comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum in ciuitate andegaua turris porit cobcitns dãp¬
natus c̃. carcer effecta. p̃tereunte beato albino fiebat re¬
clamatio de uocib inclusoꝵ Tunc uidici p̃cator acce¬
dit: ut bos pietatis causa dc custodia relaxaret. Quod
cum ille aure surda differret. mox pontifex ad am̃ sefi¬
da pccicione conu̾tens. tam familiari uoce suggessit ait
in loco quo orationẽ sc̃s effudit magnitudinis mire.¬
saxcus quadrus exiliens porit aditum fieret cartera¬
tis. quia ante eius p̃ces soliditatẽ suf̃ lapis seruare
non potuit. Hinc egͣssi quas i de sepulchro uiuentẽ.
in basilica scĩ maurilionis donno albino gram te
ferentes: se ad uestigia cius ꝓstraucrunt. o quod suspec¬
tos de funere transire feterat ad salutẽ. Item dũ q̃dã
ciꝰ ocłm insimilitudint̃ ucsicȩ sanguinis sccollegit. T̃c̃
pontisex facitus signum crucis increpuit diccus. Inimi¬
ee ocłm quẽ non dedisti. noc possis auscrre. Mox de col¬
lectionc ipsa inflebotomi similitudine subtuit san¬

Expanded text:
Cum in civitate Andecava turris portae cohaerens damnatis esset carcer effecta, praetereunte beato Albino fiebat insolentia de vocibus inclusorum. Tunc ad iudicem precator accedit, ut eos pietatis causa de custodia relaxaret. 45 Quod cum ille aure surda differret, mox pontifex ad deum se fida petitione convertens, tam familiari voce suggessit, ut in loco quo orationem sanctus effudit mirae magnitudinis saxeus quadrus exiliens portae aditus fieret carceratis, quia ante eius precem soliditatem suam lapis servare non potuit. 46 Hinc egressi quasi de sepulchro viventes, in basilica sancti Maurilii domno Albino gratias referentes, se ad vestigia eius prostraverunt, eo quod suspectos de funere redire fecerat ad salutem. 47 Item dum quaedam eius oculum in similitudinem vesicae sanguineae se collegit. 48 Tunc pontifex faciens signum crucis increpavit eum, dicens: Inimice, oculum quem non dedisti nec possis auferre. Mox de collectione ipsa in flebotomiae similitudinem subtiliter san
Abbreviated transcription (Latin):
clioiosoꝵ uita uiroꝵ quantum c̃ me¬
uitis clarior: tantũ uoce crebrior po¬
płoꝵ. Quia dũ illi uniu̾sis bñficis
tͥbuunt. insuas laudes linguas exci¬
ueneticȩ regionis occani gratannicȩ
confinis indigena. haud exiguis pa¬
rentib oriundꝰ. inimo digni sermius dignissima ꝓle̾
emergens. decꝰ quod sumpsit exgencie. felicis uitȩ me¬
ritis ampliauit: dũ in illo & qd̃ głificaret xp̃c elegit.¬
& qd̃ umu̾sꝰ ueneret᷑ mundꝰ effulget. Quiit̃ ipsa no¬
uella uiuentutis exordia tantũ ficłi feruor flag̃uit.
ut partutes ad quoꝵ desidiũ solet infantia festinant̃
ret᷑rere. ꝓ karitate xp̃i mag̃ iste uoluntatis relinq̃ret.
& ulut hostis animȩ carnał effectꝰ effugeret. credens
sͥ sufficere. siomnẽ dilectionẽ insolo cȩlesti patre plan¬
taret. Mox in tencillacense monastio tanta animi
bum i litate dño placiturꝰ se subdidit. ut salua moꝵ
honestate nichil sibi de ingemuitatis pͥulegio uus¬

Expanded text:
ligiosorum vita virorum, quantum est meritis clarior, tanto voce crebrior populorum, quia dum illi universis beneficia tribuunt, in suam laudem linguas excieneticae regionis Oceano Britannico confinis indigena, non exiguis parentibus oriundus, imo digni germinis dignissima proles emergens, decus, quod sumpsit ex genere, felicis vitae meritis ampliavit, dum in illo et quod glorificaret Christus elegit,us veneretur mundus effulsit. Qui inter ipsa novellae iuventutis exordia tanto fidei ardore flagravit, ut parentes, ad quorum desiderium solet infantia festinanter decurrere, pro caritate Christi magis iste voluntarie reliquisset, et velut hostes animae carnales affecsibi sufficere, si omnem dilectionem in solo coelesti Patre plantaret. Mox in Cincillacense monasterio tanta animi humilitate Domino placiturus se subdidit, ut, salva morum honestate, nihil sibi de ingenuitatis privilegio vin
Abbreviated transcription (Latin):
altum sibi fecit sterni. Auẽ dum ꝑ ipsũ it gracdicõ¬
pellciet: ac si muro impehiente osus ure ñ ualuit. Ix¬
telligens nichil ꝓfecisse mutasse uchicłm. nisi mu¬
lastio occursum: cep̃ ab equo disccre qd̾ homo pe¬
DElcitio in uã que ad sacerdotẽ lucebat. ci eti. al¬
Ritalt cdiscurieit. ac si creptꝰ de fouca campi mollis
plameis ueccpisset. Est ope p̃cium de quodã cadauc¬
it ttm uiuã ꝓfirrt. Dum ad ciuitatẽ uenit᷑. ipscut¬

Expanded text:
alterum sibi fecit sterni, quem dum per ipsum iter gradi comalterum sibi fecit sterni, quem dum per ipsum iter gradi compelleret, ac si muro impediente, caesus ire non valuit. Intelligens nihil profecisse mutasse vehiculum, nisi mutaret occursum, coepit ab equo discere quod homo peDeflectens in viam quae ad sacerdotem ducebat, ea coepit alacritate discurrere, ac si, ereptus de fovea, campi mollis planitiem recepisset. 15. Est operae pretium de quodam cadavere rem vivam proferre. Dum ad civitatem Venetis ips
Abbreviated transcription (Latin):
toris auellere: innriã uir sc̃s exccpit. Tunc insuf¬
flans in facicm temerator sacerdotis sceleris: morte
multatꝰ c̃. Hinc t̾rore urgente reliqui teuerentiam
habuert̃ pontifici: et unius pena fecit alios ĩmu¬
nes culpa. Nec prius a muliere discessit: quã dato
plici: et mors extitit p̃sumptori. Ne id quidẽ . ẽ. omit¬
tendum. quod tradi memorie fuit uotiuũi. Itaq¬
pontifici regem uenationis causa de ciuitate incras¬
tinum discessurũ. Manda se chignum ducere expoc¬
tandũ. S quia beatum albimĩ corporalis infir¬
mitas p̃occupauit: ad cius p̃sentiã predictus tex oc¬
currere maturauit. Qui donec ꝑ illam uiã quȩ ad
sac̃dotẽ ducebat incessit. fclicit̃ ꝓpauit. Cum uͭ is
quodã criuiũ ꝑuenissit. uolens ailibi dcuiare:
equus ciꝰ ac si metallũ fusile g̃ssum moucre ñ ualu¬
it. Duspicans rex culpã cqui magis eẽ quã cause.

Expanded text:
toris evellere: injuriam vir sanctus accepit. Tunc insuftoris evellere: injuriam vir sanctus accepit. Tunc insufflans in ejus facie, temerator sacerdotis celeri morte multatus est. Hinc terrore urgente, reliqui reverentiam habuerunt pontifici, et unius poena fecit alios immunes a culpa; nec prius a muliere discessit, quam, datoplici, et mors exstitit praesumptori. 13. Nec id quidem est omittendum, quod tradi memoriae sit votivum. In vpontifici regem, venationis causa, de civitate in crastinum esse discessurum. Mandat se ut dignum duceret exspectandum. Sed quia beatum Albinum corporalis infirmitas praepedivit, ad ejus praesentiam praedictus rex occurrere maturavit; qui donec per illam viam quae ad sacerdotem ducebat incessit, feliciter properavit. Cum vero in quoddam trivium pervenisset, velletque alibi deviare, equus ejus, ac si metallum fusile, gressum movere non valuit. Suspicans rex culpam esse equi magis quam causae,
Abbreviated transcription (Latin):
taitato. iuucnis reuocaret᷑ a fimere: sac̃dos ap̃cc.
Demde cũ asiacũ monast̾i̾um pat̾na sollicitudine u¬
sitass: quitã ut ei succurrer& iam fide ulluminaia
oȩcꝰ exclamat. Cui scẽ crucis medicam̃tũ ĩponens.
tam fuit illi lum̃ cito reciꝑe: quã ꝗͣsisse. Item ande¬
gauis cũ quidã morilio clausis ocłis lum̃ sibi resti¬
tui postulass. tunc pontisex sc ad nota arma conũ
dens. uelut balista fortissima penctratis tenebris tul
pontificẽ ꝑueniss. ubi signũ adorande crucis suꝑs
cłos eius extendit. statĩ erumpente sanguine. effi¬
gatis tenebris lixx intrattit. Ilud ȩtiã nobs̃ facili
memorabile recensendũ. cũ illustri echaerie iulio
dia teneret᷑ obselsa. tunc cuidã mulieti ꝑicditanti l̃¬
curtente scõ pastore solꝰ ut a nuillo cognosceret bi
lam ingrait᷑. Quo iso: amtplecaens ci uesligre li¬
geno inuliet in horcbat. ⁊̃ unc iunfelicis cussoi fibes
procacitas dum uult eam quasi lupus a ueste pas¬

Expanded text:
caretur a funere, sacerdos a prece. Deinde cum Asiacum monasterium paterna sollicitudine visitasset, quidam, ut ei succurreret, jam fide illuminatus, caecus exclamat: cui sanctae crucis medicamentum imponens, tam fuit illi lumen cito recipere, quam quaesiisse. Item Andegavis cum quidam Maurilio clausis oculis lucem sibi restitui postularet, tum pontifex se ad nota arma converas ejus extendit, velut balista fortissima, penetratis tenebris, crupontificem pervenisset, ubi signum adorandae crucis super oculos ejus extendit, statim erumpente sanguine, effugatis tenebris, lux intravit. 12. Illud etiam nobis est factum memorabile recensendum. Cum illustris femina, Etheriodia teneretur obsessa, tunc ovi periclitanti succurrente sancto pastore, solus, ut a nullo cognosceretur, ad ipsam ingreditur; quo viso, amplectens ejus vestigia lugens mulier, inhaerebat. Tunc infelicis custodis insana procacitas vult eam quasi lupus a veste pas
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ ut illiꝰ uitȩ. dignitatẽ inuemã. qua mͥ nułꝰ suc¬
cessor eripiat: nulla tempora finẽ iponant. Tunc sc̃s ga¬
yus congaudens eiꝰ fidei lacͥmas effundebat: orans ut os
qui remanserant certaminis uictores existerent: tͥum¬
bili papahi. Marcellianꝰ & maucꝰ. simul quoq et pat
corum uir clarissimus tranquilliꝰ: itẽ bcatꝰ scgastianꝰ
pulchertimꝰ uiuenis ẜ. et m̃te pulchrior. sc̃s typitrcius.
et iicostrat᷑ ex pͥmiscͥmo. cũ fre suo castorio: o cũ coniu¬
gt sua roe nominc. Item claudius cũ uictorino fratre
suo. & filio suo felicissimo: qui fuctat a morbo ydro¬
pio libat᷑. His tantum remanentib cũ cp̃o sayo. tini¬

Expanded text:
tantum ut illius vitae dignitatem inveniam, quam nullus mihi successor eripiat, cui nulla tempora finem imponant. Tunc S. Caius, congaudens fidei ejus lacrymas effundebat, orans ut omnes qui remanserant certamine victores existerent, triumbili Caio papa hi, Marcellianus et Marcus, simul quoque et pater eorum vir clarissimus Tranquillinus, item B. Sebastianus, et pulcherrimus juvenis, sed et mente pulchrior, S. Tiburtius, et Nicostratus ex primiscrinio cum fratre suo Castorio, et cum conjuge sua, Zoe nomine; item Claudius cum Victorino fratre suo et cum filio suo Symphoriano qui fuerat a morbo hydropis liberatus. Hi tantum, universis cum C
Abbreviated transcription (Latin):
se noscunt᷑ ad celos. Delata sunt aut corpora sc̃oꝵ. ac Repiu¬
ta a decotis in sido milario abutbe linguomta. in uico
qui uocatur urbatum: ubi duȩ uiȩ maxinc sociant᷑. et
aliȩ ante has a diu̾sa parte se subiungi. ut ibi et expetita
uoluntatis deuotio. et uiantiũ oportuna satis submde col-¬
tur: optentu scõꝵ Geminoꝵ: cotichie dd̃ largiente p̃statur:
Sanitatũ ibidẽ suffragia ꝑ cosdc̃ sedule infirmantib contor
ca basilicã ipsorum summꝰ addit᷑ cultꝰ. & opũ largitas in
gendã. uł cultum religionis dinoscit᷑ ꝑtinere. Nã ꝑcoꝵ¬

Expanded text:
Delata sunt autem corpora eorum ac sepulta a devotis in secundo milliario ab urbe Lingonica, in vico qui vocatur Urbatus, ubi se duae viae maximae sociant et aliae ante has a diversa parte se subjungunt: ut ibi et expedita voluntatis devotio, et viantium opportuna satis subjuncta colntur, obtentu sanctorum germanorum quotidie Deo largiente, praestatur: sanitatum ibidem suffragia per eosdem sedule infirmantibus ministca basilicam eorum semper additur cultus et opum largitas in gendam, vel cultum religionis dignoscitur pertinere, nam
Abbreviated transcription (Latin):
dere. sic amiste: Afccto quando alterũ uictrix ferire nõ
potuit: scłe uita ipsa ꝓcusit. Qui tam̃ ꝓbianus pꝰ ea apl.
cc̃ meruit optinere pontificis: & usq in hodiernũ dicm
ad luminaria sui medici singłis annis uitȩ tͥbuta dibi

Expanded text:
dere sic amisti! Profecto quando alterum victrix ferire non dere sic amisti! Profecto quando alterum victrix ferire non potuit, sese ipsam victa percussit. Qui tamen Probianus postea apicem promeruit obtinere pontificis, et usque in hodiernum diem ad luminaria sui medici singulis annis vitae debi
Abbreviated transcription (Latin):
situr promanꝰ cũ dubio iã utȩ ptnderet n finc: & spẽ
conualescende infancis mors inuida parentib subripe fe¬
stinaret. nec paruuli fimꝰ acerbũ considans. nec desideria
restutrat moribunda salutis occasio: que franco luus ge¬
ntor. & piculosa mat̾. quȩ mag̾ conuetso nomune fili pi¬
clitabat᷑ in ncce. iam qͣsi defuncti p̃meditantes exequias
cũ ingenti fletu in confessoris tab̃nacłm detulert̃: tume
sc̃s hẏlariꝰ ab auctore suo secrete artis exhibens medici¬
nã. consuetꝰ de dispendio funcris reddere cõpendia laui¬
tatis. subito m̃broꝵ flucntẽ fabricã uerbo oꝑanto erȩi
& instatũ pͥstinũ tamq̃ si nicħ inea fuissedolutũ rełor¬
mauit: moxq parentũ lacͥmas leticie. mole supuenien¬
te siccauit: gemitꝰ uoto succedente p̃clusit: ubi iã ꝑdo
lorẽ nerat. ẜ p̃gaudio qd̾ plorarent. Quas penas quȩ
torm̃ta mors ipsa tẽ ꝑtulit. qñ illud qd̃ credebat inua¬

Expanded text:
itur Probianus cum dubio jam vitae penderet in fine, et spem convalescendae infantiae mors invida parentibus subripere festinaret, nec parvuli funus acerbum considerans, nec desideria restiterat moribundo salutis occasio. Quem Franco suus genitor, et Periculosa mater, quae magis converso nomine, filii periclitabatur in nece, jam quasi defuncti praemeditantes exsequias, cum ingenti luctu et fletu in confessoris tabernaculum detulerunt. Tunc sanctus Hilarius ab auctore suo secretae artis exhibens medicinam, consuetus de dispendio funeris reddere compendia sanitatis, subito membrorum fluentem fabricam um pristinum, tanquam si nihil in ea fuisset solutum reformavit; moxque parentum lacrymas, laetitiae mole superveniente, siccavit, gemitus voto succedente praeclusit, ubi jam per dolorem non erat, sed prae gaudio quod plorarent. Quas poenas, quae tormenta mors ipsa tunc pertulit, quando illud quod credebat inva
Abbreviated transcription (Latin):
ille tanꝗͣ dicipłis dñs dececo nato qr neq ille pec¬
cauerat neq parentes eiꝰ s ut marifestet᷑ opꝰdĩ mil¬
lũ. aut. Debilitas tua. torm̃tũ inclicat ppłi delinquen¬
tis. Uade gͦ nc̃ ꝑuicos. ciuies et castella. et adciutatẽ
usq ꝑtende. et p̾dica ut se omĩs homo arapinis ce
misticis agat Ear enĩ corã dño inlacrimis decũbemꝰ:
ueniã ꝓppło dep̃cantes. Et adhuc sꝑes ẽ obtinendi
siem̃datio subiequat᷑ implebe. Nã hostilid̾tes et in¬
firmitates etalia mala quȩ p̃feit p̃płs indignatio
nẽ drũ cõmouet. Et ido nuntia uelocit᷑ ut em̃dare¬
studeant ne crudelit̾ inscelere suo depereant. Tu
ũ hũ ꝑactis que ĩꝑaui. turonis adbasilicã ꝓpera
ibiq te uisitans obtineo apud dnm̃ ut sanetis.

Expanded text:
nus de caeco nato, quia neque ille peccaverat neque parentes eius, sed ut manifestaretur opus Dei in illum, ait: 'Debilitas tua tormentum indicat populi delinquentis. Vade ergo nunc per vicos et castella et ad civitatem usque pertende et praedica, ut se omnis homo a periuriis et misticis agat. Ecce enim coram Domino in lacrimis decumbemus, veniam pro populo deprecantes, et adhuc spes est obtenendi, si emendatio subsequatur in plebe. Nam hostilitates et infirmitates et alia mala, quae perfert populus, indignatio Domini commovet. Et ideo adnuntia velociter, ut emendent, ne crudeliter in scelere suo depereant. Tu vero, his peractis quae imperavi, Turonus ad basilicam propera; ibique te visitans, obteneo apud Dominum, ut saneri
Abbreviated transcription (Latin):
hendere uł uoce ꝓferre. quanta ille fecerit
&ẽ celauerit cũ ea scripta sunt. quȩ de ipso
clarus. consũmatione p̃cipius. beatitudine
głosus remuneratione ditatꝰ. cũ ꝑ petuo dño
regnaturus Uincens mundi contagiũ. mũ¬
duus inigriuit ad xp̃m. die calendarũ nouẽ¬

Expanded text:
ehendere vel voce proferre, quanta ille fecerit ehendere vel voce proferre, quanta ille fecerit et celaverit, cum ea scripta sunt, quae de ipso clarus, consummatione praecipuus, beatitudine gloriosus, remuneratione ditatus. cum perpetuo domino regnaturus, vincens mundi contagium, mundus migravit ad Christum die Kalendarum Novem
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauit. Hinc confoitatꝰ p̃płs cucurrit
ad epm. cupiens hostem iuũ uidere capti¬
uum. Tunc p̃cedente pontifice bestiã fere
trib milib om̃s. ꝓlecuti sunt: reddentes
gras dõ. & soluentes exequias inimnico. De¬
uide increpans cũ beatꝰ marcellus ait. Ab
hac die aut deserta tent: aut uimait de.¬
merge. Mox dimissa bestia. nulla ciꝰult̾ius
iuditia sunt inuenta. Ecee ꝓpugnacul ũ
patrie in uno consiste sacerdote. Qͥ fragili
baculo fortius hostem edomuit: quã siba¬
liste transissent. Nã sagitatꝰ re ꝑcutere po¬
terat: nisi uinceret res diuina. Ouirũ scĩs¬
simũ. in cuiꝰ leui baculo uirtutis ẽ. pondꝰ
ostensũ. Cuiꝰ molles digiti. fuerunt ca¬
thena serpenti. Sic inimicũ publicũ uicert̃
rita conferant᷑. miret᷑ marcellũ gallia. dũ
roma siluestrũ. Nã si hoc distat iuoꝑe qd̃
draconẽ sigillauit ille: iste iactauit. S qͥs
eiꝰ miracula ualeat ꝑsingła sermone cõp̃¬

Expanded text:
pugnavit. Hinc confortatus populus cucurrit pugnavit. Hinc confortatus populus cucurrit ad episcopum cupiens hostem suum videre captivum. 47 Tunc praecedente pontifice bestiam fere tribus milibus omnes prosecuti sunt reddentes gratias domino et solventes exsequias inimico. Deinde increpans eum beatus Marcellus dixit: Ab hac die aut deserta tene aut in mare demerge. Mox dimissa bestia, nulla eius ulterius indicia sunt inventa. 48 Ecce propugnaculum patriae in uno consistere sacerdote, qui fragili baculo fortius hostem edomuit quam si balistae transissent, nam sagittatus repercutere poterat, nisi vinceret res divina! O virum sanctissimum, in cuius levi baculo virtutis est pondus ostensum, cuius molles digiti fuerunt catena serpentis! Sic inimicum publicum vicerunt rita conferantur, miretur Marcellum Gallia dum Roma Silvestrum, nisi hoc distat in opere, quod draconem sigillavit ille iste iactavit. Sed quis eius miracula valeat per singula sermone conpr
Abbreviated transcription (Latin):
lete insepulchio. Nã serpens qui uiuentem
incrimine traxerat. ad huc unca dauere
seuiebat. Tunc ex eiꝰ familia qui incitate
manebant alidientes strepitũ. & parit᷑ con¬
currentes: uderunt ingentẽ beluam de
tumulo sinuosis anfractib exeuntẽ. ⁊ uasta
mole cauda flagellante labentẽ. Quo uiso.
ꝑterriti homines de suis sedib migrauerunt.
Hoc cognito beatꝰ marcellus intelligens se decru¬
ento hoste truiphũ ad quirere: collecta plebe
de cuutate. ꝓgiedit᷑. & relictis cuib in prospec¬
tu p̾płi: solus xpõ duce ad locũ pugnaturus
accessit. Et cũ coluber de silua rediret ad
tumulũ: ob uantes se inuicem. & dante ora¬
tionẽ beato martello ille capite supplici. cepit
ueuiã blandiente cauda p̃cari. ẽ unc beatꝰ
marcellus caput eiꝰ baculo ter ꝑcutiens mis¬
so inceruice serpentis ora xio. triũphũ suũ
ante ciiũ oculos ex trahebat. Sic in spĩtali
theatro spectante popło. solus cũ dracone

Expanded text:
in sepulchro, nam serpens qui viventem in sepulchro, nam serpens qui viventem in crimine traxerat adhuc in cadavere desaeviebat. 44 Tunc ex eius familia qui in vicinitate manebant audientes strepitum et pariter concurrentes, viderunt ingentem beluam de tumulo sinuosis anfractibus exeuntem et vasta mole cauda flagellante labentem. Quo viso perterriti homines de suis sedibus migraverunt. 45 Hoc cognito beatus Marcellus intellegens se de cruento hoste triumphum adquirere, collecta plebe de civitate progreditur et relictis civibus in prospectu populi solus Christo duce ad locum pugnaturus accessit, et cum coluber de silva rediret ad tumulum, obviantes se in vicem, dante orationem beato Marcello, ille capite supplici coepit veniam blandiente cauda precari. 46 Tunc beatus Marcellus caput eius baculo ter percutiens, misso in cervice serpentis orario, triumphum suum ante civium oculos extrahebat. Sic in spiritali theatro spectante populo solus cum dracone
Abbreviated transcription (Latin):
religati cathenas sermone dissolucir: taĩ plus
st laudabile qd̃ in xp̃i amore. uisus ẽ. peccata
donasse. Exequamur & illud triũphale mis¬
teriũ: qd̾ cũsit ultimũ ordine. ante ponatur
iniurtute. Mationa quędã ꝓlapia nobilis o¬
piuone uilis: malo maculans crimine quod ful¬
peliat exgenere: post quã dies fugitiue uitȩ
lapti lucẽ conclusit: ad tumulũ põꝑa comitan
uaurl hoc contigisse post funera: quia dupler
aait lamentatio dede functa. E rro ad consu¬
inendũ eiꝰ cacdauer: cepit serpens in manissimꝰ
esututare. Et ut dicã clarius mulieri cuiꝰ m̃bra
uana deuorabat: ipse draco factꝰ ẽ scpultura.
elitelices exequias serpentinꝰ bauilus inipen¬
ebat: ut post mortẽ qui escere cadaueri nonli¬
eit. Et cui uite finis uno loco iacere concesserat.
e mutabat᷑ in peua. O casũ exxtrabilem: &e ual¬
as tondũ. Mulier quȩ conugis integritatẽ
donteruauit in mundo: integra non meruit

Expanded text:
religati catenas sermone dissolvere, tamen plus religati catenas sermone dissolvere, tamen plus est laudabile quod in Christi amore visus est peccata donasse. 40 Exsequamur et illud triumphale mysterium, quod cum sit ultimum ordine, anteponitur in virtute. 41 Matrona quaedam prosapia nobilis opinione vilis, malo maculans crimine quod fulgebat ex genere, postquam dies fugitivae vitae rapta luce conclusit, ad tumulum pompa comitantreferens hoc contigisse post funera, quia duplex nascitur lamentatio de defuncta. 42 Ergo ad consumendum eius cadaver coepit serpens inmanissimus frequentare et ut dicam clarius mulieri cuius membra bestia devorabat ipse draco factus est sepultura. Sic infelices exsequias serpentinus baiulus inpendebat, ut post mortem quiescere cadaveri non liceret, et cui vitae finis uno loco iacere concesserat, semper mutabatur in poena. 43 O casum exsecrabilem et valde timendum! Mulier quae coniugii integritatem non servavit in mundo integra iacere non meruit
Abbreviated transcription (Latin):
quia & de re terribili in relatione metꝰ ẽ. me
dificatione fit fructus. Porro aũt cũ beatus
marcellus quod semꝑ possedit morib ee̾̃t pon¬
tifex ordinatꝰ: quã dignitatẽ sibi reputabat
magis oneris quã honoris. Cunc quidã dep̃pło
dũ uellet ad cõmunionẽ accedere: manib retro
ligatis nõ poterat adaltare ꝑtiugere. S cũ oms
ransuent. quasi meta cepit stare: ut uderet᷑
ñ ad cõmunicandũ. s numerandũ p̃płm ad¬
uenisse. Quẽ conspitiens pontifex: in terro¬
gauit qͥd fecerit. Respondit peccasse se. Cuius
confessionẽ agnoscens: dicit ei. Ueni accede: et
ultra non petces. Qua iussione absolutꝰ. ad cõ¬
munionẽ accessit: duplici beneficio muneratꝰ.
Dep̃terita culpa ueniã consecutꝰ: de futura uita
cortepetꝰ. Quanta huic erat in scẽ trinitatis e¬
qualitate fidutia: cuiꝰ mens sic libera ꝑsingu¬
la u̾ba ꝓferebat miracula: s licet satis fucrit

Expanded text:
quia etsi de re terribili in relatione metus est, in quia etsi de re terribili in relatione metus est, in aedificatione fit fructus. 37 Porro autem cum beatus Marcellus, quod semper possedit moribus, esset pontifex ordinatus, quam dignitatem sibi reputabat magis oneris quam honoris, tunc quidam de populo, dum vellet ad communionem accedere, manibus retro ligatis non poterat ad altare pertingere, sed cum omnes transirent, quasi meta coepit stare, ut videretur non ad communicandum sed ad numerandum populum advenisse. 38 Quem conspiciens pontifex interrogavit quid fecerit: respondit peccasse se. Cuius confessionem agnoscens dicit ei: Veni, accede et ultra non pecces. Qua iussione absolutus ad communionem accessit duplici beneficio muneratus, de praeterita culpa veniam consecutus, de futura vita correctus. 39 Quanta huic erat in sanctae trinitatis aequalitate fiducia, cuius mens sic libera per singula verba proferebat miracula? Sed licet satis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ uox lingua iotante disponi: s tantũ quob
ꝑddiderat. ore muto ꝓdebat. Cunc beatꝰ marcellis
his u̾bis appellat pontificem. Licet intelligi
pastor bone talem casũ de culpa uenisse. taib
quic quid uis in nomine dñi sermone ꝓripẽ
his dictis: adhuc beati maitelli sermo uoluelit
u ore: et iã qd impe rauerat obediebat. Seuiss
antequã iste ex plicaret ille respondit ducrs.
osm hoc fecistis: quoꝵ iussio fuit ut alt cantas
quã ego p̃ceperumn. Et dũ ista loquit᷑: ami s
uocis gra reformat᷑. O meritũ subdiacone qll
uocem restituit sacerdoti. &e u̾sa uice quodal¬
perr debuit: hoc indullit. S aido &s es
fauces arma¬
uit eloquio: e mle
alteruis fudit u̾ba ꝑuerbũ. Quiꝰ duituis
ꝓtraham: Sẽꝑ tacuisset ep̃c: sinũ quã requi¬
sisset marcellus. uere dignus beati marcelli
sermo. ut gregem dii regeret: qui dedit pas
nis hec texere. que multis sunt infixa sub corde.

Expanded text:
tium vox lingua rotante disponi: sed totum quod tium vox lingua rotante disponi: sed totum quod perdiderat, ore muto prodebat. Tunc beatus Marcellus his verbis appellat pontificem: Licet intelligam, pastor bone, tibi talem casum de culpa venire, tamen quidquid vis, in nomine Domini sermone prorumpe. His dictis, adhuc beati Marcelli sermo volvebatur in ore, et jam quod imperaverat, obediebat. Deinde antequam iste explicaret, ille respondit, dicens: Vos mihi hoc fecistis, quorum jussio fuit ut alter cantaret quam ego praeceperam. Et dum ista loquitur, amissae vocis gratia reformatur. 35 O meritum subdiaconi, qui vocem restituit sacerdoti et versa vice quod accipere debuit hoc indulsit, qui debiles fauces armavit eloquio et in ore alterius fudit verba per verbum! Quid diutius protraham? Semper tacuisset episcopus, si numquam requisisset Marcellus. Vere dignus beati Marcelli sermo, ut gregem domini regeret qui dedit pastnis haec texere quae multis sunt infixa sub corde,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uisserat ipse cantare. Itaq dũ clericus ce¬
dit᷑: ep̃i lingua dãpuat᷑. Mox enĩ ut clamor
uapulantis inaure sonuit. uox ab ore disces¬
sit. Et nouo p̃done: sonũ captiuauit pon¬
tificis uox in fantis. S si causa facti requirit᷑.
cur contigerit inuenit᷑. Deniq qui puerũ can¬
tare. ꝓhibuit. ꝑtulit uocis dispendia: quia
uocib inuidebat. Cui gͦ non nocet inuidia:
si ep̃o ñ peꝑcit uindicta: Unde quil quod in
altero uidere ñ cupit. ñ habet: inimo hocsibi
de uegat. quos alios habere ñoptat. Omĩs enĩ
qͥ alteri lapsum parat: iã cecidit. Et antequã
inducat inlaqueũ: tenet᷑ ipse captuiante pec¬
cato ligatꝰ. Cũ magis si pro ficere uolumꝰ: alioꝵ¬
ꝓfectꝰ niõꝵ ec̃ credamꝰ. Itaq idem sacerdos ꝑtri¬
duũ & side ambulabat ꝑcõpita: tam̃ iacebat
lingua sepulta. Non enĩ sonus poterat irꝑcus¬
sa palati camera resultare. nec intrase penden¬

Expanded text:
 alterum jusserat ipse cantare. Itaque dum clericus cae alterum jusserat ipse cantare. Itaque dum clericus caeditur, episcopus lingua damnatur. Mox enim ut clamor vapulantis in aurem sonuit, vox ejus ab ore discessit, et novo praedone sonum captivavit pontificis vox infantis. Sed si causa facti requiritur, cur contigerit invenitur. Denique qui puerum cantare prohibuit, pertulit vocis dispendia, quia vocibus invidebat. Cui ergo non nocet invidia, si episcopo non pepercit vindicta? Unde quod quis in altero videre non cupit, non habebit; imo hoc sibi perdit quod alios habere non optat. Omnis enim qui alteri lapsum parat, jam cecidit, et antequam inducat in laqueum, tenetur ipse captivante peccato ligatus. Tum magis si proficere volumus, aliofectus nostros esse credamus. Itaque eidem sacerdos per triduum, etsi ambulabat per compita, tamen jacebat lingua sepulta. Non enim sonus poterat repercussa palati camera resultare, nec intra sepem den
Abbreviated transcription (Latin):
qui seruiret: s potius cui seruuet᷑ agnouit.
Unde quis tantũ sub diaconẽ ad nuret᷑ con¬
digne. in cuiꝰ dẽtera exaqua fiebant uina
uł balsama. et undarũ pallor aut in ruborẽ
conu̾sus ẽ. aut odorẽ: Iam tc̃ illi p̾figura¬
bat᷑ inditiis futurus pontifex: qͥ dignꝰ eẽt
crisma tractare. Et cũ ad huc subdiaconꝰ
hausisset crisma deflumine: merito dignus
erat ut factꝰ sacerdos hoc scĩficaret infonte.
Illud quoq misteriũ reticeri. ñ debet: quod
ꝓficit auditori. Quia de paucis quȩ memona
iecolunt᷑. quic quid dictũ ñ fuerit: aut inui¬
deri credit᷑. aut concempni. Igit᷑ qͥdã clericus
ñ nitius nomine auuoꝵ curit decem. ꝓpt̾ sua¬
iussimȩ uocis tinnibulũ. & dulcedinis orga
nũ defauce platũ. qua contingebat animos
ppłi delectari. cũ re ꝑcussa inaurib solita cet
aura blandiri: uissulẽ. ab archidiacono melli¬
ta teneritudine decantare. Quo facto: p̃cepit

Expanded text:
qui serviret sed potius cui serviretur agnovit. qui serviret sed potius cui serviretur agnovit. 26 Vnde quis tantum subdiaconem admiretur condigne, in cuius dextera ex aqua fiebant vina vel balsama et undarum pallor aut in rubore conversus est aut odore? Iam tunc illis praefigurabatur indiciis futurus pontifex qui dignus esset crisma tractare, et cum adhuc subdiaconus hausisset crisma de flumine, merito dignus erat, ut factus sacerdos hoc sacrificaret in fonte. 27 Illud quoque mysterium reticeri non debet, quod proficit auditori, quia de paucis quae memoria recoluntur quidquid dictum non fuerit aut invideri creditur aut contemni. 28 Igitur quidam clericus Nonnicius nomine annorum circiter decem propter suavissimae vocinum de fauce prolatum, quia contingebat animos populi delectari, cum repercussa in auribus, solita et auribus blandiri: jussus est ab archidiacono teneritate melliflua decantare. Quo facto, praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
cia diuina concludi: dũ quod p̃cessit inga¬
lilea. successit in gallia. Ibi adnuptialem m̃¬
sam xp̃c aquã uertit inuina: hic que adiñ¬
sam xp̃i sufficerent. noua uina sumplit alta¬
re. Illud p̃cessit ex tempore: hoc honore. Nã qͦd
tunc dederunt sex hẏdriȩ: hic unũ & modi¬
cũ uas impleuit. S tẽ effecit ut se dñs prode¬
iret: nc̃ ut famulũ ñ celaret. Ueniamꝰ ad illud
muraculũ: scdm ordine. ñ honore. Itaq cũ uir
scĩssimꝰ quadã uice ex sui officii seruitute a¬
quã manib uenerabili epõ porrexisset: mox
inde balsama ceperunt fraglare. Et dum
unda curreret. uisa sunt cris mata respirare:
ut pene pontifex crederet se manus magis
ungere quã lauare. & alteras aqual quere¬
ret: ut pͥores undas ablueret. Quo uiso. sa¬
cerdos uenerabilit̾ obstupescens. dõ gral de
cõꝑto munere retulit: & beato matcello re¬
uerentiã de religione seruauit. dũ eũ ñtalẽ

Expanded text:
cia divina concludi. dum quod praecessit in Gacia divina concludi. dum quod praecessit in Galilaea successit in Gallia. Ibi ad nuptialem mensam Christus aquas vertit in vina, hic quae ad mensam Christi sufficerent nova vina sumpsit altare. Illud praecessit tempore hoc honore, nam quod tunc dederunt sex hydriae hic unum et modicum vas explevit, sed tunc effecit ut se dominus proderet, nunc ut famulum non celaret. 24 Veniamus ad illud miraculum secundum ordine non honore. Itaque cum vir sanctissimus quadam vice ex sui officii servitute aquam manibus venerabili episcopo porrexisset, mox inde balsama coeperunt flagrare, et dum unda curreret. visa sunt crismata respirare, ut pene pontifex crederet se manus magis unguere quam lavare et alteras aquas quaereret, ut priores undas ablueret. 25 Quo viso sacerdos venerabiliter obstupescens deo gratias de conperto munere retulit et beato Marcello reverentiam de religione servavit, dum eum non talem
Abbreviated transcription (Latin):
diaconus ẽ. effectus. Itaq cũ diaconali mi
uisterio fungeret᷑ indie epiphanioꝵ hauri¬
ens aquã defluuio sequane. dũ beato pru¬
dentio ep̃o manib abluendis offerret: mnu¬
tatis elem̃tis. uni sapor inuentus ẽ. Quo
uiso obtupescens pontifex: uissit ex ipso
urceo insacrũ calicem fundi. unde uniu̾sus
ppłs missa celebrata ad cõmunionẽ accepit.
&e ipsum uasculũ ad pleb̾ multitudinẽ iufte¬
cit. acsi ñ tactũ & integrũ sic plenũ ꝑmansit.
Cuiꝰ um mistico beneficio: postea multi sanati
sunt. Ecce uirũ scissimũ qui undã sumets
aflumine: uͥna fudit incalicẽ. S unde tam
noua miracula. ut dũ portaret aquã quasi
uuas quocłã mͦ expͥmeret. nasceret᷑ illi pal¬
mes inpalmaͤ. Uere beatũ matcellũ sũ ma
ueneratione colendũ: incuiꝰ manib uno eo¬
demq momento floruit uindemia. & torcu¬
latasunt uina. Uidemꝰ ñ uno in loco benefi¬

Expanded text:
ddnisterio fungeretur, in die Epiphaniorum hauriens aquam de fluvio Sequanae dum beato Prudentio episcopo manibus abluendis offerret, mutatis elementis, vini sapor inventus est. Quo viso obstupescens pontifex, jussit ex ipso urceo in calicem sacrum fundi: unde universus populus, missa celebrata, ad communionem accepit, et ipsum vas cum ad plebis multitudinem suffecisset, ac si non tactum et integrum sic plenum permansit. Cuius vini mystico beneficio postea multi sanati sunt. 22 Ecce virum sanctissimum, qui undam sumens a flumine vina fudit in calicem! Sed unde tam nova miracula. ut dum portaret aquam, quodam modo quasi uvas exprimeret, nasceretur illi palmes in palma? Vere beatum Marcellum summa veneratione colendum, in cuius manibus uno eodemque momento floruit vindemia et torculata sunt vina. 23 Videmus non uno in loco benefi
Abbreviated transcription (Latin):
culis ꝓdit᷑: & signis celestib illustrat᷑. Con¬
tigit nãq quađa uice: ut acceleret ad offi¬
cina fabricalem. Qui despectꝰ ab arcifice.
cogit᷑ ut extracta deardente camino ferri
massa. candens manu sua ferrũ atcolleret.
beatissimꝰ ñ ignarus totũ de xp̃o p̃sumere.
& quante uirtutis causa sic in reb non
curpib obedur: mox sub posita manu
ferrũ altius cdeuauit dicens. Detalore calet.
s nouem pondera habet. Qõ postea tan¬
tũ ad staterã inuentũ ẽ. quantũ uox eius
lib rata p̾dixerat. Sic inuna spetiȩ duplex
inira culũ ꝓpagauit. ut eũ nec foci calor
ex ureret: nec ferri pondera fefellissent. Iã
defectis uitiis in se libidinis uaporem nõ
habuit: quitam libere dũ portauit in¬
cendia. se non ussit. Nã ut elem̃ti ignẽ
uinceret. ante flãmas carnis extixit: & ut
in ipsa penia ñfalleret: ꝓbauit ferrũ pon¬
deroia uirtute. In religionis ordine: sub¬

Expanded text:
culis proditur et signis caelestibus inlustratur. Conculis proditur et signis caelestibus inlustratur. Contigit quadam vice accessit ad officinam fabricalem, qui dispectus ab artifice cogitur, ut, extracta de ardente camino ferri massa candente, manu sua ferrum accensum attvir beatissimus non ignarus totum de Christo praesumere et quanta virtutis causa sit in rebus non turpibus oboedire, mox subposita manu ferrum altius elevavit dicens: De calore calet sed novem pondera habet. Quod postea tantum ad stateram inventum est quantum eius vox librata praedixerat. 19 Sic in una specie duplex miraculum propagavit, ut eum nec foci calor exureret nec ferri pondera fefellissent, nam defecatis vitiis in se libidinis vaporem non habuit qui tam libere dum portavit incendia se non ussit. Nam ut elementi ignem vinceret, ante flammas carnis extinxit, et ut in ipsa pensa non falleret, probavit ferrum pondere seu virtute. 20 In religionis ordine sub
Abbreviated transcription (Latin):
in castitatis lumine. in ieiuniorũ pinguedi¬
ne. ita se totũ cȩlesti tradidit discipline: ut ab
ipsa in fantia maturus ascenderet. & positus
& uenerandiᷤ oꝑib pene pͥus sacerdos quã
clericus: iam dudum dignꝰ qui susciperet
dignitatẽ : ante p̃paratꝰ ẽ ad id quod erat
sine mora facturus. Calcata mundi põpa
iiciatꝰ ad spem felicem. palmã de hoste pub¬
lico relaturus. inmilicia xp̃i exertendo lector
effectꝰ ẽ ac se iplũ templo xp̃i ꝓpͥmitiis offe¬
rens. uelut abelis sacrificiũ hostia uictȩ car¬
ius &e pii sementis exceptꝰ ẽ. Qui clarior mer¬
cede quã nomine. & merito maior quam
gradu.: sine ottendiculo suũ gerens officiuĩ.
cepit ĩ milite crescere. qd̃ accepit a iege. Cuiꝰ
occulte diucius: uelut uitis palmites cepert̃
fructiticare uirtutes. Hec ꝑtulit ineo sua
abeo humilit̾ uidebat᷑ amplecti. Deniq
cũ adhuc dericali tẏrocinio celaret᷑: mira¬

Expanded text:
in castitatis lumine, in ieiuniorum pinguediin castitatis lumine, in ieiuniorum pinguedine ita se totum caelesti tradidit disciplinae, ut ab ipsa infantia maturus ascenderet et positus et venerandis operibus pene prius sacerdos quam clericus, iam dudum dignus qui susciperet dignitatem, antea praeparatus ad id quod erat sine mora futurus, calcata mundi pompa ingeretur ad spem felicem palmam de hoste publico relaturus, in militia Christi exercitando lector effectus est ac se ipsum templo Christi pro primitiis offerens velut Abelis sacrificium hostia victae carnis et purae mentis exceptus est. 16 Qui clarior mercede quam nomine et merito maior quam gradu sine offendiculo suum gerens officium, coepit in milite crescere quod accepit a rege. Cuius occultae diutius velut vitis palmites coeperunt fructificare virtutes nec pertulit in eo suaab eo humiliter videbatur amplecti. 17 Denique cum adhuc clericali tyrocinio celaretur, mira
Abbreviated transcription (Latin):
obedirem me doceas. & quod sustineie ñ ualeo.
tm̃ animus non recusat. Et ego magis hoc ue¬
nam qͦd caritas ñleuit̾ exigit: s audacter extor¬
quet. Beniq ex hac parte mͥ ipsi conueniat pro¬
litre. quia qui magna imperat. ducere ad ma¬
iri festinat. Quib suggestis optauerã hoc opꝰ
aloꝵ lingua nitescere: potiꝰ quã nra sordeir.
iquod pͥmi clifferunt. uł ultimi ꝓsequantur.
le cũ diiplicere uideat᷑ eloquio: placeir incipiat
antistes natꝰ parisi s ciuis
paradisi. interris humit
erectꝰ ẽ. incelis. Mediocris
parentib s meritis celsꝰ.
Cui hoc fuit nobilitatis
lum̃ insigne: xp̃o sine
liba seruire. Nũ degeneris in tumescens suꝑ
ishabens demorib or nam̃ta. sec sumeis
suentali laude iactantiã: s grãm possideis
llicrit s exemplis. Intra se sũos thesauros
iail. dñ mundo corde cõplectens. S cũ¬
nauit: qui
in humilitatis conu̾satione in caritatis ub̃tate.

Expanded text:
oboedire me doceas et quod sustinere non valeo oboedire me doceas et quod sustinere non valeo tamen animus non recusat, et ego magis hoc venerer quod caritas non leviter exigit sed audacter extorquet. Denique ex hac parte mihi ipsi conveniat proficere, quia qui magna vituperat ducere ad maiora festinat. 12 Quibus suggestis vellem hoc opus aliorum lingua nitescere potius quam nostra sordere. Sed quod primi differunt vel ultimi prosequantur: quae cum displicere videatur eloquio, placere incipiat antestis natus Parisii sed civis paradisi, in terris humilis, erectus in caelis, mediocris parentibus sed meritis celsus, cui hoc fuit nobilitatis lumen insigne Christo sine culpa servire, non de generis intumescens superbia sed habens de moribus ornamenta nec sumens de parentali laude iactantiam sed gratiam possidens in virtutis exemplis. intra se suos thesauros retinens, deum mundo corde conplectens. navit, qui in humilitatis conversatione, in caritatis ubertate,
Abbreviated transcription (Latin):
nem uelut int̾ rosas et lilia nr̃e linguȩ uilis
saliunca respirat: Accidit etiam ad difficul¬
tatem ingenii impedit res altera: quod de
actib beatissimi maecelli plurima sunt inui¬
senda. tẽporum uetustate subiepta. Nec facile
memoria recolit. quod annositas numerosa
baudauit: qm̃ quicquid in libris ñ figit᷑ uento
obliuionis aufert᷑. Pauca quidẽ de eiꝰ gestis
flicib sunt ad nr̃a tẽpora relatione uiuente
ꝑducta: ne intotũ qͦd sui amatores imposterũ
quererent deperiret. Quia & si scã menbra iã¬
dudum sepulchio sunt condita: ñ tam̃ mira¬
cula sunt sepulta. Que tanto clariora sunt.
quanto plus memoria iuiuere meruere ñ scrip¬
ta: qm̃ licet ñ tenerent᷑ in pagina. fixasunt in
andis m̃brana. Unde inter hȩc difficilia dubito.
purem: cũ dictare lingua formidet. S differir
nlicet. qͥd pater in iungit: cũ se magis ipse gra¬
ui pugnio feriat. qͥ tͥ irpugnat. p̃sertim qui ut

Expanded text:
nem, velut inter rosas et lilia, nostrae linguae vilis nem, velut inter rosas et lilia, nostrae linguae vilis saliunca respirat? Accedit etiam ad difficultatem ingenii impediti res altera, quod de actibus beati Marcelli plurima sunt invisenda, temporum vetustate subrepta, nec facile memoria recolit quod annositas numerosa fraudavit: quoniam quidquid in libris non figitur, vento oblivionis aufertur. Pauca quidem de ejus gestis felicibus sunt ad nostra tempora relatione vivente perducta, ne in totum, quod sui amatores in posterum quaererent, periret; quia etsi sancta membra jamdudum sepulcro sunt condita, non tamen miracula sunt sepulta: quae tanto clariora suquanto plus memoria vivere meruere non scripta, quoniam licet non tenerentur in pagina, fixa sunt in cordis membrana. 10 Vnde inter haec difficilia dubito qeparem, cum dictare lingua formidet. Sed differre non licet quod pater iniungit, cum se magis ipse gravi pugno feriat qui tibi repugnat, praesertim qui ut
Abbreviated transcription (Latin):
iuers uł audire formidat. Cuiꝰ exẽpli grã cũ
ipse sterilis scientiȩ conuenient̃ accuser nec sit
inine aliqͥd qđ uenusti sermonis ornam̃ta cõm̃¬
dent. qͥd tͥ uisum fuerit pater beatissime atq
a mantissime cunctant̃ ad miror: ut de scĩssimi
iuri marcelli antistitis uita nullo fine claudin¬
da & de illo cȩlesti lampade meȩ aliqͥd dignũ
cõ mitteres scintille. cũ ego pauꝑ ingenio. et ille
diues sit merito. ego sim humił in sermone: &
ille sit egreguis in mercede. p̃sertim cũ uob̾ mul¬
toꝵ prudentium famose habundantie sufficiat
elo quentia gallicana: & quadratis iuncturis
uerba trutinata ꝓcedant. Qui siuelint sermonle¬
possunt depingere: quic quid animꝰ figurauss
A pud qs ipsum loqͥ dictare sit: & quȩ uix coele
concipit᷑. mox inpagina res format᷑. Cur itas
ut dictũ ẽ. inter gallicanos coturnos ita lapilła
ulitas plano pede ue p̾sumat: ad quoꝵ cõpalis¬

Expanded text:
iners vel audire formidat. 5 Cuius exempli gratia cum iners vel audire formidat. 5 Cuius exempli gratia cum ipse sterilis scientiae convenienter accuser nec sit in me aliquid quod venusti sermonis ornamenta commendent, quid tibi visum fuerit, pater beatissime atque amantissime, cunctanter admiror, ut de sanctissimi viri Marcelli antestitis vita nullo fine claudenda et de illa caelesti lampade meae aliquid dignum committeres scintillae, cum ego pauper ingenio et ille dives sit merito, ego sim humilis in sermone et ille sit egregius in mercede, praesertim cum vobis multorum prudentium famosae abundantiae sufficiat eloquentia Gallicana et quadratis iuncturis verba trutinata possint depingere quidquid animus figuraverit: apud quos ipsum loqui dictare sit, et quae vix corde concipitur, mox in pagina res formetur. Cur itaque, ut dictum est, inter Gallicanos cothurnos, ita lippata vilitas plano pede ire praesumat, ad quorum comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
Dacundissima illustriũ oratorum
ingenia. sermonũ flore uariante
distincta. & eloquii uernantib pã.¬
pinis obumbrata. solent sibi uiles
causas sterilemq materiã queirre.
ut magna dicendo deminimis: uideant᷑ osten¬
deir siu fluminis ubertatẽ. Quia habentes in¬
tra se fontes eloquentiȩ. de ipso sicco themate
didicerunt undas haurire: unde illis quicqͥd
inungit᷑. carmine irriguo copiosius explicat̃
Uerũ e contra quicũq anguste intelligentie a¬
riditate torrent᷑. nec habent affluentiã uun.¬
dantis eloquii. ꝑ quã uł alios reficere uł suȩ
siccitatis possint inopiã temꝑare: tales ñ solũ
de parius magna disserere: isti de magnis nes-¬
ciunt uł parua ꝓferre. Et idõ quod ab aliis
querit᷑ : ab aliis formidat᷑. Sic belligerator exꝑtꝰ
in armis. dampni cẽ reputat: si ñpossit iugit̾
in uenur qd iuncat. S sicut fortis inquitit
unde ducat spolia: sic debilis metuit. nedu¬
cat᷑ in p̃dam. Et qđ acer inuenur desiderat:

Expanded text:
acundissima illustrium oratorum ingenia, sermonum flore variante distincta, et eloquii vernantibus pampinis obumbrata, solent sibi viles causas sterilemque materiam quaerere, ut magna dicendo de minimis, videantur ostendere sui fluminis ubertatem; qui habentes intra se fontes eloquentiae, de ipso sicco themate didicerunt undas haurire. Unde quidquid injungitur illis, carmine irriguo copiosius explicatur. Verum econtra quicunque angustae intelligentiae ariditate torrentur, nec habent affluentiam inundantis eloquii, per quam vel aliquos reficere, vel suae siccitatis possint inopiam temperare: tales non solum de parvis magna disserere, isti de magnis nesciunt vel parva proferre, et ideo quod ab aliis quaeritur ab aliis formidatur. 4 Sic belligerator expertus in armis damni esse reputat, si non possit iugiter invenire quod vincat. Sed sicut fortis requirit unde ducat spolia, sic debilis metuit, ne ducatur in praedam: et quod acer invenire desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ in homine diuine ultionis accessisse sententiã.
ic ae april siroialense oratoriũ cuiꝰ altariũ sci confi¬
soris manꝰ alma sacrauit cdũ pleriq beneficia expetta
ut lux uedditaẽ mundo ipse absolutis giesib pplo
teste incoluinis exiluut¬
et hoc ilebo qͥci cecitat contuleri Cũbeat scpauiabti
deuota mulier ex petisset quecła deturonos ẽ tone
temina bella nomine. amiso ocłoꝵ lumine gcaut̃
laborabat. Fcũ die noctuq incessabilib dolorib l¬
qeret dic suis.Si adbasilica cdoni martun ductatal¬
sem continuio itepissem salutẽ. Confido et eni quod
in sistas. uuisũ quẽ ad miserat recipe metui. E le
lanatae: ut quȩ cc ca uencrat alio ꝑclucente. scis astis
duix futura regressa est¬

Expanded text:
cem in homine divinae ultcem in homine divinae ultSic et apud Siroialense oratorium, cujus altarium sancti Confessoris manus alma sacravit, dum plerique beneficia expetita ut lux reddita est mundo, ipse absolutis gressibus, populo teste, incolumis exsilec hoc silebo, quid caecitati contulerit, cum beati sepulcrum devota mulier expetisset. Quaedam de Turonico territorio femina, Bella nomine, amisso oculorum lumine graviter laborabat. Et cum die noctuque incessabilibus doloribus urgueretur, dicit suis: 'Si ad basilicam domni Martini ducta fuissem, continuo recepissem salutem. Confido etenim, quod insistens, visum quem amiserat recipere meruit. Et ita sanata est, ut quae caeca venerat alio perducente, caecis affatim dux futura regressa s
Abbreviated transcription (Latin):
afidelib ẽ. eclificatuĩ: in qͦ nunc puellȩ religiosȩ de¬
seruiunt obhonorẽ scĩ antistitis paruꝑ habentes
Quȩ cũ qͥdã inuidus aspexisset: ait infrase. Utinã aliqͣ
de his uasis possem auferre. Secuta aũt nocte insti¬
gatus ademone ablatis trib uasis. nauemonerat: ut¬
scilicet transito amne facilius quȩ abstulerat uendi¬
taret. S credo inpedim̃tũ ei fuisse hoc furtũ: sicut
pꝰ ea man̾feste ꝓbatũ ẽ. Igit᷑ cũ sole oriente ad portũ
Eluminis causa transmeandi homines. ꝓperatent: naui
acilitꝰ aspiciunt. apesq exaluearis catuatin emergere.
homineq seorsũ iaccrte ꝓstratũ. S putantes eũ occupatũ¬
a sõno sic̃ iã duidicerant a puellis furtũ factũ: quan¬
totiꝰ ꝓperant adalligandii eũ. s: accedentes. mortium
repꝑuinit. Statiq puellis notũ factũ furto qđ raptum
fuerat cellule  restituunt: ã mirantes tã uelo¬

Expanded text:
a fidelibus est aedificatum, in quo nunc puellae religiosae dea fidelibus est aedificatum, in quo nunc puellae religiosae deserviunt ob honorem sancti Antistitis, parumper habentes quae cum quidam invidus conspexisset, ait intra se: Utinam aliquid de his vasis possem auferre. Secuta autem nocte instigatus a daemone, ablatis tribus vasis, nascilicet, transito amne, facilius quae abstulerat vindicaret. Sed credo, inpedimentum fuisse hoc furtum, sicut postea manifeste probatum est. Igitur cum sole oriente ad portum fluminis causa transmeandi homines properarent, navem ad litus conspiciunt, apesque ex alveariis catervatim emergere hominemque seorsum iacere prostratum. Sed putantes eum occupatum somno, sicut iam didicerant a puellis furtum factum, quantotius properant ad alligandum eum; sed accedentes, mortuum repperiunt. Statimque puellis notum factum, quod furatum fuerat cellulae restituunt; admirantes, tam velo
Abbreviated transcription (Latin):
glad̾io tanquã illud ferrũ u̾teret᷑ incertũ Et mox
ex ipso signo custodes ã moniti: magis intenti ui¬
giliis hostes latebrantes lapidib exturhabant.
& ope scĩ martini recto uiditio reputat: qͥ uicinitate
sua sibi cdeuotis de p̾płis sedułã exhibuit p̃sentẽq
custodiã:
t hanc uirtutẽ: a supradicto cusi¬
cognouimꝰ. Sibi quoq rauenna atq in rethorica lo¬
cissui felicis exoleo qd̃ sibimagine picture beati mar¬
tini incicendile ardebat dũ cetigerunt ocdos: lum̃
amne dicis ad aliũ puellarũ oratoriũ sibi uciniũ con¬
fugeret. & inatrio decubatet: uenit noctu ad ab¬
onrt ait se redͥescere. Dici sc̃s adillã. Ingalliis ha
bui iã redue. s ꝓpt̃ istã quȩ foris iacet. mnatriũ me
remoraturũ ꝓfiteor s c̃ sutgens abbatissa. ce refe
ut frequentia miracula nec sparsa coll
pauꝑem algentẽ clamide decisa contextt. oratoriũ

Expanded text:
gladio, tanquam si illud ferrum verteretur in cereum. Et mox gladio, tanquam si illud ferrum verteretur in cereum. Et mox ex ipso signo custodes admoniti, magis intenti vigiliis, hostes latebrantes lapidibus exturbabant. Quod ope sancti Martini recto judicio reputatur, qui vicinitate sua sibi devotis populis sedulam exhibuit praesentemque custodiam'. Et hanc virtutem a supra dicto cognovimus. 15. Sibi quoque Ravenna atque in rethorica socii sui Felicis ex oleo, quod sub imagine picturae beati Martini in cicendile ardebat, dum tetigerunt oculos, lumea medicis ad alium puellarum oratorium sibi vicinum confugiret et in atrio decubaret, venit noctu abceret; ait, se requiescere. bui jam redire, sed propter istum, qui foris jacet in atrio, me remoratum profiteor. Tunc surgens abbatissa, et referin tantum ut frequentia miracula nec sparsa collipauperem algentem chlamyde decisa contexit, oratorium