comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insaniebant. & ideo medicum non solum non agnoscebant: s etiam occidẽ
cupiebant. Erat quȩdam turba quae suam egritudinem cito uidit : & illius
medicinã sine dilatione cognouit. Uidete : quid sibi dixerit turba ipsa
commota miraculis. Nunquid xp̃s cum uenerit. plura signa facturus ẽ.
Utiq siduo non ert̃ : hic ẽ. Crediderunt gͦ in eum: ista dicentes. Principes
uero illi. audita multitudinis fide: & eo murmure quo xp̃s glorificabat᷑.
miserunt ministros ut eum apprehenderent. Quem apprehenderent. e¬
Adhuc nolentem. Quiagꝰ non poterant apprehendẽ nolentem : missi sunt
ut audirent docentem. Quid docentem. a Dixit gͦ iesus. Ad huc modicum
quia modo nolo. Quare adhuc modo nolo. a Quid adhuc modicum tempus
uobiscum sum: & tunc uado ad eum qui misit me. Implere debeo dispensa.¬
tionem meam: & sic ꝑuenire ad passionem meam. Queretisme & non in uen¬

Expanded text:
insaniebant; et ideo medicum non solum non agnoscebant, sed etiam occidere insaniebant; et ideo medicum non solum non agnoscebant, sed etiam occidere cupiebant. Erat quaedam turba quae suam aegritudinem cito vidit, et illius medicinam sine dilatione cognovit. Videte quid sibi dixerit turba ipsa commota miraculis: Numquid Christus cum venerit, plura signa facturus est? Utique si duo non erunt, hic est. Crediderunt ergo in eum dicentes ista. 8. Principes vero illi audita multitudinis fide, et eo murmure quo Christus glorificabatur, miserunt ministros, ut apprehenderent eum. Quem apprehenderent? Adhuc nolentem? Quia ergo non poterant apprehendere nolentem, missi sunt ut audirequia modo nolo. Quare adhuc modo nolo? « Quia adhuc modicum tempus vobiscum sum, et tunc vado ad eum qui misit me. » Implere debeo dispensationem meam, et sic pervenire ad passionem meam. « Quaeretis me et non inven
Abbreviated transcription (Latin):
Uentum ẽ. enim aderucem ut corpora deponerentur de ligno: qm̃ sabbatum
illicescebat. & inuenti sunt latrones ueuentes. Supplicium quippe crucis
ideo duriuserat: quia diutius cruciabat. & om̃s crucifixi longa morte nec¬
bantur. Illi autem ne manerent in ligno: cruribus fractis coaeti sunt mori
ut possent inde deponi. Dñs autem inuentus e. mortiuis : & admirati sunt
homines. Et qui eum uuum contempser: mortuum sic admirati sunt:
ut dicerent quidam. Uere filiusdi. ẽ. hic. Unde ẽ. & illud fr̃s: ubi att
quȩrentibus: ego sum. Et illi retro redeuntes: om̃s ceciderunt. Erat gͦ in illo
potestas summa: nec hora cogebatur mori. s horam expectabat qua opportu¬
ne fieret uoluntas: non qua inuiti impleretur necessitas. Deturba autem
multi crediderunt in eum. humiles & pauꝑes saluos faciebat dñs. Princii

Expanded text:
Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de ligno, quoniam sabbatum illucescebat; et inventi sunt latrones viventes. Supplicium quippe crucis ideo durius erat, quia diutius cruciabat, et omnes crucifixi longa morte necabantur. Illi autem, ne remanerent in ligno, cruribus fractis coacti sunt mori, ut possent inde deponi. Dominus autem inventus est mortuus , et admirati sunt homines: et qui eum vivum contempserunt, mortuum sic admirati sunt, ut dicerent quidam, Vere Filius Dei est hic . Unde est et illud, fratres, ubi ait quaerentibus se, Ego sum; et illi retro redeuntes omnes ceciderunt . Erat ergo in illo potestas summa. Nec hora cogebatur mori; sed horam exspectabat, qua opportune fieret voluntas, non qua inviti impleretur necessitas. 7. De turba autem multi crediderunt in eum. Humiles et pauperes salvos faciebat Dominus. Principes
Abbreviated transcription (Latin):
ut noueritis non necessitatem s potes tatem morientis: propter non nullo
hoc loquor quicum audierinit non dumuenit hora eius. aedificantur ad
credenda fata: & funt corda eorum fatua. ut gͦ noueritis potestatem
morientis: ipsam passionẽ recolite. crucifixum intuemini. Dixit in ligno
pendens. Sitio. Iui hoc audito : in arundine ꝑ spongiam obtulerunt
ei acctum. meruee. accepit & ait. Per fectum ẽ. Et inclinato capite: reddi¬
dit sp̃m. Uidetas potestatẽ morientis: quia hoc expectabat donec omĩa
complerentur quae de illo praedieta fuerant ante mortem futura. Dixerat.
enum propha. Dederunt inescam meam fel: & insiti mea potauert̃ me dccto.
Expectabat: ut haecomĩa complerentur. P ostta quam completa sunt: dixit¬
ł er fectum ẽ. Et acessit potestate : quia nonuenerat necessitate. Ido quidã plus
mirati sunt is tam potes tatem morientis: quam potentiam miracula facientis.

Expanded text:
ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc loquor, qui cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia complerentur: posteaquam completa sunt, dixit, Perfectum est; et abscessit potestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam potestatem morientis, quam potentiam miracula facientis.
Abbreviated transcription (Latin):
ueni& hora.o dies. ẽ. enim sempiternꝰ qui nec praecedit᷑ hest̾no: nec excluditur
crastino. In hoc autem scł̃o iuoluuntur dies: & alii transeunt & alii ueniunt
nullus manet. & mom̃ita quibus loquimur : inuicem se expellunt. Nec stat
prima syllaba: ut sonare poss&e sccła. Exquo loquimur aliquantum senu¬
imus: & sine ulla dubitatione senior suinꝰ quam mane. Ita nichil stat:
nichil manꝙ fixum in tempore. a mare itaq debemus ꝑquem facta sunt
tempora: ut liberemur a tempore. & figamur in ȩgernitate: ubi iam nul¬
la ẽ. mutabilitas temporum. Magna igitur miscdia diunri ihuxp̃i.
eẽ inter omia: ꝑquem facta sunt omĩa. factum eẽ. quod fecit. Factus ẽ.
enim quod fecerat. factus ẽ. enim homo qui hominẽ fecerat: ne periret qͥ
fecerat. Scdm autem dispensationem: iamuenerat hora natiuitatis & natꝰ
erat. s nondum uenerat hora passionis. ido nondum passus erat. Demq

Expanded text:
veniet hora; dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur veniet hora; dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. Magna igitur misericordia Domini nostesse inter omnia, per quem facta sunt omnia: factum esse quod fecit. Factus est enim quod fecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum venerat hora passionis, ideo nondum passus erat. 6. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. illius: illius hora quae ẽ. nisi uoluntas sua.o Nongͦ horam dixit qua
geretur mori : s qua dignaretur occidi. Tempus enim expectabat quoi
reretur: quia & tempiis expectauit quo nasceretur. De hoc tempore apostolꝰ
loquens ait. Cum autem uenit plenitudo temporis: misit ds̃ filium suum
Idõ multidicunt. Quare non ante uenit xp̃s. Quibus respondendum ẽ.
quianondum uenerat plenitudo temporis. moderante illo ꝑquem facta st̃
empora. Sciebat enim : quaudo uenire deb̾&e. Primo ꝑmultam seriem tem¬
rum & annorum : praedicandus fuit. Non enim aliquid paruũ & uentu-¬
rum fuit. Dui fuerat praedicandus: semꝑ tenendus. Quanto maior uidex
ueniebat: tanto praeconum longior series prȩcedebat. Deniq ubiuenit ple-¬
nitudo temporis: uenit & ille. qui nos lib̾aret a tempore. Libati enim a tempore.
uenturi sumus ad illam aeternitatẽ : ubi non ẽ. tempꝰ. Necdr̃ ibi. quando

Expanded text:
est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia et tempus exspectavit quo nasceretur. De hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore, venturi sumus ad aeternitatem illam, ubi non est tempus: nec dicitur ibi, Quando
Abbreviated transcription (Latin):
qui misit me quem uos nescitis: ut ostender& eis unde possent scire quod
iesciebant: subiecit. Ego scio eum. Ergo am̃e quęrite : ut sciatis eum. Quai
autem scio eum. a auia abipsosum: & ipse me misit. Magnifice utrunq
monstrauit. Ab ipso inquit sum : quia filius de patre. & quicquid. ẽ.
filius : deillo . ẽ. cuiis ẽ. filius. Idõ dñmiħm dicimus dmñ de dõ: patrẽ
non dicunus dm̃ dedõ. s tantũ dm̃. Et dicimꝰ dm̃n iħm: lumen de¬
lumine. Patremnon dicimus lumen de lumine: s tantum lumeN
mẽ misit. Ubi audis ipse me misit: noli intelligere naturae dissimili-¬
tudinem. s generantis auctoritatem. Q uaerebant gͦ eum app̃hende.¬
& nemoineum misit manꝰ : quia nondum uenerat hora cuis. Hoc ẽ: quia nolebat.
Quid e. enim. nondum uenerat hora eius. a Non enim dñs subfatonatus ẽ.
hoc nec dete credendum ẽ: nedum de illo ꝑquem factus es. Situa hora uoluntas

Expanded text:
qui misit me, quem vos nescitis: ut ostenderet eis unde possent scire quod qui misit me, quem vos nescitis: ut ostenderet eis unde possent scire quod nesciebant, subjecit: Ego scio eum. Ergo a me quaerite ut sciatis eum. Quare autem scio eum? quia ab ipso sum, et ipse me misit. Magnifice utrumque monstravit. Ab ipso, inquit, sum: quia filius de patre; et quidquid est filius, de illo est, cujus est filius. Ideo Dominum Jesum dicimus Deum de Deo: Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantulumine; Patrem non dicimus lumen de lumine, sed tantum lumen.me misit. Ubi audis, ipse me misit, noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. » VERS. 30.-- Quaere illum manus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
mabat gͦ: docens intemplo iessis. Et me scitis: & unde sim scitis. & ame ipso
nonueni: sed. ẽ. uerus. qui me misit: quem uosnescitis. Hocẽ. dicere. Et me
scitis: & me nescitis. hocẽ. dicere. Et unde sim scitis: & unde simnescitis. Unde
sim scitis: iħc anazareth: cuus etiam parentes nostis. Solus enim in hai
causa latebat uirginis partꝰ : cui tamen testis erat maritus. Ipse enim hoc
poterat fideliter uidicare : qui poss&̧ marita liter & telare. hoc ergo
excepto uirginis partu: totum nouerant iniħu: qd ad hominẽ ꝑtince
icies ipsius nota erat. patria ipsius nota erat: genus ipsius notum erat. ul
natus . ẽ. sciebatꝰ. Recte gͦ dixit. & me nostis. & unde sim scitis: scđm carnẽ
redite ineum quemmisit. & scietis. Dm̃ enĩ nemo uidit unquam: nisi ur¬
genitus filius qui ẽ. insinu patris. Ipse narrauit. Et patrem non cognoscit.¬
nisi filus: & cui uoluerit filius reuelare. Deniq cum dixissox. s ẽ. uer

Expanded text:
tis, et unde sim scitis; et a meipso non veni, sed est verus qui me misit, quem vos nescitis. » Hoc est dicere, Et me scitis, et me nescitis: hoc est dicere, Et unde sim scitis, et unde sim nescitis. Unde sim scitis, Jesus a Nazareth, cujus etiam parentes nostis. Solus enim in hac causa latebat virginis partus, cui tamen testis erat maritus: ipse enim hoc poterit fideliter indicare, qui posset maritaliter et zelare. Hoc ergo excepto virginis partu, totum noverant in Jesu quod ad hominem pertinet: facies ipsius nota erat, patria ipsius nota erat, genus ipsius notum erat, ubi natus est sciebatur. Recte ergo dixit, Et me nostis, et unde sim scitis, secundum carnem credite in eum quem misit, et scietis. Deum enim nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius qui est in sinu Patris, ipse nisi Filius, et cui voluerit filius revelare . Denique cum dixisset: Sed est verus
Abbreviated transcription (Latin):
unde nata ẽ. ista opinio apud iudaeos: quammodo audiuimus. xp̃s cum uene-¬
rit nemoscit unde sit: nisi quia utrunq praedicauerant & praenuntiauerant
seripturae.a Scdm hominem predixerant scripturae unde ẽẽt. sedm dm̃
tebat impios: & quęrebat pios. ad hoc enim. & isti dixerunt. xp̃s cum uenerit.
nemoscit unde sit: quia hanc illis opinionẽ generauerat. quod ꝑ esaiam dic-¬
tum ẽ. Generationẽ autem eius quis enarrabit. & Deniq & ipse dñs adutrunq
respondit: & quia nouerant eum unde eẽt. & quia non nouerant. ut attesta-¬
retur propheciae scãe. quae de illo ante praedicta ẽ: & scđ̾m hominem hu-¬
manitatem infirmitatis. & scđm diuinitatem maiestatis. audite gͦ ũbum

Expanded text:
unde nata est ista opinio apud Judaeos, quam modo audivimus, Christus cum veneunde nata est ista opinio apud Judaeos, quam modo audivimus, Christus cum venerit, nemo scit unde sit, nisi quia utrumque praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae? Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc enim et isti dixerunt, Christus cum venerit, nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et quia noverant eum unde esset, et quia non noverant; ut attestaretur prophetiae sanctae quae de illo ante praedicta est, et secundum humanitatem infirmitatis, et secundum divinitatem majestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi questionem quaeis uideretur non ipse eẽ. xp̃s. Adiungentes enim
dixerunt. Sed istum norumꝰ : unde sit. Xp̃s autem cum uenerit: nemo
ut unde sit. Haec opinio apud uida eos unde nata fuerat: quod xp̃s
cumuenerit. nemo scit unde sit.  Nim enim in anit᷑ nata ẽ. Si conside¬
qmnatareus uocabitur. Ergo predixerunt: unde sit. Rursus si locum
iatiuitatis eius quęramꝰ. tanquam sit inde ubi natus ẽ: nec hoc lateb.
udaeos : propt̃ scripturas quae ista praedixerant. N am cum eum uisa
stella magi quererent adorare: uenerunt ad herodem. & dixerunt quid
quererent: & quid uellent. Ille autem conuocatis eis qui legem sciebant.
quaesuuit abeis. ubi xp̃s nasceret᷑. Illi qui dixerunt. inbedeem iudae.
cȩ testimonium eaam propheticum protulerunt. Si gͦ. propħȩ prȩdixerant
& loeiununde erat origo carniseus: & locum ubi peperit eum mater eius

Expanded text:
sibi quaestionem qua eis videretur non ipse esse Christus: adjungentes enim sibi quaestionem qua eis videretur non ipse esse Christus: adjungentes enim dixerunt, Sed istum novimus unde sit; Christus autem cum venerit, nemo scit unde sit. Haec opinio apud Judaeos unde nata fuerit, quod Christus cum venerit, nemo scit unde sit non enim inaniter nata est; si consideo, quoniam Nazaraeus vocabitur . Ergo praedixerunt unde sit. Rursus si locum nativitatis ejus quaeramus, tanquam inde sit ubi natus est; nec hoc latebat Judaeos, propter Scripturas quae ista praedixerant. Nam cum eum visa stella Magi quaererent adorare, venerunt ad Herodem, et dixerunt quid quaererent et quid vellent: ille autem convocatis eis qui Legem sciebant, quaesivit ab eis ubi Christus nasceretur: illi dixerunt, In Bethlehem Judae; et testimonium etiam propheticum protulerunt . Si ergo Prophetae praedixerant et locum unde erat origo carnis ejus, et locum ubi eum peperit mater ejus;
Abbreviated transcription (Latin):
CMNIT CARITAS URA
PRIS TITIIS SERMONIBUS.
& lectum ẽẽ. in euangelio: & anobis ut potuimus disputa-¬
festum : non quia tunebat neteneretir: cuius potestas erat.
neteneretur. s ut significaroe etiam inipso die festo qui celebrabatur ã uidȩis:
occultari. & suum eẽ. mysterium. hodierna gͦ lectione apparuit poti
quae putabatur timiditas. Loquebatur enim palam indie festo : ita ut mi-¬
rarentur turbȩ. & dicerent quod audiuimus cum lectio legeretur. Non¬
ne hicẽ. quem quȩrebant int̾ficere. a Et ecce palam loquit᷑: & nichil illi
licunt. Nunquid uere cognouer principes. quia hic ẽ. xp̃s.a. Qui no¬
uerant qua seuicia quęrebatur : mirabant᷑ quapotentia non tenebatꝰ.
Deinde non plene intelligentes illius potentiam: putauer̃t principũ
ẽẽ. scientiam quod ipsi cognouerant eundem xẽ. xp̃m. & idõ peꝑoer̃
i: quem tanto pere occidendum quęsiert̃. Deinde illi ipsi apud ser
qui dixerant. nunquid cognouer̃ principes quia hicẽ. xp̃s. fecerunt

Expanded text:
nit Charitas vestra pristinis sermonibus et lectum esse in Evangelio, et a nobis ut potuimus disputatumfestum, non quia timebat ne teneretur, cujus potestas erat ne teneretur; sed ut significaret etiam in ipso die festo qui celebrabatur a Judaeis, se occultari, et suum esse mysterium: hodierna ergo lectione apparuit potestas, quae putabatur timiditas; loquebatur enim palam in die festo, ita ut mirarentur turbae, et dicerent quod audivimus, cum lectio legeretur, Nonne hic est quem quaerebant interficere? Et ecce palam loquitur, et nihil illi dicunt: numquid vere cognoverunt principes quia hic est Christus? Qui noverant qua saevitia quaerebatur, mirabantur qua potentia non tenebatur. Deinde non plene intelligentes illius potentiam, putaverunt principum esse scientiam, quod ipsi cognoverant eumdem esse Christum: ideo pepercerunt ei, quem tantopere occidendum quaesierunt. 2. Deinde illi ipsi apud seipsos, qui dixerant, Numquid cognoverunt principes quia hic est Christus? fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
coronati st̃. & posse inuente st̃ oues. qd̃
tẽ quando ista dñs loquebat᷑. ñdũ po¬
terant portare pastores. Nunqͥd gͦ debu¬
it illis ouib dici in illo tẽptationis ar¬
arina sanguinẽ fundere. nunqͥd in¬
quã debuit eis dici. qͥs ur̃m audeat ido¬
neũ martirio seputare. cuipetrꝰ iꝰdone¬
us ñdũ fuerat. quando eũ os ad os ipse
dnĩs instruebat: Sic itaq dixerit aliqͥs
ñ debere dici popłis xp̃ianis. audirecu¬
pientib quȩ sint deqͥb dñs tc̃ dicebat.
ad huc niulta habeo uobis dicere s ñ po¬
testis portare mͦ. si apłi ñdũ poteran.
multo minꝰ uospotestis: qr forte sic
multi posst̃ audire qd̾ tt̃ ñdũ poterat
petrꝰ sicut multi posst̃ martirio coro
de qͦ continuo subiunxit atq ait. cũ
autẽ uenerit ille sp̃s ueritatis: docebit
uos omẽm ueritatẽ. sic utiq de mon

Expanded text:
coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod coronati sunt; et posse inventae sunt oves, quod tunc quando ista Dominus loquebatur, nondum poterant portare pastores. Numquid ergo debuit illis ovibus dici in illo tentationis armine vel doctrina sanguinem fundere; numquid, inquam, debuit eis dici, Quis vestrum audeat idoneum martyrio se putare, cui Petrus idoneus nondum fuerat; quando eum os ad os ipse Dominus instruebat? Sic itaque dixerit aliquis non debere dici populis christianis, audire cupientibus quae sint de quibus Dominus tunc dicebat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, Si Apostoli nondum poterant, multo minus vos potestis: quia forte sic multi possunt audire, quod tunc nondum poterat Petrus, sicut multi possunt martyrio coronde quo continuo subjunxit, atque ait, Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa testat᷑ dicens. qͥ fecit quȩ futura
st̃ : iã cũ ipsa uerba tractaremꝰ. ut
potiumꝰ ex posuiꝰ. Nc̃ gͦ que ista
sint quȩ apłi tc̃ portare ñ poterat.
uultis forsitã scire.S qͥs nr̃m audeat
eoꝵ sedicere iã capacẽ. quȩ illi caꝑe
ñ ualebant: Ac ꝑ hoc neo ame ex.¬
pectandi st̃ ut dicantꝰ quȩ forte ñ caꝑem:
simͥ abalio dicerentꝰ. nec uos ea portare
possetis: etiã si ego tantꝰ eẽm. ut me ista
quȩ uobis altiora st̃ audiretis. & fieri qͥ¬
dẽ potest ut sint aliqͥ inuobis ad ea capi-¬
enda iã idonei quȩ alii caꝑe ñdũ ualent.
huc multa habeo uobis dicere: tam̃ eoꝵ
fortasse ñ nulla. S quȩ nã sint ista quę
ipse ñdixit: temerarui ẽ. uelle p̾sumere
ac dicere. Nã & mori ꝓ xp̃o ñdũ erant i.
posse p̃sunserat aliud ex ꝑtꝰ ẽ quã pucabat.
Ettam̃ postea & uiri & mulieres pueri
& puellȩ. iuuenes & uirgines. seniores
cũ iuniorib innumerabiles. martirio

Expanded text:
 dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tractaremus, ut potuimus, exposuimus. Nunc ergo quae ista sint quae Apostoli tunc portare non poterant, vultis forsitan scire. Sed quis nostrum audeat eorum se dicere jam capacem, quae illi capere non valebant? Ac per hoc nec a me exspectanda sunt ut dicantur, quae forte non caperem, si mihi ab alio dicerentur; nec vos ea portare possetis, etiamsi ego tantus essem, ut a me ista quae vobis altiora sunt audiretis. Et fieri quidem potest ut sint in vobis aliqui ad ea capienda jam idonei, quae alii cahuc multa habeo vobis dicere, tamen eorum fortasse nonnulla: sed quaenam sint ista quae ipse non dixit, temerarium est velle praesumere ac dicere. Nam et mori pro Christo nondum erant idoposse praesumpserat, aliud expertus est quam putabat : et tamen postea et viri et mulieres, pueri et puellae, juvenes et virgines, seniores cum junioribus innumerabiles martyrio
Abbreviated transcription (Latin):
portare mͦ. uellet nobis id qđ deitx¬
corporea dĩ natura dixi. intrinsecꝰ
ita dicere sicut scis angłis dicit qui
sẽꝑ uident faciẽ patris: ñdũ ea pa-¬
tare possemꝰ. Pro uide qđ ait docebit
uos omem ueritatẽ. ł deducet uos
in om̃i ueritate: ñ arbitror in hac
uita incuiꝰꝙͣ m̃te posse cõpleri. Qs¬

Expanded text:
portare modo, si vellet nobis id quod de inportare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente posse compleri
Abbreviated transcription (Latin):
docebit uosoniẽm ueritatẽ. ł sic̃ alii
codices habent: deducet uos in om̃i
ueritate. Unde dictũ ẽ. Deduc me
dũe inuia tua. & ãbulabo inuerita¬
te tua. Sic fiet: ut n̾ adoctorib exteri¬
orib illa discatis. que noluit tẽ dis
dicere .s. sitis oñs docibiles dõ. ut ea
ipsa quȩ ꝑdiuinas lectiones atq ser¬
mones extrinsecus adhibitos didicistiᷤᷤ
& credidistis de natura di ñ corpore¬
a. nec loco aliqͦ in clusa. nec ꝑ infini¬
ta spacia locoꝵ quasi mole distenta.
s. ubiq tota & ꝑfecta & infinta. si¬
ne nitoab coloꝵ. sine figuris li¬
niam̃toꝵ. sine notis literarũ. sitie
seric sillabarũ. ipsa nĩte conspicere ua¬
leatis. Ecce dixi aliqͥd qđ forte inde sit.
& tam̃ accepistis. & ñ solũ ferre potu¬
istis: uerũ etiã libentꝰ audistis. S si
ille magist᷑ interior qͥcũ ad huc dis
cipłis exteriꝰ loqueretꝰ ut. ad hucmu¬
lta habeo uobis dicere s ñ potestis

Expanded text:
docebit vos omnem veritatem: vel, sicut alii docebit vos omnem veritatem: vel, sicut alii codices habent, deducet vos in omni veritate: unde dictum est, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infinita, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magiscipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis
Abbreviated transcription (Latin):
si nondũ sicut oportet intelligit:
Quomͦ gͦ aliqͥd eoꝵ quȩ post ascensi¬
onẽ dnĩ feripta st̃ ñ possent ferre
discipłi. etiã ñdũ sibi msso spũ scõ.
eis fideliũ sacram̃ta ꝓdunt᷑. ñ idõ fit
qdđ ea ferre ñ posst: s ut ab eis tanto
ardentiꝰ concupiscant᷑ quanto eis ho
tẽ noluit dñs discipłis dicere. qr ñdũ
poterant illa portare: s potiꝰ in cari¬
tate ꝑficite. quȩ diffułit᷑ in cordib¬
feruentes & sp̾ualia diligentes: sp̃u¬
alẽ lucẽ sp̃uale̾q uocẽ quã carnales
homines ferre ñ posst̃. ñ aliqͦ signo
corporalib occulis apparente. nec aliqͦ
sono corporalib aurib instrepente.
s interiore conspectu & auditu nosse
possitis. Non eiũ diligit᷑ qđ penitus
ignoratꝰ᷑. S cũ diligitꝰ qđ ex quantu¬
lacunq parte cognoscit᷑ ipsa efficit᷑
dilectioꝵe ut meliꝰ & plenꝰ cognos¬
catꝰ. Si gͦ in caritate ꝓ ficiatis quã
diffundit in cordib fideliũ sp̃s sõs:

Expanded text:
si nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, quanto eis hontunc noluit Dominus discipulis dicere, quia nondum poterant illa portare: sed potius in charitate proficite, quae diffunditur in cordibferventes et spiritualia diligentes, spritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur dilectione ut melius et plenius cognoscatur. Si ergo in charitate proficiatis, quam diffundit in cordibus Spiritus sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ eo ñdũ misso ñ poterant portare dis.¬
cipłi Nunqͥd ido scimꝰ quȩ sint quȩdi¬
cero noluit. quȩ tc̾sciremꝰ si abeo dicta
legerenꝰ ł audiremꝰ: Aliud ẽ. eiũ scire
utrũ a nobis ł auobis portari possint:
aliud autẽ scire quȩ sint suie portari pos¬
sint. siue ñ possint. Quȩ cũ ipse tacuerit
qͥs nr̃m dicat istał illa st̃:÷ Aut sidicere
audeat. unde ꝓbat: Qs eni ÷ tã uanꝰ
aut temerariꝰ qͥcũ dixerit etiã uera qͥb
uoluerit. quȩ uoluerit. sine ullo testi¬
monio diuno affirinet ea eẽ. quȩ tẽ
ciat. & ñ maxima culpã temeritatis
lit auctoritas: Na ꝓfecto si eoꝵ aliqͥd le¬
gissemꝰ inlibris canonica auctoritate
firmatis. qͥ post ascensionẽ dñi scripta
st̃. parũ fuerat hoclegisse: nͥ illic id
etiã legeret᷑: hoc exeis eẽ. quȩ te̾ dñs no¬
luit discipłis dicere. quia ñ poterañ
illa portare.Tanꝙͣ si uerbi gr̃a ego di¬
cerẽ. illud qͦd legimꝰ in huiꝰ euangłii

Expanded text:
misso non poterant portare discipuli: numquid ideo scimus quae sint quae dicere noluit, quae tunc sciremus si ab eo dicta legeremus vel audiremus? Aliud est enim scire utrum a nobis vel a vobis portari possint; aliud autem scire quae sint, sive portari possint, sive non possint. Quae cum ipse tacuerit, quis nostrum dicat, Ista vel illa sunt? Aut si dicere audeat, unde probat? Quis enim est tam vanus aut temerarius, qui cum dixerit etiam vera quibus voluerit, quae voluerit, sine ullo testimonio divino affirmet ea esse quae tunc ciat, et non maximam culpam temeritatis lit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam si, verbi gratia, ego dicerem, illud quod legimus in hujus Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ iħ mn dixisse narratũ ẽ. cũ hic
eẽt. in carne. s hȩc unꝰ ex apłis cõg
eiꝰ ac sp̃u eiꝰ sibi reuelante con usꝰ¬
scripsit: ex his eẽ quȩ noluit tẽ dr
dicere. qr ea discipłi portare ñ poteran.
Quis me audiat tã temere ista dicontis
Si autẽ ubi hoc legimꝰ ibi etiã hoc
legeremꝰ. qͥs ñ tanto apło crederet.
S ed id qͦq: mͥ uidetꝰ᷑ absurdissime dici.

Expanded text:
ratum est, cum hic esset in carne, sed haec unus ex Apostolis ejus, ac Spiritu ejus sibi revelante conscripsit, ex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc legimus, ibi hoc etiam legeremus, quis non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici,
Abbreviated transcription (Latin):
cens docebit uos omẽm ueritatẽ. ł
deducet uos in om̃i ueritate. Quȩ
cũ ita sint: dilectissimi moneo uos
in caritate xp̃i. ut seductores caue-¬
atis ĩpuros & obscenȩ turpitudinis
sectas. deqͥb ait apis. Quȩ autẽ oc¬
cultȩ fiunt ab eis: turpe ÷ etiã di¬
cere. Necũ horrendas ĩmundicias
qualescunq sint portare ñ posst̃:
rant fieri: ut possint illa i̾munda
& nefanda portari. alia st̃ mala quȩ por¬
tare ñ potest qualiseunq pudor huma.¬
nus. & alia st̃ bona quȩ portare ñ potest
paruuis sensꝰ humanꝰ Ista fuuit ita
corporibꝰ ĩpudicis: illa remota st̃ acor.¬
porib unuersis. Hoc ĩpura carne cõ¬
mittitꝰ᷑ illud pura m̃te uix cerni᷑.

Expanded text:
cens, Docebit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias qualescumque sint, portare non possunt, rant fieri ut possint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ inapłicis litteris quȩ post modũ
scriptȩ st̃. nec ea dñm quando cũ illis
uisibilit̾ erat dixisse narrat᷑. Cur eiũ
ea tt ferre ñpoterant. que nõ in eoꝵ li¬
bris qͥs ñ legat. qs ñferat. etiã siñ intel¬
ligat: Nonnulla qͥdẽ homuies infi¬
qͥ crucifixus ẽ. fact ẽ mundꝰ. Sicut ui.¬
dei: qđ filiꝰ dĩ sit qͥ eo mͦ qͦ ipsi celebiant

Expanded text:
nimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infiqui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant
Abbreviated transcription (Latin):
quia diligo patrẽ. & sicut mandatũ¬
dedit mͥ pat̾ sic facio: surgite eamꝰ hinc.
Discunbens enĩ discũbentibꝰ loquebat᷑.
Famꝰ autẽ dixit. qͦ nͥ ad illũ locũ unde
fuerat tradendꝰ ad mortẽ qͥ nullũ
habebat meritũ inortis. s habebat
ut moreretꝰ mandatũ patris. tanꝗͣ.
ille deqͦ p̾dictũ erat. quȩ ñ rapui
tc̃ exoluebã mortẽ sine debito solutu¬
rus. & nosa morte debita redẽpturꝰ
Rapuerat adã autẽ peccatũ: quan.¬
do manũ in arborẽ p̃sũptione de¬
ceptꝰ extendit. ut in cõmunicabile
nom̃ in cõcesse diuinitatis in uade¬
ret: quã filio dĩ natura contule.¬

Expanded text:
quia diligo Patrequia diligo Patresurgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dicit. Quo? nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat meritum mortis, sed habebat ut moreretur, mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam : mortem sine debito soluturus, et nos a morte debita redempturus. Rapuerat autem Adam peccatum, quando manum in arborem praesumptione deceptus extendit, ut incommunicabile nomen inconcessae divinitatis invaderet, quam Filio Dei natura contule
Abbreviated transcription (Latin):
mundus ꝑ eũ factꝰ ẽ. Uniuersꝰ itaq
mundꝰ asũmis celi usq ad infimã
t̾ra creatori ẽ. subditꝰ ñ desertori.re¬
dẽptori ñ temeratori. liberatori ñ
captiuatori. doctori ñ deceptori. Quẽ¬
ad modũ autẽ sit intelligendꝰ prin-¬
ceps mundi diabolꝰ euidentiꝰ aperu-¬

Expanded text:
ndus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperu
Abbreviated transcription (Latin):
potuit hoc facere cũ p̃dixiss: & p̃di¬
care anteꝙͣ faceret. Credit᷑ autẽ hoc
ñ fide noua s aueca. aut certe cũ mo.¬
tuus eẽt. defecta. cũ resurrexiss re¬
fecta. Neq enĩ eũ filiũ dĩ: ñ & ante
credebant. S cũ in illo factũ eẽt. qđ
ante p̾dixit. fides illa quȩ tc̃ quando
illis loquȩbat᷑ fuit parua. & cũ more.¬
retꝰ pęne iã nulla: & reuixit & creuit.
Deinde qͥd dicit: Ia ñ multa: loquar

Expanded text:
potuit hoc et facere cum praedixisset, et praedicere antequam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta, aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta. Neque enim eum Filius Dei non et ante credebant: sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit, et crevit. Deinde quid dicit? Jam non mult
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ut credatis. qđ cũ factũ fuerit
uideatis: Nlã & ille cui diccũ ẽ. qr
uidisti credidisti: ñ hoc credidit qd
uidit. s aliud uidit: aliud credidit.
U idit enĩ hominẽ. credidit dm̃. Cer¬
nebat qpͥpe atq tangebat carnem
uiuentẽ. quã uderat morientẽ: & cre.¬
debat dnĩ in carne ipsa latentẽ. Crede¬
bat gͦ m̃te qđ ñ uidebat. ꝑ hoc qđ sensi¬
bus corporis apparebat. S & si dicant᷑
credi quȩ uident᷑. sicut dicit unꝰqͥsq
occulis suis credere se: ñ tam̃ ipsa ẽ.
quȩ in nobis edificatꝰ fides. S exre¬
b quȩ uidentꝰ agit᷑ in nobis: ut ea
credantꝰ quȩ ñuident᷑ꝰ. Quo circa di.¬
leccissimi unde nc̃ mͥ sermo ẽ. quod
dñs ait. & nc̃ dixi uobis priꝰquã fiat.
ut cũ factũ fuerit credatis: illud utiq
dicit cũ factũ fuerit. quod eũ post mor¬

Expanded text:
fiat, ut credatis, quod cum factum fuerit, videatis? Nam et ille cui dictum est, Quia vidisti, credidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi qulis suis se credidisse: non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Quocirca, dilectissimi, unde nunc mihi sermo est, quod Dominus ait, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis; illud utique dicit, cum factum fuerit, quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ inqua ȩqualis ẽ. patri: nouit fides
quȩ religiosis ẽ. m̃tibꝰ fixa. ñ calũp¬
niosis & dem̃tibꝰ ficta. Deinde subiun¬
git. & nc̃ dixi uobis priꝰꝙ fiat: ut
cũ factũ fuerit credatis. Quid est
hoc cũ magis credere homo debeat
anteꝙͣ. fiat. id qđ credendũ ẽ: hȩc ẽ.
enĩ laus fidei. si qđ creditꝰ. ñ uidet᷑.
Nã qͥd magnũ ẽ. sicredit᷑ qđ uidet᷑.
scđ̾m illã eiꝰdẽ diũ sententiã quan.¬

Expanded text:
in qua aequalis est Patri, novit fides quae religiosis est mentibus fixa, non calumniosis et dementibus ficta. Deinde subjunxit: Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Quid est hoc, cum magantequam fiat id quod credendum est? Haec est enim laus fidei, si quod creditur, non videtur. Nam quid magnum est, si creditur quod videtur? secundum illam ejusdem Domini sententia
Abbreviated transcription (Latin):
habet qcͥquã. Nullũ scilicet omĩno
peccatu. Sic enĩ ostendit ñ creatura¬
rũ s peccatoꝵ principẽ diabolũ. qͦs
nc̃ nomine mundi huiꝰ appellat.
& quotienscũq mundi nom̃ in mali
significatione ponitꝰ ñ ostendit
nͥ mundi istiꝰ amatores. deqͥb alibi
scriptũ ẽ. Quicũq uoluerit amicꝰ
eẽ. scłi huiꝰ: inimicꝰ dĩ constituetꝰ.
Absit gͦ ut sic intelligat᷑ diabolis prin.

Expanded text:
llum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo u
Abbreviated transcription (Latin):
ti credillisti. beati qͥñ uident & cre¬
dunt: Enescio utrũ credere discen¬
dus ẽ. qͥsq: qđ uidet. Nã ipsa fides
in epła quȩ scribitꝰ ad ebreos ita eꝰ.
diffinita. Est aut̃ fides sperandãꝵ
substantia. coniuntio rerũ quȩ ñ
uidentꝰ. Qua propt̾ si fides ẽ. rerũ qͦ¬

Expanded text:
didisti: beati qui non vident, et credunt . Et nescio utrum credere dicendus est quisquam quod videt. Nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita, Est autem fides, sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur . Quapropter si fides est rerum q
Abbreviated transcription (Latin):
innomine tħu . sic se illis credat iħc. Idõ intendite fratres mei : quidre¬
deat iste qui nocte uenit ad iesum. Quamuis ad iħ̃m uenerit. tamen
quia nocte uenit. ad huc de tenebris carnis suae loquitur. Non intelligit
quod audit adño: non intelligit quod audit aluce: quae illuminat
omem hominem uenientem in hunc mundum. Iam ei dñs dixit.N
quis natus fuerit de nuo: nonuidebit regnum dĩ. Dicit ad cum nichodemꝰ.
Quomodo potest homo nasci. cumsit senex: Sp̃s ei loquitur : & ille carnem
sapit. Carnem suam sapit : quia carnem xp̃i nondum sapit. Cũ enĩ dixisscȩ
dñs iesus : nisi quis manducauerit carnem meam & biberit sanguinem
meum non habebit in se uitam. scandalizati sunt quidam qui eum
quȩbantur : & dixerunt apud semet ipsos. Durus. ẽ. hic sermo : quis
potest eum audire. Putabant enim hoc dicere iħm : quod eũ possent

Expanded text:
in nomine Jesu, sic se ipsis credat Jesus. 5. Ideo intendite, fratres mei, quid responin nomine Jesu, sic se ipsis credat Jesus. 5. Ideo intendite, fratres mei, quid respondeat iste qui nocte venit ad Jesum. Quamvis ad Jesum venerit, tamen quia nocte venit, adhuc de tenebris carnis suae loquitur. Non intelligit quod audit a Domino, non intelligit quod audit a luce, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Jam ei Dominus dixit, Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci cum sit senex? Spiritus ei loquitur, et ille carnem sapit. Carnem suam sapit, quia carnem Christi nondum sapit. Cum enim dixisset Dominus Jesus, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam; scandalizati sunt quidam qui eum sequebantur, et dixerunt apud semetipsos, Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Putabant enim hoc dicere Jesum, quod eum possent
Abbreviated transcription (Latin):
Per baptisinum suum truiccit credentes: occisis omib peccatis tanquam
hostibus consequentibus. sicut in illo mari om̃s aegyptii perierunt auo
Quotraicit fiatres mei. quo trucit ꝓbaptisi num iesus. ciuus figuram tunc
gerebat moy ses qui ꝑmare traiciebat.⁊ Quo traicit. Admanna. Q uictaen
manna: Ego sum inquit panis uiuis: qui de caclo descendi. Manna accipunt
fideles : iam traicti ꝑmare rubrum. Quare rubrum mare. Iam mare.
quare & rubrum.: Sic significabat mare illud rubrum: baptismum xp̃i.
Unde rubet baptismus xp̃i. nisi xp̃i sanguine consecratus. Quogͦ ꝑducit cre-¬
dentes & baptizatos. Admanna. Ecce dico manna. Hotum ẽ. quid accep
iudaei. populꝰ ille israhel: notum ẽ. quid eis pluuissoȩ ds̃ decaelo. et
nesciunt catecumini quid accipiunt xpiani. Erubescant gͦ : qͥa nesciunt.
Transeant ꝑmare rubrum: manducent manna. ut quomodo crediderunt

Expanded text:
Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam Per baptismum suum trajicit credentes, occisis omnibus peccatis, tanquam hostibus consequentibus, sicut in illo mari omnes Aegyptii perierunt. Quo trajicit, fratres mei? quo trajicit per Baptismum Jesus, cujus figuram tunc gerebat Moyses, qui per mare trajiciebat? quo trajicit? Ad manna. Quod est manna? Ego sum, inquit, panis vivus, qui de coelo descendi . Manna accipiunt fideles, jam trajecti per mare rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quare et rubrum? Significabat mare illud rubrum baptismum Christi. Unde rubet baptismus Christi, nisi Christi sanguine consecratus? Quo ergo perducit credentes et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid acceperint Judaei, populus iste Israel, notum est quid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia nesciunt; transeant per mare rubrum, manducent manna: ut quomodo crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ. non intenebris quȩrunt diem. Tales enim iam etiam profitentur
Accessit ad illos iesuc: facit in illis salutem. quia ipse dix̃. ⁊ nisi quis mancdu-¬
cauerit carnem meam. & biberit sanguinem incum: non habebit in se
uitam. Et quod signum crucis habent infronte catecumini : iam de domo
magna sunt. Sed fiant ex serius filii. nonenim nichil sunt: quia iam
adomũ magnam ꝑtinent. Quando autẽ manducauit manna poprill
Audi apłm. Nolo enim uos ignorare fris: quia onĩs patres nr̃i subnube
fuerunt. & om̃s mare ꝑtransiert̃. Uequid ꝑmare tranaier̃t.: quasi quae-¬
reres ab illo : secutus ait. & om̃s ꝑmoysem baptizati sunt innube &e in
mari. Siego figura maris tantum ualuit. species baptisi qͥntui ualebit.
Si quod gestum ẽ. infigura. truectum populum ad manna ꝑduxit. quid¬
exhibebit xp̃s inueritate baptismi sui. traiecto ꝑ eum populosio. in¬

Expanded text:
demus, non in tenebris quaerunt diem. Tales enim jam etiam profitentur: demus, non in tenebris quaerunt diem. Tales enim jam etiam profitentur: accessit ad illos Jesus, fecit in illis salutem: quia ipse dixit: Nisi quis manducaverit carnem meam et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam . Et quod signum crucis habent in fronte catechumeni, jam de domo magna sunt; sed fiant ex servis filii. Non enim nihil sunt qui jam ad domum magnam pertinent. Quando autem manna manducavit dicit: Nolo vos ignorare, fratres, quia omnes patres nostri sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt . Ut quid per mare transierunt? quasi quaereres ab illo, secutus ait: Omnes per Moysen baptizati sunt in nube, et in mari. Si ergo figura maris tantum valuit, species baptismi quantum valebit? Si quod gestum est in figura trajectum populum ad manna exhibebit Christus in veritate baptismi sui, trajecto per eum populo suo?
Abbreviated transcription (Latin):
denuo. Eoce illi crediderant in eum: & iħc non se credebat eis. Tales sunt om̃s
catecumini. Ipsi iam credunt innomine xp̃i : s iesus non se credit ulis. Inten¬
dat et intelligat caritas ur̃ã.Si dixerimꝰ catecumino. credis uap̃m  R espondoꝵ
credo & signat se: iamcrucem xp̃i portans in fronte. & non erubescit de
cruce dñi sui. Ecce credit innomine eius. Interrogem. eum. Manducas carnẽ
filui hominis. & bibis sanguinem filii hominis. ꝙ nescit quid diçimus.
adlucem uenit: & intenebris uenit. Renati autem exaqua & spũ . quid
audiunt ab apostolo. ⁊ fiustis aliquando tenebrac: nunc autẽ iux in dño
scut filii lucis ambulate. & terum. Nos autem qui diei sumꝰ: sobru simꝰ.
Qui g renati sunt: notis fuerunt. & diei sunt. Tenebrac fuerunt: & lum̃
sunt. Iam credit se illis iesus: & non nocte ueniunt ad dñm. sicut nicho¬

Expanded text:
denuo. Ecce illi qui crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis; tales sunt omnes denuo. Ecce illi qui crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis; tales sunt omnes catechumeni. Ipsi jam credunt in nomine Christi, sed Jesus non se credit illis. Intendat et intelligat charitas vestra. Si dixerimus catechumeno: Credis in Christum? respondet, Credo, et signat se, jam crucem Christi portans in fronte, et non erubescit de cruce DFilii hominis, et bibis sanguinem Filii hominis? nescit quid dicimus, ad lucem venit, et in tenebris venit. Renati autem ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate : et iterum, Nos autem qui diei sumus, sobrii simus . Qui ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt. Jam credit se illis Jesus, et non nocte veniunt ad Jesum sicut Nico
Abbreviated transcription (Latin):
erat qui crediderunt in nomine eiꝰ. uidentes signa & prodigia quȩ̨ faciebat.
Superuis enim hoc dixit. Cum autem eẽt. ierusolimis inpascha indie f
multi crediderunt in nomine eiꝰ. quare crediderunt. Ysequitur & dic̃.
U identes signa eiꝰ quae faciebat.  de nichodemo. quid dicit. YErat pͥnceps
uidaeorũ: nomine nichodemꝰ. Hic uenit ad cum nocte: & ait. Rabi.
scimus quia adõuenisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine eius. Et
ipse unde crediderat. Y sequitur: nemo enim potest haec signa facere que tu
facis : nisi fuerit dĩ cum eo. Siergo nichodemꝰ de illis multis erat qui crede-¬
eraint innomine eius: iam inistonichodemo attendam. quare iesus nonse cri¬
bat eis. Respondit iesus: & dixit ei. A menamen dicotibi. nisi quis natus fuerit
denuo: non potest uidere regnum dĩ. Ipsis gͦ se cred& iesus. qui natus fuerit

Expanded text:
erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? seqnceps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regn
Abbreviated transcription (Latin):
Crediderunt tamen innomine ciꝰ multi: & ipse iħc non se credebat eis.
Quid dicimus fratres. Forte consequentia indicabunt nobis. Quid sibi
uult misterium istorum uerborum. ¶Quia crediderant in eũ homines.
manifestum. ẽ. uerum. ẽ : nemo dubitat euangeliũ loquitur. uerax
uangel ista testatur. Item quia ipse iesuc non credebat semet ipsum illis
& hoc manifestum. ẽ: & nullꝰ xpĩan dubitat. quia &̧ hoc cuuangelium
loquitur : & idem uerax euangelista testatur. Quare gͦ illis crediderunt
in nomine ei : & iesus non credebat semet ipsum illis. Y Sequentia uideamꝰ
Erat autem homo exphariseis nichodem nomine: princeps uidacorum.
c ueniad eum nocte : & dixit ei. Rabi: iam hoc nostis. quia rabi. mi¬
gister dicitur. scimus quia adõ uenisti magister. Nemo enim potest haec
signa facere quae tu facis: nisi fuerit ds̃ cum eo. Ergo iste nichodemꝰ : ex his

Expanded text:
Crediderunt tamen in nomine ejus multi, et ipse Jesus non se credebat eis. Crediderunt tamen in nomine ejus multi, et ipse Jesus non se credebat eis. Quid dicimus, fratres? Forte consequentia indicabunt nobis quid sibi vult mysterium verborum istorum. Quia crediderant in eum homines, manifestum est, verum est: nemo dubitat, Evangelium loquitur, verax Evangelista testatur. Item quia ipse Jesus non credebat semetipsum illis, et hoc manifestum est, et nullus christianus dubitat; quia et hoc ergo crediderunt illi in nomine ejus, et Jesus non credebat semetipsum illis? Sequentia videamus. 3. Erat autem homo ex Pharisaeis, Nicodemus nomine, princeps Judaeorum: hic venit ad eum nocte, et dixit ei, Rabbi. Jam hoc nostis, quia Rabbi magister dicitur. Scimus quia a Deo venisti magister: nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Ergo iste Nicodemus ex his