comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rima gͥ questio cirta regłã nr̃ãm
uersatur: de qua nͥ fallor & reliquȩ
om̃s aut pene om̃s oriuntur.Que¬
nts nempe: reglaris illa institu¬
tio quomͦ & quatenus sit pensan-¬
da ꝓficentib eam. Utrum uide¬
lcet cuncta que continet putan¬
da sint ẽẽ precepta consequent̃:
dampnosa transgredienti: an
consilia tantum uł monita. &
obhoc nulluis aut non magni sit¬
ponderis ipsorum professio
ricatio: an certe quedã sint depu¬
tanda imꝑiis quedã ꝓconfiliis re¬
putanda: quo partim ea liceat par¬
tim ñ liceat omnino pretergredi. E
si hoc ultimum detur: distingui
a me ẽẽ tunc demũ certos ac ꝓpͥe
cuiusq partis limites flagitati ͤ:
ne forte cui ꝑuarias sui sensus
opiniones licentius uagandi de¬
tur occasio: sicq liquare culicem.
& camelum glutire contingat.
si nesciat qͣntum curȩ uel opere
suȩ ꝗuibq debeat obseruantii.
Hic ẽ. qͣntum recolo tot̾ ur̃ȩ iliꝰ
participationis sensus: & si non
liba. Qd autem subiungitis &

Expanded text:
rima igitur quaestio circa Regulam nostram versatur, de qua ni fallor et reliquae omnes, aut pene omnes oriuntur. Quaeritis nempe, Regularis illa institutio quomodo et quatenus sit pensanda profitentibus eam: utrum videlicet cuncta quae continet, putanda sint esse praecepta, consequenter et damnosa transgredienti: an consilia tantum vel monita, et ob hoc nullius, aut non magni ponderis sit ipsorum professio;ricatio: an certe quaedam sint deputanda imperiis, quaedam pro consiliis reputanda, quo partim ea liceat, partim non liceat omnino praetergredi. Et si hoc ultimum detur, distingui a me tunc 501 demum certos ac propriae cujusque partis limites flagitatis: ne cui forte per varias sui sensus opiniones licentius vagandi detur occasio; sicque liquare culicem et camelum glutire contingat, si nesciat quantum curae vel operae suae quibusque debeat observantiis. Hic est, quantum recolo, totus vestrae illius partitionis sensus, etsi non verba. Quod autem subjungitis et
Abbreviated transcription (Latin):
sionis referentib penã. Quid tam
non erit: Quid tam dampnatũ
qͣm uoluntas addicta huic nece ᷤ¬
sitati uolendi nolendiq ut ad ne
Digne omnino.ut qui ad nichil
afficiturumquam qͦd deceat
ad nichil uiquam qͦd libeat eua¬
dat. Quis hoc facit: Rec̾tus dñs¬

Expanded text:
onis referentibus poenam. Quid tam  erit? Quid tam damnatum, quam voluntas addicta huic necessitati volendi nolendique, ut ad uDigne omnino, ut quid ad nihil afficitur unquam quod deceat, ad nil unquam quod libeat, evadat. Quis hoc facit? Rectus D
Abbreviated transcription (Latin):
intuens tudicia dĩ. Quo sane pa¬
uido aspec̾tu dũ uehementiꝰ con¬
cutit intuentem. fugat uicia. fun¬
dat urtutes. initiat ad sapientiã.
humilitatem seruat. Uirtutum
siquidem bonum quoddã ac sta¬
bile fundamentũ humilitas.
Nempe si nutet illa iurtutum ag¬
gregatio ñ nͥ ruina ẽ Tercia con¬
templatio occupatur. uł potiꝰ
ociatur cirea memoriam benefi¬
cioꝵ ⁊ ne dimitat ingratum sol¬
lcitat memorantem ad amorem
benefactoris. De talib dicit ꝓpb̃a
loquens ad dñm. ¶Iemoriã. ab. sua
uitatis tuȩ eructabunt. Eruc̾tuatio
sunt obliuiseens in sola requiescit
expectatione ꝓmissoꝵ. Quȩ cum
sit meditatio eternitatis. siquidẽ
quȩ ꝓmittuntur ȩterna sunt. lon¬
ganimitatem alit.⁊ ꝑseuerantiȩ
dat uigorem. Puto iam facile est
dum longitudinem comp̃hendit
meditatio ꝓmissoꝵ. latitudinem
recordatio beneficioꝵ. sublimita¬
tem contemplatio maiestatis ꝓ¬
fundum inspectio iudiciorũ. Que¬

Expanded text:
intuens judicia Dei. Quo sane paintuens judicia Dei. Quo sane pavido aspectu, dum vehementius concutit intuentem, fugat vitia, fundat virtutes, initiat ad sapientiam, humilitatem servat. Virtutum siquidem bonum quoddam ac stabile fundamentum, humilitas. Nempe si nutet illa, virtutum aggregatio nonnisi ruina est. Tertia contemplatio occupatur, vel potius otiatur circa memoriam beneficiorum; et ne dimittat ingratum, sollicitat memorantem ad amorem benefactoris. De talibus dicit propheta loquens ad Dominum: Memoriam abundantiae suavitatis suae eructabunt . Quarta sunt obliviscens, in sola requiescit exspectatione promissorum: quae cum sit meditatio aeternitatis siquidem quae promittuntur, aeterna sunt, longanimitatem alit, et perseverantiae dat vigorem. Puto jam facile est dum longitudinem comprehendit meditatio promissorum, latitudinem recordatio beneficiorum, sublimitatem contemplatio majestatis, profundum inspectio judiciorum. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
dinem tenes. Esto etiam in omĩ
sollicitudine timoratus: &. sub¬
lime ꝓfundumq apprehendisti.
Aut si maitis .iiͦiiͬ. eque tuis diui¬
nis .iiiiͬ. respondere. facis hoc si
stupes. si paues. si ferues. si susti¬
nes. Scupenda plane sublimita ᷤ
maiestatis: pauenda abyssus iu-¬
ditioꝵ. Feruorem exigit caritas:
ȩternitas ꝑ seuerantiam sustinen¬
di. Quis stupet nͥ qui contem¬
platur głam dei: Quis pauet nͥ
qui scrutatur ꝓfundum sapien¬
tiȩ: Quis feruet nͥ qui meditatur
caritatẽ dĩ: Quis pauet sustinet
⁊ ꝑseuerat in amore. nͥ qui emulat᷑
ȩternitatem caritatis: Nempe et̾¬
nitatis quandã imaginem ꝑseue¬
rantia prefert. Deniq sola ẽ. cui et¬
nitas redditur. uł potius quȩ ederni¬
dio maiestatis. Hȩc requirit cor p̃¬
gatum. ut auiciis liberum atq
exoneratum peccatis facile ad su
morulas stupore & extasi suspen¬
sum ceneat admirantem. Sedã
autem necessaria ẽ. huic. Est enĩ

Expanded text:
dinem tenes. Esto etiam in omni dinem tenes. Esto etiam in omni sollicitudine timoratus, et sublime profundumque apprehendisti. 31. Aut si mavis quatuor aeque tuis, divinis quatuor respondere; facis hoc, si stupes, si paves, si ferves, si sustines. Stupenda plane sublimitas majestatis: pavenda abyssus judiciorum. Fervorem exigit charitas, aeternitas perseverantiam sustinendi. Quis stupet, nisi qui contemplatur gloriam Dei? Quis pavet, nisi qui scrutatur profundum sapientiae? Quis fervet, nisi qui meditatur charitatem Dei? Quis sustinet et perseverat in amore, nisi qui aemulatur aeternitatem charitatis? Nempe aeternitatis quamdam imaginem perseverantia praefert. Denique sola est cui aeternitas redditur, vel potius quae aeternitio majestatis. Haec requirit cor purgatum, ut a vitiis liberum, atque exoneratum peccatis, facile ad supmorulas stupore et ecstasi suspensum teneat admirantem. Secunda autem necessaria est huic; est enim
Abbreviated transcription (Latin):
comprehendamus cum omib scĩs.¬
Sc̃ĩ gͥ comp̃hendunt. Queris qͦmͦ:
Si sc̃s es. comp̃hendisti ⁊ nosti. Siñ.N
esto:i tuo exꝑimento scies. Sem̃ fa¬
cit affectio sc̃a. & ipsa gemina. timor
ta anima ueluti quibdã duob bra¬
chiis suis comprehendit. amplec¬
tuur. stringit. tenet. ⁊ ait. Tenui eũ:
nec dimittam. & timor quidem
sublimi ⁊ ꝓfundo. amor lato lon¬
goq respondet. Quid tam timen¬
dum quã potestas cui non potes
resistere. quam sapientia cui abscõ¬
di non potes : Poterat minꝰ time¬
ri õs alterutro carens. Nẽ au¬
dem ꝑfecte: opordet timeas illũ.
cui nec ocłs deest omĩa uidens.
nec manus potens omnia. Quid
item tam amabile quã amorip¬
se qͦ amas ⁊ quo amaris: Amabi¬
liorẽ tamen iuncta ȩternitas fac̃.
quȩ dum non excidit foras mit¬
tit suspicionem. Ama gͥ ꝑseuerã¬
ter ⁊longammiter:et habes lon¬
gitudinem. Dilata amorem tu¬
um usq adinimicos: & latitu¬

Expanded text:
comprehendamus cum omnibus scomprehendamus cum omnibus sigitur comprehendunt. Quaeris quomodo? Si sanctus es, comprehendisti, et nosti: si non; esto, et tuo experimento scies. Sanctum facit affectio sancta, et ipsa gemina: timor ta anima, veluti quibusdam duobus brachiis suis comprehendit, amplectitur, stringit tenet, et ait: Tenui eum, nec dimittam . Et timor quidem sublimi et profundo, amor lato et longo respondet. Quid tam timendum quam potestas, cui non potes resistere; quam sapientia, cui abscondi non potes? Poterat minus timeri Deus, alterutro carens. Nunc autem perfecte oportet timeas illum, cui nec oculus deest omnia videns, nec manus potens omnia. Quid item tam amabile, quam amor ipse, quo amas, et quo amaris? Amabiliorem tamen juncta aeternitas facit: quae dum non excidit, foras mittit suspicionem. Ama igitur perseveranter et longanimiter, et habes longitudinem: dilata amorem tuum usque ad inimicos, et latitu
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. Liquet in deitate nusquam
claudieare equalitatem.stare eam
undiq firmiter. constare immob¬
liter sibi. Sublime potentiam pro
fundum. sapientiam eiꝰ considera.
Exequo ⁊ ista respondent sibi. dũ &
sublimitas in atcingibilis. & ꝓfun¬
ditas eque inscrutabilis cognosca¬
tur. paulo admirante & exclamã¬
te. Oaltitudo diuiciarum sapiȩ
uiȩ. erꝰ. Libet ⁊ nos exclamare cum
paulo horum ut cumq intuenteᷤ
indeo ⁊ cum deo simplicissimam
unitatem. O sapientia potens. at¬
tingens ubiq fortiter. opotentia
sapiens disponens omĩa suauit̃.
Resuna. effectus multiplex. oꝑatio¬
nesq diu̾sȩ. Q illa una res. ẽ longi¬
tudo ꝓpter ȩternitatem. latitudo
ꝓpt̾ caritatem. sublimitas ꝓpt̾ ma¬
iestatem. ꝓfunditaᷤ ꝓpter sapien¬
bitramur nos comprehendisse:
Non ea disputatio comp̃hendit s
scĩtas: si quomͦ tamen comp̃hen
di potest qͦd incomp̃hensibile est.
At nisi posset non dixisset apłs ut

Expanded text:
omnia. Liquet in deitate nusquam omnia. Liquet in deitate nusquam claudicare aequalitatem, stare eam undique firmiter, constare immobiliter sibi. Sublime, potentiam; profundum, sapientiam ejus  al. esse considera. Ex aequo et ista respondent sibi, dum et sublimitas inattingibilis, et profunditas aeque inscrutabilis cognoscatur, Paulo admirante et exclamante: O altitudo divitiarum sapientiae ibet et nos exclamare cum Paulo, horum utcumque intuentes in Deo, et cum Deo simplicissimam unitatem: O sapientia potens, attingens ubique fortiter! o potentia sapiens, disponens omnia suaviter! Res una, effectus multiplex, operationesque diversae. Et illa una res est longitudo propter aeternitatem, latitudo propter charitatem, sublimitas propter majestatem, profunditas propter sapienbitramur nos comprehendisse? Non ea disputatio comprehendit, sed sanctitas: si quo modo tamen comprehendi 458 potest quod incomprehensibile est. At nisi posset, non dixisset Apostolus: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbonos ⁊ malos: & pluit suꝑ
iustos ⁊ miustos. Ergo ⁊ muicoᷤ
includit sinus ille. Ne hoc quoq
contentus euadit minfinitum.
Omnem non mͦ affec̾tionem s et co-¬
gnitionem excedit: adiciente apłõ
& dicente. Scire etiã suꝑeminentẽ
scientie caritatem xp̃i. Quid plus
dicam: eterna ẽ. Nisi qͦd hoc plus
forsitan ẽ quia ȩternitas ẽ. Uides
tantã ẽẽ latitudinem qͣntã ⁊ lon¬
gitudinem. Utinam sic uideas ñ
tantam eẽ s ipsam id ẽẽ unam
qͦd alteram. non minus unã qͣm
duas. nec plus duas quam unã.
Ds eternitas. ds̃ caritas. ẽ longitu¬
dosine ꝓtensione. latitudo sine
distensione. Inutroq panter loca¬
les quidem excedit demporalesq
angustias. s libertate naturȩ non
enormitate substantiȩ. Tali mͦ im¬
mensus ẽ. qui omnia fecit inmen¬
sura. & quamuis immenso hic tñ¬
Emodus & ipsius immensitatis. Ed
item ds̃: Sublimitas & ꝓfundũ.
In altero supra omnia: in altero intͦ

Expanded text:
super bonos et malos, pluit super super bonos et malos, pluit super justos et injustos . Ergo et inimicos concludit sinus ille. Nec hoc quoque contentus, evadit in infinitum. Omnem non modo affectionem, sed et cognitionem excedit, adjiciente Apostolo et dicente: Scire etiam supereminentem scientiae charitatem Christi . Quid plus dicam? Aeterna est. Nisi quod hoc plus forsitan est, quia aeternitas est. Vides tantam esse latitudinem, quantam et longitudinem? Utinam sic videas non tantam esse, sed ipsam: id esse unam quod alteram; non minus unam quam duas, nec plus duas quam unam. Deus aeternitas, Deus charitas est: longitudo sine protensione, latitudo sine distensione. In utroque pariter locales quidem excedit temporalesque angustias, sed libertate naturae, non enormitate substantiae. Tali modo immensus est qui omnia fecit in mensura; et quamvis immensus, hic tamen modus et ipsius immensitatis. 29. Quid item Deus? Sublimitas et profundum. In altero supra omnia, in altero infra
Abbreviated transcription (Latin):
uidebimus eum sicuti ẽ. Beata
uisio ad quam merito suspirabat
drigam istam. ut pote infirmi ⁊
inbecilles. indigentes tali uehicu¬
p̃hendamꝰ in quo apprehensi sumͦ.
idest huius ipsius uehiculi ratio¬
nem. Nam hoc monitum habemꝰ
ab ipso auriga ⁊ primo currus
huius exhibitore. ut studeamus
comprehendere cum omnib scĩs
quȩ sit longitudo. latitudo. sub¬
lumitas ⁊ ꝓfundum. Comprehendẽ
dicit. non cognoscere. ut non curio¬
sitate conscientiȩ contenti: tota
cura fructui inhiemus. Non in
cognitione ẽ fructus: s in com¬
prehensione. Alioquin scienti bo¬
num & ñ facienti ut ait quidã
peocatum ẽ ei. Et ipse paulus alio
loco sic currite inquit ut comp̃¬
hendatis. Quid sit comprehende
Cternitas. Hec tam longa ut non
habeat terminum non magis lo¬
ci quã temporis. Est & latitudo. Ꝙ
ipsa quid: Cartas. Quib & ista
terminis angustetur in dõ. qui
nichil odit horum quȩ fecerit.
Deniq solem suum oriri facit

Expanded text:
videbimus eum sicuti est . Beata videbimus eum sicuti est . Beata visio! ad quam merito suspirabat, drigam istam, utpote infirmi et imbecilles, indigentes tali vehicuprehendemus, in quo apprehensi sumus, id est, hujus ipsius vehiculi rationem. Nam hoc monitum habemus ab ipso auriga et primo currus hujus exhibitore, ut studeamus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, sublimitas, et profundum . Comprehendere dixit, non, Cognoscere: ut non curiositate contenti scientiae, tota cura fructui inhiemus. Non in cognitione est fructus, sed in comprehensione. Alioquin scienti bonum, et non facienti, ut ait quidam, peccatum est ei : et ipse Paulus alio loco, Sic currite, inquit, ut comprehendatis . Quid sit comprehenderAeternitas. Haec tam longa, ut non habeat terminum, non magis loci, quam temporis. Est et latitudo. Et ipsa quid? Charitas. Quibus et ista terminis angustetur in Deo, qui nihil odit eorum quae fecerit? Denique solem suum oriri facit
Abbreviated transcription (Latin):
uersȩ semitȩ multȩ:s unum ꝑ eas.
significatur. unꝰ quentur. Non di¬
uisiones substantiȩ in quaterna¬
rio isto expressȩ sunt: ñ dimensio¬
nes quales in corpib intuemur.
non distinctio ꝑsonalis qualem
intrinitate adoramus. ñ numerꝰ
ꝓprietatum qualem ꝑsonis ipsis
mẽẽ fatemur. & si non aliud aꝑso¬
nis. Alioquin hoc singłm horum
qͦd singłm ẽ. Nob̾ autem quia ñ
possumus cum dõ simplicitate
contendere dum contendimꝰ ap¬
prehendere unum: occurrit uielu¬
di quadruplicatum. Facit hoc spe¬
culum & enigma ꝑ qͦd solum in¬
derim uidere datur. Cum autem
uidebimus facie ad faciem: uide¬
bimus sicuti ẽ. Nec enim iã tunc
fragilis acies mentis nr̃ȩ. quan¬
tumlibet uehementer intendens
aliquatenus resiliet dissiliet ue
in suã pluralitatem. Colliget se
magis adunabit conformabitq
unitati illius. ut potuis unitati il¬
li. ut unu uni facies respondeat fa¬
ciei. Nempe similes ei erimus:qͥa

Expanded text:
versae, semitae multae: sed unum per eas versae, semitae multae: sed unum per eas significatur, unus quaeritur. Non divisiones substantiae in quaternario isto expressae sunt; non dimensiones, quales in corporibus intuemur; non distinctio personalis, qualem in Trinitate adoramus; non numerus proprietatum, qualem personis ipsis inesse fatemur, etsi non aliud a personis. Alioquin hoc singulum horum quod singulum est. Nobis autem, quia non possumus cum Deo simplicitate contendere, dum contendimus apprehendere unum, occurrit veluti quadruplicatum. Facit hoc speculum et aenigma, per quod solum interim videri datur. Cum autem videbimus facie ad faciem, videbimus sicuti est. Nec enim jam tunc fragilis acies mentis nostrae, quantumlibet vehementer intendens, aliquatenus resiliet, dissilietve 457 in suam pluralitatem. Colliget sese magis, adunabit, conformabitque unitati illius, vel potius unitati illi, ut una uni facies respondeat faciei. Nempe similes ei erimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ f.s. mͥ .i. grauis: Ita ẽ. õ eygeni. ñ
potest dõ ẽẽ contrarium qͥd. & sib¬
met coherere. Omĩs qui arguetur
adõ arguetur ⁊ ase ipso. Non ẽ sa¬
ne iam qͦd aut ueritatem dissimu¬
let ratio. aut rationis intuitum
anima declinet. menbris auulsa
corporeis ⁊ in sese collecta. Quo enĩ
id ualeat soptus conelusisq in mor¬
te sensib ꝑ quos utiq curiosus ex¬
re. &ase ire solebat in eam quȩ pre¬
terit mundi huius figuram: Side ᷤ
turpib nichil deẽe ad confusionẽ:
cum ꝓducentur spectaculum fieri
do. angłis. hominib. sibi ipsis. O
quam male mali om̃s locati sunt.
utiq oppositi correnti huic direc̾te
equitatis. & huic lumini ꝓpalate
petuo cundi. ꝑpetuoq confundi:
Duplici contricione ait ille cont̾e¬
latitudo. sublimitas. & ꝓfundũ.
Quid inquis: Tenemus de quater¬
nitatis. quam abhominatus es ꝓ¬
fessorem:. Minime. Abhominatus
sum & abhominor. Uisus sum pro¬
tu. Diuisus hic ẽ non ille. Uoces di¬

Expanded text:
si gravis? Ita est, o Eugeni. Non potest Deo esse contrarium quid, et sibimet cohaerere, sed qui arguetur a Deo, arguetur et a se ipso. Non est sane jam tunc quod aut veritatem dissimulet ratio, aut rationis intuitum anima declinet, membris avulsa corporeis, et in sese collecta. Quo enim id valeat, sopitis conclusisque in morte sensibus, per quos utique curiosius exire, et a se ire solebat in eam, quae praeterit, mundi istius figuram? Vides turpibus nihil deesse ad confusionem, cum producentur spectaculum fieri Deo, Angelis, hominibus, sibi ipsis? O quam male mali omnes locati sunt, utique oppositi torrenti huic directae aequitatis, et huic lumini propalaterpetuo tundi, perpetuoque confundi? Duplici contritione, ait ille, contelatitudo, sublimitas, et profundum. Quid, inquis? tenemus te quaternitatis, quam abominatus es, professorem. Minime. Abominatus sum, et abominor. Visus sum protu. Divisus est hic, non ille. Voces di
Abbreviated transcription (Latin):
taq durante anima durat ⁊ me¬
moria. S qualis: feda flagiciis.
horrida facinorib uanitate du¬
mida. contemptu hispida:⁊ neg¬
lecta. Quȩ priora transierunt. ⁊ñ¬
I transierunt. Transierunt amanu
s ñ amente. Qͦd fac̾tum ẽ. fact̾um
ñ eẽ non podest. Proinde ⁊ si facere
intempore fuit s fecisse insempi¬
ternum manet. Non transit cum
tempore qͦd tempora transit. Inet̾¬
num gͦ necesse ẽ cruciet. qͦd ꝑperã
te egisse mnȩternum memineris.
Expirserit hoc u̾itatem uocis illiꝰ:
arguan te & statuã contra faciem
tuam. Dñs locutus ẽ. eui omẽ ad¬

Expanded text:
Itaque durante anima, durat et meItaque durante anima, durat et memoria. Sed qualis? Foeda flagitiis, horrida facinoribus, vanitate tumida, contemptu hispida et neglecta. Quae priora, transierunt, et non transierunt. Transierunt a manu, sed non a mente. Quod factum est, factum non esse non potest. Proinde etsi facere in tempore fuit, sed fecisse in sempiternum manet. Non transit cum tempore, quod tempora transit. In aeternum ergo necesse est cruciet, quod perperam te egisse in aeternum memineris. Experiri erit hoc veritatem vocis illius: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . Dominus locutus est, cui om
Abbreviated transcription (Latin):
uł seipsas.Se uident quȩ aluid
non uident. Oꝑa tenebrarum se¬
cuntur illas: ñ ẽ quo se abscondãt
abillis ne intenebris quidẽ. Hic
ẽ uermis qui non moritur. memo¬
ria pretentorum. Semel imect
uł potius innatus ꝑpeccatum.
hesit firmiter. nequaqͣm deincepͤ
auellendus. Nec cessat rode con¬
scientiam: dũ ea pastus esca utiq
ineonsumptibili ꝑpetuat uitã.
Horreo uermẽ mordacem:⁊ mor¬
tem uiuacem. Horreo incidere
inmanus mortis uiuentis. ⁊ ui¬
te morientis. Hȩc scđa mors q̃
numquam ꝑoccidit. s semꝑ oc¬
cidit. Quis det illis semel mori
⁊ ñ moriantur inȩternum: Qui
dicunt montib cadite suꝑ noᷤ
& collib oꝑite nos. Quid nͥ mor¬
tem mortis beneficio. aut fini¬
re aut euadere uolunt: Deniq
inuocabunt mortem ait. ⁊ noN
ueniet. Intuere id clarius. Constat
immortalem animã eẽ. nec aliqñ
absq sua memoria uiuere. ne ñ
animã aliquando ẽẽ contingat.

Expanded text:
vel se ipsas. 456 Se vident quae aliud vel se ipsas. 456 Se vident quae aliud non vident. Opera tenebrarum sequuntur illas, nec est quo se abscondant ab illis, ne in tenebris quidem. Hic est vermis qui non moritur, memoria praeteritorum. Semel injectus, vel potius innatus per peccatum, haesit firmiter, nequaquam deinceps avellendus. Nec cessat rodere conscientiam, eaque pastus, esca utique inconsumptibili, perpetuat vitam. Horreo vermem mordacem, et mortem vivacem. Horreo incidere in manus mortis viventis, et vitae morientis. 26. Haec secunda mors, quae nunquam per occidit, sed semper occidit. Quis det illis semel mori, ut non moriantur in aeternum? Qui dicunt montibus, Cadite super nos; et collibus, Operite nos , qui nisi mortem mortis beneficio aut finire, aut evadere volunt? Denique invocabunt mortem, ait, et non veniet . Intuere id clarius. Constat immortalem animam esse, nec aliquando absque sua memoria vivere, ne non animam aliquando esse contingat.
Abbreviated transcription (Latin):
& si non intucem ledant. Lesio
alt̾ius ẽ. absit ut dĩ. Durum tͥ ẽ
inquit contra stimulũ calcit᷑rẽ.
Hocẽ non stimulo durum s cal¬
citranti. Est & turpium penads̃
lux ẽ enim. E quid tam inuisũ
obscenis flagitiosisq mentib:
ꝑfecto omnis qui male agit odit
lucem. S dico. Numquid ñ po¬
terunt declinare: Mulie om¬
nino. Lucet ubiq ⁊ si non omĩb.
Deniq in tenebris lucet. & tenebrȩ eã
non comprehendunt. Ulidet tene¬
bras lux cui hoc ẽ uidere qͦdluce.
s non uicissim atenebris ipsa ui¬
detur. quia tenebie eam ñ com¬
prehendunt. Et uidentur gͦ ut
confundantur: & non uident ne
consolentur. Nec mͦ alucẽ:⁊ in lu¬
ce uidentur. aquo uł a quib:¬
Ab om̃i uidente. ut ꝓ multitudi¬
ne intuentium sit confusio mul¬
ta. At nullus de tanta numero¬
sitate spectantium molestior ocłs
suo cuiusq. Non ẽ aspec̾tus siue
incȩlosuie interra quẽ tenebrosa
conscientia suffugere mag̃ uelit.
minus possit. Non latent tenebrȩ

Expanded text:
nvicem laedant. Laesio alterius est: absit ut Dei. Durum tibi est, inquit, contra stimulum calcitrare ; hoc est, non stimulo durum, sed calcitranti. Et est turpium poena Deus: lux est enim. Et quid tam invisum obscenis flagitiosisque mentibus? Profecto omnis qui male agit, odit lucem . Sed dico: nunquid non poterunt declinare? Minime omnino. Lucet ubique, etsi non omnibus. Denique in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehendunt . Videt tenebras Lux, cui hoc est videre, quod lucere: sed non vicissim a tenebris ipsa videtur, quia tenebrae eam non comprehendunt 77. Et videntur ergo, ut confundantur: et non vident, ne consolentur. Nec modo a luce: et in luce videntur. A quo, vel quibAb omni vidente, ut pro multitudine intuentium sit confusio multa. At nullus de tanta numerositate spectantium molestior oculus suo cujusque. Non est aspectus, sive in coelo, sive in terra, quem tenebrosa conscientia suffugere magis velit, minus possit. Non latent tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
conuertibilis atq indeclinabilis.
quippe attingens ubiq cui illisa
om̃is prauitas conturbetur neceᷤ¬
se ẽ. Quidni in hanc om̃e tumidũ
uel distortum inpingat & conqͣs¬
setur: Ue uniu̾so qͦd obuium for¬
te offendit cedere nescia reccitudo.
Nam & fortitudo ẽ. Quid inqͥs uo¬
luntatib tam contrarium & ad¬
uersum. qͣm semꝑ conari. impin¬

Expanded text:
convertibilis atque indeclinabilis, convertibilis atque indeclinabilis, quippe attingens ubique: cui illisa omnis pravitas conturbetur necesse est. Quidni in hanc omne tumidum, vel distortum impingat, et conquassetur? Vae universo, quod obvium forte offenderit cedere nescia rectitudo: nam et fortitudo est. Quid iniquis voluntatibus tam contrarium et adversum, quam semper conari, impin
Abbreviated transcription (Latin):
frustra numqͣm queri potest:nec
cum inueniri non potest. Doceat
te de hoc exꝑimentum tuũ. Aut
sinon. exꝑto credita. ñ mͥ s scõ qui
ait. Bonus es dñe sꝑantib intera¬
nimȩ querenti de. Quid gͦ ẽ ds̃: Qo
ad uniuiersum spec̾tat finis. Qͦd ad
electionem salus. Qd adse. ipse no¬
uit. Quid ẽ ds̃: uoluntas omp̃s.
beniuolentissima uirtus: lumen
ȩternum: in commutabilis ratio.
summa beatitudo: creans mentes
ad se participandũ: uiificans ad
sentiendũ: afficiens ad appetendũ.
dilatans ad capiendum. iustificãs
ad ꝓmerendum. accędens ad relũ:
fecundans adfructum: dirigens
ad equitatem: formans adbeniuo¬
lentiam: moderans ad sapientiam:
roborans ad uirtutem: uisitans ad
consolationem: illuminans ad
cognitionem: ꝑ petuans ad ĩmor¬
talitatem: implens ad felicitatem.
circumdans adsecuritatem. Quid¬
ẽ ds: Non minus pena ꝑuersorũ
qͣm humilium gła. Est enĩ ratio¬
nabilis quedã equitatis directio ĩ¬

Expanded text:
frustra nunquam quaeri potest, nec frustra nunquam quaeri potest, nec cum inveniri non potest. Doceat te de hoc experimentum tuum; aut si non, experto credito, non mihi sed sancto, qui ait: Bonus est, Domine, sperantibus in te, animae quaerenti te . Quid ergo est Deus? Quod ad universum spectat, finis? quod ad electionem, salus: quod ad se, ipse novit. Quid est Deus? Voluntas omnipotens, benevolentissima virtus, lumen aeternum, incommutabilis ratio, summa beatitudo, creans mentes ad se participandum, vivificans ad sentiendum afficiens ad appetendum, dilatans ad capiendum, justificans ad promerendum, accendens ad zelum, fecundans ad fructum, dirigens ad aequitatem, formans ad benevolentiam, moderans ad sapientiam, roborans ad virtutem, visitans ad consolationem, illuminans ad cognitionem, perpetuans ad immortalitatem, implens ad felicitatem, circumdans ad securitatem. est Deus? Non minus poena perversorum, quam humilium gloria. Est enim rationabilis quaedam aequitatis directio in
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus: ut simus initium aliqͦd
creature eius. Deinde qͦd ex uecusta
seruitute in libertatẽ filioꝵ dĩ tͣns¬
lati innouitate sp̃s ambulantes.
Postremo qͦd de potestate tenebraꝵ
uocati ad regnum claritatis ȩt̾nȩ
inquo iam & consedere nos fecit
in xp̃o. Alieni sint a nob̃ qui xp̃i¬
anobis carnem alienare conant᷑.
nouam creatiã in uirgine. & ñ
de uirgine sumptam impie asse¬
rentes. Pulchrȩ ꝓphicus sp̃s lon¬
ge ante occurrit huic sententiȩ im¬
mo blasphemiȩ impioꝵ. egrediet᷑
inquiens uirga de radice iesse. &
flos de radice eus ascendet. Dixiᷤ
se poterat & flos de uirga. s malu¬
it de radice: ut unde uirgam inde
florem duxisse originem demonstͣ¬
ret. Inde gͥ sumpta caro unde orta
uirgo.nec noua inuirgine quȩ ꝓ.¬
ris si adhuc ꝑgimus querere qͥd est
ds̃. tum quia dociens iam quesitũ
ẽ. tum quia diffidis inuentum iri.
Dico tͥ pater eygeni. solus ẽ ds̃ qui

Expanded text:
terato creati sumus, ut simus initium aliquod terato creati sumus, ut simus initium aliquod creaturae ejus. Deinde quod ex vetusta servitute in libertatem filiorum Dei translati, in novitate spiritus ambulantes. Postremo, quod de potestate tenebrarum vocati ad regnum claritatis aeternae, in quo jam et consedere nos fecit in Christo. Alieni sint a nobis, qui a nobis carnem alienare conantur novam creatam in virgine et non de virgine sumptam impie asserentes. Pulcre propheticus spiritus longe ante occurrit huic sentencie, ymmo blasphemie impiorum: Egredietur, inquiens, virga de radice Yesse, et flos de radice eius ascse poterat, Et flos de virga; sed 455 maluit, de radice: ut unde virgam, inde florem duxisse originem demonstraret. Inde igitur sumpta caro, unde orta Virgo: nec nova in Virgine, quae proris, si adhuc pergimus quaerere, quid est Deus? tum quia toties jam quaesitum est, tum quia diffidis inventum iri. Dico tibi, Pater Eugeni, solus est Deus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mariȩ Plane beata quȩ credidit
qm̃ ꝑfecta sunt in ea. quȩ dicta s̃
ei a dño. ꝑfecta audem non essent
si quominus iuxta uerbum dñi
eẽt fermentatum dotũ ⁊ ꝑpetuo
fermentatum. seruans nobis tã
in morte quã in uita. parit unum
atq integrum mediatorem des
& hominum.cum sua deitate ho
in hoc admirabili sacramento
iuxta numerõ satorũ mire & de¬
centissime distinctionis gradus.
nouum. antiquum. ȩternũ. Nouũ.
animam quȩ de nichilo tune crea¬
ta creditur cũ infusa. Antiquum.
carnem que aprimo usq hominũ
.i. ex adam traducta cognoscitur.
Eternum. uerbum qͦd ab ȩterno
patre coȩternum illi genitum in¬
dubitata u̾itate asseritur. & in his
triplex si diligenter aduertas diui¬
ne potentiȩ genus. qͦd factum sit
de nichilo aliqͥd: de uetusto nouũ.
ȩternum beatumq de dampna¬
to ⁊ mortuo. Quid hoc ad nrãm sa¬
lutem: Multum ꝑ omnẽ modum.
Primũ quidem qͦd peccato redac

Expanded text:
Mariae. Plane beata, quae credidit, Mariae. Plane beata, quae credidit, quoniam perfecta sunt in ea, quae dicta sunt ei a Domino . Perfecta autem non essent, si quominus juxta verbum Domini esset fermentatum totum, et perpetuo fermentatum, servans nobis tam in morte, quam in vita pariter unum atque integrum mediatorem Dei ei hominum cum sua deitate, hoin hoc admirabili sacramento juxta numerum satorum, mirae et decentissimae distinctionis gradus, novum, antiquum, aeternum. Novum, animam, quae de nihilo tunc creata creditur, cum infusa: antiquum, carnem, quae a primo usque hominum, id est ex Adam, traducta cognoscitur: aeternum, verbum, quod ab aeterno Patre coaeternum illi genitum indubitata veritate asseritur. Et in his triplex, si diligenter advertas, divinae potentiae genus, quod factum sit de nihilo aliquid, de vetusto novum, aeternum beatumque de damnato et mortuo. Quid hoc ad nostram salutem? Multum per omnem modum. Primum quidem, quod peccato redact
Abbreviated transcription (Latin):
nitas potuit: & si carne ⁊ anima ab
inuicem separatis. E fortassis hoc
sensit ille qui se indignum ꝓfessꝰ
ẽ soluere corrigiam calciam enti
S et illatria sata de eugłio mix¬
da & fermentata in panem unũ.
si quis ad hȩc tria direrit ꝑtine:
ñ in congrue id mͥ facere uidebit᷑.
Quam bene ea mulier fermenta¬
tit:ut nec diuisione quidẽ fac̃¬
ca carnis ⁊ animȩ. a carne uł ani¬
ma uerbum diuideretur. Mansit
⁊ inseꝑatione inseꝑabilis unitaͤ
Nec enim quȩ exparte contigit se¬
paratio. potuit unitati prescribe
ꝑmanenti in cotis trib. Silie con¬
uinctis. siue disiunctis duob ni¬
chilominus ꝑseuerauit intrib u¬
nitas ꝑsonalis. Eque unus xp̃c.
unaq ꝑsona uerbum anima &
caro. etiã mortuo homine ꝑdura¬
uit. In utero uirginis ut sentio ego
commixtio hȩc ⁊ fermentatio fac¬
ta ẽ & ipsa mulier quȩ miscuit
⁊ fermentauit. Nam fermentum
ñ inmerito fortasse dixerim fidem

Expanded text:
nitas potuit, etsi carne et anima ab nitas potuit, etsi carne et anima ab invicem separatis. Et fortassis hoc sensit ille, qui se indignum professus est solvere corrigiam calceamenti et illa tria sata de Evangelio , mista et fermentata in panem unum, si quis ad haec tria dixerit pertinere, non incongrue id mihi facere videbitur. Quam bene ea mulier fermentavit, ut nec divisione quidem facta carnis et animae, a carne vel anima Verbum divideretur! Mansit et in separatione inseparabilis unitas. Nec enim quae ex parte contigit separatio, potuit unitati praescribere, permanenti in totis tribus. Sive conjunctis, sive disjunctis duobus, nihilominus perseveravit in tribus unitas personalis. Aeque unus Christus unaque persona, Verbum, anima, et caro, etiam mortuo homine perduravit. In utero Virginis, ut sentio ego, commistio haec et fermentatio facta est: et ipsa mulier quae miscuit, et fermentavit. Nam fermentum non immerito fortasse dixerim fidem
Abbreviated transcription (Latin):
tum. alter succumbere alteri pre¬
minere cognoscitur: quantũ su¬
ꝑiore inferior. tantum inferiore su¬
ꝑior. Tantam demq tamq expres¬
sam unionis uim inse prefert ea
ꝑsona inqua ds̃ ⁊ homo unus ẽ
xp̃cꝰ ut si duoilla de se inuicem
p̃dices non erraueris: dm̃ uidelicet
hominẽ ⁊ hominẽ dm̃ uere catho¬
liceq ꝓnuncians. Non audem si¬
militer uł carnem de anima uł
animã de carne nͥ absurdissimȩ
p̃dicas. & si similiter anima ⁊ ea¬
ro unus sit homo. Nec mirum siñ
eque potus anima sit sua illaui¬
tali & si non parum ualida inten¬
tione conectere atq suis affec̾ti¬
bus astring̃e ÷ͥ carnẽ: ut sibi di¬
uinitas hominẽ illum qͥ p̃desti¬
natus ẽ filius dĩ inuirtute. longa
cadena ⁊ fortis adstringendũ diuina
p̃destinatio. Ab ȩtemo ẽ enim. Qͥd
longius ȩternitate: Quid diuinita¬
te potentus: Inde ẽ qͦd nec morte
incidente ullatenus intercidi hȩc u¬

Expanded text:
tum, alteri succumbere, alteri 454 praeetum, alteri succumbere, alteri 454 praeeminere cognoscitur; quantum superiore inferior, tantum inferiore superior. 21. Tantam denique, tamque expressam unionis vim in se praefert ea persona, in qua Deus et homo unus est Christus; ut si duo illa de se invicem praedices, non erraveris, Deum videlicet hominem, et hominem Deum vere catholiceque pronuntians. Non autem similiter vel carnem de anima, vel animam de carne, nisi absurdissime, praedicas, etsi similiter anima et caro unus sit homo. Nec mirum, si non aeque potis anima sit sua illa vitali, etsi non parum valida, intentione connectere, atque suis affectibus astringere sibi carnem, ut sibi divinitas hominem illum, qui praedestinatus est filius Dei in virtute, Longa catena et fortis ad stringendum, divina praedestinatio: ab aeterno est enim. Quid longius aeternitate? Quid divinitate potentius? Inde est quod nec morte incidente ullatenus intercidi haec u
Abbreviated transcription (Latin):
git. Idem me sentire fateor ⁊ de illa
unitate. cui scđ̾m ab ista. inder cet̾a
una. honorẽ dedi. Dico in xp̃o u̾bũ.
animã. ⁊ carnẽ. sine confusione es¬
sentiarũ unã ẽẽ ꝑsonam: ⁊itẽ absq
preiudicio ꝑsonalis unitatis. in
sua numerositate manere. Nec ne¬
gauerim. hanc ad illud. quoq ge¬
nus unitatis ꝑtinere: qua anima
⁊earo unus ẽ homo. Decuit qͥppe
familiariꝰ similiusq cũ hominis
conuenire constitutione: qͦd ꝓ ho¬
mine constitutum ẽ sacramentũ.
Deciuit ⁊ cum summa quȩ in deo
ẽ ⁊ ds̃ ẽ unitate congruere: ut qͦmͦ
ibi tres ꝑsone una essentia:ita hie
conuenientissima quadã contra¬
rietate.tres essentiȩ sint una ꝑsona.
uides ne pulchrȩ interutramq u¬
nitatem hanc collocari. in eo utiq
conuenientiã ut salutare sacram̃¬
tum congrua quadam similitudi¬
ne ambob respondeat: & saluanti
iudelicet ⁊ saluato. Ita hȩc unitas
duarum consistens media unita¬

Expanded text:
git. git. unitate cui secundum ab ista inter caetera Una honorem dedi. Dico in Christo Verbum, animam, et carnem, sine confusione essentiarum unam esse personam, et item absque praejudicio personalis unitatatis in sua numerositate manere. Nec negaverim hanc ad illud quoque genus unitatis pertinere, qua anima, et caro unus est homo. Decuit quippe familiarius similiusque cum hominis convenire constitutione, quod pro homine constitutum est sacramentum. Decuit et cum summa, quae in Deo est et Deus est, unitate congruere, ut quomodo ibi tres personae una essentia; ita hic convenientissima quadam contrarietate tres essentiae sint una persona. Videsne pulchre inter utramque unitatem hanc collocari; in eo utiqueconvenientia, ut salutare sacramentum congrua quadam similitudine ambobus respondeat, et salvanti videlicet et salvato. Ita haec unitas duarum consistens media unita
Abbreviated transcription (Latin):
uotis omĩb adherens dõ. unꝰ sp̃s
ẽ. Et ẽ dignatiua unitas: qua limꝰ
ñr adĩ uerbo inunã assumptꝰ ẽ
ꝑsonam. Uerum hȩc omĩa quid
ad illud. summũ. atq ut ita dicã
unice unũ: uͥ unitatem consubstã¬
tialitas facit: Huic uni qͦd uis il¬
lorum si assimiles erit quo quomͦ
illa p̃cellit. qua e conu̾so tres sub¬
stantiȩ una inxp̃o ꝑsona sunt.Por¬
ro hȩc & quecumq alia dici una
possunt. summȩ illiꝰ unicatisimi¬
tatione non comꝑatione una ap¬
pellari: uera sobriaq ꝓbat consid̃¬
atio. Nec ab ducimur abhac uni¬
tatis ꝓfessione assertione trium:.
cum in hac trinitate ñ recipiamꝰ
multiplicitatem. sic̃ nec solitudi¬
nem inunitate. Quam obrem cũ
numerus: qui essentiã ñ multipli¬
cat. ñ uariat. non partitur. Rursũ
cum dico tria. non me arguit in¬
tuitus unitatis: quȩ illa quecũq
tria seu illos tres. nec inconfusio¬
nẽ cogit: nec insingłaritatem redi¬

Expanded text:
votis omnibus adhaerens Deo, unus spiritus votis omnibus adhaerens Deo, unus spiritus est. Et est dignativa unitas, qua limus noster a Dei Verbo in unam assumptus est personam. 19. Verum haec omnia quid ad illud summum, atque, ut ita dicam, unice Unum, ubi unitatem consubstantialitas facit? Huic Uni quodvis illorum si assimiles, erit quoquo moilla praecellit, qua e converso tres substantiae una in Christo persona sunt. Porro haec et quaecumque alia dici una possunt, summae illius unitatis imitatione, non comparatione, Una appellari vera sobriaque probat consideratio. Nec abducimur ab hac unitatis professione assertione Trium: cum in hac Trinitate non recipiamus multiplicitatem, sicut nec solitudinem in unitate. Quamobrem cum numerus, qui essentiam non multiplicat, non variat, nec partitur. Rursum cum dico Tria, non me arguit intuitus unitatis, quae illa quaecumque tria, seu illos tres, nec in confusionem cogit, nec in singularitatem redi
Abbreviated transcription (Latin):
s fidei ꝑsuasum. Sacramentum
hoc magnum ẽ: et quidẽ uen̾an¬
dum. ñ scrutandum. Quomͦ plu¬
ralitas in unitate et hac unitate.
aut ipsa in pluralitate: Scrutan
hoc demeritas ẽ.credere pietas ẽ:
nosse uita:⁊ uita ȩterna ẽ. Unde
si oꝑe precium censes o ergem. ꝑ.¬
currat nunc consideratio. mul¬
ta una. quo eminentia huius sin¬
gularis unius. fiat euidentior. ẽ
unitas quȩ collec̾tiua potest dici.
cum uerbi causa multi lapides
faciunt aceruum unum. et est
unitas constitutiua: cum multa
menbra unũ corpꝰ. ut multȩ par¬
des unum quodcumq totũ con¬
stituunt. Est et conuigatiua: qua
fit ut duo iam ñ duo sint. s una
caro: et ẽ natiua qua anma ⁊ ca¬
ro unus nascitur homo. ẽ unitas
potestatiua: qua homo uirtutis. ñ
instabilis ñ dissimilis: s unus si¬
bimet semꝑ nititur inueniri. ẽ
consentanea: cum ꝑ caritatẽ mul¬
toꝵ hominũ ẽ cor unum. & am¬
ma una. Est ⁊ uotiua: cum anima

Expanded text:
sed fidei persuasum. Sacramentum sed fidei persuasum. Sacramentum hoc magnum est, et quidem venerandum, non scrutandum. Quomodo pluralitas in unitate, et hac unitate, aut ipsa in pluralitate? Scrutari hoc temeritas est, credere pietas est; nosse vita, et vita aeterna est. Unde si operae pretium censes, o Eugeni, percurrat nunc consideratio multa Una, quo eminentia hujus singularis Unius fiat evidentior. Est unitas, quae collectiva potest dici, cum, verbi causa, multi lapides faciunt acervum unum. Est et unitas constitutiva, cum multa membra unum corpus, vel multae partes unumquodcumque totum constituunt. Est et conjugativa, qua fit ut duo jam non duo sint, sed una caro. Et est nativa, qua anima et caro unus nascitur homo. Est unitas potestativa, qua homo virtutis non instabilis, non dissimilis, sed unus sibimet semper nititur inveniri. Est consentanea, cum per charitatem multorum hominum est cor unum, et anima una. Est et votiva, cum anima
Abbreviated transcription (Latin):
numeret tamen: Nam uere unũ
sunt. Aut si tu facile explicatu id
putas. dicendo tres: dicito quid
numerasti.Naturas: Ana ẽ. essen¬
tia: una ẽ. Substantias: una ẽ.
Deitates: Una est. Non hec s ꝑso¬
nas numero inquis. Quȩ ñ sint
illa una natura.illa una essentia.
illa una substantia. illa una diui¬
nitas: Catholicus es. minime hoc
non aliud quam ꝑsonas ipsasq
ñ aliud quam unum dm̃ unam
diuinam sub̃am. unam diinã
naturam. unã diuinã ⁊ summã
maiestatem cͣatholica confitet᷑.
Numera gͥ si potes aut siue sub̃a
ꝑsonas quȩ ipsa sunt aut sine
ꝑsonis ꝓprietates quȩ ipse sunt.
aut si diudere quis conetur uł ꝑ
nescio quomͦ trinitatis se ꝓfiteri
cultorem possit: qui in tantã rerũ
um unitatis dicamus unum. s
ñ ad confusionẽ trinitatis. Neq
enim nomina uacua sunt: nec
absq significantia casse uoces.
mͦ illud qͦd catholicum eẽ dicimꝰ
eẽ. Acq hoc ñ rationi ꝑspicuum:
nec tamen opinioni ambiguum:

Expanded text:
numeret tamen? Nam vere unum sunt. Aut si tu facile explicatu id putas, dicendo tres, dicito quid numerasti? Naturas? Una est. Essentias? Una est. Substantias? Una est. Deitates? Una est. Non haec, sed personas numero, inquis. Quae non sint illa una natura, illa una essentia, illa una substantia, illa una divinitas? Catholicus es: minime hoc non aliud quam personas; ipsasque non aliud quam unum Deum, unam divinam substantiam, unam divinam naturam, unam divinam et summam majestatem, fides catholica confitetur. Numera ergo, si potes, aut sine substantia personas, quae ipsa sunt: aut sine personis proprietates, quae ipsae sunt. Aut si dividere quis conetur vel 4nescio quomodo Trinitatis se profiteri cultorem possit, qui in tantam rerum um Unitatis: dicamus unum, sed non ad confusionem Trinitatis. Neque enim nomina vacua sunt, nec absque significantia cassae voces. omodo illud quod catholicum esse dicimus, esse. Atque hoc non rationi perspicuum, nec tamen opinioni ambiguum,
Abbreviated transcription (Latin):
unum non erit. Trinitas ẽ tam̃ds̃.
Quid gͦ: Destrumꝰ qͦd dictum est
de unitate. quia inducimꝰ tͥnitatẽ
Quid sibi uult iste ut sic loquar
absq numero numerus: Si tͥa
quomͦ non numerus: Si unũ ub
numerus: S habeo inquis qͥd
numerem ⁊ qͥd ñ numerẽ. Sub̃a iuia
ẽ: ꝑsone tͤs st̃. Qd mirũ qͥd uł obscu¬

Expanded text:
unum non erit. Trinitas est tamen Deus. unum non erit. Trinitas est tamen Deus. Quid ergo? Destruimus quod dictum est de unitate, quia inducimus trinitateQuid sibi vult iste ut sic loquar absque numero numerus? Si tria, quomodo non numerus? si unum, ubi numerus? Sed habeo, inquis, quid numerem, et quid non numerem. Substantia una est: personae tres sunt. Quid mirum? quid vel obscu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. forma ẽ. Non ẽ affectus ds̃: affec¬
tio ẽ. Non ẽ compositꝰ ds̃: mexum
simplex ẽ Et ut liquido noueris
quid simplex dieam:idem quod
unum. Tam simplex ds̃: quam unꝰ
ẽ. Est autemunus: & quomͦ aliud
nichil. Si dici possit unissimus ẽ.
Ulnus ẽ sol qͦd non sit alter: ũna luna
qͦd eque altera non sit. Atq id qͥdẽ
ds̃. s plus quio plus: Unus ẽ etiã
sibi. Et hoc uis tͥ declaranꝰ. Idem ẽ
semꝑ ⁊ uno mͦ. Non sic unus sol. ñ
sic una luna. Clamat uterq ñ eẽ¬
sic se unum sibi: ille motib. illa ⁊
defectib suis. Ds̃ autem non mo¬
do unus sibi: ⁊ in se unus ẽ. Nichil
inse nisi se habet. Non extempore
alterationem habet: non in sub̃a
alteritatem. Hinc de eoboetius.
Hoc uere unum in quo nullus ẽ
numerus: nullum in eo aliud p̃t
id qͦd ẽ. Neq enĩ subiec̾tum fieripo¬
test:forma enim ẽ. Compara uni
huic om̃e qͦd unum dici potest:

Expanded text:
Deus: forma est. Non est affectus Deus: affecDeus: forma est. Non est affectus Deus: affectio est. Non est compositus Deus: merum simplex est. Et ut liquido noveris, quid simplex dicam: idem quod unum. Tam simplex Deus, quam unus est. Est autem unus, et quo modo aliud nihil. Si dici possit, unissimus est. Unus est sol, quod non sit alter: una luna, quod aeque altera non sit. Atque id quidem Deus, sed plus. Quid plus? Unus est etiam sibi. Et hoc vis tibi declarari? Idem est semper, et uno modo, Non sic unus sol, non sic una luna. Clamat uterque non esse unum sibi; ille motibus, illa et defectibus suis. Deus autem non modo unus sibi: et in se unus est. Nihil in se nisi se habet. Non ex tempore alterationem habet, non in substantia alteritatem hinc de eo Boetius: « Hoc vere unum, in quo nullus est numerus, nullum in eo aliud praeter id quod est: Neque enim subjectum fieri potest: forma enim est. » Compara huic uni omne quod unum dici potest; et
Abbreviated transcription (Latin):
tib distat ut anima: non formis
substat ut om̃e qͦd factũ ẽ. S neq
formȩ ut istis uisum ẽ Magna lauᷤˢ
uidelicet dõ: ut se ab informitate
uendicet. forma una ẽẽ contentũ:
hoc ẽ dicere. Cetera plurib dm̃ ñ
neficio sunt quȩ sunt. ipse ꝓsuo eẽ
altenꝰ beneficio inclinabit: laus
ista ut uulgo dicitur blasphemiã
ualet. An non pluris ẽ. nullo egere
qͣm uno: Habe reuerentiã dõ: ut
qͦd pluris ẽ illi tribtias. Sicor tuũ
usq huc ascendere potuit᷑ dm̃ tu¬
um infra quomͦ collocabis: Ipse sͥ
forma. ipse sͥ essentia ẽ. In hoc inte¬
rim gradu suspicio illum: & si alt̃
potior appareret. ullum potius da¬
rem. Numquid uerendum ne cogi¬
tatio transuolet illum: Qntũẽq
in altum ꝓficiat: ultra ẽ. Infra qͦd
homo cogitare possit altissimum
querere ridiculum ẽ. statuere. im¬
pium. Ultra ñ citra querendus est.
Ascende adhuc si potes ad cor altr
& exaltabitur ds̃. Nonẽ formatus

Expanded text:
tibus distat, ut anima: non formis tibus distat, ut anima: non formis substat, ut omne quod factum est; sed neque formae, ut istis visum est. Magna laus videlicet Deo, ut se ab informitate vindicet, forma una esse contentum. Hoc est dicere, caetera pluribus, Deum Cujus beneficio sunt quae sunt, ipse pro suo esse alteri beneficio inclinabit? Laus ista, ut vulgo dicitur, blasphemiam valet. An non pluris est nullo indigere quam uno? Habe reverentiam Deo, ut quod pluris est, illi tribuas. Si cor tuum usque huc ascendere potuit, Deum tuum infra quomodo collocabis? Ipse sibi forma, ipse sibi essentia est. In hoc interim gradu suspicio illum: et si alter potior appareret, illum potius darem. Nunquid verendum, ne cogitatio transvolet illum? Quantumcunque in altum proficiat, ultra est. Infra quod homo cogitare possit, altissimum quaerere, ridiculum est; statuere, impium. Ultra, non citra quaerendus est. 17. Ascende adhuc, si potes, ad cor altius, et exaltabitur Deus. Non est formatus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Scio qͦd ad hȩc respondere so¬
lent. Non multa inquiunt̾ s unã
tantum duunitatem quȩ omĩa
illa sunt. deo ut sit. conferre asse¬
rimus. Asseritis gͦ. & si ñ multipli¬
cem duplicem dm̃. & ñ ad merum
simplex ꝑuenisti᷑ neq ad id quo
melius cogitari non potest.Tam
non ẽ simplex qͦd uł uni fuerit ob¬
noxium forme qͣm nec uirgo ut
uni cognita uiro. Securus loquor.
ne is quidem qui uł duplex ẽerit
m̃s. Habeo enim meliorẽ. Esto qͦd
hunc numeroso ⁊ multiplici ante¬
ponã. s plane p̃simplici sꝑno. Ms̃
ds̃ ipse catholicȩ ẽ tam non habet
hoc & illud. quam non hȩc ⁊ illa.
Est qui ẽ non quȩ ẽ. Purus. simplex.
integer. ꝑfectus. constans sibi. nicħ
de temporib. nichil de locis. nicħ
derebz trahens inse. nicħ exse de¬
ponens ineis. ñ habens qͦd ad nu¬
merum diuidat ñ quȩ colligat ad
unum. Unum quippe ẽ. s ñunitũ.
Non partib constat ut corpꝰ. ñ affec¬

Expanded text:
tur. Scio quod ad haec respondere sotur. Scio quod ad haec respondere solent. Non multa, inquiunt, sed unam tantum divinitatem, quae omnia illa sunt, Deo ut sit conferre asserimus. Asseritis ergo, etsi non multiplicem, duplicem Deum; et non ad merum simplex pervenistis, neque ad id, quo melius cogitari non potest. Tam non est simplex, quod vel uni fuerit obnoxium formae, quam nec virgo vel uni cognita viro. Securus loquor, ne is quidem qui vel duplex est, erit meus. Habeo enim meliorem. Esto quod hunc numeroso et multiplici anteponam: sed plane prae simplici sperno. Meus Deus ipse catholice est. Tam non habet hoc et illud, quam non haec et illa. Est qui est, non quae est. Purus, simplex, integer, perfectus, constans sibi, nihil de temporibus, nihil de locis, nihil de rebus trahens in se, nihil ex se deponens in eis; non habens quod ad numerum 452 dividat, non quae colligat ad unum. Unum quippe est, sed non unitum. Non partibus constat, ut corpus; non affec
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem: Non. s qͦd habet hoc ẽ
Negas diuinitate dm eẽ: Non. s
ñ alia quam quȩ ipse ẽ. Aut si tu
aliam inuenisti: adiuuet me tͥnitaᷤ
ds̃. aduersus illam dota me contu¬
matia erigo. Quaternitas orbem
disterminat. ñ sinat deitatẽ ds̃ tri¬
nitas ẽ: ds̃ trium singła ꝑsonarũ.
Si quartã diuinitatem adicere pla¬
to qͦd & tu. Nempe dnm̃ dm̃ tuũ
adorabis. & illi soli seruies. Głosa
uͦ diuinitas. quȩ sͥ honorẽ noN
audeat arrogare diuinũ. At me¬
lius quartum hoc omnino respu¬
imus. qͣm sine honore recipimus.
Multa dicuntur eẽ in dõ. et quidẽ
sane catholiceq.s multa unum.
Alioquin si diuersa putemꝰ: non
quaternitadem habemꝰ s centeni-¬
tadem. Uerbi causa. dicimꝰ magnũ.
bonum. iustũ. & innumera talia:
s nͥ omĩa unũ in deo ⁊ cum deos
sideres. habebis multiplicem dm̃.
huiusmodi dõ tuo. Queris quid:
Mera simplicitas. Uero iudicio na¬
tura simplex multiplici andefer¬

Expanded text:
nitatem? Non, sed quod habet, hoc est. nitatem? Non, sed quod habet, hoc est. Negas divinitate Deum esse? Non, sed non alia, quam quae ipse est. Aut si tu aliam invenisti, adjuvet me Trinitas Deus, adversus illam tota me contumacia erigo. Quaternitas orbem disterminat, non signat deitatem. Deus Trinitas est, Deus trium singula personarum. Si quartam divinitatem adjicere plato quod et tu. Nempe Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Gloriosa vero divinitas, quae sibi honorem non audeat arrogare divinum. At melius quartum hoc omnino respuimus, quam sine honore recipimus. Multa dicuntur esse in Deo, et quidem sane catholiceque, sed multa unum. Alioquin si diversa putemus, non quaternitatem habemus, sed centenitatem. Verbi causa, dicimus magnum, bonum, justum, et innumera talia: sed nisi omnia unum in Deo, et cum Deo consideres, habebis multiplicem Deum.ejusmodi Deo tuo. Quaeris quid? Mera simplicitas. Vero judicio, natura simplex multiplici antefer