comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter intelleges definenter ag¬
nosces qui a ds̃ ueraxest : Quem
enimmisit ds uerba dilo quitur.
ipse est ds̃ uerax : Ot misit illum
đs̃ Dsmisit dm̃ Iunge ambos:
unus ds̃ : dsuerax missus ađo
Desingulis interroga ds̃ et de
ambobus interroga ds̃ : Non
singuli ds̃ et ambo dii sed singu¬
lus quisque ds̃ & ambo ds̃ : Tanta enim
ibic ẽ caritas sp̃s scĩ tanta pax unitatis. ̃de
singalis cãint̃ rogat dstibi respondet Decrintace
cũ interrogatur. ds̃ tibires pondea¬
tur Sienim sp̃s hominis quan¬
do in haeret dõ unus sp̃sest. a per¬
te a postolodicente. quiadhae
mulcum illo unus ds̃ est :Audite
alterum testimonium : Nostis
quammulti crediderunt quan¬
do omnia quae habebant
adpedes a postolorũ uendita
posuerunt ut distribue retur
uni cuique sicut opus erat: Et
deilla congregatione scõrum
quid dicit scriptura: eratillis
anima una etcorunum indm̃ ⁊
Sicaritas de tot animis fecit
animam unam. et de tot cor di¬

Expanded text:
ter intelligis, definienter agter intelligis, definienter agnoscis quia Deus veraenim misit Deus, verba Dei loquitur. Ipse est Deus verax; ipse est Deus Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibi respondeatur; de Trinitate cum interrogatur, Deus tibi respondeatur. Si enim spiritus hominis quando inhaeret Deo unus spiritus est, aperte Apostolo dicente, Qui adhaemul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordi
Abbreviated transcription (Latin):
diuisionem in genere huma no
commixtionem. Et quod non¬
dum locis se paratum osc: sepa¬
rauit intellectu separauit
cordisaspectu. et uidit duospo¬
pulos infidelium et fidelium.
Adtendit infideles et ait. quide
caelo uenit superomnes est et qđ
uidit et audiuit loquitur et tes¬
timonium eius nemo accepit ⁊
Deinde tulitse a sinistraetas¬
pexitaddexteram et secutus
ait. Quiałcipit testimonium eiꝰ
signauit qui a d s̃uerax est : Quid
est signauit quia ds̃ uerax est
nisi quia homomendax est et ds̃
ueraxest : Quia ne mohominũ
potestdicere quodueritatis ẽ
nisi inlumine turabeo quimen¬
tiri non potest : Vs ergouerax
xp̃s autem ds : Vis probare ac¬
cipe testimonium eius et inue¬
nis : Quienimaccipit testimo¬
nium eius. si gnauit quia dsuerax
est : Quisipse : qui decaelouenit
et superomnes est ds̃ ueraxest
Sedsi nondum intellegis dm̃
nondum accepisti testimoniũ
eius : Accipe et signas. Praesumen¬

Expanded text:
divisionem, in genere autem humano divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit duos populos, fidelium et infidelium: attendit infideles, et ait, Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc testatur; et testimonium ejus nemo accipit. Deinde transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non potest. Deus ergo verax, Christus autem Deus. Vis probare? Accipe testimonium ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes est, Deus verax est. Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti testimonium ejus: accipe, et signas, praesumen
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ et ad hoc prae cognitus : Qui sinł
enim credituri et qui non sintcre¬
dituri. nouit ds̃: Qui sunt perseue¬
raturi in eo quodcrediderunt.
et qui sint lapsuri. nouit ds et
numerati sunt ado omnes futu¬
riinuitam aeternam et nouit
iam illum populum distinctum
Et supse nouit et prophecis de¬
dit nosse persp̃m suum: deditet
io hanni Ad tendebat ergo io¬
hannes non oculo suo Nam quan¬
tum ad ipsum pertinet terra est
et deterralo quitur Sed inea
gratia sp̃s qua maccepit adõ uidit
quendam populum impium infi¬
delem ad tendens illum in infide¬
delitate sua et ait Testimoniũ
eius qui uenit decaelo nemoac¬
cepit : Quorum nemo : eorum
qui ad sinistramfuturi sunt
eorum quibus dicetur. Ite inig¬
nem aeternum qui prae para¬
tus est diabolo et angelis eius
quiergo accipiunt Illi quiad
dexteram futurisunt. Illiquib
dicetur ueni tebenedictipa¬
tris mei percipite regnum qđ
uobis paratum est abongine
mundi : Adtendi tergo inspũ

Expanded text:
Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Deus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam populum illum distinctum. Et si ipse novit, et prophetis dedit nosse per Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam quantum ad ipsum pertinet, terra est, et de terra loquitur: sed in ea gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Qui ergo accipiunt? Illi qui ad dexteram futuri sunt, illi quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
bum suum sed uerbũ patris ÷ se
nobis loqui uoluit. qui uerbum
patris loquebatur. Hocergo
quomodo decuit et oportuit.
dixit iohannes.⁊ Quomodo po¬
tuimusnos exposuimus: Qui
adcornon peruenit dignus de
tantare in tellectus: habetquo
se conuertat. habet quopulset
habet a quo quaerat. habet a
quo petat habet a quo accipiat ⁊
Quideca elo uenit superomnes¬
est et quoduidit et audiuit hoc
testatur et testimonium eius
nemo accepit ⁊ Sinemo ut
quiduenit: quorunda mergo¬
iste nemo: Est quidam popu¬
lus praeparatus ad iram dĩ dam¬
nandus cum diabolo: horum.
nemo accepit testimonium xp̃i ⁊
Namsi omnino nemo⁊ nullus
homo: quid ẽ. quod sequitur
qui accipit testimonium eius
signauit quia ds̃ uerax ẽ.
Certe ergo nemo: situipse dicis:
qui accipit testimonium eius
signauit quia ds̃ucrax est: res¬
pondenet ergo fortasse int̃¬
rogatusuohannes et diceret:
noui quid dixerim nemo. Est
enim quidampopulus natus a dirã

Expanded text:
bum suum, sed Verbum Patris, se bum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, suprest; et quod vidit et audivit hoc testatur; testimonium ejus nemo accepit. » Si nemo, ut quid venit? Quorumdam ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus cum diabolo: horum nemo accepit testimonium Christi. Nam si omnino nemo, nullus homo. Quid est quod sequitur? « Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Certe ergo non nemo, si tu ipse dicis: « Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. » Responderet ergo fortasse interrogatus Joannes, et diceret: Novi quid dixerim, Nemo. Est enim quidam populus natus ad iram
Abbreviated transcription (Latin):
est uerba grȩca meditaris: Si
punicus est adtendis. si nostilin¬
guampunicam. Pro diuersita¬
te ergo auditorum diuersas lin¬
guas adhibes ut proferas uerbũ
conceptum :⁊ Illud autem quod
corde conceperas nulla lingua
tenebatur : Cumergo ds̃ lo¬
quens linguam non quȩ reret
et genus elocutionis non ad su¬
meret. Quomodo auditus est
a filio cum ipsum filium sit locu¬
tus ds̃  Quomodo enim tu uer¬
bum quodlo queris in cordeha¬
bes. et apudte est et ipsa concep¬
tio spiritalis est nam sicut anima
tua sp̃s est ita et uerbum quod con¬
cepisti sp̃s est. non dumenim ac¬
cepit sonum. ut persillabas di¬
uidatur. sed manet in concẽp¬
tione cordis. et in spectaculum
mentis : Sic ds̃ edidit uerbum
hoc est genuit filium : Ot tu
quidem ex tempore gignis uer¬
bum etiamincorde dssine tem¬
pore genuit filium perquem
creauit omnia tempora : Cum
ergo uerbum dĩ filius sit. filius
autem locutus est nobis Non uer¬

Expanded text:
est, verba graeca meditaris; si est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non ver
Abbreviated transcription (Latin):
mittamus: Ecceunde audistis
psalmum. Vestemperse cutores
non conscenderunt xp̃ia niec cle¬
siam diuidunt: Sed quid ditam fra¬
tres : A perte uideamus quide gerit:
Ibienim emit ibi praetium dedit ⁊
Proquanto dedit sipro a frica dedit
simusdonatiste. et non a pellemur
solamafrica memit: quanquam
ethic non solidonatistae : Sed non
tatuit in conmertio suo quideme¬
rit Fecit tabulas : dõ gratias
nonnos fefellit : Opus est ut au¬
diat illa sponsa et ibi intellegit
cuiuouerit uirginitatem Ibi in
ipso psalmo ubi dictum est. fode
adtende quando concipis uerbũ
quod dicas Dicamenimsipotue¬
ro quod in nobis adtendamus
nonunde illud conpraehenda¬
mus: quando ergo concipis
uerbum quod proferas . remuis
dicere. Et ipsa rei conceptio incor¬
detuo iam uerbum ẽ : Nondum
proces sit sediam natum est incor¬
de et manet ut procedat: Adten¬
dis autem adquem procedat.
cum quolo quaris.: Silatinus est:
uocem latinam quaeris : sigrȩcus

Expanded text:
mittamus . Ecce unde audistis mittamus . Ecce unde audistis Psalmum. Vestem persecutores non consciderunt: christiani Ecclesiam dividunt. 14. Sed quid dicam, fratres? Aperte videamus quid emerit. Ibi enim emit, ubi pretium dedit. Pro quanto dedit? Si pro Africa dedit, simus Donatistae, et non appellemur solam Africam emit: quanquam et hic non soli Donatistae. Sed non tacuit in commercio suo quid emerit. Fecit tabulas: Deo gratias, non nos fefellit. Opus est ut audiat illa sponsa, et ibi intelligat cui voverit virginitatem. Ibi in ipso psalmo ubi dictum est, Fodeattende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus
Abbreviated transcription (Latin):
peris : quis est sponsus : qñm̃ rex
omnisterr&e ds̃: Ipses ponsus tuus
totum tenet quia totum emit.⁊
Videquantiemerit ut intellegas
quide merit: Quod praetium de
sanguinemsuum in passione :
Nonne sponsotuo cantas autcan¬
tarete fingis quando emptus est
totus orbis foderunt manus me¬
as et pedes dinumera ueruntomnia
ossa mea Ipsi uero considera uerunt
et conspexerunt me. diuiserunt sibi
uestimenta mea et superuestimen¬
tum meum miserunt sorteme Spon¬
sa es agnosce uestem sponsitui: super
quamuestem missa est sors interro¬
ga euangelium. Vide cui disponsa¬
satasis : uidea quo arras accipias :
interroga euangelium quid tibi
dicat in passione dñi: eratibi tunica
uideamus qualis. De super texta:
Desupertexta tunica quid signi¬
ficat nisi caritatem : Desuper tex¬
tatunica quid significat nisiunita¬
tem : Hanctunicamadtende quam
nec persecutores xp̃i diui serunt
Aitenim. Dixerunt interse. Non
diuida museam. sed sorte m super eã

Expanded text:
peris? Quis est sponsus? Quoniam rex peris? Quis est sponsus? Quoniam rex omnis terrae Deus . Ipse sponsus tuus totum tenet, quia totum emit. Vide quanti emerit, ut intelligas quid emerit: quod pretium dedsanguinem suum? In passione. Nonne sponso tuo cantas, aut cantare te fingis, quando emptus est totus orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt, et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem? Sponsa es, agnosce vestem sponsi tui. Super quam vestem missa est sors? Interroga Evangelium; vide cui desponsata sis, vide a quo arrhas accipias. Interroga Evangelium; vide quid tibi dicat in passione Domini. Erat ibi tunica: videamus qualis: desuper texta. Desuper texta tunica quid significat, nisi charitatem? desuper texta tunica quid significat, nisi unitatem? Hanc tunicam attende, quam nec persecutores Christi diviserunt. Ait enim: Dixerunt inter se, Non dividamus eam, sed sortem super eam
Abbreviated transcription (Latin):
inmente seruant uinginitatem.
Quae ẽ uirginitas mentis
Integra fides solida spes. sincera ca¬
ritas: Hanc uirginitatem timebat
ille quitelabat sponso a serpente
corrumpi: Sicut enim membrum
corporis uiolatur in quodamloco.
sic seductio linguae uiolat uirgini¬
tatem cordis: Inmente non cor¬
rumpatur quae non uult si necausa
tenere corporis uirginitatem : Quid
ergo dicamfratres mei : etȩretici
habent uirgines : et multȩ sunt uir¬
gines hacreticorum: Videa mus
sis ponsum amant ut uirginitas ista
custodiatur. Cuicustodiatur:
xp̃o inquit Videa mus sixp̃o non
donato. Videa muscui seruatur
ista uirgini tascito probare potes¬
tis. Ecce ostendo sponsum qui a ip¬
sese ostendit: Per hibet illi testimonũ
iohannes: hic est quibaptitat : Otu
uirgo sisponsohuic seruas uirginita¬
tem tuam quare curris ad eum qui
dicit egobaptito cumamicus spon¬
situidicat hic est quibaptizat:
Deinde sponsus tuus totum orbem
tenet: Quare tu in parte corrum¬

Expanded text:
in mente servant virginitatem. in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, quae non vult sine causa tenere corporis virginitatem. 13. Quid ergo dicam, fratres? Et haeretici habent virgines, et multae sunt virgines haereticorum. Videamus si sponsum amant, ut virginitas ista custodiatur. Cui custoditur? Christo, inquit. Videamus si Christo, non Donato: videamus cui servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse se ostendit: perhibet illi testimonium Joannes, Hic est qui baptizat. O tu virgo, si sponso huic servas virginitatem tuam, quare curris ad eum qui dicit, Ego baptizo; cum amicus sponsi tui dicat, Hic est qui baptizat? Deinde sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in parte corrum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩuostelo dixit non meo. Non mihi
sed telo dĩ : Vndẽ quomodo: quam
telas uel cui telas: Desponsa uienĩ
uos uniuiro uirginem castam exhibe
rexp̃o: Quidergotimes : quare telas:
Tim eo inquit nesicut serpens euam¬
seduxit astutia sua sic et uestrisen¬
sus corrumpantur a castitate
quae est inxp̃o : Omnis ecclesi a uir¬
goappellataest : Diuersa essemem¬
bra ecclesiae diuersis donis pollere
uidetis at que gaudere : Alii coniu¬
gati aliae coniugatae: Aliiuidua¬
tiuxoribus ultra non quaerunt
Aliae uiduatȩ maritis ultra non
quaerunt ⁊ Aliunte gritatem
abineunte aetate conseruant : Alii
uirginitatem suam dõuouerunt
Diuersa sunt munera sed omnes
istiuna uirgoest : Vbi ista uirginitas
non enim in corpore: Incorpore¬
paucarum feminarum est. Et si
diciuir ginitas in uiris potest pauco¬
rum uirorũ sc̃ĩtas integritasetiam
corporis est inecclesia et honora¬
bilius membrum est : Alia autem
membra non incorpore : sed omnia

Expanded text:
Dei vos zelo, dixit; non meo, non mihi, Dei vos zelo, dixit; non meo, non mihi, sed zelo Dei. Unde? quomodo? quam zelas, vel cui zelas? Desponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo. Quid ergo times? quare zelas? Timeo, inquit, ne sicut serpens seduxit Evam astutia sua, sic et vestri sensus corrumpantur a castitate quae est in Christo . Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa esse membra Ecclesiae, diversis donis pollere videtis atque gaudere: alii conjugati, aliae conjugatae, alii viduati uxores ultra non quaerunt, aliae viduatae maritos ultra non quaerunt, alii integritatem ab ineunte aetate conservant, aliae virginitatem suam Deo voverunt; diversa sunt munera, sed omnes isti una virgo est. Ubi est ista virginitas? non enim in corpore. Paucarum feminarum est, et si dici virginitas in viris potest, paucorum virorum sancta integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cio : Nondico sihabeam sicut dicit
propheta fontẽ lacrimarum
sedsi conuertar in lacrimis et lacri¬
me fiam : in linguas et linguȩ fiam
parum est : Redeamus uideamus
quid dicitisto : Qui hab&sponsam spon¬
sus est : Non est mea non est mea spon¬
sa : Et non gaudes innuptus : Immo
gaudeo ait᷑. Amicus automsponsi
qustat et audit eum gaudio gaudet
propter uocem sponsi : Non inquit
gaudeo propter uocem meam: sed
propteruocem sponsi Caudeo
ego inaudiendo: ille in dicendo: Ego
enim sum in luminandus. illelumen
Ego sum auris ille uerbum: Ergo
amicus sponsistat et auditeum
Quarestat : quia non cadit: Qua¬
renoncadit: quia hum ilis est
Vide stantem in solido : Non sum
dignus corrigiam calcia mentieius
soluere : Benete humilias: merito
noncadis. Meritostas, merito Au¬
dis eum et gaudio gaudes propter
uocem sponsi Sic eta postolus ami¬
cus sponsi telat et ipse non sibi: sed
sponso : Audiuocem telantis : Telo

Expanded text:
cio: non dico, si habeam, sicut dicit cio: non dico, si habeam, sicut dicit propheta, fontem lacrymarum ; sed si convertar in lacrymas, et lacrymae fiam, in linguas, et linguae fiam, parum est. 12. Redeamus, videamus quid dicit iste: Qui habet sponsam, sponsus est; non est mea sponsa. Et non gaudes in nuptiis? Imo gaudeo, ait: Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non, inquit, gaudeo propter vocem meam, sed propter vocem sponsi gaudeo. Ego sum in audiendo, ille in dicendo: ego sum enim illuminandus, ille lumen; ego sum in aure, ille Verbum. Ergo amicus sponsi stat et audit eum. Quare stat? Quia non cadit. Quare non cadit? Quia humilis est. Vide stantem in solido: Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Bene te humilias, merito non cadis, merito stas, merito audis eum, et gaudio gaudes propter vocem sponsi. Sic et Apostolus amicus sponsi, zelat et ipse, non sibi, sed sponso. Audi vocem zelantis: Zelo
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ illi quifallit : quid cum fallere
conantur dm̃intuentemomniũ
corda et omnium secretariman¬
tem : Existit aliquis hereticus
et dicit: egodo. ego scĩfico ego
iustifico: nolo eas adillam sectã
Bene quidem telat: sedui decui.:
Nolo eas adidola: benetelat. Non
ad sortilogos: benetelat : Ui de¬
amus cuitelat. Ego quoddo.
scm est : quia egodo: Ego quem
baptizo baptitatus est: quem
non baotito non estbaptitatus
Audiamicum sponsi: disce telare
amicotuo .: Audiuocemillius Hic
est quibaptizat: Qua re tibiuis
arrogare quod tuum non est :us¬
que adeo absens est. quihicreliquit
sponsam suam: nescis quia ille quia
mortuis resur rexit addexteram
patris sedet : Si contempserunt
eumiuda ei inlignopendentem tu
contemnis incaelo sedentem: No¬
uerit caritas uestra magnum dolo¬
rem mepatidehacre: sed ut dixi.
dimitto cetera cogitationibus
uestris : Nonenim dico silo quarto¬
ta die:siplangam totadie non suffi¬

Expanded text:
vae illi qui fallit! quid Deum fallere vae illi qui fallit! quid Deum fallere conantur, Deum intuentem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Non eas ad idola, bene zelat: non ad sortilegos, bene zelat. Videamus cui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo sedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi, dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si loquar tota die; si plangam tota die, non suffi
Abbreviated transcription (Latin):
tiet si non uultis. habuistis: multi
qui omnino coniuges habere non
uultis. de coniugibus patrum ues¬
trorum natiestis: Nullum corest:
quod noniste tangat affectus.
Nullus in rebus humanis tãdeuius
a genere humano est : qui quod di¬
cõnonsentiat: Ponite aliquem
peregre pro fectũ commendasse
amico suo sponsam suam : uidequae¬
sote. carus ieuses ne forte meab¬
sente prome aliquis a metur ⁊
Qualis ergo ille quicus todiens
sponsam ueluxo remamicisui. dat
quidem opera ut nullus alius a me¬
tur: sed sise amari proamicouo¬
luerit et ut iuoluerit commenda¬
ta sibi : quam de testandus uniuer¬
Videat illa maliquanto petulan¬
tius perfenestram adtendere
autio caricum aliquo : prdibettam¬
quam telans : Video telantem: sed
uideam cui : utrum amico absenti
an sibi praesenti : Puta te hoc
regnum. sicut ipse dicit ineuange¬
lio : et tamen praesens ẽ maies¬
tate : fallitur amicus quitrans
mare profectus est : et sifallitur.

Expanded text:
ti etsi non vultis, habuistis; multi ti etsi non vultis, habuistis; multi qui omnino conjuges habere non vultis, de conjugibus patrum vestrorum nati estis: nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis ergo ille, qui custodiens sponsam vel uxorem amici sui, dat quidem operam ut nullus alius ametur, sed si se amari pro amico voluerit, et uti voluerit commendata sibi, quam detestandus univerVideat illam aliquanto petulantius per fenestram attendere aut jocari cum aliquo, prohibet tanquam zelet: video zelantem, sed videam cui; utrum amico absenti, an sibi praesenti. Putate hoc Dregnum, sicut dicit ipse in Evangelio , et tamen praesens est majestate. Fallatur amicus qui trans mare profectus est; et si fallitur,
Abbreviated transcription (Latin):
stat et audit eum gaudio gaudet prop¬
teruo cem sponsi: Aderit dñs dĩ nos¬
ter promotucor dismei. multo enĩ
gemituplenum est dicere quoddo¬
quod dicere non potuero uos cogite¬
tis. Noui enim dolorem meum ex¬
primisatis digne non posse : Multos
enim adulterosuideo quis ponsam
tanto praetio emstam. amatam foe¬
dam ut pulcra fieret illo emstore.
illo liberatore. illodecoratore.
possidere uolunt. et ida gunt uer¬
bissuis. ut prosponso amentur ⁊
De illo dictum est. hic est quibap¬
tizat: quis huc exit et dicit. ego
baptizo. Quis huc exit et dicit.
ego quod de derohocest sc̃m. Quis
huc procedit et dicit. bonum est ti¬
bi ut nascaris exme. Amicum spon¬
si audia mus. non a dulteros sponsi:
audia mus telantem sed non sibi ⁊
Fratres regredimini corde ad
uestrasdomos: carnalia loquor ⁊
terren aloquor: humanũ dicopropt̃ infirmi¬
tatem carnis uestrȩ ⁊ multihabetis
coniuges. multi habere uultis: mul¬

Expanded text:
stat et audit eum, gaudio gaudet propstat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Aderit Dominus Deus noster pro motu cordis mei, multo enim gemitu plenum est, dicere quod doquod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit et dicit, Ego quod dedero, hoc est sanctum? quis huc procedit qui dicit, Bonum est tibi ut nascaris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adulteros sponsi: audiamus zelantem, sed non sibi. 11. Fratres, regredimini corde ad vestras domos, carnalia loquor, terrena loquor; humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae . Multi habetis conjuges, multi habere vultis, mul
Abbreviated transcription (Latin):
iordanen cuitu testimonium per¬
hibuisti. Nostisergo qualetes¬
timonium illi perhibui Modo
dicturus sum nones seillum quẽ
dixiesse : ego quialiquid accepi
decaelo ut aliquid essem In a¬
nem meuultis essẽ ut loquar con¬
traueritatem. Non potest
homo accipere quicquamnisi
fuerit eida tum decaelo. Ipsi
Nones tuxp̃s sedquid simaior
illo quia tuillum baptitasti: Mis¬
sussumego. praccosum ille iudex
est: Et auditestimonium multo
uehe mentius. multo exprȩssius.
Videte quid nobis cum agitur.
uidete quidamare debeamus: uide¬
te quia aliquem hominem amare
proxpo adulterium est : Quare
hocdico adtendamus uocem iohan¬
nis : poterat in illo errari. poterat
ipseputari qui non erat: s espuit
ase falsum honorem ut teneat
solidam ueritatem : Videte quid.
dicat xp̃m. quid se : Quihab et spon¬
sam.sponsus est Casties tote
sponsum amate: Quidautem tues
qui nobis dicis quihabet sponsam
sponsus est : Amicus autem sponsi qui

Expanded text:
Jordanem, cui testimonium perJordanem, cui testimonium perhibuisti? Nostis ergo quale testimonium illi perhibui modo? Dicturus sum non esse illum quem dixi esse ego, qui aliquid accepi de coelo, ut aliquid essem. Inanem me vultis esse, ut loquar contra veritatem. Non potest bomo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Ipsi Christus: sed quid, si major illo, quia tu illum baptizasti? Missus sum: ego praeco sum, ille judex est. 10. Et audi testimonium multo vehementius, multo expressius. Videte quid nobiscum agitur; videte quid amare debeamus; videte quia aliquem hominem amare pro Christo, adulterium est. Quare hoc dico? Attendamus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se: Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate. Quid autem tu es, qui nobis dicis, Qui habet sponsam, sponsus est? Amicus autem sponsi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tudine eius accepimus: et hoc
confiteri dm̃ ẽ.: Quomodo e¬
nim omnes homines depleni¬
tudine eius accipiunt nisi ille
fons: illibibentesꝰ bibunt fon¬
tem et sitire possunt et bibe¬
re : Fons num quam sitit. fonsse
ipso noneget: fonte egent homi¬
nes. aridis uisceribus aridis fau¬
cibus currunt ad fontemutrefi¬
ciantur. Fons fluit ut reficiat
It adñs iħs : Videamus quidrespon¬
derit iohannes : Venerunt ad
iohannem et dixeruntei. Rabbi
quierat tecum transiordanen
cuitutes timonium perhibuisti.
eccehichaptitat et om nes ueni¬
unt adillum: hoc est quiddicis non
sunt proibendi ut adte potius ue¬
De quoputatis dixis sehoc iohan¬
nẽ Desc ipso: qua siho moacce¬
piait decaelo. : Intendatcari¬
tas uestra: non potest homo
eidatum decaclo. Ipsiuos mihi
testimoniumꝑ hibetis quod dixe
rim ego non sum xp̃s ⁊ Tam quam
dicens. quiduos fallitis. uos ipsi
mihi quomodo proposuistis
istam quȩstionem quid mihi dixis¬
tis. rabbi quierat tecum trans

Expanded text:
tudine ejus accepimus : et hoc tudine ejus accepimus : et hoc confiteri Deum est. Quomodo enim omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, nisi ille fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus 9. Videamus ergo quid responderit Joannes: Venerunt ad Joannem, et dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad illum: hoc est, Quid dicis? non sunt prohibendi, ut ad te potius veDe quo putatis hoc dixisse Joannem? De seipso: Quasi homo accepi, ait, de coelo. Intendat Charitas vestra. Non potest homo ei datum de coelo. Ipsi vos mihi testimonium perhibetis quod dirim: Ego non sum Christus. Tanquam dicens: Quid vos fallitis? Vos ipsi mihi quomodo proposuistis istam quaestionem? Quid mihi dixistis? Rabbi, qui erat tecum trans
Abbreviated transcription (Latin):
mittebat illos ad xpmbaptitari
nonmit tebatur adiohannem qui
axp̃obaptitabantur : Turbatis
discipuli iohannis. et coeperunt
quaestionem tractare cumiude is.
quo modo solet fieri Intellegas
curri illi nondum intellegentes
defendebant baptis mum iohannis.
Ventum adipsum iohannem. ut
solueretquȩ stionem: Intellegat
caritas ur̃a et hicutilitas ipsa
humilitatis agnoscitur et osten¬
ditur ut rum in ipsa quaestione
cumerrarent homines gloriari
apud se uoluitiohannes: fortas¬
se enim dixit uerum dicitis. recte
contenditis. baptismus meus est
melior : Nam ut noueritis quod
baptismus meus est melior ĩpsũ
xp̃m egobaptitaui : Poterat
hoc dicere iohannes baptitatox p̃o
quantum se siuellet extenderet.
habebat ubise extenderet sed me¬
lius nouerat apud quem se humili¬
aret: quem senouerat nascendo
antecederẽ illi uoluit confiteñdo
cedere: salutem suam intel¬
li gebat in xp̃o eẽ. Iamdixerat
sũperius nos omnes depleni¬

Expanded text:
mittebat illos ad Jesum baptizari; mittebat illos ad Jesum baptizari; non mittebantur ad Joannem, qui a Christo baptizabantur. Turbati sunt discipuli Joannis, et coeperunt quaestionem tractare cum Judaeis, quomodo solet fieri. Intelligascurri. Illi nondum intelligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de pleni
Abbreviated transcription (Latin):
deretur me lior baptismus quẽ
daturus erat dñs. et illetam quã
serui intellegeretur. illetã quã
dñi : baptizatus ẽ dñs ut prebe¬
rethumilitatis exemplum
Non solus autem baptitatus ẽ
abeo nebaptismus iohannis meli¬
or baptis modñi uideretur: Ad hoc
autemuiam prebuit dñs ihs xp̃s
sicut audistis fr̃s nequis arrogans
quod habeat abundantiã alicuius
gratiae dedignaretur baptigari
baptis modñi : Quantum cumꝙ enĩ
cathicuminus proficiat adhuc sar¬
cinam iniquitatis suae portat : N
illidimittitur nisicum uenerit
adbaptismum : Quomodo non ca¬
ruit populus is rahel populo ac¬
grptiorum nisi cumuenis sent
ad marerubrum : sic pressũpec¬
catorum nemocaret. nisicum
ad fontem baptis miuenerit.:
Facta estergo quaestio exdisci¬
pulis iohannis cumiudȩis depuri¬
ficatione: baptitabat iohannes
baptizabat xp̃s: moti sunt disci¬
puli iohannis concurrebatur
adxpm̃ ueniebatur adiohannem
qui enim ueniebant adiobannem

Expanded text:
deretur melior baptismus quem deretur melior baptismus quem daturus erat Dominus, et ille tanquam servi intelligeretur, ille tanquam Domini, baptizatus est Dominus, ut praeberet humilitatis exemplum: non solus autem baptizatus est ab eo, ne baptismus Joannis melior baptismo Domini videretur. Ad hoc autem viam praebuit Dominus nossicut audistis, fratres, ne quis arrogans quod habeat abundantiam alicujus gratiae, dedignetur baptizari baptismo Domini. Quantumcumque enim catechumenus proficiat, adhuc sarcinam iniquitatis suae portat: non illi dimittitur, nisi cum venerit ad Baptismum. Quomodo non caruit populus Israel populo Aegyptiorum, nisi cum venisset ad mare rubrum ; sic pressura peccatorum nemo caret, nisi cum ad fontem Baptismi venerit. 8. Facta est ergo quaestio ex discipulis Joannis cum Judaeis de purificatione. Baptizabat Joannes, baptizabat Christus: moti sunt discipuli Joannis; concurrebatur ad Christum, veniebatur ad Joannem. Qui enim veniebant ad Joannem,
Abbreviated transcription (Latin):
possit dicere incorde suo: quid
mihiopus est baptismum accipe¬
re ut hochabeam quod etiste
quo iam meliorsum neergo
ceruixista precipitaret quos¬
dam demeritis iustitiae suaeplu¬
rimumelatos baptizari uoluit
dñs aseruo tam quam alo quens
filios capitales: quiduos extolli¬
tis quiderigitis quia habetis
ille prudentiam illedoctrinam
ille castitatem ille fortitudinẽ
patientiae : Num quid tantum
habere potestis quantum ego
qui dedi: et tamenegobaptitatus
sum a seruo. uos dedignaminia dño.
hoc estut impleatur omnis iusti¬
tia sed dicitaliquis sufficiebat
ergo ut baptizaret dnm iohannes.
Quido pus erat ut alii baptitarentꝰ
a iohanne: Et hocdiximus quia si
solus dñs baptitaretur aiohanne.
nonde esset ista cogitatio homini¬
bus quod meliorem habebat bap¬
tis mum iohannes. quam diis.
Dicerentenimusq adeo magnus
eratbaptismus quem habuit io¬
hannes ut solus xp̃s illo dignus
fuerit baptitari: Ergo utosten¬

Expanded text:
posset dicere in corde suo: Quid posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: Sufficiebat ergo ut baptizaret Dominum Joannes; quid opus erat ut alii baptizarentur a Joanne? Et hoc diximus, quia si solus Dominus baptizaretur a Joanne, non deesset ista cogitatio hominibus, quod meliorem habebat baptismum Joannes quam Dominus. Dicerent enim: Usque adeo magnus erat baptismus quem habuit Joannes, ut solus Christus illo fuerit dignus baptizari. Ergo ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
quaeris quo quomodo dicere.
omnia in uenis : quidsimileagnus
etleo dexpo utrumq: dictum est
Ecceagnus di: quomodo leo uicit
leo de tribuiuda Audiamus iohan¬
nem: baptizabatihs̃: diximus quia
baptitabatihs: quomodo ibs quo¬
modo dñs Quomododifilius: quo¬
modo uerbum sed uerbum caro
factum ẽ Eratautem et iohannes
baptizans in ae non iuxta salim
lacus quidam nam intellegitur
quia lacuserat : quia a quȩ multȩ
erantibi et ueniebant & bapti¬
zabantur : Nondum enĩ missus
fuerat in carcerem iohannes: si
meministis ecceiterum dico dixi:
qua rebaptizabat iohannes quia
oportebat ut dñs baptitaretur
qua reo portebat ut dñs bapti¬
taretur qui amulti contemptur.
erant baptismum. eo quod maiore
gartia prediti uiderentur : Qum
uiderentalios fideles uerbi gro¬
tia iam continenter uiuens cathȩ¬
cuminus contemner et coniuga¬
tum et diceretsemeliorem cum
ille sit fidelis ille cathecuminus

Expanded text:
quaeris quoquo modo dicere, quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus et leo? De Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? Vicit leo de tribu Juda . 6. Audiamus Joannem: Baptizabat Jesus. Diximus quia baptizabat Jesus. Quomodo Jesus? quomodo Dominus? quomodo Dei Filius? quomodo Verbum? Sed Verbum caro factum est. Erat autem et Joannes baptizans in Aenon juxta Salim. Lacus quidam Aenon. Unde intelligitur quia lacus erat? Quia aquae multae erant ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannes. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus
Abbreviated transcription (Latin):
peruenias fons ille ipsa ẽ lux
sitientibus fons est cȩco luxẽ
Aperiantur oculi ut uideant
lucem : Aperiantur fauces cor¬
dis ut bibant fontem : quod bi¬
bis hoc uides hocaudis totũ
tibi fitds̃ quia horum quae dili¬
gis totum tibi ẽ: Siuis ibi ad ten¬
das : nec panes est ds̃ necaqua ẽ.
ds̃ neclux ista ẽ ds̃ nec uestis
ȩst ds̃ nec domus est ds̃: Omniaenĩ
haec uisibilia sunt : et singula
sunt quod ẽ panis. non hoc est
aqua et quoduestis est non
est domus: Et quod sunt ista
non hoc est dĩ : Vi sibilia enims
Ds̃ tibi totum est: sie suriris
panistibi ẽ sisitis a quatibiẽ
si in tenebris es : lumen tibi est
quia in corruptibilis manet
sinudus es in mortalitate : ues¬
tistibi ẽ. Cum corruptibile
hoc induerit incorruptionẽ.
et mortale hoc in duerit inmor¬
talitatem : Omnia possunt dici
dedõ: et nihil dignedicitur dedõ.
nihil latius hac in opia: quaeris
congruum nomen : non inuenis :

Expanded text:
pervenias. Fons ille, ipsa est lux; pervenias. Fons ille, ipsa est lux; sitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. Si visibilia attendis, nec panis est Deus, nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus. Omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt: quod est panis, non hoc est aqua; et quod est vestis, non hoc est domus; et quod sunt ista, non hoc est Deus: visibilia enim sunt. Deus tibi totum est: si esuris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est; si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tibi est, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis;
Abbreviated transcription (Latin):
corporea quae iudetur corpo
reis oculis. multienim cum fue¬
rint diutius intenebris infirma¬
tur acies ipsorum quasi ieiunio
lucis fraudati oculi cibo suo.
luce quippe pascuntur defati¬
gantur ieiunio et debilitantur.
ita ut ipsam lucem qua reficiun¬
tur uidere non possint: Et si
diutius afuerit extinguntur
tam quam moritur in eis ipsa
acies lucis : Quidergo quia tot
oculi cotidie luceista pascuntur.
minor fit ẽtilli reficiuntur
et ipsa integnr permaniet
si hoc potuit ds̃ deluce corpo¬
rea corporeis oculis exhibere
non ex hibet mundis cordibus
lucem illam infatigabilem in¬
tegnrm perseuerantem. Nulla
exparde deficientem quã lucẽ :
in principio erat uerbum et
uerbumeratapud dm̃ : Videamus
si lux est qnm a pudte est fons
uitȩ et in lumine tuo uidebimus
lumeni : Interra aliud est fons
aliud lumen: sitiens: quaeris
fontem: etut ꝑuenias ad fontem:
quaeris lucem: Et sidies non est
accendis lucernam ut ad fontẽ

Expanded text:
corporea quae videtur oculis corporea quae videtur oculis corporeis. Multi enim cum fuerint diutius in tenebris, infirmatur acies ipsorum, quasi jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diutius abfuerit, exstinguuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem, nulla ex parte deficientem? Quam lucem? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Videamus si lux est. Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . In terra aliud est fons, aliud lumen. Sitiens quaeris fontem, et ut pervenias ad fontem, quaeris lucem: et si dies non est, accendis lucernam, ut ad fontem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ueritas : Ipsa .ẽ. quo is Ipsa ẽ quais ⁊
uerbum quod in principio erat
ds̃ apud dm̃: ab eo quod manducauit
homo adillud quod cotidie man¬
ducantangeli : sic enim scriptũ ẽ
Quis : ẽ panis angelorũ: in princi¬
pio erat uerbum et uerbũ erat
apuddm̃ et ds̃ erat uerbum:
Quomodo paneman gelorum
manducauit homo: et uerbum
caro factum est et habitauit
in nobis : Sed quia diximus man¬
ducare angelos fratres. nepu¬
tetis morsib: fieri. Nam si hoc
intellegeritis quasi delaniatur
ds̃ quem manducant angeli:
Quisdelaniatiustitiam sed rur¬
sus mihi aliquisdicit. Et quis est
quimanducatiustitiam: Vtide
ergo beatiquie suriunt &sitiunt
iustitiam qnmipsi saturabuntur
Cibus quemmanducas percirnẽ:
ut reficiaristu illede fecit. ut re¬
parette consumitur: manduca
iustitiam ec tu reficeris. ẽt illa
integni perseueret : Q uomodo
uidendo lucemistam corporeã
reficiuntur oculinr̃ i. et res. ẽ

Expanded text:
est veritas. Ipsa est quo is, ipsa est qua is; non est veritas. Ipsa est quo is, ipsa est qua is; non Verbum quod in principio erat Deus apud Deum; ab eo quod manducavit homo, ad illud quod quotidie manducant Angeli. Sic enim scriptum est, Quis est panis Angelorum? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra perseverat. Quomodo videndo istam lucem corpoream reficiuntur isti oculi nostri, et res est
Abbreviated transcription (Latin):
oculis carneis uidere᷑ potuistis:
quidillilatebat psallite intellȩ¬
genter nolite o culis quaerere
quodmente conspicitur: psallite
lingua quia interuos caro : Sed
qui a uerbum caro factũ ẽ. et ha¬
bitauit in nobis. Reddite carnis
sonum reddite dõmentis obtu¬
tum psallite intellegenter: &
uidetis quia uerbum caro factũ
est et habitauit in nobis Dicat
etiohannes testimonium: Post
haec uenitihs et discipulieius
in iud eamterram et illic demo¬
rabatur cum eis et baptitabat :
baptizatus baptitat: Non in co
baptismobaptizat quo baptiza¬
tus ẽ: datbaptismum dñs bap¬
tizatus a seruo ostendens hu¬
militatisuiam. et perducens
ad baptismũ dñi hoc ẽ baptismũ suũ:
p̃bendo humilitatis exemplum
quia ipse non respuit baptismum
serui. et in baptis moserui uia
prȩparabatur dño et baptiza
ipsum audiamus. Ego sumuiaue¬
ritas et uita ⁊ si ueritatem quaeris.
uiamtene : Nam ipsa est uia quae

Expanded text:
oculis carneis videre potuistis. oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddite Deo mentis obtutum. Psallite intelligenter, et videtis quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 4. Dicat et Joannes testimonium: Post haec venit Jesus et discipuli ejus in Judaeam terram, et illic demorabatur cum eis, et baptizabat. Baptizatus baptizabat. Non eo baptismo baptizabat quo baptizatus est. Dat baptismum Dominus baptizatus a servo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, praebendo humilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismo servi via praeparabatur Dipsum audiamus. Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam ipsa est via quae
Abbreviated transcription (Latin):
tebor tibi. Commemorabuntur
& conuertentur ad dñm uniuersi
fines terrae : Et ad orabunt in cons
pectueius : uniuersae familiae genti¬
um : Quia dñiẽ regnum : et ipsedo¬
minabi turgentium: Grubescat
unus inimicus : quia cõdicem mihi mi¬
nistrat alius in imicus: Sedecce de
codicibus prolatis ab uno in imico:
alterum uici: Et ipse qui mihi codicẽ
protulit : Nonre linquatur : Ab illo
proferatur unde & ipse uincatur :
Lego alium prophetam. Et inue¬
nio dñm loquentem adiudaeos:
Nonenim ẽ mihi uoluntas in uobis
dicit dñs: nec accipiam sacrificia
demanibus uestris: Qm̃ abor tu
solis usq: ad occasum. sacrificiũ
mundum offercur nomini meo:
Nonuenis iudete ad sacrificium
mundum : Conuincote immundum:
Ecce et lucernae per hibent tes¬
timonium diei propter infirmita¬
tem nostram : quia diei claritatẽ
tolerare et uidere non possumis:
Nam & nos ipsixp̃iani: in conpa¬
ratione quidem infidelium lux
iamsumus: Vndedicit apł : Fu

Expanded text:
tebor tibi. Commemorabuntur tebor tibi. Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines tpectu ejus universae familiae gentium; quia Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium » . Erubescat unus inimicus, quia codicem mihi ministrat alius inimicus. Sed ecce de codicibus prolatis ab uno inimico alterum vici: et ipse qui mihi codicem protulit, non relinquatur; ab illo proferatur, unde et ipse vincatur. Lego alium prophetam, et invenio Dominum loquentem ad Judaeos: Non est mihi voluntas in vobis, divit Dominus, nec accipiam sacrificium de manibus vestris: quoniam ab ortu solis usque ad occasum, sacrificium mundum offertur nomini meo . Non venis, Judaee, ad sacrificium mundum; convinco te immundum. 8. Ecce et lucernae perhibent testimonium diei propter infirmitatem nostram, quia diei claritatem tolerare et videre non possumus. Nam et nos ipsi Christiani in comparatione quidem infidelium lux jam sumus; unde dicit Apostolus.
Abbreviated transcription (Latin):
bus uoluistis conscripsistis Hic
conturinimicospaganos occurrit
nobis aliorum testimoniũ in imicoꝵ
Proferimus cõdices a iuda eis:
et respondemus: Nempe & uos
et illi fide inostrȩ estis in imici: Ideo
sparsisunt pergentes : ut alios ex
aliis conuincamus in imicos: Codex
eͥsaiae proferatur a iuda eis: uide¬
amussinon ibilego. Sicut ouis ad
occisionem ductus ẽ: Et sicut ag¬
nus coram tondente fuit sine uoce.
sic non aperuit ossuum: Inhumili¬
tate iudicium eius sublatum. ẽ:
liuore eius sanatisumus: Omnes
ut oues errauimus : Et ipse traditis
.ẽ. propeccatis nostris: Ecce un&¬
lucerna: alia proferatur : Psal¬
mus aperiatur . Etiam inde prae¬
dicta passio xp̃irecitetur : Fode¬
runt manus meas et pedes meos: di¬
numerauerunt omnia ossamea :
Ipsi uero considera uerunt et cons¬
pexerunt me: diuiserunt sibi uesti¬
menta mea . Et superuestimentũ
meum miserunt sortem: Apud te
lausmea in ecclesia magna: Confi¬

Expanded text:
bus voluistis conscripsistis. Hic bus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicos Paganos occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a Judaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, fidei nostrae estis inimici. Ideo sparsi sunt per gentes, ut alios ex aliis convincamus inimicis Codex Isaiae proferatur a Judaeis, videamus si non ibi lego, « Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente fuit sine voce, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est; livore ejus sanati sumus; omnes ut oves erravimus, et ipse traditus est pro peccatis nostris » . Ecce lucerna una. Alia proferatur, Psalmus aperiatur, etiam inde praedicta passio Christi recitetur. « Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt et conspexerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem. Apud te laus mea; in Ecclesia magna confi