comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
compescere uos potestis. Holle compesce¬
re sine culpa erit: aut uerd compescere sinc
gła erit: Malum si comprimas tuum.
reputabitur tibi ad iusticiam. si alienum
adgłam. Qtuicũq auctor sit scandali. a
uobis om̃imodis exigitur colli: et in eolo¬
co exeusatum dicimus. si non potestis.f
non deniq ministerium est angłorũ. tolle¬
re scandala de regnodei : Si direritis qͥd
aduios: arguet uos illa sententia. Labia
sacerdotis custodia̾nt scientiam. et legem
requirunt de ore eius: angłs eñ dñ est.Si
gͦ hoc scandalum cum possitis non tollitis:
plane non impletis ministerium ur̃m.
Quodd quidem annulla sit culpa: uos iudi¬
cabitis. Ego uero ne hoc sufficere dixerim:
sinon et honorificatis. Est quoq quod
adhuc addam: nisiquia timidior sum fa¬
teor quam ꝑmisi. S tutius ad duco magi¬
strum: qui non uereatur ep̃c ep̃o nudam
dicere ueritatem. hoc ipsum inquit delie
tum est in uob̃. quod causas habetis inter¬

Expanded text:
compescere vos potestis. Nolle compescecompescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non denique ministerium est Angelorum, tollere scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3. Est quoque quod adhuc addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsutum est in vobis, quod causas habeti
Abbreviated transcription (Latin):
et emulatio: ꝗtiam olim ꝓ scĩtate et gloria
nominis ur̃i conceꝑam. Quius głe diffusũ
ciretim quaq spiritałẽ odorem. inuidia di¬
aboli int̃polatum ẽẽ uel modice: mͥ ꝓmo¬
dico non est. S neq eccłie dei: que ubiq tã
celebri gaudio in hoc meridiano lumine
exuiltare solebat. Uerum uos quantum
ꝓpriam głam contemnatis: satis apparet:
Laudo. s si nontisq ad iniuriam dei. Lau¬
do et constantiam. qua nec sũmis potesta¬
tib ceditis de iure ur̃o quod putatis. s si
non ꝑtinatius quã constantius id agi a uob̾
uideretur. Otiam głosius et certe sanctius
tiobis illatam iniuriam fortiter sustinere¬
tis: et famã tir̃am ad głam dei custodiretis.
Quam quã nescio quomodo tił conscientiã
urãm eẽ intuto confiditis. Sub hoc scanda¬
lo. Nec em̃ excusat uos. etiã si iqũepiam
alterum iure culpam refundicis. Esto
quod alius mouerit scandalum: ꝓfecto

Expanded text:
et aemulatio, quam olim pro sanctitate et gloria et aemulatio, quam olim pro sanctitate et gloria nominis vestri concircumquaque spiritualem odorem, invidia diaboli interpolatum esse vel modice, mihi pro modico non est, sed neque Ecclesiae Dei, quae ubique tam celebri gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Verum vos quantum propriam gloriam contemnatis, satis apparet. Laudo, sed si non usque ad injuriam Dei. Laudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis de jure vestro, quod putatis: sed si non pertinacius quam constantius id agi a vobis videretur. Quam gloriosius, et certe sanctius vobis illatam injuriam fortiter sustineretis, et famam vestram ad gloriam Dei custodiretis! quanquam nescio quomodo vel conscientiam vestram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto
Abbreviated transcription (Latin):
obs est caritas: et has oportet dare: et illas
non omittere. Has uobis. illas michi: et pu¬
sillis multis mei similib qui scandalitantur
Dicitis forsitan scandalum. non ẽẽ ꝑuos. Nũ¬
quid ꝓpter uos eẽ negabitis: Facile cetera
portarem: tantum tios noncẽtis in causa.
Nam inculpa dicere non audeo. Honẽ me¬
um discutere hoc: est quiquerat et iudioet.
Ue homini illi: ꝑquem scandalum uenit:
Itidicium ꝓfecto portabit: quisquis est ille
tiel illa. Oet̃m ad uos michi nunc sermo.
Sustinete modicum quid insipientie mee.
Quia semel cepi: loquar ad dñm meũ. Faci¬
am satis uelex parte zelo et affectui qui
loquitur. Non uerebor etatem. dignitate
non t̾rebor. non cunctabor. ad nom̃ grande
magistri ulgerii. Nam quo grandius no¬
men: eo grandius scandalum ꝓpterea me
ipsum transgrediar: et ero insipiens. Seni¬
orem increpabo: cp̃m arguam. Magistrũ
conabor docere: consilium dare sapienti.
Nullum p̃sũptionis gentis p̃tereat caritas

Expanded text:
ops est charitas, et has oportet dare, et illas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis forsitan scandalum non esse per vos. Numquid propter vos esse negabitis? Facile caetera portarem, tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare sapienti. Nullum praesumptionis genus praetereat charitas
Abbreviated transcription (Latin):
ut suggant mel de petra. oleumq de saxo
durissimo: butirum de armento et lac de
ouib. et ficus cum medulla tritici: et san¬
guinem uitiȩ bibant meracissimum. Et hec
terrena sunt: s celestia mercantur:
Sic itur adastra. Talib hostuis ꝓ mere¬
tur deus. Iustorum est enim regnum
celorum: qui regi terre interra uruentiũ
reddere poterunt ꝓhis terrenis uitam
et głam sempit̾nam. Misimus uob̃ ma¬
gistrum brunonem olim michi ꝑ dies
multorum indiuiduum comitem. nẽ
autem patrem multarũ quid̃ animarũ
lȩtantium in xp̃o. s egentitm in scło.
Exꝑiatur et ipse munificam manum
regis. ut augeatur numerus amicorum:
qui ipsum recipiant in et̃na tab̾nacula.
Quod illi facitis. michi facitis: quia qđ̃
illi deẽ. a me exigitur. At quia marsu¬
pium nr̃m minus sufficiens est: ad ue¬
strum sane quod aliquanto grossius
ẽẽ liquet. pauꝑem xp̃i merito destinare

Expanded text:
ut sugant mel de petra, oleumque de saxo ut sugant mel de petra, oleumque de saxo durissimo; butyrum de armento, et lac de ovibus, et ficus cum medulla tritici, et sanguinem uvae 197 bibant meracissimum. Et haec quidem terrena sunt, sed coelestia mercantur. Sic itur ad astra : talibus hostiis promeretur Deus. Istorum est enim regnum coelorum, qui regi terrae in terra viventium reddere poterunt pro his terrenis vitam et gloriam sempiternam. Misimus vobis magistrum Brunonem, olim mihi per dies multos individuum comitem, nunc autem patrem multarum quidem animarum laetantium in Christo, sed egentium in saeculo. Experiatur et ipse munificam manum regis, ut augeatur numerus amicorum, qui ipsum recipiant in aeterna tabernacula. Quod illi facitis, mihi facitis: quia quod illi deest, a me exigitur. At quia marsupium nostrum minus sufficiens est, ad vestrum sane, quod aliquando grossius esse liquet, pauperem Christi merito destinare
Abbreviated transcription (Latin):
nas et ꝑegrinos:. terun tamen ciues sanctoꝵ
et domesticos dei. Parum dixiciues: reges
stint. Ipsorum est enim regnum celorum:
itre et merito pauꝑtatis. Non decet frustra
elonginquo ẽẽ uocatos. et suis sedib exules:
inutili ꝑegrinatione uagari. Ptitas. pote¬
runt cantare canticum dñi interra aliena :
S non recte forte dixerim alienam.quȩ semi¬
nbono spontaneum expandit sinum. et p̃¬
ciosum depositum iam leto ingremio pie
fouere suscepit. Oecidit ut uideo cecidit
granũ bonum inttrram bonam. et optimã:
sꝑo in dño quod radicabit. germinabit. mul¬
tplicabitur. et referet fructum inpatien¬
tia. Porro hunc eum rege partibor: et tnus¬
petistis: fecistis quod ꝓmisistis
Qtiõs in uerbo ur̃o exposuimus. et misimus
ꝑegrinari. regia sunt liberalitate suscepti:
Occtirristis eis cum panib:eduxistis eos in
refrigerium: constituistis eos suꝑ excelsam
terram. ut comedant fructus agrorum.

Expanded text:
nas et peregrinos, verumtamen cives sanctorum, nas et peregrinos, verumtamen cives sanctorum, et domesticos Dei Parum dixi cives; reges sunt. Ipsorum est enim regnum coelorum, jure et merito paupertatis. Non decet frustra e longinquo esse vocatos, et suis sedibus exsules inutili peregrinatione vagari. Putas poterunt cantare canticum Domini in terra aliena? Sed non recte forte dixerim alienam, quae semini bono spontaneum expandit sinum, et pretiosum depositum jam laeto in gremio pie fovere suscepit. Cecidit, ut video, cecidit granum bonum in terram bonam et optimam: spero in Domino quod radicabit, germinabit, multiplicabitur, et referet fructum in patientia . Porro hunc cum Rege partibor, et unusistis, fecistis quod promisistis. Quos in verbo vestro exposuimus, et misimus peregrinari, regia sunt liberalitate suscepti. Occurristis eis cum panibus, eduxistis eos in refrigerium, constituistis eos super excelsam terram, ut comedant fructum agrorum,
Abbreviated transcription (Latin):
rodes.attamen inuiscerib meis. Nam quis
me separabit abhis: Sequar eos quocunq
ierint:et si habitauerint in extremis ma¬
ris. non erunt absq: me. Habes rex lumen
oculorum meorũ. habes cormeum. et animã
mcam. Quid. si modicum nr̃i abest: Cor¬
pusculum loquor uile istud mancipium.
quod et si tioluntas exponeret. s retineret
necessitas. Non ualet sequi uolantem ani¬
mum. qm̃ infirmum est: et solum pene illi
stiꝑest sepulchrum. S quȩ cura: Anima
mea inbonis demorabitur.: cum semen meũ
hereditabit terram. Semen meum: semen
bonum Germinabit: si tam̃ interrãbonã
ceciderit. Letabitur et delectabitur ineras¬
situdine anima mea:quippe ut confido
dabitur illi de fructu manuum suarum.
Reposita est hec spes mea insinu meo: ut
patienter feram abhis uel corpore separa¬
ri. Non mireris rex.ante elegissem acorpo¬
re ꝑegrinari quam istos cmittere: si solus
catise deeẽt deus. Suscipe illos tanquã adue¬

Expanded text:
rodes ; attamen in visceribus meis. Nam quis rodes ; attamen in visceribus meis. Nam quis me separabit ab his? Sequar eos quocumque ierint: et si habitaverint in extremis maris, non erunt absque me. Habes, Rex, lumen oculorum meorum, habes cor meum, et animam meam. Quid si modicum nostri abest? Corpusculum loquor, vile istud mancipium, quod etsi voluntas exponeret, sed retineret necessitas. Non valet sequi volantem animum, quoniam infirmum est, et solum pene illi superest sepulcrum. Sed quae cura? Anima mea in bonis demorabitur, cum semen meum haereditabit terram. Semen meum, semen bonum. Germinabit, si tamen in terram bonam ceciderit. Laetabitur et delectabitur in crassitudine anima mea; quippe, ut confido, dabitur illi de fructu manuum suarum. Reposita est haec spes mea in sinu meo, ut patienter feram ab his vel corpore separari. Non mireris, Rex. Ante elegissem a corpore peregrinari, quam istos emittere, si solus causae deesset Deus. Suscipe illos tanquam adve
Abbreviated transcription (Latin):
tes se diligit. et głificat glorificantes se: ut
qui seminat inbenedictionib. de benedic¬
tionib et metat. Prohuiusmodi obsecro
uos ponere oculos uros suꝑlatorem p̃sen
cupiditas trarit. s coegit necessitas. Ne¬
cessitas dico nonsua: s stiorũ multorum
uidelicet aquib missus est seruorũ dei fide¬
lrum. Audite patiender quod patiantur.
Audite et compatimim: quia si cõpatimi¬
ni. et conregnabitis. Nec contemnendum
regi regnare cum talib. ipsorũ est regnũ
celorum qui contempserunt uitã mundi.
Facide uobis illos amicos.de mãmona ini¬
quitatis: ut cum defeceritis a terreno regno
ur̃o. recipiant uos insuum regnũ et̃num:
detis.Fertur nanq: mea humilicas
inuenisse grãmap̃ regiam maiestatẽ: ita
ut querat uidere me. Et quis ego sum. ut
dissimulem beneplacitum regis: Accurro.
et quiquerebar. ecce adsum:non inp̃sentia
corporis infirma. inqua desperit dñm be¬

Expanded text:
tes se diligit, et glorificat glorificantes se: ut tes se diligit, et glorificat glorificantes se: ut qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metat . Pro hujusmodi 196 obsecro vos ponere oculos vestros scupiditas traxit, sed coegit necessitas. Necessitas dico non sua, sed suorum, multorum videlicet a quibus missus est, servorum Dei fidelium. Audite patienter quid patiantur, audite et compatimini; quia si compatimini, et conregnabitis. Nec contemnendum regi regnare cum talibus: ipsorum est enim regnum coelorum, qui contempserunt vitam mundi. Facite vobis illos amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis a terreno regno vestro, recipiant vos in suum regnum aeternum Deus. Fertur namque mea humilitas invenisse gratiam apud regiam majestatem, ita ut quaerat videre me. Et quis ego sum, ut dissimulem beneplacitum Regis? Accurro, et, qui quaerebar, ecce adsum: non in praesentia corporis infirma, in qua despexit Dominum He
Abbreviated transcription (Latin):
ime inclusis. curam impendite: quia
talib hostiis ꝓmeretur deus. Scribite
nobis frequentius:quia et uobis non
est magnificentia ur̃a suꝑ derram. Et¬
eñĩ gła nominis ur̃i. quoqͦs fines non
atdingit:. S atidite consilium diligen¬
tis uos. Studete quod intiob est hanc ipsã
głam referre ad illum aquoest:sinontrul¬
tis eam ꝑdẽ. aut certe ꝑdi ab ea. Hoc autẽ
sic fiet. si inter eos quos regie munificentiȩ
celebris opimo euocat de longinquo dis¬
cretionis oculum aꝑitis. manumq exten¬
ditis non tam cupidis quam egenis. Et
uere beatus qui intelligit non suꝑ cupidũ.
s suꝑ egenum et patiꝑem. Illum inquã
pauꝑem. qui inuitus pecit. et uerecunde
accipit. et accipiens głificat patrem suum
qui incelis est. Qum autem deo suagła de
ur̃o munere exore egentium. ita fideliter
resignabitur. uberiori ꝓculdubio riuo
fluat uob̃ neccẽ ẽ. ille fons głe. qui diligen¬

Expanded text:
ime inclusis curam impendite: quia ime inclusis curam impendite: quia talibus hostiis promeretur Deus. Scribite nobis frequentius: quia et vobis non est magnificentia vestra super terram. Etenim gloria nominis vestri quos fines non attigit? Sed audite consilium diligentis vos. Studete, quod in vobis est, hanc ipsam gloriam referre ad illum a quo est, si non vultis eam perdere, aut certe perdi ab ea. Hoc autem sic fiet, si inter eos quos regiae magnificentiae celebris opinio evocat de longinquo, discretionis oculum aperitis, manumque extenditis non tam cupidis quam egenis. Et vere beatus qui intelligit, non super cupidum, sed super egenum et pauperem . Illum, inquam, pauperem qui invitus petit, et verecunde accipit, et accipiens glorificat Patrem suum qui in coelis est. Cum autem Deo sua gloria de vestro munere ex ore egentium ita fideliter resignabitur, uberiori procul dubio rivo fluat vobis necesse est ille fons gloriae, qui diligen
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera nr̃a refouistis.: filios nr̃os loquor
quos misimus in hyb̃niam.
udierunt homines quod locum
gr̃e habeam ap̃ uos: et mulci
ꝓfecturi hicrosolimã petunt se ur̃e
excellentie ꝑ me cõmendari. Ex quib
est iste iuuenis consanguineus meus:
iuuens ut aiunt strennuus in armis. sua¬
uis inmorib. Et gaudeo quod ad tempꝰ
elegit militare deo: mag̃ quã scło. Itaq
facite morem ur̃m. et bene sit huic ꝓpter
me. sicut cȩt̃is om̃ib ꝓꝑinquis meis fuit
qui ꝑme uobis innotescere potuerunt:
Decçt̾ o cauete ne uoluptas carnis. et
gła temporalis. impediant uobis iter
regni cȩlestis. Nam quid ꝓdest paueis
dieb regnare suꝑ derram: et regno cȩloꝵ
et̃no pͥuari : S confido in dño quod me¬
litis facietis. et si uerum est testimonitĩ
quod uobis ꝑhibet carissimus auuncu¬
lus meus andreas. eui multum credi¬
mus: et hic et inȩternum deo miserante
regnabitis. Peregrinis egenis. et max¬

Expanded text:
viscera nostra refovistis, filios nostros loquor viscera nostra refovistis, filios nostros loquor quos misimus in Hyberniam.udierunt homines quod locum gratiae habeam apud vos et multi profecturi Jerosolymam petunt se vestrae Excellentiae per me commendari. Ex quibus est iste juvenis consanguineus meus, juvenis, ut aiunt, strenuus in armis, suavis in moribus. Et gaudeo quod ad tempus elegit militare Deo magis quam saeculo. Itaque facite morem vestrum, et bene sit huic propter me; sicut caeteris omnibus propinquis meis fuit, qui per me vobis innotescere potuerunt. De caetero cavete ne voluptas carnis et gloria temporalis impediant vobis iter regni coelestis. Nam quid prodest paucis diebus regnare super terram, et regno coelorum aeterno privari? Sed confido in Domino quod melius facietis: et si verum est testimonium quod de vobis perhibet charissimus avunculus meus Andreas, cui multum credimus, et hic et in aeternum Deo miserante regnabitis. Peregrinis, egenis, et max
Abbreviated transcription (Latin):
seribitis non merenti. Quid pec¬
caui: Si monui magistrum ro¬
bertum pullum aliquantũ tempꝰ faccis
parisius. obsanam doctrinam que apid
illum ẽẽ dinoscitur: id putaui necessan¬
timet adhuc puto. Si rogaui sublimita¬
tem tirãm ut ꝑmictatis. etiam nunc il¬
ipsum rogarem. nisi eam de pͥori p̃ce ind¬
gnatam senfissem. Si dixi hominẽ fulte
gratia amicorum. quorum incuria non
minima auctoritas est. id dixi quod uob
formidaui. et adhuc formido. Namqubs
post appellationẽ factam extendistis
manum ut accepimus ad res appellai¬
tis: nec laudau. nec laudo. Uerũpcauĩ¬
uoluntati ur̃ȩ in aliquo contradicere.
nec consului ei.: nec consulo. De cȩcero
ur̃i sumus: coronam ur̃am suspicere et
colere semꝑ digna et debita ueneratiõe
parati. Huius testimonio conscientie
audemus adhuc ad uos p̃ce dum tax¬
at atq consilio. ut magister robertus
cum tempus possit parisius demorari
Retribuat uobis dñs inuita et̃na. quod

Expanded text:
scribitis non merenti. Quid peccavi? Si monui magistrum Robertum Pullum aliquantum tempus facere Parisiis ob sanam doctrinam quae apud illum esse dignoscitur, id putavi necessarium, et adhuc puto. Si rogavi sublimitatem vestram ut permitteretis, etiam nunc idipsum rogarem, nisi eam de priori prece indignatam sensissem. Si dixi hominem fultum gratia amicorum, quorum in curia non minima auctoritas est, id dixi quod vobis formidavi et adhuc formido. Nam quod post appellationem factam, extendistis manum ut accepimus ad res appellantis, nec laudavi nec laudo. Verumtamevoluntati vestrae in aliquo contradicere nec consului ei nec consulo. De caetero vestri sumus coronam vestram suscipere et colere semper digna et debita veneratione parati. Hujus testimonio conscientiae audemus adhuc ad vos prece duntaxat atque consilio ut magister Robertus aliquantum tempus possit Parisiis demorari. Retribuat vobis Dominus in vitam aeternam quod
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis expectauimꝰ : quia nec meruimꝰ:
Alium uos putauimus: et alium exꝑi¬
mur. Testimonium ꝑhibent uobis qͥ
interfuerunt actioni: quod nec sincere.
nec sedm iusticiam inea uos habuistis:
Et credo ex parte: Nam et uenerabilis
abbas belle uallis. non multum sibi cõ¬
placet in uobis. Holite queso nolite per¬
sequi seruos dei: quib dictum ab ipso legi¬
tis. Quiuos tangit: tangit pupillam
oculi mei. Nolite radicitus euellere de cor¬
dibus nr̃is: siquid aliquando bene sensimꝰ
de uobis. Et hec ita dicimus uobis. non
quia uos nondiligimus: s ut de medio
fiat quo potest contingere. ut nondiliga¬
mus: Dico autem tanquã amicus: nonex¬
pedit uobis neq eccłiȩ ur̃e. ut dño pape
quod actum est. sicut actum est innocescat.

Expanded text:
a vobis exspectavimus, quia nec meruimus. a vobis exspectavimus, quia nec meruimus. Alium vos putavimus, et alium experimur. Testimonium perhibent vobis qui interfuerunt actioni, quod nec sincere, nec secundum justitiam in ea vos habuistis. Et credo ex parte. Nam et venerabilis abbas Bellae-Vallis non multum sibi complacet in vobis. Nolite, quaeso, nolite persequi servos Dei, quibus ab ipso dictum legitis: Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei . Nolite radicitus evellere de cordibus nostris, si quid aliquando bene sensimus de vobis. Et haec ita dicimus vobis, non quia vos non diligimus, sed ut de medio fiat, quo potest contingere ut non diligamus. Dico autem tanquam amicus: non expedit vobis, neque Ecclesiae vestrae, ut domino Papae quod actum est, sicut actum est, innotescat.
Abbreviated transcription (Latin):
nescit om̃ium quȩ incelo et quȩ in terra st̃
p̃ter se ipsum. Dampnatus est suessioni cũ
oꝑe suo coram legato romane eccłie. S qͥsi
non sufficeret ei illa damnatio. it̃m facit
unde it̃m damnet᷑. et iam nouissimus er¬
ror ẽ. peior pͥore. Securus est tam̃. qm̃ car¬
dinales et elericos eurie se discipłos habu¬
isse głatur: et eos indefensione p̃teriti et
p̃sentis erroris assumit: aquib iudicari
timere debuit et damnari.Siquis spm̃
dei habet.: illius uersiculi recordetur. Non¬
ne quioderunt de dnẽ oderam:et suꝑ ini¬
micos tuos tabescebam: Liberet ds̃ ꝑuos
et ꝑceteros filios suos eccłiam suam alabiis
iniquis: et alingua dolosa. Ad petrũ bisun¬
Neregrinationem abbatis tinũ decanũ.¬
cari loci sic accipimus. quastiam ce
mortuũ eũ uideamꝰ. Uob̃ maxime qđ uehe¬
m̃ter doleo imputat᷑: qͥcqͥd illiꝑicłi ĩminet.
quicquid laboris uncumbit. Non hoc

Expanded text:
nescit omnium quae in coelo et quae in terra sunt, nescit omnium quae in coelo et quae in terra sunt, praeter se ipsum. Damnatus est Suessione cum opere suo coram legato Romanae Ecclesiae. Sed quasi non sufficeret ei illa damnatio; iterum facit, unde iterum damnetur: et jam novissimus error pejor est priore. Securus est tamen, quoniam cardinales et clericos curiae se discipulos habuisse gloriatur, et eos in defensione praeteriti et praesentis erroris assumit, a quibus judicari timere debuit et damnari. Si quis spiritum Dei habet, illius versiculi recordetur: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Liberet Deus per vos, et per caeteros filios suos, Ecclesiam suam a labiis iniquis et a lingua dolosa. EPISPeregrinationem abbatis Chari-Loci sic accipimus, quasi jam mortuum eum videamus. Vobis maxime quod vehementer doleo imputatur quidquid illi periculi imminet, quidquid laboris incumbit. Non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
reuallis abbas. diligere iusticiam. et odire
iniquitat̾e. Magister petrꝰ ab ailardꝰ sine re¬
gła monacꝰ sine sollicitudine p̃latꝰ. nec ordinẽ
tenet. nec tenetur abordine: Homo s dissi¬
milis est. intus herodes. foris ioħs. Gotus
ambiguus: nichil habens de monacho.
p̃ter nomenet habitum. S quid ad meͤ
Inusquisq onus suum portabit. Aliudẽ
quod dissimulare non possum: quod ꝑti¬
net adom̃s qui diligunt nomen xp̃i. Iniqͥ¬
tatem in excelso loquitur. integritatem fidei.
castitatem eccłie corrumpit. Grans gredit᷑
terminos quos posuerunt patres nostri:
de fide. de sacramentis. de scã trinitate
disputans et scribens: singula ꝓsua uolun¬
cate mutat. auget. et minuit. In libris et
in oꝑib suis ostẽdit se fabricatorem men¬
datii. et cultorem ꝑu̾sorum dogmatum:
hereticum se ꝓbans non cam inerrore. quã
inꝑtinacia et defensione erroris.Homoẽ.
cgrediens mensuram suam. insapientia
uerbi euacuans uirtutem crucis xp̃i. nicħ

Expanded text:
us abbas, diligere justitiam, et odire iniquitatem. Magister Petrus Abaelardus, sine regula monachus, sine sollicitudine praelatus, nec ordinem tenet, nec tenetur ab ordine. Homo sibi dissimilis est, intus Herodes, foris Joannes; totus ambiguus, nihil habens de monacho, praeter nomen et habitum. Sed quid ad me? Unusquisque onus suum portabit. Aliud est quod dissimulare non possum, quod pertinet ad omnes qui diligunt nomen Christi. Iniquitatem in excelso loquitur: integritatem fidei, castitatem Ecclesiae corrumpit. Transgreditur terminos quos posuerunt patres nostri: 186 de fide, de Sacramentis, de sancta Trinitate disputans et scribens, singula pro sua voluntate mutat, auget, et minuit. In libris et in operibus suis ostendit se fabricatorem mendacii et cultorem perversorum dogmatum; haereticum se probans, non tam in errore, quam in pertinacia et defensione erroris. Homo est egrediens mensuram suam, in sapientia verbi evacuans virtutem crucis Christi. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
pape mori uelle non timeas. Dein si ita neces¬
sarium erat. non potuit aliud tempus consi¬
derari. nisi cum necessitatib uniuersalis ec¬
cłie detineor.ut illi miserȩ quam exponis ñ
liceat subuenire: Obsecro te ꝑeum qui ꝑte
erticifixus est ut satis afflictos amplius erci¬
ciare parchas. et tristiciam suꝑ tristiciam
addere desistas:quia ut uerum fatear. sic
ꝓhac eccłiȩ generali grauiq scisstira affectus
sum. ut tedeat animam meam uite mee. etiã
te et tuis inpace degentib. Cad abb̃em Garinũ alpe

Expanded text:
papae mori velle non timeas. Deinde, si ita necespapae mori velle non timeas. Deinde, si ita necessarium erat, non potuit aliud tempus considerari, nisi cum necessitatibus universalis Ecclesiae detineor, ut illi miserae, quam exponis, non liceat subvenire? Obsecro te, per eum qui pro te crucifixus est, ut satis afflictos amplius cruciare parcas, et tristitiam super tristitiam addere desistas: quia, ut verum fatear, sic pro hac Ecclesiae generali gravique scissura affectus sum, ut taedeat animam meam vitae meae, etiam te et tuis in pace degentibus. EPISTOLA CXLII. A
Abbreviated transcription (Latin):
b infesti. aut certe modica et non suf¬
ficiens substantia mundi: quatinus
relinquere cogereris. quos uł regere uel
pascere non sufficeres: Uide ne et te
tangat uox illa dei: quia odio habtier̃t
me gratis. Quid eñi debuit tibi facere et
non fecit: Uineam tibi plantauit electã
et speciosissimam. Sepem ei circum dedit
uotiue continentie. torcular districtissi¬
me discipline fodit inea. et edificauit
scẽ pauꝑtatis turrim ad celos usq ꝑtin¬
gentem. te cultorem atq custodem con-¬
stitiit. Honestauit te in laborib tuis. et
complebit illos si ꝑmittis. S tu ꝓhnefas.
destruis maceriam eius. et racemis optimis
plenam. ex ponis omĩb qui p̃tergrediuntur
uiam. heuquis ꝓhibebit aprum de silua ut
non exterminet: et singularem ferum ne de¬
pascat cam: Mirum uͭ si in hoc mortide bene
preparare putas quod quid ad me scͥpsisti:
ut intanto scandalo et inanathemate dñi

Expanded text:
bus infesti, aut certe modica et non sufbus infesti, aut certe modica et non sufficiens substantia mundi, quatenus relinquere cogereris, quos vel regere, vel pascere non sufficeres? 2. Vide ne et te tangat vox illa Dei: Quia odio habuerunt me gratis . Quid enim debuit tibi facere, et non fecit? Vineam tibi plantavit electam et speciosissimam. Sepem ei circumdedit votivae continentiae, torcular 147 districtissimae disciplinae fodit in ea, et aedificavit sanctae paupertatis turrim, ad coelos usque pertingentem. Te cultorem atque custodem constituit: honestavit te in laboribus tuis, et complebit illos, si permittis. Sed tu, proh nefas! destruis maceriam ejus, et racemis optimis plenam exponis omnibus qui praetergrediuntur viam. Heu! quis prohibebit aprum de silva, ut non exterminet; et singularem ferum, ne depascat eam? Mirum vero si in hoc morti te bene praeparare putas, quod quidem ad me scripsisti, ut in tanto scandalo, et in anathemate domini
Abbreviated transcription (Latin):
ancat tibi omp̃s deus: quid uo¬
liusti facere : Quis te crederet
ad tantum ꝓrumꝑe malum:
hominem tantis p̃ditum bonis: Quomͦ
potuit arbor bona. pessimum hunc ex
se ꝓducere fructum : Oquam terribilis
deus iniudiciis suꝑ filios hominũ. Non
miror quod diabolꝰ istud potuit. s quod
decis ꝑ misit. quippe eui iam tot annis
pure sicut credimus et deuote seruisti.
Quid faciet de me utiq pigro et negligen¬
ti seruo: qui fidelem famulũ sic uł ad
tempꝰ tradidit in animã inimicorũ eius:
Quid queso rationis. immo quid non im¬
pietatis habet hec fuga tua:de qua filii
lugent. aduersarii rident : Mirum qđ
te non terruit arnaldi abb̃is exemplũ.
cuius simił p̃sũptio. dignos pauendo
fine ut bene memimsti. mnbreui est. uin¬
dicata. Et quid ille qualemeũq ut bene
noui ego habuit causam.tu nullã. Nũ¬
quid enim aut monachi tuis erant in¬
obedientes imꝑus. aut conu̾si segnes
inoꝑib. aut uicini forte tibi tuis ue re¬

Expanded text:
Parcat tibi omnipotens Deus: quid voluisti facere? Quis te crederet ad tantum prorumpere malum, hominem tantis praeditum bonis? Quomodo potuit arbor bona pessimum hunc ex se producere fructum? O quam terribilis Deus in judiciis super filios hominum! Non miror quod diabolus istud potuit, sed quod Deus permisit, quippe cui jam tot annis pure, sicut credimus, et devote serviisti. Quid faciet de me, utique pigro et negligenti servo, qui fidelem famulum suum sic vel ad tempus tradidit in animam inimicorum ejus? Quid, quaeso, rationis, imo quid non impietatis habet haec fuga tua, de qua filii lugent, adversarii rident? Miror quod te non terruit Arnoldi abbatis exemplum: cujus similis praesumptio digno, sed pavendo fine, ut bene meministi, in brevi est vindicata. Et quidem ille qualemcunque, ut bene novi ego, habuit causam, tu nullam. Numquid enim aut monachi tuis erant inobedientes imperiis, aut conversi segnes in operibus, aut vicini forte tibi tuisve re
Abbreviated transcription (Latin):
et munitissimas: om̃ibq qui ante hac
tẽptauerunt. tisq ad hoc tempꝰ ut airnit
in expugnabiles: Quam dignum quã
equum. qͣm plenũ ratione et iusticia
fuerat. ut fidelium terra incerim saltim
dum hec actitarent. abom̃i hoste secura
consisteret: tũ ꝓ p̃sentia sũmi pontifici.
quẽ iam dudum exulem pisam ap̃secũ
sũmo honore seruabant et seruant:
tũ ꝓseruitio imꝑatoris. ꝓ quo et ipsi
tunc tpr̃is exulabant. factum est autẽ
ꝑcontrarium: ut gram̃ qui offenderunt.
et qui seruierunt. iram mererentur. S
uos fortassis adhuc ista nesciebatis:
Oportet gͦ nunc quando res est nota
tiob. ĩmo et decet et expedit mutareus
et u̾bum et animum. ut uiri regiis magͣ
fauorib et munerib honorandi. aur̃a
parte de cetero audiant et recipiant ꝓ¬
ut meriti sunt. Oquantũ meruere pi¬
sam. quantũ ad huc mereri possunt.
Sat .ẽ. dictum sapienti. Ad hunb̾tum¬

Expanded text:
et munitissimas, omnibusque qui antehac et munitissimas, omnibusque qui antehac tentaverunt, usque ad hoc tempus, ut aiunt, inexpugnabiles? Quam dignum, quam aequum, quam plenum ratione et justitia fuerat, ut fidelium terra, interim saltem dum haec actitarent, ab omni hoste secura consisteret: tum pro praesentia summi pontificis, quem jamdudum exsulem Pisani apud se cum summo honore servabant et servant; tum pro servitio imperatoris, pro quo et ipsi tunc temporis exsulabant? Factum est autem per contrarium, ut gratiam, qui offenderunt; et qui servierunt, iram mererentur. Sed vos fortassis adhuc ista nesciebatis. Oportet ergo nunc quando res est nota vobis, imo et decet et expedit, mutare vos et verbum et animum: ut viri regiis magis favoribus et muneribus honorandi, a vestra parte de caetero audiant et recipiant prout meriti sunt. O quantum meruere Pisani, quantum adhuc mereri possunt! Sat est dictum sapienti. EPIST
Abbreviated transcription (Latin):
instincꝰtu uł consilio
uigilantiȩ ur̃e subripi poti¬
rit: ut homines digni certe duplici
honore et grã. contraria a uobis audi¬
rent. Pisanos dico: qui pͥmi et soli irm
adhuc erexere uexillum aduersus in¬
uasorem imꝑti. Quam iustius in cos
regia incanduisset indignatio. qui po¬
płm strentium et de uotum quacũq
occasione offendere ausi sunt: eo p̃eite
tp̃r. quo accincti in multis milib scuo
exierant oppugnare tyranncm. ulei¬
sci iniuriam dñi sui. et imꝑialẽ defen¬
sare coronã. It enĩ congruentissime
assignem huic genti quod olim de scõ
dauid dicebatur. quenam queso inom̃ib
citritatib sicut pisa fidelis. egrediens it
regrediens et ꝑgens ad imꝑium ragisᷤ
Nonne hi sunt. qui nuꝑ regni illamtuin¬
cum ac potentissimum hostem. ab obi¬
dione ne apolis fugauerunt: Nonnem
sunt qui etiã quod pene incredibile dictu
est in uno impetu suo expugnauerunt
amalfiam et rebellem. et scalam. atq: at¬
turniam. ciuitates utiq opulentissims

Expanded text:
instinctu vel consilio vigilantiae vestrae subripi potuerit, ut homines, digni certe duplici honore et gratia, contraria a vobis audirent. Pisanos dico, qui primi et soli interim adhuc erexere vexillum 146 adversus invasorem imperii. Quam justius in eos regia incanduisset indignatio, qui populum strenuum et devotum quacunque occasione offendere ausi sunt, eo praecipue tempore, quo accincti in multis millibus suis exierant oppugnare tyrannum, ulcisci injuriam domini sui, et imperialem defensare coronam? Ut enim congruentissime assignem huic genti quod olim de sancto David dicebatur; quaenam, quaeso, in omnibus civitatibus, sicut Pisa, fidelis, egrediens, et regrediens, et pergens ad imperium regis? Nonne hi sunt, qui nuper regni illum unicum ac potentissimum hostem ab obsidione Neapolis fugaverunt? Nonne hi sunt qui etiam, quod pene incredibile dictu est, in uno impetu suo expugnaverunt Amalfiam, et Rebellem  al. Rivellum, et Scalam, atque Atturniam, civitates utique opulentissimas
Abbreviated transcription (Latin):
um suꝑ exaltatum et eleuatum sicut cedirus
libam: et transiui. et ecce nonerat. Oportet
autẽ ait hereses et scismata ẽẽ: ut qui ꝓbati
sunt manifesti fiant. Et inscismate qui¬
dem iam ut dictum est dñs ꝓbauit te et
cognouit te. s ne quid desit coronȩ tuȩ.
en hereses surrexerunt. Itaq ad consum¬
mationẽ uirtutum. et ne quid minus fe¬
cisse intieniamini amagnis epĩs ante¬
cessorib urĩs:capite nobis pater aman¬
tissime uulpes que demoliuntur uincã
dñi. donec parutilȩ sunt: ne sicrescant
et multiplicentur: quicquid talium per
paucule scerte grandiusculȩ et multȩ
sint: nec nisi in manu forti a uob̾ uł extir¬
minabunt᷑. Iacinctus multa mala osten¬
dit nobis. nec enim quȩ uoluit fecit ułpo¬
tuit. s uisus est michi patienter ferendus
de me qui nec ꝑsonȩ ur̃e. nec curie incuta
illa peꝑcit. Quod melits Nicholaus iste
meus immo et uester: uiua referet uoce

Expanded text:
um superexaltatum, et elevatum 184 sicut cedros um superexaltatum, et elevatum 184 sicut cedros Libani; et transivi, et ecce non erat. Oportet autem, ait, haereses et schismata esse, ut qui probati sunt, manifesti fiant . Et in schismate quidem jam, ut dictum est, Dominus probavit te, et cognovit te. Sed ne quid desit coronae tuae, en haereses surrexerunt. Itaque ad consummationem virtutum, et ne quid minus fecisse inveniamini a magnis episcopis antecessoribus vestris, capite nobis, Pater amantissime, vulpes quae demoliuntur vineam Domini, donec parvulae sunt: ne, si crescant et multiplicentur, quidquid talium per pauculae, sed certe grandiusculae et multae sint, nec nisi in manu forti vel a vobis exterminabuntur. Jacinctus multa mala ostendit nobis: nec enim quae voluit, fecit, vel potuit. Sed visus est mihi patienter ferendus de me, qui nec personae vestrae, nec curiae in curia illa pepercit: quod melius Nicolaus iste meus, imo et vester, viva
Abbreviated transcription (Latin):
cab̾ andebeat habere restigium sedem petͥ:
qui petri fidem impugnat. Tu inquam
amice sponsi ꝓuidebis: quomodo lib̾es spon¬
sam alabiis iniquis. et alingua dolosa. S
ut paulo audatius loquar cum dño meo.
attende etiã tibi ipsi amantissime pater
et gr̃e deique inte est. Nonne cum eẽs par¬
uus inoculis tuis: ipse te constituit super
gentes et regna: Aaquid nisi ut euellas.
et destruas. et edifices. et plantes: Quig
tulit de de domo patris tui. et unxit te unc¬
tione miscđie sue: actende queso ex tunc et
deinceps quanta fecit anime tue. quanta ꝑ
te ecclie sue: quanta in agro dñico celo et
terra testib tam potent̃ quã salubriter euul¬
sa sunt et destructa: qͣnta rursum bene
edificata. plantata ꝓpagata. Suscitauit
deus furorem scismaticorũ intuo dempore:
ut tuo oꝑe contererentur. Uidi stultum
firma radice: et statim maledictum est pul¬
chritudim eius. Uidi inquam uidi impi¬

Expanded text:
cabis, an debeat habere refugium sedem Petri, cabis, an debeat habere refugium sedem Petri, qui Petri fidem impugnat. Tu, inquam, amice sponsi, providebis, quomodo liberes sponsam a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Sed ut paulo audacius loquar cum domino meo, attende etiam tibi ipsi, amantissime Pater, et gratiae Dei quae in te est. Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, ipse te constituit super gentes et regna? Ad quid, nisi ut evellas, et destruas, et aedifices et plantes? Qui ergo tulit te de domo patris tui, et unxit te unctione misericordiae suae, attende, quaeso, ex tunc et deinceps, quanta fecit animae tuae; quanta per te Ecclesiae suae, quanta in agro dominico, coelo et terra testibus, tam potenter quam salubriter evulsa sunt et destructa; quanta rursum bene aedificata, plantata, propagata. Suscitavit Deus furorem schismaticorum in tuo tempore, ut tuo opere contererentur. Vidi stultum firma radice, et statim maledictum est pulchritudini ejus. Vidi, inquam, vidi impi
Abbreviated transcription (Latin):
nua crescerent aduersario:et quia error mag̃
confirmaretur. cum non eẽt qui responderet
aut contradiceret: occurri ad locum et diem.
imparatus quidem et immunitus. nisi qđ̃
mente illud uoluebam. Nolite p̃meditari
qualiter respondeatis. dabitur enĩ uobis
inilla hora quid loquamini. Et illud:. Dñs
michi adiutor: non timebo quid faciat michi
homo. Contienerant autẽ p̃ter epõs et abb̃es.
plitrimi uiri religiosi: et de ciuitatib ma¬
gistri scolarum et cłici lit̃tati multi: et rex
p̃sens erat. Itaq in p̃sentia om̃ium aduersa¬
rio stante exaduerso: ꝓducta sunt quedam
capitula de libris eius excerpta. Que cum
cepissent legi. nolens audire exiuit. appel¬
lans ab electis iudicib: quod non putamꝰ
licere. Porro capitula iudicio om̃ium exa¬
minata. inuenta sunt fidei aduersantia:
contraria ueritati. Hec ꝓme: ne leuitate.
aut certe cemeritate usus incanto negocio
putarer. Uerum tuo successor petri. iudi¬

Expanded text:
nua crescerent adversario; et quia error magis nua crescerent adversario; et quia error magis confirmaretur, cum non esset qui responderet aut contradiceret, occurri ad locum et diem, imparatus quidem et immunitus, nisi quod illud mente volvebam, Nolite praemeditari, qualiter respondeatis: dabitur enim vobis in illa hora quid loquamini : et illud; Dominus mihi adjutor, non timebo quid faciat mihi homo . Convenerunt autem praeter episcopos et abbates plurimi viri religiosi, et de civitatibus magistri scholarum, et clerici litterati multi, et Rex praesens erat. Itaque in praesentia omnium, adversario stante ex adverso, producta sunt quaedam capitula de libris ejus excerpta. Quae cum coepissent legi, nolens audire exivit, appellans ab electis judicibus, quod non putamus licere. Porro capitula judicio omnium examinata, inventa sunt fidei adversantia, contraria veritati. Haec pro me, ne levitate, aut certe temeritate usus in tanto negotio putarer. 5. Verum tu, o successor Petri, judi
Abbreviated transcription (Latin):
posset statuere praua doginata sua. contra
que ego ausus mutire fuissem. Abnui.tum
qtuia puer sum. et ille uir bellator abado¬
lescentia: tum quia iudicarem indignum
rationem fidei humanis cõmitti ratiuncłis
agitandam: quã tam certa ac stabili uerita¬
te constet eẽ subnixam: Dicebam sufficere¬
scͥpta eius add acctisandum eum. nec mea refer¬
re. s ep̃orum. quorũ eẽt ministerii de dogmatib
iudicare. Ille nehilominus immo eo ampliꝰ
leuauit uocem. uocauit multos. congrega¬
uit cõmplices: quȩ de me ad discipłos suos
scripserit. dicere non curo: disseminauit
ubiq se michi die statuto apud senonas
responsurum. Exiit sermo ad om̃s: et non
potuit me latere Dissimulaui pͥmum: nec
enim satis ramore popłari motiebar. Qe¬
dens tamen licet iuuix ita ut flerem consilio
amicorum: qui uidentes quomodo se quasi
ad spectaculum om̃s pararent. timebant
ne de nr̃a absentia et scandalum popło. et cor¬

Expanded text:
posset, statuere prava dogmata sua, contra posset, statuere prava dogmata sua, contra quae ego ausus mutire fuissem. Abnui, tum quia puer sum, et ille vir bellator ab adolescentia: tum quia judicarem indignum, rationem fidei humanis committi ratiunculis agitandam, quam tam certa ac stabili veritate constat esse subnixam. Dicebam sufficerescripta ejus ad accusandum eum; nec mea referre, sed episcoporum, quorum esset ministerii de dogmatibus judicare. Ille nihilo minus, imo eo amplius levavit vocem, vocavit multos, congregavit complices. Quae de me ad discipulos suos scripserit, dicere non curo. Disseminavit ubique, se mihi die statuto apud Senonas responsurum. Exiit sermo ad omnes, et non potuit me latere. Dissimulavi primum: nec enim, satis rumore populari movebar. Cedens tamen licet vix, ita ut flerem consilio amicorum, qui videntes quomodo se quasi ad spectaculum omnes pararent, timebant ne de nostra absentia et scandalum populo, et cor
Abbreviated transcription (Latin):
de italia. et conuenerunt in unum adtiersus
dñm. et aduersus xp̃m eius. Intenderunt
arcum. parauerunt sagittas suas inpha¬
retra: ut sagittent in obscuro rectos corde.
Inuictu autem et habitu habentes formam
pietatis. s uirtutem eius abnegantes. eo de¬
cipiunt plures. quo transfigurant se inan¬
głos lucis.cum sint sathane.Stans gͦ goli¬
as tinacum armigero suo.inter utrasq aci¬
es clamat aduersus phalangas isrł: expbrtit¬
q agminib scõrum: eonmnirum atidatius.
quosentit dauidnonadeẽ.Demq infuggil¬
lationem doctorum eccłiȩ. magnis effert
laudib philosophos: ad inuentiones illort̃i.
et suas nouitates. catholicorũ patrum doc¬
trine et fidei p̃fert. Et cũ om̃s fugiant a
facie eius: me om̃ium minimum expetit
ad singłare certamen. Deniq scͥpsit michi.
sollicitante quidem ipso archiep̃c senonen¬
sis: diem statuens cong̾ssionis. quo ille in
p̃sentia eius et coep̃orum sciorũ deberet si

Expanded text:
de Italia: et venerunt in unum adversus de Italia: et venerunt in unum adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Intenderunt arcum, paraverunt 183 sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde. In victu autem et habitu habentes formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes, eo decipiunt plures, quo transfigurant se in angelos lucis, cum sint Satanae. Stans ergo Golias una cum armigero suo inter utrasque acies, clamat adversus phalangas Israel, exprobratque agminibus sanctorum, eo nimirum audacius, quo sentit David non adesse. Denique in suggillationem doctorum Ecclesiae, magnis effert laudibus philosophos; adinventiones illorum et suas novitates catholicorum Patrum doctrinae et fidei praefert: et cum omnes fugiant a facie ejus, me omnium minimum expetit ad singulare certamen. 4. Denique scripsit mihi, sollicitante quidem ipso, archiepiscopus Senonensis, diem statuens congressionis, quo ille in praesentia ejus et coepiscoporum suorum deberet, si
Abbreviated transcription (Latin):
sidiis. cuiꝰ uirulenta folia utinã ad huc
laterent in serinus: et non intriuiis lege¬
rentur. Uolant libri. et qui oderant luc̃ẽ
qm̃ mali sunt. impegerunt inlucem.
putantes lucem tenebras. Irbib et ca¬
stellis ingerunt᷑ ꝓ luce tenebrȩ ꝓ melle
uel potius in melle tienenum passim om̃ib
ꝓpinatur. Transierunt de gente ingentẽ:
et de regnoad popłm alterum. Notium
cuditur popłis et gentib euangłm: noua
ꝓponitur fides: fundamentum aliud ponit᷑.
p̃ter id quod positum est. De uirtutib et
uicuis non moraliter. de sacramentis ȩccłie
non fideliter. de archano scẽ trinitatis non
simpliciter. nec sobrie disputatur: s cuncta
nistrantur. Procedit golias ꝓcero corpore
nobili illo suobellico apparatu circũ munt¬
tus:antecedente quoq ipsum armigero eiꝰ¬
arnaldo de brixia.Squama squamȩ comun¬
gitur. et nec spiracłm incedit ꝑeas. Siqui¬
dem sibilauit apis que erat infrancia. api

Expanded text:
sidiis; cujus virulenta folia utinam adhuc sidiis; cujus virulenta folia utinam adhuc laterent in scriniis, et non in triviis legerentur. Volant libri: et qui oderant lucem, quoniam mali sunt, impegerunt in lucem, putantes lucem tenebras. Urbibus et castellis ingeruntur pro luce tenebrae; pro melle, vel potius in melle venenum passim omnibus propinatur. Transierunt de gente in gentem, et de regno ad populum alterum. Novum cuditur populis et gentibus Evangelium, nova proponitur fides, fundamentum aliud ponitur praeter id quod positum est. De virtutibus et vitiis non moraliter, de Sacramentis Ecclesiae non fideliter, de arcano sanctae Trinitatis non simpliciter nec sobrie disputatur: sed cunctanistrantur. 3. Procedit Golias procero corpore, nobili illo suo bellico apparatu circummunitus antecedente quoque ipsum ejus armigero Arnaldo de Brixia. Squama squamae conjungitur, et nec spiraculum incedit per eas. Siquidem sibilavit apis quae erat in Francia, api
Abbreviated transcription (Latin):
ire quidem ambo parieupimus uolun¬
tate. s non pari intentione. Stulte michi
dudtm requiem ꝓmittebam. si quidẽ
leoninarabies quieuisset: et pax eccłie
redderetur. Nam ecce illa quieuit:s non
ego. Hesciebam me ẽẽ inualle lacrimarũ.
aut oblitus fueram habitare me interra
obliuionis: Non attendebam terram
inqua habito spinas et tribulos germi¬
nare mͥ.suecisis succedere nouas. et
rursum illis alias. sine fine sine inter¬
missione succrescere:Audieram hec: s
melius ut nunc exꝑior. ipsa uexatio dat
intellectum atiditui. Innouatus ẽ dolor.
non exterminatus: lacrime inundauert̃.
quia inualuerunt mala: et exꝑtis pru¬
mam. irruit suꝑ eos nix. Ante faciem
frigoris huius qui sustinebit: Hoc fri¬
gore refrigescit caritas: ut habundet
iniquitas. L eonem etiasimus. s incidi¬
mus indraconem:qui non minus forsan
noceat sedens in insidiis. quã ille rugi¬
ens in excelso. Quamquã non iam mnin¬

Expanded text:
ire quidem ambo pari cupimus volunire quidem ambo pari cupimus voluntate, sed non pari intentione. 2. Stulte mihi dudum requiem promittebam si quidem Leonina rabies quievisset, et pax Ecclesiae redderetur. Nam ecce illa quievit, sed non ego. Nesciebam me esse in valle lacrymarum, aut oblitus fueram habitare me in terra oblivionis. Non attendebam terram, in qua habito, spinas et tribulos germinare mihi; succisis succedere novas, et rursum illis alias sine fine, sine intermissione succrescere. Audieram hoc: sed melius, ut nunc experior, ipsa vexatio dat intellectum auditui. Innovatus est dolor, non exterminatus; lacrymae inundaverunt, quia invaluerunt mala; et expertis pruinam, irruit super eos nix. Ante faciem frigoris hujus quis sustinebit! Hoc frigore refrigescit charitas, ut abundet iniquitas. Leonem evasimus, sed incidimus in draconem, qui non minus forsan noceat sedens in insidiis, quam ille rugiens de excelso. Quanquam non jam in in
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueniant scandala. Necc̃e. s non suaue.
et ideo dicit ꝓpħa. Quis dabit michi
pennas sicut columbe. et uolabo et re¬
quiescam: Et apłs cupit dissolui. et
cum xp̃o quiescere. Et alius quidam
scõrum. Sufficit mͥ dñe ait tolle an¬
mam meã. neq enĩ melior sum quam
patres mei. Est et mͥmunc aliquid cõ¬
mune cum scĩs. in uoluntate. dũ car¬
at. non in merito. Nam uellem et ipse
modo de medio fieri: uictus fateor a pusil¬
lammitate sp̃c. et tempestate. Uereor. au¬
tem ne non sicut pariter affectus: ita
pariter et paratus inueniar. Tedet ui¬
uere: et anmori expediat nescio. Et
ideo forte etiam in uotis diftem a scĩs.
quod ipsi ꝓuocentur desiderio meliorũ:
cum ego scandalis et erumnis compel¬
lar exire. Deniq ait dissolui. et cũ xp̃o
ẽẽ multo melius. Ergo et in sco appe¬
titus. et in me p̃ualet sensus. s in hac
miserrima uita. nec ille habere quod
appetit bonum. nec ego quod molestũ
patior non habere ualemus: et obhoc ex¬

Expanded text:
 est, sed non suave. Et ideo dicit propheta: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? et Apostolus cupit dissolvi, et cum Christo quiescere. Et alius quidam sanctorum, Sufficit mihi, Domine, ait, tolle animam meam; neque enim melior sum quam patres mei . Est et mihi nunc aliquid commune cum sanctis, in voluntate duntaxat, non in merito. Nam vellem et ipse modo de medio fieri, victus, fateor, a pusillanimitate spiritus et tempestate: vereor autem, ne non sicut pariter affectus, ita pariter et paratus inveniar. Taedet vivere, et an mori expediat, nescio; et ideo forte etiam in votis distem a sanctis, quod ipsi provocentur desiderio meliorum, cum ego scandalis et aerumnis compellar exire. Denique ait, Dissolvi et cum Christo esse, multo melius . Ergo et in sancto appetitus, et in me praevalet sensus: sed in hac miserrima vita nec ille habere quod appetit bonum; nec ego quod molestum patior, non habere valemus. Et ob hoc ex