comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guinitatis. ꝑ gradꝰ cognationis. pla¬
cuit usq ad Iii. g̾nationem obserua¬
re. Namae heditas rerum. ꝑ legales
instrum̃toꝵ diffinitionẽ sancita:
usq ad uii. gradum hectum ꝓtendit
successionem. Nenmeis succedent.
nͥ de ꝓpagine cognationis deb̃et᷑. His
auctoritatib insinuat᷑. & q̃ sit affi¬
nitas e usq ad quem gradtm sit
obseruanda: scł. usq ad septimum.
ꝯcede. in.uͣ. gñatione int̾ affines con¬
trahi ꝯiugium:. & in qͣrta &̃. si con¬
tractum fu̾it: ñ separari. Ait enim
functa uxore ł uiro. in uͣ. g̾natiõe
iungant᷑. In qrͣta si inuenti fu̾int:

Expanded text:
guinitatis per gradus cognationis placuit usque ad septimam generationem observare. Nam et haereditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum haeredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. His auctoritatibus insinuatur, et quae sit affinitas, et usque ad quem gradum sit observandcedere in quinta generatione inter affines contrahi conjugium, et in quarta etiam, si contractum fuerit, non separari. Ait enim functa uxore vel viro, in quinta generatione jungantur; in quarta si inventi fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ mariti. qͥ iam ñ eẽ estimabat᷑. assũp¬
sit. Sic emm multa q̃ ad eos qͥ in capti¬
uitatem ducti st̃ ꝑtinebant. in ius a¬
lienum tͣnsire potuerunt: & tñ plene
iusticie ẽ. ut cisdem reusis refor¬
mentur. Ideoq siuiri pꝰ longam cap¬
tiuitatem reu̾si. ita in di lect᷑one su
as ꝯugum ꝑseuerant. ut ea cupi¬
ant insutim redire ꝯsortium : dimnit¬
tendum est.⁊ inculꝑabile iudicandum.
ꝙ necessitas intulit: ⁊ restituendum. qͦd
fides poscit. Sin autem aliqͦ mulieres
malint his coħere. qm ad legittimum
tͣnsire ꝯsortium: m̃itost̃ notande:. ita
ut eceliastica ꝯmumone pͥuent᷑. que
de re excusabili. ꝯtaminationem cri¬
minis elegerunt. Redeant gͦ in srium

Expanded text:
 existimabatur, assumpsit. Sic enim multa quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt, pertinebant, in jus alienum transire potuerunt; et tamen plenae justitiae, est ut eisdem reversis reformentur. Ideoque si viri post longam captivitatem reversi, ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiunt in suum redire consortium, dimittendum est, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum quod fides poscit. Sin autem aliquae mulieres malint his cohaerere quam ad legitimum redire consortium, merito sunt notandae, ita ut ecclesiastica communione priventur, quae de re excusabili contaminationem criminis elegerunt. Redeant ergo in suum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. q̃stio S siqͥs relic̾ta in patͥa
fua urore. in songniquam abiens re¬
se allam hũisse. q̃uiuit. nec eccłia ꝑ¬
mittat. que ꝙ ille asserit. ignorat: q̃ri¬
tur. an in hac scda copła sit ꝯiugiũ.
Sane dici pot̃. non ẽẽ ꝯuiguim:. ⁊ mu¬
lierem de cͥmine excusar ꝑignoran¬
tiam:. uirum autem. adult̾ium ad¬
misisse. S ex qͦ ad pͥmam redire uo¬
lens nec ualens. cogit᷑ eccłiȩ discipli¬
nahanc tenere: incipit ercusari ꝑ
obedientiam & timorem. de hoc qͦd
poscenti mulieri debitum reddit: a
qͣ ipse nunqͣmposc̾e debet. & sic de a¬
lus huiꝰmodi sentiendum ẽ. de dis
Post hec. de dispari pari cultu.¬
cultu tudendum est. Hec ẽ emmuna
de causis: qͥb ꝑsone illegitame fiunt. ad
ꝯtrahendum matͥmonium. Non enim
licet xͥano. cum gentili ł iudeo mire cõ¬
eos pꝰdos suos. Iurta hoc dñi p̃ceptum.
iudeoꝵ ꝯiugia. cum alienigenis mita
esdras separauit. Hoc idem ã in nouo
testam̃to seruat᷑. Uñ aus. Ne i ad pol

Expanded text:
tatis. Sed si quis relicta in patria sua uxore in longinquam abiens rese aliam habuisse quae vivit, nec Ecclesia permittat, quae quod ille asserit ignorat, quaeritur an in hac secunda copula sit conjugium. Sane dici potest non esse conjugium, et mulierem de crimine excusari per ignorantiam, virum autem adulterium admisisse. Sed ex quo ad primam redire volens nec valens cogitur Ecclesiae disciplina hanc tenere, incipit excusari, per obedientiam et timorem, de hoc quod poscenti mulieri debitum reddit, a qua ipse nunquam poscere debet; et sic de aliis hujusmodi sentiendum est. DISPost haec, de dispari cultu videndum est; haec est enim una de causis quibus personae illegitimae fiunt ad contrahendum matrimonium. Non enim licet Christiano cum gentili vel Judaea inire coneos post deos suos. Juxta hoc Domini praeceptum Judaeorum conjugia cum alienis inita Esdras separavit. Hoc idem etiam in novo Testamento servatur. Unde Aug., l
Abbreviated transcription (Latin):
de oꝵ affinitate quam dicitis paren¬
delã hi ẽẽ. que adiurum ex parte uxo¬
ris. seu qͦ er parte uiri ad uxorem ꝑ
sententiam ego & uxor mea sumꝰ uina
caro: ꝓfecto mͥ & illi. mea suaq paren¬
tela ꝓpinqͥtas una efficit᷑. Quo circa
ego &e soror uxoris mee. inuno & pͥmo
portet attende: quemadinodum ipiiꝰ
qq gͣdiꝰ. aliqͣ femina ꝓpͥe ꝓpinquitatis
sit. Quod nmirum uxorimee: de pro
pinquitate uiri sui. in cunctis cogna¬
tionis gdib. ꝯuenit obsertiare. Qi uͦ
aliorstm sentiunt. antixͥ fc̃. Item u¬
Sane ꝯsangͥnitas q̃ in ꝓpͥouiro conser¬
uianda ẽ. cẽ in uxoris parentela. dele¬
ge nuptiaꝵ custodienda ẽ: qi ꝯstat
eos duos fuisse in carne una. Ideoq
ꝯmunis ilł ẽ. utͣq parentela. Item
iuliꝰ p̃p. Nullum in utͦq sexu ꝑmitti¬
mus. ex ꝓpinqͥtate sanguinis sui uł¬
ꝓpt̾ carnis unitatem. Item ũs. in ꝯci¬

Expanded text:
de affinitate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ad uxorem peivinam sententiam, ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi sua meaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae in uno et primo portet attendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua femina propriae propinquitatis sit. Quod nimirum uxori mepinquitate viri sui in cunctis cognationis gradibus convenit observare. Qui vero aliorsum sentiunt, antichristi sunt. Item Junsanguinitas quae in proprio viro conservanda est, etiam in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est, quia constat eos duos fuisse in carne una. Ideoque communis est illis utraque parentela. Item . Nullum in utroque sexu permittmus ex propinquitate sui sanguinis vel propter carnis unitatem. SEXTUM. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
satur. hanc ꝓpinquitatem iuram̃to
fir mau̾int: ł si tres ł duo ex antiqui
monii sint. remoto amore. timore.
mauerint: sine mora conuigia dis¬
soluant᷑. Consangͥneos uͦ. extraneors
nuiꝰ accuset: ł ꝯsangͥnitatem in sy¬
nodo ꝯputet:. s ꝓpinqͥ. ad qͦꝵ noticiã
ꝓtinet. Si autem ꝓgenies tota defece¬
rit: ab antiqͥorib &e ueraciorib qͥb
apinquitas tota nota sit. ep̃s canoni¬
ce ꝑqͥrat: & siiuenta fu̾it: separen¬
tur. Ecce qͥb accusantib ł testifican¬
tib dirimenda sit ꝯsanguineorum

Expanded text:
ae, hanc propinquitatem jurejurando firmaverint, vel tres, aut duo ex antiquiomonii sint, remoto amore, timore, maverint, sine mora conjugia dissolvantur. Consanguineos vero extraneorum nullus accuset, vel consanguinitatem in synodo computet; sed propinqui ad quorum notitiam pertinet. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus propinquitas tota nota sit, episcopus canonice perquirat; et si inventa fuerit, separentur. Ecce quibus accusantibus vel testificantibus diri
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: nͥ hi quib se iunxerant de mundo
teri nuꝑserit. adulta habeat᷑. nec ei a¬
gende penitentie licentia ꝯcedat᷑. nͥimnꝰ
de his fũit defunctꝰ: qͣntomag̃ de illa de¬
nenda ẽ. q̃ ante se immortali sponso cõ
um talib negare uidet᷑. s ⁊̃ locum pe¬
nitentie. S ñita intelligendum ẽ. ut
aliqñ excludant᷑ a penitentia. q̃digne

Expanded text:
tiam, nisi is cui se junxerant de mundo teri nupserit, habeatur adultera, nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur, nisi unus ex his fuerit defunctnenda est, quae ante se immortali sponso conjum talibus negare viderur, sed etiam locum poenitentiae; sed non ita intelligendum est, ut aliquando excludantur a poenite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugium. Legitimum ẽ: ꝙ legali in¬
stitutione. ł ꝓuinciȩ morib. ñ cõtͣ
iussionem dm̃ ꝯtrahit᷑. de cognatione. ⁊ pꝰ¬
aliquid dicere. Est autem cognatio. alia
cognatione & affinitate inspiciamus.
Ccͣgnatigͥ & affines in uni. gͣdu. ł infra.
coplari ñ debent. Uñ os. Egeniem suã
unumquemq usq ad septim am obser¬
uare decnimꝰ gñationem: & qͥndiu se
agnoset affinitate ꝓpinqͦs: ad ꝯugalem
coplam accede denegamꝰ. Ꝙ si fecerint.
separent᷑. Item. nicholaus. De consangͥ¬
nitate sua. nullꝰ uxorem ducat. usq pꝰ¬
nosci pot̾. Item. ex concilio luounen
Ulli ex ꝓpinqͥtate suisangͥnis: si
usq ad .uii. gͣdum. uxores ducant. Hiᷤ.¬

Expanded text:
conjugium. Legitimum est quod legali institutione, vel provinciae moribus, non contra jussionem Domini contrahitur . DISTINaliquid dicere. Est autem cognatio alia ccognatione et affinitate inspiciamus. Cognati ergo vel affines in septimo gradu, vel infra, copulari non deunusquisque ad septimam observare decernimus generationem, et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos, conjugalem copulam contrahere denegamus. Quod si fecerint, separentur. » Item papa Nicolaus: « De consanguinitate sua nullus uxorem ducat usque pnosci potest. Item, ex conc. Lugdunens.: Nulli ex propinquitate sui sanguinis usque ad septimum gradum uxores ducant. H
Abbreviated transcription (Latin):
uincło. si ꝑudiciciaseruat᷑: damnatio
ñ timet᷑. S inuiduali ꝯtinentia. &
uͥginali excellentia: uͥtꝰ mun̾is am¬
plioris expetit᷑. qͣ expetita. & electa. &
uoto oblata. iam nonsolum capessere
nuꝑtias. s ⁊̃ si ñ nubat᷑. nube uelle.
damnabile ẽ. Uouentib enim uͥginita¬
tem ł uiduitatem. ñ solum nub̃e. s &

Expanded text:
vinculo, si pudicitia servatur, damnatio non timetur; sed in viduali continentia et virginali excellentia virtus muneris amplioris expetitur: qua expetita, et electa, et voto oblata, jam non solum capessere nuptias, sed etiam si non nubat, nubere velle damnabile est. Voventibus enim virginitatem vel viduitatem, non solum nubere sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ttende .ħ p̃dictis
contraria posse uideri. itaut sͥ am¬
br contͣdicere uideat᷑. S distinguen¬
dum est hic: aliud ẽẽ dimittere uolen¬
tem cohabitare: aliud dimitti. ꝓpter
dm̃: ab illo qui horret nom̃ xͥ. Ibi. lex
beniuolentie ñ seruat᷑: hic. u̾itas custo¬
ditur. & ideo cum liceat dimittere uo¬
lentem cohabitare: ñ tam̃ ea uiuente. ali¬
am ducere. discedentem uͦ. seqͥ ñ opor¬
tet: & eauiuente. aliam duc̃ẽ licet. S

Expanded text:
ttende haec praedictis contraria posse videri, ita ut sibi Ambros. contradicere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo qui horret nomen Christi. Ibi lex benevolentiae non servatur, hic veritas custoditur. Et ideo cum liceat dimittere volentem cohabitare, non tamen ea vivente aliam ducere licet. Discedentem vero sequi non oportet:
Abbreviated transcription (Latin):
intfecerit. aliamq duxit: armis depo¬
sitis. publicã agat penitentiam: ⁊ si ꝯ¬
tumax ertitit: a nathematiret᷑ usq qͦ
consentiat.
c̃ de uotis inspiciamꝰ. Uotum ẽ. testi¬
ficatio q̃dam ꝓmissionis spontaneȩ: qͤ
deo. & de his q̃di sunt. ꝓpͥe fieri debet
St̾ tñ ce uota stultors: que frangenda
sunt. de uotoꝵs differentiis.
aliud singłare. Commune. ut illud.
qͦdin baptis mo om̃s faciunt: cum spon¬
dent renunciare diabolo ⁊pompi eiꝰ.
Singłare: ut cum aliqͥs sponte ꝓmitait
seruare uͥginitatem. ł ꝯtinentiam. uł
aliqͥd huiꝰmodi. Item. Singłare uotũ.

Expanded text:
interfecerit, aliamque duxerit, armis depositis publicam agat poenitentiam; et si contumax extiterit, anathematizetur usquequo consentiat. testificatio quaedam promissionis spontaneae, quae Deo, et de his quae Dei sunt, proprie fieri debet. Sunt tamen et vota stultorum, quae frangenda sunt. 2. De votorum differentiis. aliud singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid hujusmodi. Idem singulare votum,
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ: qr ñ ẽ tiera pudicicia infidelis cũ
cẽ pudicicia: non qͦd infidelium qui¬
ret᷑ p̃mium. Item. illd apłi. omne qͦd
ñ est ex fide pecc̃m̃ est. non ita intelligen¬
dum ẽ. ut qͥcqͥd fit ab infidelibus pec
edificat. ł in oĩ eo ꝙ infidelis facit. pec¬
cat: ñ qr ilłd facit: s qr ñ eomͦ ilło facit
qͦ debet: ñ referens ad debitum finem.
Q legiitimum sit ꝯuigiũ infideliũ. s ñ ratũ.¬
int̃ infideles. ꝯiugium est legitimũ:
s ñ ratum. Legitimum: qr ẽ int̾ legiti¬
mas ꝑsonaᷤ. s ñ ratum: qr sine fide.
Conuigium uͦ fidelium. legittumtm
ẽ & ratum: si tñ legrtime sint ꝑsone.
Quod autem legitima sit auc̃ in li. de fide ⁊ oꝑ¬

Expanded text:
a pudicitia infidelis cum esse pudicitia, non quod infidelium conjuritur praemium. Item illud Apostoli: Omne quod non est ex fide, peccatum est, non ita intelligendum est, ut quidquid fit ab infidelibus peccaedificat. Vel in omni eo quod infidelis facit, peccat, non quia illud facit, sed quia non eo modo illud facit quo debet, non referens ad debitum finem. 9. Quod legitimum sit conjugium infidelium, sed non ratuinter infideles, conjugium est legitimum, sed non ratum. Legitimum, quia est inter legitimas personas; sed non ratum, quia sine fide. Conjugium vero fidelium est legitimum et ratum, si tamen legitimae sunt personae. Quod antem legitima sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrahunt᷑. Qui int̾uenire non potest:
nͥ ab alt̾utra parte intelligat᷑. ꝙ inter
eos agit᷑. Nuo illa exsecuti sumus.
cum alio rum qͦꝵdam adiectiõe.
qͥb ꝯiugium solui potest: nec tñ solus
semꝑ necẽe est. Ne de aluis q̃ ꝑsonas
illegitimas faciunt pęnitꝰ. addendũ
est: & pͥmum de ordine.
Sunt gͥ quidam ordines: inqͥb
nullatenꝰ potest ꝯtrahi ꝯiugium. ⁊ sunt̾¬
cesserit copła: fit diuortium: ut sac̃dotiũ.
diaconat᷑. ⁊ subdiaconat᷑. In alus uͦ. ꝑmit¬
tit᷑ sortiri ꝯiugium. nͥ religionis habitũ

Expanded text:
contrahuntur, qui intervenire non potest contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte intelligatur quod inter eos agitur. Duo illa executi sumus cum aliorum quorumdam adjectione quibus conjugium solvi potest; nec tamen solvi semper necesse est. Nunc de illis qui personas illegitimas penitus faciunt, addendum est, et primum de Ordine. Sunt igitur quidam ordines in quibus nullatenus potest contrahi Conjugium; et si intercesserit copula, fit divortium; ut sacerdotium, diaconatus, et subdiaconatus. In aliis vero permittitur sortiri conjugium, nisi religionis habitum
Abbreviated transcription (Latin):
rantib. ¶Iilud etiam notandum.
qͦd si mulier uirum lib̾um acceꝑit. ⁊ ille
ut causam p̾̃stet discidii. se alicuiꝰ seruũ
fecerit: nec uxorem dimittere: nec illa
obuinełm ꝯuigii. in seruitutem redigi
ingenuus ingenuam acceꝑit uxorem:
&e pꝰ filioꝵ ꝓcreationem: occasione diuor¬
ti. cuiꝰdam se seruum fecerit. utrum
mulierem neccĩo tene debeat: & si teny¬
erit. an illa ⁊̃ seruituti subici debeat:
quesitum ẽ. Iudicatum ẽ. uxorem mini¬
me deb̾e dimitti: ñ tam̃ ob xͥ legem. mo¬
lierem inseruitutem redigi: dum ille
ñ ex consensu ꝯiugi. se seruum fecerit:
quem libum ipsa maritum acceꝑat.
unt. Qͦ dsi ante p̃dict̾a tp̃ra copulam
inierint: separari possunt: quaintus
uoluntate & assensu parentum uinc
tisint. Qui uͦ in puericia copłati. pꝰ
annos pub̾tatis nolunt se relinquere.
s in ꝯunct̾ione ꝑmanere. iam ex hoc
efficiunt᷑ ꝯiuges. ⁊ deinceps nequeunt
nium ꝯthi ñ possunt: solo enim ꝯsensu

Expanded text:
re. Illud etiam notandum, quod si mulier virum liberum acceperit, et ille ut causam praestet dissidii se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem redigi d quidam ingenuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii, cujusdam servum se fecerit. Utrum et mulierem necessario tenere debeat; et si tenuerit, an illa etiam servituti subjici debeat quaesitum est. Judicatum est uxorem minime debere dimitti; non tamen ob Christi legem mulierem in servitutem redigi, dum ille non ex consensu conjugis se servum fecerit, quem liberum ipsa maritum acceperateunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt nium contrahi non possunt; solo enim consensu
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃is: qͥ cum eẽnt laici ł lect̾ores. licite
urores ducere potuerunt. S cum ad p̃¬
dictos ꝑuenert̃ gͣlꝰ. cepit eis ñ licẽ. qͦd
licuit. Item in xi. synodo. Siqͥs eorum
qͥadclerum accedunt. uoluit nuptia¬
lilege mulieri coplari: hoc ante ordi¬
nem subdiaconatꝰ faciat. de int̾fectori

Expanded text:
ris; qui cum essent laici vel lectores, licite uxores ducere potuerunt; sed cum ad praedictos pervenerunt gradus, coepit eis non licere quod prius licuit. Item in sexta synodo, dist. qui ad clerum accedunt, voluerunt nuptiali lege muliebri copulari, hoc ante ordinem subdiaconatus faciant. CAP. CI
Abbreviated transcription (Latin):
ait.Ideo non subdit de uiro. ficut de
muliere: qr licet uiro aliam ducẽ.
S hoc a falsariis in ambrosii libꝰ posi¬
tum. cdit᷑. Supplendum enim inui
p̃misit de uiro nͥ quod similem for¬
mam uult intelligi: Ut si dimise¬
rit. qͦd catisa fornicationis ꝑmittit᷑.
maneat sine uxore: aut reꝯcilietur
uiro a qͦ recessit: nec huic alt̾am du¬
cere. uiua uxore qmͣ dimisit: mul¬
tominꝰ fas ẽ. illicita cum quib lib&
tatur uxor. dñs solam fornicatioĩs
causam excepit. cet̾as uͦ uniu̾sas molesti¬
as. siquȩ er titerint: iubet ꝓfide ꝯuiga¬
li. & ꝓ castitate. fo. i rtiter sustineri.
Q mechum dix̃. qͥ auiro solutam
duxerit. Ex his ostendi tur. quod si
causa formeationis fi t separatio: non
potest uix ł mulier. in aliam tͣnsire co¬
pulam. Possunt aut̃ reꝯciliari et coha
Sic̃ crudeł & inquus ẽ qͥ castam di¬
mittit: sic fatuus ẽ.⁊ iniquus. qui reti¬
uet meret̾cem. Patronus enim tͣpitu¬
dinis ẽ: qͥ celat cͥmen uxoris. Itẽ iers

Expanded text:
Ideo non subdit de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse praemisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur viro a quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibettatur uxor, Dominus solam fornicationis causam excepit; caeteras vero universas molestias, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabSicut crudelis et iniquus est, qui castam dimittit, sic fatuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patronus autem turpitudinis est, qui celat crimen uxoris. Item Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
cum fideli habitare ꝯsentiat. Non iu¬
dimittat. s ꝯsulit. ut siqͥs alit̾ agat. ñ
sit tͣnsg̃ssor: sic̃ ⁊ de uͥginib ꝯfulit. Mo¬
net gͦ. quod ẽ lucrandi occasio: cũ pos¬
sit licite relinquere: s ñ expedit. Tune
enim ñ expedit. id ꝙ licitum ẽ: qͣndo ꝑ¬
pedim̃tum salutis: sic̃ discessio fidelis
ab infideli. qͣm ñ ꝓhibet dñs: qr coram
illo non ẽ iniusta. s apł̃s ne fiat. ꝯsilio
caritatis suadet᷑. ut nemo in eare ius¬
sionis necessitate teneat᷑. s consilii uo¬
luntate lib̾e faciat. ¶x his monstra¬

Expanded text:
ut infidelis cum fideli habitare consentiat. iudimittat, sed consulit ut si quis aliter agat, non sit transgressor, sicut et de virginibus consulit. Monet autem quod est lucrandi occasio, cum possit licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit quod licitum est, quando ppedimentum salutis: sicut discessio fidelis ab infideli, quam non prohibet Dominus, quia coram illo non est injusta; sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut nemo in ea re jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Ex his monstra
Abbreviated transcription (Latin):
mes. Siuir scierit uxoremsuam deli¬
quisse: & ñ egerit penitentiam mulier.
s ꝑmanet infornicone sua. & iuuit
cum illa uir: reꝰ erit & particeps pec¬
cati eiꝰ. Quod si mulier dimissa egerit
penitentiam. & uoluit ad uirum reu̾¬
ti: debet reciꝑe peccatͥcem. q̃ peniten¬
tiam egit: s non sepe. de illis qͥ se ante
Apolluerunt ꝑ adult̾rum.
Dolet aẽ queri. an
ualeat duci in comugrum: que pͫꝰ est
eop̃ polltita ꝑ adult̾ium. De hoc: leo pp̃ ait.
polluit adult̾io. Itẽ. Relatum ẽ ex ꝯcilio
altiꝰuxorem. stuprouiolasse: & si
insuꝑ meche uiram̃tum dedisse: quod
post legittimi mariti Omortem
si suꝑuiueret. duceret eam uxorem.
Qd & fc̃m ẽ. Tale gͦ conubium. ꝓhibe¬
His aliisq auetoritatib dicunt.

Expanded text:
s: Si vir scierit uxorem suam deliquisse, et non egerit poenitentiam mulier, sed permanet in fornicatione sua, et vivit cum illa, vir reus erit et particeps peccati ejus. Quod si mulier dimissa egerit poenitentiam et voluerit ad virum reverti, debet recipere peccatricem quae poenitentiam egit, sed non saepe. 6. De illis qui se ante polluerunt per adulterium. Solet etiam quaeri an valeat duci in conjugium quae prius est polluta per adulterium. De hoc Leo papa ait, polluit adulterio. Item, ex conciliouxorem stupro violasse, et insuper moechae juramentum dedisse, quod post legitimae uxoris mortem, si superviveret, duceret eam in uxorem; quod et factum est. Tale ergo connubium prohibeHis alii
Abbreviated transcription (Latin):
illa qͦ ab adult̾io recede noluit: necꝑ
penitentiam pecc̃m delere. Qdsi uir
scient̾ patit᷑. ꝯsentire uidr. Si enim
in adult̾io ꝑseuerare elegit: patronꝰ
turpitudinis & lenocinii reus. ma¬
ritus habebit᷑: nͥ eam adult̾ii ream
facere uolu̾it. Si autem a pecc̃o rece¬
serit : ce ꝑ penitentiam ilłd pͥgauit.¬
um reꝯciliet᷑ ꝯiunx. si fides assit. tium¬
ñ erit durum. Cur enim adhue depu¬

Expanded text:
ab adulterio recedere noluit, nec per poenitentiam peccatum delere. Quod si vir scienter patitur, consentire videtur . Si enim in adulterio perseverare elegit, patronus turpitudinis, et lenocinii reus maritus habebitur, nisi eam adulterii ream facere voluerit. Si autem a peccato recesserit, et per poenitentiam ilum reconcilietur coniunx, si fides assit, non erit durum. Cur enim adhuc repu
Abbreviated transcription (Latin):
detegat᷑. Q fornicauã neqͥt dimittere
Siuͦ querit᷑. an adult̾ adult̾am
possit dimittere c̾a formeationis:
dicimꝰ. qr nequit adult̾a uxor. dimit¬
ti a uiro: nͥ & ipse erꝑrs fornicationis
eristat: ⁊ eꝯu̾so. Uñ. au̾s. In li .iͦ. de smone

Expanded text:
ere Si vero quaeritur an adulter adulteram possit dimittere causa fornicationis, dicimus quia nequit adultera uxor dimitti a viro, nisi et ipse expers fornicationis existat, et e converso. Unde August., in lib. 1, de Sermone
Abbreviated transcription (Latin):
aliam. ł illa alium duceꝑossit. De
si se ꝯiunxerint. & pꝰ dix̾it mulier manis.¬
de uiro. qͦd coire ñ possit cum eas fi
potest ꝓbare qͦd dic̃. ꝑ iusttm iudi¬
cium: accipiat alium. Siuͦ ille acce¬
perit aliam: separent᷑. Item. & epła
frigide nat᷑e dicunt se ñ posse inuicẽ
oꝑam carm dantes. ꝯmisceri. Consulit¬
Iste uͦ si ñ pot̃ ea uti ꝓuxore: hãt eam
qͣsi sororem. Qͦd si retinacłm ꝯiugale
uolu̾it rescindẽ: maneant utͥq innupti.
uir aliamuxorem uult acciꝑe: mani¬
festa patet ratio. qr suggerente diabolo
odii fomitem. erosam eam habuit:⁊ ĩo.
eam dimittere. m̃dacii falsitate molit᷑.
dodicat. ut nunquam ꝑ ꝯmixtionẽ
carnis ꝯiuncti. una caro effecti fuissent.
Tẽ uidr: mulierem scdas posse ꝯtͣhere
nuptias. Humanum dico: ꝓpt̾ infir¬
mitatem carnis eoꝵs. Uir autem qui
frigide nat᷑e ẽ: maneat sine ꝯiuge. Qd
si ⁊ ille aliam copłam acceꝑit: tc hi qͥ

Expanded text:
aliam, vel illa alium ducere possit, de aliam, vel illa alium ducere possit, de se conjunxerint, et post dixerit mulier de viro quod coire non possit cum ea, si potest probari quod dicit per justum judicium, alium accipiat, si vero ille acceperit aliam, separentur. Item, ibid.: frigidae naturae dicunt se non posse invicem operam carni dantes commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habeat quasi sororem. Quod si retinaculum jugale voluerint rescindere maneant utrique innupti. vir aliam uxorem vult accipere manifesta ratione patet quod suggerente diabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et ideo eam dimittere mendacii falsitat molitur. do dicat, ut nunquam permistione carnis conjuncti, una caro effecti essent, tunc videtur mulierem secundas posse contrahere nuptias. Humanum dico propter infirmitatem carnis eorum; vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod si et ille aliam copulam acceperit, tum ii qui
Abbreviated transcription (Latin):
uxores suas adult̾as apd̃ sac̾doteᷤᷤ de-¬
ferre ꝯsueuerunt:⁊ iõ. mulieribus.
ꝓdito ears cͥmine. ꝯmunio negatur.
Uirors autem latente commisso. ñ
facile qͥs quam ex suspicionib arceat᷑:¬

Expanded text:
apud sacerdotes deferre consueverunt; et ideo mulieribus prodito earum crimine communio denegatur, virorum autem latente commisso, non facile quisquam ex suspicionibus abst
Abbreviated transcription (Latin):
Idem. de adultinis conuigiis.
ndignant᷑ mariti. si audiant adult̾os
uiros. pende similes adult̾is feminis
penas: cum tanto grauiꝰ eos puniri opor¬
tuerit. qntomag̃ eos ꝑtinet. & u̾tute
uincere. & exemplo rege feminas. Ex
his apparet. quod adult̃ adult̾am di¬
lari qui causa fornicationis separant᷑.
Siquis autem fornieationis exꝑrs. for¬
nicariam dimiserit: alii coplãri ñ po¬
test: s ꝯtinẽ oportet. ł ad dimissam re¬
dire. Sic & de femina. Uñ apłs. His qͥ¬

Expanded text:
Idem de adulterinis coniugiis: Indignantur mariti, si audiant adulteros viros pendere similes adulteris feminis penas, cum tanto gravituerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod adulter adulteram diarantur causa fornicationis. Si quis autem fornicationis expers fornicariam dimiserit, alii copulari non potest, sed continere oportet, vel ad dimissam redire, sic et de femina. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝯcedat uxorẽ dimitt causa fornica¬
tionis uiro: ead licentia non tollit᷑ fe
fornicõnis.⁊ si dimissa fu̾it. manere
innuptam. Qͥ cqͥd uiris p̃cipit᷑: hoc
consequent̾ redundat ad feminas. Ñ
enim adult̾a uxor dimittenda ẽ: ⁊ uir
mechꝰ tenendꝰ. Itẽ. Apd nos quod non
licet feminis. eque ñ licet uiris. ⁊ eade
seruitꝰ pari ꝯditione censet᷑. Exhis os¬
tendit᷑. ꝙ mulier pot̾ suꝑ fornicone.

Expanded text:
ncedat uxorem dimitti causa fornicationis viro, eadem licentia non tollitur fefornicationis; et si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid viris praecipitur, hoc consequenter redundat ad feminas. Non enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Item: Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris; et eadem servitus pari conditione censetur. Ex his ostenditur, quod mulier potes
Abbreviated transcription (Latin):
accepit uxorem. & hũit eam aliqͦ tp̃r:
&e ipsa femina dic̃. ꝙ nunqͣm coisset
cũ eo. & ille uir dic̃ ꝙ sic fec̃: in u̾ita¬
te turi consistat: qr uir ẽ caput my¬
lieris. hoc de nat᷑ali impossibilitate
statutum ẽ. De hiᷤ qͥ maleficiis impediti
impedim̃to: hoc tenendum sunt:¬
ciarias ⁊ maleficas ꝯcu archieys¬
bitus ñ seguit᷑: hortandi fure qͥb¬

Expanded text:
acceperit uxorem, et habuerit eam aliquo tempore, et ipsa femina dicit quod nunquam coisset cum eo, et ille vir dicit quod sic fecit, in veritate viri consistat, quia vir est caput mulieris . Hoc de naturali impossibilitate statutum est. 3. De his qui maleficiis impediti impedimento hoc tenendum tiarias et maleficas concubitus non sequit
Abbreviated transcription (Latin):
amentia ł furor. ł aliqua infirmitas
accesserit: obhanc infirmitatẽ. taliũ
ꝯiugia solui ñ possunt. Similiter est
scienctum de his. qͥ ab adu̾sariis erce¬
cantur: ł membͥs truncant᷑. ł a bar

Expanded text:
amentia, vel furor, vel aliqua infirmitas accesserit; ob hanc infirmitatem talium conjugia solvi non possunt. Similiter est etiam sciendum de his qui ab adversariis excaecant
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt sanctiꝰ ẽ mori fame. quam
idolotitis uesci ita sanctiꝰ est defungisi¬
ne libis: qmͣ ex illicito coitu stirpem
querere. Undecumq uͦ nascant᷑ hoĩes.
siparentum uitia non sectent᷑. & dm̃
recte colant: honesti & salui erunt.
Semenenim ex qualicunq homine.
dicreat᷑a est: & eo male utenti. male
erit: non ipsum aliq̃n malũ erit.

Expanded text:
ius est emori fame quam idolothytis uesci; ita satius est defungi sine liberis quam ex inlicito coitu stirpem quaerere. undecumque autem nascantur homines, si parentum uitia non sectentur et deum recte colant, honesti et salui erunt. semen enim hominis ex qualicumque homine dei creatura est, et eo male utentibus male erit, non ipsum aliquando malum erit.
Abbreviated transcription (Latin):
intdix̃ moyses carnalem copłam fie¬
ri cum mat᷑. cum nou̾ca. cũ sorore.¬
cum nepti. cum amita. cum inat̾tera.
cum nuru: & aliis qͥbdam. ꝑinisit aut̃
diuortiũ fieri: dato libello reyudii. In
qͦuir scͥbebat causas: ꝓ qͥb uxorem repo¬
duce: dato pͥori libello. Qd ꝓpt̾ duri¬
ciam cordis eoꝵs: ꝑmissum xp̃s dic̃. Ñ
ut ꝯcedet᷑ discidium: s ut tolleretur
homicidium. Pinisit fieri mala. nefi¬
erent peiora: & hoc ꝑmittendo. nondi
iusticiam demonstrauit: ħ in peccatore
minuit culꝑam cui licebat plures ha
est in deut̾onomio. Non habebit uxoreᷤᷤ
plurimas: qͦ alliciant animam eiꝰ. Suꝑ
quem locum: aus ait. Manifestum est.

Expanded text:
interdixit Moyses carnalem copulam fieri cum matre, cum noverca, cum sororcum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repuducere dato priori libello; quod propter duritiam cordis eorum permissum Christus dicit, non ut concederetur dissidium, sed ut tolleretur homicidium. Permisit fieri mala, ne fierent pejora; et hoc permittendo non Dei justitiam demonstravit, sed in peccatore minuit culpam. 4. Cui licebat plures habest in Deuteronomio, c. 17 Non habebit rex uxores plurimas quae alliciant animam ejus. Super quem lo
Abbreviated transcription (Latin):
alliciant animam multiplicare. sỹ
tamen addit᷑. ut ñ eleuet᷑ cor eiꝰ: alie¬
nigenas ꝓhibitum ẽẽ uidr. Uerunta¬
men multiplicatio uxoꝵ: gnaliter
ꝓhibita est. Pmissumẽ autem regi płss
hr̃e:. s ñ multiplicare. Ueniente autẽ
plenitudinis tempore. qͦ xp̃i gr̃a uͥq
Nec querit᷑ elect̾iomunis. in succes¬
sione gn̾is: s in ꝑfectione uite. & scin¬
ceritate scĩe. & uͥginitas. fecunditatip̃¬
fertur: & sac̾dotib continentia inds¬
citur. De uͥginitate mentis & carnis.
Melior ẽ autem uͥginitas m̃tis: quanl

Expanded text:
nt animam, multiplicare? Cum tamen additur: Ut non elevetur cor ejus, alienigenas prohibitum esse videtur. Verumtamen multiplicatio uxorum generaliter prohibita est. Permissum est autem regi plures habere, sed non multiplicare. Veniente autem plenitudinis tempore, quo Christi gratia Nec quaeritur electio muneris in successione generis, sed in perfectione vitae et sinceritate scientiae, et virginitas fecunditati praefertur, et sacerdotibus continentia indicitur. 5. De virginitate mentis et carnis. Melior est autem virginitas mentis quam
Abbreviated transcription (Latin):
cistas. acolitos. si extͣ uotum ⁊ habitum
inueniunt᷑. ⁊ ꝯtinentiam ꝓfit̾i noluns.
uxorem duce uginem. eccłia romana
ꝑmittit. ñ uiduam ł repudiatam: qͥa
deinceps. nec ad subdiaconatum ꝓue¬
hi potunt: nec laic uxorem sortieꝰ ñ
uirginem. ł bigam᷑. ad clericatum. Itẽ¬
Olacuit: ex carthaginensi concilio.¬

Expanded text:
tum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem Ecclesia Romana permittit, non viduam, vel repudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum provehi poterunt, nec laicus uxorem sortitus, nisi virginem, vel bigamus ad clericatum. Item ex Carthaginensi concilio
Abbreviated transcription (Latin):
nib ⁊ ieiuniis. dño satisfaciant: & ꝑ
exoreismos. ac cȩt̾a eccł̃iasticȩ disci¬
pline munimina. U minist eccłie ta¬
les sanare ꝓcurent.i Qͦd siñ potu̾nit.
separari ualebunt: S postquam aliaᷤᷤ
nuptias expetierint: illis uiuentib qͥ¬
bus pꝰiuncte fu̾nt. pͥorib qͦs reliq̃rant.
etiam si possibilitas concubendi eis red¬
dita fu̾it: reconciliari nequibunt.
¶Quod in fine huiꝰ capł̃i ꝯtinet᷑. ex ri¬
gore magͣ dictum intelligendum est:
qm ex canonica eqͥtate. ł intelligendũ
ẽ. ñ posse reꝯciliari pͥorib: nͥ iudicio

Expanded text:
iis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera ecclesiasticae disciplinae munimina ministri Ecclesiae tales sanare procurent. Quod si non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint illis viventibus quibus post junctae fuerint, prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt . Quod in fine hujus capituli continetur, ex rigore magis dictum intelligendum est, quam ex canonica aequitate. Vel intelligendum est non posse reconciliari pri
Abbreviated transcription (Latin):
cum duab sororib. ł que cum duob
fribꝰ dormiunt: uidendum ẽ. quid
censeant canones. Qui dor ex aurellas¬
mierit cum duab sororib: si ꝯcilio¬
&e una ex illis ante fu̾it uxor: neutran
et ipsis hãt: nec ipsi adulti unquam
uxori. sͥlicet red i. dere debitum. ꝙͣ
sibireddidit illi: citam. sororem eiꝰ
cognoscendo:nec &̃ post mortemux¬
oris. licet ei ł adultere copłari in ꝯ¬
iugium. Item ⁊ acharias pp̃. Concubui¬
sticum sorore uxoris tuȩ. Si fecisti: ne¬
utram hãs: & uxor tua siñ fũ̾it ꝯscia
scełis. & ꝯtinere ñ uult: nubat in dño
cuiuult. Tu uͦ & adult̾a. sine spe contu¬
gumaneatis: &e dum uiuitis peniten¬
tiam agite. ¶Qdait cuiuult nubat:
dunt: nec ille. nec illa. allam uxorem
accipiet. ł alium uirum: quamdiu
ambouiuunt. Si uͦ adult̾a mortua fu¬
erit: uir eiꝰ si iult. nubat: adultauero.
nunquam. ⁊ simortuus fũit uir eius:
homnib dieb. penitentie lam̃ta ꝑsol¬
uat. Mic de illo adultio agit᷑: qͦd cũ

Expanded text:
 sororibus, vel quae cum duobus fratribus dormiunt, videndum est quid censeant canones. Qui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat; nec ipsi adulteri unquam uxori licet sibi reddere debitum, quam sibi reddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec post mortem uxoris licet ei vel adulterae copulari in conjugium. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor tua si non fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et adultera sine spe conjugii maneatis, et dum vivitis poenitentiam agite. Quod ait, cui vult nubat, dunt, nec ille, nec illa aliam uxorem accipiat, vel alium virum, quamdiu ambo vivunt. Si vero adultera mortua fuerit, vir ejus, si vult, nubat; adultera vero nunquam, etsi mortuus fuerit vir ejus; sed omnibus diebus poenitentiae lamenta persolvat. Hic de illo adulterio agitur, quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
sit filiꝰ dĩ hec eñi anͣ engłiũ uł rata
itł uulla fuere. Suꝰ tobias oculos re¬
cepit: et hec fuit angłi ñ hominuis
medicina. helias mortuũ suscitauit.
ipse tñ orauit &e fleuit. ħ iussit. heli¬
seus lepsũ mũdari fecit. nͣ tm̃ ibi ua¬
luit p̾cepti auctoritas: s mifterti fi¬
gura. Addit pꝰ supͣdicta de ctuce. et
obitu. & sepultura:. qd̾ est plenitudo
fidĩ. Nullũ enĩ maiꝰ ẽ dñi testimoni¬

Expanded text:
sit Filius Dei. Haec enim ante Evangelium vel rara sit Filius Dei. Haec enim ante Evangelium vel rara vel nulla fuerunt. Unus Tobias oculos recepit, et haec fuit angeli, non hominis medicina. Elias mortuum suscitavit, ipse tamen rogavit et flevit. seus leprosum mundari fecit , non tamen ibi valuit praecepti auctoritas, sed mysterii figura. Addit post supradicta de cruce et obitu et sepultura, quod est plenitudo fidei. Nullum enim majus est Domi
Abbreviated transcription (Latin):
pdẽ eugłio attrahiuit᷑ ꝙ ad fidẽ cõuertũt
Et beatus ẽ qui ñ fuerit scandali¬
ratils in me. Hic respondit dñs : de hu¬
militate mortis sue. Beati iudelicet st̃.
quoꝵ ficlĩ nichil tẽptam̃ti afferet cripx
tigat. et eidem ioħi ꝙ q̃rebat exponit:
q ds est saluos faciendi. et dñi dñi exitꝰ
mortis. Sisis tot signis: ñ scandali ⁊ ari
s ad mrari qͥsq potuit. Mens tam̃ in¬
fideliũ grauit̃ tulit. cũ dñm pꝰ tot
miracula mori uidit. Uñ paulus. Nos
Mira faciebat domninꝰ : s tñ mori nͣ de¬
ioħem salte̾ ꝑ scͥpturas ꝓpharũ nouisse
xpͣm moriturũ. legamꝰ & ita. Quomͦ
dñs de lazaro uͥ positꝰ ẽ dixit. sic ioħs
intͣrogat xp̃m nullo mͦ sibi: s disci¬
pulisꝰ Introgatio quoq sic intelligi
potͣ . T.ues que lex uenturũ p̃dixitꝰ.
an aliꝰ xp̃c expectabit᷑: Respondit aut̃
dñs: factis poctꝰ qũa dictis. Utiq uisa
miracula plenũ testimoniũ dant qd

Expanded text:
gelio attrahuntur et ad fidem convertuntur. Et beatus est qui non fuerit scandalizatus in me. Hic respondit Dominus de humilitate mortis suae. Beati videlicet sunt, quorum fidei nihil tentamenti afferet crux, tigat, et eidem Joanni quod quaerebat, exponit; quia Deus est salvos faciendi, et Domini Domini exitus mortis . Visis tot signis, non scandalizari, sed admirari quisque potuit. Mens tamen infidelium graviter tulit, cum Dominum post tot miracula mori vidit. Unde Paulus: Nos Mira faciebat Dominus, sed tamen mori non deJoannem saltem per scripturas prophetarum novisse Christum moriturum, legamus et ita: Quomodo Dominus de Lazaro: Ubi est positus , dixit; sic Joannes interrogat Christum nullo modo sibi, sed discipulis. Interrogatio quoque sic intelligi potest: Tu es quem lex venturum praedixit, an alius Christus exspectabitur? Respondet autem Dominus factis potius quam dictis. Utique visa miracula plenum testimonium dant quod
Abbreviated transcription (Latin):
pͣtat᷑. ob sorbes uidelicet inmolaticii cru¬
oris. exeiꝰ spurcissimo titu ut nomuie pͥn¬
cipem demonioꝵ cognominabant. ħo¬
ta qr ninꝰ rex cõditor ninene belo patri¬
statuã cõsecranit. ei q diuinos honores
cõstituit. Cuiꝰ simulacͥ similitudinẽ ebal¬
di suscipientes: bel uocabant. uide pa¬
lestim suscipientes: baal dicebant. mo¬
abite beelphegor. Iudĩ aut̃ uniꝰ dĩ cul¬
tores ꝓpt̃ derisionem genciũ beckebub
appellabant. asserentes inħ symulacro
pͥncipẽ demonioꝵ habitare.L.cxxix.

Expanded text:
rpretatur, ob sordes videlicet immolatitii crurpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Nota quod Ninus, rex conditor Ninstatuam consecravit, eique divinos honores constituit. Cujus simulacri similitudinem Chaldaei suscipientes, Bel vocabant. Unde Palaestini suscipientes, Baal dicebant; Moabitae, Beelphegor; Judaei autem unius Dei cultores, propter derisionem gentium Beelzebub appellabant, asserentes in hoc simulacro principem daemoniorum habitare. L.
Abbreviated transcription (Latin):
ũquid iste est filiꝰ dauid: Ac si ci¬
cant turbe fideles. Non tantũ est
ta alt̾ũ accipit inlifferent᷑ ꝓ alto. Egͣssi
autẽ illis subaudis de hoc sclo: obtulerũt.
dño p̃dicatores mutũ scilicet ppłm mul¬
tũ qͥ nichil adhuc erat locutꝰ de gła dĩ.
qr ñ habuerat p̃dicatores. Hic aꝑostolus¬
ppłs intelligitur fuisse de gentibꝰ. un et
sequit᷑ ad miratio turbarũ de ipsis dicen¬
tibꝰ nũqũa sic apparuisse in isrł. scilicet
ut tot uide cõuerterent᷑ ad xp̃ianismũ
harisei autẽ dicebant. L.cxxu.ii.
Inbeekrebub pͥncipe demonioꝵ ħ
eicit demones: Turbis minꝰ eruditis fac¬
ta dm̃i mirantibꝰ. scribe ⁊ pharisei sinistra
int̾p̃tatione de factis dñi laborant. at¬
tͥbuentes miracula eiꝰ beelzebub qui ds̃
erat acharon. Beel ipse est baal. ⁊ebub
aut̃ musca uocatur. Hec iuxta quedã
mendosa exẽplaria. L. littera uł.D. i
fine est nominis legenda.s .b. Beekebub
aut̃ uir muscarũ siue hñs muscas int̃¬

Expanded text:
unquid iste est filius David? Ac si dicant turbae fideles: Non tantum est ra alterum accipit indifferenter pro altero. Egressis autem illis, subaudis de hoc saeculo, obtulerunt, Domino praedicatores mutum, scilicet populum mutum qui nihil adhuc erat locutus de gloria Dei, quia non habuerat praedicatores. Hic populus intelligitur fuisse de gentibus, unde et sequitur admiratio turbarum de ipsis dicentibus, nunquam sic apparuisse in Israel, scilicet ut tot inde simul converterentur ad Christianismum. harisaei autem dicebant: In Beelzebub principe daemoniorum hic ejicit daemones. » Turbis minus eruditis facta Domini mirantibus, Scribae et Pharisaei sinistra interpretatione de factis Domini laborabant attribuentes miracula ejus Beelzebub, quod deus erat Accaron. Beel ipse est Baal. Zebub autem musca vocatur. Haec juxta quaedam mendosa exemplaria, l, littera, vel d in fine est nominis legenda. Sed b, beel, zebub, aut vir muscarum, sive habens muscas inte
Abbreviated transcription (Latin):
no positꝰ: in quo usq ad ad uentũ salͦ¬
uatoris quasi pacato imꝑio sine cõtra¬
dictione quiescebat. Uñ dñs. Senit pͥn¬
ceps mũdi. et iume nͣ habet qͥcquã. Et
itum. ħũc pͥnceps huiꝰ mũdi eicietur fo¬
ras. Fotcior illo fuit ipse dũs: qui arma
eiꝰ. abstulit. id est astucias et dolos nequi¬
cie spualis. et sic adimendo potestatem
aseductione electoꝵ cõpescere coegit:
qd̃ fuit alligari foitem. Spolia seu ua¬
sa sunt homines abeo decepti: que uictor
xp̃c distribuit. qd̃ est in signe truiphan¬
tis. qr captuã ducens captuttatẽ de¬
dit doua hominbꝰ. quosdam apłos. ali¬
os eugłistas. hos ꝓphas. alios pastores or¬
dinaus et doctores. Fuit gͦ donĩ̃ for¬
tis disripere: ereꝑtos adiabolo eccłe ad una¬
re. & ꝑdistinctas graduũ dignitates ꝓmo¬
uere. Qui ñ ẽ mecũ cõtta me est. et qu
ñ cõgregat mecũ: spargit. Hoc cõseqnt̃
ñ ad hereticos s ad diabolũ rẽfertur: cuiꝰ

Expanded text:
no positus, in quo usque ad adventum Salvatoris, quasi pacato imperio sine contradictione quiescebat. Unde Dominus: Venit princeps mundi, et in me non habet quidquam . Et iterum: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Fortior illo fuit ipse Dominus, qui arma ejus abstulit, id est, astutias et dolos nequitiae spiritualis: et sic adimendo potestatem, a seductione electorum compescere coegit: quod fuit alligari fortem. Spolia seu vasa, sunt homines ab eo decepti, quae victor Christus distribuit, quod est insigne triumphantis, quia captivam ducens captivitatem, dedit dona hominibus, quosdam apostolos, alios evangelistas, alios prophetas, alios pastores ordinans et doctores . Fuit ergo domum fortis diripere, ereptos a diabolo Ecclesiae adunare, et per distinctas graduum dignitates promovere. Qui non est mecum, contra me est; et qui non congregat mecum, spargit. Hoc consequenter non ad haereticos, sed ad diabolum refertur, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
apparet᷑. testes mei erũt. qd̃ in sp̃ũ sc̃o eicio
demonia. Et erunt ur̃i indices. de ħ qd̾ mͥ
inponitis : ꝑbeelzebub oꝑari. Sł exorciste
qui filii ur̃i sunt et demones fugant
ab obsessis. uidices ur̃i erunt: ñ potestati
ut mĩ discipuli s cõparatione. dũ illi ex¬
pulsionẽ demonũ dõ assignant. uos

Expanded text:
apparet, testes mei erunt, quod in Spiritu sancto ejicio apparet, testes mei erunt, quod in Spiritu sancto ejicio daemonia. Et erunt vestri judices de hoc, quod mihi imponitis per Beelzebub operari. Vel exorcistae qui filii vestri sunt et daemones fugant ab obsessis, judices vestri erunt, non potestate ut mei discipuli, sed comparatione, dum illi expulsionem daemo
Abbreviated transcription (Latin):
adem quoͦq ratio est domꝰ siue ciutta¬
tis. qđ initħs ponit. Concordia naq par¬
ue res crescũt. discordia maxime dila¬
bunt᷑. Quo aut̃ hec spũalit̃ tencdant ex¬
ponit. Si autẽ ⁊ fathanas ĩseipsũ diu̾ ẽ
quomꝰ stabit regnũ ipsius: Non potest.
stare s finẽ habet. qr dicitis in beel¬
rebub eicere me demonia. Eligant
qd̾ uelint. Si sathauas sarhauã ñ po¬
test eicere. nichil cõtra dñm clicũt. Si
autẽ potest : recedant aregno  dĩ qd
diuisũ stare nͣ potest. ne inruina eius
parit̃ in uoluant᷑. Si aute ego in bel¬
elebub eicio demonia. filii ur̃i iniquo
eiciunt. Idõ iꝑsi uidices ur̃i erunt.
ilios uidõꝵ uł exorcistastas gentis
illiꝰ significat. uł apłos ex eoꝵ stirpe
gnãtos. Quasi dicat. Si infiliis uris
Rpulsionẽ demonũ dõ attͣbutis: qua¬
re inme ñ idem facitis : Apłi qui sũt ig¬
nobilia ⁊ cõtẽptibilia huiꝰ mũdi. in quibꝰ
ñ malignitas s mee uirtutis simplicitas

Expanded text:
adem quoque ratio est domus sive civitatis, quod Matthaeus ponit. Concordia namque parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur. Quo autem haec spiritualiter tendant, exponit: Si autem et Satanas in seipsum divisus est, quomodo stabit regnum ipsius? Non potest stare, sed finem habet; quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia. Eligant quod velint. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum dicant. Si autem potest, recedant a regno ejus, quod divisum stare non potest, ne in ruina ejus pariter involvantur. Si autem ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. ilios Judaeorum, vel exorcistas gentis illius significat, vel apostolos ex eorum stirpe generatos. Quasi dicat: Si in filiis vestris expulsionem daemonum Deo attribuitis, quare in me non idem facitis? Apostoli, qui sunt ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non malignitas, sed meae virtutis simplicitas
Abbreviated transcription (Latin):
taut & celebrant ae seg̃gati ab iitate cor¬
poris xp̃i. form̾ã pꝰsunt᷑ ex hib̾e pietatis:
urtus uͦ pietatis inuisibilis ⁊ sp̃ualis ita
in eis ñ potest ẽẽ quͣeadmodũ sñsꝰ nͣ seqͥͣt᷑
hominis menbrũ qñ amputatur acorpote.
ti peccata ñ credens cõtenuit tantã di¬
uin muneris largitatẽ. ⁊ uihac obstinati¬
one mͣtis diẽ clau̾dit exttemũ: teus est
illo inremissibili peccato inspm̃ scm in¬

Expanded text:
ati ab unitate corporis Christi, formam possunt exhibere pietatis; virtus vero pietatis invisibilis et spiritualis ita in eis non potest esse, quemadmodum sensus non sequitur hominis membrum, quando amputatur a corpore.tit peccata non credens, contemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccato in Spi
Abbreviated transcription (Latin):
dubio ꝑuenit ĩuos regnũ dĩ. qͦ subu̾tit᷑
tegnũ diaboli: cũ qͦ & uos subuertimin.
Regnũ dĩ ẽ potestas qua dãpnant᷑ impii.
afidelibꝰ se cernũtur. Uł ita. regnũ dĩ itt
se ipsũ significat. de quo alibi dicit. regnũ
dĩ iitra nos ẽ. & mediꝰ stat init̃ nos que
uos nescitis: uł regnũ scripture. ab latũ
nicłis & traditũ nobis: uel regnũ celoꝵ
quasi dicat. Si iuspũ dĩ eicio demonia.
sine dubio sciatis aditũ reguũ celestis
patefactũ c̃dñtibꝰ. Digitus dĩ eft qũe cõ¬
fessis st̃ magi qui contta moysem et
aaron signa faciebant dicentes. digitꝰ
dĩ est ifte: quo et tabule lapideȩ scrͦip¬
te sũt ĩmonte syna. Iꝑse em̃ scripsit
qͥ sc̃bendo dictauit. Mauꝰ et brachiũ
siue angłoꝵ. In nullis eñ m̃bris ma¬
uit̃ digitus cũ manu uł brachio. ma
tiꝰ uł brachiũ cũ corpore unũ st̃ una¬

Expanded text:
io pervenit in vos regnum Dei, quo subvertitur regnum diaboli, cum quo et vos subvertimini. Regnum Dei est potestas qua damnantur impii, et a fidelibus secernuntur. Vel ita: Regnum Dei vel seipsum significat, de quo alibi dicit: Regnum Dei intra vos est ; et: Medius stat intra vos quem vos nescitis Vel regnum Scripturae ablatum Judaeis, et traditum nobis, vel regnum coelorum. Quasi dicat: Si in Spiritu Dei ejicio daemonia, sine dubio sciatis aditum regni coelestis patefactum credentibus. Digitus Dei est, quem confessi sunt magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant, dicentes: Digitus Dei est iste , quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina. Ipse enim scripsit, qui scribenda dictavit. Manus Dei, et brachium sive angelorum. In nullis enim membris maenim digitus cum manu vel brachio, manus vero vel brachium cum corpore unum sunt in na
Abbreviated transcription (Latin):
uidia intuitũ tñtis. ⁊ita ips sibi causa
fuer̃. ut ds eos deserendo excecaret. Uñ¬
ioh̃s. ꝓptͣea ñ pot̃ant ẽclere: qr dixit esa¬
yas. Et excecauit oculos eoꝵ. ut ñ uide¬
ant̃. Ea pͣdixit esayas inspñ p̃scientis
omĩa uideoꝵ excẽcationẽ: ñ pot̾ant cre¬
dẽ. ñ qd̾ ex necessirate ñ pꝰsẽt. ⁊ ita nulla
culpa eẽt eis. s qr nolebant. Nõ pot̾ant
c̃dere. qr dĩ ignorantes iusticiã suam
statuere uolebant: Excecant᷑: indurã¬

Expanded text:
invidia intuitum mentis, et ita ipsa sibi causa invidia intuitum mentis, et ita ipsa sibi causa fuerunt, ut Deus eos deserendo excaecaret. nt credere, quia dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum ut non videant . » Quia praedixit Isaias, in spiritu praescientis omnia, Judaeorum excaecationem, non poterant credere: non quod ex necessitate non possent, et ita nulla culpa esset eis, sed quia nolebant. Non poterant credere, quia Dei ignorantes justitiam, suam statuere volebant. Excaecantur et induran