercet in eodem puncto, quo ad aures ejus sonus pulsantis advenerit, coeptam litteram non auciant, artifices ferramenta dimittant, scriptores litteram non integrent, omnis fratrum manus deserat quod agebat, festinet statim mox cum gravitate pes ad oratorium, sensus ad Deum: ut mox ad primam orationem occurrant, tanquam apes ad mel, intrantium ad oratorium fratrum examen ebulliat; ut qui tacitus erat sancti oratorii locus, statim psalmorum clamoribus mi nonagesimi quarti quem propter hoc omnino subtrahendo, et morose volumus dici occurrerit, non stet in ordine suo in choro, sed ultimus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
aut fabuł. aut consiliis uacant in hac
hora: s om̃s omĩno in hac collationis
mora occurre̾ om̃s iunũ cõpletonũ iubet
licentia denuo cuiqͣm loqui aliqͥd. Qd̾ sim
uentꝰ fuit qͥsqͣm p̃uaricari. hãc tactt᷑nta¬
tis regłam: grauiori uindicte subiaceat.
excepto sinecessitas hospitũ suꝑuenerit
aut forte abba alicui aliqͥd iusserit: qd
tam̃ iipsũ cũ summa gͣuitate ⁊ inod̾ati¬
one. honestissime fiat. Hĩc ⁊ alibi scͥptũ¬
legimꝰ. Abhora uͭ cõpletioĩs cũ oratio ad
somnũcapiendũdat᷑: nulłꝰ oĩno loqͥ p̃¬
sumat nͥgͣndis necessitas monasterii
poposcerit: cui ababbate fuit ordinatũ
loqͥstudeat. ł eciã a p̃posito qͥcurã aliorũ

Expanded text:
aut fabulis, aut consiliis vacant in hac hora; sed omnes in hac collationis hora occurrere, omnes in unum completorium jubet oqui aliquid. Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas hospitum supervenerit, aut forte abbas alicui aliquid jusserit; quod tamen et ipsum cum summa gravitate et moderatione honestissime fiat. est. Ab hora vero Completionis, cum oratio ad somnum capiendum datur, nullus omnino loqui praesumat, nisi grandis necessitas monasterii poposcerit. Cui ab abbate fuerit ordinatum, loqui studeat, vel etiam a praeposito, qui curam aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
grediens autẽ de septimana dicat hc̃
ta bñdictioẽ egrediens: subseqͥt᷑ in¬
g̃diens et dicat. Ds̃ maduitorium.
meũ intende. dñe ad adiuuandum.
me fest̃. Et hoc idẽ t̾cio repetat᷑ ab oĩb̾.¬

Expanded text:
grediens autem de septimana dicat huncta benedictione egrediens, subsequatur ingrediens et dicat: Deus in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Et hoc idem tertio repetatur ab o
Abbreviated transcription (Latin):
ãpliꝰ decet qͣntominꝰ indigẽt: nec ibi Q¬
cos teneat uoluptas iã uegetos. qͦ neces¬
sitas ligauerat infirmos. Iulise ȩrifne¬
mẽt
ditiores: qͥ insufferenda parcitate fit̾int for¬

Expanded text:
t: ne cibi eos teneat voluptas jam vegetos, quos necessitas levaverat infirmos. Illi se aestiment ditiores, qui in superanda parcitate fuerint for
Abbreviated transcription (Latin):
becillitas. ⁊ nullatenꝰ eis distͥctio regłe
teneat᷑ malim̃tis. s sit in eis pia consi¬
datio ⁊ p̃uemãt horas canonicas. Hĩc¬
beatꝰ ysidorꝰ ait. Hi autẽ qui uetustate
corꝑis consũpti. aut tenere ȩcatis fragi¬
litate detenti sc̃. ñ fc̃ cotidians exercen
diietumis: ne aut senescens ȩcas ante¬
qͣm moriat᷑ deficiat. aut crescens priꝰ¬
qͣm ꝓficiat cadat: ec ante int̾eat quã
nachorũ magist̃ ait. Infantuli qͣrta se¬
xta.⁊ sabb̃o indieb tam̃ minorib hoc ẽ
in hiemis tẽꝑe ieiunent: alus uͦ dieb
ao sextã reficiãt horã. In estatis uͦ dieb
qͣrta. sexta.⁊ sabb̃o. indieb tam̃ minoribꝰ
infantuli sexta hora reficiãt. aliis u̾di
eb t̾cia recreent᷑: qr in maiorib dieb mi¬
nor ẽ ȩtas inuirib.sic̃ ⁊ sustinendi sen¬
su discreta.S ifantes ad hãc relaxati¬
onẽ talesꝑmittimꝰ: qui int᷑.xii. annos
degunt ȩcatȩ.Amplioriũ qͥ fu̾it: ad for¬

Expanded text:
becillitas, et nullatenus eis districtio Regulae teneatur in alimentis; sed sit in eis pia consideratio, et praeveniant horas canonicas. aschae. 3. Hi autem qui, vetustate corporis consumpti, aut tenerae aetatis fragilitate detenti sunt, non sunt quotidianis jejuniis exercendi, ne aut senescens aetas, antequam moriatur, deficiat; aut crescens, priusquam proficiat, cadat, et ante intereat quam A MAGISTRI . Infantuli quarta, sexta et sabbato, in diebus tamen minoribus, hoc est, in hiemis tempore jejunent: aliis vero diebus ad sextam reficiant horam. In aetatis vero diebus quarta, sexta et sabbato a reficiant: aliis vero diebus tertia recreentur. Quia in majoribus diebus minor est aetas in viribus, sicut et sustinendi sensu discreta. Sed infantes ad hanc relaxationem tales permittimus, qui intra duodecim annos degunt aetate. Ampliori vero qui fuerit, ad for
Abbreviated transcription (Latin):
lius ait. Carnes incybo nunquã sumã¬
tur. Pulliuͦ uł altilia cuncta in cong̃ga¬
tione ñ administrent᷑. Infirmis u̾tã¬
tum ꝓuideant᷑: et acciꝑe liceat. Hĩc¬
tandinec sumendi ẽ concessa licentia.
Ñ quod creaturã diuidicemꝰ indignam:
s quod caris abstinentia utilis ⁊ ap¬
ca monacbis estimet᷑: sciuato tamen
mod̾amine pietatis. Eigo egrotorũne¬
cessitudines uł longe ꝓficiscentiũ qua¬
lit̾ ut et uolatilium esib infirmmsus¬
tentent᷑ et longinquo itinere destina
ñ metuant: seruantes apuo se de reli¬
quo continentiã consuetã. Qd̃ si quis
monachꝰ uolauerit. et cont᷑ sanctionẽ
regulȩ usumq ueterum uescicarnib
p̃sumpserit: sex mensium spacio re¬
trusioniet pęnitentiȩ subiacebit.
Quod autẽ dicit debiles ⁊ egrotos: non
duas ut pleriq arbitrant᷑. s unam
tantum significat eẽ ꝑsonã. Ergo de¬
bilis egrotus dr qui longa uł dura
egritudine pressus ẽ ad debilitatẽ

Expanded text:
icit. Carnes in cibo monachi nunquam sumant; pulli vero vel altilia cuncta in congregatione non ministrentur; infirmis tantum provideantur, et accipere liceat. tandi, nec sumendi, est concessa licentia; non quod creaturam Dei judicemus indignam, sed quod carnis abstinentia utilis et apta monachis aestimetur. Servato tamen moderamine pietatis erga aegrotorum necessitudines vel longe proficiscentium qualitates, ut et volatilium esibus infirmi sustententur, et longinquo itineri destinatnon metuant, servantes apud se de reliquo continentiam consuetam. Quod si quis monachus violaverit, et contra sanctionem regulae usumque veternum vesci carnibus praesumpserit, sex mensium spatio retrusioni et poenitentiae subjacebit. Quod autem dicit debiles aegrotos, non duas, ut plerique arbitrantur, sed unam tantum significat esse personam. Ergo debilis aegrotus dicitur, qui longa et dura aegritudine prorsus est ad debilitate
Abbreviated transcription (Latin):
cra nulli monacho ad eunda studio la
ris. nec differendũ ẽ ꝓpt̃ medelã si expe¬
dit: nec mmurandũ ẽ qi ñ fit ꝓ appe¬
utu uoluptatis. s ꝓ remedio tm̃ salu¬
tis. Icura medendi. balnearũ usꝰ sũmo¬
adhibeat᷑ studio: sanis uͦ. p̃cipue ui¬
uenculis tardiꝰ concedat᷑. Hĩc beatꝰ au
ifirmis omĩno debilibq ꝓ reparati¬
one concedat᷑. At ubi meliorati fuĩnt.
a carnib more solito om̃s abstineant.

Expanded text:
cra nulli monacho adeunda studio lavoris. Ne differendum est propter medelam, si expedit; nec murmurandum est: quia non fit pro appetitu voluptatis, sed pro remedio tantum salutis. adhibeatur studio. Sanis vero praecipue juvenculis tardius concedatur. Abbas infirmis omnino debilibus pro reparatione concedatur; at ubi meliorati fuerint a carnibus more solito omnes abstineant.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ad sextã horã tẽꝑe estiuo ł aliis tẽ¬
ꝑib refictunt: tercia quadra ipsius
dm̃cipanis celłario ꝑ omĩũ annonaᷤ
incellario subtͣcto sero ante illũ cru¬
dũ pulm̃itariũ inferendũ m̃sisponat᷑. Qd̃¬

Expanded text:
go ad sextam horam tempore aestivo, vel aliis temporibus reficiunt, tertia quadra ipsius dominici panis a cellerario per omnium annonas in cellario subtracta sera ante illud crudum pulmentarium inferendum mensis ponatur
Abbreviated transcription (Latin):
noscit aꝑtũ. Qd̾ autẽ dic̃. ⁊ sic accepta bñdi¬
ctione ing̃diat᷑ ao legendũ. sub intelligit᷑
afr̃ib oratione accepta ⁊ saccidote bñdicti¬
ons collecta ing̃diat᷑ ad lectionẽ ꝑficiendã:
q̃ collecta hoc mͦ si placet lectori a sacerdote

Expanded text:
dictione ingrediatur ad legendum, subintelligitur a fratribus oratione accepta, et a sacerdote benedictionis collecta, ingrediatur ad lectionem perficiendam. Quae collecta hoc modo, si placet, lectori a sacerdote