comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligit᷑ ex toto corde. ⁊ uideret᷑ facie ad faciẽ.
ꝑ utaret enim geatura se non posse uni¬
ri creatori suo tanta ꝓpinquitate. ut eũ
in fme.i. in carni. que de tr̃a est in tanta
dilectõe uniri. ut non ualeat artari adħ
emplo gͥ fucuie societatis q̃ int̾ dm ⁊ sp̾m¬
ratõnalem in głoificatoẽ eiꝰdem ꝑficienda e¬
rat. animam corpor̾is in dumentis ⁊ t̾reniꝰ
mansionibꝰ copulauit. Iuteamꝙ materi¬
am fecit. ad uite sensum uegetare. ut sci¬
ret homo quia si potuit ds tam disparẽ na¬
turam corꝑis ⁊ aĩe in feceratõem unam ⁊ ĩ
amiciciam tantam ꝯuing̾e: nequaquam
ei in possibile futm ratonał cieature hum¬
ilitatem licet louge in feriorem ad sue głe
participatt̃ẽm sublimare. Quia gͦ ꝓexem¬
plo ratonał sp̃c in parte usꝙ ad con sorcium
t̾reni corporis humiliatꝰ est. ne forte m hoc
nimis de p̾ssus uideret᷑ ad didit. dei ꝓuiden¬
cia ut pꝰmod̾ cum cod̾ corꝑe głificato ad ꝯsor¬

Expanded text:
ligitur ex toto corde, et videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate, ut eum infimae, id est, carni, quae de terra est, in tanta dilectione uniri, ut non valeat arctari ad hoc exemplo ergo futurae societatis, quae inter Deum et sprationalem in glorificatione ejusdem perficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Quia ergo, pro exemplo, rationalis spiritus in parte usque ad consortium terreni corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consor
Abbreviated transcription (Latin):
uidemur enim ħ dicentes. num̃oꝵ qͣntita¬
tes. ⁊ rerum młtitudinẽ. ł multiplicitatẽ
in deo pon̾e. Quid gͦ istaibi significent ip̃o
de quo loquimur aꝑiente in sinuare curem᷑.
Magis illa dñr ad excludeud̾ ea q̃ ñ st̃ in deo

Expanded text:
r enim hoc dicentes, numerorum quantitates, et rerum multitudinem vel multiplicitatem in Deo ponere. Quid ergo ista ibi significent, ipso de quo loquimur aperiente, insinuare curemus. 2. Magis illa dicuntur ad excludendum ea quae non sunt in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. siue puelle siue parentib uis sllata ꝯst̾itit. ħ
morte mulctat᷑ s si ad eccłiam cũ rapta o fugerit.
pͥuilegio eccłie mortis impunitatẽ meret᷑. S at¬
tendent̾ ẽ ⁊̃ illud alexanari qͥ ait. Ꝙ fr̃ soror ue
uxoris tue cognati dñr eqͥ uocatõss iure fit ⁊ neces¬
sitate uulgaris appellatõnis pociꝰ ꝗͣ ulla cã ognatõnis.

Expanded text:
entibus vis illata constiterit, hic morte mulctatur; sed si ad Ecclesiam cum rapta confugerit, privilegio Ecclesiae mortis impunitatem meretur. Addendum est etiam illud Alexandri, qui ait: Quod frater sororve uxoris tuae cognati dicuntur, aequivocationis jure fit, et necessitate vulgaris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmalcari ꝓ aliis aũt te functis oratur.
ligencia sepulture uiuoꝵ st̃ qualia cũq solatia ñ
ad uitoria mortuoꝵ. Siaͥd ꝓdest impio sepult᷑a¬
p̃ciosa. ob erit pio uił uł nulla. p̃claras exeqͥas
in hom̃ũ conspectu purpurato. illi diuiti exhi¬
buit turba famuloꝵ. s multo clariores ĩ cõspͦ¬
lũ s in habrae sinũ. Sit tam̃ cura mortuos se

Expanded text:
mendari; pro aliis autem defunctis oratur. ligentia sepulturae, vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. Quia pretiosa, oberit pio vilis, vel nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diviti exhibuit turba famulorum; sed multo clariores in conspelum, sed in Abrahae gremium. Sit tamen cura mortuos se
Abbreviated transcription (Latin):
solus de patre filio ꝙ ꝓcedit. Ecce b̾uit̾ assig¬
nauit tres ꝓprietates trium ꝑ sonarũ. quar̃
nõ est tina alia. hoc enim significauit cũ dix̾.
aliuo ẽ genuisse. quam natum ẽẽ. aliud ẽ

Expanded text:
nuit, sed solus de Patre Filionavit tres proprietates trium personarum, quarum una non est alia. Hoc enim significavit cum dixit: Aliud est genuisse quam natum esse; aliudque
Abbreviated transcription (Latin):
quos res alie sũt quib fruend̾̃ est. alie quib utẽ¬
dũ ẽ. alie que fruuist᷑ iutunt᷑. Ille qͥb frued̾ ẽ.
nos batos efficuĩt. Istis quib utent̾ ẽ tendenteᷤᷤ
ad fatitudinẽ adiuuan᷑. ⁊ quasi adminic łam᷑
uͥad illas res q̃ꝑos beatos faciũt peruenire eisq
in herẽ possimꝰ. Nes uͦ q̃ fruuit᷑ ⁊ utunt᷑ nos su

Expanded text:
ndum est, aliae quibus utendum est, aliae quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos beatos faciunt. Istis quibus utendum est, tendentes ad beatitudinem adjuvamur, et quasi adminiculamur, ut ad illas res, quae nos beatos faciunt, pervenire, eisque inhaerere possimus. Res vero quae fruuntur et utuntur nos su
Abbreviated transcription (Latin):
cand̾aliquid ad hibe̾t᷑. Om̃e gͥ sign̾ ⁊̃ res aliqͣ ẽ.
Qs .it. nulla res ẽ uͭ ĩ eod̾ augꝰ. ait. oĩno nͭ ħ e̾. ñ
at̃ ecõũso. oĩs res signũ ẽ. qr ñ ad hibet᷑ at sig̾nifi¬
candũ aliquid. Cumq his u tenderit theologo¬
rũ speculacio studiosa atq modesta diuinã scͥp¬
turã formã p̾scptã in doct̾ͥna ten̾e adũtet. De his
gͦ nb̾ aditũ ad res diuinas aliqͣtenꝰ intellige̾das

Expanded text:
signum etiam res aliqua est. Quod enim nulla res est, ut in eodem Aug. ait , omnino nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina tenere advertet. De his ergo nobis aditum ad res
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris. ac noue. le gis
continenciam diligenti in cdagine etiam
atq ⁊̃ ꝯsiderantib nob̾ p̃uia dei gr̃a ĩnotuit.
sacre pagine tractat᷑ circa res ł signa p̾cipue
u̾sari. Ut enĩ egregiꝰ coctor augꝰ ait ĩ libro de

Expanded text:
eteris ac novae legis continentiam, diligenti indagine, etiam atque etiam considerantibus nobis, praevia Dei gratia, innotuit sacrae paginae tractatu circa res, vel signa praecipue versari; ut enim egregius doctor Aug. ait in libro de
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e pateretur. uoluit itaꝙ ut pate¬
ret᷑ aiudeis ł nõ. Si uoluit ut nõ pate¬
ret᷑ auideis cũ passus sit faccum ẽ itaq ꝗ
uoluit dĩ nõ fi̾. Si aũt uoluit eum pati
aiudeis. gͦ uoluit eũ occidi aiuioeis. bol¬
uit itaq ut uidei occiderent eũ. Ad quod
respondentes am̃s. simplicit̃ cõ cedendum
bonũ fuit. ⁊ cã nr̃e salucis. Cun ãt cr uo¬
lelut cum pati uł occidi auideis. Hic dis¬
tinguẽdũ est. Si enim in telligit᷑ sic. uole¬
bat eum sustinere passionẽ siue crucifixio¬
nem auideis illatã uer̾ eit sensus. Si uͦ intłꝰ¬
ligr̃ sic. uolebar ut uidei occid̾e̾nt eũ falsũ ẽ.
la erat. s uolebat passionẽ bonã ⁊ ħ uolũ¬
tas ꝑ malas iudeoꝵ uoluntates impleta est.
nũ uoluntates malas. sic̃ ꝑmaliuolos iud̾¬
satianas ab ip̃o qͥ occisus est dr̃ec᷑. Ear maĩ¬
feste habes magnũ honũ fuisse qd xp̃e acciss
est. ⁊ hoc bonum q petrꝰ nolebat p̃ore dargu¬

Expanded text:
 pateretur, voluit utique ut pateretur a Judaeis, vel non. Si voluit ut non pateretur a Judaeis, cum passus sit, factum est itaque quod voluit Deus non fieri. Si autem voluit eum pati a Judaeis, ergo voluit eum occidi a Judaeis: voluit itaque ut Judaei occiderent eum. Ad quod respondentesbonum fuit, et causa nostrae salutis. Cum autem diciturVolebat eum pati vel occidi a Judaeis, hic distinguendum est: Si enim intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a Judaeis illatam, verus est sensus; si vero intelligitur sic: Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. la erat, sed volebat passionem bonam; et haec voluntas per malas Judaeorum voluntates impleta est, num voluntates malas: sicut per malevolos JudaSatanas ab ipso qui occisus est diceretur. Ecce manifeste habes magnum bonum fuisse quod Christus occisus est; et hoc bonum quia Petrus nolebat, ideo redargu
Abbreviated transcription (Latin):
quidem scđm oe̾m oꝑandi mod̾ oꝑantis
gre. Oꝑat᷑ enuim liberando. ⁊ p̃parando uo¬
luntate̾ hominis ad bonũ. Egelat itaq
hõ ea nõ ut libaret uoluntate suã q̃ pec̾ci
serua non fu̾a̾t. ẜ uͥ pparet ad uolendun

Expanded text:
quidem secundum omnem operandi modum operantis gratiae, operatur enim liberando et praeparando voluntatem hominis ad bonum. Egebat itaque homo ea, non ut liberaret voluntatem suam, quae peccati serva non fuerat; sed ut praepararet ad vo
Abbreviated transcription (Latin):
de.t̾. Hos in quio uirigenitũ dñi in forma
scrui manentẽ in natura dei mansisse pro¬
fitemur. Nec unntatẽ forme scrui innat᷑ã
diune unitatis refundimus. nec rursus cre.¬
ꝑali in simiacõe patrem in filio p̃dicamus.
S exco eiusdem gñis genitã natã nat᷑ali
in se giguẽtẽ habuisse nat᷑am q̃ in forma n

Expanded text:
e? Nos enim unigenitum Deum in forma Dei manentem in natura Dei mansisse profitemur, neque unitatem formae servilis in naturam divinae unitatis statim refundimus: neque rursum corporali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam naturaliter in se gignentem se habuisse naturam: quae in forma
Abbreviated transcription (Latin):
nens sibi dei natura susceꝑat. gñis sui pͥotes¬
tatẽ in ħitu assũpte humilitatis ex̃cens. Ee¬
ce bic aꝑte dic̃ et naturã genuisse. et natinrã
genitam. ⁊ naturã assumpsisse naturã. qd̾
apłisq uegatur. Item ĩ eod̾. numquid uni¬
genito deo. ꝯtumelia ẽ patrẽ s ĩ nascibilẽ dm̃
eẽ. cũ ex ĩnascibili deo natiuitas urugenita
i naturã unigenitã subsistat: E cce ⁊ ħ¬
clic̃ uñigenitam naturã¬

Expanded text:
erat, generis sui potestatem in habitu assumptae humanitatis exercens. Ecce hic aperte dicit, et naturam genuisse, et naturam genitam, et naturam assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat. Ecce et hic dicit unigenitam natura
Abbreviated transcription (Latin):
mendax.i. statim post iniciũ qño sͥ dei equa¬
litatem ꝓmisit. ⁊ se ip̾m occidit. Qͥ homo dr̾
in euu̾głio. nec in u̾itate stetitq in ea non fu¬
it .s. ab initõ temporis .i. statim pꝰ iuicium
temporis a postatauit. Pot̃ ⁊̃ sic accipi illoᷤ
ab inicio homicida fuit uł mendax .i. ex

Expanded text:
ost initium, quando sibi aequalitatem Dei promisit, et seipsum occidit, qui homo dicitur in Evangelio; nec in veritate stetit, quia in ea non fuit, sed ab initio temporis, id est, statim post initium temporis apostatavit. Potest etiam et sic accipi illud: Ab initio homicida fuit vel mendax, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Sui gͦ casus p̾sciꝰ eẽ ñ potuit. q sa¬
p̃ia. fructꝰ est pietatis. Continuo at ũ fc̃s ẽ
cecidit ñ ab eo quod accep̃. s ab eo qd̾ acciꝑ¬
et si deo subdi uoluiss. Ecoe hic aꝑte decla
sima. qd̾ origenes confirmat suꝑ ezechielẽ¬

Expanded text:
Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus est cecidit; non ab eo quod accepit, sed ab eo quod acciperet si Deo subdi voluisset. Ecce hic aperte declarsima. Quod Origenes confirmat super Ezech
Abbreviated transcription (Latin):
onĩa referimꝰ filiũ in nascibilem ꝯfi¬
teri ipiissimũ ẽ. Iam enuim nõ eẽt u¬
nus d̃s quia dm̃ unũ p̃dicari natuta u¬
niꝰ in nascibił dei exigit. Cum gͦ d̾s unꝰ
sit. duos unascibiles eẽ ñ possunt cũ id¬
cͥco d̾s unꝰ sit cum ⁊ p̃r deus sit ⁊ filiꝰ dei
sit qr inuasca ilitis sola pe esinũfit.
Filius aũt icciroo qt ex inuascibili eẽu
gradu. ⁊ hac ꝯfessicẽ referunt᷑ cũ ab eo su¬
Om̃ib creaturis sub̾am dei uoluntas at
tulit. S naturam quio filio ded̾. ex in¬
passibili ac nõ nata sułu ꝑ fecta notiuitas.
⁊̾alia enun cuncta creata sũt qualia eẽ

Expanded text:
--Filium innascibilem confiteri, impiissimum est. Jam enim non erit Deus unus: quia Deum unum praedicari natura unius innascibilis Dei exigit. Cum ergo unus Deus sit, duo innascibiles esse non possunt: cum idcirco Deus unus sit cum et pater Deus sit, et filius Dei sit, quia innascibilitas solaascibilis Dei gradu atque hac confessione referuntur: cum ab eo suOmnibus creaturis substantiam voluntas Dei attulit: sed naturam Filio dedit ex impassibili ac non nata substantia perfecta nativitas. Talia enim cuncta creata sunt, qualia esse
Abbreviated transcription (Latin):
nascibilem ⁊ sñ inicio dicat filiũ ꝙͣi duo
siñ pͥncipio ⁊ duo in nascibilia. ⁊ duo in¬
nata dicẽs. faciat duos deos anathama sit.
sapud enĩ quod eit pͥncipum oĩñ̾ filius
Capud̾at̾ quod pͥncipiũ xͥ ds. Sic̃ enĩ ad¬

Expanded text:
nascibilem et sine initio dicat Filium, tanquam duo sine principio, et duo innascibilia, et duo innata dicens, duos dicat Deos, anathema sit. Caput enim quod est principium omnium Christus; caput autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
lluo ⁊̃ sciri oportet quod eaꝵ dẽ criũ ꝑͥrum
distiuctẽem aug̾ ostend̾e̾ uolens sine ex p̃¬
ssione illarũ triũ ꝓpͥetatũ suꝑiꝰ ꝯmemora¬
tarũ in .i.l. de doctrina xp̃iana sic ait. In
patix est unitas. in filio equalitas. in sp̃u
scõ unitatis equalitatisq cõcordia. ⁊ ta ħ
nnum om̃ia p̃p̃ patrẽ equalia om̃ia pp̃fi

Expanded text:
llud etiam sciri oportet, quod earumdem trium personarum distinctionem Aug. ostendere volens sine expressione illarum trium proprietatum superius commemoratarum, in lib. de Doct. Christ. sic ait: In Patre est unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia. Et haec tria unum, omnia propter Patrem, aequ
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ uua eẽntia ⁊ unus d̾s. Quam qĩonẽ augꝰ di¬
uare huic significatõi qua in telligit᷑ trini¬
tas ne oĩno taceremꝰ in t̾rogati quidties. cum
tres eẽ fateamur. Cum gͦ q̃rit̾ quid tres ut a
enim rei in effabił eminencia hoc uocabulo
explicari ualet. E ore ostendit quia necessitate

Expanded text:
sicut una essentia, et unus Deus. Quam quaestionem Aug. divare huic significationi qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceamus interrogati quid tres essent, cum tres esse fateantur. Cum ergo quaeritur quid tres, ut aenim rei ineffabilis eminentia hoc vocabulo explicari valet. Ecce ostendit qua necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
f. s hoc accipiendũ ẽ scd m̃bra. uł partim
facere malũ
Si dͥs potuit assum̃e hominẽ ĩ

Expanded text:
. Sed hoc accipiendum est secundum membra, vel partim facere malum. 5. Si Deus potuerit assumere hominem i
Abbreviated transcription (Latin):
ł disposicõ. ł p̃destinatõ potuerint. eẽ in
deo si nulla fuissent futura. Cũ enĩ p̃scĩa
sit futuroꝵ. ⁊ dispõ faciendoꝵ. ⁊ p̃ destinatõ
saluandoꝵ si nulla eẽnt futurã s̃i nicħ̾ ẽẽt
facturus ds uł aliquos saluatus nõ uid̾r po¬
ñ creare aliquid uł nõ saluare aliqͦs. potu¬

Expanded text:
 dispositio, vel praedestinatio potuerit esse in Deo, si nulla fuissent futura. Cum enim praescientia sit futurorum, et dispositio faciendorum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non videtur pon creare aliquid, ut non salvare aliquos, potu
Abbreviated transcription (Latin):
id quod ẽ diuina ceñtia. ita ⁊ de dispositoẽ
p̃ destinatõe q̃ est diuina eẽntia obiciunt.
⁊ potuit nõ eẽ d̾s. Potuit at̃ nõ eẽ p̃sciꝰ. si po
potuit nulla p̃scire. At potuit nulla p̃sci¬
re quia potuit nulla facere. Respõsio qͥ¬
Respõsio qd p̃¬

Expanded text:
ntia. Ita et de dispositione et praedestinatione, quae est divina essentia, objiciunt. s, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla facere. 3. Responsio, quod p
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ creatores hominũ. nec ag̾colas
creatores frugũ ꝗ̃ uis eoꝵ extrinsecꝰ ex hibi¬
tis motib ista creanda dei iurtꝰ opet᷑ uitĩ.
t non solum malos s nec bonos angłos fã
est putare creatures. S ꝓ subtilitate sui
sensꝰ ⁊ corꝑis semina istarũ rr̃ nb̾ occłciora
nouerunt. ⁊ ea ꝑ ꝯgruas temꝑatõnes ele¬
m̃toꝵ latentur spargunt.atꝙ ita ⁊gignen¬
uste faciunt. nͥ quantũ iuste ip̾e ꝑmittit.
Nam iniqͥ malicia uoluntate̾ suam ĩ uis
tã hñt. potestatẽ at̾ non nͥ iustam accipiũt
siue ad suam penam. siue ad alioꝵ. uel pe¬
nam maloꝵ uł laudem bonoꝵ. Sic̃ iustifica

Expanded text:
dicimus creatores hominum nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei uirtus interius operetur: ita non solum malos sed nec bonos angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis semina rerum istarum nobis occultiora nouerunt et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt atque ita et gignenuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. ita
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo ꝯcubitu qͥ sensũ p̃cessit fornicarii udic̃at᷑
c̃ ille malitali affectu eã ꝯguoũit. ⁊ illa uxorio a¬
sf̃ectu. cb̾itũ ꝑ solu̾it. putans lege pͥmogenitarũ
⁊ pat̾nis imꝑiis. se illi iuix copulatã. Excusant᷑
etiã qr dĩ ꝯ silio ĩmistĩo ĩ actum ẽ. Hodie ⁊ excusa¬
ret᷑ ille cui in scio uxoris soror lectulũ eiꝰ in g̾ssa se
subiceret. q̃ cũ sñ spe ꝯiugii ppetuo maũe censeatur.
ille tñ qͥ cognoũ ea ꝑignoranciã excusat᷑. qd̾ ꝑsimi¬
le ꝓbat᷑. Si .it. diabolꝰ tusfigurans se in augłm
lucis credatur bonꝰ ñ ẽ eiror ꝑiculosꝰ. Ꝙ ã ille uir
ĩ aliam mulierẽ ñ ꝯseuserit ex simili ostend̾r. Si
offeiret. eumꝙ ad sue fidei imitatõnẽ uocara. si

Expanded text:
ex illo concubitu qui consensum praecessit, fornicarii judicantur, cum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu debitum persolverit, putans lege primogenitarum, et paternis imperiis se illi jure copulatam; excusatur etiam, quia Dei consilio in mysterio ita actum est. Hodie etiam excusaretur ille, cui inscio uxoris soror lectulum ejus ingressa se subjiceret; quae cum sine spe conjugii perpetuo manere censeatur, ille tamen qui cognovit eam per ignorantiam, excusatur, quod per simile probatur. Si enim diabolus transfigurans se in angelum lucis credatur bonus, non est error periculosus. Quod autem vir ille in illam mulierem non consenserit, ex simili ostenditur. Sofferret, eumque ad suae fidei imitationem vocaret: si
Abbreviated transcription (Latin):
dtismũ. Abrabã pͥm̾ mandatũ cecisiones b¬
buit. ad ꝓbutõnẽ hobedicacie. Llec ei soli p̃oep
signũ magne fidei. habrae qͥ credit se habi¬
turũ filiũ ĩ q̃ fieret benedicto oĩu ᷤ de in u
ħ signo a cet̾is nat̾onib discñet᷑ ppłe ille. In

Expanded text:
tismum. Abraham primus mandatum circumcisionis habuit, ad probationem obedientiae; nec ei soli praeceptsignum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ g̾ tristis fuit s uoliutate tͥs¬
ticiã suscep̃ u̾am. qͣm uolũtate carnẽ u̾ã.
Aꝑte noscis eunde̾ ͥs in his u̾b̾ ꝯtradi cere
nͥ uarias disc̾neret drõꝵ causas. Ex quibꝰ
in tłłigencia ũboꝵ assumenda ẽ. Si enim

Expanded text:
factum est. Ergo tristis fuit; sed voluntate tristitiam suscepit veram, quomodo voluntate carnem veram. Aperte noscis eumdem sibi in his verbis contradicere, nisi varias dictorum discerneret causas; ex quibus intelligentia verborum assumenda est. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mio ꝓficiant usq ad iudicium. Qd in
meritis proficiant atq caridie magis ac
mag̃ meirant᷑. quibꝰdam uid̾r. exeo quia
cotidie hominũ utilitatibꝰ in seruuit. eoꝵ
ne dei. licet enĩ uͥ aiuint in ꝯfirmatoẽ bati¬
tudinẽ. aeceꝑint et̾nam atq per fectam: au¬
get᷑ tñ cotioie eoꝵ b̾atitudo qi mag̃ at mag̃
diligunt atq cognoseunt. ⁊ ẽeoꝵ karitas

Expanded text:
proficiant usque ad judicium. Quod in meritis proficiant atque quotidie magis ac magis mereantur, quibusdam videtur, ex eo quia quotidie hominum utilitatibus inserviunt, eorumque ne Dei. Licet enim, ut aiunt, in confirmatione beatitudinem acceperint aeternam atque perfectam, augetur tamen quotidie eorum beatitudo, quia magis ac magis diligunt atque cognoscunt; et est eorum charitas
Abbreviated transcription (Latin):
tencie memorandi. cꝰ actꝰ est memorare ⁊ po¬
tencie in tlłigendi. cꝰ actus est in telligere.
ad quod ⁊ ip̃i dicunt. qr alt̾iꝰ generis e̾ ac¬
t᷑ ille uoluntatis. quam actꝰ memorie uł
in tellect᷑. Hic enim accꝰ est ad aliquio ad¬
lis quin sit malꝰ uelle enim mala malu̾̃
est. s ui tłłige̾ uł memorare mala malũ
ñ est. quam uis eoꝵ quidam ⁊̃ hos actꝰ ma¬
los ẽẽ in t̾dum nõ imꝑbe asserant. Memo¬
rat .it. in t̾dum quis malũ ut faciat ⁊ q̃¬
ris in tellig̾e u̾u̾. u̾ sciat in pugnare. Ee¬
ce quałr soluit᷑ p̾missa qio ab his qͥ tra¬
dunt oĩa. ec̃ bona in quantũ st̃. Ĩ uero
sicunt uoliuitates malas pec̾ca ẽẽ. ⁊ nlło
mͦ bona. bixur respondent. dicentes act̾
uoluntatis ñ ẽẽ de naͣlib s uim ep̃am
⁊ potenciã uolendi. q̃ semꝑ bona e̾. ⁊ n

Expanded text:
tentiae memorandi, cujus actus est memorare, et potentiae intelligendi, cujus actus est intelligere. Ad quod et ipsi dicunt quia alterius generis est actus ille voluntatis, quam actus memoriae vel intellectus. Hic enim actus est ad aliquid adlis, quin sit malus. Velle enim mala malum est, sed intelligere vel memorare mala malum non est. Quamvis eorum quidam etiam hos actus malos esse interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit intelligere verum ut sciat impugnare. Ecce qualiter solvitur praemissa quaestio ab his qui tradunt omnia esse bona in quantum sunt. Qui vero dicunt voluntates malas peccata esse, et nullo modo bona, brevius respondent, dicentes actum voluntatis non esse de naturalibus; sed vim ipsam et potentiam volendi, quae semper bonum est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia fiunt falsa st̃ ⁊ n ania. ⁊ qͥ a talibꝰ ordi¬
łanc differenciam uarie dehis locunt rotores
ab heticis p̃cisis possẽ celebruri ꝗ acatholicis.
si ab ilł forma ccclie seruet᷑ ⁊ ab eis celebrata ũ¬
a ẽ irata qͣntũ ad se. qnͣtũ uͦ ad esfectũ falsa
ẽe ⁊mania a in his qͥ maleteactant. an his qui¬

Expanded text:
et inania; et qui a talibus ordihanc differentiam varie de his loquuntur doctores. eticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ab illis forma Ecclesiae servetur; et ab eis celebrata vera esse et rata, quantum ad se; quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant,
Abbreviated transcription (Latin):
nam Reticoꝵ tractatõnẽ. Io. bb. cõmunionem
airii uocat execratonẽ. ⁊ in nocentiꝰ bonosii ordi¬
natõnẽ dampnatõnẽ ñ ꝗ ita ii se sint s qr
male dautes łaccipientes: tales facit. Sic̃ ⁊̃ ierx.¬
heticos qͥ in eccłia ordinati st̃ uis ordiuandi ⁊ cõ¬
uĩe carent. Iẽq cum ordinare uolu̾t uulnꝰ potius

Expanded text:
nam haereticorum tractationem. Ideo Gregor. communionem Arii vocat execrationem; et Innocentius Bonosii ordinationem, damnationem; non quod ita in se sint, sed quia male dantes vel accipientes tales facit. Sicut ethaereticos qui in Ecclesia ordinati sunt, jus ordinandi et conjure carent. Ideoque cum ordinare volunt, vulnus potius
Abbreviated transcription (Latin):
iri. ꝙͣ ydoł. Illa gͦ signa eraut. s tñ ⁊ sac̃mẽ¬
ta. lie min ꝓpͥe in scͥpturis. sepe uocant᷑. qr
signa erant rei sacre. ꝗͣ utiq ũ p̾stabant. Illa
aũt apłe opera legis dic̃. q tm̃ significandi gr̾a.

Expanded text:
is. Illa ergo signa erant, sed tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique praestabant. Illa autem Apostolus opera legis dicit, quae tantum significandi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditoe. s hoĩe posse fi̾. s ñ iͥ erat uecesse ñ
sic fieret. Hec enim ñ erat in ꝯditoẽ crrat᷑e
s in b̾nplacito creatoris cui uoluntas neͣ¬
cessitas ẽ. hoc eni nedeilario futurũ ẽ quas
tuelt ⁊ p̃sat. Multa uͦ scd̾ in feriores eãs
futura st̃ s in p̃ scĩa dĩ futura ñ sunt. S̾i

Expanded text:
ditione sic hominem posse fieri; sed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est quod vult et praescit. Multa vero secundum inferiores causas futura sunt, sed in praescientia Dei futura non sun
Abbreviated transcription (Latin):
tes. uͥ nec boni nͨ mali ꝑ se sint. s exi¬
tenciõe bona bonus. ⁊ ex mala malussic.
om̃is actͦ. Scdm quos quislib actꝰ pͤ
et̃ bonus. si bona in tencioe̾ gerat᷑. Ialii
aũt uicłr qd̾ quidam actꝰ in se mali sĩe
irt ut nõ porunt ee ii peccata ⁊ si bo¬
nam habeant cam̃. Et quidam in se boi̾
ita uͥ ⁊ simalam habeant ca̾n̾i ñ tũ bo¬
ni eẽ designant qd testimonio augi. ꝯfir¬
mant. qͥ dic̃ bonũ. aliqu̾o ñ bene fieri.

Expanded text:
tes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis autem videtur quod quidam actus in se mali sint, ita ut non possint esse nisi peccata, etiam si bonam habeant causam; et quidam in se boni, ita ut etsi malam habeant causam, non tamen boni esse desinant. Quod testimonio Augustini confirmant, qui d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmitant᷑ ⁊ ad bonum fine̾ tendunt.
ualde attendas qͥd homo faciat. s qͥd
cũ fac̾ in tendit. qͥ lactos obtune gub̾¬
nat̾onis dirigat. His testimoniis in si¬
uuare uidr ex affectu ⁊ fine oꝑa eẽ
bona uł mala. quibꝰ ꝯsonat qd̾ ui e¬

Expanded text:
ur, et ad bonum finem tendunt; valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. His testimoniis insinuari videtur ex affectu et fine opera bona esse vel mala. Quibus consonat qu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ bene fac̃. illud qd̾ homi ẽ. Facit gͦ qd̾
bonu̾ ẽ in tentõe ñ bona. Iõ asserunt
illi qͥdam oꝑa eẽ talia q̃ sie bona s̾nt.
qd̾ mala eẽ ñ possunt. quoc̾ꝙ m fiunt.
sint eẽ bona quacumq ex cã fiant. alia
au̾t ẽẽ opera q̃ ex fine uł ex cã bona sũt.
uł mala. ⁊ ad illa referunt scõꝵ testi¬
monia. quib ex affectu uł in tenaõe iu¬

Expanded text:
n bene facit illud quod bonum est. Facit ergo quod bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant; sint esse bona, quacumque ex causa fiant. Alia autem esse opera quae ex fine vel causa bona sunt vel mala, et ad illa referunt sanctorum testimonia, quib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑti ñ p̃uidicans studioso lectori uiditiũ relinqͦ ad¬
dñs m tutun fore. ac salun ꝓpuiquũ. sub niensa
Qͥd sit ħ sac̃mentũ ⁊ res.

Expanded text:
parti non praejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa 3. Quid sit hic sacramentum et res.
Abbreviated transcription (Latin):
qr fides catholica ñ debeat. nͥ ꝑ unitatẽ srm¬
litudinẽ c̃dere. ũ similitudinẽ tm̃ ad excludẽ¬
tam uuonẽ ꝯmemorarẽ. ñ ad discitiũ uni¬
tatis id c̾co medixi. c̾ noĩa homo usii. ⁊ hõ ens¬
yi. nescissem. tñ ꝑ unitatẽ similitudinẽ rece¬

Expanded text:
quia fides catholica non debeat nisi per unitatem similitudinem credere; ut similitudinem tantum ad excludendam unionem commemoret, non ad discidium unitatis: idcirco me dixi, cum nomina homousii atque homoeusii nescissem, tamen per unitatem similitudinem rece
Abbreviated transcription (Latin):
auctoei non est pater sed exeo filius ẽ. nõ est.
porcio aliqua sed totus est. Non est autor ip̃e.
sed̾ mago est. Imago dei exdeo. in dm uata. ⁊i
ꝑ sube in differentis ẽẽntiam. Non persona ds
unies ẽ seo natura. q nicħ ui se diuersum ac
dissimile. ħcnatus ⁊ gn̾ans. ¶ Non est una p¬

Expanded text:
alis. Non est pater, sed ex eo filius est. Non est portio aliqua, sed totus est. Non est auctor ipse, sed imago est: imago Dei ex Deo in Deum nata. Nper substantiae indifferentis essentiam. Non persona Deus unus est, sed natura: quia nihil in se diversum ac dissimile habeat natus et generans. Et post ha
Abbreviated transcription (Latin):
tai patris et filii
pd oicant ut uid̾i
gis qũa impie p̃di¬
care. habet enĩ hoc
u̾bum in se. et fider
consciam ⁊ franoẽ
ꝑacam. Nam si sid̾m
nature ꝓpͥetatem ac similituoinẽ ũsimi¬
litudo non spẽm solaui afferat set genris
teneat. religiose uuam sub̾aui p̃dicamꝰ.
incelligauiꝰ. ut qd̾ uinim sunt ñ sĩgłarẽ
sigficet. sec equales. eqͣlitatẽ dico .i. in dit¬
ferentiam similicuoms ut simlitudo ha¬
beaut eqͣsitas. equalitas uͦ. unũ iocͥco dicãt᷑
esse qr pars sit. Unant aũ in quo par sigr̃a¬
tur. uo̾ ad uincum ueũdicetur. Uña gͦ sb̾¬
stantia si nõ ꝑsonã subsistentẽ ꝑimnat. nͦ
unam sub̾am ꝑtitam inouos diuidat re¬
ligiose. p̃dicabr᷑ q̃ exuatiuitatis ꝓpͥetate ex
nat᷑e similitudine ita in differens ait ut u¬

Expanded text:
tiam Patris et Filii praedicant, ut videri pie quam impie praedicare. Habet enim hoc verbum in se et fidei conscientiam et fraudem paratam. Nam si secundum naturae proprietatem ac similitudinem, ut similitudo non speciem solat afferat, sed genus teneat, religiose unam substantiam praedicamus, intelligamus, ut quod unum sunt, non singularem significet, sed aequales. Aequalitatem dico, id est, indifferentiam similitudinis, ut similitudo habeatur aequalitas; aequalitas vero unum idcirco dicatur esse, quia par si; unum autem, in quo par significatur, non ad unicum vendicetur. Una igitur substantia, si non personam subsistentem perimat, nec unam substantiam partitam in duos dividat, religiose praedicabitur: quae ex nativitatis proprietate, et ex naturae similitudine ita indifferens sit, ut u
Abbreviated transcription (Latin):
dicanta. Sit una sub̾a. exnature genite ꝓpͥ¬
etate. nõ sit ãt ex portõe añ exunione aũ excẽ¬
munione. Fotest uua substaticia pie dici ⁊ꝑi
e taceri. ħs uatiuitatẽ. ħ s similitudinẽ. Qs
ubi caluninã suspitiose tenemus. rei in tel¬
ligenda non dissidentes: Credamus ⁊ dicamꝰ¬

Expanded text:
dicanda. Sit una substantia ex naturae genitae proprietate; non sit aut ex portione, aut ex unione, aut ex communione. Potest una substantia pie dici, et pie taceri. Habes nativitatem, habes similitudinem. Quid verbi calumniam suspiciose tenemus, rei intelligentia non dissidentes? Credamus, et dicam
Abbreviated transcription (Latin):
ab utentes. ⁊ de misericordia di nimis
p̾sumientes. quib placet malicia ꝓpł
se sic̃ piis. bonitas. Istinimia ꝑtinatia
ui hoc turbulentusimo iniquitatũ mari
portũ diuine in dulgentie. qͦ se recipiant
aluctuantes. atq ip̃a desꝑatõe addunt pec¬
cata pecc̾is aicentes miscłia nulla ẽ. ⁊ suꝑ pͦ¬
eatores necessaria dampnaco debetur. an õĩs

Expanded text:
abutentes, et de misericordia Dei nimis praesumentes; quibus placet malitia propter se, sicut piis bonitas. Isti nimia pertinacia in hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes: Misericordia nulla est, et super peccatores necessaria damnatio debetur, qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ba illiꝰ sposionis ab hoĩe. qͥ nõ ita ꝑfec̃ uͭ dli¬
ligat inimnic̃. de diłctoe̾ ꝑfcã. acciꝵieud̾ est.
ld ꝙ ñ ẽ. Si cãitas semł habita amittat᷑.
hanc aliqͣndo ħ̾re. qd̾ hanc t̾ditoe sbditis mau¬
niunt testimoniis. apłc ait. Caĩtas nũꝗͣ exci¬

Expanded text:
on ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiendum est. DISTINCTIO XXXI. SI CHARITAS SEMEL HABITA AMITTATUR.hanc aliquando habere; qui hanc traditionem subditis muniunt testimoniis. Apost
Abbreviated transcription (Latin):
ẽentia. ũ corpori te limo tre formato uniri ñ
a gru̾it nͥ mediante ratonali eentia. Illa
tero scificat᷑ se ñ ẽẽ dignũ fateat᷑ selu̾e corri¬
giam calciam̃ti iħu. qr illi uni᷑ iodũ ĩ ue¬
stigare aliisꝙ explicare nͥ erat sufficiens.
on sũt gͥ andiend̾i qͥ ñ uer̾ hoĩnẽ fili¬
um dei suscepisse dicunt. neꝙ natũ de fel̾uͣ
s falsam carne ⁊ ymaguiẽ corporis simu¬
latam ostendisse uidentibꝰ in quẽ eirorẽ ꝓ¬
gͥ usibilia munca uisibilib ĩ nuuidis ꝯ¬
tingi possunt ⁊ nõ in quinari. qͣntomagis

Expanded text:
entia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruit, nisi mediante rationali essentia. » Illa ero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam calceamenti Jesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem errorem pergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
si uuiet ñ aliumde s in se augmẽtaret᷑
illa sub̾a. sic̾ costa de qua facta ẽ muli¬
er. ⁊ sic̾ panes eu̾głici. Non in ficiamus
m̾ quin cibi ⁊ humores ĩ earnẽ ⁊ ĩ san¬
gͥnẽ transeant. S nͥ in u̾itatẽ̾ humane
ue᷑ q̃ a primis descend̾ parentib qͥ sola
ui ressuirectoe̾ erit. Reliqͣ uero caro in
ꝗͣ cibi transcunt. tanꝗͣ suꝑflua ĩ resur¬
rectoe de ponet᷑. q̃ tñ ciboꝵ aliarumq re

Expanded text:
iveret, non aliunde, sed in se augmentaretur illa substantia. Sicut costa de qua facta est mulier, et sicut panes evangelici. Non inficiamur tamen quin cibi et humores in carnem et sanguinem transeant; sed non in veritate humanae naturae, quae a primis descendit parentibus, quae sola in resurrectione erit; reliqua vero caro in quam cibi transeunt, tanquam superflua in resurrectione deponetur, quae tamen ciborum aliarumq
Abbreviated transcription (Latin):
quimꝙ sũt uicia n᷑alium st̃ pͥuatõnes
bonor. Quid ẽ enim aliud qd malũ cłr.
nͥ priuat̾o boni: Bonum eni minui mͣ¬
lum ẽ. quaniuis quantũc minuatur
nee ee̾ ẽ ũ aliqͥ boni remancat si ad hue

Expanded text:
que sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum. Quid est enim aliud quod malum dicitur, nisi privatio boni? Bonum enim minui malum est; quamvis quantumcumque minuatur, necesse est ut aliquid remaneat, si adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
dui itaq na corrumpit᷑. inẽ ei bonũ qͦ
priuetur. Ac ꝑ hoc nullũ ẽ qd̾ dicitur
malũ. si uullũ sit bonu̾. s bonu̾ om̾io
malo carens in tegr̾ bonũ ẽ. Cum uͦ ĩẽ
malum uiciatũ uł uiciosum bonũ est.

Expanded text:
inest ei bonum quo privetur. Ac per hoc, nullum est quod dicitur malum, si nullum sit bonum; sed bonum omnino malo carens, integrum bonum est. Cum vero inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est;
Abbreviated transcription (Latin):
breuit respondẽ nec illis. lꝓnias dẽo dimpnare
ñ cis uccundũ nir crositatis aufcire. nͨ cont hũae
uerecundies. asensũ audeo dicere ut quociens uo¬
lueri nubant. nec ex meo corde pret̾ scͥpture ane¬
ĩ ecc. digamiam. ĩmo nͥ trigamiã.⁊ ita licerẽ .a̾. ⁊ nͦ.¬

Expanded text:
ias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre; nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere ut quoties voluerint nubant; nec ex meo corde, praeter Scripturae aucin Ecclesia bigamam, imo nec trigamam; et ita licere quin
Abbreviated transcription (Latin):
tire sr̃ genesi diceł. ħ quoq ad do talẽ cibr̃
illam arborẽ p̾stitisse qd̾ corp̃ hõis stabili
sanitate fir maret᷑. ñ sic̾ ex alio cibo s ins¬
piratoe salubritatis occulta. Hic ĩ nuere
uicet᷑ qd̾ c̾ aliis cib̾ posset corpꝰ sustentari.
ħ cibo ĩ deficienti sanitate firmaret᷑. ex qͦ¬

Expanded text:
oque addo, talem cibum illam arborem praestitisse, quo corpus hominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaret
Abbreviated transcription (Latin):
ritis at̾ ipii nõ grã s pena debetur nec is¬
ta eẽt grã si non claret᷑ gratuita. daturat̾
gratuita qr nicħ̾ boni añ feceramꝰ uñ ħ
mererem᷑. Nõ negamꝰ tñ multa ante
hanc gra ⁊ pret hanc grãm ab homine¬

Expanded text:
ritis autem impii, non gratia, sed poena debetur; nec illa esset gratia, si non daretur gratuita. Datur autem gratuita, quia nil boni ante feceramus, unde hoc mereremur. Non negamus tamen multa ante hanc gratiam, et
Abbreviated transcription (Latin):
aogitatõ bona siue uolũtas p̾ueñ fĩdẽ.
Sed non est illa bona uoluntas uł cogita¬
cio que recte uiuit᷑. Illa enim sine fide ⁊
caritate non est. Namq ut ait augͦ ad a
⁊ uere bona est. Nõ ẽ enĩ fructꝰ bonꝰ
qui de caritatis radice non surg̃. Si uͦ
ad sit fides oꝑans ꝑ dilectõnẽ̾ fit ailec¬
tat̾o boni.
Dẽ illa cogitatõe boni q̃ p̾ced̾ fidẽ ple

Expanded text:
a sive voluntas praevenit fidem; ed non est illa bona voluntas vel cogitatio qua recte vivitur. Illa enim sine fide et charitate non est. Nam, ut ait Aug. ad Anet vere bona est. Non est enim fructus bonus, qui de charitatis radice non surgit. Si vero adsit fides operans per dilectionem, fit delectatio boni. 8. De illa cogitatione boni quae praecedit fidem, ple
Abbreviated transcription (Latin):
m.d.i.t. ait. Con cupiuit de sidtrare
in quis nõ desiderant. Uicrmꝰ enĩ ratõ¬
ne neu numꝗͣ quam utiles sunt iu¬
stificatoes dĩ. sed in firmitate p̾pediti
aliqͣno nõ esideramꝰ ꝑ reuolat gͦ intł¬
lectꝰ seqr tirous aut nullꝰ ast̾ectꝰ. Scim̃
bonũ nẽe delectat age̾. ⁊ cupimꝰ ut &

Expanded text:
m. 8: Concupivit desiderare, inquit, non desideravit. Videmus enim ratione nonnunquam quam utiles sunt justificationes Dei: sed infirmitate praepediti aliquando desideramus. Praevolat ergo intellectus, sequitur tardus aut nullus effectus. Scimus bonum, nec delectat
Abbreviated transcription (Latin):
entes sumꝰ cogitare aliquio ex nb̃. qͣi ex
dant qͥ putant ex nb̾ eẽ fidei ceptum. ⁊
ex deo ẽẽ fidei supplem̃tũ. Com̃dans enĩ
istam gr̾am q̃ nõ dat᷑ scd̾ aliqͣ meꝑita .s
effic̾ om̃ia. bona merita in qͥo. Non sut̃
ficientes sumꝰ cogitare aliquid boni .s.¬

Expanded text:
ex dant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim istam gratiam quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita, inquit, non quod sufficientes simus cogitare aliquid boni, s
Abbreviated transcription (Latin):
bere delectatoem qͦrũ potuit uidere ratõ¬
nem. Ostens ĩꝙ quib qĩ quasi graoꝰ
ad eas ꝑ ueniatur. ẜrius enim ẽ ũui¬
deatur quam sint utiles ⁊ honeste de¬
u̾ ut earũ desiceriũ ꝯcupiscat᷑. Postre¬
mo ũ ꝓficiente gr̃a delectet eoꝵ oꝑatõ
quor̾ sola rato̾ delectabat. attende hũc
ordinẽ gracior̾ quẽ bic distinete assignat

Expanded text:
otuit videre rationem. Ostendit itaque quibus quasi gradibus ad eas perveniatur; prius enim est ut videantur, quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur; postremo ut proficiente gratia delectet earum operatio, quarum sola ratio delectat. Attende hunc ordinem gratiarum, quem hic distincte assignat
Abbreviated transcription (Latin):
ed ad huc eisdem obicitur. Si uiiu̾
tm̃ illa duo peccatũ sunt. cũ quis
uoluntate mali priꝰ ꝯcepta de mn̾ opꝰ
patrau̾it. ñ ꝓ aliq̾ reus est. nͥ ꝓ quo ã¬
te opꝰ reus erat. cum ad huc ui sola uo¬
pꝰ admissum erat uoliuitate. Nõ gͥ
ꝓ alio aliquo iste fit dampnabiłꝰ actu
peccarido. quam priꝰ erat sola uolu̾ta¬
auo ee peccata qr diu̾soꝵ legis mãdato¬
uem preuaricatoes sunt. Alio enmni
mancaco legis ꝓ hibet᷑ accõ furti .s. nͥ¬

Expanded text:
ed adhuc eisdem objicitur: Si unum tantum illa duo peccatum sunt, cum quis voluntate mala prius concepta deinde opus patraverit, non pro aliquo reus est, nisi pro quo ante opus reus erat, cum adhuc in sola voprius admissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntapeccata, quia diversorum legis mandatoum praevaricationes sunt. Alio enim mandato legis prohibetur actio furti,
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo deoꝵ excluditur. nͨ numeri
qͣntitas in diuinitate ponitur tamꝗ̃ dice̾t᷑
d̾s̃ est. necmłti sunt. necpłes dii. Uñ ambͦ.¬
dudit numerũ deoꝵ. nec qͣntitãtẽ in deo po¬
uit. quia nec numerus. nec quantitas iͥ est.
pr̃es uẽl multi filii. ita ⁊ de similibus.¬
tem cim diñ̾s plei ce personas singusarita¬
teni atq solitudinẽ excludimus nõ liũsita¬
tem uł multiplicitatẽ ibi ponimꝰ qͣi drẽt᷑.¬

Expanded text:
multitudo deorum excluditur, nec numeri quantitas in divinitate ponitur: tanquam diceretur: Deus est, nec multi sunt vel plures dii. Unde Ambcludit numerum deorum: nec quantitatem in Deo ponit, quia nec numerus nec quantitas ibi est. 4. res vel filii. Ita de similibus.tem cum dicimus plures esse personas, singularitatem atque solitudinem excludimus, non diversitatem vel multiplicitatem ibi ponimus:
Abbreviated transcription (Latin):
litatis ⁊ particularitatis uoĩa q̃ reb temꝑali¬
b ꝓprie conuenuit ad res et̾nas transtulit. au¬
gꝰ uͦ maiorem uidens dissimilitudinẽ quam
similitudinẽ in t̾ res p̃ dcãs ab excellentia trini¬
tatis p̃ dcã noĩe remouit
Ex qͥ sensu dix̃it ꝑͣs

Expanded text:
litatis et particularitatis nomina, quae rebus temporalibus proprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit. 15. Ex quo sensu dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
ec at̾ que hic dñtur licet in s̾monis
suꝑficie aliquid a fĩde alienũ resonant᷑e u¬
deantur. sane tñ in tlłigi queunt. pũiq intel¬
lectorem płimum eflagitant. In quoꝵ ex pla¬
natõe mnallẽ silẽs alios audire.quã loquendo
cur ut accipiuntur in phisolophica discipli¬
na. s per similitudinẽ eoꝵ q̃ aphilosophicis
quoo p̃dicat᷑ de plib̾ particulare uͦ uł in diui¬
diuim quod de uno solo. ĩ hic ee̾ntia diuina
ñ de aliquam aliarum singłarit̾ p̃dicat᷑. ꝓ p¬
t̃ similitudiuẽ gͦ p̃dicatõis sub̾am dix̃ uniũsa¬

Expanded text:
ec autem quae hic dicuntur, licet in sermonis superficie aliquid a fide alienum resonare videantur, sane tamen intelligi queunt, quod lectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo it cum de Deo dicantur, ut accipiuntur in philosophica disciplina, sed per similitudinem eorum quae a philosophis quod praedicatur de pluribus, particulare vero vel individuum quod de uno solo, ita haec essentia divina nec de aliqua aliarum singulariter praedicatur. Propter similitudinem ergo praedicationis substantiam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
luert ⁊ seruiert̃ po ciꝰ cãture ꝗͣ cieatori. s
illi ad hoc replicabt̃ ⁊ dicẽt quid ẽ ꝙ car¬
nem eiꝰ quã creaturã ẽẽ ñ negas. simul
cũ diuinitate adoras. ⁊ ei ñ minus quã
diuinitati descruis: Ego dm̃cai carnẽ
ĩmo ꝑfectã in x̾ rumanitatẽ ^ adoro. qđ a

Expanded text:
luerunt et servierunt potius creaturae quam Creatori. Sed illi ad hoc replicabunt et dicent: Quid est quod carnem ejus quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, et ei non minus quam divinitati deservis? Ego dominicam carnem, imo perfectam in Christo humanitatem, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩnẽ filiũ dĩ ẽẽ ꝯfitear. demiꝙ si hõĩuẽ
separaũis a teo illi tiumꝗͣ caedo u seruio.
ułut siquis purpurã uł diadrma regale
lacens in ueniat. uuiinqͥd ea conabr ad orare:
Cum uͦ rex ea fũit ĩdut᷑ ꝑiculũ mortis in¬

Expanded text:
hominem Filium Dei esse confitear. Denique si hominem separaveris a Deo, illi nunquam credo nec servio; velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero eis rex fuerit indutus, periculum mortis in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ait. In mediis quid̾ bonis in uenitur
lib̾um uoluntatis arbitͥu. qr ⁊ male il¬
lo uti pꝰsumꝰ. s tñ tale ẽ ut sñ illo recte
uiuere neq̾amꝰ Bonꝰ au̾t usus eiꝰ iam
uirtus ẽ q̃ in magnis reꝑit᷑ bonis. qͥb
ex deo sit ⁊̃ bonꝰ usus. lib̾e uoluntatis qͥ
uirtꝰ est ⁊ ĩmagnis numerat᷑ bonis. at¬

Expanded text:
ima, in mediis quidem bonis inuenitur liberum uoluntatis arbitrium, quia et male illo uti possumus; sed tamen tale est, ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonus autem usus eius iam uirtus est, quae in magnis reperitur bonis, quibus ex deo sit etiam bonus usus liberae uoluntatis, quae uirtus est et in magnis numeratur bonis. d
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝯ sentiant m̃te ⁊ ũ ex pͥmãt ũb̾ ł aliis certis fi¬
guris. nͨ tało sensꝰ esfic̾ mat̾moniũ. Si at̃ uerb
explicent q̃ tñ corde ñ uolunt s ñ sit coactio ĩ. ł do¬
lꝰ. obligatio illa u̾boꝵ qͥbꝰ ꝯ sentiunt dicentes. accipio
te ĩ uirũ iegote in uxorẽ. matͥmoniũ fac̃¬
Auccoritatibꝰ¬

Expanded text:
s certis signis; nec talis consensus efficit matrimonium. Si autem verbis explicant quod tamen corde non volunt, si non sit coactio ibi vel dolus, obligatio illa verborum quibus consentiunt dicentes: Accipio te invirum, et ego te in uxorem, Matrimonium facAuctoritatib
Abbreviated transcription (Latin):
in ͥ setur. ⁊ q̃ uult in durat. S ħ uoluntas
dei inuista ẽẽ ñ pͭ. uenit enim de occłtissi¬
mis m̃itis. qi ⁊ ip̃i peccatores cũ ꝓpt̾. gn̾ale
catorib qͦ quam uis nõ dum sint iꝰtificati.
digni efficiant᷑ iustificatõe. ⁊ itẽ p̃cedit in
aliis peccatorib qͥ digni sũt obtusioẽ. Car
hic uidr᷑ augꝰ dr̃e quod ⁊ ip̃a dei uoluntas
nitur gr̃a iustificatõnis. aliis nõ. uñ obtũ
diximꝰ eum retraccasse. Nam ibidem ⁊̃¬
bit. Uñ ueri simile ẽ ĩ p̃missis ⁊̃ hoc retͣc¬
li su̾ t ut mereant᷑ sͥ grãm ñ in ꝑtiri. Il¬
lus enĩ dei grãm mereri pͭ ꝑ quam iꝰtificat᷑.
iciatur. R qͥdem aliqui in tm̃ ꝓfundum
iniquitatis de uenerũt. ũ hoc mereantur
ũ hoc digni sunt. Alii uͦ ĩ uiuunt ũ ⁊ si ñ
mereant᷑ grãm uistificatõis nõ tñ meren¬
t᷑ om̃io repelli. ⁊ gr̃am sͥ sb̾thi. Iõꝙ dixit¬

Expanded text:
 et quem vult indurat: sed haec voluntas Dei injusta esse non potest, venit enim de occultissimis meritis: quia et ipsi peccatores cum propter generale catoribus, quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione. Et item praecedit in aliis peccatoribus, quo digni sunt obtusione. Ecce hic videtur Aug. dicere quod et ipsa Dei voluntas nitur gratia justificationis, aliis non, unde obtundiximus eum retractasse. Nam ibidem qubit. Unde verisimile est in praemissis etiam hoc retracli sunt, ut mereantur sibi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri potest, per quam justificatur; jiciatur. Et quidem aliqui in tantum profundum iniquitatis devenerunt, ut hoc mereantur, ut hoc digni sint; alii vero ita vivunt, ut etsi non mereantur gratiam justificationis, non tamen merentur om
Abbreviated transcription (Latin):
utr̃ filiꝰ sit sapiens sapĩa genita s ĩgenita
uł ingenita. Si enĩ nõ est sapiens sapĩa
genita. nec se ip̃o sapiens est. Fiuͦ sapĩa ge¬
nita sapiens ẽ nõuidr̃ ẽẽ sapieni. sapien¬
sia ingenita. ⁊ ĩ nõ nodr̾ sapiens ẽẽ. apa

Expanded text:
utrum Filius sit sapiens Sapientia genita, vel ingenita. Si enim non est sapiens Sapientia genita, nec seipso sapiens est; si vero Sapientia genita sapiens est, non videtur sapiens esse Sapientia ingenita, et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ utiq ꝓ labile est. corpꝰ lucis̾ fuisse in tłłi¬
gt᷑ ułut lucida nubxs. qd̾ nã denicħo. s de
cendi habet̾. cum qͣ dies pͥma ex orta ẽ. qr an̾
Qd̾ lux illa facta ẽ uͥ sol apparet q̃ int̾ aquas

Expanded text:
quod utique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quod non de nihilo, sed de cendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante rit. 3. Quod lux illa facta est ubi sol apparet, quae in aquis
Abbreviated transcription (Latin):
Hec uisibilia in quit añ ꝗͣ fierent non
erant. Qͥ m̃ gͦ dco nota erant que nõ erãt:
E rͣsus quomi ea faceret q̃ sͥ nota nõ erãt.
Nõ eium quicꝗͣ fec̃ ignorans. Nota gͦ fec̃.
nõ fcã cognouit ꝓud̾ añteqͣ fierent ⁊ erãt
⁊ nõ erant. erant in dei scĩa ñ erant in sui
natura. Ip̃i aũt deo nõ audeo dic̃c aliomͦ in¬
notuisse cũ ea feciss quam illo qͦ ea nou̾at
ũ faceret apud quẽ nõ est tnsmutatõ. ñ .ii.¬
o. Coce hic habes quia hec nisibilia añquã
fierent in dei sc̃a erant. Ex hoc gͥ sensu oĩa
dicunt᷑ eẽ in deo ⁊ oẽ quod factũ est dt eẽ ui¬
ta in ip̃o. nõ io quod creatura sit creator. uł
qd̾ ista temꝑalia eẽncialit̾ sint in deo s qr
in eiꝰ scĩa. semꝑ sunt q̃uita est.

Expanded text:
ec visibilia, inquit, antequam fierent, non erant, quomodo ergo nota Deo erant quae non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit ignorans. Nota fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent, et erant, et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sui natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faceret; apud quem non est transmutatio, nec vi. Ecce hic habes quod haec visibilia, antequam fierent, in Dei scientia erant. Ex hoc igitur sensu omnia dicuntur esse in Deo, et omne quod factum est, dicitur vita esse in ipso, non quod creatura sit creator, vel quod ista temporalia essentialiter sint in Deo, sed quia in ejus scientia semper sunt, qui vita est.