comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit nat᷑a incorꝑea ⁊ inꝯmutabilit uiua et̃¬
ua stabilitate inseipo manens cotus adest reb
ouinib. ⁊ singłis totus. s in quib habitat ha¬
bent eum ꝓsue capacitatis diusitate. Alii am¬
plius. Alii minus. quos ip̃e sibi ddilectissimum
templum gr̃a sue bonitatis eclificat. de quib¬

Expanded text:
us sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus; sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m s mare rubum bap̃m sig̃cat. sangitine xp̃i
consecratum. ppłc tͣnsiens sig̃cat fideles. mors egyp
salute complentur. qr tunc futura p̾mintiabant᷑.
nc̃ p̃t̾ita leguntur ⁊ psentia cognoscuntur ⁊ẽ
om̃s inmoyse .i. illo duce baptirati st̃ in nube
b id ualuit. Ecce quid est qͥ. dit̃at mare tͣns¬
erunt hic exponit cum ait. onĩs baptiati ft̃
lumoyse. innube et in mari. Si ergo figura
maris tm̃ ualu̾it spes bapĩni quantum iialeb.¬

Expanded text:
m, mare Rubrum baptismum significat, sanguine Christi consecratum; populus transiens significat fideles; mors Aegypsalute complentur, quia tunc futura pronuntiabantur, nunc praeterita leguntur, et praesentia cognoscuntur. Et est omnes in Moyse, id est illo duce, baptizati sunt in nube bus idem valuit. Ecce quid est quod dixerat mare transierunt. Hic exponit cum ait: Omnes baptizati sunt in Moyse in nube et in mari. Si ergo figura maris tantum valuit, species baptismi quantum valeb
Abbreviated transcription (Latin):
micidia actus ⁊ uo
am clamoris. dolo. dolus est qñ q̃imulatur
Aliud. ⁊ aliud agitur. malignitate. maliq¬
nntas est mala uoluntas cum ultra ñ põt
uł de bñficiis gr̃am non referre. Susuirroneᷤ
uit̾ amicos cdiscordias seminantes. decracto¬
res. qui alioꝵ uona negant. uł mũtunt. ⁊
ne leuia putent᷑ susurratio. ⁊ detractio.
res maloꝵ. qui nouum genus malicuiꝰcũ.
inieniunt ubo uł oꝑe parentib carnatib
uł sp̃ualib. ñ obelientes .s. feris indomiti

Expanded text:
micidia actus et voam clamoris. Dolo. Dolus est quando aliud simulatur, et aliud agitur. Malignitate. Malignitas est mala voluntas cum ultra non potest, vel de beneficiis gratiam non referre. Susurrones, inter amicos discordias seminantes. Detractores, qui aliorum bona negant vel invertunt, et ne levia putentur susurratio et detractio, res malorum, qui novum genus mali cujuscunque inveniunt verbo vel opere. Parentibus, carnalibus vel spiritualibus, non obedientes, scilicet feris indomiti
Abbreviated transcription (Latin):
.I. gloriosum dñm.¬
Si queritur qualis
est hec speculatio
cernitur. ubi quip¬
rent. Specula u̾o
est deciiius altitu

Expanded text:
 gloriosum DomSi quaeritur qualis est haec speculatio,cernitur. Ubi quiprum. Specula vero est, de cujus altit
Abbreviated transcription (Latin):
pit .i. d̾mgłosum. sicut supra deymagine
creata loquens ꝓeadem accepit imaginem ⁊
glamdicens. Uirquidem imago ⁊ gła dei est.
Transformaiͣ aũt dixit .i. deforma inscemã
nuitamitr. ⁊ tͣmͣsims de obscura forma. in
lucidam formam. qr ⁊ ip̃a obscura ymago
dei est. hec est nago inqua homines sunt
crrati. qua cetis aĩalib p̾sunt que crratura
in reb creatis excelentissima cum a suo c̃¬
atore abimpietate tustificat᷑. a defori for¬
ma. formosam mmitatur formam. Erat it
ttiam inẼntia naturabona. ⁊ ob hocaddit. de
gła ingłam.s. de gła creationis: ingłam iu¬
stificationis. Uł de głafidei uͥfilu deisumus.
ingłam spetiei. ubi eium siles erimius.
cumiuidebimus enm sicut est. ⁊ addit. tan¬
qm a domini sp̃n. ꝑ hoc oftendene a gr̃a dei
nob ꝯferri tam optabił ꝯformatõio bomm
uerum huius tmagiis qñq futtira est per¬
fectio. ad quem ꝯseq̃ndam nos erudit ina

Expanded text:
t Deum gloriosum, sicut supra de imagine creata loquens, pro eodem accepit imaginem et gloriam dicens: Vir quidem imago Dei et gloria est. Transformamur autem, dixit, id est de forma in formam mutamur, et transimus de obscura forma in lucidam formam, quia et ipsa obscura imago Dei est. Haec est imago in qua homines creati sunt, qua caeteris animalibus praesunt, quae creatura in rebus creatis excellentissima cum a suo Creatore ab impietate justificatur, a deformi forma in formosam mutatur formam. Erat enim etiam inter vitia natura bona. Et ob hoc addit: Descilicet de gloria creationis in gloriam justificationis. Vel, de gloria fidei, ubi filii Dei sumus, in gloriam speciei, ubi ei similes erimus, cum videbimus eum sicuti est. Et addit: Tanquam a Domini Spiritu, per hoc ostendens a gratia Dei nobis conferri, tam optabilis transformationis bonum. Verum hujus imaginis quandoque futura est perfectio, ad quam consequendam nos erudit ma
Abbreviated transcription (Latin):
tenuisse. dum successionem post̾itatis
hũane que pecc̃o ⁊ morti ex eo uenienti
succubuit. nĩ mulieris iuro attribuit.
ñ enĩ exmuliere poffitaᷤ s et uiro hõiari
solet. ⁊ obhoc mortalis postitas ⁊⁊ corꝑalis
successio. iuto pociꝰ tamꝗͣ auctori ⁊ ñ niu¬
lieri deputat᷑. uł qr mulier de iuro est
utusq una caro ẽ. ⁊ iõ sui a muliere. siue ab
adam: clicatur. utrumiq ad pͥmum hoĩem
ꝑtinet. p̃tẽa sciend̾ est heticos quosdamqui
nõtatut̃ pelagrani cixisse pecem pͥme tͣnsg̾s¬
sionis in alios hoĩes. ñ ꝓpagatõe s uuitatõe

Expanded text:
tenuisse, dum successionem posteritatis humanae quae peccato et morti ex eo venienti succubuit, non mulieri, sed viro attribuit. Non enim a muliere posteritas, sed ex viro nominari solet: et ob hoc, mortalis posteritas, et corporalis, successio viro potius, tanquam auctori, et non mulieri deputatur. Vel quia mulier de viro, et utriusque una caro est, et ideo sive a muliere, sive ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet. Praeterea sciendum est haereticos quosdam, qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed mutatione
Abbreviated transcription (Latin):
tili ñ ꝓhibuit cibum sum̃e. qui ⁊̃ alibi att.
Siquis uocat nos ex infidelib ad ceram. et
uultis ire om̃e ꝙ appoĩtum fu̾it manducate.
dicendo aũt nõtatur. ostendit ñ temere ⁊
eccastico uł sclari nõiatum. atq diunctũ
hoc ergo clicendo. noluit hominem ab ho
ex lege dei sm orclinem ecc̃e siue uitro cõ¬
fessim. siue accus atum ⁊ꝯuictum. eam

Expanded text:
tili non prohibuit cibum sumere. Qui etiam alibi ait: Si quis vocat vos ex infidelibus ad coenam, et vultis ire, omne quod appositum fuerit manducate . Dicendo autem nominatur, ostendit non temere et ecclesiastico, vel saeculari nominatum atque convictum. Hoc igitur dicendo noluit hominem ab homtius ex lege Dei secundum ordinem Ecclesiae, sive ultro confessum, sive accusatum et convictum. Am
Abbreviated transcription (Latin):
ũsit est fornicator no¬
minabił. ⁊ manifestꝰ.
lica p̾cisus uł notatus¬
uel ẜm aliam litc̃am.
Siquis fr̃ noĩat᷑ for¬
idem sensus. Aut auat¬
ydolis seruiẽs¬
aut maleclicius

Expanded text:
i non sit, est fornicator, nominabilis et manifestus, lica praecisus vel notatusundum aliam litteram: Si quis frater nominatur foridem sensus, aut avaidolis serviensaut maledicus
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in xp̃o. qui patient̾ expectauit głam resur¬
rectõis. ⁊ ascentionis. ħ st̃ arma quib miles xp̃i
armatur. cuiꝰ armature .q. p̃cipua arma p̃mi¬
sit pacĩam. ⁊ benignitarem. R. alt̾a illa¬
ta a ꝓxinis mala equantunt᷑ portat. Altã¬
quuippe sc̃oꝵ in hoc temptatõis p̃lio. ⁊ mimita
pacie clipeo. ⁊iglaclio amoris accuicta. aduta¬
la sinũda ferenda sumit fortituliiem. ⁊ ad
rependenda bona exigit unitatem. quatuꝰ
⁊ odioꝵ tela potent excipiat ⁊ amoris iacła¬
patiens est habitu
patientie. ⁊n anima.
contristat felicitas s
Altuis bonum cdilig̃
ut suum. ñ agit ppx¬

Expanded text:
in Christo, qui patienter exspectavit gloriam resurrectionis et ascensionis. Haec sunt arma quibus miles Christi armatur, cujus armaturae, quasi praecipua arma praemisit patriam et benignitatem. Quarum altera illata a proximis mala aequanimiter portat, altquippe sanctorum, in hoc tentationis praelio, et munita patientiae clypeo et gladio amoris accincta, ad mala ferenda sumit fortitudinem, et ad rependenda bona erigit unitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacpatiens est, habitu patientiae in anima, contristat felicitas, sed alterius bonum diligit ut suum, non agit p
Abbreviated transcription (Latin):
rust ꝑ p̃dicatoem
⁊ ꝑ multa miracła
q sacram̃tum ⁊ sisit
munsibile in se ma¬
infestatum est ec̃ce
at manifestatum
dico incame assũp

Expanded text:
r praedicationem, et per multa miracula. Quod sacramentum, etsi sit invisibile in se, manifestatum est Ecclescit. Manifestatum, dico, in carne assump
Abbreviated transcription (Latin):
pearnem deuicta mortem maiestateapparu¬
it. quinatus ut hõ ñ erat tm̃ hõ. ut ag¬
noscentes augłi mist̾ium qd pͥus iatuit
declaratum incare genu illi flectentes
qĩ do gras agant. qr ueritatem diclic̃unt¬
⁊ p̃cticatum est gentib. eoce itẽ magnum
⁊ creditum est manens inmundo. ut ꝑ¬
ficlia muni uemam erroris mereri noͣ
ppssit. sicut dñs dicit deiuideis. Siñ ueniᷤ¬

Expanded text:
arnem, devicta morte in majestate apparuit, qui natus ut homo non erat tantum homo, ut agnoscentes angeli mysterium quod prius latuit declaratum in carne, genu illi flectentes, quasi gratias agant, quia veritatem didicerunt. Praedicatum est gentibus. Ecce item magnum. Et creditum est, manens in mundo, ut perfidia mundi veniam erroris mereri non possit, sicut Dominus dicit de Judaeis: Si non veni
Abbreviated transcription (Latin):
uil nisi mortem ꝓmit
surrexisse ꝯtͣfider p̃di¬
catores. ut mortem
afflictifũant ut despe¬
rarent dep̃sentrinta¬

Expanded text:
nil nisi mortem promisurrexisse contra fidei praedicatores, ut mortem afflicti fuerant, ut desperarent de praesent
Abbreviated transcription (Latin):
cure ꝯfidere possumꝰ.
quia ip̃e est qui susci¬
tat mortuos. cuimi¬
racło fimile est qd̾
me de illis p̃dcĩs libe¬
rauit. Uñ subd̾. Qui
de tantis ꝑicłic noce¬
ripuit .i. ad saluten
nos eruit. qr d̾s p̃si¬
drasua non negat
posternmeripiet nos.
aduuantib ñ solũ

Expanded text:
cure confidere possumus, quia ipse est qui suscitat mortuos, cui miraculo simile est, quod me de illis praedictis liberavit. Unde subdit: Qui de tantis periculis nos eripuit, id est ad salutem nos eruit, quia Deus praesidia sua non negat posterum eripiet nos, adjuvantibus non solum
Abbreviated transcription (Latin):
camialia. s maiꝰ p̃cium .i. hoiẽs ip̃os sic̃ uoseph
frum̃ta uendens inegypto: ñ argñtum q̃re¬
bat. ⁊ fattaebat s ip̃os emĩtes sernos regios faci¬
ebat. ⁊sic frum̃ta q̃ ñ uendidit: uenclit.
uenctitionem ergo itam intellige gratittam
⁊ aliqͥs emit grau. Uñ dc̃mest. Suientes itead¬

Expanded text:
ines. Sicut Joseph frumenta vendens in Aegypto, non argentum quaerebat, sed ipsos ementes servos regios faciebat, et sic frumenta quae non vendidit, vendidit. Venditionem ergo istam intelligite gratuitam, et aliquis emit gratis. Unde dictum est: Sitientes, veni
Abbreviated transcription (Latin):
Omina ergd erit. que honeste defid̾arat᷑ qr d̾s
erit et uita et salus. et uictus. et copia. et
gła. et honor. et pax. et fons desid̾ioꝵ ⁊ oĩa
bona. ⁊ hec erit in omnib. Inquibdameter¬
nis pot aliqua eẽ clistantia. Ip̃a añt et̾iraᷤ
absq di ĩtsitate m̃sure est. Et multe mansi

Expanded text:
Omnia ergo erit, quae honeste desiderantur, quia Deus erit vita, et salus, et virtus, et copia, et gloria, et honor, et pax, et finis desideriorum, et omnia bona. Et haec erit in omnibus. In quibusdam aeternis potest aliqua esse distantia, ipsa autem aeternitas absque diversitate mensurae est. Et multae mansi
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ omius creatura fatebitur ip̃m eẽ ex quo
sunt omnnia. qr omĩa ex ip̃osunt. Si uero
dixisset ut sit deus iom̃ib intług̾etur in
omnia in omnib. sig̃cauit qr ex ip̃o st̃ oĩa
⁊ in omnib est ex ip̃o qr ab ip̃o cata sunt.
ei coherent amet ad¬
uiersus eum si tam¬
ꝓpͥam uoluntatẽ.
Ip̃e est fnne q̃

Expanded text:
sed etiam omnis creatura fatebitur ipsum esse ex quo sunt omnia, quia omnia ex ipso sunt. Si vero dixisset ut sit Deus in omnibus, intelligeretur in n omnibus, significavit quia ex ipso sunt omnia, et in omnibus ex ipso quia ab ipso creata sunt. ei cohaerent amet adversus eum suampriam voluntatem. Ipse est finis quem
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit omniꝰ. sine
clubio pattem ułt
młtis locis xp̃e ad pa¬
trem refert que ht̃.
um de quo est. de qͦ
equał est ei decuo e.¬

Expanded text:
subjecit omnia sine dubio Patrem vult multis locis Christus ad Patrem refert quae habeum de quo est, et de quo aequalis est ei de quo e
Abbreviated transcription (Latin):
ro .es. de. eim. quia om̃ib debitor sum. quod
⁊ siego ad hoc paratus sum ergo altuis cul¬
pa remansit. q̃lmus misfimi se clicat. p̃cticare
om̃ib gñtib ⁊ ꝓmptum tã romanis se assĩt
eungłrare. aput quos regni toniani cap̃ est
⁊ seces. ad membra enĩ ꝑtinet. si cap̃ inqͥctũ
ñ fũ̾it. iõ romanoꝵ pacem optat ut ñ mul¬
tum se ractet sathanas ⁊ ut melioris sui
oꝑis fructus habeat. Sequit. Don enĩ
on enĩ erubeᷤᷤ

Expanded text:
o evangelizare, quia omnibus debitor sum. Quod  si ego ad hoc paratus sum, ergo alterius culpa remansit. Quamvis missum se dicat praedicare omnibus gentibus promptum tamen Romanis se asserit evangelizare, apud quos regni Romani caput est, et sedes. Ad membra enim pertinet, si caput inquietum non fuerit. Ideo Romanorum pacem optat, ut non multum se jactet Satanas, et ut meliores sui operis fructus habeat. VERS. 16.-- « Non enim erub
Abbreviated transcription (Latin):
taui miserum q̃ passibilis cum aliis. ad
saluos facere. tolle morlos. tolle uulnera
⁊ ulla cã est metticinesiuenit de celo ma¬
gnus metticus. magnus ꝑ totum orbem
huistanum est ꝙ totum pierat. ox quo pes¬

Expanded text:
tam miserum, quasi passibilis cum aliis. Ad catores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem humanum est, quod totum perierat
Abbreviated transcription (Latin):
iħm. quare: aucti. Ip̃e enĩ saluum fa¬
tiet ppłmsuum. unde: a pecẽis eorum.
Untuid adiustum ppłm ꝑtinent par¬
iuili: ꝑtinent plane sic cretlite eum
usta fidepuulos ad gr̃am xp̃i portate
im. quare cum illo curris ad mecticũ
siũ ht̃ uicium: Si sanus eẽt ũ clama¬
ret iħc simte ꝑuulos uenire ad me.
tabilis qr utilis est. ⁊ non uni tm̃: s
om̃i. qr hic ⁊ infuturo saluat corpꝰ
uaiam. s corpus infuto. Aĩam hic et
infuturo. Uel sermo. iste est hũanus.
ii.anus dr̃. qnͣto magis hũanus est qͥ
in seip̃o suscepit hoĩem: Nõ huiꝰ sacta

Expanded text:
Jesum . Quare? Audi: Ipse enim salvabit populum suum . Unde? a peccatis eorum . Nunquid ad istum populum pertinent parvuli? pertinent plane. Sic credite cum ista fide parvulos ad gratiam Christi portarem; quare cum illo curris ad medicum, si non habet vitium? Si sanus esset non clamaret Jesus: Sinite parvulos venire ad me , tabilis, quia utilis est: et non una tantum, sed omni, quia hic et in futuro salvat corpus et animam; sed corpus in futuro, animam hic et in futuro. Vel, sermo, iste est humanus, manus dicitur, quanto magis humanus est qui in seipso suscipit hominem. Et ideo sac
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c ⁊ nota qd̾ ait. sñ q̃rela. ñ sñ peoc̃o.
liud est enim eẽ sine peccato qd̾ de soloin
hac uita unigenito dc̃m est. Aliud est esse
sñ querela quod demultis iustis ⁊̃ in hac
uita clici potuit. qr est quidam modus bo¬
ne uite. de quo ⁊̃ in ista ꝯu̾satione iusta
querela cẽ ñ potuit. quis erũ queritur iuste de
homine qui nemini malum uult ⁊ quib pͣ
fidelit᷑ ꝯsulit. nec ꝯtͣ cuiꝰ qm uiurias tenet lib¬
clinem iundicandi ut i̾tacit̃ dieat. sic̃ ⁊ nos. di¬

Expanded text:
s. Et nota quod ait, sine querela, non sine peccato. Aliud est enim esse sine peccato, quod de solo in hac vita Unigenito dictum est; aliud esse sine querela, quod de multis justis etiam in hac vita dici potuit, quia est quidam modus bonae vitae, de quo etiam in ista conversatione justa querela esse non possit. Quis enim queritur juste de homine qui nemini malum vult, et quibus fideliter consulit? nec contra cujusquam injurias tenet libidinem vindicandi? ut veraciter dicat: Dimitte nobi
Abbreviated transcription (Latin):
quo quisquis uctor excitit: illos quos non uidet ut¬
micor .i. pͥncipes mundi ꝯtinuo suꝑabit. ⁊ si illos uice¬
riius qui st̃ pͥncipes malitie. ⁊ quoꝵ ustinctu iutta
le fugatur. sicut ex libro uidith ostentitur. uͥ narra¬
tur quod oloferne pͥncipe militie int̾empto multitudo
ex̃dittium infugam u̾sa. ⁊ auideic facile est suꝑata.

Expanded text:
 illos quos videt inimicos, id est principes mundi continuo superabit; et si illos vicerimus qui sunt principes malitiae, et quorum instinctu vitia le fugatur, sicut ex libro Judith ostenditur, ubi narratur quod Holopherne principe militiae interempto, multitudo exercituum in fu
Abbreviated transcription (Latin):
re diabło irrogãt᷑
siue ꝑse siue ꝑ mi¬
Altitudo głidis ẽ.
mundanos regũt.
un exponendo qd̾
rectires mundidic̃
quia ip̃i regunt di¬
lectoreo mundi. nõ
enim regunt mun¬
dum qui ꝯftit ex
celo ⁊ terra. smũ¬

Expanded text:
 diabolo irrogantur, sive per se sive per mialtitudo grandis est. mundanos regunt. Unde exponendo quod rectorquia ipsi regunt dilectores mundi. Non enim regunt mundum qui constat ex coelo et terra, s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩli hoc inferiori aere. Uñ dnr aues celi. Adusus tales nobis:
lucta. qui sunt rectores tenebraꝵ. quia quomodo eos qͥ¬
ad om̃e mal̃um cliabolus p̃cipitat. ⁊ instigat. hoc gͦ uos
s ꝯtͣ cliabolum qui cum illo oꝑatur. ⁊ in illo oremus.
⁊quioquid possumus fatiamus. ut diabolus expeulat᷑
⁊ angłi eius ⁊ bomines lib̾entur ip̃i enĩ demones qĩeqͥ¬
tes pugnant. in equis hõib. equites gͦ occidannus ⁊etiͦe¬

Expanded text:
hoc inferiori aere, unde dicitur, aves coeli. Adversus tales nobis est lucta qui sunt rectores, quia quomodo eos qad omne malum diabolus praecipitat et instigat. Hoc ergo nosed contra diabolum qui cum illo operatur et in illo, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et angeli ejus, et homines liberentur. Ipsi enim daemones quasi equites pugnant in suis equi
Abbreviated transcription (Latin):
ini. adũsus intidiaᷤᷤ
diabłi. qr ex occul¬
to molitur mala.
tis quia nob̾ collu¬
ctatio. q̃i iucinũ¬

Expanded text:
mi adversus insidias diaboli, quia ex occulto molitur mala. tis, quoniam est nobis colluctatio, quasi vicin
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ homo lib̾o arbitrio liscetlit ab iniquitate ⁊ ꝙ
deus p̃scicum munit apparet hostib ⁊ amicis. q
ip̃e fit ei dr̃ hoc est signacłm. Sequitur. In¬
n magna aũt

Expanded text:
d homo libero arbitrio discedit ab iniquitate, et quod Deus praescitum munit, apparet hostibus et amicis quod ipse sit Dei, hoc est signaculum. In magna aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrase. In laborib oꝑm
batur ne cui grans
laborando offõ sibi dele¬
gato.inieiuniis. co¬
actis. uł spontaneis.
s cum hiis omnib¬

Expanded text:
tra se, in laboribus operum, batur, ne cui gravis laborando etiam officio sibi delegato, in jejuniis coactis, vel spontaneis. Sed, cum his omnib
Abbreviated transcription (Latin):
illi esset quieum deseip̃o genuit. sed⁊̃
euis deus eẽt. quem de uentre matͥshõiẽ
creanit qui gͦ est pat̃ filio exutͥo suo de
uenire matris deus eius est. ñ de suo. uñ
ip̃e Dminue xit. Ascendo ad pr̃em meum
qĩ ad impetrandum illa ñ obtendo me
ut det uob̾. ⁊ si iam sapientes eftis. sp̃m¬
sap̃ie ⁊ reue. mag. eiꝰ.i. sp̃m sc̃m qui det
uobsap̃iam decelestib plemꝰ qm̃ modo
habitis. ita ut ñ obscure s clare ⁊ sine
torem eiꝰ. qui corꝑali sensu. ñ attingit᷑.
ne g putetis corporco sensu dñi attin¬
gi. s oołis m̃tis ip̃m cognoscite ⁊ auri¬
mãbra sunt. Alibi audis. Alĩbi uides.
incorde aũt tuo uͥcliu̾sa membra ñ inuenunt᷑. ibi
iudis ubi uides. ad hoc illummet¬
qln uocat credentes hoc

Expanded text:
illi esset qui eum de seipso genuit, sed etiam ejus Deus esset quem de ventre matris hominem creavit. Qui ergo Pater est Filio ex utero suo, de ventre matris Deus ejus est, non de suo. Unde ipse Dominus ait: Ascendo ad Patrem meum  Ad impetrandum illa non obtendo merut det vobis, et si jam sapientes estis, spsanctum qui det vobis sapientiam de coelestibus plenius quam modo habeatis; ita ut non obscure, sed clare et sine torem ejus qui corporali sensu non attingitur. Ne ergo putetis corporeo sensu Deum attingi, sed oculis mentis ipsum cognoscite, et aurimembra sunt. Alibi audis, alibi vides; corde autem tuo, ubi diversa membra non inveniuntur, ibi audis ubi vides. Ad hoc illuminequam vocat credentes. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
detminat de donis
dei que sint Altõra ⁊
quesint infiora. qr
dehiis putabant co
lib dulsitatem quã
dix̃ eẽ inm̃bris dum

Expanded text:
erminat de donis Dei quae sint altiora et quae sint inferiora, quia de his putabant Corlibus diversitatem quam dixit esse in membris, dum
Abbreviated transcription (Latin):
iuitatem caꝑe ñ posset p̃cepit d̾s moysi ut figic
eam ymaginaretur. inquib pũilis ppłc enu¬
tritus aliquando ueniret aduitatem ⁊ ita res
prius octensa dr̃ exemplar figuraꝵuiͭ se fc̃aꝵ
p̾signantib. ⁊i qm̃ etemplar aliqñ est u̾itas ñ fi¬
gura addit. iumbre qr illa ã erant nͥ umibre
u̾itatis leuit᷑ abtrura ueniente xp̃o deseruiũt
sic̃ res est moysi a domiuo. cum ꝯsumnitaret tał
ꝯsuluit cdãm. qui ⁊ de figuris sicut de u̾itate

Expanded text:
itatem capere non posset, praecepit Deus Moysi ut figuris eam imaginaretur, in quibus puerilis populus enutritus aliquando veniret ad veritatem: et ita res prius ostensa, dicitur exemplar figurarum juxta se fpraesignantibus, et quoniam exemplar aliquando est veritas non figura, addit, et umbrae, quia illa non erant nisi umbra veritatis leviter abitura veniente. Deserviuntsum est Moysi a Domino, cum consummanet tabeconsuluit Dominum, qui et de figuris sicut de veritate
Abbreviated transcription (Latin):
melch. nec nec̃ce foret. cum ẽẽnt. ⁊c̃.
ed xp̃o est sac̃dos metẽrnum ñ aaron.
aaron em̃ qr mortuuis est ñ est sac̃dos. xp̃e¬
u̾o qui uiuit sempit̾nue ẽ sac̃dos. ñ taliꝰ
quales st̃ imibratile sac̃ docium g̃entes.
uł ita. Si gͦ. Ratio hic ostendr̃. cur xp̃c
umenĩ sacͥfitium ñ rite poss offerri ñ¬
tamiustus ⁊sc̃s sac̃dos qim inucus der

Expanded text:
ech; nec necesse foret. Cum esset, etc. Sed Christus est Sacerdos in aeternum, non Aaron: Aaron enim, quia mortuus est, non est sacerdos:  qui vivit, sempiternus est sacerdos, non talis quales sunt umbratile sacerdotium gerentes. Vel ita: Si ergo, etc. Ratio hic ostenditur cur Cverum enim sacrificium non rite posset offerri, ntam justus
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ꝑꝯ est inceł regnans ꝑs secutura ꝑegͥnat᷑
int̾ris. exemaplai ã ⁊ uibm dtic̃ figͣas. qr ⁊ exem¬
hlar st̃. ⁊ exemplum respectu diuersaꝵ rerum
plum ꝙ m̃ trahit᷑ d̾sin monte. ĩutatem moysi
ant laudent ⁊cliligant. seq inuicem nuos dili

Expanded text:
 regnans, pars secutura peregrinatur in terris. Exemplar autem et umbras dicit figuras quae exemplar sunt, et exemplum respectu diversarum reruplum quod inde trahitur. Deus in monte veritatem Moysi ant, laudent, et diligant, seque invicem et nos dili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mundanis uiciis mortalium qm̃ sñ
ulla ꝯtagione carnał ocupiscentie caro
uata inut̾o. ⁊ exut̾o ugniali: ⁊ qͥd tam
graue offerri ⁊ suscipi poss qmͣ caro sacͥfi
no d̾o. unum cũ illo mañet. ui offe¬
rebat. unum insefac̃et ꝓquib offere¬
bat. unus ip̃e eẽt qui offerebat ⁊ ꝙ of

Expanded text:
pro mundandis uitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentie caro nata in utero et ex utero uirginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrinos Deo, unum cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ libere licet dompner pp̃ asium qui
inde Aligiud suspicatur impium.
sit libera quid opue est ut puter causa
uen̾tationis ed̾e iudicor enim ñ distare
ab ydolotita. et Si ego cum gr̃a.i.¬

Expanded text:
 libere licet damner propter alium, qui inde aliquod suspicatur improper conscientia mea sit libera, quid opus est ut puter causa venerationis idoli edere? Judicor enim non distare ab idololatria. Si ergo ego cum grati
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicendum est. multomagis habinidanit.
ut donum xp̃i. delicto ade ꝯꝑetur. ⁊ p̃ferat᷑.
Atam quippe exuno delicto reos genuit. xp̃iã
Etñ sicut per

Expanded text:
ita dicendum est multo magis abundavit, ut donum Christi delicto Adae comparetur et praeferatur. Adam quippe ex uno delicto reos genuit multos, nc sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ut delictum ade.qr de¬
lictum ade unium est.
quo multi mortiu st̃¬
qr multi uiuificmi. Si
gͦ unum delictum multos mortificate poci
patet qd̾ multiplet gr̃a mulcomag̾ uiuifica¬
onnua uona st̃ hoi. sũ qua nich ht̃ bom. cã ade
est pecẽm illud originale: cuiꝰ tei st̃ onĩs car¬
nalit̾ geuiti. cet̾a peoc̃a hñt ex se multa ⁊ si
et illo origniali sunt ad peccandum magis

Expanded text:
ut delictum Adaelictum Adae unum est, quo multi mortui squa multi vivificati. Si vero unum delictum multos mortificare potuit, patet quod multiplex gratia vivificat boni. Causa Adae est peccatum illud originale, cujus rei sunt omnes carnaliter geniti; caetera peccata habent ex se multa, etsi ex illo originali sint ad peccandum magis
Abbreviated transcription (Latin):
On sura lid̾. Incipit se
ꝓponere i etemplum ut
sicut ip̃e abstinet alicitis ꝓ
scandalo fr̃ tũ intando:
ita ⁊ illi abstineant. Ip̃e
statem hũs ñ oꝑari mani¬
niequem tũ accipiendo

Expanded text:
on sum liber? Incipit se proponere in exemplum, ut sicut ipse abstinet a licitis pro scandalo fratrum vitando, ita et illi abstineant. Ipsestatem habens non operari manine quem tamen accipiendo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ uor imꝑfectis. qbꝰ¬
sap̃iam. qui ad huc
lactepotant᷑ non solido cibo pascuntur.
s illis dico: qui tam uidentur eẽ ꝑfecti.
qui manducant solictum cibum. quia
intłłigunt equalitatem ubi. cũ patre.
rimus fatie ad faciem. hoc gͥ sapiamus
ut nouimus dutiorem ed̃ affectum uera
querendi. qm inoegnita ꝓ cogiitis p̾siuñ¬
di. sic gͥ queramus tamqͣm inuenturi. sic̃¬

Expanded text:
quor imperfectis, qsapientiam, qui adhuc lacte potantur, non solido cibo pascuntur; 185 sed illis dico, qui jam dicuntur esse perfecti; qui manducant solidum cibum, quia intelligunt aequalitatem Verbi cum Patre: bimus facie ad faciem. Hoc ergo sapiamus ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus ta
Abbreviated transcription (Latin):
dis. nulla infidelitate dubitemus demn
renda. ⁊ sciendum ꝙ uistitta qua iustus ex
fide iuiuit nc̃ uia ilistitta est. quelie ñ ĩmcto
in aliquib iustis ꝓ huiꝰ utte capacitate per¬
fecta cdicatin. paua tũ est adillam magnã
quam cepit equalitas angłoꝵ auam qui
dum habebat ⁊ pp̃ illam queram merat
ꝑfcm ⁊ pp̃ utam queadhuc deerat imꝑecm̃
se et̃ cticebat imnor ista ustita facit merit᷑
naior illa pͥmium. iõ qui istam ñ seqͥt᷑.
illam non assequitur. Uñ ait quot quot
qd ꝑfẽm est: destruatitr ꝙ ex ꝑte est .i. iã¬

Expanded text:
s, nulla infidelitate dubitemus, de isumus. Sciendum quod justitia qua justus ex fide vivit vera justitia est, quae licet non immerito in aliquibus justis pro hujus vitae capacitate perfecta dicatur, parva tamen est ad illam magnam, quam cepit aequalitas angelorum: quam qui nondum habebat, et propter illam quae jam inerat istam quae adhuc deerat, imperfectum se esse dicebat; minor ista justitia facit meritum, major illa, praemium. Ideo qui istam non sequitur, illam non assequitur. Unde ait: Quicunququod perfectum est, destruatur quod ex parte est , i
Abbreviated transcription (Latin):
Hus gͥ suꝑuenientib ⁊ canales obfurã¬
tias p̃dicantib inlubium iłł uen̾at qͥbꝰ
pocius c̃dñdum eẽt. Uñ paulus ciũ aucto¬
ritas celebͥs erat qĩ medius iuicticat q̃ pars
bat ut deinceps sincerefidem xp̃i teneant in
tentio euis uihac epła ꝯfirmare colosenses ĩ
eadem fide ⁊ doctrina. qmͣ acdiscipłis eius ac¬
ceperant. ⁊ non in aliquo p̃t̃ xp̃m spem po¬
uendam eẽ docere. Modus tractandi talis ẽ.
solitomore salutationem p̃mittit. qua p̃¬
missa: de bonis eorum gr̃as agit ⁊ fidemt
diloctionem eorum commendans oratut
ꝑficiantur in xpͥo cuius bnfitia ⁊ pͥmatũ
Tcd̾m utmq naturam comm̃dat. dem̃ sui
imnit̾ii dignitatem commemorans mo¬
net neper philosophiam. uł legis c̾imo¬
nias seclucti axp̃o recedant. tamdem ⁊ õs
chippum dmonet sollicitum fore suscep¬
ti minittii p̾mittens a̾ salutationem: ait
au

Expanded text:
carnales observantias praedicantibus, in dubium illis venerat, quibus potius credendum esset. Unde Paulus, cujus auctoritas celebris erat, quasi medius judicat quae bat, ut deinceps sincere fidem Christi teneant. Intentio ejus in hac Epistola confirmare Colossenses in eadem fide et doctrina, quam a discipulis ejus acceperant, et non in aliquo praeter Christum spem ponendam esse docere. Modus tractandi talis est: Solito more salutationem praemittit: qua praemissa, de bonis eorum gratias agit, et fidem et dilectionem eorum commendans, orat ut perficiantur in Christo, cujus beneficia et primatum secundum utramque naturam commendat. Deinde sui ministerii dignitatem commemorans, monet ne per philosophiam vel legis caerimonias seducti, a Christo recedant. Tandem et omnchippum commonet, sollicitum fore suscepti ministerii. Praemittens autem salutationem, ait: Pau
Abbreviated transcription (Latin):
asiani quib non ip̃e apłe pclicauit. s
euis clisciplĩ archippus ⁊epaphrai. Archippus
ũo mneis mninistium acceꝑat. epaphras aũt
ab eisoriundus. ab apło instructus doctri¬
nam archippi ꝯfirmaũat. archippo ergo p̃¬

Expanded text:
Asiani, quibus non ipse Apostolus praedicavit, sed ejus discipuli Archippus et Epaphras. Archippus vero in eos ministerium acceperat; Epaphras autem ab eis oriundus ab Apostolo instructus, doctrinam Archippi confirmaverat. Archippo ergo p
Abbreviated transcription (Latin):
arguit. ostendens gentilos a naturali
ratione ⁊ iudeos alege exhorbitaise
dem̃ płib modu oftendit iusticiam
⁊ salutem: eque utriq eẽ. ñ ꝑ legem
s ꝑfidem sħu xp̃i. ut a lege eos tollat¬
⁊ insolafide xp̃i eos ꝯstituat. cirea fi
epła. p̃mittit aũt salitatõnem dicẽs

Expanded text:
arguit, ostendens gentiles a naturali arguit, ostendens gentiles a naturali ratione, et Judaeos a lege exorbitasse. Deinde pluribus modis ostendit justitiam et salutem aeque utrisque esse, non per legem fidem Christi Jesu, ut a lege eos tollat, et in sola fide Christi eos constituat. Circa finEpistola. Praemittit autem salutationem, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
uatos. qr om̃s ⁊ iuidei ⁊̃ gentues sub
ꝓ alt̾eantatione itaq p̃dc̃a scribit roma¬
docens eos humiliari. ut om̃a atcribrrant
gr̃e d̾i. ⁊ oftendens om̃ib gratis uenisse gra¬
enim est gr̃a: gratis data reddita non
donata. Si enim tibi debebatur ante¬
qm gr̃am hr̃es: m̾ces tͥ reddita est. non
gr̃a donata. merito itaq hec epła pri¬
ma ponitur quia om̃ium maloꝵ ut p̃¬
diccum est: radicem ꝑimit. Assiga¬
natis rationib oꝑis numeri ⁊ ordinis
epłarum mat̾ia est. doctna eũñgłi. Inten¬
tione monet ad obecliendum eũgłice
doctrine p̃t̾ hec aũt insingłis ꝓpͥas intẽ¬
tiones ⁊ mat̾ias requirimus. prima ita
epła mat̾iam ht̃ romanorum uitia.
atq gratie dei bona. ad que eos hortat᷑.
Intentio int̾ ea uitia corumdem incre
tationem p̃mittit. inqua tͥa facit.com¬
mendat enĩ ꝑsonam suam. ⁊ negociũ
⁊ auctorem negocu inquib grue
captat bñiuolentiam. Dost salu¬
tationem u̾o utriusq partis. iutia

Expanded text:
Judaei et gentiles sub altercatione itaque praedicta scribit Romadocens eos humiliari, ut omnia attribuant gratiae Dei, et ostendens omnibus gratis venisse graenim est gratia? Gratis data, donata, non reddita. Si enim tibi debebatur, antequam gratiam haberes, merces tibi reddita est, non gratia donata. Merito itaque haec Epistola prima ponitur, quia omnium malorum, ut praedictum est, radicem perimit. Assignatis rationibus operis, numeri et ordinis Epistolarum materia est doctrina Evangelii; intentio, monere ad obediendum evangelicae doctrinae. Praeter haec autem in singulis proprias intentiones et materias requiremus. Prima itaque Epistola materiam habet Romanorum vitia, atque gratiae Dei bona, ad quae eos hortatur: intentio, vitia eorumdem increptationem praemittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus congrue captat benevolentiam. Post salutationem vero utriusque partis vitia
Abbreviated transcription (Latin):
one. ut scil in hoc oꝑeutͥusq testam̃ti sumina conti¬
neri monstraretur. ꝑ denarium namq: uetus teff.¬
.x Iiiii. scͥpsit. ut utͥq legi se consentire insiuaret.
atq emulorum calumpnam dilueret. ip̃m legis
di ꝑmoysen date destructorem fore calumpnianti¬
um. eumq in odtum indorum trahentium qilos
placcatos hr̃e uolens .x. ad eccłias scripsit. Ut sic̃
moyses nsrlitico ppło a pharaonis ⁊ egyptiorum s̃¬
uitute educto .x. mandatorum doctrinam tͣdidit.
Id̾o etiam et .x. ⁊ iiii. scͥpsit ut duorum testam̃torũ
ꝯcodiam atq quemientiam signaret. quam moy

Expanded text:
one, ut scilicet in hoc opere utriusque Testamenti summa contineri monstraretur. Per denarium namque Vetus Teue XIV scripsit, ut utrique legi se consentire insinuaret, atque aemulorum calumniam dirueret, ut ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mandatorum doctrinam tradidit, Ideo et XIV scripsit, ut duorum Testamentorum concordiam atqu
Abbreviated transcription (Latin):
pauli ⁊aliorum par utilis est doctrina se
cuta. ut eccłiam d̾i contra hereticas pre¬
muniret prauitates. ⁊ suborientia uici¬
a resecaret. U post futuras q̃stiones exelu¬
deret. Hii sunt panni qui ad extrabñ¬
diun ierenuã delatu. fimib circũligati
sunt epłaꝵ siquidem doctrina. legis et

Expanded text:
aliorum perutilis secuta est doctrina, ut Ecclesiam Dei contra haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistolarum siquidem doctrina, legis et
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit grece: nomen u̾o suum: so p̃mittere
luit: quia hebreis odiosue erat. erm legis des¬
uctorem arbitrantib.Uo circa de legis arq
⁊momiaꝵ abolicione tractaturus: recte nomen
um subticuit. ne p̃scripti nominis inuictia: ir¬
Litatem deq̃ntis exeludet lectionis. est itaq et
Ia epła pauli sicut et aue. de ordine quo epłaꝵ¬

Expanded text:
 Nomen vero suum ideo praemittere noluit, quia Hebraeis odiosus erat, eum legis destructorem arbitrantibus. Quocirca de legis atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti nominis invidia, utilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. De ordine quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tia deliquisse. Si enĩ ꝓpħas aut apłos
ante hũissemus: ydola non coluissemuᷤ
Ꝙ aũt de gñis nobilitate uos iactatis si qͣ
talium uos gła est: tunc hysmahel resa¬
li possunt parit᷑ głari cum de eisdem pa¬
rantib sint nati. hiis itaq alt̾cantib¬

Expanded text:
tia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos tia deliquisse. Si enim prophetas aut apostolos ante habuissemus, idola non coluissemus. Quod autem de generis nobilitate vos jactatis, si qua talium gloria est, tunc Ismael et Esau possunt pariter gloriari, cum de eisdem parentibus sint nati. His itaque altercati
Abbreviated transcription (Latin):
ti gentib se p̃ferebant: dicentes. os
de gn̾e abrahe sumus. cui pͥmum fc̃a fuit
ꝓmissio. nos ppłe pecculiaris dei suntus. noᷤ
deegypto fortimanu ⁊ mirabilib signi
deus eduxit. nos sicco uestigio marerubꝵ
transirefecit. in deserto manna pauit. aꝙͣ
de petra ꝓdrxit. atq aliis subsilentio re¬
lictis. uo soli digni fuimus legen di ac¬
ciꝑe. ⁊ eius uoluntatem cognoscere.d
nos quoq sp̃alit̾ d̾i filiue uenit ut ipse
in eungłio ait. Non sum missus uisi ad o¬
ues queꝑierunt domus istł gentiles ã¬
bita memoratis: tanto uos det̾iores eẽ
oftenditis. Cisdem siquidem pedib quib¬
que et ꝓpͥis manib fecistis. ⁊ uio ore
quo paulo añ de subm̃sione pħonis ⁊
egyptioꝵ laudes do ꝑsoluatis. ydola ado¬
rastis. Pret̃a manna celitus datum
in deserto fastidistis. cupientes redire in
egyprum ad ollas carnum. Sepe ⁊̃ d̾m
ita uobis digmiores sumnuis. qui ut de
Uñ ꝯstat nos ñ exinctustria. s ex ignoran¬

Expanded text:
ti, gentibus se praeferebant dicentes: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio relictis, nos soli sumus digni legem Dei accipere et ejus voluntatem cognoscere. Ad nos quoque specialiter Dei Filius venit, ut ipse in Evangelio ait: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domui Israel . Gentiles abita memoratis, tanto vos deteriores esse ostenditis. Eisdem siquidem pedibus quibquod et propriis manibus fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carnium. Saepe etiam Dominum itaque vobis digniores sumus, qui ut deonstat nos non ex militia sed ex ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
mentes dr̃ petrum pͥmum p̾cticasse romanic¬
dem scripsisse corintho uͥo ꝑfecisse atq inde
iomanis eam destinasse. uł pocius iõ prima
ponitur quia primum gradum erroris des
cem: sicut scͥptum est. In irium omnis pec¬
cati suꝑbia est. que natione celestis sublimi¬
ummentes inhabitat. sub eiñe et cilitio:
latitans. que romanos adeo occupanat: ut
int̾ se alt̾cantes  se sibi iuicem p̃ferentes.
cdissensiones ⁊ scismata fac̾ent. errant enim

Expanded text:
mentes, dicimus Petrum primum praedicasse Romanimentes, dicimus Petrum primum praedicasse Romanitem scripsisse, Corinthi vero perfecisse, atque inde eam Romanis destinasse. Vel potius igitur prima ponitur, quia primum gradum erroris destcem, sicut scriptum est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praeferentes dissensiones et schisma
Abbreviated transcription (Latin):
gentib dominabantur. ideoq sublimiores er̃at
omnib ppłie. ⁊intonabant p̾cepta publica et
pͥuata eorumq fama omnium hominum re¬
sonabat in ore.A Anno asit ab athenis apłm
scripsuse romanic dicit in hiis uͥbis. Ab atheutᷤ
epłam. quos non ip̃e ñ petrus. uł aliquis .xii.
ierosolunam dictic̃ant: romanis eisngliraue¬
runt. attende diligent᷑ qd̃ anno dicit
apłm ab athenis scripfuseꝰ origenes u̾o de corin¬
tho. Item despice quod idem aimo ait pettum
romanis pͥmum non p̾dicasse. cum eccłiasti¬
ca hitoria. siccontineat. Claudii temporib ele
mentia diuine ꝓuidentie petrum ad urbem ro¬
manam deducit. Iste adueniens pͥmus mur¬
nni celestis aꝑuit. Ierominus quoq super
predicatione fidem tenentes ꝯfirmarese uelle
paulus dicit. non quod minus accepissent a
petro s ut cluob apłis attestantib atq doc¬
torib eorum corroboraretur fides harũ ita
auccoritatum conflictum qui udetur diri¬

Expanded text:
gentibus dominabantur: ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata: eorumque fama omnium hominum resonabat in 2 ore. Haimo autem ab Athenis Apostolum scripsisse Romanis dicit his verbis: « Ab Athenis Epistolam, quos non ipse, non Petrus, non quilibet Jerosolymam didicerant, Romanis evangelizaverunt. » Attende diligenter, quod Haimo dicit Apostolum ab Athenis scripsisse, Origenes vero, de Corintho. Item inspice quod idem Haimo ait Petrum Romanis primum praedicasse, cum ecclesiastica historia sic contineat: mentia diuinae prouidentiae Petrum ad urbem Romam deducit. Iste adueniens primus ni coelestis aperuit. » Hieronymus quoque super praedicatione fidem tenentes confirmare se velle Paulus dicit: non quod minus accepissent a Petro, sed ut duobus apostolis attestantibus atque doctoribus, eorum corroboraretur fides. » Harum itaque auctoritatum conflictum qui videtur diri
Abbreviated transcription (Latin):
ta in mectio rote sicut uicdit ezecbiel. ex p̃dc̃is itaq
patet mift̾i euidentissima ratio. qua epłas.xiiii.
scripsit ⁊ distincte .x. ad eccłias.iiii. ad ꝑsonas di¬
retit. Unde quorumdam insania ꝑcutitur dicen¬
tium epłam que ad hebreos scribitur: ñ fuisse pa¬
uli. s barnabe et clem̃tis. uel terculiami. ł luce.
sauitatio eius nomine intitulata p̃scribitur. et
longe facundiore ⁊ splendidiore stilo qm̃ cet̾e edi¬
taest. quib suffitient̾ Rdetur: hoc modo. quia si
ideo ñ est clicenda pouli qd nom̃enus in ticulo ñ ht̃
ergo nec barnabe: nec alicuius p̃dc̃orum cuir nulłi
eorum nomine p̃titulata sit. nec ob id quoq pau¬
li non eẽ putanda est. quia diligentius est scͥpta
cum naturale sit uniemq plus ualere in sua lĩ¬
gua: qmͣ in ꝑegrina. Illam enin hebraice: cet̾as
noluit: quia hebreis odiosue erat. eum legis dec¬
tructorem arbitrantib.Uo cirea de legis atq
cerimomiaꝵ abolicione tractaturue: recte nomen

Expanded text:
cut vidit Ezechiel. Ex praedictis itaque patet mysterii evidentissima ratio, qua Epistolas XIV scripserit et distincte X ad Ecclesias, IV ad personas direxerit. Unde quorumdam insania repercutitur, dicentium Epistolam, quae ad Hebraeos scribitur, non fuisse Pauli, sed Barnabae, vel Clementis, vel Tertulliani, vel Lucae.salutatio ejus nomine intitulata praescribitur, et longe facundiore et splendidiore stylo quam caeterae edita est. Quibus sufficienter respondetur hoc modo: Quia si ideo non est dicenda Pauli, quia nomen ejus in titulo non habet: ergo nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum nomine scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus valere in sua lingua quam in peregrina: illam enim Hebraice, caeterasnoluit, quia Hebraeis odiosus erat, eum legis destructorem arbitrantibus. Quocirca de legis atque caeremoniarum abolitione tractaturus, recte nomen
Abbreviated transcription (Latin):
scribitur ante eam scripfisse uidetur qr hanc
de coriitho scripsuse euident᷑ monstratur ex eoꝙ
dicit. Commendo uobis phebem soroiem no¬
stram ministram eccłie: que est chencris. Chen¬
chris eium dr̃ locus corutho uicinus imopor¬
tus ip̃ius corichi. Ex hoc apparet decorĩtho
dicens. ¶Otãs ago d̾o meo qd̾ neminem ut̃i
baptitaui. insi crispum ⁊gauim hec ergoepła
ad intelligendum cet̾is difficilior. in qua⁊ apłe
indetur esse ꝑfectior primatum obtinuit. ĩ cor¬
pore epłarum. non quod pͥus ab apło sit scͥpta¬

Expanded text:
Corinthios scribitur, ante istam scripsisse videtur, quia hanc de Corintho scripsisse evidenter monstratur ex eo quod dixit: Commendo vobis Phoeben sororem nostram, ministram Ecclesiae quae est Cenchris . Cenchris enim dicitur locus Corintho vicinus, imo portus ipsius Corinthi. Ex hoc ergo apparet de Corinthodicens: Gratias ago Deo meo, quod neminem vestrum baptizavi nisi Crispum et Caium . Haec ergo Epistola ad intelligendum caeteris difficilior, in qua Apostolus videtur perfectior, primatum obtinuit in corpore Epistolarum: non quod ab Apostolo p
Abbreviated transcription (Latin):
et potentia: i dix̾is ꝑtes sunt. simplex gͥ itͦ
ex ꝑtib ostat que te diffimente unus est deus.
ergo d̾m ex ꝑtib dpõitum ẽẽ dicis ñ cdico inqͥs
ñ sunt gͦ ꝑtes. Si ergo inuna patͥs ꝑsonaet ula¬
et sp̃c sc̃s ⁊ pp̃ indiuiduam deitatem unus est d̾e
U̾tus est pat. Uirtus est filius. Untus est sp̃s
sc̃s. hoc uerum clicis s qd̾ u̾tutem uͥtute de
uirtute genitam. et uirtutem de untute
ꝓoedentem ñ us eamdem naturam habere

Expanded text:
et potentia? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat, quae te diffiniente unus est Deus, ergo Deum ex partibus compositum esse dicis. Non dico, inquis, non sunt ergo partes. Si ergo in una Patris persona, et ilet propter individuam deitatem unus Deus est, Virtus est Pater, virtus est Filius, virtus est Spiritus sanctus. Hoc verum dicis; sed quod virtutem de virtute genitam, et virtutem de virtute procedentem non vis eamdem habere
Abbreviated transcription (Latin):
do .i. illud quod putabant eẽ ydolum: nicħ est. Etisti¬
mabant enim ydolum eẽ ꝑsonam subsiftentem ex fy¬
mulachro ⁊ sp̃u p̾sidente uł ydolum ñ est nimundo
idest ulłius rei que fit in minido siłituclinem hñs ꝯdo¬
lum enim hic appłłat sp̃em quam ñ uictit oołs s aui¬
muis sibifragit ut siquis humanis m̃lͥs caput canis
ut aretis formet. ist in uno habiti hominis duas
et curiosa reppit iõ clittincte dc̃m est: in lege. ñ fatieᷤ
ñ est emm d̾s pr̃ pars est dei tres enim ꝑsone st̃. patͥ
Diũsitas uoluntatum. Si enim natura unuu
eẽnt. et ꝯsensione ñ eẽnt. non summe unũ ẽẽnt
Siu̾o in natura disꝑes eẽnt: unum nõ eẽnt.

Expanded text:
d est illud quod putabant idolum esse, nihil est. Existimabant enim idolum esse personam subsistentem ex simulacro et spiritu praesidente. Vel, idolum nihil est in mundo, id est nullius rei quae sit in mundo similitudinem habens. Idolum enim hic appellat speciem quam non videt oculus, sed animus sibi fingit. Ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno habitu hominis duas et curiosa reperit. Ideo distincte dictum est in lege: Non facies . Non enim Deus Pater pars est Dei. Tres enim personae sunt, Pater, diversitas voluntatum. Si enim natura unum essent, et consensione non essent, non summe unum essent. Si vero in natura dispares essent, unum non essent.
Abbreviated transcription (Latin):
sum cum eis habeatiᷤ
tacti cordis. sĩ corꝑis intiligñdume. Difpl¬
cere eiũ malum ñ tang̾e est. Noneni ꝓpħe qͣ
hoc dicebant ppłm siuim dimiserunt sirit᷑ eos
habitabant. quo incͥpabant. rinum templũ
cum eis intrabant. eademu sactam̃ta celebrabãs.
hoc est gͦ exire: ore ñ parc̃e. s redaiguere. corri
non tang̾e uoluntate ñ ꝯsentire. hecomina¬

Expanded text:
sum cum eis habeatis.tactu cordis non corporis intelligendum est. Displicere enim malum non tangere eshaec dicebant populum suum dimiserunt, sed inter eos habitabant, quos increpabant, unum templum cum eis intrabant, eadem sacramenta celebrabant. Hoc est ergo exire, ore non parcere, sed redarguere, corripnon tangere, voluntate non consentire. Haec omn
Abbreviated transcription (Latin):
dominus habitauit ĩ
Nob̾ ⁊recipiet nos. mũ
est ira. Inquinam̃tũ
nalia. ut omĩa fugia¬
mus nos dico ꝑfitien¬
tes bona oꝑatõe: sc̃ifica

Expanded text:
Deus habitabit in nobis, et recipiet nos, mundest ira. Inquinamentumnalia, ut omnia fugiaNos dico perficientes bona operatione sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
s creatura. nec colendus est ommino. nec ut d̾s
cabunt ⁊ dicent. Quid est quod camem eius
qmͣ c̾aturam cẽ ũ negas. siniui cum diuiuitate
q deum ⁊ hominem dei filium ẽẽ ꝯfitear. Dem¬
q si honumem seꝑau̾is a deo: ut fotinus uł pau¬
lus. samosathenus illi ñqm̃ credo. necseruio. uelut¬
siqiuis purpuram. uł ctiadema regale iacens in¬
ueniat. ñ quid ea conebit᷑ adorare cum ea uero
rex fint inlutus. ꝑicłm mortis incurrit. si ea cũ¬

Expanded text:
ed creatura; nec colendus est omnino nec ut Deus cabunt et dicent: Quid est quod carnem ejus quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate emque Deum et hominem Dei Filium esse confitear. Denique si hominem separaveris a Deo, ut Photinus, vel Paulus Samosatenus; illi si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, nunquid ea conabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
rantesd̾m. ⁊ ita erat uo¬
bis aliqua excusatio. ser¬
uiebatis eis qui ñ sr̃ di.
innatura sui. s oppinio¬
qui uinatura ñ simr

Expanded text:
rantes Deum, et ita erit vobis aliqua excusatio, seiebatis eis qui non sunt dii in natura sui, sed opinioqui in natura non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝯtra p̃licare.ut
psendo fatiebant qͦ¬
fictam p̾cticatõem¬
arguit. iuxta hu¬
manum sensum
aptam. ñ ita incͣm
ꝯuersati sumus. s¬

Expanded text:
ntra praedicare, ut pseudo praedicabant, qfucatam praedicationemarguit, juxta humanum sensum atam. Non ita, inquam, conversati sumus, s
Abbreviated transcription (Latin):
ei ñsubiecta cui
pͥmates ur ita di
sensum dauid ꝓ¬
phete. queni inp̃¬
dum enĩ dicit omĩa
uec t̾rena excepit:
nec celestia. uł ita

Expanded text:
 subjecta, cui primates ut ita dicsensum David prophetae quem in prDum enim dicit omnia, nec terrena excipit, nec coelestia. Vel ita