comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ dii. ce fibii excelsi nominis ce ħedi¬
tatis. et et̾nitatis participes. fortitudine
societatis xͥ subigentes cemptamina. et
cum homines sint ex indigniori mat̾ia
incaptiuitatẽ redigunt &e ospuunt li¬
gant q demonia. Et quidẽ in hoc tp̃re in
stacdio uite huiꝰ se exercet milicia xꝑia¬
na. ce p̃eunte xp̃i uexillo quem ce paruu¬
lum uidimꝰ ce cognouimꝰ dm̃. et quos sp̃c
ꝯsilii ce fortitudins munit. nͨ uinci nͨde¬
cipipossumꝰ qͦs eruditio dutina scĩa ⁊ po¬
testate fecit insignes: Uidet᷑ aũ inp̃sen¬
ti disciplina huiꝰ modi ñ ẽẽ gauclii s me¬
roris eo qͦdñsine ꝑicło c̃camina ꝑagunt᷑
bonum uͦ certam̃ c̃tantib pacatislimumo
num. Aoe. de rõne circueisi omis

Expanded text:
dicuntur dii, et filii Excelsi, nominis, et haeredidicuntur dii, et filii Excelsi, nominis, et haereditatis, et aeternitatis participes, fortitudine societatis Christi subigentes tentamina, et cum homines sint ex indigniori materia, in captivitatem redigunt, et conspuunt ligantque daemonia. Et quidem in hoc tempore in stadio vitae hujus se exercet militia Christiana, et praeeunte lum vidimus et cognovimus Deum; et quos spiritus consilii et fortitudinis munit, nec vinci; nec decipi possumus, quos eruditio, divina scientia et potestate fecit insignes. Videtur autem in praesenti disciplina hujuscemodi non esse gaudii, sed moeroris , eo quod non sine periculo certamina peraguntur. Bonum vero certamen certantibus pacatissimum rnum. Amen. II. DE RATIONE CIRCUMCISIONIS
Abbreviated transcription (Latin):
nitas excellentior. qmͣ ñ cogit necessitas
atit mandatũ. s ꝑfectionis suadet ꝯsili¬
um. Qd̃ si diuinis ꝯsiliis obuiau̾int tẽp¬
cam̃ta ce lidas m̃tes adcaynales reuioca¬
uint appetit᷑. adẽ ds fortis. nespemponat ħo
in homine. n inbrachio caunis sue ꝯfidat. qr qͥ
mundum uicit uictoriam siuis ꝓmittit mili¬
tib ce qui uictores sunt sui celouum infu̾nt.
qm̃ sicut scͥptum ẽ regnum celoꝵ uim patit᷑
ceiuolenti rapiunt illud. Inpariuili huiꝰ no¬
mine ciun hoste antiqꝰ ꝯg̃dimͦ. ce fortis arma¬
infecta languerat. exxꝑi carne reddit᷑ for¬
citudo. & sacram̃toꝵ ꝯmunicatio ꝑ qm il¬
lius corꝑis sinc̃itati unimur. nos int̾m cor¬
roborat. ut de mundo ce de diabolo ce deno¬
bis ip̃is uictoria pociam᷑. &e sacͥmenteli
gustu iuuificis mistĩis inħentes. unaca¬
ro ce unꝰ sp̃c simꝰ dicente apło. qͥadheret do¬
mino unus sp̃c ẽ. Sic hii ad quos sermofit.

Expanded text:
nitas excellentior, quam non cogit necessitas nitas excellentior, quam non cogit necessitas aut mandatum, sed perfectionis suadet consilium. Quod si divinis consiliis obviaverint tentamenta et liberas mentes ad carnales revocaverint appetitus; adest Deus fortis, nec spem ponat homo in homine, nec in brachio carnis suae confidat , quia qui mundum vicit , victoriam suis promittit militibus; et qui victores sunt sui, coelo vim inferunt, quoniam sicut scriptum est: Regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . In parvuli hujus nomine cum hoste antiquo congredimur, et fortis armainfecta languerat, ex Christi carne redditur fortitudo; et sacramentorum communicatio, per quam illius corporis sinceritati unimur, nos in tantum corroborat, ut de mundo et de diabolo, et de nobis ipsis victoria potiamur, et sacramentali gustu vivificis mysteriis inhaerentes, una caro, et unus spiritus simus, dicente Apostolo: Qui adhaeret Domino, unus spiritus est . Sic hi ad quos sermo fit,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib erant abscondita. publice reuela¬
uit. & cum nemonoss patremn filiꝰ. ipse
archana fidei reserans. indaginẽ tͥnita¬
tis explicuit. loquens patͥ. oe apatre res¬
ponsum accipiens. ce sp̃m sc̃m infundens.
discipłis. gn̾ationis ce ꝓcessionis intimãs
r̃ones. subtilit̾ astruens ꝑsonarũ pͥetates
ce indissolubilis eẽntie unitatẽ. Alia qͦ
infĩora s tñ uecessaria ꝯsibia edocens. ut
bnficia collata homo intelligat. ut ine¬
o qd̾̃ stat gr̃as agat. ce qd̃ possibile ẽ excłi
gr̃a cum ceciderit ut resurgat. De uirgi¬
nib ait apłs p̃ceptũ dñi ñ habeo. ꝯsiliũ
dat ex imꝑio dñi ut que nupserunt sic
ꝑmaneant. quͦ uirgines sunt di emulati¬
one: castitatis integͥtatem ex hibeant xp̃o.
ce inbunc modum q̃c̃q auctoritate diuina
ĩmobilia ꝯstant. sic maneant. q̃uͦ in altu
trum pot̃ lib̾tas arbitͥ flect̾e locum ebegãt
p᷑iorem. qr & si bona sunt & ado insticuta

Expanded text:
hominibus erant abscondita, publice revelahominibus erant abscondita, publice revelavit, et cum nemo nosset Patrem, nisi Filius ipse arcana Dei reserans, indaginem Trinitatis explicuit; loquens Patri, et a Patre responsum accipiens, et Spiritum sanctum infundens discipulis, generationis et processionis intimans rationes, subtiliter astruens personarum proprietates, et indissolubilis essentiae unitatem. Alia quoque inferiora, sed tamen necessaria consilia edocens, ut beneficia collata homo intelligat, ut in eo quod stat, gratias agat, et quod possibile est ex Dei gratia, cum ceciderit resurgat. De virginibus, aidat ex imperio Domini, ut quae nupserint, sic permaneant; quae vero virgines sunt Dei, cumulatione castitatis integritatem exhibeant Christo, et in hunc modum quaecunque auctoritate divina immobilia constant, trum potest libertas arbitrii flectere, locum eligant priorem, quia etsi bona sunt, et a Deo instituta
Abbreviated transcription (Latin):
se fragilis caroiurtutem altissimi. oe or¬
dinem reꝵ cursumq nat᷑e mutauit sa¬
p̃ia cłi. ce uͥq diuinitas duatata plenitu¬
dinem sui uasi infundens exiguosic ẽ
circumdata muliebri ut̃o. ut tñuniu̾sa
ambiret inplens om̃ia. excedens cuncta
int᷑ se om̃ia ꝯtinens. extͣuniũsa ꝯplecters.
Quemnos paruuliu: ꝓpħa nuncupat
uirũ. insinuans ei nunqͣm defuisse uir¬
cutem. s semꝑ uirilis etatis affuisse
fortitudinẽ. quẽ infantilis infiriitaᷤ
occultabat. Opꝰ sumgͥ fecit recreans qͦdcre¬
arat. saluans qͦdꝑierat. adiutam ieuocais
qd̾ mortuum erat S ꝑegͥnum opꝰ fuit in
lis. & ꝯp̃hensibilis. passibilis oe mortalis.
ꝑegͥnum amaiestate. puer suggens uba
pannicłis inuolutꝰ. oe sustinens ꝯuitia
filiꝰ dĩ inpatibulo ostitutꝰ. Consiliar iꝰ qͦ
dictus ẽ paruuilus iste. qui oe alibi dictus
magni ꝯsilii angłs. eoqͦd secreta d̃i q̃ ab

Expanded text:
se fragilis caro virtutem Altissimi, et orse fragilis caro virtutem Altissimi, et ordinem rerum cursumque naturae mutavit sapientia Dei; et ubique divinitas dilatata, plenitudinem sui vasi infundens exiguo, sic est circumdata muliebri utero, cum universa ambiret implens omnia, excedens cuncta, intra se omnia continens, extra universa complectens. Quem nos parvulum, propheta nuncupat virum, insinuans ei nunquam defuisse virtutem, sed semper virilis aetatis affuisse fortitudinem, quem infantilis infirmitas occultabat. Opus suum igitur fecit quod creaverat, salvans quod perierat, ad vitam revocans quod mortuum erat. Sed peregrinum opus fuit in lis et comprehensibilis, passibilis et mortalis; et peregrinum a majestate, puer sugens ubera, panniculis involutus et sustinens convitia, Filius Dei in patibulo constitutus. Consiliarius quoque dictus est parvulus iste, qui et alibi dictus magni consilii Angelus, eo quod secreta Dei quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mortua mͦ uident᷑. deinceps reuiuisc̃c
Miror dm̃ inut̾o uirguns. miror om¬
p̃ocem incunablis. Miror q̃ mͦ ubodei
caro adheserit. qͦmͦ incorꝑeus ds. corꝑis nr̃i
regum̃tum induerit. Miror in hac dispen¬
satione canti dispendia temꝑis. & tamlen¬
cos ꝑcessus ad obedientiam saluatoris. In
biei pot̾at patͣri negocium. ce pot̾at tantꝰ
bilis homo. qd̃ exeo qͦd ineiꝰ seruicium fc̃a
sunt om̃ia facile credit᷑. In cet̾is qͦ cũq mͦ
alique satisfacuint rõnes. hic solus me
ꝯplectit᷑ stupor. &e cum abacuchcano.
ꝯsid̾aui oꝑatua et ex paui. Miror ie¬
uinium. mniror temptationes. miror õi¬
potentẽ. insepulchro iacentem. miror
occisum ce resurgentem. Hec sunt noua
mira q̃ p̃clix̾at ysaias. Nouum faciet
dñs suꝑt̃ram. Mulier circumdabit ui¬
ne. ce quem celi celoꝵ ñ capiunt. qͥ implẽs
om̃ia cum sit in om̃ib abhis tññ capit᷑
nͥcenet᷑. Nouum ẽ ce inauditum qͦdintͣ
mat̾ni angustias ut̃i circumdedit intͣ

Expanded text:
videntur, deinceps reviviscunt; miror Deum in utero Virginis, miror Omnipotentem in cunabulis, miror quomodo Verbo Dei caro adhaeserit, quomodo incorporeus Deus corporis nostri tegumentum induerit; miror in hac dispensatione tanti dispendia temporis, et tam lentos processus ad obedientiam Salvatoris. In brevi poterat patrari negotium et poterat tantus bilis homo, quod ex eo quod in ejus servitium facta sunt omnia facile creditur. In caeteris quocunque modo aliquae satisfaciunt rationes, hic solus me complectitur stupor. Et cum Habacuc cano: Consideravi opera tua, et expavi . Miror jejunium, miror tentationes, miror Omnipotentem in sepulcro jacentem, miror occisum et resurgentem. Haec sunt nova mira quae praedixerat Jeremias: Novum faciet Dominus super terram. Mulier circumdabit vine; quem coeli coelorum non capiunt ; qui implens omnia cum sit in omnibus, ab his tamen non capitur nec tenetur. Novum est et inauditum quod in materni angustia uteri circumdedit intra
Abbreviated transcription (Latin):
nistĩo uł melior uł det̃ior crederetur᷑. Absi
hoc afide catholica. absit areligione xͥam
tante corruptionis ferm̃tum. una nob
fides unus dñs. unum baptima. Qd̃si ab
indigno forte fũit ꝯsecratum. ñ audetiꝰ¬
tus itare uł corrig̃e qͦd semel ẽ fc̃m. qi ꝑqͣs¬

Expanded text:
ministerio vel melior, vel deterior credetur. Absit ministerio vel melior, vel deterior credetur. Absit hoc a fide catholica! absit a religione Christiana tantae corruptionis fermentum! Una nobis fides, unus Dominus, unum baptisma ; quod si ab indigno forte fuerit consecratum, non audet justus iterare vel corrigere quod semel est factum; q
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i ẽ. ce ip̃i soli huiꝰ efficientie pͥuilegi¬
um manet. Uerborũ sollempnita⁊
&e sacͥ inuocatio nominis & signa ins¬
titutionib apłicis. sac̃dotum minist̾iis
attͥbuta uisibile celebrant sacͣm̃tum. remuͦ
auctor apponit. ce plenitudinẽ gr̃e unctio¬
nis diuine pinguedo scificationib offici¬
alib infundit. et rem sacram̃ti ꝯsuminat
ce ꝑficit. Simpetͥ uł pauli nomine baptis¬
mi gr̃a donaretur. poss aliꝰ alio uideri sub¬
limior. & scdm̃ ministroꝵ m̃ita hec singła¬
ris gr̃a estimari ut melior ẽẽt baptismꝰ
eiꝰ qui sanctior iuderet᷑. & in dignior eẽt
qui ab eo acciꝑet᷑. quẽ ñ amplior estuna¬
tio ꝯm̃daret. Hec et inalia sacm̃ta tͥns¬
ferret᷑ inuiria. ut ñ ineis unitas s diũsi¬
tas habet᷑. si censerent᷑ ameliorib fiebi
meliora. & musꝰ hab̾ent ictilitatis ⁊ pon¬
deris que fierent ab indignis. Sic eucha¬
ristia una alia melior. ce baptismꝰ ꝓmi

Expanded text:
cti est, et ipsi soli hujus efficientiae privilegium manet. Verborum solemnitas, et sacri invocatio nominis, et signa institutionibus apostolicis sacerdotum ministeriis attributa visibile celebrant sacramentum; rem auctor apponit, et plenitudinem gratiae unctionis divinae pinguedo, sanctificationibus officialibus infundit, et rem sacramenti consummat et perficit. Si in Petri vel Pauli nomine baptismi gratia donaretur, posset alius alio videri sublimior; et secundum ministrorum merita haec singularis gratia aestimari, ut melior esset baptismus ejus qui sanctior videretur, et indignior esset qui ab eo acciperetur quem non amplior aestimatio commendaret. Haec et in alia sacramenta transferretur injuria, ut non in eis unitas, sed diversitas haberetur, si censerentur a melioribus fieri meliora, et minus haberent utilitatis et ponderis quae fierent ab indignis. Sic eucharistia una alia melior, et baptismus pro
Abbreviated transcription (Latin):
alimonia utebat᷑. ce fons sacripectoris defeca¬
tum edululm ori mundissimo infundebat.
S &e cormatͥs quedam dulcedines q̃ huma¬
num suꝑant intellectum imbitebant. erat¬
ꝙ utͥinq mira iocunditas cumpia sc̃e matͥs

Expanded text:
alimonia utebatur, et fons sacri pectoris defaecaalimonia utebatur, et fons sacri pectoris defaecatum edulium ori mundissimo infundebat. Sed et cor matris quaedam dulcedines, quae humanum superant intellectum, imbuebant: eratque utrinque mira jucunditas, cum pia sanctae matris
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ erat simul mat̾ et uirgo singłis titulis
insignita unce matͥ plenitudo gr̃e debebat᷑.
ce iurgini habundantior gła. q̃ carnis et
deerant ee si aderẽ ent ñ haberent ocłos
inspectores. qr p̃sentia par uuli sic eoꝵ qͥ
aderant. ioseph ce liquis forte alius ibie¬
rat ocłos occuparat. sic illuminau̾at ox¬
anuos. sic corda illexerat. ut in hoc uno¬
summo bono om̃ium bonoꝵ unita collec¬
partes. qͦdlimul inse uno fidelibꝰ omp̃x in¬
fantra p̃sentabat. Angłica sane ñẽ creden¬
dum ibi ministĩa defuisse. nͨ recesserat aue¬
&e templum qd s ꝯsecraũat adornabat.
Seruabat sacrarium suum. &e sc̃imo¬
ne chalamũ honorabat. letificabant
&e ꝯsolationes huiꝰ modi antmã bñdic¬
tam. &e tanti habitatoris reui̾entia con¬
cupiscentiartuim lndibua abigebat. Leg̃e m̃ciꝰ
lex caunis ñ infestabat. rebellio nulla quietẽ
sp̃c affligebat. P abiuilus suggens ub̃apura

Expanded text:
quod erat simul mater et virgo, singulis titulis quod erat simul mater et virgo, singulis titulis insignita. Unde et matri plenitudo gratiae debebatur, et virgini abundantior gloria; quae carnis et deerant, etiamsi adessent, non haberent oculos inspectores, quia praesentia parvuli, sic eorum qui aderant, Joseph, et si quis forte alius ibi erat, oculos occuparat, sic illuminaverat animos, sic corda illexerat, ut in hoc summo bono omnium bonorum unita collecpartes, quod simul in se uno fidelibus omnipotens infantia praesentabat. Angelica sane non est credendum ministeria defuisse, nec recesserat a veet templum quod sibi consecraverat adornabat. Servabat sacrarium suum et sanctimoniae thalamum honorabat; laetificabant consolationes hujusmodi animam benedictam, et tanti habitatoris reverentia concupiscentiarum ludibria abigebat; legem mentis lex carnis non infestabat, rebellio nulla quem spiritus affligebat. Parvulus sugens ubera pura
Abbreviated transcription (Latin):
copeꝑit q̃ in ceptione caruit uoluptate.
& tñ ꝯsuetudinẽ sequens ut legi satisfac̾et
qiͣcum aliis mulierib eẽt ei in boc oꝑe rõ
similis. dieb designatis recubuit. ⁊ de¬
positi oñis lassitudmẽ ꝓfella oblate
quieti paruit. cx indieb saꝑationis ñ se a
choroioseph qmͣ numqͣm cetigit. s ab ing̃s¬
su templi &e cet̾is q̃ lex ꝓhibebat ꝯtinuit.
Ultro maturꝰ ab arhore baiuila fructꝰ elap¬
susẽ. nͨ oportuit uellicari qͦd sponte ꝓlibat
Nichil in hac repetiit ultio. nͥ p̃cedens delec¬
tatio aliqm ex petħit penarum usuram.
Sp̃u sc̃o obumbrante incendiũ originale
extinctũ ẽ. tr̃oq innoxiam affligi ñ decu¬
it. nͨ suftinebat iusticia ut illud uas electi¬
onis ⁊munib lassaret᷑ inuiriis. qm̃ plu¬
uimũ acet̃is diffẽns natura ꝯmunicabat
ñ culpa. Eratq ei ꝓͥum pͥuilegium qd̾ nul¬
la mulierũ nͨ añ nͥ deinceps m̃uit opcinest.

Expanded text:
peperit, quae in conceptione caruit voluptate; peperit, quae in conceptione caruit voluptate; et tamen consuetudinem sequens ut legi satisfaceret, quasi cum aliis mulieribus esset ei in hoc opere ratio similis, diebus designatis recubuit, et depositi oneris lassitudinem professa oblatae quieti paruit, et in diebus separationis non se a toro Joseph, qui eam nunquam tetigit, sed ab ingressu templi et caeteris quae lex prohibebat, continuit. Ultro maturus ab arbore bajula fructus elapsus est: nec oportuit vellicari quod sponte prodibat. Nihil in hac re petiit ultio, nec praecedens delectatio aliquam expetiit poenarum usuram. Spiritu sancto obumbrante incendium originale exstinctum est; ideoque innoxiam affligi non decuit, nec sustinebat justitia, ut illud vas electionis communibus lassaretur injuriis, quoniam plurimum a caeteris differens, natura communicabat, non culpa. Eratque ei proprium privilegium, quod nulla mulierum nec ante, nec deinceps meruit obtinere,
Abbreviated transcription (Latin):
paruina. domꝰ pauꝑcła. suppellex exigua. Nul¬
la domꝰ ambicio uͥ reclinatorium instabulo.
mat̾ infeno. filiꝰ inp̃sepio. Tale elegit fab̾ca¬
cor mundi hospicium huiꝰ modi hũit delici¬
as sacre uirginis puerꝑum. Pannicłi pro
purpura. ꝓbisso in ornatu regiolacinie
gerunt᷑. genix ẽ obstetͥx. &e deuotam di¬
lecte soboli ip̃a exhibre clientelam. Attrec¬
tat. amplectit᷑. iungit oscła. porrig̃ mam¬
mam. cotum negocium plenũ gaudio. nł¬
lus dolor. nulla nature ꝯtumelia inpirer¬
ꝑio. Pedisequas sub̃a familiaris ñ patit᷑. mã¬
cipioꝵ obsequia. suimptꝰ tenuis ce inops m̃sa
exludit. Nullum domꝰ arta diũsortum oc¬
cultabat. nͨ secreti recessus erant. illiꝰ casule
incastraturam cectũ ce soli parietes ꝑ cir¬
cuitum uestiebant. Nec locꝰ tbierat laitacͥs
q̃ solent puerꝑis p̃ꝑari. qͥppe nͨ aliqͣ nature
inuti ia. matrem dñi leserat. qm̃sine torm̃

Expanded text:
parva, domus paupercula, supellex exigua. Nulparva, domus paupercula, supellex exigua. Nulla domus ambitio, nisi reclinatorium in stabulo, mater in feno, filius in praesepio. Tale elegit fabricator mundi hospitium, hujusmodi habuit delicias sacrae Virginis puerperium. Panniculi pro purpura, pro bysso in ornatu regio laciniae congeruntur, genitrix est et obstetrix, et devotam dilectae soboli exhibet clientelam, attrectat, amplectitur, jungit oscula, porrigit mammam, totum negotium plenum gaudio; nullus dolor, nulla naturae contumelia in puerperio. Pedissequas substantia familiaris non patitur, mancipiorum obsequia sumptus tenuis et inops mensa excludit. Nullum domus arcta diversorium occultabat, nec secreti recessus erant illius casulae; incrustaturam tectum et soli parietes per circuitum vestiebant. Nec locus ibi erat lavacris quae solent puerperis praeparari, quippe nec aliqua naturae injuria matrem Domini laeserat, quoniam sine tormento
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdemꝑnat᷑. Non colores rethorum ĩ ndu¬
ctiones ꝑsuasorie adducunt᷑. r̃õce miracła
haꝵ reꝵ ordinem ꝯplectunt᷑. In pͥmis sig¬
na se fidei miscuerunt. ce maximain hoc
efficatia dogniatũ fuit. cũsimul u̾bis ꝙ
rebꝰ actum ÷ ut nullum infideliũ repug¬
nantia inueniret diffigium. Nox illa
om̃i luce clabior. lep mones angłici pac̃e
hominib mantiantes. designato leco secbler
ad querendicm puerum cohortant᷑ pastores. illi
ampliꝰmente qmͣ ocłis carnalib illuminati ad
ꝯspiciendum emmanuel festinant. et edocti
intꝰ inuisibili magist̾io sp̃c sc̃i. quẽ paruulũ
uident. ꝯfitent᷑ imm̃sum. &e pie ei deuotionis
affectum p̃sentant. Eiecta adẽ humilium ꝑ¬
sonarum simplicitas. ut poñetur regła ce in¬
xͥ pateret humilitas. nͨ suꝑbos adintuitũ sui
poss admitt̾e u̾itas. ueritas in bethleem q̃
p̃dixit gabriel. inuenit᷑ emmanuel. ciuitas

Expanded text:
condemnatur. Non colores rhetorum, non inducondemnatur. Non colores rhetorum, non inductiones persuasoriae adducuntur: ratio et miracula harum rerum ordinem complectuntur. In primis signa se fidei miscuerunt; et maxima in hoc efficacia dogmatum fuit, cum simul verbis et rebus actum est ut nullum infidelium repugnantia inveniret diffugium. Nox illa omni luce clarior; sermones angelici pacem hominibus nuntiantes, designato loco Bethlehem, ad quaerendum puerum cohortantur. Pastores illi, amplius mente quam oculis carnalibus illuminati, ad conspiciendum Emmanuel festinant; et edocti intus invisibili magisterio Spiritus sancti, quem parvulum vident, confitentur immensum, et piae ei devotionis affectum praesentant. Electa adest humilium personarum simplicitas, ut poneretur regula et inus spiritu Christi pateret humilitas, nec superbos ad intuitum sui posset admittere Veritas. Veniunt in Bethlehem; quem praedixit Gabriel, invenitur Emmanuel; civitas
Abbreviated transcription (Latin):
usq hic. Unus gabel uͥgini obumbrationẽ
iuitutis aitissum nuntiat. multitudo celes¬
tis ex̃citꝰ gratulabunda saluatorẽ mun¬
di p̃dicat aduenisse. & reconcibiata t̾restͥa
suꝑis canit. & ꝯslum antiquũ ꝓdiit pa¬
lam nͦ iam secretum ẽ s innotuit publice
inconspectu gentium reuelata xͥ berrigni¬
tas. & oblatamundo innullo a nob diffẽris
excepto qd̾ pec̃ci exꝑs fuit saluatoris hu¬
manitas. A iuꝑnis legationibꝰ incipit eun¬
głm. cuiꝰ pͥmi dictatores angłi extiterunt.
nͨiam in manibꝰ ꝑꝑħarum similitudines
ce enigmata inuoluint᷑. sangłoꝵ iubilo
et hoĩnum stilo &r euidenti reꝵ indicto cõ¬
stat ceꝯsonant simul pmissa & data um¬
brisq remotis lex &e eungłia sunt unita.
Miltiplicant᷑ testes. milicia celestis con¬
clamat. credit pastoꝵ cuneꝰ ce exultat a
sapientibꝰ ce prudentibꝰ ñ querit testimo¬
niumqͥpariuilis se reuelat. In hunis
doctrine initio. statim fastus ce ambitio.

Expanded text:
es. Unus Gabriel Virgini obumbrationem virtutis Altissimi nuntiat; multitudo coelestis exercitus gratulabunda Salvatorem mundi praedicat advenisse, et reconciliata terrestria superis canit; et consilium antiquum prodiit palam, nec jam secretum est, sed innotuit publice in conspectu gentium revelata Christi benignitas, et oblata mundo in nullo a nobis differens, excepto quod peccati expers fuit Salvatoris humanitas. A supernis legationibus incipit Evangelium, cujus primi dictatores angeli exstiterunt. Nec jam in manibus prophetarum similitudines et aenigmata involvuntur, sed angelorum jubilo, et hominum stylo et evidenti rerum indicio constant et consonant simul promissa et data, umbrisque remotis, lex et Evangelia sunt unita. Multiplicantur testes, militia coelestis conclamat, credit pastorum cuneus et exsultat. A sapientibus et prudentibus non quaerit testimonium qui parvulis se revelat. In hujus doctrinae initio statim fastus et ambitio
Abbreviated transcription (Latin):
dicio xͦ ꝑhibentia cestimonium inunam ⁊¬
uenere sñam. Sublimiꝰ ce ꝑfectiꝰ cestimoni¬
um ꝓfert᷑ duunitꝰ. & ip̃e ꝑat̃ inuisibilis
audit᷑. & aures humanas om̃ipotentisdi
p̃clara uox penetrat. & inaudita a scło fi¬
dĩ sp̃es declarat᷑. ueniebat xͨ adbaptis¬
mum ioħis. ñ egens lauachro in qͦ pec¬
catum ñerat. s ut sacram̃to ꝑhennis da¬

Expanded text:
estimonium, in unam convenere sententiam; sublimius et perfectius testimonium profertur divinitus, et ipse Pater invisibilis auditur, et aures humanas omnipotentis Dei praeclara vox penetrat, et inaudita a saeculo fidei species declaratur. Veniebat Christus ad baptismum, non egens lavacro, in quo peccatum n
Abbreviated transcription (Latin):
captiuas complicant manꝰ. gentes & regna.
sauꝑes electi. suꝑbi neglecti. nfastꝰ. nͨ astꝰ.
xͦ pauꝑ disciptos diuites asꝑnat᷑. Pauꝑ mat̃.
pauꝑ filiꝰ. in ops hospiciũ his qͥ informa huiꝰ
scole ineccłia militant. p̃bent efficax docum̃tũ.
Hunc incunabulis adorauere pastores. ⁊ par¬
uulum ꝯfitentes. dm̃ simplicit̾ argum̃tosi
insp̃u et u̾itate quẽ adorau̾nt nou̾nt.
fuerat quid̃ miracłm qd̾ aꝑtis celis lux ful¬
goris insoliti nocte suꝑ eos fulserat qͦd au¬
cditi angłi ce conspecti qd̾ ab ip̃is fuerant
e docti ce instructi pastores. S licet hec
p̃cessissent. tñ circa in fantiam pueri di¬
uinitatis intimate nulla humanarõ p̃be¬
bat exꝑim̃tum. nͨ circa uliꝰ p̃sepi angꝰ¬
tias uagiente int alligaturas infantulo
aliqͦd magestatis erat indicium .s auditu¬
i fides obtemꝑans. nullum apd̃ dm im¬
simis ẽ intelligentiaꝵ accessibꝰ intͦducta.

Expanded text:
captivas complicant manus gentes et regna. captivas complicant manus gentes et regna. Pauperes electi, superbi neglecti: nec fastus, nec altus  pauper discipulos divites aspernatur. Pauper mater, pauper filius, inops hospitium, his qui in forma hujus scholae in Ecclesia militant, praebent efficax documentum. Hunc in cunabulis adoravere pastores; et parvulum confitentes, Deum simpliciter argumentosi in spiritu et veritate, quem adoraverunt, noverunt. Fuerat quidem miraculum, quod apertis coelis, lux fulgoris insoliti nocte super eos fulserat, quod auditi angeli et conspecti, quod ab ipsis fuerant edocti et instructi pastores. Sed licet haec praecessissent, tamen circa infantiam pueri divinitatis intimatae nulla humana ratio praebebat experimentum, nec circa illius praesepii angustias, vagiente inter alligaturas infantulo, aliquod majestatis erat indicium, sed auditui fides obtemperans, nullum apud Deum imsimis est intelligentiarum accessibus introducta.
Abbreviated transcription (Latin):
cus nuda erant ce egena q̃ uidebant᷑. nich̾
inilla pauꝑtate uidebat᷑ diuinũ. nͥ his qͥbꝰ
retielatum ẽ desuꝑ. quoꝵ pͥmi fuere supͣ me¬
oratores. ce apauꝑibꝰ ⁊ humilibꝰ p̃dicatio
pauꝑtatis ħret inicium. Execrabi solent e¬
gyptii hoc hominũgenꝰ. ce abhominabiles
eis sunt oues ce peccora s ħ modi officium
ab inicio auctoritatẽ obtinuit. & abel pastor
muña dẽggib ouium obtulit. q̃ in eo qͦd
celitꝰ inflarmari uisa sunt. qͦd gͣta ẽẽnt
dõ cũnetis ĩnnocuit. Pastor. abraham. y¬
saac et iacob. uiri do familiares. pasto¬
res patͥarche .xii. Pastor ip̃e moyses qͥ
inhemi recessu dum seqͥt᷑ pecudes: inuubo
conspicit dm. & potestate signoꝵ. collata
ppłi recipit pͥncipatum. Heliseꝰ de aratͦ
ꝓpħa dstituitur. Dauid de pꝰfecantes ac¬
timet᷑ mortis ꝑicłm. uͥ tante reu̾entie
ospicit᷑ signũ. Ad umbram petͥ languen¬
ces osurgunt. apłis subiciunt᷑ demonia cedit
idiotis repborum eloquentia. p̃dicante paulo

Expanded text:
egena quae videbantur, nihil in illa paupertate videbatur divinum, nisi his quibus revelatum est desuper; quorum primi fuere supra meoratores, et à pauperibus et humilibus praedicatio paupertatis haberet initium. Exsecrari solent Aegyptii hoc hominum genus et abominabiles eis sunt oves et pecora. Sed hujusmodi officium ab initio auctoritatem obtinuit: et Abel paster munera de gregibus ovium obtulit, quae in eo quod coelitus inflammari visa sunt, quod grata essent Deo cunctis innotuit. Pastores Abraham, Isaac et Jacob viri Deo familiares; pastores patriarchae duodecim; pastor ipse Moyses, qui in eremi recessu, dum sequitur pecudes, in rubo conspicit Deum, et potestate signorum collata, populi recipit principatum. Eliseus de aratro propheta constituitur; David de post fetantes actimetur mortis periculum, ubi tantae reverentiae conspicitur signum. Ad umbram Petri languentes consurgunt; apostolis subjiciuntur daemonia; cedit idiotis reproborum eloquentia; praedicante Paulo,
Abbreviated transcription (Latin):
cangamꝰ. & circacunabula saluators
pͥma infantie eiꝰ fercła degustemꝰ. ce cir¬
crumcisi & loti uicto diabolo scĩficatis
affectibꝰ incena cũ dño recumbamus
li pane angłorum refecti. pꝰ illiꝰ eibi delicias.
surgamꝰ ad tͣnsitum. ut de hoc mundo uehi¬
cło crucis eueham᷑ ad celum. sp̃u sc̃onos re¬
plente. qͥ deiide nos doceat ce patefaciat qͥc¬
quid in exilii huiꝰ ꝑegͥnatiõe moles corporis
&e inꝑfectionis lippitudo fecit obscurum.
misi. in quo fons sacram̃toꝵ ẽ. & discipliue
huius inqͥ stamꝰ origo. formam ce exemplar
recte uiriendi nob ꝓponens. abhumilixͥ ad¬
uentu. usq ad głosum eiꝰ reditum ad patr̃e.
tis ũe ꝯspectu memoriam et recordationẽ
m̃i supplex meacur affectus.
desiderata ce du expectata natiuitas.
Idest sollempnitas inclica. ce inp̃sentia sal¬
uatoris grates ce laudes uisicatori suo ꝑ or¬
bem t̃rarum sc̃areddit eccłia. Gaudia nob̾
celitꝰ nuntiant᷑. leticia imꝑat᷑. Hos ista sa¬

Expanded text:
tangamus, et circa cunabula Salvatoris prima infantiae ejus fercula degustemus, et circumcisi et loti, victo diabolo, sanctitatis affectibus in coena cum Domino recumbamus, ubi pane angelorum refecti post illius cibi delicias surgamus ad transitum, ut de hoc mundo vehiculo crucis evehamur ad coelum, Spiritu sancto nos replente, ut qui deinceps nos devehat, et patefaciat quidquid in exsilii hujus peregrinatione moles corporis et imperfectionis lippitudo fecit obscurum. misi, in quo fons sacramentorum et disciplinae hujus in qua stamus origo, formam et exemplar recte vivendi nobis proponens, ab humili adventu usque ad gloriosum ejus reditum ad Patrem gtatis vestrae conspectu memoriam et recordationem nostri supplex mereatur affectus! desiderata et diu exspectata Nativitas, adest solemnitas inclyta; et in praesentia Salvatoris grates et laudes visitatori suo per orbem terrarum sancta reddit Ecclesia. Gaudia nobis coelitus nuntiantur, laetitia imperatur. Nox ista sa
Abbreviated transcription (Latin):
uat. Uñ ħ sitis diuitiaꝵ miseris pectorib
assidet. ce ambitionis salsugo bibulam a¬
mimam occupat. ut ꝑfas &e nefas ad loca
suꝑcora c̃e delatebs ħemi ñ nulli se inge¬
rant. ce de om̃i gͣdu uͥ aliqͥs aditꝰ patet ha¬
neli ꝑdeant discurrant aduidices. blan¬
diant᷑ mediatoribꝰ. ꝯducant auxiliarios
&e modis om̃ib elaborent ut sedeant cum
pͥncipibꝰ. eo questu ut maledicat ds qͦd ipsi
bñdix̾int. & bndicat qͦdmalexixint. Hec
lex pec̃ci quare inhis & similibꝰ regẽ iusti¬
cie oppͥmat ce quare eneruatarõ cũ stare
possit cam miserabilit riat. difficile ẽ as¬
sequi. maxime cum defectꝰ iste adampna¬
cionis sententia pendeat &e hanc in euita¬
bilem penam antiqͥ tͣnsgisio sit sortita.
Ego sime ip̃m nescio. si aĩe mee subam ce
naturam ignoro. si eoꝵ q̃ intͣme sunt r̃o¬
nẽ ñ intelligo qͥ audaua supͥme erigã
ocł̾os ut uideam pͥncipium sine pͥncipio et

Expanded text:
rvat. Unde haec sitis divitiarum miseris pectoribus rvat. Unde haec sitis divitiarum miseris pectoribus assidet, et ambitionis salsugo bibulam animam occupat, ut per fas et nefas ad loca superiora etiam de latebris eremi nonnulli se ingerant, et de omni gradu ubi aliquis aditus patet anheli prodeant, discurrant ad judices, blandiantur mediatoribus, conducant auxiliarios, et modis omnibus elaborent, ut sedeant cum principibus eo quaestu, ut maledicat Deus quod ipsi benedixerint, et benedicat quod maledixerint. Haec lex peccati quare, in his et similibus, legem justitiae opprimat, et quare enervata ratio, cum stare possit, tam miserabiliter ruat difficile est assequi, maxime cum defectus iste a damnationis sententia pendeat, et hanc inevitabilem poenam antiqua transgressio sit sortita. Ergo si meipsum nescio, si animae meae substantiam et naturam ignoro, si eorum quae intra me sunt rationem non intelligo, qua audacia supra me erigam oculos, ut videam principium sine principio, et
Abbreviated transcription (Latin):
ditaꝵ causaꝵ inspectionibꝰ &e secretis nat᷑e
pot̾ hoerrare uł decipi. qr ñ ꝑ om̃ia afine
uiq ad finem intellectus hum anus atting̃.
hinhis q̃ ocłis &e manib subiacent. nullasi¬
btilitas uidicium impedit. qi fecentia añ fe¬
tentib decora aturpibꝰ. amara adulcibꝰ. dii¬
ra asuauib. ce adissonis ꝯsonantia. facile
disc̃nunt᷑. S desiderii sui ueneno mensebͥa
corpꝰ ꝯcumeliis applicat. &e iunctis ꝯplexibꝰ
ambo in mortiferas suauit ates elapsi oldoꝵ¬
iniunt. Cumq eiugilau̾int. sero pñam ad¬
ducit ꝯfusio. & inquinam̃toꝵ horror feda¬
te m̃ti occurrit. Et in cẽtis om̃ib q̃ maligne
patͣta sunt huiꝰ modi ultio pec̃corem ꝑseqͥ¬
tur. & ip̃e libidinum labe crapulatꝰ secũ¬
uonit. S auaricie soliꝰ ce questus ardor nͤ
saciat cupidum nͥ penitet eũ cumulasse. ꝙ
cresc̃e optat ñ minui. & discola obstinat᷑ꝰ
semꝑ qͥd ydolo suo imnmolet sedulus coac̃¬

Expanded text:
ditarum causarum inspectionibus et secretis naturae potest homo errare vel decipi, quia non per omnia a fine usque ad finem intellectus humanus attingit; sed in his quae oculis et manibus subjacent, nulla subtilitas judicium impedit, quia fetentia a non fetentibus, decora a turpibus, amara a dulcibus, dura a suavibus, et a dissonis consonantia facile discernuntur. Sed desiderii sui veneno mens ebria corpus contumeliis applicat, et junctis complexibus ambo in mortiferas suavitates elapsi obdormiunt. Cumque evigilaverint, sero poenitentiam adducit confusio, et inquinamentorum horror foedatae menti occurrit. Et in caeteris omnibus quae maligne patrata sunt, hujusmodi ultio peccatorem persequitur, et ipse libidinum labe crapulatus se convomit. Sed avaritiae solius et quaestus ardor nec satiat cupidum, nec poenitet eum cumulasse quod crescere optat, non minui; et discola obstinatus semper quid idolo suo immolet, sedulus coace
Abbreviated transcription (Latin):
formam serui exinanire. ut qͥdefrãtnita¬
te eiꝰ głant᷑ ce uolunt ascend̾e. ñ erubes¬
cant descend̾e s eidem scale cum iacobin¬
nitant᷑ &e cantantes canticũ gͣduũ ab
umis ad suꝑiora conscendant. Odñe qm
ad mirabile ẽ nom̃ tuum u̾e cues ds̃ qͥ
facis mirabilia. Non mͦ mundi husꝰ
structuram admiror. ñ stabilitatẽ t̃re
cũ eã ꝯplectat᷑ uolubile firmam̃tũ ñ
lingłos dies inlune defectũ ce increm̃¬
tum. ñ solem semꝑ integrum. ce laboeẽ

Expanded text:
formam servi exinanire , ut qui de fraternitate ejus gloriantur et volunt ascendere, non erubescant descendere; sed eidem scalae cum Jacob innitantur , et cantantes Canticum graduum ab imis ad superiora conscendant. O Domine, quam admirabile est nomen tuum , vere tu es Deus qui facis mirabilia . Non modo mundi hujus staturam admiror, non stabilitatem terrae, cum eam complectatur volubile firmamentum, non singulos dies, non lunae defectum et incrementum, non solem semper integrum et laborem
Abbreviated transcription (Latin):
lectus. Hinc ẽ qͦd p̃chix̾at ysaias. Paruu¬
lusnatꝰ ẽ nob̃. filiꝰ datꝰ ÷ nob̃. Hoc potuit
uideri. Hic nullum fides m̃itum querit.
Qd̃ aũsequit᷑ uocabit᷑ nom̃ eiꝰ emmanu¬
el. admirabitis. ꝯsiliariꝰ. ds fortis. pat̃
fuctiroi scłi. pͥnceps pacis. liclausi sint
ad apicem regni ce principatꝰ fastigium qͥ¬
bus ascensionib attinget. S si fide mist̾ia
ꝓsequaris. in his om̃ib subtilissunas &x pu¬
rissimas rõnes muenies. &e qͦd om̃ino ne¬
cesse fuit inm̃sumfieri paruulũ. ce filiũ
dĩ hominis filium euident̃ agnosces. Mi¬
rabit᷑ cẽ et dilatabit᷑ cortuũ qñ intelligeᷤᷤ
ꝓfundissimũ sacͣm̃tum in eo qͦd ꝯtemptibi¬
lis fc̃s ẽ admirabilis. ce qͥlitt̾as ñ didicit. nͨͦ
legib instrtictus ẽ: sufficiens sit diuina¬
rum humanarumq reꝵ ꝯsiliariꝰ. qͦ mͦ di¬
iunitas &e humanitas inunam ꝑsonã ꝯue¬
u̾int. & uͥ estimata ẽ infirmitas. fortitudo
inuenta ẽ. & corpꝰ humilitatis nr̃e dui

Expanded text:
ectus. Hinc est quod praedixerat Isaia: Parvulus natus est nobis, et filius datus est nobis . Hoc potuit videri, huc nullum fides meritum quaerit. Quod autem sequitur: Vocabitur nomen ejus Emmanuel , admirabilis, consiliarius, Deus fortis, pater futuri saeculi, princeps pacis , si clausi sint ad apicem regni et principatus fastigium quibus ascensionibus attinget? Sed si fidei mysterium prosequaris, in his omnibus subtilissimas et purissimas rationes invenies, et quod omnino necesse fuit immensum fieri parvulum et Filium Dei hominis filium evidenter agnosces. Mirabitur etiam et dilatabitur cor tuum, quando intelliges profundissimum sacramentum in eo quod contemptibilis factus est admirabilis, et qui litteras non didicit, nec legibus instructus est, sufficiens sit divinarum humanarumque rerum consiliarius; quomodo divinitas et humanitas in unam personam convenerunt, et ubi aestimata est infirmitas, fortitudo inventa est; et corpus humilitatis nostrae di
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ssus. ut qͥcũq pie uult uiu̾e humilit
dese sertiat. neq tupͣie inmirabilibus
ambulare p̃siunat. fundam̃tum sc̃ĩtatis
semꝑfuit humilitas. nͨ in celostare potuit
suꝑba sublunitas. Hanc pͥmaigr̃am in¬
g̃diens mundum ñr pariuilus attrilit ⁊
acunabulis nos qͥ ꝯformes sieri uolens
teneri uoltut inuita qd̾ ex hibuit in ꝑso¬
na. Qauͦ filii dĩsuimꝰ. huimanitatis parti¬
cipatione frat̃ ñr fieri uoluit. ut ẽẽmus
secum bĩtudinis coħedes. & ħret tota cõ¬
positio hominis ꝑfectam plenamq letici¬
am. cum sp̃c diuinam rep̃sentaret ima¬

Expanded text:
ingressus; ut quicunque pie vult vivere, humiliter de se sentiat, neque supra se in mirabilibus ambulare praesumat. Fundamentum sanctitatis semper fuit humilitas, nec in coelo stare potuit superba sublimitas. Hanc primam gratiam ingrediens mundum noster parvulus attulit; et a cunabulis nos sibi conformes fieri volens, teneri voluit in vita, quod exhibuit in persona. Quia vero filii Dei sumus, humanitatis participatione frater noster fieri voluit, ut essemus secum beatitudinis cohaeredes, et haberet tota compositio hominis perfectam plenamque laetitiam, cum spiritus divinam repraesentaret ima
Abbreviated transcription (Latin):
funt uł fiunt. se intelligibilem exponit et
q̃ circadm ce q̃ subdõsunt mundipot̃ cordis
qͦ qͦmͦ sinc̃itas ꝯcemplari. srima reꝵ ꝯddicio
sex instituta diebꝰ fatet᷑ artificem. ce ꝓfitet᷑
opꝰ auctorem. sleq enĩ sui ip̃iꝰ artifex ẽẽ po
cuit aut nouam qͥs creare mat̾iam. nͨ po¬
tuerunt multa ce diũlarerum ẽe pͥncipi¬
a qr nͥ ad unum cuncta respic̃ent. discor¬
dia ⁊ infinitate cuncta turbata uolũent᷑.
in chaos. & repugnarent et collid̾entur.
ĩle dicorde ᷤ mat̾ie. nͥ om̃ibꝰ factoris auctori¬
eas imꝑaret. & umꝰ monarchia potestatis
uniu̾sitatis causas ce efficientias orclina¬
ret. Non itaq p̃posituram in infĩora ac
liq̃ crat᷑e subiecte st̃. s distantiam maxi¬
mam exꝑiret᷑ int̾ sumina et insima. et ex
hoc ip̃o eẽc do acclinis ⁊ humilis. qͦ actori
luo se innullo poss ꝯferre. cuiꝰ efsug̾̃e dĩ¬

Expanded text:
sunt vel fiunt, se intelligibilem exponit; et sunt vel fiunt, se intelligibilem exponit; et quae circa Deum et quae sub Deo sunt mundi potest cordis quoquomodo sinceritas contemplari. Prima rerum conditio sex instituta diebus fatetur artificem, et profitetur opus auctorem. Neque enim sui ipsius artifex esse, aut potuit quis novam creare materiam, nec potuerunt multa et diversa rerum esse principia, quia, nisi ad unum cuncta respicerent, discordia et infinitate cuncta turbata volverentur in chaos; et repugnarent et colliderentur in se discordes materiae, nisi omnibus factoris auctoritas imperaret, et unius monarchia potestatis universitatis causas et efficientias ordinaret. Homo itaque praeposituram in inferiora acceliquae creaturae subjectae sunt; sed distantiam maximam experiretur inter summa et infima; et ex hoc ipso esset Deo acclivis et humilis, quo auctori suo se in nullo posset conferre, cujus effugere domin
Abbreviated transcription (Latin):
tigatio fidelis aliqͦmͦ odoratur uł sentit. s
puram eiꝰ ẽẽntiam. nͨ conspicit nͨ ꝯp̃hen¬
dit affirmatio qͥppe de cłi ẽẽntia in ꝑnitu
haberi ñ pot̃. neq enĩ diffinibilis ẽ duinitaᷤ.
s ueriꝰ sinceriꝰ q re motio iidicat negando
qͥdñsit qm asserendo qͥd sit. qm̃ qͥcqͥd sensu¬
i lubiacet illud ẽẽ ĩ pot̃ qd̃ omem suꝑat in¬
cellectum. Quicqͥd audiri uł uideri uł sci¬
ri pot̃. ñ ꝯuenit maiestati. hebes ẽ in hac
lid̾atione om̃is acies sensuũ. ce caligat as¬
pectus. Hanc inuisibilem lucẽ ce in acces¬
sibilem naturam sexalis hinc ⁊ inde se¬
rapbin statu oe uolatu cueueunt & abscon¬
dunt statu ẽt̾nitatis immobilitatẽ monstͣntes.
uolatuuͦ altitudinem eiꝰ sic insuꝑioribꝰ eleua¬
tam. ut qnͣtum libee ad cor altum homo ascen
iusibiles exhebent. ce oꝑm dĩ racio siue eoꝵq̃
ex nichilo sunt. siue eoꝵ q̃ ex matia uł facte

Expanded text:
tigatio fidelis aliquo modo odorat vel sentit, sed tigatio fidelis aliquo modo odorat vel sentit, sed puram ejus essentiam nec conspicit nec comprehendit. Affirmatio quippe de Dei essentia in promptu haberi non potest; neque enim diffinibilis est Divinitas, sed verius sinceriusque remotio indicat negando quid non sit quam asserendo quid sit, quoniam quidquid sensui subjacet, illud esse non potest quod omnem superat intellectum. Quidquid audiri vel videri vel sciri potest, non convenit majestati: hebes est in hac consideratione omnis acies sensuum, et caligat aspectus. Hanc invisibilem lucem, et inaccessibilem naturam sex aliis hinc et inde seraphim statu et volatu circumeunt et abscondunt ; statu aeternitatis immobilitatem monstrantes, volatu vero altitudinem ejus, sic in superioribus elevatam, ut quantumlibet ad cor altum homo ascensibiles exhibent, et operum Dei ratio, sive eorum quae ex nihilo sunt, sive eorum quae ex materia vel factae
Abbreviated transcription (Latin):
Ublimes materie subtilium ingem¬
orum exigunt tractacores nͥ facile
de artibꝰ recte uidicat. qͥartes igno¬
rat. Exercitati in lib̾alib disciplinis simul in¬
genio ꝯueniente & studio philosophari posst̃
ce secure agg̃di res abditas eorumq conatibꝰ
ie ꝑuiam penetrata exhibre difficultas. et e¬
niginatibꝰ enodatis repum secrecaꝵ facies pa¬
cet. cuius serenitate uelabat nubes opposi¬
ca. et ĩucati suꝑfusa caligo. Idõq tam in
duuius qmͣ inphilosophoꝵ doctͥnis ntutũ ẽ
nͨ honestum ineruditos & ignaros sensuũ
adlitt̃as illas ꝑtinentiũ ꝓsilire ad discus¬
liouem eoꝵ q̃ nesciunt. & de his sͥ usurpare
magist̾ium q̃ ignorant. Huius rei forma
leraphin faciem di. ⁊ pedes uelat. et patenti¬
cipium finemq maiestatis diine alaꝵ ex¬
censio infia supq opiens aditũ adse cem̃a¬
riis cͤctatoribꝰ uł scptoribꝰ int̾̃dicit. nͨ patit᷑ad
lqͥdum se uideri diuinitas. qmutiq inues¬

Expanded text:
ublimes materiae subtilium ingeniorum exigunt tractatores; nec facile de artibus recte judicat qui artes ignorat. Exercitati in liberalibus disciplinis, simul ingenio conveniente et studio, philosophari possunt et secure aggredi res abditas; eorumque conatibus se perviam penetrata exhibet difficultas, et aenigmatibus enodatis rerum secretarum facies patet, cujus serenitatem velabat nubes opposita, et veritati superfusa caligo. Ideoque tam in divinis quam in philosophorum doctrinis, nec tutum est nec honestum ineruditos et ignaros sensuum ad litteras illas pertinentium prosilire ad discussionem eorum quae nesciunt, et de his sibi usurpare magisterium quae ignorant. Hujus rei forma seraphim faciem Dei, et pedes velat ; et petenticipium finemque majestatis divinae alarum extensio, infra supraque operiens, aditum ad se temerariis tractatoribus vel scriptoribus interdicit; nec patitur ad liquidum se videri Divinitas, quam utique inves
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝯũsatur. pauꝑes instruit. & creat.
& facit. Ip̃e insynagoga uideoꝵ. in ysaie
uolumine cum legisset insalbo. ꝯplicato
libro ꝓpħam hancinse ꝯpletam edocuit
pauꝑib pat̃ eum misĩt. Idem ineungło¬

Expanded text:
lis conservatur, pauperes instruit et creat et facit. Ipse in Synagoga Judaeorum in Isaiae volumine cum legisset in Sabbato, complicato libro prophetiam hanc in se completam edocuit, pauperibus Pater eum miserit . Item in Evang
Abbreviated transcription (Latin):
emplum. ce honore se inuicem p̃ueniant
qͥmaiorem ce qͥ minorem obtinent locum
tum ꝯu̾titur. aruerunt unctiones iudai¬
ce. cerimonie putruerunt. ꝑpetuo lapsu
baptismigr̃a emanat ad postõs. ñ ulla
uetustate siccat᷑. Adẽe se tantis mistĩi s
ce p̃sentiam suam dinosci dignata ẽ sen
intelligi uoluit oe uideri. & quietissimo illap¬
su adueniens suꝑ xp̃m quieuit et mansit: Ac¬
mi naaneret auctoritas. qͥ mundi pecc̃a
cołset. qͥ solus anullo scĩficatꝰ ce cuncta sq̃i¬
ficans ñ tam inteet scĩficationib ot sacͣ¬

Expanded text:
emplum, et honore se invicem praeveniant emplum, et honore se invicem praeveniant qui majorem et qui minorem obtinent locum;sum convertitur; aruerunt unctiones Judaicae, caeremoniae putruerunt; perpetuo lapsu baptismi gratia emanat ad posteros, nec ulla vetustate siccatur. Adesse se tantis mysteriis et praesentiam suam dignosci dignata est semintelligi voluit et videri, et quietissimo elapsu adveniens, super Christum quievit et mansit. Acmi maneret auctoritas, qui mundi peccata tolleret , qui, solus a nullo sanctificatus et cuncta sanctificans, non tam interes
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ ẽe sacrum xͥ caput. ñ patit᷑. qr maiorem
aminore b̾ndici antiquis regłis refraga¬
tur. & cͥminalis eiuisa ẽ usurpatio pote¬
statis. De plenitudine x om̃s accepisse ce
le ip̃m cum cet̾is p̃dicarat baptista. ĩõq
dõ hominem manꝰ impone iuidicabat te¬
m̃arium. & lauare eum inqͦ ñerat pec¬
catum estimabat suꝑfluum. Se ad sol¬
uendam caiciam̃ti huiꝰ corrigiam ⁊fes¬
sus indignum formidabat exhibere p̃¬
iatum. si ip̃e in magistro sine causa cẽp¬
caret hoc ag̃e. qu̾ ab ip̃o suscipe neces¬
sarium diuoscebat Icsoq tremebundus hu¬
mili satisfactione. postulanti minist̾ium
negat assenlum. ñ qͦd obedientiam decͥhat
imꝑanti s qd̃ iudicio suo seruo subdi ñ ꝯpe¬
tat maiestati. Tuinquit uenis ad me & ate
debeo baptizari: Cui dñs. Sine mͦ. Sic enĩ
portunctas sugg̃ebat. In hoc gͥ omẽmimple¬
ui iusticiam asseuerat. si doctͥnã p̃cedat ex¬

Expanded text:
sibi esse sacrum Christi caput non patitur, quia majorem sibi esse sacrum Christi caput non patitur, quia majorem a minore benedici antiquis regulis refragatur, et criminalis ei visa est usurpatio potestatis. De plenitudine Christi omnes accepisse, et seipsum cum caeteris praedicarat Baptista; ideoque Deo et hominem manus imponere judicabat temerarium, lavare eum in quo non erat peccatum aestimabat superfluum. Se ad solvendam calceamenti hujus corrigiam confessus indignum, formidabat exhibere praelatum, si ipse in magistro sine causa tentaret hoc agere quod ab ipso suscipere necessarium dignoscebat. Ideoque tremebundus, humili satisfactione postulanti ministerium negat assensum; non quod obedientiam detrahat imperanti, sed quod judicio suo servo subdi non competat majestati. Tu, inquit, venis ad me, et a te debeo baptizari? Cui Dominus: Sine modo: sic enim portunitas suggerebat. In hoc igitur omnem impleri justitiam asseverat, si doctrinam praecedat ex
Abbreviated transcription (Latin):
mine suo nichil questuaris ꝑagunt ex¬
orciste. nͨ se eis deferre ip̃i demones ꝓfi
unt in talib causis ministri mercennari
institores. quarum rectores potiꝰ eorrim qͦs
ducunt. pecuniis inhiant qmͣ saluti. Et
cñ mare scłi huiꝰ necessarios ħt huiꝰ modi
tͣnsuectores: alioqͥncessabunt ꝯm̃cia. nͦ
extͥnsmarinorum copia alioꝵ inopia ha¬
bebit sublidium. nͨ occurrent qͥ solacia
regionum. si uehicła collant᷑ de inuio. &
pelagꝰ inmeabile relinquat᷑. Sepe enĩbo
nis malorum minist̾ĩa suffragant᷑. Suꝑ¬
ponit itaq cer uicem sc̃am manib homins
humilitas redempcoris. & licet plenam
ma ioħis. Preparabat uiam dño iolxs la¬
uando ext̃ius corꝑa ut p̃ced̾et exceriꝰ laua¬
cheum lecuturum baptisma. inqͦ ꝯferre¬
tur animarum ablutio. &e pec̃corũ remissi¬
o. P recessit qd̃ erat ex parte ut ꝯlumina¬
tio sequeretur. Horret tñ ioħes ce accline

Expanded text:
mine suo nihil quaestuarii peragunt exmine suo nihil quaestuarii peragunt exorcistae, nec se eis deferre ipsi daemones prount in talibus causis ministri mercenarii,institores, quarum rectores potius eorum quos ducunt, pecuniis inhiant quam saluti. Et tamen mare saeculi hujus necessarios habet hujusmodi transvectores, alioqui cessabunt commercia, nec ex transmarinorum copia aliorum inopia habebit subsidium, nec occurrent sibi solatia regionum, si vehicula tollantur de invio, et pelagus immeabile relinquatur. Bonis quippe saepe malorum ministeria suffragantur. Supponit itaque cervicem sanctam manibus hominis humilitas Redemptoris, et licet plenam ma Joannis. Praeparabat viam Domino Joannes lavando exterius corpora, ut praecederet exterius lavacrum secuturum baptisma, in quo conferretur animarum ablutio, et peccatorum remissio. Praecessit quod erat ex parte, ut consummatio sequeretur. Horret tamen Joannes, et acclive
Abbreviated transcription (Latin):
hunc effectum. Neq enim paulus ꝓ nol
cr iccifixus ẽ. aut nos głamur in paulo.
ꝑag̃ sacram̃ta. sine qͦ signo nicħ ẽ scm
neq aliqua ꝯsecratio meret᷑ effectum
Hinc om̃ium scificationũ exurgit sub¬
umitas et ꝓfundum. &e longe lateq pl¬
uitudo diffundit᷑ gr̃artim. Qd̃ ne ulla
licaret. in hoc sic oe in aliis dni nr̃i eccłie
sue ꝓuidic benignitas. ut ip̃e bapti ⁊ are¬
cur a seruo. nͨ ꝯserui ꝯseruoꝵ ministi¬
um detrectarent. uł aliqͥs cuiqm inlr¬
delet. Sic rachel ce lia balam &e ⁊elphã
maritis accõmodant. &e lib̾os accipun
exutis ancillaꝵ. Scͥbe ce phariset inea¬
chedra moysi sedentes. dum aguntq̃
ad cathedram ꝑtinent. ꝑ om̃ia plenitu¬
dine pocestatis utunt᷑. & officiũ ñ ui¬
ta tantis effectib honorat᷑. O bediunis
demones ex orcistis. xp̃m inquiunt sa¬
mus. & paulum noiumꝰ & iinomin
xͥ quẽ paulus p̃dicat ad uirati eg̃dim
uos aut̃ penitꝰ ignoramꝰ. Eece inne¬

Expanded text:
hunc effectum. Neque enim Paulus pro nobis crucifixus est, aut nos gloriamur in Paulo, peragit sacramenta, sine quo signo nihil est sanctum, neque aliqua consecratio meretur effectum. Hinc omnium sanctificationum exsurgit sublimitas et profundum, et longe lateque plenitudo diffunditur gratiarum. Quod ne ulla dicaret, in hoc sicut et aliis, Domini nostri Ecclesiae suae providit benignitas, ut ipse baptizetur a servo, ne conservi conservorum ministerium detractarent, vel aliquis cuiquam in hdelet. Sic Rachel et Lia, Balam et Zelpham maritis accommodant, et liberos accipiunt ex uteris ancillarum. Scribae et Pharisaei in cathedra Moysi sedentes, dum agunt quae ad cathedram pertinent, per omnia plenitudine potestatis utuntur, et officium, non vita tantis effectibus honoratur. Obediunt daemones exorcistis: Christum, inquiunt, scimus, et Paulum novimus, et in nominuem Paulus praedicat, adjurati egredimur, vos autem penitus ignoramus . Ecce in no