comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilia. incorrupta recipi
entes: Unde pꝰ nouissimã tubam
exponit apls quid sequatur : Canet
enun tubaꝰ et mortuz resurgent
incorrupti: nos autẽ ĩmutabim᷑
Quando dicit nos: aliũ se et eos qui
secũ sunt. pret̃ mortuos ẽẽ signi¬
ficat: Ad quod intelligendũ. sunt
qͥ dicunt mortuos qui resurgant
incorrupti. ẽẽ corpora mortuoꝵs:
eos autem qui dicantur ẽẽ mutã¬
di anmas debere accipi÷ quando
in maiorem głam fuerint cõmu¬
tati: et ꝑuenerint in uirũ ꝑfec¬
tum. inmensurã ȩtatis plenitudi¬
nis.xp̃i Alii uero asserunt mortu¬
os debere intelligi peccatores: qͥ
resurgunt incorrupti. ut possint
ȩt̾na sustinere supplicia Eos autem
qui cõmutantur. ẽẽ scõs: qui de uͥ¬
tute inuirtutẽ. & de gła tranfferũ¬
t᷑ ad głam Uñ et ad incorruptio¬
nem mortuoꝵ intulit. oportet eni
corruptiuũ hoc induere incorrup¬
tionẽ: ad id autẽ quod dixerat nos

Expanded text:
corrupcorrupentes. Unde post novissimam tubam exponit Apostolus quid sequatur: Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, nos autem immutabimur. Quando dicit, nos, alium se, et eos, qui secum sunt, praeter mortuos esse significat. Ad quod intelligendum, sunt qui dicant mortuos, qui resurgant incorrupti, esse corpora mortuorum; eos autem qui dicantur esse mutandi, animas debere accipi, quando in majorem gloriam fuerint commutatae; et pervenerint in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Alii vero asserunt, mortuos deberi intelligi peccatores, qui resurgent incorrupti, ut possint aeterna sustinere supplicia: eos autem qui commutantur, esse sanctos, qui de virtute in virtutem, et de gloria transferuntur in gloriam. Unde et ad incorruptionem mortuorum intulit: oportet enim corruptiuum hoc induere incorruptionem. ad id autem, quod dixerat: nos
Abbreviated transcription (Latin):
iudicis Quodq iungit et dicit. ĩ
nouissima tuba. canet enĩ tuba. &
mortui resurgent incorrupti. et nos
ĩmutabim᷑. oportet enim corrup
tuĩu hoc induere incorruptionẽ.
& mortale hoc induere in mortali¬
tatemꝰ duplicem babet intelligen¬
tiam. ut clangor tubȩ aut uocis
indicet magnitudinem. iuxta il
alta uocẽ tuam: aut aꝑtam omĩ
facis elemosinam noli tuba canere
ante te. hoc est abscondite fac mise¬
ricordiã et in secreto. ne uidearis
de alterius miseria głari: Queri¬
mus autẽ:cur ad nouissimã tubã
mortuos scripserit surrecturos:
Quando enim innouissima dr: uti¬
q alie p̃cessert̃: In apocalypsi ioħis.
septem angłi describunt᷑ cũ tubis:
et unoquoq angło clangente. pri¬
mo uidelicet et scdo et tercio. qͣrͣto¬
q et quinto & sexto: quid ꝑsingu¬
los actum sit indicatur: Nouissi¬
mo autẽ idẽ septimo. claro tube
strepitu ꝑsonante. mortu suscitan.¬
tur: corpora que pͥus habuerant

Expanded text:
judicis. Quodque jungit et dicit: In judicis. Quodque jungit et dicit: In novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immuttiuum hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem, duplicem habet intellegentiam, ut clangor tubae aut uocis indicet magnitudinem iuxta illualta uocem tuam, aut apertam omnfacis elemosynam, noli tuba canere ante te, hoc est: abscondite fac misericordiam et in secreto, ne uidearis de alterius miseria gloriari. quaerimus autem, cur ad nouissimam tubam mortuos scripserit resurrecturos. quando enim nouissima dicitur, utique aliae praecesserunt. in Apocalypsi Iohannis septem angeli describuntur cum tubis et unoquoque clangente, primo uidelicet, secundo et tertio et quarto et quinto et sexto, quid per singulos actum sit, indicatur. nouissimo autem, id est septimo, claro tubae strepitu personante mortui suscitantur corpora, quae prius habuerant
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & nr̃i int̾p̃tati sunt in mom̃to
rectio̾e rapientur obuiã. xp̃o: s bi
quos mors dissoluerit. quȩ p̃sens ser¬
mo significat: Quando enim dic̃.
in punctu temporis. et in motu ocłi
atq mom̃to. futurã omĩum resur¬
rectionẽ: cunctã pͥmȩ et scde resur¬
rectionis excludit fabulã. ut alii pͥ¬
mrali nouissimi resurrectur ẽẽ
credantur Athomꝰ autẽ punctum
temporis ẽ qđ secari & diuidi ñ po¬
test: Unde et epiciirꝰ ex suis athomis
mundũ struit: & uniu̾sa confor¬
mat Ietꝰq oculi siue motꝰ qui gͤce
dr̃ roiten. tanta uelocitate transcrit.
ut pene sensũ uidentis effugiat:
Uerũquia in plerisq codicibus pro
roite id ẽ ictu uel motu. riite legi¬
tur⁊ hoc sentire debemus. quod
qͦmͦ leuis pluma nel stipula. aut
tenue siccumq foliũ uento flatu¬
q raptatur. et de terra ad sublime
tranffertur: sic ad oculũ ꝙ ad nu¬
tum di. om̃ium mortuoꝵ corpora
mouebunt᷑. parata ad aduentum

Expanded text:
tur et nostri interpretati sunt, in momento rectione, rapientur obviam Christo: sed hi quos mors dissolverit, quae praesens sermo significat. Quando enim dicit, in puncto temporis, et in motu oculi, atque momento, futuram omnium resurrectionem, cunctam primae et secundae resurrectionis excludit fabulam; ut alii primi, alii novissimi resurrecturi esse credantur. Atomus autem punctum temporis est, quod secari, et dividi non potest. Unde et Epicurus ex suis atomis mundum struit, et universa conformat. Ictusque oculi sive motus, qui Graece dicitur ῥοπὴ, tanta velocitate transcurrit, ut pene sensum videntis effugiat. Verum quia in plerisque codicibus pro ῥοπὴ, id est, ictu, vel motu, ῥιπὴ legitur, hoc sentire debemus, quod quomodo levis pluma, vel stipula, aut tenue siccumque folium vento flatuque raptatur, et de terra ad sublime transfertur; sic ad ictum oculi, et ad nutum Dei, omnium mortuorum corpora movebuntur parata ad adventum
Abbreviated transcription (Latin):
colitur. ita ut in templo di sede¬
at. ostendens se tanquam sit ds̃:
Non meministis quod cũ apuduos
eẽm adhuc. hec dicebam uobis:
Quibꝰ dictis hoc agit ut eos reuo¬
cet ab errore. ne putent diem ap¬
ꝓpinquare iudicii: & id quod scͥp¬
serat. nos qui uiuimꝰ qͥ residui
sumus. in aduentũ dni ñ p̃ ueni¬
emus eos qͥ dormierunt: aliter
intelligant. quã intelligi uoluit
ipse qui scripsit: cc. Neq enim
fieri potest. ło sit qui ad timo¬
theũ scripserat. ego iam delibor.
et tẽpꝰ mee resolutionis instat. pu.¬
taret se in carne ꝑpetuũ. et nũqͣm
se moriturũ. & de uita terrena sta¬
tim ad celestia transiturũ: p̃serti
cum & ad romanos scribens eadẽ
dixerit: Quis me liberabit acorpo¬
re mortis huiꝰ: Et ad corinthios:
Habitantes in corpore: ꝑegͥnam᷑ a do:
Magis autẽ uolumꝰ exire de corpore.¬

Expanded text:
templo dei sedeat ostendens se, tamquam sit deus. non meministis, quod, cum apud uos essem adhuc, haec dicebam uobis? quibus dictis hoc agit, ut eos reuocet ab errore, ne putent diem adpropinquare iudicii et id, quod scripserat: nos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, non praeueniemus eos, qui dormierunt, aliter intellegant, quam intellegi uoluit ipse, qui scripsit. neque enim fieri potest, ut, qui ad Timotheum scripserat: ego iam delibor et tempus resolutionis meae instat, putaret se in carne perpetuum et numquam esse moriturum et de uita terrena statim ad regna caelestia transiturum, praesertim cum ad Romanos scribens eadem dixerit: quis me liberabit de corpore mortis huius? et ad Corinthios: habitantes in corpore peregrinamur a domino. magis autem uolumus exire de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
dierũ meoꝵ: pͥꝰquã abeam & ñ sub¬
sistã Qd̾ ita exponitur Ne eo tem¬
pore facias me mori. qnͣdo ad hue¬
me putabam eẽ uicturũ: et pec
cata corrigere penitentia: Si enĩ
hoc feceris: inuentꝰ in delictis me¬
is eẽ cessabo Non quo sp̃e resurre¬
ctionis neget: s qđ eo se neget pos¬
se subsistere: apud quẽ om̃s quim
uiciis ꝑseuerant. ꝓnichilo compu
menoy s: compeditos significat: Re
uertere dñe usq qͦ & exorabilis es.¬
to suꝑ seruos tuos: Septuaginta
similiter: Quia agimꝰ penitentiã.
et scientes uite nr̃e breuitatem.
ad te corde sapienti cupimꝰ ꝑue¬
nire: et tu dñe reuertere adnos:
Peccatis enim nr̃is longe recesseras.
et dimiseras nos: ut ambularemꝰ
scłm uoluntatẽ et cogitationes
nr̃as Quod autem infert usq quo
illam habet intelligentiam: quã
induodecimo psalmo legimꝰ Us¬
q quo dñe obliuisceris me in finẽ:

Expanded text:
dierum meorum, priusquam abeam et non subdierum meorum, priusquam abeam et non subsistam . Quod ita exponitur: Ne eo tempore facias me mori, quando adhuc putabam me victurum, ut possim peccata corrigere poenitentia. Si enim hoc feceris, inventus in delictis meis esse desistam, non quod spem resurrectionis neget, sed quod coram eo se neget posse suvitiis perseverant, pro nihilo computνους, compeditos significat. 17. Revertere Domine usquequo? et exorabilis esto super servos tuos. Septuaginta similiter. Quia agimus poenitentiam, et scientes vitae nostrae brevitatem, ad te corde sapienti cupimus pervenire: et tu, Domine, revertere ad nos. Peccatis enim nostris longe recesseras, et dimiseras nos; ut ambularemus secundum voluntatem et cogitationes nostras. Quod autem infert, usquequo, illam habet intelligentiam, quam in duodecimo Psalmo legimus: Usquequo Domine oblivisceris mei in finem?
Abbreviated transcription (Latin):
Qa singulari numero si scribat᷑ ext¬
ia littera quȩ appellat᷑ nun. expri¬
mit dexterã: sicut ẽ illud in nomi¬
ne beniamin. qͥ interp̃tatur filius
dextere: Sinautẽ mem habeat: di¬
em uł dies sonat Est autẽ sensus:
tende nobis. ut p̃paremus nos ad¬
uentui tuo: et contẽpto errore mor¬
talium ad te ꝑgere festinemꝰ. cupi¬
amusq p̃sentiã tuam. & ad te fes¬
tinemꝰ corde sapienti: Nichil enĩ
ita decipit humanũ genꝰ: quã dũ
ignorant spacia uitȩ suȩ longiorẽ
sibi scłi huiꝰ possessionem reꝓmit¬
tunt: Nñ et illud egͤgie dictũ est:
nullũ tam senẽ eẽ & sic decrepitȩ
senectutis. ut non se adhuc uno plꝰ
anno uiuere suspicet᷑: Ad hẽ sensũ
ꝑtinet & illud quod dr Mem̃to mor¬
tis tue: et ñ peccabis: Qui enĩ se re¬
cordat᷑ cotidie ẽẽ moriturũ: contẽp¬
nit p̃sentia. & ad futura festinat:
dicens Ne auferas me indimidio

Expanded text:
quod singulari numero si scribatur, extquod singulari numero si scribatur, extrema littera, quae appellatur nun, exprimit dexteram, sicut est illud in nomine Beniamin, qui interpretatur \'filius dexterae\'. sin autem mem habeat, \'diem\' uel \'dies\' sonat. est autem sensus: tende nobis, ut praeparemus nos aduentui tuo et contempto errore mortalium ad te pergere festinemus cupiamusque praesentiam tuam et ad te festinemus corde sapienti. nihil enim ita decipit humanum genus, quam, dum ignorant spatia uitae suae, longiorem sibi saeculi huius possessionem repromittunt. unde et illud egregie dictum est: naetatis, ut non se adhuc uno vel plus anno vivere suspicetur. Ad hunc sensum pertinet, et illud quod dicitur: Memento mortis tuae, et non peccabis; qui enim recordatur se quotidie esse moriturum, contemnit praesentia, et ad futura festinat. dicens: Ne auferas me in dimidio
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽq cognoscere Uñ et ꝓpb̾a la¬
cͥmabiliter dep̃cat᷑ Dñe ne in ira
tua arguas me: neq infurore tuo
corripias me Nonenĩ corripit ut ĩ¬
terficiat atq disꝑdat: sedut corri¬
gat & emendet: Quã obrẽ et mosee
popło iudeoꝵ cui multũ iratus ẽ di¬
eit se neqͣqͣm irasci: nec uisitare nu¬
rus eoꝵ cũ adulterauerint: Et ꝑ ie¬
rechiel loqͥt᷑ ad ierłm Iã ñ irascar tͥ
& delus m̃s recessit ate Et in uerb̾
dierum sonat: qͣndo ꝑgit isrł adu̾sũ
hostes inp̃liũ corde pacifico Ut nu¬
merentur dies anni. sic ostende: &
uenemꝰ corde sapienti Septuaginta:
Dexterã tuã sic notam fae: ꝙ erudi¬
tos corde insapientia: Quod aquila.
simmachꝰ. et qͥnta editio. ita uerte¬
runt: Dies nr̃os sic ostende: ut ue¬
uiamus corde sapienti Errorq ꝑ¬
spicuus: cur ꝓ dieb septuaginta
dexterã dixerint: lamenu qͥꝑpe u̾¬
bũ cõpositũ ẽ: significans dies nr̃os

Expanded text:
ognoscere. unde et propheta lacrimabiliter deprecatur: domine, ne in ira tua ar.guas me neque in furore tuo corripias me. non enim corripit, ut interficiat atque disperdat, sed ut corrigat et emendet. quam ob rem et in Osee populo Iudaeorum, cui multum iratus est, dicit se nequaquam irasci nec uisitare nurus eorum, cum adulterauerint, et per Hiezechiel loquitur ad Hierusalem: iam non irascar tibi et zelus meus recessit a te et in uerbis Dierum sonat, quando pergit . Israhel aduersum hostes in proelium corde pacifico. Ut numerentur dies nostri, sic ostende: et ueniemus corde sapienti. Septuaginta: d e xteram tuam sic notam fac mihi et eruditos corde in sapientia, quod Aquila, Symmachus et quinta editio ita uerterunt: dies nostros sic ostende, ut ueniamus corde sapienti. errorque perspicuus, cur pro \'diebus\' Septuaginta \'dexteram\' dixerint; \''iamenu'\' quippe uerbum compositum est significans \'dies nostros\'.
Abbreviated transcription (Latin):
ferre mansuetudinẽ: cũ aqͥla sim¬
machꝰ et qͥnta editio festinationem.
et repente uelocit᷑q transtulerint:
Quis nouit fortitudinẽ ire tue: et se¬
cundũ timorẽ tuũ indignationem
tuã: Septuaginta Quis nouit po¬
testatẽ ire tuȩ: & p̃timore tuo iram
tuã dinumerare: Inter hebraicũ
et septuaginta: diu̾sa distinctio est
Septuaginta eñĩ: dinumerationẽ ti¬
mori & furori dñi copulant: Porro
hebraicũ seq̃nti aptat uersicło. ut
sequat᷑: ut numerent᷑ dies nr̃i. sic
ostende & ueniemus corde sapienti:
qd breuit᷑ ita nobis disserendũ uide¬
tur: Quis potest nosse qͣndiu ira tua
ex qua timor nascit᷑. humano gene¬
ri ꝑseuoret: te docente qͥ ds̾ es Ita¬
q obsecro ut tempꝰ uite nr̃e indices
nob: qͦ possimꝰ corde sapienti tuo nos
iudicio p̃parare: Qd̾̃ autẽ dicit. qͥs
nouit fortitudinẽ siue potestatem
irȩ tuȩ. & scd̾m timorẽ tuũ indigna

Expanded text:
ferre \'mansuetudinem\', cum Aquila, Symferre \'mansuetudinem\', cum Aquila, Symmachus et quinta editio \'festinationem\' et \'repente\' \'uelociterque\' transtulerint. Quis nouit fortitudinem ir ae tuae et secundum timorem tuum indignationem tu am? Septuaginta: quis nouit potestatem irae tuae et prae timore tuo iram tuam dinumerare? inter Hebraicum et Septuaginta diuersa distinctio est. Septuaginta enim dinumerationem timori et furori domini copulant, porro Hebraicum sequenti aptat uersiculo, ut sequatur: ut numerentur dies nostri, sic ostende: et ueniemus corde sapienti. quod breuiter ita nobis disserendum uidetur: quis potest nosse, quamdiu ira tua, ex qua timor nascitur humano generi, perseueret? te docente, qui deus es. itaque obsecro, ut tempus uitae nostrae indices nobis, quo possimus corde sapienti tuo nos iudicio praeparare. quod autem dicit: quis nouit fortitudinem — siue potestatem- irae tuae et secundum timorem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
monũ. s legentis debet intelligen¬
tiã querere: Qm̃ transiuimꝰ cito:
& auolaiumꝰ: Septuaginta: Qm̃
suꝑuenit mansuetudo suꝑ nos.
& corripiem᷑ ꝓquo in greco scriptũ
guũ ẽ: et tam correptionẽ quã eru¬
dicionẽ doctrinãq significat: Qũe
eñidiligit dñs corripti.siue erudit: et
flagellat omẽm filiũ quẽ recipit:
Quẽ locũ ita simmnachꝰ transtulit: Sue¬
cidimur enĩ repente: & auolamus
Quinta editio boc mͦ Im̃ transiuimꝰ
fuerit acorpore segͤgata: uento simi¬
les auolamꝰ: Siue quia supͣ. herbe
urenti et floꝵ. pulchritudini et ad
uesꝑam siccitat hominẽ cõparat:
nunc ꝓ ariditate uesꝑe succisionẽ
floꝵ ponit Et cũ ꝑtransierit inqͥt
om̃e qđ iuuimꝰ: subita morte dissol
dies nobis mortis ingruerit: ñ udi¬
cabim᷑ iuxta meritũ. s uixta clem̃¬
tiam: & quȩ putat᷑ correptio ẽẽ eru¬
ditio ẽ. atq doctrina Satisq mira

Expanded text:
monum sed legentis debet intellegenmonum sed legentis debet intellegentiam quaerere? Quoniam transiuimus cito et auolauimus . Septuaginta: quoniam superuenit mansuetudo super nos et corripiemur. pro quo in Graeco scriptum guum est et tam correptionem quam eruditionem doctrinamque significat. quem enim diligit dominus, corripit — siue erudit — et flagellat omnem filium, quem recipit. quem locum ita Symmachus transtulit: succidimur enim repente et auolamus, quinta editio hoc modo: quoniam transiuimus fuerit a corpore separata, uento similes auolamus siue, quia supra herbae uirenti et florum pulchritudini et ad uesperam siccitati hominem comparat, nunc pro ariditate uesperae succisionem florum ponit. et cum pertransierit, inquit, omne, quod uiuimus, subita morte dissolunsuetudo et dies nobis mortis ingruerit, non iudicabimur iuxta meritum sed iuxta clementiam et, quae putatur correptio esse, eruditio est atque doctrina. satisque mira
Abbreviated transcription (Latin):
pulsetur funiculus argenti. & cõ¬
terat᷑ ornam̃tum auri. & confrin¬
gatur ydria ad fontem. & impedi¬
at᷑ rota in lacuꝰ et conuertat᷑ pul¬
uis interra sicut fuit: et sp̃c reu̾¬
tat᷑ ad dm̃ qui dedit eũ Uanitas
uanitatũ dixit excłastes: et uniu̾¬
sa uanitas: Quȩ omĩa humane
uite et maxime senectutis mise¬
rias comp̃hendunt: & quẽ sensũ
habeant. in suo loco di sseruimus
St̃ qui istũ locum allegorice inter¬
p̃tantes. ad sabbat cir iu cũcisi¬
omsq mysteriũ refert̃ i quod
pͥmũ requiescamꝰ in lege. et pꝰea
uerȩ circũcisionis in eugłio sacra¬
menta nos teneant: admonentes
et illud. da partẽ septẽ. & da par¬
tem octo. et septuagiita milia. at¬
q octoginta milia hominũ mul¬
titudines. a quib tẽplũ subsalomo¬
ne cõstructũ ẽ S quid hoc ad p̃¬
sentem locum. cui sufficit simplex
et pura explanatioꝰ quȩ ñ doctri¬
ne głam in multiplicatione ser¬

Expanded text:
pulsetur funiculus argenti et conpulsetur funiculus argenti et conteratur ornamentum auri et confringatur hydria ad fontem et impediatur rota in lacu et conuertatur puluis in terra, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. uanitas uanitatum, dixit Ecclesiastes, uniuersa uanitas. quae omnia humanae uitae et maxime senectutis miserias comprehendunt et, quem sensum habeant, in suo loco disseruimus. sunt, qui istum locum allegorice interpretantes ad sabbati circumcisionisque mysterium referunt, quod primum requiescamus in lege et postea uerae circumcisionis in euangelio sacramenta nos teneant, admonentes et illud: d a partem septem et da partem octo et septuaginta milia atque octoginta milia hominum multitudines, a quibus templum sub Salomone constructum est. sed quid hoc ad praesentem locum, cui sufficit simplex et pura explanatio, quae non doctrinae gloriam in multiplicatione ser
Abbreviated transcription (Latin):
Sinautẽ multũ. & ut interp̃tatꝰ ẽ¬
simm cãm achus contͣ opimonẽ:
fuerit. morbis et infirmitate tͣn¬
sigit᷑. quȩ ẽ socia senectutis: cali¬
gantib ocłis. dolentib uel caden¬
tib durissimis pͥꝰ dentibꝰ: Qd̾ ple¬
nius diuinꝰ sermo in eccłaste des¬
cribit: Quando ueniunt dies ma-¬
liciȩ. et in quib dicimus. non ẽ
nobis uoluntas: qͣndo obscuratur
nubes pꝰ pluuiã. in die qria mone.¬
bunt᷑ custodes domus. et subuertun¬
tur uiri uirtutis. cessentq molen¬
tes. quia paucȩ facte sunt: & obscu.¬
rantur quȩ uident in foraminib:
et claudunt᷑ ianue in foro. in infir¬
mitate uocis molentis: et exurget
ad uocem auis: & humiliantur õs
filie cantici Et quidẽ ab alto aspici¬
ent. & pauores in uia: & florebit a¬
inigdalũ. & incrassabitur locusta.
& scindet᷑ capparis. qm̃ abitt homo
in domo ȩt̾nitatis sue: & girabũt
in foro qui plangunt. quo adusq ñ

Expanded text:
sin autem multum et, ut interpretatus esin autem multum et, ut interpretatus est Symmachus, c o ntra opinionem, fuerit, morbis et infirmitate transigitur, quae est socia senectutis, caligantibus oculis, dolentibus uel cadentibus durissimis prius dentibus, quod I plenius diuinus sermo in Ecclesiaste describit: quando ueniunt dies malitiae et in quibus dicimus: non est nobis uoluntas; quando obscuratur nubes post pluuiam; in die, qua mouebuntur custodes domus et subuertuntur uiri uirtutis cessantque molentes, quia paucae factae sunt, et obscurantur, quae uident in foraminibus, et clauduntur ianuae in foro in infirmitate uocis molentis et exurget ad uocem auis et humiliantur omnes filiae cantici et quidem ab alto aspicient et pauor in uia et florebit amygdalum et incrassabitur locusta et scindetur capparis. quoniam abiit homo in domo aeternitatis suae et gyrabunt in foro, qui plangunt, quoad usque non
Abbreviated transcription (Latin):
ditationẽ aranee transtulerũt:
Quomͦ enim loquentis sermo p̾ter¬
uolat: ita & opus aranee in cassũ
texitur: De quo suꝑ ꝑsona heretico¬
rũ in ysaia ĩcriptum ẽ. telam araneȩ
texunt: quȩ parua et leuia potest
caꝑe animalia. ut muscas. culices.
et cetera huiꝰmodi. a fortioribus
autẽ rũpitur: instar leuiũ in ȩccła
simpliciũq qui eoꝵ decipiuntur
errorib: cũ uiros infidei uerita¬
te robustos non ualeant obtinere:
Dies annoꝵ nr̃oꝵ in ipsis septuagĩ¬
ta anniꝰ si autẽ multo octoginta
anni: & quod ampliꝰ ẽ labor et do¬
lor: Septuaginta: Dies annoꝵ
nr̃oꝵ inpsis septuaginta anm
si autẽ in potentatib octoginta
anni: & ampliꝰ ecoꝵ labor et dolor.
Peo qdđ nos posuimus in ipsis. & in
hebraico habet᷑ bahem. simmachꝰ
significantiꝰ transtulit aisao Rahro
quod magis ad sensũ qũã ad uer.
lis ẽ uita mortalium: septuagin¬
ta annoꝵ spacio cõp̃henditur

Expanded text:
ditationem araneae\' transtulerunt. ditationem araneae\' transtulerunt. quomodo enim loquentis sermo praeteruolat, ita et opus araneae incassum texitur. de quo super persona hereticorum in Isaia scriptum est: telam araneae texunt, quae parua et leuia potest capere animalia, ut muscas, culices et cetera istius modi, a fortioribus autem rumpitur, instar leuium in ecclesia simplicumque, qui eorum decipiuntur erroribus, cum uiros in fidei ueritate robustos non ualeant obtinere. Dies anno rum nostrorum in ipsis septu ag int a anni, si autem multum, octoginta anni; et, quod amplius est, labor e t doln ipsis septuaginta anni, si autem in potentatibus octoginta anni; et amplius eorum labor et dolor. pro co, quod nos posuimus: in ipsis et in Hebraico habetur \'bahem\', Symmachus significantius transtulit ὁλόκληοο̢οι, quod magis ad sensum quam ad uerbulis est uita mortalium, septuaginta annorum spatio comprehenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dies nr̃i transiert̃: et infurore
tuo consumimꝰ annos nr̃os. quasi ser¬
monem loqñs: Septuaginta Qm̃
dies nr̃i defecerunt: in iratua de¬
fecimus: anni nr̃i sicut aranea me¬
ditati st̃ Hreuitatẽ humane uitȩ
quȩ sententiȩ di huc usq subiecta
ẽ. et quam in pͥori uersicło sõmo cõ¬
parauit dicens. ꝑcutiente te eos sõ¬
nium erunt. nẽ sermoni loquenti¬
um cõparat: ut qͦmͦ sermo qui in
ore uersatur. dũ ꝓfert᷑ int̾cipit᷑. &
ẽẽ desistit. sic et omĩs uita nr̃a ꝑtr̃ã¬
seat atq desistat: et hoc in ira & ĩ
furore di cui merito subiacemus.
uiuente in nobis ut supra diximꝰ
sententia dei Que sit autẽ ira et
furor di. crebrius diximꝰ: ñ quod
ulciscat᷑ iratꝰ. s qđ patientib pe¬
nas. iratus eẽ uideatur: Quod eñi
in nos ex ꝑturbatione descendit.
in illo ẽ ex iudicii ueritate: ꝓ ser¬
mone loquentis: septuaginta me¬

Expanded text:
enim dies nostri transierunt, in furore enim dies nostri transierunt, in furore tuo consumpsimus annos nostros quasi sermonem loquens. Septuaginta: quoniam dies nostri defecerunt, in ira tua defecimus; anni nostri sicut aranea meditati sunt. breuitatem humanae uitae, quae sententiae dei huc usque subiecta est et quam in priori uersiculo somnio comparat dicens: percutiente te eos somnium erunt, nunc sermoni loquentium comparat, ut, quomodo sermo, qui in ore uersatur, dum profertur, intercipitur et esse desistit, sic et omnis uita nostra pertranseat atque desistat et hoc in ira et in furore dei, cui merito subiacemus uiuente in nobis, ut supra diximus, sententia dei. quae sit autem ira et furor dei, crebrius diximus, non quo deus ulciscaturiratus, sed quo patientibus poenas iratus esse uideatur. quod enim in nos ex perturbatione descendit, in illo est ex iudicii ueritate. pro \'sermone loquentis\' Septuaginta \'me
Abbreviated transcription (Latin):
rantias Uñ dicit et in alio locos
Delicta iuuentutis meȩ & ignoran.¬
tias meas. ne memmeris Et iter:
Delicta quis intelligit: Ab occultis
meis munda me dñe: et ab alienis
parce seruo tuo: Aliena enĩ nobis
st̃ uicia: q̃ seꝑe uoluntate. int̾dũ
ignoratione et errore cõmittimꝰ:
et tamen cũ ñ sit uoluntas incri¬
mine. error inculpa ẽ: Miror au¬
tem cur septuaginta uoluerint ꝓ
adolescentia neglegentiis et erro¬
rib siue ignorationib. se łm dicẽ.¬
nͥ forte eo qd in scło & inuitȩ hinus
tẽpore uicia comitantur: Quando
intulit in illuminatione. siue
in luce uultꝰ tui: hc̃ habet sensũ
Nichil te nr̃oꝵ. latuit peccatoꝵ⁊ secͤ¬
ta qͦq nr̃a tuus oculus inspexit: iux¬
ta illud qd scriptũ ẽ Tenebre ñ abs¬
condent᷑ a te: & scrutans corda et
renes ds Et iterum: Sicut tene¬
brȩ eiꝰ: ita & lum̃ eius homo enĩ
uidet in facie: ds̃ in corde: Omnes

Expanded text:
rantias\'. unde dicit et in alio loco: rantias\'. unde dicit et in alio loco: delicta iuuentutis meae et ignorantias meas ne memineris et iterum: delicta quis intellegit? et ab occultis meis munda me, domine, et ab alienis parce seruo tuo. aliena enim a nobis sunt uitia, quae saepe uoluntate, interdum ignoratione et errore committimus, et tamen, cum non sit uoluntas in crimine, error in culpa est. miror autem, cur Septuaginta uoluerint pro adulescentia, neglegentiis et erroribus siue ignorationibus \'saenisi forte eo, quod in saeculo et in uitae huius tempore uitia committantur. quodque intulit: i n inluminatione siue in luce uultus t u i, hunc habet sensum: nihil te nostrorum latuit peccatorum, secreta quoque nostra tuus oculus inspexit iuxta illud, quod scriptum est: tenebrae non abscondentur a te et: scrutans corda et renes deus et iterum: sicut tenebrae eius, ita et lumen illius; homo enim uidet in facie, deus in corde. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
in furore tuo⁊ sententiȩ cłi ostendit
ꝑseuerantiã. cui om̃s homines sub¬
iacemꝰ: illi uidelicet. t̾ra es et int̾rã
ibis: Pulchrȩ autẽ ñ ut inseptuagi¬
ta continetur. turbati sumꝰ. sed uix¬
ta hebraicũ accelerauimus dr̃: ut
q̃ͣmuis ȩtas hominũ longa uideat᷑:
tamen cõparatione ȩt̾nitatis breuis
sit Qd̃ et illustris poeta testat᷑ dieñs:
Sed fugit interea fugit irreparabile
tẽpus: Et iterum Rebe diu ressi
qua diu mortalib ulla ẽ uiximus:
Posuisti iniqͥtates nr̃as coram te: ne¬
gleͥgentias nr̃as in luce uultꝰ tui:
Septuagenta: Posuisti iniquitates
nr̃as in conspectu tuo: scłm nrm ĩ
illuminatione uultꝰ tui Ubi nos
iuxta hebraicũ & simmachũ posu¬
imꝰ neglegentias nr̃as. ꝓ quo septu¬
aginta. scłm transtulert̃. in hebra¬
ico scriptũ ẽ alomenii: qđ qͥnta edi¬
tio interp̃tat᷑ adolescentiã. aqui¬
uertere possumꝰ errores siue igno.¬

Expanded text:
in furore tuo, sententiae dei ostendit in furore tuo, sententiae dei ostendit perseuerantiam, cui omnes homines subiacemus, illi uidelicet: terra es et in terram ibis. pulchre autem non, ut in Septuaginta continetur, turbati sumus, sed iuxta Hebraicum 30 accelerauimus dicitur, ut, quamuis aetas hominum longa uideatur, tamen comparatione aeternitatis breuis sit. quod et inlustris poeta testatur dicens: sed fugit interea, fugit inreparabile tempus et iterum: Rhaebe, diu, res si qua diu mortalibus ulla est, uiximus. Posuisti iniquitates nostras coram te, negleg entias no stras in luce uultus tui. Septuaginta: posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in inluminatione uultus tui. ubi nos iuxta Hebraicum et Symmachum posuimus: neglegentias nostras, pro quo Septuaginta saeculum transtulerunt, in Hebraico scriptum est: a lom en u, quod quinta editio interpretatur: adulescentiam, Aquiuertere possumus \'errores\' siue \'igno
Abbreviated transcription (Latin):
ror. ut uultus pͥus pulcherrimꝰ
feminarum ad tantam transeat
feditatẽ. ut amor in odia cõmu¬
tetur: Suꝑ hac conditione mor¬
taliũ: & ysaias loquit᷑ Oĩs caro fe¬
nũ: & omĩs gła eius qͣsi flos feni:
fenum aruit. flos decidit: Iuxta
septuaginta qͦq: similiter expla¬
nandum ẽ Om̃ẽ quodin scło lõ¬
gum uidet᷑: apud te d̾s breue ẽ:
Dies enim et anni quib humana
uita contͣcta ẽ. si cõparent᷑ ȩt̾nita¬
ti: reputabunt᷑ ꝓ nichilo Sicuti
enim herba mane creuit. floruit.
et siccatur ad uesꝑam. indurescit
et deꝑit: ita erit omĩs hominum
pulcritudo Consũpti enim sumꝰ
in furore tuo: & in indignatione
tua conturbati sumus: Septua¬
ginta: Quia defecimus in ira tua:
& in furore tuo turbati sumus:
Pro eo qđ nos diximus turbati su¬
mus: simmachꝰ et aquila transtu¬
lerunt. accelerauimus breuita¬
tem autẽ uitȩ significat huma¬
nȩ Quodq intulit in tratua. &

Expanded text:
ror, ut vultus prius pulcherrimus ror, ut vultus prius pulcherrimus feminarum, ad tantam transeat foeditatem, ut amor in odia commutetur? Super hac conditione mortalium et Isaias loquitur: omnis caro faenum et omnis gloria eius quasi flos faeni, faenum aruit, flos decidit. iuxta Septuaginta quoque similiter explanandum est: omne, quod in saeculo longum uidetur, apud te, deus, breue est. dies enim et anni, quibus humana uita contracta est, si comparentur aeternitati, reputabuntur pro nihilo. sicuti enim herba mane creuit, floruit et siccatur, ad uesperam indurescit et deperit, ita erit omnis hominum pulchritudo. Consumpti enim sumus in f uror e tuo et in indignatione tua conturbati sumus. Septuaginta: quia defecimus in ira tua et in furore tuo turbati sumus. pro eo, quod nos diximus: turbati sumus; Symmachus et Aquila transtulerunt: accelerauimus; breuitatem autem uitae significat humanae. quodque intulit: in ira tua et
Abbreviated transcription (Latin):
um quasi sõmũ. ita ueloci morte
contracta ẽ: quȩ insimilitudine
fioꝵ atq feni. in eodẽ pene tẽpore
siccatur & deꝑit: Percutiente in¬
qͥt te eos idẽ homines. & illo sermo¬
ne cõpleto. stulte hac nocte repe¬
tent animã tuã ate. quȩ autem
p̃parasti cuiꝰ erunt: omĩs huma¬
na conditio sõmo comparabitur:
Sieut enĩ mane uirens herba et su¬
is filorib uernans. delectat oculos
contẽplantiũ. paulatĩq marcescẽs
amittit pulcritudinem. & in fe¬
nũ qd̾ conterendũ ẽ u̾tit᷑: ita oĩs
species hominũ uernat in paruuł:
floret iniuuenib: uiget in ꝑfecte
etatis uirisꝰ & repente dũ nescit
incanescit caput. rugat᷑ facies. cu¬
tis pͥͫꝰ extenta contrahit᷑. et extͤmo
cognoscatur quis pͥor fuerit. sed pe¬
ne in aliũ cõmutet᷑ Quid loqͥm᷑
de infantiȩ temporib usq ad extre¬
mã et decrepitã senectutemꝰ cum
hoc et languor faciat. & inediȩ me¬

Expanded text:
um quasi somnium ita ueloci morte um quasi somnium ita ueloci morte contracta est, quae in similitudine florum atque faeni in eodem paene tempore siccatur et deperit. percutiente, inquit, te eos, id est homines; et illo sermone cotent animam tuam a te: quae autem praeparasti cujus erunt ? Omnis humana conditio somnio comparabitur. Sicut enim mane virens herba, et suis floribus vernans, delectat oculos contemplantium, paulatimque marcescens, amittit pulchritudinem, et in foenum quod conterendum est, vertitur: ita omnis species hominum vernat in parvulis, floret in juvenibus, viget in perfectae aetatis viris: et repente dum nescit, incanescit caput, rugatur facies, cutis prius extenta contrahitur; et extremo cognoscatur quis prior fuerit, sed pene in alium commutetur. Quid loquimur de infantiae temporibus usque ad extremam et decrepitam senectutem, cum hoc et languor faciat, et inediae moe
Abbreviated transcription (Latin):
ut scilicet qͥa mundus in sex dieb
fabricatꝰ ẽ sex millib annoꝵ tantũ
credatur subsistere: & pꝰea uenire
septenariũ numerũ et octonariũ:
in quo uerus exercet᷑ sabbatismus.
&e circũcisionis puritas redditur:
Uñ et octo beatitudinib bonoꝵ ope¬
rum p̃mia ꝓmittunt᷑ Scribit au¬
tẽ petrus hoc modo Unum hoc
uos ñ p̃tereat dilectissimi: quia u¬
na dies apud dñm qͣsi mille anni.
ꝙ mille anni qͣsi unꝰ dies Non mo¬
rat᷑ dñs in ꝓmisso: ut quida mora¬
ri existimant: ꝑcutiente te eos.
sõnium erunt mane quafi herba
transiens: mane floruit & abiit
ad uesꝑam conteret᷑ atq siccabit᷑
Septuaginta Que ꝓ nichilo haben¬
tur eoꝵ anni ert̃: mane sicut her¬
ba transeat: mane floreat et tran¬
seat: uesꝑe decidat. induret et
arescat: Iuxta hebraicũ hic sensus
ẽ Multũ conuersioni nr̃ȩ contu¬
lit & saluti. qđ omĩs uita mortali¬

Expanded text:
ut scilicet, quia mundus in sex diebus ut scilicet, quia mundus in sex diebus fabricatus est, sex milibus annorum tantum credatur subsistere et postea uenire septenarium numerum et octonarium, in quo uerus exercetur sabbatismus et circumcisionis puritas redditur. unde et octo beatitudinibus bonorum operum praemia promittuntur. scribit autem Petrus hoc modo:unum hoc ne uos praetereat, dilectissimi, quia una dies apud dominum quasi mille anni et mille anni quasi unus dies. non moratur dominus in promisso, ut quidam moram aestimant. percutiente te eos somnium erunt, mane quasi herba transiens. mane floruit et abiit, ad ues p er am c onter etur atque siccabitur. Septuaginta: quae pro nihilo habentur, eorum anni erunt. mane sicut herba transeat, mane floreat et transeat, uespere decidat, induret et arescat. iuxta Hebraicum hic sensus est: multum conuersioni nostrae contulit et saluti, quod omnis uita mortali
Abbreviated transcription (Latin):
tempora multa tribuendã E t̾nita¬
ti comparata: breuis ẽ omĩũ tẽpoꝵ.
longitudo In conspectu enĩ tuo: mil¬
le anm qͣsi una dies reputat᷑ Statĩ¬
q se ipse rep̃hendit: Maledixi unã
diẽ & uniꝰ diei spacio mille annorẜ
apud te longitudinẽ cõputari: cũ
magis debuerĩ dicere. uniꝰ uigilie
spaciũ. instar habe̾ mille annoꝵ ꝓ
lixitatẽ Hox in quatuor uigilias
diuidit᷑: quȩ singulȩ triũ horarũ
spacio supputantur: Uñ et dñs qͣr¬
ta uigilia ad nauigantes uenit apłos:
Sicut gͥ una noctis ingilia cito ꝑtran¬
sit. maxime uigiliarũ labore defes¬
sis: sic et mille annoꝵ. spacia apud
te qui semꝑ es. & futurꝰ es. & fuisti
ꝓbreuissimo tempore cõputant᷑. Qd̾¬
q infert. sicut dies hesterna que pͥ¬
teriit. iuxta illud apłi sentiamus.
arbitror ex hoc loco et ex epła que
nomine petͥ apłi scribitur. mille
annos ꝓ una die sol̃itos appellari:

Expanded text:
tempora multa tribuendam. aeternitatempora multa tribuendam. aeternitati comparata breuis est omnium temporum longitudo. in conspectu enim tuo mille anni quasi una dies reputantur. statimque se ipse reprehendit: male dixi \'unam diem\' et unius diei spatio mille annorum apud te longitudinem comparari, cum magis debuerim dicere unius uigiliae spatium instar habere mille annorum prolixitatem. nox in quattuor uigilias diuiditur, quae singulae trium horarum spatio subputantur. unde et dominus quarta uigilia ad nauigantes uenit apostolos. sicut igitur una noctis uigilia cito pertransit — maxime uigiliarum labore defessis —, sic et mille annorum spatia apud te, qui semper es et futurus es et fuisti, pro breuissimo tempore computantur. quodque infert: sicut dies hesterna, quae praeteriit, iuxta illud apostoli sentiamus, num. ego arbitror ex hoc loco et ex epistula, quae nomine Petri apostoli scribitur, mille annos pro una die solitos appellari,
Abbreviated transcription (Latin):
quod septuaginta transtulert̃. ne au̾¬
tas hominẽ in humilitatẽ. et dixist
conu̾timini filii hominũ: hc̃ habet
sensũ: Obsecro ut hominẽ quẽ ad tuã
imaginẽ et similitudinẽ condidisti.
& tantõ eum honorare dignatꝰ es. ut
de seruo filiũ mincupares. ne eum
humilies peccato ꝑpetuo: ne suꝑ illũ
uigeat antiqͣ sententia. t̾ra es & int¬
tiã. dicens: Nolo mortẽ peccatoris: tan¬
tũ ut conu̾tat᷑ et uiuat: Tuenĩ dixi¬
sti omĩum scõꝵ tuoꝵ eloqͥo: conu̾ti¬
mini. siue reu̾timin filii hominũ
ad clem̃tissimũ patrẽ: qui occurrit
uenientib & signũ qđ suo uicio ꝑdi¬
dert̃ offert. & stolã incorruptionis
largit᷑ antiquã: Quia mille anni in
oculis tiuis ut dies hesterna quȩ p̃te¬
rut: transit & uigilia nocturna siue
sii hominũ. petimus ut ante iã dixi
pit᷑na retineri Nec putamꝰ longũ
eẽ qd ꝓmittis: et salutẽ nobis post

Expanded text:
quod Septuaginta transtulerunt: ne auequod Septuaginta transtulerunt: ne auertas hominem in humilitatem, et dixisti: conuertimini, filii hominum, hunc habet sensum: obsecro, ut hominem, quem ad tuam imaginem et similitudinem condidisti et tanto eum honore dignatus es, ut de seruo filium nuncupares, ne eum humilies peccato perpetuo, ne super illum uigeat antiqua sententia: terra es et in termisisti dicens: nolo mortem peccatoris, tantum ut reuertatur et uiuat; tu dixisti omnium sanctorum tuorum eloquio: conuertimini — siue reuertimini —, filii hominum, ad clementissimum patrem, qui occurrit uenientibus et signum, quod suo uitio perdiderunt, offert et stolam incorruptionis largitur antiquam. Quia mille anni in oculis tuis ut dies h esterna, quae pr aeteriit transiit, et uigilia no cturna siue lii hominum, petimus — ut ante iam dixi litate retineri. nec putamus longum esse, quod promittis, et salutem nobis post
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ miscdia ꝓcreari Conu̾tes ho¬
minẽ usq ad contritionẽ: et dicis
reuertimini filii adam Septuagin¬
ta: Ne au̾tas hominẽ in humilitatẽ.
& dixisti. conu̾timini filii hominũ:
uxta hebraicũ. quod dicit hoc ẽ Od̾s̾
qͥ hominẽ condidisti. & ab inicio eiꝰ es
refugiũ & habitatio: conu̾tes eũ usq
ad contritionem: fecisti eũ atq plas¬
masti ut contereretur in morte: et
uas tuum extremo uitȩ sue tẽpore
frangeret᷑ Cui cũ immineat ista cõ¬
ditio. ut ortus intereat: & quãuis lon¬
go uixerit tempore.tamen fine dis¬
soluat᷑ extremo: cotidie ei loqueris
ꝑ ꝓpħ̾as Reu̾timini filii adam: qui
ur̃a culpa offenditis dm̃. et de inmor¬
talib facti estis mortales: Precipien¬
tis enĩ audire noliustis imꝑiũ: de om̃i
ligno quod ẽ in paradyso comedes: de
ligno autẽ scientiȩ boni et mali ne co¬
medas: inquacũq enĩ die gustaueris
de eo. morte morieris: Porro iuixta id

Expanded text:
sericordia procreari. C onuertes hominem us que ad contritionem et dicis: reuertimini, filii Ad am. Septuaginta: ne auertas hominem in humilitatem, et dixisti: conuertimini, filii hominum. iuxta Hebraicum quod diciturhoc est:s o deus, qui hominem condidisti et ab initio eius es refugium et habitatio, conuertes eum usque ad contritionem; fecisti eum atque plasmasti, ut contereretur in morte et uas tuum extremo uitae suae tempore frangeretur; cui cum immineat ista condicio, ut ortus intereat et, quamuis longo uixerit tempore, tamen fine dissoluatur extremo, cotidie ei loqueris per prophetas: reuertimini, filii Adam, qui uestra culpa offendistis deum et de inmortalibus facti estis mortales. praecipientis enim audire noluistis imperium: de omni ligno, quod est in paradiso, comedes; de ligno autem sciendi boni et mali non comedes. in quacumque enim die gustaueris de eo, morte morieris. porro iuxta id,
Abbreviated transcription (Latin):
hospitẽ meret᷑ habere dm̃: dicente
saluatore: Ego & pat̃ ueniemꝰ: et
mansionẽ apud eũ faciemus: Iuud
autem quod & hebraicũ habet. et
om̃s alii int̾pretes. anteqͣm montes
nascerentur et parturiret᷑ terra:
manifeste ad tropologiam nos tra¬
hit Neq enĩ montes et cetera na¬
tiuitatẽ parturitionẽq recipiuĩt.
s conditionẽ Ex qͦ liqͥdo demonstra

Expanded text:
hospitem meretur habere Deum, dicente hospitem meretur habere Deum, dicente Salvatore: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Illud autem quod et Hebraicum habet, et omnes alii Interpretes: Antequam montes nascerentur, et parturiretur terra, manifeste ad tropologiam nos trahit. Neque enim montes et terra nativitatem parturitionemque recipiunt, sed conditionem. Ex quo liquido de
Abbreviated transcription (Latin):
lũ autẽ debet u̾bũ creationis moue¬
re: cũ in hebreo nͣ sit creatio. que
dr̃ bara. s possessio Ita enĩ scriptũ
ẽ: Adonay. cainan. bresit. derco: qd
in lingua nr̃a expͥmit᷑. dñs possedit
me initium uiarũ suar.:ĩ: Inter
possessionẽ autẽ & creationẽ: mul¬
ta diu̾sitas ẽ: Possessio significat.
quod semꝑ filiꝰ in patre. & pat̾ in
filio fuerit: creatio autẽ. eiꝰ qui pͥꝰ
ñ erat conditionis exordiũ: Potest
uixta legis tropologiam hoc qđ dr̃
anteqͣm montes firmarent᷑. & finge¬
ret᷑ terra & orbis terrarũ significa
limia dogmata firmarent᷑. et t̾ra
corporis nr̃i fingeret᷑ siue stabilire¬
tur a d̾o. et orbis t̾rarũ. qͥ hebraice
dr̃ thebel. grece significantiꝰ dicit᷑
oikoymene. quã nos habitatã trans¬
ferre possumꝰ. firmaret᷑ siue stabili¬
retur. ds̃ nob̾ semꝑ refugiũ fuerit.
Habitata ẽ autẽ anima ñ deserta. quȩ

Expanded text:
lum autem debet verbum creationis movelum autem debet verbum creationis movere, cum in Hebraeo non sit creatio quae dicitur BARA; sed possessio. Ita enim scriptum est: ADONAI CANANI BRESITH DERCHO, quod in lingua nostra exprimitur: Dominus possedit me initium uiarum suarum\'. inter possessionem autem et creationem multa diuersitas est: possessio significat, quod semper filius in patre et pater in filio fuerit, creatio autem eius, qui prius non erat, conditionis exordium. potest iuxta leges tropologiae hoc, quod dicitur: antequam montes firmarentur et fingeretlimia dogmata firmarentur, et terra corporis nostri fingeretur sive stabiliretur a Deo, et orbis terrarum qui Hebraice dicitur THEBEL; Graece significantius dicitur οἰκουμένη, quam nos, habitatam, transferre possumus, firmaretur, sive stabiliretur, Deus nobis semper refugium fuerit. Habitata est autem anima, non deserta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
distingunt: Dñe refugiũ factus
es nob̾ a generatione in generatio¬
nem. pͥquã montes formarentur.
et fingerentur t̾ra et orbis: ut scili¬
cet postea consequatur. a scło usq
ad scłm tu es ds̃ Ita enĩ disserunt:
Si dñs antequã montes firmarent᷑
et fing̾et᷑ t̾ra orbisq t̾rarũ. refu¬
gium fuit hominũ: gͦ fuert̾ aĩe
in cęlestibꝰ. antequã hominũ corpo¬
ra formarent᷑: Hos autẽ ut ꝓposu¬
inus lectionẽ: ita debemꝰ distingue
re Anteqͣm montes firmarentur.
nem mundi. qui necdũ eramus:
s qd d ab et̾no usq in et̾nũ sit sẽꝑ
ds ꝓ eo enĩ quod latinus int̾pres
posuit a scło usq in scłm. & hebra¬
ice dicit᷑ olam: rectius int̾pretabim̃
a sempiterno usq ad sempiter nũ
Simile quid. et inꝓuerbiis ex ꝑsona
creauit me in uicio uiarũ suarũ¬
in oꝑa sua aute scłm fundauit me
a quarũ. pͥqũa montes firmarent᷑.¬
ante om̃s colles generauit mez Nul¬

Expanded text:
refu g ium factus es nobis in generatione et generatione, priusquam montes firmarentur et fingeretur terra et orbis, ut scilicet postea consequatur: a saeculo usque in saeculum tu es, deus. ita enim disserunt: si dominus, antequam montes firmarentur et fingeretur terra orbisque terrarum, refugium fuit hominum, ergo fuerunt animae in caelestibus, antequam hominum corpora formarentur. nos autem, ut proposuimus, lectionem ita debemus distinguere: antequam montes firmarentur enem mundi, qui necdum eramus, sed quod deus ab aeterno usque in aeternum sit semper deus. pro eo enim, quod Latinus interpres posuit: a saeculo usque in saeculum et Hebraice dicitur \'olam\', rectius interpretabimur: \'a sempiterno usque in sempiternum\'. simile quid et in Prouerbiis ex persona it me initium uiarum suarum.in opera sua, ante saeculum fundauit me: aquarum, antequam montes conlocarentante omnes colles genuit me
Abbreviated transcription (Latin):
nobis p̃dicantib ueritatẽ alii cre¬
dant. alii ñ credant: alii uera mor¬
te moriantur. alii uiuant ea uita
quȩ dicit. ego sũ uita Nisi enĩ nos
locuti fuissemꝰ. ⁊ nec incredulos moꝵ.
nec credentes uita sequeret᷑: quia
potest. qui in annuntiandis illis ñ
suã s eius querat głam quẽ p̃dicat
neo autẽ quod negat se ẽẽ sieut mul¬
tos qͥ uenditent uerbũ dei:ͥ ostendit
ẽẽ quam płimos. qͥ questũ putant ẽẽ
pietatem. et turpis lucri gra omĩa
faciunt. qͥ deuorant domos uidua¬
rum: se autẽ ex sinceritate quasimis¬
sũ a dño. et p̃sente eo qui se miserit.

Expanded text:
nobis praedicantibus ueritatem alii crenobis praedicantibus ueritatem alii credant, alii non credant, alii uera morte moriantur, alii uiuant ea uita, quae dicit: ego sum uita. nisi enim nos locuti essemus, nec incredulos mors nec credentes uita sequeretur, quia risti inueniri potest, qui in adnuntiandis illis non suam, sed eius quaerat gloriam, quem praedicat. in eo autem, quod negat non se esse sicut multos, qui uenditent uerbum dei, ostendit esse quam plurimos, qui quaestum putant esse pietatem et turpis lucri gratia omnia faciunt, qui deuorant domos uiduarum, se autem ex sinceritate quasi missum a deo et praesente eo, qui se miserit,
Abbreviated transcription (Latin):
transit aut mortẽ: ut qui credi¬
derint salui fiant. qui ñ crediderĩt
ꝑeant : Hec hoc mirandũ de apło:
cũ etiam de dño legereͥmus. ecce
positꝰ ẽ hic in rumã & resurrecti¬
onem multoꝵ. et in signũ eui con¬
tradicet᷑: solisq radios tam munda
loca excipiunt quã inmunda: et
sic in florib qͦmͦ instercore lucent:
nec tamen solis radii polluuntur:
Sic et xp̃i bonus odor. qui nunqͣm
mutari potest. nec suã nat᷑am a¬
mittere. credentib ẽ uita: incre¬
dulis mors: Mors autẽ ñ ista com¬
munis. qua cũ bestiis morim᷑ & ii¬
m̃tis: s illa de qua scriptũ ẽ. aĩa qͤ
peccauerit. ipsa moriet᷑. Ergo et
uita ñ hȩc arbitranda ẽ qua spira¬
mꝰ et incedimꝰ. & huc illucq dis¬
currimus: s illa de qͣ dauid loqͥt᷑.
credo uidere bona dñi interra ui¬
uentium Us̃ enim uiuoꝵ ẽ et
ñ mortuoꝵ: et uita nr̃a abscondi¬
O corinthii parũ ẽẽ uideatur. si

Expanded text:
transit aut mortem, ut, qui creditransit aut mortem, ut, qui crediderint, salui fiant, qui non crediderint, pereant. nec hoc mirandum de apostolo, cum etiam de domino legerimus: ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum et in signum, cui contradicetur, solisque radios tam munda loca excipiant quam inmunda et sic in floribus quomodo in stercore luceant nec tamen solis radii polluantur. sic et Christi bonus odor, qui numquam mutari potest nec suam naturam amittere, credentibus uita est, incredulis mors. mors autem non ista communis, qua cum bestiis morimur et iumentis, sed illa, de qua scriptum est: anima, quae peccauerit, ipsa moriet u r. ergo et uita non haec arbitranda est, qua spiramus et incedimus et huc illucque discurrimus, sed illa, de qua Dauid loquitur: credo uidere bona domini in terra uiuentium. deus enim uiuorum est et non mortuorum et uita nostra abscondi0 Corinthii, parum esse uideatur, si
Abbreviated transcription (Latin):
stare martyres atq torqueri. & ĩ su¬
is cruciatib głari: odor noticiȩ dei
disseminatur ingentes: et subit ta¬
cita cogitatio. quod nisi uerũ eẽt
euigłm. mnquam sanguine deferi¬
detur Neq enim delicata et diui¬
tiis studens ac secura confessio ẽ: ẜ
in carcerib fame. in plagis. in per
Sed poterat audiens respondere:
Quomꝰ gͦ ñ om̃s credidert̃: Prius
gͦ quam interrogetur soluit anti¬
poforan: et iuxta morẽ suũ. que qͥd
alius obicere potest. antequã obi¬
ciatur edisserit: Et ẽ sensus: Noĩs
xp̃i in omĩ loco bomis odor sumꝰ
do: et p̃dicationis nr̃e longe late
q spirat fraglantia Sed quia ho¬
mines suo arbitrio derelicti st̃.
neq enĩ bonũ necessitate faciunt.
s uoluntate. ut credentes coronã
accipiant. inereduli suppliciis
mancipent᷑: ido odor. nr̃ qui ꝑ se
bonus ẽ. uͥtute eoꝵ et uicio qͥ sus¬
cipiunt uel ñ suscipiunt. in uitã

Expanded text:
stare martyres atque torqueri et in sustare martyres atque torqueri et in suis cruciatibus gloriari, odor notitiae dei disseminatur in gentes et subit tacita cogitatio, quod, nisi uerum esset euangelium, numquam sanguine defenderetur. neque enim delicata et diuitiis studens ac secura confessio est, sed in carceribus, in plagis, in perssed poterat audiens respondere: \'quomodo ergo non omnes crediderunt?\' prius ergo, quam interroget, soluit avdvnocpOQav et iuxta morem suum, quicquid alius obicere potest, antequam obiciatur, edisserit. et est sensus: nominis Christi in omni loco bonus odor sumus deo et praedicationis nostrae longe lateque spirat fragrantia. Sed quia homines suo arbitrio derelicti sunt: neque enim bonum necessitate faciunt, sed voluntate, ut credentes coronam accipiant, increduli suppliciis mancipentur: ideo odor noster qui per se bonus est, uirtute eorum et uitio, qui suscipiunt siue non suscipiunt, in uitam
Abbreviated transcription (Latin):
tret᷑: Ex do enim in spũ scõ. corã dõ
patre in xp̃o loqͥmur: Ad compban¬
tem paulo ostensa ẽ: Hir macedo qͥ¬
dam erat stans et dep̃cans eũ. ac di¬
cens: transiens inmacedomã adu¬
ua nos: Qd cũ udisset: statim qͦsi¬
uimꝰ ꝓficise in macedoniã: certi fac¬
ti quod uocasset nos deus euglirare
in epła ad thessalonicenses pri¬
ma.ipse autẽ ds pacis scĩficet uos¬

Expanded text:
r: ex deo enim — in spiritu sancto - coram deo — patre — in Christo loquimur. ad conprobantem Paulo ostensa est. uir Macedo quidam erat stans et deprecans eum ac dicens: transiens in Macedoniam adiuua nos. quod cum uidisset, statim quaesiuimus proficisci in Macedoniam certi facti, quod uocasset nos deus euangelizare in epistula ad Thessalonicenses prima: ipse autem deus pacis s