comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quedam maria. que non
lacus et stangna. Lacus est re¬
ceptaculũ in quo a qua retinet᷑
nec miscetur fluctib. ut lacus
affalti. ut lacus benacus. et la¬
rius. et ceteri quos greci lituen .i.
stagnos uocant. Nlam fontes
labuntur in fluuiis. Flununa
in freta. discureunt. lacus stat
in loco nec profluit. et dictus
lacus quasi aque locus. lacus
affalti. idem et mare mortuũ
uocatum propter quod nichilo
gignit iuũ. nechil recipit ex
genere uiuenciũ. Nlam neq pis¬
ces habet. neq assuetas aquis
et letas mergendi usu patit᷑ a¬
ues. Sed et quecũq uiuencia
mergenda temptaueris quacũr
arte dimersa statim resiliunt.
et qmͣuis uehementer illisa. cõ¬
festim excuciunt᷑. Sed neq uẽ¬
tis mouetur resiste ^ turbiibus.
bicumine. quo aqua omnis stag¬
natur neq nauigationis patiens
est. qr omiã uita carencia in pro¬
fuudum merguntur. nec materi¬
am ullam ifinet nꝰ que bitumine
illustratur. lucernaui accensam
ferunt suꝑnatare. extincto demer¬

Expanded text:
edam maria quae non lacus et stagna. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut lacus Benacus et Larius, et ceteri quos Graeci λίμναι, id est stagnos, vocant. Nam fontes labuntur in fluviis; flumina in freta discurrunt; lacus stat in loco nec profluit. Et dictus lacus quasi aquae locus. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet neque adsuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves, sed et quaecumque viventia mergenda temtaveris, quacumque arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demer
Abbreviated transcription (Latin):
guine et felle. melancolia. et flegnate
sunt humores et unusquisip humor
sium elem̃tũ imitatur: Sanguis aerẽ.
colera ignem. melancolia ter:am. fles¬
ma aquani: Et sunt .iiii ͦͬ humores
sicut imi ͦ̃ elementa. que conseruant
torpora nostra: Sangiis ex greta
et himologia uocabulumm sumpsit. qd̾ eo
negetetur et sustentet᷑ hoc et uiuat.
Colerã greci uocauerunt quod unius
.I. fellicula noiãta est. hoc est fellis effu¬
sio Greci enĩ fel colen dñt: Melan¬
colia dicta. eo quod sit ex ingri sãgiũs
fete.admixta habundantia fellis:
Greci enĩ melam ingrũ uocant. fel
autem colen appellant: Sanguis lati
Fflegnia autem dixerunt quod sit frig¬
lant Ex hiis quatuor humoribus
regunt᷑ sam. ex ipĩs ledunt᷑ in firini
Dũ .n. amplius extra cursum uature
creuerunt. egritudines faciunt. Se
sanguine autem et felle a cute passiones
nascuntur. quas greci oxia uocant: Ex
flegmate uero et inlancolia ueteres cau

Expanded text:
guine, et felle, melancholia, et phlegmate. guine, et felle, melancholia, et phlegmate. tuor humores, et unusquisque humor suum elementum imitatur: sanguis aerem, cholera ignem, melancholia terram, phlegma aquam. Et sunt quatuor humores, sicut quatuor elementa, que conservant corpora nostra. Sanguis ex greca etymologia vocabulum sumpsit, quod vegetetur, et sustentetur, et iuvetur. Choleram greci vocaveid est, fellicula nominata est, hoc est, fellis effusio; Graeci enim fel χολὴν dicunt. 5. Melancholia dicta eo quod ex nigri sanguinis fece admista sit abundantia fellis. Graeci enim μέλαν nigrum vocant, fel autem χολὴν appellant. 6. Sanguis LatinPhlegma autem dixerunt, quod sit friglant. Ex his quatuor humoribus reguntur sani, ex his laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverint, aegritudines faciunt. 8. Ex sanguine autem et felle acutae passiones nascuntur, quas Graeci ὀξέα vocant. Ex phlegmate vero et melancholia veteres cau
Abbreviated transcription (Latin):
n ita q tres uiri totiden hereses
muenerunt: P̾ma mecodica¬
ĩuenta est ab apolline. que
remedia sectat᷑ et carmina: Secunda
esculapio. q̃ non inditiorum signis. sed
solis constat exꝑimentis: Tertia logi
ca .i. rationalis inuenta est ab ypocͣte.
Nste enm discussis etatum regionum.
uel egritudinum qualitatibus artis curã
rationabiliter ꝑscrutatus est: Emꝑyti
n. exꝑienciam solam sectantur. logici
diꝑiencie rationem adiungunt: Ileto¬
dici nec elementoꝵ rationem obseruaut.
nec temꝑa. nec etates. nec causas. sed
corporis. et temꝑancia nature ꝑl
ex calido et humido ꝙ est san¬
guis: Unde et saitas dicta est quasi
sangumus status: Morbi gn̾ali uota¬
bulo omnes passiones corporis conti¬
nentur: quod inde ueteres morbum
noĩauerunt. ut ex ipã appellatione
mortis iũ q̃ ex eo nascitur designarent:
Inter sanitatem autem et morbum
media est curatio. q̃ ñ morbo congruat.

Expanded text:
 itaque tres viri totidem haereses  itaque tres viri totidem haereses invenerunt. Prima, Methodicainventa est ab Apolline, quae remedia sectatur et carmina. Secunda,st ab Aesculapio, quae non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia, Logica, id est rationalis, inventa ab Hippocrate. 2. Iste enim, discussis aetatum, regionum vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter perscrutatus est. Empirici enim experientiam solam sectantur; logici experientiae rationem adjungunt; methodici, nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed rporis, et temperantia naturae ex calido et humido, quod est sanguis; unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. 2. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur, quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim quae ex eo nascitur demonstrarent. Inter sanitatem autem et morbum media est curatio, quae nisi morbo congruat,
Abbreviated transcription (Latin):
torporis uel tuetꝰ
uel restaurat salu¬
ten: Cuius materia
uersatur in morbis
et uulneribus: Ad
hant itaq ꝑtinent
nom ea tĩ que argrorlim exibet qui ꝓpͥe
medici nominant᷑. sed etiam cibus. et
potus. teginẽ et tegumen. deffrnsio den
sus externos ictus tasus q seruatur: cap̃¬
medicine a modo .i. a temꝑamẽto
impositũ extimat᷑. ut non satis
sed paulatim adhibeatur: Nam in multo
conc̾stat᷑ natura. mediocrit᷑ autem gau¬
det: unde et qui puũta et antidota satis
uel assidue bib̾uit uexant᷑ Immoderatio
.n. om̃is non salutem sed ꝑiculum affert
autem artisactor ac reꝑator
apud gretos ꝑhibetur apollo:
hanc filius eius esculapius laude uel
oꝑe ampliauit: Sed postꝙͣ fulminis ictu
esculapius interut int̾dicta fertur me¬
dendi cura et ars simul cum auctore
defecit. latuitq ꝑ annos pene qͥngentos
usq ad tempus artarxersis regis ꝑsarũ:
Tunt eam reuocauit in lucem: ypotra¬
tes ascleꝑio prẽ genitus in insula choo

Expanded text:
orporis vel tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio deniqorpus adversus externos ictus casusque servatur. De nMedicinae a modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, sed periculum affert.ae autem artis auctor ac repertor apud Graecos perhibetur Apollo. Hanc filius eius Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura; et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum. Tunc eam revocavit in lucem Hippocrates Asclepio patre genitus in insula Coo
Abbreviated transcription (Latin):
cum pedibus carere uideant᷑. costis
tamen et squamarum insibo raptãt.
quas a sũmo gutture usq ad unã
aluũ parili modo dispositas hñt.
Squanus enĩ quasi ungnib. costis
quasi cerurib ĩmittũt᷑. unde si in
qualibet corporis ꝑte ab aluo usq
ad caput ictu aliquo collidat᷑ debi¬
lis reddita cursum habere non pos
et motus corporis agebant᷑. Serpentes
diu dicuntur iuuere a deo ut depolita
uetere tunta senectutẽ deponere atq
ni iuuentu tem rediro ꝑhibent᷑. Tumice
lerpentum exie nũcupant᷑. eo quod
hus qñ senescunt se se exuunt. Quib
exuti in u̾mentã redeunt. Dicunt᷑
enĩ exuine et induiue. qr et exunt᷑
et indiuint᷑. Pitagoral dicit de me¬
dulla hominis mortui que in spma
est serpentem creari. quod etiã oiidiꝰ
ni methinorꝓboseorum libris cõmemo¬
rat dicens. Sunt qui cũ claulo pu¬
trefacta spina sepulchro. uiutari cre¬
dant humanas angue medullas. Qd

Expanded text:
cum pcum ptamen et squammarum nisibus repunt, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habent. Squammis enim quasi unguibus, costis quasi cruribus innituntur. Unde si in qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput aliquo ictu collidatur, debilis reddita cursum habere non poteet motus corporis agebantur. Serpentes autem diu dicuntur vivere, adeo ut deposita vetere tunica, senectutem deponere, atque n juventam redire perhibeantur. 47. Tunicae serpentum exuviae nuncupantur, eo quod iis quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in juventam redeunt. Dicuntur autem exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. 48. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina est, serpentem creari, quod etiam Ovidius in Metamorphosis libris commemorat, dicens: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulcro, Mutari credant humanas angue medullas. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
si hominũ tetig̾i̾t sanguinem. luca¬
nus. Noxia serpentũ est ad mirto san¬
guine pestis. Onne autẽ uenenum
frigidũ est. et ideo anima que ignea
est. fugit uenenũ frigidũ. Inna tura¬
lib bonis que nobis et irra tionalibo
animantibus uidemꝰ esse coĩa iiua
citate quadam sensus serpens ex cel¬
lit. unde et legit᷑ in genesi. Serpẽs
autem erat sapientioe omĩbus peco¬
ribus terre. Dicit autẽ pliuiꝰ si tre¬
ditutr quod serpentis caput si cum
duob euaserit digitis nicbilonnꝰ
uiuit. nñ et totũ corpus obicit pro
capite ferientibus. ⁊nguib uinu̾sis
hebes uisus est. zarom adu̾sum con¬
tuentur. nec frustra. cũ oculos non
in fronte habeant. sed in temporib¬
il deo ut ciciul audiant. quã aspici¬
ant. Nullũ autẽ animal cu tanta
celeritate linguã mouet. quam ser¬
pens. a deo ut t̾plicem linguam ha¬
bere iudeat᷑ͣ cũ una sit. Serpentũ
cũ qr eũt uiam humore designent.

Expanded text:
si hominis tetigerit sanguinem. Lucasi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus: Noxia serpentum est admisto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quia ignea est, fugit venenum frigidum, in naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivaci quadam sensus subtilitate serpens excellit. Unde et legitur in Genesi: Serpens autem erat sapientior omnibus animantibus terrae . Dicit autem Plinius, si creditur, quod serpentis caput, etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus objicit pro capite ferienti. Anguibus universis hebes visus est, raro in adversum contuentur: nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus, adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet, ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium cumque eunt via, humore designent
Abbreviated transcription (Latin):
colore iuditũ nomen habet. Est enu
stergo repictus. lucentib guitis in mo¬
dum stellarum. De quo oiudius. Ap
corpore guctis. Hic autẽ scorpionib
a deo contrarius traditur. ut uiso eo
p auorem hus afferat et torporem.
Sunt et alia serpenciũ genera ut
umodite. elephancie. camedra contes.
Postremo quantus nominũ. tantꝰ
mortiũ numecus. Onmes autẽ serpẽ¬
tes natura sua frigide sunt nec ꝑt᷑.¬
eunt msĩ qñ calescant. Nam qñ sũt
frigide nullũ tangunt. Unde et ue¬
uena eorũ plus die quã nocte nocent
Torpent enĩ noctis algore et merito
q frigide sunt nocturno rore. In se
enĩ adducunt uaporem corpori geli¬
de pestis et natura frigide. Unde et
et post ea ubi in illo calefactũ ipĩmn
urus exarlerit. statim hominem
extinguit. Uenenũ autẽ dictũ eo
ꝙ ꝑ uenas uadit. Infusa enĩ pestis
eius ꝑ uenas negetatione corporis
aucta discurrit. et ammã erigit.
unde non posse uenenũ nocere ni.¬

Expanded text:
colore inditum nomen habet; est enim colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in modum stellarum. De quo OvidiusMetamcorpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim quia frigidi sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem torporis gelidae pestis et natura frigidae. Unde et et postea ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem exstinguit. Venenum autem dictum quia per venas vadit. Infusa enim pestis ejus per venas, vegetatione coaucta discurrit, et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, ni
Abbreviated transcription (Latin):
las calcata momiordit. uix dolor aut
sensus. dentis fuit. Salpica serpẽs
est que non uidet. Unde cetula dit
ta. quod parua sit. et non habeat
oculos. Centupedia il multitudine
pedum dicta. lacertus reptile genus
est uocatus. ita quod brachia habe¬
at. Genera lacertorũ plura ut bo¬
trax salamandria. saura. stellio. bo¬
dia ualeat. Cuiꝰ int̾ omĩa uenena
uis maxima est. Cetera em̃ singulos
feruint. hec plur mios ꝑit̾ interunit.
Nlam si arboci ierepserit omia poma
inficit ueneno et eos qui ederint occi¬
dit. Que etiã si in puteum cadat.
ius ueneni eius potantes interficit.
Ista contra incendia repugnaus ignes
sola animaliũ extinguit. Uiuit enĩ
in medus flaminis siue dolore. et cõ¬
sumptione. et non solũ non urit᷑. sed
extinguit incendium. Saura lacer¬
tus qui qñ seuescit cecant᷑ ocłi eius.
et intrat inforam̃ parietis aspicien¬
tis contra orientem. et ortũ solis in¬
tendit. et illuminatir. Stellio de

Expanded text:
sas calcata momordit: vix dolor aut sas calcata momordit: vix dolor aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandrdia valeat; cujus inter omnia venena vis maxima est. Caetera enim singulos feriunt: haec plurimos pariter interimit; nam si arbori irrepserit, ominficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de
Abbreviated transcription (Latin):
tur greges armentoꝵ. et bubalos.
et plurimo lacte riguis se uberib
ninectit. et sugens mternuit. atq
iude a boum depopulatione boas
nomen accepit. Iaculus serpens
uolans. De quo lucanus. Iaculiq
uolutres. Exiliunt enĩ in arborib.
et dum aliquod animal obuium
habuerint iactant se super eumi
et perimũt. unde et ia culi dicti
sunt. In arabia auteni serpentes¬
sunt tũ alis que si rene uocant᷑.
que plus currunt ab equis. sed
etiam uolare dicunt᷑ quoꝵ tantũ
uirus est ut morsũ añ mors seq̃t᷑.
quar dolor. Obites dicta quod co¬
lorem harene habeat de qua poeta
nus obites. Concolor exustis atq
indis cretus harenis admoditꝰ. Seps
exigna serpens. q̃ non solũ corpus
sed et ossa ueneno cõsumit. Cuiꝰ
sa serpens tante exiguitatis. ut
cum calcatur non uideatur. Cuius
uenenum aute extinguit ꝙͣ senciat᷑
ut fa cies p̃uenta morte. nec t̾sticiã
guinis. aulũ. torta caput retro dip¬

Expanded text:
tur greges armentorum et bubalos, tur greges armentorum et bubalos, et plurimo lacte riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo Lucanus9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum ante mors insequatur quam dolor. Ophites dicta, quod colorem arenae habeat. De qua poetaLnus ophites concolor exustis atque indiscretus arenis ammodytes. Seps exiguus serpens, qui non solum corpus sed et ossa veneno consumit. Cuiussas serpens tantae exiguitatis fertur ut cum calcatur, non videatur. Cuius venenum ante extinguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte nec tristitiam guinis Aulum torto capite retro dip
Abbreviated transcription (Latin):
aquas. uest antes uicinam ciuita¬
ten. in quo uno meatu claulo mł¬
ti erũ pebant. qud̾ hercules iudẽs
loca ipã erussit. et sic a que mea¬
tus cdausit. Nlam ydra ab aqua dic
ta est. Chelidros serpens. qui et
chesidos dicit᷑. quasi cerim. qr et in
aquis et in terris moratur. Nam
hic per quam labit᷑ terraui fuma¬
re facit. Quã sit mater describit
Seu terga expirant spumancia
uirus. seu terra fumat. qua teter
labitur anguis. Et lucanꝰ. Tracti¬
q uia fumante chelidri. Semper
directus ambulat. Nam si torserit
se dum turrit statim crepat. Rina¬
trix serpeus aquã ueneno inficiens.
In quotũq em̃ fonte fui̾t eũ uene¬
no ĩmiscet. De quo lucanus. Ama¬
tr ix molator aque. Cencris serpent
ficit. De quo lucanus. Et semper
as serpens. que semꝑ in cauda am¬
bulat. et sulcũ facere iudetur. De
qua idem lucanus. Quo contentꝰ
iter cauda fulcare parias. Boas¬
anguis italie. ĩmensa mole ꝑsequi¬

Expanded text:
aquas uastantes uicinam ciuitaaquas uastantes uicinam ciuitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua ta est. Chelydros serpens, qui et chersydros, quasi †cerim†, quia et in aquis et in terris moratur; nam Hic per quam labitur terram, fumare facit: quam sic Macer describit 8: Seu terga expirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus9, 711: Tractique via fumante chelydri. Semper autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. trix, serpens aquam veneno inficiens. In quocunque enim fonte fuerit, eum veneno immiscet, de quo Lucanus: Et Natrix violator aquae. 26. Cenchris, serpens ficit. De quo Lucanus: Et semper as, serpens, qui semper in cauda ambulat, et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus: Et contentus iter cauda anguis Italiae inmensa mole, persequi
Abbreviated transcription (Latin):
xuosus plusꝙͣ alii serpentes. it a ut
spinam non habere uideat᷑. Scita¬
lis serpens uocatus quod tanta p̃ful¬
get tegi uarietate.ut notarũ gr̃a
aspicientes retardet. et quia rep
Tanti autem feruoris est ut etiam
hiemis tempore exuiuas corporis fei¬
uentes exponat. De quo lucanus.
Et stitalis sparsis etiam nũc sola
priunis exumas positura suas. An.¬
ta. unũ in colo suo alterũ in cauda.
Currens ex utroq capite tractu cor¬
poris cirailato. Hec sola serpentiũ
fagori se cõmittit. Prima om̃iũ
procedens. de qua ideni lucanus.
Et grauis in geminũ uergens ca
in aqua uiuens. Greci enĩ aquã
ydros uocant. Idros a quatilis sec¬
pens a quo tacti obturgescunt.
Cuius quidã morbũ boam dñt. co
quod fimo bonis temedietur. Ydea
dtaco multorũ capitum. qualis
fuit in lerna palude archadie.
Hec latine ex cedra dicit᷑. quod
uno ceso t̾a capita erurgebant.
sed hoc fabulosum est. Nlam con
stat ydram locũ fuisse enomentẽ

Expanded text:
xuosus plus quam alii serpentes, ita ut xuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. Scytale serpens vocata, quod tanta praefulget tergi varietate ut notarum gratia aspicientes retardet; et quia reptTanti autem fervoris est ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventis exponat. De quo Lucanus9, 717: Et scytale sparsis etiam nunc sola pruinis exuvias positura suas. Ampat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium procedens. De qua idem Lucanus9, 719: Et gravis in geminum vergens capin aqua vivens; Graeci enim aquam ὑδωρ vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum est; nam stat Ydram locum fuisse uomentem
Abbreviated transcription (Latin):
tine situla dicit᷑. qr quẽ momordit
situ interimit. Ipnalis genus aspi¬
dis dicta quod sompno necat. Hanc
igit᷑ cieopatra apposuit. et ita sop̃
no qͣr morte soluta est. Emorois
aspis nũcupatus. quod sanguinem
sudet. quib ab eo morsus fuerit ita
ut dissolutis uenis quicquid uite
est ꝑ sanguinem euocet. Grece enĩ
sanguis emath dicit᷑. Presteraspis
semper ore patenti et naporanti
turrit. Cuiꝰ poeta sic memunt. Or¬
ẜ discend ens auidus fumancia p̃st̃
hic quem ꝑcusserit discendit᷑. enormi¬
ꝑ corpulencia necatur. Extubantũ
putredo sequitur Seps tabitus aspis
qui dũ momord̾i̾t hominẽ. statĩ eũ
consumit. ita ut liquefiat totus in
ore serpentis. Cerastes aspis dictus
nulia arictum. Cerasta eñ greci
cornua dicunt. Sunt emĩ illi qua
animalia ꝑimit. Totum enĩ corpus
tegit a renis. nec ullum indiciũ sui
prebet nisi ex ea ꝑte qua mutatas
aues uel aiãlia capit. Est aũt fle¬

Expanded text:
tine situla dicitur, quia quem momorderit tine situla dicitur, quia quem momorderit siti perit. Hypnalis, genus aspidis, dicta quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra adposuit, et ita morte quasi somno soluta est. Haemorrhois aspis nuncupatus quod sanguinem sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evocet. Graece enim sanguis αἷμα dicitur. Prester aspis semper ore patenti et vaporanti currit. Cuius poeta sic memin distendens avidus fumantia prester. Hic quem percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictuslia arietum. Cerata graeci cornua dicunt. Sunt autem illi quaanimalia perimit. Totum enim tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem fle
Abbreviated transcription (Latin):
ta. quod iu pariat. Nam cũ uent̾¬
non expectantes maturã nature
solutionem. corrosis eius laterib
corpore nodi. fert᷑ autẽ quod mas¬
culus ore inserto iꝑe semen erpu¬
at illa ex uolutate libidinis in ra¬
biem u̾sa cap̃ maris ore receptum
pretidat. Ita fit ut parens uter
pereat. masculus dum coit. dũ
parturit fenima. Ex iuꝑa autem
fiunt pastilli. qui tyriaci uocant᷑
agrecis. Aspis uotata. quod mor¬
sũ uenena ĩmittat et spargat.
los enĩ greci uenenũ dicunt. Et
ide aspis quod morsu uenena to
interimat. Huiꝰ diũsa gna et spẽs
et dispares effectus ad nocendum.
fertur autẽ aspis cum ceperit pati
in cantatorem qui eai quibusdã
carminib propriis euocat. ut eum
de cauerna producat. illa cũ erue
noluerit unã aurem in t̾ra p̾mit
alteram cauda obturat et oꝑit
atq ita uoces illas magitas non
audiens non exit ad mcantantẽ.
Dipsa autẽ genus aspidis. qui la¬

Expanded text:
ta, quod vi pariat. Nam cum ventta, quod vi pariat. Nam cum ventnon exspectantes maturam naturae solutionem, corrosis ejus lateribuscorpore nodi. Fertur autem, quod masculus ore inserto viperae semen exspuat, illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa, caput maris ore receptum praecidat, et ita fit ut parens uterque pereat, masculus scilicet dum parturit, femina. Ex vipera autem fiunt pastilli, qui θηριακοὶ vocantur a Graecis. Aspis vocata, quod morsu venena inmittat et spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Huius diversa genera et species, et dispares effectus ad nocendum. Fertur autem aspis, cum coeperit pati incantatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat ut eam de caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incantantem. Dipsas, genus aspidis, qui La
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ideo huic ad mortem faciendã
uenena non esse necessaria quia
si quã ligau̾i̾t occidit. A quo nec
elephans tutus est corporis sui ma¬
gnitudine. Nam circa semitas
delitescens. ꝑ quas elephanti soli¬
to gradiuntur cura eoꝵ nobis il¬
ligat ac suffocatos ꝑunit. Gigu¬
tur autẽ methiopia et india. m
ipõ incendio iugis estus. Basilitꝰ
grece latine inter pretat᷑ regulus
eo quod rex serpentium sit adeo
ut eum uidentes fugiant qr affia¬
tu suo eos necat. Ilam et hominẽ
uel si aspiciat interiuit. Si qo
et eius aspectũ nuilla auis uolans
illesa trã sit sed qmͣ uis procul sit
eiusꝰ ore cõbusta deuoratͣ. ame
inferunt cauerms in quibus dile¬
tescunt. Itaq ea iusa fugit que
illa sequit᷑ et occidit. llicbilemon
pareus ule rerũ. sine remedio iil¬
stituit. Est om̃ĩum longitudine
sempedalis. albis matulis linatus.
Reguli autem sicut scorpiones arẽ¬
çia queq sectantur. et pͦquã ad

Expanded text:
sed ideo huic ad mortem faciendam sed ideo huic ad mortem faciendam venena non esse necessi quem ligaverit, occidit. A quo nec elephas tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens, per quas elephanti solito gradiuntur, crura eorum nodis illigat, ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia, et India in ipso incendio jugis aestus. 6. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat, nam et hominem, vel si aspiciat, interimit. Siquidem ad ejus aspectum nulla avis volans illaesa transit, sed quamvis procul sit, ejus ore combusta devoratur. 65 inferunt cavernis in quibus delitescit. Itaque ea visa fugit, quem illa persequitur, et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis, albis maculis lineatus. 8. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
mente. Colubrum ab eo dictum
quod colat umbras. uel qd̾ in lubri¬
cos tractus flexib sinuosis labit᷑.
Nam lubricũ dicit᷑ quicquid labit᷑.
dum tenet᷑ ut piscis serpens autem
nomen accepit.qr occultis accessi¬
bus serpit. Non enĩ a ꝑtis passib
sed squamarũ minutilłimis insib
repetit. Illa autẽ que quatuor pe¬
dibus intunt᷑ sicut lacerte et stel¬
liones. non serpentes sed reptilia
nominant. Serpentes autem
reptilia sunt quia uentre et pec¬
tore reptant. Quoꝵ tot uenena
quot gn̾a. tot ꝑnices quot species.
tot dolores quot colores hñtur.
hunc greci drancontã uocant et
diriuatum est in latinũ ut draco
diceret᷑. Qui sepe ab speluntis
abstractus fertur in aerem. con¬
citaturq propter eũ aer. Est e nĩ
tristatus. ore paruo. et artis fistu¬
lis ꝑ quas trahit spm̃. et linguã
ererit. uini aut̃ non in dentibus ẜ
in caudam habet. et uerbere potiꝰ
ꝙͣ ictu. noce. In noxius aut̃ uenens

Expanded text:
. . 2. Coluber, ab eo dictus, . . 2. Coluber, ab eo dictus, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibusNam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, sernomen accepit, quia occultis accessibus serpit: non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem, quae quatuor pedibus nituntur, sicut lacerti et stelliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia pectore et ventre reptant, quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur.Hunc Greci Dracontam vocant; unde derivatum est in latinum diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo, et arctis fistulis, per quas trahit spiritum, et linguam exerit. Vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis:
Abbreviated transcription (Latin):
dat. ita formice complerib trahi¬
tur. formita dicta. ab eo quod ferat
micas. farris. cuiꝰ sollercia multa¬
est. Prorudet enĩ in futurũ. et
preparat estate quod hieme come¬
dat. In messe autẽ eligit t̾ticum.
ordeu non tangit. dũ p̾luit ei suꝑ
frumentũ totũ eicit. Dicuntur
eruunt quas custodiũt ne quisau¬
ferat. captantesq ad uetem ꝑ se¬
quũt᷑. formitaleon obhoc uotatus
qr est formitarũ leo. uel certe for¬
mita pariter et leo. Est enĩ animal
paruũ.formicis satis infestũ. quod
se in puluere abscondit. et formi¬
cas frumenta gestantes int̾ficit.
pro uide aũt leo et formita uocatꝰ.
qr alns animalib. ut formica est.
ntis autẽ ut leo est. cap̃ .iiii.¬
Genus quod contorequeri.
et comte plari potest. Et nide an¬
gius. quod angulosus sit. et nũꝙͣ¬
rectus. Angue̾s autem apud genͭ¬
tiles progenis lucoꝵ erant hĩti
semper. unde ꝑsius. Pinge duos
angues. pueri sacer est lotus. extͣ

Expanded text:
dat, ita formicae complexibus trahidat, ita formicae complexibus trahitur. 9. Formica dicta, eo quod ferat micas farris, cujus solertia multa. Providet enim in futurum, et praeparat aestate quod hieme comedat. In messe autem elegit triticum, hordeum non tangit. 63 Dum pluit ei super frumentum, totum ejicit. Dicuntur eruunt, quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. 10. Formicoleon, ob hoc vocatus, quia est, vel formicarum leo, vel certe formica pariter, et leo. Est enim animal parvum, formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta portantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus ut formica est, formicis autem ut leo est. CAPUT IV.genus, quod complicari et contorqueri potest, et inde anguis, quod angulosus sit et nurectus. Angues autem apud gentiles pro geniis locorum erant habiti semper, unde et Persius: Pinge duos angues, pueri, sacer est locus .
Abbreviated transcription (Latin):
absq oculis. Semꝑ terram fodit̃.
et humum egerit. et radices subt̾
frugib comedit. quasi greci afala¬
ca uocant. Glires dictisunt. ꝙr
pnigues eos efficit sompnus. Nã
gliscere dicimꝰ crescere. Hyeme
enini tota dormiunt et ĩmobiles
quasi mortui iacent. tempore
Cot a in dormit᷑ hyemil et pinguior
illo. Tempe sum cũ me nil inisĩ somp¬
ꝑtum. quod ex m̃ dicit᷑ nominatũ. eo
quod subrigit se qñ spinis suis clau¬
dit᷑ͣ quibus undiq protectus est cõ¬
tra insidias. Nam stata ut aliquid
presen serit p̾mũ se subrigit. atq in
globum comui̾sus in sua se arma re¬
colligit. Huiꝰ prudencia quedam est
Nam dum abscidi̾t unant de uite
supmnus se se uolutat suꝑ eam. et
sic eam exibet natis suis. Grillus
nomen ht̃ a sono uotis. hic retro am¬
bulat. t̾ram terebrat. stridet noc¬
tib. uenat᷑ eũ formica cirtũligata
capillo in cauernam eiꝰ coniecta.
afflato prius puluere. ne se abscõ¬

Expanded text:
absque oculis, semper terram fodit, absque oculis, semper terram fodit, et humum egerit, et radices subter frugibus comedit; quam Graeci ἀσφάλακα vocant. Glires dicti sunt quia pingues eos efficit somnus; nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt et inmobiles quasi mortui iacent, tempore ota mihi dormitur hiems et pinguior illo tempore sum, quo me nil nisi somppertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se, quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Hujus prudentia quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. 8. Grillus nomen a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus; venatur eum formica circumligata capillo in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscon
Abbreviated transcription (Latin):
uel quod fauos petat. et assidue
quicquid uero ex eo tͣhit.
latinũ fit. Aln dicunt mures qd̾
ex humore terre nascant᷑. Nam mus
t̾erã uñ et humiꝰ. huis in plem lumo
iecur crescit. sicut quedam mati.¬
tima augentur. que ⁊ursus minu¬
ente luna deficiunt. Sorex latinũ
est eo quod rodat. et in modum ser¬
re precidat. Antiqui autẽ soricem
longum. nã telũ a longitudine dic¬
tumꝰ. hec ingemo subdola indomi¬
bus ubi nutrit catulos suos trans¬
fert mutat q sedem. Serpentes
etiã et mures ꝑsequit᷑. Duo aũt
sunt gna mustellaꝵ. Alterũ enĩ
siluestre est. distans magintudine
quod greci rectidas uocant. Alterũ
in domib oberrans. falso autem
opinant᷑ qui dicũt mustellã ore
concipere aure effundere ꝑtum.
solifuga dicit᷑. quod diem fugiat.
In metallis argenteis plurmia est.
occultum regans et per impruden¬
ciam suꝑ sedentib pestem facit.
Talpa dicta quod sit dãnata per.¬
petua cecitate. tenebris. Est enĩ

Expanded text:
el quod favos petat et assidue quidquid vero ex eo trahit Latinum fit. Alii dicunt mures quod ex humore terrae nascantur; nam mus terra, unde et humus. His in plenilunio iecur crescit, sicut quaedam maritima augentur, quae rursus minuente luna deficiunt. Sorex Latinum est, eo quod rodat et in modum serrae praecidat. Antiqui autem soricem longus; nam telum a longitudine dictum. Haec ingenio subdola in domibus, ubi nutrit catulos suos, transfert mutatque sedem. Serpentes etiam et mures persequitur. Duo autem sunt genera mustelarum; alterum enim silvestre est distans magnitudine, quod Graeci ἴκτιδας vocant; alterum in domibus oberrans. Falso autem opinantur qui dicunt mustelam ore concipere, aure effundere partum. solifuga dicitur, quod diem fugiat. In metallis argentariis plurima est, occultim reptans, et per inprudentiam supersedentibus pestem facit. Talpa dicta, quod sit damnata caecitate perpetua tenebris. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
runt: Hi apud hebreos nathinei uocãt᷑
Lectores a legendo. psalmiste. a psalmis
canendis uocati. Illi eñ p̃dicant pplis
quid sequantur. isti canunt ut excitẽt
ad compunctionẽ anmos audiencium.
Licet et quidam lectores it a miseranter
et pronũtiatores uocant. quod por ro

Expanded text:
runt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. runt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miseranter pet pronuntiatores vocantur, quod porro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qͣi filamines: Uerum festis dieb
filo depõito pilleum imponebant. pro
sacerdocii eminencia. Prelbiter grece
latine senior int̾ pretat᷑. non pro etate
uel decrepita senectute. sed propter
honorem et dignitatem quã acceperũt
presbiteci nominant᷑. Ideo aut̃ et pbri
sacerdotes uocant᷑. qr saceũ dant sicut
epĩ Quia licet suit sacerdotes tñ
pontificatus apicẽ non habent. qr
ne crismate frontẽ signant nͨ paui¬
clitum spm̃ dant. quod soli deberi e¬
piscopis lectio actuũ apłorum demon¬
strat.Unde et apud ueteres idem
dignitatis est hoc etatis: Leuite ex
noiẽ aluctoris uocati. de leui .n. leuite
exorti sunt. a quibus in templo dei mustici
Quia licut in lacerdote conlecratio
ita in diacono ministern dispensatio
habetur. Ippodiaconoes grece quos
nos subdiacones dicimus: Qui ideo
sic appellant᷑. qr subiacent p̃ceptis
in templo dei a fidelibus ipĩ suscipiunt
et leuitis suꝑ ponendas altaribus defe¬

Expanded text:
sunt, quasi filamines. Verum festis diebus sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter honorem et dignitatem, quam acceperunt, presbyteri nominantur. Ideo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dantsint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde et apud veteres idem dignitatis est, hoc aetatis. Levitae ex nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici quia sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et levitis superponendas altaribus defe
Abbreviated transcription (Latin):
popłoꝵ infra se positorum mores et uitã:
Pontifex p̾nceps lacerdotũ est qͣi ma
sequentiũ: Ipẽ et sũmꝰ sacerdos ipẽ¬
et põtifex maximꝰ mĩcupat᷑. Ipẽ enim
efficit sacerdotes atq leuitas. Ipẽ om̃s
ordines ecclesiasticos disponit. ip̃e quod
unuquisq face̾ debeat ostendit: Ante
aut̃ pontifices reges erant: Nam maioꝵ
hec erat consuetudo. ut rexesset sacer¬
dos uel pontifex. Unde et romani imꝑa¬
tores pontifices dicebant᷑. Uites  in
mentis appellatus. eiꝰ signifitatio multi¬
plex est. Nam mͦ sacerdotẽ mͦ prophetã
significat. mͦ poetam. antistes lacerdol
dictus ab eo ꝙ ante stat. Prmmiꝰ est .ii.
compoĩtum ex greco et latino. quali
pilleum. ini quoerat breuis iurga. de¬
suꝑ habens lane aliquid Quod cum ꝑ
estum ferre non possent. filo tantũ
capita religare teperunt: Nam nudis
penitus eoł capitib incide̾ nephas erat
uñ a filo quo utebant᷑ flamines dicti

Expanded text:
populorum infra se positorum mores et vitam. populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex est princeps sacerdotum, quasi via sequentium. Ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unusquisque facere debeat ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam maiorum haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et Romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellatos, cuius significatio multiplex est. Nam modo sacerdotem, modo prophetam significat, modo poetam. Antistes sacerdos dictus ab eo quod ante stat. Primus est enim conpositum ex Graeco et Latino, quasi pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti
Abbreviated transcription (Latin):
locum: Et iõ qr sũmo honore fungit᷑
tali rõne censetur. sicut romanus.
anthiochenꝰ. et alexandrinꝰ: Archiep̃t
greco uocabulo quod sit sũmus ep̃õꝵ.
Tenet enĩ uitem apłitam. et p̃sidet
Metropolitani autem a mẽsura tiui¬
tatum uocati: Singulis enim pro¬
iuĩciis p̾minent. quoꝵ auctoritati et
doctrine ceteri sacerdotes subiecti sunt.
sine quibus nichil teliquos epõs agere
liceat Sollicitudo enĩ totiꝰ promĩtie
ipĩs cõmissa est. Onmes autẽ suꝑius
desinati ordines uno eodemq uocabulo
ep̃i noĩant᷑. sed iõ p̾uato noĩe quidam
utunt᷑. propter distinctionẽ potestatũ
politanus a mensura ciuitatum : Epãtꝰ
autem uocabulum inde dictũ est. ꝙ ille
qui suꝑefficit᷑ suꝑintendat. curã scilicet
subditoꝵ gerens: Seopiti emĩ latine
intendere dicit᷑. Epy suꝑdicit᷑. Epĩ aũt
grece latine speculatores int̾ p̃tantur
Nam speculator est prepoĩtus in eccłia
dictus eo quod speculet᷑ atq ꝑspiciat

Expanded text:
locum; et ideo, quia summo honore fungitur, tali nomine censetur, sicut Romanus, Antiochenus et Alexandrinus. Archiepiscopus Graeco vocabulo quod sit summus episcoporum. Tenet enim vicem apostolicam et praesidet eris. Metropolitani autem a mensura civitatum vocati. Singulis enim provinciis praeeminent, quorum auctoritati et doctrinae ceteri sacerdotes subiecti sunt, sine quibus nihil reliquos episcopos agere licet. Sollicitudo enim totius provinciae ipsis commissa est. Omnes autem superius designati ordines uno eodemque vocabulo episcopi nominantur, sed inde privato nomine quidam utuntur, prolitanus a mensura civitatum. Episcopatus autem vocabulum inde dictum, quod ille qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Scopin enim Latine iGraece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia, dictus eo quod speculetur atque perspiciat
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ ꝯspectu remoti heremum et
desertas solitudines appetentes: Nam
heremum dicit᷑ qͣi remotum: Abba aũt
pater. Quod paulꝰ romanis scribens
exposuit dicens. in quo clamamus abba
pater In uno .n. noiẽ duabus usus¬
est linguis: Dicit em̃ abba syro nomine
ꝑatrem. et rursus latine nominat ta¬
itidẽ patreni xii. de cet̾is fideliũ

Expanded text:
hominum conspectu remoti, eremum et hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. Abba autem pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit dicens 8, 15: 'In quo clamamus: Abba pater': in uno nomine duabus usus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rursus Latine nominat itidem patrem. De ceteris fideli
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur: Inuocant enĩ suꝑ cathecu¬
minos uel suꝑ eos qui hñt spm̃ ĩmũdũ.
noniẽ dm̃ ihũ xp̃i adiurantes per eũ
ut egrediatur abeis. Ostiarii idem
testamento electi sunt ad custodiam
templi ut non ingrede̾t᷑ illuc ĩmũdus
in oñi re. Dicti autem oltiarii quod
presint ostiis templi:. Ip̃i em̃ cenentes
clauem omiã intꝰ extraq custodiunt.
atq int̾ bonos malos q hñtes iudiciũ
fideles recipiunt respuunt infideles
nos em̃ grece singularitas dicit᷑. ergo
si solitaruis int̾pretat᷑ nocabulum
monachi. quid facit in turba qui solus
est: Plura sunt aut̃ gnͣa monacho¬
rum: Cenobite quos nos in cõmune
uiuentes possumꝰ appellare. Cenobiũ
enim plurimorũ est: Anachorite sunt
qui post cenobialem uitam deserta petũt.¬
et soli habitant ꝑ deserta: et ab eo quod
procul ab hom̃bus recesserunt tali noiẽ
nũcupantur Sed anachorite helyam
et iobannen. cenobite apłos imitant᷑
Heremite hn sunt qui et anachorite ab

Expanded text:
ocantur. Invocant enim super cathecumenos, vel super eos qui habent spiritum inmundum, nomen Domini Iesu, adiurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ostiarii idem Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur eum inmundus in omni re. Dicti autem ostiarii, quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes iudicium fς enim Graece singularitas dicitur. Ergo si solitarius interpretatur vocabulum monachi, quid facit in turba qui solus est? Plura sunt autem genera monachorum. 2. Coenobitae, quos nos in commune viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. 3. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petuet soli habitant per deserta; et ab eo, quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur; sed anachoritae Heliam et Iohannem, coenobitae Apostolos imitantur. Eremitae hi sunt, qui et anachoritae, ab
Abbreviated transcription (Latin):
genera dñt in arte musica sicut ea docti
homines latine dicere potuerunt. p̃centor
et succentor: Prcentor scilicet qui uocẽ
p̃mittit in cantu. luccentor autẽ qui
subsequent̾ cauendo respondet: Con¬
tentor aut̃ dicit᷑ qui consonat. Q̾ aut̃
non consonat nec ꝯcunt. nec cõcentor
erit. Acoliti grece. latine ceroferarndñr.
a deportandis cereis qñ legendum est
eiu ãgłm. aut sacrificium offerendum.
Tunc eñ accendunt luminaria et ab
eis deportant᷑. non ad effugandas tene¬
bras dũ sol eodẽ tp̃r rutiłet. sed ad
signum leticie demonstrandum. ut sub
typo luminis corꝑalis illa lux ostendatͣ

Expanded text:
genera dicuntur in arte musica sicut ea docti homines Latine dicere potuerunt, praecentor et succentor. Praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu: succentor autem qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur qui consonat: qui autem non consonat, non concinit, nec concentor erit. Acolyti Graece, Latine ceroferarii dicuntur a deportandis cereis, quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum; tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur
Abbreviated transcription (Latin):
cupiens scire incognita sibi pabula.
taurũ a ceteris digredientem usq
ad insulam nauigio prosecuta est.
Emꝰ regressu m̾sule fertilitatẽ
cognostentes ligures. utibus ibi
dicitur. a cirno herculis filio habi¬
tata. De qua uirgilius. Eirnca
taros. Diidit᷑ autẽ a sardinia.
xx. miliũ freto tincta ligustici eqͦ¬
ris sinu. ad prospectum it alie.
Est autẽ multis promũ torns an¬
gulosa gignens letissima pabula.
et lapidem quẽ tatonicem greci
uotant. Ebosus insula hispane
dicta quod a zomo nõ procul sit.
dist.it. cuiꝰ terram serpentes fi¬
gunt. huic contraria est colubri¬
a que referta est anguibus.
Baleares insule hispame due sunt.
afrosiades. et gẽmaside. maior et
minor. Uñ et casuulgus maioricã
et minoricã nũcupat. In hus pͥmũ
insulis inuente sunt funde. de
quibus lapides emictunt᷑. und et
baleares dicte. bali enĩ grece mit

Expanded text:
cupiens scire incognita sibi pabula, cupiens scire incognita sibi pabula, taurum a caeteris digredientem usque ad insulam navigio persecuta est. Cujus regressu insulae fertilitatem cognoscentes Ligures ratibus ibi dicitur a Cyrno, Herculis filio, habitata. De qua Virgilius: Cyrnea taxos. Dividitur autem a Sardinia viginti millium freto, cincta Ligustici aequoris sinu ad prospectum Italiae. Est autem multis promontoriis angulosa, gignens et laetissima pabula, et lapidem, quem Cathochiten Graeci vocant. Ebosus insula Hispaniae, dicta quod a Zanio non procul sit, distat, cujus terram serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae foeta est anguibus. Baleares insulae Hispaniae duae sunt: Aphrosiades et Gymnasie, major et minor. Unde et eas vulgus Majoricam et Minoricam nuncupavit. In his primum insulis inventae sunt fundae, quibus lapides emittuntur. Unde et Baleares dictae; ballein enim Graece emit
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑatio a continenti in fronte nar¬
bonensis proiũtie. qua rodanus
fluuius in mare exit. Dicte aũt
dinẽ sint posite. Sardus hercule
procreatus. cũ magna multitudi¬
ne alibia profectuł. sardimam ot¬
cupanit et ex suo notabulo insule
nomen dedit bec in affrico marĩ
diem et septẽt̾onem uertuntur.¬
tibus grecorũ: ichus appellata ẽ.
Terra patet in longitudine milia
listuga tmĩ animal exiguũ homĩb
pnitiosum. uenenũ quoq ibi non
nascitur. ñ herba ꝑ sc̾ptores plu¬
rimos et poetas memorata api¬
astro similis. que homĩbus rictũ
contrabit. et quasi ridentes inte
furibus cecitatem. si sacramẽto¬
dato oculos aquis eiꝰ tetigerint.
Corsite insule exordium. incole
ligures dederunt. appellantes eã
ex̾ nomine ducis. Nam quedã corsa
mulier. ligus noiẽ. cũ taurũ ex
grege quẽ prope littora regebat.
t̾nsineare solitũ. atq ꝑ int̾ualla
corpore aucto remeare uideret.

Expanded text:
spatio a continenti in fronte Narspatio a continenti in fronte Narbonensis provinciae, qua Rhodanus fluvius in mare exit. Dictae autem dinem sint positae. Sardus Hercule procreatus cum magna multitudine a Libya profectus Sardiniam occupavit, et ex suo vocabulo insulae nomen dedit. Haec in Africo mari diem et septentrionem vertunttibus Graecorum Ἴξνος appellata est. Terra patet in longitudine milia lifuga tantum, animal exiguum hominibus perniciosum. Venenum quoque ibi non nascitur, nisi herba per scriptores plurimos et poetas memorata, apiastro similis, quae hominibus rictus contrahit et quasi ridentes interfuribus caecitatem, si sacramedato, oculos aquis ejus tetigerint. Corsicae insulae exordium incolae Ligures dederunt, appellantes eam ex nomine ducis. Nam quaedam Corsa nomine, Ligur mulier cum taurum ex grege, quem prope littora regebat transnatare solitum atque per intervalla corpore aucto remeare videret,