comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
restat. ut oĩno nichil sit aliud tẽpꝰ uitȩ huiꝰ. ꝗͣ curs ad mortẽ
in qͦ nemo aut paululũ stare ł aliꝗ̃do tardiꝰ irȩ ꝑmittit᷑ sed
urguent̾ om̃s parimotu. nec diuso impellunt accen̾su: Neq
enĩ cui uita breuior fuit. celeriꝰ diẽ dux̃. ꝗͣ ille cui longior.
s cũ eqͣlit̾ eat. & eqͥlia mom̃ta raperent᷑ ambobꝰ. alt̾ habuit
ꝓpiꝰ. alt̾ remotiꝰ. qͦ ñ impari uelocitate ambo currebant: Mli¬
ud ẽ aũ ãpliꝰ uie ꝑ egisse. aliud tardiꝰ ambulasse. Qgͦ usq
ad mortẽ ꝓductiora spacia tẽꝑis agit . ñ lentiꝰ ꝑgit .s plu¬
ris itineris conficit Porro si exilloqͥsq incip̃mori. hocẽ eẽ
in morte. ex qͦ in illo agi ceꝑit ipsa mors idẽ uitȩ detracꝰ¬
tio: qͥa cũ det̾hendo finita fuerit. pꝰmortẽ iã ñ erit in mor¬
te. ꝓfecto ex qͦ et̃ incip̃. incip̃ in hoc corpore. in morte ẽ.
Qd enĩ aliud diebꝰ horis. mom̃tisq singulis agit᷑. donec ea

Expanded text:
restat, ut omnino nihil sit aliud tempus uitae huius, quam cursus ad mortem, in quo nemo uel paululum stare uel aliquanto tardius ire permittitur; sed urgentur omnes pari motu nec diuerso inpelluntur accessu. Neque enim, cui uita breuior fuit, celerius diem duxit quam ille, cui longior; sed cum aequaliter et aequalia momenta raperentur ambobus, alter habuit propius, alter remotius, quo non inpari uelocitate ambo currebant. Aliud est autem amplius uiae peregisse, aliud tardius ambulasse. Qui ergo usque ad mortem productiora spatia temporis agit, non lentius pergit, sed plus itineris conficit. Porro si ex illo quisque incipit mori, hoc est esse in morte, ex quo in illo agi coeperit ipsa mors, id est uitae detractio quia, cum detrahendo finita fuerit, post mortem iam erit, non in morte: profecto, ex quo esse incipit in hoc corpore, in morte est. Quid enim aliud diebus horis momentisque singulis agitur, donec ea
Abbreviated transcription (Latin):
nulli bona est: Fab& etiã asꝑmsensũ. & contͣ
naturã uis ipsa qͣ utrũq diuellitur. qͦd fuerat in uiuente
coniunctũ. atq c̃sertũ. qͣdiu morit᷑ donec oĩs adimat᷑ sens.
qͥ ex ipso inerit animȩ carnisq cõplexu. Quã tam̃ molestiã
ñ nũꝗͣ unꝰ ictus corporis ł aĩȩ raptꝰ int̾aipit. nec ea sentiri p̃¬
ueniente celeritate ꝓmittit: Qeqͥd tamenẽ illud in inorien¬
tibꝰ. qͦd cũgui sensu adimit sensũ. piȩ fidelit̃q tolerando aug&
meritũ patientiȩ. ñ aufert uocabulũ penȩ. Ita cũ ex homi¬
nis pͥmi ꝑpetuã ꝓpagine ꝓculdubio sit mors pena nascen¬
tis tam̃ si ꝓpͥetate iusticiaq pendat᷑. fit glã renascentis: &
cũ sit mors peccati retͥbutio. aliqͥdo impetrat ut nichil reͥbu¬
am qͥcũq etiã ñ ꝑcepto
regnãtionis lauacro ꝓxp̃i confessione moriunt᷑
tantũ eis ual& ad remutenda peccata. ꝗͣtũ si ablu¬

Expanded text:
nulli bona est. Habet enim asperum sensum et contra nulli bona est. Habet enim asperum sensum et contra naturam uis ipsa, qua utrumque diuellitur, quod fuerat in uiuente coniunctum adque consertum, quamdiu moratur, donec omnis adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisque conplexu. Quam totam molestiam nonnumquam unus ictus corporis uel animae raptus intercipit nec eam sentiri praeueniente celeritate permittit. Quidquid tamen illud est in morientibus, quod cum graui sensu adimit sensum, pie fideliterque tolerando auget meritum patientiae, non aufert uocabulum poenae. Ita cum ex hominis primi perpetuata propagine procul dubio sit mors poena nascentis. tamen si pro pietate iustitiaque pendatur, fit gloria renascentis; et cum sit mors peccati retributio, aliquando inpetrat, ut nihil ream quicumque etiam non percepto regenerationis lavacro pro Christi confessione moriuntur, tantum eis valet ad dimittenda peccata, quantum si ablu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ erat nobissingillatĩ creata & distributa forma. in qͣ sin¬
guli uiuertmꝰ .s: iam erat natura seminał ex qͣ ꝓpagarem̃:
Qua scilic& ꝓpt̾ peccatũ uiciata. & iunculo mortis obstrucᷤ¬
ta. iustęq dãpnata: ñ alteriꝰ conditionis hõ ex homine
nasceret᷑: Ac ꝑ hoc alibĩ arbitrii malo usu series cala¬
mitatis huiꝰ exorta ẽ: quȩ humanũ genꝰ origine depͣ¬
uata uelut radice corrupta usq ad scdẽ mortis exi¬
ciũ. quȩ ñ hab& finẽ. solis eis exceptis qͥ ꝑ dĩ grãm libe¬
nt᷑ miseriarũ conexione ꝑducit

Expanded text:
dum erat nobis singillatim creata et distributa forma, in qua sindum erat nobis singillatim creata et distributa forma, in qua singuli uiueremus; sed iam erat natura seminalis, ex qua propagaremur; qua scilicet propter peccatum uitiata et uinculo mortis obstricta iusteque damnata non alterius condicionis homo ex homine nasceretur. Ac per hoc a liberi arbitrii malo usu series calamitatis huius exorta est, quae humanum genus origine deprauata, uelut radice corrupta, usque ad secundae mortis exitium, quae non habet finem, solis eis exceptis qui per Dei gratiam liberantur, miseriarum conexione perducit
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃ pudenda texer̃: que priꝰ eadẽ menbra erant .s pu¬
denda ñ erant: Senscr̃ gͦ nouũ motũ in oboedientis
carnis suȩ. tamq reciꝑcã penã in oboedientię suȩ:
ã qͥppe aĩa in ꝑũsũ ꝓpͥa delectata. & dõ dedignata
seruire. pͥstino corporis seruicio destituebat᷑. Et qͥa
suꝑiorẽ dm̃ suo arbitrio deseruerat. inferiorẽ famu¬
lũ ad suũ arbitriũ ñ tenebat: nec oĩmodo habebat
subditã carnẽ. sic̃ semꝑ haberc potuisset. si dõ sub
spm̃. cũ q̃ controũsia natisumꝰ. trahentes originẽ mor¬
tis & in menbris nr̃is. uiciataq nat᷑a c̃tentionẽ eiꝰ siue
uictoriã de pͥma p̃uaricatione gestantes:¬
S enĩ creauit hominẽ rectũ. naturarũ auda
ñ utiq uicioꝵ. s sponte dep̾uatꝰ. iusteq dãp¬
natꝰ. depͥuatos dampnatos q generauit: Om̃s¬
oñ fiumꝰin illo uno. quando om̃s fuimꝰ ille unꝰ. qͥ ꝑfeminã
lapsusẽ in peccatũ. qͦ de illo facta ẽ ante peccatũ Non¬

Expanded text:
ta sunt, pudenda texerunt : quae prius eadem membra erant, sed pudenda non erant. Senserunt ergo novum motum inobedientis carnis suae, tanquam reciprocam poenam inobedientiae suae. ate in peruersum propria delectata et Deo dedignata seruire pristino corporis seruitio destituebatur, et quia superiorem dominum suo arbitrio deseruerat, inferiorem famulum ad suum arbitrium non tenebat, nec omni modo habebat subditam carnem, sicut semper habere potuisset, si Deo subdspiritum, cum qua controuersia nati sumus, trahentes originem mortis et in membris nostris uitiataque natura contentionem eius siue uictoriam de prima praeuaricatione gestantesctum, naturarum auctor, non utique uitiorum; sed sponte deprauatus iusteque damnatus deprauatos damnatosque generauit. Omfuimus in illo uno, quando omnes fuimus ille unus, qui per feminam lapsus est in peccatum, quae de illo facta est ante peccatum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ mors ꝑ ꝗͣfit ut & delicta oĩa dimit tant᷑. & merita cu¬
mulatiꝰ augeant᷑ : Neq enĩ tanti sunt meriti. qͥcũ mor¬
tẽ differrc ñ posst̃. baptixati sunt. deletis oĩbꝰ peccatis ex
hac uita emigͣrt̃. ꝗͣti st̃ hi qͥ mortẽ cũ possent idõnon
negando ad eiꝰ baptismum ꝑ uenire. Qͦd utiq si fecissent¬
hoc etiã eis in illo lauacro dumiteret᷑. qͦd timore mortis
negauerant. xp̃m: In qͦ lauachro & illiꝰ facinꝰ tã ĩ mane
To uitȩ. discrimine subtanta spe ueniȩ negare ñ possent:
ta mors xpĩ. ut ad eũ ad qͥrendũ suã ñ cunctarent᷑ impen¬
dere. in eos usus redactũ eẽ monstrauit. qͦd ad penã pec¬
cantis ante fuerat constitutũ. ut inde tꝰticiȩ fructꝰ uberio
nasceret᷑. Mors gͦ ñ idõ bonũ uideri deb&. qͥa in tantã ilti

Expanded text:
m fit ut et delicta omnia dimittantur, et merita cumulatius augeantur? Neque enim tanti sunt meriti, qui, cum mortem differre non possent, baptizati sunt, deletisque omnibus peccatis ex hac vita emigrarunt, quanti sunt hi qui mortem, cum possent, ideo non negando ad ejus Baptismum pervenire. Quod utique si fecissent, etiam hoc eis in illo lavacro dimitteretur, quod timore mortis negaverant Christum; in quo lavacro et illis facinus tam immane to vitae discrimine tanta sub spe veniae negare non possent? ta mors Christi, ut ad eum acquirendum suam non cunctarentur impendere, in eos usus redactum esse monstravit, quod ad poenam peccantis antea fuerat constitutum, ut inde justitiae fructus uberior nasceretur. Mors ergo non ideo bonum videri debet, q
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mortuos qͦsq ñ pꝰ mortem s in morte eẽ ñ dubitat
dicẽ Hinc enĩ ẽ illud. qm̃ ñ est in morte qͥ memor sit
tos dicamꝰ dormientes. nec tam̃ eomͦ possumꝰ dicere eos
qͥ iã sunt mortui morientes. Non enĩ ad huc moriun᷑
qͥ ꝗͣtũ attin& ad corporis mortẽ. de qͣ nc̃ dixerimus.
iã st̃ de corporibꝰ separati S hoc ẽ qͦd dixi explica¬
re aliqͣ loquutione ñ posse qͦnã mͦ uł morientes dican¬
t᷑ iuuere. uł iã mortui etiã pꝰ mortẽ ad huc ẽẽ dicant᷑
te. p̃sertĩ cũ eos nec morientes dicamꝰ. sic̃ eos qͥ in sõno
st̃ dicimꝰ dormientes. & qͥ in languore languentes.
& qͥindolore utiq dolentes. ⁊ qͥ in uita uiuentes : At
sunt appellari morientes Unde ñ importune neq in¬
congrue arbitror accidisse. & si ñ humana industria
uidicio fortasse diuino. ut hoc ũbũ qͦdẽ moritur. in la¬
tina lingua nec gͣmmatici declinare potuerint ea re¬

Expanded text:
s quoque non post mortem, sed in morte esse non dubitat dicere. Hinc enim est illud: Quoniam non est in morte, qui memor sit tos dicamus dormientes, nec tamen eo modo possumus dicere eos qui jam sunt mortui, morientes. Non enim adhuc moriuntur quantum adtinet ad corporis mortem, de qua nunc disserimus, iam sunt a corporibus separati. Sed hoc est, quod dixi explicari aliqua locutione non posse. quonam modo uel morientes dicantur uiuere uel iam mortui etiam post mortem adhuc esse dicantur te? Praesertim cum eos nec morientes dicamus, sicuti eos qui in somno sunt dicimus dormientes; et qui in languore, languentes; et qui in dolore, utique dolentes; et qui in vita, viventes: at  nec tamen possunt appellari morientes. Unde non importune neque incongrue arbitror accidisse, etsi non humana industria, judicio fortasse divino, ut hoc verbum quod est, moritur, in latina lingua nec grammatici declinare potuerint, ea re
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ignorando querens. s in crepando ãmoncis. ut ad¬
tender& ubi ess&. in qͦ dsꝰ ñ ess&. Cumuͦ corpꝰ aĩa de
seruit. etate corruptũ. & sencctute confectũ. uenit
in expcrim̃tũ mors altera. deqͣ ds peccatũ ad huc
puniens. homini dixerat. t̾ra es & int̾rã ibis. ut ex
his duabꝰ mors illa pͥma. quȩ totiꝰ ẽ hominis cõple¬
aĩa Unde c̃stat int̾ xp̃anos ueracit᷑ catholicã te¬
nentes fidẽ. etiã ipsam nobis corporis mortẽ ñ le¬
ge nature qͣ nullam mortẽ hominis dsꝰ fec̃.s mcri¬
to in flictã eẽ peccati: qm̃ peccatũ uindicans dz̃. di¬

Expanded text:
utique ignorando quaerens, sed increpando admonens, ut adutique ignorando quaerens, sed increpando admonens, ut adtenderet ubi esset, in quo Deus non esset. Cum uero corpus anima ipsa deseruit aetate corruptum et senectute confectum, uenit in experimentum mors altera, de qua Deus peccatum adhuc puniens homini dixerat: Terra es et in terram ibis; ut ex his duabus mors illa prima, quae totius est hominis, conpleanima. Unde constat inter Christianos ueraciter catholicam tenentes fidem etiam ipsam nobis corporis mortem non lege naturae, qua nullam mortem homini Deus fecit, sed merito inflictam esse peccati
Abbreviated transcription (Latin):
ni. qm̃ ñ ẽ dictũ mortibꝰ. si eã solã intelligamꝰ.
qͦ fit cũ aĩa deserit᷑ sua uita. qͦd illi dsꝰ ẽ.
enĩ deserta ẽ: ut deserer&. s ut desereretur deseruit:
Qđmalũ quippe eiꝰ pͥor ẽ uoluntas eiꝰ. ad bonũ uͦ eiꝰ¬
t pͥor ẽ uoluntas creatoris eiꝰ. siue ut eã facer& quȩ nulla
erat. siue ut reficiat. quia. lapsa ꝑierat: Etiam sigͦ hanc
intelligamꝰ dm̃ denunciasse mortẽ in eo qͦd ait. qua
die ederitis ex illo morit moriemini. tãꝗͣ dicer&. qua
dic me deserueritis ꝑ in oboedientiã. descrã uos ꝑ usti¬
ciã. ꝓfecto in ea morte etiã cet̾ę denunciatt sunt.
quȩ ꝓculdubio fuerant secuturȩ. Nã in eo qͦd in obȩ¬
diens motꝰ in carnȩ aĩȩ in oboedientis exortꝰ ẽ. ꝓpt̾
quẽ pudenda texuer̃. sensa c̃ mors una. in qͦ deseru¬
it aiãm dsꝰ. & ea significata ẽ uerbis ciꝰ. ꝗͣdo timore
dem̃ti sese abscondenti homini dix̃: Adã ubics: Non

Expanded text:
ellegamus, quae fit cum anima deseritur sua uita, quod illi Deus est non enim deserta est ut desereret, sed ut desereretur deseruit; ad malum quippe eius prior est uoluntas eius; ad bonum uero eius prior est uoluntas Creatoris eius; siue ut eam faceret, quae nulla erat, siue ut reficiat, quia lapsa perierat, — etiamsi ergo hanc intellegamus Deum denuntiasse mortem in eo quod ait: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini, tamquam diceret: Qua die me deserueritis per inoboedientiam, deseram uos per iustitiam: profecto in ea morte etiam ceterae denuntiatae sunt, quae procul dubio fuerant secuturae. Nam in eo, quod inoboediens motus in carne animae inoboedientis exortus est, propter quem pudenda texerunt, sensa est mors una, in qua deseruit animam Deus. Ea significata est uerbis eius, quando timore dementi sese abscondenti homini dixit: Adam, ubi es? non
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit: Idem ipsegͥ simul & moriens ẽ & uiuens .s mortiac¬
cedens uita decedens. ad huc tam̃ inuita qͥ inẽ aiã corpori.
ñdũ aũ in morte. qͥ a ñdũ abscessit a corpore: S sicũ abs¬
cesserit. nec tt̃ in morte s. post mortẽ potiꝰerit. ꝗͣdo sit in
morit qͥ dixerit: Nã neq ullꝰ moriens erit. simoriens &
uiuens simul nullꝰ et̃ potest: Quandiu qͥppe aĩa incorpo¬
reẽ: ñ possumꝰ negare uiuentẽ. Aut si moriens potiꝰ dicen¬
dꝰ est: in cuiꝰ iã corpore agit᷑ ut moriat᷑. nec simul qͥsꝗͣ po¬
pest ec̃ iuuens & moriens: nescio ꝗͥ do sit uuiens: si nẽiare nnp̃¬

Expanded text:
uiuit. Idem ipse igitur simul et moriens est et uiuens, sed morti acuiuit. Idem ipse igitur simul et moriens est et uiuens, sed morti accedens, uita cedens; adhuc tamen in uita, quia inest anima corpori; nondum autem in morte, quia nondum abscessit a corpore. Sed si, cum abscesserit, nec tunc in morte, sed post mortem potius erit: quando sit in morte quis dixerit? Nam neque ullus moriens erit, si moriens et uiuens simul esse nullus potest. Quamdiu quippe anima in corpore est, non possumus negare uiuentem. Aut si moriens potius dicendus est, in cuius iam corpore agitur ut moriatur, nec simul quisquam potest esse uiuens et moriens: nescio quando sit uiuens. CAPUT X. An
Abbreviated transcription (Latin):
que transacta atq ptita ẽ. si postea uita p̃sens aiȩ. bona¬
e  seu mala est: Mors aũ tc̃cis mala erat. ꝗͣdo erat. hocẽ ꝗͣdo
illa mors ẽẽ ei apparebit. cuiꝰ g̃uẽ ac molestũ in morientib
diximꝰ sensũ Quandiu onĩ sentiunt: adhuc utiq uiuunt¬
Et si ad huc uiuunt. ante mortẽ ꝗͣ in morte potiꝰ dicendi st̃.
quia illa cũ uenerit aufert omẽm corporis sensũ. qͥ ea ꝓpͥn¬
quante molestꝰ ẽ Ac ꝑ hoc qͦmͦ morientes dicamꝰ cosqͥñ
dũ mortui st̃.s ĩminente morte iã extrema & mortifera
afflictione iactant᷑. explicare difficile ẽ: etiã si recte isti
appellant᷑ morientes. qͥa cũ mors quȩ iã inpendit. adue¬
nerit. ñ morientes .s. mortui nuncupant᷑: Nullꝰ ẽ gͦ moriens
nͥ uiuens Qm̃ cũ intanta ẽ extremitate uite in qͣta st̃ qͦs
agere animã dicimꝰ. ꝓfecto qͥ ñdũ aĩa caruit. ad huc

Expanded text:
quae transacta atque praeterita est, sed post eam vita praesens animae, bonaquae transacta atque praeterita est, sed post eam vita praesens animae, bona seu mala est. Mors autem tunc eis mala erat, quando erat, hoc est, quilla mors esse apparebit, cujus gravem ac molestum in morientibus diximus sensum. Quamdiu enim sentiunt, adhuc utiqet si adhuc uiuunt, ante mortem quam in morte potius esse dicendi sunt; quia illa, cum uenerit, aufert omnem corporis sensum, qui ea propinquante molestus est. Ac per hoc quo modo morientes dicamus eos, qui nondum mortui sunt, sed inminente morte iam extrema et mortifera adflictione iactantur, explicare difficile est, etiamsi recte isti appellantur morientes, quia, cum mors quae iam inpendet aduenerit, non morientes, sed mortui nuncupantur. Nullus est ergo moriens nisi uiuens, quoniam, cum in tanta est extremitate uitae, in quanta sunt quos agere animam dicimus, profecto qui nondum anima caruit adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate fidelit̃ & laudabilit̃ morit᷑: mors eiuct᷑. Ideo qͥp¬
pe aliqͥd eiꝰ suscipit᷑. ut tota contingat. & scdã insuꝑ quȩ nũq̃
finatur accedat Suscipit᷑ enĩ aĩẽ a corpore seꝑatio. ne dõ ab
aiã seꝑato. etiam ipsa seꝑet᷑ a corpore. ac sic totiꝰ hominis pͥma
morte cõpleta. sedã excipiat sepit̃na Qeirca mors qͥdẽ ut di¬
xi cum eã morientes patiunt᷑. cũq in eis ut moriant᷑ fac̃. ne¬
mini bona ẽ: s laudabilit̃ toleratur ꝓtenendo uł adipiscen¬
dobono: Cũ uͦ in ea sint qͥa mortui nuncupant᷑. ñ ab surde
dr̃. ⁊ mał mala. & bonis bona: In reqͥe enĩ st̃ aĩȩ pioꝵ a cor¬
pore seꝑate. ĩpioꝵ aũ penas luunt. donec istoꝵ ad ȩtnã uitã
illoꝵ uͦ ad et̃nã mortẽ quȩ scdã dr̃. corpora reuiuiscant:
ed id tempꝰ qͦaĩȩ a corpore seꝑate aut in
bonis sunt aut in mał. utrũ pꝰmortẽ potiꝰ an in
mortẽ dicendũ est: Si enĩ pꝰmortẽ ẽ : iã ñ ipsa mors

Expanded text:
eritate fideliter et laudabiliter moritur, mors cavetur. Ideo quippe aliquid ejus suscipitur, ne tota contingat, et secunda insuper, quae nunquam finiatur, accedat. Suscipitur enim animae a corpore separatio, ne Deo ab anima separato etiam ipsa separetur a corpore, ac sic totius hominis prima morte completa, secunda excipiat sempiterna. Quocirca mors quidem, ut dixi, cum eam morientes patiuntur, cumque in eis ut moriantur facit, nemini bona est, sed laudabiliter toleratur pro tenendo vel adipiscendo bono. Cum vero in ea sunt, qui jam mortui nuncupantur, non absurde dicitur et malis mala, et bonis bona. In requie enim sunt animae piorum a corpore separatae; impiorum autem poenas luunt: donec istarum ad aeternam vitam, iled id tempus, quo animae a corpore separatae aut in bonis sunt, aut in malis, utrum post mortem potius, an in morte dicendum est? Si enim post mortem est, jam non ipsa mors,
Abbreviated transcription (Latin):
płs cũ uell& ostendere. ꝗͣtũ peccatũ grã ñ subuenien¬
te ad nocendũ ualer&. etiã ipsã legc̃ qͣ ꝓhibet᷑ peccatũ
Dñ dubitauit dicere uirtutẽ ẽc̃ peccati. Aculcus in¬
qͥt mortis ẽ peccatũ. uirtꝰaũ peccati lex. Uerissime õmo. Au¬
g& enĩ ꝓhibitio desideriũ oꝑis inliciti. ꝗͣdo iusticia ñ sic di¬
ligit᷑. ut peccandi cupiditas eiꝰ delectatione iuincatur Ut
aũ diligat᷑ & delect& uera iusticia. ñ nͥ diuina subuenit
ti. ideo ipsealio loco ũsans huiꝰmodi questionẽ. ita inqͥt:

Expanded text:
s cum uellet ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina subuenit ti: ideo ipse alio loco uersans huius modi quaestionem: Itaque, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Qd tc̃ tim̃dũ fuerat ut ñ peccaret᷑. nc̃ suscipiendũ ẽ: ne pec¬
cet᷑. Sic ꝑ iesfabilẽ dĩ miscdam. & ipsa pena uitioꝵ tͣnsit
in armauirtutis. & fit tͦꝰtimeritũ etiã suppliciũ peccatoris:
Tc̃ enĩ mors ẽ adqͥsita peccando. nc̃ ĩplet iͦticia moriendo:
Uerũ hoc inscis martyribꝰ qͥbꝰ alterutrũ a ꝑsequutore ꝓponit᷑¬
ut aut deserant fidẽ. aut sufferant mortẽ. Iusti enĩ malunt
credendo ꝑpeti. qͦd st̃ pͥmi iniqͥ ñ credendoꝑpessi. Nisi enĩ
peccassentilli. ñ morerent᷑. Peccabt̃ aut̃ isti. nͥ moriant᷑
Mortui st̃ gͦ illiqͥa peccauer̃. ñ peccant isti qͥa moriunt᷑: facꝰ

Expanded text:
n peccaretur, nunc suscipiendum est, ne peccetur. Sic per ineffabilem Dei misericordiam et ipsa poena uitiorum transit in arma uirtutis, et fit iusti meritum etiam supplicium peccatoris. Tunc enim mors est adquisita peccando, nunc inpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyribus, quibus alterutrum a persecutore proponitut aut deserant fidem, aut sufferant mortem. Justi enim malunt credendo perpeti, quod sunt primi iniqui non credendo perpessi. Nisi enim peccassent illi, non morerentur: peccabunt autem isti, nisi moriantur. Mortui sunt ergo illi, quia peccaverunt: non peccant isti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rct᷑ atq ita ñ inuisibili p̃mio ꝓbaret᷑ fides. s ũ nec fides eẽt
c̃festĩ suioꝑis querendo & sum̃do mercedẽ : Nc̃ uͦ maiore&
mirabiliore gr̃ã saluatoris. inusiusticiȩ peccatipena c̾ũsaẽ:
Ic̃ enĩ dictũ ẽ homini morierissi peccaueris nc̃ dr̃ martiri mo¬
rere ne pecces: Tc̃dictũ ẽ. simandatũ transgressi fueritis mo

Expanded text:
baretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiae peccati poena conuersa est. Tunc enim dictum est homini: Morieris, si peccaueris: nunc dicitur martyri: Morere, ne pecces. Tunc dictum est: Si mandatum transgressi fueritis, mo
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑alit̃ seqͤret᷑ in nascentibꝰ cȩtis Neq enĩ ita hõ ex
homine. sicut hõ ex puluere. Pulus nãq homini fa¬
ciendo materies fuit. hõ aut̃ homini gignendo parens:
Pinde qͦd est t̾ra ñ hocẽ caro. ꝗͣꝗͣ ex tra factasit caro
Qͦd est aut̃ parens hõ. hoc ẽ & ꝓles hõ In pͥmogͥ homi

Expanded text:
naturaliter sequeretur in nascentibus ceteris. Neque enim ita homo ex naturaliter sequeretur in nascentibus ceteris. Neque enim ita homo ex homine, sicut homo ex puluere. Puluis namque homini faciendo materies fuit, homo. autem homini gignendo parens. Proinde quod est terra, non hoc est caro, quamuis ex terra facta sit caro; quod est autem parens homo, hoc est et proles homo. In primo i
Abbreviated transcription (Latin):
oN aũ dissimulanda¬
nascit᷑ questio: utrũ reuera mors qua seꝑant᷑ aiã
& corpꝰ hominis sit bona : Quia sita c̃. qͦmͦ po¬
terit optinere quod etiã ipsa sit pena peccati: Hanc¬
ct enĩ pͥmi homines nͥ peccassent: ꝑpessi utiq ñ fuissent
Quogͥ pacto bona et̃ possit bonis. quȩ accidere bonis ñ¬
posset nͥ malis: S rursus siñ nͥ mał poss& accidere. ñ
deber& bonis bona ẽt̃. s nulla Cur enĩ ẽẽt ulla pena.
in qͥbꝰ ñ ẽent ulliꝰ punienda : Qua ꝓpt̾ faterdũ ẽ. pͥmos
qͥdem homines ita fiusse institutos. ut si ñ peccassent. nul¬
lũ mortis experirent᷑ genꝰ. s cosdem pͥmos peccarores. ita
morte fuisse multatos. ut etiã qͥcquid eoꝵ stirpe ẽẽt
exortũ. eadc̃ pena teneritur obnoxiũ: Non enĩ aliud
ex ipsis. quã qͦd ipsi fuerant nasceret᷑: Pro magnitudi¬
ne qͥppe culpȩ nature illꝰ. dãpnatio mutaũ in peus.
ut qͦd penalit̾ p̃cessit in peccantibꝰ hominibꝰ pͥmis. etum

Expanded text:
on autem dissimulandscitur quaestio, utrum revera mors, qua separantur anima et corpus, bonis sit bona. Quia si ita est, quomodoterit obtineri quod etiam ipsa sit poena peccati? Hanc enim primi homines, nisi peccavissent, perpessi utique non fuissent. Quo igitur pacto bona esse possit bonis, quae accidere non posset nisi malis? Sed rursus si nonnisi malis posset accidere, non deberet bonis bona esse, sed nulla. Cur enim esset ulla poena, in quibus non essent ulla punienda? Quapropter fatendum est, primos quidem homines ita fuisse institutos, ut, si non peccassent, nullum mortis experirentur genus: sed eosdem primos peccatores ita fuisse morte mulctatos, ut etiam quidquid de eorum stirpe esset exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam quod ipsi fuerant, nasceretur. Pro magnitudine quippe culpae illius naturam damnatio mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit in peccantibus hominibus primis, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
iquẽ uͦ mouet. c̾ uł ipsa patiant᷑. si & ipsa pec¬
cati pena ẽ: quoꝵ ꝑ grãm reatꝰ ab oleretur.
iã ista questio in alio nr̃o oꝑe qͦd scripsimꝰ de
baptismo paruuloꝵ tͣctata absoluta ẽ. ubi dictũ ẽ
ad hoc relinqͥ aĩe exꝑim̃tũ seꝑationis a corpore. ꝗͣ¬
uis ablato ia criminis nexu. om̃ si regenerationis
sa cͣm̃tũ continuo sequeret᷑ ĩ mortalitas corporis. ip¬
sa fides eneruaret᷑. Que tc̃ ẽ fides. ꝗͣdo expectat᷑
in spe. qͦd uire ñdũ uidet̃: fida aũ robore atq cer¬
tamine in maioribꝰ dũ taxat ȩtatibꝰ etiã mortis su

Expanded text:
quem uero mouet, quur uel ipsam patiantur, si et ipsa peccati poena est, quorum per gratiam reatus aboletur: iam ista quaestio in alio nostro opere, quod scripsimus de baptismo paruulorum, tractata ac soluta est; ubi dictum est ad hoc relinqui animae experimentum separationis a corpore, quamuis ablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum uidetur. Fidei autem robore adque cert
Abbreviated transcription (Latin):
infantilia rudim̃ta p̃sumptione illicita. & dampna¬
tione iuista ꝓ lapsus ł impulss ẽ pͥmꝰ hõ. s actenꝰ in
eo nat᷑a humana uiciata atq mutatac̃: ut repug¬
nantẽ pattret᷑ in menbris in oboedientiã concupis¬
cendi. & obstringeret᷑ necessitate moriendi. atq
ita id qͦd uicio penaq factꝰ c̃. idõ obnoxiꝰ peccato
mortiq gencrar& A quo peccati uinculo si ꝑ xp̃i
mortem ꝑpcti posst̃. ꝗͥ aiam sciungit a corpore
In scđm uͦ illã sinc finc penalẽ. libãti. a peccati
obligatione ñ transeunt:¬

Expanded text:
infantilia rudimenta praesumtione inlicita et damnainfantilia rudimenta praesumtione inlicita et damnatione iusta prolapsus uel inpulsus est primus homo; sed hactenus in eo natura humana uitiata adque mutata est, ut repugnantem pateretur in membris inoboedientiam concupiscedi et obstringeretur necessitate moriendi, adque ita id, quod uitio poenaque factus est, id eat obnoxios peccato mortique generaret. A quo peccati uinculo si per Medmortem perpeti possunt, quae animam seiungit a corpore; in secundam uero illam sine fine poenalem liberati a peccati obligatione non transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
manũ fuit. ꝗͣdo illa coniugũ copula diuinã senten¬
tiã suȩ dãpnationis excepit Et cũ homo factꝰ est.
ñ cũ crearetur. sed cũ peccar& & puniret᷑ hoc ge¬
nuit. ꝗͣͥtũ quidẽ attinet ad peccati & mortis origi¬
nẽ: Non enĩ ad infantilẽ leuitudinẽ & infirmitatẽ
animi & corporis ꝗ̃ uidemꝰ in paruulis peccato uł
pena ille reductus est: que ds uoluit ec̃ tanꝗͣ pͥmor¬
dia catuloꝵ. quoꝵ parentes in bestialẽ uitã mortẽq
dciecerat Sic̃ enĩ scriptũ est. hõcũ in honore ẽt̾t ñ
intellex̃. cõparatꝰ ẽ uim̃tis ñ intelligentibꝰ. & similis
factus est illis . nͥ qͦd infantes infirmiores etiã in usu
motuq cernimꝰ menbroꝵ. & sensu appetendi atq
uitandi . ꝗ̃ st̃ alioꝵ tenerrimi fetꝰ animaliũ: Tamꝗͣ
sc tanto ad tollat excellentiꝰ supͣ cet̾a aĩantia uis hu¬
mana. ꝗͣtomagis impetũ suũ ut sagata cũ arcꝰ ex¬
tendit᷑ retrorsũ reducta distulerit: Nongͦ ad istã

Expanded text:
illa coniugum copula diuinam sententiam suae damnationis excepit; et quod homo factus est, non cum crearetur, sed cum peccaret et puniretur, hoc genuit, quantum quidem adtinet ad peccati et mortis originem. Non enim ad infantilem hebetudinem et infirmitatem animi et corporis, quam uidemus in paruulis, peccato uel poena ille redactus est quae Deus uoluit esse tamquam primordia catulorum, quorum parentes in bestialem uitam mortemque deiecerat; sicut enim scriptum est: Homo in honore cum esset, non intellexit; conparatus est pecoribus non intellegentibus et similis factus est illis; nisi quod infantes infirmiores etiam cernimus in usu motuque membrorum et sensu adpetendi adque uitandi, quam sunt aliorum tenerrimi fetus animalium; tamquam se tanto adtollat excellentius supra cetera animantia uis humana, quanto magis inpetum suum, uelut sagitta cum arcus extenditur, retrorsum reducta distulerit; — non ergo ad ista
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire ad regnũ cuiꝰ nullus c̃ finis:
Uideoi mͥ debitũ ingentis huiꝰ adiuuante dnõ
reddidisse Quib parũ uł quib nimiũ ÷ m
ignoscant: Quib aut̃ satis ẽ : ñ mͥ s dõ mecũ
Aritias congratulante agant: o I¬

Expanded text:
uenire ad regnum, cuius nullus est finis? Videor mihi debitum ingentis huius operis adiuuante Domino reddidisse. Quibus parum uel quibus nimium est, mihi ignoscant; quibus autem satis est, non mihi, sed Deo mecum gratias congratulantes agant.
Abbreviated transcription (Latin):
re diffinire ñ audeo qͦd ꝙxeogitare ñ ualco Ta¬
m̃ & motꝰ & statꝰ. sic̃ ipsa specics decens erit. qui
glã crit. ubi laudantis nec errore quisꝗ̃ nec ad¬
ulatione laudabitur: Uetus honor qͥ nulli nẽ¬
gabitur digno. nulli deferretur indigno Sed
nec ad cum ambig& ullus indignꝰ ubi nullus¬
ꝑmittetur et̃ nͥ dignꝰ. Uera pax. ubinichil adũsi. nec a se
ipsonet ab aliqͦ qͥsꝗͣ patictur: Premiũ uirtutis erit ipso qͥuir¬
tutẽ dedit & qͥ se ipsũ qͦ meliꝰ & maiꝰ nichil poss& eẽ ꝓmi

Expanded text:
re definire non audeo, quod excogitare non ualeo; tare definire non audeo, quod excogitare non ualeo; tamen et motus et status, sicut ipsa species, decens erit, ubi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullurmittetur esse nisi dignus; uera pax, ubi nihil aduersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patietur. Praemium uirtutis erit ipse, qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius
Abbreviated transcription (Latin):
tacrit illa felicitas. ubi uullũ arit malũ. nullum
latebit bonũ : Uacabitur dĩ laudib. quando
erit oiã inoĩb. Na quid aliud agetur. ubi neq
ulla desidia cessabitur. neq ulla indigentia la¬
borabitur. Hescio Admoneor ctiam sc̃o
cantico. ubi lego uł audio Beati qui habitant
indomo tua dnẽ in selã selõꝵ laudabt̃ it Orã
mebra & uiscera in corruptibilis corporis quȩ nc̃
uidemꝰ pusus necessitatis uarios distributa. qm̃tẽ
ñ erit ipsa necessitas. s plena & ocrta scturitas:
sempitna fdicitas. ꝓficient dĩ laudib Om̃s quip¬
pe illi de quib iã sũ loquutꝰ qui nc̃ latent armo¬
nię cor poralis numĩ. nc̃ latebt̃ in trinsecꝰ & ex¬
trinsetus ꝑ corporis cuncta dispositi. & cũ cetis
reb quę ibi magne atq mirabiles uidebunt᷑
racionabiles mentes: in tanta artificis laude ra¬
cionabilis pulchritudinis delectatione suoceden:
Qui motꝰ ilic taliũ corpoꝵ sint futuri. etmẽ¬

Expanded text:
ta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentiaborabitur, nescio. admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. omnia membra et uiscera incorruptibilis corporis, quae nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena, certa securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes quippe illi de quibus iam sum locutus qui nunc latent harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebus, quae ibi magnae atque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laude rationabilis pulchritudinis delectatione succendent. qui motus illic talium corporum sint futuri teme
Abbreviated transcription (Latin):
posuit in sua potestate: Postquã tãꝗͣ in dic septima
requisc& diꝰ. cũ eundem septimũ diem qͥd nos crimꝰ
in se ipso dõ faci& requiescart: Oc istis porro etatib:
singulis nc̃ diligent̃ longum ÷ disputart. Hȩc tam̃
septima erit sabbatũ nrm̃. cuiꝰ finis ñ erit ueꝑa.¬

Expanded text:
 septimo requiescet deus, cum eundem diem septimum, quod nos erimus, in se ipso deo faciet requiescere. de istis porro aetatibus singulis nunc diligenter longum est disputare; haec. autem septima erit sabbatum nostrum, cuius finis non erit ue
Abbreviated transcription (Latin):
septimũ. & sanctificauit eũ: quia ineo reqͥeuit ab oib
oꝑib suis. qͣuichoaũ ds̃ facere. Dies enĩ septimꝰ cũ
nos ipsi crimꝰ. quandoci fuerimꝰ benedictione &
scĩficatione pleni atq ꝑfecti Ibi uacantes uiddumnꝰ
cetidimꝰ. audientes a seductore eritis sic̃ dii. & rt̃i¬
dentes auero dõ quo faciente etmꝰ dii. ciꝰ partiapa¬
tione ñ descrtione: Quid enĩ sinc illo fecimꝰ ñ qͥd
in ua ciꝰ defecimꝰ : A ꝗͦ refecti a grã maiore ꝑfes

Expanded text:
septimum et sanctificauit eum, quia in eo requieuit ab omnibus septimum et sanctificauit eum, quia in eo requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni atque perfecti. ibi uacantes uidebimuscecidimus audientes a seductore: eritis sicut di et recedentes a uero deo, quo faciente di essemus eius participatione, non desertione. quid enim sine illo fecimus, nisi quod in
Abbreviated transcription (Latin):
corporis nouit: sic̃ aũ corpore sentiunt᷑. plurimos nes¬
una qua potentiã m̃tis ñ latent. altã qua exꝑientis
sensib in herent: Aliter quippe sciunt᷑ uicia orã ꝑ
sapientie doctrinã. alit̾ ꝑ insipientis pessimã uitã.
ita & obliuiones maloꝵ duȩ sunt: Aliter ea nãq
oblunscitur cruditꝰ & doctꝰ. alit̃ ex ꝑtꝰ & passꝰ. Ille
si ꝑitiã neglegat. istt si miseria careat Sedm̃ hanc px¬
obluuonẽ quã posteriore loco posui. ñ er̃ memons
tꝰ deleantur de sensib coꝵ Ea tam̃ potentua sasi¬
entię quę magna ineis erit ñ solũ sua p̾tĩta s
etiam dap̾natoꝵ eos sempiterna miseria ñ liti¬
uacait & uidete. qm̃ egosum ds̃. Qd erit uere ma¬
ximũ sabbatũ. ñ habens uesꝑum. qͦd cõm̃dauit das
in pͥmis oꝑib mundi ubi legitur. & reqͥeuit ds̃ die
septimo ab oĩb oꝑib suis qđ fec̃. & benedix̃ ds̃ du

Expanded text:
corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescorporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nesum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memotus deleantur de sensibus eorum. ea tamen potentia scientiae, quae magna in eis erit, non solum sua praeterita sed etiam damnatorum eos sempiterna miseria non lateuacate et uidete, quoniam ego sum deus; quod erit uere maxime sabbatum non habens uesperam, quod commendauit dominus in primis operibus mundi, ubi legitur: et requieuit deus die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit. et benedixit deus diem
Abbreviated transcription (Latin):
ore grã libãtur: ut adeam ꝑducatur lib̾tatẽ. in qͣ
peccart ñ possit: Sicut enĩ pͥma ĩmortalitas fuit
bm̃ arbitriũ posse peccare. nouissimũ ñ posse peccare
Sicenĩ eritin amissibilis uoluntas pietatis & equita¬
tis. qͦmͦ c̃ felicitatis Nã utiq peccando nec pietatẽ
nec felicitatẽ tenuimꝰ. uoluntatẽ uͦ felicitatis nec
ꝑdita felictatt ꝑdidimꝰ: Certe ds̃ ipse num quid
qm̃ peccare ñ potest ideo libm̃ arburiũ habere noganoꝰ
esi : Ent gͦ illiꝰ cuutas & una in oĩb & inseparabilis in
singulis uoluntas libã. ab om̃i malo libãta. & imple¬
ta oĩbono. fruens indeficient̃ ęternoꝵ ioc̃ditate gau¬
dioꝵ. oblita culpaꝵ. oblita pocnaꝵ. Nec ideo tam̃ sa
suc libãtionis oblita. ut libãtori suo ñ sit ing̃ta. Eto u
gͦ attin& ad scientiã racionalẽ memor p̃titoꝵ etiã ma¬
Nã & ꝑitissimꝰ medicꝰ sic̾ arte sciunt᷑ os fere morbos

Expanded text:
ore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua ore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua peccare non possit. sicut enim prima immortalitas fuit, berum arbitrium posse non peccare, nouissimum non\'posse peccare. sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quomodo est felicitatis. nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem uero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. Certe Deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et inpleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata: quantum ergo adtinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam manam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos
Abbreviated transcription (Latin):
bitriũ ñ habebt̃. qr peccata ciꝰs delectari ñ poter̃:. Ma¬
gis qͥppe erit librm̃ adelectationc peccandi. usq ad de¬
lectationc̃ ñ peccandi in declinabile libãtũ. Nam pͥmũ
libin arbitriũ q̃d homini datũ ÷ qͣdo pͥmũ creatꝰ÷. rac¬
tꝰ potiut ñ peccare. s potuit & peccare Hoc aũ nouis¬
simũ copotentiꝰ erit. quo peccare ñ potãt Uerũ hoc
quoq dĩ munere. ñ suȩ possibilitatt natȩ: Aliud ÷
enĩ et̃ dm̃. aliud participẽ dĩ. Ds natã peccare ñ
potest. particeps uͦ dĩ ab illo accipit ut peccare ñ pos¬
sit: Seruandi aut̃ gͣdꝰ erant diuini muneris. ut pͥ¬
mũ darctur liberũ arbiriũ. qͦ peccare hõ poss&.
nouissimũ quo peccare ñ poss&. Atq illud ad cõ¬
parandũ meritũ. hoc ad recipiendũ p̃miũ ꝑtinera:
S qr peccauit ista natã cum peccare potuit. largi¬

Expanded text:
bitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt. Mabitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt. Magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. Nam primum liberum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus, potuit non peccare, sed potuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, quo peccare non poterit; uerum hoc quoque Dei munere, non suae possibilitate naturae. Aliud est enim esse Dpotest; particeps uero dei ab illo accepit, ut peccare non possit. seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non peccare homo posset, nouissimum, quo peccare non posset, atque illud ad comparandum meritum, hoc ad recipiendum praemium pertineret. sed quia peccauit ista natura. cum peccare potuit, largi
Abbreviated transcription (Latin):
mͥplebs: nͥ ego erounde satient ego ero qͣcũꝙ aħ hominib
honeste desiderant᷑. & uita. & salus. & uictꝰ & copia.
& glã. & honor. & par. & oĩa bona: Sic enĩ & illud
recte intelligit᷑ qđ ait aplsꝰ. ut sit ds̃ orã in oĩb. Ipse fi¬
tidio amabitur. sine fatigatione laudabitur Hoc
munꝰ. inc affectꝰ. hic actꝰ. ꝓ fecto erit õĩb sic̃ ipsa ui¬
ta etna c̃munis. Cet̾m qͥ futuri sint ꝓ meritis pioꝵ. ea
magis dicẽ : Qđ tam̃ futuri sint: ñ ÷ ambigendũ. it¬
ꝙ id etiã beata illa ciuitas magnũ inse bonũ uidebit
dent archanglis anglĩ ceti. tãq nolit et̃ unꝰ quisq
qͦd ñ accepit. quamuissit pacatissimo c̃cordie uincu¬
lo eiqͥ accep̃ obstrictꝰ. qr nec in corpore uult oculꝰ ec̃
qui ẽ digitꝰ. cũ m̃brũ utrũq c̾tineat totiꝰ carius pacata
cõpago. Sic itaq habebit donũ alius aliominꝰ. ut hoc
qͦq donũ habeat ne udit ampliꝰ. Nec ideo liberũ ar¬

Expanded text:
ue ab hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus et copia et gloria et honor et pax et omnia bona\'? Sic enim et illud recte intellegitur, quod ait apostolus: Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse fine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, hic adfectus, hic actus profecto erit omnibus, sicut ipsa uita aeterna, communis. Ceterum qui futuri sint pro meritis pramagis dicere? Quod tamen futuri sint, non est ambigendum. Adque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebitdent archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordiae uinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata conpago. Sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit amplius. Nec ideo liberum ar
Abbreviated transcription (Latin):
tt̃ nobis ad hoc sabbatũ adipiscendi imputat᷑: Qus
sinob̾ atribucrimꝰ seruilia er̃. cũ des abbato dieatis.
Et sabbita mea dedi cis. in signũ int̾ine & cos. ut sci¬
rent qi egodũs qͥ sc̃ĩfico eos Hec ꝑfectt tt̃ scienꝰ. qu an¬
do ꝑfecte uocabimꝰ. & ꝑfecte uidebimꝰ qr ipse ÷ ds̃:
Ipsc etiam numerꝰ ȩtatũ uł utiq dieꝵ si scdm̃ cos arti¬
culos tempis cõputetur qͥ in scripturis uidentur exp̃ssi
iste sabbati siniꝰ eudentiꝰ apparebit. qm̃ septimꝰ inuenit̾
Ut prima etas tamꝗ̃ dies pͥmꝰ sit : ab ad ã usq aa di

Expanded text:
 nobis ad hoc sabbatum adipiscendum inputantur; quia si nobis ea tribuerimus, seruilia erunt, cum de sabbato dicatur:  eos, ut scirent quia ego Dominus qui sanctifico eos. Hoc perfecte tunc sciemus, quando perfecte uacabimus, et perfecte uidebimus quia ipse est Deus. Ipse etiam numerus aetatum, ueluti dierum, si secundum eos articulos temporis conputetur, qui scripturis uidentur expressi, iste sabbatismus euidentius apparebit, quoniam septimus inuenitur, ut prima aetas tamquam primus dies sit ab Adam u
Abbreviated transcription (Latin):
tuos iudicabit Qͦd aut̃ ipse sit salutare dĩ. mub¬
tas & alia testimonia scripturaꝵ.s euidentiꝰ hoc¬
nobis illiꝰ scius simeonis uerba declarant:. Qui cum
infantt̃ xp̃m accepisset in manꝰ suas. nc̃ dimitts in

Expanded text:
rtuos iudicabit. Quod autem ipse sit salutare Dei, mulrtuos iudicabit. Quod autem ipse sit salutare Dei, multa sunt et alia testimonia scripturarum; sed euidentius uenerandi illius senis Symeonis uerba declarant, qui, cum infantem Christum accepisset in manus suas: Nunc, in
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰ inceloc̃. totꝰ int̾ra. ñ alteriis tẽꝑib s utrũq si¬
enĩ acrimonia ceruendũ eidẽ qͦq aulia nichil ali¬
ud poss̃ uidẽ ꝗ̃ corporai. s ut uideant & in corporalu
Et fortasse ista uirtꝰ ceruendi magna data fucritad
horam etiã in isto mortali corpore oculis sũmi uiri
iob quando ait ad dm̃. In auditu auris audiebã
te pͥus. nc̃ aut̃ oculus mͦs uid& te: ꝓpt̃ca despcxi
mem& ipsum. & distabui. & existimaui me t̾ram
& cinerc̃. Quis nichil ꝓhibeat & oculũ cordis in¬
telligi. de qͥb oculis ait apłꝰ. illuminatos ocdõs
habẽ cordis urĩ: Ipsis iut̃ uideri dm̃ cũ uidebitꝰ¬
xpianꝰ abigitnemo. qͥ fidelit̃ accipit qͦd ait dͦs
ille magister. Beati mundo corde. qm̃ ipsi din
uidebt̃ S utrũ etiã ibi corporalib oculis uideat᷑.
hoc in ista questione uersamꝰ. Illud enĩ qͦd scriptũ :
& uidit oĩscaro salutare dĩ. sine ulliꝰ nodo diffi¬
cultatis. sic intelligi potest. ac si dictam fuerit:

Expanded text:
totus in caelo est, totus in terra, non alternis temporibus, sed utrumque sienim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud possunt uidere quam corpora — sed ut uideant et incorporalia. et fortasse ista uirtus magna cernendi data fuerit ad horam etiam in isto mortali corpore oculis sancti uiri Iob, quando ait ad deum: in obauditu auris audiebam te prius, nunc autem oculus meus uidet te; propterea despexi memet ipsum et distabui et aestimaui me terram et cinerem; quamuis nihil hic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus oculis ait apostolus: inluminatos oculos habere cordis uestri. ipsis autem uideri deum, cum uidebitianus ambigit nemo, qui fideliter accipit, quod ait Deus ille magister: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum uidebunt. Sed utrum etiam corporalibus ibi oculis uideatur, hoc in ista quaestione uersamus. Illud enim quod scriptum est: Et uidebit omnis caro salutare Dei, sine ullius nodo difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuerit:
Abbreviated transcription (Latin):
plius tc̃ om̃s munere isto habundabt̃. cũ ds̃ erit
oiã in om̃ib Habebunt tam̃ etiam illi oculi
ñ eis indiguit ut uider& absentẽ. ñ eis usus ẽ adui¬
denda p̾sentia. quę tam̃ spũ uidcre poss& etiã si il¬
los clauder&. sic̃ uidit absentia ubi cũ eis ipse ñerat:
Absit gͦ ut dicimꝰ illos scõs in illa uita dm̃ clausis
oculis iuisuros: quẽ spũ semꝑ uidebunt: Sedutrũ
udebunt & ꝑ occulos corporis cum eos aꝑtos hbebt̃.
inde questio ẽ: Sieni tantũ poter̃ in corpore spũa¬
li eo modo utiq etiã ipsi occuli spãles. quantũ pos¬
sunt isti quales nc̃ habemꝰ: ꝓculdubio ꝑ eosds̃ ui¬
deri ñ poterit. Longe itaq alteriꝰ er̃ potentiȩ:
si ꝑ cosuidebitur in corpore illa nata. que continet᷑

Expanded text:
plius tunc omnes munere isto abundabunt, cum Deus erit plius tunc omnes munere isto abundabunt, cum Deus erit omnia in omnibus! Habebunt tamen etiam illi oculi lle propheta, quia non eis indiguit ut uideret absentem, non eis usus est ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiamsi illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. Absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita Deum clausis oculis non uisuros, quem spiritu semper uidebunt. Sed utrum uidebunt et per oculos corporis cum eos apertos habebunt, inde quaestio est. Si enim tantum poterunt in corpore spiritali eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus: procul dubio per eos Deus uideri non poterit. Longe itaque alterius erant potentiae, si per eos uidebitur incorporea illa natura, quae non continetur
Abbreviated transcription (Latin):
speculũ in enigmate: tc̃ aut̃ facie ad facic̃ Neꝰ¬
scio ex parte. it̃ aũ cognoscã sic̃ & cognitꝰ sũ: Sigͦ
in hac uita ubi hominũ mirabiliũ ꝓphetia ita
comparanda ẽ illi uitȩ quasi paruuli ad iuuenc̃
uidit tam̃ heliscus accipientẽ munera seriuĩ suũ
ubi ipse ñ erat. itanc cumuencrit qd ꝑfectũ ẽ
nec iã corpꝰ corruptibile ad guabit anunã. sed in¬
corruptibile nichil ĩpedi&. illi scĩ adea qͦ uiden¬
da sunt oculis corporcis quib heliseus absens ad
scruũ suũ uidendũ. non indiguit indigebunt:
ꝓphȩ. Nonne cor nicũ iuit tecũ. quando conus
c̃ uir decurru in obuiã tͥ. & accepisti pecuniã : Et
cetã: Sic̾ aũ ex hebreo int̃p̃tatus ẽ prbr̃ ihcronim¬
nonne cor icũ inquitꝰ p̃senti erat. quando c̃uers
c̃ homo. decurrii suo in occursũ tui: Corde suo
gͦ sedix̃ hoc uidisse ꝓphã. ad uito quidem mira¬
biliter nullo dubitante diuinitus S quanto am¬

Expanded text:
speculum in aenigmate, tun autem facie ad faciem. escio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Si ergo in hac uita, ubi hominum mirabilium prophetia ita conparanda est illi uitae, quasi paruuli ad iuuenem, uidit tamen Helisaeus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit quod perfectnec iam corpus corruptibile aggrauabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae uidenda sunt oculis corporeis, quibus Heliseus absens ad seruum suum uidendum non indiguit, indigebunt? prophetae: nonne cor meum iuit tecum, quando conuersus est uir de curru in obuiam tibi et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem ex hebraeo interpretatus est presbyter Hit, quando reuersus est homo de curru suo in occursum tui? Corde suo ergo se dixit hoc uidisse propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. Sed quanto am
Abbreviated transcription (Latin):
queritur quid actur sunt scĩ in illo corpore spã¬
li ñ dico qͦd um uideo s: dico qͦd credo scdm̃
illud q̃d inpsalmo lego. Credidi ꝓpt̃ qͦd lo¬
cutꝰ sũ. dicoitaq Uisum sunt diñ in ipso corpo¬
re. s utrũ ꝑ ipsum ÷. sic̃ ꝑ corpꝰ nc̃ uidanus
solem & lunã x stellas mart ac terrã. & que s̃ in
ci. non paria questio ẽ. Durũ ẽ enĩ dicere qͦd
scĩ talia corpora tt̃ hib ebt̃. ut ñ possint oculos
diudot atq apire cũ uolurit. durꝰ aut̃ qdibi
dm̃ quisquis oculos clauserit ñ uidbit: Si enĩ
ꝓphã cliscus puerũ suum giezi absens corpore
undit accipiente muncti quę dedit cinaaman
syrꝰ. quẽ ꝓphã memoritꝰ a lepre de formitateli¬
tc latenter se fecisse puta uorit. quanto migis
in illo corpore spãli uidebunt scĩ orã non solum si
occulos claudint. uerũ ctiã unde sunt corpore absca¬
tes: Tunc enĩ erit ꝑfectũ illud. deqͦ loquens apos¬

Expanded text:
quaeritur quid acturi sint sancti in illo corpore spiritali, non dico quod jam video, sed dico quod credo, secundum illud quod in Psalmo lego: Credidi propter quod locutus sum . Dico itaque quod visuri sunt Deum in ipso corpore. Sed utrum per ipsum, sicut perquae sunt in ea, non parva quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere atque aperire cum volunt: durius autem, quod ibi Deum quisquis oculos clauserit non videbit. Si enim propheta Elisaeus puerum suum Giezi absens corpore vidit accipientem munera, quae dedit ei Naaman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mte latenter se fecisse putaverat , quanto magis in illo corpore spiritali videbunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, verum etiam unde sunt corpore absentes? Tunc enim erit perfectum illud, de quo loquens Apos