comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& non habentidedit: ded eo dedit. quo genuit. qui uitã genuit. & uita
genuit uitã. & quia parẽ genuit: non inparẽ uita. Ideo dictũ ẽ: sicut
habet ipse uitã insemet ipso. sic dedit filio uitã habere insemet ipso. Uita̾
dedit. quia gignendo uitã quid dedit nisi ẽẽ. uita: & quia ęterna ẽ.
ipsa natiuitas: nunqua ñ fuit filius qui est uita. nunquã fuit filiꝰ sine
uita. Er sicut ẽ. natiuitas ȩterna: sic ẽ. qui natus ẽ. uita ȩterna. Ita
mandatũ. non quod filius non habebat pat̾ dedit. sed sicut dixi. insa¬
pientia patris qd̾ ẽ. uerbu patris: omĩa mandata st̃ patris. Dicit᷑ autẽ
mandatũ datũ. quia non e. ase ipso ceui dicitur datũ. Et hoc ẽ. dare filio.
ie quo nunqua filius fuit: quod ẽ. gignere filiũ qui numqua fuit
Sequit᷑ aut̃. & scio quia mandatũ eius uita ȩterna ẽ. Si gͦ uita et̾na

Expanded text:
it, qui vitam genuit, et vita it, qui vitam genuit, et vita genuit vitam. Et quia parem genuit, non imparem vitam; ideo dictum est, Sicut habet ipse vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Vitam dedit, quia gignendo vitam, quid dedit, nisi esse vitam? Et quia aeterna est ipsa nativitas, nunquam non fuit Filius qui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam non fuit. 8. Sequitur autem: Et scio quia mandatum ejus vita
Abbreviated transcription (Latin):
filius apatre separet᷑. ut sit int̾ illos aer medius. quo ꝑ cusso uax fiat &
inaurẽ ueniat.: Absit ut talia de illa incorporea & in effabili substantia
suspicemur. F ilius unicus ẽ. uerbũ patris. & sapientia patris. In illa sunt
mia mandata patris. Neq enĩ patris mandatũ filius aliquando ne¬
bat. ut eũ necesse ẽẽt extempore habere. qd̃ antea ñ habebat. Ita eni apa¬
tre qd̾ habet accepit. ut nascendo acceꝑit: dederitq illi gignendo. N a &
uita est: & accepit uitã utiq nascendo. non pͥus sine uita existendo. qͥ a
& pat̾ habet uita & qđ habet est: nec accepit tam̃ quia ñ ex aliquo est.
ilius aute accepit uita dante patre a quo est. & ipse qd habet est. h.
enĩ uitã: & uita ẽ. Ipsũ audi loquentẽ. Sicut habet inquit pat̾ uitã in
semet ipso: sic dedit & filio habere uita insemet ipso. N unquid existenti

Expanded text:
Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius unicus est Verbum Patris, et Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris. Neque enim Patris mandatum Filius aliquando nesciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nascendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vitam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Numq
Abbreviated transcription (Latin):
sepe diximꝰ. iã hoc tanqua notissimũ non docere sed ad monere debemꝰ.
Sed qui misit me pat̾. ipse mͥ mandatũ dedit quid dicã & quid loquar.
Pon laboraremꝰ si cũ eis nos loqui sciremꝰ cũ quibꝰ suꝑiora locuti sumꝰ. & cũ
eis ipsis non omibꝰ sed quȩ audierunt memoria retinentibꝰ. Nunc uͦ quia
fortasse aliqui ad sunt qui ñ audierunt. eisq sunt similes qui oblitisunt
d̾ audierunt: ꝓpt̾ illos ꝑferant moras nr̃as qui audita meminer. Q¬
mͦ dat mandatũ pat̾ unico filio: quo uerbo loquit᷑ uerbo. cũ sit ipse
filius unigenitũ uerbu: punquid ꝑ angłm cũ ꝑ ipsũ creati sint angłi:
Nunqͥd ꝑ nubẽ quȩ quando sonuit ad filiũ. non ꝓpt̾ ipsũ sonuit qđ
alibi dicit etia ipse. sed ꝓpt̾ alios quos ita oportebat audire: Nunqͥd
sonu labiis emissũ. cũ non habet corpus. nec aliquo locoꝵ int̾ ual

Expanded text:
saepe diximus; jam hoc tanquam notissimum non docere sed admonere debemus. saepe diximus; jam hoc tanquam notissimum non docere sed admonere debemus. Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid loquar. Non laboraremus, si cum eis nos loqui sciremus, cum quibus superiora locuti sumus, et cum eis ipsis non omnibus, sed quae audierunt memoria retinentibus: nunc vero quia fortasse aliqui adsunt qui non audierunt, eisque sunt similes qui obliti sunt quod audierunt, propter illos perferant moras nostras qui audita meminerunt. Quomodo dat mandatum Pater unico Filio? Quo verbo loquitur Verbo, cum sit ipse Filius unigenitum Verbum? Numquid per angelum, cum per ipsum creati sint Angeli? Numquid per nubem: quae quando sonuit ad Filium, non propter ipsum sonuit, quod alibi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec aliquo locorum intervallo
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicat. Qui sꝑnit me & non audit uerba mea. habet qui udicet eũ. Der¬
mo que locutus sũ: ille iudicabit eu innouissimo die. Non ait qui sꝑnit me
& non accipit uerba mea. ego eũ noniudico in nouissimo die. Hoc enĩ sidixis¬
set. non uideo quomͦ posset non ẽe. contrariũ illi sententiȩ ubi ait pat̾ non
iudicat quẽqua. sed om̃e iudiciũ dedit filio. Cũ uͦdixit. qui sꝑnit me & ñ
accipit u̾ba mea. habet qui uidicet eũ. expectantibꝰ autẽ quisna ille eẽt. se¬
cutus adiunxit. sermo quẽ locutus sũ ille iudicabit eũ in nouissimodie : sa¬
tis manifestauit se ipsũ iudicaturũ innouissimo die. Se ipsũ quippe locu¬
tus ẽ. se ipsũ adnuntiauit. se ipsũ ianuã posuit. qua ipse ad oues pastor
intraret. Alit̃ itaq udicabuntur quin audierunt. alit̾ qui audiert &
inlege peccauert̃. ꝑlege iudicabuntur. Q uia ego inquit. exme ipso nsũ
ocutus. Ideo sedicit non locutũ ex se ipso: quia non ẽ. exse ipso. Iamh

Expanded text:
quid dicat: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum. Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satis manifestavit semetipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audin Lege peccaverunt, per Legem judicabuntur . 7. Quia ego, inquit, ex meipso non sum locutus. Ideo se dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. Jam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rũ & laudibꝰ obuia uenerant: sed ab eis qui uidebant & inuidebant. quia
nec uidebant. sed inlapidẽ illũ cȩcitate offendebant. Cii autẽ se abscondit
iħs abeis qui eũ occidere cupiebant. qd̾ sepe ꝓpt̃ obliuionẽ cõmonendi estis:
nr̃e infirmitati consuluit. non suȩ potestati de rogauit¬
incieit lui. Abeo auod scriptũ est Cum autẽ tanta signa fecisset

Expanded text:
rum et laudibus obviam venerant: sed ab eis qui videbant et invidebant; quia rum et laudibus obviam venerant: sed ab eis qui videbant et invidebant; quia nec videbant, sed in lapidem illum caecitate offendebant. Cum autem abscondit se Jesus ab eis qui eum occidere cupiebant quod saepe propter oblivionem commonendi estis, nostrae infirmitati consuluit, non suae potestati derogavitIII. Ab eo quod scriptum est, Cum autem tanta
Abbreviated transcription (Latin):
& ascensurũ insullimia qͦ ꝑducat. Tenebrȩ autẽ uos comp̃hendent. si eo mͦ
credideritis xp̃i ȩternitatẽ. ut negetis in eo mortis humilitatẽ. Et qui ambu¬
lat intenebris: nescit quouadat. Sic potest offendere in lapidẽ offensionis
&e petra scandali. qd̾ fuit dñs cȩcis uidȩis. sieut credentib lapis quẽ repbauer
edificantes: factus ẽ. incaput anguli. Hinc dedignatisunt credere inxp̃m.
quia eoꝵ impietas contẽpsit mortuũ. risit occisũ. Et ipsa erat mors grani
multiplicandi. & exaltatiotrabentis post se omia. Dũ lucẽ inquit habetis
credite inlucẽ. ut filii lucis sitis. Cũ aliquid ueri auditũ habetis: credite inue-¬
ritatẽ ut renascamini inueritate. hȩc locutus ẽ. iħe. & abuit & abscondit se ab
eis. Non abeis qui credere & diligere cȩperant. non abeis qui cũ ramis palma¬

Expanded text:
et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali, quod fuit Dominus caecis Judaeis: sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc dedignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia, Dum lucem, inquit, habetis, credite in lucem, ut filii lucis sitis. Cum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. 14. Haec locutus est Jesus, et abiit, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant, non ab eis qui cum ramis palma
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit hora. ut głificetur filius hominis. Hoc itaq isti animo retinentes. &
qđ nunc ait cũ exaltatus fuero aterra. mortẽ crucis intellegentes: quȩsie
abillo & dixert. Nos audiuimꝰ exlege. quia xp̃s manet inȩtnũ. Et quomͦ tũ¬
dicis oportet ex altari filiũ hominis: Iuis ẽ. iste filius hominis: Si eni xp̃s
ẽ inquiunt. manet inȩcernũ. Simanet in ȩternũ. quomͦ exaltabit᷑ a terra:
Id est quomͦ crucis passione morietur: hoc eni eũ dixisse intelligebant. qđ
facere cogitabant. Non gͦ eis uerboꝵ istoꝵ obscuritatẽ aꝑuit infusa sapientia
sea stimulata conscientia. Dixit gͦ eis iħs. Adhuc modicũ lumen in uobis ẽ.
Hinc e. qd̾ intellegitis. quia xp̃s manet inȩtnũ. Ergo ambulate dulucẽ ba¬
betis. ut non tenebrȩ uos comp̃hendant. Ambulate. accedite: totũ intelligi¬
te. & moriturũ xp̃m & uicturũ in ȩternũ. & sanguinẽ fusurũ quo redimat.

Expanded text:
Venit hora ut glorificetur Filius hominis . Hoc itaque isti animo retinentes, et Venit hora ut glorificetur Filius hominis . Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerdicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est enim iste Filius hominis? Si enim Christus est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra: id est, quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infgo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. Hinc est quod intelligitis quia Christus manet in aeternum. Ergo ambulate dum lucem habetis, ut non tenebrae vos comprehendant. Ambulate, accedite, totum intelligite, et moriturum Christum, et victurum in aeternum, et sanguinem fusurum quo redimat,
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa inquit traha post me: ut sit caput eoꝵ. & illa membra eius. Sedsi ex al¬
tus inquit fuero aterra. hoc ẽ. cu exaltatus fuero. Non eni dubitat futur.
ẽẽ. qd̾ uenit implere. hoc refertur adillud qđ suꝑius ait. Si autẽ mortuũ
fuerit granu: multu fructu affert. Nam exaltationẽ suã quid aliud dixit
qua ineruce passionẽ: Quod & ipse euangłista non tacuit. Subiunxit
eni ait. h oc autẽ dicebat. significans qua morte ẽẽt moriturꝰ. Respondit
ei turba. Pos auduumꝰ exlege: quia xp̃s manet inȩternũ. & quomͦ tudicis
oportet ex altari filiũ hominis: Et quis ẽ. iste filius hominis: Aemoriter
tenuert̃. qđ dñs dicebat assidue filiũ se ẽe. hominis. Na hoc loco non a
si exaltatus fuerit aterra filius hominis. sed suꝑius dixerat qđ hesterno die
lectũ atq tractatũ ẽ. quando nuntiatist gentiles illi qui eũ uidere cupiebans.

Expanded text:
Omnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra ejus. Sed si exalOmnia, inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim, et ait: Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba: NosOportet exaltari Filium hominis? Et quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue se esse Filium hominis. Nam hoc loco non ait, Si exaltatus fuerit a terra Filius hominis: sed superius dixerat, quod hesterno die lectum atque tractatum est, quando nuntiati sunt Gentiles illi, qui eum videre cupiebant.
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ hominũ retulit: sed adcreature integritatẽ. id est sp̃m. anima & cor¬
pus: adillud uidelicet qͦ intellegimꝰ. & illud qͦuiuimꝰ. & illud qͦ uisibil es
contrectabiles sumꝰ. Qui enĩ dixit. capillus capitis ur̃i non ꝑibit: omia t¬
hit post se. Aut si omĩa ipsi homines intellegendisunt. omĩa prȩdestinata
adsalutẽ possumꝰ dicere. ex quib omibꝰ ait nichil ẽẽ. ꝑiturũ. cũ supra desuis
ouib loqueretur. Aut certe omia hominũ genera siue inlinguis omib siue
inȩtatib omib. siue ingradibꝰ honoꝵ omibꝰ. siue indiuersitatib ingeniorũ
omib siue inartiũ licitarũ & utiliũ ꝑfessionib omib . & quicquid aliu
dici potest scđm innumerabiles differentias. quib int̾se prȩt sola peccata
homines distant. ab excelsissimis usq adhumillimos. arege usq admendicũ.

Expanded text:
sitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem, id est, spiritum et animam et corsitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatem, id est, spiritum et animam et corpus; et illud quo intelligimus, et illud quo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnibus, sive omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibus inter se, praeter sola peccata, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis prȩsumere. si non uultis foras eiectũ diabolũ intro iterũ reuocare. Absit
aute: ut diabolũ mundi pͥncipẽ ita dictũ existimemꝰ. ut eũ cęlo & terrȩ dna
osse credamꝰ. Sed mundus appellat᷑ in malis hominibꝰ: qui toto terrai
orbe diffusisunt. sicut appellatur domꝰ in his aquib habitatur. Scđm qđ
dicimus. bona domus ẽ. uel mala domꝰ est. non quando rephendimꝰ siue
laudamꝰ ȩdificium parietũ atq tectorũ. sed quando mores uelbonoꝵ homi¬
nũ uel maloꝵ. Sic gͦ dictum est. pͥnceps huius mundi. id ẽ. pͥnceps maloꝵ
concilians sibi. Hisunt ex quorũ cordib pͥnceps mundi eicitur foras. Cũ ergo
dixisset. nunc princeps huiꝰ mundi eicitur foras. & ego inquit si exaltatus
fuero aterra. omĩa traha post me. Quȩ omia. nisi exquib ille eicitur for
Non aut̃ dixit om̃s: sed omia. Non eni omiũ ẽ. fides. Nonitaq boc aduniuer¬

Expanded text:
ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus: Bona domus est, vel mala domus est; non quando reprehendimus, sive laudamus aedificium parietum atque tectorum; sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, princeps hujus mundi, id est, princeps maloconcilians sibi . Hi sunt ex quorum cordibus princeps mundi ejicietur foras. Cum ergo dixisset: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras, Et ego, inquit, si exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia? nisi ex quibus ille ejicitur foras. Non autem dixit omnes, sed omnia. Non enim omnium est fides. Non itaque hoc ad univer
Abbreviated transcription (Latin):
tissimã ciuitatẽ est: quando hostis obpugnat nec expugnat. Et si aliqua
a eius missa ꝑueniunt. ammonet apłs unde non ledant. Cõmemorat lo¬
ricã & scutũ fidei. Et si aliquando uulnerant. adẽ. qui sanat. quia sicut pu¬
gnantibꝰ dictũ ẽ: hȩc scribo uobis ut non peccetis. ita qui uulnerantur: qd
sequitur audiunt. Sed & siquis peccauerit. aduocatũ habemꝰ apud patiẽ
licimus dimitte nobis debita nr̃a. nisi ut uulnera nr̃a sanent᷑: Et qu
aliud petimꝰ cũ dicimus. nenos inferas intemptationẽ. nisi ut ille qui in¬
sidiatur uel certat extrinsecus: Nulla in rumpat exparte. nulla nos fraude. nul¬
la nos possit uirtute suꝑare. Quantas libet tam adusu nos erigat machinas.
quando non tenet locũ cordis ubi fides habitat. eiectus ẽ. foras. S ed nisi d
custodierit ciuitatẽ: inuanu uigilabit qui custodit eã. Nolite gͦ de uobis

Expanded text:
itissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua itissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua tela ejus missa perveniunt, admonet Apostolus unde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sequitur audiunt, Et si quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem, dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude, nulla nos possit virtute superare? Quantaslibet tamen adversum nos erigat machinas, quando non tenet locum ccustodierit civitatem, in vanum vigilat, qui custodit eam . Nolite ergo de vobis
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdictũ est: Sicut illud qđ dictũ ẽ. sp̃s autẽ non dũ erat datus. quia iħs ñ dũ
fuerat głificatus. potest similẽ habere questione. & simile solutionẽ. Non eni
sine sp̃u sc̃o futura pręnuntiauerunt ꝓpħȩ. aut non etiã dnm infante in sp̃u
sco symeon senex & anna uidua cognouerunt. & tacharias & elisabeth. qui
du erat datus. idẽ. illa habundantia grȩ sp̃italis qua congregati lingius omiu
loquerent᷑. ac sic inlinguis omiu gentiũ futura prenuntiaret᷑ ȩccła. qua gr̃a
sp̃itali popłi congregarent᷑. qua longe lateq peccata dimiterentur. & milia
miliũ dõ reconciliarent᷑. Quid gͦ ait quispia: quia diabolus de credentiũ
cordibꝰ eicitur foras. iã fideliũ neminẽ temptat: Immo uͦ temꝑtare ñ cessat.
Sed aliud ẽ. intrinsecus regnare. aliud forinsecus obpugnare. Nã & mun¬

Expanded text:
praedictum est? sicut illud quod dictum est: Spiritus autem nondum erpraedictum est? sicut illud quod dictum est: Spiritus autem nondum erst similem habere quaestionem, et similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae , aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt , et Zacharias et Elizabeth, qui d Spiritus nondum erat datus, id est, illa abundantia gratiae spiritualis, qua congregati linguis omnium loquerentur, ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. 9. Quid ergo, ait quispiam, quia diabolus de credentium cordibus ejicietur foras, jam fidelium neminem tentat? Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare: nam et mun
Abbreviated transcription (Latin):
opinari ȩternũ ignẽ qͦ mittendus ẽ. diabolus cũ angłis suis. & omib qͥ st̃
ex parte eius ñ natura sed uitio. Non quia creauit aut genuit. sed quia per¬
suasit & tenuit. P osset gͦ aliquis opinari illũ ignẽ ȩterni extra mundũ ẽẽ
& hoc ẽẽ. dictũ eicietur foras. Quia uero ait nunc iudiciũ ẽ. mundi. & expo¬
nens quid dixerit. nunc inquit princeps huiꝰ mundi eieietur foras. hoc in
tellegendũ ẽ. qd̾ nunc fit non qđ tanto pꝰ futurũ ẽ. in nouissimo die. P rȩuid¬
bat gͦ dñs qͦd sciebat. post passionẽ & głificationẽ suã. ꝑ uniuersũ mundũ
inultos populos credituros. in quoꝵ cordibꝰ diabolus intus erat. eui quando
& ꝓpħarũ ueterũq iustoꝵ non ẽ. eiectus foras: eiectus est plane. Quomodo gͦ
ũ est nunc eicietur foras : quomodo putamus nisi quia tunc qd̾ in homi¬
nibꝰ ꝑaucissimis factũ ẽ: nunc inmultis magnisq popłis iam maxfuturũ ec̃.

Expanded text:
ternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nutelligendum est quod nunc fit, non quod tantum post futurum esse in novissimo die praevidebat. Ergo Dominus, quod sciebat post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat, cui quando et prophetarum veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est: Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam futurum esse
Abbreviated transcription (Latin):
lia credentiũ adominatu diaboli liberantur. xp̃i corpori copulantur.
& subtanto capite uno eius sp̃u fidelia membra uegetantur. Hoc uoca¬
bat iudiciũ. hanc discretionẽ. hanc asuis redemptis diaboli expulsionẽ.
Deniq adtende quid dicat. Quasi quęreremꝰ quid esset qđ ait. nunc
cũ ẽ. mundi. sequutꝰ exposuit. Ait enĩ. N c̃ princeps huius mundi eicietur
foras. Audiuimꝰ quale dixerit eẽ. iudiciũ. Non gͦ illud qđ infine uenturũ ẽ.
ubi uiui & mortui iudicandi sunt. aliis ad dexterã. aliis ad sinistrã separatis.
aiuditiũ qͦ pͥnceps huius mundi eicietur foras. Quomͦ gͦ intus erat. & q

Expanded text:
lia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, lia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus spiritu fidelia membra vegetantur. Hoc vocabat judicium, hanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique, attende quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mundi, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad sinistram, aliis ad dexteram separatis; sed judicium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ erit prȩmiorũ pęnarũq ȩternaru. Quale gͦ nunc iudiciũ ẽ. iam
insuꝑiorib lectionib. quantũ potui comonui caritatẽ uram. Dici etiã¬
solet. iudiciũ non dampnationis. sed discretionis. Unde scriptũ ẽ. Iudica
me dĩ & discerne causã meã de gente non sc̃a. Al ulta autẽ sunt iuditia di¬
Vnde dicit᷑ inpsalmo. Iuditia tua abyssus multa. Dicit etiã apłs. O alti¬
tudo diuitiarũ sapientiȩ & scientiȩ di. qua inscrutabilia st̃ uditia eius.
Ex quib iudiciis etiã hoc ẽ. qđ hic ait dñs. nunc iudiciũ ẽ. mundi. serua¬
o illo iudicio infine. ubi nouissime uiui & mortui iudicandi sunt. Poss¬
debat gͦ diabol genus humanũ. & reos supplicioꝵ tenebat cr rographo
percatoꝵ. dnabatur incordibꝰ infideliũ. adcreatura colendã deserto creatore
deceptos captiuosq ꝑtrahebat. Per xp̃i autẽ fidẽ quȩ morte eius & resurre¬
one firmata ẽ ꝑ eius sanguine qui in remissionẽ fusus ẽ. peccatoꝵ. in

Expanded text:
eternarum. Quale ergo nunc judicium est? Jam in superioribus lectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Ds, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam, deserto Creatore, deceptos captivosque pertrahebat: per Christi autem fidem, quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem, qui in remissionem fusu
Abbreviated transcription (Latin):
bo cu resurget amortuis. & ascendet incelũ. Et alit intellegi potest. Et
arificaui. cũ deuirgine natus est. cũ uirtutes oꝑatus ẽ. cu cęlo indice
te sp̃u inspeciȩ columbȩ declaratus. cũ uoce decȩlo sonante monstratus.
cu inmonte trans figuratus. cũ miracula multa fecit. cũ multos sanauit
atq mundauit. cũ depaucis simis panib tantã multitudinẽ pauit. cũ
entis & fluctib imꝑauit. cũ mortuos suscitauit. & iterũ clarificabo.e

Expanded text:
 intelligi potest: Et  intelligi potest: Et clarificavi, cum de virgine natus est, cum de coelo indice te Spiritu in specie columbae declaratus, cum voce de coelo sonante monstratus, cum in monte transfiguratus, cum miracula multa fecit, cum multos sanavit atque mundavit, cum de paucissimis panibus tantam multitudinem pavit, cum ventis et fluctibus imperavit, cum mortuos suscitavit. Et iterum clarifi
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ nonire. sed deꝑiculo temptationis exire. Sicut autẽ hic dixit nunc ani¬
ia mea turbata ẽ: ita etia ubi dicit tristis ẽ. anima mea usq ad mortẽ.
pat̾ si fieri potest transeat ame calix iste. hominis suscepit infirmitatẽ.
ut doceat sic contristatum & conturbatũ. qđ sequit᷑ dicere uerũ non qđ
ego uolo. sed qd tu uis pat̾. Sic eni homo abhumanis indiuina dirigi¬
tur: cu uoluntati humanȩ uoluntas diuina p̾ponitur. Quid ẽ. aut̃
clarifica tuu nomen. nisi insua passione & resurrectione: Quid gͦ
aliud. nisiut pat̾ clarificet filiũ qui clarificat nom suũ etia insimilib
passionib seruoꝵ suoꝵ: Unde scriptũ ẽ. de petro qđ id eo de illo dixerit alt̾
te cinget. & feret qd tu non uis. quia significare uoluit. qua morte glori¬
caturus erat dm̃. Ergo & in illo dĩ clarificauit nomen suũ: quia etiã si

Expanded text:
torem non ire, sed de periculo tentationis exire. Sicut autem hic dixit: Nunc anitorem non ire, sed de periculo tentationis exire. Sicut autem hic dixit: Nunc anima mea turbata est, ita etiam ibi dicit: Tristis est anima mea usque ad mortem. Et: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Hominis suscepit infirmitatem, ut doceat sic contristatum et conturbatum quod sequitur dicere: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater . Sic enim homo ab humanis in divina dirigitur, cum voluntati humanae voluntas divina praeponitur. Quid est autem, Clarifica tuum nomen; nisi, in sua passione et resurrectione? Quid est ergo aliud, nisi ut Pater clarificet Filium, qui clarificat suum nomen etiam in similibus passionibus servorum suorum? Unde scriptum est de Petro, quod ideo de illo dixerit, Alter te cinget, et feret quo tu non vis; quia significare voluit, qua morte glorificaturus erat Deum . Ergo et in illo Deus clarificavit nomen suum, quia sic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ret. factus ẽ. & ipse qđ fecit. Homo eni factus ẽ. qui homine fecit. sed ds inco¬
mutabilis mansit. & hominẽ inmeliꝰ cõmutauit. Ludi gͦ. quid inde sub
uingat. Cum dixisset nunc anima mea turbata ẽ: & quid dica inquiđ.:
Pat saluifica me exhora hac. Sed ꝓpt̾ea ueni inhora hanc. P at̾. clarifica
tui nomen. Docuit te quid cogites. docuit quid dicas. que inuoces inquo
sꝑes. cuiꝰ uoluntatẽ certa atq diuinã. tuȩ uoluntati humanȩ infirmeq
pͣponas. Non ideo tͥ uideatur exalto deficere. quia te uult abimo ꝓficere.
ã & temptari dignatus ẽ. adiabolo. a quo utiq si nollet n temptaretur
que admodu si nollet ñ pateretur. & ea respondit diabolo: quȩ tu intepta.¬
tionibꝰ debeas respondere. Et ille quidẽ temptatꝰ est: sed ñ ꝑiclitatꝰ. ut do¬
ceret te intemptatione periclitantẽ temptatori respondere. & post tempta¬

Expanded text:
ret factus est et ipse quod fecit: homo enim factus est qui hominem fecit; sed Deus incoret factus est et ipse quod fecit: homo enim factus est qui hominem fecit; sed Deus incommutabilis mansit, et hom quid dicam, inquit: Pater, salvifica me ex hac hora, sed propterea veni in hanc horam. Pater, clarifica tuum nomen. Docuit te quid cogites, docuit quid dicas, quem invoces, in quo speres, cujus voluntatem certam atque divinam tuae voluntati humanae infirmaeque praeponas. Non ideo tibi videatur ex alto deficere, quia te vult ab imo prospicere. Nam et tentari dignatus est a diabolo , a quo utique si nollet non tentareturque si nollet non tentaretur. Et ea respondit diabolo, quae tu in tentationibus debeas respondere. Et ille quidem tentatus est, sed non periclitatus, ut doceret te in tentatione periclitantem tentatori respondere, et post tenta
Abbreviated transcription (Latin):
rã si petra subcumbit: Sed uideor mͥ audire incogitatione mea responden
eras. Audifti ad te uocẽ fortitudinis meȩ. audi in me uocẽ infirmitatis.
Uires suggero ut curras: nec reprimo qđ acceleres. sed trans fero in me quod
trepidas. & substerno qua transeas. O dñe mediator. ds supra nos. homo ꝓpt̾
nos. agnosco miscdiam tua. Na qđ tu tantus tuȩ caritatis uoluntate turba¬
is : multos incorpore tuo qui suȩ infirmitatis necessitate turbantur. ne
disꝑando ꝑeant consolaris. D eniq homo qui sequi uult. audiat qua sequat᷑
Acces sit forte hora terribilis. ꝓponitur optio. aut faciende iniquitatis. aut
subeunde passionis. Turbatur anima infirma: ꝓpt̾ qua sponte turbata ẽ.
nima inuicta. P rȩpone tuȩ uoluntati. uoluntatẽ dĩ. Adtende eni quic
deinde subiungat creatortuus & magister tuus quite fecit. & ut te doce¬

Expanded text:
ram, si petra succumbit? Sed videor mihi audire in cogitatione mea respondentram, si petra succumbit? Sed videor mihi audire in cogitatione mea respondentferas: audisti ad te vocem fortitudinis meae, audi in me vocem infirmitatis tuae: vires suggero ut curras, nec reprimo quod acceleras; sed transfero in me quod trepidas, et substerno qua transeas. O Domine mediator, Deus supra nos, homo propter nos, agnosco misericordiam tuam! nam quod tu tantus tuae charitatis voluntate turbaris, multos in corpore tuo qui suae infirmitatis necessitate turbantur, ne desperando pereant consolaris. 3. Denique homo qui sequi vult, audiat qua sequatur. Accessit forte hora terribilis, proponitur optio aut faciendae iniquitatis, aut subeundae passionis; turbatur anima infirma, propter quam sponte turbata est anima invicta: praepone tuae voluntati voluntatem Dei. Attende enim quid deinde subjungat creator tuus et magister tuus, qui te fecit, et ut te doce
Abbreviated transcription (Latin):
cum latarũ suscitaret. turbauit semet ipsũ. O portebat enĩ ut unus medi
um pateretur & infima. Audio suꝑius dicentẽ. uenit hora ut głific
filius hominis: si mortificatũ fuerit granum. multũ fructũ affert.
Audio qui odit animã sua in hoc mundo. inuitã ęterna custodit eam.
nec ꝑmittor tantumͦ mirari. sed iubeor imitari. Deinde sequentibꝰ uer¬
is siquis mͥ ministrat me sequat᷑. & ubi su ego illic & minifter ms eri
mundũ contẽnere accendor & in conspectu meo nichil ẽ. uitȩ huiꝰ totus
quantulibet fuerit ꝓlixus uapor. Prx amore etnorũ. temporalia mͥ cuncta
uilescunt. & rursus ipsũ dñm meũ qui me illis uerbis ab infirmitate mea
apuit adfirmitatẽ sua. audio dicentẽ. P unc anima mea turbata est.
Quid hoc est: q uomꝰ sequi iubes anima mea. si turbari uideo animã tua
Quomodo sufferã qđ graue tanta firmitas sentit: quale fundamentu quȩ¬

Expanded text:
cum Lazarum suscitaret, turbavit semetipsum . Oportebat enim ut unus mediacum Lazarum suscitaret, turbavit semetipsum . Oportebat enim ut unus mediacum pateretur et infima . 2. Audio superius dicentem, Venit hora ut glorificetur Filius hominis: si mortificatum fuerit granum, multum fructum affert. Audio, Qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Nec permittor tantummodo mirari, sed jubeor imitari. Deinde sequentibus verbis, Si quis mihi ministrat, me sequatur; et ubi sum ego, ibi et minister meus erit; mundum contemnere accendor, et in conspectu meo nihil est vitae hujus totus, quantumlibet fuerit prolixus, vapor; prae amore aeternorum temporalia mihi cuncta vilescunt: et rursus ipsum Dominum meum, qui me illis verbis ab infirmitate mea rapuit ad firmitatem suam, audio dicentem, Nunc anima mea turbata est. Quid est hoc? Quomodo sequi jubes animam meam, si turbari video animam tuam? quomodo sufferam quod grave tanta firmitas sentit? quale fundamentum quae
Abbreviated transcription (Latin):
Ost quã dñs iħsxp̃c uerbis lectionis hesternȩ ministros suos ut
se ipsũ sequerentur hortatus est: cum ita prȩdixisset passionẽ
suã. qđ nisi granum frumenti cadens interra mortuũ fuerit ipsũ solũ
manet. si autẽ mortuũ fuerit multũ fructũ affert. ubi excitauit eos qui
eũ adregnum cȩloꝵ sequi uellent. ut anima suã odissent in boc mundo.
si ea inuita ȩterna custodire cogitarent: ad nr̃am rursus infirmitatẽ. suũ
temꝑauit affectũ. & ait unde lectio coepit hodierna. N unc anima mea
turbata c̃. Unde turbata ẽ. dñe anima tua: Nempe paulo ante dixisti.
qui odit animã sua in hoc mundo. inuitã ȩcernã custodit eã. Ergone
anima tua in hoc mundo amatur. ideo turbatur ueniente hora. qua ex
hoc mundo egrediatur: Quis hoc de anima dñi audeat affirmare.
Sed nos inse transtulit. nos insc suscepit. Caput nr̃m. membroꝵ suoꝵ susce¬
pit affectum. & ideonon ẽ ab aliquo turbatũ sed sicut de illo dictum est.

Expanded text:
sus Christus verbis lectionis hesternae ministros suos ut seipsum sequerentur hortatus est, cum ita praedixisset passionem suam, quod nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert: ubi excitavit eos, qui eum ad regnum coelorum sequi vellent, ut animam suam odissent in hoc mundo, si eam in vitam aeternam custodire cogitarent: ad nostram rursus infirmitatem suum temperavit affectum, et ait, unde lectio coepit hodierna, Nunc anima mea turbata est. Unde turbata est, Domine, anima tua? Nempe paulo ante dixisti, Qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo anima tua in hoc mundo amatur, ideo turbatur veniente hora qua ex hoc mundo egrediatur? Quis hoc de anima Domini audeat affirmare? Sed nos in se transtulit, nos in se suscepit caput nostrum, membrorum suorum suscepit affectum: et ideo non est ab aliquo turbatum; sed sicut de illo dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat tonitruũ factu ee. Alii dicebant. angłs ei loquutus ẽ. Respon¬
lit iħs & dixit. Non ꝓpt̾ me uac hec uenit. sed ꝓpt̾ uos. Hic ostendit i
uoce non sibi indicatũ quod ia sciebat. sed eis quibꝰ indicari oportebat.
Sieut autẽ illa ua non ꝓpt̾ eũ. sed ꝓpt̾ alios diuinitate facta ẽ. sicani¬
ma eius non ꝓpt̾ eũ sed ꝓpt̾ alios uoluntate turbata ẽ. Adtende cętera.

Expanded text:
 alii dicebant, Angelus ei locutus est. Respondit Jesus, et dixit: Non propter me haec vox venit, sed propter vos. Hic ostendit illa voce non sibi indicatum quod jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox non propter eum, sed propter alios divinitate facta est; sic anima ejus, non p
Abbreviated transcription (Latin):
situs erat ei. Mlortuus sublapide: reus sublege. Scitis enim : qui alex
quȩ tlata ẽ. uideis: in lapide scripta ẽ. Om̾s autem rei: sublege st̃.
Bene uiuentes: cum lege st̃. Iusto lex positanon ẽ. Quid ẽ. gͦ. lapidem
nouete: Qram p̃dicate. Apłs enim paulꝰ ministrũ se dicit nor
testam̃ti: non litt̃a sed spũ. Nam litt̾̃a inquit occidit: sp̃s iuiuificat.
utera occidens : quasi lapise. p̃mens. Remoriete inquit lapidem.
Remoriete legis pondus: grãm p̃dicate. Sienim data ẽẽt. lex quȩ pos¬
set uiuificare: omnino ex lege eẽt. iusticia. Sed conclusit omĩa scriptun¬

Expanded text:
situs erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia Lex situs erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia Lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes cum lege sunt. Justo lex posita non est . Quid est ergo, Lapidem removete? Gratiam praedicate. Apostolus enim Paulus ministrum se dicit Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus: nam littera, inquit, occidit, spiritus vivificat . Littera occidens, quasi lapis est premens. Removete, inquit, lapidem. Removete Legis pondus; gratiam praedicate. Si enim data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sed conclusit omnia Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
catorem dix̾. Ubi posuistis eũ: Talis c̾. uox di in paradiso: p̾ea quam peccauit.
Adamibi es: Dicunt ei. Dñe. ueni et uide. Quide̾ uide. Mliserere. Uidet eniꝰ
s: quando miscretur. Unde illi dr̃. Uide humilitatem meam & laborer
meũ: & dimitte omĩa peccata mea. Lacrimatus est iesus. Dixerꝰ gͦ uidȩi.
Eoce quorodo amabat eum. Quid ẽ. amabat eum. & Nonueni uocare itos.
sed peccatores inpenitentiã. Quidam aut̃ exipsis: dixerunt. Non poterit
hic qͥapuit ocłos eȩci facere ut hic non moreret᷑: Qui noluit facere ut
non moreretur. plus c̃. quod facturus ẽ: ut mortuus suscitetur. Iosus
gͦ rursum fremens insem& ipso: uenit ad monumentũ. fremat et inte :¬
a disponis reuiuiscere. Om̾i̾ homini dr̃ : qui p̾mitꝰ pessima consue¬
tudine. Uenit ad monum̾tũ. Erat autem spelunca: & lapis suꝑ po¬

Expanded text:
catorem, dixit: « Ubi posuistis eum? » Talis est vox Domini in paradiso, posteaquam peccavit Adcatorem, dixit: « Ubi posuistis eum? » Talis est vox Domini in paradiso, posteaquam peccavit Adam: « Adam, ubi es ? » « Dicunt ei: Domine, veni et vide. » Quod est, vide et miserere. Videt enim Dominus, quando miseretur. Unde illi dicitur: « Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea. » « Lacrymatus est Christus. DixEcce quomodo amabat eum. Quid est, amabat eum? Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam . Quidam autem ex ipsis dixerunt: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci, facere ut et hic non moreretur? Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. 22. Jesus ergo rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. Fremat et in te, si disponis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mit magna moles & consuetudo peccati. in corde hominis trans¬¬
gressoris etiam scĩ euuangłii. contemptoris poenarum ętnarũ.
fremat xp̃c: in crepet se homo. Audi adhuc. Fleuit xp̾c: fleat
homo. Quareenim fleuit xp̃c. nisi quia flere hominẽ docuit
Quare fremuit & turbauit semet ipsum. nisi quia fides hominis
sibi merito displicentis: flere quodam modo debet in accusati-¬
one malorum oꝑũ: ut uolentię pęnitendi cedat consuetu do
peccandi: Et dixit. Ubi posuistis eum. Scistiquia mortiuis su
& ubi sepultus ignoras. Ctista significatio ẽ: quia sic ꝑditum
hominem quasi nescit ds. Non sum ausus dicere: nescit. Quid
enim ille nescit: Sed quasinescit. Unde hoc ꝓbamus. Dñm audi¬
dicturum in uidicio. Nonnouiuos: discedite ame. Quid est¬
enim non nouiuos: Honuos uideo in luce mea. non uos udeo
in illa iusticia quam noui. Sio & hic: tnqͣm nesciens talem pec-¬

Expanded text:
premit magna moles et consuetudo peccati, in corde hominis transpremit magna moles et consuetudo peccati, in corde hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, contemptoris poenarum aeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare enim flevit Christus, nisi quia flere hominem docuit? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis fremere quodammodo debet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? 20. Et dixit: Ubi posuistis eum? Scisti quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem quasi nescit Deus. Non ausus sum dicere, Nescit: quid enim ille nescit? Sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Ddicturum in judicio: « Non novi vos, discedite a me . » Quid est, non novi vos? Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia, quam novi. Sic et hic, tanquam nesciens talem pec
Abbreviated transcription (Latin):
im& piculosum pelagus transis. Intrant uenti. mouent fluctꝰ. tu¬
bant nauem. Qui st̃ uenti: audisti conuitium: irasceris. Conuitiũ
uentus ẽ: iracundia fluctus ẽ. Periclitaris: disponis respondere. dis¬
ponis in aledictum maledicto reddere. Iam naiuis ꝓpinquat nau-¬
ragio. Excita xp̃m dormientem. Ideo enim fluctuas: s ⁊ mala
ꝓmalis reddere p̾paras. quia xp̃s dormit in naui. Incorde enim
tuo somnus ẽ. xp̃i: obliuio fidĩ. Nam si excites xp̃m. idẽ. recolas
fidem. quid tͥ dicit tanquam uigilans xp̃c in cordetuo Ego
audiui demonium habes: & peisoraui. Audit dñs & patitu
audit seruus& in dignatꝰ: Sed uindicariuis. Quid enim.
Ego iam sum uindicatꝰ: Siccum tͥ hȩc loqͥtꝰ fides tua: quasi imꝑatꝰ
uentis & fluctib. et fit tranquillitas in agna. Quomodo gͦ hoc ẽ.
excitare xp̃m in naui. excitare fidem: sic in corde hominis quẽ

Expanded text:
um et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, tuum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita Christum dormientem. Ideo enim fluctuas, et mala pro malis reddere praeparas, quia Christus dormit in navi. In corde enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicari vis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna. Quomodo ergo hoc est excitare Christum in navi, excitare fidem; sic in corde hominis quem
Abbreviated transcription (Latin):
iet ipsum. Dixi potestatem: attendite significationem. Alaꝗ¬
nus reus est quem mortis quatriduum. & illa significat sepultũ¬
ra. Quid est gͦ qđ turbat sein& ipsum ipsum xp̃c. nisi ut signific&
.quomodo turbari tu debeas. cum tanta mole peccati grauar
& premeris : Attendisti enim te. uidisti te reũ. cumputasti tibi.
Illud feci & peꝑcit michi ds̃. ilud cominisi & distulit me. eugl̃ium
sum. Quid facio.o Quo eo: linde uado. Quando ista dicis: iam
fremit xp̃s. quia fides fremit. Inuoce frementis: apparet spesresur¬¬
gentis. Supsa fidesintus: ibi e̾. xp̃s fremens. Si fides in nobis: xp̃s in
dormiebat in naui: & cum ꝑicłitarẽtꝰ᷑ discipłi iam imminente nau¬
fragio. accesserunt ad eum. excitauerunt eum. surrexit xp̃s. impauit
uentis & fluctibus: & facta ẽ. tranquillitas magna. Sic et tu. Intrant
uenti cor tuum. utiq ubi nauigas: ubi hanc uitam tanquam ꝓcello-¬

Expanded text:
semetipsum. Dixi potestatem, attende significationem. Magsemetipsum. Dixi potestatem, attende significationem. Magnus reus est, quem mors quatriduana et illa significat sepultura. Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim, tu vidisti te reum, computasti tibi: Illud feci, et pepercit Deus; illud commisi, et distulit me; Evangeliusum. Quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus, quia fides fremit. Ingentis. Si ipsa fides intus, ibi est Christus fremens: si fides in nobis, Christus in dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accesserunt ad eum, et excitaverunt eum: surrexit Christus, imperavit ventis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellos
Abbreviated transcription (Latin):
ubi posiustis eum. Nescio quid nobis insinuaruit fremendo sp̃u. & tur¬
bando se ipsum. Quiserum eũ posset. nisi se ipse turbare: Itaq fr̃s
nei primo hic attendite potestatem. & sic inquirite significationem
Turbaris tu nolens. turbatus ẽ. xp̃c: quia uoluit. Esuriuit iesus uerũ
ẽ: sed qui a uoluit. Dormiuit iesus. uerum ẽ: s quia uoluit. Contri¬
status ẽ. iesus. uerum ẽ: sed qui a uerluit. Mortuus ẽ. iesus. uerum eꝰ:
ed quia uoluit. Inulius potestate erat. sic ub̾sic affici: uel non affici.
Uerbum enim animam suscepit et carnem: totus hominis sibi coap.¬
tans inꝑsonȩ unitate naturam. Nam & anima apłi uerbo uiustrata e:
anima petri u̾bo ullustrata ẽ: anima pauli aliorumq apłorum. sc̃oꝵ¬
caro factum ẽ. Anulla dictum ẽ: ego & pater unum sumus. Anima¬
potestas ẽ: scđm uoluntatis nutũ tractatꝰ infirmitas. Hoc ẽ. turbaũ

Expanded text:
Ubi posuistis eum? Nescio quid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turUbi posuistis eum? Nescio quid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis enim eum posset, nisi se ipse, turbare? Itaque, fratres mei, primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens; turbatus est Christus, quia voluit. Esurivit Jesus, verum est, sed quia voluit; dormivit Jesus, verum es est Jesus, verum est, sed quia voluit; mortuus est Jesus, verum est, sed quia voluit: in illius potestate erat sic vel sic affici, vel non affici. Verbum enim animam suscepit et carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et anima Apostoli Verbo illustrata est, anima Petri Verbo illustrata ecaro factum est , » de nulla dictum est: « Ego et Pater unum sumus . » Animapotestas, secundum voluntatis nutum turbatur infirmitas. Hoc est, turbavit
Abbreviated transcription (Latin):
ut audiuit: surgit cito. & uenit ad eum. Nondum enĩ uenerat iesus in
dastellum. sed erat adhuc in illo loco ubi occurrerat ei martha. Iudei gͥ
qui erant cum illa in domo & consolabant᷑ eam: cum uidissent mariam
quia cito surrexit et exut. secuti sunt eam: dicentes quia uadit ad monu-¬
mentum. ut ploret ibi. Quare hoc ꝑtinuit ad euuangłistam narrare.
Ut uid eamꝰ quȩ occasio fecerit: ut ibi plures eẽnt. qͣndo lazarꝰ resuscitatꝰ ẽ.
utantes eum udei ꝓpterea uiam festinare: ut doloris sui solacium lacri¬
mis quęreret. secuti sunt eam: uttam grande muałm quatriduani
mortui resurgentis: testes plurimos inueniret. Maria aut̃ cum uenisset
ubi erat iesus : uidens eum cetidit ad pedes eus. & dixit ei. Dñe: si fiusses
hic: fr̃meus non eẽt mortuus. Iesus ut uidit eam plorantẽ: & iudeos
qui cum illa erant plorantes: fremuit sp̃u & turbauit se ipsum. & dix̃.

Expanded text:
ut audivit, surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in ut audivit, surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in casteldissent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: Quia vadit ad monumentum, ut ploret ibi. Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit ut plures ibi essent, quando Lazarus resuscitatus est. Putantes enim Judaei, propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam, ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis testes plurimos inveniret. Maria ergo cum venisset ubi erat Jesus, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixihic, frater meus non esset mortuus. Jesus ergo ut vidit eam plorantem, et Judaeos qui cum illa erant plorantes, fremuit spiritu, et turbavit semetipsum, et dixit: