comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non merenti. Qͥd peccaui: Si mo¬
nui magistrũ Rob̃tũ pullũ aliqntũ tẽpꝰ
fac̾e parisiꝰ. obsanam docꝰtͥnam que ap̃
illum ẽẽ dinoscit᷑: id putaui necessariũ
& adhuc puto. Si rogaui sublimitatem
ur᷑am ut ꝑmittatis. etiam nunc idipsũ
rogarẽ. nͥ eam de pͥori p̃ce indignatam
sensissem. Si dixi hominẽ fultũ gr̃a a
micoꝵ. quoꝵs incuria ñ minima aucto¬
ritas ẽ. id dixi qđ uob̃ formidaui. & ad¬
huc formido. Nam qͦd pꝰ appellationem
fact᷑am. extendistis manum ut accepi¬
mꝰ ad res appellantis: nec laudaui. nec
laudo. Uerũptam̃ uoluntati ur̃e in a¬
liquo contͣdicere. nec consului ei. nec
consulo. De cet̾o ur̃i sumꝰ. coronã ur̃ã
suspic̾e & colere semꝑ digna & debita
uen̾atione parati. Huiꝰ testimonio con¬
scientie audemus adhuc aduos p̾ce dũ¬
taxat atq consilio. ut magist̾ rob̾tꝰ cũ
sit parisiꝰ demorari. Retͥbuat uob̃ dñs
in uita et̾na. qͦd uiscera nr̃a refouistis.

Expanded text:
non merenti. Quid peccavi? Si monui magistrum Robertum Pullum aliquantum tempus facere Parisiis ob sanam doctrinam quae apud illum esse dignoscitur, id putavi necessarium, et adhuc puto. Si rogavi sublimitatem vestram ut permitteretis, etiam nunc idipsum rogarem, nisi eam de priori prece indignatam sensissem. Si dixi hominem fultum gratia amicorum, quorum in curia non minima auctoritas est, id dixi quod vobis formidavi et adhuc formido. Nam quod post appellationem factam, extendistis manum ut accepimus ad res appellantis, nec laudavi nec laudo. Verumtamen voluntati vestrae in aliquo contradicere nec consului ei nec consulo. De caetero vestri sumus coronam vestram suscipere et colere semper digna et debita veneratione parati. Hujus testimonio conscientiae audemus adhuc ad vos prece duntaxat atque consilio ut magister Robertus csit Parisiis demorari. Retribuat vobis Dominus in vitam aeternam quod viscera nostra refovistis,
Abbreviated transcription (Latin):
bimus nos. & gaudebit cor nr̃m. Int̾um
uͦ delectabor &. letabor nicħominꝰ in his
que dicta sunt mͥ. sꝑans & exspect᷑ans
qͦd reliquũ ẽ de uisione corporali indi¬
e dñi. ut gaudiũ meũ plenũ sit. Adde
obsecro ad eabona. que abste ꝙ dete no¬
bis assidue ueniunt. tuas tuoꝵq ꝓ nob̾¬

Expanded text:
gaudebit cor nostrum. Interim ro delectabor et laetabor nihilominus in his quae dicta sunt mihi, sperans et exspectans quod reliquum est de visione corporali in die Domini, ut gaudium meum plenum sit. Adde, obsecro, ad ea bona quae abs te et de te nobis assidue veniunt, tuas tuorumque pr
Abbreviated transcription (Latin):
t si facie ignotus es mͥ: s non fama.
Nec parum aut uile qͥd tui gͣtulor
metenere munere illtꝰ. Nam tał fateor
ꝑ eam insinuatus es meo pectori. ut li¬
cet in multis occupatum. ipsa tam̃ se¬
renissima recordatio tui. mi dulcissi
dicet sͥ. ita ut in eam libent̾ inmorer:
&. suauit̾ requiescam. Cet̾m qͦ memo¬
riam plꝰ accepto: eõ auidiꝰ suspiro p̃¬
sentiam. S qnͣ istud. aut si qnͣ istud:
Utiq & si non anͣ. ꝓfecto in ciuitate dĩ
ntͣi. si tñ ñ habemꝰ hic manentẽ ciuita

Expanded text:
tsi facie ignotus es mihi, sed non fama: nec parum aut vile quid tui gratulor me tenere munere illius. Nam talis, fateor, per eam insinuatus es meo pectori, ut, licet in multis occupatum, ipsa tamen serenissima recordatio tui, mi dilectissdicet sibi, ita ut in ea libenter immorer et suaviter requiescam. Caeterum quo memoriam plus accepto, eo avidius suspiro praesentiam Sed quando istud, aut si quando istud? Utique etsi non ante, profecto in civitate Dei nostri: si tamen non habemus hic manentem civita
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ uilescere mundi głam. largiturꝰ
suam. Oqͣm uani filii hõiũ. qm nñ¬
daces filii hõiũ instateris. qui scłn
illud eũgłii. głam ab inuicem querĩ.
ꝙ głam que a solo cło. ẽ. nolunt. pla¬
ne in hoc ipsi decipientes de uaulta¬
te in idipsum. Uos aũ non sic. Ab
hoc uos obꝓbrio lib̾auit nunc dicins
in om̃i loco. ipsi ad głam. angłis ad lȩ¬
ticiam. hominib ad exemplum. Si
qͥd gaudium. ẽ. in celo suꝑ ino peccͬore
penitentiã agente. qͣntomagͣ suꝑ tot
&. talib uiris.& de tali urbe conuer¬
istis. decreueram simul cũ ipsis ueni¬
re aduos. Cet̾m meliꝰ existimans non
in articło temporis. neq in tͣnsitu uoᷤ
uidẽ: distuli usq ad reditum nr̃m.
Propamus quippe ad consilium. ꝑ uos
do auxiliante reuersuri. consilium ꝙ.

Expanded text:
vobis vilescere mundi gloriam, largiturus vobis vilescere mundi gloriam, largiturus suam. O quam vani filii hominum, quam mendaces filii hominum in stateris, qui secundum illud Evangelii, gloriam ab invicem quaerunt, et gloriam quae a solo Deo est, nolunt ; plane in hoc ipsi decipientes 143 de vanitate in idipsum! Vos autem non sic. Ab hoc vos opprobrio liberavit nunc divina in omni loco; ipsi ad gloriam, angelis ad laetitiam, hominibus ad exemplum: si quidem gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; quanto magis super tot et talibus viris, et de tali urbe converistis, decreveram simul cum ipsis venire ad vos. Caeterum melius existimans, non in articulo temporis, neque in transitu vos videre, distuli usque ad reditum nostrum. Properamus quippe ad concilium, per vos Deo auxiliante reversuri, consiliumet
Abbreviated transcription (Latin):
satisfacturus. S qr tempus breue.ẽ.
quo ad concilium festinamus. non
grauet uos usq ad reditum nr̃m sus¬
credo datum. Non recuso fauorem
ingentis insignisq popłi. amplec¬
tor oblatam gr̃am . &. obuiis manib
głose ciuitatis deuotionẽ deuotus
excipio. p̃sertim hoc tpͣr. quo abiec¬
to errore scismaticorum ad sinum
matͥs ȩccłie cum gaudio totiꝰ orb̾ re¬
uersa . ẽ. Arbitror tnͣ ñ solum mͥ głan¬
dum qđ inuitor ad pacem qͣrendam.
&. a famosissima urbe cum sim pauꝑ
ignobilisq ꝑsona. tantiboni medi¬
ad pacem. &. concordiam uicinorum
ur̃orum. quos nec multarum ciuiita¬
tum hostilis impetus ut bñ notũẽ
muudo. cedere aliqũ cõpulit. Itaq
festiuaus ad consilium. sꝑo me redi¬
turum ꝑuos: &. ꝓbaturum de gr̃a
quam ꝓmittitis. Qui aũ gr̃am decdit.
tus declaraualle. in sp̃n consilii ꝙ for¬
titudinis. qđ bñ ceptum. ẽ. digno ex¬
itu consũmare. Bũdictus ds. qui fec̃

Expanded text:
satisfacturus. Sed quia tempus breve est satisfacturus. Sed quia tempus breve est quo ad concilium festinamus; non gravet vos usque ad reditum nostrum suscredo datum. Non recuso favorem ingentis insignisque populi. Amplector oblatam gratiam, et obviis manibus gloriosae civitatis devotionem devotus excipio: praesertim hoc tempore, quo abjecto errore schismaticorum, ad sinum matris Ecclesiae cum gaudio totius orbis reversa est. Arbitror tamen non solum mihi gloriandum, quod invitor ad pacem quaerendam; et a famosissima urbe, cum sim pauper ignobilisque persona, tanti boni mediad pacem et concordiam vicinorum vestrorum, quos nec multarum civitatum hostilis impetus, ut bene notum est mundo, cedere aliquando compulit. Itaque festinans ad concilium, spero me rediturum per vos, et probaturum de gratia quam promittitis. Qui autem gratiam dedit, tus de Clara-Valle, in spiritu consilii et fortitudinis, quod bene coeptum est, digno exitu consummare. Benedictus Deus, qui fecit
Abbreviated transcription (Latin):
S fac qđ dico: nam ego te non seduco.
Conuertere mag̃ ad humilitatem: ad
mansuetudinem. Si qͥd̃ & humilib¬
dat ds gr̃am: & mansueti ħeditabutł
terram. Esto cauta dñe &. matͥs tue
recuꝑatam seruare gr̃am. Et sic ei
placere studeas de reliqno. quatuuiꝰ
placeat ei non solum seruare tͥ qͣ red¬
didit. s ⁊̃ adicere que ñdum dedit.
Idio & industͥa. ciuitas ur̃a lib̾a¬
ta . ẽ. ab errore.&. relicto scismate ad
catholicam rediit uintatem. Exiit
sermo iste int̾ catholicos. audiuit q.
letata . ẽ. syon. &. ẽ. uob̾ gła corã cło.
& om̃i popło. Quã letis amplȩxib
mat᷑ eccłia colligit tot & tantorum
multitudiuẽ filiorum: quos se ami¬
sisse dolebat. Quã leto ꝙ sereno uul¬
tu ds pat̾ recipit hoc sacͥficium de
tenditis. facitis qđ filii pacis. Et
ego fr̃s particeps & socus gaudii ur̃i
fieri cupiens. uirta petitionem ur̃am
tis. plemiꝰ scđm rõnẽ in bñplacito dĩ

Expanded text:
Sed fac quod dico: nam ego te non seduco. Sed fac quod dico: nam ego te non seduco. Convertere magis ad humilitatem, ad mansuetudinem: siquidem et humilibdat Deus gratiam , et mansueti haereditabunt terram . Esto cauta dominae et matris tuae recuperatam servare gratiam: et sic ei placere studeas de reliquo, quatenus placeat ei non solum servare tibi quae reddidit, sed etiam adjicere quae nondum dedit. dio et industria civitas vestra liberata est ab errore, et relicto schismate ad catholicam rediit unitatem. Exiit sermo iste inter Catholicos: audivit et laetata est Sion, et est vobis gloria coram Deo et omni populo. Quam laetis amplexibus mater Ecclesia colligit tot et tantorum multitudinem filiorum, quos se amisisse dolebat! quam laeto et sereno vultu Deus pater recipit hoc sacrificium detenditis, facitis quod filii pacis. Et ego, fratres, particeps et socius gaudii vestri fieri cupiens, juxta petitionem vestratis, plenius secundum rationem in beneplacito Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ uetus tua rebellio. & recalcitratio
male suasa a pseudo ꝓpħis tuis: Quẽ
fructꝰum habiusti. in quib nunc eru¬
bescis: Agnosce potiꝰ in qua potesta¬
te. gła &. honore suffraganeorum tuo¬
rum tam dui pͥuata extitisti. Quis
ꝓ te ualuit obuiare apłice auctorita¬
tis iustissime seueritati. cum ꝓuocata
tius excessibus. decreuit te tuis illis
antiquis ac pͣclaris ornamentis nuda¬
re. mutilare meubris: Et hodie ꝙ.¬
confusa &. truncata laceres: si non be¬
nigniꝰ qm potentiꝰ tecum actum fuis¬
set. Quis eiũ eam ꝓhib̾e ualebit.ꝙ̃ a
grauiorib si rursum qd̃ absit adieceris
ꝓuocare: Uide ne patiaris recidi¬
uum. qr ꝓ certo nͥ fallor. ñ tam facile
pot̾it inueniri remedium. Siquis
itaq dix̾it tͥ. partim oportet obedire.
partim non oportet. cum tu inte ex¬
ꝑta sis plenitudinẽ apłice potestatis.
auctoritatis integͥtatem. ñne h̾mõi
aut seductus. ẽ. aut seducere uult:

Expanded text:
tibi vetus tua rebellio et recalcitratio tibi vetus tua rebellio et recalcitratio male suasa a pseudoprophetis tuis? quem fructum habuisti, in quibus nunc erubescis? Agnosce potius in qua potestate, gloria et honore suffraganeorum tuorum tam diu privata exstitisti. Quis pro te valuit obviare apostolicae auctoritatis justissimae severitati, cum, provocata tuis excessibus, decrevit te tuis illis antiquis ac praeclaris ornamentis nudare, mutilare membris! Et hodie confusa et truncata jaceres, si non benignius quam potentius tecum actum fuisset. Quis eam prohibere valebit etiam a gravioribus, si rursum quod absit adjeceris provocare? Vide ne patiaris recidivum: quia pro certo, nisi fallor, non tam facile denuo poterit inveniri remedium. Si quis itaque dixerit tibi: Partim oportet obedire, partim non oportet; cum tu in te experta sis plenitudinem apostolicae potestatis, auctoritatis integritatem, nonne hujusmodi aut seductus est, aut seducere vult?
Abbreviated transcription (Latin):
consilium & om̃i acceptione dignum.
noli abuti clementia:. ne pocentia op¬
pͥmaris. S dic̃ aliquis. Debitamei
reuerentiam exhibebo: & nicħ ampliꝰ.
Esto. fac qđ dicis. qͥa si ȩrhibeas debitã:
q õimodam. Pleuitudo siquid̃ potes¬
tatis suꝑ uniuersas orb̾ eccłias. sin¬
glari p̃rogatua apłice sedi donata ẽ.¬
Quigͥ huic potestati resistit: dĩ orlina¬
tioni resistit. Pot̃ si utile iudicau̾it
nouos orcliuare ep̃atus: u hactenus
non fuerunt. Potͣ eos qui sunt. alios
depͥmere. alios sublimare. ꝓ ut rõs
dictauerit. ita ut de ep̃is creare archi¬
ep̃os liceat.&. e conuerso: si neceẽ uisũ
fu̾it. Pot̃ a finib terre sublimes qͣscũq
ꝑsouas eccłasticas euocare. &. cogere ad
suam p̾sentiam non semel aut bis:
s quotiens expedire uidebit. Porro in
ꝓmptu .ẽ. ei omẽ ulcisci inobedientiã:
si quis forte reluctari conatus fuerit.
Deniq ꝓbasti &.tu. Quid enĩ contulit

Expanded text:
consilium, et omni acceptione dignum: consilium, et omni acceptione dignum: Noli abuti clementia, ne potentia opprimaris. 2. Sed dicit aliquis: Debitam ei reverentiam exhibebo, et nihil amplius. Esto, fac quod dicis; quia si exhibeas debitam, et omnimodam. Plenitudo siquidem potestatis super universas orbis Ecclesias, singulari praerogativa apotestati resistit, Dei ordinationi resistit. Potest, si utile judicaverit, novos ordinare episcopatus, ubi hactenus non fuerunt. Potest eos qui sunt, alios deprimere, alios sublimare, prout ratio sibi dictaverit, ita ut de episeopis creare archiepiscopos liceat, et e converso, si necesse visum fuerit. Potest a finibus terrae sublimes quascunque personas ecclesiasticas evocare, et cogere ad suam praesentiam, non semel aut bis, sed quoties expedire videbit. Porro in promptu est ei omnem ulcisci inobedientiam, si quis forte reluctari conatus fuerit. Denique probasti et tu. Quid enim contulit
Abbreviated transcription (Latin):
cum facit łs. bñ uob̾cum facit ro¬
mana eccłia. facit ille qđ pat̾: facit
illa qđ mat᷑. Et reuera quid uob̃de¬
buit facere &. non fecit: Si postulas¬
tis muti uob̾ de curia honorabiles ꝑ
Si postulastis confirmari qđ unanimi¬
tas ur̃a de uenerabilis patͥs ur̃i elec¬
tione firmauerat: factũ. ẽ. Si uolu¬
istis liciuisse uob̃ qđ illicitum nͥ ꝓ
magna quidẽ necessitate sacͥ canones
uidicant. translationẽ ep̃i sciłx. in
tis erui cuies ur̃os de uincłis placñ¬
tiuorum. qđ utiq ego p̃termittere
nec uolo nec ualeo. &. hoc factum. ẽ.
In quo postremo quecũq rõnabilis pe¬
titio filie. non dico repulsam. s uł mo¬
ram passa. ẽ. apud piam matrem: En
ad cõplementum palleum p̃sto. ẽ: ple¬
nitudo honoris. Nunc uͦ audime in¬
clita plebs. gens nobilis. ciuuitas gło¬
sa. Audi inꝗͣ me. ueritatẽ dico. non
mentior. dilectorem tui. zelatorem sa¬
lutis tue. Romana eccłia ualde cle¬
mens. ẽ. s nicħominꝰ potens. f idele

Expanded text:
scum facit Deus: bene vobiscum facit Romana Ecclesia. Facit ille quod pater: facit illa quod mater. Et revera quid vobis debuit facere, et non fecit? Si postulastis mitti vobis de curia honorabiles 141 Si postulastis confirmari quod unanimitas vestra de venerabilis patris vestri electione firmaverat, factum est. Si voluistis licuisse vobis quod illicitum, nisi pro magna quidem necessitate, sacri canones judicant, translationem episcopii scilitis erui cives vestros de vinculis Placentinorum, quod utique ego praetermittere nec volo nec valeo; et hoc factum est. In quo postremo quaecunque rationabilis petitio filiae, non dico repulsam, sed vel moram passa est apud piam matrem? En ad complementum pallium praesto est, plenitudo honoris. Nunc vero audi me, inclyta plebs, gens nobilis, civitas gloriosa. Audi, inquam, me veritatem dico, non mentior dilectorem tui, zelatorem salutis tuae. Romana Ecclesia valde clemens est, sed nihilominus potens. Fidele
Abbreviated transcription (Latin):
Nempe rara auis ÷ ista. ꝓmn sicubi talis in¬
terdum repperiatur. & occasio detur:
confestim iniciende sunt manꝰ & tocis
nsib satagendum. ne qua uii. ne quai
arte malicie fructuosa ꝓmotio uale¬
at p̃pediri. Audiuimꝰ in eccłia ualent¬
na pari uoto cleri q popłi electum et
priorem casedĩ. Mirum si bonꝰ nonfi¬
erit ad opus. ad qͦd assumitur. Sent
uultis uñ id sꝑem : Boni hoc uolui̾
nec potest bonus ñ eẽ: qui bonis pla¬
cet. Nec minꝰ ualidum mͥ argum̃tum
uidetur qͦd bonis sit: si malis e regus¬
ne displiceat. Pecet scĩtatem ur̃am
uotis assentire bonorum. ne si abisto
forte resilire contingat. alium quem
nolletis. studio & consensu prauorum
contingat recipere. Ad b̾nardũ. ecrxxb

Expanded text:
Nempe rara avis est ista. Proinde sicubi talis inNempe rara avis est ista. Proinde sicubi talis interdum reperiatur, et occasio detur, confestim injiciendae sunt manus, et totis nisibus satagendum, ne qua vi, ne qua arte malitiae fructuosa promotio valeat praepediri. Audivimus in ecclesia Valentina pari voto cleri et populi electum esse Priorem Casae-Dei. Mirum si bonus non fuerit ad opus ad quod assumitur. Scire vultis unde id sperem? Boni hoc volunt, nec potest bonus non esse qui bonis placet. Nec minus validum argumentum mihi videtur quod bonus sit, si malis e regione displiceat. Decet Sanctitatem vestram votis assentire bonorum: ne si ab isto forte resilire contingat, alium quem nolletis, studio et consensu pravorum contingat recipere. EPISTOLA CCL. AD B
Abbreviated transcription (Latin):
credendum ẽ: s nec om̃ibꝰ decreden¬
dum. Unã pono meã breuit̾ coniec¬
cabitis. Cur datos sͥ iudices declina¬
uit: Si ꝑsonas causatur: ñ erant sus¬
pecꝰti. Si loci importunitatẽ : erat hoc
in t̾ra sua & in cognatione sua. uͥ & ex¬
pensis paucis. & itinere ñ longo. faci¬
le & absq labore totum negocium po¬
terat explicari. Restat ꝓm̃ nicħ aliud
suspicandum. qm fugisse hominẽ sub¬
dolũ accusantium multitudinẽ: qͥ eum
extra patͥam minime p̃ inopia sequi pos¬
sent. Gr̃as agimꝰ dño lȩrouiensi: qͥ delo
domꝰ dñi tactus. nec marsupio peꝑcit
nec corpori. Bomis frat̾: cui studiũ ẽ
semen defuncti fr̃is suscitare. Gr̃as &
uos agite illi : qͥa ur̃o quoq nomini
ħ eiꝰ cura ñ parum conferre uidetur.
qua fit ut conuincatur malignꝰ & sic
deiciatur: quȩ ẽ gła ur̃a:¬
precium facit: nil in eccłia precio¬
siꝰ. nil optabiliꝰ ÷ bono utiliq pastore.

Expanded text:
credendum est, sed nec omnibus decredencredendum est, sed nec omnibus decredendum. Unam pono breviter meam conjeccabitis. Cur datos sibi judices declinavit? Si personas causatur, non erant suspecti. Si loci importunitatem; erat hoc in terra sua, et in cognatione sua, ubi et expensis paucis, et itinere non longo, facile et absque labore totum negotium poterat explicari. Restat proinde nihil aliud suspicandum, quam fugisse hominem subdolum accusantium multitudinem, qui extra patriam eum minime prae inopia sequi possent. Gratias agimus domino Lexoviensi, qui zelo domus Domini tactus, nec marsupio pepercit, nec corpori. Bonus 247 frater, cui studium est semen defuncti fratris suscitare. Gratias et vos agite illi, quia vestro quoque nomini haec ejus cura non parum conferre videtur: qua fit ut convincatur malignus, et sic dejiciatur; quae est gloriapretium facit, nil in Ecclesia pretiosius, nil optabilius bono utilique pastore.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾boꝵ humilitas. s nec ipsȩ quid̃e la¬
cͥmule. currentes ut aiunt ad nutũ
eiꝰ. doctꝰe mentiri. Hȩc om̃ia in fa¬
cie sunt: & scitis qui dixerit. Noli¬
te scłm faciem iudicare. In his atq
similib forma pietatis existit: s ñ
semꝑ ꝙ uircus. Sestim̃ta ouiũ sunt
hȩc. frequent̾ sic̃ designauit dñs u¬
surpata alupis instrageni maximã
ouium. dum ñ se abscondunt. qm il¬
li absconditi ueniunt. Inde ẽ qͦd a¬
liqui etiam ex nr̃is ꝓ eo scͥpserunt.
talib cͥcumuenti m̃datiis: parum
adu̾tentes qd a sapiente sapient̾ ac
ueracit̾ dicitur. Est qui se humiliat
nequit̾. & int̾iora eiꝰ plena sunt dolo.
Uos gͦ non adcendatis ad uerba eiꝰ. neq
ad corporis gestus: oꝑa uit̾rogate. A
fructib eiꝰ cognoscetis eum: Multa
& grauia dicuntur deco. dicentur ꝙ
in eum: siẽ qui querat ẜ iudicet. No¬
lo dicere om̃ia quȩ audiui. Nec enĩ õĩbꝰ

Expanded text:
verborum humilitas: sed nec ipsae quidem laverborum humilitas: sed nec ipsae quidem lacrymulae, currentes, ut aiunt, ad nutum ejus, doctae mentiri. Haec omnia in facie sunt: et scitis qui dixerit, Nolite secundum faciem judicare . In his atque similibus forma pietatis existit, sed non semper et virtus. Vestimenta ovium sunt haec, frequenter, sicut designavit Dominus, usurpata a lupis in stragem maximam ovium, dum non se abscondunt, quoniam illi abscondite veniunt . Inde est quod aliqui etiam ex nostris pro eo scripserunt, talibus circumventi mendaciis, parum advertentes quod a Sapiente sapienter ac veraciter dicitur: Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo . Vos ergo non attendatis ad verba ejus, neque ad corporis gestus: opera interrogate. A fructibus ejus cognoscetis eum. Multa et gravia dicuntur de eo: dicentur et in eum, si est qui quaerat et judicet. Nolo dicere omnia quae audivi. Nec enim omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
idq maximũ : posset accidere
Semꝑ quid̃e sic̃ falłe malum. ita fal¬
li amalo. est plerũq & malum. S
int̾est. quis. ꝙ in quo fallit᷑. Quan¬
to ur̃a potestas & dignitas maior.
tanto ea quȩ uob̾ forte subreptio
fit nonmͦ ꝑiculosior s & turpior
est. p̃sertim in eccłiasticis causis.
Si u̾bi gr̃a sagiensis uulpecula frau¬
dulenta. concinnans dolos. uob̾
sic̃ callide cogitat illud̾e pot̾it. &
ad uineam dñi sabaoth quã breni
tempore parte non modica demoli¬
ta est. ur̃a auctoritate redire. quan¬
ta putatis malignitate de cet̾o seui¬
turam: heu qͦd reliquũ est deuora¬
bit. Nempe qui uenit nulpecula. redi¬
bit leẽna. & in quosq tam cleri qm po¬
puli non iam calliditate utetur: s cru¬
delitate. Sigilandum itaq adu̾sus
astutiam : ne ad tantam seuiciam de¬
nuo ꝓrumꝑe possit. Non gͦ uos mo¬
ueat hominis facies miseranda. uił
habitꝰ. uultꝰ supplex. demissa suꝑcilia.

Expanded text:
idque maximum posset accidere. idque maximum posset accidere. Semper quidem, sicut fallere malum, ita falli a malo est plerumque et malum. Sed interest quis et in quo fallatur. Quanto vestra potestas et dignitas major, tanto ea quae vobis forte subreptio fit, non modo periculosior, sed et turpior est, praesertim in ecclesiasticis causis. Si verbi gratia, Sagiensis haec vulpecula fraudulenta, concinnans dolos vobis, sicut callide cogitat illudere, poterit et ad vineam Domini sabaoth, quam brevi tempore parte non modica demolita est, vestra auctoritate redire; quanta putatis malignitate de caetero saevituram? Heu! quod reliquum est, devorabit. Nempe qui venit vulpecula, redibit leaena: et in quosque, tam cleri, quam populi, non jam calliditate utetur, sed crudelitate. Vigilandum itaque adversus astutiam, ne ad tantam saevitiam denuo prorumpere possit. 2. Non ergo vos moveat hominis facies miseranda, vilis habitus, vultus supplex, demissa supercilia,
Abbreviated transcription (Latin):
pallii usum. Est etiã qͦd non mediocͥt̾
ur̃o pio rigori obuiat in hac parte. qͦd
filio ur᷑o regi lode yico possit hinc nͦ
parue offensionis & irritatiomis occa¬
sio dari. cũ ipse sͥ tota mali huiꝰ uide¬
atur ee̾ occasio. Qͦd plane tempore is¬
to non expedit. ne bonũ qͦd ur̃o hor¬
tatu bono ꝙ magno animo cepit. dig¬
num qͦd absit non habeat ęxitum. si
inscandalo & anum ꝑturbatione hoc
egerit. Ne cet̾o. mandastis & obediii:
& fecundauit obedientiam p᷑cipien¬
tis auctoritas. Siqui de annuntiaui
& locutus sum: multiplicati sunt suꝑ
numerum. Sacuantur urbes. & cas¬
tella. & pene iam non inueniunt quẽ
appͤhñdant septem mulieres uirum
unum: ad eo ubiq uidue uiuis rema¬
nent uiris¬
on ẽ mͥ more multorũ ꝓemiis uti
ad uos. ambitu ue uerborũ: a re
ipsa incipio. Homo fallax uenit ad
uos: credo ut fallat. s absit ut uoᷤ.
hoc enĩ non nͥ in multorũ discrimen.

Expanded text:
Pallii usum. Est etiam quod non mediocriter Pallii usum. Est etiam quod non mediocriter vestro pio rigori obviat in hac parte, quod filio vestro regi Ludovico possit hinc non parvae offensionis et irritationis occasio dari, cum ipse sibi tota mali hujus videatur esse occasio. Quod plane tempore isto non expedit: ne bonum, 246 quod vestro hortatu bono et magno animo coepit, dignum quod absit non habeat exitum, si in scandalo et animi perturbatione hoc egerit. De caetero mandastis et obedivi, et fecundavit obedientiam praecipientis auctoritas. Siquidem annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Vacuantur urbes et castella, et pene jam non inveniunt quem apprehendant septem mulieres virum unum, adeo ubique viduae vivis remanent virison est mihi, more multorum, prooemiis uti ad vos, ambituve verborum: a re ipsa incipio. Homo fallax venit ad vos, credo ut fallat; sed absit ut vos. Hoc enim non nisi in multorum discrimen,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ti: Semel excessisse etiã uirtus
pot̾at reputari. si de ur̃o non de uul¬
tu iminicoꝵ eiꝰ iudicium ꝓdiisset
Iemde qͥd in arto illo fieri oporcebat:
Iies celebris. sollempnis curia. iue¬
nis rex. & qͦd his maiꝰ ẽ. dĩ negociũ
de iherosolimitana scił expediciõe
ꝓpt̾ qͦd om̃s conuen̾ant ꝓrsus hec oĩa
missarũ & corone regie sollempnis de¬
bitiq honoris frustͤationẽ nullatenꝰ
admittebant. S nec ipsi bituricensi
archiep̃o omno expediebat: ut honor
regis ꝑ eum impediret᷑. Que cũ ita
cusat contumacie. Numqͥd potesta¬
tẽ habetis tantum ꝑcutere. & nequa¬
qͣm sanare : Nostis qui dixerit. ꝑcuti¬
am. & ego sanabo. Absit ut cuiꝰ tenetis
uicem. non usurpetis & uocem: uocẽ
p̃cipue pietatis. Ergo sola hac uice
redeat saguta ionathe rotrorsum. ꝙ
sinecee̾ fuerit: in me mag̃ mittat᷑. To¬
lerabiliꝰ fateor habuissem int̾dici mͥ
missarum celebrationem: ꝙͣ archiep̃o

Expanded text:
verti? Semel excessisse, etiam virtus verti? Semel excessisse, etiam virtus poterat reputari, si de vestro, non de vultu inimicorum ejus judicium prodiisset. Deinde quid in arcto illo fieri oportebat? Dies celebris, solemnis curia, juvenis rex; et, quod his majus est, Dei negotium, de Jerosolymitana scilicet expeditione, propter quod omnes convenerant; prorsus haec omnia Missarum, et coronae regiae solemnis debitique honoris frustrationem nullatenus admittebant. Sed nec ipsi Bituricensi archiepiscopo omnino expediebat, ut honor Regis per eum impediretur. 2. Quae cum ita cusat contumaciae. Numquid potestatem habetis tantum percutere, et nequaquam sanare! Nostis qui dixerit: Percutiam, et ego sanabo . Absit ut cujus tenetis vicem, non usurpetis et vocem, vocem praecipue pietatis. Ergo sola hac vice redeat sagitta Jonathae retrorsum, et si necesse fuerit, in me magis mittatur. Tolerabilius, fateor, habuissem, interdici mihi Missarum celebrationem, quam archiepiscopo
Abbreviated transcription (Latin):
cłi gr̃a summo pontifici. b̃nardꝰ
clareuallis uocatꝰ abbas. modicũ id
qͦd ẽ. Parcat uob̃ ds. Qͥ d fecistis: Faciẽ
hominis u̾ecundissimi confuclistis. &
cuiꝰ laus. ẽ in eccłia. ipsum in facie eccłie
humiliastis. Letificastis om̃s intmicos
eiꝰ: s quantos uos ꝯtristasse putatis:
Nonẽ modꝰ condolendi: qͥa amicoꝵs nonẽ
numerus. Dilectꝰus a deo & hominib:
grandis cͥminis luit pęnas. nulliꝰ ꝯuict.
nulliꝰ ꝯfessus: Tenemus finees. sentin
relum: israhelites ꝑfodit᷑: s ñ cũ madi¬
anitide. Imponit᷑ ei qͥͦd regem corona¬
uit: s in hoc ñ existimat excessisse se
tenorem pͥuilegiorũ suorũ. Obicitur
qͦd scient diuina p̃sũpserit celebrare
in eccłia int̾dict᷑a. Negat. Suo tẽpor
ꝓbabitur illud: purgabitur istud. Eso
tam̃. putemus om̃ia constare. quecq
in absentem adu̾sariis eiꝰ licuit auit
libuit loqui. Debuit ue hoc solo eil¬
su cuiꝰ cet̾a laudabilia extiterunt.
tamdure feriri. tam seuere animad¬

Expanded text:
Dei gratia summo Pontifici, BERNARDUS Clarae-Vallensis vocatus abbas, modicum id quod est. 1. Parcat vobis Deus: quid fecistis? Faciem hominis verecundissimi confudistis; et cujus laus est in Ecclesia, ipsum in facie Ecclesiae humiliastis. Laetificastis omnes inimicos ejus: sed quantos vos contristasse putatis? Non est modus condolendi, quia amicorum non est numerus. Dilectus a Deo et hominibus, grandis criminis luit poenas, nullius convictus, nullius confessus. Tenemus Phinees, sentimus zelum; Israelites perfoditur, sed non cum Madianitide. Imponitur ei quod Regem coronavit ; sed in hoc non existimat excessisse se tenorem privilegiorum suorum. Objicitur quod scienter divina praesumpserit celebrare in ecclesia interdicta: negat. Suo tempore probabitur illud, purgabitur istud. Esto tamen: putemus omnia constare, quaecumque in absentem adversariis ejus licuit, aut libuit loqui. Debuitne hoc solo excessu, cujus caetera laudabilia exstiterunt, tam dure feriri, tam severe animad
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓ pauꝑe ꝙ humili monacho: idq
qͦd miserabiliꝰ ÷ facto de diuite .&. sub¬
limi. Hic iam ñ ht̃ adulatio locum:
ht̃ miseratio. Multi ꝓ eo scͥpserunt
ñ potui ad duci ego ut id auderem
Nunc uͦ sires humauiꝰ estimet᷑. ipsa exigit
nc qͦd añ uitabam. S pes erat homini
adhuc: nã sꝑandi ratio suberat talis.
Dicebat. Ualde ĩmutatꝰ ẽ rerũ statꝰ. ex qͦ
mͥ sent̾ntia purgationis imposita fuit.
& quide grauem illam satis accepi: & que
uł ab innocentissimo difficile impleri
posset. Qͥd minc cum cunctꝰa pene in
impossibile uersa sunt: Nuierns nͣ
rensis transalpinauit. Comꝑuinciali¬
um sane ep̃ors. ꝑ quos me purgario¬
portuit: pars multa hec ẽ. Non cerce
me exigi pocest. qͦd inueniri ñ pocest:
Si res ita iudici comꝑta fuerit: mirũ
si de impossibili sentnͣtiam ferat. Aut
tiꝰ ꝑscrutantem. Nempe misccłiã uult:¬
& non sacͥficium. Que enĩ utilitas in
sanguine meo. ut q̃rat iniquitatẽ me

Expanded text:
 paupere et humili monacho; idque, quod miserabilius est, facto de divite et sublimi. Hic jam non habet adulatio locum, habet miseratio. Multi pro eo scripserunt, at; non potui adduci ego, ut id auderem. Nunc vero, si res humanius aestimetur, ipsa nunc exigit quod ante vitabam. Spes erat homini adhuc; nam sperandi ratio suberat talis. Dicebat: Valde immutatus est rerum status, ex quo mihi sententia purgationis imposita fuit. Et quidem gravem illam satis accepi, et quae vel ab innocentissimo difficile impleri posset. Quid nunc, cum cuncta pene in impossibile versa sunt? Nivernis norensis transalpinavit. Comprovincialium sane episcoporum, per quos me purgare oportuit, pars multa haec est. Non certe me exigi potest quod inveniri non potest? Si res ita judici comperta fuerit, mirum si de impossibili sententiam ferat: aut tius perscrutantem: nempe misericordiam vult, non sacrificium. Quae enim utilitas in sanguine meo, ut quaerat iniquitatem me
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd enĩ potestatem habetis deponere
potentes de sede. ꝙ ȩxaltare humiles
ñ habetis: Porro potestate accepta
malle in malo uti. abutiẽ. Pret̾ea an¬
git᷑ debitis multis. cum sit pauꝑ & in¬
ops: iubeat auctoritas urͣa de reb e¬
piscopalib ea solui. Durũ ẽ eñ simul
& honore pͥuari: & onere p̃mi debitoꝵ¬

Expanded text:
quid enim potestatem habetis deponere quid enim potestatem habetis deponere potentes de sede, et exaltare humiles non habetis? Porro potestate accepta malle in malo, quam in bono uti, abuti est. Praeterea angitur debitis multis, cum sit pauper et inops: jubeat auctoritas vestra de rebus episcopalibus ea solvi. Durum est enim simul et honore privari, et onere premi debito
Abbreviated transcription (Latin):
ut głosus: s ne ingloriꝰ sit qui extitit
głosus. Quicqͥd illud sit qͦd mediũ ẽ:
eo contentus ẽ. Liceat cadenti a gła.
honesto quo pot̾it mediocͥtatis sese
exciꝑe gradu. solamq non deuenire
in extremitatem opꝓbrii. Iuuenis. ẽ.
nobilis gen̾e. ẽ. in sublimitate positꝰ
fuit. nec tñ humilem refugit locum:
s ꝓbrum. Nichil ne merebit᷑ uł ista
humilitas : Humiliatus ẽ impius
achab. ꝙ ꝓfuit eiꝰ. & in uiro fideli ac
nobili humilitas p̃cium non habe¬
bit : Absit a summa sede. absit a sc̃a
mente ur̃a. cor contͥtum & humilia¬
tum despicere. Si diceremus humi¬
liauit se exaltetur: nichil in hoc te¬
mere a nob̾ p̃suptum possemus forsi¬
tan excusare: nimirũ ex regła quã
optime nostis. Nunc autẽ non dici¬
mꝰ eraltetur.si ne conculcetur: s. con¬
fandemur ab expect᷑atione nr̃a: Im¬
mo uero si mala suscepimus de manu
dñi : bona quare ñ suscipiamus: Nũ¬

Expanded text:
ut gloriosus, sed ne inglorius sit, qui exstitit ut gloriosus, sed ne inglorius sit, qui exstitit gloriosus. Quidquid illud sit quod medium est, eo contentus est. Liceat cadenti a gloria, honesto quo poterit mediocritatis sese excipere gradu, solamque non devenire in extremitatem opprobrii. Juvenis est, nobilis genere est, in sublimitate positus fuit: nec tamen humilem refugit locum, sed probrum. Nihilne merebitur vel ista humilitas? Humiliatus est impius Achab, profuit ei : et in viro fideli ac nobili humilitas pretium non habebit? Absit a summa 245 Sede, absit a sancta mente vestra, cor contritum et humiliatum despicere. 3. Si diceremus, Humiliavit se, exaltetur; nihil in hoc temere a nobis praesumptum. Possemus forsitan excusare, nimirum ex regula quam optime nostis . Nunc autem non dicimus, Exaltetur; sed, Ne conculcetur, et confundamur ab exspectatione nostra. Imo vero si mala suscepimus de manu domini, bona quare non suscipiamus? Num
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd dissimulabit: aliqͥd & de suo addq.
Dñs ẽ. Anñ licet ei qd uult faccre: Etiã¬
si ñ quantũ sat.ẽ. rõnem mͥ suppedita¬
re adu̾terit. qͥd ni tota tam̃ lib̾tate u¬
tetur. ꝓmpteq miscd̃iam suꝑ exͣtabit
iudicio. uir apłice mansuetudinis. et
auctoritatis : E rgo cum sic liceret ti¬
menti. nec frustra ut sͥ suisq uidebat᷑:
cessit tam̃. & nr̃o se totũ cõmisit arbitͥo.¬
Ac ne occasione ipsiꝰ diutiꝰ eccłia fatiga¬
recur. consulente me anticipans t̾mi¬
num. & securis ictum: ultͦ ep̃m exuit.
Unũ ẽ clem̃tissime pat̾. unͦ homini ge¬
n̾oso ac u̾ecundo. in tam miseranda for¬
tuna posset ñ parũ consolationis
afferri. Queritis qͥd: Profecto non
ambulat in magnis: neq uimira¬
bilibꝰ suꝑ se. Sufficit si ur̃a indul¬
gentia possit retinere sacdotem qui
ep̃c fuit. tantũ a nota infamie. & ꝑ¬
petuȩ inustionis cauterio scuto bo¬
ne uoluntatis ur̃ȩ obumbret᷑ ͥ. Odig¬
nam om̃i exaucditu p̾cem. Non rogat

Expanded text:
id et de suo addet. Dominus est. An non licet ei quod vult facere? Etiamsi non, quantum sat est, rationem mihi suppeditare adverterit; quidni tota tamen libertate utetur, prompteque misericordiam superexaltabit judicio, vir apostolicae mansuetudinis et auctoritatis? 2. Ergo cum sic liceret sperare timenti, nec frustra, ut sibi suisque videbatur, cessit tamen, et nostro se totum commisit, arbitrio.Ac ne occasione ipsius diutius ecclesia fatigaretur, consulente me anticipans terminum, et securis ictum, ultro episcopum exuit. Unum est, clementissime Pater, unde homini generoso ac verecundo in tam miseranda fortuna posset non parum consolationis afferri. Quaeritis quid? Profecto non ambulat in magnis, nec in mirabilibus super se. Sufficit, si vestra indulgentia possit retinere sacerdotem, qui episcopus fuit: tantum a nota infamiae et perpetuae inustionis cauterio, scuto bonae voluntatis vestrae obumbretur sibi. O dignam omni exauditu precem! Non rogat
Abbreviated transcription (Latin):
ecepi delicias cordis mei: pacẽ
tui: Letus sum qi tu leta nuin¬
ciaris. meq ad mocłu aĩo reddit i¬
columẽ. tua unotescens alacͥtas:
Hec nimirũ leticia nil ht̃ de carne
& sanguine. cũ humilis ex sublimi.
ex ingenua ignobilis. panꝑ ex dils¬
te uiuas. fr̃is. filiĩ. patͥeq destituta so¬
latio: Sine dubio gͦ qđ ite alacͥta¬
tis natum. ẽ: de sp̃u sc̃o .ẽ. Qppe iãdu¬
dum a timore dĩ concipiens. parturis
caritate tunorem: Oquã libentiꝰ. ista
p̃sens colloquerer: quam scͥbo absens:
Crede mͥ. irascor occupationib quib
freqnter impediri uideor. ne te ui¬
deam. & delector occasionib quib
uł interdum expediri uideor: ut te
uideam: Rara quicde datur huiꝰmo¬
di oportunitas. s cara fateor. ẽ. mͥ: uł
ipsa faritas: Est enĩ sane meliꝰ ude
te. uł nͣ nunquã: quã numquã om̃i
no: Sꝑo me in ꝑximo uenturu᷑ ad
te. iam nunc pͣlibans gaudium ꝓrime

Expanded text:
cepi delicias cordis mei, pacem tui. Laetus sum, quia tu laeta nuntiaris; meque admodum animo reddit incolumem tua innotescens alacritas. Haec nimirum laetitia nil habet de carne et sanguine, cum humilis ex sublimi, ex ingenua ignobilis, pauper ex divite vivas: fratris, filii, patriaeque destituta solatio. Sine dubio ergo quod in te alacritatis natum est, de Spiritu sancto est. Quippe jamdudum a timore Dei concipiens, parturistcharitate timorem. O quam libentius ista praesens colloquerer, quam scribo absens! Crede mihi, irascor occupationibus, quibus frequenter impediri videor ne te videam: et delector occasionibus, quibus vel interdum expediri videor, ut te videam. Rara quidem datur hujusmodi opportunitas: sed chara, fateor, est mihi vel ipsa raritas. Est enim sane melius videre te vel nonnunquam, quam nunquam omnino. 126 Spero me in proximo venturum ad te, jam nu
Abbreviated transcription (Latin):
introduct᷑i sunt in abundantiam re¬
rum. edium . & amicorum. in terrã
deniq fertilem. & locum amenȩ ha¬
bitationis: Letos itaq & in pace
reliquimus. leti nos &. in pace reuer¬
si sumus. p̃ter qđ ego paucis dieb s
non parum. febre redeunte ita ut mo¬
ri timerẽ. aggrauatus fui: S rur¬
sum do miserante cito conuialui. ita
ut nunc fortiorẽ saniorẽq me senti¬
am pꝰ uiam ꝑactam: quã añ inchoa

Expanded text:
introducti sunt in abundantiam reintroducti sunt in abundantiam rerum, aedium et amicorum; in terram denique fertilem, et locum amoenae habitationis. Laetos itaque et in pace reliquimus, laeti nos et in pace reversi sumus; praeter quod ego paucis diebus, sed non parum, febre redeunte, ita ut mori timerem, aggravatus fui. Sed rursum, Deo miserante, cito convalui, ita ut nunc fortiorem sanioremque me sentiam post viam peractam, quam ante inchoa
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ. Utue erga nos dilectiomͤ
affectꝰum. Obo na dũa. qͥd tͥ ⁊ nobis.
Uñ tanta tͥ sol licitudo de nobis: Si
filii. si uepotes. si uł aliqua extrema
ꝓpinquitatis linea tͥ uincti eẽmꝰ. tua
crebra bũficia. freqntes salutationes.
innumera deniq tui amoris insignia.
que cotidie exꝑimur. non tam nob̾ mi¬
randa uide̾ntur. quã ex debito susci¬
pienda: Nunc aũ cũ gn̾e tantũ dñã
non matre᷑ te cognoscamus. non mirũ
si miramur. s mirũ sisatis mirari pos¬
sumus : Qͥs emĩ notorum uł cogna¬
torum nr̃oritm curam ht̃ de nobis:
Quis unquã de nr̃a salute interrogat:
Quis inꝙͣ non dico sollicitus. s uł memor
nr̃is facti sumus tanquã uas ꝑditum:
sola nos obluusci non potes: Inquiris
de. eẽ.ꝙ. statu sanitatis nr̃e. de uia quã
nuꝑ egimus. de monachis quos ad aliũ
locũ transtulimus: De quib pͥmũ bre¬
uit᷑ respondeo. qđ de terra deserta. &
de loco horroris & uastȩ solitudinis

Expanded text:
studium, tuae erga nos dilectionis affectum. O bona domina, quid tibi et nobis? unde tanta tibi sollicitudo de nobis? Si filii, si nepotes, si vel aliqua extrema propinquitatis linea tibi juncti essemus, tua crebra beneficia, frequentes salutationes, innumera denique tui amoris insignia, quae quotidie experimur, non tam nobis miranda viderentur, quam ex debito suscipienda. Nunc autem cum genere tantum dominam, non matrem te cognoscamus, non mirum si miramur, sed mirum si satis mirari possumus. Quis enim notorum vel cognatorum nostrorum curam habet de nobis? quis unquam de nostra salute interrogat? quis, inquam, non dico sollicitus, sed vel memor nostris facti sumus tanquam vas perditum: sola nos oblivisci non potes. Inquiris de esse et statu sanitatis nostrae, de via quam nuper egimus, de monachis, quos ad alium locum transtulimus. De quibus breviter respondeo quod de terra deserta et de loco horroris et vastae solitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
iustificat: quis est qui condẽpnet. H
salutis conpendium sc̃s ille latͦ conse¬
quiitus ẽ: uno eodemq: simul die. ⁊ confeᷤ¬
sus latrocinia. ⁊ introductꝰ ingłam: bre¬
ui quodam contentꝰ ponte crucis ad tͣn
sigendum de regione dissimilitudinis
interram iuuentium: et de luto fecis in
paradisum uoluptatis. Hoc subitum pi¬
etatis remediũ ꝑ cepit felix illa peccatͥx:
cũ repente uͥ suꝑ habun dauerant deli¬
cta. habundare cepit et gr̃a. Nbsq
multo penitentiȩ labore dimissa sunt

Expanded text:
justificat, quis est qui condemnet? Hoc justificat, quis est qui condemnet? Hoc salutis compendium sanctus ille latro consecutus est: uno eodemque die simul et confessus latrocinia, et introductus in gloriam, brevi quodam contentus ponte crucis ad transigendum  al. transeundum de regione dissimilitudinis in terram viventium, et de luto faecis in paradisum voluptatis . Hoc subitum pietatis remedium percepit felix illa peccatrix, cum repente ubi superabundaverant delicta, abundare coepit et gratia. Absque multo poenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
caris: p̃sertim cum nullum int̾currerit
penitentiȩ tempus: ꝑ qd̃ ut cũq huiꝰ¬
cemõi ꝑicło sisi mus transitꝰ fiat. Et
quidẽ tectus ordo requirit: ut prius ꝓͥam.
deinde alienas curare studeas conscien¬
tias. Primus quippe pietatis gradus
ẽ: de quo scriptum ẽ. Miserere animȩ
tuȩ placens dõ. Ex hoc aut ad miseran¬
dum ꝓrimum recto iam tramite eari¬
tas ordinata ꝓcedit: quippe que ad su
quisq mensuram amare p̾cipitur. Qd̃si
in hunc modum quo te hactenus ipse
amasti. et tibi cõmittendos amaturus
es: malo  ego quidem tibi non com¬
mitto. quam sic diligi. Si au̾t prius
te diligere didicisses: ⁊ me forsitan
scires amare. S quid si suam ds̃ acce¬
leret tibi grãm. et multiplicet mĩam:
et sit ad restituendam in nocentiam effi¬
catior uelox clementia. quam diutur¬
na penitentia: ħ eatus siquidem cui
non imputabit dñs peccatũ. Damqͥs
accusabit aduersus electum dĩ: Si ds̃

Expanded text:
caris: praesertim cum nullum intercurrerit caris: praesertim cum nullum intercurrerit poenitentiae tempus, per quod utcunque hujuscemodi periculosissimus transitus fiat. Et quidem rectus ordo requirit ut prius propriam, deinde alienas curare studeas conscientias. Primus quippe pietatis gradus est, de quo scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Ex hoc autem ad miserandum proximum recto jam tramite charitas ordinata procedit; quippe quem ad sui quisque mensuram amare praecipitur. Quod si in hunc modum quo te hactenus ipse amasti, et tibi committendos amaturus es, malo ego quidem tibi non committi, quam sic diligi. Si autem prius te diligere didicisses, et me forsitan scires amare. 2. Sed quid, si suam Deus acceleret tibi gratiam, et multiplicet misericordiam, et sit ad restituendam innocentiam efficacior velox clementia quam diuturna poenitentia? Beatus siquidem, cui non imputabit Dominus peccatum . Nam quis accusabit adversus electum Dei? Si Deus
Abbreviated transcription (Latin):
UERis ame consilium uir illu¬
stris. B. ii uolentibus tẽ ꝓmo¬
uere ad ep̃atũm acquiescere debeas. Qͥs
hoc mortalium diffiuire p̃sumat: Dͣs
forsitan uocat: quis audeat dissuadere:
Forte non uocat: quis apꝓpinquare con¬
sulat: Utrum uero uocatio dĩ sit annon
sit. quis scire possit: excepto spũ qui
scrutatur etiam alta dĩ. uł si cui forte
reuelau̾it ipse: Magis quoq dubium
reddit consilium illa unlittis tiuis humił
s terribił confessio. qua uita tuam tam
grauit̾ ⁊ ut credo non nisi ueraciter accu¬
sas. Nec enim negandũ ẽ: huiꝰ cemõi ui¬
tam ee indignam tam sacri dignitate
mistii. S rursum non in m̾ito e regiõẽ
times. nam ⁊ nos iͦpsum metumus. si
ob malum conscientiȩ. de commisso
scientiȩ talento non facis lucrũ: nisi
quod alio forte negotiandi gn̾e. et si
minus copiose. minus tam̃ ⁊ ꝑicłose.
fructificare ualeres. Horreo fateor. sic
enim tibi ut mͥ loqui debeo quod sentio.
Horreo inquam. considans uñ. quouo¬

Expanded text:
eris a me consilium, vir illustris Bruno, an volentibus te promovere ad episcopatum acquiescere debeas. Quis hoc mortalium definire praesumat? Deus forsitan vocat: quis audeat dissuadere? Forte non vocat: quis appropinquare consulat? Utrum vero vocatio Dei sit, an non sit; quis scire possit, excepto Spiritu qui scrutatur etiam alta Dei, vel si cui forte revelaverit ipse? Magis quoque dubium reddit consilium illa in litteris tuis humilis, sed terribilis confessio, qua vitam tuam tam graviter, et, ut credo, non nisi veraciter accusas. Nec enim negandum est, hujuscemodi vitam esse indignam tam sacri dignitate ministerii. Sed rursum non immerito e regione times nam et nos idipsum metuimus si ob malum conscientiae de commisso scientiae talento non facis lucrum: nisi quod alio forte negotiandi genere, etsi minus copiose, minus tamen periculose fructificare valeres. Horreo, fateor, sic enim tibi, ut mihi loqui debeo quod sentio; horreo, inquam, considerans, unde, quo vo
Abbreviated transcription (Latin):
quod ignoramus secretũ consilii: ipsum
supplici deuotione et deuota supplicati¬
one p̾camurrut inuobis et de uobis oꝑet᷑.
quod et se deceat ⁊ uobis expediat. Ha¬
betis aũt dominũ nolbertũ: que melius
p̃sentem p̃sens de talibus interrogare po¬
testis. HIam tanto uir ille. in diuinis
aꝑiendis mistiĩs nobis ꝓmptior: quã¬
to et dõ ꝓpior eẽ cognoscitur.

Expanded text:
quod ignoramus, secretum consilii, ipsum quod ignoramus, secretum consilii, ipsum supplici devotione et devota supplicatione precamur, ut in vobis et de vobis operetur, quod et se deceat, et vobis expediat. Habetis autem dominum Norbertum, quem melius praesentem praesens de talibus interrogare potestis. Nam tanto vir ille in divinis aperiendis mysteriis nobis promptior, quanto et Deo proprior esse cognoscitur.
Abbreviated transcription (Latin):
factus repente paulus. repente uas electi¬
onis. repente doctor gentium. in exemplũ
adducitur: hoc exempli euacuat simili¬
tudinem: qd ille idõ miscdiam consecutꝰ
sit. quia ignorans ipso teste peccauit. ma¬
nens inincre dubitate. Quã quã si tale qͥp¬
piam quandoq bene et utiliter sictum fu¬
isse agnoscitur. de quo dici ueraciter
possit. hec ẽ mutatio dexterȩ excelsi: non
tam exemplum quã miracłm afferre debe¬
at. Hȩc intim a me ad id quod quentis
suspensiue responsa sufficiant. Neq enĩ
possum uñ certus non sum: certam ꝓser¬
re sententiam. Sic contingere debet: queren¬
ti tem ubi non sit. Sermo aꝓpħa: consilium
a sapiente querendum ẽ. Nũquid erum de
luto limpidum quippiam haurite potestis:
Unum tam̃ ẽ. quod amico absq ꝑicło et
nequaqu̾ã sine fructii impendere possitmnꝰ:
nr̃x̧ uidelicet ꝓ hac re orationis ad dm̃ qua¬
letũq suffragium. Dõ gͦ relinquentes sui

Expanded text:
factus repente Paulus, repente vas electifactus repente Paulus, repente vas electionis, repente Doctor gentium in exemplum adducitur: hoc exempli evacuat similitudinem, quod ille ideo misericordiam consecutus sit, quia ignorans ipso teste peccavit, manens in incredulitate . Quanquam si tale quidpiam quandoque bene et utiliter factum fuisse agnoscitur, de quo dici veraciter possit, Haec est mutatio dexterae Excelsi , non tam exemplum, quam miraculum afferri debeat. 4. Haec interim a me ad id quod quaeritis, suspensive responsa sufficiant. Neque enim possum, unde certus non sum, certam proferre sententiam. Sic contingere debet quaerenti rem ubi non sit sermo a propheta. Consilium a sapiente quaerendum est. Nunquid enim de luto limpidum quidpiam haurire potestis? Unum tamen est quod amico absque periculo, et nequaquam sine fructu impendere possumus, nostrae videlicet pro hac re orationis ad Deum qualecunque suffragium. Deo ergo relinquentes sui,
Abbreviated transcription (Latin):
in breui meruit caritatis acciꝑe lati¬
tudinem: quȩ ut scͥptum ẽ oooꝑit multi¬
tudinem peccatorum. Hoc ⁊ ille paraliti¬
cus in euũgło duplex atq celerrimũ potentissimnȩ
bonitatis ꝑsensit beneficium: prius mente.
quam carne curatus. S aliud ẽ celerem
adipisci ueniam peccatorum: et aliud de
ipsis sceleribus ad infulas mox ꝓuehi dig¬
nitatum. Uideo tamen matheum de the¬
loneo ad apłatus culmen assũptũ S hoc
me rursum conturbat. quod non pͥus au¬
dierit cũ cet̾is co apłis suis. ite in orbem
uniuersũ p̃dicate eũgłium om̃i creaturȩ:
quã egerit penitentiã multo tempore ac
labore sequendo dñm quocumq iret: ꝑma¬
nens cum eo intẽptationibus suis. Si et si
oreurrat de ambrosio quod de tribunali¬
bus ad sacerdotium raptus fuerit: non me
ualde confortat. cũ apuero mundam in
mundo diuerit uitam: et sic etiam suga
et latebris. multis q dissimulationũ modis.
declinare conatus sit. Si de saulo quoq

Expanded text:
latitudinem, quae, ut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum . Hoc et ille paralyticus in Evangelio duplex atque celerrimum potentissimae bonitatis persensit beneficium, prius mente quam carne curatus. 3. Sed aliud et celerem adipisci veniam peccatorum, et aliud de ipsis sceleribus ad infulas mox provehi dignitatum. Video tamen Matthaeum de telonio ad apostolatus culmen assumptum ; sed hoc me rursum conturbat, quod non prius audierit cum caeteris coapostolis suis, Ite in orbem universum, praedicate Evangelium omni creaturae ; quam egerit poenitentiam, multo tempore ac labore sequendo Dominum quocunque iret, permanens cum eo in tentationibus suis. Sed et si 27 occurrat de Ambrosio, quod de tribunalibus ad sacerdotium raptus fuerit , non me valde confortat, cum a puero mundam in mundo duxerit vitam, et sic etiam fuga et latebris multisque dissimulationum modis declinare conatus sit. Si de Saulo quoque
Abbreviated transcription (Latin):
potestas. Seriuis quoq sciens uolunta¬
tẽ domini sui et non faciens digna. ua
littaturam. Timeat nobilis: quia iudex
om̃ium. non est acceptor ꝑsonarũ. Iste
ꝓfecto necessarii timoris funiculus tri¬
plex: difficile rumpitur. Burus ne ui¬
deor quia non blandior: quod metum
incutio: quod amico cupio inieium sa¬
pientie: Sic michi contingat semꝑ be¬
are amicos: id ÷ terrendo salubrit̾: non adulando
homo qui semꝑ ẽ pauidus. ab hoc reuocat
qui ait. Popule meus qui te beatificant.
in errorem inducunt.

Expanded text:
potestas. Servus quoque sciens voluntapotestas. Servus quoque sciens voluntatem domini sui, et non faciens digna, vaplitteraturam. Timeat nobilis, quia judex omnium non est acceptor personarum. Iste profecto necessarii timoris funiculus triplex difficile rumpitur. Durusne videor, quia non blandior, quod metum incutio, quod amico cupio initium sapientiae? Sic mihi contingat semper beare amicos, id est, terrendo salubriter, non adulando homo qui semper est pavidus . Ab hoc revocat qui ait: Popule meus, qui te beatificant, in errorem inducunt