comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bigitur. Unde consulte ac ꝓ uirit iõ¬
ne colłonem fr̃ib tius quos inpr̃ĩsꝯ
minus mortis temꝑe fuisse põtate ꝓ¬
ponis offeres. Quin aũt fr̃s tui diuat¬
des infamilia pr̃is peculium si ħ necp
castrense n pelictuisñ eit coceat᷑ p̾cipr

Expanded text:
bigitur. Unde consulte ac pro iuris ratione collationem fratribus tuis, quos in patris communis mortis tempore fuisse potestate proponis, offers. Quin autem fratres tui durantes in familia patris peculium, si hoc neque castrense neque relictum eis do
Abbreviated transcription (Latin):
bictas oriat᷑ neccͣm duximus constito¬
cioni qmͣ iam fauore liboꝵ fecumi
sastrense peculium inꝯmun ꝯfer¬
te inhereditate diuidenda ex p̾ccimn¬
ris auctoritate minime cogebat᷑ tta
⁊ alias res q̃ minime parentib adqͥ¬
runt᷑ ꝓpͥas lib̾is man̾e centemus. ete¬

Expanded text:
bietas oriatur, necessarium duximus constitutioni, quam iam favore liberorum fecimus, castrense peculium in communi conferre in hereditate dividenda ex prisci iuris auctoritate minime cogebantur, ita et alias res, quae minime parentibus adquiruntur, proprias liberis manere censemus.
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem nͥ ille complexus sit itt iũ
⁊̃ codicilloꝵ scͥptura debeat optine. sl¬
lo iure eleccõnis uidelicet ꝑdurante
ut qui ex tesso agere itolũtt ac fidei¬
ꝯmissum mig̃re non possit. Siqͥc u er
parentib utriusq sexus at ubis us¬

Expanded text:
luntatem, nisi id ille conplexus sit, ut vim luntatem, nisi id ille conplexus sit, ut vim etiam codicillorum scriptura debeat obtinere; illo iure electionis videlicet perdurante, ut, qui ex testamento agere voluerit, ad fideicommissum migrare non possit. Si quis vero ex parentibus utriusque sexus ac li
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ¶ uie que fuerat coditilł relicturꝰ
gu̾ait sine cestõ nouissime relicta ser¬
uari mandauerat ꝯfirmatõnem inu¬
nitꝰ nlłam iustamgere sollicitudĩem
ꝙ testã possent cur cliu̾sum his instrͣ¬
mentis uocabułm mandaret᷑. q̃ uisac
lis instituendis ac substituendi urri¬
do sũ scͥpt᷑a sñ sñ scptura confecto de he¬
reditate uolu̾it. ⁊ ad fid̾iꝯmissi ꝑse¬
cutonem aspirare cupiens minime
nis exordiis ut tum uelit eligendi ha¬
beat põtatem. Sciens se uniꝰ electione
alt̾uis sͥ aditũ p̾clusisse. Itaut sũ bõr
possõnem scd̃m tabiias aut scdm nũ¬
cupatõnem cet̾as ꝙ siłes postulau̾it aũ
certe mitti se mpossõnemex more pe¬
cierit statĩ int̾ ip̃a hꝰr iuris auspicraꝓ
poĩtunisue intñtionis explanet.
lud ꝙͦ pari rõne seruandũ ẽ ut testator
qͥ decreuit facere testm si adimpłe neqͥ¬
tm̃duce liceat ad fiõi ꝯmissi int̃p̃ta¬
tõnem ł ut ex codicilł uttimam uo¬

Expanded text:
io quae fuerat codicillis relicturus generaliter, sive novissime relicta servari mandaverit, confirmatione munitus nullam iustam gerere sollicitudinem tamenta possent, cur diversum his instrumentis vocabulum mandaretur, quae vis ac lis instituendi ac substituendi do sive scripto sive sine scriptura confecto de hereditate voluerit, ad fideicommissi persecutionem adspirare cupiens minime nis exordiis utrum velit eligendi habeat potestatem, sciens se unius electione alterius sibi aditum praeclusisse; ita ut, sive bonorum sionem secundum tabulas aut secundum nuncupationem ceterasque similes postulaverit, aut certe mitti se ad possessionem ex more petierit, statim inter ipsa huius iuris auspicia propositum suae intentionis explanet. Illud quoque pari ratione servandum est, ut testator, qui decreverit facere testamentraducere liceat ad fideicommissi interpretationem velut ex codicillis ultimam vo
Abbreviated transcription (Latin):
tor mnrem ꝙͦ codicilloꝵ uoli̾it optiñe
licebit ei si de bereditate ex testo scõm
subsidium conuolare. Non enĩ par eadẽq
cõ uid̾r amitt̾e debita ⁊ lutra non caꝑe.
stamento .u. testes ł rogati ł qui fortur¬
adhib̾i sũ inscͥptis su non scͥptis uolun¬
itoluntas componit᷑ subnotatõnem
suam accõmodantib.¬
mp̃r.  uamuis u̾bis hil quoad t̾c lau¬
dio iusto moratiẽctis: alienta uo bi᷑
⁊ uestiaꝵ legatũsit tñ hanc fuisse defunc

Expanded text:
tor vicem quoque codicillorum voluit obtinere, licebit ei, si de hereditate ex testamento secundum subsidium convolare. Non enim par eademque ratio videtur amittere debita et lucra non capere.  rogati vel qui fortuiadhiberi, sive in scriptis sive sine scriptis voluncriptura voluntas componitur, subnotationem suam accommodantib. Quamvis verbis his:" ut quoad cum Claudio Iusto morati essetis", alimenta vobis et vestiarium legatum sit, tamen hanc fuisse defunc
Abbreviated transcription (Latin):
int̾est. utrum qui suis nuimmis emp¬
tus ac manuinissus sit ab emptorean
a dno suo data pecunia m̃eatur liber¬
tatem. pͥore. N cãu ad bona eiꝰ ccͣ tabu¬
las adinicti patͦnum ñ placet. pͥt̾iore
omĩaiura patronatꝰ retm̃et. ⁊ idocum
sabimani patroni filii qui plenũ tus
habuit ut hõstis publici bona fiscouẽ¬
dicata sunt. sco̾m ea q̃ diuo ꝑtinatipla¬
cuerunt.⁊ nos seciii sumus in uira
consortium ẽ ancillis colonis ue nr̃it
cleg̃nit sciant illi se deinceps ꝯmoda
patronat᷑ꝰ amissuros.

Expanded text:
interest, utrum quis suis nummis emptus ac manumissus sit ab emptore, an a domino suo data pecunia mereatur libertatem. priore enim casu ad contra tabulas admitti patronum non placet, posteriore omnia iura patronatus retinet. Et ideo cum Sabiniani patroni filii, qui plenum ius habuit, ut hostis publici bona fisco vindicata sunt, secundum ea, quae divo pertinaci placuerunt et nos secuti sumus, in iura consortium cum ancillis colonisve nostris elegerint, sciant illi se deinceps commoda patronatus amissuros.
Abbreviated transcription (Latin):
&ẽ ꝓponis. de functa ꝑuula eiꝰ fiua p̾ca¬
qͣmteres excitit pr̾icum qͥsmił equis
ptib heres institutiu eras substitu¬
ctone iniucem fr̃a. ⁊ m̃r quid̃ intesto¬
te filie d̾succõnem defendat. tuã exͣ
subaitutõne ad te ꝑtiñe contendas.
uitis quid̃ rõmanitestaẽ lcõe militi¬

Expanded text:
ponas, defuncta parvula eius filia, posteaquam heres extitit patri, cum qua simul aequis partibus heres institutus eras substitutione invicem facta, et mater quidem intestatae filiae sibi successionem defendat, tu autem ex substitutione ad te pertinere contendas, iuris quidem ratio manifesta est licere militi
Abbreviated transcription (Latin):
mpr. Ne quidam putartut ĩ om̃i
tempore licere militib testam̃ta qͦ¬
Quodo itolu̾nt compon̾e. scĩtꝰ his so¬
lis qui inexpeoitõne orcuꝑati sunt
memoratum in dulg̾i coa ultĩas
uoluntates conficiendas bẽnẽfc̃m.
d̾. Iteet antiquis legib̃ ꝑmittebã¬
tur pupisi s si tͥbunatum num̃ime¬
reaut᷑ iatiũ elognim consiõe posse.
uera etate ex tali licentia parentib
forte suis łaius ꝓpinquis noc̾e pͥam
¶ fic̾ri ulso modo redimus.

Expanded text:
. Ne quidam putarent in omni tempore licere militibus testamenta quomodo voluerint componere, sancimus his solis, qui in expeditionibus occupati sunt, memoratum indulgeri circa ultimas voluntates conficiendas beneficium.. Licet antiquis legibus permittebatur pupillis, si tribunatum numeri mereantur, ultimum elogium conficere posse, nera aetate ex tali licentia parentibus forte suis vel aliis propinquis nocere propoc fieri nullo modo concedimus.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.mͣqͣm mlittm testamenta iu¬
ris unculis non subiciant᷑ cũ pp̃sim
niqͦndam cent᷑ionis testm̃ institucio
⁊̃ iure cõmumi accepit auctoritatẽ.
Namcum pr̃ famtꝰ filiamex duabꝰ
unciis uxoremer untia heredes scͥpse¬
appaͣret hereoitatem ut duashãt fextã¬

Expanded text:
mquam militum testamenta iuris vinculis non subiciantur, cum proptni quondam centurionis testamento institutio etiam iure communi accepit auctoritatem. Nam cum pater familias filiam ex duabus unciis, uxorem ex uncia heredem scripseapparet hereditatem, ut duas habea
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ꝗilites mexpeortõne degĩte ᷤ
siuxores aũ filios au amicos au̾com¬
militones sios postremo cuiꝰlibet
filioꝵ coꝵ cum uoluntatẽ pr̃is re¬
portau̾nt m̾itumaũt libettas digͥ

Expanded text:
m. Milites in expeditione degentes, si uxores aut filios aut amicos aut commilitones suos, postremo cuiuslibetfiliorum eorum, cum voluntatem patris reportaverunt, meritum aut libertas digni
Abbreviated transcription (Latin):
sit utrũ ne sod̾m tubulas an ab i¬
testato ⁊ ex qͦcapͣite possessio sit de¬
lata ne t̾ tempꝰ agnoscende uonoꝵ
possõnis p̾finitum cedat suꝑsticio¬
samgeris corlicitudĩem.

Expanded text:
est, utrumne secundum tabulas an ab intestato, et ex quo capite possessio sit delata, ne tibi tempus agnoscendae bonorum possessionis praefinitum cedat, superstitiosam geris sollicitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
blice inscͥpto res suscipiat ⁊ eas scd̾m sui
opionem disponat subypotheca rer̃
eo cessante aũ non ydõneo forsitanet¬
istente ex iudicialielectione curatorẽ
ei dari necc̃e fu̾it tunc scõm pfatam
dĩonem nn bac quidem florentissima
ciuitate ap̃ gloriosissimam urbicari¬
am p̾fecturam creatio ꝓcedat. s siq̃ no¬
bił sĩt furtosiꝑsona ⁊ florentissimo
senatu conuocando ut ex inqͥsitõne
crator optime atq integre opĩonis uo¬

Expanded text:
ice conscripto, res suscipiat, et secundum sui opinionem disponat sub hypotheca rerum eo cessante, aut non idoneo forsitan existente, ex judiciali electione curatorem ei dare necesse fuerit, tunc secundum praefatam divisionem in hac quidem florentissima civitate apud gloriosissimam urbicariam praefecturam creatio procedat: sed si quidem nobilis sit furiosi persona, etiam florentissimo senatu convocando, ut ex inquisitione curator optimae atque integrae opinionis no
Abbreviated transcription (Latin):
accione sciens ꝙ nicħ deberet᷑ ancillã
tin utris abduxit aũ uendidit. Que
mantipio qͣmͣuit ħ reb humanis ñ
oblatum fu̾it exemptum. tam ad rap¬
torem qmͣ ad furem ꝑiculum reddũ¬
dabiti ⁊ ut̃q eoꝵ pena legittĩa cołxeb̃t¬

Expanded text:
ione sciens, quod nihil deberetur, ancillam tui iuris abduxit aut vendidit. Quaemancipio, quamvis hoc rebus humanis non oblatum fuerit exemptum, tam ad raptorem quam ad furem periculum redundabit et uterque eorum poena legitima co
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.a pre u̾bis p̾carus incodicał re¬
lictum ext̾o iure capiens filia ad col¬
latõnem dotis urgi non põt.¬
d̾.  ostumo p̾t̾ito patͥs testm̃ rũpen¬
ti atq intestato succeden emanci¬
pat petita bõꝵ põssõnem conferre de.¬
bere bona sita ꝑpetuo edcõ eauet᷑ cũ ⁊̃
his qui sui fuituri eẽnt si uiuo pr̃e
nstti fuissent conferre mantfeste sigͥ¬

Expanded text:
atre verbis precariis in codicillis relictum extero iure capiens filia ad collationem dotis urgueri non potstumo praeterito patris testamentum rumpenti atque intestato succedenti emancipatum petita bonorum possessione conferre debere bona sua perpetuo edicto cavetur, cum his etiam, qui sui futuri essent, si vivo patre nati fuissent, conferri manifeste sig
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. tiam qui pacctone data a dñis
manumittantur mero uire omne
tati su de reb adu̾sits pitronũ dis
dum currere debueras. Mꝓxĩe &
siħ facere auderes sñ atrocitate cer¬
mendare iuditi põtiustionũ ho¬
nore patrono debito reseruato.

Expanded text:
. Etiam qui pactione data a dominis manumittuntur, mero iure omne batur sive de rebus adversus patronum disdum currere debueras: maxime autem si hoc facere auderes, sine atrocitate cermendare iudici potuisti, omni honore patrono debito reservato.
Abbreviated transcription (Latin):
uisioñe te fefellit nec dotem qm ac¬
ceꝑat a pr̃e nr̃o intestato diem funtto
contulis p̃ses ꝓuintie examĩatis ꝑ¬
ciũ allegatõnib cum bonis dotẽcon¬
fundi nibebit. ⁊ ꝙ deducta rõne piꝰ
ap̃ eam cẽ aĩadũt̾it resciͣtuit iu bebit¬
pr̃e collatto cẽssat. Si aucem fr̃ tiuiᷤ¬

Expanded text:
isione te fefellit nec dotem, quam acceperat a patre vestro intestato diem functo, contulit, praeses provinciae examinatis partium adlegationibus cum bonis dotem confundi iubebit et, quod deducta ratione plus apud eam esse animadverterit, restitui tibi iubebitpatre, collatio cessat. si autem frat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ¶ itut eñ certi iiris ẽ militem qͥ
scit se filium hr̃s alios q scͥpsit berede ᷤᷤ
Atatite eum exheredare intellĩgrita si
int ualentetesto s sit inpõtate eũ ad
succõnem uenire indubiũ ñ habetar.

Expanded text:
 Sicut certi iuris est militem, qui scit se filium habere aliosque scripsit heredes, tacite eum exheredare intellegi, ita sinime valente testamento, si sit in potestate, eum ad successionem venire in dubiis non habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ctpium sollicitau̾it. ł ad uccandũ cre¬
diderit cum seruo alt̾o sollicitatũ re¬
stłtust .xii. solidoꝵ simima inferenda .it
ernit cumeadem forma ciuttat red.¬
dendis itaut ꝓ fugitiuo seruo si sollti¬
tudine defensoris ñ fu̾it requisitus et
reuocatus to̾ defensor onouitaria mã¬
cipiaexĩgat᷑ nͨ bñficio pͥncipam fi uen¬
ditone meiꝰ ꝑsonaiam decceto ualit̾us¬

Expanded text:
cipium sollicitaverit, vel avocandum crediderit, cum servo altero sollicitatum restituat doudecim solidorum summa inferendo reiperint, cum eadem forma civitati reddendis: ita ut pro fugitivo servo, si sollicitudine defensoris non fuerit requisitus et revocatus, idem defensor duo vicaria mancipia exigatur, nec beneficio principali nec venditione in eius persona iam de cetero valitu
Abbreviated transcription (Latin):
cã fid̾i ꝯmissi manumisit ut ingra¬
tũ libertũ accare ñ põticũ id iudiciũ
crordinem p̾beatur ei qui uolũta¬
te seruo suo ub̃tatã gͣtuit᷑aͣm p̾uitit
ñ qͥcebitam restituit.
patronum suũ extit̾it. ⁊ quadã iac¬
tantia ł contumatia ceruces adu̾tꝰ¬

Expanded text:
a fideicommissi manumisit, ut ingratum libertum accusare non potest, cum id iudicium extra ordinem praebeatur ei, qui voluntate servo suo libertatem gratuitam praestitit, non qui debitam restituit. patronum suum extiterit et quadam iactantia vel contumacia cervices ad
Abbreviated transcription (Latin):
onede mancipus utiñ ꝓhiberis cum
alt̾a penam continens ait̾nuis electiõe
si hanc cãm ñ ignoracit furti docõne¬
de sublatis ꝑtem tm̃ accẽpisñ residu¬
amuendicare ł condr̃e ⁊ accõne furti
ap̃ p̾sidem agere potes.

Expanded text:
one de mancipiis uti non prohiberis, cum altera poenam continens alterius electione si hanc causam non ignorant, furti acde sublatis partem tantum accepisti, residuam vindicare vel condicere et actione furti apud praesidem agere potes.
Abbreviated transcription (Latin):
ltaue. nepote. t nepte au ꝓnepote sui
ꝓnepte nulła diccretõne int̾cedente
utrum inp̃as sponsas ꝓ lib̾is suts me¬
morati parentes dõatõnem ꝯticłint ã
intpõs sponsds earum ut ꝑ eos eadem ĩ¬

Expanded text:
lia, nepote vel nepte aut pronepote sive pronepte, nulla discretione intercedente, utrum in ipsas sponsas pro liberis suis memorati parentes donationem contulerint, an in ipsos sponsos earum, ut per eos eadem i
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Ni rusfinus uirclarissimꝰ tͥbanꝰ
latis claius maior aniis lege definitis
faciens test̾m te manumisit iustumt᷑
lb̾tatem competisse scire cebes. Ꝙsim i
noramus ex lege constitutꝰ fu̾it cum
faceret cestm̃ iege impediente ulłam¬
adeptus et libertatem q̃ inhac ꝑte nec
uulĩtib remissa ẽ. Ꝙ sudemtestator
minore annis ei tuiꝰ cã ꝓbari potuit p̾
cia surat᷑ anͦnũ missus hoͦneste deces¬
sit hereditas ⁊ legataom̃b qͥb relic¬
ta sunt debenti᷑ qr int̾ cet̾a q̃ militib¬
suts concessa sunt lib̾um arbitum
quib ẜossint relinqñdi siuip̃mis
d̾.ntestõ quidem eiꝰ quiñ miles
fuit.si duob heredib institutis alc̾o
cui potͣtut uiq ad cp̃s pub̾tatis pa

Expanded text:
. Si Rufinus vir clarissimus tribunus laticlavius maior annis lege definitis faciens testamentum te manumisit, iustam tibi libertatem competisse scire debes. Quod si minor annis ex lege constitutis fuerit, cum faceret adeptus es, quae in hac parte nec militibus remissa est. Quod si idem testator minore annis ei, cuius causa probari potuit, tia sive intra annum missus honeste decessit, hereditas et legata omnibus quibus relicta sunt debentur, quia inter cetera, quae militibus concessa sunt, liberum arbitrium quibus velint relinquendi supremis nto quidem eius, qui non miles fuit, si duobus heredibus institutis, altero, cui potuit usque ad tempus pubertatis par
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶ itu ⁊ collegatuus cũ magi¬
stratu fung̃emiͣ imiꝰs ydoneum
tutorem dedistis caitõnemq ydone¬
am ñ exeͤgistis si alias seruari pupillo
indempntas põt ⁊ utriq solim̃do
estis ꝓitili ꝑte in ues accõnem dati
s̃pectat excãisis ñ fit indem pnitati
spupilli ł adulti satͣnsc̃m.
tutor nõiatores si administratões
funto tp̃r ñ fu̾it soluendo siex oauet¬
one fideussionis solidum exigr pꝰ¬
sit pupist qͦndam in subsidiũ ĩ dẽp¬
nitati nõte accõnemũtilẽ com

Expanded text:
. Si tu et collega tuus, cum magistratu fungeremini, minus idoneum tutorem dedistis cautionemque idoneam non exegistis nec alias servari pupillo indemnitas potest et utrique solvendo estis, pro virili parte in vos actionem dari nistrationis spectat, excussis non sit indemnitati pupilli vel adulti satisfactum. tutorum nominatores, si administrationis finito tempore non fuerint solvendo nec ex cautione fideiussionis solidum exigi possit, pupillis quondam in subsidium indemnitatis nomine actionem utilem com
Abbreviated transcription (Latin):
po aunuis qͥ qonem patit᷑ possessor fuis¬
se monsiret᷑. Ꝙ si ap̃ gͣnitatem triã ma¬
niseste ꝯstit̾it sñ iliacunctatione hĩta
longitemꝑis p̾scͥptõnt petitorẽ opor¬
tebit excludi. Sim aior itus sine decre¬

Expanded text:
 quaestionem patitur possessor fuisse monstretur. quod si apud gravitatem tuam manifeste constiterit, sine ulla cunctatione habita longi temporis praescriptione petitorem oportebit excludi. D. VI id. Iun. Dor
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Mat̾ tua ab eoquemex cã fidei¬
ꝯmissi manumisit oꝑas impõitas pe
manumisit qm̃ fidei dies ꝯmisse u¬
b̾tatis exideret ¶s nͥ ei honorẽ pat̾nis
debitum exbibu̾it adeat competentẽ

Expanded text:
. Mater tua ab eo, quem ex causa fideicommissi manumisit, operas impositas petmanumisit, quam dies fideicommissae libertatis existeret. sed nisi ei honorem patronis debitum exhibu
Abbreviated transcription (Latin):
accõnem nͥ mopia dinoscit᷑ laborare. tt̃
enĩ furtiaccõnem oño ꝯpet̾e dicebũt.
S ea satis increbuit dubitatio si tp̃
quo fint̃ ꝯmittebat᷑ i doneut erat
is qui rem ꝯmodatam accepit. pea¬

Expanded text:
actionem, nisi inopia noscitur laborare: tunc enim furti actionem domino competere dicebant. Sed ea satis increbuit dubitatio, si tempore quo furtum committebatur idoneus erat is qui rem commodandam accepit, p
Abbreviated transcription (Latin):
tis iudel li it̾usq sexus ꝓtenore pͥce¬
dentsui iegnmͣ eaqͣ ip̃a emancipa¬
cione aꝑentib suis ut assolet fieri cõ¬
adꝗsierint collaturts.
quiemancipati ex antiqͦ iuire sunt col

Expanded text:
s utriusque sexus pro tenore praecedentium legum, quae in ipsa emancipatione a parentibus suis ut adsolet fieri conadquisierint, collaturis.qui emancipati ex antiquo iure sunt, col
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃r. Le lutrum ꝙͥañea indebite suc¬
cesslonis emancipato ł emancipatis de¬
putasse nicħ uͦ de hoñib tñtele ꝓspexis¬
ut pote legitios exust̾e. hac legis sanctĩ ce
rb ñ st̃ laxam̃to aggredit᷑ s inquib¬
dam temꝑib quedameis uit̾missio per

Expanded text:
m. Ne lucrum quidem antea indebitae successionis emancipato vel emancipatis deputasse, nihil vero de oneribus tutelae prospexisutpote legitimos existere hac legis sanctione drbus non sine laxamento ingreditur, sed in quibusdam temporibus quaedam eis intermissio per
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.i llud sñ rõne a quibdam indu¬
bietate deductum plana scĩone re¬
leuamus ut ommaque inquarta por¬
cione abitestato succd̃nis compnitãt᷑
his qui adactõnem de mofficioso testõ
ad cuius hereditatẽ ueniunt omĩnĩo
coheredib suis conferant. ꝙ tã ĩ ali¬
is qͣm inhus q̃ oocõne milicie uni be¬
redum ex defumctipecumis adqsite
lucutur his qui miliciam mueruit
locum hãbebit ut iũcrum ꝙͥtẽꝑe
mortis defuncti ad eum ꝑuenire
porerat ñ solum testõ conditoqͣre
pnͣtiab intestato succõnis compu

Expanded text:
. Illud sine ratione a quibusdam in dubietatem deductum plana sanctione revelamus, ut omnia, quae in quarta portione ab intestato successionis computantur his, qui ad actionem de inofficioso testamento ad cuius hereditatem veniunt, omnimodo coheredibus suis conferant. Quod tam in aliis quam in his, quae occasione militiae uni heredum ex defuncti pecuniis adquisitae lucratur is qui militiam meruit, locum habebit, ut lucrum, quod tempore mortis defuncti ab eum pervenire poterat, non solum testamento condito quartae parti ab intestato successionis compu
Abbreviated transcription (Latin):
turam int̾p̃tati sunt. adu̾sus uona
fide quidẽ possõrem nlło modo furti
accõnem noxalem recte decernt. Tt̃
aũt bona fide possõrem furti nõieq
passus ẽ noxalem accõnem ec om̃n

Expanded text:
turam interpretati sunt, adversus bona fide quidem possessorem nullo modo furti actionem noxalem recte decerni: tunc autem bona fide possessorem furti nomine, quod passus est, noxalem actionem con
Abbreviated transcription (Latin):
nem pet̾e furiosus possũrit suñ ⁊ si cura¬
tor eiꝰ ad bõꝵ possõnem petendam admit¬
ti debeat ⁊ uiris austores ex utq latere
magnũ habuerunt c̾tamen. slos ita
utramq accõnem auctoꝵ certo fine ꝯ
pescentes scĩmꝰ furiosum ꝗ̃ nsło modo
posse ł hereditatẽ adire ł bonoꝵ possõnẽ
agnoscere Curatori aũt eiꝰ licentam da

Expanded text:
nem petere furiosus possit, sive non, et si curator eius ad bonorum possessionem petendam admitti debeat. et iuris auctores ex utroque latere magnum habuere certamen. Nos itaque utramque aciem auctorum certo foedere compescentes sancimus furiosum quidem nullo modo posse vel hereditatem adire vel bonorum possessionem agnoscere: curatori autem eius licentiam da
Abbreviated transcription (Latin):
estme qͥ ognatõnis iure citͣ
lamissconem loꝵ possõnis nemĩem pꝰ¬
se succedere. defticti nͦ cognͣagͣt nolen¬
rem suum patrui sũibõꝵ possõnẽ
petentib seqñtib ꝑmitit᷑ admutꝰ¬

Expanded text:
em cognationis iure citra admissionem bonorum possessionis neminem posse succedere: defuncti vero cognatrem suum patrui sui bonorum possesspetentibus seq
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑunt exͣ fem᷑ saluam fore satis¬
datõnem accio qm adu̾sus tutores seu
magr̃atus qui curatorem dederunt
accio nt n ita dem̃ competit siuniu̾¬
sis bõnis excitssis reuocatisꝙ eũ que
infraudem alienasse constit̾it indẽp¬
adusus fideussores quos acceꝑunt cõ¬
sist̾e potes licet utilem accõnem sine

Expanded text:
acceperunt extra rem salvam fore satisdationem, actio, quam adversus tutores seu magistratus qui curatorem dederunt actio utilis ita demum competit, si universis bonis excussis revocatisque, quae eum in fraudem alienasse constiterit, indemsus fideiussores quos acceperunt consistere potes, licet utilem actionem sine
Abbreviated transcription (Latin):
euenit consentaneꝰ. Qut .N. ht̃ tẽ fur¬
tiaccõnem adu̾sus dñm ip̃e ab alus
teneri furti accõne ñ põt. et cͤ extem¬
pore om̃ib discretis uetuissimadu¬
bitatio nr̃o fed̾e conquiescat. ⁊ bone¬
accõnem ⁊ ñ teneatur. ⁊ ip̃e oñs ĩalio
tempore ⁊ nonteneat᷑ accõne. ⁊ ĩ alto
sub accõne constituatur.s Re eoaũt
qui liber constitutus ab alio .u. f. tene̾
si furtũ ꝯmisit recte ⁊ sñ aliq̃ dubita¬
furtũ liber ꝯmiserit ñ posseꝯueniti.
s ip̃m ꝓ suo fuito respond̾e. suinage¬
nerał regnla de ẜuo ꝓlatu ẽ. ⁊ ꝓeoqui

Expanded text:
evenit consentaneus: qui enim habet tunc furti actionem adversus dominum, ipse aliis teneri furti actione non potest. sic ex tempore omnibus discretis vetustissima dubitatio nostro foedere conquiescat et bonactionem et non teneatur, et ipse dominus in alio tempore non teneatur actione et in alio sub actione constituatur. De eo autem, qui liber constitutus ab alio bona fide tenetur, si furtum commiserit, recte et sine aliqua dubitafurtum liber commiserit, non posse conveniri, sed ipsum pro suo furto respondere, quia generalis regula
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Dumanitatis ac religionis rõ ñ
ꝑmittiti ut adn̾sus sororem ⁊ filios so¬
roris accõnum necc̃itates tutele acci¬
one suscipias cumipiꝰ ⁊̃ pupilli cui tu¬
tor datutet aliud exig̾e uideat᷑ utilitas
s. ut eũ tutorẽ pocius hũt qmͣ ad de¬
fensionem eiꝰ s̃ inhibeat᷑ affcc̃tu. Iuiͥ¬

Expanded text:
. Humanitatis ac religionis ratio non permittit, ut adversus sororem vel filios sororis actionum necessitates tutelae occasione suscipias, cum ipsius etiam pupilli, cui tutor datus es, aliud exigere videatur utilitas, scilicet ut eum tutorem potius habeat, qui ad defensionem eius non inhibeatur adfectu. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ satisdatione ꝯpotheca tr̃ turatoris iłus
omĩbadhibenda. Tali itaq ordinatio¬
ne inturatore furiosi de pp̃ita siqͥd p̾ca
ad furiosum ꝑuen̾it su ex hereditate
qͦcumq modo ħ furtoso accedat. ⁊ ixc¬

Expanded text:
 satisdatione et hypotheca rerum curatoris modis omnibus adhibenda. Tali itaque ordinatione in curatore furiosi disposita, si quid postea ad furiosum pervenerit sive ex hereditate quocumque modo, hoc furioso acceda
Abbreviated transcription (Latin):
uolu̾it ꝑuenire sũad eũ qui rẽ com¬
modatam accep̃ sũ coͣ eũ qui furtũ
fecit ꝯmisit ⁊ in hac sp̃e maritus
quid̃ põ mr̃imonus pudorem non
furti s rer̃ amiotaꝵ accõnens ha¬
beat si ip̃m dñs cleg̃it. Dñs aũt om̃ẽ
licentiam possideat. sũ ad u̾sus mari

Expanded text:
it pervenire, sive ad eum qui rem commodatam accepit, sive contra eum qui furtum commisit, et in hac specie maritus quidem propter matrimonii pudorem non furti, sed rerum amotarum actionem habeat, si ipsum dominus elegerit, dominus autem omnem licentiam possideat sive adversus mari
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾s possidet adu̾sus eam inrem acci
cendio cepͥfise ł in his reb dampniqͥd
dedessisse dr̃ infra annũ utilem ei cꝰ
res abest qͣdrupli pꝰ annum insĩplũ
accõnem ꝓdĩtam pret̾ penamolim
do ł es alienum exĩgendo ex̃ oñi cio
licutatẽ furtũ facit ac p̾ter rei esti

Expanded text:
s possidet, adversus eam in rem acticendio cepisse vel in his rebus damni quid dedisse dicitur, infra annum utilem ei cui res abest quadrupli, post in simplum actionem proditam praeter poenam olim do vel aes alienum exigendo citra domini voluntatem furtum facit ac praeter rei resti
Abbreviated transcription (Latin):
ponant᷑: n añca fc̃iri curatores remo¬
ucantur.n aliqd̃ nouũ eis accedat s
antiquo ordine statati m antiquos ꝙͣ¬
tum ad treatõnem ꝑueniant tminos
cantione indelicet ł cat̾datõne q̃ antiqͣ¬

Expanded text:
ponantur et neque antea facti curatores removeantur neque aliquid novum eis accedat, sed antiquo ordine statuti in antiquos quantum ad creationem permaneant terminos: cautione videlicet vel satisdatione, quae antiq
Abbreviated transcription (Latin):
tiram uendidit si ut pupillarem dut̃r¬
it emptorqͥscĩens atutoris herede m̃cat᷑¬
t̃ csi ostm morte simatur altenã rent
comꝑando de tẽꝑis int̾uallo nłłam po¬
tuit adquirere defensionem. Si si ut
siram distraxit ignoransq rẽ alienam
possõrem ut sitapbau̾is gestũ ⁊ possõ
retͣhatur ⁊ fructꝰ uniu̾si reuocet᷑ singn
bona fide emptorẽ fuisseqͥemit ꝯstt̾it

Expanded text:
tuam vendidit, si ut pupillarem distraxit, emptor, qui sciens a tutoris herede mercatcium morte finiatur, alienam rem comparando de temporis intervallo nullam potuit adquirere defensionem: si vero ut suam distraxit ignoransque rem alienam essorem, ut, si ita probaveris gestum, et possessio retrahatur et fructus universi revocentur, si non bona fide emptorem fuisse qui emit constit
Abbreviated transcription (Latin):
dit smaũt ip̃e resipu̾it ⁊ nolu̾it ea ad¬
mictere ⁊ aꝑte ħ reupu̾it ł heredes euiꝰ
ħ fecerit᷑ a subatiꝰ ilico seꝑandis qͣiͣ nec
fũnt abmitio ad eñ deuoluta negtiti¬
nũ tͣmitem ambulantib subam fit

Expanded text:
in autem ipse resipuerit et noluerit ea admittere et aperte haec respuerit vel heres eius hoc fecerit, a substantia eius ilico separandis, quasi nec fuerant ab initio ad eum devoluta, et legitimum tramitem ambulantibus, subst
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ¶ d̾ ex liberta muliere nascit᷑
ingennũ q̃ Is aũt qui uberte sue nu¬
bendi ꝯmodauit assensum qͣmͣuis õꝑ¬
as ab ea exigẽ ñ possit iura pat̾natꝰ non¬
quib solam reu̾t̾ntiam debentad ser
bitare lib̾tos iura com̃pellunt.

Expanded text:
. Quod ex liberta muliere nascitur, ingenuum est. Is autem, qui libertae suae nubenti commodavit adsensum, quamvis operas ab ea exigere non possit, iura patronatus nonquibus solam reverentiam debent, ad sebitare libertos iura compellunt.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾oꝵ quoꝵ p̃cib fecisti m̃tionem sentẽ¬
cus ac doli mali exceptõnem oppone
p̃ciũ ob eoꝵ debitum solutũ ꝓbãs si
sortẽ cum usuris q̃ fuco deberentur-
pupilli ñ offerentes fundos ꝓuincia

Expanded text:
orum precibus fecisti mentionem, sententiis ac doli mali exceptionem oppone, pretium ob eorum debitum solutum probans, si sortem cum usuris, quae fisco deberentur, pupilli non offerentes fundos provincia
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃m nob̾ uisum ẽ ut humano gn̾icõ¬
sulentes omnem quidẽ obscuritatem
tartim. ⁊ priꝰ de creatõne curatoris qui
furoris ut riusq sexus dat᷑ sanctientes
tc̃ ⁊ alus certum finem imponimus
Et siqͥd̃ parens curatorem fur̃tosoł fu¬
riose multimo elogto hr̃dib constitu¬
tis rex berecat is dedenit uͥ ⁊ sidenssio¬
tione sufficiente ip̃e quidatꝰ ẽ ad curaci¬
onem ꝑu̾enat ita tñ ut in hac fioren¬

Expanded text:
m nobis visum est, ut humano generi consulentes omnem quidem obscuritatem tamur. et prius de creatione curatoris, qui furiosis utriusque sexus datur, sancientes tunc et aliis certum finem imponimus. Et si quidem parens curatorem furioso vel furiosae in ultimo elogio heredibus institutis vel exheredatis dederit ubi et fidetione sufficiente, ipse qui datus est ad curationem perveniat: ita tamen, ut in provin
Abbreviated transcription (Latin):
breues inducie auis maiores abhꝰ modi
uitio inducantur antiqͥtas disputalat
utr̃ ne in mediis furoris int̾uallis ꝑ¬
maneat eis curatoris int̾cessio ancũ
furore quiescente fincta: ti̾m mor
mus cum incertumẽ hꝰ moi furo¬
ris homines qñ respurint su ex lon¬
go sũ exͥ ꝓpinquo spacio ⁊ inpõssibile
est inconfinto furoris ⁊ sanitatis eũ
sepiꝰ constititi ⁊ ꝑ longũ tempꝰ sub
eadem ẽẽ uarietate ut quibdã uide¬
atur ⁊̃ pene furor ẽe remissus cura¬
toris curõnem ñce fimiendam. s ma¬
nere quidem donec talis furiosus mñu̾it

Expanded text:
breves indutiae, aliis maiores ab huiusmodi vitio inducantur, antiquitas disputabat, utrumne in mediis furoris intervallis permanet eis curatoris intercessio, an cum furore quiescente finita iterum mormus, cum incertum est in huiusmodi furiosis hominibus, quando resipuerint, sive ex longo sive in propinquo spatio, et impossibile est et in confinio furoris et sanitatis eum saepius constitui et per longum tempus sub eadem esse varietate, ut quibusdam videatur etiam paene furor esse remotus, curatoris creationem non esse finiendam, sed manere quidem eum, donec talis furiosus vivit
Abbreviated transcription (Latin):
re eĩ curatores ꝑ quos siquid gestum
ꝙ reuocan oporteat possit cã cognita in
ꝙp̃r. um repudrante furiosam sui
uiris ꝯstct̾itã marito qui solus repudi¬
are potu q̃dam mr̃em furiose marito
qndam ei instr̃a ꝯfecisle sigas intslis eã¬

Expanded text:
e ei curatores, per quos, si quid gestum est, quod revocari oporteat, possit causa cognita in. Cum repudiante furiosam sui iuris constitutam marito, qui solus repudiare potuit, quaedam matrem furiosae marito quondam eius instrumenta confecisse significa
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃ariis ꝑsonts r alis qͥ sua ĩponte uos
defend̾e uolebant ũ compẽcentib alle¬
gatõnib qui uobis tutores aũ curato¬
res datierant ułuti eẽ a mun̾e uis sũt
ne eit cͥcumuenisse uidicis religio i
inde ad cos ꝑiculum administratõne

Expanded text:
necessariis personis vel his, qui sua sponte vos defendere volebant, non competentibus adlegationibus, qui vobis tutores aut curatores dati erant, liberati esse a munere visi sunt, ne eis circumvenisse iudicis religioneminde ad eos periculum administrationis
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃es abtens ⁊ ignorans curator consiit᷑
es potes eẽ sec̾utus dũ tñ alus subslitu¬
at. Non enumdeb ignorantia maritor
lamplissimi ordinis fraus queri¬
cop̃r Iibectos atutela ecura ub̾toꝵ
pat᷑m seu patrone ñulam excusatõnem
impefre amplissimus ordo auctore di¬
uo mareo censitit. Et ĩo si illid ꝓdesse
deb eis quominus curatores ⁊ muiti
pat̾m seu pat̾ne ubi cent᷑ qd̾ cordem
d̾.¶Duiqͣgnita dies qͥ p̾finiti sunt ad
ꝓfẽssionẽ excusd̃ns. hicqui tutores seu
curatores diti sut ex eo die cede ex qͦde¬
cretump̾toris aucestamentũ parẽtas
notũ fcuient eiqͥ admunꝰ uocatꝰ fu̾it
ip̃a conc̃it̾utio q̃ hinduxit: sanxit s

Expanded text:
haberes, absens et ignorans curator constitutus es, potes esse securus, dum tamen alius substituatur. non enim debet ignorantia maritorum amplissimi ordinis consu Libertos a tutela vel cura liberorum patroni seu patronae nullam excusationem impetrare amplissimus ordo auctore divo Marco censuit. et ideo nec illud prodesse eis debet, quominus curatores etiam inviti patroni seu p. Quinquaginta dies, qui praefiniti sunt ad professionem excusationis his qui tutores seu curatores dati sunt, ex eo die cedere, ex quo decretum praetoris aut testamentum parentis notum factum erit ei qui ad munus vocatus fuerit, ipsa constit
Abbreviated transcription (Latin):
annos ꝯmemorandos nicħ cõnq̃stũ
t̃ suꝑtali alienatione ł suppõne is
qui eam fecit ł heres eiꝰ muume re¬
tractari eam occõne p̾t̾missionis de¬
creti s sic teñi qiͣ ab im̃tio legitimno
decretofiuss alienata res ⁊ subpõita
cumaũt dõatõnes ammorib noc c̃
decreto celebrati possũnt si imorł
pꝰ ueniametatis remimobilem cona¬
tionis titulo malium excepta p̃pnup¬
tias dc̃atione tmscͥpserit ñ aliter firmi¬
tatẽ sebit nͥ pꝰ .xxu. annos impletos in¬
ter p̾eriũto quidẽ cecenmũ int̾ absen¬
tes aũt uicennnum dõitore adqͥescen¬
te efflux̾it ut tñ inheredis ꝑsonaud̾¬

Expanded text:
nnumerandos nihil conquestus est super tali alienatione vel suppositione is qui eam fecit vel heres eius, minime retractari eam occasione praetermissionis decreti, sed sic tenere, quasi ab initio legitimo decreto fuisset alienata res vel supposita. Cum autem donationes a minoribus nec cum decreto celebrari possunt, si minor vel post veniam aetatis rem immobilem donationis titulo in alium  excepta propter nuptias donatione transscripserit, non aliter hoc firmitatem ter praesentes quidem decennium, inter absentes autem vicennium donatore adquiescente effluxerit: ut tamen in heredis persona
Abbreviated transcription (Latin):
curatores łtutoros in quib caust̾⁊ pti
puioo loges acc̃ari ꝯcẽdant. cum cautĩ
⁊ meliꝰ estcum suasione ꝑfcĩssima ⁊ res¬
ponsafacere minores ⁊ lidem inf̾erre
sle ex sua imꝑitia ł iuenili calore ali¬

Expanded text:
curatores vel tutores, in quibus casibus et pupillos leges accusari concedunt, cum cautius et melius est cum suasione perfectissima et responsa facere minores et litem inferre, ne ex sua imperitia vel iuvenali calore ali
Abbreviated transcription (French):
ũdscto competat iscuius de eãre notio
euelione secuta ut᷑ p̾cui qntitat᷑em i¬
auctoris heredempippillum tuum
honeres qui laudat᷑ pte defendicebat
cum᷑ au complstoͥntĩ rõnem hr̃e aut¬

Expanded text:
icatio competat, is cuius de ea re notio evictione secuta ultra pretii quantitatem auctoris heredem pupillum tuum oneres, qui laudatus per te defendi debeat, cum au
Abbreviated transcription (Latin):
mpr ¶ isi ex ꝓpaculꝑa solus pupille
condem̃p̃natuses s. apiens ⁊ indefent᷑
adquieuisti cum ex cã iuditati satir¬
facere dẽꝑis accõnes adu̾sus contuto¬
res tuor mañdarit̾ a pupaia desidera¬

Expanded text:
pria culpa solus pupillae condemnatus es, sed absens et indefensus adquievisti, cum ex causa iudicati satisfacere coeperis, actionem adversus contutores tuos mandari tibi a pupilla desidera
Abbreviated transcription (Latin):
d. oĩa patͥnoꝵ debitoꝵ sixonea fue¬
unt ictio suscepte tũtele ꝑ latãcũlꝑã
tutoꝵ minꝰ pocẽa temꝑa tutele eẽ cepe¬
rint iudex qui suꝑ ea redatut fu̾it des¬
piciet ⁊ si palam dolotutoris ⁊ ũegit¬
dicio dampnũ ꝙ excesstõne accidiss
pupilio p̾itandũcẽ satũe curabiti¬

Expanded text:
 idonea fuerunt initio susceptae tutelae et per latam culpam tutorum minus idonea tempore tutelae esse coeperunt, iudex qui super ea re datus fuerit dispiciet: et si palam dolo tutoris vel manidicio damnum, quod ex cessatione accidisset, pupillo praestandum esse statuere curabit
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃r. ionsuspectum cum tuto¬
r̃e tuũ postulare ac remou̾t ãb ãnii
mune postulantis tutelamt᷑ noĩe e̾id̃
pupisit restitu
mp̃r. M uspestos tutores ex doloñ ⁊̃ roᷤ
qui obnogligentiam remotisunt in¬
fames fien mantfestunt ẽ. Deuuite dẽ¬

Expanded text:
 non suspectum contutorem tuum postulare ac removere ab admininunc postulantis tutelam tibi nomine eiusdem pupilli restitu. Suspectos tutores ex dolo, non etiam eos, qui ob neglegentiam remoti sunt, infames fieri manifestum est. S. VIII
Abbreviated transcription (Latin):
cessiones rusticas sñ dec̾to p̾sidis pupil¬
loꝵ ł adolescem̃ttum distrahi ł obliga
riosi porigit᷑. Sig citra decretum p̃sidis
fundꝰ mente capti ⁊̃ ab agnato eiꝰ tibi
pignort nexꝰ ẽ. uincłm pignoris meosi
consistit. utae ⁊si adũsus eum ꝑsoałem
accõnem si ob eꝰ utalitatẽ pocunta nui

Expanded text:
essiones rusticas sine decreto praesidis pupillorum seu adulescentium distrahi vel obligari riosi porrigitur. Si igitur citra decretum praesidis fundus mente capti etiam ab agnato eius tibi pignori nexus est, vinculum pignoris in eo non consistit, utilem tamen adversus eum personalem actionem, si
Abbreviated transcription (Latin):
de modo bonor querit᷑ iatro ꝓferri⁊ ap̃
acta uit dicentis ccͣutaitatẽ pupilloꝵ sig¬
nar. ñ dubioaccepto ferre debebunt ea qͣ
ut bonꝰ arbitr̃abit᷑ mnito adechitõnem e¬
ducõnis mitra gudiaqi errogata cẽ.

Expanded text:
de modo bonorum quaeritur, ultro proferri et apud acta ius dicentis contra utilitatem pupillorum signari, non dubio accepto ferre debebunt ea, quae vir bonus arbitrabitur merito ad exhibitionem educationis ministeria studiaque erogata esse.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ꝑ lietatis fungis ossicio qui tãis
tui filios ut nec̃citudo sangins sua¬
det ꝓptegere conaris. Si g tutores etura¬
tores corum ñ recte administͣnt suspoc¬
tis eis postu latis atq ostensis ut alilĩ
lococoꝵ constituantur facile mĩpetra¬
bit. Ꝙ sinicħ in fraudẽ eg̾unt. u̾mita

Expanded text:
. Pietatis fungeris munere, qui fratris tui filios, ut necessitudo sanguinis suadet, protegere conaris. Si igitur tutores vel curatores eorum non recte administrant, suspectis eis postulatis atque ostensis, ut alii in loco eorum constituantur, facile impetrabis. Quod si nihil in fraudem egerunt, verum ita
Abbreviated transcription (Latin):
u. ¶onẽ ambigunurs electo reo ⁊ soluẽ¬
te fidenissorem libart.⁊ ideosi simpłr ac¬
cept᷑ est fideuissormid qd̾ tutor seucura¬
tordebiturus c̃ct. sum ꝓponas tutorem
Dian̾e si stipuło rem saluamfore inter¬
põitaẽ ł cautum ẽ inidꝙ atutore seu
curatore setitari non põt man tideͬior
obligatus ad suppiendam tͥ indempni¬

Expanded text:
. Non est ambigui iuris electo reo et solvente fideiussorem liberari. Et ideo si simpliciter acceptus est fideiussor in id, quod tutor seu curator debiturus esset, cum proponas tutorem rem? Plane si stipulatio rem salvam fore interposita est vel cautum est in id, quod a tutore seu curatore servari non potest, manet fideiussor obligatus ad supplendam tibi indemni
Abbreviated transcription (Latin):
aent uatrecludentes quas lex papiapo¬
t ingusttis ecucludens soł parentib
libis testatoris usꝙ ad t̾cium gͣdũ si stͥp¬
tifu̾ant heredes suũ impou̾e ug̃ er̃ub¬
utꝰantiquũ intactumeis conseruãs.
imeadutoꝵ lex papia ab aditõnib q̃
sumpsit ⁊ io ñ amorte testatoris s ab
aꝑtura tabc̃ilaꝵ diec ted̾e legatoꝵ sẽn¬
atus consutta q̃ ccͥa legem papiam in¬
troducta sunt concesserunt. ut ꝙ ĩ me¬
diodesitiat ħcaducũ fiãt. primũ s corti¬
gentes ⁊ mantĩquũ itatũ renouantes
scimꝰ om̃t nr̃e licẽtiam a morte testa¬
toris adire heredĩtates siłiq modo le¬
gator ł fidet ꝯmissoꝵ pure ł indĩem
relictoꝵ diem a morte cestatoris c̾ed̾e̾.
Btcumtͥput̃i modo ea q̃ multĩs elogi¬
ĩ relinquunt᷑ contingebat deficere
consenteaneum utsum ẽ ⁊ tp̃a eoꝵ ⁊¬

Expanded text:
rent, vias recludentes, quas lex Papia poet angustiis circumcludens solis parentibus et liberis testatoris usque ad tertium gradum, si scripti fuerant heredes, suum imponere iugum erubuit antiquum intactum eis conservans, um caducorum lex Papia ab aditionibus, qsumpsit et ideo non a morte testatoris, sed ab apertura tabularum dies cedere legatorum senatus consulta, quae circa legem Papiam introducta sunt, concesserunt, ut, quod in medio deficiat, hoc caducum fiat, primum hoc corrigentes et antiquum statum revocantes sancimus omnes habere licentiam a morte testatoris adire hereditates similique modo legatorum vel fideicommissorum pure vel in diem relictorum diem a morte testatoris cedere. Et cum triplici modo ea, quae in ultimis elogiis relinquuntur, contingebat deficere, consentaneum est et tempora eo
Abbreviated transcription (Latin):
dem si adierit legis fal. beneficõ susten¬
ridepõita fu̾it sũ inmultas duuditur
ꝑsonas pfate legit iniutilatũ hr̃e re
nefitium. Siem̃ cum mortis cã dona
q̃ ultra modum falcidie corꝑair qͥdẽ
dataẽ legeaũt inpr̃imõio testatoris ꝑ¬
mansit q̃re ut inp̾senti cãu ⁊ uiuen¬
tib ⁊ morientib ꝓuidemus ⁊ eor ul¬

Expanded text:
dem, si adierit, legis Falcidiae beneficio sustenri disposita fuerit, sive in multas dividitur personas praefatae legis immutilatum habere beneficium. Si enim, cum mortis causa donquae ultra modum Falcidiae corporaliter quidem data est, lege autem in patrimonio testatoris permansit, quare non in praesenti casu et viventib
Abbreviated transcription (Latin):
dem si adierit legis fal. beneficõ susten¬
ridepõita fu̾it sũ inmultas duuditur
ꝑsonas pfate legit iniutilatũ hr̃e re
nefitium. Siem̃ cum mortis cã dona¬
hes pꝰ aditõnem repetit eam pecuniã
q̃ ultra modum falcidie corꝑair qͥdẽ
dataẽ legeaũt inpr̃imõio testatoris ꝑ¬
mansit q̃re ut inp̾senti cãu ⁊ uiuen¬
tib ⁊ morientib ꝓuidemus ⁊ eor ul¬

Expanded text:
dem, si adierit, legis Falcidiae beneficio sustenri disposita fuerit, sive in multas dividitur personas praefatae legis immutilatum habere beneficium. Si enim, cum mortis causa donaheres post aditionem repetit eam pecuniam, quae ultra modum Falcidiae corporaliter quidem data est, lege autem in patrimonio testatoris permansit, quare non in praesenti casu et viventib
Abbreviated transcription (Latin):
ficat ex iudicio defuncti qm̃ dicis fidĩ¬
omissanam lib̾tatẽ ei reliquisse ali qͥd con¬
secuta ẽ ad restituendam sideiomissariam
lib̾tatẽ non inin̾ito obnoxia constituta
deb uing̃i. Nam sideiꝯmissum ei relich̃
fusionem ꝓ parte qua eidẽ succerts ex¬
tngat᷑ accõ qm t compet̾e eoꝙ ex ad¬
ministratõne tutele multa eũ debu¬
isse contendrs ꝓ residius tñ ꝑtib co

Expanded text:
ficas, ex iudicio defuncti, quem dicis fideicommissariam libertatem ei reliquisse, aliquid consecuta est, ad restituendam fideicommissariam libertatem non immerito obnoxia constituta debet urgueri. Nam fideicommissum ei relictumfusione pro parte qua eidem successeris extinguatur actio, quam tibi competere eo, quod ex administratione tutelae multa eum debuisse conten
Abbreviated transcription (Latin):
aent uatrecludentes quas lex papiapo¬
t ingusttis ecucludens soł parentib
libis testatoris usꝙ ad t̾cium gͣdũ si stͥp¬
tifu̾ant heredes suũ impou̾e ug̃ er̃ub¬
utꝰantiquũ intactumeis conseruãs.
cedimus. ¶Cuingͥ mat̾iam ⁊ exordi¬
imeadutoꝵ lex papia ab aditõnib q̃
sumpsit ⁊ io ñ amorte testatoris s ab
aꝑtura tabc̃ilaꝵ diec ted̾e legatoꝵ sẽn¬
atus consutta q̃ ccͥa legem papiam in¬
troducta sunt concesserunt. ut ꝙ ĩ me¬
diodesitiat ħcaducũ fiãt. primũ s corti¬
gentes ⁊ mantĩquũ itatũ renouantes
scimꝰ om̃t nr̃e licẽtiam a morte testa¬
toris adire heredĩtates siłiq modo le¬
gator ł fidet ꝯmissoꝵ pure ł indĩem
relictoꝵ diem a morte cestatoris c̾ed̾e̾.
Btcumtͥput̃i modo ea q̃ multĩs elogi¬
ĩ relinquunt᷑ contingebat deficere
consenteaneum utsum ẽ ⁊ tp̃a eoꝵ ⁊¬

Expanded text:
rent, vias recludentes, quas lex Papia poet angustiis circumcludens solis parentibus et liberis testatoris usque ad tertium gradum, si scripti fuerant heredes, suum imponere iugum erubuit antiquum intactum eis conservans, cedimus. Cum igitur materiam et exordium caducorum lex Papia ab aditionibus, qsumpsit et ideo non a morte testatoris, sed ab apertura tabularum dies cedere legatorum senatus consulta, quae circa legem Papiam introducta sunt, concesserunt, ut, quod in medio deficiat, hoc caducum fiat, primum hoc corrigentes et antiquum statum renovantes sancimus omnes habere licentiam a morte testatoris adire hereditates similique modo legatorum vel fideicommissorum pure vel in diem relictorum diem a morte testatoris cedere. Et cum triplici modo ea, quae in ultimis elogiis relinquuntur, contingebat deficere, consentaneum est et tempora eo
Abbreviated transcription (Latin):
tnũ rogauit ut si słi lib̃is diem suum
fungetur portõnem hereditatis t resti¬
tueret sntestato eodẽ diem suũ functo
cessorem intestati ꝑtiñe. Ideoq ñ m̾ito
sororẽ tuam q̃ simł tec̃ ab intestato ei
successit emolum̃ti ꝙ retin̾i potuit
portõnems̃ uendicare manifestũ ÷¬

Expanded text:
tuum rogaverit, ut, si sine liberis diem suum fungeretur, portionem hereditatis tibi restitueret, tamen intestato eodem diem suum functo cessorem intestati pertinere ideoque non immerito sororem tuam, quae simul tecum ab intestato ei successit, emolumenti quod retineri potuit portionem sibi vindicare manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ suos filios sũ quos dam alios dux¬
erint illustrandos. ad ħ altioreut¬
nefit ꝯ codicillos quib illustris
honorat᷑ dignitas conseqntur qͦs
m̃inus solum nomĩteiꝰdem uiri ᷤ
facundissinus daturor nos połlr¬
cemur ꝓfuturas .s. alt̾ieorum al¬
tert cognoscente seuqui ꝓuin¬
cus tm̃ degentib licentiam eis p̾¬
terea facimꝰ biuos homines amus
singł itdẽ offerenti nr̃am adorat᷑o ᷤ
purpuram starutis inserendos p̾¬
sentalib domesticis unũ equitum
alt̾um scole peditũ inuacantẽ eoꝵ
locum qui defuncti sunt. Nullo
aũt dum suꝑant de militia uenum¬
danda pacto cum eis int̃põito ⁊ qͦꝵꝵ
huiꝰ mõi conuentõnes int̾ sunt.
itatñ ut idem uiri facundissimi
cumosferendos eosdem credid̾int ho¬
itnes boͥna solidorum ꝓ srnaguł mi¬
lia nitħq ampliꝰ noueruit depen-¬
denda ueris magnifĩtis comitib di

Expanded text:
 suos filios sive quos alios duxerint illustrandos. Ad haec altiore beneficio codicillos, quibus illustris honoratur dignitas, consequantur, quos unius solum nomine eisdem viris facundissimis daturos nos pollicemur profuturos scilicet alteri eorum altero concedente degentibus. Licentiam eis praeterea facimus binos homines annis singulis itidem offerendi nostram adoraturos purpuram, statutis inserendos praesentalibus domesticis, unum equitum, alterum scholae peditum, in vacantem eorum locum qui defuncti sunt, nullo, dum supererant, de militia venumdanda pacto cum eis interposito, quorum eiusmodi conventiones intersunt, ita tamen, ut idem viri facundissimi, cum offerendos eosdem crediderint homines, bina solidorum pro singulis millia nihilque amplius noverint dependenda viris ma