comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinculo copulati. gens ñ amabilis.
quȩ amore dĩ udigna es: siue gens
in erudita: de qua đr in deuterono¬
mio: popłs stultus & ñ sapiens. Et
in hieremia: sine causa ꝑcussi filios
ur̃os: disciplinã non recepistis. Anceqͦ
fiat quod ꝓpħatũ est: antequã p̃cep¬
tũ sequatur effectus. qđ ita facile
ueniat. quasi puluis ꝑtransiens. ante.¬
qua suꝑ uos furor dñi cõpleat᷑. Simui¬
q cerne dĩ clementiã. Suffecerat pru¬
dentib maloꝵ uenientiũ impetum
descripsisse: uerũ quia ñ uult infer¬
re supplicia: s tantũ terrere passu¬
ros: ipse ad pę̧nitentiã ꝓuocat: ne fa¬
ciat qđ promiserat. Generalit̃ autẽ
tota multitudo credentrũ: & eoꝵ qui
dĩ popłs nuncupatur in eccłiã congre¬
disciplinã: nec habere scientiã man¬
datoꝵ eius. s diuitiis & corporis sani¬
tate. & pulchritudine huius secuili.
carnisq uoluptatibus delectaris. que
transit quasi flos: qui in una marces¬

Expanded text:
vinculo copulati: gens non amabilis, vinculo copulati: gens non amabilis, quae amore Dei indigna es: sive gens inerudita, de qua dicitur in Deuteronomio: Populus stultus, et non sapiens . Et in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis , antequam fiat quod prophetatum est, antequam praeceptum sequatur effectus quod ita facile veniet quasi pulvis pertransiens, antequam super vos furor Domini compleatur. Simulque cerne Dei clementiam: suffecerat prudentibus malorum venientium impetum descripsisse; verum quia non vult inferre supplicia, sed tantum terrere passuros, ipse ad poenitentiam provocat, ne faciat quod minatus est. Generaliter autem tota multitudo credentium, et eorum qui Dei populus nuncupatur, in Ecclesiam congredisciplinam, nec habere scientiam mandatorum ejus; sed divitiis et corporis sanitate et pulchritudine hujus saeculi, carnis quoque voluptatibus delectaris, quae transit quasi flos qui in una marces
Abbreviated transcription (Latin):
elaretur eã: & in similitudinẽ mari¬
ti. peccatũ ulcisceret᷑. Uxorẽ quis non
amet: nec de adulterio eius irascitur.
Et hoc faciet dñs cũ festinatione. et¬
cunctis habitantib t̾ram. his qui se
penitus trȩ dederunt. & ñ fuerunt
aduenȩ. & peregrini sicut iustus qui
loquitur: aduena sũ ego in t̾ra & pere¬
grinus. sicut om̃s patres in ei. Et rursĩ
alibi nolens dutiꝰ in tabernaculo car¬
nis habitare: lacrimabili uoce testat᷑
dicens. heu mͥ quia peregrinatio mea
prolongata ẽ. Et enĩ qui sumus in ta¬
bernaculo corporis huiꝰ ingemiscimꝰ
conquirentes: miser ego homo.quis
Conuenite. congregamini gens non
Samnabilis priusquã pariat iussio quasi
Spuluerẽ transeuntẽ diem: antequã
gamini: & colligamini gens ineru¬
dita antequã sitis sicut flos ptransi
que in die uentura sunt dñi. scđm
duplicẽ captiuitatis expositionem
ginta scriptũ ẽ colligamini: id est
estote uobis iuxta apłm caritatis

Expanded text:
zelaretur eam: et in similitudinem marizelaretur eam: et in similitudinem mariti, peccatum ulcisceretur uxoris, qui, si non amaret, nec de adulterio ejus irasceretur. Et hoc faciet Dominus cum festinatione cunctis habitantibus terram, his qui se penitus terrae dederunt, et non fuerunt advenae et peregrini, sicut justus qui loquitur: Advena sum ego in terra, et peregrinus sicut omnes patres mei . Et rursum alibi nolens diutius in tabernaculo carnis habitare, lacrymabili voce testatur, dicens: Heu mihi, quia peregrinatio mea prolongata est . Etenim qui sumus in tabernaculo corporis hujus, ingemiscimus conquerentes: Miser ego homo, quis Conuenite, congregamini, gens non amabilis, priusquam pariat iussio quasi puluerem transeuntem diem, antequam gamini et colligamini, gens inerudita: antequam sitis sicut flos pertransiequae in die ventura sunt Domini secundum duplicem captivitatis expositionem, LXX scriptum est, colligamini, id est, estote vobis juxta Apostolum charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
si dñs. non ꝑmanebit sp̃s nis in ho¬
minib istis: quia caro sunt. Et apłs
de utroq caro. & sanguis regnũ dei
possidere non poter̃: neq corruptio
in corruptionẽ dĩ hereditabit. In die¬
ergo consũmationis. uł generalis.
uł specialis. omnis sanguis qui effu¬
sus ẽ clamabit ad dñm. & apparebit
in medio: & oꝑa sanguinis atq t̾re¬
na: quasi puluis iacebunt & stertora.
& argentũ. & aurũ diuitis: de die
irȩ ñ poterunt liberare: audiente
eo qui moritur: stulte hac nocte tol¬
letur anima tua ate.quȩ aut̃ p̃para¬
sti cuiꝰ erunt: Non congregemꝰ au¬
tes liberare a morte. redẽptio autem
uri animȩ ꝓpriȩ diuitie: s qd eo
tempore liberare ñ possint: qđ di
uitias necessitate dimittunt. Om̃is
enĩ t̾ra. & uniuersa quȩ t̾rena st̃:
zelo dñi deuorabunt᷑. Et qđ ait re¬
lo. intellige adhuc amantẽ dm̃n. Hisi
enĩ amaret humanã animã: nũq̃

Expanded text:
si Dominus: Non permanebit spiritus meus in hosi Dominus: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt . Et Apostolus, de utroque: Caro et sanguis regnum Dei possidere non poterunt: neque corruptio incorruptionem Dergo consummationis, vel generalis, vel specialis, omnis sanguis qui effusus est, clamabit ad Dominum, et apparebit in medio, et opera sanguinis atque terrena sicut pulvis jacebunt et stercora, et argentum et aurum divites de die irae non poterunt liberare, audiente eo, qui moritur: Stulte, hac nocte tolletur anima tua a te; quae autem parasti, cujus erunt ? Non quod negemus autes liberare de morte: Redemptio enim viri animae, propriae divitiae ; sed quod eo tempore liberare non possint, quando divitias necessitate dimittunt. Omnis enim terra et universa quae terrena sunt, zelo Domini devorabuntur. Et quod ait, zelo, intellige adhuc amantem Dominum. Nisi enim amaret humanam animam, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
tus: dño peccauit. S qđ sequit᷑. & ef¬
fundet᷑ sanguis eorũ sicut humus:
& corpora eorũ sicut stercora boum:
uidet᷑ absurdũ: ut in resurrectione
mortuoꝵ. & consũmatione mundi
atq iudicio dicamꝰ effundi sangui¬
nẽ: & corpora iacere quasi stercora.
animã hominis. qui effuderit san¬
guinẽ hominis: ꝓ sangiine eiꝰ effun¬
detur sanguis ipsius: & in resurrec¬
tione credere ridiculũ ẽ: & in uita
hac stare ñ potest. Quanti enĩ effu¬
derant sanguinẽ: & sanguis eorum
effusus non e: Et alii occiderunt ho¬
minẽ ueneno: uł suspendio: & tam̃
cũ homo mortuus sit ñ ẽ sanguis
cidit sanguinẽ non effuderit. San¬
id ẽ uitale qđ uegetatur. & sustentat᷑.
& uiuit: debet intelligi. Qđ qͥ effude¬
rit siue ꝑ scandalũ. siue ꝑ ꝑuersitatẽ
doctrinȩ. in die iudicii effundet᷑ ab
getur amitere. Iuxta huiꝰcemodi san¬
guinẽ. & caro intelligit᷑: de qua & isa¬
ias ait: omnis caro fęnũ. Et in gene¬

Expanded text:
Domino peccavit. Sed quod sequitur: Et effundetur sanguis eorum sicut humus, et corpora eorum sicut stercora boum, videtur absurdum, ut in resurrectione mortuorum, et in consummatione mundi atque judicio, dicamus effundi sanguinem et corpora jacere quasi stercora. animam hominis, qui effuderit sanguinem hominis: pro sanguine ejus effundetur sanguis illius , et in resurrectione credere ridiculum est, et in vita haec stare non potest. Quanti enim effuderunt sanguinem, et sanguis eorum effusus non est? et alii occiderunt hominem veneno, vel suspendio, et tamen cum homo mortuus sit, non est sanguis cidit, sanguinem non effuderit? Sanid est, vitale, quo vegetatur, et sustentatur, et vivit, debet intelligi: quod qui effuderit, sive per scandalum, sive perversitate doctrinae, in die judicii effundetur abgetur amittere. Juxta hujuscemodi sanguinem, et caro intelligitur, de qua et Isaias ait: Omnis caro, fenum . Et in Gene
Abbreviated transcription (Latin):
aduersarios suos: & habitabunt in
tabernaculis eoꝵ. Quod aut̃ legitur
in septuaginta. a facie filioꝵ iuda obȩ¬
io p̃notauimus: nec in hebreo. nec
apud ullum fertur interpretũ: et
contextũ capituli sensũq conturbat:
non quod difficile fuerit quomͦcũq
& hoc posito sententiã texere: s semel
decreuimus ueritatẽ int̃pretationis.
& lectoris magis eruditi quã uulgi
Siudiciũ sequi. Audiui obꝑbriũ mo¬
ab. & blasphemias filioꝵ ammon. quȩ
Sexprobrauerunt popło meo: & mag

Expanded text:
adversarios suos, et habitabunt 702 in adversarios suos, et habitabunt 702 in tabernaculis eorum. Quod autem legitur in LXX, A facie filiorum Juda, obelo praenotavimus, nec in Hebraeo enim, nec apud ullum fertur interpretum, et contextum capituli sensumque conturbat: non quod difficile fuerit quomodocumque et hoc posito sententiam texere; sed semel decrevimus veritatem interpretationis, et lectoris magis eruditi, quam vulgi judicium sequi. Audivi opprobrium Moab, et blasphemias filiorum Ammon, quae exprobraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
motu: & t̾ra allophiloꝵ. Alieni enim
a deo in funiculo maris: & in crete
regione uersant᷑. Fit itaq ad eos ser¬
mo dei uel in consũmatione & in fi¬
ne mundi: uł cotidie ꝑ ecclesiasticos
uiros. & qui possunt cũ apło dicere:
an experimentũ queritis eius . qui
in me loquitur xp̃s. Ut eiciantur
de creta: & perdant᷑ de pristinis ha¬
bitationibus: & illa regio quȩ priꝰ
gregẽ ꝑditum detinebat. incipiat
fessio. habitet in funiculis maris.
Cũq iam cȩperit ẽẽ mundus ad
uesperã : & de multis uocatis pauci
electi qui nunc reliqui uocant᷑ de
domo iuda pauerint eos qui pri-¬
mũ in mari. & in creta mendatio
pascebant᷑: declinabunt in domib:
ascalonis: id ẽ ubi prius ignis dia-¬
boli. & intfectoꝵ manebat cruor:
Ascalon enĩ interp̃tatur ignis homi¬
cida. Et hoc fiet. quia uastabit dñs
popłm suũ: & hi qui ante facile capi¬
ebant᷑ sophismatib hereticoꝵ: quasi
de captiuitate uenientes uicerint

Expanded text:
motu, et terra Allophylorum: alieni enim motu, et terra Allophylorum: alieni enim a Deo, in funiculo maris et in Cretae regione versantur. Fit itaque ad eos sermo Dei, vel in consummatione et fine mundi, vel quotidie per ecclesiasticos viros, et qui possunt cum apostolo dicere: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? ut ejiciantur de Creta, et perdantur de pristinis habitationibus suis, et illa regio quae prius gregem perditum continebat, incipiat fessio, habitet in funiculis maris. Cumque jam coeperit esse mundus ad vesperam, et de multis vocatis pauci electi, et qui nunc reliqui vocantur de domo Juda, paverint eos qui primum in mari, et in Creta, et in mendacio pascebantur: declinabunt in domibus Ascalonis, id est ubi prius ignis diaboli et interfectorum manabat cruor: Ascalon enim interpretatur ignis homicida. Et hoc fiet quia visitabit Dominus populum suum, et hi qui ante facile capiebantur sophismatibus haereticorum, quasi de captivitate venientes, vincent
Abbreviated transcription (Latin):
& aquila. & quinta ȩditio int̾pretati
omnia cũ interp̃tatione nr̃a facrunt.
translationi congruer̃: scribitur in
septuaginta. & erit creta pascua gre
gis. Igitur spiritalib spiritalia cõpa-¬
rantes: & uulgate ȩditionis cȩptã te-¬
nentes semitã: queramꝰ sicubi alibi
in scripturis sc̃ĩs nomen cretȩ legerimꝰ.
Et ni fallor illud in ꝓmptũ ẽ. cretenses
semꝑ mendaces: malȩ bestiȩ uentris
pigri. testimoniũ hoc uerũ est: qui
fluctuant & circũferunt᷑ om̃i uento
doctrine in deceptione hominũ: in
uersutia erroris. Isti cũ debuerint in
t̾ra confessionis. hoc ẽ in t̾ra habitare
iudeȩ: uoluerunt magis aduene eẽ
cretensium : qui diuersis maris fluc¬
tibus hinc inde tundunt᷑. & sonant
aere choris anthio: & sunt iuxta
apłm quasi eymbalũ tinniens. Et qr
aduenȩ sunt cretensiũ: ideo sermo
dĩ. hoc ẽ cõminatio fit ad illos: & dicit᷑
t̾ra chanaan semꝑ in fluctu: sẽꝑ in

Expanded text:
et Aquila, et quinta editio interpretati et Aquila, et quinta editio interpretati omnia cum interpretatione nostra faciunt. translationi congruerunt, scribitur in LXX: Et erit Creta pascua gre. Igitur spiritualibus spiritualia comparantes, et Vulgatae editionis coeptam semel tenentes semitam, quaerimus an alibi in Scripturis sanctis nomen Cretae legerimus. Et, ni fallor, illud in promptu est: Cretenses semper mendaces: malae bestiae, ventres pigri: testimonium hoc verum est . Qui fluctuant et circumferuntur omni vento doctrinae in deceptione hominum, in versutia erroris: isti cum debuerint in terra confessionis, hoc est, in terra habitare Judaeae, voluerunt magis advenae esse Cretensium, qui diversis maris fluctibus hinc inde tunduntur, et sonant aere Corybantio, et sunt, juxta Apostolum, quasi cymbalum tinniens . Et quia advenae sunt Cretensium, ideo sermo Dei, hoc est, comminatio fit ad illos: et dicuntur terra Chanaan semper in fluctu, semper in
Abbreviated transcription (Latin):
sione rude:tut om̃s tuȩ urbes munitis¬
sime: in ouilia sint pastoꝵ. Et postquã
dñs uisitauerit popłm suũ. & fecerit
eos regredi sub zorobabel. & iħu. & ȩdi¬
ficauerint templũ: & exstruxerint
ierłm: tu ita eris inculta: & sic ueprib.
urticisq operieris: ut pastores de reli-¬
quiis iudeoꝵ. in ascalone post meridiẽ
requiescant: & in urbe quondã nobili.
greges suos faciant accubare. Et hoc fi¬
et. quia dñs uisitabit plebem suã: et
auertet captiuitatẽ eius. Quod factum
ne sit: ds uiderit. Neq enĩ nunc ꝓposi
tum nobis ẽ historiȩ texere ueritatem:
s: ea intimare nr̃is: quȩ accepimus ab
hebreis. Iuxta spiritalẽ autẽ sensũ. & in
telligentia ẽ: maxime quia & int̾pre¬
tatione discordant. Ubi enĩ nos trans¬
tulimus gens ꝑditoꝵ: illi dixerunt
aduene cretensium. Et quiꝰ hebraice
nã: & ꝓ chorechi qđ dicitur perditoꝵ:
nom̃ cretȩ insulȩ putauerunt. Deniq

Expanded text:
sione Judaeae, ut omnes tuae urbes munitissione Judaeae, ut omnes tuae urbes munitissimae in ovilia sint pastorum. Et postquam Dominus visitaverit populum suum, et fecerit eos regredi sub Zorobabel et Jesu, et aedificaverint templum, et exstruxerint Jerusalem, tu ita inculta eris, et sic vepribus urticisque operieris, ut pastores de reliquiis Judaeorum in Ascalone post meridiem requiescant, et in urbe quondam nobili greges suos faciant accubare, et hoc fiet, quia Dominus visitabit plebem suam, et avertet captivitatem ejus, quod factum nec ne sit, Deus viderit. Neque enim nunc nobis propositum est historiae texere veritatem; sed ea intimare nostris, quae accepimus ab Hebraeis. Juxta spiritualem autem sensum et telligentia est, maxime quia et in interpretatione discordant. Ubi enim nos transtulimus, gens perditorum, illi dixerunt, advenae Cretensium: et quod Hebraice nam: et pro CHORETHIM, quod dicitur, perditorum, nomen Cretae insulae putaverunt. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
niculus eius his qui remanserunt de
domo iuda: ibi pascent᷑ in domibus
ascalonis. ad uesꝑam requiescent: qr
uisitabit eos dñs deus eoꝵ & auertet
tatis funiculũ maris acole cretarũ.
Uerbũ dñi suꝑ uos chanaan terra
allophiloꝵ: & ꝑdam uos de habitatio¬
ne: & erit creta pascua pastoꝵ. & oliuȩ
peccoꝵ: & erit funiculus maris his qͥ
reliqui sunt de domo uida: suꝑ ipsos
pascentur in domibꝰ ascalonis post
meridiem. Diuertent a facie filiorũ
iuda: quia uisitabit eos dñs ds̃ eorũ:
& auertet captiuitatẽ eoꝵ. Quantũ
ad historiã ñ est difficile int̃pretari.¬
cabitur. Quatuor magnis palestinȩ
urbibus nominatis: nc̃ ad ipsam ge¬
neraliter ꝓuinciã sermonẽ dĩ fieri.
qđ & ipsi qui ruxta mare habitent
pereant: atq: tollantur. Quod autẽ
t̾ra palestinoꝵ t̾ra sit chanaan: nul¬
ui dubiũ est. Et dispdam te inqͥt ita.
ut nullus sit habitator: & in tantam
uenies uastitatem. quȩ letabaris in euer¬

Expanded text:
niculus eius qui remanserit de niculus eius qui remanserit de domo Iuda ibi pascentur in domibus Ascalonis ad vesperam requiescent quia visitabit eos Dominus Deus eorum et avertet tatis funiculum maris, advenae Cretensium: verbum Domini super vos, Chanaan, terra Allophylorum, et perdam vos de habitatione. Et erit Creta pascua gregum, et ovile pecorum, et erit funiculus 700 maris his, qui reliqui sunt de domo Juda: super ipsos pascentur in domibus Ascalonis: post meridiem divertent ÷ a facie filiorum Juda  quia visitabit eos Dominus Deus eorum, et avertet captivitatem eorum. Quantum ad historiaabitur. Quatuor magnis Palaestinae urbibus nominatis, nunc ad ipsam generaliter provinciam patet sermonem Domini fieri, quia et ipsi qui juxta mare habitant, perient atque tollentur. Quod autem terra Palaestinorum terra sit Chanaan, nulli dubium est. Et disperdam te, inquit, ita ut nullus sit habitator: et in tantam venies vastitatem, quae laetabaris in ever
Abbreviated transcription (Latin):
redacta. gehenne ignibus usq ad pul¬
sonat ignis generationis. clara luce
uastabitur: arsit enĩ libidine. & ge¬
nerationis incendio debacata ẽ. Et qr
om̃s adulterantes quasi clibanus cor-¬
rati sunt. ñ in tenebris. non in oc¬
culto iuditio: s in meridie:hoc
ẽ quando scĩ plenã recipient da¬
ritatẽ. ꝓicient᷑ in tenebras: & scõrum
consortiũ non habebunt. S & acca¬
ron quȩ int̾pretatur sterilitas. uel
eradicatio. quia nullũ fructũ habuit.
& peruersitate doctrinȩ suȩ eradica¬
uit plurimos: ipsa quoq eradicabitur.
has aut̃ om̃s uarietates intellige in
animarũ uitiis atq peccatis: & quod
uniuscuiꝰq: opus quale sit: ignis pro
babit. Uȩ qui habitatis funiculum
maris: gens ꝑditorum. Uerbũ dñi
suꝑ uos chanaan t̾ra philistinorum.
& disꝑdam te ita. ut non sit in habi¬
tator: & erit funiculus maris requi¬
es pastoꝵ. & caulȩ peccoꝵ: & erit fu-¬

Expanded text:
redacta, gehennae ignibus usque ad pulredacta, gehennae ignibus usque ad pulsonat, ignis generationis, clara luce vastabitur: arsit enim libidine, et generationis incendio debacchata est. Et quia omnes adulterantes quasi clibanus corrati sunt. Non in tenebris, non in occulto judicio, sed in meridie, hoc est, quando sancti plenam recipient claritatem, projicientur in tenebras, et sanctorum consortium non habebunt. Sed Accaron, quae interpretatur sterilitas, vel eradicatio: quia nullos fructus habuit et perversitate doctrinae suae eradicavit plurimos, ipsa quoque eradicabitur. Has autem omnes varietates intellige in animarum vitiis atque peccatis, et quia uniuscujusque opus quale sit, abitur vae qui habitatis funiculum maris gens perditorum verbum Domini super vos Chanaan terra Philisthinorum et disperdam te ita ut non sit inhabitator et erit funiculus maris requies pastorum et caulae pecorum et erit fu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Et quia omnis qui querit. in¬
ueniet. id qđ inuenerit. aliis respon¬
deat: hoc ẽ alios doceat. Sapientia enĩ
abscondita. & thesaurus ñ cõparens.
quȩ utilitas in ambobus: Et hoc inqͥt
p̃cipio uobis. ut in die irȩ dñi ꝓtega¬
mini: uł in cõsũmatione mundi.: uł
in exitu uniꝰcuiusq de scło. Gara enĩ
& ascalon. & arotus. & accaron: diuer¬
sa supplicia sustinebunt. Gaza inter¬
pretatur fortitudo eiꝰ. Om̃s gͦ qui sibi
adplaudeͬnt in fortitudine corporis.¬
& in sapientia scłari: & dicunt cũ dia¬
bolo fortitudinẽ faciam: diripientur
in die irȩ dñi: & ad nichilũ redigent᷑.
Ascalon quoq: que dicit᷑ ponderata.
uł ignis homicida: cũ uenerit dies
irȩ dñi: sceleris sui mensurã sentiet:
& eodẽ quo oꝑata ẽ pondere deprime¬
tur. Et quia arsit ad effundendũ san-¬
guinẽ. multas scandaliz auit animas.
impletũ ẽ in ea: uirũ sanguinũ & do¬
losum abhominabitur dñs. Non di-¬
ripietur ut gaza: s in solitudinem

Expanded text:
m. Et quia omnis qui quaerit, inveniet , id quod invenerint, aliis respondeant, hoc est, alios doceant: Sapientia enim abscondita, et thesaurus non comparens, quae utilitas in ambobus ? Et hoc, inquit, praecipio vobis, ut in die irae Domini protegamini, vel in consummatione mundi, vel in exitu uniuscujusque de saeculo, Gaza enim et Ascalon, et Azotus, et Accaron diversa supplicia sustinebunt: Gaza enim interpretatur fortitudo ejus. Omnes ergo qui sibi applaudunt in fortitudine 699 corporis et potentia saeculari, et dicunt cum diabolo, fortitudine faciam, diripientur in die irae Domini, et ad nihilum redigentur. Ascalon quoque, quae dicitur ponderata, vel ignis homicida, cum venerit dies irae Domini, sceleris sui mensuram sentiet, et eodem quo operata est, pondere deprimetur. Et quia arsit ad effundendum sanguinem, et multas scandalizavit animas, et impletum est in ea: Virum sanguinum et dolosum abominabitur Dominus , non diripietur ut Gaza, sed in solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
imationẽ enĩ & festinationẽ: faci¬
c suꝑ om̃s habitantes t̾ram.Non ẽ
lfficile iuxta priorẽ sensũ hec fuisse
spessam dicere ierlm: que ꝓpt̃ cru¬
em dñi sustinuit. Recessit enĩ ab ea
lumus in tota regione & corpora
eoꝵ manserunt in sepulta: sic̃ stercora
suꝑ faciẽ t̾re. Diuites quoq eoꝵ qui ar¬
gentũ & aurũ iniquitate nimia con¬
gregarunt: liberari opib suis de die
uit omnẽ ꝓuinciã: nec grande fuit
tempus in medio. Nã post seꝑtuagin¬
ca & duos annos dnice crucis. circum¬
data ẽ ab exercitu ierłm: & consũ ma¬
tio illius facta cũ festinatione: & non
solũ illius. sed cunctis t̾re iudee habi¬
tatoribus. In consũmatione aut̃ mnun¬
di. uł uniuscuiꝰq tribulabunt᷑ om̃s
homines qui homines ꝑmanserunt.
& mnortui sunt quasi homines. & am¬
bulauer̃ ut cȩci: quia lum̃ ꝑdidere
uirtutũ. & locũ penitentie non habe¬
bunt: & hoc patient᷑. quia dño pecca¬
uerunt. Si enĩ dñs iusticia. scĩtas.

Expanded text:
festinationem faciet super omnes habitantes terram. Non est difficile juxta priorem sensum haec fuisse perpessam dicere Jerusalem, quae propter crucem Domini sustinuit: recessit enim ab ea orum sicut humus in tota regione, et corpora eorum remanserunt insepulta, sicut stercora super faciem terrae. Divites quoque eorum qui argentum et aurum iniquitate nimia congregaverunt, opibus suis de die vit omnem provinciam. Nec grande fuit tempus in medio: nam post quadraginta et duos annos Dominicae crucis, circumdata est ab exercitu Jerusalem, et consummatio illius facta est cum festinatione, et non solum illius, sed cunctis terrae Judaeae habitatoribus. In consummatione autem vel mundi vel uniuscujusque tribulabuntur omnes homines, qui homines permanserunt, et mortui sunt quasi homines. Et ambulabunt ut caeci, quia lumen perdidere virtutum, et locum poenitentiae non habebunt: et haec patientur quia Domino peccaverunt. Si
Abbreviated transcription (Latin):
i crines: & miles mercedẽ poftulat ut
illis flere plus liceat. Et dubitat aliqͥs
cũ hec uideat de die cribulationis. et
angustie: de cͤalamitatis & miseriȩ.
de die tenebrarũ & caliginis: de die
nebulȩ & turbinis: de die tube &clan¬
goris. Habent enĩ & in luctu tubas: &
ruxta ꝓpħiam uox sollempnitatis. uer¬
sa ẽ in planctũ. Ululant suꝑ ciueres

Expanded text:
si crines, et miles mercedem postulat, ut si crines, et miles mercedem postulat, ut illis flere plus liceat; et dubitat aliquis, cum haec videat, de die tribulationis et angustiae, de die calamitatis et miseriae, de die tenebrarum et caliginis, de die nebulae et turbinis, de die tubae et clangoris? Habent enim et in luctu tubas, et, juxta prophetiam, vox solemnitatis versa est in planctum. Ululant super cineres
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Sylo ubi tabernaculũ. & archa
testamenti dñi fuit: uix altaris fun¬
dam̃ta monstrant᷑. Gabaa illa ciui¬
tas saulis: usq ad fundam̃tũ diruta.
Rama. & bethoro. & reliquȩ urbes no¬
biles a solomone constructe: parui
fectionẽ seruoꝵ: & ad extremũ filii
dĩ: excepto planctu ꝓhibentur ingre¬
di ierłm. Et ut ruias eis. sue flere
liceat ciuitatis precio redimunt.
ut qui quondã emerant sanguinẽ
xp̃i: emant lacrimas suas. Et ne fle¬
tus quidẽ eis gratuitus sit: uideas
in diem quo capta ẽ a romanis & di¬
ruta ierłm: uenire popłm lugubrẽ.
confluere decrepitas mulierculas. &
senes. pannis. annisq obsitos in corpo¬
ribus. & in habitu suo irã dñi demon¬
strantes. Congregat᷑ turba miserorũ.
& patibulo dñi choruscante. ac radian¬
te crucis fulgente uexillo: plangere
ruinas templi sui popłimn miserum.
& tam̃ non ẽẽ miserabilẽ. Ad huc fle¬
tus in genis. & liuida brachia. & spar¬

Expanded text:
mus. Silo, ubi tabernaculum et arca mus. Silo, ubi tabernaculum et arca Testamenti Domini fuit, vix altaris fundamenta monstrantur. Gabaa illa civitas Saulis usque ad fundamenta diruta est . Rama et Bethoron et reliquae urbes nobiles a Salomone constructae, parvi erfectionem servorum, et ad extremum Filii Dei, excepto planctu, prohibentur ingredi Jerusalem, et ut ruinam suae eis flere liceat civitatis, pretio redimunt, ut qui quondam emerant sanguinem Christi, emant lacrymas suas: et ne fletus quidem eis gratuitus sit. Videas in die quo capta est a Romanis et diruta Jerusalem, venire populum lugubrem, confluere decrepitas mulierculas, et senes pannis annisque obsitos, in corporibus et in habitu suo iram Domini demonstrantes. Congregatur turba miserorum, et patibulo Domini coruscante, ac radianue crucis fulgente vexillo, plangere ruinas templi sui populum miserum, et tamen non esse miserabilem: adhuc fletus in genis et livida brachia, et spar
Abbreviated transcription (Latin):
guine abel iusti usq ad sanguinem
racharie. quẽ occiderunt int̾ teplũ
& altare: & ad extremnũ de dĩ filio di¬
centes: sanguis eius suꝑ nos. & suꝑ
filios nros. Exꝑti sunt diem amarã:
quia ad amaritudinẽ dnĩm ꝓuoca¬
uerunt: diem a dño conftitutã. in
qua ñ imbecilles quilibet: sed uiri¬
fortissimi deprimentur: & ueniet
suꝑ ira in finẽ. Sepe quippe & ante
iram dñi sustinuerunt: s ira illa ñ
fuerat consũmationis & finis. Quid
necesse ẽ nunc describere quantas in
utraq captiuitate sustinuerunt cala¬
mitates: & quomͦ qui lucẽ dũi respu¬
erunt. in tenebris & caligine uersati
sint: & qui noluer̃ sollemniũ audire
bellantiũ: De ciuitatibꝰ aut̃ mnuni¬
tis. & excelsis angulis iudeȩ. quod ad¬
solũ usq sint diruci: oculoꝵ magis
presert̃i qui nunc in ista sumꝰ ꝓuin¬
cia. licet uidere. licet ꝓbare quȩ scri¬
pta sunt: uix ruinarũ parua uesti¬
gia in magins quondã urbib cerni¬

Expanded text:
ine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae, quem occiderunt inter templum et altare : et ad extremum de Dei Filio, dicentes: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros, experti sunt diem amarum: quia ad amaritudinem Dominum provocaverant: diem a Domino constitutam, in qua non imbecillis quilibet, sed fortissimi viri deprimentur, et veniet super eos ira in finem. Saepe quippe et ante iram Domini sustinuerunt; sed ira illa non fuerat consummationis et finis . Quid necesse est nunc describere quantas in utraque captivitate sustinuerint calamitates, et quomodo qui lucem Domini respuerunt, in tenebris et in caligine versati sint, et qui noluerunt solemnium dierum bellantium? De civitatibus autem munitis et excelsis angulis Judaeae, qui 692 solum usque sunt diruti, puto oculorum magis praesertim qui nunc in ista sumus provincia licet videre, licet probare quae scripta sunt. Vix ruinarum parva vestigia in magnis quondam urbibus cerni
Abbreviated transcription (Latin):
a plantauerunt uineas. & ñ bibent
unũ earũ. Et mistice dicit᷑ de sodo¬
na & gomorra: quia om̃is plantatio
oꝵ perierit. Si enĩ ꝑmansissent in
to qđ ceꝑant. ut ẽẽnt quasi para di¬
sus dei: & non finissent in malo. ut
ent quasi t̾ra egypti: plantatio eoꝵ
utiq ꝑmansisset. Tale quid & illud
ieoꝵ in pruina. Quasi clementis¬
nus quippe dĩ omnẽ egyptiam
Antationem: & arbusculas que in
ypto radicatę sanguineos haben
nctus. interficit & subuertit ne
nbant quia male plantauerant.
icomedat ex eis fructũ. Prope est
les dñi magnus & uelox nimis.
ai resistere nemo potest. Prope aut̃
ongũ ẽ: uł ꝓpt̃ pene magnitudi¬
ĩ. quia patienti nũquã longũ ui¬
letur suppliciũ qđ inferendum ẽ.:
lue ꝓpe ut supra diximus cũ exi¬
rimus a scło: & uniuscuiꝰq mors
onsũmationem mundi fecerit: ñ
uelocitas aduentus etus. in eo qđ ni¬
mis additur ostendatur. Uox diei do¬
mini amara tribulabitur. ibi dies ire¬

Expanded text:
nt vineas, et non bibent vinum earum. Et mystice dicitur de Sodoma et Gomorrha, quod omnis plantatio eorum perierit. Si enim permansissent in eo quod coeperant, ut essent quasi paradisus Dei, et non finissent in malo, ut essent quasi terra Aegypti, plantatio eorum utique permansisset. Tale quid et illud, et moros eorum in pruina . Quasi clementissimus quippe Deus, omnem Aegyptiam plantationem et arbusculas, quae in Aegypto radicatae sanguineos habent 691 fructus, interfecit et subvertit, ne bibant qui male plantaverunt, et comedant ex eis fructum. Prope est dies Domini magnus et velox nimis, cui resistere nemo potest: prope autemlongum est, vel propter poenae magnitudinem, quia patienti numquam longe videtur supplicium quod inferendum est. Sive prope, ut supra diximus, cum exierimus a saeculo, et uniuscujusque mors consummationem mundi fecerit; et velocitas adventus ejus in eo quod additur, nimis, ostendatur. Vox diei Domini amara: tribulabitur ibi
Abbreviated transcription (Latin):
a recta uia dñi declinantia. Undeet
a saluatore arguunt̾ ynukereai
pharisei: quod adorent in anguls¬
patearũ. Uia enĩ recta & tendens
idparadisũ arta: & angusta ẽ quȩ
lucit ad uitã. Uia aut̃ fracta habers
ingulos. & tortuosa. lata. & spaciosa ẽ.
ue ducit ad mortem.Simulq int̃
uerba seueritatis dñi cerne clemen¬
uam: qd ꝓpterea ainara sit dies. et
dies ire. & dies tribulationis. & dies
uibe. & clangoris: & ciuitates male
munite: & ꝑuersi anguli destruan¬
uir. Et tribulaho homines. & ambu¬
labunt ut ceci. quia dño peccauer̃.
& effundetur sanguis eoꝵ sic̃ humꝰ

Expanded text:
a recta via Domini declinantia . Unde et a recta via Domini declinantia . Unde et a Salvatore arguuntur ὑποκρίται Pharisaei, quod adorent in anguliplatearum . Via enim recta et tendens ad paradisum arcta, et angusta est quae ducit ad vitam. Via autem fracta habens angulos et tortuosa, lata, et spatiosa est, quae ducit ad mortem . Simulque inter verba severitatis Domini cerne clementiam, quod propterea amara sit dies, et dies irae, et dies tribulationis, et dies tubae et clangoris, ut civitates male munitae et perversi anguli destruantur. Et tribulabo homines, et ambulabunt ut caeci, quia Domino peccaverunt: et effundetur sanguis eorum si
Abbreviated transcription (Latin):
celsos angulos tẽpli: de quib quondã
iacobũ frẽm dñi p̃cipitauerant. Hec
de captiuitate dicta sint iudeorum.
Ceterũ si diem ut supra referamus
ad consũmationẽ mundi. siue ad
uniuscuiꝰq exitũ uite: mnanifesta
erit interp̃tatio: quod uox diei dñi
amara sit. & necessitate plena & ira
tribuletur ibi fortis: cũ etiã qui scĩ
sunt saluentur quidem. s tam̃ sic
quasi ꝑ ignem. Dies illa dies tribulati¬
onis & angustie. & calamitatis & m¬
serie in qua dicent: ue nobis quia
miseri facti sumus. Dies tenebrarũ.
Omnis enĩ qui male opatur odit
lumen: & non uenit ad lucẽ. Et ne¬
cesse ẽ ut qui lum̃ odit: eũ tenebre
consequant᷑. Dies erit nebulȩ & tur
binis. Ueniet enĩ suꝑ eũ tempestis
dñi. & clangor tube quã apłs signi¬
ficat dicens: in nouissima tuba . Erit
aut̃ dies tube. & clamoris suꝑ ciuid¬
tes inunitas: quas sibi multitudiue
peccatoꝵ cũ caim edificauerant. &
suꝑ angulos excelsos oꝑa peruersa &

Expanded text:
quondam Jacobum fratrem Domini praecipitaverunt. Haec de captivitate dicta sint Judaeorum. Caeterum si diem Domini, ut supra, referamus ad consummationem mundi, sive ad uniuscujusque exitum vitae, manifesta 693 erit interpretatio, quod vox diei Domini amara sit, et necessitate plena et ira, et tribuletur ibi fortis: cum etiam qui sancti sunt, salventur quidem, sed tamen sic quasi per ignem. Dies illa dies tribulationis, et angustiae et calamitatis, et miseriae, in qua dicent: Vae nobis, quia miseri facti sumus. Dies tenebrarum: Omnis enim qui male operatur, odit lumen, et non venit ad lucem ; et necesse est ut qui lumen oderit, eum tenebrae consequantur. Dies erit nebulbinis; veniet enim super eum tempestas Domini, et clangor tubae, quam Apostolus significat, dicens: In novissima tuba . Erit enim dies tubae et clangoris super civitates munitas, quas sibi in multitudine peccatorum cum Cain aedificaverant. Et super angulos excelsos, opera perversa et
Abbreviated transcription (Latin):
es nebule & turbinis. dies tube & cla¬
moris suꝑ ciuitates munitas: & suꝑ
angulos excelsos. hexox diei dñi
amara. & dura. posita ẽ fortis. dies
ire dies illa. dies tribulationis & ne¬
cessitatis. dies miserię & ꝑditionis.
dies tenebrarũ & turbinis. dies nebu¬
le & caliginis. dies tube & clamoris
suꝑ ciuitates munitas. & suꝑ angu-¬
los excelsos. Iuxta superiora. uł de ba¬
bilonica captiuitate accipere. ul de

Expanded text:
inis, dies tubae et clangoris super civitates munitas, et super angulos excelsos. LXX: Vox diei Domini amara et dura posita est, fortis: dies irae, dies illa, dies tribulationis et necessitatis, dies miseriae et perditionis, dies tenebrarum et turbinis, dies nebulae et caliginis, dies tubae et clamoris super civitates munitas, et super angulos excelsos. Juxta superiora, vel de Babylonic
Abbreviated transcription (Latin):
rit illud apłicũ in quo dicit᷑. in nouis¬
simis diebus instabunt tempora peri¬
culosa: & erunt homines sui amato¬
res: auari: arrogantes. suꝑbi. blasphe¬
mi. parentib inobedientes: ingrati
proditores. temerarii. inflati: uolup¬
tatũ amatores. magis quã dĩ: haben¬
tes formã pietatis. uirtutẽ autẽ eiꝰ
denegantes. necnoe & hoc qđ in euã¬
gelio scriptũ ẽ. qđ multiplicata ini¬
quitate refrigescat caritas multoꝵ.¬

Expanded text:
rit illud Apostolicum in quo dicitur: In novisrit illud Apostolicum in quo dicitur: In novissimis temporibus instabunt tempora pessima, et erunt homines sui amatores, avari, arrogantes, superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingratiproditores, temerarii, inflati, voluptatum amatores magis quam Dei: habentes formam pietatis, virtutem autem ejus denegantes . Necnon et hoc quod in Evangelio scriptum est, quod multiplicata iniquitate, refrigescat charitas multo
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩtera: uidet᷑ michi iuxta illud in¬
telligi debere: qđ in iona. ul in naũ
ꝓpha scriptũ est. Et in iona quidẽ
niniuen id ẽ speciosam: que ad p̃di¬
cationẽ ionȩ. id ẽ columbe egerit pe¬
nitentiam: eccłiã int̾pretati sumus
de gentib congregatam. In naum
aut̃ suꝑ mundo intelligentiã tempe¬
rauimus. & de mundo quidẽ ñ diffi¬
cile ẽ interpretari: & dicere : quod
quando ethiopes uulnerati gladio
dni fuerint: & extenderit manũ
suam suꝑ aquilonẽ: & perdiderit
assiriũ principem mundi: etiã ipse
mundus cũ principe suo pereat. &
ad maximã solitudinẽ redigatur.:
& nulli miserabilis sit: sed omnes
ad ruiias eius sibilent: & moueant
manus suas. De eccłia aut̃ uidetur
bitent in ea: & postea cũ insultatio¬
ne dicatur. hec ẽ ciuitas malis dedita.
quȩ habitabat in spe: quȩ dicebat in
corde suo: ego sum. & non ẽ pret̾ me
amplius. Quomͦ facta ẽ in solitudinẽ
pascua bestiarũ: S qui consideraue¬

Expanded text:
illud intelligi debere, quod vel in Jona, vel in Naum propheta scriptum est. Et in Jona quidem Niniven, id est, speciosam, quae ad praedicationem Jonae, id est, columbae, egerit poenitentiam, Ecclesiam interpretati sumus de gentibus congregatam. In Naum vero super mundo intelligentiam temperavimus: et de mundo quidem non difficile est interpretari et dicere, quod quando Aethiopes vulnerati gladio Domini fuerint, et extenderit manum suam super Aquilonem, et perdiderit Assyrium principem mundi, etiam ipse mundus cum principe suo pereat, et ad maximam solitudinem redigatur, et nulli miserabilis sit, sed omnes ad ruinam ejus sibilent, et moveant manus suas. De Ecclesia autem videtur stiae habitent in ea, et postea ei cum insultatione dicatur: Haec est civitas malis dedita, quae habitabat in spe, quae dicebat in corde suo: Ego sum, et non est praeter me amplius, quomodo facta est in solitudinem, pascua bestiarum? Sed qui 713 considerave
Abbreviated transcription (Latin):
que debet eẽ hospitiũ regis. & iuxta
suꝑiorẽ expositionẽ. indumenta qͦq
aliena. & omnia quȩ sequunt᷑. refe¬
ramus ad unũ quẽq credentiũ. Qu
uersari intrinsecus: uariis se peccatoꝵ
induunt uestim̃tis: & egressi de ec¬
clesia: ide de congregatione scoꝵ ꝓ
uirtitib impleuer tem plũ corporis¬
S sui iniquitate. & dolo. Et erit in die
Silla dicit dicit dñs. uox clamoris a por¬
Sta pisciũ: & ululatus a scđa: & contri¬
tio magna a collibꝰ. lxx. Et erit in die
illa dicit dñs. uox clamoris de porta
cõpungentiũ: & ululatus ã scđa: et
contritio magna a collib. In die hos¬
tiȩ dñi quando extenderit manum
sua suꝑ iudã. & suꝑ om̃s habitantes
ierłm. & hostilis eam uallauerit exer¬
citus: erit uox clamoris a porta pisci¬
um. & ululatus a scđa: & contritio
magna a collibus. Portam piscium
illa uocat. quȩ diospolim ducit. &¬
in iopen. & uicinior mari erat int̾
cunctas uias ierłm: de qua & ezras

Expanded text:
e hospitium 684 regis: et juxta superiorem expositionem indumenta quoque aliena, et omnia quae sequuntur, referamus ad unumquemque credentium, qui semper versari intrinsecus, variis se peccatorum operuerunt vestimentis, et egressi de Ecclesia, id est, congregatione sanctorum, pro virtutibus impleverunt templum corporis sui iniquitate et dolo. Et erit in die illa, dicit Dominus, vox clamoris a porta piscium, et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus. LXX: Et erit in illa die, dicit Dominus, vox clamoris de porta compungentium, et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus. In die hostiae Domini quando extenderit manum suam super Judam et super omnes habitantes Jerusalem, et hostilis eam vallaverit exercitus, erit vos clamoris a porta piscium et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus. Portam piscium eam vocabant, quae Diospolim ducit et Joppen, et vicinior mari erat inter cunctas vias Jerusalem, de qua et Esdras
Abbreviated transcription (Latin):
motu ẽ. Unde & noe uir scs. postquã
euigilauit e sonno: ex maledictione
nomen imposuit chanaan dicens.
Maledictus chanaan puer: famulus
erit fr̃m suoꝵ. Non solũ aut̃ chanaan
assimilant᷑ peccatores: s ꝓ qualitate &
diuersitate peccati. alius assimilatur
pharaoni. alius memroch giganti.: et
e contrario ꝑbona oꝑa atq uirtutes.
quia & uirtutũ itinera st̃ diuersa:
ilie tipũ assumet abraham. Inc mos

Expanded text:
motu est. Unde et Noe vir sanctus, postquam motu est. Unde et Noe vir sanctus, postquam evigilavit e somno, ex maledictione nomen imposuit Chanaan, dicens: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratrum suorum . Non solum autem Chanaan assimilantur peccatores, sed pro qualitate et diversitate peccati, alius assimilatur Pharaoni, alius Nemrod giganti. Et econtrario, per bona opera atque virtutes, quia et virtutum itinera sunt diversa, ille spiritum assumit Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta utramq translationẽ tropolo¬
giam texere: recte ad ululatũ. & ad
planctũ concitant᷑ qui in extremis
peccatorũ fecibus habitantes: in sce¬
lerũ suoꝵ ina demersi. dicunt. In¬
fixus sũ in limo ꝓfundi: & non est
inquit substantia. Unde addit᷑. Qui
habitatis inquit concisũ. hoc ẽ animã
multis iniquitatibꝰ uulnerata: siue ꝑ¬
cdesiam quȩ scismatibus heresibq lac¬
rata ẽ: & ad singula uulnera plangit
filios interfectos. Quod aut̃ dicit conti¬
cuit siue assimilatus ẽ omnis populus
chanaan.blasphemiam eoꝵ in die iudi¬
cii cessare significat: & os quod in altũ
posuerunt. linguaq ad t̾ram usq pe¬
netrantẽ. et̃no silentio conticescere.
Et quia peccatũ peccauit ierłm. & idõ
in cõmotionem facta ẽ: popls dr chana¬
an. quod int̾pretat᷑ cõmotio. Non enĩ
potest dicere. suꝑ petrã statuit pedes
meos: s incertus. & fluctuans semꝑ in

Expanded text:
juxta utramque translationem, tropolojuxta utramque translationem, tropologiam texere, recte ad ululatum et planctum concitantur qui in extremis peccatorum faecibus habitant, et in scelerum suorum ima demersi dicunt: Infixus sum in limo profundi, et non est, inquit, substantia . Unde et additur: qui habitatis concissam, hoc est, animam multis iniquitatibus vulneratam, sive Ecclesiam, quae schismatibus, haeresibusque lacerata est, et ad singula vulnera plangit filios interfectos. Quod autem dicit: Conticuit, sive assimilatus est omnis populus Chanaan, blasphemiam eorum in die judicii cessare significat, et os quod in altum posuerunt, linguamque ad terram usque penetrantem, aeterno silentio conticescere. Et quia peccatum peccavit Jerusalem, et ideo in commotionem facta est, populus dicitur Chanaan, quod interpretatur, 687 commotio. Non enim potest dicere: Statuit super petram pedes meos ; sed incertus et fluctuans semper in
Abbreviated transcription (Latin):
rum aptum usui: in quo ꝓprie tsy¬
caNac̃ ferire solent. Dicat aliquis
intellexisse se quid significet pila: sed
scire uelle cur in presenti loco assũp¬
ta sit: quia semel descriptio ẽ capte
urbis: & dicit᷑. Vox clamoris a porta
piscium. & ululatus a scđa: & contri¬
tio magna a collibus: Hunc idẽ des-¬
criptionis ordo seruat᷑. & de ululatu
corũ dicit᷑ qui habitant in ualle syloe.
Et pulcbre scriptura non dixit qui
habitatis in ualle. qui habitatis in
gurgustio. s qui habitatis in pila :
Quod scilicet. quomͦ frumenta feri¬
ente desuꝑ uecte tunduntur: ita de
porta piscium. & de porta scđa. & de
collibus. ꝓruens in uos decurret exer¬
citus. Popłm aut̃ chanaan appellauit
popłin iudeoꝵ. iuxta illud qđ legi¬
mus in danihel. semen chanaan &
non iuda. Et ad ierłm. Pater tuus
amorreus: & mat̾ tua cȩthea. Et in
alio loco: chanaan. in manu tua sta¬
tera iniquitatis. Quod si uoluerimꝰ

Expanded text:
rum aptum usui, in quo proprie ptirum aptum usui, in quo proprie ptisanae feriri solent. Dicat aliquis intellexisse se quid significat pila, sed scire velle cur in praesenti loco assumpta sit. Quia semel descriptio est captae urbis, et dicitur: Vox clamoris a porta piscium, et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus: nunc idem descriptionis ordo servatur, et de ululatu dicitur eorum, qui habitant in valle Siloe. Et pulchre Scriptura non dixit, qui habitatis in valle, qui habitatis in gurgustio; sed qui habitatis in pila, quod scilicet quomodo frumenta feriente desuper vecte, contunduntur: ita de porta piscium, et de porta secunda, et de collibus proruens in vos decurret exercitus. Populum autem Chanaan appellavit populum Judaeorum, juxta illud quod legimus in Daniele: Semen Chanaan et non Juda ; et ad Jerusalem: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea ; et in alio loco: Chanaan, in manu tua, statera iniquitatis . Quod si voluerimus
Abbreviated transcription (Latin):
uespasiano & tito irridentiũ pu¬
eroꝵ turba consũpta ẽ. Que quidẽ
intelligentia magis fidei nr̃e conue¬
nit: s ut ita sciamus & priori historiȩ
gentiũ: s portã pisciũ sonat. Allego¬
quã inferuntur boni pisces. qui
a malis fuerint separati: & lugebt̃
ceteris introeuntib qui foris reman¬
serint. Uel certe in fine mundi. &
in consũmatione lugebunt a porta
pisciũ prima. qui suũ baptisma
non seruauerunt: lugebunt a scđa
qui non egerunt dignã ꝓ peccatis
penitentiã. Et erit magna contritio
suꝑ colles. qui nec peccatis incuruati
sunt ut ceruicẽ subinitterent: et
sua scelera deplorarent. Per has enĩ
duas portas baptismi & pęnitentiȩ:
in ierłm. id ẽ in ęccłiam dĩ uł intro¬
itus uł reditus ẽ. Ululate habitato¬
res pile: conticuit om̃is populus
chanaan. lex Piangite qui habita¬
tis concisa: quia ad similatus est¬
omnis popłs chanaan. Pila que he
de pila sciamus dici. in qua frum̃ta
tunduntur uas concauũ. & medico¬

Expanded text:
elicet et Tito, irridentium puerorum turba consumpta est . Quae quidem intelligentia magis fidei nostrae convenit, sed ita ut sciamus et priori historiae pgentium; sed portam piscium sonat allegom, per quam inferuntur boni pisces qui a malis fuerint separati, et lugebunt, caeteris introeuntibus, qui foris remanserint. Vel certe in fine mundi et in consummatione lugebunt a porta piscium prima, qui suum baptisma non servaverunt; lugebunt a secunda, qui non egerunt pro peccatis dignam poenitentiam. Et erit magna contritio super colles, qui nec pro peccatis incurvati sunt ut cervicem suam submitterent, et sua scelera deplorarent. Per has enim duas portas baptismi et poenitentiae in Jerusalem, id est, in Ecclesiam Dei vel introitus vel reditus est. 686 Ululate, habitatores pilae: conticuit omnis populus Chanaan. LXX: Plangite qui habitatis concissam: quia assimilatus estomnis populus Chanaan. Pila quae Hede pila sciamus dici, in qua frumenta tunduntur, vas concavum, et medico
Abbreviated transcription (Latin):
qđ male ds̃ faciat: s qđ mala uideat᷑¬
ei pena eẽ qui patitur. Alioquin et
scalpellus medici malus erit : quia
resecat uulnera. & putridas ampu-¬
tẽt carnes: & pater malus cedens filiũ.
ut a uitiis corrigat: & magist malus
corripiens discipulũ. ut erudiat.
Omnis enĩ disciplina ad p̃sens non
uidetur eẽ gaudii: s tristiciȩ. Postea
aut̃ fructũ paccatissimũ. his qui per
eam eruditi sunt: reddet. Et erit
fortitudo eoꝵ in direptionẽ: & domꝰ
eoꝵ in desertũ: & edificabunt domos.
& non inhabitabunt. & plantabunt

Expanded text:
quod male Deus faciat, sed quod mala videatquod male Deus faciat, sed quod mala videatur poena esse ei qui patitur. Alioquin et scalpellus medici malus erit, quia resecat vulnera, et putridas amputat carnes. Et pater malus, caedens filium, ut a vitiis corrigat, et magister malus, corripiens discipulum ut erudiat: Omnis enim disciplina ad praesens non videtur gaudii esse, sed tristitiae: postea autem fructum pacificum his qui per eam eruditi sunt, reddet . Et erit fortitudo eorum in direptionem, et domus eorum in desertum. Et aedificabunt domos, et non inhabitabunt: et pl
Abbreviated transcription (Latin):
& deinonũ ludribrio erat. dicta ẽ
iebus. & postquã cepit in ea pax habita¬
re dñi. & factus ẽ in pace locus erus.
nomen iherłm sortita ẽ. Quia igitur
in nouissimo tempore. quo sepe iam
diximus. multiplicata iniquitate refri¬
gescet caritas. & solis lumen recedet
ab ierłm: & tanta erit uastitas: ut dif¬
ficile saluentur etiam electi dĩ: tunc
in lucerna serinonis sui atq rationis
omnia uitia scrutabitur dñs in ierłm.
& in mediũ ꝓferet: & de otioso quoq
uerbo fiet iudiciũ. & uindicta: ñ in
peccatores. Poterant eni & peccatoꝵ
ueniam ꝓmereri: s in contẽptores:
de quib dicitur & in ambacuch: ui¬
dece contẽptores & aspicite: & in alio
loco. quare respicitis ad contẽptores:
Ac deinde. qui aut̃ arrogans ẽ. & con¬
tẽptor. uir suꝑb. & cetera. Super his
fiet ultio qui custodias dñi non ser¬
uauerunt. & dicunt in cordib suis.
ñ faciet dñs bene nec faciet male: ñ

Expanded text:
et daemonum ludibrium erat, dicta est et daemonum ludibrium erat, dicta est Jebus, et postquam coepit in ea pax habitare Domini, et factus est in pace locus ejus, nomen Jerusalem sortita est. Quia igitur in novissimo tempore, quod saepe 689 jam diximus, multiplicata iniquitate, refrigescet charitas, et solis lumen recedet ab Jerusalem, et tanta erit vastitas, ut difficile salventur etiam electi Dei : tunc in lucerna sermonis sui atque rationis omnia vitia scrutabitur Dominus in Jerusalem, et in medium proferet, et de otioso quoque verbo fiet judicium et vindicta, non in peccatores poterat enim et peccatum veniam promereri, sed in contemptores, de quibus dicitur in Abacuc: Videte contemptores, et aspicite ; et in alio loco: Quare non respicis ad contemptores; Ac deinde: Qui autem arrogans est, et contemptor, vir superbus, et caetera. Super his fiet ultio, qui custodias Domini non servaverunt, et dicunt in cordibus suis: Non faciet Dominus bene, et non faciet male: non
Abbreviated transcription (Latin):
& speluncis. & antris. & sepulchris extc¬
tos principes. & reges. & potentes. & sacer.¬
dotes: qui se in eis metu mortis absconde¬
rant. Et uisitabo inquit suꝑ eos qui con¬
fidunt in oͣꝑib suis. & in uiribus suis.
peccata. in quib penitus flere definxit.
qui tollentes ꝓuidentiã. nec boni ma
liq dm̃ auctorem eẽ dixeruntͥ hoc ẽ
gerentur arbitrio. & casu ferentur
incerto. In consũmatione aut̃ mundi.
quia dies dñi ipsa intelligitur. scruta¬
bitur dñs ierłm. id ẽ eccłiam suã cum
lucerna: & ulci scetur super uiros con¬
temptores qui uoluerunt suas seruare
custodias. id ẽ mandata dñi contẽpser̃.
& insuꝑ ratione se peccare dicentes.
blasphemauerunt in cordibus suis. qđ
nichil ꝓdesset benefacere. nec obeẽt. ma
le: quia nec bonoꝵ operũ premiũ. nec
maloꝵ deus penam restitueret. Recte
iebus uocabatur. que dicitur concul¬
cata. & quando conculcabat᷑ a gentib

Expanded text:
et speluncis, et antris, et sepulcris, extracet speluncis, et antris, et sepulcris, extractos principes et reges et potentes et sacerdotes, qui se in eis metu mortis absconderant. Et visitabo, inquit, super eos, qui confidunt in corporibus suis, et in viribus suis, peccata, in quibus penitus fuere defixi: qui tollentes providentiam, nec boni nec mali Deum auctorem esse dixerunt: hoc est, gerentur arbitrio, et casu ferrentur incerto. In consummatione autem mundi, quia dies Domini ipsa intelligitur, scrutabitur Dominus Jerusalem, id est Ecclesiam suam cum lucerna: et ulciscetur super viros contemptores, qui noluerunt suas servare custodias, id est, mandata Domini contempserunt, et insuper ratione se peccare, dicentes, blasphemaverunt in cordibus suis: quod nihil prodesset benefacere, nec obesset male agere, quia nec bonorum operum praemium, nec malorum poenam restitueret Deus. Recte Jebus vocabatur, quod dicitur conculcata , quando conculcabatur a gentibus,