comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mala faceret. & mala mereretur: li¬
na celesti uoce ꝓsternitur. ꝑsecutor
deicitur: p̃dicatorꝰ erigitur. Audi
eum hoc ipsum confitentem. Qui
prius fui blasphemus & ꝑsecutor.
& iniuriosus: sed miscdiam conse¬
cutus sum. Nlunquid ibi dixit. red¬
det michi uistus uidex: Miscdiam
inquit consecutussum. Mala me¬
rebar: bona accipio. Non scdm pec¬
eata nr̃a fecit nobis. Miscdiam con¬
secutus sũ: debita mͥ ñ sunt reddita.
Si enim debita redderentur: supplitia
reddclerentur. Non inquit accepi qd̃
tere ab occidente: conuertere adori¬
entem. Eece unus homo: saulus et
paulus. Saulus inoccidente: paulꝰ
moriente. ꝑ secutor inoceidente: p̃¬
dicator inoriente. Oecidunt ibi pec¬
eata: oritur inde iustitia. In occiden¬
te uetus: in oriente nouus. In occi¬
Dente. saulus: in oriente. paulus. Un¬
de hoc sau lo: Unde hoc crudelis
Unde hoc ꝑsecutori: Unde hoc ñ pasto¬
ri.: Ipse enim erat lupus rapax: de

Expanded text:
mala faceret, et mala mereretur, umala faceret, et mala mereretur, una coelesti voce prosternitur: persecutor dejicitur, praedicator erigitur. Audi eum hoc ipsum confitentem: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum . Numquid ibi dixit, Reddet mihi justus judex? Misericordiam, inquit, consecutus sum: mala merebar, bona accepi. Non secundum peccata nostra fecit nobis. Misericordiam consecutus sum. Debita mihi non sunt reddita. Si enim debita redderentur, supplicium redderetur. Non, inquit, accepi quod tere ab occidente, convertere ad orientem. Ecce unus homo, Saulus et Paulus: Saulus in occidente, Paulus in oriente; persecutor in occidente, praedicator in oriente. Occidunt ibi peccata, oritur inde justitia. In occidente vetus, in oriente novus: in occidente Saulus, in oriente Paulus. Unde hoc Saulo, unde hoc crudeli, unde hoc persecutori, unde hoc non pastori? Ipse enim erat lupus rapax, de
Abbreviated transcription (Latin):
pinquaret. De corona sibi parata p̃¬
sumentem. Bonum inquit certam̃
certaui: cursum consũmaui: fidem
seruaui. De cȩtero suꝑest. michi co¬
rona iustiue: quam reddet mͥ dñs
in illa die iustus iuidex. Non solũ
autem mͥ. sed & his qui diligũt
manifestationem eius. Reddet in¬
quit mͥ dñs coronam: uistus uidex.
Debet gͦ quod reddet. Reddet ergo
uistus iudex. Non enim oꝑe inspe¬
cto: potest negare mercedem. Quod
opus inspicit: Bonũ certam̃ cer¬
taui: opus ẽ. Cursum consũmaui:
opusẽ. Fidem seruaui: opusc̃. Sii¬
ꝑest michi corona uistitie: merces ẽ.
Sed in mercede tu nichil agis: in oꝑe
non solus agis. Corona tibi ab ipso
est. opus autem abs te ẽ: sed ñ nisi
ipso ad uiuante. Cum aut̃ paulus
apłs prius saulus crudelissimus esset.¬
& immanissimis ꝑsecutor. nichil oĩ¬
no bomi merebatur. s merebatur
plurunum mali: merebat᷑ enĩ dãp¬
nari. non eligi. Et ecce subito cũ

Expanded text:
pinquaret, de corona sibi parata praepinquaret, de corona sibi parata praesumentem. Bonum, inquit, certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justiin illa die justus judex; non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt manifestationem ejus . Reddet, inquit, mihi Dominus coronam justus judex. Debet ergo quod reddet. Reddet ergo justus judex. Non enim opere inspecto potest negare mercedem. Quod opus inspicit? Bonum certamen certavi, opus est: cursum consummavi, opus est: fidem servavi, opus est. Superest mihi corona justitiae, merces est. Sed in mercede tu nihil agis; in opere non solus agis. Corona tibi ab ipso est; opus autem abs te est, sed non nisi ipso adjuvante. Cum autem Paulus apostolus, prius Saulus, crudelissimus esset et immanissimus persecutor, nihil omnino boni merebatur, imo merebatur plurimum mali: merebatur enim damnari, non eligi. Et ecce subito, cum
Abbreviated transcription (Latin):
donas.: Aꝑta ẽ illa confessio. Non¬
ne dõ subicitur anima mea: Ab ip¬
soẽ enim pacientia mea. Dicit nob̃
ipse in ur̃a pacientia. Dicamus illi
& nos. Abipso ẽ pacientia mea. Tuũ
feci donando: noli esse ingratus tibi
assignando. Nonne inoratione do¬
minica dicimus & nrm̃ esse quoda
deo ẽ.: Cotidie dicimus. Panem
nr̃m cotidianum. Iam dixisti nũm:
sit alienum. Dicis nr̃m: & dicis da
nob̾. Quid ergo tibi assignas: quod
nontibi ipse dedisti: Quid enim
habes. quod ñ accepisti: Dicis nr̃m:
& danob̃̾. Agnosce largitorem: confite¬
re te acciꝑe: ut libent ille dignet᷑ dare.
Quoͥd si ñ egeres: Quid m̃dicas. & suꝑb
es: Annon mendicas. qui panẽ petis:
tate. Panis nr̃ cotidianus: xp̃c in car¬
ne. E ternus sine tempore: cotidianꝰ
in tempore. Tam̃ panis ẽ ipse: qui
de celo descendit. fortes sunt marty¬
res: firmi sunt martyres: sed panis cõ¬
firmat cor hominis. Iam gͦ audiamꝰ

Expanded text:
donas? Aperta est illa confessio: Nondonas? Aperta est illa confessio: Nonne Deo subjicietur anima mea? Ab ipso est enim patientia mea . Dicit nobis ipse, In vestra patientia. Dicamus illi et nos, Ab ipso est patientia mea. Tuum fecit donando, noli esse ingratus tibi assignando. Nonne in oratione dominica dicimus et nostrum esse quod a Deo est? Quotidie dicimus, Panem nostrum quotidianum. Jam dixisti, nostrfit alienum. Dicis, nostrum; et dicis, da nobis. Quid ergo tibi assignas, quod non tibi ipse dedisti? Quid enim habes quod non accepisti . Dicis, nostrum; et, da nobis. Agnosce largitorem, confitere te accipere, ut libenter ille dignetur dare. Quid si non egeres, qui mendicas et superbus es? Annon mendicas, qui panem petis? tate; panis noster quotidianus, Christus in earne: aeternus sine tempore, quotidianus in tempore. Tamen ipse est panis qui de coelo descendit . Fortes sunt martyres, firmi sunt martyres: sed panis confirmat cor hominis . CAPUT II.
Abbreviated transcription (Latin):
martyribus suis. ꝓ hum¬
na fragilitate sollicitis ne
forte eum confitendo atq mori¬
endo perirẽt: magnam seturitat᷑
dedit. dicendo eis. Capillus de ca¬
pite ur̃o non peribit. Times ergi
ne peas: cuius capillus non pe¬
ribit: Si sic custodiuntur suꝑ¬
flua tua: in quanta tutela ẽ ani¬
matua: Nonꝑibit capillus. qui
cum tondetur ñ sentis: & ꝑibit.
nima tua ꝑ quam sentis: Sant
multa dura eos passuros esse pti¬
dixit. ut p̃dicendo faceret paratiores.
dicerentq illi. Paratum cor meum. Ed
ẽ paratum cor m̃cuim: nͥ patata uolũ¬
tas mea: Paratam ergo habent marty¬
res uoluntatem in mattytio: sed p̃parat᷑
uoluntas a domino. Illis autem maliᷤ
duris atq asperis futuris cominemo¬
ratis: adiecit. In uestra patientia:
possidebitis animas uras. In ur̃a ĩ¬
quit pacientia. Non enim esset paci¬
entia tua: si non ibi esset & uolun¬
tas tua. In pacientia ur̃a. Sed unde
nr̃m: non donatur. Quomodo enĩ
aliquid donas: nisi ut eius sit cui

Expanded text:
martyribus suis pro humana fragilitate sollicitis, ne forte eum confitendo atque moriendo perirent, magnam securitatem dedit, dicens, Capillus de capite vestro non peribit . Times ergo ne pereas, cujus capillus non peribit? Si sic custodiuntur superflua tua, in quanta tutela est anima tua? Non perit capillus, qui cum tondetur, non sentis; et perit anima, per quam sentis? Sane multa dura eos passuros esse praedixit, ut praedicendo faceret paratiores, dicerentque illi, Paratum cor meum . Quid est, paratum cor meum, nisi, Parata voluntas mea? Paratam ergo habent martyres voluntatem in martyrio: sed praeparatur voluntas a Domino . Illis autem malis duris atque asperis futuris commemoratis adjecit, In vestra patientia possidebitis animas vestras . In vestra, inquit, patientia. Non enim esset patientia tua, si non ibi esset et voluntas tua. In vestra patientia: sed unde nostrum, non donatur. Quomodo enim aliquid donas, nisi ut ejus sit cui
Abbreviated transcription (Latin):
titer passiones. Nam idõ dominus
ꝑ totum mundum diuersis in locis
pati martyres uoluit: ꝙͣ tamquam
ẏdonei testes nos p̃senti quos dam ex
plo fidi sue confessionis urgerent:
ut humana fragilitas. que p̃dicano¬
ni dũice auditu longiore uixcrana
uel presenti oculorum testimonio.
marty rio crederet beatorum. Cunqͥ
igitur martires deuotissime ꝑcola¬
di sunt: sed specialit̾ hii ueneran
sunt a nob̃. quorum reliquias ps¬
sidemus. Illi enĩ nos orationibus
aduiuant: isti etiam adiuuant pal¬
sione. Cum his aũt nob̃ familias¬
nob̾cum morantur: hoc ẽ & ina
pore recedentes excipiunt:hic ne
peccatorum nos labes assumat.l
ne inferni horfor inuadat. Nãids

Expanded text:
titer, passionis. Nam ideo Dominus titer, passionis. Nam ideo Dominus per totum mundum diversis in locis pati martyres voluit, ut tanquam idonei testes nos praesenti quodam fidei exemplo suae confessionis urgerent; ut humana fragilitas, quae praedicationi dominicae auditu longiore vix credit, vel praesenti oculorum testimonio martyrio crederet beatorum. Cuncti igitur martyres devotissime percolendi sunt, sed specialiter ii venerandi sunt a nobis, quorum reliquias possidemus. Illi enim nos orationibus adjuvant, isti etiam adjuvant passione; cum his autem nobis familiarnobiscum morantur, hoc est, et icorpore recedentes 263 excipiunt; hic ne peccatorum nos labes assumat, ibi ne inferni horror invadat. Nam ide
Abbreviated transcription (Latin):
Um om̃iũ scõrum marty¬
rum fratres deuotissime
natalem cȩlebrare debemꝰ:
tum precipue eorum so lempnitas tota
nob̾ ueneratione curanda ẽ: qui in nrĩs
domiciliis ꝓprium sanguinẽ ꝓfi̾dert̃.
N am licet unuiersi scĩ ubiq sint. & oĩb
niunt. qui & supplicia ꝑtulere ꝓ nob.
Martir enim cũ patitur. ñ sibi tantum
patitur: sed & ciuib. Sibi enim patit᷑
adpremium: cimb ad exemplum. Si¬
bi patitur ad requiem. ciuib adsalu-¬
tem. Exemplo enimeorum didicimus
xꝑ̃o credere: didicimus contumeliis
uitam ȩt̃nam quȩxere: mortẽ didicimꝰ
non tumere. Ui dete quid martyribus de¬
bcamus: in quo alter tortus ẽ. ut aliꝰ
saluaretur: Alt̃ carnficem ꝑtulit. utt
xp̃m alt agnosceret: alt̃ morti addictis
ẽ. ut alius uita potiretur ȩt̃na:ͥ et ad
postremum sc̃s occisus ẽ. ut percatis
euaderet. Beati igitur martyres. Necsi¬
bi uiccrunt: nec sibi sunt mortui. Ex̃¬
plumenim nob̃ reliquerunt benen
uendo conuersationis. tolerando fu¬

Expanded text:
um omnium SS. Martyrum, fratres, devotissime natalem celebrare debeamus, tum praecipue eorum solemnitas tota nobis veneratione curanda est, qui in nostris domiciliis proprium sanguinem profuderunt. Nam, licet universi niunt, qui et supplicia pertulere pro nobis. Martyr enim cum patitur, non sibi tantum patitur, sed et civibus; sibi enim patitur ad praemium, civibus ad exemplum; sibi patitur ad requiem, civibus ad salutem: exemplo enim eorum didicimus Christo credere, didicimus contumeliis vitam aeternam quaerere, mortem didicimus non timere. Videte ergo quid martyribus debeamus: in quo alter tortus est, ut alius salvaretur: alter carnificem pertulit, ut Christum alter agnosceret: alter morti addictus est, ut alius vita potiretur aeterna: et ad postremum sanctus occisus est, ut peccator evaderet. Beati igitur martyres nec sibi vixerunt, nec sibi sunt mortui; exemplum enim nobis reliquerunt bene vivendo, conversationis, tolerando for
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. si dicatur ipse sublimius aliqͥ
deꝓmere ꝑ discipłm quam ꝑ sema¬
ipsum: ⁊ ꝑ illius linguam manifes¬
te ꝓferre. ꝙ ꝑ semet ipsum liquid
noluit aperire. Nam ut ce hic qu¬
dam adhuc int̾ eosdem beatos ap¬
stolos comparatio uideatur: hocbi¬
ato ioħi dñs concessit inuerbis.
mus. quia inplateis eiciebant infir¬
mos: ⁊ ponebant in lectulis & ingra¬
batis: ut ueniente petro saltem umbͣ
ilius obumbraret quemquã illorũ
et liberarentur ab infirmitatib sus.
ut ꝑumbram uidelicet sui corporis
ꝓmisit impleuit. Nam in eiusdem
ioħis euanglio dic̃. Amen am̃ di¬
co uobis. qui credit inme. opera q̃¬

Expanded text:
nostro, si dicatur ipse sublimius aliquid nostro, si dicatur ipse sublimius aliquid depromere per discipulum quam per semetipsum, et per illius linguam manifeste proferre quod per semetipsum liquido noluit aperire. Nam, ut et hic quaedam adhuc inter eosdem beatos apostolos comparatio videatur, hoc beato Joanni Dominus concessit in verbis, mus quia in plateis ejiciebant infirmos, et ponebant in lectulis et grabbatis, ut, veniente Petro, saltem umbra illius obumbraret quemquam illorum et liberarenturut per umbram videlicet sui corporis promisit implevit. Nam in ejusdem Joannis Evangelio dicit: «Amen, amen dico vobis, qui credit in me
Abbreviated transcription (Latin):
et frontem tuam duriorem frontib
eorum: ut adamantem.⁊ ut silicẽ
dedi faciem tuã. Plane ꝙ uterq
discipłs ꝓtulit de sacramento dñi¬
ce fidei quamqͣm ꝓfundissimum
sit atq om̃ino diuinum. ⁊ utrũq
pari mͦ uires humane mentis exce¬
dat. nec uideatur in excellentie diu
re conspicitur: quia neq ante illu
neq post illum hoc idem scͥpsise
aliqͥs inuenitur. Nam illam beati
petri sententiam:⁊ martham soroã
lazari eisdem fere uerbis legimꝰ ꝓ¬
tulisse. Cui nimirum cũ saluator
diceret. om̃is qui uiuit & credit
inme non morietur in eternum. atq
subiungeret. credis hoc: ilico eobi
spũ quõ et petrus inspirante respõ¬
dit. Ego credidi inquit quia tues
uenisti. Qͥd mirum si iohem de
diuinitate loquentem. beato petro
p̃ferimus: cum illud euangłu sui
singłare pͥncipium ipsa etiam dũ
ca uerba si dici liceat excedere uidi¬
amus: Nunc iniuria fit. redẽpton

Expanded text:
et frontem tuam duriorem frontibus et frontem tuam duriorem frontibus eorum, ut adamantem et ut silicem dedi faciem tuam . » Plane quod uterque discipulus protulit de sacramento Dominicae fidei, quanquam profundissimum sit atque omnino divinum, et utrumque pari modo vires humanae mentis excedat, nec videatur in excellentiae digre conspicitur, quia neque ante illum, neque post illum hoc idem scripsisse aliquis invenitur. Nam illam B. Petri apostoli sententiam, et Martham sororem Lazari eisdem fere verbis legimus protulisse. Cui nimirum cum Salvator diceret: «Omnis qui vivit et credit in me non morietur in aeternum ;» atque subjungeret: «Credis hoc?» illico eodem Spiritu, quo et Petrus, inspirante respondit: «Ego credidi, inquit, quia tu es utem mirum, si Joannem de divinitate loquentem, beato Petro praeferimus, cum illud Evangelii sui singulare principium ipsa etiam verba Dominica, si dici liceat, excedere videamus? Nec injuria fit Redemptori
Abbreviated transcription (Latin):
& ds erat u̾bum. hoc itaq signacło
ueritatis et hereticorũ tergi u̾sationib
metam fixit: et catholicorum fidem
ꝑpetua ex tunc & deinceps certitudi¬
ne roborauit. Petrus gͥ petra. Tu es
inquit petrus:⁊ suꝑ hanc petrã edi¬
ficabo eccłiam meam. Petra qͦ factꝰ
est & ioħs: supra cuiꝰ fidĩ funda¬
mentum totius eccłie structura cõ¬
surgit: quã uidelicet siue hereticorũ
furor impingat. siue temptationũ
irruat impetus non euertit: hec pe¬
tra ueri dauid implet fundam. qͣ
philisteum goliath signant̃ infron¬
te ꝑcutiat: ubi uidelicet crucis uex¬
illum ꝓphanus et impius non habe¬
bat Hec siquidem petra om̃s eccłia¬
stice doct᷑rine adũsarios destruit.
hec iudaicam ꝑfidiam cum omni
prorsus hereticorũ prauitate ꝓster¬
nit. Nec mirum si instar petri et
ioħs petra dicatur: cum hec ad ere¬
chielem dñs dicat. Ecce dedi faciẽ
tuam ualentiorem facieb eorum:

Expanded text:
et Deus erat Verbum . » Hoc itaque signaculo et Deus erat Verbum . » Hoc itaque signaculo veritatis et haereticorum tergiversationis metam fixit et catholicorum fidem perpetua ex tunc et deinceps certitudine roborabit. Petrus igitur petra: «Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . » Petra quoque factus est et Joannes, supra cujus fidei fundamentum totius Ecclesiae structura consurgit, quam videlicet, sive haereticorum furor impingat, sive tentationum irruat impetus non evertit. Haec petra veri David implet fundam, qua Philisthaeum Goliath signanter in fronte percutiat , ubi videlicet crucis vexillum profanus et impius non habebat. Haec siquidem petra omnes ecclesiasticae doctrinae adversarios destruxit, haec Judaicam perfidiam cum omni prorsus haeretica pravitate prostravit. Nec mirum si instar Petri et Joannes petra dicatur, cum haec ad Ezechielem Dominus dicat: «Ecce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tici. marcion. cherintus & ebion. ce¬
deriq quam plurimi quos ipse con¬
uenienter antixpõs appellat. caulaᷤ
eccłiastici gregis irrumpunt. & ue¬
lut lupi graues. suꝑ ouilia pastoriᷤ
auxilio destituta grassantur. Xxpm̃
scilicet ante mariam non fuisse do¬
gmatizabant: & ita simplicem ȩuan¬
glice fidei puritatem. ꝑfidie sue squa¬
lorib corrumpebant. Confunditur
mundus: turbatur eccłia: uacillat
fides: et uelut inhorrescente tempes¬
tate ꝑfidie plurimi naufragantuꝵ.
Quid plura: Tandem ꝑempto domi¬
ciano. duce diuinagrã redit iohan¬
nes ephesum: turbatam gemit ec¬
cłiam. S quicquid inuenit erroriᷤ
turbine ac tempestate turbatũ: soli¬
dius atq robustius. ad pͥstine fidei
reuocat sacramentũ. Nam rogatus
ut ab historiographis traditur. a
caritate fere tõtius uniu̾salis eccłiȩ:
in illud tam̃ erupit diuine inspira¬
tionis ȩloquiu. In principio inqͥens¬
erat uerbum. et uerbum erat apud dm̃.

Expanded text:
tici Marcion, Cerinthus, Ebion, caetici Marcion, Cerinthus, Ebion, caeterique quamplurimi, quos ipse convenienter Antichristos appellat, caulas ecclesiastici gregis irrumpunt, et veluti lupi graves super ovilia pastoris adminiculo destituta grassantur, Christum scilicet ante Mariam non fuisse dogmatizantes, et ita simplicem evangelicae fidei puritatem perfidiae suae 339 squaloribus corrumpentes. Confunditur mundus, turbatur Ecclesia, vacillat fides, et velut inhorrescente tempestate perfidiae plurimi naufragantur. Quid plura? Tandem perempto Domitiano, duce divina gratia, rediit Joannes Ephesum, turbatamque gemit Ecclesiam. Sed quidquid invenit erroris turbine atque tempestate turbatum, solidius atque robustius ad pristinae fidei revocat fundamentum. Nam rogatus, ut ab historiographis traditur, a charitate fere totius universalis Ecclesiae, in illud tandem erupit divinae inspirationis elogium: «In principio, inquienserat Verbum, et Verbum erat apud Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
um eẽ constituit: cum beate genitri¬
cis sue. eum decreuit esse custodem.
toinde ut beato petro ioh̃s multiplici¬
ter comparetur. cum discipłos suos re¬
demptor nr̃ inquireret. qua circa se
opinione homines ducerentur:illiq
ꝓtinus respondissent. Alu iohannẽ
baptistam. alii aũ heliam. alii uero
ieremiam. aut unũ exꝓpħis: donec
ad petrum uentum ẽ. nutabat asser¬
tioᷤnec ambiguitatis uincłm solue¬
batur. At ubi qͦd habebat discipłorũ
sensus exigitur. precedit inueritatis
confessione. qui pͥmus erat inaplica
dignitate. petriis uidelicet. Tues in
ꝓcellosas ambiguitatũ fluctuantiũ
tempestates. piscator iste ueritatis
anchoram fixit: et nauicłam fidei
intutissimo tranquilli portus gre¬
mio collocauit. S uideamus utrũ
ioħs et huic operi aliquam cumbe
ato petro similitudinẽ deneat. Con¬
stantissime itaq predicationis argu¬
itur: sicq a domiciano tunc cesare.
inexilium destinatur. ꝓtinus here¬

Expanded text:
um esse constituit, cum beatae Genitrium esse constituit, cum beatae Genitricis suae eum decrevit esse custodem. Proinde ut beato Petro Joannes multipliciter comparetur, cum discipulos suos Redemptor noster inquireret qua circa se opinione homines ducerentur, illique protinus respondissent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis . Donec ad Petrum ventum est, nutabat assertio nec ambiguitatis vinculum solvebatur. At ubi quid habeat discipulorum sensus exigitur, praecedit in veritatis confessione qui primus erat in apostolica dignitate, Petrus videlicet: «Tu es, umina, inter procellosas ambiguitatum fluctuantium tempestates piscator iste veritatis anchoram fixit, et naviculam fidei in tutissimo tranquilli portus gremio collocavit. Sed videamus utrum Joannes et huic operi aliquam cum B. Petro similitudinem teneat. Constantissimae itaque praedicationis arguitur, sicque a Domitiano tunc Caesare in exsilium destinatur. Protinus haere
Abbreviated transcription (Latin):
se uidetur eccłia. Utraq tam̃ calte
utraq tam̃ munda: utraq ꝑpetue
uirginitatis signacło p̃munita: hi¬
rum itaq duarũ matrum. duarũ
penso diligent̃ utriusq ponde mꝰ¬
sterui. excellentium meritorum di¬
nitas. in duob celi senatorib uide¬
tur equari. Dic̃ dñs petro: tibi da¬
bo claues regni celorũ. Num quld
et beata maria fr̃s mercelum noa
fuit. incuius utero uirginal l
mensib tota diuinitatis plenitudo
ꝑmansit: Ex cuius castis mundisq
iusderib. dĩ uerbum ꝑ quod facta s̃
omnia. inmacłata se carne uestiuit:
nangusta sclicet latebat aluo con¬
clusus. sed totius orbis iura regebat
inmensus. Inbreuissimo inquã iur¬
ginalis uteri domicilio constitutus.
& celi gub̾nabat imperiũ.⁊ terreno¬
tum om̃ium. non amiserat pͥncipatũ.
ongͦ p̃sumptiue celum dicit᷑ uenera¬
bilis uirgo maria Atq iõ beatum
ioh̃em dñs. quodam mͦ celi clauicłari¬

Expanded text:
sse videtur Ecclesia. Utraque tamen casta, sse videtur Ecclesia. Utraque tamen casta, utraque munda, utraque perpetuae virginitatis cingulo praemunita. Harum itaque duarum matrum, duarum penso diligenter utriusque pondere ministerii, excellentium meritorum dignitas in duobus coeli senatoribus videatur aequari. Dicit Dominus Petro: «Tibi dabo claves regni coelorum .» Nunquid et beata Virgo, fratres mei, coelum non fuit, in cujus utero virginali novem mensibus tota divinitatis plenitudo permansit? Ex ipsius quippe castis mundisque visceribus, Dei Verbum, per quod facta sunt omnia, immaculata se carne vestivit. In angusto scilicet latebat alvo conclusus, sed totius orbis jura regebat immensus. In brevissimo, inquam, virginalis uteri domicilio constitutus, et coeli gubernabat imperium, et terrenorum omnium non amiserat principatum. Non ergo praesumptive coelum dicitur venerabilis virgo Maria: atque ideo beatum Joannem Dominus quodammodo coeli claviculari
Abbreviated transcription (Latin):
intimi candoris aspectus. quod in se
uirere considerat: hoc uernare et in
pulchram uarietatem diuine dipo¬
sitionis coram caritate ur̃a ꝑpendere:
&e egregios duos redemptoris nr̃i di¬
scipsos. qualit̃ int̾ se quadã dignita¬
tis similitudine congruant. comꝑare:
petrum uidelicet et iohem. Commi¬
sit namq dñs petro claues ecclie.: uoli¬
it et beato ioħi custodiam delegare¬
mariȩ. Utraq nimirũ mat. Mater¬
uͦ de lateris sui carne ꝓduxit. Ex
ista ꝓdut scdm carnem natus. illã
ꝓtulit carne iam mortuus. Ex ista
uoluit nasci: ꝓ illa dignatus ẽ mo¬
ri. Exuna semel natus ẽ in ꝑsona
sua: ex altera nascunt᷑ coltidie men¬
bra sua. Traxit exaltera ꝙ ꝓ alten
moreretur: et quo utraq communt̃
saluaretur. Magna gͥ & felix matir
& beata uirgo maria. ex cuius uise¬
rib caro xp̃i assũpta ẽ: ex quarur¬
sus ꝑ aquam et sanguinẽ ꝓfluxit
eccłia. Hoc itaq mͦ et ex maria ꝓdeꝰ¬

Expanded text:
intimi candoris aspectus quod in se intimi candoris aspectus quod in se virere considerat hoc vernare et in pulchram varietatem divinae dispositionis coram charitate vestra perpendere, et egregios duos Redemptoris nostri discipulos qualiter inter se quadam dignitatis similitudine congruant comparare? Petrum videlicet, et Joannem. Commisit namque Dominus Petro claves Ecclesiae ; voluit et beato Joanni custodiam Mariae delegare . Utraque nimirum matvero de lateris sui carne produxit. Ex ista prodiit secundum carnem natus, illam protulit carne jam mortuus. Ex ista voluit nasci, pro illa dignatus est mori. Ex una semel natus est in persona sua, ex altera nascuntur quotidie membra sua. Traxit ex altera quod pro altera moreretur, ut quo utraque communiter salvaretur. Magna igitur et felix mater et beata virgo Maria, ex cujus visceribus caro Christi desumpta est, ex qua rursus per aquam et sanguinem profluxit Ecclesia. Hoc itaque modo et ex Maria prodii
Abbreviated transcription (Latin):
flere. postremo crucifigi & mori.
humanitatis erant opera: miracła
uͦ facere. et non solum alios. s se¬
metipsum etiam amortuis suscitare.
euidentissima erant duuinitatis indi¬
cia. hoc itaq mͦ beatus ioħs quasi
eburneum uentrem sponsi. saphiris
describit. Quia gͥ hic beatus iohs
de dõ mirabilit atq incomparabili¬
ter. ceteris mortalib loquit᷑: iure fa¬
ct̾um ẽ ut nonsolum agrecis. s etiã
alatinis undiq theologus appelle¬
tur. Theotocos maria. quia dm̃ ue¬
racit genuit: theologus ioħs. quia
dĩ uerbum ante scła apud patrem ẽẽ
& dm̃ esse. non solum inenarrabiliter
uidit. s et ꝓfundissima subtilitate
descͥpsit. Uñ et merito potest dicẽ
cum ꝓpha. Eructauit cormeum uer¬
bum bonum. Recte gͦ uirgo uirgi¬
ni ad obsequiũ traditur: & ꝓ domino.
seruus. iuce filii subrogat᷑: ut uirgina¬
lis pudicicie splendor exutraq ꝑsona.
sibimet inuicem congruat: et floridꝰ

Expanded text:
flere, postremo crucifigi et mori, flere, postremo crucifigi et mori, humanitvero facere, et non solum alios, sed semetipsum a mortuis suscitare, evidentissima erant divinitatis indicia. Hoc itaque modo beatus Joannes quasi eburneum ventrem sponsi sapphiris describit. Quia igitur hic beatus Joannes de Deo mirabiliter atque incomparabiliter caeteris mortalibus loquitur, jure factum est ut non solum a Graecis, sed etiam a Latinis undique Theologus appelletur. Theotocos Maria, quia Deum veraciter genuit; Theologus Joannes, quia Dei Verbum ante saecula apud Patrem esse et Deum esse non solum inenarrabiliter vidit, sed et profunda sublimitate descripsit. Unde non immerito potest dicere cum Propheta: «Eructavit cor meum verbum bonum .» Recte igitur virgo Virgini ad obsequium traditur et pro Domino servus vice filii subrogatur, ut virginalis pudicitiae splendor ex utraque persona sibimet invicem congruat, et floridus
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur: idõq ꝑ uentrẽ recte fragi¬
litas inxp̃o assumpte humanitatis
accipitur. Ebur aũ os ẽ elephanti: ꝙ.
uidelicet alit ferunt eẽ castissimum.
tas redemptoris. ab om̃i peccatorum
contagio casta prorsus. et iniuolata
ꝑmansit.Siquidem peccatum non
fecit:. nec dolus inuentus ẽ in ore eius.
Saphirus autem lapis ẽ sereni celi co¬
lorem habens. Unde et inuisione do¬
mini dicit᷑. Erat sub pedib eiũs qͣ¬
si opus lapidis saphiri.⁊ qͣsi celũ
cum serenum ẽ. ꝑ saphiros gͦ opera
diuinitatis intelligunt᷑. que in car¬
ne ds̃ ostendebat. Uenter gͦ sponsi
distinctus erat saphiris. quia xp̃i
humanitas diunis uirtutib reful¬
gebat. Nec plenus ẽẽ saphiris đr.
s distinctus. ita uidł ut int̾ saphi¬
ros candor eboris appareret: quia
sic dñs ex parte assumpti hominis
operabatur humana: ut aliqͣndo
nichilominus ex parte dĩtatis os¬
tenderet. et diuina. Nam esurire.

Expanded text:
invenitur; ideoque per ventrem, recte fragiinvenitur; ideoque per ventrem, recte fragilitas in Christo assumptae humanitatis accipitur. Ebur autem os est elephantis, quod videlicet animal fertur esse castissimum ftoris humanitas ab omni peccatorum contagio casta prorsus et inviolata permansit. Siquidem « peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus . » Sapphirus autem lapis est sereni coeli colorem habens. Unde et in visione Domini dicitur: « Erat sub pedibus ejus quasi opus lapidis sapphiri, et quasi coelum cum serenum est . » Per sapphiros ergo opera divinitatis intelliguntur, quae in carne Dominus ostendebat. Venter ergo sponsi distinctus erat sapphiris, quia Christi humanitas divinis virtutibus refulgebat. Nec plenus esse sapphiris dicitur, sed distinctus; ita videlicet ut inter sapphiros candor eboris appareret, quia sic Dominus ex parte assumpti hominis operabatur humana, ut aliquando nihilominus ex parte deitatis ostenderet et divina. Nam esurire,
Abbreviated transcription (Latin):
alternato sue narrationis ordine.
mͦ diuinitatem xp̃i sublimit into¬
nat .mͦ. que humanitatis s̃. plane
quodammͦ. atq humilit̃ asseuerat:
hic inipso euangłii sui principio ce¬
pit: ita seriatim usq ad finem. hc̃
eundem modũ. ꝑ omnẽ sue discre¬
tionis articłm tenuit. Nam sic̃ no¬
stis. incapite sui libri dificum illud
ac singłare ponit exordium: In prin¬
cipio inquiens erat uerbum.⁊ uer¬
bum erat apud dm̃:⁊ ds̃ erat u̾bũ.
cee aquila dĩ ad celi u̾ticem subli¬
mit euolat: s ad escam carnis. neceᷤᷤ¬
se ẽ ut p̃ssis alis aliqñ inimũ sum¬
missa descendat. Uñ et pauloptꝰ.
quid subdat audite. & uerbum
inquis caro factum ẽ:⁊ habitauit
in nobis. Hanc itaq diu̾sitatem
humanitatis atq diuinitatis uni¬
de smet atq inconfuse.sponsa de
sponso dic̃ in canticis. Uent̃ inqͥt
eius eburneus: distinctus saphiris. In
menbris nempe humani corꝑis. uix
aliquid uentre fragilius siue teneriꝰ.¬

Expanded text:
alternato suae narrationis ordine, alternato suae narrationis ordine, modo divinitatem Christi subtiliter intonat, modo quae humanitatis sunt plane quodammodo atque humiliter asseverat, sicut ipse in Evangelii sui principio coepit, ita seriatim usque ad finem hunc eumdem modum per omnem suae descriptionis articulum tenuit. Nam, sicut nostis, in capite sui libri deificum illud ac singulare ponit exordium: «In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum .» Ecce aquila Dei ad coeli verticem sublimiter evolat, sed ad escam carnis necesse est ut repressis alis aliquando in imum submissa descendat. Unde et paulo post quid subdat, audite: «Et Verbum, 337 inquit, caro factum est, et habitavit in nobis .» Hanc itaque diversitatem humanitatis atque divinitatis unitae sibimet atque inconfusae sponsa de sponso dicit in Canticis: «Venter, inquit, ejus eburneus, distinctus sapphiris .» In membris nempe humani corporis vix aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ltatis sue ministerium exhiberet.
Cuius itͥusq excellentissimi uidel
sacramenti. quodam mͦ minist: se
esse testatur: cum ꝑ omnẽ euangłi¬
ci textus sui seriem stili modum
temperat. et quadam uicissitudine
mistice uarietatis alternat: ut mͦ
humana ꝓnunciet: mͦ diuina reue¬
let: mͦ que humanitatis sunt. histi¬
rialit̾ inserat: mͦ que sunt diuini¬
tatis. quadam sublimiũ. ac subti¬
lium uerboꝵ maiestate deꝓmas
Tantaq locutionis arte uerborus
uim temperat. ac librati modera¬
minis sobrietate dispensat: ut
nec diuinitatis archana uulsa¬
n. nec ea que fidĩ nr̃e necessaria sunt.
paciatur abscondi. Proinde dũ histo¬
ne uerba contexit. ueluti ꝑ tenuissi¬
mas rimas. diuinitatis fulgorẽ. ad
ocłos hominum coruscare ꝑmittit.
ieq dum tenuissimo lucis eterne ra¬
dio ocłs mentis nr̃e ꝑstringitur: ad
indagandum mox. illud in accessi¬
bile summe ueritatis lumen ꝑspica¬
tius aperitur. Quia uͦ beatus ioħ̃s.

Expanded text:
litatis suae ministerium exhiberet. litatis suae ministerium exhiberet. Cujus utriusque, excellentissimi videlicet sacramenti, quodammodo ministrum se esse testatur, cum per omnem evangelici textus sui seriem, sic styli modum temperet et quadam vicissitudine mysticae varietatis alternat ut modo humana pronuntiet, modo divina revelet, modo quae humanitatis sunt historialiter inserat, modo quae sunt divinitatis quadam sublimium ac subtilium verborum majestate depromat. Tantaque locutionis arte verborum vim temperat ac librati moderaminis sobrietate dispensat ut nec divinitatis arcana vulgari, nec ea quae fidei nostrae necessaria sunt patiatur abscondi. Proinde dum historiae verba contexit, velut per tenuissimas rimas divinitatis fulgorem ad oculos hominum coruscare permittit, sicque dum tenuissimo lucis aeternae radio, oculus mentis nostrae perstringitur, ad indagandum mox illud inaccessibile summae veritatis lumen perspicacius aperitur. Quia vero beatus Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
segetum germina. ub̃rima fertili¬
tate fecundat. Et non inmerito tã
ꝓfunda. tam suꝑ eminens reuelatio
deitatis uirgini debebatur: ut qui
carnis sibimet amputauit illecebs:
felici commertio ꝓ carnali dulcedi¬
ne. celestium epłarum diuitiis fruere¬
creaturam. illuc acie mentis attinge¬
ret: quo non ꝓpha. non patriarchã.
non deniq qͦs quã ab ipso mundi pͥ¬
mordio. cognoscatur incarne positꝰ
aspirasse. Nec mirum. si redẽptor
nr̃ beato ioħi uicem suam. ad decla¬
Prandum diuinitatis sue mysteri¬
um delegauit: quẽ: Ad custodien¬
dam uenerabilem maet: rẽ. ꝑpetiã
uidelicet uirginẽ. qͣsi alterũ filiũ
suo loco apposuit. Mulier inqui
ecce filius tuus. Ad discipłm ai.
ecce mater tua. Dignum qͥppe fu¬
rat. ut cui potissimum commisit
celestia: committeret & derrena
Et quia mediator dĩ et hominũ ex
duab naturis. diuina uidelicet
sacramenta conscriberet. & beate
genitrici ꝑpetue custodie. ac sedu¬

Expanded text:
frugum germina uberrima fertilifrugum germina uberrima fertilitate fecundat. Et non immerito tam profunda, tam supereminens revelatio deitatis Virgini debebatur ut qui carnis sibimet amputavit illecebras, felici commercio, pro carnali dulcedine, coelestium epularum divitiis fruerecreaturam, illuc acie mentis attingeret, quo non propheta, non patriarcha, non denique quisquam ab ipso mundi primordio cognoscatur in carne positus aspirasse. Nec mirum si Redemptor noster beato Joanni vicem suam ad declarandum divinitatis suae mysterium delegavit, quem et ad custodiendam venerabilem matrem suam, perpetuam videlicet Virginem, quasi alterum filium sui loco supposuit: «Mulier, inquiens, ecce filius tuus;» ad discipulum autem: «Ecce mater tua .» Dignum quippe fuerat ut cui potissimum commisit coelestia committeret et terrena. Et quia Mediator Dei et hominum ex duabus naturis, divina videlicet sacramenta conscriberet, et beatae Genitrici perpetuae custodiae ac sedu
Abbreviated transcription (Latin):
rent: ioħs uͦ. cum homines tanquã pͥ¬
mo lactantes. firmiora iam inuia ue¬
ritatis uestigia figerent: eos ad con¬
nem ꝓmoueret. Hanc deniq suꝑ emi
cum insacro scõ mystice cene conuiuio
supra pectus recubuit redemptoris. Q
quia inpectore ihu. sunt om̃s thesau¬
ri sapientie et scientie abscondit: ex
illo celesti garophilatio. summã trax̃.
unde nr̃e pauꝑtatis in opiam copiosa
liberalitate ditauit. Ex illo inquã
nobis erario. diuitiarum cõpias attu¬
lit. et in commnunem totius mundi
salutem. bene ꝓdigus erogauit. In mo
supra fontem ꝑͥennis uitẽ recubuit.
ut et ipse semꝑ manantia fluenta
nobis postmodum p̃fixo certi tẽꝑis
articło ꝓpinaret. Magnus uidel
paradysi fluuius: qui ex pͥncipali sui
fontis origine ꝓfluens. ac uberiori
celestium carismatum inundatione
ꝓcedens. squalentia deserta humana¬
rum mentiũ irrigat: et ad ꝓferenda
bonorum operum.tanquã nouarp̃

Expanded text:
rent; Joannes vero, cum homines tanquam prirent; Joannes vero, cum homines tanquam primo lactantes firmiora jam in via veritatis vestigia figerent, eos ad condepromoveret. Hanc denique superemincum in sacrosancto mysticae coenae convivio supra pectus recubuit Redemptoris . Et quia in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, ex illo coelesti gazophylacio summam traxit, unde nostrae paupertatis inopiam copiosa liberalitate ditavit. Ex illo, inquam, nobis aerario divitiarum copias attulit, et in communem totius mundi salutem bene prodigus erogavit, imo supra fontem perennis vitae recubuit, ut et ipse tunc semper manantia fluenta nobis postmodum praefixo certi temporis articulo propinaret. Magnus videlicet paradisi fluvius, qui ex 336 principali sui fontis origine profluens ac uberiori coelestium charismatum inundatione procedens, squalentia deserta humanarum mentium irrigat, et ad proferenda bonorum operum tanquam novarum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi organum fec̃. atq ut hic sup¬
pleret᷑ qd̃ ad tempꝰ. ipse dñs dis¬
pensatiue supp̾sserat sͥmet uicariũ
dereliquit. quatinꝰ expleto passioniᷤ.
ac resurrectionis. ascensionisq my¬
sterio. post.xiii. fere annorũ lustra.
cum iam uidelicet homines. liberio¬
rem ad capescendam u̾itatem. habe¬
rent mentis obtutum: hic coeentialiᷤ.
et coeterni dõ uerbi panderet sacra¬
mentum dicens. Inpͥncipio erat uer¬
bum: ⁊ uerbum erat apud dm̃: ⁊ ds̃
erat uerbum. Humane qͥppe imbecil¬
litatis ordo poscebat. ut pͥus huma¬
nitatis xp̃i pͥmordia. cursum. consũ¬
mationemq ꝑnosceret. miracła etiã
que in homine gessit addisceret: sicq
paulatim adcomp̃hendendũ duuni¬
tatis occulte mystęriũ suis uegeta¬
ta ꝓuectib aspiraret. Quaꝓpt̃ diui¬
ni fuit causa consilii. ut cȩteri euan¬
głiste. qui in descͥbenda saluatoris
humanitate uersati s̃. longe p̃cede¬

Expanded text:
quasi organum fecit, atque ut hic supquasi organum fecit, atque ut hic suppleret quod ad tempus ipse Dominuspensative suppresserat, sibimet vicarium dereliquit, quatenus expleto passionis, ac resurrectionis ascensionisque mysterio, post tredecim fere annorum lustra, cum jam videlicet homines liberiorem ad capessendam veritatem haberent mentis obtutum, hic coessentialis, et coaeterni Deo Verbi panderet sacramentum, dicens: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum .» Humanae quippe imbecillitatis ordo poscebat ut prius Christi humanitatis primordia cursum consummationemque pernosceret, miracula etiam, quae in hominem gessit, addisceret sicque paulatim ad comprehendendum divinitatis occultae mysterium suis vegetata provectibus aspiraret. Quapropter divini fuit causa consilii ut caeteri Evangelistae, qui in describenda Salvatoris humanitate versati sunt, longe praecede
Abbreviated transcription (Latin):
tus. cuiꝰ umqͣm caperet intellectus:
am ut de diuinitate nunc taceã. cũ
dũs diceret. qͥa nisi manducaueritiᷤ
carnem filii hominis.⁊ biberitis etꝰ
sanguinẽ. non habebitis uitã in uob̃.
& qui manducat me ipse uiuet ꝓpt̃
me: ꝓtinus asꝑnati sunt uerbũ. &
cchorruere dicentes. Durus ẽ hic ser¬
mo: qͥs potest eum audire: Deinde
scͥtura subiungit. Exhoc inquit
discipłorũ mult abi erunt. retro:
et iam non cum illo ambulabant.
ideł non de turba: non quilibet im¬
periti. s ipsi etiam disciplĩ nequiue¬
runt caꝑe uerba mysterii. Quid gͦ
isti facerent ante solem: qui cecatis
ad lucernam: Quomͦ donitrui sus¬
dineant sonitũ. qͥ clangentis tube
pondus ferre nequeunt: Inimo qui
supp̃sse. ac temperate humane uociꝰ
exilitate surdescunt: ꝓpterea gͥ re¬
demptor nr̃. dilectum sͥ speciali p̃ro¬
gatiua discipłm. ad declarandam
sue diuinitatis essentiam. quoddã

Expanded text:
tus, cujus unquam caperet intellectus? tus, cujus unquam caperet intellectus? Nam ut de divinitate nunc taceam, cum Dominus diceret: «Quia nisi manducaveritis carnem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis: et, qui manducat me, ipse vivet propter me ;» protinus aspernati sunt verbum, et exhorruere dicentes: «Durus est hic sermo: quis potest eum audire?» Deinde Scriptura subjungit: «Ex hoc, inquit, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam cum illo non ambulabant » videlicet non de turba; non quilibet imperiti, sed ipsi etiam discipuli nequierunt capere verbum mysterii. Quid ergo isti facerent ante solem, qui caecati sunt ad lucernam? Quomodo tonitrui sustineant sonitum, qui clangentis tubae pondus ferre nequeunt, imo qui suppressae ac temperatae humanae vocis exilitate surdescunt. Propterea igitur Redemptor noster dilectum sibi speciali praerogativa discipulum, ad declarandam suae divinitatis essentiam quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita loquar ꝓpha factus. uolant̃
inmystica uisione consperit. adun¬
cam angłorũ et hominũ escã. pen¬
nis librata sublimiũ meritoꝵ felic¬
ter euolauit. Licet .Nt. ubicumq fi¬
erit corp illic necessario congͣgent᷑
& aquile. s iste tanto familiarius
ad uite pabulũ. corruptionis uin¬
cłis iam solutus. accedit: qͣnto & i
carne adhuc positus. in ipsũ eterm
solis orbem. hoc ẽ in diuine sube
claritatem: radios purificate m̃ti
infirit: Oquã miranda suꝑ nos
celestis consilũ dispensatio: quã ꝓ¬
funda diuinȩ sapientie altitudo.
Descendit ds̃ ad hominẽ: ut occul¬
tam hominib innotesceret dĩtat̃.
Ad humane mortalitatis exire di¬
gnatus ẽ publicum: ut nobis ad¬
nitatis sue reuelaret archanũ. S si
mox ut inȩuanglice doctrine cȩpit
uerba ꝓrumꝑe. ac noue gr̃e misteria
rudib adhuc imperitoꝵ cordib ape¬
rire. statim diuinitatis sue pandẽt
sacramentũ: cuiꝰ queso ferret audi¬

Expanded text:
ut ita loquar, propheta factus, volantem in mystica visione conspexit, ad unicam angelorum et hominum escam, pennis librata sublimium meritorum feliciter evolavit. Licet enim ubicunque fuerit corpus, illic necessario congregentur et aquilae ; iste tamen tanto familiarius ad vitae pabulum, corruptionis vinculis jam solutus accedit, quanto et in carne adhuc positus in ipsum aeterni solis orbem, hoc est, in divinae substantiae claritatem, radios purificatae mentis infixit. O quam miranda super nos coelestis consilii dispensatio! O quam profundam divinae sapientiae est altitudo! Descendit Deus ad hominem, ut occultam hominibus patefaceret Deitatem. Ad 335 humanae mortalitatis exire dignatus est publicum, ut nobis aeternitatis suae revelaret arcanum. Sed si mox, ut in evangelicae doctrinae coepit verba prorumpere, ac novae gratiae mysteria rudibus adhuc imperitorum cordibus aperire, statim divinitatis suae panderet sacramentum, cujus quaeso ferret audi
Abbreviated transcription (Latin):
pulchram anime nr̃e coram dõ spe¬
ciem fedet. Non nos terrene facul¬
tatis habundantia in suꝑbiam eri¬
gat: non tenacitas. miscdĩe uiscera
apauperib claudat. Uigeat in nob̃
ꝑ petua castitas. humilitas. patien¬
tia. sobrietas. Iusticia cumpietate.
seueritas cum mansuetudine. Inter

Expanded text:
pulchram animae nostrae coram Deo spepulchram animae nostrae coram Deo speciem foedet. Non nos terrenae facultatis abundantia in superbiam erigat; non tenacitas misericordiae viscera pauperibus claudat. Vigeat in nobis perpetua castitas, humilitas, patientia, sobrietas, justitia cum pietate, severitas cum mansuetudine. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
mul & terre dñs esset. utriusq pa¬
trie in suo consortio ciues haberet.
ut in ore duorũ uel trium testiũ staret
omne uerbum. Quapropt̃ beatus io¬
hannes qͣnto familiarior cum matre
uerbi conu̾satur. tanto et ipsi uicini¬
or uerbo inuenitur. & qm̃ non abalio
sed ab ipsa ueritate mariȩ dictus ẽ fili¬
us: mulier inquit ecce filuis tuus. Atq
ad ipsum tterando confirmat. ad di¬
scipłm autem ecce mater tua: nemo
iure uidetur maior meritis eo qͥ speci¬
seruare: ꝑ huius uestigia in quantũ
possumus duce diuina grã studeam
incedere. S si omnes cum iohanne
uirginitatem habere iam incarne ñ
possumus: que post naufragium scđa
restat tabula. studeamus florere ur¬
tutib: et sic diuinitus uirginitatis
amisse dispendium optime compen¬
sabimus. Non gͥ nobis auaritie ar¬
dor incandeat: non iracundie nos
furor impellat. Non in nobis fłãma
libidinis ȩstuet: non turpis cogitõ

Expanded text:
mul et terrae Dominus esset, utriusque pamul et terrae Dominus esset, utriusque patriae cives in suo consortio haberet; ut in ore duorum, vel trium testium staret omne verbum . Quapropter beatus Joannes quanto familiarior cum matre Verbi conversatur, tanto et ipsi vicinior Verbo invenitur. Et quoniam non ab alio, sed ab ipsa Veritate Mariae dictus est filius: «Mulier, enim inquit, ecce filius tuus;» atque idipsum reiterando confirmat, ad discipulum dicens: «Ecce mater tua ,» nemo jure videtur major meritis eo, qui speciservare; per hujus vestigia, in quantum possumus, duce divina gratia studeamus incedere. Quod si omnes cum Joanne virginitatem habere jam in carne non possumus, quia post naufragium secunda restat tabula, studeamus florere virtutibus, et sic virginitatis amissae dispendium optime compensabimus. Non igitur nobis avaritiae ardor incandeat; non iracundiae nos furor impellat. Non in nobis flamma libidinis aestuet; non turpis cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
atq incomparabilit̾ suꝑ eminet: ut
nec mente concipi. nec lingua ualeat
aliquatenus explicari. S sic̃ uene¬
rande matris dnĩ uirginitas. beati
iohis uirginitatẽ excedit: sic ipse ꝓgłi¬
oso eius contub̃nio ceteros amundi
pͥncipio uirgines antecellit: huc acce¬
dit quod ille recubitus inpectore sal¬
uatoris. ille diuinus ardor quem ex
archana eius inspiratione concepit.
ita in eius uiscerib omniũ libidinũ
fomenta decoxit: ut corpus eius tan¬
quam reuera sp̃s sc̃ĩ templum. acun¬
ctis uernaret estuantis luxuriȩ squa¬
lorib defecatum. Nec ullum in eo
brabat. Quo circa dignũ fuit ut
beatus ioħs apłs archangło gabrie¬
u ad custodiam matͥs domini sociꝰ
haberetur: quatinus ille celestis olum
paranimphus intactam uirginẽ in¬
uisibilit custodiret: & iste forinsecꝰ
fragilitati feminee obedientie sue ini¬
nisterium exhiberet. E congruum
erat. ut que talem genuit. qui celi si¬

Expanded text:
atque incomparabiliter supereminet, ut atque incomparabiliter supereminet, ut nec mente concipi, nec lingua valeat aliquatenus explicari. Sed sicut venerandae matris Domini virginitas, beati Joannis virginitatem excedit, sic ipse pro glorioso ejus contubernio caeteros a mundi primordio virgines antecellit. Huc accedit, quod ille recubitus in pectore Salvatoris, ille divinus ardor, quem ex arcana ejus inspiratione concepit, ita in ejus visceribus omnium libidinum fomenta decoxit ut corpus ejus, tanquam revera Spiritus sancti templum, a cunctis vernaret aestuantis luxuriae squaloribus defaecatum; nec ullum in eo ugiter obumbrabat. Quocirca dignum fuit ut beatus Joannes apostolus archangelo Gabrieli ad custodiam matris Domini socius haberetur, quatenus ille coelestis olim paranymphus intactam Virginem invisibiliter custodiret, et iste forinsecus fragilitati femineae obedientiae suae ministerium exhiberet. Et congruum erat ut quae talem genuit, qui coeli si
Abbreviated transcription (Latin):
adorari ꝓhibuit. Uide inquit ne
feceris: conseruus tuus sum.⁊ fratrũ
tuorũ. habentium testimoniũ ib esu:
dm̃ adora. Refugit obsequiũ ab-
illo suscipere: quem nouerat apud
communẽ uidicẽ locum gr̃e familia¬
rit̃ obtinere. Holuit habere adora¬
torem. quem decernebat equalem:
fratrẽ recognouit: socium uidicauit:
subiectioni᷑ obedientiam ñ accepit.
Iuamius enĩ in om̃ib scĩs semꝑ sit
angłice munditie contub̃nialis et
cognata uirginitas: beatus tam̃ io¬
hannes tanto reliquos uirgines su¬
perat: quanto uirginitati beate ma¬
rie ꝑ sedulitatis ac ꝑpetue custodie
meritum apꝓpinquant. A quã ui
delicet sola preceditur: quia fecun¬
ditas uirginalis quȩ ẽ in maria. nul
lis omnino ẽ meritis comparanda.
non solum quia fecunda ẽ: s quia
dĩfica. Uirginem enĩ parere: nouum
ac singłare ẽ. Dm̃ uͦ parere. ita omnẽ
nouitatem singłaritatis exuperat.
ita omnia que miranda sunt anteced.

Expanded text:
adorari prohibuit. «Vide, inquit, ne adorari prohibuit. «Vide, inquit, ne feceris; conservus enim tuus sum, et fratrum tuorum habentium testimonium Jesu, Deum adora .» Refugit obsequium ab illo suscipere, quem noverat apud communem judicem locum gratiae familiariter obtinere. Noluit adoratorem, quem decernebat aequalem. Fratrem recognovit, socium judicavit, subjectionis obedientiam non accepit. Quamvis enim in omnibus sanctis semper sit angelicae munditiae contubernalis, et cognata virginitas; beatus tamen Joannes tanto reliquos virgines superat, quanto virginitati beatae Mariae per sedulitatis ac perpetuae 342 custodiae meritum appropinquat. A qua sola videlicet praeceditur, quia fecunditas virginalis, quae est in Maria, nuliis est omnino meritis comparanda, et non solum quia fecunda est, sed quia Deifica. Virginem enim parere, novum ac singulare est; Deum vero parere, ita omnem novitatem singularitatis exsuperat, ita omnia quae miranda sunt antecedit,
Abbreviated transcription (Latin):
patrem sͥ poposcit ostendi. ꝓfunda
mysteria indiuidue diuinitatis au¬
diuit. Om̃s tacent: omnes dubitãt:
& latent inquirunt. non quidem
ꝓlatione uerboꝵ. s tantum nutib
ocłorũ. S cum res diu sub hac am¬
biguitate penderet. nec nodum qͥs¬
ioħis patrociniũ querit᷑. & sic ad
rei dubie noticiam ꝑuenitur. Ille
nimirum cumꝰ discipłorum in seꝑ
sona suscepta consultor accedit: ⁊
de ampliori familiaritatis atq di¬
lectionis p̃rogatiua confidit. Unc
considerandum ẽ fr̃s mei quante l¬
uotionis instantia beati ioħis flagi¬
tare debemus auxiliũ: quẽ sibimet
interuentorẽ et ipsi apłi petierunt.
Quantum apud iustum iudicẽ ꝓ pecca¬
torib poterit. qui et ꝓipsis celestis
curie senatorib interuenit. E qui
aduocatus factus ẽ summis. quam
humilit̃ ẽ implorandus aminimis.
Sanc nimirum hominis emientiam.
hanc meritoꝵ sublimiũ celsitudinẽ
angłs ille cognouit: qui se ab illo

Expanded text:
Patrem sibi poposcit ostendi, profunda Patrem sibi poposcit ostendi, profunda mysteria individuae Trinitatis audivit . Omnes tacent, omnes dubitant, et latenter inquirunt, non quidem prolatione verborum, sed tantum nutibus oculorum. Sed cum res diu sub hac ambiguitate penderet, nec nodum dubJoannis patrocinium quaeritur, et sic ad rei dubiae notitiam pervenitur. Ille nimirum, condiscipulorum in se persona suscepta, consultor accedit, qui de ampliori familiaritatis, atque dilectionis praerogativa confidit. Unde considerandum est, fratres mei, quantae devotionis instantia beati Joannis flagitare debemus auxilium, quem sibimet interventorem, et ipsi apostoli quaesierunt. Quantum apud justum judicem pro peccatoribus poterit, qui et pro ipsis coelestis curiae senatoribus intervenit? Et qui advocatus factus est summis, quam humiliter implorandus est a minimis? Hanc nimirum hominis eminentiam, hanc meritorum sublimium celsitudinem angelus ille cognovit, qui se ab illo