comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille fuerit multũ licet de se iact̾ans &
sibi plurimũ uendicans: ꝓphanus ẽ ali¬
enus ẽ. foris ẽ. E cum post primum ẽẽ
scłs ñ possit. quisquis post unum qui
solus esse debeat factus ẽ: ñ iam sede ille
sed nullus ẽ. Tunc deinde post ep̃atum
ñ ex ambitum. nec extortum. sed de dei
qui sacerdotes facit uoluntate suscep¬
tum. quanta in ipso suscepto ep̃atu suo
uirtus. quantum robur animi. qualis
firmitas fidei. quod nos simpliei corde
e ꝑspicere penitus. & laudare debemus.
sedisse intrepidum romȩ insacerdotali
cathedra. eo tempore cum tyrannus in¬
festus sacerdotib dei fanda atq infanda
minaretur. cum multo patientius &e to¬
lerabilius audiret leuari adu̾sum se e¬
mulum principẽ. quam constitui romȩ
& confessores deputandus. qui tantum
temporis sedit expectans corporis sui car
nifices. & tyranm ferocientis ultores. qui
cornelium aduersus edicta feralia resis¬

Expanded text:
ille fuerit, multum de se licet jactans, et ille fuerit, multum de se licet jactans, et sibi plurimum vindicans, profanus est, alienus est, foris est. Et cum post primum secundus esse non possit, quisquis post unum qui solus esse debeat factus est, non jam secundus ille, sed nullus est. IX. Tum deinde post episcopatum non exambitum, nec extortum, sed de Dei, qui sacerdotes facit, voluntate susceptum, quanta in ipso suscepto episcopatu suo virtus, quantum robur animi, qualis firmitas fidei, quod nos simplici corde et perspicere penitus et laudare debemus, sedisse intrepidum Romae in sacerdotali cathedra eo tempore, cum tyrannus infestus sacerdotibus Dei fanda atque infanda comminaretur; cum multo patientius et tolerabilius audiret, levari adversus se aemulum principem, quam constitui Romae sores et martyres deputandus, qui tantum tenifices et tyranni ferocientis ultores, qui Cornelium aduersus edicta feralia resis
Abbreviated transcription (Latin):
& modestꝰ & qͣles esse consuert̃ qͥ ad hunc
locũ diuinitꝰ eligunt᷑ ꝓ pudore uirgina¬
lis continentiȩ suȩ & ꝓhumilitate inge¬
nitȩ sibi & custoditȩ uerecundiȩ. ñ ut qͥ
dam iuim fecit ut ep̃s fieret: ẜ ipse uĩ
passus ẽ ut ep̃atũ coactus exciꝑet. E fac¬
tus ẽ ep̃s aplurimis collegis nr̃is qͥ tunc
in urbe roma aderant: qui ad nos litt̾as
honorificas. & laudabiles. & testimonio
suȩ predicationis illustres de eiꝰ ordina¬
tione miserunt. Factus ẽ autẽ cornelius
ep̃c de dei & xp̃i eius iudicio: de clericoꝵ
pene omnium testimonio. de pleb̾ quȩ
se factus esset. cũ fabian locus hoc ẽ cũ
locus petri & locus cathedrȩ sacerdotalis
uacaret. Quo occupato & de dei uoluntate
atq omniũ nr̃m consensione firmato :
quisq iam ep̃s fieri uoluerit. foris fiat
necesse ẽ: nec habeat ecclasticã ordina¬
tionẽ. qui ȩccłȩ ñ tenet unitatẽ. Quisqͥs

Expanded text:
et modestus et quales esse consuerunt qui ad hunc et modestus et quales esse consuerunt qui ad hunc locum diuinitus eliguntur, pro pudore uirginalis continentiae suae et pro humilitate ingenitidam, vim fecit ut episcopus fieret; sed ipse vim passus est ut episcopatum coactus exciperet. Et factus est episcopus a plurimis collegis nostris, qui tunc in urbe Roma aderant, qui ad nos litteras honorificas et laudabiles et testimonio suae praedicationis illustres de ejus ordinatione miserunt. Factus est autem Cornelius copus de Dei et Christi ejus judicio, de clericorum pene omnium testimonio, de plebis quaese factus esset, cum Fabiani locus, id est cum locus Petri et gradus cathedrae sacerdotalis vacaret. Quo occupato de Dei voluntate, atque omnium nostrum consensione firmato, quisquis jam episcopus fieri voluerit, foris fiat necesse est, nec habeat ecclesiasticam ordinationem, qui Ecclesiae non tenet unitatem. Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
one placuerunt: quamuis multa mul¬
torum uocib uentilentur & mendacia
aduersus sacerdotes dei de diaboli ore
plata. ad rumpendam catholicȩ uni-¬
tatis concordiam ubiq iactentur: sed
te oportet ut bonum fr̃em atq una¬
nimem consacerdotẽ. non quio malig¬
ni atq apostatȩ dicant facile susciꝑe.
sed qͥd college tu modesti & graues uiri
de uitȩ & disciplinȩ nr̃ȩ exploratione
& detrahentiũ mendacio.s de dei iudicio
concordi unammitate consensit. Nã qđ̃
eius. item consacerdotib cunctis lauda¬
bili predicatione comm̃dat. ñ iste ad e¬
piscopatũ subito ꝑuenit: s ꝑ omnia ec¬
clesiastica officia ꝓmotꝰ. & in diuinis am¬
ministrationib dñm sepe ꝓmeritꝰ. ad
sacerdotii sublime fastigiũ cunctis reli¬
gionis gradib ascendit. Tunc deinde
ep̃atum ipsũ. nec postulauit nec uoluit
nec ut cȩteri quos arrogantiȩ & suꝑbiȩ
suȩ tumor inflat inuasit : s quietꝰ alias

Expanded text:
one placuerunt, quamuis multa mulone placuerunt, quamuis multa multorum uocibus uentilentur et mendacia aduersus sacerdotes Dei de diaboli ore prolata ad rumpendam catholicae unitatis concordiam ubique iactentur. sed te oportet ut bonum fratrem adque unanimem consacerdotem, non quid maligni adque apostatae dicant facile suscipere, sed quid collegae tui modesti et graues uiride uitae et disciplinae nostrae exploratione et detrahentium mendacio, sed de Dei iudicio concordi unanimitate consensit. nam quodeius, item consacerdotibus cunctis laudabili praedicatione commendat, non iste ad episcopatum subito peruenit, sed per omnia ecclesiastica officia promotus et in diuinis administrationibus Dominum saepe promeritus ad sacerdotii sublime fastigium cunctis religionis gradibus ascendit. tunc deinde episcopatum ipsum nec postulauit nec uoluit, nec ut ceteri quos adrogantiae et superbiae suae tumor inflat inuasit, sed quietus alias
Abbreviated transcription (Latin):
euangelica solueret᷑. ut ad communica¬
tionẽ temere ꝓsilirent. sed traheret᷑ diu
penitentia & rogaret᷑ dolenter paterna
libello continet᷑. quẽ ad te ꝑuenisse confi¬
do: ubi singula placitorũ capita conscͥp
ca ep̃oꝵ numerus uidebat᷑. etiam romã
suꝑ hac re scripsimus ad corneliũ collegã
nrm. qui & ipse cum plurimis coep̃is ha¬
bito consilio in eandem nob̾cũ sententiã
pari grauitate & salubri moderatione
consensit. De quo tibi necesse nunc fuit
scribere. ut scias me nichil leuit᷑ egisse:
sed scdm qd̃ litt̾is meis fueramante com¬
plexus. omnia ad cõmune concilii nr̃i
consiliũ distulisse. & nemini quidẽ ex
lapsis prius communicasse: qͣndo adhuc
men sicut & collegni concordia & colli¬
gendȩ frat̾nitatis ac medendi uulneris
utilitas exigebat. necessitati temporum
succubuisse: & saluti multorum ꝓuiden¬
dum putasse. & nunc ab his ñ recedere q̃
semel in concilio nr̃o de cõmuni collati¬

Expanded text:
euangelica solueretur, ut ad communicaeuangelica solueretur, ut ad communicationem temere prosilirent, sed traheretur diu paenitentia et rogaretur dolenter paterna libello continetur quem ad te peruenisse confido, ubi singula placitorum capita conscripm in Africa numerus uidebatur, etiam Romam super hac re scripsimus ad Cornelium collegam nostrum, qui et ipse cum plurimis coepiscopis habito concilio in eandem nobiscum sententiam pari grauitate et salubri moderatione consensit. De quo tibi necesse nunc fuit scribere, ut scias me nihil leuiter egisse, sed secundum quod litteris meis fueram ante conplexus, omnia ad commune concilii nostri consilium distulisse et nemini quidem ex lapsis prius communicasse, quando adhuc men, sicut et collegii concordia et conligendae fraternitatis ac medendi uulneris utilitas exigebat necessitate temporum succubuisse et saluti multorum prouidendum putasse, et nunc ab his non recedere quae semel in concilio nostro de communi conlati
Abbreviated transcription (Latin):
Quã quã nob̾ in tãingenti negotio place¬
at qd̃ & tu ipse tractasti. prius esse eccłȩ
pacẽ sustinendã. demnsic collatione con¬
silioꝵ cũ ep̃is p̃sbit̾is. diaconis ꝯfessorib
parit̃ astantib laicis fact̾a: lapsoꝵ tract᷑a¬
re rationẽ. Additũ ẽ etiã nouatiano tunc
scribente & qd scripserat sua uoce reci¬
tante & p̾sbit̾o moyse tunc adhuc con¬
fessore nunc iam martyre subscribente
ut lapsis infirmis & in exitu constitutis
pax daretur. Quȩ litt̾ȩ ꝑ totũ mundum
tam̃ ante fuerat destinatum. ꝑsecutione
sopita. cum data ẽ facultas in unum
conueniendi. copiosus ep̃oꝵ numerus
quos integros & incolumes fides sua
& dñi tutela ꝓtexit. in unum conueni¬
mus: & scripturis diuerut᷑q parte ꝓla¬
tis. temꝑam̃tum salubri moderatione
librauimus. ut nec in totum spes cõ¬
municationis & pacis. lapsis denegare¬
liter uiuerent: nec tam̃ rursus censura

Expanded text:
Quamquam nobis in tam ingenti negotio placeQuamquam nobis in tam ingenti negotio placeat quod et tu ipse tractasti, prius esse Ecclesiae pacem sustinendam, deinde sic collatione consiliorum cum episcopis, presbyteris, diaconibus, confessoribus pariter ac stantibus laicis facta, lapsorum tractare rationem. » Additum est, etiam Novatiano tunc scribente, et quod scripserat sua voce recitante, et presbytero Moyse tunc adhuc confessore, nunc jam martyre, subscribente ut lapsis infirmis et in exitu constitutis pax daretur. Quae litterae per totum mundum tamen ante fuerat destinatum, persecutione sopita. cum data esset facultas m unum conueniendi, copiosus episcoporum numerus, quos integros et incolumes fides sua et Domini tutela protexit, in unum conuenimus et scripturis diu ex utraque parte prolatis temperamentum salubri moderatione librauimus, ut nec in totum spes communicationis et pacis lapsis denegareliter uiuerent, nec, tamen rursus censura
Abbreviated transcription (Latin):
rescribens eis in epła mea quȩ extat
& hoc addidi. Qui si nimium ꝓperant¬
habent in sua potestate qd̃ postulant:
tempore ipso sibi plusqͣm qd̃ postu¬
lant largiente. Acies adhuc geritur.
&e agon cotidie celebratur: si commissi
uere & firmiter penitet. & fidei calor
preualet: qui differri ñ potest. potest
coronari. De eo tamen qd̃ statuendum
esse circa causam lapsorum distuli. ut
cum quies & tranquillitas data esset.
&e ep̃os in unũ conuenire indulgentia
diuina ꝑmitteret. tunc cõmunicato &
librato de omniũ collatione consilio
statueremus quid fieri oporteret:. si qͥs
uero ante consilium nr̃m. & ante senten¬
tiam nr̃am de omniũ consilio statutam
lapsis temere cõmunicare uoluisset. ip¬
se a cõmunicatione abstineret. qd̃ etiam
romã ad clerum tune adhuc sine ep̃o
& cȩteros in custodia constitutos. nunc
in ȩccła cum cornelio iunctos. plenissi
dignoscere. Nam in epła sua ita posuer̃t.

Expanded text:
rescribens eis in epistola mea quae exstat, rescribens eis in epistola mea quae exstat, et hoc addidi: « Qui si nimium properanthabent in sua potestate quod postulant, tempore ipso sibi plus quam postulant largiente. Acies adhuc geritur, et agon quotidie celebratur: si commissi vero et firmiter poenitet, et fidei calor praevalet, qui differri non potest, potest coronari. » De eo tamen quod statuendum esset circa causam lapsorum distuli: ut cum quies et tranquillitas data esset, et episcopis in unum convenire indulgentia divina permitteret, tunc communicato et librato de omnium collatione consilio, statueremus quid fieri oporteret: si quis vero ante concilium nostrum et ante sententiam de omnium consilio statutam lapsis temere communicare voluisset, ipse a communicatione abstineretur. V. Quod etiam Romam ad clerum tum adhuc sine episcsbyterum, et caeteros in custodia constitutos, nunc in Ecclesia cum Cornelio junctos plenissimeis noscere: nam in epistola sua ita posuerunt: «
Abbreviated transcription (Latin):
gorem primo inter mnitia defenderim:
postmodum uidear animũ meũ adis¬
ciplina & censura priore flexisse. ut his
qui libellis conscientiã suã maculauerĩt
uel nefanda sacrificia cõmiserint. laxan¬
dam pacem putauerim: qd utrũq ñ
sine librata diu &e ponderata ratione a
me fact̾um ẽ Nam cum acies adhuc int̾
manus esset. & preliũ głosi certaminis
in ꝑsecutione ferueret. toto hortatu. &
pleno impetu. militum uires fuerant
excitandȩ: & maxime lapsoꝵ mentes
classico quodam nr̃e uocis fortit᷑ ani¬
mandȩ. ut penitentiȩ mã. ñ solũ p̾cibꝰ
& lamentationib sequerent᷑: s qm̃ repe
tendi certaminis & reꝑandȩ salutis da¬
batur occasio. ad confessionis potius ar¬
dorẽ & martyrii głam. nr̃is increpatȩ uo¬
cib ꝓuocarentur. Deniq cum de quibꝰ¬
dam ad me presbiti & diaconi scripsis¬
sent eos iminoderatos esse. & ad cõmu¬
nicationẽ accipiendã festinant᷑ urg̾e:

Expanded text:
gorem primo et inter initia defenderim, gorem primo et inter initia defenderim, postmodum uidear animum meum a disciplina et censura priore flexisse, ut his qui libellis conscientiam suam maculauerint uel nefanda sacrificia commiserint laxandam pacem putauerim. quod utrumque non sine librata diu et ponderata ratione a me factum est. Nam cum acies adhuc inter manus esset et proelium gloriosi certaminis in persecutione ferueret, toto hortatu et pleno inpetu militum uires fuerant excitandae et maxime lapsorum mentes classico quodam nostrae uocis animandae, ut paenitentiae uiam non solum precibus et lamentationibus sequerentur, tendi certaminis et reparandae salutis dabatur occasio, ad confessionis potius ardorem et martyrii gloriam nostris increpiti vocibus provocarentur. Denique cum de quibusdam ad me presbyteri et diacones scripsissent, eos immoderatos esse, et ad communicationem accipiendam festinanter urgere,
Abbreviated transcription (Latin):
tianus introduxisset. uel cornelius qua
ratione trophimo & thurificatis com¬
municet. Quod quidem si ꝓsollicitudine
fidei anxie curas. & rei dubiȩ ueritatẽ
sollicitus exploras: reprehendenda ñ
est intimore diuino estuantis animi
sollicitudo suspensa. Qm̃ tam̃ indeo pꝰ pͥ¬
mã sententiã epłȩ tuȩ. nouatian litt̾is¬
te postmodũ esse commotũ: illud frater
km̃e primo in loco pono.graues uiros
& semel suꝑ petram solida stabilitate
fundatos. non dico aura leui. s nec uen¬
to aut turbine cõmou̾i. ne ammꝰ dubiꝰ ⁊ ĩctꝰ
uariis opimonib uelut qͥbꝰdã uentoꝵ ĩcursan¬
tiũ flatib freqͤnt̃ agitet᷑. ⁊ apposito suo cũ qͣdã
leuitatis rep̃hensioe mucet᷑. Qd̃ ne uel apd
te. uel apud quenquã nouatiam litterȩ
de meo quoq actu motus uideris. mea
apud te ae ꝑsona & causa purganda est.
ne me aliquis existimet a ꝓposito meo
leuiter recessisse. & cum ȩuangelicũ u¬

Expanded text:
tianus introduxisset uel Cornelius qua tianus introduxisset uel Cornelius qua ratione Trofimo et turificatis communicet. quod quidem si pro sollicitudine fidei anxie K curas et rei dubiae ueritatem sollicitus exploras, reprehendenda non est in timore diuino aestuantis animi sollicitudo suspensa. Quoniam tamen uideo post primam sententiam epistulae tuae Nouatiani litteris postmodum te esse commotum, illud, frater carissime, primo in loco pono graues uiros et semel super petram solida stabilitate fundatos non dico aura leui sed nec uento aut turbine commoueri, ne animus dubius et incertus uariis opinionibus uelut quibusdam uentorum incursantium flatibus frequenter agitetur et a proposito suo cum quadam leuitatis reprehensione mutetur. quod ne apud te uel apud quemquam Nouatiani litterae de meo quoque actu motus uideris, mea apud te et persona et causa purganda est, ne me aliquis existimet a proposito meo leuiter recessisse, et cum euangelicum ui
Abbreviated transcription (Latin):
imes: ut ubiq ꝓ nob̾ semꝑ oremus. pres¬
suras & angustias mutua caritate rele¬
uemus: & si quis istine nr̃m prior di¬
uinȩ dignationis celeritate p̃cesserit.
cesset oratio. Opto te frat̾ kĩne semꝑ¬
yprianus antoniano frĩ
diam collegii sacerdota¬
lis firmiter optinentes. & catholicȩ ec¬
clesiȩ coherentes: quib significasti cũ
nouatiano te ñ communicare. sed sequi
consilium nr̃m. & cum cornelio coep̃onr̃o
unum tenere consensum.Scripsisti etiã
ut exemplum earundem litterarum ad
cornelium collegam nr̃m transmitterẽ:
ut deposita omni sollicitudine iam sciret
te secum. hoc ẽ cum catholica ȩccla com¬
municare. S ed enim suꝑuenerunt post¬
modũ aliȩ litterȩ tuȩ ꝑ quintũ comp̃s¬
biterũ missȩ in quib a nimadũti animũ
tuũ nouatiani litt̾is motũ. natare cepisse.
Nam a cũ consiliũ. & consensũ tuũ firmi¬
ter ante fixisses. desiderasti in his litteris
ut rescriberẽ tibi quam heresim noua¬

Expanded text:
imes, utrubique pro nobis semper oremus, pressuras et angustias mutua caritate releuemus, et si \\ quia istinc nostrum prior diuinae dignationis celeritate praecesserit, cesset oratio. opto te, frater carissimCYPRIANUS ANTONIANO FRATRdiam collegii sacerdotalis firmiter obtinentes, et catholicae Ecclesiae cohaerentes: quibus significasti cum Novatiano te non communicare, sed sequi consilium nostrum, et cum Cornelio coepiscopo nostro unum tenere consensum. Scripsisti etiam, ut exemplum earumdem litCornelium collegam nostrum transmitterem, ut deposita omni sollicitudine iam sciret te secum hoc est cum catholica ecclesia communicare. Sed enim superuenerunt postmodum aliae litterae tuae per Quintum conpresbyterum missae, in quibus animaduerti animum tuum Nouatiani litteris motum nutare coepisse. nam cum et consilium et consensum tuum firmiter ante fixisses, desiderasti in his litteris ut rescriberem tibi quam haeresim Noua
Abbreviated transcription (Latin):
patefacta diuini muneris inđractatus pͥmꝰ ad¬
subduci in montis ardi uergnate luñe. nã
speculare inde rerũ infra te ꝑmisisse me¬
es: ⁊ oculis in diu̾sa porrectis eimnr: &e red̃
contactib liber. flucduantis endi tẽpestinũ¬
bines intuere.Iam scli ⁊ ipsioe prorsus tẽp

Expanded text:
patefacta diuini muneris indicia claressubduci in montis ardui uerticem celsiorem, speculare indererum infra te iacentium facies et oculis in diuersa porrectis ipse a terrenis contactibus liber fluctuantis mundi turbines intuere: iam saeculi et ipse mise
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia quȩ diabolus ⁊ mundꝰ oꝑantur.
securi stamus ⁊ tuti. Quis enĩ ei de scło
metus ẽ. cui in scło d̾s tutor est: Quid
docuit : qui magisterio suo omnẽ pre¬
cem nrãm salutari sermone breuiaut:
Hoc iam ꝑ ysaiam ꝓpħam fuerat an¬
de p̃dictum ⁊ cũ plenus sp̃u sco. de dei
maiestate ac pietate loqueretur. Uerbũ
consũmans inqͥt ⁊ breuians in iustici
am: q̃m sermonẽ breuiatũ faciet ds
in doto orbe t̃rȩ. Nam cũ dĩ sermo dñs¬
nr̃ iħc xp̃c om̃ib uenerit. ⁊ colligens
doctos parider ⁊ indoctos.om̃i sexui
atq etati p̃cepta salutis ediderit: pre¬
ceptoꝵ suoꝵ fecit gͣnde cõpendiũ: ut
in disciplina celesti. discentiũ memoria
ñ laboraret: sed qͦd eẽt simplici fidei
necessar iũ. uelociter disceret. Sic cũ
doceret qͥd sit uita ȩt̃na: sacram̃tũ uitȩ
magna ⁊ diuina breuitate cõplexus ẽ
dicens. Hȩc est aut̃ẽ uita ȩt̃na: ut co¬

Expanded text:
omnia quae diabolus et mundus operantur omnia quae diabolus et mundus operantur securi stamus et tuti. quis enim uel de saeculo metus est cui in saeculo Deus tutor est? Quid docuit, qui magisterio suo omnem precem nostram salutari sermone breuiauit? hoc iam per Esaiam prophetam fuerat ante praedictum, cum plenus Spiritu sancto de Dei maiestate ac pietate loqueretur. uerbum consummans, inquit, et breuians in iustitia, quoniam sermonem breuiatum faciet Deus in toto orbe terrae. nam cum Dei sermo Dristus omnibus uenerit et colligens doctos pariter et indoctos omni sexu adque aetati praecepta salutis ediderit, praeceptorum suorum fecit grande conpendium, ut in disciplina caelesti discentium memoria non laboraret, sed quod esset simplici fidei necessarium uelociter disceret. sic cum doceret quid sit uita aeterna, sacramentum uitae magna et diuina breuitate conplexus est dicens: haec est autem uita aeterna ut co
Abbreviated transcription (Latin):
suã ducat. cũ dñs ipse humilitatẽ do¬
cens dixerit. uigilate ⁊ orate ne ueni¬
atis in demptationẽ. sp̃s qͥdem ꝓmptꝰ
est. caro aut̃ infirma: ut dũ p̃cedit hu¬
milis ⁊ summissa confessio. ⁊ datur
totũ deo. quicqͥd suppliciter cũ timo¬
re ⁊ honore dei petitur. ipsius pietate
prestecur. Post ista om̃ia: in consũma¬
tione orationis uenit clausula. uniu̾sas
petitiones ⁊ p̃ces nr̃as collect᷑a breui¬
tate concludens. In nouissimo enĩ
ponimꝰ. sed libera nos a malo ⁊ cõprehen¬
dentes aduersa cuncta que contra nos
in hoc mundo molitur inimicus: ã
quib podest esse fida ⁊ firma dutela
si nos d̾s liberet : si dep̃cantib atq im¬
plorantib opem suam p̃stet. Quando
autẽ dicimꝰ. libera nos a malo ⁊ nichil
remanet qͦd ultra adhuc debeat postu¬
lari. qͣndo semel ꝓtect̾ionẽ dñi adu̾sus
malũ petamꝰ: qua impetrata. contra

Expanded text:
suam ducat, cum Dominus ipse humilitatem dosuam ducat, cum Dominus ipse humilitatem docens dixerit: uigilate et orate, ne ueniatis in temptationem: spiritus quidem promptus est, caro autem infirma, ut dum praecedit humilis et summissa confessio et datur totum Deo quidquid suppliciter cum timore et honore Dei petitur ipsius pietate praestetur. Post ista omnia in consummatione orationis uenit clausula uniuersas petitiones et preces nostras collecta breuitate concludens. in nouissimo enim ponimus: sed libera nos a malo, conprehendentes aduersa cuncta quae contra nos in hoc mundo molitur inimicus, a quibus potest esse firma et fida tutela, si nos Deus liberet, si deprecantibus adque inplorantibus opem suam praestet. quando autem dicimus libera nos a malo, nihil remanet quod ultra adhuc debeat postulari, quando semel protectionem Dei aduersus malum petamus, qua inpetrata contra
Abbreviated transcription (Latin):
manũ eius. Datur aut̃e potestas aduer¬
sũ nos malo. scdm nr̃a peccata: sic̃ scͥptũ
ẽ. Quis ddedit in direptionẽ iacob ⁊ isrł̃
peccauerunt: Et nolebant in uiis eius
ambulare. neq audire legem eiꝰ: ⁊ suꝑ¬
duxit suꝑ eos iram animadu̾sionis suȩ.
Et iterũ salomone peccante ⁊ ap̃ceptis
atq a uiis dñi recedente: sic positũ ẽ.
Excitauit d̾s sachanan ipsi salomoni.
manifestante dño ⁊ dicente. Ecce oĩa
quecũq habet in manꝰ tuas do: sed
ipsũ caue ne tangas. Q dñs in eugłio
loqͥtur tempore passionis. ad pilatũ.¬
Nullam inqͥt haberes potestatẽ aduer¬
sum me: nisi datũ esset tͥ desuꝑ. Quan¬
do aut̃ rogamꝰ ne in temptationẽ ue¬
niamꝰ ⁊ ammonem᷑ infirmitatis ⁊ im¬
becillitatis nr̃e: dũ sic rogamꝰ. ne qͥs
se insolenter extollat: nequis s suꝑbe
atq arroganter aliqͥd assumat : neqͥs
aut confessionis. aut passionis glam.

Expanded text:
manu eius. datur autem potestas aduermanu eius. datur autem potestas aduersum nos malo secundum nostra peccata, sicut scriptum est: quis dedit in direptionem Iacpeccaverunt et nolebant in viis ejus ambulare, audire legem ejus, et superinduxit super eos iram animadversionis suae? Et iterum Salomone peccante et a praeceptis atque a viis Domini recedente positum est; et excitavit Dominus Satan ipsi Salomoni. manifestante Domino ac dicente: Ecce omnia quaecumque habet in manus tuas do, sed ipsum vide ne tangas. Et Dominus in Evangelio loquitur tempore passionis: Nullam haberes potestatem adversus me, nisi datum esset tibi desuper. Quando autem rogamus ne in tentationem inniamus, admonemur infirmitatis et inbecillitatis nostrae dum sic rogamus, ne quis se insolenter extollat, ne quis sibi superbe adque adroganter aliquid adsumat, ne quis aut confessionis aut passionis gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ scͥptura sc̃a testatur. nec si ꝓ nomine¬
xp̃i occisus fuerit. crim̃ dissensionis fr̃nȩ
poterit euadere ⁊ quia sicut scriptũ est.
qui frẽm suũ odit homicida ẽ: nec ad
regnũ cęloꝵ ꝑuenit. aut cũ deo uiuit
homicida. Non potest ẽẽ cũ xp̃o: qui
imitator iudȩ maluit ẽẽ quam xp̃i.
Quale delict̾um ẽ. qͦd nec baptismo
sanguinis potest ablui: Quale crim̃
est. quod martyrio ñ potest expiari:
ludd quoq necessarie ammonet dñs:
ut in oratione dicamꝰ. ⁊ ne patiaris nos
induci in temptationẽ. Qua in parte
ostenditur nichil contra nos adu̾sariũ
posse. nisi dñs ante ꝑmiserit ⁊ ut om̃is
timor nr̃ ⁊ deuotio atq obseruatio
ad dñm conuertatur: quando in tẽpta¬
tionib nr̃is nichil malo liceat. nisi po¬
testas a dño inde tͥouatur. Probat scͥp¬
tura diuina quȩ dicit. Uenit nabucho¬
donosor rex babyloniȩ in iherłm. ⁊ ex
pugnabat eam: ⁊ tradidit eam dñs in

Expanded text:
et scriptura sancta testatur, nec si pro nomineet scriptura sancta testatur, nec si pro nomine occisus fuerit, crimen dissensionis fraternae poterit euadere, quia sicut scriptum est qui fratrem suum odit homicida est, nec ad regnum caelorum peruenit aut cum Deo uiuit homicida. non potest esse cum Christo qui imitator Iudae maluit esse quam Christi. quale delictum est quod nec baptismo sanguinis potest ablui, quale crimen est quod martyrio non potest expiari! Qlnd quoque necessarie monet Dominus ut in oratione dicamus: et ne patiaris nos induci in temptationem. qua in parte ostenditur nihil contra nos aduersarium posse, nisi Deus ante permiserit, ut omnis timor noster et deuotio adque obseruatio ad Deum conuertatur, quando in temptationibus nihil malo liceat, nisi potestas inde tribuatur. probat scriptura quae dicit: uenit Nabuchodonosor rex Babyloniae in Hierusalem et expugnabat eam, et dedit eam Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ deo maius ẽ pax nr̃a ⁊ fr̃na
concordia: ⁊ unitate patͥs ⁊ filii ⁊ sp̃s
scĩ plebs adunata. Neq enĩ in sacͥficiis
quȩ abel ⁊ cain pͥmi obtulert̃. munera
eoꝵ ds sed corda intuebatur: ut ille
placeret in munere. qͥ placebat in cor¬
de. Abel pacificus ⁊ iustus. dũ deo sa-¬
crificat innocent̃ ⁊ docuit ⁊ cȩt̃os qͣndo
ad altare munꝰ offerunt. sic uenire cũ
dei timore. cũ simplici corde. cũ lege
iusticiȩ. cũ concordia ⁊ pace. Merito
ille dũ in sacͥficio dĩ talis est. ⁊ ipse post¬
modũ sacrificiũ deo factus ẽ: ut marty¬
rium pͥmus ostendens. iniciaret san¬
guinis sui gła dñicã passionẽ ÷ qui ⁊
iusticiã dñi habuerat ⁊ pacem. Tales
deniq a dño coronantur: tales in die
iudicii cũ dño uindicabunt᷑. Ceterum
discordans ⁊ dissidens. ⁊ pacem cũ fr̃ib
ñ habens: scdm qͦd beatus apostolus

Expanded text:
sacrificium Deo maius est pax nostra et fraterna sacrificium Deo maius est pax nostra et fraterna concordia et de unitate Patris et Filii et Spiritus sancti plebs adunata. Neque enim in sacrificiis quae Abel et Cain primi optulerunt munera eorum Deus, sed corda intuebatur, ut ille placeret in munere qui placebat in corde. Abel pacificus et iustus, dum Deo sacrificat innocenter, docuit et ceteros, quando ad altare munus offerunt, sic uenire cum Dei timore, cum simplici corda, cum lege iustitiae, cum concordiae pace. merito ille dum in sacrificio Dei talis est, ipse postmodum sacrificium Deo factus est, ut martyrium primus ostendens initiaret sanguinis sui gloria dominicam passionem qui et iustitiam Domini habuerat et pacem. tales denique a Domino coronantur, tales in die iudicii cum Domino uindicabuntur. ceterum discordans et dissidens et pacem cum fratribus non habens, secundum quod beatus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
dulgere conseruo suo noluit: ⁊ id qͦd¬
Sͥ a dño indultũ fuerat. amisit. Quȩ
adhuc fortius xp̃c in p̃ceptis suis ma¬
iore censurȩ suȩ uigore ꝓponit. Cum
steceritis inquit ad orationẽ. remitcite
siquid habetis adu̾sus aliquẽ: ut ⁊ pa¬
cata ur̃a. Si autẽ uos ñ remiseritis: neq
pater ũr qui in celis ẽ. remittet uob̃ pec¬
cata ur̃a. Excusatio tͥ nulla in die iudi¬
cii suꝑest: cũ scd̃m duã sententiã iudice¬
ris ⁊ ⁊ qͦd feceris aliis. hoc ⁊ ipse patiariᷤ.
Pacificos enĩ ⁊ concordes atq unanimes
ẽẽ in domo sua ds̃ p̃cepit ÷ ⁊ quales nos
fecit scdã nadiuitate. tales uult renatoᷤ
ꝑseuerare: ut qui filii dei ẽẽ cȩpimus.
in di pace maneamꝰ: ⁊ quib sp̃s unꝰ ẽ.
unus sit ⁊ animꝰ ⁊ sensus. Si nec sacri¬
ficium ds̃ recipit dissidentis. ⁊ ad altare
reuertentẽ. prius frĩ reconciliari iubet.
ut pacificis p̃cibus ⁊ ds possit ẽe pacatꝰ:

Expanded text:
dulgere conservo noluit quod sidulgere conservo noluit quod sibi a Domino indultum fuerat amisit, quae adhuc Christus fortius praeceptis suis majore censurae suae vigore praedixit: Cum steteritis, inquit, adorationem, remittite, si quid habetis adversus aliquem, ut Paestra vobis. Si autem vos non remiseritis, neque Pater vester qui in coelis est remittet vobis peccata vestra . Excusatio tibi nulla in die judicii superest, cum secundum tuam sententiam judiceris, et quod feceris hoc et ipse patiaris. Pacificos enim et concordes atque unanimes esse in domo sua Deus praecipit, et quales nos fecit secunda nativitate, tales vult renatos perseverare; ut qui filii Dei esse coepimus, in Dei pace maneamus, et quibus spiritus unus est, unus sit et animus et sensus. Sic nec sacrificium Deus recipit dissidentis, et ab altari revertentem prius fratri reconciliari jubet , ut pacificis precibus et Deus possit esse pacatus.
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem confessi fuerimꝰ peccata nr̃a:
fidelis ⁊ iustus ẽ dñs. qui nob peccata
dimittat. In epła sua utrũq cõplexus ẽ:
qͦd ⁊ rogare ꝓ peccatis debeamꝰ : ⁊ impe¬
tremus indulgentiã cũ rogamus. Ideo
⁊ fidelem dixit dñm. ad dimittenda
peccata fidem pollicitationis suȩ reser-¬
uantem ÷ quia qͥ orare nos pro debitis
⁊ peccatis docuit: paternã miscdiam ꝓ¬
misit. ⁊ ueniã secuturã. Adiunxit plane
⁊ addidit legem. certa nos condidione
⁊ sponsione constringens ⁊ ut sic nobis
dimitti debita postulemꝰ. scd̃m qͦd ⁊ ipsi
debitorib nr̃is dimittimus: scientes im¬
pecrari ñ posse qͦd pro peccatis pecimꝰ: nisi
⁊ ip̃icͥca cõ peccatores nrõs paria fecerimꝰ
Iccirco ⁊ alio loco dicit. In qua m̃sura
mensi fueritis: in eadem remetietur uob.
Et seruus qͥ post dimissũ sibi a dño om̃e
debitũ. conseruo suo noluit dimittere¬
ipse in carcere religatur. Quia in

Expanded text:
si autem confessi fuerimus peccata nostra, si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis et iustus est Dominus qui nobis peccata dimittat. in epistula sua utrumque conplexus est, quod et rogare pro peccatis debeamus et inpetremus indulgentiam cum rogamus. ideo et fidelem dixit Dominum ad dimittenda peccata fidem pollicitationis suae reseruantem, quia qui orare nos pro debitis et peccatis docuit paternam misericordiam promisit et ueniam secuturam. Adiunxit plane et addidit legem certa nos condicione et sponaione constringens, ut sic nobis dimitti debita postulemus secundum quod et ipsi debitoribus nostris dimittimus, scientes inpetrari non posse quod pro peccatis petimus, nisi et ipsi circa peccatores nostros paria fecerimus. idcirco et alio in loco dicit: in qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis et qui seruus post dimissum sibi a domino omne debitum conseruo suo noluit ipse dimittere in carcerem religatur. quia in
Abbreviated transcription (Latin):
malitiȩ decestanda crudelitas: Ferȩ par¬
cunt. aues pascunt: ⁊ homines insidi
debita nr̃a: sic̃ ⁊ nos remittimꝰ debitori¬
bus nr̃is. Post subsidiũ cibi. pecitur ⁊
uenia delicti ÷ ut qui a deo pascitur.
in deo uiuat: nec tantũ p̃senti ⁊ dem¬
porali uitȩ. s etiã et̃nȩ consulat᷑. Ad
qũa ueniri potest. si peccata donent᷑:
quȩ debita dñs appellat. sic̃ in eugło
suo dicit. Dimisi tͥ om̃e debitũ: quia
rogasti me. Quam necessarie autem.
nemur qͦd peccatores sumꝰ. qui ꝓ pecca¬
tis nr̃is ꝑpetuo rogare cõpellimur÷ ut
dũ indulgentia a dño petitur: conscien¬
tiȩ suȩ animꝰ recordetur: Ne qͥs sibi qͣsi
natũ ẽ. ⁊ se extolledo plꝰ placetit: ĩstruit᷑
⁊ docctur peccare se cotidie: dũ cotidie
ꝓ peccatis iubecur orare. Sic deniq
dixerimꝰ quia peccatũ ñ habemꝰ ⁊ nos ip¬
sos decipimꝰ: ⁊ ueritas in nobis ñ est.

Expanded text:
malitiae detestanda crudelitas! ferae parmalitiae detestanda crudelitas! ferae parcunt, aves pascunt, et homines insidiaDEBITA NOSTRA SICUT ET NOS REMITTIMUS DEBITORIBUS NOSTRIS. Post subsidium cibi petitur et venia delicti, ut qui a Deo pascitur in Deo vivat, nec tantum praesenti et temporali vitae sed et aeternae consulatur; ad quam veniri potest, si pequae debita Dominus appellat, sicut in Evangelio suo dicit: Dimisi tibi omne debitum quia rogasti me. Quam nenemur, quod peccatores sumus, qui pro peccatis rogare conpellimur r, ut, dumindulgentiade de opetitur, conscientiae suae animus recordetur! ne quis sibi quasi at et se extollendo plus pereat, instruitur et docetur peccare se quotidie, dum quotidie pro peccatis jubetur orare. Sic deniquedixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est.
Abbreviated transcription (Latin):
s solutus ac liber. facultates suas ad dm̃
ante p̃missas ipse quoq comitat᷑. Ad
qͦd ut possit unusqͥsq nr̃m parare se.
sic discit orare: ⁊ de orationis lege qua¬
lis ẽẽ debeat noscere. Neq enĩ deesse co¬
tidianꝰ cibus podest iusto: cũ scriptũ sit.
Non occidet dñs fame animã iustam.
Et iderũ. Iumor fui ⁊ senur: ⁊ñ uidi
iustũ derelictũ: neq sem̃ eiꝰ querens pa
nem. Idem dñs ꝓmitait ⁊ dicit. Nolice
cogitare dicentes. qͥd edemus. aut quid
bibemꝰ: aut quo uestiemur. Hȩc enim
Nam cũ dei sint om̃ia÷ habenti dm̃
nichil deerit: si deo ipse ñ desit. Sic
damel in leonũ lacu iussu regis melu¬
so. prandiũ diuinitꝰ ꝓcuratur: ⁊ inter
feras esurientes ⁊ parcentes homo dei
pascitur. Sic alitur ⁊ helias in fuga ⁊
in solitudine coruis ministrantibus:
⁊ uolucrib cibũ sibi apportantib in
ꝑsecutione nucritur. Atque humane

Expanded text:
sed solutus ac liber facultates suas ad Dominum sed solutus ac liber facultates suas ad Dominum ante praemissas ipse quoque comitatur. ad quod ut possit unusquisque nostrum parare se, sic discit orare et de orationis lege qualis esse debeat noscere. Neque enim deesse cottidianus cibus potest iusto, cum scriptumsit: non occidet Dominus fame animam iustam, et iterum: iuuenior fui et senui et non uidi iustum derelictum neque semen eius qunem . Item Dominus promittat et dicat: Nolite cogitare dicentes: Quid edemus, aut quid bibemus, aut quid vestiemur? Haec enim Nam cum Dei sint omnia, habenti Deum nihil deerit, si Deo ipse non desit. Sic Danieli, in leonum lacu jussu regis incluso, prandium divinitus procuratur, et inter feras esurientes et parcentes homo Dei pascitur . Sic alitur Helias in fuga; et in solitudine corvis ministrantibus, et 211 volucribus cibum sibi apportantibus, in persecutione nutritur . Atque, o humanae
Abbreviated transcription (Latin):
tia. quȩ mergunt hominẽ in ꝑditionẽ
⁊ in interitũ. Hadix enĩ om̃iũ maloꝵ
ẽ cupiditas. Quã quidam appetentes
naufragauer̃t a fide: ⁊ inseruert se do¬
lorib multis. Docet ñ tancũ condẽpnen¬
das. s ⁊ ꝑiculosas esse diuitias: docet illaᷤᷤ cͥe
radicẽ maloꝵ blandientiũ. cecitatẽ
m̃tis humanȩ occulta deceptione fallen¬
tium. Unde ⁊ diuitẽ stuldũ scłares copi¬
as cogitantẽ. ⁊ se exuberantiũ fructuũ
largitate iactantẽ: redarguit deus diceis.
Stulte hac noct̾e expostulat᷑ anima tua:
quȩ gͦ parasti cuiꝰ erunt: Letabatur
stultus in fructib ipsa nocte moriturꝰ:
⁊ cui uita iam deerat: uictus abundan¬
tiam cogitabat. Contra autẽ dñs ꝑfectũ
⁊ consũmatũ docet fieri: qͥ om̃ib suis
uenditis. ⁊ in usũ pauꝑum distribu¬
tis. thesaurũ sͥ condit in celo. Eum di¬
imitari. qui expeditus ⁊ succinctus. nul¬
lis laqueis rei familiaris inuoluitur :

Expanded text:
 mergunt hominem in perditionem et in interitum. radix enim omnium malorum est cupiditas quam quidam adpetentes naufragauerunt a fide et inseruerunt se doloribus multis. Docet non tantum contemnendas sed et periculosas esse diuitias, illic esse radicem malorum blandientium, caecitatem mentis humanae occulta deceptione fallentium. unde et diuitem stultum saeculares copias cogitantem et se exuberantium fructuum largitate iactantem redarguit Deus dicens: stulte, hac nocte expostulatur anima tua. quae ergo parasti cuius erunt? laetabatur stultus in fructibus nocte moriturus et cui uita iam deerat uictus abundantiam cogitabat. contra autem Dominus perfectum et consummatum docet fieri qui omnibus suis uenditis adque in usum pauperum distributis thesaurum sibi condat in caelo. eum diimitari qui expeditus et succinctus nullis laqueis rei familiaris inuoluitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mũ tuũ: tanqͣm de ipsũ. In his duobus
p̃ceptis: tota lex pendet ⁊ ꝓpħȩ. E iterũ.
Quecũq uolueritis ut faciant uobis
homines bona: ita ⁊ uos facite illis.
Hec est enĩ lex ⁊ ꝓpħȩ. Nec uerbis tan¬
tũ sed ⁊ fact᷑is dñs orare nos docuit : ipse
orans frequent̃ ⁊ dep̃cans. ⁊ qͥd nos face¬
re oporteret. exempli sui contestatione
demonstrans: sicut scriptũ est. Ipse aut̃
finͣt secedens in solitudinẽ: ⁊ orans. Et
it̾um. Exiuit in monte orare: ⁊ fuit
ꝑ noct᷑ans in oratione di. Qd si ille ora¬
bat qui sine peccato erat: qͣntomagis
peccatores oportet orare: Et si ille ꝑ do¬
tam noctꝰem iugit̃ uigilans. continins
p̃cibus orabat: qͣnto nos magis in fre¬
quentanda oratione debemꝰ nocte uigi¬
lare:Orabat aut̃ dñs ⁊ rogabat ñ ꝓ
se. qͥd enĩ ꝓ se innocens p̃caretur ⁊ sed
pro delictis nr̃is: sicut ⁊ ipse declarat
cũ dicit ad petrũ. Ecce sathanas postu¬
lauit ut uos uexaret qͦmͦ triticũ in¬

Expanded text:
mum tuum tamquam te. in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. et iterum: quaecumque uolueritis ut faciant uobis homines bona, ita et nos facite illis. haec est enim lex et prophetae. Nec uerbis tantum sed et factis Deus orare nos docuit ipse orans frequenter et deprecans et quid nos facere oporteret exempli sui contestatione demonstrans, sicut scriptum est: ipse autem fuit secedens in solitudines et adorans, et iterum: exiuit in montem orare et fuit pernoctans in orationem Dei. quodsi ille orabat qui sine peccato erat, quanto magis peccatores oportet orare, et si ille per totam noctem iugiter uigilans continuis precibus orabat, quanto nos magis in frequentanda oratione debemus nocte uigilare! Orabat autem Dominus et rogabat non pro se — quid enim pro se innocens precaretur? — sed pro delictis nostris, sicut et ipse declarat cum dicit ad Petrum: ecce satanas postulabat ut uos uexaret quomodo triticu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pompas fide gr̃e spũalis abiecimus.
cibum nob̃ tantũ petamꝰ ⁊ uictum: q̃n
instruat dñs ⁊ dicat. Qui ñ renuntiat
om̃ib quȩ sc̃ eius: ñ potest m̃s discipłs
magistri sui uocẽ renuntians om̃ibus.
diurnũ debet cibũ petere. nec in longũ
desideria petitionis extendere: ipso ite¬
rum dño p̃scribende ⁊ dicente. Nolite
in crastinũ cogitare: crastinus enĩ dies
ipse cogitabit sibi: sufficit diei malitia
sua. Merito gͦ xp̃i discipłs uictũ sibi
in diem postulat. qͥ de crastino cogita¬
re ꝓhibetur: qͥa ⁊ contrariũ sͥ fit ⁊ re¬
pugnans. ut queramꝰ in scło diu uiue¬
re: qui pecimꝰ regnũ di uelocit adue¬
nire. Sic ⁊ beatus apostolus monet:
formans ⁊ corroborans spei nr̃e ac fidi
firmitatẽ. Nichil inqͥt intulimus in
hunc mundũ: uerũ neqauferre possu¬
mus. Habendes itaq exhibitionẽ coti¬

Expanded text:
et pompas fide gratiae spiritualis abjecimus, et pompas fide gratiae spiritualis abjecimus, cibum nobis tantum petamus et victum, cum instruat Dominus et dicat: Qui non renuntiaverit omnibus quae sunt eius, non potest meus discipulus magistri sui uocem renuntians omnibus, diurnum debet cibum petere nec in longum desideria petitionis extendere ipso iterum Domino praescribente et dicente: nolite in crastinum cogitare: crastinus enim dies ipse cogitabit sibi. sufficit diei malitia sua. merito ergo Christi discipulus uictum sibi in diem postulat qui de crastino cogitare prohibetur, quia et contrarium sibi fit et repugnans, ut quaeramus in saeculo diu uiuere qui petimus regnum Dei uelociter aduenire. sic et beatus apostolus monet formans et corroborans spei nostrae ac fidei firmitatem. nihil, inquit, intulimus in hunc mundum, uerum nec auferre possumus. habentes itaque exhibitionem et
Abbreviated transcription (Latin):
ad cibũ salutis accipimꝰ. ⁊ int̾cidente ali¬
quo grauiore delicto. dũ abstenti ⁊ ñ
cõmunicantes a cȩlesti pane ꝓhibemur.
a xp̃i corpore separemur: ipso p̃dicante
⁊ dicente. Ego sũ panis uitȩ qui de cęlo
descendi: siquis ederit de meo pane:
uiuet in ȩc̃nũ. Panis autẽ quẽ ego dede¬
dicit in ȩternũ uiuere. siquis ederit de
eiꝰ pane sic̃ manifestũ est eos uiuere qͥ
corpꝰ attingunt. ⁊ eucharistiã iure cõ¬
municationis accipiunt: ita contra ti¬
mendũ est ⁊ orandũ: ne dũ qͥs abstentꝰ
separatur a xp̃i corpore. remaneat alienꝰ¬
a salute: cõminante ipso ⁊ dicente.Nisi
ederitis carnẽ filii hominis. ⁊ biberitiᷤ¬
ciꝰ sanguinẽ: ñ habebitis uitã in uob̃.
Et ideo panẽ nr̃m id est xp̃m. dari no¬
bis cotidie petimꝰ ⁊ ut qͥ in xp̃o manemꝰ
⁊ uiuimꝰ. a scĩficatione eiꝰ ⁊ corpore ñ
recedamus. Podest uͦ ⁊ sic intelligi ÷ ut
qui scło renuntiauimꝰ.⁊ diuitias eius

Expanded text:
ad cibum salutis accipimus, intercedente aliquo graviore delicto, dum abstenti et non communicantes, et a coelesti pane jejuni ab ejus corpore separemur, ipso praedicante, et dicente: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi; qui ederit de meo pane vivet in aeternum; panis autem, quem ego dededicit in aeternum uiuere si qui ederit de eius pane, ut manifestum est eos uiuere qui corpus eius adtingunt et eucharistiam iure communicationis accipiunt, ita contra timendum est et orandum, ne dum quis abstentus separatur a Christi corpore remaneat a salute comminante ipso et dicente: nisi ederitis carnem filii hominis et biberitis sanguinem eius, non habebitis uitam in uobis. et ideo panem nostrum id est Christum dari nobis cottidie petimus, ut qui in Christo manemus et uiuimus a sanctificatione eirecedamus. Potest vero et sic intelligi, ut qui saeculo renuntiamus et divitias ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suit. cũ innocens nemo sit: s peccata
confessus. humilit̃ orauit ⁊ ⁊ exaudiuit
orantem. qui humilib semꝑ ignoscit.
Quȩ dñs in eugl̃io suo poiit ⁊ dicit.
Homines duo ascender̃t in demplum
adorare: unꝰ phariscus.⁊ alt̃ publicanꝰ.
Phariseus autem cũ stetisset: talia apud
se p̃cabatur dicens. Ds̃ grãs tibi ago. qͥa
non sũ sicut ceteri homines. iniusti. rap¬
tores. adult̃i: quomͦ ⁊ publicanus iste.
Ieiuno bis in sabbato: decimas do om̃iũ
quecũq possideo. Publicanꝰ aut̃ de lon¬
ginquo stabat : ⁊ neq oculos uolebat ad
celũ leuare: s ꝑcudiebat pectus suũ diceis.

Expanded text:
suit, cum innocens nemo sit, sed peccata suit, cum innocens nemo sit, sed peccata confessus humiliter oravit, et exaudivit orantem qui humilibus ignoscit. Quae Dominus in Evangelio suo ponit et dicit: Homines duo ascenderunt in templum orare, unus pharisaeus et unus publicanus. Pharisaeus cum stetisset, talia apud se precabatur: Deus, gratias tibi ago quia non sum sicut ceteri homines iniusti, raptores, adulteri, quomodo et publicanus iste. ieiuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possideo. publicanus autem de longinquo stabat et neque oculos suos leuabat ad caelum sed percutiebat pectus suum d
Abbreviated transcription (Latin):
deste intra ipsas pect᷑oris latebras
prȩcabatur. Loquebatur p̃ce occulta:
s manifesta fide. Loquebat᷑ non uoce
sed corde. quia sic dm̃ sciebat audire:
⁊ impetrauit efficacit̃ quod peciit. qͥa
fidelit̃ postulauit. Declarat sc̃ptura
diuina quȩ dicit. Loquebatur in cor¬
de suo.⁊ labia ciꝰ mouebant᷑. ⁊ uox eius
ñ audiebatur: ⁊ exaudiuit eam dñs.¬
Item legimꝰ in psalmis. dicite in cordi¬
bus ⁊ in stratis ur̃is: ⁊ tͣnspungimini.
Piheremiam qͦq hȩc eadem sp̃s sc̃s sug¬
gerit ⁊ docet dicens. In sensu autem tͥ
lectissimi nec illud ignoret: quẽadmo¬
dum in templo cũ phariseo publicanꝰ
orauerit. Non alleuatis in cȩlũ impu¬
dender oculis. nec manib insolenter
erectis : sed pectus suũ pulsans. ⁊ pecca¬
ta intus inclusa condestans. diumnȩ mĩe
implorabat auxiliũ. E cũ sibi pharise¬
gis meruit. qui sic rogauit. qui spem
salutis ñ in fiducia innocendie suȩ po¬

Expanded text:
deste intra ipsas pectoris latebras deste intra ipsas pectoris latebras precabatur. loquebatur prece occulta sed manifesta fide, loquebatur non uoce sed corde, quia sic Dominum sciebat audire, et. inpetrauit efficaciter quod petit, quia fideliter postulauit. declarat scriptura diuina quae dicit: loquebatur in corde suo et labia eius mouebantur et uox eius non audiebatur, et exaudiuit eam DItem legimus in Psalmis: Dicite in cordibus et in stratis vestris, et transpungimini . Per Hieremiam quoque haec eadem Spiritus sanctus suggerit et docet dicens: In sensu autem tiblectissimi, nec illud ignoret quemadmodum in templo cum Pharisaeo Publicanus oraverit, non allevatis in coelum impudenter oculis, nec manibus insolenter erectis, sed pectus suum pulsans, et peccata intus inclusa contestans, divinae misericordiae implorabat auxilium. Et cum sibi Pharisaegis meruit qui sic rogavit, qui spem salutis non in fiducia innocentiae suae po
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ds approximans: ⁊ ñ ds̃ de longinqͦ.
Si absconditus fuerit homo in abscondi¬
tis ⁊ gͦ ego ñ uidebo cũ: Nonne celum
⁊ terram ego impleo:ᷤ Ꝙ iterũ. In om̃i
loco ocłi dñi speculant᷑ bonos ⁊ malos.
Et qͣndo in unũ cũ frĩb conuenimus.
⁊ sacrificia diuina cũ dei sac̾dote celebra¬
mus.uerecundiȩ ⁊ disciplinȩ memores
eẽ debemꝰ:ñ passim uentilare p̃ces nr̃as
inconditis uocib. nec petitionẽ cõmen¬
dandam modeste dño. tumultuosa lo¬
quacitate iactare: quia ds̃ ñ uocis sed
cordis audicor est. Nec ammonendus
est clamoribus. qui cogitationes homi¬
num uidet: ꝓbante dño ⁊ dicente.
Quid cogitatis nequã in cordib ur̃is:
Et alio loco. Et scient om̃s eccl̃iȩ quia
ego sum scrutator renis ⁊ cordis. Quod
anna in pͥmo regnoꝵ libro ȩccłiȩ typũ
portans custodit ⁊ seruat: quȩ dñm
ñ clamosa petitione. sed dacite ⁊ mo¬

Expanded text:
ego Deus adproximans et non Deus de longinquo. ego Deus adproximans et non Deus de longinquo. si absconditus fuerit homo in absconditis, ego ergo non uidebo eum? nonne caelum et terram ego inpleo? et iterum: in omni loco oculi Deiet quando in unum cum fratribus conuenimus et sacrificia diuina cum Dei sacerdote celebramus, uerecundiae et disciplinae memores esse debemus, non passim uentilare preces nostras inconditis uocibus nec petitionem commendandam modeste Deo tumultuosa loquacitate iactare quia Deus non uocis sed cordis auditor est, nec admonendus est clamoribus qui cogitationes uidet probante Domino et dicente: quid cogitatis nequam in cordi bus uestris ? et alio loco: et scient omnes ecclesiae quia ego sum scrutator renis et cordis. Quod Anna in primo Regnorum libro ecclesiae typum portans custodit et seruat, quae Deum non clamosa petitione sed tacite et mo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsũ habeamꝰ apud patrem aduoca¬
tum ꝓ peccatis nr̃is ⁊ qͣndo peccatores
ꝓ delictis nr̃is petimꝰ. aduocati nr̃i u̾ba
promamꝰ. Nam cũ dicat quia qͦdcũq
pecierimus a patre in nomine eius
dabit nobis : qͣnto efficacius impetra¬
bimus qͦd petimꝰ in xp̃i nomine. si peta¬
mus ipsius oradione: Sit aut̃ orantib
sermo ⁊ p̃catio.disciplina quietem
continens ⁊ pudorem. Cogidemꝰ nos sub
conspectu dĩ stare. Placendũ est diuinis
oculis: ⁊ habitu corporis ⁊ modo uocis.
Nam ut impudentis ẽ clamorib strẽ¬
pere: ita contra congruit uerecundo. mo¬
destis p̃cib orare. Deniq magisterio suo
dñs secreto orare nos p̃cepit. in abditis
⁊ semodis locis. in cubiculis ipsis ÷ quod
magis conuenit fidei. ut sciamꝰ dñm dm̃¬
ubiq ẽẽ presentẽ. audire om̃s ⁊ uidere.
⁊ maiestatis suȩ plenitudine. in abdita
quoq ⁊ occulta penetrare. sicut scriptũ ẽ.

Expanded text:
cum ipsum habeamus aput patrem aduocacum ipsum habeamus aput patrem aduocatum pro peccatis nostris, quando peccatores pro delictis nostris petimus, aduocati nostri uerba promamus. nam cum dicat: quia quodcumque petierimus a patre in nomine eius dabit nobis, quanto efficacius impetramus quod petimus Christi nomine, si petamus ipsius oratione ? Sit autem orantibus sermo et precatio cum disciplina quietem continens et pudorem. cogitemus nos sub conspectu Dei stare. placendum est diuinis oculis et habitu corporis et modo uocis. nam ut inpudentis est clamoribus strepere, ita contra congruit uerecundo modestis precibus orare. denique magisterio suo Dominus secrete orare nos praecepit, in abditis et semotis locis, in cubiculis ipsis, quod magis conuenit fidei, ut sciamus Deum ubique esse praesentem, audire omnes et uidere et maiestatis suae plenitudine in abdita quoque et occulta penetrare, sicut scriptum est: