comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicplebs iudaica. aliena asimioi.
foras minunda remansit. s rcuo¬
cata: redibit ad pristinum colorẽ.
cum agnou̾it saluatoreu. Ceci¬
tas .ii. exparte contigit misrł ic̃¬

Expanded text:
sic plebs Judaica, alienata a sinu Dei, foras immunda remansit; sed revocata, redibit ad pristinum colorem, cum agnoverit Salvatorem. Caecitas enim ex parte contigit in I
Abbreviated transcription (Latin):
qr płes sunt nobiscum. Autis no queꝑ
cruditionem domini aꝑitur. aliqn aꝑ¬
ta est. aliq̃n clausa. Uñ ne recipias au¬
ditum uanum. Si dicuntur uana pro¬
phua. turpia. elin nouit crulitionem
domini clauait aurem ⁊ dlicit. Ego autẽ¬
sicut sicut mutus qui non aꝑit ossui.
⁊ sicut surdus ñ audiebam siuo ad uti¬
litatẽ anim eꝑtinent que dñr. si de deo
serio est: si mores docet. uirtutes ĩ iu¬
tat. uicia escrat᷑ auies pnteant a tota

Expanded text:
es sunt nobiscum . Auris vero quae per eruditionem Domini aperitur, aliquando aperta est, aliquando clausa; unde: Ne recipias auditum vanum . Si dicuntur vana, profana, turpia, qui novit eruditionem Domini, claudit aurem et dicit: Ego autem sicut mutus, qui non aperuit os suum, et sicut surdus non audiebam . Si vero ad utilitatem animae pertinent quae dicuntur, si de Deo sermo est, si mores docet, ad virtutes invitat, vitia resecat, aures pateant et tota
Abbreviated transcription (Latin):
c̃it moyses magypto ⁊ etudiretur omni
sapĩa egyptioꝵ non erat gracili uere. nec tar¬
ous lingua. nec ꝓfitelutur semeloquentẽ.
erat. enim quantum adogyptios sonoreuo
peditam liuguam ⁊ seꝓnnciat mutũ
cũ incip̃ cegnoscere uĩ u̾bum. ꝙ erat ĩ
principio apud deum. Mutis .a. aĩalib
quamuis indoctus homo comparttur e¬
loquens uidebitut: suĩo eruditis. ⁊ eleq̃n¬
tib. stultus ⁊ mutus. At si quis dei u̾bum
⁊ diuinam respiciat sapĩam: multo am¬
plius quam apud nos pecudes. apudd̾m
gencie profocit. ut se cognosceret ꝙ est in¬
agna pars sapĩe. remunerat eum diui¬
na dignatio dicens. apcriam os tuum. ⁊c̃.
Beati: quorum deusos aꝑuit ut loquan¬
maꝑtõe oris mei. eoꝵ ergo qui u̾ba dei lo¬
cuntur. os ds aꝑuit. Eoꝵqui locuntur mẽ¬
dacium. falsum testimontũ. scurcilita¬
tis. turpitudines. susurronũ quoq ⁊ de¬
tractoꝵ.⁊ corum qui ociosa locuntur. dia¬
ut traderet cum. Os ergo enis aꝑuit. ut

Expanded text:
t Moses in Aegypto, et erudiretur omni sapientia Aegyptiorum, non erat gracili voce, nec tardus lingua, nec profitebatur se ineloquentem. Erat enim, quantum ad Aegyptios, sonorae peditam linguam, et se pronuntiat mutum, cum incipit cognoscere verum Verbum, quod erat in principio apud. Deum : mutis enim animalibus quamvis indoctus homo comparetur, eloquens videbitur; si vero eruditis et eloquentibus, stultus et mutus. At si quis Dei verbum et divinam respiciat sapientiam multo amplius guam apud nos pendens, apud Deugentiae profecit, ut se cognosceret, quod est magna pars sapientiae, remuneravit eum divina dignatio dicens: Aperiam os tuum, etc. Beati quorum os Deus aperit ut loquanone oris mei. Eorum ergo qui vera loquuntur, os Deus aperit: eorum qui loquuntur mendacium, falsum testimonium, scurrilitates, turpitudines, susurronum quoque et detractorum, et eorum qui otiosa loquuntur, diaut traderet eum. Os ergo ejus aperuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
proietit. qr ꝑ patriarchas ⁊ ppłas. de¬
um incarnandum nunciauit uir
fẽs. si ⁊ moyses colubrum ⁊ spiciẽs.
ꝑtimuit ⁊ fugit. qr iudaicus ppłs
deum xp̃m mortalem uidit. deum
credere expauit cui iubenr ut cau¬
dam teneat qr ppłs qui modo credere
mortalem añ despererat. imusltima
partecc̃ce redemptorem suum ⁊ fite
diderit. mox ad iudicium inpotes¬
tate diumitatis sue apparebit. ut rã
scrpens uirga sit. quia qui inter¬
ra homo despectus est. decelo neni¬
ens sr̃ angelos uidebitur deus.

Expanded text:
projecit, quia per patriarchas et prophetas Deum incarnandum nuntiavit; virfactus. Sed et Moses colubrum conspiciens pertimuit, et fugit, quia Judaicus populus dum Christum mortalem vidit, Deum credere expavit. Cui jubetur ut caudam teneat, quia populus qui modo credere mortalem ante despexerat, in ultima parte Ecclesiae Redemptorem suum confitediderit, mox ad judicium in potestate divinitatis suae apparebit: ut jam serpens virga sit: quia qui in terra homo despectus est, de coelo veniens super angelos videbitur Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
censurus erat iħx. ⁊ cum ip̃o moyses ⁊ he¬
lyas. ⁊ ibi transform andus ingł a nunc ergouelut non¬
dum głificatus detransformatõe iħ̃u. ñ ascendit inu̾ti¬
cem montie s inũticem otls. ⁊ cum eleuaret in oy ses ma¬
nus suꝑabat iscł. Moyse̾s eleuat iamis ñ excendit. iłxqͣ¬
di mants meas ad populum noncredentem. eleuate manꝰ
hoc est actus leuare ad dm. ut ñ hãt actus deiecto. ⁊ humi ia¬
centes. sdeo placitos ⁊ adclum eretos. eleuat ergo mamᷤᷤ¬
manus eleuat manus qui dicit. eleuatio manuũ. m
legem. eleuat in oyses manus: ⁊ adu̾sarius uincitur. si
nonseruat legem inualescit amalech. qr igitur nobis
pugna est. ad u̾sus prmcipes ⁊ potestates. ⁊ mundi huius
incclum addeum. Imple mandatum apłi. sine int̾mis¬
sione orate ⁊ turc fiet ꝙ scciptum est. qr sicut ablingit
or̃one inimicos prosternebat. eleua ergo actus insta or̃o
tem ꝑ hanc figuram duros ppłos significari. quorũ miꝰ

Expanded text:
censurus erat Jesus, et cum ipso Moyses et Elias, et ibi transformandus in gloria. Nunc ergo velut nondum glorificatus de transformatione Jesu, non ascendit in verticem montis, sed in verticem collis. Et cum elevaret Moyses manus, superabat Israel. Moyses elevat manus, non extendit; di manus ad populum non credentem . Elevare manus, hoc est actus levare ad Deum, ut non habeat actus dejectos et humi jacentes, sed Deo placitos et ad coelum erectos. Elevat ergo manus qulegem, elevat Moyses manus, et adversarius vincitur. Si non servat legem, invalescit Amalec. Quia igitur nobis pugna est adversus principes et potestates mundi hujus in coelum ad Deum, imple mandatum Apostoli: Sine intermissione orate ; et tunc fiet quod scriptum est, quia sicut ablingit oratione inimicos prosternebat. Eleva ergo actus, insta orattem per hanc figuram duos populos significari, quorum unus
Abbreviated transcription (Latin):
Dre. Desctibitur bellum cuma
tur adcum dominus pugnabit
ꝑmitcit temptari supea id qd̾ pos¬
sumus. nec impares uitib sinit ad
fortem uenite con gressum. Iob qͦ
certamen temptationis sue ꝑfec¬
tus impleuit. Et tu ergo cum ce
depetra. cumq ad interiora doctri¬
ne sp̃uas accesscris: expecta pugnã.
iprcpara te ad bellumi:¬

Expanded text:
. Describitur bellum cum Atur ad eum: Dominus pugnabit permittit tentari supra id quod possumus, nec impares viribus sinit ad fortem venire congressum. Job quoque certamen tentationis suae jam perfectus implevit; et tu ergo cum coede petra, cumque ad interiora doctrinae spiritualis accesseris, exspecta pugnam, praepara te ad bellum
Abbreviated transcription (Latin):
ron non moises i gitur flumẽ
uirga percussisse. Moyses enim
cadem nirga mare diuisit ñ fiu
⁊ querendum est exemplum hui
locutionis. an ꝙ aaron fecit mo¬
ysi pocius atcabutum est. quia
ꝑ moysen mbebat deus que facerei
aaronamhoc anctoritas millo
ministetuu. uñ crit t ad popu¬
lum. tuautem illi mhis ꝯuead¬

Expanded text:
ron, non Moyses, legitur flumen virga percussisse. Moyses enim eadem virga mare divisit, non flet quaerendum est exemplum hujus locutionis? An quod Aaron fecit, Moysi potius attributum est, quia per Moysen jubebat Deus quae faceret Aaron, et in hoc auctoritas, in illo ministerium? Unde: Erit tibi ad populum, tu autem illi in his qua
Abbreviated transcription (Latin):
populoꝵ discordiam ĩ
se angulau lapide paci
nem xp̃i roconciliantis
repisut. ⁊ credentis ple¬
bis hostis perstirit. uñ:

Expanded text:
populorum discordiam in se angulari lapide pacifnem Christi reconciliantis repulit, et credentis populi hostis perstitit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
umsertus ilius. dedit ei gram in conspectũ principis carccris. e
tradidit inmanu iusunuersos tunctos qui incustodia tene¬
bantur ⁊ quicquid fiebat sub ip̃o erat. nec nouerat aliquid cunc¬
tis ei creditis. Rominus enim erat cum eo. ⁊ omnia opera eiuiscli

Expanded text:
conspectu principis carceris. Qui tradidit in manu illius universos vinctos qui in custodia tenebantur: et quicquid fiebat, sub ipso erat. Nec noverat aliquid, cunctis ei creditis: Dominus enim erat cum illo, et omnia opera ejus di
Abbreviated transcription (Latin):
sunt magi. qr omnis per
phia. fide trinitatis ninci¬
tur.cum .R. philo sophi¬
am inuenerint. ⁊ dema¬
china tocius mundi dis¬
putanerint: ad cogniti¬
onem trinitatis petue¬
nire nequiuer̃t. ꝑdigi¬

Expanded text:
sunt magi, quia omnis perfphia, fide Trinitatis vincitur. Cum enim philosophiam invenerint, et de machina totius mundi disputaverint, ad cognitionem Trinitatis pervenire nequiverunt. Per digi
Abbreviated transcription (Latin):
qforngm mobilis. Qda carone egre¬
ret clicit cominus. Dimitte popilũ
meum ut sacrificet michi. Q uod
si non dinuseris eum: Ecce ego in¬
mutam inte ⁊ inseruos cuos: ĩpo¬
pulum cuum: uindomos tuas. õe

Expanded text:
araone. Egreec dicit Dominus: Dimitte populum meum ut sacrificet mihi. Quod si non dimiseris eum, ecce ego immitam in te et in servos tuos, in populum tuum et in domos tuas, o
Abbreviated transcription (Latin):
iniusti uelut infima ab
ac mansuetulinem deo im¬
molant ꝙ̃ ab homin antes
runt muscis: di¬
uersi generis. ⁊u
niuersa terra: in¬
qua fuerint. faci¬
amq mirabilẽ
inclie illa. teira
iessen inqua po¬
pulus mcus est.
ut non sint ibi
musce. ⁊ scias. qm̃ ego domi¬
nus inmelio terre Pͥonamq cliuisi¬
onem inter populum meum ⁊ ppłm
tuum. Craserit signum  isluo fe¬
uissima indomos pharaonis ⁊ ser¬
uorum eiis ⁊momnem terram e¬
gypti. Corruptaq estͣtenra. ab moi muscis. uo¬

Expanded text:
ique velut infima abjac mansuetudinem, Deo immolant, quam abominantesrum muscis diversi generis, et universa terra inqua fuerint. Faciamque mirabilem in die illa terram Gesen, in qua populus meus est, ut non sint ibi muscae, et scias quoniam ego Dominus in medio terrae. Ponamque divisionem inter populum meum et populum tuum: cras erit signum istud. Fevissima in domos Pharaonis et servorum ejus, et in omnem terram Aegypti, corruptaque est terra ab hujuscemodi muscis. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
non est illi homicidium. Si an
ad homitidium: si fur nocturnꝰ
occidatur. Si antem diurmis:
adoccidendum ueniss. ⁊ĩo: nõ
antiquior inuenitur. impunc¬
.s. occidi: nocturnum furem: qũo
cnim plus est quam fur:
cioꝵ consumamius. s uidendum
est: necum nicia ꝑscquimur.¬

Expanded text:
non est illi homicidium imputanad homicidium, si fur nocturnus occiditur, si autem diurnus, ad occidendum uenisset et ideo non antiquior, inuenitur inpune occidi nocturnum furem quoquonim plus est quam fur. tiorum consumamus. Sed videndum est ne cum vitia persequimur
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Nitorem diuini eloquii quo fide
trinitatis ⁊ scia decalogi instuctierã
ꝯpensabit.
¶Bu. Siquis.ap.c. ⁊ c̃. Cisternam
apetire ẽ ualido intellectu scͥpture
sacte archana penetrare. ꝑ bouem¬

Expanded text:
 Nitorem divini verbi, quo in fide Trinitatis et scientia decalogi instructi erant, compensabit. Si quis aperuerit, etc. Cisternam aperire est valido intellectu Scripturae sacrae arcana penetrare, e
Abbreviated transcription (Latin):
cisum est ⁊ non restituit. Qui ãpeo¬
rino suo quicquam horum mutuo
postulauerit. ⁊ debiitatum aut̃ mortu
n.Ei seclurerit quis uirginem nec
de sponsatam. ⁊ dormierit cum ea: otã¬
bit cam. ⁊ lucebt. uam ircorem. Si pater
uirginis dare uoluerit: reddat pecuniam
uixta modum dotis quam uirgines acci

Expanded text:
cisum est et non restituet. qui a procisum est et non restituet. qui a proximo suo quicquam horum mutuum postulauerit, et debilitatum aut mortuumsi seduxerit quis uirginem necdum desponsatam et dormierit cum ea, dotabit eam et habebit uxorem. si pater uirginis dare noluerit, reddet pecuniam iuxta modum dotis quam uirgines acci
Abbreviated transcription (Latin):
¶Apoximo mutuum postulamiꝰ
cum proetetna temuneratẽt curã
dominici gregis suscipimus. s si
timorem dei q̃ipecimiam exigen¬
tissemper ante oculos cordisponi
aut debilitas pecoris: pastori non ĩ¬
putatut. sicius curam strenuege
inde: donec roddat .n. de.
nascitur or̃o. Si ergo hystoricus sen¬
sus regnum caritatis elificat. cupi¬
ditatis dissiꝑat. non est nec̃ce alle¬
ficium ercoris ineis moriatur.
ticie stimulo ⁊ moti ius nature ne¬
gligamus s que uolumus ut facia
isium ueltittiet poxmosuo. siquu cominencaitit proximosuo ã¬
sinum. bouem ⁊ oriem et dimiẽ iumẽtum. ad custocliam. ⁊ mortũ¬
um fiu̾it. aut deb̃ilicatum uel captum ao hostib. nuslusq hoc uide¬
rit: ĩusruxanͣdium erit innicdio ꝙ non excenderit manum: ad
rem proximi sui. iuscipictꝙ dominus uiramentum. ⁊ille recdete
non cogetur. euod si furto ablatum fu¬
erit. resfituer dampnum domino. Si co¬
mestum alestia deferat᷑ ad cum: quoo oc¬

Expanded text:
oximo mutuum postulamus, cum pro aeterna remuneratione curam Dominici gregis suscipimus. Sed si timorem Dei, quasi pecuniam exigentis, semper ante oculos cordis poniaut debilitas pecoris pastori non imputatur, si ejus curam strenue geinde, donec reddat novissimnascitur oratio. Si ergo historicus sensus regnum charitatis aedificat, cupiditatis dissipat, non est necesse alleficium erroris in eis moriatur Vritiae stimulo commoti, jus naturae negligamus. Sed quae volumus ut faciaum restituet proximo suo. si quis commendauerit proximo suo asinum, bouem et ouem et omne iumentum ad custodiam et mortuum fuerit aut debilitatum uel captum ab hostibus nullusque hoc uiderit, iusiurandum erit in medio, quod non extenderit manum ad rem proximi sui: suscipietque dominus iuramentum, et ille reddere non cogetur. quod si furto sublatum ferit, restituet damnum domino. si comestum a bestia, defert ad eum quod oc
Abbreviated transcription (Latin):
bos.u. utilitates h̃t ouis .iiii. bos
enim immolatur: arat. pascit. lac¬
tat. Cormm ⁊̃ diuersis usib miniᷤ¬
trat. ouis uero immolatur ⁊ pasc̃
lac ⁊ lanam tribuit. allegorice uͦ:
ꝑ bonem udeus quilent intetlr¬

Expanded text:
ue utilitates habet, ovis quatuor. Bos enim immolatur, arat, pascit, lactat, et corium diversis usibus ministrat; ovis vero immolatur, et pascit, lac et lanam tribuit. Allegorice vero per bovem Judaeus quilibet intel
Abbreviated transcription (Latin):
Dre. Quco silitigau̾int duo uiri. ⁊ ꝑcusctĩt
muliedem pregnantem. ⁊ exierit in fans eniᷤ
nondum formatus: decrimentũ paciet᷑ qnͣt
ocislum ꝓ ocło. ⁊c̾. primum uideamus deeo: qͥ
non dum formatus erierit qũo iubetur dãp¬
no petunie percuti unius erlitigantib cum
duo dicantur. quid ĩ hc ꝙuir mulieris imꝑo¬
nit ei ⁊ non eis ⁊ dabit. ⁊ non pocius dabunt. Q si
infans iam formatus exiecit. animam dareꝑ
anima. facile intelligimus. morte.s. uin lice
uidetut ⁊̃ infans formatus. calce litigantis per¬
cussus. orislum inuentre ꝑdicluĩe. dentes neto¬
ab ortium liuorem ł uulmis accepit. quid⁊
combusturam dm̃s ꝓcombustura. Nim quio
licigantib uiris. mulier asustens comburi po¬
tuit. ut cumbustura ꝓ combustu. a soluatur
ficiis membra anime nominantur quibus
utuitur ł appellantur membra corporis. Uñ¬

Expanded text:
. Quod si litigabunt duo viri, et percusserint mulierem praegnantem, et exierit infans ejus nondum formatus, detrimentum patietur, quaoculum pro oculo, etc. Primum videamus de eo qui nondum formatus exierit, quomodo jubetur damno pecuniae percuti unus ex litigantibus, cum duo dicantur. Quid etiam hoc quod vir mulieris impoi, et non eis; et dabit, et non potius dabunt. Quod si infans jam formatus exierit, animam dare anima facile intelligimus: morte scilicevidetur etiam infans formatus calce litigantis percussus, oculum in ventre perdidisse, dentes veroabortivit, livorem vel vulnus accepit, quid etiam combusturam dicimus pro combustura? Nunquid litigantibus viris assistens mulier comburi potuit, ut combustura pro combustura solvatur? lis et officiis membra animae nominantur, quibus utuntur vel appellantur membra corporis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendum qrł diabolicis figm̃¬
tis spectantium oculos delude¬
bant. Ut tes insua natura ma
li naturam suam non amise¬
tunt. Ideo dirm per iucantatio¬
nem eorum maleficii aliquid
efficere conantur. discurrunt
sic ꝙ exillis ꝑmittente deo no¬
uas rerum sp̃es prooucunt.

Expanded text:
Sciendum quia vel diabolicis figmentis spectantium oculos deludebant, ut res in sua natura manli naturam suam non amiserunt: ideo dum per incantationem eorum malefici aliquid efficere conantur, discurrunt Sicque ex illis, permittente Deo, novas rerum species producunt.
Abbreviated transcription (Latin):
DQ. Primo quidem nonintrat moy¬
ses adpharaonem seccurtit ei exeunti
adaquas. postea uero intrat: post hec.
n ec intrat: s accersitus accedit. qr sine
nobis inu̾bo dei ⁊ assertione religionis
indisputatõe luctamen. non prima frõ¬
tilium pħorum ut ip̃os primo arguãmꝰ
intrare indonum euus. ⁊ nasa enisceri¬
quas deceptione. ⁊ fraude possederat. er d̾̃
tes indomino ⁊ uitiłr agentes. artifexã¬
tiquis ⁊ callidus uictum se simulabit.¬
⁊ cedere ut negligentiores nos faciat ad
certamen. Penitentiam quaꝙ simula¬
lut. deprecabitur nos discetere. s ñ longe
uult nofaliqua parte sibi ẽẽ intinos. s
nisi abeo longuis recedamus. ⁊ i are trã¬
seamus. ⁊ dicanus cogitatõe locutione
⁊ opere. quantum distat. or .a. occidente.¬
non possumus. oremus ergo mĩam dei
te tenebrarum. ⁊ pharaonem cum exer
lberati cum gaulio ⁊ exultatõe. ymuũ
cantemus dño. Gloriose .n. honorifica

Expanded text:
. Primo quidem non intrat Moses ad Pharaonem, sed occurrit ei exeunti ad aquas; postea vero intrat; post haec nec intrat, sed accersitus accedit: quia sive nobis in verbo Dei et assertione religionis in disputatione luctamen, non prima frontium philosophorum, ut ipsos primo arguamus intrare in domum ejus et vasa ejus diriquas deceptione et fraude possederat. Quod tes in Domino, et viriliter agentes, artifex antiquus et callidus victum se simulabit et cedere, ut negligentiores nos faciat ad certamen. Poenitentiam quoque simulabit, deprecabitur nos discedere, sed non longe: vult nos aliqua parte sibi esse vicinos. Sed nisi ab eo longius recedamus, et mare transeamus, et dicamus cogitatione, locutione, et opere: Quantum distat ornon possumus. Oremus ergo misericordte tenebrarum, et Pharaonem cum exercliberati cum gaudio et exsultatione hymnum cantemus Domino. Gloriose enim honorifica
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitis sicut hodie intel¬
ligendum est non sicut
hodie persequentes ⁊ mi¬
micos ut nulla sit q̃o. nͨ
qr ⁊ si uidebunt sensq

Expanded text:
idebitis sicut hodie, intelligendum est, non sicut hodie persequentes emicos, ut nulla sit quaestio nec ia etsi videbunt se
Abbreviated transcription (Latin):
Yptios ñ apponctis ampliꝰ
qũo autem sunt accipiẽ
qr isti qui tunc uidebant ñ
cosulterius inderunt: qr¬
quebantur. ⁊ omnes isti

Expanded text:
hodie, non apponetis amplius Quomodo autem sunt accipiendquia isti qui tunc videbant, non eos ulterius viderunt, qquebantur
Abbreviated transcription (Latin):
non qui inmoyse baptiratus est. in nube ⁊in
mari. s qui in sp̃n ⁊ a qua non possit bibedte
i gustare nec hostiarum ferte amaritudinẽ
noc sabb̃i obsecuantiam. s si deus ostendat
ugnumꝙ mittatur in hanc amauti dinem
lignum sapĩe ip̃i: missum fuit ĩ lege. osten¬
dens qũodebeat intelligi circumcisio. sabba
dulccomem intelligentie sp̃nalis. ut popuł
bibere possit qui ydola reliquit. ⁊ ad deum ⁊
go amarituoinem .i. litteram log̾ posuit d̾
iusticiam ⁊ testimonia. uelut .s. inuasculo
qnodam sapĩe sue ⁊ scie tresauros contlidit.
possit het aqua bibi: ostendit deus lignum ꝙ
mitaitur meam. ut qui bibetit non moria¬
tur. uon senciat amarituclinem. Siquis et¬
go sñ ligno inte. ⁊ sine misterio ctucis. sine
fide xp̃i sine intelligencia sp̃r ali. bilecit. a¬
maritudine moriintar. uñ lutera acidit

Expanded text:
non qui in Mose baptizatus est in nube et in mari, sed qui in spiritu et aqua non possit bibere et gustare, nec hostiarum ferre amaritudinem, nec sabbati observantiam. Sed si Deus ostendat lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, lignum sapientiae Christi missum fuerit in lege, ostendens quomodo debeat intelligi circumcisio, sabbatdulcedinem intelligentiae spiritualis, ut populus bibere possit qui idola reliquit et ad Deum cogo amaritudinem, id est litteram legis, posuit Deus justitias et testimonia, velut scilicet in vasculo quodam sapientiae possit haec aqua bibi, ostendit Deus lignum quod mittatur in eam, ut qui biberit non moriatur, non sentiat amaritudinem. Si quis ergo sine ligno vitae, id est, sine mysterio crucis, sine fide Christi, sine intelligentia spirituali biberit, amaritudine morietur. Unde: Littera occidit,
Abbreviated transcription (Latin):
dus agnouit. non sufficit ergo populo dei
aquam marathbibere quamuis indulco
sufficit adbibendum. ueniendum est ergo
ad nonum. dequo sinescrupislo ⁊ difficulta¬
te potatur. Iudei etiam minc ap̃ marath

Expanded text:
dus agnovit. Non sufficit ergo populo Dei aquam Mara bibere, quamvis indulcortamentum non sufficit ad bibendum, veniendum est enim ad Novum, de quo sine scrupulo et difficultate potatur. Judaei etiam nunc apud Mara
Abbreviated transcription (Latin):
omni pietate plenis acapiteusq pedes: te¬
pletur nlc̃e pessimo. s usti ñ hnt illas ĩfic¬
niͥtates quas egyptii. Egyptus .n. mundꝰ.
diligere ergo mundum. ⁊ que ummiido
ni lircurie operam dare. ⁊ deliciis nacare. egy¬
ꝑtius languor est.¬
Dre. uenerunt ai¬
est adaquas falsas ⁊ amaras quib ꝑ lignũ
adomino monstratum dulcoratis ueniturr
ad fontes. Si hystoriam solam sequamur. ñ
multum nos eclificat scire ad quem locum
ducitur populus: adluteram legis. aqua cũ
ꝑmanet inamautudine recedere non potest.
cum ergo ꝑlignum uite fu̾it indulcorata.
⁊ sp̃uałr intellocta: deueteri testamento trã¬

Expanded text:
edes repletur ulcere pessimo. Sed justi non habent illas infirmitates quas Aegyptii. Aegyptus est mundus: diligere ergo mundum et quae in mundni, luxuriae operam dare et deliciis vacare, Aegyptius languor est. Venerunt aest ad aquas salsas et amaras, quibus per lignum a Domino monstratum dulcoratis, venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum ducitur populus ad litteram legis, a qua dum permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum ergo per lignum vitae fuerit indulcorata, et spiritualiter intellecta, de Veteri Testamento tra
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. filii uirumius interra chanaan. Minimus cum patre
nostro est. Alius non est super hoc est ait quod locutus sum:¬
si exploracores estis. Iam nunc experimentum uestri capiam.

Expanded text:
sumus, filii viri unius in terra Chanaan. Minimus cum patre nostro est. Alius non est super. Hoc est, ait quod locutus sum: Exploratores estis. Jam nunc experimentum vestri capiam
Abbreviated transcription (Latin):
leguus intanta multi¬
tudine nerorum intelloc¬
tuum qui depaucis uer¬
bis eruuntur. ⁊ sanitate
catholice fider imuiniunt᷑.
potissimum iddiliganꝰ.
ꝙͣ cercum asparuetit esm sensisse: quem legimꝰ
si antem hoc latet. id cerce ꝙ curum stancia scrip¬
ture nõ impedit. ⁊ cum sana fide ꝯcordat. Si aũ
a scripture circurastancia tractari. ⁊ clisciti non
pot̾ saltem idsolum ꝙ fides exigit sana.ł pre¬
scribit. aliud est enim quid potissimum scrip¬
siuolinitas scriptoris incerta sit sane fidei cõ¬
gruam ñ inutile est eruisse sentenciam:¬

Expanded text:
legimus in tanta multitudine uerorum intellectuum, qui de paucis uerbis eruuntur et sanitate catholicae fidei muniuntur, id potissimum deligamus, quod certum adparuerit eum sensisse, quem legimus; si autem hoc latet, id certe, quod circumstantia scripturae non inpedit et cum sana fide concordat; si autem et scripturae circumstantia pertractari ac discuti non potest, saltem id solum, quod fides sana praescribit. aliud est enim, quid potissimum scripsi uoluntas scriptoris incerta sit, sanae fidei congruam non inutile est eruisse sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
RInpentacheucho: excellit
exedus in quo: peneoĩa sacram̃¬
ta quib ecc̃a instrunt᷑ figura¬
lr exprimuntur. ꝑ corporalem
enim exitum filioꝵ istł. de egip¬
to corporali. n̾rexitus deegipto
sp̃uali signatur. ꝑmare. uu¬
brum: ⁊ pharaonis sub mersio¬
nem. atq egyptioꝵ: baptismi
nusterium ⁊sp̃ualiũ hostium:
interitus ꝓtipici agni ĩmola¬
tõem: ⁊ hebreorum liberationẽ.
ueri agni passio ⁊ nr̃a redemp¬
tio. Decelo datur inanna. ⁊ aqͣ
depetra: hic est panis qui dece¬
lo descendit. ⁊ doctrina xp̃i. In
monte dantur p̃cepta atq iu¬
dicia ppłodei: ut suꝑnis subici¬
amur disciplinis. Tabernacłm
crificia imꝑantur: quib ec̃ce
ornatus. ⁊ sp̃u alia sacrificia fi

Expanded text:
In Pentateucho excellit Exodus, in quo pene omnia sacramenta quibus Ecclesia instruitur, figuraliter exprimuntur. Per corporalem enim exitum filiorum Israel de Aegypto corporalis noster exitus de Aegypto spirituali signatur. Per mare Rubrum, et Pharaonis submersionem atque Aegyptiorum, baptismi mysterium et spiritualium hostium interitus. Per typici agni immolationem, et Hebraeorum liberationum, veri Agni passio et nostra redemptio. De coelo datur manna, et aqua de petra. Hic est panis qui de coelo descendit et doctrina Christi. In monte dantur praecepta atque judicia populo Dei, ut supernis subjiciamur disciplinis. Tabernaculum, crificia imperantur, quibus Ecclesiae ornatus et spiritualia sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
B. Et tenebre.e.s. f. a.⁊c. Non sunt auclientli qͥ
rephendẽdo dñt dm̃. prius creasse tenebras. qmͣ
lucem. qr nullas in a qͣl̾ aere fecit tenebras. s dis¬
tincto orcline pronidencie prius aquas cum ce¬
lo creauit. ⁊ terra has cum ualuit lucis gr̃a ue

Expanded text:
. « Tenebrae erant, » etc. Non sunt audiendi qui reprehendendo dicunt Deum prius creasse tenebras quam lucem: quia nullas in aqua, vel aere fecit tenebras; sed distincto ordine providentiae prius aquas cum coelo creavit, et terra, et has cum voluit lucis gra
Abbreviated transcription (Latin):
criptura ait. eluifecisti mundum demateri¬
a iuformi. materia fc̃a est denichilo. sp̃es mũ¬
di demateria informi:

Expanded text:
criptura ait: « Qui fecisti mundum de materia informi . » Materia facta est de nihilo. Species mundi de materia informi
Abbreviated transcription (Latin):
amoysis regnauit amus
xxu. postenm uembron
anns xtiz. de hinc ameno¬
phis amnis .xxi. pꝰ hrme:
mephres annis xii. pꝰꝙͣ
misphar. mechiisis amis.

Expanded text:
Amosis regnaverit annis XXV, post quem Nebron annis XIII, dehinc Amenonphis annis XXI, post hunc Mephres annis XII, post quem Mispharmutusis annis
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hendẽdo dñt dm prius creasse tenebras. qm
lucem. qr nullas ina qͣł aere fecit tenebras. s dis¬
tincto orcline prorudencie prius aquas cum ce¬
lo creauit. ⁊ terra has cum uoluit lucis gr̃a ue¬
nustanit. et notanflam ꝙ cum celo duo elem̃¬
ta nuudi creata sunt. Quib alia duo insecca
autem totam sr̃ficiem t̾re. tanta altittidine
togebant. ut adillos usꝙ locos ꝑtingerẽt. ubi
nũc usq sr̃ firinamentum partim resident. ip̃a
ã terra ⁊ aq̃. informis dũr mat̾ia. qr omuia
⁊ terram. Creationem
munli insinuans scͥp¬
tura. primo uerbo eter¬
nitatem. ⁊ dei omnipo¬
tenciam ostendit. quẽ
enim inprincipio tem
pora eternaliter signifi

Expanded text:
reprehendendo dicunt Deum prius creasse tenebras quam lucem: quia nullas in aqua, vel aere fecit tenebras; sed distincto ordine providentiae prius aquas cum coelo creavit, et terra, et has cum voluit lucis gratia venustavit. Et notandum quod cum coelo duo elementa mundi creata sunt, quibus alia duo inserta autem totam superficiem terrae tanta altitudine tegebant, ut ad illos usque locos pertingerent, ubi nunc usque super firmamentum partim resident. Ipsa autem terra et aqua informis dicuntur materia, quia» etc. Creationem mundi insinuans Scriptura, primo verbo aeternitatem et omnipotentiam Dei ostendit: quem enim in principio temppora aeternaliter signifi
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. ħ enim dec̾ra sb̃¬
gi noluit. hoc eniui sr̃¬
ius celum. ꝙ auolubi
litate mundi secretum¬
est. mox ut creatum ẽ¬
sc̃is angelis est impletũ¬
quos inprincipio cum
celo ⁊ t̾ra conditos tes

Expanded text:
tendit. Hoc enim de terra sgi noluit. Hoc enim superius coelum quod litate mundi secretest, mox ut creatum enctis angelis est impletprincipio cum coelo et terra conditos tes
Abbreviated transcription (Latin):
¶criptura ait. eluifccisti mundum demateri¬
a in formi. materia fc̃a est denichilo. sp̃es mũ-¬
di demateria informi:
¶Prouide cluasres fecit deus ante omne tp̃c
angelicam creaturam ⁊ materiam informem
quamuis salonon clicat. qui uiuit in et̾num
creauit omnia simul. scd̃m origenem tñ in¬
formis in ateries antecedit formatam speciam
Itaq munclum ⁊ angelos ⁊ animam de nichi¬
to focit deus. hominem ⁊ ceteras creaturas deali¬
iFquo.

Expanded text:
riptura ait: « Qui fecisti mundum de materia informi . » Materia facta est de nihilo. Species mundi de materia informi. Proinde duas res fecit Deus ante omne tempus, angelicam creaturam et materiam informem. Quamvis enim Salomon dicat: « Qui vivit in « aeternum, creavit omnia simul , secundum originem tamen informis materies antecedit formatam speciem. Itaque mundum, et angelos, et animam de nihilo fecit Deus: hominem et creaturas caeteras de aliquo.
Abbreviated transcription (Latin):
Celum creatura sp̃nał ab exordio ꝑfecta ⁊ be¬
ata. terra corporea ł materies ad huc inꝑfecta.

Expanded text:
Coelum, creatura spiritualis, ab exordio perfecta et beata. Terra, corporalis materies adhuc imperfecta.
Abbreviated transcription (Latin):
Lrouide cduasres fecit deus ante oune tp̃e
angelicam creaturam ⁊materiam informem
quamuis salomon dicat. qui uiuit in et̾nun
creauit omnia simul. scd̃m origenem tñ in¬
formis in ateries antecedit formatam specian
Itaq munclum ⁊ angelos ⁊ animam de nich¬
io fecit deus. hominem ⁊ ceteras creaturas deali¬
quo.

Expanded text:
roinde duas res fecit Deus ante omne tempus, angelicam creaturam et materiam informem. Quamvis enim Salomon dicat: « Qui vivit in « aeternum, creavit omnia simul , secundum originem tamen informis materies antecedit formatam speciem. Itaque mundum, et angelos, et animam de nihilo fecit Deus: hominem et creaturas caeteras de aliquo.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃italis uite sicut inse
pͥ existere non conuersa
adcreatorem inquo for¬
matur terram corpora¬
lem: sine omni qu alita¬
te que apparet inmate¬
ria formata:

Expanded text:
spiritualis vitae, sicut in se potest existere non conversa ad Creatorem in quo formatur. Terram, corporalem, sine omni qualitate quae apparet in materia formata
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cerram. Creationem
muncli insinuans scͥp¬
tura primo uerbo eter¬
nitatem. ⁊ dei ominipo¬
tenciam ostendit. quẽ
enim inprincipio tem
pora eternaliter signifi¬
cat extitisse. et quem
inconitionis inicio
celum. ⁊ terram creas¬
se narrat tanta cele¬
ritate operationis om¬
inpotentem ẽẽ declarat
cui noluisse facere est be¬
neergo clicitur inpriu¬

Expanded text:
» etc. Creationem mundi insinuans Scriptura, primo verbo aeternitatem et omnipotentiam Dei ostendit: quem enim in principio temppora aeternaliter significat exstitisse. Et quem in conditionis initio coelum et terram creasse narrat, tanta celeritate operationis omnipotentem esse declarat, cui voluisse, facere est. Bene ergo dicitur: « In prin
Abbreviated transcription (Latin):
Informam materiam
sp̃italis uitesieut inse
pͥ existere non conuersa
ad creatorem inquofor¬
matur terram corpora-¬
lem: sineomni qualita¬
te que apparet inmate¬
ria formata:¬

Expanded text:
informem materiam spiritualis vitae, sicut in se potest existere non conversa ad Creatorem in quo formatur. Terram, corporalem, sine omni qualitate quae apparet in materia formata
Abbreviated transcription (Latin):
cat extitisse. et quem
inconclitionis inicio
celum.⁊terrain creas¬
se uarrat tauta cele¬
ritate operationis om¬
nipotentem ẽẽ declarat
cui uoluisse facere est be¬
neergo dicitur inprin¬

Expanded text:
cat exstitisse. Et quem in conditionis initio coelum et terram creasse narrat, tanta celeritate operationis omnipotentem esse declarat, cui voluisse, facere est. Bene ergo dicitur: « In prin
Abbreviated transcription (Latin):
quila est xp̃e. ut incantico xliui¬
deuteronomii. Aquila ꝓuocat aduolandũ
pullos suos. Quia xp̃c discipłos suos ut de uirtu¬
te iniurtucem proficiant. monere non cessat.
quila ioħes euuangłista. utinie rechiele.
facies aquile desuꝑ ip̃orum quatuor. Quia pei
hoc quod dediuinitate xp̃i locutus est. cemore a¬
quile insolem ocłos fixit. non solum suꝑ ceteros
euuangłistas fuit: sed et semet ipsum excessit.
quila. diabolus. ut inparabolis. Uiam aquile
incelo. quia subtilitas inimici auiris scĩs diffici¬
le deprebenditur. Equila. anima sc̃a. utiniob.¬
Eleuabitur aquila. oe ponet in ardius nidums.

Expanded text:
quila est Christus, ut in cantico Deuteronomii: « Aquila provocavit ad volandum pullos suos, » quod Christus discipulos suos, ut de virtute in virtutem proficiant, monere non cessat. Aquila, Joannes Evangelista, ut in Ezechiele: « Facies Aquilae desuper ipsorum quatuor, » quod per hoc, quod de divinitate Christi est locutus, et more aquilae oculos in solem fixit, et non solum super caeteros et evangelistas fuit, sed semetipsum excellit. Aquila, diabolus, ut in Parabolis: « Viam aquilae in coelo, » quod subtilitas inimici a viris sanctis difficile deprehenditur. Aquila animam significaElevabitur aquila, et ponet in arduis nidum su
Abbreviated transcription (Latin):
Ut inꝑsalmo. In dõ meo transgrediar murũ
id est aduiuance dõ uincam mundi huius
aduersitatem. Ourus disciplina. Ut
miob. Ruꝑto muro. irruerunt suꝑ me. id
est destructo rigore discipline uexauert̃¬

Expanded text:
nsgrediar murum, » id est, adjuvante Deo vincam hujus mundi adversitatem. Murus, disciplina, ut in Job: « Rupto muro, irruerunt super me, » id est, destructo rigore disciplinae vexaver
Abbreviated transcription (Latin):
orus est diabolus. Ut in euuangłio
ortariolum est mens hominis. Ut
tiliter est in mente ꝑ incellectum cõminuẽ
Mortariola martiria Ut inC da¬
exodo. Mortariola. & thuribula. idest martiria
&corda sc̃orum in amore dĩ ardentia.
ulus est quilibet piger. .lxxxii.
tutes. Ut inie ⁊ ecbiele. Et edifica

Expanded text:
orus est diabolus, ut in Evangelio:ortariolum est mens hominis, ut tiliter est per intellectum comminuenda. Per mortariolum martyria, ut in Exodo: « Mortariola et thuribula, » id est, martyria et corda sanctorum in amore Dei ardentia. Mulier est tutes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bebis. Panis filiorum. id est uerbum
doctrine. de quo dicitur. Non est bonũ
sumere panem filiorum & mittere
canib. Panis amicorum. idest ex¬
emplum uite de quo dicitur. Amice.
commoda michi cres panes. Propter
hunc triplicem panem dictum est ter petro
pasce oues meas. Ac si diceret ei dominus.¬

Expanded text:
 panis filiorum, id est verbum doctrinae, de quo dictum est: Non est bonum sumere panem filiorum, et dare canibus ; panis amicorum, id est exemplum vitae, de quo dicitur: Amice, accommoda mihi tres panes . Propter hunc triplicem panem dictum est ter Petro: Pasce oves meas , ac si diceret ei Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Ut in apocal ypsi. Et stetit dracho suꝑ ha¬
renam maris. quia diabolus infludio re¬
ꝑborum mentib dominatur. ui

Expanded text:
ut in Apocalypsi: « Et stetit draco super arenam maris, » quod diabolus in fluidis reproborum mentibus dominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ater est ciuitas celestis. Utin pau¬
lo. Que sursum est ierłm libera ẽ.
que est mater nr̃a. quia nullius peoca¬
ti seruituti subiacet ciitas illa celestis.
ater. scã eccłia. Ut in parabolis
Qui despicit partum matris sue. id est
qui ulipendit augmentum sc̃e eccłie.
Macer iurgo maria. Ut incanticis.
uidete salomonem in diademate quo
coronauit eum mater sua. id est diligi
de xp̃m inhumanitate qua induit eũ
iurgo maria. Mater gr̃a cłĩ. ut in
canticis. Columba mea una ẽ matri sue.
quia sunplicitati scẽ eccłie unicatatem in¬
ẽe facit gr̃a dĩ. Mater. natura uitia¬
ta. Ut in iob. Putredini dixi mater mea
tredinem redigitur. Iater. plebs iu¬
dacca. que xp̃m erucifixit. Ut in canticis
ucidit. Iater sinagoga. Ut incan¬
ticis. Tenui illum nec dimittam donec in¬
se meus frater soror. et mater est. qui a pre¬
dicator docendo alios infide parit
Hater concupiscentia. Ut inpsalmo
De uentre matris mee tu es ꝑcectorm̃s¬

Expanded text:
ater est civitas, ut in Pauater est civitas, ut in Paulo: « Quae sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater ntuti peccati subjacet. Civitas illa coelestis. Mater, sancta Ecclesia, ut in Parabolis: « Qui despicit partum matris suae, » id est, qui vilipendit augmentum sanctae Ecclesiae. Mater, virgo Maria, ut in Cantico: « Videte regem Salomonem in diademate, quo coronavit eum mater sua; » id est, diligite Christum in humanitate, qua induit eum virgo Maria. Mater gratia Dei, ut in Cantico: « Columba mea, una est matri suae, » quod simplicitate sanctae Ecclesiae unitatem inesse facit gratia Dei. Mater, natura vitiata, ut in Job: « Putredini dixi: Mater meatredinem redigitur. Mater, plebs Judaica, quae Christum crucifixit, ut in Cantico. incidit. Mater, Synagoga, ut in Cantico: « Tenui eum, nec dimittam, donec inse meus frater, et soror, et mater, » quod praedicator docendo alios in fide parit. Mater, concupiscentia, ut in Psalmis: « De ventre matris meae tu es protector
Abbreviated transcription (Latin):
bona. Ut incanticis Crura illius
sicut columne marmoree. quia qui xp̃m
celeste desiderium. Ut in euuangłio.
Inuenta una preciosa margarita. id est
concepto inmente desiderio celesti.
Margarita. spualia sacramenta. Ut in
euuangłio. ⁊eq mitatis margaritas
ur̃as ante porcos. id est interna misteria
non commitatis imundis. Margari¬
te homines iuisti.Ut inapocalypsi. Duo¬
decim margarite. duodecim porce. quia ho¬
aditum habent ad regnum celeste.
Margarite. delicie cerrene. Ut in apoca¬
lypsi. Mulier erat ornata margaritis. qr
fallacia scłi huius. terrenis delicuis nitet
ascłs est spẽ hominis
Ut ingenesi. Mascłm ce feminam cre
chil aliuid est homo. nisi anme corporis q
conuinctio. Masculus quilibet homo.
ut in genesi. Masculus cuius caro curun¬
cisa non fuerit. quia quilibet homo qui
illicitos ase actus non resecat peribit.
mexodo. Si masculus fuerit interficite. qͥa
tinguere studet. .lix.¬

Expanded text:
bona, ut in Cantico; « Crura ejus sicut columnae marmoreae, » quod Christum leste desiderium, ut in Evangelio; « Inventa una pretiosa margarita, » id est, concepto in mente desiderio coelesti. Per margaritas spiritualia sacramenta, ut in Evangelio: « Ne mittatis margaritas vestras ante porcos, » id est, interna mysteria non committatis immundis. Per margaritas homines justi, ut in Apocalypsi:  « Duodecim margaritae, duodecim portae, » quod hoaditum habent ad regnum coeleste. Per margaritas deliciae terrenae, ut in Apocalypsi: « Mulier erat ornata margaritis, » quod fallacia hujus saeculi terrenis deliciis nitet. Masculus est spiritus hominis, ut in Genesi: « Masculum et feminam fehil aliud est homo quam corporis  animae conjunctio. Masculus, quilibet homo, ut in Genesi: « Masculus, cujus caro circumcisa non fuerit, » quod quilibet homo qui illicitos actus non resecat, peribit.  in Exodo: « Si masculus fuerit, interficite, » quod tinguere studet. M
Abbreviated transcription (Latin):
tritus est malleus uniuerse terre.
id est huctus est diabolus qui contrut
peccatores. Malleus ꝑcussio celestis
Ut in iob. Quasi stipulam estimabic mal¬
leum. quia corpus diaboli quod est mas¬
sa reꝓborum. celestem ꝑcussionem non
asini ꝑcussi eos. quia ꝑ simplicem doctri¬
nam apłorum. suꝑbos ꝓstrauit.
Maxilla malicia diaboli. Ut iniob. Ar¬
nulla ꝑforata est leuiatham maxilla.

Expanded text:
universae terrae, » id est, victus est diabolus, qui contrivit peccatores. Malleus, percussio coelestis, ut in Job: « Quasi stipulam aestimabit malleum, » quod corpus diaboli, quae est massa reproborum, coelestem percussionem non asini percussi eos, » quod per simplicem doctrinam apostolorum superbos prostravit. Maxilla, malitia diaboli, ut in Job: « Armilla perforata est Leviathan maxilla, »
Abbreviated transcription (Latin):
praua Ut iniob. feruescere faciet quasi ol¬
lam ꝓfundum maris. quia diabolus m̃¬
tem p̾rauam ꝑ illicita desideria incendit.
Mare. pena gehennalis. Ut incanteco
exodi. Et oꝑuit eos mare. id est depressit
eos pena inferni. Mare. diuinum elo

Expanded text:
rium, ut in Job: « Fervescere faciet quasi ollam profundum mare, » quod diabolus mentem pravam per illicita desideria incendit. Mare, poena gehennalis, ut in Cantico Exodi: « Et operuit eos mare, » id est, depressit eos poena inferni. Marmor, firmitas
Abbreviated transcription (Latin):
re cu erxasti. idest di abolum et eius m̃¬
biu in flagella cu formasti. Nlare. se¬
cularis occupatio. Ut inpsalmo. Qui
descendunt mare innauib. quia prelati
in eccłiis regendis. de scłi negotus se in

Expanded text:
re tu creasti, » id est, diabolum  in membra in flagella tu formasti. Mare, saecularis occupatio, ut in Psalmis: « Qui descendunt mare in navibus, » quod praelati in Ecclesiis regendis de saeculi negotiis regen
Abbreviated transcription (Latin):
inter gentes. id est in sacramentis in¬
carnationis eius. anime nr̃e uitam as¬
cipiemus inpresenti uita.

Expanded text:
inter gentes, » id est, in Sacramentis incarnationis ejus animae nostrae vitam accipiemus in praesenti sa
Abbreviated transcription (Latin):
cutum. Ait enim iacobus. Infirmatur
aliquis inuobis indueat presbiteros eccłe
& orent super eum ungentes oleo in
nomine domini. Et oratio fidei sanabit
uifirmum. oc al leuiabit eum domints.
Et si in peccatis sit dimitrentur ei. Hec¬

Expanded text:
umus. Ait enim divus Jacobus: «Infirmatur quis in vobis? Inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, et oratio fidei salvabit infirmum, et alleviabit eum Dominus; et si in peccatis est, dimittentur ei
Abbreviated transcription (Latin):
rinceps prelatus quiliboe̾. Ut in
ysaia. Non uocabitur his qui in¬
sipiens est princeps. quia qui inse sapi¬
entiam non habet. aliis in regimine pre¬
esse non debet. Princeps. uenter hoĩs.
Uc iueremia. Princeps cocorum destru¬
xit muros ierłin. id est uenter eui corei
magna cura deseruiunt. uirtuces anime
corrumpit. P rinceps. intellectus nr̃
Ut in leuitico. Si peccauerit princeps.
id est si aberrauerit intellectus in hoĩe.
rincipes. rectores eccłie. Ut in can¬
dico anne. Erigit pauꝑem. ut sede¬
atcum principib quia dominus exal¬
tat humilem ut presit cum rectorib ec
norauit ꝑsonas suꝑborum
rincipes heretici. Ut iob. Nrinci¬
pes cessabant loqui. qui a eccłia er¬

Expanded text:
rinceps, praelatus quilibet, ut in Isaia: « Non vocabitur is qui insipiens est princeps, » quod qui in se sapientiam non habet, aliis in regimine praeesse non debet. Princeps, venter hominis, ut in Jeremia: Princeps coquorum destruit muros Jerusalem, » id est, venter, cui coqui magna cura deserviunt, virtutes animae corrumpit. Princeps, intellectus noster, ut in Levitico: « Si peccaverit princeps, » id est, si aberraverit intellectus in homine. rincipes rectores Ecclesiae, ut in cantico Annae: « Erigit pauperem, ut sedeat cum principibus, » quod Deus exaltat humilem, ut praesit cum rectoribus Ecnoravit personas reproborum. Per principes, haeretici, ut in Job: « Principes  cessabunt loqui, » quod Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
rimogenitum est fides/. Uti inpͦs
rimogenitum inicium boni oꝑis.
Ut in deuceronomio. Non ara¬
bis inprimogenito boius. id est nons
fides innicio boni oꝑis tui.

Expanded text:
Primogenitum est fides, ut in PsalmPrimogenitum, initium boni operis, ut in Deuteronomio: « Non operaberis in primogenito bovis, » id est, non confides in initio boni
Abbreviated transcription (Latin):
que impius facit. inicium omnus pri¬
mogeniti sui corrrumpit
inceps est xp̃c. Ut in ysaia.
Sater futuri scłi princeps pacis
um preparauit. pacem hic in conscien¬

Expanded text:
acit, initium omnis peccati superbia corrumpit. Princeps est Christus, ut in Isaia: « Pater futuri saeculi, princeps pacis,um praeparavit, pacem hic in conscien
Abbreviated transcription (Latin):
de resurrectione capitis nr̃i gaudentes¬
cum de resurrectione mentium inpre¬
senti. cum de resurrectione corporum q̃
erit in futuro. s precipue de resurrecti¬
one iħu xp̃i. que est causa gemine no¬
stre resurrectionis. Ideoq summa gau¬
diorum inde est quod tune cantamus

Expanded text:
de resurrectione capitis nostri, tum de resurrectione mentium in praesenti, tum de resurrectione corporum quae erit in futuro. Sed praecipue de resurrectione Jesu Christi quae est causa nostrae geminae. Ideoque summa gaudiorum inde est, quod cantamus:
Abbreviated transcription (Latin):
Po solitulinus id est ad instar illius auis q̃¬
ecte concordia. ut inregum. Inter coro¬
nulas ce plectas. leoues & boues. quia
muiris scĩs cum caritate &e concordia ⁊elus
est et mansuetudo.¬
enna est actio exterior. Ut in iob. Pen¬
na structionis similis est herodii. qͥa
exterior actio hypocrite similis ẽẽ uidetur
actionibus uiri scĩ. Penne monita pro¬
phetarum. Ut inp̃salmo. Sub pennus
eius fiduciam habebis.

Expanded text:
 solitudine ad instar illius avis count concordiae, ut in libris Regum: « Inter coronulas et plectas, leones et boves, » quod in viris sanctis cum charitate et concordia zelus est et mansuetudo.enna est actio exteriorum, ut in Job: « Penna struthionis similis pennis herodii, » quod exterior actio hypocritae similis esse videtur actionibus viri sancti. Per pennas monita prophetarum, ut in Psalmis: « Sub pennis uciam habebis.
Abbreviated transcription (Latin):
Paix congregauit que non peperit.
quia cliabolus ꝑsuiasit quos ñ cre auit.
denuit quos non genuit
reda est salũs electorum ut in ge
xꝑ pro electorum saluce crucem ascendit.
reda. laus hypocritarum. Ut iniob
Tigris perut eo quod non haberet p̃¬
reda ꝑsecitio. Ut ingenesi T is
Mane comedet predam. quia pri¬
mum saulus ꝑ secutiomi insistebat.
resepe est sacra scriptura.
Ut iniob. Aut morabitur ad prese¬
pe tuum. id est tuus uirib obediet terre¬
tats & suꝑbus princeps scripture tue.
resepe in carnatio domini. Ut ur y¬
saia. Et asinus presepe dommi sui
quia popłs gentilis cognouit incarna¬
tionem redemptoris sui
resepe beatitudo celestis. Ut in iob
Aut mugiet bos cum aute prese¬
eplenum steterit: quia predicator
redones sunt raꝑcores. Ut in iob.
Abundant tabernacula predonum
est possessiones raptorum

Expanded text:
ix congregavit, quae non peperit, » quod diabolus persuasit quos non creavit, retinuit quos non genuit. Praeda est salus electorum, ut in Geni, » quod Christus pro electorum salute crucem ascendit. Praeda, laus hypocritarum, ut in Job: « Tigris periit, eo quod non habuerit prpersecutio, ut in Genesi: « Mane comedet praedam, quod piorum Saulus persecutioni insistebat. Praesepe est sacra Scriptura, ut in Job: « Aut morabitur ad praesepe tuum, » id est, tuis viribus obediet terrenus et superbus princeps scripturae tuae. Per praesepe incarnatio Domini, ut in Isaia: « Et asinus praesepe domini sui, » quod populus Gentilis cognovit incarnationem redemptoris sui. Praesepe, beatitudo coelestis, ut in Job: « Aut mugiet bos, cum ante praesepe steterit? » quod praedicator edones sunt raptores, ut in Job: « Abundabant tabernacula praedonum, » id est, possessiones raptorum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m omnino uidei ase alienum depuca
eregrinus quilibet cuerunt.¬
mundum concempnens. Ut inpͦs
aliena me esse deputo. qmdu inpresenti
exilio uiuo. Peregrinus concupiscen¬
dquidam uenisset ad diuitem. id est eũ car¬
nis concupiscentia temptasset dauid regẽ¬

Expanded text:
ei omnino a se alienum deputaverunt. Peregrinus, quilibet mundum contemnens, ut in Psa patrum et  aliena me esse deputo, quandiu in praesenti exsilio vivo. Peregrinus, concupiscenperegrinus venisset ad divitem, » id est, cum carnis concupiscentia tentavit David Rege