comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testuonia tua mecernũ: & intellectũ
damͥ et uiuam. Intellectũ poscit iste
iumor: quẽ siñnab̾et. ñ suꝑ semores
intelligerrt. S eum poscit in tͥbulahõe
& necessitate: quo intelligat qmͣ sit con
ci: a quib se dicit eẽ contemptũ. Ideo dix̃
et uiiã: qͥa si cousq tͥbulatio & necessi¬

Expanded text:
testimonia tua in aeternum, intellectum da mihi, et vivam.» Intellectum poscit iste junior; quem si non haberet; non super seniores intelligeret: sed eum poscit in tribulatione et necessitate, quo intelligat quam sit conci, a quibus se dicit esse contemptum. Ideo dixit, «et vivam:» quia si eo usque tribulatio necessi
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ ñ ẽ. Si auc̃e fiat corde. etiã silen¬
te corꝑis uoce. aliũ qũelibet hominẽ.
pot̾ iatere: non dm̃. Siue gͦ cum uoce
carnis qn̾ id opusẽ. siuc cũ silentio. ad
dm̃ cum oramus. corde clamandũ est:
to corde clamat᷑: qũ aliunde ñ cogitat᷑:
Tales orationes rare ft̃ multis. crebrȩ

Expanded text:
i? Si autem fiat corde, etiam silente corporis voce; alium quemlibet hominem potest latere, non Deum. Sive ergo cum voce carnis, quando id opus est, sive cum silentio, ad Deum, cum oramus, corde clamandum est. to corde clamatur, quando aliunde non cogitatur. Tales orationes rarae sunt multis, crebr
Abbreviated transcription (Latin):
ciam constituere uoluo.t̃: ignorantes
Iusticia tua iusticia meternũ: & lex
tua ueritas. Quomͦ enim ñ ueritas.
lex. ꝑ quã cognitio peccati: & quȩ
destimoniũ ꝑhibet iusticiȩ dei : Sic
enĩ dicit apłs. Iusticia di manife¬
stata ẽ: testificata ꝑ legem et ꝓpħas:¬

Expanded text:
tiam constituere voluerunt, ignorantes «Justitia tua justitia in aeternum, et lex tua veritas.» Quomodo enim non veritas lex, per quam cognitio peccati, et quae testimonium perhibet justitiae Dei? Sic enim dicit Apostolus: «Justitia Dei manifestata est, testificata per Legem et P
Abbreviated transcription (Latin):
pulos agnoscamꝰ: qͥ etiã in rebecce ut̾o
contemptũ se dicit hic minor. id̃o factꝰ
ẽ maior: qͥa ignobilia & contempti¬
bilia mundi elegit ds̃. et ea quȩ ñ fẽ
tanqmͣ sint. ut quȩ sunt euacuent᷑:

Expanded text:
pulos hic agnoscamus, qui etiam in Rebeccae utero contemptum se dicit hic minor; ideo factus est major: quia ignobilia et contemptibilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam sin
Abbreviated transcription (Latin):
biam contumac̾e crecti fucrant.: & clati
Sursum enĩsͥ cc̃ uidebant᷑. qñ ignoran¬
tes di iusticiam. constitucre uolebant
suam: in qua fatigati & legis p̾uari¬
catione confusi. ab illa clatione descen¬
dcrunt flendo. ut iusticiam d̃i potius
impetrent penitendo. Cur aut̾ẽ ñcu
stodita lege sic flet̾ : insiut impetreo᷑
gra quȩ penitentis delet iniquitatem.
& cirdentis adiuuat uoluntatẽ:¬

Expanded text:
biam contumacem erecti fuerant et elati. Sursum enim sibi esse videbantur, quando ignorantes Dei justitiam, constituere volebant suam : in qua fatigati et legis praevaricatione confusi, ab illa elatione descenderunt flendo, ut justitiam Dei potius impetrarent poenitendo. Sunt cstodita lege sic fletur, nisi ut impetretur gratia, quae poenitentis delet iniquitatem, et credentis adjuvat voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
data custodit: Nonne int̾ ip̃as calum¬
pnias qn̾ feruebant. multo głofior
popłs sc̃s in tͥbulationib di manda¬
ta seruabat: cum ad ꝑpetrandas impi¬
etates ꝑsequentib ñ cedebat: E nimi¬
rum hoc ẽ redime me a calumpniis no¬
minũ & custodiã mandata tua: tu
age infuso sp̃u tuo ne me calumpnic
hominum t̾rorib uincant: ꝙ atuis
mandatis. ad sua me mala traducant:
Si enim hoc mecũ egeris. idẽ hoc mͦ me
ab eoꝵs calumpniis. ne cͥminationes¬
coꝵ falsas qͣs obiciunt ꝑtimescam.
patientia donata redemeris: int̾ ip̃as
calumpnias custodiã mandata ttra:
faciem tuam illumina suꝑ seruũ duu̾.
Qd cuidentius alibi legit᷑: doce me fac̾e
uoluntatẽ tuam. Qui cnim audiunt¬
hec. licet memoria tencant qđ audiunt.
neqͣquam didicisse putaudi st̃. siñ faci¬
unt. ueritatis namq uerbumẽ. Om̃s
qui audunt apatre & didicit: uenit
ad me. Qui gͦ ñ facit. idẽ non uenit:¬

Expanded text:
data custodit ? Nonne inter ipsas calumnias, quando fervebant, multo gloriosius populus sanctus in tribulationibus Dei mandata servabat, cum ad perpetrandas impietates persequentibus non cedebat? Sed nimirum hoc est, «Redime me a calumniis hominum, et custodiam mandata tua:» Tu age infuso Spiritu tuo, ne me calumniae hominum terroribus vincant, et a tuis mandatis ad sua mala facta traducant. Si enim hoc mecum egeris, id est, hoc modo me ab eorum calumniis, ne criminationes falsas quas objiciunt pertimescam, patientia donata redemeris; inter ipsas calumnias custodiam mandata tua. Faciem, inquit, tuam illumina super servum tuum, quod evidentius alibi legitur, «Doce me ut faciam voluntatem tuam» . Qui enim audiunt, licet memoria teneant quod audiunt, nequaquam didicisse putandi sunt, si non faciunt. Veritatis namque verbum est, «Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me»
Abbreviated transcription (Latin):
lus. qd̾ minimꝰ apłoꝵs paulus. idẽ par¬
uulus ostendit. ideodatam legem quȩ
uiuificare ñ posset: qͥa conclusit scri¬
ptura omnia sub peccõ. ut ꝓmissio ex
sua ad ĩplere nequiuerint om̃e os obstru¬
at᷑. ꝙ. nemo sͥ magnus uideat᷑. Sint
om̃s parunili.ꝙ. reus fiat omĩs mũdꝰ
tͥ: qͥa ñ iustificabit᷑ ex lege om̃is caro

Expanded text:
lus, quod minimus Apostolorum Paulus, id est parlus, quod minimus Apostolorum Paulus, id est parvulus, ostendit, ideo datam legem quae vivificare non posset, quia «conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex adimplere nequiverunt, omne os obstruatur, et nemo sibi magnus videatur, sint omnes parvuli, et reus fiat omnis mundus tibi, quia non justificabitur ex lege omnis caro
Abbreviated transcription (Latin):
de lege di consicłat. qui sp̃alit̃ luttere
uerba discutiens. quȩ interius magni¬
tudo latcat. pensat. Annonẽ mirabile
qñ aliud aurib sonat. atq aliud exit
ad intelligentiam. qd̾ ñ sonabat: Qd̃¬
Quid eñĩ mirũ: si bona imꝑat bonus
dñs : Inmo uͦ idip̃m ẽ omuino inuran¬
dum. & cur ita sit ꝑscrutaudũ: qd ds
nam legtm. qͣs cadem lex uruificare ñ
posset. nec ulla ec̃t ex bona lege iusti
cia. Nempe mirandum ẽ: nempe stu¬
pendum. Hec sunt gͦ mirabilia: testi¬
inouia dĩ. ꝓ pt̃ hoc huius anima
inquit sermonum tuoꝵ illuminat.
patiuił : nisi humilib & infirmis.
Noligͦ suꝑbire : noli de tua q̃ uulla
ẽ uirtute p̾sume̾:&. intelliges qͣre
sit a bono deo bona lex data. quȩ tñ
iuriuficate ñ posset. Ad hoc eiuim
data ẽ. ut de te magno paruulum facerit.
ut te ad facicndam legem uires de tuo¬
ñ habere monstraret: ac sic opis indigꝰ
& egenꝰ. ad grãm confugeres & clama¬
Hoc gͦ serutando intellexit hic paruu¬

Expanded text:
de lege Dei considerat, quia, spiritaliter litterae verba discutiens, quae interius magnitudo lateat pensat. An non est mirabile quando aliud auribus sonat, atque aliud exit ad intelligentiam quod non sonabat? rum, si bona imperat bonus Dominus? Imo vero idipsum est omnino mirandum, et cur ita sit perscrutandum, quod cum Deus nam legem, quos eadem lex vivificare non posset, nec ulla esset ex bona lege justitia? Nempe mirandum est, nempe stupendum. Haec sunt ergo mirabilia testimonia Dei: propter hoc hujus anima orum tuorum illuminat, parvulus, nisi humilis et infirmus? Noli ergo superbire, noli de tua, quae nulla est, virtute praesumere; et intelliges quare sit a bono Deo bona lex data, quae tamen vivificare non possit. Ad hoc enim data est, ut te de magno parvulum faceret, ut te ad faciendam legem vires de tuo non habere monstraret; ac sic opis indigus et egenus ad gratiam confugeres, et clama. Hoc ergo scrutando intellexit hic parvu
Abbreviated transcription (Latin):
odisset ꝓfecto quicqͥd ei taliũ terum
dampnũ posset inferre: ita qm̃ dei
mandata diligebat. od̾at uiam ini¬
quitatiᷤ. quc̃admodum aliqd imma¬
nissimũ marini itim̾s saxum. tibi
tam preciosar̃ rerum neccẽ ẽ pati nau¬
fragium: qͦd ut ñ contingat. longe u̾i
uelificat. qui in ligno crucis cum man-¬
datoꝵ dei mercib nauigat:¬

Expanded text:
odisset profecto quidquid ei talium rerum odisset profecto quidquid ei talium rerum damnum posset inferre: ita quoniam Dei mandata diligebat, oderat iniquitatis viam, quemadmodum aliquod immanissimum marini itineris saxum, ubi tam pretiosarum rerum necesse est pati naufragium. Quod ut non contingat, longe inde velificat, qui in ligno crucis cum mandatorum divinorum mercibus navigat
Abbreviated transcription (Latin):
do legis caritas. Ideo suꝑ aurũ & dopa¬
rion. Hoc enim in alio psalmo legit᷑:
suꝑ aurñ & lapidem p̃ciosũ multũ
Toparion quippe: lapidẽ multũ ꝑhibẽt
cẽ preciosum. In testaiñto aut̾e ueceri. la¬
tentem giãm tanqm uelo int̾posito nos
intelligentes. qđ significabat᷑ qñ in fa¬
ciem moysi intendere ñ ualebant. ꝓpt̃
merecdẽ terrenã atq carualem. cħ̾i man¬
data faccre conabant᷑ neq faciebant:
quia ñ ipsa. s aliud diligebant. Unde
illa ñerant oꝑa uolentium: s onera po¬
tius. inuitoꝵ. Cum ip̃a mandata diligũ¬
tur suꝑ aurũ & lapidem prctiosũ mul¬
tum: oinĩs p̾ipsis mandatis t̾rena mer¬
ces ẽ uilis. nec ulla ex parte comparant᷑
quecũq alia hominis bona. his bo¬
bar quia diligebam: & illis rectis ut ꝙ̃
ipse rectus ficrem. dilectione coherebam:
Iam illud qd̾ ad iungit conscquenᷤ erat:
enim fieri poterat. ut miqu̾a uiam ñ
odisset: diligens rectam: Nam sicut
aurum et lapidem pretiosũ diligeret.

Expanded text:
deo, «super aurum et topazion.» Hoc enim et in alio psalmo legitur: «Super aurum et lapidem pretiosum multum» . Topazion quippe lapidem multum perhibent esse pretiosum. In testamento autem veteri latentem gratiam, tanquam velo interposito, non intelligentes, quod significabatur quando in faciem Moysi intendere non valebant , propter mercedem terrenam atque carnalem Dei mandata facere conabantur, neque faciebant; quia non ipsa, sed aliud diligebant. Unde illa non erant opera volentium, sed onera potius invitorum. Cum vero ipsa mandata diliguntur super aurum et lapidem pretiosum multum, omnis prae ipsis mandatis terrena vilis est merces; nec ulla ex parte comparantur quaecumque alia hominis bona, his bobar, quia diligebam; atque illis rectis ut etiam ipse rectus fierem, dilectione cohaerebam. Jam illud quod adjungit, consequens erat: enim fieri poterat, ut iniquam viam non odisset diligens rectam? Nam sicut aurum et lapidem pretiosum si diligeret,
Abbreviated transcription (Latin):
a bono agunt᷑ ut agant. Nam tantoma¬
gis efficit᷑ quisq bonus filius: qnͣto
largius dat᷑ ei a patre sp̃c bonus. Ueni¬
q iste ad huc petit. Os quide aperuit.¬
& attraxit spm̃: s adhuc ad patrem
pulsat et quetit. Bibit. s qnͣto suauiꝰ
scutit: danto ardentius adhuc sitit:
Audi uerba sitientis. Aspice in me.¬
in cos fccisti qui diligunt nom̃ tuũ:
qm̃ ut diligetent te. tupͥus dilexist
rct᷑ quȩ nos diligere fecit: ad iunxit
aꝑtissime dicat. Gressus meos dinge
scđm eloquiũ tuũ: &. non dominet᷑
mei omnis iniusticia. Ubi quid ali¬
nus ei dominat᷑ inusticia. Quid
gͦ aliud petit: quã ut donante dõ
diligat dm: Diligendo enim ddm.
diligit scip̾m: ut diligere salubrit᷑
hominum ÷ ut custodiã mandata tuaͤ
Si uera illi homines cͥmina obiciunt:
ñ calumpniant᷑. Si falsa st̃. quid ẽ qd̾
se redimi desid̾at a calumpniis .i. acri¬
minib falsis. quȩ illi nocere ñ possunt:
Crimen quippe falsum qđ ẽ calumpma.

Expanded text:
 tamen ut agant. Nam tanto magis efficitur quis filius bonus quanto largius datur ei a Patre spiritus ve iste adhuc petit. Os quidem aperuit, et attraxit spiritum; sed adhuc ad Patrem pulsat, et quaerit: bibit, sed quanto suavius sensit, tanto ardentius adhuc sitit. Audi verba sitientis: «Respice,» in eos fecisti, qui diligunt nomen tuum; quoniam ut diligerent te, prius dilexisti retur, quae nos diligere fecit; adjunxitapertissime dicat: «Gressus meos dirige secundam eloquium tuum, et non» «dominetur mei omnis iniquitas.» Ubi quid alinus ei dominatur iniquitas. Quid ergo aliud petit, quam ut donante Deo diligat Deum? Diligendo enim Deum, diligit seipsum, ut diligere salubriterhominum, et custodiam mandata tua?» Si vera illi homines crimina objiciunt, non calumniantur: si falsa, quid est quod se redimi desiderat a calumniis, id est a criminibus falsis, quae illi nocere non possunt? Crimen quippe falsum, quod est ca
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa iusticia ẽ. Iusticia gͦ uirtꝰ ẽ animi
magna p̃cipueq laudabił: de qua
nunc non ẽ copiosius disputandi neces¬
catum ẽ. Quis enim facit in homine
iusticiam. nͥ qͥ iustificat impiũ ÷ hoc
ẽ ꝑ grãm suam ex impio facit iustum:
Unde ait apłs. Iustificati gratis ꝑ grãm
ipsius. fecit gͦ iusticiam .i. opus iusti¬
ciȩ. qui ht̃ in se iusticiam. id ẽ opꝰ gr̃e:

Expanded text:
 justus. Justitia ergo virtus est animi magna praecipueque laudabilis, de qua nunc non est copiosius disputandi necescatum est. Quis enim facit in homine justitiam, nisi qui justificat impium, hoc est, per gratiam suam ex impio facit justum? Unde ait Apostolus: «Justificati gratis per gratiam ipsius» . Facit ergo justitiam, id est, opus justitiae, qui habet in se jus
Abbreviated transcription (Latin):
detur. Os meũ inquit aꝑui & attrari
spm̃: quia mandata tua desiderabam:
Quid desiderabat ÷ nisi ut facẽt man¬
data diuina: S non erat unde face̾t
infirmꝰ fortia: &. paruubus magna:
Apcruit os petendo. querendo. pul¬
sando: & sitiens hausit sp̃m̃ bonum.
unde fac̾et qđ ꝑ se ipse non poterat. man¬
datũ scm̃. iustum ꝙ bonũ. Sicĩ nos
cum simus mali noumus bona data
dare filus nr̃is: quantomagiᷤ pat̾ ñr
de celo dat sp̃m bonum petentib se:
Non enĩ qui suo spũ agunt᷑. s qtͦqtͦ¬

Expanded text:
tetur: «Os meum,» inquit, «aperui, et attraxi spiritum, quoniam mandata tua desiderabam.» Quid desiderabat, nisi facere mandata divina? Sed non erat unde faceret infirmus fortia, parvulus magna: apsando; et sitiens hausit Spiritum bonum, unde faceret, quod per seipsum non poterat, mandatum sanctum et justum et bonum . Si enim nos cum simus mali, novimus bona data dare filiis nostris; quanto magis Pater noster de coelo dat Spiritum bonum petentibus eum ? Non enim qui sp
Abbreviated transcription (Latin):
Dissipata gͦ lege: dempus fuit ut ꝑunige
quo delicto lex dissipata ẽ: & oportuno
iam temꝑe. xp̃c aduenit. ut ubi abun¬
dauit delictum. suꝑhabundaret gr̃a:¬
Idco inquit duexi mandata tua: suꝑ
aurũ et topanon. Id agit gr̃a: ut indi

Expanded text:
Dissipata ergo lege, tempus fuit ut per uni, quo delicto Lex dissipata est; et opportuno jam tempore Christus advenit, ut ubi abundavit delictum, superabundaret gratia . Ideo dilexi mandata tua super aurum et topazion. Id agit gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
eci udicium ꝙ iusticiam: non
tradas me calumpniantib me:
Non mirũ ẽ eum fecisse iudiciũ & n¬
sticiam: qͥa suꝑiꝰ poposcerat atimore
quo minus rectũ sit nr̃m impedire in¬
dicium. Qmͣuis autẽ siue rectũ siue
prauũ in nr̃i sermonis usu iudicrũ¬
numcupet᷑. unde hominib in ȩuan¬
gl̃io dicit᷑. nolite iudicare ꝑsonaliter¬
s rectum iudiciũ iudicate: tam̃ hocloco
ita positum ẽ iudiciũ. tanquã si rectũ
ñ fucrit. ñ debeat iudiciũ nominari:
Alioquin non sufficeret dicere feci u¬
dicium: s diceret᷑ feci iudiciũ roctum:

Expanded text:
titiam; ne tradas me nocentibus me.» Non mirum est eum fecisse judicium et justitiam, qui superius poposcerat a timore quominus rectum sit, nostrum impedire judicium. Quamvis autem sive rectum, sive pravum, in nostri sermonis usu nuncupetur unde hominibus in Evangelio dicitur, «Nolite judicare personalitersed rectum judicium judicate» : tamen hoc loco ita positum est judicium, tanquam si rectum non fuerit, non debeat judicium nominari; alioquin non sufficeret dicere, «Feci judicium,» sed diceretur, Feci rectum judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
omni ẽ metuenda peccanti. Hac enim
dampnant᷑ diuinitꝰ: quic̃q dampuan-¬
t᷑. Noc ẽ om̃ino: qͥ de sua dampnatione
contͣ d̾m iustum. recte conquen possit:
Inde fictꝰ rectus ẽ ꝑcuitentis. E sequitur¬

Expanded text:
omni est metuenda peccanti: hac enim damnantur divinitus quicumque damnantur; nec est omnino qui de sua damnatione contra Deum justum recte conqueri possit. Inde fletus rectus est poenitentis; qu
Abbreviated transcription (Latin):
bio qͥb ds̾ facit iustos: non ipsi se. Ser¬
uus tuus sũ ego. Neq enĩ mͥ benc ces¬
sit: qn̾ uolui cẽ liber ms. ñ scruus tuuᷤ.
Da michi intellectum ut sciã mandata
dua. Nuinqmͣ ẽ int̾mittenda ista pe¬
dcio. Non enim sufficit accepisse in¬
tellectũ. et cłi testimonia didicisse: nisi
semꝑ accipiat᷑. & qͦdammͦ semꝑ biba¬
tͦ de fonte lucis eterne: Ad destimoma
quippe di. quanto fit quisq intelli¬
gentior: tantomagis magisq sitiunt᷑.¬

Expanded text:
bio, quibus facit justos, non ipsi se. Serbio, quibus facit justos, non ipsi se. Servus tuus sum ego. Neque enim beneer meus, non servus tuus. «Da mihi intellectum, et sciam testimonia tua.» Nunquam intermittenda est ista petitio. Non enim sufficit accepisse intellectum, et Dei testimonia didicisse, nisi semper accipiatur, et quodam modo semper bibatur de fonte lucis aeternae. Testimonia quippe Dei, quanto fit quisque intelligentior, tanto magis magisque sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Habent calumpuias suas etiã heuetiq:
singuł quibꝰq heresib ꝓpͥas. Habent
ꝙ scismatici. Quos om̃s. suꝑbia de
menbroꝵ xp̃i compage p̾cidit. Ipsiꝰ
gurandum. moy ses deo miserautẽ
ac iubente. exaltatrt in heremo sini¬
utudinem serpentis in ligno: ut simili¬
tudo carnis peccati crucifigenda p̾fign¬
tart᷑ in xp̃o. Hane intuentes sauitiferã
crucem omne calumpniantiũ suꝑboꝵ
uirus expellimus. Quam ꝓrsus etiam
iste qͦdammͦ ualde intente intuens:
ait. Oculi mei defecerunt in salutare
quippe ip̃m ds̃ ꝓpt̃ similitudiñe carniᷤᷤ
peccĩ. peccatum ꝓ nob̾ fecit: ut nos si¬
mus iusticia di in ipso. In huiꝰ gͥ cloqͥ¬
um iusticiȩ dĩ. defecisse dicit oculoᷤᷤ su¬
os. ardent̃ & sicient̾ intuendo: dum
memor infirmitatis humanȩ. diuin̾a
fac cum scruo tuo scdm miscdiam tuã
Non utiq scđm iusticiã meã. Et iusti¬
ficationes tuas doce me. Illas ꝓ culdu¬

Expanded text:
Habent calumnias suas etiam haeretici, Habent calumnias suas etiam haeretici, singulis quibusque haeresibus proprias: habent et schismatici, quos omnes superbia de membrorum Christi compage praecidit. Ipsius gurandum Moyses Deo miserante ac jubente exaltavit in eremo similitudinem serpentis in ligno , ut similitudo carnis peccati crucifigenda praefiguraretur in Christo. Hanc intuentes salutiferam crucem, omne calumniantium superborum virus expellimus: quam prorsus etiam iste quodammodo valde intente intuens, ait, «Oculi mei defecerunt in salutare quippe ipsum Deus propter similitudinem carnis peccati , peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso . In hujus igitur eloquium justitiae Dei defecisse dicit oculos suos, ardenter et sitienter intuendo, dum memor infirmitatis humanae, divinam Fac cum servo tuo secundum misericordiam tuam. Non utique secundum justitiam meam. Justificationes tuas doce me. Illas procul du
Abbreviated transcription (Latin):
Quisqͥs gͥ a timore di casto crucifixas
ht̃ carnes suas. & nulla carnali corru¬
ptus illecebra. facit iudicium opusq
iusticiȩ: mrare debet ne adueisantib
tradat᷑. idẽ. ne timendo ꝑpeti mala ad
facienda mala ꝑ sequentib cedat. A qͦ
enim accipit uictoriã concupiscentiȩ.¬
ne uoluntate ꝑtrahat᷑: ab illo etiam
robur patentiȩ. ne dolore frangatur:
Qm̃ de quo dicit᷑. dñs dedit suauitate:
de illo etiam dr ab ip̃o c̃ paticutia mea.¬
Demq sequit᷑. Suscipe scruum turm
in bonũ: ñ calumpnicut᷑ me suꝑbi.
Illi impellunt ut cadam in malum:
tu excipe in bonũ. Qui aut̃e intcrp̃¬
tati fõ ne calumpnient᷑ me: greca loquu¬
tionẽ scquitti ft̃. latinȩ linguȩ minus
ana despicit᷑. E illa maxima ẽ. si ho¬
mines hoc loco accipiunt᷑ suꝑbi: qd̾
a nob̾ mortuũ non calumpniant᷑ coli:
Humilitas quippe ip̃a xp̃iana. ip̃imor
te insinuat᷑: commendat᷑q diuinitꝰ.
Hec autẽ calumpnia: utͥsq infidelib

Expanded text:
Quisquis timore Dei casto crucifixas habet carnes suas, et nulla carnali corruptus illecebra facit judicium opusque justitiae, orare debet ne adversantibus tradatur, id est, ne timendo perpeti mala, ad facienda mala persequentibus cedat. A quo enim accipit victoriam, ne concupiscentiae voluptate superetur, ab illo etiam robur patientiae, ne dolore frangatur. Quoniam de quo dicitur, Dominus dedit suavitatem , de illo etiam dicitur, Ab illo est patientia meae sequitur: «Excipe servum tuum in bonum; non calumnienter mihi superbi.» Illi impellunt, ut cadam in malum; tu excipe in bonum. Qui autem interpretati sunt, «Non calumnientur me,» graecam locutionem secuti sunt, latinae linguae minus ana despicitur; sed illa vel maxima est, si homines hoc loco accipiuntur superbi; quod a nobis mortuum calumniantur coli. Humilitas quippe ipsa christiana, Christi  commendaturque divinitus. Haec autem calumnia utrisque infidelibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Qm̃ sepe ꝑcussi .ꝙ. disciplinam
ñ receꝑunt. rogaui et non audierunt.
ꝑcussi et non senserunt: ideo dimisi
eo in uoluntatib sius: ut saturati ui¬
eus suis. uel sie penitenciam agant.
Si populus m̃s audisset me. O clemen¬
tissimus pater: o misericors ds̃. Ro¬
ꝗauit &. non ẽ auditus: quasi iratus
dimictit filium lasciuientem. Iterum
uidet perire: ꝙ dolet quia percat. et
isrł si in uus meis ambulasset: pro
nichilo forsitan inimicos eorũ humi

Expanded text:
nam non receperunt. Rogavi, non audierunt: percussi, non senserunt dolorem. Dimitto eos in voluntatibus suis, ut saturati vitiis suis, vel sic agant poenitentiam. Si populus meus audisset me. O clementissime Pater, o misericors Deus! Rogavit, et non est auditus: quasi iratus dimittit filium lascivientem. Iterum videt perire, et dolet, quia perit. Et in viis meis ambulasset, pro ni
Abbreviated transcription (Latin):
ad iacob immo uos estis iacob minor
uerb̃ explicare non poteritis. ñ ideo
tam̃ ab exultatione cessetis. Quod po¬
terits explicare clamate: qd non po¬
teritis iubilate. Ꝙ enim ex abundã

Expanded text:
 major verbis explicare non poteritis, non ideo tamen ab exsultatione cessetis: quod poteritis explicare, clamate; quod non potestis, «jubilate.» Etenim ex abundant
Abbreviated transcription (Latin):
initio psalmi usq ad hunc uersum:
De oleo torcularis audiuimus. Ad a¬
murcã aut̃ torcularis ꝑtinet hoc qd̾¬
se non frustra interposito diapsalma
te. Hoc qͦ audire utile ẽ. ut qui seiã
in olco uidet gaudeat: qui ꝑictitat᷑
nc in amurcam cadat. caueat. Dicat᷑¬

Expanded text:
initio Psalmi usque ad hunc versum, de oleo torcularis audivimus. murcam enim torcularis pertinet usqse non frustra et interposito diapsalmate. Sed etiam hoc audire utile est, ut qui se jam in oleo videt, gaudeat; qui periclitatur ne in amurca currat, caveat. Utrum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc appropinquant qͥ ꝑsequunt᷑. qñ
usq ad carnem cruciandam uł ꝑimendã
carne qũa gestat. Appropinquauert̃
gͦ ꝑsequentes. affligendo coꝵs carnem
qs ꝑsequebant᷑. S attende qd̃ sequit᷑:
A lege ant̃ẽ tua longe facti fc̃. Qnͣto
magis appropinquauert̃ ꝑsequendo
uistos: tanto longe facti ft̃ a iusticia:
E quid nocuerunt illis qͥb ꝑsequen¬
do ꝓpinqͣuetunt. qñ interior ẽ ꝓpin¬
quatio dñi eoꝵ: a quo nullatenꝰ dese

Expanded text:
Tunc appropinquant persequentes, quando usque ad carnem cruciandam perimendamve carne quam gestat. Propinquaverunt ergo persequentes, affligendo eorum carnem, quos persequebantur. Sed attende quod sequitur: «A lege autem tua longe facti sunt.» Quanto magis propinquaverunt persequendis justis, tanto magis longe facti sunt a justitia. Sed quid nocuerunt eis, quibus persequendo propinquaverunt; quando interior est propinquatio Domini eorum, a quo nullatenus dese
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut regeneraremur. et crecdendo noui
efficcremur: atq in resurrectione omĩs
ipsa mortalitas absumeretur: ꝙ nouitaᷤ
totius hominis repararetur. Sicut enim
in adam om̃s moriunt᷑: sic ꝙ in xp̃o õs
uiuificabunt᷑. Hoc uidens ꝓpħadicit.¬
⁊ Numqͥd incternum irasceris nob̃: aut
extendes iram tuam ageneratione in ge¬
pͥma generatio mortał de iratua: erit
altera gencratio immortał de miscd̃ia¬

Expanded text:
erat ut regeneraremur, et credendo novi efficeremur, atque in resurrectione omnis illa mortalitas absumeretur, et novitas totius hominis repararetur; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur : hoc videns Prophetm irascaris nobis, vel extendas iram tuam a generatione» «in gerima generatio mortalis de ira tua; erit altera generatio immortalis de miseri
Abbreviated transcription (Latin):
lũ maius donum p̃stare posset deus
hominib: quam at uerbum suum
ꝑ qͦd condidit omnia faceret ilł caput¬
&. illos ei tanquam menbra coaptaret.
ut eẽt filius cd̃i et filius hominis: unus
ds̃ cum patre. unus homo cũ homini

Expanded text:
 majus donum praestare posset Deus hominibus, quam ut verbum suum, per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret ut esset Filius Dei et filius hominis, unus Deus cum Patre, unus homo cum homini
Abbreviated transcription (Latin):
parentũ ñ ꝑtinẽt ad filioᷤᷤ. qͥfacuutĩ parenteᷤᷤ
iã natisfiliis. Natiem̃ filii ad se ꝑtinent: ⁊
parentes ad se ꝑtinent. Itaq illi qui nati
sunt. Si tentierint uias parentum suors
malas: necesse est portent. et merita ip¬
sorum. Di autem mutauerint se. inci

Expanded text:
t ad filios, quae faciunt parentes jam natis filiis: jam enim natifilii ad se pertinent, et parentes ad se pertinent. Itaque illi qui nati sunt, si tenuerint vias parentum suorum malas, necesse est portent et merita ipsorum: si autem mutaverint se, et
Abbreviated transcription (Latin):
mitigauit. Ꝙ qm̃ de futuro ista dicunt᷑.
qmͣuis uerba p̃terita sonent: sequit᷑ et
onis tue : Respondet tibi ꝓpb̃a. Illa
dico quasi facta sint: quia uidco futura.
Quia uͦ ñdum facta sunt: oro ut ueni¬

Expanded text:
iam de futuro ista dicuntur, quamvis verba praeterita sonent; sequitur, et obis?» Respondet tibi Propheta: Illa dico quasi facta, quia video futura; quia vero nondum facta sunt, oro ut veni
Abbreviated transcription (Latin):
tis exeititus. scilicet egiptios timuisse resi¬
duos ne redirent nebrei: et corum reliqͥas
magna facilitate contererent. Ꝙ. impletũ
tib in heremo beneficia diuina collata
sunt. E xpandit nubem in ꝑtectionem
eorum: & ignem ut luceret eis ꝑ noctẽ:
Tam sunt hec manifesta: quam nota:
turnicem petierunt: s carnes. Quia uͦ
et coturnix caro ẽ. & in isto psalmo non
loquit᷑ de amaricatione illoꝵ. in quib
non ẽ beneplacitum deo: s de fide electoꝵ
quod ẽ uere semen abrahȩ. ipsi intelligen¬
di sunt petisse ut ueniret. unde amari¬
cantium murmuiatio piemeret᷑. Iam
in uersu qui sequit᷑. & pane celi satura¬
uit coᷤ manna quidẽ ñ nominanit:
s nuui obscurum ẽ qui illas litt̾as legit:
branam meritũ fidi. Sequit᷑ enim: ⁊ dic̃:
Qm̃ memor fuit uerbi scĩ sui: qd̾ habu¬
it ad abralam puerum suum. Et edux̃

Expanded text:
tis exercitus, Aegyptios timuisse resitis exercitus, Aegyptios timuisse residuos ne redirent Hebraei, et eorum reliquias magna facilitate contererent. Tunc impletum tibus in eremo beneficia divina collata sunt. «Expandit nubem in protectionem eorum, et ignem ut luceret eis per noctem.» Tam sunt haec manifesta quam nota. 3turnicem concupiverunt, sed carnes. Quia vero et coturnix caro est, et in isto psalmo non loquitur de amaricatione illorum in quibus non est beneplacitum Deo, sed de fide electorum, quod est verum semen Abrahae; ipsi intelligendi sunt petisse ut veniret unde amaricantium murmur opprimeretur. Jam in versu qui sequitur, «Et pane coeli saturavit eos,» manna quidem non nominavit, sed nulli obscurum est qui illas litteras legit.braham meritum fidei. Sequitur enim et dicit: «Quoniam memor fuit verbi sancti sui, quod habuit ad Abraham pue
Abbreviated transcription (Latin):
daret᷑ aurum argentumq petierunt:
putandus ẽ ds̃ huiꝰmodi dolos eis qui
sursum corda habent uel iubere. uel si
et cupiditatem examinabat. ꝑmissi st̃
facere ista quam iussi: ñ tam̃ sinc aliqͦ
ꝓuectu anime carnalis. qd eis feccrũt
qui talia iure passi sunt: & qmuis ꝑ
dolum ab innquis hominib. tam̃ qd̃
sͥ reddi debuit. abstulerunt. Sic̃ autẽ
egiptioꝵ iniquitate. sic et istoꝵs infir¬
initate ad id quod opus crat. illis factiᷤ
figurandum et p̃mintiandum. diuine
usus ẽ ds̃. Et edurit cos cum argento
mus. S corꝑe: non animo. ꝙ hoc ma¬
gnũ dĩ beneficium fuit: ut in illa ne¬
cessitate migrandi. nullus eẽt egrocꝰ:¬
Letata ẽ egiptus in ꝓfectione eoꝵ: quia
imcubuit timor corum suꝑ eos. Timor
utiq nebieors suꝑ egiptios: ñ enim
timor eorum quo timebant hebiti. s quo
illam uitunã egiptioꝵ mortẽ. et tautam
stragem in mari rubro. tam magni ꝑseqͣn¬

Expanded text:
daretur aurum argentumque petiverunt, daretur aurum argentumque petiverunt, putandus est Deus hujusmodi dolos, eis qui sursum cor habent, vel jubere, vel, si et cupiditates examinabat, permissi sunt facere ista, quam jussi: non tamen sine aliquo provectu animae carnalis, quod et his fecerunt qui talia jure passi sunt, et quamvis per dolum, ab iniquis hominibus tamen quod sibi reddi debuit, abstulerunt. Sicut autem Aegyptiorum iniquitate, sic istorum infirmitate, ad id quod opus erat illis factis figurandum et praenuntiandum divine usus est Deus. «Et eduxit eos in argento mus:» sed corpore, non animo. Etiam hoc magnum Dei beneficium fuit, ut in illa necessitate migrandi nullus esset aegroetata est Aegyptus in profectione eorum, quia incubuit timor eorum super eos.» Timor utique Hebraeorum super Aegyptios. Non enim «timor eorum,» quo timebant Hebraei, sed quo illam ultimam Aegyptiorum mortem, et tantam stragem in mari Rubro tam magni persequen
Abbreviated transcription (Latin):
Posuit pluiuas eoꝵ grandinem: ignẽ
comburentem in terra ipsorum. Et ꝑ¬
cussit uineas eorum et ficulueas eorũ:
& contriuit lignum finium eoꝵ. Hoc
ui grandinis et fulminib: factum ẽ:
Unde et ignem dixit combureutem:¬
⁊ Dixit & uenit locusta et brucus: cuiꝰ
non erat numerus.Una plaga ẽ locu¬
stȩ & bruci: qm̃ aitera ẽ parens. altera¬
ẽ fctus. Et comedit omne fenum in¬
t̾e eorum. Et ꝑcussit omne pͥmoge¬
nitum in t̾ra eoꝵ: pͥmicias omnis la¬
boris eors. Hec plaga nouissima ẽ: ex¬
cepta morte in mari rubro. Primicias
nec om̃s commemoratȩ sunt: nec eode
ordine quo ibi facte legunt᷑. Libera
ẽ enim laudatio a lege narrantis: et
texentis historiam. Einus laudationis au¬
utiq auctoritate qua ꝑ etm egit nominẽ
qui illam scͥpsit historiam: et commemo¬
laudib csi. quod argento et auro ditatoᷤ
isrlitas educit ex egipto: quia et ipsi tales
erant. ut ñdum possent contempnere
egiptios deceꝑunt. aquib sͥ ut commo¬

Expanded text:
Posuit plubias eorum in grandinem  ignem comburentem in terra ipsorum. Et percussit vineas eorum, et ficulneas eorum  et contrivit lignum finium eorum. Hoc vi grandinis et fulminibus factum est. Unde et ignem dixerunt comburentem. Dixit, et venit locusta et bruchus, cujus non erat numerus. Una plaga est locustae et bruchi; quoniam altera est parens, altera fetus. Et comedit omne fenum  Et percussit omne primogenitum in terra eorum, primitias omnis laboris eorum.» Haec plaga novissima est, excepta morte in mari Rubro. Primitias nec omnes commemoratae sunt, nec eodem ordine quo ibi factae leguntur. Libera enim est laudatio a lege narrantis et texentis historiam. Cujus laudationis auutique auctoritate qua per eum egit hominem qui illam scripsit historiam, et commemolaudibus Dei, quod argento et auro ditatos Israelitas eduxit ex Aegypto; quia et ipsi tales erant, qui nondum possent contemnere lAegyptios deceperunt, a quibus sibi ut commo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbationib positus. se derelinqui
timebat. hic autẽ iam sortior ñ timet
derelinqui. ut temptet᷑: s rogat ne
penitꝰ deilinquat᷑. Picrumq enĩ dere¬
linquit ds: qͦs uuit ꝓbare. Penitꝰ autẽ
derelinquit: quos deserit. Non derclin¬

Expanded text:
perturbationibus positus. ne derelinqueretur, timebat, hic autem iam fortior non timet derelinqui, ut temptetur, sed rogat. ne penitus derelinquatur. plerumque enim derelinquit deus quos uult probari, penitus autem derelinquit quos deserit. dereli
Abbreviated transcription (Latin):
sermonũ di: intelligenda ẽ oꝑatio p̃cep¬
toꝵs. frustra eium custodiunt᷑ memoria.
si ñ custodiunt᷑ et iuta. Nam quid̃a
u̾ba di tenendo agunt ne obliuiscant᷑:
nec agunt uiuendo ut corrigant᷑. Non
autẽ ait iste in quo excrcet incmoriã
suã: s in quo corngit uiam suam.
Atq ad hoc respondet: in custodiendo
sermones tuos. Neq ullomͦ diccuda
ẽ uia recta: qmͣdiu ẽ uita ꝑuersa. Sed

Expanded text:
um Dei, intelligenda est operatio praeceptorum: frustra enim custodiuntur memoria, si non custodiantur et vita. Nam quidam verba Dei tenendo agunt ne obliviscantur, nec agunt vivendo ut corrigantur: non autem ait iste, In quo exercet junior memoriam suam? sed, «In quo corrigit viam suam?» atque ad hoc respondet, «In custodiendo verba tua.» Neque ullo modo dicenda est via correcta, quamdiu est vita perversa. 2. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tam magnũ ẽ bonu̾: ut hoc et boni
ueluit & mali. Nec mirũ ẽ qd̃ boni
ꝓpt̾ea sunt boni. s illud ẽ mirũ quod
etiã mali ꝓpt̾ea sunt mali: ut sint be¬
ati. Nam quisqͥs libidini deditꝰ luxu¬
ria stuprisq corrumpit᷑. in hoc malo
beatitudinẽ querit: & se miscrũ pritat
cũ ad suȩ concupiscentie uoluptate.
leticiamq non ꝑuenit. Beatum uͦ se
facta ꝑuenit. Et quisqͥs auanciş facib in¬
ardescit. ad noc congregat qͦcumq mͦ diui¬
cias. ut bcatus sit. Inimicoꝵ sanguine
fundere qͥcumq desiderat. domi natione
quisq affectat. crudelitatẽ suam quisqͥs
alienis cladib pascit: in omnib scelcub
bcatitudinem querit. Hos gͥ crrantes. ⁊
uera miscria falsam beatitud m̃e requi¬
rentes reuocat ad uiã: si audiat᷑ nox
ista diuina:
cati immacłati in uia. In suꝑio¬
Uuigͦ diuina sacram̃ta reuclata sunt. et¬
ꝓpłia induit dominicȩ resurrectionis le¬
ticiam. ꝙ passionis degustauit gram. ui¬

Expanded text:
tam magnum est bonum, ut hoc et boni velint et mali. Nec mirum est quod boni propterea sunt boni; sed illud est mirum, quod etiam mali propterea sunt mali, ut sint beati. Nam quisquis libidinibus deditus, luxuria stuprisque corrumpitur, in hoc malo beatitudinem quaerit, et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae voluptatem laetitiamque non pervenit, beatum vero venit. Et quisquis avaritiae facibus inardescit, ad hoc congregat quocumque modo divitias, ut beatus sit: inimicorum sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus pascit, in omnibus sceleribus beatitudinem quaerit. Hos igitur errantes, et vera miseria falsam beatitudinem requirentes, revocat ad viam, si audiatur, vox ista divina, «Beati immaculati in via, quii diuina sacramenta reuelata sunt et induit dominicae resurrectionis laetitiam et passionis degustauit gratiam, ui
Abbreviated transcription (Latin):
occauum decimũ psalmũ: uelut
płeni luminis solem meridiano feruore
calentẽ. in ꝓuecta libri constituit etate.
ut neq matutun ortus semiplena exor¬
dia. neq uesꝑtim occasus quid̾a semilis
defectus. claritati aliquid ꝑfecci splendo¬
ris decciꝑent. Qu̾e ꝑ singłas nebitoꝵ dis¬
gessit litteras: ut qũcad modu paruuloꝵ
ingenia. pͥmis litterarũ elem̃tis. assueset̃¬
usum discendi assume: ita ctiam noᷤ mi¬
iusmodi elementis. usum discamꝰ uiuen¬
terp̾tationis uacua: atq immunia. Qͦrũ
significationes. locis suis aꝑiemus. No¬

Expanded text:
octauum decimum psalmum uelut pleni luminis solem meridiano feruentem calore in processa libri constituit aetate, ut neque matutini ortus semiplena exordia neque uespertini occasus quidam senilis defectus claritati aliquid perfecti splendoris decerperent. quem per singulas Hebraeorum digessit litteras, ut, quemadmodum paruulorum ingenia primis litterarum elementis adsuesusum discendi sumunt, ita et nos hujusmodi elementis usum vivendi usqueterpretationis uacua atque immunia. quorum significationes locis \' suis aperiemus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam̃ hoc cis a quib passus ẽ factus ẽ:
Nam et illi qui cdificabant: reꝓbaue¬
runt. E in eo qd̃ dominus occulte edi¬
ficabat. fecit in caput anguli qđ illi
reꝓbauernt: et ẽ mirabile in ocuł nr̃is:
In oculis interioris ħominis. in oculis
credentium. sꝑantium. diligentiũ: non¬

Expanded text:
n tamen hoc ab eis a quibus passus est, factus est: nam illi qui aedificabant reprobaverunt, sed in eo quod Dominus occulte aedificabat, fecit in caput anguli, quem reprobaverunt. Et est mirabilis in oculis nostris. In oculis interioribus hominis, in oculis credentium, sperantium, diligentium.
Abbreviated transcription (Latin):
ficebor tͥ inquit in directione cordis:
utiq si ditigant᷑ mȩ meę. Confitebor
tͥ dñe qm̃ tu fccisti: & tua laus ẽ ista
cor nabeam. directis uiis meis ad custo¬
diendas iustificationes tuas. Nam qͥd
mͥ ꝓderit qd̃ ea didicerun ÷ si corde ꝑu̾¬
so uias habeam prauas:Non enim
letabor in eis: s accusabor ab eis. Uem¬

Expanded text:
fitebor,» inquit, «tibi in directione cordis.» Utique si dirigantur viae meae, confitebor tibi, quoniam tu fecisti, et tua laus est ista, cor habebo, directis videlicet viis meis ad custodiendas justificationes tuas. Nam quid mihi proderit quod ea didicerim, si corde perverso vias abibo pravas? non enim laetabor in eis, sed accusabor ab eis.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quał fui̾t. Qui aut̾e ꝑspexerit ĩ lege
ꝑfecta lib̾tatis. et ꝑmanscrit ñ audi¬
tor obliuiosus factꝰ. s factor oꝑis: Hic
beatꝰ in facto suo erit. Talis et iste uult
eẽ. ut inspiciat tanqmͣ in specło man¬
ea optat dirigi uias suas: ad custodi¬
endas iustificationes d̃i. Unde din¬
gi nisi gr̃a di: Auoquin legem di
habebit. ñ ubi gratuiet᷑. s ubi confun¬
dat᷑: si uoluerit mandata iuspicere

Expanded text:
 legem perfectae libertatis et permanserit, non auditor obliviosus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit. Talis et iste vult esse, ut inspiciat tanquam in speculo manea optat dirigi vias suas ad custodiendas justificationes Dei. Unde dirigi, nisi gratia Dei? Alioquin legem Dei habebit, non ubi gratuletur, sed ubi confundatur, si voluerit mandata inspicere,
Abbreviated transcription (Latin):
in eis peccatũ. Quaꝓpd̃ et quia in uiis
dñi ambulamus. non obedimus desi¬
dcriis peccati: & qͥa non sumꝰ sine peccõ:
habemus desideria peccati. Ne ꝑ hoc ĩa
nos ca ñ oꝑamur non eis obediendo: s
qd̾ in nob̾ habitat peccatũ ead̃e comino¬
nendo. Nonenĩ qui oꝑant᷑ iniquitatẽ.
idẽ obediunt desideriis peccati: in iuis

Expanded text:
i fuerimus. Quapropter et quia in viis Domini ambulamus, non obedimus desideriis peccati; et quia non sumus sine peccato, habemus desideria peccati. Ac per hoc jam nos ea non operamur, non eis obediendo; sed quod in nobis habitat peccatum, eadem commovendo. «Non enim qui operantur iniquitatem,» id est, obed
Abbreviated transcription (Latin):
ati immacłati in uia. Ante em̃ uta.
qn doccrina queituda ẽ. Uita enim bonaet
inc doctͥna: nc̃ gram̃. Doctrina uͦ sine ui¬
qͦ excrceuda ẽ uitȩ milicia: corr gendi mo¬
dia ꝑcipieudȩ cognitionis ueniamus:¬
In moralib uita: in mysticis ẽ cognitio:
ita ut si ꝑfectionẽ requiras. nec uita sine
cognitione. nec cognitio sinc uita sit. No¬

Expanded text:
ati immaculati in via. Ante enim vita quam doctrina quaerenda est. Vita enim bona et sine doctrina habet gratiam: doctrina sine viergo exercenda est uitae militia, corrigendi modia percipiendae cognitionis ueniamusin illis uita, in his cognitio, ita ut, si perfectionem requiras, nec uita sine cognitione nec cognitio sine uita sit,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ iustꝰ ex fide uiuit. ab ista uia dm̃i.
illa alienat᷑ iniquitas. quȩ ẽ infideli¬
tas. Hac aut̃ẽ uia.i. in fide ꝑia quisqͥs
ambulat. aut peccatum ñ oꝑat᷑. aut
siqͥd a deuiante commiccit᷑: ꝓpt̃ uiam
ñ imputat᷑: et canqmͣ ñ fuerit oꝑatus

Expanded text:
m justus ex fide vivit , ab ista via Domini illa alienat iniquitas, quae est infidelitas. In hac autem via, id est, in fide pia, quisquis ambulat, aut peccatum non operatur, aut si quid a deviante committitur, propter viam non imputatur, et tanquam non fuerit operatus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa scrucant᷑ et exquirunt: s quia inuen¬
turi sunt. qd exquirunt. In toto cñi corde:
ñ negligent̃ exquirunt. Si gͦ spe beati. for¬
tassis etiam spe immacłati. Nam ꝓfecto
in hac uita licet in lege dñi ambulemus.
licet sctutem᷑ testimonia ciꝰ. & in toto corde
exquiramus eam:tam̃ si ducrumus quia
peccatũ ñ liabemus. nos ipsos seducunus:¬

Expanded text:
quia scrutantur et exquirunt, sed quia inventuri sunt quod exquirunt: in toto enim corde, non negligenter exquirunt. Si ergo spe beati, fortassis etiam spe immaculati. Nam profecto in hac vita, licet in lege Domini ambulemus, licet scrutemur testimonia ejus, et in toto corde exquiramus eum, «si dixerimus quia peccatum non habemus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ laudate dñm: nos aminoner intd¬
ligimus. cum audimtis:
grandius ista breuitate ñ inuemio. cũ¬
ita sit ꝓpͥum deo qđ bonus ẽ: ut a qͦd̾a
compellatꝰ ipse filius di. cum audiret
magist̾ bone. ab eo scilicet qui carnẽ
tilligens. solũ hominẽ arbitiabat᷑. res¬
ponderet. quid me int̾rogas de bono.
nemo bonus nisi unus ds̃. Qd̃ quid
ẽ aliud diccre: nisi si me bonũ uisap¬
pellart. intellige et dm̃: E qm̃ ppło

Expanded text:
est, laudate Dominum, nos admoneri intelligimus, cum audimus: Cgrandius ista brevitate, non video. ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem em non intelligens, solum hominem arbitrabatur; responderet, «Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus» . Quod quid est aliud dicere, quam. Si me bonum vis appell
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa u̾ba di ñ possent eustodiri ꝑ obe¬
dientiam. nisi uideant᷑ ꝑ intelligen¬
tiam: noc qͦ orationi addit & dicit:
Reuela oculos meos: et considerabo
mirabilia de lege tua. Oculos conds

Expanded text:
go verba Dei non posse custodiri per oboedientiam, nisi videantur per intellegentiam, hoc quoque orationi addit et dicit: Revela oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua. Da, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
macłatus: Non uti qui ii quatũq
uia ambulat: s qui in xp̃o ambulat:
Ipse ciũ dixit. Ego sum uia. In hac uia
ñqm iecedat. Est et uia lex. Et ideo dũ
iminacłatus ẽ. in lege ddñi ambulat. Nce
ambulare in hac uia desinat: ne imina¬

Expanded text:
maculatus? non utique qui in quacumque uia ambulat, sed qui in Christo ambulat. ipse enim dixit: ego sum u i a. in hac uia numquam recedat. Est et via Lex; et ideo dum immaculatus est, in lege Domini ambulet: nec ambulare in via hac desinat, ne imma
Abbreviated transcription (Latin):
tebor tibi qm̃ exaudisti me .ꝙ. factus
s m̃ in salutem: Non strepitu uerboꝵ
ista dicemus: s dilectione. In herens illi ꝑ
se clamat istam uocẽ: & dilectio ista uox
ipsa ẽ. Itaq sicut cepit laudẽ: ita t̾minat:

Expanded text:
oniam exaudisti me, et factus es mihi in salutem?» Non strepitu verborum ista dicemus, sed dilectio inhaerens illi per seipsam clamat istam vocem, et dilectio ipsa vox est ista. Itaque sicut coepit laudem, ita terminat:
Abbreviated transcription (Latin):
dominus dicit. Ego ueni in nomme
patͥs mei: et non suscepistis me. Si aliꝰ
uenit in nomine suo: illum suscipie¬
tis. B enedixinus uob̾ de domo dñi
Credo qd̃ ista uox ẽ magnoꝵ iuroũ
ad pusillos: eoꝵ uidelicet magnoꝵ.
qui uerbũ dm̃ apud dm̃. sic̃ in hac
tam̃ sermonẽ suum ꝓpt̃ paruulos
temꝑant. & possunt sincert dicer.
qd ait apłs. Siue enĩ m̃te excedimisᷤ
enim xp̃i compellit nos. Ipsi par¬
uulos benedicunt de interiorib do¬
scła scłorum non deficit. & ideo ui¬
dete: quid inde annuntient. Beus
qui uenit in nomine dñi. quẽ repbauert̃
cdificantes. et factus ẽ in capiro angłi. me¬
diator ille d̃i et hominũ nomo xp̃e iłie.¬

Expanded text:
 dicit: «Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum accipietis» . «Benediximus vos de domo Domini.» Credo quod ista vox magnorum est ad pusillos, eorum scilicet magnorum qui Verbum Deum apud Deum, sicut in hac tamen serr dicere quod ait Apostolus: «Sive enim mente excessimus enim Christi compellit nos» . Ipsi parvulos benedicunt de interiore dosaecula saeculorum non deficit: et ideo videte quid inde annuntient. 22. qui venit in nomine Domini, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli ; mediator ille Dei et hominum homo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
spectare uident᷑. Titteris aut̃ẽ singuł oc¬
tonos uersicłos asscripsit: ut unitatem
doceret ñ pluralitatem. Unitas cnĩ colier¬
cet omnia. & regit. cui subiecta omĩa
sunt: et purgatio legittunȩ scĩficatioĩs¬
impleta ẽ. Octaua enĩ die sollempnis
purgatio: uel ex lege quia octaua die
tuta ẽ: uel qͥa totꝰ mundus coinqͥnatuᷤ
erat peccatis nr̃is. et septem illis pollutꝰ
dieb. Ubi aut̃ẽ uenit dies resurrectioĩs:
conuiuificati dño iħu xp̃o resuiteximꝰ.
& erecti sumꝰ in nouitate uitę. Ab ex¬

Expanded text:
scamus uiuendi. Litteris autem singulis octonos uersiculos adscripsit, ut simul et unitatem doceret, non pluralitatem — unitas enim cohercet omnia et regit, cui subiecta sunt omnia -; et purgationem legitimae sanctificationis. octaua enim die sollemnis purgatio uel ex lege, quia octaua die tuta est. uel quia totus mundus coinquinatus erat peccatis nostris et septem illis pollutus diebus. - ubi autem autem dies resurrectionis, conuiuificati domino Iesu resurreximus et erecti sumus in nouitate uitae prae
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia quȩ in illo uidemꝰ imple-¬
ta: etiã futura erga nos quȩ sempit̃¬
na ꝓmissa sc̃ expectamus: et spamuᷤᷤ
implenda. Qui enim ꝓpͥo fiuo suo
ñ peꝑcit. s ꝓ nob̾ omnib tradidit
illũ: qͦmͦ ñ etiam cũ illo omnia nob
donauit: In hac gͦ uia dacctan de¬

Expanded text:
testimonia quae in illo videmus impleta, etiam futura erga nos, quae sempiterna promissa sunt, exspectamus et speramus implenda. Qui enim proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis dona
Abbreviated transcription (Latin):
es mͥ in salutem. Quam sepe ostenditur
laudis ẽe ista confessio. ñ uulneia medico
ostendens: s de ꝑcepta sanitate grãs agens:
Ipse aut̃e medicus. salus ẽ. At istum qũe
dicimus: Lapidẽ qu̾e repbauerunt eli¬
ficantes. Nic factus ẽ in caput anguli: ut
duos condet in se. in unum nouũ homi¬
nẽ faciens pacem: & commutaret utroq
in tino corꝑe dco. circumcisione scilicet &

Expanded text:
es mihi in salutem.» Quam saepe ostenditur laudis esse ista confessio, non vulnera medico ostendens, sed de percepta sanitate gratias agens. Ipse autem medicus salus est. 17. dicimus? «Lapidem quem reprobaverunt aedificantes:» nam «hic factus est in caput anguli; ut duos conderet in se, in unum novum hominem, faciens pacem, et connecteret utrosque in uno corpore Deo , circumci
Abbreviated transcription (Latin):
quẽad mod̾u intret᷑ in portas uisticie:
hec porta dñi inquit: iusti intrabunt
in eam. Hanc saltẽ nemo intrat unustus.
in illam urbem quȩ ñ recipit incircũci¬
sit qd in longinqua ꝑegrinatione mea
inhabitaui cum nabitantib cedar: & cum
ins qui odint pacem. eram pacificus:
ꝑtuli usq in fin̾e maloꝵ ꝑmixcionem:¬

Expanded text:
ntretur in portas justitiae. «Hae portae Domini,» inquit, «justi intrabunt in eas.» Has saltem nemo intret injustus, in illam Jerusalem quae non recipit incircumcisit quod in longinqua peregrinatione mea «inhabitavi cum tabernaculis Cedar,» et «cum his qui oderunt pacem eram pacificus» : pertuli usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
auersis. Uox exultationis & salutis: in
tab̾nacłis iustoꝵ. Ubi uoce metoris et
gricu putabant c̃ẽ: qui uieors corpora
stiuebant. Non enim senticbant inte¬
tiora gaucdia scõꝵ: de spe futura. Unde
tt apłs dicit. Quasi tristes: semꝑ autem
saudentes. & ierum. Nonsolũ aute:¬

Expanded text:
utis in tabernaculis justorum:» ubi vocem moeroris et exitii putabant esse, qui in eorum corpora saeviebant. Non enim sentiebant interiora gaudia sanctorum de spe futura. Unde et et Apostolus dicit, «Quasi tristes, semper autem gaudentes» ; et iterum, «Non solum aute
Abbreviated transcription (Latin):
rabo oꝑa dm̃i. At illi stragem funerum
ubiq facientes: eccł̃iam xp̃i mori arbit᷑¬
tulit corpus xp̃i. scã ęccl̃ia: Populus in
adoptione indicet nob̾. Castigans casti¬
Non gͦ quicqmͣ uirib suis lictusse arbi¬
tret᷑ fiemitꝰ impioꝵ: ñ enĩ hab̾et istam
pat̾ familias ꝑ nequissimos senuios em̃¬
ẽ an argenti. an gemmarum. an fundoꝵ:
amenorũq predioꝵs: Uide qua intret᷑:
& cognosce quid sit. Aꝑite mͥ portas

Expanded text:
rabo opera Domini.» At illi stragem funerum ubique facientes, Ecclesiam Christi mori arbitrertulit corpus Christi, sancta Ecclesia, populus in adoptionem; indicet nobis. «Emendans,» iNon ergo quidquam viribus suis licuisse arbitretur fremitus impiorum; non haberent istam paterfamilias per nequissimos servos emeest et argenti, an 434 gemmarum, an fundorum, amoenorumve praediorum? Vide qua intretur, et cognosce quid sit. Aperite mihi portas