comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos inuestim̃tis ouiñ intrinsetus autẽ sũt
lupi rapaces. Afructibꝰ coꝵ coguosoctis cos ua
paucoꝵ est angustam uiamꝰ uiuenite. frau¬
dulenciam eoꝵ qui eam querere menciunt᷑
exponit. Attendite a. cauete. De om̃ibꝰ hypo¬
ctitis hoc potest intelligi. sed sꝑecialit de
hereticis stuctus animatũ rapieatibꝰ. Uũ &
lupis cõparantur. Precipue cauetli s̃ heretici.
cognitionẽ ueritatis quͣa ñ bñt ꝓmittentes.
Uestim̃ta ouiũ sunt blanda uerba innoceuci¬
ũ. cetera q religionis signa. Non autẽ ido de¬
bent odisse uestim̃tũ suũ. qd̾ plerũq illo se
occultant luꝑi: dũ aliud ostentant ad deci
piendũ. aliud exerunt ad de p̃dandũ. Serũ
tẽporił cõmodi cẽptatione. siue ꝑsecutionis
ip̃re denudant᷑. et aꝑit qͥd sint. Fruc tus sunt
gunt uuas de spinis .i. dulcia uerba de here¬
ticis: qui idõ dicunt᷑ spine et tribuli. qr sau¬
ciant animas ꝑ uerboꝵ blandicias. T̃ ribul

Expanded text:
os in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis eos . » Quia paucorum est angustam viam invenire, fraudulentiam eorum qui eam quaerere mentiuntur exponit. « Attendite, » id est cavete. De omnibus hypocritis hic potest intelligi, sed specialiter de haereticis fructus animarum rapientibus. Unde et lupis comparantur. Praecipue cavendi sunt haeretici, cognitionem veritatis quam non habent promittentes. Vestimenta ovium sunt blanda verba innocentium, caeteraque religionis signa. Non autem ideo debent oves odisse vestimentum suum, quod plerumque illo se occultant lupi, dum apiendum, aliud exerunt ad depraedandum. Verum temporalis commodi tentatione, sive persecutionis tempore denudantur, et aperitur quid sint. Fructus sunt gunt uvas de spinis, id est, dulcia verba de haereticis, qui ideo dicuntur spinae et tribuli qui sauciant animas per verborum blanditias. Tribuli
Abbreviated transcription (Latin):
est .xͭ. domꝰ est ecclia. De hac petra dicit ꝓpħa
dit in altũ. et posuit fundam̃tũ supra petrã¬
tectus fodit in altũ. quia de suoꝵ cordibꝰ etu¬
it omĩa tͣrena. ne ꝓpt̃ aliqd tpͣrale dõ serui¬
aut. Funcdam̃to doctores significant. de quibꝰ

Expanded text:
stus, domus est Ecclesia. De hac petra dicit Propheta:dit in altum, et posuit fundamentum supra petratectus fodit in altum, quia de suorum cordibus eruit omnia terrena, ne propter aliquod temporale Deo serviant. Fundamenta do
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑiꝰ dictũ est querite regnũ dĩ. ad qd̾ si in¬
trare uultis uitrate ꝑ angustam portam.
Lata ma est scłi uobuptates. angusta labo¬
res sc̃i et ieiumia. Multi inueniunt angus¬
tã uiam set non ingredunt᷑. qr capti scsi
uoluptatibꝰ de itinereꝰ ucritatis reuectuntur:
lata uia nͣ queritur qr sponte se offeit. Spa¬
ciosa uia: est subandiᷤ. Q uã angusta est .i. ual¬
de angusta est. Uia arta est ille qui dixit.
go sũ uia. ueritas et uita. Arta est illis quibꝰ
p̾cepta euis uidentur eẽ iportabilia. tamẽ
amantibꝰ iugũ dm̃ su aue est. hanc uiam pau¬
ci inueniunt᷑ ad cõmodũ suũ. qr pauci sunt
qui saluantur. ñ lucas. Contendite uitra¬
re ꝑ angustam portã. Porta potest intelli¬
gi uł. ille idem qui alibi dicit ego sũ hosti
um: uł eccła iustoꝵ ꝑquã uitrat᷑ uipatadi¬
sũ. Bene dicit contendite. qr nͥ m̃tis intencio
ferueat. unda mũdi ñ uincit᷑. Multi que¬
runt intrare salutis amore ꝓuocati. et nõ

Expanded text:
us dictum est: Quaerite regnum Dei : ad quod si intrare vultis, intrate per angustam portam. Lata via est, saeculi voluptates: angusta, labores sancti et jejunia. Multi inveniunt angustam viam, sed non ingrediuntur, quia capti saeculi voluptatibus, de itinere veritatis revertuntur. Lata via non quaeritur, quia sponte se offert. Spatiosa via, est, subaudis. Quam angusta est, id est, valde angusta est. Via arcta est ille qui dixit: Ego sum via, veritas et vita . Arcta est illis, quibus praecepta ejus videntur esse importabilia, tamen amantibus jugum Domini suave est. Hanc viam pauci inveniunt ad commodum suum, quia pauci sunt qui salvantur. Unde Lucas: Contendite intrare per angustam portam . Porta potest intelligi vel ille idem qui alibi dicit: Ego sum ostiaradisum. Bene dixit contendite; quia, nisi mentis intentio ferveat, unda mundi non vincitur. Multi quaerunt intrare, salutis amore provocati: et non
Abbreviated transcription (Latin):
epiusion .i. suꝑsubstancialẽ. ꝓ quo in hebrto
habetur sogolla. qd̾ int̃p̃tantisũt p̃cipuũ. uł
est. ille qui dicit. Ego sũ panis unius qui de
celo descendi. Qui iudelicet uniu̾fas suꝑat c̃a¬
turas. Pans cotidiauꝰ dictus est uł necessaria
sũ panis uite: qui de celo descendi. Ed hoꝵ
triũ sit ꝓbabiliꝰ consideretur. De tenporalibꝰ

Expanded text:
epiusion, id est, supersubstantialem, pro quo in Hebraeo habetur sogolla, quod interpretati sunt praecipuum, vel us, qui de coelo descendi , qui videlicet universas superat creaturas. Panis quotidianus dictus est vel necessaria sum panis vitae, qui de coelo descendi. Quid horum trium probabilius sit, consideretur. De t
Abbreviated transcription (Latin):
legis honere egrotam. ac ꝑuarios errotes
uana securitate torpentẽ: misertus est eus
uiam ueritatis aꝑiendo. et molestias cor¬
.iii. cap̃ ioħ̃is darũ fiet qd̃ ppłi sunt messrs.
et p̃dicatores oꝑarti.

Expanded text:
gis onere gravatam, ac per varios errores vana securitate torpentem, misertus est ejus, viam veritatis aperiendo, et molestias cortertio cap. Joannis clarum fiet, quod populi sunt messis, et praedicatores operarii.
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ uiquo est ille quẽ rep̃hendere. tiolumiꝰ aĩ
rep̃ heuclamꝰ illũ sed cõgemiscamꝰ et non illũ
ad opteuꝑandũ nobis sed ad parit conandũ
lunt uideti cõsultores sine exemplo sue cmͣ¬
dauonis. leniora peccata infr̃ibꝰ uitupautes¬
U et clãpnantes.
olite sc̃m dare canibꝰ. neq mittatis mar¬
garitas ur̃as ante porcos. ne forte con¬
culcent eas pedibꝰ suis. et cõuersi difrumpant
uos. Porci sunt. qui uitam suã cenose libidini
et uoluptatibꝰ scłi manciparunt. Canes uero
om̃s heretici. qui contra creatorem suũ blaphe:¬

Expanded text:
le quem reprehendere volumus, non reprehendamus illum, sed congemiscamus; et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandulunt videri consultores, sine exemplo suae commendationis, leviora peccata in fratribus vituporantes et damnantes.tatis margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis et conversi disrumpant vos. CHRYS. Porci sunt, qui vitam suam coenosae libidini et voluptatibus hujus saeculi manciparunt. Canes vero omnes haeretici, qui contra Creatorem suum blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
mudi. sunt asuiꝑioribꝰ distingit᷑. Et uere ma¬
li et sicte et boni ingruente tẽptatione peio¬
tes siunt. donec tandem ꝑpetuam labantut
ĩpenã. Potest itaq ꝑipetũ fluminis extrem
uidicii discrim̃ intelligi. qñ utraq domo cõ¬
sũmata om̃is qui se exaltat humiliabit᷑. et qͥ
se humiliat exaltabitur. Potest eciam uit sapi¬
ens et bonꝰ accipi qui libet uistus. sicut uir
stultus qui libet prauus. M.L.xii.

Expanded text:
mundi sunt, a superioribus disjungitur. Et vere mamundi sunt, a superioribus disjungitur. Et vere mali et ficte boni, ingruente tentatione, pejores fiunt, donec tandem perpetuam labantur in poenam. Potest itaque per impetum fluminis extremi judicii discrimen intelligi, quando utraque domo consummata, omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Potest etiam vir sapiens et bonus accipi, quilibet justus, sicut vir stultus, quilibet pravus. M. 62II
Abbreviated transcription (Latin):
mones xp̃i et nͣ facit. suie uuciatus sit miste¬
sũ male eclificat. simł est honuni stulto de
mũctus. in maligno positus. Qũã ipse supta
t̾ram edificat. qr obseqñtes sibi ad tͣrena de¬
trabit. Arena est iustabilitas uitioꝵ. uł ua¬
uitas scłaris. Sine fundam̃to hedificat. qr
peccatũ ĩnulla su natura subsistit. qm̃ ñ est
adõ c̃ratũ. sed sola bona indigencia est. Uel
sine fundam̃to .i. sine fundo. edificat. Si. aĩa
corruens in aliqd̃ peccatũ se ibi retineret. qua¬
si frindũ illud haberet. ficut illud mersus iu
puceo aliquis putei sundo retinet᷑. S ed cum
uno peccato ñ est cotenta. dũ cotidie de pec¬
cato inpeccatũ ad det̾iora deicit᷑. fundũ ñ in¬
uenit quo figatur. Unͣ illud. Peccator cũ uene¬
rit inꝓfundum. maloꝵ contenuit: Cecidit do¬
niꝰ. qr om̃is consciencia que spe sixa in dm̃
ñ ꝑmanet. intẽptationibꝰ ñ ualet ꝑfistere: et
tanto plus agitur. quanto plus est inea que

Expanded text:
mones Christi, et non facit, sive initiatus mystesum male aedificat, similis est homini stulto, de mundus in maligno positus. Quam ipse supra terram aedificat, quia obsequentes sibi ad terrena detrahit. Arena est instabilitas vitiorum, ut vanitas saecularis. Sine fundamento aedificat, quia peccatum in nulla sui natura subsistit; quoniam non est a Deo creatum, sed sola boni indigentia est. Vel sine fundamento, id est, sine fundo aedificat. Si anima corruens in aliquod peccatum, se ibi retineret, quasi fundum illud haberet, sicut mersus in puteo aliquis, putei fundo retinetur. Sed cum uno peccato non est contenta, dum quotidie de peccato in peccatum ad deteriora dejicitur, fundum non invenit quo figatur. Unde illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Cecidit domus, quia omnis conscientia quae spe fixa in Deum non permanet, in tentationibus non valet persistere, et tanto plus agitur, quanto plus in ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicat nobi michi molestus ẽẽ. et cetera. et si ille
ciam q tradidit orandi: usq ad similitudinẽ
inꝓbitatis. Usus est exemplo aconterio. sicut
de illo iudice qui noc dm̃ timebat nec hoĩes
reu̾chatur. et tñ tedio uictus uindicauit udu

Expanded text:
dicat: Noli mihi molestus esse, etc., et si ille quentiamque tradidit orandi usque ad similitudinem improbitatis? Usus est exemplo a contrario, sicut de illo judice qui nec Deum timebat, nec homines reverebatur, et tamen taedio victus vindicavi
Abbreviated transcription (Latin):
ouꝰ homo de bono thesauto M.cxxu.¬
Icordis ꝓfert bona. et malus hotuo de
dix est arbotis. et qd de corde ꝓfertur idẽ ẽ
qd̃ arboris stuctus. Qu gͦ incorde thesautũ
paciencie ꝑfecti q habet amotis. optimos
fructus effundens diligit inumicũ. bene¬
facit odienti. bñ facit maledicenti. Dm̃
petenti tribuit sua errantẽ pacient̃ cor¬
rigit. At qui nequam thesaurũ in corde
seruat. odit amicũ. diligenti malefacit.
bñdicenti maledicit. Sic quoq nec diabo¬
lus bona. nec xp̃c mala oꝑa potest facete.
er oris locutiont̃ inuui̾sa que actu uł cogi¬
tatu de corde ꝓferuntur. dũs significat. Nã
ut in esaia dr̃ de exechia. Non fuit uerbũ
hedi ab agnis et iigne nuttendus est uo¬
ce illa. ite maledicti inignẽ eternũ: quid etit
de illo qui facit mali potest qͥcquid: Quia
arbor mala fructus bonos facere non potest.

Expanded text:
us homo de bono thesauro cordis profert bona, et malus homo de  quod radix est arboris; et quod de corde profertur, idem est quod arboris fructus. Qui ergo in corde thesaurum patientiae perfectique habet amoris, optimos fructus effundens, diligit inimicum, benefacit odienti, benedicit maledicenti, omni petenti tribuit sua, errantem patienter corrigit. Atqui nequam thesaurum in corde servat, odit amicum, diligenti malefacit, benedicenti maledicit. Sic quoque nec diabolus bona, nec Christus mala opera potest facere. Per oris locutionem universa quae actu vel cogitatu de corde proferuntur Dominus significat. Nam ut in Isaia dicitur de Ezechia: Non fuit verbum s sicut haedi ab agnis, et in ignem mittendus est voce illa: Ite, maledicti, in ignem aeternum , quid erit de illo, qui facit quidquid mali potest? quia arbor mala fructus bonos facere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
faciet. Nunqũã ds nouit eos. quia illos dr̃
scire quos approbat. ut illud. nouit dñs uiã
uistoꝵ: illos uero nescire quos ñ approbat
in sua dilectione. Non dixit qui operati
estis. ne tollere uideretur peuitenciã: sed
qui oꝑamini. hoc est qui inp̃senti die uidi¬
cIIlicet facultatẽ peccandi non habeatis. tnͣ
habetis affectũ. XliiiM
et facit ea. assimilabit᷑ iuiro sapienti. qui hẽ¬
dificauit domũ suã supͣ petrã. et descendit
pluna. et uenerunt flumina. et flallerunt
uenti. et irruerunt in ãomũ illam. et non
cecidit. Fundata enĩ erat supͣ petram. Ne cũ
operaruis iquitatis dicedatis ame. gͦ audite uͦ¬
ba mea et facite. Nam om̃is qui audit et fa¬
cit .i. cõplet mandata: similis est sapienti .s. mͥ.
rus: sic bonꝰ auditor uariis uirtutibꝰ suꝑnã sibi
mansionẽ edificat. infutura dedicatione cũ xp̃o
crisis obscuritate plena: flumina sunt carnales
concuꝑiscencie. uenti sunt rumores hõiũ uani.

Expanded text:
est. Nunquam Deus novit eos quia illos dicitur scire, quos approbat, ut illud: Novit Deus viam justorum . Illos vero nescire, quos non approbat in sua dilectione. HIERON. Non dixit, qui operati estis, ne tollere videretur poenitentiam; sed, qui operamini, hoc est, qui in praesenti die judicii, licet facultatem peccandi non habeatis, tamen habetis affectum. CAPUT et facit ea: Assimilabitur viro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram et descendit pluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et non cecidit. Fundata enim erat supra petram. Ne cum operariis iniquitatis discedatis a me, ergo audite verba mea et facite. Nam omnis qui audit et facit, id est, complet mandata, similis est sapienti, videlicrus; sic bonus auditor variis virtutibus supernam sibi mansionem aedificat, in futura dedicatione cum Chriscrisis obscuratione plena; flumina, sunt carnales concupiscentiae; venti, sunt rumores hominum vani.
Abbreviated transcription (Latin):
differte ad gratiorẽ recepͦtionẽ. et ad incul¬
candam petitionẽ.Uñ et sequit᷑. ꝓpt̃ in¬
ꝓbitatẽ tñ eiꝰ hoc est. ꝓpt̃ iustanciam pe¬
ticionis eiꝰ ad uiuabit eum. et dabit illi
necessaria. Uult ds fidelit peti ase. qd̾
disposuit petñtibꝰ erogare.M Luii¬
tego uobis dico¬
Peute et dabitiit uobis. querite
⁊ inuenietis. pulsate et aꝑietur uobis. Qua¬
si aliquis diceret. qd sc̃m uetas nos dare ca¬
nbꝰ. cũ adhuc nichil sciamꝰ. Idõ hortat᷑
petere sp̃ualia. qui carnalia qui carnalia
supra uetuerat postulati. Pecicio ꝑtinet
ad inpectantẽ dã sanitatẽ sirmitatẽ q a¬
nimi. ut ea q̃ pͣcipiuntut inplere possi¬
mꝰ. Inquisitio ad inueniendã ueritatem.
pulsatio ad possessionẽ. Ad hec tria ma¬
nifestanda. ponamꝰ aliquẽ infirmis pedi¬
bꝰ ambulare ñ posse. Priꝰ cͦ sanandus ẽ:
et ad hoc ꝑtinet petere. S ed quid ꝓdest
iam posse ambulare. si uiam nescit:
Non ꝑueniet quo uult. ad hoc ꝑtinet

Expanded text:
differre ad gratiorem receptionem, et ad inculcandam petitionem. Unde et sequitur: Propter improbitatem tamen ejus, hoc est, propter instantiam petitionis ejus adjuvabit eum, et dabit illi necessaria. Vult Deus fideliter peti a se, quod disposuit petentibus erogare. ego vobis dicoPetite et dabitur vobis, quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis. » Quasi aliquis diceret: Quid sanctum vetas nos dare canibus, cum adhuc nihil sciamus? Ideo hortatur petere spiritalia qui carnalia supra vetuerat postulari. Petitio pertinet ad impetrandam sanitatem firmitatemque animi, ut ea quae praecipiuntur implere possimus. Inquisitio ad inveniendam veritatem, pulsatio ad possessionem. Ad haec tria manifestanda ponamus aliquem infirmis pedibus ambulare non posse. Prius ergo sanandus est, et ad hoc pertinet petere. Sed quid prodest jam posse ambulare, si viam nescit. Non perveniet quo vult: ad hoc pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ se habere qd̵ ponat ante illũ. Qm̃ iutã¬
tũ secutus est scłaria. ut nec sibi pabu¬
lum habeat diuini uerbi. nec alteri ase
petenti. Et quia nec ase nec ab alio
tribulationis tres panes .i. intelligen¬
ciã tͥnitatis qua p̾sentis consolentur la¬
bores uite. Ostium amici intelligencia
est diuni sermonis. que clansa est oĩ
intelligenti donec aꝑiatur ei.Unͣ apłs
orat aperiri sibi. ad loquendũ uusteri
ũ xp̃i: noli mͥ molestus eẽ. Quasi đs
dicat. Siuis reciꝑe qd̾ pẽtis noli mͥ am¬
pliꝰ molestiam inferre. noli ut hacrenuis
bes. et ego plus tibi dabo quã speres. Non
possũ surgere hest ñ possum te adiuua
re ꝑiusticiam. nͥ petas ꝑfidem tectam. dur¬
gere dĩ adiutotiũ eiꝰ est. Qũauis dñs non

Expanded text:
non se habere quod ponat ante illum, quoniam intannon se habere quod ponat ante illum, quoniam intantum secutus est saecularia, ut nec sibi pabulum habeat divini verbi, nec alteri a se petenti. Et quia nec a se, nec ab alio tribulationis tres panes, id est, intelligentiam trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores. Ostium amici, intelligentia est divini sermonis: quae clausa est omni non intelligenti, donec aperiatur ei. Unde Apostolus orat aperiri sibi ad loquendum mysterium Christi : Noli mihi molestus esse. Quasi Deus dicat: Si vis recipere quod petis, noli mihi amplius molestiam inferre; noli ut hactenus bes, et ego plus tibi dabo quam possum surgere, » hoc est non possum te adjuvare per justitiam, nisi petas per fidem rectam. Surgere Dei adjutorium ejus est. Quamvis Dominus non
Abbreviated transcription (Latin):
U euit ad te xp̃ianũ. et dicit tedde mͥ tationẽ:
et fiã xͥamis. Int̾rogat te qd forsitam uescis. et
ñ est tibi uñ reficias esutientẽ sed cũ uis do¬
cere: cogetis discere. Ubi disces nͥ in doun
nicis libris: Sed fortassis inlibris obscure po¬
sitũ est qd de te intͣrogat. et tu paulũ uł pe¬
trũ tĩ sinetis iuit̾rogareꝰ. qr ia requiescit. ista
familia cũ dño suo. Media nox est. ualida
ignorancia. Non idõ deserendus est amicus
esuriens qui te urget. sed pulsare debes ad
ipsũ dñm. cũ quo sapiens familia requiescit.
Qui si diffeit dare uult tam̃ lare. sed uult
ut ampliꝰ desideres dilatũ. ne iulescat cito
datũ. Cũ autẽ ꝑueneris ad intelligeuciam
itiuitatis. habes tres panes unͣ pascas amic
qui tociens a nobis recedit. quociens
adappetenda tͣtena foriss uacatur. Redit
uero celestiq alimonia refici desiderat.
cũ inse reu̾sus suꝑna ac spͣualia ceperit
meditari. De quo petens pulcre ad iungit

Expanded text:
it ad te Christianum, et dicit: Redde mihi rationem, et fiam Chistianus. interrogat te quod forsitan nescis, et non est tibi unde reficias esurientem, sed cum vis docere cogeris discere. Ubi disces veritatem, nisi in Dominicis libris? Sed fortassis in libris obscure positum est, quod te interrogat, et tu Paulum vel Petrum non sineris interrogare, quia jam requiescit ista familia cum Domino suo. Media nox est valida ignorantia. Non ideo deserendus est amicus esuriens qui te urget, sed pulsare debes ad ipsum Dominum, cum quo sapiens familia requiescit. Qui si differt dare, tamen vult dare, sed vult ut amplius desideres dilatum, ne vilescat cito datum. Cum autem perveneris ad intelligentiam Trinitatis habes tres panes unde pascas amicuqui toties a nobis recedit, quoties ad appetenda terrena foris vagatur. Redit vero, coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus superna, ac spiritualia coeperit meditari. De quo petens, pulchre adjungit,
Abbreviated transcription (Latin):
dogina uequicie cauendi sunt falsi ꝓphe
habentes speciem bone ite: sic et hii e¬
contrario. qu cũ integ̾e fich̃ et docttine. sint.
turpit̃ iuuũt. Uituͣq eñĩ necesse est. ut opꝰ
sermone et sermo oꝑibꝰ conꝓbetur. lucas. Ed
uocatis me dñe dñe. et nõ facitis que dico:
Ac si aliis uerbis diceret. Ed folia recte confes¬
sionis iactatis. qui bonos fructus nͣ osten¬
ditis. Hiac apls secreturus ꝑfectũ discipulũ
ab ypoccita ait. Ueniam aduos. et cognos¬
cam. nͣ sermonẽ eoꝵ qui inflati sunt. s uit
tem sono uocis enunciat. Scdm hoc ait apłs
oꝑibꝰ attestari: nã unũ sine. alio negare est.

Expanded text:
dogma nequitiae cavendi sunt falsi prophetae, habentes speciem bonae vitae, sic et hi econtrario, qui cum integrae fidei et doctrinae sint, turpiter vivunt. Utrumque enim necesse est, ut opus sermone, et sermo operibus comprobetur. Lucas: Quid ocatis me, Domine, Domine; et non facitis quae dico? Ac si aliis verbis diceret: Quid folia rectae confessionis jactatis, qui bonos fructus non ostenditis? Hinc Apostolus secreturus perfectum discipulum ab hypocrita, dixit: « Veniam ad vos et cognoscam non sermonem eorum qui inflati sunt, tem sono vocis enuntiat. Secundum hoc ait Apostolus:operibus attestari: nam unum sine alio, negare est.
Abbreviated transcription (Latin):
querit qd clausũ est. quã id qd̾ aꝑtũ est aut
infestet aut negligat. Ed autẽ dñs ñr que¬
dã dixisse imuienit᷑. que multi qui aderant
itł resistendo uł cõtẽnẽdo ñ cepetũt. ñ putan¬
dũ est eũ scͣm dedisse canibꝰ. Non enĩ eis de¬
dit qui caꝑc ñ poterant. sed qui poterant. Con¬
culcare ꝑtinet ad cõtẽptores margaritarũ.
disrũꝑe ad oppugnatores ueritatis. Pedes di¬
cit affectiones malas. cõuersos uero qui se cõ¬
uertunt. de bono qd̵ audiunt ad malũ. ut
infide disrumpant uos. &¬

Expanded text:
st, quam in quod apertum est aut infestet aut negligat. Quod autem Dominus noster quaedam dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistendo vel contemnendo non conceperunt, non putandum est eum sanctum dedisse canibus. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed qui poterant. Conculcare, pertinet ad contemptores margaritarum; disrumpere ad oppugnatores veritatis; pedes, dicit affectiones malas; conversos vero, qui se convertunt de bono quod audiunt ad malum, ut in fide disrumpant vos.
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ acgam ineo. Eloquia dñi eloqͥa casta. ar¬
gentũ igne examinatũ. ꝓbatũ t̾re. purgatũ
septuplũ. Siue ista p̃cepta referant᷑. ad septẽ
beatitudines que sunt inpͥncipio huiꝰ setino¬
nis. ut beati augustimi expositio refert: si¬
ue aliꝰ ordo sit: facienda sunt que dñs tussit.
et credenda que spopondit. x liiii.

Expanded text:
Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Sive ista praecepta referantur ad septem beatitudines, quae sunt in principio hujus sermonis, ut beati Augustini expositio refert; sive alius ordo sit, facienda sunt quae Dominus jussit, et credenda quae spopondit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
eciam ñ querentibꝰ: ut nec inp̃scati nec infu¬
tur ad accionẽ gr̃aꝵ: qi omĩa coopetant᷑ in
bonũ. Scit eiũ celestis medicus quid nobis
daturus est. ad cõsolationem. quid uͥ stibitac¬
turus adexercitationẽ. Non enĩ homo ium̃to
suo cibaria sine causa detrahit. Cũ clixit pͥ¬
nũ querite regnũ. significauit tprale poste¬
tiꝰ querendũ: ñ tp̃re sed dignitate. Ulud tã¬
quã bonũ. hoc tanquã uecessatiũ. scd neces¬
sariũ ꝓpt̾ illud bomĩ. aꝑte enĩ ñ tpͣtalia õstit¬

Expanded text:
etiam non quaerentibus, ut nec in praesenti, nec in fuetiam non quaerentibus, ut nec in praesenti, nec in futur, ad actionem gratiarum, quia omnia cooperantur in bonum. Scit enim coelestis medicus, quid nobis daturus est ad consolationem, quid vero subtracturus ad exercitationem. Non enim homo jumento suo cibaria sine causa detrahit. Cum dixit, primum quaerite regnum Dei, significavit temporale posterius quaerendum, non tempore, sed dignitate. Illud tanquam bonum, hoc tanquam necessarium, sed necessarium propter illud bonum. Aperte enim
Abbreviated transcription (Latin):
nent. Non est hicquerenda allegona ficut uec
p auibꝰ. sed de minotibꝰ psuasio fit ad maiora.
ribꝰ cõparari: Ipse color dicit᷑ oꝑim̃tũ floꝵ. sic̃
dicit᷑ operit istũ rubor. S̾ i autem fenũ agri
qd̾ hodic ẽ ei cĩ indibanñ mittetur deus fic
uestit. quantomagis uos minime ficdi. Sẽ¬
tit᷑ adornat ds fenum hoc est herbas et pul¬
cro colore et bono odore: qd̾ cũ desiccam̃ fu¬
erit. mittet᷑ inclibanũ .i. ma ceriũ habentẽ
speciem dibatil Modica fides est. q̃ nec deim¬
uimis ceita est . nł. dũ etͣna speret. Holite
gͦ solliciti eẽ dicentes. quid mamducalinuꝰ
aut quidbibemꝰ ant quo operiemi. Hec enĩ
onnia gentes inqͥnuit. Scit enĩ pat̾ ur̃ qr his
om̃ibusindigetis: Querite autem pͥmũ reg¬
nũ dĩ et iufticiam eius. et hec ontia adicien¬
t uobis. Gentibꝰ nulla cura est de fututis. seo
p̃fencia. querũt. Filioꝵ autem est querere
regnũ. et hec omĩa patͣna grã adicientur

Expanded text:
N. Non est hic quaerenda allegoria, sicut nec in avibus, sed de minoribus persuasio fit ad majora. ribus comparari? Ipse color dicitur operimentum florum, sicut dicitur, operit istum rubor. Si autem fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit: quanto magis vos minimae fidt, adornat Deus fenum, hoc est, herbas et pulchro colore et bono odore: quod cum desiccatum fuerit, mittetur in clibanum, id est, in acervum habentem speciem clibani. Modica fides est, quae nec de minimis certa est, nedum aeterna speret. Nolite ergo solliciti esse, dicentes: Quid mandu aut quo operiemur? Haec enim omnia gentes inquirunt. Scit enim pater vester quia his omnibus indigetis. Quaerite autem primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis. Gentibus nulla cura est de futuris, sed praesentia quaerunt; filiorum autem est quaerere regnum, et haec omnia paterna gratia adjicientur
Abbreviated transcription (Latin):
mo in doctotis potestate fit. cũ ea que docet
oꝑatur. Nam qui factis sua dicta destruit.
contẽputt᷑. Uñ paulus. Nemo adolescenciã tu¬
am contẽnat. Scribe q̃ ꝑ legẽ didicerant p̃cep¬
ta ppłis dabãt. cristus uͦ quasi auctor legis

Expanded text:
mo in doctoris potestate fit, cum ea quae docet, operatur. Nam, qui factis sua dicta destruit, contemnitur. Unde Paulus: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Scribae quae per legem didicerant praecepta, populis dabant. Christus vero quasi au
Abbreviated transcription (Latin):
facite illis. Hec enim est lex et ꝓphete. Fi̾r¬
ta est. de qua ita cõcludit. Si uultis dartͥ
uobis petita. et iuuenire quesita. et aꝑi¬
ri uobis: ergo facite aliis que uobis fieri
uultis ab illis hec est enĩ lex .i. inpletio le¬
gis naturalis. legis moysaice. et ꝓphetice
predicationis. S en̾tencia est. dilige ꝓximũ
tuũ ficut te ipsum. qd̾ exdĩ dilectione fa¬
utrate ꝑ angustam portam. quia la

Expanded text:
facite eis. Haec est enim lex et prophetae. Firta est: de qua ita concludit: Si vultis vobis dari petita, et invenire quaesita, et aperiri vobis: ergo facite aliis quae vobis fieri vultis ab illis: Haec est enim lex, id est impletio legis naturalis, Mosaicae et propheticae praedicationis. Sententia est: Dilige proximum tuum sicut te ipsum , quod ex Dei dilectione faIntrate per angustam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c rãc. Moralit autem fundamͣta domꝰ sunt
intentiones bone conuersationis: quibꝰ ꝑfectꝰ uͥ¬
bi auditor exhaustis hunilitate xp̃iana sriꝑ¬
liacuarũ cognationũ ruderibꝰ. in adimplendis
xp̃i mandatis firintter se inserit eũ psalnusta
dicens. Qui eduxit me de lacu miserie et de.
luto fecis. et statuit supra petrã pedes ineos.
Singłe nr̃e domꝰ cotidic uł in mũdoꝵ sp̃uũ. uł¬
inpͦboꝵ hominũ. uł ipsa sue m̃tis aut carnis
inquictudine: pulsantur: et quantũ ꝓpͥis uitibꝰ
fidunt inclinantur. quantũ in uictifsime peite
ad herent. labefieri uequeunt. Et om̃is qu au¬
dit uerba hec et ñ facit ea. simiłis erit uiro sul¬
to. qui hedificauit. domũ suam siꝑarenã. et¬

Expanded text:
 . Moraliter autem fundamenta domus, sunt intentiones bonae conversationis, quibus perfectus verbi auditor exhaustis humilitate Christiana supervacuarum cogitationum ruderibus, in adimplendis Christi mandatis firmiter se inserit, cum Psalmista dicens: Qui eduxit me de lacu miseriae et de luto faecis, et statuit supra petram pedes meos . Singulae nostrae domus quotidie improborum hominum, vel ipsa suae mentis aut carnis inquietudine pulsantur, et quantum propriis viribus fidunt, inclinantur, quantum invictissimae petrae adhaerent, labefieri nequeunt. Et omnis qui audit verba haec et non facit ea, similis erit viro stulto, qui aedificavit domum suam s
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃m est qd uiolari nefas est. ut engłiũ. Mar¬
garite sunt allegorie. que tanquã de ꝓfun¬
do irahunt᷑. Idem igitur potest dici scm et
margarita. sed scm̃. ex eo qd ñ debet cottũpi.
margarita exeo qd̵ non debet contẽni. Conat᷑
aut̃ quisq corrũpere qđ̵ non uult ẽẽ iute¬
grũ. cotẽnere qd uile ducit. Fanes sunt ueri

Expanded text:
Sanctum est, quod violari nefas est, ut Evangelium. Margaritae sunt allegoriae, quae tanquam de profundo trahuntur. Idem igitur potest dici sanctum et margarita, sed sanctum ex eo quod non debet corrumpi; margarita ex eo quod non debet contemni. Conatur autem quisque corrumpere, quod non vult esse integrum, contemnere, quod vil
Abbreviated transcription (Latin):
dimittant᷑. et uita detur eterua. Mensu¬
rã bonã. et confertã. et coagitatã. et super¬
effuentẽ. dabunt insinũ uestrũ. huic simi le
est qd̾ alibi dicitur. ut et ipsi recipiant nos in
etͣna tabernacula. Illi quibꝰ elemosinas dabi M¬
tis dabunt .i. causa erunt quare ds̃ clabit
insiũ usstrũ .i. inmagnã securitatẽ mñfitrã
bouã. uitã scilicet et̾nã: cõfertam om̃ibꝰ uide
licet scĩs collatam. et cũ angelis coagitatam
id est conu̾ictã. et suꝑeffluentẽ. hoc est suꝑ
meritũ nr̃m habundantem. Suiꝰ ĩo accipi¬
tut ꝓsecuritate. qr ualde securi sumꝰ de his
que insinu recondimꝰ. Sł ꝑsinũ intellige cõ¬
scienciam. fiue cetũ sc̃oꝵ. . M. l.R.
lingua. gerimꝰ accipi potest. quia ds teddet

Expanded text:
dimittantur, et vita detur aeterna. Mensudimittantur, et vita detur aeterna. Mensuram bonam et confertam et coagitataeffluentem dabunt in sinum vestrum; » Huic simile est quod alibi dicitur: « Ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . » Illi quibus eleemosynas dabitis dabunt, id est causa erunt quare Dominus dabit in sinum vestrum, id est in magnam securitatem; mensuram bonam, vitam scilicet sanctis collatam, et cum angelis coagitatam, id est, conjunctam, et supereffluentem, hoc est, super meritum vestrum abundantem. Sinus ideo accipitur pro securitate, quia valde securi sumus de his quae in sinu recondimus. Vel per sinum intellige conscientiam sive coetum sanctorum. M: L: R:lingua gerimus, accipi potest, quia Deus reddet
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ iudicemini. In quo ear̃M
iuditio iudicaueritis: iudicabum R.xħi¬
ni. Holite cõdẽpnare: et ñ cõdẽpnaL lui.¬
bimini. De dubiis uidicare. et suspectos quasi
reos cõdẽpnare. penitus repellit anobis. Dubi
bis tantũ uidicare ꝑmittit᷑. De dubuis scrip¬
tũ est. nolite ante tempꝰ iudicicare. quo ad¬
usq ueniat dñs. et illuminae abscondita tene¬
btatũ. Duo sũt in quibꝰ temerariũ iudiciũ ca
uere debemꝰ. cũ incertũ est quo aĩo fiant
que bene et male fieri possuut: ut cũ incer¬
tũ est quał futurus sit. qui nũc uł bonꝰ u
malus apparet. Nunqͥd si temere uidicaue¬
rimꝰ. temere ds de nobis udicabit. Absit.
Det intelligendũ est qmͣ temetitas qua punis
aliũ. te puniat necesse est. hinc alibi ait. Qui
glacuo ꝑcusserit. ꝑibit gladio uidelicet peccati.
qd̃ cũ gladio ferteo cõmitut. Bumitate. et di¬
mittemrm. date et dabit᷑ uobis. Dimitate in¬
iurias et date beneficia. ut peccata itt̃a nobis

Expanded text:
. In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini. Nolite condemnare, ut non condemnabimini. » De dubiis judicare, et suspectos quasi reos condemnare, penitus repellit a nobis. Dubiabis tantum judicare permittitur. De dubiis scriptum est: « Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum . » Duo sunt in quvere debemus, cum incertum est quo animo fiant, quae bene et male fieri possunt, vel cum incertum est qualis futurum sit, qui nunc vel bonus vel malus apparet. Nunquid si timere judicaverimus, temere Deus de nobis judicabit? Absit. Sed intelligendum est quoniam temeritas qua punis alium, te puniat necesse est. Hinc alibi ait: Qui gladio percusserit, peribit in gladio , videlicet peccati, quod cum gladio ferreo committit. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittite injurias et date beneficia, ut peccata vestra vobis
Abbreviated transcription (Latin):
mĩamone diabolo seruit. qui pͥnceps huiꝰ se¬
culi adño dicitur. ¶Ec alterũ diligit .i. dm̃.
Quis enĩ diligit diabolũ: Fitit᷑ tͦm̃ aliquis
eũ. sicut qu in magna domo aliqua alie¬
ne ancille conuinctus ꝓpt̃ cupiditatẽ suã
duram patit᷑ seruitutem. eciam si dũta an¬
cille nõdiligat. Et alterũ cotẽpnet. Qis
peccatũ. et dicas miseratio di magna est. ꝙ¬
ucas ht̃ ad hecebit. uͥ matħs dicit᷑ sustinebit.
Et utrũ q respicit ad diabolũ. cui male ad¬
quitentes diuicias adbereudo sustinent illũ.
deo dico uobis. ne solliciti sitisxuiii¬
aĩe uestre quid manducetis.M.xluiiii.
neq corpori uro quid induamini..cl.
c carnali cibo et uestim̃to hoc accipiendũ est.
qr de sp̃ualibꝰ semꝑ debemꝰ eẽ solliciti. La¬
bor exetcendus diest est. sed sollicitudo est tol¬
lenda de carualibꝰ. Quidam addũt. neq qͥd
bibatis. Nonne anima plus est quã esca x
uita posuit animã. ut illud. Qui amat ami¬

Expanded text:
onae, diabolo servit, qui princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Et alterum diligit, id est, Deum. Quis enim diligit diabolum? Patitur tamen aliquis eum, sicut qui in magna domo aliqua alienae ancillae conjunctus, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiamsi Dominum ancillae non diligat. Et alterum contemnet. Quis peccatum super peccatum: et dicas, miseratio Dei magna est . Lucas habet, adhaerebit, ubi Matthaeus dicit, sustinebit. Et utrumque respicit ad diabolum, cui male aquirentes divitias adhaerendo, sustinent illum.solliciti sitis animae vestrae, quid manducetis, neque corpori vestro, quid induamini. HIERON. De carnali cibo et vestimento hoc accipiendum est, quia de spiritualibus semper debemus esse solliciti. Labor exercendus est, sed sollicitudo tollenda est de carnalibus. Quidam addunt, neque quid bibatis. Nonne anima plus est quam esca, evita posuit animam, ut illud: Qui amat ani
Abbreviated transcription (Latin):
theus posuit dabit bona. oftendit᷑ sp̃m sc̃m
distributorem ẽẽ om̃iũ bonoꝵ sꝑualium
Mistice panis intelligitur caritas ꝓpt̾ appe¬
titũ tam necessariũ. ut siue illa cetera nichil
suit : sicut sille pane illops est m̃sa. Cui cõ¬
traria est cordis duricia. quã lapidi conpa¬
rauit. Piscis est fides in nisibiliũ. Sicut emi
piscis subtegnnto aquarũ nascitur. uiuit
et alit̃. ita fides que indm̃ est inuisibilit
in corde gignitur. inuisibili grͣa sp̃e ꝑ a
diuine ꝓtectionis ne deficiat nutritur. in
eciam fid̃es huiꝰ mundi fluctibꝰ circũ latrata
non frangit᷑. recte pisci cõparatur. Cui con¬
trariũ posuit serpentem: ꝓpt̾ uenena infi¬
delitatis. que eciam pͥmo homini male su¬
adendo pͣseminauit. Spes ouo coͣparatur.
ñdũ enĩt ꝑuenit adrem: sicut ouũ non¬
dũ est pullus. sed fouendo sperat᷑. Cui con¬
trariũ posuit scorpionẽ. cuiꝰ aculeus ue¬

Expanded text:
tthaeus posuit, dabit bona, ostendit Spiritum sanctum tthaeus posuit, dabit bona, ostendit Spiritum sanctum distributorem esse omnium bonorum spiritualium. Mystice panis intelligitur charitas propter appetitum tam necessarium, ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane inops est mensa. Cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Piscis est fides invisibilium. Sicut enim piscis sub tegumento aquarum nascitur, vivit et alitur; ita fides, quae in Deum est, invisibiliter in corde gignitur, invisibili gratia spiritudivinae protectionis ne deficiat nutritur, inv BEDA. Quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. Cui contrarium posuit serpentem, propter venena infidelitatis, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit . Spes ovo comparatur; nondum enim pervenit ad rem, sicut ovum nondum est pullus, sed fovendo speratur. Cui contrarium posuit scorpionem, cujus aculeus ve
Abbreviated transcription (Latin):
it pulsanti aperietur. Iuxta parabolani⁊
postulantis amici ꝑseuerancia opꝰ est. ut
accipiamꝰ qd̾ infide orando petimus. in¬
uentamꝰ qd̃ spe recte uiuendo querumꝰ.
apiatur id ad qd̵ caritate pulsamꝰ. Cui
ergo nͣ datur. apparet qr non beue petit.
U Nut quis est ex nobis homo. quẽ
si pecierit filiꝰ suus panem. ñi quid lapi¬
dem porriget ei: aut si piscem petit. nũ¬
quid serpentẽ porrigit eiꝰ. Laut si ouũ
pecierit. mquid porriget ei scorpionem:
etendi confidenciam pͣbet. et quid peten¬
dũ sit explanat aminoribꝰ consurgeiis ad
maiora. sicut suꝑius de uolatilibꝰ cełi et li¬
liis. Si ergo uos cũ sitis mali nostis bona
cdata dare filiis ur̃is. quanto magis ꝑatͣ
ũt qui in celis est dabit bona petentibꝰ
se: Malos uocat scł̃i amatores. quoꝵ dona
scd̃m sensum eoꝵ dicenda sunt bona.Uł
bona sũt naturalit. omĩa que ds fecit. Si
ergo nos cũ simus mali dare dare nouimꝰ
qd̃ petimur. quanto magis deus: Apostolos

Expanded text:
t pulsanti aperietur. BEDA. Juxta parabolam postulantis amici, perseverantia opus est, ut accipiamus quod in fide orando petimus, inveniamus quod spe recte vivendo quaerimus, aperiatur id ad quod charitate pulsamus. Cui autem non datur, apparet quod non bene petit. M. Aut quis est ex vobis homo quem si petierit filius suus punem, nunquid lapidem porriget? Aut si piscem petit, nunquid serpentem porriget ei? L. Aut si ovum petierit, nunquid porriget ei scorpionem. Petendi confidentiam praebet, et quid petendum sit explanat, a minoribus consurgens ad majora, sicut superius de volatilibus coeli et liliis. Si ergo vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater vester qui in coel Malos vocat, saeculi amatores: quorum dona secundum sensum eorum dicenda sunt bona, vel bona sunt naturaliter omnia quae Deus fecit. Si ergo nos cum simus mali, dare novimus quod petimur; quanto magis Deus? HIERON. Apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ dicis frĩ tuo. sine eiciam festucam de
oculo tuo. et ecce trabes est in oculo tuo: Si
quis ita peccat. tu nͣ debes odio reprehendere.
T antũ enĩ distat iut itã et odiũ. quantũ int
festuca̾ et trabem. Odiũ eñ est ira inneterata.
Hypocrita eice pͥmũ trabẽ de oculo tuo. et tc̃
uidebis cicere festucam de oculo fr̃ĩs tui. Id est
pͥino abite scilicet ab intencione tua et de corde
tuo expelle odiũ. ut de lumine mentis trabe
mortalis criminis eiecta. exemplo pociꝰ qũa dic¬
tis docete ualeas minota exdudi peccata. que
infestuca significantut. Cũ necessitas nos cogit
aliqũẽ rep̃hendere. pͥmo cogitemꝰ utrũ tale ui¬
ciũ uriquã habiumꝰ. et si nũqũa habuimꝰ co¬
gitemꝰ hab̾e nos potuisse. homines eni sumꝰ hĩc
est illud sapientis. Nichil humam alienũ ame
puto. Si uero habiumꝰ. tangat memoriã cõ¬
munis infirmitas. ut rep̃hensionẽ illam ñ ocdi

Expanded text:
uo: Frater, sine ejiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? AUGUST. Si quis ira peccat, tu non debes odio reprehendere. Tantum enim distat inter iram et odium, quantum inter festucam et trabem. Odium enim est ira inveterata. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te, scilicet ab intentione tua et de corde tuo expelle odium, ut de lumine mentis trabe mortalis criminis ejecta, exemplo potius quam dictis docere valeas minora excludi peccata, quae in festuca significantur. Cum necessitas nos cogit aliquem reprehendere, primo cogitemus, utrum tale vitium unquam habuimus: et si nunquam habuimus cogitemus nos habere potuisse. Homines enim sumus. Hinc est illud sapientis : Nihil humani a me alienum puto. Si vero habuimus, tangat memoriam communis infirmitas, ut reprehensionem illam non odi
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ aliquem seruũ dĩ ꝓuidere ne ista ue¬
cessaria. desint uł sibi uł sibi cõmissis. forte
iidicemꝰ eũ contra p̃cepta dñi facere. Nam ꝙ
ipse dñs loculos hab̾e dignatus est cũ. peccuu¬
a. nequis in hoc scandalũ paĩent᷑: Paulus eciã
uidetur cogitasse de crastino. cũ dicit. De cõ¬
lectis autẽ sicut orlinaui facite. Ad hanc gͣ te¬
gulã totũ hoc p̃ceptũ redigitut. ut etiam nusto¬

Expanded text:
rimus aliquem servum Dei providere, ne ista nerimus aliquem servum Dei providere, ne ista necessaria desint vel sibi, vel sibi commissis, forte judicemus eum contra praecepta Domini facere. Nam et ipse Dominus loculos habere dignatus est cum pecunia: ne quis in hoc scandalum pateretur: Paulus etiam videtur cogitasse de crastino, cum dicit: « De collectis autem sicut ordinavi facite . » Ad hanc ergo regulam totum hoc praeceptum redigitur, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dem tp̃raliũ cogitare. Quoꝵ om̃iũ tpr̃ali¬
ũ nõie. crastinũ. posuit dicens. Holite solliciti
ẽẽ de crastiuo. Nõ enĩ dicit᷑ crastinꝰ dies. nisi in
tempore. Holitedsolliciti eẽ in crastinũ. Crasti¬
nꝰ enĩ dies. sollicitus erit sibi ipse. Sufficit¬
I diei malicia sua Pe p̃sentibꝰ concedit eẽ sol¬
licitos. ñ de futuris. il apłs. Nocte et cdie¬
Cras inscripturis ficturũ tempus intelligit.
dicente iacob. et exaudiet me cras iusticia
mea. ꝑdiem intelligunt᷑ homines quoꝵ di¬
mali sunt. Sensus gͦ est. Dies ctastinꝰ. idẽ futuri
temporis homines etũt solliciti sibi Tu uero
sis sollicitꝰ de te. inp̃senciarũ. Sollicitus insup̾¬
dictis. significat anxietatẽ. hic uͥ ꝓuictenciã
quã futurũ tempꝰ afferet secñ. ut cũ uecesse
tatẽ qũa peccando meruimꝰ. que inse satis ho¬
uerosa est. ne dũ futurotũ curã suꝑ addamꝰ
hoc loco uehemͣter cauendũ est. ne cũ iude¬

Expanded text:
alium nomine Christianum posuit, dicens: « Nolite solliciti esse de crastino. » Non enim dicitur crastinus dies, nisi in tempore. Nolite ergo solliciti esse in crastinum. Crastinus enim dies sollicitus erit sibi ipse. « Sufficit diei malitia sua. » De praesentibus concedit esse sollicitos, non de futuris. Unde Apostolus: « Cras in Scripturis, futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Per diem intelliguntur homines, quorum diniam dies mali sunt . Sensus ergo est: Dies crastinus, id est, futuri temporis homines erunt solliciti sibi. Tu vero sis sollicitus de re impraesentiarum. Sollicitus in supradictis significat anxietatem, hic vero providentiam, quam futurum tempus affert secum, ut cum necesse tatem, quam peccando meruimus, quae in se satis onerosa est, nedum futurorum curam superaddamus. Hoc loco vehementer cavendum est, ne cum vide
Abbreviated transcription (Latin):
ciatur. De uentris ingluiu̾e ꝓpagat inep¬
ta leticia. scurrilitas. inmũdicia. multilo¬
quiũ. hebetudo sensus. Sa uͦ ipsa sapien¬
cia ñ nisi pacatus tranquillusq ꝑfruitur.
oramꝰ ab om̃i malo liberari. et p̃sertĩ dũ u¬
iimꝰ amalo luxurie. De luxuria gñatur
cecitas m̃tis. incõsideratio. in constan̾cia. p̃¬
cipitatio. amor mali. odiũ dĩ. affectus pͣ¬
sentis scłi. horror aut̃ ił desꝑatio fitturi.
uxta qd differũt odorare et gustate: seu¬
ctas sp̃m intellectus et sp̃m sapiencie dif¬
ferre. Retrograde eciam ad aptantur. ui
petitiones. S.i. donis.⁊ Su. beatitudinibꝰ.
ut uitimore d̃ ultuna peticio respiciat ad
pͥmã beatitudinẽ. inpietate penultima
tis ut clareat. ił cõsequendo attendat ut
crescat. nichil aliud dicimꝰ quã qd in dñica
oratione positũ est. sirecte et congnuent
oramus.
hominibꝰ peccata eoꝵ. dimttet uob̃¬

Expanded text:
gatur inepta laetitia, scurrilitas, immunditia, multiloquium, hebetudo sensus. Quia vero ipsa sapientia nonnisi pacatus tranquillusque perfruitur, oramus ab omni malo liberari, et praesertim dum vivimus, a malo luxuriae. De luxuria generatur caecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, praecipitatio, amor mali, odium Dei, affectus praesentis saeculi, horror autem et desperatio futuri. Juxta quod differunt odorare et gustare, sentias spiritum intellectus et spiritum sapientiae differre. Retrograde etiam adaptantur septem petitiones, septem donis, et septem beatitudinibus ut in timore Dei ultima petitio respiciat, ad primam beatitudinem, in pietate penultima tis ut clareat, vel consequendo attendat ut crescat: nihil aliud dicimus quam quod in Dominica oratione positum est, si recte et congruenter oramus. hominibus peccata eorum, dimittet vob
Abbreviated transcription (Latin):
ra intencione oꝑa dirigis addm̃ ad que
omĩa refecenda sunt. exdebito fine iuten¬
tionis sũt oꝑa lucis. eciã si nͣ ita homini¬
est qͥcquid agis. eciam si rectũ uideatur.
dõ oꝑa tenebre dicunt᷑. qr incercũ habẽt
exitũ. Si gͦ lum̃ ꝙ inte est tenebre sunt.
tenebre quante erunt. Idest si intencio
sordidatur appetitu tp̃raliũ. tenebre fac¬
toꝵ sordide et ualde tenebrose erũt. tũ
ꝓpt̃ turꝑẽ et confusũ intentionis finẽ. tũ
qr operis exitus inse dubuis est. Edlucas
ait. si corpꝰ totũ tuũ lucidũ fuerit luci¬
dũ totũ erit. sic intellige. Si omĩa oꝑa tua
tibi luceant ꝑbonã utencionẽ. tũc eciani lu¬
cida erũt aute dm̃. et iñ lucis gr̃a dona

Expanded text:
ra intentione opera dirigis ad Deum, ad quem omnia referenda sunt, ex debito fine intentionis sunt opera lucis, etiamsi non ita hominiestopera tenebrae dicuntur, quia incertum habent exitum. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt? Id est, si intentio sordidatur appetitu temporalium, tenebrae factorum sordidae et valde tenebrosae erunt, tum propter turpem et confusum intentionis finem, tum quia operis exitus in se dubius est. Quod Lucas ait: Si corpus tuum totum lucidum fuerit, lucidum totum erit , sic intellige: Si omnia opera tua tibi luceant per bonam intentionem, tunc etiam lucida erunt ante Deum, et inde lucis gratia dona
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ scĩficatur inspũ. regnũ autẽ eiꝰ incarnis
resurrectione uenturũ estt̾ciã gͦpeticionẽ
uihis chuabꝰ lucas uoluit intelligi de iñ ad¬
iungit de pane cotidiano. de retnissione pec¬
catont. de tẽptatione uitanda. telinquens sed
liba nos amalo: ut sciat unꝰ quisq se lib̾ari a
malo. ex eo qd̃ non iufertur intẽptationẽ: Qs
eciã uult ħ littera. sed lib̾a. Hon enĩ ibi est
et lib̃a. tanquã nna sit peticio: ut cũ dicit᷑
noli. hoc sed hoc sattende quanta conexione
congruãt sibi peticiones. S .n. scptifotinis gtã¬

Expanded text:
arnis resurrectione venturum est. Tertiam ergo petitionem in his duabus Lucas voluit intelligi. Deinde adjungit de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda, relinquens, sed libera nos a malo, ut sciat unusquisque se liberari a malo, ex eo quod non infertur in tentationem. Quod etiam vult haec littera, sed libera. Non enim ibi est, et libera, tanquam una sit petitio, ut cum dicitur noli hoc, sed hoc. Attende quanta connexione congruant sibi petitiones septem, septiformis gra
Abbreviated transcription (Latin):
nebit et alterũ cõtẽꝑnet. ħon potestis dõ
seruire. et mãmone. Idẽst opꝰ diuerse nolũ. Hit.
tati dñoꝵ ñ conuenit. Mãmona syriace. di I
qͣui custodit ut seruus. et ñ distribuit ut
dũs. Mãmona apud ebreos diuicie dñr. I

Expanded text:
et. Non potestis Deo servire et mammonae. Idem opus diversae voluntati dominorum non convenit. Mammona Syriace, divitest, qui custodit ut servus, et non distribuit ut Dominus. Mammona apud Hebraeos divitiae di
Abbreviated transcription (Latin):
bis. añquã pietatis eum. Admonemr ora
re dm̃ cõsciencia ñ multiloqͥo sicut ethu¬
cr putantes qd̃ ipsi ita uerbis dm̃ flectere
d̃s dt̃ quibꝰ indigemꝰ. frustra scienti loqͥm᷑.
adqd̾ respondemꝰ nos ñ narratores :ͤ sed rogato¬
res. Ipsa orationis utentio cor nr̃m screnat.
capaciꝰ q efficit ad excipienda diuina mu¬
nera. L Tc̃ dixit unꝰ exdiscipulis ad eũ eiꝰ.
Dne doce nos orare. sicͣ ioħs docuit disci¬
pulos suos. Ubi matħs dicit. tcͣ herodes i¬
dens qͥa illusus eẽt amagis iratꝰ est ualde.
nullũ certũ tẽpꝰ defunte detͣminat ꝑ. tunc.
sed tale est qd cdicit. In ilł diebꝰ contigit he¬
rodem irasci. Sic gͦ prudens lector exponat
tẽ. uͥcũq lectio postulabit. Et . m.
ait illis. Cũ oratis q̃icite.
Qui dicit pat̾ nr̃. magnoꝑe cu
ret ne tanto patre sit mndigcis Ri¬
⁊ possunt uere ac pie dicere. nobiles et
diuites pat̾ nr̃. nͥ cognoscant se eẽ
frattes ignobiliũ. et pauper̃. Incelis

Expanded text:
AN. Admonemur orare ad Deum conscientia, non multiloquio sicut ethnici, putantes quod ipsi ita verbis Deum flectere Deus quibus indigemus, frustra scienti loquimur. Ad quod respondemus, nos non narratores esse, sed rogatores, Ipsa orationis intentio cor nostrum serenat, capaciusque efficit ad excipienda divina munera. L. Tunc dixit unus ex discipulis ejus ad eum: Domine, doce nos orare, sicut Joannes docuit discipulos suos. Ubi Matthaeus dicit: Tunc Herodes videns quoniam illusus esset a magis, iratus est valde , nullum certum tempus definite determinat per tunc, sed tale est, quod dicit: In illis diebus contigit Herodem irasci. Sic ergo prudens lector exponat tunc, ubicunque lectio postulabit. M. L. Et ait illis: Cum oratis, dicite: qui ret, ne tanto patre sit indignus. Non possunt vere ac pie dicere nobiles ac divites, pater noster, nisi cognoscant se esse fratres ignobilium et pauperum. In coelis,