comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ium dictoꝵ ad effectum ꝑducens. cunc¬
tos illos insidiatores suos. de mecho tii¬
uentium auferens: fidelib suis occu¬
pata ab infructuosis loca crescendi et
extendendi carisam con cessit. Unũ uͦ
ad u̾sarioꝵ qui excellentissimũ in fran¬
cia collem occupauit: et quecũꝙ de eo
ꝓspicere posset. sibi in possessionẽ dele¬
git. in eodem colle altissime trabi affi¬
xum iussit eleuari. Pipinum uͦ nothũ.
p̃cepit eligere sibi: quo mͦ uitam de¬
gere uoluisset. Qui optione concessa.
opcauit locum in quodam monast̾o
cunc nobilissimo: nc̃ autẽ ñ incercum
de qua causa destructo. Quẽ antea ñ
absoluam. quã bernhardulũ ur̃msya
ta accinctum conspiciam.
Ndignatꝰ ẽ autẽ maguanimꝰ .L. quia ip¬
se ad barbaras illas nationes sit mnrex
uocatus: cum quilibet aucũ suor ad
hoc uideret᷑ idoneus. Qd ⁊̃ ita eẽ: ex
unius compirincialiũ me facto pha¬
bo. Erat qudam uir detoig une. ins¬

Expanded text:
vim dictorum ad effectum perducens, cuncvim dictorum ad effectum perducens, cunctos illos insidiatores suos de medio viventium auferens , fidelibus suis occupata ab infructuosis loca crescendi et se extendendi causa concessit. Unum vero adversariorum, qui excelsissimum in Francia collem et quęcumque de eo prospicereposset sibi in possessionem delegit, in eodem colle altissimę trabi affixum iussit elevari. Pippinum vero nothum praecepit eligere sibi, quomodo vitam degere voluisset. Qui optione concessa optavit locum in quodam monasterio tunc nobilissimo, nunc autem, non incertum de qua causa, destructo. Quam antea non absolvam, quam Bernhardulum vestrum spata femur accinctum conspiciam. Indignatus est autem magnanimus Karolus, quia ipse ad barbaricas illas nationes sit exire provocatus, cum quilibet ducum suorum ad hoc videretur idoneus . Quod etiam ita esse, ex unius comprovintialium meorum facto probabo. Erat quidam vir de Durgowe iux
Abbreviated transcription (Latin):
liberius excrescẽ ualeant. Igit᷑ lli tͥs¬
tes abcesserunt. quasi qui nichil ratio¬
nabile reportarent. Uenientes autẽ
ad impũem. ⁊ reqͥsiti quĩd referrent:
conq̃sti sunt se tanto labore ⁊ itinere.
ne in uno quidem sermone cerciorari.
Sagacissimo autem rege ꝑ ordinem
int̾rogante. ubi eum uel quio agen¬
tem reꝑerint: quidꝙ responsi illis red¬
diderit. Dixerunt. In tripetio rustica¬
no sedentem inuenim. ⁊ cridente are¬
olaᷤ olerum nouellantem.Causam iti¬
neris nri reuoluentes. hoc solum ab
eo responsi. magnis flagitationib ex¬
torquere potuimꝰ. Nichil aiente aliud
ei demando.nͥ qd facio In itila re¬
creriita extraho: ut olera necessaria
liberius excrescere ualeart his audi¬
cis. astu ñ carens. sapientia pollens
aug̃: confriatis aurib uinflatis
narit: dixit ad ecs. Rationabilere¬
sponsum. optum uassalli reportastis. Il¬
lis itaq de ꝑicło uite metuentib. ipse

Expanded text:
liberius excrescere valeant'. Igitur illi trisliberius excrescere valeant'. Igitur illi tristes abscesserunt, quasi qui nihil rationabile reportarent. Venientes autem ad imperatorem et requisiti, quid referrent, conquesti sunt se tanto labore et itinere ne in uno quidem sermone certiorari. Sagacissimo autem rege per ordinem interrogante, ubi eum vel quid agentem reppererint quidque responsi illis reddiderit, dixerunt: 'In tripetio rusticano sedentem eum invenimus et tridente areolam holerum' novellantem; causamque itineris nostri revolventes hoc solum ab eo responsi magnis flagitationibus extorquere potuimus: „Nihil" aiente „aliud ei demando, nisi quod facio. Inutilia recrementa extraho, ut holera necessaria liberius excrescere valeant"'. His auditis astu non carens et sapientia pollens augustus confricatis auribus et inflatis naribus dixit ad eos: 'Rationabile responsum, optimi vassalli, reportastis'. Illis itaque de periculo vitę metuentibus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
teret. ⁊ tñ ñ libent̾ eos ꝑderet. qͥa sibe¬
ne uoluissent. magnũ axp̃ianis munim̃
eẽ potuissent. direx̃ legatos suos ad eũ¬
dem pipinũ. sciscitans ab eo qͥd de his
fieri oporteret. Quẽ cum in orto cum
seniorib fr̃ib iumorib ad maiora oꝑa
detentis. urticas ⁊ noxia queꝙ trsden¬
te exthentem reꝑissent. ut usui ꝓficua
uiuacius ex crescere ualerent: indica¬
uerunt ei causam aduentꝰ sui. At ille
ex imis p̃cortus suspiria trahens. itt os
debiles anmosiores sains ẽẽ consueue¬
runt: in hec u̾ba respondit. Si .R. consi¬
lium meũ dignaretur: ñ ad tantas me
depon̾et iniurias. E go nichil de man¬
uo. Dictte ei quid me agentem inue¬
niretis. At illi tũtes. ne sine aliquo c̾to
responso ad formidabilem reu̾terent᷑
eo. quid dnõ renuntiare deberent. ¶c̃
ile stomacando. nichil inquit aliud ei
dem mando. nͥ quod faciomutilia re¬
crem̃ta extraho: ut olera necessaria

Expanded text:
teret et tamen non libenter eos perderet, quia, si beteret et tamen non libenter eos perderet, quia, si bene voluissent, magnum christianis munimen esse potuissent, direxit legatos suos ad eundem Pippinum sciscitans ab eo, quid de his fieri oporteret. Quem cum in orto cum senioribus fratribus, iunioribus ad maiora opera detentis, urticas et noxia quęque tridente extrahentem repperissent, ut usui proficua vivacius excrescere valerent, indicaverunt ei causam adventus sui. At ille ex imis praecordiis suspiria trahens, ut omnes debiles animosiores sanis esse consueverunt, in hęc verba respondit: 'Si Karolus consilium meum dignaretur, non ad tantas me deponeret iniurias. Ego nihil illi demando. Dicite illi, quid me agentem inveneritis'. At illi timentes, ne sine certo aliquo responso ad formidabilem reverterentueo, quid domino renuntiare deberent. Tunc ille stomachando: 'Nihil' inquit 'aliud ei demando, nisi quod facio. Inutilia recrementa extraho, ut holera necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
ostuis cumingenti risu ⁊ cachinno ꝑ an
gulos se. uestib ora rep̃sse conabantur
abscondere. Sed sagacissimꝰ impr̃. quẽ
nich sub celo posset effugere. diligent̾
amulierib exquisiuit quid haberent.ł
quis ostium pulsaret. responsumq acci¬
piens quia quidam coitio. derasus insul¬
sus. ⁊ in saniens. linea tm̃ ⁊ femoralib in¬
dutꝰ. se absꝙ mora postularet alloqui.
iuissit eum intromitt̾e. Nicħ uͦ mmꝰ. Q¬
statim corruens ad pedes illius cuncta
patefecit ex ordine. suspicantes ante
horam diei t̾ciam om̃s coniuratores di¬
gnissima pena uel exiliis deportati sun
aut punit. Ipse quoq nanus ⁊ glbero¬
sus pipinꝰ immanissime cesus: ⁊ detonsa
ad cellulam sc̃i galli que cunctis locis
imꝑii latissimi pauꝑior uisa ẽ ⁊ angu¬
stior. castigandi gr̃a ad tempꝰ aliqͣntu¬
lum destinatus est.
ec multo post quidam de pͥmori¬
b francoꝵ. in regem manꝰ mittere
uoluerunt. Qd̾ cum eum minime la¬

Expanded text:
ostiis cum ingenti risu et chachinno se per ostiis cum ingenti risu et chachinno se per angulos, vestibus ora repressę, conabantur abscondere. Sed sagacissimus imperator, quem nihil sub cęlo posset effugere, diligenter a mulieribus exquisivit, quid haberent vel quis ostium pulsaret. Responsumque accipiens, quia quidam coctio derasus, insulsus et insaniens, linea tantum et femoralibus indutus, se absque mora postularet alloqui, iussit eum intromittere. Qui statim corruens ad pedes illius cuncta patefecit ex ordine. Nihil vero minus suspicantes ante horam diei terciam omnes illi coniuratores dignissima pena vel exiliis deportati sunt aut puniti. Ipse quoque nanus et gipperosus Pippinus, inmanissime cesus et detonsus, ad cellulam sancti Galli, quę cunctis locis imperii latissimi pauperior visa est et angustior, castigandi gratia ad tempus aliquantulum destinatus est. Nec multo post quidam de primoribus Francorum in regem manus mittere voluerunt. Quod cum eum minime la
Abbreviated transcription (Latin):
cong̾gatis. de morte impr̃is consiliatꝰ
fuisset finito consilio. omnia tuta tmei
iussit explorare si quis usqͣm in angłis.
aut subt̃ altarib fuisset absconsus.
Et ecce ut timuert̃. inuener̃e unũ
clericum subtus altare celatum. Quẽ
app̃hendentes ad iusuirandũ compu¬
lert̃. ne ꝓditor eoꝵ molitionis fieret.
Qui ne uitam ꝑd̾et. ut dictauer̃t̃ iu¬
rare ñ abnuit. S illis recedentib iu¬
ram̃tum illud sacrilegum paruipen¬
dens ad palacium ꝓt erauit. Cumꝙ
cum maxima difficultate. ꝑ uii. seras
⁊ ostia tandem ad cubicłm impr̃is pe¬
netͣsset. pulsato aditu. uigilantissimũ
semꝑ.k. ad maximam ꝑduxit admirati¬
onem quiꝰ eo tpr̃e eũ p̃surĩet inqͥetare. Pre¬
cepit tñ femins. que ad obsequiũ regine
uł filiarum eum comitari solebant. ut
exirent uidere. quis eẽt ad ianuam uel
quid inquireret. Que exeuntes cognos¬
centesq ꝑsonam uilissimam. obseratis

Expanded text:
congregatis de morte imperatoris consiliatus congregatis de morte imperatoris consiliatus fuit, finito consilio omnia tuta timens, jussit explorare, si quis usquam in angulis aut subter altaribus fuisset absconsus. Et ecce, ut timuerunt, invenerunt unum clericum subtus altare celatum. Quem apprehendente ad jusjurandum compulerunt, ne proditor eorum molitionis fieret. Qui ne vitam perderet, ut dictaverunt, jurare non abnuit. Sed illis recedentibus juramentum illud sacrilegum parvipendens, ad palatium properavit. Cumque cum maxima difficultate per septem fores et ostia tandem ad cubiculum imperatoris penetrasset, pulsato aditu vigilantissimum semper Carolum ad maximam perduxit admirationem, quis eo tempore eum praesumeret inquietare. Praecepit tamen feminis, quę ad obsequium reginę vel filiarum eum comitari solebant, ut exirent videre, quis esset ad ianuam vel quid inquireret. Quę exeuntes cognoscentesque personam vilissimam, obseratis
Abbreviated transcription (Latin):
gigarte. quales ppt̃ iracundiã derꝑ
filios set de filiab coin narrat sc̃ptura
bio suppares qui dixerunt. Que nobis
pars in dauid. aut que hereditas infi¬
lio ysai: Eius ꝓlem habitudinis optime
despicientes. singuli sibi pͥncipatum re¬
gni arriꝑe.⁊ diadema portare conati
sunt. ẽunc qͥbdam de mediocͥb. dei in¬
stinctu ꝓtestantib. quod inclitus.k. Imi
ad spatam: ⁊ iccirco ꝗͣ. diu de ꝓgenie il¬
lius aliquis spate longitudinis inueni¬
ri posset. ita francis immo totius ger¬
manie.oeberet imꝑare. factio illa di¬
abolica. qiͣ fulminis ictu ꝑtussa ẽ in di¬
u̾sa disiecta. S extͣneoꝵ uictor.k. a ꝓpͥis
est quidem mira. s cassa fraude circũ¬
uentꝰ. Nam de sclauis ad reginũ reg̾ssꝰ.
a filio ꝑ concubinam ꝓgenito. nomĩe
głosissimi pipini. a matre ominalit̾
insignito. pene captus ⁊ quantũ in eo
fuit. ẽ morti damnatꝰ. Qd̾ hoc mͦ cõꝑtũ
est. Cum in eccłiam sc̃ petri ꝓcerib

Expanded text:
gigantes, quales propter iracundiam Dei per filios Seth de filiabus Cain narrat scriptura bio supares, qui dixerunt: Quę nobis pars in David aut quę hereditas in filio Isai?, eius prolem habitudinis optime despicientes singuli sibi principatum arripere et diadema portare conati sunt. Tunc quibusdam de mediocribus Dei instinctu protestantibus, quod inclitus imperatad spatam et idcirco, quamdiu de progenie illius aliquis spatę longitudinis inveniriposset, ille Francis immo toti Germanię deberet imperare, factio illa diabolica quasi fulminis ictu percussa est in diversa disiecta. Sed extraneorum victor Karolus quidem, sed cassa fraude circumventus. Nam de Sclavis ad regna regressus, a filio per concubinam progenito, nomine gloriosissimi Pippini a matre ominaliter insignito, pene captus, et quantum in eo fuit, est morti damnatus. Quod hoc modo compertum est. Cum in ecclesia sancti Petri proceribus
Abbreviated transcription (Latin):
habens plurima de eo scͥhere. ad ꝓposi¬
tum ĩam redeundum est.
simoꝵ saxonũ uel latrocinia. piraticãq
nortͥmannoꝵ siue mauioꝵ ap̃ aqͣgͣni
paulo duiti consedisset. bellum autem
contrahunos a filio eius ui ꝓmogere¬
recur exeuntes a septentone barbare
nationes. noricũ ⁊ orientalem franciã
magna ex parte d̃ep̃adate sunt. Quod
ille comꝑiensꝑ se ipsũ ita om̃s humi¬
liauit. ut etiam ꝑueros ⁊ infantes ad
spatas metiri p̃ciꝑet.⁊ quicũq eandẽ
m̃suram excederet. carite plecteret᷑.
be que facto aliud inulto maus et il

Expanded text:
habens plurima de eo scribere. 12. Ad proposihabens plurima de eo scribere. 12. Ad propositum iam redeundum est. simorum Saxonum vel latrocinia pyraticamque Nordmannorum sive Maurorum apud Aquasgrani paulo diutius consedisset, bellum autem contra Hunos a filio eius Pippino gereretur, exeuntes a septentrione barbare; nationes Noricum et orientalem Franciam magna ex parte depraedatę sunt. Quod ille comperiens per se ipsum ita omnes humiliavit, ut etiam pueros et infantes ad spatas metiri praeciperet, et quicumque eandem mensuram excederet, capite plecteretur. De quo facto aliud multo maius et i
Abbreviated transcription (Latin):
oem adornaret.se ⁊ lihros iote gres ex¬
inde cons rcos. checis ciuiłem mat̾ie
grossicu dine ꝓpe digi eooꝑiret .s ullꝰ
clericus nnsi legero coet᷑ ⁊ cauero. ñ fobũ
cum eo manere. s ne in ꝯspectum quidem¬
eius uenire p̃sumpsit. Monachos uͦ uoti
sui p̃uaricatores despexit. ⁊ obseruatores
ommi affectu dilexit. Ita omni iocundi¬
tate ac dulcedine plenus exticit. ut siqͥs
ad eum tristis adueniret. ex sola uisioẽ
uł qͣntulacũq eius allocutione letifica¬
tus abscederet. Quõosi quĩo forte sinstrũ
uel ineptum in eius conspectu subito fie̾t.
ł eum aliunde comꝑisse continge̾t. sola
ocłoꝵ animadu̾sione sic omnia correxit.
ut quod de et̾no int̾noq uidice scͥptum
ẽ. Rex qͥ sẽdet insolio regni sui intuitu uul¬
tus sui dissipat omne malum. supͣ fasmor¬
talib concessum. In illo ñ ambigeret᷑ in¬
ceptum. Hec breuit̃ ꝑ excessum dixerĩ
uita comite. ꝓpicia diuinitate. uotum

Expanded text:
dem adornaret, sed et libros integros exdem adornaret, sed et libros integros exinde conscriptos thecis eiusdem materię grossitudine prope digiti cooperiret. Nullus clericus, nisi legere doctus et canere, non solum cum eo manere, sed ne in conspectum eius venire praesumpsit. Monachos vero voti sui praevaricatores ita despexit, ut observatores omni affectu dilexit. Ita omni iocunditate ac dulcedine plenus semper exstitit, ut, si quis ad eum tristis adveniret, ex sola visione vel quantulacumque eius allocutione lętificatus abscederet. Quodsi quid forte sinistrum vel ineptum in eius conspectu subito fieret vel eum aliunde comperisse contingeret, sola oculorum animadversione sic omnia correxit, ut, quod de ęterno internoque iudice scriptum est: Hex, qui sedet in solio regni sui, intuitu vultus sui dissipat omne malum, supra fas mortalibus concessum in illo non ambigeretur incęptum. Hęc breviter per excessum dixerim, vita comite propitiaque divinitate votum
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitatis ł insidiarum insimulatos
coercere solebat. ut honorib pͥuatos. nul¬
la unqͣm occasione uł temporis longi¬
tudine mollitus. ad pͥstinũ gͣdũ conscen¬
dere pateret᷑. Ad oragonis studiũ. ⁊ de¬
uicii supͣ om̃s homines ita erat inten¬
tus. ut exemplo sq̃ margni qͥcquid
aliud ageret. semꝑ quasi p̃senti dño sup¬
plicare uideretur. arne et cibis lau¬
torib dieb c̾tis abstinuit. T̃emꝑore uͦ
letamarum de palatio discalciatis pe¬
dib usq ad eccłiam pastoralem. uel
ad scm̃ eminerãmũ. si qͥdem eẽt regens¬
buri. crucemseqͥ solitus erat. In aliis
uͦ locis cõmanentiũ consuetudinem
ñ abnuebat. Oratoria noua ad franco¬
nouort. ⁊ regenesburch ad rairabili oꝑe
construxit. Cũꝙ axt̾ magnitud inem
fabrice alii lapides ñ suffice̾nt. muros
urbis destrui fecit. In quoꝵ cuitatib
tantũ aur circa antiquoꝵ assa reipe¬
rit. ut ñ solum eandem basiliiam es¬

Expanded text:
infidelitatis vel insidiarum insimulatos infidelitatis vel insidiarum insimulatos coercere solebat, ut honoribus privatos nulla umquam occasione vel temporis longitudine mollitus ad pristinum gradum conscendere pateretur. Ad orationis studium et dedivini supra omnes homines ita erat intentus, ut exemplo sancti Martini quicquid aliud ageret semper quasi praesenti Domino supplicare videretur. Carne et cibis lautioribus diebus certis abstinuit. Tempore vero lętaniarum de palatio discaltiatis pedibus usque ad ęcclesiam pastoralem vel ad sanctum Hemmerammum, si quidem esset Reganesburg, crucem sequi solitus erat. In aliis vero locis commanentium consuetudinem non abnuebat. Oratoria nova ad Franconovurt et Reganesburg admirabili opere construxit. Cumque propter magnitudinem fabricę alii lapides non sufficerent, muros urbis destrui fecit. In quorum cavitatibus tantum auri circa antiquorum ossa repperit, ut non solum eandem basilicam eo
Abbreviated transcription (Latin):
nec ñ saxonie. turinge. norice. pannoni¬
arum. atq omniũ septemtͥonaliũ nati¬
onũ statura optimꝰ. forma decorꝰ. oculis
astroꝵ more radiantib uoce clara ⁊ oĩ¬
no uirili. sapĩa singłaris. quã acutissi¬
mo fretus ingenio scͥpturarũ assidu¬
tate cumulatiorem reddere ñ cessabat.
Ideoꝙ ad anticipandas uł suꝑandas õs
inimicoꝵ insidias. ⁊ subiectoꝵ litigia t̾¬
minanda. fidelib suis uniu̾sa cõmoda
ꝑuiden da. incomꝑabili uiuacitate pol¬
lebat. Cunctis gentib circũquaꝙ un¬
u̾sis anteriorib suis magisq tͥrificus sub
suam uidicio aut manꝰ suas effusione
sanguinis xͥ ani. nunꝗͣ. cõmacularet
p̃t̃ ultimam necessitatem. quã pͥuis enar¬
rare ñ audeo. quã aliquẽ paruulũ ludo¬
xicum. ł carolastrum uobis astantem
uidero. Postqͣm cñ cedẽ nullo unqͣm
mͦ compelli potuit ut quempiam condẽ¬
naret ad mortem.S tñ hac districtione.

Expanded text:
nec non Saxonię, Turingię, Norici, Pannoninec non Saxonię, Turingię, Norici, Pannoniarum atque omnium septentrionalium nationum, statura optimus, forma decorus, oculis astrorum more radiantibus, voce clara et omnino virili, sapientia singularis, quam acutissimo fretus ingenio scripturarum assiduitate cumulatiorem reddere non cessabat. Ideoque ad anticipandas vel superandas omnes inimicorum insidias et subiectorum litigia terminanda fidelibusque suis universa commoda providenda incomparabili vivacitate pollebat. Cunctis gentilibus circumquaque universis anterioribus suis magis magisque terrificus subiquam linguam suam iudicio aut manus suas effusione sanguinis christiani commacularet praeter ultimam necessitatem . Quam prius enarrare non audeo quam aliquem parvulum Ludowiculum vel Carolastrum vobis astantem video. Post quam tamen cedem nullo unquam modo compelli potuit, ut quempiam condempnaret ad mortem. Sed tamen hac districtione
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. egni. tancũ religionis stũdio.
si diciliceat. quodammͦ maior extiterit
ambrosio. fide scilicet katholicꝰ. dei cultor
lis eius abba nr̃ hart. nunc autẽ ur in¬
clusui ei retulit. qd̃ reicule sc̃ galliñ
ex regalib donariis. s ex pͥmoꝵ tradici¬
unculis collecte. nullũ pͥulegium ali
płoꝵ legeshaberent. ⁊deo neminẽ sui
defensorem uł aduocatum reꝑire potu¬
issent. ipse se cunctis adu̾sarus nris op¬
ponens. ad uocatũ se uilitatis nr̃e coram
cunctis pͥncipib suis ꝑfiter ñ erubue
m̃to coactico. quecũꝙ opꝰ habuerimꝰ
licent̾ querere deberemꝰ. S heu quã
stultus ego. qͥ ꝓpt̾ specialem benignita.¬
tem ab eo nob p̃bitam. a gn̾ali ⁊ ineffa¬
bil eius bonitate ⁊ magnitu dine uł
magnanimitate parũ consulto pͥuato
gaudio retrahente dig̾ssus sum. Erat
taq ludoiricus rex uł impr totius ger¬
manie retiarumꝙ ⁊ antique francie.

Expanded text:
potentia regni tantum religionis studio, potentia regni tantum religionis studio, si dici liceat, quodammodo maior exstiterit Ambrosio, fide scilicet catholicus, Dei cultor lis eius abba noster Hartmutusnunc autem vester inclusus, ei retulerit, quod reiculę sancti Galli non ex regalibus donariis, sed ex privatorum tradiciunculis collectę nullum privilegium alioum cunctorum leges haberent et ideo neminem sui defensorem vel advocatum repperire potuissent, ipse se cunctis adversariis nostris opponens advocatum se vilitatis nostrę coram cunctis principibus suis profiteri non erubuermento coacticio quęcumque opus habuerimus, licenter querere deberemus. Sed heu, quam stultus ego, qui propter specialem benignitatem ab eo nobis praebitam, a generali et ineffabili eius bonitate et magnitudine vel magnanimitate parum consulte privato gaudio retrahente digressus sum. II. Erat itaque Hludowicus, rex vel imperator totius Germanię Rhetiarumque et antiquę Francię
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstinam. Ille mox dignitatem suam cogno¬
scens: ⁊ cuiꝙͣ. post imꝑatorem scd̾s remaneie
despiciens. collectis animis:⁊ m̃bris compo¬
tissume collocatis. equato gradu stecit iuxta
patrem suũ. Quod ꝓuidentissimꝰ aspectais
R. uocato ad se filio ludonico p̃ceyit ut
int̾ rogaret cognominẽ suii. cur itaface¬
ret. uel qua siducia se patͥ adequare p̃su¬
meret. Ille uͦ rõne subnixũ reddidit res
ponsum. Quando inqͥens ur̃ eram uassal¬
lus. pꝰ uos ut oportuit int̾ cõmilitones
meos steteram. nc̃ aut̃ ur̃ socius ⁊ cõmili¬
to. ñ imm̃ito me uobis coequo. Quod cũ
ludon icꝰ impr̃i reculisset. lle huiꝰmͦi sen¬
tentiam ꝓmulgauit. Si uixerit pueru¬
lus iste. aliquid magni erze. Que u̾ba
conũti. Nec ĩm̾̃ito ꝓphenam de scõ am¬
brosio. magno accõmodaũ: m ludo u ico
qͥ exceptis eis reb ⁊ negocus qͥbres pu¬
blica t̾rena ñ subsistit. conrigio usuq ar¬

Expanded text:
pristinam. Ille mox dignitatem suam cognopristinam. Ille mox dignitatem suam cognoscens et cuiquam post imperatorem secundus remanere despiciens, collectis animis et membris compositissime collocatis ęquato gradu stetit iuxta patrem suum. Quod providentissimus aspectans Karolus vocato ad se filio Hludowico praecepit, ut interrogaret cognominem suum, cur ita faceret vel qua fiducia se patri adęquare praesumeret. Ille vero ratione subnixum reddidit responsum: Quando, inquiens, vester eram vasallus, post vos, ut oportuit, inter commilitones meos steteram; nunc autem vester socius commilito non immerito me vobis coaequo. Quod cum Ludwicus imperatori retulisset, ille hujusmodi sententiam promulgavit: Si vixerit puerulus iste, aliquid magni erit. Quae verba converti. Nec immerito prophetiam de sancto Ambrosio, Magno accommodaverim Ludwico, qui, exceptis eis rebus et negotiis quibus respublica terrena non subsistit, conjugio
Abbreviated transcription (Latin):
t qͥa se raoptulit occasio. ut de
inuincibili patre ur̃o incidet hono¬
randa m̃tio. libet cõmemorare p̃sagiũ
qd̾ de illo sapientissimũ constat ꝓtulisse
k. Nam cũ natꝰ eẽt.is ex annis indomo
cautissime nitͥtus. sexage nariis homĩb
sapientior harit ĩmerito audiret᷑. genitor
indulgentissimꝰ qui hoc iuix egre expecta¬
ret. ut ad conspectum aui eũ ꝑduc̃e potuiss
assumens puerum a matre delicatissime
curatũ. cepit instruere. quã serie. uł quã
tunorate ante impiẽm se age. aut forte
int̾rogatꝰ ei respondere. nec ñ ⁊ sib defer¬
re deberet. ⁊ sic eum ad palatiũ ꝓduxit.
Cũq pͥma die uel scd̃ã. int̾ reliquos stato¬
res. eum impr̃ curiosiorib ocłis intueret᷑
dix̃ ad filium. Cuiꝰ ẽ ille puerulus: Iuo
respondente qui a meus ⁊ ur̃ si dignam¬
ni. postulauit dicens. Da illum mͥ. Quod
cum faccum fuisset. deosculatũ serenissi¬
mus aug̃. rusionem. remisit ad stationem

Expanded text:
ta se obtulit occasio, ut de indicibili patre vestro incideret honoranda mentio, libet commemorare praesagium, quod de illo sapientissimum constat protulisse Karolum. Nam cum natus et VI annis in domo patris cautissime nutritus sexagenariis hominibus sapientior haut inmerito videretur , genitor indulgentissimus, qui hoc vix egre expectaret, ut ad conspectum avi eum perducere potuisset, assumens puerum a matre delicatissime curatum cępit instruere, quam serie vel quam timorate ante imperatorem se agere aut forte interrogatus ei respondere nec non et sibi deferre deberet; et sic eum ad palatium produxit. Cumque prima die vel secunda inter reliquos statores eum imperator curiosioribus oculis intueretur, dixit ad filium: 'Cuius est ille puerulus?' Illo respondente: 'Quia meus et vester, si dignamini' postulabat eum dicens: 'Da illum mihi'. Quod cum factum fuisset, deosculatum serenissimus augustus pusionem remisit ad stationem
Abbreviated transcription (Latin):
famulum. s nouũ cantatorem. Et ait
illi. Qͥs te iussit responsoriũ illud ca¬
nere: Pauefactꝰ ille respondit. Dnẽ.
uos p̃cepistis. cantet aliqͥs. Et dixit rex.
atq addidit. Qͥs demonstrauit tͥ u̾sũ
illum: Tunc ille u̾ba quib eo tempore
suꝑiores ab infi̾orib honorari demul¬
ceriꝙ uel adulari solebant: instinctu dei
ut creditur. animatꝰ hoc mͦ librauit. lece
uir dñe. letificet rex. Cum anullo u̾sum
alium inqͥrere potuissem. cogitaui in m̃te
mea. si aliquem in congruũ aripuissem.
offensam urẽ dñationis incurrem. iccirco
eũ cantare disposui cuiꝰ finis contͣ consue¬
ꝓnunciauit coram pͥncipib suis. Suꝑb
ille qͥ nec dm nec p̃cipuũ illꝰ amicũti¬
muit ł honorauit. ut uel ad unã noctẽ
a luxuria sua refrenaret. qͣtinꝰ responso¬
rium qd̃ sic̃ audio cantare debuit salt̃
inciꝑe occurriss. diuino ⁊ meo iudicio
careat epãtu.:⁊ tu illum do donante. et

Expanded text:
famulum sed novum cantorem, et ait famulum sed novum cantorem, et ait illi: 'Quis te iussit responsorium illud canere?' Pavefactus ille respondit: 'Domine, vos praecepistis: „Cantet aliquis".' Et dixit rex, atque addidit: 'Quis demonstravit tibi versum illum?' Tunc ille verba, quibus eo tempore superiores ab inferioribus honorari demulcerique vel adulari solebant, instinctu Dei, ut creditur, animatus hoc modo labravit: 'Lęte vir domine, lętifice rex , cum a nullo versum alium inquirere potuissem, cogitavi in mente mea, si aliquem incongruum arripuissem, offensam vestrę dominationis incurrerem; idcirco eum cantare disposui, cuius finis iuxta consuepronuntiavit coram principibus suis: 'Superbus ille, qui nec Deum nec praecipuum illius amicum timuit vel honoravit, ut se vel ad unam noctem a luxuria sua refrenaret, quatenus responsorium, quod sicut audio cantare debuit, saltim incipere occurrisset, divino et meo iudicio careat episcopatu, et tu illum Deo donante et
Abbreviated transcription (Latin):
ille.:⁊ post lectionem dutt᷑num silent¬
um tͣnsiret. ⁊ alt̾utrum se ad subleuã
dem aliqñ dixit impr̃. cantet aliquis.
Tunc abiectus ille numine diuino con¬
fortatus. ⁊ tali auctoritate roboratꝰ.
responsoriũ imposuit. Mox clem̃tissi¬
mus rex ñ putans qͥa totũ can̾e noss
iussit eum adiuuari. Cũq alii canta¬
rent. et ille misabilis a nullo u̾sum ꝑ¬
discere potuisset: cantato.Rͦ. cepit oro
nem dñicam modulatissime psallere.
Omnib uͦ illũ impedire uolentib ꝓba¬
re uolens sapientissimꝰ karolꝰ ad quẽ
finem ille ꝑueniret: ꝓhibuit ne quis
ei molestus eẽt. Quo u̾sum in hec tiba
concludente. adueniat regnũ tuũ: cet̾
uellent nollent. respondere coacti st̃
fiat uoluntas tua. finitis autẽ laudib
matutinis. cum᷑ ad palaciũ. uelcami¬
natam dormitoriam rex calefaciendi ⁊
ornandi se grã. ꝓtante festiuitatis honor
rediret: p̃cepit ad se uocar uet̾em illũ

Expanded text:
ille et post lectionem diuturnum silentille et post lectionem diuturnum silentium transiret et alterutrum se ad sublevanddem aliquando dixit imperator: 'Cantet aliquis'. Tunc abiectus ille numine divino confortatus et tali auctoritate roboratus responsorium imposuit. Mox clementissimus rex non putans, quia totum canere nosset, iussit eum adiuvare. Cumque alii cantarent et ille miserabilis a nullo versum perdiscere potuisset, cantato responsorio cępit orationem dominicam modulatissime psallere. Omnibus vero illum impedire volentibus, probare volens sapientissimus Karolus, ad quem finem ille perveniret, prohibuit, ne quis ei molestus esset. Quo versum in hęc verba concludente: Adveniat regnum tuum cęteri, vellent nollent, respondere coacti sunt: Fiat voluntas tua. Finitis autem laudibus matutinis cum rex ad palatium vel caminatam dormitoriam calefaciendi et ornandi se gratia pro tantę festivitatis honore rediret, praecepit ad se vocare veterem illum
Abbreviated transcription (Latin):
ad longum illud ⁊ irrationabile iter
tu regis. uilis ⁊ abiectꝰ. ⁊ scientia
rentur. ñ quam tñ ꝑsuaderi poterat.
ut ipse illum abiceret. ł a conspectu
suo remoueret. Accidit autem ut in
uigilia sc̃i martm qͥdam ep̃c impr̃i
nunciaret᷑ defunctꝰ. Qui uocauit ad
se unũ de cłicis suis. nobilitate et doc¬
tͥna ñ mediocrit̾ p̃ditum: ⁊ dedit
illi ep̃atum illum. Qui lecitia resolu¬
tus conuocauit ad mansionem suam
multos de palatinis. płimos etiam
de parrochia illa euenientes ad se c̃ gͣn¬
di fastu suscepit: ⁊ cunctis ꝑ magnificũ
fecit parari conuiuiũ. Dapib gͥ p̃gra¬
uatus. mero ingurgitatꝰ. uinoq sepul¬
tus. nocte illa scissima ad noct᷑nas ui¬
gilias uenire neglex̃. fuit autẽ con¬
suetudo ut magist᷑ scole designaret
pͥdie singłis. quod responsorium canta¬
re deberent in nocte. Huic aut̃ qui
ep̃atum iam qͣsi in manu retinebat.
responsoriũ. dñe si ad huc ppło tuosũ¬
ne. erat inunctum. Cum gͦ defuiss

Expanded text:
ad longum illud et irrevocabile iter tu regis vilis et abjectus, et scientia rentur, nunquam tamen persuaderi poterat ut ipse illum abjiceret, vel a conspectu suo removeret. Accidit autem ut in vigilia sancti Martini quidam episcopus nuntiaretur defunctus. Qui vocavit ad se unum de clericis suis, nobilitate et doctrina non mediocriter praeditum, et dedit illi episcopatum illum. Qui leticia resolutus convocavit ad mansionem suam multos de palatinis, plurimos etiam de parrochia illa venientes ad se cum grandi fastu suscepit et cunctis permagnificum fecit parari convivium. Dapibus igitur praegravatus, mero ingurgitatus vinoque sepultus, nocte illa sanctissima ad nocturnas vigilias venire neglexit. Fuit autem consuetudo, ut magister scolę designaret pridie singulis, quod responsorium cantare deberent in nocte. Huic autem, qui episcopatum iam quasi in manu retinebat, responsorium: Domine si adhuc populo tuo erat iniunctum. Cum ergo defuisset
Abbreviated transcription (Latin):
gͣtuita pietate concessit: aliqͥd ꝑ me¬
tropolitanas ciuitates direximꝰ. Urẽ
quoq dilertioni. unũ balteum ⁊ u¬
nũ gladiũ huniscũ: et duo pallia si¬
rica. Hec saltuatim u̾ba epłe decer¬
pens. iõ apposui: ut posteris elucescat
amicicia offe ⁊ karoli. Cuiꝰ familiari¬
tate frecꝰ. licet multoꝵ impet̾etur o¬
dio. dulei tñ uitam consumpsit ocio:
⁊ ecferchum filium. ante mortem suam
in regem inunctum. successorem dimi¬
¶ sit. Iile sedulo. pat̾nȩ immanitatis ue¬
stigia declinans. pͥuilegia omniũ ec¬
cłiarum. quȩ scło suo genttor attenu¬
au̾at. ꝓna deuotione reuocauit: p̃¬
dium quoꝙ qd pat̾ malmesberiȩ ab¬
stułat. reddidit in manu cuthb̃ti. tẽ
illiꝰ loci abbatis: hortatu e thelardi
archiep̃i cantuariȩ: strenuisane. et
deo digniuiri. Quem abbem ibi fuisse
ante: constans opinio asseuerat. Hoc¬

Expanded text:
gratuita pietate concessit, aliquid per megratuita pietate concessit, aliquid per metropolitanas civitates direximus; vestrae quoque dilectioni unum baltheum et unum gladium Huniscum, et duo pallia serica. § 94. Haec saltuatim verba epistolae decerpens, iccirco apposui, ut posteris elucescat amicitia Offae et Karoli; cujus familiaritate fretus, licet multorum impeteretur odio, dulci tamen vitam consumpsit otio, et Egfertum filium, ante mortem 130 suam in regem inunctum, successorem dimisit. Ille sedulo paternae immanitatis vestigia declinans, privilegia omnium ecclesiarum, quae seculo suo genitor attenuaverat, prona devotione revocavit. Praedium quoque, quod pater Malmesbiriae abstulerat, reddidit in manu Cuthberti tunc illius loci abbatis, hortatu Ethelardi archiepiscopi Cantuariae, strenui sane et Deo digni viri, quem abbatem ibi fuisse ante Cuthbertum constans opinio asseverat.
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ fidei sinceritate. quã in urĩs lauda¬
bilit̾ paginis reꝑinꝰ exaratam. De ꝑegͥ
cũ pace sine omni ꝑturbatione uadant.
S si aliqui. ñ religioni seruientes. s lu¬
crasectantes. inueniant᷑ int̾ eos. locis
oportunis statuta soluant telonea. He¬
gociatores quoq uolumꝰ ut ex manda¬
to nr̃o patrociniũ habeant in regno
nr̃o legitime. Et si in aliquo loco iniu¬
sta affligant᷑ op̾ssione: reclament se
ad nos. ł nros iudices: ⁊ plenã iube¬
bimꝰ iusticiam fieri. Cognoscat quoq
dilectio ur̃a. qd̾ aliquã benignitatẽ
de dalmaticis nr̃is. ł palliis. ad singłaᷤᷤ
sedes ep̃ales regni ur̃i. ł ethelredi.
direximus: in elemosinam dõni a¬
plici adriam: dep̃cantes. ut ꝓ eo int̾¬
cedi iubeatis. nullam habentes dubi¬
tationẽ. beatam illiꝰ animã in reqͥe
eẽ: s ut fidem ⁊ dilectionem ostendam᷑
in amicũ nobis km̃num. S et de thesau¬
ro humanarũ rerũ. quẽ dñs ũc nob̃.

Expanded text:
licae fidei sinceritate quam in vestris laudabiliter paginis reperimus exaratam. De peregcum pace sine omni perturbatione vadant, sed si aliqui, non religioni servientes, sed lucra sectantes, inveniantur inter eos, locis opportunis statuta solvant thelonia. Negotiatores quoque volumus, ut ex mandato nostro patrocinium habeant in regno nostro legitime, et si in aliquo loco injusta affligantur oppressione, reclament se ad nos vel nostros judices, et plenam jubebimus justitiam fieri. Cognoscat quoque dilectio vestra, quod aliquam benignitatem de dalmaticis nostris vel palliis ad singulas sedes episcopales regni vestri vel Ethelredi direximus in eleemosinam domini apostolici Adriani, deprecantes ut pro eo intercedi jubeatis; nullam habentes dubitationem beatam illius animam in requie esse, sed ut fidem et dilectionem ostendamus in amicum nobis carissimum. Sed et de thesauro humanarum rerum, quem Dominus Jesus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
orestis patͥarche: et misit exercitum su¬
um ierłm. ⁊ destruxit omnes eccłias.
patͥarcham ad duci fecit babiloniam:
rus. hic edificauit casam scĩ sepulcriq̃
phronius. In cuius tp̃r turti ierosoli¬
obtinuerunt ciuitatem. Xp̃i ani au¬
tem remanserunt ibi sub dnĩo tꝰcoꝵ.¬

Expanded text:
Horestis patriarchae, et misit exercitum suHorestis patriarchae, et misit exercitum suum in Jerusalem, et dextruxit omnes ecclesias, patriarcham abduci fecit in Babylonem, rus. Hic aedificavit casam Sancti Sepulcri, quae phronius; in cujus tempore Turci venerobtinuerunt civitatem; Christiani autem remanserunt sub dominio Turco
Abbreviated transcription (Latin):
acus. Maximꝰ. cyrillus. Iste construx̃
eccłiam scĩ sepulcri. ⁊ montis caluari¬
e. ⁊ bethleem: ⁊ ualł iosaphat. hii õs
uocati sunt epĩ. ꝑ ost hos. surrexere
Prailus. Iuuenalis. Iohannes. ⁊ achari.
rumarłm: et destruxit eccłias iu¬
cha: quẽ ob reu̾entiã sc̃itatis. ibi dimi¬
serunt. Illud fuit tempꝰ: quo sarrace¬
ni totam egiptum.:⁊ affricam: Iudeã¬
⁊ etiã hispaniam. ⁊ baleares insulas:
ꝑuaserunt. Partem hispanȩ abstulit
eis carolus magnus: reliquas:⁊ omnes
odorus. Ilia. Georgius. Thomas. basiliꝰ.
Sergius. Salomontos. Theodosius Hẽ
theodosium fuisse abbatem. bernardꝰ
memorat: ⁊ raptum de monast̾io suo.
chaelem dicit ẽẽ patͥarcham fuisse ba¬
bilonis suꝑ egiptum. tͣnslato patͥarcha
alexandriȩ in babilonem. ¶ Ilia. Ser¬
gius. Leonthos. Anastasiuᷤ. xpistodolus.
Thomasioseph. Orestes. In cuius tp̃r uenit¬
achim soldanus de babilonia: nepos

Expanded text:
acus, Maximus, Cirillus iste construxit acus, Maximus, Cirillus iste construxit ecclesiam sancti Sepulchri et montis Calvariae, et Bethleem et vallis Josaphat. Hi omnes vocati sunt episcopi. Post hos surrexere Prailius, Juvenalis, Johannes, Zacrsarum destruxit ecclesias Jucha, quem ob reverentiam sanctitatis ibi dimiserunt. Illud fuit tempus, quo Sarraceni totam Aegyptum, et Africam, Judaeam et Hispaniam, et Baleares insulas vaserunt. Partem Hispaniae abstulit eis Carolus Magnus: reliquam, et omneodorus, Ilia, Georgius, Thomas, Basilidis, Sergius, Salomontos, Theodosius: 565 hunc Theodosium fuisse abbatem Bernardus memorat, et raptum de monasterio suo, chaelem dicit fuisse patriarcham Babylonis super Aegyptum, translato patriarchatu Alexandriae in Babylonem: Ilia, Sergius, Leonthos, Athanasius, Christodolus, Thomas, Joseph, Orestes venit Achim Soldanus de Babylonia, nepos
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio ꝑgeret: omnia que dimiserat.
illibata ꝓcul dubio reꝑturus. Nullꝰ
tñ ibi xp̃ianus alienigena securȩ ui¬
uere. ꝓ exploratoꝵ suspicione pot̾at:
nisi sigillo imꝑatoris babilonii fretꝰ.
Indigenȩ: pacem turcoꝵ. tribus annu¬
is talentis. ł biz antinis redimebant.
uerũ tñ quia bernardus theodosii tẽ
patriarche nom̃ ñ tacet: ipsa me mo¬
net occasio. ut omniũ patͥarcharum
nomina ꝓponam.
cleopbe. ꝯsobrinꝰ xp̃i xp̃i. Cleophas
autẽ. fuit fr̃ ioseph. Iustus. ⁊acheus.¬
ẽ hobias. Beniamin. Iohannes. Macha¬
beus. philippus. Seneca. iustus. leui. Ef
runt Marcus. Cassianus. Sublius. Mari¬
mus. Iuliantis. Gaius. Iste pͥmus. celebͣ¬
uit pascha. ⁊ quad ragesimam: more
pito. Maximꝰ. antonius. Ualens. Diocle¬
tianꝰ. Narcisus. dius. Germano. Gordiꝰ.
alexander. marabanꝰ. Irmeneus. ⁊ ab¬
das. Ermon. Macharius. huiꝰ tꝑib. in¬
uenta ẽ scã crux. abeata helena. Cyri¬

Expanded text:
auxilio pergeret, omnia quae dimiserat auxilio pergeret, omnia quae dimiserat illibata proculdubio reperturus. Nullus tamen ibi Christianus alienigena secure vivere, pro exploratorum suspicione, poterat, nisi sigillo imperatoris Babylonii fretus: indigenae pacem Turcorum tribus annuis talentis vel bizantinis redimebant. Veruntamen quia Bernardus Theodosii tunc patriarchae nomen non tacet, ipsa me monet occasio ut omnium patriarcharum nomina proponam.Cleophae, consobrinus Christi Cleophas autem fuit fratrer Joseph; Justus, Zacheus, Tobias, Benjamin, Johannes, Machabeus, Philippus, Seneca, Justus, Levi, Effrunt; Marcus, Cassianus, Publius, Maximus, Julianus, Gaius iste primus celebravit Pascha et Quadragesimam more Rpito, Maximus, Antonius, Valens, Docilianus, Narcissus, Dius, Germanio, Gordius. Alexander, Mazabanus, Irmeneus, Zabdas, Ermon, Macharius hujus temporibus inventa est sancta crux ab Helena ; Ciri
Abbreviated transcription (Latin):
ens. torrentem cedron atigeat. Ibi tẽ¬
plum dñi. ⁊ templum qđ dicunt salo¬
monis. quib incertum auctorib edifi¬
quentia. Templum p̃sertim dñi: quod.
cotidianis uen̾abant᷑ excubiis: xp̃ianoᷤᷤ¬
ꝙ ingressi arcebant. simulacromahu¬
met ibidem collocato. Ibi teriti oꝑe
compacta eccłia. scĩ sepulcri capax: a
constantino magno edificata. nullam
unqͣm ab inimicis fidei.tulit iniuiriã:
nulliꝰ historie cognitione discernit᷑. Le¬
giego inscͥpto bernardi monachi: qd
rosolimam ꝓfectus. ignem illum uid̾it:
hospitatus ꝙ fuerit in xenodochio qd̾
ibidem głosissimus karolus magnꝰ con¬
steui iusserat: ubi ⁊ bibliothecam. in¬
gentis expensȩ ꝯpegerat. Tantam ꝙ.
negiptiri ꝑ id locoꝵ cõmemorat pa¬
hũisse: ut si alicui uianti in me diis
forte tͥuiis ium̃tum quo necessaria ue¬
heheret. defungeret᷑: ille. relictis sar-¬
cimis ad ꝓximam urbem expeditus ꝓ

Expanded text:
ens torrentem Cedron augeat. Ibi temens torrentem Cedron augeat. Ibi templum Domini et templum quod dicunt Salomonis, quibus incertum auctoribus aedifiebantur; templum praesertim Domini, quod quotidianis venerabantur excubiis, Christianosque ingressu arcebant, simulachro Mahumet ibidem collocato. Ibi decenti opere compacta ecclesia sancti sepulchri capax, a Constantino Magno aedificata, nullam unquam anullius historiae relatione cognoscitur. Legitur in libro Bernardi monachi, qrosolymam profectus, ignem illum viderit; hospitatusque fuerit in xenodochio quod ibidem gloriosissimus Karolus magnus construi jusserat, ubi et bibliotecam ingentis expensae compegerat. Tantamque et Aegypti et per id locorum, commemorat pahabuisse, ut si alicui vianti in mediis forte triviis jumentum quo necessaria veheret defungeretur, ille, relictis sarculis, ad proximam urbem expeditus pro
Abbreviated transcription (Latin):
De situ ⁊ positione ierłm nichil
nte dicere. scriptoꝵ copia admonet:
nec necẽẽ ẽ. ut in hoc campo. nrã
exultet narratioł ad eo fere omniũ
notitie patet: qd̾ iosepħ. quod euche¬
rtus. quod beda scͥpsere. Quis enim
nesciat. eam a melchisedec salem. a
iebuseis iebus. a salomone ierosolimã
uocatam: Quis ñ audierit. qͦtiens sub
adu̾so marte cadens. ciues ruiis se¬
pelierit suis: uel nabuchodonosor.ł
tito ł adriano agentib: Adrianꝰ ille
fuit. qui ierłm ex suo cognomine he¬
lyam cognominatam. orbiculato ⁊
maiori muroꝵ ambitu edificauit:
ut locum sepulcri dñici. quod olim
extrafuerat. amplecteretur. Nam
eminet. fons intra nullus: s cist̾ms
ad hoc p̃paratis colliguntur latices.
siti ciuium ꝓfuturi: Quod ipsuis ut¬
bis situs. suꝑcilio ab aquilone mons
syon incipiens. ita sit molli cliuo dispo¬
situs: ut pluuia ibi decidens neqͦ q̃s
lutum faciat: s instar fluuioꝵ ⁊ in
cisternis excipiatur: ł ꝑ portas defl¬

Expanded text:
De situ et positione Ierusalem nihil me dicere copia scriptorum admonet: nec necesse est ut in hoc campo nostra exultet oratio; adeo fere omnium notitiae patet quod Josephus, quod Eucherius, quod Beda scripsere. Quis enim nesciat eam a Melchisedec Salem, a Jebuseis Jebus, a Salomone Ierosolymam vocatam? Quis non audierit quotiens, sub adverso marte cadens, cives ruinis sepelierit suis, vel Nabugodonosor, vel Tito, vel Adriano agentibus? Adrianus ille fuit qui lerosolymam, ex suo cognomine cognominatam Heliam, orbiculato et majori murorum ambitu aedificavit, ut locum sepulchri Dominici, quod olim extra fuerat, amplecteretur; nam et o arce supereminet. Fons intra nullus, sed cisternis ad hoc 562 praeparatis colliguntur latices siti civium profuturi; quod ipsius urbis situs, supercilio ab aquilone montis Sion incipiens, ita sit molli clivo dispositus, ut pluvia ibi decidens nequaquam lutum faciat, sed instar fluviorum vel cisternis excipiatur, vel per portas deflu
Abbreviated transcription (Latin):
rem. ornatu metͥcio. mulam in eqͥ¬
tantem. Erinis solutus hum̾is in¬
uolitabat: quẽ uita aurea suꝑne
construx̾at. In manib aurea uirga:
qua. equitat᷑am regebat. Ipsa p̃ tenu¬
itate uestiũ. pene nuda: gestus im¬
pudicos exequebatur. Qd plura.
Ultimꝰ. qui dñs uidebat᷑. ocłos t̾ribi¬
les. iniuuenem exacuens: ab ꝯxe
suꝑbosmaragilis ⁊ unionib cõpo¬
sito. causas aduentꝰ exquirit. Ni¬
chil ille contra: s ꝓtenta manu. por
pbr̃i: Nec mora satelltes a latere
suo misit: qui anulũ extorquerer
a uen̾e. Illa multũ t̾giu̾sata: uix
tandem reddidit. Ita iuuenis uot
compos:. sine obstacło potitꝰ est diu
suspiratis amorib. S palunb ubi
demonis clamorem ad d̾i de se au¬
diuit: finem dierum sibi p̃signari in¬
tellerit. Quo circa omnib m̃bris ultͦ
truncatis. misabili defunctꝰ ẽ. penitũ¬
tia: confessus pape coram popłoroma¬
no. inaudita flagitia.

Expanded text:
rem ornatu meretricio mulam inequrem ornatu meretricio mulam inequitantem; crinis solutus humeris involitabat, quem vitta aurea superne constrinxerat; in manibus aurea virga qua equitaturam regebat: ipsa, prae tenuitate vestium pene nuda, gestus impudicos exequebatur. Quid plura? Ultimus, qui dominus videbatur, oculos terribiles in juvenem exacuens, ab axe superbo smaragdis et unionibus composito, causas adventus exquirit: nihil ille contra, sed protenta manu porr57 presbyteri? » Nec mora, satellites a latere suo misit qui annulum extorquerent a Venere: illa, multum tergiversata, vix tandem reddidit. Ita juvenis, voti compos, sine obstaculo potitus est diu suspiratis amoribus. Sed Palumbus, ubi daemonis clamorem ad Deum de se audivit, finem dierum sibi praesignari intellexit. Quocirca, omnibus membris ultro truncatis, miserabili defunctus est poenitentia, confessus papae coram populo Romano inaudita flagitia.
Abbreviated transcription (Latin):
supiũ: in omne se ingeniũ notis ar¬
tib excitauit: compositãq epłam
iuuemidedit. Uade inquiens in illa
hora noctis. ad compitum. uͥ se fin¬
dit in qͣdruuiũ: ⁊ stans tacite consi¬
d̾a.Transient ibi fig᷑e hominũ utri¬
usq sexꝰ. omnis etatis: omnis gͣdꝰ. oĩs
pꝰtremo conditionis. Nullũ eoꝵ com¬
pellabis: et si loqͣnt᷑ tecum. Sequet᷑
illamt᷑bam. qͥ dam reliquis statura ꝓce¬
rior:. forma corpulentior: curru sedeis.
huic tacitꝰ epłam trades legendam.
fiet euestigio quod uoles: factm̃. p̃¬
senti animo sis. Quidam equites. qͥ
dam pedites: alii. uultum in t̾ram de¬
iecti: alii. tumido suꝑcilio elati. Et
ꝓrsus. qͥcqͥd ad letitiam ł tͥstitiam ꝑ¬
tinet: in illoꝵ uidebis ⁊ uulcib et
nocte sub diuo astans. fidem dictoꝵ
pb̃ri. uisu explorat. Nichil enim fu¬
it: qd̾ minꝰ ꝓmissis desideraret.Int̾
cet̾os quoq tͣnseuntes: uidit mulie¬

Expanded text:
supium, in omne se ingenium notis arsupium, in omne se ingenium notis artibus excitavit, compositamque epistolam juveni dedit: « Vade, inquiens, illa hora noctis ad compitum ubi se findit in quadrivium, et stans tacite considera. Transient ibi figurae hominum utriusque sexus, omnis aetatis, omnis gradus, omnis postremo conditionis; quidam epellabis etsi loquantur tecum. Sequetur illam turbam quidam, reliquis statura procerior, forma corpulentior, curru sedens; huic tacitus epistolam trades legendam: fiet e vestigio quod voles, fac tantum praesenti animo sdam pedites; alii vultum in terram dejecti, alii tumido supercilio elati; et prorsus quicquid ad laetitiam vel tristitiam pertinet, in illorum videbis et vultibus et nocte sub divo astans, fidem dictorum presbyteri visu explorat; nihil enim fuit quod minus promissis desideraret. Inter caeteros quoque transeuntes vidit mulie
Abbreviated transcription (Latin):
hora cubandi uenisset. se ꝙ iuxta ux¬
orem collocasset: sensit qͥddam nebu¬
losum ⁊ densumant̾ se et illam uoli¬
tari: qd̾ possec sentiri. nec posset uide¬
ri. hoc obstacło. ab amplexu ꝓhibitꝰ:
uocem ⁊̃ audiuit. Mecum concũbe:
qr hodie me desponsasti. Egosũ uenꝰ.
cuiꝰ digito apposusti anulũ. habeo
illũ. nec reddam. Territꝰ ille. tanto
ꝓdigio: nichil referre ausꝰ ẽ. nec
ualutt. In somnẽ illam noctẽ dux̃.
tacito udicio rem examinans. Ela¬
psum ẽ. in hoc multũ tempꝰ. ut qͣc̃¬
ꝙ ille hora g̾mio uellet comugis
incũbere: illud idem sentiret. et
audiret.Alias sane ualens:⁊ do¬
mi aptꝰ. ⁊ militie. Tandem q̃relis
uxoriis cõmonitꝰ: rem parentib
detulit. Illi. habito consilio: palũ¬
bo cuidam. suburbano pb̃ro nego¬
cium pandunt. Erat is nigͦmanti
quodlibet officiũ impellere. Pactꝰ
gͦ gͣnde m̾cimontũ. ut si amantes
coniungẽt. multo ere fulciret mar¬

Expanded text:
hora cubandi venisset, seque juxta uxhora cubandi venisset, seque juxta uxorem collocasset, sensit quiddam nebulosum et densum inter se et illam volutari, quod posset sentiri, nec posset videri. Hoc obstaculo ab amplexu prohibitus, vocem etiam audivit, « Mecum concumbe, quia hodie me desponsasti: ego sum Venus, cujus digito apposuisti annulum; habeo illum, nec reddam. » Territus ille tanto prodigio, nihil referre ausus est nec potuit; insomnem illam noctem duxit, tacito judicio rem examinans. Elapsum est in hoc multum tempus, ut quacunque ille hora gremio vellet conjugis incumbere, illud idem sentiret et audiret; alias sane valens, et domi aptus et militiae. Tandem, querelis uxoris commonitus, rem parentibus detulit: illi, habito consilio, Palumbo cuidam suburbano presbytero negotium pandunt; erat is nigromantiquodlibet officium impellere. Pactus ergo grande mercimonium, 356 ut, si amantes conjungeret, multo aere fulciret mar
Abbreviated transcription (Latin):
hanc diem nusqͣm uisum. Deniꝙ il¬
lud reuelatum aurelianensi ep̃õ.⁊
dem qiis urbis epheb etate.
locuples opib. gen̾e senatorio subli¬
mis. uxorem nouit̾ duxãt: sodalib
suis accitis. conuiuiũ freqͤns para¬
u̾at. Post cibum. cũ minutiorib po¬
cłis hilaritatem inuitassent: in cam
attenuarent.Ipse rex conuiuii. lu¬
di signifer. pilam poposcit. Int̾im.
anulũ sponsaliciũ. digito extento
statuȩ ereȩ. que ꝓxime astabat. cõ¬
posuit. S cũ pene om̃ssolũ impece¬
rent: suspiriosis extis incalescentib.
pͥmꝰ se alusu remouit. Anulũ repe¬
tens:inuenit statue digitũ. usq ad
uolam curuatum. Dui ibi luctatꝰ.
qd̾ nec anulum eicere. nec digitũ
ualeret frang̾e: tacite discessit. Re
sodalib celata. ne ł p̃sentem ride¬
rent:ł absentem. anulo pͥuarent.
Ita.nocte intempesta. cũ samulis re¬
reptum miratus ẽ. Dissimulato dãno:
noue nuptȩ deliciis delinitꝰ ẽ. Cũq

Expanded text:
hanc diem nusquam visum. Denique ilhanc diem nusquam visum. Denique illud reveratum Aurelianensi episcoposdem urbis civis, ephoebus aetate, locuples opibus, genere senatorio sublimis, uxorem noviter duxerat; sodalibus suis accitis, convivium frequens paraverat. Post cibum, cum minutioribus poculis hilaritatem invitassent, in campattenuarent. Ipse rex convivii, ludi signifer, pilam poposcit: interim annulum sponsalitium digito extento statuae aereae, quae proxime astabat, composuit. Sed cum pene omnes solum impeterent, suspiriosus, extis incalescentibus, primus se a lusu removit: annulum repetens, invenit statuae digitum usque ad volam curvatum. Diu ibi luctatus, quod nec annulum ejicere, nec digitum valeret frangere, tacite discessit; re sodalibus celata, ne vel praesentem riderent, vel absentem annulo privarent. Ita nocte intempesta cum famulis rereptum, miratus est. Dissimulato damno, novae nuptae blanditiis delinitus est. Cumque