comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrimũ tuũ sicut te ipsum. Adolescentẽ istũ tẽp¬
tatorẽ eẽ. ex eo ꝓbare possumꝰ. q̃d dicenti sibi dño
suis ad uitã uenire. serua mandata. rursũ frau¬
dulent᷑ int̾rogat. qͣ sint illamandata. q̃si ñ ipse
legerit. aut dñs possit deo ubere cont̾ria. Dic̃
illi adolescens. Omĩa hȩc custodiui. Iuid adhue
mͥ de ẽ: Mentit᷑ adolescens. Si enĩ hoc qͦd positũ
ẽ mandatis. diliges ꝓrximũ tuũ sicut te ipsum.
oꝑe complessã. quomodo p̾ea audiens. uade uen
de om̃ia quȩ habes. ⁊ da pauꝑibꝰ. tristis recessẽt.
qr habebat possessiones multas: Siuis ꝑfectꝰ eẽ.
uade uende omĩa quȩ habes. ⁊da pauꝑib. et ha¬
bebis thesaurũ incelo. ⁊ ueni sequere me. In po

Expanded text:
centem istum tentatorem esse ex eo probare possumus, quod dicente sibi Domino, Si vis ad vitam venire, serva mandata, rursum fraudulenter interrogat, quae sint illa mandata, quasi non ipse legerit, aut Dominus possit Deo jubere contraria. Dicit illi adolescens: Omnia haec custoaivi, quid adhuc mihi deest? Mentitur adolescens; si enim hoc quod positum est in mandatis: Diliges proximum tuum sicopere complesset, quomodo postea audiens: Vade, et vende quae habes, et da pauperibus, tristis recessit, quia habebat possessiones multas? Si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, s
Abbreviated transcription (Latin):
iatio reigionis ⁊ qd omiũ caput ẽ et orgo sederũ
odiũ ac persequitio in xp̃m. ⁊ p̾cursorẽ eiꝰ. p̾coriẽq pͥmũ
regni cęlestis. A quo utroꝵq fermento. etiã apłt
nos ꝓhibensait. Itaq epulemur. ñ infermento ma¬
litię ueteri neq infermento malitiȩ ⁊ nequitie. s¬
inacimis sinceritatis ⁊ ueritatis. Lx .x x.

Expanded text:
latio religionis, et quod omnium caput est et origo scelerum, latio religionis, et quod omnium caput est et origo scelerum, odium ac persecutio in Christum et praecursorem ejus praeconemque primum regni coelestis. A quo utrorumque fermento etiam Apostolus non prohibens ait: Itaque epulemur non in fermento veteri, neque in fermento malitiae, et nequitiae, sed azymis sincer
Abbreviated transcription (Latin):
tiuri transfretum. obliti sunt uiaticũ sumere
secum. inditiũ ẽ. quã modicã carnis cur̃ habe¬
rent in reliquis. quib: ipsa reficiendi corporis
necessitas quę naturalit᷑ cunctis mortalib in¬
est intentione dnĩci comitat᷑ menti ex cesserat.
Unus uͦ parus ꝗͦ secum habebant innaui. misti¬
cȩ ipsum pane̾ uite dñm uidelicet saluatorẽ
de signat. ciuꝰ amore qr semꝑ intꝰ reficiebant᷑
in corde. minꝰ det̾reno pane quo corpꝰ pasci solet
t p̃cipiebat eis dicens. Ui dete. cauete. a fermento
phariseoꝵ ⁊ fermento herodis. Ferm̃tũ phariscor
ẽ decreta legis diuinȩ tͣditionib hominũ post¬
ponere. uł certe lege̾ uerbis p̾dicare. factis im¬
pugnare. ferm̃tũ eoꝵ ẽ dnm tẽptare. nec doc¬
trine eiꝰ aut oꝑibꝰ crede. s. insultando alia quib
credere debeant petere fermentũ herodis est
adulterũ. homicidiũ temeritas iurandi. sunu¬

Expanded text:
turi trans fretum obliti sunt viaticum sumere turi trans fretum obliti sunt viaticum sumere secum, indicium est quam modicam carnis curam haberent in reliquis, quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis mortalibus inest, intentione dominici comitatus menti excesserat. Unus vero panis quem secum habebant in navi, mystice ipsum panem vitae, Dominum videlicet Salvatorem, designat. Cujus amore quia semper intus reficiebantur in corde, minus de terreno pane, quo corpus pasci solet, praecipiebat eis dicens: Videte et cavete a fermento Pharisaeorum et fermento Herodis. Fermentum Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibus hominum postponere, vel certe legem verbis praedicare, factis impugnare. Fermentum eorum est Dominum tentare, nec doctrinae ejus aut operibus credere, sed insultando alia quibus credere debeant petere. Fermentum Herodis est adulterium, homicidium, temeritas jurandi, simu
Abbreviated transcription (Latin):
dnm ⁊ resultaritiũ uerb̾ eiꝰ tale utiq signũ quale
tẽptantes querebant hoc ÷ decelo: quib tamen mul¬
ta celestia signa dabat int̾ra. Ceterum generatio¬
ni querentiũ dnm reqͥrentiũ faciẽ dei iacob. sig¬
nũ de celo ostendebat. quando cernentib apłis
ascendit incęlum. ꝗ̃ do misso desuꝑ sp̃u. pͥmitiuã
impleuit ȩccłiã. quando adimpositionẽ manus
apłoꝵ insamaria. cȩsaria. epheso aliisq urbibus
ac locis plurimis. grãm de celo. sp̃c sc̃ĩ creden¬
tib ministrauit Et dimittens eos ascendens ite¬
rũ abiit transfrȩtũ Et obliti sunt sumere panes
⁊ nͥ urium panc̾ ñhabelunt secũ innaui. que¬
rat aliquis ⁊ dicat. qͦmͦ panes ñhabebant. qui
d̾tatĩ impletis septẽ sportis ascenderunt naui¬
culã. & uenerunt infines inagedan. ibiq audi¬
unt nauigantes qͦd cauere debeant. afermento
phariseoꝵ ⁊ saduceoꝵ. Sed scriptiua testat᷑. qͦd
obliti sunt eos secũ tollere. Qͦd autẽ nauiga¬

Expanded text:
m et resultantium verbis ejus. Tale utique signum quale tentantes quaerebant, hoc est de coelo. Quibus tamen multa coelestia signa dabat in terra. Caeterum generationi quaerentium donum requirentium faciem Dei Jacob, signum de coelo ostendebat, quando, cernentibus apostolis, ascendit in coelum, quando, misso desuper Spiritu, primitivam implevit Ecclesiam, quando ad impositionem manus apostolorum in Samaria, Caesarea, Epheso, aliisque urbibus ac locis plurimis, gratiam de coelo Spiritus sancti credentibus ministravit. Et dimittens eos ascendit navim iterum et abiit trans fret unum panem non habebant secum in navi. Quaerat aliquis et dicat quomodo panes non habebant qui, statim impletis septem sportis, ascenderunt naviculam, et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Saducaeorum. Sed Scriptura testatur quod obliti sint eos secum tollere. Quod autem naviga
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideamus ⁊ credamus tͥ: Quid oꝑaris: Paties nr̃i
manna manducauer̃ indeserto. Ncut scriptum ẽ
Panẽ decelo dedit eis manducare. Laixuiiii.
t inigemiscens spũ ait. Iuid generatio ista qͦrit
signum: Amen dico uob̾. sidabit᷑ generationi
isti signum. Qui sup̃ turbã credentẽ. celesti beneficio
refecturꝰ gras agebat. nunc obstuttã phariseoꝵ ñere¬
dentiũ ⁊ tẽptatiũ petitionẽ gemit ⁊ contristat᷑ qͥa
uerã hominis naturã. ueros humane nature cirrũ¬
ferens affect᷑. si cut dehominũ salute letat᷑. ita su¬
per eoꝵ dolet ⁊ ingemiscit errorib. Unde ⁊ alibi
cũ multi adsalutẽ apłĩs p̾dicantib ẽent ꝑducti.
scriptum ẽ de illo. In ipsa hora. exultauit spũ scõ

Expanded text:
ut videamus et credamus tibi? Quid operaris? Patres nostri ut videamus et credamus tibi? Quid operaris? Patres nostri manna manducaverPanem de coelo dedit eis manducare . Et ingemiscens spiritu ait: Quid generatio ista quaerit signum? Amen dico vobis, si dabitur generationi isti signum. Qui supra turbam credentem coelesti beneficio refecturus gratias agebat, nunc ob stultam Pharisaeorum non credentium et tentantium petitionem gemit et contristatur, quia veram hominis naturam, veros humanae naturae circumferens affectus, sicut de hominum salute laetatur, ita super eorum dolet et ingemiscit erroribus. Unde et alibi, cum multi ad salutem apostolis praedicantibus essent perducti, scriptum est de illo: In ipsa h
Abbreviated transcription (Latin):
Terierunt pharisei ⁊ cęperunt conqͥrere.
cũ eo. querentes abillo signum de celotẽp¬
Itantes eum. Sic signum querunt: quasi
quȩ uid̾ant si gndñfuerint. S quid querant.
ostendit᷑ cũ dicit᷑. Suerentes abillo signum de
celo uel inmort̃ heliȩ ignẽ desubluni uenire
cupiebant. uł insimilitudinẽ samuhelis tẽꝑe
estiuo mugire tonitrua. choruscare fulgura.
hymbres ruere quasi ñpossent. ⁊ illa calump¬
niari. & dicere. ex occultis. ⁊ uariis aeris passi¬
onib accidisse. Adtu qͥcalũpruaris ea quȩ o¬
culis uides. manu tenes. utilitate sentis. quia
facis dehis quȩ decelo uenerint: Utq respon¬
depis ⁊ magos inegypto multa signa fecisse decelo
nũ milia secundo paucis depanib satiauit. nunc
in exẽplo moys mauna çelitus misso. ⁊ per omina
passim disꝑso. pꝰpulũ omne̾ multo tẽpore refitiat.
Qͦ d ineuuangłio ioħis pꝰ eduliũ panẽ turbas. ab eo
quesisse legimus dicentes. Ed gͦ tufacis signum.

Expanded text:
exierunt Pharisaei, et coeperunt conquirere cum eo, quaerentes ab illo signum de coelo, tentantes eum. Sic signum quaerunt, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed quid quaerant ostenditur, cum dicitur: Quaerentes abcoelo. Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calummaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et Magos in Aegypto multa signa de coelo feciss hominum millia secundo paucis de panibus satiavit, nunc in exemplum Moysi manna coelitus misso et per omnia passim disperso, populum omnem multo tempore reficiat. Quod in Evangelio Joannis post edulium panum turbas ab eo quaesisse legimus, dicentes: Quod ergo tu facis signum,
Abbreviated transcription (Latin):
A men am̃ diço uob̃. q unꝰ exuob̾tradetie qͣd autꝰ
ait. si dabit᷑ generationi isti sigium. significat ñ
dabit᷑ iurta illud inpsalmo. Semel uiraui inscõ
meo sidauio mentiar. id ẽ ñdauia mentiar. Deniq
sc̃s augustinꝰ deconsensu euuanguistarũ loquens ita
inmareo scriptum esse testat᷑ & signũ ñ dabit᷑ ei.

Expanded text:
Amen amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me . Quod autem ait: Si dabitur generationi isti signum, significat non dabitur, juxta illud in psalmo: Semel juravi in sancto meo, si David mentiar , id est, non David mentiar. Denique sanctus Augustinus, de consensu evangelistarum loquens, ita in Marco scriptum esse testatur: Et signum non d
Abbreviated transcription (Latin):
monitione. Ualde aut̃ pensanda ẽ pia sententi¬
a. quȩ ꝓcessit exore ueritatis quadicit᷑. Quidã
enĩ excis delonge uenerunt. Est autẽ qui nil frau¬
dis. ⁊ nil carnał corruptionis exꝑtus. adomipo.¬
tentis dei seruitiũ festinauit. Iste delonginquo
ñuenit. q ꝑ incorruptionẽ ⁊ innocentiã. ꝓtimꝰ
fuit. A liꝰ milla impudicitia. iuillis flagitiis u
inqͥnatꝰ. solum autẽ conuigiũ exꝑtus. administe¬
riũ spiritale conuersꝰ ẽ. N.q iste uenit delon¬
ginquo: qr usus coniunctione concessa. per il¬
licita ñ crrauit. Alii uͦ pꝰcarnis flagitia. alii pꝰ
falsa testimonia. alii pꝰfacta furta. alii pꝰilla¬
tas uiclentiã. ili pppetrata homicidia adpeni¬
tentiã redeunt. atq ad omipotentis dei seruitiũ
conũtunt᷑. Hi uidelicet ad dñm delonginquo

Expanded text:
nt. Valde autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore Veritatis, qua dicitur: Quidam enim de longe venerunt. Est aliquis qui nil fraudis et nil carnalis corruptionis expertus; ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitertus, ad ministerium spirituale conversus est. Neque iste venit de longinquo, quia usus conjunctione concessa, per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illatas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt, et ad omnipotentis Dei servitium convertuntur: hi videlicet ad Deum de longinquo
Abbreviated transcription (Latin):
dere ut multos fruc̃tꝰ ad ferat. Prudens lecꝰ¬
tor inqͥrat. quomͦ post tantã beatitudinẽ
beatꝰ es sẏmon bariona. ettues petrꝰ ⁊ super
hanc petrã edificabo eccłiã meã. et portę in¬
feri ñ p̃ualebunt aduers eã. ettibi dabo elauẽ

Expanded text:
dere, ut multos fructus afferat. Prudens lecdere, ut multos fructus afferat. Prudens lector inquirat, quomodo post tantam beatitudinem: Beatus es, Simon Barjona; et Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferni non praevalebunt adversus eam; et, Tibi da
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ inceł ẽ. repente audit ad ño oportere
se iherosolima. ibiq multa pati asenuori¬
b et scribis. et princibꝰ sacerdotũ ̃ occidi.
et tertia die resurgere ñuult destrui con¬
fessionẽ suã. nec putat fieri posse ut dĩ
filiꝰ occidat᷑. assumitq eũ in affec̾tũ su¬
ũ. uel separatĩ ducit. ne p̾sentibꝰ cȩteris
condiscipulis. magistrũ uideat᷑ argue¬
re et cęprt increpare illũ amantis affec¬
tu. et obtantis dicere absit ate dñe. uel
fieri. nec recipiunt. iures mee. ut deisi¬
liꝰ occidendus sit. Adquẽ dominꝰ conũs
loqueris udiuttati met. debes adũsarĩ
appellari. Multi putant qͦd ñ petr̾ cor
et depietatis affec̾tu ueniens. incenti¬
uũ iudebitur diaboli. Uade retro satha
qͣ dei sunt.s. quȩ hominũ. Meȩ uoluntatis ẽ
et patris. cuiꝰ ueni facere uoluntatẽ. ut ꝓho
minũ salute moriar. tutuã tantũ considas
uoluntatẽ. Nonuis granũ tritici int̾rã ca¬

Expanded text:
no oportere eum ire in Hierosolymam, ibique multa pati a senioribus et Scribis, et principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere, non vult destrui confessionem suam, nec putat fieri posse ut Dei Dei occidatur: assumitque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne praesentibus caeteris condiscipulis magistrum videatur arguere, et coepit increpare illum amantis affectu, et optantis dicere: Absit a te, Domine: vel fieri, nec recipiunt aures meae, ut Dei Filius occidendus sit. Ad quem Dominus conversus, loqueris voluntati meae, debes adversarius appellari. Multi putant quod non Petrus cex pietatis affectu veniens, nunquam incentivum videbitur diaboli. Vade retro, Satanquae Dei sunt, sed quae hominum. Meae voluntatis est et Patris, cujus veni facere voluntatem, ut pro hominum salute moriar. Tu tuam tantum desiderans voluntatem non vis granum tritici in terram ca
Abbreviated transcription (Latin):
tis ẽ nom̃. Iħ̾c. ꝓpriũ uocabulũ saluatoris.
Potest aut̃ ficri ut idcurco ante passionẽ et
resurrectionẽ se noluerit p̃dicari. ut c̃ople¬
to postea sanguinis sacramento. oportumꝰ a
płis diceret. euntes docete om̃s gentes . & rł.

Expanded text:
tis est nomen: Jesus proprium vocabulum Salvatoris. tis est nomen: Jesus proprium vocabulum Salvatoris. Potest autem fieri, ut idcirco ante passionem et resurrectionem se noluerit praedicari; ut completo postea sanguinis sacramento, opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes , etc.
Abbreviated transcription (Latin):
rint.: quoꝵ martẏria uideat coruscare. Et tibi
dabo claues regni celoꝵ: et quod cumq ligaue¬
ris suꝑ terrã erit ligatũ et incęlis: et quod cũ¬
nent innocentes. uel soluere se norios arbitrẽ¬
tur. cũ apud dñi n̾sententia sacerdotũ. sed
reor utta queratur. Legimꝰ inleuitico delȩꝓ¬
sis. ubi iubent᷑. ut ostendant se sacerdotib.
et si leprã habuerint. tuncasacerdote inmun¬
di fiant: ñ quo sac̃dotes lepsos faciant et im¬
inundos s quo habeant noti tiã deleprosis. ⁊¬
n̾leprosis. et possint discernere. qͥmundus.
qui ue immundꝰ sit. Iuomͦ ergo ibi lepsum
sacerdos immundũ facit. sic et hic alligat uł
norii. s poffitio suo. cũ peccatoꝵ audierit ua¬
rietates. scit qͥligandꝰ sit qui soluendꝰ. Tunc
qr ipse eet ihc xp̃c. Supra mittens discipłos.
ad predicandũ. uisserit eis ut adnuntiareñ
aduentũ suũ. hic p̾cipit. ne se dicant ẽẽ iħ̃m

Expanded text:
rint, quorum martyria videat coruscare. Et tibi rint, quorum martyria videat coruscare. Et tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis, et quodcunent innocentes vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita queratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi iubentur, ut ostendant se sacerdotibus et, si lepram habuerint, tunc a sacerdote inmundi fiant; non quod sacerdotes lęprosos faciant et inmundos, sed quod habeant noticiam lęprosi et non lęprosi, et possint discernere, qui mundus quive inmundus sit. Quomodo ibi lęprosum sacerdos inmundum facit, sic et hic alligat et innoxii, sed pro officio suo, cum peccatorum audierit varietates, scit qui ligandus sit, qui solvendus. ristus. Supra mittens discipulos ad praedicandum, jusserat eis ut annuntiarent adventum suum: hic praecepit, ne se dicant esse Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
apłicę narritioni cõpari. pq ait. continuo ñ
ad quicui carni et sanguini. carne ibi et sangui¬
nẽ. uideoᷤ significans: ut hic qͦq subalio sensu
ego dico tibi. Iuid ÷ hoc quod ait. ego dicotͥ:
Iuia tu mͥ dixisti. tues xp̃e filiꝰ dei uiui: ⁊ ego
dico tͥ ñdesermone casso. et nullũ habentt opꝰ.
s dico tͥ quia meũ dixisse fecisse ẽ. Quia tues
petr̃. et suꝑ hanc petrã edificabo ecdiã meã.
Sicut ipse lumen apłis donauit ut lum̃ mun¬
di appellarent᷑ cȩteraq ex domino sortitiꝰ
uocabula st̃. tta ⁊ symoni qͥcredebat in
petrã xp̃m. petri largitus ẽ nomeri A c
secundũ metaforã. petra rec̾te dr ei: edi¬
ficabo ecłiã meã suꝑte. Et portȩ inferi ñ
p̃ualebunt aduersꝰ eam. Ego portas inferi.
uitia reor atq peccata. uelcerte hereticoꝵ
doctrinas. ꝑquas illecti homines ducunt᷑
ad tartarũ. Nemo itaq putet demorte diciꝰ
qͦd apłi conditioni mortis subiec̾ti ñ fue¬

Expanded text:
ae narrationi comparatur, in qua ait: Continuo non acquievi carni et sanguini , carnem ibi et sanguinem, Judaeos significans, ut hic quoque sub alio sensu ego dico tibi. Quid est quod ait: Et ego dico tibi? Quia tu mihi dixisti: Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego dico tibi, non sermone casso, et nullum habente opus, sed dico tibi: quia meum dixisse, fecisse est. Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Sicut ipse lumen apostolis donavit, ut lumen mundi appellarentur, caeteraque ex Domino sortiti sunt vocabula: ita et Simoni, qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. At secundum metaphoram petrae, recte dicitur ei: Aedificabo Ecclesiam meam super te. Et portae infepraevalebunt adversus eam. Ego portas inferi vitia reor atque peccata, vel certe haereticorum doctrinas, per quas illecti homines ducuntur ad tartarum. Nemo itaque putet de morte dici, quod apostoli conditioni mortis subjecti non fue
Abbreviated transcription (Latin):
pati.aseniorib et scribis. & phariscis. et prin¬
cipib sacerdotũ. et occidi. ⁊ tertia die resur¬
gere Et est sens. Tunc me p̾dicate. cũ ista
passus fuero. Quia ñ ꝑdest ap̃m publicȩ
p̾dicare. ⁊ eius uulgare inpopulis maiesta¬
tẽ. quẽ post paulusũ flagellatũ uisuri sid.
et crucifixũ. multa pati a semorib et scri

Expanded text:
pati a senioribus et scribis, et principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere. Et est sensus: Tunc me praedicate, cum ista passus fuero, quia non prodest Christum publice praedicare, et ejus vulgare in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint et crucifixum, 126 et multa pati a senioribus, et scri
Abbreviated transcription (Latin):
Alii simplicit᷑ accipiunt. qͦd symon id ẽ petrꝰ.
filiꝰ sit iohis. iuixta alteriꝰ loci int̾rogationẽ.
sy mon ioħis diligis me. qͥrespondit. dñe tu
scis: et uolunt scriptoꝵ uitio dep̃uatũ. ut pro
bar iohanna. hoc est filio ioħis bariona scriꝑ¬
tũ sit. una detrac̾ta syllaba. Iohanna autẽ
in t̃pietat᷑ dei grã. Utrumq aut̃ nom̃ mys¬
tice intelligi potest. qͦ et colũba sp̃m sc̃m et

Expanded text:
accipiunt, quod Simon, id est, Petrus, sit filius Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me ? Qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt Scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur, Domini gratia. Utrumque autem nomen mystice intelligi potest, quod et col
Abbreviated transcription (Latin):
monis. apłi nequaꝗ̃ homines. sed dii appellant᷑.
Cũ enĩ dixisset quẽ dicunt homines esse filiũ
hominis: subiecit. Uos aut̃ que me ẽẽ dicitis:
Illis quia homines st̃. humana opinantibꝰ. uos
qͥ dii estis. quẽ mȩ ẽẽ dicitis: Petrꝰ ex ꝑsona om¬

Expanded text:
appellantur. Cum enim dixisset: Quem dicunt homines esse Filium hominis, subjecit: Vos autem quem me esse dicitis? Illis quia homines sunt, humana opinantibus; vos qui estis dii, quem me esse existimatis? Petrus ex persona om
Abbreviated transcription (Latin):
s pat̾ m̃s qui ẽ incelis. Testimoniũ de se apłi.
reddidit uicẽ. Petr̃ dixerat. tues xp̃c filiꝰ dei
uiui: mercedẽ recepit uera confessio. Beatꝰ
es symon bariona. Quare : quia ñ reuelauit tͥ.
uelare ñ potuit. sp̃c sc̃ĩ grã reuelatũ ẽ. Ergo ex
confessionȩ sortitur uocabulũ. qͦd reuelationẽ
ex sp̃ũ sco habeat: cuiꝰ ⁊ filiꝰ appellandꝰ sit. diqͥdẽ¬

Expanded text:
monio de se Apostoli reddit vicem. Petrus dixerat: Tu es Christus Filius Dei vivi; mercedem recepit vera confessio: Beatus es, Simon Barjona. Quare? quia non revelavit tibivelare non potuit, Spiritus sancti gratia revelatum est. Ergo ex confessione sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit. Siq
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ hominis. quia qͥdefilio hominis lo¬
quunt᷑. homines st̃. Qui uͦ deduunttate
eiꝰ intelligunt. ñ homines s dii appellan¬
tur. Atilli dixerunt. Alii iohanne bap¬
tistã. alii heliã: alii uͦ iheremiã. aut unũ
ex ꝓphis. Oiror quosdã int̾pretes. causas
errorũ inquirere singuloꝵ. et disputatio¬
nẽ longissimã texere. quare dñm nr̃m
iħm ap̃m. alii iohannẽ putauer. alii he¬
liã alii iheremiã. aut unũ ex ꝓpħis. cũ
sic errire p̾otuerint inhelia et iheremia. qͦmodo
herodes errauit in ioħe dicens. Quẽ ego decolla¬
ui ioħem. ipse surrex̃ amortius. et uirtutes oꝑan¬
tur in illo. Uos autẽ quẽ me ẽẽ dicitis: Respon¬
dit symon petrꝰ. Tues xp̃c filiꝰ dei uiui. Prudens¬

Expanded text:
filium hominis, quia qui de filio hominis lofilium hominis, quia qui de filio hominis loquuntur, homines sunt, qui vero divinitatem ejus intelligunt, non homines, sed dii appellantur. At illi dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum esus. Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum, et disputationem longissimam texere, quare Dominum alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis: cum sic potuerint errare in Elia et Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et virtutes operantur in eo . Vos autem quem me esse dicitis? Respondens Simon Petr
Abbreviated transcription (Latin):
ENIIT INS
INPARTES
cȩsaree philip¬
api. Philippus
est iste fr̃ herodis.
de quo supra diximꝰ
tethraca ituree ⁊ tra¬
conitidis regionũ: qͥui honorẽ tẏberii ce¬
saris. cesareã philippi. que nunc paneas
dicitur appellauit. et est in ꝑuintia phȩ¬
rẽ augti cęsaris. appellauit cesareã. quȩ
priꝰ turrisstratotuis uocabatur. et exno¬
mine filie eiꝰ. lebiadem transiordanẽ
habet duos fontes. unũ nomine ior. et
alterũ dan. qui simul mixti. iordanis no¬
men effitiunt. Et int̾rogabat discipłos
suos dicens. Quẽ dicunt homines esse.
filiũ hominis: Non dix̃ quẽ me dicuu
c̾e̾ homines. s filiũ homirus ne iac̾ tarit
de se querere uideret᷑. Et nota qͦd ubi cũq¬
scriptũ ẽ. inueteri testam̃to filiꝰ hominis
inhebreo positũ sit filiiꝰ adã. Illudq qͦd
inpsalmo legimꝰ. filii hominũ usquequo
graui corde: in hebreo dicit᷑. filii adã. Pul¬
chre autẽ in t̾rogat. que̾ dicunt ẽẽ hominẽ

Expanded text:
enit Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus iste est frater Herodis, de quo supra diximus, tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionum, qui in honorem Tiberii Caesaris Caesaream, quae nunc Paneas dicitur, appellavit, et est in provincia Phorem Augusti Caesaris appellavit Caesaream, quae prius turris Stratonis vocabatur: et ex nomine filiae ejus Juliadem trans Jordanem habet duos fontes, unum nomine Jor, et alterum Dan, qui simul mixti, Jordanis nomen efficiunt. Et interrogabat discipulos suos, dicens: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Non dixit, quem me dicunt esse homines, sed Filium hominis: ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota, qscriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit filius Adam? illudque quod in psalmo legimus: Filii hominum, usquequo gravi corde? In Hebraeo dicitur, filii Adam. Pulchre autem interrogat, quem dicunt esse homines
Abbreviated transcription (Latin):
tem audit. sequatur errantẽ. Imꝓbus enĩ ma¬
gister c̃diabolus. qui falsa ueris sepe ꝑmiscet.
ut spetic̃ ueritatis testimonio fraudis obterat.
iubentur silere dexp̃o. s et illi qͥabeo sanati spon¬
te confiteri uolebant. immo ipsi apłi qui eũ
pꝰ resurrectionẽ toto orbe erant p̾dicaturi. an¬
te passionẽ eiꝰ p̃cipiunt᷑ omninio reticere de
illo. ne diuina uidelicet maiestate p̾dicata.
passionis dispensatio differretur. & dilata pas¬
sione salus mundi. quȩ ꝑhanc futura erat

Expanded text:
tem audit, sequatur errantem; inprobus enim magister est diabolus, qui falsa ueris saepe permiscet, ut specie ueritatis testimonium fraudis obtexat. jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant, imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto orbe erant praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo: ne divina videlicet majestate praedicata passionis dispensatio differretur, et dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat
Abbreviated transcription (Latin):
set cum ꝓiecisset cum inmediũ. ut qͦd secutꝰ
ait. nichilq ei nocuit. hoc intelligat᷑ qđ illa
iactatio menbioꝵ. atq uexatio. ñ eũ debilita¬
uit. sicut solent exire demonia. etiã quibusdã
meribris amputatis. aut eiuilsis. Et mpeiti sud̃

Expanded text:
t cum projecisset eum in medium, ut quod secutus t cum projecisset eum in medium, ut quod secutus ait, nihilque ei nocuit, hoc intelligatur quod illa jactatio membrorum atque vexatio non eum debilitavit, sicut solent exire daemonia etiam quibusdam membris amputatis aut evulsis. Et mirati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et cominatꝰ ÷ ei ihẽ dicens. Dbmutesce ⁊ exi deho
mine. Im̃ inuidia diaboli mors intrauit inor¬
bẽ trarũ ideo cont᷑ ipsum mortis auetorẽ pri¬
mo debuit medicina salitaris oꝑari. Primolin¬
gua serpentina ne ultra uirꝰ spargeret obcludi
deinde femina que pͥmo seductaẽ. acarnalis
concupiscentiȩ febrȩ curari. t̾tio uir qͥmala su¬
adentis dicta coniugis audiuit. ab crioris sui
in dño. quierat et casus inꝓtoplastis. Et discer¬
pens eumn spiritꝰ inmundus. ⁊ exclamans uoce
magna. exiuut abeo. Lucas de spũ inmundoait
qđ sic exierit abhomine. ut nichil ei nocer& ło¬
test ergo uidi cont̾rium. qͥmodo secundũ mar¬
cũ discerpens. uel sicut aliqui codices habent
conuerans eũ cui nichil nocuit secundũ lucã.
Sed a ipse lucas. et cum ꝓiecisset illũ inquit
demoniũ umediũ. exit abillo. nichilq ei no¬
cuit. Unde intelligitur hoc dixisse marcũ.
conuexans eum siue discerpens. qđ lucas diris¬

Expanded text:
 dicens: Obmutesce, et exi ab illo. Quoniam invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum , ideo contra ipsum mortis auctorem primo debuit medicina salutis operari: primo lingua serpentina, ne ultra virus spargeret occludi; ac deinde femina quae prima seducta est, a carnalis concupiscentiae febre curari; tertio vir, qui male suadentis dicta conjugis audivit, ab erroris sui in Domino, qui erat et casus in protoplastis: Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magno exivit ab eo. Lucas de spiritu immundo ait quod sic exierit ab homine, ut nihil ei noceret. Potest ergo videri contrarium, quomodo secundum Marcum discerpens, vel sicut aliqui Codices habent convexans eum, cui nihil nocuit secundum Lucam. Sed et ipse Lucas: Et cum projecisset illum inquit daemonium in medium, exiit ab illo, nihilque ei nocuit . Unde intelligitur hoc dixisse Marcum convexans eum, sive discerpens, quod Lucas dixi
Abbreviated transcription (Latin):
eis medullã dilectionis quȩ latere udebatur
inuenientes ex trahant. Sicut enĩ asꝑitate aris¬
tarum qͥorrent. uelant᷑ grina tritici q̃ reficiunt.
ita sepe subea quȩ uidebat᷑ uilitate litterȩ te¬
guntur dona diuine dilectionis. quȩ mentes
fideliũ esurientes sicientesq iustitiã suauita¬
tis int̾nę dapib pascant. Uerum hec mentiũ¬

Expanded text:
eis medullam dilectionis, quae latere videbatur, eis medullam dilectionis, quae latere videbatur, invenientes extrahant. Sicut enim asperitate aristarum, quae horrent, velantur grana tritici quae reficiunt, ita saepe sub ea quae videbatur vilitate litterae, teguntur dona divinae dilectionis, quae mentes fidelium esurientes sitientesque justitiam suavitatis internae dapib
Abbreviated transcription (Latin):
negociis. s potiꝰ ꝓeterna requie bonis insudare
lahorib. Item ꝑsata ambulant cũ dnĩo. qͥdiuinis
obtẽꝑare studentes umꝑiis. sollart᷑ e loquia sacra
meditare delec tant᷑. Esuriunt insatis. cũ ineis¬
dẽ sacris eloquiis. quȩ legendo ꝑtranseunt. pa¬
nẽ uitȩ inuenire desiderant hoc ẽ adilla curatd¬
ũba ꝑuenire. quibꝰ ampliorẽ inse sui conditorĩ
amõrẽ incendant. ⁊ hoc insabbatis. cũ sopita m̃¬
te aturbulentis cogitationib uacari gaudent.
& iudere quã suauis ẽ dñs. quãq beatus uir qui
sꝑat in eum. assumptoq pictatis ⁊ humilitatis
habitu. adrequiẽ arumarũ suarũ ad tingere c̃¬
tendunt. Uellunt spicas qͣforte occurrunt. ⁊ tã¬
du uersant manib contritasq purgant. donec
adescã ꝑueniant. cũ testimonia scripturairũ. ad
quȩ legentes ꝑueniunt meditanda ad sumunt.
⁊tã duũ scrutatione sedula discutiunt. donee in

Expanded text:
negotiis, sed potius pro aeterna requie bonis insudare negotiis, sed potius pro aeterna requie bonis insudare laboribus. Item per sata ambulant cum Domino, qui divinis obtemperare studentes imperiis solerter eloquia sacra meditari delectantur. Esuriunt in satis, cum in eisdem sacris eloquiis quae legendo pertranseunt panem vitae invenire desiderant, hoc everba pervenire quibus ampliorem in se sui Conditoris amorem incendant. Et hoc in sabbatis, cum, sopita mente a turbulentis cogitationibus, vacare gaudent et videre quam suavis est Dominus, quamque beatus vir qui sperat in eo , assumptoque pietatis et humilitatis habitu, ad requiem animarum suarum attingere contendunt: vellunt spicas quae forte occurrunt, et tandiu versant manibus contritasque purgant, donec ad escam perveniant: cum testimonia Scripturarum, ad quae legentes perveniunt, meditando assumunt, et tandiu scrutatione sedula discutiunt, donec in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectus sui fruc tibꝰ pascit. quã si ueteribꝰ ab di¬
catis concupiscentiis. nouo dilectionis man¬
dato nouus homo fuerit factꝰ. Uellere itaq
spicas ẽ homines aterrena intentione qua
slum mentis quasi radicẽ frixerant eruere
Pricare autẽ manib. exemplis urtutũ abipsa e.¬
tiã carnis concupiscentia quasi folliculis. atq
integumentis aristarũ puritatẽ mentis exuere
Grana uͦ manducare ẽ emundatũ quẽq asordib
uitioꝵ ꝑora p̾̃dicantiũ eccłiȩ menbris incorpo¬
rari. Etbene hec discipuli p̃gredientes aite drũm
fecisse memorantur. quia doctoris necesse ẽ. ut
sermo p̾cedat. et sic cor auditoris subsequens
gr̃i suꝑnȩ uisitationis illustret. Bene sabbatis.
qu scĩ doctores ⁊ ipsi in p̾dicando ꝓspe futurȩ
quietis laborant. ⁊ auditores eque suos ammo¬
nent. ñ propt᷑ amorẽ seculi suꝑuacius insistere

Expanded text:
profectus sui fructibus pascit, quam si, veteribus abdiprofectus sui fructibus pascit, quam si, veteribus abdicatis concupiscentiis, novo dilectionis mandato novus homo fuerit factus. Vellere itaque spicas, est homines a terrena intentione qua solum mentis quasi radicem fixerant eruere; fricare autem manibus, exemplis virtutum ab ipsa etiam carnis concupiscentia quasi folliculis atque integumentis aristarum puritatem mentis exuere. Grana vero manducare, est mundatum quemque a sordibus vitiorum per ora praedicantium Ecclesiae membris incorporari. Et bene haec discipuli praegredientes ante Dominum fecisse memorantur, quia doctoris necesse est sermo praecedat, et sic cor auditoris subsequens gratia supernae visitationis illustret. Bene Sabbatis, quia sancti doctores et ipsi in praedicando pro spe futurae quietis laborant, et auditores aeque suos admonent non propter amorem saeculi supervacuis insistere
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ eos qͦs infide ueritatis instituere querunt
pie cuid sollicitudinis inspiciunt. ⁊ qualrter
unũ quẽq qͦue ordine ad salutẽ ad trahere de¬
beant. sedula considatione ꝑpendunt. atq
ideo nichil meliꝰ esurure qua salutẽ intelligt̃
hominũ ꝗͣ ipse messoꝵ primus quondã inter
p̃ces esuriens. mox oblatis sibi eis quas deside¬
rabat dapib audiurt. Surge petre: occide et
manduca. Et mira sacramenti corcordia. qͥ a
⁊ ibi mactari ac manducari iubet᷑. animalia
celitꝰ missa. ⁊ hic spicas dño lustrante consecra¬
tas uulsisse discipuli. atq uixta alioꝵ narrati¬
onẽ euuangelistarũ. confricantes manibꝰ man¬
ducasse phibent᷑. hoc ÷ enĩ qđ ait apłs. morti¬
ficate menbra ur̃a. quȩ sunt suꝑ terrã. ⁊ exuite
uos ueterẽ hominẽ cum actib suis. Iuia ñ ali¬
ter transit quisq incorpꝰ xp̃i. ñ alit̾ doctorẽ

Expanded text:
sancti eos quos in fide veritatis instituere quaerunt, sancti eos quos in fide veritatis instituere quaerunt, cura piae sollicitudinis inspiciunt, et qualiter unumquemque quove ordine ad salutem attrahere debeant, sedula consideratione perpendunt: atque ideo nihil melius esurire, quam salutem intelligunt hominum. Quam ipse messorum primus quondam inter preces esuriens, mox oblatis sibi eis, quas desiderabat, dapibus, audivit, Surge, Petre, occide et manduca . Et mira sacramenti concordia. Quia et ibi mactari ac manducari jubentur animalia coelitus missa, et hic spicas Domino lustrante consecratas evulsisse discipuli, atque juxta aliorum narrationem evangelistarum, confricantes manibus manducasse perhibentur. Hoc est enim qe membra vestra quae sunt super terram, et exuite vos veterem hominem cum actibus ejus . Quia non aliter transit quisque in corpus Christi, non aliter doctorem
Abbreviated transcription (Latin):
timentũ ꝓfecto opi nr̃i bona quȩ foris ag¬
mus. ⁊ quibꝰ corã hominib lucemꝰ insinuat. uino¬
autẽ nouo feruor fidei spei ÷ Raritatis. qͦ in conspec¬
tu nr̃i conditoris innouitate sensus nrĩ urtꝰ ipsi
reformamur. ex pͥmitur. xxiiii.¬
Et factum ẽ iterũ cum sabbatis ambularet ꝑ
ueniebant et rediebant multi. & nec manducan¬
di quidẽ spatiũ habebant. ⁊ ideo quasi homines
esuriebant. Iuod aut̃ spicas segetũ manibꝰ con¬
fricarit. ⁊inediã consolatur. uite austerioris
inditiũ ẽ ñ p̃paratas epulas. s cybos simplices
apłi saluatoris litterã sabbati destruunt ad¬
uersũ hebionitas. quicũ cȩteros recipiant aplos.
paulũ quasi trans gressorẽ legis repudiant.
UTy stice autẽ discipuli ꝑsata transeunt. illa
uidelicet dequib dñs ait leuate oculos ur̃os.
et uidete regiones. quia albe sunt iã admes¬
sẽ. ⁊ qui metet mercedẽ accipiet. cũ doctores

Expanded text:
timentum profecto opera nostra bona quae foris agtimentum profecto opera nostra bona quae foris agimus, et quibus coram hominibus lucemus, insinuat; autem novo fervor fidei, spei, et charitatis, quo in conspectu nostri Conditoris in novitate sensus nostri intus ipsi reformamur, exprimitur. Et factum est iterum cum Sabbatis, etc. veniebant et redibant multi, et nec manducandi quidem spatium habebant, et ideo quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus confricant, et inediam consolantur, vitae austerioris indicium est, non praeparatas epulas, sed cibos simplices apostoli Salvatoris litteram Sabbati destruunt adversum Hebionitas. qui cum caeteros recipiant apostolos, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. Mystice autem discipuli per sata transeunt, illa videlicet de quibus Dominus ait: Levate oculos vestros et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem.
Abbreviated transcription (Latin):
ditis imꝑtiri. quia et illic quasi concisio uide¬
tur fieri. & ipsi uetustati ñ conuenit Et nemo
qͥs uino nouo idẽ sputtalib p̃ceptis faciliꝰ dis¬
rumpi. quã id posse contineit dicit. Erint aut̃
iã utres noui. cũ postascensũ dm̃ desiderio c̃¬
solationis eiꝰ orando ⁊ sꝑando innouant᷑. Tunc
enĩ accepunt sp̃m scm̃. quo impleti. cũ lingus¬
uere adtestantibꝰ dictum ẽ ꝙ musto pleni
st̃ isti. Houũ erũ uinũ ĩa nouis utribꝰ uene¬
rat hoc ẽ spe sc̃ĩ feruor spiritaliũ corda reple¬
uerat. Aliter. Cauendũ doctoriẽ. ne anime
ñdũ renouate s inuetustate malitiȩ ꝑdurãn¬
ti. nouoꝵ misterioꝵ secreta cõmittat. Ed sique¬
rit aliquis quid int̾ uinũ nouũ myftice. et
uestimentũ distet nouũ. facile patetꝰ quia
uino uttus reficimur et inebriamur. uestim̃¬
to aut̃ forisecus indiumur. Cũ uͦ utrumq
ad significationẽ uitȩ ꝑtinet spiritalis. ues¬

Expanded text:
ditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio videditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio videtur fieri, et ipsi vetustati non convenit. Et nemo s uino nouo, id est spiritalibus praeceptis, facilius dirrumpi quam id posse continere dicit. erunt autem iam utres noui, cum post ascensum domini desiderio consolationis eius orando et sperando innouantur. tunc enim acceperunt spiritum sanctum, quo impleti, cum vere attestantibus, dictum est: Quia musto pleni sunt isti . Novum enim vinum jam novis utribus venerat, hoc est Spiritus sancti fervor spiritualium corda repleverat. Aliter. Cavendum doctori est ne animae nondum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum secreta committat. Quod si quaerit alivestimentum distet novum, facile patet quia vino intus reficimur et inebriamur, vestimento autem forinsecus induimur. Cum vero utrumque ad significantiam vitae pertinet spiritalis, ves
Abbreviated transcription (Latin):
sumentũ pannirudis assuit uestimento ueteri. a¬
lioquin auferet supplementũ nouũ aueteri. et
cipuli eiꝰ n̾iciunarent. respondit. carnales adhuc
quosq ⁊ necdũ passionis resurrectionisq suȩ ũ uiu
fide solidatos. ñ posse seueriora ieiunia ⁊ con¬
tinentiȩ sustinere p̾cepta. neꝑausteritatẽ ni¬
miã etiã credulitatẽ quã habere uidebantur
uestimenrta dicit. qͥb in conuenient̾ nouus pan¬
nꝰ assuit᷑. id ÷ aliqua particula doctrinȩ. quȩ
adnouȩ uitȩ temꝑantiã ꝑtinet. Suia sihoc
fit ⁊ ipsa doc trina quodã modo scindit᷑ cuiꝰ¬
particula quȩ adieuiniũ cyboꝵ ualet impor¬
tune traditur. cũ illa doceat generale ieiuniũ.
ñ aconcupiscentia eyboꝵ tantũ. s ab onĩ lȩtitia
tempaliũ delectationũ. Cuiꝰ quasi pannũ. id ÷
partt̃ aliquã quȩ ad eybos ꝑtinet: dicit ñ opor¬
tere hominib adhuc ueteri consuetudine de¬

Expanded text:
sumentum panni rudis adsuit vestimento veteri asumentum panni rudis adsuit vestimento veteri alioquin aufert supplementum novum a veteri et cipuli ejus non jejunarent, respondit carnales adhuc quosque, et necdum passionis resurrectionisque suae fide solidatos, non posse severiora jejunia et continentiae sustinere praecepta, ne per austeritatem nimiam, etiam creduliuestimenta, quibus inconuenienter nouus pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae, quae ad nonae uitae temperantiam pertinet; quia, si hoc fiat, et ipsa docparticula quae ad jejunium ciborum valet, importune traditur, cum illa doceat generale jejunium non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectationum. Cujus quasi pannum, id est partem aliquam quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc veteri consuetudini de
Abbreviated transcription (Latin):
auget cu potentia nulla nature dñs autt̃
cui naturilit᷑ subpetelut delicta donare. cur
eos declinaret. quos abstinentibꝰ poterat redd̾e
clinares. manducauit cũ peccatorib. ut grãm
cerneres.i.gnosceres potestatt̃ Ct ait illis ihe
umquid possunt filii niuptiarũ quã diu
spons cum illis ẽ ieuirare: Q uanto tempore
ubent secũ sponsũ ñ possunt iciunare deni¬
ent autẽ dies cũ auferetur abeis sponsus. ⁊ tẽ
ieuinabunt in illa die. Inmatheo tta positũ
ẽ. Numꝗͥd possunt filii sponsi luger qua dui
Qui sponsũ untthalamo uident ⁊ sciunt spon¬
sũ ẽẽ cum sponsa. Suando u transierint nup¬
tiȩ. et passionis acresurrectionis tempꝰ adue¬
neret tunc sponsi filii icumabunt luta legis
autẽ tiopologuã sciendũ. q quã dui sponsus
nob̾cũ ẽ u inletitia sumꝰ nec ieuinare possumꝰ
neclugere Cum autẽ ille. ꝓpter peccita nr̃a
a nobis recesserit ⁊ auolauerit. tunc indicen¬

Expanded text:
auget, cui potentia nulla naturae. Dominus autem auget, cui potentia nulla naturae. Dominus autem cui naturaliter suppetebat delicta donare, cur eos declinaret quos abstinentibus poterat reddere clinares, manducavit cum peccatoribus, ut gratiam cerneres, agnosceres potestatem. Et ait illis Jesus: Nunquid possunt filii nuptiarum, quandiu sponsus cum illis est, jejunare? Quantum sponsum, non possunt jejunare. Venient autem dies cum auferetur ab eis sponsus; et tunc jejunabunt in illa die. In Matthaeo ita positum est: Nunquid possunt filii sponsi lugere, quandiu ndiu sponsum in thalamo vident, et sciunt sponsum esse cum sponsa. Quando vero transierint nuptiae et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt. Juxta leges autem tropologiae sciendum quod quandiu sponsus nobiscum est et in laetitia sumus, nec jejunare possumus, nec lugere. Cum autem ille propter peccata a nobis recesserit et avolaverit, tunc indicen
Abbreviated transcription (Latin):
Et erant discipuli ioħ̃is ⁊ pharisei i euinantes.
⁊ ueniunt et dicunt illi. Iuare discipuli ioħis
et phariseoꝵ ieiunant. tui aitẽ discipuli ñ ie¬
riseos ae discipulos iobis. hac dñm questionẽ
pulsasse hic uͦ ita sonare uidet᷑ euuangelic̾ ser¬
mo. quasi alii aliqͥ quos huiꝰ rei cura moiuisset
hanc ei qͥstionẽ intulerint. Inde colligendũ
aplurib. hanc dño obiectã eẽ questionẽ ⁊ apha¬
riseis scilie& ⁊adiscipulis ioħis. et aconiuuis ut
aliis quibus lib&. quos hoc mouebat. quare dis¬
cipuli ioħis ⁊ pharisei ieuinarent discipuli aut̃
etiã xp̃i p̃coniũ. s aure tantũ corꝑis. ñ autẽ
ex fide cordis ꝑcipit spiritalibꝰ abstinens bonis
ieiuno corde tabescit. Qui uͦ xp̃i menbris fide¬
li incorpat᷑ amore ñ potest iciunare qua care
eĩ epulatur ⁊ sanguine. Aliter. Iohẽs uinũ et
sicerĩ ñbibit. dñs cũpublicanis ⁊ peccatoribus
manducat & bibit. qr ille abstinentia meritũ

Expanded text:
et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes et veniunt et dicunt illi cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant tui autem discipuli non ierisaeos ac discipulos Joannis hac Dominum quaestione pulsasse. Hic vero ita sonare videtur evangelicus sermo, quasi alii aliqui quos hujus rei cura movisset, hanc ei quaestionem intulerint. Unde colligendum a pluribus hanc Domino objectam esse quaestionem, et a Pharisaeis saliis quibuslibet quos hoc movebat, quare discipuli Joannis et Pharisaei jejunarent, discipuli autem etiam Christi praeconium aure tantum corporis, non autem et fide cordis percipit, spiritualibus abstinens bonis jejuno corde tabescit. Qui vero Christi membris fideli incorporatur amore, non potest jejunare qui carne ipsius epulatur et sanguine. Aliter Joannes vinum et siceram non bibit, Dominus cum publicanis et peccatoribus manducat ac bibit, quia ille abstinentia meritum
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine ꝑdere dicat᷑. sicut dr̃ indurasse
cor pharaonis. ñ qued molle obduriuerit .s. quod
meritis p̃cedentibꝰ obduratũ miseri cordit eniol¬
lire noluerit. Et nos cũ ragamꝰ. nenos inducas
intẽptationẽ ꝓtinus addendo .s. lib̾a nos amalo.
manifeste docemꝰ eiꝰ inducere intẽptationẽ ñ
esse aliud quã ñlib̾are amalo. eiꝰ ꝑdere. anima ẽẽ
aꝑditione ñ siluare. Siquẽ uͦ inouet. quare dñs

Expanded text:
consuetudine perdere dicatur. Sicut dicitur indurasse consuetudine perdere dicatur. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod molle induraverit, sed quod meritis praecedentibus obduratum misericorditer emollire noluerit. Et nos cum rogamus, Ne nos inducas in tentationem , protinus addendo, Sed libera nos a malo, manifeste docemur ejus inducere in tentationem, non esse aliud quam non liberare a malo, ejusque perdere animam, esse a perditione n
Abbreviated transcription (Latin):
ens dñs calũpniã uideoꝵ. quã sibi ꝑfidã m̃te
parauerant. arguit eos. quia legis p̾cepta praua
int̾p̃tatione uiolarunt. estimando insabbato
etiã abonis oꝑib feriendũ. cũ lex amalis abstine¬
re iubeat dicens. om̃e opꝰ seruile ñ facietis in co.
id ẽ peccatũ. Om̃is enĩ qui facit peccatũ. seruus
ẽ peccati. Qm̃ p̾cepta etiã futuri seculi formã in
p̃sentib adumbrat. ubi illi qͥꝑsex huiꝰ seculi e¬
tates bona fecer̃. inseptima quiete maloꝵ tan¬
tũ modo. ñ autẽ et bonoꝵ sunt ferias habrturi.
Nã et si secularia oꝑa conquiescant. n̾ occiosus ta¬
men boni oꝑis actus ẽ indei laude quiescere.
Animã saluã facere. anꝑdere. hoc ẽ hominẽ cura¬
re annon. idem ẽ qđ pͥmiserat. bene facere anma¬
le ñ qđ ds summe bonꝰ auctor mali nobis. aut
ꝑditionis esse possit. s. qđ eiꝰ ñsaluare. scripture

Expanded text:
ens Dominus calumniam Judaeorum quam sibi perfida mente ens Dominus calumniam Judaeorum quam sibi perfida mente paraverant, arguit eos quia legis praecepta prava interpretatione violarent, aestimando in Sabbato etiam a bonis operibus feriandum, cum lex a malis abstinere jubeat dicens: Omne opus servile non facietis in eo, id est peccatum. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati. Quo praecepto etiam futuri saeculi formam in praesentibus adumbrat: ubi illi qui per sex hujus saeculi aetates bona fecerunt, in septima aetate malorum tantummodo, non autem et bonorum sunt ferias habituri. Nam etsi saecularia opera conquiescant, non otiosus tamen boni operis actus est in Dei laudibus quiescere. Animam salvam facere, an perdere? Hoc est, hominem curare, an non? Idem est quod praemiserat, Bene facere, an male? Non quod Deus summe bonus, auctor mali nobis aut perditionis esse possit, sed quod ejus non salvare Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
ne carent. quanto magis filiꝰ hominis qui uerꝰ
rex ⁊ uerꝰ sac̾dos : Et ideo dñs sabbati euulsarũ.
sabbato spicarum noxa ñ tenetur. Et introiuit
nũ genus indicat. infecunditate boni oꝑis
are factũ .s. diũi miseratione curatũ. cuiꝰ dex¬
tera q inprimo parente dũuetite arboris poma
decerperet aruerat. ꝑ redẽptoris grãm dũ inson¬
tes manus incrucis arbore tendẽt. bonoꝵ¬
oꝑum crucis suco ẽ restituta saluti. Et̃ bene
insy nagoga manꝰ erat arida. qr ubi scientiȩ
donũ maius. ibi grauiꝰ ẽ in excusabilis noxe
bati ꝗͣ indiscipulis arguebant ꝓbabili magist᷑
excusauerat exemplo. nunc ipsum obseruan¬
do magistrũ calũpniare uolunt. ut si sabba¬
tocuret trans gressionis. siñcuret crudelita¬
tis aut imbecillitatis arguent. Et uit homi¬
ni habenti manũ aridã. Surge inmediũ. Et dic̃
eis. Licet sabbatis bene facere. anmale: Preueni¬

Expanded text:
ne carent, quanto magis Filius hominis qui verus ne carent, quanto magis Filius hominis qui verus rex est et verus sacerdos, et ideo Dominus Sabbati, evulsarum sabbato spicarum noxa non tenetur? CAPUT III. num genus indicat infecunditate boni operis arefactum, sed Domini miseratione curatum. Cujus dextera quae in primo parente dum vetitae arboris poma decerperet, aruerat, per Redemptoris gratiam, dum insontes manus in crucis arbore tenderet, bonorum operum succis est restituta saluti. Et bene in synagoga manus erat arida, quia ubi scientiae donum majus, ibi gravius est inexcusabilis noxae baexcusaverat exemplo, nunc ipsum observando magistrum calumniari volunt, ut si sabbato curet, transgressionis: si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Et ait homini habenti manum aridam: Surge in medium. Et dicit eis: Si licet Sabbatis bene facere, an male? Praeveni