comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pleret᷑ in eis ꝓphecia esaye dicens. Audi¬
tu audietis et ñ intelligetis. et indnͣres
uidẽbitis ⁊ ñ udẽbitis.Sidentes ñ uident.
ħ est ingenio p̾sumentes se uidere pͥuamt᷑
spũali intellectu: ⁊ audientes foris ñ au¬
diunt corde: qd̾ est nõ intellige. Sñ esa¬
yas. Auditu extͣiori audietis pͣdicationẽ
xp̃i. ⁊ ñ intelligetis: ⁊ uidñtes freqũter
uidebitis ext̾iori uisu. miracula eiꝰ. et ñ
uidebitis oculo m̃tis. Incrassatũ est enĩ¬
cor ppłi huiꝰ. ⁊ auribꝰ grauit̾ audier̃. ⁊ ocu¬
los suos cdanserũt. nequãdo oculis uideãt.
⁊ auribꝰ audiant. corde intelligant. et
conu̾tant᷑.⁊ sanẽ eos. abundancia malicie
dicit incrassatũ cor uidõꝵ. qua ꝓpt̃ it¬
grate suscepetũt u̾ba dñi. qd̾ fuit gͣuit̃ au¬
dire: Oculos suos dausisse dñt. ne arbute¬
m̃. eẽ culpã nat᷑e. ñ uolũtatis. Cũ enĩ pꝰ¬
sent cogitare ⁊ intelligere: aũterũt p̃m

Expanded text:
 Auditu audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non videbitis. » Videntes non vident, hoc est, ingenio praesumentes se videre, privantur spirituali intellectu; et audientes foris non audiunt corde quod est non intelligere. Unde Isaïas: Auditu exteriori audietis praedicationem Christi et non intelligetis, et videntes frequenter videbitis exteriori visu miracula ejus, et non videbitis oculo mentis. « Incrassatum est cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos suos clauserunt, neqauribus audiant, et corde intelligant, et convertantur, et sanem eos. Abundantia malitiae dicit incrassatum cor Judaeorum, quapropter ingrate susceperunt verba Domini, quod fuit graviter audire. Oculos suos clausisse dicuntur, ne arbitremur esse culpam naturae, non voluntatis. Cum enim possent cogitare et intelligere, averterunt prae
Abbreviated transcription (Latin):
appellati. S in cigmate uidett̃. ñ inp̃sen¬
ciarũ ut apłi: qui nequa quã ꝑ angłos aut
uarias insionũ sp̃es opꝰ habebant. doceri.
Quos lucas reges dicit ith̃s iuistos appellat.
quia magn reges sunt. qui teptationũ suaꝵ
motibꝰ regendo p̃ẽe nouerunt. ñ succũbete.
Hota qr minor gr̃a minorq sacram̃tos

Expanded text:
igmate viderunt, non in praesentia, ut apostoli, qui nequaquam per angelos aut varias visionum species opus habebant doceri. Quos Lucas reges dicit, Matthaeus justos appellat; quia magni reges sunt, qui tentationum suarum motibus regendo praeesse noverunt, non succumbere. Nota quia minor g
Abbreviated transcription (Latin):
agnos meos. qũa si cdiceret si me diligis
pasce oues meas: Glãm meam meis
quere ñ tuã. Ne sis in eos societate. qui
se ip̃os amantes ꝑtinent ad tp̃m ꝑ icu¬
losa. heretici & scisorat de furtis dnũi¬
cis peculia fecerunt. & g̃ges ñ xp̃i s su¬
os contra xp̃m pascere uoluerunt. Nla¬
ne it ipsis dep̃dationibꝰ suis titulũ illiꝰ
posuetunt. ut p̃de ipsoꝵ quasi defen¬
dentur ꝑ titulum potentis. Qd facit x
titulũ eiꝰ baptismatis acceꝑunt:. Eicit p̃da¬
torẽ. titulũ ñ deposuit: possid& dom̃n.

Expanded text:
agnos meos, quam si diceret: si me diligis, pasce oves meas? Gloriam meam in eis quaere, non tuam. Ne sis in eorum societate, qui seipsos amantes, pertinent ad tempora periculosa. Haeretici et schismatici de furtis Dominicis peculia fecerunt, et greges non Christi, sed suos, contra Christum pascere voluerunt. Plane in ipsis depraedationibus suis titulum illius posuerunt, ut praedae ipsorum quasi defenderentur per titulum potentis. Quid facit titulum ejus baptismatis acceperunt? Ejicit praedatorem, titulum non deponit, possidet domum,
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑsignificationem petrus in petra. Qua
significatione intelligitur xp̃c petra. hec
do xp̃m lib̾atur amalis. Mag̾ autem se¬
quitur ineis qui certant ꝓ ueritate usqrad
mortem: nã uni̾sitati dicitur sequere me.
ꝓ qua unu̾isitate mortuus ẽ xp̃c. relinqũes
nobis exemplũ ut sequam uestigia eiꝰ. E cce¬

Expanded text:
er significationem Petrus in petra. Qua significatione intelligitur Christus petra, do Christum, liberatur a malis. Magis autem sequitur in eis, qui certant pro veritate usque ad mortem, sed universitati dicitur: sequere me. Pro qua universitate mortuus est Christus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia e
Abbreviated transcription (Latin):
et furentur eũ: et dicant plebi surre¬
xit amortius: et erit nouissimꝰ error pe¬
ior pͥore. Alt̾a dieasabbato que ẽ pa¬
rascenen. iuudentur uidĩ hec dixisse. dño
iam sepulto. Uł sic̃ alii libri hãbent. al¬
tadie q̃ est pꝰ parasceuem id ẽ insabba¬
to. hec dixerunt. Est aũ credibile qd̃
hec et ałia que ñ sunt scͥpta. dixecit
utraq die manifesta eoꝵ iniudia ad
fanam dm̃i extinguendam. Nit illis pi

Expanded text:
et furentur eum, et dicant plebi: Surrexit a mortuis, et erit novissimus error pejor priore. Altera die a Sabbato quae est Parasceve, videntur Judaei haec dixisse, Domino jam sepulto. Vel, sicut alii libri habent, altera die quae est post Parasceven, id est in Sabbato, haec dixerunt. Est autem credibile quid haec et alia quae non sunt scripta, dixerint utraque die, manifestata eorum invidia ad fama
Abbreviated transcription (Latin):
manos. qui ñ intelligebant ebreum.
Sin antem hos intelligunꝰ fuisse iu¬
dõs. in becillitatẽ dñi uolebant in¬
famare. Et etũ. Ioquitur. ut homo flae.
ut homo turbatur. ut homo crucifigi¬
tur. suscepte nature in pͥmis paren¬
tibꝰ corrupte deplorans miserias In
quo ostñdit quatũ flere debeant qui
peccant. qñ sic fleuit qui nũqũã pec¬
cauit. Principio uigesimi pͥmi psal¬
mi usus est: qd eiuim in medio u̾ersi¬
mũ ex ꝑsona dauid siue hester siue mar¬
dochei dictũ putãt. Et qr om̃is uox
.xͥ. filii lĩ magna existimanda ẽ ce si
fuerit lenis: requirẽcdũ est aliquid abs¬
conditũ magnũ. qm clamat addm̃ di¬
cens. Quare me dereliquisti : S qͣntũ
ad illa inꝑꝰ fuerat forma dĩ inuisibi¬
lis ⁊ imago scdm̃ patrem. derelictus
apatre est qũ suscepit fotmã serui. et
derelictus ꝓ hominibꝰ ut talia & tan¬
ta susciꝑet. ut usq ad mortẽ uenirae:
& mortem crucis q̃ it hoĩes turpissi¬

Expanded text:
manos, qui non intelligebant Hebraeum. Sin autem hos intelligimus fuisse Judaeos, imbecillitatem Domini volebant infamare. Etenim ut homo loquitur, ut homo fiet, ut homo turbatur, ut homo crucifigitur, susceptae naturae in primis parentibus corruptae deplorans miserias, in quo ostendit quantum flere debeant qui peccant, quando sic flevit, qui nunquam peccavit. Principio vigesimi primi psalmi usus est. Quod enim in medio versimum ex persona David, sive Esther, sive Mardochei dictum putant. Et quia omnis vox Christi filii Dei magna existimanda est, etsi fuerit levis, requirendum est aliquid absconditum magnum, quoniam clamat ad Deum, dicens: Quare me dereliquisti? Sed quantum ad illa in quibus fuerat forma Dei visibilis et imago secundum Patrem, derelictus est a Patre, quando suscepit formam servi; et derelictus est pro hominibus, ut talia et tanta susciperet, ut usque ad mortem veniret et mortem crucis, quae inter homines turpissi
Abbreviated transcription (Latin):
bͦ. Metus furandi corporis. et sepulchri
custodia atq obsignatio. testimoniũ ẽ
stulticie et infidelitatis: cũ pͥus p̃cepto
dñi conspexissent de sepulchro mor
ponendus eẽt ꝓpħe testimoniũ ẽ di¬
centis. hic habita ͫ obit inexcelsa spe¬
lunca. petre fortissime. Statim q pꝰ
duos u̾siculos sequitur. regem cũ głã¬

Expanded text:
 Metus furandi corporis, et sepulcri custodia, atque obsignatio, testimonium est stultitiae et infidelitatis, cum prius praecepto Domini conspexissent de sepulcro mortuponendus esset, prophetae testimonium est dicentis: Hic habitavit in excelsa spelunca petrae fortissimae . Statimque post duos versiculos sequitur: Regem cum g
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ manauerunt. sine quibꝰ ñ intrat᷑
adueram uitam. ħ p̃nũciauit osti¬
ũ in lat̃e arce noe. ⁊ pͥma mulierfac¬
ta de uirili latere. Illis aũ p̃ceptũ ẽ.
os ñ cõminuetis exeo: qui celebrare
iussi sunt pascha ouis in molatione
inueter lege. Clxxi.¬
Cum seto autem factũ Me cexluii.¬
nobilis de curio abarima Tcccxxxui.¬
thia ciuitate uide nomine aceui.¬
ioseph uir bonꝰ ⁊ ustꝰ. qui ⁊ ip̃e occultus
discipulus erat iħu ꝓpt̾ metũ uidoꝵ: qͥ¬

Expanded text:
e manaverunt, sine quibus non intratur ad veram vitam. Hoc praenuntiavit ostium in latere arcae Noae, et prima mulier facta de viri latere. Illis autem praeceptum est: Os non comminuetis ex eo, qui celebrare jussi sunt pascha ovis immolatione in veteri lege. CCum sero autem factum enobilis decurio, ab Arimathaea civitate Judaeae, nomine Joseph, vir bonus et justus, qui et ipse occultus discipulus erat Jesu, propter metum Jud
Abbreviated transcription (Latin):
pelre. Non frustra dixit eugłista ioħs
sic̃ mos uidĩs est sepelire. s in officus mor¬
tuoꝵ morẽ cuiꝰ qr gñtis admonuit ser
alia lintea potusse afferri anichodemo:
quaꝗͣ ꝓpt̾ sudariũ capitis & iustitas quibꝰ
corpus alligatũ ẽ qr de lino erant. uetis¬
tũ cõdẽp̃natur. qͥ nec in tumuł possunt
carere diuiciis. Mistice aũ pꝰsumꝰ intel¬
lig̃e qd̃ corpꝰ dñi ñ auro. ñ gẽmis. ñ se¬
rico. s puro linteamine obuoluendũ sit:
qũaquam ⁊ ħ significet qd̾ ille insyndone
mũda inuoluat ih̃m. qui pura eũ m̃te
tro papa ut sacͥficiũ altaris celebretur
tantũ modo in lineo ꝑanuo. sic̃ corpꝰ dñi ẽ¬
sepultũ insyndone mũda. A Erat au
in loco uͥ crucifixusẽ hortꝰ. ⁊ in horto mo

Expanded text:
ERON. Non frustra dixit evangelista Joannes, sicut mos est Judaeis sepelire, sed in officiis mortuorum morem cujusque gentis admonuit servalia lintea potuisse afferri a Nicodemo: quanquam propter sudarium capitis et institas, quibus corpus alligatum est, quia de lino erant, veristum condemnatur, qui nec in tumulis possunt carere divitiis. Mystice autem possumus intelligere, quod corpus Domini non auro, non gemmis, non serico, sed puro linteamine obvolvendum sit. Quanquam et hoc significet, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mentetro papa, ut sacrificium altaris celebretur tantummodo in lineo panno, sicut corpus Dsepultum in sindone munda. A. Erat autem in loco, ubi crucifix
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ. Diues erat iosepb.⁊ io potuit in¬
petrare apilato ad quem pauꝑes ñ emĩt
ausi accełe corpꝰ iħũ. de ip̃o putant
quidam pͥmũ psalmũ ẽẽ conpositũ. Be¬
atꝰ uir qͥ ñ abiit inconsilio inpioꝵ. de¬
cutio uocat᷑ qui ẽ de ordine curie. et
officiũ curie administrat. Ꝙͥ ꝙ̃ dicit᷑ cu¬
rialis aꝓcuratione ciuili. Arimathia eft
Ioseph fiducia dignitatis qua p̾dictus
erat familiarit̾ ĩtraũ ad pilatũ. iã mi¬
nꝰ curans de uidis: ꝗͣuis antea in audi¬
endo dño deuitaret in imicicias eo.¬

Expanded text:
ON. Dives erat Joseph, et ideo potuit impetrare a Pilato, ad quem pauperes non erant ausi accedere, corpus Jesu. De ipso putant quidam primum psalmum esse compositum: Beatus vir qui non abiit in consilio impioocatur qui est de ordine curiae, et officium curiae administrat, qui etiam dicitur curialis, a procuratione civili. Arimathaea est  AUGUST. Joseph fiducia dignitatis qua praeditus erat, familiariter intravit ad Pilatum, jam minus curans de Judaeis, quamvis antea in audiendo Domino devitaret inimicitias eo
Abbreviated transcription (Latin):
ei bib̃e. Inuenit similitudinẽ eoꝵ. spon¬
giam cauam. infirmã. aridam ignibꝰ
aptam. Iplet aceto. ħẽ malicia & dolo.
De quo dñs. Nantaui te uineam sorẽb.
quomͦ cõu̾sa es ĩ amaritudinẽ uitis ali¬
ene: Et expectaui ut faceret uuas. ⁊ fe

Expanded text:
ex eis, invenit similitudinem eorum spongiam cavam, infirmam, aridam, ignibus aptam: implet aceto, hoc est, malitia et dolo: de quo dicitur: Plantavi te vineam Sorech, et quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae? Et exspectavi ut f
Abbreviated transcription (Latin):
poris de eadẽ petra factũ ẽ .uii. hñs
pedes longitudinis. tͥum uͦ palmoꝵ m̃¬
sura cet̃o pauim̃to altiꝰ eminens. Q ui
delic& locin ũ desuꝑ s alatere meridi¬
ano ꝑtotũ patulus est. un corpꝰ infe¬
rebatur. Color añ eiꝰdem monum̃ti uł
loculi rubicundo.⁊ albo dicitur ẽẽ ꝑmix¬

Expanded text:
poris de eadem petra factus est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmarum mensura caetero pavimento altius eminens. Qui, videlicet, locus non desuper, sed a latere Meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebatur. Color autem ejusdem monumenti ac loculi rubicundo et albo dicitur esse per
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑseu̾au̾it usq infinẽ hic saluus erit.
c̃e mulieres diem parasceues celebrant.
cũ anime humiles saluatoris uestigiis
obsequuntur in hoc scło. in quo futu¬
iderunt qmͣ positũ erat corpꝰ eiꝰ.l.cccxxxu.¬

Expanded text:
erit usque in finem, hic salvus erit . Sanctae mulieres diem Parasceves celebrant, cum animae humiles Salvatoris vestigiis obsequuntur in hoc saeculo, in quo futuiderunt quemadmodum positum erat corpus eju
Abbreviated transcription (Latin):
hb. Qͥ pͥꝰ erant saxei. ⁊ quasi mortui ĩ in¬
tellectu pꝰea cordis emollita duricia
recognouerunt c̾atorẽ. Uł petre scisse¬
gis clausũ erat scissũ pateret gñtibꝰ. Et
quomͦ lararus mortuus resurrexit. resur¬
rexer̃ multa corꝑa ut dñm oftñdent re-¬
furgatem:⁊ tm̃ cũ monum̃ta aꝑta sunt
ñ ante resurcexer̃ quã dñs. ut ẽẽt pͥmo¬
genitꝰ resurrectionis ex mortuns. Scãm
ciuitatẽ dic̃ aut celestem iħrłm in qua
uisi sũt. aut t̾renam que añ sc̃a fuerat

Expanded text:
homo . Qui prius erant saxei et quasi mortui in intellectu, postea cordis emollita duritia, recognoverunt Creatorem. Vel petrae scissgis clausum erat, scissum pateret gentibus. Et quomodo Lazarus mortuus resurrexit, resurrexerunt multa corpora, ut Dominum ostenderent resurgentem, et tamen cum monumenta aperta sunt, non ante resurrexerunt quam Dominus, ut esset primogenitus resurrectionis ex mortuis . Sanctam civitatem dicit aut coelestem Jerusalem, in qua visi sunt; aut terrenam, quae ante sancta fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
hc̃ autem dicebat. Pat̾ dimitte il¬
lis. ñ enĩ sciunt quid facuint. Quia lu¬
cas ꝑuituli tẏpũ sac̾dociũ xͥ scͥbere dis.¬
ni confitñti paradisi ianuam pandit.
lon enĩ frustra orauit. s ineis qui pꝰ
eius passionẽ c̃diderunt inpetrauit.¬

Expanded text:
 autem dicebat: Pater, dimitte illis: Non enim sciunt quid faciunt. Quia Lucas per vituli typum sacerdotium Christi scribere disni confitenti paradisi januam pandit. Non enim frustra oravit, sed in eis qui post ejus passionem crediderunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
Multis apparuerunt. his scilicet qui uidẽ
meruerunt: hi c̃duntur cũ dño aseñden¬
te. ascendisse simł cũ corꝑe .M.cccxlui.
motu ⁊ his q̃ fiebant timuerunt ualde:
glorificantes dm̃ et dicũtes hic homo
tã. Nonsolus aũ centurio glorificauit dñm. B¬
s. & milites qui cũ eo erant custodientes
iħm.fiunt itaq nouissimi pͥmi. qr gñ¬
tiles cõsitñt᷑ ⁊ pleps uidaica cecata ne¬
gat. ut fiat eis error peioe pͥore. uñ
metito ꝑcenturionẽ fides eccłe signat᷑:
que uelo nust̾ioꝵ celestiũ ꝑ morteti

Expanded text:
Multis apparuerunt, his scilicet qui videre meruerunt. Hi creduntur cum Domino ascendente, ascendisse simul cum corpore. M.motu et his quae fiebant, timuerunt valde, glorificantes Deum, et dicentes: Hic homo ram. Non solus autem centurio glorificavit Deum, sed et milites qui cum eo erant custodientes Jesum. Fiunt itaque novissimi primi, quia gentes confitentur; et plebs Judaica caecata negat, ut fiat eis error pejor priore. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae signatur, quae velo mysteriorum coelestium per mortem
Abbreviated transcription (Latin):
positꝰ fueratamaet posuit illud ios eph.
m it aduoluit saxum magnũ ad ostiũ
monum̃ti.⁊ abit. Ioseph inposuit monu¬
rũ dignꝰ fuit sepelire. In quo obstruit᷑ t̾¬
gu̾isatio uid̃aꝵ. nã dicerent ñ sepultũ
que cdixer̃ raptũ. si apłi sepelissent eũ.
ne pꝰ resurrectionẽ cet̃is corporibꝰ rema¬
nentibꝰ surrexisse aliꝰ fingeretur. Monu¬
cisũ fuisse memorat᷑: ne si ex multis la¬
pidibꝰ eclificatũ ẽẽt. suffossis tumuli fun¬
dam̃tis ablatus furto diceretur. Solus
tumulo dñs inluditur ũt specialis illnis
sepultura nr̃e dissimilis ẽẽt. sicut cẽt̾a ar¬
chana dispensationis eiꝰ. Uñ illud. Singłã¬
rit sũ ego donec trauseam. Et illud. Qm

Expanded text:
 A. Et posuit illud Joseph. M. R. Et advolvit saxum magnum ad ostium monumenti, et abiit. Joseph imposuit monuustitiam dignus fuit sepelire. In quo obstruitur tergiversatio Judaeorum: nam dicerent non sepultum, quem dixerunt raptum, si apostoli sepelissent eum. ne post resurrectionem, caeteris corporibus remanentibus, surrexisse alius fingeretur. cisum fuisse memoratur ne, si ex multis lapidibus aedificatum esset, suffossis tumuli fundamentis, ablatus furto diceretur. Solus tumulo Dominus includitur, ut specialis illius sepultura nostrae dissimilis esset, sicut caetera arcana dispensationis ejus. Unde illud: Singular
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ autem fuit suꝑ om̃ẽ telinquam
t̃tam. qd̃ uͥq illuminat om̃e ecclãm
dĩ inxp̃o. Si enĩ suꝑ omẽm t̾rã tenebre
tẽ facte fuissent. sine dubio in uenire¬
tur ĩ historiis aliquibꝰ eoꝵ qui uichro¬
nicis conscͥpser̃ noua talia facta. Et
si usq ad nonã horam tenebre fuetũt
it̃um lum̃ eis refulsit: qr cũ pletutu¬
do genciũ intiau̾it. tunc om̃is isrł̃
saluus futurus est. Ed aũ tribꝰ boris
facte sunt tenebre suꝑ omem t̾ram¬

Expanded text:
uam terram, quod ubique illuminat omnem Ecclesiam Dei in Christo. Si enim super omnem terram tenebrae tunc factae fuissent, sine dubio inveniretur in historiis aliquibus eorum qui in chronicis conscripserunt nova talia facta. Et si usque ad nonam horam tenebrae fuerunt iterum lumen eis refulsit, quia cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus futurus est . Quod autem tribus horis fact
Abbreviated transcription (Latin):
.I. asolis occasu usq adsolis occasum ser¬
uaretur. Qod et mulieres fecerunt. que ui¬
sa sepultura dm̃ emerunt aromata in
parascene añ solis occasũ seruaretur. uł
insabb̃o pꝰ occasum solis: ce p̃̾parauerunt
ea ut mane corpꝰ dm̃i unguerent. Recor¬
dantes gͦ fideles sepulturam dm̃ quasi aro¬
mata parant. si ad oꝑa uͥtutũ quibus xp̃c
delectatur se conũtant. Et sabbo quidẽ
silent uenturi pꝰ sabbatũ cũ mun̾ibus ad
dñm. qr finita p̾paratione p̃sñtis uite
in requie gaudent ex pectare diem re-¬
surrectiõĩs.  tũc xp̃o offerre spiituales
actiões quasi aromata redolentes. Sex¬
ta die factꝰ ẽ homo. sabb̃o qui euit ds̃.
Idõ sexta die iħc ꝓhomine moritur. uñ
et dixit cõsũmatũ ẽ .i. sexta die opꝰ ꝓ¬
redẽptione mũdi expletũ ẽ:⁊ insabba¬
to qͥeuit insepulchro. Ita ⁊ nos in hac sex¬
ta etate ꝓdño pati debemꝰ. ⁊ in septima
que ẽ mortuoꝵ insec̃ta pace qͥescere. do¬

Expanded text:
a solis occasu usque ad solis occasum, servaretur. Quod et mulieres fecerunt, quae visa sepultura Domini emerunt aromata in Parasceve ante solis occasum, vel in Sabbato post occasum solis, et praeparaverunt aromata, ut mane corpus Domini ungerent. Recordantes ergo fideles sepulturam Domini, quasi aromata parant, si ad opera quibus Christus delectatur se convertant. Et Sabbato quidem silent venturi post Sabbatum cum mulieribus ad Dominum, quia finita praeparatione praesentis vitae, in requie gaudent exspectare diem resurrectionis, et tunc Christo offerre spiritales actiones quasi aromata redolentes. Sexta die factus est homo, Sabbato quievit Deus . Ideo sexta die Jesus pro homine moritur. Unde et dixitredemptione mundi expletum est, et in Sabbato quievit in sepulcro. Ita et nos in hac sexta aetate pro Domino pati debemus, et in septima, quae est mortuorum, in secreta pace quiescere, do
Abbreviated transcription (Latin):
dedux isti. & distulisti xp̃m tuũ. E¬
u̾̃tifti restam̃tũ setui tui. ꝓfanasti in
t̃ra sc̃itatẽ eius ⁊ cet̾a. uidens gͦ tene¬
bras factas : clixit magna sua uoce.
Quareme dereliqͥsti: Illud ostendẽ
pat̃. ⁊ talibꝰ exinanttũ calamitatibꝰ
tradicdistiut ppłs qui fuerat apud
te honoratꝰ recipiat que in me au
mine tue ꝓspectionis. et efficiatur
i tenebris quasi te dõ nequa qũa
eis p̃sente. S & ꝓsalute gencium
dereliqͥsti me. ut delicto isrł fie¬
tos genciũ salus. Uł ita. uidens pec

Expanded text:
m tuum. Evertisti testamentum servi tui, profanasti in terra sanctitatem ejus, etc. . Videns ergo tenebras factas, dixit magna voce sua: Quare me dereliquisti? Illud ostenderePater, et talibus exinanitum calamitatibus tradidisti, ut populus qui fuerat apud te honoratus, recipiat quae in me ausmine tuae prospectionis, et efficiatur in tenebris quasi te Deo nequaquam eis praesente. Sed et pro salute gentium dereliquisti me, ut derelicto Israel, fieret gentium s
Abbreviated transcription (Latin):
huc aũ ⁊ illud. qd̾ cẽ latrones ĩꝓꝑabant
ei ĩcruce.b manifeste in telligere po¬
teris qͥd sit qd̾ dicit quare me dere¬
habuit ap̃ patrem ad cõtusionẽ qũa
cõtenuẽs sustinuit crucem. Sedes eñi
illiꝰ erat sic̃ sol inconspectu dĩ ⁊ sicut
luna ꝑfecta in et̃nũ. ⁊ erat testis eius
fidelis ĩcelo. Fea aũ ⁊ ꝓ cꝑꝰ dicit

Expanded text:
huc autem et illud, quod etiam latrones improperabant ei in cruce. Ergo manifeste intelligere poteris, quid sit quod dicit, quare me derehabuit apud Patrem, ad confusionem quam contemnens sustinuit crucem. Sedes enim illius erat sicut sol in conspectu Dei, et sicut luna perfecta in aeternum, et erat testis ejus fidelis i
Abbreviated transcription (Latin):
tum insulte Pagani &̃ dixerunt phe¬
dras & clitimestras. cũ singłe singłe sue¬
rint. Non ẽ contrariũ marco &t ratho. qd̾
lucas de uno manifestanit. S tc̃ eẽt cõ¬
ttariũ.si illi dixissent ambos latrones
cõuiciatos dño. Ita eni ñ pꝰset subn̾uo plu¬
rali. unꝰ tantũ intelligi. Eͦd autem latro¬
conditionẽ passionĩ ex ꝓbrat. unu̾sis
cẽ fidelibꝰ scandalũ scrucis futurũ ẽẽ sig¬
nificat.

Expanded text:
 dixerunt Phaedras et Clytemnestras, cum singulae fuerint. Non est ergo contrarium Marco et Matthaeo, quod Lucas de uno manifestavit. Sed tunc esset contrarium, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino. Ita enim non posset sub numero plurali unus tantum intelligi. conditionem ei passionis exprobrant ; universis etiam fidelibus scandalum crucis futurum esse significat.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Nã semel cõple̾ti uoluit ꝙ amilitibꝰ
factũ &e clictũ ẽ. uͥ mouere ñ debae. qd̾
ñ unũ s plures dixit acetũ obtulisse
sic̾ ioħs: gn̾s enĩ locutionis tenuit de
quo supͣ tractauimꝰ. pluralẽ ꝓsingłari
ce magna. L. pat̾ inmanꝰ tuas com̃do
spm̃ meũ. a & inclinato capite M la

Expanded text:
nem. Nam semel complecti voluit quod a militibus factum et dictum est. Ubi movere non debet, quod non unum, sed plures dixit acetum obtulisse, sicut Joannes genus locutionis tenuit, de quo supra tractavimus, pluralem pro singulari ce magna. L. Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. A. Et inclinato capite. M. R.
Abbreviated transcription (Latin):
cat. In longitudine ꝑseueranciam
sc̃e cõ u̾sationis usq infinẽ. In alitu¬
dine spem celestiũ p̾mioꝵ. in ꝓfun¬
do inscrutabilia iudicia dĩ. u̾n ista
grã in homines uenit. Et hec ita co¬
aptantur sacm̃to crucis. ut in latitu¬
dine accipiatur transũsũ lignũ quo
extendunt᷑ manꝰ ꝓpt̃ oꝑum significa
tionẽ: in longitudine ab ip̃o usq int¬
ram. uͥ corpus crucifixũ stare uidetur.
qd̾ significat longanimit̃ ꝑ man̾e: in
altitudine ab ip̃o ligno tranũso sursũ
u̾sus qd̾ ad capudͭ eminae ꝓpt̾ expec¬
tationem suꝑnoꝵ. ne illa oꝑa bona
beneficia c̃dantur facienda s po-¬
da: in ꝓfundo aũ pars illa ligni que
int̾re abdito defixa latae. s in con¬
surgit illud qd̾ eminae: sic̾ ex occulta
di uoluntate uocatur ad participati
Suꝑ eminentẽ uͦ sciencie caritatẽxͥ¬

Expanded text:
cat, in longitudine perseverantiam sanctae conversationis usque in finem, in altitudine spem coelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum quo extenduntur manus, propter operum significationem, in longitudine, ab ipso usque in terram, ubi corpus crucifixum stare videtur, quod significat longanimiter permanere, in altitudine, ab ipso ligno transverso sursum versus, quod ad caput eminet propter exspectationem supernorum, ne illa opera bona beneficia credantur facienda, sed poda, in profundo autem pars illa ligni, quae in abdito terrae defixa latet, sed inde consurgit illud quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur ad participatioSupereminentem vero scientiae charitate
Abbreviated transcription (Latin):
remotis ab ĩpo crucis patibulo. ꝑcussioẜ
qͥdẽ pectoꝵ duplicit̃ pot̾ intelligi seu
u qr dolebant dnm in iuste occisum
qui eũ dilexerant: seu qr timebant
de glorificatione eius qui mortẽ eiꝰ
inpetͣuerant. Comites habuit dñs ma¬
riam magdalena aqua.uii. demonia. de¬
monia eiecerat.⁊ matre filioꝵ ⁊ ebecłĩ
que regnũ lib̃is suis postulauetat. et
alias quas in eugłio legimꝰ. Consuetudi¬
nis enĩ uidõꝵ fuit. ut mulieres de su¬
ba sua uictũ ⁊ nestitũ p̃ceptoribꝰ minis¬
trarent. ħ tm̃ qr scandalũ facẽ pot̃ant in
nationibꝰ. paulus abiecisse se memorat. Nũ¬
qͥd ñ habemꝰ potestatem. sorores mulie¬
digeret. s ut ostñdẽt magistros debere
ẽẽ cõtñtos ex discipulis uictu atq ues
alphei ad distinctinctionẽ maioris iaco¬
bi filii ⁊ ebedei. qͥ ut pͥmos apłos uocatꝰ¬

Expanded text:
ab ipso crucis patibulo. Percussio quoque pectorum dupliciter potest intelligi; seu quia dolebant Dominum injuste occisum, qui eum dilexerant; seu quia timebant de glorificatione ejus, qui mortem ejus impetraverant. Comites habuit Dominus Mariam Magdalenam, a qua septem daemonia ejecerat , et matrem filiorum Zebedaei, quae regnum liberis suis postulaverat, et alias quas in Evangelio legimus . Consuetudinis enim Judaeorum fuit, ut mulieres de substantia sua victum et vestitum praeceptoribus ministrarent; hoc, quia scandalum facere poterat, in nationibus, Paulus abjecisse se memorat: Nunquid non habemus potestatem sorores muliedigeret, sed ut ostenderet magistros debere esse contentos ex discipulis victu atque vesAlphaei, ad distinctionem majoris Jacobi filii Zebedaei, qui inter primos apost
Abbreviated transcription (Latin):
si supͥ patͥs gmiũ repausans tradidit
sp̃m. qui pot̾at illũ insinu suo fouere &
cõfortare. Uñ alibi dicit. Lemo pot̃ tol¬
sp̃m uͦ cõm̃dando ñ defectũ sue uͥtutis
s cofidenciam eiꝰdẽ cũ patre potestatis
insinuat. Amat dare głam patri.ut nos
edificet glãm dare c̃atori. Spm̃ cõm̃dat
patͥ. uxta illud qd̾ inpsalmo dicit. Qm̃
ñ detelinques anim̃a tuã in ĩferno. nec
dabis̃ sc̃m tuũ uidt̃ corruptionẽ.¬

Expanded text:
si supra Patris gremium repausans, tradidit spiritum, qui poterat illum in sinu suo fovere et confortare Unde alibi dicit: Nemo potest tospiritum vero commendando, non defectum suae virtutis, sed confidentiam ejusdem cum Patre potestatis insinuat. Amat gloriam dare Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Spiritum commendat Patri, juxta illud quod in psalmo dicit: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis Sanctum tuum videre corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
mͣ. ꝑharundinem cui ĩposita est spon¬
gia scͥpt̃a significatur. que ħ facto in¬
pletur. Sicũt enĩ lingua ꝓsono ꝗͣ ex¬
pͥmit ponitur. uñ g̃cã lingũa uł latiña
dicimꝰ. arũdo dici pot̃ litt̃a qͥ harundi¬
ne scͥbit᷑. Ĩpont̃ gͦ spongiam harũdini.
.i. euentũ rei p̃misse ꝓpħie adiungñt.
a cetũ gͦ erant. et a ceto pleni: quia ip̃i
erãt corrupti ⁊ corruptione plenih ace¬
to milites potant dñm. quem illoꝵ
suggestione morti tͣdũt ħaceto succꝰ

Expanded text:
mur. Per arundinem cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae hoc facto impletur. Sicut enim lingua pro sono quem exprimit ponitur, unde Graecam linguam vel Latinam dicimus; sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Imponunt ergo spongiam arundini, id est eventum rei praemissae prophetiae adjungunt. Acetum ergo erat erant et aceto pleni, quia ipsi erant corrupti, et corruptione pleni. Hoc aceto milites potant Dominum, quem illorum suggestione morti tradunt. Hoc aceto succus
Abbreviated transcription (Latin):
duc̃t latrones conuiciantes. lucas autẽ
ñ nͥ unũ de illis: qr pͥmũ ut̃q blasphema¬
uit. de hinc t̾ra adumbrata unꝰ c̃didit.
Uł ita: ꝓluralis nũs est ap̃ illos ꝓsingulari.
Qd genꝰ locutionis inuenimꝰ in epłã ade¬
breos. dauserunt ora leonu. cũ solus da¬
niel significetur. Et secti sunt. cũ de so¬
lo esaya dicatur. Et in psalmo. astiterunt
reges t̾re & pͥncipes conuenerunt inu¬
nũ. reges dr̃ ꝓpt̃ herodem. pͥncipes ꝓpt̾̃
pilatũ. Qͦd enĩ usitaciꝰ quã ut dicat ali

Expanded text:
ducunt latrones conviciantes, Lucas autem nonnisi unum de illis; quia primum uterque blasphemavit, de hinc terra adumbrata, unus credidit. Vel ita: Pluralis numerus est apud illos pro singulari. Quod genus locutionis invenimus in Epistola ad Hebraeos: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significetur. Et: Secti sunt , cum de solo Isaia dicatur. Et in psalmo: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Reges dicit, propter Herodem; principes, propter Pilatum. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙꝰ ĩõ crura frang̃entur ut morerent᷑:
ne diuturui cruciatus horrore festũ
rantes sextã sałbi appellabant. eo qd̾
in illa die solebant p̾parare uecessaria
sabb̃i. Enerunt gͦ milites. ⁊ pͥmi qui¬
dem fregerunt crura. ⁊ alt̾ius qui cruci

Expanded text:
deo crura frangerentur, ut morerentur, ne diuturni cruciatus horrore festum rantes, sextam Sabbati appellabant, eo quod in illa die solebant praeparare necessaria Sabbati. Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui cruc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissio qd̾ ei c̃dant. si descendat uẽ dectu¬
ce. Ud ẽ maiꝰ. de cruce ad huc uuentem
des cendere. an de sepulchro mortuũ sur¬
sũserunt uͥtutẽ crucis: ⁊ intellȩxerunt frac¬
riendo curauit. Et notancłñ qđ uiclĩ uo¬
cabulum filii dĩ scriptum sibi c̃ditum
blasphemantes irrident. milites uͦ ut po¬
te scͥpture nescii ñ filio dĩ s regi iud̃os

Expanded text:
promissio quod ei credant, si descendat nunc de cruce. Quid est majus? de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum resursenserunt virtutem crucis, et intellexerunt fracriendo curavit. Et notandum quod Judaei vocabulum Filii Dei, Scriptura sibi creditum, blasphemantes irrident; milites vero, utpote Scripturae nescii, non Filio Dei, sed regi Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ in aplõ. Gp̃rde c̃ditur ad iusticiam¬
ore aũ cõfessiofit ad salutem. Tres uͥtu¬
tes dicit apłs manere in cordibꝰ fide¬
liũ. qͣs. latro seruauit incruce: he añ
quia regni eius aditũ postulauit. Carita¬
tem tenuit. qr collatronẽ de iniquita¬
re arguit. Confitebatur dñm quem ui-¬
debat secũ morientem. quẽ petrus ue-¬
gau̾at qui uiderat eum miracula facien¬
tem. Magna ẽ gr̃a dñi. ⁊ plus tͥbuit ꝗͣ
rogatur. Latro enĩ rogabat dũm ut me¬
tilis adhuc blasphemat uideũ. Qͥ dam
duobꝰ baptuandoꝵ gñibꝰ coaptant. Qui¬
cũ q enĩ baptuati sumꝰ in xp̃o iħu. in
morte ip̃iꝰ baptuandi sumus. S alii
hñtes oꝑa ficlĩ de dño in carne passo

Expanded text:
tum est in Apostolo: Corde creditur ad justitiamore autem confessio fit ad salutem . Tres virtutes dicit Apostolus manere in cordibus fidelium, quas latro servavit in cruce. Haec autem quia regni ejus aditum postulavit. Charitatem tenuit, quia collatronem de iniquitate arguit. Confitebatur Dominum, quem videbat secum morientem, quem Petrus negaverat, qui viderat eum miracula facientem. Magna est gratia Domini, et plus tribunt quam rogatur. Latro etiam rogabat Dominum ut metilis adhuc blasphemat Judaeum. BEDA.duobus baptizatorum generibus coaptant. Quicunque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus . Sed alii habentes opera fidei de
Abbreviated transcription (Latin):
lus ẽ adam ⁊ ñ dã natoꝵ locus ⁊ iõ
dñs ibi crucifigitur uͥ suscitae adam
duo latrones quare in eodem loco cru¬
cifiguntur: Latrones significant eos.
qui sũb fide et confessione xͥ uł ago¬
nem martirii uł queliba instituta
artioris continencie subeunt. S qui
ꝓsola et̾na głã. fide ddextri latronis
signantur. Qui uͦ ꝓ alio: latrone sig¬
nantur sinistro. De illis quidem dictũ
ẽ. Beati qui ꝑ secutionẽ pacuntur

Expanded text:
lus est Adam, et non damnatorum locus: et ideo Dominus ibi crucifigitur, ut suscitet Adam, duo latrones quare in eodem loco crucifiguntur? BEDA. Latrones significant eos, qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii vel quaelibet instituta arctioris vitae subeunt. Sed qui pro sola aeterna gloria, fide dextri latronis signantur. Qui vero pro alio, latrone signantur sinistro. De illis quidem dictum est: Beati qui persecutionem patiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
iia. cũ ñ sit botrio ad manducan¬
timoratꝰ at̃ra. & qui corrigit int̃
homines ñ ẽ. ꝑqũa finiatur nona dm̃i
uoce magna. quasi postulans ut oria¬
tur sol t̾̃re. soluens inea tenebuas tͥum
horarũ sodm̃ qd̾ tradidimꝰ supra. Factꝰ
enĩ ꝓ nob̃ maledictũ.qr maledictus om¬

Expanded text:
manducantimoratus a terra: et qui corrigat, inter homines non est. Prius quam finiatur nona, clamavit Dominus voce magna, quasi postulans ut oriatur sol terrae, solvens in ea tenebras trium horarum, secundum quod tradidimus supra. Factus enim pro nobis maledictu
Abbreviated transcription (Latin):
pondens aũ p̾ses ait illis. Quem uul¬
tis nob̃ de duobus dimitti : At illi di¬
xerunt bartabam. a. Erat aũ batrabas
latro. L.M Q ui erat ꝓpt̾ seditionem
quandam factam inciuitate ⁊ homi¬
hercẽ usq hodie uidis sua petitio
qua inpetrauerunt ut ꝓiħu latronẽ
eligerent: ꝙ intantũ latrocinus ac
s eclitionibꝰ sũmersi sũt. ut de patͥam
cI. unꝰ emissariꝰ cũ peccato ppłi inde¬
sertũ inferni absolutus dimittitur.:
diaboli qui ẽ magister eoꝵ effrene¬
ta intarthara p̃cipitatur. Quia bar¬
rabas ineugłio ebreico. filiꝰ magis¬

Expanded text:
pondens autem praeses, ait illis: Quem vultis vobis de duobus dimitti? At illi dixerunt: Barrabam. A. Erat autem Barrabas latro. L. M. R. Qui erat propter seditionem quamdam factam in civitate et homihaeret usque hodie Judaeis sua petitio, quam impetraverunt, ut pro Jesu latronem eligerent: quia in tantum latrociniis ac seditionibus submersi sunt, ut et patriam ci, unus emissarius cum peccato populi, in desertum inferni absolutus dimittitur; adiaboli, qui est magister eorum effrenata in tartara praecipitatur. Quia Barrabas in Evangelio Hebraico filius magis
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ corde circũcisoꝵ sp̃ũ nõ litera.
Et io pilatus qd̃ scͥpsit scripsit. qr dñs
qd dixit dixit. Impletur ꝓpħĩa que di¬
cit. Ne corrumpas tituli inscͥptionẽ:
Pfate aũ tres lingue p̃cetis eminebant.
ebrea ꝓpt̾ uicdos in lege głantes. gre¬

Expanded text:
 corde circumcisorum; spiritu, non littera Et ideo Pilatus quod scripsit, scripsit; quia Dominus quod dixit, dixit. Impletur prophetia quae dicit: Ne corrumpas tituli inscriptionem. Praefatae autem tres linguae prae caeteris eminebant. Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes; Gr
Abbreviated transcription (Latin):
tituli qui inseͬbuntur. Unꝰ suꝑ tumulos
mortuoꝵ. aliꝰ in liminibꝰ ciuitatis uł
domoꝵ. t̃ciꝰ in uictoria regis. hic de
occidendo effic̃ẽ potuer̾ ũ eñ regẽ
ñ haberent. Pulchre titulus supͣ ctu¬
cem ponitur. qr regia. maiestate
fulgebat lic& incruce dolecet: &
ũ legentibꝰ insimiaretur. qd̃ ꝑ crucis
patibulũ ñ ꝑdidetit s confirmau̾¬

Expanded text:
tituli qui inscribuntur. Unus super tumulos mortuorum, alius in liminibus civitatis vel domorum, tertius in victoria regis. Hic de occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent. BEDA. Pulchre titulus supra crucem ponitur, quia regia majestate fulgebat, licet in cruce doleret, et ut legentibus insinuaretur, quod non per crucis patibulum perdiderit, sed confirmave
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tatos: cũ defeotus solis uũqũa fiat
nͥ oitu lune. Nulli añ dubiũ ẽ pasche
tp̃r fuisse plenã. et ne uidẽtur umbra
t̃re & luna soli opposita breues fecis¬
se tenebras. tũ horarũ spaciũ pouitur:
ut om̃is causanciũ occasio tolleretur.
indie lux. Et alibi. Occubuit sol cũ ad¬
huc in edia eẽt dies. Retraxit sol radi¬
os. ne aũt pendñtem dũm uderet aut
impii sua luce fruerentur. Notandũ qd̃
dñs recessuro acentro muncti sole cru
temporis articulo quo ade peccanti
obduserat ianuam pamdisi. pandẽt
eam latroni penitũti. et sicut moyses¬
manꝰ extñdente incelũ facte sũt tene¬
ppłm qui clamau̾at tolle de t̾ra hunc
&e crucifige eum. facte sũt tenebre: &
abom̃i lumine sũt pͥuati. Itẽ submo¬
yse facte sunt tenebre suꝑ om̃ẽ t̾ram

Expanded text:
 defectus solis nunquam fiat nisi ortu lunae. Nulli autem dubium est Paschae tempore fuisse plenam. Et ne videretur umbra terrae et luna soli apposita, breves fecisse tenebras, trium horarum spatium ponitur ut omnis causantium occasio tolleretur. in die lux . Et alibi: Occubuit sol cum adhuc media esset dies . Retraxit sol radios, ne aut pendentem Dominum videret, aut impii sua luce fruerentur. BEDA. Notandum quod Dominus recessuro a centro mundi sole cructemporis articulo quo Adae peccanti occluserat januam paradisi, panderet eam latroni poenitenti, et sicut Moysemanus extendente in coelum, factae sunt tenepopulum qui clamaverat, tolle de terra hunc, et crucifige eum, factae sunt tenebrae, et ab omni lumine sunt privati. Item sub Moyse factae
Abbreviated transcription (Latin):
de cruce. Non erat difficile descen¬
de de cruce. s pat̃ne uoluntatus ex¬
plendũ erat sacͣntũ: ⁊ maiora oꝑa
incruce positits agebat. tocius cõmo
p̃t̃g̃diuntur uiam. & in recto itnere
septuraꝵ incedẽ nolunt. Mouebant
capita. qr aña mou̾ant pedes nolen¬
tes stare supͣ petram. Om̃s quippe he¬
renci p̾t̾euntes et declinantes blas¬
phemant ih̃m. ñ hñtes cap̃ firtuũ s
mouentes illud sursũ & deorsũ: qm̃
ñ sunt prudñtes nec hñt oculos suos
incapite suo. in quo incapihab̾e de¬
buerant ecłi asisce dicente. Sapien¬
tis oculi in capite eiꝰ sunt. Pret̾eunciũ¬

Expanded text:
US. Non erat difficile de cruce descendere. Sed paternae voluntatis explendum erat sacramentum, et majora opera in cruce positus agebat totius commotpraetergrediuntur viam, et in recto itinere Scripturarum incedere nolunt. Movebant capita, quia antea moverant pedes, nolentes stare supra petram. Omnes quippe haeretici praetereuntes et declinantes, blasphemant Jesum, non habentes caput firmum; sed moventes illud sursum et deorsum, quoniam non sunt prudentes, nec habent oculos suos in capite suo, in quo habere debuerant, Ecclesiaste dicente: Sapientis oculi in capite ejus sunt . Pretereuntiu
Abbreviated transcription (Latin):
lus in suã. Moralis insinuatur. Facit
qd faciaendũ admonoe. scił ũ apiis fi¬
liis cura parentibꝰ inpendatur. Ex hac
doctrina didicerat paulus. qd docebat
dicens. Si quis aũ suis et maxime do¬
in esticis ñ ꝓuidet. fitlẽ negaũ: & ẽ in¬
fideli detior. Quid aũ tã domesticũ tu¬
iq quam parentes filiis. aut filii paren¬
tibus: Dñs ꝓse mat alterũ quodam mͦ
filiũ ꝓuidebat. ioħ̃m scilicae eugłistã.

Expanded text:
UST. Moralis insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, scilicet ut a piis filiis cura parentibus impendatur. Ex hac doctrina didicerat Paulus quod docebat, dicens: Si quis autem suis et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam domesticum cuique, quam parentes filiis, aut filii parentibus? Dominus pro se matri alterum quodammodo filium providebat, Joannem scilicet evangelistam.
Abbreviated transcription (Latin):
fontibus abluite. ne cũ ꝑfidis dã¬
nemini in ultionẽ mee crucis. Quo.¬
niam ecce uenient dies. in quibꝰ di¬
cent. Beate steriles et uentres qui
ñ genuerũt. & ub̃a que ñ lactaue¬
runt: Tunc incipient dicẽ montibꝰ
cadite suꝑ nos. et collibꝰ oꝑite nos. di¬
es uenture obsidionis. & captiuitatis
aromanis significat. Iosephus refert
uicdos certatim cau̾nas monciũ spe¬
luncasq collium peciisse. ita ut semae¬
ipsum testetur in quodã inututo lo
aũ exsuꝑ habundati intelligi. qd̾ hi
qui se ipsos uuitroliba sexu castra¬
uerunt ꝓpt̾ regnũ celoꝵ dicant in¬
ioritibꝰ &e collibus cadite suꝑnos &o.
ꝑite nos: cũ sus fragilitatis memo¬
res. ingruente tẽp̾tationũ articulo.
sublimiũ uiroꝵ uł ip̃a uieginitate
uł martirio uł quacumq alia uirtu¬
te. querunt exemplis monitis p̃cibꝰq
defendi. Quia si in uiridi ligno hec
faciunt: in arido qͥd fie: Uiride lig¬

Expanded text:
fontibus abluite, ne cum perfidis damfontibus abluite, ne cum perfidis damnemini in ultionem meae crucis. Quoniam ecce venient dies in quibus dicent: Beati steriles et ventres qui non genuerunt, et ubera quae non lactaverunt. Tunc incipient dicere montibus: Cadite super nos; et collibus: Operite nos. Dies venturae obsidionis et captivitatis a Romanis, significat. Josephus refert Judaeos certatim cavernas monitum speluncasque collium petiisse, ita ut semetipsum testetur in quodam munito locautem ex superabundanti intelligi, quod hi qui seipsos in utrolibet sexu castraverunt propter regnum coelorum, dicant montibus et collibus: Cadite super nos, et operite nos, cum suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo, sublimium virorum vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute, quaerunt exemplis, monitis precibusque defendi. Quia si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet? Viride lig
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os. Non eadem m̃te sequebantur
dũm. nam ppls uitilis sequebat᷑ in par-¬
te magna. Et nc̃ quasi in molandũ
iħm duplex turba ꝓsequitur.: cũ eiꝰ pas¬
sionis hiftoriam alii quasi fabulam
desident. alii lacͥmantibꝰ oculis legũt:
alii miffia cartus eiꝰ & sãguis nͥ iules es¬
cas ꝑcipiunt. alii digno pectore ea sum̃¬
da decernunt. Notancdũ ẽ ñ solum
filias ihrłm appellari eas que cũ eo
uenerant agalilea : s cẽ illas que ei
adheserunt de ciuitate & que flebãt
cũ aliis. Nec iõ inducitur solus muli¬
erũ planctꝰ quin & multi uiri dole¬
rent. s qr femineus sexus quasi cõtẽp¬
tibilior liberius pot̾at p̃sentibꝰ pͥncipi¬
bꝰ sac̃dotũ qd̾ contra eos senserint ostñ
plangentes feminas oculos & ora cõ¬
uͣtit. Ne lam̃temini inquidͭ me mo¬
riturũ. cuiꝰ eita resurrectio mortem sol¬
ũe pot̃. cuiꝰ mors mortem et ipsum
morts auctorem destruae: uos pociꝰ
urãm q ꝓgeniem dignis lacͥmarum

Expanded text:
 Non eadem mente sequebantur Dominum: nam populus virilis laetabatur in parte magna. Et nunc quasi immolandum Jesum duplex turba prose quitur, cum ejus passionis historiam alii quasi fabulam derident alii lacrymantibus oculis legunt, alii mysteria carnis ejus et sanguinis ut viles escas percipiunt, alii digno pectore ea sumda decernunt. Notandum est, non solum filias Jerusalem appellari eas, quae cum eo venerant a Galilaea; sed etiam illas, quae ei adhaeserunt de civitate, et quae flebant cum aliis. Nec ideo inducitur solus mulierum planctus, quin et multi viri dolerent, sed quia femineus sexus quasi contemptibilior, liberius poterat praesentibus principibus sacerdotum, quod contra eos senserint ostendplangentes feminas oculos et ora convertit. Ne lamentemini, inquit, me moriturum, cujus cita resurrectio mortem solvere potest, cujus mors mortem, et ipsum mortis auctorem destruet, vos potius vestramque progeniem dignis lacrymarum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accepit: ita intelligit᷑. Non accepit
est illud. Et dederunt in escam meã
fel ⁊ insiti mea potauerunt me aceto.
cũ gustassae noluit bibe: qr gustauit
ꝓ nobis amaritudiuẽ mortis. s t̾cia die
resurrexit. ⁊ resurgendo mortem seie:¬
cit. dicunt quidam locũ caluarie ẽẽ
in quo sepultus est adam: & ĩõsic ap¬
pellatũ qr alibi sit conditũ cap̃ eius
xp̃c. Fauorabilis int̃p̃tatio. et mulcens au¬
res ppłĩ. nec tñ uera. Extra urbem enĩ
loca sunt in quibꝰ truncabantur capi¬
collatoꝵ̃ dicebantur. ꝓpt̾ea aũ ibi
crucifixus est dñs ũ ĩbi priꝰ erat area
dap̃uatoꝵ ibi erigerentur uexilla mar¬
tirum. Adam uͦ sepultũ uixta hebron
in iħu filii naue uolumine xxͦ iͦ cap̃¬

Expanded text:
non accepit, ita intelligitur: Non accepit est illud: Et dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Cum gustasset, noluit bibere, quia gustavit pro nobis amaritudinem mortis, sed tertia die resurrexit, et resurgendo mortem rejecit. Dicunt quidam locum Calvariae esse, in quo sepultus est Adam, et ideo sic appellatum, quia alibi sit conditum caput ejus, . Favorabilis interpretatio et mulcens aures populi, nec tamen vera. Extra urbem enim loca sunt, in quibus truncabantur capidecollatorum dicebantur. Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, ut ubi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrum. Adam vero sepultum juxta Hebron, in Jesu filii Navae volumine vic
Abbreviated transcription (Latin):
lignis. ⁊ abraam cũ ariete int̃ uepres
herente. hic adẽ ioseph cũ talari tuni¬
ca: lita sangͥne: ħ adest moyses cũ nͥ¬
ga ⁊ serpente suspenso in ligno ħ bo
trus. cũ ligno portatus. ħ ad est helise
us cũ lignõ ad querendã securi que inpno
dem̃sa ẽ. ⁊ natauit ad lignũ .i. gñs huma¬
nũ qd̾ ligno uetito in infernũ cecidit.
in mare uentremq ceti tduo missus.
tis ẜpñtẽ necat. ꝙr serp̃ntem de uirga
facto: alii absorti sunt serpentes. Uñ
sꝰ tuus inferne. Opprobria eiꝰ nr̃m abs¬
tulere obꝓbriũ iundã eiꝰ nos liberos fe¬
cerũt. Corona spinea capitis eius diade-¬
ma regni adepti sumꝰ. uuln̾ibꝰ eius sa-¬
nati sumꝰ. Sepultura eius resurgimꝰ. des¬
censione eiꝰ ad inferos ascendimꝰ ince-¬
los. hic inuenitur mel mnore leonis mor
li eccłã de ppłã maris collecta. Item
ea scandali ante exutꝰ infine. uidai¬
ca rursus indutur plebe. Cũ enĩ ĩ¬

Expanded text:
lignis, et Abraham cum ariete inter vepres lignis, et Abraham cum ariete inter vepres haerente . Hic adest Joseph cum talari tunica lita sanguine . Hic adest Moyses cum virga, et serpente suspenso in ligno . Hic botrus cum lius cum ligno ad quęrendam securim, quę in imo demersa est et natauit ad lignum, id est genus humanum quod a ligno uetito in infernum decidit, in mare uentremque ceti triduo missus; tis serpentem necat, quia serpente de virga facto, alii absorpti sunt serpentes. Undesus tuus, inferne . Opprobria ejus nostrum abstulere opprobrium, vincula ejus nos liberos fecerunt. Corona spinea capitis ejus diadema regni adepti sumus, vulneribus ejus sanati sumus, sepultura ejus resurgimus, descensione ejus ad inferos, ascendimus in coelos. Hic invenitur mel in ore leonis mortli Ecclesia de populis maris collecta. Item, ea scandalizante, exutus in fine, judaica rursus induitur plebe. Cum enim in
Abbreviated transcription (Latin):
uis exꝙ̃ uictona et corona ẽpeitur. Iu
calamo uͦ earũ dẽ genciũ ĩfirmitã atq in¬
anitas. manu cõp̾hensa firmat᷑. Qd aut̃
amilitibꝰ pilati sub coccineo siue purpu¬
reo habitu illus ẽẽ ꝑͥibetur: in uno in no
tors ĩtelligi. Alba & enĩ ueste ĩduunt᷑
confessores: purpura siue cocco marti¬
Et expuentes eũ ÷ acceꝑũt harun¬
clinẽ de ꝑcuciebant cap̃ eus. Qod tũc
nando errorẽ suũ confirmate aucto¬
ritate scͥpture q̃ ꝑ harundiuẽ iuntelligi¬
tur. solet enĩ scͥbi harundine. Conspuũt
in faciẽ eiꝰ. qͥ p̃senciam eiꝰ respitiunt: &
eũ uenisse ĩ carnẽ negñt. Illudentes eñ
adorant. qui c̃ta fide ũ dm̃ uerũ ado¬
rant. s ꝑusis actibꝰ sua p̾cepta despiciũt
ac ꝓmissa eiꝰ temꝑralibꝰ pꝰ ponũt. Et
pꝰ quã illuser̃ ei : exuerunt eũ clamidẽ
et purpurã. & uiduer̾ eũ uestim̃tis eiꝰ:
& duxerunt eũ uͥ crucifigerenta ba
agrũ affr̃e. uͥ ꝑimatur. ħ adẽ ysaac cũ

Expanded text:
isto victoria et corona contexitur. In calamo vero, earumdem gentium infirmitas atque inanitas manu comprehensa firmatur. BEDA.a militibus Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur: in uno innocetorum intelligi. Alba etenim veste induuntur confessores, purpura sive cocco martyEt exspuentes in eum, acceperunt arundinem, et percutiebant caput ejus. Quod tunc nando errorem suum confirmare auctoritate Scripturae, quae per arundinem intelligitur. Solet enim scribi arundine. Conspuunt in faciem ejus, qui praesentiam ejus respuunt, et eum venisse in carne negant. Illudentes eum adorant, qui certa fide ut Deum verum adorant; sed perversis actibus sua praecepta despiciunt, ac promissa ejus temporalibus plluserunt ei, exuerunt eum chlamydem et purpuram, et induerunt eum vestimentis ejus, et duxerunt eum ut crucifigerent, A. agrum a fratre, ut perimatur . Hic adest Isaac cum
Abbreviated transcription (Latin):
tat post cłñm : cũ ppls nacionũ pa¬
ganis ritibꝰ decelictis. obedient̃ amplec
mon qui portat crucem mangaria
ip̃e ẽ: qui laborat ꝓlaude humana:
cogunt eñ homines huic labori. quẽ
ñ cogit timor uł dilectio dĩ .I.cccxui
S equebatur aũ illũ multa turba
ppłi et mulierũ. que plangebant et
lam̃tabantur eum. Conñsus aũ ad illas

Expanded text:
tat post Dominum, cum populus nationum, patat post Dominum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, obedientes amplec. Aliter: Simon qui portat crucem in angaria, ipse est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori, quem non cogit timor vel dilectio Dei. M. 316X Sequebatur autem illum multa turba populi et mulierum quae plangebant et la