comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estote ad om̃s. Uidete ne quis malũ ꝓ malo alicui redoat.
Ubi incelligendum ẽ tunc potiꝰ malũ ꝓ malo reddi: si cor¬
ripiendus ñ corripiat᷑. s praua dissimulatione negligitur.
Dic̃ enĩ. Peccantes coram omĩb corripe: ut cęti timorẽ ha¬
beant. Od de his peccatis accipiendum ẽ quȩ ñ latent.
ne contra dñi sentñtiam putet᷑ locutus. Ille enĩ dic̃. Si pec¬
cauerit inte fr̾ tuus: corripe eum int̾ te & ipsũ solũ. uerũ
tam̃ & ipse seu̾itatem correptionis eo usq ꝑduc̃. ut dicat.
Si nec ȩccłam audierit: sit tͥ tanꝗͣ ethnicus & publicanꝰ.
Et quis mag̾ dilexit infirmos. ꝗͣ ille qui ꝓ om̃ĩb factꝰ ẽ
infirmus. & ꝓ om̃ib ex ipsa ẽ infirmitate crucifixus:
quȩ cum ita sint. nec gr̃a ꝓhibet correptionẽ. nec correp
tio negat grãm. Et idõ sic ẽ p̃cipienda iusticia. ut a dõ
grã qua io q̃d p̃cipitur fiat. fideli oratione poscatur.
Et hoc utrumq ita faciendũ ẽ: ut neq iusta correptio

Expanded text:
estote ad omnes. uidete, ne quis pro malo malum alicui reddat. ubi intellegendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed praua dissimulatione neglegatur. dicit enim: peccantes coram omnibus argue, ut ceteri timorem habeant. quod de his peccatis accipiendum est, quae non latent, ne contra domini sententiam putetur locutus. ille enim dicit: si peccauerit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. uerum tamen et ipse seueritatem correptionis eo usque perducit, ut dicat: si nec ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. et quis magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum tio negat gratiam: et ideo sic est praecipienda justitia, ut a Deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque justa correptio
Abbreviated transcription (Latin):
grãm suã uoluit ꝑtinere. ut homo accedat ad eũ. neq nͥ
ad grãm suã uoluit ꝑtinere. ut ñ recedat ab eo. Hanc gra¬
ciam posuit in illo. in qͦ sortẽ c̃secuti sumꝰ. p̾destinati scđm

Expanded text:
gratiam suam Deus voluit pertinere, ut homo accedat ad cum, neque nisi gratiam suam Deus voluit pertinere, ut homo accedat ad cum, neque nisi ad gratiam suam voluit pertinere, ut homo non recedat ab eo. Hanc gratiam posuit in illo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum
Abbreviated transcription (Latin):
&e dat᷑ totũ dõ. quicqͥd supplicit̾ cũ timore di pecit᷑. ipsiꝰ¬
pietate p̾stetur.Si gͥ alia docum̃ta ñ eẽnt. hec dñica ora¬
tio nob̾ adcausam gr̃ẽ quã defendimꝰ sola sufficeret. qr
nicħ nob̾ reliquit. in quo tanꝗͣ in nr̃o głemur. Siqͥdem¬
& ut ñ discedam᷑ a dõ. ñ ostendit dandum ẽẽ nͥ a dõ.
cum poscendum ostendit a dõ. Qͥ enim ñ infertur in
temptationem: ñ discedit a dõ. Non ẽ hoc omnino in
uirib lib̃i arbitrii: quales nunc sunt. fuerat in hõie
anteꝗͣ caderet. Quȩ tam̃ lib̃tas uoluntatis. in illiꝰ pͥmȩ
conditionis p̾stantia quantũ ualuerit apparuit ĩ angłliꝰ
qͥ diabolo cum suis cadente: in u̾itate steterunt: & in
securitatẽ ꝑpetuã ñ cadendi. in qua nc̃ eos ẽẽ certissimi su¬
mus ꝑuenire meruert̃. Post casum autẽ hominis. ñ nͥ ad

Expanded text:
et datur totum deo, quidquid suppliciter cum timore etet datur totum deo, quidquid suppliciter cum timore etiae: « Si ergo alia documenta non essent, haec dominica oratio nobis ad causam gratiae, quam defendimus, sola sufficeret, quia nihil nobis reliquit, in quo tanquam in nostro gloriemur. Siquidem ut non discedamus a Deo, non ostendit dandum esse nisi a Deo, cum poscendum ostendit a Deo. Qui enim non infertur in temptationem, non discedit a Deo. Non est hoc omnino in viribus liberi arbitrii, quales nunc sunt. Fuerat in homine, antequam caderet. Quae tamen libertas voluntatis in illius primae conditionis praestantia quantum valuerit, apparuit in angelis, qui diabolo cum suis cadente in veritate steterunt, et ad securitatem perpetuam non cadendi, in qua nunc eos esse certissimi sumus, pervenire meruerunt. Post casum autem hominis non nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
enim ꝓbari. Qͦd itaq dicimꝰ dõ. ne nos inferas in tẽp¬
tationẽ. quid dicimꝰ nͥ nos inferri ñ sinas: Unde sic
orant ñnulli. & legitur in codicib plurib. & hoc
sic posuit beatisimus cypͥañ. ne patiaris nos in duci
in temptationẽ. In euangłio cam̃ greco misꝗͣ inueni:
nͥ ne nos inferas in temptationẽ. Cutiores gͥ uiuimꝰ. si
tocũ d̾o damus. ñ autẽ nos illi exparte. & nob̃ ex parte
commitcimꝰ: qͥd uidit iste uen̾abilis martir. Nã cum
eundẽ locum orationis exponeret: ait pꝰ cet̾a. Quando
autẽ rogam. ne intemptationẽ ueniamꝰ. ammonem᷑
infirmitatis & inbecillitatis nr̃ȩ dũ sic rogamꝰ. nequis
se insolent̾ extollat. nequis sibi suꝑbe & arrogant̾ aliqͥo
assumat. neqͥs aut c̃fessionis aut passionis głam suã di¬
cat. cũ dñs ipse humilitatẽ docens dix̾it. uigilate & ora¬
autẽ infirma. Ut dũ p̃cedit humilis & submissa c̃fessio

Expanded text:
enim probari. Quod itaque dicimus Deo, Ne nos inferas in tenenim probari. Quod itaque dicimus Deo, Ne nos inferas in tentationem; quid dicimus, nisi, Ne nos inferri sinas? Unde sic orant nonnulli, et legitur in codicibus pluribus, et hoc sic posuit beatissimus Cyprianus: Ne patiaris nos induci in tentationem. In Evangelio tamen graeco nusquam inveni, nisi, Ne nos inferas in tentationem. Tutiores igitur vivimus, si totum Deo damus; non autem nos illi ex parte, et nobis ex parte committimus: quod vidit iste venerabilis martyr. Nam cum eumdem locum Orationis exponeret, ait post caetera: « Quando autem rogamus, ne in tentationem veniamus; admonemur infirmitatis et infirmitatis nostrae, dum sic rogamus, ne quis se insolenter extollat, ne quis sibi superbe atque adroganter aliquid adsumat, ne quis aut confessionis aut passionis gloriam suam ducat, cum dominus ipse humilitatem docens dixerit: \'uigilate et oraest, caro autem infirma\', ut, dum praecedit humilis et summissa confessio
Abbreviated transcription (Latin):
ne multa cominemorẽ. cum uob̃ plura fortassis occur¬
rant: ñ frustra dr ne nos inferas in temptationẽ. Nã
quisqͥs in temptationẽ ñ infertur: ꝓfecto nec in tẽpta¬
tionẽ suȩ malȩ uoluntatis infertur. Et qui in tẽpta¬
tionẽ suȩ malȩ uoluntatis ñ infertur: innullã pror¬
sus infertur. Unusquisq enim temptat᷑ ut scriptũ
ẽ. a c̃cupscentia sua abstractꝰ & illectꝰ. Ds̃ autẽ nemi¬
nẽ temptat: temptatione scilicet noxia. Nam ẽ &
utilis quando ñ decipimur: uł opprimimur. s ꝓba¬
mur. scđm qͦd dictum ẽ. proba me dñe. & tẽpta me.
Illa gͦ noxia temptatione quã significat apłs dicens.
ne forte temptau̾it uos qui temptat. & inanis sit labor
ur : đs ut dixi neminẽ temptat. hoc ẽ neminẽ infert
uł inducit intemptationẽ. Nam temptari. & in tẽpta¬
tionẽ ñ inferri: ñ ẽ malũ. Immo &̃ bonum ẽ. hoc ẽ

Expanded text:
ne multa commemorem, cum vobis plura fortassis occurne multa commemorem, cum vobis plura fortassis occurrant, non frustra dicitur, Ne nos inferas in tentationem. Nam quisquis in tentationem non infertur, profecto nec in tentationem suae malae voluntatis infertur: et qui in tentationem suae malae voluntatis non infertur, in nullam prorsus infertur. Unusquisque enim tentatur, ut scriptum est, a concupiscentia sua abstractus et illectus: Deus autem neminem tentat ; tentatione scilicet noxia. Nam est et utilis, qua non decipimur vel opprimimur, sed probamur, secundum quod dictum est, Proba me, Domine, et tenta me . Illa ergo noxia tentatione, quam significat Apostolus, dicens, Ne forte tentaverit vos qui tentat, et inanis sit labor noster , Deus, ut dixi, neminem tentat, hoc est, neminem infert vel inducit in tentationem. Nam tentari et in tentationem non inf
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd a se posci imꝑauit. Hoc certe qui sapit: ñ dico desipit.
s insanit. Imꝑauit autẽ d̾s. ut ei scĩ qꝰ dicant orantes.
ne nos inferas intemptationẽ. Qsquis gͥ exauditur
hoc poscens. ñ infertur in contumaciȩ temptationẽ.
qua possit uł dignus sit ꝑseuerantiã sc̃itatis amitt̾e.
At enim uoluntate sua quisq deserit d̾m: ut m̾ito¬
deserat᷑ a dõ. Quis hoc negau̾it: S idõ petimꝰ ne infe-¬
ramur intempcationẽ: ut hoc ñ fiat. Et si exaudim᷑
utiq ñ fit: quia ds ñ ꝑmitcit ut fiat. Hicħ eiim fit.
nͥ qͦd ipse facit: aut fieri ipse ꝑmittit. Potens gͦ ẽ & a
malo in bonum flectere uoluntates. & in lapsum pronas
conu̾tere ac dirigere in sibi placitum gressum. cui non
frustra đr. D̾s tu conu̾tens uiuificabis nos. Non frustra
đr: ne des ad mouendum pedẽ in eũ. Non frustra dr̃.
ne tradas ine dñe a desidio meo peccatori. Postremo

Expanded text:
quod a se posci imperavit. Hoc certe qui sapit, non dico desipit, quod a se posci imperavit. Hoc certe qui sapit, non dico desipit, sed insanit. Imperavit autem Deus, ut ei sancti ejus dicant orantes, Ne inferas nos in tentationem. Quisquis igitur exauditur hoc poscens, non iqua possit vel dignus sit perseverantiam sanctitatis amittere. At enim voluntate sua quisque deserit Deum, ut mdeseratur a Deo. » Quis hoc negaverit? Sed ideo petimus ne inferamur in tentationem, ut hoc non fiat. Et si exaudimur, utique non fit; quia Deus non permittit ut fiat. Nihil enim fit, nisi quod aut ipse facit, aut fieri ipse permittit. Potens ergo est, et a malo in bonum flectere voluntates, et in lapsum pronas convertere, ac dirigere in sibi placitum gressum. Cui non frustra dicitur, Deus, tu convertens vivificabis nos : non frustra dicitur, Ne des ad movendum pedem meum : non frustra dicitur, Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori : postremo,
Abbreviated transcription (Latin):
plicit̾ emereri pot̾: s cum datum fuerit. amitti con-¬
tumacit̾ ñ pot᷑. Cum enim ꝑseuerauerit quisq usq
in finem: neq hoc donum potest amittere. nec alia
quȩ poterat ante finem. Quomͦ enĩ potest amitti ꝑ
qͥb fit ut ñ amittat᷑ ct̃ qͦs posset amitai: s ne fortẽ
dicatur usq infinem ꝑseuerantiã ñ amitci quidẽ cũ
data fuerit. idest cum ꝑseueratum fuerit. usq in finẽ.
s tc̃ amita qͦdammͦ quando agit bona ꝑ c̃tumaciam
ut ad eam ꝑuenire ñ possit. sic̃ dicimꝰ hominẽ qͥ ñ ꝑse¬
uerauerit usq in finem amisisse uitã ȩt̾nam. uł regnũ¬
dĩ. ñ qͦd iam acceꝑat & habebat. s qͦd acciꝑet & hab̾et.
si ꝑseuerasser: uerborũ controu̾sias auferamus. & ñ nul¬
la &̃ quȩ ñ habentur s habenda sꝑantur: posse dicamꝰ
amitti. Dicat michi quisqͥs audet. utrũ ds dare ñ possit

Expanded text:
pliciter emereri potest: sed cum datum fuerit, amitti conpliciter emereri potest: sed cum datum fuerit, amitti contumaciter non potest. Cum enim perseveraverit quisque usque in finem, neque hoc donum potest amittere, nec alia quae poterat ante finem. Quomodo igitur potest amitti, per quod fit ut non amittatur etiam quod posset amitti? 11. Sed ne forte dicatur, usque in finem perseverantiam non amitti quidem, cum data fuerit, id est, cum perseveratum fuerit usque in finem: sed tunc amitti quodam modo, quando agit homo per contumaciam, ut ad eam pervenire non possit: sicut dicimus hominem, qui non perseveraverit usque in finem, amisisse vitam aeternamDei; non quod jam acceperat et habebat, sed quod acciperet et haberet, si perseverasset: verborum controversias auferamus, et nonnulla etiam quae non habentur, sed habenda sperantur, posse dicamus amitti. Dicat mihi quisquis audet, utrum Deus dare non possit,
Abbreviated transcription (Latin):
amitti c̃cumacit̾ possit. Ubi quid dicant: parũ diligen¬
ter attendunt. De illa enim ꝑseuerantia loquim᷑: qua
ꝑ seuerat᷑ usq infinẽ. Quȩ si data ẽ : ꝑseueratum ẽ usq
in finẽ. Si autẽ ñ ẽ ꝑseueratum usq in finẽ: ñ ẽ data.
Qͦd iam & suꝑiꝰ satis egimus. Hon itaq dicant homines
ꝑseuerantiam cuiꝗͣ datã usq in finẽ. nͥ cum ipse uen̾it
finis: & ꝑseuerasse cui data ẽ: reꝑtꝰ fuerit usq in finẽ.
Diciius quippe castum quẽ nouimꝰ castum: siue sit
siue ñ sit in eadẽ castitate mansurꝰ. Et siquid aliud
diuini muneris habeat. qͦd teneri & amitti pot᷑: dicimꝰ
eum hab̃̾e ꝙͣ duicũq hab&e: & si amiserit dicimꝰ habuiᷤ¬
rat usq infinem: multi eam possunt hab̃e. nullus
amittere. Heq enum metuendum ẽ. ne forte cũ ꝑseue¬
rauerit homo usq infinẽ. aliqua in eo mala uoluntas
oriatur. ne ꝑseueret usq infinẽ. Hoc gͦ dĩ donum sup¬

Expanded text:
amitti contumaciter possit » . Ubi quid dicant, parum diligenter attendunt. De illa enim perseverantia loquimur, qua perseveratur usque in finem: quae si data est, perseveratum est usque in finem; si autem non est perseveratum usque in finem, non est data; quod jam et superius satis egimus . Non itaque dicant homines, perseverantiam cuiquam datam usque in finem, nisi cum ipse venerit finis, et perseverasse, cui data est, repertus fuerit usque in finem. Dicimus quippe castum quem novimus castum, sive sit, sive non sit in eadem castitate mansurus; et si quid aliud divini muneris habeat, quod teneri et amitti potest, dicimus eum habere quamdiucumque habet; et si amiserit, dicimus habuisrat usque in finem; multi eam possunt habere, nullus amittere. Neque enim metuendum est, ne forte cum perseveraverit homo usque in finem, aliqua in eo mala voluntas oriatur, ne perseveret usque in finem. Hoc ergo Dei donum sup
Abbreviated transcription (Latin):
cui p̾dicamus ñ ẽ filiꝰ pacis ignorantib nob̃. Ad nos enĩ
reu̾tetur id est nob̾ ꝓdit ista p̾dicatio: ñ & illi. Si autẽ suꝑ
ui futuri sint nescientes. om̃s quib p̃dicamus hanc
pacem saluos fieri uelle ds iubet. & ipse hoc in nob oꝑat᷑¬

Expanded text:
cui praedicamus, non est filius pacis, ignorantibus nobis: ad nos enim cui praedicamus, non est filius pacis, ignorantibus nobis: ad nos enim revertetur, id est, nobis proderit ista praedicatio, non et illi; si autem super nos qui salvi futuri sint nescientes, omnes quibus praedicamus hanc pacem salvos fieri velle Deus jubet, et ipse in nob
Abbreviated transcription (Latin):
ic domui. Et si ibi fuerit filius pacis: requiescet suꝑillã
pax ura Sin autẽ: ad uos reu̾tetur. Cũ hanc euangłiran
pacem de quib p̃dictum ẽ. qͣspeciosi pedes eorũ qui pacẽ¬
annuntiant: qͥ annuntiant bona. Nob̾ qͥdem tc̃ incip̃ eẽ
quisq filiꝰ pacis. cum obedierit & credid̾it huic euangłio.
& ex fide iustificat᷑. pacem ad đ̾m hab̾e ceꝑit. Scđm p̃de
stinationem autem di:iam filius pacis erat. Neq enĩ dic¬
tum ẽ. suꝑ quẽ requieuerit pax ur̃a fiet filius pacis. s uͥ
tuerit inquit filiꝰ pacis. requiescet suꝑ illam domũ pax
ur̃ã. Iam gͦ & anteꝗͣ illi annuntiaret᷑ hȩc pax. filtꝰ pacis
ibi erat: sicut eum nouerat atq p̃scierat ñ euangłista
s d̾s. Ad nos gͦ qui nescimus quisnã sit filiꝰ pacis aut
ñ sit ꝑtinet nullum exceptum facere. nullumq discer¬
nere. s uelle om̃s saluos fieri. quib p̃dicamus hanc pa¬
cem. Neq enim metuendum ẽ ne ꝑdamus cam: Si ille

Expanded text:
i fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur . Cum hanc evangelizant pacem, de quibus praedictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! nobis quidem tunc incipit esse quisque filius pacis, cum obedierit et crediderit huic Evangelio, et ex fide justificatus pacem ad Deum habere coepestinationem autem Dei, jam filius pacis erat. Neque enim dictum est, super quem requieverit pax vestra, fiet filius pacis: sed Ubi fuerit, inquit, filius pacis, requiescet super illam domum pax vestra. Jam ergo et antequam illi annuntiaretur haec pax, filius pacis ibi erat, sicut eum noverat atque praescierat non evangelista, sed Deus. Ad nos ergo qui nescimus quisnam sit filius pacis, aut non sit, pertinet nullum exceptum facere, nullumque discernere; sed velle omnes salvos fieri, quibus praedicamus hanc pacem. Neque enim metuendum est ne perdamus eam, si ille
Abbreviated transcription (Latin):
unde ñ faciebatis. & dabo carneum unde faciatis: Et hoc
qͥo ẽ. nͥ auferam cordurum. unde ñ faciebatis. & aabo cor
obediens unde faciatis: Iule fac̃ ut faciamꝰ: cui dic̃ hõ.

Expanded text:
unde non faciebatis, et dabo cor carneum unde faciatis? Et hoc unde non faciebatis, et dabo cor carneum unde faciatis? Et hoc quid est nisi, Auferam cor durum unde non faciebatis, et dabo cor obediens unde faciatis? Ille facit ut faciamus, cui dicit homo: «
Abbreviated transcription (Latin):
data. Quare sequit᷑ & dic̃. c̃cupiscentiam au̾te aincꝰ Contra
lixuriã ds ꝗͣ multa mandauit: faciat ea. qr si uoluerit
c̃seruabit mandata. Qdẽ qͦd clamat ad dm̃. uentris appe¬
titio & c̃cubitꝰ ne apprehendat me: Si hec ei in p̾senti dice¬
remus: rectissime nob responder&e & diceret. Ex ista oratiõe
mea qua hec adno peto. intelligite quom dyxim. si uolue¬
ẽ ut uelimꝰ tantũ. quantũ suffic̃ ut uolendo faciamꝰ. Certũ
ẽ nos uelle cum uolumꝰ: s ille fac̃ ut uelimꝰ bonũ de quo
dictum ẽ qͦd paulo ante posui. qͦd p̃parat᷑ uoluntas a dño.
Deqͥ dictum ẽ. Adño gressus hominis dirigent᷑: & uiã eius
uolet. De qͥ diccum ẽ. Dz̃ ẽ qͥ oꝑat᷑ in uob̾ & uelle. Certũ ẽ nos
face cũ facimꝰ: s ille fac̃ ut faciamꝰ. p̃bendo uires efficacissi¬
faciatis: quid aliud dic̃. nͥ auferam auob̃ cor lapideum

Expanded text:
data. quare sequitur et dicit: concupiscentiam auerte a me? contra data. quare sequitur et dicit: concupiscentiam auerte a me? contra luxuriam deus quam multa mandauit. faciat ea, quia, si uoluerit, conseruabit mandata. quid est, quod clamat ad deum: uentris appetitio et concubitus ne apprehendat me? si haec ei in praesenti diceremus, rectissime nobis responderet et diceret: ex ista oratione mea, qua haec a domino peto, intellegite quomodo dixerim: si uolueest, ut tantum uelimus, quantum sufficit, ut uolendo faciamus. certum est nos uelle, cum uolumus; sed ille facit, ut uelimus, de quo dictum est, ut paulo ante posui, quod praeparatur uoluntas a domino, de quo dictum est: a domino gressus hominis dirigentur, et uiam eius uolet, de quo dictum est: qui operatur in uobis et uelle. certum est nos facere, cum facimus; sed ille facit, ut faciamus, praebendo uires efficacissifaciatis, » quid aliud dicit nisi, Auferam a vobis cor lapideum
Abbreviated transcription (Latin):
unpetrat: qͦd lex imꝑat. Deniq ipse qui dix̃. si uolueris
c̃seruabis mandata: in eode libro eccłastico aliquanto p̾
dic̃. Qs dabit in ore meo custodiam. & suꝑ labia mea sig¬
naculum astutum. ne forte cadam ab eo. & lingua mea
ꝑdat me ÷ lam certe mandata acceꝑat: cohibe linguam
tuã amalo: &e labia tua ne loquant᷑ dolum. Cũ gͦ uerũ
sit qͦd dix̃. si uolueris c̃seruabis mandata. quare querit
in ore suo dari custodiã similis ei qui dic̃ in psalmo. pone
dñe custodiã ori meo: Non enim suffic̃ mandatũ dĩ &
uoluntas sua: quandoqͥdẽ si uoluerit c̃seruabit mandata. quã
multa dĩ mandata st̃ contra suꝑbiã: iã nouit ea: si uoluerit
c̃seruabit ea. Quare gͦ paulopꝰ dic̃. dñe pat̾ & ds uitȩ meȩ :
elationẽ oculoꝵ ne dederis mͥ: Iam dix̾at ei lex : ñ c̃cupi¬
sces. Uelit gͦ & faciat qͦd iubet᷑: qm̃ si uoluerit c̃seruabit man¬

Expanded text:
impetrat quod lex imperat. denique ipse qui dixit: si uolueris, impetrat quod lex imperat. denique ipse qui dixit: si uolueris, conseruabis mandata, in eodem libro Ecclesiastico aliquanto post dicit: quis dabit in ore meo custodiam, et super labia mea signaculum astutum, ne forte cadam ab eo, et lingua mea perdat me? iam certe mandata acceperat: cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. cum ergo uerum sit quod dixit: si uolueris, conseruabiin ore suo dari custodiam; similis ei qui dicit in Psalmo, Pone, Domine, custodiam ori meo ? Quare non ei sufficit mandatum Dei et voluntas sua; quandoquidem si voluerit, conservabit mandata? Quam multa Dei mandata sunt contra superbiam: jam novit ea; si voluerit, conservabit ea. Quare ergo paulo post dicit, Domine Pater et Deus vitae meae, elationem oculorum ne dederis mihi? iam dixerat ei lex: non concupisces; uelit ergo et faciat quod iubetur, quoniam, si uoluerit, conseruabit man
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hanc fit ut sit homo uoluntatis bonȩ. qui priꝰ fuit uo¬
luntatis malȩ. ẜ hanc &̃ fit ut ipsa bona uoluntas que
iam ẽe cepit augeatur. & tam magna fiat. ut possit im¬
plere diuina mandata quȩ uoluerit. cum ualde ꝑfecteq
uoluerit. Ad hoc enim ualet qͦd scriptum ẽ. si uolueris
conseruabis mandata. ut homo qui uoluerit & ñ potu¬
erit. ñ dum se plene uelle cognoscat: & oret ut habeat
tantam uoluntatẽ: quanta sufficit ad implenda man-¬
data. Sic quippe adinuat᷑: ut faciat qͦd iubet᷑. Tunc enĩ
utile ẽ uelle cum possumꝰ: & tc̃ utile ẽ posse cũ uolumus.
Nã quid ꝓdest. si qͦd ñ possumꝰ uolumꝰ: aut qͦd possumꝰ nolu¬
mͦ: Magnum aliqͥd se scite pelagiam putant: quando di¬
cunt ñ iuberet ds. qͦd sciret ñ posse ab homine fieri. Qis
hoc nesciat: S ido iub& aliqua quȩ ñ possumꝰ: ut noueri¬
in qͥd ab illo pet̾e debeamꝰ. Ipsa ẽ enim fides quȩ orando

Expanded text:
per hanc fit, ut sit homo uoluntatis bonae, qui prius fuit uoper hanc fit, ut sit homo uoluntatis bonae, qui prius fuit uoluntatis malae. per hanc etiam fit, ut ipsa bona uoluntas, quae iam esse coepit, augeatur et tam magna fiat, ut possit implere diuina mandata, cum uoluerit, cum ualde perfecteque uoluerit. ad hoc enim ualet quod scriptum est: si uolueris, conseruabis mandata, ut homo, qui uoluerit et non potuerit, nondum se plene uelle cognoscat et oret, ut habeat tantam uoluntatem, quanta sufficit ad implenda mandata. sic quippe adiuuatur, ut faciat quod iubetur. tunc enim utile est uelle, cum possumus, et tunc utile est posse, cum uolumus. nam quid prodest, si quod non possumus uolumus aut quod possumus nolumus? Magnum aliquid se scire Pelagiani putant, quando dicunt: "non iuberet deus quod sciret non posse ab homine fieri". quis hoc nesciat ? et ideo iubet aliqua, quae non possumus, ut nouerimus quid ab illo petere debeamus. ipsa est enim fides, quae orando
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ gͦ qͦd oramus in oratione diiica dicentes: scificet᷑
nomen tuum. ut scificetur in hominib qͦd ꝑ se ipsum
uum. & sp̃m nouum. & facite omĩa mandata mea.
mus eum dicere conu̾timini & uiuetis: cui đr conu̾te¬
nos ds̃. Meminerimꝰ d̾m dic̾e ꝓicite a uob om̃s impietates
uras: cum ipse iustificet impium. Maninerimꝰ ipsum
dr̃e. facite uob̃ cor nouũ & sp̃m nouum: qui dic̃ dabo
uob̾ cornouũ. & sp̃m nouũ dabo uob̃. Quomͦ gͦ qͦd dic̃
facite uob. hoc dic̃ dabo uob̃: Quare iubet si ipse daturꝰ
ẽs Quare dat si homo facturꝰ ẽ. nͥ quia dat qͦd iubet cum
adiuuat ut faciat cui iub&ꝰ Semꝑ ẽ autẽ in nob̃ uolun¬
tas lib̾a: s ñ semꝑ c̃ bona. Aut enim aiusticia lib̃̾a ẽ. quan¬
do seruit peccato. & tunc ẽ mala: aut a peccato lib̃̾a ẽ quan¬
do seruit iusticiȩ. & tunc ẽ bona. Grã uͦ di semꝑ ẽ bona. &

Expanded text:
Hoc est ergo quod oramus in oratione dominica, dicentes, Sanctificetur Hoc est ergo quod oramus in oratione dominica, dicentes, Sanctificetur nomen tuum : ut sanctificetur in hominibus, quod per seipsum vum et spiritum novum, et facite omnia mandata mea. mus eum dicere: et conuertimini et uiuetis, cui dicitur conuertenos, deus. meminerimus deum dicere: proicite a uobis omnes impietates uestras, cum ipse iustificet impium. meminerimus ipsum dicere: facite uobis cor nouum et spiritum nouum, qui dicit: dabo uobis cor nouum, et spiritum nouum dabo uobis. quomodo ergo quod dicit: facite uobis, hoc dicit: dabo uobis? quare iubet, si ipse daturus est? quare dat, si homo facturas:; est, nisi quia dat quod iubet, cum adiuuat, ut faciat cui iubet? semper est autem in nobis uoluntas libera, sed non semper est bona. aut enim a iustitia libera est, quando seruit peccato, et tunc est mala; aut a peccato libera est, quando seruit iustitiae, et tunc est bona. gratia uero dei semper est bona et
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis. Et faciam ut in iustificationib meis ambuleti
& iudicia mea obseruetis & faciatis. Qis ita sit cecus¬
ut ñ uideat. quis ita lapideus ut ñ sentiat istã gram
ñ scd̃m merita bonȩ uoluntatis oari. dño dicente atq
testante. ego facio dom̃ isrł. s ꝓpt̾ nomen meũ scm ÷
Quare enim dix̃ ego facio. s ꝓpt̾ nomen incũ scm. nͥ ne
illi putarent ꝓpt̾ bona m̾ita sua fieri: Qod ñ erubescunt
dicere pelagiani. Non solum autẽ bona merita eor̃ nulla.
uerũ &̃ mala m̾ita p̃cessisse demonstrat dicendo. s ꝓpter
nomen meũ sc̃m qͦd ꝓfanastis ingñtib. Qͥs ñ uideat hor¬
ipsum nom̃ meum inquit qͦd ꝓfanastis uos: ego faciam
uos bonos. ñ propt̾ uos. Et sc̃ificabo inquit nom̃ meũ
magnũ. qͦd ꝓfanatum ẽ in gentib: qͥd ꝓfanatũ ẽ in me¬
dio corũ. Sc̃ificare se dic̃ nom̃ suum: qͦs suꝑiꝰ dix̾at sc̃m.

Expanded text:
in uobis et faciam, ut in iustificationibus meis ambuletis in uobis et faciam, ut in iustificationibus meis ambuletis et iudicia meaobseruetisetfaciatis. et post ut non videat; quis ita lapideus, ut non sentiat, istam gratiam, non secundum merita bonae voluntatis dari, Domino dicente atque testante, Ego facio, domus Israel, sed propter nomen meum sanctum? Quare enim dixit, Ego facio, sed propter nomen meum sanctum; nisi ne illi putarent propter bona merita sua fieri, quod non erubescunt dicere Pelagiani? non solum autem bona merita eorum nulla, verum etiam mala merita praecessisse demonstrat, dicendo, sed propter nomen meum sanctum, quod profanastis in gentibus. Quis non videat horipsum nomen meum, inquit, quod profanastis vos, ego faciam vos bonos, non propter vos: et sanctificabo, inquit, nomen meum magnum, quod profanatum est in gentibus, quod profanastis in medio eorum. Sanctificare se dicit nomen suum, quod superius dixerat sanctum.
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo cor lapideum. qnqͥdem ipsum cor lapideum ñ sig¬
nificat nͥ durissimã uoluntatem. & adu̾sum dm̃ omĩ¬
no inflexibilẽ: bi enim p̃cedit bona uoluntas:. iã ñ
ẽ utiq cor lapideum. Nam & alio loco ꝑ eundẽ ꝓpħam
ds manifestissime ostñdit. ñ ꝓpt̾ eorũ aliqua bona me¬
rita. s propt̾ nomen suũ ista facere uͥ ait. Non ꝓpt̾ uos¬
ego facio domus isrł. s ꝓpt̾ nomen meũ sc̃m qͦ ꝓpha¬
nastis ingñtib. quo intrastis illuc. Et scĩficabo nom̃
meũ magnũ qͦd ꝓfanatum ẽ in gñtib. qͦ ꝓfanastis
in medio eoꝵ: & scient gentes qr ego sum dñs. dic̃ ado
& accipiã uos de gentib. & c̃gregabo uos ex omĩb t̾ris. &
inducam uos in t̾ram urãm. & asꝑgam uos aqua mun¬
da. & mundabimini ab om̃ib inmunditiis ur̃is.⁊ ab¬
& sp̃m nouũ dabo in uob. Et auferetur cor lapideũ de
carne ur̃a. & dabo uobis cor carneum. & sp̃m meũ dabo

Expanded text:
ab eo cor lapideum: quandoquidem ipsum cor lapideum non sigab eo cor lapideum: quandoquidem ipsum cor lapideum non significat nisi durissimam voluntatem et adversus Deum omnino inflexibilem? Ubi enim praecedit best utique cor lapideum. 30. Nam et alio loco per eumdem prophetam Deus manifestissime ostendit, non propter eorum aliqua bona merita, sed propter nomen suum ista facere, ubi ait: Ego facio, domus Israel: sed propter nomen meum sanctum quod profanastis in gentibus, quo intrastis illuc: et sanctificabo nomen meum magnum quod profanatum est in gentibus, quod profanastis in medio eorum; et scient genteet accipiam uos de gentibus et congregabo uos ex omnibus terris et inducam uos in terram uestram. et adspergam uos aqua mundam et mundabimini ab omnibus inmunditiis ueset spiritum nouum dabo in uobis; et auferetur cor lapideum de carne uestra, et dabo uobis cor carneum. et spiritum meum dabo
Abbreviated transcription (Latin):
aẽ cordis auferre: ñ diceret ꝑ propħam. Auferã ab eis cor
lapideum: & dabo eis cor carneum. Qd de nouo testam̃¬
to fuisse p̃dictum: satis apłs ostendit uͥ ait. E pła nr̃a
uos estis. scripta ñ atram̃to: s spu di uiui. ñ in tabulis
lapideis. s in tabulis cordis carnalib. Qd ñ id̾o dictũ pu¬
temus ut carnalit̾ uiuant. qui debent sp̃italit̾ uiuere:
s qr lapis sine sensu ẽ. cui comparatum ẽ cordurũ. cuinͥ
carni sentienti cor intelligens debuit comparariꝰ Sic enĩ
hoc dr ꝑ ezechielẽ ꝓpħam. Et dabo eis inquit cor aliud:
& sp̃m nouum dabo eis. Et euellam cor lapideum de
carne ecorum. & dabo eis cor carneum. ut in p̃ceptis meiᷤ
ambulent. & iustificationes meas obseruent. & faciant
eas. ⁊ erunt mͥ in popłm. ⁊ ego ero illis in dm̃. dic̃ dñs.
Numqͥd gͦ possumus nͥ absurdissime dr̃e. bonum me¬
ritum bonȩ uoluntatis in homine p̃cessisse. ut auelleret᷑

Expanded text:
duritiam cordis auferre, non diceret per prophetam: Auferam ab eis cor lapideum, et dabo eis cor carneum. Quod de novo Testamento fuisse praedictum, satis Apostolus ostendit, ubi ait: Epistola nostra vos estis, scripta non atramento, sed spiritu Dei vivi; non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Quod non ideo dictum putemus, ut carnaliter vivant qui debent spiritualiter vivere: sed, quia lapis sine sensu est, cui comparatum est cor durum, cui nisi carni sentienti cor intelligens debuit comparari? Sic enim hoc dicitur per Ezechielem prophetam: Et dabo eis, inquit, cor aliud, m nouum dabo eis et euellam coreorum la pideum de carneeorum et dabo eis cor carneum, ut in praeceptis meis ambulent et iustificationes meas obseruent et facianteas: et erunt mihi in populum, et ego ero eis in Deum, dicit Dominus . Numquid ergo possumus nisi absurdissime dicere, bonum meritum bonae voluntatis in homine praecessisse, ut evelleretur
Abbreviated transcription (Latin):
significat ñ suꝑbiant. s humiles sint: unde alibi dic̃
ñ alta sapientes. s humilib c̃sentientes. Exultent dõ. s
cum tremore. in nullo gloriantes. quando nr̃m nich̃ẽ ut
iam ambulare ceꝑunt. dum sͥ hoc ipsum assignant qͥd
in ea sunt. His u̾bis usus ẽ & apłs. ubi ait. Cun timore e
tremore urãm ipsorum salutem oꝑamini. Et ostendens
quare cum tumore & tremore: ds ẽ enim inquit qui oꝑit᷑
in uob̃ & uelle & oꝑari ꝓ bona uoluntate. Non enĩ habenat

Expanded text:
significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes : exsultent Deo, sed cum tremore; in nullo gloriantes, quando nostrum nihil sit; ut jam ambulare coeperunt, dum sibi hoc ipsum assignant quod in ea sunt. His verbis usus est Apostolus, ubi ait: « Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini , » et ostendens quare cum timore et tremore. « Deus est » enim, inquit, « qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate . »
Abbreviated transcription (Latin):
datur &̃ ꝑseuerantia in bono. usq in finem. Neq enĩ dat᷑
nͥ cis qui ñ ꝑibunt: q̃m qui ñ ꝑseuerant ꝑibunt. Calib
d̃s diligentib eum: omĩa cooꝑat᷑ in bonum. Usq. adeo pror¬
sus omĩa: ut &̃ siqui eorum deuiant & exorbitant. &ẽ hoc
ipsum eis faciat ꝓficere in bonum. qr humiliores redeunt
atq doctiores. Discunt enim in ipsa uita iusta cum tremo¬
re se exultare debe. ñ sͥ arrogando tanꝗͣ de sua uirtute fi¬
dutiam ꝑmanendi. nec dicendo in abundantia sua. non
mouebor inȩt̾nũ. Propt̾ qͦd eis dr. Seruite d̾no intimore
& exultate ei cũ tremore. nequando irascat᷑ dñs. & ꝑeatis
de uia iusta. Neq enim ait. & ñ ueniatis ad uiam iustã
s ne ꝑeatis inquit de uia iusta. Qd ostendens. nͥ eos eẽ
commonitos qui iam ambulant in uia iusta. ut inti¬
more d̾o seruiant. idest ñ altum sapiant. s timeant. qͦd

Expanded text:
datur etiam perseverantia in bono usque in finem. Neque enim datur, datur etiam perseverantia in bono usque in finem. Neque enim datur,  eis qui non peribunt; quoniam qui non perseverant peribunt. 24. Talibus Deus diligentibus eum omnia cooperatur in bonum; usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum, quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Non movebimur in aeternum. Propter quod eis dicitur, Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremoreenim ait, Et non veniatis ad viam justam; sed, ne pereatis, inquit, de via justa: quid ostendens, nisi eos esse commonitos, qui jam ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed timeant ? quod
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit. iustificauit: qm̃ & om̃s iã p̾sciti ac p̃destinati st̃.
& multi iam uocati atq iustificati. Qd autẽ posuit in
fine. illos & glorificauit: siqͥdem illa gła ẽ hic intelli¬
genda. de qua idem dic̃. cum xp̃c apparuerit uita ur̃a
tunc & uos cum illo apparebitis in gła: ñdum factum ẽ
Quamuis & illa duo idest uocauit & iustificauit. ñ in
omnib facta sint. de quib dicta sunt. Adhuc enun
usq in finem scł̃i multi uocandi & iustificandi st̃. Et
tam̃ u̾ba p̃teriti temporis posuit de reb &̃ futuris. cãꝗͣ
iã fecerit d̾s quȩ iã ut fierent ex ęt̾nitate disposuit. Idõ de
illo dic̃ & ꝓpħa ssaias. Qͥ fec̃ quȩ futura sc̃. Qͥ cũq gͦ in di ꝓ¬
uidentissima dispositione p̃sciti. p̃destinati. uocati. iustifi¬
cati. glorificati sunt: ñ dico &ẽ ñdum renati. s &̃ ñdũ nati
iam filii di sunt. &e omnino ꝑire ñ possunt. Hi uere ueni¬
unt ad xp̃m. quia ita ueniunt quomͦ ipse dic̃. Om̃c quod

Expanded text:
am et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati: quod autem posuit in fine, illos et glorificavit siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos cum illo apparebitis in gloria , nondum factum est. Quamvis et illa duo, id est, vocavit et justificavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicidentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificati sunt, non dico etiam nondum renati, sed etiam nondum nati, jam filii Dei sunt et omnino perire non possunt. Hi vero venient ad Christum, quia ita
Abbreviated transcription (Latin):
debemiis intelligere electos ꝑ miscd̃iam: illum ꝑ udiciũ.
Illos gͦ elegit ad optinendum regnum suum: illũ ad effun¬
dendum sanguinem suũ. Merito sequit᷑ uox: ad regnum
electorum. Si d̾s ꝓ nob̃ quis contra nos: & filio ꝓpͥo ñ pe¬

Expanded text:
debemus intelligere electos per misericordiam, illum per judicium; debemus intelligere electos per misericordiam, illum per judicium; illos ad obtinendum regnum suum, illum ad fundendum sanguinem suum. 15. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio prop
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missis. subdidit. Qos autẽ p̾destinauit: illos & uocauit. fos
itaq uult intelligi: qͦs scđ̃m ꝓpositum uocauit. ne putent᷑ ĩ
eis eẽ aliqui uocati & ñ electi: ꝓpt̾ illã dñicam sentñtiam.
multi uocati. pauci electi. Q cumq enim electi. sine dubio
&̃ uocati. ñ aut̃ quicumq uocati. c̃saruent̾ electi. Illi gͦ elecci
ut sepe dictum ẽ: qui scdm ꝓpositũ uocati. qͥ &̃ p̃destinati¬
atq p̃sciti. horum si quisq̃ ꝑit : falit᷑ di. s nemo eoꝵ pit:
quia ñ fallit᷑ cd̾s. horum si quisꝗ̃ ꝑit: uicio humano uin¬
citur ds. S nemo eorum ꝑit: quia nulla re uincit᷑ ds. Elac¬
ti autẽ sunt ad regnandum cum xp̃o: ñ quom̃ elect̾ c̃ uidaᷤᷤ
ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus ẽ. qui nouit
bene uti ã malis. ut & ꝑ opꝰ eiꝰ dampnabile. illuo ꝓpt̾ q̃s ip¬
se uenerat opus uenerabile compleretur. Cũ itaq audimꝰ ñ
ne ego uos duodecim elegi. & unus ex uob̃ diabolꝰ ẽ: illos

Expanded text:
ubdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum eatque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus; sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus: sed nemo eorum perit, quia nulla re vincitur Deus. Electi enim sunt ad regnandum cum Christo, non quomodo electus Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per opus ejus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus: « nne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? illos
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝑ fidem iħu xp̃i eorum tantummͦ ẽ: quoꝵ ẽ ipsa fideᷤᷤ
Non enim omĩum ẽ fides. Deniq sic̃ eis qui uolentes in
lege iustificari a gr̃a exciderunt uerissime dic̃ si ex lege ui¬
sticia. gͦ xp̃c gratis mortuus ẽ : sic & his qui grãm quã com¬
mendat &e ꝑcipit fides xp̃i putant eẽ naturã uerissime dr̃.
si ex natura iusticia: gͦ xp̃c gratis mortuus ẽ. Iã hic enim
erat lex & ñ iustificabat: iam hic erat & natura. & ñ iusti¬
ficabat. Idõ xp̃c ñ gratis mortuus ẽ: ut & lex ꝑ illum imple¬
retur qui dix̃. ñ ueni legem soluere. s implere: & natura
ꝑadam ꝑdita ꝑ illum repararet᷑ qui dix̃. uenisse se querere
& saluare qͦd ꝑierat. In quẽ uenturum antiqͥ &̃ patres
crediderant: qui diligebant dm̃. Dicunt enĩ grãm dĩ q̃
data ẽ ꝑ fidem iħu xp̃i. quȩ neq lex ẽ neq natura. ad hoc¬

Expanded text:
 fidem Jesu Christi eorum tantummodo est, quorum est ipsa fides. Non enim omnium est fides . Denique sicut eis qui volentes in lege justificari, a gratia exciderunt, verissime dicit, Si ex lege justitia, ergo Christus gratis mortuus est : sic et his qui gramendat et percipit fides Christi, putant esse naturam, verissime dicitur, Si ex natura justitia, ergo Christus gratis mortuus est. Jam hic enim erat lex, et non justificabat: jam hic erat et natura, et non justificabat: ideo Christus non gratis mortuus est, ut et lex per illum impleretur, qui dixit, Non veni solvere legem, sed implere : et natura per Adam perdita, per illum repararetur, qui dixit venisse se quaerere et salvare quod perierat ; in quem venturum antiqui etiam patres crediderant, qui diligebant Deum. 26. Dicunt etiam gratiam Dei, quae data est per fidem Jesu Christi, quae neque lex est neque natura, ad
Abbreviated transcription (Latin):
scientia eligat credituros. & dampnet incredulos. nec illos
ex oꝑib eligens. nec istos ex oꝑib dampnans. s & illorum
fidĩ prestans ut bene oꝑentur. & istorum impietatẽ dele¬
rendo obdurans ut male oꝑentur. Et iterũ in eodẽ libro
suꝑiꝰ. E quales om̃s sunt ante m̾itum: nec pot̾ in rẽb
eligit fidem. quia nͥ quisq credat. & in accipiendi uo¬
ꝑ quẽ infusa caritate bonum possit oꝑari. Hon gͦ eligit
oꝑa cuuisꝗͣ in p̃scientia quȩ ipse donaturꝰ ẽ. s fidẽ eligit
in p̃scientia. ut quẽ crediturum eẽ p̾sciuit ipsum eligeret
cui sp̃m sc̃m donaret. ut bona oꝑando ẽ uitam c̃seque

Expanded text:
aescientia eligat credituros et damnet incredulos nec illos aescientia eligat credituros et damnet incredulos nec illos ex operibus eligens nec istos ex operibus damnans sed et illorum fidei praestans, ut bene operentur, et istorum impietatem deserendo obdurans, ut male operentur;\' et iterum in eodem libro superius: \'Aequales omnes sunt ante meritum nec potest in rebus eligit fidem, quia, nisi quisque credat et in accipiendi uom sanctum. per quem infusa caritate bonum possit operari. non ergo eligit opera cuiusquam in praescientia, quae ipse donaturus est, sed fidem eligit in praescientia, ut, quem crediturum esse praesciuit, ipsum eligeret, cui spiritum sanctum daret, ut bona operando etiam aete
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatum sit: dicunt id p̃scientiȩ ẽẽ diuinȩ. ut eo tepr̃e
& ibi & illis u̾itas annuntiaret᷑ uł annuntiet᷑. quan¬
do & ubi p̃nuntiabatur ẽẽ credenda. Et hoc ñ solum¬
aliorũ catholicorum testimoniis. s ẽ scitatis tuȩ dispu-¬
tatione antiquiore se ꝓbare testant᷑. Ubi tam̃ eandẽ grãm
ñ minore u̾itatis ꝑspicuitate docueris. ut ẽ illud qͦd dix̃
scitas tua in questione contra porphirium de tempore
xp̃ianȩ religionis. tunc uoluisse hominib apparere
xp̃m. & apud cos p̃dicari doctrinam suam. quando sci¬
ebat & ubi sciebat eẽ qui in eum fuerant credituri.¬
Uł illud de libro in epła ad romanos. Dicis itaq mͥ
Qͥd adhuc conqueritur: Nam uoluntati eiꝰ quis resi¬
stit: Cui sane inquisitioni in qͥs sic respondet. ut ĩtel¬
tib patere posse pͥma m̾ita fid̃ĩ & impictatis. quomͦ d̾s pͣ¬

Expanded text:
praedicatum sit; dicunt id praescientiae esse divinae, ut eo tempore, praedicatum sit; dicunt id praescientiae esse divinae, ut eo tempore, et ibi, et illis veritas annuntiaretur, vel annuntietur, quando et ubi praenoscebatur esse credenda. Et hoc naliorum catholicorum testimoniis sed etiam sanctitatis tuae disputatione antiquiore se probare testantur, ubi tamen eandem gratiam non minore ueritatis perspicuitate docueris, ut est illud, quod dixit sanctitas tua in quaestione contra Porphyrium de tempore Christianae religionis: Tunc uoluisse hominibus apparere Christum et apud eos praedicari doctrinam suam, quando sciebat et ubi sciebat e: vel illud de libro in Epistolam ad Romanos, « Dicis itaque mihi, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit ? Cui sane inquisitioni, » inquis, « sic respondet, ut inteltibus patere posse prima merita fidei et impietatis, quo modo deus pr
Abbreviated transcription (Latin):
sua egritudine puniatur. Hec negari grãm si p̃cedere
dicat᷑ calis uoluntas quȩ tantũ medicum querat. ñ autẽ
quicꝗ̃ ipsa iã ualeat. Nam illa testimonia ut est illuo. sic̃
uniciuq partit᷑ ẽ iñsuram fidĩ. & similia ad id uolunt¬
bere: ꝗ ualere ut iuecur qui ceꝑit uelle. ñ ut &̃ donetͥ
ut uelit. reiectis ab hoc dono aliis parit̾ reis. & qui possers
similit̾ lib̾ari: si ea quȩ parit̾ indignis prestat᷑ credendi
uoluntas: &̃ ipsis similit̾ prestaret᷑. Si autẽ aiunt dicat᷑
uł talem omĩb remansisse. qua uł contempn̾e qͥs ua-¬
leat uł obedire: de compendio putant rationẽ reddi
electorum uł reiectoꝵ. in eo qͦd unicuiq m̾itũ propͥȩ
uoluntatis adiungit᷑. Cum autẽ dr̃ eis quare aliis uł
alicubi p̾dicetur uł ñ p̃dicetur. uł nc̃ p̃dicetur. quod
aliquando pene omĩb sic̃ nunc aliquib gentib non

Expanded text:
sua aegritudine puniatur. Nec negari gratiam, si praecedere sua aegritudine puniatur. Nec negari gratiam, si praecedere dicatur talis voluntas, quae tantum medicum quaerat, non autem quidquam ipsa jam valeat. Nam illa testimonia, ut est illud, Sicut unicuique partitus est mensuram fidei , et similia, ad id volunt valere, ut juvetur qui coeperit velle, non ut etiam donetur ut velit; rejectis ab hoc dono aliis pariter reis, et qui possent similiter liberari, si ea quae pariter indignis praestatur credendi voluntas, etiam ipsis similiter praestaretur. Si autem, aiunt, dicatur vel talem omnibus remansisse, qua vel contemnere quis valeat, vel obedire, de compendio putant rationem reddi electorum vel rejectorum in eo quod unicuique meritum propriae voluntatis adjungitur. 3. Cum autem dicitur eis, quare aliis vel alicubi praedicetur, vel non praedicetur vel nunc praedicetur quod aliquando pene omnibus, sicut nunc aliquibus gentibus non
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ut cum ꝓstratis. & numꝗͣ suis uirib surrecturis annun¬
tiatur obtinenoȩ salutis occasio. eo m̾ito quo uoluerint. &
crediderint a suo morbo se posse sanari. & ipsiꝰ fidĩ augm̃tũ
a totius sanitatis suȩ consequant᷑ effeccum. Ceterum ad nul¬
lum opus uł incipiendum nedũ ꝑficiendũ quẽꝗͣ sibi suf¬
ficere posse c̃sentiunt. Neq enim alicui oꝑi curationis
corum annumerandum putant. ext̾rita & supplici uo¬
luntate uinũquẽq egrotum uelle sanari. Qd enĩ dr
crede & saluus eris: unum horum exigi asserunt. aliud
offerri: ut propt̾ id qͦd exigiur si redditum fuerit. id
qd offertur deinceps tribuatur. Unde consequens pu¬
tant exhibendam ab eo fidẽ. cuius naturȩ id uolunta¬
te conditoris c̃cessum ẽ. & nullam ita deprauatã uel
extinctam putant. ut ũ debeat uł possit se uelle sa¬
nari. Propt̾ qͦd uł sanet᷑ quis a sua: uł si noluerit cũ

Expanded text:
ni, ut, cum prostratis, et nunquam suis viribus surrecturis annunni, ut, cum prostratis, et nunquam suis viribus surrecturis annuntiatur obtinendae salutis occasio, eo merito quo voluerint et crediderint, a suo morbo se posse sanari, et ipsius fidei augmentum, et totius sanitatis suae consequantur effectum. Caeterum ad nullum opus vel incipiendum, nedum perficiendum, quemquam sibi sufficere posse consentiunt: neque enim alicui operi curationis eorum annumerandum putant, exterrita et supplici voluntate unumquemque aegrotum velle sanari. Quod enim dicitur, Crede, et salvus eris; unum horum exigi asserunt, aliud offerri; ut propter id quod exigitur, si redditum fuerit, id quod offertur deinceps tribuatur. Unde consequens putant exhibendam ab eo fidem, cujus naturae id voluntate Conditoris concessum est; et nullam ita depravatam vel exstinctam putant, ut non debeat vel possit se velle sanari; propter quod vel sanetur quis a sua, vel, si noluerit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ absq ꝑiculo ignorarent᷑ ediscant: arbitror graciorẽ
fore sedulitatem nr̃ȩ relationis. quȩ dũ indicat scđ̃m quorai
ꝓsecutiones quedam adu̾santia u̾itati. ñ tam sͥ ꝗͣ illis quitur
bantur. & turbant. ꝑ consilium sc̃itatis tuȩ satagit ꝓuideti
dñe beatissime. ac toto affeccu desiderande. & multũ in xp̃o
suscipiende pat̾. Hȩc sunt itaq quȩ massiliȩ. uł &̃ aliquib
locis in gallia uentilant᷑. Nouum & inutile ẽẽ p̃dicationi.
qͦd qͥdam scđ̃m ꝓpositum eligi dicant᷑: ut io nec arripere
ualeant. nec tenere. nͥ credendi uoluntate donata. Exludi
putant omnẽ p̃dicandi uigorm: si nich qͦ ꝑ eam exettetur
in bominib remansisse dicat᷑. Consentiunt omnẽ hominẽ
in adam ꝑisse. nec in de quemq̃ posse ꝓprio arbito libati.
S id conueniens assetunt unitati. uł congruum p̃dicatio¬

Expanded text:
quae absque periculo ignorarentur, ediscant, arbitror gratiorem quae absque periculo ignorarentur, ediscant, arbitror gratiorem fore sedulitatem nostrae relationis, quae, dum indicat secundum quorundam prosecutiones quaedam aduersantia ueritati, non tam sbantur et turbant, per consilium Sanctitatis tuae satagit provideri, domine beatissime, ac toto affectu desiderande, et multum in Christo suscipiende pater. 2. Haec sunt itaque quae Massiliae, vel aliis etiam locis in Gallia ventilantur. Novum et inutile esse praedicationi quod quidam secundum propositum eligendi dicantur, ut id nec arripere valeant nec tenere, nisi credendi voluntate donata. Excludi putant omnem praedicandi vigorem, si nihil quod per eum excitetur, in hominibus remansisse dicatur. Consentiunt omnem hominem in Adam periisse, nec inde quemquam posse proprio arbitrio liberari: sed id conveniens asserunt veritati, vel congruum praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
sensum suum ꝑ litt̾as uelle c̃ferre. S quia utrum hoc fac¬
turus. aut quo fine sit facturus incertum ẽ. & omĩum
nr̃m facigatio ꝓuidente huic p̃senti scło dĩ gr̃a. in tuę
caritatis & scientiȩ uigore spirat: adde eruditionẽ humi¬
lib. adde increpationẽ suꝑbis. Hecessarium & utile ẽ ã
quȩ scripta sunt scrib̾e: ne leue existimetur qͦs ñ freq̃nt̾
arguit᷑. Sanum enim putant ẽẽ qͦd ñ dolent. nec uulnꝰ suꝑ¬
ductum cute sentiunt. S intelligant ꝑuenturũ ad sectionẽ
iħu xp̃i coronet te in omĩ tempore. & ambulantẽ de iurtu¬
te in uirtutẽ glorificet inet̾num: dñe paꝑa beatissime ĩef¬
fabilit̾ mirabilis. incomparabilit̾ honorande. p̃stantissi
multum in xp̃o suscipiendo patͥ augustino:
hylariꝰ. Si cessantib contradicentium q̃stioĩb
gratȩ sunt plerumq studiosorum inquisitiones. ut &̃ illa

Expanded text:
sensum suum per litteras uelle conferre. sed quia, utrum hoc facsensum suum per litteras uelle conferre. sed quia, utrum hoc facturus aut quo fine sit facturus, incertum est et omnium nostrum fatigatio prouidente hoc praesenti saeculo dei gratia in tuae caritatis et scientiae uigore respirat, adde eruditionem humilibus, adde increpationem superbis. necessarium et utile est etiam, quae scripta sunt, scribere, ne leue existimetur, quod non frequenter arguitur. sanum enim putant esse, quod non dolet, nec uulnus superductum cute sentiunt; sed intellegant peruenturum ad sectionem,  nostri Iesu Christi coronet te in omni tempore et ambulantem de uirtute in uirtutem glorificet in aeternum, domine papa beatissime, ineffMULTUM IN CHRISTO SUSCIPIENDO PATRI AUGUSTINO HILARIUS. Si cessantibus contradicentium quaestionibus gratae sunt plerumque studiosorum inquisitiones, ut etiam illa.