comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ad conuiuia synodũ ⁊ donis ꝯpe¬
dentib honorauit. Ammonitꝰq de
ꝯcordia fidei & ꝯmuni int̾ alderutͦs
pace. petita ab eis oratione ualedi¬
xit uniu̾sis inncea sc̾bens ab sentibꝰ
q fuerint in ꝯcilio celebrata & inui¬
tans ut ab oĩ discordia recedentes.
ꝯcordarent in exposita concilii fideq̃
nicħ aliud nͥ dei sententia uideret᷑
Ex consonantia tantoꝵ & taliũ
sac̃dotũ scõ sp̃u constituta. & pꝰ in qͥ¬
sitionẽ subtilissimã & anim adu̾sio¬
nem dubitationũ õiũ ꝯꝓbata.xu.

Expanded text:
ad convivia synodum, et donis competentibus honoravit. Admonitisque de concordia fidei, et communi inter alterutros pace, petita ab eis oratione, valedixit universis in Nicaea: scribens absentibus quae fuerint in concilio celebrata, et invitans ut ab omni discordia recedentes, concordarent in exposita concilii fide; quae nihil aliud nisi Dei sententia videretur ex consonantia tantorum et talium sacerdotum sancto Spiritu constituta, et post inquisitionem subtilissimam, et animadversionem du
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ qñ ñ fuit. Quomͦ enĩ fuit aut
quomꝰ it̾m ñ fuit. ⁊ pro libero arbi¬
trio malitie atq untutis capabi¬
lem filium dĩ dicentis. & creaturã
nominantis eũ atq facturã. Hec
gͥ om̃ia fatua. ⁊ anilia ⁊ blasphe

Expanded text:
aliquando quando non fuit. Quomodo enim fuit, aut quomodo iterum non fuit? Et pro libero arbitrio malitiae atque virtutis capabilem Filium Dei esse dicentes, creaturam nominabant eum atque facturam. Haec igitur omnia fatua, et anilia, et blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯministro & frẽ nr̃o alexandro ip
existens. Euangłrramꝰ aut̃ uob̃.
de consonantia scĩssimi pasche qͥa
ur̃is oĩonib ẽ correctũ etiã hoc oꝰ
ita ut om̃s orientales fr̃s qͥ cũ uide¬
is pͥmitus celebrabant consone
cũ romanis & uob̾cũ. ⁊ cũ oĩb ab
mitio pascha custodientib er
hoc tẽpore debeant custodire
Exultantes itaq in his qͤ gesta st̃ .i
incõmuni pace atq ꝯcordia & in
eo qd̾ omĩs tadicitꝰ heresis ẽ auulsa.
cũ maiori honore ꝙ ampliore cari¬
tate suscipite ꝯmnustrũ nr̃m. ur̃m̃
pontificẽ alexandrũ. qͥ nosp̃sentia
sua letificauit tantũq laborẽ ꝑro
pace ur̃a etiã in hac etate sustinu¬
it. Orate simul & ꝓ nob̃ omnib ut
q̃ bene placuert̃ firma ꝑmaneant.¬
uoluntatẽ facta sicuti credidimꝰ dĩ

Expanded text:
ministro et fratre nostro Alexandro, ipexistens. Evangelizamus autem vobis et de consonantia sanctissimi Paschae, quia vestris orationibus est correctum etiam hoc opus, ita ut omnes Orientales fratres, qui cum Judaeis primitus celebrabant, consone cum Romanis, et vobiscum, et cum omnibus ab initio Pascha custodientibus, ex hoc tempore debeant custodire. Exsultantes itaque in his quae gesta sunt, et in communi pace atque concordia, et in eo quod omnis radicitus haeresis avulsa est; cum majori honore et ampliori charitate suscipite comministrum nostrum, pontificem vestrum Alexandrum, qui nos praesentia sua laetificavit, tantumque laborem pro pace vestra etiam in hac aetate sustinuit. Orate simul et pro nobis omnibus, ut quae bene placuerunt, firma permaneantvoluntatem facta, sicuti credimus Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
muersale ꝯciliũ: & nec usq ad audi¬
tũ impie secte atq rumoris huiꝰ.
modauit. Ea qͥdẽ q̃ de illis gesta st̃
qͣlẽ tminũ habuerint om̃ia iã aut
au distis. aut audietis: ne nos forde ui¬
deam᷑ uiro obloqͥ. propt̃ delictũ suũ
ĩpꝑia digna portanti. Tantũ & enĩ
ualuit eius impietas. ut etiã theo¬
nas marmaricenꝰ & scd̃s tholoma¬
idis eautẽntur: idẽ enĩ & illi damp¬
nati st̃. Sic a ineffabił gr̃a dĩ illas
qͥdẽ malas sectas ⁊ blasphemias

Expanded text:
uditum impiae sectae atque furoris hujus, modavit. Ea quidem quae de illis gesta sunt, qualem terminum habuerint, omnia jam aut audistis, aut audietis: ne nos forte videamur viro obloqui, propter delictum suum improperia digna portanti. Tantum etenim valuit ejus impietas, ut etiam Theonas Marmaricenus, et Secundus Ptolemaidis ea uterentur. Idem enim et illi damnati sunt. Sed quoniam ineffabilis gratia Dei illas quidem malas sectas, et blasph
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstantim congregatis nob̃ in urbe
p̃dicta ex ꝓuncus diu̾sis & ciuitatibꝰ.
magna scãq synodꝰ celebrata ẽ. om̃i¬
modis necessario uisũ ẽ ab hoc sa¬
cro ⁊ scõ ꝯcilio. etiã ad uos litt̾as de¬
stinari. ut nou̾itis qͦdã qͥdẽ mota.
& examinataq̃ uͦ placuert̃ atq firma¬
ta st̃ Ante omnia siqͥdẽ exqͥsita st̃
ĩpia &. iniqͣ & sine dõ dogmata arrii
ꝙ ei consentientũ sub p̃sentia dõ
amantissimi ĩꝑatoris nr̃i constanti

Expanded text:
ngregantis nos in urbe praedicta ex provinciis diversis et civitatibus, magna sanctaque synodus celebrata est, omnimodis necessario visum est ab hoc sacro sanctoque concilio etiam ad vos litteras destinare, ut noveritis quae quidem mota et examinata, quae vero placuerunt atque firmata sunt. Ante omnia siquidem exquisita sunt impia et iniqua et sine Deo dogmata Arii, eique consentientium, sub praesentia Deo ama
Abbreviated transcription (Latin):
chiã erilio deportatꝰ apłicis laboribꝰ
desudabat. Is enĩ multas eccłas deso¬
latas pastorib eẽ ꝯspiciens. habitu mi¬
litari suscepto & calamauco cap̃ cooꝑi¬
ens sẏriã ꝑ agrabat. &. phenicẽ parit̃
etiã palestinã prb̃ros ordinans atq
diaconos. Aliaq ecclẽ replebat officia.
Sieu aut̃ inueniret sibi ꝯcordes ep̃os
eos p̃sules egentib ꝯstituebat eccłus.
Qͣntã uͦ fortitudinẽ sap̃iamq mon¬
stͣuit ĩꝑialẽ suscipiensiussionẽ qͣcum
p̃cipiebat intrachiis habitare. neces¬

Expanded text:
ciam exsilio deportatus, apostolicis laboribus ciam exsilio deportatus, apostolicis laboribus desudabat. Is enim multas Ecclesias desolatas pastoribus esse conspiciens, habitu militari sumpto, et calamato caput operiens, Syriam peragrabat, et Phoenicen, pariter et Palaestinam, presbyteros ordinans atque diaconos, aliaque Ecclesiae replebat officia. Sicubi autem inveniret sibi concordes episcopos, eos praesules egentibus constituebat Ecclesiis. Quantam vero fortitudinem sapientiamque monstrarit imperialem suscipiens jussionem qua eum praecipiebat in
Abbreviated transcription (Latin):
copius qͥ paruo tp̃r multã sibi mi¬
litiã coaceruans. festinabat adu̾sus
imprem. Qd̃ dũ nuntiatũ fuiss ꝯtͣba¬
tꝰ ualens paululũ suũ ĩpetũ remorat᷑
Cũq belli euentꝰ inderea parturirte.
t̃re motꝰ factꝰ multas diruit ciuitateᷤᷤ
S etiã mare t̃minos ꝓpͥos ĩ mutauit.
&. inqͥbdã locis tanto potiꝰ influxit.¬
ut loca qͤ pͥdẽ ambulari poterant ri¬
garent᷑. Ab aliis uͦ locis tantũ recessit.
uer&e. adũsus imp̃rem. audiens ualenᷤᷤ
uenit ad anthiochiã & cũ eo ꝯgress:
circa ciuitatẽ frigie nacolãiã & pͥma¬
piũ cep̃. Tradentib eũ agelonae go¬
marioq militib qͦs etiã pꝰea in opina¬
tis qͥbidã supplicus uissit expendi
Despiciens enĩ iusuirandũ qd eisp̃bu¬
erat: serris diuisos crudelit̾ int̾emit
Tyranniũ uͦ duab uicinis arborib
fiexis. singłos in eis pedes eiꝰ ligari fecit.
Que dimisse aerẽ repetentes ꝓcopiũ
usebiꝰ int̾ea samosatenꝰ ep̃s inthia¬

Expanded text:
pore multam sibi militiam coacervans, festinabat adversus imperatorem. Quod dum nuntiatum fuisset, conturbatus Valens paululum suum impetum remoratur. Cumque belli eventus interea parturiret, terraemotus factus multas diruit civitates. Sed etiam mare terminos proprios immutavit, et in quibusdam locis tanto potiut loca quae pridem ambulari poterant rigarentur. Ab aliis vero locis tantum recessit, veret adversus imperatorem, audiens Valens, venit ab Antiochia, et cum eo congressus est circa civitatem pium cepit, tradentibus eum Agelone, Gomarioque militibus, quos etiam postea inopinatis quibusdam suppliciis jussit expendi. Despiciens enim jusjurandum, quod eis praebuerat, serris divisos crudeliter interemit. Tyrannum vero duabus vicinis arboribus flexis, singulos in eis pedes ejus ligari fecit, quae dimissae aerem repetentes, Procopium usebius interea Samosatenus episcopus in Thra
Abbreviated transcription (Latin):
rii sexto. & aristenetidi die tͥcesuna
septemb̾s mensis. Quod dicebant
dei iracundia gestum. eo qã sñ iuditio
ioħs fuerat condempnatus. Iuib
uerbis crementum dedit mors au¬
guste continuo subsecuta. Quar¬
tananq die post grandinem estde

Expanded text:
rii sexto et Aristenis , die tricesima rii sexto et Aristenis , die tricesima Septembris mensis; quod dicebant Dei iracundia gestum, eo quod sine judicio Joannes fuerat condemnatus. Quibus verbis crementum dedit mors Augustae continuo subsecuta. Quarta namque die post grandinem est de
Abbreviated transcription (Latin):
iohannis amatorib agebatur. Nam
dum arsatio cominunicare nollent
nec orationem habere communems
sicuti dictum ẽ. seorsum & ꝑ loca secre¬
ta ultima ciuitatis. saera celebrarent.
hoc ille renuntiauit imperatori. Cũq
iussisset ut eos manu militari turba
.pinores in amore iohannis. redegit
incarcere. Porro milites ut assolet
accepta fiducia p̃dam euixa mulie¬
rum ornamenta faciebant. zonas au¬
bus. earum auferentes in aures. ob
quam rem turba maxima. & gemi¬
tus in ciuitate ꝓuenit: nec sic tam̃
illi affectum deposuere iohannis.
Nerum publice płimi conuenire
nec in platea nec in balneo p̃sume¬
bant. quibus etiam erat domi quoq
manere ꝑiculosum. ita ut ciuitatẽ
declinarent. Multi siquidem turi plĩ¬
meq mulieres nobili genere ꝓerea¬
te. urginitate acq uirdude uite lau¬
dabiles fugerunt. Socrater
mens constantinopolim & cir¬
cã etus suburbana descendit. Quod
actum ẽ eodem consulatu hono¬

Expanded text:
Joannis amatoribus agebatur. Nam Joannis amatoribus agebatur. Nam dum Arsatio communicare nollent, nec orationem habere communem; sed, sicuti dictum est, seorsum et per loca secreta ultima civitatis, sacra celebrarent, haec ille renuntiavit imperatori. Cumque jussisset ut eos manu militari turbar et proniores in amore Joannis redegit in carcerem. Porro milites, ut assolet, accepta fiducia, praedam circa mulierum ornamenta faciebant, zonas aubus earum auferentes inaures. Ob quam rem turba maxima et gemitus in civitate provenit. Nec sic tamen illi affectum deposuere Joannis; verum publice plurimi convenire nec in platea, nec in balneo praesumebant. Quibusdam etiam erat domi quoque manere periculosum, ita ut civitatem declinarent; multi siquidem viri plurimaeque mulieres nobili genere procreatae, virginitate atque virtute vitae laudabiles, fugerunt. SOZOMEN. mens Constantinopolim et circa ejus suburbana descendit. Dfactum est consulatu eodem Hono
Abbreviated transcription (Latin):
uius igitur imusticie causasab¬
hominati sunt p̃cipue europe
pontifices: ab eorum namq se suspen¬
dere cõmunione parit᷑.Omnes illiri¬
ei eius pͥartis effecti sunt. Orientales
autem płimi quidem iniusticiam de¬
clinauerunt: corpus tamen eccłie di¬
uidere noluerunt. Uerum moriente
illo om̃ium doctore trarum. non prius
occidentales ep̃t egiptiorum. ⁊ orienta¬
lium. bosforensium. atq tracensium
sunt ampleri cõmunionem. quam il¬
lius sacratissimi uiri nomen inter p̃¬
cessores poneret᷑ ep̃os.& acatium qui¬
dem qui post eum ordinatus ẽ. nullo
habuerunt sermone dignum Atticũ
uero arsacii successorem. legationẽ cre¬
bro mittentem. & pacispignora postu¬
iantem. diptiũ scripto iohannis no¬
mine postea susceꝑunt. Soctes.xx.¬
ransactis itaq dieb paucis.
sarsatius constantinopoleos or.¬
dinatur ep̃s. nectarii fr̃ ualde lon¬
geuus. & ultra oc toginta annorum
qui mansuetissime nimis regebat¬
nio derogauit postea quoa de

Expanded text:
ujus igitur injustitiae causas abominati sunt praecipue Europae pontifices; ab eorum namque se suspenderunt communione; pariter omnes Illyrici ejus partis effecti sunt. Orientales autem plurimi quidem injustitiam declinaverunt; corpus tamen Ecclesiae dividere noluerunt. Verum moriente illo omnium doctore terrarum, non prius occidentales episcopi Aegyptiorum et Orientalium, Bosphorensium atque Thracensium sunt amplexi communionem, quam illius sacratissimi viri nomen inter praedecessores poneretur episcopos. Et Acacium quidem, qui post eum ordinatus est, nullo habuerunt sermone dignum. Atticum vero Arsatii successorem, legationem crebro mittentem, et pacis pignora postulantem, diptychis scripto Joannis nomine, postea susceperunt. THEODORs, Arsatius Constantinopoleos ordinatur episcopus, Nectarii frater, valde longaevus, et ultra octoginta annorum habens, qui mansuetissime nimis regebatnio derogavit postea, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
nopolim uenit. ut principi
& iħi eius facta narraret. Hec
ioħs agnoscens. honorabat pͥn¬
cipis uiros. eorumq fruebat᷑
orationib. Communionem uͦ
sacram cum eis ante cause
cognitionem participari no¬
luit. his ita gestis ꝑuenit ad
theophilum sermo falsus qua¬
si ioħs illis communicasset.
et eis ferret auxilium. ꝑabatq
tit non solum de dioscoro &
isydoro semet ipsum ulcisce¬
retur. sed etiam ioħem episco¬
patu deponeret. Misit ergo ad
singularum episcopos ciuita¬
tum epistolas. celans intenti¬
onem suam. culpans tamen
origenis libros. Deinde epipha¬
nium cypri fecit amicum. cũ
prius eius fuerit inimicus.
tanqͣm de deo minus saperet.
eumq formam hominis habere
iudicaret Tunc ergo quasi ex
penitentia eius se professus ẽ
libri danmnarent᷑ origenis. Por¬
ro epiphanius propter nimi¬
am sui reuerentiam atq sim¬
plicitatem circumuentꝰ. con¬
stituta synodo lectionem libroꝵ
origenis int̾dixit. Misitq lute¬
ras ad ioħ̾em monens ut se ab

Expanded text:
nopolim venit, ut principi et Joanni ejus facta narraret. Haec Joannes agnoscens, honorabat principio viros, corumque fruebatur orationibus; communione vero sacra cum eis ante causae cognitionem participare non voluit. His ita gestis, pervenit ad Theophilum sermo falsus, quasi Joannes illis communicasset, et eis ferret auxilium. Parabatque ut non solum de Dioscoro et Isidoro semet ulcisceretur, sed etiam Joannem episcopatu deponeret. Misit ergo ad singularum episcopos civitatum epistolas, celans intentionem suam, culpans tamen Origenis libros. Deinde Epiphanium Cypri fecit amicum, cum prius ejus fuerit inimicus, tanquam de Deo minus saperet, cumque formam hominis habere judicaret. Tunc ergo quasi ex poenitentia, ejus se professus est libri damnarentur Origenis. Porro Epiphanius, propter nimiam sui reverentiam atque simplicitatem circumventus, constituta synodo lectionem librorum Origenis interdixit; misitque litteras ad Joannem, monens ut se ab
Abbreviated transcription (Latin):
ti cep̃ ir rogare blasphemias. Quofa
quit talia dñe ꝑtuli. & hec agere ñ
expaui. Cũ hec inqͥt dixiss. cecideit̃
repente claustͣ aꝑteq st̃ ianue At
ille rursus ad magistrã uenit qͤ ꝯti¬
nuo induens eũ schemate mulieriᷤ.
& intecto re sidere constituens pꝰ
paululiĩ obtulit rursus scõ meletio.

Expanded text:
ti coeperit irrogare blasphemias. Quo fati coeperit irrogare blasphemias. Quo faquit, talia, Domine, pertuli, et haec agore non expavi. Cum haec, inquam, dixisset, ceciderunt repente claustra apertaeque sunt januae. At ille rursus ad magistram venit, quae continuo eum induens schemate mulieris, et in tecto residere constituens, post paululum obtulit rursus sancto Meletio.
Abbreviated transcription (Latin):
siss repletus horrore cũ cele ritate
anthiochenã uenit ad ciuitatẽ ad
illã mirandã mulierẽ. Quo facto.
Ego inqͥt ueni: nequaqin tibi de
ꝓmissione mentitꝰ Tuuͦ utͥusq salu¬
ti ꝯsulens ꝓmissa ꝯple. At illa repen
te surgens aỹ di uirũ meletiũ ꝑdux̃
adolescentẽ. Herũ ille insuꝑion ha¬
bitacło interĩ eũ habitare p̃cepit.
Pat̾ interea filum reqͥrens & dafuen
circuibat omnẽ. Et ad urbemue¬
niens plateas cunctas ꝑ ambula¬
bat &. uicos. ocuł uͥq currentib &
eũ inuestigari desiderantib. Cũq
ꝑueniss ad locũ uͥ habitacłin sc̃s
meletiꝰ habebat suspiciens uidit il¬
lũ de fenestra respicientẽ. &. currenꝰ
traxit ac deposuit atq ad domum
usq ꝑdux̃. Primũq eũ multis fla¬
gellis afficienf: Dem̃ calefaciens
obolos. manib ac pedib ⁊ dorso ei
imposuit Post hec iunctũ ineuibi¬
omnia patͥs idola &e. eoꝵ infirmita¬

Expanded text:
rsisset, repletus horrore, cum celeritate rsisset, repletus horrore, cum celeritate Antiochenam venit ad civitatem ad illam mirandam mulierem. Quo facto, Ego, inquit, veni nequaquam tibi de promissione mentitus; tu vero utriusque saluti consulens, promissa comple. At illa repirum Meletium perduxit adolescentem: verum ille in superiori habitaculo interim eum habitare praecepit. Pater interea filium requirens, et Daphnen circuibat omnem, et ad urbem veniens, plateas cunctas perambulabat et vicos, oculis ubique currentibus et eum investigari desiderantibus. Cumque pervenisset ad locum ubi habitaculum sanctus Meletius habebat, suspiciens, vidit illum de fenestra respicientem. Et currens traxit, ac deposuit, atque ad domum usque perduxit. Primumque eum multis flagellis afficiens; deinde calefaciens obolos, manibus, ac pedibus, et dorso ejus imposuit. Post haec vinctum in cubiomnia patris idola, et eorum infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
tũxani nõis inuitabat. Porro matͤ
defuncta ueniebat adolescens ad
eam & doctrina ꝯsueta fruebat᷑
Cũq firmissime eiꝰ ꝯsiliũ ꝑcepiss.
reqͥsunt doctricẽ qͦ possit argum̃to
& patͥs suꝑstitionẽ declinare. & p̃di¬
cationẽ ueritatis ad ipisci. Que dix̃
ut patrẽ fugẽt. & creatorẽ suũ atq
illiꝰ potiꝰ sequ̾et᷑ atq ad aliã iret ur¬
bem in qͣlatent᷑ imꝑatoris impii
manꝰ effug̾ẽt. ipsa se eiꝰ curã habere
ꝓmittens. Ad qͣm ad olescens. Reu̾tar
inqͥt postea. & animã meã tͥ ꝯtͣdam.
Cũ uͦ paucitnsissent dies: iulianꝰ ue¬
nit ad dasnen celebrat᷑us publica
sacrificia. Cum qͦ etiã huiꝰ pat̾ erat
enĩ sacerdos & seqͥ ꝯsuetꝰ imꝑatorẽ
Cũqͦ erat & iste puer eiꝰq frat̃ ha¬
bentes officiũ. ut cibos imꝑatori ap¬
ponẽnt. Solebant enĩ septẽ dieb
indaf ne festa celebrari. Prima siqͥ¬
dẽ die cũ stane. iste ante imꝑatoris
accubitũ & epulas sollemnit asꝑ¬¬

Expanded text:
tiani nominis invitabat. Porro, matre defuncta, veniebat adolescens ad eam, et doctrina consueta fruebatur. Cumque firmissime ejus consilium percepisset, requisivit doctricem quo posset argumento et patris superstitioneatis adipisci. Quae dixit, ut patrem fugeret, et Creatorem suum atque illius potius sequeretur, atque ad aliam iret urbem, in qua latenter imperatoris impii manus effugeret: ipsam se ejus curam habere promittens. Ad quam adolescens: Revertar, inquit, postea, et animam meam tibi contradam. Cum vero pauci transissent dies, Julianus venit ad Daphnen, celebraturus publica sacrificia. Cum quo etiam hujus pater; erat enim sacerdos, et sequi consuetus imperatorem: cum quo erat et iste puer, ejusque frater, habentes officium ut cibos imperatori apponerent. Solebant enim septem diebus in Daphne festa celebrari. Prima siquidem die, cum staret iste ante imperatoris accubitum, et epulas solemniter aspe
Abbreviated transcription (Latin):
iuuencłs multa passionũ torm̃ta
ꝑtuliss. hoc ita gesto fallax demon
martiris qͥdẽ głam auxit. suũ uͦ m̃¬
datiũ clariꝰ enudauit. fulm̃ nãq
celitꝰ missũ om̃e templũ accendit
ipsũq pythiĩ apollinissimulacrũ
redegit in puluerẽ. Erat enĩ ligneũ
extrinsecꝰ deauratũ qd̃ noctant᷑
p̃fectꝰ orientis. Tc̃ noĩe uilianꝰ aguo¬
ci uicinoꝵ uenientes locorũ dixeit
Ntẽa iubent᷑ uasa eccłarũ sacrafisci
erario deputari. Sub latisq ianius
eccłe maioris. fit cunctis incessibile
sc̃uariũ Ingrediente siqͥdẽ iuliano
p̃fecto orientis eccłam felix p̃positꝰ
regaliũ thesaurorũ parit᷑ introuitt.
& simul helpidiꝰ comes rerũ pͥuatar

Expanded text:
juvenculus multa passionum tormenta juvenculus multa passionum tormenta 294 pertulisset: hoc ita gesto, fallax daemon martyris quidem gloriam auxit, suum vero mendacium clarius enudavit. Fulmen namque coelitus missum omne templum accendit, et ipsum Pythii Apollinis simulacrum redegit in pulverem: erat enim ligneum et extrinsecus deauratum. Quod noctanter praefectus Orientis tlens offerre deo suo solatia: vidensquenterea jubentur vasa ecclesiarum sacra fisci aerario deputari. Sublatisque januis ecclesiae majoris, fit cunctis accessibile sanctuarium. Ingrediente siquidem Juliano praefecto Orientis ecclesiam, Felix praefectus regalium thesaurorum pariter introivit, et simul Elpidius comes rerum privatar
Abbreviated transcription (Latin):
debucerent᷑ ad mortẽ seqͥnte popło
miratiq uͥtutẽ eoꝵ ꝓ pietate sus¬
ceptã. uenert᷑ ad locũ quo rei puniri
solent. Tẽ spicłatorẽ rogauit senior
ne romani adhuc ad olescentis abs
spiculator euaginass. uenit repente
nuntiꝰ cdamore ꝓhibens necẽ. Porro
iuuencłs ille occisione pͥuatꝰ ait. Nõ
fuit romanꝰ dignꝰ ut xͥ martyr appel¬
laret᷑. &. lic&. sangͥnẽ malignꝰ imꝑa
rũtam̃ ñ eos inciuitatib habitare
ꝑmisit s adultima romanoꝵ. lo¬
ca exilio destinauit. So zomenꝰ¬
Postea uͦ p̃cep̃ ut qͥ sacrificare nolu¬
erint. in palatio ñ intͣrent. & neq
collegio. neq foro eos. neq arbit̾o. ne¬
q ulla dignitate. nec qͣlib& admini¬
tere responsa de particibelli uicto¬
ria. & ille uicinitatẽ corporis babile
maitiris accusare: uissit eiꝰ corpꝰ au¬
serri. Obqͣm rem cũ xͥani festiuitatẽ
deducto corꝑe ꝑsallentesagerent.
& indignatioe pͥncipis qͥdã theodorꝰ

Expanded text:
deducerentur ad mortem sequente populo, miratique virtutem eorum pro pietate susceptam, venerunt ad locum quo rei puniri solent. Tunc spiculatorem rogavit senior ne Romani adhuc adolescentis abscspiculator evaginasset, venit repente nuntius clamore prohibens necem. Porro juvenculus ille occisione privatus, ait: Non fuit Romanus dignus ut Christi martyr appellaretur. Et lirumtamen non eos in civitatibus habitare permisit, sed ad ultima Romanorum loca exsilio destinavit. Postea vero praecepit ut qui sacrificare noluerint, in palatio non intrarent, et neque collegio, neque foro eos, neque arbitrio, neque ulla dignitate, nec qualibet comteret responsa de Parthici belli victoria, et ille vicinitatem corporis Babylae martyris accusaret, jussit ejus corpus auferri. Ob quam rem cum Christiani festivitatem deducto corpore psallentes agerent, et indignatione principis quidam Theodorus
Abbreviated transcription (Latin):
ctantes. & in re publicaatq ipso im¬
ꝑio delinqͤntes Pauci siqͥ dẽ etiã peniᷤᷤ
subditi cognoueit dolũ. qͥa sic̃ moriᷤ
erat ad orare noluerant. Turbauꝰ ut
assolet ꝑ ignorantiã simplicit᷑ ima¬
gines ad orabant qd̃ tam̃ imp̃ri nil
.ꝓfuit. Cũq multa ex cogitarte. qͥb
paganoꝵ ritꝰ extolleie: inuenit mo¬
dum qͥ plurib militib xͥanis clare
uͥtutis coronã dedit. Cũ ueniss itaq
dempꝰ qͦ imꝑialia milices solent do¬
na ꝑciꝑe. hoc enĩagit᷑ plerũq die
kalendarũ ianuariarũ. & natale pͥn¬
cipũ & urbiũ regiarũ ex qͥsunt qͣttnꝰ

Expanded text:
ctantes, et in rempublicam atque ipsum imctantes, et in rempublicam atque ipsum imperium delinquentes. Pauci siquidem etiam poenis subditi cognoverunt dolum: quia, sicut moris erat, adorare noluerant. Turba vero, ut assolet, per ignorantiam simpliciter imagines adorabat. Quod tamen imperatori nil profuit. Cumque multa excogitaret quibus paganorum ritus extolleret, invenit modum qui pluribus militibus Christianis clarae virtutis coronam dedit. Cum venisset itaque tempus quo imperialia milites solent dona accipere hoc enim agitur plerumque die calendarum Januariarum, et natali principum et urbium regiarum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
rint ñ solũsine qͦrela ñert̃ s etiã nr̃e
indignatioĩs impetũ sustinebt̃ neꝙ
enĩ fas ẽ ut illi parcat᷑ qͥ deos habue¬
rit inimicos. Suade si qͥdẽ eis ut si
mea uolt̃ fruituitione oñs madi
deoꝵ studeant offerre cult᷑am. xxx.¬
Iecitaq faciens imꝑator ad destruc
Int̾ hec ut ad paganitatẽ milites in
suescẽt studuit ad pͥscũ schema refor¬
mare signũ illud sublimiꝰ romanoꝵ
qõ ꝯstantinꝰ sicuti p̃dictũ ẽ incrucis
formã mutau̾at: uerũ in publicis
imaginib deꝑingebat iouẽ qͣsi de
celo sibi coronã. & p̃purã deferentẽ.
Merturiũ & maidẽ in se respicientes
uelut ꝓdestimonio sapientis &. fortis
Et hoc agebat ĩ iaginib ũsub occa¬
sione imꝑii latent ad orarent᷑ dii. Et
hoc mͦ subiecti clancło fallerent᷑. Ar¬
bitrabat᷑ enĩ qͥa si hoc sponte eis impo¬
net. postea qͤ uell&e. implere. Si uͦ respu¬
entes agnoscẽt. uenia sublata torqͤret
tãqm circa romanoꝵ sollẽpnia relu¬

Expanded text:
rint, non solum sine querela non erunt, sed etiam nostrae indignationis impetum sustinebunt. Neque enim fas est ut illi parcatur, qui deos habuerit inimicos. Suade siquidem eis ut si mea voluerint frui tuitione, omnes matri deorum studeant offerre culturam. » Haec itaque faciens imperator ad destructInter haec ut ad paganitatem msuesceret, studuit ad priscum schema reformare signum illud sublimius Romanorum quod Constantinus, sicuti praedictum est, in crucis formam mutaverat. Verum in publicis imaginibus depingebat Jovem, quasi de coelo sibi coronam et purpuram deferentem; Mercurium et Martem in se respicientes, velut pro testimonio sapientis et fortis. Et hoc agebat in imaginibus, ut sub occasione imperii latenter adorarentur dii, et hoc modo subjecti, clanculo fallerentur. Arbitrabatur enim quia si hoc sponte eis imponeret, postea quae vellet impleret. Si vero respuentes agnosceret, venia sublata torqueret, tanquam circa Romanorum solemnia relu
Abbreviated transcription (Latin):
uenerint deoꝵ intra ianuas eisnem
p̃cedat militũ forte aut p̃cedentiũ
officioꝵ. s qͥ uoluerint subseqͣt᷑ sum
ad ip̃m lim̃ templi ꝑuen̾it. pͥuatꝰ exi¬
stat. Tu enĩ sicuti nosti antꝰ ẽ iudex. hoc
enĩ etiã sacra sanctio uidet᷑ erig̾e. Obe¬
dientesgͥ ꝓueritate pñ st̃ Reluctante
uane głe ꝯprobant᷑: Quid enĩpatiat᷑¬

Expanded text:
mpla venerint deorum, intra januas eis nemo mpla venerint deorum, intra januas eis nemo praecedat militum, aut forte praecedentium officiorum; sed qui voluerit subsequatur. Cum ad ipsum limen templi pervenerit, privatus existat. Tu enim, sicuti nosti, intus es judex. Hoc enim etiam sacra sanctio videtur exigere. Obedientes igitur pro veritate pii sunt; reluctantes vanae gloriae comprobantur. Quid enim patiat
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ Non tantũ nr̃i s etiã extͣnei pe¬
cuniis indigentes. Ut habeas uñ fiat.
interĩ decreui singłis annis tͥginta
milia modios tͥtici ꝑ uniũsã dari ga¬
laciã seraginta milia uini sertarios.
horũ qͥnta pars pauꝑib tẽpla obser¬
uantib deb&. ex pendi. Reliqͣ ꝑegͥnis
indigentibq distribui. Tuipe nan q
ẽ: ut udeos qͥdẽ ñ abiciant s potiꝰ n¬
triant impiigalilei. & suos parit᷑ nec
Qua ꝓpt̾ doce etiã collationes facẽ pa¬
ganos ad talia ministĩa. paganoꝵꝙ
uicos offerre duspͥmitias frugũ. Fosꝙ
huiꝰmͦi benefactis institue. oocenseo
hoc opꝰ olim fuisse nr̃oꝵ. Homerꝰ enĩ
hoc ꝓbat. introducens eume tͣalia fa
s aliis remittimꝰ negligentia ñ confusi
Magis aut̃ deoꝵ reuerentiã respuen¬
tes. Sigͥ hec te facientẽ ꝯgnouero ego
leticia plenꝰ ero. Presidens ꝓuinciarũ
rariꝰ domi suscipe freqͣnt᷑ eis scripta

Expanded text:
antur, non tantum nostri, sed etiam extranei peantur, non tantum nostri, sed etiam extranei pecuniis indigentes. Ut autem habeas unde fiat, interim decrevi singulis annis triginta millia modios tritici per universam dari Galatiam, et sexaginta millia vini sextarios. Horum quinta pars pauperibus templa observantibus debet expendi, reliqua peregrinis, indigentibusque distribui. Turpe namque est ut Judaeos quidem non abjiciant, sed potius nutriant iQuapropter doce etiam collationes facere paganos ad talia ministeria, paganorumque vicos offerre diis primitias frugum, eosque hujusmodi benefactis institue, docens eos hoc opus olim fuisse nostrorum. Homerus enim hoc probat, introducens Eumenum talia fmitamur, sed aliis remittimus, negligentia non confusi, magis autem deorum reverentiam respuentes. Si igitur haec te facientem cognovero, ego laetitia plenus ero. Praesides provinciarum rarius domi suscipe, frequenter eis scripta
Abbreviated transcription (Latin):
se sufficẽ. neq respicimꝰ quẽ admodũ
suꝑstitionẽ xp̃ianoꝵ auxit cura ꝑe¬
grinoꝵ & circa sepulturas & mortu¬
os multa solatia. honestaq ꝯũsatio¬
nis studia ñ uera s ficta. Qs resarbi¬
tror ap̃nos debere subueritate geri:
Non itaq sat ẽ te talẽ eẽ s om̃s ab solu¬
de cirta galaciã sacerdotes. qͦs aut de¬
p̃care aut ratione flecte aut certe fe¬
stinant̃ a sacerdotali ministerio remo¬
ue. nisi diis cũ coniugib & filiis atq
seruis colla sũmiserint Nonferentes
ulteriꝰ eoꝵ. seruos aut filios hoc facẽ
ꝯtẽpnentes. aut galileos impie ꝯtra
deos agentes. &. impietates pietatibꝰ
p̃ponentes. Deinde cunctos admone¬
te ut sacerdos neq ad spectacła ꝓce¬
dat. neq intab̃nis bibat. aut cuilib&.
artioꝑib q tͣpib aut impudentib
p̃sit qͥ obediunt honorent᷑. inobedien¬
tesexpelle. renodoria ꝯstitue ꝑsingłas
ciuitates. ut nr̃a ꝑ egͥni clem̃tia ꝑfru¬

Expanded text:
fficere, nequaquam respicimus quemadmodum superstitionem Christianorum auxit cura peregrinorum, et circa sepulturas et mortuos, multa solatia honestaeque conversationis studia non vera, sed ficta. Quas res arbitror apud nos debere sub veritate geri. Non itaque sat est te talem esse, sed omnes absolute circa Galatiam sacerdotes. Quos aut deprecare, aut ratione flecte, aut certe festinanter a sacerdotali ministerio remove, nisi diis cum conjugibus, et filiis, atque servis, colla submiserint, non ferentes ulterius eorum servos, aut filios hoc facere contemnentes, aut Galilaeos impie contra deos agentes, et impietates pietatibus praeponentes. Deinde cunctos admone, ut sacerdos neque ad spectacula procedat, neque in tabernis bibat, aut cuilibet arti, operibusque turpibus, aut impudentibus praesit. Qui obediunt, honorentur, inobedientes expelle. Xenodochia constitue per singulas civitates, ut nostra peregrini clementia perfru
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpĩe st̃ passi. alii uͦ occasione legis &
antiqͥtatis. neqͤ m̃te ꝑcepunt qd̃ com¬
miscere peccatũ. Uerũ alii ꝓpt̃ lucrũ
captiaut timore tͦbati. seuiussiõe repen¬
tina ꝯclusi: licae intellexerint tñpaga¬
nitatẽ declinare neqͥuert̃. Plurimisi¬
qͥdẽ ꝑignorantiã deceptidũ int̾cibos
ut assol & pocła muocarent intͣ al¬
terutros rỹm. Respondens qͥdã dixit:
Quid patinini inuocantes xp̃m qͦm
añ paululũ denegastis. Dũdonũ ab
imp̃re ꝑcipientes. chus in igne mit¬
ter&is: Cũq hoc milites audissent
& qd̾ gesserant agnouissent. statĩ exi¬
lientes publice currebant atq im¬
petu facto clamabant. dm̃q suum
& cunctos homines testabant᷑ se xͥa
lam manũ paganã ẽẽ. ꝯscientia uͦ ni¬
cħ simul egisse. Cũq uenissent ad pͥn¬
uoce poscebant ut reciꝑet qd̃ dedissi¬
& illos occideret: Se enĩ penitentiam
agere fatebant᷑. eoqd̃ in ꝓuide eoꝵ. de¬
⁊tera peccass. & studere ꝓpt̾. rp̃m to¬

Expanded text:
 occasione legis et antiquitatis, neque mente perceperunt, quod commisere peccatum. Verum alii propter lucrum capti, aut timore perturbati, seu jussione repentina conclusi, licet intellexerint, tamen paganitatem declinare non potuerunt. Plurimi siquidem per ignorantiam decepti, dum inter cibos, ut assolet, et pocula invocarent in alterutros Christum, respondens quidam dixit: Quid patimini invocantes Christum, quem ante paululum denegastis, dum donum ab imperante percipientes, thus in ignem mitteretis? Cumque hoc milites audissent, et quod gesserant agnovissent, statim exsilientes, publice currebant, atque impetu facto clamabant, Deumque suum et cunctos homines testabantur se Chrlam manum paganam esse, conscientiam vero nihil simul egisse. Cumque venissent ad prinvoce poscebant ut reciperet quod dedisset, et occideret illos. Sic enim poenitentiam agere fatebantur, eo quod improvide eorum dextera peccasset, et studere propter Christum to
Abbreviated transcription (Latin):
ta iedderet᷑ S nec illũ flex̃: &. ille
t̃minũ uite suscepit. Porro felix &.
ipse repente flagellũ uͥtute diuina
suscipiens. sangͥne totadie simul
& nocte exore fuso. & uenis corꝑis
undiq euacuatis omĩq uͥtute simł
expensa. & ipie celerit ẽ extinetꝰ ẽt̾ne¬

Expanded text:
ta redderetur. Sed nec illum flexit, et ipse ta redderetur. Sed nec illum flexit, et ipse terminum vitae suscepit. Porro Felix et ipse repente flagellum virtute divina suscipiens, sanguine tota die simul et nocte ex ore fuso, et venis corporis undique vacuatis, omnique virtute simul expensa, et ipse celeriter est exstin
Abbreviated transcription (Latin):
fectꝰ impudent᷑ ꝯtra sacrũ altare mi¬
xit qͣm dũ euroius ꝓhibere tẽptare.
eũ ille ꝑcussit in capite. fert᷑ aut̃ dris¬
se qͥa religio rͥana eẽtdiuna sollicitudi¬
ne desolata. Porro felix uidens uasoꝵ
obtulerãt. ecce in qͥb inqͥt uasiꝰ marie
filio ministͣtur. S ꝓhis impietatib ue¬
sanisq p̃sũptionib. N pꝰ multupe¬
nas eracti st̃. Nam repente iulianꝰ
seua infirmitate detentus uisceribi
putrefactis interut. & fimꝰ ñ ꝑmeat
digestibiles emittebat᷑ s scelestũ o
qd blasphemiis ministrau̾at orgaũ
huiꝰ egestionis ẽ factũ. Aiuint ensi
uroiẽ fide fuisse clarissimã. eãq dixis¬
se Decce trmarite laudare saluatorẽ
intudinẽ ꝓpͥe uitutis ostendit. Nõ
enĩ agnouas ꝯtͣquẽ dumnicare uolu¬
isti. nisi ꝯsueta longammitate hec
tibi flagella diuinitꝰ intuli̾set. his
gͦ uerb̃ & passionib imminentib
causã langoris agnoscens: rogabat
imꝑatorẽ ut eccła qͥb fuerat subla¬

Expanded text:
fectus impudenter contra sacrum altare minxit; quem dum Euzoius prohibere tentaret, eum ille percussit in capite. Fertur autem dixisse quia religio Christiana esset divina sollicitudine desolata. Porro Felix videns vasorum obtulerant: Ecce in quibus, inquit, vasis Mariae filio ministratur? Sed pro his impietatibus vesanisque praesumptionibus non post multum poenas exacti sunt. Nam repente Julianus saeva infirmitate detentus visceribus putrefactis interiit. Et fimum non per meatus digestiles emittebat, sed scelestum os, quod blasphemiis ministraverat, organum hujus egestionis est factum. Aiunt enim ejus uxorem fide fuisse clarissimam, eamque dixisse: Decet te, marite, laudare Salvatorem nitudinem propriae virtutis ostendit. Non enim agnoveras contra quem dimicare voluisti, nisi consueta longanimitate haec tibi flagella divinitus intulisset. His ergo verbis et passionibus imminentibus causam languoris agnoscens, rogabat imperatorem ut ecclesia quibus fuerat subla
Abbreviated transcription (Latin):
ut pagani xͥanoꝵ asuescerent᷑ offi¬
cus. S qm̃ multis in credibile ẽ eũ
studia iͥanoꝵ seqͥ uoluisse: ñ aliũde
qm ex ipsiꝰ iꝑatoris sermonib ẽ pro¬
bandũ. huiꝰmodi enĩ ar satio pon
tifici galaciȩ scͥpta dirxxit. Paganoꝵ
ritũ ñdũ agit᷑ scd̃m intentionẽ nrãm
ꝓpt̾ cultores eiꝰ in negligentia positos.
Nã deoꝵ claritas magnitudo atq sub¬
limitas omi oratione omĩq spe ma¬
negli gentiã qͣm habemꝰ cũ illoꝵ ꝓ¬

Expanded text:
ut pagani Christianorum assuescerent offiut pagani Christianorum assuescerent officiis. Sed quoniam multis incredibile est eum studia Christianorum sequi voluisse, non aliunde quam ex ipsius imperatoris sermonibus est probandum.alatiae scripta direxit. Paganorum ritus nondum agitur secundum intentionem nostram, propter cultores ejus in negligentia positos. Nam deorum claritas, magnitudo atque sublimitas, omni ratione omnique spe manegligentiam quam habemu
Abbreviated transcription (Latin):
dens xͥanos potiꝰ approbari tẽpla
qͥde erant aꝑta sacrificiaq paganoꝵ.
ꝑciuitates scd̾m uoluntatẽ illiꝰ ꝓce¬
debant. Ipse aut̃ estuabat. ne feruor
maxime pulsabat᷑ qͥa multũ sacer¬
dotũ suoꝵ. r̾anas audiebat. Uxores &
filios atq seruos. arbitratꝰ aut̃ xp̃iani¬
tatis statũ eruita bona & ꝯu̾satione
ꝯsistẽ. Studuit. uͥ q tẽplapaganoꝵ.
ꝯstructione & ordine xͥane religionis
ornare. sedib atq ꝓcessionib. paga¬
noꝵ.q dogmatib atq monitionib.
lectores sue suꝑstitionis instituit. ad¬
instarclericoꝵ ut horas ceitas ⁊ dies
& orationes sollẽpnit obseruarent:
Drecipiens parit̃ habere curã iuroꝵ
atq mulierũ philosophare scientes.
ganoꝵ religionẽ ꝯpon̾ẽ. & pietatis
habere nom̃. Siqͥs aut̃ sponte uł in¬
paliũ qͥb solent alterutris scͥbentes
aquib ueniunt modis omnib in¬
dicare. & solacia ꝓmereri. tamqm
noti. & amici sint cestimonio direc¬

Expanded text:
os potius approbari. Et templa quidem erant aperta, sacrificiaque paganorum per civitates secundum voluntatem illius procedebant. Ipse autem aestuabat, ne fervor maxime pulsabatur, quia multorum sacerdotum suorum Christianas audiebat uxores, et filios, atque servos. Arbitratus autem Christianitatis statum ex vita bona et conversatione consistere, studinstructione et ordine Christianae religionis ornare sedibus atque processionibus: Paganorum dogmatibus atque monitionibus lectores suae superstitionis instituit, adinstar clericorum, ut horas certas, et dies, et orationes solemniter observarent, praecipiens pariter habere curas virorum atque mulierum philosophare scientes, ganorum religionem componere, et pietatis habere nomen. Si quis autem sponte vel inpalium, quibus solent alterutris scribentes a quibus veniunt modis omnibus indicare, et solatia promereri, tanquam noti et amici sint, testimonio direc
Abbreviated transcription (Latin):
longo tẽpe subleuare. in estatisar¬
dore ꝑbitiniã faciebas iterSole uͦ
cͥca diẽ mediũ uehem̃t urente uidñs
te qͥdã it̃ agentiũ sudore multo simł
& pulu̾e sqͣlentẽ: qͣsi p̃stat᷑us occur¬
rens. optulit tͥ pocłm ualde ꝑspi¬
cuũ. &. uelut radiis emicantẽ. sua

Expanded text:
tum sublevare, in aestatis ardore per Bithyniam faciebas iter. Sole vero circa diem medium vehementer urente, videns te quidam iter agentium sudore multo simul et pulvere squalentem, quasi praestaturus occurrens, obtulit tibi poculum valde perspicuum, et velut radiis
Abbreviated transcription (Latin):
stitate iusticia. largitate: acq ma¬
gnammitate dignitati ĩꝑiali con¬
ueniente. Sine sangͥne aut̃ & pu¬
rũ acede: suꝑ om̃ium pͥscoꝵ tuũ
cuncti głant᷑ ĩperiũ. Res studiosas
cũ delectatione subiectos p̃cipis e¬
doceri. fauorẽq ⁊ reuerentiã cͥca
tuũ amorẽ. & ꝯmunẽ ucilitatẽ cũ¬
ctis ostend̃e. Qua ꝓpt̃ om̃iũ hoꝵ.

Expanded text:
stitate, justitia, largitate, atque mastitate, justitia, largitate, atque magnanimitate dignitati imperiali conveniente. Sine sanguine autem et purum a caede, super omnium priscorum, tuum cuncti gloriantur imperium. Res studiosas cum delectatione subjectos praecipis edoceri; favoremque et reverentiam circa tuum amorem et communem utilitatem cunctis ostendere. Quapropter omni
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uͦ o podentissime sum̃s. laudasti
qͥdem ꝓsua magnanimitate uirũ.
& largitate pͥncipali post paululũ
cumulasti. s cunctis militib ad il¬
liꝰ poculi claritatẽ nimis inhrantibꝰ
& beatificantib qͥ eẽt bibit᷑us eũ rur¬
sus ei pocłm reddidisti. p̃cipieus ut
qͥ uellet utẽt᷑ eo. Uñ mͥ iuste uidet᷑
tuis uirtutib suꝑatũ etiã aleran¬
drũ. de qͦnarrat᷑ ab eis qͥ oꝑa eius
admirant᷑. qͥa ei dũ ꝑ maqͥsa loca ꝓ¬
ꝑaret cũ macedonib dil igens qͥdã
miles aqm iueniens hausit & op¬
tulit. Ille uͦ ñ bibit: s corpꝰ infudit
Ut gͦ absolute dicat᷑ om̃iũ pͥoꝵ. pͥn¬
cipum pͥncipiorẽ. sidicifas ẽ. te uo¬
care debemꝰ scm homerũ. Alios
& enĩ reges nicħ dignũ habuisse
ꝯperimus. alios aut̃ ornasse una
aut duab reb ĩꝑium: tu aut̃ ose¬
renissime om̃s simul uirtutes am¬
plectens. uniũsos dinosceris euicis¬
seͥpietate. clem̃tia. fortitudine. ca¬

Expanded text:
ro, o potentissime, sumens, laudasti quidem pro sua magnanimitate virum, et largitate principali post paululum cumulasti; sed cunctis militibus ad illius poculi claritatem nimis inhiantibus, et beatificantibus qui esset bibiturus eum, rursus ei poculum reddidisti, praecipiens ut quo vellet uteretur eo. Unde mihi juste videtur tuis virtutibus superatum etiam Alexandrum, de admirantur, quia ei, dum per inaquosa loca properaret cum Macedonibus, diligens quidam miles aquam inveniens, hausit et obtulit ei; ille vero non bibit, sed corpus infudit. Ut ergo absolute dicatur, omnium priorum principum principiorem, si dici fas est, te vocare debemus secundum Homerum. Alios etenim reges nihil dignum habuisse comperimus; alios autem ornasse una aut duabus rebus imperium. Tu autem, o serenissime, omnes simul virtutes amplectens, universos dignosceris evicisse pietate, clementia, fortitudine, ca
Abbreviated transcription (Latin):
riã rerũ olim gestarũ apud roma
sti. Aiunt & enĩ te ꝑdiẽ qͥdẽ ererceri
arns ⁊ corpore: subiectoꝵ q negotia
disceptare: iudicare simul &. agere.
candelabrũ arte mechanica factũ.
& sponte fundens oleũ in lucernã.
ut nullus cͥca regalia constitutꝰ i
laborib tuis cogat᷑ affligi: & nat᷑e
iũ faciat somno repugnans. Sic
ẽ suꝑ iustos & iniustos pluere. &
solẽ facẽ orire: & alia simul inuidia
recedente largiri. ꝑ multã uͦ doct̾¬
nã audio te. & iã lapidũ scirena¬
turas: potestatesq radicũ. effectꝰq
curarũ ñ minꝰ salomone dauid
filio. mag̃ aut̃ potiores uirtutib
Ille si qͥdem factus libidinis seruus.
pietatẽ ñ custodunt ad t̾minũ: quȩ
illi causa fuerat bonoꝵ & sap̃iȩ
biciens rationẽ uideris ñ solũ ho¬
minib iuste: s etiã corꝑi & anime
passionib ĩꝑare. Si aut oportet¬
&. hoc dici. audio te etiã tociꝰ cibi uł
pocłi desid̃ia suꝑare. & neq poma

Expanded text:
niam rerum olim gestarum apud Romansti. Aiunt etenim te per diem quidem exerceri armis et corpore, subjectorumque negotia disceptare, judicare simul et agere, candelabrum arte mechanica factum, et sponte fundens oleum in lucernam, ut nullus circa regalia constitutus in laboribus tuis cogatur affligi, et naturae vim faciat somno repugnans. Sic est super justos et injustos pluere, et solem facere oriri ; et alia simul invidia recedente largiri. Per multam vero doctrinam audio te etiam lapidum scire naturas potestatesque radicum, effectusque curarum non minus Salomone David filio; magis autem potior es virtutibus. Ille siquidem factus libidinis servus, pietatem non custodivit ad terminum, quae illi causa fuerat bonorum et sapiebjiciens rationem, videris non solum hominibus juste, sed etiam corporis et animae passionibus imperare. Si autem oportet et hoc dici, audio te etiam totius cibi vel poculi desideria superare; et neque poma
Abbreviated transcription (Latin):
sta noscunt᷑. Septimꝰ aut̃ & octa¬
uus nob̃ aꝑiet thomꝰ q̃ sub gratia¬
no & ualentiniano frĩb acta st̃.
usq ad tẽpora ĩꝑii iocundissimi
auitui cheodosui. qñ scilicet & ur̃
clem̃tissime pͥncipũ sacratissimꝰ
pater atchadiꝰ pat̾no succedens
ĩꝑio. una cũ piissimo patruotuo
honorio. romanũ orbem gub̃na¬
re sortitꝰ ẽ Nonũ uͦ librũ cristiano
ac uen̾abili ur̃o apici dedicaui. qͦn
ds sẽpit̾ne custodiat. magnanim¬
tate inconũtibili. hostib preualei¬
dem. & habentẽ fub pedib uniuer¬
sos. & ad filioꝵ filios piũ ĩꝑium di¬
rigentẽ. annuente. xp̃o cũ qͦ dõ p̃¬

Expanded text:
sta noscuntur. Septimus et octasta noscuntur. Septimus et octavus nobis aperiet tomus quae sub Gratiano et Valentiniano fratribus acta sunt usque ad tempora imperii jucundissimi avi tui Theodosii: quando scilicet vester, clementissime principum, sacratissimus pater Arcadius paterno succedens imperio, una cum piissimo patruo tuo Honorio Romanum orbem gubernare sortitus est. Nonum vero librum Christiano ac venerabili vestro apici dedicavi, quem Deus sempiterne custodiat magnanimitate incovertibili hostibus praevalentem, et habentem sub pedibus universos, et ad filiorum filios pium imperium dirigentem, annuente Christo, cum quo
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ. Quinãq pociꝰ hoc a scͥbam.
multoꝵ ac uen̾abiliũ untutes
utiq narrat᷑us: & ea q̃ circa catho¬
ipsa tͣnsiens tẽpestates ad tuos pa¬
rentũ q tuoꝵ. portꝰ accesserit. Age
ñc omĩa sciens. omnẽq uͥtutẽ ha¬
bens & p̃cipue pietatẽ. qͣm pͥnci¬
pem ẽẽ sapientiȩ sermo diumnus
docet. suscipe a me hanc scriptu¬
ram . && libent examina: dueq inte¬
gritatis adiectiones. & detͣctiones
adhibens. tuis laborib eã purga.
Indubitant enĩ qdcũq tͥ placuerit.
utile legentib clarũq uidebit᷑.
nec qͥlibet rep̃hendet. qđ tu quoq
ꝓbaleris. Procedit aut̃ mea cõ¬
scriptio a t̾cio consulatu crispi
& constantm cesarũ.usq ad septi¬
mũ decimũ tuũ. uisũq mͥ ẽ bene
se habere in nouẽ decisiones opus
om̃e diuidẽ. Continebit aũt primꝰ
& scd̃s thomꝰ ea q̃ sub pͥncipe con¬
que sub iuliano consobrmo filioꝵ
marimi constantini. & iourniano
nec ñ ualentiniano & ualente ge¬

Expanded text:
loqui. Cui namque potius hoc ascribam, multorum ac venerabilium virtutes utique narraturus, et ea quae circa cathoipsa transiens tempestates, ad tuos parentumque tuorum portus accesserit? Age nunc omnia sciens, omnemque virtutem habens, et praecipue pietatem, quam principem esse sapientiae sermo divinus docet. Suscipe a me hanc scripturam, et libenter examina; tuaeque integritatis adjectiones et detractiones adhibens, tuis laboribus eam purga. Indubitanter enim quodcunque tibi placuerit, utile legentibus clarumque videbitur; nec quilibet reprehendet quod tu quoque probaveris. Procedit autem mea conscriptio a tertio consulatu Crispi et Constantini Caesarum usque ad septimum decimum tuum; visumque est mihi bene se habere in novem decisiones opus omne divisere. Continebit autem primus et secundus tomus ea quae sub principe Conquae sub Juliano consobrino filiorum maximi Constantini, et Joviniano, nec non Valentiniano et Valente ge
Abbreviated transcription (Latin):
nullo tam̃ contradicens credentibꝰ
in eum. potiꝰq ꝯsentiens. Hec gͥ
cogitanti mͥ digne: mirabile uisũ
ẽ hebreos etiã ante alios hoĩes ad xp̃i¬
anitatẽ ñ potuisse conuerdi. Nam
licet sibilla & alia responsa apud
gentiles ea quȩ inxp̃o erant uen¬
tura p̃direrint. ñ tam̃ obhoc om̃s
greci de incredulitate culpandi st̃.
Pauci nanq qͥ uidebant eruditio
runt. plerũq metricas existentes
&. disertiorib uerbis platas ad po
luti siqͥs melodie ꝯpositor ꝓpt᷑ u¬
tilitatẽ ꝑegni somi alias cordas ple¬
ctro discurtat: aut suꝑ eas qͤ sunt
adiciat alias. Hebrei si qͥdẽ plurib
& manifestiorib ꝓphetiis utentes:
inp̃sentia xp̃i minores st̃ inuenti
qm greci. Sed neq hoc ertra ratio¬
nẽ uidebit᷑ cur ex aliis gentib tan
ones. in diuinis maximisq nego¬
tus deinde qͥa ñ fortuitis uirtutib
ẽẽ religio. Nã licet lingͣm ad elocu

Expanded text:
nullo tamen contradicens credentibus in eum, potiusque consentiens. Haec igitur cogitanti mihi digne mirabile visum est Hebraeos etiam ante alios homines ad Christianitatem non potuisse converti. Nam licet Sibylla et alia responsa apud gentiles ea quae in Christo erant ventura praedixerint, non tamen ob hoc omnes Graeci de incredulitate culpandi sunt. Pauci namque, qui videbantur eruditiorrunt, plerumque metricas existentes, et disertioribus verbis prolatas ad popluti si quis melodiae compositor, propter utilitatem peregrini soni alias chordas plectro discurrat, aut super eas quae sunt alias adjiciat. Hebraei siquidem pluribus et manifestioribus prophetiis utentes, in praesentia Christi minores sunt inventi quam Graeci. Sed neque hoc extra rationem videbitur, cur ex aliis gentibus tanones in divinis maximisque negotiis; deinde quia non fortuitis virtutibus esse religio. N
Abbreviated transcription (Latin):
ogitatio mͥ aliqño ꝓuenit cui
putas aliis qͥdẽ hominib ueloci
fierent didicerint ꝑ propħas. A¬
brahã & enĩ princeps eoꝵ gen
&& circũcisionis existens inspector:
& conuiua filii di ẽẽ ꝓmeruit. Ysa¬
ac eiꝰ filiꝰ uni. tatione sacͥficii hõno¬
ratꝰ ẽ. typo crucis a patre uinctꝰ &
oblatus altari.sicuti contigit & in
xp̃i ficri passione ut aiunt qͥ scͥpt᷑as
sacias integerrime collegerunt. Ia¬
cobaut̃ expectationẽ gentiũ ĩ eonẽ exi¬
stentẽ: nec ñ &. tẽpꝰ qͦ uenit p̃nunti¬
auit uͥait tc̃ deficẽ duces hebreoꝵ¬
ex genẽ iude pͥncipis trib eiꝰ. Signi¬
sicabat aut̃ pͥncipatũ herodis. qͥcũ
idumeus eẽt gen̾e pat̾no. arabs aut̃
amatre cõmissa ei ẽ gens iudeoꝵ
a senatu romano & cesare simul
augusto. Sed etiã qͥdã alioꝵ. ꝓpħa¬
rũ. clare xp̃i gen̾ationẽ predicaue¬
runt: & illũ sacrũ inesfabilẽq
conceptũ. & matrẽ pꝰ partũ. uirgi

Expanded text:
ogitatio mihi aliquando provenit, cur, putas, aliis quidem hominibus velociofierent, didicerint per prophetas. Ahraham etenim princeps eorum generis et circumcisionis existens, inspector et conviva Filii Dei esse promeruit . Isaac ejus filius imitatione sacrificii honoratus est, typo crucis a patre vinctus et oblatus altari , sicuti contigit et in Christi passione fieri, ut aiunt qui Scripturas sacras integerrime collegerunt. Jacob autem exspectationem gentium in eo nunc existentem, nec non et tempus quo venit praenuntiavit genere Judae principis ejus tribus. Significabat autem principatum 206 Herodis, qui cum Idumaeus esset genere paterno, Arabs autem a matre, commissa est ei gens Judaeorum a senatu Romano et Caesare simul Augusto. Sed etiam quidam aliorum prophetarum clare Christi generationem prophetaverunt, et illum sacrum ineffabilemque conc