comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris glorie cupidi erant. One
est humane laudis cupidi¬
tas.nisi suꝑbe mentis elatio.¬
uult de se estimari: quod in
se habere non stuoet. Alcer
est interius. alter foras uide¬
ri desiderat. Humilitas uero
gloriam querit a solo dõ. suꝑ¬
pia ab hominibus. Idõ iohan¬
nes baptista ab ipsa ueritate¬
tam excellent̾ laudatus ẽ. ut
non esset harundo uento a¬
gitata: qr non humanȩ lau¬
dis nec odiose uituꝑationis
aura flante. flexibilis fuit.
dõ gloriam habuit a dõ xp̃o.
quia gloriam non quesiuit
humanam. Nolite putare
quia ego accusaturus sim uos
apud patrem: est qui accusat
uos moyses de quo uobis ma¬
rime sꝑatis. Ideo non accu¬
so:quia non ueni damnare.
s saluare. Moyses uero ac¬
cusat: quia increduli estis uo¬
ci illius. De me scripsit. dũ
ait. Prophetam uobis susci.¬
tabit dñs de fratribus ur̃is:
tamquã me. ipsum audietis
te. Urit. omĩs anima que
non obedierit ꝓphete illi:
exterminabitur de poplõ

Expanded text:
ris gloriae cupidi erant. Quid ris gloriae cupidi erant. Quid est humanae laudis cupiditas, nisi suVult de se aestimari, quod in se habere non studet. Alter est interius, alter foris videri desiderat. Humilitas vero gloriam quaerit a solo Deo, superbia ab hominibus. Unde Joannes Baptista ab ipsa Veritate excellenter laudatus est, quod non esset arundo vento agitata ; quia non humanae laudis, nec odiosae vituperationis aura flante flexibilis fuit, ideo gloriam habuit a Deo Christo, quia gloriam non quaesivit humanam. Nolite putare quia ego accusaturus sim vos apud Patrem. Est qui accusat vos Moyses, de quo vos maxime speratis. Ideo non accuso, quia non veni damnare, sed salvare. Moyses vero accusat, quia increduli estis voci illius. De me scripsit, dum ait: Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus de fratribus vestris, tanquam meipsum audietis te. Et erit omnis anima, quae non obedierit Prophetae illi, exterminabitur de populo
Abbreviated transcription (Latin):
noui uos: quia dilectionem
dĩ non habetis in uobis. Idõ
dilectionem dĩ non habue¬
runt.q non crediderunt in
eum: qui non uenit facere uo¬
luntatẽ suam. s uoluntatẽ
eius qui misit illum. Ideo sub¬
uinait. Ego ueni in nomine
patris mei. et non accepistisin
Id est ñ credidistis in me: Su
ideo ueniebam in mundum.
ut glori ficͣetur nomen patris
Si alius uenerit in nomine suo
illum accipietis. Quis est qui
uenit in nomine suo. nisi ile
qui gloriam ꝓpriam querit.
& non illius qui misit illum
Quis est quem accepturi erunt
uidei. nisi antichristũ: qui uen¬
turus ẽ gloriam querere. ꝓpͥa
et hoc erit illis pena peccati
quia noluer unt ueritati cre¬
dere: et credent mendatiu̾m
Ouomodo potestis uos crede¬
re qui gloriam ad inuicem
accipitis: et gloriam que est¬
a solo dõ non creditis: Con¬
sideranoum ẽ intentius quan¬
tum sit iactantie: & humane
laudis ambitio malũ ꝓ qͦ
ipsa ueritas ait. creclere nõ
posse quosoam: quia secula¬

Expanded text:
os, quia dilectionem Dei non habetis in vobis. Ideo dilectionem Dei non habuerunt, quia non crediderunt in eum qui non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum . Ideo subjunxit; Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me. Id est, non credidistis in me, qui ideo ut glorificaretur nomen Patris. « Si alius venerit in nomine suo, illum accipietis. » Quis est qui venit in nomine suo, nisi ille qui gloriam propriam quaerit, et non alius qui misit illum? Quis est quem accepturi erant Judaei, nisi Antichristum qui venturus est gloriam quaerere propriam? Et hoc erit illis poena peccati, quia noluerunt veritati credere, et credent mendacio. « Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis, et gloriam quae est solo Deo, non quaeritis? » Considerandum intentius quanta sit jactantiae et humanae laudis ambitio malum, pro quo ipsa Veritas ait, credere non posse quosdam, quod saecula
Abbreviated transcription (Latin):
quare ab homine testimoni¬
um non accepisset. quiꝰ ha¬
bet testimonium patris. &
oꝑũ testimonia: s habet ma¬
iusquam sunt hominũ. Er¬
go hȩc missio. incarnatio ẽ
xp̃i. Incarnatio uero xp̃i:¬
ro nr̃a est. in ipsa ueritate:
que ait. Ego ueni ut uitã
habeant: et habundantius
habeant. Sub uinait uero
hiuc testimonio patris. de
ipso patre. quod uidei uel
magis om̃s infideles. exce¬
catis mentibus ueritatem
diuinitatis non possunt ac¬
eiis audistis uinquã. neq spe.¬
ciem eius uidistis. & uerbum
eius non habetis in uobis ma¬
nens. Dicit apłs. Non enim
auditores legis iustificati sũt.
s factores uerbi dĩ. Id est fili¬
us dĩ non manet in illoꝵ cor¬
dibus: qui non seruant qđ
audiunt. Quod uero ait. neq
uocẽ eius audistis. neq speciẽ
eius uidistis: in hoc ostendit
substantiam diuinitatis in¬
conp̃hensibilem ẽẽ et inuisi¬
bilem: et uocem eius non car¬
nalibus audire potuisse auri

Expanded text:
quare ab homine testimoniquare ab homine testimonium non accepisset, quia habet testimonium Patris, et operum testimonium, sed habet majus quam sunt hominum. Ergo haec missio, incarnatio est Christi: incarnatio vero Chrisa veritate, qua ait: Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. Subjunxit vero huic testimonio Patris de ipso Patre, quod Judaei vel magi, omnesque infideles, excaecatis mentibus veritatem divinitatis non possunt acejus audistis unquam, neque speciem ejus vidistis, et verbum ejus non habetis in vobis manens. Dicit Apostolus: Non enim auditores legis justificati sunt, sed factores verbi Dei . Id est, Filius Dei non manet in illorum cordibus qui non servant quae audiunt. Quod vero ait: Neque vocem ejus audistis, neque speciem ejus vidistis, in hoc ostendit substantiam divinitatis incomprehensibilem esse, et invisibilem, et vocem ejus non carnalibus audiri p
Abbreviated transcription (Latin):
petrus apls. Habemus corr¬
tiorem ꝓpheticũ sermonem.
cui bene facitis intendentes
quẽ ad modum lucerne lucẽti
in obscuro loco: donec dies lu¬
cescat. & lucifer oriatur inco.¬
dibus ur̃is. Iucerna itaq ꝓ¬
magna lucerna. Quid apłi.
non lucerne: etiam ipsi lucer¬
ne plane Solusenĩ ille. non
lucerna. Non enĩ accenditur
et extinguitur: s est lux uera
quȩ inluminat omẽm homi¬
nem uenientẽ in hunc mun.¬
dum. Ouid ẽ quoo de apłis
ipsa ueritas ait. uos estis lixx
mundi: et de iohanne euan¬
gelista. non erat ille lumen:
nec iohannes ꝑse erat lucer¬
a lumine xp̃o Iue lucerna. et
illi inluminati: qui est sol ue¬
rus oriens in cordibus creden¬
tium. Igo aut̃ habeo testimo¬
nium mauis iohanne. Oꝑa
enĩ quȩ dedit michi pater. ip¬
sa oꝑa quȩ ego facio testimo¬
nium ꝑhibent de me: quia
pat me misit. Et qui misit
me pater: ipse testimoniũ
testimoniũ non accipio ab
homine: hic causam reddit.

Expanded text:
Petrus apostolus . Habeamus cerPetrus apostolus . Habeamus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis, intendentes quemadmodum lucernae lucent in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris. Lucerna itaque pmagna lucerna. Quid apostoli? nonne lucernae? Etiam ipsi lucernae plane. Solus enim ille non lucerna. Non enim accenditur et exstinguitur, sed est « lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Quid est quod de apostolis ipsa Veritas ait, Vos estis lux mundi ? Et de Joanne Evangelista: Non erat ille lumen ? Nec Joannes per se erat lucera lumine Christo ille lucerna, et illi illuminati, qui est Sol verus oriens in cordibus credentium. Ego autem habeo testimonium majus Joanne. Opera enim quae dedit mihi Pater, ipsa opera quae ego facio, testimonium perhibent de me, quia Pater me misit; et qui misit me Pater, ipse testestimonium non accipio ab homine, » hic causam dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moysen famulũ dĩ. Sruta¬
mini inquit scripturam: in qͣ
uos putatis uitam et̃nam ha¬
bere. Ipsa testimoniũ ꝑhibet
scriptura uitam eternam:
ipsum interrogate cui ꝑhi¬
bet testimonium: et intelle̾¬
git que sit uita ȩterna. It qr
ꝓpter moysen uidebantur
repudiare xp̃m tamquam
aduersariũ institutis p̾cep¬
tis quȩ moysi tradidit. rur¬
sus eosdem ipse conuicit tã¬
quam de alia lucerna. Om̃s
enĩ homines. lucerne: quia
et incendi possunt &extin¬
gui. It lucerne quidenr cũ
sapunt lucem & spũ feruẽt.
Nam si aroebant & exctinctae
sunt: etiam patent. Perman¬
serunt enĩ serui dĩ lucerne
bone ex oleo misericoroiȩ
illius. non ex uiribus suis. Qua¬
tie quippe dĩ gratuita illa. olen
lucernariu est. Plus enĩ illis
omnibus laboraur: ait quedã
iucerna. Fͥne uiribus suis ar.¬
dere uideretur ad unxit.
Non ego autem. s gr̃a dĩ mecũ
Omĩs gͦ propheta ante dñi ad.¬
uentũ lucerna ẽ: de quo dic̃

Expanded text:
per Moysen famulum Dei. Scrutaper Moysen famulum Dei. Scrutamini, inquit, Scripturam, in qua vos putatis vitam aeternam habere; ipsa testimonium perhibeScriptura vitam aeternam, ipsam interrogate cui perhibet testimonium, et intelligite quae sit vita aeterna. Et quia propter Moysen videbantur repudiare Christum, tanquam adversarium institutis et praeceptis quae Moyses tradidit, rursus eosdem ipse convincit tanqenim homines lucernae, quia et incendi possunt et exstingui. Et lucernae quidem cum sapiunt lucent, et spiritu fervent. Nam et si ardebant, exstinctae sunt et jam putent. Permanserunt enim servi Dei lucernae bonae ex oleo misericordiae illius, non ex viribus suis: gratia quippe Dei, gratuita illa, oleum lucernarum est. Plus enim illis omnibus laboravi, ait quaedam lucerna. Et ne viribus suis ardere videretur, adjunxit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Omnis propheta ante Domini adventum lucerna est, de quo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
patre se accepisse dicit. Testimo¬
nium gͦ ꝑhibent oꝑa: testimo¬
nium ꝑhibet pater qui misit
eum: Perhibuit iohannes tes¬
timonium de xp̃o. tamquam
s ad confundendos inimicos.
Iam enim antea predictũ erat
a ꝑsona patris. Paraui lucer¬
nam xp̃o meorinimicos eius in¬
duam confusione: suꝑ ipsum
autem florebit scĩficatio mea
Isto tamquam in nocte positus.
Adtendisti lucernam & miratus
es lucernam: et exultasti adlu¬
men lucerne: Sed illa lucer¬
na dicit esse solem. in quo exul¬
tare debeas: It quamus ar-¬
deat in nocte: diem te iubet
expectare. Non gͦ quia illius
erat opus. Nam ut quid mit¬
teretur si non erat opus⁊ seo
ne in lucerna remaneat ho¬
mo & lum̃ lucerne sibi suffi¬
cere arbitret᷑: ideo nec dñs
lucernam illã suꝑfluam dicit
fuisse: nec tamen eoicit inlu¬
cernam oebere remanere
Dicit aliud testimonium scrip
tura iudei spem posuerant: in
lege scilicet dĩ ministrata sibi

Expanded text:
Patre se accepisse dicit. TestimoPatre se accepisse dicit. Testimonium ergo perhibent opera, testimonium perhibet Pater qui misit eum. Perhibuit Joannes testimonium de Christo tanquam sed ad confundendos inimicos. Jam antea praedictum erat a persona Patris: Paravi lucernam Christo meo; Inimicos ejus induam confusione, super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Esto tanquam in nocte positus, attendisti in lucernam, et miratus es lucernam, et exsultasti ad lumen lucernae. Sed illa lucerna dicit esse solem, in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in nocte, diem te jubet exspectare. Non ergo, quia illius erat opus. Nam ut quid mitterene in lucerna remaneat homo, et lumen lucernae sibi sufficere arbitretur, ideo nec Dominus lucernam illam superfluam dicit fuisse, nec tamen edicit in lucerna manere debere. Dicit aliud testimonium Scripttura Judaei spem posuerant, in lege, scilicet, Dei ministrata sibi
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ suscitat mortuos & uiuifi¬
cat. ita & filius quos uult uiui¬
ficat. uera eius diuinitas ap¬
probatur. Quia uoluntas patͥs
& filii. unã operatio. una deni¬
q gratia eademq gubernati
oẽ. Sicut magister gentium
sequentibus ostendit. quissit
ille alius qui testimoniũ ꝑhi¬
bet de se ubi ait. Qui misit
me pat̾: ipse testimonium ꝑ¬
bibet de meͥ. Testimonium
patris ẽ de filio in baptismo.
ubi uax facta ẽ de celo. Hic ẽ
filius m̃s dilectus: in quomͥ
bene conplacuit. Simile qͦq.
testimonium in monte scõ
ꝑbibuit pat̾. audientibus
tribus discipulis de filio suo:
et scio quia testimoniũ eius
uerũ est. Omẽ uerũ aueri¬
tate uerũ ẽ. P̃s̃ enĩ ueritas
est. Et quicquio uerũ ẽ. a dõ
uerum ẽ. Atq id testimoni.¬
um dixit. quio sit. O ꝑa in¬
quit quȩ ego facio: testimo¬
niũ ꝑhibent de me. Deinde
aouinxit. It testimonium
phibet dea me qͥ misit me¬
pater. Ipsaq oꝑa que facit. a

Expanded text:
Pater suscitat mortuos et vivifiPater suscitat mortuos et vivificat, ita ficat, » vera ejus Divinitas approbatur. Quia voluntas Patris et Filii, una operatio, una denique gratia, eademque gubernatio est. Sed magister gentium sequentibus ostendit quis sit ille alius qui testimonium perhibet de se, ubi ait: « Qui misit me Pater, ipse testimonium perhibet de me . » Testimonium Patris est de Filio in baptismo, ubi vox facta est de coelo: « Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi  complacui  . Simile quoque testimonium in monte sancto perhibuit Pater, audientibus tribus discipulis de Filio suo. Et scio quia testimonium ejus verum est. Omne verum, a veritate verum est: Deus enim veritas est. Et quidquid verum est, a Deo verum est. « Atque id testimonium dixit, quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Deinde adjunxit, Et testimonium perhibet de me, qui misit mePater. Ipsaque opera quae facit, a
Abbreviated transcription (Latin):
ter. ipse testimonium ꝑhibet
de me. Nunc in se naturam
hominis demonstrans: nũc
in dei maiestate equalem se
significat patri. Hunc uni¬
tatem sibi diuinitatis cũ dõ
patre uindicans. nunc fra¬
gilitatem humanȩ carnis osten¬
dens: Nunc doctrinam suam
se non dicere. nunc uoluntatẽ
suam se non querere.N unc
testimonium suũ uerũ nonẽe.
nunc uerum ẽẽ. significans.
Nam hic ait. Si ego testimoniũ
ꝑhibeo de me ipso: testimoniũ
meum non est uerum. Et pau¬
lo post. Et si ego testi monium
ꝑhibeo de me: uerum ẽ testuno¬
nium meum. Quomodo gͦ non
est uerum testimonium tuum
dñe. nisi scom fragilitatẽ car¬
nis. Nam et illud qͦd dixit.
non ueni facere uoluntatem
meam. et filius ab se nichil po
mant filium. neq dep̃tiant. nec
a patre. disuingunt. Si quidẽ
euis incarnatio noscatur. Nã
qđ dicit. ego de patre eriui.
ego in patre et pat̾ in me. ego
et pater unum sumus. et qui
me uioet uidet & patrẽ. et sic̃

Expanded text:
ter, ipse testimonium perhibet ter, ipse testimonium perhibet de me . » Nunc in se naturam hominis demonstrans, nunc in Dei majestate aequalem se significat Patri, nunc unitatem sibi Divinitatis cum Deo Patre vindicans, nunc fragilitatem humanae carnis ostendens, nunc doctrinam suam se non dicere suam, nunc voluntatem suam se non quaerere, nunc testimonium suum verum non esse, nunc verum esse significans. Nam hic ait: « Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum. » Et paulo post: Etsi ego testimonium perhibeo de me, verum est testimonium meum. Quomodo ergo non est verum testimonium tuum, Domine, nisi secundum fragilitatem carnis? Nam et illud quod dixit: Non veni facere voluntatem meam ; et: Filius a se nihil potmant Filium, neque depretiant, nec a Patre disjungunt. Siquidem ejus incarnatio noscatur. Nam quod dicit: Ego de Patre exivi; ego in Patre, et Pater in me; ego et Pater unum sumus; et, Qui me videt, videt et Patrem; et, Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ex forma serui. non ex forma
dĩ. Sicut audio iudico: et ui¬
diciũ meũ iustũ est. Unde ẽ
uidicium iustũ hominis: qr
sequitur. Non quero uolun¬
tatem meam seo uoluntatẽ
eius qui misit me. Ista mis.¬
sio. incarnatio xp̃i ẽ. quȩ ad¬
hoc facta ẽ. ut paterna uoluntas.
in salute. humani generis ꝑeũ
efficeretur. Uidetur enĩ in hoc
loco ex his uerbis saluatoris
nr̃i. uelle eũ insinuare: nobis
duas naturas in se ẽẽ et uerã
habere animam. in qua solet
uoluntas eẽ: Oue enĩ tanta
conuinctionẽ cõmixta ẽ diui¬
nitati. ut tota uoluntas in ea
id ÷ carnalis: nam consequen¬
ter subunxit: si ego testimo¬
niũ ꝑhibeo de me ipso. testi¬
moniũ meũ non ẽ uerũ sicut
in consequentibus dixxit. siglo¬
rifico me ipsum. gloria mẽa
nichil ẽ. s qui misit me pat̾.
ipse me glorificat: sic hic dic¬
tum est. Si ego testimonium
ꝑhibeo de me ipso. testimoni¬
um meum non est uerũ. It
paulo post. Oui me misit pa¬

Expanded text:
ex forma servi, non ex forma ex forma servi, non ex forma Dei. Sicut audio, judico, et judicium meum justum est. Unde est judicium justum hominis? Quia sequitur: Non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Ista missio, incarnatio est hoc facta est, ut paterna voluntas in salute humani generis per eum efficeretur. Videtur enim in hoc loco, ex his verbis Salvatoris nostri, velle eum insinuare nobis duas naturas in se esse, et veram habere animam, in qua sola voluntas est. Quae enim tanta conjunctione commista est Divinitati, ut tota voluntas in ea id est carnalis. Nam consequenter subjunxit: « Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum. » Nam sicut in consequentibus dixit: « Si glorifico meipsum, gloria mea nihil est: sed qui misit me Pater, ipse me glorificat . » Sed hic dictum est: « Si ego testimonium perhibeo de meipso, testimonium meum non est verum . » Et paulo post: « Qui me misit Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ipso facere quicquam.
seo sicut audio iudico. Por¬
tassis idõ dixxit. non possum
ame ipso facere quicquam.
quasi dixisset ame ipso non
sum: seo apatre. Pater enim
a nullo alio est. filius enim
ẽ patris & filii. ⁊ sp̃s scĩ. Sicut
audit. uidicat. Audit uide¬
licet ꝑ unitatem substantiȩ:
& ꝓprietatem scientiȩ. Nonui-¬
dicat a semet ipso: quia non
ẽ a semet ipso. Pater quippe so¬
lus de alio non ẽ: filius a patre
genitus ẽ. ut diximus. Ab ipso
enim audiet filius. aquo geni¬
tus ẽ: quia non ẽ a se ipso. sed
ab illo aquo genitus est. A qͦ
illi ẽ intellegentia: ab illo utiq
et scientia. Ab illo igit᷑ audi¬
entia. Ouȩ nichil est aliud
quam scientia. Potest quoq.
hoc ipsum quod diocit. sicut
audio iudico. de humanita¬
tis natura intellegi: quã dei
filius ex uirgine sumpsit.
Qũ ageretur de resurrectione
animarum: non dicebat au¬
dio. sed uideo. Audio enim.
tamquam p̾cipientis patris
imperium: Iam gͦ sicut homo.
sicut quo maior est pater. iam

Expanded text:
ipso facere quidquam, sed sicut audio, judico. » Fortasse ideo dixit, « non possum a meipso facere quidquam, » quasi dixisset, a meipso non sum, sed a Patre. Pater enim a nullo alio est, Filius autem est Patris et Filii et Spiritus sancti. Sicut audit judicat. Audiet videlicet per unitatem substantiae et proprietatem scientiae. Non judicat a semetipso, quia non est a semetipso. Pater quippe solus de alio non est, Filius a Patre genitus est, ut diximus. Ab ipso enim audiet Filius, a quo genitus est, quia non est a seipso, sed ab alio a quo genitus est. A quo illi est intelligentia, ab illo utique et scientia. Ab illo igitur audientia, quae nihil est aliud quam scientia. Potest quoque hoc ipsum quod dixit, « sicut audio, judico, » de humanitatis natura intelligi, quam Dei Filius ex virgine sumpsit. Cum ageretur de resurrectione animarum, non dicebat, audio, sed judico. Audio enim, tanquam praecipientis Patris imperium. Jam ergo sicut homo, sicut quo major est Pater; jam
Abbreviated transcription (Latin):
longo uitioꝵ languore tab¬
escunt: ut dĩ acꝓrimi dilec¬
tionis inanes. quasi aꝑfec¬
ła uirtutũ summna duomi.¬
nus habent. iam ꝑ donum
scĩ sp̃s a uitus posse resurge¬
re. ẽoꝵꝙ. discusso torpore.
cũ frat̾ne dilectionis onere.
ad uisionẽ debere sui pro¬
ꝑare conditoris. Quod autem
is qͥ sanatus: iħ̃m non inturba
ad huc positꝰ. s post in templo
cognoscit. mystice nos insti¬
tuit: ut si uere conditoris nr̃i
gͣtiã cognoscere. sieius amore
confirmari. si ad eius uisionẽ
ꝑuenire desideramus. fugia.¬
mus sollicite turbã: non solũ
turbantiũ nos cogitationũ
affectũq pͣuoꝵ: uerũ etiã ho¬
minũ nequã. qui nr̃e sinceri¬
tatis possũt impedire pro¬
positum. Uel mala uide¬
licet eremplo suo mons¬
trando uel bona nr̃a oꝑa
deridendo. aut etiã. ꝓhibendo.
Confugidmus seduli ad oomũ
orationis. ubi secreta lib̾tate
dñm inuocantes: et de ꝑceptis
ab eo beneficiis grãs agamus.

Expanded text:
longo vitiorum languore tablongo vitiorum languore tabescunt, et Dei ac proximi dilectionis inanes, quasi a perfecta virtutum summa duo minus habent, jam per donum sancti Spiritus a vitiis posse resurgere, eorumque discusso torpore, cum fraternae dilectionis onere ad visionem debere sui prorare conditoris. Quod autem is qui sanatus est Jesum non in turba adhuc positus, sed post in templo cognoscit, mystice nos instruit ut si vere conditoris nostri gratiam cognoscere, si ejus amore confirmari, si ad ejus visionem pervenire desideramus, fugiamus sollicite turbam non solum nos turbantium cogitationum affectuumque pravorum, verum etiam hominum nequatatis possunt impedire propositum, vel mala videlicet exemplo suo monstrando, vel bona nostra opera deridendo, aut etiam prohibendo. Confugiamus seduli ad domum orationis, ubi secreta libertate Dominum invocantes, et de perceptis ab eo beneficiis gratias agamus,
Abbreviated transcription (Latin):
tollere gͣbatũ tuũ. Titteram
legis stulte defendebant. ig¬
norando dispensationẽ eius
qͥ legis quondã edicta ꝑ ser¬
uũ decernens. nũc ipse adue¬
niens eandẽ legem gratia
mutare disposuit. It qͦd uix¬
ta litteram du carnales carna¬
lit̾ obseruabãt: deinceps spi¬
ritales spiritalit᷑ obseruandui
cognoscerent. Sabbato quip¬
pe carnali qđ iuxta litteram
ꝑe seruili die septima uacale
p̃ceptus ẽ. Spiritale. autẽ sabba¬
tũ ÷ in luce gratie sꝑitalis. quȩ
septiformis accipitur: non una.
s omĩ die. nos ab inquietudine
uitioꝵ manere feriatos. Sieñ
patet liquido quia peccata rec¬
te oꝑa seruilia intellegũtur:
a quibꝰ quasi indie septima.
nec solum a pͣuis contineri: s
& bonis insistere factis. Suod
ostendit: cũ eũ qui duo de¬
quadraginta annos langue¬
bat. in die sabbati non solũ
surgere:uerũ etiam gͣbatũ
tollere & ambulare p̃cepit.:
Uidelicet insinuans eos qui

Expanded text:
tollere grabatum tuum. Litteram tollere grabatum tuum. Litteram legis stulte defendebant, ignorando dispensationem ejus qui legis quondam edicta per servum decernens, nunc ipse adveniens eamdem legem gratia mutare disposuit, ut quod juxta litteram diu carnales carnaliter observabant, deinceps spirituales spiritualiter observandum cognoscerent. Sabbato quippe carnali, quod juxta lpere servili die septima vacare praeceptus est; spiritale autem sabbatum est in luce gratiae spiritalis, quae septiformis accipitur, quia non una, sed omni die nos ab inquietudine vitiorum manere feriatos oportetpatet liquido quia peccata recte opera servilia intelliguntur, a quibus quasi in die septima inec solum a pravis continere, sed et bonis insistere factis. Quod ostendit, cum eum qui duodequadraginta annos languebat, in die ssurgere, verum etiam grabatum tollere et ambulare praecepit: videlicet insinuans, eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
fratris amorẽ ab illo querendo
cũ qͦ manere desideras inten¬
tionẽ recti itineris auertens:
Sed ut ꝑfecte possis saluari:
surge tolle gͣbatũ tuũ et am¬
bula Ad ẽ relinque peccata
pͥstina᷑ necessitatibꝰ fratrum
succurere: et in uniu̾sis que
eg̾is uide ne hoc sclo mente̾
figas: s aduidendam faciẽ
tui festines redemptoris.
Surge. bona oꝑando. porta gͣ¬
et ambula. ex pectanoo bea-¬
tam spem & aduentum gloriȩ
magni dĩ. Sed mira ꝑfidoꝵ
dementia: qͥ ad tam inopinatã
diu languentis sanationẽ cre¬
dere. ac spiritalit̾ sanari debu¬
erant. econtra scandalirantur.
& saluato parit᷑ ac saluatori ca¬
lũnias struunt: Saluato qui¬
dem. qr sabbato gͣbatũ tulerit.
saluatori autẽ. quia sabbato
& illũ saluarret gͣbatũ tolli p̃¬
ceꝑit: Quasi melius ipsi de
sabbato. quã tanta diuinitatis
potentia nosset. Dicebant in¬
quit iudei: illi qͥ sanatus fue¬
rat. Sabbatũ ẽ: non licet tibi

Expanded text:
fratris amorem ab illo quaerendo fratris amorem ab illo quaerendo cum quo manere desideras intentionem recti incessus avertens; sed ut perfecte possis salvari, Surge, tolle grabatum tuum et ambula, id est, relinque peccata pristina, necessitatibus fratrum succurre, et in universis quae agis vide ne in hoc saeculo mentem figas, sed ad videndam faciem tui festines Redemptoris. Surge bona operando, porta get ambula exspectando beatam spem et adventum gloriae magni Dei. Sed mira perfidorum dementia, qui ad tam inopinatam diu languentis sanationem credere ac spiritualiter sanari debuerant, e contra scandalizantur, et salvato pariter ac Salvatori calumnias struunt: salvato quidem, quia sabbato grabatum tulerit; Salvatori autem, quia sabbato et illum salvari, et grabatum tolli praeceperit, quasi melius ipsi de sabbato quam tanta divinitatis potentia nosset. Dicebant ergo Judaei illi qui sanatus fuerat: Sabbatum est, non licet tibi
Abbreviated transcription (Latin):
gis ꝓfecto decalogũ ꝑ quatuor
scĩ euangelii libros implent.
minus habet: quia dĩ ⁊ ꝓximmi
dilectione. quã legis parit᷑
& euangelii scriptura cõm̃dat.
uacuus incedit. Quod etiam
mystice dñs sanans infirmũ
enĩ dicit᷑. uitioꝵ torporem in
quibꝰ dui languebas excute:
& ad exercitiũ uirtutũ quibꝰ
ꝑpetuo salueris. erigere. Tolle
grabatũ tuũ: porta Diliges
ꝓ̃arimũ tuũ. patient̃ eiꝰ infirma
tolerando: qui te adhuc tempta¬
tionũ fasce de p̾ssũ. dui patient᷑¬
ꝙ. sustinuit. Alter enĩ alterius
onera portate: ⁊ sic adimple¬
sub portantes inuicẽ in carita¬
te: solliciti seruare unitatẽ sp̃s
in uincło pacis. Ambula aut̃
toto corde: tota anima. tota
uirtute dm̃ dilige: & ut ad
euis uisionem ꝑtingere me¬
rearis. cotidianis bonoꝵ oꝑũ
passibꝰ de uirtute inuirtutẽ
ꝓgredere. Nec fratrẽ quẽ suf¬
ferendo ducas. ob amorẽ eius
ad quẽ ꝑgis deserens: nec ob

Expanded text:
gis profecto decalogum per quatuor gis profecto decalogum per quatuor sancti Evangelii libros implet: aminus habet, qui a Dei et proximi dilectione, quam legis pariter et Evangelii Scriptura commendat, vacuus incedit. Quod etiam mystice Dominus sanans infirmum enim dicitur, vitiorum torporem, in quibus diu languebas, excute, et ad exercitium virtutum, quibus perpetuo salveris, erigere. Tolle grabatum tuum, id est, porta. Diligis proximum tuum? Patienter ejus infirma tolerando porta, qui te adhuc tentationum fasce depressum diu patienterque sustinuit. Alter, enim, alterius onera portate, et sic adimpleSupportantes invicem in charitate, solliciti servare unitatem Spiritus in vinculo pacis . Ambula autem: toto corde, tota anima, tota virtute Deum dilige: et ut ad ejus visionem pertingere merearis, quotidianis bonorum operum passibus de virtute in virtutem progredere, nec fratrem, quem sufferendo ducas, ob amorem ejus ad quem pergis deserens, nec ob
Abbreviated transcription (Latin):
cendisset post motũ aque sa-¬
nus fiebat aquacũq langore
des. unũ baptisma. unus ds̃.
It qui in unitate chatolica. &ͥ
misteriis imbuit᷑: sanus fit.
ab unitate discrepat: salutẽ
quȩ ab uno ẽ. conseqͥ non ua¬
let. Hec de pͥmo euangelice
lectionis miracło qđ dñs de¬
dit locuti. nunc de secundo
qͦd ipse dederit frat᷑nitati ur̃e
loquam᷑: inquo etiam ip̃so.
unus com̃dat᷑ sanatus. Non
quia omĩ potentis pietas sal¬
uatoris. om̃s quos ibi langu¬
entes inuenit sanare nequi
libet locũ patere salutis.
Homo iste multoꝵ infirmi¬
tate detentus annoꝵ. significat
peccatorẽ quẽ libet. enormi sce¬
lerũ magnitudine uel nume¬
rositate dep̾ssum: Cuius sig¬
nificando reatui. etiã motus
congruit. Nam duo de quadra¬
ginta annos. habebat in infir.¬
mitate. Quadra genarus aut̃
numerus qͥ denario quat᷑ duc¬
to conficit᷑. ꝓꝑfectione recte
conu̾sationis solet in scriptu¬
ris accipi. Quia quisq ꝑfecte

Expanded text:
cendisset post motum aque, sanus fiebat a quocumque langore des, unum baptisma, unus Deus . Et qui in unitate catholica Christi mysteriis imbuitur, sanus fit aab unitate discrepat, salutem quae ab uno est, consequi non valet. Haec de primo evangelicae lectionis miraculo quod Dominus dedit locuti, nunc de secundo quod ipse dederit, fraternitati vestrae loquamur, in quo etiam ipso unus commendatur sanatus: non quia omnipotentis pietas Salvatoris omnes quos ibi languentes invenit, sanare nequitlibet locum patere salutis. Homo iste multorum infirmitate detentus annorum significat peccatorem quemlibet, enormi scelerum magnitudine vel numerositate depressum, cujus significando reatui, etiam motus congruit; nam duodequadraginta annos habebat in infirmitate: quadragenarius autem numerus, qui denario quater ducto conficitur, pro perfectione rectae conversationis solet in Scripturis accipi; quia quisquis perfe
Abbreviated transcription (Latin):
rentur adiuuit : quasi eooc.¬
tos de sedibus ignorantiȩ pͥi¬
ris. in porticibꝰ suis contine.¬
bat. nec sanabat languioos.
Oratia autẽ euangelii. quȩ ꝑ
fidem ac mysteriũ dominic
passionis sanat om̃s lango¬
res iniquitatũ nr̃arũ. a quibꝰ
in lege moysi non potuimꝰ
iustificari: quasi eiectos de
porticibus legis egrotos. in
aquã piscinẽ turbidã ut si¬
nari possint inmittit. Oma
a peccatis quȩ lea ostendera
ꝑ aquã baptismatis abluit

Expanded text:
rentur, adjuvit, quasi educrentur, adjuvit, quasi eductos de sedibus ignorantiae prioris, in porticibus suis continebat, nec sanabat languidos: gratia autem Evangelii, quae per fidem ac mysterium Dominicae passionis sanat omnes languores iniquitatum nostrarum, a quibus in lege Moysi non potuimus justificari, quasi electos de porticibus legis aegrotos in aquam piscinae turbidam, ut sanari possint, immittit, quia a peccatis quae lex ostenderat per aquam baptis
Abbreviated transcription (Latin):
Claudi: qui bona quȩ nouerãt.
oꝑandi gressibus implere
non qͥbant. Aridi : qͥ quãlibet
oculũ scientie habentes. pin¬
guedine tamen spei et dilec¬
tionis egebant. Tales inqͥn¬
ꝙ. porticiis iacebant: s non nͥ
inPiscina angelo ueniente sa¬
nabant᷑. Ouia ꝑ legem cog¬
nitio peccati: gr̃a autẽ remis¬
qui inuisibilit̃ descendens in
piscinã. ad suggerandã uim
sanandi mouebat aquam.
Descendit enĩ carne indutus
magni consilii angelus. id÷
paterne uoluntatis nuntius
peccatores factis ac doctrina
sua. ut occideret᷑ ipse: qͥ sua
morte corporali non solũ spi¬
ritalit᷑ languentes sanare:
seꝯet mortuos uiuificare. suf.
onem dñi redẽpti sũt credentes
a maledicto legis: quasi descen¬
dentes in aquã piscine turba.¬
tam sanabant᷑: quãtenus iaci¬
erant inporticibꝰ egroti. Leg
siquidem littera quȩ nescien.¬
tes quid agendum quid uitar¬
dũ esset edocuit. nec tamen
edoctos ut sua decreta cõple.¬

Expanded text:
claudi erant, qui bona quae noverant, claudi erant, qui bona quae noverant, operandi gressibus implere nequibant; aridi, qui quamlibet oculum scientiae habentes, pinguedine tamen spei et dilectionis egebant. Tales in quinque porticibus jacebant, sed nonnisi in piscina angelo veniente sanabantur; quia per legem cognitio peccati, gratia autem remisqui invisibiliter descendens in 508 piscinam, ad suggerendam vim sanandi movebat aquam. Descendit enim carne indutus magni consilii angelus , id est, paternae voluntatis nuntius, peccatores factis ac doctrina sua, ut occideretur ipse, qui sua morte corporali non solum spiritaliter languentes sanare, sed et mortuos vivificare sufficonem redempti sunt credentes a maledicto legis, quasi descendentes in aquam piscinae turbatam sanabantur, qui eatenus jacebant in porticibus aegroti. Legis siquidem littera, quae nescientes quid agendum, quid vitandum esset, docuit; nec tamen edoctos, ut sua decreta comple
Abbreviated transcription (Latin):
diq custodia ne peccare debeat
munitus. Recte et enĩ lex que
quinq libris moysi discripta
ẽ: quinario numero figurat᷑.
Recte popls̃ qui inqͥbus dã mun¬
dicia uite seruire. inquibus¬
dam uero solebat inmundoꝵ
spirituũ tẽptam̃tis agitari.
ꝑ quã signat᷑ piscine: quȩ nc̃
placida uentis stare. nunc
inruentibꝰ. turbari consue¬
rat. Et bene piscina eadem.
pe grece: oues dicunt᷑: ꝙ erãt
nimirũ in illo populo qͥ dice¬
re dño nossent: nos autẽ po
pls tius & oues gregis tui:
confitebimur tibi in scła.
Uulgo aut̃ ꝓbatica id ÷ pecua¬
ris piscina fert᷑ appellata: qđ
in ea sacerdotes hostias laua¬
re consuerint. Nultitudo lan¬
guentiũ quȩ inmemoratis
porticibꝰ iacebat. aque motũ
ex pectans. significat eoꝵ cat᷑
suis se uirib implere non posse
dolebat: atq idõ dñce auxiliũ
gratiȩ. totis animȩ affectibꝰ imp¬
lorabant. Ceci erãt : qͥ nec dũ
ꝑfectũ fidei lumen habebant

Expanded text:
que legis custodia, ne peccare debeat, que legis custodia, ne peccare debeat, munitus. Recte etenim lex, quae quinque libris Moysi descripta est, quinario numero figuratur. Recte populus qui in quibusdam munditiam vitae servare, in quibusdam vero solebat immundorum spirituum tentamentis agitari, per aquam signatur piscina, quae nunc placida ventis stare, nunc eis irruentibus turbari consueverat. Et bene piscina eadem pe Graece oves dicuntur, quia erant nimirum in illo populo qui dicere Dpulus tuus, et oves gregis tui, confitebimur tibi in saecula . Vulgo autem probatica, id est, pecualis piscina fertur appellata, quod in ea sacerdotes hostias lavare consueverint. Multitudo languentium, quae in memoratis porticibus jacebat, aquae motum exspectans, significat eorum catsuis se hanc viribus implere non posse dolebant, atque ideo Dominicae auxilium gratiae totis animae affectibus implorabant. Caeci erant, qui necdum perfectum fidei lumen habebant;
Abbreviated transcription (Latin):
RUoeloeuioꝵ et dulceos
intellegendȩ sc̃ȩ scripture: et
maxime humilis euangłice
ueritatis: in qͣ u̾boꝵ honesta
simplicitas patet. & sensuũ
alta ꝓfunditas latet. aduui-¬
ante ipso dño qͥdat suauita¬
tẽ ut t̾ra nr̃a det fructũ suũ.
et nos adloquendũ. & uos ad
audiendũ exhortat᷑. Atq
utinã uitã efficax nobis ẽẽt
studiosa audiendi data est
diligentia: dũ uideo sine
fastidio uos audire. It gau¬
deo palato cordis ur̃i a quo
id qͦd salubre ẽ non respuit᷑:
s cum auiditate ꝑcipitur.
& utilit̾ retinet᷑. Lo quam᷑ gͦ
uobis et nũc de ęuangłica
lectione: in qua duo parit᷑
miracłã humane sanitatis
legunt᷑. Unum inuisibilit
ꝑ angłicã ad ministrationẽ:
alterum ꝑ dominicã p̾sen¬
tiã uisibilit̾ exhibitũ. Sed
utriq nobis st̃ breuit᷑ expo¬
nenda mysteria: ne ꝓlixe
letionis plixra quoq eor¬
planatio cuiquã forte gra¬
ius existat. Probatica pis¬
cina quȩ quinq. porticibus cin

Expanded text:
rum eloquiorum, et dulcedo intelligendae sanctae Scripturae, et maxime humilis evangelicae veritatis, in qua verborum honesta simplicitas patet et sensuum alta profunditas latet, adjuvante ipso Domino qui dat suavitatem ut terra nostra det fructum suum, et nos ad loquendum et vos ad audiendum exhortatur. Atque utinam tam efficax nobis esset studiosa  Ms., studiose audiendi data est diligentia; dum video sine fastidio vos audire, et gaudeo palato cordis vestri, a quo id quod salubre est non respuitur, sed cum aviditate percipitur et utiliter continetur. Loquamur ergo vobis et nunc de evangelica lectione in qua duo pariter miracula humanae sanitatis leguntur, unum invisibiliter per angelicam administrationem, alterum per dominicam praesentiam visibiliter exhibitum. Sed utriusque nobis sunt breviter exponenda mysteria, ne prolixae lectionis prolixa quoque explanatio cuiquam forte gravis existat. Probatica piscina, quae quinque porticibus cing
Abbreviated transcription (Latin):
Non uultis uenire. io est non
credere illũ uerũ filiũ dĩ et
ueram nos ꝑ illum habere salutẽ.
Omĩs enĩ scriptura sca testimoni¬
as. siue ꝑ prophetias. siue ꝑan
geloꝵ ministeria. Ergo & mo¬
yses ꝑhibuit testimoniũ xp̃o.
et iohannes ꝑhibuit testimo¬
nium xp̃o: et ceteri prophe¬
te et apłĩ ꝑhibuerunt testi¬
monium xp̃o. His omĩbus
testi moniis. p̃ponit testimo¬
nium oꝑũ suoꝵ: quia ꝑ illos
non nisi ds̃ ꝑhibuit testuno¬
nium filio suo. Claritatem
ab hominibus non non reci¬
pio: idẽ laudem humanam
non quero: Quia non ueni
ministrari sed ministrare.

Expanded text:
enire, id est, noncredere verum illum Filium Dei, et veram nos per illum habere salutem. Omnis enim Scriptura sancta testimonias, sive per prophetias, sive per angelorum ministeria. Ergo et Moyses perhibuit testimonium Christo, et Joannes perhibuit testimonium Christo, et caeteri prophetae et apostoli perhibuerunt testimonium Christo. His omnibus testimoniis praeponit testimonium operum suorum, quia per illos non nisi Deus perhibuit testimonium Filio suo. Claritatem ab hominibus non recipio. Id est, laudem humanam non quaero, quia non veni ministrari, sed min
Abbreviated transcription (Latin):
sanauerat dñs. ait illi. ꝑce sanus
factus es. iã noli peccare. ne dete¬
rius tͥ aliqͥd contingat. Ouibꝰ
cata languebat: nec nͥ dimisũs
foris ab infirmitate: ipse etiã
intus saluauit a scelere. Unde
& caute p̾monuit: ne ampliuꝰ
peccando gͣuioris sibi sententi¬
am damnationis contraberet.
Quod nonita sentiendũ ẽ. qͣsi
omis qͥ infirmat᷑. ob peccata in¬
firmet᷑. Sepe infirmat᷑
homo. ne ex tollat᷑ in donis
dĩ: sic̃ de paulo apło legitur.
Sepe ut ꝓbet᷑. tribulat᷑: sicut
beati iob patientia tribulata

Expanded text:
s factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. Quibus cata languebat, nec nisi dimissiforis ab infirmitate, ipse etiam intus salvavit a scelere. Unde et caute praemonuit ne amplius peccando gravioris sibi sententiam damnationis contraheret. Quod non ita sentiendum est, quasi omnis qui infirmatur, ob peccata infirmetur. » Saepe infirmatur homo ne extollatur in donis Dei, sicut de Paulo apostolo legitur ; saepe ut probetur, tribulatur, sicut beati Job patien
Abbreviated transcription (Latin):
non credit: nemo desperat qui
diligit. Et hec tria spes. fides et
caritas: in quibus xpͣiana reli¬
gio consistit. Sed mauis his ca¬
ritas: quia non preterit sed ꝑma¬
net: dum hic incipit. illuc per¬
ficietur ubi ꝑmanet. Hoc ergo
preceptum dñi teneamus. ut
nos inuicem diligamus: et qͥc
quid aluid precepit faciemus:
qm quicquio est aliud ħabemꝰ.
Huius dilectionis in se ipso exem¬
plum ostendit: et ideo subiun¬
xit. ut diligatis inuicem: sicut¬
et ego dilexi uos. Et quid enĩ
nos dilexit xp̃smisi ut possimꝰ
regnare cum xp̃o: Ad hoc nos
diligere debemus: ut habeamꝰ
dm̃ & maneamus in dõ. It sic¬
sic qui se diligunt. dm̃ diligũt:
& hȩc est dilectio qua fit deus
om̃a in omnibus. Sequitur.¬

Expanded text:
non credit, nemo desperat qui non credit, nemo desperat qui diligit. » Et haec tria sunt, spes, fides et charitas, in quibus Christiana religio consistit: sed majus his charitas, quia non praeterit, sed permanet. Hic incipit, sed illic perficietur, ubi permanet. « Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et sic quidquid aliud praecepit, faciemus; quoniam quidquid est aliud, habemus. » Hujus dilectionis in seipso exemplum ostendit, et ideo subjunxit: Ut diligatis invicem, sicut ego dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc nos diligere debemus, ut habeamus Deum, et maneamus in Deo; et sic, qui se diligunt, Deum diligunt. Et haec est dilectio, qua fit Deus omnia in omnibus. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in sequentibus dicit. Uolo
pater: ut ubi sum ego & isti sint
mecum. Oaudium igitur eius.
de salute nr̃a quod in illo semꝑ
fuit cum prescunt & predestina¬
uit nos: cepit esse in nobis quan¬
do uocauit nos. Et hoc gaudium
merito nrͣm dicimus: quo et nos
beati futuri sumus. Illius uero
gaudium semꝑ ꝑfectum ẽ: nec
minui potest. nec habet quo cres¬
cat. Hoc uero gaudium nostrũ
inchoatur in fide renascentium:
implebitur in premio resurgen¬
tium. Hoc est preceptum meum
ut diligatis inuicem: sicut dile¬
xi uos. quia in superioribus di¬
xit. dum de dilectione precepit.
mandatum nouum do: modo
dixit. preceptum meum. Nouum
dixit. ne inuetustate nr̃a per se¬
ueremus: Hic dictum est meum.
ne contempnendum putemus.
Repeticio uero huius manoati. cõ¬
mendatio est: quia sine caritate. nul¬
lum preceptum deo est acceptabi
quid est quod possit de esse: ubi
autem non est. quid est quod
possit prodesse: Nemo diligit qͥ

Expanded text:
sicut in consequentibus dicit: Volo sicut in consequentibus dicit: Volo Pater, ut ubi ego sum, et isti sint mecum? « Gaudium igitur ejus de salute nostra, quod in illo semper fuit, cum praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis, quando vocavit nos: et hoc gaudium, merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus. » Illius vero gaudium semper perfectum est, nec minui potest, nec habet quo crescat. « Hoc vero gaudium nostrum inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. » Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. « Nam in superioribus dixit, dum de dilectione praecepit: Mandatum novum do vobis, modo dixit: Praeceptum meum. Novum dixit, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est, meum, ne contemnendum putemus. » Repetitio vero hujus mandati commendatio est, quia sine charitate nullum praeceptum Deo est acceptabilquid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse ? Nemo diligit qui
Abbreviated transcription (Latin):
cem mortem autem crucis. Pro¬
pter quod et ds exaltauit illũ:
et dedit illi nomen quod est
suꝑ omne nomen. Adiungit.
Etmaneo in eius dilectione. De
hac dilectione dixit: qua diligit
tum pater. Sed numquid et
hic gratia intellegenda est. quia
pater diligit filium. sicut gra¬
tia est. quia nos diligit filius
cum simus nos filii gratie nõ
nature: unigenitus autem
natura non gratia: Manet
gͦ filius in dilectione qua eum
dilexit pater: & ideo seruauit
precepta eius. Q uid est gͦ ille
homo ex iurgine natus: nisi
quod ds̃ susceptor est eius: ds̃
enim erat. unigenitus dĩ pa¬
tris filius. Sed ut mediator da¬
retur nobis: per ineffabilem gͣ¬
tiam. uerbum caro factum ẽ
et habitauit in nobis. Hec lo¬
cutus sum uobis ut gaudiũ
urm impleatur. In uobis sit
impleatur. Quid est gaudium &ͥ
in nobis: nisi salus nostra propter
quam factus est homo: Et quod
est gaudium nr̃m qđ dicit implen¬
dum: nisi eius habere consortium:

Expanded text:
tem, mortem autem crucis, protem, mortem autem crucis, propter quod Deus illum exaltavit, et dedit illi nomen quod est super omne nomen. Adjungit: et maneo in ejus dilectione. De hac dilectione dixit, qua diligit eum Pater, sed nunquid et hic gratia intelligenda est, qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratiae, non naturae unigenitus autem natura non gratia, manet ergo Filius dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta. Quid est, ille homo ex virgine natus, nisi quod Deus susceptor est ejus, Deus enim erat unigenitus Dei Patris Filius, sed ut mediator daretur nobis per ineffabilem gratiam, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Haec locutus sum vobis ut gaudium m meum in vobis sit, impleatur? Quid est gaudium Christi in nobis, nisi salus nostra, propter quam factus est homo? « Et quid est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium, »
Abbreviated transcription (Latin):
nete inquit: in dilectione mea.
Quomodo manebimus: audi quid
sequatur. Si precepta mea inquit
seruaueritis: manebitis in dilec¬
tione mea. In hoc enim appare¬
bit quod in dilectione mea ma¬
nebitis: si mea precepta seruabi¬
tis. Nemo se fallat dicendo qdđ
eum diligat: si eius precepta
non seruat. Nam in tantum eũ
diligimus: in quantum eius
precepta seruamus. In quantũ
autem minus seruamus: tantũ
minus diligimus. Quid est qđ
dixit. manete in dilectione mea
nisi manete in gratia mea: Et
quid est. si precẽpta mea serua¬
ueritis. manebitis in dilectione
mea: nisi ex hoc scietis. quod
indilectione mea. qua uos dili¬
go manebitis. si mea precepta
seruabitis: Sed quid est illud
quod adungit. sicut et ego
precepta patris mei seruaui.
et maneo in eius dilectione:
quȩ sunt precepta patris: nisi
cus ante dixit. et sicut mandatũ
aedit michi pater sic facio: quod
apostolus exponens ait. Xp̃s fac
fis obediens patri usq ad mor¬

Expanded text:
nete, inquit, in dilectione mea; nete, inquit, in dilectione mea; quomodo sequatur. Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. In hoc enim apparebit, quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum autem minus servamus, tantum minus diligimus. Quid est quod dixit: Manete in dilectione mea, nisi manete in gratia mea? Et quid est: Si praecepta mea servabitis, manebitis in dilectione mea, nisi ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Sed quid est illud quod adjungit: » Sicut et ego praecepta Patris mei servavi, et maneo in ejus dilectione. Quae sunt praecepta Patris, nisi quae ante dixit: Et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio? Quod Apostolus exponens ait: Cmor
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. nisi ab illo cuius misericor¬
dia preuenit nobis uelle & sub¬
sequitur posse. quȩ ad id ꝑtine¬
ant ut ꝑpetualiter maneamus¬
in uite: Sicut dilexit me pat̾
& ego dilexi uos: manete in di¬
lectione mea. Ecce unde sunt
nobis oꝑa bona. Nam unde no¬
bis essent:nisi quia fides ꝑ dilec¬
tionem operatur: Ende autem
diligimus: nisi prius diligere¬
mur. Et unde illa dilectio dĩ
esset: nisi prius nos sua preue¬
niret gratia. in qua nos dilexit
cum essemus in peccatis &con.¬
iuuificauit nos in xp̃o: Quod
autem ait. si cut dilexit me pa¬
ter et ego dilexi uos. no ȩqua¬
litatem nature. ostendit nr̃e
& suȩ sicut est patris & ipsius:
sed gratiam que est mediator
dĩ et hominum homo xp̃s iħs.
Mediatorem se ostendit: cum di¬
cit. sicut dilexit me pater et
ego dilexiuos. Nam pater utiq
diligit & nos sed in ipso. Sua in
hoc clarificatur pater ut fructi
afferamus in uite:. hoc est in filio:
et efficiamur eius discipuli. Ma¬

Expanded text:
Christi, nisi ab illo cujus misericorChristi, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nobis velle, subsequitur posse, quae ad id pertincant ut perpetualiter maneamus. Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis bona opera? nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur; unde autem diligimus, nisi prius diligeremur? Et unde illa dilectio Dei in nobis esset, nisi prius nos sua praeveniret gratia, in qua nos dilexit cum essemus in peccatis, et conviviticavit nos in Christo? Quod autem ait, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed gratiam qua est mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus. Mediatorem se ostendit cum dixit: Dilexit me Pater et ego vos, nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso, quia in hoc clarificatur Pater ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
est a salute: Nec enim petere
uolunt: nisit quod expedit ad
salutem. Manentes autem in
eo cum uerba eius in nobis ma-¬
nent. quod cumq uoluerimus
petamus & fiet nobis: Quia si
petimus et non fiet: non hoc
ut maneamus in eo. Nec qđ
suadent uerba eius quȩ manẽt
in nobis: sed quod habet cupi¬
ditas & infirmitas carnis quȩ
non est in eo. et inqua non ma.¬
nent uerba eius. Tunc enim
dicenda sunt uerba eius in
nobis manere: quando facimꝰ
quȩ precepit. et diligimus
que promisit. Magis magisq
saluator gratiam qua saluam
discipulis loquendo commen¬
dans. in hoc inquit clarifica¬
tus est pater nĩs ut fructum
plurimum adferatis: et effici¬
amini mei discipuli. Si enĩ
hoc gloria est patris ut fruc¬
tum plurimum adferamus
et simus discipuli xp̃i: non
hoc nrͣe gloriȩ tribuamus. tam quã
hoc ex nobis ipsis habeamus. Niꝰ
est enim hȩc gratia: et idõ in hoc
non nr̃a. sed eius est gloria. Aquo
efficiamur ut simus discipuli

Expanded text:
est a salute? » Nec enim petere est a salute? » Nec enim petere volunt, nisi quod expedit ad salutem. « Manentes autem in eo, cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus, petamus, et fiet nobis. Quia si petimus, et non fit, non hoc ut maneamus in eo; nec quod suadent verba verba ejus quae manent in nobis: sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit. Magis magisque Salvator gratiam qua salvamur, discipulis loquendo commendans, In hoc, inquit, clarificatus est Pater meus, ut fructum plurimum afferatis, et efficiamini mei discipuli. Si enim haec gloria est Patris, ut fructum plurimum afferamus, et simus discipuli Christi, non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia, et idnon nostra sed ejus gloria. A quo ergo efficiamur ut simus discipuli