comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litia. ꝗtu inmanu ualida si uobis ñ displi¬
cet: requirant. recuiꝑent. reducant. Et
nunc huius reigratia. p̃misi hos quos
p̃sentes cernitis exploratores. qui ẽẽ rei
indagent sagaciter: renuntientq fide¬
liter. Assistite eis tanquã nunciis dñi
tir̃i: et inipsis feodũ urm deseruite. Ipse
uero adhonorem suũ. ad salutẽ urãm.
ad patrie sospitatẽ et pacem. Letum
uos et inclitum ꝑducat in bonum ac
placidum finem. Ad henricũ ep̃m wintoñ

Expanded text:
litia, qui in manu valida, si vobis non displilitia, qui in manu valida, si vobis non displicet, requirant, recuperent et reducant. Et nunc hujus rei gratia praemisi hos quos praesentes cernitis exploratores, qui esse rei indagent sagaciter, renuntientque fideliter. Assistite eis tanquam nuntiis Domini vestri, et in ipsis feudum vestrum deservite. Ipse vero ad honorem suum, ad salutem vestram, ad patriae sospitatem et pacem, laetum vos et inclytum perducat in bonum ac p
Abbreviated transcription (Latin):
nunc pharis eos. non u̾bum s silentiũ
scandalizat. In hoc tino certe adu̾titis.
quod occasionem quęrunt adt̾isum tios.
S sinite illos. Q eci sunt. duces cecorum.
Intendite saluti paruulorũ. non mur¬
muri maliuolorũ. Non ualde illorum
uobis curandũ ẽ. scandalũ: qui non sa¬
nantur nisi uos infirmemini. S nec
ut urĩs ipsis omiã om̃ib placeant que
statuitis: expectandum. Alioquin aut
nullum aut rarũ bonũ constituitis. Sa¬
tius uero ipsorũ ꝓfec̃tib quã uoluntatib
ꝓuidetis. fideliusq inuitos trabitis ad
dm̃: quã desiderus cordis eorũ relinquitis.
Commendo me scĩs orationib urĩs. Ad¬
enrico illustri anglorum regi.¬
Bernardus abbas dictus declara¬
ualle. cȩlorum regi de terreno regno seruire
fideliter: et humiliter obedire. Interra ur̃a
tenetur p̃da dñi mei atq ur̃i. et illa p̃da
ꝑqua maluut mori quã carere illa. Ego
eam sequi disposui. et mittere de nr̃a mi¬

Expanded text:
nunc Pharisaeos non verbum, sed silentium nunc Pharisaeos non verbum, sed silentium scandalizat. In hoc uno certe advertitis, quod occasionem quaerunt adversum vos. Sed sinite illos; caeci sunt, duces caecorum. Intendite saluti parvulorum, non murmuri malevolorum. Non valde illorum vobis curandum est scandalum, qui non sanantur, nisi vos infirmemini. Sed nec ut vestris ipsis omnia in omnibus placeant quae statuitis, exspectandum. Alioquin aut nullum, aut rarum bonum constituitis. Satius vero ipsorum profectibus, quam voluntatibus providetis; fideliusque invitos trahitis ad Deum, quam desideriis cordis eorum relinquitis. Commendo me sanctis orationibus vENRICBERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, coelorum Regi de terreno regno servire fideliter, et humiliter obedire In terra vestra tenetur praeda Domini mei atque vestri, et illa praeda, pro qua maluit mori, quam carere illa. Ego eam sequi disposui, et mittere de nostra mi
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum memoria in maledictione est
quia manducauerunt uuas acerbas:
riantur: imitentur certe sc̃itat̃e. quoꝵ
indulgentias dispensationesq ꝓlege
defendunt. Quamquã sc̃s helyas non
sum inquit melior quam patres mei:
et non dixit se nolle eẽ patrib meliorẽ.
Tidit iacob inscala angłos ascendentes.
et descendentes: numquid stantẽ quem¬
piam siue sedentem: Non est stare om̃i¬
no inpendulo fragilis scale. neq inin¬
certo huius mortalis tute quicquam
in eodem statu ꝑmanet. Non babemꝰ
hic manentem ciuitatẽ. nec futuram
acdhuc possidemus: s inquirimꝰ. Aut
ascendas nec ẽẽ est. aut descendas. si at¬
tẽptes stare. ruas necẽe est. Mimme
ꝓcerto ẽ. bonus: qui melior eẽ nonuult.
Et uͥ incipis nolle fieri melior:ibi desi
dicunt cultũ iusticie malum: quod nã
bonũ iam bonum reputaturi stint :
Untm uerbũ olim loquutus est. dñs.
et pharis ei scandalizati st̃. At nouos

Expanded text:
Quorum memoria in maledictione est, Quorum memoria in maledictione est, quia manducaverunt uvas acerbas, riantur; imitentur certe sanctitatem, quorum indulgentias dispensationesque pro lege defenduut. Quanquam sanctus Elias, Non sum, inquit, melior quam patres mei : et non dixit se nolle patribus esse meliorem. Vidit Jacob in scala Angelos ascendentes et descendentes : nunquid stantem quempiam, sive sedentem? Non est stare omnino in pendulo fragilis scalae; neque in incerto hujus mortalis vitae quidquam in codem statu permanet. Non habemus hic manentem civitatem, nec futuram adhuc possidemus, sed inquirimus. Aut ascendas necesse est, aut descendas: si attentas stare, ruas necesse est. Minime pro certo est bonus, qui melior esse non vult: et ubi incipis nolle fieri melior, ibi etiadicunt cultum justitiae malum, quodnam bonum jam bonum reputaturi sunt? Unum verbum olim locutus est Dominus, et Pharisaei scandalizati sunt . At novos
Abbreviated transcription (Latin):
inħeo consensu: emulatione ꝑsisto. Ne
E inuacuum uos quod absit conuenis¬
se stibsannent qui dieunt uođ euge
euge:contendite obsecro bonas facere
uias urãs. et studia ur̃a. que ꝓfecton¬
mis bona eẽ non possunt. Estoquod
possis nimium fortassis ẽt̾ rustus. pos¬
sis et nimium sapiens. s plane bonꝰ ultͥ
modum eẽ non potes. Et quidẽ lego
noli nmium ẽẽ iustus. lego non plus
sapere quã oportet sapere nunquid
autẽ atit ne sis nimiũ bonus. aut non
plus bonus quã oportet: Nemo ẽẽ bo¬
nus plus quã oportet pocest. Bonus
erat iam paulus. et tam̃ nequa quamd
contentus. libenter se ad ea quȩ ante
sunt extendebat. posteriora obliuis¬
cens et se ipso semꝑ melior effici studens.
Solus deus melior se ipso eẽ iccirco non
uult: quia non ualet. Recedant a me
et auobis. quidicunt nolumus ẽẽ meli¬
ores quam patres nostri: tepidorum
et dissolutorum se filios ꝓtestantes:

Expanded text:
inhaereo consensu, aemulatione persisto. 2. Ne inhaereo consensu, aemulatione persisto. 2. Ne ergo in vacuum vos quod absit convenisse subsannent qui dicunt vobis, Euge! euge! contendite, obsecro, bonas facere vias vestras et studia vestra, quae profecto nimis bona esse non possunt. Esto quod possis nimium fortassis esse justus, possis et nimium sapiens: sed plane bonus ultra modum esse non potes. Et quidem lego: Noli esse nimium justus ; lego: Non plus sapere quam oportet sapere : nunquid autem, aut, Ne sis nimium bonus; aut, Non plus bonus quam oportet? Nemo esse bonus plus quam oportet potest. Bonus 98 erat jam Paulus; et tamen nequaquam contentus, libenter se ad ea quae ante sunt, extendebat, posteriora obliviscens , et se ipso semper melior effici studens. Solus Deus melior se ipso esse idcirco non vult, quia non valet. 3. Recedant a me et a vobis qui dicunt: Nolumus esse meliores quam patres nostri, tepidorum et dissolutorum se filios protestantes.
Abbreviated transcription (Latin):
tuerem:cum ecce tuis ceterorũq amico¬
rum nr̃orum orationib. et hac uice py
dñs peꝑcit michi: sub spe tam̃ ꝑ missi
mine dñi congregatis. seruus
sanctitatis eorũ. frat̃ Bernardus abbas
dictus de claraualle. que recta sunt ui¬
dere. constituere. et tenere. Irascor occu¬
pationib meis. quib impedior intẽẽ
conuentui ur̃o: corpore tam̃ dũtaxat
Nam sp̃m. nec spacia terrarũ. nec tur¬
ba curarum absentare queunt: quippe
orantem ꝓ uob̃. congratulantẽ uobis
atq in tiob quiescentem. Non me inqua
sanctorũ potest carere conuentus: nee
loci corporis ue distantia pͥuat ꝓrsus
a consilio iustorum et congregatione
Ilo p̃sertim consilio. in quo non homi¬
num traditiones obstinatius defensan¬
tur. aut suꝑstitiosiu obsertiantur.s
diligenter humiliterq inquiritur.
que sit uoluntas dei bona et benepla¬
cens et ꝑfecta. Iuue toto desideriofiror.
deuotione immoror. condelector amore.

Expanded text:
tuerem: cum ecce tuis caeterorumque amicotuerem: cum ecce tuis caeterorumque amicorum nostrorum orationibus et hac vice pius Dominus pepercit mihi, sub spe tamen promissi mine Domini congregatis, servus sanctitatis eorum frater BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, quae recta sunt videre, constituere, et tenere. 1. Irascor occupationibus meis, quibus impedior interesse conventui vestro, corpore tamen duntaxat. Nam spiritum nec spatia terrarum, nec turba curarum absentare queunt: quippe orantem pro vobis, congratulantem vobis, atque in vobis quiescentem. Non me, inquam, sanctorum potest carere conventus, nec loci corporisve distantia privat prorsus a consilio justorum et congregatione: illo praesertim consilio, in quo non hominum traditiones obstinatius defensantur, aut superstitiosius observantur; sed diligenter humiliterque inquiritur, quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta. Illuc toto desiderio feror, devotione immoror, condelector amore,
Abbreviated transcription (Latin):
escimus. Aquib autẽ amamur: ipsis nos
in nobis requiem paramus. Porro amare
indeo: caritatẽ habere est. Studẽ uͦ ꝓpter
dm̃amari: caritati seruire est. S quid
facio: Ego ꝑmissor breuitatis. iam dene¬
bor ꝓlixitatis exhibitor. Si de fr̃e Wirri¬
co desideras.immo quia desicieras scire.
sic currit nonquasi in incertum:sic pug¬
nat nonquasi aerem tierberans.S qm̃
scit neq pugnantis eẽ. neq currentis. s
miserentis dei.ipsum rogat ate rogari
ꝓse. quatinus qui iam donauit eiet pug¬
nare. et currere: det et uincere. et ꝑuenire
fbbatem ur̃m mͥ non cantũ ꝓpter te. s et
ppter suã bonam famã carissimũ. corde
meo. et oretuo saluto: gratantissime eum
uisurus. illo et tp̃r et loco quo ꝓmisisti.
Notifico ȩtiam tibi quod et nunc paulisꝑ
aggrauata manu dñ suꝑ me. impuls
cuersus sum ut caderem. ita ut securi
ad radicem infructuose arboris corpis
mei apposita. iamiamq succidi me¬

Expanded text:
escimus; a quibus autem amamur, ipsis nos escimus; a quibus autem amamur, ipsis nos in nobis requiem paramus. Porro amare in Deo, charitatem habere est: studere vero propter Deum amari, charitati servire est. 2. Sed quid ego facio? Ego promissor brevitatis, jam tenebor prolixitatis exhibitor. Si de fratre Guerrico desideras, imo quia desideras scire, sic currit non quasi in incertum, sic pugnat non quasi aerem verberans. Sed quoniam scit neque pugnantis esse, neque currentis, sed miserentis Dei; ipsum rogat a te orari pro se, quatenus qui jam donavit ei et pugnare et currere, det et vincere et pervenire. Abbatem vestrum mihi, non tantum propter te, sed et propter suam bonam famam charissimum, corde meo et ore tuo saluto, gratantissime eum visurus illo et tempore et loco quo promisisti. Notifico etiam tibi, quod et nunc paulisper aggravata manu Domini super me, impulsus eversus sum ut caderem, ita ut securi ad radicem infructuosae arboris corporis mei apposita, jamjamque succidi me
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendo: non falleris. Qum tuȩ littere
inmanus nrãs uenerunt: de incorde nr̃o
qui eas miseras inuenerunt.Has quoq
nrãs. nec me sine de scribere certus sum:
nec te sine me confido lectarum. Labora¬
mus quidem titerq ad alterutrũ scͥptitan¬
do. fatigantur et nuncii alt̾itis ad alterũ
scͥpta portando: s numquid sp̃c grauant᷑
amando: Cessent gͥ que absq: labore non
possunt actitari. et illud frequentetur
quod quanto attentius satagitur. tanto
minus constat laborari. Quiescant inqua
a dictando ingenia.labia aconfabulando.
a seribendo digiti.adiscurrendo nuncii:
non autẽ quiescant corda die ac nocte me¬
ditari in lege dñique est caritas. Aquo
negocio quanto quietiores sumus: tanto
minus quiescutis. Quantoq occupati¬
ores sumus in illo:tanto nos quietiores
sentimus ex illo. Amemus et amemtr:
in altero nobis. in altero nr̃is consulentes.
Nam quos amamtis: in ipsis ꝑfecto requi¬

Expanded text:
sentiendo non falleris. Cum tuae litterae sentiendo non falleris. Cum tuae litterae in manus nostras venerunt, te in corde nostro qui eas miseras, invenerunt. Has quoque nostras nec me sine te scribere certus sum, nec te sine me confido lecturum. Laboramus quidem uterque ad alterutrum scriptitando, fatigantur et nuntii alterius ad alterum scripta portando: sed nunquid spiritus gravantur amando? Cessent igitur quae absque labore non possunt actitari; et illud frequentetur, quod quanto attentius satagitur, tanto minus constat laborari. Quiescant, inquam, a dictando ingenia, labia a confabulando, a scribendo digiti, a discurrendo nuntii: non autem quiescant corda die ac 97 nocte meditari in lege Domini, quae est charitas. A quo negotio quanto quietiores sumus, tanto minus quiescimus: quantoque occupatiores sumus in illo, tanto nos quietiores sentimus ex illo. Amemus, et amemur; in altero nobis, in altero nostris consulentes. Nam quos amamus, in ipsis profecto requi
Abbreviated transcription (Latin):
satione et penitentia consolari desideras.
quantũ ex fructib eius ꝑpendimus:
noueris digne deo conuersari dignosq
penitentie facere fructus. Libellum aut̃
qtem ame exigis: penes me modo ñ habeo
Quidam enim amicus noster eodem zelo
quotu flagitas: diu est. quod apud se illũ
abire patiar omnino frustratam: alium
nuꝑ ame editum in latidib uirginis ma¬
tris tibi transmicto. Quem quia eiꝰ exemplar
non teneo.rogo ut quamtotius ad me re¬
mictas: uł si maturius adueneris.ipse de¬
Reues breuib reddidi litteras. oc¬
casionem utiq bretuter rescriben¬
di de tuarum breuitate libenter
accipiens. Et uere quid iuuat uieras. et
ut ueraciter loqueris et̃nas amicicias.
tianis atq transitoriis iactitare u̾bulis:ͤ
Quantalibet uersuum diuersitate. uer¬
borum multiplicitate. sc̃ptorũ tiarietate.
tuam michi caritatem ostentare seu com¬
mendare coneris: minus certe sentio de
expͥmere quam diligis. Idemq tude me

Expanded text:
satione et poenitentia consolari desideras, satione et poenitentia consolari desideras, quantum ex fructibus ejus perpendimus, noveris Deo digne conversari, dignosque poenitentiae facere fructus. Libellum autem, quem a me exigis, penes me modo non habeo. Quidam enim amicus noster eodem zelo, quo tu flagitas, diu est quod apud se illum abire patiar omnino frustratam, alium nuper a me editum, in Laudibus Virginis matris, tibi transmitto: quem, quia ejus exemplar non teneo, rogo ut quantocius ad me remittas; vel, si maturius adveneris, ipse dereves brevibus reddidi litteras, occasionem utique breviter rescribendi de tuarum brevitate libenter accipiens. Et vere quid juvat veras, et, ut veraciter loqueris, aeternas amicitias vanis atque transitoriis jactitare verbulis? Quantalibet versuum diversitate, verborum multiplicitate, scriptorum varietate tuam mihi charitatem ostentare seu commendare coneris, minus certe sentio te exprimere quam diligis, idemque tu de me
Abbreviated transcription (Latin):
longaui fugiens. et maneo in solitu¬
dine. et cum ꝓpha ꝓposui custodire
uias meas ut non delinquam in lingua
guosus non dirigetur suꝑ terram. et
scđm aliam scͥpturam. mors et uita in
manib linguȩ. Silentium autẽ dicente
ysaia cultus iusticiȩ est. Et bonum est ut
docet iheremias exspectare salutare dei
cum silentio. Ad hunc gͦ iusticiȩ cultum.¬
ad hanc om̃ium uirtutum matrem. nu¬
tricem. custodem. ne penitus uidear ne¬
gare quod petistis. et te. et quicumq tui
similes ꝓficere cupiunt inuircutib. in¬
uito et ꝓuoco. et si non uerbo doctrinȩ.
certe mei silentii exemplo: ut uel silendo
doceam ce silere. qui loquendo me cõpellis
docere quod nescio.S quid ego facio:Mi¬
rum si non rides. quod ego qui multiloqͥ¬
um tantoꝑe dampnare uideor. intam
multa uerba tam loquaciter iam ꝓgre¬
dior: et dum cupio cibi cõmendare silen¬
tium. contra silentium ꝑ mulciloqurũ
pugno. Ouerricum nr̃m de euitis contier¬

Expanded text:
longavi fugiens, et maneo in solitulongavi fugiens, et maneo in solitudine, et cum propheta proposui custodire vias meas, ut non delinquam in lingua guosus non dirigetur super terram ; et secundum aliam scripturam: Mors et vita in manibus . Silentium autem, dicento Isaia, cultus justitiae est ; et, Bonum est, ut docet Jeremias, exspectare salutare Dei cum silentio . Ad hunc ergo justitiae cultum, hanc omnium virtutum matrem, nutricem, custodem, ne penitus videar negare quod petiisti; et te, et quicunque tuis similes proficere cupiunt in virtutibus, invito et provoco, etsi non verbo doctrinae, certe mei silentii exemplo, ut vel silendo doceam te silere, qui loquendo compellis me docere quod nescio. 3. Sed quid ego facio? Mirum si non rides, quod ego qui multiloquium tantopere damnare videor, in tam multa verba tam loquaciter jam progredior; et dum cupio tibi commendare silentium, contra silentium per multiloquium pugno. Guerricum nostrum, de cujus conver
Abbreviated transcription (Latin):
uiersitas sensuum concurrit. Udi sepe
respuitur quod occurrit: et requirit᷑
quod excidit. Udi quid pulerius sc̃m
licteram. quid consequentius iuxta sen¬
tentiam. quid planius ꝓpter intelligen¬
tiam. quid utilius ad conscientiam.
quid deniq cui. uł post uel ante pona¬
tur. intentissime attenditur. multaq
alia. que adoctis in huiusmodi curio¬
sius obseruantur. Et tu in hoc dices
michi ẽẽ quietem: tu hoc etiã si lingua
sileat. silentium nominabis : Quãquã
non solum demꝑis. sz nec mee ꝓfessioĩs
est huic rei oꝑam dare quã postulas:
nec possibilitatis ad implere qđ optas.
Siquidem uł monachi qd eẽ uideor.
uel peccatoris quod sum: officitm
non est docere s lugere. Indoctus qͦq
quodet uere me fatcor ẽẽ. si p̃sumat
docere quod nescit: nichil in docꝰtius
agit. Docere itaq nec in docto est in
ꝓmptu. nec monacho in ausu: nec pe¬
ntenti in affectu. S et ꝓpder hoc e¬

Expanded text:
versitas sensuum concurrit; ubi saepe versitas sensuum concurrit; ubi saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod excidit: ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique, cui, vel post, vel ante ponatur, intentissime attenditur; multaque alia quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur? Et tu in hoc mihi dices esse quietem? tu hoc, etiamsi lingua sileat, silentium nominabis? 2. Quanquam non solum temporis, sed nec meae 96 professionis est, huic rei operam dare quam postulas, nec possibilitatis adimplere quod optas. Siquidem vel monachi quod esse videor, vel peccatoris quod sum, officium non est docere, sed lugere. Indoctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere quod nescit, nihil indoctius agit. Docere itaque nec indocto est in promptu, nec monacho in ausu, nec poenitenti in affectu. Sed et propter hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
Ndignaris forsitan tił ut temꝑãtius
dicam miraris. quod ꝓlongiori epła
quam a nobis sꝑaueras.tam breuem
cartulam recepis. S memento iuita
uirum sapientẽ omĩa subcȩlo tempus
habere: et tempus quidem loquendi. et
temptis ẽẽ tacendi. Quando autẽ suum
tempus silentium habebit: si hos etiã
sacros dies quadragesime nr̃a sibi tien¬
dicat confabtilatio: Eaq ipsa tanto
occupatior quanto laboriosior dum
non quidẽ p̃sentes alterutrũ leuiter
dicere tialemus quȩ uolumus: s absenti¬
d necesse est nobis inuicem diligenter
dictare. que uel petimus abinuicem uł
petimur᷑. Dum uero absens cogito. dictito
scriptito. mittoq quod p̃sens legas: ro¬
go tibi ocium. tibi filentii quies: S hȩc
inquies onnã facere podes insilentio.
Mirum si ex sententia hoc respondeas:
Quantus eñ tumultus est inmente
dictantium. tbi multitudo ꝑstrepit
dictionum: orationum uarictas. et di¬

Expanded text:
ndignaris forsitan, vel, ut temperantius ndignaris forsitan, vel, ut temperantius dicam, miraris, quod pro longiori epistola, quam a nobis speraveras, tam brevem chartulam receperis. Sed memento juxta virum Sapientem, omnia sub coelo tempus habere: et tempus quidem loquendi, et tempus esse tacendi . Quando autem suum tempus silentium habebit, si hos etiam sacros dies Quadragesimae nostra sibi vindicat confabulatio? Eaque ipsa tanto occupatior, quanto laboriosior; dum non quidem praesentes alterutrum dicere leviter valemus quae volumus, sed absentibus necesse est nobis invicem diligenter dictare, quae vel petimus ab invicem, vel petimur. Dum vero absens cogito, dictito, scriptito, mittoque quod praesens legas; rogo ubi otium, ubi silentii quies? Sed haec, inquies, omnia facere potes in silentio. Mirum si ex sententia hoc respondeas. Quantus enim tumultus est in mente dictantium, ubi multitudo perstrepit dictionum, ubi orationum varietas et di
Abbreviated transcription (Latin):
paucis tantum. anuł cuiquã. an forte
etiã nulli expediat demonstrarriet sulla
quoq p̃fatiuncula quã de nr̃is aliis lit¬
teris tueidem coaptasti apte sedeat. an
uero aptior queri debeat: ur̃o utriusq
iudicio derelinquo. S iam pene micbi
exciderat: quod inpͥncipio eplȩ tuȩ que¬
stus es quod de arguerim mendacii. Hoc
aliquando me loquutũ fuisse: non satis
recolo. Si quid tam̃ fuerit. nam magis me
oblitum quã tuum nuncium mentitũ
crediderim: ioc ando potius quã serio
dictum fuusse nondubites. Ego ne leui¬
tate de usum putauerim. aut apud te
ẽẽ est et non: Absit a me hec suspitio
dete. qui iugo ueritatis beatus quem
portas ab adolescentia. lascitios annos
morũ suꝑas grauitate. Nec tam sim¬
plex sum. ut simplicẽ oris ꝓlationem
sine cordis dupplicitate mendacium
putẽ: nec tam incuriosus tui. ut ob¬
litus sim uł quod iam dudũ conceꝑis
in affectu. uł quid ab effectu impe¬

Expanded text:
paucis tantum, an vel cuiquam, an forte paucis tantum, an vel cuiquam, an forte etiam nulli expediat demonstrari: et si illa quoque praefatiuncula, quam de nostris aliis litteris eidem coaptasti, apte sedeat, an vero aptior quaeri debeat, vestro utriusque judicio derelinquo. 4. Sed jam pene mihi exciderat quod in principio epistolae tuae questus es, quod te arguerim mendacii. Hoc aliquando me locutum fuisse, non satis recolo. Si quid tamen fuerit nam magis me oblitum, quam tuum nuntium mentitum crediderim, jocando potius quam serio dictum fuisse non dubites. Egone levitate te usum putaverim, aut apud te esse Est et Non? Absit a me haec suscipio de te, qui jugo veritatis beatus quod portas ab adolescentia, lascivos annos morum superas gravitate! Nec tam simplex sum, ut simplicem oris prolationem sine cordis duplicitate mendacium putem: nec tam incuriosus tui, ut oblitus sim, vel quod jamdudum conceperis in affectu, vel quid ab effectu impe
Abbreviated transcription (Latin):
tudeas. et legas: non autẽ transseribas.
nificas. ego quidem legendũ. tͥ miserã. non
tͣnsscribendũ: uideris tuqͥ uł quorũ utilitate
tͣnsscͥpseris. Qd̃ aut̃ te mittente eũ nunc habet
abbas de scõ cheoderico. ego quidem non
iusseram: nec tamen displicet micbi. It¬
quid enim libellus meus ocłos eius for¬
midaret icui se uidendum animus quoq
meus totũ si poss expanderet: S heu in
qtianta sermonis angustia mentiose in¬
gessit de tali uiro. ne liceat ut dignũ erat
intam dulcissima nobis memoria aliquan¬
diu immorari: quando iamiamq deside¬
rat epła finem. Obsecro te ne gratieris opor¬
tunitatem querere quomodo adcũ ꝑgas.
p̃dictumq opusculũ non pͥus cuiquam
scribendum uł legendũ ex ponas. quam
cum eo totum ꝑuudeas. pariderq confe¬
ratis et corrigatis que corrigenda sunt:
ut inore duorum testiũ stec omne t̾bum
Et tunc demum. an passim cuilibet. an

Expanded text:
videas, et legas; non autem transcribas. videas, et legas; non autem transcribas. psisse, ego quidem legendum tibi miseram, non transcribendum: videris tu, qua vel quorum utilitate transcripseris. Quod autem te mittente eum nunc habet abbas de 95 Sancto-Theoderico, ego quidem non jusseram, nec tamen displicet mihi. Utquid enim libellus meus oculos ejus formidaret, cui se videndum animus quoque meus totum, si posset, expanderet? Sed heu! in quanta sermonis angustia mentio se ingessit de tali viro, ne liceat, ut dignum erat, in tam dulcissima nobis memoria aliquandiu immorari, quando jamjamque desiderat epistola finem? Obsecro te ne graveris opportunitatem quaerere quomodo ad eum pergas, praedictumque opusculum non prius cuiquam scribendum vel legendum exponas, quam cum eo totum pervideas; pariterque conferatis, et corrigatis quae corrigenda sunt, ut in ore duorum testium stet omne verbum. Et tunc demum an passim cuilibet, an
Abbreviated transcription (Latin):
dudum imꝑante finem fieri. nec dum ca¬
ceo: Oquam lata intuis litteris padet ma¬
teria respondendi. Quod si digne licuisset
ut libtusset: et tibi forsitan satis eẽt et mͥ.
S que aliud p̃cipit dnã est immo dñs est:
ds̃ enim caritas est. et satis agit ꝓ imꝑio
qtiatinus debeam potius obtemꝑare sibi:
quã uł michiuł tibi. Et qm̃ oportet carita¬
ti deo. magis obedire quã hominib. nolens
dolensq nonquidẽ nego quod postulas.
s interim differo: ne dum tue cupio humi¬
liter satisfacere uoluntati. sub p̃textu fal¬
se htimilicatis. ꝑ ueram suꝑbiam arcem
tante potestatis quȩ te ueraciter attestan¬
de etiam angłis imꝑat in celis. terrenus u̾¬
miculus interris uidear impugnare. Li
bellum qtiequeris. ipse quoq antequã tuus
nuncius ad nos ueniret.abeocui cõmenda¬
tieram requisiui: s nec dum recipi. Dabo
autẽ oꝑam ut uł cum ueneris. si tam̃ un¬
quam aliquando ueneris: illum inuenias.

Expanded text:
dudum imperante finem fieri, necdum tadudum imperante finem fieri, necdum taceo. O quam lata in tuis litteris patet materia respondendi. Quod si digne licuisset ut libuisset, et tibi forsitan satis esset et mihi. Sed quae aliud praecipit, domina est, imo dominus est. Deus enim charitas est : et satis agit pro imperio, quatenus debeam potius obtemperare sibi, quam vel mihi, vel tibi. Et quoniam oportet charitati Deo magis obedire quam hominibus; nolens dolensque, non quidem nego quod postulas, sed interim differo: ne dum tuae cupio humiliter satisfacere voluntati, sub praetextu falsae humilitatis per veram superbiam, arcem tantae potestatis, quae, te veraciter attestante, etiam Angelis imperat in coelis, terrenus vermiculus in terris videar impugnare. 3. Libellum quem quaeris, ipse quoque antequam tuus nuntius ad nos veniret, ab eo cui commendaveram, requisivi: sed necdum recepi. Dabo autem operam ut vel cum veneris, si tamen unquam aliquando veneris, illum invenias,
Abbreviated transcription (Latin):
cteq rescripsi. Quarũ quidem breuitatẽ
ris compellor irasci: quã quã in his teste
conscientia solicaritati cupiam deseruire.
Qtuus ꝓfecẽo imperio quia sapientibus
et insipientib debitor sum: ipsa sola facere
potuit. ut nec dum tibi potuerim satisfa¬
cere. Quid gͦ : Caritas tibi denegat. quod
tu petis ex caritate : Petisti. quesisti. pul¬
sasti. et caritas te frustrata est: Quid mͥ
indignaris: Si uis. si audes: irascere carita¬
ti.De quanamq p̃sumis impetrare quod
postulas: ipsa ꝓhibende fit ne impetres
Et eoce iam longum causatur sermonem.
et tibi indignatur qui cogis. non quod s
displiceat ⁊elus quo id facis. quippe quẽ
et ipsa donauit tibi. s uult te illum ha¬
bere scd̃m scientiam: ut cautus sis maiora
minorib non impedire. Uides quã inuitꝰ
auellor alongiore epła. dum ductus delec¬
tatione tibi colloquendi. et desiderio satis¬
faciendi. dñe caritati molestus fio: qua iã¬

Expanded text:
cteque rescripsi. Quarum quidem brevitatem cteque rescripsi. Quarum quidem brevitatem i, ipsis curis meis compellor irasci, quanquam in his teste conscientia, soli charitati cupiam deservire: cujus profecto imperio, quia sapientibus et insipientibus debitor sum, ipsa sola facere potuit, ut necdum tibi potuerim satisfacere. Quid ergo? charitas tibi denegat quod tu petis ex charitate? Petisti, quaesisti, pulsasti; et charitas te frustrata est. Quid mihi indignaris? Si vis, si audes, irascere charitati. De qua namque praesumis impetrare quod postulas, ipsa prohibente fit ne impetres. Et ecce jam longum causatur sermonem, et tibi indignatur qui cogis. Non quod sibi displiceat zelus quo id facis; quippe quem et ipsa donavit tibi: sed vult te illum habere secundum scientiam, ut cautus sis majora minoribus non impedire. Vides quam invitus avellor a longiori epistola, dum ductus delectatione tibi colloquendi, et desiderio satisfaciendi, dominae charitati molestus fio, qua jam
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. s dilatoriam occasionem nomina¬
bis: qui meam ut michi uidebat᷑ iustam
uerecundiam: ꝓtuo libitu nunc indiscre¬
tionem. nunc falsam humilitatẽ. nunc
etiã ueram suꝑbiam interpretaris. Horũ
itaq quia tibi indubium uenire possunt:
nichil affero. Illud autem simpliciter tue
dilectioni intimo. quod indubitanter te
credere uolo. toto scilicet hoc tẽpore. exquo
tuus nuncius non is s alius recessit ame.
nullũ michiom̃mofuisse ocium ad id quod
poscis idoneum:.tum ꝓpter dierũ maliciã.
tũ ꝓpter noctium breuitatẽ. S et nunc
quoq ita me nouissime tuȩ lictere occupa¬
tissimum inuenerunt: ut ipsas etiam oc¬
cupationum causas ꝓ mei excusatione
longum fuerit michi scribere tibi. Nixqͥp¬
pe illas tuas interprandendũ nam illa ho¬
ra pͥmum michi reddite sunt: ꝑlegere po¬
tui. Uix has meas quantulas cũq furtim.
raptim.anticipatis horis. breuiter succin¬

Expanded text:
tionem, sed dilatoriam occasionem nominationem, sed dilatoriam occasionem nominabis, qui meam, ut mihi videbatur, justam verecundiam, pro tuo libitu nunc indiscretionem, nunc falsam humilitatem, nunc etiam veram superbiam interpretaris. Horum itaque, quia tibi in dubium venire possunt, nihil assero. Illud autem simpliciter tuae dilectioni intimo, quod indubitanter te credere volo: toto scilicet hoc tempore, ex quo tuus nuntius, non is, sed alius recessit a me, nullum mihi omnino fuisse otium ad id quod poscis idoneum, tum propter dierum malitiam, tum propter noctium brevitatem. Sed et nunc quoque ita me novissimae tuae litterae occupatissimum invenerunt, ut ipsas etiam occupationem causas pro mei excusatione longum fuerit mihi scribere tibi. Vix quippe illas tuas inter prandendum nam illa hora mihi primum redditae sunt perlegere potui. Vix has meas quantulascunque furtim, raptim, anticipatis horis, breviter succin
Abbreviated transcription (Latin):
qui capite misso deorsũ. pedibq sursũ
erectis. p̃ter humanũ usum stant mani¬
b uel incedunt: et sic in se om̃ium ocłos
defigunt. Nonest hicltidus ꝑtierilis. ñ
est de theatro. qui femineis fedisq an-¬
fractib ꝓuocet libidinem: actus sordidos
rep̃sentet. S est ludus iocundus. hone¬
stus. grauis. spectabilis: qui celestium
spectatorum delectare possit aspectus.
Hoc casto et religioso ludo: ludebat qui
dicebat. Spectaculum facti sumꝰ angłis
et hominib. hoc ludo et nos interim lu¬
damus. ut illudamur: confundamur.
humiliemur. donec ueniat qui potentes
deponit. et exaltat humiles.qui nos letifi¬
cet. glorificet. inȩt̃num exaltet. Ad eundẽ.¬
mitto nunc imꝑitiam meã. xc¬
taceo ꝓfessionis humilitatẽ. seu
humilitatis ꝓfessionem. nec iam
optendo tiel loci uel nominis mei ñdico
abiectionem s mediocritatẽ: quia quicqͥd
tale dixero. tu hoc non necessariam excusa¬

Expanded text:
qui capite misso deorsum, pedibusque sursum qui capite misso deorsum, pedibusque sursum erectis, praeter humanum usum stant manibus vel incedunt, et sic in se omnium oculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non est de theatro, qui femineis foedisque anfractibus provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus jucundus, honestus, gravis, spectabilis, qui coelestium spectatorum delectare possit aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltat humiles; qui nos laetificet, glorificet, in aeternum exaltet. Emitto nunc imperitiam meam, taceo professionis humilitatem, seu humilitatis professionem, nec jam obtendo vel loci, vel nominis mei non dico abjectionem, sed mediocritatem: quia quidquid tale dixero, tu hoc non necessariam excusa
Abbreviated transcription (Latin):
Solus qui uere humilis est. parcit am¬
me sue. qui ne putetur qđ non est: sẽꝑ
quantũ in se est. uult nesciri quod est.
Grande reuera ꝑicłm.audire quc̃quã
de sc: supra quã sentit inse. Quis dabit
mͥ apud homines tantũ de ueris dig¬
ne humiliari: quancũ uel de falsis datũ
est indigne exaltari: Illam michiuocẽ
ꝓpħicam iure assumerẽ. Exaltatꝰ autẽ:
humiliatus sum. et conturbatus. Et
illud. Ludam. et uilior fiam. Ludã scili¬
cct: ut illudar. Bonus ludus: quo mi¬
chol irascicur. et deus delectatur. Bonꝰ
ludts. qui hominib quidem ridicłin:
s anglis pulcherrimũ spcctaculũ p̃bet:
Bonꝰ inquã ludus. quo efficimur obꝓbri¬
um habundantib et despectio suꝑbis.
Nam reuera quid aliud sccularib quam
ludere uidemur. cum quod ipsi appetunt
in hoc scło. nos ꝑ contrarium fugimus:
et quod ipsi fugiunt. nos appetimus :
More scilicet ioctilatorũ et saltatortm.

Expanded text:
Solus qui vere humilis est, parcit anSolus qui vere humilis est, parcit animae suae: qui ne putetur, quod non est, semper quantum in se est, vult nesciri quod est. 12. Grande revera periculum, audire quemquam de se supra quam sentit in se. Quis dabit mihi apud homines tantum de veris digne humiliari, quantum vel de falsis datum est indigne exaltari? Illam mihi vocem propheticam jure assumerem: Exaltatus autem, humiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilior fiam . Ludam scilicet ut illudar. Bonus ludus, quo Michol irascitur, et Deus delectatur. Bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelis pulcherrimum spectaculum praebet. Bonus, inquam, ludus, quo efficimur opprobrium abundantibus, et despectio superbis. Nam revera quid aliud saecularibus quam ludere videmur, cum, quod ipsi appetunt in hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipsi fugiunt, nos appetimus? More scilicet joculatorum et saltatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dicerer.s non essem. Nunc autẽ alii in¬
sipientem me ridebunt. alii subsanna¬
bunt idiotam: alii p̃sũptori indigna¬
buntur. Putas ne paruum michi hoc
conferat religionis emolumentũ:cum
humilitas ad quam utiq ducit humi¬
liatio. totius sit spũalis fabrice funda¬
mentum: Siquidem humiliatio uiac̃
ad humilitatem sicut patientia ad pa¬
cem: sicut lectio ad scientiam. Si uirtu¬
tem appetis humilitatis: uiam non
refugias humiliationis. Nam si non
pateris humiliari: non poteris ad hu¬
militatem ꝓuehi. Prodest itaq michi
meam insipientiam sciri. et a scientib
seientib in iuste laudari. Terret me
apłs: qui et ipse territus dicit. Parco
autem. ne quis me existimet supra id
quod uidet in me: aut audit aliquid
er me. Quam pulcre dixit parco. Non
parcit sibi arrogans. non parcit sibi
suꝑb. non cupidus uane głẽ. et iac̾ta¬
tor actuum suorũ: qui uel sibi arrogat
quod est: uel mentit᷑ de se quod non est.

Expanded text:
dicerer, sed non essem. Nunc autem alii indicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliatio, totius sit spiritualis fabricae fundamentum? Siquidem humiliatio via est ad humilitatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi. Prodest itaque mihi meam insipientiam sciri, et a scientibusscientibus injuste laudari. Terret me Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Quam pulchre dixit, parco. Non parcit sibi arrogans, non parcit sibi superbus, non cupidus vanae gloriae, et jactator actuum suorum, qui vel sibi arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est.
Abbreviated transcription (Latin):
publicetur. Nam unde iam poterit ȩxeu¬
sari: Possem forsitan dicere. quod febre
terciana laborans. quod ꝓofficio inco cutis
occupatus hec dictauerim: cum scͥptũ
sit. Sapientiam scͥbe in ocio: S hec recte
p̃tenderẽ. si grande aliquod atq oꝑosũ
opus aggressus fuissem. Nunc autem
in tantillo opusculo ut occasionib me
non excusem: nichil horum certius pre¬
tendere possũ. quã ut sepe iam dixi
scientie pauꝑtatẽ. S habeo non nullã
mee confusionis consolationẽ. Nametsi
non feci ut petieras. si non misi quod sye¬
raueras:agnoscis certe quia uolui Suf¬
ficiet autẽ uoluntas: tibi de eẽ uides fa¬
ctiltatem explendi. Deniq et si tibi nul¬
lam conferat utilitatẽ: uel micbi ꝓfici¬
et ad humilitatem. Sultus quippe dũ
non loquitur: sapiens putatur. Nam
quod non loquitur: non sensus inopia
s humilitatis ẽẽ custodia credicur
Ego itaq si adhuc siluissem: sapiens

Expanded text:
publicetur. Nam unde jam poterit excupublicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo curis occupatus haec dictaverim, cum scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . Sed haec recte praetenderem, si grande aliquod atque operosum opus aggressus fuissem. Nunc autem in tantillo opusculo, ut occasionibus me non excusem, nihil horum certius praetendere possum, quam, ut saepe jam dixi, scientiae paupertatem. 11. Sed habeo nonnullam meae confusionis consolationem. Nam etsi non feci ut petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explendi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, vel mihi proficiet ad humilitatem. Stultus quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
stas inalios. intantum ut ꝓpe reliquisse
te peniteat: quod pͥus tenere grauabat.
Cui pessime tẽptationi.si uel adhoram
quod absit assenstim p̃bueris: non medi¬
ocre dampnũ incurres tuȩ conuersationis.
En tota illitis elegantissimi et eloquentis¬
simidoctoris sapientia: a quo doceri de tã
longinquo postulasti. En illtidexspecta¬
tum ac desideratum etilogium: quod
atidire tantoꝑe studuisti. Hȩc summa
nr̃e eruditionis. An adhuc aliquid mag¬
num exspectas : Gotum audisti. Quio
amplius requiris: Ex haustus ẽ. fons
et tu queris aquam insicco: Exemplo
illius euuangłice uiduȩ: de pauꝑtate
mea totum quod habui misi. Quid tiere¬
cundaris: Quid uultũ demittis: Tu
me coegisti. Sermonẽ quesisti: sermonẽ
habes. Sermonẽ inquam babes. iam sa¬
tis longum. s mutũ. u̾bis plenũ. sensib
uacuum. non quo ut petieras incorde duo
caritas ordinetur: s quo mea inscieintetͥ ͣ¬

Expanded text:
stas in alios; in tantum ut prope reliquisse stas in alios; in tantum ut prope reliquisse te poeniteat, quod prius tenere gravabat: cui pessimae tentationi si vel ad horam quod absit assensum praebueris, non mediocre damnum incurres tuae conversationis. 10. En tota illius elegantissimi et eloquentissimi 93 doctoris sapientia, a quo doceri de tam longinquo postulasti: en illud exspectatum ac desideratum eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? totum audisti. Quid amplius requiris? exhaustus est fons, et tu quaeris aquam in sicco? Exemplo illius evangelicae viduae, de paupertate mea totum quod habui, misi . Quid verecundaris? quid vultum dimittis? Tu me coegisti. Sermonem quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia
Abbreviated transcription (Latin):
stro scibditus. senorib obediens. iumorib
contemꝑans. angłis placens. u̾bo utilis.
humilis corde. mansuetus adom̃s. Caue
autem ne quia olim inhonore positus fu¬
isti. etiam nunc te putes p̃ceteris honoran¬
dum: s magis humilem omĩb exhibeas.
tanquam de ceteris tinũ. Nec enĩ dignũ
est ut inde exigas honorem: unde refugis
laborem. Potest hinc etiã aliud nasciꝑicu¬
lum:ad quod te p̃monitũ et p̃municum
ẽẽ uolo. Nam sicut om̃s ita mutabiles
sumus. ut plerumq quod heri uolebamꝰ.
hodie recusemus. et quod hodie nolumus
eras desideremtis: sic quandoq diabolo
suggerente poterit contingere. ut ex me¬
moria relicti honoris tuũ animũ pulset
ctipiditas: ita ut omĩa que uiriliter con¬
tẽpsisti. pueriliter desiderare incipias.
Dulcescent animo que pͥus amara fuerunt
sublimitas loci. domus cura. rerum dispen¬
satio. obsequia famulorũ. libertas tui. pote¬

Expanded text:
stro subditus, sstro subditus, sobtemperans. Angelis placens, verbo utilis, humilis corde, mansuetus ad omnes. Cave autem, ne, quia olim in honore positus fuisti, etiam nunc te putes prae caeteris honorandum: sed magis humilem omnibus exhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas honorem, unde refugis laborem. 9. Potest hinc etiam nasci aliud periculum, ad quod te praemonitum et praemunitum esse volo. Nam sicut omnes ita mutabiles sumus, ut plerumque quod heri volebamus, hodie recusemus; et quod hodie nolumus, cras desideremus: sic quandoque diabolo suggerente poterit contingere, ut ex memoria relicti honoris tuum animum pulset cupiditas; ita ut omnia quae viriliter contempsisti, pueriliter desiderare incipias. Dulcescent animo quae prius amara fuerunt, sublimitas loci, domus cura, rerum dispensatio, obsequia famulorum, libertas tui, pote
Abbreviated transcription (Latin):
tempsisti. Et merito. Quia qui se sͥ magi¬
strum consticuit: stulto se discipulũ sub¬
dit. Et quidem quid alii de se sentiant
Et facilius imꝑare et securius possum
p̃eẽ aliis multis: quam soli michi. Pru¬
dens ergo humilitas. humilisq pruden¬
cua fuit. quod nequaquã eredens ad salutẽ
te posse sufficere tibi: alieno potius arbi¬
trio deinceps uiuere ꝓposusti. Laudo etiã
quod non nouum uel magistrum. uel locũ
requisisti.s ad claustrum de quo exieras.
et ad patrem sub quo ꝓfeccras. familiarit᷑
redisti. Rectius quippe fuit. ut domus
que te nutrierat. s ꝓ frat̾na caritate di¬
miserat. ex occupatum rcciperet: quã de
cius desolacione. aliena gauderet. Quod
tamen inhoc ep̃i licentiam non habueris.
nolo ut negligenter ducas: s aut ꝑte aut
ꝑmediam ꝑsonam. quantum inte est sa¬
tisfacere non differas. Post hec conu̾sare
simpliciter inter fr̃s:deuotus deo. magi¬

Expanded text:
tempsisti. Et merito: quia qui se sibi magitempsisti. Et merito: quia qui se sibi magistrum constituit, stulto se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se sentiant, et facilius imperare, et securius possum praeesse aliis multis, quam soli mihi. Prudens ergo humilitas humilisque prudentia fuit, quod nequaquam credens ad salutem te posse sufficere tibi, alieno potius arbitrio deinceps vivere proposuisti. 8. Laudo etiam, quod non novum vel magistrum, vel locum requisisti, sed ad claustrum de quo exieras, et ad patrem sub quo profeceras, familiariter rediisti. Rectius quippe fuit ut domus quae te nutrierat, sed pro fraterna charitate dimiserat, exoccupatum reciperet, quam de ejus desolatione aliena gauderet. Quod tamen in hoc episcopi licentiam non habueris, nolo ut negligenter ducas: sed aut per te, aut per mediam personam, quantum in te est, satisfacere non differas. Post haec conversare simpliciter inter fratres, devotus Deo, magi
Abbreviated transcription (Latin):
nec michi satis ꝓbatum. tam audacꝰter
diudicare non dubicauerim:cum id for¬
sitan rationabilius ate actum fuerit. quã
michi hucusq notum sit. Neq enĩtu in
tuis fortasse litteris. rationes om̃s illas
quib excusari posset hoc factum ponere
uoluisti: uel ꝓpter tuam humilitatẽ. uel
ꝓpter licterarũ breuitatẽ. De re ergo quã
plene non noui. suspensam relinquens
sententiam: unum quod fecisti in retrac¬
tabiliter laudo. Quod uidelicet de posito
iugo regiminis. sine iugo tam̃ ẽẽ noluisti.
s amicam repetens disciplinam. de ma¬
gistro fieri denuo discipulus non erubu¬
isti. Nam cum pastorali uinculo solutꝰ.
posses tui remanere iuris.siquidẽ ꝓmo¬
tio abbatis emancipatio filii est: tu tam̃
hac potestate tui non titens. sicut aliis
dominari renueras. sic tibi quoq p̃eẽ ti¬
muisti. Quiq ut magister esses aliorum.
minus te iudicabas idoneum: nec te qui¬
dem tibi eredens. tuus fieri discipłs con¬

Expanded text:
nec mihi satis probatum, tam audacter nec mihi satis probatum, tam audacter dijudicare non dubitaverim, cum id forsitan rationabilius a te actum fuerit, quam mihi hucusque notum sit. Neque enim tu in tuis litteris fortasse rationes omnes illas, quibus excusari posset hoc factum, ponere voluisti, vel propter tuam humilitatem, vel propter litterarum brevitatem. De re ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi quoque praeesse timuisti: quique ut magister esses aliorum, minus te judicabas idoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus con
Abbreviated transcription (Latin):
le quidem egi. s factum est. et iam non
potest non fieri. Quis seit si hoc michi
deus expedire ꝓuiderit. et de malo meo
ipse quibonus est bonum moꝑari uolu¬
erit: Malum ergo pumat quod ego fe
ci:bonum autem maneat quod ipse pro¬
uidit. Nostris quippe inordinatis. seu
uoluntatib. seu actionib. nouit bonitas
dei uti semꝑ quidem recte in sui ordinis
pulcritudinem: sepe etiam pie in nram
utilitatem: O clementissima circa filios
adam diuine pietatis recordatio. quȩ sua
largiri non desinit beneficia. non solum
ubi nullum inuenit meritũ: s plerũq
etiam ubi dotũ uidet contrarium. S ad
te redeamus. Scdm ergo duos timores.
qui supra distincti sunt. uolo de timere
et non timere et non timeri: p̃sumere et
non p̃sumere.Timere ut peniteas: non
timere ut p̃sumas. Porro p̃sumere. ne dif¬
fidas: non p̃sumere. ne torpescas. lg
nosce fr̃ quantũ de te confisus sim. qui
te tam acriter increpare.tuum factum

Expanded text:
le quidem egi, sed factum est, et jam non le quidem egi, sed factum est, et jam non potest non fieri. Quis scit si hoc mihi Deus expedire providerit, et de malo meo ipse qui bonus est, bonum mihi operari voluerit? Malum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem maneat quod ipse providit. Nostris quippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque etiam ubi totum videt contrarium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo duos timores qui supra distincti sunt, volo te timere, et non timere; praesumere, et non praesumere. Timere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffidas; non praesumere, ne torpescas. 7. Agnosce, frater, quantum de te confisus sum, qui te tam acriter increpare; tuum factum,
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam libere asscribere uoluntati.
quod uł coegit necessitatis tus. uel pu¬
sillammitatis infirmitas: Quod si nec
labore uictus. nec necessitate conpulsus.
s uolens hoc fecisti. mehil hoc quoq
sciꝑbius. Dei quippe consilio tuum pre¬
tulisti. magis eligens tibi quiescere. quã
eius oꝑi deseruire: ad quod te ipse assump¬
serat.Si igitur unde dm̃ contempsisti.
inde ad maiorem cius gloriaris contẽp¬
tum: non est bona gloriatio tua. S ca¬
ue gloriationem. tolle et securitatẽ:qua¬
humiliter pauidus:. non illo scilicet timo¬
re qui sicut iam dixi ꝓuocat iram. s illo
qui mitigat. Qui borribilis timor si qͦn¬
do terrendo tuum pulsauerit animum.
tacite suggerens tuum obsequiũ deo eẽ
non posse acceptumi et quod tua sit in¬
fructuosa penitentia. quia uidelicet
unde deus ate offensus est ꝑte emenda¬
ri non podest: ne ad momentum quidẽ
recipias s fidenter responde et die.Ma¬

Expanded text:
tanquam liberae ascribere voluntati, tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cogit necessitatis vis, vel pusillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec necessitate compulsus, sed volens hoc fecisti; nihil hoc quoque superbius. Dei quippe consilio tuum praetulisti, magis eligens tibi quiescere, quam ejus operi deservire, ad quod te ipse assumpserat. Si ergo unde Deum contempsisti, inde ad majorem ejus gloriaris contemptum, non est bona gloriatio tua. Sed cave gloriationem, tolle et securitatem: quahumiliter pavidus, non illo scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provocat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horribilis timor si quando terrendo tuum pulsaverit animum, tacite suggerens tuum obsequium Deo esse non posse acceptum, et quod tua sit infructuosa poenitentia, quia videlicet unde Deus a te offensus est, per te emendari non potest: ne ad momentum quidem recipias, sed fidenter responde et dic, Ma