comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quisq abstractus ⁊⁊ illectus: uł
falsoꝵ. fr̃m unꝓbitate fatigat᷑ :
uł aꝑtiorib ext̾̃noꝵ. appetitur
insidus: que uidelicet tẽptam¬
ta dñs alibi portas inferi ũcu¬
pat. Et inito: quia nimirum
si uicerint. mẽtnũ trahunt
int̾itum. Et suꝑ hanc petram
iquit edificabo eccłam meã:
⁊ porte inferi ñ p̃ualebunt ad¬
uersus eam. Et si gͦ pulsant.
ũ tamen deiciunt eccłam xp̃i
porte diaboli: ⁊ surruit inun¬
datio ꝑfidie. ñ subruit domũ
fidei. Que enim aductori suo
tur cor meũ in petra exaltasti
me. ñ debellatur abextraneis:
quia rabiem ꝑsequentiũ infi¬
delium cũ corona martirii pa¬
tiendo suꝑat. Non corrũpitur
a falsis fr̃ib : quia ⁊ hereticoꝵ.
doginata recte credendo refutat:
niutiosa quoꝵdam catholicoꝵ. exẽ¬
deuitat. Non obcecatur fumo ꝓ¬
prie cupiditatis. quia feruet in¬
terius solo ardore dĩice caritatis.
Huic autẽ homini. idẽ redemp¬

Expanded text:
quisque abstractus et illectus, vel quisque abstractus et illectus, vel falsorum fratrum improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae diaboli; etsi irruit inundatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo tur cor meum, in petra exaltasti me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exemdevitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
locauit. Nam sieut in domo
edificanda nichil petre cui fun¬
damentum imponat᷑ antefer¬
tur: ita sc̃a eccła petrã suam
uidelicet xp̃m. uno habet
in corde reconditũ. Neq aliqͥd
fidei illius ac dilectiomi p̃ponit:
adeo ut ꝓ hac etiam mortẽ pa¬
ti ñ dubitet. Cu nimirũ petre
pͥnceps eccłe quia firmissue
quando audiuit. tu espetrus
⁊ suꝑ hanc petram edificabo
eccłam. Inundatione autem
facta. illisum ẽ flumen domui
illi: ⁊ñ potuit eam mouere:
fundata enĩ erat supra petrã.
Patet expositio: quia pulsata
est sepe p̃ssuris eccła nec deiec¬
ta. quod si qui credentiũ male
uicti cesserunt: ad hãc utiq do¬
mum ñ ꝑtinebant: quia si
suꝑ petram fidei ñ potius
suꝑ areuam ꝑfidie uł leuita¬
tis fidei fundati consist̾ent: la¬
befactari ñquã ꝓrsus ualerent.
Notandum autem: quod hec in¬
undatio temptationum. tͥb mo¬
dis eccłam inipugnat. Nam uł
sua concupiscentia temptatur

Expanded text:
collocavit. Nam sicut in domo collocavit. Nam sicut in domo aedificanda nil petrae, cui fundamentum imponatur, antefertur, ita sancta Ecclesia petram suam, videlicet Christum, imo habet in corde reconditam; neque aliquid fidei illius ac dilectioni praeponit, adeo ut pro hac etiam mortem pati non dubitet; cui nimirum petrae princeps Ecclesiae, quia firmissimequando audivit, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Inundatione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactari prorsus nunquam valerent. Notandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto patet. quia de bono cor¬
dis thesauro ꝓlatum ũ fuit.
bonũ quod lingua sonuit:
nec tales fructus confessionis
fici radix̾. s spine. hoc ẽ horri¬
da uitiis. ⁊ ñ multitudined¬
minice dilectionis onusta.
conscientia ꝓcreauit. Q ue
autem sit uera fructuũ bonoꝵ.
maloꝵ  discretio: dñs sub tali
sigura subdendo designat. Oĩs
qui uenit adme. audit ser¬
moues meos ⁊facit eos: osten¬
dam uobis cui similis sit. Si¬
milis ẽ honuni edificanti do¬
mum. Homo aittẽ hic domũ
qui dilectam sͥ domũ. sc̃am
uidelicet eccłam in qua ꝑpetuo
maueret. edificare ⁊consecra¬
re dignatus ẽ. Qui fodit in
altum ⁊ posuit fundamen¬
ta supra petram: quia in cor¬
de suoꝵ. fidelium quicqͥd t̾re¬
ne intentionis inuenit. fun¬
ditus extirpare studuit: qua¬
tinus eiectis pͥsce consuetu¬
dinis ruderib. ⁊ cogitationi¬
bus suꝑflius. stabilem mieis
ip̃e ⁊ inconcussam mansio
enim petra: suꝑ quam huiꝰ¬
cemodi domus fundamenta

Expanded text:
profecto patet quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Homo autem hic domum  Jesus, qui dilectam sibi domum sanctam, videlicet, Ecclesiam, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare studuit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitationibus superfluis, stabilem in eis ipse et inconcussam possit enim petra, supra quam hujusmodi domus fundamenta
Abbreviated transcription (Latin):
nes nr̃os excordis radice ꝑpendit.
Illigͦ ex abundantia cordis os loqͥ¬
tur: qui exqua itenttone ꝓman¬
tur u̾ba ñ ignorat. Quod etiã
subsequent astruit: manifeste
ostendens. quia locutio bona
absq oꝑm attestatione nil or̃ãi¬
no ꝓsit. Quid autẽ uocatis me
dico: Dũm namq uocare: bo

Expanded text:
nostros ex cordis radice perpendit. Illius ergo ex abundantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid autem vocatis me d
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mia sortiantur. Deniq opꝰ
uidue que duos nũmos detu¬
lit ad templũ: unuieris di¬
uitum donariis ab iutuo cor¬
dium scrutatore p̃fertur. Ex
abundantia enim cordis os
loquitur. humanũ quidẽ
usditium sepe fallitur: qͥa
cor ꝓrum nescit nͥ erore noꝑe pen¬

Expanded text:
praemia sortiantur. Denique opus praemia sortiantur. Denique opus viduae, quae duos nummos detulit ad templum, innumeris divitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quippe judicium saepe fallit, quia cor pr
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tantur in bonum: ut imple¬
atur illud apłi. Nolite ante
tempus iudicare. Neq enum
de spinis colligunt ficus: neq
de rubo uindemiant uiam.
Spine ⁊ rub pleue acculeis
arbores. illoꝵ. corda designant:
qui uł luxurie. inuidie. con¬
cupisrentie. stimulis ip̃i fedan¬
tur: uł certe iracundie. uel
detractionis. odii. suꝑbie. ama
existunt. ficus autẽ dulcem
regui celestis memoriã. uua
fraglantiani dince dilectionis
significat. Nonenĩ de spinis
colligunt ficus. neq de rubo
usdemiant iuiam: quia qui¬
cumq ad huc uttioꝵ. aculeis
nequaquã digne p̃ualent. Bo
malum. Thesaurus cordis in¬
tentio ẽ cogitationis: ex ꝓuen¬
tum oꝑis intnus arbit iudi¬
cat. Unde fit plerumq ut
minora bona ĩmulli maiori
celestis gr̃e mercede oꝑentur:
uidelicet ꝓpt intentionem cor¬
dis. qua maiora uoluerant
patrare boua. si unquam pos¬
sent: n alii maiora uͥtutum
oꝑa ostentantes. ob incuriã
cordis tepidi. niuora a dño

Expanded text:
erpretantur in bonum, ut impleerpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, detractionis, odii, superbiae, eexistunt. Ficus autem dulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam, quia quicunque adhuc vitiorum aculeis nequaquam digne praevalent. Bonmalum. Thesaurus cordis intentio est cogitationis, ex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde fit plerumque ut minora bona nonnulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet, propter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtutum opera ostentantes, ob incuriam cordis tepidi minora a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
tuosa arbor ⁊ humilis: gustu
nimis amara: om̃q huma
adiuino timore ⁊ amore intimo¬
recedens: ab hominib regnũ
uł diuitias sꝑat. Qui quantum
a decore domus dei sit extorris
udicandus: ꝓpħ̃a subdendo ma¬
nifestat. Et ñ uidebit cũ uen̾it
bonun: s habitabit in deser¬
to insiccitate. in t̾ra salsuginis
diatur: quia ⁊ si folia u̾boꝵ ꝑ
pulchra. si florem fame gig¬
nit odoriferum: nonẽ arbor
bona que facit fructus malos.
Nemo cium recto corde boua
que ualet oꝑatur. de sua salu¬
te desꝑet: quia ñẽ arbor. mala
que facit fructũbonum. Una¬
queq enum arbor: de fructu
suo cognoscitur. Hec coguttio
de aꝑtis solummͦ uicus siue
iͥitutib accipienda ẽ: qualia
supius erapłi sententia cõme¬
moraiimus. Namq sunt ĩmul¬
la que quo animo gerantur. ig¬
noratur a ꝓximis: unde ꝯinu¬
trainq partem possunt urtpre¬
tari. S ambigua queq iustius
ab his qui bona diligunt. int¬

Expanded text:
tuosa arbor et humilis, gustu tuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis diatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis soluvirtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt int
Abbreviated transcription (Latin):
enumerat: cũ ait. Fructus
autem sp̃c est: caritas. gau¬
dium. par. pacientia. bonitaᷤᷤ.
benignitas. fides. mansuetu¬
do. continentia. De quib ⁊ ali¬
as admonens ait. ut filii lu¬
cis ambulate. Fructus enĩ lu¬
cis ẽ in om̃i bonitate ⁊ iusticia
ꝯueritate. Qui nimirũ frue¬
tus cũ arborib equib ꝓdeunt.
y hic ad doinium fidei. ⁊ illic ad
habitationẽ suꝑne beatitudi¬
nis ueracit ꝑtiuent. Audia¬
mus deniq arborem bonam
de bonoꝵ fructuũ ꝓuentu le¬
tairteui. Igo autem sicut oluia
fructifera in domo dm̃ : sꝑaui
scłm scłi. Fructus uͦoliue luci¬
dum ẽ opus nuscdie: ⁊ ideo uire
in miscdia dĩsꝑat. in templod̾̃¬
etuitatis: qui in domo dei p̃sen
ti. unsodie gr̃a resplendet. Iure
se talis ad templũ magni regis
uitemus. Dicit ꝓpħ̾a iheremias.
Maledictus homo qui confidit
in homine: pout carnẽ bra¬
chium suum: Sadũo recedit
coreius. Erit enĩ quasi mirice
un deserto. Mirice autẽ ẽ infrus¬

Expanded text:
us autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fructus cum arboribus e quibus procedunt, et hic ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi . Fructus quippe olivae lucidum est opus misericordiae, et ideo jure in misericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis itemus. Dicit propheta Jeremias: Maledictus homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infruc
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid et̃na beatitudine fi¬
nitur. Uñ oportet kĩm ut in
edificatione domus dei unusqͥs¬
q nr̃m exhortando. obsecrando.
increpando. ip̃e piis actib de¬
sudando. quantum ualet in¬
sistat: ne si quempiã rex celestiᷤ
nunc desidem moꝑe sui tẽpli
dedicationis magne sue sollem¬
nitatis reddat erortem. Sata¬
gamus mutuo caritatis auri¬
lio: ut oñis nos alacͥ corde ⁊ in d̾¬
fessos moꝑib que ip̃e p̃cepit

Expanded text:
quidquid aeterna beatitudine fiquidquid aeterna beatitudine finitur. Unde oportet, carissimi, ut in aedificatione domus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem in opere sui templi dedicationis magnae suae solemnitatis reddat exsortem. Satagamus mutuo caritatis auxilio, unde omnes nos alacri corde et indefessos in operibus quae ipse praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in domo patͥs mei. Bene
autem dicitur. quod benedi¬
centes regi. ꝓfecti sunt inta¬
bernacula sua: quia hec est
nuinirum sola actio quietissi¬
uium: hymnos gr̃arũ suo di¬
cere conditori. Hinc ⁊euĩ scrip¬
tum ẽ. Beati qui habitant in
domo tua: inscłm scu lauda¬
bunt te. Hinc idem ꝓpħa ul¬
timos septem psalmos in lau¬
dis diuine suauitate cõpleuit.
pͥorro octauum ante finem
psalterii. de uictoria pugne
qua gigantẽ strauerat dñm
benedicendo conficit: uͥ aꝑte
uidicat. quia om̃s qui hic ma¬
ligni hostis certamina suꝑa¬
uer̃. illic requie uera laudẽ
sui redemptoris yaduitoris
decantant. Benedicentes in¬
quit regi. ꝓfecti sunt inta¬
bernacula sua: letantes ⁊ alal
corde suꝑ om̃nb bonis que fecerat
dñs daiud seruo suo.  isrł ppło
suo. Letantes quippe uisti suꝑ
bonis que a dũo accipiunt. ta¬
bernacła introeunt celestium
mansionum: quia quamius
gi fuerint labores: breue ni¬
mirum uidetur ⁊ leue totũ.

Expanded text:
s in domo Patris mei . Bene autem dicitur, qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula; quia haec est nimirum sola actio quietissinorum hymnos gratiarum suo dicere Conditori. Hinc etenim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua; in saeculum saeculi laudabunt te . Hinc idem propheta ultimos septem psalmos in laudes divinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finem Psalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicendo complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in requie vera laudem sui Redemptoris et adjutoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israel populo suo. Laetantes quippe 100 justi super bonis quae a Domino accipiunt, tabernacula introeunt coelestium mansionum; quia quamvis gique labores, breve nimirum videtur et leve totum
Abbreviated transcription (Latin):
bor mala faciens fructum bo¬
num. Bonas quoq arbores ⁊
bonos harum fructus. in con¬
structionem suie ministeriũ
sui templi rex sapiens q̃rit.
At uͦ male arboris quis sit
finis: idem alibi docet dicens.
Om̃is arbor que ñ facit fruc¬
tum bonuur excidetur ⁊ in ig¬
nem mittetur. Arbores namq
homines: fructus autẽ dicit
oꝑa ip̃oꝵ. Uultis enĩ nosse
que sint arbores male: qui ma

Expanded text:
bor mala faciens fructum bobor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructionem sive ministerium sui templi rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Arbores namque homines, fructus autem dicit opera ipsorum. Vultis etenim nosse qui sint arbores  Al., a
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i dourum eẽ eccłam nullus
fidelis amnbigat. Due enĩ sunt
condite domus. obsignificati¬
oneu utriusq ppłi meandẽ
fidem uenturi: iuidei seilicet
atq gentilis. Nũ bene taber¬
naculum sola plebs hebrea
condidit inheremo: templi
autem structurã ꝓseliti. id
est aduene degentib. qͦtquot
in ppło isrł tunc inueniri po¬
terant deuota fide compleue¬
runt: s ⁊ rex potentissimus
tyri. conductus a salomone.
comm̃datis artificib ⁊ lignis¬
gratantissime iuuit. Quia ni¬
mirum ante incarnationem
dũcam. notus tantũ in iudea¬
erat d̃s. At postquam ille in
ea qua uatus ⁊ passus ẽ carne
resuscitatus a mortius ⁊ exal¬
tatus ẽ suꝑ celos deus: super
ominẽ continuo t̾ram. nomi¬
nis eius gła refulsit: orbisq
uniu̾sus ad edificationem do
mus illius accepta ab eo ꝓmis¬
sione donoꝵ. celestiu gandens
lectione scĩ eugłii dicat audia¬
mus. Non ẽ arbor bona que
facit fructus malos: neq ar¬

Expanded text:
Christi domum esse ecclesiam nullus Christi domum esse ecclesiam nullus fidelis ambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant, devota fide compleverunt. Sed et rex potentissimus Tyri conductus a Salomone, commgratantissime juvit, quia nimirum ante incarnationem Dominicam notus erat tantum in Judaea Deus. At postquam ille in ea, qua natus, et passus est, carne resuscitatus a mortuis, et exaltatus est super coelos Deus, super omnem continuo terram nominis ejus gloria refulsit, orbisque universus ad aedificatimus illius, accepta ab eo promissione donorum coelestium, gaudens lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque ar
Abbreviated transcription (Latin):
compactos de tabulis habe¬
bat parietes suꝑ bases argen¬
teas: templumi autẽ suꝑ la¬
pides quadros infundam̃¬
tum suꝑpositos. Ligna qͦ
erant imputribilia: e quib
de thesauro bono optimum ꝓ¬
ferebatur: de quo ⁊ tabernacłi
parietes intus ac foris uestiti.
n templi ñ tantũ parietes. ue¬
rum etiam laquearia. trabes
ostia. postes. ⁊ pauuñta erant
cooꝑta. S n uasa uł utensilia
domius utͥusq euncta pene au¬
rea: neq hec nͥ de auro purissi¬
mo fieri licebat. Fructus etiã
arboꝵ. qui ui domo dñi offe¬
rebantur. purissum ⁊ exqui¬
siti ẽẽ uidebantur: hoc est
uitis. oliue. thuris. mirre.
uł stactis. ⁊ cet̾arum huius¬
modi. Que uidelicet cuncta
sp̃alit intellecta: uerã nr̃e fi¬
dei ꝯ oꝑationis sinceritatem
denuntiant. Domus namq
utraq ut dirimus: unu̾isa¬
lis eccłe figuram demonstrat.
Neq incongruũ quis arbi¬
tretur quod due sint domꝰ¬
dñi in misterio facte: cũ unam

Expanded text:
compactos de tabulis habecompactos de tabulis habebat parietes super bases argenteas, templum autem super lapides quadros in fundamento suppositos. Ligna quoque erant imputribilia, e quibusde thesauro bono optimum ferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Fructus etiam arborum qui in domum Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur, hoc est Vitis, Olivae, Thuris, Myrrhae, vel Stactis, et caeterarum hujusmodi: quae videlicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Domus namque utraque, ut diximus, Universalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur, quod duDomini in mysterio factae, cum unam
Abbreviated transcription (Latin):
cationis eccłe celebramiꝰ.
debemus congriiere sollemni¬
tati quã colimus: ut sicut or¬
natis studiosus eiusdẽ eccłe
parietib plurib accensis lu¬
minarib. amplificato nuo
lectionum. addita psalmoꝵ.
melodia. letis noctem uigiluis
ex more transegimus: ita etiã
penetralia cordium nr̃oꝵ.
semꝑ necessariis bonoꝵ. oꝑin
decoremus ornatib: semꝑ in
nobis flamina diune pͥarit̃
nfratue caritatis augescat: sẽꝑ
in sc̃uario pectoris nr̃i. celestiũ
laudationis dulcedo sc̃a resonet.
hisunt enĩ fructus bone ar¬
boris. hiboni thesauri cordis.
hec fundam̃ta sapientis archi¬
tecti. que nobis hodierna scĩ
eugłii lectio cõmendat: ñ nos
formam solumodo s uͥtutem
potius habere pietatis. Quod
etiam mistica uet̾is instrum̃¬
ti nobis historia diligent in¬
sinuat: quando uł moyses
tabernacłin. uł templũ dñ
salomion. in sc̃e eccłe tipo con¬
didit. Utraq enim domus¬
firmit fundata ẽẽ refertur.
Taberuacłm quidem quia

Expanded text:
cationis Ecclesiae celebramus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, ampliato numero lectionum, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more trpenetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium modulationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum condidit. Utraqfirmiter fundata esse refertur: Tabernaculum quidem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rixe: disseusioues: hereses: u¬
uidie: homicidie: ebrietates:
commessationes: ⁊ his similia.
Nultis audire an arbores que
malos fructus faciunt. adẽt¬
ni regis templũ celeste ꝑtine¬
ant: Subuingit apłs. Que¬

Expanded text:
rixae, dissensiones, haereses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia . Vultis audire an arbores quae tales fructus faciunt ad aeterni Regis templum coeleste pertineant? Subjungit Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
menti scͥptura eis mito testi¬
moniuni daret: eoꝵq głam
celi ciues. ñ ante exortum tan¬
tiũmodo eoꝵ. uerumetiã post
inchoatũ uł expletum scĩssum
miius oꝑis. hominib ad me¬
moriam referrent. ⁊quantz
apud deum habeantur ostende¬
rent. Multa gͦ de illis ihedechi¬
mendauit ioħs: s nobis in pre¬
senti. quo sermo claisdendus
est. unum ioħis testimoniũ
cominemorare sufficiat. Et cũ
darent inquit quatuor aĩalia
głam. ⁊ honorem ⁊⁊ benedicfio¬
nem. sedenti suꝑ thronũ. iuuen

Expanded text:
menti Scriptura eis merito testimenti Scriptura eis merito testimonium daret, eorumque gloriam coeli cives non ante exortum tantummodo eorum, verum etiam post inchoatum vel expletum sanctissimi munus operis, hominibus ad memoriam referret, et quanti apud Deum habeantur ostenderent. Multa ergo de illis Ezechimemoravit Joannes; sed nos in praesenti, quia sermo claudendus est, unum Joannis testimonium commemorare sufficiat: Et cum darent, inquit, quatuor animalia gloriam et honorem, et benedictionem sedenti super thronum, viven
Abbreviated transcription (Latin):
iam factum descripserit. ⁊ cre¬
deutib legendũ transiuiserit:
quod udelicet eugłium. ad edi¬
ficandam fidem eccle pͥmitiue
que exhebreoꝵ. marime ppło
collecta est. hebreo sermone
composuit. Dilatata autẽ ꝑ
orbem eccła ⁊ grecis ac barba¬
ris menisdem fidei uuitatem
confluentib: curauerunt p̃¬
sules fidelium. ut idem etiã in
inceps greca lingua edider̃t.
mox inlatinum transfudere ser¬
monem: quatinus hecom̃s ꝑor
bem nationes lege atq intelli¬
gere possent. Testatur me dechi
serit: dum subfigura quatu¬
or animalium. admirabiles õi¬
um euangłistarũ uirtutes. qͣs
celesti uisione didicerat. plenis
eis. ⁊ ip̃e uisione doctus sp̃ali:
int̃ pͥma eccłe sacramenta. eoꝵ¬
deni euangłistarum facit men¬
tionem. Taute quippe erant dig¬
nitatis illi. qui redemptoris
nr̃i facta ⁊ dicta scͥbendo me¬
morie tradiderunt: ut ñ solũ¬
nio cõmendandi. Cante erant
dignitatis. ut utriusq testa¬

Expanded text:
jam facta descripserit, et crejam facta descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta est, Hebraeo sermone composuit. Dilatata autem per orbem Ecclesia, et Graecis ac Barbaris in ejusdem fidei unitatem confluentibus, curaverunt praesules fidelium, ut idem etiam  Ainceps Graeca lingua ediderunt, mox in Latinum transfudere sermonem, quatenus haec omnes per orbem nationes legere et intelligere possent. Testatur et Ezechiserit, dum sub figura quatuor animalium admirabiles omnium Evangelistarum virtutes, quas coelesti visione didicerat, plenisseis, et ipse visione doctus spirituali, inter prima ecclesiae sacramenta eorumdem evangelistarum facit mentionem. Tantae quippe erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo memoriae tradiderunt, ut non solunio commendandi. Tantae erant dignitatis, ut utriusque Testa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfiteri. quia in multis offen¬
dimus oñis. Siquos autem
ꝯde illis qui fallacit̃ sunt iusti.
correctos uocat adueniam: etiã
millis implebitur eius sermo
quia ñ uen̾it uocare iustos. s
pecc̃ores: id: ñ elatos s huii¬
les. Nonde sua iusticia inflatoᷤ.
s ei qui iustificat impium de¬
uota mente substratos. Nam
⁊ tales uͥ comu̾tuntur: nequaꝙͣ
se iustos s peccores necesse est.
sincero corde testent᷑. Libet au
elegit: ut spetie remissionis
peccorib ampliaret. aduexit.
Qualis namq sit factus. ip̃e
ad sc̃e eccle societatẽ p̃dicando
conittit. ablutamq fonte bap¬
tismatis de fusca formosam red¬
didit: quia uitioꝵ igredine
exuit. ac uͥtutũ decorauit orna¬
tu: docet ip̃m eugłm. in quo
scribendo noui testam̃nti conse¬
crauit exordium. Cui speciali
pͥuilegio donatumẽ. ut dñice
incarnationis mist̾ium quod
cuncti a scło ꝓpħe futurum
p̃cinebant. ip̃e pͥmus oũium

Expanded text:
profiteri, quia in multis offenprofiteri, quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est, non elatos, sed humiles; non de sua justitia inflatos, sed ei qui justificat impium devota mente substratos. Nam et tales ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero corde testentur. Libet auelegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque sit factus, ipse ad sanctae Ecclesiae societatem praedicando convertit, ablutamque fonte baptismatis, de fusca formosam reddidit, quia vitiorum nigredinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui speciali privilegio donatum est ut dominicae incarnationis mysteria, quae cuncti a saeculo prophetae futura praecinebant, ipse primus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tus arce ñ haberet. Qui quan¬
to amore iusticie flagrau̾int.
docuerunnt: cum ad testimoni¬
um p̃cursons continuo dñm
uidere . audire gauisi sunt.
Quoiꝰ gͦ ñ ueiit uocare iustos
s peccores : nͥ qr sicut lucas hec
referens. aꝑtius dicit. ñ ueni
uocare iustos si pecc̃ores inpe¬
nitentiam: Om̃s namq elec¬
tos ad regnum celeste dñs uo¬
cat: s illossolum ad penitenti¬
ain uocat. quos peccatis gra¬
uiorib inuolutos inuenit
Quos uͦ iusticie oꝑib declitos
repꝑit: ñ eos adpenitentiam
p̃terite conu̾sationis: s ad ꝓ
fectum magis uite ꝑfectioris
inuitat. Uocat pecc̃ores. ut ꝑ
peuitentiam corrigantur:
uocat iustos ut magis magi¬
q iustificent᷑ : quamuis ⁊ ita
recte possit utelligi quod ait.
ñ ueni uocare iustos. s pecca¬
tores: quia ñ illos uocauerit
qui suam iusticiam uolentes
constituere. iusticie dei ñ sunt
subiecti: seos potius qui fragi¬
litatis sue consciz ñ erubeseunt

Expanded text:
tus arce non haberet: qui quantus arce non haberet: qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt, cum ad testimonium praecursoris continuo Deum videre et audire gavisi sunt. Quomodo ergo non venit vocare justos, sed peccatores, nisi quia, sicut Lucas haec referens apertius dicit, Non veni vocare jussos, sed peccatores in poenitentiam ? Omnes namque electos ad regnum coeleste Dominus vocat, sed illos solum ad poenitentiam vocat, quos peccatis gravioribus involutos invenit. Quos vero justitiae operibus deditos reperit, non eos ad poenitentiam pfectum magis vitae perfectioris invitat. Vocat peccatores, ut per poenitentiam corrigantur; vocat justos, ut magis magisque justificentur. Quamvis et ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui, suam justitiam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii non erubescunt
Abbreviated transcription (Latin):
exequendo. ⁊ ñ sacͥficium cele¬
brando. Qe etiã rep̃hensoribus
suis quare cũ publicanis ⁊ pec¬
catorib manducaret rationem
reddere ñ desperit: ut uelsic eos
a suꝑuacua murmuratioue
cohiberet: atq ad sequenda pi
etatis sue dona ꝓuocaret. Non
enim inquit uem uocare iustos
conunua frequentabat: ut ii¬
uitatores suos docendo. celestes
inuitaret ad epulas. S mouet
forte aliquem. quomͦ dñis dirit
ñ se uenisse ad iustos. s magis
ad pecc̃ores uocandos: cũ cunc¬
tis legentib constet. qd etiam
illos quos scd̾m mosaice legis
instituta iustos inuenit. ad
euanglice p̃dications culmen
plurimos uocauit. Si enun
solos peccatores. ⁊ñetiam ustos
uocaret: nequaquã nathana¬
el discipłatus illiuis consors exi¬
steret: quẽ ad se pͥmo uenien¬
tem. tanta laude dignũ pñti¬
auit. ut dic̾et. Ecce uere isrłcta:
in quo dolus ũ est. Si ĩ uistos
uocaret: petrũ ⁊ andreã in apła¬

Expanded text:
exsequendo, et non sacrificium celeexsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta evangelicae praedicationis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret: quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Si non justos vocaret, Petrum et Andream in apostola
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑm necessitatib. ꝑ oblatio¬
nem se sacͥficioꝵ dũm placare
confidant. ꝓ posuit aũt eis testi¬
monium de ꝓpħa: ÷ hoc illos
euutes discere uissit. Luntes
iudelicet a tem̾itate stulte uitu¬
ꝑationis. ad diligentiorẽ scrip¬
ture sc̃e meditationẽ: ut qui eũ
peccatores suscipientẽ contra scͥp¬
turarum decreta fac̾e calump¬
mabantur: ip̃i se potius intel¬
lig̾erit que ẽẽut dei p̃cepta nesciͦ¬
se: uł agnita ñ fecisse. Qui enĩ
cotidianis intẽplo oblationib
instantes. nulla delinquentib
compassione miserebantur:
paret ꝓfecto quia contra ꝓpħicũ
siit benefaciendo. ⁊ sanando õs
opp̃ssos adiabolo: ⁊ quotiens
templum intrauit. magis ibi¬
languentes curare. erudire
nescios. contumaces redargu¬
ere. ułetiam foras deturbare.
quam uictimas studuit offer¬
re ÷ licͬet utiq qr uoluntatis di¬
uine quã ꝓpħa monebat. uis¬
sa ꝑfecit: muiscdie scilicet opus

Expanded text:
pauperum necessitatibus, per oblatiopauperum necessitatibus, per oblationem se sacrificiorum Dominum placare confidant. Proposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit: euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonemsivit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diabolo, et quoties templum intravitlanguentes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus
Abbreviated transcription (Latin):
plius infide confortat: ꝯeos qͦs
adhuc suꝑbos tolerabat ⁊ un¬
pios. ad humilitatis ac pietatis
gr̃ãm ꝓuocat. Nam sequitur.¬
At iħe audiensiait. Non ẽ opꝰ
ualentib medicus: s male
habentib. In eo enĩ qd male
habentib medicũ se aduenis¬
se testatur: auget sp̃c obtiuen¬
de sanitatis ⁊uite. his qui pec¬
catoꝵ. suoꝵ languore turba¬
ti. saluatoris ac iuuificatoris
magisteriũ iam sequi ceꝑant.
Ineo autẽ quod ualentib non
opus ẽe medico dicit: illoꝵ teme¬
ritatem redarguit. qui desua
iusticia p̃sumentes. gr̃e cele¬
stis auriluun querere detrecta¬
bant. Quis uamq ita iustus
ẽe pot̾it. ut diuina opitulatio¬
ne ũ egeat : cũ ille quo innatis
mulierum maior nemo ẽ. de
se ioħs aꝑtissime dicat. ũ potest
homo acciꝑe quicquam. nͥei
eisdem phariseis de falsa iusti¬
cia tum̃tib. etiam consilium
correctionis ostendit. Ammo¬
conquirant: yñ contemptis

Expanded text:
plius in fide confortat, et eos quos plius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis gratiam ac pietatis provocat; nam sequiturn est opus valentibus medico, sed male habentibus. In eo etenim quod male habentibus medicum se advenisse testatur, auget spem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit, illorum temeritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se accipere quidquam, nisi eisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit: admoconquirant, et, non contemptis
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. ꝑ amoris sui gr̃am ihabi¬
tat. ut ⁊ ea semꝑ luce sue p̃sentie
reficiat. quatinus ad suꝑna de¬
sider la magis magisq ꝑficiant:
studiis eoꝵ celestib quasi gratis¬
simis dapib ip̃e pascatur. Seq̃r.
arbitrabantur. qui suꝑbie fa¬
stu a iusticia longe discesserant:
neos cͥminabantur imustos.
qui resipiscendo a peccatis. non
parum iam iusticie ꝓpinqua¬
bant. Inuidia namq fr̃ue sa¬
lutis obcecati. recolebant quia
publicanus erat matħs : publi¬
cani ⁊ pecc̃ores erant multi alii
qui cum dũo discũbebant: sed
meiminisse nolebant. quia idem ma¬
theus sicut lucas seribit. relictis
om̃ib que gerebat. secutus ẽcũ.
S n alii publicam ac pecc̃ores eo
amimo cũ illo discũbebant: qͦ
illi deinceps adherere dispone¬
bant. Prrabant gͦ pharisei: qui
nec alieua nec sua saltem corda
nou̾ant. S qui nouit occulta
cordis: qui uenit querere ⁊ sal¬
uum fac̾e qd ꝑierat : ꝯ eos quos
iam penitentes susceꝑat. am¬

Expanded text:
bitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequituarbitrabantur, qui superbiae fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poenitentes susceperat, am
Abbreviated transcription (Latin):
multi publicam ⁊ pecc̃ores ue¬
iuentes. discumbebant euro
ihu ⁊ disciplis eius. Unius pri¬
plicaui com̾isio: multis exem¬
plum penitentie ⁊ indulgen¬
die publicanis :⁊ pec̃corib tͥbuit.
Nouenun dubitandum quia
publicam ac pecr̃ores ẽe desierant:
qui cum iħu ⁊ discipłis eiue dis¬
cumbebant. N ec simpec̃cis ꝑse¬
uerare decernerent: ei qui siue
pecco est conuesci auderent. Ir¬
blicani quippe uocantur. uel
qui publice scelerib fedantur.¬
uł qui publicis implicantur
uegotiis: que sine peccato aut
uix. aut nullatenus ualent
administrari. Et pulchro ue¬
re p̃sagio. qui apłs doctor gen¬
tiumerat futurus. in prima
sua conu̾sione peccantium. post se
gregem trabit ad salutẽ: officiũq
euangłitandi. qd ꝓficiente mito
uͥtutum erat erat explet᷑us: apri¬
mis iam fidei sue rudũtis incip̃.
erudit: s etiam qͥ exemplo ad me¬
liora conu̾tit: minist̾ium gerit
doctoris. Deniq idem publicant
ñ tunc solumodo cũ dño discum¬

Expanded text:
lti publicani et peccatores venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domino discum
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ habere ÷ fratne quoq
salutis curã geiere. Ille ꝑfec¬
te conditoris sui ducatũ seq̃r:
qui etiam ꝑrum quantum
ualet habere comitatũ nitit᷑.
Inuenimus inquit messiam:
quod : int̃pretatum rp̃e. Mes¬
sias ebreo sermone. xp̃e dicit᷑¬

Expanded text:
dilectione fervere, fraternae quoque salutis curam gerere. Ille enim perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, quod est interpretatum CHRISTUS. Messias Hebraeo sermone, Christ
Abbreviated transcription (Latin):
factam credimus. ⁊nre quã
futuram sꝑamus. semꝑ aĩo
retineamus: talit̃q nos aga¬
mus. ut ñ adiuditium. s sic̃
dñs his qui bona egerint ꝓ¬
misit resurgere mereamur
ad uitam. Nec sine discussio¬
ne p̃tereundum. qd dedicars
templum salomon uͥ cõple¬
uit p̃ces. descendit ignis de
celo: ⁊ deuorauit holocaustũ
⁊ iuctunas. holocausta nãq
ꝯiurictime ueri salomonis
nos sumus: holocausta ⁊ uc¬
sunt. De quib ait apłs petrꝰ.¬

Expanded text:
factam credimus, et nostrae, quam factam credimus, et nostrae, quam futuram speramus, semper in animo retineamus; taliterque nos agamus, ut non ad judicium, sed, sicut Dominus his qui bona egerunt promisit, resurgere mereamur ad vitam. Nec sine discussione praetereundum quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces, descendit ignis de coelo, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos sumus; holocausta et vicsunt; de quibus ait apost
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e eccłe insinuat euentus:
que nunc infidelium ꝑsecu¬
tione p̾mitur: nunc a ꝑse¬
cutionib reddita liberior.
latur: nunc in quib dam suis
mẽbris hostis antiqui ꝑielitat᷑
insidiis: nuue instante soller¬
tia doctoꝵ fidelium. quos ad
horam ꝑdere uidebatur. ꝑ pe¬
nitentiam iam castigatos re¬
cipit. Quod uͦ templum sedo
quadraguita ⁊ sex annis edi¬
ficatum est: ad significatio¬
nem dñici corporis quod de
uͥgine assumpsit. specialiter
respicit: de quo ip̃e dicit uide¬
corpussuum. ip̃e die t̾cia re¬
susertauit aduitam. ferunt
quadragesimo serto die post
conceptionis initium. in mn¬
broꝵ. distinctione formetur.
iuntus ꝓcuratum ẽ : ut eo
annoꝵ numero templũ edi¬
ficaretur. quo dierum nume¬
ro corpus dincum qd ꝑ tem¬
plum figurabatur. in utero
u̾ginali ꝑfici oportebat. Qdau¬
tem encenia ꝑomns annos cele¬
brari sancitum ẽ: hoc ꝓfec̃to
nos ad monet. ut memoriam
dñice resurrectionis quã iam

Expanded text:
sanctae Ecclesiae insinuat eventus, sanctae Ecclesiae insinuat eventus, quae nunc infidelium persecutione premitur, nunc autem, persecutoribus reddita liberior, latur: nunc in quibusdam suis membris hostis antiqui periclitatur insidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poenitentiam jam castigatos recipit. Quod vero templum secundum quadraginta et sex annis aedificatum est, ad significationem Dominici corporis quod de Virgine assumpsit spiritaliter respicit; de quo ipse Judaecorpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt quadragesimo sexto die post conceptionis initium in membrorum distinctione formetur; vinitus procuratum est, ut in eo annorum numero templum aedificaretur, 98 quo dierum numero corpus Dominicum, quod per templum figurabatur, in utero virginali perfici oportebat. Quod autem Encaenia per omnes annos celebrari statutum est, hoc profecto nos admonet ut memoriam dominicae Resurrectionis, quam jam
Abbreviated transcription (Latin):
quam de unu̾isis ꝑorbẽ creden¬
tib. quasi de uuuis lapidib in
unaui sue fidei ⁊caritatis coui¬
pagem aggregat. Quod autẽ
septem aunis edificatum est
templum: significat. quiaꝑ
totum huius scłi tempus quod
dedicatum ẽ⁊ celeberrima
illa ac marinia sollemuitas
a salomone rege. ⁊cunctis filiis
isrł tp̃r compłete delicationis
exhibita: insinuat mistice quia
ꝓfecto ufine inundi numuero
electoꝵ. diu desiderate immorta¬
litatis ẽ secutura festiurtas. ⁊ ꝑ
acto uniu̾salis resurrectionis
miracło. mox om̃s qui ad paci¬
fici regis nr̃i ueri scilicet salo¬
monis regnum ꝑtinent. ẽt¬
na cũ eo gaudia patͥe celestis
intrabunt. Nam quia dñs nr̃
octaua die idẽ pꝰ septimã sab¬
bati resuscitari a morte uoluit:
recte numerus octonarius nr̃e
quoq resurrectionis festa uen¬
tura designat. Quod templũ
ab hostib incensum. rursũ
miserante dũo construrtur:
quia abidolatriis comqui¬
natum denuo suꝑne pietatiᷤ
aurilio mundatur: uarios

Expanded text:
quam de universis per orbem credentibus, quasi de vivis lapidibus, in unam suae fidei et charitatis compagem aggregat. Quod autem septem annis aedificatum est templum, significat quia per totum hujus saeculi tempus, quoddedicatum est, et celeberrima illa ac maxima solemnitas a Salomone rege cunctis filiis Israel tempore completae dedicationis exhibita, insinuat mystice quia, perfecto in fine mundi numero electorum, diu desideratae immortalitatis securaacto universalis resurrectionis miraculo, mox omnes qui ad pacifici regis veri, scilicet Salomonis, regnum pertinent, aeterna cum eo gaudia patriae coelestis intrabunt. Nam quia Dominus noster octava die, id est, post septimam sabbati, resuscitari a morte voluit, recte numerus octonarius nostrae quoque resurrectionis festa ventura designat. Quod templum ab hostibus incensum rursum Domino miserante construitur; quod ab idololatris coinquinatum denuo, supernae pietatis auxilio, mundatur; varios
Abbreviated transcription (Latin):
quanto gratiorem dñs melectis
suis pecc̃oꝵ languorem eurauit᷑.
tanto ampliorem cunctis gr̃e
medentis potentiam monstra¬
uit. Uñ exlectione engłica au¬
duuimus. quia sedentem irthe¬
loneo mathm. ac tp̃ralib eurie
intentum. repente misertus
Quem etiam ꝓficientib eiꝰdẽ
gr̃e incrementis: de cõmuni
discipłoꝵ numero. ad apłatus
gradum ꝓmouit. Nec solum
p̃dicandi. uerum etiã scriben¬
di eugłium illi ministernun cõ
id utiq ꝓuidentia suꝑna fieri
disposuit: ut nullum enor.
sitas scelerum. asꝑanda uenia
reuocaret: cũ hunic tantis ma¬
lis mudi absolutum. tam ce¬
lestem factum conspic̾et: ut
communicato cũ angłicis spi¬
riib uocabulo. euglista nõia¬
retur yeẽt. llidit inquir ih̾c ho¬
itnem sedentem in theloneo

Expanded text:
quanto graviorem Dominus in electis suis peccatorum languorem curavit, tanto ampliorem cunctis gratiae medentis potentiam monstravit. Unde et ex lectione evangelica audivimus quia sedentem in telonio Matthaeum, ac temporalibus curis intentum, repente miseratusquem etiam proficientibus ejusdem gratiae incrementis, de communi discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commid utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum enormisitas scelerum, a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, evangelista nominaretur et esset. Vidit, inquit, Jesus hominem se
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt̃ gaudia iuste oꝑatioĩs. ⁊ pedes un¬
gere. ⁊ ad caput ꝙͦ ungendũ ñ dubi¬
tauit erigi. Ibi quippe ruduñta pe¬
nitentium: hic iusticiã ꝑfectaꝵ
designat aĩarũ. Uñ recte tẽ men¬
bra fuisse perhibet᷑. Quid nãq
ꝑ librã unguenti: nͥ ꝑfectio iusti¬
cie expͥmit᷑ Tunc quale furrit
unguentũ tacetur: nũc qr nar¬
di pistici. id÷ fidelis. neq extͣnciᷤ
specieb adultãti. s p̃ciosi fui̾t
indicatur: ut perfecte fidei et ac¬
tionis castitas indic atur. Per capur
aũt dñi quod unrit maria: sub¬
limitas diuinitatis eiꝰ: ꝑ pedes.
humilitas incaratioĩs exprimit᷑
Et pedes ungimꝰ eiꝰ: cũ misteriũ
suscepte incarnatioĩs. debita lau¬
de p̃dicamꝰ. Caput ungunꝰ: cũ
excellentiã diuinitatis digna u̾¬
bi opinione uenam᷑. Quid enĩ

Expanded text:
 gaudia justae operationis et pedes ungere, et ad caput quoque ungendum non dubitavit erigi. Ibi quippe rudimenta poenitentium, hic justitiam perfectarum designat animarum, unde recte tunc menbra fuisse perhibetur. Quid namque per libram unguenti, nisi perfectio justitiae exprimitur? Tunc quale fuerit unguentum tacetur, nunc quia nardi pistici, id est fidelis neque extraneis speciebus adulterati, sed pretiosi fuerit indicatur, ut perfectae fidei et actionis quae sit castitas intimetur. Per caput autem Domini quod unxit Maria, sublimitas divinitatis ejus, per pedes humilitas incarnationis exprimitur. Et pedes ungimus ejus, cum mysterium susceptae incarnationis debita laude praedicamus; caput ungimus, cum excellentiam divinitatis digna verbi opinione veneramur. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
opiniõe deuotioĩs. qͣ dm̃ ⁊ ꝓrimũ
sĩplici puroq corde uenari ac di¬
lige̾ ꝓbamͣ: fit q quod in amoris can¬
ticosponsa gloriat᷑. Dũ ẽẽt rex in aceu¬
bitu suo: nardus mea dedit odorẽ
suũ. ubi aꝑte qͥdmarisa fecit. typice

Expanded text:
opinione devotionis, qua Deum et proximum simplici puroque corde venerari ac diligere probamur: fitque quod in amoris Cantico sponsa gloriatur, dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Ubi aperte quid Maria semel fece
Abbreviated transcription (Latin):
diĩca ubi martha ministrabat
et lazarus int̾ alios discunbebat:
fides ẽ eccłie. que ꝑ dilectionem
oꝑatur. Unde alibi dñs de credi¬
turis in se populis. dic̃ ad disci¬
pulos. Ego cibũ habeo mandu¬
care: quẽ uos nescitis. Et ħ expo¬
nens: adunxit. Meus cibusẽ:
ut faciam uoluntatẽ eiꝰ qui me¬
nusit: et ꝑficiã opus eiꝰ. Inqua
cena martha ministrat: cũ aĩa
q̃q fidelis. oꝑa dño sue deuotioĩs
impendit. Lazarus uͦ unꝰ fit ex
discũbentib cũ dño: cũ enam
hi qui post peccoꝵ mortẽ resu¬
scitati ad iusticiã st̃. una c̃ eis qui
in sua mansere iusticia. de p̃sen¬
tia uitatis exultant: penitentes¬

Expanded text:
Dominica, ubi Martha ministrabat, Dominica, ubi Martha ministrabat, et Lazarus inter alios discumbebat, fides est Ecclesiae quae per dilectionem operatur: unde alibi Dominus de credituris in se populis dicit ad discipulos: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis . Et hoc exponens adjunxit: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me, ut perficiam opus ejus. In qua coena Martha ministrat, cum anima quaeque fidelis operam Domino suae devotionis impendit; Lazarus vero unus fit ex discumbentibus cum Domino, cum etiam ii qui post peccatorum mortem resuscitati ad justitiam sunt, una cum eis qui in sua permansere justitia, de praesentia