comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciarent oꝑa dei. Nam iuxta illutd inpsalmo.
spiritaliter quidem et seminauerunt agros
et plantauerunt uineas: et fecerunt fruc¬
tum natiuitatis. Processu temporis. tẽpe¬
stas sedata est: et pace reddita terris. creue¬
runt uinee: et ꝓpagate. dilatatȩ sunt: et
multiplicate sunt suꝑ numerũ. Et tunc
demum sponsa ad uineas inuitatur : non
quidem ad plantandum: s ad putandum
quod plantatum iam erat. Oportunȩ quii¬
dem: nam hoc opus. pacis temꝑa requirebat.
Otiando et enim ꝑsecutionis tempore id lice¬
ret: Auoqtun sumere in manus gladios an¬
cipites. facere tundictam in nationib. incre¬
pationes inpopulis.alligare reges eorum
incompetib. et nobiles eorũ in manicis
ferreis. et facere meis iudiciũ conscriptũ:
hoc quippe putare uineas est: hȩc inquã
omĩa uix uel pacis tempore actitantur
inpace. Est de his satis. Poterat finiri etiã
sermo:si prius quemq urm̃ iuxta morem

Expanded text:
tiarent opera Dei. Nam juxta illud in psalmo tiarent opera Dei. Nam juxta illud in psalmo spiritualiter quidem: Et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas, et fecerunt fructum nativitatis . Processu temporis tempestas sedata est, et pace reddita terris, creverunt vineae, et propagatae, et dilatatae sunt, et multiplicatae super numerum. Et tunc demum sponsa ad vineas invitatur, non quidem ad plantandum, sed ad putandum quod plantatum jam erat. Opportune quidem: nam id opus pacis tempus requirebat. Quando etenim persecutionis tempore id liceret? Alioquin sumere in manus gladios ancipites, facere vindictam in nationibus, increpationes in populis; alligare reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in manicis ferreis; et facere in eis judicium conscriptum hoc quippe putare vineas est: haec, inquam, omnia vix vel pacis tempore actitantur in pace. Et de his satis. 10. Poterat etiam finiri sermo, si prius quemque vestrum juxta morem
Abbreviated transcription (Latin):
multis. Fiores ȩtiam fuerunt. qui pͥmi credidẽ¬
runt de poptilo: pͥmitiȩ scõrum. Nores eorũ
miracula: instar florum adducentia ad frcictũ
fidei. Nam postquam ille infidelitatis imber
aliquantulum uł exparte abiit et recessit: secuta
mor est pluuia uoluntaria. quam segregauit ds̃
hereditati suȩ: et flores apparere ceperunt. Dñs
dedit benignitatem: et terra nr̃a dedit flores
suos: ita ut una die tria milia. inalia quinq
milia de populo crederent:adeo inbrer cre¬
uit florum numerus: idest credentium mul¬
titudo. Et non potuit gelu malicie. p̃tialere
adu̾sus flores qui apparebant: nec p̃ripere
ut assolet fructum uite. quem ꝓmittebant.
Nam cum om̃s qui crediderant induerentur
uirtute exalto:surrexerunt ex eis homines.
qui minas hominũ contẽpserunt: fortes
infide. Passi sunt quidem quamplurimos
contradictores: s non cesserunt. neq scibter¬
fugerunt. quo mintis et facerent et ad nun¬

Expanded text:
multis . Flores etiam fuerunt qui primi credidemultis . Flores etiam fuerunt qui primi crediderunt de populo, primitiae sanctorum. Flores eorum miracula, instar florum producentia fructum fidei. Nam postquam ille infidelitatis imber aliquantulum, vel ex parte, abiit et recessit, secuta mox est pluvia voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae, et flores apparere coeperunt. Dominus dedit benignitatem, et terra nostra dedit flores suos, ita ut una die tria millia, in alia quinque millia de populo crederent : adeo in brevi crevit florum numerus, id est credentium multitudo. Et non potuit gelu malitiae praevalere adversus flores qui apparebant, nec praeripere, ut assolet, fructum vitae, quem promittebant. 9. Nam cum omnes qui crediderant, induerentur virtute ex alto, surrexerunt ex eis homines, qui minas 1467 hominum contempserunt, fortes in fide. Passi sunt quidem quamplurimos contradictores; sed non cesserunt, neque subterfugerunt, quominus et facerent, et annun
Abbreviated transcription (Latin):
da amoyse ꝑcensentur: pluuia est hoc totũ.
ex illa nube descendens:s nolo in agrum uł
ortũ meum quandoq descendat. Fuerit sa¬
ne bona suo tempore. post tempꝰ si uenerit.
non bonam iam censeo. Omĩs etiam lenis.
etiam lemter descendens pluuia. si sit intẽ¬
ƿestiua: molesta est.Donec ergo istiusmodi
aque pestilentes occupauerunt terrã. et in¬
ualuerunt suꝑ eam. tempꝰ suũ uinee non ha¬
buerunt: nec fuit quod sponsa inuitaretur
ad putandas uineas. Qeterum illis decurren¬
tib. terra apparuit arida: et flores apparuer̃t
in ea: significantes tempus putationis adẽẽ.
Queris quando hoc fuit: Quando putas: nͥ
cum refloruit caro xp̃i in resurrectione: Et
Is ergo flos apparuit pͥmus: non solus. Namet
multa corpora scõrum qui dormierant pariter
surrexerunt: qui ticluti quidam lucidissimi
flores. simtil appartierunt in terra nrã. Deniq
uenerunt in scãm ciuitatem: et apparuerunt

Expanded text:
da a Moyse censentur, pluvia est hoc totum da a Moyse censentur, pluvia est hoc totum ex illa nube descendens, sed nolo in agrum vel hortum meum quandoque descendat. Fuerit sane bona suo tempore; post tempus si venerit, non bonam jam censeo. Omnis etiam Ienis et leniter descendens pluvia, si sit intempestiva, molesta est. 8. Donec ergo istiusmodi aquae pestilentes occupaverunt terram, et invaluerunt super eam; tempus suum vineae non habuerunt, nec fuit quod sponsa invitaretur ad putandas vineas. Caeterum illis decurrentibus terra apparuit arida, et flores apparuerunt in ea, significantes tempus putationis adesse. Quaeris quando hoc fuit? quando putas, nisi cum refloruit caro Christi in resurrectione? Et Is ergo flos apparuit primus, non solus. Nam et multa corpora sanctorum, qui dormierant, pariter surrexerunt, qui veluti quidam lucidissimi flores simul apparuerunt in terra nostra. Denique venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ruens: imber ille qui suibsecutus est.Alios
saluos fecit: se ipsum non potest saluũ facere:
Upc̃ rex isrł descendat nunc de cruce: et cre¬
dimus ei. Philosophorum uentosa loquacitas
non bonus est imber: qui sterilitatẽ magis
intulit terris. quam fertilitatem. Multo ma¬
gis praua dogmata hereticort̃. mali imbres
sunt: que ꝓfructib spinas ꝓducunt et tribu¬
los. Mali imbres etiam traditiones pharis¬
eorum. quas saluator redarguit: et ipsi nubes
malȩ. Et nisi existimes me iniuriã facere
moysi: nam bona nubes est illa: non omne
quod pluit uel ipsa. bonum tamen dicã: ne
illi contradicam. qui ait. Dedi illis. idest iude¬
is precepta non bona: haud dubium quin ꝑ
moysen: et iustificationes in quib non uitient
in eis. Iitteralis illa uerbi causa obseruatio
sabbati. sonantis requiem. nondonantis. in¬
dictus sacrificiorum ritus. interdictus porci
nȩ estis. nonnullorũq similium que ininun¬

Expanded text:
ruens, imber ille qui subsecutus est: Alios ruens, imber ille qui subsecutus est: Alios salvos fecit, se ipsum non potest salvum facere. Christus rex Israel descendat nunc de cruce, et credimus ei . Philosophorum ventosa loquacitas non bonus imber est qui sterilitatem magis intulit terris, quam fertilitatem. Multo magis prava dogmata haereticorum mali imbres sunt, quae pro fructibus spinas producunt et tribulos. Mali imbres etiam traditiones Pharisaeorum, quas Salvator redarguit, et ipsi nubes malae. Et nisi existimes me injuriam facere Moysi, nam bona nubes est illa, non omne quod pluit vel ipsa, bonum tamen dicam ne illi contradicam, qui ait: Dedi illis, id est Judaeis, praecepta non bona haud dubium quin per Moysen et justificationes, in quibus non vivent in eis . Litteralis illa, verbi causa, observatio Sabbati, sonantis requiem, non donantis; indictus sacrificiorum ritus, interdictus porcinae carnis esus, nonnullorumque similium, quae immun
Abbreviated transcription (Latin):
re salutis: si bonis et temporaneis imbrib riga¬
rentur. Animȩ deniq sunt: ꝓ quib xp̃c mor
tuus est. Ue ntibib pluentib istius modi in¬
bres suꝑ eas: quȩ lutum faciant. fructum
non afferant. Nam sieut sunt et bone et male
arbores. ferentes queq sructus ꝓsin dissimili¬
tudine differentes: bone uidelis bonos. et ma¬
male malos: ita arbitror ntibes et bonas que
bonos: et malas esse. quȩ malos pluant imbres:
Et tude ne forte innueret nobis hane nuibiũ
imbriumq distinctionẽ: qui dicebat. Manda¬
bo ntibib meis: ne pluant stiꝑ eam: haud̃ dti¬
bium quin sciꝑ tiuneam imbrem. Cur ytitas
adiunxisse signanter meis: nisi quia sunt
et male nubes.quȩ non sunt eius: Tolle
tolle inquiunt: crucifige eum. Ontibes uio¬
lentas et turbidas: oimbrẽ ꝓcellosum: o
torrentem iniquitatis: euertere magis quã
fecundare idoneum. Nec minus malus. mi¬
nus ue amarus. minori licet impetu pro¬

Expanded text:
re salutis, si bonis et temporaneis imbribus rigare salutis, si bonis et temporaneis imbribus rigarentur. Animae denique sunt, pro quibus Chrtuus est. Vae nubibus pluentibus istiusmodi imbres super eas, quae lutum faciant, fructum non afferant! Nam sicut sunt et bonae, et malae arbores, ferentes quaeque fructus pro sui dissimilitudine differentes, bonae videlicet bonos, et maa et arbitror nubes et bonas, quae bonos; et malas esse, quae malos pluant imbres. Et vide ne forte innuerit nobis hanc nubium, imbriumque differentiam, qui dicebat: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam haud dubium quin super vineam imbrem . Cur putas adjunxisse signanter, meis, nisi quia sunt et malae nubes, quae non sunt ejus? Tolle, tolle, inquiunt, crucifige eum . O nubes violentas et turbidas! O imbrem procellosum! o torrentem iniquitatis, evertere magis, quam fecundare idoneum! Nec minus malus minusve amarus, minori licet impetu pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidorum: et hiemales quidã maliciȩ inbres
occupauerant terram: iacta semina uerbi suf¬
focare quam fouere paratiores: s et cultui
uinearum. omnẽ nichilominus impendendã
oꝑam frustraturi. Quos uos me nunc puta¬
tis dicere imbres: Istos ne quos uidemus.cur¬
rentes ꝑaera nubes. turbulento spũ spargẽ
suꝑ terram : Non est ita.S quos de terra in
aerem sursum. ferunt homines turbulenti
sp̃c : ponentes in cȩlum os suum: et lingua
eorũ transiens in terrã. tanquã pluuia amaris¬
sima terram ipsam palustrẽ acsterilẽ facit:
et tam plantis quam satis inutilem. Non quidẽ
his uisibilib atq corporeis. ad nostros utiq
corporeos usus datis: de quib nulla plane. sic̃
nec de bub cura est deo. S quib: Profcc̃to
que seuit et plantauit dei manus. et non homi¬
nis: quȩ et uel germinare uel radicare in
fide et caritate poterant. et fructus parturi¬

Expanded text:
perfidorum, et hiemales quidam malitiae imbres perfidorum, et hiemales quidam malitiae imbres occupaverant terram, jacta semina verbi suffocare, quam fovere paratiores; sed et cultui vinearum omnem nihilominus impendendam operam frustraturi. 7. Quos vos me nunc putatis dicere imbres? istosne, quos videmus currentes per aera nubes turbulento spiritu spargere super terram? Non est ita. Sed quos de terra in aerem sursum ferunt homines turbulenti spiritus, ponentes in coelum os suum, et lingua eorum transiens in terram, tanquam pluvia amarissima, terram ipsam palustrem ac sterilem facit, et tam plantis quam satis inutilem, non quidem his visibilibus atque corporeis ad nostros utique corporeos usus datis, de quibus nulla plane, sicut nec de bobus cura est Deo. Sed quibus? Profecto quae 1466 sevit et plantavit Dei manus, et non hominis; quae et vel germinare, vel radicare in fide et charitate poterant, et fructus parturi
Abbreviated transcription (Latin):
dium: gladio ꝑibit. Qtus nempe cȩterorum
ante pauiendam mortis imaginem impauidꝰ
staret:trepidante et cedente pͥncipe ipso. et
qui uoce confortaria stn imꝑatoris fuerat
p̃munitus. et p̃monitꝰ alios confortare: Ce
derum nec is. nec illi sibi adhuc induerant
uirtutẽ ex alto: et ob hoc tutũ non erat eis
exire intimneas: exerere lingue sarculũ. et gla¬
dio sp̃c putare uites: purgare palmites: ut
fructum plus afferrent: Deniq ipse dñs ta¬
cebat in passione: et in multis in terrogatus
non respondebat: factus iuxta ꝓpħam sic̃
homo nonaudiens. et non habens inore suo
redargutiones. Dicebat autem. Si uobis
dixero. non credetis michi. si autẽ et interro¬
gauero. non respondebitis michi. sciens tempꝰ
putationis nondum ad tienisse: nec respon¬
suram ꝓrsus uineam suam inpensis laboribꝰ.
id est nec fidei nec boni oꝑis fructum aliquem
relaturã. Quare: Quia hieis erat incordib

Expanded text:
dium, gladio peribit . Quis nempe caeterorum dium, gladio peribit . Quis nempe caeterorum ante pavendam mortis imaginem impavidus staret, trepidante et cedente principe ipso, et qui voce confortatoria sui imperatoris fuerat praemunitus, et praemonitus alios confortare? 6. Caeterum nec is, nec illi sibi adhuc induerant virtutem ex alto; et ob hoc tutum non erat eis exire in vineas, exerere linguae sarculum, et gladio Spiritus putare vites, purgare palmites, ut fructum plus afferrent. Denique ipse Dominus tacebat in passione, et in multis interogatus non respondebat , factus, juxta Prophetam, sicut homo non audiens, et non habens in ore suo redargutiones . Dicebat autem: Si vobis dixero, non credetis mihi; si autem et interrogavero, non respondebitis mihi : sciens tempus putationis nondum advenisse, nec responsuram prorsus vineam suam impensis laboribus, id est nec fidei, nec boni operis fructum aliquem relaturam. Quare? Quia hiems erat in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum sp̃c scĩ. quo recaluerunt torpen¬
tia fidelium corda tanquiam igne quem
fuit. Tu ne negaueris hiemẽ tunc esse: cum
petrus sederet ad prunas. non minꝰ gelido
corde. quam corpore: Deniq erat frigus in¬
quit. Magnum reuera frigus. cor negantis
constrinxerat. Nec mirum tamen: cum ignis
ab eo ablatus esset. Nam paulo ante non par¬
tio feruebat ⁊ elo: quippe adhuc igni ꝓximꝰ:
qui euaginato glachio. ne ignem ꝑderet. serui
auriculam amputauit. S non erat tẽpus
putationis: et ideo audit. Conuerte gladium
tuum in locum suum. Erat enim hora et po¬
testas tenebrarum: et quisquis tunc discipu¬
lorum. leuaret gladium uel ferri uł uerbi. aut
ferro truncandus erat et neminẽ lucraretur.
nec quippiam fructus afferret: aut certe timo¬
ris gladio ad negandum cogendus. et sic ma¬
gis ipse ꝑiret: iurta uerbum dñi quod stib¬
iunrit. mox. ita dicens. Omĩs qui acceꝑit gla¬

Expanded text:
adventum Spiritus sancti, quo recaluerunt torpenadventum Spiritus sancti, quo recaluerunt torpentia fidelium corda, tanquam igne, quam fuit. Tunc negaveris hiemem tunc fuisse, cum Petrus sederet ad prunas, non minus gelido corde, quam corpore? Denique: Erat frigus, inquit . Magnum revera frigus cor negantis constrinxerat. Nec mirum tamen, cum ignis ab eo ablatus esset. Nam paulo ante non parvo ferebat zelo, quippe adhuc igni proximus, qui evaginato gladio, ne ignem perderet, servi auriculam amputavit. Sed non erat tempus putationis: et ideo audit: Converte gladium tuum in locum suum. Erat enim hora et potestas tenebrarum: et quisque tunc discipulorum levaret gladium vel ferri, vel verbi, aut ferro truncandus erat, et neminem lucraretur, nec quidpiam fructus afferret; aut certe timoris gladio ad negandum cogendus; et sic magis ipse periret, juxta verbum Domini quod subjunxit mox, ita dicens: Omnis qui acceperit gla
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis: letiate oculos uirõs et uidete regi¬
ones.quia albe sunt iam admessem. Item
Messis quidem iuita: oꝑarii pauci. Rogate
dnm messis: ut mittat oꝑarios in messem
sciam. Sicut gͥ ibi metendi anmarũ segetes.
temptis adesse monstrabat: ita et hic tune¬
as eque intelligibiles. id est anmas uel ec¬
clesias tempꝰ putandi ad uenisse denunciat:
id forsitan inter titrasq res uolens uocabu¬
lorum diuersitate distingui: ut messes. plebes:
uineas congregationes sanctorũ cohabitan¬
tium intelligamus. Porro hiemale tempus
quod p̃terisse significat. illud michi designa¬
re uidetur. cum dñs iħc iam non in palam
ambularet apud iudeos: eo quod conspiras¬
sent aduersus eum: uolentes eum interficere.
Unde et dicebat ad quosdam. Tempꝰ tiestrũ
uenit. Et rursum. Ascendite uos ad diem
festum hunc: ego non ascendam. Ascendit
tamen postea et ipse: non palamꝰ sed quasi
in occulto. Extunc gͦ et deinceps. usq ad̃

Expanded text:
dico vobis: Levate oculos vestros et videte regidico vobis: Levate oculos vestros et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem ; item: Messis quidem multa, operarii pauci: rogate Dominum messis, ut mittat operarios in messem suam . Sicut igitur ibi metendi animarum segetes tempus adesse monstrabat, ita et hic vineas aeque intelligibiles, id est animas vel Ecclesias, tempus putandi advenisse denuntiat; id forsitan inter utrasque res volens vocabulorum diversitate distingui, ut messes plebes, vineas congregationes sanctorum cohabitantium intelligamus. 5. Porro hiemale tempus, quod praeteriisse significat, illud mihi designare videtur, cum Dominus Jesus jam non palam ambularet apud Judaeos, eo quod conspirassent adversus eum, volentes eum interficere. Unde et dicebat ad quosdam: Tempus meum noner est paratum; et rursum: Ascendite vos ad diem festum hunc, ego non ascendam . Ascendit tamen postea et ipse, non palam, sed quasi in occulto. Extunc ergo et deinceps usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
euellat. et destruat: et edificet. et plantet:
celo non omne tempꝰ suppetit et aptum est :
addit is qui inuitat. tempus putationis ad¬
uenisse. Adtesse hoc nouerat: qui clamabat.
Ecce nunc tempꝰ acceptabile: ecce nunc dies
salutis: nemini dantes ullam offensionem.
ut non uituperetur ministeritm nostrũ.
Uiciosa sine dubio atq suꝑflua. et omne de¬
niq qtiod offendiculũ dare. et impedire
fructum salutis possit. putare iam et rese¬
care monebat: sciens quia tempꝰ ꝓutatio¬
nis adtienerit. Iddeo et aiebat fideli cuidã
cultori uinearum: argue. increpa:. obsecra.
In pͥmo et secundo horum. putationem uel
ertirpationem: in ultimo. plantationem
indicens. Et hȩc quidem sponsus ꝑ os pauli
de tempore oꝑandi:s audi quid ꝑ ꝓprium
os de temport̃ consideratione. suib alio quidẽ
rerum scemate et nomine. cum noua sponsa
loctitus sit. Nonne uos dicitis inquit. quia
quattior menses sunt. et messis uenit: Ecce

Expanded text:
evellat et destruat, et aedificet et plantet? 4evellat et destruat, et aedificet et plantet? 4coelo, non omne tempus suppetit et aptum est, addit is qui invitat, tempus putationis advenisse. Adesse hoc noverat qui dicebat: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis; nemini dantes ullam offensionem, ut non vituperetur ministerium nostrum . Vitiosa sine dubio atque superflua, et omne denique quod offendiculum dare, et impedire fructum salutis possit, putare jam et resecare monebat, sciens quia tempus putationis advenerit. Ideo et aiebat fideli cuidam cultori vinearum: Argue, increpa, obsecra ; in primo et secundo horum putationem vel exstirpationem, in ultimo plantationem indicens. Et haec quidem 1465 sponsus per os Pauli de tempore operandi. Sed audi quid per proprium os de temporum consideratione, sub alio quidem rerum schemate et nomine, cum nova sponsa sit locutus. Nonne vos dicitis, inquit, quia quatuor menses sunt, et messis venit? Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
quid istiuismodi quasi historico se emate.
spiritalit nob innuatur intelligendum.
Et uineas quidem animas ẽẽ uel eccłas.
simulq huitis rei rationem quenam sit.
dixi uobis iam et audistis: nec opꝰ habe¬
tis iterato audire. Ad has itaq reuisen¬
das. corrigendas. instruendas. saluandas.
amma ꝑfectior inuitat᷑: que tamen id
iministerii sortita sit: non sua ambitione:
s uocata a deo tamquam aaron. Porro in¬
uitatio ipsa quid est.nisi intima quȩ dam
stimulatio caritatis. pie nos sollicitantis
emulari frat̃nam saltitem: emulari decorẽ
domus dñi: incrementa lucrorũ eius. in¬
crementa frugum iusticie eius: laudem et
gloriam nominis eius: Istiusmodi itaq
circa dm̃ religiosis affectib. quotiens is
quianimas regere. aut studio p̃dicationis
ex officio intendere habet. hominẽ suum
interiorem senserit ꝑmoueri: totiens ꝓ
certo sponsum ad ẽẽ intelligat: totiens se
ab illo ad uineas inuitari. Adquid nisi ut

Expanded text:
quid istiusmodi quasi historico schemate quid istiusmodi quasi historico schemate spiritualiter nobis innuatur intelligendum. Et vineas quidem animas esse vel Ecclesias, simulque hujus rei rationem quaenam sit, dixi vobis jam, et audistis, nec opus habetis iterato audire. Ad has itaque revisendas, corrigendas, intruendas, salvandas, anima perfectior invitatur, quae tamen id ministerii sortita sit, non sua ambitione, sed vocata a Deo tanquam Aaron. Porro invitatio ipsa quid est, nisi intima quaedam stimulatio charitatis pie nos sollicitantis aemulari fraternam salutem, aemulari decorem domus Domini, incrementa lucrorum ejus, incrementa frugum justitiae ejus, laudem et gloriam nominis ejus? Istiusmodi itaque circa Deum religiosis affectibus quoties is qui animas regere, aut studio praedicationis ex officio intendere habet, hominem suum interiorem senserit permoveri; toties pro certo sponsum adesse intelligat, toties se ab illo ad vineas invitari. Ad quid, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
mecum es. Non itaq suscitatur. preter quã
tielit. quando fit prius ut uelit: quod non est
aliud nisi sci questus inmissa auiditas. Ani¬
matur etiam ad opus iniunctum: et de
temporis oportunitate. redditur alacrior.
Temptis faciendi inquit osponsa: quia hi¬
ems transut. quando oꝑari nemo poterat.
Imber quoq qui inundatione facta oꝑie¬
bat terram. culturas impediebat. et uel
sata necabat. uel seri uetabat: is inquam
imber excurrit: abiit. et recessit. Flores ap¬
paruerunt in terra nr̃a: uernalem ꝑfecto
temꝑiẽ adesse signantes: oꝑandi cõmodi¬
tatem: frugum uicinitatem ac fructuũ.
Demde subdit. ubi et quid pͥmũ oꝑari opor¬
teat: tempus inquiens putationis aduenit:
Ad uineas gͦ excolendas ducitur. Que ut
possint uberiorib fructib respondere co¬
lonis:ante omĩa necesse est sarmenta ste¬
rilia ꝓer: succidi noxia: putari suꝑflita.
Hec aurta litteram. Nunc iam uideamus:

Expanded text:
mecum es . Non itaque suscitatur praeterquam mecum es . Non itaque suscitatur praeterquam velit, quando fit prius ut velit: quod non est aliud, nisi sancti quaestus immissa aviditas. Animatur etiam ad opus injunctum, et de temporis opportunitate redditur alacrior. Tempus faciendi, inquit, o sponsa, quia hiems transiit, quando operari nemo poterat. Imber quoque, qui inundatione facta operiebat terram, culturas impediebat, et vel sata necabat, vel seri vetabat; is, inquam, imber excurrit, abiit et recessit; flores apparuerunt in terra nostra vernalem profecto temperiem adesse signantes, operandi commoditatem, frugum vicinitatem ac fructuum. Deinde subdit, ubi et quid primum operari oporteat: Tempus, inquiens, putationis advenit . Ad vineas ergo excolendas ducitur: quae ut possint uberioribus fructibus respondere colonis, ante omnia necesse est sarmenta sterilia projici, succidi noxia, putari superflua. Haec juxta litteram. 3. Nunc jam videamus,
Abbreviated transcription (Latin):
urget instantiorq utilitas. More gͥ suospõ¬
sus ubi dilectam paululum sinu ꝓprio qui¬
euisse ꝑsentit: ad ea denuo que utiliora uisa
sunt. trahere non cunctatur. Non tamen
quasi inuitam: nec enĩ quod fieri uetuit. fã¬
ceret ullatenus ipse. S trahi sane asponso.
sponse est. ab ipso accipere desideriũ quo tra¬
hatur : desiderium bonorum oꝑum: deside¬
rium fructificandi sponso: quippe cui uiuere
sponsus est. et mori lucrum. Et est desideri¬
um uchemens: quod eam non tantum sur¬
gere. s et surgere festinanter sollicitat. Sic
quippe habes: surge. ꝓpera. et ueni. Nec pa¬
rum confortat. quod audit tien et nonuade:
ꝑ hoc se intelligens non tam mitti quã duci:
et secum pariter sponsum ẽẽ uenturum. Qͥd
enim difficile sibi. illo comite reputet: Pone
me inquit itixtate: et cuius uis manus pug¬
net contra me. Item. Si ambulauero in me¬
dio umbre mortis. non timebo mala: qm̃tu

Expanded text:
urget instantiorque utilitas. More igitur suo sponurget instantiorque utilitas. More igitur suo sponsus, ubi dilectam paululum in sinu proprio quievisse persentit, ad ea denuo quae utiliora visa sunt, trahere non cunctatur. Non tamen quasi invitam: nec enim quod fieri vetuit, faceret ullatenus ipse; sed trahi sane a sponso sponsae, est ab ipso accipere desiderium quo trahatur, desiderium bonorum operum, desiderium fructificandi sponso; quippe cui vivere sponsus est, et mori lucrum. 2. Et est desiderium vehemens, quod eam non tantum surgere, sed et surgere festinanter sollicitat: sic quippe habes: Surge, propera, et veni. Nec parum confortat quod audit, veni, et non: Vade: per hoc se intelligens non tam mitti quam duci, et secum pariter sponsum esse venturum. Quid enim difficile sibi illo comite reputet? Pone me, inquit, juxta te, et cujusvis manus pugnet contra me ; item: Si ambulavero in medio umbrae mortis, non timebo mala, quoniam tu
Abbreviated transcription (Latin):
uRGe propera amica mea: co¬
lumba mea: formosa mea: et
uen. Quis hoc dicit: Absq
dubio sponsus. Et nonne
ipse est. qui paulo ante sus¬
citari dilectam. tantoꝑe ꝓhibebat: Quo
pacto gͦ nunc non solum ut surgat: s etiã
ut acceleret iubet: Tenit in mentem simi¬
le quid ex euuanglio. Ea nempe nocte qua
dñs tradebatur. cum fatigatos ꝓductiorib
uigilus discipłos qui secum erant. dormire
demum ac requiescere precepisset: in ipsa
hora. surgite eamus inquit: ecce aꝑꝓpin¬
quauit qui me tradet. Nunc quoq simiti¬
ter uno pene momento. et ꝓhibet suscitari
sponsam et suscitat: surge inquiens. et ueni.
Quid sibi itaq uult. tam subita hec muta¬
tio uoluntatis consilii ue: Putamus ne le¬
uitate usum sponsum: et aliquid uoluisse pri
us. quod mox noluerit: Minime. S agno¬
non semel cõmendaui. uicissitudines utiq
sc̃e quietis. ac necessariȩ actionis: et quia non
sit in hac uita copia contemplandi. nec diu¬
turnitas ocii: ubi officii et oꝑis cogentior

Expanded text:
urge, propera, amica mea, columba mea, formosa mea, et veni . Quis hoc dicit? Absque dubio sponsus. Et nonne ipse est, qui paulo ante suscitari dilectam tantopere prohibebat? Quo pacto ergo nunc non solum ut surgat, sed ut et acceleret jubet? Venit in mentem simile quid ex Evangelio. Ea quippe nocte qua Dominus tradebatur, cum fatigatos productioribus vigiliis discipulos qui secum erant, dormire demum ac requiescere praecepisset, in ipsa hora: Surgite, eamus, inquit, ecce appropinquavit qui me tradet . Nunc quoque similiter uno pene momento et prohibet suscitari sponsam, et suscitat: Surge, inquiens, et veni. Quid sibi itaque vult tam subita haec mutatio voluntatis sive consilii? Putamusne levitate usum sponsum, et aliquid voluisse prius, 1464 quod mox noluerit? Minime. Sed agnonon semel, vicissitudines utique sanctae quietis, ac necessariae actionis; et quia non sit in hac vita copia contemplandi, nec diuturnitas otii, ubi officii et operis cogentior
Abbreviated transcription (Latin):
tutes cołẽ: sed colorare tuitia. quodam quasi
uirtutum mimo. Deniq sciꝑstitionis impi¬
etatem. nomine religionis intitulant. In no¬
centiam diffimunt. tm̃ inapto non ledere:
innocentie ꝑinde solum sibi uendicantes co¬
lorem. Inopimentũ turpitudins: continen¬
tie se insigniere uoto. Porro turpitudinẽ
in solis eristimant reputandam urorib:
cum uel sola sit ea quȩ cum uxore est causa.
que turpitudinem excusat incortu
Ruisticam homines stint et idiote: et pror¬
sus contemptibiles: sed non est dico tiobis
cum eis negligenter agendum. Mtiltum
enim ꝓficiunt ad impietatẽ : et sermo eors
ut cancer serpit. Deniq non neglerit spẽ
sc̃s : qui de his quondam tam manifeste uati¬
cinatus est: dicente apło. Sp̃c autem mani

Expanded text:
tutes colere, sed vitia colorare quodam quasi tutes colere, sed vitia colorare quodam quasi virtutum minio. Denique superstitionis impietatem nomine religionis intitulant. Innocentiam definiunt, tantum in aperto non laedere, innocentiae proinde solum sibi vindicantes colorem. In operimentum turpitudinis, continentiae se insigniere voto. Porro turpitudinem in solis existimant reputandam uxoribus: cum vel sola sit ea, quae cum uxore est, causa, quae turpitudinem excusat in coitu. Rusticani homines sunt et idiotae, et prorsus contemptibiles: sed non est, dico vobis, cum eis negligenter agendum. Multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit . 2. Denique non neglexit Spiritus sanctus, qui de his quondam tam manifeste vaticinatus est, dicente Apostolo: Spi
Abbreviated transcription (Latin):
apite nobis uulpes paruulas:que
demoliuntur uineas. Ecce ego ad
uulpes istas. Ipse suint quȩ pretergrediuntur
uiam: et uindemiant uineam. Non sunt con¬
tentȩ.deserere uiam:nisi et desertare tuneam
possint: addentes preuaricationem. Non suf¬
ficit hereticos esse. nisi et hypocrite sint: ut sit
stipra modum peccans peccatum. Histint. qui
ueniunt inuestimentis ouium ad nudandas
oues: et spoliandos arietes. Annon tibi utraq
res impleta uidetur. ubi et fide plebes. et ple¬
bib sacerdotes depredati inueniuntur: Qui¬
nam isti predones: Hi oues sunt habicti: astu
tiulpes: actu et crudelitate lupi. hi sunt. qui
boni uideri. non ẽẽ: mali non uideri. s ẽẽ tiolunt.
Mali sunt: et boni uidĩ uolunt. ne soli sint
mali: mali uidi timent: ne parũ sint mali.
Et enim mintis semꝑ malitia palam nocuit:
nec unquã bonus nisi boni simulatione de¬
ceptus est. Ita gͦ in malum bonorum. bomi
apparere student: mali nolunt. ut plus
liceat malignari. Neq enim est apud eos uir¬

Expanded text:
apite nobis vulpes parvulas, quae demoliuntur vineas . Ecce ego ad vulpes istas. Ipsae sunt quae praetergrediuntur viam, et vindemiant vineam. Non sunt contentae deserere viam, nisi et desertare vineam possint, addentes praevaricationem. Non sufficit haereticos esse, nisi et hypocritae sint, ut sit supra modum peccans peccatum. Hi sunt qui veniunt in vestimentis ovium ad nudandas oves et spoliandos arietes. An non tibi utraque res impleta videtur, ubi et fide plebes, et plebibus sacerdotes depraedati inveniuntur? Quinam isti praedones? Hi oves sunt habitu, astu vulpes, actu et crudelitate lupi. Hi sunt qui boni videri, non esse; mali non videri, sed esse volunt. Mali sunt, et boni videri volunt, ne soli sint mali; mali videri timent, ne parum sint mali. Etenim minus semper malitia palam nocuit, nec unquam bonus, nisi boni simulatione deceptus est. Ita ergo in malum bonorum boni apparere student; mali nolunt, ut plus liceat malignari. Neque enim est apud eos vir
Abbreviated transcription (Latin):
quas sciscitantib se catholicis minus caute
respondentes ipsi confessi sunt :partim quas
diuisi ab inuicem litigantes de inuicem ꝓdi¬
derunt: partim quoq quas nomnnulli eorum.
redeuntes ad eccłiam. de tererunt. Non quod
ad om̃s respondeam:. nec enim necesse est: sed
tamen ut innotescant. At istud alterius erit
opus sermonis: in laudem et głam nominis

Expanded text:
quas sciscitantibus se Catholicis minus caute quas sciscitantibus se Catholicis minus caute respondentes ipsi confessi sunt partim 1494 quas divisi ab invicem litigantes de invicem prodiderunt, partim quoque quas nonnulli eorum redeuntes ad Ecclesiam detexerunt: non quod ad omnes respondeam, nec enim necesse est, sed tantum ut innotescant. At istud alterius erit opus sermonis, ad laudem et gloriam nominis
Abbreviated transcription (Latin):
deuitabo:sciens quia subuersus est qui eius¬
modi est: ac ꝑinde cautus ꝓuidere. ne iam sit
et sub tiersor. Itaq non ichil est itixta u̾bũ
sapientis: ininsidiis sitis captos esse imqͥͦs.
Illos prescrtim imquos: qui insidiis pro armis
uti cauti sunt. Nam conflictus omnino ab
his et defensio ꝑut. Hile nempe hoc genus et
rusticanum: ac sine litteris: et prorsus inbelle.
Deniq uulpes sunt. et pusillȩ. Sed neq illa
inquib male sentire dicuntur. defensibilia
stint: nec tam subtilia qtiam suasibilia. idq
dum taxat muliertulis. rusticis. et idiotis:
quales utiq om̃s sunt. quotꝗtiot adhuc de
secta hac esse exꝑtus stum. Nec enim in cunc¬
tis assertionib eorum. nam multe sunt. no¬
tium quid aut inatiditum auidisse me reco¬
lo.sed quod tritum est et diuuentilatum
inter antiquos hereticos:a nrĩs autem con¬
tritum et etientilatum. Dicendum tamen:
et dicam que nam ille ineptiȩ sint. partim

Expanded text:
eticum hominem devitabo, sciens quia subversus est qui ejuseticum hominem devitabo, sciens quia subversus est qui ejusmodi est ; ac proinde cautus providere, ne jam sit et subversor. Itaque nonnihil est, juxta verbum Sapientis, in insidiis suis captos esse iniquos , illos praesertim iniquos, qui insidiis pro armis uti cauti sunt. Nam conflictus omnino ab his et defensio periit. Vile nempe hoc genus est et rusticanum, ac sine litteris, et prorsus imbelle. Denique vulpes sunt, et pusillae; sed neque illa, in quibus male sentire dicuntur, defensibilia sunt; nec tam subtilia, quam suasibilia, idque duntaxat mulierculis rusticis et idiotis, et quales utique omnes sunt, quotquot adhuc de secta hac esse expertus sum. Nec enim in cunctis assertionibus eorum, nam multae sunt, novum quid aut inauditum audisse me recolo, sed quod tritum est, et diu ventilatum inter antiquos haereticos, a nostris autem contritum et eventilatum. Dicendum tamen, et dicam, quaenam illae ineptiae sint; partim
Abbreviated transcription (Latin):
pes: Siñ amouet feminã. ñ amouet scandalũ.
Siñ amouet scandalũ. cũ amouere possit: trans¬
gressor tenetur euangłii. Qui factura eccłia ẽ.
nut amoueat illũ. qͥ non tult amotiere scandalis.
ne sit similis illi mnobediens: Nam hoc man¬
datum habet ex euangłio. non parcere ne ꝓ¬
prio oculo scandalizanti se: non manui. non
pedi: sed eruere illum: abscidere ista. et ꝓice¬
re ase. Si inquit eccłiam non audierit: sit
tibi sicut ethnicus et pubucanus. fecimus¬
ne aliquid : Puto quia fecimus. Cepimus
uulpem: quia fraudem ꝑcepimus. Manifesti
sunt qui latebant falsi catholici: ueri dep̃da¬
tores catholicȩ. Et enim dum mecum dulces
capiebat cibos. corptis dico et sanguinem xp̃i:
dum indomo dei ambulauimus cum consen¬
su:fuit suadendi locus. imo oportunitas
seducendi: iuxta illud sapientiȩ. Simulator
ore. decipit amicum suum. Nunc autẽ faci¬
le scd̃m sapientiam pauli. post unam et se

Expanded text:
pes? Si non amovet feminam, non amovet scandalum; pes? Si non amovet feminam, non amovet scandalum; si non amovet scandalum cum amovere possit, trangressor tenetur Evangelii. Quid factura Ecclesia est, nisi ut amoveat illum qui non vult amovere scandalum, ne sit similis illi inobediens? Nam mandatum habet ex hoc in Evangelio, non parcere oculo scandalizanti se, non manui, non pedi; se eruere illum, abscindere ista, et projicere a se. Si, inquit, Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus . 8. Fecimusne aliquid? Puto quia fecimus. Cepimus vulpem, quia fraudem percepimus. Manifesti sunt qui latebant falsi Catholici, veri depraedatores catholicae. Etenim dum mecum dulces capiebas cibos corpus dico et sanguinem Christi, dum in domo Dei ambulavimus cum consensu, fuit suadendi locus, imo opportunitas seducendi, juxta illud Sapientiae: Simulator ore decipit amicum suum . Nunc autem facile, secundum sapientiam Pauli, post unam alias
Abbreviated transcription (Latin):
non conuenit meo. Fnlia ergo : Non. Quid:
Honsoror: non neptis: non aliquo saltim ꝓ¬
pinquitatis uł affinitatis gradu attinens
tibi: Nullo prorsus. Et quomodo tuta tibi
cum ista continentia tua: Sane nec licet tibi
istud. Cohabitationem si nescis turorum et
feminarum: inhis qui uouiere continentiam.
eccsia uietat. Si nonins scandalizare eccłiam:
eice feminam. Alioquin. ex hoc uno.ceteraq̃
non adeo manifesta sunt. ꝓculdubio crecui¬
bilia fiunt. Sed quo micħi inquit euangłi
loco monstras ꝓhibitum istud: Etangłium
appellasti: ad euangłium ibis. Si obedias
euanglio. non facies scandalum. Prohibet
enim plane euangłium scandalum fieri. Fa¬
cis autem tu.istam non amouendo. uixta con¬
stitutum eccliȩ. Suspectus eras: at nunc
manifeste censebere et contemptor euangłir:
et eceliȩ aduersator. Quid iudicatis fr̃s: Si
ꝑtinax fuerit. ut nec obediat euangłio. nec
ecctie acquiescat: quid iam tergiuersari pot:
Nonne aꝑte uobuidet᷑ dep̃hensa fiaus ꝯp̃hensa uul¬

Expanded text:
lia ergo? Non. Quid igitur? Non soror, non neptis, non aliquo saltem propinquitatis vel affinitatis gradu attinens tibi? Nullo prorsus. Et quomodo tuta tibi cum ista continentia tua? Sane nec licet tibi istud. Cohabitationem, si nescis, virorum et feminarum in iis qui vovere continentiam, Ecclesia vetat. Si non vis scandalizare Ecclesiam, ejice feminam. Alioquin ex hoc uno caetera, quae non adeo manifesta sunt, procul dubio credibilia fiunt. 7. Sed quo mihi, inquit, Evangelii loco monstras prohibitum istud? Evangelium appellasti; ad Evangelium ibis. Si obedias Evangelio, non facies scandalum: prohibet enim plane Evangelium scandalum fieri. Facis autem tu, istam non amovendo juxta constitutum Ecclesiae. Suspectus eras, at nunc manifeste censebere et contemptor Evangelii, et Ecclesiae adversator. Quid judicatis, fratres? Si pertinax fuerit ut nec obediat Evangelio, nec Ecclesiae acquiescat, quid jam tergiversari potest? Nonne aperte vobis videtur deprehensa fraus, et comprehensa vul
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ spũ. Iam adquid sponsam surgere et
ꝓperare hortetur is qui pauloante defen¬
sare uisus est eam. ne dormiens suscitaret᷑:
alio sermone uidebimus. Ad sit ipse. ut et
huius nobis sacramenti rationem aꝑire

Expanded text:
Domini Spiritu . Jam ad quid sponsam surgere et Domini Spiritu . Jam ad quid sponsam surgere et properare hortetur is, qui paulo ante defensare visus est eam, ne dormiens suscitaretur, alio sermone videbimus. Adsit ipse, ut et hujus nobis sacramenti rationem aperire
Abbreviated transcription (Latin):
cam: in his qui exteriora fideliter amministra¬
nt. Habemtis et lazarum. tanquã coltibam
gementem: nouicios utiq. qui nuꝑ peccatis
mortui. ꝓrecentib ad huc plagis laborant
ingemitu suo sub timore iudicii: et sicuit
uulnerati dormientes insepulchris quorũ
nemo est memor amplius.sic se reputari non¬
putant : donec ad xp̃i itissionem sublato pon¬
dere timoris. tanqtiam p̃mentis lapitis mo¬
le. respirare in spem ueniȩ possint. Habemus
quoq mariam contemplantẽ: in illis qui ꝓ¬
cessu longioris temporis. cooꝑante gr̃a dei in
aliquid melius et letiꝰ proficere potuerunt.
quando iam de indulgentia p̃sumentes. non
tam tiersare intra se solliciti sunt tristem
imaginem peccatorũ. quam certe in lege dei
meditari die ac nocte insatiabiliter delec¬
tantur: interdum etiam reuelata facie
głam sponsi cum in effabili gaudio specu¬
lantes. ineandem imaginem transforman¬
tur de claritate inclaritatem. tanquam a

Expanded text:
cam, in his qui exteriora fideliter administracam, in his qui exteriora fideliter administrant. Habemus et Lazarum, tanquam columbam gementem, novitios utique, qui nuper peccatis mortui, pro recentibus adhuc plagis laborant in gemitu suo sub timore judicii; et sicut vulnerati dormientes in sepulchris, quorum nemo est memor amplius, sic se non putant reputari, donec ad Christi jussionem sublato pondere timoris, tanquam prementis lapidis mole, respirare in spem veniae possint. Habemus quoque Mariam contemplantem in illis, qui processu longioris temporis, cooperante gratia Dei, in aliquid melius et laetius proficere potuerunt; quando jam de indulgentia praesumentes, non tam versare intra se solliciti sunt tristem imaginem peccatorum, quam certe in lege Dei meditari die ac nocte insatiabiliter delectantur; interdum etiam revelata facie gloriam sponsi cum ineffabili gaudio speculantes, in eamdem imaginem transformantur de claritate in claritatem, tanquam a
Abbreviated transcription (Latin):
et quando ꝓpe. et quando p̃sens sit. nulla
subitatione p̃occupari ualeat ut ignoret:
et quia ꝑinde meruerit. non solum respici
misericorditerꝰ. s et dignanter letificari
amoris uocib: et gaudere gaudio ꝓpter uo¬
cem sponsi. Nos quoq ad hec quamuis au¬
dacter. adiecimus: quod quȩuis etiam de no¬
bis anima. si similiter uigilet. similiter et sa¬
lutabitur ut amica: consolabitur ut colũba:
amplexabitur ut formosa. Pfectus om̃is re¬
putabitur. in cuius anima tria hec congru¬
enter atq oportune concurrere uidebuntur:
ut et gemere ꝓse. et exulcare in deo nouerit:
simul et ꝓximorum utilitatib potens sit sub¬
uenire: placens deo: cautus sibi:utilis suis.
S adhec quis idoneus: Utinam ipsa inuni¬
uersis nobis. et si non tota insingłis. saltem
singula indiu̾sis: sicut hodie haberi uiden¬
tur. longis reseruentur temporib. Habemꝰ
siquidem martham.tanquam saluatoris ami¬

Expanded text:
et quando prope, et quando praesens sit, nulla et quando prope, et quando praesens sit, nulla subitatione praeoccupari valeat ut ignoret: et quia proinde meruerit, non solum respici misericorditer, sed et dignanter laetificari amoris vocibus, et gaudere gaudio propter vocem sponsi. 11, Nos quoque ad haec, quamvis audacter, adjecimus, quod quaevis etiam de nobis anima, si similiter vigilet, simliter et salutabitur ut amica, consolabitur ut columba, amplexabitur ut formosa. Perfectus omnis reputabitur, in cujus anima tria haec congruenter atque opportune concurrere videbuntur, ut et gemere pro se, et exsultare in Deo noverit, simul et proximorum utilitatibus potens sit subvenire; placens Deo, cautus sibi, utilis suis. Sed ad haec quis idoneus? Utinam ipsa in universis nobis, etsi non tota in singulis, saltem singula in diversis, sicut hodie haberi videntur, longis reserventur temporibus! Habemus siquidem Martham, tanquam Salvatoris ami
Abbreviated transcription (Latin):
ca dicitur: que sponsi lucra studiose ac fide¬
liter p̃dicando.consulendo. ministrando
conquirit. Merito columba: que nichilo¬
mintis prostus delictis inoratione gemens
et supplicans. diuinam sibi non cessat con¬
ciliare misciam. Merito quoq formosa:
que cȩlesti desiderio fulgens. suꝑne contẽ¬
plationis decorem se induit: horis dum¬
tarat quib commode et oportune iã pot̃.
S et ulud uide siualeat coaptari huic tri¬
plici unius amme bono: de crib iudeli¬
cet ꝑsonis ilł indomo una cõmanentib:
amicis utiq saluatoris et ad modũ fami¬
liarib ei: martham loquor ministrantẽ.
et mariam uacantem:. et lazarum quasi
gementem sub lapide: et resurrectionis
grãm flagitantem. Hec dicta sunt: ꝓeo qđ̃
sponsa describitur adeo sollers et ꝑuigil
inobseruando semitas sponsi. ut minime
eam latere possit quando et inquanta festi¬
natione ad se ueniat: s et quando longe

Expanded text:
ca dicitur, quae sponsi lucra studiose ac fideca dicitur, quae sponsi lucra studiose ac fideliter praedicando, consulendo, ministrando conquirit. Merito columba, quae nihilominus pro suis delictis in oratione gemens et supplicans, divinam sibi non cessat conciliare misericordiam. Merito quoque formosa, quae coelesti desiderio fulgens, supernae contemplationis decorem se induit, horis duntaxat, quibus commode et opportune id potest. 10. Sed et illud vide, si valeat coaptari huic triplici 1463 unius animae bono; de tribus videlicet personis illis in domo una commanentibus, amicis utique Salvatoris, et admodum familiaribus ei. Martham loquor ministrantem, et Mariam vacantem, et Lazarum quasi gementem sub lapide, et resurrectionis gratiam flagitantem . Haec dicta sunt pro eo quod sponsa describitur adeo solers et pervigil in observando semitas sponsi, ut minime eam latere possit, quando, et in quanta festinatione ad se veniat sed et quando longe,
Abbreviated transcription (Latin):
tionib hinc inde distrahitur. plus iusto
inhereat. et sic mutrolibet tiel add modi¬
ctim a ddiuina deuiet uoluntate. Et fortas¬
se tale aliqtud sc̃s iob patiebatur cum dice¬
ret. Si dormiero. dico quando consurgã:
et rursum ex pectabo uesꝑam: hoc est. Et
quietus. neglecti oꝑis: et occupatus. per¬
turbate nichilominus quietis me argtio.
Tides uirtim scm̃ inter fructum oꝑis. et som¬
num contemplationis grauiter estuare:
et in boms licet semꝑ tier santem. semꝑ tam̃
quasi demalis penitentiam agere: et dei
cum gemitu momentis singulis inquirere
uoltintatem : Unicum quippe inhuiꝰ modi
remedium seu refugium. oratio est. et fre¬
quens gemitus ad dm̃: ut qtuid quando. et
quatenus. nos facere uelit. assidue nobis
demonstrare dignetur. Habes ut ego opi¬
nor tria hec. idest p̃dicationem. orationem.
contemplationem:intrib cõmendata et
designata uocabtilis. Et enim merito ami¬

Expanded text:
tionibus hinc inde distrahitur, plus justo tionibus hinc inde distrahitur, plus justo inhaereat; et sic in utrolibet vel ad modicum a divina deviet voluntate. Et fortasse tale aliquid sanctus Job patiebatur, cum diceret: Si dormiero, dico, quando consurgam? et rursum exspectabo vesperam : hoc est: Et quietus, neglecti operis; et occupatus, perturbatae nihilominus quietis me arguo. Vides virum sanctum inter fructum operis, et somnum contemplationis graviter aestuare: et in bonis licet semper versantem, semper tamen quasi de malis poenitentiam agere, et Dei cum gemitu momentis singulis inquirere voluntatem. Unicum quippe in hujusmodi remedium seu refugium oratio est, et frequens gemitus ad Deum; ut quid, quando, et quatenus nos facere velit, assidue nobis demonstrare dignetur. Habes, ut ego opinor, tria haec, id est praedicationem, orationem, contemplationem, in tribus commendata et designata vocabulis. Etenim merito ami
Abbreviated transcription (Latin):
Post hunc tante dignationis acmise¬
rationis respectum. sequitur uox. blan¬
de et lenter diumam insinuans uolun¬
tatem: quod non est aliud quam ipse amor
qui ociostis ẽẽ non pot̃: de his que dei sc̃
sollicitans. et suadens. Deniq audit spo¬
nsa ut surgat et ꝓperet: haud dubium
quinad anmarum luera. Hoc siquidẽ
uera et casta contemplatio habet: ut m̃¬
tem quam diuino igne uehement̃ suc¬
cenderit. tanto interdum repleat zeloet
desiderio ac quirendi deo qui eum simili¬
ter diligant: ut ocium contemplationis.
ꝓstudio predicationis libentissime inter¬
mittat: et rursum potita uotis aliquate¬
nus inhac parte.tanto ardentius redeat
in idipsum. quanto se fructuosius intermi¬
sisse meminerit: et item sumpto contẽpla¬
tionis gustu. tialentius ad conquirenda
lucra. solita alacritate recurrat. Octerum
inter has uicissitudines plerumq mens
fluctuat: metuens et uehementer exestri¬
ans. ne forte alteri horum. dum suis affec¬

Expanded text:
Post hunc tantae dignationis ac misePost hunc tantae dignationis ac miserationis respectum, sequitur vox blande et leniter divinam insinuans voluntatem, quae non est aliud quam ipse amor, qui otiosus esse non potest, de his quae Dei sunt sollicitans et suadens. Denique audit sponsa, ut surgat et properet, haud dubium quin ad animarum lucra. Hoc siquidem vera et casta contemplatio habet, ut mentem quam divino igne vehementer succenderit, tanto interdum repleat zelo et desiderio acquirendi Deo qui eum similiter diligant, ut otium contemplationis pro studio praedicationis libentissime intermittat: et rursum potita votis, aliquatenus in hac parte tanto ardentius redeat in idipsum, quanto se fructuosius intermisisse meminerit; et item sumpto contemplationis gustu, valentius ad conquirenda lucra solita alacritate recurrat. Caeterum inter has vicissitudines plerumque mens fluctuat, metuens, et vehementer exaestuans, ne forte alteri horum, dum suis affec
Abbreviated transcription (Latin):
incaritate non ficta: ita ut dicat qui huiꝰ¬
modi est. Concaluit cor meum intra me:
et in mec̃itatioe mea exardescet ignis.Porro
hoc igne consumꝑta om̃i labe peccati. et ru¬
bigine uiciorum:si iam emundata ac sere¬
nata conscientia. sequatur subita quedam
atq insolica latitudo mentis. et infusio
luminis illuminantis intellectum. uel ad
scientiam scripturarum. uei add misteriorũ
noticiam: quorum alterum ꝓpter nos oblee¬
tandos. alterũ ꝓpter edificandos primos
iste: educens quasi lumen iusticiam tuam.
et iudicium tuum tanquã meridiem:
inquit tanquam sol lur tua. & cct̾a. S sane
non ꝑ ostia aꝑta. s ꝑ angusta foramina
is tante claritatis radius se infundet:
stante adhuc dumtarat hoc rumoso
pariete corporis. Orras si aliter speras.
adquantancumq cordis ꝑficias puri¬
tatem: cum ille precipuus contempla¬
tor dicat. Uidemus nunc ꝑspeculum et
inenginate:tunc autẽ facie ad faciem

Expanded text:
in charitate non ficta, ita ut dicat qui hujusin charitate non ficta, ita ut dicat qui hujusmodi est: Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescit ignis . 8. Porro hoc igne consumpta omni labe peccati, et rubigine vitiorum, si jam emundata ac senerata conscientia sequatur subita quaedam atque insolita latitudo mentis, et infusio luminis illumiuantis intellectum vel ad scientiam Scripturarum, vel ad mysteriorum notitiam, quorum alterum propter nos oblectandos, alterum propter aedificandos proximos iste, educens quasi lumen justitiam tuam, et judicium tuum tanquam meridiem, inquit, tanquam sol lux tua , etc. Sed sane non per ostia aperta, sed per angusta foramina is tantae claritatis radius se infundet, stante adhuc duntaxat hoc ruinoso pariete corporis. Erras si aliter speras, ad quantamcunque cordis proficias puritatem, cum ille praecipuus contemplator dicat: Videmus nunc per speculum et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . 9.