comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& culpã suã. hospitiũ facta sit chalde¬
orũ: tam̃ ꝑ naturã tab̾naculũ dei est.
Et quãꝗͣ in euangłio pessimꝰ demon
loquat᷑. uadã in domũ meam unde
exiui. ñ ẽ credendũ: siquidẽ nulla
rationabilis creatura ad hoc facta ẽ.
ut habitaculũ demonis sit. Sequit᷑.
Terribilis & illustris ẽ. ex ipso iudici¬
um eiꝰ erit. & assũptio eiꝰ ab eo egredi¬
etur. Terribilis ẽ chaldeus. ꝓpt̃ mul¬
ta uanaq supplicia quȩ infert in
contẽptores: illustris: quia assumit
sibi diuinitatis głam: o ꝑ oracula
sua. & falsa responsa. & curationes
morboꝵ quos ipse inmiserat apua
imperitos. & contẽptores dĩ uidetur
illustris. Erit gͦ in contẽptores iudi¬
ciũ atq suppliciũ ex eo: hoc ẽ ex se¬
met ipso. siue ex chaldeo. Ipsi enĩ se¬
undũ apłm tradent᷑ ad penã: ut
discant non blasphemare:a quo qui
egerit penitentiã. & ad dm̃ conuer¬
sus fuerit egrediet᷑. cũ prius mani¬

Expanded text:
et culpam suam hospitium facta sit Chaldaeet culpam suam hospitium facta sit Chaldaeorum, tamen per naturam tabernaculum Dei est. Et quamquam in Evangelio pessimus daemon loquatur: Vadam in domum meam unde exivi , non est ei credendum; siquidem nulla rationabilis creatura ad hoc facta est, ut habitaculum daemonis sit. Sequitur: Terribilis et illustris est: ex ipso judicium ejus erit, et assumptio ejus ab eo egredietur. Terribilis est Chaldaeus propter multa variaque supplicia quae infert in contemptores; illustris, quia assumit sibi divinitatis gloriam. Et per oracula sua et falsa responsa, et curationes morborum, quos ipse immiserat, apud imperitos et contemptores Dei videtur illustris. Erit enim contemptoris judicium atque supplicium ex eo, hoc est, ex semetipso, sive ex Chaldaeo. Ipsi enim secundum apostolum tradentur ad poenam, ut discant non blasphemare : a quo qui egerit poenitentiam, et ad Deum conversus fuerit, egredietur, cum prius mani
Abbreviated transcription (Latin):
uidentiã suã suscitaturũ se chaldeos
qui interp̃tantur quasi demonia. uł
angłos pessimos significans: qui mini¬
strant furori eius. &irȩ. & tribulatio¬
ni. quã infert in peccatores. uł animiᷤ
hominũ pessimoꝵ: ꝑ quas merentes
cruciat. Hi aut̃ chaldei gens amaraẽ.
& uelox: non parcens. & cito explens
qđ sibi fuerit imperatũ: & ambula¬
bat suꝑ latitudinẽ t̾rȩ. Lata enĩ & spa¬
ciosa uia ẽ quȩ ducit ad mortẽ ꝑ quã¬
ambulat & ille diues in euangłio. qͥ
fulgebat in purpura: & illi de quib
đr. qui dormiunt suꝑ lectos eburne¬
os. & deliciis affluunt in stratis suis:
qui comedunt uitulos de armentis
lactentes. & bibunt defecatũ uinũ:
& primis unguntur unguentis.
Qui quia in lata ambulant uia. la¬
titudo t̾rȩ appellantur: quȩ chalde¬
oꝵ uestigiis premitur: noluerunt
enĩ ambulare ꝑ artam. & angustam
uiam. quȩ ducit ad uitam: & ꝑ quã
enĩ rationabilis anima. licet ꝑ uitiũ

Expanded text:
ovidentiam suam suscitaturum se Chaldaeos qui interpretantur quasi daemonia, vel angelos pessimos significans, qui ministrant furori ejus, et irae et tribulationi quam infert in peccatores vel animas hominum pessimorum per quas merentes cruciat: hi autem Chaldaei gens amara est et velox, non parcens et cito explens quod sibi fuerit imperatum, et ambulat super latitudinem terrae, lata enim et spatiosa via est quae ducit ad mortem ambulabat et ille dives in Evangelio, qui fulgebat in purpura , et illi de quibus dicitur: Qui dormiunt super lectos eburneos, et deliciis affluunt in stratis suis. Qui comedunt vitulos de armentis lactentes, et bibunt defoecatum vinum, et primis unguntur unguentis : qui quia in lata ambulant via, latitudo terrae appellantur, quae Chaldaeorum vestigiis premitur. Noluerunt enim ambulare per arctam et angustam viam, quae ducit ad vitam, et per quam enim rationabilis anima licet per vitium
Abbreviated transcription (Latin):
manȩ impatientiȩ. uidens ꝓpħa pecca-¬
tores habundantes. & in scło possidere di¬
uitias: filioꝵ eoꝵ quasi nouellam
plantationẽ in adolescentia sua: & filiaᷤ
ornatas quasi similitudinẽ templi: cel¬
iaria eoꝵ plena eructantia ex hoc in il¬
lud: oues fȩtosas. & multiplicatas in uitᷤ
suis: & cetera quȩ in centesimo quad rasi¬
mo t̾cio psalmo pleniꝰ describunt᷑. in
querulam uõce. & plenã doloris erum¬
pat. Quare respicis contẽptores & taces:
conculcante impio iustiorẽ se: Et facies
hominis quasi pisces maris: & quasi

Expanded text:
atientiae videns propheta peccatores abundantes, et in saeculo possidere divitias, filios eorum quasi novellam plantationem in adolescentia sua, et filias ornatas quasi similitudinem templi, cellaria eorum plena eructantia ex hoc in illud, oves eorum fetosas et multiplicatas in viis suis, et caetera quae in centesimo quadragesimo tertio psalmo plenius scribuntur in querulam vocem et plenam doloris erumpat. Quare respicis contemptores, et taces, conculcante impio justiorem se: et facis homines quasi pisces maris,
Abbreviated transcription (Latin):
ait nullus. aut rarus . eius possit re¬
sistere fortitudini. Porro scđm septu
me. ut arguerem in disciplina erus.
ad ꝑsonam ꝓpħȩ referri potest: ut
sit sensus. Ego aut̃ ꝓpterea inspiratꝰ sũ
in ꝓphetia. ut arguam delinquentes
dici putant: quia a patre id circo plas¬
matus sit & corpus assũpserit: ut doc¬
trina dĩ patris homin es erudiat.
S hoc quam discordet a contextu su¬
perioꝵ & totrus loci continentia. ñ
tam mei erit rudicii: quã lectoris:
Mundi sunt oculi tui ne uideas

Expanded text:
aut nullus aut rarus ejus possit reaut nullus aut rarus ejus possit resistere fortitudini. Porro secundum LXmavit me, ut arguerem in disciplina ejus, ad personam prophetae referri potest, ut sit sensus: Ego autem propterea inspiratus sum in prophetam, ut arguam delinquentes,dici putant, qui a Patre idcirco plasmatus sit, et corpus assumpserit, ut doctrina Dei Patris homines erudiat. Sed hoc quam discordet a contextu superiorum, et totius loci continentia, non tam mei erit judicii, quam lectoris. Mundi sunt oculi tui, ne videas
Abbreviated transcription (Latin):
ens. blasphemare uicipiet creatorẽ.
Qđd cũ fecerit corruet: & ruina eiꝰ
ostendet: quã fortis diuinitas illiꝰ
fuerit. & idoloꝵ simulatio: sub quo¬
rũ imaginib suo cultui homines
subiugabat. Audiens igitur hec pro¬
pheta. quod tantus talisq sit rex
mundi huiꝰ: ut congreget captiui¬
tatẽ quasi harenã maris. & trium¬
phet de regib & trranni ridiculi
eiꝰ sint: & de om̃i munitione ride¬
at: & cõportet primũ aggerẽ. et
postea capiet eam: & tantȩ suꝑbiȩ
sit. ut contra creatorẽ suũ audeat
resistere: & se facere quasi dm̃: qͥ priꝰ
audacter loquebat᷑ ad dñm. & se uel
suũ popłm. siue eos ex quoꝵ ꝑsona
querebat᷑ iustos eẽ memorabat: nunc
in blandim̃toꝵ uerba ꝓrumpit: et
ait. Ergone tu a principio dnẽ deus
meus. scẽ m̃s: Qđq non morimur.
nec capimur ã tanto hoste: tuȩ clem̃-¬
tie ẽ. Tu enĩ dñe constitusti eum
quasi carnificẽ. & fortẽ fecisti eũ: ut

Expanded text:
ens, blasphemare incipiet Creatorem suum. ens, blasphemare incipiet Creatorem suum. Quod cum fecerit, corruet, et ruina ejus ostendet quam fortis divinitas illius fuerit, et idolorum simulatio sub quorum imaginibus suo cultui homines subjugabat. Audiens igitur haec propheta quod tantus talisque sit rex mundi hujus, ut congreget captivitatem quasi arenam maris, et triumphet de regibus; et tyranni ridiculi ejus sint, et de omni munitione rideat, et comportet primum aggerem, et postea capiat eam; et tantae superbiae sit, ut contra Creatorem suum audeat resistere, et se facere quasi deum, qui prius audacter loquebatur ad Dominum; et se, vel suum populum, sive eos ex quorum persona querebatur, justos esse memorarat: nunc in blandimentorum verba prorumpit et ait: Ergone tu a principio es, Domine Deus meus, sancte meus? quodque non morimur, nec capimur a tanto hoste, tuae clementiae est. Tu enim, Domine, constituisti eum quasi carnificem; et fortem fecisti eum, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad predã festini uenient: ante faciẽ
eoꝵ uentus urens. Quicqͥd aspexe¬
rint. quicqͥd uultui eoꝵ oburum
fuerit: urere desiderabunt & ꝑde-¬
re. Rex aut̃ potentissimus erit in
medio captiuoꝵ: & eorũ numerũ
quasi harenã maris. a satellitibus
suis hinc inde suscipiet: & ipse de
regib triumphabit: & tyranni ridi¬
culi eius erunt. Multos enĩ scõs sua
supplantatione decipiet: & eos qui
sibi uidebant᷑ potentissimi. & trran-¬
nidẽ exercere contra demones. et
eicere illos de corporib obsessis. subi¬
ciet seruituti suȩ: & risui deputabit.
Ipse uero fortissimꝰ coacta manu. &
ꝑditoꝵ exercitu congregato de om¬
ni munitione ridebit: & quicquid
forte fuerit. nitetur euertere. Com¬
portabit enim aggerem. id ẽ circũ¬
dabit oꝑa t̾rena: & cũ terra fuerit
aggesta: facile omnẽ capiet muni¬
tionem. Post tantã aut̃ uictoriam
mutabitur sp̃s eius: & ꝑtransibit
os eius usq ad celum: & dm̃ se faci¬

Expanded text:
ad praedam festini venient: ante faciem ad praedam festini venient: ante faciem eorum ventus urens: quidquid aspexerint, quidquid vultui eorum obvium fuerit, urere desiderabunt et perdere. Rex autem potentissimus erit in medio captivorum, et eorum numerum quasi arenam maris a satellitibus suis hinc inde suscipiet, et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi ejus erunt. Multos enim sanctos sua supplantatione decipiet, et eos qui sibi videbantur potentissimi, et tyrannidem exercere contra daemones, et ejicere illos de corporibus obsessis, subjiciet servituti suae, et risui deputabit. Ipse vero fortissimus, coacta manu, et perditorum exercitu congregato, de omni munitione ridebit, et quidquid forte fuerit, nitetur evertere. Comportabit enim aggerem, id est, circumdabit opera terrena: et cum terra fuerit aggesta, facile omnem capiet munitionem. Post tantam autem victoriam mutabitur spiritus ejus, et pertransibit os ejus usque ad coelum, et Deum se faci
Abbreviated transcription (Latin):
eius breuit̃ ꝑstringere: ut iuste
ꝓpħa dicat. Dñe in iudiciũ posu isti
eũ: & fortẽ. ut corriꝑes fundasti eũ.
Suscitat᷑ aduersũ incredulos. & con¬
temptores natio demonũ amara
ad puniendũ: & ubiq p̃sens: ambu
deat homines. in quib xp̃s habita¬
re debuerat: Horribilis atq t̾ribi¬
lis ẽ. & difficile ab aliquo superari
potest: nec ante frangitur. nisi cũ
magnitudine peccatoꝵ. & iniqui-¬
tatis suȩ pondere p̃grauata: ad con-¬
sũmationẽ uenerit. Equi eiꝰ & equi¬
tes. in similitudinẽ pardoꝵ & bu-
poꝵ. semꝑ sanguinẽ sitient: & de¬
siderabunt p̃das. simulabt̃ ab sen-¬
tiam. & dũ non sꝑant᷑: cito de lon-¬
ge uenient. Uolabunt quasi aquila
exaltans uolatũ. ponere uult inter
sidera cęli nidũ suũ: & semꝑ festi¬
nat ad predã. Et in hietechiele.
sub figura nabuchodonosor. & re¬
gis egiptii. suꝑ diabolo describunt᷑.
Nulius ẽ demonũ qui parcat. om̃s

Expanded text:
ejus breviter perstringere, ut juste ejus breviter perstringere, ut juste propheta dicat: Domine, in judicium posuisti eum, et fortem ut corriperes fundasti eum. Suscitatur adversum incredulos et contemptores natio daemonum, amara ad puniendum, et ubique praesens. Ambuldeat homines, in quibus Christus habitare debuerat. Horribilis atque terribilis est, et difficile ab aliquo superari potest, nec ante frangitur, nisi cum magnitudine peccatorum et iniquitatis suae pondere praegravata ad consummationem venerit. Equi ejus et equites in similitudinem pardorum et luporum semper sanguinem sitient, et desiderabunt praedas, simulabunt absentiam, et dum non sperantur, cito de longe venient. Volabunt quasi aquila, quae exaltans volatum, ponere vult inter sidera coeli nidum suum, et semper festinat ad praedam. Et in Ezechiele sub figura Nabuchodonosor et regis Aegyptii super diabolo describitur. 601 Nullus est daemonum qui parcat: omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s & ꝑtransibit & corruet: hec ẽ for¬
titudo eius dĩ sui. Qđ ꝓpħa audieis.
& intelligens: id circo nabuchodono¬
sor contra iudã. siue diabolũ contra
credentes acciꝑe potestatẽ. ut corri¬
piat eos: & post correctionẽ ipse qͦq
puniat᷑ in finẽ: respondit dño. Er
cuiꝰ miscđia huc usq subsistimus.
Non enĩ sciebam tantũ posse aduer¬
sarios nr̃os: nec nouerã nabuchodo¬
nosor. uł diabolũ mundi huiꝰ. et
cunctarũ accepisse genuũ potesta
tẽ. Quantũ igitur ad uires eiꝰ. nul¬
lus nr̃m potest resistere. Quantũ
aut̃ ad miscđiam tuam: tuum est
ime qđ uiuimus: qđ non ab eo
inter fecti sumus. & ad mortis oꝑa
per ⁊ ducti. Tu enĩ dñe ad iudican¬
dũ posuisti eum: ut ipse sit inimi¬
cus & ul¬
tor. & ut per illũ
corripias
quicũq peccaue¬
rint tibi.
Sed quia semel
chaldeos suꝑ
demonibꝰ interp̃¬
tati sumus.
& nabucho dono¬
sor suꝑ rege eoꝵ diabolo: debemꝰ
descriptionẽ di aboli & potentiã

Expanded text:
pertransibit, et corruet, haec est fortitudo ejus Dei sui. Quod propheta audiens et intelligens, idcirco Nabuchodonosor contra Judam, sive diabolum contra credentes accipere potestatem, ut corripiat eos, et post correptionem ipse quoque puniatur in fine, respondit Domino: Ergcujus misericordia hucusque subsistimus? Non enim sciebam tantum posse adversarios nostros, nec noveram Nabuchodonosor, vel diabolum mundi hujus, et cunctarum acceptem. Quantum igitur ad vires ejus, nullus nostrum ei potest resistere. Quantum autem ad misericordiam tuam, tuum est omne quod vivimus, quod non ab eo interfecti sumus, et ad mortis opera perducti. Tu enim, Domine, ad judicandum posuisti eum, ut ipse sit inimicus et ultor, et ut per illum corripias quicumque peccaverit tibi. Sed quia semel Chaldaeos super daemonibus interpretati sumus, et Nabuchodonosor super rege eorum diabolo, debemus descriptionem diaboli et potentiam
Abbreviated transcription (Latin):
magistros quosq ꝑuersos: qui turpi
iucri grãm assumentes: p̃dicationem
crucis loquuntur exauctorie. Dĩ enĩ
eoꝵ uent̾ est: & omnia cyboꝵ causa
ut auaritiã. & suꝑbiam magistri sui
diaboli doceant ore uipereo.Si quando
uideris hȩreticoꝵ quẽpiam. quasi re¬
ondita. & occulta misteria. contra ec¬
desiam loqui: & domũ diaboli domu
rĩ suꝑ hereticis intelligi: quia dogma¬
ahabeant stercori cõparanda. Unde
capłs doctriuȩ ueteris errorem. dicit
treputasse in squibala id ẽ in stercora.
non quo lex uetus ut manichei arbi¬
trantur ad cõparationẽ euangelii
souibala cõputetur qđ impiũ ẽ dicere
uunius dĩ utrũq sit testamentum.¬

Expanded text:
magistros quosque perversos, qui turpis magistros quosque perversos, qui turpis lucri gratia 619 assumentes praedicationem crucis, loquuntur ex utero. Deus enim eorum venter est, et omnia ciborum causa ut avaritiam et superbiam magistri sui diaboli doceant ore vipereo. Si quando videris haereticorum quempiam, quasi recondita et occulta mysteria contra Ecclesiam loqui, et domum diaboli domuirum super haereticis intelligi, quia dogmata habeant stercori comparanda. Unde et Apostolus, doctrinae veteris errorem dicit se reputasse in scybala, id est, in stercora . Non quod Lex vetus, ut Manichaei arbitrantur, ad comparationem Evangelii scybala computetur quod impium est dicere, cum unius Dei utrumque sit Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
cipulos. tanto magis ad doctrine studr¬
um concitetur. Ue ergo ei qui multi¬
plicat sibi auariciam pessimã: ut con¬
greget domui suȩ conuenticula ꝑuer.¬
sa: & ponat in altũ nidum suũ. ut
eruatur de manu maloꝵ. Pollicentur
enim & diabolus. & antixp̃s. & heri¬
tici. eos qui suũ dogma suscipiant fi¬
re in celestib possessuros regna cȩlon.
gehenne incendia non sensuros.Et
cũ hec repromiserint. consiliũ ipsoꝵ
ad ꝑfectum uenire non poterit: sed
erit consiliũ confusionis. & ignomi
sililim: non salutis. Iste ut diximus
ꝑuersitatis doctor consũpsit populos
multos: & quanto plures habuit in
comitatu suo. tantõm agis deliquit
contra animã suam. Deniq uͦ ecclie
eius lapides. & KANSΑΡΩC id ẽ sca¬
rabeus de ligno: clamabunt auarid
am suꝑbi: eo quod om̃s gentes sua
suasione deceꝑit. Lapides stolida cordi
credentiũ doctrinis hereticoꝵ possum
intelligere: & scarabeum de ligno.

Expanded text:
cipulos, tanto magis ad doctrinae studicipulos, tanto magis ad doctrinae studium concitetur. Vae ergo ei qui multiplicat sibi avaritiam pessimam, ut congreget domui suae conventicula perversa, et ponat in alto nidum suum, ut eruatur de manu malorum. Pollicentur enim et diabolus et Antichristus et haeretici, eos qui suum dogma suscipiant, fore in coelestibus possessuros regna coelorum, et gehennae incendia non sensuros. Et cum haec repromiserint, consilium ipsorum ad perfectum venire non poterit: sed erit consilium confusionis et ignominsilium, non salutis. Iste, ut diximus, perversitatis doctor consumpsit populos multos, et quanto plures habuit in comitatu suo, tanto magis deliquit contra animam suam. Denique Ecclesiae ejus lapides, et κάνθαρος, id est, scarabaeus de ligno, clamabunt contra avaritiam superbi, eo quod omnes gentes sua persuasione deceperit. Lapides, stolida corda credentium doctrinis haereticorum possumus intelligere, et scarabaeum de ligno,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ & ipse interp̃tationes: cũ sim ma¬
chi. &r nr̃a interp̃tatione concordant.
nendos parietes in medio structurȩ
ponitur: & uulgo. apud grecos appel¬
latur YCantocio. Hoc ẽ ergo rux¬
ta hystoriam quod ꝓpħalis sermo sig¬
nificat. Lapides parietũ qui ate destru¬
cti sunt. & lignoꝵ arbusta. tuã crude¬
litatẽ sonabunt. Repperi exceptis
quinq: editionibꝰ. id ẽ aquilȩ. & sim¬
duodecim ꝓpħas. & duas alias editio¬
nes: in quarũ scriptũ ẽ quia lapis de
pariete clamabit. quasi uermis in lig¬
no loquens: & in altera. lapis enĩ de
pariete uociferabitur. et ΚΩΛΕΙC
de ligno loquet᷑ ea.S & aquila quidda
aliud quã nos diximus posuit: Ribr̃
caga. id ẽ & massa de ligno responde¬
bit: quoꝵ int̾pretatio qͥd sibi uelit in
auariciã malam. Mala aut̃ dicitur
auaricia. ad distinctionẽ bonȩ: ut sit
bona auaricia doctoris ȩccłiastici: qui
nũquam satiatur multitudine secta¬
torum: & quauto plures babueritdis.¬

Expanded text:
quae et ipsae interpretationes cum Symmachi et nostra interpretatione concordant; nendos parietes in medio structurae ponitur; et vulgo apud Graecos appellatur ἱμάντωσις. Hoc est ergo juxta historiam quod prophetalis sermo 618 significat: lapides parietum qui a te destructi sunt, et ligna eorum ambusta tuam crudelitatem sonabunt. Reperi, exceptis quinque editionibus, id est, Aquilae, Symduodecim prophetis et duas alias editiones, in quarum una scriptum est: Quia lapis de Al. in pariete clamabit quasi vermis in ligno loquens: et in altera: Lapis enim de pariete vociferabitur, et σκώληξ de ligno loquetur ea. Sed et Aquila aliud quiddam quam nos diximus posuit, καὶ μάζα, id est, et massa de ligno respondebit. Quorum interpretatio quid sibi velit, inavaritiam malam. Mala autem dicitur avaritia, ad distinctionem bonae, ut sit bona avaritia doctoris Ecclesiastici, qui numquam satiatur multitudine sectatorum, et quanto plures habuerit dis
Abbreviated transcription (Latin):
toriȩ ueritati: & quomͦ ea quȩ se¬
cundũ litterã suꝑ chaldeis inter¬
p̃tati sumꝰ. nunc iuxta tropologiã
uideantur sonare clementiã. & li¬
bertatẽ eoꝵ qui de chaldeoꝵ manib
euaserunt.Uystoria stricta ẽ: et
euagandi ñ habet facultatẽ:. Tropo¬
logia lib̾a ẽ: & his tantũ legibꝰ cir¬
cumscripta: ut pietatẽ sequatur in.¬
telligentiȩ. sermonisq contextũ: nec
in reb multũ int̾se contrariis. uio¬
lenta sit copulandis. Nonquid non
Stu a principio dñe ds̃ m̃s. scẽ meus.
S& non moriemur: Dñe iudiciũ po¬
suisti eũ. & fortẽ. ut corriꝑes fundas

Expanded text:
ritati. Et quomodo ea quae secundum litteram super Chaldaeis interpretati sumus, nunc juxta tropologiam videantur sonare clementiam et libertatem eorum qui de Chaldaeorum manibus evaserint. Historia stricta est, et evagandi non habet facultatem. Tropologia libera, et his tantum legibus circumscripta, ut pietatem sequatur intelligentiae, sermonisque contextum, nec in rebus multum inter se contrariis violenta sit copulandis. Numquid non tu a principio, Domine Deus meus, sancte meus? et non moriemur? Domine, in judicium posuis
Abbreviated transcription (Latin):
uminũ. & impietatẽ exertent in ec¬
lesiam. & in om̃s habitatores eiꝰ. sed
diqui popłi.ȩccłiastici uidelicet ui
nqui non fuerint eoꝵ errore decep¬
i subito consurgent. & euigi labt̃
nasi de graui somno: & mordebt̃
iiqui multiplicant sibi quȩ ñ st̃
sua: & cetera de di uitib posse accipi:
qui possessionũ terminos dilatant:
ceaquȩ ũ sunt hominis: hominis
rbitrantes congregant sibi: a quib
ibito relinquant᷑. Quod non sit
iminis. id ẽ animalis rationalis t̃¬
rena possessio: & dñs demonstrat di¬
eus.Si in alieno ñ fuistis fideles
id ur̃m ẽ. quis dabit uobis: Totũq
upituli textũ suꝑ hac ꝑsona dissert̃:
iescio an possint questionis. & so

Expanded text:
exercent in Ecclesiam et in omnes habitatores ejus. Sed reliqui populi, Ecclesiastici videlicet viri, qui non fuerint eorum errore decepti, subito consurgent, et evigilabunt quasi de gravi somno, et mordebunt Vae qui multiplicant sibi quae non sunt sua, et caetera, de divitibus posse accipi, qui possessionum terminos dilatant, et ea quae non sunt hominis, hominis arbitrantes, congregant sibi, a quibus subito relinquentur. Quod autem non sit hominis, id est, animalis rationabilis, terrena possessio, et Dominus demonstrat, dicens: Si in alieno non fuistis fideles, quod vestrum est, quis dabit vobis ? totumque capituli textum super hac persona edisserunt. Sed nescio an possint quaestionis et so
Abbreviated transcription (Latin):
exaudies. responderat ds̃ dicens. as¬
picite in gentib & uidete. Et post
p̃fationẽ intulerat. ecce ego suscita¬
bo chaldeos gentem amarã. & ue¬
locem. om̃iq descriptione cõpleta:

Expanded text:
o, et non exaudies? responderat Deus, dicens: Aspicite in gentibus et videte: et post praefationem intulerat: 600 Ecce ego suscitabo Chaldaeos gentem amaram et velocem. Omnique descriptione
Abbreviated transcription (Latin):
res pardis ȩqui eiꝰ. & uelociores lupis
uesꝑtinis: & diffundent᷑ ȩquites eius.
Equites nãq eius de longe uenient:
uolabunt quasi aquila festinans ad
comedendũ: om̃s ad predam uenieNł.
facies eoꝵ uentus urens. & congrega¬
bit quasi harenam captiuitatẽ: et
ipse de regib triumphabit: & trran¬
ni ridiculi eius erunt. Ipse suꝑ omnẽ
munitionẽ ridebit: & cõportabit ag¬
gerem. & capiet eam. Tunc mutabit᷑
ego suscitabo chaldeos. gentẽ amarã.
euelocẽ. quȩ ambulat suꝑ latitudi-¬
nẽ t̾rȩ. ut possideat tabnacula ñ sua.
tribilis. & illustris ẽ. De semet ipsa ni¬
diciũ eius erit: & assũptio eius de se.
gredietur. Exilient suꝑ pardos ȩqui
tiusꝰ & uelociores erunt lupis arabiȩ
eequitabunt ȩquites eiꝰ & impetu ue¬
nent de longinquo: & uolabunt qͣsi
aquila prõpta ad comedendũ. Consum¬
matio impiis ueniet. resistens faciebꝰ
Mꝵ exaduerso: & congregabit quasi
harenam captiuitatẽ. & iꝑse in regio

Expanded text:
res pardis equi eius et velociores lupis vespertinis et diffundentur equites eius equites namque eius de longe venient volabunt quasi aquila festinans ad comedendum omnes ad praedam venient facies eorum ventus urens et congregabit quasi harenipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi ejus erunt: ipse super omnem munitionem ridebit, et comportabit aggerem, et capiet eam: tunc mutabiturego suscitabo Chaldaeos gentem amaram et velocem, quae ambulat super latitudinem terrae, ut possideillustris est: ex semetipsa judicium ejus erit, et assumptio ejus ex se egredietur: Et exsilient super pardos equi ejus, et velociores erunt lupis Arabiae, et equitabunt equites ejus, et impetu venient 595 de longinquo: et volabunt quasi aquila prompta ad comedendum, consummatio in impios veniet resistentes faciebus eorum ex adverso, et congregabit quasi arenam cap
Abbreviated transcription (Latin):
ramini: & omnẽ ur̃am querelam ꝓ
nichilo cõputabitis: cũ ꝑspexeritis
me facere in diebus ur̃is. ne forte di¬
opus qđ tam grande erit. & ur̃am
ouinẽ opprimet causationẽ: ut siqͥs
nuinc futurũ eẽ p̃dixerit. fidẽ ñ faci¬
ie accõmodetis. Qđ aut̃ hoc opus sit:
in consequentib demonstratur. Quia
ecce ego suscitabo chaldeos gentẽ ama-¬
ram. & uelocẽ. ambulantẽ suꝑ altitu¬
dinẽ t̾rȩ: ut possideat tabnacula ñ

Expanded text:
rabimini, et omnem vestram querelam pro rabimini, et omnem vestram querelam pro nihilo computabitis, cum perspexeritis me facere in diebus vestris; ne forte diOpus quod tam grande erit, et vestram omnem opprimet causationem: ut si quis nunc futurum esse praedixerit, fidem non facile accommodetis. Quod autem hoc opus sit, in consequentibus demonstratur. Quia ecce ego suscitabo Chaldaeos, gentem amaram et velocem, ambulantem super latitudinem terrae, ut possidea
Abbreviated transcription (Latin):
Rat ΩΥNC & nos transtulimꝰ aspi¬
cite in gentib: & septuaginta posu¬
erunt: uidete contẽptores: excepto
aquila. & symmacho. & theodotione.
alia quadã editione ANYAC. rep¬
peri: uidebitis calumpniatores. & alias
similit̾ absq auctoris titulo: uidebitis
declinantes. Igit᷑ ad suꝑiores querelas
causantis ꝓpħe. & dicentis: usqueqͦ
dñe clamabo & non exaudies. & reli¬
qua usq ad finẽ huiꝰ exordii. uox dñi
respondentis inducitur: ut hanc ini¬
quitatẽ quã in solo isrł fieri putat:
nationes: & tantũ eum ẽẽ ualiturũ.
ruitũq: postea. ut siquis p̃dixerit qd̃
futurũ ẽ: ꝓ rei magnitudine uideat᷑
contẽptores. siue uidebitis calũ pnia¬
tores. & declinantes loci consensu hu
ius congruit: & ex ipso sermone ar¬
re ausi sint dĩ contẽpnere maiestatẽ:
& temerarie loqui: & quantũ in se ẽ
ꝓuidentiã calũ pniari. & declinare a
dño: coarguentes eũ iniquitatis. Ui¬
debitis gͦ contemptores: & tunc admi-¬

Expanded text:
t nos transtulimus, aspicite in gentibus, et LXX posuerunt, videte contemptores, excepto Aquila et Symmacho et Theodotione, alia quadam editione ἀνωνύμῃ reperi videbitis calumniatores, et in alia similiter absque auctoris titulo, videbitis declinantes. Igitur ad superiores querelas causantis prophetae et dicentis: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? et reliqua usque ad finem hujus exordii, vox Domini respondentis inducitur, ut hanc iniquitatem quam in solo Israel fieri putat, nationes: et tantum eum esse valiturum, ruiturumque postea, ut si quis praedixerit quod futurum est, pro rei magnitudine videatur contemptores, sive videbitis calumniatores et declinantes, cum sensu hujus loci congruit, et ex ipso sermone arre ausi sint Dei comtemnere majestatem, et temerarie loqui, et quantum in se est, Dei providentiam calumniari, et declinare a Domino coarguentes eum iniquitatis. Videbitis ergo contemptores, et tunc admi
Abbreviated transcription (Latin):
lcia dĩ ẽẽ inuestigabilia: & ꝓfundũ
liuitiarũ & sapientie. & scientiȩ eius.
quod ñ ita uideat dr̃ ut uidet homo.
homo tantũ presentia respicit: deus
futura or ȩt̾na cognoscit. Et quomͦ si
egrotus. & estuans febribus. aquã fri¬
gidam postulet. & dicat ad medicum.
ium patior: crucior: exanimor: usq qͦ
medice clamabo. & non exaudies: Et
respondeat illi sapientissimus & cdem̃¬
ussimus medicus: scio quo tempore
lebeam dare qđ postulas: ñ misereor
modo: quia miscđia ista crudelitas ẽ.
& uoluntas tua contra te petit. ita &
atq m̃suras: int̾dum non exaudit cla¬
mantẽ ut eum ꝓbet: & magis ꝓuocet
ad rogandum: & quasi igne excoctũ.
iustiorẽ & puriorẽ faciat. Qđ̃ intelligen᷑¬

Expanded text:
ei investigabilia , et profundum divitiarum sapientiae et scientiae ejus, quod non ita videat Deus ut videt homo. Homo tantum praesentia respicit: Deus futura et aeterna cognoscit . Et quomodo si aegrotus et aestuans febribus aquam frigidam postulet, et dicat ad medicum: Vim patior, crucior, uror, exanimor: usquequo, medice, clamabo, et non exaudies? Et respondeat ei sapientissimus et clementissimus medicus: Scio quo tempore debeam dare quod postulas: non misereor modo, quia misericordia ista crudelitas est, 592 et voluntas tua contra te petit. Ita etatque mensuras, interdum non exaudit clamantem, ut eum probet, et magis provocet ad rogandum, et quasi igne excoctum justiorem et puriorem faciat. Quod intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
habebit: ul certe quomͦ fecit fiet ei.: sic¬
q uastabit᷑: ut ipse uastauit. Equi qͦq
& ȩquites qui de longe uenient tam
ꝑnices ad ꝑsequendũ. & cuncta popu¬
landa erunt: ut pardos suꝑent & lu
dicuntur: nocte uicina. & tota die
fame ad rabiem concitati. Uolabunt
gͦ equites. ñ ad pugnandũ ꝙr nullus
resistet: s ad discurrendũ ut aquila
cui in uolatilib om̃ia subiacent: fes¬
tinans ad deuorandũ. Et quomͦ ad
flatũ uenti urentis. uirentia cuncta
martescunt: ita ad aspectũ eoꝵ om̃ia
uastabunt᷑. tantusq erit numerus
id ẽ nabuchodonosor. in uniuerso or¬
be regnabit: & ante cursũ suũ trium¬
phans de regibꝰ. eos habebit irrisui: &
inter delicias cõputabit: tanteq po¬
tentiȩ & suꝑbiȩ erit. ut naturã supe.¬
rare contendat: urbesq munitissimã
robore sui exercitus capere. Uen iet enĩ
trrũ: & iacto in mari aggere: pene¬
insulam faciet de insula: & introitũ

Expanded text:
habebit, vel certe quomodo fecit, fiet ei, et sichabebit, vel certe quomodo fecit, fiet ei, et sic vastabitur, ut ipsa vastavit. Equi quoque et equites, qui de longe venient, tam pernices ad persequendum et cuncta populanda erunt, ut pardos superent, etores esse dicuntur nocte vicina, et tota die fame ad rabiem concitati. Volabunt ergo equites non ad pugnandum, quia nullus resistet; sed ad discurrendum ut aquila, cui in volatilibus omnia subjacent, festinans ad devorandum. Et quomodo ad flatum venti urentis virentia cuncta arescunt, ita ad aspectum eorum omnia vastabuntur, tantusque erit numerus id est, Nabuchodonosor, in universo orbe regnabit, et ante currum suum triumphans de regibus, eos habebit irrisui, et inter delicias computabit: 596 tantaeque potentiae et superbiae erit, ut naturam superare contendat, et urbes munitissimas robore sui exercitus capere. Veniet enim Tyrum, et jacto in mari aggere, peninsulam faciet de insula, et introitum
Abbreviated transcription (Latin):
dixerã aspicite in gentib & uidete: &¬
admiramini. & obstupescite: quia opꝰ
fiet in dieb ur̃is. qđ nemo credet cũ
narrabitur: hoc ẽ qđ sequens sermo
describit. Ecce ego suscitabo nabucho¬
donosor. & chaldeos gentẽ pugnacissi¬
mã. & uelocem: cuius roboris. & ad
bellandũ audacie. om̃s pene greci.
qui barbaras hystorias conscripsert̃:
testes sunt. Hec non ẽ contenta finib
suis. s huc illucq discurrens. suꝑ t̾re
latitudinẽ ꝑuagatur: & hoc ẽ opus
eius: non ut t̾ram uomere exerceat.
s ut rapto uiuat & gladio: & posside¬
at urbes ñ suas. Anteꝗͣ manũ inferat
anteꝗͣ ꝓrũpat ad bellũ: terrorem por¬
tat in uultu. Qđ aut̃ ait ex semetip¬
sa iudiciũ. & onus eiꝰ egrediet᷑: pro
quo int̾pretatus ẽ simmachus. ipsa si¬
bi iudicabit. & decreto suo egredietur:
uł intelligendũ ẽ ita: de sua gente
constituet principes. & potestates: et
gladius eiꝰ aliarũ gentiũ satellites ñ

Expanded text:
n gentibus, et videte, et miramini, et obstupescite: quia opus fiet in diebus vestris, quod nemo credet cum narrabitur, hoc est quod sequens sermo describit: Ecce ego suscitabo Nabuchodonosor, et Chaldaeos, gentem pugnacissimam et velocem, cujus roboris, et ad bellandum audaciae, omnes pene Graeci, qui barbaras historias conscripserunt, testes sunt. Haec non est contenta finibus suis, sed huc illucque discurrens super terrae latitudinem pervagatur. Et hoc est opus ejus, non ut terram vomere exerceat; sed ut rapto vivat et gladio, et ut possideat urbes non suas: antequam manum inferat, antequam prorumpat ad bellum, terrorem portat in vultu. Quod autem ait: Ex semetipsa judicium et onus ejus egredietur, pro quo interpretatus est Symmachus: ipsa sibi judicabit, et decreto suo egredietur, vel ita intelligendum est, de sua gente constituet principes, et potestas ejus, et gladius aliarum gentium satellites non
Abbreviated transcription (Latin):
bor ad te uim patiens & ñ saluabis:
Quare ostendisti mͥ labores & dolores.
uidere miseriam & impietatem: In¬
terim scđm litteram causatur aduer-¬
sum dm̃ ꝓpħa: cur nabuchodonosor tẽ¬
plũ uastet. & iudam: cur ierłm qͦndam
urbis dñi destruat᷑: quare clamet po-¬
płs. or ñ exaudiatur: uociferet᷑ ad dñm
oppressus a chaldeis: & ñ saluet᷑. Quare
nc̃ loquitur: ad hoc iusserit. & hucus¬
q ꝑductus sit: ut iniquitatẽ hostiũ.
&r suũ uideat laborẽ: cur in iusticia
p̃ualeat aduersũ se. Et hoc dicit: pre
mentis angustia: nesciens in igne con¬
flari: & tres pueros de camino purio¬
res exisse: quã intrauerant. S & gene¬

Expanded text:
r ad te vim patiens, et non salvabis? Quare mihi ostendisti labores et dolores, videre miseriam et impietatem? Interim secundum litteram causatur adversum Deum propheta, cur Nabuchodonosor templum vastet, 591 et Judam: cur Jerusalem quondam urbs Domini destruatur? Quare clamet populus, et non exaudiatur? vociferetur ad Dominum oppressus a Chaldaeis, et non salvetur? Quare nunc loquitur, adhuc vixerit, ut hucusque perductus sit, ut iniquitatem hostium, et suum videat laborem: cur injustitia praevaleat adversum se. Et hoc dicit prae mentis angustia, nesciens aurum in igne conflari, et tres pueros de camino puriores exisse quam intraverant. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
contra niniuen & assyrios. qui uasta-¬
uerunt decẽ trib quȩ uocabant᷑ isrł:
ita ambacuc ꝓpħiam habeat aduersus
babilonẽ. & nabuchodonosor a quibus
Et ut scias eo tẽpore fuisse ambacuc. qͦ
iam duȩ trib quȩ uocabant᷑ uidas du-¬
ctȩ erant in captiuitatẽ. damel doce¬
re te poterit: ad quẽ in lacũ leonũ am¬
bacric cũ prandio mittitur: quã quã
apud hebreos. hec ipsa ñ legat᷑ hystora.
Igit᷑ siue quis recipit scripturã illam
siue non recipit: utrũq ꝓ nobis ẽ. Aut
enĩ recipit. & iam post factã rẽ liber am¬
bacuc texitur: aut si non recipit ante fa¬
ctam. & quasi ꝓphe ta scribit quȩ uen-¬
tura cognoscit. Explicit ꝓlogus.

Expanded text:
astaverunt decem tribus, quae vocabantur Israel: ita Abacuc prophetiam habeat adversus Babylonem et Nabuchodonosor, a quibus Et ut scias eo tempore fuisse Abacuc, quo jam duae tribus quae vocabantur Judas, ductae erant in captivitatem, Daniel docere te poterit, ad quem in lacum leonum Abacuc cum prandio mittitur : quamquam apud Hebraeos haec ipsa non legatur historia. Igitur sive quis recipit Scripturam illam, sive non recipit, utrumque pro nobis est: aut enim recipit, et jam post factam rem liber Abacuc texitur: aut non recipit, et quasi propheta scribit quae ventura cognoscit. LIBER PRIMUS.
Abbreviated transcription (Latin):
& benedicit dm̃ in om̃i tẽpore: & scit
quia qui ꝑseuerauerit usq infinem
hic saluus erit: & gloriat᷑ in labore et do¬
lore: & cũ iheremia dicit. tribulatio¬
nẽ & miseriã inuocabo: ut qͦmͦ alius
inuocat dm̃: sic sc̃s uir & bellator inuic¬
tus. ad exercendũ se & ꝓbandũ: tribula¬
tionẽ & miseriam uenire desideret.
Et factũ ẽ iudiciũ: & contraditio poten¬
tior. Propt̃ hoc lacerata ẽ lex. & ñ ꝑuenit
usq ad finẽ iudicium: quia impius
p̃ualet aduersus iustum. ꝓpterea iudi¬
ciũ egredietur ꝑuersum . Lxx. Contͣ
me factũ est iudiciũ. & iudex accepit:
ꝓpterea lacerata ẽ lex. & ñ ꝑuenit in
impius p̃ualet aduersus iustũ: ꝓpt̃¬

Expanded text:
nedicit Deum omni tempore ; et scit quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et gloriatur in labore et dolore. Et cum Jeremia dicit: Tribulationem, et miseriam invocabo. Ut quomodo alius invocat Deum: sic sanctus vir et bellator invictus, ad exercendum se et probandum, tribulationem et miseriam venire desideret. Et factum est judicium et contradictio potentior: propter hoc lacerata est lex, et non pervenit usque ad finem judicium: quia impius praevalet adversus justum, propterea egreditur judicium perversum. LXX: Contra me factum est judicium, et judex accipit: propterea lacerata est lex, et non pervenit ad impius praevalet adversus justum, p
Abbreviated transcription (Latin):
e demonstrat᷑: ubi dr. nabuchodono¬
sor rex babilonis. subiugauit exerci¬
tũ suũ oꝑe magno aduersũ trrum:
omne caput caluũ: & om̃is humerus
depilatus: & merces non data ẽ ei. & ex¬
ercitui eiꝰ contra tyrũ: & oꝑe in qͦ ser¬
uiunt aduersus eam. Cũ aut̃ cõpor¬
tauerit aggerem: & nichil uiribus
eius obuium fuerit. tunc mutabitur
sp̃s eius in suꝑbiã. & dm̃ ẽẽ se credens.
imaginẽ auream statuet in babilo.¬
ne: quã uniuersas gentes adorare
compellet. Quod cũ fecerit. transibit
in bestiȩ figuram: & postea corruet.
pro quo aquila. & symmachus tran
delinquet: hanc habente scriptura
scã consuetudinẽ. ut uasam id ẽ delin
Tale quid & nos habemꝰ in linguę no¬
stre idiomate dicentes. uapulauit
exercitus. pro eo qđ ẽ interfectus. et
cȩsus ẽ. & peccauit uinea & ager. ꝓeo
quod ẽ. uindemia & fruges ñ habu.¬

Expanded text:
demonstratur, ubi dicitur: Nabuchodonosor, rex Babylonis, subjugavit exercitum suum opere magno adversum Tyrum. Omne caput calvum, et omnis humerus depilatus, et merces non data est ei, et exercitui ejus contra Tyrum, et operi in quo servivit adversum eam . Cum autem comportaverit aggerem, et nihil viribus ejus obvium fuerit, tunc mutabitur spiritus ejus in superbiam: et Deum esse se credens, imaginem auream statuet in Babylone, quam universas gentes adorare compellet. Quod cum fecerit, transibit in bestiae figuram, et postea corruet: pro quo Aquila et Symmachus trans et delinquet: hanc habente Scriptura sancta consuetudinem, ut VASAM  , id est, delinqTale quid et nos habemus in linguae nostrae idiomate, dicentes: Vapulavit exercitus, pro eo quod est, interfectus et caesus est: Et, peccavit vinea et ager, pro eo quod est, vindemia et fruges non habu
Abbreviated transcription (Latin):
Hecnon & hoc animaduertendũ: qđ
assũptio. uł pondus.quȩ grauia eẽ iam
diximus: ꝓpħȩ uisio ẽ: & aduersꝰ mon¬
tani dogina ꝑuersum intelligit qđ
uidet: nec amens loquitur: nec in mo¬
rem insanientiũ feminarũ dat sine
ant qui prius loquebant᷑. Et statim.
Non ẽ enim inqͥt ds dissensionis: sed
pacis. Ex quo intelligitur: cũ quis uo¬
luntate reticet. & alteri locũ dat ad lo¬
quendũ: posse & loqui. & tacere cum
uelit. Qui aut̃ in extasi. idẽ inuitus
loquit᷑: nec tacere nec loqui in sua po¬
testate habet. Iulud quoq disce: quia
simul a me uiolent̃ exigis. ut quasi
gradus quosdã. & scalas ad altiora niten¬
ti hystoriã tͥ interp̃ter: ꝓphetiã ẽẽ contͣ
babilonẽ: & nabuchodonosor regẽ chal¬
deoꝵ: ut quomͦ prior ꝓpħa naũ quẽ¬

Expanded text:
hoc animadvertendum, quod assumptio vel pondus, quae gravia esse jam diximus, prophetae visio est, et adversum Montani dogma perversum intelligit quod videt: nec ut amens loquitur, nec in morem insanientium feminarum dat sine ant qui prius loquebantur . Et statim: Non est enim, inquit, Deus dissensionis, sed pacis. Ex quo intelligitur, cum quis voluntate reticet, et alteri locum dat ad loquendum, posse et loqui et tacere cum velit. Qui autem in ecstasi, id est invitus loquitur, nec tacere nec loqui in sua potestate habet. Illud quoque disce quia semel a me violenter exigis, ut quasi gradus quosdam, et scalas ad altiora nitenti, historiam tibi interpreter, prophetiam esse contra Babylonem, et Nabuchodonosor regem Chaldaeorum: ut quom
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non ueritate aduersũ se. s potentia
rudicandũ sit: & nichil ex lege. & ius¬
ticia sustinuerit: unde & ipsũ iudiciũ
ñ habuerit finẽ suũ. finis aut̃ iuditii
ẽ: iudicare iuste. Et hoc quare loqui
audeat: in consequentib monstrat di¬
cens. Quia impius nabucho donosor
p̃ualuit aduersus rustũ iudã. & hanc
eẽ causã qđ dixerit iudiciũ ñ ꝑuenis¬
se ad finem: quia iniquũ sit & ꝑuer¬
sum: ut iosias rex iustus. a rege egip¬
tio trucidetur: & danihel. annanias.
misahel. & azarias seruiant: & imꝑet
babylonius imꝑator. & int̾̃ scorta. et
concubinas suas: balthasar potet in
fialis di. Hec ꝓphata de suoꝵ tẽpoꝵ
statu. Sequimur enĩ: quia semel uo¬
luisti & historiȩ uilitatẽ. Ceterũ iux¬
rela scõꝵ ẽ: quare contra eos iniustũ

Expanded text:
quod non veritate adversus se, sed potentia judicatum sit, et nihil ex lege et justitia sustinuerit. Unde et ipsum judicium non habuerit finem suum. Finis autem judicii est judicare juste. Et hoc quare loqui audeat, in consequentibus monstrat, dicens: Quia impius Nabuchodonosor praevaluit adversus justum Judam , et hanc esse causam, quod dixerit judicium non pervenisse ad finem; quia iniquum sit et perversum, ut Josias rex justus a rege Aegyptio trucidetur ; ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias, serviant ; et imperet Babylonius imperator, et inter scorta et concubinas suas Balthasar potet in phialis Dei . Haec propheta de suorum temporum statu sequimur enim quia semel voluisti et historiae vilitatem. Caeterum juxrela
Abbreviated transcription (Latin):
ante tribunal steterint iudicũ secula¬
riũ: iuudex acceptis muneribꝰ condẽp¬
net insontẽ: & reũ liberet. Qd̃ quidẽ
ñ solũ de iudicib scłi. s int̃dũ de ȩccle¬
siȩ quoq principib dici potest: quod¬

Expanded text:
ante tribunal steterint judicium saecularium, judex, acceptis muneribus, condemnet insontem, et reum liberet. Quod quidem non solum de judicibus saeculi, sed interdum de Ecclesiarum quoque principib
Abbreviated transcription (Latin):
ducant usq ad finẽ iudiciũ: & impiꝰ
p̃ualeat aduersuꝰ iustũ: & magis in
iudicio peccatũ diuitis pecunia: quã
pauꝑis causã ueritas defendat. Unde
querimonia ẽ: iudiciũ exire ꝑu̾sum.
S ñ debemꝰ suꝑ hac rerũ iniquitate
turbari: uidentes & in principio
mundi. ab impio cain int̾fectũ abel
iustũ: & postea exulante iacob: regna¬
re in domo patris ȩsau. Egyptii luto
& latere affligunt filios isrł: & dñs
contra quẽ nunc querela dirigitur:
crucifigit᷑ a iudeis: & barabas latro eli¬
gitur. Dies me deficiet si uoluero enu¬
merare: quomͦ in isto scło impiis p̃ua-¬¬
lentibꝰ oppͥmant᷑ iusti. Aspicite ingen¬
tib & uidete. & admiramini: & obstu¬
pescite: quia opus factũ est in diebus
nr̃is. qđ nemo credit cũ narrabitur.
lxx. Uidete contẽptores: & respicite:
& admiramini mirabilia. & disꝑ-¬
dimini: quia opus ego oꝑor in dieb
ur̃is. qđ ñ credetis: siquis narraue¬
rit. Symmachus pro eo qđ diximus.

Expanded text:
impius praevaleat adversus justum, et magis in judicio peccatum divitis quam pauperis veritas defendatur, unde querimonia est judicium exire perversum. Non debemus super hac rerum inaequitate turbari, videntes et in principio mundi ab impio Cain interfectum Abel justum, et postea exsulante Jacob regnare in domo patris Esau. et latere affligunt filios Israel: et Dominus contra quem nunc querela dirigitur, crucifigitur a Judaeis , et Barabbas latro eligitur . Dies me deficiet, si voluero enumerare quomodo in isto saeculo, impiis praevalentibus, opprimantur justi. Aspicite in gentibus et videte, et admiramini, et obstupescite, quia opus factum est in diebus vestris, quod nemo credet cum narrabitur. LXX: Videte contemptores et respicite, et admiramini mirabilia et disperdimini: quia opus ego operor in diebus vestris, quod non credetis, si quis narraverit. Symmachus pro eo quod diximus:
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas: Uociferabor ad te uĩ patieis.
& ñ saluabis: Quare ostendisti mͥ ini¬
quitatẽ. & laborẽ uidere: Lacerata ẽ lex:
& ñ ꝑuenit ad finẽ usq iudiciũ. quia
impiꝰ p̃ualet aduersus iustũ: ideo egre¬
dietur iudiciũ ꝑuersũ. Uides quod
temeraria uox sit. & quodãmꝰ blasphe¬
mantis creatorẽ suũ. ad iudiciũ ꝓuoca¬
re. & uas fragile aduersũ figulum:

Expanded text:
iquitas? Vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Quare ostendisti mihi iniquitatem et laborem videre? Lacerata est lex, et non pervenit ad finem usque judicium: quia impius praevalet adversus justum: ideo egreditur judicium perversum . Vides quod temeraria vox sit et quodammodo blasphemantis, sic Creatorem suum ad judicium provocare; et vas fragile adversum f
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi legimꝰ benigne fac dñe in bona
uoluntate cua syon: & ȩdificent᷑ muri
hierłm. In hac ꝓuintia confessionis & gła
& in hac urbe in qua pax dñi cernitur
erit ȩt̃na habitatio: ñ in unã uł in tres.
aut plures generationes: s in generatione
& generatione: hoc ẽ in duab generatio¬
nib eoꝵ qͥ de uideis. & de gentib credi¬
derunt. Et mundabit dñs sanguinẽ om̃i¬
um peccatoꝵ: quẽ pͥus ñ mundauerat:
ut mundet in eugłio : qͦs in lege pecaan¬
tes : in mundos reliquerat. Idõ eñĩ conclu¬
sit om̃ia sub peccato: ut om̃ib miserca¬
tur : sie ulciscet᷑ seruoꝵ suoꝵ sanguinẽ:
quẽ in martyrio. ꝓ nominis eius confes¬
sione fuderunt. Et dñs cõmorabit᷑ in sy¬
on. de qua scriptũ est: fundam̃ta cius in
montib scĩs: diligit dñs portas syon: su¬
per omnia tabernacula iacob.

Expanded text:
ne, in bona voluntate tua Sion, ut aedificentur muri Jerusalem. In hac provincia confessionis et gloriae, et in hac urbe in qua pax Domini cernitur, erit aeterna habitatio, non in unam, vel in tres, aut plures generationes, sed in generatione et generationem, hoc est, in duabus generationibus eorum, qui de Judaeis et de gentibus crediderunt. Et mundabit Dominus sanguinem omnium peccatorum, quem prius non mundaverat, ut mundet in Evangelio, quos in Lege peccantes immundos reliquerat. Ideo enim conclusit omnia sub peccato, ut omnibus misereatur ; sive ulciscetur servorum suorum sanguinem, quem in martyrio pro nominis ejus confessione fuderunt. Et Dominus commorabitur in Sion, de qua scriptum est: Fundamenta ejus in montibus sanctis; diligit Dominus portas Sion, super omnia tabernacula Ja
Abbreviated transcription (Latin):
ã uob̃ de quo supra dictũ ẽ. Popłs mul¬
tus & fortis. ante faciem eius ignis uo¬
rans: & pꝰ cũ exurens flãma: quasi aspec¬
tus equoꝵ. aspectus eoꝵ. & expellam in¬
quit eũ in t̾rã solitudinis: & primę par¬
tes illius cadent in mare orientale: et
posteriores in mari nouissimo: & ascendet
fecor eiꝰ : id ẽ qui ab aquilone ẽ: & putre¬
do: qͥa suꝑbe egit. Sepe cõmonui sub

Expanded text:
e quo supra scriptum est: Populus multus et fortis, 195 ante faciem ejus ignis vorans, et post eum exurens flamma, quasi aspectus equorum aspectus eorum. Et expellam, inquit, eum in terram solitudinis, et primae partes illius cadent in mare Orientale, et posteriores in mare novissimum, et ascendet fetor ejus, id est, qui ab Aquilone est, et putredo, quia superbe e
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur. Cuius merorẽ dici. & corm̃ta
pereuntiũ : ne sol qͥdẽ & luna astraq cȩ
& de hicrłm dabit uocẽ suam Et moue¬
buntur cęli & terrę: & dñs spes pͦpłi sui¬
& fortitudo filioꝵ isrł. Et scietis qͥa ẽgo
dñs ds̃ ur̃: habitans in syon monte sco
meo. & erit hicrłm sca: & alieni ñ tran

Expanded text:
dicentur. Cujus moerorem diei et tormenta dicentur. Cujus moerorem diei et tormenta pereuntium, ne sol quidem et luna astraque ce caetera poterunt intueri, sed retrahent fulgorem suum, et severitatem judicantis, reddentisque uniuscujusque opus in caput suum, aspicere non audebunt, non quo elementiora sint Dei judicia, sed quo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
concisionis: quia uixta est dies dñi in
ualle concisionis. Sol & luna obtene¬
brati sunt: & stellȩ regraxerunt splen
dorem suum: X. Sol et luna
obtenebrabuntur: & stellę occidere faci¬
ent splendorẽ suum: In eo loco ubi nõ
lerunt sonicus exauditi sunt: in he¬
braico scribitur õmonim̃. amonim.
qͦd utiq multitudinẽ & turbas eoꝵ qͥ
uidicandi sunt: non strepitũ sonitũq
significat. Rursum ubi nos posiumꝰ
in ualle concisionis. sequentes cransla¬
tionem aquilȩ & sẏmmachi & quinte
iudicii transtulerunt: ꝓ quo in hębrai¬
co scriptum ẽ. harus. qͦd hębrei ñ solum
concisionẽ : sed & aurũ interp̃tari putađ:
quo scilicet & in ualle iudiciĩ quã suspi¬
cantur gehenna. ex coctis sordib peccato¬
rum: purũ aurũ remaneat. Idcirco aut̃
gentiũ de qͥb supra diximꝰ in ualle uidi¬
cii. siue concisionis popłi congregantur
ut interficiant᷑ & corruant: & a dño ui¬

Expanded text:
concisionis, quia juxta est dies Domini in concisionis, quia juxta est dies Domini in valle concisionis. Sol et luna obtenebrate judicii. Sol et luna obtenebrabuntur, et stellae occidere facient splendorem suum. In eo loco ubi nos lerunt, sonitus exauditi sunt, in Hebraico scriptum est, AMONIM, AMONIM  , quod utique multitudinem, et turbas eorum qui judicandi sunt, et strepitum sonitumque significat. Rursum ubi nos diximus in valle concisionis, sequentes translationem Aquilae et Symmachi et quintae et judicii transtulerunt: pro quo in Hebraico scriptum est HARUS  , quod Hebraei non solum concisionem; sed et aurum interpretari putant, quo scilicet in valle judicii, quam suspicantur gehennam, excoctis sordibus peccatorum, purum aurum remaneat. Idcirco autem gentium, de quibus supra diximus in valle judicii, sive concisionis, populi congregantur, ut interficiantur et corruant, et a Domino ju