comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dia. cum crebro. huius regis tẽꝑe:
tum ł maximȩ. sequenti apparuit:
de qua post̾ius dicam. Solus ex oĩb
comes orientalium angloꝵ ulril¬
lus. ⁊ tẽ impigrȩ contra inuasores
restitit: ita ut qͣmuis nom̃ ui ccorie
ad hostes concessisset: multo plus
afflicti qui uic̾ant: qͣm qͥ uicti e¬
rant. estimarent᷑. sec sane piguit
barbaros ueritatem confiteri: cũ
multotiens illam uictoriam deplora¬
rent. Et emicuit. p̃cipue pꝰ mortem
edelredi. uirtus comitis in illo bello:
qd̃ omnẽ florem ꝓuinciȩ demessuit.
Ubi et ipse a t̾go circũ uentꝰ. dũ cede
pudori ducit: audaciam regi. sangͥne
peꝑit suo. S hec pꝰmodũ. Tunc uͦ ne
quid miseriȩ regi edelredo de eẽt:
fame. ꝑ totam angliam debacante.
uulgus. quod bello reliquũ erat. ab¬
sumptũ In edia. hostes ad eo libere.
in regione uagabant᷑: ut ꝑ qͥnqͣgin¬
tamilia. p̃dam ꝑ t̾ram ad naues cõ¬
uectarent: nullas ꝓuincialiũ insidi¬

Expanded text:
dia cum crebro hujus regis tempore, dia cum crebro hujus regis tempore, tum vel maxime sequentis apparuit: de qua posterius dicam. Solus ex omnibus comes Orientalium Anglorum Ulkillus et tunc impigre contra invasores restitit; ita ut, quamvis nomen victoriae ad hostes concessisset, multo plus afflicti qui vicerant, quam qui victi erant, aestimarentur. Nec sane piguit barbaros veritatem confiteri, cum multotiens illam victoriam deplorarent. Et emicuit praecipue post mortem Edelredi virtus comitis in illo bello quod omnem florem provinciae demessuit; ubi et ipse a tergo circumventus, dum cedere pudori ducit, audaciam regi sanguine peperit suo. Sed haec postmodum. Tunc vero, ne quid miseriae regi Edelredo deesset, fame per totam Angliam debacchante, vulgus, quod bello reliquum erat, absumptum inedia. Hostes adeo libere in regione vagabantur, ut per quinquaginta millia praedam per terram ad naves convectarent, nullas provincialium insidi
Abbreviated transcription (Latin):
diquẽ rex ex legatum eiererat. sum¬
merse. uł incense. spem totius angliȩ
fefellerunt. Duces. si qñ ãd conciliũ
conuenissent: pars. hoc. pars. illud eli¬
gere:iix. aut nunqͣm. in bonam sen¬
tentiã conuenire. Magis enim de
simultatib domesticis. qͣm de publi¬
cis necessitatib consultabant. Iam
uͦ. si quid urgente ꝑicło. utile ⁊ arcͤa¬
num decreuissent: statim. ad danos.
ꝑꝓditores deferebatur. Nam p̃ter el¬
fricum. elferii. qui suꝑiorem regem
occid̾at. succesorem: erat in talib im¬
ꝓbe idoneus. edricꝰ: quẽ rex comita¬
tui mercioꝵ p̃fec̾at. fex hominum.
⁊ dedecus angloꝵ: flagiciosꝰ helluo:
u̾sutꝰ nebulo: cui nobilitas. opes
ƿepererat:Lingua ⁊ audacia cõpa¬
rau̾at. Hic dissimulare cautꝰ. finge
paratus: consilia regis. ut fidelis ue¬
nabatur: ut ꝓditor. disseminabat.
Sepe ad hostes missus: pacis media¬
tor. pugnam accendit. Cuius ꝑfi¬

Expanded text:
di, quem rex exlegatum ejecerat, subdi, quem rex exlegatum ejecerat, submersae vel incensae, spem totius Angliae fefellerunt. Duces si quando ad consilium convenissent, pars hoc, pars illud eligere; vix, aut nunquam, in bonam sententiam convenire. Magis enim de simultatibus domesticis quam de publicis necessitatibus consultabant. Jam vero si quid, urgente periculo, utile et arcanum decrevissent, statim ad Danos per proditores deferebatur: nam praeter Elfricum, Elferii, qui superiorem regem occiderat, successorem, 267 erat in talibus improbe idoneus Edricus, quem rex comitatui Merciorum praefecerat; faex hominum et dedecus Anglorum, flagitiosus helluo, versutus nebulo, cui nobilitas opes pepererat, lingua et audacia comparaverat. Hic dissimulare cautus, fingere paratus, consilia regis ut fidelis venabatur, ut proditor disseminabat. Saepe, ad hostes missus pacis mediator, pugnam accendit. Cujus perfi
Abbreviated transcription (Latin):
sit num̾are. quociens exercitũ cong̾¬
garit: quociens naues fabricari uis¬
serit: quociens duces undecũq euo¬
cau̾it: ⁊ nichil unqͣm hoꝵ ꝓcesserit:
Nam ex̾citus pͥncipe carens. et disci¬
pline militaris ignarus. aut ante con¬
gressionem dilabebatur: aut in ipso
conflictu facile cedebat. Ualet mul¬
tum in bellis ducis p̾sentia: ualec
spectata in talib audacia: ualec us
et maximȩ disciplina. Quib ut di¬
xi carens ex̾citus. ꝓuincialib. irre¬
cuꝑabili dispendio. hostib. misera¬
bili erat ludibrio. Est illud genꝰ ho
minũ. si ñ coherceatur. ante bellum
in rapinas ꝓmptũ si ñ animetur in
bello. ad fugam ꝓnum. Naues ad
tutandam oram maritimã fabri¬
eatas cum in anchoris constituisseq.
repente coorta tempestas corripuit ⁊¬
⁊ collisas int̾ se disiectis armam̃tis. in¬
utiles reddidit. Paucȩ de reliquiis mł¬
tarũ facte impetu cuiusdam wlno¬

Expanded text:
sit enumerare quotiens exercitum congrsit enumerare quotiens exercitum congregaverit? quotiens naves fabricari jusserit? quotiens duces undecunque evocaverit, et nihil unquam horum processerit? Nam exercitus principe carens, et disciplinae militaris ignarus, aut ante congressionem dilabebatur, aut in ipso conflictu facile cedebat. Valet multum in bellis ducis praesentia, valet spectata in talibus audacia, valet usus et maxime disciplina; quibus, ut dixi, carens exercitus, provincialibus irrecuperabili dispendio, hostibus miserabili erat ludibrio. Est illud hominum genus, si non coerceatur ante bellum, in rapinas promptum; si non animetur in bello, ad fugam pronum. Naves ad tutandam oram maritimam fabricatas, cum in anchoris constitissent, repente coorta tempestas corripuit, et collisas inter se disjectis armamentis inutiles reddidit. Paucae, de reliquiis multarum factae, impetu cujusdam Wulno
Abbreviated transcription (Latin):
uiso miracło. quo lignum aridum.
una reuiruerat: certatim in oscula
defuncti ruerent:certatim colla
eue hi patiunt᷑. Ibi glorificȩ sepul¬
tum ⁊⁊ post decem annos. ab omni
corruptionis labe immune. leuatũ:
archiep̃ium suũ nobilitauit. Duiãs
ad hoc tempꝰ ⁊ recens sangͥs ⁊ illiba¬
ta integͥtas: miracłoꝙ ducit᷑ posse ex
anmari ⁊ et ñ posse tabe fieri Et
ne longum faciam. singillatim enu¬
meratis ꝓuinciis. quas uastauerur:
hoc sit ad summã complecti: quod
cum num̾ent᷑ in anglia tͥgunita duo
pagi. illi. iam. sedecim inuasãnt. qͦr
nomina.ꝓpt̾ barbariem lingue. scͥ¬
bere refugio. Rex int̾ea streniuis et
pulcher ad dormiendũ factꝰ. tanta
negocia pꝰponens. oscitabat. Et si qͣ̃n
resipuerat. ut uel cubito se attolẽt
confestim. uel gͣuante desidia. uł ad¬
u̾sante fortuna. in miserias recide¬
bat. Exagitabant illum umbre frat̃¬
ne: diras exigentes inferias. Qͥs pos¬

Expanded text:
uiso miraculo, quo lignum aridum uiso miraculo, quo lignum aridum una reuiruerat, certatim in oscula defuncti ruerent, 37u certatim colla evehi patiuntur. Ibi glorifice sepultum, et post decem annos ab omni corruptionis labe immune levatum, archiepiscopium suum nobilitavit. Durat ad hoc tempus et recens sanguis et illibata integritas, miraculoque ducitur posse cadaver exanimari, et non posse tabefieri. Et ne longum faciam, sigillatim enumeratis provinciis quas vastaverunt, hoc sit ad summam complecti, quod, cum numerentur in Anglia triginta duo pagi, illi jam sedecim invaserant, quorum nomina propter barbariem linguae scribere 266 refugio. Rex interea strenuus, et pulchre ad dormiendum factus, tanta negotia postponens, oscitabat; et si quando resipuerat ut vel cubito se attolleret, confestim, vel gravante desidia, vel adversante fortuna, in miserias recidebat. Exagitabant illum umbrae fraternae, diras exigentes inferias. Quis pos
Abbreviated transcription (Latin):
uinciam ab oriente uastantesꝰ. regẽ.
ad pecuniam sedeꝗm miliũ libra¬
rum soluendam. coegerunt. Quin
⁊̃. regem eoꝵ analafium: datis obsidi¬
b. ad se uenire fecit. Baptizatũ. de
fonte suscepit: et regali munificen¬
cia donatum. sacram̃to constrinxit.
ne unqͣm reu̾teret᷑ in angliam.S
ñ sic malum qͥeuit. Nam semꝑ ut
hydre capitib. hostib ex denamar¬
chia pullulantib: nusquã caueri
pot̾at. Occidentalis ꝓuincia. q̃ deue¬
nescira uocatur. pessundata eũsis
monast̾iis:i exonia urbe incensa:
cantia dep̃datiomi data: urbs mecͦ¬
polis:⁊ patͥarchaꝵ sedes. conflagͣta.
Ipẽ patͥarcha sc̃s ⁊ reu̾entissimꝰ uir
elfegus abductꝰ. et in uincłis tentꝰ.
ad extremũ. cum rusticos suos
ex pilare. ad se cogeretur redimen¬
dum.:⁊ abnueret: lapidatꝰ et securi
ꝑcussus. anima celum głificauit.
Occisum d̾s̃ sullumnat: ad eo ut dani.
qui in necem eius grassati fuerant.

Expanded text:
rovinciam ab oriente vastantes, regem rovinciam ab oriente vastantes, regem ad pecuniam sedecim millium librarum solvendam coegerunt; quin etiam regem eorum Analafum, datis obsidibus, ad se venire fecit, baptizatum de fonte suscepit, et, regali munificentia donatum, sacramento constrinxit ne unquam reverteretur in Angliam. Sed non sic malum quievit; nam semper, ut Hydrae capitibus, hostibus ex Danemarcia pullulantibus, nusquam caveri poterat. Occidentalis provincia, quae Devenescire 265 vocatur, pessundata; eversis monasteriis et Exonia urbe incensa: Cantia depraedationi data, urbs metropolis et patriarcharum sedes conflagrata; ipse patriarcha, sanctus et reverentissimus vir, Elfegus, abductus et in vinculis tentus; ad extremum, cum rusticos suos expilare ad se cogeretur redimendum et abnueret, lapidatus et securi percussus, anima coelum glorificavit. Occisum Deus sublimat; adeo ut Dani, qui in necem eius grassati fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
uolentia possit excut̾e Et tunc qͥdẽ
paulisꝑ ab excursib cessatum. Mox.
ubi uires ocio resumpser̃t. ad suꝑiora
reditum. Tantꝰ timor anglos incessãt:
ut nichil de resistendo cogitarent.
Si qui saire. antique głe memoresob¬
uiare. ⁊ signa colligere temptassent:
hostium multitudine ⁊ socioꝵ defec¬
tione destituebant᷑. Defectionis signi¬
fer fuit elfricꝰ quidam: quẽ cong̾ga¬
tis nauib rex p̃fecerat. Qui cum na¬
uali c̾tamine fortunam exꝑiri debu¬
isset: nocte qͣ dies pugnȩ illucescebat.
tͣnsfuga uilis ad hostes concessit: pͥus
ꝑ nuncios monitos quid cauerent.
Et qͣmuis ꝓ culpa ꝑfidiȩ filium eiꝰ
rex excecari iusserit: it̾m rediit. ite¬
rum ꝙ defecit. Northanimbria to¬
ta ppłata. hostes pugna excepti: et
fugati sunt. Lundonia obsessa. s a
ciuib ꝓbe defensa. Quo circa obsesso¬
res afflicti. et desꝑantes posse capi ci¬
uitatem. discesserunt: totamq ꝓ¬

Expanded text:
violentia possit excutere. Et tunc quidem violentia possit excutere. Et tunc quidem paulisper ab excursibus cessatum; mox, ubi vires otio resumpserunt, ad superiora reditum. Tunc timor Anglos incesserat ut nihil de resistendo 264 cogitarent; si qui sane, antiquae gloriae memores, obviare et signa colligere tentassent, hostium multitudine et sociorum defectione destituebantur. Defectionis signifer fuit Elfricus quidam, quem congregatis navibus rex praefecerat, qui, cum navali certamine fortunam experiri debuisset, nocte qua dies pugnae illucescebat transfuga vilis ad hostes concessit, prius per nuncios monitos quid caverent; et quamvis pro culpa perfidiae filium ejus rex excaecari jusserit, iterum rediit, iterumque defecit. Northanhimbria tota populata, hostes pugna excepti et fugati sunt; Londonia obsessa, sed a civibus probe defensa. Quocirca obsessores afflicti, et desperantes posse capi civitatem, discesserunt, totamque p
Abbreviated transcription (Latin):
te comptenta: ad ornat p̃ceptũ pecu¬
nia: ⁊ mitcit centum libras. ut obsi¬
dionem solu̾et: p̃cio ẽp̃tus. abiret. Q ͦ
ille accepto. receptui cecinit: ꝓcinccũ
militũ feriari ꝑmisit. Mꝯiratꝰ dun¬
stanꝰ hominis cupiditatem: hec ꝑ
nuncios retulit. Qm̃ p̃tulisti argentũ
deo: pecuniam apło: cupiditatẽ mͥue
locit̃ uenient suꝑ te mala. que locutꝰ
ẽ. dñs. S hec me uiuente ñ fient: et ħ
qui decimo anno regni eiꝰ fuit: ꝓpe¬
rant impleri p̃dicta: festinant con-¬
sũmari p̃ñciata. Danis enĩ omnes
portus infestantib. ⁊ leuitate pira¬
tica ubiq discurrentib. dũ nescire¬
tur ubi eis occurri deberet. decre¬
tum a siritio archiep̃o. pꝰ dunstanũ
scd̃o. ut repellerent᷑ argento. qui
ñ pot̾ant ferro. Ita decem milia libra¬
rum soluta: cupiditatem danoꝵ ex¬
pleuere. Exemplũ infamie ⁊ iuris
indignum: libertatem pecunia redi¬
mere: quã ab inuicto animo. nulla

Expanded text:
te contempta, adornat praeceptum pecute contempta, adornat praeceptum pecunia, et mittit centum libras ut obsidionem solveret, pretio emptus abiret; quo ille accepto receptui cecinit, per cinctum militum feriari permisit. Miratus Dunstanus hominis cupiditatem, haec per nuncios retulit: « Quoniam praetulisti argentum Deo, pecuniam Apostolo, cupiditatem mihi, velociter venient super te mala quae locutus est Dominus; sed haec me vivente non fiequi decimo anno regni ejus fuit, properant impleri praedicta, festinant consummari praenunciata. Danis enim omnes portus infestantibus, et levitate piratica ubique discurrentibus, dum nesciretur ubi eis occurri deberet, decretum a Siricio archiepiscopo, post Dunstanum secundo, ut repellerentur argento qui non poterant ferro. Item decem millia librarum soluta cupiditatem Danorum explevere: exemplum infame et viris indignum, libertatem pecunia redimere, quam ab invicto animo nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ante se patẽtur inferri lum̃ eaꝵ. Matͥs
suffragio ꝓc̾ib cong̾gatis. dies dicta. ut
dunstanus adueniret: regem iure ar¬
chiepĩ coronaturꝰ. Ille licet infensus eẽt:
scłarib emeritus. Iam uͦ diadema cõ¬
ponens. ñ se continuit: qͥn sp̃m ꝓphe e¬
ticum. totis medullis haustũ.ore pleno
effund̾et. Quia inqͥt ꝑ mortem frĩs tui
sanguine miseroꝵ ꝓuincialiũ. Et ue¬
nient suꝑgentẽ angloꝵ mala: qualia
non passa ẽ. ex quo angliam uenit usq
ad tempꝰ illud. Nec multo post .i. an
no eius t̾cio. uenert̃ hamptoniã portũ
iuxta Wintoniã seꝑtem naues pirata¬
rum: ippłata ora maritima. refugert̃
ialtum. Qd̾ ideo ñ p̃terii: quia mul¬
tus sermo apud anglos fertur de his
quo circa. contra ciuitatem ex̾citum
misit. Mandatum ei ab archiep̃o. ut
furori desist̾et: nec scm andream.
ad indulgendum facilem: ita adul¬
ciscendum t̾ribilem. U̾boꝵ nudita¬

Expanded text:
ante se pateretur inferri lumen earum. Matris ante se pateretur inferri lumen earum. Matris suffragio, proceribus congregatis, dies dicta ut Dunstanus 262 adveniret regem jure archiepiscopi coronaturus; ille, licet infensus esset,secularibus emeritus. Jam vero diadema componens, non se continuit quin spiritum propheticum totis medullis haustum ore pleno effunderet: « Quia, inquit, per mortem fratris tui sanguine miserorum provincialium; et venient super gentem Anglorum mala qualia non passa est ex quo Angliam venit usque ad tempus illud. » Nec multo post, id est, anno ejus tertio, venerunt Hamtonam portum juxta Wintoniam, septem naves piratarum, et populata ora maritima refugerunt in altum; quod ideo non praeterii, quia multus sermo apud Anglos fertur de his quocirca contra civitatem exercitum duxit, mandatum ei ab archiepiscopo ut furori desisteret, nec sanctum Andream, ad indulgendum facilem, ita ad ulciscendum terribilem. Verborum nudita
Abbreviated transcription (Latin):
uelis: an assiduitatem ad dei famu¬
licium: an affabilitatem. ad hominũ
colloquiũ. Uñ ñ iniuria credulitas
apponit᷑ dicentib. qd̃ ꝑ illarũ orões
totus sustentat᷑ orbis: qui iam pͥdẽ
suis uacillat peccĩs.¬
filius edgari et elfride. regnum
adẽptus. obsedit potius qͣm rexit. an
Ita parricidio. cui conuenientiã ad¬
hibuerat. immanis. ita fuga ⁊ molli¬
cie insamis. ita morte miserabilis
fuit. Ignauiam eius p̃dix̾at dunsta¬
uus: fedo exemplo ammonitꝰ. Nam
cũ pusiolus. in fontem baptismi mer¬
geret᷑. circunstantib ep̃is: alui ꝓ¬
fluiio. sacͣm̃ta int̾polauit. Quare
decennis puer. frẽm necatum concla¬
mari audiretꝰ. fletu suo furentemgi¬
nitͥcem. adeo irritauut: ut qr flagel¬
lum ad manũ ñ habebat: arreptis
candelis in nocentem cederet: nec pͥus
desistẽt qͣm pene exanimẽ :⁊ ipsa lacͥ¬
mis infunde̾t. Quaꝑꝑ. tota uita. ita can¬
delas exhorruit inposterum: ut ñqͣm

Expanded text:
ssimum praedicare velis, an assiduitatem ad Dei famussimum praedicare velis, an assiduitatem ad Dei famulitium, an affabilitatem ad hominum colloquium; unde non injuria credulitas apponitur dicentibus, quod per illarum orationes totus sustentatur orbis, qui jampridem suis vacillat peccatis.filius Edgari et Elfridae, regnum adeptus, obsedit potius quam rexit anniita parricidio, cui conniventiam adhibuerat, immanis; ita fuga et mollitie infamis, ita morte miserabilis fuit. Ignaviam ejus praedixerat Dunstanus, foedo exemplo admonitus: nam cum pusiolus in fontem baptismi mergeretur, circumstantibus episcopis, alvi profluvio sacramenta interpolavit; qua re ptum, quod cum, decennis puer, fratrem necatum conclamari audiret, fletu suo furentem genitricem adeo irritavit, ut, quia flagellum ad manum non habebat, arreptis candelis innocentem caederet, nec prius desisteret quam pene exanimem et ipsa lachrymis infunderet. Quapropter tota vita ita candelas exhorruit in posterum, ut nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
manes: elfrida. de illo regali suꝑci¬
lio inclinata. dire penituit: ad eo uͭ
multis annis. apud ware uellã car¬
nem in deliciis nutͥtam. cilicio con¬
uolũet. noctib solo strata. sine c̾iuca¬
li. sonnũ hauriret: cruces p̃ce̾a qͣs c̃q
poss corpori cõminiscens. Speciosa
mulier. et pulcrȩ uiro sobria:. s qͥa
tantũ nefas cõmisit. pena digna.
pꝰ tempore. tota patͥa seruientem in¬
fremuiss barbaricam. Certe apud
scestoniam. splendidum regiȩ scĩtu¬
dinis refulgurat specłm. Qñ. illiꝰ
m̃itis deputat᷑ qd̾ eo loci multꝰ deuo¬
taꝵ deo feminaꝵ chorꝰ claritate re¬
ligionis. t̾ras istas irradians. ⁊̃ ipsa
restringit sid̾a. Illie sacrȩ uirgines.
nulliꝰ penttiꝰ corruptelȩ consciȩ: illic
religiose continentes. pꝰ pͥmi thori dã¬
na. scd̾i ignis nescie. In quaꝵ omniũ
morib. ita facetꝰ pudor cum seuera
consentit elegantia: quod nichilsu

Expanded text:
manes, Elfrida de illo regali supercimanes, Elfrida de illo regali supercilio inclinata dire poenituit, adeo ut multis annis apud Warewellam carnem in deliciis nutritam cilicio convolveret, noctibus solo strata sine cervicali somnum hauriret, cruces praeterea quascunque posset corpori comminiscens; speciosa mulier et pulchre viro sobria, sed quia tantum nefas commisit poena digna. post tempore tota patria servitutem infremuisset barbaricam. § 163. Certe apud Sceftoniam splendidum regiae sanctitudinis refulgurat speculum; quoniam illius meritis deputatur, quod eo loci multus devotarum Deo feminarum chorus, claritate religionis terras istas irradians, etiam ipsa perstringit sidera. Illic sacrae virgines nullius penitus corruptelae consciae, illic religiosae continentes post primi thori dampna secundi ignis nesciae; in quarum omnium moribus ita facetus pudor cum severa consentit elegantia, quod nihil 261
Abbreviated transcription (Latin):
angliam. martyris m̾ita p̃dica¬
bat. Quo excita int̾fectrix it̃ illuc
adoriebatur. Iamq equũ inscen¬
sum stimłis urgebat: cũ manite¬
stam iram dei ꝑsensit. Animalnãq
familiare. qͦ sedere consuerat. aña
uentis ꝑniciꝰ. qͦd auras ipsas p̃curre¬
ret: nc̃ nutu dei stabat immobile.
Instant ministͥ hinc flagͥs. illinc
clamorib: ut pot̾ntẽ heram qͣ sole¬
bat alacritate euehẽt. Cassus la¬
bor consumitur.: mutato qͦ ium̃¬
to casusidemseqͥt᷑ Intellexit licet
tarde brutũ pectus. quo portentũ
ꝙ el fredus ille. quẽ supͣ culpaui.
qd̃ monastĩa destruxisset: tem̃ita¬
tis penitens. multo ꝙ gemitu am¬
mũ angens. sacro corpori de igniꝰbi¬
li loco leuato. iustas ⁊ eg̾gias inferi¬
as. apud septoniam soluit: ñ tñ effu¬
git. s pꝰ annũ. u̾mib qͦs pediculos
dicimꝰ consumptꝰ ẽ. Et qm̃ auimꝰ
indisciplinatꝰ ipse sibi torm̃tũ est.
patiturq suos ⁊̃ hic mens anxia

Expanded text:
Angliam martyris merita praedicaAngliam martyris merita praedicabat. Quo excita interfectrix, iter illuc adoriebatur; jamque equum inscensum stimulis urgebat, cum manifestam iram Dei persensit. Animal namque familiare, quo sedere consueverat, antea ventis pernicius, quod auras ipsas praecurreret, tunc nutu Dei stabat immobile; instant ministri, hinc flagris, illinc clamoribus, ut potentem heram qua solebat 260 alacritate eveheret. Cassus labor consumitur, mutato quoque jumento casus idem sequitur; intellexit, licet tarde, brutum pectus quo portentum que Elferius ille quem supra culpavi quod monasteria destruxisset, temeritatis poenitens multoque gemitu animum angens, sacro corpori de ignobili loco levato justas et egregias inferias apud Scephtoniam solvit; non tamen effugit, sed post annum vermibus quos pediculos dicimus consumptus est . Et quoniam animus indisciplinatus ipse sibi tormentum est, patiturque suos etiam hic mens anxia
Abbreviated transcription (Latin):
ex suo pond̾ans. Tunc illa muliebͥ
blanditia aduentantem alliciens.
sͥ fecit intend̾e: ⁊ post libata basia.
porrectũ pocłm auidȩ haurientẽ.
ꝑ satellitem sica tͣnffodit. Qͦ uuln̾e
saueiꝰ. cũ qntis pot̾at animȩ reliqͥis.
sompedem calcarib monuisset.
ad suos reu̾ti: uno pede lapsus. al¬
toꝙ ꝑ deuia tͣctꝰ. undante eruore.
inditia int̾itus sui. se querentib de¬
dit. Et tunc quidem. sine honore
apud warham sepeliri iusserur:
inuidentes scł mortuo cespitem
eccłiasticum: cui uiuo inuidant
decus regium. Accitabant gͥ pub¬
licam ⁊ festinam letitiam: quasi
cũ corpore parit̾ infodissent me¬
moriam. S affuit diuinȩ sereni¬
tatis assensus: qui innocent̾ cesũ.
miracłoꝵ sublimaret gła. Adeo
celestia iudicia humanis p̃ponde¬
rant. Ibi ostensa de celo lumina:
ibi claudꝰ g̾ssum composuit. ibi
mutus organum resũpsit ibi ꝓrsꝰ
omnis inualitudo sanitati lo cũ
fecit. Sparsus rumor ꝑ totam

Expanded text:
ex suo ponderans. Tunc illa, muliebri ex suo ponderans. Tunc illa, muliebri blanditia adventantem alliciens, sibi fecit intendere, et post libata basia porrectum poculum avide haurientem per satellitem sica transfodit; quo vulnere saucius, cum quantis poterat animae reliquiis sonipedem calcaribus monuisset ad suos reverti, uno pede lapsus, alteroque per devia tractus undante cruore indicia interitus sui se quaerentibus dedit. Et tunc quidem sine honore apud Werham sepeliri jusserunt, invidentes scilicet mortuo cespitem ecclesiasticum, cui vivo inviderant decus regium: actitabant igitur publicam et festivam laetitiam, quasi cum corpore pariter infodissent memoriam; sed affuit divinae serenitatis assensus, qui innocenter caesum miraculorum sublimavit gloria. Adeo coelestia judicia humanis praeponderant, ibi ostensa de coelo lumina, ibi claudus gressum composuit, ibi mutus organum resumpsit, ibi prorsus omnis invalitudo sanitati locum fecit. Sparsus rumor per totam
Abbreviated transcription (Latin):
sis: solus dunstanꝰ. stans suꝑunam
tbem. quȩ suꝑstes erat ꝓbȩ euasit.
Reliqui. uł exanimati: uł ꝑpetui
languoris compede detenti. hoc mi¬
racłm. archie p̃o exhibuit pacem de
cłicis: omnib anglis. tunc et deincepᷤ.
in eius sent̾iam concedentib. Inte¬
rea rex eduardus. frẽm pueru¬
lum:⁊ nou̾cam pietate congrua.
cołe. solum nom̃ regis habere. illiᷤ
cet̾a ꝑmitte̾: Pat̾ne religionis uesti¬
gia rimariͥbonis consiliis aurẽ
⁊animũ accõmodare.At mulier.
nou̾cali odio. uiꝑeum dolum ru¬
minans. ut nec nom̃ regis.filio de¬
ẽẽt. insidias pͥuigno struere: qͣs
hocmodo consũmauit. Lassꝰ uena¬
tione.reu̾tebatur ꝓpt̾ laborẽ. siti
anhelus. Comites. quo quẽq casus
tulat: canes consectabant᷑. Auditoq
quod illi. incontigua uilla habita¬
rent: equo concito. illuc contendit.
iuuencłs solus: nichil ꝓpt̾ innocen¬
tiam mecuens: alioꝵ quippe animoᷤ.

Expanded text:
sis, solus Dunstanus, stans super unam sis, solus Dunstanus, stans super unam trabem quae superstes erat, probe evasit; reliqui vel exanimati, vel perpetui languoris compede detenti. Hoc miraculum archiepiscopo exhibuit pacem de clericis omnibus Anglis, tunc et deinceps in ejus sententiam concedentibus. § 162. Interea rex Edwardus fratrem puerulum et novercam pietate congrua colere, solum nomen regis habere, illis caetera permittere, paternae religionis vestigia rimari, bonis consiliis aurem et animum accommodare: at mulier, novercali odio vipereum dolum ruminans ut nec nomen regis filio deesset, insidias privigno struere, quas hoc modo consummavit. Lassus venatione revertebatur, propter laborem siti anhelus; comites, quo quemque casus tulerat, canes consectabantur: 259 auditoque quod illi in contigua villa habitarent, equo concito illuc contendit juvenculus solus, nihil propter innocentiam metuens, aliorum quippe animos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iudiciũ. qd̾ cłici passi fuerant in¬
iuste. leuiori concilio succidi debere.
Nami unꝰ eoꝵ elferiꝰ omnia pene
monast̾ia. que reu̾entissimꝰ adelwol¬
dus construx̾at. in ꝓuincia mercioꝵ:
magna usꝰ insolentia. eu̾ttit. Itaq
freq̃nti sinodo coata. pͥmo u intoniã
uentum. Quis ibi fuit finis cͥtaminiᷤᷤ.
aliȩ litt̾e docent. Dnĩcam imaginem
exp̃sse locutam. cłtcos eoꝵq fautores
confudisse. S adhuc ñ sedatis animis.
calne concilium indictum. Ubicũ
in cenacło. absente ꝓpt̾ etatem rege.
considentib totiꝰ anglie senatorib.
magno conflictu et contͦu̾sia. resa¬
geret᷑: ⁊ ualidissimũ illũ eccłie mu¬
rum. dunstanũ dico. multoꝵ conui¬
cioꝵ lac ła impet̾ent. nec quat̾ent:
suas partes cuiꝰꝙ ordinis iuris sũ¬
mo studio tuentib: solarium totũ.
repente cũ axib ⁊ trabib dissilu¬
it. et concidit. Omnib ad t̾ram eli¬

Expanded text:
praejudicium, quod clerici passi fuerant inpraejudicium, quod clerici passi fuerant injuste, leniori consilio succidi debere. Nam et unus eorum, Elferius, omnia pene monasteria quae reverentissimus Adelwoldus construxerat in provincia Merciorum, magna usus insolentia, evertit. Itaque, frequenti synodo coacta, primo 258 Wintoniam ventum. Quis ibi fuerit finis certaminis aliae litterae docent, Dominicam imaginem expresse locutam clericos eorumque fautores confudisse: sed, adhuc non sedatis animis, Calnae concilium indictum; ubi cum in coenaculo, absente propter aetatem rege, considentibus totius Angliae senatoribus, magno conflictu et controversia res ageretur, et validissimum illum Ecclesiae murum, Dunstanum dico, multorum convitiorum jacula impeterent, nec quaterent, suas partes cujusque ordinis viris summo studio tuentibus, solarium totum repente cum axibus et trabibus dissiluit et concidit. Omnibus ad terram eli
Abbreviated transcription (Latin):
mo.lxx.u.eduardꝰ filiꝰ edgari.
regnare cepit: ⁊ tͥb annis ⁊ dumidio po¬
testate potitꝰ ẽ. Illũ dunstanꝰ. et ceti ep̃i
consentanei. regali culmine sublima
eius nomine imꝑitaret. Ex tẽ. ma¬
licia hominũ pullulante: felicitas
regni imminuta. Tunc uisa comi¬
tes: que. uel pestem ꝓuincialium.
uł regni mutationẽ portend̾e. ꝓ
uero asseuerat᷑. Nec mora. secuta
st̾ilitas aruĩ fames hominũ: mors
ium̃toꝵ. Apud uicũ regiũ. qͥ uoca¬
tur calna: casus insolitꝰ. Nam cefũ¬
cto edgaro: cłici qͦndam ab eccłiis
expusi. rediuiua p̃lia suscitarũt.
Ingens eẽ ⁊ misãbile dedecꝰ: ut no¬
uus aduena ut̾es colonos migͣre
compellẽt. Hoc. nec deo gͣtũ puta¬
ru qui uet̾em habitationẽ con¬
cessisset: nec alicui ꝓbo homini. qͥ
sͥ idem timere posset. qd̾ aliis. p̾ui¬
dicio accidisse cerneret. Ea de re
inclamatores et iras surrectum:
ad dunstanũ ꝑrectum. Precipue
ꝓcerib. ut laicoꝵ ẽ. succlamantib:

Expanded text:
o, Edwardus filius Edgari regnare coepit, et tribus annis et dimidio potestate potitus est. Illum Dunstanus, et caeteri episcopi consentanei, regali culmine sublimarejus nomine imperitaret. Ex tunc malitia hominum pullulante, felicitas regni imminuta. Tunc visus cometes, qui vel pestem provincialium, vel regni mutationem portendere pro vero asseveratur. Nec mora; secuta sterilitas arvi, fames hominum, mors jumentorum. Apud vicum regium qui vocatur Calna casus insolitus. Nam, defuncto Edgaro, clerici quondam ab ecclesiis expulsi rediviva praelia suscitarunt: ingens esse et miserabile dedecus ut novus advena veteres colonos migrare compelleret; hoc nec Deo gratum putari, qui veterem habitationem concessisset, nec alicui probo homini, qui sibi idem timere posset quod aliis praejudicio accidisse cerneret. Ea de re in clamores et iras surrectum, et ad Dunstanum perrectum; praecipue proceribus, ut laicorum est, succlamantibus
Abbreviated transcription (Latin):
betata. in inutatim se di laniari. et
m̃bra foras ꝓiciaussit. habeat inqͥ¬
ens m̃broꝵ officiũ: qui eoꝵ q̃siuit
hominiũ. Namq animꝰ meus ñꝗͣ
honestum. si dicam qd̃ in saxoniatẽ¬
pore regis istiꝰ accidit. ⁊ ñ ad eonotũ.
anno dnĩce incarñ. millesimo .xii.¬

Expanded text:
betata, minutatim se dilaniari et betata, minutatim se dilaniari et membratim foras projici jussit; « Habeat, inquiens membrorum officium qui eorum quaesivit hominium; namque animus meus nunquam honestum si dicam quod in Saxonia tempore regis istius accidit, et non adeo notum, anno Dominicae incarnationis millesimo
Abbreviated transcription (Latin):
girbertꝰ. Ero apłicus: Responde¬
ret statua. Eciam. Moriar. ante¬
Q illum ambiguo deceptum fert̃.
ut nicħ excogitaret penit̃ntiȩ. qͥ aĩo
blandiretur suo de longo tẽpore ui¬
te.Qnͣdo enim ierłimã ire delib̾a¬
ret: ut mortem stimularet: Nec
confug̾it: cuiusẽq criminis obnoxꝰ.
subsidiũ inuenit. Hanc in ipsiusur¬
bis rudim̃tis. asilum accepimꝰ dictã.
qd̾ ibi romulꝰ. ut augeret cuuium
nũm statiusset omniũ reoꝵ refug¬
um. Ibi cantat missam papa tͥb dm̃¬
cis: quib p̃titu latur statio ad irłm.
Quo circa. cũ uno illoꝵ dierũ gir¬
bertꝰ ad missam se pararet: ui uali¬
tudinis ictꝰ. ingemuit: eademꝙ cre¬
scente. decubuit. Consulta statua:
deceptionẽ suam ⁊ mortem cognouit.
Aduocatis gͥ cardinalib: dui facinora
sua deplorauit. Qͥb in opinato stupo¬
re ꝑculsis. nec aliqͥd referre ualenti¬
bꝰ ille insamens. et p̃ dolore. rõne he¬

Expanded text:
Gerbertus, « Ero apostolicus? » respondeGerbertus, « Ero apostolicus? » responderet statua, « Etiam.--Moriar ante-Non. » Quo illum ambiguo deceptum ferunt, ut nihil excogitaret poenitentiae qui animo blandiretur suo de longo tempore vitae; quando enim Ierosolymam ire deliberaret ut mortem stimularet? Nec confugerit, cujuscunque criminis obnoxius, subsidium invenit. Hanc in ipsius urbis rudimentis Asylum accepimus dictam, quod ibi Romulus, ut augeret civium numerum, statuisset omnium reorum refugium. Ibi cantat missam papa tribus Dominicis quibus praetitulatur Statio ad Jerusalem. Quocirca, cum uno illorum dierum Gerbertus ad missam se pararet, invaletudinis ictus ingemuit, eademque crescente decubuit; consulta statua, deceptionem et mortem suam cognovit. Advocatis igitur cardinalibus, diu facinora sua deploravit: quibus inopinato stupore percussis, nec aliquid referre valentibus, ille insaniens, et prae dolore ratione he
Abbreviated transcription (Latin):
tia diuitem in gaudium excitass:
conuuias iocis suis letificabat. Sed
sicut rerum omnium fastidium ẽ:
dissolutiꝰ pꝰ hec haberi cepit. Quaꝑꝑ.
incautiorem naccus custodiã abrũp¬
to loro effugiens. in ꝓximũ lacum
se ꝓiecit:⁊ diutius in aqua uolu¬
tatus. figuram sͥ humanã restitu¬
it. Custos ab obuiis scicitatꝰ illum
nẽ: omnẽ ꝙ casum exponit. Mira¬
tus famulus. ad dñm deculit. dñs.
ad apłicũ: leonem dico. nr̃o scło
scĩssimũ. Conuicte anꝰ. idem faten¬
tur. Dubitantem papam. confir¬
mat petrus damianus. litt̾atur.
ꝑitus: ñ mirũ si hec fieri possint.
ꝓductoq exemplo de symone ma¬
go. qui faustinianũ ii simons fi¬
gura uideri.⁊ a filiis horreri fec̃:
uideatur. quod de gerberto fama
disꝑsit. Fudisse sͥ statuȩ caput c̾ta
inspectione syderum: cũ uideł õs
planete exordia cur sus sui medi¬
tarent᷑: qd̾ ñ nͥ int̾rogatũ loquere¬
tiue ꝓnunciaret. U̾bi gra. diceret

Expanded text:
tia dominum in gaudium excitasset, tia dominum in gaudium excitasset, convivas jocis suis laetificabat. Sed, sicut rerum omnium fastidium est, dissolutius post haec haberi coepit; quapropter incautiorem nactus custodiam, 283 abrupto loro effugiens, in proximum lacum se projecit, et diutius in aqua volutatus, figuram sibi humanam restituit. Custos ab obviis sciscitatus, illnem, omnemque casum exponit. Miratus famulus ad dominum detulit; dominus ad apostolicum Leonem, dico nostro seculo sanctissimum; convictae anus idem fatentur. Dubitantem papam confirmat Petrus Damianus, literaturae peritus, non mirum si haec fieri possint; productoque exemplo de Simone Mago, qui Faustinianum in Simonis figura videri, et a filiis horreri fecit, videatur quod de Gerberto fama dispersit; fudisse sibi statuae caput, certa inspectione siderum, cum videlicet omnes planetae exordia cursus sui meditarentur, quod non nisi interrogatum loqueretive pronunciaret. Verbi gratia, diceret
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt: s quia ita uideret᷑ quo ad aqua
dilueretur. Nichil enim quod ꝑ nigͦ¬
mantiam fit: potest in aqua aspecttĩ
intuentiũ falłe. Confirmat u̾itatem
romam itur. due ancillȩ: quib nicħ
bibatius: nicħ putidius uno cõmoran¬
tes tugurio. uno imbute maleficio.
tos abligurrientes. Et forte quadam
nocte qͣndam ephebũ. qͥ motib histri¬
onicis uictũ exigẽt excipientes hos¬
picio: asinum uideri fecert̃: magnũ
suis cõmodis emolum̃tũ habentes.
asinum: qui tͣnseuntiũ detineret
Nec enim amisãt intelligñtiam: et
si amisãt loquelam. Multũ itaꝙ qͦ¬
stum conflau̾ant uetule: ũdiq con¬
fluente multitudine uulgi. ad spec¬
diuitem aduocauit. ut qͣdrupedem
ñ paucłis nũmis in suos us tͣnsferret:
ammonitꝰ ic si ꝑpetuũ uellet habere
histrionem: arceret eum aqua
Custos gͦ appositus: mandatũ se
uere exequebatur. Preteriit plu¬
rimum tempꝰ. Asinus qñ temulen¬

Expanded text:
esset, sed quia ita videretur quoad aqua esset, sed quia ita videretur quoad aqua dilueretur: nihil enim quod per nigromantiam fit potest in aqua aspectum intuentium fallere. Confirmat veritatem Romam itur, duae aniculae, quibus nihil bibacius, nihil impudicius, uno commorantes tos abligurientes. Forte ergo quadam nocte quemdam ephebum, qui motibus histrionicis uictum sibi exigeret, excipientes hospicio, asinum uideri fecerunt, magnum suis commodis emolumentum habentes asinum, qui transeuntium detineret Non enim amiserat intelligentiam, et si amisisset loquelam. Multum itaque questum conflauerant uetule, undique confluente hominum multitudine ad specdiuitem aduocauit, ut quadrupedem non pauculis nummis in suos usus transferret, admonitus, ut si perpetuum uellet habere histrionem, arceret eum ab aqua. Custos vere exequebatur. Praeteriit plurimum tempus: asinus, quando temulen
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat᷑ nom̃ dñi ineffabile scire. In¬
t̾rogatꝰ. scĩam ñ inficiat᷑: adiciens qd̾
tanta eẽt eius nominis uirt᷑. ut nul¬
la ei magia. nulla mathesis obsist̾e
posset. Ita multo p̃cio redemptꝰ. ie¬
iunꝰ et confess. nos eodem mͦ para¬
tos dux̃ ad fontem: de quo hausta
in fiala argentea aqua.tacens di¬
gitis litt̾as figurabat. donec ocłis
intelleximꝰ. quod ore effari neqͥui¬
mꝰ. Tune fiducialit̾ ad montẽ acces¬
simꝰ. s exitum ult̾iorem. a demoni¬
b credo obstipatum. offendimꝰ: inui¬
m̃ta refelleret. Uenit sane adme
chinno bilem succutiens: qͥn tum qͥt
uideas licebit qͣntũ potñtia mee arti
ualeat᷑. ⁊ in cunctant̃ montem intͦiens.
ñ mulco pꝰ eg̾ssus est: multa que ultͣ
fluuiũ notau̾am. ad indicium tnsitꝰ
sui afferens. Pulu̾em sane locupletis¬
simum: quo. qͥcqͥd contingeret᷑. in au¬
rum flauescebat. Non quod ita ꝓ uͦ

Expanded text:
dicebatur nomen Domini ineffabile scire: indicebatur nomen Domini ineffabile scire: interrogatus scientiam non inficiatur, adjiciens quod tanta esset ejus nominis virtus, ut nulla ei magia, nulla mathesis, obsistere posset. Ita multo pretio redemptus, jejunus et confessus, nos eodem modo paratos duxit ad fontem. De quo hausta aqua in fiala argentea, tacens digitis literas figurabat, donec oculis intelleximus quod ore effari nequiremus. Tunc fiducialiter ad montem accessimus; sed exitum ulteriorem a daemonibus, credo, obstipatum offendimus, invimenta refelleret. Venit mane ad mechinno bilem succutiens, « Quin tu, » inquit, « videas, licebit, quantum potentia meae artis valeat. » Et incunctanter montem introiens, non multo post egressus est, multa quae ultra fluvium notaveram ad indicium transitus sui afferens, pulverem sane locupletissimum, quo quicquid contingeretur in aurum flavescebat; non quod ita pro vero
Abbreviated transcription (Latin):
cato fulgore intuentiũ ocłos hebe¬
tabat. Nos qui hec eminꝰ uidentes.
ꝓpiori aspectui delectarem: aspor¬
taturi.si fors sin̾et aliqͣm splendidi
metalli erustam. hortamine alt̾no
ammati. stagnum tͣnsire paramꝰ. S
neqͥcqͣm. Dũ enĩ quidam cet̾is p̃rupti¬
or. cit̾iori margini pontis pedem im¬
poñet: continuo quod mirum auditu
sit illo dep̃sso. ult̾ior eleuatꝰ ẽ. ꝓdu¬
cens rusticum ereum cũ ereo malleo
Quo ille undas u̾bãns. ita obnubila¬
uit aera: ut diem celumꝙ subtex̾et.
Retͣcto pede: pax fuit. Temptatũ idẽ
situ aliqͣntũ ibi constitimꝰ: et qͣm diu
potuimꝰ. solo saltem uisu libauimus
aurum. Mox. ꝑ uestigia fili regressi:
pateram argenteam reꝑimꝰ. Qua.
in frusta desecta. et minutatim par¬
tita: pruritũ auiditatis nr̃e tantũmͦ
irritantes. ñ ⁊̃ fami fecimꝰ satis. Pos¬
tero die.collato consilio. magistrũ
qͤndam illius temporis adiuimꝰ: qͥ

Expanded text:
cato fulgore oculos intuentium habecato fulgore oculos intuentium habetabat. Nos qui haec eminus videntes propiori aspectu delectaremur, asportaturi, si fors sineret, aliquam splendidi metalli crustam, hortamine alterno animati stagnum transire paramus; sed nequicquam. Dum enim quidam, caeteris praeruptior, citeriori margini pontis pedem imponeret, continuo quod mirum auditu sit illo depresso, ulterior elevatus est, producens rusticum aereum cum aereo malleo, quo ille undas verberans, ita obnubilavit aera ut diem coelumque subtexeret. Retracto pede, pax fuit: tentatum idem situ, aliquantulum ibi constitimus; et quamdiu potuimus, solo saltem visu libavimus aurum. Mox, per vestigia fili regressi, pateram argenteam reperimus; qua in frusta desecta, et minutatim partita, pruritum aviditatis 281 nostrae tantummodo irritantes, non etiam fami fecimus satis. Postero die, collato consilio, magistrum quendam illius temporis adivimus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
glom̾e. ⁊ ꝑ unũ quodq miliariũ pa¬
xillo apposito. sub cau̾na montis. quo¬
mͦ cũq it̾ nr̃m direximꝰ. Ceca erant
omnia:⁊ magni horroris plena. Ues¬
ꝑtiliones de concauis eg̾dientes: ocu¬
los et ora infestabant. Semita arcta:
et aleua. p̃cipigo:⁊ subt̾ labente flu¬
uio timenda. uidimꝰ tramitẽ. uesti¬
tum nudis ossib . fleuimꝰ cadauera.
tabo adhuc fluentia homnũ. quos
eadem que nos spes raptasset: post
montis introitum. ñ ualentium
inuenire exitum. S tandem aliqñ
pꝰ multos timores. ad eg̾ssum ult̾iorẽ
ꝑuenientes: uidimꝰ stagnũ placi¬
dum aquis crispantib ubi. dulcib
illisa lapsib. alludebat unda litto¬
ril Pons ereus utͣnq ripam con¬
tinuabat. Ultra pontem .i. sebant᷑
mirȩ magnitudinis eq aurei cũ
assessorib eque aureis: ⁊ cet̾a. que
de girberto dicta sunt. In qͥb die
medio. p hebi iubar infusum. dupli¬

Expanded text:
glomere, et per unumquodque milliarium paglomere, et per unumquodque milliarium paxillo apposito, sub caverna montis quomodocunque iter nostrum direximus. Caeca erant omnia, et 280 magni horroris plena; vespertiliones, de concavis egredientes, oculos et ora infestabant; semita arcta, et a laeva praecipitio et subterlabente fluvio timenda. Vidimus tramitem vestitum nudis ossibus: flevimus cadavera tabo adhuc fluentia hominum, quos eadem quae nos spes raptasset, post montis introitum non valentium invenire exitum. Sed tandem aliquando, post multos timores, ad egressum ulteriorem pervenientes, vidimus stagnum placidum aquis crispantibus, ubi dulcibus illisa lapsibus alludebat unda littoribus; pons aereus utramque ripam continuabat: ultra pontem visebantur mirae magnitudinis equi aurei, cum assessoribus aeque aureis, et caetera quae de Gerberto dicta sunt; in quibus die medio Phoebi jubar infusum, dupli
Abbreviated transcription (Latin):
aiebat septennis. despecta exlitate
patͥs mei. municipis barcinonensiᷤ.
ad modum tenius. tͣnscendens nueᷤ
alpinas. in italiam ueni. Ibi. ut id e¬
tatis pusio. summa mopia uiccum
queritans: ingeniũ potiꝰ qͣm uen¬
trem colui. Adultus. multa illius
t̾re miracła oclĩs hausi: ⁊ memorie
mandaui. Int̾ que uidi montẽ ꝑfcra¬
tum. ultra quẽ. accole ab antiquo es¬
timabant thesauros octouiani reꝯ¬
ditos. ferebantur ⁊̃ multi causa scͤ¬
int̾cepti ꝑisse. E quia nulł fereti¬
mor aludas m̃tes. ab incepto reuo¬
cat: ego cum sodalib meis. uiris cir¬
cit̃ duodetim. seu p̃dandi seu uiden¬
di studio. illud it̾ meditabar aggͣdi.
Itaq dedali secuti ingenium. qui the¬
seum de lab̾uito. filo eduxit p̃uio.
nos quoq glomi ingens portantes. px¬
illum in inteoitu fiximus. Ibi pͥncipio
fili ligato. accensis lat̾nis. ne p̃t̾ de¬
uia. ĩ cecitate impedirem᷑. de uoluto

Expanded text:
aiebat, septennis, despecta exilitate aiebat, septennis, despecta exilitate patris mei, municipis Barcinonensis admodum tenuis, transcendens nives Alpinas, in Italiam veni. Ibi, ut id aetatis pusio, summa inopia victum quaeritans, ingenium potius quam ventrem colui. Adultus multa illius terrae miracula oculis hausi, et memoriae mandavi: inter quae vidi montem perforatum, ultra quem accolae ab antiquo aestimabant thesauros Octoviani reconditos. Ferebantur etiam multi, causa scrintercepti perisse. Sed, quia nullus fere timor avidas mentes ab incoepto revocat, ego cum sodalibus meis, viris circiter duodecim, seu praedandi, seu videndi studio, illud iter meditabar aggredi. Itaque Daedali secuti ingenium, qui Theseum de labyrintho filo eduxit praevio, nos quoque glomus ingens portantes paxillum in introitu fiximus: ibi principio fili ligato, accensis laternis ne praeter devia etiam caecitate impediremur, devoluto
Abbreviated transcription (Latin):
sephus auctor ẽ: thesauros multos
cum patre defodit in loculis. qui e¬
rant inqͥt mechanico mͦ reconditi.
subt̾ra. Nec hircanũ ꝓpħia ⁊ forti¬
tudine clarum: qui. ut obsidionis
leuaret iniuriam. de dauid sepul¬
cro.tria milia talenta aurrarte me¬
canica eruit: ut obsessori partem enu¬
meraret: parte xenodochia construẽt.
At uͦ herodes. qui magis p̃sumptione.
qͣm consilio idem agg̾di uoluerit:
dñm ĩm dicentem. pat̾ meus usq
mͦ oꝑatur. et ego oꝑori credo quod
qui dederit salomoni uirtutem suꝑ
demones. ut idem historiogͣphus tes¬
tatur. adeo ut dicat:⁊⁊̃ suo tempore
fuisse uiros. qui illos ab obsessis corpo¬
rib expellerent. apposito narib pa¬
tientis anulo. Habente sigillũ a salo¬
mone monstratum: credo inqͣm qd̾
et isti. hanc scientiam dare potuerit:
lecturis relinquens: dicam qd̾ a qͦ¬
dam locinr̃i monacho gen̾e aqͥta¬
nico. etate ꝓuecto. arte medico. in
puericia audisse me memini.Ego

Expanded text:
sephus auctor est: thesauros multos sephus auctor est: thesauros multos cum patre defodit in loculis, qui erant inquit mechanico modo reconditi sub terra: Nec Hircanum, prophetia et fortitudine clarum, qui, ut obsidionis levaret injuriam, de David sepulhro tria millia talenta auri arte mechanica eruit, ut obsessori partem enumeraret, parte xenodochia construeret. At vero Herodes, qui magis praesumptione quam consilio idem aggredi voluerit, Dominum Jesum dicentem, « Pater meus usque modo operatur, et ego operor, » credo quod qui dederit Salomoni virtutem super daemones, ut idem historiographus testatur, adeo ut dicat etiam suo tempore fuisse viros qui illos 279 ab obsessis corporibus expellerent, apposito naribus patientis annulo habente sigillum a Salomone monstratum, credo, inquam, quod et isti hanc scientiam dare potuerit, lecturis relinquens, dicam quod a quodam loci nostri monacho, genere Aquitanico, aetate provecto, arte medico, in pueritia audisse me memini. « Ego,
Abbreviated transcription (Latin):
chilerat quod posset tangi.⁊ si posset
uideri. Continuo enim. ut quis manũ
ad contingendum aptaret: ui deban¬
tur omnes ille imagines ꝓsilire:i impe¬
tum in p̃sumptorem facere. Quo timo¬
re abstinuit p̃ssus gerbertꝰ ambitũ
suũ fregit. s ñ abstinuit cubilarius: qͥn
mirabilis artificii cultellũ. quẽ m̃se
impositum uidãt abriꝑ et: arbitratꝰ
scł. in tanta p̃da. paruũ latcinium
posse latere. Uerum mox omnib
imaginib cũ fremitu ex surgenti¬
b. puer quoꝙ emissa harundine in
carbuncłm: tenebras induxit. Et
nis ille. monitu dñi. cutellum reic̾e
accelerasset:graues ambo penas de¬
dissẽt. Sic in saciata cupiditatis uora¬
gine: lat̾na g̾sus ducente discessũ.
Talia illũ adu̾sis p̃stigiis machina¬
tum fuisse: constans uulgi ẽ opinio.
Uerũtñ si quis uerũ diligent᷑ ex¬
culpat: uidebit. nec salomonem.
cui ds ipse dedit sap̃iam. huiusce
inscium cõmenti fuisse. Ut enimio¬

Expanded text:
hil erat quod posset tangi etsi posset hil erat quod posset tangi etsi posset videri; continuo enim ut quis manum ad contingendum 278 aptaret, videbantur omnes illae imagines prosilire, et impetum in praesumptorem facere. Quo timore pressus Gerbertus, ambitum suum fregit: sed non abstinuit cubicularius quin mirabilis artificii cultellum, quem mensae impositum videret, abriperet; arbitratus scilicet, in tanta praeda, parvum latrocinium posse latere. Verum mox omnibus imaginibus cum fremitu exsurgentibus, puer quoque, emissa arundine in carbunculum, tenebras induxit; et, nisi ille monitu domini cultellum rejicere accelerasset, graves ambo poenas dedissent. Sic insatiata cupiditatis voragine, laterna gressus ducente, discessum. Talia illum adversis praestigiis machinatum fuisse, constans vulgi opinio est. Veruntamen, si quis verum diligenter exsculpat, videbit nec Salomonem, cui Deus ipse dederit sapientiam, hujusce inscium commenti fuisse, ut enim Jo
Abbreviated transcription (Latin):
laniau̾ant. S illoꝵ gerbertꝰ redar¬
guit exrorem: longe alit̾ ambiguita¬
te absoluta. Namꝙ m̾idie sole in cen¬
tro existente. notans quo ꝓtendet᷑.
umbra digiti: ibi palum figit. Mox.
suꝑueniente nocte. solo cubiculari¬
o lat̾nam portante comitatuseo con¬
tendit. Ibi t̾ra. solis artib dehiscens:
latum ingre dientib patefecit intͦitũ.
Conspicant᷑ in gentem regiam: au¬
reos parietes: aurea lacunaria: aure¬
aomnia. Milites aureos: aureis thes¬
seris. qͣi aĩum oblectantes. Regem me¬
tallicũ cũ regia. discumbentes. ap¬
posita obsonia:astantes ministros:
pat̾as multi pond̾is ⁊ p̃ciiu nat᷑am
uincebat opꝰ. In int̾iori parte domꝰ.
carbuncłs lapis. in pͥmis nobilis⁊ par¬
tius inuentu:. tenebras noctis fugabat.
In contrario angulo stabat puer. ar¬
cum tenens. extentoneruo:⁊ harun¬
dine intenta. Ita in omnib cũ ocłos
spectantium. ars p̃ciosa raptaret: ni¬

Expanded text:
laniaverant. Sed illorum Gerbertus redarlaniaverant. Sed illorum Gerbertus redarguit errorem, longe aliter ambiguitate absoluta: namque meridie, sole in centro existente, notans quo protenderetur umbra digiti, ibi palum figit; mox superveniente nocte, solo cubiculario laternam portante comitatus, eo contendit. Ibi, terra solitis artibus dehiscens, latum ingredientibus patefecit introitum: conspicantur ingentem regiam, aureos parietes, aurea lacunaria, aurea omnia; milites aureos aureis tesseris quasi animum oblectantes; regem metallicum cum regina discumbentem, apposita obsonia, astantes ministros, pateras multi ponderis et pretii, ubi naturam vincebat opus. In interiori parte domus carbunculus, lapis inprimis nobilis et parvus intuitu, tenebras noctis fugabat. In contrario angulo stabat puer, arcum tenens extento nervo et arundine intenta. Ita in omnibus, cum oculos spectantium ars pretiosa raptaret, ni
Abbreviated transcription (Latin):
dã irłm concexuit: ⁊ alia pła. q̃ ñ
me pigeret dicere: s ñ alios pige¬
ret audire. Oto pꝰ patrẽ imꝑator ita¬
liȩ gerbertum archiep̃m rauenna¬
tem: ipꝰ. papam romanũ creauitdr¬
gebat ipse fortunas suas fautore di¬
abolo: ut nichil qd̾ semel excogitass.
imꝑfectũ relinqueret. Deniq thes¬
auros. olim a gentilib defossos ar¬
te nigmantie. molib eruderatis in¬
uentos. cupiditatib suis implicuit.
Adeo imꝓboꝵ uilis in dm̃ affectꝰ. et eiꝰ
abutunt᷑ pacientia: quos ipse mallet
redire qͣm ꝑire. S reꝑit tandem uͥ
magist̾ suus hereret. et ut dici solet
qͣsi cornix au si cornici ocłos effo d̾et:
dum parte temptam̃tis eiꝰ occurre¬
marcio statua erea. aut ferrea inc̾cũ
mͥ. dext̾e manꝰ indicem digitum ex¬
tentum habensscͥptum quoq in ca¬
pite: hic ꝑcute. Qd̃ suꝑioris eui ho¬
mines ita intelligendum rati.quasi
ibi thesaurum inuenirent: multis
securium ictib. innocentẽ st atuam

Expanded text:
 » contexuit, et alia plura, quae non me pigeret dicere si non alios pigeret audire. Otho, post patrem imperator Italiae, Gerbertum archiepiscopum Ravennatem, et mox papam Romanum, creavit. Urgebat ipse fortunas suas, fautore diabolo, ut nihil quod semel excogitasset imperfectum relinqueret. Denique thesauros olim a gentilibus defossos, arte nigromantiae molibus eruderatis inventos, cupiditatibus suis implicuit. Adeo improborum vilis in Deum affectus, et ejus abutuntur patientia, 277 quos ipse mallet redire quam perire. Sed reperit tandem ubi magister suus haereret, et, ut dici solet, quasi cornix cornici oculos effoderet, dum pari arte tentamentis ejus occurreMartio statua, aerea an ferrea incertum mihi, dextrae manus indicem digitum extentum habens, scriptum quoque in capite, « Hic percute. » Quod superioris aevi homines ita intelligendum rati quasi ibi thesaurum invenirent, multis securium ictibus innocentem statuam