comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. in semine tuo benedicent᷑ om̃s gs̃
ut illi scilicet in semine abrahȩ benedice¬
rent᷑. qui abrahȩ fidem imitarent᷑. Non
s eos potius qđ ab illo auerterent᷑ arguebat.
Mandatoꝵ aut̃ aliquod eore quȩ ꝑ moysen
si hoc putat qđ udȩi s ideo errati quia
in hoc errauer̃ & uidȩi. Ubi aut̃ faustus
cõmemorat ipsũ mandatũ qđ dnm̃ in fre¬
gisse uult credi. ibi opus ⁊ ut ostendamꝰ
quomͦ fallat̾ sicut iam supͣ ubi oportebat
ostendimꝰ. Nunc illud dico. q si aliqđ il¬
lor mandatoꝵ dñs infregisset ñ etiam
de hoc ipsos iudȩos arguisset. quib calũp
⁊ ob hoc excederent ñ mandatũ dĩ s tradi¬
ciones semoꝵ: ait illis. Ut quid uos egre¬
dimini mandatũ di. ut tͣdiciones ur̃as
statuatis: Ipsumq dĩ mandatũ cõmemo¬
rat qđ ꝑ moysen mandatũ ẽẽ nouimus
Sequutꝰ quippe ait. Ds̃ enim dixit. Hono¬
ra patrẽ ⁊ matrẽ. Et qui maledixerit
patri. aut matri. morte moriat᷑. Uos

Expanded text:
dicens: in semine tuo benedicentur omnes gentes. ut illi scilicet in semine Abrahae benedicerentur, qui Abrahae fidem imitarentur. nonsed eos potius, quod ab illo auerterentur, arguebat. mandatorum autem aliquod eorum, quae per Moysen , non mirum, si hoc putat, quod Iudaei; sed ideo errat, quia in hoc errauerunt et Iudaei. ubi autem Faustus conmemorat ipsum mandatum, quod dominum infregisse uult credi. ibi opus est. ut ostendamus, quomodo fallatur, sicut iam supra, ubi oportebat, ostendimus. nunc illud dico, quia, si aliquod illorum mandatorum dominus infregisset, non etiam de hoc ipso Iudaeos arguisset: quibus calumn ob hoc excederent non mandatum dei. sed traditiones seniorum, ait illis: utquid et uos egredimini mandatum dei, ut traditiones uestras statuatis? ipsumque dei mandatum conmemorat, quod per Moysen mandatum esse nouimus. secutus quippe ait: deus enim dixit: honora patrem et matrem et: qui maledixerit patri aut matri, morte morietur. uos
Abbreviated transcription (Latin):
regendo ⁊ introducendo in regnũ ppło con¬
stitutus mutato nomine iħc appellatꝰ est.
suũ nom̃ ẽẽ d̃s diceret. eũq angłm nomi¬
naret. eo ipso quo mutato nomine miteba
tur magnũ aliquid diuinũq nuntiantẽ:
Nuntiũ quippe grece angłm dici. quis illa
lingua uł tenuit᷑ tinctus ignoret: Sar
let. non ideo libros illos contẽpneret qui
ẽent hebrȩi cuius gentis lege non tenertꝰ
s cuius libet gentis libros ideo magmipta¬
deret. qr in eis tanto ante scripta in uem¬
ret quȩ suis iam temporib impleta cog¬
nosceret. ipsumq xꝑm iñm non ꝓpterea¬

Expanded text:
regendo et introducendo in regnum populo conregendo et introducendo in regnum populo constitutus, mutato nomine Jesus appellatus est, suum nomen inesse Deus diceret, eumque angelum nominaret; eo ipso quod muttur. magnum aliquid diuinumque nuntiantem? nuntium quippe graece angelum dici quis illa lingua uel tenuiter tinctus ignoret? quamobrem  esse nollet, non ideo libros illos contemneret, quia essent Hebraei. cuius gentis lege non teneretur, sed cuiuslibet gentis libros ideo magni penderet, quia in eis tanto ante conscripta inueniret, quae suis iam temporibus inpleta cognosceret ipsumque Christum Iesum non pr
Abbreviated transcription (Latin):
uideus ille si uult ⁊ in abscondito iudeus
ẽẽ non littera s sp̃u. s uult reputari uerus
isrłita in quo dolus non ẽ. recordet᷑ infigu¬
ra illum mortuũ iħm qui introduxit int̾rã
morientiũ. & agnoscat in ueritate uiuum
iam non acerb resistit tam ꝑspicuȩ ꝓphe¬
tiȩ. s ex cõmemoratione iħu qui introduxit
in illã ꝓmissionis t̾rã mitis effectus. Audiet
iam ipsum cuiꝰ nom̃ ille habebat uerius in¬
troducentẽ ⁊ di centẽ. Deati mites qm̃ ipsi
hereditate possidebunt t̾ram. Hic iam etiã
ille gentilis si nom niis lapideũ cor habe¬
ret. aut si ex illis ẽet lapidib de quib fusci¬
tauit ds filios abrahȩ. non ne miraret᷑ in
libris antiquis eiusdẽ gentis. ex qua natus
ꝓphetiam. ut etiam nom̃ eiꝰ ex pͥmeret᷑. simul¬
q ibi auerc̾et ñ quemlib hominẽ p̃dictum
fuisse uĩm s utiq dm̃. cũ in homine illo qui¬

Expanded text:
Iudaeus ille, si uult et in abscondito Iudaeus Iudaeus ille, si uult et in abscondito Iudaeus esse non littera, sed spiritu, si uult reputari uerus Israhelita, in quo dolus non est, recordetur in figura illum mortuum Iesum, qui introduxit in terram morientium, et agnoscat in ueritate uiuum iam non acerbus resistet tam perspicuae prophetiae, sed ex commemoratione Iesu, qui introduxit in illam promissionis terram, mitis effectus audiet iam ipsum, cuius nomen ille habebat, uerius introducentem et dicentem: beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. hic iam etiam ille gentilis, si non nimis lapideum cor haberet, aut si ex illis esset lapidibus, de quibus suscitat deus filios Abrahae. nonne miraretur in libris antiquis eiusdem gentis, ex qua natus riptam esse prophetiam, ut etiam nomen eius exprimeretur. simulque ibi aduerteret non quemlibet hominem praedictum fuisse Iesum, sed utique deum, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiã. sicut etiã ut hanc refellat dicat
non ei credentiũ non pependisse : Cũ
aut̃ hoc ille ñ dixerit. nec hodie quisꝗͣ
cors audeat dicere: nichl ẽ cur moremur
hanc quoq de dño ⁊ saluatore nr̃o iñu
At it int̾ cetera maledicta ⁊ ħ positũ nũ

Expanded text:
prophetiam; sic etiam ut hanc refellat, dicat prophetiam; sic etiam ut hanc refellat, dicat non ei credentium non pependisse. Cum autem hoc ille non dixerit, nec hodie quisquam eorum audeat dicere, nihil est cur moremur hanc quoque de Domino et Salvatore nostro Jesu At enim inter caetera m
Abbreviated transcription (Latin):
q cũ eos libros non intellegunt a quib
ñ intellecturi p̃dicti s̃. etiam hinc eos
ueraces ostendunt. Hinc ẽ ⁊ illud cuiꝰ
ambiguitate faustus fallit᷑. uidebis uitã
tuã pendentẽ ⁊ ñ credes uitȩ tuȩ Quȩ
uerba ⁊ alit̃ posse in telligi potest aliqͥs
dicere. De xꝑo aut̃ non posse in ta¬
legi. nec faustus ausus ẽ dicere. nec qusꝗͣ
ꝓrsus audebit nͥ qui negauerit aut xp̃m
ẽẽ uitã. aut auidȩis uisum ẽẽ pendentẽ.
aut eos illi ñ credidisse. Cum uͦ ⁊ ipse di¬
cat ego sum uita. ⁊ eũ pependisse constet
ante oculos non ei credentiũ iudȩoꝵ: ñ
uideo cur dubitare debeamꝰ id etiã dexͦ
scripsisse illum de qͦ xꝑo ait. ille it de me
scrpsit. Proinde si qd scriptũ ẽ suscitabo
eis ꝓpħam de fr̃ib illoꝵ similẽ tͥ ostende
conatus ÷ faustus ñ posse de xp̃o intelle
monio laborare. aut certe sicut dixit
xꝑm similẽ ñ ẽẽ moysi ut illã refelleret

Expanded text:
quia cum eos libros non intellegunt, a quibus quia cum eos libros non intellegunt, a quibus non intellecturi praedicti sunt, etiam hinc eos ueraces ostendunt. Hinc est et illud, cuius ambiguitate Faustus fallitur: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae. quae uerba et aliter posse intellegi potest aliquis dicere: de Christo autem non posse intellegi nec Faustus ausus est dicere nec quisquam prorsus audebit, nisi qui negauerit aut Christum esse uitam aut a Iudaeis uisum esse pendentem aut eos illi non credidisse. cum uero et ipse dicat: ego sum uita et eum pependisse constet ante oculos non ei credentium Iudaeorum, non uideo, cur dubitare debeamus id etiam de Christo scripsisse illum, de quo Christus ait: ille enim de me scripsit. proinde si quod scriptum est: suscitabo eis prophetam de fratribus illorum similem tibi, ostendere conatus est Faustus nomonio laborare? Aut certe, sicut dixit Christum similem non esse Moysi, ut illam refelleret
Abbreviated transcription (Latin):
plantauit pat̾ mns cȩ  lestis eradicabitur
Sinite illos. Cȩci sunt.  duces cecoꝵ. Cȩcus
aut̃ si cȩcũ ducat. ambo cadent in foueã.
Hoc utiq idio qi tra.  diciones suas uolen¬
tes statuere. man data di ñ intelligebaĩs.
S ñ dũ quesierant discipłi amagistro quomͦ
ipsi qd turbis dixerat acciꝑe deberent.
Ecce chofet. Nam ꝯtexit euugłista. ⁊ dicit.
Respondens aut̃ petrus ait illi. Narra nob̾
parabolã istam. Hinc intelligimꝰ petrũ
putasse non ꝓpͥe nec aꝑte dñm loquutũ

Expanded text:
uit pater meus caelestis. e.radicabitur. sinite illos, caeci sunt duces caecorum. caecus autem si caecum ducat. ambo cadent in foueam. hoc utique ideo, quia traditiones suas uolentes statuere mandata dei non intellegebant. sed nondum quaesierant discipuli a magistro. quomodo ipsi, quod turbis dixerat, accipere deberent. ecce et hoc fit; nam contexit euangelista et dicit: respondens autem Petrus ait illi: narra nobis parabolam istam. hinc intellegimus Petrum putasse non proprie. nec aperte dominum locutu
Abbreviated transcription (Latin):
ut carnales calumpnias mortua loque¬
retur. Nonne ipsam petrã petrus ꝑ
prudentiã carius ꝑcuti exorruit. tũ dño
passionẽ suã p̃nuntianti ait. absit dñe ñ
fiat istud. ꝓpitius tibi esto: Neq it pepet
huic peccato dñs cum ei retulerit redi
retro sathanas. scandalũ mͥ es. non it sa¬
pis quȩ dĩ s̃ s quȩ s̃ hominũ. Ac ubi
Lam utiq uiuebat cũ timide negaret. ⁊
utiq mortua erat cũ libere p̃dicaret.
Hȩc iuuebat in saulo cũ scandalũ crucis
de testans uastabat xꝑianã fidem. etubi
nͥ in illo monte  mortua erat cũ iam
heretica uanitaᷤ unde putes posse c̃uin¬

Expanded text:
ut carnales calumnias mente mortua loqueut carnales calumnias mente mortua loqueretur. nonne ipsam petram Petrus per prudentiam carnis percuti exhorruit. cum domino passionem suam praenuntianti ait: absit, domine. non fiet istud; propitius tibi esto? neque enim pepercit huic peccato dominus, cum ei retulerit: redi retro, satanas. scandalum mihi es; non enim sapis, quae dei sunt. sed quae sunt hominum. aut ubi nam utique uiuebat, cum eum timide negaret, et utique mortua erat, cum eum libere praedicaret. haec uiuebat in Saulo, cum scandalum crucis detestans uastabat christianam fidem; et ubi nisi in illo monte mortua erat. cum iam bes igitur, haeretica uanitas, unde te putes posse conuin
Abbreviated transcription (Latin):
dubitauit. ita ille ppłs qui sub lege ꝑ moysen
data tenebat᷑. xꝑm ligno crucis affigens eum
uirtutẽ dĩ ẽẽ non credidit. S sicut ꝑcussa
petra manauit aquã sitientibꝰ sicut plaga
dñicȩ passionis effecta ÷ uita credentib Ha¬
bemꝰ it de hac re p̃clarissimã ⁊ fidelissimam
uocẽ apłi cum inde loqueret᷑ dicentis. petra
aut̃ erat axp̃c. Manc gͦ carnalem de xͥ diui¬
nitate dubitationẽ: inipsius xͥ altitudine
đs mori iubet. cũ mortẽ carnis moysi in
sideles ant̃ suos insui nomiie gła fundato.
asserens ciuitatẽ. Irudentia cariis u
iudȩis scandalũ ÷ gentib aut̃ stulcitia
Et prudentia carnis morit̾. cũ tanq̃
montis eminentia ap̃c excelsus agnoꝰ¬
citur. Ipsis it uocatis iudȩis ⁊ grecis. xp̃e
dĩ uirtis ⁊dĩ sapientia ẽ. Ascendit itas
moyses inmontẽ. ut carne mortua uiuo
spũ reciꝑet᷑. Qđ faustus non ascenderat

Expanded text:
dubitauit, ita ille populus, qui sub lege per Moysen dubitauit, ita ille populus, qui sub lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis adfigens eum uirtutem dei esse non credidit. sed sicut percussa petra manauit aquam sitientibus, sic plaga dominicae passionis effecta est uita credentibus. habemus enim de hac re praeclarissimam et fidelissimam uocem apostoli, cum inde loqueretur, dicentis: petra autem erat Christus. hanc ergo carnalem de Christi diuinitate desperationem in ipsius Christi altitudine deus mori iubet, cum mortem carnis Moysi in fideles autem suos in sui nominis gloria fundatos adserens ciuitatem. prudentia carnis uiIudaeis scandalum est. gentibus autem stultitia. et prudentia carnis moritur, cum tamquam montis eminentia Christus excelsus agnoscitur; ipsis enim uocatis Iudaeis et Graecis Christus dei uirtus et dei sapientia est. ascendit itaque Moyses in montem, ut carne mortua uiuo spiritu reciperetur: quo Faustus non ascenderat,
Abbreviated transcription (Latin):
tib simili fidei de fectu dubitauit. Uerũ ab¬
sit ut credamꝰ ẽẽ hinc eu alienatũ ab ee̾na
societate sc̃õꝵ. qui cũ scõ helia sicut eugłm
loquit᷑ mnerunit clarificato in moute dño assistere.
Nam ⁊ut in uo g terib legimꝰ libris. etiam
post ipsum peccatũ qua ÷ ntũ sit apud
dm̃ meritũ eiꝰ: apparet. Squid causę
fuerit ut de peccato eiꝰ tali morte uindi¬
cando ds loqueret᷑. qm̃ polli citus sum ea ip¬
possum dño ad iuuante. ut ħ etiã qđ uimo¬
ysi morte rep̃hendisti. ꝓphetiã fuisse de xp̃o
recte in tellegentib doceã. Sicut it mos ẽ.
diuinoꝵ inscripturis scĩs mysterioꝵ. ut idẽ
homo alias aliam atq aliam ꝓre aliqua sig¬
nificanda ꝑ sonam gerat: tunc moyses ppłi
iudeor sub lege positi ꝑ sonã gerebat. eumq
in ꝓphetica p̃mintiatione figurabat. Sicut
gͦ moyses petrã uirga ꝑcutiens de di uirtute

Expanded text:
tibus simili fidei defectu dubitauit. uerum abtibus simili fidei defectu dubitauit. uerum absit, ut credamus hinc eum esse alienatum ab aeterna societate sanctorum. qui cum sancto Helia. sicut euangelium loquitur, meruit clarificato in monte domino adsistere. nam, ut in ueteribus legimus libris, etiam post ipsum peccatum quantum sit apud deum meritum eius adparet. sed quid causae fuerit. ut de peccato eius tali morte uindicando deus loqueretur, quoniam pollicitus sum ea ippossum, domino adiuuante, ut hoc etiam, quod in Moysi morte reprehendisti. prophetiam fuisse de Christo recte intellegentibus doceam. Sicut enim mos est diuinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc Moyses populi Iudaeorum sub lege positi personam gerebat eumque in prophetica praenuntiatione figurabat. sicut ergo Moyses petram uirga percutiens de dei uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
peccatori xpc. q filium suũ misit in simili¬
tudinẽ carnis peccati ¶ de peccato dampna¬
ret peccatũ incarne. Homim ex coitu nato
dissimił xꝑc. in quantũ ex uirgine natꝰ ẽ:
s homim nato similis xp̃c inquantũ et
ipse ex femina natus ÷ cui dictũ ÷ qđ nas
cetur ex te sc̃m uocabitꝰ filius di. Homini
ꝓpt̃ peccatũ suũ mortuo dissimilis xp̃c. in
quantũ sine peccato ⁊ ꝓpͥa potestate mortu¬
us ẽ. s. rursus homini mortuo similis xp̃o.
in quantũ ⁊ipse uera morte corporis mor¬
tuus ÷ Nec ideo moysi famulo d̃ĩ derogaue¬
ueris qi eũ peccatorẽ fuisse & offenso dõ suo
in montẽ occisum eẽ dixisti. Nouerat it et
ipse in dño gloriari. ut ab eo saluus fieret
aquo ⁊ ille qui dicit. xp̃c iħc uenit in hunc
mundũ peccatoros saluos facere quoꝵ pͥmꝰ
ego sum. Arguit᷑ it moyses uoce diuina
qđ enis fides ad aquã de petra eiciendam
aliquantulũ citubauerit. Qđ ei cum petca¬
to petri post ẽẽ cõmune. qui in mediis fluc¬

Expanded text:
Filium suum misit in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. Homini ex coitu nato dissimilis Christus, in quantum ex Virgine natus; sed homini nato similis Christus, in quantum et ipse ex femina natus est, cui dictum escetur ex te sanctum, uocabitur filius dei. homini propter peccatum suum mortuo dissimilis Christus. in quantum sine peccato et propria potestate mortuus est, sed rursus homini mortuo similis Christus, in quantum et ipse uera morte corporis mortuus est. Nec ideo Moysi famulo dei derogaueris, quia eum 'peccatorem fuisse et offenso deo suo in monte occisum esse dixisti. nouerat enim et ipse in domino gloriari, ut ab eo saluus fieret: a quo et ille, qui dicit: Christus Iesus uenit in hunc mundum peccatores saluos facere, quorum primus ego sum. arguitur enim Moyses uoce diuina. quod eius fides ad aquam de petra eiciendam aliquantum titubauerit: quod ei cum peccato Petri potest esse commune. qui in mediis fluc
Abbreviated transcription (Latin):
uelle auertere aliqđue in fringere man¬
dator ostendamꝰ ad custodiendã fidem
quȩ in ȩccła xp̃i discitur ꝑ tinere. Uide¬
te multos ex surrecturos hereticos. di¬
uersorp error magistros. ad uersum
rent qui uerꝰ ẽ. xp̃c. Ille em̃ uerus est
qui ꝑ ꝓphetias ꝑ eundem moy sen cete
int̾ficiendũ moyses p̃cipiebat. Qd aut̃
nc̃ aliud agit lingua catholica. nͥ ut sp̃n¬
ali gladio utriꝰq testam̃ti aige bis acuto
int̾ficiant᷑ om̃s qui nos a do nr̃o uolunt
aũtere. aliqđ ue in fringere mandatoꝵ:
Int̃ quos p̃cipue cadit & ipse manicheus.
cũ eiꝰ error asserta legis ꝓpħarũ ueritate
enĩ fausto in geniũ unde magis arbittor
eũ nebulam inicere uoluisse minus at¬
tento lectori quã ñ uidisse qđ dicam
Ait enim. Qđ si hȩc de xꝑo minime scri¬
psit. aut alia dabitis. aut nulla erunt n¬

Expanded text:
fringere mandatorum, ostendamus ad custodiendam fidem, quae in ecclesia Christi discitur, pertinere. uidete multos exsurrecturos haereticos diuersorum errorum magistros aduersum rent, qui uerus est Christus. ille enim uerus est, qui per prophetias, per eundem Moysen ceterinterficiendum Moyses praecipiebat. quid autem nunc aliud agit lingua catholica. nisi ut spiritali gladio utriusque testamenti acie bis acuto interficiantur omnes, qui nos a deo nostro uolunt auertere aliquodue infringere mandatorum? inter quos praecipue cadit ipse Manichaeus, cum eius error adserta legis et prophetarum ueritate enim Fausto ingenium . unde magis arbitror eum nebulam inicere uoluisse minus adtento lectori quam non uidisse quod dicam; ait enim: quodsi haec de Christo minime scripsit, aut alia dabitis aut nulla erunt
Abbreviated transcription (Latin):
faustus ñ potest ñ cõmendauit moyses
iacob. eundẽq ipsum .x ex his & aliis testuno¬
niis sine dubicatione cõmendat: ñ ÷ conatꝰ
illũ ppłm auertere ado suo. In cuiꝰ regno
gentes uocatas ex toto orbe trarũ. recubitu¬
ras dicit cũ abraham & ysaãc ⁊ iacob. Unde¬

Expanded text:
uit Moyses Iacob eumque ipsum Christus ex his et aliis testimoniis sine dubitatione conmendat. non est conatus illum populum auertere a deo suo, sed gentes uocatas ex toto orbe terrarum recubituras dicit cum Abraham et Isaac et Iacob: n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetias acciꝑe : Neq hoc ꝓdeẽt errori¬
b ad capiendos nosmet ac redigendos
in ꝓpͥam seruitutẽ. qr nec sp̃ib in mundis
cum idem iħm ẽẽ filiũ exerte indissimu¬
lant̃q confit̾ent̃. ꝓfuit ut minime sint no¬
bis ex osi. Quare si ⁊ moyses scđm hoc
cestimoniũ de xp̃o aliquid scripsit: acci¬
pum. ita tam̃ ut ipso ħ minime ꝓsit ad
captiuandũ me ĩꝓpͥam legem quã nich
iudeam a paganismo distare. Qua propt̃ ni¬
chil ominino ẽ. quod arbitreris. si ꝓbatum
hoc fuerit me minime gauisurũ. sp̃m om
referã grãs. si quẽ ad modũ ostendis quia
xp̃c moysen de scͥpsise testatꝰ sit. Ita etiã
illud doceas. quȩ nã sint ea quȩ scͥpsit.
Nam ego quidẽ scͥpturas eius p̃scrutatus
ut iustũ ẽ. nullas ibidẽ de xp̃o ꝓphetias
inueni. siue quia nullȩ sunt. siue quia
intelligere ipse non potui. Unde in ingen¬
ti positꝰ estu ratione cogebar in alterũ e duo¬

Expanded text:
prophetias accipere? neque hoc prodesset erroriprophetias accipere? neque hoc prodesset erroribus ad capiendos nosmet ac redigendos in propriam seruitutem. quia nec spiritibus inmundis, cum idem Iesum esse filium dei exerte indissimulanterque confiterentur, profuit, ut minime sint nobis exosi. quare si et Moyses secundum hoc testimonium de Christo aliquid scripsit, accipiam, ita tamen, ut ipsi hoc minime prosit ad captiuandum me in propriam legem, quam nihil uideam a paganismo distare. quapropter nihil omnino est quod arbitreris, si probatum hoc fuerit, me minime gauisurum spiritum referam gratias, si quemadmodum ostendis, quia Christus Moysen de se scripsisse testatus sit, ita etiam illud doceas, quaenam sint ea quae scripsit. nam ego quidem scripturas eius perscrutatus, ut iussum est, nullas ibidem de Christo prophetias inueni, siue quia nullae sunt, siue quia intellegere ipse non potui. unde in ingenti positus aestu ratione cogebar in alterum e duo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accipitis cũ dicat. moyses d̃e tta
scripsit. ⁊ si crederetis moysi crederetis᷑ me
Igo ũ non solũ moysen dexͦ scripsisse uelim
ꝓdẽẽt si ꝯgrua & ꝯuementia undiq in
dm̃ nr̃m testimonia carpaeremꝰ: DSiquidem
c̃ẽ cẽ tunc liberũ nob̃ odio manente atq
ũ non potest ẽẽ. si ⁊ moyses quã uis sit a¬
lienus axꝑo. ñ nichil tñ uideat᷑ scripsisse
dexp̃o. an quisꝗͣ hominũ ñ optauerit de
spinis omniłi: florẽ legere. de omni herba
frugẽ. de inuscis omnib mel: quã uis nec
muscas. nec gram̃ in cybũ. nec spmas in
corone usurpemꝰ ornatũ : An quisquã
nollet in om̃i ꝓfundo margaritã nasci
in omnib t̃ris geminas. in siluis om̃ibꝰ po¬
ma : Ac si piscem demari edere ñ no¬
cet. aquã bibere nocet. sciuntq hominẽ
utilib sũptis. inimica respurre: nob̃is
librũ non eẽt religionis cuiꝰq ritu dãp¬
natosiẽẽt in utilis nob̃: solas inde de xp̃o

Expanded text:
dicat: Moyses de me scripsit, et: si crederetis Moysi. crederetis et mihi? ego uero non solum Moysen de Christo scripsisse uelim,prodesset, si congrua et conuenientia undique in deum nostrum testimonia carperemus? siquidem esset etiam tum liberum nobis odio manente atque um non potest esse, si et Moyses, quamuis sit alienus a Christo, nonnihil tamen uideatur scripsisse de Christo. an quisquam hominum non optauerit de spinis omnibus florem legere, de omni herba frugem, de muscis omnibus mel, quamuis nec muscas nec gramen in cibum nec spinas in coronae usurpemus ornatum? an quisquam nollet in omni profundo margaritam nasci, in omnibus terris gemmas, in siluis omnibus poma? ac si piscem de mari edere non nocet, aquam bibere nocet, sciuntque homines utilibus sumptis inimica respuere: nobis liberum non esset religionis cuiusque ritu damnato, si esset inutilis nobis, solas inde de Christo
Abbreviated transcription (Latin):
maligni ⁊ astuti quererent quid nã illud eẽt
qđ de se a moyse scriptũ putaret: sic ⁊ ille
uanus ⁊ ꝑ dit̾us dicat. si de cęlo uox illa so¬
nuisset om̃s iude qui audierant credidis¬
sent. Cur gͦ non ꝯsideratis insani sicut fie¬
ri potuit ut post illam celestẽ uocẽ dura
iudȩor infidelitas ꝑ maneret: ita fieri po¬
tuisse ut cũ xp̃c diceret de se scripsisse mo¬
ysen. ħ magis maligna astutia timentes
unde ꝯuincerẽt᷑. audire omnino ñ quere¬
rent qđ de illo scripserit moyses. S hanc ñ
nẽ sentit ⁊ faustus. atq intentionẽ suã in
illud potius ꝯfert qđ se plus teneri dicit
tellegat quis ꝗͣ quesierit: respondebo.
qr inimico. qr ad uerso animo legit. qr ñ ideo
scrutat᷑ ut sciat. s qđ nescit scire se putat:
Hȩc p̃sumptio tumidȩ arrogantiȩ. oculũ cordis
uł claudit ut ominno ñ uideat. uł distorquet
ut ꝑuerse uideat. et aliud ꝓ alio ꝓbet aut
imꝓbet. Ui me inqͥt doce. quid ÷ qd me forte

Expanded text:
igni et astuti, quaererent quidnam illud esset, quod de se a Moyse scriptum putaret: sic et ille vanus et perditus dicat, Si de coelo vox illa sonuisset, omnes Judaei qui audierant, credidissent? Cur ergo non consideratis, insani, sicut fieri potuit ut et post illam coelestem vocem dura Judaeorum infidelitas permaneret; ita fieri potuisse ut cum Christus diceret de se scripsisse Moysen, hoc magis maligna astutia timentes unde convincerentur audire, omnino non quaererent quid de illo scripserit Moyses? CAPUT XIV. nem sentit et Faustus; atque intentionem suam in illud potius confert, eoque se plus teneri dicit,telligat quisquam quaesierit; respondebo, quia inimico, quia adverso animo legit; quia non ideo scrutatur ut sciat, sed quod nescit, scire se putat. Haec praesumptio tumidae arrogantiae oculum cordis vel claudit, ut omnino non videat; vel distorquet, ut perverse videat, et aliud pro alio probet aut improbet. Tu me, inquit, doce, quid est quod me forte
Abbreviated transcription (Latin):
ut aẽ sic p̃nuntiaret᷑ futura reuelatio patri
te spc̃ sc̃s: Ideo scriptũ ÷ in ore duoꝵ uł
triũ testiũ stabit omne uerbũ. Alioquin:
t unus testis plerũq uerũ dicit: & pleruq
plures mentiunt᷑. Fotus ꝗͣ creditũ ẽ in ex¬
ordio fidei gentiũ uni apło euangelizanti.
intellegi uoluit de se ꝓpħasse moysen.
An forte inde calũpmamin qr ñ ait in lege
di f in lege ur̃a scriptũ ẽ: Ubi usitatã lo¬
quuitionẽ scripturarũͥ quis ñ agnoscat :
Lege it ur̃a dixit. uob̾ data. sicut dix̃ apłs eu¬

Expanded text:
ut etiam sic praenuntiaretur futura reuelatio patriste spiritus sanctus? ideo scriptum est: in ore duorum uel trium testium stabit omne uerbum. alioquin et unus testis plerumque uerum dicit et plures plerumque mentiuntur, potiusque creditum est in exordio fidei gentium uni apostolo euangelizanti qintellegi uoluit de se prophetasse Moysen. an forte inde calumniamini, quia non ait, in lege dei, sed in lege uestra scriptum est?'" ubi usitatam locutionem scripturarum quis non agnoscat? in lege uestra enim, dixit, uobis data, sicut dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicentẽ nͥ ex eugło: At si hoc ita cre¬
dis ex eugło ut canꝗͣ ex ore dñi audissetẽ
dicas alius falsum eẽ contendat atq hoc
dixisse xp̃m neget. quo ibis. quid facieᷤ:
Honne euuglicã auctoritatẽ quantis po¬
tueris uirib pdicibis: Miser. illie scri¬
ptum ẽ. qđ non uis credere ubi didici
qđ ita credis ut hoc te ab ipso aꝑo dica
audisse : Ecce nos utrũ q credimꝰ qi en¬
głio sc̃o credimꝰ ubi utrũq scriptũ ẽ i¬

Expanded text:
hoc dicentem, nisi ex Evangelio? At si hoc, quod ita crehoc dicentem, nisi ex Evangelio? At si hoc, quod ita credis ex Evangelio, ut tanquam ex ore Domini audisse te dicas, alius falsum esse contendat, atque hoc dixisse Christum neget; quo ibis? quid facies? Nonne evangelicam auctoritatem quantis potueris viribus praedicabis? Miser, illic scriptum est quod non vis credere, ubi didicisti quod ita credis, ut hoc te ab ipso Christo dicas audisse. Ecce nos utrumque credimus, quia Evangelio sancto credimus, ubi utrumque scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
iħc. Rectius uisum ẽ in quit scriptorib
ad scribere falsitatẽ. quã ueritatis actori
mendaciũ. Itane tu ap̃m credis ueritatis
auctorẽ quẽ predicas carnis ⁊ mortis et
uulnerũ ⁊ cicatricũ simulatorẽ: Uolomͥ
ostendas unde auctorẽ ueritatis didiceris
xꝑm si eis qui de illo scripser̃ quoꝵ auctori¬
tas recenti inemoria cõm̃data atq firmata
inposteros emanauit. audes ascribere fal⁊ q̃ntẽ¬
sitatẽ. Non i uidisti xp̃m. Aut quẽad¬
modũ cũ apł loquutus ÷ tecũ. aut de
cȩlo te sicut saulũ uocauit. Quid de illo sen¬
tire quid credere possumꝰ nͥ qđd scriptura
testat᷑: Torro si m̃dax ẽ. eugłm dissemi¬
natũ. et notũ omnib gentibꝰ.⁊ abinitio
p̃dicationis nominis xͥ in ȩccłis om̃ibꝰ in
tanto scĩtatis culmine collocatũ: quȩ scri¬
ptura ꝓferri potest cui de xͦ fides haben¬
da sit ÷ Quid poteris ꝓferre scriptũ. qđ

Expanded text:
erax est Iesus. rectius uisum est, inquit, scriptoribus erax est Iesus. rectius uisum est, inquit, scriptoribus ascribere falsitatem quam ueritatis auctori mendacium. itane tu Christum credis ueritatis auctorem, quem praedicas carnis et mortis et uulnerum et cicatricum simulatorem ? uolo mihi ostendas. unde auctorem ueritatis didiceris Christum, si eis, qui de illo scripserunt, quorum auctoritas recenti memoria commendata atque firmata in posteros emanauit. audes adscribere falsitatem. non enim uidisti Christum, aut quemadmodum cum apostolis locutus est tecum, autcoelo te, sicut Saulum, vocavit . Quid de illo sentire, quid credere possumus, nisi quod Scriptura testatur? Porro si mendax est Evangelium disseminatum et notum omnibus gentibus, et ab initio praedicationis nominis Christi in Ecclesiis omnibus in tanto sanctitatis culmine collocatum; quae scriptura proferri potest, cui de Christo fides habenda sit? Quid poteris proferre scriptum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ iste ꝑ uersꝰ uł in alium sensũ ea cona¬
ri ꝑũtere. uł si fuerit euidentia clarioris ue¬
ritatis oppssus dicere se illa canꝗͣ mari de sal¬
so suauẽ piscem caꝑe. nec ido se ad totam scri¬
pturã moyseos uelud ad aquã marinã bi¬
bendã cogi oportere :. Qua ꝓpt̾ sufficere
arbitror huic oꝑi. ut ea ipsa quȩ rep̃henden¬
da secerpit de scriptura legis hebeeoꝵ ad
ostendam ex quo satis appareat multomagi
çȩtera uł statim ꝓmuntiata uł diligent᷑ ac
ueras cit ꝑscrutata xp̃ianȩ fidei ꝯuenire. si
ea quȩ deridenda atq dampnanda obicit
inimicus. eis ipsis auincat᷑ xp̃iana ueritate
dampnandus. Qua ꝓpt̃ oplene om̃i fallatia.
cũ dñs in cugłio dixerit. si crederetas moysi
crideretis. ⁊ mͥ. de me it ille scripsit: nichil est
qdđ te in ingenti estu positũ fingas. ⁊ cogi ui¬
dearis in alterũ e duob ut aut falsum pro¬

Expanded text:
uidetur iste peruersus uel in alium sensum ea conauidetur iste peruersus uel in alium sensum ea conari peruertere uel, si fuerit euidentia clarioris ueritatis obpressus, dicere se illa tamquam de mari salso suauem piscem capere nec ideo se ad totam scripturam Moyseos uelut ad aquam marinam bibendam cogi oportere. quapropter sufficere arbitror huic operi, ut ea ipsa, quae reprehendenda secerpsit de scriptura legis Hebraeorum.ostendam: ex quo satis adpareat multo magis cetera uel statim pronuntiata uel diligenter ac ueraciter perscrutata christianae fidei conuenire, si ea, quae deridenda atque damnanda obicit inimicus, eis ipsis conuincatur christiana ueritate damnandus. quapropter, o plene omni fallacia, cum dominus in euangelio dixerit: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. nihil est, quod te in ingenti aestu positum fingas et cogi uidearis in alterum e duobus. ut aut falsum pr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sepe cõmemorandũ ẽ. ꝙ non demoniis ex¬
inbebant᷑. s uni uͦ do qui fecit cęlũ ⁊ t̾ram.
ñ canꝗͣ indigenti talib s temꝑa distin¬
genti. ⁊ iubenti p̃sentia ꝑ quę significa¬
ret futura. Nos aut̃ qui ut seducatis
& decipiatis idiotas in ꝑ fectosq xp̃ianos
pagansmũ uos fingitis de testari. edite
nob autoritatẽ xꝑianoꝵ libroꝵ in quib uob̾
solem ac lunã colere atq ad orare p̃ceptũ sit.
Uester gͦ potius error paganismo simił ÷ qñqui
quid qđ uob̃ m̃ciendo finxistis: ⁊dos uł in
isto aspicuo celo uisibiles. uł alios in nume¬
rabiles commñticios ad oratis. quibꝰ fantas ma¬
tib quasi uanis ⁊ in anib simulatris ñ ȩdi-¬
culas fabricatis s corda ur̃a temp la fecistis.
Exigis ame ut ostendã quenã scripserit de
xꝑo moyses. lam quidẽ suꝑius multa de¬
monsteata s̃. S quis possit. omnna de mon¬
strare. p̃sertim qi si quedã cõmemorẽ. paratꝰ

Expanded text:
epe commemorandum est: quia non daemoniis exhibebantur, sed uni vero Deo, qui fecit coelum et terram; non tanquam indigenti talibus, sed tempora distinguenti, et jubenti praesentia, per quae significaret futura. Vos autem, qui ut seducatis et decipiatis idiotas imperfectosque Christianos, Paganismum vos fingitis detestari, edite nobis auctoritatem christianorum librorum, in quibus vobis solem ac lunam colere atque adorare praeceptum sit. uester ergo potius error paganismo similis est. ququid, quod uobis mentiendo finxistis, et deos uel in isto conspicuo caelo uisibiles uel alios innumerabiles conmenticios adoratis. quibus phantasmatis quasi uanis atque inanibus simulacris non aediculas fabricastis, sed corda uestra templa fecistis. Exigis a me, ut ostendam, quaenam scripserit de Christo Moyses. iam quidem superius multa demonstrata sunt, sed quis possit omnia demonstrare? praesertim quia, si quaedam commemorem, paratus
Abbreviated transcription (Latin):
tor sedet. iubetq alia quidẽ ab ligurriri ꝓ
mundis: alia uͦ ꝓ ĩmundis ne contigi quidẽ.
quor in parte porcũ taxat ⁊ leporẽ. & siquid.
inpiscib caret squama. aut in quadrupedi¬
bꝰ ungulã fixã ñ habet nec ruminat. Hȩc
gͦ iudei fortit̃ credider̃ scribente moyseo.
iccircoq xͦ iam credere ñ poterant in diffe¬
rentiã docenti cyboꝵ ⁊asuis quidẽ discipłs
omnia penitꝰ remouenti. scłarib uͦ uulgo
Mꝯcedenti omĩa quȩ possent edi. atq¬
am asseueranti qđ eos nich in os in trans
C̃ polluere. qr quȩ de ore in prudent̃ ꝓce¬
dant ea sola sint quȩ polluant hominẽ
Hȩc atq alia multa moysi ꝯtraria iħm doc¬
matizare nemo qͥ nesciat: Quȩ qr singła¬

Expanded text:
tor sedet iubetque alia quidem abligurriri pro tor sedet iubetque alia quidem abligurriri pro mundis, alia uero pro inmundis ne contingi quidem: quorum in parte porcum taxat et leporem et si quid in piscibus caret squama aut in quadrupedibus ungulam fissam non habet nec ruminat. haec ergo Iudaei fortiter crediderunt scribente Moyse idcircoque Christo. iam credere non poterant indifferentiam docenti ciborum et a suis quidem discipulis omnia penitus remouenti, saecularibus uero uulgo concedenti omnia, quae possent edi, atque adseueranti, quod eos nihil in os intrans  pollueret; quia quae de ore impudenter procedant, ea sola sint quae polluant hominem . Haec atque alia multa Moysi contraria, Jesum dogmatizare, nemo qui nesciat. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̃ potauer̃: uos aut̃ qui ħ uerhi
dñi sic intelleͥgitis scđm ur̃m intellectu
satis ꝯfitemini nullos uos habere ꝓpħas
carne uenturũ falsa morte passurũ. falsis
cicatrices dubitantib discipulis oblaturũ
ñ dico ex ħ ipso quã sint dx cestandi atq
fugiendi. quãq non possint ẽẽ ueraces
quib de m̃datio. xp̃c placet. ut ħ non dic̃
certe ut dicere ceꝑam scdm istũ ur̃m in¬

Expanded text:
humiliter portauerunt. uos autem, qui haec uerba domini sic intellegitis, secundum uestrum intellectum satis confitemini nullos uos habere prophecarne uenturum, falsa morte passurum, falsas cicatrices dubitantibus discipulis oblaturum, non dico ex hoc ipso, quam sint detestandi atque fugiendi, quamque non possint esse ueraces, quibus de mendacio Christus placet: ut hoc non dicam, certe ut dicere coeperam, secundum istum in
Abbreviated transcription (Latin):
catholici. nichil. hoꝵ seruare curant. quȩ moy¬
ses scripsit. Quod ipsum siñ de errore descen¬
dione. uos omnino fateamini necẽẽ ÷ ꝯtraria
in uicẽ ͥ iħm docuisse atq moysen ⁊ itcircoq
nec crethitũ xꝑm ã iudeis. qr fidem uellent ex¬
hibere moysi. Quomͦ gͦ falsum ñ erit illa iñm
dixisse adeos. si crederetis moysi crederetis ⁊ mͥ.
cũ sit longe manifestũ iccirco magis eos ñ cre¬
didisse iħm qr moysi credent. potuisse aut̃
fidem xͦ habere. si moysi credere destitissente
Uu tñ ut dixi ubinã moyses de xͦ aliud scrip¬
serit queso nos doceas: alias in quit si xanus
ostendant. Quanto gͥ meliꝰ fecisses si idem
ꝯfitereris simplicit̃. ⁊ tam̃ ħ mͥ quidẽ dicere.
potuisti quẽ scias necẽẽ habere ut credã causa
religionis qua famuloꝵ xͦ. licet ħ ipsum ad
di debeat ab solute: an scriptoris. ut ex aminari
offendimꝰ. s falsatores tñ ut cũq ħ fieri pote¬
rit xp̃ianis appositũ. Quid aut̃ de illis

Expanded text:
catholici nihil eorum seruare curant, quae Moyses scribit. quod ipsum si non de errore descenius traditione, uos omnino fateamini necesse est, contraria inuicem sibi Iesum docuisse atque Moysen, idcircoque nec creditum Christum a Iudaeis, quia fidem uellent exhibere Moysi. quorsum ergo falsum non erit illud legum dixisse ad eos: si crederetis Moysi. crederetis et mihi? cum sit longe manifestum idcirco magis eos non credidisse Iesu. quia Moysi crederent, potuisse autem fidem Christo habere, si Moysi credere destitissent. tu tamen, ut dixi, ubinam Moyses de Christo aliquid scripserit, quaeso nos doceas. Alias, inquit. si chrisostendant. quanto igitur melius fecisses, si idem confitereris simpliciter? et tamen hoc mihi quidem dicere potuisti. quem scias necesse habere, ut credam causa religionis, qua famulor Christo, licet hoc ipsum adhdi debeat absolute, an scriptoris, ut examinari offendimus, sed falsatores. tamen utcumque hoc ferri poterit christianis obpositum. quid autem de illis
Abbreviated transcription (Latin):
ee dicis siquas in libris moysi dexꝰ ꝓt
de mari.cũ aquã ipsam unde piscis capte
respuas. S qi moyses omne qđ scripsit e
figuris rerũ uł gestax uł dictarũ p̃nume
siue qđ eiꝰ gr̃am głamq cõmendet: cu quio¬
menticiũ fallacẽq xp̃m de manichei litiro
creditlisti. ita moysi ñ uis crede. sicut neipiꝰ¬
cẽ uis edere. Uerũ hoc int̾ ẽ. qđ moyseab
stiliter in sectaris. piscem aut̃ fallacit̃ liual
Si eñi piscem de mari edere ñ nocet sicut i
dixisti. cur ita eũ uos noxiũ p̃dicatis. ut siu
esca non occurrat pͥus fame ꝯsumamim qͥ
pisce uescamini : Quid qͣ omins caro in¬
munda ẽ. ut dicitis. ⁊ in omni aqua om̃s
herba uita illa misera di ur̃i retinet᷑. qus
ꝑ ur̃a alim̃ta purganda ẽ: de testabilis sies¬
stitio tua ⁊ piscem te cogit ꝓicere quẽ la¬
dasti. & aquã marinã bibere. ac spinas dẽ
quas uituꝑ asti : Quod ũ cẽ demonib ł
famulũ cõparasti. ut quales illi fuer cũ qpd¬

Expanded text:
te dicis, si quas in libris Moysi de Chrisde mari, cum aquam ipsam unde piscis capitur, respuas. sed quia Moyses omne quod scripsit,figuris rerum uel gestarum uel dictarum praenuntiet, siue quod eius gratiam gloriamque commendet, tu, quimenticium fallacemque Christum de Manichaei litteris credidisti, ista Moysi non uis credere, sicut nec piscem uis edere. uerum hoc interest, quod Moysen hostiliter insectaris, piscem autem fallaciter laudas. si enim piscem de mari edere non nocet, sicut ipse dixisti, cur ita eum uos noxium praedicatis. ut si alia esca non occurrat, prius fame consumamini quam pisce uescamini? quid ? quod si omnis caro inmunda est, ut dicitis, et in omni aqua omnique herba uita illa misera dei uestri retinetur, quae per uestra alimenta purgata est, detestabilis superstitio tua et piscem te cogit proicere, quem laudasti, et aquam marinam bibere ac spinas edere, quas uituperasti. quo uero etiam daemonibus dei famulum conparasti, ut, quales illi fueru
Abbreviated transcription (Latin):
miserit ds. mendatia sur hominib attu¬
lert̃: uos quoq ipsi quãuis post xͥ pas¬
sionẽ et resurrectionẽ in ħ mundo nai
sueritis. fures ⁊ latrones estis. q pͥus quã uos
pse illuminaret ut ueritate ipsius p̃dicare¬
a cũ ante uenire uoluistis ut ur̃am fallati¬
in iactaretis. Illic aut̃ ubi ei dictũ ẽ aui¬
deis cu de te testifi: caris testi moniũ tuã
n: uerũ: ñ mirũ e.  ñ te uidere ꝓ seciui¬

Expanded text:
ua hominibus adtulerunt: uos quoque ipsi. quamuis post Christi passionem et resurrectionem in hoc mundo nati fueritis, fures et latrones estis, quia, priusquam uos ipse inluminaret. ut ueritatem ipsius praedicaretis, eum anteuenire uoluistis, ut uestram fallaciam iactaretis. Illic autem, ubi ei dictum est a ludaeis: tu de te testificaris; testimonium tuum non est uerum, non mirum est non te uidere prosec
Abbreviated transcription (Latin):
guudẽ ñ dedignant᷑ obpbriũ dñi suisi eñ
pit tamilias beldebub appellatꝰ e. qͣncomagi
pomesti eiꝰ ÷ S uos uidete a quib ista didice¬
re fallacẽ. Unde aut̃ tͥ uidet᷑ legem moysi
nichil a paganismo disbare: An qr tem¬
plũ. sacrificiũ. altare.sacerdotẽq cõm̃dat:
t hȩc omnia nomina ⁊ in nouo testam̃to
repͥunt᷑. Soluite inquit tẽplum ħ ⁊ in tri¬
duo resuscitabo illud. ⁊ cũ offerc munꝰ cuũ

Expanded text:
quidem non dedignatur obprobrium domini sui. si enim paterfamilias Beelzebub appellatus est, quanto magis domestici eius! sed uos uidete, a quibus ista didicere fallacem. Unde autem tibi uidetur legem Moysi nihil a paganismo distare? an quia templum, sacrificium, altare sacerdotemque commendat? at haec omnia nomina et in nouo testamento reperiuntur. soluite, inquit, templum hoc, et in triduo resuscitabo illud et: cum
Abbreviated transcription (Latin):
nã illud qd̾ de se moyse scriptũ putaret:
S ⁊ hȩc eoꝵ omnifaria taciturutas ñ minus
iñm nichil tale dixisse significat. Quam uiꝰ
gͦ ⁊ hȩc ñ parua uideant᷑ ad ꝯfirmandã sus¬
pitionẽ falsi de capitulo isto. plus cam̃ illo
teneor. qr omnẽ ut dixi moyseos scripturã
scrutatus. nullas ibi de xp̃o ꝓphetias in ue¬
ni. Nunc cñ te comꝑtus meliorio in tellegen¬
tiȩ lectorẽ. ꝯsequuturũ. me aliquid credo.
acturũq fateor gr̃as si spem ꝓfectus ac doc¬
trinȩ quã mͥ obiurgationis tuȩ fidutia ꝓ¬
mittit nulla frustraris in udia. s doceas
siquid ÷ qđ me forte legentẽ p̃terierit de dõ¬
ac de dño nr̃o memoratũ inscriptura mosei
nec dixeris queso ut imꝑiti solent ħ satis eẽ¬

Expanded text:
 quod de se a Moyse scriptum putaret. sed et haec eorum omnifaria taciturnitas non minus Iesum nihil tale dixisse significat. Quamuis ergo et haec non parua uideantur ad contirmandam suspicionem falsi de capitulo isto, plus tamen illo teneor, quia omnem, ut dixi, Moyseos scripturam scrutatus nullas ibi de Christo prophetias inueni. nunc tamen te conpertus melioris intellegentiae lectorem consecuturum me aliquid credo acturumque fateor gratias, si spem profectus ac doctrinae, quam mihi obiurgationis tuae fiducia promittit. nulla frustreris inuidia, sed doceas, si quid est, quod me forte legentem praeterierit de dac de domino nostro memoratum in scriptura Moysi. nec dixeris, quaeso, ut inperiti solent, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrimis & ad tingentib loquor. Nam qͥd
tam longe distans a filio di ꝑquẽ facta
c̃ omnia quã pecus ⁊ lapis : Et tam̃ in
euugło legit᷑. Ecce agnus di. Qi apło
reste diceret. si eoꝵ aliquã similitudinem
nullomͦ ille susciꝑet. Quid gͦ mirũ si ñ
est de dignatus xp̃c fieri similis ipsi mo-¬
ysi. qͥ similis factus ÷ oui. quã in enis p̃nũ¬
tiuatione ꝑ ipsum mo ysen p̃cepit ds
manducari a pło suo. eiꝰq sanguinẽ
adtute lam salutis ad hiberi. ⁊ pascha
mo dissimulare ꝑmitit᷑: Qua ꝓpter
de scripturis agnosco dissimilẽ. de scrip¬
turis mecũ agnosce ⁊ cu similem. Non
inde dissimilẽ unde similem s alia causa
illud. alia illud. dũ tam̃utrũq ciemon¬

Expanded text:
proximis et adtingentibus loquor; nam quid proximis et adtingentibus loquor; nam quid tam longe distans a filio dei, per quem facta sunt omnia, quam pecus et lapis? et tamen in euangelio legitur: ecce agnus dei et in aporecte diceret, si eorum aliquam similitudinem nullo modo ille susciperet. Quid ergo mirum si non est dedignatus Christus fieri similis ipsi Moysi, qui similis factus est ovi, quam in ejus praenuntiationem per ipsum Moysen praecepit Deus manducari a populo suo, ejusque sanguinem ad tutelam salutis adhiberi, et Pascha mo dissimulare permittitur? Quapropter de Scripturis agnosco dissimilem, de Scripturis mecum agnosce et tu similem: non inde dissimilem unde similem; sed alia causa illud, alia illud; dum tamen utrumque demon
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ quasi colorare ac pingere uolu¬
isti ullomͦ ab hac fidei ueritate de t̾rent.
demonstrari dissimiles ut obħ non derp̃o
uideat᷑ intellegendũ ẽẽ quod scriptũ est.
suscitabo illis ꝓpħam similem tͥ. ꝯͥposi¬
isti tͥmet ex ad uerso multa ⁊ traru qd̾
ile homo. hic dͥo⁊ ille peccator. hnc se: ille
ex coitu natus. hic scđm nos ex uirgine. scdm
nos uero nec ex uirgine. Ille offenso do occi¬
tit᷑ inmonte. hic patri ꝑplacens patit᷑ ꝓpͥa
uoluntate. Qcia:si uͦ cũ simile aliquia¬
de : ex om̃i parte atq ex om̃i mͦ sumile
intellegat᷑. q non ea tantũ quȩ uniꝰ eiꝰdẽq
nature s̃ dicuntꝰ int̾ se es similia. sic̃ gemini
homines uł filii parentib uł om̃s homines
tueri facillinũ ÷ uł arboribꝰ Uel olea oleş.
laurus lauro simił dr̃. uerũ etiã naturȩ
dispares c̃ Et dicunt᷑ multa similia ut o¬
liue oleaster. ⁊ far tricico. Dereb ad huc

Expanded text:
sermonem quasi colorare ac pingere volusermonem quasi colorare ac pingere voluisti, ullo modo ab hac fidei veritate deterrent. demonstrare dissimiles, ut ob hoc non de Christo uideatur intellegendum esse, quod scriptum est: suscitabo illis prophetam similem tibi, obposuisti tibimet ex aduerso multa contraria, quod ille homo, hic deus, ille peccator. hic sanctus, ille ex coitu natus, hic secundum nos ex uirgine, secundum uos uero nec ex uirgine, ille offenso deo occiditur in monte. 'hic patri perplacens patitur propria uoluntate. quasi udicitur, ex omni parte atque ex omni modo simile intelligatur: quia non ea tantum, quae unius ejusdemque naturae sunt, dicuntur inter se esse similia, sicut gemini homines, vel filii parentibus, vel omnes homines tueri facillimum est uel arboribus, ut olea oleae, laurus lauro similis dicitur — uerum etiam naturae disparis sunt et dicuntur multa similia, ut oliuae oleaster et far tritico. de rebus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃claram scãmq austoritate. labefactar::
audes. q ⁊ cum id ex obliquo audes. diffica¬
tatis tuȩ p̃ssus angustiis. ⁊ cernẽs quanta
ruina te obruat cũ tͥ dr̃ nullam eẽ scria¬
tã cui de factis ⁊ dictis &ͥ flagittes eẽ cri¬
cendũ. si eugło tam: scẽ laceq notissino
credendũ. eẽ ñ putas & timens ne amisso
xpian nominis pallio nuida uanitas ua
omnib ꝯspuenda ⁊ de testanda remaneat
rursus te sautiũ colligere conaris. ⁊ dicis
qũ istis euglii uerb̃ iam te ad credendum
ꝓfessio tua fecit obnoxiũ. Sic gͦ te interit
cum quo nc̃ ago teneo. ferio. ꝑ unqͦ id est
errorẽ cuũ atq fallatiã & cogo fateride
tua fecit ob noxium. Cum udȩo uero uł
gentili si mͥ necẽe fuerit disputare. iam
supͣ ostendi quib modis ꝓ meis paruulis
uirib me agere oportere existimẽ. Nec
facile refellendũ elegisti. ubi ds loquitur
ad moysen dicens. suscitabo illis ꝓpħam
de fr̃ib ipsoꝵ similẽ tibi. Nec me cua

Expanded text:
claram sanctamque auctoritatem labefactare non audes: quia et cum id ex obliquo audes, difficultatis tuae pressus angustiis, et cernens quanta ruina te obruat cum tibi dicitur, nullam esse scripturam cui de factis et dictis Christi flagites esse credendum, si euangelio tam sancte lateque notissimo credendum esse non putas, et timens, ne amisso christiani nominis pallio nuda uanitas uestra omnibus conspuenda et detestanda remaneat, rursus te saucium colligere conaris et dicis, quod istis euangelii uerbis iam te ad credendum professio tua fecit obnoxium. sic ergo te interim, cum quo nunc ago, teneo, ferio, perimo, id est errorem tuum atque fallaciam, et cogo fateri detua fecit obnoxium. cum Iudaeo uero uel gentili si mihi necesse fuerit disputare, iam supra ostendi, quibus modis pro meis paruulis uiribus me agere oportere existimem. Nec tu tamquam facile refellendum elegisti, ubi deus loquitur ad Moysen dicens: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi. nec me tua
Abbreviated transcription (Latin):
S tu infelix aserpente corrupta. qͣn uł agi¬
tare conaris que sit pulchritudo filis
regis intrinsecꝰ. ipsa ÷ it castitas mnentis
ubi tu uiciata es. ut aꝑirent᷑ cibi oculi
ad amandũ. ad orandũ solem ⁊ lunã a¬
sic ꝑ iustũ iudiciũ dĩ alienareris a lig
q aliud uocares putares ꝙ ueritatẽ atq
sapientiã. nͥ lucẽ istam quã ꝑ male aꝑtos
oculos tttam ⁊ in ĩmensũ auctã. multi¬
plicit᷑q uariatã ꝑ imagines fabulose.
impudicas mente ꝯuolueres e Hȩ sunc
formcatio nes cuȩ nums ab hominan¬
dȩ ⁊ tam̃ patient̃ cogita eas. ⁊ reu̾teri
ad me dicit ueritas. Neu̾tere ad me ⁊ mun¬
daberis. reparaberis. si ꝯfundaris tͥ ⁊ refui¬
daris mͥ. Hoc audi. ħ dicit uera ueritas.
quȩ nec fallacibꝰ formis cũ tenebrarũ ga¬
te pugnauit. nec fallaci sanguine ten
demit:¬

Expanded text:
sed tu infelix a serpente corrupta quando uel cogitare conaris, quae sit pulchritudo filiae regis intrinsecus? ipsa est enim castitas mentis, ubi tu uitiata es, ut aperirentur tibi oculi ad amandum et adorandum solem et lunam, acsi per iustum iudicium dei alienareris a ligna, nihilque aliud uocares putaresque ueritatem atque sapientiam nisi lucem istam, quam per male apertos oculos tractam et in inmensum auctam multipliciterque uariatam per imagines faculosas inpudica mente conuolueres. - hae sunt fornicationes tuae nimis abominandae. et tamen patienter cogita eas et. reuertere ad me,, dicit ueritas. reuertere ad me, et mundaberis, reparaberis, si confundaris tibi et refundaris mihi. hoc audi, hoc dicit uera ueritas, quae nec fallacibus formis cum tenebrarum gente pugnauit nec fallaci sanguine te redemit
Abbreviated transcription (Latin):
gs̃ : Et quid tercius ian tenemꝰ ex hibitũ :
Illa certe ultima eiꝰ ꝓmissio quã ꝓpħa bre¬
uit̃ ita cõmemorat: Beati qui habitant
indomo tua. in scła scłoꝵ laudabunt ce
Finita quippe om̃i indigentia. ⁊ nouissima
inimica morte destructa: ꝑ petua di laus
erit otiosoꝵ negotiũ. quo iam nemo ac¬
cedet. unde iam nemo discedit. Quod ali¬
bi ꝓpħa ita cõmemorat. Collauda iher
os inte. Clausis portis: nullus intrabit
nullus exhibit. Quod ⁊ ipse sponsus ineu
głio dicit fatuis uirginib &̃ pulsantibus
ꝙ de scribitur. Non credat huic ꝓpħicȩ
ꝓmissiom uirgo casta. si non iam tenet.
qđ ei ꝑ eandem ꝓpheciã ħ tp̃r futurũ. pro¬
missũ ẽ. Audi filia ⁊ uide ⁊ inclina aurẽ

Expanded text:
 . Et quid certius jam tenemus exhibitum? Illa certe est ultima ejus promissio, quam propheta breviter ita commemorat: Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te . Finita quippe omni indigentia, et novissima inimica morte destructa , perpetua Dei laus erit otiosorum negotium: quo jam nemo accedet, unde jam nemo discedet. Quod alibi propheta ita commemorat: Collauda, Jeruos in te . Clausis portis nullus intrabit, nullus exibit. Quod et ipse angelio dicit fatuis uirginibus etiam pulsantibus sque describitur. non credat huic propheticae promissioni uirgo casta, si non iam tenet, quod ei per eandem prophetiam hoc tempore futurum promissum est: audi filia et uide et inclina aurem