comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doquentiae & aurũ sensuum caliditatẽ star pulueris ut luti quđ in plateis ac uicis ẽ congregara
ut regnũ idolatriae qued munierat possider&. Sed aduersumhas munitiones aps loquit᷑ Num
arme miltiae nraẽ : Nionsunt carnalia. sed potentiadõ. Ad destrucuonẽ munitionũ cogitati
ones destruentes & omnẽ altitudinẽ e& tollentẽ se adũsa scientiã dĩ & subpiona niniue q̃unt ptit᷑
ornata uel pulehra . Auhilit miundo ornatius ẽ ꝑꝓphecã contra mundi homines serma dirigit᷑
Et tuinebrialeris erisq dispecta. & querss auxiliũ ab inimico ons munitiones tuae sic̃ ficus cã
grossis suis si concussae fuerint cadent inos comedentis. & trrum igiiur & srdonẽ dñs pos¬
idebit cumante pcus serit forbitudinẽ eare. in salsissimo & a maris simo marihuius reł &
ne quid inris pristine remaneat sapientiae. id ÷ tumentis stulntiae ꝑquem sibi in becillas
munitiones & argentũ &aurum liciosimilia conparar̃ igneas & quoqu& & mundabit ad

Expanded text:
eloquentiae, et aurum, sensuum calliditatem, instar pulveris et luti quod in plateis ac viis est, congregaret, ut regnum idololatriae quod munierat, possideret. Sed adversus has munitiones Apostolus loquitur: Nam arma militiae nostrae non sunt carnalia, sed potentia Deo, ad destructionem muniti extollentem se adversum scientiam Dei . Et sub persona Ninive quae interpretatur ornata, vel pulchra nihil enim mundo ornatius est, Dei per prophetam contra mundi homines sermo dirigitur: Et tu inebriaris, erisque despecta, et quaeres auxilium ab inimico: omnes munitiones tuae sicut ficus cum grossis suis: si concussae fuerint, cadent in os comedentis. Et Tyrum igitur et Sidonem Dominus possidebit, cum ante percusserit fortitudinem earum in salsissimo et amarissimo mari hujus saeculi, et ne quid in eis pristinae remaneat sapientiae, id est, tumentis stultitiae, per quam sibi imbecillas munitiones, et argentum et aurum luto similia compararunt, igne eas excoquet et mundabit ad
Abbreviated transcription (Latin):
& dispdã quad rigã &xephiruim. & aequũ dehierłm & disipabit᷑ ascus belli & loq tur pacemgentib & po¬
testis ciamiri usq admare. & afluminib usq ad sinestrae. LXX. Gaude uehem̃ter filia sion. p̃dica
cum palmarũ ramis ocurrit tꝰba clamantiũ benedictus quiuenit in nomine dnĩ ossanna inexcelsis &
ingrepantib phariscis. cur non corriper& clamantes pueros respondit. non legistis & ore infantiũ
alactantiũ ꝑ fecisti laudem. Exultĩ ergo sion & iubilã hierłm una atq cadẽ cuitas. sionit¬

Expanded text:
bitur arcus belli, et loquetur pacem gentibus, et potestas ejus a mari usque ad mare, et a fluminibus usque ad fines terrae. LXX: Gaude vehementer, filia Sion; praedica, cum palmarum ramis occurrit turba, clamantium: Benedictus qui venit in nomine Domini: hosanna in excelsis ; et increpantibus Pharisaeis, cur non corriperet clamantes pueros, respondit: Non legistis: Ex ore infantium et lactentium parfecisti laudem ? Exsultat ergo Sion et jubilat Jerusalem, una atq
Abbreviated transcription (Latin):
& eplirum & tantus erit numerus seduccoꝵ & multitudinẽ t̾rañcipioe secundũ acatar H̃ significa
dnr̃ & sibilat his quipeceatis fuerant antecaptiui. & loqu&ur ad eos Uenite id me om̃s quilaboratis aho
nerati estis. & inuenioeis requiem animabusuris. Tollite iugũmcũ iupuor & discite ame quia mtasi
& humilis corde iugũ enĩ meũ suaue &onus meũ leue ẽ. Quid hac signi ficatione sibiloquȩ demen
argenta & auro ⁊ uana sua conũsatione sesptioso sanguimn t agͥni inmaculati dñ liã undeloquet̃ in pibi

Expanded text:
 Ephraim: et tantus erit numerus reductorum, ut multitudinem terra non capiat. Secundum ἀναγωγὴν significat Dominus et sibilat his qui peccatis fuerant ante captivi, et loquitur ad eos: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, et invenietis requiem animabu humilis corde: Jugum enim meum suave, et onus meum leve est . Quid hac significatione sibiloque clementargento et auro, ex vana sua conversatione; sed pretioso sanguine, quasi agni immaculat
Abbreviated transcription (Latin):
mone & animo confitet᷑ & pondt eos quasi aequũ gloriaesuae inbello. dequo scĩdicunt. Ascende
super aequos tuos & aequitatiotua salus. ipse erit arcus furoris dñi : dequo ait in hebriabo sagitas meas
sanguine & rursum sagitae meae consument eos. de hoc arcu & dehis sagittis. inseptimo psalmo
legimus Arcũ suũ tetendit & parabit illum & in ipso parabit uasa mortis sagittas suas ardentibus ef

Expanded text:
mone et animo confitetur: et ponat eos quasi equum gloriae suae in bello, de quo sancti dicunt: Ascende mone et animo confitetur: et ponat eos quasi equum gloriae suae in bello, de quo sancti dicunt: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . Ipse erit et arcus furoris Domini, de quo ait: Inebriabo sagittas meas sanguine . Et rursum: Sagittae meae consument eos. De hoc arcu, et de his sagittis in septimo Psalmo legimus: Arcum suum tetendit, et paravit illum; et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardent
Abbreviated transcription (Latin):
& aquila interp̃tatus ẽ. eiC IpaC CΑ I ut non solum fostes &bonis. sed alu & eis suerinit᷑ dignigenerb
suo uidas enĩ machabelis. &om̃squi degenere ipsius principes fuere inpopulo & angulus erant. quia fẽgia
potestate populum continebant. & paxillus ipsienĩ erant sacerdotes & arcus p̃lu. Quia uiri & stttere for¬
tis sumi ut non solum exercitũ aciem que disponerent sed primi ad p̃lium ꝓsilirent. Possumus hoc qđ sequi tͥ
Exipso egrediocur om̃is & actor simul. ꝓ quo septuaginta transtuler̃. & ipso egredi&ur om̃is quieducit
simul. & hoc dicere nulla erit dignitas in exercitu Quaenonillius arbitrio disponatur. &er̃ uiri forts¬
simi conculcantes macedonas quasi lutum uiarum inp̃lio. er̃ autem fortissimi at quebellabunt quiadns̃
cumeis ẽ nr̃i haec adpersecutionis tempora refer̃. Quod puitio sacer dotum frequent̃ &iam

Expanded text:
 Aquila interpretatus est εἰσπράσσων: ut non solum fortes et boni, sed alii ex eis fuerint indigni genere suo. Judas enim Machabaeus et omnes qui de genere ipsius principes fuere in populo, et angulus erant; quia regia potestate populum continebant, et paxillus, ipsi enim erant sacerdotes, et arcus praelii, quia viri exstitere fortissimi, ut non solum 873 exercitum aciemque disponerent; sed primi ad praelium prosilirent. Possumus de hoc quod sequitur: Ex ipso egredietur omnis exactor simul, pro quo LXX transtulerunt: Ex ipso egredietur omnis qui educit simul, et hoc dicere: Nulla erit dignitas in exercitu, quae non illius arbitrio disponatur. Et erunt viri fortissimi, conculcantes Macedonas quasi lutum viarum in praelio: erunt autem fortissimi, atque bellabunt, quia Dominus cum eis est. Nostri haec ad persecutionis tempora referunt, quod pro vitio sacerdotum frequenter etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tolorum eĩ p̃dicat᷑ aduentu. & fide uniũ sarũ gentiũ aihilamplius requiramus. Quodaũ
Numerum septẽmilium ad xp̃ianorũ nomen diximus ꝑtinere. supputa grecie etrabeei
mlle nongentos quadraginta sox Sed & parabolam decem uirginũ in euangelio quasti
sensib carnis & sp̃s interp̃tamur. sioleum bonorũ operum suis lampadib p̃pararent:
& quinariũ numerum duplicauerint. ut sint scaẽ iuxta a postolũ corpore & spũ ad
liuius numeri refer̃ sacram̃tũ decem quoq ciuitates quas qui corporis sensus optime gu¬
bͥnara umero dupbeato accipia infiturum: Oxxus uenpi dr̃i retenra aduach

Expanded text:
tolorum ejus praedicatur adventu, et fide universarum gentium, nihil amplius requiramus. Quod autem numerum septem millium ad Christianorum nomen diximus pertinere, supputa Graece 856 ἑπτάκmille nongentos quadraginta et unum. Sed et parabolam decem virginum in Evangelio , quas in sensibus carnis et spiritus interpretamur, si oleum bonorum operum suis lampadibus praepararint, et quinarium numerum duplicaverint, ut sint sanctae juxta Apostolum corpore et spiritu, ad hujus numeri referunt sacramentum. Decem quoque civitates, quas qui corporis sensus optime gubernarit, numero duplicato, accipiet in futurum . Onus verbi Domini in terra Adrach
Abbreviated transcription (Latin):
mstidr̃ mini alienigenae seruiunt siue subiectisunt. de aduopib inꝓphoa legimx soplioma
trans flamina echiopiae indeferent donamihi & in psalmo aoluopia p̃ueni& manus ei do. detoro a¬
que fuer inuobis olinsostas sim in sacco & cinere paenitentia cgis sent. degri& nidonis fitib illa
mulier chananea si rophenista cuius filia malã se habebat ad oemonio. Oecurrti dño saluatore
& erriorum ac srdoniore fidei primitias dedicauit Ut quae tempore xp̃i nonerediderant Quia
dredũ uderant signa atq uistiates p eauiderent ꝑ apostolos acrederent cent̃q beatitudinis illius
conpoter quadnis rop mit tit dicens bcatiores quinon uider̃ & credider̃. Tirus aũ &rrdom qure ab

Expanded text:
dicitur: Mihi alienigenae serviunt, sive subjecti sunt. De Aethiopibus in propheta legimus Sophonia: Trans flumina Aethiopiae inde ferent dona mihi . Et in Psalmo: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . De Tyro afuerunt in vobis, olim forsitan in sacco et cinere poenitentiam egissent . De Tyri et Sidonis finibus illa mulier Chananaea Syrophoenissa, cujus filia male se habebat a daemonio, occurrit Domino Salvatori ; et Tyriorum ac Sidoniorum fidei primitias dedicavit, ut quae tempore Christi non crediderant, quia necdum viderant signa atque virtutes, postea viderent per apostolos et crederent, essentque beatitudinis illius compotes, quam Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nudont᷑ acterna: Qm̃excendimihi uid̃ quasi arcum impleui ephraum & susctabo filios tuos sion suꝑfilios tuo
pncia &x ponãte quasi gladiũ fortiũ. Exx Qatetendita iudi mmihi quasiarcũ impleui eplrum. o susetca¬
do filiostuos ton: supflios duos gretore. &at crectibote quasi gladiũ pugnatoris. hoc iudici ad machabeorã
coporis refer̃. Quiucere macardoner & sordidatũ templum idolatria p. trium & saemis annor spatũ mundaue
Qđꝗ sequt. Quas arcum inpleui aepbrum eos significari estimant. quid ed ecẽ tribubus qi appellant᷑ issł
xenorant sub ex edia. quib &iam iosias. regnasse memorat᷑. Ita dumtaxat ut prius testimoniũ alit̃ quã nos

Expanded text:
uoniam extendi mihi Judam quasi arcum, implevi Ephraim:  et suscitabo filios tuos Sion super filios tuos Graecia, et ponam te quasi gladium fortium. LXX: Quoniam tetendi te, Juda, mihi quasi arcum: implevi Ephraim, et suscitabo filios tuos, Sion. super filios Graecorum, et attrectabo te quasi gladium pugnatoris. Hoc Judaei ad Machabaeorum tempora referunt. qui vicere Macedonas, et sordidatum templum idololatria post triu sequitur: Quasi arcum implevi Ephraim, eos significari aestimant, qui de decem tribubus quae appellantur Israel, venerant sub Ezechia, quibus etiam Josias regnasse memoratur: ita dumtaxat ut prius testimonium aliter quam nos
Abbreviated transcription (Latin):
uocttios. supiios auser opproprium arm̃. Quac igitur ibi septem mulieres appellant
de eedesiue Quarum numerus & in paulo a postolo contine uurosulu diepte eñi seraibit
codesius esudro manos indcorrinthios sid galatas ad ephesios ad philipenses ad eolo¬
senses sid thesolonicenses. &in iohannis apocalipsi. in medio septem candelabibrden
ingreditust a tuuint in pro phora ⁊acharia. decem nominant᷑ quas requisiuti: &d iic uer
denarium numerum significat. & hoc mistico sermone monstratur Quodom̃i quicen

Expanded text:
tuum super nos: aufer opprobrium nostrum . Quae igitur ibi septem mulieres appellantur, id est, Ecclesiae, quarum numerus et in Paulo apostolo continetur: ad septem enim scribit Ecclesias, ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, 855 ad Thessalonicenses. Et in Joannis Apocalypsi in medio septem candelabrorum , ingreditur: nunc in propheta Zacharia decem nominantur, quas requisivit et Dominus, denarium numerum significat. Et hoc mystico sermone monstratur, quod omnes qui cen
Abbreviated transcription (Latin):
pater sinonhab& filiũ. Vnde & ipse loquitur ineuangelio pat manifeftaui nom̃tuũ hominib qđ de hierusalẽ
de idto orbeterarũ & populos acgentes adofferendi intẽplodñ sacrificiaccursuras ꝑscutionis qno que
candi manifesta transcurrimus & in obscurioribus immoremur hec dicit dñs exercituũ in diebus ilis
in quibus adp̃hendent decẽ homines exomnib linguis gentiũ & adphendent simbriã uiriudei dicemer ibi
mus tecũ quia audiuimus. quod ds̃ uobiscumẽ Quidim exiudeis hec subtorobabel. & post ẽorobabel
dicunt eẽ completa. Ili infuturũ tempus dfferunt quando xp̃m sperant ẽt̃ uenturũ
nos autem in aduentu dñ saluatoris quande demaria generatus est uirgine & recqus & uerius
intellegimus. Deniq scriptũ ẽ usque quo ueniant populi quando dictur usq quo ñ depsenti
tempore significat in quo erant corobabel & huesus Sed de futuro quando uenient:

Expanded text:
Pater, si non habet Filium. Unde et ipse loquitur in Evangelio: 854 Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . Quod de Jerusalem  toto orbe, et populos, et gentes ad offerenda in templo Domini sacrificia concursuras. Persecutionis quoque canda. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur. Haec dicit Dominus exercituum: In diebus illis, in quibus apprehendent decem homines ex omnibus linguis gentiumus tecum, quia audivimus quod Deus vobiscum est. Quidam ex Judaeis haec sub Zorobabel, et post Zorobabel dicunt esse completa. Alii in futurum tempus, differunt, quando Christum sperant esse venturum. Nos autem in adventu Domini Salvatoris, quando de Maria natus est Virgine, et rectius et verius intelligimus. Denique scriptum est: Usquequo veniant populi ? Quando dicitur, usquequo, non de praesenti tempore significat, in quo erant Zorobabel et Jesus; sed de futuro, quando venient
Abbreviated transcription (Latin):
creuerat firmitate & aduersis regibus & principibus ac postea abherode constructũ est. romano
obpugnante del&umẽ. hunc locũ quidã non intellegentes libanũ & abi& es & pinos & quercus basen&
saltum nemoro sum siue munitũ ad contrarias refer̃ fortitudines. De quibus in hiezechiel sub nomine
asur & pharao dictum sit. ecce asur. tupressus in libano & bonus ramis & condensus umbraculo & q
cipes dici arbitrant᷑. de quibus & in osalmo legimus Uox dñi confringentis caedros & consring&
dns caedros libani. & in alio loco. dies dñi sab aothsuꝑ omnẽ contumeliosũ & suꝑbũ & suꝑomne &celũ

Expanded text:
creverat firmitate, et a diversis regibus et principibus, ac postea ab Herode constructum est, Romano creverat firmitate, et a diversis regibus et principibus, ac postea ab Herode constructum est, Romano oppugnante, deletum est. Hunc locum quidam non intelligentes, Libanum et abietes et pinos et quercus Basan, et saltum nemorosum sive munitum, ad contrarias referunt fortitudines, de quibus et in Ezechiele sub nomine Assur, et Pharaonis dictum sit: Ecce Assur cypressus in Libano, et bonus ramis, et condensus umbraculo, et cipes dici arbitrantur, de quibus et in Psalmo legimus: Vox Domini confringentis cedros, et confringet Dominus cedros Libani
Abbreviated transcription (Latin):
A tito canitur subuer tendum & quia libanũ templum appella uerat meta guo piscus. an
reliquis seruat trans lationem ut ꝑ coedros & abi&es & quercus basan saltumq nemorosum.
principes ac sacer dotes & populum significa iudoeorum. Aperit autemlibanus postas liuas
ut romanus intr& &ercitus & comedat ignis coedros eius. ut uel incendio cuncta uastentur ud
hostili imp&u. duces acprincipes consumantur. Ululant habi&es. quia cecidit caedru
mutuo sacer dotes & principes sua populatione lugentes. Quodque prius dixit obscur e nunc
ponit manifestius. qm̃ magnifici uastati sunt. cupioscire quȩ sunt coedrilibani quȩ conbustat s̃
Quae abi&es quibus ululatus indicit᷑. Quaepinus qui corruit. magnifici inquit uastatisunt. ula¬
latae quercus basan. id ÷ confusionis & ignominiae quia saltus munitissimꝵ qui ebraice diect̃
besor & ab eror septuaginta trans latus ẽ nemoro sus & cisus ẽ. Quiatemplũ qđ inepugnabili

Expanded text:
 Tito canitur subvertendum. Et quia Libanum, templum appellaverat μεταφορικῶς, et in reliquis servat translationem, ut per cedros et abietes et quercus Basan saltumque nemorosum, principes ac sacerdotes et populum significet Judaeorum. Aperit autem Libanus portas suas, ut Romanus intret exercitus, et comedat ignis cedros ejus, ut vel incendio cuncta vastentur, vel hostili impetu duces ac principes consumantur. Ululant abietes, quia cecidit cedrus, mutuo sacerdotes et principes sua populatione lugentes. Quodque prius dixit obscure, nunc ponit manifestius, quoniam magnifici vastati sunt. Cupio scire quae sint cedri Libani, quae combustae sunt: quae abietes, quibus ululatus indicitur: quae pinus, quae corruit: magnifici, inquit, vastati sunt. Ululate, quercus Bazan, id est, confusionis et ignominiae, quia saltus munitissimus, qui BESOR, 883 et a LXX translatus est, nemorosus, excisus est; quia templum, quod inexpugnabili
Abbreviated transcription (Latin):
ussimũ legis postauerat iugum sic̃ inactib aps̃rx scriptũ ẽ. nec nos uec patres nĩ potuer̃ postare r¬
uelegis iugum. unde & paulus scribit ad galatas. quicircũ cidi uolebant. state & noliteitere iugoser¬
uititis c̃tineri pullus aũ. Npuus gentiliũ mulcitudo frena non habens logis nec ratus ab aliquo sedsc̃ꝑ in
p̃cipitus & inuoragonb: idolatrue elrsus atq confractus dñ ses none didicit ambulare & rectã iuãm
gredi: & diꝑdĩ inquit quad rigam &x eplirain. ad buc &dĩpatris ꝑ sonadicit. Quod quadriga siue
xp̃i aduentu & natiuitate pacatis. porro secundũ altiorem intellegentiã. effram referatur ao

Expanded text:
scriptum est: Nec nos, nec patres nostri potuerunt portare grave Legis jugum . Unde et Paulus scribit ad Galatas qui circumcidi volebant: State, et nolite iterum jugo servitutis contineri . Pullus autem novus, gentilium multitudo, frena non habens Legis, nec rectus ab aliquo, sed semper in praecipitiis et in voraginibus idololatriae elisus atque confractus, Domini sessione didicit ambulare et rectam viam ingredi. Et disperdam, inquit, quadrigam ex Ephraim. Adhuc ex Dei Patris persona dicitur, quod quadriga, sive ia, omnibus Christi adventu et nativitate pacatis. Porro secundum altiorem intelligentiam, Ephraim refertur ad
Abbreviated transcription (Latin):
bur respondemus : quiin pecunia diuinamus: Et suꝑ hoc fictam nob scĩ moniam usndi-¬
cantes dicimus d onuenient suꝑnos mala: Audiamus sententiam dñ quȩsequatus
sion & herłm & mons templi. speculatorium. & uisio pacis & templum xp̃i inconsũ¬
matione & infine quando refrixerit caritas & rara fides fuerit quasi ager arabitꝰ
&redigetur intumulos: &erit in excelso siluarum. siue incustodiam pamorum : ut ubi
amplȩ quondam domus erant. & absq numero acerui frugumr ibi uix paruastt casu¬
la seruans species ciborũ refectionem animȩ non habentium. Eterit in nouissimo
dierum mons domus dni prȩparatus inuestice montiũ. & sublimis suꝑ colles: & flu¬
ent ad eũ populi. & properabunt gentes multȩ : &dicent. Venite ascendamus ad¬

Expanded text:
bus respondemus, qui in pecunia divinamus, et super hoc fictam nobis sanctimoniam vindibus respondemus, qui in pecunia divinamus, et super hoc fictam nobis sanctimoniam vindicantes dicimus: Non venient super nos mala. Audiamus sententiam Domini quae sequatur: Sion et Jerusalem, et mons templi, speculatorium, et visio pacis, et templum Christi in consummatione, et in fine, quando refrixerit charitas, et rara fides fuerit, quasi ager arabitur, et redigetur in tumulos, et erit in excelsa silvarum sive in custodiam pomorum: ut ubi amplae quondam domus erant, et absque numero acervi frugum, ibi vix parva sit casula servans speciem ciborum, refectionem animae non habentium. Et erit in novissidierum mons domus Domini pręparatus in uertice montium, et sublimis super colles; et fluent ad eum populi, et properabunt gentes multę. Mons iste altissimus
Abbreviated transcription (Latin):
& sine auaritia in xp̃i euangelio conuersatum . & non solumdese. sed & de disci¬
pulis quoque suis. hoc ipsum ad serii: quod nullum miserit qui abȩcclesiis aut porsit
munera benuolentiam dĩ uppellat: nontam sibi congregit quam pauperibus scõrũ.
cognatis. atq afinibus suis. tampossersiones quam uniuersam suppellectilẽ. sacerdotib:
templi. ac populo testificante per diderant: Sitiles pauperes sunt : accipiant: si aũ
sub occasione pauperum paucȩ ditantur domus & inuitro ac uase fictili aurum co¬
medimus : aut cum thesiuris mutemus & uestes aut pauꝑ habitus nonquȩrat diuitias
senatorum : Quid prod est circa collum ad abstergendos sudores linte olum non ha
uniuersa pauperum turba suspir& : Propt̃ hoc causi nr̃i quitales sunus quisionedi¬
ficamus in sanguine & hierłm ininiquitite : qui uidicamus in munerib qui inmercedi¬

Expanded text:
t sine avaritia in Christi Evangelio conversatum, et non solum de se, sed de discit sine avaritia in Christi Evangelio conversatum, et non solum de se, sed de discipulis quoque suis hoc ipsum asserit: quod nullum miserit, qui ab Ecclesiis aut posceremunera benevolentiam Dei appellat, non tam sibi congregat quam pauperibus sanctorum, cognatis, atque affinibus suis, tam possessiones, quam universam supellectilem sacerdotibus templi, ac populo vastantes, perdiderant. Si tales pauperes sunt, accipiant. Si autem sub occasione pauperum paucae ditantur domus, et in vitro ac vase fictili aurum comedimus, aut cum thesauris mutemus et vestes, aut pauper habitus non quaerat divitias senatorum. 473 Quid prodest circa collum ad abstergendos sudores linteolum non habeuniversa pauperum turba suspiret? Propter hoc, causa nostri, qui tales sumus, qui Sion aedificamus in sanguine, et Jerusalem in iniquitate, qui judicamus in muneribus, qui mercedi
Abbreviated transcription (Latin):
ph&a non scribitur accepisse quippe cum & corripuerit eam: & uenturũ luctũ
p̃dixerit: lic& potuerint hu qui ariolos ire consueuerunt. quia multi diuini &
arioli erant inisrł. male consuetudine aestimas se idipsum &iam & deproph&is:
& uoluis se offerre sanctis uiris. quod diuinis offerre soliti erant : & tantum modo senp¬
turam narrasse. quid illi uoluerint Nec tamen intulisse. quod idipsum aut offerre aus
fuerint : aut prophetȩ acciperint: A postolus paulus qui altariꝰ inquit seruiuat
de altari pas ticipintur & uiuunt: Permittitur tibi õsacerdos ut uius de altari
nonut luxgries : Boui trituranti os non cmcluditur: Scimus ista : & tamen
licentia hac a postolus non ab utitur. & habens uictum. uestitumq contentus est
nocte ac dielaborit manibus suis. ne cui grauis sit: & iurat inepistolis se sancte ÷¬

Expanded text:
pheta non scribitur accepisse: quippe cum et corripuerit eam, et venturum luctum pheta non scribitur accepisse: quippe cum et corripuerit eam, et venturum luctum praedixerit: licet potuerint hi qui ad hariolos ire consueverant quia multi divini et harioli erant in Israel mala consuetudine aestimasse idipsum etiam de prophetis, et voluisse sanctis viris offerre, quod divinis offerre consueverant, et tantummodo Scripturam narrasse quid illi voluerint, nec tamen intulisse quod ipsi aut offerre ausi fuerint, aut prophetae acceperint. Apostolus Paulus: Qui altari, inquit, serviunt, et de altari participant, et vivunt . Permittitur tibi, o sacerdos, ut vivas de altari, non ut luxurieris. Bovi trituranti os non clauditur . Scimus ista, et tamen licentia hac Apostolus non abutitur: et habens victum vestimentumque, contentus est: nocte et die laborat manibus suis, ne cui gravis sit. Et jurat in Epistolis, se sancte, e
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarum. Nec quem quam moueat illud quod in primo regnorum libro legimus.
saul uolentem ire ad samuelem dixisse puero suo se ad eum ire nonposse : quia
pretium quodoffesẽ prouaticinio non haber&t & puerum respondisse : ecce
inuemta ẽ inmanu mea. quas apars sidi pecuniȩ & dabo uro dĩ & ad nuntiabit
nobis uiam nram : Nonenim scriptumẽ quod samuhel accsperit. aut quod illi ob¬
tulerint: quin potius pascuntur a proph&a: & inuitantur ad prandiũ : sed fac
eum accepisse istipes magis aestimandȩ sunt tabernaculi quam munera prophe
igitur sacerdotes siuo lunt uendere proph&iam. & columbas incathedris suis
pretia uillarum : Hoc ipsum sonat & intertio regnorum libro quoduxor hiȩro¬
boam infirmante filio pergit adachiã hominem di & defest ei panes & uiar
passas & uasculum mellis : Dicitur enim quid secum illa postauerit : & tamen pro¬

Expanded text:
bestiarum. Nec quemquam moveat illud quod in primo Regum libro legimus, bestiarum. Nec quemquam moveat illud quod in primo Regum libro legimus, Saul volentem ire ad Samuelem dixisse puero suo, ad eum se ire non posse, quia pretium quod offerret pro vaticinio, non haberet, et puerum respondisse: Ecce inventa est in manu mea quarta pars sicli pecuniae, et dabo viro Dei, et annuntiabit nobis viam nostram : non enim scriptum est, quod Samuel acceperit, aut quod illi obtulerint: quin potius a propheta pascuntur, et invitantur ad prandium. Sed fac eum accepisse, stipes magis aestimandae sunt taberigitur sacerdotes, si volunt vendere prophetiam, et columbas in cathedris suis a villarum. Hoc ipsum sonat et in tertio Regnorum libro, quod uxor Jeroboam, infirmante filio, pergit ad Achiam hominem Dei, defert ei panes et uvas passas, et vasculum mellis . Dicitur enim quid secum illa portaverit, et tamen pro
Abbreviated transcription (Latin):
& de columbis mercantur intemplo: sed & propho&e hierłm. inpecunia diuinabant :
nescientes aliud ẽẽ proph&iam. aliud diuinationem. Numquam enum diuinatio in
scripturis inbonam pastem accipitur: Nonerit ait augurium in iacob: Neq diui¬
natio in israhel : Videbatur quidem eẽ sibi proph&e : sed quia pecuniam accipieba
proph&ia iporum factaẽ diuinatio: Petrus a postolus: Argentum inquit & auix
non habeo: Poterat utique simonimago uendere quod p&ebat. immo poterat
si mulare uendentem: Sp̃s enim scr̃ nec uenundari. Nec emi potesi : sed oblatam pe¬
cuniam cumofferente damsnauit : Nunc uideas prophetas hierłn non habere
inore proph&iam : & indño requiescere & dicere : Nonuenient suꝑnos malas quorx
causa speculatorium dĩ hostili aratro diuiditur : & locus quondam pacis ruinis
plenur fit : &etem plumdñi inuepres. spinas qlie conuertitur : & est habitaculum

Expanded text:
 de columbis mercantur in templo. Sed et prophetae Jerusalem in pecunia divinabant,  de columbis mercantur in templo. Sed et prophetae Jerusalem in pecunia divinabant, nescientes aliud esse prophetiam, aliud divinationem: numquam enim divinatio in Scripturis in bonam partem accipitur. Non erit, ait augurium in Jacob, neque divinatio in Israel . Videbantur sibi quidem esse prophetae, sed quia pecuniam accipiebant, prophetia ipsorum facta est divinatio. Petrus apostolus: Argentum, inquit, et aurum non habeo : poterat utique Simoni mago vendere, quod petebat; immo poterat simulare vendentem Spiritus enim sanctus nec venundari, nec emi potest, sed oblatam pecuniam cum offerente damnavit . Nunc videas, prophetas Jerusalem non habere in ore prophetiam; et in Domino requiescere, et dicere: Non venient super nos mala: quorum causa speculatorium Dei hostili aratro dividitur; et locus quondam pacis, ruinis plenus fit, et templum Domini in vepres spinasque convertitur, et est habitaculum
Abbreviated transcription (Latin):
quitate: Cumenim scriptura uio& ne inducas impium intabernaculum iustorũ
& uirum sanguinum & dolosum ab homin&ur dñ  Quoscumqꝰ a sieculis suis ot¬
dinant lericos  uitam eorum in scandalum populis exponentes t ei sunt infide¬
litatis corum quiscandalĩ antur: Vnde dicitur expedire homini. ut mola a sinaru
ligetur in collo eius & precipitetur in profundum : quam ut scandilia& unumdemi¬
nimis glesiae: Cumq sicer dotes malachias propheta angelos uocet. &os eorumn
oraculum dm̃ sit : sine munerũ acceptione Noniudicant: legentes munera ex ce¬
cant oculos & iam sapientium : & quasi frenum inore auestunt in crepationem : & cumdi¬
catur ad apostolos. Nolite possidere aurum & argentum neque aes. inionis uestris sit:
Et excutiatur de sancti uiri manibus &iam laborẽ pesta pecunia uocesdĩ uenditant:¬

Expanded text:
quitate. Cum enim Scriptura jubeat: Ne inducas impium in tabernaculum justorum , quitate. Cum enim Scriptura jubeat: Ne inducas impium in tabernaculum justorum , et virum sanguinum et dolosum abominetur Dominus: hi quoscumque de asseclis suis ordinant clericos, et vitam eorum in scandalum populis exponentes, rei sunt infidelitatis eorum qui scandalizantur . Unde dicitur expedire homini, 471 ut mola asinaria ligetur in collo ejus, et praecipitetur in profundum, quam ut scandalizet unum de minimis Ecclesiae. Cumque sacerdotes Malachias propheta angelos vocet , et os eorum oraculum Domini sit , sine munerum acceptione non judicant, legentes: Munera excaecant oculos etiam sapientium, et quasi frenum in ore avertunt increpationem ; et cum dicatur ad apostolos: Nolite possidere aurum, et argentum, neque aes in zonis vestris sit : et excutiatur de sancti viri manibus etiam labore parta pecunia, voces Domini venditant, et
Abbreviated transcription (Latin):
quod inisaia scribitur Iacob puerms̃ suscipiam cũ & illud ad thimotheum ut sci¬
as quomodo oporteat indomo dĩ conuersari quȩ ẽ ȩclesia : iste liquido per uidebit
quo d princi pes domus iaceb. &reliqui dedomo israhel. siue ut melius in hebreo
sriptum ẽ Iudices domus is rahel non sint ali. nis epis copi presbite uudidũ¬
aconi quinin omni custodia seruauerint corsuumAb hominantund iudiciũ
& uniuersa recta ꝑuertunt: quando enim iuxta ꝑsonam iudicant. & indiscep¬
titione negotii Nonual& causȩ meritum. sedreorum potentia: nonne ab hominan¬
tur iudicium & omnia recta ꝑuertunt᷑ Potest autem & aliter accipi. quod
principes domus ia cob & udices domus isrł. ab hominentur de testentur qͣlie
iudicium dĩ iudicis sententiam declinantes. &omnem regulam scripturarum mna¬
lis interptationibus deprauantes: isti aedificant sion in sanguibus: & hierłm in ini¬

Expanded text:
quod in Isaia scribitur: Jacob puer meus, suscipiam eum . Et illud ad Timotheum: Ut sciquod in Isaia scribitur: Jacob puer meus, suscipiam eum . Et illud ad Timotheum: Ut scias quomodo te oporteat in domo Dei conversari, quae est Ecclesia iste liquido pervidebit, quod principes domus Jacob, et reliqui de domo Israel sive, ut melius in Hebraeo scriptum est Judices domus Israel, non sint alii nisi episcopi, presbyteri et diaconi, qui nisi omni custodia servaverint cor suum, abominantur judicium et universa recta pervertunt: quando enim juxta personam judicant, et in disceptatione negotii non valet causae meritum, sed reorum potentia, nonne abominantur judicium, et omnia recta pervertunt? Potest autem et aliter accipi, quod principes domus Jacob, et judices domus Israel abominentur detestenturque judicium, Dei judicis sententiam declinantes, et omnem regulam Scripturarum malis interpretationibus depravantes, isti aedificant Sion in sanguinibus: et Jerusalem in ini
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. sed iudices & sacerdotes & prophetasdĩ eẽ se memorabant: & secundũ inpeniten
cor suum dicebant. Dñs inmedio nr̃m ẽ & nonuenient suꝑ nos mala : quia igitur ñ
eger̃ pȩnitentiã & omnis populus secutus ẽ principũ & sacer dotũ. proph&arũq uitias
Sion quasi ager arabitur & hierłm sicut aceruus lapidum erit: & templũ quodpn¬
us auro argentoq fulgebat in ruinas ultimas conlabetur : Hoc contra populum uideo :
cuius uera captiuitas. & extreme ruinȩ. & propter superiora quidem scelera : sed max
ime ꝓpt̃ effusionẽ dominici sanguinis iñ rogatȩ sunt. Vnde & sion quasi ager
aratu ẽ. & hierłm intumulos uersa saxorum : & templum illud quondam nobile atq
subbme. in extremos cineres cõminutum. Siquis aũ hȩc quȩ de hierłm dicuntur &
desion ad ecclesi amtrans ferat ipsa ẽ enĩ domus ia cob. & domur isrł. secđ illud

Expanded text:
Dei, judices ac sacerdotes et prophetas 470 Dei esse se memorabant, et secundum impoenitens Dei, judices ac sacerdotes et prophetas 470 Dei esse se memorabant, et secundum impoenitens cor suum dicebant: Dominus in medio nostrum est, et non venient super nos mala. Quia igitur non egerunt poenitentiam, et omnis populus secutus est principum et sacerdotum prophetarumque vitia, Sion quasi ager arabitur, et Jerusalem sicut acervus lapidum erit, et templum quod prius auro argentoque fulgebat, in ruinas ultimas collabetur. Haec contra populum Judaeorum, cujus vera captivitas et extremae ruinae, et propter sffusionem Dominici sanguinis irrogata sunt. Unde et Sion quasi ager arata est, et Jerusalem in tumulos versa saxorum, et templum illud quondam nobile atque sublime, in extremos cineres comminutum est. Si quis autem haec quae de Jerusalem dicuntur, et de Sion ad Ecclesiam transferat ipsa est enim domus Jacob, et domus Israel, secundum illud
Abbreviated transcription (Latin):
tu quȩdicta suntoris eloquium oculi probant: prophetiȩ textꝰ apertusẽ: hoc ipsum
tes timonium & in hieremia ȩuolumine scribitur : ubi & micheae prophecȩ fit mentio
& decem tribuum non solũ iudiciũ non faciebant : sed ab hominabantur illud &omna
recta ꝑ uerteb anti nesaltim parua iustitia remaner& inciuitate: quia edificaueruat
sion in sanguinibus & hierłm in uniquitate rapinis pauperum.cȩde in sontiũ : occisio¬
ne scõrum : quod siquis de principib uidebatur iudicare quod erat rectum uindebat
magis sententiam & in munerib iudicabat : sacer dotes quoq non docebant populũ
nisi accepto prȩtio : & cum dicatur ad scõs. gratis accepistis gratisdate Illidĩ respon¬
sa accepta pecunia proferentes: gratiam dnĩ auara mercede uendebamt: Et post
hȩc mala. non intellegentes peccatũ suum . quasi sce leribus redimerent caritatẽ

Expanded text:
ta quae dicta sunt: oris eloquium oculi probant: prophetiae testis aspectus est. Hoc ipsum ta quae dicta sunt: oris eloquium oculi probant: prophetiae testis aspectus est. Hoc ipsum testimonium et in Jeremiae volumine scribitur , ubi et Michaeae prophetae fit mentio, et decem tribuum, non solum judicium non faciebant; sed abominabantur illud, et omnia recta pervertebant, ne saltem parva justitia remaneret in civitate. Qui aedificaverunt Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate, rapinis pauperum, caede insontium, occisione sanctorum. Quod si quis de principibus videbatur judicare quod erat rectum, vendebat magis sententiam, et in muneribus judicabat. Sacerdotes quoque non docebant populum, nisi accepto pretio; et cum dicatur ad sanctos: Gratis accepistis, gratis date , illi Dei responsum, accepta pecunia proferentes, gratiam Domini avara mercede vendebant. Et post haec mala non intelligentes peccatum suum, quasi sceleribus redimerent charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqui domus isrł : qui a bominamini iudiciũ & omnia recta ꝑuertitis : quia ȩdifi
& sacerdotes eius in mercede respondebant : & prophetȩ cius in pecunia: Diuinaba nt : &
suꝑdñm requiesdebant dicentes Nonne dñs in nobirẽ : nonuenient suꝑ nos mala : Idcir¬
copropter: sion quasi ager arabitur & hierłm ut custodia pomarii erit & mons dñi
in lucum saltur: Nemo ambigit hierłm. propt̃ scelera: quȩ in hoc capitulo describuen¬
tur fuis se subuersam: & quia supra uel adiudices uel ad pseudo prophetas preceste¬
rat comminatio Audite principes domuria cob & ducesdomurisrł : & post paucor
uersiculos . Haec dicit dñs suꝑ prophetas qui seducunt populum meũ. & reliquitor
Tunc generaliter & aduersum iudices & aduersum pseudo proph&as & contra sacerdo¬
it eos. quod propter scelera eorum sion quasi ager aranda sit: & hierłm uelut aceruor
lapidum coñruiatura & mons templi futurus in excelsa siluarum. Videmus comple¬

Expanded text:
et residui domus Israel, qui abominamini iudicium et omnia recta peruertitis, qui aedificast sacerdotes eius cum mercede respondebant et prophetae cum pecuniis diuinabant super Dominum requiescebant, dicentes: Nonne Dominus in nobis est? non venient super nos mala. Idcirco propter vos Sion quasi ager arabitur, et Jerusalem ut custodia pomarii erit, et mons Domini in lucum saltus. Nemo ambigit, Jerusalem propter scelera quae in hoc capitulo describuntur, fuisse subversam, et quia supra vel ad judices, vel ad pseudoprophetas praecesserat comminatio: Audite, principes domus Jacob, et duces domus Israel. Et post paucos versiculos: Haec dicit Dominus super Prophetas, qui seducunt populum meum, et reliqua: nunc generaliter et adversum judices, et adversum pseudoprophetas, et contra sacerdoit eos quod propter scelera eorum Sion quasi ager aranda sit, et Jerusalem velut acervus lapidum corruitura, et mons templi futurus in excelsa silvarum. Videmus comple
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnandam transierit łopnam Ueni& igitur olachis urbs idolis dedita &
adte qua driga & equites asfyriorũ : quia & inte inuenta sunt. scelera usrł. Et tu fu¬
isti principium idolatri ȩ inuida: Perte enĩquasi ꝑ portam impietas decẽ tribuũ
migrauit hierłm. Nonsolum aũ suꝑlachis tumultus ueni& & quad rigȩ :. sed & super
g&h metropolimpalestinȩ. dequa supra dixeram: Ing&h nolite adnuntiare: mitt& enĩ.
assyrius latrunculos suos quos uocat emissarios & possedebit domum ido latriȩ urbem¬
q mendicii : quae insupplantatione fuit regib. isrł : Quodiũ sequitur adhuc heredẽ
adducintibi quȩ habitas inmaresa Pulchre adlusit ad nom̃: quia enim maresa
hȩreditas dicitur. Aduentũ in eam hostium proheredib. appellauit: &usq ad ollã
urbẽ iudȩ ueni& maresa. idest hereditas: quȩ o dolla gloriosaẽ in urbib israhe:

Expanded text:
oppugnandam transierit Lobnam. Veniet igitur, o Lachis urbs idolis dedita, et oppugnandam transierit Lobnam. Veniet igitur, o Lachis urbs idolis dedita, et ad te quadriga et equites Assyriorum, quia et in te inventa sunt scelera Israel, et tu fuisti principium idololatriae in Juda: per te enim quasi per portam impietas decem tribuum migravit in Jerusalem. Non solum autem super Lachis tumultus veniet et quadrigae, sed et super Geth metropolim Palaestinae, de qua supra dixeram: In Geth nolite annuntiare: mittet enim Assyrius latrunculos suos, quos vocat emissarios, et possidebit domum idololatriae urbemque mendacii, quae in supplantatione fuit regibus Israel. Quod autem 443 sequitur: Adhuc haeredem adducam tibi, quae habitas in Maresa, pulchre allusit ad nomen: quia enim MARESA, haereditas dicitur, adventum in eam hostium pro haeredibus appellavit, et usque Odollam urbem Judae veniet MARESA  , id est, haereditas: quae Odolla gloriosa est in urbibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
suis hostilem terram ingreditur : Nam habitatio abundans iuxta illud accipien¬
dũ : quod & supradiximur habitatio pulchra: nonẽ igitur egressa quȩ habitabat
in exitu uel in habundantia: Propria uoluntate. sedui ducta ẽ in as sẏrios. Vnde
domur uicina & ex latere quod inter pretatur a sel. Regnum uidelic& iuda planc¬
tum uͦidẽlic&  ex uobis quȩ nunc interim samaria capta substitit: & dm̃ habu¬
it defensorem: Accepit autem planctum & ꝑcussa formidine ẽ. & infirma¬
uestit habitatio adamaritudinẽ prouocanti hocest HRATΟIRIΑΗ nΑΡΑ¬
nI RPA InoIcA quod he brace dicitur ioses etħ MARUTH. propt̃ captiui¬
rius quippe ÷ uastata samariaalienit &iam hierłm : eo tempore quo rapsacer
est missus insultans: De quo & regnorum quastus liber. &isaias plenius scribunt
Vbi dicitur quodrex assyrius delachis miserit hierłm. & post ea capta lachis ad

Expanded text:
suis, hostilem terram ingreditur. Nam habitatio abundans, juxta illud accipiensuis, hostilem terram ingreditur. Nam habitatio abundans, juxta illud accipiendum quod et supra jam diximus, habitatio pulchra. Non est igitur egressa quae habitat  Al. habitabat in exitu vel abundantia propria voluntate, sed vi ducta est in Assyrios. Unde domus vicina et ex latere, quod interpretatur ASEL  , regnum videlicet Juda, planctum accipiet ex vobis, quae nunc interim, Samaria capta, substitit, et Deum habuit defensorem. Accepit autem planctum, et percussa formidine est, et infirmavertit, habitatio ad amaritudinem provocans, hoc est: ἡ κατοικία ἡ παραπικραίνουσα; quod Hebraice dicitur JOSEBETH MAROTH  , propter captivirius quippe, vastata Samaria, venit etiam ad Jerusalem, eo tempore quo Rabsaces est missus insultans, de quo et Regnorum quartus liber et Isaias plenius scribunt. Ubi dicitur quod rex Assyrius de Lachis miserit Jerusalem, et postea, capta Lachis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
planctum uelut draconum & luctum quasi strutionum : quia desperatu ẽ. & insa¬
nabilis plaga sa mariȩ & uenit usq adiudam . tetigitq portã populimei hierbm:
Propt̃ ea flentis adhucuoce precipio : Nolite adnuntiare ing&h: neaudiant. & lȩ¬
pectus habeat dolorem Nolite exire foras. sed indomopulueris. &ruente. cinere
sermone dicit᷑ pulchra. Sa maria quippe inpulcherrimo iudeȩ: & uberrimo
sita loco : Nunc quoq ostenditur dicitur ergo ad eam Otu quȩ habitas in regio¬
ne uberrima quia confusaes ignominia : sic transi sic ad captiuitatẽ ducere : ut p̃
malorũ magitudine. neuicinus quidẽ allofylus audiat uocẽ tuã. Porro qđ
sequitur. Nonẽ egressa quȩ habitat insenan qđ int̾prȩtatur exitus: siue ut
symmachus uertit. Nonẽ egressa habitatio habundanr De eadẽ samaria
dicit᷑ : quae in ipsis assyriue captiuitatis ẽ forib & statim ut mota fuerit definib

Expanded text:
planctum velut draconum, et luctum quasi struthionum, quia desperata est et insaplanctum velut draconum, et luctum quasi struthionum, quia desperata est et insanabilis plaga Samariae, et venit usque ad Judam, tetigitque portam populi mei Jerusalem, propterea flentis adhuc voce praecipio: Nolite annuntiare in Geth, ne audiant et laepectus habeat, nolite exire foras, sed in domo pulveris, et ruente cinere sermone dicitur pulchra. Samaria quippe in pulcherrimo Judaeae, et uberrimo sita loco, nunc quoque ostenditur. Dicitur ergo ad eam: O tu 442 quae habitas in regione uberrima, quia confusa es ignominia, sic transi, sic ad captivitatem deducere, ut prae malorum magnitudine, ne vicinus quidem Allophylus audiat vocem tuam. Porro quod sequitur: Non est egressa quae habitat in Sennam, quae interpretatur exitus, sive ut Symmachus vertit, non est egressa habitatio abundans, de eadem Samaria dicitur quae in ipsis Assyriae captivitatis est foribus, et statim ut mota fuerit de finibus
Abbreviated transcription (Latin):
er̃ regib isrł. donec heredes ad ducam tibi quȩ habitas lachis: Hȩreditas usque
od ollam ueni&. Multum hebraicum a Rxx. int̃ prȩtatione discordat & tantis tã
mea quam illorum trans latio difficultatib. inuoluta ẽ : ut siquando indiguimus spũ
dĩ. semꝑ aũ in exponendis scripturis scĩs illius indigemus aduentu: nunc uel max¬
ime eum adeẽ cupiamus : & quȩ in prophetis locutus ẽ pandere : ut de nob̵ quoq pos¬
sit intellegi quod ipse alibi pollic&ur : Aperiostuum & implebo illud: cetħ. Vt reg¬
norum quoq testatur hẏstoria una ẽ dequinq urbibus palestinȩ uicina uideȩ con-¬
finio & deleuthero poli euntibꝰ gazam Nunc uicus uel miximus. unde fuit & goli¬
ath. ille g& theur: quem dauid occidit in proelio. Quia igitur proph&a immo ꝑ
proph&ũ dñs dixerat. Plangam & ululabo: uadam spoliatur & nudus. faciam

Expanded text:
erunt regibus Israel: donec haeredes adducam tibi, quae habitas Lachis, haereditas usque erunt regibus Israel: donec haeredes adducam tibi, quae habitas Lachis, haereditas usque Odollam veniet. Multum Hebraicum a LXX interpretatione discordat, et tantis tam mea, quam illorum translatio difficultatibus involuta est, ut si quando indiguimus spiritu Dei semper autem in exponendis Scripturis sanctis illius indigemus adventu nunc vel maxime eum adesse cupiamus, et quae in prophetis locutus est, pandere, ut de nobis quoque possit intelligi, quod ipse alibi polliceri dignatur: Aperi os tuum, et implebo illud . Geth, ut Regnorum quoque testatur historia , una est de quinque urbibus Palaestinae, vicina Judaeae confinio, et de Eleutheropoli euntibus Gazam, nunc usque vicus vel maximus, unde fuit Goliath ille Gethaeus, quem David occidit in praelio. Quia igitur propheta, immo per prophetam Dominus dixerat: Plangam et ululabo, vadam spoliatus et nudus: faciam
Abbreviated transcription (Latin):
rer hierłm. Hoc enim quõ dicitur tetigit usq ud portas populi mei: ALORΟΙNΟΥ
intellegendumẽ : ut sub audiaturT&igit &iam usq ad portas hierbn: Hucusque
rior suꝑ hȩreditatẽ g&hi domos mendacii indeceptione regibus isrł: Ad huc hȩredem
adducantibi quȩ habitis inmaresa: usq od ollam ueni&gloria isrł. Quiing&h. nolite
magnificari : qui inbachim nolite aedificare domosderisum terra aspergite de¬
risum ur̃m quȩ habitas beneciuitates eius non ẽ egressa habitatrix sennan. Plangi¬
te domum iuxta eam accipi& ex uob plagam doloris quis coepit inbonũ quȩ habi¬
tat indolorib quia descenderunt mala adnõ suꝑ postas hierłm : Sonitus curruum equorũ¬
& equitum habitatio lachis princeps peccati ẽ. filiuesion: quia inte inuentȩ s. iniquita¬
tes isrł : Ideo dabit emissirios usq adhȩreditatẽ g&ħ. Domdsuan& frustra fu¬

Expanded text:
res Jerusalem. Hoc enim quod dicitur tetigit usque ad portas populi mei, ἀπὸ κοινοῦ res Jerusalem. Hoc enim quod dicitur tetigit usque ad portas populi mei, ἀπὸ κοινοῦ intelligendum est, ut subaudiatur, tetigit etiam usque ad portas Jerusalem. Hucusque rios super hereditatem Geth domus Mendacii in deceptionem regibus Israhel adhuc heredem adducam tibi quae habitas in Maresa usque Adollam veniet gloria Ismagnificari, qui in Bachim, nolite raeaedificare ex domo derisum: terra aspergite derisum vestrum, quae habitas bene civitates ejus: non est egressa habitatrix Sennan. Plangite domum juxta eam: accipiet ex vobis plagam doloris, quis cepit in bonum, quae habitat in doloribus? quia descenderunt mala a Domino super portas Jerusalem. Sonitus curruum et equitum habitatio Lachis: princeps peccati est filiae Sion: quia in te inventae sunt iniquitates Israel. Ideo dabit emissarios usque ad haereditatem Geth: domos vanas: frustra fu
Abbreviated transcription (Latin):
Nec potest eorum cantica prȩterire. nisi quiopturauerit aurem suam: & qua¬
si surdus euaserit. Propter ea aũ istiur modi samaria plang&. atq lugebit:
qm̃ sagita dñi uulnerata. & plagam sermonis accipiens suũ cognos c& errorem:¬
N onsolum aũ ipsa peccauit: sed iniquitatẽ &errorem suũ in uideȩ quoq postas uoluit
introducere: Vnde dicitur de ea Uenit usq ad iudam . & tetigit usq ad portar populi
mei : usq ad hierłm. Postas inquit tetigit. quas aures intellegimus. c̃&erũ mediã urbẽ
intrare non potuit: quodsi intrars& fecis s& dehierłm samariã. Quotiens uiderimus
deȩclesia. Aliquos ad aer&icorum sermones scandiliZari. & querere quomodo eorum
respondeant questionibus. nec tamen recedere deeclesia: dicamus. Venit samaria.
siue plaga samariȩ usq ad populum confitentẽ : usq ad aurer populidĩ. & usq. ad au¬

Expanded text:
Nec potest eorum cantica praeterire, nisi qui obturaverit aurem suam, et quaNec potest eorum cantica praeterire, nisi qui obturaverit aurem suam, et quasi surdus evaserit. Propterea autem haec istiusmodi Samaria planget atque lugebit, quoniam sagitta Domini vulnerata, et plagam sermonis accipiens, suum cognoscet errorem solum autem ipsa peccavit, sed iniquitatem et errorem suum in Judae quoque portas voluit introducere. Unde dicitur de ea: Venit usque ad Judam, et tetigit usque ad portas populi mei, usque ad Jerusalem. Portas, inquit, tetigit quas aures intelligimus. Caeterum urbem mediam intrare non potuit: quod si intrasset, fecisset de Jerusalem Samariam. Quoties viderimus de Ecclesia aliquos ad haereticorum sermones scandalizari, et quaerere quomodo eorum respondeant quaestionibus, nec tamen recedere de Ecclesia, dicamus, venit Samaria, sive plaga Samariae usque ad populum confitentem, usque ad aures populi Dei, usque ad au