comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hebreis. et eruditiis ad pedes
gamalẏelis. uiri in lege doctis¬
simi. se ipsura int̃precati cu¬
piens. inuoluit᷑. Si autem in
greca litigita hoc ei accidit. ꝙͣ
nittͥtus in tharso eylicie a par¬
ua etate imbibat: de latins
dicendum est. qui uerbum de
uerbo exprimere conatrtes. obs¬
curiores faciunt cuis sentei¬
as. et ueliti herbis crescentib
frugum strangulant uberca¬
tem: Conabimur itaq pata¬
frasticos sensus eius euoluere:
et t̾cas. implicati eloquii. suo
ordini redlere atq uincture
ut simplici stamine. uerboꝵ
fila decurrant: puroq sub teg¬
mine. aplici sermonis textura.
suecrescat. Nemo uios suꝑet:¬
idest nemo aduersurti uos bra¬
tate agonithete. uel insidis
magistroꝵ. brabyon et palmã
sibi debitam ꝑdit. Multaq
sunt uerba. quib iuxta mo¬
sunt. Michi autem parum ẽ
in apło. si utatur ens lingne
consuctudine in qua natus
est et nutriuus: cum uirgiliꝰ
alcer hometus apud nos pa¬

Expanded text:
Hebraeis et eruditus ad pedes Hebraeis et eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ipsum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus in Tarso Ciliciae a parua aetate inbiberat, quid de Latinis dicendum est, qui uerbum de uerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum strangulant ubertatem? conabimur itaque παραφραστικῶς sensum eius euoluere et tricas inplicati eloquii suo ordini reddere atque iuncturae, ut simplici stamine uerborum fila decurrant puroque subtegmine apostolici sermonis textura subcrescat. nemo uos superet: \'nemo aduersum uos bratate agonothetae uel insidiis magistrorum βραβεῖον et palmam sibi debitam perdit. multaque sunt uerba, quibus iuxta mosunt: mihi autem parum est in apostolo, si utatur eius linguae consuetudine, in qua natus est et nutritus, cum Uergilius, alter Homerus apud nos, pa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnia ds̃ benedictus in scła
amen. Et iste tantus ac talis
ab eis non recipitur de quorũ
styrpe generatus est: et nichil¬
ominus laudat iudicii uerita¬
tem: tie seriteritia det in fratres
et ꝓpinquos suos displicere ut¬
deatur. et uel austera esse uel ni¬
raia. In quib gͥ tarita fuerant
boria: dolet cur nunc tanta ma
colosenses. Nemo uos
suꝑet uolens in humilitate mẽ¬
tis et religione angłoꝵ que nõ
uidit. ambulans frustra. infla
ius. sensu carnis sue. et non te¬
nens caput: ex quo totum corpꝰ
ꝑ nexuis et conunctiones sub¬
mynistratum crescte in aug
nientum dei. et reliqita. Illud¬
quod crebro diximus. et si mm
de consciennie ueritate dixisse:
etiam nunc approbamus. Pro¬
fundos enim et reconditos sen¬
sus lingua non explicat ÷ et
cum ip̃se sertiat quid loqͣ¬
rur.in alienas aures
puro non potest tranfferre ser¬
mone: quem cuta in uernacu¬
la lingua habeat disercissi¬
mum. quippe ut hebreus ex

Expanded text:
super omnia Deus benedictus in saecula, super omnia Deus benedictus in saecula, amen. Et iste tantus ac talis, ab eis non recipitur, de quorum stirpe generatus est. Et nihilominus laudat judicii veritatem, ne sententia Dei in propinquos et fratres suos displicere videatur, et vel austera esse, vel nimia. In quibus igitur tanta fuerunt bona, dolet cur nunc tanta malColossenses: Nemo vos superet, volens in humilitate mentis et religione Angelorum, quae non vidit, ambulans frustra inflatus sensu carnis suae, et non tenens caput ex quo totum corpus per nexus et conjunctiones subministratum crescit in augmentum dei et reliqua. — Illudquod crebro diximus: etsi inpede conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. quem cum in uernacula lingua habeat disertissimum — quippe ut Hebraeus ex
Abbreviated transcription (Latin):
leuem putemus esse tristiciam.
et modicam causam. doloris:
iungit et dicit. ꝑfratrib meis
et ꝓpinquis iuxca carnem. Qn¬
do ꝓpinquos appellat et fratres
iuxta carnem: in spĩt a le osten¬
dit alienos. Quoꝵ est inquit ad¬
optio. que significantius gre¬
ce dictuir yiocesia: de quib qͦn¬
dam dñs loquebat᷑. silius m̃s¬
primogentas israel. et filios ge
gła. ut de cunctis gentib elige¬
rentur in peculiarem populũ
dei: et quoꝵ testamenta. unũ
in littera alterum in spitttui.
ut qui prius in carne
rant cerimoniis legis abolite:
postea seruirent in spũt mã¬
datis euͣnglii sempit̾ni. etle¬
gis latio. ad itrumq responlet.
et noui et uet̾is testamenti: et
culius. id est uera religio repmaᷤᷤ¬
sioras. ut quicquid repmissumnt
est patrib compleretur in filiis:
et quod omnib maius est. ex qͥ¬
r̃atus. Et ut seiremus quis sit
iste xp̃c: causas doloris sut uno
sermone comprchendit: qui est

Expanded text:
leuem putemus esse tristitiam leuem putemus esse tristitiam et modicam causam doloris, iungit et dicit: pro fratribus meis et propinquis iuxta carnem. quando propinquos appellat et fratres iuxta carnem, in spiritu a se ostendit alienos. quorum est, inquit, adoptio, quae significantius Graece dicitur vlofteoia, de quibus quondam dominus loquebatur: filius primoge, quorum gloria, ut de cunctis gentibus eligerentur in peculiarem populum Dei: Et, quorum testamenta, unum in littera, alterum in spiritu: ut qui prius in carne servierant caeremoniis Legis abolitae; postea servirent in spiritu mandatis Evangelii sempiterni. Et legislatio, ad utrumque respondet, et novi, et veteris Instrumenti. Et cultus, id est, vera religio. Et repromissiones; ut quidquid repromissum est patribus, compleretur in filiis. Et quod omnibus majus est ex quirgine. Et ut sciremus quis iste sit Christus, causas doloris sui uno sermone comprehendit, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
eis peccatum suum dimitte: sin
autem non uis. dele me de libro
tuo quem scripsistr: ꝑspiciemus
eunidem et moysi et pauli. erga
creditum sibi gregem affectũ
pastor enimbonus ponit animã
suam ꝓ ouib. mercennarius
autem cum uiderit lupum
uenientem fugit. quia non ft̃
eius oues. Et hoc iplum est dice
optabam anathema else a xp̃o.
et dele me de libro quem scripsisti.
Qui enim delentur de libro uiuẽ¬
tium. et cum iustis non scribunt᷑:
anathema sunt a xp̃o. Simulq c̃¬
sit: ut pro illo cripiat mori et so¬
lus ꝑire. dura modo omne in
illum credat hominum genus.
ꝑire autera non in ꝑpecuum.iz
in presentiarum. Qui erum ꝑ¬
dederit animam iuam ꝓ xpisto
saluam eam facit. Unde et de
quadragesimo tercio psalmoas¬
sumit exemplum: reputati su¬
mus ut oues occisionis. Uult
ergo apłs ꝑire in carne. ⁊t alii
saluentur in xp̃o: suum sangin¬
ner fundere: ut multoꝵ anime
conseruent᷑. Quod autem ana¬
testamenti probare potest. Et ne

Expanded text:
eis peccatum suum, dimitte; sin eis peccatum suum, dimitte; sin autem non uis, dele me de libro tuo, quem scripsisti, perspiciemus eundem et Moysi et Pauli erga creditum sibi gregem affectum. pastor enim bonus ponit animam suam pro ouibus, mercennarius autem, cum uiderit lupum uenientem, fugit, quia non sunt eius oues. et hoc ipsum est dicere: optabam anathema esse a Christo et: dele me de libro, quem scripsisti. qui enim delentur de libro uiuentium et cum iustianathema fiunt a Domino. Simulque cesit, ut pro illo cupiat mori, et solus perire, dummodo omne in illum credat hominum genus. Perire autem, non in perpetuum, sed impraesentiarum. Qui enim perdiderit animam suam pro Christo, salvam eam facit . Unde, et de quadragesimo tertio Psalmo assumit exemplum: Quonimus ut oues occisionis. uult ergo apostolus perire in carne, ut alii saluentur in spiritu, suum sanguinem fundere, ut multorum animae conseruentur. quod autem anaestimoniis probari potest. et ne
Abbreviated transcription (Latin):
meis. et ꝓpinquis uixta carnem
et reltquã. Si enum tante est in
dr̃m kariiatis: ut nec mcti mor¬
ris: nec lie uite: nec ꝑsequittione.
nec fame: nec nuditate: nec ꝑido:
ree gladro. possit separart a kari¬
race cius: et si angłi quoq et po¬
testates: et uel presentia uel fu¬
curar᷑ et omnel celoꝵ fortiuoines:
et excelsa pariter et ꝓfunda: et uni¬
uersa simul creatura ei ingriat.
separabitur a haritate det qͣm ha¬
bet in xp̃o ihi: que est tanta muta¬
tio. immo inaudita prudentia: ut
pro karitate xp̃i nolit habere xp̃m.
Et ne ci forsitan non crederemus:
uirat et confirmat in xp̃o. et con¬
scientie sue testem inuocat sp̃m
sc̃m. se habere tristiciam. norle¬
uem et fortuitam. sed magnam
et incredibilem: et habere dolorẽ
in corde. non qui ad horam pun¬
gat et tͣnseat. sed qui iugiter ur.
corde ꝑmaneat. Quo tendit ista
sabilis dolor Optat anathema
esse a xp̃o: et ꝑire ut alit salui fi¬
ant Scd si consideremus moysi
uocem rogantis deum ꝓppło u

Expanded text:
meis et propinquis iuxta carnem et reliqua. si enim tantae est in dominum caritatis, ut nec metu mortis nec spe uitae nec persecutione nec fame nec nuditate nec periculo nec gladio possit separari a caritate eius, et, si angeli quoque et potestates et uel praesentia uel futura et omnes caelorum fortitudines et excelsa pariter ac profunda et uniuersa simul creatura ei ingruat — separetur a caritate dei, quam habet in Christo Iesu, quae est ista tanta mutatio, immo inaudita prudentia, ut pro caritate Christi nolit habere Christum? et ne ei forsitan non credamus, iurat et connrmat in Christo et conscientiae suae testem inuocat spiritum sanctum, se habere tristitiam non leuem et fortuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, non qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. quo tendit ista sabilis dolor? optat anathema esse a Christo et perire, ut alii salui fiant. sed si consideremus Moysi uocem rogantis deum pro popu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forti ꝑegrinas merces desi¬
deras: et ꝓ uarietate gustus. nos¬
troꝵ quoq condimentorum re
alimenta delectent. Aliis dulcia
placent: non nullos sub ama¬
ra delectant: horum stomachũ.
acida renouant: illoꝵ falsa sus¬
tentant uidi ego. nauseam et
captus uerriginem aritidoto.
qui appellatur pykra sepe sana¬
ri: et uixta Hypocratem cortͣri¬
a contrarioꝵ remedia. Itaq nos¬
tram amaritudinem illiis nec¬
tareo melle curato: et mitte ĩ
myrra lignum crucis. senilẽ¬
q ptiuitam iuuenili austeri¬
tate compesce. ut possis leta cã¬
tare qͣm dulera gutturi meo elo¬
quia tua suꝑ mel ori meo. Expli¬
discipulos liber¬
ad dñm. ut int̾¬

Expanded text:
nisi forte peregrinas merces desinisi forte peregrinas merces desideras et pro uarietate gustus nostrorum quoque condimentorum te alimenta delectant. aliis dulcia placent, nonnullos subamara delectant, horum stomachum acida renouant, illorum salsa sustentant. uidi ego nauseam et capitis uertiginem antidoto, quae appellatur πικρά, saepe sanari et iuxta Hippocraten contraria contrariorum remedia. itaque nostram amaritudinem illius nectareo melle curato et mitte in Merram lignum crucis senilemque pituitam iuuenili austeritate conpesce, ut possis laeta cantare: quam dulcia gutturi meo eloquia tua, super mel ori meo. Cdiscipulos ad d
Abbreviated transcription (Latin):
sa audies abeo. conueriere con¬
uertere sunamitis. Etenim saba.
in lingua nr̃a conuersi onem so¬
nat. Simulq animadũtti. qd
questinncule te de cũtigłio
tantum et de apło propostte it¬
dicarit te ueterem scripturam.
aut nonsats legere. aut non
satis intelligere: que tantis ob¬
scurtratib et ficcuroꝵ typis
obuoluta est. ut omius inter¬
pretatione egeat: et porta oriẽ¬
talis de qua uerum lumen ex¬
oretur. et ꝑ quara pontifex ingre¬
dicur et egreditur. seraꝑ clausa
sit: et soli xp̃o pateat. qui habet
clauem dauid. qui aꝑit. et ne¬
mo claudit. claudit ec nemo
aꝑit. ut illo reserante introeas
cubitulum eius. et dicas. intro¬
duxit me rex in cubiculũ suũ.
preterea satis miratus sum. cur
purissimo fonte iucino nostri
tam ꝓcul riuuli fluenta que¬
sieris:et omissis aquis syloe.
que uadunt cum silentio. de¬
siderares seorique turbidis scłi
ce et pritderti disertoq sermone
posset soluere que requitis:

Expanded text:
sa audies ab eo: conuertere, consa audies ab eo: conuertere, conuertere, Sunamitis. etenim Saba in lingua nostra \'conuersionem\' sonat. simulque animaduerti, quod quaestiunculae tuae de euangelio tantum et de apostolo positae indicant te ueterem scripturam aut non satis legere aut non satis intellegere, quae tantis obscuritatibus et futurorum typis inuoluta est, ut omnis interpretatione egeat et porta orientalis, de qua uerum lumen exoritur et per quam pontifex ingreditur et egreditur, semper clausa sit et soli Christo pateat, qui habet clauem Dauid, aperit et nemo claudit, claudit et nemo aperit, ut illo reserante introeas cubiculum eius et dicas: introduxit me rex in cubiculum s u u m. praeterea satis miratus sum, cur purissimo fonte uicmo nostri tam procul riuuli fluenta quaesieris et omissis aquis Siloe, quae uadunt cum silentio, desideres aquas Sior, quae turbidis saecuce et prudenti disertoque sermone possit soluere, quae requiris,
Abbreviated transcription (Latin):
ercule facere: que uctorib
dĩus male optant mangulis.
Illito dico preueruens. glorie
eodem quo marie dechraxisti
ore me laceres : et caninam fa¬
cundram seruus dñi pariter
ilius meus apodemi.
qui interpretationem
nominis sui. longa
ad nos ueniens naiuigatione
signauit. Et de occeani littoro
atq ultimis sinib galliaꝵ.
roma preterita quesiuit beth¬
leem. ut inueniret in ea celestẽ
panem. et saturatus eructuaret
in dño ac diceret. eructauit cor
meum uerbum bonum. dico
ego oꝑa mea regi: detulit michi
in parua scedula maximas q̃s¬
tiones. quasa te datas. michi¬
q tradendas diceret. Ad quaꝵ
lectionem intellexi studium
regine saba in te esse comple¬
tum: que de firib terre sapi¬
entiam uenit au s dire salo¬
monis. Nonquidem ego salomẽ
qui et ante se et post se cunctis
hominib prefertur in sapientia:
sed tu regina appellanda es saba
in cuius mortali corpora
Ñ regnat pec catum: et q̃
ad dñm tota mente conuer¬

Expanded text:
erculae facere, quae victoribus erculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae eodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Domini pariter ilius meus Apodemius, qui interpretationem nominis sui longa ad nos ueniens nauigatione signauit et de oceani litore atque ultimis finibus Galliarum Roma praeterita quaesiuit Bethleem, ut inueniret in ea caelestem panem et saturatus eructuaret in domino ac diceret: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, detulit mihi in parua scidula maximas quaestiones, quas a te datas mihique tradendas diceret. ad quarum lectionem intellexi studium reginae Saba in te esse conpletum, quae de finibus terrae sapientiam uenit audire Salomonis. non quidem ego Salomon, qui et ante se et post se cunctis hominibus praefertur in sapientia, sed tu regina appellanda es Saba, in cuius mortali corpore non regnat peccatum et quae ad dominum tota mente conuer
Abbreviated transcription (Latin):
morbi subthraunt: naufragia
obsorbunt: et ruchilominus de
terrainis litigarus. De hoc
numero sunt illi qui agnum
sequuntur. qui uestimenta
sua non coiquinauerunt:uir¬
gines enim ꝑmanserunt. Ob¬
serua quid significet non com¬
quinauerunt. Ego non audeo
exponere: ne heluidius chalũp¬
niecur. Quod autemars quas¬
dam esse uugines tabernari¬
as: ego tibi plus dico esse in his
et adulteras: et quo magis mi¬
reris. et cleticos esse caupones.
et morachos impudicos. S
quis non statim intelligat.
nec tab̾uariam uirginem. nec
adulterum monachum. nec¬
lericum posse esse cauponem:
in crimine est. Ego certe ut ꝑ
exercet artes. nescio an corpore.
quod scio. spiritu uirgo non ꝑ¬
manet. Rechoricta sumus. et ̃
more declamatorum paula¬
lum lusimus. T nos helurdi
coegisti: qui iam euangłio cho¬
ruscante. eiꝰdem uis esse glorie
arbitror te ueritate suꝑatũ:
ad decractionem uite mee. et
ad maledicta conuertere.¬
Solerit eram hoc et muli¬

Expanded text:
morbi subtrahunt, naufragia morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid significet, coinquinaverunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse cauponem? in crimine est? Ego certe, ut aexercet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo non permanet. 22. Rhetoricati sumus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisti, qui jam Evangelio coruscante, ejusdem vis esse gloriae arbitror te veritate superatum, ad detractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et muli
Abbreviated transcription (Latin):
gamus uiduas. non negamus
niri: sed que uxores esle desie¬
rint. que in ipsa necessitate cõ¬
intelligentie derelinquenses.
Neq tamen alitui nccessitatem
imponit aut laqueum: sed io
quod horestum est suadet: ⁊ io¬
lens ornes esse sicut se ipsum.
Et qͥmqͣm de uirguutate precep¬
tum dñi non habeat quia ultͣ
homines est. et quodammodo un¬
pudentuis erat aduersum na¬
turam cogere alloq dicere mͦ.
uolo uos esse quod argłi sunt
ide et iurgo melioris merce¬
dis est. dum io contempni. qd̾
si fecerit non delinquit. nichil¬
ominus in coherentib infert
Consilium autemdo. tamqͣm
misericordiam consequittus a
dũo. ut sim fidelis. Eristumo gͦ
hoc bonum esle ꝓpter instantẽ
necessitatem: quia bonum ho
mini est sic esle. Que est illa ne¬
cessitas: Ue pregnantib et nit¬
trientib in illa die. Ideo silua
succrescit: ut postea suctidatur.
deo ager scriturr ut mctatur.
Iam plenus est orbis: terra nos
non capio: chocidie bella secãt:

Expanded text:
gamus viduas, non negamus gamus viduas, non negamus niri; sed quae uxores esse desierint, quae in ipsa necessitate conintelligentiae derelinquens. Neque tamen alicui necessitatem imponit aut laqueum, sed id quod honestum est, suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam de virginitate praeceptum Domini non habeat: quia ultra homines est; et quodammodo impudentis erat, adversum naturam cogere, alioque modo dicere, Volo vos esse, quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id contemnit, quod si fecerit, non delinquit; nihilominus in cohaerentibus infert: Consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem; quia bonum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant,
Abbreviated transcription (Latin):
exposite lybidinũ uctime: et te¬
nuitate uestium nude impudi¬
cis ocłis ingerunt᷑. His infelix
uxor aut letatur et perit: aut of¬
fendit᷑. et martaus iniurgia con¬
octatur. Hinc discordia: femina¬
rium repudii. Artosi aliqua i¬
uenttur domus. inqua ista non
pensatio domus. liberoꝵ educa¬
tio. necessitates marta. correstio
seruulorum: quem a xp̃i cogita¬
tione non auocent: Defecerũt
ait scriptura sare muliebria:
Post quod: dicitur ad abraham.
Oria quecumq dicit ⁊ͥ sara:
auidi uocem eius. Que non est
in partus anxietatibus et dolore.
que deficientib menstrui cruo¬
ris officiis. nuilier esse desistit. a
dei maledictione fit libera: nec
est ad iurum conuersio erus. sed
e contrario uit subicitur ei. et do¬
mini ei uoce p̃cipitur. Omnia
quecumq dicit tibi sara: audi
uocem eius. Et sic incipiunt ua¬
care orationi:quia qͣm duu in
coniugio debitum soluit᷑. oran¬
di pretertirr instantia. Non ne¬

Expanded text:
expositae libidinum victimae, et teexpositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non ipsa dispensatio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei voce praecipitur: 229 Omnia quaecumque tibi dicit Sara, audi vocem ejus : et sic incipiunt vacare orationi. Quia quamdiu in conjugio debitum solvitur, orandi praeteritur instantia. 21. Non ne
Abbreviated transcription (Latin):
noctib uacare orationi: uacare
ieiuniis: et ad aduentum ma¬
rta expolire faciera: gressum
frangere simulare blandut¬
ad Illa hoc agit. ut turpior pa¬
reat: et nature bonum fuscet
inuiria. Hec ad speculum pĩ¬
gitur: et in coruneliamar¬
ti ficis conatur pulchrior esse
qͣm uata est. Inde infantes gar¬
riut: familia ꝑstrepit: lib̾i
ab oculis. liberi abore dependẽt:
compitantur sumptus. im¬
pendia preparantur. Hinc co¬
quoꝵ accincta manus carnes
rerit: hinic texcricum turba
cominurraurat. Nuntiatur
interim iuir uerure cum soci¬
is: illa ad hẏrundinis modũ
lustrat unuiersa penetralia.
lithorus rigeat: si pauunen¬
ta uerrueruit: si ordinata sint
pocula: si prandium preparatũ
Relponde queso. inter ista ubi sit
dei cogitatio: et an hec felices do¬
mus. Ceterum ubi ⁊ympana so¬
nant. tybia clamitat. lyra gar¬
rit: cymbalum concrepat: quis
ibi dei timor: Darasitus in con¬
tumeliis glatur: ingrediunt᷑

Expanded text:
noctibus vacare orationi, vacare noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
tur: et derclictis parentib sicbãt
una caro. Quando uiero uox il¬
la ꝑtoruit. tempus breiuatũ
est. reliquui est. ut et qui ha¬
bent uxores sic sint quasi non
habeant: adherentes dño. ui
cum eo efficumur sp̃t. Quare:
Quia qui si ne uxore est. solli¬
citus est eoꝵ que dei surit: quo¬
sunt huius mundi. quomodo
placeat uxori. Siuisa est rau¬
sa: cogitat que sunt dñi: ut
sit santta corpore et spiritu.
Nam que nupta est. cogitat q̃
sunt mundi: quo modo place¬
at uiro. Quid oblatras. Quid
repugnas: uas electionis hec
loquitur:diuisa est dicens mu¬
lier et uirgo. Uide quante feli¬
citatis sit: que eciam nomen
sexus amiserit. Uirgo: iam mu¬
lier non uocattur. Qut non est
nupta. cogitat que sunt dñi:
ginis definccio. scam esse corpore
dicit et sp̃u: quia nichil ꝓsit
carnem habere uirginem. si¬
mente quis nupserit. Que
uero nupta est cogitat que sũt
mundi: quomodo placeat ui¬
ro. Idem tu putas esse dieb et

Expanded text:
tur, et derelictis parentibus, fiebant tur, et derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant; adhaerentes Domino, unus cum eo efficimur spiritus . Et quare? Quia qui sine uxore est, cogitat ea quae Dei sunt, quosunt huius mundi, quomodo placeat uxori. sic et muta cogitat ea quae sunt Domini, ut sit sancta et corpore eNam quae nupta est, cogitat, quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Quid oblatras? quid repugnas? Vas electionis haec loquitur, 228 Divisa est, dicens, mulier, et virgo. Vide quantae felicitatis sit, quae et nomen sexus amiserit. Virgo jam mulier non vocatur. Quae nnupta cogitat quae Domini sunt, ginis definitio sanctam esse corpore dicit et spiritu, quia nihil prodest carnem habere mente quis nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Idem tu putas esse diebus et
Abbreviated transcription (Latin):
mariam uirginem non man¬
sisse: ego mͥ plus uindico. etiã
ipsum iosep h uirginem fuis¬
se ꝑ mariam: ut ex uirginali
conuigio uirgo silius nascere¬
tur. Si enim in uirum scm̃
fornicatio non cadit et aliam
eum uxorem habusse non scͥ¬
bitur: marie autem quam
putatus est habuisse. custos
quetur uirgiuem cum man¬
sisse cum maria. qui pater do¬
mini merutt appellari. Et qͥa
de comparatione iurginitans
et nuptiarum. sum aliqua
dicturus: obsetro lecturos ne
me putent nuptus dechraxisle
inuirginum laude. et aliquã
fecisse distantiam inter scõs ue¬
teris testamenti et noui: id est
inter eos qui habrere conurgi¬
a. et hos quia complexu muli
erum recesserunt: uerũ ꝓ con¬
ditione tempoꝵ. alii cos tunc sb̃¬
lacuisse seritentie. et ali nos. ĩ
quos fines scloꝵ decucurrerunt
Quam diu lex illa ꝑmansit.
crescite et muta plicamint et re¬
plece terram. et malelicta steri¬
lis que non facit semer in isrł.
nubebant omnes et nubebati¬

Expanded text:
Mariam virginem non permanMariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo filius nasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, custos quitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant omnes, et nubeban
Abbreviated transcription (Latin):
litusꝰ ingerantur dura pre¬
sepia: uagitus paruuli: oc¬
taue diei circumcisio ÷ tempꝰ
purgationis: ut ꝓbet᷑ immũ¬
dus. Non erubesciratis: non
silemaus: quanto sunt humi¬
liora que pro me passus est:
tanto illi plus debeo. Et cũ
omnia replecaueris: nichil
cruce contumeliosius ꝑferes:
qͣm ꝓfitemur et credim᷑us: et
inqua de hostib triumpha
negamus: ita ca que nonsũt
scripta reniimus. Natum de¬
um esse de uirgine credimus.
quia legimus mariam nup¬
sisse post partun non credimꝰ.
quia non legurs. Nec hoc ideo
dicunus. quo nuptias condẽp¬
nemus: ipsa quippe uirgini¬
ras frucdus est nupuarum:
sed quod nobis de sanctis iuris
temere estimare nil liceat. Pos¬
sumus enuim hac estimationi
possibilttate contendere. plu¬
res quoq uxores habuisse io¬
seph. quia plures habuerit
abraham. plures habucrit
iacob. et de his esse uxoribus
fratres dñi: quod pleriq nõ
tam pia quam audaci teme¬
ritate confingunt. Tu dicis

Expanded text:
lutus. Ingerantur dura praelutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passutanto illi plus debeo. Et cum omnia replicaveris, nihil cruce contumeliosius proferes, quam profitemur, et credimus, et in qua de hostibus triumphamnegamus, ita ea quae non sunt scripta, renum esse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob; et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis
Abbreviated transcription (Latin):
mina conscripserunt: Que si
legisses aliqͣndo: olus saperes.S
melius puto breuiter ad singła
respondere: qͣm dunus imorã¬
do uolumen extendere. In illio
nunc impecum facio: in quo tu
urgittatem et nuptias com¬
parando.discruis esse uoliusti.
Risimus in te ꝓuerbium: came¬
lum uidimus saltitantem. Di¬
cis. Numquid meliores sunt uir¬
gines. abraham. ysaad. et iacob.
qui habuerunte coniugia. Nũ¬
quid non chotidie dei manib
pariuili fingiatur in uentri¬
bus: ut merito erubescere de¬
beamus. mariam nupsisse
post parium: Quod si hoc illis
turpe uidetur: suꝑ est. ut nõ
credant eciar deum ꝑ genita¬
lia iuirginis natum. Turpius
est enimiuxta eos. deurr per
uirginis pudenda genitum:
qͣm uirginem uiro suo nupsis¬
se post partura. Iunge si libet
alias nature contumelias: no¬
uem mensib uterum insoles¬
centem. fastidia: partum:
sanguinem: pannos: ipset̾
describatur infans. tegnune
membranarum solico conuo¬

Expanded text:
mina conscripserunt? Quae si mina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convo
Abbreviated transcription (Latin):
uis sis ebes. dicere non audebis¬
dei. An putabatur: Eodem mo¬
do estiment᷑ fratres: quo estima¬
tus est pater. Sed qm̃ iam e cartu¬
b et confragosis locis enauiga¬
uit orato: pandenda sunt uela.
et in epilogos illis irtuendũ.
in quib sciolus sibi insus. ter¬
tullianum in testimoniũ uo¬
cad: et uictorini pytabionensis
ep̃i uerba ꝓponit. Et de tertulli¬
auo quidem nichil ampliis di¬
co. qͣm eccłie hominem non fu¬
isse: de iuctorino uero id assero
qd et de euanigelistis. fratres cũ
dixisse dñt. non filios marie:
fratres autem meo sensri. quẽ
suꝑus exposiumus ꝓpinquita¬
te. non matre. Uerum nugas te¬
rimus: et fronte ueritatis amis¬
so oppinionum ruiulos consec¬
tamur. Numquid non possum
totam tibi uetcrum scriptorum
seriem commouere: ignatium.
pol ycarpuna: hyrencum. uisti¬
num: martyrium: multosq
altos apłicos et eloquentes iuiros.
qui aduersum hebyonem. et the
sentientes. plena sapientie uolu¬

Expanded text:
vis sis hebes, dicere non audebisvis sis hebes, dicere non audebis? An putabatur? Eodem modo aestimentur et fratres, quo aestimatus est et pater. 17. Sed quoniam jam e cautibus et confragosis locis enavigavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinum Martyrem, multosque alios apostolicos et eloquentes viros, qui adversus Ebionem, et Theo, haec eadem sentientes, plena sapientiae volu
Abbreviated transcription (Latin):
apud xp̃ianos erum soloctismũ
est magrium eoncium: turpe
quid uel narrare uel facere. Ad
calcem uenio: et te corratta int̃¬
rogatione concludo. Sicq tetũ
agam quasi suꝑuis nichil ege¬
run: ectem modo dictos esse frat᷑s
domini. quo ioseph dictus est par¬
ter. Ego inquit et pater tuus.
dolentes querebainus te. Mater
hec loquitur: nori uidet. Et ipe
euangłista refert. Et erant pa¬
suꝑ his que dicebant᷑ de co: et his
sunilia que iam enumerauimꝰ.¬
eo in quib parcutes uocantur.
ac ne force de exemplarior ueri¬
tate causeris. qua tibi stuttissi¬
me ꝑsuasisti grecos codites esse
falsatos: ad iohannis cungłm
uenio. in quo planissime scribi¬
tur. Inuenit phylippris natha¬
nael: et att illi. Quem scripsit
moyses in lege et ꝓpħe: inueni¬
mus iħm filium iosepha nata¬
rech. Certe hoc in tuto codice con¬
tinetur. Responde mͥ quomodo
stat de spirttu scõ procreatum.
Uere ioseph pater fuit: quiam¬

Expanded text:
Apud Christianos enim soloecismus Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pater, Ego, inquit, et pater tuus, dolentes quaerebamus te . Mater haec loquitur, non Judaei. Et ipse Evangelista referens: Et erant pasuper his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit Moyses in Lege, et Prophetae, invenimus Jesum filium Joseph a Nazareth . Certe 225 hoc in tuo codice continetur. Responde mihi, quomodo stat de Spiritu sancto esse procreatum? Vere Joseph pater fuit? Quam
Abbreviated transcription (Latin):
tib ephesi principibus quamob
causam hoc facere uolitisset re¬
spondisse. ut quia bene non po¬
teram male omnib innoteste¬
rem: Et hoc quidem greca natrat
hystoria. Tu ucto templum dñt
ci corporis succendisti: tu conta
processisse congeriera. Deniq cũ
uidcis uoce sotiata dicis. Norine
hic est fabri filiꝰ: Nonne mater
eius dicto᷑ maria: Norne fratres
eius iacobus et ioseph. et symon.
et iudas. et sorores ciꝰ omnes apd̃
nos sunt: Omnes: nisi de turba ñ
dicttur. Quis te oroante hanc
blasphemiam nouerat: Quis di¬
pondis surputabat: Consequutꝰ
es quod uolebas: nobilis esfactus
inscelere. Egoipse qui contra te
scribo. cum in eadema tetum urbe
ue sis: nescio. Pretermitto uicia
sermonis. quib omnis liber tins
scatet: taceo ridiculum exordi¬
um. Ontores. o tempora. Non que¬
ro eloquentiam:quam ipse non
habens. in fratre carthetto requi¬
sisti. Non inqͣm flagito lingue ni¬
torem: anune quero pietatem:

Expanded text:
tibus Ephesi principibus, quam ob tibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici corporis succendisti, tu contamprocessisse congeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius nonne mater eius dicitur Maria et fratres eius Iacobus et Ioseph et Simon et Iudas et sorores eius nonne omnes apud nos sunt dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe ve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
fratris est filta. non sororis. Alio¬
quut quale est ut abraham.
iuir iustus patris sui filiam cõ¬
iugem sumpserit. cum in pri¬
mes hominib ꝓpt̃ aurium sc̃i¬
tatem id iplum scriptura nõ
nominet. malens intelliqi qͣ
ꝑferri. et deus lege postea sanc¬
dat et minet᷑. qui acceꝑit soro¬
rem suam de patre suo uel de
matre sua. et uiderit turpitu¬
dinem cius. et ipsa uiderto tur¬
pitudiner illius. ob ꝓbrium est.
ext̃minabuntur coram filiis ge¬
neris sui. turpitidinem sororis
sue detexit. peccatum suum re¬
cipient: Imꝑtassime hominũ
ista non legeras: et tor scriptu¬
rarum pelago derelicto. ad iniu¬
riam uirginis tuam rabiem cõ¬
rulisti. in exemplum eius quẽ
fabule ferunt. cum uulgo esset
ignotus. et nichil boni posset
facinioris excogitare. quo nobilis
fieret diane incendisse templũ.
et nullo ꝑdente sacrilegium. ip̃c
in medium ⁊ ꝑcessit. lamitans
se incendium subietisse: sciscitã¬

Expanded text:
fratris est filia, non sororis. Aliofratris est filia, non sororis. Alioqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui acceperit sororem suam de patre suo, vel de matre sua, et viderit turpitudinem ejus, et ipsa viderit turpitudinem illius, opprobrium est: et exterminabuntur coram filiis generis sui. Turpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitan
Abbreviated transcription (Latin):
terrogo nuno iuxta quem mo¬
dum fratres dñi in euangelio
intel ligas appellari. Iuxta natu¬
ram: Sed scriptura non dicit:
nec marie eos uocans filios.
nec ioscph. Iuxta gentera: Sed
absurdum est. ut pauci ex
uroeis uocati suit fratres: cũ
ommes qui ibi erant hac lege
uidet fratres poruerint appella¬
ri. Iuxta affectum humani
iuris et sp̃c: uerum si sic: qui
cebat intrinsecus: quos matrẽ
uocabat et fratres: Aut si omnes
quia homines fratres: stultum
fuit nuitiare quasi ꝓptium.
te:cum generalitet homines
hoc uire snt fratres. Restat igit᷑
ut uixta suꝑlorera expositionem.
fratres eos intelligas appellatos
cognationes non affectu. nongẽ¬
tis priuilegio. non natura: quo¬
modo loth abraham. quomodo
iacob laban appellatus est frat᷑:
quomodo et filie salphaat acci¬
punt derum iiter fratres srtos:
quomodo et ipse abraham sarã
sororem suara habuit uxorem.
Etenu ait. uere sorormea est.
de patre: sed non de matre: idẽ.

Expanded text:
terrogo nunc, juxta quem moterrogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui cebat intrinsecus, quos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nuntiari quasi proprium te; cum generaliter omnes homines hoc jure sint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quomodo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suos, quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est,
Abbreviated transcription (Latin):
lictum meura. quod ꝑscquuit
esme. aut quia scrutatus es om¬
nia uasamea. Quod inuenesti
de oranbus tuis. pone hu in cõ¬
spectu fratrum nr̃oꝵ: et redar
de qui sunt isti fratres iacob et
laban: qui tunc fuerint in p̾¬
scrti. Esau certe frater iacob. ab¬
sens erat: et laban filius batu¬
el. fratres excepta rebccea soro¬
te non habuit. Inmimerabilta
sunt istiusmotli: libris inser¬
ta diuinis. Sed ne longum fa¬
ciam. ad extremam diuisionis
partem reuertar. id est affectu
fratres dici: qui in duos diuidi¬
tur. in spũale et in com¬
mue. In sp̃uale:quia omnes
xp̃tani fratres uocam᷑. ut ibi.
quia omnes homines exuno
patre nati. pari inter nos gex¬
manitace contungimur. Di¬
cite ait his qui oderunt uos:
fratres nc̃i uos estis. Et apls
ad corynthios. Si quis frater
nominat᷑ forncator. aut aua¬
rus. aut ẏdolis seruuens. aut
maledicus. aut ebriosus. Aut
rapax cum eiusmodi nec cybũ
sumere: et cetera his simalia. In¬

Expanded text:
lictum meum, quod persecutus lictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrum tuorum et fratrude, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban filius Bathuel fratres, excepta sorore Rebecca, non habuit. 15. Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiritale, quia omnes Christiani fratres vocamur, ut ibi: quia omnes ex uno patre nati, pari inter nos germanitate conjungimur. Dicite, ait, his qui oderunt vos, fratres nostri estis . Et Apostolus ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his similia. In
Abbreviated transcription (Latin):
te quasi lubricus arguis euol¬
uas. testim onioꝵ stringendus
es uinculis: ne querulus sibilos
et te dicas magis argumentate¬
onib tortuosis. qͣm scriptura¬
rum ueritate suꝑatum. Iacob
ysaac filius et rebecce cum frĩs
insidias metuens mesogotami ã
ꝑrexisset. accessit et deuoluit
laprdem de ore puter. et adaqua¬
uit oues laban fratris matris
sue÷ et osculatus est iacob rachel.
et exclamans uoce sua plorauit:
et indicauit rachel quia frater
est patris enis: et quia filus re¬
becce est. Ecce et bic cadem lege
qua supra: frater sororis filuis
appellatur. Et iterum. Dixit au¬
tem laban ad iacob. Qtñ frãt
meus es non seruies michi gra
Expletis itaq uiginti annis cũ
ignorante socero. uxorib filtis¬
q comitatus reuerteretur ad
patriam:consequitas est eum
laban in monte galaad. Et cũ
ydola que rachel occultabat q̃¬
sita non inuenisset insareinis:
respondet iacob et dixit ad labã.
Que culpa mea est. et quod de¬

Expanded text:
te quasi lubricus anguis evolte quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum: Dixit autem Laban ad Jacob: Quoniam frater meus es, non servies mihi gratua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod de
Abbreviated transcription (Latin):
autem abraham ad loth. Nonsit
rixa inter me et te. et irter pasto¬
tes iucos et pastores tuos: qrua
omues fratres nos sumus. Ibiq
Et elegit sibi loth regionem ior¬
danis: et el euauit loch ab orien¬
te: et discesserunt unusqruisq
a fratre suo. Et certe non est
loth fratet abrahe: sed filuus fra¬
tris cius aran. Tare quippe
genuit abraham. et nachor. et
aran: et aran genuit loth. Et
rursum. Abraham autem crat
annoꝵ septiaginta quinq cũ
exiret de carra: et assumpsit
abraham saram uxorem suam
et loth filium fratris sui. Qriod
si adhuc dubitas fratrem fratͥs
filium nuncupari. accipe ex¬
emplum. Cum audisset abra¬
hara quia captuuis ductus est
loch frater suus: numerauto ũ¬
naculos suos trecentos decem et
octo. Eo cum cedem nocturi ini¬
petus descripsislet: adiecit. Et
redurit omnem equitatum so¬
domoꝵ: et loth fratrem suura
reuocauit. Sufficiebant hec ad
ca que decimus approbauda:
seo ne in aliquo cauilleris. et

Expanded text:
autem Abraham ad Lot: Non sit autem Abraham ad Lot: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. Ibique, et elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram genuit Lot. Et rursum: Abraham autem erat annorum septuaginta quinque, cum exiret de Charan. Et sumpsit Abraham Saram uxorem suam, et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et
Abbreviated transcription (Latin):
iacobi et iosetis esse. qͣm matrẽ
qui nor erant fratres: Iam nũce
doceberis . iiͦii. modis inscͥpturis
duiis fratres dici: natura. geni¬
te. cognatione. affectu. Natura:¬
andreas et pecrus. iacob et iohan¬
nes. Gente: quia omnes uidet
uteronomto. Si autem emueris
fratrem tuum qui est hebreus
elegerit dñs ds tuus: eum qui
ex fratrib nus. Non enim po¬
teris constuuere suꝑ te hori¬
so utrulo fratris nui uelone eiꝰ.
errantid ꝑ uara neggligas ca.
reuersione reduces ca fratri tuo.
Quod si non appropinquat tibi
frater iuus. neq noueris erm:
collige ca itit᷑ domium tuara:
et erunt tecum donec querat
ea frater mus: et reddes et. Item
apłs paulus. Optabam uiquit
ꝓ fratrib mers cognatis scd̃m
carnem: qui sunt israelite por¬
ro cognatione fratres uocant᷑.
qui surit de una familia. ⁊dẽ.
narpia. quas latini paternita¬
res interpretant᷑: et cum ex una
radice multa generis turba dif¬
funditur. ut ingenesi. Dixit

Expanded text:
Jacobi et Josetis esse, quam matrem Jacobi et Josetis esse, quam matrem qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura,Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente, qua omnes Judaei uteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeuselegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constituere super te homiso vitulo fratris tui, vel ove ejus errantibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea fratri tuo. Quod si non appropinquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei . Et Apostolus Paulus, Optabam, inquit, pro fratribus meis, cognatis secundum carnem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quas Latini 221 paternitates interpretantur; cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in Genesi. Dixit