comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illis enim lex dicit: non concupisces. Dñm autẽ
deum precipit diligendum : & tenero quodam
atq interno amandum cupiditatis affectu. & qͥa
amicus est qui diligit: seruus est qui timet. Quasi
amicus: qui omnia fecerit. quȩ precepit ei dominꝰ.
uos inquit amici mei estis: si feceritis quȩ ego p̾.¬
cipio uobis. In tua iusticia unuifica me. Audit &
dicit: eo qd illa uera sit uita quȩ uiuit scđm di
iusticiam. qͣm uiuebant apłi. immo qͣm uiuunt.
Sunt enim qui uiuentes mortui sunt: & qui mor¬¬
tui uiuunt. Deniq alii descendunt in infernum
uiuentes: alii cum sint corpore mortui. meritis su-¬
is uiuunt. Sunt enim qui non gustabunt mor-¬
tem. donec uideant filium hominis die iudicii re-¬
u̾tentem: qͣndo cum gła sancti resurgent.
t ueniat suꝑ me miscdia tua domi¬
ne: salutare tuum scdm eloqͥum
tuum. Qd significet int̾pretatio lis.¬
terȩ : quonam suboͥscura est. ex psalmi serie

Expanded text:
illis enim lex dicit: non concupisces, dominum autem illis enim lex dicit: non concupisces, dominum autem deum praecipit diligendum et tenero quodam atque interno amandum cupiditatis affectu. et quia amicus est qui diligit, seruus est qui timet, quasi amicus qui omnia fecerit quae praecepit ei dominus: uos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio uobis. In tua iustitia uiuifica m e. audet et dicit, eo quod illa uera sit uita quae uiuit secundum dei iustitiam, quam uiuebant apostoli. immo quam uiuunt: sunt enim qui uiuentes mortui sunt et qui mortui uiuunt. denique alii descendunt in infernum uiuentes, alii, cum sint corpore mortui, meritis suis uiuunt. sunt enim qui non gustabunt mortem, donec uideant filium hominis die iudicii reuertentem, quando cum gloria sancti resurgent. t ueniat super me misericordia tua, domine, salutare tuum sec undum eloquium tuum. quid significet interpretatio litterae, quoniam subobscura est, ex psalmi serie
Abbreviated transcription (Latin):
ut iudicet mundum. s ut saluet & redimatͥs
impietatis sue subiere iudicium: qui in remissio.¬
nem peccatoꝵ credere noluerunt. Non enim pos.¬
sunt ad eius ꝑtinere beneficium : quem cognoste¬
re refutarunt. Ergo qui non crediderunt meo:
iudicio eius uidentur indigni. Iudicium enim eius
cium: quia lux uenit in hunc mundum. Dulce gͦ¬
qd̾ lux est: dulce iudicium qd̃ precedit miscd̃ia.
Sic enim scriptum est. Miscdiam & iudicium canta¬
bo tibi domine. Et quia cognouit dulcia iudicia:
dicit. Ecce concupiui mandata tua: in tua iusti.¬
cia uiuifica me. Bona iudicia auctoritate ait. Ecce
amat lib̃tatem fidei: qui dedit lib̃tatem. Diligi se
gaudet: qui ideo uenit in hunc mundum. quia¬
dilȩxit hunc mundum. Amarise exigit. qui om̃s
amat: quia karitas est. Concupiuit mandata dei
ut bonus seruus. ut cultor sedulus. Concupiuit
non ut amator meretͥtiam copulam: non ut aua.¬
rus pecuniam: non ut luxuriosus lasciuiam. De

Expanded text:
ut judicet mundum, sed ut salvet et redimat: sed ut judicet mundum, sed ut salvet et redimat: sed impietatis suae subiere judicium, qui in remissionem peccatorum credere noluerunt. Non enim possunt ad ejus pertinere beneficium, quem cognoscere refutarunt. Ergo qui non crediderunt in eo, judicio ejus videntur indigni. Judicium enim ejus cium est, quia lux venit in hunc mundum . Dulce quod lux est, dulce iudicium quod praecedit misericordia; sic enim scriptum est: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. Et quia cognouit dulcia iudicia, dicit: ecce concupiui mandata tua ; in tua iustitia uiuifica me \'bona iudicia\' auctoritate ait. ecce amat libertatem fidei qui libertatem dedit, diligi se gaudet qui ideo uenit in hunc mundum, quia hunc mundum dilexit, amari se exigit qui omnes amat, quia cantas est. concupiuit mandata dei ut bonus seruus, ut cultor sedulus; concupiuit non ut amator meretriciam copulam, non ut auarus pecuniam, non ut luxuriosus lasciuiam. de
Abbreviated transcription (Latin):
ipse suauis est. Deniq gustate & uidete : qm̃
suauis est dominus. Dulcia iudicia confitenti:
qͥa ipse dixit. Egosum ego sũ qͥ deleo iniqͥtates
tuas : & memor non ero. Tu autem memor esto:
& iudicemur. Dic inqͥtates tuas : ut iustificeris.
Dulcia iudicia agenti penitenciam: quia ipse
dixit. Gaudium erit incęł suꝑ uno peccatore
penitenciam agente: qͣm in nonaginta & nouẽ
iustis. qui non indigent penitencia. Si dulcia
sunt gͥ iudicia domini: suauitatis fructus ꝑci.¬
ꝑe elaboremus. Uis scire qͣm dulcia iudicia do.¬
mini: hon resurgunt impiĩ iniudicio. Qui
autem in iudicio resurgunt: habent spem
ueniȩ. qm̃ crediderunt. Impiĩ non sunt: pec.¬
catores c̾ẽ possunt. fidem habent: & si cul.¬
pam non declinarunt. ꝑ fidem credunt.¬
Qui autem credit in ipsum: non iudicatur. Dull.¬
cia gͦ iudicia credentib. Qui autem non credunt
non xp̃i iudicio dampnati sunt: qui uenit non

Expanded text:
ipse suavis est. Denique, Gustate, et videte quoniam ipse suavis est. Denique, Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Dulcia judicia confitenti; quia ipse dixit: Ego sum, ego sum qui deleo iniquitates tuas . . . et memor non ero: tu autem memor esto, et judicemur: dic iniquitates tuas, ut justificeris . Dulcia judicia agenti poenitentiam; quia ipse dixit: Gaudium erit in coelis super uno peccatore poenitentiam agente, quam in nonaginta et novem justis, qui non indigent poenitentia . Si dulcia sunt igitur judicia Domini, suavitatis fructus percipere elaboremus. 44. Vis scire quam dulcia judicia Domini? Non resurgunt impii in judicio . Qui autem in judicio resurgunt, habent spem veniae; quoniam crediderunt. Impii non sunt, peccatores esse possunt: fidem habent, et si culpam non declinarunt, per fidem credunqui autem credit in ipso, non judicatur . Dulcia ergo judicia credentibus. Qui autem non credunt, non Christi judicio damnati sunt, qui venit non
Abbreviated transcription (Latin):
uno tempore: non semel abstulit obpbria:
aufert cotidie. Peccatum incidimus: non unũ
s multa. Cooꝑti sumus obꝓbrio & confusione:
uẽnimus ad baptismum. deletum est omne
peccatum: & cum peccato obpbrium. Abstu¬
lit obꝓbrium meum dominus iñc obꝓbͥo suo.
quia crucifixus est michi: quia quicũq bapti.¬
zati sumus in xp̃o. in morte ipsius baptirati su¬
mus. Non habeo qd auferri petam÷ s post
baptismum ĩncidi obpbrium. debeo agere pe-¬
nitenciam: ut dicam. aufer a me obpbrium
meum.Si non agam penitentiam. quomͦ di-¬
cam. aufer a me obpbrium meum: cum hoc ip-¬
sum peccati obpbrium sit. quia non ago peni-
go: recte dico. aufer obꝓbrium meum qd̵ su-¬
spicatus sum. Iudicia enim tua dulcia. Qͥ d
timeo confiteri: quid timeo dicere peccata mea:
Qͥd uereor obpbriĩ mei mentionem facere apd̃
eum: cuius iudicia dulcia sunt: Qd̃ seuerum
in aliis. in xp̃o dulce est: in xp̃o suaue est. qͥa

Expanded text:
uno tempore, non semel abstulit obprobria, uno tempore, non semel abstulit obprobria, aufert cotidie. peccatum incidimus, non unum, sed multa: cooperti sumus obprobrio et confusione. uenimus ad baptismum: dilutum est omne peccatum et cum peccato obplit opprobrium meum Dominus Jesus opprobrio suo, quia crucifixus est mihi; quia Quicumque baptizati sumus in Christo, in morte ipsius baptizati sumus . Non habeo quod auferri petam. Sed post baptismum incidi opprobrium, debeo agere poenitentiam, ut dicam: Aufer a me opprobrium meum. Si non agam poenitentiam, quomodo dicam: Aufer a me opprobrium meum; cum hoc ipsum peccati opprobrium sit, quia non ago poenitgo, recte dico: Aufer a me opprobrium meum, quod suspicatus sum; judicia enim tua dulcia. 43. Quid timeo confiteri, quid timeo dicere peccata mea? Quid vereor opprobrii mei mentionem 1032 facere apud eum, cujus judicia dulcia sunt? Quod severum in aliis, in Christo dulce est, in Christo suave est; quia
Abbreviated transcription (Latin):
obꝓbrium thesauris egipti moyses pretulit: ma.¬
iuis inquit estimans egypti thesauris obpbrium
xp̃i. Si obꝓbrium tuum gła est domine ir̃ni.
quanta est gła tua: Tue gͥ gloriȩ participatio¬
ne quid erimus : cuius sumus obpbrio gloriosi:
Dorsum meum posi in flagella: maxillas me.¬
as in palmas: os autem meum non auerti a
confusione sputoꝵ. Ecce obꝓbrium tuum dñe:
in quo salus est uniu̾soꝵ ⁊ in quo mundi redẽp.¬
tio: ꝑ qd̃ obpbrium cepimus non erubescere.
qui erubescebamus : non confundi qui confun-¬
debamur. Demq scriptum est. Accedite ad eum
& illummamini: & uultus ur̃i non erubescent.
hoc obpbrium auferri a nob̃ nolumus: obꝓbͥ¬
um scilicet crucis domini ĩm: quo nr̃a auferun.¬
tur obꝓbria. Sicut enim maledictum factus ẽ.
ut nr̃a maledicta deleret: homo factus est ut
leuaret hominis infirmitates: ita obpbrium
factus est. ut ommum auferret obpbria. Non

Expanded text:
obprobrium thesauris Aegypti Moyses praetulit: maobprobrium thesauris Aegypti Moyses praetulit: maius, inquit, aestimans Aegypti thesauris obprobrium Christi. si obprobrium tuum gloria est, domine Iesu, quanta est gloria tua! tuae igitur gloriae participationc quid erimus, cuius sumus obprobrio gloriosi? dorsum meum posui in flagella, maxillas meas in palmas, os autem meum non auerti a confusione sputor u m. ecce obprobrium tuum, domine, in quo salus est uniuersorum, in quo mundi redemptio, per quod obprobrium coepimus non erubescere qui erubescebamus, non confundi qui confundebamur. denique scriptum est: accedite ad eum et in lumina mini, et uultus uestri non erubescent. hoc obprobrium auferri a nobis nolumus, obprobrium crucis domini Iesu, quo nostra auferuntur obprobria. sicut enim maledictum factus est, ut nostra maledicta deleret, homo factus est, ut leuaret hominis infirmitates, ita obprobrium factus est, ut omnium auferret obprobria. Non
Abbreviated transcription (Latin):
licti conscius sibi non erat: s quia homo erat.
peccatorem se fatebatur: sciens unum c̾e̾ ñm
lumen uerum: qui peccatum non fecit. nec in
uentus est dolus in ore enis: ipsum solum iu-¬
stificari. qui uere alienus est ã lapsu. Similiter gͦ
quasi deum repulsorem peccati ẽẽ cupiebat sui .uo.¬
lebat auferri obꝓbrium qd̃ suspicatus est: uel
quia cogitauerat in corde & non fecerat: & licet
peintencia abolitum: suspectus tamen erat. ne
forte adhuc maneret eius obꝓbrium. & ideo dm̃¬
dep̾catur ut illud auferat: qui solus nouit. qd̾
nescire potest etiam ipse qͥ fecit. Deniq alibi ipse
ꝓpħa dixit. scis obpbrium meum: qͣmqͣm istud
obꝓbrium sit xp̃i: qd̃ non est uerum obpbrium.
s gloria dei. Crux enim xp̃i: iudeis scandalum.
grecis stulticia. Illis gͦ obꝓbrium. michi uirtus ẽ:
ꝑ qͣm adu̾sarium repello. seculum uinco. Michi
sapientia: ꝑ qͣm insipientiȩ laqueos euado. Hoc

Expanded text:
licti conscius sibi non erat; sed quia homo erat, licti conscius sibi non erat; sed quia homo erat, peccatorem se fatebatur sciens unum esse Iesum lumen uerum, qui peccatum non fecit nec est inuentus in ore eius dolus, ipsum solum iustificari, qui uere alienus esset a lapsu. similiter ergquasi deum repulsorem peccati esse cupiebat sui. uolebat auferri obprobrium quod suspicatus est, uel quia cogitauerat in corde et non fecerat et paenitentia licet abolitum suspectus tamen erat ne forte adhuc maneret eius obprobrium. et ideo deum precatur ut illud auferat, qui solus nouit quod nescire potest etiam ipse qui fecit. denique alibi ipse dixit propheta: scis obprobrium meum, quamquam istud obprobrium crux enim Christi Iudaeis scandalum, Graecis stultitia. Illis ergo obprobrium, mihi uirtus est, per quam aduersarium repello, saeculum uinco, mihi sapientia, per quam insipientiae laqueos euado. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rationabilis & insipiens timor. unus ex illis.
foris pugnȩ. intus timores. Quib afflictus ẽẽt
& paulus : isi habuisset dominum consolan.
tem. Nec otiosum est in ꝓu̾biis: tunc intelli.¬
ges timorem domim. Quid est tunc: Idest
cum sapientiam inuocaueris: & prudentiȩ
dederis uocem tuam. & si quesieris illam
ut pecuniam: && ut thesauros scrutatus fu.¬
eris eam: tunc intelliges timorem domini. W ido
tanqͣm suꝑ basim bonam dicit: statue seruo tuo
eloquium tuum in timore tuo. Plena disciplinȩ
oratio: ꝑ quam docemur. qͦmadmodũ debeamus
orare. Unusquisq sermo: doctrina est dep̾candi.
& quia docuit nos orare: quis sit istius orationis
uidetur. S explanauit apłs qd̃ hic uidebatur
obscurum: ubi ait. Nichil michi quidem consciꝰ
sum: s non in hoc iustificatus sum. Sciebat enĩ
se ẽẽ hominem: & sic cauebat ut pot̾at÷ ne post
suscepta baptisimi sacͣmenta peccaret. Ideoq de¬

Expanded text:
rationabilis et insipiens timor, unus ex illis: rationabilis et insipiens timor, unus ex illis: Foris pugnae, intus timores , quibus afflictus esset et Paulus, nisi habuisset Dominus consolantem. 39. Nec otiosum est in Proverbiis: Tunc intelliges timorem Domini . Quid est, Tunc? id est, Cum sapientiam invocaveris, et prudentiae dederis vocem tuam; et si quaesieris illam ut pecuniam, et ut thesauros scrutatus fueris eam, tunc intelliges timorem Domini . Et ideo tamquam super basim bonam dicit: Statue servo tuo eloquium tuum in timore tuo. Plena disciplinae oratio, per quam docemur quemadmodum debeamus orare: unusquisque sermo doctrina est deprecandi. Et quia docuit nos orare, quis sit istius orationis uidetur, sed explanauit apostolus quod hic uidebatur obscurum, ubi ait: nihil quidem mihi conscius sum, sed non in hoc iustificatus sum, sciebat enim se esse hominem, etsi cauebat ut poterat, ne post suscepta baptismi sacramenta peccaret, ideoque de
Abbreviated transcription (Latin):
tur ẽẽ eccłȩ ÷ & quicũq uicerit hoc seculum.
fit columpna dei qͣm confirmat qui dicit. ego
confirmaui columpnas eius: ita & basis aurea
timor plenus discipline. quia initium sapientie
est. In timore sapientiũ gͦ apłica predicatio
tanqͣm suꝑ basem auream columpna firma¬
tur. xp̃i ergo eloquio. & apłico sermoni tribu¬
nal est timor iusti ⁊ & basis aurea plena pruden.¬
tiȩ : simulacrum autem bonum tanqͣm effigi.¬
es u̾itatis. sermo scõꝵ est. Uide tanqͣm basim
duream ẽẽ: timorem scõꝵ. Lege ysaiam ÷ uide
quantis subiecerit timorem: ut faceret irrep̃.¬
hensibilem & bonum timorem. Sp̃s inquit
sapientiȩ & intellectus⁊ sp̃c consilii atq uirtu
domini. Quantis timorem subiecit: ut haberet
qd̃ sequi possit. Informatur ꝑ sapientiam. in¬
struitur ꝑ intellectum: consilio dirigitur. uir.¬
tute firmatur: cognitione regitur: pietate
decoratur. Tolle timori domim ista: & est ir¬

Expanded text:
tur ecclesiae et quicumque uicerit hoc saeculum tur ecclesiae et quicumque uicerit hoc saeculum fit columna dei, quam confirmat qui dicit: ego confirmaui columnas eius, ita et basis aurea timor plenus disciplinae, quia initium sapientiae est. in timore ergo sapientium apostolica praedicatio tamquam super basim auream columna firmatur. Christi igitur eloquio et apostolico sermoni tribunal est timor iusti et basis aurea plena prudentiae, simulacrum autem bonum tamquam effigies ueritatis sermo sanctorum. et uide tamquam basim auream esse sanctorum timorem; lege Esaiam, uide quantis subiecerit timorem, ut faceret inreprehensibilem et bonum timorem: spiritus, inquit, sapientiae et intellectus, spiritus consilii at- que uiritus sancti timoris. quantis timorem subiecit, ut haberet quod sequi posset! informatur per sapientiam, instruitur per intellectum, consilio dirigitur, uirtute firmatur, cognitione regitur, pietate decoratur. Tolle timori Domini ista, et est ir
Abbreviated transcription (Latin):
grãm cum in basi statua fuerit collocata. stan-
hoc est in pectore timentis deum: ne labat᷑ ubũ
de corde uiri: ne uemant uolucres & auferant
illud de incuriosi & dissimulantis affectu. S eti¬
am uerbo dei timor ipse aptari ad utilitatem
& constabiliri uidetur. ut non sit alienus scien-¬
tiȩ : sicut basis accepta statua non est aliena
gre. Timor gͦ uerbi est locus: sicut in pace locꝰ
enus. Timor. quedam statio uerbi: u̾bum. timo¬
ris est disciplina. Plenus enim disciplinȩ timor:
non nutat ad lapsum. & quia basim uerbi ti¬
morem diximus: ne quid alienum a scripturis
posuisse nos quisqͣm putet: accipiat lectum de
dei uerbo. in canticis canticoꝵ. Crura eius colũ¬
ne marmoree. fundate suꝑ bases aureas: sig¬
nificans columpnas ẽẽ eccłȩ apłos: qui funda¬
ti sunt intimore sanctoꝵ. Nam sicut petrus.
iacob. & ioħs. & barnabas columpnȩ uideban¬

Expanded text:
gratiam cum in basi statua fuerit conlocata standiqgratiam cum in basi statua fuerit conlocata standiqhoc est in pectore timentis deum, ne labatur uerbum de corde uiri, ne ueniant uolucres et auferant illud ae incuriosi et dissimulantis affectu. sed etiam uerbo dei tunor ipse aptari ad utilitatem et constabiliri uidetur, ut non sit alienus scientiae, sicut basis accepta statua non est aliena gratiae. timor ergo uerbi est locus, sicut in pace locus eius; timor quoddam studium uerbi, uerbum timoris est disciplina; plenus enim disciplinae timor non nutat ad lapsum. Et quia basim uerbi timorem diximus, ne quid alienum scripturis posuisse nos quisquam putet, accipiat lectum de dei uerbo in Canticis canticorum: crura eius columnae marmoreae fundatae super bases aureas, significans columnas esse ecclesiae apostolos, qui fundati sunt in timore sanctorum. nam sicut Petrus, Iacobus et Iohannes et Barnabas columnae esse uideban
Abbreviated transcription (Latin):
scłm scienciam: in ipso zelo & timore maiorem
contrahunt diuinitatis offensam. Qd̃ circumci.¬
dunt infantulos suos. qd̃ sabbata custodiunt.
timorem dei habent: s quia nesciunt legem ẽẽ¬
spiritalem. circumcidunt corpus. non cor suum.
Ignem sabb̃o adolere formidant: cum lex sc̾ifica.¬
qͥd de iudeis dicam: Sunt etiam in nobis qui hã.¬
bent timorem dei. s non scđm scientiam: statu¬
entes duriora precepta. quȩ non possit humana
conditio sustinere. Timor in eo est. quia uident᷑
sibi consulere disciplinȩ : opus uirtutis exigere:
s inscientia in eo. quia non compatiunt᷑ nature.
nec estimant possibilitatem. Non sit gͦ irrationa¬
bilis timor. & enim uera sapientia. ã timore dei in-¬
cipit: nec est sapientia spiritalis sine timore dei.
Ita timor sine sapientia cẽ non debet. Basis que-¬
dam u̾bi: est timor sc̃s. Sicut enim aliqd̾ simu
lacrum in basi statuitur: & tunc maiorem ht̃

Expanded text:
secundum scientiam, in ipso zelo et timore maiorem secundum scientiam, in ipso zelo et timore maiorem contrahunt diuinitatis offensam. quod circumcidunt infantulos suos, quod sabbatum custodiunt, timorem dei habent; sed quia nesciunt legem spiritalem esse, circumcidunt corpus, non cor suum, ignem sabbato adolere formidant, cum lex sanctifica Et quid de his dicam? sunt etiam in nobis qui habent timorem dei. sed non secundum scientiam, statuentes duriora praecepta. quae non possit humana condicio sustinere. timor in eo est, quia uidentur sibi consulere disciplinae, opus uirtutis exigere, sed inscientia in eo, quia non conpatiuntur naturae, non aestimant possibilitatem. non sit ergo inrationabilis timor. etenim uera sapientia a timore dei incipit nec est sapientia spiritalis sine timore dei; ita timor sine sapientia esse non debet. basis quaedam uerbi est timor sanctus. sicut enim simulacrum aliquod in basistatuitur et tunc maiorem habet
Abbreviated transcription (Latin):
& consummaturus claritatem solis ȩterm. Umbra
est gͦ uita hȩc. festina ad solem: ut te defendat
ab umbre huius frigore: & calorem tͥ ꝓfundat est¬
uum. & ideo suadet orandum. ne fiat fuga nr̃a
hẏeme aut sabbato: non tempus diemq signifi.¬
cans: s frigere nos meritis ꝓ hibens: & bonoꝵ o
ꝑum ẽẽ ieninos. Disce nunc. qͦmadmodum au̾tat
oculos eius quem miseratur dominus a uanitate.
Ex his enim quȩ sequuntur: hoc intelligere pos.¬
sumus. Subiecit enim. Statue seruo tuo elo-¬
qͥum tuum: in timore tuo. Initium ẽẽ sapientiȩ
timorem domini: dicit ꝓpħa. Qd est autem mi.¬
tium sapientiȩ: nisi seculo renunciare: Quia
sec̃ularia saꝑe: stulticia est. Demiq sapientiam
huius mundi stulticiam ẽẽ apd̃ deum : apł̃s di.¬
cit. S & ipse timor domini insi scđm scientiam
sit. nichil ꝓdest: inmo obest plurimum. Si qͥd̾e
iudei habent zelum dei ⁊ s quia non habent

Expanded text:
et consummaturus claritate solis aeterni. umbra et consummaturus claritate solis aeterni. umbra est ergo uita haec; festina ad solem, ut te defendat ab umbrae huius frigore et calorem tibi profundat aestiuum. et ideo suadet orandum, ne fiat fuga nostra hieme aut sabbato, non tempus diemque significans, sed frigere nos meritis prohibens et bonorum operum esse ieiunos. Disce nunc, quemadmodum auertat oculos eius, quem miseratur dominus, a uanitate. ex his enim quae secuntur hoc intellegere possumus; subiec-it enim: statue seruo tuo eloquium tuum in timore tuo. initium esse sapientiae timorem domini dicit propheta. quod est autem initium sapientiae nisi saeculo renuntiaa stultitia est? denique sapientiam huius mundi stultitiam esse apud deum apostolus dicit. sed et ipse timor domini, nisi secundum scientiam sit, nihil prodest, immo obest plurimum; siquidem Iudaei habent zelum dei, sed quia non habent
Abbreviated transcription (Latin):
celo magis intenta qͣm terris. Hanc speculantur
& ꝓspiciunt nares ȩccłȩ : qd̃ suaue in ea & odoꝵ
est aspirationis & gr̃e colligentes. & bene nares
eius sicut turris libam: quia in sacͥficiis odor sua¬
uis eccłe est: in quib est bomi odoris hostia. remiˢ.¬
sio peccatoꝵ. Sume gͥ has nares õ homo: ut ã
graue olentib florulenta secernas: & tunc uiui.¬
ficabit te dominus. Cum enim au̾terit qd̾ de ip.¬
so petis ut au̾tat oculos mentis tue ã uanitate:
cooꝑatur ammȩ tuȩ. ut si specie aliqua capit᷑.
aut duricia. aut infirmitate. non flectitur. flec.¬
tat eam uigo uerbi. & habenis suis regat: ut
uoluntate dei abducatur ã uiciis. & uitȩ odorẽ
capiat eternȩ. Non enim hic uita ꝑfecta est:
s hȩc uita in umbra est. Ideo ut homo xp̃c mñc
ex uirgine nasceretur. obumbrauit uirtus alte.¬
simi matrem futuram: quia in umbra descen¬
dit. Ab umbra incipiens oꝑari salutem hominis:

Expanded text:
caelo magis intenta quam terris. hanc speculantur caelo magis intenta quam terris. hanc speculantur et prospiciunt nares ecclesiae, quod suaue in ea et odorum est aspirationis et gratiae colligentes. et bene nares eius sicut turris Libani, quia in sacrificiis odor suauis ecclesiae est, in quibus est boni odoris. hostia remissio peccatorum. Sume igitur has nares, o homo, ut a graue olentibus florulenta secernas, et tunc uiuificabit te dominus. cum enim aduerterit quod de ipso petis, ut auertat oculos mentis tuae a uanitate, cooperatur animae tuae, ut, si specie aliqua capitur aut duritia et infirmitate non flectitur, flectat eam iugo uerbi et habenis suis regat, ut uoluntate dei abducatur a uitiis et uitae odorem capiat aeternae. non enim hic uita perfecta est, sed haec uita in umbra. ideo, ut homo Christus ex uirgine nasceretur, obumbrauit uirtus altissimi matrem futuram, quia in umbra descendit, ab umbra incipiens operari salutem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
spiritus diuinus qui est in narib meis. Nares gͥ
soꝵ. Est enim in his uelud qddam insigne iudi.¬
cũ÷ unde dicitur sponsȩ. nares tuȩ sicut turris
libani ÷ ꝓspiciens faciem damasci. Eo qd unguen-¬
tum ueri sacerdotis. qd̃ de capite descendit in
barbam. hoc est odor ille diumus. odor gr̃e sp̃ał̃.
qui de patre in xp̃o erat. & sacͣmento incarnati¬
onis descendit interras. ut omnia fuso replerent᷑
unguento: emineat precelsi potestate iudicii:
& nares repleat annnȩ : ut beneolentia discer-¬
nat & fecida. Suauia scõꝵ. qui possunt dicere.
xp̃i enim bonus odor sumus deo: & fetida pecͬcoꝵ.
he sunt nares sicut turris libam: p̾celsa supra
mundum. & ideo ꝓspicit faciem damasci. gen-¬
tilem scilicet popłm : odorans fidem eius. cuius
gr̃ã delictoꝵ suoꝵ detergeret fetorem. Facies gͥ
damasti fides est gentium. nullo obumbrata a.¬
mictu: nullo adoꝑta uestitu: nuda ac libera:

Expanded text:
spiritus diuinus qui est in naribus meis? nares igspiritus diuinus qui est in naribus meis? nares iguersorum; est enim in his uelut quoddam insigne iudicii. unde dicitur sponsae: nares tuae sicut turris Libani prospiciens faciem Damasci, eo quod unguentum ueri sacerdotis, quod de capite descendit in barbam, hoc est odor ille diuinus, odor gratiae spiritalis, qui de patre in Christo erat et sacramento incarnationis descendit in terras, ut omnia fuso replerentur unguento, emineat praecelsi potestate iudicii et nares repleat animae, ut bene olentia discernat et faetida, suauia sanctorum, qui possunt dicere: Christi enim bonus odor sumus deo, faetida peccatorum. Hae sunt nares sicut turris Libani praecelsa supra mundum, et ideo prospicit faciem Damasci, gentilem scilicet populum, odorans fidem eius, cuius gratia delictorum suorum detergeret faetorem. facies igitur Damasci fides est gentium nullo obumbrata amictu, nullo adoperta uestitu, nuda ac libera,
Abbreviated transcription (Latin):
est dei: ut oculos amme nostre ã negotiis huiꝰ
mundi auertat. Beatitudo omnis: a domino ẽ.
Beatus autem uir cuius nomen domini spes eiꝰ:
& non respexit in uanitates & insanias falsas.
Qui non respicit hȩc. beatus est: qui autẽ respi¬
cit. insanus atq furiosus est. & ideo resipiscat
unusqͥsq a furore secularium cupiditatum:
quȩ ita mentem animumq ꝑturbant: ut cõ-¬
pos sui ẽẽ non possit. Sim nauigio fluctuante
sis constitutꝰ au̾tis a sentina ocłos tuos. ne uo¬
mitum moueat tibi. Si i ciuitate ambulans. alt¬
quid fecidi odons offendas: longe refugis. atq
declinas. Si quid occurrat qd̃ horreat: occulus
tuus clauditur aut au̾titur. In salo scculi huius
fluctuas. infuit sentina uicioꝵ: in hoc naui-¬
gio tui corporis mouetur estus cupiditatum. &
non auertis oculos ammȩ tuȩ. ne uideant senti-¬
nam libidinum: ne aspiciant mundi huius st̃¬
cora÷ ne fetor immundus nares repleat tuȩ men-

Expanded text:
est Domini; ut oculos animae nostrae a negotiis mundi est Domini; ut oculos animae nostrae a negotiis mundi hujus avertat. Beatitudo enim omnis a Domino est. Beatus autem vir, cui nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates, et insanias falsas . Qui non respicit haec, beatus est: qui autem respicit, insanus atque furiosus est. Et ideo resipiscat unusquisque a furore saecularium cupiditatum, quae ita mentem animumque perturbant, ut compos sui esse non possit. Si in nauigio fluctuante sis constitutus, auertis a sentina oculos, ne uomitum moueat tibi; si in ciuitate ambulans aliquid faetidi odoris offendas, longe refugis atque declinas: si auid occurrat quod horreat oculus tuus, clauditur aut auertitur. in salo saeculi huius fluctuas, influit sentina uitiorum; in hoc nauigio tui corporis mouetur aestus cupiditatum, et non auertis oculos animae tuae, ne uideant sentinam libidinum, ne aspiciant mundi huius stercora, ne faetor inmundus nares repleat tuae menti
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo dixit dominus. nolite possidere aurum atq
argentum: ne nosauri atq argenti cupiditas
auara possideat. Noli inserere ergo collum tuuͣ
diaboli laqueis.Strangulat auaricia pauꝑem
in hoc seculo: s in ꝑpetuum diues suis laqueis
suffocatur. cuius sensus in uanitate est. In tene¬
bris ambulat: qui in his laborat. quȩ sibi ꝓdẽẽ
non possint. Uantas est sollicitudo uite hinus.
Unde non in crapula & ebrietate. non in delici.¬
is corporis: s in cognitione p̾ceptoꝵ celestium.
delectationem nostri debemus ponere. In uani¬
tate currit: qͥ sͥ successib indecur affluere se.¬
cularib. qui tanqͣm umbra pret̾eunt. Au̾te gͥ
oculos tuos: ne uanitatem uideant. S non sa¬
tis est ut au̾tas: ne forte uelis & non possis. Osten.¬
dit tibi diabolus uanitatum spectacula: incen-¬
tiua inferat uoluptatum : pete ut dominus au̾¬
tat oculos tuos. & hȩc gratia dei÷ & hoc munus

Expanded text:
ideo dixit dominus: nolite possidere aurum atque ideo dixit dominus: nolite possidere aurum atque argentum u m, ne nos auri atque argenti cupiditas auara possideat. noli ergo inserere collum tuum diaboli laqueis. strangulat auaritia pauperem in hoc saeculo, sed in perpetuum diues suis laqueis suffocatur, cuius sensus in uanitate est, in tenebris ambulat, qui in his laborat, quae sibi prodesse non possint. uanitas est sollicitudo uitae huius: unde non in crapula et ebrietate, non in deliciis corporis, sed in cognitione praeceptorum caelestium delectationem nostri debemus ponere. in uanitate currit, qui sibi successibus uidetur afluere saecularibus, qui tamquam umbra praetereunt. auerte igitur oculos tuos, ne uanitatem uideant. Sed non satis est ut tu auertas, ne forte uelis et non possis, offundat tibi diabolus uanitatum spectacula, incentiua inserat uoluptatum; pete ut dominus autat oculos tuos. Et haec gratia Dei, et hoc munus
Abbreviated transcription (Latin):
tore discamus: quȩ uanitas. & qui oculi sint.
Manifestum est enim ẽẽ plerosq qui uanita¬
de sensus sui obscurati sunt corde. & alienati
ã ui a dei: ꝓpt̾ ignorantiam quȩ in ipsis est. ꝓp.¬
ter cecitatem cordis eoꝵ. Illos tamen. gentes apłs
dicit. Ignoret gͥ gentilis ille qd̾ non didicit : ig¬
noret quod non credidit: tͥ ignorare non licet
qd̃ confiteris . Xp̃c non in uanitate uenit: s in
uirtute. Non inflauit sensum hominis: s uiui.¬
ficauit: non cecitatem cordis. s illuminationẽ
mentis oꝑatus est. Inflammauit cortuum:
ut comp̾hendes quȩ mandatoꝵ celestium ra-¬
cio: quȩ animȩ substantia: quȩ uitȩ futurȩ
gratia: in quo statu pͦ hȩc erimus. Erige gͥ m̃.¬
tem: utere naturali ingemo. Ad imaginem
dei factus es: ut suꝑna aspitias. & terrena ñ
queras. Noli curuare ceruicem tuam mundi
premendam pondere: noli inhiare auro at.¬
q argento: ne te seculis alligandum prebeas.

Expanded text:
tore discamus, quae uanitas et qui oculi sint. tore discamus, quae uanitas et qui oculi sint. manifestum enim esse plerosque, qui uanitate sensus sui obscurati sunt corde et alienati a uita dei propter ignorantiam quae in ipsis est, propter caecitatem cordis eorum. illos tamen gentes apostolus dicit. ignoret igitur gentilis ille quod non didicit, ignoret quod non credidit: tibi ignorare non licet quod confiteris. Christus non in uanitate uenit, sed in uirtute, non inflauit sensum hominis, sed uiuificauit, non caecitatem cordis, sed inluminationem mentis operatus est. inflammauit cor tuum, ut conprehendas quae mandatorum caelestium ratio, quae animae substantia, quae uitae futurae gratia, in quo statu posthaec erimus. Erige igitur mentem, utere naturali ingenio; ad imaginem dei factus es, ut superna aspicias et terrena non quaeras. noli curuare ceruicem tuam mundi premendam pondere; noli inhiare auro atque argento, ne te saeculi uinculis alligandum praebeas.
Abbreviated transcription (Latin):
una est fenestra: ꝑ qͣm morᷤ consueuit intrare.
Est & fenestra u̾boꝵ: ꝑ qͣm sermones commeant
meretͥtis. & ideo te ab aliena uxore custodi: ne
te sermonib gratiosis adoriatur. A fenestra enim
domus sue intrat. Intrat mors ꝑ oscula: & ideo
caue. ne te laqueis labioꝵ tuoꝵ alliget. Intrat
mors. si te meretͥx osculetur: intrat mors. si cito
adquiescas loquenti: intrat mors. si multum lo¬
quaris. In multiloquio enim: peccatum incur.¬
ritur. Intrat mors etiam si non loqͥris : & xp̃m
timeas confiteri. Ore enim confessio fit ad salu¬
tem. Intrat mors etiam ꝑ cau̾nas aurium: & ido
aures spins sunt sepiendȩ: ut illecebras mere-¬
tͥcii sermonis excludas. hec moralia sunt. Sunt
etiam mystici oculi: quos au̾tere debeas a uam¬
tate. Est enim & sensuum uanitas: qͣm oculi
ammȩ tuȩ uiðe non debeant: quia illi eam iii.¬
dent. quos apłs damnat. Unde ipso magis auc̃¬¬

Expanded text:
una est fenestra, per quam mors consueuit intrare. una est fenestra, per quam mors consueuit intrare. est et fenestra uerborum, per quam sermones commeant meretricis. et ideo te ab aliena uxore custodi, ne te sermonibus gratiosis adoriatur; a fenestra enim domus suae intrat. intrat mors per oscula, et ideo caue, ne te laqueis labiorum suorum alliget. intrat mors, si te meretrix osculetur, intrat mors, si cito adquiescas loquenti. intrat mors, si loquaris, intrat mors, si multum loquaris — multiloquio enim peccatum incurritur —, intrat mors etiam si non loquaris et Christum timeas confiteri — ore enim confessio fit ad salutem —, intrat mors etiam per cauernas aurium et ideo aures spinis sunt saepiendae, ut inlecebras meretricii sermonis excludas. haec moralia. Sunt etiam mystic-i oculi, quos auertere debeas a uanitate; est enim et sensuum uanitas, quam oculi animae tuae uidere non debeant, quia illi eam uident quos apostolus damnat. unde ipso magis auc
Abbreviated transcription (Latin):
decor in hominib ÷ quanta in auib pulcͥtudo:
hȩc intuere: & non uidebis inqͥtatem & contͣ¬
dictionem in ciuitate. hȩc ide: & non intͦibit
mors ꝑ fenestras oculoꝵ tuoꝵ. Si uideris mulie.¬
rem ad concupiscendum eam: intͣuit mors ꝑ fe-¬
nestram. Si uideris possessionem minoris aut
induȩ. & concupieris diriꝑe eam: intͣuit mors
ꝑ fenestram.Si uideris aliena monilia. aurum.
argentum. & concupieris ut extorqueas: intͣuit
mors ꝑ fenestram. Claude gͦ hanc fenestram cũ
uideris alienȩ mulieris pulcͥtudinem: ne mors
possit intrare. Oculi tui non uideant aliena:
ne lingua ꝑu̾sum loquatur. Tuam gͦ fenestrã
claude: ne morti pateat intͣnti.S etiam ali.¬
enam fenestram caue. A fenestra enim domus
suȩ intrat forncaria: ã fenestra sua intrat. cũ
aliquem petulantis oculi temptat laciuia. Ex¬
clude gͥ hanc fenestram uerbi ocio: ne capiariᷤ
oculis merctͥtis. & abripiaris palpebris. S non

Expanded text:
decor in hominibus, quanta in auibus pulchritudo ! decor in hominibus, quanta in auibus pulchritudo ! haec intuere, et non uidebis iniquitatem et contradictionem in ciuitate; haec uide, et non introibit mors per fenestras oculorum tuorum. Si uideris mulierem ad concupiscendum eam, intrauit mors per fenestram; si uideris possessionem minoris aut uiduae et concupieris diripere eam, intrauit mors per fenestram; si uideris aliena monilia aurum argentum et concupieris ut extorqueas, intrauit mors per fenestram. claude ergo hanc fenestram, qua uideris alienae mulieris pulchritudinem, ne mors possit intrare; oculi tui non uideant alienam, ne lingua peruersum loquatur. tuam ergo fenestram claude, ne morti pateat intranti. sed etiam alienam fenestram caue; a fenestra enim domus suae intrat fornicaria. a fenestra sua intrat, tum intrat, cum aliquem petulantis oculi temptat lasciuia. exclude igitur hanc fenestram uerbi ostio, ne capiaris oculis meretricis et abripiaris palpebris. sed non
Abbreviated transcription (Latin):
luctatores : qui adu̾sus huius seculi luctantur il.¬
lecebras. Non capiat oculos tuos palestra mẽbroꝵ.
Equos currentes aspicis.uanitas est: quia uane
currunt. qui ascendentem saluare non possunt.
Deniq recursus ipse te doceat. quia uane currint.
qui non directum conficiunt iter. obliuiscentes
suꝑiora: & ea quȩ posteriora sunt appetentes An.¬
te nos est.xp̃c : ante nos est brauium eius: ad qd̃
ꝑuenit qui non mincertum cucurrit : nec reuo¬¬
cauit cursum suum. s incitauit. Ad hunc dirige
oculos tuos. Au̾te ab spectaculis: au̾te ab omni se.¬
cularium pompa. Sicubi populares cognou̾is plau-¬
sus. au̾te ab his oculos tuos: inflecte: deprime: &
serua eos ut erigas meliorib. Erige ad celum uł
nocte stellarum momilia ÷ orbem lunȩ decorum.
uł die solem aspice: specta mare: terram circũ¬
spice: ut oꝑe facta diuino omnis creatura. te pa-¬¬
scat. Quȩ formarum gratia in ipsis bestiis: Entꝰ

Expanded text:
luctatores, qui aduersum huius saeculi luctantur inluctatores, qui aduersum huius saeculi luctantur inlecebras et non capit oculos suos palaestra membrorum. equos currentes aspicis, uanitas est, quia uane currunt qui ascendentem saluare non possunt. denique recursus ipse te doceat, quia uane currunt qui non directum conficiunt iter, obliuiscentes superiora et ea quae posteriora sunt adpetentes. Ante nos est Christus, ante nos brauium eius, ad quod peruenit qui non in incertum cucurrit nec reuocauit cursum suum, sed incitauit. ad hunc dirige oculos tuos, auerte ab spectaculis, auerte ab omni saeculari pompa. sicubi populares cognoueris plausus, auerte ab his oculos tuos, inflecte, deprime et serua eos, ut erigas melioribus. erige ad caelum; uel nocte stellarum monilia, orbem lunae decorum, uel die solem aspic-e. specta mare, terram circumspice, ut opere facta diuino omnis creatura te pascat. quae formarum gratia in ipsis bestiis, quantus
Abbreviated transcription (Latin):
bene uolebat orare: dicebat. Orabo sp̃u. orabo
& mente: psallam sp̃u. psallam & mente. Ita ma.¬
gis audit orantem: si asꝑnatur auariciam. S
quia inualidi sumus. & plerunq uolentes au̾te.¬
re cor nr̃m a pecunia.uł auri uł argenti capi.¬
mur aspectu: & agrum aut edificium uidenteᷤ.
alienum concupiscimus: bene addidit ꝓpħa
dicens. Auerte oculos meos ne uideant uani.¬
tates: mn uia tua uiuifica me. W enim qui in uia
est dei: uanitates non aspicit. Uia ꝑfecta. xp̃c e̾.
cere: cum xp̃c in carne sua om̃s mundi huius
crucifixerit uanitates: Au̾tamus gͥ oculos nr̃o
ã uanitatib: ne qd̃ oculus uid̾it. animus con.¬
cupiscat. Mystica enim differamꝰ int̾im: Uti.¬
nam hac int̾pretatione possimus retiocare. atd
diu̾sa circensium ludoꝵ. atq teatralium specta¬
cula festinantes. Uanitas est illa qͣm cernis. Qndo¬
mimum aspicis: uanitas est. Luccatores aspicis.
uamtas est: quia cernis eos luctantes de uiri

Expanded text:
bene uolebat orare, dicebat: orabo spiritu, orabo bene uolebat orare, dicebat: orabo spiritu, orabo et mente: psallam spiritu, psallam et mente. ita magis audit orantem, si aspernatur auaritiam. Sed quia inualidi sumus et plerumque uolentes auertere cor nostrum a pecunia uel auro uel argento capimur aspectu et agrum aut aedificium uidentes alienum concupiscimus, bene addidit propheta dicens: auerte oculos s meos, ne uideant uanitate s, in uia tua uiuifica me. etenim qui in uia est dei, uanitates non aspicit; uia perfecta Christuscere, cum Christus in carne sua omnes mundi huius crucifixerit uanitates? auertamus igitur oculos nostros a uanitatibus, ne, quod oculus uiderit, animus concupiscat; mystica enim differamus interim. utinam hac interpretatione possimus reuocare ad diuersa circensium ludorum atque theatralium spectacula festinantes! uanitas est illa quam cernis. pantomimum aspicis, uanitas est; luctatores aspicis, uanitas est. quia cernis eos de uirid
Abbreviated transcription (Latin):
da. S quia pleriq lucrum pecuniarum utilita¬
tem putant ẽẽ : ideo si legimus utilitatem: non
animȩ utilitatem acciꝑe debemus ꝓpłam decli-¬
nare: s utilitatem pecuniȩ. Sc̃s enim lucra ista
non nouit: s omnia hȩc detͥmentum arbitͣtur.
ut xp̃m lucretur. & recte. Qd̃ enim putamus lu-¬
crum ẽẽ pecuniȩ. dampnum est animȩ: quia
uirtutis est detͥmentum. Ergo scđm eos qui ita
accepunt. ut optet. ꝓpħa inclinari cor suum in
testimonia. & non in auariciam: & nos congr.¬
imus assensu. Atq utinam p̾cem sc̃i sequentes ou
mus qd̃ ille orauit: & qd̃ oramus mutemur afit¬
tu. Qd̃ enim mͥ ꝓdest si orem ut au̾tat cor meumd̾s
ab auaricia: & ipse dieb ac noctib pecunȩ que¬
ram compendia: Si oramus sermone: compa.¬
tiamur & mente Audit sensum nr̃m rñc: & cog¬
noscens duob istis non conuenire sermonig
cupiditati. non exaudit loquentem. & ideo qui

Expanded text:
da. Sed quia plerique lucrum pecuniarum utilitatem da. Sed quia plerique lucrum pecuniarum utilitatem suam putant esse; ideo si legimus utilitatem, non animae utilitatem accipere debemus Prophetam declinare, sed utilitatem pecuniae. Sanctus enim lucra ista non novit: sed omnia haec detrimentum arbitratur; ut Christum lucretur. Et recte. Quod enim putamus lucrum esse pecuniae, damnum est animae; quia virtutis est detrimentum. Ergo secundum eos qui ita acceperunt, ut optet Propheta inclinare cor suum in testimonia, et non in avaritiam; et nos congruimus assensu. Atque utinam precem sancti sequentes, et oremus quod ille orauit et quod oramus imitemur affectu! quid enim mihi prodest, si orem ut auertat cor meum dominus ab auaritia et ipse diebus ac noctibus pecuniae quaeram conpendia? si oramus sermone, conpatiamur et mente; audit sensum nostrum Iesus et cognoscens duobus istis non conuenire, sermoni et cupiditati, non exaudit loquentem. et ideo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine. Sub lege creatus est. ut redimeret cre-¬
aturas: homo factus est. ut homines a morte
ꝑpetua lib̃aret: creatus est. ut uias mͥ demon-¬
straret ȩt̾nas. quib homo redire possit ad dei
regnum.Ergo quia pͥncipium est uiarum dei:
hoc pͥncipium sequamur. Primus uiam noui in-¬
gressus est testamenti: ut in uia nob̃ deuotionis
sterneret iter.Si ienmamus: ante nos ille ieiu.¬
nauit. Si ꝓ nomine domini sustinemus in iuri-¬
as: pͥus ille sustinuit ꝓ nr̃a redemptione. Cerui¬
ces suas posuit in flagella: maxillas suas in
palmas. Ascendit crucem: ut doceret mortem
non ẽẽ metuendam. Demq quasi p̾cedens ait
petro. Lu me sequere. & ideo petrus cursum con.¬
summauit: quia secutus est xp̃m. Sequitur
u̾sus .iiͦ. Inclina cor meum in testimonia tua:
& non in auariciam. Utilitatem alii habent.
& puto qd̃ ideo mutatum sit: quia utilitas bo¬
nȩ rei uidetur ẽẽ expetenda potius qͣm declinan.¬

Expanded text:
uirgine. creatus est, ut redimeret creuirgine. creatus est, ut redimeret creaturas, homo factus est, ut homines a morte perpetua liberaret. creatus est, ut uias mihi demonstraret aeternas, quibus homo redire possit ad dei regnum. ergo quia principium est uiarum dei, hoc principium sequamur. primus uiam noni ingressus testamenti, ut uia nobis deuotionis sterneret iter. si ieiunamus, ante nos ille ieiunauit. si pro nomine dei sustinemus iniurias, prius ille sustinuit pro nostra redemptione. ceruices suas posuit in flagella, maxillas suas in palmas; ascendit crucem, ut doceret mortem non esse metuendam. denique quasi praecedens ait Petro: t u me sequere, et ideo Petrus cursum consummauit, quia secutus est Christum. Sequitur uersus quartus: in clina cor meum in testimonia tua e t non in auaritiam. \'utiliet puto quod ideo mutatum sit, quia utilitas bonae rei videtur esse expetenda potius quam declinan
Abbreviated transcription (Latin):
de non seruat legem: s in labiis legem recitat. &¬
legem ignorat. Deniq popłs hic inquit labiĩs me
honorat: cor autem eoꝵ longe est a me. Quomͦ
potest legem tenere: qui longe est a legis auctore
Tercius u̾siculus. quid habeat consid̾emus.
lui eam. Quis hoc dicit: nisi qui xp̃m sequitur:
Non postest alius hoc dicere: nisi qͥ illud ex seqͥtur
qd scriptum est. Post dominum deum tuum
ambulabis: & ipsi adherebis. quia ipse te deducet.
suam. & post me sequutus fuerit: non est me di-
gnus. Precedit gͦ xpistus: ut nos sequamur. Pre-¬
cedit u̾bum. Principium xp̃c est. Ideo sapientia
dicit. Dominus creauit me : pͥncipium uiarum
suarum. Adu̾timus: qd̃ & pͥncipium. xp̃c. & fi-¬
nis uiarum sit. Non uereor ne quis dicat. Creatũ
gͦ xp̃m asseris: Respondebo. Ita creatum dico:
qͦmadmodum factum sub lege. hoc est factum
ex muliere. Factum sub lege. hoc est scdm suscep¬
tionem carnis creatum: scd̃m qd̃ est natus ex

Expanded text:
legem non seruat, sed in labiis legem recitat et legem non seruat, sed in labiis legem recitat et legem ignorat. denique: populus hic, inquit, labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. quomodo potest legem tenere qui longe est a legis auctore? tertius uersiculus quid habeat, consideremuslui eam. quis hoc dicit nisi qui Christum sequitur? non potest alius hoc dicere nisi qui illud exequitur, quod scriptum est: post dominum deum tuum ambulabis et ipsi adhaerebis, quia suam, et secutus me fuerit, non esgnus. praecedit ergo Christus, ut nos sequamur, praecedit uerbum. principium Christus est; ideo Sapientia dicit: dominus creauit me principium uiarum suarum. aduertimus. quod et principium Christus et finis uiarum sit. non uereor, ne quis dicat: \'creatum ergo Christum adseris?\' respondebo: ita creatum dico, quemadmodum factum legi, hoc est: factum ex muliere, factum sub lege, hoc est: secundum susceptionem carnis creatum, secundum quod est natus ex
Abbreviated transcription (Latin):
enim uãc: initium & finis. Oportet gͥ ut ambule¬
mus scđm legem spiritalem : ut uemamus ad le¬
gis finem dominum ñm. Oportet etiã ut seqͣm᷑
testimonia: ut ꝑuenire  possimus ad magnum
testimonium dominum iñm. Oportet etiam ut
in p̾ceptis domimi ambulemus : ut puemamus
ad magnum preceptum de quo legistis. Dictũ
est antiquis: non occides. Ego autem dico uob̃:
hoc est suꝑ omne p̾ceptum dico. Itaq non usur-¬
patorie dixerim s uere: quia sicut sunt sc̃a scõꝵ
ita p̾ceptum est p̾ceptoꝵ. S ut ista seruare possi¬
mus: intellectum petamus a domino. Intelliga¬
mus quȩ sit circumcisio Circumcidit iũc petͥnsgla¬
diis: ⁊ abstulit obꝓbriũ egypti a filus isrł. Petra
xp̃c est. Circumcidat te u̾bum dei. & gladius oris
eius: & sic egypti carebis obꝓbrio. Non gͥ corpor
s cordis intelligenda est circumcisio. Si intellexe.¬
ris legem: seruabis eam in corde tuo. Iudeus in cor-

Expanded text:
Iesus initium et finis. oportet igitur, ut ambuleIesus initium et finis. oportet igitur, ut ambulemus secundum legem spiritalem, ut ueniamus ad legis finem dominum Iesum. oportet, ut sequamur testimonia, ut peruenire possimus ad magnum testimonium dominum Iesum. oportet etiam, ut in praeceptis domini ambulemus, ut perueniamus ad magnum praeceptum, de quo legistis: dictum est antiquis: non occides ; ego autem dico uobis, hoc est: \'super omne praeceptum dico\'. itaque non usurpatorie dixerim, sed uere, quia, sicut sunt sancta sanctorum, ita praeceptum est praeceptorum. Sed ut ista seruare possimus, intellectum petamus a domino. intellegamus, quae sit circumcisio. circumcidit Iesus petrinis gladiis et abstulit obprobrium Aegypti a filiis Israel. petra Christus est; circumcidat te uerbum dei et gladius oris eius, et sic Aegypti carebis obprobrio. non igitur corporis, sed cordis intellegenda est circumcisio. si intellexeris legem, seruabis eam in corde tuo. Iudaeus in corde
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ tuoꝵ delectabor.Est & uia mandatoꝵ. Uiam
mandatoꝵ tuoꝵ cucurri. Int̾rogemus gͦ has ui¬
as: ut dicatur nob̃. state in uiis legis. & int̾roga¬
te semitas ȩt̾nas : & udete quȩ uia melior est:¬
&& ambulate in ea. Cum om̃s gͥ ambulau̾imus uias.
ueniemus in ommum finem uiarum.qui ait. Ego
sum uia. Xp̃c gͦ finis uiarum. Ipse est enim finis
legis ad iusticiam omni credenti. hinc audeo dic̾e.
quia finis iusticiarum xp̃c: qui est iusticia. finis
testimomioꝵ xp̃c: de quo dictum est. Estote michi
testes. & ego testis dicit dominus: & puer meus qͣm
elegi. Aduertimus gͥ qͣntum nob̃ ambulandum
sit: ut ueniamus ad xp̃m. Ambulandum inlege:
quia finis legis est xp̃c. Sine lege gͦ: non ꝑuem¬
tur ad xp̃m. Unde manifestum est: qd̾ heretici
qui legem uet̾is non accipiunt testamenti. & si
dicant qd̃ xp̃m teneant: tamen tenere non pos¬
sunt finem. qui initium non tenuerunt. Ipse est

Expanded text:
rum tuorum delectabar; est et uia mandatorum: uiam rum tuorum delectabar; est et uia mandatorum: uiam mandatorum tuorum cucurri. interrogemus ergo has uias, ut dicatur nobis: state in uiis legis et interrogate semitas aeter- nas et uidete quae uia melior et ambulate in e a. cum omnes igitur ambulauerimus uias. ueniemus in omnium finem uiarum, qui ait: ego sum uia. Christus ergo finis uiarum; ipse est enim finis legis ad iustitiam omni credenti. hinc audeo dicere, quia finis iustitiarum Christus, qui est iustitia, finis testimoniorum Christus, de quo dictum est: estote mihi testes, et ego testis, dicit dominus, et puer meus quem elegi. Aduertimus igitur, quantum nobis ambulandum sit, ut ueniamus ad Christum, ambulandum in lege, quia finis legis est Christus. sine lege ergo non peruenitur ad Christum. unde manifestum est quod haeretici, qui legem ueteris non accipiunt testamenti, etsi dicant quod Christum teneant, tamen tenere non possunt finem, qui initium non tenuerint. ipse est