comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabnaculũ. Audiant qͥb edifican¬
darũ domoꝵ cura ẽ. & ambitio¬
sarum porticuũ cogitatur instruc¬
tio: quos p̃ciosoꝵ marmoꝵ pom¬
pa. & distincta auro laquearia
delectant. Cognoseant. xp̃m om
nium dñm. qui locũ ubi caput in¬
clinaret non habuit. & idcirco eũ
disciplĩ interrogant. Ubi ius pa¬
remus tibi manducare pascha.
dirit adeos. Ecce introeuntib uo¬
bis inciuitatẽ: occurret uobis ho¬
mo amphorã aquȩ portans. sequi¬
mini eum indomum. inqͣm intrat.
Indicium quidẽ prescitȩ diuinita¬
tis ẽ. quod cum discipulis loquens.
qͥd alibi futurũ sit nouit. Pulcre
autem paraturis pascha discipłis
homo amphoram aquȩ portans
occurrit. ut ostendatur: huiꝰ paschȩ
mysterium ꝓablutione ꝑfecta mũ¬
di tocus ẽẽ celebrandum: Aqua
quippe. lauacrum gr̃ȩ. Ampho¬
Parant gͦ pascha ubi aquȩ infer¬
delimine cruor auferatur. & adtol¬
ienda crimina uiuifici fontis bap¬

Expanded text:
tabernaculum. Audiant quibus aedificantabernaculum. Audiant quibus aedificandarum domorum cura est, et ambitiosarum porticum cogitatur instructio, quos pretiosorum marmorum pompa et distincta auro laquearia delectant, cognoscant Christum nium Dominum, qui locum ubi caput inclinaret non habuit. Et idcirco eum discipuli interrogant: Ubi vis paremus tibi manducare pascha? Et dixit ad eos: Ecce introeuntibus vobis in civitatem, occurret vobis homo amphoram aquae portans. Sequimini eum in domum in quam intrat. Indicium quidem praesciae divinitatis est quod cum discipulis loquens, quid alibi futurum sit, novit. Pulchre autem paraturis Pascha discipulis, homo amphoram aquae portans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium, pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, amphoParant ergo Pascha, ubi aquae inferpicus de limine cruor auferatur, et ad tollenda crimina vivifici fontis bap
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas et caritas ꝓdit. Maximȩ
subripiente peccat. s ins imilitu¬
dinẽ uidȩ quęrit oportunitatẽ. ut
arbitris absentib ueritatẽ menda¬
scio: uirtutẽ crimine mutet¬
necesse erat occidi pascha. E misit
petrum et ioħem dicens. Euntes pa¬
rate nobis pascha. ut manducemus:
Diem arimoꝵ paschȩ. quartã decimã
pͥmi mensis appellat. quando fer¬
mento abiecto. pascha id÷ agnus
occidi consueuerat aduesperam.
Ut supra iam dictum ẽ. Quod expo¬
nens apls ait. E enim pascha nr̃m
immolatus ẽ xp̃c. Hoc et enim pa¬
cha tunc necesse erat occidi. hoc ẽ
pat̃no consilio ac diffinitione san¬
citum. qͥlicet die sequente hoc est
quinta decima sit luna crucifixꝰ
hac tamen nocte qua agnus im¬
molabatur: & carnis sanguinisq
sui discipulis tradidit mysteria
celebranda. et auideis tentus ac li¬
gatus. ipsius immolationis hoc ẽ
passionis suȩ sacrauit exordium:
At iui dixerunt: ubi uis paremus:
Non habemꝰ domicilium ñ habemꝰ

Expanded text:
veritas et charitas, prodit: maxime csubripiente peccat, sed in similitudinem Judae quaerit opportunitatem: ut arbitris absentibus veritatem mendacio, virtutem crimine mutetnecesse erat occidi Pascha. Et misi Petrum et Joannem dicens: Euntes parate nobis Pascha, ut manducemus. Diem azymorum Paschae, quartam decimam primi mensis appellat, quando, fermento abjecto, pascha, id est, agnus, occidi consueverat ad vesperam, ut supra jam dictum est. Quod exponens Apostolus ait: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Hoc etenim Pascha tunc necesse erat occidi, hoc est paterno consilio ac definitione sancitum. Qui licet die sequente, hoc est, quinta decima sit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque suis discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est, passionis suae, sacravit exordium. At illi dixerunt: Ubi vis paremus? Non habemus domicilium, non habemus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. Quo accepto grãs egit. obhoc
nimirũ quia uȩtera transitura. et uen¬
tura fuerant omnia nouã. Dico enĩ
uobis. qͦd ñbibam de generatione uitis.
donec regnum dĩ uenĩẽt. Potest qͥ¬
dem hic uersiculus et simplicit̃ accipi.

Expanded text:
pertinet. Quo accepto, gratias egit, ob hoc pertinet. Quo accepto, gratias egit, ob hoc nimirum, quia vetera transitura, et ventura, fuerant omnia nova. Dico enim vobis, quod non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat. Potest quidem h
Abbreviated transcription (Latin):
mane lucescente mundissima sui cor¬
poris & sanguinis mysteria incru¬
cis altari consecrata qͣsi azima ter¬
re repmissionis inbuendis fidelib
offerat. deniq quod sequitur
Dico enim uobis. quia exhoc ñ man¬
ducabo illud. donec impleatur in
regno dĩ. Quantum iosuȩ uerbis
consonat. qui ait nec usi sunt ultͣ
cibo illo filii isrł. sed comederunt
manducabo inquit illud donec
impleatur inregno dĩ. Idest nequa¬
qͣm ultra moysaycũ pascha celebra¬
bo. donec inȩccłia spiritalit̃ intellec¬
tũ compleatur. Ipsa ẽ enĩ regnũ dĩ
deqͦ alibi discipulis ait. Regnũ dĩ
intra uos est. Inquo regno dñs hodie¬
Q uetus pascha impletum man¬
ducant quando ea que moy ses rudi
populo carnalit obseruanda p̃cepit.:
inmenbris suis hoc ẽ inipsa ȩccłia
spiritalit̃ exercet. Et accepto calice
gr̃as egit et dixit. Accipite. et diuidite
inter uos Ethic calix aduetus illud
pascha cui finem desiderabat inpon̾e.

Expanded text:
mane illucescente mundissima sui cormane illucescente mundissima sui corporis et sanguinis mysteria in crucis altari consecrata, quasi azyma terrae repromissionis imbuendis fidelibus offerat. Denique quod sequitur: Dico enim vobis, quia ex hoc non manducabo illud donec impleatur in regno Dei. Quantum Josue verbis consonat, qui ait: Nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel, sed comederunt V .-- Ego non manducabo, inquit, illud donec impleatur in regno Dei, id est, nequaquam ultra Moysaicum pascha celebrabo, donec in Ecclesia spiritaliter intellectum compleatur: Ipsa est enim regnum Dei. De quo alibi discipulis ait: Regnum Dei intra vos est . In quo regno Dominus hodieque vetus pascha impletum manducat, quando ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, in membris suis, hoc est in ipsa Ecclesia spiritaliter exercet. Et accepto calice, gratias egit et dixit: Accipite et dividite inter vos. Et hic calix ad vetus illud Pascha, cui finem desiderabat imponere,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquamdui tͣnsiordanen manne re¬
ficit alimentis. Quib et ipse qͣmuis
agnito olimq gustato terrȩ rep¬
missionis fructu reficit᷑. Exĩn iorda¬
nem traicit. cultris petrinis circũ¬
cidit. et tres semis menses usq ad
diẽ scilicet pasche completã. Con¬
suetũ manna ñtollit. Moyse quippe
mortuo. iosue dux ordinatur. qͥa lege
tradicionib phariseoꝵ corrupta: xp̃e
incarnatur: Iosuȩ transiordanen mã¬
na pascit. et pascitur: qͥa dñs usq
adtempꝰ sui baptismatis cerimoni¬
as legis et ipse seruat: & acunctisser¬
uari desiderat. Transductã plebem
iordanen iosuȩ petra circumcidit.
quia baptismi grã celebrata. salua¬
tur etiam cogitacionum qͦd lex ne¬
quiuerat illecebras fidei seueritate p̃¬
cidit. & tres semis annos qͣsi solito
manna nutrire sacramenta legis qͣm¬
uis adcelestia ꝓmissa paulatim ꝓ¬
uocans obseruare non cessat. donec
tempore prefiro desideratum cum
discipulis manducans. ita demũ in¬

Expanded text:
aliquandiu trans Jordanem mannae refecit alimentis, quibus et ipse, quamvis agnito olimque gustato terrae repromissionis fructu, reficitur. Exin Jordanem trajicit, cultris petrinis circumcidit, et tres semis mensis usque ad diem scilicet paschae completam consuetum manna non tollit. Moyse quippe mortuo, Josue dux ordinatur, quia, lege traditionibus Pharisaeorum corrupta, Christus incarnatur. Josue trans Jordanem manna pascit et pascitur, quia Dominus usque ad tempus sui baptismatis caeremonias legis et ipse servat, et a cunctis servari desiderat. Traductam plebem Jordanem Josue petra circumcidit, quia, baptismi gratia celebrata, Salvator etiam cogitationum quod lex nequiverat, illecebras fidei severitate praecedit. Et tres semis annos quasi solito manna nutriri, sacramenta legis, quamvis ad coelestia promissa paulatim provocans, observare non cessat, donec tempore praefixo desideratum pascha cum discipulis manducans, ita demum
Abbreviated transcription (Latin):
custodias. trad̾entes ad reges et p̃
quippe uidaice ꝑfidie genti uel so¬
la uel marima causa exitii fuerat.
quia post dñi saluatoris occisio¬
nem. nominis qͦ eiꝰ. Precones simul
et confessores impia crudelitate
do mortes inferunt. aut uiden do
non imitantur. Mors qͥppe iustoꝵ
bonis inaduitorium ẽ malis inte-¬
stimonium. Ut inde ꝑuersi sine ex¬
cusatione pereant. unde electi ex¬
emplum capiunt. ut uiuant. Sed
auditis tot t̃rorib turbari poterãt
infirmorum corda: atq idco conso¬
latio adiungitur. cum ꝓtinus sub¬
infertur. Ponite gͦ ineordib ur̃is.
non premeditari. quem admodum
respondeatis. Ergo enim dabo uob̃
os et sapientiam. cui non poterunt
resistere. & contradicere om̃s adũ¬
sarũ ur̃i. Ac si aperte menbris suis
infirmantib dicat: Nolite terreri:
nolite ꝑtimescere: Uos adcertamen
accedite sed ego prelior. Uos uerba
editis: sed ego sum qui loquor.
Trademini autem a parentib &¬

Expanded text:
custodias, trahentescustodias, trahentesquippe Judaicae genti vel sola vel maxima causa exitii fuerat, quia post Domini Salvatoris occisionem, nominis quoque ejus praecones simul et confessores impia crudelitate do mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. 3. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequitur: Trademini autem a parentib
Abbreviated transcription (Latin):
pli hoc ẽ tempore Quidaicȩ se
seditionis adlitteram contigisse.
Potest autẽ regnũ. contͣ regnum.
et pestilentia eoꝵ quoꝵ sermo
serpit ut cancer. et fames audien¬
di uerbi dĩ. et commotio unuise
terrȩ. et auera fide separatio. etiã
inhereticis intelligi. qͥ cont se inui¬
cem dimicantes. eccłiȩ uictoriam
faciunt. I erroresq decelo. ⁊sig¬
na magna erunt. Et hec tempore
eodẽ completa quisq iosephi his¬
toriam legerit inueniet. Nam ⁊ stel¬
la gladio similis ut ꝑhibet ꝑan¬
num totum supͣ iherosolim am
pendens infausto trepidos ciues
portento terrebat. Qcurrus iti¬
dem equitesq armati ꝑaerea
discurrere. ac morẽ bellantium
imitare ꝑdies quadraginta sunt ui¬
si. Sed et uitula sacrificiis ad mota
int̃ immolantium manus enxxa
ẽ agnam: Quo autem hȩc merito
contingerint. ꝓtinus subinfert᷑
cũ dicitur. Sed ante hȩc omnia
inicient uob̃ manus suas. et ꝑse¬
quentur tradentes insinagogas::

Expanded text:
pli, hoc est, tempore Judaicae pli, hoc est, tempore Judaicae seditionis ad litteram contigisse. Potest autem regnum contra regnum, et pestilentia eorum quorum sermo serpit ut cancer , et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, etiam in haereticis intelligi, qui, contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. Terroresque de coelo, et signa magna erunt. Et haec tempore eodem completa quisquis Josephi Historiam legerit, inveniet. « Nam et stella gladio similis ut perhibet per annum totum supra Hierosolyma pendens infausto trepidos cives portento terrebat; et currus itidem equitesque armati per aera discurrere, ac morem bellantium imitari per dies quadraginta sunt visi. Sed et vitula sacrificiis admota inter immolantium manus enixa est agnam . » Quo autem haec merito contigerint, protinus subinfertur, cum dicitur: Sed ante haec omnia injicient vobis manus suas, et persequentur tradentes in synagogas et
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ uenere antixp̃i. quorum primus
ẽ sẏmon magus. cui sic̃ in actib
apłoꝵ legimus auscultabant
om̃s qui insamaria erant. amini¬
mo usq admaximum. dicentes.
hic ẽ unrtus dĩ. que uocatur mag¬
na: eo qͦd multo tempore magicis
suis dementasset eos.
UM᷑ audieritis p̃lia et sediciones.
nolite terreri Oportet pͥmũ hec
fieri. sed nondum statim finis.
Prelia adhostes ꝑtinent: sediciones
adciues. Quȩ utraq atem pore do¬
elegit. satis suꝑq constat habun¬
dasse: Sedhis precurrentib apłi ne
terreantur. ne iherosolimã uideãq
deserant ammonentur. qͥa uidelicet
non statim finis. qui in quadragesi¬
mum pociꝰ differendꝰ sit annũ idẽ de¬
solatio patriȩ. supremumq urbis
actempli sequatur excidium.
sunc dicebat illis. Surget gens con¬
tra gentem. et regnũ aduersus
regnum. et terremotus magni ert̃
ꝑloca. et pestilentie. & fames. Con¬
stat hec ante finẽ desolationis dẽ¬

Expanded text:
Christi venere Antichristi, quorum primus Christi venere Antichristi, quorum primus est Simon Magus, cui, sicut in Actis apostolorum legimus, auscultabant omnes qui in Samaria erant, a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei, quae vocatur magna . Eo quod multo tempore magicis suis dementasset. Cum autem audieritis praelia et seditiones, nolite terreri. Oportet primum haec fieri, sed non statim finis. Praelia, ad hostes pertinent. Seditiones, ad cives. Quae utraque a tempore doelegit, satis superque constat abundasse. Sed his praecurrentibus, apostoli ne terreantur, ne Jerosolyma Judaeamque deserant, admonentur. Quia videlicet non statim finis, qui in quadragesimum potius differendus sit annum, id est, desolatio patriae, supremumque urbis ac templi sequatur excidium. Tunc dicebat illis: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum, et terrae motusper loca, et pestilentiae, et fames. Constat haec ante finem desolationis tem
Abbreviated transcription (Latin):
auferri. ut sine ulla cunctacione ilł
cessantib. hec esse uera ꝓquib in
illis tẏpus p̃cesserit. crederemus.
In terrogauerunt. autem illum di¬
centes. p̃receptor quando hȩc erũt.
et quod signũ. cum hec fieri incipiẽt:
Quia laudantib quibusdã ed ifica¬
tiones templi: dñs palã responde¬
rat. hȩc omĩa fore destruenda: Di¬
scipuli secreto sedente eo supͣ mon¬
tem oliueti. sic̃ matħs marcusq
testantur: dempus et signa p̃di¬
ctꝰa destructionis interrogant: qͥ
dixit. Uidete ne seducamini.
Multi enĩ uenient in nomine meo.
dicentes. qͥa ego sum: et tempꝰ
adꝓpinquauit. Nolite gͦ ire pꝰt
illos. Multi ĩminente iherosolimno¬
rum excidio principes exstitere.
tis iã iamq apꝓpinquare refer¬
rent. Multi ineccłia ipsis etiã tem¬
poribus apostoloꝵ heresiarchȩ ꝓ¬
diere. qui int alia plurim a u̾itati
contraria diẽ dñi instare p̃dica¬
lonicenses dampnat. Multi innoĩe

Expanded text:
auferri, ut sine ulla cunctatione illis auferri, ut sine ulla cunctatione illis cessantibus, haec esse vera, pro quibus in illis typus praecesserit, crederemus. Interrogaverunt autem illum, dicentes: Praeceptor, quando haec erunt? Et quod signum cum fieri incipient? Quia laudantibus quibusdam aedificationes templi Dominus palam responderat haec omnia fore destruenda, discipuli secreto sedente eo super montem Oliveti, sicut Matthaeus Marcusque testantur, tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Qui dixit: Videte, ne seducamini. Multi enim venient in nomine meo dicentes, Quia ego sum et empus appropinquavit. Nolite ergo ire post illos. Multi imminente Jerosolymorum excidio, principes exstitere, tis jamjamque appropinquare referrent. Multi in Ecclesia ipsis etiam temporibus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia plurima veritati contraria, diem Domini instare praedica ad Thessalonicenses damnat. Multi in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
iherusalem cepit aꝑire mysteria: de¬
leta ẽ illa terrena. ubi cȩlestis apparuit.
et intemplo illo non remansit. Lapis
suꝑ lapidem. Erat prius pontifex
sanguine tauroꝵ et hẏcorum purifi¬
cans populum. sed exquo uenit uerꝰ
pontifex qͥ sangͥne suo purificaret creden¬
dentes. nusquam ẽ ille pontifex pri
nec ullus ei relictus ẽ locus Aitare fuit
pruis. et sacrificia celebrantur. sed
ut uenit uerus agnus. qui se ipsum
obtulit hostiam dõ. Cuncta illa ueld̃
ꝓtempore posita. cessauerunt. ꝓpt̾ea
sane diuina dispensatio ꝓcurauit.
Ut et ciitas ipsa. et templũ. et omĩa
ula parit subũterent᷑. ne qͥ forte adhuc
paruulus et lactans infide si uiderit
illa constare. dũ sacrificioꝵ ritum:
dum ministiorũ ordinẽ attonitus
stupet: ipso diuersarum formarũ ra¬
ꝑetur intuitu. S ꝓuidẽs ds̃ ĩfirmitati nr̃e
& uolens multiplicari eccłiam suã.
omĩa ulã subuerti fecit. et penitus

Expanded text:
Jerusalem coepit aperire mysteria, deJerusalem coepit aperire mysteria, deleta est illa terrena ubi coelestis apparuit, et in templo illo non remansit lapis super lapidem. Erat prius pontifex, sanguine taurorum et hircorum purificans populum; sed ex quo venit verus Pontifex, qui sanguine suo purificaret credentes , nusquam est ille pontifex prior, nec ullus ei relictus est locus. Altare fuit prius, et sacrificia celebrabantur; sed ut venit verus agnus qui seipsum obtulit hostiam Deo , cuncta illa velut pro tempore posita cessaverunt. Propterea sane divina dispensatio procuravit ut et civitas ipsa, et templum, et omnia illa pariter subverterentur, ne qui forte adhuc parvulus et lactens in fide, si viderit illa constare, dum sacrificiorum ritum, dum ministeriorum ordinem attonitus stupet, ipso diversarum formarum raperetur intuitu. Sed providens Deus infirmitati nostrae, et volens multiplicari Ecclesiam suam, omnia illa subverti fecit, et penitus
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃oꝵ abluendis hostiis parati: quo
innumera deniq uasoꝵ electionis mi¬
lia admontem templi deferantur.
Soluitur argillosa terra. quȩ incampe¬
stri regione diutius hec occulteͣ dege¬
bat. hoc ẽ. imminente preconio dñicȩ
passionis. ꝑ quã recondita dudum.
littere uellam̃to. ęccłiȩ sacram̃ta pa¬
tescerent: labat paulatim. et destriu
iã incipit. illa cęlestiũ occultatrix
umbra secretor. Unde recte postob¬
lationem iuduȩ pauꝑis. id÷ ȩccłiȩ¬
fidẽ. dñi laudatã. euuangłista secu¬
tus adiunrit. Et quibusdã dicen¬
tib detemplo. qͦd lapidib bonis. &
donis exornatum esset. dixit hec q̃
uidetis. uenient dies inquib. nonre¬
linquetur lapis suꝑ lapidẽ. qui nõ
destruatur. Erat namq priuis ieru¬
salem urbs illa magna regalis. uͥ
templum famosissimum dõ fuerat
exstructum. Postea uͦ quã uenit ille.
qui erat uerum templũ dĩ. et celestis

Expanded text:
nostrorum abluendis hostiis parati quo nostrorum abluendis hostiis parati quo innumera denique vasorum electionis millia ad montem templi deferantur, solvitur argillosa terra, quae in campestri regione diutius haec occulta tegebat. Hoc est, imminente praeconio dominicae passionis, per quam recondita dudum litterae velamento Ecclesiae sacramenta patescerent, labat paulatim, et destrui jam incipit illa coelestium occultatrix umbra secretorum. Unde recte post oblationem viduae pauperis, id est, E laudatam, Evangelista secutus adjunxit: Et quibusdam dicentibus de templo quod lapidibus bonis et donis exornatum esset dixit: Haec quae videtis, venient dies, in quibus non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur. Erat namque prius Jerusalem urbs illa magna regalis, ubi templum famosissimum Deo fuerat exstructum. Postea vero quam venit ille qui erat verum templum Dei, et coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
regione iordanis fudit ea rex. in
angillosa terra. Qui enun omnia
sua uasa ñ ductili sed fusili oꝑe
fecit. Prius nimirũ adsimilitudi¬
nem cuiusq uasis figmentum lu¬
ti formabat. Iecessarium quidẽ
donec opus uasis expleretur. Uerũ
postea mͣ ñnullis usib aptũ. s etiã
ut ꝑfectio uasis appareret. absq
ulla dubietate frangendum. Quasi
gͦ forma de argilla cȩremonia lega¬
les ante cedunt. Ut dona ueritatis
euuangłicȩ qͣsi uasa deauricalco succe¬
dant. Composita ꝓtempore testa ui¬
lis atteratur. ut fulgor ornamenti
ꝑmansibilis qͥlatebat. ostendatur:
Cims uitule qͥ inquinatos scĩficabat.
tollatur. & crur.xp̃i quȩ mundum re¬
dimat p̃dicetur. Incumbente temꝑe
qͦ mare ȩneum cuius unda uiuifica¬
tricȩ cuncti ęccłiam intraturi bapti¬
taͣntur. Quo columpnȩ legis geminȩ
quȩ lilia ꝓcapite gestantes. xp̃o de¬
uotarum ianuam hinc inde firmẽt
ouium. quobis quini luteres oꝑm

Expanded text:
regione Jordanis fudit ea rex, in regione Jordanis fudit ea rex, in argillosa terra. Qui enim omnia sua vasa non ductili, sed fusili opere fecit, prius nimirum ad similitudinem cujusque vasis figmentum luti formabat, necessarium quidem, donec opus vasis expleretur: verum postea non modo nullis usibus aptum, sed etiam ut profectio vasis appareret, absque ulla dubietate frangendum. Quasi ergo forma de argilla caeremoniae legales antecedunt, ut dona veritatis evangelicae quasi vasa de aurichalco succedant. Composita pro tempore testa vilis atteratur, ut fulgor ornamenti permansibilis qui latebat ostendatur. Cinis vitulae qui inquinatos sanctificabat tollatur, et crux Christi quae mundum redimat, praedicetur. Incumbente tempore, quo mare aeneum, cujus unda vivificatrice cuncti Ecclesiam intraturi baptizentur, quo columnae legis geminae, quae lilia pro capite gestantes, Christo devotarum januam hinc inde firment ovium, quo bis quini lateres operum
Abbreviated transcription (Latin):
quia ds̃ susceptor m̃s es. ds̃ m̃s mi¬
sericordia eius preueniet me.
Cum sapientissimus regum sa¬
lomon infigurã xp̃i et eccłiȩ tem¬
plum domino conderet hoc qͦq
intercetera ñ indecentib figurarũ
p̃monebat exemplis. qͦd adueniẽ¬
te tandẽ & apparente rerũ illarũ
quȩ tunc umbratice signabantur
ueritate. ac luce: mox om̃is illa um¬
bratilis ut ita dicã. et imaginatia
compositio tẏpoꝵ esset penitus au¬
ferenda. Nost factam namq delapi¬
de ligno et auro incomparandi o¬
peris domum. misit. & infiguram
credituri degentib populi. tulitꝰ irã
detyro. filium mulieris uiduȩ. haud
dubium quin illius. quȩ supͣ duos
nummos ingazophilatium mit¬
tendo. plus omnib misisse lauda¬
tur: Netribu inquit neptalim. pa¬
tir tẏrio. artificem erarium. et ple¬
num sapientia. & intelligentia:⁊
doctrina. Omnia autem uasa q̃
fa̾citꝰ iram regi salomoni. indomo
dm̃. de auricalco erant: Incampestͥ

Expanded text:
quia tu Deus susceptor meus es, Deus meus, miquia tu Deus susceptor meus es, Deus meus, misericordia ejus praeveniet me Cum sapientissimus regum Salomon, in figuram Christi et Ecclesiae templum Domino conderet, hoc quoque inter caetera non indecentibus figurarum praemonebat exemplis, quod adveniente tandem, et apparente rerum illarum, quae tunc umbratice signabantur veritate ac luce, mox omnis illa umbratilis, ut ita dicam, et imaginaria compositio typorum esset penitus auferenda. Post factam namque de lapide, ligno, et auro incomparandi operis domum, misit, et, in figuram credituri de gentibus populi, tulit Hiram de Tyro, filium mulieris viduae ; haud dubium quin illius, quae supra duos nummos in gazophylacium mittendo, plus omnibus misisse laudatur. De tribu, inquit, Nephtalim, patre Tyrio, artificem aerarium, et plenum sapientia, et intelligentia, et doctrina . Omnia autem vasa quae fecit Hiram regi Salomoni in domo Domini, de aurichalco erant. In campestri
Abbreviated transcription (Latin):
tus qͣsi in pate alterius regionis
uit. Hec ingadophilatium era mi¬
mita mttit duo. quia inconspectu
diuine maiestatis qua nr̃i operis
oblationes qͣsi certo numero conscͥp¬
tã et consignatã seruantur. Siue di¬
lectionem dĩ et ꝓximi. seu fidei o¬
rationis q iȩ suȩ munera defert.
quȩ consideratã. ꝓpriȩ fragilitatis
minuta. sed merito pie deuotionis
accepta. cunctis suꝑboꝵs uideoꝵs o¬
peribus prestant. Nam om̃s hi exa¬
bundantia sibi miserunt inmu¬
nera dĩ. Hec autẽ exeo qͦd deẽ illi
omnem uic̾tũ suum quẽ habuit
misit. Exhabundantia sibi. uid̾it
mittit inmunera dĩ: qͥ deiusticia
sua p̃sumens. hec apud se orat.
Is̃ grãs ago tibi. quia non sũ sic̃
ceteri hominum. raptores. inuisti.
et cetera. Omnẽ autẽ uictum suũ
eccłia uidĩ munera mittit. que om¬
ne quod uiuit. non suis merttis. sed
dĩ eẽ muneris intelligit dicens.
Is̃ ꝓpicius esto mͥ peccatori. Qalibi
fortitudinẽ meam ad te custodiã.

Expanded text:
s regionis vivit. Haec in gazophylacium aera minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua nostri operis oblationes quasi certo numero conscripta et consignata servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert, quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae devotionis accepta, cunctis superborum Judaeorum operibus praestant. Nam omnes hi ex abundantia sibi miserunt in munera Dei. Haec autem ex eo quod deest illi, omnem victum suum quem habuit misit. Ex abundantia sibi Judaeus mittit in munera Dei, qui de justitia sua praesumens, haec apud se orat: Deus gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, etc. . Omnem autem victum suum Ecclesia in Dei munera mittit, quae omne quod vivit, non sui meriti, sed Dei esse muneris intelligit, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori . Et alibi: Fortitudinem meam ad te custodiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. siue mammantib ut qͥdã
interpretantur. qͣrũ uel uteri uel
manus filioꝵ sarcina p̃grauate.
fugȩ necessitatem ñ minimum
impediunt. Lege regũ hystoriã.
ubi uxor ionathȩ malum captiuita¬
tis preꝓpera fuga uitando. lapsum
sinu filiũ ꝑpetuo elãdum recepit.
Erit enĩ pressura magna suꝑ der¬
ram. & ira populo huic. Hee p̃ssura
& ira populo illi usq hodie ꝑom̃s
gentes disꝑso indiuidua comes ad¬
heret. ñ tamen meternum adhesura
credenda ẽ: Nam postquã ordinẽ eius¬
depressure uł irȩ: dñs ostendit. dicẽs.
Etcadent inore gladii. & captiui du¬

Expanded text:
tibus, sive mammantibus, ut quidam tibus, sive mammantibus, ut quidam interpretantur. Quarum vel uteri, vel manus, filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege et Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando, lapsum sinu filium perpetuo claudum recepit. Erit enim pressura magna supra terram, et ira populo huic. Haec pressura, et ira populo illi, usque hodie per omnes gentes disperso individua comes adhaeret, non tamen in aeternum adhaesura credenda est. Nam postquam ordinem ejusdem pressurae vel irae, Dominus ostendit, dicens: Et cadent in ore gladii
Abbreviated transcription (Latin):
monitos adño loco discessisse. &
transiordanen inciuitate q̃d am
pella nomine donec desolatio iu¬
deȩ compleretur habitasse.
t qui in medio eius. discedant. &
qui in regionib. non intrent in
eam. quia dies ultionis hi sunt.
ut impleantur omnia q̃ scͥpta s.
Uidetur quidẽ ad congruã ꝑtin̾e
admonitionem. ut qui extra sũt.
non ineam intrent. Qui autẽ in
medio sunt. quomͦ discedent ab
exercituum ciuitate cireumdata.
nͥforte quod ẽmisit tunc id÷ tũc
qui iniuidea sunt. fugiant. ñ ad
ipsum tempus obsidionis. s ad
ꝓximum ante obsidionem tempꝰ
cum se pͥmo miles romanus ꝑ ga¬
llee uel samariȩ fines cepisset dif¬
fundere ꝑtin ere dicimus: ut tunc
fugere quisq cũ fuge ad huc tempꝰ
esset acceleraret: Dĩes autem ulti¬
onis hi sunt. dñici uidelicet san¬
giunis ultionem petentes.
e autem pregnantib & nutrien¬
tibus millis dieb. Ue p̃sente cap¬
tiuitate pregnantib & nutrien¬

Expanded text:
monitos a Domino loco decessisse, et monitos a Domino loco decessisse, et trans Jordanem in civitate quadam Pella nomine, donec desolatio Judaeae compleretur, habitasse. Et qui in medio ejus, discedant. Et qui in regionibus, non intrent in eam. Quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. Videtur quidem ad congruam pertinere admonitionem, ut qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in medio sunt, quomodo discedent ab exercitu jam civitate circumdata? Nisi forte quod praemisit tunc, id est, tunc qui in Judaea sunt fugiant, non ad ipsum tempus obsidionis, sed ad proximum ante obsidionem tempus, cum se primo miles Romanus per Galilaeae vel Samariae fines coepisset diffundere, pertinere dicimus, ut tunc fugere quisque, cum fugae adhuc tempus esset, acceleraret. Dies autem ultionis hi sunt, dominici videlicet sanguinis ultionem petentes. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Vae, praesente captivitate, praegnantibus et nutrien
Abbreviated transcription (Latin):
nimam. & anima possideat cor¬
pus. Ius uero animȩ aeorꝑis pos¬
sessione repellitur. Si non prius
anima aratione possidetur. Cu¬
stodem igitur conditionis nr̃ȩ pa¬
tientiam dominus ẽẽ monstrauit
Qui inipsa nos possidere nosmet¬
ipsos docuit. Pacientia aut̃ uera
ẽ aliena mala equanimiter ꝑpe¬
ti. contra eum qͦ qͥ mala irrogat.
nullo dolore moueri. Nam qͥ sic
ꝓrimi mala portat: ut tam̃ taci¬
tus doleat. et tempus digne retri¬
butionis querat. patienciam ñ
exhibet. sed ostendit.
um autem uideritis circũda¬
ri ab exercitu iherus alem. tunc
scitote. quia apꝓpinquabit deso¬
latio eius: Hactenus ea que ꝑ qua¬
draginta annos nec dum fine ad¬
ueniente futura erant: hinc ipse
finis desolationis. q̃a romano
exercitu facta est. dñi uerbis ex¬
ponitur. Tunc qui inuidea sũt
fugiant inmontes Eccłiastica
narrat historia cunctos qui in
iudea erant. xp̃ianos imminen¬
te iherosolimoꝵ exeidio eom¬

Expanded text:
nimam, et anima possideat cornimam, et anima possideat corpus; jus vero animae a corporis possessione repellitur, si non prius anima a ratione possidetur. Custodem igitur conditionis vestrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera est, aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat, nullo dolore moveri. Nam qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Cum autem videritis circumdari ab exercitu Jerusalem, tunc scitote quia appropinquavit desolatio ejus. Hactenus ea quae per quadraginta annos necdum fine adveniente futura erant; hinc ipse finis desolationis, quae a Romano exercitu facta est, Dominis verbis exponitur. Tunc qui in Judaea sunt, fugiant in montes. Ecclesiastica narrat historia cunctos qui in Judaea erant Christianos, imminente Jerosolymorum excidio, com
Abbreviated transcription (Latin):
mercede dominabitur. Unde recte ꝓ
stret. E reliquiȩ inquit cogitõnũ
diem festum agent tͥ. Unde etiam
narareni in lege tempore consecra¬
tionis comam nutrire iubentur.
& nouacula super caput samuel
non ascen disse ꝑhibetur.
Atcontra mulier captiua
ut uiro isrłite nubere queat. mũ¬
datus alepra ut eccłie commu¬
nicare mereamur: om̃s sui cor¬
poris pilos precipiuntur eradere
Quia iudelicet omnis sapientiũ
cogitacio que bona. placens:
apud dñm ẽ merces eius. Stul¬
torum ueto prauoꝵ.q qͣsi dĩ
aspectib indigna radix oꝑum co
gitacio penitendo debet excidi.
Et inpatientia ur̃a possidebitis
animas ur̃as. Id circo possessio
animȩ iniurtute patientie po¬
nitur. qͥa radix omniũ custosq
urtutũ patientia ẽ. Per patien¬
ciã uͦ possidemus animas nrãs
Quia dum nobis ipsis dñari dis¬
cimus. hoc ipsum incipimus poᷤ¬
sidere qͦd sumus: Sic enim condi¬
a mirabiliter sumꝰ. ut ratio a¬

Expanded text:
mercede donabitur. Unde recte Prmercede donabitur. Unde recte Prstret. Et reliquiae, inquit, cogitationum, diem festum agent tibi . Unde etiam Nazareni in lege, tempore consecrationis, comam nutrire jubentur, et novacula super caput Samuel non ascendisse perhibetur. At contra mulier captiva ut viro Israelitae nubere queat, mundatus a lepra ut Ecclesiae communicare mereatur, omnes sui corporis pilos praecipiuntur eradere, quia videlicet omnis sapientium cogitatio, quae bona, placens et apud Dominum est merces ejus. Stultorum vero pravorumque, quasi Dei aspgitatio poenitendo debet excidi . Et in patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Sic enim conditi mirabiliter sumus, ut ratio a
Abbreviated transcription (Latin):
Minorem quippe dolorem mala
ingerunt. que abextraneis in fe¬
runtur. Plus uero innobis ea dor¬
menta seuint. quȩ abillis pati¬
mur. dequoꝵ mentib p̾sumeba¬
mus. quia cum dampno corꝑis.
mala nos cruciant amisse caritatis:¬
S quia dura sunt quȩ p̃dicunt᷑
de afflictione mortis. ꝓtinus conso¬
latio subditur degaudio resurrec¬
tionis. cum dicitur. Et capillus
decapite. ur̃o non peribit. Scimꝰ¬
fis qͥa caro incisa dolet. capillus ñ
dolet incisus. Ait gͦ martẏrib suis.
capillus de capite ur̃o non ꝑibit.
yidelicet aꝑte dicens Curtimetis.
ne pereat quod incisum dolet. qñ
& illud inuob̃ perire ñ potest. qͦd
incisum non dolet: Alit̃. eapillus
Quia non solum fortia queq gesta
yel dicta scõꝵs dequib dicitur. Do¬
minus custodit omnia ossa eoꝵ
sed et uolatilis ut ita dieam ac te¬
nuissima cogitacionũ fideliũ suꝑ¬
ficies quȩ deoccultõ cordis radice
quasi decerebro cesaries exit apd̃
iuistum udicem conseruata digna

Expanded text:
Minorem dolorem mala ingerunt quae ab extraneis inferuntur. Plus vero in nobis ea tormenta saeviunt quae ab illis patimur de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatisSed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Et capillus de capite vestro non peribit. Scimus quia caro incisa dolet, capillus non dolet incisus. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis, ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Aliter: Capillus quia non solum fortia quaeque gesta vel dicta sanctorum, de quibus dicitur: Dominus custodit omnia ossa eorum , sed et volatilis ut ita dicam ac tenuissima cogitationum fidelium superficies, quae de occulta cordis radice, quasi de cerebro caesaries exit, apud justum judicem conservata digna
Abbreviated transcription (Latin):
lascuia passione desiderii possidebã.
hanc eandem in honorẽ scĩficationis ⁊
uera xp̃i dilectione possideo. Una ẽ
mulier: sed centuplum creuit m̾itũ
castitatis Nã qͦd scđ̾m marcum dici¬
tur. accipiet centies tantum. nuncin
hoc tp̃r hoc ẽ domos. ⁊ fr̃s et sorores.
et matres. et filios. et agros. cum ꝑsecu¬
tionib potest altius accipi. Centena¬
rius qͥppe numerus desinistra tͣnsla¬
tus ad dexterã. licet eandẽ inflexu
digitoꝵ uideatur denere figurã. n¬
mium tam̃ qͣntitatis magnitudine
suꝑcrescit quia uidelicet unu̾si qͥ

Expanded text:
lasciva passione desiderii possidebam, lasciva passione desiderii possidebam, hanc eamdem in honore sanctificationis, et vera Christi dilectione possideo. Una est mulier, sed centuplum crevit meritum castitatis. Nam quod secundum Marcum dicitur: Accipiet centies tantum nunc in tempore hoc, domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros cum persecutionibus , potest altius accipi. Centenarius quippe numerus de sinistra translatus ad dexteram, licet eamdem in flexu digitorum videatur tenere figuram, nimium tamen quantitatis magnitudine s
Abbreviated transcription (Latin):
scłi delicias luxusq caleau̾it. multo
plura inp̃senti recipiãt. quia afrĩbus
atq consortib ꝓpositi sui. qui ei spi¬
ritali glutino conͥ lig antui: mul¬
to gratiorem etiam in hac uita reci¬
piat caritatem: Hanc siquidem quã
interparentes acfilios. atq germanos.
coniuges. uel ꝓpinquos. siue societas
copulȩ. seu consanguinitatis necessitu¬
do coniungit satis breuem ẽẽ constat.
ac fragilem Deniq interdum etiã ho¬
nesta causa int̃ueniente diuellitur:
soli ꝑpetue coniunctionis retinent
unitatem. atq indiscrete possident
uniu̾sa. qui omnia sua eẽ. que frm:
actus apostoloꝵ. qͥa multitudinis
credentiũ erat cor  anima una. &
erant illis omnia communia. nulłq
runt: De quib & paulus ait. Tamqͣm
nichil habentes & omĩa possidentes.
Recipietur sane etiã decontinentia
coniugali multo maior suauitas ab
illa. que eis inuicem ꝑcommixtionẽ
sexuum p̃bebatur. Uxorem ante it

Expanded text:
saeculi delicias luxusque calcaverit, multo saeculi delicias luxusque calcaverit, multo plura in praesenti recipiet, quia a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino colligantur, multo gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Hanc siquidem quam inter parentes, ac filios, atque germanos, conjuges vel propinquos, sive societas copulae, seu consanguinitatis necessitudo conjungit, satis brevem esse constat ac fragilem. Denique interdum etiam honesta causa interveniente divellitur. Soli perpetuae conjunctionis retinent unitatem, atque indiscrete possident universa, qui omnia sua esse quae fratActus apostolorum, quia multitudinis credentium erat cor et anima una, et erant illis omnia communia, nullusqrunt. De quibus et Paulus ait: Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . Recipietur sane etiam de continentia conjugali multo major suavitas ab illa quae eis invicem per commistionem sexuum praebebatur. Uxorem ante in
Abbreviated transcription (Latin):
qui reliquit domũ. aut parentes. aut
fĩs. aut uxorem. aut filios ꝓpt regnũ
dĩ: qui non recipiat multo plura in hoc
tempore. et inseculo uenturo uitã ȩter¬
nam. Quidã exõccasione huiuscȩ sen¬
tentie iudaicam mille annoꝵ fabulã
post resurrectionẽ uistoꝵ edificant.
qͣndo omnia quȩ ꝓpt̃ dm̃ dimisimus.
multiplici nobis suit fenore reddenda.
insuꝑ etiuta ȩterna donanda. qec ui¬
dent inepti qͦd et si uiceteris digna
sit reꝑmissio. inuxorib tam̃ uuta ã¬
uos euuangelistas centenis appareat
turpitudo: p̃seitim cum dñs et inre¬
surrectione nubendum ñ ẽẽ testãt &
uixta euu angłistã marcũ ea quȩ di¬
missa fuerint ui hoc tempore cũ ꝑse¬
cutionib accipienda confirmet. q̃s
utiq ꝑs ecutiones illi chiliastȩ. sic̃ et
cȩtera contͣria mille anius suis om¬
nimodis abeẽ dogiatirant: Sensus g̃
iste ẽ. Qui ꝓpter regnum dĩ acquireN¬
dum om̃s affectus contempserit. õs

Expanded text:
ut parentes, aut fratres, aut uxorem, aut filios, propter regnum Dei, et non recipiat multo plura in hoc tempore, et in saeculo venturo vitam aeternam. Quidam ex occasione hujusce sententiae Judaicam mille annorum fabulam post resurrectionem justorum aedificant, quando omnia quae propter Deum dimisimus multiplici nobis sint fenore reddenda, insuper et vita aeterna donanda. Nec vident inepti quod et si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios evangelistas centenis appareat turpitudo; praesertim cum Dominus et in resurrectione nubendum non esse testetur, et juxta evangelistam Marcum ea quae dimissa fuerint in hoc tempore cum persecutionibus accipienda confirmet: quas utique persecutiones, illi chiliastae, sicut et caetera contraria, mille annis suis ommodis abesse dogmatizant. Sensus igitur iste est. Qui propter regnum Dei acquirendum omnes affectus contempserit, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
spenderet. int̃ ritus carnalium ue¬
timarum. laudes dñi continuas
suaui melodia decantare consti¬
tuit S ethunc affec̾tum contu¬
melia.: dimiserunt inanem: Dicen¬
tes enĩ que nobis pars indauid. aut
quȩ hereditas infilio ysai: regnum
simul dauio ignobili stirpe. etre¬
ugonr̃ impietate mutarunt:. At¬
tamen ile ꝓhac uinea que deegyp¬
& uide. et uisita uineã istã. et diri

Expanded text:
spenderet, inter ritus carnalium vicspenderet, inter ritus carnalium victimarum, laudes Domini continuas suavi melodia decantari constituit. Sed et hunc affectum contumelia, dimiserunt inanem. Dicentes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? Regnum simul David ignobili stirpe et religionem impietate mutarunt. Attamen ille pro hac vinea, quae, deet vide, et visita vineam istam, et dirig
Abbreviated transcription (Latin):
missus ẽ ipse legifer moyses intel¬
ligitur. qui quadragunta annos
continuos fructum aliquẽ legis
quam dederat: acultorib inqui¬
rebat: sed cesum eũ dimiserunt
inanem. Irritauerunt eũ moysen
incastris. et aaron scm dñi. Etue¬
xatus ẽ moyses ꝓpter eos. qͥa exa¬
cerbauerunt sp̃m eius. Qui et ip¬
se seruus qui defructu uineȩ sen¬
tiẽt palam carmine declarat di¬
cens. Exiunea sodomorum ui¬
nea eoꝵ. et ꝓpago eorum. exgomur¬
ra. Qua eorum uua fellis. botrus
amaritudinis ipsis. Furor dracoñ
uinum eoꝵ: et furor aspidum in¬
sanabilis. Et addidit alterum
seruum mittere. Illi autẽ hunc qͦ
cedentes. et afficientes contumelia.
dimiserunt in anem. Seruuis al¬
ter. dauid ꝓpħam regemq signifi¬
cat. qui post moy sen missus ẽ. ut
colonos uineȩ post edicta legalia
psalmodiȩ: modulatione: et dul¬
cedine cythare ad exercicium boni
operis excitaret. Nam et ipse da¬
uid quo cor populi adsuꝑna su¬

Expanded text:
missus est, ipse legifer Moyses intelmissus est, ipse legifer Moyses intelligitur, qui quadraginta annos continuos, fructum aliquem quam dederat a cultoribus inquirebat; sed caesum eum dimiserunt inanem. Irritaverunt enim Moysen in castris, et Aaron sanctum Domini. Et vexatus est Moyses propter eos, quia exacerbaverunt spiritum ejus. Qui et ipse servus quid de fructu vineae sentiat, palam carmine declarat dicens: Ex vinea enim Sodomorum vitis eorum, et propago eorum ex Gomorrha. Uva eorum uva fellis, botrus amaritudinis ipsis. Furor draconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis . Et addidit alterum servum mittere. Illi autem hunc quoque caedentes et afficientes contumelia, dimiserunt inanem. Servus alter David prophetam regemque significat. Qui post Moysen missus est, ut colonos vineae post edicta legalia psalmodiae modulatione, et dulcedine citharae, ad exercitium boni operis excitaret. Nam et ipse David quo cor populi ad superna su
Abbreviated transcription (Latin):
gentes regnũ dĩ doceat transferendũ
Homo gͦ qui plantauit uineam. ipse
ẽ. qͥ uixta alia parabolã condurit
oꝑarios iniuneam suam. Uinea enĩ
dñi sabaoht: domus isrł ẽ. Colomi¬
ꝑari idem sunt aduersarii. qui ad exco¬
lendam uineam hora pͥma. tercia.
sexta. & nona dicunt᷑ eẽ conducꝰt
pse autẽ peregre fuit. ñ loci muta¬
cione. Nam ds̃ unde abeẽ potest. qui
loquitur cęlum et t̾ram ego i¬
pleo: & alibi: Ego ds̃ ad ꝓpinquans.
et non delinginquo. dic̃ dñs s abire
dicitur aiunea: ut ĩmitatorib liberũ
operandi arbitrium derelinquat:
Cui simile ẽ qͦd locata colonis uinea
res seruum. ut defructu uinee darẽt
illi: Qui cęsum dimiserunt eũ inanem
Bene tempus fructuũ posuit. non ꝓ¬
uentum Nullus enim fructus exsti¬
tit uideoꝵ. Nullus huius uineȩ ꝓ¬
uentuᷤᷤ tam et si crebro aͣc sollicitȩ quȩ¬
reretur. inuentus ẽ: Seruus gͦ qͥ pͥmo

Expanded text:
gentes regnum Dei doceat transferendum. gentes regnum Dei doceat transferendum. Homo ergo qui plantavit vineam, ipse est qui, juxta aliam parabolam, conduxit operarios in vineam suam . Vineam enim Domini Sabaoth, domus Israe, iidem sunt operarii, qui ad excolendam vineam hora prima, tertia, sexta et nona, dicuntur esse conducti. Ipse autem peregre fuit, non loci mutatione; nam Deus unde abesse potest, qui loquitur: Coelum et terram ego implebo? Et alibi: Ego Deus appropinquans, et non de longinquo, dicit Dominus. Sed abire dicitur a vinea, ut vinitoribus liberum operandi arbitrium derelinquat. Cui simile est, quod locata colonis vinea res servum, ut de fructu vineae darent illi. Qui caesum dimiserunt eum inanem. Bene tempus fructuum posuit, non proventuum. Nullus enim fructus exstitit Judaeorum, nullus hujus vineae proventus, tametsi crebro ac sollicite quaereretur, inventus est. Servus ergo, qui primo
Abbreviated transcription (Latin):
rentib. Cum uidelicet is qͥ querit.
aut minus capar ẽ. adintelligendũ
qͦd querit: aut odio aut contemp¬
tu ipsius ueritatis indignus est.
cui debeat aperire qͦd querit. Quo¬
rum ꝓpter unum dñs ait. Adhuc
multa habeo uobis dicere sed
non potestis illa portare modo:
ꝓpter aliud uero discipulis p̃cepit
Nolite dare scm̃ canib: neq mit¬
tatis margaritas uras ante porcoᷤᷤ.
Cepit autem dicere adplebẽ para¬
bolam hanc. Homo plantauit ui¬
neam. et locauit eã colonis. ⁊ipse
peregre fuit multis temporibus:
Docente dño populũ. et euuange¬
lizante: conuenerunt principes
sac̃dotum. et scribȩ cũ senioribꝰ
int̾rogauerunt temptantes inqua
potestate signa facẽt: quib sua arte
suꝑatis. dñs quȩ ceꝑat exsequit᷑. Si qͥ¬
dem et illis audientib. plebem mag̃
qͦd u̾ba sua libentius audiat. allo¬
quitur. Parabolam scilicet inferens.
qua et illos impietãs arguat: Et ad

Expanded text:
rentibus, cum videlicet is qui quaerit rentibus, cum videlicet is qui quaerit aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatis indignus est cui debeat aperiri quod quaerit. Quorum propter unum Dominus ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Propter aliud vero discipulis praecipit: Nolite dare sanctum canibus neque mittatis margaritas vestras ante porcos . Coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: Homo plantavit vineam, et locavit eam colonis, et ipse peregre fuit multis temporibus. Docente Domino populum et evangelizante, convenerunt principes sacerdotum et scribae cum senioribus, et interrogaverunt tentantes in qua potestate signa faceret. Quibus sua arte superatis, Dominus quae coeperat exsequitur. Siquidem et illis audientibus, plebem magis quod verba sua libentius audiat alloquitur. Parabolam scilicet inferens qua et illos impietatis arguat, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Poterat diis aperta responsione
temptatoꝵ calumpniam eonfu¬
tare. sed prudent interrogat. ut
suo uel silentio uel sentencia con¬
dempnent᷑. At iui cogitabant
inter se dicentes. quia si dixerimꝰ.
Decęlo. dicet: quare ergo non cre¬
didistis ei: Quẽ confitemini de
celo habuisse ꝓpheciam. michi te¬
stimonium ꝑhibuit. et abillo au¬
distis. in qua ego istam faciam po¬
testate. Si autem dixerimus ex
hominib plebs uniu̾sa lapidabit
nos: Certi sunt enim iohannẽ ꝓ¬
pħam esse. Uiderunt gͦ qͦdlibet
horum respondissent. in laqueũ
se casuros. timentes lapidantes.¬
sed magis timentes ueritatis con
Neque ego dieo uob. in qua pote.¬
state hȩc facia̾m Non uobis dico
quod scio: quia non uultis fateri qͦd
scitis. Iustissimȩ repulsi. utiq con¬
fusi abscessei ant. Et impletum ẽ
Paraui lucernam xp̃o meo. idẽ ip¬
sum iohannem. Inimicos eius in¬
duam confusione. Hotandũ aut̃.
quia duas obeausas maximȩ sci¬
entia ueritatis ẽ occultanda quȩ¬

Expanded text:
Poterat Dominus aperta responsione tentatorum calumniam confutare, sed prudenter interrogat, ut suo vel silentio vel sententia condemnentur. At illi cogitabant inter se dicentes: Quia si dixerimus, de coelo, dicet: Quare ergo non credidistis ei? Quem confitemini de coelo habuisse prophetiam mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ergo ista faciam potestate. Si autem dixerimus: ex hominibus: plebs universa lapidabit nos. Certi sunt enim Joannem prophetam esse. Viderunthorum respondissent, in laqueum se casuros, timentes lapidationesed magis timentes veritatis confNeque ego dico vobis in qua potestate haec faciam. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi, utique confusi abscesserunt. Et impletum est Paravi lucernam Christo meo , id est ipsum Joannem: Inimicos ejus induam confusione . Notandum autem quia duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quae
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ id÷ ante quinq dies pasche ie¬
rusalem adisse. s anno preterito
mense septimo illic ad diẽ festum
scenophegie uenisse. sic̃ ioħs memo¬
rat. Et exinde sex mensib continu¬
is. hoc ẽ usq ad diẽ pasche qͦ passꝰ
ẽ: mͦ ierosolimis signa fecisse: ⁊ do¬
cuisse. mͦ montẽ oliuarũ ascendis¬
se: mͦ uidea expulsũs tͣnsiordanen
abisse. mͦ ciuitate deserti quȩ dicit̃
esfrem mansisse cum discipulis
numquam tam̃ id temporis galile¬
am fuisse reu̾sum. Suꝑ om̃ib gͦ
qs eum tanto temꝑe fecisse uide¬
rant uirtitib turbe dm̃ laudant
dicentes. Henedictus qͥ uenit rex
imomine dñi par incelo. et gła
mexcelsis. Benedic̾tus autẽ qui
uenit rex in nomine dñi. sic potiꝰ

Expanded text:
torem, id est, ante quinque dies Paschae Hietorem, id est, ante quinque dies Paschae Hierusalem adisse, sed anno praeterito mense septimo illic ad diem festum Scenopegiae venisse, sicut Joannes memorat, et exinde sex mensibus continuis, hoc est, usque ad diem Paschae quo passus est, modo Hierosolymis signa fecisse, et docuisse, modo montem Olivarum ascendisse, modo Judaea expulsum trans Jordanem abisse, modo in civitate deserti, quae dicitur Effrem, mansisse cum discipulis, nunquam tamen id temporis Galilaeam fuisse reversum . Super omnibus ergo, quas eum tanto tempore fecisse viderant, virtutibus, turbae Deum laudant, dicentes: Benedictus qui venit Rex in nomine Domini, pax in coelo et gloria in excelsis. Benedictus autem qui venit