comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ genitiui. ut asinius pollio uedigaliorum frequent̾ usurpet qd̾
uectigal non minus dicatur. qu̾a uectigalia. S & cum legamus. leua¬
q ancile gerebat. tam̃ ⁊ anciliorũ relatũ est. Uidendũ gͦ. ne magiꝰ
uarietas ueteres delectauerit. quam ut adamussim uerũ fit. festoꝵ
dierum nomina sic uocata. Ecce enĩ. ⁊ p̾ter sollempniũ dierũ uocabła
alia qͦ sic uocata repperimꝰ. ut p̾cedens sermo patefecit. uiridiorũ ⁊ uec¬
tigaliorũ. ⁊ anciliorũ. S ⁊ ipsa festoꝵ nomina. scd̾m regłam declinata
aput ueteres repio. Si quidem uario. ferialium diẽ ait. a ferendis
in sepulchra epulis dici. Non dixit ferialiorum. ⁊ alibi. floraliũ. ñ florali¬
orum ait. cũ idem ñ ludos florales illic. s ipm̃ festũ floralia significaret.
Masurius etiã scđo fastorũ liberalium dies inquit apontificib agonium

Expanded text:
huius genetivi, ut Asinius Pollio "vectigaliorum" frequenter usurpet, cum huius genetivi, ut Asinius Pollio "vectigaliorum" frequenter usurpet, cum "vectigal" non minus dicatur quam "vectigalia". Sed et cum legamus, laevaque ancile gerebat, tamen et "anciliorum" relatum est. Videndum ergo ne magis varietas veteres delectaverit quam ut adamussim verum sit festorum dierum nomina sic vocata. Ecce enim et praeter sollemnium dierum vocabula alia quoque sic declinata reperimus, ut praecedens sermo patefecit, "viridiorum" et "vectigaliorum" et "anciliorum". Sed et ipsa festorum nomina secundum regulam declinata apud veteres reperio, siquidem Varro "Feralium" diem ait a ferendis in sepulchra epulis dici. Non dixit "Feraliorum", et alibi "Floralium", non "Floraliorum" ait, cum idem non ludos Florales illic, sed ipsum festum Floralia significaret. Masurius etiam secundo Fastorum "Liberalium dies", inquit, "a pontificibus agonium
Abbreviated transcription (Latin):
głari. diuersȩ cõditionis ẽẽ uoluerũt. abhis nominib q̃ utͦq nume¬
ro sigurantua. Compitalia enĩ ⁊ bacchanalia. ⁊ agonalia iunaliaq
⁊ reliqͣ bis similia. festorũ dierũ nomina sũt. nec singłarit̾ nomunat.
aut si singłari nimero dixeris: ñ idem significabis. nisi a dieceris festũ.
ut baccbanale festũ. agonale festũ ⁊ reliqua. ut ĩa ũ positurũ sit. s
adiectinũ. qt̾ greci. etuoetois uocant. Ammati sũt gͦ adfatiendam dis¬
m̃ solempnis diei scientes. in nu m̃ullis sepe nominib datuao ĩdia
accipiuntur. genitiuũ ui uin fatiunt. ut uiridia prata urridium
pratorũ. Cũ uero ipsam loci uiriditatẽ significare uolunꝰ uiridiorũ
dicimis. Ut cũ dicitur formosa facies unidiorũ. Tunc enĩ uiridia. qͣsi
positiuum ponitur. ñ accidens. Tanta enĩ apd̃ ueteres fuit licentia.

Expanded text:
gulari, diversae conditionis esse voluerunt ab his nominibus quae utroque numegulari, diversae conditionis esse voluerunt ab his nominibus quae utroque numero figurantur. Compitalia enim et Bacchanalia et Agonalia Vinaliaque et reliqua his similia festorum dierum nomina sunt, nec singulariter nominantur, aut, si singulari numero dixeris, non idem significabis, nisi adieceris festum, ut Bacchanale festum, Agonale festum et reliqua, ut iam non positivum sit, sed adiectivum, quod Graeci ἐπίθετον vocant. Animati sunt ergo ad faciendam dismen sollemnis diei, scientes in nonnullis saepe nominibus dativo in "bus" accipiuntur, genetivum in "um" faciunt, ut "viridia prata, viridium pratorum": cum vero ipsam loci viriditatem significare volumus, "viridiorum" dicimus, ut cum dicitur "formosa facies viridiorum": tunc enim viridia quasi positivum ponitur, non accidens. Tanta autem apud veteres fuit licentia
Abbreviated transcription (Latin):
uinaliorũ dies inquit iomi sacer est. ñ ut qͥdã putant: ueneri. Et ut
ipsos ꝙͦ gͣmmnaticos intestimoniũ citem: uerrius flacc̾ ĩ eo libello qui
saturnus inscribitur. Sat᷑nalioꝵ inqͥt dies apud grecos qͦ festi habẽ¬
tur. Et in eodem libro. di incide me inqͥt de cõstitutõe saturualio¬
rũ scripsisse arbitror. Itẽ uilius modestus de feris saturnaliorũ. inqͥt
feriş. Et in eodẽ libro aucias inquit. agonalioꝵ reꝑtorẽ nuña pom¬
piliũ refert. hec tam̃ inquies auctoritas. quero an possit aliꝗͣ ratione
defendi. plane qͣtenꝰ alienum ñ est. cõmitti gramaticũ cũ sua analogi¬
a. temptabo suspitionib eruere. qͥd sit. qd̾ eos a solita emuntiatione
aetorserit. ut mallent saturnaliorũ quã saturnaliũ dice. Ac pͥmũ esti¬
mo. qd̾ hec nomina quȩ st̃ festa dierũ neutralia. carentq numeto sin¬

Expanded text:
Vinaliorum dies, inquit, Iovi sacer est, non, ut quidam putant, Veneri. Et, ut Vinaliorum dies, inquit, Iovi sacer est, non, ut quidam putant, Veneri. Et, ut ipsos quoque grammaticos in testimonium citem, Verrius Flaccus in eo libello qui Saturnus inscribitur: Saturnaliorum, inquit, dies apud Graecos quoque festi habentur, et in eodem libro: Dilucide me, inquit, de constitutione Saturnaliorum scripsisse arbitror. Item Iulius Modestus de feriis: Saturnaliorum, inquit, feriae, et in eodem libro: Antias, inquit, Agonaliorum repertorem Numam Pompilium refert. Haec tamen, inquies, auctoritas quaero an possit aliqua ratione defendi. Plane, quatenus alienum non est committi grammaticum cum sua analogia, temptabo suspicionibus eruere, quid sit quod eos a solita enuntiatione detorserit, ut mallent Saturnaliorum quam Saturnalium dicere. Ac primum aestimo, quod haec nomina, quae sunt festorum dierum neutralia carentque numero sin
Abbreviated transcription (Latin):
turnalium dice̾. opto dinosce̾. Ad hȩc cũ cecina renidens taceret:
⁊ seruius a fimmacho rogatꝰ ẽẽt. qͥdnã de his existimaret. licet inqͥt
in hoc cetu. nͨ minus nobilitate quã dodrina reuerendo. magis mͥ dis¬
cendũ sit. quã docendũ. fabulabor tam̃ arbitrio iubentis. ⁊ insinua¬
uo pͥmũ de saturnalib. post de ceteris. unde sit sic eloquendi ñ noui¬
tas.s uetustas. Qui saturnalium dicit: regula in nititur. Nomina
eñ q̃ datiuum plaralẽ inbus mittunt. nunquã genitiuũ eiusdẽ
numeri sillaba creuisse patiuntur. s aut totidẽ habet. ut ionilib.
moniliũ. sedelib sedeliũ: aut una fillaba minꝰ est. ut carminib carn¬
num. luminib luminĩ. sic gͦ saturnalib redius saturualiũ qͣ sat᷑¬
nalior̃ s qͥ saturnalioꝵ dicũt. auctoritate mignoꝵ. mununt᷑ uirorũ
Nam ⁊ salustius in tercia bacanaliorum ait. masurius fastorũ scđ̾o.

Expanded text:
turnalium dicere, opto dinoscere. Ad haec cum Caecina renidens taceret, turnalium dicere, opto dinoscere. Ad haec cum Caecina renidens taceret, et Servius a Symmacho rogatus esset, quidnam de his existimaret: Licet, inquit, in hoc coetu non minus doctrina quam nobilitate reverendo magis mihi discendum sit quam docendum, famulabor tamen arbitrio iubentis, et insinuabo primum de Saturnalibus, post de ceteris, unde sit sic eloquendi non novitas sed vetustas. Qui Saturnalium dicit regula innititur: nomina enim quae dativum pluralem in bus mittunt numquam genitivum eiusdem numeri syllaba crevisse patiuntur, sed aut totidem habet, ut monilibus monilium, sedilibus sedilium, aut una syllaba minus est, ut carminibus carminum, liminibus liminum: sic ergo Saturnalibus rectius Saturnalium quam Saturnaliorum. Sed qui Saturnaliorum dicunt auctoritate magnorum muniuntur virorum. Nam et Salustius in tertia Bacchanaliorum ait, et Masurius Fastorum secundo:
Abbreviated transcription (Latin):
mos unchoandi est. hic cũ õs quasi uetustatis ꝓmptuariũ. albrm memo¬
riam laudauissent. p̃textatus auienũ uidens rufio insusurrautẽ:
qͥdnam hoc est ini auiane inquit. qd̾ uni albino indicatũ cłã cete¬
ris ẽe uelis: Tum ille. Moneor quidẽ auctoritate cecinȩ. nec ignoro. er¬
rorẽ inntantã ñ cadere doctrinã. aures tam̃ meas ista u̾boꝵ nouitas
ꝑculit. cũ noctu futura: ⁊ die crastini. magis quã nocde futura ⁊ die
crastino. dicere ut regulis placet maluit. Nam noctu ñ appellatio. s
aduerbium est. Porro futura qd̾ nomen est: ñ potest cũ adu̾bio conue¬
nire. Nec dubium est. hoc int̾ se esse noctu ⁊ nõcte. qd dui ⁊ die. ⁊ rur¬
sus die ⁊ crastin ñ de eodem casu st̃. Et nisi casus idẽ. nomina ĩ huiꝰ¬
modi elocitione ñ uingit. Saturnalioꝵ deinde cur malimꝰ quã sa¬

Expanded text:
most inchoandi est.» Hic cum omnes quasi vetustatis promptuarium Albini memomost inchoandi est.» Hic cum omnes quasi vetustatis promptuarium Albini memoriam laudavissent, Praetextatus Avienum videns Rufio insusurrantem, «quidnam hoc est, mi Aviene», inquit, «quod uni Albino indicatum, clam ceteris esse velis?» Tum ille: «moveor quidem auctoritate Caecinae, nec ignoro errorem in tantam non cadere doctrinam. Aures tamen meas ista verborum novitas perculit, cum "noctu futura" et "die crastini" magis quam "futura nocte" et "die crastino" dicere, ut regulis placet, maluit. Nam "noctu" non appellatio sed adverbium est. Porro "futura", quod nomen est, non potest cum adverbio convenire, nec dubium est hoc inter se esse "noctu" et "nocte" quod "diu" et "die". Et rursus die et crastini non de eodem casu sunt, et nisi casus idem nomina in eiusmodi elocutione non iungit. Saturnaliorum deinde cur malimus quam Sa
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tũ qͥescunt. Deinde diliculum id est cũ incipit dies dinosci
Inde mane cum dies clarus est. Mane aũt dictũ. aut qd̾ ab inferiorib
id est amanib excedium lucis emergat. aut qd uerius michi uidetur
ab omine boni nominis. Nam ⁊ lanubii ꝓbono dicunt. sicut apd̃
mediũ diei. Inde iam supͣ nocatur tempꝰ occiduũ. ⁊ mox supreuia tẽ¬
pestas hoc est dici nouissimũ tẽpꝰ. Sicut expressũ est in duodecĩ tabłis.
solis occasus suprema tempestas est. Demde uespera. qd̃ agrecis tͣc¬
tum est. Iui eñ ectimpan. astella hespero dicunt. uude ⁊ hesperia: ita¬
ua. qd̾ occasui subiecta sit. nominatur. Ap hoc tẽpore: prima fax dicit᷑.
Deinde cõcubia. Iuide: intempesta. q̃ ñ habet idoneum tempꝰ teb ge¬
rendis. Hȩc dici cuulis aromanis obseruata diuisio. Prgo noctu futu¬
ta: cũ media ẽẽ ceꝑit. auspiciũ saturnaliorũ erit. Quib die crastiur

Expanded text:
etiam tum quiescent; deinde diluculum, id est cum incipit dinosci dies; etiam tum quiescent; deinde diluculum, id est cum incipit dinosci dies; inde mane, cum dies clarus est. Mane autem dictum aut quod ab inferioribus locis, id est a Manibus, exordium lucis emergat aut —quod verius mihi videtur— ab omine boni nominis. Nam et Lanuvini mane pro bono dicunt, sicut apud medium diei, inde iam supra vocatur tempus occiduum et mox suprema tempestas, hoc est diei novissimum tempus, sicut expressum est in duodecim tabulis: "solis occasus suprema tempestas esto." Deinde vespera, quod a Graecis tractum est: illi enim ἑσπέραν a stella Hespero dicunt, unde et Hesperia Italia quod occasui subiecta sit nominatur. Ab hoc tempore prima fax dicitur, deinde concubia, et inde intempesta, quae non habet idoneum tempus rebus gerendis. Haec est diei civilis a Romanis observata divisio. Ergo noctu futura, cum media esse coeperit, auspicium Saturnaliorum erit, quibus die crastini
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ tabłis deberet. qm̃ t̾ciȩ noctis posteriores sex horȩ. alt̾us anni ẽẽis.
qui ĩciꝑet ex kalendis. Hirgilius ꝙͦ idipsũ ostendit. ut hominẽ de¬
cuit petitas res agentem recondita atq oꝑta ueteris ritus significa¬
tione. Torquet inquit medios nox humida cursus. & me seuus equis
oriens afflauit anelis. his enĩ u̾bis. diem quẽ romani ciuilem appel¬
lauerunt. a sexta noctis hora oriri aminonet. Idem poeta quando nox
quoq incipiat expressit in sexto. Cũ enĩ dixisset hac uice sermonum
roseis aurora quadrigis. iam medium ethereo cursu traiecerat axem.
Mox suggessit uates. Nox ruit enea nos flendo ducimꝰ horas. Ita ob¬
seruantissimꝰ ciuiliũ definitionũ diei ⁊ nocdis initia descripsit. Qui
dies ita diuiditur. Primũ tempꝰ diei: dicitur mediȩ noctis inclina¬
tio. Deinde gallicinum. Inde conticuũ. cũ ⁊ galli cõticescũt. ⁊ homineᷤ

Expanded text:
cim tabulis deberet, quoniam tertiae noctis posteriores sex horae alterius anni essent, cim tabulis deberet, quoniam tertiae noctis posteriores sex horae alterius anni essent, qui inciperet ex Kalendis. Vergilius quoque id ipsum ostendit, ut hominem decuit poeticas res agentem, recondita atque operta veteris ritus significatione. "Torquet", inquit, medios nox umida cursus et me saevus equis oriens adflavit anhelis. His enim verbis diem quem Romani civilem appellaverunt a sexta noctis hora oriri admonet. Idem poeta quando nox quoque incipiat expressit in sexto. Cum enim dixisset, hac vice sermonum roseis Aurora quadrigis iam medium aetherio cursu traiecerat axem, mox suggessit vates, nox ruit, Aenea: nos flendo ducimus horas. Ita observantissimus civilium definitionum diei et noctis initia descripsit. Qui dies ita dividitur: primum tempus diei dicitur mediae noctis inclinatio; deinde gallicinium, inde conticuum, cum et galli conticescunt et homines
Abbreviated transcription (Latin):
romanũ ita uti uarro dixit. dies singulos annumerare a media no¬
cde ad mediam ꝓximã: multis argumentis ostenditur. Sacra sunt
enĩ romana. partim diuina. alia nocturna. Et ea q̃ diurna sunt
auspicandi. caindem esse obseruationẽ docet. Nam magistratꝰ quã¬
do uno die eis ⁊ auspicandum est. ⁊ id agendũ suꝑ qͦ p̃cessit auspi¬
cium. pꝰ mediam noctem auspicandum. ⁊ pꝰ exortum solem agunt
auspicatiq ⁊ eodem egisse die dicuntur. Pret̾ea tribuni plebis quoᷤᷤ
regressi: partẽ aliquã illius in urbe ꝯfumunt. Quintũ qͦ nuntiũ ui
re consultum dicere solitum: lege ñ isse usurpatũ mulierẽ: q̃ cũ Ra¬
lendis iamiariis apud uirũ inatrunonii causa ẽẽ cepisset: ad diẽ
quartum ualendas ianuarias sequentes usurpatũ isset. Nam enĩ
posse impleri trinoctiũ qͦ abesse a uiro usurpandi causa: ex duode¬

Expanded text:
Romanum ita uti Varro dixit dies singulos annumerare a media noRomanum ita uti Varro dixit dies singulos annumerare a media nocte ad mediam proximam multis argumentis ostenditur. Sacra sunt enim Romana partim diurna, alia nocturna, et ea quae diurna sunt auspicandi eandem esse observationem docet. Nam magistratus, quando uno die eis et auspicandum est et id agendum super quo praecessit auspicium, post mediam noctem auspicantur et post exortum solem agunt auspicatique et eodem egisse die dicuntur. Praeterea tribuni plebis, quos regressi partem aliquam illius in urbe consumunt. Quintum quoque Mucium iureconsultum dicere solitum legi non esse usurpatam mulierem quae, cum Kalendis Ianuariis apud virum matrimonii causa esse coepisset, a. d. IIII Kalendas Ianuarias sequentes usurpatum isset: non enim posse impleri trinoctium quo abesse a viro usurpandi causa ex duode
Abbreviated transcription (Latin):
imo die uati dicuntur. Qb u̾bis ita uidetur dierũ obseruationẽ di¬
uisisse. ut qui post solis occasũ. ante mediã noct̃e natꝰ sit. illo quem
nox secuta est. contͣ uero. qͥ ĩ sex horis noctis posteriorib nascitira:
co die uideatur natus. ꝗͥ post eam noctẽ dilipperit. Athenienses aut
alit̃ obseruare. idem uario in eodẽ libro scripsis cosq a solis oc casu
ad solem iterum occidentẽ: om̃e id mediũ tempꝰ unũ diem ẽe dice.
Babilomas porro aliter. A sole eñĩ exeto ad exortum eiꝰdem incipientẽ
ia spatium unus diei nomine uocare. Uibros nero unum ⁊ eundẽ
diem esse dicere: a meridie ad insequentẽ meridiem. qd qͥdẽ inqͥt
uarro nimis absubrdũ est. Nam qͥ kalendis hora sexta apd̾ umbͦs
natꝰ est. dies eiꝰ natalis uideri debebit. ⁊ talendarũ dimidiatus. Et
qͥ post lialendas erit. usq ad horã eiꝰdem diei sextam. Populũ autem

Expanded text:
uno die nati dicuntur. Quibus verbis ita videtur dierum observationem diuno die nati dicuntur. Quibus verbis ita videtur dierum observationem divisisse, ut qui post solis occasum ante mediam noctem natus sit illo quem nox secuta est, contra vero qui in sex noctis horis posterioribus nascitur eo die videatur natus qui post eam noctem diluxerit. Athenienses autem aliter observare idem Varro in eodem libro scripsit, eosque a solis occasu ad solem iterum occidentem omne id medium tempus unum diem esse dicere: Babylonios porro aliter; a sole enim exorto ad exortum eiusdem incipientem id spatium unius diei nomine vocare: Umbros vero unum et eundem diem esse dicere a meridie ad insequentem meridiem. Quod quidem, inquit Varro, nimis absurdum est. Nam qui Kalendis hora sexta apud Umbros natus est, dies eius natalis videri debebit et Kalendarum dimidiatus et qui post Kalendas erit usque ad horum eius diei sextam. Populum autem
Abbreviated transcription (Latin):
existimemꝰ. Et nit̃ nos qͥdem parua qͥdam de hac disputatione libauimꝰ
Nerum qͥa te qͥcquid ĩ libris latet. inuestigare notius est. ꝙͣ. ut ꝑ uere¬
condiã negare possis. ꝑgas uolo ĩ mediũ ꝓferre. qͥcquid de hoc qd̾̃ que¬
rimꝰ edoctum tibi conp̃hensũq est. Tũ cecina. Cũ uobis qͥ ĩ h̾e serio
nẽ ĩ ducitis. nichil eoꝵ q̃ ueterib elaborata funt. aut ignoratio ne¬
get. aut obliuio subtrahat. suꝑstuum uideo. ĩter scientes nota ꝓfer¬
ie. S neqͥs me estimet dignatione ꝯsultatõis gͣuari. qͥcꝗͥd de hoc mi¬
chi temiis memoria suggesserit. pauncis reuoluã. Post hec cũ õs para¬
tos ad audiendũ erectosq uidiss. ita exorsus est. Marcus uarro. in
ubro rerum humauarũ. quẽ de dieb scripsit. homines inqͥt qͥ ex
media nocte ad ꝓximã mediã noctẽ. his horis uiginti qͣtuor nati sius

Expanded text:
existimemus. Et inter nos quidem parva quaedam de hac disputatione libavimus: existimemus. Et inter nos quidem parva quaedam de hac disputatione libavimus: verum quia te quicquid in libris latet investigare notius est quam ut per verecundiam negare possis, pergas volo in medium proferre quicquid de hoc quod quaerimus enihil ex omnibus quae veteribus elaborata sunt aut ignoratio neget aut oblivio subtrahat, superfluum video inter scientes nota proferre. Sed ne quis me aestimet dignationem consultationis gravari, quidquid de hoc mihi tenuis memoria suggesserit paucis revolvam.» Post haec, cum omnes paratos ad audiendum erectosque vidisset, ita exorsus est: «M. Varro in libro Rerum humanarum quem de diebus scripsit, "homines", inquit, "qui ex media nocte ad proximam mediam noctem his horis viginti quattuor nati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uisset. conuersus ad rufiũ albinim. qͥ tũ forte cũ auiano aderat
nis ne att mi albiue cũ his qͦs cũ aduenisse ꝑ oportune uides. qͦs¬
q uire cuutatis nr̃ȩ lumina dixerim. eã tem de qͣ int̾ nos nasci ce¬
ꝑat sermo cõmunicenius : Quid ni maxime uelim albinꝰ inqͥt.
Nec enĩ ulla alia de re ꝙͣ de doctis q̃stionib colloqͥ. aut his aut no¬
bis potest ẽẽ iocundins: Cumq cũ sedissent tum cecina. Qdña ia
sit mi p̃textate taurisi adhiic nescio. dubitare tam̃ ñ debeo ẽẽ scitu
optimũ. cũ & uobis ad colloquendũ causã attulerit. ⁊ nos eiꝰ ẽẽ exꝑte̾
non ĩuatis. at qͥ scias oportet eum inter nos sermonẽ fuisse inqͥt p̃tex
tatus. ut qm̃ dies cͤstimis. festis saturno dicatis. untium dabit. quai¬
do saturnatia ĩciꝑe dicamus. id est quando crastinũ diẽ initiũ sume

Expanded text:
visset, conversus ad Rufium Albinum, qui tum forte cum Avieno aderat: visset, conversus ad Rufium Albinum, qui tum forte cum Avieno aderat: Visne, ait, mi Albine, cum his quos advenisse peroportune vides quosque iure civitatis nostrae lumina dixerimus eam rem de qua inter nos nasci coeperat sermo communicemus? Quidni maxime velim? Albinus inquit, nec enim ulla alia de re quam de doctis quaestionibus colloqui aut nobis aut his potest esse iocundius. Cumque consedissent, tum Caecina: Quidnam id sit, mi Praetextate, tametsi adhuc nescio, dubitare tamen non debeo esse scitu optimum, cum et vobis ad colloquendum causam attulerit et nos eius esse expertis non sinatis. Atqui scias oportet eum inter nos sermonem fuisse, ait, quoniam dies crastinus festis Saturno dicatis initium dabit, quando Saturnalia incipere dicamus, id est quando crastinum diem initium sumere
Abbreviated transcription (Latin):
mino repetam. Quȩ qͥdẽ ego cum audirẽ. ad eorũ michi uitã qͥ beati
a sapientib dic̾entira. accedere uidebar. Nã ⁊ q̃ pͥdie quã adẽem. int̾ eos
dicta sunt. aneno mͥ insinuante cõꝑta sunt. Iomia scͥpto mandaui.
neqͥd subtraheret obluuo. Quȩ si ex me audire gestis: caue estimes. diẽ
qͦs. aut unde ortũ sermonẽ postumiane. fuisse dicebat . Ita presto suͭ
indefessus auditor Tum ille. Delinante ĩquit uesꝑum die. que sa¬
turnale festũ erat ĩsecuturum. cũ utetius pretextatꝰ domi cõuenire
gestientib copiam faceret. eo uenerunt. aurelius simmachus ⁊ cecina
albinus cum etatum etiam morib ac studiis int̾ se conunctissimi ho.
serius int̃ gr̃aniaticos doctorẽ recens ꝓfessus: iuxta doctrinã mira¬
bilis ⁊ amabilis uerecundia terram intuens. ⁊ uelut latenti similis
sequebatur Quos cũ aspexisset. obuiãq ꝓcesset. ac ꝑblande saluta¬

Expanded text:
nimo repetam. Quae quidem ego cum audirem, ad eorum mihi vitam qui beati nimo repetam. Quae quidem ego cum audirem, ad eorum mihi vitam qui beati a sapientibus dicerentur accedere videbar: nam et quae pridie quam adessem inter eos dicta sunt Avieno mihi insinuante comperta sunt, et omnia scripto mandavi, ne quid subtraheret oblivio: quae si ex me audire gestis, cave aestimes diem uitur et inter quos aut unde ortum sermonem, Postumiane, fuisse dicebat? Ita praesto sum indefessus auditor. Tum ille: Declinante, inquit, in vesperum die queturnale festum erat insecuturum, cum Vettius Praetextatus domi convenire se gestientibus copiam faceret, eo venerunt Aurelius Symmachus et Caecina Albinus, cum aetate tum etiam moribus ac studiis inter se coniunctissimi. Hos Servius inter grammaticos doctorem recens professus, iuxta doctrina mirabilis et amabilis verecundia, terram intuens et velut latenti similis sequebatur. Quos cum aspexisset obviamque processisset ac perblande saluta
Abbreviated transcription (Latin):
inuitari imꝑauit. Unde gͥ illa tͥ nota sunt. q̃ tũ iocunde ⁊ co¬
mit̃ adinstituendã uitã exẽplis ut audio rerum copiosissumis. &
qui saturnaliorũ festa. qͥb illa c̃ouiuia celebrata sunt. cõsecutꝰ est. fo¬
rensi cura uacius. letiore anuno ẽẽm domi. eo eusebius cũ paucis e
sectatorib suis uenit. statiq uultu renitens. ꝑmagna me inqͥt
abste postumane. cũ ex aliis. tũ hoc maxune gr̃a fateor astrictũ. qd̾ a
p̃textato ueniã postulando: mͥ in cena uacue fecisti locũ. Itaq ĩtelligo
non studium tantũ tuum.s ipsã ꝙͦ ut aliqͥd abste mͥ fiat ꝯmodi
consentire atq sꝑare fortunã. Nis ne inquã restituere id nobis
qd̃ debitũ tã benigno ac tãlibent̃ fateris. nrmq hoc ociũ qͦ ꝑfrui ra¬
ro admodũ licet eo ducere. ut his quib tunc tu int̾fueris. uẽ nos in¬
teresse uideamur: fatiã inqͥt ut uis. Harrabo aut̃ tibi. ñ cibum

Expanded text:
it. Decius: Unde igitur illa tibi nota sunt, quae tam iocunde et comiter ad instituendam vitam exemplis, ut audio, rerum copiosissimis et qui Saturnaliorum festa quibus illa convivia celebrata sunt consecutus est, forensi cura vacuus laetiore animo essem domi, eo Eusebius cum paucis e sectatoribus suis venit, statimque vultu renidens: Permagna me, inquit, abs te, Postumiane, cum ex aliis tum hoc maxime gratia fateor obstrictum, quod a Praetextato veniam postulando mihi in coenam vacuefecisti locum: itaque intellego non studium tantum tuum sed ipsam quoque, ut aliquid abs te mihi fiat commodi, consentire atque aspirare fortunam. Visne, inquam, restituere id nobis quod debitum tam benigne ac tam libenter fateris, nostrumque hoc otium, quo perfrui raro admodum licet, eo ducere ut his quibus tunc tu interfueris nunc nos interesse videamur? Faciam, inquit, ut vis. Narrabo autem tibi non cibum
Abbreviated transcription (Latin):
lichopolithaua thebaidas ciuitas testimonio est. q̃ pari religio¬
ne apoiuinẽ itẽq lupum: hoc est aitcon colit. in utioꝙ solem
uenerans. qd hoc aminal rapit ⁊ consumit omĩa. ĩ modũ solis.
ac pluriniũ oculorũ ĩtuens acie: tenebras noctis euincit. Ipsos
rȩ : maxiie id tempꝰ aptũ rapiendo pecori obseruant. qd̾ ante¬
iucanũ pꝰ nocturnã famẽ ad pastũ stabulis expellitur. Apolli¬
nem. tatpioon. cognominauerũt. ñ ꝓpria gentis unus aut ei¬
uitatis religione. s ut auctorem ꝓgeneraudarum om̃iũ ierum
qd̃ sol humorib exsiccatis ad ꝓgenerandum om̃ib p̾buit cau¬
ianii. Unde nos ꝙͦ ianum patre̾ uocamꝰ. solẽ sub hac appella¬
tione uenerantes. Noaalor ahoaLuoria cognominauerunt. ñ
ex officio pastorali ⁊ fabula ꝑ quã fingitur admeti regis peco¬
ra pauisse. sed quia sol pascit omĩa q̃ t̾ra ꝓgenerat. Unde ñ u¬
nius gen̾i̾s s om̃umi pecorũ pastor canit᷑. ut aput homerũ

Expanded text:
Lycopolitana Thebaidos civitas testimonio est, quae pari religione Apollinem itemque lupum, hoc est λύκον, colit, in utroque solem venerans, quod hoc animal rapit et consumit omnia in modum solis, ac plurimum oculorum acie cernens tenebras noctis evincit. Ipsos rae maxime id tempus aptum rapiendo pecori observant, quod antelucanum post nocturnam famem ad pastum stabulis expellitur. Apollinem Πατρῷον cognominaverunt non propria gentis unius aut civitatis religione sed ut auctorem progenerandarum omnium rerum, quod sol umoribus exsiccatis ad progenerandum omnibus praebuit cauβουλήν. Vnde nos quoque Ianum patrem vocamus, solem sub hac appellatione venerantes. Νόμιον Ἀπόλλωνα cognominaverunt non ex officio pastorali et fabula per quam fingitur Admeti regis pecora pavisse, sed quia sol pascit omnia quae terra progenerat. Vnde non unius generis sed omnium pecorum pastor canitur ut apud Homerum
Abbreviated transcription (Latin):
i aos. In hoc monte parnaso bachanalia alternis anuis aguint
ubi & satiroꝵ ut affirmant: frequens ceruit. etus. ⁊ plerũꝙ
naces ꝓpriȩ eorum exandiuntur. itẽq cynbaloꝵ crepitus ad au¬
res hominũ sepe ꝑueniunt. Et nequis opinetur aiuersis dns pat¬
nasum montem dicatum idem euripides in licimnio apolmẽ
liberumq unum eundemq dm̃ eẽ significans: seribit. Acen ota

Expanded text:
 In hoc monte Parnaso Bacchanalia alternis annis aguntur: ubi et Satyrorum, ut adfirmant, frequens cernitur coetus et plerumque voces propriae exaudiuntur, itemque cymbalorum crepitus ad aures hominum saepe perveniunt. Et, ne quis opinetur diversis dis Parnasum montem dicatum, idem Euripides in Licymnio Apollinem Liberumque unum eundemque deum esse significans scribit: Ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
an anotortaiere. a feriendo obtinuit. tam̃ ut sanitatẽ dari sibi p̃¬
cantur. uiaian. ꝑ utaai. litieram enuntient. idest medere taian
Cũ autẽ intiaian. ꝑ e. littam dicunt. cũ aspiratione pͥoris. litt̾ȩ: sig¬
nificant hoc dici in aliquẽ aduersa p̃catione. Baae naian. id est im¬
mittere feriendo. qua uoce ferunt latonã usam cũ apollinẽ borta
retur pythonis incessere sagittis. Cuiꝰ rei naturalẽ rationẽ suo loco
reddam. hauc uocẽ idest ie naian. cõfirmasse fertur oraculũ delphi¬
cum athemensib petentib opem dei aduersus amazonas theseo
regnante. Namq inituros bellũ uissit hiis ipsis uerbis semet ipsum

Expanded text:
 παίειν, a feriendo. Obtinuit tamen ut cum sanitatem dari sibi precantur, ἴη Παιάν per Η litteram enuntient, id est medere Paean; cum autem ἵε Παιάν per Ε litteram dicunt cum adspiratione prioris litterae, significant hoc dici in aliquem adversa precatione, βάλε Παιάν, id est immitte feriendo. Qua voce ferunt Latonam usam cum Apollinem hortaretur impetum Pythonis incessere sagittis, cuius rei naturalem rationem suo loco reddam. Hanc vocem, id est ἵε Παιάν, confirmasse fertur oraculum Delphicum Atheniensibus petentibus opem dei adversus Amazonas Theseo regnante. Namque inituros bellum iussit his ipsis verbis semet ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
uestales ita indigitant. Apollo medice. apollo pean. Cũ ergo sint huiꝰce
sideris id ẽ solis duo maximi effectus. alt̃ quo calore tenperato inuat
martaliũ uitam. alt̾ quo iactu radiorũ ñ nunquam pestiferum uirͦ
inmittit. duo eadẽq: cognomina circa singuolos effectiis propriis
enuntiationib signant. appellantes deum inion. atq taia¬
na. quȩ cognomina utriq effectui apta sunt. ut sit uuoc anotoy

Expanded text:
Vestales ita indigitant: Apollo Medice, Apollo Paean. Cum ergo sint huiusce Vestales ita indigitant: Apollo Medice, Apollo Paean. Cum ergo sint huiusce sideris, id est solis, duo maximi effectus, alter quo calore temperato iuvat mortalium vitam, alter quo iactu radiorum nonnumquam pestiferum virus inmittit, duo eademque cognomina circa singulos effectus propriis enuntiationibus signant, appellantes deum Ἰήϊον atque Παιᾶνα: quae cognomina utrique effectui apta sunt, ut sit Ἰήϊος ἀπὸ το
Abbreviated transcription (Latin):
Sagtoyc appellant. Et qͥa similes st̃ solis effectib effectus lunȩ in
uiuando nocendoq. ideo feminas certis afflictas morbis. ceaNNo¬
tis apollinis sumilacra decorantur. ut ꝑ sagittas intellegatur uis emissa
tor est & publice sospitatis. quam creditur sol animantibus prestare tẽ¬
pore. Sed quia ꝑpetuam prestat salubritatem. & pestilens ab iꝑso ca-¬
sus rarior est. ideo apollinis simulacra manu dext̾a gr̃is gestant. arcũ
cum sagittis simstra. quia ad noram sit pigrior. ⁊ salutem manus
ꝓp̃tior largiatur. hinc ẽ ꝙ eidem adtribuitur medendi pocestas. qͥa
temperatus solis calor morborũ omĩum fuga ẽ. Nam ucaneaaynon¬
quȩ sententia latinȩ qq̃ nõis enui iauonemcũgruens fecit. ne huiꝰ
di nom̃ uerteremus. ut apollinem apellentem male intellegas. quẽ
ial ioni. hoc cognomine finita pestilentia nuncupatum. Eadem opi¬
nio sospitalis ⁊ medici i in nr̃is qq̃ sacris fouet: Namq uirgines

Expanded text:
βλήτους appellant, et quia similes sunt solis effectibus effectus lunae in iuvando nocendoque, ideo feminas certis adflictas morbis σεληνοtis Apollinis simulacra decorantur, ut per sagittas intellegatur vis emissa  Idem auctor est et publicae sospitatis, quam creditur sol animantibus praestare temperie. Sed quia perpetuam praestat salubritatem et pestilens ab ipso casus rarior est, ideo Apollinis simulacra manu dextera Gratias gestant, arcum cum sagittis sinistra, quod ad noxam sit pigrior, et salutem manus promptior largiatur. Hinc est quod eidem adtribuitur medendi potestas, quia temperatus solis calor morborum omnium fuga est. Nam ὡς ἀπελαύνοQuae sententia Latinae quoque nominis enuntiationi congruens fecit, ne huius dei nomen verteremus, ut Apollinem apellentem mala intellegas, quem Λοίμιον, hoc cognomine finita pestilentia nuncupatum. Eadem opinio sospitalis et medici dei in nostris quoque sacris fovetur. Namque virgines
Abbreviated transcription (Latin):
toioy AlI NOy qd̾ ab aliis atq aliis locoꝵ declinationib fatiat oetus.
Cornifitius arbitrat᷑ appollinẽ nominatũ. atotoyanatioasiii. idest
qͥa intͣ cntuitũ mundi quẽ greci Noaon appellant impetu latus ad¬
ortus refertur. Aliĩ cognominatũ apollinẽ putant. ꝙ catio a a ynita
tazia. Examinat enĩ ⁊ ꝑunit animantes: cũ testẽ ĩ tẽꝑiem calo¬
ris immittit : ut euripides in phetonte. coxpico et rec naurc al¬

Expanded text:
 quod ab aliis atque aliis locorum declinationibus faciat ortus: Cornificius arbitratur Apollinem nominatum ἀπὸ τοῦ ἀναπολεῖν, id est quia intra circuitum mundi quem Graeci ortus refertur. Alii cognominatum Apollinem putant ὡς ἀπολλύντα τὰ ζῶα, exanimat enim et perimit animantes cum pestem intemperie caloris immittit, ut Euripides in Phaethonte, ὦ χρυσοφεγγὲς
Abbreviated transcription (Latin):
Hec est autẽ de nece draconis ratio naturalis. ut sebit antipater
stoicus. Nam terrȩ adbuc humidę exalatio meando in supera
uolubili: atq inde sese postꝗ̃ calefacta ẽ instar serpentis morti¬
feri in infera reuoluendo corrumpebat. om̃ia ui putredinis. q̃ ñ ni¬
si ex calore ⁊ humore generatur. ipsumq solem densitate caliginiᷤᷤ
obtegendo: quodã modo lumen eiꝰ exinere. S diuino feruore radi¬
orum: tandem sagittis uicidentib extenuata: exsiccata: enecta: in¬
terempti draconis ab apolline fabulam fecit. Est ⁊ alia ratio dia¬
conis ꝑempti. Nam solis meatus licet ab eclipptica linea nungͣ. re¬
cedat: sursum tam̃ ac deorsum uentorũ uices certa deflexione ua¬
riando: iter suum uelut flexum draconis inuoluit. Unde eu

Expanded text:
Haec est autem de nece draconis ratio naturalis, ut scribit Antipater Haec est autem de nece draconis ratio naturalis, ut scribit Antipater Stoicus. Nam terrae adhuc umidae exhalatio, meando in supera volubili impetu atque inde sese, postquam calefacta est, instar serpentis mortiferi in infera revolvendo, corrumpebat omnia vi putredinis, quae non nisi ex calore et umore generatur, ipsumque solem densitate caliginis obtegendo videbatur quodammodo lumen eius eximere: sed divino fervore radiorum tandem velut sagittis incidentibus extenuata exsiccata enecta, interempti draconis ab Apolline fabulam fecit. Est et alia ratio draconis perempti. Nam solis meatus licet ab ecliptica linea numquam recedat, sursum tamen ac deorsum ventorum vices certa deflexione variando iter suum velut flexum draconis involvit. Vnde Eu
Abbreviated transcription (Latin):
b in eam igneis defluentib hec sidera edita esse credunt᷑. & so¬
iem qͥdẽ maruna ui caloris ĩ suꝑna raptũ: lunã uero humidiore
⁊ uelut femineo sexu naturali qͦdã p̃ssam tepore: inferiora tenu¬
isse. tanꝗͣ ille magis sustantia patris constet : hȩc matris. Si qͥdem
latonam phisici uolunt uideri terram. cui dui interuenit iuno
ne numina q̃ diximꝰ ederentur. hoc est aer. qͥ tunc humidus
adhuc gͣuisq obstabat etheri. ne fulgor luminũ ꝑ humosi aeriꝰ
densitatẽ: tanquã e ciuꝰdam partus progressione fulgeret. S
dininę ꝓuidentię uiuit instantia. q̃ creditur iuuisse partũ
Ideo in insula delo ad confirmandã fidẽ fabulȩ ędis prouiden¬
ne celebratuir. ꝓpterea in insula dicuntur enati: qd̾ ex mari¬
nobis oriri uoentur. hȩc insula ideo delos uocatur: quia ortus &
quasi partus luminum omnia facit. a nM. id est aꝑta clarescere.

Expanded text:
bus in eam igneis defluentibus, haec sidera edita esse creduntur et sobus in eam igneis defluentibus, haec sidera edita esse creduntur et solem quidem maxima vi caloris in superna raptum, lunam vero umidiore et velut femineo sexu naturali quodam pressam tepore inferiora tenuisse, tamquam ille magis substantia patris constet, haec matris, siquidem Latonam physici volunt terram videri, cui diu intervenit Iuno ne numina quae diximus ederentur: hoc est aër, qui tunc umidus adhuc gravisque obstabat aetheri ne fulgor luminum per umoris aërii densitatem tamquam e cuiusdam partus progressione fulgeret. Sed divinae providentiae vicit instantia, quae creditur iuvisse partum. Ideo in insula Delo ad confirmandam fidem fabulae aedes Providenne celebratur. Propterea in insula dicuntur enati, quod ex marinobis oriri videntur. Haec insula ideo Delos vocatur, quia ortus et quasi partus luminum omnia facit δῆλα, id est aperta clarescere.
Abbreviated transcription (Latin):
IaN cioc. qd̾ lumen eiꝰ exoriens amabile amicissua ueneratione
nona consultatione oraculoꝵ dictꝰ a phisicis estimatur. S ahotoy¬
nyeion. dictum estunant. licet hoc nom̃ ex nece draconis inditũ
õo g̃ci fabulent᷑. A t̾n fabła ñ abhorret ab ĩtellectu naturalis ar¬
chani. qd̾ apparebit si ꝑcurrat᷑ ordo qͥ de apolline nascente narra¬
t᷑. sicut paulo suꝑius enarraturũ me ẽẽ ꝓmisi. Latonȩ apollinẽ
dianãq pariture uino dr̃ obstitisse. S ubi qͣndoq partus effusus
est: draconẽ ferunt : qͥ Nye N. uocitabatur inuasisse cunas de¬
orum. apolliuẽq in pͥma infantia sagittis beluã confecisse. qd̃
ita intelligendũ naturalis ratio demonstrat. Namq pꝰ chaos u¬
bi pͥmũ cepit confusa deformitas in rerũ formas ⁊ in elementa ni¬
tescere. terraq adhuc humida sustantia molli atq instabili sede
nutaret. conualescente paulatĩ etherio calore: atq inde semini¬

Expanded text:
 quod lumen eius exoriens amabile amicissima veneratione non a consultatione oraculorum, dictus a physicis aestimatur, sed ἀπὸ τοΠύθιον dictum aestimant: licet hoc nomen ex nece draconis inditum deo Graeci fabulentur, quae tamen fabula non abhorret ab intellectu naturalis archani: quod apparebit, si percurratur ordo qui de Apolline nascente narratur, sicut paulo superius enarraturum me esse promisi. Latonae Apollinem Dianamque pariturae Iuno dest, draconem ferunt, qui Πύθων vocitabatur, invasisse cunas deorum Apollinemque in prima infantia sagittis beluam confecisse. Quod ita intellegendum naturalis ratio demonstrat. Namque post chaos ubi primum coepit confusa deformitas in rerum formas et in elementa enitescere, terraque adhuc umida substantia molli atque instabili sede nutaret, convalescente paulatim aetherio calore atque inde semini
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qͥb ille mempptis fuit. cuiꝰ ubios martus uarrs. in satpris entu¬
iats est. quas alis: cinicas ipse appellat. menupptasusbͥ se pl lostrat
ꝑtpatetici seriruis pompolus ⁊ renonis storei serius quei ꝓsers si aoest
est ⁊ epicuri cui mys nomen fuit. philosophi ñ incelebres ula eiate
inperunt. diogenes etiam cinicus. licet ex libertate. inseruitade
uenñ ierat. Quẽ cum emere uellet. reniades cotinthiusmiqilid ar¬
tificii nouisset ꝑcunctatus eẽt: nomi inquit diogenes hormib. u
beris imꝑare. Tunc deniades respunsũ eiꝰ demiatus eEti emisit uose¬
nu. filiosꝙ suos ei tradens: accipe inqͥt liberos meos quib impeos.
De epicteto aut philosopho nobili. qd̾ is ꝙͦ seruus fuit. iecentior est
memora: quã ut possit int̾ oblitterata nesciri. Cuiꝰ etiã de se scrip.¬
ti duo uersus feruntur. Ex quib aliud latenter intelligas. ñ om̃i mo¬

Expanded text:
Ex quibus ille Menippus fuit, cuius libros M. Varro in saturis aemuEx quibus ille Menippus fuit, cuius libros M. Varro in saturis aemulatus est, quas alii Cynicas, ipse appellat Menippeas. Sed et Philostrati Peripatetici servus Pompylus et Zenonis Stoici servus qui Perseus vocatus est et Epicuri, cui Mys nomen fuit, philosophi non incelebres illa aetate vixerunt. Diogenes etiam Cynicus, licet ex libertate, in servitutem venum ierat. Quem cum emere vellet Xeniades Corinthius, ecquid artificii novisset percontatus est: "novi", inquit Diogenes, "hominibus liberis imperare." Tunc Xeniades responsum eius demiratus emit et emisit manu filiosque suos ei tradens, "accipe", inquit, "liberos meos quibus imperes." De Epicteto autem philosopho nobili, quod is quoque servus fuit, recentior est memoria quam ut possit inter oblitterata nesciri. Cuius etiam de se scripti duo versus feruntur, ex quibus illud latenter intellegas, non omni mo
Abbreviated transcription (Latin):
mem os penesiciis senatius: omnes ancillas manui ussit enaͥtare otẽ¬
qn ans e puiblico fecit. ⁊ ornatumi guo tunc eraut use. desat aee . eis¬
essit diemꝙ ipsum nonas caprotinas mincupauit. ab itia. capris.¬
co et qua signum iictone ceꝑunt. saenficiumꝙ sbanat: anme
sollempuntate celebrandum. em iac qd̃ ex caprisiso inanati t̃ memo
rum facti ꝓrecedentis adiibetur. s nec ad pbilosopbanduat meptẽ
uł inpat. seruuile ingenium fuit. fedron ex cohorte socpatice secti¬
qͥ an platoni pfamiliaris. adeo: ut plato eus nomint ubt acã aiute¬
nuni ade immortaltate anime dicaret. seruus fuit suenai atips. I̾ge¬
nio liberali. hunc cebes socraticus: hortante socrate emise dicitius. ba¬
buisseq inpinloiopbis disciplinis. Atꝙ is postea philosoyhus ulustrts
emnerat. sermones ꝙ eiꝰ de socrate ad iodun elegantesi leguntur

Expanded text:
memor beneficii senatus omnes ancillas manu iussit emitti dotemmemor beneficii senatus omnes ancillas manu iussit emitti dotemque his ex publico fecit et ornatum quo tunc erant usae gestare concessit, diemque ipsum Nonas Caprotinas nuncupavit ab illa caprifico ex qua signum victoriae ceperunt, sacrificiumque statuit annua sollemnitariam facti procedentis adhibetur. Sed nec ad philosophandum ineptum vel inpar servile ingenium fuit. Phaedon ex cohorte Socratica Socratique et Platoni perfamiliaris adeo, ut Plato eius nomini librum illum divinum de inmortalitate animae dicaret, servus fuit forma atque ingenio liberali. Hunc Cebes Socraticus hortante Socrate emisse dicitur habuisseque in philosophiae disciplinis: atque is postea philosophus inlustris emersit: sermonesque eius de Socrate admodum elegantes leguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
urbem captam cum sedatus ẽẽt gallicis motus. res publica uero ẽẽt
ia tenuem deducta finitimi oportunitatẽ. inuadendi romam no¬
minis aucupati. p̃fecerunt sibi postuuium liurum fidenatiũ dicta¬
torem. Qui mandatis ad senatum missis: postulauit ut si uellent re¬
liquias suę ciuitatis manere: matres familiȩ sibi ⁊ uirgines dederen¬
tur. Cumq matres essent in ancipiti dehiberatione suspensi: ancila
nomine tutela. seu philotis pollicita est se cum ceteris ancillis sub
nomnne dominart̃ ad hostes itutam. habitumq matrũ familiaᷤ
e irginum sirmmpto: hostib cum ꝓsequentiũ lactuns ad sdem
doloris: nnigeste sunt. Quȩ cum aliuio in castris aistebe ts enmente¬
uncos ꝑ lurino ninio ꝓ nocauerannt. diẽ festrm apud ser ense simulas¬
tes Quib soporatis: ex arbox caprifico que casuis iont paraddenstiꝰ¬
num romamis dederunt. Qui cum repentina incui signe supaserotẽ

Expanded text:
urbem captam cum sedatus esset Gallicus motus, res publica vero esset urbem captam cum sedatus esset Gallicus motus, res publica vero esset ad tenue deducta, finitimi oportunitatem invadendi Romani nominis aucupati praefecerunt sibi Postumium Livium Fidenatium dictatorem, qui mandatis ad senatum missis postulavit ut, si vellent reliquias suae civitatis manere, matres familiae sibi et virgines dederentur. Cumque patres essent in ancipiti deliberatione suspensi, ancilla nomine Tutela seu Philotis pollicita est se cum ceteris ancillis sub nomine dominarum ad hostes ituram: habituque matrumfamilias et virginum sumpto hostibus cum prosequentium lacrimis ad fidem doloris ingestae sunt. Quae cum a Livio in castris distributaeos plurimo vino provocaverunt diem festum apud se esse simulantes: quibus soporatis ex arbore caprifico quae castris erat proxima signum Romanis dederunt. Qui cum repentina incursione superassent,
Abbreviated transcription (Latin):
te zopyrione seruis liberatis. dataq cunitate ꝑegrinis & factis tabuliᷤ
nouis. hostem sustinere potuerunt. Cleomenes lacedemon. cũ mille &
quingenti soli iacedemonii qui arma ferre possent: suꝑfuissent. ex
seruis manu missis bellatorum nouẽ milia conscripsit. Athenienses
quoq consumptis opibus: seruis libertatem dederunt. Ac ne in so¬
lo uirili sexii estimes inter seruos extitisse uirtutes. accipe ancilla¬
rum factum. non minus memorabile. nec quo utilius rei pubblicȩ
in ulla nobilitate repperias. Nonis iuliis diem festum esse. ancillarũ
tam uulgo uotum est. ut nec origo nec catisa celebritatis ignota sit.
Iunon enim captiuȩ die illo liberȩ pariter ancillęq sacrificant sub ar¬
bore caprifico. in menioriam benignę uirtutis. quȩ in ancilarum
anunus pro conseruatione pubblicȩ dignitatis apparuit. Nam post

Expanded text:
te Zopyrione servis liberatis dataque civitate peregrinis et factis tabulis te Zopyrione servis liberatis dataque civitate peregrinis et factis tabulis novis hostem sustinere potuerunt. Cleomenes Lacedaemonius, cum mille et quingenti soli Lacedaemonii qui arma ferre possent superfuissent, ex servis manu missis bellatorum novem milia conscripsit. Athenienses quoque consumptis publicis opibus servis libertatem dederunt. Ac, ne in solo virili sexu aestimes inter servos extitisse virtutes, accipe ancillarum factum non minus memorabile, nec quo utilius rei publicae in ulla nobilitate repperias. Nonis Iuliis diem festum esse ancillarum tam vulgo notum est, ut nec origo et causa celebritatis ignota sit. Iunoni enim Caprotinae die illo libero pariter ancillaeque sacrificant sub arbore caprifico in memoriam benignae virtutis quae in ancillarum animis pro conservatione publicae dignitatis apparuit. Nam post
Abbreviated transcription (Latin):
cis docetur. Bello punico cũ deessent qui scriberentur: serui ꝓ dominis
puignaturos se polliciti: in ciuitatem recepti sunt. ꝙ uolones quia sponte
hoc uoluerunt appellati. Ad cannas qͦ uictis romanis. octo milia ser¬
uorum empta militauerunt. Cumꝙ minoris captiui. redimi possent. ma¬
luit se res publica seruis ui tanta tempestate cõmittere. s ⁊ pꝰ calamita¬
tem apud trasimennũ notȩ cladis acceptam: libertini quoq in sacrramen¬
tum uocati sunt. bello sociali cohortium. auodecim ex libertinis conscrip¬
tarum opera memorabilis uirtutis apparuit. G. cesarem cum milites
in amissorum locũ substitueret. seruos ꝙͦ ab amicis accepisse. ⁊ eoꝵ forti
opera usum esse comꝑimus. Cesar augustus in germania ⁊ ullirico co¬
hortes libertinorũ complures iegit: quas uoluntarias appellauit. Ac
ne putes hȩc in nr̃a tantũ contigisse re publica. borystbentte oppugnan¬

Expanded text:
cis docetur. Bello Punico cum deessent qui scriberentur, servi pro dominis cis docetur. Bello Punico cum deessent qui scriberentur, servi pro dominis pugnaturos se polliciti in civitatem recepti sunt, et Volones, qui sponte hoc voluerunt, appellati. Ad Cannas quoque victis Romanis octo milia servorum empta militaverunt: cumque minoris captivi redimi possent, maluit se res publica servis in tanta tempestate committere: sed et post calamitatem apud Thrasimenum notae cladis acceptam libertini quoque in sacramentum vocati sunt. Bello sociali cohortium duodecim ex libertinis conscriptarum opera memorabilis virtutis apparuit. Caesarem, cum milites in amissorum locum substitueret, servos quoque ab amicis accepisse et eorum forti opera usum esse conperimus. Caesar Augustus in Germania et Illyrico cohortes libertinorum conplures legit, quas voluntarias appellavit. Ac, ne putes haec in nostra tantum contigisse re publica, Borysthenitae obpugnan
Abbreviated transcription (Latin):
stra pidurit. Parum fuerit dominis p̾strtisse auention sesaei eõis
hs quoq exigente uindictȩ reꝑitur ammositas. Dam selenei tegis
seruus cum seruiret amico euis a quo dominus fuerati interemtns.
cenantẽ in ultionem domimi confodit. Qd qd auas iurtutes oi unte re mo¬
bnles quoq unicȩ clarȩ sunt: in uno iideo mancipio. imꝑitum teger¬
ai periciam. ⁊ imꝑium contempnendi magnanimitatẽ. Anariians
enim messenius qui messana in siciliam condidit. fuit reginos tr̃¬
rannus. Is cum paruos relinqueret liberos: michito seruo suo cõ¬
mendasse cõtentiis est. Is tutelam sante gessit. imꝑiumiq tã de¬
menter optinuit. ut regini a seruo regi ñ dedignarentur. Perduc¬
tis deinde in etatẽ pueris: ⁊ bona ⁊ imperiũ tradidit. Ipse paruo
uiatico sumpto: profectus est. ⁊ olimpiȩ cũ summa tranqͥlitate
conseniut. Quid etiam in comimine sertuilis fortuna profuerit: non pau¬

Expanded text:
stra perduxit. Parum fuerit dominis praestitisse viventibus: quid quod in stra perduxit. Parum fuerit dominis praestitisse viventibus: quid quod in s quoque exigendae vindictae repperitur animositas? Nam Seleuci regis servus, cum serviret amico eius a quo dominus fuerat interemptus, coenantem in ultionem domini confodit. Quid, quod duas virtutes quae inter nobiles quoque unice clarae sunt in uno video fuisse mancipio, imperium regendi peritiam et imperium contempnendi magnanimitatem? Anaxilaus enim Messenius, qui Messanam in Sicilia condidit, fuit Rheginorum tyrannus. Is cum parvos relinqueret liberos, Micytho servo suo commendasse contentus est. Is tutelam sancte gessit, imperiumque tam clementer optinuit, ut Rhegini a servo regi non dedignarentur. Perductis deinde in aetatem pueris et bona et imperium tradidit: ipse parvo viatico sumpto profectus est et Olympiae cum summa tranquillitate consenuit. Quid etiam in commune servilis fortuna profuerit, non pau
Abbreviated transcription (Latin):
ureret obsidio grumentum serui relieta domina adno ten soantone¬
gerant Cpto deinae oppido: impetur in rmũ habnia conspnritione.
fugerunt. e extraxerunt dominõ uultu ꝑenam mmarte. ĩ domisa
ceoonunt asserente qõ tandem sibi data eet copia erudelem dominã
pumendi. raptamꝙ quasi ad supplicuam obseqtte piens pietae
tutati sunt. Uide in hac fortuna maguiarurtdtem eirit hen inetos
iudibrio p̃ferentẽ .c. uetecium pelgnum itaicensem corrp̃ herboa eo
notib suis ut rompeio traderetur ieruus eiꝰ oecii cagriente omro¬
no supstes sieret interemit. Egracchum exauentino fugien ẽ eupo¬
rus seruus. uł ut quidam tradunt philocrates. dium aliqua Eesi so¬
untis erat: indtuuilsus comes qua potuit ratione tutatisi est sup
oreisum deinae animam scisis ꝓprio uulnere uiscerib esfualtueratͥ¬
publium scipionem affricani patrem pꝰꝙͣ cran hamebale e pofls erea
saintium in equum seruus imposint. ⁊ ceteris deserentib Colus. ni cã¬

Expanded text:
et obsidio Grumentum, servi relicta domina ad hostes transfugerunt. Capto deinde oppido impetum in domum habita conspiratione fecerunt et extraxerunt dominam vultu poenam minante ac voce obviis adserente, quod tandem sibi data esset copia crudelem dominam puniendi: raptamque quasi ad supplicium obsequiis plenis pietate tutati sunt. Vide in hac fortuna etiam magnanimitatem exitum mortis ludibrio praeferentem. C. Vettium Pelignum Ithortibus suis ut Pompeio traderetur, servus eius occidit ac se, ne domino superstes fieret, interemit. Gracchum ex Aventino fugientem Euporus servus vel, ut quidam tradunt, Philocrates, dum aliqua spes salutis erat, indivulsus comes qua potuit ratione tutatus est, super occisum deinde animam scissis proprio vulnere visceribus effudit. Ipsum P. Scipionem Africani patrem, postquam cum Hannibale conflixerat, saucium in equum servus imposuit et ceteris deserentibus solus in ca