comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
philisteus erat: unus de multitu¬
dine pͣuoꝵ. Et cassis ȩnea suꝑ cap̃
eius. et lorica hamata induebatur.
et ocreas ȩneas habebat incrurib:
et clipeus ereus tegebat humeros eiꝰ.
Cassis. lorica. ocreȩ. et clipeus. diu̾sa
defensionis gn̾a sunt: quib sui ipsiꝰ
qui ẽ caput om̃ium impioꝵ diabo¬
lus. stulticiã defend̾e conat᷑. Moralit̃
ꝑu̾sȩ actionis intentionẽ laudant.
Sinistrũ uͦ latus obumbrant cli¬
peo: dũ sinistram pͣuȩ actionis ex¬
cusant partẽ. Ocreas habent iN
crurib. quȩ ẽ. qͣsi extrema pars
corporis: quia usq ad finẽ in obsti¬
natione ꝑseu̾ant. Iorica induunt᷑.
qua totum tegitur corpus: qͣndo to¬
tam defendunt actionẽ. Hȩ siqͥdem
species armoꝵ ex ere factȩ phibent᷑
ẽẽ. metallo uidelicet cet̾is amplius
canoro : quia qͥcqͥd agit ꝑu̾sus. non
humili confessione ꝓficetur. nec ra¬
tione ueritatis: s clamoso strepitu

Expanded text:
Philisthaeus erat, unus de multituPhilisthaeus erat, unus de multitudine pravorum. Et cassis aerea super caput ejus, et lorica hamata induebatur; et ocreas aereas habebat in cruribus, et clypeus ejus aereus tegebat humeros ejus. Cassis, lorica, ocreae et clypeus, diversa defensionis sunt genera, quibus sui ipsius qui est caput omnium impiorum diabolusperversae actionis intentionem laudant. Sinistrum vero latus obumbrant clypeo, dum sinistram pravae actionis excusant partem. Ocreas habent in cruribus, quae est quasi extrema pars corporis, quia usque ad finem in obstinatione perseverant. Lorica induuntur, qua totum tegitur corpus, quando totam defendunt actionem. Hae siquidem species armorum ex aere factae perhibentur esse, metallo videlicet caeteris amplius canoro. Quia quidquid agit perversus, non humili confessione profitetur, nec ratione veritatis, sed clamoso strepitu
Abbreviated transcription (Latin):
inquirente qͥd noceat: apparuit uir¬
ille spuriꝰ. id ẽ. diabłs: in corde alicu¬
ius ascendens. Unde: A cogitatu
maligno. ad u̾ba conincii: a u̾bis
conuicii. ad oꝑa ꝑu̾sa. holiath nõie.
idẽ reuelatus. Quib: Illis qui dic̾e
posst̃: ñ enĩ ignoramꝰ cogitationes
eiꝰ Inilisteus de geth. Philisteus.
cadens potione int̃p̃tat᷑: cadens ab
altitudine suꝑbiȩ. potione desꝑati¬
onis imbutus: a oblitus miscdie.
Geth. que int̾p̃tatur torcular. beda
attestante aptissime multitudinẽ
pͣuoꝵ designat: ciuitatẽ uidelicet
diabłi. ad bonoꝵ in hoc scło torm̃ta
semꝑ excitatam. Sic̃ enĩ in torcu¬
lari p̃mitur uua. p̃mitur et expͥ¬
mitur. seꝑatut ab acinis: uinum
tͣnsit ad conuiuiũ dñi. acinis aut̃
datur locus insterquilimo: sic a
multitudine pͣuoꝵ iusti calcantuR
et sic̃ in coreulari ab acinis uinum
seꝑatur. sic intribulatione iusti¬
ꝓbantur: iniusti aut̃ tempore tẽ¬
ptationis recedunt. De geth gͥ

Expanded text:
inquirente quid noceat, apparet ille spurius, id est, diabolus in corde alicujus descendens. Unde? A cogitatu maligno ad verba convicii, a verbis convicii ad opera perversa. Goliath nomine, id est, revelatus. Quibus? Illis qui dicere possunt: Non enim ignoramus cogitationes ejus. Philisthaeus de Geth. Philisthaeus, cadens potione interpretatur. Cadens ab altitudine superbiae, potione desperationis imbutus, et oblitus misericordiae. Geth, quod interpretatur torcular, Beda attestante, aptissime multitudinem pravorum designat, civitatem videlicet diaboli, ad bonorum in saeculo tormenta semper exercitatam. Sicut enim in torculari premitur uva, premitur et exprimitur, separatur vinum ab acinis, vinum transit ad convivium Domini; acinis autem datur locus in sterquilinio, sic a multitudine pravorum justi calcantur; et sicut in torculari ab acinis vinum separatur, sic in tribulatione probantur justi, injusti autem tempore tentationis recedunt. De Geth igitur
Abbreviated transcription (Latin):
corrigat᷑. Sic filii ꝓpħaꝵ cũ uenissers
ad domũ helisei: p̃cepit heliseus co¬
co suo. ut eis refectionẽ pararet. Cum
aut̃ gustassent illi pulmentũ cum
herbis coctũ. et inuenissent amaris
unt᷑. unde ꝓcedit iniquitas. Hȩc e¬
ipse habebat. et posuit i nolla: & sic
factũ ẽ dulce. qd̾ pͥus amarũ extite¬
rat. Heliseus qui solaris int̾pretatur
xp̃m designat ⁊ cocus doctores. pulm̃¬
tum u̾bum d̾i: farina caritatem:
Ponit gͥ heliseus farinã inpulm̃to.
qͣndo aliquis ꝑ habundantẽ caritatẽ
uisitatur a dño: ut cui grossior cib¬
pͥus fastidio extiterat. uł quileuit̃
irasci consueu̾at. aut obedientie cõ¬
tradix̾at: nc̃ obediat. frugalitatem
sequat᷑. inimicũ diligat. Habundat
enĩ caritas. cũ diligit᷑ inimicus: s
ñ ẽ ꝑfecta. nisi sit parata mori ꝓ
imicũ diligit: ꝑ ꝓximo mori ñ
ꝑtimescit. Hȩc foras mittit timo
psalmista. Expecta dnm̃ uirilit̃
age: et confortet᷑ cor tuũ et sustine

Expanded text:
atur. Sic filii prophetarum cum venissent ad domum Elisei, praecepit Eliseus coquo suo ut refectionem eis pararet. Cum autem gustassent illi pulmentum in herbis coctum, et invenissent amarissuntur, unde procedit iniquitas, haec Eipse habebat, et posuit in ollam, et sic factum est dulce, quod prius amarum exstiterat. Eliseus qui solaris interpretatur. Christum designat, cocus doctores, pulmentum verbum Dei, farina charitatem. Ponit ergo Eliseus farinam in pulmento, quando aliquis per abundantem charitatem visitatur a Domino, ut cui grossior cibus fastidio prius exstiterat, vel qui leviter irasci consueverat aut obedientiae contradixerat, nunc obediat, frugalitatem sequatur, inimicum diligat. Abundat enim charitas, cum diligitur inimicus, sed non est perfecta, nisi parata sit mori pro imicum diligit, pro proximo mori non pertimescit, haec foras mittit timorPsalmista: Exspecta Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine
Abbreviated transcription (Latin):
qui culpas nr̃as excusamꝰ. qͥ sumꝰ
inobedientes et suꝑbi: ne adu̾sũ
nos dent hi tres cestimoniũ in
cȩlo. Suꝑiori ñ obedirit saul. nec
peꝑcit inferiori s sibi: dũ ppłm
sibi subiectũ accusat. dũ seipsum

Expanded text:
est, qui culpas nostras excusamus, qui sumus inobedientes et superbi, ne adversum nos dent hi tres testimonium in coelo. Superiori non obedivit Saul, nec pepercit inferiori, sed sibi, dum populum sibi subjectum accusat, dum seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. fore bonũ credunt: obedi¬
entiam aut nunqͣm aut negligent̃¬
implent. humiles frẽs ꝓuocant:
turbant silentiũ. Taliũ figuram
gestat philisteus ille. qui egressus
de castris philistiim: ꝓuocabat fi¬
lios isrł. Cuiꝰ magnitudo et armo¬
rum diu̾sitas: moralit̾ statum ꝑu̾¬
sorum qui magni sunt apud semet¬
ipsos. et morum qͣlitates designati.
Ad hunc philisteũ expugnandũ
lum trib modis fit. historialiter
scił. mistice. atq moralit̃: idẽ. int̃
goliam & dauid. int̾ diabłm et xͫ.¬
int̃ quẽlibet iustũ. et aliquod di¬
aboli m̃brum. Precessit inre. con¬
tigit in mist̾io: habet᷑ et nc̃. lin
morib. Cũ gͥ mit̾etur dauid ⁊ a
patre suo ysai. ad uisitandos
frẽs suos qui erant in exercit
isrł: miserat enĩ ut narrat hysto¬
ria pat̾ suus eum dicens. frẽs tuos.

Expanded text:
volunt, esse bonum credunt; obedivolunt, esse bonum credunt; obedientiam autem nunquam aut negligentimplent, humiles fratres provocant, turbant silentium: Talium figuram gestabat Philisthaeus ille, qui egressus de castris philisthiim, provocabat filios Israel . Cujus magnitudo et amorum diversitas, moraliter statum perversorum qui magni sunt apud semetipsos et qualitates morum designant. Ad hunc Philisthaeum expugnandum lum tribus modis fit: historialiter scilicet, mystice et moraliter, id est, inter Goliam et David, inter Christum et inter quemlibet justum et aliquod diaboli membrum. Praecessit in re, contigit in mysterio, habetur et nunc in moribus. Cum igitur mitteretur David a patre suo Isai ad visitandos fratres suos, qui erant in exercitu Israel: miserat enim eum, ut narrat historia, pater suus dicens: Fratres tu
Abbreviated transcription (Latin):
speciem colorat. Sic̃ enĩ rubor
mixtus candori. si cõpetent̃ dispo¬
natur. faciem gratã reddit aspici¬
entib: sic seu̾itas mixta rectitu¬
dini si dulcebine condiat᷑. uultum
religionis decorat. Dulcedo p̾lati.¬
tͣhit ad penitentiã peccantẽ discipu¬
lum: seu̾itas corrigit. reccitudo dat
legem delinquenti. Sic nec seue¬
titas leuitatẽ patitur. nec dulcedo
dissolutionẽ: nec rectitudo lineam
iusticiȩ tͣnsgredi ꝑmittit. Unde
psalmista. Dulcis et rectus dñs: ꝓpt̃
unt: & dũ uolunt ẽẽ seueri. crude¬
les efficiunt᷑. Iram ꝓ seu̾itate. ama¬
ritudinẽ ꝓ dulcedine. ꝓ reccitudine
cru delitatem ostendunt: et sic con¬
fũ: ditur uultus religionis. ubi ex¬
e flamina crudelitatis ignescun
cedunt ex ira & amaritudine. Ira p̃¬
lati peccantẽ turbat: a maritudo
ꝑsequit᷑: crudelitas affligit. Ira p̾lati
ad iram. Duȩ sunt species ꝑlisitatiᷤ.
faciunt. detestant᷑ et impugnant.
Incorrigibiles sunt. hoc solum qd

Expanded text:
speciem virtutum. Sicut enim rubor mistus candori, si competenter disponatur, faciem gratam reddit aspicientibus, sic severitas mista rectitudini, si dulcedine condiatur, vultum religionis decorat. Dulcedo praelati ad poenitentiam trahit, peccantem discipulum severitas corrigit, rectitudo dat legem delinquenti. Sic nec severitas levitatem patitur, nec dulcedo dissolutionem, nec rectitudo lineam justitiae transgredi permittit. Unde Psalmista: dulcis et rectus dominus . unt et dum volunt esse severi, crudeles efficiuntur. Iram pro severitate, amaritudinem pro dulcedine, pro rectitudine crudelitatem ostendunt, et sic confunditur vultus religionis, ubi ex flamma crudelitatis ignescunt procedunt ex ira et amaritudine. Ira praelati peccantem turbat, amaritudo persequitur, crudelitas affligit. Ira praelati ad iram. Duae sunt species perversitatialii faciunt, detestentur et impugnent. Incorrigibiles sunt: hoc solum quod
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾et samuel. quȩ ẽ hȩc uox gregũ
quȩ resonat in aurib meis⁊ aut
arm̃toꝵ qm ego audio: Et ait sa¬
ul. De amalech addux er̃t ea: peꝑcit
enĩ popłs meliorib ouib et arm̃tiᷤᷤ.
ut unmolarent dño d̾o tuo: reliqͣ
uͦ occidimꝰ. Seipsũ saul excusat: s
dño iubente occisa sunt. se cũ popło
occidisse: his uͦ quȩ contͣ int̃dictũ eiꝰ
reseruata sunt. ñ se s popłm peꝑcis¬
se testatur. ꝑsuꝑbiam peccauit. cũ
demũ dic̾et samueli. peccaui: s ñc̃
honora me coram seniorib popłi
mei. et coram isrł. Immod̾ata sauł
suꝑbia. s modesta samuelis humili¬
tas: honorari reꝓb querit. et hono¬
rat ꝓpħa reꝓbum. Sic etiã nr̃is tẽ¬
porib inueniunt᷑ multi. qui a ma¬
gistris sp̃italib redarguti: penitẽtes
tantũ ore. timent honore pͥuari: di
autẽ int̾ nos tales uidemꝰ: aut pati
nolumꝰ. aut accusamꝰ qͣsi incorrigibi¬
les. Samuel autẽ ñ tantũ patitur.

Expanded text:
diceret Samuel: Quae est haec vox gregum quae resonat in auribus, aut armentorum quam ego audio? et ait Saul. De Amalech adduxerunt ea, pepercit enim populus melioribus ovibus et armentis, ut immolaret Domino Deo tuo, reliqua vero occidimus . Seipsum Saul excusat, sed Domino jubente, occisa sunt, se cum populo occidisse, his vero quae contra interdictum ejus reservata sunt, non se, sed populum pepercisse testatur. » Per superbiam peccavit, cum demum diceret Samueli: Peccavi, sed nunc honora me coram senioribus populi mei et coram Israel . Immoderata Saulis superbia, sed moderata Samuelis humilitas. Honorari reprobus quaerit, et honorat propheta reprobum. Sic etiam nostris temporibus inveniuntur multi, qui a magistris spiritualibus redarguti, poenitentes ore tantum, timent honore privari. Si quidem inter nos tales videmus, aut pati nolumus, aut accusamus, quia incorrigibiles. Samuel autem non tantum patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
enitentib ẽ. misericoᷤ religio.¬
modis penitet homo. ore tãtũ.
aut corde tantũ. aut corde & ore
simul: Saul ore. petrꝰ corde. dd
ore et corde simul penituit. Ta
cominisit dauid. Erga seruum
micidiũ. adult̾ium cũ uxore eiꝰ⁊
et tam̃ accusante nathan ꝓpheta
penituit. audiuit ab eodem di¬
missũ ẽ tibi pecc̃m tuũ. Ter negaũ
gia linguȩ. Trib modis saul pec¬
tiã peccauit qͣndo peccores amalech

Expanded text:
enitentibus est misericors religiomodis poenitet homo: ore tantum, aut corde tantum, aut ore et corde simul. Saul ore, Petrus corde, David ore et corde simul poenituit. Tria commisit David erga servum micidium, adulterium cum uxore ejus; et tamen accusante Nathan prophetpoenituit audivit ab eodem, Dimissum est peccatum tuum . Ter negavit gia linguae. Tribus modis pectia
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ quib ordinati sunt disce. Et
dñs in carne ueniens uisitauit nos:ꝰ
diligent̃ quȩ recte agͥe uł cũ quib
ordinate uiu̾e debeamꝰ. docen. Od
et moralit euenire cotidie cernimus.
dũ p̃lati quiq subiectos suos rectitu¬
dinẽ bonȩ oꝑationis edocent: uel
cũ quib ordinẽ bene uiuendi tenert
debeant instruunt: ne cũ ꝑuerso ꝑ¬
uersus. uel cũ tepido fr̃e nouit̃ ꝯu̾sus
societur. Uenit dauid ad ex̾citũ isrł.
& inuenit eos uociferatos ad p̃lium:
& philistiim ex adu̾so p̃ꝑatos. Neni¬
unt et inueniunt p̾lati qͣndoq fra¬
trũ discordiam. Et encurrit dauid
ad locũ certaminis: et int̾rogabat si
omia recte ag̾ent᷑ erga fr̃s suos. Cua¬
runt p̾lati tam m̃tis affectu qͣm gͥssi¬
bus pedum. solliciti de salute suoꝵ:
inuestigantes si recta sint oꝑa eoꝵ
an adhuc corrigenda uideant᷑. In¬
quirunt mores: discunt uisu et
auditu. quȩ sit discordiȩ causa. Cũq¬

Expanded text:
 cum quibus ordinati sunt disce. Et Dominus in carne veniens visitavit nos, diligenter quaeque recte agere, vel cum quibus ordinate vivere debeamus, docens. Quod et moraliter quotidie evenire cernimus, dum praelati quique subjectos suos rectitudinem bonae operationis docent, vel cum quibus ordinem bene vivendi tenere debeant, instruunt, ne, cum perverso perversus, vel cum tepido fratre noviter conversus societur. Venit David ad exercitum Israel: et invenit eos vociferatos ad praelium, et Philisthiim ex adverso praeparatos. Veniunt et inveniunt praelati quandoque fratrum discordiam. Eminis, et interrogabat si omnia recte agerentur erga fratres suos. Currunt praelati tam mentis affectu quam gressibus pedum, solliciti de salute suorum, investigantes si recta sunt opera eorum, an adhuc corrigenda videantur. Inquirunt mores, discunt visu et auditu quae sit discordiae causa. U
Abbreviated transcription (Latin):
timos uͦ religionis cohabitatio. Mũ¬
dus bonis ẽ pessimus. religio autem
etiam malis ẽ optima ÷ facit enim
qͣndoq de malo bonũ. de bono me¬
liorem. de meliori optimũ: & hoc
fit qnͣdo uisitat d̾s impiũ. Unde
psalmista. Uisitasti t̃ram: & in ebri¬
astieam. Uisitat deus t̃ram malã.
et t̾ram bonã: t̃ram meliorem. et
t̃ram optimam. ꝑtimorem t̾ram
malã uisitat ⁊ bonã ꝑ incipientem
caritatem: mellorem. ꝑ habundan¬
tem. optunam ꝑ ꝑfectam. Uisitat
gͥ t̃ram malã. qnͣdo aliquis timore
iudicii compungit᷑: et ab illicitis
abstinet. Bonam uͦ ꝑ incipientem
caritatem uisitat. qndo sua distribu¬
it aliquis. renuntiat mundo: mu
calumpniet᷑. calumpniã ñ patitur:
s adhuc leuit̃ turbatur. irascitur &
odit. Ciaustri tedium ñ equanimit̃¬
portat: uilitatẽ et identatẽ ciborum
abhominat᷑. Cibũ uͦ auimȩ qd̾ ẽ u̾bũ

Expanded text:
timos autem, religionis cohabitatio. Muntimos autem, religionis cohabitatio. Mundus bonis est pessimus, religio vero bonis et malis est optima. Facit enim quandoque de malo bonum, de bono meliorem, de meliori optimum, et hoc fit quando visitat impium Deus. Unde Psalmista: Visitasti terram et inebriasti eam . Visitat Deus et bonam et malam terram, terram meliorem, et terram optimam. Per timorem terram malam visitat, bonam per incipientem charitatem, meliorem per abundantem, optimam per perfectam. Visitat Deus terram malam, quando aliquis timore judicii compungitur, et ab illicitis abstinet. Bonam vero per incipientem charitatem visitat, quando sua distribuit aliquis, renuntiat mundo, mutcalumnietur, calumniam non patitur, sed adhuc leviter turbatur, irascitur et odit. Claustri taedium non aequanimitportat, vilitatem et identitatem ciborum abominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
unt: & id̾o ñ tradit d̾s philisteũ in
manu eoꝵ. Quod ñ maledixit d̃ d
philisteo. benignitatis ẽ: qd deo as-¬
scͥpsit sui aduentus efficatiam hu¬
militatis : qd aut̃ minatus ẽ. seu̾i¬
tatis. S quid minatur: Auferam
affectiis reꝓboꝵ. qui sunt castra di¬
aboli moralit̃ designant. Cadauer
ẽ. qͣsi caro data uermib: sicut enĩ
caro putͥda uermib nutͥmentum
prestat: sic carnales affectꝰ. cogitati¬
ones ꝑu̾sas enutͥunt. Aues cȩli. illoᷤ
designant: qui alis contẽplationis
ad cogitanda cȩlestia subleuantur
bestiis t̃rȩ coaptantur illi. qui t̃rã
suã nouer̃t excolere: qͥ necessitati
frm t̾rena ministrant. rei fami¬
liaris curã gerentes: qͦs alibi desi¬
gnant rachel et lia. marcha et
maRia. His auib cęli. & his besti¬
is c̾rȩ. cadal̾ia castrors philistiim:
id ẽ. carnales affectus reꝓboꝵ dant᷑¬
ꝑu̾sos religio: sic occulte ꝑusorum
Bonos facit rerũ distributio:
meliores mundi renuntiatio: op¬

Expanded text:
hilisthaeum in manus eorum. Quod non maledixit David Philisthaeo, benignitatis est; quod Deo ascripsit sui adventus efficaciam, humilitatis; quod autem minatus est, severitatis. Sed quid minatur? Auferam, affectus reproborum qui sunt castra diaboli moraliter designant. Cadaver est quasi caro data vermibus. Sicut enim caro putrida vermibus nutrimentum praestat, sic carnales affectus cogitationes perversas nutriunt. Aves coeli illos designant, qui alis contemplationis ad cogitanda coelestia sublevantur. Bestiis terrae coapiantur illi qui terram suam noverunt excolere, qui necessitati fratrum terrena ministrant, rei familiaris curam gerentes, quos alibi designant Rachel et Lia , Martha et Maria . His avibus coeli et his bestiis terrae cadavera castrorum Philisthiim, id est, carnales affectus reproversos, sic occulte perversorum Bonos facit rerum distributio, meliores mundi renuntiatio, op
Abbreviated transcription (Latin):
Accusauit adai bonitatẽ patͥs cũ
dicet. mulier qͣm mͥ dedisti seduxit
me: eua filii sap̃iam redarguit qd̾
ñ sapient̃ eg̾it. qr posuit serpentem
in ꝑadiso. a quo decepta ẽ : diabolus
autẽ benignitatẽ sp̃c scĩ ignorat. dũ
desꝑando de uenia indelieto maxi¬
psalmista. Et emundabor a delicto
maximo. Ait beatꝰ augustinꝰ delic
tres sunt qui testimoniũ dant in¬

Expanded text:
cum diceret: Mulier quam dedisti mihi, seduxit me . Eva Filii sapientiam redarguit, quod non sapienter egerit, quia posuit serpentem in paradiso a quo decepta est. Diabolus autem benignitatem Spiritus sancti ignorat, dum desperando de venia in delicto maxPsalmista: Et emundabor a delicto maximo . Ubi beatus Augustinus: « Delictum tres sunt qui testimonium dant ad
Abbreviated transcription (Latin):
tem roborat ex ꝓmissis glẽ. Mise¬
retur et homo homini tͥb modiᷤ.
Miseret᷑ enĩ p̃latus discipło. disci¬
corrigit ⁊ desꝑantem ad spem ꝑ ex¬
empla miscd̾iȩ erigit: et correctũ
pꝰt cominissa diligit. Hoc id̾o dico.
quia st̃ ñnulli qui cũ aliquem
familiarẽ habeant. si peccat. despi¬
ciunt: et hoc qd peiꝰ ẽ. fatent᷑ qd̾
discipłs trib modis. dũ irato ñ
resistit magistro ⁊ aut peccanti
ñ decͣħit: uel ꝑu̾sum patitur.
Iratũ enĩ saul. fugiebat dauid.
purgantẽ in spelunca uentrem
passus ẽ. qmͣdiu uixit. Miseret᷑
siquidem discipłs discipło. dũ pec¬
qͣndo peccanti in se benigne dimit¬

Expanded text:
tem roborat ex promissis gloriae. Misetem roborat ex promissis gloriae. Miseretur et homo homini tribus modis: Miseretur enim praelatus discipulo, discicorrigit, desperantem ad spem per exempla misericordiae erigit, et correctum post commissa diligit. Haec ideo dico, quia nonnulli sunt qui, cum aliquem familiarem habeant, si peccet, despiciunt, et hoc, quod pejus est, fatentur quod discipulus tribus modis: dum irato non resistit magistro, aut peccanti non detrahit, vel perversum patitur. Iratum enim Saul fugiebat David, purgantem in spelunca ventrem, passus est quandiu ur et discipulus discipulo, dum pecl quando peccanti in se benigne dimit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ contͣ samuelem. dignius ẽ enĩ
sacerdociũ regno. qd̃ in passione
dm̃i figuratũ nouimꝰ eẽ. ꝑ seruũ
pontificis. cui petiꝰ abseidit au¬
riculam: huic nom̃ erat mnalcus.
qd̃ interp̾tatur rex. Seruiebat gͥ
maleꝰ pontifici: qr digniꝰ ẽ sacerdo¬
ciũ regno. Mirantur forsitan a¬
liqui dubitantes de damnatione
saulis hoc qd diximꝰ. Legant illi¬
iheronimũ contͣ iouinianũ: et
inuenient ibidem tres ordines.
arietes scilicet. oues. et hedos. Int̃
arietes dauid num̾atur. inter
oues ionathas: int̃ hedos saul.
Ad sinistrã gͦ saul qr hedi ad sini¬
stram: ionathas autẽ ad dext̾am.
qr int̃ oues reꝑitur. De illo dicit
dignus erat. Redeamꝰ ñc ad ꝓposi¬
tum nr̃m: ut uideamꝰ quomͦ
penicentib sit misericors religio.
Trib modis penitet homo: et
trib modis miseret᷑ deus. Peccan¬
tem expectat : desꝑantẽ consolat᷑:
congaudet penicenti. Peccantem
reuocat dono gr̃ȩ ⁊ desꝑantẽ con¬
solatur ꝑ spem ueniȩ: peniten¬

Expanded text:
at. Dignius est enim sacerdotium regno. Quod in Passione Domini figuratum novimus esse per servum pontificis, cui Petrus abscidit auriculam, huic nomen erat Malchus , quod interpretatur rex. Serviebat enim Malchus pontifici, quia dignius est sacerdotium regno. Mirantur aliqui, forsan dubitantes de damnatione Saulis, hoc quod diximus. Legant Hieronymum contra Jovinianum, et invenient ibidem tres hominum ordines, arietes scilicet, oves et haedos. Inter arietes David numeratur, inter oves Jonathas, inter haedos Saul. Ad sinistram ergo Saul, quia haedi ad sinistram; Jonathas ad dextram, quia inter oves reperitur. De illo dicit dignus erat. Redeamus nunc ad propositum nostrum, et videamus quomodo poenitentibus sit misericors religio. Tribus modis poenitet homo, et tribus miseretur Deus. Peccantem exspectat, desperantem consolatur, et congaudet poenitenti. Peccantem revocat dono gratiae, desperantem consolatur per spem veniae, poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ dampnandos: maxime filios
qͦs aliquo gͣdu eccłastico. quẽ eiꝰdem
saulis unctio ñ indecent̃ exprunit.
cognou̾imus insignitos. Sunt enĩ
autẽ contingat qd uolunt. illis qͦs
iudicauer̃t meliores ñ ft̃. Sic gͥ ut

Expanded text:
me illos quos aliquo gradu ecclesiastico quem ejusdem Saulis vinctio non indecenter exprimit cognoverimus insignitos. Sunt enim autem contingat quod volunt, illis quod judicaveverant, meliores non sunt. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Reuertitur ad uesꝑam: cum defitien¬
te luce mundane felicitatis. uane
glorie fugit pompam.timens ne in¬
currat obscuritatẽ noctis. id. ẽ ꝓfim¬
ditatem ꝑꝓctue dampnationis. Oli¬
uam gerit: quia miscdiam querit.
Oliuam in ore portat: dum indulg̾i
sibi quod deliquerat. p̃tib exorat. De
columba uͦ dauid dicit᷑: et post̾iora
dorsi eius in pallore auri. In post̾iori¬
b dorsi auium habetur: quia bene
oꝑanti in futuro uenia ꝓmutitur.
Similit et de saluatore dicit᷑ legit᷑.
cum in descensu columbe suꝑeum
hec uox auditur. Hic ẽ filuis m̃ns di¬
lectusan quo michi bene complacui.
Columba ẽ sp̃c scĩ gracia. quȩ super
iħm in iordane descendisse cernitur:
quia cuilibet humili a peccatis mun¬
dato gr̃a p̃paratur. Penitentigͥ fit mi¬
Diligenti: datur gracia. Mistice¬
I de columba.¬

Expanded text:
Revertitur ad vesperam, cum deficienRevertitur ad vesperam, cum deficiente luce mundanae felicitatis, vanae gloriae fugit pompam, timens ne incurrat obscuritatem mentis, id est profunditatem perpetuae damnationis. Olivam gerit, quia misericordiam quaerit. Olivam in ore portat, dum indulgere sibi quod deliquit precibus exorat. De columba vero David dicitur. Et posteriora dorsi ejus in pallore auri. In posterioribus dorsi aurum habetur, quia bene operanti, in futuro venia promittitur. Similiter et de Salvatore legitur quod in descensu columbae super eum haec vox audiretur: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui. . Columba est Spiritus sancti gratia, quae super Jesum in Jordane descendisse cernitur, quia cuilibet humili a peccatis mundato gratia praeparatur. Poenitenti igitur fit midiligenti datur gratia. CAP. II. De columba
Abbreviated transcription (Latin):
i dormiatis
inter medi¬
os cleros. pẽ¬
ne columbe
deargentate
Set posterio¬
ia dorsi euis in pallore auri. In scͥpt᷑a
sacra fr̃. tres columbas legendo rep¬
peri: ex quib si attente consid̾ent᷑.
simplitium mentes ad conu̾sionẽ
poterunt edoceri. Columba scilicet
noe: columba dauid: columba iħu
xp̃i. Noe requies. daiuid manufortis:
iħc saluator int̃pretatur. Peccatori
autem dicitur. peccasti: quiesce. Si
g uis ee noe: quiesce a peccatis. Ut
daiud eẽ possis: oꝑare fortia. Salua¬
ri desideras: a saluatore salutem
postula. Duierte gͥ amalo et facbo¬
num: inquire pacem. Diuerte ad
archam noe: preliare cum daiuid p̃¬
lia dñi Inquire pacem cum iħu in
ierłem. Diuerte ad quietem mentis.
resiste temptationib: expecta pa¬
tient᷑ salutis beneficium. De colum¬
ba uero noe: dicitur. Reu̾sa ẽ colũ¬
ba ad uesꝑam: ferens in ore ramũ
uirentis oliue: ad archam noe colum¬
ba reuertitur: cum ad quietem men-¬
tis ab ext̾iorib animus reuocatur.

Expanded text:
i dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae et posteriora dorsi ejus in pallore auri . In sacra Scriptura, frater, tres columbas legendo reperi, ex quibus, si attente considerentur, simplicium mentes ad perfectionem poterunt edoceri, columbam scilicet Noe, columbam David, columbam Jesu Christi. Noe requies, David manu fortis, Jesus Salvator interpretatur. Peccatori autem dicitur: Peccasti , quiesce. Si igitur vis esse Noe, quiesce a peccatis. Ut David esse possis, operare fortia. Si salvari desideras, a Salvatore salutem postula. Diverte igitur a malo, et fac bonum, inquire pacem . Diverte ad arcam Noe. Praeliare cum David praelia Domini. Inquire pacem cum Jesu in Jerusalem. Diverte ad quietem mentis, resiste tentationibus, exspecta patienter salutis beneficium. De columba vero Noe dicitur: Reversa est columba ad vesperam ferens in ore ramum virentis olivae . Ad arcam Noe columba revertitur, cum ad quietem mentis ab exterioribus animus revocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
In corona: signum uictorie. Moneta
siguidem diuini eloquii. docet imi¬
tationem uite. xp̃i. Corona uero ui¬
ctorie: post labores presentis scłi finẽ
pugne. lbi igitur quasi in posterio¬
rib aurum. hic in pennis p̃dicati¬
onis argentum: quia cum ad illa
dona columba ꝑuenerit. iam p̃di¬
cationis eloquio non indigebit. s mn
eo quod in retributione ꝑcipiet: in
puritate ꝑfectionis sine fine uiuet.

Expanded text:
in corona signum victoriae. Moneta in corona signum victoriae. Moneta siquidem divini eloquii docet imitationem vitae Christi, corona vero victoriae. Post labores praesentis saeculi fiunt pugnae. Ibi igitur quasi in posterioribus aurum, hic in pennis praedicationis argentum, quia cum ad illa dona columba pervenerit, jam praedicationis eloquio non indigebit, sed in eo quod pro retributione percipiet, in puritate perfectionis sine fine vivet.
Abbreviated transcription (Latin):
p.c. d. et p.d. euis in pallore auri. Co¬
lumba deargentata ẽ. absq feue ma¬
licie: quelibet adhuc uiuens p̃latoꝵ
ꝑsona. Quȩ int̃ medios cleros dormit.
Cieros grece: latine sors unde et dero¬
monia proprie uocatur hereditas. que
fit testamento. Inde contigit. ut filii
leui int filios isrł non haberent sor¬
tem. id. ẽ. hereditatis partem: s ex de¬
cimis uiuerent. Due sunt autem pen¬
ne hereditatis. Terrena ueteris tes¬
tamenti: et ȩt̃na noui. In medio igit᷑
istarum dormit: qui in contemptu
trenorum et spe celestium uitam fi¬
nit.dum nec nimis ardenter p̃senti¬
bus inhiat. et futura patienter er¬
pectat. Et posteriora dorsi eius in
pallore auri. Oculi enim iustorũ u¬
debunt regem in decore suo. Tunc
enim in posteriorib aurum habe¬
bis: cum apparuerit in futuro głe
diuinȩ maiestatis. Corone siquidẽ
regum ex auro purissimo fabrican¬
tur: ex argento uero monete fiunt.
quib imagines regum impͥmunt᷑.
in moneta: notatur imitatio forme.

Expanded text:
 dorsi ejus in pallore auri . Columba deargentata est absque felle malitiae quaelibet adhuc vivens praelatorum persona, quae inter medios cleros dormit. Cleros Graece, Latine sors. Unde et cleronomia proprie vocatur haereditas quae defertur ex testamento. Inde contingit ut filii Levi, inter filios Israel non haberent sortem, id est haereditatis partem, sed ex decimis viverent. Duae autem sunt haereditates, terrena Veteris Testamenti, et aeterna Novi. In medio igitur istarum dormit, qui in contemptu terrenorum, et ipse coelestium vitam finit, dum nec nimis ardenter praesentibus inhiat, et futura patienter exspectat. Et posteriora dorsi ejus in pallore auri. Oculi enim justorum videbunt regem in decore suo. Tunc enim aurum in posterioribus habebis, cum apparuerit in futuro gloria divinae majestatis. Coronae siquidem regum ex auro purissimo fabricantur, ex argento vero monetae fiunt, quibus imagines regum imprimuntur. In moneta notatur imitatio formae,
Abbreviated transcription (Latin):
sideras. inter extremas sortes uigilas.
Dum sꝑas et diligis: inter medias qͥe¬
tus dormis. Et posteriora dorsi eius in
pailore auri. In dorso solent onera por¬
tari: et ꝑ hec eadem possunt labores
oꝑum designari. ꝑ posteriora uͦ doesi:
denotatur expectatio p̃mii. Post tole¬
rantiam siquidem p̃sentium laboꝵ
in futuro subsequi credimus iustis p̃
lore auri ẽẽ credimus: quia p̃tiosa ẽ
in conspectu dm̃ mors scõrum eius In
pennis gͥ argentum: quia in linguis
eloquium. In posteriorib uero aurũ:
id. ẽ. post labores p̃mium. Item
i de columba.¬

Expanded text:
sideras, inter extremas sortes vigilas. sideras, inter extremas sortes vigilas. Dum speras et diligis, inter medias quietus dormis. Et posteriora dorsi ejus in pallore auri. In dorso solent onera portari. Et per haec eadem possunt operum labores designari. Per posteriora vero dorsi denotatur exspectatio praemii. Post tolerantiam siquidem praesentium laborum, in futuro subsequi credimus justis merlore auri esse credimus, quia pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus . In pennis igitur argentum, quia in linguis eloquium; in posterioribus vero aurum, id est post labores praemium. CAP. IV. De columba
Abbreviated transcription (Latin):
Nna extenditur ꝑ compassionem ad
piyrimum: altera erigitur ꝑ contẽ¬
plationem ad deum. Ex his alis ꝓce¬
dunt penne: so.ẽ. uirtutes animȩ.
he penne argentea claritate resplẽ¬
dent: quando ꝑ famam bone opini¬
onis audientib argenti more dulcẽ
tinnitum prebent. Ceros uero grece:
sortes dicimus latine. Quatuor aut̃ẽ
sunt sortes:timor.et spes.amor et
desidium. Sortes sunt: quia pat̃ne
hereditatis locum nobis distribiunt.
Tuor et desid̃ium. sortes sunt extre¬
mez spes et amor medie. Timor ani¬
mum conturbat. desidium mentem
cruciat: et nisi aliquod medium int̃¬
uenerit. animus a quiete recedit.
Oportet gͥ ut inter desidium et ti¬
morem spem ponamus et amorem.
Spes enim timorem recreat: amor¬
desid̾ium temꝑat. Inter spem igitur
et amorem. quasi inter medias quie¬
tus dormit: qui inter extremas. scilicet¬
inter timorem et desid̃ium iuigilat
et obstupescit. Si igitur es columba.
uel columbe penna: dum times et de¬

Expanded text:
Una extenditur per compassionem ad Una extenditur per compassionem ad proximum, altera erigitur per contemplationem ad Deum. Ex his alis procedunt pennae, id est virtutes animae. Hae pennae argentea claritate resplendent, quando per famam bonae opinionis audientibus argenti more dulcem tinnitum praebent. Cleros vero Graece, sortes dicimus Latine. Quatuor autem sunt sortes, timor et spes, amor et desiderium. Sortes sunt, quia paternae haereditatis locum distribuunt. Timor et desiderium sortes sunt extremae, spes et amor mediae. Timor animum conturbat, desiderium mentem cruciat, et nisi aliquid medium intervenerit, animus a quiete recedit. Oportet igitur ut inter desiderium et timorem, spem ponamus et amorem. Spes igitur timorem recreat, amordesiderium temperat. Inter spem igitur et amorem, quasi inter medias sortes quietus dormit, qui inter extremas, scilicet timorem et desiderium, vigilat et obstupescit. Si igitur es columba, vel columbae penna, dum times et de
Abbreviated transcription (Latin):
rimum auro ꝑpetue beatitudinis
in futuro oꝑietur. Sicut aurump̃¬
tiosuis ẽ argento: sic et beatitudo
futuri scłi p̃ciosior ẽ felicitate pre¬
senti. Posteriora gͥ dcesi columbe
in pallore auri erunt: quia iusti
in et̃na beatitudine nimia clari-¬
tate fulgebunt. Moraliter de¬
inter medios cleros penne
columbe deargentate. et posterio¬
ra dorsi euis in pallore auri. Colũ¬
ba ẽ quelibet fidelis et simplex a¬
nima. deargentata in pennis. de¬
clarata in urtutib ꝑ famam bo¬
ne opinionis. Quȩ tot in cybum
colligit seminum grana: quot
ad bene oꝑandum assumit sibi ui¬
storum exempla. Duos habet oculos.
aextrum et sinistrum: memoriam
salicet et intellectum. In uno fut᷑a
preuidet: in altero transacta deflet.
hos oculos dauserunt in egypto pa¬
tres nr̃i: qm̃ non intellexerunt oꝑa
dei. nec fuerunt memores multitudi¬
nis miscłiȩ eius. Duas uero habet a¬
las: amorem proximi et amorem dĩ.

Expanded text:
ximum, auro perpetuae beatitudinis ximum, auro perpetuae beatitudinis in futuro operietur. Sicut aurum pretiosius est argento, sic et beatitudo futuri saeculi pretiosior est felicitati praesente. Posteriora igitur dorsi columbae in pallore auri erunt, quia justi in aeterna beatitudine nimia claritate fulgebunt. CAP. III. Decleros, pennae columbae deargentatae, et posteriora dorsi ejus in pallore auri . Columba est quaelibet fidelis et simplex anima; deargentata in pennis, declarata in virtutibus per famam bonae opinionis, quae tot in cibum colligit in seminum grana, quot ad bene operandum assumit sibi justorum exempla. Duos habet oculos, aextrum et sinistrum, memoriam scilicet et intellectum. In hoc futura praevidet, in illo transacta deflet. Hos oculos clauserunt in Aegypto patres nostri, quoniam non intellexerunt opera Dei, nec fuerunt memores multitudinis misericordiae ejus. Duas vero alas habet, amorem proximi et amorem Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
gratiꝰna diuini e¬
loqun eru¬
dita. Que ꝑ
similitud mẽ
fertur habe¬
re predicati¬
uid. ratione di¬
lusum quo
grana colli¬
gat ordei et
frumenti:
sententias
nistrum ocu¬
gra lem et misti¬
cum sensum. Seipsam  respicit sinist᷑.
deum uero contemplatur dextro. Du¬
as alas habet: actiuam et contem¬
platiuam uitam. His duab alis se-¬
dens tegitur: his dualy uolans. ad
celestia subleuatur. Uolamus: cum
mente excedimus. Sedemus: tum
inter frẽs sobrii sumus. In his siqui¬
dem alis: penne sunt inserte. Ben¬
ne sunt doctores: alis rectȩ actio¬
nis. et diuine contemplationis fir¬
mĩt inherentes. Cleros uero grere:
sortes uocamꝰ latine. Due sorte. duost̃
testam̃ta. In t̾̃ qͦs sortes dormiũt: qͥaubor¬
tatibꝰ uet̾is ⁊ noui testam̃ti concor¬
dant et adquiescunt. Et posteriora
dorsi eius in pallore auri. Borsum
columbe: illam partem corporis eẽ
dicunt: cui radices alarum sese in¬
uicem naturaliter conungunt
lbidem cor ponitur: quod dceso pro¬

Expanded text:
rina divini eloquii erudita, quae per similitudinem fertur habere praedicaum ratione divisum, quo grana congregat hordei et frumenti, sententias nistrum oculem et mysticum sensum: seipsam respicit sinistro, Deum vero contemplatur dextro. Duas alas habet, activam et contemplativam vitam; his duabus alis sedens tegitur; his duabus volans ad coelestia sublevatur. Volamus, cum mente excedimus. Sedemus, cum inter fratres sobrii sumus. In his siquidem alis pennae sunt. Pennae vero sunt doctores, alis rectae actionis et divinae contemplationis inhaerentes. Cleros vero Graece, sortes vocamus Latine. Duae sortes, duo sunt Testamenta. Inter quas sortes dormiunt, qui auctoritatibus Veteris et Novi Testamenti concordant et acquiescunt. Et posteriora dorsi ejus in pallore auri. Dorsum columbae illam partem corporis esse dicunt, cui radices alarum sese invicem naturaliter conjungunt. Ibidem cor ponitur, quod dorso pro
Abbreviated transcription (Latin):
urtur
et yrumdo et ciconia. cognoue¬
runt tempus aduentus sui. srł autẽ ñ
cognouit iuditium dñi. De turture
suꝑius diximus. restat aũt ut de urũ¬
cibos non sumat residens. s in aere ca¬
piat escas et edat. garrula auis. et ꝑ
tortuosos orbes. et flexuosos curuitus ꝑ¬
uolans. et in nidis construendis edi¬
candisq fetib sollertissima. hñs etiã
quiddam p̃scium. quod lapsura dese¬
rat. nec appetat culmina. aliis quoq
auib ñ impetitur: nec umquã p̃da ẽ.
Maria transuolat. ibiqi yeme com¬
tus sui. noluit aũt quando ueniat.
quando reuertat᷑. nouit pia auis an¬
nuntiare aduentus sui testimonio
auctoritas testatur. aliguando suꝑbia
mentis. aliquando contritio contbula¬
ti cordis intelligit᷑. Quod ꝑ yrumdinẽ
suꝑbia designetur. ꝑ tobiam cdicitur.
Cum iactasset se inquit tobias se ui¬
ata parietẽ et obdormisset: contigit
ut ex nido yrumdiũ. dormienti
illi calida sterrora insiderent suꝑ ocu¬

Expanded text:
urtur et hirundo et ciconia cognoverunt tempus adventus sui; Israel autem non cognovit judicium Domini . De turture superius diximus. Restat autem ut nunc de hiruncibos non sumat residens, sed in aere capiat escas, et edat, garrula avis, et per tortuosos orbes et flexuosos circuitus pervolans, et in nidis construendis educandisque fetibus solertissima, habens etiam quiddam praescium, quod lapsura deserat nec appetat culmina, a diris quoque avibus non impetitur, nec unquam praeda est, maria transvolat, ibique hieme comomini. nouit hirundo quando ueniat, quando etiam reuertatur, nouit etiam pia auis adnuntiare aduentus sui testimonio auctoritas testatur, aliquando superbia mentis, aliquando contritio contribulati cordis intelligitur. Quod per hirandinem superbia designetur per Tobiam dicitur: Cum jactasset se, inquit, Tobias juxta parietem, et obdormisset, contigit ut ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora inciderent super ocu
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ut qui frigus temptationis eua¬
serat. ad estatem .i. dilectionis amorẽ.
moderate ꝑ ascensus boni oꝑis accedat.
hec ẽ gͥ natura hyrumdinis .i. anime
penitentis. Que semꝑ querit ueris
mitium: qr in om̃ib tenet discretioĩs
et temꝑantiȩ modum. Ecce qualiter
simpler auis eos instruit: qͦs ab uitio¬
diuina ꝓuidentia discretos facit.

Expanded text:
tis, ut qui frigus tentationis evatis, ut qui frigus tentationis evaserat, ad aestatem, id est dilectionis calorem moderate per ascensus boni operis accedat. Haec est igitur natura hirundinis, id est animae poenitentis, quae semper quaerit veris initium, quia in omnibus tenet discretionis et temperantiae modum. Ecce qualiter simplex avis eos instruit, quos ab inidivina providentia discretos facit.
Abbreviated transcription (Latin):
candis fetib.i. in docendis subiectis
frĩb habet etiam quiddã p̃scium. quod
deserat lapsura: nec appetat culmina.
Quiddam enĩ p̃scium hñt. qui uere pe¬
nitent. quod casum p̾sentis scł̃i fugiant.
et ꝑmansura sine fine querant. hyrum
do aliis auib ñ impetit᷑: nec umqũa p̃¬
da ẽ. Rapaces aues numquã hyrudinẽ
rapiunt: quia contriti corde. numquã
demonib p̃da fiunt. hyrumdo marta
transuolat: qr qui uere penitet. ama¬
ritudines et tumultus huiꝰ mundi
erux desiderat. Ibiq ieme commorat᷑
Cum enim iemps ingruit. et frigus ac¬
cedit: tunc iuistus ad calorem caritatis
transit. Ibiq pacient̃ expectat: donee
frigus temptationis amente recedat.
Nouit pia auis annuntiare aduentꝰ
sui testimonio: ueris initium. Reu̾ti¬
tur hẏrumdo post frigus iemis: ut
annuntiet initium ueris. Similiter
iustus pꝰ frigus nimiȩ temptationis.
reu̾titur ad temꝑantiã moderatȩ m̃¬

Expanded text:
candis fetibus, id est in docendis subjectis candis fetibus, id est in docendis subjectis fratribus. Habet etiam quiddam praescium, quod deserat lapsura, nec appetat culmina. Quiddam etiam praescium habent quos vere poenitet, quia casum praesentis saeculi fugiunt, et permansura sine fine quaerunt. Hirundo ab aliis avibus non impetitur, nec unquam praeda est; rapaces enim aves nunquam hirundinem rapiunt, quia contriti corde nunquam daemonibus praeda fiunt. Hirundo maria transvolat, quia, quem vere poenitet, amaritudines et tumultus hujus mundi exire desiderat. Ibique hieme commoratur. Cum enim hiems ingruit et frigus accedit, tunc justus ad calorem charitatis transit, ibique patienter exspectat, donec frigus tentationis a mente recedat. Novit pia avis annuntiare adventus sui testimonio veris initium. Revertitur hirundo post frigus hiemis, ut annuntiet initium veris. Similiter justus post frigus nimiae tentationis revertitur ad temperantiam moderatae men
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Quod aũt ꝑ hyrumdinẽ contritio
cordis intelligi debeat: ꝓpħa d̃itens de¬
monstrat. Sicuit pullus hyrumdinis¬
inquit sic clamabo. Intelligimꝰ igt᷑ ꝑ
hẏrumdinẽ: quemlibet discretũ do¬
ctorem. ꝑ hyrumdinis pullum: clama¬
tem discipłm. ꝑelamorem: mentis con¬
tritionem. Clamat pullus hyrumoi¬
nis: dum querit a magistro u̾bum p̃¬
dicationis. Uamat pullus hyrumai¬
nis: dum ꝑ confessionẽ magistro ma¬
nifestat affectum contriti cordis.Si
nosti clamorem hyrumdinis nͥ fallor
questum designat animȩ penitentis.
aere quas capit escas edit: qi qui t̃re¬
na non diligit. temotus a t̾renis cele¬
stia querit. Garrula auis ẽẽ dicitur
qr querulosis orationib sepius delecta¬
tur. ꝑ fleruosos curuitus ꝑuolat: ut
ad diu̾sa obedientie p̃cepta mentem
subiectus flectat. In nidis construen¬
dis educantisq fetib sollertissima. li¬
dum construit. quia in fide passioĩs
xp̃i spem fixam ponit. Sollers in edu¬

Expanded text:
dinem contritio cordis intelligi debeat propheta demonstrat dicens: Sicut pullus hirundinis sic clamabo . Intelligimus igitur per hirundinem quemlibet discretum doctorem, per hirundinis pullum clamantem discipulum, per clamorem mentis contritionem. Clamat pullus hirundinis, dum quaerit a magistro verbum praedicationis. Clamat pullus hirundinis, dum per confessionem magistro manifestat affectum contriti cordis. Si nosti clamorem hirundinis, nisi fallor, questum designat animae poenitentis.aere haerens escas edit, quia qui terrena non diligit, remotus a terrenis coelestia quaerit. Garrula avis dicitur, quia querulosis orationibus saepius delectatur. Ideo flexuosos circuitus pervolat, ut ad diversa obedientiae praecepta mentem subjectus flectat. In nidis construendis, educandisque fetibus solertissima, nidum in alto construit, quia in fide passionis Christi spem fixam ponit, solers est in edu
Abbreviated transcription (Latin):
tes excitet .i. fiẽs. tam prose quã ꝓ eoꝵ
ercessib ad uigilantiam cirum specti¬
onis inuitet. Etatem in illis color ꝓdit.
nam in senectute nigrescunt. Hic eñi
color in senectute seni competit: cũ
ꝓ peccatis plangendo gemit. Cum N.
que male gessit sener cominemorat:
in senectute colorem mutat. Mutat
enim amorem pͥstine delectationis:
in dolorem contritionis. Ecce qualit
ꝑnaturã uolucrum: doceri potest ni¬

Expanded text:
tes excitet, id est fratres tam pro se quam pro eorum tes excitet, id est fratres tam pro se quam pro eorum excessibus ad vigilantiam circumspectionis invitet. Aetatem in illis color prodit. Nam in senectute nigrescunt. Hic enim color in senectute seni competit, cum pro peccatis plangendo gemit. Cum enim quae male gessit, senex commemorat, in senectute colorem mutat. Mutat enim amorem pristinae delectationis in dolorem contritionis. Ecce qualiter per naturam volucrum doceri potest vi
Abbreviated transcription (Latin):
nesciat. cum raucus fiat. necẽẽ ẽ ut altꝰ
succedat. Si aut̃ nox accesserit: illa que
p̃cedit cum aliis ad t̾ram descenddens.
locum quietis petit: Tunc simul om̃s
ad custodiam sui iugilias ordinant. ut
telique securiꝰ somni quietem sumant.
Possumus aut ꝑuigiles intelligere qͦsi¬
bet discretos frẽs. qui communit fr̃ib
temꝑalia ꝓuident: et de singulis spoci¬
alit̾ curam hñt. Ad obsequia fr̃m ꝓpos¬
se suo uigilant: ut ab eis incursus de
tur ut pro aliis uigilent: in pede at̃ia
suspenso lapillum tenent. timentes
ne si aliqua earum dormiat. lapsus a
pede lapillus cadat. si ante cadat. eiu¬
gilans clamat. Lapis ẽ. xp̃c. Pes: mentis
affectus. Siquis enim aliquis pedibmi¬
cedat. sic mens suis affectib quasi pe¬
dib adoptata tendit. Siquis gͥ ad
liud aũt summoꝑe caueat. ne si in
peccato dormierit: lapillus a pede: idẽ
ꝑ confessionem clamet. ut dormien¬

Expanded text:
nesciat, cum raucus fuit, necesse est ut alius nesciat, cum raucus fuit, necesse est ut alius succedat. Si autem nox accesserit, illa, quae praecedit, cum aliis ad terram descendens, locum quietis petit; tunc simul omnes ad custodiam sui vigilias ordinant, ut reliquae securius somni quietem sumant. Possumus autem per vigiles intelligere quoslibet discretos fratres, qui communiter fratribus temporalia provident, et de singulis specialiter curam habent. Ad obsequia fratrum pro posse suo vigilant, ut ab eis incursus daetur, ut pro aliis vigilent, in pede a terra suspenso lapillum tenent, timentes ne si qua earum dormiat, lapsus a pede lapillus cadat. Si autem cadat, evigilans clamat. Lapis, est Christus; pes, mentis affectus. Sicut enim aliquis pedibus incedit, sic mens suis affectibus quasi pedibus adoptata tendit. Si quis igituIllud autem summopere caveat, ne si in peccato dormierit, lapillus e pede decidaper confessionem clamet, ut dormien
Abbreviated transcription (Latin):
Rues dum ꝑgunt. unam sec̃¬
tur ordine litt̾ato. Excelsa aũ
git agmen. At ubi raucescit: succe¬
dit alia. Nocte autem excubias diui¬
dunt. et ordinem uigiliaꝵ ꝑ uices fa¬
gitis: quib somnos arguat. Quod ca¬
uendum erit: clamor indicat. Etatẽ
in ulis color prodit: nam in senectute
nigrescunt. Grues cum de loco ad lo¬
cum transuolant: ordinem ꝓcedendi
uolando seruant. Iilos autẽ significat
qui ad hoc student. ut ordinate uiuãt.
ex se litt̾as in uolatu fingunt. Illos aũ
designant. qui se p̃cepta scripturȩ be¬
ne uiuendo formant. Quedam earũ
alias antecedit. quȩ clamare non de¬
sinit: quia p̃latus qui pͥmum locum
irgiminis obtinet. suos sequaces morib
et uita preire debet. ita tñ ut semꝑ
damet. et iam bone oꝑationis sequa¬
cib suis pdicando demonstret. Quȩ
aut alias antecedit. si rauea facta fu¬
erit. tunc alia succedit: qi p̃latus si uͥ¬
bum dĩ subiectis ñ p̃dicet. uel p̃dieare

Expanded text:
rues dum pergunt, unam stur ordine litterato. Excelsa autegit agmen. At ubi raucescit, succedit alia. Nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices fagitis, quibus somnos arceant. Quid cavendum erit clamor indicat. Aetatem in illis color prodit. Nam in senectute nigrescunt. Grues cum de loco ad locum transvolant, ordinem procedendi volando servant. Illos autem significant, qui ad hoc student, ut ordinate vivant. ex se litteras in volatu fingunt. Illos autem designant, qui in se praecepta Scripturae bene vivendo formant. Una carum eliquas antecedit, quae clamare non desinit, quia praelatus, qui primum locum regiminis obtinet, suos sequaces moribus et vita praeire debet, ita tamen ut semper clamet, et viam bonae operationis sequacibus suis praedicando demonstret. Quae autem alias antecedit, si rauca facta fuerit, tunc alia succedit, quia praelatus si verbum Dei subjectis non praedicet, vel praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
iluus. mollis et uirib et uo¬
latu. quasi mollis aus. unde
in libro ethimologiarũ ysidori legit᷑.
miluus a molli uolatu nominatur.
Est enim miliuis: mollis uirib Iilos¬
luptatis temptat. Cad au̾ib miliuis
uescit᷑: qr carnalib desid̃iis uoluptuo
cella miluus assidue uolitat: ut siqͥd
crude carnis ab eis ꝓitiatur foras ue¬
lotius rapiat. ꝑ hoc enim miliuis eos
nobis innuit: quos cura uentͥs sollici¬
tos reddit. Qui gͥ huiꝰmodi sunt. uolup¬
tuosa querunt. macella frequentant.
et coquinis inhiant. Miliuis timidꝰ ẽ
in magnis: audar in minimis. Silue¬
stres uolucres raꝑe ñ audet: domesti¬
cis aut̃ insidiari solet. Insidiat᷑ pullis
ut illos rapiat: et quos incautos rep¬
pererit: uelotius necat. Sic molles et
uoluptuosi teneros pullos rapiunt:
qr simplitiores et indiscretos suis mo¬
rib aptant. et ad ꝑuersos usus ꝑtra¬
hunt. Suꝑ eos lente uolando incau¬
tos decipiunt: dum eos blandis ser¬
monib adulando seducunt. Ec̃ce qͣmͦ

Expanded text:
ilvus, mollis est viribus et volatu, quasi mollis avis, unde in libro Etymologiarum Isidori legitur, milvus a molli volatu nominatur. Est igitur milvus mollis viribus, illosluptatis tentat. Cadaveribus milvus vescitur, quia carnalibus desideriis voluptuoscella milvus assidue volitat, ut si quid crudae carnis ab eis projiciatur foras, velociter rapiat. Per hoc autem milvus eos nobis innuit, quos cura ventris sollicitos reddit. Qui igitur hujusmodi sunt, voluptuosa quaerunt, macella frequentant, et coquinis inhiant. Milvus timidus est in magnis, audax in minimis; silvestres volucres rapere non audet, domesticis autem insidiari solet, insidiatur pullis ut eos rapiat, et quos incautos reperit velocius necat. Sic molles et voluptuosi teneros pullos rapiunt, quia simpliciores et providos suis moribus aptant, et ad perversos usus protrahunt. Super eos lente volando incautos decipiunt, dum eos blandis sermonibus adulando seducunt. Ecce quomodo