comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enimuitȩ sunt in quib nos omp̃s
deus ꝑ sacrum eloquilim erudit:
actiua uidelicet & contemplatiua.
Et ꝑ sex cubitos quid aliud quã
actiua ex primitur. quia sexto die
ꝑfecit decis omnia opera sua Palmꝰ
uero qui suꝑ sex cubitos dicitur. iã
de septimo ẽ: sed tamen cubitus ñ
ẽ Actiua ergosignatur per sex.¬
cubitos: & comtemplatiua per
palmd̃: quia illam opere ꝑficimꝰ
de istauero etiam con contendimꝰ
uix parum aliquid attingere ua-
lemus: Acciua enimuita est panẽ
esurienti tribuere uerbo sapien-¬
tiȩ nescientem docere Errantẽ
corrigere adhumilitatis uiam
suꝑbientem ꝓcimum reuocare :
infirmantis curam gerere quȩ sin¬
gulis quibq expediant dispensare :
Et commissis nob qualit̾ subsistere
ualeant ꝓuidere: Contem platiua
uero uitaẽ. caritatem quidem dĩ
& ꝓximi totamente retinere. Sed
ab exteriori actione quiescere soli
desiderio conditoris inherere: ut
nil iam agere libeat. sed calcatis

Expanded text:
enim vitae sunt, in quibus eos omnipotens enim vitae sunt, in quibus eos omnipotens Deus per sacrum eloquium erudit, activa videlicet et contemplativa. Et per sex cubitos quid aliud quam activa vita exprimitur? quia sexto die perfecit Deus omnia opera sua . Palmus vero, qui super sex cubitos esse dicitur, jam de septimo est, sed tamen cubitus non est. Activa ergocubitos, et contemplativa per palmum, quia illam opere perficimus. De ista vero etiam cum cor tendimus, vix parum aliqlemus. 8. Activa enim vita est, panem esurienti tribuere, verbum sapientiae nescientem docere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbientem proximum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis quibusque expediant dispensare, et commissis nobis qualiter subsistere valeant providere. Contemplativa vero vita est charitatem quidem Dei proximi tota mente retinere, sed ab 1326 exteriore actione quiescere, soli desiderio conditoris inhaerere, ut nil jam agere libeat, sed, calcatis
Abbreviated transcription (Latin):
didit Qui ergonos exemplosuo
de omnib instruxit: murus nobis
ꝑ circuitum & undiq factus est
Dequitur: Et in manu uiri cala¬
mus mensurȩ sex cubitorum et
palmo: In p̃dicta lectione iã dixi¬
mus. quia ꝑ calamum scriptura
sacra signatur Qui calamus men-¬
sura eẽ dicitur: quia in ipsa om¬
nem uitȩ nr̃ȩ auctionem metom᷑:
Ot scilicet uideamus. uel quantũ
ꝓficimus uel quantum longe a
ꝓfectu distamus: Nam sepe aliqͥd
agentes iam cuiusdam meritiẽẽ
nos credimus : sed cum ad uerba
dĩ recurriits. p̃cepta sublimia
audimus: ibi cognoscimus ꝗͣntum
a ꝑfectione minus habeamus: Ca-¬
lamus ergo mensure est quia per
manus scribentium uita mensura-¬
tur auditorum : qui calamus iN
manu uirieẽ dicitur siue quia
sacrum eloquium in potestate ẽ.
mediatoris dĩ & hominũ hominis
iħuxpĩ. seu certe quia hoc quod
scribi uoluit operando compleuit :
Isdem uero calamus sexcubitorum
& palmo ẽẽ describitur Due et¬

Expanded text:
didit. Qui ergo nos exemplo suo didit. Qui ergo nos exemplo suo de omnibus instruxit, murus nobis per circuitum et undique factus est. Sequitur: IBID.-- Et in manu viri calamus mensurae sex cubitorum et palmo. 7. Praeterita lectione jam diximus quia per calamum Scriptura sacra signatur. Qui calamus mensurae esse dicitur, quia in ipsa omnem vitae nostrae actionem metimur, ut scilicet videamus vel quantum proficimus, vel quantum longe a profectu distamus. Nam saepe aliquid agentes, jam cujusdam meriti esse nos credimus; sed cum ad verba Dei recurrimus, praecepta sublimia audimus, ibi cognocimus quantum a perfectione minus habeamus. Calamus ergo mensurae est, quia per manus scribentium vita mensuratur auditorum. Qui calamus in manu viri esse dicitur, sive quia sacrum eloquium in potestate est Mediatoris Dei et hominum, hominis Christi Jesu, seu certe quia hoc quod scribi voluit operando complevit. Idem vero calamus sex cubitorum et palmo esse describitur. Duae et
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ docuit ostendit Sicut scri¬
ptum est: Quȩ cepit iħs facere
& docere: Quia enim uocare nos
ad cȩlestem patriam uenit: nimi¬
rum despicere nos bona transito¬
ria docuit: & mala temporalia ñ
timere Vnde & ohꝓbria non des-¬
pexit iniurias ꝑtulit mortem
non timuit: crucis patibulum
non refugit Et cum hunc uo-¬
luissent rapere & regem constitue¬
re statim fugiit: Quid nob alicid
his exemplis innuens: nisi ut de-¬
beamus huius mundi & aduer-¬
sa non metuere & ꝓsperauitare :
Quia plus plerumq eius bona
occupant animum quam mala
ꝑturbant. Aute passionem uero
suam contumelias audiuit. nec tam̃
contumelias reddidit: Traditorem
sium du tacitus ꝑtulit. & ei faͥc te
salutanti dare osculum ñ recusa-¬
uit: Suscepit mnortem: ne mori tie¬
remus: Ostendit resurrectionemũt
nos resurgere posse crederemus: Post
passionem quoq suam de his qui
se crucifixerant ad fidei gratiam
uocauit donum ꝓ iniquitate red¬

Expanded text:
quae docuit ostendit, sicut scriquae docuit ostendit, sicut scriptum est: Quae coepit Jesus facere et docere . Quia enim vocare nos ad coelestem patriam venit, nimirum despicere nos bona transitoria docuit, et mala temporalia non timere. Unde et opprobria non despexit, injurias pertulit, mortem non timuit, crucis patibulum non refugit; et cum hunc voluissent rapere, et regem constituere, statim fugit ; quid nobis aliud his exemplis innuens, nisi ut debeamus hujus mundi et adversa non metuere, et prospera vitare? quia plus plerumque ejus bona occupant animum quam mala perturbant. Ante passionem vero suam contumelias audivit, nec tamen contumelias reddidit; traditorem suum diu tacitus pertulit, eique ficte salutanti dare osculum non recusavit; suscepit mortem, ne mori timeremus; ostendit resurrectionem, ut nos resurgere posse crederemus. Post passionem quoque suam de his qui se crucifixerant ad fidei gratiam vocavit, donum pro iniquitate red
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc uerbo quid aꝑte nisi domi¬
nica incarnatio demonstratur:
Murus enim nob̃ intus est deus :
murus uero foris est deus homo
Vnde ei ꝑquendam ꝓpham dicit᷑.
Existis in salutem populi tui: ut
saluos facias xpos tuos: Iste & enĩ
murus incarnatus uidelic& dñs
murus nob non eẽt: si forinsecus
non fuisset. Quia itus nos non
ꝓtegeret: si exterius ñ appareret:
S neq hoc negligent̃ p̃tereun¬
dum est quod isdem murus positꝰ
dicitur incircuitudomus undiq
Pomus quippe dĩ non solum agłi
naculi glorie tuȩ. Ded etiam nos
sumus quorummentes in habi-¬
tare dignatur Et murus iste un¬
diq incircuitudomus est : qiia
unigenitus patris qui sursumẽ
firmitas angłorum. ipse deorsum
factus est redemptio hominum:
Illis fortitudonecadant: nobis
aduitorium ut surgamus post
casum: Sinuero ꝑdomum dei
hoc loco sola redemptorũ hominũ
circuitum dominus murus est:
quia ut nos ꝑfecte custodir&: omĩã

Expanded text:
in hoc verbo quid aperte nisi ipsa domiin hoc verbo quid aperte nisi ipsa dominica incarnatio demonstratur? Murus enim nobis intus est Deus, murus vero foris est Deus homo. Unde ei per quemdam prophetam dicitur: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos . Iste etenim murus incarnatus, videlicet Dominus, murus nobis non esset, si forinsecus non fuisset, quia intus nos non protegeret, si exterius non appareret. Sed neque hoc negligenter praetereundum est, quod idem murus positus dicitur in circuitu domus undique. Domus quippe Dei non solum angelt locum tabernaculi gloriae tuae , sed etiam nos sumus, quorum mentes inhabitare dignatur. Et murus iste undique in circuitu domus est, quia Unigenitus Patris, qui sursum est firmitas angelorum, ipse deorsum factus est redemptio hominum. Illis fortadjutorium ut surgamus post casum. Si vero per domum Dei hoc loco sola redemptorum hominum circuitum murus est, quia, ut nos perfecte custodiret, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce murus forinsecus. in circui¬
tu domus undiq: Ulerumq in sacro
eloquio ex ꝓtectionis suȩ mummi¬
ne murus dici ipse incarnatus dñs
est qui nos undiq custodiendo
circumdat Antemusale autem
muri nr̃i ꝓphete omnes fuerurt
qui priusquam dñs appareret in
carne : ad constituendam fidem
ꝓphetando missi sunt. In scã eccła
ante murale sunt positi : qui ad
nos quos ipse ꝑfectȩ ꝓtegit etiam¬
ꝓpharum uerba infidei construe-¬
tione uenerunt. Onde & bene priꝰ
murus & post antemurale ponit᷑
quia uocati ex gentib nsi pruis
dominum cognoscerimus ꝓpheta-¬
rum illius dicta minime suscipis¬
semus Et notandum quod iste
murus spuãlis edificii: eẽ. forinsecꝰ
dicitꝰ Murus quippe qui ad muni¬
tionem edificii construitur : non
interius sed exterius pom solet:
Quid ergo necessarium fuit. ut di¬
ceretur forinsecus : dum numquã
murus intrinsecus ponisoleat :
quia necesse ẽ. ut exterius positus
ea quȩ intus sunt defendat: Sed

Expanded text:
Et ecce murus forinsecus in circuitu domus undique. 5. Plerumque in sacro eloquio ex protectionis suae munimine murus dici ipse incarnatus Dominus est, qui nos undique custodiendo circumdat. Antemurale autem muri nostri prophetae omnes fuerunt, qui priusquam Dominus appareret in carne, ad construendam fidem prophetando missi sunt. In sancta ergoophetae ejus antemurale sunt positi, quia ad nos, quos ipse perfecte prophetarum verba in fidei constructione venerunt. Unde bene prius murus, et post antemurale ponitur, quia vocati ex gentibus nisi prius Dominum cognovissemus, prophetarum illius dicta minime suscepissemus. Et notandum quod iste murus spiritalis aedificii esse forinsecus dicitur. Murus quippe qui ad munitionem aedificii construitur, non interius, sed exterius poni solet. Quid ergo necessarium fuit ut diceretur forinsecus, cum nunquam poni murus intrinsecus soleat? quia necesse est ut exterius positus ea quae intus sunt defendat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
considera: quia ut ostendant᷑ tibi
adductus es huc. & adnuncia
omnia quȩ tuuides. Id est ideo
adductus eslic ut uideas. & ideo
uides ut adnuncies Quia quisdͥs
ut hec loquendo etiam aliis ꝓpi¬
net: udet quippe ut adnunciet :
qui in eo quod in se ꝓfecerit etiam
iam uox uocantis dĩ efficitur in
uoce: Et id circo alium uocet: qr
iam ipse uocatus est: Onde spon¬
sus quoq in canticis canticorũ
loquitur dicens: Que habitas
in ortis amici ausculta fac me¬
audire uocem tuam: In ortis enĩ
scã eccłã in ortis una una queq
anima habitat: quȩ iam uiridi¬
tate spei ẽ. & bonorum operum
repleca. Siccaquippe spes est huiꝰ
seculi : quia omnia quȩ hic amant᷑
cum festinatione marcescunt:
Et petrus nos apostolus festinare
ammonet dicens: In hereditatem
incorruptibilem. & incontamina-¬
tam & immarcescibilem: Que gͦ
iam inortis habitat. õportet ut
sponsum sirum uocem suam au¬
direi faciat: Id est quantum bone

Expanded text:
Considera. Quia ut ostendantur tibi Considera. Quia ut ostendantur tibi adductus es huc, et annuntia omnia quae vides. Id est, ideo adductus es ut videas, et ideo vides ut annunties, quia quisquisut haec loquendo etiam aliis propinet. Videt quippe ut annuntiet, qui in eo quod in se proficit etiam jam vox vocantis Dei efficitur in voce; et idcirco alium vocet, quia jam ipse vocatus est. Unde et sponsus quoque in Canticis canticorum loquitur, dicens: Quae habitas in hortis, amici auscultant, fac meaudire ci, etc.--In hortis enim unaquaeque anima habitat, quae etiam viriditate spei est, et bonorum operum repleta. Sicca quippe spes est hujus saeculi, quia omnia, quae hic amantur, cum festinatione marcescunt. Et Petrus nos apostolus festinare admonet, dicens: In haereditatem incorruptibilem, et incontaminatam, et immarcescibilem . Quae ergo jam in hortis habitat, oportet ut sponsum suum vocem suam audire faciat, id est canticum bonae
Abbreviated transcription (Latin):
temptatio funditus de eẽt : in
suꝑbiam animus caderet Et si
sic temptatio p̃meret ut contẽpla¬
tio non eleuaret : pene inculpa
laberetur: Sed mira dispensatioe
in quodam medio anima librat᷑.
ut neq inbonis suꝑbiat : ñeq
in malis cad at: Vnde & perbe-¬
atum iob de domino dicit᷑ : &
quippe dõ mensura appendere
est. int̾ ꝓpera & aduersa in ter
dona & temptationes int̾ sũma
& infima animarum sensum in
humilitate custodire Sic elias
ignem de celo deposuerat aquas
celo ligauerat: & tam̃ pauore
unius mulieris territus ꝑ deserta
fugiebat: Apparet fugienti angłs
cỹbum p̃bet. quia longuin it̃ res-¬
tat p̃dicit: & tamen tunorem de
corde non excutit: quia in ꝓphete
mente magna erat custodia fortitu¬
dinis illa insirmitas timoris. Deqͥꝰ¬
Et pone cortuum: in omnia quẽ
ego ostendam tibi: quia ut osten-¬
datur tibi adductus es huc ad¬
nuncia omnia quȩ tu uides domui
isrł:. Pone cor tuum ac sidicatur

Expanded text:
tentatio funditus deesset, in tentatio funditus deesset, in superbiam animus caderet. Et si sic tentatio premeret ut contemplatio non elevaret, plene in culpam laberetur. Sed mira dispensatione, in quodam medio anima libratur, ut neque in bonis superbiat, neque in malis cadat. Unde et per beatum Job de Domino dicitur: Et aquasquippe Deo mensura appendere est inter prospera et adversa, inter dona et tentationes, inter summa et infima animarum sensum in humilitate custodire. Sic Elias ignem de coelo deposuerat, aquas coelo ligaverat, et tamen pavore unius mulieris territus, per deserta fugiebat . Apparet fugienti angelus, cibum praebet, quia longum iter restat praedicit, et tamen timorem de corde non excutit , quia in prophetae mente magna erat custodia fortitudinis, illa infirmitas timoris. Seqet pone cor tuum in omnia quae ego ostendam tibi; quia, ut ostendantur tibi, adductus es huc; annuntia omnia quae tu vides domui Israel. 1. Pone cor tuum. Ac si dicatur:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ quid est ex infirmitate .
ne extollatur de contemplatio-¬
nis magnitudine: Et notandũ
quia diuersa sunt ut dicatur¬
ĩr oculis tuis inde & aurib tuis
audi: & tamen filius hominis
uocetur Sed ꝑhec uerba quid
ei aliud aꝑte dicitur nisi spũa¬
lia spu̾alit̾ aspice. & tam̃ carna¬
lis infirmitatis tuȩ memorane :
hinc est etiam quod plerumq
qui plus in contemplatione ra¬
pitur : contingit ut amplius
in contemplatione fatiget᷑. Sicut¬
enim quibusdam sepe contingere
bene ꝓficientib solet: quorum
mentẽ dum aut compunctio afsic̃
aut contemplatio suꝑ sem& ipsã
rapit. statim etiam temptatio seqͥt᷑.
ne de his ad que rapta est extollat᷑
Nam compunctione. itq contem¬
platione ad dm̃ erigitur : sed tem¬
tationis suȩ pondere reuerberat᷑
ad semet ipsam : quatenꝰ tempta¬
tio ad grauet ne contemplatio
inflet: & item contem platio eleu&:
ne temptatio demergat: Sienim
sic contemplatio attoller& ut

Expanded text:
semper quid est ex infirmitate, semper quid est ex infirmitate, ne extollatur de contemplationis magnitudine. Et notandum quia diversa sunt ut dicatur, Oculis tuis vide, auribus tuis audi, et tamen filius hominis vocetur. Sed per haec verba quid ei aliud aperte dicitur, nisi, spiritalia spiritaliter aspice, et tamen carnales infirmitates tuas memorare? 3. Hinc est etiam quod plerumque qui plus in contemplatione rapitur, contingit ut amplius in tentatione fatigetur; sicut quibusdam saepe contingere bene proficientibus solet, quorum mentem dum aut compunctio afficit, aut contemplatio super semetipsam rapit, statim etiam tentatio sequitur, ne de his ad quae rapta est extollatur. Nam compunctione vel contemplatione ad Deum erigitur, sed tentationis suae pondere reverberatur ad semetipsam, quatenus tentatio aggravet, ne contemplatio inflet; et item contemplatio elevet, ne tentatio demergat. Si enim sic contemplatio attolleret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uide oculis. & additur itius & cũ
suibditur audi aurib adiungit᷑
tus Sed sciendum quia oculi
atq aures corporis ad sursetiã
carnalib : eis quȩ sunt inuisũ
rerum: quȩ corporaliter uident̃¬
uidentur: O culiuero atq aures
cordis solum modo spũalium surt.
qui inuisibilia ꝑ intellectũ uiderĩ
& laudem dĩ sine sono audiunt:
has omnipotens dñs aures q̃rebat
cum diceret : qui habet aures
audiendi audiat: Quis nam in
illo populo eẽ tunc poterat qui
aures corporis non haberet᷑: Sed
dum dicitur qui habet aures au-¬
diendi audiat. aperte monstrat᷑
quod illas aures quereret quas
omnes habere non poterant:
Dicatur ergo. fili hominis uide
oculis tuĩs & auribus tuis au¬
di. In priori autem locutionũ
nrarum parte iamdiximus :¬
cur ꝓpħa quotiens ad uidenda
spũalia ducitur: filiꝰ hominis
appellatur: Sed nec hoc mente
excesserit breuiter replico: quia¬
in hac appellatione memoratur

Expanded text:
vide oculis, et additur tuis? et cum vide oculis, et additur tuis? et cum subditur: audi auribus, adjungitur t . Sciendum quia oculi et aures corporis adsunt etiam carnalibus, eisque sunt in usu rerum quae corporaliter videntur: oculi vero et aures cordis solummodo spiritualium sunt, qui invisibilia per intellectum vident, et laudem Dei sine sono audiunt. Has omnipotens Deus aures quaerebat, cum diceret: Qui habet aures audiendi, audiat. Quis namque illo populo esse tunc poterat, qui aures corporis non haberet? Sed cum dicitur: Qui habet aures audiendi audiat, aperte monstratur quod illas aures quaereret quas omnes habere non poterant. Dicatur ergo: Fili hominis, vide oculis tuis, et auribus tuis audi . In priori autem locutionum nostrarum parte jam diximus cur propheta, quoties ad videnda spiritalia ducitur, filius hominis appellatur. Sed ne hoc mente excesserit, breviter replico, quia hac appellatione memoratur
Abbreviated transcription (Latin):
ris se iaculo ꝑcutit & compuncti-¬
onis gladio transfigit: ut inchil
ei nisi flere libeat. & fluentis fleri¬
tium maculas lauare: Int̃quȩ
etiam aliquando ad sublimiora
contemplanda rapitur: & meorũ
desiderio suaui fletu cruciatur
Dolet se hic anima ẽẽ ubi adhuc
ꝓstrata ꝑ infirmitatem iacet atq
illic adhuc non eẽ. ubi illumina¬
ta fortit̾ uigeat: & iam mentis
oculum ad mortalitatis tenebras
non reducat. Hinc itaq hinc
ardor nascitur in mente : luctꝰ
ab oritur ex ardore Et quia in
feruore suo in lacrimis fessa reqͥ¬
escit: Sed aliud est cum de uniꝰ
ꝓfectures agitur: aliud cumde
edificatione multorum Eaitaq
doctrine sermone largiente deo
ꝓferenda sunt : quȩ uitam au-¬
dientiunt moresq componanT.
Nunc ergo quicquid nos ad stu¬
dium bonȩ operationis edific&.
in ꝓpħȩ uerbis sicut cepimꝰ exe-¬
tuis: & auribus tuis audi Ad
testimonium spualium rerum
deducto quid est quod cumdicit᷑.

Expanded text:
ris se jaculo percutit, et compunctiris se jaculo percutit, et compunctionis gladio transfigit, ut nihil ei nisi flere libeat, et fluentis fletuum maculas lavare. Inter quae etiam aliquando ad sublimiora 1322 contemplanda rapitur, et in eorum desiderio suavi fletu cruciatur. Dolet se hic esse anima, ubi adhuc prostrata per infirmitatem jacet, atque illic adhuc non esse ubi illuminata fortiter vigeat, et jam mentis oculum ad mortalitatis tenebras non reducat. Hinc itaque, hinc ardor nascitur in mente, luctus oboritur ex ardore. Et quia inh fervore suo in lacrymis fessa requiescit. Sed aliud est cum de unius profectu res agitur, aliud cum de aedificatione multorum. Ea itaque doctrinae sermone, largiente Deo, proferenda sunt quae vitam audientium moresque componunt. Nunc ergo quidquid nos ad studium bonae operationis aedificet in prophetae verbis, sicut coepimus, exsetuis et auribus tuis audi. » Ad testimonium spiritalium rerum deducto, quid est quod dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
equidam me fortasse
tatita cogitatione re¬
p̃hendant: quod ieze¬
si chielis ꝓphete tam ꝓ¬
funda misteria a magnis exposito¬
torib intemptata discutere p¬
sumo. qua autem mente id facio
agnoscant: Non enim hoc teme¬
ritate ad gredioi sed humitate
Scio enim quia pleruinq multa
insacro eloquio que solus intel¬
ligere non potui coram fratrib
meis positus intellexs Ex quo
intellectu & hoc quoq intelligere
studui : ut scirem ex quorũ mͥ
merito intellectus daretur Pat&e
enim quia hoc michi ꝓ illis dat᷑:
quib michi p̃sentib dat᷑ : Ex
quare larginte dõ agitur: ut &
sensus crescat. & elatio decrescat
dum ꝓpt̃ uos disco quod int̃ uos
doceo Quia uerum feteor: plerũ¬
q uob̃ cum audio quod dico:
Iuicquid ergo in hoc ꝓphetaminꝰ
intelligero : meȩ cecitatis est Si
quid uero intelliger&e apte potu-
dĩ secretius legitur. atq animꝰ
culparum suarum conscius dũ
recornoscit. quod audierit dolo¬

Expanded text:
e quidam me fortasse tacita cogitatione reprehendant quod Ezechielis prophetae tam profunda mysteria a magnis expositoribus intentata discutere praesumo, qua mente id faciam agnoscant. Non enim hoc temeritate aggredior, sed humilitate. Scio enim quia plerumque multa in sacro eloquio quae solus intelligere non potui coram fratribus meis positus intellexi. Ex quo intellectu et hoc quoque intelligere studui, ut scirem ex quorum mihi merito intellectus daretur. Patet enim quia hoc mihi pro illis datur quibus mihi praesentibus datur. Ex qua re, largiente Deo, agitur ut et sensus crescat, et elatio decrescat, dum propter vos disco quod inter vos doceo, quia verum fateor plerumque vobiscum audio quod dico. Quidquid ergo in hoc propheta minus intellexero, meae caecitatis est; si quid vero intelligere apte potuerDei secretius legitur, atque animus, culparum suarum conscius, dum recognoscit, quod audierit, dolo
Abbreviated transcription (Latin):
rioris substantie audire ꝑmen.¬
tem. Et tamen ab omni specie
corporea oculos cordis auertere .
ne quid sibi in illa corporaleani¬
mus finguat: quȩ ubiq tota &
ubiq incircum scripta ẽ¬
ꝑredemptoris nrĩ mortem ac
resurrectionem atq ad celos as-¬
censionem gaudia et̃na didisci¬
mus qui in testimonio dicunita
eius apparuisse exterius ciues
nrõs angłos illius scimus: con¬
cupiscamus regem. desideremus
ciues quos cognoumus atq in
hoc sc̃ę eccłiȩ edificio stantes ocłos
in porta teneamus: Demus terga
mentis huic corruptioni uitȩ
temporalis : intendamus cor¬
dis faciem ad cęlestis patrie
libertatem. Sed ecce adhuc mul¬
ta sunt qui nos de cura uitȩ cor-¬
ruptibilis p̃munt Quia ergo
ꝑfecte exire non possusnus saltĩ
in spelunce nr̃ȩ ostio stemus. exi-¬
turi quandoe ꝓspere ꝑ gratiam¬

Expanded text:
rioris substantiae audire per menrioris substantiae audire per mentem, et tamen ab omni specie corporea oculos cordis avertere, ne quid sibi in illa corporale animus fingat, quae ubique tota, et ubique incircumscripta eper Redemptoris nostri mortem ac resurrectionem, atque ad coelos ascensionem, gaudia aeterna didicimus, qui in testimonium divinitatis ejus apparuisse exterius cives nostros angelos illius scimus, concupiscamus Regem, desideremus cives quos cognovimus, atque in hoc sanctae Ecclesiae aedificio stantes oculos in porta teneamus; demus terga mentis huic corruptioni vitae temporalis, intendamus cordis faciem ad coelestis patriae libertatem. Sed ecce adhuc multa sunt quae nos de cura vitae corruptibilis premunt. Quia ergo perfecte exire non possumus, saltem in speluncae nostrae ostio stemus, exituri quandoque prospere per gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
linquere. & ad illa et̃nȩ uitȩ
guaudia quȩ audiunt ꝓgredi
conantur: Hinc est etiam qđ
helias cum uocem dĩ secum
loquentis audiret. inspelunce
suȩ ostio stetisse describitur.
&e faciem uelasse Quia ꝑcon-
templationis grãm uox suꝑne
intelligentiȩ fit inmente : totus
homoiam intra speluncã ñ est
quia animum carnis cara ñ
possidet Sed stat in ostio: quia
mortalitatis angustias exire me¬
ditatur Sed iam qui in ostio
speluncȩ consistit & uerba dni
im aure cordis ꝑcipit. necesse est
ut faciem uel&: quiadum ꝑ suꝑ¬
nam gram ad altiora intelligen¬
da ducimur: quanto subtilius
leuamur: tanto sẽꝑ ꝑhumili¬
tatem nram nos metipsos intnitel-¬
lectu nr̃o pmerere debemus. ne
conemur plus sapere quã oportae
sapere sed sapere ad sobriecatẽ.
ne dum niiis inuisibilia discuti-¬
mus aberremus. ne in illa natura
in corporea corporeiluminis aliqͥd
queramus: Aurem enim intenđe
& faciem aperire est uoceminte-¬

Expanded text:
linquere et ad illa aeternae vitae linquere et ad illa aeternae vitae gaudia quae audiunt progredi conantur. Hinc est etiam quod Elias, cum vocem Domini secum loquentis audiret , in speluncae suae ostio stetisse describitur, et faciem velasse, quia cum per contemplationis gratiam vox supernae intelligentiae fit in mente, totus homo jam intra speluncam non est, quia animam carnis cura non possidet, sed stat in ostio, quia mortalitatis angustias exire meditatur. 18. Sed jam qui in ostio speluncae consistit, et verba Dei in aure cordis percipit, necesse est ut faciem velet, quia dum per supernam gratiam ad altiora intelligenda ducimur, quanto slevamur, tanto semper per humilitatem nosmetipsos in intellectu nostro premere debemus, ne conemur plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Ne dum nimis invisibilia discutimus aberremus, ne in illa natura incorporea, corporei luminis aliquid quaeramus. Aurem enim intendere et faciem operire, est vocem inte
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est autem popłm columnã
nubis aspicere: & in tabernaculi
sui forib stare. & ad orare: nisi qd̃
humana mens cum supertora illa
atq cȩlestia ut cumq menigma¬
te respicit᷑: iam claustra habita¬
tionis corporeȩ &e subleuatam
cogitationem exit: atq illum hu¬
militer ad orat. c̃uius & si uidere
substantiam non ualet iam tam̃
eius potentiam ꝑ illuminationẽ
sp̃s miratur Et cum moyses tab̃¬
naculum ingreditur eius terga
populus respicit & in papilionũ
suorum hostiis consistit: quia cũ
sc̃s quisq p̃dicator alta de deo
lo quitur: suꝑnę habitationis
iam ut cumq tabnaculum in¬
greditur: Cuius p̃dicationis
infirmiquiq & siirtutẽ ple¬
ne pensare non possunt tameni
uelut terga aspiciunt: quia
postrema quȩ p̃ualent ꝑ intel¬
lectum secuntur. Sed in ipsis
quoq minimis quȩ capere suf¬
ficiunt: iamde suis papilionib
quasi exeunt & mostiis stant.
quia &e habitacula carnis re-¬

Expanded text:
Quid est autem populum columnam Quid est autem populum columnam nubis aspicere, et in tabernaculi sui foribus stare atque adorare, nisi quod humana mens cum superiora illa atque coelestia utcunque in aenigmate conspicit, jam claustra habitationis corporeae per sublevatam cogitationem exit, atque illum humiliter adorat, 1319 cujus etsi videre substantiam non valet, jam tamen ejus potentiam per illuminationem spiritus miratur? Et cum Moyses tabernaculum ingreditur, ejus terga populus aspicit, et in papilionum suorum ostiis consistit, quia cum sanctus quisque praedicator alta de Deo loquitur, supernae habitationis jam utcunque tabernaculum ingreditur. Cujus praedicationis infirmi quique etsi virtutem plene pensare non possunt, tamen velut terga aspiciunt, quia postrema quae praevalent, per intellectum sequuntur. Sed et in ipsis quoque minimis quae capere sufficiunt jam de suis papilionibus quasi exeunt, atque in ostiis stant, quia et habitacula carnis re
Abbreviated transcription (Latin):
uat animam: & deprimit t̾rena
in habitatio sensum multa cogi-¬
tantem: Di itaq ꝑ contemplati-¬
onem iam mente extra carnis
angustias tencdimꝰ adhuc camen
in sacramentis quȩ cognouimus.
ipsa carnali angustia intͣ portã
tenemus Sepenamq animus
ita in diuina contemplatione sus¬
penditur: ut iam se ꝑcipere de
et̃na illa libertate quam oculus
non uidit nec auris audit aliqͥd
ꝑ quandam imaginem lecetur:
Sed tamen mortalitatis pondere
reuerberatus ad ina relabitur.
quibusdam penȩ suȩ uinculis
Hinc est quod hebraicus populus
de egiptia seruitute liberatus
cum loquente dño columnam
nubis cerneret unusquisq in
tabnaculi sui forib stabat. &¬
adorabat: De quib paulo supe-¬
rius dicit᷑ Cum egrederet᷑ moy¬
set ad tabernaculum : surgebat
unruersa pleps & stabat unus¬
quisq in ostio papilionis. sue
Ibi & enim stamus ubi mentis
oculos figimus Onde helias ait.
Uiuit dñs incuius conspectusto
Ibi utiq stabat: ubicor fixerat:

Expanded text:
at animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Sic itaque per contemplationem jam mente extra carnis angustias tendimus, adhuc tamen in sacramentis quae cognovimus ipsa carnali angustia intra portam tenemur. 17. Saepe namque animus ita in divina contemplatione suspenditur, ut jam se percipere de aeterna illa libertate quam oculus non vidit, nec auris audivit , aliquid per quamdam imaginem laetetur; sed tamen, mortalitatis suae pondere reverberatus , ad ima relabitur, et quibusdam poenae suae vinculis Hinc est quod Hebraicus populus, de Aegypti servitute liberatus, cum loquente Deo columnam nubis cerneret, unusquisque in tabernaculi sui foribus stabat, et adorabat . De quibus paulo superius dicitur: Cum egrederetur Moyses ad tabernaculum, surgebat universa plebs, et stabat unusquisque in ostio papilionis sui . Ibi etenim stamus, ubi mentis oculos figimus. Unde Elias ait: Vivit Dominus, in cujus conspectu sto . Ibi utique stabat, ubi cor fixerat.
Abbreviated transcription (Latin):
exitum quoq quo exit ad speciẽ:
Ot neq intrans eccłam errorib
subplantetur. neq ab hac tem¬
porali uita ad eternam exiens
ab antiquo hoste rapiatur: ꝓpt̃
hunc uero egressum nrm̃ quem
cotidie debemus mente meditari.
de redemptore nr̃õ paulus quoq
loquitur dicens Ut scĩficaret ꝑ
suum sanguinem populum : extra
portam passus est: Exeamus igit᷑

Expanded text:
exitum quoque quo exit ad speciem, exitum quoque quo exit ad speciem, ut neque intrans Ecclesiam, erroribus supplantetur, neque ab hac temporali ad aeternam exiens, ab antiquo hoste rapiatur. Propter hunc vero egressum nostrum, quem quotidie debemus mente meditari, de Redemptore nostro Paulus quoque loquitur, dicens: Ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est. Exeamus ig
Abbreviated transcription (Latin):
eius uiri facies ad edificiũ. ꝓpħȩ
uero oculi sunt ad portam. nisi
quod unigenitus patris idcuro
incarnatus ẽ: ut nos ad sp̃uale
edificium. id est ad scȩ eccłiȩ
fidem introduceret᷑ Cuiꝰ oculi
edificium semꝑ aspiciunt quia
quantum quisqͥs in uirtutib
ꝓpħa uero ad portam respicit:
quia qui uerba dĩ audit. semꝑ
oculos cordis ponere adexitũ
debet & sine cessatione medita¬
ri. quando a p̃senti uita exeat
atq ad et̃na gaudia ꝑtingere:
ꝓpter hoc quippe incarnatus ẽ.¬
est deus: ut nos introduceret ad
fidem: & educat ad speciem uisi¬
onis stiȩ Unde in scõ qͦq euan-¬
gelio loquitur dicens: ꝑnie si
quis introierit saluabitur: & in¬
gredietur & egrediet᷑ & pascua
inueniec In grediet᷑ uidelicet
ad fidem : & egredietur autem
ad speciem: Pascua uero iueni-¬
et: inet̾na sacietate: Hinc etiam
psalmista ait: Nominus custodi¬
et introitum tuum & exitũ tuũ:
introitum : quo intrat ad fidem

Expanded text:
ejus viri facies ad aedificium, prophetae ejus viri facies ad aedificium, prophetae vero oculi sunt ad portam; nisi quod unigenitus Patris idcirco incarnatus est, ut nos ad spiritale aedificium, id est, ad sanctae Ecclesiae fidem intraedificium suum semper aspiciunt, quia quantum quisque in virtutibus vero a porta ad portam respicit, quia qui verba Dei audit, semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari, quando a praesenti vita exeat, atque ad aeterna gaudia pertingat. Propter hoc quippe incarnatus est Deus, ut nos introduceret ad fidem, et educeret ad speciem visionis suae. Unde in sancto quoque Evangelio loquitur, dicens: « Per quis introierit, salvabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Ingredietur videlicet ad fidem, egredietur autem ad speciem, pascua vero inveniet in aeterna satietate. Hinc etiam Psalmista ait: Dominus custodiat introitum tuum, et exitum tuum . troitum, quo intrat ad fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
cellos ad homines ꝓspexit. ut
ds̃ appareret ex miraculis. &
later&e ex passionib & homo
cerneretur ex passionibus. sed
tamen eẽ. ultra hominem ex mi¬
raculis agnosceretur Sed quia
uir iste stare in porta dicitur :
querendum nob̃ est utrum facie¬
tergo interius & facie exterius
stetit Qua in re sieaquȩ sunt
p̃missa & subiuncta conspicimꝰ
cicius qualit̃ stecerit inuenimus.
Prius enimdicitur erat quasiedi¬
ficium ciuitatis uergentis ad
austrum: & introdux̃ me illuc
& paulo post de eodem uiro sub¬
ditur Sstabat aut̃ in porta
Statimiq subiungitur
Tlocutus est ad me isdem uir: Iui
enim introducto ꝓpħa in edifici-¬
um stans in porta locutus ẽ ꝓfec-¬
to constat quia facie interius &
tergo exterius stecit. Sed intro¬
ductus ꝓpħa cui uir stans in
porta locutus ẽ. ꝓculdubio fa¬
ciem ad portam tenebat unde
uerba loquentis audiebat :
Quid ẽ ergo quodtur interius
aspicit ꝓpħa foris: Quid est qđ

Expanded text:
cellos ad homines prospexit, ut cellos ad homines prospexit, ut Deus et appareret ex miraculis, et lateret ex passionibus, et homo cerneretur ex passionibus, sed tamen esse ultra hominem ex miraculis agnosceretur. Sed quia vir iste stare in porta dicitur, quaerendum nobtetit. Stat ergo interius, et facie exterius stetit. Qua in re si ea quae sunt praemissa et subjuncta conspicimus citius qualiter steterit invenimus. Prius enim dicitur, « Erat quasi aedificium civitatis vergentis ad austrum, et introduxit me illuc, » et paulo post de eodem viro subditur, « Stabat autem in porta, » statimque subjungitur: « Et locutus est ad me idem vir. » Qui enim introducto prophetae in aedificium, stans in porta locutus est, profecto constat quia facie interius et tergo exterius stetit. Sed introductus Propheta cum vir stans in porta locutus est, procul dubio faciem ad portam tenebat, unde verba loquentis audiebat. Quid est ergo quod vir interius aspicit, Propheta foris? Quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
Onde scã eccłã sub sponsȩ uoce
hunc aꝑte iam uidere deside-¬
rans : aic En ipse stat post pari¬
etem nrm: Qui enim humanis
oculis hoc quod de mortali
natura assumpsit. ostendit. et
in se ipso iuisibilis ꝑmansit. in
aꝑto se uidere querentib quasi
post parientem stecit. quia uiden-¬
dum se manifesta maiestate non
p̃brut. Quasi enim post parietẽ
stecit: qui humanitatis naturã
quam assumpsit ostendit. & di¬
uinitatis naturam humatus
oculis occultauit Onde & illie
subditur Respiciens ꝑfenestras
ꝓspiciens ꝑ cancellos Quisquis
enim ꝑ fenestras uel cancellos
respicit: nec totus uidet᷑ nec
totus non uidetur Sicsic ni¬
mirum redemptornr̾ ante du¬
bicantium oculos factus ẽ. qui
miracula faciens sinichil ꝑtulis¬
sec ut homo plene eis apparuis¬
sec deus Et rursum humana
paciens si nulla fecissec ut ds̃:
purus pucaretur homo Sed
quia & diuina fecit & humana
ꝑtulit quasi ꝑ fenestras uel can¬

Expanded text:
Unde sancta Ecclesia sub sponsae voce Unde sancta Ecclesia sub sponsae voce hunc aperte jam videre desiderans, ait: En ipse stat post parietem nostrum . Qui enim humanis oculis hoc quod de mortali natura assumpsit ostendit, et in seipso invisibilis permansit, in aperto se videre quaerentibus quasi post parietem stetit, quia videndum se manifestata majestate non praebuit. Quasi enim post parietem stetit, qui humanitatis naturam quam assumpsit ostendit, et divinitatis naturam humanis oculis occultavit. Unde et illic subditur: Respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos . Quisquis enim per fenestras, vel per cancellos respicit, nec totus latet, nec totus videtur. Sic sic nimirum Redemptor noster ante dubitantium oculos factus est, quia si miracula faciens nil pertulisset ut homo, plene eis apparuisset Deus; et rursum humana patiens, si nulla fecisset ut Deus, purus putaretur homo. Sed quia et divina fecit, et humana pertulit, quasi per fenestras vel per can
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatem uisibilis apparuit.
& sese muisibilem indiuinitate
seruauit: Hinc enim iudei qui
hunc ex ꝓphecarum ꝓmissione
sustinuerant ꝑfidie sue confusio¬
ne turbati sunt : quia eumquẽ
ad redemptionem suam uenire
crediderant mortalem uidebans.
Qui igitur in portastat: sicut
superius dictum ẽ ex quadam
parte foris. ex quadam parte
iudeorum ꝑfidia: sine diuine
uirtutis ẽ ostensione derelicta
Nam miracula eiꝰ uidentes tra¬
hebantur ut crederent: sed rur¬
sum passiones illius ꝑpendentes
dedinantur dm̃ credere quem
carne mortalem uidebant: Onde
faccum ẽ: ut de eius cogitatione
dubitarent: Videbant enim
esurientem. sitientem. comeden¬¬
tem. bibentem lassescentem. dor-¬
mientem: & purumhunc homi¬
nem eẽ estimabant Videbant
mortuos suscitantem. leprosos
mundantem. cecos illumnantẽ
demonia eicientem: & ẽe hunc
ultra homines senciebant: Sed
pposa eius miracula in eorum corde
cogitata. humanitas ꝑt᷑babat.

Expanded text:
humanitatem visibilis apparuit, humanitatem visibilis apparuit, et sese invisibilem in divinitate servavit. Hinc enim Judaei qui hunc ex prophetarum promissione sustinuerant perfidiae suae confusione turbati sunt, quia eum quem ad ereptionem suam venire crediderant, mortalem videbant. Qui igitur in porta stat, sicut superius dictum est, ex quadam parte foris, ex quadam vero 1Judaeorum perfidia sine divinae virtutis ostensione est derelicta. Nam miracula ejus videntes trahebantur ut crederent, sed rursum passiones illius perpendentes, dedignabantur Deum credere, quem carne mortalem videbant; unde factum est ut de ejus cognitione dubitarent. Videbant enim esurientem, sitientem, comedentem, bibentem, lassescentem, dormientem, et purum hunc hominem esse aestimabant. Videbant mortuos suscitantem, leprosos mundantem, caecos illuminantem, daemonia ejicientem, et esse hunc ultra homines sentiebant. Sed ipsa ejus miracula in eorum corde cogitata humanitas perturbabat.
Abbreviated transcription (Latin):
Smne mortuos ut sepeliant mor¬
tuos suos Ui autem sequere me¬
& adnuncia regnum diz Iuid
est. Elle ꝓmittit se ire. & deserit᷑
iste domum uult iredire. ȩtam̃
ut sequi debeat iubetur. Ille
non suscipitur: iste nec ad hore
momentum ab obsequio relaxat᷑:
ducit᷑: in quo & iste trahit᷑. & ille
relinquitur : ut cȩlestis fabrica
non sine pio & iusto examiNie
construatur: Pocest etiam calamus
mensurȩ scriptura sacra ꝓ eo intelli¬
gi: quod quisquis hanc legit in ea
semet ipsum mecitur Cel quantũ
in spu̾ali uirtute ꝓficit uł quan¬
tum abonis que pcepta sunt lon¬
ge disiunctus remansit: quantũ
iam assurgat ad bona facienda
quantum adhuc in prauis actib
ꝓstratus iaceat:
Sequitur Stabat aut̾ in porta:
quadam parte in tus ẽ. & ex qͣdã
foras qua aliud eius foris aspicit᷑
aliud uero in tus abscondit᷑. Re¬
demptor itaq nr̃ in carnatꝰ ꝓ nob̾
misericordit̃ ante humanos ocłõs
quasi m porta: stetit: quia per

Expanded text:
Sine mortuos, sepeliant mortuos suos: Tu autem me sequere et annuntia regnum Dei . Quid est quod ille promittit se ire, et deseritur? Iste domum vult redire, et tamen ut sequi debeat, jubetur. Ille non suscipitur, iste nec ad horae momentum ab obsequio relaxatur.ducitur, in quo iste trahitur, et ille relinquitur, ut coelestis fabrica non sine pio et justo examine construatur. 14. Potest etiam calamus mensurae Scriptura sacra pro eo intelligi, quod quisquis hanc legit, in ea semetipsum metitur vel quantum in spiritali virtute proficit, vel quantum a bonis quae praecepta sunt longe disjunctus remansit; quantum jam assurgat ad bona facienda, quantum adhuc in pravis actibus prostratus jaceat. Sequitur: IBID.-- Stabat autem in porta. quadam parte intus est, ex quadam foris quia aliud ejus foris aspicitur, aliud vero intus absconditur. Redemptor itaque noster incarnatus pro nobis misericorditer ante humanos oculos quasi in porta stetit, qui et per
Abbreviated transcription (Latin):
ita locutus ẽ. Quia mediator dĩ
& hominum iħs xp̃c in ipso quoq
passionis suȩ tempore p̃ceptauitȩ
discipulis dedit: ut hii qui in
eum credunt ad portam semper
aspiciant & passionẽ eiꝰ sollicita
consideratione pensantes ã suo
quoq exitu cordis oculos ñ auer-¬
tant: Nos quoq eum iam claustra
carnis despicere mortalitatis nr̃e
angustias ꝑ immortalitatis deside-¬
rium transire. insuꝑne lucis lib̃-¬
tatem . tendere ad cȩlestis patriȩ
gaudia anhelare. ceperimus: ad
portam oculos tenemus: Quia
dum asacramentis temporalib
transire ad ȩt̃na cupimus : qͣsi
iam p̃senti uitȩ terga dedimus.
& cordis faciem in desiderio exitꝰ

Expanded text:
us est: quia mediator Dei et hominum Christus Jesus in ipso quoque passionis suae tempore, praecepta vitae discipulis dedit: ut hi qui in eum credunt, ad portam semper aspiciant, et passionem ejus sollicita consideratione pensantes, a suo quoque exitu cordis oculos non avertant. Nos quoque cum jam claustra carnis despicere mortalitatis nostrae angustias per mortalitatis desiderium transire, in supernae lucis libertatem tendere, ad coelestis patriae gaudia anhelare coeperimus, ad portam oculos tenemus: quia dum a sacramentis temporalibus transire ad aeterna cupimus, quasi jam praesenti vitae terga dedimus, et cordis faciem in desiderio exitus
Abbreviated transcription (Latin):
uidebo celos tuos opera digitoꝵ
tuorum : luna in & stellas quas
tu fundasti  Ecce enimminte¬
riori descriptione: stat sermo
rationis: quia & celi oꝑa dei st̃¬
& luna ac stelle ab eo creatae
atq fundatȩ sunt: Sed si hoc
psalmista iuxta sola ex teriora
misticum asserit quia celos opera
dĩ eẽ ꝓfessus est dicturus lunam
& stellas. cur non etiam solem
quem scimus quia eius opus est
parit̃ enumerauit: Sieñ uixta
solam litteram loquebatur. int
lunam scam̃ eccłam: & stellas om̃s
sanctos accipere deberemus: Solẽ
nominare noluit: quia uidelicet
ipsi et̃no soli loquebat᷑ de quo
scriptum est. Vob̃ autem quiti
quo reprobi in fine dicturisunt
sol iustitie non hortus ẽ nob̃ Di¬
cendo ergo lunam & stellas quas
tu fundasti. & tamen tacendo
solem qui factus est indicauit
Quia illi soli locutus est quinon
solum solem a lunam & stellas cor¬
poralit̃. sed etiam lunam eccłam

Expanded text:
videbo coelos tuos, opera digitorum videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum, lunam et stellas, quas tu fundasti . Ecce enim in exteriori descriptione stat sermo rationis, quia et coeli opera Dei sunt, et luna ac stellae ab eo creatae atque fundatae sunt. Sed si hoc Psalmista juxta sola exteriora otellectum mysticum asserit, qui coelos opera Dei esse professus est, dicturus lunam et stelias, cur non etiam solem, quem scimus quia ejus opus est , pariter enumeravit? Si enim juxta solam litteram loquebatur, dictlunam sanctam Ecclesiam, et stellas omnes sanctos accipere deberemus: solem nominare noluit, quia videlicet ipsi aeterno soli loquebatur: de quo scriptum est, Vobis autem, qui tquo reprobi in fine dicturi sunt: Sol justitiae non ortus est nobis . Dicendo ergo lunam et stellas quas tu fundasti, et tantum tacendo solem, qui factus est, indicavit, quia illi soli locutus est, qui non solum solem et lunam, et stellas corporaliter, sed etiam lunam Ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
excelsum nimis. suꝑ quem erat
quasi edificium ciuitatis uer¬
gentis ad austrum: Cuiꝰ uideli¬
cet ciuitatis edificium accipi
iuxta litteram nullatenꝰ potest 
Nam paulo post subdit: hoc
ipsum edificium sex cubitorũ¬
calamo & palmo: portam uero
eiusdem edificii quat tuordecĩ
cubitis mensuratum. Cuius
portȩ frontes e̾ẽ. ꝑhibet sexagin-¬
ta cubitorum: quȩ cunctastare
iusta litteram nullatenꝰ ualent
Quomodo enim totum sumtil edi¬
ficium calamo idest sex cubitis
& palmo mensuratur. & porte
edificii in quattuordecim cubi¬
tis. frontes uero portarum iti
sexagnita cubitis extendunt᷑:
Porta uero inciuitate ẽ. frontes
uero in portis. Et nulla recipi
racio ꝑmittit : quia minus ẽ. hoc
quod continet ab eo qđ continet᷑
Inscriptura autem sacra. & eaquȩ
accipi scđm historiam possunt
sunt: ut & fides habeat᷑ ex ueri¬
tate historię & sp̃ualis intelli¬
gentia capiatur de misteriĩs
allegorie. Sicut illud quod no¬
uimus: quod psalmista ait Im̃

Expanded text:
um nimis, super quem erat quasi aedificium civitatis vergentis ad Austrum. 3. Cujus videlicet civitatis aedificium accipi juxta litteram nullatenus potest. Nam paulo post subdit hoc ipsum aedificium calamo sex cubitorum et palmo, portam vero ejusdem aedificii quatuordecim cubitis mensuratam, cujus portae frontes esse perhibet sexaginta cubitorum. Quae cuncta stare juxta litteram nullatenus valent. Quomodo enim totum simul aedificium calamo, id est sex cubitis et palmo mensuratur, et portae aedificii in quatuordecim cubitis, frontes vero portarum in sexaginta cubitis extenduntur? Porta enim in civitate est, frontes vero in portis. Et nulia recipi ratio permittit, quia minus est hoc quod continet ab eo quod continetur. In Scriptura autem sacra et ea quae accipi secundum histsunt, ut fides habeatur in veritate historiae, et spiritalis intelligentia capiatur de mysteriis allegoriae. Sicut illud quoque novimus quod Psalmista ait: Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
eccła ꝑ ꝓpħam alium dñs polli¬
cetur dicens Orietur in ea uiror
calami & unci Quod in loco
alio exposuisse me memini: ut
ꝑ calamum scriptores ꝑ iuncum
Sed quia ad humorem aquȩ &
runcus & calamus nasci solet.¬
& ex una eademq aqua utraq
ꝓficiunt: & calamus quidem ad
scribendum assumitur: cũ iunco
uero scribi non pot̃ Quid in
iunco & calamo accipere debemꝰ
nisi quod una ẽ: doctrina ueri¬
tatis que multu̾s auditores
mrigat: Sed in rigati alii ad hoc
usq in uerbo dĩ ꝓficiunt: ut
etiam scriptores fiant: uidelic&
tamquam calami Alii uero
uerbum uitȩ audiunt. bonȩ
spei & rectorum operum uiri¬
ditatem tenent: sed tamen
ad scribemlum ꝓficere nulla¬
tenus possunt. Hũi quid in aqͣ
dĩ nisi quidam ut ita dicã iun-¬
ci sunt Quiquidem utrestlis¬
cendo ꝓficiunt : sed litteras ex¬
Redemptor igitur nr̃ qrua uer¬
ba quȩ dix̃ etiam ꝑdoctorum
studium scribi largitus est : in
manu calamum tenarit: Iui
ipsa doctorum studia sub qͣdam

Expanded text:
etam alium Dominus pollicetur dicens: Orietur in ea viror calami et junci . Quod in loco alio exposuisse me memini: ut per calamum scriptores, per junci; sed quia ad humorem aquae et juncus et calamus nasci solet, et ex una eademque aqua utraque proficiunt: et calamus quidem ad scribendum assumitur, cum junco vero scribi non potest; quid in junco et calamo accipere debemus, nisi quod una est doctrina veritatis quae multos auditores irrigat? Sed irrigati alii ad hoc usque in verbo Dei proficiunt, ut etiam sctanquam calami; alii vero verbum vitae audiunt, bonae spei et rectorum operum viriditatem tenent, sed tamen ad scribendum proficere nullatenus possunt. Hi quid in aqua Dei nisi quidam, ut ita dicam, junci sunt? Qui quidem viridescendo proficiunt, sed litteras exRedemptor igitur noster, quia verba quae dixit etiam per doctorum studium scribi largitus manu calamum tenuit, qui cipsa al., in ipsa doctorum studia sub quadam
Abbreviated transcription (Latin):
ad ultimum uisionis suȩ uerba
tetenderit: Nec mouere quẽ piam
debet: quod in medio ꝓphetiȩ suȩ
uolumine cumde babilonico rege
loqueret᷑. uicesimiac septimi anni
memoriam facit. Quo in loco cum
nichil de tempore suȩ captiuitatis
interserit : aꝑte demonstrat quia
cius regis tempora describat. de
quo ut ꝓꝑhetaret acceperat uod
uero ait. In exordio annidecima
mensis: tempꝰ simpliciter expͥmit
ut ex ipso quoq tempore in cor-¬
da audientium iuxtalitteram
uerba radicem figat: ex qͣ spũa¬
les fructus ꝓostmnodum ꝓferat.
Notandum uero quod ate:
Quarto decimo anno postquam
ꝑcussa est ciuitas ipsa hac die:
Quid est enim quod ꝑhanc uisi-¬
onem ultimam omip̃s deus eaipfa
die dignatus est. ꝓmissionis suȩ
miscđiam facere. quadie in ꝑ-¬
cussam ciuitatẽ iram iustitie
impleuit. nisi quod illa diuini¬
tatis uis que indiuersitatis mo-¬
tum & mutabilitatem ñ ducit᷑
ea ipsa luce iustitie afflictos ac

Expanded text:
ad ultimae visionis verba ad ultimae visionis verba tetenderit. Nec movere quempiam debet quod in medio prophetiae suae volumine, cum de Babylonico rege loqueretur, vicesimi ac septimi anni memorianihil de tempore suae captivitatis interserit, aperte demonstrat, quia ejus regis tempora describat, 1309 de quo ut prophetaret acceperat. Quod vero ait: In exordio anni, decima mensis, tempus simpliciter exprimit, ut ex ipso quoque tempore in corda audientium juxta litteram verbi radicem figat, ex qua spiritales fructus postmodum proferat. 2. Notandum vero quod ait: Quartodecimo anno postquam percussa est civitas, ipsa hac die. Quid est enim quod per hanc visionem ultimam omnipotens Deus ea ipsa die dignatus est promissionis suae misericordiam facere, qua die in percussa civitate iram justitiae implevit, nisi quod illa divinitatis vis, quae in diversitatis motum et mutabilitatem non ducitur, ea ipsa luce justitiae afflictos ac