comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e licet sit excelsꝰ: tñ.¬
Ns humilia respiete ocło
ce humilia res piei. sint humiles:
Non enĩ est hic: hu¬
milis despicitur. su¬
dominꝰ: humiles res¬
picit. Si aut̃ aliqͥ suꝑbi sunt: ñ eum latent. s alon¬
ge uidentur. yñ subd̾. &e alta .i. suꝑbos: alonge. uł
longe cognoscit. quia ꝑ gram n es̃t cũcis. quostã

Expanded text:
 licet sit excelsus, tamen humilia respicit oculo go volunt respici, sint humiles. Non enim est hic humilis despicitur, suDominus humiles respicit. Si autem aliqui superbi sunt, non eum latent, sed a longe videntur. Unde subdit et alta, id est superbos, a longe vel longe, cognoscit, quia per gratiam non est
Abbreviated transcription (Latin):
nquacunq die÷
.i. in qͦcunq tempore¬
uł: qn sine nube cupi¬
ditatis: inuocauõte.
exaudime: mul
t̾rena pcto. nouo in¬
structus testamento.
s hoc qd sequit᷑. scił.¬
In quo: plene expriit scm̃ desiderium. Si enim
diceret simpliciter. multiplicabis me: de t̾rena poᷤᷤ¬
sessione. posset intelligi eogitasse. Ido addie. in
aĩa. Rursꝰ: ne maĩa uicia cogitares: addit: iͥtutẽ.

Expanded text:
quacunque die, est in quocunque temporndo sine nube cupiditatis, invocavero te, exaudi me, terrena peto, Novo intructus Testamento. Sed hoc quod sequitur, scilin quo plene exprimit sanctum desiderium. Si enim diceret simpliciter, multiplicabis me, de terrena possessione posset intelligi cogitasse. Ideo addit, in anima. Rursus ne in anima vitia cogitares, addit virtutem.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex nunia suꝑbia
ñ ospiciunt ad pede ᷤᷤ
suos. elata fronte m¬
cedentes. Alta longe
bi: qui ñ u̾e inuene¬
runt tribulationẽ:

Expanded text:
qui ex nimia superbia non conspiciunt ad pedes suos elata fronte cedentes. Alta longe rbi, qui non vere invenerunt tribulationem
Abbreviated transcription (Latin):
um meũ est. qd̾. ẽ de
suꝑiorib ñ: corã ho¬
minib. qͥ de inferio¬
rib gaudentes:. nes¬
ciunt gaudium iusti.
s putant miserum:
quem uident flagel
ut imiter eos. quib eqͣri: sic̃ laude: nunc: ita dig¬
nitate post: expecto. hii aut̃. in laude. di nichil
aliud sͥ ꝓponunt: qͣm ipsũ. In conspectu gͦ angłoꝵ.
.i. in ea puritate qͣ te angłi conspiciunt. &e laudant
.s. ut inte solo sͥ acqͥescant: ego psallam tͥ. Iñ moyses
.i. in templo sc̃o tuo. s. in corde. Intra nos enĩ est:
Eccłiagͦ. sursum. eccłia. deorsũ. s sigaudent de sp̃ua¬

Expanded text:
e superioribus, non coram hominibus, qui de inferioribus gaudentes nesciunt gaudium justi, sed putant miserum quem vident flagellut imiter eos, quibus aequari sicut laude nunc, ita dignitate post exspecto. Hi autem in laude Dei nihil aliud sibi proponunt quam ipsum Deum. In conspectu ergo an in ea puritate qua te angeli conspiciunt et laudant, scilicet ut in te solo sibi acquiescant, ego psallam tibi. Inde et Moses  in templo sancto tuo. Intra nos enim est qEcclesia ergo sursum, Ecclesia deorsum. Sed si gaudent de spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
regunt. ⁊ sp̃ui subdunt. hoc. iã
Oris dul : fit cotidie.  ita fiet iam osten¬
dit᷑. ñ frustra p̃dictum. Cur debent ꝯfiqͥ: quia au¬
diert̃ obedienter: omĩa uerbaoris tui. quȩ prus
erant abscondita. in una gente uicłoꝵ. quib olĩ
credita sunt eloquia dĩ. s modo: uͥq reuelata sunt.
ce ad om̃s gentes missa. qd̾ sig̾catum ẽ: iuellere
gedeonis. qui iturꝰ contramadianitas: petiit sig
orbis t̾rarũ. uellus: gens iudoꝵ: in medio orbistra¬
rũ. habens gr̃e sacramentũ. ñ in manifesto. s in nu¬
be secreti: tanqͣm pluuiã in uelłe: circauellus area exi¬
stente. sicea .i. toto orbe: circa iudoꝵ gentẽ. s exp̃sso
uelłẽ. i. reuelato figurarũ secreto: pluuia: in area .i.
scripturis: o iudee: ꝑ quem facte st̃. quem orb t̾raꝵ
recepit. quo irrigata ẽ area. & ita uellere siccato.
magna e gla cml dñi. q̃ sunt. m̃ĩa ce
les sunt: hoc amant. hoc cantant. Nani si si se ex¬

Expanded text:
regunt et spiritui subdunt. Hoc jam fit quotidie et ita fiet. Jam ostenditur non frustra praedictum, cur debent confiteri, quia audierunt obedienter omnia verba oris tui, quae prius erant abscondita in una gente Judaeorum, quibus credita sunt eloquia Dei ; sed modo ubique revelata sunt, et ad omnes gentes missa, quod significatum est in vellere Gedeonis, qui iturus contra Madianitas petiit signorbis terrarum; vellus, gens Judaeorum in medio orbis terrarum, habens gratiae sacramentum, non in manifesto, sed in nube secreti, tanquam pluviam in vellere circa vellus area existente sicca, id est toto orbe circa Judaeorum gentem, sed expresso vellere, id est revelato figurarum secreto, pluvia in area, id Scripturis, o Judaee, per quem factae sunt quem orbis terrarum recipit, quo irrigata est area. Et ita vellere siccato, magna est glles sunt, hoc amant et cantant, nam si se ex
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ dñe .i. laudabo te. in toto corde meo. Totum cor
in aram tue ꝯfessionis imꝑono. & tu totum accen¬
de flãma tui amoris.Ido confitebor. qm̃ audisti
u̾ba oris mei. int̾ioris cui ꝓpe est ds. Longe a dco
te ñ facit: nisi iniquitas sola. cui adherens: intꝰ
ñ clamat ad dm. & si extra uociferetur. Sequit᷑.
Et In conspectu
angłoꝵ psallamtib.¬

Expanded text:
 est laudabo te, in toto corde meo. Totum cor in aram tuae confessionis impono, totum accende flamma tui amoris. Ideo confitebor, quoniam audisti verba oris mei interioris, cui prope est Deus. Longe a Deo non facit, nisi iniquitas sola, cui adhaerens intus non clamat ad Deum, etsi extra vociferetur. VERS. « In conspectu angelorum psallam tib
Abbreviated transcription (Latin):
ce amici sumꝰ ꝑ gr̃am. serui tũ sumus ꝑ creaturam.
qͥa omĩs creatura do seruit. ꝑ manũ: domini pote¬
statẽ accipe. qͣm boni attendunt: qͥ sentiunt se ce¬
di. Qui enĩ apponit scientiã. apponit dolorẽ. Mali
uͦ. ꝑdiderunt sensum doloris. & coipsograuiꝰ ua¬

Expanded text:
m; servi tamen sumus per creaturam, quia omnis creatura Deo servit, per manum Domini potestatem accipe, quam boni attendunt qui sentiunt se caedi. Qui enim apponit scientiam, apponit dolorem . Mali vero perdiderunt sensum doloris, et eo ipso graviu
Abbreviated transcription (Latin):
dilatata ẽ uinea. Iñ
ẽ gens illa. ⁊ hoc est.
destruxisti mac̾iã eiꝰ.¬
.i. munitionẽ. Mace¬
ria ẽ: q̃ de solis lapi

Expanded text:
dilatata est vinea. Inde st gens illa. Et hoc est, destruxisti macerst munitionem. Maceria est, quae de solis lapid
Abbreviated transcription (Latin):
iordanis: ꝓpagines
eiꝰ Nlota: qr supra
dixit: qd̾ hec uinea¬
euis impleuit t̾ram. s hie dicit. qd prima
gens iudea: fuit uinea ista. q̃ regnauit usꝙ adma¬
re. qd̾ ibi uicinum erat. ⁊ usꝙ ad flum̃ iordanis.
dimidia. s infra iordanẽ tota gens erat. hoc ẽ gͦ

Expanded text:
Jordanis propagines ejus. Nota quia supra dixit, quod haec vinea implevit terram. Sed hic dicit quod prima gens Judaea fuit vinea ista, quae regnavit usque ad mare, quod ibi vicinum erat, et usque ad flumen Jordanis. dimidia, sed infra
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑a do homines. Sic e
ũu̾itas habet: qd̾ p
feslio de homine pecc̃ore nata ẽ. ut se accuset
ciuerem ⁊ t̾ram se ẽẽ cognoscens. eui dictũ est. t̾ra
es. ⁊ in t̾ram ibis. & sic: iusticia de celo eeloꝵ ꝓspex̃.
sic̃ publicanꝰ confitens rediit iustificatus. ꝓspicit.
iusticia de celo: qͣidicat d̾s: parcamꝰ huic: quia sibi ñ¬
parcit. Ignoscamus huic qr agnoscit peccatũ suũ
de celogͦ iusticia ꝓspexit .i. a dño d̾o data ẽ iustifica¬
tiopenitenti. de celo dico ẽ iusticia. Et enĩ dñs da

Expanded text:
a Deo homines. Sic enim veritas habet, quod pro t, id est confessio de homine peccatore nata est, ut se accuset, cinerem et terram se esse cognoscens, cui dictum est: Terra es et in terram ibis . Et sic, justitia de coelo coelorum prospexit, sicut publicanus confitens rediit justificatus. Prospicit justitia de coelo, quasi dicat Deus, parcamus huic, quia non sibi parcit, ignoscamus huic, quia agnoscit peccatum suum. De coelo ergo justitia prospexit, id est a Domino Deo data est justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
ignis extinguit᷑. in qͦ. ñ est innustꝰ ds. nec iudicii ue¬
ritatẽ deserit: cũ talib ignoscit. qͥa iusticia ẽ ut scd̃
qd quis fecit aliis: fiat ci. Uñdẽ : dñs ait. In qͣ mensu¬
ra m̃si fu̾itis: remetiet᷑ uob̃. Acsidic̾et. Si ignosciᷤ ig¬
uosce. Sicut apud te est mensura ueniȩ dandȩ:. inue¬
nies ap̃me m̃suram: ueniȩ accipiendȩ. Si est apud te
mensura tribuendi qd̃ habes: inuenies ap̃ me m̃surã
accipiendi qd ñ habes. Dimitte gͦ. & dimitto. da: & do.
Seqͣr & tues: refugiũ.m. qͣsi turris intribulatione. &
tor ms̃. ne feriar. Dem̃ coni̾tens sermonẽ ad alios: ait.
&e in ipso sꝑaui in omib laborib &e pliis. Dem̃ ex ꝑsona
capitis. sequitur. qͥ subdit. ⁊c̃. Eece caput loquitur nob̾:

Expanded text:
n est injustus Deus, nec judicii veritatem deserit, cum talibus ignoscit, quia justitia est ut secundum quod quis fecit aliis fiat ei. Unde Dominus ait: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis , ac si diceret: Si ignoscis, ignosco; si est apud te mensura veniae dandae, invenies apud me veniae accipiendae; si est apud te mensura tribuendi quod habes, invenies apud me mensuram accipiendi quod non habes. Dimitte ergo, et dimitto; da, et do, tu es refugium meum quasi turris in tribulatione, et tor meus, ne feriar. Deinde convertens sermonem ad alios ait: Et in ipso speravi, in omnibus laboribus et praeliis. Deinde ex persona c
Abbreviated transcription (Latin):
illo docente &e iuuante. pugnabis. Seqͣr. & digitos . in. ad
bellũ. ñ sine causa: manus &e digitos posuit. Sic̃ enĩ in u¬
na manu multi digiti sunt: ita in uno sp̃u diuisiones
gr̃arũ st̃. Indigitis aũ notat᷑. diuisio oꝑationis. que ẽ
inradice unitatis. ut apłc ait. Alii datur ꝑ sp̃m: sermo
sapientiȩ. alii sermo scientie: ꝑ cundem sp̃m. alii fides:
Asu hoc: alii illud. s in uno sp̃u. omĩa enĩ oꝑat᷑. unꝰ ce id̾e
sp̃s. diuidens singulis ꝓut uult. Ecce: radix unitatis.
his gͦ digitis: pugnat corpꝰ xp̃i. & in bellũ docte. ꝓcẽdit.
pugnare. & ꝓced̾e ad plum:. cont᷑ pͥncipes tenebrarum
re contͣ carnẽ. cuiꝰ desid̾is: & illi mala ꝓponunt. S uin¬
cit ille: qui lapidẽ mittit in lactis exceptorium .i. qui gra
ꝯsistit .s. in dando.⁊ indimittendo. Quienĩ dimittit: &¬
si peccauit: dimittitur ei. Qui dat. datur ei. De hac. dic̃

Expanded text:
 Deo, tunc et illo docente et juvante pugnabis. Et digitos meos ad bellum: Non sine causa manus et digitos posuit. Sicut enim in una manu multi digiti sunt, ita in uno spiritu divisiones gratiarum sunt. In digitis ergo notatur divisio operationis, quae est in radice unitatis, ut Apostolus ait: Alii datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae per eumdem Spiritum, alii fides, alii hoc, alii illud, sed in uno spiritu. Omnia enim operatur unus et idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Ecce radix unitatis. His ergo digitis pugnat corpus Christi, et in bellum docte procedit. cedere ad bellum contra principes tenebrarum et contra carnem, cujus desideriis et illi mala proponunt; sed vincit ille qui lapidem immittit in lactis exceptorium, id est qui graticet in dando et in dimittendo; qui enim dimittit, etsi peccavit, dimittetur ei; qui dat, datur ei. De hac dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ei fuit. qñ ultunꝰ fratrũ in regẽ unctus. est. Resugi¬
um fuit ei: qñ contra goliam ꝯsiliũ dedit ei: ut pet
deic̾et eũ. cum qͦ ñ pot̾at armis pugnare. Susceptor
eiꝰ funt: q̃n fecit eũgenerũ regis. Lib̾ator fuit. qn a
ꝑicło regiȩ ire lib̾auit eũ. ꝑtector eiꝰ fuit: q̃n dd in spe¬

Expanded text:
us fratrum in regem vinctus est. Refugi fuit ei, quando contra Goliam consilium dedit ei, ut petra dejiceret eum, cum quo non poterat 307 pugnare. Susceptor fuit ejus quando fecit eum generum regis; liberator, quando a periculo regiae irae liberavit eum;
Abbreviated transcription (Latin):
bene utit᷑. Cum eiĩ ipsi uicio suomali eẽnt: ille de
malo illoꝵ bene fecit. Non enĩ ante qͣm odissent
ppłm eiꝰ. boni erant. s maligni ce impii. T̃ ales crass.
qui facile incolis sius felicib iuiderent. Dũ gͦ
auxit felicitatẽ isr:ł. hoc di beneficio: illi adm̾ui¬
dendũ ꝯu̾si sunt. qͥa iã mali erant. Non itaꝙ cor
illoꝵ: malũ faciendo: s ppło suo bene faciendo:
cor eoꝵ sponte malum: conu̾tit. dũ suos multi¬
plicauit. ut odirent ꝑ inuidiã ppłm eiꝰ. Inuidia
enĩ est: odium felicitatis alienȩ. quo illoꝵ odio:
ad exercitionẽ ppłi sui: ⁊ ad głam nominis fui.
usus ẽ. sicut seq̃ntia docent. Dico: conu̾tit cor
quomodo his usus sit ad głam suã: incipit ex¬
ponere dicen.¬
uum suum: et

Expanded text:
bene utitur. Cum enim ipsi vitio suo mali essent, ille de malo illorum benefecit. Non enim antequam odissent populum ejus boni erant, sed maligni et impii tales erant, qui facile incolis suis felicibus inviderent. Dum ergo auxit felicitatem Israel, hoc Dei beneficio illi ad idendum conversi sunt, quia jam mali erant. Non itaque cor illorum malum faciendo, sed populo suo benefaciendo. Cor eorum, sponte malum, convertit, dum suos multiplicavit, ut odirent, per invidiam populum ejus. Invidia enim est odium alienae felicitatis, quo illorum odio ad exercitationem populi sui, et ad gloriam nominis sui usus est, sicut sequentia docent. Dico, convertit corquo modo his usus sit ad gloriam suam, incipit exponere dicenvum suum:
Abbreviated transcription (Latin):
occultis causis. nes¬
cis: uñ ueniant. sed
scis: qd̾ iussudi fiant.
Qd̾ eium flat uentꝰ:
sentis. s qua causa
flat. uł de qͦ thesau¬
ro rationis eductus
sit: nescis. seqͣr. Ip̃e
ẽ: qui ꝑcussit. ⁊c̃. hec
q̃ secuntur: in hõib
fecit. ꝓpt̾ ppłm suum.
si dixit q e amares
in creaturis: audiquȩ¬

Expanded text:
occultis causis nescis unde veniat, sed scis, quod jussu Dei flat. Quod enim flat ventus, sentis; sed qua causa flat, vel de quo thesauro rationis eductus sit, nescitur. Ipse est qui percussit, etc. Haec quae sequuntur in hominibus fecit, propter populum suum. Si dixit quae amares in creaturis, audi qu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi iussu di. Nonenim seuiunt: insi ꝑmittant᷑ a deo.
nec uindicatur in eos: nͥ d̾s iusserit. & etiã: in om̃ĩb
abyssis. q̃ uoluit. fecit. Abyssi sunt: corda latentia mor
taliũ. ꝓfunde cogitationes hominũ. & ibi facte ds
qd̃ uult. quia int̾rogat iustũ & impiũ. latet nobis¬

Expanded text:
ne jussu Dei, nec saeviunt, nisi permittantur a Deo, nec vindicatur in eos, nisi Deus jussit; et in omnibus abyssis quae voluit fecit. Abyssi sunt latentia corda mortalium, profundae cogitationes hominum. Et ibi facit Deus quod vult, quia interrogat justum et impium, latet co
Abbreviated transcription (Latin):
.i. a docto: usq ad indoctum. homo enĩ: doctum
sig̾cat. qui ce post se trahit indoctas turbas .i. pe
& in om̃s. ser. eiꝰ. Pharao. int̾pretat᷑ dissipatio. egyp¬
tus: ut diximꝰ afflictio. Dissipatiogͦ p̃cedit: ut
rex. & sequit᷑ afflictio. Dissipati eñ: affligunt ȩcele¬
siam. ut enĩ affligant: dissipant᷑. s eqͣr. qui ꝑcussit

Expanded text:
 a docto usque ad indoctum. Homo enim doctum significat, qui et post se trahit indoctas turbas, id est  in omnes servos ejus. Pharao interpretatur dissipatio; Aegyptus, ut diximus, afflictio. Dissipatio ergo praecedit ut rex, et sequitur afflictio. Dissipati enim affligunt Ecclesiam, ut enim affligant dissipantur. Qui percussit
Abbreviated transcription (Latin):
sit: s ab extremo t̾re excitat. & in fines orbis t̃rȩ
mittit. S quid de ipsis nubib facit: fulgura
irrigauit. Predicator es nauq & t̾rent: & blandiunt᷑.
t̾rent: cõminando et̾na fupplicia. mulcent: ꝓmitten
do ȩtna gaudia. Idoq de mana legit᷑. qd̃ liq̃scebat
ad solem. ce indurabat᷑ ad ignẽ. Manna enĩ celitus
datũ. fig᷑a c̃ duum eloquii. qd liquescit ad solem. dũ
iñtes fidelium fute claritatis ꝓmissione lecificat.
ut cũ ait: fulgebunt iusti sicut sol in regno patris
eoꝵ. Indurat᷑ auẽ ad ignẽ: dũ peccantium oscientiaᷤᷤ
futurȩ penȩ cõminatione adurit. Ut illud. Omĩs ar¬

Expanded text:
sit, sed ab extremo terrae excitat, et in fines orbis terrae mittit. Sed quid de ipsis nubibus facit? Alcuinirrigavit. Praedicatores namque et terrent, et blandiuntur: terrent comminando aeterna supplicid liquescebat ad solem et indurabatur ad ignem . Manna enim coelitus datum figura est divini eloquii quod liquescit ad solem, dum mentes fidelium futurae claritatis promissione laetificat, ut cum ait: Fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum. . Induratur autem ad ignem, dum peccantium conscientias futur
Abbreviated transcription (Latin):
nifesta sunt: ut expo¬
sitione magis obscũ¬
rentur. Dum uͦ auchᷤ
quȩ facta sunt in im¬
pios: caue ne &e inte
fiant. Id̃o. hec utilia
sunt: cum leguntur.
Deinde quid dñs fe¬
cerit postquamppłs
eductus ẽ de egypto:¬

Expanded text:
nifesta sunt, ut expositione magis obscurentur. Dum vero audis, quae facta sunt in impios, cave ne et in te fiant. Ideo haec utilia sunt cum leguntur. Deinde quae Dominus fecerit, postquam populus eductus est de Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
Seon regẽ amor¬
san. Hoc submoyse
factum fuit. De his.
in libro numeri le¬
flios isrł ꝑ fines su¬
os transire: ꝑcussi
sunt ipsi ab eo. ⁊ poᷤ¬
eoꝵ. & omĩa regna
chanaan. ꝑ cussit sub iosue.i

Expanded text:
Seon regem AmorAug. Hoc sub Moyse factum fuit. De his in libro Numeri lfilios Israel per fines suos transire, percussi sunt ipsi ab eo et poeorum . Et omnia regna Chan
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑna. cognoui
centi: qui intrauit
in sanctuarium di
qd̃ posset. hominib dici. & tenuit apud se: qd̾ non
possed diq. Sicm̃dicemꝰ illi. rogamꝰ te: explica mag¬
nnituinẽ illꝰ. ññe forte respond̾et nob̾: ñ est ual¬
de magnꝰ quẽ uideo: sia me pot̃ explicari. Sequit᷑

Expanded text:
cognovi atur, qui intravit in sanctuarium Deii dixit quod posset hominibus dici, et tenposset dici. Si enim diceremus illi: Rogamus te, explica magnitudinem illius. Nonne forte responderet nobis: Non est valde magnus quem video, si a me poterit explicari? Et
Abbreviated transcription (Latin):
iacob .i. uidaicũ ppłm. qͥ intelligitur ꝑracob. qui¬
int̾pretatur luctator. & sig̾eat illos qui contra
spũales nequicias luctantur. Alus u̾bis id̃e repecte
isrł elegit sͥ in possessionẽ: ad liceram: cet̾as gentes
naret possid̾et. seruaret. Et qͣi aliquis q̃teret. uñ
scis hoc ssubdit.¬

Expanded text:
id est Judaicum populum qui intelligitur per Jacob quierpretatur luctator, et significat illos qui contra spirituales nequitias luctantur. Aliis verbis idem repetit Israel elegit sibi in possessionem, ad litteram, caeteras gentes naret, possideret, servaret. Et quasi aliquis quaereret scis hoc? subdit
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ fecit: enarrat.
Ad litt̾am: secreta
naturȩ dñi dicit mi
uoluit. ipse dico: edu¬
cens nubes ab extre¬

Expanded text:
Quae fecit narrat ad litteram. Secreta naturae Deum dicit minit quae voluit. Ipse dico educens nubes ab extre
Abbreviated transcription (Latin):
tatio gͦ ocłoꝵ .i. fallacia &e simulatio: ut rex p̃cedit
&e seguit᷑ amaricatio. Inde enĩ amaricant: ꝙ fm¬
gunt. Occidit ad̾s in hõie illũ regẽ cũ ppło suo. qͣn ho¬
mo dãpnat simulationẽ. ce diligit uitatẽ. ⁊ desinit
amaricare. Occidit etiã & alium regẽ. s. og regem
basan. Og. int̾pretat᷑ conclusio. ꝑ qd significat᷑ diabo
lus. qui int̾eludit uuã adłm. ne credatur in cum. si
reg. cha. Chanaan: int̾p̃tat᷑ paratus humiliationi.
oe inteiligit᷑ hic humiliatio. non quȩ uirtꝰ est: s q̃
in die uidicu humiliabit᷑. mͦ aut̃.: ñ humiliat᷑. s pa¬
ratur humiliationi .i. d̾apnationi. seqͣr. Et ded trã¬

Expanded text:
orum, id est fallacia et simulatio, ut rex praecedit, et sequitur amaricatio. Inde enim amaricant, quia fingunt. Occidit Deus in homine illum regem cum populo suo, quando homo damnat simulationem et diligit veritatem, et desinit amaricare. Occidit etiam alium regem, scilicet Og regem Basan. Og interpretatur conclusio, per quod significatur diabolus, Aug. qui intercludit viam ad Deum, ne credatur in eum, sicregna Chanaan. Chanaan interpretatur paratus humiliationi. Et intelligitur hic humiliatio, non quae virtus est, sed quae in die judicii humiliabitur: modo autem non humiliatur, sed paratur humiliationi, id est damnationi. Et dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Id̃o. inuet̾ lege: in ueste sũmi pontificis: erat coccuᷤᷤ
bis tinctꝰ. qui ht̃ sp̃em ignis. Ignis uͦ duofacit. urit
fcriori parte pungit. suꝑiꝰ. in ant̾iora extendit᷑. quia
p̃dicator: pung̾e debet uicia carnis. ⁊ m̃tis uires:
in ant̾ĩora dirig̾e. ita tñ: ut ad sui ꝯsid̾ationẽ. sẽꝑ
festucam in ocło alt̾ius. gestans trabẽ in suo. Id̾o hic¬
d̾r: fulgura in pluuiam fecit. seqͣr. Qui ꝑduc̃ uentos
de tesauris suis. Idc̃ p̃dicatores: &e nubes ft̃. & uenti
Nubes st̃: ꝓpt̾ carnẽ uenti. ꝓpt̾ sp̃m. Nubes. uident᷑.
uenti: sentiuntur &e ñ uident᷑. Et qi caro de terra est
Id̃o đr. qd̾ nubes excitat ab extremo t̾rȩ. s sp̃s hoĩs
ignoratur. ũ ueniat. Uñ recte dr: qui ꝓduc̃. uentoᷤᷤ

Expanded text:
Ideo in veteri lege in veste summi pontificis erat coccus bis tinctus, qui habet speciem ignis . Ignis vero duo facit, urit feriori parte pungitur, superius in anteriora extenditur, quia praedicator pungere debet vitia carnis, et mentis vires in anteriora dirigere. Ita tamen, ut ad sui considerationem semper festucam in oculo alterius, gestans trabem in suo . Ideo dicitur, fulgura in pluviam fecit. Sequitur: Qui producit ventos de thesauris suis. Idem praedicatores et nubes sunt et venti. Nubes sunt propter carnem, venti propter spiritum. Nubes videntur; venti sentiuntur, et non videntur. Et quia caro de terra est, ideo dicitur: Nubes excitat ab extremo terrae, sed spiritus hominis ignoratur unde veniat. Unde recte dicitur, qui producit ventos
Abbreviated transcription (Latin):
degitur aluis: nnsi bonis. Uñ in ꝓu̾biis. In plateis
tius discurrent aquȩ tuȩ. &e nemo alienꝰ cõmuni¬
cet .tͥ. qr nullus. in ea: uł in sp̃u:. alienus: cõmuni¬
cat bonis. sicut u baptismo. ⁊ cet̾is donis. uł in
sacram̃tis. Alieni aut̃ sunt om̃s qͥ audiunt. ñ no¬
ui uos. & est sensꝰ tegis. uł ꝓtegis suꝑiora eiꝰ .s. scͥp¬
ture aquis .i. ꝑ sp̃m scm̃ uas caritatem bonis. q̃
tegitur malis. Uł ꝑ suꝑiora: accipiunt᷑ duo p̃¬
co sustentat᷑. & illud honerat. ut tectum a pari¬
etib. aliqñ: ab eo qd̾ tegitur: ñ sustentat᷑. nec
honeratur. s etiã ipsum subleuat. Ita hic accipi¬
tur: cũ ait. quiꝓtegis .i. subleuas suꝑiora eiꝰ. scp¬
ture .i. duo precepta caritatis. aquis .i. caritate.
uł diumno sp̃u. quo facilia fiunt: que alit̃ eẽnt
difficilia. ꝓtegit enim ds. & subleuat: diuino
sp̃u: uł caritate: celum scripturȩ. cuiꝰ suꝑiora. st̃
duo p̃cepta caritatis. uł ita. Qui tegis aquis .l.

Expanded text:
tegitur aliis nisi bonis. Unde in Proverbiis: In plateis tuis discurrent aquae tuae, et nemo alienus communicet tibi . Et quia nullus in ea, vel in spiritu alienus communicat bonis, sicut in baptismo et in caeteris donis vel sacramentis. Alieni autem sunt omnes qui audiunt: Non novi vos . Et est sensus: Tegis, vel protegis, superiora ejus Scripturae, aqtegitur malis. Vel per superiora accipiuntur duo preo sustentatur, et illud onerat ut tectum a parietibus. Aliquando ab eo quod tegitur, non sustentatur nec onerat; sed ipsum sublevat: ita hic accipitur, cum ait: Qui protegis, id est sublevas, superiora ejus, Scripturae, id est duo praecepta charitatis, aquis, id est charitate, vel divino spiritu, quo facilia fiunt, quae aliter essent difficilia. Protegit enim Deus et sublevat divino spiritu vel charitate coelum Scripturae, cujus superiora sunt duo praecepta charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ds credentes. & in mortali homine: facit cog¬
nosei uerbũ ĩmortalȩ. Bene etiã pellib cõꝑant᷑
p̃dicatores: qr sic̃ mortius animalib maior us
pellium est: ita uerbum dĩ: ñ tm̃ ꝑ predicatores.
imo etiam post eos magis innotuit. Mortui
tem: plus ipsi innotuerunt. ꝓpħas enmuiuos:
sola iuidea habet. mortuos: omnesgentes. quib
extenditur sermo eoꝵ: ut in eo legamꝰ postea. ut
lib̾ plicabitur. & ẽ sensꝰ. quomͦ fecisti ut indueres:
Ecce. Tues. extendens cęlum .i. scripturam sacram:
les p̃dicatores. Uerbum enĩ dei qd̃ ubiꝙ erat: sed
mundꝰ cum ñ cognouit: ꝑ mortales cepit nosci. &
aqͥs suꝑiora eiꝰ cȩli. hoc quoꝙ ad litterã bene̾ intel¬
ligitur. Sunt enim aque suꝑ firmam̃tum. diuisȩ
ab his q̃ sub eosunt: q̃ ꝑfundunt t̾ram. Mistice.
Suꝑiora sacre scripturȩ. quã supra cęlũ dixinus:
caritas ẽ. q̃ est eminentior uiaut ait apłe. Adhuc¬

Expanded text:
Deus credentes , et in mortali homine facit cogDeus credentes , et in mortali homine facit cognosci Verbum immortale. Bene etiam pellibus comparantur praedicatores, quia sicut mortuis animalibus major usus pellium est, ita verbum Dei, non tantum per praedicatores, imo etiam post eos magis innotuit. Mortui tem plus ipsi innotuerunt. Prophetas enim vivos sola Judaea habet, mortuos omnes gentes, quibus extenderunt eorum sermo ut in eo legamus, post ut liber plicabitur. Et est sensus: Quando fecisti ut indueres. Ecce tu es Deus extendens coelum, id est Scripturam sacram, les praedicatores. Verbum enim Dei quod ubique erat, sed mundus eum non cognovit , per mortales coepit nosci, et aquis superiora ejus coeli. Hoc quoque ad litteram bene intelligitur. Sunt enim aquae super firmamentum divisae ab aquis quae sub eo sunt, quae perfundunt terram Mystice superiora sacrae Scripturae, quam supra coelum diximus, charitas est: quae
Abbreviated transcription (Latin):
ornatu suo. de quib sin¬
gulis subseq̃nter agit.
es: extendens celũ. Ad¬
tectum mundi excen¬
dit ds. facit cnĩ amplum firmamentũ. ut tegat
orbem t̾rarũ. &e hoc: sic̃ pellẽ .i. ñ labore aliqͦ. ut tu¬
homo tuũ tectũ extendis. s tam facile: ut pellẽ qͥs.
Dum uͦ ait sic̃ ꝑellem: designat etiã ipsũ eẽ oꝑturã.
om̃ium quȩ circa omĩa est. Mistice etiã pot̾ legi.
&e pendet ex illa sententia qͣ supra dictum ẽ: eũ
fecit ut hanc indueret: conu̾so ad ip̃m sermone:
exponit. tues: extendens. ce. sic̃. pel. figuratis sa¬
cram̃tis: exponit: quomͦ eccłia facta ẽ lux. ⁊ sine.
macła ⁊ ruga. ꝑ cȩlum enim: scriptura sacra ac¬
cipitur. ꝑ pellẽ: q̃ mortius aĩalib detrahit᷑ mor
les: induti sunt tumcis pelliceis. Uerbũ tñ d̃i. et̾nũ
ẽ. ⁊ ds apud dm. Et qͥa in sapientiã d̃ĩ mundus¬
ñ cognouit d̾m. ꝑ stultitiã p̃dicationis .i. ꝑ mor
tales p̃dicatores̾. qu stulti uidebant᷑: saluat

Expanded text:
ornatu suo, de quibus singulis subsequenter agit, es extendens coelum. tectum mundi extendit Deus; facit enim amplum firmamentum, ut tegat orbem terrarum. Hoc sicut pellem, id est non labore aliqhomo tuum tectum extendis; sed tam facile, ut pellem quis. Dum vero ait Sicut pellem, designat etiam ipsum esse operaturum omnium quae circa omnia sunt. Mystice etiam potest legi, et pendet ex illa sententia qua supradictum est, fecit ut hanc indueret, converso ad ipsum sermone, exponit dicens: Tu es extendens coelum sicut pellem. Figuratis sacramentis exponit, quando Ecclesia facta est lux, et sine macula vel ruga. Per coelum enim Scriptura sacra accipitur; per pellem, quae mortuis animalibus detrahitur, mortles, induti sunt tunicis pelliceis. Verbum tamen Dei aeternum est, et Deus apud Deum. Et quia in sapientia Dei n stultitiam praedicationis, id est per mortales praedicatores, qui stulti videbantur, salvat
Abbreviated transcription (Latin):
no. p̃cedit causa ꝑicłi. uł angustie. S in timore dei:
leticia spei p̃cedit. Utraq miscenda sunt. ut sub spe
tuneamꝰ. & sub tanore letem. ⁊ imor enĩ est in iocun¬
ditate. nunc. In futuro: iocunditas sine timore erit.
do trahit. timor: a uia reced̾e ñ sunt. Utraq gͦ sunt
habenda. hec sunt due mole: int̾ qͣs molitur xp̃ianꝰ
dictum ẽ. Nlon accipies loco pignoris: suꝑiorẽ. uł i¬
feriorẽ molam. Suꝑior mola: spes est. Inferior uo¬
mola. timor ẽ. Non ẽ gͦ hec sine illa accipienda. Qui
enĩ sꝑat ⁊ñ timet. negligens ẽ. Qui aut̃ tim ⁊. ⁊ ñ spe¬

Expanded text:
no praecedit causa periculi, vel angustiae; sed in timore Dei, laetitia praecedit, utraque miscenda sunt ut sub spe timeamus, et sub timore laetemur. Timor enim est in jucunditate, nunc in futuro jucunditas sine timore erit, do trahit; timor a via recedere non sinit. Utraque ergo sunt habenda. Hae sunt duae molae, inter quas molitur Christianus, dictum est: Non accipias loco pignoris superiorem vel inferiorem molam . Superior mola, spes est; inferior mola, timor est. Non ergo haec sine illa accipienda. Qui enim sperat et non timet, negligens est. Qui autem timet
Abbreviated transcription (Latin):
derra triumphasti
tua ẽ terra. ad litt̾am
Et quia cius ẽ cȩlum
⁊ tͥram: cur gͦ illi in
alienis suꝑbitent:¬

Expanded text:
erra triumphasti tua est terra, ad litteram, et quia ejus est coelum et terra. Cur ergo illi in alienis superbirent
Abbreviated transcription (Latin):
uelle uitatẽ. & ñ sufficit. s patit᷑ caliginc̃. Adhuc gͣ ẽ
illi nebula. ut sciat se nescire: & ñ posse caꝑe: qd opor¬
tet eum scire.s. siñ pot̾ penetrare ueritatis archanũ:
peniteat eũ peccoꝵ suoꝵ quib in hanc difficultatẽ ui¬
dendiuentt. & itaerit ei salubris nebula. qͣm spargit
ds ut cuiem .i. tollit. ꝑ humilitatẽ penitentie. quȩ
sig̾catur ꝑ cunem: ut habraham dixit do. C iis sũ¬

Expanded text:
re veritatem, et non sufficit, sed patitur caliginem. Adhuc ergo est re veritatem, et non sufficit, sed patitur caliginem. Adhuc ergo est illi nebula, ut sciat se nescire et non capere posse quod oportet eum scire. Sed si non potest penetrare veritatis arcanum, poeniteat eum peccatorum suorum quibus in hanc difficultatem videndi venit, et ita erit ei salubris nebula, quam spargit Deus ut cinerem, id est tollit per humilitatem poenitentiae, quae significatur per cinerem. Ut et Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
eidit: sic in refriges¬
cente caritate: deci¬
dit humana natura in t̾ras. ⁊ pigro corpore iuolu¬
ta. ut nix facta ẽ. s in hac nue: sunt p̃destinati. qͥ sunt
uelut lana. de quib .s. aliquid facturꝰ est. lana ciĩi. est
mat̾ia uestis. ⁊ de his. sp̃uadhuc frigidis. qͥ p̃destinati
nestis .i. de ꝯgelatis & frigidis: quos pdestinauit. fac̃
uestẽ xp̃i sinc macła ⁊ ruga . s. p̃destinati: uocandi ft̃
ad penitentiã. sed̾ illud. Quos p̃destinauit. hos & uoca¬
uit. Non aut̃ uenit uocare ustos: s pecc̃ores .i. pecc̾a
⁊ inscientiã suã ꝯfitentes. & hos. inpenitentiã. &e dum
uocat atopenitentiã. nebulã sic̃ cinem spargit. Cinis:
ad humilitatẽ. ⁊ penitentiã ꝑtinet. quia cinis ⁊ ciliciũ
st̃ arma penitentium. Nebulam uͦ. caliginẽ peccati.: o
ignorantiam: uocat. & dum uocatur quis ad intelligen¬
dum d̃m. & dicitur illi. cape u̾itatẽ: incipit uelle caꝑe¬

Expanded text:
idit, sic refrigescente charitate decidit humana natura in terras, et pigro corpore involuta, ut nix facta est. Sed in hac nive praedestinati sunt, qui sunt velut lana, de quibus scilicet aliquid facturus est; lana enim est materia vestis, et de his spiritu adhuc frigidis, qui praedestinati vestis, id est de congelatis et frigidis, quos praedestinavit facit vestem Christi sine macula et ruga. Sed praedestinati vocandi sunt ad poenitentiam, sea et inscitiam suam confitentes; et hos in poenitentia. Et dum vocat ad poenitentiam, nebulam sicut cinerem spargit. Cinis ad humilitatem et poenitentiam pertinet, quia cinis et cilicium sunt arma poenitentium; nebula vero caliginem peccati, et ignorantiam notat. Et dum vocatur quis ad intelligendum Deum, et dicitur illi: Cape veritatem, incipit velle cape
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ: quasi lanã. nebulam: ut emĩem. cristallũ facit.
ut frusta candidi panis. Est aut̃ cristallus: species
q̃dam inmodũ uitri. s candida est. Dicit᷑ aut̃ esse
nix glacie indurata: ꝑ multos annos. ut resolui
ñ possit. Et ꝯgrue hee tres similitudines hic no¬
tantur. que uxta litt̾am magna oꝑa di monst̾nt
s ⁊ aliud hec mnuuunt mmstice intellecta. qd̾ ante

Expanded text:
ivem quasi lanam, nebulam ut cinerem, crystallum facit ut frusta candidi panis. Est enim crystallum species quaedam in modum vitri, sed candida est: dicitur autem esse nix glacie indurata per mulnon possit. Et congrue hae tres similitudines hic notantur, quae juxta litteram, magna opera Dei monstrant. Sed aliud haec innuunt mystice intellecta, quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
sua manifestauit. qd̾ ñ fecit alus. uñ. addit. Non fec̃
talit̾ oĩ natõi. ⁊ uidicia sua non manifestauit eis qur
ꝑse ñ p̃dicauit alii nationi. uł genti iuxta illud. Non
sum missus nͥ adoues q̃ ꝑierunt domꝰ isrł. ui de or¬
dinem: qui est in p̃dictis quatuor psalmis laudum
Priꝰ enuim. de p̃ceptis diuim p̃conii egit. Sodo: de
ꝑu̾sitate mundi fugienda. t̾ cio: de congregatione
eccłie. Quarto. collecte iam in pace: laudes imꝑat
prosua securitate ⁊ dilectione. Illi autẽ choro de
mundi partib aggregato: trina exultatione sub¬
nectit eẽ gaudendũ. tres alios psalmos laudis sub¬
uingens. ut in oꝑe gr̃a trinitatis eluceat

Expanded text:
sua non manifestavit eis. Quod non fecit aliis: unde addit: Non fecit taliter omni nationi: et judicia sua non manifestavit eis, quia per se non praedicavit alii nationi vel genti, juxta illud: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Vide ordinem qui est in praedictis quatuor psalmis laudum Dei; prius enim de praeceptis divini praeconii egit. Secundo de perversitate mundi fugienda. Tertio de congregatione Ecclesiae. Quarto jam collectae in pace laudes imperat pro sua securitate et dilectione. Illi autem choro de mundi partibus congregato trina exsultatione subnectit esse gaudendum; tres alios psalmos laudis subjungens, ut in hoc opere gratia Trinitatis eluceat
Abbreviated transcription (Latin):
N qͦ corrigit. Beth.
se custodiri. In hac scd̾a
dempꝰ conuersionis aꝑit¬
in qͦ potissimũ a lapsu
⁊ ꝯfusione fluxe etatis¬
ad đm quis ꝯu̾ti debet
Uñ. congrue huic octo

Expanded text:
. stodiri. In hac secunda tempus conversionis apeIn quo potissimum a lapsu et confusione fluxae aetatiDeum quis converti debet, unde congrue huic octo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ int̾p̾tat᷑ ꝯfusio. qr hic
ostendit. p̃cepta d̾i lib̾are hoĩem de ꝯfusione .i. de lap
dien de: quia in custodiendo sermones tuos dñe: cor¬
rigit adolescentior uiã suã. s ad hoc. p̃mittit in t̾ro¬
gationẽ: cum delib̾atione. dicens. In qͦ corrigit: Iste¬
cnĩ quasi ꝯfusus de errore &e lascuua fluxe etatis: iã
iuuenis sobriam̃te delib̾at: quomͦ uiã corrigat. qͦmͦ
erubescenda deponat. ⁊ plenã ꝓbitatis iã assumat
potissimum fieri debet: in qua homo ꝓmor ẽ ad pec¬
candũ. Uñ. fili. a uiuentute tua excipe doctrinam.
&e usq ad canos inuenies sapientiam. Uł adoles

Expanded text:
 interpretatur confusio, quia hic ostendit praecepta Dei liberare hominem de confusione, id est de lapsnt custodiendae, quia in custodiendo sermones tuos, o Domine, corrigit adolescentior viam suam. Sed ad hoc praemittit interrogationenim quasi confusus de errore et lascivia fluxae aetatis, jam juvenis sobria mente deliberat quomodo viam corrigat, quomodo erubescenda deponat, et plenam probitatis viam assumat,potissimum fieri debet, in qua homo pronior est ad peccandum. Unde: Fili, a juventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies
Abbreviated transcription (Latin):
inspiratione ꝑceꝑit. ñ humana p̃sũptione. & reu̾a.
in hac etate criminũ nescia: potissimũ est: uiã cor¬
rigere. Melius est. enĩ. p̃uenire uiuentutẽ correcti¬
one. qͣm post lapsuum recordationẽ. deflere. &
dic̾e. Delicta iuuentutis meȩ: ⁊ ignorantias meas:

Expanded text:
inspiratione percepit, non humana praesumptione. Et revera in hac aetate criminum nescia potissimum est viam corrigere. Ambr. Melius est enim praevenire juventutem correctione, quam post lapsuum recordationem et deflere, et dicere: delicta juventutis meae et ignorantias meas
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ iacob. p̃ter tͥbum leui: quȩ ministrabat in
tabnacło. nec habebat sortẽ in t̾ra ꝑmissionis
In diuisione enĩ t̾re ꝓmissionis: suscepti sunt duo
filii ioseph .s. manasses &e effraim. ut hr̃ent sortẽ
in t̾ra promissionis. & facerent ꝑ se trib. Tribus
aut̃ dicunt᷑. tanqͣm curiȩ. & congregationes distĩc¬
te. ppłoꝵ. Susceptis gͦ duob filiis ioseph. cum reli¬
qͥs undecim filiis iacob ꝓuna enim tribu ioseph.
uiuebat . xii. t̃m remanserunt. quib t̾ra diuisa est.
In his aut̃ tribub. una ẽ iuda. un̾ reges erant. uñ
iacob benedicens filus. ait. Non deficiet pͥnceps de
uida. nec dux de femorib eiꝰ. donee ueniat eui reꝑ¬
missum ẽ. & ab hac tribu. om̃s. iudei dicunt᷑. De
cesarem ñ xp̃m: qui de iuda: iam ñ sunt iudei ap¬
pellandi. Itaq euersum ẽ regnum iudoꝵ: quia
se ab isto nomine: cum dixerunt: ñ habemus regẽ
nͥ cesarem. siñ habent regẽ nisi cesarẽ: defecit iam

Expanded text:
filiorum Jacob praeter tribum Levi: quae ministrabat in tabernaculo, nec habebat sortem in terra promissionis In divisione enim terrae promissionis, suscepti sunt duo filii Joseph, scilicet Manasses et Ephraim ut haberent sortem in terra promissionis, et facerent per se tribautem dicuntur tanquam curiae et congregationes distinctae populorum. Susceptis ergo duobus filiis Joseph cum reliquis II filiis Jacob . Pro una enim tribu Joseph dvivebat, duodecim tantum remanserunt, quibus terra divisa est. In his autem tribubus una est Juda unde reges erant. Unde Jacob benedicens filiis ait: Non deficiet princeps de Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est. . Et ab hac tribu, omnes Judaei dicuntur: de Christum qui de Juda, jam non sunt Judaei appellandi. Itaque eversum est regnum Judaeorum, quia se ab isto nomine, cum dixerunt: Non habemus regem nisi Caesarem. Si non habent regem nisi Caesarem, defecit jam
Abbreviated transcription (Latin):
notus. qd̾ inhabitat. qd illuminat. qd̾ saluat. & ẽ.
ad assirios .i. contra iudeos. qͥ ñ se dirigunt addm. s
errant. uł se erigunt contra xp̃m suam statuentes
iusticiam. Intentione. confutat uideos. ⁊ deuotos:
ad reddenda uota monet. Modꝰ. Triꝑtitꝰ est p̃s Pri¬
monet iam deuotos reddere uota. ibi. Qm̃ cogitatio.
fidelis gͦ asaph confutans iudeos: ait. Potusin¬

Expanded text:
notus, quod habitat, quod illuminat, quod salvat. Et est ad Assyrios, id est contra Judaeos, qui non se dirigunt ad Deum, sed errant. Vel se erigunt contra Christum, suam statuentes justitiam. Intentio: Judaeos confutat, et devotos ad reddenda vota monet. Modus: Tripartitus est psalmus. Primonet jam devotos reddere vota, ibi, quoniam cogitatio. Fidelis ergo Asaph, confutans Judaeos, ait: VERS
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. coqd̃ sine gr̃axp̃i. querunt salutẽ ꝑlegales ob¬
scruantias. qͥbene dicunt᷑ assirii. quia ꝑlecuntur eccł¬
am xp̃i. ut olim assyrii ꝑsequebantur iudeos. con¬
tra hos. loqͥtur hic asaph .i. fidelis sẏnagoga. con¬
futans eos hic. quib pristina noĩa głe sue dicit
ablata.⁊ ad alios gentes .s. translata quȩ sunt. iudea.
isrł. salem. syon. ce nichil bomi posse. sine gr̃a xp̃i.¬

Expanded text:
risti quaerunt salutem per legales observantias. Qui bene dicuntur Assyrii, quia persequuntur Ecclesiam Christi, ut olim Assyrii persequebantur Judaeos. Contra hos loquitur hic Asaph, id est fidelis Synagoga, confutans eos hic, quibus nomina gloriae dicit ablata. Et ad alios translata, quae sunt Judaea, Israel, Salem, Sion, et nihil boni posse sine
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. Suscepit enĩ de t̾ra: t̾ram. qr caro de t̾ra ẽ. ce
de carne marie: carnẽ accepit. Hec sine impieta¬
te. a u̾bo d̃i assumpta: adoratur a nob̃. qr nemo
oratione: quȩ latria ẽ. que soli creatori debet᷑.s illa:
q̃ indulia dignior ẽ. Dulia enĩ: adoratio ẽ. quȩ etiã
creature exhibet᷑. que duas habet species. unã que¬
indifferent̾ omib. alt̾am: quȩ soli humanitati xp̃i
stabilitas ditatis accipit᷑. S qͥ adorat: ñ t̾ram intuet᷑.
s illum pots: cuiꝰ scabellum ẽ: ꝓpt̃ quẽ adorat. Unde¬

Expanded text:
ratur. Suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit. Haec sine impietate a verbo Dei assumpta adoratur a nobis, quia neoratione, quae latria est, quae soli Creatori debetur, sed illa, quae in dulia dignior est. Dulia enim adoratio est, quae etiam creaturae exhibetur: quae duas habet species, unam quindifferenter omnibus; alteram quae soli humanitati Chrisstabilitas Deitatis accipitur; sed qui adorat non terram intuetur, sed illum potius cujus scabellum est propter que
Abbreviated transcription (Latin):
ferimus: purgamur. Hoc dicit: ut nemo desꝑet.
emĩ de capite om̃s intelligunt: qui ad uesꝑã aĩam
posuit. recepturꝰ. ñ amisit: inuitus. s tñ nos ibi fi¬
gurati sumꝰ. Qd eñ illiꝰ pependit in ligno: de nob
accepit. Uesꝑtinum gͦ sacrificium: ẽ passio xp̃i. obla¬
tio uictumȩ salutaris. qd̃. fecit in resurrectione
munꝰ inatutinũ. Oratiogͦ: pure directa de corde f

Expanded text:
ferimus recte purgamur. Hoc dicit, ut nemo desperet, enim de capite omnes intelligunt, qui ad vesperam animam posuit recepturus, non amisit invitus; sed tamen nos ibi figurati sumus. Quod enim illius pependit in ligno, de nobis accepit. Vespertinum ergo sacrificium est passio Christi, oblatio victimae salutaris, quod fecit in resurrectione munus matutinum. Oratio ergo pure directa de corde fid
Abbreviated transcription (Latin):
turũ. Salutare gͦ dicit: xp̃m. noĩando salutare:
apte dicete. qd prius ui enignate dixerit. quẽ qui
cupit: ex scͥpturis ht̃. qͣre cupit & hoc ẽ qd̃ sequit᷑.¬
ee lex tua meditatiomea ẽ. qi ꝑhibet testimoniũ xp̃o
et licet occidat᷑ caro quȩ te p̃dicat. uiuet tñ: aĩama
ce̾ laudabit te. nudicia tua quȩ incipiunt a domo
di adiuuabt̃ me. Sanguine enim creuit eccłia. Seqͣi¬

Expanded text:
ug. Salutare ergo dicit Christum nominando salutare. Aperte dicit, quod prius in aenigmate dixerat, quem qui cupit ex Scripturis habet. Et hoc est quod sequitur, lex tua meditatio mea est, quia perhibet testimonium Christo, et licet occidatur caro quae te praedicat, vivet tamen anima mea et laudabit te, et judicia tua, quae incipiunt a domo Dei, adjuvabunt me. Sanguine crevit Ecclesia. V
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ tuã. & ioeo:
mea est. mea ẽ. Qui enĩ cupit salutẽ cłi. me¬
mea EL ditat᷑ in lege. nec in de au̾tit̃. aliqͣ
cura scłi huiꝰ. Iugis est ei meditatio diumnoꝵ secretoꝵ¬
lauiciabit te. & uiuet in futuro:
anima mea. adip
&e tunc plene: laudabit te. nouo cantico. &e udicia
ine. ꝑfecte. quia qui credit. ñ dampnabitur. ẜderit
enĩ illi fides suffragabitur aouemã. etiã siquã of¬
fensam habet. Uł ita. fiat manus. Aduentum dñi
fiat ex semine dauid. ut qui ẽ ereator: sit saluator.
uñ subd̾. ut saluct me. qd̾ hac fiducia peto: qm̃
mandata tua elegi. & ne. quia concupiuiuid̾e o dñe.

Expanded text:
lutare tuum. Et ideo mea est. Qui enim cupit salutem Dei, meditatur in lege, nec inde avertitur aliqua cura hujus saeculi. Jugis est ei meditatio divinorum decretolaudabit te; anima mea. Ad ip quae credit, et tunc plene laudabit te novo cantico, et judicia me perfecte, quia qui credit in me non damnabitur. Proderit enim illi fides, et suffragabitur ad veniam, etiamsi quam offensam habet. Vel ita: Fiat manus, adventum Dominfiat, ex semine David, Aug. ut qui est Creator sit Salvator. Unde subdit, ut salvet me. Quod hac fiducia peto, quoniam mandata tua elegi, et vere, quia concupivi
Abbreviated transcription (Latin):
adam:erraui. lege¬
gelica. ubi dicit᷑ qõ pastor relictis n onaginta noue¬
ouib in deserto: uit querere centesimã ouem ꝑditã
Uñ hic ait: q̃ perut. quȩ .s. luꝑis exponit᷑. quã nec fu
sti. ꝑfice. Dico: quere. qd̾ ido debes: qr ce si crram. mã¬
dat̾a tuañ sum oblitus. Qiͣ. Quere me qr q̃rote. ex
hac parte q̃ dicit: mandata tua ñ sum oblitus: erat
ouis inuenta. s ad huc ex alia parte: queritur. ⁊ ꝑ
fusum sanguinẽ pastoris uidaiꝗs neprib lacera¬
ti: in om̃ĩb gentib inuenitur. Congrue gͦ post pre¬
dictoꝵ mitoꝵ gradꝰ. uet̾is recolit colluuonis. ut de
sua ꝑfectione ñ suꝑbiat. s humilis.: totũ do tribuat.¬

Expanded text:
Adam erravi legece comparatio evangelica ubi dicitur, quod pastor, relictis nonaginta novebus in deserto, ivit quaerere centesimam ovem perditam . Unde hic asti, Perfice dico quaere, quod ideo debes, quia, et si erravi, mandata tua non sum oblitus, quasi quaere me, quia quaero te, ex hac parte qua dicit, mandata tua non sum oblitus. Erat ovis inventa, sed adhuc ex alia parte quaeritur, et per fusum sanguinem pastoris judaicis vepribus lacerati in omnibus gentibus invenitur. Congrue vero post praedictorum meritorum gradus, veteres recolit colluviones, ut de sua perfectione non superbiat; sed humilis Deo tribuat
Abbreviated transcription (Latin):
sua saluos nos fecit. Ut cum omĩa bene fecerimꝰ:
dicamꝰ: serui mutiles sumꝰ quȩ debuimꝰ face feci¬
mus: hac humilitatis ꝓfessione: lib̾ari memͣ. uñ
atur: nͥ abdicatis uet̾is uitȩ errorib. frons mno
uata: uirtute humilitatis insigniatur. Inde est.
qõ paruulo post omĩa dicenti: benedicamus dño:
seniores alia uoce id̃e sig̃cante respondent: dogĩaᷤ
ut. qnͣto ꝑfectiores: tanto humiliores: ad dm omĩa
referant. se uelut paruulos extimantes. ⁊ pucril
sip̃licitate d̾o pꝰt om̃a gr̃as agentes. Iõ. pt oĩa ponit᷑ tau

Expanded text:
 salvos nos fecit, ut cum omnia bene fecerimus, dicamus: Servi inutiles sumus; quae debuimus facere fecimus Hac humilitatis professione liberari meremur. Unde, aretur, nisi abdicatis veteris vitae erroribus, frons vitae innovata virtute humilitatis insigniatur. Inde est quod parvulo post omnia dicenti: Benedicamus Domino, seniores alia voce idem respondent: Deo gratias, ut quanto perfectiores, tanto humiliores ad Deum omnia referant, se velut parvulos aestimantes, et puerili simplicitate, Deo post omnia gratias agentes
Abbreviated transcription (Latin):
.i. adiumentum
tiuim: ut salues¬
uł uet me dema¬
nualiena. ne¬
nunciem. qd̾ hac
siducia peto: qm̃ mandata tua. de om̃ib aliis:
elegi &e timorem humanum: amore cõpressi. et

Expanded text:
 adjumentum tuum, ut salvesalvet me de manu aliena, nenuntiem quod hac fiducia peto, quoniam mandata tua de omnibus aliis elegi et timorem amore compressi. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Intentione monet
ad laudẽ. Modꝰ. bi ꝑ¬
tit᷑ est psmꝰ. Primo. martires memorant beneficiã
di. quib:. quid dignum redderent cũ dubitent: oc¬
currit passionis calix. qͥ a d̃o dat᷑. Scdo. seruos. xp̃i
se dicunt. ⁊ filios eccłie. ibi.o dñe qͥa ego .s. ꝓ phag in¬

Expanded text:
Intentio. Monet ad laudem. Modus. Bipartitus est psalmus. Primo, memorant beneficia Dei, quibus quid dignum redderent cum dubitent, occurrit calix passionis, qui a Deo datur. Secundo servos Christi se dicunt, et filios Ecclesiae, ibi, o
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tm̃ credidit cct̾a: que fides exigit: s ⁊ simul cum
illis credidit. ⁊ qd̾ p̃miũ loq̃ndo sꝑare: ⁊ qd̾ penã
Qiͣ. locut᷑ sũ. sgo aut̃ ñ ipsum u̾bum qd̾ credidi. non
sermo quẽ ꝓtuli: s ego. humiliatꝰ sũ nimis .i. passus
minis detur: dicit ꝓpͥum hoĩs eẽ. qd̾ mendax est.
qd ñ facile sciret: nisi excessumentis ad suꝑna uec

Expanded text:
non tantum credidit caetera quae fides exigit, sed et simul cum illis credidit, et quod praemium loquendo sperare, et quod poenam  Locutus sum; ego autem, non ipsum verbum quod credidi, non sermo quem protuli, sed ego humiliatus sum nimis, id est passus minis detur, dicit proprium hominis quod mendax: quod non facile sciret, nisi excessu mentis ad superna vec
Abbreviated transcription (Latin):
tur iħm. ut apłi. qui ñ solũ dimisert̃ qͥcquid habe¬
bant. s etiã quicqͥd hr̃e cupiebant. ⁊ eũ nichil ha¬
beant: omĩa possident. Prsꝰ totũ mundũ dimisit
petrꝰ. & totũ mundũ accepit. Et enĩ cedri liban.s. no¬
biles ⁊ excelsi huiꝰ scħ: qui cũ timore audiunt. beatꝰ
qͥ intelligit suꝑ egenũ ⁊ pauꝑem: attendunt res
suas. uillas. suꝑfluas copias. & p̃bent illas scruis
di. & ita. colligunt passeres. ut in cedris libani

Expanded text:
m, ut apostoli, qui non solum dimiserunt quidquid habebant, sed etiam quidquid habere cupiebant; et cum nihil habeant, omnia possident Prorsus totum mundum dimisit Petrus, et totum mundum accepit. Etenim cedri Libani, scilicet nobiles et excelsi hujus saeculi, qui cum timore audiunt: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Attendunt res suas, villas superfluas, copias, et praebent illas servis Dei. Et ita colligunt passeres, ut in cedris Libani
Abbreviated transcription (Latin):
uii .i. potentes in scło: etiã postea.
cabunt qr priꝰ elect sunt. ꝯtẽptibiles:
⁊ignobiles. qͣm sapientes ⁊ nobiles. libanꝰ enĩ int̾¬
p̃tatur candidatio. ñ tñ aliȩ cedri. s ꝗͣs plantauit.
dñs in fide. s cur plantatis a se reliquit cando¬
rem scłi: quia illic .i. in cedris .i. in potentib scħ:¬

Expanded text:
tentes in saeculo etiam postea, quia prius electi sunt contemptibiles et ignobiles, quam sapientes et nobiles. Libanus enim interpretatur candidatio, non tamen aliae cedri, sed quas plantavit Dominus in fide. Sed cur plantatis a se relinquit candorem saeculi? quia illic, id est in cedris, id est