comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
annos ñdum habes.⁊ abrahamnosti. infut᷑o diuii¬
ni ignis incendio extingunt᷑: t̾tius autem qͥnqua¬
genariꝰ qr ꝯu̾sus ad fidem tͥtatis. penitentie sac̃¬
menta cognouit. indulgentiã meruit. Qͦd autẽ
iussu dĩ reges unẽ. ⁊ꝓpħam helyseum ĩ ultionem¬
fugerit gladiũ azahel. occidet eum hieti. ⁊ qͥcũq
fugerit gladium hieu. intficiet eum helyseus.¬

Expanded text:
annos nondum habes, et Abraham nosti? in futuro divini ignis incendio exstinguuntur. Tertius autem quinquagenarius, quia conversus ad fidem Trinitatis poenitentiae sacramenta cognovit, indulgentiam meruit. Quod autem jussu Dei reges unxit fugerit gladium Azahel occidet eum Hieu et qui fugerit gladium Hieu interficiet eum Heliseus
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõnatist̾. Demq roboam filiꝰ salomonis qui
utili senioꝵ ꝯsiliorelict̾o. adoles centium ꝯsiliũ
secutꝰ ẽ: licet de domo dd̃ fu̾it: tam̃ ĩuia eiꝰ non
gradiebat᷑. fecit enm iudas scͥpt᷑a teste in illis
diebꝰ malum coram dño: ⁊ irritauer̃t eum suꝑ
oĩb q̃ fecerant patres eoꝵ in peccatis q̃ pecca

Expanded text:
 Denique Roboam, filius Salomonis , qui utili seniorum consilio relicto, adolescentium consilium secutus est, licet de domo David fuerit, tamen in via ejus non gradiebatur. Fecit enim Judas Scriptura teste in illis diebus malum coram Domino, et irritaverunt eum super omnibus quae fecerant patres eorum in peccatis suis qua
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ ⁊ lib̃ regum ⁊ paralipomenon plenissime
narrant. Qͦd autem ipse dd̃ rex. nr̃m regẽ xp̃m
manu fortẽ ⁊ desidabilem mistice significet: pe¬
ne õĩbꝰ qͥ scͥpt᷑as sacs legunt notum ẽ. Qͥ leonem.
suꝑbissimum hoc ẽ sathan ĩ funda ⁊ lapide stra¬
tentiam hostis antiqͥ ĩ cultoribꝰ idoloꝵ ⁊ asserto¬
rib ꝑũsoꝵ dogmatum uic̃ atq deiec̃. Sicq po¬
pulum di a timore hostrum. inalignoꝵ uidelicr
sp̃uũ lib̾auit: cui uict̾or ab hosttum cede rede¬
unt. mulieres hoc ẽ aĩe fideliũ tͥumphi lacidẽ
leticie p̃ participibꝰ suis ĩ regem unct: uniuersos
hostes ecelie ꝯtͥuit atq exstirpauit: in se mmirũ
iuxta typum quẽ dd hystoricꝰ p̃ferebat: eccł̃iasti¬
cumminist̾ium ĩ domo di qͦd ẽ sc̃a eccł̃ia ordinat:
⁊ officia singłoꝵ suo arbitͥo ad laudandum dm̃
disponit atq dispensat: ut ĩ õ loco dñationis eiꝰ
creat᷑a cȩlestis atq t̾restͥs b̃ndicat dñm in omni

Expanded text:
De quo et liber Regum et Paralipomenon plenissime narrant; quod autem ipse David rex nostrum regem Christum manu fortem et desiderabilem mystice significet, pene omnibus qui Scripturas sacras legunt notum est, qui leonem dntemque superbissimum, hoc est, Satanan in funda ac lapide strais Dei potentiam hostis antiqui in cultoribus idolorum, et assertoribus perversorum dogmatum vicit atque dejecit; sicque populum Dei a timore hostium, malignorum videlicet spirituum liberavit; cui victori ab hostium caede redeunti mulieres, hoc est, animae fidelium triumphi laudem laetitiae prae participibus suis in regem unctus, universos hostes Ecclesiae contrivit atque exstirpavit: in se nimirum, juxta typum quem David historicus praeferebat, ecclesiasticum ministerium in domo Dei, quod est sancta Ecclesia ordinat, et officia singulorum suo arbitrio ad laudandum Deum dispcreatura coelestis atque terrestris benedicat Dominum in omni
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: nc̃ tpribꝰ grẽ. manifeste p̃nunciat ĩlect̾ione
sua. malis rect̾oribꝰ pęnam futuram. ⁊ mortem
ost hoc surrexit nathan ꝓpħa in dieb dauid:
⁊ qͣsi adeps separatꝰ ẽ a carne. Iste nathan ĩ db̃
regis tpr̃ibꝰ in gente iudea dono ꝓpħiȩ insignis
claruit: qͥ ipsum dd̃ obp̃tiaricationẽ qͣ p̃uaricatꝰ
ẽ ĩ adult̾io bethsabee. ⁊ ĩ nece urie uiri eiꝰ corripu¬
it. Hic ⁊̃ ill qͦd ñ edificaturꝰ eẽt templum dñop̃
dixit. Idem qͦ salomonẽ filiũ dd̃ simul eũ sadoch
sacͥdote. sac̃ unctione ĩ pͥncipem consecrauit. Qd̾
aut̃ dic̃ eum separatum eẽ a carne. qͥss adipem
nalium ⁊ pecc̃oꝵ hoĩum ꝯsortio. inmoribꝰ ⁊uita
sequestratũ ẽẽ ⁊ alienum. De datud. xiiii.
ic dd̾ a filiis isrł. Cum leonibꝰ ludit qͣs cũ ag¬
nis ouiũ: ⁊ ĩ ursis similit̃ feẽ. sic̃ c̃ agnis ouium.
Et ĩ uiuentute sua nunqͥd ñ occidit gygantẽ.:⁊ ab¬
stulit obꝓbrium de gente: In tollendo manum ĩ

Expanded text:
s gratiae manifeste praenuntiat in lectione sua malis rectoribus poenam futuram, et mortem e Nathan. « Post hoc surrexit Nathan propheta in diebus David, et quasi adeps separatus est a carne. » Iste Nathan in David regis temporibus in gente Judaea dono prophetiae insignis claruit, qui ipsum David ob praevaricationem, quia praevaricatus est in adulterio Bethsabee, et in nece Uriae viri ejus corripuit . Hic etiam illi, quod non aedificaturus esset templum Domino praedixit, idem quoque Salomonem filium David simul cum Sadoch sacerdote sacra unctione in principem consecravit . Quod autem dicit eum separatum esse a carne quasi adipem nalium et peccatorum hominum consortio, in moribus et vita sequestratum esse et alienum. CAPUT XIV.id a filiis Israhel cum leonibus lusit quasi cum agnis et in ursis similiter fecit sicut cum agnis ovium in iuventute sua numquid non occidit gigantem et extulit obprobrium de gente in tollendo manum in
Abbreviated transcription (Latin):
dare: s tc̃ solũmͦ acceptabiles ert̃. qn bono aĩo
offerunt᷑. Mystice aut̃ pͥmitie frtigum. uł primo¬
genitoꝵ pͥncipia oꝑmbonoꝵ ostẽdt̃ uł ipsã bonam
uoluntatem. qͥ pͥor ẽ oꝑe: qm pelagian sͥ tribu¬
endo offendt̃. Os autẽ dũ illa sͥ a nob iubet offer¬
ri. indicat ad ipsiꝰ gram ꝑtinere. In decimis itaq
do offerendis denariꝰ nũs ꝑfectionẽ sig̾cat: ꝙ usq
ad ipsum numerꝰ crescit. Idoq sic̃ in pͥmitus pͥn¬
cipia uoluntatum: ita in decimis confũmations¬

Expanded text:
dare, sed tunc solummodo acceptabiles erunt, quando bono animo dare, sed tunc solummodo acceptabiles erunt, quando bono animo offeruntur . Mystice autem primitiae frugum vel primogenitorum, principia operum bonorum ostendunt; vel ipsam bonam voluntatem, quae prior est opere, quam pelagiani sibi tribuendo offendunt. Deus autem dum illa sibi a nobis jubet offerri, indicat ad ipsius gratiam pertinere. In decimis itaque Deo offerendis, denarius numerus perfectionem significat, quia usque ad ipsum numerus crescit; ideo sicut in primitiis primitia voluntatum, ita in decimis, consummation
Abbreviated transcription (Latin):
uidet in facie. ds autem intuet᷑ cor. Unde
dñs uanas laudes iudeoꝵ ꝑ ꝓpħamreꝓbat dicẽs.
Popłs hic labiis me honorat: cor aut̃ eoꝵ lon¬
ge ẽ a me. In uanum aut̃ colunt me: docentes
doctͥnas ⁊ manbata hominum. Iñ minuas inqͥt
pͥmitias manuũ tuaꝵ. Minuit pͥmitias oꝑum
suoꝵ: qͥ hoc qͦd extiꝰ laborando ex̾cet in oꝑe. intͦ
bonȩ uoluntatis ñ exhibet affect̾ione: Ppterea
subdidit. In oĩ dato hylarem fac uultũ tuũ. ⁊ in
exultatione scĩfica decimas tuas. Hylarem enum
datorem paulo attestante diligit ds̃: ⁊ bonã uo¬
luntatem offerentiũ gͣtissimã ht̃. Unde duo era
minuta uiduȩ pauꝑculȩ saltiator in eugłio cu¬
nct̾is donariis q̃ ꝑ diu̾sos ad templum defere¬
bantur p̃pofuit: ⁊ calicem aq̃ frigide inpocło
datum ñ sine m̾cede ẽẽ p̃nunciauit. Primitias
gͦ ⁊ decimas dñs in exodo popłoisrłitico ussit

Expanded text:
videt in facie, Deus autem intuetur cor. Unde videt in facie, Deus autem intuetur cor. Unde Donorat, cor autem eorum longe est a me . In vanum autem colunt me, docentes doctrinas et mandata hominum . » « Et non minuas, inquit, primitias manuum tuarum. » Minuit primitias operum suorum, qui hoc quod exterius laborando exercet in opere, intus bonae voluntatis non exhibet affectione. Propterea subdidit: « In omni dato hilarem fac vultum tuum, et in exsultatione sanctifica decimas tuas. » Hilarem enim datorem, Paulo attestante, diligit Deus , et bonam voluntatem offerentium gratissimam habet. Unde duo aera minuta viduae pauperculae Salvator in Evangelio cunctis donariis, quae per diversos ad templum deferebantur, praeposuit , et calicem aquae frigidae in populo datum non sine mercede esse pronuntiavit . Primitias ergo et decimas Dominus in Exodo populo Israelitico jussit
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. Hinc gͦ ꝑlegem salubrit̾ ammonem᷑ di¬
centem. Ñ appareb̃ ante ꝯspectum dñi uacuus.
Qi enim ꝓmerende uitȩ mercedem b̃nagendo
ñ ꝓuidit. in conspectu dm̃i uacuus apparet. hĩce
de tͦtis ꝑ psalmistam d̾r. Uementes aut̃ uenient
in erultatione. portantes manipulos suos. Ad eram̃
qͥppe iudicii portantes mamipłos ueniunt: qͥi
semetipsos rect̾a oꝑa qͥbꝰ uitammereant᷑ ostendt̃.
Oblatio iꝰti impinguat altare: ⁊ odor suauitatis
est in ꝯspectu altissimi. Sacͥficium iͦti acceptũ ẽ:
& memoriam eiꝰ ñ obliuiscet᷑ dñs. Id̃o gͦ oblatio
iꝰti fidi impinguat altare: qͥa ex uere caritatis
offert᷑ deuotione. Nid̾o in ꝯspectudi suauis est
Sacͥficiũ iti ẽ dõ acceptum: qmbonoꝵ oꝑum
ab auditione mala ñ timebit. Bono animo
głam redde do:⁊ ñminuas pͥmitias manuũ
tuaꝵ. Omne munꝰ qͦd ex bono animoñ dat᷑.
grãm coramocłis dĩ nullomͦ meret᷑: qͥa hõ

Expanded text:
tulit. Hinc ergo per legem salubriter admonemur ditulit. Hinc ergo per legem salubriter admonemur dicentem: Non apparebis in conspectu Domini vacuus. Qui enim promerendae vitae mercedem, bene agendo non providet, in conspectu Domini vacuus apparet. Hinc de justis per Psalmistam dicitur: Venientes ain exsultatione, portantes manipulos suos . » Ad examen quippe judicii portantes manipulos veniunt, qui in semetipsos recta opera, quibus vitam mereantur, ostendunt. « Oblatio justi impinguat altare, et odor suavitatis est in conspectu Aet memoriam ejus non obliviscetur Dominus. » Ideo ergo oblatio justi impinguat altare, quia ex verae charitatis offertur devotione; et ideo in conspectu Dei suavis est Sacrificium justi est Deo acceptum, quoniam ab auditione mala non timebit. » « Bono animo gloriam redde Deo, et non minuas primitias manuum tuarum. » Omne munus quod ex bono animo non datur, gratiam coram oculis Dei nullo modo meretur, quia homo
Abbreviated transcription (Latin):
oriet᷑. ⁊ ante ibit faciem tuã iꝰticia tuã. ⁊ gła dñi
colliget te. Tc̃ inuocab. & dñs exaudiet. clamabis.
Utrumq enĩ munꝰ deo ẽ acceptabile. hoc ẽ iltd̾
qͦd ĩ panis ⁊ uini oblatione. ob commemoratio
hibentur dõ. si se studuerit immunem seruare
a pecc̃o. sequit᷑. Bñplacitum ẽ dño recedere ab
iniqͥtate: ⁊ dep̃catio ꝓ peccĩs. recede ab imꝰticia.
Bñ placet dño qͥ recedit ab errantium heretico¬
rum ꝯsortio: eiꝰq dep̃catio multũ ualet apud dm̃n
qͥ male oꝑantium societati nullo ꝯiungit᷑ pacto.¬
ts. Unde scͥptum ẽ. facere miscdiam ⁊ iudicium
mag̃ placet do quam uict̾imȩ. Nappareb ante¬
nicħ sec̃ de fruet̾u laboris portat. Aliꝰ nanq adi¬
piscendis honoribꝰerstidat: aliꝰ multiplicandis
facultatibꝰ estuat: aliꝰ ꝓmerendis laudibꝰ anbe¬
lat. D qr cuncta hec hic qͥsqͥs moriens deserit:
ante dm uaciuis apparet: qr sec̃ ante iudicẽ nicħ

Expanded text:
faciem tuam justitia tua, et gloria Domini colliget te. Tunc invocabis, et Dominus exaudiet; clamabis, » Utrumque enim munus Deo est acceptabile, hoc est, illud quod in panis et vini oblatione ob commemorationhibentur Deo, si se studuerit immunem servare a peccato, sequitur: « Beneplacitum est Domino recedere ab iniquitate, et deprecatio pro peccatis recedere ab injustitia. » Bene placet Domino qui recedit ab errantium haereticorum consortio; ejusque deprecatio multum valet apud Deum, qui male operantium societati nullo conjungitur pacto. Unde scriptum est: « Facere misericordiam et judicium, magis placet Deo quam victimae . nihil secum de fructu sui laboris portat. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat, alius multiplicandis facultatibus aestuat, alius promerendis laudibus anhelat. Sed quia cuncta haec hic quisquis moriens deserit, ante Dominum vacuus apparet, quia secum ante judicem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
trem̃di tr̃oris ĩ psalimi incͥoationem secutꝰ ẽ dicens.
Dñe ne mira tua arguas me. neq ĩ furore tuo cor¬
ripiasme. Septenario nũo ꝑfectio et̾nitatis ĩnui¬
tur. cum dies .uii. in reqͥem dñi scĩficat᷑ uocat᷑: eum
lo t̾mino coartat᷑. Hinc ẽ ⁊̃ qͦd lege data dies .uiiͦ.
firiatꝰ ẽẽ p̃cipit᷑: ut et̾na ꝑ illum reqͥes designetur.
Qͥa ꝑseptenarium nũm p̃sentis uite uniu̾sitas¬

Expanded text:
tremendi terroris in psalmi inchoationem secutus est, dicens: « tremendi terroris in psalmi inchoationem secutus est, dicens: « Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . » Septenario numero perfectio aeternitatis innuitur, cum dies septimus in requiem Domini sanctificatus vocatur, cum lo termino coarctatur. Hinc est etiam quod lege data dies septimus feriatus esse praecipitur , ut aeterna per illum requies designetur. Quod per septenarium numerum praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
reddet tͥ. Dat altissimo scđmdatum suũ:. qͥb̃n¬
ficioꝵ suoꝵs memor. pͥmum semetipsum recte
tentione totumin laudẽ eiꝰ expendat. Hoc ẽ em̃
nario uͦ corporis. unde ita ipsi hõi in lege p̃cipit.
diliges dñmdm̃ tuũ ex toto corde tuo. ⁊ ex tota
amia tua.⁊ ex tota uirtute tua: corpꝰ autẽ no
igne: pot̃ inseptenaria retͥbutione ipsiꝰ hominis
renouatio sig̾cari. qñ corꝑe incorruptibili ⁊ aĩa
immortali ad possidendũ regnum patͥs cȩlestĩ
tm̃ qnͣtum illis dedit: qñ ꝓbona ꝯu̾satione sia.¬
ipse sͥ ut uiuat ⁊ gaudeat in et̾na beatitudine.
dono iͦti iudicis restituet᷑. S qr septenarii ntĩi
hoc ĩ locom̃tio fact̾a est̃ libet de eiꝰ ꝑfectione a
scõꝵ patrum dictis aliq̃ hic ponere. Septem
nanq diebꝰ. uniu̾sũ tp̃s uoluit᷑: et̾na enĩdies
q̃ expleta uii. dierum uicissitudine sequit᷑ scl
uiIi. est. Unde ⁊ psalmista resurrect̾ionis diem
ꝯsid̾ans: qr de extͣmi iudicii erat dist̾ctione lo¬

Expanded text:
reddet tibi. » Dat Altissimo secundum datum suum, qui beneficiorum suorum memor, primum semetipsum recte intentione totum in laudem ejus expendat: hoc est enirnario vero corporis. Unde ita ipsi homini in lege praecipitur: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute igne. Potest in septena retributione ipsius hominis renovatio significari, quando corpore incorruptibili et anima immortali ad possidendum regnum Patris coelestis, tantum, quantum illisaudeat in aeterna beatitudine, dono justi judicis restituetur. Sed quia septenarii numeri hoc in loco mentio facta est, libet de ejus perfectione ex sanctorum Patrum dictis aliqua hic ponere; septem namque diebus universum tempus volvitur. Aeterna enim dies quae expleta septem dierum vicissitudine sequi est. Unde et Psalmista resurrectionis diem considerans, quia de extremi judicii erat districtione lo
Abbreviated transcription (Latin):
necñ ⁊ uiͦii. ł septenarũ qͥppe nũm. hoc qͥd .uii.
diebagit᷑. p̃sens tp̃s exp̃ssit. ꝑ octonarium uͦ. ui¬
tam ꝑpetuam designauit. Qmtñsua nob̃ dñs
resurrect̾ione patefecit: cum dñico scilicet die
resurrer̃. Qͥ dum diem. uiiͭ. id ẽ sabb̃m sequit᷑.
a conditione: octauus inuenit᷑. In annorum
curricło septenariꝰ nũs septies multiplicatꝰ. mo¬
nade addite. ad qͥnq̃genariũ ducit᷑:. ut ppetuam
bitudinem sumens. iubilei sacratissima requies
obseruet᷑. Septenariꝰ nũs apud sapientes huiꝰ scli
q̃dam sua habet᷑ iatione ꝑfectꝰ: qr ex pͥmo pari.⁊
er pͥmo impari ꝯstĩmat᷑. Primꝰ enim impar. t̾nariꝰẽ:
łrimꝰq par qͣternariꝰ. Ex qͥbꝰ duobꝰ septenariꝰ ꝯstat:
qͥ cisdem partibꝰ suis multiplicatꝰ. in duodenariũ
ad duodenariũ ꝑtienimꝰ. Nos qͥa suꝑno munere ue¬
ritatis p̃dicam̃ta ꝑcepimꝰ. ħ fixascĩe altitudine deᷤᷤ¬
picienda calcam᷑. hoc ꝓculdubio inꝯctissa fide re

Expanded text:
 septenarium quippe numerum hoc quod septem diebus agitur, praesens tempus expressit; per octonarium vero vitam perpetuam designavit: quam tamen sua nobis Dominus resurrectione patefecit, cum Dominico scilicet die resurrexit, qui dum diem septimum, id est, sabbatum sequitur, a conditione octavus invenitur. In annorum curriculo septenarius numerus septies multiplicatus monade addito ad quinquagenarium ducitur, ut perpetuam beatitudinem sumens, Jubilei sacratissima requies observetur. Septenarius numerus apud sapientes hujus saeculi quadam sua habetur ratione perfectus, quia ex primo pari et ex primo impari consummatur: primus enim impar, ternarius est, primusque par, quaternarius; ex quibus duobus septenarius constat, qui eisdem partibus suis multiplicatus in duodenarium ad duodenarium pervenimus. Nos quia a superno munere veritatis praedicamenta percepimus, haec fixa scientiae picienda calcamus: hoc procul dubio inconcussa fide ret
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ laboꝵ ẽ fructꝰ: qͥa et̾num gaudium ⁊
reqͥes certa illos sequet᷑ nec ea g̾mina doctͥnaꝵ
seu actionum qͦ ex radice uere ꝓcessert̾ sapĩe
unquam hñt casum: s ꝑpetuȩ salutis afferent
fructum. At contͣ dogmata hereticoꝵ ce disci¬
puli. ac seqͣces neqͥtiȩ illoꝵ ext̾minabunt᷑: nec
habebt̃ spemsalutis: s acerba morte dãnati.
in obliuionem tͣdent᷑ ꝑpetuã. De quo ⁊ suibdit᷑.¬

Expanded text:
bonorum laborum est fructus; quia aeternum gaudium et bonorum laborum est fructus; quia aeternum gaudium et requies certa illos sequitur, nec ea germina doctrinarum seu actionum quae ex radice verae processerunt sapientiae, nunquam habent casum, sed perpetuae salutis afferent fructum. At contra dogmata haereticorum et discipuli ac sequentes nequitiae illorum exterminabuntur; nec habebunt spem salutis, sed acerba morte damnati in oblivionem tradentur perpetuam. De quo et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
nim mansione st̃ apd̃ patrem: & qͥ eunuchus
fu̾it ac fec̾it timũsa qͦ scͥptast̾. habebit inmuris
eiꝰ locũ obtimũ. ut scilicce t᷑ris dñi efficiat᷑ ⁊ insa¬
cerdotali consistat gͣdu: ut ꝓcarnis filiis intiltoᷤ
habeat filioᷤ sp̃itales. lalemftusse eunuchũ quẽ
iħs amauit plurimũ. eugłistam ioħm eccłiasti¬
cȩ tͥdt̃ hystoriȩ: qͥrecubuit suꝑ pectꝰ iħu. qͥ petro
tardiꝰ ambulante. cleuatꝰ uͥginitatis alis cucur¬
rit ad dnm: qͥ in sec̃ta diuine se natiuitatis im¬
mergens ausꝰ ẽ dicẽ qͦd cuncta scła nesciebant: in
pͥncipio erat u̾bũ. & u̾bũ erat apd̃ dm & d̃s erat
oĩs cauillatio iudors. ⁊ risui p̃b̃e se cesset: aꝑieis
semiuiris regna cȩloꝵ. cum pudicicia ñ indebi¬
litate corporiᷤ sit. s in animi uoluntate: nec de¬
sidia boni p̃mii habebit meritum. s piacertatio
Unde ⁊ seqͥt᷑. Bonoꝵ enĩ laboꝵ głosꝰ est fructus:
& que ñ concidat radix sapĩȩ. Głosnimirum

Expanded text:
nim mansiones sunt apud Patrem. Et qui eunuchus fuerit et fecerit universa quae scripta sunt, habebit in muris ejus locum optimum ut scilicet turris Domini efficiatur, et in sacerdotali consistat gradu, ut pro carnis filiis multos habeat filios spiritales. Talem fuisse eunuchum, quem s amavit plurimum, Evangelistam Joannem, Ecclesiasticae tradunt historiae, qui recubuit super pectus Jesu ; qui Petro tardius ambulante, elatus virginitatis alis cucurrit ad Dominum ; qui in secreta divinae se nativitatis immergens, ausus est dicere, quod cuncta saecula nesciebant: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat omnis cavillatio Judaeorum, et risui praebere se cesset operiens semiviris regna coelorum cum pudicitia, non in debilitate corporis sibi sed in animi voluntate, nec desidia boni praemii habebit meritum, sed pia certatio. Unde et sequitur: Bonorum enim laborum gloriosus est fructus, et quae non concidat radix sapientiae. Gloriosus nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
ciȩ sue p̃miũ accipient. Et qͥ didicerint iusta.
utiq ĩ recte credendo & b̃noꝑandoillis tͥbuet᷑
qͥd respondeant. qndiscussio erit singłoꝵ. qͥa
bonum p̃sentis uite m̾itum. ꝑhenuis gł ebea¬
meos. & diligite illos: ⁊ habebitis disciplinã.
Uerum ẽ qͦd qͥ diligit sapĩam. ⁊ assiduus est in
meditatione illiꝰ: conseruet disciplinam in
morib: nec alit̾ potest amator ꝓbari sapien¬
tie: nͥ conseruator sit discipline. Unde ipsa uer¬
tas ait. Si diligitiꝰᷤ me: mandata mea seruate.
item. Siqͥs inqͥt diligit me: sermonem meũ ser¬
uabit. Hinc ee iacobꝰ ait. Estote gͦ fact̾ores uerbice

Expanded text:
tiae suae praemium accipient; et qui didicerint justa, tiae suae praemium accipient; et qui didicerint justa, utique in recte credendo et bene operando, illis tribuetur quid respondeant quando discussio erit singulorum, quia bonum praesentis vitae meritum perennis gloriae beas disciplinam. Verum est quod qui diligit sapientiam et assiduus est illius in meditatione, conservet disciplinam in moribus, nec aliter potest amator probari sapientiae nisi conservator sit disciplinae. Unde ipsa Veritas ait: Si diligitis me, mandata mea servate . Et iterum: Si quis diligit me sermonem meum servabit . Hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
Nulliꝰ ꝑsonam recipit: qͥa unumquemq iux¬
tauiassuas iudicabit. Eqͣlit̾ eura ẽ illi de oĩbꝰ.
qr omniũ ipse c̾ator est. ⁊ oꝑis sui condignam
curam gerit: atq opẽ qͣ subsistere ualeat im¬
pendit. Postquam gͦ sapĩa ad potũtes sermo¬
nem hũit. & eoꝵ duriciam duris sermonibꝰ
inc̃pauit: ad ipsos rectores mͦsermonem ex¬
hortationis conu̾tit.⁊ mirabilit̾ laudem ip¬
sius sapientiȩ explicat dicens. Sapientia hor
duos gͦ reges sunt hisermones mei: ut dis¬
catis sapĩam. & ñ excedatis. Qui enim cu¬
stodierint iusta. iuste iustificabunt᷑: & qͥdi¬
dicerint iusta. inuenient qͥd respondeant.
Ammonet eccłiasticos rectores. immo õs
gnalit̾ qͥb regim̃ cõmendatum ẽ suarum
animarum. ut dis cant diuinam sapientiã.
qͣtinꝰ ñ excedant in p̾uaricatione p̃ceptoꝵ
dei. Qͥ enĩ custodierint iusta. iuste iustificabunt᷑
boc ẽ qͥ iusticiam sequunt᷑. a iusto iudice iusti¬

Expanded text:
unumquemque juxta vias suas judicabit. Aequaliter cura est illi de omnibus, quia omnium ipse creator est, et operis sui condignam curam gerit atque opem qua subsistere valeat impendit. Postquam ergo sapientia ad potentes sermonem habuit, et eorum duritiam cordis sermonibus increpavit, ad ipsos rectores modo sermonem exhortationis convertit, et mirabiliter laudem ipsius sapientiae explicat dicens: Ad vos vos ergo reges sunt hi sermones mei, ut discatis sapientiam, et non excidatis: qui enim custodierint justa, juste justificabuntur. dicerunt justitiam, invenient quid respondeant. Admonet ecclesiasticos rectores, imo omnes generaliter quibus regimen commendatum est suarum animarum, ut discant divinam sapientiam, quatenus non excedant in praevaricationem praeceptorum Dei. Qui enim custodierint justa juste justificabuntur, hoc est, qui justitiam sequuntur, a justo judice justi
Abbreviated transcription (Latin):
ent plage eiꝰ. mors eiluetꝰ. ⁊ fames: ⁊igne combe¬
retur. Uidebt̃ enĩ finem sapientis. ⁊ ñ intelligent
qͥd cogitau̾it de illo ds: ⁊ qͣre munierit illũ diis.
Uidebt̃ enĩ ⁊ contemnent: illos aut̃ dñs irride¬
tum: ido contempsert eoꝵ fih̃ stabilim̃tum.
S dñs eosirridebit: qñ hoc qͦd illisꝑabant sͥ ꝓ
desse: hoc ostendet eiᷤᷤ oĩnonocuisse. Qͥa cũ fal
bant: semetipsos in damnationem ꝑpetuam tͣ¬
debant. Qm̃ dirumpet illoᷤ inflatossine uoce:
& cõmouebit illos a fundam̃tis.:⁊ usq ad suppre

Expanded text:
 igne comburetur . Videbunt enim finem sapientis, et non intelligent quid cogitaverit de illo Deus, et quare munierit illum Deus; videbunt enim et contemnent: illos autem Dominus irrideritum, ideo contempserunt eorum fidei stabilimentum. Sed Dominus eos irridebit, quando hoc quod illi sperabant sibi prodesse, ostendet eis omnino nocuisse; quia cum falsbant, semetipsos in damnationem perpetuam tradebant. Quoniam disrumpet illos inflatos sine voce, et commovebit illos a fundamentis,
Abbreviated transcription (Latin):
incedunt ĩ uia iniqͥtatis contͣdicit: i der¬
tre eorum hoc ẽ oꝑibꝰ pͣuis. uincła micit.
qũ act̾iones eoꝵs damnando fortit̃ repri
hendit. Sapĩa ostendit risum culpam
ẽẽ non gaudium. qͥa gaudium adeoẽ

Expanded text:
in via iniquitatis, contradicit, et dextrae eorum, hoc est operibus pravis vincula injicit, quando actiones eorum damnando fortiter reprehendit. CAPUT III. Sapientia ostendit risum culpam esse, non gaudium: quia gaudium a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hereticoꝵ conuenticła ut zizamoꝵ fascicli¬
ga peccantiũ: ⁊ consũmatio illoꝵ flãma
igͥnis. Comparat rei fragili peccatoꝵ sẏnago¬
gam: ut ostendat eiꝰ uilitatẽ ⁊ uelocissimũ
int̾itum: quia sic̃ stuppe collectio igne adhi¬
bito facile flagrat: ita peccatorũ cętꝰ in fut᷑a
uindict̾a sine mora disꝑiet. Uia peccantiũ
conplantata lapidibꝰ. ⁊ infine illoꝵ inferi.
& tenebrȩ & penȩ. Reddit causam qͣre uelox
sit maloꝵ ꝑditio: qr uia id ẽ uita illoꝵ p̃sens.
ꝑ qm ad remun̾ationẽ fut᷑am tendebãt: ple¬
na fuit doloribꝰ. ⁊ duris peccoꝵ oꝑib Unde
&e infine illoꝵs succedt̾ eis inferi. ⁊ tenebre ⁊

Expanded text:
et haereticorum conventicula, ut et zizaniorum fasciet haereticorum conventicula, ut et zizaniorum fasciga peccantium, et consummatio illorum flamma ignis. » Comparat rei fragili peccatorum synagogam, ut ostendat ejus vilitatem et velocissimum interitum; quia sicut stuppae collectio igne adhibito facile conflagrat, ita peccatorum coetus in futura vindicta sine mora disperiet. « Via peccantium complanata lapidibus, et in fine illorum inferi et tenebrae et poenae. » Reddit causam quare velox sit malorum perditio, quia via, id est, vita illorum praesens, per quam ad remunerationem futuram tendebant, plena fuit doloribus et duris peccatorum operibus. Unde et in fine illorum succedunt eis inferni et tenebrae et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obaudiret u̾itati. Nam qͥ timorẽ di ht̃
ĩ semetipso:conũtit cor suũ ad audienda
⁊ ĩplenda p̃cepta legis diuinȩ. Notꝰ alonge
potens. lingua audaci: & sensat᷑ scit labi
se abipso. Manifestat᷑ gͦ p̾sumptio here¬
tica ĩ lingua temeraria. qͣloqͥ p̃sumit
adusꝰ dm̃ iniqͥtatẽ: s cautela hõĩs religio¬
s ⁊ fidelis obseruat se ne ĩ eiꝰ errorem ca¬
dat. Qͥ edificat donrũ impendiis alie¬
nis. qͣsi qͥ colligat lapides sͨcos in hyeme..
Hanc sententiam possumꝰ duplicit̃ ĩ tel¬
ligere: ut aut iuxta allegoriã sig̾eet here¬
ticum qͥ testimonia diuinaꝵ scͥpturarũ
a sensti p̾uo õm̃o aliena congͥgat in unũ.
ad confirmationẽ erroris sui frustra labora¬
re. qͥa uindicta ultionis iꝰte dissoluet᷑ duricia
act̾ionis nefandȩ: aut scđm tropologiã aua¬
rum raptorem. qͥ ex alienis rebꝰ sua lucrasto¬
Qͦd stuppa collecta sẏnagoga sit peccantiũ.

Expanded text:
 obaudiret veritati. Nam qui timorem Dei habet  obaudiret veritati. Nam qui timorem Dei habet in semetipso, convertit cor suum ad audienda et implenda praecepta legis divinae. « Notus a longe potens lingua audaci, et sensatus scit labi se ab ipso. » Manifestatur ergo praesumptio haeretica in lingua temeraria, qua loqui praesumit adversus Deum iniquitatem; sed cautela hominis religiosi et fidelis observat se, ne in ejus errorem cadat. « Qui aedificat domum suam impediis alienis, quasi qui colligat lapides suos in hieme. » Hanc sententiam possumus dupliciter intelligere, ut aut juxta allegoriam significet haereticum, qui testimonia divinarum Scripturarum a sensu pravo omnino aliena congregat in unum, ad confirmationem erroris sui, frustra laborare: quia vindicta ultionis justae dissolvetur duritia actionis nefandae; aut secundum tropologiam avarum raptorem, qui ex alienis rebus sua lucra stu luere. CAPUT II Quod stuppa collecta synagoga sit peccantium,
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. ⁊ ad nichilũ rediget᷑. qr u̾itatẽ catholice
fidei. ⁊ unitatẽ pacis sc̃ẽ eccłie sequi noluerunt.
Dep̃catio pauꝑis. ex ore usq ad aures ciꝰ ꝑue¬
met: ⁊ iudiciũ festinato adueniet illi. In psal
tis: pꝰea subiunx̃ dicens. Audite qͥd iudex ins¬
quitatis dix̃. Ds̃ aut̃ ñ fac̃ uindictã elect̾oꝵ
suoꝵ clamantiũ ad se die ac noct̾e ⁊ patien¬
tiam habebit inillis: Dico aut̃ uob̃: qr cito
faciet uindictã illors. Ex ore enim pauꝑis
dep̃catio ad aures iudicis ueniet: qr anxie¬
tas eccłiȩ qm h̃t in adͥu̾sis tͥbulationibus.
ꝑueniet ad aures piissimi iudicis.⁊ ipse eã
ab oĩbꝰ tͥbulationibꝰ suis eripiet: õsq hosteᷤᷤ
eiꝰ dignis pęnis subiciet. Qͥ odit correpti¬
onem uestigiũ ẽ peccatoris: qͥ timet dm̃ cõ¬
uertet᷑ ad cor suũ. Qͥ ñ uult se corrigere a
peccatis. ⁊ odit correptionẽ ãmonitoris ⁊ ip

Expanded text:
bitur, et ad nihilum redigetur, quia veritatem catholicae bitur, et ad nihilum redigetur, quia veritatem catholicae fidei et unitatem pacis sanctae Ecclesiae sequi noluerunt. « Deprecatio pauperis ex ore usque ad aures ejus perveniet, et judicium festinato adveniet illi. » In psatis, postea subjunxit, dicens: « Audite quid judex iniquitatis dicit: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se die ac nocte, et patientiam habebit in illis. Dico autem vobis, quia cito faciet vindictam illorum . » Ex ore enim pauperis deprecatio ad aures judicis veniet, quia anxietas Ecclesiae, quam habet in diversis tribulationibus, perveniet ad aures piissimi judicis, et ipse eam ab omnibus tribulationibus suis eripiet, omnesque hostes ejus dignis poenis subjiciet « Qui odit correptionem, vestigium est peccatoris; et qui timet Deum, convertetur ad cor suum. » Qui non vult se corrigere a peccatis, et odit correptionem admonitoris, ips
Abbreviated transcription (Latin):
ad cong̾gationẽ nunqm uentt᷑. q̃ ad remit¬
tenda pecc̃a accepit sp̃m sc̃m. Catanieir¬
suꝑbie eradicabit᷑.⁊ domꝰ quȩ nmie lo¬
cuples ẽ annullabit᷑ suꝑbia. In alia edit¬
one legit᷑ obiurgatio ⁊ iniuriȩ annulla¬
bunt sub̃am. Iuxta hystoriam facilis est
sensꝰ:qr uͥ ꝯtentiones ⁊ iniurie excresct.
ibi minuȩt᷑ & decrescit sub̃a: ⁊ tota domꝰ
possessio annullata. deficiet discordan¬
tium suꝑbia. Int̾ suꝑbos enĩ sẽꝑ iurgiast
uͥ aut̃ p̃ualet hoĩũ dissensio: ibi continio
sequet᷑ rerum suaꝵ defect̾io. Unde qͥdam
sapientiũ int̾rogat᷑ de lapsupotentissim
regni. qͣre tã cito cecidit respondit. Con¬
cordia. res nimie cresct̾: discordia autim
maxime dissoluent᷑. Iuxta allegoriam
uͦ oĩs constructio hereticȩ pͣuitatis ⁊ mil¬
tiplex eoꝵ error innitens argum̃tis uarĩ
⁊ syllogismoꝵ conclusionib. iccireo annulla¬

Expanded text:
ad congregationem nunquam venitur, quae ad remitad congregationem nunquam venitur, quae ad remittenda peccata accepit Spiritum sanperbi eradicabitur; et domus quae nimie locuples est annullabitur superbia. » In alia editione legitur, « Objurgatio et injuriae annullabunt substantiam. » Juxta historiam facilis est sensus: quia ubi contentiones et injuriae excrescunt, ibi minuetur et decrescet substantia, et tota domus, possessione annullata, deficiet discordantium superbia. Inter superbos enim semper jurgia sunt; ubi autem praevalet hominum dissensio, ibi continuo sequetur rerum suarum defectio. Unde quidam sapientium interrogatus de lapsu potentissimi regni, quare tam cito ceciderit, respondit: Concordia res minimae crescunt, discordia autem maximae dissolvuntur. Juxta allegoriam vero omnis constructio haereticae pravitatis et multiplex eorum error innitens argumentis variis et syllogismorum conclusionibus idcirco annulla
Abbreviated transcription (Latin):
mauerit in spm̃ scmrͥñ habebit remissionẽ
ĩ et̾num: s reꝰ erit et̾ni delicti. Hec u̾ba
dñi cũ dixisset. sua deinde coniungit̃
ut ostendet hinc fuusse exortam catsam.
ut hoc diceret qͦd dixert eũ ĩ beelz ebub
pͥncipe demoniors demones pellere: ñ
qr ipsa ẽẽt blasphemia q̃ ñ remittet᷑. cũ ⁊
hȩc remittat᷑ si recta pęnitentia ꝯsequat᷑.
s qͦd hinc ut dixicausa extitit. ut a dño
illa sententia ꝓferret᷑. facta m̃tione sp̃sim¬
mundiquem adusꝰ seipsum dñs diuisum
ut do loq̃nti ñ in ꝓpħis s in unico filioc̃
ꝓpt̃ nos eũ ut nob̃ in eo loq̃ret᷑ filium hõs
ẽẽ uoluit reluctet᷑ remittet᷑ ei cum peni¬
tendo conu̾sꝰ fu̾t ad di bonitatẽ: qͥ cum
mortẽ impiinollet qͣnͣtum ut reu̾tat᷑
ei: qͥ uero huic douo extit̾it inimicꝰ. utñ
illud ꝑ pęnitentiam petat. s ei ꝑ impeniten¬
tiam contͣdicat. fit irremissibile ñ qͦd¬
cumq pecc̃m. s contempta uł &̃ obpug¬

Expanded text:
iritum sanctum, non habebit remissionem in aeternum, sed reus erit aeterni delicti . » Haec verba Domini cum dixisset, sua deinde conjungit, ut ostenderet hinc fuisse exortam causam, ut hoc diceret, quod dixerunt eum in Beelzebub principe daemoniorum daemones pellere. Non quia ipsa esset blasphemia, quae non remittetur, cum et haec remittatur, si recta poenitentia consequatur: sed quod hinc, ut dixi, causa exstitit, ut a Dilla sententia proferretur facta mentione spiritus immundi, quem aduersum se ipsum dominus diuisum ut Deo loquenti non in prophetis, sed in unico Filio cum propter nos eum, ut nobis in eo loqueretur filium hominis esse voluit reluctetur, remittetur ei, cum poenitendo conversus fuerit ad Dei bonitatem: qui cum mortem impii nollet, quantum ut revertatur ei. Qui vero huic dono exstiterit inimicus, ut non illud per poenitentiam petat, sed ei per impoenitentiam contradicat, fit irremissibile; non quodcunque peccatum, sed contempta vel etiam oppug
Abbreviated transcription (Latin):
tabant incordibꝰ suis. Hoc ẽ. doetͥna catho¬
lici p̃dicatoris q̃rit᷑ in popło di: ⁊ douoti
auditores u̾ba illiꝰ retctando eogitant in
cordibꝰ sus. qͣtinꝰ ea rect̾e intelligendo. ⁊ b̃n
uiuendo. compleant actionib piis. Tan¬
quam domꝰ ext̾minata. sic fatuo sapientia:
⁊ scĩa insensati menarrabilia u̾ba. Dom̃etãm¬
nata. bn pot̃ dici hereticors sẏnagoga. ubi
rect̾i &e catholici sensꝰ sꝑnit᷑ sapĩa. ꝓpterea
scientiȩ illoꝵ sunt in enarrabilia uerba:
qͥa multiplicibus errorib sunt obnoxia
Non enim docent qͦd u̾itas habet: s quod
fallacit̾ eorũ finxit neqͥtia. Compedes ĩpe¬
dib stulto doctͥna: & quasi uincła manu¬
um supͣ manum dextram U̾bum enĩ uitȩ

Expanded text:
Hoc est, doctrina catholici praedicatoris quaeritur in populo Dei, et devoti auditores verba illius retractando cogitant in cordibus suis, quatenus ea recte intelligendo et bene vivendo compleant actionibus piis. « Tanquam domus exterminata, sic fatuo sapientia, et scientia insensati inenarrabilia verba. » Domus exterminata bene potest dici haereticorum synagoga, ubi recti et catholici sensus spernitur sapientia. Propterea scientiae illorum sunt inenarrabilia verba, quia multiplicibus erroribus sunt obnoxia; non enim docent, quod veritas habet, sed quod fallaciter eorum finxit nequitia « Compedes in pedibus stulto doctrina, et quasi vincula manuum supra manum dextram
Abbreviated transcription (Latin):
dit iꝰticiã. seruabit᷑ ab illa.i in fine illum se¬
quet᷑ ȩt̾na gła: quia consũmatio bonȩ uolun¬
tatis eiꝰ. quam ĩ diuino timore habuit. erea¬
toris sui agnitione ⁊ contemplatione remu¬
nerabitur. Et sensꝰ eiꝰ ñ erudiet᷑: qͥ ñ ẽ sapiens
ĩbono. Est aut̃ insipientia. q̃ abundat ĩ ma¬
lo:⁊ ñ ẽ sensꝰ. ubi abundat amaritudo. His
qͥppe sententiis confundit᷑ error hereticoꝵ:
qr eoꝵs sensꝰ quẽ hñt ĩ scͥpturaꝵ sacrarum
meditatione ñ ẽ salubͥs scrutantibꝰ eum: uł
potiꝰ ñ ẽ sens dicendꝰ. uͥ abundat neqͥtia ⁊ do¬
las: q dñs ereauit hominem rectũ:⁊ ipsi im¬
miscuerurt se infinitis questionib. Scientia
sapientis tanqm inundatio abundabit.⁊ con¬
silium illiꝰ sic̃ fons uite ꝑmanet. Qͥsqͥs a d̾o
donũuere sapĩe ꝑcipitnpse multiplicibus

Expanded text:
dit « justitiam, » servabitur ab illa, et in fine illum sequetur aeterna gloria: quia consummatio bonae voluntatis ejus, quam in divino timore habuit, creatoris sui agnitione et contemplatione remunerabitur. « Et sensus ejus non erudietur, qui non est sapiens in bono. Est autem insipientia, quae abundat in malo; et non est sensus, ubi abundat amaritudo. » His quippe sententiis confunditur error haereticorum, quia eorum sensus, quem habent in Scripturarum sacrarum meditatione, non est salubris scrutantibus eum; vel potius non est sensus dicendus, ubi abundat nequitia et dolus; quia Dominus creavit hominem rectum, et ipsi immiscuerunt se infinitis quaestionibus. « Scientia sapientis tanquam inundatio abundabit, et consilium illius sicut fons vitae permanet. » Quisquis a Deo donum verae sapientiae percipit, ipse multiplicibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tenebit: qr sp̃s sc̃s disciplinȩ effugiet fictũ:
&e in maliuolã aĩam ñ int̾ibit sapĩa. Uerbũ
sapiens qͦdẽq audierit insciꝰ laudabit. ⁊ ad
se adiciet: audiet luxuriosꝰ. ⁊ di̾plicebit ill:
& ꝓiciet illud pꝰ dors ũ suũ. Inscium appellat
humilem auditorẽ. & intentum meditatorẽ
u̾bi di: qͥsitit eum ꝓpħa. ce appetit ut ꝑueniat
osus: ꝙr filii huiꝰ scł̃i prudentiores st̃ filiis
lucisin gñatione sua. Talis gͦ qͥdẽq u̾bum
sapiens audierit. laudabit. amabit ⁊ ĩsuã
intem reconde festinabit. Econt᷑ uͦ luxurios
⁊ amator uoluptatũ scłi. cum audierit u̾bũ
dei displicebit illi. ⁊ ꝓiciet pꝰ dorsum fitũ.
hoc ẽ in irritum duc̃. nec illud oꝑe ĩplere
contendit. Narratio fatui: qͣsi sarcina in
uim. Nam ĩ labiis sensatranueniet᷑ gratia.
Doct̾rina gͦ heretiei. cunct̾is sanum sapien¬
tib onerosa ẽ. in uia huiꝰ scłi: qr nulli usui
apta. s oĩbꝰ bonis ẽ cont̾ria. In labiis gͦ sen¬

Expanded text:
s disciplinae effugiet fictum; « et in malevolam animam non introibit sapientia. » « Verbum sapiens quodcunque audierit inscius laudabit, et ad se adjiciet: audiet luxuriosus et displicebit illi, et projiciet illud post dorsum suum. » Insicum appellat humilem auditorem et intentum meditatorem verbi Dei, qui sitit cum propheta et appetit, ut perveniat osus: « quia filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua. » Talis ergo quodcunque verbum sapiens audierit, laudabit, amabit, et in suam mentem recondere festinabit. E contra vero luxuriosus et amator voluptatum saeculi, cum audierit verbum Dei, displicebit illi, et projiciet post dorsum suum, hoc est, in irritum ducit, nec ipsum opere implere contendit. « Narratio fatui, quasi sarcina in via; nam in labiis sensati invenietur gratia. » Doctrina ergo haeretici cunctis sanum sapientibus onerosa est in via hujus saeculi, quia nulli usui apta, sed omnibus bonis est contraria. In labiis ergo sen
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħs in sp̃u sc̃o demones eiec̃: neq enĩ hoc¬
⁊ sol implere ñ poterat. atq illũ adiutoriũ
tanqͣm huic oꝑi ñ sufficiens assunebat. s
sp̃m dicusũ ĩ semetipsum eosp̃u congruebat
expelli: quẽ pat̾ ⁊ filiꝰ ñ diuisum ĩ semetipsũ
diuittunt᷑ in eosp̃u dimitti oportebat q̃ ĩ
unum eccłia cong̃gat᷑. Deniq si quemquam extͣ
eceliam suorum peniteat pecẽoꝵ. ⁊ hic tanti
peceati qͦd alienũ ẽ ab eeelia d̃i cor impenitẽs
habeat. qͥd ei ꝓdest illa penitentia: cum isto
remissio pecc̃oꝵ: Quã remissionẽ cũ tͥuitas
faciat: ꝓpͥe tñ ad sp̃m sc̃m intelligit᷑ ꝑtin̾e.¬

Expanded text:
sus in Spiritu sancto daemones ejecit , neque enim et solus hoc implere non poterat, atque illud adjutorium tanquam huic operi non sufficiens assumebat, sed Spiritum divisum in semetipsum eo Spiritu congruebat expelli, quem Pater et Filius non divisi in semetipsis dimittuntur, in eo Spiritu dimitti oportebat quo in unum Ecclesia congregatur. Denique si quemquam extra Ecclesiam suorum poeniteat peccatorum, et hic tanti peccati quod alienum est ab Ecclesia Dei cor impoenitens habeat, quid ei prodest illa poenitentia, cum isto remissio peccatorum? quam remissionem cum Trinitas faciat, proprie tamen ad Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: diuisꝰ ⁊ ipse cõtͣ sp̃m qͥ ĩ seipso diuisꝰ ñ ẽ.
Itẽ int̃ eȩt̾a unde blasphemia sp̃s hȩc sen¬
tentia diceret᷑ causa extitit ex cõmemora¬
tione sp̃s immundi qui in seipso diuisꝰ ẽ.
Dietũ enim erat de dño: qͦd in pͥncipe de¬
monũ eicerat demones Uipse dñs ait. in

Expanded text:
 qui in se ipso diuisus non est. ITEM INTER CETERA. Vt de blasphemia spiritus haec sententia diceretur, causa extitit ex commemoratione spiritus immundi, qui in se ipsum diuisus est. dictum enim erat de domino, quod in principe daemonum eiceret daemones. ibi se dominus ait in
Abbreviated transcription (Latin):
peccata oĩa dimittunt᷑. ⁊ quẽ accipit eccł̃ia.
ut cui dimiserit peccata dimittant᷑ q. u̾bũ
ualde malum et mmis impiũ siue cogi¬
tatione siue ⁊̃ lingua sua dic̃: quem patien¬
tia di ad pęnitentiã adduc̃. Ipse scđm duri¬
tiam cordis sui ⁊ cor impenitens thesauR⁊¬

Expanded text:
peccata omnia dimittuntur et quem accepit ecclesia, ut cui dimiserit peccata dimittantur ei, uerbum ualde malum et nimis impium siue cogitatione siue etiam lingua sua dicit. quem patientia dei cum ad paenitentiam adducit, ipse secundum duritiam cordis sui et cor impaenitens thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
tem: Scismatieꝰ ẽ hodie: qͥd si es amplect̾it᷑ ea¬
tholicam pacẽ: Qͥd susti qͦs in qͦtũq genere
erroris notas.⁊ tanqͣm desꝑatissimos mͦ dãnas:
anteqm finiant istam uitã agant pęnitentiam.
⁊ inueniant uerã uitam: Qͥsqͥs uniu̾sa suaui¬
ta qm inista gerit carne. qnͣta libet longitudi¬

Expanded text:
tem? Schismaticus est hodie: quid si cras amplectetur catholicam pacem? Quid si isti, quos in quocunque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos modo damnas, antequam finiant istam vitam, agant poenitentiam, et inveniant veram vitam? Quisquis universa sua vita, quam in ista gerit carne, quantalibet longitudi
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵs: ꝑ qͦd bnficiũ eruem̃ de potestate tene¬
brarum: ⁊ pͥnceps huiꝰmundi mitat᷑ foras a
fide ña. Nam qͥ oꝑat᷑ in filiis infidelitatis.
milla ui alia nͥ societate ⁊ obligatione peccatr:
ĩ spũ enim sc̃o qͦ ĩ unũ di popłs cong̾gat᷑. eicit᷑

Expanded text:
CETERA. Per quod beneficium eruimur de potestate teneCETERA. Per quod beneficium eruimur de potestate tenebrarum et princeps huius mundi mittetur foras a fide nostra, qui operatur in filiis infidelitatis nulla ui alia nisi societate et obligatione peccati. in spiritu enim sancto, quo in unum dei populus congregatur, eicitur
Abbreviated transcription (Latin):
dr diabolꝰ. S leo xp̃s ꝓpt̃ fortitudinẽ ut
ẽ illud ioħis Ecce uiẽ leo de tͥbu iuda radrr
dauid:aꝑire librũ. ⁊ soluere .uii. signacła
eiꝰ. Item leo diabol ꝓpt̃ seuitiam: de qͦ petꝰ
enim int̃ficit hominũ aĩas: qr peccatila¬
queo captas. et̃na morte efficit reas. Quasi
rumphea bis acuta hoĩs iniqͥtas: plage eꝰ
nis gehenne.tã corpꝰ qm etiam animam
pꝰ diem iudicii excruciaturꝰ ẽ. Cuiꝰ plage
ũ ẽ sanitas: ꝙ pꝰqm hõ sine pęnitentie re¬
medio de hac uita exierit: &e illue iusto
dei iudicio damnat᷑ fu̾it: sine fine ibiai¬
debit. Unde ipsis peceatoribꝰ in extremo et¬
loci se attulit. ut de irremissibili peccã
aliqͥd diceremꝰ: placuit nob̃ ex u̾bis scĩas¬
gustini aliqͣ ponere: qͥi sermone ad plil¬
ubi erposuit q̃ sit irremissibilis blasphemia
ĩ sp̃m sẽmrata ait. Primo gͦ in nos ad accipien¬
dam uitã ȩt̃nam q̃ ĩ nouissimo dabit᷑ de boni¬
tate di munꝰ uenit ab untio fidi remissio pec¬

Expanded text:
t est illud Joannis: « Ecce vicit leo de tribu Juda, radix David, aperire librum, et solvere septem signacula ejus . » Item leo diabolus propter saevitiam: de quo Petrus enim interficit hominum animas, quia peccati laqueo captas aeterna morte efficit reas. « Quasi romphaea bis acuta omnis iniquitas: plagae illius nis gehennae tam corpus quam etiam animam post diem judicii excruciaturus est; cujus plagae non est sanitas; quia postquam homo sine poenitentiae remedio de hac vita exierit, et illuc justo Dei judicio damnatus fuerit, sine fine ibi ardebit. Unde ipsis peccatoribus in extremo exloci se attulit, ut de irremissibili peccato aliquid dicamus, placuit nobis ex verbis sancti Augustini aliqua ponere, qui in sermone ad poubi exposuit quae sit irremissibilis blasphemia in Spiritum sanctum, ita ait: Primo ergo in nos ad accipiendam vitam aeternam, quae in novissimo dabitur, de bonitate Dei munus venit ab initio fidei, remissio pec
Abbreviated transcription (Latin):
let in fut᷑o: s ista ĩpenitentia uł cor ĩpęnitens.
qͥ diu q̃sq ĩ hac carne uitrt ñ pot iudicar
De nullo emĩ desꝑandũ ẽ qmͣdiu patientia di
ad pęnitentiã adduẽ. ne de hac uita rapit ĩpũr.
qͥñ uult mortẽ impii qͣntũ rͣeũtat᷑ ⁊ uiuat. Paga¬
nꝰ ẽ hodie: unde scis utrum fit futurꝰ crastina¬

Expanded text:
ntia uel cor impaenitens quamdiu quisque in hac carne uiuit non potest iudicari. de nullo enim desperandum est, quamdiu patientia dei ad paenitentiam adducit nec de hac uita rapit impium; qui non uult mortem impii, quantum reuertatur et uiuat. paganus est hodie; unde scis, utrum sit futurus crastin
Abbreviated transcription (Latin):
dant sapientiã suã. ꝑ qͣm rect̾e p̃dicando
⁊ b̃n uiuendo possent aliis ad salutem
malum. Ammonendi nãq st̃. qui cũ p̾di¬
care utilit̾ possint. immod̾ata tam̃ humi¬
litate refugiunt: ut ex minori ꝯsidatioe
colligant: qͣntum in maioribꝰ rebꝰ deli¬
quant. Di enim indigentib ꝓximis ip¬
si qͣs habent pecunias abscondent: ad¬
utores ꝓculdubio ealamitatis extitis¬
sent. Qͦ gͥ reatu constͥngant᷑ aspiciant:

Expanded text:
dant sapientiam suam, per quam recte praedicando dant sapientiam suam, per quam recte praedicando et bene vivendo possent aliis ad salutem lit. Admonendi namque sunt qui cum praedicare utiliter possunt, immoderata tamen humilitate refugiunt; ut ex minori consideratione colligant quantum in majoribus rebus derelinquant. Si enim indigentibus proximis ipsi quas haberent pecunias absconderent, adjutores proculdubio calamitatis exstitissent. Quo ergo reatu constring
Abbreviated transcription (Latin):
niarum amator: qr hoc filet ꝓpt̃ illas quod
dicendũ erat: aut hoc dic̃. qͦd reticendum
fuerat. Quoꝵ utrumq inutile ẽ in iudicio:
uͥ oĩno regnare debet u̾itas. ⁊ p̃ualere iꝰticia:
qͦd seq̃ns sententia ã sub exemplo probat.
Sapĩa abscondita.⁊ thesaurꝰ inuisꝰ: quȩ u¬
dunt insipientiam suam: qm qͥ abscondt̃
sapĩam suam. Sic̃ nuua utilitas ẽ thes au-¬
roꝵ. qͥ in t̾ra defossi hominum latent agni¬
tionem & aspectũ: sic ⁊ sapĩa indisc̾te occul¬
tata. possessorib suis nullum afferret fru¬
ct̾um immo maximum detͥmentum. Pro
qͥ negotiando multiplicauit pęcumam
dñi stii. p̃mium condignum illi restitueis:
seruum neqͣm qͥ acceptum talentum suda¬
rioligando abscondit in t̾ra. multum ob¬
iurgauit: rependens illi meritam pęnam.
Iccirco meliꝰ ẽ hõibꝰ sic̃ hic scͥptum ẽ. ut oc¬
cultent insipientiam suã. ne eam ꝓferen¬
tes ñnulla gñent delicta: qͣm ut abseon¬

Expanded text:
niarum amator, quia hoc silet propter illas quod dicendum erat aut hoc dicit, quod reticendum fuerat: quorum utrumque inutile est in judicio, ubi omnino regnare debet veritas et praevalere justitia. Quod sequens sententia etiam sub exemplo probat. « Sapientia absconsa et thesaurus invisus, quae uelat insipientiam suam, quam qui abscondunt sapientiam suam. » Sicut nulla utilitas est thesaurorum, qui in terra defossi hominum latent agnitionem et aspectum, sic et sapientia indiscrete occultata possessoribus suis nullum affert fructum, imo maximum detrimentum; proi servum, qui negotiando multiplicavit pecuniam Domini sui, praemium condignum illi restituit; servum nequam, qui acceptum talentum sudario ligando abscondit in terra, multum objurgavit, rependens illi meritam poenam: Idcirco « melius est hominibus sicut hic scriptum est ut occultent insipientiam suam, » ne eam proferentes non nulla generent delicta, quam ut abscon
Abbreviated transcription (Latin):
misimꝰ nequit̃. Quasi a facie colubri
fuge peccata:⁊ si accesseris ad illa. susci¬
pient de. Colub enim ille antiquus. qui
semꝑ colit umbras peccatoꝵ ⁊ regnat ĩ filiis
tenebraꝵs: int̾itum nr̃m sine cessatione desid̾it¬
⁊ suggerit nob̃ oꝑa facinorosa. ipse oĩo nob
fugiendꝰ ẽ: qr si accesserimꝰ ad uium consen¬
tiendo suggestiomibꝰ eiꝰ. suscipiet nos. ad in¬
ferni tartarũ secum ducendos: qͣtinꝰ torm̃¬
torum eiꝰ simus participes. ⁊ damnatioĩs
consortes. Unde adhuc de ferocitate eiꝰ lo.¬
quens. addit. Dentes leonis dentes erꝰ int¬
ficientes animas hominum. In scͥptaragͦ
sacͤ leo aliq̃n ĩ bonã partẽ accipit᷑. aliqͣndo

Expanded text:
misimus nequiter. « Quasi a facie colubri fuge peccata; et si accesseris ad illa, suscipient te. » Coluber enim ille antiquus, qui semper colit umbras peccatorum, et regnat in filiis tenebrarum, interitum nostrum sine cessatione desiderat, et suggerit nobis opera facinorosa; ipse omnino nobis fugiendus est, quia si accesserimus ad illum consentiendo suggestionibus ejus, suscipiet nos ad inferni tartarum secum ducendos, quatenus tormentorum ejus simus participes, et damnationis consortes. Unde adhuc de ferocitate ejus loquens, addit: « Dentes leonis dentes ejus, interficientes animas hominum. » In Scriptura ergo sacra leo aliquando in bonam partem accip
Abbreviated transcription (Latin):
dñi tui. Qi uͦ placet magnatis: effugiet iniqͥta¬
tem. Hoc ẽ qͦd suꝑiꝰ dix̃. Hõ prudens. placebit
magnatis. In eo enim placet deuotꝰ discipłs
bonis magistͥs: qͦd fugere certat omnẽ ma¬
culam iniqͥtatis. Unde ꝑpsalmistam dr. Bea¬
ti ĩmacłati ĩ uia: qͥ ambulant in lege dñi. Et
item. Beatꝰ uir qͥ timet dñman mandatis eiꝰ

Expanded text:
« Qui vero placet magnatis, effugiet iniquitatem. » Hoc est quod superius dixit, « Homo prudens placebit magnatis; » in eo enim placet devotus discipulus bonis magistris, quod fugere certat omnem maculam iniquitatis. Unde per psalmistam dicitur: « Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini ; » et item: « Beatus vir