comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et si qui forte lecturi sunt. in com¬
mune precor: ut sciatis me non co¬
gitatum du limatumq ꝓferre ser-¬
monem. sed ad reuelanda misteria
scripturarũ. uti uerbis pene de tri¬
uio. et interdum ꝑ singulos dies usq
ad numerum mille uersuum ꝑueni-¬
re: ut cepta in apostold̃ explanatio.
ipsius pauli cuius epistolas cona¬
mur exponere orationibus com¬
pleretur. H uius rei gratia ego pau¬

Expanded text:
et si quis forte lecturi sunt, in comet si quis forte lecturi sunt, in commune precor, ut sciatis me non cogitatum diu limatumque proferre sermonem: sed ad revelanda mysteria Scripturarum, uti verbis pene de trivio, et interdum per singulos dies usque ad numerum mille versuum pervenire, ut coepta in Apostolum explanatio, ipsius Pauli, cujus Epistolas conamur exponere, orationibus compleatur. Cap. III Hujus rei gratia, ego Pau
Abbreviated transcription (Latin):
duos parietes ipse medus contine¬
ret. et ꝑ illum uterq populus ad
dm̃ haberet accessum. Iste angu¬
laris lapis. non credentibus lapis of¬
tensionis ẽ et petra scandali. Suꝑ
quem qui ceciderit: quassabitur.
Suꝑ quem uero ipse corruerit:
comminuet eum. Explicit liber¬
ecundum orationibus
ur̃ĩs õpaula et eusto¬
chium ad ephesios ag¬
gredimur librum: no¬
ua quoq romȩ munus¬
cula transmissuri. Non quo hanc
dignetur legere doctorum senatus.¬
et bibliothecis ueterum ascribere:
sed quod scã marcella id ipsum sie¬
ri ꝑ epistolas flagitet. Cuius ego quo¬
tienscumq studiorum. ingenii. et¬
laboris recordor: tociens me dampno
inerciȩ. qui in monasterii solitudine
consticutus. et illud p̃sepe contra ui¬
dens in quo uagientem paruulum fe¬
stini adorauere pastores id facere ñ
possum. Quod mulier nobilis
inter strepentem familiã et ꝓcura¬
tionem domus explet operis subsci¬
ciuis. Quaꝓpter et illam et uos

Expanded text:
duos parietes ipse medius contineduos parietes ipse medius contineret: et per illum uterque populus ad Deum haberet accessum. Iste angularis lapis, non credentibus lapis offensionis est, et petra scandali: super quem qui ceciderit, quassabitur; super quem vero ipse corruerit, comminuet eum . LIBESecundum orationibus vestris, o Paula et Eustochium, ad Ephesios aggredimur librum: nova quoque Romam munuscula transmissuri. Non quod haec dignetur legere doctorum senatus,et bibliothecis veterum ascribere: sed quod sancta Marcella idipsum fieri per Epistolas flagitet. Cujus ego quotiescumque studiorum, ingenii, laboris, recordor, toties me damno inertiae, qui in monasterii solitudine constitutus, et illud praesepe contra videns, in quo vagientem parvulum festini adoravere pastores , id facere non possum, quod mulier nobilis inter strepentem familiam, et procurationem domus explet operis succisivis. Qua propter et illam et vos,
Abbreviated transcription (Latin):
sumus appellare. Et ut compendio¬
sius uerbũ ex primamus e uerbo:
ut cum apostolo erumpamus in
uocem. An exꝑimentum queruis
euis qui in me loquitur xp̃s: Po¬
test aũt om̃is ȩdificatio suꝑ funaa¬
mentum apostolorũ ꝓpħarumq
constructa: non solum nos sed et
celestes signi ficare uirtutes: ut
uniuersi pariter fiant habitacu¬
lum dĩ in sp̃u. In congruum quip¬
pe ẽẽ auint ex hominibꝰedificatio¬
nem compactam atq concordem
crescere in templum sc̃m in dño.
fieriq in habitaculum dĩ in sp̃u.
angłos aũt et beatas quasq uir¬
tutes quȩ incęlestibus dõ serui¬
unt: ab hac felicitate alienos ex¬
stimari. Sum mus aũt angular
bus. de quo et psalmista testatur
dicens. Lapidem quem reꝓbaue-¬
runt edificantes hic factus ẽ in
caput anguli. adño factum est
qui uidebantur legis habere noti¬
ciam. dĩq templum legalibus
edificare mandatis. et assumptus
adõ in angularem lapidem. ut

Expanded text:
sumus appellare, et ut contentiosumus appellare, et ut contentiosius verbum exprimamus e verbo, ut cum Apostolo erumpamus in vocem: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Potest autem omnis aedificatio super fundamentum apostolorum prophetarumque constructa, non solum nos, sed et coelestes significare virtutes, ut universi pariter fiant habitaculum Dei in spiritu: incongruum quippe esse aiunt, ex hominibus aedificationem compactam atque concordem crescere in templum sanctum in Domino, fierique habitaculum Dei in spiritu; angelos autem et beatas quasque virtutes, quae in coelestibus Deo 585 serviunt, ab hac felicitate alienas existimari. Summus autem angularis bus, de quo et Psalmista testatur, dicens: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. A Domino factum est qui videbantur 586 Legis habere notitiam, Deique templum legalibus aedificare mandatis: et assumptus a Deo in angularem lapidem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cuies scõrum et domestici dĩ. suꝑ¬
edificati sunt suꝑ fundamentũ
apostoloꝵ et ꝓpħarum ipso sum¬
mo angulari lapide xp̃o iħu.
in quo om̃is edificatio compagi¬
nata crescit in templũ sc̃m indño
in quo et ephesii coedificantur in
tabernaculum dĩ insp̃u: Unus ẽ
ds̃ unuis ȩdi ficationis et templi:
quod suꝑ edificatum ẽ fundamen¬
to apłorum et ꝓpħarũ. Quod si
uniuersa edificatio compaginata
crescit in templũ scm̃ in dño: om̃i
labore nitendum. ut fiamus illi
lapides de quibus scriptum est.
Lapides sc̃i: uoluuntur suꝑ tr̃am.
& cum fuerimus uiui lapides. ex
om̃i parte dolati. leues. politi. nullã
habentes scabredinem: edificemur
in templum. et fiamus habitaculũ
dõ. condaturq in nobis archa testa¬
menti custos legis dñi. et cherubin
scientiȩ multitudo. et interiora pe¬
ctoris nr̃i innouũ uocabulũ tran¬
seant. dicanturq dambir. quod
nos oraculum siue responsum pos¬

Expanded text:
cives sanctorum et domestici Dei supcives sanctorum et domestici Dei superaedificati sunt fundamenso summo angulari lapide Christo Jesu: in quo omnis aedificatio compaginata, crescit in templum sanctum in Domino: in quo et Ephesii coaedificantur in tabernaculum Dei in spiritu, unus est Deus, unius aedificationis et templi, quod superaedificatum est fundamento apostolorum et prophetarum. Quod si universa aedificatio compaginata, crescit in templum sanctum in Domino, omni labore nitendum est, ut fiamus illi lapides, de quibus scriptum est: Lapides sancti volvuntur super terram . Et cum fuerimus vivi lapides, ex omni parte dolati, laeves  Al. leves, politi nullam habentes scabredinem, aedificemur in templum, et fiamus habitaculum Deo. Condaturque in nobis arca testamenti custos Legis Domini, et Cherubim, scientiae multitudo, et interiora pectoris nostri in novum vocabulum transeant: dicamurque DABIR  , quod nos oraculum, sive responsum pos
Abbreviated transcription (Latin):
dño. inquo et uos coȩdificamini in
habitaculum dĩ in sp̃it. Ad id qd̃
supra dixerat ꝑegrini testamentoꝵ
reꝓmissionis: nunc respondet.
Ergo iam non estis ꝑegrini et ac¬
colȩ. et ad illud quod premiserat
alienati a conuersatione isrł: mo¬
do reddit. estis ciuies scõrũ et do¬
mestici dĩ. Hic locus aduersum
eos uł maxime facit: qui diuer¬
sas naturas nituntur introducere.
Quomodo eñi ꝑegrini. facti sunt
ciues scõrũ. et quomodo domesti¬
ci di. fuerunt quondam alieni¬
a conuersatione isrł. si non potest
uł in meluis uł in peius natura mu¬
tari: Quod aũt sequitur. edificati
suꝑ fun damentũ apostolorum et
ꝓpħarum: magis priori quam
secundȩ interpretationi conue-¬
nit. in qua suꝑus dixeramus
ante passionem xp̃i uicinũ isrł.
et gentes fuisse delonge. Hoc te¬
stimonio et contra marcionem et¬
cȩteros uȩteres hereticos qui ali-¬
um legis. alium ȩuangłii predi¬
cant dm̃: uti possumus. Si enĩ
nequaquam ꝑegrini et acole sed

Expanded text:
et vos coaedificamini in habitaculum Dei, in spiritu. Ad id quod supra dixerat: peregrini testamentorum et repromissionis, nunc respondet: ergo jam non estis peregrini et accolae. Et ad illud quod praemiserat, alienati a conversatione Israel, modo redit: Estis cives sanctorum, et domestici Dei. Hic locus adversus eos vel maxime facit, qui diversas naturas nituntur introducere. Quomodo enim peregrini facti sunt cives sanctorum, et quomodo domestici Dei fuerunt 584 quondam alienia conversatione Israel, si non potest vel in melius, vel in pejus natura mutari? Quod autem sequitur: Aedificati super fundamentum apostolorum et prophetarum, magis priori quam secundae interpretationi convenit, in qua superius dixeramus, ante passionem Christi vicinum Israel, et Gentes fuisse de longe. Hoc testimonio et contra Marcionem caeterosque veteres haereticos, qui alium Legis, alium Evangelii praedicant Deum, uti possumus. Si enim nequaquam peregrini et accolae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
culo isto ingemiscimus. et condo¬
let. quia timore dĩ inutero concepi¬
uelationem filiorum dĩ. ut. de uanita¬
te seruitutis cui nunc subiecta ẽ.
liberetur. et fiat unus pastor et
unus grex: et oratio dñi compleat᷑
dicentis. fiat uoluntas tua sicut in
celo et interra. Ergo iam non es¬
tis ꝑegrini et accolȩ. sed cuies scõꝵ

Expanded text:
culo isto ingemiscimus, et condoculo isto ingemiscimus, et condolet, qui a timore Dei in utero concepivelationem filiorum Dei: ut de vanitate servitutis, cui nunc subjecta est, liberetur, et fiat unus pastor et unus grex: et Oratio Domini compleatur dicentis: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Ergo jam non estis peregrini
Abbreviated transcription (Latin):
et terra noua: et bibiturus ẽ calicẽ
iħu nouũ in regno dĩ. et cantaturus
menti lectione gaudebit. Iilud qͦq
quod alibi scribitur. ecce fatio no¬
ua quȩ nunc orientur.: sic sentiet:
ut principiũ innouationis in presen¬
ti seculo fieri estimet. Ceterum ꝑ¬
fectam consummatamq nouitatẽ.
necdum in isto putet seculo posse
compleri. Et quomodo nunc ꝑspe¬
culum uidemus in enigmate: tẽ
aũt fatie ad fatiẽ. sic et in staura¬
tionem noui hominis tunc plene
ꝑfecteq complendam. cum cȩlestia
terrenaq fuerint copulata. et in
uno sp̃u et sensu eademq essentia
accesserimus ad patrem. Nescio
quid tale et in alia ȩpistola. si quis
tamen eam uondum recipit. pru¬
dentib quibus q lectoribus pau¬
lus subindicat dicens. Hi om̃s te¬
stimonium accipientes fidĩ: non
retulerunt ꝓmissionem. dõ ꝓnobis
melius quid ꝓuidente. ut non
absq nobis consummarentur:
ꝓpt̃ea ut uniuersa ereatura con¬
gemiscit nobiscum qui in taberna¬

Expanded text:
et terra nova , et bibiturus est calicem Jesu novum in regno Dei , et cantaturus menti lectione gaudebit. Illud quoque quod alibi scribitur: Ecce facio nova quae nunc orientur , sic sentiet, ut principium innovationis in praesenti saeculo fieri existimet. Caeterum perfectam consummatamque novitatem, necdum in isto putet saeculo posse compleri. Et quomodo nunc per speculum videmus in aenigmate, tunc autem facie ad faciem : sic et instaurationem novi hominis tunc plene perfecteque complendam, cum coelestia terrenaque fuerint copulata, et in uno spiritu, et sensu eademque sententia, accesserimus ad Patrem. Nescio quid tale et in alia Epistola si quis tamen eam recipit prudentibus quibusque lectoribus Paulus subindicat, dicens: Hi omnes testimonium accipientes fidei, non retulerunt promissionem, Deo pro nobis melius quid providente: ut non absque nobis consummarentur . Propterea et universa creatura congemiscit nobiscum, qui in taberna
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ipse sit dñs hereditas nr̃a atq pͤsessio.
Dñs quippe ait. Hereditas ur̃a est.
& alibi. dñs pars mea et hereditas
mea. Concorporales aũt illud signi¬
ficat. ut quem ad modum inuno cor¬
pore plura sunt membra. Herbi cau¬
sa. oculi. nasus. manus. aures. pedes
uenter. genua. et cum inuno sint
corpore habeant differentias suas.
et pro se inuicem letentur et doleant:
sic licet diuersas habeant gratias.
hi qui in xp̃o crediderunt. in uno
tamen sint eccłȩ corpore conglo¬
bati. E insuꝑiorib quidẽ duobus uer¬
bis. id ẽ. in eo quod ait. coheredes et
concorporales: poterat in uno corꝑe
diuersum aliquid suspicari. Ex eo
aũt quod addidit et conparticipes
ꝓmissionis in xp̃o iħu: om̃is penit᷑
diuersitas amplitata ẽ. Ubi enũn

Expanded text:
s sit haereditas nostra atque possessio. Dominus quippe, ait, haereditas vestra est ; et alibi: Dominus pars mea, et haereditas mea . Concorporales autem illud significat, ut quemadmodum in uno corpore plura sunt membra: verbi causa, oculi, manus, aures, pedes, venter, et genua: et cum in uno sint corpore, habeant differentias suas, et pro se invicem laetentur, et doleant: sic licet diversas habeant gratias, hi qui in Christo credidere, in uno tamen sint Ecclesiae corpore conglobati. Et in superioribus quidem duobus verbis, id est, in eo quod ait, cohaeredes et concorporales, poterat in uno corpore diversum aliquid suspicari. Ex eo autem quod addidit: et comparticipes promissionis in Christo Jesu, omnis penitus diversitas amputata est. Ub
Abbreviated transcription (Latin):
in his mutauerit atq corroserit: in
hanc solam manus non ausus est
mittere. quia sua illam breuitas de¬
fendebat. Sed michi uidentur dũ
ȩpłam simplicitatis argiuuint. suã
imꝑitiam ꝓdere. non intelligen¬
tes quid in singulis sermonibus
uirtutis et sapientiȩ lateat: quȩ
orantibus uobis et ipso nobis sc̃o
sp̃u suggerente quo scripta sunt
suis locis explanare conabimur.
Si aũt breuitas habetur contemp¬
tui: contempnatur abdias. naũ.
sophonias. et alii duodecim ꝓpha
dia sunt quȩ ꝓferuntur: ut nes¬
cias utrum breuitatem sermonũ
in illis admirari debeas. an magni¬
tu dinem sensuũ. Quod si intelli¬
gerent hi qui ȩpłam ad philemo¬
nem repudiant. nunquam breui¬
tatem despicerent: quȩ ꝓ lacini¬
osis legis oneribus euanglico de¬
core conscripta ẽ. dum breuiatũ
consummatũq sermonẽ facit
dñs suꝑ terram. Sed iam ipsa apłi
uerba ponenda sunt: quȩ ita

Expanded text:
in his mutaverit atque corroserit, in hanc solam manus non est ausus mittere: quia sua illam brevitas defendebat. Sed mihi videntur, dum epistolam simplicitatis arguunt, suam imperitiam prodere, non intelligentes quid in singulis sermonibus virtutis ac sapientiae lateat. Quae, orantibus vobis, et ipso nobis sancto Spiritu suggerente, quo scripta sunt, suis locis explanare conabimur. Si autem brevitas habetur contemptui, contemnatur Abdias, Naum, Sophonias, et alii duodecim prophdia sunt quae feruntur, ut nescias utrum brevitatem sermonum in illis admirari debeas, an magnitudinem sensuum. Quod si intelligerent hi, qui Epistolam ad Philemonem repudiant, numquam brevitatem despicerent: quae pro laciniosis Legis oneribus, evangelico decore conscripta est, dum breviatum consummatumque sermonem facit Dominus super terram. Sed jam ipsa Apostoli verba ponend
Abbreviated transcription (Latin):
nunquam pauli effectus filius
in opus euangłii muteretur.
Ex quo paulatim et ꝑgradus
suos reciꝓcante sententia. idõ
minister euangłii ẽ factus one¬
simus: quia fugit ad nõ. Pul¬
chre aut̃ addens forsitan senten¬
tiam temꝑauit. Occulta quip¬
pe sunt uidicia dĩ: et temera¬
riũ ẽ quasi de certo ꝓnuntiare
quod dubiũ ẽ. F orsitan inqͥt
idõ discessit. Caute. timide. tre
ne si non potuisset et forsitan
om̃ibꝰ serius fugiendũ eẽt ut
apłici fierent. Quod aũt adho¬
ram iunxit: horam ꝓtemꝑe
debemis acciꝑe. Ad comꝑatio¬
nẽ .i. et̾nitatis: om̃e tempus bre¬
ue ẽ. Ut ȩternũ illũ reciꝑes.
Nullus ȩternus dñs serui sui.
Potestas quippe euis et utriusq
condicio morte finitur. Onesi¬
mus uͦ qui ex fide xp̃i factus
eternus ẽ. eterno philemoni.
quia in xp̃m et ip̃se crediderat
sp̃u libertatis accepto iam non
seruus sed frat̃ cepit ẽẽ de ser¬
uo. frat̾ carissimus. frat̃ et̾̃nus.

Expanded text:
numquam Pauli effectus filius, numquam Pauli effectus filius, in opus Evangelii mitteretur. Ex quo paulatim, et per gradus suos, reciprocante sententia, ideo minister Evangelii est factus Onesimus, quia fugit a domino. Pulchre auttiam temperavit. Occulta quippe sunt judicia Dei, et temerarium est quasi de certo pronuntiare quod dubium est. Forsitan, inquit, ideo discessit, caute, timide, trepne si non posuisset fortisan, omnibus servis fugiendum esset, ut apostolici fierent. Quod autem, ad horam, junxit, horam pro tempore debemus accipere. Ad comparationem enim aeternitatis, omne tempus breve est. Ut aeternum illum reciperes. Nullus aeternus dominus servi sui: potestas quippe ejus, et utriusqconditio, morte finitur. Onesimus vero qui ex fide Christi factus aeternus est aeterno Philemoni, quia in Christum et ipse crediderat, spiritu libertatis accepto, jam non servus, sed frater coepit esse de servo, frater charissimus, frater aeternus:
Abbreviated transcription (Latin):
et alio genere malũ arguitur.
Igitur ꝓprio arbitrio nos re¬
uinquens: magis ad suã imagi¬
nem et similitudinem fecit. Si¬
milem aũt dõ ẽẽ absolute bo¬
num ẽ. Forsitan enĩ idõ dis¬
cessit adhoram: ut ęternum
illum reciꝑes. lam non sicut
seruũ. sed plus seruo frẽm ca¬
rissimum maxime michi
Quanto aũt magis tibi et in
carne et indño: Nonnunquã
malũ occasio fit bonorũ: et
hominum praua consilia ds̃
uerat ad rectũ. Quod dico
manifestius exemplo fiet.
Ioseph fr̃s sui zeli stimulis in¬
citati: hismaelitis uiginti au¬
reis uendiderunt. Hoc initium
et patri et fratrib et toti egip¬
to bonorũ omĩum fuit. Deniq
ipse postea ad fr̃s. Uos inquit co¬
gitastis de me in mala. ds̃ uero
cogitauit de me in bona. Simi¬
le quid et in onesimo possumus
intelligere. quod mala princi¬
pia occasiones fuerint rei bo¬
nȩ. Si enĩ dñm non fugisset:
nunquã uenisset romam ubi
paulus iunctus in carcere. Si

Expanded text:
et alio genere malum arguitur. et alio genere malum arguitur. Igitur proprio arbitrio nos relinquens, magis ad suam imaginem et similitudinem fecit. Similem autem Deo esse absolute bonum est. Forsitan enim ideo discessit ad horam a te, ut aeternum illum reciperes. Jam non sicut servum, sed plus servo, fratrem charissimum, maxime mihi: quanto magis autem tibi, et in carne, et in Domino. Nonnumquam malum occasio fit bonorum, et hominum prava consilia Deus vertit ad rectum. Quod dico manifestius exemplo fiet. Joseph fratres, sui 758 zeli stimulis incitati, Ismaelitis viginti aureis vendiderunt . Hoc initium et patri, et fratribus, et omni Aegypto bonorum omnium fuit. Denique ipse postea ad fratres: Vos, inquit, cogitastis de me mala: et Deus cogitavit de me bona . Simile quid et in Onesimo possumus intelligere, quod mala principia occasiones fuerint rei bonae. Si enim dominum non fugisset, numquam venisset Romam ubi erat Paulus vinctus in carcere. Si
Abbreviated transcription (Latin):
festum ẽ rem eos inter se pos¬
tulare contrariam. Nam ex eo
quodd dicunt debuit homo dõ
similis fieri: illud petunt ut li¬
beri fieret arbitrii sicut ds̃ ip¬
se ẽ. Ex eo aũt quod inferunt
cuipe non posset: dum necessita
tem ei boni important. illud uo¬
lunt ut homo dõ similis fieret.
uoluntate philemonis onesimũ
sibi in ministeriũ retinere: sed
si hoc sine philemonis uolun¬
tate fecisset. bonũ quidẽ erat
sed non uoluntariũ. Quod aũt
non erat uoluntariũ. alio gene¬
re arguebatur non eẽ bonum.
Nichil quippe bonũ dici potest
nisi quod ultroneum ẽ. Ex quo
apłi consideranda prudentia.
qui idcirco sugitiuũ seruum
remittit ad dñm ut ꝓsit dño
suo: qui ꝓdẽe non poterat si
dño teneretur absente. Suꝑior
gͦ questio. ita soluitur. Potuit
As hominẽ sine uoluntate. eius
bonũ facere. Porro si hoc fecis¬
set: non erat bonũ uoluntari¬
um sed necessitatis. Quod aũt
necessitate bonũ ẽ. non ẽ. bonũ:

Expanded text:
festum est, rem eos inter se posfestum est, rem eos inter se postulare contrariam. Nam ex eo quod dicunt, Debuit homo Deo similis fieri, illud petunt, ut liberi fieret arbitrii, sicut Deus ipse est. Ex eo autem quod inferunt cipere non posset; dum necestem ei boni important, illud volunt ut homo Deo non similis fieret.oluntate Philemonis Onesimum sibi in ministerio retinere. Sed si hoc sine ipsius voluntate fecisset, bonum quidem erat, sed non voluntarium. Quod autem non erat voluntarium, alio genere arguebatur non esse bonum. Nihil quippe bonum dici potestnisi quod ultroneum est. Ex quo Apostoli consideranda prudentia est: qui idcirco fugitivum servum remittit ad dominum, ut prosit domino suo: qui prodesse non poterat, si domino teneretur absente. Superior ergo quaestio ita solvitur: Potuit Deus hominem sine voluntate ejus facere bonum. Porro si hoc fecisset, non erat bonum voluntarium, sed necessitatis. Quod autem necessitate bonum est, non est bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
tum et plenam ex animo uo¬
luntatem: cum totum quicquid
in nobis ẽ suscipitur arogato. Ali¬
as aũt om̃s liberi iuscera sunt pa¬
rentum. Sine consilio aũt tuoni¬
chil uolui facere: ut non quasi ex es¬
necessitate bonũ tuũ eẽt. sed uo¬
luntariũ. Hoc quod aplerisq que¬
ritur et sepissime retractatur qua¬
re ds̃ hominẽ faciens non eum
bonii rectumq condiderit. de p̃
senti loco solui potest. Si eñi ds̃
uoluntarie et non ex necessitate
bonus ẽ. debuit hominẽ faciens
ad suã imaginem et similitudi¬
nem facere. hoc ẽ. ut et ipse uo¬
luntarie et non ex necessitate
bonus eẽt. Qui aut̃ asserunt
ita eum debiusse fieri. ut malũ
recipe non posset: hoc dicunt.
Talis debuit fieri: qui necessita¬
te᷑ boniis eẽt. et non uoliuitate.
Quod si talis fuisset effectus qui
bonum non uoluntate sed neces¬
sitate ꝑficeret: non eẽt dõ simi¬
us qui ido bonis ẽ. quia uult.
non quia cogitur. Ex quo mani¬

Expanded text:
ctum, et plenam ex animo voctum, et plenam ex animo voluntatem, cum totum quidquid in nobis est, suscipitur a rogato. Alias autem omnes liberi viscera sunt parentum. Sine consilio autem tuo nihil volui facere: ut non quasi ex necessitate bonum tuum esset, sed voluntarium. Hoc quod a plerisque quaeritur, et saepissime retractatur: quare Deus hominem faciens, non eum bonum rectumque condiderit, de 757 praesenti loco solvi potest. Si enim Deus voluntarie, et non ex necessitate bonus est, debuit hominem faciens, ad suam imaginem et similitudinem facere, hoc est, ut et ipse voluntarie, et non ex necessitate bonus esset. Qui autem asserunt ita cum debuisse fieri, ut malum recipere non posset, hoc dicunt: talis debuit fieri qui necessitate bonus esset, et non voluntate. Quod si talis fuisset effectus, qui bonum non voluntate, sed necessitate perficeret, non esset Deo similis: qui ideo bonus est, quia vult, non quia cogitur. Ex quo mani
Abbreviated transcription (Latin):
odii ante meruerat. Unde ait.
Qui tibi aliquando inutilis
fuit. Tibi inquit soli: non cęte¬
ris. Nunc aũt tibi et michi uti¬
lis. Utilis dño. in eo quia posset
paulo seriure ꝓdño suo. Paulo ue¬
ro ineo utilis. quia ille incarcere
iunculisq detento. posset ei in
euangło ministrare. Simul autem
admirandum de magnanimitate
tur. squalore corporis. carorũ sepa¬
ratione. penalibus tenebris coar¬
tatur: non sentit iniuriam. non
dolore cruciatur. nichil nouit
aliud nisi de xp̃i ȩuangło co¬
gitare. Sciebat scruũ. sciebat
fugitiuũ: sciebat aliquando rap¬
torem. ad xp̃i fidẽ eẽ conuersũ.
Grandis laboris ẽ talem hominẽ
in eo ꝑseuerare quod cepit. Idcir¬
co filiũ suũ et filiũ iunculorũ.
et ministrũ ęuangłii inuinculis
constituti. inculcat ac replicat
ut philemon ille prudent̃ et
dispensatorie tantũ in p̃fatione
laudatus. non auderet negare
ne suis laudibus uideretur in¬
significare int̾num cordis affe¬

Expanded text:
odii ante meruerat. Unde ait: odii ante meruerat. Unde ait: Qui tibi aliquando inutilis fuit. Tibi, inquit, soli; non caeteris: nunc autem et mihi, et tibi utilis. Utilis domino in eo, quia posset et Paulo servire pro domino suo; Paulo vero in eo utilis: quia illo in carcere, vinculisque detento, posset ei in Evangelio ministrare. Simul autem admirandum de magnanimitate tur, squalore corporis, charorum separatione, poenalibus tenebris coarctatur, et non sentit injuriam, non dolore cruciatur, nihil novit aliud, nisi de Christi Evangelio cogitare. Sciebat servum, sciebat fugitivum, sciebat aliquando raptorem ad Christi fidem esse conversum. Grandis laboris est talem hominem in eo perseverare quod coepit. Idcirco filium suum, et filium vinculorum, et ministrum Evangelii in vinculis constituti, inculcat, ac replicat, ut Philemon ille prudenter et dispensatorie tantum in praefatione laudatus, non auderet negare, ne suis laudibus videretur insignificare internum cordis affe
Abbreviated transcription (Latin):
tum uero ad apłi testimonium.
qͥ scit eum plene eẽ conuersum.
Grandi pondere premitur qui
rogatur: ut qui ẽ seruo fugiti¬
uo atq raptore. minister apli
quasi aconseruo et coeuangłista ig¬
nosceretur ei qui seruus eẽt xp̃i si
militer et minister. Obsecro te de
meo filio quem genui inuinculis
onesimo. qui tibi aliquando inu¬
tilis fuit. nunc aũt tibi et michi
utilis ẽ: quem remisi tibi. Tu au¬
tem illum id ẽ. mea uiscera sus¬
cipe. quem ego uolueram mecũ
detinere. ut ꝓte michi ministraret
in uinculis ȩuangłii. Uolens inpe¬
trare quod postulat. iam non ꝓ
seruo philemonis. sed ꝓfilio suo se
asserit dep̃cari: et illo filio quem
genuerat inuinculis euangłii. hoc
Qui cum ante inutilis dño tantũ
fuerit. neq eñi seruus fur atq fu¬
gituuis alteri nocuit nisi dño
suo: nunc econtrario utilitatis
compensatione qua et ipsi dño
et paulo utilis ẽ. cęterisq ꝑpau¬
lum: plus caritatis meretur quã

Expanded text:
tum vero ad Apostoli testimonium, tum vero ad Apostoli testimonium, qui scit eum plene esse conversum, grandi pondere premitur, qui rogatur, ut qui de servo fugitivo atque raptore, minister Apquasi a conservo, et coevangelista, ignosceretur ei, qui servus esset Christi similiter et minister. Obsecro te de meo filio, quem genui in 756 vinculis, Onesimo, qui tibi aliquando inutilis fuit; nunc autem et tibi, et mihi utilis est: quem remisi tibi. Tu autem illum, id est mea viscera, suscipe, quem ego volueram mecum detinere, ut pro te mihi ministraret in vinculis Evangelii. Volens impetrare quod postulat, jam non pro servo Philemonis, sed pro filio suo se asserit deprecari; et de illo filio quem genuerit in vinculis Evangelii, hoc qui cum ante inutilis domino suo tantum fuerit nec enim servus fur atque fugitivus alteri nocuit, nisi domino suo nunc econtrario utilitatis compensatione, qua ipsi domino et Paulo utilis est, caeterisque per Paulum, plus charitatis meretur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
senex et uinctus iħu xp̃i. Totum
aũt ꝓquo rogat illud ẽ. Onesi¬
mus seruus philemonis fugam
furto cumulans: quȩdam rei dñicȩ
compilarat. Hic ꝑgens ad italiam
ne ẽ ꝓxuo facilius posset appre¬
hendi: pecuniam dñi ꝑluxuriam
ꝓ degerat. Hoc ne quis putet te¬
mere. et utlibet anobis fictum:
insequentibus discat. Nunquam
enĩ paulus diceret. si quid nocu¬
it tibi aut debet boc michi im¬
puta. Ego paulus scripsi manu
mea. ego reddam: Nec sponsor
rei fieret ablatȩ: nisi ẽẽt id qđ
ablatum fuerat dissipatum. hic
igitur cum ob confessionem xp̃i
paulus rome ẽẽt in carcere cre¬
didit in dñm iħm: et ab eo bap¬
tizatus digna penitentia macu¬
las uitȩ prioris abstersit: intantũ
ut is apłs conuersionis euis testis
ficret. qui quondam petrũ incre¬
pauerat non recto pede in ȩuan¬
gelii ueritate gradientem. Quan¬
tum igitur ad peccatum et ad
facinus ꝑtinet. quo dñm lese-¬
rat ueniam non meretur. Quan¬

Expanded text:
senex, et vinctus Jesu Christi. Totum senex, et vinctus Jesu Christi. Totum autem pro quo rogat, illud est. Onesimus servus Philemonis, fugam furto cumulans, quaedam rei domesticae compilarat: hic pergens ad Italiam, ne de proximo facilius posset apprehendi, pecuniam domini per luxuriam prodegerat. Hoc ne quis putet temere, et ut libet, a nobis fictum, in sequentibus discat. Nunquam enim Paulus diceret: « Si quid nocuit tibi, aut debet, hoc mihi imputa: ego Paulus scripsi mea manu; ego reddam: » Nec sponsor rei fieret ablatae, nisi esset id, quod ablatum fuerat, dissipatum. Hic igitur, cum ob confessionem Christi Paulus Romae esset in carcere, credidit in Dominum Jesum, et ab eo baptizatus, digna poenitentia maculas vitae prioris abstersit: in tantum, ut Apostolus conversionis ejus testis fieret, qui quondam Petrum increpuerat, non recto pede in Evangelii veritate gradientem . Quantum igitur ad peccatum, et ad facinus pertinet, quod homines laeserit, veniam non meretur; quan
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiendo refecerat. Et hoc idi¬
oma apłicum ẽ. ut semꝑ uscera
uocet. uolens plenam mentis os¬
tendere caritatem. Inde gaudens
cum gaudentibus et cum his qui
requieuerant refectum eẽ se cre¬
dens. habet lȩticiam non transitori¬
am et leuem. et quȩ fortuito possit
accidere: sed magnam et ꝓut
erat inphilemone caritas eminen¬
tem. quam augebat consolatio
suꝑ philemonis caritate descendens
plena apatre miscdiarũ et dõ toci¬
us consolationis. Propter quod
multam fidutiam habens in xp̃o
caritatem magis ob secro cum sis
talis ut paulus senex: nunc aũt
lemonem laudib ante p̃missis cũ
res talis sit ꝓqua rogaturus ẽ.
quȩ et prestanti sit utilis et rogan¬
ti: poterat paulus magis imꝑare
quam petere et hoc ex fidutia il¬
la ueniebat. quod qui tanta ob
sui inceteris eẽ non poterat sed
uult magis petere quam iubere.
grandi petentis auctoritate ꝓpo¬
sita. ꝑ quam et apłs obsecrat. et

Expanded text:
suscipiendo refecerat. Et hoc idisuscipiendo refecerat. Et hoc idioma apostolicum est; ut semper viscera vocet, volens plenam mentis ostendere charitatem. Unde gaudens cum gaudentibus, et cum his qui requieverant, se refectum esse credens: 755 habet laetitiam non transitoriam et levem, et quae fortuito possit accidere; sed magnam, et prout erat in Philemone charitas, eminentem: quam augebat consolatio super Philemonis charitate descendens, plena a Patre misericordiarum, et Deo totius consolationis. Propter quod multam fiduciam habens in Christo charitatem: magis obsecro, cum sis talis, ut Paulus senex: nunc autem lemonem laudibus ante praemissis, cum res talis sit, pro qua rogaturus est, quae et praestanti sit utilis, et roganti, poterat Paulus magis imperare quam petere. Sed hoc ex fiducia illa veniebat, quod qui tanta ob sui in caeteris esse non poterat. Sed vult magis petere, quam jubere, grandi petentis auctoritate proposita, per quam et Apostolus obsecrat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Impleat aliquis et oꝑe : sed
gestorum suorũ ꝑfectam habe¬
te non potest nocionẽ.Sit talis
quoq qui et opus habeat et sci
ni. Multa enĩ iuste. mansuete
studioq ꝑpetrans in par ẽ. suis
in aliqua parte uirtutib. At nõ
talis philemon. Habet quip¬
pe communicationem oꝑa¬
tatis in agnitionem om̃is boni.
Que cum in apłis sit. non eã¬
I pittemus ob id tantum ẽẽ ꝑ¬
fectam si in illis sit. sed in eo to¬
tam ẽẽ quia xp̃i est: ut quicqͥd
boni et inphilemone laudatur
et de apłorum exemplo sumitur.
inde bonũ sit quia de. xp̃i fonte
Sducatur. Gaudiũ enĩ magnum
habiimus et consolationem in
caritate tua: quia uiscera scõrũ
Nrequieuerunt ꝑte frat̃. Plenius
inculcat et docet quare dixerit
gratias ago deo meo semꝑ memo¬
riam tui faciens in orationibus
meis. Dignum siquidẽ erat age¬
re gratias dõ suꝑ caritate philemo¬
nis. qui internũ cordis affectum
et ꝓfundos animi scõꝵ recessus

Expanded text:
impleat aliquis et opere, sed impleat aliquis et opere, sed gestorum suorum perfectam habere non potest notionem. Sit talis quoque qui et opus habeat et scieni; multa enim juste, mansuete, studioseque perpetrans, impar est suis in aliqua parte virtutibus. An non talis Philemon? Habet quippe communicationem operatatis in agnitione omnis boni. Quae cum in apostolis sit, non eam putemus ob id tantum esse perfectam, si in illis sit: sed in eo totam esse, quia Christi est, ut quidquid boni, et in Philemone laudatur, et de apostolorum exemplo sumitur: inde bonum sit, quia de fonte Christi ducatur. Gaudium enim magnum habuimus, et consolationem in charitate tua, quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater. Plenius inculcat et edocet, quare dixerit: Gratias ago Deo meo, semper memoriam tui faciens in orationibus meis. Dignum siquidem erat agere gratias Deo super charitate Philemonis, qui internum cordis affectum, et profundos animi sanctorum recessus
Abbreviated transcription (Latin):
ita dilectionem suam et fidẽ oꝑe
consummet. Unde ait. euidens
fiat in agnitionem om̃is boni.¬
siue ut ingreco melius habetur effi
efficax siue oꝑatrix: ut non solum
sidem nobis et caritatem indm̃ et
inscõs eius sufficere posse creda¬
mus: sed id quod credimus oꝑe
ut quis habeat fidem. et eam oꝑe
consummet. Uerum simpliciter
et nude non habens agnitionem
neq scientiam eius. uixta illud
apłi. Confiteor zelum dĩ ha¬
bent. sed non scđm scientiã.
Sunt hodie quoq pleriq
simpliciũ qui faciunt oꝑa iusti¬
ciȩ: et non habent eorũ que ipsi
oꝑantur scientiam. Unde addidit.
Ut communicatio fidei tue euiden¬
oꝑatrix fiat in agnitionem om̃is bo¬
ni. Quantis gradibus quantisq
ꝓfectibus apłicus in alciora ser¬
mo se tendit. Habet quispiam ca¬
ritatem et fidem in dm̃ et inscõs
eius: sed forsitan non equali eam
in om̃s lance communicet. Com¬
municet forsitan incunctos: sed
oꝑe non expleat uoluntatem.

Expanded text:
ita dilectionem suam et fidem opere ita dilectionem suam et fidem opere consumat. Unde ait: Evidens fiat in agnitione omnis bonisive ut in Graeco melius habetur, effiefficax, sive operatrix: ut non solum fidem nobis, et charitatem in Deum, et in sanctos ejus sufficere posse credamus; sed id quod credimus  Alut quis habeat fidem, et eam opere consummet: verum simpliciter et nude, non habens agnitionem nec scientiam ejus, juxta illud Apostoli: Confiteor zelum Dei habent, sed non secundum scientiam . Sunt hodie plerique simplicium, qui faciunt opera justitiae, et non habent eorum quae ipsi operantur scientiam. Unde addidit: Ut communicatio fidei tuae operatrix fiat in agnitione omnis boni. Quantis gradibus quantisque saltibus, apostolicus in altiora sermo se tendit? Habet quispiam charitatem et fidem in Deum et in sanctos ejus: sed forsitan non aequali eam in omnes lance communicet. Communicet forsitan in cunctos, sed opere non expleat: voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
xerit societati xp̃m uiolat: cuius
corporis om̃s membra sumus. Qui
dicit in quit iustum iniustum. et
iniustum iustum : abominabilis ẽ¬
uterq apud dñm. Similit qui scm̃
dicit ẽẽ non scm̃. et rursum non
sc̃m asserit sc̃m: abominabilis
in xp̃i corpore errat et labitur. as¬
serens membrũ eius uł sc̃m ẽẽ cũ
non sit. uł non scm̃ eẽ cum sc̃m sit:
uide quali cri mine obnoxiꝰ
fiat. Uẽ ait ysaias qui di¬
cunt dulcei amarum et
amarũ dulce: ponentes tenebras
lucem. et lucem tenebras. Dulcẽ
puto ẽẽ scĩmoniã: amarũ quod
scĩmoniȩ contrariũ ẽ. Eque lux
scĩmonia intelligi potest: tenebre
contrariȩ scĩtati. Quis putas ẽno¬
bis ꝓbandi nummismatis callidus
trapezeta non errabit in discreti¬
one scõrũ: Qui cum in dm̃ et in
scõs euis ȩqualem caritatẽ habu¬
erit et fidem. ipsus fidei commu¬
nicationem debet habere non dis¬
parem: ut sicut credit et diligit

Expanded text:
xerit societati, Christum violat, cujus xerit societati, Christum violat, cujus corporis omnes membra sumus. Qui dicit, inquit, justum injustum, et injustum justum, abominabilis uterque apud Deum est : similiter qui sanctum dicit esse non sanctum, et rursum non sanctum, asserit sanctum, abominabilis in Christi corpore errat et labitur, asserens membrum ejus vel sanctum esse, cum non sit: vel non sanctum esse, cum sanctum sit, vide quali crimine obnoxius fiat: Vae, ait Isaias, qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce: ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras . Dulce, puto esse sanctimoniam: amarum, quod sanctimoniae contrarium est; aeque lux sanctimonia intelligi potest, tenebrae contrariae sanctitati. Quis putas e nobis probandis numismatibus callidus trapezita, non errabit in discretione sanctorum? Qui cum in Deum vel in sanctos ejus aequalem charitatem habuerit, et fidem, ipsius fidei communicationem debet habere non disparem: ut sicut credit et diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
cum gesta ꝑcurrere: et totam
samson fabulam adueri solis hoc
quippe nomen euis sonat. trabe
ueniam: quando intempore messis
obsecrante samuele pluiue de cę
lo flumina repente manarunt. Et
elias igneo raptus ẽ curru.
et eliseus sp̃u duplicato mortu¬
us mortuũ suscitauit. Hȩc
nisi quis uniuersa crediderit.
dm̃ scõrũ credere non ualebit:
nec adduci ad fidem ueteris testa¬
menti. nisi quecumq de patriar¬
chis. et ꝓpħis. et aliis insignibus ui¬
ris narrat historia comꝓbarit: ut
ex fide legis ad fidem ueniat euan¬
głii. et iusticia dĩ in eo reueletur ex
fide infidem sicut scriptum ẽ: ui-¬
stus aũt ex fide uiuit. Precipitur
& in alio loco. Scĩ estote: qm̃ ego
scĩtas seruis debetur et dño. Et scĩ¬
ficans quippe et scificati ex uno om¬
nes. Non putemus leuem philemo¬
nis p̃dicationem. si eandem fidem
habeat in scõs quam in dm̃. Qui
credit dm̃ scm ẽẽ utiq non errat.
Quod si quis hominem qui sc̃s ñ

Expanded text:
cum gesta percurrere: et totam cum gesta percurrere: et totam Samson fabulam, ad veri solis hoc quippe nomen ejus sonat traherrum libros veniam quando in tempore messis, obsecrante Samuele, pluviae de coelo, et flumina repente manarunt: et Elias igneo raptus est curru, et Elisaeus spiritu duplici mortuus mortuum suscitavit. Haec nisi quis universa crediderit, in Deum sanctorum credere non valebit: nec adduci ad fidem veteris Testamenti, nisi quaecumque de patriarchis et prophetis, et aliis insignibus viris narrat historia, comprobarit: ut ex fide Legis, ad fidem veniat Evangelii, et justitia Dei in eo reveletur ex fide in fidem, sicut scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Praecipitur et in alio loco: Sancti estote, qsanctitas servis debetur et Domino: et sanctificans quippe et sanctificati ex uno omnes. Non putemus levem Philemonis praedicationem, si eamdem fidem habeat in sanctos quam et in Deum. Qui credit Deum sanctum esse, utique non errat. Quod si quis hominem qui sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
atq eadem credulitas in moy sen
refertur et dm̃: ut populus qui
nibus scĩs ẽ: ut quicumq credit
dõ. aliter fidem eius reciꝑe non
queat. nisi credat et in scõs euis.
Non ẽ enĩ indm̃ ꝑfecta dilectio et
fides: quȩ inministros euis ẽ odio
et infidelitate tenuatur. Quod au¬
inconditorẽ dmn. non potest credere
nisi prius crediderit de scĩs eus
uera eẽ que scripta sunt. Adam
adõ plasmatum. euam ex costa
illius et latere fabricatam. enoch.
translatum. noe naufrago solum
orbe seruatum. quod primus abra¬
ham de terra sua et de cognatio¬
ne uissus exire. circum cisionem
quam insignum futurȩ prolis ac¬
ceꝑat posteris dereliquit: quod
ysaac oblatus uictuma sit. et ꝓillo
aries immolatuis. coronatusq sen¬
tibus passionem dñi deformarit:
quod moy ses et aaron decem pla¬
gis egiptum afflixerint: quod
ad iħu filii naue preces. steterit
sol ingabaon. et luna inualle
ȩlon. Longum ẽ uniuersa uidi¬

Expanded text:
atque eadem credulitas in Moysen atque eadem credulitas in Moysen refertur, et in Deum: ut populus qui nibus sanctis ejus est; ut quicumque credidit Deo, aliter ejus fidem recipere non queat, nisi credat et in sanctos ejus. Non est enim in Deum perfecta dilectio et fides, quae in ministros ejus odio et infidelitate tenuatur. Quod auin conditorem Deum: non potest credere, nisi prius crediderit, de sanctis ejus vera esse quae scripta sunt: Adam a Deo plasmatum, Evam ex costa illius, et latere fabricatam, Enoch translatum, Noe naufrago solum orbe servatum: quod primus Abraham de terra sua, et cognatione jussus exire, circumcisionem quam in signum futurae prolis acceperat, posteris dereliquit: quod Isaac oblatus victima sit, et pro illo aries immolatus, coronatusque sentibus, passionem Domini deformarit: quod Moyses et Aaron decem plagis Aegyptum afflixerint: quod ad vocem Jesu filii Nave precesque steterit sol in Gabaon, et luna in valle Ailon. Longum est universa Judi
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Gratias inquiens ago. et
bus meis. Ambigue uero dictũ.
utrum gr̃as agat dõ suo semꝑ.
an memoriam eus faciat in ora¬
tionibus siuis semꝑ. Et utrumq
intelligi potest. Qui eñi precipit
aliis ut in om̃ib gratias agant
dõ. nullis angustiis poterit coar¬
tari: ut gratias semꝑ dõ ipse non
referat. Si aũt ꝓscĩs et meliorib
quibusq paulus semꝑ orabat.
sc̃s aũt et philemon ẽ. tantam
habens in se fidem et caritatem
ut non solum auditu eius ue¬
rum etiã oꝑe nosceretur. Et ꝓ
onis in om̃i bono. xp̃i miscdia¬
om̃s scõs eius non difficilis it̃¬
pretatio ẽ: quia post dm̃ dili¬
gere iubemur et ꝓximos. Nunc
hoc queritur quomͦ eandẽ fidẽ
in xp̃o iħu habere quis possit
resonat. Caritatem quam habes
et fidem quam habes in dño iħu
& in om̃s scõs euis. Ad expositio¬
nem huius loci de exodo suma¬
mus exemplum. Credidit popu¬
lus deo. et moysi seruo eius. una

Expanded text:
quitur: Gratias, inquiens, ago Deoquitur: Gratias, inquiens, ago Deobus meis. Ambigue vero dictum, utrum gratias agat Deo suo semper, an memoriam ejus faciat in orationibus suis semper. Et utrumque intelligi potest. Qui enim praecipit aliis, ut in omnibus gratias agant Deo, nullis angustiis poterit coarctari, ut gratias semper Deo ipse non referat. Si autem pro sanctis, et melioribus quibusque Paulus semper orabat sanctus autem et Philemon est, tantam habens in se fidem et charitatem, ut non solum auditu ei, sed etiam opere nosceretur et pronis in omni bono, Christi miomnes sanctos ejus, non difficilis interpretatio est: qua post Deum diligere jubemus et proximos. Nunc hoc quaeritur, quomodo eamdem fidem in Christo Jesu habere quis possit, resonat charitatem quam habes et fidem, quam habes in Domino Jesu, et in omnes sanctos ejus. Ad expositionem hujus loci de Exodo sumamus exemplum: Credidit populus Deo et Moysi servo ejus . Una
Abbreviated transcription (Latin):
co ꝑspicuum fit. Inter duos quip¬
pe uiros et aplicos. inter cooꝑa¬
torem pauli et commilitonem
eius medium appiȩ nomen inse¬
ta comitatu non uideatur ordi¬
nem sexus habere sed meriti.
adhuc aduobus ad plures scribi¬
tur. et in om̃ibus pene ȩpłis ȩqua¬
le principium ẽ. ut gratiã eis et
pacem adõ patre et a xp̃o dño
in precetur. Ex quo ostenditur
una filii patrisq eẽ natura. cum
id potest filuis prestare quod pat̃.
et id dicitur pat̾ prestare quod
filius. Gratia aũt ẽ: qua nullo
merito nec oꝑe saluamur. Pax
ciliamini dõ. Sequitur. Gratias
ago dõ meo semꝑ memoriam tui
faciens in orationibus meis audi¬
ens caritatem tuã et fidem quã
habes in dño iħu. et in om̃s scõs
eius. ut communicatio fidei tuȩ
euidens fiat in agnitionem omĩs
boni quoᷤ in nobis ẽ in xp̃o. Hec
iam non ut paulus et timotheus
philemoni et ceteris: sed ut solus
paulus ad solum philemonem lo¬

Expanded text:
co perspicuum fit. Inter duos quipco perspicuum fit. Inter duos quippe viros et apostolicos, inter cooperatorem Pauli, et commilitonem ejus, medium Apphiae nomen inseta comitatu, non videatur ordinem sexus habere, sed meriti. adhuc a duobus ad plures scribitur, et in omnibus pene Epistolis aequale principium est, ut gratiam eis et pacem a Deo Patre et Christo Domino imprecetur. Ex quo ostenditur unam Filii Patrisque esse naturam, cum id potest Filius praestare quod Pater, et dicitur id Pater praestare quod Filius. Gratia autem est, qua nullo merito nec opere salvamur. Pax,ciliamini Deo . Gratias ago Deo meo semper, memoriam tui faciens in orationibus meis, audiens charitatem tuam, et fidem quam habes in Domino Jesu, et omnes sanctos ejus: ut communicatio fidei tuae evidens fiat in agnitione omnis boni, quod in vobis est in Christo. Haec jam non ut Paulus et Timotheus, Philemoni et caeteris; sed ut solus Paulus, ad solum Philemonem lo
Abbreviated transcription (Latin):
os ꝓ xp̃i nomine dimicantem
extitisse uictorem: et ꝓpt̃ea nc̃
commilitonẽ dici. quod in eodẽ
certamine belloq suꝑauerat.
Scribitur etiam ȩccłȩ quȩ indo¬
mo eius ẽ. Uerum hoc ambigu¬
um utrum eccłe quȩ indomo
archippi sit. an ei quȩ in domo
philemonis. Sed michi uidetur
non ad archippi. uerum ad phi¬
lemonis referendum eẽ ꝑsonam:
eui ipsa quoq epła deputatur.
Nam licet  paulus et timo¬
theus parit᷑ scribant. ad phile¬
monem. appiam. archippũ. et ȩccle¬
siam: tam̃ insequentibus approba¬
tur paulũ tantũ modo adphilemo¬
nem scribere et unũ cum uno ser¬
mocinari. Gratias ago deo meo
semꝑ. et memoriam tui faciens.
Hunc aũt morẽ scribendi: innon¬
nullis ȩpłis eius inuenire poteri¬
tif. Quod cum plures et ad plu¬
res in prefacione ponantur. postea
ꝑtotum corpus epłȩ unus dis¬
putans inducatur illud quod ad
quis an uideuis. uir an mulier.
scruus an liber: etiam in hoc lo¬

Expanded text:
os pro Christi nomine dimicantem os pro Christi nomine dimicantem exstitisse victorem, et propterea nunc commilitonem dici, quod in eodem certamine belloque superaverit. Scribitur etiam Ecclesiae quae in domo ejus est. Verum hoc ambiguum, utrum Ecclesiae quae in domo Archippi sit: an ei quae in domo Philemonis. Sed mihi videtur non ad Archippi, sed ad Philemonis referendum esse personam, cui ipsa quoque epistola deputatur. Nam licet Paulus et Thimotheus pariter scribant ad Philemonem, Appiam, Archippum, et Ecclesiam: tamen in sequentibus approbatur Paulum tantummodo ad Philemonem scribere, et unum cum uno sermocinari. Gratias ago Deo meo semper, et memoriam tui faciens. Hunc autem morem scribendi in nonnullis epistolis ejus invenire poteritis: quod cum plures, et ad plures 751 in praefatione ponantur, postea per totum corpus Epistolae, unus disputans inducatur. Illud quod ad quis, an Judaeus: vir, an mulier: servus, an liber : etiam in hoc lo
Abbreviated transcription (Latin):
udei ididia hoc ẽ amatum dĩ
salomonem dici putent. quod ei
adõ sit ob sapientiam nom̃ impo¬
situm: tamen amatus dĩ quis
magis dici potest. nisi is de quo
in ęuangło pater loquitur hic ẽ
filius m̃s dilectus in quo michi
complaciu hunc audite: Deniq
et in isaia ita scriptum habet.
Cantabo dilecto canticum diligi¬
bilis uineȩ mee. Uinea dilecto
facta ẽ. Et hoc circumcisio de
populo uidaico accipiendum
putans. impegit in lapidem of¬
fensionis et petram scandali:
non recogitans uineam quȩ de
egipto translata ẽ eẽ domũ isrł
Et xp̃m hic dici uł diligibilem
uł dilectum: dum et ipse diligi
meretur ascĩs et scĩ eum diliguã
Scribunt igitur paulus et timo¬
theus philemoni lem̃o et cooꝑa¬
tori. Qui idõ carissimus dictus
ẽ: quod in eodem. xp̃i oꝑe con
habenti in se false aliquid et fic¬
te germanitatis. Et archippo cõ¬
militoni. quem arbitror cũ pau¬
lo et timotheo contra aduersari¬

Expanded text:
Judaei IDIDIA  , hoc est, amatum Dei, Judaei IDIDIA  , hoc est, amatum Dei, Salomonem dici putent, quod ei a Deo sit ob sapientiam nomen impositum : tamen amatus Dei quis magis dici potest, nisi is de quo in Evangelio Pater loquitur: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, hunc audite Denique et in Isaia ita scriptum habet: Cantabo dilecto canticum diligibilis vineae meae. Vinea facta est dilecto . Et hoc circumcisio de populo Judaico accipiendum putans, impegit in lapidem offensionis, et petram scandali: non recogitans vineam quae de Aegypto translata est, esse domum Israel, et Christum hic dici vel diligibilem, vel dilectum: dum et ipse diligi meretur a sanctis, et sancti eum diligunt, Scribunt igitur Paulus et Thimotheus, Philemoni charissimo et cooperatori: qui ideo charissimus dictus est, quod in eodem Christi opere que sorori, non habenti in se falsae aliquid, et fictae germanitatis: et Archippo commilitoni, quem arbitror cum Paulo et Thimotheo contra adversari
Abbreviated transcription (Latin):
ras quas dictabat. scđm id quod
ipse corinthiis precipit. ut si alio
ꝓpħante alii fucrit reuelatum. ta¬
ceat ille qui prius ꝓpħabat: ita
ipse quoq preceptum suũ opere
complebat: Et ꝓpt̾ pauca que alio
addiderat suggerente. ut suam
ita alterus quoq ȩpłam ꝓscri¬
bebat. Philemoni in quit dilecto.
Nu. quod dilectus dicitur. sed
atarata. id ẽ diligibili. Inter
dilectum aũt et diligibilem hoc
interẽ. quod dilectus appellari po¬
test et ille qui dilectionem non me¬
retur. Diligibilis uero is tantum
qui merito diligitur. Deniq et
inimicos nr̃os diligere precipim̃
qui sunt dilecti. sed non diligibi¬
les. Amamus quippe illos non qͥa
amari merentur: sed quia p̃cipi¬
tur eos odio non habendos. Illud
quoq quod inquadragesimi quar¬
ti psalmi titulo p̃notatur prodile¬
cto: meluis habet in greco ꝓdili¬
gibili. Qui locus manifestissime
de xp̃o intelligitur. Licet enim

Expanded text:
ris quas dictabat. Secundum id quod ris quas dictabat. Secundum id quod ipse Corinthiis praecepit, ut si alio prophetante, alii fuerit revelatum, taceat ille qui prius prophetabat . Ita ipse quoque praeceptum suum opere complebat, et propter pauca quae alio addiderat suggerente ut suam, ita alterius quoque epistolam praescribebat. Philemoni, inquit, dilecto. νῳ, quod dilectus dicitur, sed ἀγαπητῷ, id est, diligibili. Inter dilectum autem et diligibilem, hoc interest, quod dilectus appellari potest et ille qui dilectionem non meretur. Diligibilis vero is tantum qui merito diligitur. Denique et inimicos nostros diligere praecipimur, qui sunt 750 dilecti, sed non diligibiles. Amamus quippe illos, non quia amari merentur, sed quia praecipitur eos odio non habendos. Illud vero quod in quadragesimi quarti Psalmi titulo praenotatur, pro dilecto, melius habet in Graeco, pro diligibili: qui locus manifestissime de Christo intelligitur. Licet enim