comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionem mulieris territus. ꝑ desercum fugit:
& ꝑsemet ipso infirmatur informidine: qui
furorem dei placat. aliis ꝑ interuentionẽ. Irȩ
.gͥ. dĩ et resisti ualet. quando ipse qui irascit᷑
opitulatur: et resisti omnino non ualet qͣn¬
do se adulciscendum excitat: et ipse p̾cem quȩ
ei funditur non aspirat. Hinc ad ierenuam dr̃.
Tu. gͦ. noli orare ꝓpopulo hoc: et ne assummas
ꝓ eis laudem etorationem:. quia non exaudiam
intempore clamoris eoꝵ adme. & rursum. Si
steterit moyses et samuhel coram me: nonẽ.
anima mea ad popułm istum. Qua ire queri¬
utiliter potest: cur relictis tot antiquioribꝰ ale
patribꝰ ad effundendam p̃cein: moyses et samu¬
hel tantũmodo p̾stantius elegantiusq nominan¬
tur. Q uod tam̃ facile agnoscimꝰ: si eus quȩ
diligere et mnimicos p̃cipit. caritatis merita
pensamus. Conditoris namq auribꝰ. illa ma¬
xime oratio comendatur: que ꝓmimicis qͦq

Expanded text:
tionem mulieris territus per desertum fugit; tionem mulieris territus per desertum fugit; et pro semetipso infirmatur in formidine, qui furorem Dei placat aliis per interventionem . Irae igitur Dei et resisti valet, quando ipse qui irascitur opitulatur; et resisti omnino non valet, quando se et ad ulciscendum excitat, et ipse precem quae ei funditur non aspirat. Hinc ad Jeremiam dicitur: Tu ergo noli orare pro populo hoc, et ne assumas pro eis laudem et orationem, quia non exaudiam in tempore clamoris eorum ad me . Et rursum: Si steterint Moyses et Samuel coram, me, non est anima mea ad populum istum . 24. utiliter potest cur, relictis tot antiquioribus patribus, ad effundendam precem Moyses et Samuel tantummodo praestantius elegantiusque nominantur? Quod tamen facile agnoscimus, si ejus quae diligere et inimicos praecipitur charitatis merita pensamus.  Vet. XIII.  Conditoris namque auribus illa maxime oratio commendatur, quae pro inimicis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nec se utiliter cinꝰlibet dep̃catio obicit : cum
semel ds̃ aliquid ab intimis rrascendo disponit.
hinc est enim quod moyses qui reatum tociꝰ
plebis. apud dnm suis p̃cibꝰ tersit: dumq se
obicem obtulit. diuinȩ iracundiȩ ium placauit
adpetram oreb ueniens: & ꝓ aquȩ exibitione
diffidens: reꝓmissionis terram ingredi. dño
nascente non potuit. & sȩpe hac de re affligit᷑.
sepe desidio seexcitante turbatur: s dispositȩ
ultionis iracundiã repellere asemet ipso non
ualuit ÷ qui hanc uolente dño & apopło amo¬
uit. Hinc dauid qui ꝓstrata plebe. postinodũ
angłi gladium prece compescuit: pͥus ploranᷤᷤ
et eiulans nudis pedibꝰ filium fugit᷑: et quo¬
usq ꝑ petrati facinoris ulcionem ad plenum
reciꝑet. iram dei nequaquam ualuit ꝓsemet¬
ipso temꝑare. Hinc helias ut sicut homo. pa¬
rum aliquid quasi diuinȩ animaduersionis
sentiret: qui uerbo cȩlos aꝑuit: ante indigna¬

Expanded text:
nec se utiliter cujuslibet deprecatio objicit, cum nec se utiliter cujuslibet deprecatio objicit, cum semel Deus aliquid ab intimis irascendo disponit. Hinc est enim quod Moyses, qui reatum totius plebis apud Deum suis precibus tersit, dumque se obicem obtulit, divinae iracundiae vim placavit : ad petram Oreb veniens, et pro aquae exhibitione diffidens, repromissionis terram ingredi, Domino irascente, non potuit. Et saepe hac de re affligitur, saepe desiderio se excitante turbatur, et dispositae ultionis iracundiam repellere a semetipso non valuit, qui hanc, volente Domino, et a populo amovit. . Hinc David quia prostrata plebe postmodum angeli gladium prece compescuit, prius plorans et jejunans, nudis pedibus filium fugit, et quousque perpetrati facinoris ultionem ad plenum receperit, iram Dei nequaquam valuit pro semetipso temperare . Hinc Elias, ut sicut homo parum alisentiret, qui verbo coelos aperuit , ante indigna
Abbreviated transcription (Latin):
ant: ab ipso accipiunt ut contra impetum ꝑ¬
cussionis eius opponantur : atq ut ita dixcrim :
cum ipso se erigunt. contra ipsum. Eosq diui¬
na uis sibi opponit secum: quia meo quod ad-¬
uersum seuentiᷤᷤ irã foras obtinent: intus eos
gr̃a irascentis fouet: et famulantes interius
leuat: quoᷤᷤ quasi aduersantes exteruis tolerat.
ẜortat. gͦ. contradictionem dep̃cantium quam
aspirat : et uelut nolenti imponitur. qđ ab ip¬
so ut fiat imꝑatur. Moysi et enim dicit. Dimit¬
te me ut irascatur furor meus contra eos. et
deleam eos: faciamq te ingentem magnam.
Quid est seruo dicere dimitte me nisi dep̃-¬
canti ausum p̾bere: dcsi ei aꝑte diceretur.
Pensa quanti apud me ualeas : et cognosce
quia obtinere poteris. quicquid ꝓpopło ex¬
oras. Q uod quia hac mente agitur : statim
uenia subiuncta testatur. Cum uero. suꝑna
indignatio sese ut ita dixerim medullitus mo-
uet : hanc oppositio humana non retinet :

Expanded text:
ant ab ipso accipiunt ut contra impetum pant ab ipso accipiunt ut contra impetum percussionis ejus opponantur, atque, ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque divina vis sibi opponit secum, quia in eo quod adversum saevientis iram foris obtinent, intus eos gratilevat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Portat ergo contra dictionem deprecantium quam aspirat, et velut nolenti imponitur, quod ab ipso ut fiat, imte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos; faciamque te in gentem magnam . Quid est servo dicere, Dimitte me, nisi deprecandi ausum praebere? Ac si aperte diceretur: Pensa, quantum apud me valeas, et cognosce quia obtinere poteris quidquid pro populo exoras. Quod quia hac mente agitur, statim venia subjuncta testatur. Cum vero superna indignatio sese, ut ita dt. Quae dum se moverit, hanc oppositio humana non retinet,
Abbreviated transcription (Latin):
non irȩ dei moyses restitit: qui ꝓcadente
tis suȩ oblatione restrinxit dicens ÷ dimitte
illis hanc noxam. alioquin dele me delibro
quem scripsisti: annon urȩ dei aaron restitit.
cum int̾ uiuentes ac mortuos turibulum
sumpsit. atq animaduersionis ignem incen¬
li fumo temꝑauit: dnnon finees uȩ dei
restitit: qui luxuriantes cum alienigenis. in
ipso coitu trucidans. ⁊ elum suum diuinȩ
in dignationi obtulit: et furorẽ gladio pla¬
cauit: dinon dauid irȩ dei restitit: qui
anglo ferienti se offerens. placationis grãm
et ante tempus ꝓpositum exegit: Annon
helias irȩ dei restitit᷑: qui longo iam tempore
terra arente subductas de cęlo pluiuas.
posse resistere dicitur: cum multos sepe restiais¬
se exemplis existentibꝰ demonstratur: S
si subtiliter et hȩc beati iob eloquia et illoꝵ fac¬
ta pensamus: et uerum cognoscimus. qͥa diui¬
nȩ irȩ non resistitur: et uerum quia multi sepe

Expanded text:
non irae Dei idem Moyses restitit, qui pro cadennon irae Dei idem Moyses restitit, qui pro cadentis suae oblatione restrinxit dicens: Dimitte illis hanc noxam: alioquin dele me de libro quem scripsisti? An non irae Dei Aaron restitit, cum inter viventes ac mortuos, thuribulum sumpsit, atque animadversionis ignem incensi fumo temperavit? An non Phinees irae Dei restitit, qui luxuriantes cum alienigenis in ipso coitu trucidans, zelum suum divinae indignationi obtulit, et furorem gladio placavit? An non David irae Dei restitit, qui angelo ferienti se offerens, placationis gratiam et ante tempus propositum exegit? An non Elias irae Dei restitit, qui longo jam tempore terrae aridae, subductas de coelo pluvias posse resistere dicitur, cum multos saepe restitisse exemplis existentibus demonstratur? Sed si subtiliter et haec beati Job eloquia, et illorum facta pensamus, et verum cognoscimus quia divinae irae non resistitur, et verum quia multi saepe
Abbreviated transcription (Latin):
culto eius consilio querere: nichil est aliud
quam contra eitis consiltum suꝑbite. Cũ gͦ.
factor causa non rep̃henditur: restat ut̃
factis illius cum humilitate taceatur: quia
nequaquam sufficit sensus carnis. ut secreta
penetret maiestatis. Quia. gͦ. in factis dei
rationẽ non uidet. infirmitatem suam con¬
sideraris. cur non iudeat rationem uidet.
Unde ꝑ paulum quoq sub sequent̾ ad iun¬
gitur. Nuinquid dicit figm̃tum ei. qui se
fuixit: quare me fecisti sic: Quo enim
sum redarguit. ne contra maium resultet
oꝑantis: qͥa qͥ benigne qđ non erat fecit: ꝗd
at iniuste nondeserit. Ad semet ipsam. gͦ:
inꝑcussione m̃s redeat : et qđ ap̃hendere
non ualet. non requirat: ne si diuinȩ. irȩ
causa dũcutitur ÷ amplius discussa ꝓuocet᷑:
& quam placare humilitas poterat᷑: in extin¬
giubiliter suꝑbia accendat. Unde apte qͦq
qui portant orbem. Mirum ualde estu
onis obuasse eloquia diuina testantur. An

Expanded text:
culto ejus consilio quaerere, nihil est aliud culto ejus consilio quaerere, nihil est aliud quam contra ejus consilium superbire. Cum ergo factorum causae non deprehenduntur, restat ut sub factis illius cum humilitate taceatur, quia nequaquam sufficit sensus carnis, ut secreta penetret majestatis. Qui ergo in factis Dei rationem non videt, infirmitatem suam considerans cur non videat rationem videt. Unde per Paulum quoque subsequenter adjungitur: « Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic? . » Quo enim sum redarguit ne contra manum resultet operantis, quia qui benigne quod non erat fecit, quod est injuste non deserit. Ad semetipsum ergo post percussionem mens redeat, et quod apprehendere non valet non requirat, ne si divinae irae causa discutitur, am quam placare humilitas poterat, inexstinguibiliter superbia accendat. Unde apte quoque qui portant orbem. 23. Qua ratione onis obviasse eloquia divina testantur. An
Abbreviated transcription (Latin):
ds interrogat: cum nos ad districtionem
siui examinis mopinatos uocat. S interro¬
gationi illius respondere homo non suffic̃:
quia si remota tunc pietate discutitur: illꝰ
examii etiam iustorum uita succumbit.
Uł certe interitgat. cum duris nos ꝑcussio¬
nibꝰ pulsat : ut cum mens nr̃a magna de se
intranquillitate estimat: seinet ipsam ue¬
racit̾ qualis sit in ꝑturbatione dep̃hendat.
& plerumq qm̃ ꝑcutitur gemit. s respon¬
dere non sufficit: quia et ipsa ei ꝑcissio¬
nis suȩ aduersitas displicit: sed tam̃
semet ipsum homo considerans tacet:
& diuina iudicia discutere metuit ⁊ qui ẽ
se puluerem agnoscit. Uude et ꝑ paulum dr̃.
Ohomo tu quies qui respondeas deo: Respon
dere deo non posse conuincitur. qui homo
nommatur: quia ꝑ hoc qđ de humo sũptꝰ ẽ.
iudicia suꝑna discutere. dignus non ẽ. Un¬
cere ei potest. cur ita facis: đctoris facta sẽꝑ
indiscussa ueneranda sunt: quia iiusta eẽ
uequaquã possunt. Rationẽ quippe de oc¬

Expanded text:
Deus interrogat cum nos ad districtionem sui examinis inopinatos vocat. Sed interrogationi illius respondere homo non sufficit, quia si remota tunc pietate discutitur, in illo examine etiam justorum vita succumbit. Vel certe interrogat cum duris nos percussionibus pulsat, ut cum mens nostra magna de se in tranquillitate aestimat, semetipsam veraciter qualis sit in perturbatione deprehendat. Et plerumque quoniam percutitur gemit, sed respondere non sufficit, quia et ipsa ei percussionis suae adversitas displicet; sed tamen semetipsum homo considerans, tacet, et divina judicia discutere metuit, quia esse se pulverem agnoscit. Unde et per Paulum dicitur: O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Respdere Deo non posse convincitur qui homo nominatur, quia per hoc quod de humo sumptus est judicia superna discutere dignus non est. Uncere potest, Cur ita facis? » Auctoris facta semper indiscussa veneranda sunt, quia injusta esse nequaquam possunt. Rationem quippe de oc
Abbreviated transcription (Latin):
ne consid̾at. Dicat. gͦ. Iui facit mag¬
na et niscrutabilia: et mirabilia quoꝵ ñ ẽ
numerꝰ. Uidelicet. magna. iurtute. inscruta¬
bilia. ratione: innuerabilia. inultiplicitate.
Diuina. gͦ. oꝑa quȩ explere dicendo non po¬
tuit: facundius deficiendo definuit. S
inconsidatione rerum. cur longe extra
nos ducimur: qui hoc ipsum quoq qđ erga
nos agitur ignoramus : Unde et apte sub

Expanded text:
. Dicat ergo: Qui facit magna, et inscrutabilia, et mirabilia, quorum non est numerus, videlicet magna virtute, inscrutabilia ratione, innumerabilia multiplicitate. Divina ergo opera, quae explere dicendo non potuit, facundius deficiendo definivit. Sed in consideratione rerum cur longe extra nos ducimur, qui hoc ipsum quoque quod erga nos agitur ignoramus? Unde et apte sub
Abbreviated transcription (Latin):
merus. Dinnȩ fortitu..¬
udinis facta
tunc ueruis explemus:
ucum hec
nos explere non posse cognoscimꝰ. Tunc facun¬
dius loquimur: cum ab his obstupendo reti¬
cemꝰ. Ad narranda quippe di oꝑa habet defectꝰ
nr̃. quam sufficienter exerat linguam suam:
ut quȩ comp̃hendere idoneȩ non ualet.hȩc
idonee mutus laudet. Unde bene ꝑ psalmistã
dicit᷑. Laudate eum inpotentatibꝰ eius: lauda¬
te eum scd̾m multitudinem magnitudi¬
nis eius. Ille quippe dñm scdm multi¬
cudinẽ magnitudinis laudat : qui

Expanded text:
mus. --Divinae fortitudinis facta tunc verius explemus, cum haec nos explere non posse cognoscimus; tunc facundius loquimur, cum ab his obstupescendo reticemus. Ad narranda quippe Dei opera habet defectus noster, quam sufficienter exerat linguam suam, ut quae comprehendere idonee non valet, haec idonee mutus laudet. Unde bene per Psalmistam dicitur: Laudate eum in potentatibus ejus, laudate eum secundum multitudinem magnitudinis ejus . Ille quippe Dominum secundum multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
teribit. Et cõmouebunt᷑ et non pot erunt:
et intumescent fluctus eius. et nontransi¬
bunt illud. Arenam quippe dñs mari t̾mi¬
num posuit: quia adfrangendam mundi
głam: ab iectos et pauꝑes elegit. Cuius nimi¬
rum maris fluctꝰ intumescunt: cum po¬
testates scłi ad commotionem ꝑsecutionis exi¬
lunt. S transire arenam maris nequeunt:
franguntur. S dum mare seuit. dum ꝑ
insaniȩ suȩ fluctus erigitur : qͥatam̃ uirtu¬
tiꝰ intimȩ ostensione calcatur. scã eccłia ꝓfi¬
cit: atq ad st atũ sui ordinis ꝑtempoꝵ

Expanded text:
teribit; et commovebuntur, et non poterunt; teribit; et commovebuntur, et non poterunt; et intumescent fluctus ejus, et non transibunt illud . Arenam quippe Dominus mari terminum posuit, quia ad frangendam mundi gloriam abjectos et pauperes elegit, cujus nimirum maris fluctus intumescunt, cum potestates saeculi ac commotionem persecutionis exsiliunt. Sed transire arenam nequeunt, franguntur. Sed dum mare saevit, dum per insaniae suae fluctus erigitur, dumque virtutis intimae ostensione calcatur, sancta Ecclesia proficit, atque ad statum sui ordin
Abbreviated transcription (Latin):
incumulo undas calcat. Nam cum morem suũ
gentilitas destrui. nouȩ conuersationis p̃dica¬
tione cõspiceret: cum mundi huus diuites.
elationi suȩ contra ire facta pauꝑum ÷ cum sa
sarent: inꝑsecutionis ꝓtinus tempestatem tu-¬
iuerunt. Sed qui uerboꝵ aduersitate com¬
moti adꝑsecutionis ꝓcellas insiliunt: signoꝵ¬
.gͦ. in his fluctibꝰ dñs gressus posuit: quot suꝑ¬
bis ꝑsecutoribꝰ miracula ostendit. Unde bene
rursum ꝑ psalmistam dicitur. Mirabiles elatio¬
nes maris. mirabilis in excelsis dñs: quia con
tra electorum uitam ad ꝑsecutionis undas. mun¬
dus se mirabiliter extulit: sed has suꝑnoꝵ
conditor. subleuata uirtute p̃dcantium mi¬
rabilius strauit. Mmistros et enim suos plus
oftendit posse ꝑ miracła. quam potestates
Frenȩ tumuerant ꝑ iram. Q d bene etiam ꝑ¬
ieremiam dñs ex teriora narrans. interiora
denuncians: dicit. Posui arenam terumũ
mari p̃ceptum sempit̾uum: quod non p̃¬

Expanded text:
in tumulo undam calcat. Nam in tumulo undam calcat. Nam gentilitas destrui novae conversationis praedicatione conspiceret, cum mundi hujus divites elationi suae contraire facta pauperum cerneresarent, in persecutionum protinus tempestatem tumuerunt. Sed qui verborum adversitate commoti ad persecutionis procellas insiliunt, signorergo in his fluctibus Dominus gressus posuit, quot superbis persecutoribus miracula ostendit. Unde bene rursum per Psalmistam dicitur: Mirabiles elationes maris, mirabilis in altis Dominus . Quia cum contra electorum vitam ad persecutionis undas mundus se mirabconditor sublevata virtute praedicantium mirabilius stravit; ministros etenim suos plus ostendit posse per miracula, quam potestates terrenae tumuerant per iram. QJeremiam Dominus exteriora narrans. interiora denuntians, dicit: Posui arenam terminum mari, praeceptum sempiternum, quod non prae
Abbreviated transcription (Latin):
una gente opprimi : fecit inmundi cardi¬
ues inde dilatari.S neq ipsa hȩc p̃senti de¬
dita mundo gentilitas. cum culpas eius aploꝵ
linga corripuit: uerba uitȩ libenter accȩpit.
slam ꝓtinus melatione contraditionis i
tumuit: atq ad crudelitatem. se ꝑ secutioniᷤᷤ
excitauit. S quȩ p̃dicationis uerb is contra¬
ire nititur: signoꝵ cieius admiratione
temperatur. Unde apte quoq mnactoris lau
ris. Quid enim maris nomine nisi inbono¬
rum nece seuens mundi huius amari¬
tudo signatur: de quo et ꝑ psalmistam dr̃.
congregans quasi mutrẽ aquas maris: Aqͥs¬
&e enim maris quasi inutrẽ dñs congregat:
cum miro moderamine cuncta dispouens.
in suis clausis cordibꝰ carnaliũ minas frenat.
Suꝑ fluctꝰ. gͦ. maris dñs gͣdit᷑: quia cum
se ꝓcellȩ psecutionis erigunt : miraculoꝵ eiꝰ
obstupefactione franguntur. Qui enim tu¬
mores humanȩ uesaniȩ mitigat: quasi erectaᷤ

Expanded text:
una gente opprimi, fecit in mundi cardiuna gente opprimi, fecit in mundi cardines inde dilatari. Sed neque ipsa haec praesenti dedita mundo gentilitas, cum culpas ejus apostolorum lingua corripuit, verba vitae libenter accepit. Nam protinus in elationem contradictionntumuit, atque ad crudelitatem persecutionis se excitavit. Sed quae praedicationis verbis contraire nititur, signorum citius admiratione temperatur. Unde quoque in actoris laudris. Quid enim maris nomine nisi in bonorum necem saeviens mundi hujus amaritudo signatur. De quo per Psalmistam dicitur: Congregans sicut in utre aquas maris . Aquas enim maris quasi in utre Dominus congregat, cum miro moderamine cuncta disponens, in suis clausa cordibus carnalium minas frenat. Super fluctus ergo maris Dominus graditur, quia cum se procellae persecutionis erigunt, miraculorum ejus obstupefactione franguntur. Qui enim tumores humanae vesaniae mitigat, quasi erectus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi hȩc eadem cȩlestis p̃dicantium uita
signatur: de quibꝰ ꝑ psalmistam dicitur.
cęli enarrant głam di ͭ Ipsi igitur cęli: ip¬
si soli eẽ memorantur. Celi scilicet. quia
intercedendo ꝓtegunt: sol autem quia p̃di¬
cando. uim luminis ostendunt. Comiota gͥ.
terra cęli extensi sunt. quia cum uidea ad
dñs incunctarum gentium cogintione di¬
latauit. & illa ꝑ uiditium inmundum cap¬
tiua disꝑgitur: isti. ubiq ꝑ gr̃am ii hono¬
re tenduntur. Angusti quirpe cęli fueit̃:
cum una plebs tot egregios p̾dicatores
tenebat. Iius enim gentiliũ petrum nosset:
si insolius israhelitici populi predicatione
remaneret: Quis pauli uirtutes agnosceret:
nisi hunc uidea ad nr̃ãm noticiam ꝑsequen¬
do transmisisset: Ecce iam qui flagris et con¬
tumeliis abisrahelitica plebe repulsi sunt:
ꝑmundi fines honorantur. Solus. gͦ. dñs
cȩlos tetendit: quia secreti mira dispensatio¬
ne consilii. p̃dicatores suos unde ꝑmisit in

Expanded text:
ec eadem coelestis praedicantium vita designatur? De quibus per Psalmistam dicitur: Coeli enarrant gloriam Dei . Ipsi igitur coeli, ipsi sol esse memorantur; coeli scilicet, quia intercedendo protegunt; sol autem, quia praedicando vim luminis ostendunt. Commota igitur terra, coeli extensi sunt, quia cum Judaea ad  vitam Dominus in cunctarum gentium cognitionem dilatavit; et dum illa per judicium in mundum captiva dispergitur, isti ubique per gratiam in honorem tenduntur. Angusti quippe coeli fuerant, cum una plebs tot egregios praedicatores tenebat. Quis enim gentilium Petrum nosset, si in solius Israelitici populi praedicatione remaneret? Quis Pauli virtutes agnosceret, nisi hunc Judaea ad nostram notitiam persequendo transmisisset? Ecce jam qui flagris et contumeliis ab Israelitica plebe repulsi sunt per mundi fines honorantur. Solus ergo Dominus coelos tetendit, qui secreti mira dispensatione consilii praedicatores suos unde permisit in
Abbreviated transcription (Latin):
me ex infimitatis caligine ignoro: Unde
bene ꝑpropħam dicitur. Dedit ab issus
uocem suam: ab altitudine fantasiȩ suȩ.
abyssus quippe. fantasiȩ altitudinem portat:
cum humanus anuimus inmensa cogitatione
caligosus. semet ipsum etiam discuciendo ñ
penetrat. S abhac altitudine uocem dare ẽ:
quia dum se deprehendere non potest: cogi¬
tur in admirationeni consurgere: ut eo ꝑ¬
frutari non audeat. quod suꝑ ipsum ẽ: quo
incomp̃hensibilitatẽ suam cogitans. non ua¬
let inuenire quod est. S iustorum corda.
quia ad ꝑfectum se examinare nequeunt.
egre hoc exilium cecitatis ferunt. Unde &
desinit qͣtere: & tam̃ eiꝰdẽ uitȩ suȩ meritũ
non ualet inuenire. Libram quippe exa¬
minis. asinu intimȩ ȩquitatis trahit: & in¬
de inse erga effectum inuentionis deficit:
unde et fuꝑ se raptus adium inquisitioniᷤ
extrescit. S ẽ. consolatio nr̃ȩ caliginis. re¬
ducta ad animum uista. et in comprehen¬

Expanded text:
me ex infirmitatis caligine ignoro? Unde me ex infirmitatis caligine ignoro? Unde bene per prophetam dicitur: Dedit abyssus vocem suam ab altitudine phantasiae suae . Abyssus quippe phantasiae altitudinem portat cum humanus animus, immensa cogitatione caliginosus, semetipsum etiam discutiendo non penetrat. Sed ab hac altitudine vocem dare est, quia dum se deprehendere non potest, cogitur in admirationem consurgere, ut eo perscrutari non audeat quod super ipsum est, quo, incomprehensibilitatem suam ipse cogitans, non valet invenire quod est. Sed justorum corda, quia ad perfectum se examinare nequeunt, aegre hoc exsilium caecitatis ferunt. Unde etdesinit quaerere, et tamen ejusdem vitae suae meritum non valet invenire. Libram quippe examinis a sinu intimae aequitatis trahit; et inde in se erga effectum inventionis deficit, unde super se raptus ad vim inquisitionis excrescit. Sed est consolatio nostrae caliginis reducta ad animum 306 justa et incomprehen
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ iusticie eandẽ ipsã iusticiã querere. Sepi
recte agi mꝰ ut neqͦquã p̃mia neqͥquã lau¬
des ab hominibꝰ expeotaemꝰis: tam̃ mens insuis
ducia erecta. his aqͥbꝰ nil expetit: placere c̃tĩpnt
eꝵ iudicia despicit̾. seq male liberã ꝑ abrita
elationiꝰ rapit. Et inde sub uitio peiꝰ obruit᷑. undcqͥ¬
si deuictis uicus. nullis se appetitionibꝰ sub
iusto discutimus. de ipso discrecionis studioĩ¬
discretius erramus : & mentis m̃ȩ aties quo
plus cernere nititur obscuratur ÷ quia &
qui importune radios solis aspicit. tenebias¬
cit: et inde nil uidere compellitur: unde
uidere amplius conatur Quia g. aut ab il¬
qͥsitione nĩa corpentes nos omnino nescimus:
aut si subtili nos discussione requirimus
plerumq interuitia uirtutesq caligamus:
recte nunc dicitur. Etiam sisimplexꝰ fueio:
hoc ipsum ignorabit anima mea. Acsiap.¬
te diceretur. Conditoris contra me uidi¬
tia. qua temeritate redarguo: qui ipsum

Expanded text:
pe recta agimus, et nequaquam praemia, nequaquam laudes ab hominibus exspectamus; sed tamen mens, in sui fiduciam erecta, his a quibus nihil expetit placere contemnit, eorum judicia despicit, seque male liberam per abrupta elationis rapit; et inde sub vitio pejus obruitur, unde, quasi devictis vitiis, nullis se appetitionibus subjusto discutimus, de ipso discretionis studio indiscretius erramus; et mentis nostrae acies quo plus cernere nititur, obscuratur, quia et qui importune solis radios aspicit, tenebrescit; et inde nihil videre compellitur, unde videre amplius conatur. Quia igitur ab inquisitione nostra torpentes nos omnino nescimus, aut si subtili nos discussione requirimus, plerumque inter vitia virtutesque caligamus, recte nunc dicitur: Etiam si simplex fuero, hoc ipsum ignorabit anima mea. Ac si aperte diceretur: Conditoris contra me judicia qua temeritate redarguo, qui ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
głam. iimo derelinquit: et quamlibet recta
udeant᷑. eẽ que agunt : eos adgaudia suꝑ¬
na nonpuehit. Uel certe maligni ideo appel¬
lantur hẏpocritȩ : quia beiugnitatẽ erga ꝓ¬
ximos ostendunt: et dolos suȩ inquitatis
tur: simplicitatẽ exteriꝰ exhibent: s subtilitate
exterius. duplicitate interiꝰ calleñ. Puritatem
m suꝑficie simulant: s semꝑ maliciam subspetie
puritatis occultant. Quos contra bene ꝑmoy¬
sen dicitur. Non indues uestem: ex lana linoq
contextam. P lanam quippe simplicitas: ꝑ linũ
uero subtilitas designatur. Et nimirum ues¬
tis quȩ ex lana linoq conficitur: linum interiꝰ
cęlat: lanam insuꝑfitie demonstrat. Uestem
gͦ. ex lana linoq contextam induit: qui inlo¬
cutione ul actione qua utitur. intus subtili¬
tatem maliciȩ oꝑit: et simplicitatem foras
inocentiȩ ostendit. Quia enim sub puritatis
imagine dep̃hendi calliditas non ualet: qua¬

Expanded text:
am in imo derelinquit, et quamlibet recta am in imo derelinquit, et quamlibet recta videantur esse quae agunt, hos ad gaudia superna non provehit. Vel certe ideo maligni appellantur hypocritae, quia benignitatem erga proximos ostendunt, et dolos suae iniquitatis tur, simplicitatem exterius exhibent, sed subtilitate interius duplicitatis callent; puritatem superficie simulant, sed semper malitiam sub specie puritatis occultant. Quos contra bene per Moysen dicitur: Non indues vestem ex lana linoque contextam . Per lanam quippe simplicitas, per linum vero subtilitas designatur. Et nimirum vestis, quae ex lana linoque conficitur, linum interius celat, lanam in superficie demonstrat. Vestem ergo ex lana linoque contextam induit, qui in locutione vel actione qua utitur intus subtilitatem malitiae operit, et simplicitatem foras innocentiae ostendit. Quia enim sub puritatis imagine deprehendi calliditas non valet, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. lettia uiȩ eius: ut rursus deterra aliĩ
tipliciter supplicia recipit: quia eo lacius in
sua miquitate lȩtatus ẽ: quo et in aliis ma-¬
la ꝓpagauit. Cui enim hic non sufficit iniqͥ¬
tas ꝓpria : tor queatur. illic necesse ẽ. reatus
merito alieni. Nunc itaq simulatores gau¬
deant: ec humana uiditia se obtinuisse glo¬
rientur. Despiciatur iustoꝵ simplicitas: atq
acalliditate duplicium fatuitas uocetur. Citiꝰ
despectus simplicium transit cieius dupliciũ
gła ꝑcurrit᷑. unde: apte subiungitur. Dis̃ ñ ꝓ¬
iciet simplicem: nec porriget manum malig¬
nis÷ quam nimirum districtus iniuditio
apparens. et despectum simplicium glori-¬
ficando erigit: et malignorum głam reꝓ¬
bando confringit. Maligni et enim uocantur
hẏpocritȩ: qui bona non faciunt: et recta
quȩ agere uidentur: sub studio laudis oꝑant᷑.
Manum uero cui porrigimus: hime uidelicet
abimus eleuamus. Malignis. gͦ. ds̃ manum
non porrigit: quia querentes terrenain

Expanded text:
 laetitia viae ejus ut rursum de terra alii gtipliciter supplicia recipit, quia eo latius in sua iniquitate laetatus est, quo et in aliis mala propagavit. Cui enim hic non sufficit iniquitas propria, torqueatur illic necesse est et merito reatus alieni. Nunc itaque simulatores gaudeant, et humana judicia se obtinuisse glorientur; despiciatur justorum simplicitas, atque a calliditate duplicium fatuitas vocetur; citius despectus simplicium transit, citius duplicium gloria percurrit. Unde et apte subjungitur: CAPUT icit simplicem, nec porrigit manum malignis. - Quia nimirum districtus in judicio apparens, et despectum simplicium glorificando erigit, et malignorum gloriam reprobando confringit. Maligni enim vocantur hypocritquaeque sub studio laudis operantur. Manum vero cui porrigimus, hunc videlicet ab imis elevamus. Malignis ergo Deus manum non porrigit, quia quaerentes terrenam
Abbreviated transcription (Latin):
sed exuenia conualesco. Preci itaq inniten¬
dum ẽ. cum recta agunꝰ ut ome qđ iuste
uiumus. exhumilitate condiamus. S ple
tionibꝰ quatitur: ut se pene a conspectu iudicis
repulsam uideatur. & sepe hanc creator mise¬
ricors ꝑcipit: s quia illibatam se. ut uult
exerere non ualet: suꝑ se uiditium repbatio¬
nis pauet. Unde et subditur. Et cum inuocan¬

Expanded text:
sed ex venia convalesco. Preci itaque innitensed ex venia convalesco. Preci itaque innitendum est, cum recta agimus, ut omne quod juste vivimus, ex humilitate condiamus.  Vet. tionibus quatitur, ut pene a conspectu judicis repulsa videatur. Et saepe hanc creator misericors percipit; sed quia illibatam se ut vult exerere non valet, super se judicium reprobationis pavet. Unde et subditur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo: desi aꝑte dicat. Si creatura illa
hunc considare nonsufficit. quȩ carne nou
p̃mitur: qu a mente de eius ego iudiciis
disputo. qui ponde corruptionis angustor:
Sicut autem sepe ad nos uerba dei sunt.
iudicia illius quȩ nr̃õꝵ actuum sententiã¬
loquuntur: ita urba nr̃a ad dm̃ sunt oꝑa
quȩ exibemus Sed cum deo loqui uerbis suis¬
homo non ualet: quia apud subtile eus iu-¬
dicum. nullam de siuis actibꝰ fiduciam te
omnis humana iusticia iniusticia ẽẽ conun¬
citur: si districte iudicetur. P reces gͦ. post
iusticiam indiget÷ ut quȩ succumb̾e discus¬
sa poterat. ex sola iudicis pietate conualescat.
Quȩ cum plene aꝑfectioribꝰ habetur haberi
de illa quippiam dicitur :⁊ quia mens huma¬
na et comprehensa iuix ꝑagit: & ualde
extrema sunt quȩ comp̃hendit. Dicat. gͦ.
Qui si habuero quippiam iustum non respon¬
debo: s meum uidicem dep̃cabor. Uelud
si aꝑcuis fateatur dicens. Et si ad opus uir¬
tutis excreuero: aduitam non ex meritis.

Expanded text:
c si aperte dicat: Si creatura illa hunc considerare non sufficit, quae carne non premitur, qua mente de ejus ego judiciis disputo, qui pondere corruptionis angustor? Sicut autem saepe ad nos verba Dei sunt judicia illius, quae noloquuntur, et verba nostra ad Deum sunt opera quae exhibemus. Sed cum Deo loqui verbis suis non valet homo, quia apud subtile ejus judicium nullam de suis actibus fiduciam tenppe humana justitia, injustitia esse convincitur, si districte judjustitiam indiget, ut quae succumbere discussa poterat, ex sola judicis pietate convalescat. Quae cum plene a perfectioribus habetur, haberi de illa quidpiam dicitur, quia mens humana et comprehensa vix peragit, et valde extrema sunt quae comprehendit. Dicat ergo: Qui si habuero quidpiam justum, non respondebo, sed meum judicem deprecabor. Velut si apertius fateatur, dicens: Et si ad opus virtutis excrevero, ad vitam non meritis,
Abbreviated transcription (Latin):
& alios uelit: diuersitatẽ uitȩ iefugiat: atq hoc
imitandum inpͥmat quod amat. Unde et apd̃
hypocritarum sensum: simplicitas omnis in
crimine est: Aptas quippe mentes diuidicant:
et puritatem cordis ebitudinem appellant:
omnesq qͦs s adherere cupiunt: asimplicitatis
itiere diuertunt. & quasi expulsa insipien¬
tia eos erudisse se estimant: inquibus puri¬
tatẽ mentis. idest arcem sapientiȩ debellant.
pocrita: s adiuncta etiã sequatium ꝑditio¬
ne reꝓbatur: postquam non cognosci aui-¬

Expanded text:
 alios velit, diversitatem vitae refugiat, atque hoc imitandum imprimat quod amat. Unde et apud hypocritarum sensum simplicitas omnis in crimine est. Apertas quippe mentes dijudicant, et puritatem cordis hebetudinem appellant; omnesque quos sibi adhaerere cupiunt a simplicitatis itinere divertunt; et, quasi expulsa insipientia, eos erudisse se aestimant, in quibus puritatem mentis, id est, arcem sapientiae, debellant.pocrita, sed adjuncta etiam sequacium perditione reprobatur, postquam non cognosci a
Abbreviated transcription (Latin):
me extra me temptationũ tumultib con¬
sensus pͥmi culpa ꝓdidisset. Huius autẽ
quietis gaudiis. cum quib etiã socus ꝑ¬
frueretur. adiungat dicens. Cum regib¬
& consulib t̾rȩ. Ex reb insensibilibus
discimꝰ : quid de sensibilib atq intelli¬
gibilib sentiamꝰ. Terra nãq aere fȩcundat᷑.
aer autẽ ex cȩli qualitate disponit᷑. Sic
ium̃tis homines: hominib angłi: archan¬
głi uero angeli presunt. Nã quod ium̃tis

Expanded text:
me extra me tentationum tumultibus conme extra me tentationum tumultibus consensus primi culpa prodidisset. Hujus autem quietis gaudiis cum quibus etiam sociis perfrueretur, adjungat, dicens: CAPUT XXIet consules. --Ex rebus insensibilibus discimus quid de sensibilibus atque intelligibilibus sentiamus. Terra namque aere fecundatur, aer autem ex coeli qualitate disponitur. Sic jumentis homines, hominibus angeli, archangeli vero angelis praesunt. Nam quod jumenti
Abbreviated transcription (Latin):
quod contra se ꝑstreꝑet inuenit. Mox
incertamine infirmitatis tumultus rep¬
ꝑit. ⁊ ꝙ qͣmius in pace silentiĩ ab auctore
fuerat conditꝰ. hosti tam̃ sponte substratꝰ.
clamores de pugna colerauit. lpsa enĩ
carnis suggestio: quasi quidam clamor. ẽ.
contra quietem m̃tis. Quã ante transgres¬
sionẽ homo ñsensit: ꝙr nimirũ quod de
infirmitate posset tolerare ñhabuit. Post¬
qͣm uero se sponte hosti subdidit: astrictꝰ
culpe sue uinculis. inquibdã ei e iã nolers
res audiebat qui prauȩ contra se legisuer¬
ba tolerabat dicens: uideo aliã legẽ in
menbris meis repugnantẽ legi m̃tis meȩ
& captiuũ me ducentẽ in lege peccati qͤ
est in menbris meis: Contẽplet᷑ gͦ uirsc̃s
in qͣnta cordis pace requiesceret: siserpen¬
tis uerba homo suscipe noluisset: cedicat.
Nunc enĩ dormiens silerẽ: & somno meo
requiescerem. Id est intra secretũ m̃tis. a
conditoris contẽplatione ñ secederẽ: nisi

Expanded text:
quod contra se perstreperet, invenit, mox quod contra se perstreperet, invenit, mox in certamine infirmitatis tumultus reperit; et quamvis in pace silentii ab auctore fuerat conditus, hosti tamen sponte substratus, clamores de pugna toleravit. Ipsa enim carnis suggestio, quasi quidam clamor est contra quietem mentis, quam ante transgressionem homo non sensit; quia nimirum quod de infirmitate posset tolerare, non habuit. Postquam vero se sponte hosti subdidit, astrictus culpae suae vinculis, in quibusdam ei etiam nolens 7 intrinsecus audiebat, qui pravae contra se legis verba tolerabat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis ? Contempletur ergo vir sanctus in quanta cordis pace requiesceret, si serpentis verba suscipere homo noluisset, et dicat: Nunc enim dormiens silerem, et somno meo requiescerem, id est, intra secretum mentis ad conditoris contemplationem secederem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
q immortalis. ẽ. conditꝰ: ut tam̃ sipeccar&.¬
& ia ⁊mori po̾scest sic mortalis. ẽ. conditus
ut si ñ peccaret. & iã ñ mori posset: atq
ex merito liberi arbitrii beatitudinẽ illiꝰ
regionis attingeretꝰ inqua uł peccare. uł
mori ñposset. Ubi igitur post redempti¬
onis tẽpus carnis morte inter posita ele¬
cti transeunt: illuc ꝓcul dubio parentes
primi sun conditionis suȩ statu ꝑstitissent :¬
&iã sine morte corporũ transferri potu
issent. Dormiens igit᷑ sileret: & somno
suo homo requiesceret: dum adẽt̃ne pa¬
triȩ requiẽ ductus. quasi secessũ quendã
a clamore hoc humanȩ infirmitatis inue-¬
niret. Post peccatũ nãq quasi clamans
uigilat: qui contentionẽ carnis ꝓpͥę re¬
pugnans portat. Hoc quietis silentium¬
iã homo conditꝰ habuit: cũ contra hostẽ
suum liberũ uoluntatis arbitriũ accepit.
Cui q sua sponte succubuit: mox de se

Expanded text:
que immortalis est conditus, ut tamen si peccaretque immortalis est conditus, ut tamen si peccaret, et mori posset: et sic mortalis est conditus, ut si non peccaret, etiam non mori posset: atque ex merito liberi arbitrii beatitudinem illius regionis attingeret, in qua vel peccare, vel mori non posset. Ubi igitur post redemptionis tempus, carnis morte interposita electi transeunt, illuc procul dubio parentes primi si in conditionis suae statu perstitissent, etiam sine morte corporum transferri poissent. Dormiens igitur sileret, et somno suo homo requiesceret, dum ad aeternae patriae requiem ductus, quasi secessum quemdam a clamore hoc humanae infirmitatis inveniret. Post peccatum namque quasi clamans vigilat, qui contentionem carnis propriae repugnans portat. Hoc quietis silentium homo conditus habuit, cum contra hostem suum liberum voluntatis arbitrium accepit. Cui quia sua sponte succubuit, mox de se,
Abbreviated transcription (Latin):
Egressus ex utero ñstatim ꝑiie Acsi dicat.
Utinã ad exteriorẽ delectationẽ exiens.
qͦinteriore lumine pͥuabar agnouissem:
& salcẽ in ipsa delectatione occũberem:
ne ꝑ consensum mors acrius puniret Cur
exceptus genib: Ac si dicat. Utinã mini¬
me me consensus subiectis prauitati sen¬
sib excepisset: ne ipsa me consensio ad
audatiã deteriꝰ raperet. Cur lactatꝰ ube¬
ribus: Acsi dicat. Utinãblandiri michi
saltem post mala ꝑpetrata noluissem:
ne tanto me culpȩ nequius astringerem:
quanto me inilla mollius fouerẽ. his itaq
rep̃hensionum suarũ uocib: inparente
pͥmo se peccasse redarguit. S ed si aderũp¬
nã huius exilii nequaquã homo peccando
descenderet: dicat qua ꝑfrui quiete potu¬
radiso homo positꝰ fuerat: ut sise ad con¬
ditoris sui obȩdientiã uinculis caritatis
astringeret: ad cȩlestẽ angłorũ patriam
qͣndoq sine carnis morte transiret. Sic nã¬

Expanded text:
Egressus ex utero non statim perii? Ac si dicat: Egressus ex utero non statim perii? Ac si dicat: Utinam ad exteriorem delectationem exiens, quod interiore lumine privabar agnovissem; et saltem in ipsa delectatione occumberem, ne per consensum mors acrius puniret. Cur exceptus genibus? Ac si dicat: Utinam minime me consensus subjectis pravitati sensibus excepisset, ne ipsa me consensio ad audaciam deterius raperet. Cur lactatus uberibus? Ac si dicat: Utinam blandiri mihi saltem post mala perpetrata noluissem, ne tanto me culpae nequius astringerem, quanto me in illa mollius foverem. His itaque reprehensionum suarum vocibus in parente primo se peccasse redarguit. Sed si ad aerumnam hujus exsilii nequaquam homo peccando descenderet, dicat qua perfrui quiete poturadiso homo positus fuerat, ut si se ad conditoris sui obedientiam vinculis charitatis astringeret, ad coelestem angelorum patriam, quandoque sine carnis morte transiret. Sic nam
Abbreviated transcription (Latin):
cantẽ laudib ꝓsequuntur: extinctũ sub
uerborũ suorũ aggere abscondunt. Erat
ut & lararꝰ mortuit. s tam̃ñ amortius sepultꝰ.
fideles qͥppe illum mulieres obruerant.
quȩ & eiꝰ mortẽ uiuificatori nunciabañ.
Unde & protinꝰ ad lucem redit: qr cũ in
peccato animꝰ morit᷑: cicius ad uitã reduci¬
tur: si suꝑhunc sollicitȩ cogitationes ui¬
falsa spes m̃tẽ ñ intercipit: s hanc det̾ior
desꝑatio configit. Quȩdũ omnẽ spẽ ue¬
niȩ funditꝰ interimit: erroris lacte animũ
uberius nutrit. Consideret igitur sc̃s uir¬
post pͥmã culpã qͣnta deterius homo ma¬
la cõmisit: postqm paradisũ ꝑdidit: usq
ad qͣnta huius exilii p̃rupta descendit &
dicat. Quare ñ inuulua mortuus sũ: Idẽ.
cũ serpentis suggestio peccatorẽ me con¬
cipet: tunc utinã quȩ me mors sequeret᷑
agnouissem: ne usq addelectationẽ sug¬
gestio raperet: & morti artius ligaret.

Expanded text:
cantem laudibus prosequuntur, exstinctum sub cantem laudibus prosequuntur, exstinctum sub verborum suorum aggere abscondunt. Erat autem et Lazarus mortuus, sed tamen non a mortuis sepultus. Fideles quippe illum mulieres obruerant quae et ejus mortem vivificatori nuntiabant. Unde et protinus ad lucem rediit, quia cum in peccato animus moritur, citius ad vitam reducitur, si suictum est, falsa spes mentem non intercipit, sed hanc deterior desperatio configit, quae dum omnem spem veniae funditus interimit, erroris lacte animam uberius nutrit. post primam culpam quanta deterius homo mala commisit; postquam paradisum perdidit, usque ad quanta hujus exsilii praerupta descendit, et dicat: Quare non in vulva mortuus sum? id est, cum serpentis suggestio peccatorem me conciperet, tunc utinam quae me mors sequeretur agnovissem, ne usque ad delectationem suggestio raperet, et morti arctius ligaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendũ quoq ẽ. quod tres illi modi pec¬
cantium iuxta descensus sui ordinẽ facilꝰ
corrigunt᷑: qͥrtꝰ uͦ. iste difficiliꝰ em̃datur.
Unie & redemptor nr̃. puellã indomo: iu¬
uenem extra portã: in sepulchro autẽ ia¬
tarum suscitat. Adhuc qͥppe indomo mor¬
tuus iacet: qui latet inpeccato. lã qͣsi ex¬
tra portã educit᷑: cuiꝰ iniquitas usq ad
inuerecundiã publicȩ ꝑpetrationis aꝑit᷑.
Sepulture uͦ aggere p̃mitur: qui in ppe¬
tratione nequitiȩ. & iã usu consuetudinis
pressus grauat᷑. Sedhos ad uitã miserator
reuocat: ꝙ plerũq diuna gr̃a ñsolũ in
occultis. sed & iã inaꝑtis iniquitatib mor¬
tuos: & mole prauȩ consuetudinis pres¬
ualde difficile. ẽ. ut is quem post usum
cium lingue excipiunt: am̃tis sue morte
reuocetur. De quo & bene dicitur. Dine
mortuos sepeliant mortuos suos. Mor¬
tui enĩ mortuos sepeliunt: cũ peccatores
peccatorẽ fauorib p̃munt. Quidenĩẽ. ali¬

Expanded text:
Sciendum quoque est, quod tres illi modi peccantium juxta descensus sui ordinem facilius corriguntur, quartus vero iste difficilius emendatur. uod redemptor noster puellam in domo, iuvenem extra portam, in sepulchro autem Lazarum suscitat. Adhuc quippe in domo / mortuus iacet, qui latet in peccato. Iam quasi extra portam educitur, cuius iniquitas usque ad inverecundiam publice perpetrationis aperitur. Sepulturę vero aggere premitur, qui in perpetratione nepressus gravatur. Sed hos ad vitam miseratus revocat, quia plerumque divina gratia non solum in occultis sed etiam in apertis iniquitatibus mortuos et mole pravae consuetudinis presvalde difficile est ut is quem post usum malae tium linguae excipiunt a mentis suae morte revocetur, de quo bene dicitur: Sine ut mortui sepeliant mortuos suos. Mortui enim sepeliunt mortuos, cum peccatores peccatorum favoribus premunt. Quid enim est ali
Abbreviated transcription (Latin):
licet ppłs: nisi uitium signat: & sepe in
magnis uirtutib t̾rã reꝓmissionis ingre¬
roboram᷑. Sed dũ int̾ acta sublimia
uitia quȩdã parua retinemꝰ: qͣsi cha¬
naneũ uiuere int̾ra nr̃a concedimus.
Qui tam̃ tributariꝰ efficit᷑: qr hoc
ipsũ uitiũ quod subigere ñpossumus : ad
usum nr̃ȩ utilitatis humilit̾ retorquemꝰ.:
ut eo de semens & insũmis uilia sentiat:
quo suis uirib &iã parua quȩ appetit ñ
expugnat. Vnde bene rursũ scriptũ ẽ. Hȩ
sunt gentes quas dñs dereliqͥt: ut erudi¬
ret in eis israhelẽ. Adhoc nãq quȩdã mi¬
numa uicia nr̃a retinent᷑: ut se se nr̃a in¬
tentio sollicitã incertamine semꝑ exerce¬
at: & eo de uictoria ñ suꝑbiat. qͦ uiuere
inse hostes conspi cit. aquib adhuc unci
formidat. Israhel gͦ reseruatis gentib erudit᷑:
qͣndo in quibusdã minimis uitiis elatio
uirtutis nr̃e cõpͥmit᷑: & inparuis sibi re¬

Expanded text:
licet populus, nisi vitium signat? Et saepe in licet populus, nisi vitium signat? Et saepe in magnis virtutibus terram repromissionis ingreroboramur. Sed dum inter acta sublimia vitia quaedam parva retinemus, quasi Chananaeum habitare in terra nostra concedimus, qui tamen tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subigere nousum nostrae utilitatis humiliter retorquemus. Ut eo de se mens, et in summis vilia sentiat, quo suis viribus, etiam parva, quae appetit, non expugnat. Unde bene rursum scriptum est: Hae sunt gentes, quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis Israel . Ad hoc namque quaedam minima vitia nostra retinentur, ut sese nostra intentio sollicita in certamine semper exerceat; et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo, reservatis gentibus, eruditur, quando in quibusdam minimis vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis sibi re
Abbreviated transcription (Latin):
subleuet᷑: ut dũ inse paruũ qͥd rep̃hen¬
sibile uidet. sed tam̃ hoc subigere non
ualet: nequaqͣm sibi. sed auctori uictoriã
tribuat: in his quȩ subigere fortit̃ ualet.
caligine tenebrant᷑: quando & hii qui
magnis iã uirtutib splendent: adhuc de
obscuritate culpȩ aliquid renitentes susti¬
nent: ut & iã magna uitȩ claritate luce¬
ant: & tam̃ adhuc noctis reliqͥas nolen¬
tes trahant. Qđ adhoc sic̃ dictũ ẽ. agit᷑:
ut mens ꝓficiens ad uirtutẽ iustitiȩ. sua
meliꝰ infirmitate roboret᷑: & inde ueriꝰ
inbonis luceat: unde eã & iã nolentem
parua rep̃hensibilia humilit obscurari.¬
Unde & bene cũ israhelitico ppło ꝑcep¬
ta reꝓmissionis t̾ra partiret᷑: effraim
tribui chananeus gentilis ppłs ñ occiss
factus tributariꝰ dr̃ sic̃ scriptũ ẽ. habi¬
tauit chananeus inmedio effraim: tri¬
butariꝰ. Quid enĩ chananeus gentilis uide¬

Expanded text:
sublevetur. Ut dum parvum quid reprehensublevetur. Ut dum parvum quid reprehensibile videt, sed tamen hoc subigere non valet, nequaquam sibi, sed auctori victoriam tribuat, in his quae subigere fortiter valet. caligine tenebrantur, quando et hi qui magnis jam virtutibus splendent, adhuc de obscuritate culpae aliquid renitentes sustinent, ut etiam magna vitae claritate luceant, et tamen adhuc noctis reliquias nolentes trahant. Quod ad hoc, sicut dictum est, agitur, ut mens proficiens ad virtutem justitiae smelius infirmitate roboretur, et inde verius in bonis luceat unde eam etiam nolentem parva reprehensibilia humiliter obscurant. Cum Israelitico populo percepta repromissionis terra partiretur, Ephraim tribui Chananaeus gentilis populus non occisus, sed factus tributarius dicitur, sicut scriptum est: Habitavit Chananaeus in medio Ephraim tributarius . Quid Chananaeus, gentilis vide
Abbreviated transcription (Latin):
Huic gͦ nocti maledicant. qui paratist̃
suscitare leuiathan: id ẽ. hi se contra pec¬
catũ fortit iudicio districtionis erigan.
qui in suis cẽptationib excitare antiquũ
ad uersariũ ñformidãt. Scriptũ nãq ẽ.
Fili accedens ad seruitutẽ dei: sta in uisti¬
tationẽ. Quisqͥs enĩ accingi indiuino ser¬
uitio ꝓpat. qͥd aliud ꝗͣ se c̾tra antiqͥ ad¬
uersarii certam̃ parat. ut liber incerta¬
mine ictꝰ suscipiat: qͥ qͥetꝰ sub tẏrannide
incaptiuitate seruiebat: Sed in eo ipso
quo mens contra hostẽ accingitur. qͦ
alia uitia subigit: aliis reluctat᷑: aliqͣn
do de culpa aliqͥd. qd̾ tam̃ ñ ualde noce¬
at remanere ꝑmittit᷑. & sepe mensꝗͣ
aduersa multa &e fortia suꝑat: unũ inse
& fortasse minimũ qͣmuis magna inten¬
tione inuigilet. ñ expugnat. Qđ diuina
nimirũ dispensatione agit᷑⁊ ne ex omĩ
parte uirtutib splendens in elatione

Expanded text:
Huic ergo nocti maledicant, qui parati sunt Huic ergo nocti maledicant, qui parati sunt suscitare Leviathan: id est, hi se contra peccatum fortiter judicio districtionis erigant, qui in suis tentationibus excitare antiquum adversarium non formidant. Scriptum namque est: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justiat. Quisquis enim accingi in divino servitio properat, quid aliud quam se contra antiqui adversarii certamen parat? ut liber in certamine ictus suscipiat, qui quietus sub tyrannide in captivitate serviebat. Sed in eo ipso quod mens contra hostem accingitur, quo alia vitia subiit, aliis reluctatur. Aliquando tamen de culpa aliquid quod non valde noceat remanere permittitur. Et saepe mens, quae adversa multa et fortia superat, unum in se et fortasse minimum et quamvis magna intentione invigilet, non expugnat: quod divina nimirum dispensatione agitur, ne ex omni parte virtutibus splendens in elatione
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ malitiã instigatione suȩ conuersionis
inflãmant. Nã qui eiꝰ uoluntati subiectist̃
quasi quieto ab illo iure possident᷑. & su
minantur. Sed cũ umꝰ cuiusq sp̃s ad condi¬
toris sui desiderium recalescit: cũ torporẽ
negligentiȩ deserit. & frigus insensibilita¬
tis pͥstinȩ igne sc̃i amoris accendit: cũ liber¬
tatis ingenitȩ meminit. & teneri ab ho¬
ste seruus erubescit: q idẽ hostis sec¬
siderat despici: qr uias dei uidet appre¬
hendi: dolet contra se captũ reniti. ꝙ
mox zelo accenditur: mox ad certam̃
mouetur: mox ad cẽptationes innu¬
meras contra rebellantẽ mentẽ se exci¬
tat: adq in omi arte lacerationis insti¬
gat: ut temptationũ iacula intorquen¬
do confodiat cor. quod dudũ qͥeto ure
possidebat. Quasi dormiebat qͥppe:
dũ sopitꝰ in prauo corde qͥesceret. sedex¬
citatur in ꝓpuocatione certaminis: cũ
iura amiserit ꝑuersȩ dominationis.

Expanded text:
ejus malitiam instigatione suae conversationis ejus malitiam instigatione suae conversationis inflammant. Nam qui ejus voluntati subjecti sunt, quasi quieto ab illo jure possidentur, et sminatur. Sed cum uniuscujusque spiritus ad conditoris sui desiderium recalescit, cum torporem negligentiae deserit, et frigus insensibilitatis pristinae igne sancti amoris accendit; cum libertatis ingenitae meminit, et teneri ab hoste servus erubescit, quia isdem hostis se considerat despici, quia vias Dei videt apprehendi, dolet contra se captum reniti, et mox zelo accenditur, mox ad certamen movetur, mox ad tentationes innumeras contra rebellantem mentem se excitat, atque in omni arte lacerationis instigat, ut tentationum jacula intorquendo confodiat cor, quod dudum quieto jure possidebat. Quasi dormiebat quippe, dum sopitus in pravo corde quiesceret: sed excitatur in provocatione certaminis, cum jus amiserit perversae dominationis.