comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. hȩc factant m̾ dii. ⁊ hec¬
addant: si suffec̾it puluis samariȩ
pugillis om̃is ppłi mei: qui sequit᷑
me Samaria habebat int̾ius t̾ram:
pene muris equalem. ꝙ ẽ sensus.
tanta ẽ multitudo inecũ: ut si sin¬
guli lapidẽ unũ: uł stipitem: uł
cespitẽ cõportauint: tantum ex¬
truent aggerem qui equabit᷑ mu¬
ris samariȩ: ⁊ t̾re intꝰ posite. ꝙ ira
ex equo pugnabunt uob cũ. Et redit
rex isrł. Dicite ei. Non głetur accin¬
ctus: eque ut discinctus. Ꝙ ẽ sensigs.
adhuc ẽ accinctus armis ⁊ res ẽ in
pendulo. Noli gͦ głari: quasi iã uic¬
uictor. uł scd̾m aliã litt̾am. Non głe¬
uictoriã: ñ pot̃ głari accinetꝰ multi¬
tudine. nec discinctꝰ .i. carens mul¬
titudine. quia sepe pauei uincunt
multos Pͥorro: benadab cũ regib
suis bibebat in umbracłis. ꝙ ait
seruis suis. Circundate eiuitatem.
Cũq expugnarent eam: timuit achab
nimis. Ꝙ ecce unus ꝓpħa ꝯfortauit

Expanded text:
dicens: « Haec faciant mihi dii, eaddant, si suffecerit pulvis Samariae pugillis omnis populi mei, qui sequitur me. » Samaria habebat interius terram pene muris aequalem, et est sensus. Tanta mecum est multitudo, ut, si singuli lapidem unum, vel stipitem, vel cespitem comportaverint tantum, exstruent aggerem, qui aequabitur muris Samariae, et terrae intus positae, et ita ex quo pugnabunt vobiscum. Et respondit rex Israel: Dicite ei: « Non glorietur accinctus aeque, ut discinctus. » Et est sensus: Adhuc es accinctus armis, et res est in pendulo. Noli ergvictor. Vel, secundum aliam litteram: Non glorievictoriam non potest gloriari accinctus multitudine, nec discinctus, id est carens multitudine, quia saepe pauci vincunt multos. Porro Benadab cum regibus suis bibebat in umbraculis, et ait servis suis: « Circumdate civitatem. » Cumque expugnarent eam timuit Achab nimis. Et ecce unus propheta confortavit
Abbreviated transcription (Latin):
benadab rex syriȩ. obsidebat
samariã. habens secũ. xxͣxii. reges.
Et misit ad achab in samaria. dicens.
Si uis ut recedam ate: cras hac
eadem hora mittam seruos meos.
ꝙ om̃e qd̾ placu̾it eis tolleã
domo tua. et domibꝰ
seruoꝵ tuoꝵ. etiã uxores. ⁊
lib̾os. Et iniit achab consilĩ eũ
seniorib. Qui dixu̾nt. Non acquies¬
cas illi. sẜ Redit achab nunciis be¬
nadab. dicite dño meo. Omĩa quȩ

Expanded text:
Benadab rex Syriae obsidebat Samariam habens secum triginta duos reges, et misit ad Achab in Samariam, dicens: Si vis ut recedam a te, cras hac eadem hora mittam servos meos, et omne quod placuerit eis tollent de domo tua; et de domibus servorum tuorum, etiam uxores et liberos . » Et iniit Achab consilium cum senioribus. Qui dixerunt: Non acquiescas illi: Et respondit Achab nuntiis Benadad: « Dicite domino meo: Omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
in isrł: De scda obsidione samariȩ.
actum ẽ postħ: benadab rex¬
syriȩ obsidebat samariã. & fa¬
ctaẽ fames in samaria. ut uende¬
tur caput asini .lxxx. argenteis
nũmismatis. et quarta pars cabi
stercoris colũbaꝵ : u. argenteis. hoc
ut ait iosephus condiebant cibos:
ꝓ sale Trãdunt quidã: noĩe st̾eoris
dici uesicłam columbe. in qua re¬
ꝑ iebant᷑ grana deforis allata Cũq
transiret rex isrł ꝑ murũ: ⁊ conᷤ¬
s̃id̾aret custodias muri. clamauit
mulier ad eum. Salua me dñe rex.
Qui suspieatus qd̾ quer̾e̾t aliquid
ab eo: ⁊ cõmotus respondit. Non
uare: de area. an de torcłari: Quȩ

Expanded text:
secunda obsidione Samariae. « Factum est post haec, Benadad rex obsidebat Samariam, et facta est fames in Samaria, ita ut venderetur caput asini octoginta argenteis numismatis, et quarta pars cabi stercoris columbarum quinque argenteis . » Hac, ut ait Josephus, condiebant cibos pro sale. Tradunt quidam nomine stercoris dici vesiculam columbae, in qua reperiebantur grana de foris allata. Cumque transiret rex Israel per murum, et consideraret custodias muri, clamavit quaedam mulier ad eum: « Salva me, domine rex. » Qui suspicatus quod quaereret aliquid ab eo, commotus respondit: « Non ssum? De area, an de torculari? Quae
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ asa ⁊ baasa: cunctis dieb eoꝵ:.
orro: asa decimo anno
regui sui: ꝑcussit zariã regem
ethiopiȩ plaga grandi. qui irrue¬
rat in t̾ram iuida & redeunti asa
a uictoria: occurrit axarias ꝓpħa
dicens. uictoriã sibi ⁊ d̾o ꝯcessam:
qͥa segitima eiꝰ seruabat. Tunc
scripsit asa in omnẽ ꝓuinciam ut
om̃s legitima diligent̃ seruarent:
b̾aasa u̾o̾ rex isrł peccauit coram
dño. ambulans in uiis ieroboam:
⁊ ult᷑. & uenit ad eũ hyeu ꝓpħa.¬
filiꝰ anani. dicens. hec dicit dñs:
Exaltaui te de puluere. Tu autẽ
ambulasti in uia ieroboã.⁊ in mul¬
tis peccare fecisti ppłmieũ. & ideo:
demetam posteriora tua. & faciã
domum tuã. sicut domum ieroboã:
ꝓhis tam̃ ñ quieuit baasa. s ascen¬
dit in iudam. ⁊ edificauit rama .xl.

Expanded text:
inter Asa et Baasa cunctis diebus eorum. » Porro Asa decimo anno regni sui percussit Sariam regem Aethiopiae plaga grandi, qui irruerat in terram Juda. Et redeunti Asa a victoria occurrit Azarias propheta dicens victoriam sibi a Deo concessam, quia legitima ejus servabat. Tunc scripsit Asa in omnem provinciam, ut omnes legitima diligenter servarent. Baasa vero rex Israel peccavit coram Domino ambulans in viis Jeroboam, et ultra. Et venit ad eum Jehu pfilius Hanani, dicens: « Haec dicit Dominus: Exaltavi te de pulvere, tu autem ambulasti in viis Jeroboam, et in multis peccare fecisti populum meum, et ideo demetam posteriora tua, et faciam domum tuam, sicut domum Jeroboam. » Pro his tamen non quievit Baasa, sed ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
e fugii : transiordanẽ. Bosor: urtribu
ruben. Ramoth ingalaad: in tͥbu gad. Ga¬
lam in basan: in tͥbu manasse. Harum
usus hic erat. Siquis uolens homin̾e
occidisset: ꝯfugiebat ad aliquã harũ ⁊
ibi a consangͥneis occisi: tutus erat.
Si enĩ extrã fines aliciniꝰ harũ inueni¬
ret eũ. qui ultor sangͥnis effusi esse
debebat: impune ꝑcuteret homicidã.
Erat aut̃ in ea fugitiuus usq ad recon¬
ciliationẽ cũ ꝓpinquis. uł usq ad mor¬
tem sũmi pontificis: in qua om̃s huiꝰ¬
tam̃ si ꝓꝑinqui occisi uolebant illũ im¬
petere qd uolens occidisset. ⁊ coram ci¬

Expanded text:
efugii trans Jordanem Bosor in tribu Ruben, Ramoth Galaad in tribu Gad, Golan in Basan in tribu Manasse . Harum hic usus erat: si quis nolens hominem occidisset, confugiebat ad aliquam harum, et ibi a consanguineis occisi tutus erat. Si enim extra fines alicujus harum invenisset eum, qui ultor sanguinis effusi esse debebat, impune percutiebat homicidam. Erat autem in ea fugitivus usque ad reconciliationem cum propinquis, vel usque ad mortem summi pontificis, in quo huTamen si propinqui occisi volebant illum impetere, quod volens occidisset, et coram ci
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑatorie maiestatis est: Cio:¬
in palatio tres hr̃e mansiones. au¬
ditoriim uł consistorium. in quo
iura deceruit. Cenacłm: in quo. ey¬
baria distribuit. Thalamum: in
qͦ qͥescit Ad hunc modũ imꝑator
nr̃ qui imꝑat uentis ⁊ mari  mun

Expanded text:
ratoriae majestatis est, in palatio tres habere mansiones: auditorium vel consistorium in quo jura decernit: coenaculum, in quo cibaria distribuit; thalamum, in quo quiescit. Ad hunc modum Imperator noster, qui imperat ventis et mari, mund
Abbreviated transcription (Latin):
le men tarum
⁊ pͥncipio erat u̾bum. & u̾bum:
erat pͥncipiũ. In quo: ⁊ ꝑ qd̾
pat̾ creauit mundũ. Mundus
sola regio sublunaris: mundus¬
dr. qͥa hec sola: ar̃antia nob nota
ht̃. de qua : pͥncips huiꝰ mundi:
eiciet᷑ foras. Andoq: homo: dicit᷑

Expanded text:
lementorum. In principio erat Verbum, et Verbum erat principium, in quo, et per quod Pater creavit mundum . Mundus andoque sola regio sublunaris, quia haec sola animantia nobis nota habet de qua: Princeps hujus mundi ejicietur foras
Abbreviated transcription (Latin):
dum. uocat. Empyreum aut̃ ⁊ sen¬
silem mundũ: ⁊ subluuarẽ regionẽ:
c̾auit d̾s .i. de nichilo fecit. homi¬
nem uͦ: c̾auit: i. plasmauit. De crea¬
tione gͦ illoꝵ. tͥum: inqͥt legis lator.
In pͥncipio: c̾auit d̾s celũ ⁊ t̾ram.

Expanded text:
dum vocat. Empyreum autem et sensibilem mundum, et sublunarem regionem creavit Deus, id est de nihilo fecit; hominem vero creavit, id est plasmavit. De creatione ergo illorum trium inquit legislator: In principio creavit Deus coelum et terram ,
Abbreviated transcription (Latin):
in domo dĩ cũ ꝯsensu .i. in sacta scͥꝑ¬
tura id ip̃m sapientes. Scdm han̾et¬
or̃ pat̾ familias: huiꝰ cenacłi: sunt tres
partes. fundam̃tum. paries. tectum
historia: ẽ fundam̃tum. custres sunt
species. An nalis. kalendaria. Effimnera¬
allegoria: paries suꝑ¬

Expanded text:
u , in sacra Scriptura id ipsum sapientes. Secundum hanc dicitur paterfamilias: Coenaculi hujus tres sunt partes, fundamentum, paries, tectum. Historia fundamentum est, cujus tres sunt species: annalis, kalendaria, ephimeralegoria paries su
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtario. cũ hebreus hoc dicat: et
io sephus plane. Q pͥma positio ta¬
bernacłi facta a moyse innuit. nͥ
quia paulus in epła ad hebreos.
thuribulũ aureũ ponit: intra
scã scõtum. Potuit sane eẽ. quod in
templo ubi omia ampliata fuer̾t
⁊ multiplicata. pret̾ altare aureũ
qd̾ erat extra uelum. ad quod bis
necesse erat ing̾di: erat suꝑadditũ
thuribulũ: in abscondito. In quo
sũmus sac̾tos prunas ⁊ thimiama
quȩ secum ferebat adoleret: qͣndo

Expanded text:
sanctuario, cum Hebraei hoc dicant, et sanctuario, cum Hebraei hoc dicant, et Josephus planius, et prima proportio tabernaculi facta a Moise innuat: nisi quia Paulus ad Hebraeos thuribulum aureum ponit intra Sancta sanctorum . Potuit sane esse, quod in templo, ubi omnia ampliata fuerunt, et multiplicata, praeter altare aureum quod erat extra velum, ad quod bis in die necesse erat ingredi, erat superadditum thuribulum in abdito, in quo summus sacerdos prunas, et thymiamata, quae secum ferebat, adoleret, quando
Abbreviated transcription (Latin):
compositionẽ: locutus est
dñs ad moysen: cte modo consec᷑¬
tionis aaron ⁊ filioꝵ eiꝰ. qd̾ usq
ad ip̃am consecͣtionẽ distulimꝰ: de
altari aureo ꝓseq̃ntes. factũ erat
hoc altare de lignis sechim. hũs
cubitũ longitudinis. ⁊ alt̾m lati¬
tudinis .i. quadrum. ⁊ duos cubi¬
tos in alcitudine. uestitũq erat
auro purissimo. cornua hñs ⁊ cra¬
ticłam aureã.⁊ cathenas. ⁊ anulos.
⁊ uectes aureos: instar pͥoris. Utrũ
uo arulam hr̃ẽt. an cineres exci¬
pet t̾ra: ambiguũ est. Iosephus
addit. qd̾ ꝑ angulos singłos. coro¬
nas .ui. habebat. ex auro purissi¬
mo. Qd singłarit̃ forte in exodo ui¬
ctum ẽ ita. faciesq ei coronã au¬
ream ꝑ girum. Hoc altare diceba¬
tur incensi. uł thuntathis. gura
singłis dieb mane ⁊ uesꝑe ad cõ¬
sum̃dum suge sacͥficiũ: suꝑ illud
incendebat᷑ thimiama scĩficatũ
dño. fuerunt tñ qui dic̾e̾nt ma¬
dum in dubiũ uenisse qͥn eẽt in

Expanded text:
compositionem, locutus est Dominus ad Moysen, de modo consecrationis Aaron, et filiorum ejus, quod ad ipsam consecrationem distulimus, de altari aureo prosequentes. Factum enim erat hoc altare de lignis setim, habens cubitum longitudinis, et alterum latitudinis, id est, in quadrum, et duos cubitos in altitudine; vestitumque erat auro purissimo, cornua habens, et craticulam auream, et catenas, et annulos, et vectes aureos instar prioris. Utrum vero arulam haberet, an cineres acciperet terra, ambiguum est. Josephus addit; et per angulos singulos coronas sex habebat ex auro purissimo, quod singulariter forte in Exodo dictum est: Facies coronam auream per gyrum . Hoc altare dicebatur incensi, vel thymiamatis; quia singulis diebus mane, et vespere ad consumendum juge sacrificium super illud altare incendebatur thymiama, sacrificatum Domino; fuerunt tamen qui dicerent madum dubium venisse, quod esset in
Abbreviated transcription (Latin):
horam eiꝰ inhabitant. Alter: am¬
bieus dr̃. Ubi tñ nos diciꝰ rubrũ:
hebreus ht̃ cannosũ. quia canne
in littore habundant. Sane ibi co¬
artati sunt filii isrł. Exuna par¬
te: erant montes asprimi. ⁊ im¬
meabrles. Ex alt̾a: mare ¶nimuta

Expanded text:
oram ejus inhabitant, alter Aroram ejus inhabitant, alter Arabicus dicitur, ubi tamen nos dicimus Rubrum: Hebraeus dicit Cannosum, quia cannae in littoribus ejus abundant. Sane ibi coarctati sunt filii Israel. Ex una parte erant montes asperrimi et immeabiles, ex altera parte ma
Abbreviated transcription (Latin):
rofectiq de socoth: uenerunt
in etham. Echam cluctas erat
tunc deserta. in capite solitudinis.
quȩ a iosepho. licus dr̃. ubi ⁊ babi¬
lonem post factam dicto: dũ camby¬
ses egiptum uastaret. Dñs aut̃ ut
in colũpna nubis. contͣ feruorem
solis. ⁊ ꝑ noctem: in colũpna ignis.
contͣ tenebins. ⁊ ut sibi a serpenti¬
tulũ uersus egiptũ: castra¬
metarent᷑ in regione phyaroth.
quȩ ẽ int̾ magoalum: ⁊ mare. con¬
tra beel sephor. ł ⁊ aut̃ magdalũ
ciuitas in confinio egipti. ad quã
iudei tempe ieremie. int̾fecto godo¬
lia: pͥmo confugert̃. & posuerunt
castra supͣ mare rubrũ. huiꝰ maris
stans: rubra ẽ. Ex qua uiciat᷑ gurges
⁊ inficitur. uude miniũ acutissi¬
ad esum in fluctib: in hune colo¬
rem cadit. Ob hoc ibidẽ gẽme ru¬
brȩ intieniunt᷑. quȩ humo inuo¬
lute: ⁊ int̾ arenas atrrite: t̃re co¬
lorem hñt ⁊ maris. hoc mare in
duos sinus diuidit᷑. Qui ab orien¬
te ẽ: ꝑsicus appellatur. quia perse.

Expanded text:
rofectique de Sochot venerunt in Etham. » Etham civitas erat tunc deserta in capite solitudinis, quae a Josepho Lycus dicitur, ubi et Babylonem postea factam dicit, dum Cambyses Aegyptum vastare columna nubis, contra fervorem solis, et per noctem in columna ignis , » contra tenebras, et ut sibi a serpentitulum versus Aegyptu in regione Phihahiroth, quae est inter Magdalum et mare contra Beelsephon . » Est autem Magdalum civitas in confinio Aegypti ad quam Judaei tempore Jeremiae interfecto Godolia primo confugerunt, et posuerunt castra super mare Rubrum . Hujus maris stans rubea est, ex qua vitiatur gt inficitur, unde minium acutissiad esum in fructibus est, in hunc colorem cadit. Ob hoc ibidem rubrae gemmae inveniuntur, quae humo involutae, et inter arenas attritae terrae colorem habent et maris. Hoc mare in duos sinus dividitur, qui ab oriente est Persicus appellatur, quia Persae
Abbreviated transcription (Latin):
rus ꝓpͥos. trecentos: ab egiptiis.⁊ in¬
secutꝰ est eos. Qł equites quoq duxit
nare pot̾ant: quia in hermes erant
Nec ibi morari. ꝓpt̾ ciboꝵ inoptã.
cũq plurimũ arguerent moy¬
sen: cixit eis. Nolite timere. hoc
fecit dñs: ut hodie uid̾etis mag

Expanded text:
 et trecentos ab Aegyptiis, et insecutus est eos, equites quoque duxitnare poterant, quia inermes erant, nec ibi morari propter ciborum inopiam. Cumque plurimum arguerent Moysen, dixit eis: « Nolite timere, haec fecit Dominus, ut hodie videatis mag
Abbreviated transcription (Latin):
in isrł. Et ẽ ambiguũ: an iste fu̾it
phul. uł alius. ꝙ uastauit omnẽ
regionẽ tͣnsiordanẽ. & captiuas du¬
xit duas tͥb ⁊ dimidiã. Uastans qͦ
galileã: de tribu zabulon ⁊ nep¬
talin multos tͣnstulit secũ in as¬
syrios. qui possent dimidie tͥbus
comꝑari. Uñ sepe legit᷑. qd treĩ
tͥb isrł captiuau̾it. & hoc fuit
intciũ caꝑtiuitatis .x tribuum¬

Expanded text:
 Et est ambiguum an iste fuerit Phul, vel alius, et vastavit omnem regionem trans Jordanem, et captivas duxit duas tribus et dimidiam, vastansque Galilaeam, de tribu Zabulon et Nephthalim, multos transtulit secum in Assyrios, qui possent dimidiae tribui comparari. Unde saepe legitur quod tres tribus Israel captivaverit, et hoc fuit initium captivitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Nam manahen filiꝰ gaddi de
thersa: ꝑcussit eũ in samaria. et
regnauit ꝓ eo. Qui ꝑcussit thersã
⁊ t̾minos eiꝰ: eo qd̾ conciues sui no¬
orie regis iuda: regnauit manahen
suꝑ isrt᷑ .x. annis. ꝙ ambulauit in
uiis ieroboam. In dieb eiꝰ: ascen¬
dit phul rex assgrioꝵ in thersan.
ꝙ dedit ei manahen mille talenta
⁊ diuitib t̾rȩ᷑ ꝑ singulos Inter
hec munera: tͣlunt hebrei misisse
manahen uitulos aureos: qui erant
in dan ⁊ in bethel. s non: ueros. Sa¬
cerdotes enĩ dolo sustulerunt au¬
reos uitulos. ⁊ abscondert̃ eos. ⁊ fe¬
cerunt ereos deauratos: similes
illis. Quos misit misit manahen
regi assyrioꝵ. Qua fraude postea
ꝑcepta: reges assyrioꝵ płimũ ex¬
arserunt cont᷑ istł  mortuus ẽ
manahen. ⁊ regnauit ꝓ eo filiꝰ es
phaceia.anno qͥnqͣ gesimo orieir¬

Expanded text:
e Thersa, percussit eum in Samaria, et regnavit pro eo. Qui percussit Thapsam, et terminos ejus, eo quod concives sui noOziae regis Juda regnavit Manahen super Israel decem annis, et ambulavit in viis Jeroboam. In diebus ejus ascendit Phul rex Assyriorum in Thapsam, et dedit ei Manahen mille talenta et divitibus terrae per singulos. » Inter aec munera tradunt Hebraei, Manahen misisse vitulos aureos, qui erant in Dan et Bethel, sed non est verum. Sacerdotes enim dolo sustulerunt aureos vitulos, et absconderunt eos, et fecerunt aereos deauratos similes illis, quos misit Manahen regi Assyriorum. Qua fraude postea percepta, reges Assyriorum plurimum exarserunt contra Israel. « Et mortuus est Manahen, et regnavit pro eo filius ejus Phaceia anno quinquagesimo Oziae r
Abbreviated transcription (Latin):
urbiũ geth. in uiculo ruxta sepho¬
nata ẽ monarchia assyrioꝵ.
Nam sardana paulus ultimꝰ mo¬
narchus: uictus ab arabace medo:
semet ip̃m conc̾mauit. ꝙ tunc ar¬
baces monarchiam ad medos tͣn¬
stulit. spe: ñdum re. hoc .ii. fecit
dariꝰ: occiso balthasar. fuerunt
tam̃ reges assyrii: si ñ adeo monar¬
chi: tam̃ potentes usq ad subu̾sio¬
nem niniue. quã ꝓpħauit naum¬

Expanded text:
Geth in viculo quodam juxta Sephonata est monarchia Assyriorum. Nam Sardanapalius ultimus monarcha victus ab Arbace Medo, semetipsum concremavit, et tunc Arbaces monarchiam ad Medos transtulit, spe, nondum re: hoc enim fecit Darius, occiso Balthazar. Fuerunt tamen reges Assyrii, si non monarchae, tamen potentes, usque ad subversionem Ninive, quam prophetavit Nahum
Abbreviated transcription (Latin):
nationes. Dicit᷑ aut̃ annꝰ: ab an: qd̾
ẽ circum. qͥa in se reuoluit᷑. uñ ħ
antiquiores ante usum litt̃arum:
annũ figͣabant sub sp̾e serpentis.
cinꝰ cauoa in os eiꝰ reuoluebat᷑.
facta gͦ luminaria: posuit deu̾s
ut luceant in firmam̃to celi. et
illuminent t̃ram. s ñ semꝑ. &
diuidant lucẽ ac tenebras. Qd̾
aut̃ luna in plenilunio fc̃a sit.
ex alia ꝑpendit᷑ tnslatione. quȩ
ht̃ : ⁊ luminare minꝰ: in inchoa¬
nͥ pansylenos.i. ne. inde pan¬
aerem. ⁊ aqua. uolatilta. dans
aeri. Natatilia: aquis. s utraq
exaquis exorta st̃. facilis .ii. t̃nsi¬
tus ẽ aquę inaera: tenuando. ⁊
aeris. in aquã. spissando. Pisces:
uocauit moyses: reptilia. qͣa impe¬
tuquodã. se totos rapunt. ut ser¬
pentes. qͥ ñ ferunt᷑ pedib. ut fere
suꝑ t̾ram: errauit płato. Qui des¬
cendens in egiptũ: sibros moysi
legit. ⁊ putauit moysen sensisse.
uolatilta eẽ aeris ornatũ: tantũ
cͥca t̾ram. Onatũ uoꝰ aeris suꝑio¬

Expanded text:
nationes. Dicitur etiam annus ab ana, quod est circum, quia in se revolvitur. Unde, et antiquiores, ante usum litterarum, annum figurabant sub specie serpentis, cujus cauda in os ejus revolvebatur. Facta ergo luminaria posuit Deus, ut luceant in firmamento coeli, et illuminent terram, sed non semper, et dividant lucem ac tenebras. Quod autem luna in plenilunio facta sit ex alia perpenditur translatione, quae habet: Et luminare minus in inchoasi panselenosaerem et aquam, vola tilia dans aeri, natalitia aquis: et utraque ex aquis orta sunt . Facilis enim transitus est aquae in aera tenuando, et aeris in aquam spissando. Pisces vocavit Moyses reptilia, quia impetu quodam totos se rapiunt, ut serpentes: non feruntur pedibus, ut ferae.  terram, erravit Plato, qui descendens in Aegyptum libros Moysi legit, et putavit Moysen sensisse volatilia esse ornatum aeris tantum circa terram, ornatum vero aeris superio
Abbreviated transcription (Latin):
de isrł: postea sacerdos. Quom̾o
ab homine offerebat᷑ auicula: ta¬
cet. forte quia eode mͦ: quo ⁊ pecus
forte: tm̃ sac̾doti. Offerebat᷑ aut̃
pullus turtitris. uł columbe. Cui
frangebat sac̾dos collũ sola ma¬
nu.Non enĩ licebat leuare fer
sub ascella: ungue eutem colli
ubi fractũ erat: rumpebat. & fuso
sanguine circa crepidinẽ altaris:
uesiculam gutt᷑is ⁊ plumas ꝓieie¬
bat ad orientẽ: in loco secreto: ubi
cineres effundebant᷑. Confractis¬
q ascellis manu: ad olebat eã suꝑ
altare in holocaustũ. ꝙ hec erant
minora ⁊ simplicia holoeau sta
quȩ uoluntarie fiebant. E rant
eiũ quedã maiora. quadã necc̃ita¬
te facta. quȩ ⁊ sanctiora: quodã mͦ.
quia totum incendebat᷑. ⁊ pellis.
⁊ fumꝰ. de quib post dicet᷑. Quodã¬
mͦ tam̃: minꝰ digna. qͥa suꝑ altare
ñ cremabant᷑. Nunc de saerificiis
parcialib ꝓ sequam᷑: ⁊ uoluntariis.
Norum De sacͥficiis pacifitis¬

Expanded text:
de Israel postea sacerdos. Quomodo de Israel postea sacerdos. Quomodo ab homine offerebatur avicula, tacet. Forte quia eodem modo, quo et pecus, forte tantum sacerdoti. Offerebatur autem pullus turturis, vel columbae cui frangebat sacerdos cellum sola manu. Non enim licebat sacersub assella, ungue cutem colli, ubi fractum erat, rumpebat, et fuso sanguine circum crepidinem altaris, vesiculam gutturis et plumas projiciebat ad orientem in loco secreto, ubi cineres effundebantur, confractisque assellis manu adolebat eam super altare in holocaustum. Et haec erant minora, et simplicia holocausta, quae voluntarie fiebant. Erant quaedam majora quadam necessitate facta, quae et sanctiora quodam modo, quia totum incendebatur, et pellis, et fimus, de quibus post dicetur, quodam modo minus digna, quia super altare non cremabantur. Nunc de sacrificiis partialibus prosequamur, et voluntariis. CAP. IV. De sacrificiis pacificis
Abbreviated transcription (Latin):
dum. postea ad hostiũ tab̾nacłi offe¬
rebat᷑ dnõ: ꝑ manuũ impositionẽ
suꝑ caput. sotis pͥus manib. quia
p̃ter mare sac̾dotum: erant duo ma
ab hostib uincendis hostiam. et a
uietis hostib uictimã ꝯsueit̾ant
appeslare. Uictanã uo̾ hebrei auin¬
ciendo dixerunt. quia iunctui
ducebat᷑ animal. Oblatam sic hosti¬
am: reducebat sacerctos ad altare
holo caustoꝵ. & stans ad aquilonẽ:
immolabat eam coram dño ad latus
altaris .i. in conspectu scõrum. fun¬
uebatq sanguinẽ eiꝰ circa crepidi¬
nem attaris in cͥcuitu. hebreus ht̾
parietẽ. Iosephus: limbũ. forte la¬
brum suꝑiꝰ eminens. detractaq
pelle hostiȩ quȩ erat sac̾dotis: ar¬
tus in frustra concidebat. Quib lo¬
tis cũ capite ⁊ pedib ⁊ in testinis:
nium delectaretur dñs. s potiꝰ:
in re sig̃cata. ⁊ deuotione offe̾nti¬
um. Sin aut̃ de auib fieret ho¬
locaustũ: fiebat sic. S eũ dño of¬
ferrent ut dictum ẽ: pͥmo homo

Expanded text:
a ad ostium tabernaculi offerebatur Domino per manuum impositionem super caput, lotis prius manibus, quia praeter mare sacerdotum, erant in atriab hostibus vincendis hostiam, et a victis hostibus victimam consueverant appellare. Victimam vero Hebraei a vinciendo dixerunt, quia vinctum adducebatur animal. Oblatam sic hostiam, reducebat sacerdos ad altare holocaustorum, et stans ad aquilonem immolabat eam, coram Domino, ad latus altaris, et in conspectu sanctorum, fundebatque sanguinem ejus circa crepidinem altaris in circuitu. Hebraeus habet, « parietem. » Josephus, « limbum, » forte, labium, supereminens, detractaque pelle hostiae, quae erat sacerdotis, artus in frusta concidebat, quibus lotis, cum capite, pedibus et intestinis, nium delectaretur Dominus, sed potius inire significata, et devotione offerentium. S. autem de avibus fieret holocaustum, fiebat sic: sed cum duo offerrent, ut dictum est, primo homo
Abbreviated transcription (Latin):
danda.uł data. uł ꝯ seruanda: offe¬
rebant᷑. Similit̾ ⁊ ꝓ pace. uł ad de¬
um: uł ad hoĩes. uł quia ad modũ
pacis fiebant. cũ cuiq qd̾ suum
fiebat aut̃ cũ erat de animalib: de
arm̃to tm̃. ⁊ de pecudib p̃dictis.
deauib uͦ: non. Sane in modo of¬
ferendi ab homune uł sac̾dote. idem
fiebat: cũ hostta holocausti. S in
hoc erat diffrã. quia hic offerebat᷑
diora. im macłata tam̃. pars uero
hostiȩ offerebat᷑ dño. Pars erat sa¬
cerdotum. Reliqua offerentiũ. hec¬
de arm̃to offerebant᷑ dũo. Omnis
adeps qui ẽ piguedo int̾iorum: of¬
ferebat᷑. Piguedo enĩ supra carnẽ:

Expanded text:
 data, vel conservanda offerebantur. Similiter et pro pace, vel ad Deum, vel ad hominem, vel quia ad bonum pacis fiebant, cum cuique quod suum Fiebat autem, cum erat de animalibus, de armento tantum, et de pecudibus praedictis, de avibus vero non. Sane in modo offerendi ab homine, vel sacerdote, idem fiebat cum hostia holocausti. Sed in hoc erat differentia, quia hic offerebaturdiora, immaculata tamen. Pars vero hostiae oflerebatur Domino, pars erat sacerdotum, reliqua offerentium. De armento haec offerebantur Domino. Omnis adeps quae est pinguedo interiorum offerebatur. Pinguedo enim supra carnem
Abbreviated transcription (Latin):
turture. ⁊ columba. De arm̃tis
⁊ pecudib sic. Offerebat᷑ tantũ
tur. Bos enĩ supͣ annũ poterat
offerri: ut ait iosephus. Erat qͦ
immacłatus. Qd ñ de macula
uelleris: s corꝑis intelligendũ
ẽ .i. non debile. aut fracto m̃bro.
aut papulas hñs. aut seabiem.
aut cecum. ⁊ huiꝰmõi. Offerebat᷑
pͥmo: sac̾ctoti ad hostiũ atrii. ut
uideret: si idoneus eẽt ad offe̾n

Expanded text:
turture et columba. De armentis et pecudibus sic: Offerebatur tantumtur. Bos enim supra annum poterat offerri ut ait Josephus. Erat quoque immaculatus, quod non de macula velleris, sed corporis intelligendum est, id est non debile, aut fracto membro, aut papulas habens aut scabiem, aut caecum, et hujusmodi. Offerebaturque primo sacerdoti ad ostium atrii, ut videret
Abbreviated transcription (Latin):
rõnalis: ut deus. ⁊ similitudo: in iuir¬
tittib. qͥa bona. iusta. sapiens. Cũ yma¬
gine: ꝑt̃nsit ho. qͥa illam habet etram
peccans: Similitudine uͦ: pͥuat᷑
se: ꝓpt̾ animã. Cos aut̾ uicit pluralit̃:
ne androgeos .i. hermafrobitos factos pu¬
taremꝰ. tam̃. fcd̾m corpus quoq: factus
ẽ homo quodãmodo ad ymaginẽ dĩ. cũ
os sublime uedit ei. ut deum: ⁊ cele¬
stia uideat. ⁊ imitetur. Uñ. cũ quesi¬
tum esset aphilosopho. ad qiid fa¬
ctus fuisset: Respondit. Ut ꝯtem

Expanded text:
onalis ut Deus. Similitudo in virtutibus, quia bona, justa, sapiens. Cum imagine pertransit homo , quia illam habet etiam homo peccans, similitudine vero saepe se propter animam. Eos autem dicit pluraliter, ne androgeos, id est hermaphroditos factos putaremus. Tamen secundum corpus factus est homo quodammodo ad imaginem Dei cum Os homini sublime dedit, etc. . ut Deum, et coelestia videat, et imitetur. Unde cum quaesitum esset a quodam philosopho ad quid factus fuisset, respondit, ut contem
Abbreviated transcription (Latin):
tus. nec capillus capitis eiꝰ ꝑibit:
d hunc modũ solet queri de herbis:
a arborib infructuosis: si in illis
dieb orta sunt. cũ scͥptura ñ memoret:
nisi herbas seminales. ⁊ arbores fruc¬

Expanded text:
tus, nec capillus de capite ejus peribit . d hunc modum solet quaeri de herbis et arboribus infructuosis, si etiam in illis diebus orta sint, cum Scriptura non memoret nisi herbas seminales, et arbores fruc
Abbreviated transcription (Latin):
cilla. nec iumentũ tuũ. nec aduena:
qui intra potas tuas ẽ .i. tectum in
domo: tibi seruieris. quia deus qui¬
euit die septuna. & nos diem sep¬
timũ seruamꝰ: ⁊ si ñ hunce quem
uli. Nam ⁊ iosephus sic ait. Quar¬
uandas. cum ab omni forent opere:
cessaturi. ꝓpt̾ea.: de opere seruili

Expanded text:
cilla tua, nec jumentum tuum, nec advena, qui juxta portas tuas est, » id est tecum in domo tua serviens, quia « Deus quievit die septimo , » et nos diem septimum servamus, etsi non hunc, quem illi. Nam et Josephus sic ait: Quaranas, cum ab omni opere forent cessaturi, propterea de opere servili
Abbreviated transcription (Latin):
punt homines: Sed̾m p̃ceptum
Non assumes nom̃ dei tui in¬
uanum .i. nec falso: nec suꝑ
euanescere facias: praue de deo sen¬
tiendo. t̾cium p̃ceptum
emento ut diem salbat scĩfi

Expanded text:
t homines. Secundum praeceptum. « Non assumes nomen Dei tui inid est nec falso, nec supeevanescere facias, de eo prave sentiendo. Tertium praeceptum. « Memento ut diem Sabbati sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ixit quoq dñs ad moysen. iosue¬
Ascende in montẽ abarim: ⁊ con¬
templare t̾ram: qu̾a daturꝰ sum filiis
isrł. ⁊ post ibis ad ppłm tuũ. non eñi
intͣbis eam. Cui moyses. ꝓuideat dñs
deus sꝑituũ omĩs carͣnis hominẽ. qui
sit suꝑ multitudinẽ hanc. ne sit po¬
pulus dm̃ sic̃ oues sine pastore. Cui
dñs. Tolle iosue. ⁊ͨ stanti corã eleararo:
⁊ omĩ multitudine: impone manus
tuas suꝑ caput. ut audiat eum omis¬

Expanded text:
nus ad Moysen: Ascende in montem Abarim, et contemplare terram quam daturus sum filiis Israel, et post ibis ad populum tuum: non enim intrabis eam. Cui Moyses: Provideat Dominus Deus spiritum omnis carnis, hominem, qui sit super multitudinem hanc, ne sit populus Domini sicut oves sine pastore. Cui Dominus: Tolle Josue, et statue eum coram Eleazaro et omne multitudine, et impone manum tuam super caput
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotum agens dñs: pmo
de minorib sac̾dotib tͣdidit. ne
ꝯtaminarent᷑ in mortib eiuiũ
fr̃e. ⁊ sorore uirgine. ne .s. laita
rent. uł sepelirent. uł plangendo
tang̾e̾nt: mortuos alios. Nec tm̃
aliis ꝓhibitas eis int̾clixit uxores:
s nec hr̃e ꝯcubinas. hec in uxorẽ
ducere scortum. nec ancillam. nec cap¬
tiuam. nec uiditã. aut repudiatã.
Nec eas quȩ de cauponiset pando¬
tib .i. apothecis uenalib uitam
agunt. Pontificem u̾o: ad nullum
om̃ino mertiuim: ing̾di uoluit.
uñ dñs papa: nullis exequiis int̾¬
esse dicit᷑. Nec uxorem ducere: nsi
uirginẽ. ⁊ tm̃ de ppło suo. S nec
parrochia dm̃ pape: muros urbis
excedit. In ꝯmune u̾o p̃cepit: ne
sac̾dos in dieb uicis sue.s. cũ mi¬
nistrare deb̾et: uinũ bib̾et. aut
om̃e qd̾ in ebriare pot̾. ut serat di
dum. ⁊ ĩmundũ. & doc̾et fĩlios is¬
rael legitima que locutꝰ erat dñs.
Et ne sac̾dos qndoꝙ dũ immundus

Expanded text:
sacerdotum agens Dominus , primo de minoribus sacerdotibus agit, ne contaminarentur in mortibus civium fratre, et sorore virgine, ne scilicet lavarent, vel sepelirent, vel plangendo tangerent mortuos alios; nec aliis tantum prohibitas, eis interdixit uxores, sed nec habere concubinas, nec in uxorem ducere scortum, nec ancillam, nec captivam, nec viduam, nec repudiatam, nec eas quae de cauponibus, et pandocibus, id est apothecis venalibus vitam agunt. Pontificem vero ad nullum omnino mortuum ingredi voluit. Unde et dominus papa nullis exsequiis interesse dicitur. Nec uxorem ducere, nisi virginem, et tantum de populo suo. Sed nec parochia domini papae muros urbis excedit. In commune vero praecepit, ne sacerdos in diebus vicis suae cum ministrare deberet, vinum biberet, aut omne quod inebriare potestdum et immundum, et doceret filios Israel legitima terrae, quae locutus erat Dominus , et ne sacerdos dum quandoque immundus
Abbreviated transcription (Latin):
serłm summꝰ sac̾dos ioħes. qui iude
patri suo successerat. Erat aut̃ frat᷑
ioħis: iħc. qui ad pontificatum as¬
pirabat. & ꝓpt̾ea: nagosi: familia¬
ritatẽ sibi comꝑauit. Qua ꝯfiden¬
tia iħc altercatus in templo adu̾sus
ioħem: adeo incitauit frẽm: ut eum
int̾ficeret. Uñ nagosus indignatus
ascendit in ierłm. Cũq. ꝓhiberent
eum ab ing̾ssu templi: ixdit. Mim¬
dior sũ ego cadauere quo templũ
ꝓphanastis. Q ingressus templum
spoliauit illud. & imposuit mini¬
stris templi it̃m tͥbuta. ⁊ annonas
anni septimi: a quib ꝑ unt̾uentũ
in ethiopiam pulso. in quo egip¬
tioꝵ regnũ destructum ẽ Idem
ocħus apodasmo iudeoꝵ captas
in hircaniã accolas tͣnslatos uita
mare caspium collocauit Incidñ

Expanded text:
Jerusalem summus sacerdos Joannes, qui Judae patri suo successerat. Erat autem frater Joannis Jesus, qui ad pontificatum aspirabat, et propterea Vagosi familiaritatem sibi comparavit. Qua confidentia Jesus altercatus in templo adversus Joannem adeo incitavit fratrem, ut eum interficeret. Unde Vagosus indignatus ascendit in Jerusalem. Cumque prohiberent eum ab ingressu templi, respondit: « Mundior ego sum cadavere, quo templum plus profanastis. Et ingressus in templum spoliavit illud. Et imposuit iterum ministris templi tributa, et annonas anni septimi, a quibus per interventum in Aethiopiam pulso, in quo Aegyptiorum regnum destructum est. Idem Ochus Apodasmo Judaeorum capta, in Hircaniam accolas translatos, juxta mare Caspium collocavit. Incid
Abbreviated transcription (Latin):
Euerendo patri ⁊ dũo suo Guilel¬
to: di gr̃a senonensi archiep̃o:
petrus seruus xp̃i. prb̃r trecensis:
uitam bonã.⁊ exitum beatum. Cau¬
sa suscepti laboris: fuit instans peticio
socioꝵ. Qui cum hẏstoriam sacrȩ sc̃ͥp¬
turȩ: in serie ⁊ in glosis diffusam lec¬
titarent: breuem nimis ⁊ in exposi¬
tam: opis aggredi me compułerunt.
ad quod ꝓ ueritate hystoriȩ conseq̃nda
recurrerent. In quo : sic animꝰ stilo
imꝑauit: ut a dictis patrum ñ re¬
cẽderem. licet nouitas fauoralis sit:
⁊ inulcens aures Porro: a cosmo¬
graphya moysi inchoans: riuulũ
hystoricum deduxi: usq ad ascensi¬
onem saluatoris. pelagus misteri¬
orum: ꝑieiorib relinq̃ns. in qũib
⁊ uetera ꝓsequi: ⁊ noua cudere li¬
cet. De hystoriis quoq henmycoꝵ
quedã incidencia ꝓ ratione tem¬
porum inserui. instar riuuli.qui
secus alueum diu̾ticula quȩ in¬
uenerit replens: pret̾fluere tam̃
ñ cessat. Uerumtamen: quia sti¬

Expanded text:
everendo Patri, ac domino suo GULIELMO, Dei gratia, Senonensi archiepiscopo, PETRUS servus Christi presbyter Trecensis, vitam bonam et exitum beatum. Causa suscepti laboris fuit instans petitio sociorum. Qui cum historiam sacrae Scripturae in serie, et glossis diffusam lectitarent, brevem nimis et inexpositam, opus aggredi me compulerunt: ad quod pro veritate historiae consequenda recurrerent. In quo sic animus stylo imperavit, ut a dictis Patrum non recederem, licet novitas favorabilis sit, et mulcens aures. Porro a cosmographia Moysi inchoans, rivulum historicum deduxi, usque ad ascensionem Salvatoris, pelagus mysteriorum peritioribus relinquens, in quibus et vetera prosequi et nova cudere licet. De historiis quoque ethnicorum, quaedam incidentia pro ratione temporum inserui, instar rivuli, qui secus alveum diverticula quae invenerit replens praeterfluere tamen non cessat. Verumtamen quia sty
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ei abymelech: piteũ. S in te¬
stimoniũ qd̾ ip̃e fod̾at puteum. et
ablatum restecuit ei abymelech: de¬
dit regi .uiiͫ. agnas. & uixit puteũ:
bersabee .i. puteus septimꝰ. Sabee
enĩ hebruice uii. sonat. d ibidem
ꝑcussert̃ ambo fedus. unde ꝯ bersa¬
bee dictum putant .i. puteũ iura¬
menti. Sabee enĩ hebuaicet iuram̃¬
tum dĩ. Iosephus tam̃ int̾pr᷑ bersa¬
bex: fedus ꝑutei. a puteo uo: cirtũ¬
stans regio dicta ẽ etiam bersabee
Plantauitq abrahan cura puteũ
nemus. I fuit ibi colonus. multis
dieb. non: habitator. Diete enĩ ste

Expanded text:
tuit ei Abimelech puteum, sed in testimonium quod ipse foderat puteum, et ablatum restituit ei Abimelech, dedit regi septem agnas, et vocavit puteum Bersabee, id est puteum septimum. Sabee enim Hebraice septem sonat, et ibidem perc usserunt ambo foedus. Unde et Bersabee dictum putant, id est puteum juramenti. Sabee quoque Hebraice juramentum dicitur. Josephus tamen interpretatur Bersabee, faedus putei. A puteo vero circumstans regio etiam dicta est Bersabee. Plantavitque Abraham circa puteum nemus, et fuit ibi colonus multis diebus, non habitator. Dicit enim Step
Abbreviated transcription (Latin):
as mͥ: ⁊ post̾is mĩs. s semꝑ facies
xit eum abrabã ad puteũ. quẽ osten¬
derat d̾s agar. quẽ foderat abrahã
ante agar: eiectam. s serui abyme¬
lech: abstułant illũ abiabe. fecerat¬

Expanded text:
s eduxit eos Abraham ad puteum, quem ostenderat Deus Agar, quem foderat Abraham ante Agar ejectam. Sed servi Abimelech abstulerant illum Abrahae, et fecera
Abbreviated transcription (Latin):
Senones galli: duce brenno romã
inuaserunt. ⁊ excepto capitolio in¬
censam uastauerunt sex mensib.
Tribuni militares ꝓ ꝯsulib ẽẽ ee¬
perunt Obiit amaxagoras phisicus.

Expanded text:
Senones Galli duce Brenno Romam invaserunt, et excepto capitolio incensam, vastaverunt sex mensibus; tribuni militares pro consulibus esse coeperunt. Obiit Anaxagoras physicus,
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e secum ariolos .i. in spectores fibra¬
rum circa aitis : ꝓ cognoscendis futuris.
& coniectoras sompnioꝵ. ⁊ augures .⁊.
gestus auiũ: aut garritꝰ: attendentes.
Maleficos .i. ĩ molantes pueros demo
.i. p̾stigios. qui intuentes fallunt.
sic dictos. diuinos .i. aruspices .i. as
trorum inspectores. N igromanticos:
taret eis dñs degente eorum. ip̃m

Expanded text:
habere ariolos, id est inspectores fibrarum circa aras pro cognoscendis futuris, et conjectores somniorum, et augures, id est gestus avium, aut garritus attendentes, maleficos, id est immolantes pueros daemoes, id est praestigios, qui intuentes fallunt, sic dictos; divinos, id est aruspices, id est astrorum inspectores, nec romanticos, taret eis Deus de gente eorum, illum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝯsilio pontificis ⁊ semioꝵ nicħ or¬
dinaret. In ocio semꝑ deut̾onomium
leg̾et. Uxores sibi ñ multi plicaret:
ne au̾terent eum arecto. Equos aut
opum pond̾a: ñ multiplicaret. ne po¬
tencior factus: seutret in subditos. Ter
Non enĩ ꝓcul ẽ ut leges tͣnscendat: qͥ
metas t̾raꝵ tͣnsmitat. hoc p̃ceptum

Expanded text:
ne consilio pontificis et seniorum nil ordinaret , in otio semper Deuteronomium legeret, uxores sibi non multiplicaret, ne averterent eum a recto; equos autem aut opum pondera non multiplicaret, ne potentior factus saeviret in subditos; termNon enim procul est ut leges transcendat qui metas terrarum transmutat: hoc praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpħe uñ: infra legit᷑ de ꝓpħissa:
qd̾ habitaret in scd̾a Intro: opificis.
Post ħ: ascendit salomon in gabaon
ut immolaret ibi in excelso ꝙ ere
ditur gabaon: non ẽẽ ꝓpͥum nomen
loci. s appłłtm. ⁊ int̃pretat᷑ collis
excelsus. Iosephꝰ enĩ dicit: eum as¬
cendisse in ebrorꝰ. ⁊ obtulit mille
hostias in holocaustũ: suꝑ altare
qd fec̾at moyses E apparuit es dñs¬
d̾s: ego sũ puer paruulus. ⁊ igno¬
rans ing̾ssum ⁊ exitum meũ. Dagͦ
cor docibile seruo tuo. ut possim
udicare ppłm tuũ. ⁊ discernere ur
bonũ ⁊ malũ. ꝙ placuit sermo corã
dño. I ait ad eũ. Quia ñ postulasti
urita u̾bum hominũ dies multos:
et diuicias: ⁊ animã inimicoꝵ tuoꝵ
feci tͥ scd̃m sermones tuos. deditͥ cor
sapiens. in tantũ: ut nullus ante te
similis tui fu̾it. S et ħ que ñ postu¬
lasti: dedi tͥ. si tam̃ ambulau̾is iuuuiis
meis sic̃ pat̃ tuus ꝙ euigilans salo¬

Expanded text:
e. Unde infra legitur de prophetissa, quod habitaret in secundo; in tertio opifices. Post haec ascendit Salomon in Gabaon, ut immolaret ibi in excelso. Et cum dicitur Gabaon non est proprium nomen loci, sed appellativum, et interpretatur collis excelsus. Josephus enim dicit eum ascendisse in Hebron, et obtulit mille hostias in holocaustum super altare, quod fecerat Moyses, et apparuit ei Domus, ego sum puer parvulus, et ignorans ingressum et exitum meum. Da ergo cor docile servo tuo, ut possim judicare populum tuum, et discernere inter bonum et malum. » Et placuit sermo coram Domino, et ait ad eum: Quia non postulasti juxta verbum hominum, dies multos, et divitias, et animam inimicorum tuorum, feci tibi secundum sermones tuos, et dedi tibi cor sapiens in tantum, ut nullus ante te similis tui fuerit. Sed et haec quae non postulasti, dedi tibi, si tamen ambulaveris in viis meis, sicut pater tuus. Et evigilans Salo
Abbreviated transcription (Latin):
monis : De sõpnio salomonis.
orro: salomon duxit in uxorẽ:
filiã pħonis regis egipti. de
qua ut auint hebrei: genuit filiũ
quasi cont᷑ nat᷑am. cũ ip̃e adhuc age¬
ret undecimũ annũ. ꝙ induxit eã
in ciuitatẽ dauid. Nondũ emĩ sibife¬
cerat domũ Porro: tria ꝓposuerat se
facturũ. domũ dño. ⁊ domũ sibi.
⁊ ambire ierłm muro tͥplici.ut in
pͥmo ambitu: eẽt templũ: ⁊ mansi¬
ones ebdomadarioꝵ: Domꝰ quoq re¬
gia: cũ mansionib domesticoꝵ. In¬

Expanded text:
 De somnio Salomonis. Porro Salomon duxit in uxorem filiam Pharaonis regis Aegypti , de qua, ut aiunt Hebraei, genuit filium quasi contra naturam, cum ipse adhuc ageret undecimum annum, et induxit eam in civitatem David. Nondum enim sibi fecerat domum. Porro tria proposuerat se facturum, domum Domino, et domum sibi, et ambire Jerusalem muro triplici: ut in primo ambitu esset templum, et mansiones hebdomadariorum; domus quoque regia cum mansionibus domestico
Abbreviated transcription (Latin):
tem paululũ remisisset: uin¬
cebat amalech. Quo comꝑto a
aron ⁊ hur: supposuertint ei la¬
pidem. ⁊ ex utiaq parte: eius
manꝰ sustentabant. Erant enĩ
graues ꝓ labore orandi In husͦ¬
rei figuia. sac̾dos manus eleuat
in missa. ⁊ in fig̾a xp̃i: orantis in
usq ad solis occasũ. fugauitq io¬
sue amalech: in ore gładii. Et ait
dñs moysi. Seribe hoc in libro:
ob monim̃tum. Adhuc enĩ delebo
memortã anta lech: de sub celo.
Qd in dreb saul: impletum ẽ. Et
edi ficauit moyses altare. & uoca¬
uit illud: dñs exaltacio meas De

Expanded text:
tem paululum remisisset, vintem paululum remisisset, vincebat Amalec . » Quo comperto, « Aaron et Hur supposuerunt ei lapidem, et ex utraque parte manus ejus sustentabant, erantque graves, » prae labore orandi. In hurei figura sacerdos manus elevat in missa, etiam in figura Christi orantis in usque ad solis occasum. Fugavitque Josue Amalec in ore gladii. Et ait Dominus Moysi: Scribe hoc in libro ob monumentum. Adhuc enim delebo memoriam Amalec de sub coelo. » Quod in diebus Saul impletum est. « Et aedificavit Moyses altare, et vocavit illud: Dominus exsultatio mea.
Abbreviated transcription (Latin):
syna: sic dicta. Alia ẽ ⁊ alibi petra o¬
yses : nom̃ loci tẽptatio. qͥa temp¬
tauert̃ dnm̃. dicentes. Est ne dñs
in nobis: an non: Post: alie fue
ẽ aut̃ amalech. ut pugnaret ad¬
u̾sus isrł: in raphidim. Strab
ait. Amalech fuit filiꝰ hysmaes.
a quo amalechite. qui ⁊ hysmae¬
lite.Ipsi aut̾ sarracem. hos dicit
iosephus pugnaces. in babitan
stautib conductos ad bellũ adu̾¬
sus hebreos Econt᷑ legit᷑ ingenesi.
qd̃ eliphat pͥmogenitꝰ esau ge¬
nuit de ꝯcubina: amalech. Inde
suꝑ regũ. ubi filiꝰ doecħ ydume.
nuntians dauid mortẽ saułꝰ ait.
amalechites sum. forte fuerunł¬
duo equiuoci. ⁊ ex hiis: duo ppłi.
Glegit aut̃ moyses iħm detri¬
bu effraim. uirũ bellicosum.
ad dimicandũ contͣ hostes. Cui
⁊ paucos tradidit armatos. plu¬
rimos ad custodiã castroꝵ reti¬
nuit. Ipse aut̃ ascendit in mon¬
tem. habens uirgam dei in ma
Cumq eleuasset moyses manꝰ
ad deum: uincebat isrł. sinau¬

Expanded text:
Sina sic dicta. Alia est et alibi petra Hoyses nomen loci Tentatio, quia tentaverunt Dominum dicentes: Estne Dominus in nobis, an non? » Aliaeest autem Amalec, ut pugnaret adversus Israel in Raphidim . » Strabus ait: Amalec fuit filius Ismael, a quo Amalecitae, qui et Ismaelitae ipsi sunt Sarraceni. Hos dicit Josephus pugnaces, inhabitantstantibus conductos ad bellum adversus Hebraeos. Econtra legitur in Genesi, quod Eliphaz primogenitus Esau genuit de concubina Amalec . Unde in libro Regum, ubi filius Doech Idumaei nuntians David mortem Saul, ait: « Amalecites sum . » Forte duo fuerant equivoci, et ex his duo populi. Elegit autem Moyses Jesum de tribu Ephraim, virum bellicosum, ad dimicandum contra hostes, cui et paucos tradidit armatos, plurimos ad custodiam castrorum retinuit. Ipse autem ascendit in montem, habens virgam Dei in manCumque elevasset manus Moyses ad Dominum, vincebat Israel. Sin au
Abbreviated transcription (Latin):
pidimꝰ nos obruent. Taurũ eĩ ado¬
rabaut: in honore apis. uaccam: ꝓ
yside. Ouem: ꝓ amone. Uñ abhomi¬
nabile erat eis occidi hȩo: uł comedi
& ait pħo. Ite in desertũ. uerũ ne
qd̵ nimia mustitudo pedicłorum:
egiptiis pullulaiit. ex int̾iorib
ebulliens. quas nec lauachris. nec
medicam̃toꝵ unguentis: ext̾mina¬
re pot̾ant. M ultis enĩ plagis p̾ter
decem famosas: credibile ẽ ꝑcussos

Expanded text:
pidibus obruent nos. » Taurum enim adorabant in honorem Apis, vaccam pro Iside, ovem pro Ammone, unde abominabile erat eis occidi haec, vel comedi. « Et ait Pharao: Ite in desertum; verumtamequod innumera multitudo pediculorum Aegyptiis pullulavit, ex interioribus ebulliens, quos neque lavacris, neque medicamentorum unguentis, exterminare poterant. Multis enim plagis, praeter decem famosas, credibile est percussos
Abbreviated transcription (Latin):
uidit montẽ plenũ currib igne
int̾rent ad eum. orante helyseo
ꝑcussit eos dñs cecitate. ñ omni:
quidẽ. s aorisia. ne eum agnosc̾ent.
Et dixit ad eos helyseus. Non est
hȩc uia. nec ẽ ista ciuitas.i. non
ẽ hic mansio helysei. Seqͥmini me:
et ostendã uob̃ uirũ quẽ q̃ritis.
a duxit eos in samariã. Et orante
helyseo: aꝑuit dñs oculos eoꝵ ꝙ
uiderunt᷑ se eẽ in medio samariȩ
et hostes circũ stantes. ꝙ dixit rex
isrł ad helyseũ. ꝑcuciã eos pat̃ mi:
Qui Rdit. Nequaqͣm. Dñs enĩ addu¬
xit eos. s p̃be eis hospitalitatem
affluent̃. Quo facto: redierunt
syri ad ꝓpͥa. Nec ultra in dieb he¬
lysei uenerunt latrones syrie.

Expanded text:
vidit montem plenum curribus igneis, vidit montem plenum curribus igneis, rent hostes ad eum, orante Elisaeo percussit eos Dominus caecitate, non omni quidem, sed acrisia, ne eum agnoscerent. Et dixit ad eos Elisaeus: « Non est haec via, nec est ista civitas, » id est non est hic mansio Elisaei: « Sequimini me, et ostendam vobis virum, quem quaeritis: et duxit eos in Samariam. » Et orante Elisaeo « aperuit Dominus oculos eorum, et viderunt se esse in medio Samariae, » et hostes circumstantes. « Et dixit rex Israel ad Elisaeum: Percutiam eos, pater mi? Qui respondit, Nequaquam: » Dominus enim adduxit eos, sed praebe eis hospitalitatem affluenter. Quo facto redierunt Syri ad propria, nec ultra in diebus Elisaei venerunt latrones Syri
Abbreviated transcription (Latin):
de securi ⁊ aorisia syrorum
actum ẽ cũ ẽẽt helyseus cũ filiis
ꝓpħaꝵ. incidentib ligna ad ior¬
danem: cecidit ferrũ securis uniͦ in
aquã Cũq eiularet ille. misit he¬
lyseus lignũ in aquã ubi cecid̾at fer¬
rum. ꝙ natauit ferrũ. & tulit illud.
Porro rex syrie pugnabat cont̃ isrł
et sepe ponebat seruos suos in insidi¬
is. Quas cauebat rex isrł: helẏseo sibi
manifestante abscondit᷑ sy rorum. Ꝙ
conturbatꝰ rex syrie: ait seritis suis.
Quis ur̃m ꝓditor ẽ mei apud regemi
isrł: ꝙ att̾ unus. Nequaquam. S he¬
lyseus indicat regi isrł quecũq loque¬
ris in conclaui Qui ait. Mittam et
capiam eum Cumq accepisset eum ẽẽ
in dothaim: misit illue robur exercitꝰ.
Qui uenientes nocte: circundederunt
ciuitat᷑i. Mane: puer hehsti uidit ex̾¬
citum. t̾ritusq clamauit. heu dñe¬
qͥd faciemꝰ: Qui Rdit. Noli timere.
plures sunt nob̾ cum. ꝙ orante he¬
lyseo: aꝑuit dñs oculos pueri. et

Expanded text:
De securi et acrisia Syrorum. Factum est autem cum esset Elisaeus cum filiis prophetarum, incidentibus ligna ad Jordanem, cecidit ferrum securis unius in aquam . Cum ejularet ille, misit Elisaeus lignum in aquam, ubi ceciderat ferrum, et natavit ferrum, et tulit illud. « Porro rex Syriae pugnabat contra Israel, » et saepe ponebat servos suos in insidiis, quas cavebat rex Israel, Elisaeo sibi manifestante ascondita Syrorum. Et conturbatus rex Syriae, ait servis suis: Quis vestrum proditor est mei apud regem Israel. Et ait unus: Nequaquam, sed Elisaeus indicat regi Israel quaecunque loqueris in conclavi. Qui ait: « Mittam, et capiam eum. » Cumque accepisset eum esse in Dothaim, misit illuc robur exercitus. Qui venientes illuc in nocte circumdederunt civitatem. Mane puer Elisaei vidit exercitum, territusque clamavit: « Heu, dquid faciemus? Qui respondit: Noli timere, plures sunt nobiscum. » Et orante Elisaeo aperuit Dominus oculos pueri, et
Abbreviated transcription (Latin):
sus. ꝑcussit hostes. ⁊ fugauit Cũq
diripet irł castra hostiũ tͥb dieo
dixit locũ illũ: conuallem benedie¬
tionis. ꝙ hũit deinceps cor rectum
cũ dño. S et reliquias effeminatoꝵ
abstulit de t̾ra. uerũptam̃ : excelsa
non abstulit: & adhuc seruiebat edon:
regi iuda in tͥbuto Misit quoq iosaphat
elasses in ophir. ꝓpt̃ aurũ. Que ꝯfractȩ
sunt in asion gaber.hanc ꝯfractionem
pdix̾at ei ebiexer ꝓpħa. filiꝰ dodam. futu¬
ram: quia iosaphat fec̾at fedus cũ ocho

Expanded text:
sus percussit hostes, et fugavit. Cumque diriperet Israel castra hostium tribus diebus, dixit locum illum convallem Benedictionis, et habuit deinceps cor rectum cum Domino. Sed et reliquias effeminatorum abstulit de terra, verumtamen excelsa non abstulit, et adhuc serviebat Edom regi Juda in tributo. Misit quoque Josaphat classes in Ophir propter aurum, quae confractae sunt in Asiongaber. Hanc confractionem praedixerat ei Eliezer propheta, filius Dodam, futuram, quia Josaphat fecerat foedus cum Ocho