comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tana. hoc ẽ qui amarimiani capite ꝓprias ma¬
nus utrecundo fidei pudore retraterunt. ad ma¬
trem eccłiam redire ꝑmisimus. Quid planius
quid distinctuis. quud aꝑtius: Illos dicunt fa¬
mosi criminis reos qui funesto oꝑe ꝑditionis
uas sordidum collecta feculentia glutinaruns
cdamnatos ẽẽ cognoscite. Hos audem dicunt qͦs
sacrilegi surculi non polluere plantaria. hoc ẽ
qui amarimiani capite ꝓprias manus uere
cundo fidei pudore retrarerunt. ad matrem
eccłiam redire ꝑmisimus. E quia exillis dã¬
natis duo postea saluo honore suscepti sunt:
non inuenitur hoc quem admodum defenda¬
tur. nͥ ut omnib dicatur dilatio fuisse conces¬
sa. S concessa sit omnib. Nempe quot quot
ad uos ab illo scismate redierunt. antequam re¬
dirent ulic fuerunt. ilic baptitauerunt. inde
aduos sine destructione sui honoris & baptis¬
mi redeuntes: si frons assit ora ur̃a clausert̃
Cum enim querimus antequam se sicut ipse
diristi eccłiȩ reddidissent. et ante diem presti¬

Expanded text:
ui a Maximiani capite proprias manus verecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem Ecclesiam redire permissimus. Quid planius? quid distinctius? quid apertius? Illos dicunt, framosi criminis reos, qui funesto opere perditionis vas sordidum collecta faeculentia glutinarunt, damnatos esse cognoscite. Hos autem dicunt, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc est, qui a Maximiani capite proprias manucundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimus. et quia ex illis damnatis duo postea saluo honore suscepti sunt, non inuenitur hoc quemadmodum defendatur, nisi ut omnibus dicatur dilatio fuisse concessa. Sed concessa sit omnibus. nempe quotquot ad uos ab illo schismate redierunt, antequam redirent, illic fuerunt, illic baptizauerunt, inde ad uos sine destructione sui honoris et baptismi redeuntes, si frons adsit, ora uestra clauserunt. cum enim quaerimus. antequam se, sicut ipse dixisti. ecclesiae reddidissent et ante diem praesti
Abbreviated transcription (Latin):
ad non intuendam manifestissimam uerita¬
tem: uł ad affirmandã impudentissimam
falsitatem. Ita ne ettam aꝑte repugnantia
posuisse ñsentis. ut uix credibile sit qͦd unus
homo dicere utraq potuent: Tu nempe di¬
cis meos om̃s qui in maximiam scismate ꝑ¬
stitissent ꝓlatam ẽe sententiam. et placuisse
dilationem temporis dari: intra qͦd si qͥs cor¬
nigi uoluisset innocens haberetur. Quomͦ gͦ
tuipse item dicis non eos extra ȩccłiam bapti¬
dasse antequam se ab illo scismate correrissen.
si quando cum maximiano erant ñ erant
ertra eccliam: Aduertis ne quid dicas. inue¬
nis qua exeas. quo confugias. ubi te absconda ͤ
Uides certe dum manifestos errores defendere
conaris alienos: nichil te agere. nisi subiunge
manifestiores tuos. Ecce lege uerba tua sic ame
prsus commemorantur. ut ate scripta sunt.
Cum quam plurimos inquis ep̃os error sibi ma¬
rumiani sociare contenderet. contracto a nr̃is¬

Expanded text:
ad non intuendam manifestissimam ueritaad non intuendam manifestissimam ueritatem uel ad adfirmandam inpudentissimam falsitatem. itane te tam aperte repugnantia posuisse non sentis, ut uix credibile sit, quod unus homo dicere utraque potuerit? tu nempe dicis in eos omnes, qui in Maximiani schismate perstitissent, prolatam esse sententiam et placuisse dilationem temporis dari, intra quod si qui corrigi uoluisset innocens haberetur. quomodo ergo tu ipse item dicis non eos extra ecclesiam baptizasse, antequam se ab illo schismate correxissent? sic, quando cum Maximiano erant, non erant extra ecclesiam? aduertisne quid dicas, inuenis qua exeas, quo confugias. ubi te abscondas? Uides certe, dum manifestos errores defendere conaris alienos, nihil te agere nisi subiungere manifestiores tuos. ecce lege uerba tua — sic a me prorsus commemorantur ut a te scripta sunt —: cum cum plurimos, inquis, episcopos error sibi Maximiani sociare contendere, contracto a n
Abbreviated transcription (Latin):
qui in eius scismate ꝑstitissent ꝓlatam esse
sententiam. quam me qͦ legisse cõmemoras.
Quȩ cum sententia consensu omnium firma¬
retur: placuisse tamen decreto concilii dila-¬
tionem temporis dari. intra quod si quis cor¬
rigi uoluisset innocens haberetur: sic ẽẽ fac¬
tum. ut non solum duo illi quos memoro.
s etiam multi alii purgati atq innocen¬
tes ȩccłiȩ redderentur. Quoꝵ ideo putas ba¬
ptisma non debuisse rescindi. quia intra di¬
em presticutum restitut: ꝑemptoria senten¬
tia non tenerent᷑: nec cum baptirarent fuis¬
sent ab eccłia separati. nec dum scilicet tͣns¬
acti temporis meta definita disiuncti. Hic
ego in ea ipsa falsitate narrationis tuȩ. qͣn¬
doquidem ñ solum sententias. uerum et ip¬
sa uerba tua posui: miror ingenium tuum.
miror animum ingenio reluctantem. Nun¬
quam uspiam sic apparuit quantum ualeat
preiudicium presumptionis humanȩ. uel

Expanded text:
qui in ejus schismate perstitissent prolatam esse qui in ejus schismate perstitissent prolatam esse sententiam, quam me quoque legisse commemoras: quae cum sententia consensu omnium firmaretur, placuisse tamen decreto concilii dilationem temporis dari, intra quod si qui corrigi uoluisset innocens haberetur. sic esse factum, ut non solum duo illi quos memoro, sed etiam multi alii purgati atque innocentes ecclesiae redderentur, quorum ideo putas baptisma non debuisse rescindi, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur nec, cum baptizarent, fuissent ab ecclesia separati, necdum scilicet transacti temporis meta definita disiuncti. hic ego in ea ipsa falsitate narrationis tuae, quandoquidem non solum sententias, uerum et ipsa uerba tua posui, miror ingenium tuum, miror animum ingenio reluctantem. numquam uspiam sic apparuit, quantum ualeat praeiudicium praesumptionis humanae uel
Abbreviated transcription (Latin):
uolueritis corrigatis: si autem nolueritis. nolo
quicquã grauius dicere quando scio te cor
habere. Quid enim contra ista dicturus es:
Bene quia ipse scribis cum de maximianen.¬
sib damnatis & receptis legisses totum qͦd
inserui litteris meis. ualde fuisse ꝑmotum.
Credo piorsus. uideo causam quȩ ualde de¬
buent ꝑmouere. Uideamꝰ gͦ. tua ista ꝑmotio
qua reddita ratione sedata ẽ. Statim te di-¬
cis aur̃is ep̃is diligentius inquisisse atq ip¬
sis docentib. & decretum eoncilii & senten¬
tiam in eos qui dampnati sunt dictam: &
totiꝰ rei ordinem cognouisse. Deinde etiam
me credens adhuc ignorare quid gestum sit.
atq admonens ut quid habeat ueritas disce¬
rem. narrasti plane non quid ueritas habeat
s quid incautis et negligentib ur̃i ꝓ ueri¬
tate supponant. Dicis enm cum qͣm plu¬
rimos ep̃os error sibi maximiani sociare con¬
tenderet. contracto aurĩs concilio in eos õs

Expanded text:
uolueritis, corrigatis, si autem nolueritis — nolo uolueritis, corrigatis, si autem nolueritis — nolo quicquam grauius dicere, quando scio te cor habere. quid enim contra ista dicturus es? Bene quia ipse scribis, cum de Maximianensibus damnatis et receptis legisses totum quod inserui litteris meis, ualde te fuisse permotum. credo: prorsus uideo causam quae ualde debuerit permouere. uideamus ergo, tua ista permotio quanam reddita ratione sedata est. statim te dicis a uestris episcopis diligentius inquisisse atque ipsis docentibus et decretum concilii et sententiam in eos qui damnati sunt dictam et rei totius ordinem cognouisse. deinde etiam me credens adhuc ignorare quid gestum sit atque admonens, ut quid habeat ueritas discerem, narrasti plane non quid ueritas habeat, sed quid incautis et neglegentibus uestri pro ueritate subponant. dicis enim, cum quam plurimos episcopos error sibi Maximiani sociare contenderet, contracto a uestris concilio in
Abbreviated transcription (Latin):
ualeas comꝓbare:aut deserenda tibi ẽ pars
donati. aut talis eris qualis ille cuius peccatum
ñ ignorasqͣmuiᷤ dissimiliter uiuas. Hoc ñ scđm
dicitur. Quis enim nescit te alienum esse ab
illius malo. si consensione peccato eius ñ com¬
municas: B hinc agnoscere cogeris. quanta
impietate obiciatis orbi xp̃iano uł falsa uel
certe ignota crimina afrorum. cum tibi obici
nolis qͦd de altero scis. quia hoc eis non potes
ꝑsuadere a quoꝵ non uis societate discedere.
Ita ne deseras quos putas bonos. ferre cogeris qͦs
nosti malos. Ac ꝑ hoc om̃s conuincit ueritas
malos: qui ꝓpter aliena crimina seu uera seu
falsa cȩteris tamen incognita. sibi autẽ non
offutura. dirupta unitate tot gendiũ deseruert̃ bo¬
nos. Hoc tam magnum nefas partis donati.
ne aliquo modo excusare possetis.causa uo¬
bis maximianensium ꝓcurata ẽ in quo ue¬
lut speculo urãm prauitatem conspectam si

Expanded text:
ualeas conprobare, aut deserenda tibi est pars ualeas conprobare, aut deserenda tibi est pars Donati aut talis eris, qualis ille cuius peccatum non ignoras, quamuis dissimiliter uiuas. hoc non secudicitur. quis enim nescit te alienum esse ab illius malo, si consensione peccato eius non communicas? sed hinc agnoscere cogeris. quanta impietate obiciatis orbi christiano uel falsa uel certe ignota crimina Afrorum, cum tibi obici nolis quod de altero scis, quia hoc eis non potes persuadere, a quorum non uis societate discedere. ita, ne deseras quos putas bonos, ferre cogeris quos nosti malos, ac per hoc omnes conuincit ueritas malos, qui propter aliena crimina seu uera seu falsa, ceteris tamen incognita, sibi autem non offutura. disrupta unitate tot gentium deseruerunt bonos. hoc tam magnum nefas partis Donati ne aliquo modo excusare possetis, causa uobis Maximianensium procurata est, in quo uelut speculo uestram prauitatem conspectam, si
Abbreviated transcription (Latin):
pturis. et illa exempla premissa sunt. ut discere¬
mus frumentum eẽ. nec aream dominicam ꝓpt̃
paleȩ commixtionem deserere pisces boni esse. nec
ꝓpt̃ commixtionem malorum diruptis retib
foras ire: uasa ẽẽ miscdĩȩ in honore fact̾a atq
mundata: nec ꝓpt̃uasa ꝑdicionis & contumeliȩ.
de domo magna fugere. Nulla enim causa inu¬
trorumq temporali congregatione atq ꝑmixtio¬
ne laudabiliter tolerantur mali: nͥ ne damnabi¬
uter deserantur boni. Quod cum et uos in ur̃is
tam multis & tam manifestis malis eadem ne¬
cessitate faciatis: potes facile si uelis aduertere
qͦd ñ nͥ animositate sacrilega uos axp̃ianis tot
ac tantis gentib seꝑatis. Itaq non solum op¬
tatus in ula gildoniana societate notissimus.
s quilibet obscurus apud uos te sciente mali
aliquid fecerit cum eum non potueris a ur̃a
communione separare. quia ut non tibi cre¬
ditur accusanti.uł accusare non audes ne ñ

Expanded text:
pturis et illa exempla praemissa sunt, ut discerepturis et illa exempla praemissa sunt, ut disceremus frumentum esse nec aream dominicam propter paleae commixtionem deserere, pisces boni esse nec propter commixtionem malorum disruptis retibus foras ire, uasa esse misericordiae in honore facta atque mundata nec propter uasa perditionis et contumeliae de domo magna fugere. nulla enim causa in utrorumque temporali congregatione atque permixtione laudabiliter tolerantur mali, nisi ne damnabiliter deserantur boni. quod cum et uos in uestris tam multis et tam manifestis malis eadem necessitate faciatis, potes facile, si uelis, aduertere, quod non nisi animositate sacrilega uos a christianis tot ac tantis gentibus separatis. Itaque non solum Optatus in illa Gildoniana societate notissimus, sed quilibet obscurus apud uos te sciente . mali aliquid fecerit, cum eum non potueris a uestra communione separare, quia uel non tibi creditur accusanti uel accusare non audes, ne non
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. siue occasione siue ueritate.xp̃c annun¬
tietur. Nam hos martyr cyprianus amantissi¬
mus unitatis. non in aliquo scismate uł herefi
separatos. s fr̃ib corporali congregatione fuisse
commixtos. & intellexit & scripsit. Sicut idem
ipse cyprianus auariciȩ. rapinis. fenori collega¬
rum non communicabat quos dicebat esurienti
bus inȩccłia fr̃ib habere argentum largiter uel¬
le fundos insidiosis fraudib raꝑe. usuris multi¬
plicantib fenus augere. Quod malum etiam
ydolatniȩ comparauit. Quorum tamen corpora¬
lem congregationem non refugiebat. adeadem
altana consistebat. eundem sacratissimum cibũ
potumq sumebat. Illi enim non aliis s sibi iu¬
dicium manducabant & bibebant. ille autem
cũ talb non eorum peccata. s mystecia ap̃i cõ¬
munieabat coniunctissimus cȩcib disiunctissimꝰ
morib. Ad hoc enim & ille similitudines inscri¬

Expanded text:
dicebat: siue occasione siue ueritate Christus adnundicebat: siue occasione siue ueritate Christus adnuntietur - nam hos martyr Cyprianus amantissimus unitatis non aliquo schismate uel haerese separatos, sed fratribus corporali congregatione fuisse commixtos et intellexit et scripsit —; sicut idem ipse Cyprianus auaritiae rapinis faenori collegarum non communicabat, quos dicebat e sur i en t i bus in ecclesia frle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus augere, quod malum etiam idololatriae conparauit, quorum tamen corporalem congregationem non refugiebat, ad eadem altaria consistebat, eundem sacratissimum cibum potumque sumebat. illi enim non aliis, sed sibi iudicium manducabant et bibebant, ille autem cum talibus non eorum peccata, sed mysteria Christi communicabat, coniunctissimus coetibus, disiunctissimus moribus. ad hoc enim et illae similitudines in scri
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt. quamuis cum ipsis qui ea faciunt donec
de area dominica sicut palea uentilabro ultmo
separentur. ñ eorum peccata. s di sacramenta cõ¬
municent. &intra eandem sagenã. uelut pisces
boni cum malis. usq ad separationem quȩ in lito¬
re hoc ẽ in fine scłi tanquam infine mais futura
ẽ. non abeis corporum segregatione. s uitȩ ac
morum diuersitate disiunc̾t sunt. Sieut nec un¬
decim apłi furtis iudȩ communicabant: et tam̃
cum illo eidem dño iusibiliter coherebant eun¬
dem magistrum audiebant. idem credendum ȩ¬
ugłium ꝑcipiebant. eadem sacramenta sumebãt.
corporali cum illo congregatione ꝑmixti: spirita¬
li dissimilitudine separati. Sicut apls paulus ñ
communicabat contumatiȩ & inuidiȩ hoc ẽ dia¬
bolicis uiciis eoꝵ qui non caste xp̃m annuntia.¬
bant et tamen cum eis eundem xp̃m predicabat.
ciusdem xp̃i sacramenta participabat. Et dehis

Expanded text:
tiunt, quamuis cum ipsis, qui ea faciunt, donec tiunt, quamuis cum ipsis, qui ea faciunt, donec de area dominica sicut palea uentilabro ultimo separentur, non eorum peccata, sed dei sacramenta communicent et intra eandem sagenam uelut pisces boni cum malis usque ad separationem, quae in litore, hoc est in fine saeculi tamquam in fine maris futura est, non ab eis corporum segregatione, sed uitae ac morum diuersitate disiuncti sint; sicut nec undecim apostoli furtis Iudae communicabant et tamen cum illo eidem domino uisibiliter cohaerebant, eundem magistrum audiebant, idem credendum euangelium percipiebant, eadem sacramenta sumebant, corporali cum illo congregatione permixti, spiritali dissimilitudine separati; sicut apostolus Paulus non communicabat contumaciae et inuidiae, hoc est diabolicis uitiis eorum, qui non caste Christum adnuntiabant, et tamen cum eis eundem Christum praedicabat, eiusdem Christi sacramenta participabat et de his
Abbreviated transcription (Latin):
tis conscriptarum. ubi ceciliani non dico falsỹ
illud crimen. s forte nec uerum nomen audi¬
tum ẽ. Habuerit conscientiã sc̃ȩ dantis optatꝰ.
in illa uita ꝗͣ tu sicut scripta tua indicant. etiã¬
si ꝓpter nos damnare erubuisti.
tamen ꝓpter deum absoluere ti¬
muisti. in illa etiam publica fama
ubi latentem tibi uisum ẽ attendi posse consei¬
entiam: & accusetur conscientia tot tantarũq
gentiũ xp̃ianarũ. quia remotissimas lites
ignorauit a fiorum. Nunquid etiam c̃mina
istorum feliciani scilicet et pretextati. quos traen¬
ti & decem plenario concilio damnauerunt. simi¬
liter ignorare potuerunt: Et adhuc obieis unita¬
ti catholicȩ nescio quȩ fact̾a nr̃orum quȩ aut
falsa sunt. aut peccata non sunt aut etiam si ue¬
ra atq peccata sunt. bonorum societatem macu¬
lare non possunt. Neq enim boni cõmunicats
peccatis alienis. quib utiq faciendis non consen¬

Expanded text:
tis conscriptarum, ubi Caeciliani non dico falsum tis conscriptarum, ubi Caeciliani non dico falsum illud crimen, sed forte nec uerum nomen auditum est; habuerit conscientiam sancte dantis Optatus in illa uita, quam tu, sicut scripta tua indicant, etiamsi propter nos damnare erubuisti, tamen propter deum absoluere timuisti. in illa etiam publica fama, ubi latentem tibi uisum est attendi posse conscientiam, et accusetur conscientia tot tantarumque gentium christianarum, quia remotissimas lites ignorauit Afrorum: numquid etiam crimina istorum, Feliciani scilicet et Praetextati, quos trecenti et decem plenario concilio damnauerunt, similiter ignorare potuerunt? Et adhuc obicis unitati catholicae nescio qua facta nostrorum, quae aut falsa sunt aut peccata non sunt aut, etiamsi uera atque peccata sunt, bonorum societatem maculare non possunt. neque enim boni communicant peccatis alienis, quibus utique faciendis non consen
Abbreviated transcription (Latin):
uitates mustitana & a ssuritana destantur. quȩ
se dicunt ex optati comminatione gildonianũ
militem formidantes. coegisse ep̃os suos ad cõ¬
munionem redire primiani.Uerum tu qͥa hoc
abillo factum impudenter negari posse uidisti.
hoc ame seriptum negasti. magis fortasse exist¬
mans litteras meas quã illã rem posse nesciri.
S licuerit epĩs ur̃is nescio quo donatiano uł nu¬
midico prtuilegio de suo ignorare collega. qͥcqͥd
tota afriea conclamabat. cum afris ab afris ob¬
iecta crimina nunquam ꝓbata. todiens absolu¬
ta. orientalib & occidentalib derrȩ finib igno¬
ta esse nonsinant. Ualeat apud uos baptismus
aboptato datus. quem sic damnare noluisti
ut tamen non fueris ausus absoluere. & ñ uale¬
at datus baptismus in eccłiis apłico labore fun¬
datis. corinthiorum. galatharum. ephesiorum
colosensium. philippensium. thessalonicensi¬
um. ceterarumq in scĩs litteris quas & uos legi¬

Expanded text:
uitates Mustitana et Adsuritana testantur, quae uitates Mustitana et Adsuritana testantur, quae se dicunt ex Optati comminatione Gildonianum militem formidantes coegisse episcopos suos ad communionem redire Primiani. uerum tu, quia hoc ab illo factum non inpudenter negari posse uidisti, hoc a me scriptum negasti, magis fortassis existimans litteras meas quam illam rem posse nesciri. sed licuerit episcopis uestris nescio quo Donatiano uel Numidico priuilegio de suo ignorare collega quidquid tota Africa conclamabat, cum Afris ab Afris obiecta crimina numquam probata, totiens absoluta orientalibus et occidentalibus terrae finibus ignota esse non sinant; ualeat apud uos baptismus ab Optato datus, quem sic damnare noluisti. ut tamen non fueris ausus absoluere, et non ualeat datus baptismus in ecclesiis apostolico labore fundatis Corinthiorum Galatarum Ephesiorum Colossensium Philippensium Thessalonicensium ceterarumque in sanctis litteris quas et uos legi
Abbreviated transcription (Latin):
quem tanquam rabidum fluctum appellaue¬
rim. quid absorbuerit. cum illic ha¬
ror ał beas precextatum & felicianum.
Nam uerba mea illic sic se habent. Ita quidẽ inꝗͣ
isti insultant scismaticis suis ut eos et mortuo ᷤᷤ¬
& insepultos uocent. S certe optare debueruns
ut sepelirentur: ne de multitudine iacentium
in litore cadauerum insepultorum. gildomanus
optatus incedens cum agmine militan tanqͣm
rabidus fluctus ultra ꝓsiliens felicianum & pre¬
textatum introrsus postea resorberet. Hȩc u̾ba
meacum ibi legenis. cur non omnia postusti cũ
eis respondere temptares. cur me ueluti arguis
non dixisse quid rabidus fluctus ille sorbuerit
cum ibi scriptum uideas. felicianum et pretex¬
tatum introrsus postea resorberet: Quid enim
aliud uelut ad magnã defensionem suam respõ¬
dere ur̃i solent cum eis obicitur pretextati &
feliciani talis receptio damnatoꝵ nͥ optatus
hoc uoluit.optatus hoc fecit: Quod et ipse ci¬

Expanded text:
quem tamquam rabidum fluctum appellauequem tamquam rabidum fluctum appellauerim quid absorbuerit, cum illic habeas Praetextatum et Felicianum. nam uerba mea illic sic se habent: ita quidem, inquam. isti insultant schismaticis suis, ut eos et mortuos et insepultos uocent. sed certe optare debuerunt ut sepelirentur, ne de multitudine iacentium in litore cadauerum insepultorum Gildonianus Optatus incedens cum agmine militari tamquam rabidus fluctus ultra prosiliens Felicianum et Praetextatum introrsus postea resorberet. haec uerba mea cum ibi legeris, cur non omnia posuisti, cum eis respondere temptares? cur me ueluti arguis non dixisse quid rabidus fluctus ille sorbuerit, cum ibi scriptum uideas: Felicianum et Praetextatum introrsus postea resorberet? Quid enim aliud uelut ad magnam defensionem suam respondere uestri solent, cum eis obicitur Praetextati et Feliciani talis receptio damnatorum, nisi: \'Optatus hoc uoluit. Optatus hoc fecit\'? quod et ipsae ci
Abbreviated transcription (Latin):
bona. quando de illo & de aliis eiꝰ sociis dicebat᷑.
quoꝵ os maledictione et amaritudine plenum ẽ
et tamen quando cum illo ur̃i concordauerunt.
baptismum quem talis dederat non ipsius esse
s xp̃i. aliquando ui uentatis territi cognouert̃
Age iam uideamꝰ suo loco in epła de maximianen¬
fium causa quomodo te exuas. Om̃s enim qui
has litteras legunt. expec̾tant ꝓculdubio uł qͥd
hinc ate dictum sit ubi dictum ẽ. uł ame quid
responsum sit. Itaq de optato gildoniano qͦd
obiectis meis respondisti nolo discutere. nolo
in hominis causa de cuius aur̃ĩs damnatione
nichil ego diutius immorari facio certe iactu¬
ra hitius obiec̾ti. & hoc fortasse apud posteros.
cum illius fuerit oblitterata memoria. Nunc
uero quam du sunt homines qui uitã illiuis
moresq nouerunt parum me de illo dixisse ꝗͣ
falsum potius conquerentur. Neq enim sic le¬
gunt litteras nr̃as ut tu qui ex me queris. ille

Expanded text:
bona, quando de illo et de aliis eius sociis dicebatur: bona, quando de illo et de aliis eius sociis dicebatur: quorum 08 maledictione et amaritudine plenum est. et tamen, quando cum illo uestri concordauerunt, baptismum quem talis dederat non ipsius esse, sed Christi aliquando ui ueritatis territi cognouerunt. Age iam uideamus suo loco, in epistula tua de Maximianensium causa quomodo te exuas. omnes enim, qui has litteras legunt, expectant procul dubio uel quid hinc a te dictum sit ubi dictum est uel a me quid responsum sit. itaque de Optato Gildoniano quod obiectis meis respondisti, nolo discutere, nolo in hominis causa, de cuius a uestris damnatione nihil ago, diutius immorari. facio certe iacturam huius obiecti, et hoc fortasse apud posteros, cum illius fuerit oblitterata memoria. nunc uero, quamdiu sunt homines, qui uitam illius moresque nouerunt, parum me de illo dixisse quam falsum potius conquerentur. neque enim sic legunt litteras nostras ut tu, qui ex me quaeris, ille
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Iam illud quod posuui si errabant illi qui uo
lebant ẽẽ pauli. quȩ tandem spes eorum ẽ qui
defendisse puto. quod etiam ipse consideras in
his quȩ supius satis dirimus. Non gͦ sicut tib ui¬
deris et quasi certus exultas. illa omnia quȩ apeti¬
liano uł quodlibet alio dict̾a sunt: recte dict̾a con¬
cludis. Ipso quippe ordine quo ate breuiter ue¬
lut recolendo. reminiscendo decursa sunt. ego po¬
tius in hac causa maximianensium non ea recte
dicta concludo: quia nec conscientia sc̃ȩ̃ dantis
erat in feliciano qͣndo maximiano coherens cate¬
na sacrilegii trahebatur. & afamosi criminis reo.
ac ꝑ hoc amanifesto ꝑfido baptirabantur qui
ab illo baptirabantur. Nec origo & radir et eaput
ad salutem illis erat homo sacrlegus. nec arbor
bona erat in sacrilegi scismatis societate damnat᷑.
& adhuc in eodem sacrilegio constitutus. Nec bo¬
nus erat qui de bono thesauro cordis sui ꝓferret

Expanded text:
sent. 30. Jam illud quod posusent. 30. Jam illud quod posulebant esse Pauli, quae tandem spes eorum est qui  non te refellisse puto, quod etiam ipse consideras in his, quae superius satis diximus. non ergo, sicut tibi uideris et quasi certus exultas, illa omnia, quae a Petiliano uel quolibet alio dicta sunt, recte dicta concludis. ipso quippe ordine, quo a te breuiter uelut recolendo reminiscendo decursa sunt, ego potius in hac causa Maximianensium non ea recte dicta concludo. quia nec conscientia sancte dantis erat in Feliciano, quando Maximiano cohaerens catena sacrilegii trahebatur, et a famosi criminis reo ac per hoc a manifesto perfido baptizabantur qui ab illo baptizabantur, nec origo et radix et caput ad salutem illis erat homo sacrilegus nec arbor bona erat in sacrilegi schismatis societate damnatus et adhuc in eodem sacrilegio constitutus, nec bonus erat qui de bono thesauro cordis sui proferret
Abbreviated transcription (Latin):
ciam dicitis. baptismum defuisse non dicitis s¬
inde quod deinceps ame queris. si aquocunq
ue q̃stionẽ. Sic̃ dicis quod post ioħ̾m apłi bapti¬
tauerint cur post felicianum quos in sacrile¬
go scismade baptirauerat ur̃i non baptrrauerunt.
& hinc saltem disce. quicquid illud ẽ qͦd de ioh̃is
baptismo uł legitur uł disseritur. abhac causa
ẽẽpenitus alienum. Quid autẽ tibi uisum sit
nescio. ut iudeos quib ait petrus baptiret᷑ unꝰ
amoyse diceres baptiratos. qui post tot genera¬
tiones nati fuerunt. quas ille d̃i famulus maio¬
res eorum ꝑrubrum mare transiecit Aut si ꝓ¬
pterea amoyse baptismum habebant. quia ex
illis ꝓpagati sunt quos in moyse baptiratos a-
postolus dicit: aude dicere. om̃s qui nascunt᷑
nitate dicatur. O quomodo se illud habeat. et¬
am si post moysen dĩ famulum apłi baptirassen.
de urgerem reddere rationem cur post felicianũ
marimianensem sacrilegum uñ non baptiras¬

Expanded text:
tiam dicitis, baptismum defuisse non dicitis. Protiam dicitis, baptismum defuisse non dicitis. Proinde quod deinceps a me quaeris: si a quo, cumue quaestionem, si, ut dicis, post Iohannem apostoli baptizauerint. cur post Felicianum quos in sacrilego schismate baptizauerat uestri non baptizauerin hinc saltem disce, quidquid illud est quod de Joannis baptismo vel legitur, vel disseritur, ab hac causa esse penitus alienum. Quid autem tibi visum sit nescio, ut Judaeos quibus ait Petrus, Baptizetur una Moyse diceres baptizatos; qui post tot generationes nati fuerunt, quam ille Dei famulus majores eorum per Rubrum mare trajecit . Aut si propterea a Moyse baptismum habebant, quia ex illis propagati sunt, quos in Moyse baptizatos dicit Apostolus : aude dicere omnes qui nascunturnitate dicatur. Sed quomodo se habeat illud, etiamsi post Moysen Dei famulum Apostoli non baptizassent, te urgerem reddere rationem, cur post Felicianum Maximianensem sacrilegum vestri non baptizas
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑtinere testimonium quod exꝓpha posui¬
sti. Labo uobis pastores scdm cor meum. & pa¬
scent uos pascentes cum disciplina. feliciantis
enim nec scđ̃m cor dĩ sacrilegus erat nec oues
eius in sacrilego scismate pascebat eum disciplina.
et tamen baptirabat eos in quib receptis cogno¬
iustis non ipsius s di fuisse quod dabat. Cerde
ꝑspicis quomͦ ame de scriptur sc̃a commemora¬
tum ẽ. bonum ẽẽ confidere in dño quam confidẽ
in homine. teq inaniter quantũ ad hanc causam
ꝑtinet respondisse quod ideo magis ut iustus &
fidelis sit ꝑquem hoc sacramentum celebratur
inquiras. quia spem et fiduciam ñ hominis sed dĩ¬
habes. di autem eẽ fidem atq iusticiam qͣm sẽꝑ
in eius ministris attendis. Ecce infeliciano qͣn¬
do fuit famosi criminis reus nec iusticia nec fide ᷤᷤ
erat. et camen baptismus erat. et quib ab eoda¬
tus ẽ. cum a uobis collecti sunt eis accessisse iusti¬

Expanded text:
non pertinere testimonium, quod ex propheta posuinon pertinere testimonium, quod ex propheta posuisti: dabo uobis pastores secundum cor meum, et pascent uos pascentes cum disciplina. Felicianus enim nec secundum cor dei sacrilegus erat nec oues eius in sacrilego schismate pascebat cum disciplina, et tamen baptizabat eos, in quibus receptis cognouistis non ipsius, sed dei fuisse quod dabat. certe perspicis, quomodo a me de scriptura sancta commemoratum est bonum esse confidere in domino quam confidere in homine, teque inaniter, quantum ad hanc causam pertinet, respondisse, quod ideo magis ut iustus et fidelis sit per quem hoc sacramentum celebretur inquiras, quia spem et fiduciam dei, non hominis habes, dei esse autem fidem atque iustitiam, quam semper in eius ministris adtendis. ecce in Feliciano, quando fuit famosi criminis reus, nec iustitia nec fides erat, et tamen baptismus erat et quibus ab eo datus est, cum a uobis collecti sunt, eis accessisse iusti
Abbreviated transcription (Latin):
dati. nec illi rebaptirati. Iam certe non quens¬
utrum fiat melius ꝑ iustum ministrum. an ꝑ
iniustum. qm̃ non ideo ẽ baptismus melior quẽ
dedit primianus scd̾m uos iustus. quam ille
qͦ dedit felicianꝰ. inuistus. Certe iã ĩtelligere coge¬
ris quomͦ apls dixenit neq qui plantat est
aliquid neq qui rigat s qui incrementum
dat ds̃. deq frustra dixisse recolis. sicut qui
plantat et rigat non nisi colonus diligens &
fidelis inquiritur: sic etiã insacramento bap¬
tismatis non nisi iustissimus oꝑarius apꝓbat᷑
Ecce nec diligens nec fidelis nec iustissimus. s
potius salutis suȩ negligens. & infidelis & iniu¬
stissimus felicianus fuit quando cum maximi¬
ano sociatus. & sicut trecenti et decem ur̃i. unpꝰ
ore disertissimo ꝑsonant. in catena sacrilegii con¬
stitutus. baptismum quem ñ ausi estis rescinde
ministrauit. Certe adhanc causam certe cernis

Expanded text:
dati, nec illi rebaptidati, nec illi rebaptiutrum fiat melius per iustum ministrum an per int iustum, quoniam non ideo est baptismus melior quem dedit Primianus secundum uos iustus, quam ille quem dedit Felicianus iniustus. certe iam intellegere cogeris, quomodo apostolus dixerit: neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus, teque frustra dixisse recolis: sicut qui plantat et rigat non nisi colonus diligens et fidelis inquiritur, sic etiam in sacramento baptismatis non nisi iustissimus operarius adprobatur. ecce nec diligens nec fidelis nec iustissimus, sed potius salutis suae neglegens et infidelis et iniustissimus Felicianus fuit, quando Maximiano sociatus et, sicut trecenti et decem uestri unius ore disertissimo personant, in catena sacrilegii constitutus baptismum, quem non ausi estis rescindere, ministrauit. Certe ad hanc causam cernis
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatores non tamen suoꝵ s dnicorum sat᷑
mentorum quos necesse ẽ usq ad tempus uenti¬
lationis arȩȩ dominicȩ commisceri. deseratur ip¬
sa unitas frumentorum. Scisma autem facere ab
unitate. xp̃i. aut esse in scismate. ꝓfecto malum
ẽ. et magnum malum. nec omnino fieri potest ut
xp̃c det scismatico non fidem s sacrilegũ errdrẽ.
aut in xp̃o radicem scismaticus fixent. aut scisma¬
tico sit xp̃c origo uł caput. et tamen baptismum
xp̃i si dederit. datum erit. si acceꝑit acceptũ ent
non ad uitam ȩternam. s ad penã ȩternam. si in
eo sacrilegio ꝑseuerau̾it. non in malum conuer¬
tendo bonum quod habet: s malo suo bonum
habendo quamdiu malus habet. Queris forte
ut. hoc ꝓbem. quid aliud tib dieam nisi qͦd hoc
oꝑe institui: Bagaiense decretum lege. felicianũ
& pretextatum intuere. Scismatici dederunt. u¬
triq auobis recepti & collecti sunt. nec illi degra¬

Expanded text:
dispensdispensamentorum, quos necesse est usque ad tempus ventilationis areae dominicae commisceri, deseratur ipsa unitas frumentorum. Schisma autem facere ab unitate Christi, aut in schismate esse, profecto malum est, et magnum malum: nec omnino fieri potest ut Christus det schismatico, non fidem, sed sacrilegum errorem; aut in Christo radicem schismaticus fixerit, aut schismatico Christus sit origo et caput: et tamen Baptismum Christi si dederit, datum erit; si acceperit, acceptum erit; non ad vitam aeternam, sed ad poenam aeternam, si in eo sacrilegio perseverarit; non in malum convertendo bonum quod habet, sed malo suo bonum habendo quamdiu malus habet. CAPUT XXII.--27. Quaeris forte ut hoc probem: quid aliud tibi dicam, nisi quod hoc opere institui? Bagaiense decretum lege, Felicianum et Praetextatum intuere: schismatici dederunt, utrique a vobis recepti et collecti sunt; nec illi degra
Abbreviated transcription (Latin):
felicianus in catena sacrilegii baptirauit. relic¬
to scismatis sacrilegio ȩccłiastiea communione
corrigeretur. nunquid audes dictre quod melior
m illo baptisius fieret. quamuis negare non au¬
deas ipsum hominẽ fieri potuisse meliorem:
Hoc enim et ipsofacto iudicastis. quando quidẽ
illos om̃s quos felicianus & pretertatus iN
damnato et detestato a uobis sacailegio scisma¬
tis baptirarunt. cum illis ad uos redeuntib si¬
ne ulla destructione uł repetiõne baptismi su¬
siusti sic dicens. querimꝰ ꝑ quẽ meliꝰ fiat. ac si di
male fieri. non de uerbo uigeo. s admoneo potr
te dicere debuisse querimus ꝑquem fiat. qͣm
querimus ꝑ quem bene fiat: quasi posset fieri
ut non bene. xp̃c det fidem. non bene sit. xp̃c ori¬
go caputq. rp̃iani: non bene radix figatur in
in xp̃o. Aut enim nonfit. aut si sit: ꝓculdubio be¬
ne sit. Ueruntamen ista tractamus ne ꝓpter malos

Expanded text:
Felicianus in catena sacrilegii baptizauit, relicFelicianus in catena sacrilegii baptizauit, relicto schismatis sacrilegio ecclesiastica communione corrigeretur, numquid audes dicere, quod melior in illo baptismus fieret, quamuis negare non audeas ipsum hominem fieri potuisse meliorem? hoc enim et ipso facto iudicastis, quandoquidem illos omnes, quos Felicianus et Praetextatus in damnato et detestato a uobis sacrilegio schismatis baptizarunt, cum illis ad uos redeuntibus sine ulla destructione uel repetitione baptismi susuisti, sic dicens: quaerimus per quem melius fiat, ac si dicmale fieri, non te uerbo urgeo, sed admoneo potius te dicere debuisse: \'quaerimus per quem fiat\' quam: \'quaerimus per quem bene fiat\', quasi posset fieri, ut non bene Christus det fidem, non bene sit Christus origo caputque christiani, non bene radix figatur in Christo. aut enim non fit aut, si fit, procul dubio bene fit. Uerumtamen ista tractamus, ne propter malos
Abbreviated transcription (Latin):
accedens ad societatem populi dĩ. alitm inue¬
mat aquo facile baptiretur. alium eligat quẽ
salubrider imitetur. Certus ẽ enim scm̃ esse sa¬
cramentum.xp̃i etiam si ꝑ minus scm̃ uł non
scm hominem ministratum ẽ. Se autem eius¬
dem ipsius sacramenti sancttate puniri. si in¬
digne acceꝑit. si male usus fuerit. si non ei con¬
uenienter et congrue uirerit. Nam quero abste
si forte quem primianus inur̃a communione
baptirauit pessime uiuat quem uͦ felicianus in
maximiam scismate baptirauit optime uiuat.
cuinam eorum patere existimas regnum dĩ. u¬
trum ei quem baptitauit scđm de bonus malũ.
anei qui baptirauit scdm bagaiense concilium
sacrilegus religiosum: S forte dicis. & uerũ dicis:
non potest ẽẽ religiosus in scismate constitutus.
Assentio. Uerumtamen potest esse in ur̃a comiu¬
nione sacrilegus uł occultus. a primiano quẽ
religiosum creditis baptrratus. Porrosi ille quẽ

Expanded text:
accedens ad societatem populi dei alium inueaccedens ad societatem populi dei alium inueniat a quo facile baptizetur, alium eligat quem salubriter imitetur. certus est enim sanctum esse sacramentum Christi, etiamsi per minus sanctum uel non sanctum hominem ministratum est, se autem eiusdem ipsius sacramenti sanctitate puniri, si indigne acceperit, si male usus fuerit, si non ei conuenienter et congrue uixerit. Nam quaero abs te: si forte, quem Primianus in uestra communione baptizauit, pessime uiuat, quem uero Felicianus in Maximiani schismate baptizauit, optime uiuat, cuinam eorum patere existimas regnum dei, utrum ei, quem baptizauit secundum te bonus malum, an ei, quem baptizauit secundum Bagaiense concilium sacrilegus religiosum? sed forte dicis et uerum dicis: \'non potest esse religiosus in schismate constitutus. assentio. uerumtamen potest esse in uestra communione sacrilegus uel occultus a Primiano, quem religiosum creditis, baptizatus. porro si ille, quem
Abbreviated transcription (Latin):
num. fit xp̃e origo xp̃iani et ꝑ dispensatorẽ
infidelem. s melius ꝑ fidelem. Xpĩanus radi¬
cem figit in xp̃o etiam ꝑcolonum repbum.
ꝑprimianum. Parua itaq inter nos in hac
re. aut fortasse nulla dissensio ẽ. Nam et ego
dico. melius ꝑ bonum ministrum quã ꝑ ma¬
lum dispensari sacramenta diuina. Uerũ
hoc ꝓpter ipsum ministrum melius ẽ. ut
eis reb quas ministrat uita & morib con¬
gruat non ꝓpter illum qui etiam si incur¬
rerit in ministrum malum dispensantem
ueritatem. securitatem accipit a dño suo.
monente ac dicente. quȩ dicunt facite. quȩ
autem faciunt facere nolite. dicunt enim⁊
non faciunt. Addo etiam adhoc esse meliꝰ
ut ille cui ministratur: ministri boni ꝓbita¬
tẽ ac sc̃itatem diligendo faciliꝰ imitet᷑.S ñ ideo
ueriora ⁊ scĩora s̃ q̃ ministrant᷑ qr ꝑmeliorẽ ministnͣt᷑
Illa nanq ꝑseipsa uera et sẽa sunt ꝓpter deũ
uerum ⁊ sem̃ cuius sunt. Et ideo fier potest. ut

Expanded text:
us origo christiani et per dispensatorem infidelem, sed melius per fidelem, christianus radicem figit in Christo etiam per colonum reprobumper Primianum. Parua itaque inter nos in hac re aut fortasse nulla dissensio est. nam et ego dico melius per bonum ministrum quam per malum dispensari sacramenta diuina, uerum hoc propter ipsum ministrum melius est, ut eis rebus, quas ministrat, uita et moribus congruat, non propter illum, qui, etiamsi incurrerit in ministrum malum dispensantem ueritatem, securitatem accipit a domino suo monente ac dicente: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. addo etiam ad hoc esse melius, ut ille cui ministratur ministri boni probitatem ac sanctitatem diligendo facilius imitetur, sed non ideo ueriora et sanctiora sunt quae ministrantur, quia per meliorem ministrantur. illa namque per se ipsa uera et sancta sunt propter deum uerum et sanctum cuius sunt, et ideo fieri potest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. Iuis autem data ẽ dilatio qui ordina¬
tioni maximiani non interfuerunt: quamuis
in eius societate atq scismate constituti. tantũ
quia manus ei quod absentes fuerant non im¬
posuerunt. Sic enim adamnatis ordinatorib
eius eadem concilii sententia distingunt᷑. Nam
cum dixissent ulos quorum & nomina conseri¬
pserunt. damnatos eẽ cognoscite inquiunt. Cos

Expanded text:
uerint. illis autem data est dilatio, qui ordinauerint. illis autem data est dilatio, qui ordinationi Maximiani non interfuerunt quamuis in eius societate atque schismate constituti. tantum quia manus ei, quod absentes fuerant, non inposuerunt. sic enim a damnatis ordinatoribus eius eadem concilii sententia distinguntur. nam cum dixissent illos — quorum et nomina conscripserunt — \'damnatos esse cognoscite\', eos
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ funesto ope ꝑdicionis. uas sordidum col¬
lecta feculentia glutinauerant. ubi tanto faci¬
nori canquam illicito incestui elerici earthagi¬
nis lenocinium prebuerunt.Tales ministri sa¬
cramentorum nondum correcti. nondũ uobis
redditi ac restituti in scismate marimian ba¬
ptirauerunt: post tales ministros sacram̃toꝵ
correctos. redditos. restitutos. ur̃i non rebaptita¬
uerunt. Q uid sola inuobis preualet animositaᷤ:
Aliquando attendatur. aliquando audiatur ⁊
uentas. Quid miciuntur manissimȩ nebulȩ
dilationis date: Non ipsis data ẽ. de quib
dictum ẽ: damnatos ẽẽ cognoscite. De quibus
etiã p̃dictum ẽ quales fuerint. quid fecerint
cur eos oportuerit sine dilatione damnari.
quod scilicet marimianum impositis mani¬
bus presentes ordinauerunt. hoc ẽ enim qͦd
significarunt dicendo. quod funesto oꝑe ꝑdi¬
tionis uas sordidum collecta feculentia glutina¬

Expanded text:
hoc est funesto opere perditionis uas sordidum colhoc est funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutinauerant, ubi tanto facinori tamquam inlicito incestui clerici Carthaginis lenocinium praebuerunt. tales ministri sacramentorum nondum correcti, nondum uobis redditi ac restituti in schismate Maximiani baptizauerunt, post tales ministros sacramentorum correctos redditos restitutos uestri non rebaptizauerunt. Quid sola in uobis praeualet animositas? aliquando adtendatur, aliquando audiatur et ueritas. quid iniciuntur inanissimae nebulae dilationis datae? non ipsis data est, de quibus dictum est: damnatos esse cognoscite, de quibus etiam praedictum est quales fuerint, quid fecerint, cur eos oportuerit iam sine dilatione damnari, quod scilicet Maximianum inpositis manibus praesentes ordinauerunt; hoc est enim quod significarunt dicendo, quod funesto opere perditionis uas sordidum collecta faeculentia glutina
Abbreviated transcription (Latin):
sepulturam.Ibi non solum marimianum fidez
emulum. ueritatis adulterum. eccłiȩ matris in¬
imicum. dathȩ. chorȩ. & abyron ministrum. de
pacis gremio sententiȩ fulmen excusserat. nec
solum morsiusta suu sceleris condemnabat: sed
etiam trahebat ad consortium criminis pluri¬
mos catena sacrilegii. Ibi erat uenenũ aspidũ
sub labiis corum. ibi eorum os maledictione ⁊
amaritudine plenum ẽ. ibi ueloces pedes eoꝵ
ad effundendum sangumem. ibi contricio &. in¬
felicitas in uiis eorum. ibi uiam pacis non cog¬
noscebant. nec erat timor dĩ ante ocłos eorum.
ibi iacebant abscisa menbra. quȩ pestifera pu¬
tredo ita corruperat. ut plus haberet in absci¬
sione solaminis quam in remissione medicami¬
nis. Ibi erant famosi criminis rei. uctorianus
caicabianensis. & cum isto ceteri duodecim.
inter quos pretertatus adsuritanus & felicia¬
nus mustitanus. de quib receptis agimus qui
eundem marimianum presentes ordinauerañ.

Expanded text:
sepulturam, ibi non solum Maximianum fidei sepulturam, ibi non solum Maximianum fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Corae et Abiron ministrum de pacis gremio sententiae fulmen excusserat nec solum mors iusta sui sceleris condemnabat, sed etiam trahebat ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii, ibi erat uenenum aspidum sub labiis eorum, ibi eorum os maledictione et amaritudine plenum, ibi ueloces eorum pedes ad effundendum sanguinem, ibi contritio et infelicitas in uiis eorum, ibi uiam pacis non cognoscebant nec erat timor dei ante oculos eorum, ibi iacebant abscisa membra, quae pestifera putredo ita corruperat, ut plus haberet in abscisione solaminis quam in remissione medicaminis, ibi erant famosi criminis rei Uictorianus Carcabianensis et ceteri cum isto duodecim, inter quos Praetextatus Adsuritanus et Felicianus Mustitanus, de quibus receptis agimus, qui eundem Maximianum praesentes ordinauerant,
Abbreviated transcription (Latin):
tenerentur. Quicquid tantum preualet inin¬
genio tam bono causa tam mala. homo corda¬
te. homo litterate. isti in quos ꝓpterea ẽ illa ꝓ¬
lata sententia. quia sicut ipse dicis in maximi¬
ani scismate ꝑsistebant antequam sicut diciᷤᷤ
restituerentur. ubi erant ibi sacramenta cele¬
brabant. ibi baptirabant. & ut uerbis illius ple.¬
narii concilii magis utar. ibi uipei seminis no¬
rios partus tardo calore uaporabant: ibi publi¬
ꝗ facinoris & parricidii sui fȩta scelerum uota
gignebant. ibi parturiebant iniusticiam. concipi¬
ebant laborem. & pariebant iniquitatem. Ibniã
non confusa criminum silua. nomina eoꝵ desig¬
nabantur ad pęnam. ibi eis indulgenti fune.
dum clementiȩ dimitteretur linea. iam causa
quos puniret inuenerat. Illuc eoꝵtanquam in
aspos scopulos ueridiea unda naufraga menbra
ꝓiecerat. eorum ꝑeuntium ibi erant littora egyptioꝵ
exemplofunerib plena nec ipsam inuenientiũ

Expanded text:
tene. quomodo. Quid, quid tantum praeualet in intene. quomodo. Quid, quid tantum praeualet in ingenio tam bono causa tam mala, homo cordate, homo litterate? isti, in quos propterea est illa prolata sententia, quia, sicut ipse dicis, in Maximiani schismate persistebant, antequam, sicut dicis, restituerentur, ubi erant ibi sacramenta celebrabant, ibi baptizabant et, ut uerbis illius plenarii concilii magis utar, ibi uiperei seminis noxios partus tardo calore uaporabant, ibi publici facinoris et parricidii sui feta scelerum uota gignebant, ibi parturiebant iniustitiam, concipiebant laborem et pariebant iniquitatem, ibi iam non confusa criminum silua nomina eorum designabantur ad poenam, ibi eis in indulgentiae fine, dum clementiae dimitteretur linea, iam causa quos puniret inuenerat, illuc eorum tamquam in asperos scopulos ueridica unda naufraga membra proiecerat, eorum pereuntium ibi erant litora Aegyptiorum exemplo funeribus plena, nec ipsam inuenientium
Abbreviated transcription (Latin):
non meis tantums ipsis etiam tiuis uerbis emi¬
net. apparet elucet in maximiani sacrilego sci¬
smate baptismum datum ur̃os ausos ñ fuisse
rescindere. qui homines baptiratos in eccłiis
quas in gr̃a dm̃i ꝓprio labore apłi ꝓpagarunt.
non dubitant. xp̃ianos negare. exsufflare. reba¬
ptirare. Tu dicis. tu scribis. ecce te ipsum audi.
lege de ipstm. Tu inquam dicis. tu scribis. in
eos om̃s qui in marimiani scismate ꝑstitis¬
sent contracto a ur̃is concilio ꝓlatam ẽẽ sen¬
tentiam.Tu dicis.tu scribis. hac sententia con¬
sensu omnium confirmata. placuisse tamen
dilationem temporis dari. intra quod siquis
corrigi uoluisset in nocens haberetur: Tu dicis.
tu scribis. non solum duos inde quos memoro.
s multos alios purgatos atq innocentes se cir̃ȩ
eccłiȩ reddidisse. Tu dicis. tu scribis. ideo eoꝵ
baptisma non debuisse rescindi. quia intradiẽ
prestitutum restituti ꝑemptoria sententia ñ

Expanded text:
non meis tantum, sed etiam ipsis tuis verbis eminon meis tantum, sed etiam ipsis tuis verbis eminet, apparet, elucet, in Maximiani sacrilego schismate Baptismum datum vestros ausos non fuisse rescindere, qui homines baptizatos in Ecclesiis quas in gratia Domini proprio labore Apostoli propagaverunt, non dubitant christianos negare, exsufflare, rebaptizare. Tu dicis, tu scribis; ecce te ipsum audi, lege te ipsum. Tu, inquam, dicis, tu scribis, in eos omnes qui in Maximiani schismate perstitissent, contracto a vestris concilio prolatam esse sententiam. Tu dicis, tu scribis, hac sententia consensu omnium confirmata, placuisse tamen dilationem temporis dari, intra quod si quis corrigi voluisset, innocens haberetur. Tu dicis, tu scribis, non solum duos inde quos memoro, sed multos alios purgatos atque innocentes se vestrae Ecclesiae reddidisse. Tu dicis, tu scribis, ideo eorum Baptisma non debuisse rescindi, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententia non
Abbreviated transcription (Latin):
quod non solum duo isti quos memoro. s etiã
multi ali purgati attꝑ innocentes intra diem
dilationis se ȩccłiȩ reddiderunt. Quo uerbome
aduuas quo uerbo mecum asseris ueritatẽ cali¬
ginemq illam quam conabaris offundere dis¬
cutis. Cum enim dieis eos se ȩccłiȩ reddidisse
pculdubio fateris eos extra ȩccłiam fuisse. u̾
gͦ antequam se ȩccłiȩ redderent fuerunt: ibi ba
derunt. Ab hoc in explieabili implicamento dũ
te conaris euoluere. rursus inuolueris. Dicis enĩ
ideo eoꝵ baptisma non debuisse rescindi qͥa int᷑
diem prestitutum restituti ꝑemptoria senten¬
tia non tenerentur. Quomͦꝰ gͦ dicis ante diem
restitutionis ñ fuisse ab ȩccłia separatos. qͦs ante
diem dilationis confiteris ȩccłiȩ restitutossi
homines sumꝰ. si qualemcunq rationem. si sen¬
sum habemꝰ humanum. si non pecora pecorib.
si non ligna & lapides lignis & lapidib loqͥm᷑.

Expanded text:
quod non solum duo isti quos memoro, sed etiam quod non solum duo isti quos memoro, sed etiam multi alii purgati atque innocentes intra diem dilationis se ecclesiae reddiderunt. quo uerbo me adiuuas, quo uerbo mecum asseris ueritatem caliginemque illam, quam conabaris offundere, discutis. cum enim dicis eos se ecclesiae reddidisse, procul dubio fateris eos extra ecclesiam fuisse. ubi ergo antequam se ecclesiae redderent fuerunt, ibi bapderunt. ab hoc inexplicabili inplicamento dum te conaris euoluere, rursus inuolueris. dicis enim ideo eorum baptisma non debuisse rescindi, quia intra diem praestitutum restituti peremptoria sententirestitutionis non fuisse ab Ecclesia separatos, quos ante diem dilationis confiteris Ecclesiae restitutos? Si homines sumus, si qualemcumque rationem, si sensum habemus humanum, si non pecora pecoribus, si non ligna et lapides lignis et lapidibus loquimur,