comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t acccesserunt ad eũ discipłi eius. Ui¬
Let eleuatis ocłis in eos. Naꝑiens os
do sunt uocati. In eos dñs ocłos leuat.
ut qui intenta cordis aure u̾bum ꝑcipi¬
unt. latius saporis intimi lum̃ accipiañ.
& audita patent̃ intelligant. Magisten¬
i enim sc̃ montes in altitudine mon¬
tis. ab illo qui specialit᷑ ẽ mons mon
in cordib suis scriptam. Sic ⁊ moyses
enim seruis. ista filiis data ẽ. Hylatius
pat̃nȩ maiestatis positus cȩlestis
uitȩ precepta docebat. ut ad motũ sp̃s
eloquentis. ostendat᷑ officium oris hu¬
mani obedisse. Hic enĩ aꝑuit os ꝓpͥum.
qui in lege ueteri aꝑiebat ora ꝓpħarum.
Aꝑtio quoq oris signifi Augustinus
non inflat. Bene incipit. quia inicium
sapientiȩ ẽ timor dñi. sicut inicium pet
scłm calcant. illecebrosa ñ querunt.¬
& ita merito digni ꝑhibentur cȩlestis
regni. quia delectationis humanȩ suis
cupiditate nudati. ut ꝓpħa dicens. Ego

Expanded text:
Et accesserunt ad eum discipuli ejus. Et accesserunt ad eum discipuli ejus. Et elevatis oculis in eos, aperiens os do sunt vocati. In eos Dominus oculos levat, ut qui intenta cordis aure verbum percipiunt, latius saporis intimi lumen accipiant, et audita patenter intelligant. Hi enim sunt montes in altitudine montis, ab illo qui specialiter est mons moin cordibus suis scriptam. Sic et Moysesenim servis, ista filiis data est. Os suum paternae majestatis positus, coelestis vitae praecepta docebat, ut ad motum Spiritus eloquentis, ostendatur officium oris humani obedisse. Hic enim aperuit os proprium, qui in lege veteri aperiebat ora prophetarum. Apertio quoque oris significat snon inflat. Bene incipit, quia initium sapientiae timor Domini , sicut initium pecc saeculum calcant, illecebrosa non quaerunt, et ita merito perhibentur digni coelestis regni, quia delectationis humanae sunt cupiditate nudati, ut Propheta, dicens: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tam carne quã spũ consociantur.
Petrus ẽ cognom̃tum. ad distinctionem
ili ⁊ebedei in mateo boanerges ex
firmitate & magnitudine fidei nominati
sunt. quoꝵ sublime meritũ in monte me¬
retur audire tomtruũ patris. ꝑ nubem de
filio tonantis. Hicẽ filius m̃s dilectꝰ. Ia¬
cobus alphei ẽ. qui frat dñi nominatur.
quia maria uxor alphȩi soror fuit mariȩ
matris dm̃. Symon chananeus a uico
galileȩ qui dr̃ chana: in luca scribit᷑ ⁊e¬
lotes. Taddeus a luca iudas iacobi dr̃.
fuit. Iste uidas fuit frat᷑ iacobi fris dñi.
& ioseph. & symonis. Unde & ipsi fr̃s dñi
uocabant᷑. Iudas scariothes uela uico in
quo ortus ẽ. uł extribu ysachar uocabu¬
lum sumpsit. ut quodã uaticinio in con¬
demnationẽ sui natus sit. Ysachar enim
int̾precatur merces. ut significet᷑ p̃cium
ꝓditionis. Hic ꝓuide int̾ apłos eligitur.
quia magna ẽ ueritas quam nec aduer¬
sarius minist̃ infirmat. M.XXUͦ.L.xL.

Expanded text:
n tam carne quam spiritu consociantur. BEDA. n tam carne quam spiritu consociantur. BEDA. Petrus est cognomentum, ad distinctionem ii Zebedaei, in Marco Boanerges, ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt: quorum sublime meritum, in monte audire tonitruum Patris, per nubem de Filio tonantis: Hic est Filius meus dilectus . Jacobus Alphaei est, qui frater Domini nominatur; quia Maria uxor Alphaei, soror fuit Mariae matris Domini. Simon Chananaeus, a vico Galilaeae qui dicitur Chana, in Luca scribitur Zelotes. Thaddaeus a Luca Judas Jacobi dicitur; fuit. Iste Judas fuit frater Jacobi fratris Domini, et Joseph et Simonis. Unde et ipsi fratres Domini vocabantur. Judas Iscariotes, vel a vico in quo ortus est, vel a tribu Isachar vocabulum sumpsit, ut quodam vaticinio in condemnationem sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur pretium proditionis. Hic provide inter apostolos elegitur, quia magna est veritas, quam nec adversarius minister infirmat. M. 25V L. 46
Abbreviated transcription (Latin):
seu recapitulandi colligi eos in unũ. leꝵ.¬
Mons iste ẽ uel thabor. uel alius mons
ꝑtinet ad dignitatem magistri. Beda.¬
ocauit quos uoluit. quia ñ erat illoꝵ
studii s diuinȩ gr̃ȩ. ut in apłatum¬
uocarentur. Unde illud. Non uos me
elegistis s ego elegiuos. Fecit qͦd eẽnt duo¬
decim. ut quadratũ orbem fide sc̃ȩ trini¬
tatis insignirent. & salutẽ quã predica¬
rent. suo quoq numero cõmendarent.
Sicut enim septenario. sic ⁊ duodenario
uumero signatur ꝑfectio. ꝓpt̾ partes sep¬
ere duodecim filii iacob. duodecĩ
principes plebis isrł. duodecĩ lapides in
ueste sacerdotis. duodecĩ fontes reꝑtim
elim. duodecĩ panes ꝓpositionis. duodecĩ
exploratores a moyse missi. duodetĩ la¬
pides altaris. duodecĩ lapides de iorda¬
ne eleuati. duodecim boues sub mari
tatis. Multis qͦq aliis figuris p̃notati
sunt. apti ad dispensanda diuma mystla.
otandũ qͦd scriptura ñ so Beda¬
lum duodecim appellat apłos. s

Expanded text:
seu recapitulandi colligi eos in unum. Mons iste, est vel Thabor, vel alius mons pertinet ad dignitatem magistri. Vocavit quos voluit, quia non erat illorum studii, sed divinae grvocarentur. Unde illud: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Fecit quod essent duodecim, ut quadratum orbem fide sanctae Trinitatis insignirent, et salutem quam praedicarent, suo quoque numero commendarent. Sicut enim septenario, sic et duodenario numero signatur perfectio: propter partes sepe duodecim filii Jacob , duodecim principes plebis Israel , duodecim lapides in veste sacerdotis , duodecim fontes reperti in Helim , duodecim panes propositionis , duodecim exploratores a Moyse missi , duodecim lapides altaris , duodecim lapides de Jordane elevati , duodecim boves sub mari liis figuris praenotati sunt apostoli ad dispensanda divina mysteria. Notandum quod Scriptura non solum duodecim appellat apostolos,
Abbreviated transcription (Latin):
lens contẽplari summũ bonũ. intelle¬
ctui sereno. In septimo gradu ẽ ipsa sapi¬
entia. i contemplatio ueritatis. susci¬
piens similitudinẽ dĩ in filiatione pa-¬
cificationis. Septem igitur gradꝰ sunt
qui ꝑfectũ faciunt. qua re unũ p̃mium
qd̾ ẽ regnũ cȩloꝵ uarie nominatũ ẽ. Octa

Expanded text:
lens contemplari summum bonum intellelens contemplari summum bonum intellectu sereno. In septimo gradu est ipsa sapientia, id est, contemplatio veritatis, suscipiens similitudinem Dei in filiatione pacificationis. Septem igitur gradus sunt, qui perfectum faciunt, quare unum praemium quod est regnum coelorum, varie nominatum est. Octa
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatio. Nam timor congruit humilib
pietas mitib scientia lugentib. fortitu¬
do esurientib & sitientib consiliũ mise¬
ricordib. intellectus mundis corde. sa¬
pientia pacificis. Aus̃ de uerbis dñi.
hanc uitam ꝑgant ad pęnas. Inde ue¬
nitur ad scientiam diuinȩ scripture.
ubi anmã oportet se mitem preb̃e pie¬
tate. ne efficiatur indocilis ꝑuicatib con¬
certationib. In t̾cio gradu in qͦ scientia
ẽ. luget᷑ amissio summni boni. In quarto
gradu in qͦ esuritur iusticia. necessaria
ẽ fortitudo. quia ñ relinquit᷑ sine dolore.
qͦd retinctur cũ delectatione. In quinto
gradu dat᷑ laborantib euadendi consi¬
lium. quia nisi quisq adiuuet᷑ a suꝑio¬
re: ñ est idoneus ut se a miseriis expe¬
diat. Iustũ gͦ consiliũ ẽ. ut qui se ã po¬
tentiore uult adiuuari. adiuet infir¬
miorem. Insexto gradu ẽ cordis mun¬
dicia de conscientia bonoꝵ oꝑum. ua¬

Expanded text:
operatio. Nam timor congruit hominibus, operatio. Nam timor congruit hominibus, pietas mitibus, scientia lugentibus, fortitudo esurientibus et sitientibus, consilium misericordibus, intellectus mundis corde, sapientia pacificis AUG. De verbis Dominihanc vitam pergant ad poenas. Inde venitur ad scientiam divinae Scripturae, ubi animam oportet se mitem praebere pietate, ne efficiatur indocilis pervicacibus concertationibus. In tertio gradu in quo scientia est, lugetur amissio summi boni. In quarto gradu, in quo esuritur justitia, necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore, quod retinetur cum delectatione. In quinto gradu datur laborantibus evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, non est idoneus ut se miseriis expediat. Justum ergo consilium est, ut qui se a potentiore vult adjuvari, adjuvet infirmiorem. In sexto gradu est cordis munditia de conscientia bonorum operum, va
Abbreviated transcription (Latin):
corde uidebitur ds̃. sicut alibi scrip¬
tum ẽ. In simplicitate cordisquerite illũ.
hocẽ enim mundũ cor. qđ simplex. Et
quẽ ad modũ lum̃ hoc uidĩ ñ potest nisi
ocłis mundis. ita nec ds nͥ ꝑ mundiciã
cordis. qͦd ñ arguit conscientia peccati.
s templũ dĩ scm ẽ. Beati pacifici: qm̃
filii d̃i uocabunt᷑. Utiq similitudinẽ
patris filiĩ habere debent. Unde filii dĩ
om̃s animi sui motus subicientes rationi
in semet ipsis pacifici ẽẽ debent sicut ds.
Et hȩc ẽpax q̃ datur interra hominibus
bonȩ uoluntatis. Beati qͥ ꝑsecutionẽ pa¬
tiuntur propter iusticiam. qm̃ ipsorũ
uicunq ꝓpt̾ dm predictis septẽ uir¬
tutib pollent: beati erunt si ꝑseue¬
rauerint. Inuitat itaq octaua sententia
ad ꝑseuerantiã. quȩcunq tribulationes
emergant. Bene oc̾taua sententia monet
ad martyrium. in qͦ uera circuncisio ẽ ab
om̃i peccato. quia octaua die iudȩi circũ
ꝑfectionis. congruit sp̃s scĩ septiformiᷤ

Expanded text:
bitur Deus, sicut alibi scriptum est: In simplicitate cordis quaerite illum . Hoc est enim mundum cor, quod simplex. Et quemadmodum lumen hoc videri non potest nisi oculis mundis, ita nec Deus nisi per munditiam cordis, quod non arguit conscientia peccati, sed templum Dei sanctum est. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Utique filii similitudinem patris habere debent. Unde fili Dei omnes animi sui motus subjicientes rationi, in semetipsis pacifici esse debent sicut Deus. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis . Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum uicunque propter Deum praedictis septem virtutibus pollent, beati erunt, si perseveraverint. Invitat itaque octava sententia ad perseverantiam, quaecunque tribulationes emergant. Bene octava sententia monet ad martyrium, in quo vera circumcisio est ab omni peccato; quia octava die Judaei circumcrfectionis congruit Spiritus sancti septiformis
Abbreviated transcription (Latin):
nam salientis. Beda. Hic aꝑte institu¬
unur nunquã nos satis iustos estimare
debere. s cotidianũ iusticiȩ ꝓfectum sẽꝑ
amare. Est enim ȩsurire et sitire iusticiã.
ueheñter appetere eam. Hinc psalmista.
Ego aũt cũ iusticia apparebo in conspectu
tuo. satiabor cũ apparuerit gła tua.M
ricordiam consequentur. Hylauius.
Iisccłes sunt. qui in quibuslibet sub¬
uemunt miseris quoꝵ beuiuolo
affectu ad om̃s intantũ ds̃ delectat᷑. ut
misccłiam suã sit eis prestaturꝰ. B eati
mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃. Auõ

Expanded text:
ic aperte instituimur, nunquam nos satis justos aestimare debemus; sed quotidianum justitiae profectum semper amare. Est enim esurire et sitire justitiam, vehementer appetere eam. Hinc Psalmista: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo; satiabor, cum apparuerit gloria ricordiam consequentur. HILAR. Misericordes sunt, qui in quibuslibet subveniunt miseris, quorum benevolo affectu ad omnes intantum Deus delectatur, ut misericordiam suam sit eis praestaturus. Beati mundo corde, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
inembra nr̃a nunccipat oꝑa. q̃ imꝓbat
dicens. Mortificate gͦ membra uĩa q̃ st̃
suꝑ terrã. fornicationẽ. immundiciã.
libidinẽ. ⁊ similia. Augustinꝰ
i gͦ pura intentione oꝑa dirigis ad
dm̃. ad quẽ om̃ia referenda st̃ . ex debi¬
to fine intentionis st̃ oꝑa lucis. ⁊ si ñita
hominib udeat᷑. Si uͭ ꝑuersa ẽ inten¬
tio. prauũ ẽ quicqͥd agis. etiam fi rectũ
uideatur. Idd oꝑa tenebrȩ dicunt᷑. quia
incertũ hñt exitum. Si gͦ lum̃ qd̾ in
te ẽ tenebre sunt. tenebre qͥnte erunt:
dest si intentio sordidatur appetitu
temporaliũ. tenebre factoꝵ sordide &
ualde tenebrosȩ erunt. tum ꝓpt̾ turpẽ
& confusum intentionis finem. tũ qr
oꝑis exitus in se dubius ẽ. Magister¬
d̃ lucas ait. si corpus tuũ totum lu¬
cidum fuerit. lucidũ totum erit:
sic intellige. Si om̃ia oꝑa tua tͥ luceañ
ꝑ bonã intentionẽ. tuncetiã lucida ert̃
ante dm̃. ⁊ inde lucis gr̃a donaberis.

Expanded text:
bat dicens: Mortificate ergo membra vestra quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem , et his similia. AUGUST. Si ergo pura intentione opera dirigis ad Deum, ad quem omnia referenda sunt, ex debito fine intentionis sunt opera lucis, etiamsi non ita hominibus videatur. Si vero perversa est intentio, pravum est quidquid agis, etiamsi rectum videatur. Ideo opera tenebrae dicuntur, quia incertum habent exitum. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt? Id est, si intentio sordidatur appetitu temporalium, tenebrae factorum sordidae et valde tenebrosae erunt, tum propter turpem et confusum intentionis finem, tum quia operis exitus in se dubius est. Quod Lucas ait: Si corpus tuum totum lucidum fuerit, lucidum totum erit , sic intellige: Si omnia opera tua tibi luceant per bonam intentionem, tunc etiam lucida erunt ante Deum, et inde lucis gratia donaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
rugo mystice significat suꝑbiã. quȩ
decorẽ uirtutũ obfuscat. tinea quę
uestes rodit latent̃ inuidiam. qua stu¬
dium bonũ dilacerat. & compactionẽ
unitatis dissipat. Pures sunt heretici
&e demones. qͥui ad hoc intent sunt urt
spũalib nos spolient. Demoliri est. dis¬
soluere & consumere. M.xlxII.L. c̃. x¬
ucerna corporis ẽ ocłs. .xxiiit.
Si fuerit oculus tuus simplex. totũ cor

Expanded text:
rugo mystice significat superbiam, quae decorem virtutum obfuscat; tinea quae vestes rodit latenter, invidiam, quae studium bonum dilacerat, et compactionem unitatis dissipat. Fures sunt haeretici et daemones, qui ad hoc intenti sunt, ut in spiritualibus nos spolient. Demoliri, est dissolvere et consumere. M. 47V L 134 Lucerna corporis est oculus. Si fuerit oculus tuus simpl
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Mundiciam cordis ꝓsequit᷑. leꝵ¬
ippientes solent uide numerosas
lucernas. simplex oculus simplicia intu¬
etur. Qd̃ totum transfert᷑ ad sensũ. Quo¬
mͦ gͦ totũ corpus si ocłs ñ fuerit simplex
ẽ in tenebris. ita si anima suũ fulgorem
ꝑdat. totꝰ sensꝰ in caligine commorator
nde alibi p̃cipitur. Omm Beda.
Icustodia serua cortuũ. qm̃ ex ipso

Expanded text:
ERON. Munditiam cordis prosequitur. Lippientes solent videre numerosas lucernas, simplex oculus simplicia intuetur. Quod totum transfertur ad sensum. Quomodo ergo totum corpus, si oculus non fuerit simplex, est in tenebris; ita si anima suum fulgorem perdat, totus sensus in caligine commoratur. Unde alibi praecipitur: Omni custodia serva
Abbreviated transcription (Latin):
uir muscarũ. siue hñs muscas int̾pretat᷑.
obsordes uidelicet ĩmolaticii cruoris. ex
cuiꝰ spurcissimo rituuł nomine pͥncipẽ
demomoꝵ cognominabant. Nota quia
qinus rex conditor ninuie belo patra
statuã consecrauit. eiq diumos honores
constituit. Cuiꝰ simulacri similitudinem
caldei suscipientes beluocabant. inde pa¬
lestimi suscipientes baal dicebant. moabi¬
te beelphegor. ludȩi aũt uniꝰ dĩ cultores
ꝓpt̾ derisionẽ gentisĩ bed rebub appellabant.
asserentes in hoc symulacro pͥncipem de¬

Expanded text:
vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Nota quod Ninus, rex conditor Ninives Belo patri statuam consecravit, eique divinos honores constituit. Cujus simulacri similitudinem Chaldaei suscipientes, Bel vocabant. Inde Palaestini suscipientes, Baal dicebant. Moabitae Beelphegor, Judaei autem, unius Dei cultores propter, derisionem gentium, Beelzebub appellabant, asserentes in hoc simulacro principem dae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mutꝰ. Et mirate st̃ turbȩ dicentes. Nunꝗͣ
sic apparuit in isrł. M.CxXA. LXXXII.
Nunqͥd iste ẽ filiꝰ dauid: Ncsi dicant tͦbe
ficeles. Non tantũ ẽ filius dauid iste. s etiã
filius dĩ. In greco melius sonat surdũ quã
mutũ. s scͥptura alt̾um accipit indifferen¬
ter ꝓ altero. MAGISTER¬
gressis aũt illis subaudis de hoc scłõ.
obtuler̃ dño p̃dicatores mutũ. sciłit
ppłm multũ qͥ nichil adhuc erat locutus
degla cd̃i. quia ñ habuerat p̃dicatores.
hic ppłs intelligit᷑ fuisse de gentib unde
⁊ sequit᷑ admiratio turbarũ. de ipsis di¬
centib nunquã sicapparuisse in isrł. scili¬
eruditis facta dñi mirantib. scͥbȩ
& pharisei sinistra int̾pretatione defactiᷤ
dñi laborabant. attͥbuentes miracula eiꝰ
beekaebub. qͥds̃ erat acharon. Beel ipse ẽ
baal. ⁊ ebubaũt musca uocat᷑. Nec uyxta
q̃dã m̃dosa exemplaria .l. litt̾a uł. d. infi¬
ne ẽ nominis legenda. s .s. Becl ⁊ebubaũt

Expanded text:
iratae sunt turbae, dicentes: Nunquam sic apparuit in Israel. M. 120 L. 82 Nunquid iste est filius David? Ac si dicant turbae fideles: Non tantum est filius David iste, sed etiam Filius Dei HIEROM. In Greco melius sonat, surdum quam mutum; sed Scriptura alterum accipit indifferenter pro altero. Egressis autem illis, subaudis de hoc saeculo, obtulerunt, Domino praedicatores mutum, scilicet populum mutum qui nihil adhuc erat locutus de gloria Dei, quia non habuerat praedicatores. Hic populus intelligitur fuisse de gentibus, unde et sequitur admiratio turbarum de ipsis dicentibus, nunquam sic apparuisse in Israel, scilieruditis facta Det Pharisaei sinistra interpretatione de factis Domini laborabant attribuentes miracula ejus Beelzebub, quod deus erat Accaron. Beel ipse est Baal. Zebub autem musca vocatur. Haec juxta quaedam mendosa exemplaria, l, littera, vel d in fine est nominis legenda. Sed b, beel, zebub, aut
Abbreviated transcription (Latin):
odecim annis sanguine fluxerat. & archi¬
synagogi filia duodennis erat. idz qͣndo
hȩc nata fuit illa infirmari cȩpit. Una
enim pene eadẽq scł̃i ȩtate.⁊ sẏnagogam
patriarchis nasci.⁊ gentes cȩꝑunt ydo¬
latriȩ ꝓstitutione o carnis oblectatione
late ꝑ orbẽ fedari. In medicos ex penderat
omem substantiã. id÷ naturalis industrie
uires. Medicos dicit siue falsos theologoᷤ
siue phylosophos. legumq scłariũ docto¬
res. qui multa de uirtutib ꝓmittebant.
s nullũ remediũ animab conferebant. Sp̃
etiã immundos significat. qͥ ingerebant se
colendos ꝓdiis. quasi consulendo hõib

Expanded text:
odecim annis sanguine fluxerat, et archiodecim annis sanguine fluxerat, et archisynagogi filia duodennis erat, id est, quando haec nata fuit, illa infirmare coepit. Una enim bene eademque saeculi aetate et Synagoga in patriarchis nasci, et gentes coeperunt idololatriae prostitutione et carnis oblectatione late per orbem foedari. In medicos expenderat omnem substantiam, id est, naturalis industriae vires. Medicos dicit sive falsos theologos, sive philosophos, legumque saecularium dotores, qui multa de virtutibus promittebant, sed nullum remedium animabus conferebant. Spiritus etiam immundos significat, qui ingerebant se colendos pro diis, quasi consulendo hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ filiam. id plebẽ iudaicã. Moyses
enĩ continuis uotis desid̾abat aduentũ
xp̃i in synagogã. Unde illud. Anima ãu
mea exultabit in dño. ⁊ delectabit᷑ suꝑ
iñueius. Etenm qͥ sͥ uiuit: alios uiuere
facit. Abraham ⁊ moyses atq samuel
rogant ꝓ plebe mortua: ⁊ sequitur iu̾c
preces eoꝵ. Synagoga sola legali institu¬
tione cõposita. quasi uiica moysi nata
erat. q̃ nobilit̃ a ꝓpħis educata. postquã
ad intelligibiles annos ꝑuenit. ac sp̃ua¬
b languens in peccatis moriebat᷑. Per¬
gente dño ad puellam mulier sanguma¬
ria in itinere occurrit. quia uxta legẽ
ab urbib excludebant᷑. menstruata ⁊ flu¬
ens sanguine. Mulier emorrosa ẽ eccłã
degentib. q̃ polluta fluxu delectationũ.
a cctu fuerat segregata fideliũ. Sed dum
u̾bum dĩ suscepit. salutẽ amimȩ uidȩis
preripuit iuxta psalmistã. Ethiopia
Cũ intrauerit plenitudo gentiũ: tc̃ omnis
isrł saliis fiet. Notandũ qd̾ mulier du¬

Expanded text:
 filiam, id est, plebem Judaicam. Moyses enim continuis votis desiderabat adventum Christi in synagogam. Unde illud: Anima autem mea exultabit in Domino, et delectabitur super Jesu ejus . Etenim qui sibi vivit, alios vivere facit. Abraham et Moyses atque Samuel rogant pro plebe mortua, et sequitur Jesus preces eorum Synagoga sola legali institutione composita, quasi amica Moysi nata erat: quae nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenit, et spirituabus languens, in peccatis moriebatur. Pergente Domino ad puellam, mulier sanguinaria in itinere occurrit; quia juxta legem ab urbibus excludebantur menstruatae et fluentes sanguine. Mulier haemorrhoissa, est Ecclesia de gentibus, quae polluta fluxu delectationum, a coetu fidelium segregata fuerat; sed dum verbum Dei suscepit salutem animae Judaeis praeripuCum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiet . Notandum quia mulier du
Abbreviated transcription (Latin):
similẽ cito suscitari demonstrat. Iuuenẽ
plurib corroborat. cũ dic̃. tͥ dico surge.
quia tales ammȩ aliquanto difficiliꝰ re¬
iuuiscent. Ad monum̃tũ qͣtriduani la¬
Notandũ qͦq qđ publica noxa publico
eget remedio. leura aũt peccata leuiori.
secreta delent᷑ penitentia. Puella in domo
iacens paucis arbitris surgit. eisdẽꝙ ne
miraculũ uulgent indicitur. luuenisext
portã turba comitante suscitat᷑. lazar u
intantũ ppłis in notuit. ut ꝓpt̃ illũ mubi
ex iudeis cred̾ent in ĩm. LXI. yni¬

Expanded text:
similem cito resuscitari demonstrat. Juvenem similem cito resuscitari demonstrat. Juvenem pluribus corroborat, cum dicit, tibi dico surge: quia tales animae aliquanto difficilius reviviscunt. Ad monumentum quatriduani LaNotandum quoque, quod publica noxa publico eget remedio. Levia autem peccata, leviori et secreta delentur poenitentia. Puella in domo jacens, paucis arbitris surgit; eisdemque, ne miraculum vulgent, indicitur. Juvenis extra portam turba comitante suscitatur; Lazarus vero in tantum populis innotuit, ut propter illum multi ex Judaeis crederent in Jesum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficẽ. iuxta psalmistã. Qͥ ingredit᷑ sine
macula. ⁊ oꝑat᷑ iusticiã. Et iussit illi dari
manducare ad testimoniũ uitȩ. ut non
phantasma s ueritas credet᷑. Siqͥs etiã a
sp̃uali morte resuscitat᷑. celesti necesse est
mox pane satiet᷑. particeps effectꝰ ⁊ diui¬
ni uerbi. & altaris sacrosanct.
yxta moralẽ intellectũ tres illi mortui qͦs
saluator in corporib suscitauit: tagenã
resurrectiõis animarũ significant. Puel¬
lam suscitauit adhuc in domo clausã.id
animã consensũ tantũ ñ actũ delectatiõi
male p̃bentẽ. Iuenem resuscitat iã extra
portã elatũ. id peccatorẽ. qͥ consensũ iã
ꝑduxit ad actũ. Suscitat lazarũ iam fe¬
tentẽ. id÷ longa consuetudine peccandi
animã male olentẽ. et alios fama corrũ¬
pentẽ. Puellã paucis alloquit᷑. qͥa eã facile
resuscitat. quã ⁊ mortuã negat. ⁊ animã

Expanded text:
proficere, juxta Psalmistam: Qui ingreditur sine proficere, juxta Psalmistam: Qui ingreditur sine macula, et operatur justitiam . Et jussit illi dare manducare ad testimonium vitae, ut non phantasma, sed veritas crederetur. Si quis etiam a spirituali morte resuscitatur, coelesti necesse est mox pane satietur, particeps effectus et divini verbi et altaris sacrosancti. Juxta moralem intellectum, tres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit, tria genera resurrectionis animarum significant. Puellam suscitavit adhuc in domo clausam, id est, animam consensum tantum, non actum malae delectationi praebentem. Juvenem resuscitat jam extra portam elatum, id est, peccatorem qui consensum jam perduxit ad actum. Suscitat Lazarum jam fetentem, id est, longa consuetudine peccandi animam male olentem, et alios fama corrumpentem. Puellam paucis alloquitur, quia eam facile resuscitat, quam et mortuam negat, et animam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa resurgent. Unde apłs. Nolumꝰ uos
ignorare de dormientib ut ñ contͥstemi¬
ni sicut ⁊ cet̾i qͥ spẽ ñ hñt. Allegorice etiã
cũ anima q̃ peccauerit moriat᷑. dici potest
dõ dormire si dignatꝰ fuerit eã resuscitare.
Turba ẽ eiecta. quia ñ erant digni iudere
miraculũ qͥ eũ deridebant. Turba eicitur.
ut puella suscitet᷑. quia anima mortua
ñ resurgit. nͥ pͥus expellat᷑ importuna
ñ surget. In hoc syro sermone thabita cu¬
mi. ñ plus ẽ. quã puella surge.s euangłista
exponens int̾posuit ex parte sua tͥ dico. forsi¬
tan adium dñice nissionis expͥmendã. Fa¬
miliare enĩ ẽ assum̃tib de uet̾i testam̃to
testimonia: magis sensũ curare quã u̾ba.
Bene surrexit puella ⁊ ambulabat. quia
quẽcunq peccatis mortuũ suꝑna mise¬
ratio resuscitat: ñ solũ a sordib scelerum
debet exurgere. s etiã mox in bonis oꝑib

Expanded text:
quia resurgent. Unde Apostolus: Nolumus vos quia resurgent. Unde Apostolus: Nolumus vos ignorare fratres de dormientibus, ut non contristemini, sicut et caeteri, qui spem non habent . Allegorice etiam cum anima quae peccaverit, moriatur: dici potest Deo dormire, si dignatus fuerit resuscitare eam. Turba est ejecta; quia non erant digni videre miraculum, qui eum deridebant. Turba ejicitur, ut puella suscitetur; quia anima mortua non resurgit, nisi prius expellatur importuna non resurget. In hoc Syro sermone, Talitha cumi, non plus est quam puella surge; sed Evangelista exponens, interposuit ex parte sua, tibi dico, forsitan ad vim Dominicae jussionis exprimendam. Familiare enim est assumentibus de Veteri Testamento testimonia, magis sensum curare quam verba. Bene surrexit puella et ambulabat, quia quemcunque peccatis mortuum superna miseratio resuscitat, non solum a sordibus scelerum debet exsurgere, sed etiam mox in bonis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
set. Nonadmittunt᷑ cũ dño nͥ fideles. ut
eis myst̾ia reuelent᷑ qͥ honorant. Unde ali¬
bi. Iustificata ẽ sapientia a filiis suis.
Quia synagoga lȩticiam dñicȩ in habitatio¬
nis merito infidelitatis amisit: qͣsi mor¬
tua usq hodie iacet int̃flentes ⁊ euilan¬
tes hoc ẽ dolentes. Nec tam̃ suꝑna pietas
eam funditꝰ int̾ire patitur. s circa finem
scłi reliquias eiꝰ saluabit. Unde sequitur.
Et ingressus dicebat. recedite. Qui uiden¬
tur magistri st̃ tibicines. id÷ carm̃ lugubre
canentes. dũ subditos inerrore demulceN.
T urba iudeoꝵ ẽ turba tumultuantiũ.
qͥ adũsus dociͥnã xp̃i murmurant ⁊ recal¬
citrant. Puella ñ ẽ mortua dõ. cui om̃ia
unuunt. Que gͥ mortua ẽ hõib qͥ suscita¬
reeam ñ posst᷑: dormit dõ. in cuiꝰ disposi¬
tione ⁊ anima recepta uiuit. ⁊ carosusci¬
tanda qͥ escit. Mos itaq xp̃ianꝰ obtinuit.
ut mortui dormientes uocent᷑. ꝓpterea

Expanded text:
set. Non admittuntur cum Domino nisi fideles, ut set. Non admittuntur cum Domino nisi fideles, ut eis mysteria revelentur qui honorant. Unde alibi: Justificata est sapientia a filiis suis . Quia Synagoga laetitiam Dominicae inhabitationis merito infidelitatis amisit, quasi mortua usque hodie jacet inter flentes et ejulantes, hoc est, dolentes. Nec tamen superna pietas eam funditus interire patietur, sed circa finem saeculi reliquias ejus salvabit. Unde sequitur: Et ingressus dicebat: Recedite. Qui videntur magistri, sunt tibicines, id est, carmen lugubre canentes, dum subditos in errore demulcent. Turba Judaeorum, est turba tumultuantium, qui adversus doctrinam Christi murmurant et recalcitrant. Puella non est mortua Deo, cui omnia vivunt. Quae igitur mortua est hominibus qui suscitare non possunt, dormit Deo, in cujus dispositione et anima recepta vivit, et caro suscitanda quiescit. Mos utique Christianus obtinuit, ut mortui dormientes vocentur propterea
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet palã mulier ueritatẽ confiteret᷑.
in fide confortaret᷑. ⁊ plurib salutis exem
plum daret᷑. Muliere sanata mox puella
nunciat᷑ mortua. qͥa eccła gentiũ a uicioꝵ
labe mundata. mox synagogaleto ꝑfidiȩ
simul ⁊ inuidiȩ soluta ẽ ꝑfidiȩ qͥa ñ credidit.
inuidiȩ qͥa ecclã credidisse doluit. Unde in
actib apłoꝵ. Alidentes aut̃ turbas iudȩi
repleti sunt ⁊elo. ⁊ contͣdicebant his q̃ a
paulo dicebant᷑. Nunciꝰ iste ẽ qͥc̃q uidens
sy nagogã destitutã. cͦdit eã ñ posse restau¬
rari. idõq pea ñ ẽ̾ẽ supplicandũ. S q̃ im¬
possibilia st̃ apud hoĩes: possibilia sunt
apud dm̃. Unde sequit᷑ qd ni̾c respondit
patͥ puellȩ. Noli timere. Pat̾ puellȩ ẽ cȩtꝰ
doctoꝵ legis. de qͦ dñs ait. Suꝑ cathedrã
moysi seder̃ scribȩ ⁊ pharisȩi. Qui si credi¬
dissent: synagoga eis subiecta salua fuis¬

Expanded text:
videlicet palam mulier veritatem confiteretur, videlicet palam mulier veritatem confiteretur, in fide confortaretur, et pluribus exemplum salutis daretur. Muliere sanata, mox puella nuntiatur mortua; quia Ecclesia gentium a vitiorum labe mundata, mox Synagoga letho perfidiae simul et invidiae soluta est: perfidiae, quia non credidit; invidiae, quia Ecclesiam credidisse dolu turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur . Nuntius iste est, quicunque videns Synagogam destitutam, credit eam non posse restaurari, ideoque pro ea non esse supplicandum. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Unere. Pater puellae, est coetus doctorum legis, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei . Qui si credidissent, Synagoga eis subjecta salva fuis
Abbreviated transcription (Latin):
añs qͥs eũ tetigerit. ut doceatur q̃ nesciat.
us ꝓficiat. Ad puellã ꝑgens a turba cõ¬
primitur. quia uidȩã uisitans a noxia
carnaliũ consuetudine grauat᷑. Quẽ tur¬
bȩ compͥmunt. una credula tetigit. quia
dñs diu̾sis heresib compͥmit᷑. solo fideli
corde queritatur. Nam multi tangentes
ñ tangunt. sicut uidentes ñ uident.⁊ au¬
dientes ñ audiunt. Unde dr oariȩ mag¬
dalenȩ ñdum plene credenti. noli me tan-¬
gere. ñdum enĩ ascendi ad patrẽ meũ. Ue¬
racit̃ enĩtangit. qͥ eqͣlẽ patͥ credit. Noiuiuir¬
tutẽ de me exisse. Pelagius dic̃ se suo cona¬
mine possesaluarisi placet. nos aut̃ dicamꝰ
qͥauana salus hõis. in dõfaciemꝰ uirtutẽ qͥ
firmitates nr̃as. Et circũspiciebat uidẽ eã.
Om̃s qͥmerent᷑ saluari: dignat᷑ dñs intueri.
Iste pauꝑ clamaũ ⁊ dñs exaudiũ eũ. Ecidit
ante eũ. Ecce qͦ int̾rogatio dñitendebat. ut

Expanded text:
Dominus qui eum tetigerit, ut doceatur quae nesciat; Dominus qui eum tetigerit, ut doceatur quae nesciat; tis proficiat. Ad puellam pergens, a turba comprimitur; quia Judaeam visitans, a noxia carnalium consuetudine gravatur. Quem turbae comprimunt, una credula tangit; quia Dominus diversis haeresibus comprimitur, solo fideli corde quaeritatur. Nam multi tangentes non tangunt, sicut videntes non vident, et audientes non audiunt. Unde dicitur Mariae Magdalenae, nondum plene credenti: Noli me tangere: nondum enim ascendi ad Patrem meum . Veraciter eum tangit, qui aequalem Patri credit. Novi virtutem de me exisse. Pelagius dicit se suo conamine posse salvari, si placet; nos autem dicamus, quia vana salus hominis; in Deo faciemus virtutem, qui firmitates nostras . Et circumspiciebat videre eam. Omnes qui merentur salvari, dignatur Dominus intueri. Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum . Procidit ante eum. Ecce quo interrogatio Domini tendebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quia presentẽ in carne dñm ñ uidens. ꝑ
fidem cepit eiꝰ uestigia subsequi. & tactu
id÷ participatione sacram̃toꝵ eiꝰ. meruit
sanari a peccatis. Pimbriã uestim̃ti eius
tetigit. quia pͥmo particulã doctrinȩ etꝰ
ꝑ suos ministros suscepit. Fimbriȩ nãq
uestim̃ti st̃ uerba dependentia de incar¬
natione xp̃i. qua diuinitas est uestita.
Qui gͦ incarnationis mysteria ꝑfecte
amat & credit donec ad maiora capien¬
da ꝑueniat: fimbriã tangit. Leronimi
pendent de extremis horis tunicȩ
sumini sac̾dotis: confessionẽ.⁊ mala pu¬
nica uoluntatẽ martyrii significant. ⁊
uirtutũ candorẽ. Fluxus sanguinis ste¬
rilitatẽ facit. Unde ad ȩccłam gentium.
Letare sterilis quȩ ñ paris. Heda in mar¬
ons sanguinis ẽ origo cum⁊ Lucã.¬
peccati. id pͥmordium. immundȩ
cogitationis. ex qͦ om̃e peccatũ nascit᷑. Et
dns ñ solum mala oꝑa extirpat. s etiã co¬
gitationũ nequam radicẽ. Non int̾rogat

Expanded text:
rne Dominum non videns, per fidem coepit ejus vestigia subsequi; et tactu, id est, participatione sacramentorum ejus, meruit sanari a peccatis. Fimbriam vestimenti ejus tetigit, quia primo particulam doctrinae ejus per suos ministros suscepit. Fimbriae namque vestimenti, sunt verba dependentia de incarnatione Christi, qua divinitas est vestita. Qui ergo incarnationis mysteria perfecte amat et credit, donec ad majora capienda perveniat, fimbriam tangit. HIERON. pendent de extremis oris tunicae summi sacerdotis, confessionem; et mala punica voluntatem martyrii significant et virtutum candorem. BEDA. Fluxus sanguinis, sterilitatem facit. Unde ad Ecclesiam gentium: Laetare sterilis quae non paris . Fons sanguinis, est origo peccati, id est, primordium immundae cogitationis, ex quo omne peccatum nascitur. Et Dominus non solum mala opera exstirpat, sed etiam cogitationum nequam radicem. Non in terrogat
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ratio ẽ domꝰ siue ciuitatis. qd̃ ma¬
theus ponit. Concordia nanq paruȩ res
crescunt. discordia maximȩ dilabuntuꝵ.
Quo aũt hec sp̃ualit̃ tendant: exponit. Si
aũt ⁊ sathanas in se ipsũ diuisus ẽ. qͦmͦ
stabit regnũ ipsius : Non potest stare¬
s finem ht̃. quia dicitis in beelzebus
eicere medemomia. Beda.¬
ligant qd uelint. Si sathanas satha¬
nan ñ potest eicere: nichil contra dñm di¬
cunt. Si aũt potest. recedant a regno eiꝰ qd̃
diuisũ stare ñ potest. nein ruina eiꝰ parit̃
inuoluant᷑. Si aũt ego in beelz ebub eicio
demoma. filii ur̃i in qͦ eiciunt: Idõ ipsi
ilios iudȩoꝵ uł exorcistas gentis illius
significat. uł apłos ex eoꝵ stirpe ge¬
neratos. Quasi dicat. Si in filiis ur̃is
expulsionẽ demonũ dõ attribuitis. qͣre¬
¶ in me ñ idem facitis: Beda.

Expanded text:
quoque ratio est domus sive civitatis, quod Matthaeus ponit. Concordia namque parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur. Quo autem haec spiritualiter tendant, exponit: Si autem et Satanas in seipsum divisus est, quomodo stabit regnum ipsius? Non potest staresed finem habet; quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia. Eligant quod velint. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum dicant. Si autem potest, recedant a regno ejus, quod divisum stare non potest, ne in ruina ejus pariter involvantur. Si autem ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi ilios Judaeorum, vel exorcistas gentis illius significat, vel apostolos ex eorum stirpe generatos. Quasi dicat: Si in filiis vestris expulsionem daemonum Deo attribuitis, quare in me non idem facitis? A
Abbreviated transcription (Latin):
clamat miserere fili dauid: qui ũbum
carnẽ sũpsisse de semine dauiduere credi¬
dit. Transit dñs. cũ dispensat nob̾ tẽpo¬
ralia sacram̃ta. qͥb admoneam᷑ ad ģt̃ma.
ransit de domo pͥncipis Magist.
quȩ ẽ synagoga in domũ suã. id celestẽ¬
itirłm. in qua postꝗ̃ collocauit carnẽ suã.
accesser̃ ad cũ ꝑ fidem quidã ceci ex utroq
ppło. Eit dic̃ eis ꝑ p̃dicatores. creditis ⁊ ccĩa
Tangere ocłos eoꝵ ẽ. ꝑ p̃dicatores imbu¬
ere mentes eoꝵ diuinis uerbis. Int̾rogat
quidẽ ds̃ an credamus. ut fides orando
impetret quod ipse dare paratus ẽ.Et
comminatus ẽ illis iũc dicens. Uidete
nequis sciat. Iili ait̃ exeuntes. disfamauer̃ Si

Expanded text:
clamat: Miserere, fili David, qui Verbum carnem sumpsisse de semine David vere credit. Transit Dominus, cum dispensat nobis temporalia sacramenta, quibus admoneamur ad aeterna. Transit de domo principis, quae est Synagoga, in domum suam, id estm, in qua postquam collocavit carnem suam, accesserunt ad eum per fidem quidam caeci ex utroque populo. Et dicit eis per praedicatores, creditis, etc. Tangere oculos eorum, est per praedicatores imbuere mentes eorum divinis verbis. Interrogat quidem Dominus, an credamus, ut fides orando impetret, quod ipse dare paratus est. Et comminatus est illis Jesus, dicens: Videte ne quis sciat. Illi autem exeuntes, diffamaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ u̾ba uitȩ ad illuminandũ cet̾os.a sp̃u
scõ illuminat᷑. Archisynagogꝰ cecidit ad
pedes iñii. qd̾ marcꝰ ⁊ lucas memorant. qͥa
ẽ hõib. Pedes xp̃i incarnatio eiꝰ accipunt᷑.
quia caput ẽ ds̃. Rogat eũ uenire incar¬

Expanded text:
e ad illuminandum caeteros, a Spiritu sancto illuminatur Archisynagogus cecidit ad pedes Jesu, quod Marcus et Lucas memorant; quia est hominibus . Pedes Christi, incarnatio ejus accipiuntur; quia caput ejus
Abbreviated transcription (Latin):
solidatur. q̃ innuunt cruce ⁊ morte dñi
eccłam saluari. ꝑceruical intellige cor¬
pus. cui diuinitas sicut caput inclina¬
Ita recumbit. Bs da.¬
uscitant dñm discipłi ne ꝑeant.
quia maximis uotis resurrectionẽ que
rebant. Uentũ resurgens dñs increpa¬
uit. quia diaboli suꝑbiam strauit. dũ
eiꝰ imꝑium destruxit. Tempestatẽ aquȩ
cessare fecit. quia rabiẽ clamantiũ si
filius dĩ ẽ descendat de cruce: labefecit.
Recte arguunt᷑ qͥ p̃sente. xpo timebatł.
unde post resurrectionẽ etiã audiert̃
quidã exipsis. Ostulti ⁊ tardi corde ad
credendũ. in om̃ib q̃ locuti st̃ ꝓpħe. Nob̾¬
aũt sepe nauigantib quasi int̾ eqͦris fre¬
mitus obdormit dñs. quando int̃ medioᷤ
uirtutũ nisus. crebrescente uł immundoꝵ.
nũ impetu. fidei splendor obtenebrescit.
spei celsitudo contabescit. amoris flãma
refrigescit. S tc̃ necesse ẽ ut ad dm recur¬

Expanded text:
solidatur, quae innuunt cruce et morte Domini solidatur, quae innuunt cruce et morte Domini Ecclesiam salvari. Per cervical intellige corpus cui divinitas, sicut caput inclinata, recumbit. Suscitant Dominum discipuli ne pereant, quia maximis votis resurrectionem quae rebant. Ventum resurgens Dominus increpavit, quia diaboli superbiam stravit, dum ejus imperium destruxit. Tempestatem aquae cessare fecit, quia rabiem clamantium: Si Filius Dei est, descendat de cruce , labefecit Recte arguuntur qui praesente Christo timebant, unde post resurrectionem etiam audierunt quaedam ex ipsis: « O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae locuti sunt proam saepe navigantibus quasi inter aequoris fremitus obdormit Dominus, quando inter medios virtutum nisus crebrescente, vel immundorum num impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Sed tunc necesse est ad Deum cur
Abbreviated transcription (Latin):
mundi fluctus transcendunt. ⁊ ad littuᷤᷤ
pat̾ȩ celestis ꝑueniunt. De hoc qd̾ disci¬
płi cũ dño nauicłam ascendt̃: alibi sig¬
nificationẽ aꝑit dicens. Siquisuult pꝰ
me uenire. abneget semet ipsũ. & tollat
crucẽ suã cotidie ⁊ sequatur me. Disci¬
płis naiigantib xp̃c dormit. quia fide¬
lib in spe quietis ꝑpetuȩ scłm calcanti¬
b ⁊ post t̃gacertatim mundi fastus
iact̾antib tempꝰ dñicȩ passionis adue-¬
nit. Unde marcus hoc sero gestũ fuisse
ꝑhibet. ut ueri solis occubitũ ñ solum
dñi dormitio.s etiã ipsa hora significa¬
ret. Quo ascendente puppim crucis. ut
somnũ mortis caꝑet. fluctus blasphe¬
mantiũ demoniacis excitati ꝓcellis as-¬
surgunt. Quib ñ eiꝰ patientia turbat᷑.
s discipłoꝵ imbecillitas ꝑiclitat᷑. Leꝵ.¬
uppis mortuis pellib in marcum.
uiuos contegit. ⁊ fluctus arcet. ⁊ ligno

Expanded text:
mundi fluctus transcendunt, et ad littus mundi fluctus transcendunt, et ad littus patriae coelestis perveniunt, de hoc quod discipuli cum Domino in naviculam ascendunt, alibi significationem aperit, dicens: Si quis vult post me venire abneget semetipsum et tollat crucem suam et sequatur me. Discipulis navigantibus Christus dormit, quia fidelibus in spe quietis perpetuae saeculum calcantibus, et post terga certatim mundi fastus jactantibus tempus Dominicae passionis advenit. Unde Marcus hoc sero gestum fuisse perhibet, ut veri solis occubitum, non solum Domini dormitio, sed etiam ipsa hora significaret. Quo ascendente puppim crucis ut somnum mortis caperet, fluctus blasphemantium daemoniacis excitati procellis assurgunt. Quibus non ejus patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas periclitatur. Puppis mortuis pellibus vivos contegit et fluctus arcet, et ligno
Abbreviated transcription (Latin):
& facta ẽ tranquillitas magna. Licet di¬
uersis uerbis euangłiste narrent. una
tam̃ est sententia. ⁊ totũ dici potuit. Cõ¬
minatur uento ⁊ mari. de qͦ dr̃. Tu do¬
minaris potestatimaris. ler¬
on errore hereticoꝵ imꝑauit. qui
om̃iã putant animantia. s maiestate
signi typũ in iona legimꝰ. qđ dñs ceteris
ꝑiclitantib securꝰ ẽ ⁊ dormit. ⁊ suscitat᷑.
& imꝑio ac sacram̃to passionis sue libe¬
rat suscitantes. Itaq suȩ ꝑsonȩ utrãq
naturã cdignat᷑ ẽ ostendẽ. dormiens ut
hõ. coercens ut ds̃. Porro homines mi¬
rati st̃ dicentes adinuicẽ. Quis aut
qualis ẽ hic e Quia ⁊ uentis imꝑat &
marr. ⁊ obediunt ei. Hecte appellant᷑
homines qͥcunq potentiã saluatoris ñ¬
dum nouerant. siue nautȩ accipiantur
siue alii qui in naui erant. siue etiã ipsi
tur estus buiꝰ scłi. nauicła passionis
arbor. cuius beneficio fideles adiuti:

Expanded text:
et facta est tranquillitas magna. Licet diet facta est tranquillitas magna. Licet diversis verbis evangelistae narrent, una tamen sententia est, et totum dici potuit. Comminatur vento et mari, de quo dicitur: Tu dominaris potestati maris . Non errore haereticorum imperavit, qui omnia putant animantia, sed majestate signi typum in Jona legimus, quod Dominus caeteris periclitantibus securus est et dormit, et suscitatur, et imperio ac sacramento passionis suae liberat suscitantes. Itaque suae personae utramque naturam dignatus est ostendere, dormiens ut homo; mare coercens ut Deus. Porro homines mirati sunt, dicentes ad invicem: Quis aut qualis est hic, quia et ventis imperat et mari, et obediunt ei? Recte appellantur homines, quicunque potentiam Salvatoris nondum noverant, sive nautae accipiantur, sive alii qui in navi erant, sive etiam ipsi tur aestus hujus saeculi. Navicula, passionis arbor, cujus beneficio fideles adjuti,
Abbreviated transcription (Latin):
quã reliq̃rant: Manũ cuilibet in aratrĩ
mntere ẽ: qͣsi quodã compunctionis instru¬
mñto ligno & ferro dñicȩ passionis duriciã
sui cordis atterere. ath ad ꝓferendos ope¬
rum bonoꝵ fructꝰ aꝑire. Qđ siqͥs exco¬
lere incipiens. cũ uxore loth ad relicta ui¬
cia respicere delectet᷑. futuri regni mu¬
nere ꝑriuatur. Lii. IM. lxyiiti.R¬
Tasctnoente eo in nauicu¬
lam: secuti st̃ esĩ discipłi eiꝰ
Et ecce motus magnꝰ factꝰ ẽ in marr: ita
i nauicula oꝑiretur fluctib. Ipse uͦ erat
in puppr: suꝑ ceruical dormiens. Mas.¬
eruical dr uł puluillus. uł qͦdlibet
aluid. substratũ ceruici recũbentis
ad dormiendũ. Nauicula uidebat᷑ oꝑiri
umpleri fluctib. qua re tantomagif ti¬
mor conturbat discipłos. Et accessert̃
⁊ suscitauer eũ dicentes. Dñe. salua noᷤ.
ꝑimus. Et dicit eis. Quid timidi estis
modicȩ fidei: Tunc surgens imꝑauit
uento ⁊ mari. Et dixit. tace ⁊ obmutesce.

Expanded text:
aratrum mittere, est quasi quodam compunctionis instrumento, ligno et ferro Dominicae passionis duritiam sui cordis atterere, atque ad proferendos operum bonorum fructus aperire. Quod si quis excolere incipiens, cum uxore Lot ad relicta vitia respicere delectetur , futuri regni munere privatur. CAPUT LII. M. 69II Rascendente eo in naviculam, secuti sunt eum disEt ecce motus magnus factus est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Ipse vero erat in puppi, super cervical dormiens . » Cervical dicitur vel pulvillus, vel quodlibet aliud substratum cervici recumbentis ad dormiendum. Navicula videbatur operiri et impleri fluctibus, quare tanto magis timor conturbat discipulos. « Et accesserunt et suscitaverunt eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. Et dicit eis Jesus: Quid timidi estmodicae fidei? Tunc surgens imperavit vento et mari, et dixit: Tace et obmutesce,
Abbreviated transcription (Latin):
iuncta monti galaad in tͥbu manasse. ñ
longe a stagno tyb̃iadis. in qd porci p̃cipi¬
atheus duos. marcꝰ ⁊ lucas unũ occur¬
risse memorant. qͥa unꝰ eoꝵ celebrio¬
ris ꝑsonȩ & maioris insaniȩ fuit. et idõ er
curatio famosior. Lnus enĩ habebat
demonia iam tẽporib multis. Et uesti¬
m̃to ñ induebat᷑. neq in domo manebat.¬
s in monum̃tis. Et neq catenis iã qͥsquã
cũ poterat ligare. qm̃ sepe compedib &
catenis uinctꝰ dirupisset catenas & cõpe¬
des cõminuisset. Et nemo poterat eum
domare. et sẽꝑ nocte ac die in montibus
erat clamans. & concidens se lapidib Ui¬
dens aũt iĩm alonge: occurrit & adoraũ
cũ. Et clamans uoce magna dixit. Quid

Expanded text:
Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipiaeus duos, Marcus et Lucas unum occurrisse memorant; quia unus eorum celebrioris personae et majoris insaniae fuit, et ideo ejus curatio famosior. Unus enim habebat daemonia jam temporibus multis, et vestimento non induebatur: neque in domo manebatin monumentis, et neque catenis jam quisquam eum poterat ligare, quoniam saepe compedibus et catenis vinctus, dirupisset catenas, et compedes comminuisset, et nemo poterat eum domare, et semper nocte ac die in montibus erat clamans, et concidens se lapidibus. Videns autem Jesum a longe, occurrit et adoravit eum, et clamans voce magna dixit: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ns repudiauit fraudulentũ. ⁊ eli¬
git innocentẽ. s eũ cui patrẽ scie¬
bat mortuũ. illũ patrẽ de qͦ dr obliuisce¬
re domũ pat̾s tui. Mystice ñ reuocatꝰ ab
officio patris discipłs fuit. s fidelis se¬
hereticus uuilpib comparatꝰ ⁊ auib. Est
ꝓpͥa iustor sepultura. de qua dr̃. Hȩc enĩ
nuitens unguentũ hoc in corpus meũ.
ad sepeliendũ me fecit. Et ideo qͥ bona in
se fide sepelit xp̃m. ut cũ eo resurgat. di¬
aboli ꝑfidiam in se nequaquã sepeliat.
liunt. cũ peccatores quiq su simi¬
les adulando demulcent. & congesta mo¬
le pessimȩ adulationis cos oppͥmunt.

Expanded text:
fraudulentum et elegit innocentem; sed eum, cui patrem sciebat mortuum, illum patrem de quo dicitur: Obliviscere domum patris tui Mystice, non revocatus ab officio patris discipulus fuit, sed fidelis sehaereticus, vulpibus comparatus et avibus. Est propria justorum sepultura, de qua dicitur: Haec enim mittens hoc unguentum in corpus meum, ad sepeliendum me fecit Et ideo qui bona in se fide sepelit Christum, ut cum eo resurgat, diaboli perfidiam in se nequaquam sepeliat. sepeliunt, cum peccatores quique sui similes adulando demulcent, et congesta mole pessimae adulationis eos opprimunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ad alt̾um. Seq̃re me. Iue aũt dixit.
Dñe ꝑmitte me pͥmũ ire. ⁊ sepelire patrem
uocat. ñ discipłatũ respuens. s ꝓ pieta¬
te patrẽ sepelire desidãns. dignus in qͦ
xp̃c reclinet caput. id in qͦ diuinitas
maneat. Uel reclinatio capitis humili¬
tatem xp̃i significat. q̃ in hoc ñ illo simu¬
latore ac suꝑbo locum habebat.  n̾c
aut ait illi. Sequere me. ⁊ dimitte mortu¬
os seplire mortuos suos. tu aũt uade &
annuncia regnũ dĩ. Docet dñs mino¬
ra bona pret̾mittenda ẽẽ ꝓ utilitate ma¬
ioꝵ. Maius enĩ bonumẽ predicare. quã
patrem sepelire. Nam qui patrẽ sepelit
terram interra abscondit. qui uͦ p̃dicat
mortuos ad uitam resuscitat. Lenoninuᷤ.
ortuus ẽ qui ñ credit. Cauendũ ẽgͦ

Expanded text:
autem ad alterum: Sequere me. Ille autem dixit: autem ad alterum: Sequere me. Ille autem dixit: Domine, permitte me primum ire, et sepelire patrem vocat, non discipulatum respuens, sed pro pietate patrem sepelire cupiens, dignus in quo Christus reclinet caput, id est, in quo divinitas maneat. Vel reclinatio capitis, humilitatem Christi significat, quae in hoc, non illo simulatore ac superbo locum habebat. Jesus autem ait illi: Sequere me, et dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Tu autem vade et annuntia regnum Dei. Docet nos Dominus minora bona praetermittenda esse pro utilitate majorum. Majus enim bonum est, praedicare, quam patrem sepelire. Nam qui patrem sepelit, carnem in terra abscondit; qui vero praedicat, mortuos ad vitam resuscitat. HIERON. Mortuus est qui non credit. Cavendum