comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. nescio quo pacto ita p̃teriit. ut ne
uniꝰ qͥdẽ ur̃m. abb̃is scilicet uel monachorũ
non ipsius ur̃e habitationis. non religionis
ac conuersationis. usq ad hoc tempus uel
tenuem noticiam habuerimus: s nec ali¬
quam aliquando mentionem nobis de
uob̃ factam fuisse meminimꝰ. Nec tam̃
mirum. Quia et multis terrarum sꝑa¬
ciis. et diuersis ꝓuintiis. et dissimilib
linguis: ab inuicem distamus. Nec solt̃
ep̃atib ꝓpriis absumts: s etiam in eodẽ
archiep̃atu non degimus. Putamus autẽ.
quod non de cuicumq notis.s tantum
de nobis notis monasterus.monachos
susciꝑe ꝓhibemur. Alioquin cum nullũ
monasterium sit. quod alicui nocum ñ
sit: nullum nob̃ relinquintur. de quoqͥs
regulariter suscipiatur. Quomꝰ gͦ illud̃
nachum. non solum debere suscipi adha¬
bitandum ꝓhospite. quanto cupit tp̃r
s etiam inuentum utilem.suaderi ad
manendum om̃i tempore: Quamquam

Expanded text:
sumus, nescio quo pacto ita praeteriit, ut ne sumus, nescio quo pacto ita praeteriit, ut ne uniusquidem vestrum, abbatis scilicet vel monachorum, non ipsius vestrae habitationis, non religionis ac conversationis, usque ad hoc tempus vel tenuem notitiam habuerimus, sed nec aliquam aliquando mentionem nobis de vobis factam fuisse meminimus. Nec tamen mirum, quia et multis terrarum spatiis, et diversis provinciis, et dissimilibus linguis ad invicem distamus; nec solum episcopatibus propriis absumus, sed etiam in eodem archiopiscopatu non degimus. Putamus autem quod non de cuicumque notis, sed tantum de nobis notis monasteriis monachos suscipere prohibemur; alioquin, cum nullum monasterium sit quod alicui notum non sit, nullum nobis relinquitur de quo quis regulariter suscipiatur. Quomodo ergo illud nachum non solum debere suscipi ad habitandum pro hospite, quanto cupit tempore, sed etiam inventum utilem suaderi ad manendum omni tempore? 2. Quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Lectis litteris ur̃ĩs. urãm
reuerentiam ꝓpter quendam monachũ
qui aptid nos est contristatã cognoui¬
mus: De qua urã tristitia nos quoq
contristatisumus. timentes ne non sit
illa tristitia. de qua quibdam dicebat
apłs. Contristati enim estis scđm dm̃.
Nam si scdm dm̃ eẽt. non usq adeo uos
commouiss:ut nos et si uob̃ ignotos.
fratres tamen urõs. et si placet amicos.
quos necdum uel p̃sentes tibo conuene¬
ratis. uel absentes scripto p̃monuera¬
cis. hac pͥma uice. cam subito tam acrit̃
argueretis. Miramini ut scribitis quod
uob̾ cito restituimus. Proponitis nobis
de regula. de noto monasterio monachũ
non suscipiendum ꝓ constanti scilicet ha¬
bentes. ur̃m non ẽẽ ignotum. S quid si a¬
liis notum. dum modo nob̃ ignotum sit :
Et si eñi. ut uerba ipsa ur̃a ponam. religio¬
nis ur̃e se adeo fama effuderit. ut etiam
rome. eccłiȩ ur̃e habeatur noticia. nos ta¬
men quiutiq multũ citra romam positi

Expanded text:
Lectis litteris vestris, vestram Reverentiam propter quemdam monachum qui apud nos est, contristatam cognovimns. De qua vestra tristitia nos quoque contristati sumus, timentes ne non sit illa tristitia, de qua quibusdam dicebat Apostolus: Contristati enim estis secundum Deum . Nam si secundum Deum esset, non usque adeo vos commovisset, ut nos, etsi vobis ignotos, fratres tamen vestros, et si placet amicos, quos necdum vel praesentes verbo conveneratis, vel absentes scripto praemonueratis, hac prima vice tam subito, tam acriter argueretis. Miramini, ut scribitis, quodvobis cito restituerimus. Proponitis nobis de Regula, de noto monasterio monachum non suscipiendum , pro constanti scilicet habentes vestrum non esse ignotum. Sed quid si aliis notum, dummodo nobis ignotum sit? Etsi enim, ut verba ipsa 68 vestra ponam, religionis vestrae se adeo fama effuderit, ut etiam Romae ecclesiae vestrae habeatur notitia, nos tamen, qui utique multum citra Romam positi
Abbreviated transcription (Latin):
te affectum non nego: s auctoritatem
renuo. Nec enim de minore ut estimo:
quam paterno complector affectu. Hec
ergo ꝑtittili causa. Iam uero ut ad reliqͥ
epłe tuȩ respondeam: eandem quã tu
de mei. possem et ego uicissim de dui ab¬
sentia non inmerito facere querimoniã:
nisi quia nris quod ipse non negas et
affectib et ꝓfectib. dei est p̃ponenda
uoluntas. flioquin quando egote comi¬
tem michi carissimtm. ualdeq necessa¬
rium.quippe obedientissimum inagen¬
dis. studiosissimum ininquirendis. in
conferendis utilissimum. ꝓpintissimũ
in rememorandis:paterer longe fieri
a me.si non eẽt xp̃c incausa: Beati si sic
ꝑmanserimꝰ usq in finem: semꝑ et ubiq
querentes non que nr̃a sunt. Aa eundem
s que ihesu xpisti:¬

Expanded text:
te affectum non nego, sed auctoritatem te affectum non nego, sed auctoritatem renuo. Nec enim te minore, ut existimo, quam paterno complector affectu. Haec ergo pro tituli causa. 5. Jam vero ut ad reliqua epistolae tuae respondeam, eamdem, quam tu de mei, possem et ego vicissim de tui absentia non immerito facere querimoniam; nisi quia nostris quod ipse non negas et affectibus et profectibus Dei est praeponenda voluntas. Alioquin quando ego te comitem mihi charissimum valdeque necessarium, quippe obedientissimum in agendis, studiosissimum in inquirendis, in conferendis utilissimum, promptissimum in rememorandis, paterer longe fieri a me, si non esset Christus in causa? Beati si sic permanserimus usque in finem, semper et ubique quaerentes non quae nostra sunt, sed quae Jesu Christi
Abbreviated transcription (Latin):
sie desinant iam indiscrete laudare. Igit᷑
aduersus utrosq laudatores. illis me duo¬
b munire consueui uersiculis: contra ma¬
liuolos quidem pͥorem. auertantur retror¬
sum et erubescant. qui uolunt michi ma¬
la: contra beniuolos audem ꝓferens sequen¬
tem. auertantur statim erubescentes qui
dicunt michi euge euge Cum ergo ut ad
te reuertar exemplo apłi due religiositati
non dominari s congratulari tantũ de¬
beam. et uxta u̾bum dñi unus sit pater
noster incelis. nos autem omnes fr̃s simꝰ
non immerito dni patrisq celsa nomina
quib me honorandum s non onerandũ
putasti. scuto a me ueritatis reppuli. con¬
gruentius ꝓhis frẽm me nominans et
conseruũ tũꝓpt̃ eandẽ hereditatẽ. tũ ꝓpt̃ equã
c̃ditione: et nesi forte quod dei est usurpaue¬
ro michi audiam abipso. Si ego dñs. ubi
est timor meus : sipater:ubi est honor
meus : Et patris quidem habere me erga

Expanded text:
sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me duobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem, Avertantur retrorsum et erubescant qui volunt mihi mala, contra benevolos autem proferens sequentem: Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. 4. Cum ergo, ut ad te revertar, exemplo Apostoli tuae religiositati non dominari, sed congratulari tantum debeam, et juxta verbum Domini unus sit pater noster in coelis, nos autem omnes fratres simus, non immerito domini patrisque celsa nomina, quibus me honorandum, sed non onerandum putasti, scuto a me veritatis repuli, congruentius pro his me fratrem nominans et conservum, tum propter eamdem haereditatem, tum propter aequam conditionem, et ne, si forte quod Dei est usurpavero mihi, audiam ab ipso: Si ego Dominus, ubi est timor meus? si Pater, ubi est honor meus? . Et patris quidem habere me erga
Abbreviated transcription (Latin):
inquit qui te beatificant: merrorem te
mittunt. Et ego. Auertantur ergo inquã
statim crubescentes: qui dicunt michi euge
euge. Quod tamen ne putetur in quos¬
cumq aduersarios a me quandoq intor¬
ta maledictio uel inp̃catio: ex ponere
debeo qualiter intelligam. Precor nimi¬
rum ut quicumq estimant de me. supra
id quod uident in me. aut audiunt aliqͥd
et me. auercantur. id est a laudib meis
in quas ignari minie feruntur resiliant
et pedem retrahant. Quomodo. Quan¬
doq uidelicet cognoseentes plemus. quẽ
imoderatius laudant: et consequenter
erubescentes uel suũ errore᷑ uel ainici de¬
p̃hensam in utilicate. Et hoc modo utrũq
nocentium genus. et illi seilicet qui uolunt
michi mala. et me adulatoriȩ cõmendant:
et hi qui lieet innocenter tamen nocent.
dum beniuole quidem s nimie laudant:
atiertantur retrorsum et ertibescant. Hoc
est tam uilis eis et abiectus appaream: qua¬
tinus pudeat eos talem ita laudasse: et

Expanded text:
inquit, qui te beatificant, in errorem te inquit, qui te beatificant, in errorem te mittunt . Et ego: Avertantur ergo, iuquam, statim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge . Quod tamen ne putetur in quoscunque adversarios a me quandoque intorta maledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resiliant et pedem retrahant. Quomodo? Quandoque videlicet cognoscentes plenius quem immoderatius laudant, et cousequenter erubescentes vel errorem suum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, tam vilis et abjectus eis appaream, quatenus pudeat eos talem ita laudasse, et
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. auget quidem: s portabiliorẽ
facit Onus oneri additur: et minus
onerat. Sie et oneri grauissimo legis.
accedens quadriga euangelii: et auxit
ꝑfectionem: et difficultatem minuit.
Uelociter aic currit sermo eius. Sermo
utiq ante notus in iudea tantum. nec
se p̃sui quidem grauedine ualens ultra
extendere. quippe qui et ipsius mossi
manus suo pondere p̃grauatas dimit¬
teret leuigatus ꝑ gram. et rotis euuan¬
gelicis suꝑpositus. uelociter inomnem
terram cxiuit: et infines orbis terre celer¬
rime ꝑuolauit. S longe nmis digredi¬
or. Tu itaq dilectissime: cessa iam inde¬
bitis me honorib magis obrucre. quam
attollere. Alioquin: cetui de inimicantiũ
michi. amca licet toluntate commisces
Ipsi sunt de quib soleo soli deo ita conque¬
ri morationib. Et qui laudabant me.
aduersum me iurabant. Ad quã meam
querimoniam: dm̃ audio respondentẽ
mox. et actestancem quod uerax sit. Ucre

Expanded text:
poterat, auget quidem, portabiliorem poterat, auget quidem, portabiliorem facit. Onus oneri additur, et minus onerat. Sic et oneri gravissimo legis accedens quadriga Evangelii, et auxit perfectionem, et difficultatem minuit. Velociter, ait, sermo ejus . Sermo utique ante notus in Judaea tantum, nec se prae sui quidem gravedine valens ultra extendere, quippe qui et ipsius 74 Moysi manus suo pondere praegrava tas demitteret, levigatus per gratiam, et rotis evangelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alioquin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respondentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere,
Abbreviated transcription (Latin):
quod portantem non gratiat s leuat:
Quid eo leuius onere: quod non solum
non onerat. s et portat omnem cui por¬
tandum imponitur: hoc onus. uterũ
potuit grauidare uirgineum: grauare
non potuit. Hoc onus. ipsa quib se pre¬
buit sustentandum. senis symeonis
brachia sustentabat. Hoc etiam pau¬
lum in grauilicet et corruptibili cor¬
pore positum: rapiebat usq ad terci¬
um celum. Quero in reb siquid forte
huic exoneranti oneri simile inueniã:
et occurrit michi de pennis auium
quod eiut cumq coaptem: que quo¬
dam indelicet singulari modo. et cor¬
pulentiorem reddunt fubstantiam.
et agiliorem. Mirum opus nature
Inde grosseseit materia inde sarcina
leuigatur: et quantum crescit in mas¬
sa tantum de crescit in pondere. Hoc
plane inpenius xp̃i oneris expͥmit
similitudinem: quod et ipse ferunt
a quib feruntur. Quid et de quadri¬
ga dicam: Hec ninirum ad mota ium̃¬
to:sarcinam que abipso moueri non

Expanded text:
quod portantem non gravat, sed levat? quod portantem non gravat, sed levat? Quid eo levius onere, quod non solum non onerat, sed et portat omnem, cui portandum imponitur? Hoc onus potuit uterum gravidare virgineum, gravare non potuit. Hoc onus ipsa, quibus se praebuit sustentandum, senis Simeonis brachia sustentabat. Hoc etiam Paulum, in gravi licet et corruptibili corpore positum, rapiebat usque ad tertium coelum. Quaero in rebus si quid forte huic exoneranti oneri simile inveniam, et occurrit mihi de pennis avium, quod ei utcumque coaptem; quae, quodam videlicet singulari modo, et corpulentiorem reddunt substantiam et agiliorem. Mirum opus naturae! Unde grossescit materia, inde sarcina levigatur; et quantum crescit in massa, tantum decrescit in pondere. Hoc plane in pennis, Christi oneris exprimit similitudinem, quod et ipsae ferunt a quibus feruntur. Quid et de quadriga dicam? Haec nimirum admota jumento, sarcinam quae ab ipso moveri non
Abbreviated transcription (Latin):
tum his molib p̃mor. Unde merito
in psalmo non canto: s plango. Exalta¬
tus autem humiliatus sum et conturba¬
tus: et quia eleuans allisistime. S ueri¬
us fortasse ꝓferrẽ quod sentio quia
uidelicet qui me exaltat humiliat et qui
me humiliat exaltat. Gume ergo potł
exaltando deicis. et extollendo p̃mis.
Sed ne ita p̃mas ut opprimas. consolan¬
tur me hec et his similia ueritatis testi¬
monia: quȩ miro modo dum repͥmunt
crigunt. dum deiciunt erudiunt: ita ut
unde ꝓiectus. inde et ꝓuectus. tota cum
hlaritate decantem. Bonum michi
dñe quia humiliasti me. ut discam iusti¬
ficationes tuas: bonum michi lex oris
tui suꝑ milia auriet argenti. Et hoc
miraculum agit sermo dei uiuus et effi¬
cax: hoc illud uerbum ꝑ quod facta st̃
omĩa. benignissime et potentissime oꝑat᷑
hoc deniq facit iugum xp̃i suaue. et
ontis leue. Libet ammirari: quam leue
sit onus ueritatis. Num uere leue est

Expanded text:
tum his molibus premor. Unde merito tum his molibus premor. Unde merito in Psalmo non canto, sed plango: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Sed verius fortasse proferrem quod sentio: quia videlicet qui me exaltat, humiliat; et qui me humiliat, exaltat. Tu me ergo potius exaltando dejicis, et extollendo premis. Sed ne ita premas ut opprimas, consolantur me haec et his similia Veritatis testimonia, quae miro modo, dum reprimunt, erigunt; dum dejiciunt, erudiunt; ita ut unde projectus, inde et provectus, tota cum hilaritate decantem: Bonum mihi, Domine, quia humiliasti me, ut discam justificationes tuas. Bonum mihi lex oris tui, super millia auri et argenti . Et hoc miraculum agit sermo Dei vivus et efficax; hoc illud Verbum per quod facta sunt omnia, benignissime et potentissime operatur; hoc denique facit jugum Christi suave, et onus leve . 2. Libet admirari quam leve sit onus Veritatis. Num vere leve est,
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo suo Rainaldo .B.
eius non pater aut dñs. s fr̃
et conseruus: quod fratrica¬
rissimo. et fideli conseruo.
Primo ne mireris si terrear dignitatis
nominib: cum me ipsis sentiam reb¬
indignum. Et te quidẽ decet ut facis.
s michi assentire non expedit. Nam si
tibi obseruandum putas illud. honore
inuicem p̃uenientes. et subiecti inui¬
cem intimore xp̃i: si non frustra utro¬
biq positum est inuicem intelligis et
michi eque utrũq congrucre. Quoͦ si
cogitas tibi illam regule sententiam.
e regione in mentem uenit ex regula
ueritatis. Orunt pͥmi nouissimi et
nouissimi primi: et qui maior est ur̃m
fiat sicut iunior et quanto maior es
tanto humilia te momĩb :et. pͥncipẽ te
consticuert̃ esto int̃ illos qͥsi unꝰ ex illis: et ñ
qa dominam fidei urẽ.s ad iucores sumꝰ
gaudii ur̃: et nolite uocari ab hominib al¬
bi: et patr̃e nolide uocare uob̃suꝑ terram:
Quantũ itaq tuis attollor fauorib. tan¬

Expanded text:
ilectissimo suo RAINALDO, BERNARDUS ejus, non pater aut dominus, sed frater et conservus, quod fratri charissimo et fideli conservo. 1. Primo ne mireris si terrear dignitatis nominibus, cum me ipsis rebus sentiam indignum. Et te quidem decet ut facis, sed mihi assentire non expedit. Nam si tibi observandum putas illud, Honore invicem praevenientes , et, Subjecti invicem in timore Christi ; si non frustra utrobique positum est invicem, intelligis et mihi aeque utrumque congruere. Quod si cogitas tibi illam Regulae sententiam e regione in mentem venit ex regula Veritatis: Erunt primi novissimi, et novissimi primi ; et: Qui major est vestrum, fiat sicut junior ; et: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus ; et: Principem te constituerunt? esto inter illos quasi unus ex ill adjutores sumus gaudii vestri ; et: Nolite vocari ab hominibus rabbi; et: Patrem nolite vocare vobis super terram . Quantum itaque tuis attollor favoribus, tan
Abbreviated transcription (Latin):
me tu iam dudum scripsisti. conquerendo
suꝑ tribulationib ur̃is: scitis quia iuxca
est dñs his qui tribulato sunt corde. De
ipso confidite: quia ipse uicit mundum.
Ipse scit inter quos habitatis: et inconspec¬
cu eius sunt om̃s qui tribulant uos. Ipse
exatidiet tios in abscondito tempestatis:
qui nunc ꝓbat ad aquas contradictionis.

Expanded text:
me tu jamdudum scripsisti, conquerendo me tu jamdudum scripsisti, conquerendo super tribulationibus vestris, scitis quia juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde. De ipso confidite, quia ipse vicit mundum. Ipse scit inter quos habitatis, et in conspectu ejus sunt omnes qui tribulant vos. Ipse exaudiet vos in abscondito tempestatis, qui nunc probat ad aquas contradictionis.
Abbreviated transcription (Latin):
precor. ut p̃sentes lxuii¬
litteras domno abbati aqua¬
cincti monasteru dirigere ñ
graueris. Deinde ut ad id quod portant.
pabsente amico p̃sens satagas: cum
uenerit locus. Neꝙ enim eu̾ius libet.
ne dum tanti patris. iustum inustum ue
ad uersum me debeo scandalum dissimti¬
lare.Quod quam non faciam: loquens
potius quam scribens ei aꝑire forsitan
potuissem. Nam solet in talib acceptior
ẽe sermo uiuus. quam scriptus: et effica¬
tior lingua quam littera. Oculi quippe
loquentis. fidem faciunt dictis: nec ita
potest affectum ex primere digitus. quo¬
modo uultus. Nunc autẽ quia absens
ꝑ me non possum: ꝑte satisfatio quantũ
possum. Rogo ergo te et iterum rogo. ut
de regno dei quod est uidelicet intra nos
scandalum auferas. dum salubriter po¬
tes: ne siquod absit usq ad angłos qui
utiq in fine seculi in id ministerii depu¬
tandi sunt ꝑdurauerit rancor: necesse
sit irreuocabiliter aut ambos. aut alte¬
rum e nobe medio tolli. Unde autẽ ad

Expanded text:
precor ut praesentes litteras domno abbati Aquiscincti monasterii dirigere non graveris. Deinde ut, ad id quod portant, pro absente amico praesens satagas cum venerit locus. Neque enim cujuslibet, nedum tanti patris, justum injustumve adversum me debeo scandalum dissimulare; quod quam non faciam, loquens potius quam scribens, ei aperire forsitan potuissem. Nam solet in talibus acceptior esse sermo vivus quam scriptus, et efficacior lingua quam littera. Oculi quippe loquentis fidem faciunt dictis; nec ita potest affectum exprimere digitus, quomodo vultus. Nunc autem, quia absens per me non possum, per te satisfacio quantum possum. Rogo ergo te, et iterum rogo, ut de regno Dei, quod est videlicet intra nos, scandalum auferas, dum salubriter potes; ne si quod absit! usque ad angelos, qui utique in fine saeculi in id ministerii deputandi sunt , perduraverit rancor, necesse sit irrevocabiliter aut ambos aut alterum a nobis de medio tolli. Unde autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
rante quȩ uoluit scripsit: Quis michi det
ut ipsa curia ur̃a ad purum purgetur fece
mendaciortim enis: Quis michidet ut uel
corum innocentia qui mecum sunt satis uale¬
at cicusari apud circumuentos & preuentos
impudentiss imis eius mendaciis: Uobis qͦ
ali quotiens in eadem falsitate scripsisse ce ñ
semel partim conuictus: partun &e confessꝰ
est: De turpitudinibus etus quibus terra
sordet. & fact̾e sunt omnibus in parabolam
supers cdeo polluere labia mea: & uras aures.
Si adtios uenerit. nam hoc gloriatur. & a¬
micos se habere confidit ineurta: memen¬
tote arnaldi de brrea: quia ecce plusquam
arnaldus hic. Nullus ꝑpetua dignior inelx¬
fione: nichil eius perpetuo silentio iustius.

Expanded text:
rante, quae voluit, scripsit? Quis mihi det rante, quae voluit, scripsit? Quis mihi det ut ipsa curia vestra ad purum purgetur faece mendaciorum ejus? Quis mihi det ut vel eorum innocentia, qui mecum sunt, satis valeat excusari apud circumventos et praeventos impudentissimis ejus mendaciis? Vobis quoque aliquoties in eadem falsitate scripsisse, et non semel, partim convictus, partim et confessus est. De turpitudinibus ejus, quibus terra sordet, et factae sunt omnibus in parabolam, supersedeo polluere labia mea, et vestras aures. Si ad vos venerit nam hoc gloriatur, et amicos se habere confidit in curia, mementote Arnaldi de Brixia, quia ecce plus quam Arnaldus hic. Nullus perpetua dignior inclusione, nihil ei perpetuo silentio justius.
Abbreviated transcription (Latin):
dudum susceptꝰ in consortium ur̃m stultieia ⁊ le¬
uitate sua reiect̾o habitusuo auobis exut. S qͥa
duct̾us penitentia ut uidet᷑ redire cupit. ⁊ se ite¬
rum recipi humilit pecit: petimꝰ ⁊ nos ut iterũ
recipiatur: penitentiq amore dei & nostro in¬
troitus & habitus non negetur. Ad papam eu
quia non erat ex nobis. Erut autemfeda
post se relinquens uestigia. Et ego lon¬
ge ante hominem noueram: s expectabam
ut aut deus eum conuerteret: aut instar ui¬
de ipsc se proderet. Quod & fact̾um est. Pret
libros. denarios. & aureos multosin ipso exitu
eius inuenta sunt super eum sigilla tria: u
num proprium eius: alterum prioris. tc̃ium
nostrum: ipsumq non antiquum s notiellũ:
quod ob ipsius dolos & furtiuas surreptiones
mutare nuper coactus fueram. Hoc enim est
quod uobis tacito nomine scripsisse me me¬
mini: quia uidelicet periclitati sumus in
falsis fratribus. Quis possit dicere ad quam
inuitas personas sub nomine meo me igno¬

Expanded text:
itia et levitate sua rejecto habitu sancto a vobis exiit. Sed quia ductus poenitentia, ut videtur, redire cupit, et se iterum recipi humiliter petit, petimus et nos ut iterum recipiatur, poenitentique, amore Dei et nostro, introitus et habitus non negetur. EPISTOLA quia non erat ex nobis: exiit autem foeda post se relinquens vestigia. Et ego longe ante hominem noveram; sed exspectabam ut aut Deus eum converteret, aut instar Judae ipse se proderet: quod et factum est. Praeter libros, denarios, et aureos multos, in ipso exitu ejus inventa sunt super eum sigilla tria, unum ejus proprium, alterum Prioris, tertium nostrum, ipsumque non antiquum, sed novellum: quod et ob ipsius dolos et furtivas subreptiones mutare nuber coactus fueram. Hoc enim est quod vobis tacito nomine scripsisse me memini: quia videlicet periclitati sumus in falsis fratribus. Quis possit dicere, ad quam multas personas sub nomine meo, me igno
Abbreviated transcription (Latin):
tu eitis sunt excusat᷑. ł quotanto affect̾uo¬
sius rogamꝰ caritatem urãm: quanto melio¬
rem de eo & habumꝰ &e habemꝰ estimationẽ.
Stet ꝓ eo ur̃a benignitas. & si non qͥa amicꝰ¬
m̃: certe quia nec uerai sunt nec ueri suni¬
lia que imponunt᷑ ei Si grauatus ẽ debitis.
causa euidens fuit temporis ipsi: quanqͣm
fere nulla sint debita ad id qͦd impositum
est. De trarum distract̾ione euidens falsitaᷤᷤ
comꝓbat᷑. Mam de morte .s. ne ipsos quoq
adũsarios reor eum potuisse habere suspee¬
tum: quippe qui eundem .s. & stios omnes
conclusos ab hostib ab ipso mortis articło
multo quidem labore eripuit. Phis om̃ĩbꝰ
maximeq ꝓ ramundi non incognita uobis
uersutia attentiꝰ rogamus. ut abbatis in no¬
centiam uestra sollieitudo tueattir: Abbati ar¬

Expanded text:
tu ejus sunt, excusatur. Pro quo tanto affectuosius rogamus Charitatem vestram, quanto meliorem de eo et habuimus, et habemus aestimationem. Stet pro eo vestra benignitas, et si non quia amic sed quia nec vera sunt, nec verisimilia, quae imponuntur ei. Si gravatus est debitis, causa evidens fuit temporis ipsius, quanquam fere nulla sint debita. Ad id quod impositum est deterrarum distractione, evidens falsitas comprobatur. Nam de morte G. ne ipsos quoque adversarios reor eum potuisse habere suspectum, quippe qui eumdem G. et suos omnes conclusos ab hostibus, ab ipso mortis articulo, multo quidem labore eripuit. Pro his omnibus maximeque pro Raymundi non incognita nobis versutia, attentius rogamus, ut abbatis innocentiam vestra sollicitudo tueatur. 277
Abbreviated transcription (Latin):
habeat septlturam. quando sic ordinauit ds̃
scđm multitudinẽ misediȩ suȩ. ut uos eũ uitiũ
haberetis. nob̃ habere liceret uel de functum.
nam et in morte ipsiꝰ hoc nob̃ confirmatũ est
testam̃tum. Quã obrẽ sicut nos huiꝰ tanti patͥs
grã unit̾sos uos tanquã germanos fr̃s totis
amplectimtr uiscerib caritatis: sic et de tiob̾
idem sentire sꝑitalis ipsa cognatio ꝑsuiadet.
hortamur autẽ uos fr̃s. tt beati htuꝰ patris nr̃i
semꝑcuretis sectari uestigia: eo studiosiꝰ quo
tiob̾ certius sc̃ã eius cont̾satio diuturnis exꝑi¬
mentis innotuit. In hoc enĩ ueros tios eiꝰ filios
c̃ẽ ꝓbabitis. si pat̾na uiriliter instittita seruetis:
et ut in eo uidistis et audistis ab eo quẽ admodtt̃
oporteat uos ambulare sic ambuletis. et habuin¬
detis magis. Siquidem gła patris. sapiencia
filiorũ. Namet nram non mediocriter ȩxecitere
desidiam et reuerentiam incutere cȩpit. p̃sens

Expanded text:
habeat sepulturam: quando sic ordinavit Deus habeat sepulturam: quando sic ordinavit Deus secundum multitudinem misericordiae suae, ut vos eum vivum haberetis, nobis habere liceret vel defunctum. nam et in morte ipsius hoc nobis confirmatum est testamentum. Quamobrem sicut nos hujus tanti patris gratia, universos vos, tanquam germanos fratres, totis amplectimur visceribus charitatis: sic et de vobis idem sentire spiritualis ipsa cognatio persuadet. 4. Hortamur autem vos, fratres, ut beati hujus patris nostri semper curetis sectari vestigia, eo studiosius, quo vobis certius sancta ejus conversatio diuturnis experimentis innotuit. In hoc enim veros vos ejus filios esse probabitis, si paterna viriliter instituta servetis: et ut in eo vidistis et audistis ab eo quemadmodum vos oporteat ambulare, sic ambuietis, ut abundetis magis: siquidem gloria patris, sapientia filiorum . Nam et nostram non mediocriter excutere desidiam, et reverentiam incutere coepit praesens
Abbreviated transcription (Latin):
ore. cuiꝰ et ipsa prius stillicidia sitiebas. Nonpo¬
tuit morti cedere caritas fortis ut mors: immo
et morte fortior ipsa. Nam et decedens. non erat
immemor ur̃i affectuosius uos cõmendans deo.
et nrãm quoq eriguitatẽ solita illa sua mansue¬
sceremtr. Unde et dignum duximus seribere
tiob̾. ⁊t seiatis nos et inspiritalib siquid nr̃a in
his erigcatas ꝑbeati huius patris nr̃i merita
umquam potuerit. et in corporalibus siquan¬
do forte oportunitas p̃beretur omnẽ uobis
consolationem inpendere tota deuotione pa¬
ratos. Et nunc quoq dilectissimi hy b̾niensis
eccłe grauẽ hanc destitutionẽ toto miseram᷑
affectu et eo amplius uob̃ cõpatimur. quo nos
ampliꝰ ex hoc nouimus debitores. Magnifica¬
tit enim dñs facere nob̾cum. eum locũ nr̃m
dignatus ẽ. beatȩ mortis huius honorare pre¬
sentia: et p̃ciosissimo corporis eius locupletare
thesauro. Nec molestũ sit uob̃quod apud nos

Expanded text:
ore, cujus et ipsa prius stillicidia sitiebas! Non poore, cujus et ipsa prius stillicidia sitiebas! Non potuit morti cedere charitas fortis ut mors, imo et morte fortior ipsa. Nam et decedens non erat immemor vestri, affectuosius vos commendans Deo, et nostram quoque exiguitatem solita illa sua mansuesceremur in finem. Unde et dignum duximus scribere vobis, ut sciatis nos et in spiritualibus, si quid nostra in his exiguitas per beati hujus Patris nostri merita unquam potuerit; et in corporalibus, si quando forte opportunitas praeberetur, omnem vobis consolationem impendere tota devotione paratos. 3. Et nunc quoque, dilectissimi, Hiberniensis Ecclesiae gravem hanc destitutionem toto miseramur affectu: et eo amplius vobis compatimur, quo nos amplius ex hoc novimus debitores. Magnificavit enim Dominus facere nobiscum, cum locum nostrum dignatus est beatae mortis ejus honorare praesentia, et pretiosissimo 337 corporis ejus locupletare thesauro. Nec molestum sit vobis, quod apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
et pium mag̃ malachiȩ congaudere uiuenti. Nũqͥd
non uiuit: Utiq et beate. Uisus est octilis insipi¬
entium mori: ille autẽ est in pace. De hinc etiã uti¬
litatis ꝓpriȩ consideratio exultandũ nob̃ saggerit
et letandum qđ tam potens nos patrontis ad cȩ¬
lestem etiriam tam fidelis p̃cesserit aduocat᷑. cuiꝰ
et feruientissima caritas obliuisci nequiȩat filioꝵ.
et ꝓbata scĩtas obtineat grãm apud dm̃. Quis
enim nunc malachiam scm aut minus posse ꝓ¬
desse. auit minus suos diligere audeat suspica¬
ri: ꝓfecto eum diligeretur prius. certiora nc̃
stiȩ dilecͥtionis adeo capit exꝑimenta: et cum
dileriss suos infinem dilexit eos. Absit autem
ut cua nunc oanima scã minus efficax estimet᷑
oratio qtiando p̃senti uiuidius supplicare est
maiestati. nec iam in fide ambulas. s inspecie
regnas. Absit ut inminuta ne dum exinanita
tua illa tam oꝑosa caritas reputitur. cũ ad fon¬
tem ipst̃ caritatis ȩt̃ne ꝓcumbis pleno hauriens

Expanded text:
m magis Malachiae congaudere viventi. Nunquid non vivit? Utique et beate. Visus est oculis insipientium mori, ille autem est in pace. 2. Dehinc etiam utilitatis propriae consideratio exsultandum nobis suggerit et laetandum, quod tam potens suos patronus ad coelestem curiam, tam fidelis praecesserit advocatus: cujus et ferventissima charitas oblivisci ne queat filiorum, et probata sanctitas obtineat gratiam apud Deum. Quis enim nunc Malachiam sanctum aut minus posse prodesse, aut minus suos diligere audeat suspicari? Profecto cum diligeretur prius, certiora nunc suae dilectionis a Deo capit experimenta: et cum dilexisset suos, in finem dilexit eos. Absit autem ut tua nunc, o anima sancta, minus efficax aestimetur oratio, quando praesenti vividius supplicare est majestati, nec jam in fide ambulas, sed in specie regnas! Absit ut imminuta, nedum exinanita tua illa tam operosa charitas reputetur, cum ad fontem ipsum charitatis aeternae procumbis, pleno hauriens
Abbreviated transcription (Latin):
s domũquã et iudici sententia et cõpositioes
om̃s diruendam ẽẽ diffimerant. ita ut semel
etiã diruta iã fuiss atq it̃m contra conuenti¬
onem et iudiciũ rcedificata. hane inquã denuit
et tenet. et alt̾am qͦ suꝑ edificauit. Quid n
exequeret᷑ ep̃c mandatum aplicũ. q acceꝑat
de ꝓmulganda sententia interdicti. p̃sertim
addita p̃uaricatione: Ego tñ sꝑans tandẽ
aliquando tuncere inbono malũ. eandẽ sen¬
tentiã differri feciusq ad octab̃ epspħ. si for¬
te int̾im uir ille recogitaret. ut tł formam
iudici exequeretur. uł cõpositionem aliquam
obseruaret. Atq utinam sio contingat: et faciat
cũ iustius nos de uob̃ ut apparet queri possimꝰ.
Reliquũ est ut diligentes uos diligatis: pre¬
sertim soliciti seruare umi. spi.m .u .p. Illo in

Expanded text:
sed domum, quam et judicii sententia, et compositiones sed domum, quam et judicii sententia, et compositiones omnes diruendam esse definierant, ita ut semel etiam diruta jam fuisset, atque interim contra conventionem et judicium reaedificata; hanc, inquam, et tenuit, et tenet, et alteram quoque superaedificavit. Quidni exsequeretur episcopus mandatum apostolicum, quod acceperat de promulganda sententia interdicti, praesertim addita praevaricatione? Ego tamen sperans tandem aliquando vincere in bono malum, eamdem sententiam differri feci usque ad octavas Epiphaniae, si forte interim vir ille recogitaret, ut vel formam judicii exsequeretur, vel compositionem aliquam observaret. Atque utinam sic contingat, et faciat cum justius nos de vobis, ut apparet, queri possimus. Reliquum est ut diligentes vos diligatis, praesertim solliciti servare unitatem spiritus in
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ scĩ foillam ꝑtinere cognoscitur. cũ uideret
abb̃em obstinato animo omia uiolare: ȩciam
sententia eũ eccliastica cogere uoluit ut debe¬
bat. Ille uͦut redimeret tp̃s: sũm pontificis
audientiam appellauit. Uentũ est añeum.
Qui pꝰquam testimonio cam ur̃orũ alb̃m qũa
aliorũ religiosorũ indubitant̃ agnouit alb̾em
scĩ foillam non solũ resilire a cõpositionib.
s et iudicio contraire: eccłiam eiꝰ inbannis
iussit donec satisfeciss Demũ rogastis tam
uos quã ipse. dnm̃ eistereiensẽ. et nos. mul¬
tisq tamurĩs quã tir̃orũ p̃cib extorsistis.
p̃sente etiã ipso ep̃o qui ꝓmulgande sententie
int̃dicti mandatũ acceꝑat. ut ꝓuideretur
adhuc aliqua forma pacis. Absente alb̃e de
uillari tractata cõpositio. dictumq ep̃o est. ut
si uł ipsã obseruaret albas sc̃i foillam: abstine¬
ret ab inc̃dicto. Discedens auc̃e nec illã tenuit.

Expanded text:
locus Sancti Foillani pertinere cognoscitur, cum videret locus Sancti Foillani pertinere cognoscitur, cum videret abbatem obstinato animo omnia violare, etiam sententia eum ecclesiastica cogere voluit, ut dicebat. Ille vero, ut redimeret tempus, summi Pontificis audientiam appellavit. Ventum est ante eum: qui postquam testimonio tam vestrorum abbatum, quam aliorum religiosorum 253 indubitanter agnovit abbatem Sancti-Foillani non solum resilire a compositionibus, sed et judicio contraire, ecclesiam ejus imbanniri jussit, donec satisfecisset. Demum rogastis tam vos, quam ipse domnum Cisterciensem, et nos; multisque tam vestris, quam vestrorum precibus extorsistis, praesente etiam ipso episcopo, qui promulgandae sententiae interdicti mandatum acceperat, ut provideretur adhuc forma aliqua pacis. Absente abbate de Villari, tractata compositio, dictumque episcopo est, ut si vel ipsam observaret, abbas Sancti-Foillani abstineret ab interdicto. Discedens autem nec illam tenuit,
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus. qđ infra t̃minos trõs domũ uellet
edificare ꝓhibuimꝰ eũ: et iam credimꝰ desticisse
omĩa plangitis. qͥ eccłiam sci foillani quȩ de
ordine ur̃o est. abbas nr̃ de uillari frẽ ibannis¬
ri. At forte iustius uob̃ frĩs et co albis ur̃ide p̃¬
dicta domo scĩ foillam inc̃dibił obstinatio:
quã sũmi pontificis itstissima animadũso
animositas displiceat gͣuit̃: mir̃ ualde si non
etiã uob. Itagͦdico uołihuic indignamim. Siqͥ¬
dem ipse est. cuiꝰ aut cupiditas. aut contuma¬
cia. frib ur̃is diuina fec̾it officia inc̃dici. Et
quid ꝓlicum hoc negotiũ est: et difficile eẽt.
unit̾isa eius subt̃fugia epłari breuitate conclu¬
di. Causã cam̃ int̾dicti. quã breuit̃ intimabo
Post duas aut płes cõpositiones pacis. post dif¬
finitiuã sententiã iudicii. iuxta mandatũ capłi
ur̃i ꝑ urõs et nr̃õs albates ꝓ mulgatãs. accitus

Expanded text:
accepimus, quod inter terminos vestros domum vellet accepimus, quod inter terminos vestros domum vellet aedificare, prohibuimus eum: et jam credimus destitisse. 9. Super omnia plangitis, quod ecclesiam Sancti Foillani, quae de Ordine vestro est, abbas noster de Villari fecerit imbanni. At forte justius vobis fratris et coabbatis vestri de praedicta domo Sancti Foillani incredibilis obstinatio, quam summi Pontificis justissima  al. repreius abbatis animositas displiceat graviter: mirum valde, si non etiam vobis. Ita ergo dico vobis, huic indignamini: siquidem ipse est, cujus aut cupiditas, aut contumacia fratribus vestris divina fecerit officia interdici. Et quidem prolixum est hoc negotium, et difficile esset universa ejus subterfugia epistolari brevitate concludi: causam tamen interdicti quam breviter intimabo. Post duas aut plures conventiones pacis, post definitivam sententiam judicii, juxta mandatum capir vestros et nostros abbates promulgatam, accitus
Abbreviated transcription (Latin):
hospitio: nichil hinc tił ab ip̃o alb̃e. uł ab alio qͦꝗͣ
auditu. S et tiob̾cũ melara ualle pꝰmodũ p̃sens
ftut abbas. et nuꝑrime barri. iam instante capło
ur̃o. tiñ littere ille quęrule nedicã calũmose tiene¬
runt: et nec hic nec ibi stꝑhoc siue ab eosiue a uob̃
uel tenuiter qͥd memini me fuisse conuentum.
brena. conu̾sus igniaceisis combussic. Odomun¬
cłam. Nempe umbracłin qđ da ramorũ erat. ubi
sedet fr̃ qui stantes adhuc segetes eustodiret.
Heq hoc conbustũ malicia. sicut fideli relaciõt
cognouimꝰ: s qđ positum in agͦ qͦdã frm ignia¬
censiũ terram occuparet. quã excoli oportebat.
Deniq uix uno carata est nũmulo dom ła
hec: et abb̃i debrena ita iã nͥ fallimur suꝑhoc
sacisfactũ. ut om̃ino nec querat᷑. nec habeat
unde queratur. Si quominꝰ: ubi id nos rescire
fcc̾itis. paratisumꝰ ad omnẽ sacisfactioñe. Sic
ec de ab̃be longipontis uͥ pͥmo querelã tir̃am

Expanded text:
ihil hinc ab ipso abbate, vel alio quoquam audivi. Sed et vobiscum in Clara-Valle postmodum praesens fuit abbas, et nuperrime Barri, jam instante capitulo vestro, unde litterae illae querulae, ne dicam calumniosae, venerunt: et nec hic, nec ibi super hoc, sive ab eo, sive a vobis, vel tenuiter quidem memini me fuisse conventum. Brena conversus Igniacensis combassit. O domunculam! nempe umbraculum quoddam ramorum erat, ubi sederet frater, qui stantes adhuc in agro segetes custodiret. Neque hoc combustum malitia, sicut fideli relatione cognovimus: sed quod positum in agro quodam fratrum Igniaciensium, terram occuparet, quam excoli oportebat. Denique vix uno taxata est nummulo domuncula haec: et abbati de Brena ita jam, nisi fallimur, super hoc satisfactum, ut omnino nec queratur, nec habeat unde queratur. Si quominus, ubi id nos rescire feceritis, parati sumus ad omnem satisfactionem. Sic et de abbate Longi-Pontis, ubi primo querelam vestram
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sibene non fuerit collocata. Alb̃s uindo
Dñs andegaũ. mittit nuntiũ suũ et ꝑse. et
ꝑ nos aliquid petens: Exaudiatur et ipse
in sua iusticia: et non exaudiat᷑ contra eum
susurro mendax. Dignũ est enĩ. ut qui om̃ib
uiuitis: om̃ib ꝓmericis ualeatis. Dño he.¬
ic tibi quasi michi scribo: et hoc quoti¬
ens tibi seribo. Ubienĩ cues. me ẽẽ con¬
fido: quippe quẽ canꝗtiã meipsũ diligo Si
me tuȩque diligis. iinmo quia diligis: uide
ne dñs cenomanensis exte qđ ince est. in aliqͦ
redeat contristatus. Alioquin. ego concrista¬
rer in homine: quẽ satis ꝓsua honestate di¬
aures dñ mei circumuenisse: aliqͥd
contra ep̃m̃ suũ. et nr̃m amicum
ꝓsua cupiditate molitus. Si mei cura ẽ.
uob̾. immo iusticie dei:date oꝑam ut nichil
lucretur de suomendacio susurro malignus:
nec ledatur in aliquo innocens ep̃s. et fideł
udiui atiditionem trãm:. et timui.

Expanded text:
enim, si bene non fuerit collocata. Abbas Vindocenim, si bene non fuerit collocata. Abbas VindocDominus Andegavensis mittit nuntium suum, et per se et per nos aliquid petens. Exaudiatur et ipse pro justitia sua, et non exaudiatur contra eum susurro mendax. Dignum est enim ut qui omnibus vivitis, omnibus pro meritis valeatis. Eic tibi, quasi mihi scribo, et hoc quoties tibi scribo. Ubi enim tu es, me esse confido, quippe quem tanquam me ipsum diligo. tu aeque diligis, imo quia diligis, vide ne dominus Cenomannensis ex te quod in te est in aliquo redeat contristatus. Alioquin ego contristarer in homine quem satis pro sua honestate diaures domini mei circumvenisse, aliquid contra episcopum suum, et nostrum amicum pro sua cupiditate molitus. Si mei 282 cura est vobis, imo justitiae Dei, date operam, ut nihil lucretur de suo mendacio susurro malignus, nec laedatur in aliquo innocens episcopus, et fidelis udivi auditionem vestram, et timui.
Abbreviated transcription (Latin):
et de quo reddicurus sum rõem. Diu fatcor
ꝑiculum hoc conscientiȩ meç dissimulat̾iam
ꝓpt̃ molestiam boni illius hominis: et ad¬
huc dissimulassẽ si meo iste consilio quoquo
mͦ ac quiescere uoluiss. Quȩ cum ita sint.: ar̃m
ẽ consolari hominẽ. delinire cristiciã eius. ex¬
cusatum me hr̃e de cã rationabili causa. Post¬
remo ipse quoq ut scitis inpendulo est. et
ipse cogitauit relinquere domũ suã. Quod
si uellet nunc effectui mancipare. ego non
ꝓhiberẽ: ꝓ co quod in ea non sine magna an
ac cinus ueritate et honestate nullus dubi¬
tat. nisi qui bene non nouit hominẽ. Michi
đ ab ineunte iuuentute sua. notꝰ et dilectus
ẽ: tam ꝓmemoratis uirtutib quã ꝓ alus bo¬
nis morib suis. Siqͥd aliud pat̾nitati ur̃e de
eo insusurratum est: aut ego fallor. aut ille
mentit᷑ est incaput suũ. Audite eum. et eũ
plenitudine grẽ ur̃e remictite: deceptus sũ

Expanded text:
et de quo redditurus sum rationem. Diu, fateor, et de quo redditurus sum rationem. Diu, fateor, periculum hoc conscientiae meae dissimulaveram propter molestiam boni illius hominis: et adhuc dissimulassem, si meo iste consilio quoquo modo acquiescere voluisset. Quae cum ita sint, vestrum est consolari hominem, delinire tristitiam ejus, excusatum me habere de tam rationabili causa. Postremo ipse quoque, ut scitis, in pendulo est, et saepe cogitavit relinquere domum suam. Quod si vellet nunc effectui mancipare, ego non prohiberem, pro eo quod in ea non sine magna anxde cujus veritate et honestate nullus dubitat, nisi qui bene non novit hominem. Mihi quidem ab ineunte juventute sua notus et dilectus est, tam pro memoratis virtutibus, quam pro aliis bonis moribus suis. Si quid aliud Paternitati vestrae de eo insusurratum est, aut ego fallor, aut ille mentitus est in caput suum. Audite eum, et cum plenitudine gratiae vestrae remittite. Deceptus sum
Abbreviated transcription (Latin):
to nouerim tuo qualit̃ ista acceꝑis non adiciam
ultra: ne fiã onerosus cui decetero uolo ẽẽ amicꝰ.
et adiutor si tiolueris ad salutẽ. Bilectam nobis
ita respondeo uobis. Molestiam dm̃i caniaẽ.
nulli arbitror molestiorẽ ẽẽ quã michi
S puto uos non latere. uoluntate et p̃ccpto ipsiꝰ
iam exlongo illũ monachũ factum nr̃m: et michi
ipsũ obedientiã ꝓmisisse. et me curam illiꝰ suisce¬
risse. Quociens ex cunc uolentẽ uemire reppuli.
uemientem remisi: recordari faeile non est.
Gandem modo ueniens. me nolente remansit.
et nullomodo ei ꝑsuadere potui redicũ: Dice¬
bat autem: quia si nos eum ꝓiceremus. ititrũ
se longius. et nullatenus rediturum. S nec
sic assensũ meũ habens: et contra consiliũ met̃
intrauit. A quo utiq introitu salua consc̃ĩa
eũ ꝓhibere non potui. nec ꝓicere possũ ut¬
pote ut diri iam olim in meã receptũ curã.

Expanded text:
to noverim tuo qualiter ista acceperis, non adjiciam to noverim tuo qualiter ista acceperis, non adjiciam ultra, ne fiam onerosus, cui de caetero volo esse amicus, et adjutor, si volueris, ad salutem. Dilectam nobis ita respondeo vobis. Molestiam domini Caziacensis nulli arbitror molestiorem esse quam mihi. Sed puto vos non latere, voluntate et praecepto ipsius jam ex longo illum monachum factum nostrum; et mihi ipsum obedientiam promisisse, et me curam illius suscepisse. Quoties ex tunc volentem venire repuli, venientem remisi, recordari facile non est. Tandem modo veniens, me nolente remansit, et nullo modo ei persuadere reditum potul. 281 Dicebat autem, quia si nos eum projiceremus, iturum se longius, et nullatenus rediturum. Sed nec sic assensum meum habens, imo et contra consilium meum intravit. A quo utique introitu salva conscientia eum prohibere non potuit, nec projicere possum, utpote, ut dixi, jam olim in meam receptum curam,
Abbreviated transcription (Latin):
orantes ꝓte: optantes cibi meliora. et meliora seri¬
bentes. Primo ꝙ. quia sapiens diceris. ut quod
diceris uerius sis: micto te ad uirũ sapientem
qui ait. Noli ꝓhibere eum qui pot̃ benefacere :
si uales et ipse bene fac. habes tẽptis faciendi. S
quãdiu habiturꝰ : Quantulũ suꝑest tute tibi. p̃¬
sertim iam senescenti: Uapor est ad modum parens.
et deinceps exterminabitur. Si sapis: non ueniet
sciꝑ te illa maledictio. Uidi stultum firma ractioe
et statim malediri pulchritudim cius. Pulchre
pscudo sapientẽ ucrus sapiens appellaint: sciens
sapientiam huiꝰ mundi stalticiam ẽẽ apud deum:
Outinam saꝑes et intelligeres: ac nouissima ꝓui¬
deres. Sapes que dei sunt: incelligeres que mun¬
di sunt: ꝓuideres quȩ inferm sunt:. Pfecto infer¬
na horreres: suꝑna appeteres: que sunt ad ma
sp̃s loqui cibi de salute anime tue s donec rescͥp¬

Expanded text:
orantes pro te, optantes tibi meliora, et meliora scriorantes pro te, optantes tibi meliora, et meliora scribentes. Primo quidem quia sapiens diceris, ut quod diceris, verius sis, mitto te ad virum sapientem, qui ait: Noli prohibere eum qui potest bene facere; si vales et ipse, bene fac . Habes tempus faciendi. Sed quamdiu habiturus? Quantulum superest vitae tibi, praesertim jam senescenti? Vapor est ad modicum parens, et deinceps exterminabitur. Si sapis, non veniet super te illa maledictio: Vidi stultum firma radice, et statim maledixi pulchritudini ejus . Pulchre stultum pseudosapientem verus Sapiens appellavit, sciens sapientiam hujus mundi stultitiam esse apud Deum . O utinam saperes, et intelligeres, ac novissima provideres! . Saperes quae Dei sunt, intelligeres quae mundi sunt, provideres quae inferni sunt! Profecto inferna horreres, superna appeteres, quae sunt ad manspiritus, loqui tibi de salute animae tuae: sed donec rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
rente didicimꝰ. qđ sis homo saꝑiens: et scdm
scłm honoratꝰ. Uoltit autẽ dilectꝰ filius m̃s petreꝰ
cui et notior et familiarior sangunis affinita¬
te uideris. ut tibi scriberẽ: immo reseriberem
Gticnim scͥpseras illi: et utinam ut te decuuiss.
et illi ex pediret. Nonsic fecisti. Nouũ xp̃i mili¬
tem ausus es dehortaria seruicio dñi sui. Dico cibi.
est quiquerat et iudicet. Non sufficiebant tibi pec¬
cata tua. nisi te et alienis inuolueres: et rursum
ad pceccata qđ inte fuit penitentem iuuenem re¬
uocares. et scdm duriciam tuam et cor impenitens.
theauritas tibi iram indic ire: Qsi non satis eum
ꝑse temptet diabolus: insi tu iuueris illũ. homo
xp̃iantis.dur cius. et notus eius. Tu quidẽ illi
serpentẽ alc̃m: s non tibi ille alt̾am euam exhi¬
buit. Guis inpulsus est manib.s noncuersus.
fundatꝰ ẽ enĩ supra firmam petrã. Yeruncamen
non reddimꝰ tibiuicem. s uincimꝰ in bono malum.

Expanded text:
rente didicimus quod sis homo sapiens, et secundum saeculum honoratus. Voluit autem dilectus filius meus Petrus, cui et notior, et familiarior sanguinis affinitate videris, ut tibi scriberem, imo rescriberem. Tu enim scripseras illi, et utinam ut te decuisset, et illi expediret. Non sic fecisti. Novum Christi militem ausus es dehortari a servitio Domini sui. Dico tibi, est qui quaerat et judicet. Non sufficiebant tibi peccata tua, nisi te et alienis involveres; et rursum ad peccata, quod in te fuit, poenitentem juvenem revocares: et sic secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizares tibi iram in die irae? Quasi non satis eum per se tentet diabolus, nisi tu juveris illum, homo christianus, dux ejus, et notus ejus. Tu quidem illi serpentem alterum, sed non tibi ille alteram Evam exhibuit. Tuis impulsus est manibus, sed non eversus: fundatus est enim supra firmam petram. 2. Verumtamen non reddimus tibi vicem, sed vincimus in bono malum,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ quacũq occasione offendim uos: eritq tristis
usq dum ur̃a indulgentia releuecur. Si tardatie¬
ricis. ibo et excubabo ꝓforib. ꝑseuerabo pulsans.
instabo oportune inportune: donec uł merear.
uł extorqueã benedictionẽ.  Plusquã medium
hiemis transuit iam: et cunicam nram usq ad huc¬

Expanded text:
quod quacunque occasione offenderim vos; eritque tristis, quod quacunque occasione offenderim vos; eritque tristis, usquedum vestra indulgentia relevetur. Si tardaveritis, ibo, et excubabo pro foribus; perseverabo pulsans, instabo opportune, importune, donec vel merear, vel extorqueam benedictionem. Plus quam medium hiemis transiit jam, et tunicam nostram  id