comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amat animã suam ꝑdet illam. et qͥ ꝑdidĩt
illã ꝓpt̾ me. inueni& eam. ad p̃liũ accensi
sunt martyres. et uicerunt: qi ñ de se s
de dño p̃sumpser̃. Qui amat animã suã
ꝑdet illam. Duob modis intelligi potest
qd̃ dictum. ẽ. qui amat animã suam ꝑdet¬
S illam. Si amas illam: ꝑdis eam. E alio
mͦ. Noli amare. ne ꝑdas. Prior modus istũ
ht̃ sensum. Si amas ꝑde illam. Si amas gͦ
illam: si amas. ꝑde illã. Hic semina illã:
et in cȩlo metes illam. agricola triticũ si
ñ ꝑdit in semine: ñ amat in messe. Alus
modus sic ht̃. Noli amare illã: ne ꝑdes il¬
lam. Uident᷑ ÷ amare animas suas. qui
timent mori. Aninias suas mr̃es si sic a¬
massent: sine dubio ꝑdidissent. Quid .R.
ꝓdeẽt tenere animã in hac uita: et ꝑdere in
futura: Qd ꝓdesset tenere animã in terra:
et ꝑdere incelo: Et quid ẽ ipsum tenerẽ
Quam dui tenere: Quod tenes ꝑit ate:
si ꝑdis inuenis inte. Ecce tenuerunt aĩas

Expanded text:
amat animam suam, perdet illam; et qui perdiderit illam propter me, inveniet eam , ad praelium accensi sunt martyres; et vicerunt, quia non de se, sed de Domino praesumpserunt. Qui amat animam suam, perdet illam. Duobus modis intelligi potest, quod dictum est, Qui amat animam suam, perdet illam. Si amas illam, perdis eam. Et alio modo: Noli amare, ne perdas. Prior modus istum habet sensum: Si amas, perde illam. Si amas ergo illam, si amas, perde illam. Hic semina illam, et in coelo metes illam. Agricola triticum si non perdit in semine, non amat in messe. Alius modus sic habet: Noli amare illam, ne perdas illam. Videntur sibi amare animas suas, qui timent mori. Animas suas martyres si sic amassent, sine dubio perdidissent. Quid enim prodesset tenere animam in hac vita, et perdere in futura? quid prodesset tenere animam in terra, et perdere in coelo? Et quid est ipsam tenere? quamdiu tenere? Quod tenes, perit a te: si perdis, invenis in te. Ecce tenuerunt animas
Abbreviated transcription (Latin):
qđ amas: ad consolandũ ama: ad tͦetan¬
añ ama: ad utendũ ama: ñ ad illigan¬
dum. Uerbi gr̃a. Aurũ amas: noli te illi¬
gare auro. Quanto melior es. quã aurũ
Aurũ enĩ t̾ra ẽ fulgens. Tu aut̃ illumina¬
ris a dño: ad imaginẽ dei factus es. Cum
sit aurum ereatura dei: ñ tam̃ fecit ds̃ au¬
rum ad imaginẽ suam: s te. Ergo posuit
sub te aurum. Amor gͦ iste contẽꝑnendꝰ. ẽ
ad usum assum̃da sunt ista: non eiꝰ uin¬
culo amoris quasi glutino herendũ est:
as atq crucieris. Qͥd gͦ: Assurge ab isto
amore quo amas inferiora ꝗͣ tu es: incipe

Expanded text:
quod amas, ad consolandum ama, ad tractanquod amas, ad consolandum ama, ad tractandum ama, ad utendum ama, non ad illigandum. Verbi gratia, aurum amas, noli te illigare auro: quanto melior es quam aurum? Aurum enim terra est fulgens; tu autem ut illuminareris a Domino, ad imaginem Dei factus es. Cum sit aurum creatura Dei, non tamen fecit Deus aurum ad imaginem suam, sed te. Ergo posuit sub te aurum. Amor ergo iste contemnendus est. Ad usum assumenda sunt ista, non eis vinculo amoris quasi glutino haerendum est.as atque crucieris. Quid ergo? Assurge ab isto amore, quo amas inferiora quam tu es: incipe
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ sunt. in hominib de se: et sic de alia
re quã diligunt. Sidiligis aurũ: priꝰ ce
diligis. et sic aurũ: qr si tu mortuus fui̾s.
ñ erit qui possideat aurum. Ergo dilectio
unicuiq a se incipit: et non potest nͥ a se
inciꝑe: et nemo monet᷑ ut se diligat. Hoc
enim non solũ mest hominib: s et pecco¬
rib. Uidetis enim fr̃s: quẽadmodũ non
tantum ingentes bestiȩ. et magna ani ma-¬
lia. sicut sunt boues aut cameli. uel ele¬
fanti. s et. muscȩ. s et uermiculi minimi.
quomꝰ nolunt mori. et diligant se. Omã
animalia mortẽ fugiunt. Ergo diligunt se
eustodire se uolunt. alia uelocitate. alia la¬
tebris. alia resistendo et repugnando. Omã
tam̃ animalia ꝓ uita sua pugnant: mori
nolunt: custodire se uolunt. Amant gͦ sez
Ineipit et aliud amari. S qͥd ÷ ipsũ aliuds
Quicqͥd amau̾is. aut hoc ÷ qđ tu: aut infe¬
rius te ÷: aut suꝑiꝰ te est. Simferiꝰ te est

Expanded text:
prius sunt in hominibus de se, et sic de alia prius sunt in hominibus de se, et sic de alia re quam diligunt. Si diligis aurum, prius te diligis, et sic aurum: quia si tu mortuus fueris, non erit qui aurum possideat. Ergo dilectio unicuique a se incipit; et non potest nisi a se incipere. Et nemo monetur ut se diligat. Hoc enim non solum inest hominibus, sed et pecoribus. Videtis enim, fratres, quemadmodum non tantum ingentes bestiae et magna animalia, ut sunt boves aut cameli vel elephanti, sed et muscae, sed et vermiculi minimi quomodo nolunt mori, et diligant se. Omnia animalia mortem fugiunt. Ergo diligunt se, custodire se volunt; alia velocitate, alia latebris, alia resistendo et repugnando: omnia tamen animalia pro vita sua pugnant, mori nolunt, custodire se volunt. Amant ergo se. Incipe et aliud amare. Sed quid est ipsum aliud? Quidquid amaveris, aut hoc est quod tu, aut inferius te est, aut superius te est. Si inferius te est
Abbreviated transcription (Latin):
xius recedat. et amor utilis succedat.S
qr nolunt homines illinc recedere: ĩdeo
in illos alius non potest introire. Ut ñ
capiant. pleni sunt. fundant: et capient.
Pleni sunt enĩ amore uoluptatũ carnali¬
um: pleni sunt amore uitȩ p̃sentis: pleni
sunt amore auri. argenti. possessionũ scłi
huiꝰ. Qa gͦ pleni sunt: sic sunt quomͦ uasa
Uis ut intret mel. unde acetũ ñdũ fudisti:
unde qd̃ habes. ut capias qđ ñ habes. Idõ
pͥma. renunciatio.ẽ. huic scło: et deinde
conũsio ad dm̃. Qui regunciat. fundit. qͥ
conũtit᷑. implet᷑ S si ñ fiat corpore solo. s
amor. Habet enĩ initia sua: ht̃ augm̃ta
sua: ht̃ ꝑfectionẽ suani: et debemꝰ nosse
quis cȩꝑit. ut eum ad augm̃ta cohorte¬
murꝰ quis nec ceꝑit. ut eũ quo incipiat
moneamꝰ: qͥs et ceꝑit et creuerit. ut ad ꝑ
fectionẽ excitem᷑. Primo illud attendat
caritas ur̃a. Amores om̃s et dilectiones

Expanded text:
xius recedat, et amor utilis succedat. Sed xius recedat, et amor utilis succedat. Sed quia homines nolunt illinc recedere; ideo in illos non potest aliud introire: ut non capiant, pleni sunt; fundant, et capiunt. Pleni sunt enim amore voluptatum carnalium, pleni sunt amore vitae praesentis, pleni sunt amore auri et argenti, possessionum saeculi hujus. Qui ergo pleni sunt, sic sunt quomodo vasa. Vis ut intret mel unde acetum nondum fudisti? Funde quod habes, ut capias quod non habes. Ideo prima renuntiatio est huic saeculo, et deinde conversio ad Deum. Qui renuntiat, fundit; qui convertitur, impletur: sed si non fiat corpore solo, sedamor. Habet enim initia sua, habet augmenta sua, habet perfectionem suam. Et debemus nosse quis coeperit, ut eum ad augmenta cohortemur: quis nec coeperit, ut eum quo incipiat moneamus: quis et coeperit et creverit, ut eum ad perfectionem incitemus. Primo illud attendat Charitas vestra: amores omnes et dilectiones
Abbreviated transcription (Latin):
muttat si quas ht̃ actiones. currat. festi¬
net. Quare: c anima. E om̃s contre¬
miscunt: oms ceteris reb int̾missis festi¬
nandum. eẽ decernunt. Omnis festinatio
laudat᷑. omnis tarditas accusat᷑. Quare:
Panima. Quid ÷ ꝓanima: Ne moriatur
homo. Non touerant mr̃es. amare ani
riat᷑ homo. Mors hominis iniquitas est.
Si curris ꝓ hac uita centum nulia: quot
milia debes currere ꝓ uita ȩt̾na: Sic fe¬
stinas luctare paucosdies. et ipsos incertos.
Hodie enim a morte libatus: nescit utrum
eras moriat᷑. Tam̃ sisic currit ꝓpt̾ lucrum
paucoꝵ dierum quia et usq in senectã
ta et̾̃na: Utam̃ ꝓpt̾ hanc pigri sunt ho-¬
mines. Difficile inuenis: qui uel passus
animã suam: unde fieri potest. Et uerũ
sit qđ dix̃ apłs. nemo unquã carnẽ suã
odio ht̃. et anima ñ amet᷑: Discamꝰ gͦ fis¬
amare aminas nr̃as. Omnis uoluptas
scłi transitura. ẽ Est amor utilis. ẽ. amor
noxius. Amor amore impedit᷑. amor no¬

Expanded text:
mittat, si quas habet actiones, currat, festinet. Quare? Pro anima. Et omnes contremiscunt, omnibus caeteris rebus intermissis, festinandum esse decernunt. Omnis festinatio laudatur, omnis tardatio accusatur. Quare? Pro anima. Quid est, pro anima? Ne moriatur homo. Non noverant martyres aIII. Mors hominis iniquitas est. Si curris pro hac vita centum millia, quot millia debes currere pro vita aeterna? Si festinas lucrari dies paucos, et ipsos incertos: hodie enim homo a morte liberatus, nescit utrum cras moriatur: tamen si sic curritur propter lucrum paucorum dierum, quia et usque in senectam ta aeterna? Et tamen propter hanc pigri sunt homines. Difficile invenis qui vel passus m suam. Unde fieri potest ut et verum sit quod ait Apostolus, Nemo unquam carnem suam odio habuit, et anima non ametur? Discamamare animas nostras. Omnis voluptas saeculi transitoria est. Est amor utilis, est amor noxius: amor amore impeditur; amor no
Abbreviated transcription (Latin):
illo tp̃r. Docet bona. et agit mala. Neces¬
sarius ÷. mercennarius ÷. Am̃ dico uob̃
ait. ꝑceꝑunt mercedem suam. ddest ali¬
quid. Nam si nicħ ꝓdessent. qui bona
docent et male uiuunt. non diceret dñs
et non faciũt. Intendat gͦ caritas ur̃a.
Uolo enim exponere. qui sunt pisces magni.
Qui soluerit inquit unũ de mandatis istis
minimis. minimꝰ uocabit᷑ in regno celoꝵ.¬
erit. qui ñ sͥ bona loq̃nti male uiuendo
contra dixerit. ut cum bona uita testem
habeat linguã bonã: qui gͦ fecerit et sic
docuerit. magnꝰ uocabit᷑ in regno celoꝵ.
Et sequitur. Dico enim uobis. quia nisi abun¬
dauerit iusticia ur̃a suꝑ sc̃baꝵ et phari¬
intelligitis regnum cȩloꝵ: lilud unde dr̃¬

Expanded text:
isto tempore. Docet bona, agit mala: necesisto tempore. Docet bona, agit mala: necessarius est, mercenarius est. Amen dico vobis, ait, perceperunt mercedem suam . Prodest aliquid. Nam si nihil prodessent, qui bona docent et male vivunt, non diceret ipse et non faciunt. Intendat ergo charitas vestra, volo enim exponere qui sunt pisces magni. Qui solverit inquit unum de mandatis istis minimis, minimus vocabitur in regno coeloerit; non sibi loquenti male vivendo contradixerit, cum malae vitae testem habeat linguam bonam. « Qui » ergo « fecerit, et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. » Et sequitur: « Dico enim vobis, quia nisi abundaverit justitia vestra super Scribarum et Phariintelligi
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ in regno celoꝵ. Nam si non uocaret᷑
regnum celoꝵ et ista eccła que colligu
malos ⁊ bonos. non diceret ipse dñs
in parabola loquens. Simile: regnum
celoꝵ sagene misse in mari. et congregant
omnia genera piscium. Sagenȩ retia sunt:
Et trahunt illa ad littus. Hõc in parabo¬
lis dñs ait. Et cum traxerint ad littus. se¬
dent. et colligunt bonos. et mittunt in¬
uascula. malos aut ꝓiciunt. Ee exposuit
qd ꝓposuit. Quid enĩ ait: Sic erit in con¬
sũmatione scłi. Intellexistis littus: Ue¬
nient inqͥt angłi. et colligent malos de
medio iuistoꝵ. et mntent eos in caminũ
ignis ardentis. lbi erit fletus. et stridor
dentium. Tam̃ regnũ celoꝵ appellata :¬
nis. sicut mare ht̃ pisces simul natantes
bonos et malos. In isto regno cȩloꝵ. id÷
ui eccła huiꝰ temporis. minimus uocat᷑
ille qui docet bona. et mala agit. quia
ibi ÷ et ipse. Non enim non ÷ ibi. s ibi
est. in regno cęloꝵ id ÷ in eccła. qualis :

Expanded text:
tur regnum coelorum. Nam si non vocaretur regnum coelorum et ista Ecclesia, quae colligit bonos et malos, non diceret ipse Dominus in parabola loquens: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, quae congregat omnia genera piscium. Sed Attrahunt illa ad littus. Hoc in parabola Dominus dicit. Et cum traxerint ad littus, sedent et colligunt bonos in vascula, malos autem projiciunt. Et exposuit quod proposuit, quid enim ait? Sic erit in consummatione saeculi. Intellexistis littus? Venient, inquit, angeli et colligent malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis ardentis; ibi erit fletus, et stridor dentium. Tamen regnum coelorum appellat ntea in mari habet pisces simul natantes et bonos et malos, in isto regno coelorum, Ecclesia hujus temporis minimus vocatur ille qui docet bona, et agit mala: quia ibi est et ipse. Non enim non est ibi: ibi est in regno coelorum, id est, in Ecclesia, qualis est
Abbreviated transcription (Latin):
enim euangłista de dño: hoc miracło ꝑ¬
petrato. & manifestauit głam suamĩ
crediderunt in eum discipłi eius. Credẽ
Dicit aũt et aliꝰ. & nos xp̃iani sumꝰ: et
credimꝰ in dñm saluatorem. S credere
opus ẽ. oꝑe non sermone: ñ lingua s
corde: ne et nob dicat᷑ plebs hȩc labiis

Expanded text:
enim evangelista de Domino, hoc miraculo penim evangelista de Domino, hoc miraculo perpetrato, Et manifestavit gloriam suam, et crediderunt discipuli in eum . Credere Dicit autem alius: Et nos christiani sumus, et credimus in Dominum Salvatorem. Sed credere opus est opere, non sermone: non lingua, sed corde; ne et nobis dicatur: Plebs haec labiis
Abbreviated transcription (Latin):
nos mͦ qđ olim gestum. ẽ: udimꝰ plane.
ui demꝰq cotidie. Ea enim sunt xp̃i mi
rabilia. ut ñ antiquitate p̃tereant. sed
gr̃a conualescant: non obliuione sepeli¬
ant᷑. s uirtutib innouent᷑. Apud omĩ¬
potentiam enũ dei nichil. ẽ. abolitum:
nicħ p̾teritũ: s ꝓ sui magnitudine om̃a
illi in p̃senti sunt. Totũ illi tempꝰ. ẽ. hodie:
U nde et sc̃s ꝓpħa dicit. Mille anni ante
ocłos tuos: tanquã dies una. Qd̃ si oẽ
scłoꝵ tempꝰ una die̾. ẽ. dño: eadẽ die qͣ
mirabilia saluator patrib oꝑatꝰ. ẽ: oꝑatꝰ
et nobis ẽ. U idimus igit᷑ & nos sicut
maiores nr̃i mirabilia dm̃i: cũ pari ea cũ
illis stupore suspeximꝰ. Gustauimꝰ et nos
sicut illi de ipsis ydriis : siquidẽ illi de
his poculum uim biberuat. nos calicẽ
salutis sumpserimꝰ. Debemꝰ gͦ face uiso si¬
in nob̃ diuinitatis refulsit gr̾a: eadẽ et
fidei apud nos. eẽ. debet deuotio. Dicit

Expanded text:
nos modo, quod olim gestum est: vidimus plane, nos modo, quod olim gestum est: vidimus plane, videmusque quotidie. Ea enim sunt Christi mirabilia, ut non antiquitate praetereant, sed gratia convalescant: non oblivione sepeliantur, sed ut virtutibus innoventur. Apud omnipotentiam enim Dei nihil est abolitum, nihil praeteritum: sed pro sui magnitudine omnia illi in praesenti sunt, totum illi tempus est hodie. Unde et sanctus Propheta dicit: Mille anni ante oculos tuos tamquam dies una . Quod si omne saeculorum tempus una dies est Domino, eadem die qua mirabilia Salvator Patribus operatus est, operatus et nobis est. Vidimus igitur et nos sicut majores nostri mirabilia Domini, cum pari ea cum illis stupore suspeximus. Gustavimus et nos sicut illi de ipsis hydriis; siquidem illi de his poculum vini biberunt, nos salutis calicem sumpserimus. 6. Debemus ergo facere, viso siin nobis Divinitatis refulsit gratia, eadem et fidei apud nos debet esse devotio. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
absq dubio lenis. moderatꝰ & mitis est.
et plus bonitate cogit. quã seueritate
compellit. micus indulgentiȩ. fami¬
liaris ẽ ueniȩ: ut dũ eã frẽq̃nt̃ imꝑtit.
a dño semꝑ accipiat. Siquidẽ pruden¬
tis sit rectoris. ita t̾renos honores agẽ:
ut honorificentiam cęlestis dignitatis ad¬
quirat. Et si int̾dũ iuigorẽ dicendi in
nob̾ corꝑis obtundat infirmitas : tam̃
studio deuotionis ur̃ȩ fortiores esficim᷑.
Nam quo uos studiosius auditis. eo nos
libentiꝰ p̃dicamꝰ: & uirtus nob̃ loq̃ndi
addit᷑. cũ uos intelligendi accomodatis
auditũ. Quis enĩ non conet᷑ illic u̾bi ce¬
lestis semina iacere: ubi illud puri cor¬
dis fecunda t̾ra suscipiat: Quis in quã
ñ illic uerbũ saluatoris collocare uelit. ⁊¬
ubi illud non scłarium sollicitudo p̃¬
focet. s disciplinarũ sp̃alium uircus
debemꝰ facere qđ illius temporis disci¬
płi tunc feserunt. Qđ aũt dixi uidisse

Expanded text:
absque dubio lenis, moderatus et mitis est: absque dubio lenis, moderatus et mitis est: et plus bonitate cogit, quam severitate compellit: amicus indulgentiae, familiaris est veniae; ut dum eam frequenter impertit, a Domino semper accipiat. Si quidem prudentis sit rectoris ita terrenos honores agere, ut honorificentiam coelestis dignitatis acquirat. 4. Et si interdum vigorem dicendi in nobis corporis obtundat infirmitas, tamen studio devotionis vestrae fortiores efficimur. Nam quo vos studiosius auditis, eo nos libentius praedicamus; et virtus nobis loquendi additur, cum vos intelligendi accommodatis auditum. Quis enim non conetur illic verbi coelestis semina jacere, ubi illud puri 403 cordis fecunda terra suscipiat? Quis, inquam, non illic verbum Salvatoris collocare velit, ubi illud non saecularium sollicitudo praefocet, sed disciplinarum spiritalium virtus debemus facere quod illius temporis discipuli tunc fecerunt. 5. Quod autem dixi vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ sunt conu̾si: et instar faeti mi¬
raculi. ex uili suꝑstitioẽ gentilium. in
p̃ciosam deuotionẽ credentium sunt
trans lati. & ut aqua inuinũ uersa.
sapore. rd̾bore. calore condit᷑: ita scien¬
tiȩ qđ erat in his insultum accepit¬
saporem: qd pallens. gr̃e sumpsit colo¬
rem: qd̃ frigidũ. incaluit immortalita.
ceret ad exemplũ. S qđ peius. ẽ: illis laus
sua ꝑmanet: nos exempla non ꝑmouent.
Iam qnͣto posteriores sumꝰ tp̃r. tanto infe¬
riores merito. Illi enim uiso signo statĩ
dño crediderunt: nos acceptis adhue
tot beneficioꝵ mirabilib dubitamꝰ. Du¬
bitamꝰ inquã: qr p̾sentia nimis diligi¬
mꝰͦ. dũ futura non credimꝰ. Diuitias a¬
inamꝰ in scło : dũ eas acciꝑe cunetamur
a xp̃o. Iracundia immoderate extollim᷑:
dũ retributionis iudicium ñ timemꝰ.
C ęt̃m qui nouit scͥptũ. ẽẽ. quo iudicio u¬
dicaueritis. eodẽ iudicabit᷑ de uobisꝰ

Expanded text:
similiter sunt conversi, et ad instar facti misimiliter sunt conversi, et ad instar facti miraculi ex vili superstitione gentilium in pretiosam devotionem credentium sunt translati. Et ut aqua in vinum versa, sapore, rubore, et calore conditur, ita scientiae, quod erat in his insulsum, accepitsaporem: quod pallens, gratiae sumpsit colorem: quod frigidum, incaluit immortalitaticeret ad exemplum. Sed quod pejus est, illis laus sua permanet, nos exempla non permovent; nam quanto posteriores sumus tempore, tanto et inferiores merito. Illi enim viso uno signo, statim Domino crediderunt, nos acceptis adhuc tot beneficiorum mirabilibus, dubitamus: dubitamus, inquam; quia praesentia nimis diligimus, dum futura non credimus: divitias amamus in saeculo, dum eas accipere cunctamur a Christo: iracundia immoderate extollimur, dum retributionis judicium non timemus. Caeterum qui novit scriptum esse: Quo judicio judicaveritis, eodem judicabitur de vobis ;
Abbreviated transcription (Latin):
ait euangłista de dño. & manifestauit
głam suam: et crediderunt in eum disci¬
puli eiꝰ. Qd̃ factũ ñ ideo tantũ scriptũ
.ẽ. ut illoꝵ sub quib faccũ ẽ fidei gła
monstraret᷑. s et ꝓpt̾ nos qui eodẽ deuo¬
tionis ȩxemplo. credulitatis gła ꝓuoca¬
tum oꝑatus .ẽ. quos habebat p̃sentes. s
et nob̾ postea secuturis: Ut licet maiores
nr̃i tp̃r nos p̃cederent: tam̃ signoꝵ gratia
non p̃irent. Quȩ enĩ illis exhibita est
hẏstoria: immo nob̃ gereret᷑. quicquid
nob insimiante scripturaꝵ speculo dic¬
taret᷑. et potentiam dñi. quã illi carnalib
et qd̾̃ magist̃ docet oꝑe. discipłi corde
describunt. Ecce uob̃ iam credentib uir¬
tus oꝑantis manifestat᷑: & fides creden-¬
tium apłoꝵs manifesta p̾dicat᷑. Predi¬
canda plane apłoꝵ fides: quȩ uno ui¬
so signo. credidit in omĩpotentiam sal-¬
uatoris. & apłi dũ miramt᷑ aquã in ui¬
nũ uersam. ipsi ex omni fece peccatoꝵ

Expanded text:
ait evangelista de Domino: Et manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus . Quod factum non ideo tantum scriptum est ut illorum sub quibus factum est fidei gloria monstretur, sed et propter nos, qui eodem devotionis exemplo credulitatis glotum operatus est, quos habebat tunc praesentes: sed et nobis postea secuturis; ut licet majores nostri tempore nos praecederent, tamen signorum gratia non praeirent. Quae enim illis exhibita est historia: immo nobis gereretur quidquid in nobis insinuante Scripturarum speculo dictaretur, et potentiam Domini, quam illi carnalibus et quod magister docet opere, discipuli corde describunt! Ecce vobis jam credentibus virtus operantis manifestatur, et fides credentium apostolorum manifesta praedicatur. Praedicanda plane apostolorum fides, quae viso uno signo, credidit in omnipotentiam Salvatoris: et apostoli dum mirantur aquam in vinum versam, ipsi ex omni faece peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩpͥus filios non habebat. Ad p̾dica¬
tionem xp̃i deserta ista cõmota ẽ. &
parturiuit. et peꝑit: et nata ẽ in una
die gens tota simul. Illa quȩ ante
dicebat᷑ desertũ cades. hoc ÷ desertũ
scĩtatie. siquidẽ non habu̾at sc̃ĩtatem:

Expanded text:
quae prius filios non habebat. Ad praedicaquae prius filios non habebat. Ad praedicationem Christi deserta ista commota est; et parturivit, et peperit, et nata est in una die gens tota. Simul illa, quae antea dicebatur desertum Cades, hoc est desertum sanctitatis, siquidem non habuerat sanctitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
undis in unũ locũ uoluerat congre¬
gari. ut dñi corpꝰ attingeret. Uidete fr̃s.¬
quomͦ id qͦd in euangłio lectũ. ẽ: in ui-¬
cesimo octauo psalmo fũit ante p̾dictũ.
Uox dm̃ suꝑ aquas. Locutus . ẽ. enĩ filiꝰ dĩ
ad ioħem. Sine modo. Sic enĩ oportet
nos adimplere omnẽ iusticiam. Seqͥt᷑.
Ds̃ maiestatis intonuit. Quando pat̾
testimoniũ filio reddidit dicens. hic ÷
filius ms̃ dilectꝰ. in quo mͥ complacui.
ox dñi confringentis cedros. Baptizatꝰ ẽ.
⁊ cõminuit eos tanꝗͣ uitulꝰ libani: fragm̃ta
arboꝵ uentilans. i calcib stirpes indiu̾sa
disꝑgens. At e contrario de saluatore qͥd
dr̃ x dilectꝰ sicut filius unicornium.
Dilectus dñs nr atq saluator ẽ. filiꝰ unicor¬
mũ: filius crucis. De quo dr̃ in cantico
abacuc. Cornua in manib eius. Ibi
abscondit fortitudinẽ suam. Postꝗͣ gͦ
uerso mundo lauante mundato: ge¬
hennȩ ignis extinctus . ẽ. Nex dñi con¬
cutientis desertum. Deserta fuit ȩccła:

Expanded text:
undis in unum locum voluit congregari, ut Domini corpus attingeret. Jorquomodo id quod in Evangelio lectum est, in vigesimo et octavo Psalmo fuerat ante praedictum: Vox Domini super aquas. Locutus est enim Dei Filius ad Joannem, Sine modo; sic enim oportet nos adimplere omnem justitiam. Sequitur, Dominus majestatis intonuit; quando Pater Filio testimonium reddidit, dicens: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui . Vox Domini confringentis cedros. Baptizatus estt comminuit eos tanquam vitulos; fragmenta arborum ventilans, et calcibus stirpes in diversa dispergens. E contrario de Salvatore quid dicitur? Et dilectus sicut filius unicornium. Dilectus Dominus atque Salvator est Filius Dei: unicornium, filius crucis, de quo dicitur in cantico Habacuic, Cornua in manibus ejus: ibi abscondit fortitudinem suam . Postquam autem verso mundo, Christo lavante, mundato, gehennae ignis exstinctus est. Vox Domini concutientis desertum. Deserta fuit Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i eu̾głm predicantib ĩn templo eius
om̃s dicunt głam deo. Sequitur. Dominꝰ
diluuium inhabitare facit. Consideremꝰ
totum orbem: respiciamus barbaras
nationes: romanum quoq mente
fit: ut ñ una aqua. s quodãmͦ sit
diliuum baptismoꝵ. Quappt̾ fr̃s¬
ħm̃ qm̃ consũmatum ẽ tab̃nacłm.
hoc enĩ psalmi istius titulo p̾notat᷑.
afferamus dño deo filios: afferanieis
sc̃oꝵ: et imitet᷑ur saluatorẽ nr̃m. qui¬
et ipse pastor et agnus & aries appel¬
lat᷑. qui ꝓ nob̾ immolat᷑ in egypto: qͥ
ꝓ ysaac cornib tenet᷑ insentib: et dica¬
mus. Dñs pascit me et nichil michi
deerit: in loco pascuȩ ibi mecollocauit.
Suꝑ aquã refectionis educauit me:

Expanded text:
ium praedicantibus, In templo ejus omnes dicent gloriam Deo. Sequitur, Dominus diluvium inhabitare facit. Consideremus totum orbem, respiciamus barbaras nationes, Romanum quoque mente a aqua, sed quodammodo sit diluvium baptismorum. Quapropter consummatum est tabernaculum: hoc enim psalmi istius titulo praenotatuAfferamus Domino filios Dei, afferamus torum: et imitemur Salvatorem nostrum quia ipse et pastor et agnus et aries appellatur qui pro nobis immolatur in Aegypto, qui pro Isaac cornibus tenetur in sentibus, et dicamus: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae, ibi me collocabit. Super aquam refectionis educavit me
Abbreviated transcription (Latin):
sic uocat᷑ Qd̃ enim nos ap¬
paritionẽ aut ostensionem
ginta iam annoꝵ implesset ȩtatẽ: tam̃
ignorabat᷑ a mundo: eo cp̃r coguitꝰ est
quo ad ioħem baptistã ut in iordane ba-¬
ptizaret᷑ aduenit: & uax de cęlo patris
intonantis audita. ẽ. hic ẽ filus m̃s
illiꝰ sedens. tactu quoq ipso uoluit
demonstrare: ne quis alius dĩ filius
putaret᷑ ex popło. Quid hac humili¬
tate sublimiꝰ. quid hac utilitate nobi¬
lius: Baptizat᷑ a seruo: et adeo filiꝰ
appellat᷑ Int̾ publicanos et meretrices
et peccatores uenit ad lauacrũ: qͥ sanc¬
tior. ẽ. baptizatore suo lauat᷑ a. ioħe
Aquȩ quȩ cetera mundare ẽsu euerant:

Expanded text:
sic vocatur. Quod enim nos apparitionem, vel ostensionem ginta jam annorum explesset aetatem: tamen ignorabatur a mundo. Eo tempore cognitus est, quo ad Joannem Baptistam, ut in Jordane baptizaretur, advenit, et vox de coelo Patris intonantis audita est: Hic est Filius meus illius sedens, tactu quoque ipso voluit demonstrare, ne quis alius Dputaretur ex populo. Quid hac humilitate sublimius? Quid hac vilitate nobilius? Baptizatur a servo, et a Deo Filius appellatur. Inter publicanos et meretrices et peccatores ad lavacrum venit, et sanctior est baptizatore suo. Baptizatur a Joanne Aquae, quae caetera mundare consueverant,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis uxorib contenti sunt. Atq
utinam si auferre non possunt.
aut nolunt libidinẽ non ultra
eam ꝓgredi sinant quã p̃scribi
debitum uxorium etiã qd̾ infir¬
mitati conceditur. S plane tali
homini si diceres quare ducis u¬
xorem: responderet tͥ fortasse ue¬
recundatꝰ ꝓpt̾ filios. Si quis eidic̾et
cui sine ulla dubitatione creder&
potens est dare tͥ. et omnino dabit
tͥ d̃s filios etiam ñ oꝑanti opus
illud cum uxore: ibi certe conclu¬
deretur. atq fateretur qđ non ꝓpt̃
filios querebat uxorem. Confiteat᷑
gͦ infirmitatẽ accipiat. qđ officiose
acciꝑe p̃tendebat. Sic illi priores
sci. homines dei. filios querebant.
filios susciꝑe uolebant. Ad hoc unũ

Expanded text:
ipsis uxoribus contenti sunt. Atque ipsis uxoribus contenti sunt. Atque utinam si auferre non possunt aut nolunt libidinem, non ultra eam progredi sinant, quam praescribit debitum uxorium, etiam quod infirmitati conceditur. Sed plane tali homini si diceres, Quare ducis uxorem? responderet tibi fortasse verecundatus, Propter filios. Si quis ei diceret, cui sine ulla dubitatione crederet, Potens est dare tibi, et omnino dabit tibi Deus filios, etiam non operanti opus illud cum uxore: ibi certe concluderetur atque fateretur quod non propter filios quaerebat uxorem. Confiteatur ergo infirmitatem: accipiat quod officio se accipere praetendebasancti, homines Dei, filios quaerebant, filios suscipere volebant. Ad hoc unu
Abbreviated transcription (Latin):
officio uiuendi ñ ideo uiuunt ut
comedant. s ideo comedunt ut ui-¬
uant. ltaq istis prudentib et cem¬
ꝑantib si offerretur ut sine cibo
et potu uiuerent quanto gaudio
amplecterent᷑ hoc beneficium. ut
quo cadere non consuerunt. nec
descendere cogerent᷑ s semꝑ suspen¬
derentur in dño: Nom deponeret
eorum intentiones necessitas fulci¬
endarũ corporis rumaꝵ. Quomͦ
putatis eliam scm̃ accepisse qnͣdo
accepit calicem aquȩ et colliridam
panis ut satis ei. ẽẽt. in alim̾tum
quadraginta dierum: Cum ma¬
gna utĩq leticia. quia ꝓpt̾ offici¬
um uitȩ ñ ꝓpt̾ seruitutem con¬
cupiscentiȩ manducabat et bibe¬
bat. Tempta hoc pr̃are si possĩ ho¬
mini qui beatitudinẽ totam et
felicitatẽ in epulis tanquam
pecus in p̾sepi constituit. O¬
dit bñficium tuum repelli
a sepenam putat. Sic et in illo
officio coniugali. libidinosi
homines uxores non ꝓpt̃ ali¬
ud querunt. et ideo uix tandem

Expanded text:
officio vivendi, non ideo vivunt, ut officio vivendi, non ideo vivunt, ut comedant; sed ideo comedunt, ut vivant. Itaque istis prudentibus et temperantibus si offerretur ut sine cibo et potu viverent; quanto gaudio amplecterentur hoc beneficium, ut quo cadere non consueverunt, nec descendere cogerentur; sed semper suspenderentur in Domino, non deponeret eorum intentiones necessitas fulciendarum corporis ruinarum? Quomodo putatis Eliam sanctum accepisse, quando accepit calicem aquae et collyridam panis, ut satis ei esset in alimentum quadraginta dierum ? Cum magna utique laetitia: quia propter officium vitae, non propter servitutem concupiscentiae, manducabat et bibebat. Tenta hoc praestare, si possis, homini qui beatitudinem totam et felicitatem in epulis, tanquam pecus in praesepi, constituit. Odit beneficium tuum, repellit a se, poenam putat. Sic et in illo officio conjugali, libidinosi homines uxores non propter aliud quaerunt: et ideo vix tandem
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie morientium detrim̾̃ta non
sentit. ꝑ supplem̃ta nascentium. et
sic ꝓ modo suo stat uniu̾sa species.
generis humani. & sicut folia in ar¬
bore semꝑ uidentur. ita plena homi¬
nib t̾ra conspicit᷑. Si aũt moreren¬
t᷑ tantum et non nascerent᷑. uelut
arbores quedã omnib foliis. ita
tr̃a omnib hominib nudaretur.
ut nẽcessaria sint duo substentada
de quib satis diccũ est ad utrumq
sapiens et prudens et fidelis officio
desẽndit: non libidine cadit. Ad man-¬
dicandũ et bibendum quã multi ue¬
racit̾ irruunt. ibi ponentes totam
uitam. quasi ipsam causam uiuen¬
di. Nlam cum ideo inanducent ut
uiuant. ideo se putant uiuere ut
manducent. Istos om̃s sapiens rep̃¬
hendit. et maxime diuina script᷑a
eda ces. ebriosos. elluones. quoꝵ ds̃
uent̾ est. Hos ad m̃sam ñ ducit nͥ
concupiscentia carnis ñ indigentia
refectionis. ltaq isti cadunt in escã
et pocũ. Illi aũt qui descendunt ex

Expanded text:
quotidie morientium detrimenta non quotidie morientium detrimenta non sentit, per supplementa nascentium: et sic pro modo suo stat universa species generis humani; et sicut folia in arbore semper videntur, ita plena hominibus terra conspicitur. Si autem morerentur tantum, et non nascerentur; velut arbores quaedam omnibus foliis, ita terra omnibus hominibus nudaretur. ut necessaria sint duo sustentacula, de quibus satis dictum est; ad utrumque sapiens et prudens et fidelis officio descendit, non libidine cadit. Ad manducandum et bibendum quam multi voraciter irruunt, ibi ponentes totam vitam, quasi ipsam causam vivendi? Nam cum ideo manducent, ut vivant; ideo se putant vivere, ut manducent. Istos omnis sapiens reprehendit, et maxime divina Scriptura, edaces, ebriosos, helluones, quorum Deus venter est . Illos ad mensam non ducit, nisi concupiscentia carnis, non indigentia refectionis. Itaque isti cadunt in escam et potum. Illi autem qui descendunt ex
Abbreviated transcription (Latin):
sine aliqua ꝑ carnẽ delectatione
sumi. M anducare et bibere. sinon
feceris: morieris. Hoc gͦ uno substen¬
taculo stat genꝰ humanũ. ꝓ modo
naturȩ suȩ m anducandi et bibendi
S ꝑ hoc substentaculum substentant᷑
homines: qd̃ ad se ipsos ꝑtinet. Suc¬
cessioni aut̃ non consulunt man¬
ducando et bibendo: s uxores du¬
cendo. Sic enĩ constat genꝰ huma¬
num: primo ut uiuant homines.
S quia diligentia qͣntalib& corpori
adibita ñ possunt utiq semꝑ ui-¬
uere: consequens ꝓuisio est. ut
nascentes succedant morientibus:
quia ita est genus humanum. stẽ
scriptum .ẽ. q̃uomͦ folia in arbore:
S in arbore olea. uel lauro. uel aliqͣ
huiusmodi quę nunquã sine coma
est.s tamen non eadem semꝑ habet
folia. Ndonquomͦ seriptum. ẽ. alia
generat. et alia deicit. quia ea quȩ
suboriunt᷑ succedunt ruentib aliis
Semꝑ enim deicit folia: semꝑ foliis
uestita.ẽ. S ie et genus humanum

Expanded text:
sine aliqua per carnem delectatione sine aliqua per carnem delectatione sumi, manducare et bibere: si non feceris, morieris. Hoc ergo uno sustentaculo stat genus humanum, pro modo naturae suae, manducandi et bibendi. Sed per hoc sustentaculum sustentantur homines quod ad se ipsos attinet: successioni autem non consulunt manducando et bibendo; sed uxores ducendo. Sic enim constat genus humanum, primo ut vivant homines: sed quia diligentia quantalibet corpori adhibita non possunt utique semper vivere; consequens provisio est, ut nascentes succedant morientibus. Quia ita est genus humanum, sicut scriptum est, quomodo folia in arbore: sed in arbore olea, vel lauro, vel aliqua hujusmodi, quae nunquam sine coma est; sed tamen non eadem semper habet folia. Nam quomodo scriptum est, alia generat, et alia dejicit : quia ea quae suboriuntur, succedunt ruentibus aliis. Semper enim dejicit folia, semper foliis vestita est. Sic et genus humanum
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitati: statĩ sub iunxit. Hoc
imꝑium. Nam uellẽ omnes hoĩes
.ẽẽ: sicut meipsum. Tanꝗͣ diceret.
Non imꝑo ut faciatis: si ignosco si
Qui liberoꝵ ꝓcreandoꝵ causa hñt
uxores. magni uiri. quales fuisse
patres legimus. et multis docum̃tis
inuenimus. clamantib omnino sine
dubitatione paginis scĩs: si qui gͦ
uiri ꝓpt̾ creationem tantũmͦ lib̃oꝵ
uxores hñt. sieis posset pr̃ari ut ha¬
berent filios sine concubitu: nonne
in effabili gaudio tantum benefici¬
um amplecterent᷑: Nonnȩ cum
ingenti leticia susciꝑent: Duo sunt
enim oꝑa carnalia. quib constat
genus humanũ: in quȩ duo oꝑa
prudentes et scĩ ex officio descendt̃:
imprudentes aũt in ea ꝑ cupidi¬
tatem ruunt. Aliud. ẽ. enĩ ad aliqͥd
officio descendere: aliud in aliquid
ꝑ cupiditatẽ cadere. Quȩ sunt ista.
quib constat genus humanũ:
n nob̾ ipsis primũ est. qđ ꝑtinet ad¬
ad sum̃da alim̃ta: quȩ utiq ñ posst̃

Expanded text:
 statim subjunxit, Hoc imperium. Nam vellem omnes homines esse sicut me ipsum . Tanquam diceret: Non impero ut faciatis; sed ignosco si Qui liberorum procreandorum causa habent uxores magni viri, quales fuisse Patres legimus, et multis documentis invenimus, clamantibus omnino sine dubitatione paginis sanctis: si qui ergo viri propter creationem tantummodo liberorum uxores habent, si eis posset praestari ut haberent filios sine concubitu; nonne ineffabili gaudio tantum beneficium amplecterentur? nonne cum ingenti laetitia susciperent? Duo sunt enim opera carnalia, quibus constat genus humanum: in quae duo opera prudentes et sancti ex officio descendunt; imprudentes autem in ea per cupiditatem ruunt. Aliud est enim ad aliquid officio descendere, aliud in aliquid per cupiditatem cadere. Quae sunt ista, quibus constat genus humanum? In nobis ipsis primum est, quod pertinet ad sumenda alimenta quae utique non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
lius hominis. Idem dñs: idem filiꝰ
Dñs dauid̃. qui cum in forma dei
ẽẽt. non rapinam arbitratꝰ est. ẽẽ.¬
equalis deo. filiꝰ aũt dauid: qui se¬
metipsum exinamuit formã serui
accipiens. Non itaq ꝓpt̾ea ñ fit
pat̃ ioseph quia cum matre dñi
non concubuit: quasi uxorẽ libi¬
do faclat. et ñ caritas conuigalis.
Intendat scĩtas ur̃a. Dicturus erat
post aliquantum temporis apłs

Expanded text:
lius hominis. Idem Dominus, idem filius: lius hominis. Idem Dominus, idem filius: Dominus David, qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: filius autem David, quia semetipsuconsensu. Non itaque propterea non fuit pater Joseph, quia cum matre Domini non concubuit; quasi uxorem libido faciat, et non charitas conjugalis. Intendat Sanctitas vestra. Dicturus erat post aliquantum temporis, Apos
Abbreviated transcription (Latin):
pedib tus : Si gͦ dauid in sp̃u uo¬
cat eum dñm: quomͦ filiꝰ eius est.
& non potuerunt respondere iudȩi.
Sic habemꝰ in eũgłio. Non se negauit
filium. eẽ. dauid : ut nescirent dñm
ẽẽ. dauid. & enim tenebant in xp̃o
qd factus. ẽ. ex tempore: ñ in eo in¬
telligebant. qd factus. ẽ. in ȩt̾nitate:
Quappt̾ docere illos uolens diuinitatẽ
suam: questionẽ fȩcit de humintate
sua. Tanquã diceret. Scitis xp̃m. eẽ
filium dauid: respondete mͥ quomͦ
sit et dñs dauid. S ne illi dicerent
non .ẽ. dñs dauid: ipsũ dđ testẽ int̾¬
posuit. E qͥd dicit: Nerũ utiq dic̃
Nam et illud habes in psalmis ad dđ̃
dicentẽ: de fructu uentris tus ponã
suꝑ sedem tuam. Eece filius dauid.
Quomͦ et dñs dauid qui filius dđ:
Dixit inquit dñs dño meo: sede ad
dexterã meam. Eiramini dauid fi¬
lium suumꝰ ħabere: cum uideatis
mariam suum dñm peꝑisse: dñs
dauid: quia ds̃. Dñs dauid: quia
omnium. filius aut̃ dauid: quia fi¬

Expanded text:
dibus tuis? Si ergo David in spiritu vocat eum Dominum, quomodo filius ejus est? Et non potuerunt respondere Judaei . Sic habemus in Evangelio. Non se negavit filium esse David; ut nescirent Dominum esse David. Etenim tenebant in Christo quod factus est ex tempore: non in eo intelligebant quod est in aeternitate. Quapropter docere illos volens divinitatem suam, quaestionem fecit de humanitate sua: tanquam diceret, Scitis Christum esse filium David; respondete mihi quomodo sit et Dominus David. Sed ne illi dicerent, Non est Dominus David; ipsum David testem interposuit. Et quid dicit? Verum utique dicit. Nam et illud habes in Psalmis ad David dicentem, De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Ecce filius David. Quomodo et Dominus David, qui filius David? Dixit, inquit, Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam . Miramini David filium suum Dominum habere, cum videatis Mariam suum Dominum peperisse? Dominus David, quia Deus; Dominus David, quia omnium: filius autem David, quia fi
Abbreviated transcription (Latin):
omnia ds̃ bñdictus in scła. Quõd
scđm carnem: inde filius dauid.
Qd̃ aũt suꝑ omnia ds̃ bñdictus in
is hoc dicit. Cuniꝰ ẽẽ. filium dicitis
xp̃m: Respondert̃. Dauid. Hoc enĩ
nouerant: qđ facile capiebant ex p̃¬
dicatione ꝓpħarũ. & uere ipse erat
ex semine dauid s scd̾m carnẽ ꝑ uir.¬
ginẽ mariam desponsatã iosepħ. Cũ
ergo responderent xp̃m filium. ẽẽ.
dauid: ait illis ihe. Quomͦ gͦ dđ̃¬

Expanded text:
omnia Deus benedictus in saecula . Quod secundum carnem, inde filius David: quod autem super omnia Deus benedictus in is hoc dicit: Cujus esse filium dicitis Christum? Responderunt: David. Hoc enim noverant, quod facile capiebant ex praedicatione Prophetarum. Et vere ipse erat ex semine David, sed secundum carnem per virginem Mariam desponsatam Joseph. Cum ergo responderent Christum filium esse David, ait illis Jesus: Quomod
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑᷑ audita uoce tabularũ. Uide¬
amus frontẽ uiri: accipientis uxore.
Erubescat et maritus alit̾ acciꝑe:
si erubescit pat̾ alit̾ dare.S si non
possunt aliquando: iam ista diximꝰ.
exigant debitum: non ꝓgrediant᷑
ultra debitores suos. & femina &
uir infirmitatẽ suam in se consolen¬
tur. Non eat ille ad alteram: et illa
Unde appellatum est adulterium:
quasi ad alterum. & si egrediunt᷑
metas matrimonialis pacti: non
Nunqͥd hoc̾ẽ. peccatum: amipliꝰ quã
liberoꝵ ꝓcreandoꝵ necessitas cogit.
exigere a conuige debitũ: Est qͥdẽ
peccatum: s ueniale. Apłs dicit.
Hoc aũt dico scđm ueniam. Cum
inde loqueret᷑. nolite in qͥt frau¬
dare inuicẽ. nisi ex consensu
ad tempꝰ. ut uacetis orationi:
et iterum ad ipsũ id estote. ne
uos temptet sathanas ꝓpt̾ intem¬
ꝑantiam urãm. Quid .ẽ. hoc : Ne
ultra iures aliqͥd uob̃ imponatis:
ne continendo a uob̃ inuicem
in adulteria corruatis. Ne uos

Expanded text:
natur, audita voce tabularum. Videnatur, audita voce tabularum. Videamus frontem viri accipientis uxorem. Erubescat et maritus aliter accipere, si erubescit pater aliter dare. Sed si non possunt aliquando jam ista diximus, exigant debitum; non progrediantur ultra debitores suos. Et femina et vir infirmitatem suam in se consolentur. Non eat ille ad alteram, et illa nde appellatum est adulterium, quasi ad alterum. Et si egrediuntur metas matrimonialis pacti, nonnon est peccatum, amplius quam ocreandorum necessitas cogit, exigere a conjuge debitum? Est quidem peccatum, sed veniale. Apostolus dicit, Hoc autem dico secundum veniam: cum inde loqueretur, Nolite, inquit, fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet Satanas, propter intemperantiam vestram. Quid est hoc? Ne ultra vires aliquid vobis imponatis; ne continendo a vobis invicem, in adulteria corruatis. Ne vos
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ illis parentib nr̃is qui sic erant
comugati: ut solã ꝓlem de conui¬
gib quererent. Tam caste enĩ habe¬
bant. illi qui ꝓ tp̃r et ꝓ more gentis
suȩ etiam plures habebant: ut non
accełent ad carnalẽ cõmixtionem
nisi ꝓcreationis causa. uere haben¬
tes eas in honore. Cȩterũ qui ux¬
oris carnẽ amplius appetit. quã
p̃scribit limes ille liberoꝵ ꝓcre¬
audorum causa: contra ipsas ta¬
bulas. facit. quib cam duxit uxo¬
rem. Recitaut᷑ tabulȩ. & recitant᷑
in conspectu omnium at̾tantium:
et recitatur liberoꝵ ꝓcreandoꝵ cau¬
sa: et uocant᷑ tabulȩ matrimoma¬
les. Nisi ad hoc dentur. ad hoc ae¬
cipiant᷑ uxores: quis sana fronte
dat filiam suam libidini alienȩ:
S ut non erubescant parentes cũ
dant. recitant᷑ tabillȩ: ut sint
soceri non lenones. Quid gͦ de ta¬
bulis recitatur: Liberoꝵ ꝓcreandoꝵ
causa. Tergit᷑ frons patris atq sere¬

Expanded text:
de illis parentibus nostris, qui sic erant de illis parentibus nostris, qui sic erant conjugati, ut solam prolem de conjugibus quaererent. Tam caste enim habebant illi, qui pro tempore et pro more gentis suae etiam plures habebant, ut non accederent ad carnalem commixtionem, nisi procreationis causa, vere habentes eas in honore. Caeterum qui uxoris carnem amplius appetit, quam praescribit limes ille, liberorum procreandorum causa, contra ipsas tabulas facit, quibus eam duxit uxorem. Recitantur tabulae, et recitantur in conspectu omnium attestantium, et recitatur, Liberorum procreandorum causa; et vocantur tabulae matrimoniales. Nisi ad hoc dentur, ad hoc accipiantur uxores, quis sana fronte dat filiam suam libidini alienae? Sed ut non erubescant parentes, cum dant, recitantur tabulae; ut sint soceri, non lenones. Quid ergo de tabulis recitatur? Liberorum procreandorum causa. Tergitur frons patris atque sere
Abbreviated transcription (Latin):
uxores. tanꝗͣ ñ habentes sint. Ꝙ
multos nouimꝰ fr̃s nr̃os fructisi¬
cantes ii gr̃a. in nomine aͥ ex con¬
sensu ab inuicẽ continere concupi¬
scentiam carnis: non aũt continere
ab inuicem caritatẽ coniugalem
Quanto illa reprimit᷑. tanto ista for¬
tius confirmat᷑. Honne sunt con¬
iuges qui sic uiuunt. ñ querentes
ab inuicem fruetum carnis: non
exigentes ab inuicẽ. debitũ concu¬
piscentiȩ corporalis : E tam̃ illa
subiecta. ẽ. uiro quia sic decet. et
tanto subiectior quanto castior: &
ille uxorẽ diligit uere ut scriptũ. ẽ.
conuigim. ẽ. si ñ ideo non ÷ con¬
ngium. quia ñ sit illud qđ etiam
in non coniuge fieri potest. s illici¬
te potest. Utinam possent om̃s.S
multi ñ possunt. Non gͦ ideo disiun¬
gant eos qui possunt.: et ꝓpt̾ea ne¬
gent. eẽ. non illũ meritum. uł illã
urorem. quia ñ sibi carnalit̃ miscen¬
tur. s cordib conectunt᷑. Hinc intel
ligite fr̃s mei quid senserit scripta

Expanded text:
xores, tanquam non habentes sint . Et multos novimus fratres nostros fructificantes in gratia, in nomine Christi ex consensu ab invicem continere concupiscentiam carnis, non autem continere ab invicem charitatem conjugalem. Quanto illa reprimitur, tanto ista fortius confirmatur. Nonne sunt conjuges qui sic vivunt, non quaerentes ab invicem fructum carnis, non exigentes ab invicem debitum concupiscentiae corporalis? Et tamen illa subjecta est viro, quia sic decet; et tanto subjectior, quanto castior: et ille uxorem diligit vere, ut scriptum est, conjugium est, si non ideo non est conjugium, quia non fit illud quod etiam in non conjuge fieri potest, sed illicite potest: utinam possent omnes; sed multi non possunt. Non ergo ideo disjungant eos qui possunt, et propterea negent esse vel illum maritum, vel illam uxorem, quia non sibi carnaliter miscentur, sed cordibus connectuntur. 22. Carnalligite, fratres mei, quid senserit Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
ait scͥptura. Uĩcit leo de tribu uida. Ipse
plane uictor .ẽ. qui destrux̃ diabolicam mo¬
ten. uitã illuminauit ęt̾nã. Palmȩ gͥ ad¬
uenienti eriguntur xp̃o. Scriptũ . ẽ. Iustꝰ
sieut palma florebit. Recte gͦ. aduenienti tto
erigunt᷑ uexilla iusticiȩ. & auetori suoꝵ ob¬
seguntur tituli triumphoꝵ. Prius autem
quam tollant᷑ palmȩ. iter dñi usq ad tem¬
plum discipłoꝵ uestib oꝑitur. & ut im¬
polluta sit semita saluatoris: apłoꝵ amie¬
tib communit᷑. Qõ quidẽ in mysterium
factum puto. Uia enim ap̃i que ducit
ad templum fides eiꝰ est: atq doctrina. Hane
gͥ uiam discipłi. ut nos sine offensione gra

Expanded text:
ait Scriptura: Vicit leo de tribu Juda , ipse ait Scriptura: Vicit leo de tribu Juda , ipse plane victor, qui destruxit diabolicam mortem, vitam illuminavit aeternam. Palmae igitur advenienti eriguntur Christo. Scriptum est: Justus sicut palma florebit . Recte ergo advenienti justo eriguntur vexilla justitiae, et auctori suorum obsequuntur tituli triumphorum. Prius autem quam tollantur palmae, iter Domini usque ad templum discipulorum vestibus operitur, et ut impolluta sit semita Salvatoris, apostolorum amictibus communitur. Quod quidem in mysterium factum puta. Via enim Christi, ad templum, fides ejus est atque doctrina. Hanc igitur viam discipuli, ut nos sine offe
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ: os uiuo fonte diluere. dextrã triumphali
palma munire. ꝑ fontem enin lingua con¬
fessoris purificat᷑. ꝑ palma dextera mr̃is ho¬
quia aram sacrilegii recusauit. Premͥum
enim qđdam.ẽ. palma mr̃ii. quȩ confitenti
lingue dulcẽ fructum tribuit. & uietrici
dexterȩ gloriosum p̃stat ornatum. & pla¬
ne palma mr̃ib. suaus ad cibum. umbrosi
ad requiem. honorabilis ad triumplum. seti
uirens. semꝑ uestita folus: semꝑ parata iucto¬
riȩ. Atq ideo non marcescit palma. quia
mr̃m uictoria non marcescit. Ipsȩ deniq pal¬
me sedenti suꝑ asinam. et uenienti ad tẽplũ
dño. a poplis offerunt᷑. Cum enim discipłi
uestim̃ta sua sternerent. & iter .xp̃i. suis
amictib communirent: ñ habuit maius p̃¬
mium nͥ palmas. qd ei deuotio plebis offerret.
significans stratis in itinere uestib. pollutã
uiam . eẽ. in mundo: oblatis palmis. ipsum
mundi eẽ. uictorem. Ipse inquã uictor. ẽ deqͥ

Expanded text:
est os vivo fonte diluere, dexteram triumphali est os vivo fonte diluere, dexteram triumphali palma munire. Per fontem enim lingua confessionis purificatur, per palmam dextera martyris hoquia aram sacrilegii recusavit. Praemium enim quoddam est palma martyrii, quae confitenti linguae dulcem fructum tribuit, et victrici dexterae gloriosum praestat ornatum. Est plane palma martyribus suavis ad cibum, umbrosa ad requiem, honorabilis ad triumphum, semper virens, semper vestita foliis, semper parata victoriae, atque ideo non 123 marcescit palma, quia martyrum gloria non marcescit. Ipsae denique palmae sedenti super asinam, et venienti ad templum Domino a populis offeruntur. Cum enim discipuli vestimenta sua sternerent, et iter Christo suis amictibus communirent; non habuit majus praemium, nisi palmas, quod ei devotio plebis offerret, significans, stratis in itinere vestibus; impollutam viam esse in mundo, oblatis palmis ipsum mundi esse victorem. Ipse, inquam, victor est, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
unde᷑ p̃cedit: hic in melius temꝑata quȩ
amarum stillabat uena dulcescit. & mi¬
rum in modum fluinꝰ cursum ꝑdidit. fons
eamq ñ nisi ligni in iectione potare potuisse.
typum quoq in illa fuisse ueteris testa¬
menti: uideamꝰ quo exinde ꝓficiscens po¬
płs ipse ꝑueñit. ꝑuenit in locum qui dr̃
elim: in quo erant duodecim fontes pu
rissimi. et septuaginta uirentium multi¬
tudo palmaꝵ Uid ete mysterium dei quẽ¬
admodum post amaritudine legis. fluenta
euanglicȩ pietatis exuberent. Ibi fons unꝰ
austerus ÷ ad bibendum: hic plures. om̃s
dulces sunt ad potꝗͣndum. Ibi post fatigati¬
onem nulla refectio. hic post laborẽ refrige¬
rium atq uictoria. Sitientib enĩ fontes
ministrant᷑. palmę uincentib offeruntur
almȩ inquã offerunt᷑ uincentib. quia post
legis duriciam. ad euangłii grãm ꝑuenisse.
uicisse.ẽ. Premium enim qddam uictoris

Expanded text:
unda praecedit: hic in melius temperata, quae unda praecedit: hic in melius temperata, quae amarum stillabat, vena dulcescit: et mirum in modum fluvius cursum perdidit, fons eamque non nisi ligni injectione potare potuisse, typum quoque in illa fuisse veteris Testamenti; videamus quo exinde proficiscens populus ipse pervenerit. Pervenit in locum, qui dicitur Elim, in quo erant duodecim fontes purissimi, et septuaginta virentium multitudo palmarum. Videte mysterium Dei, quemadmodum post amaritudinem legis fluenta evangelicae pietatis exuberent. Ibi fons unus austerus est ad bibendum, hic plures ut omnes dulces sunt ad potandum. Ibi post fatigationem nulla refectio, hic post laborem refrigerium, atque victoria. Sitientibus enim fontes ministrantur, palmae vincentibus offeruntur. Palmae, inquam, offeruntur vincentibus, quia post legis duritiam ad Evangelii gratiam pervenisse, vicisse est. Praemium enim quod dam victoris