comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baalim ꝙ astarten: tradidit illos ds in
manus diripientiũ. q factus est in ma¬
nib inunicorũ suoꝵ. Hoc ergo modo
intelligendũ est dm̃ tradere quos tra¬
dit. Non quia ipse tradat aliquẽ: s
ex eo qđ derelinquit indignos: eos scili¬
cet qui se non tta excolunt ꝙ a uitiis pur¬
gant : ut libenterꝰ in eis habitet deus.
ipso refugiente atq auercente se ab a¬
nuna. quȩ in inmunditia ac uitiis posita
est. Tradita dicitur ex eo: quia dõ uacua
inuenitur: & inuaditur ab sp̃u nȩqͣm
ꝙideo nos sumino studio uigilemꝰ. &
festinemus nos purgare a uitũs. & concu¬
piscentus malis: ut deum intra nos tene¬
re possimuf: Q ut habitare dignetur in
nobis: dum delectatur. & actib & sermo¬
nib. & cogitacionib nostris. Iratusq est¬
dñs contra isrł: tradidit eos in manus
diripientiũ. Qui cȩpert̾ eos & uendidert᷑
hostib qui habitabant ꝑ gyrum. nec po¬
tuerunt resistere aduersariis suis. s quo¬

Expanded text:
lim et Astarthen, tradidit illos Deus in manibus diripientium, et factus est in manibus inimicorum suorum. Hoc ergo modo intelligendum est Deum tradere quos tradit, non quia ipse tradat aliquem, sed ex eo quod derelinquit indignos, eos scilicet qui se non ita excolunt et a vitiis purgant, ut libenter in eis habitet Deus. Ipso refugiente atque avertente se ab anima, quae in immunditia ac vitiis posita est, tradita dicitur ex eo quod Deo vacua invenitur, et invaditur a spiritu nequam. Et ideo nos summo studio vigilemus, et festinemus nos purgare a vitiis et concupiscentiis malis, ut Deum intra nos tenere possimus, et ut habitare dignetur in nobis, dum delectatur et actibus et sermonibus et cogitationibus nostris. CAPUT ra Israhel tradidit eos in manibus diripientium qui ceperunt eos et vendiderunt hostibus qui habitabant per gyrum nec potuerunt resistere adversariis suis sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
alienos. deos gentium qui in citcuitu ipsoꝵ
erant : & ad iracundiã concitauerunt dñm.
Uide quantũ faciant peccata: ut peccantes
illum in quo non solum ire nullus affectꝰ
est. s ne alius quidẽ passibilis motus: ad
iracundiã ꝓuocare dicamur. Uerum ille
ꝑmanet inmutabilis in sua natura: nec
uinqͣm ire turbatur affectib. Ego autem
ꝑ ea quẽ delinquo: iram michi ipse consciᷤ¬
co. sicut dixit apłs. hec iꝑse docens. Scdm̃
duriciam autem tuam & cor inpęnitens
thesauriras inquid tibi ipsi iram in dieirȩ.

Expanded text:
alienos deos gentium, qui in circuitu ipsorum alienos deos gentium, qui in circuitu ipsorum erant, et ad iracundiam concitaverunt Dominum. Vide quantum faciant peccata, ut peccantes illum in quo non solum irae nullus affectus est, sed ne alius quidem passibilis motus, nos ad iracundiam provocare dicamur. Verum ille permanet immutabilis in sua natura, nec unquam irae turbatur affectibus; ego autem per ea quae delinquo, iram mihi ipse conscisco, sicut dixit Apostolus: Haec ipse doces, secundum duritiem autem tuam et cor impoenitens thesaurisas, inquit, tibi ips
Abbreviated transcription (Latin):
erunt & astartib quia ioui & iunonib.
Nec mouere debet qr non dixit astarchi.
idest iunoni: s tamqm multȩ sint iuno¬
nes pluraliter hoc nomen posuit. Ad si¬
mulachrorum enim multitudinem refer¬
ri uoluit intellectum : qm̃ unum quodq
iunonis symulachrũ iuno uocabatur. ac ꝑ
hoc tot iunones quot simulacra intelligi
uoluit. uarietatis autem causa existimo
iouem singulariter: unonem pluraliter
comiemorare uoluisse. Nam eadẽ causa
plurium simulachrorũ: etiam ioues plura¬
lit̾ dici possent. Hoc autem idẽ nomine plu¬
rali uinones in grecis scdm seꝑtuaginta
repperimus: in latinis autem singularit̃
erat. Quorum in illo qui non habebat seꝑ¬
tuaginta int̃ꝑretacionem. s ex hebreo e¬
rat: astarotħ legimus nec baal s baalim.
quod si forte aliud in ebrea uel syra lingua
nomina ista significant: deos tamen alios
fuisse constat. & falsos quib israhel seruire
non debuit. Et adorauert̃ inquit deos

Expanded text:
erunt et Astartibus, quia Ioui et Iunonibus. erunt et Astartibus, quia Ioui et Iunonibus. nec mouere debet, quod non dixit Astarti, id est lunoni, sed, tamquam multae sint Iunones, pluraliter hoc nomen posuit. ad simulacrorum enim multitudinem referri uoluit intellectum, quoniam unumquodque Iunonis simulacrum Iuno uocabatur; ac per hoc tot Iunones quot simulacra intellegi uoluit. uarietatis auJovem singulariter, Junonem pluraliter commemorare voluisse. Nam eadem causa plurimorum simulacrorum etiam Joves pluraliter dici possent. Hoc autem, id est, nomine plurali Junones, in Graecis secundum Septuaginta reperimus, in Latinis autem singulariter erat; quorum in illo qui non habebat Septuaginta interpretationem, sed ex Hebraeo erat, Astaroth legimus, nec Baal, sed Baalim. Quod si forte aliud in Hebraea et Syra lingua nomina ista significant, deos tamen alios fuisse constat, et falsos, quibus Israel servire non debuit. Et adoraverunt, inquit, deos
Abbreviated transcription (Latin):
colit. qđ suꝑ omnia miratur &̃ diligit:
hoc ei deus est. Dęniq hoc est qđ ante
omnia &e suꝑ omnia ꝑ mandatum suũ
deus deposcit ab homine. Diliges inquit
dñm deum tuum ex toto corde tuo. &
ex tota anima tua. & ex totis uirib tuis:
preoccupare quodammꝰ erga se cupiens
totos humane mentis affectus: & sciens
quia qđ ex toto corde dilexit quis. &
ex tota anima. atq ex totis uirib. hoc
ei deus est. Notandum autem qđ alia
editio hunc locum sic ht̃. Et seruierunt
baal & astarten. Solet dici baal nomen
esse apud gentes illarum partium io¬
uis: astarce autem iunonis. qđ & lingua
punica putatur ostendere. Nam baal
punici uidentur dic̃e dñm. Unde balsamẽ
quasi dñm cęli intelligunt᷑ dicere. Samẽ
quippe apud eos celi appellant᷑. Iuno autẽ
sine dubitacione ab illis astart uocatur.
Et qm̃ iste lingue non multum inter se
differunt: merito creditur hic de filiis is
rahel hoc dicere scriptura. qr baal serui¬

Expanded text:
colit, quod super omnia miratur et diligit, colit, quod super omnia miratur et diligit, hoc ei Deus est. Denique hoc est quod ante omnia et super omnia per mandatum suum Deus deposcit ab homine: Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex totis viribus tuis , praeoccupare quodammodo erga se cupiens totos humanae mentis affectus, et sciens quia quod ex toto dilexerit quis, et ex tota anima, atque ex totis viribus, hoc ei Deus est. Notandum enim quod alia editio hunc locum sic habet: Et servierunt Baal et Astartibus. Solet dici Baal nomen esse apud gentes illarum partium Jovis, Astartae autem Junonis, quod et lingua Punica putatur ostendere: nam Baal Punici videntur dicere Dominum, unde Baalsamem quasi Dominum coeli intelliguntur dicere; samem quippe apud eos coeli appellantur. Juno autem sine dubitatione ab illis Astaroth vocatur. Et quomodo istae linguae non multum inter se differunt, merito crrahel hoc dicere scriptura, quod Baal serui
Abbreviated transcription (Latin):
iħũ om̃e genu flectit᷑. celestiũ t̾restͥum &
infernorum. & ut flectamus genua ad
patrem dñi nostri iħũ xp̃i. ex quo om̃is
paternitas̃ in cęls & in terra nominatur
S & quid michi prodest sigenua corpo¬
ris mei ad oracionem ueniens flectam do
&ͣ genua cordis mei flectam diabolo: ħ
enĩm non stetero firmus aduersũ astu¬
tias diaboli: flexi genua mea diabolo &
si non constanter stetero aduersus iram:
flexi genua mea ire: similiter & si non ꝯ¬
stanter aduersum libidinem restit̾o. flexi
libidini genua cordis mei. & in singulis qͥ¬
busꝙ que contraria sunt deo. hoc facere
uidebor: nisi constanter &̾ fortiter stec̃o.
sicut & illi fecerunt qui coluerunt baali.¬
& dereliquert̃ dm̃ patrũ suorum qui ȩ¬
duxit illos de terra egypti. Non igitur
putemꝰ quia uideamur simulacra non
colere. ꝓꝑterea hec non etiam ad nr̃oꝵ
aliquos ꝑtinere. Unusquisq qđ pre cȩt̃is

Expanded text:
Jesu omne genu flectitur, coelestium et terrestrium et Jesu omne genu flectitur, coelestium et terrestrium et infernorum ; et ut flectamus genua ad Patrem Domini nostri Jesu Christi, ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nominatur . Sed et quid mihi prodest si genua corporis mei ad orationem veniens flectam Deo, et genua cordis mei flectam diabolo? Si enim non stetero firmus adversum astutias diaboli, flexi genua mea diabolo; et si non constanter stetero adversus iram, flexi genua mea irae. Similiter et si non constanter adversum libidinem restitero, flexi libidini genua cordis mei, et in singulis quibusque quae contraria sunt Deo, hoc facere videbor, nisi constanter et fortiter stetero, sicuti illi fecerunt qui coluerunt Baalim, et reliquerunt Deum patrum suorum, qui eduxit illos de terra Aegypti. Non igitur putemus quod videamur simulacra non colere, propterea haec non etiam ad nostrorum aliquos pertinere. Unusquisque quod prae caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
deos alienos. deos quoꝙ populorũ qui
habitabant in circuitu eorum . q adora¬
uerunt eos. & ad iracundiã concitauert᷑
dñm. dimittentes eum. & seruientes ba¬
al & astaroth. Hoc ostendit quia illi qͥ
in tempore saluatoris increduli extite¬
runt & impii: genua curuauerunt baa¬
lun. & adorauerunt simulacra. Hi ue¬
ro qui credunt & implent oꝑa fidei: ui
curuauerunt genuabaalim. Neq enĩ
usqͣͥm refertur in historus uel in exange¬
liis. uł aliis quib libet scripturis qd ali¬
quis temꝑe saluatoris genua flexerit si¬
mulacris : S de illis utiq hoc dicitur. qͥ
peccatis suis adstricti & uelut compediti
tenebantur. Unde constat quia & nos qͦ¬
tiens cumq peccamꝰ & caꝑtiui ducimur
in lege peccati: genua nr̃a curuamꝰ baa¬
lim. S non in hoc uocati sumꝰ. nec ad ħ
credidimꝰ. ut it̃m seruiamꝰ peccato. & it̃m
genua flectamꝰ diabolo: s ut flectamꝰ
genua in nomine iħu. quia in nomine

Expanded text:
deos alienos, deos quoque populorum qui deos alienos, deos quoque populorum qui habitabant in circuitu eorum; et adoraverunt eos, et ad iracundiam concitaverunt Dominum, dimittentes eum, et servientes Baal et Astharoth. Hoc ostendit quia illi qui in tempore Salvatoris increduli exstiterunt et impii, genua curvaverunt Baalim, et adoraverunt simulacra. Hi vero qui credunt et implent opera fidei, non curvaverunt genua Baalim. Neque enim usquam refertur in historiis, vel in evangelicis et in aliis quibuslibet scripturis, quod aliquis tempore Salvatoris genua flexerit simulacris; sed de illis itaque hoc dicitur, qui peccatis suis astricti et velut compediti tenebantur. Unde constat quia et nos quotiescunque peccamus, et captivi dicimur in lege peccati, genua nostra curvamus Baalim. Sed non in hoc vocati sumus, nec ad hoc credidimus, ut iterum serviamus peccato, et iterum genua flectamus diabolo; sed ut flectamus genua in nomine Jesu, quia in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
unt xp̃c est: qui ea diciturꝰ operari. sic
& apostolus dicit. Omnia possum in eo
qui me confortat xpisto. Gen̾atio alia
que non cognoscit dñm iħm ista est ma¬
larum cogitacionũ & pessimarũ cupidita¬
tum : que ꝑcedit ex corde. Ista est gen̾a¬
tio quȩ non cognoscit dñm iħm: neq opꝰ
magnum qd̾ fecit̾isrł. Uides quia pec¬
catores eo usq ueniunt. ut & opus illud
magnum & preclarum qđ fecit dñs o¬
bliuiscantur. qui crucifixus est ꝓ peccatis
nostris. & surrexit propter iustificatio¬
nem nostram. Unde credo quia ꝓꝑter hãc
pulo suo thimotheo quem precipuũ ha¬
rexisse a mortius. Sciebat enim quia tã
magnioꝑis. qđ surrexit a mortuis. fieri
possit obluuo. si gen̾atio peccatrix oriret᷑
in corde. Feceruntꝙ filii isrł malum in ꝯ¬
spectu dñi: & seruierunt baalim. ac dimi¬
serunt dñm dm̃ patrum suorum qui e¬
duxerat eos de terra egypti. & secuti st̃

Expanded text:
unt. Christus est, qui ea dicitur operari, sicut unt. Christus est, qui ea dicitur operari, sicut et Apostolus dicit: Omnia possum in eo qui me confortat, Christo ; generatio alia, quae non cognoscit Dominum Jesum , ipsa est malarum cogitationum, et pessimarum cupiditatum, quae procedunt ex corde, ista est generatio, quae non cognoscit Dominum Jesum, neque opus magnum quod fecit in Israel. Vides quia peccatores eo usque veniunt, ut et opus illud magnum et praeclarum quod fecit Dominus obliviscantur, quod crucifixus est pro peccatis nostris, et surrexit propter justificationem nostram . Unde credo quod propter hanc pulo suo Timotheo, quem praecipuum harexisse a mortuis ; sciebat enim quia tam magni operis, quod resurrexit a mortuis, fieri possit oblivio, si generatio peccatrix oriretur in corde. Feceruntque filii Israel malum in conspectu Domini, et servierunt Baalim, ac dimiserunt Dominum Deum patrum suorum, qui eduxerat eos de terra Aegypti, et secuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lib iħs uiuere męrito dicitur. In quib
autem defunctus est ihc: In illis sine
dubio qui seꝑe pęnitendo ꝙ it̃m delin¬
quendo: uelut insultare morti ih̃u di¬
cuntur. De quib scribens ad hȩbreos
dicit apłs. Rursum crucifigentes sibi¬
met ipsis filium dei & ostentus habentes.
Uides ergo quia in peccantib non solũ
defungi dicitur iħs: uęrum & crucifigi ab
eis asseritur & illudi. S & tu ipse consid̾a
apud te si quando de auaricia cogitas. &
cupis aliena diripere. Numqͥd potes di¬
cere quia uiuit xp̃c in me. Aut si de stu¬
pro stimularis. si furore exagitaris. si li¬
uore succenderis. si inuidia stimularis:
si temulentia debaccaris: si suꝑbia extol¬
leris: si crudelitate grassaris: numqͥd po¬
tes in his omnib dicere. quia xp̃e uiuit
in me᷑ sic ergo peccantib defungitur xͦ:
ꝓ eo quia nichil in eis iusticia. nichil pa¬
cientia. nichil ueritas. & omnia illa quȩ
xp̃c oꝑatur. A sanctis uero quicumq fi¬

Expanded text:
. In quibus autem defunctus est Jesus? In illis, sine dubio, qui saepe poenitendo, et iterum delinquendo, velut insultare morti Jesu dicuntur. De quibus scribens ad Hebraeos dicit Apostolus: Rursum crucifigentes sibimetipsis Filium Dei, et ostentui habentes . Vides ergo quia in peccantibus non solum defungi dicitur Jesus, verum et crucifigi ab eis asseritur, et illudi? Sed et tu ipse considera apud te. Si quando de avaritia cogitas, et cupis aliena diripere, nunquid potes dicere, quia vivit Christus in te? Aut si de stupro stipularis, si furore exagitaris, si livore succenderis, si invidia stimularis, si temulentia debaccharis, si superbia extolleris, si crudelitate grassaris, nunquid potes in his omnibus dicere, quia Christus vivit in te? Si ergo peccantibus defungitur Christus pro eo quod nihil in eis justitia, nihil patientia, nihil veritas, et omnia illaperatur, a sanctis vero quaecunque fi
Abbreviated transcription (Latin):
& coluerunt baal d&̾ astarten: & iratus ẽ
furore dñs in ifrł. & tradidit eos in manꝰ
diripientiũ. Qͣm diu quis deo seruit: nõ
traditur in manus diripientium. Cum aũ
dereliquert dm̃. & seruire ceꝑit passio¬
nib suis : tunc dicitur de eo. quia tradi¬
dit eum deus in passiones ignominiȩ.
Iit̃m: tradidit eos in sensum reꝓbum
ut faciant ea quȩ uon conueniunt. Qre:
Quia repleti sunt omni inqͥt iniquita

Expanded text:
uerunt Baal et Astarthen, et iratus est furore Dominus in Israel et tradidit eos in manus diripientium. Quandiu quis Deo servit, non traditur in manus diripientium; cum autem dereliquerit Deum, et servire coeperit passionibus suis, tunc dicitur de eo, quia tradidit eum Deus in passiones ignominiae. Et iterum: Tradidit eos in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quare? Q
Abbreviated transcription (Latin):
ortuus est iosue filius nun famulꝰ
dñi centum decẽ annorũ. & sepelie¬
runt eum in finib possessionis suȩ in
thamnath sare in monte eꝑhraun a sep¬
temtrionali plaga montis gaas: omnisq
illa generatio congregata est ad patres
ipso dici conueniat. quia defunctus est
ihesus. Ego arbitror & hoc scdm̃ scͥpture
sacrȩ auctoritatem loquens quia in quib¬
dam uiuit ihc̃: in quibusdam uero defunc¬
tus est. In paulo uiuit iħe. & in ꝑetro: &
in illis omnib qui merito possunt dicere.
in me. Q it̾m dicit. Michi autem uiuere

Expanded text:
ortuus est autem Josue, filius Nun, famulus Domini, centum et decem annorum, et sepelierunt eum in finibus possessionis suae in Thamnath-Sare in monte Ephraim, a septentrionali plaga montis Gaas. Omnisque illa genipso dici conveniat, quia defunctus est Jesus. Ego arbitror secundum Scripturae sacrae auctoritatem loquens, quod in quibusdam vivit Jesus, in quibusdam vero defunctus est. In Paulo vivit Jesus, et in Petro et in illis omnibus qui merito possunt dicere: in me . Et iterum dixit: Mihi autem vivere
Abbreviated transcription (Latin):
tib. diuersa sentientes. det illis deus peni¬
tenciam ad cognoscendã ueritatẽ. & resipis¬
cant de diabol laqueis. captiuati ab ipso
udas autem egressus est a carnio. int̾fectis
uiginti quinq milib. Post horum fugã &
necem mouit exercitum ad ephron ciuitatẽ
munitam. in qua multitudo diũsarũ gen¬
tium habitabat. n robusti iuuenes ꝓ muris ꝯ¬
sistentes fortiter repugnabant. In hac autẽ

Expanded text:
tibus diversa sentientes, det illis Deus poenitibus diversa sentientes, det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipJudas autem egressus est a Carnion, interfectis viginti quinque millibus. Post horum fugam et necem movit exercitum ad Ephron, civitatem munitam, in qua multitudo diversarum gentium habitabat; et robusti juvenes pro muris consistentes fortiter repugnabant
Abbreviated transcription (Latin):
quod aliquando cum errantib mitius est
agendum. Non dico ut eorum consenci¬
atur iniquitati. s pietate paterna consula¬
tur eorum infirmitati. & maxime in illis
locis ubi fructus aliquis de errantiũ conuer¬
sione speratur: quatinꝰ mansuetudine ecclesi¬
astica ꝓuocentur a diaboli laqueis effug̃e.
ꝙ conuenire ad catholicam libertatẽ. Unde
in affricano concilio de don̾atistis hereticis cõ¬
stitutum est. ut lenuis cum eis ageretur. ubi
ita scriptum est ꝑtractatis  consid̾atis om̃i¬
b. quȩ utilitati eccłiȩ conuenire uidebantur.
A dnuente acꝙ admonente spiritu dei eleg¬
mus cum memoratis hominib qͣmuis dedo¬
minici corꝑis unitate. inquieta dissensione
precisis. leniter &̾ ꝑacifice agere. ut quantũ
in nobis est. omnib qui eorum sogietate &
cias affricanas penitus innotescat. qͣm iui¬
setabili errore deiuincti sunt: ne forte sicie
dicit apłs nobis in mansuetudine corripiẽ¬

Expanded text:
quod aliquando cum errantibus mitius est quod aliquando cum errantibus mitius est agendum, non dico ut eorum consentiatur iniquitati, sed pietate paterna consulatur eorum infirmitati, et maxime illis locis ubi fructus aliquis de errantium conversione speratur, quatenus mansuetudine ecclesiastica provocentur a diaboli laqueis effugere, et convenire ad catholicam libertatem. Unde in Africano concilio de Donatistis haereticis constitutum est ut levius cum eis ageretur, ubi ita scriptum est: Pertractatis et consideratis omnibus, quae utilitati Ecclesiae convenire videbantur, annuente atque admonente Spiritu Dei, eligimus cum memoratis hominibus, quamvis de Dominici corporis unitate inquieta dissensione praecisis, leniter et pacifice agere : ut quantum in nobis est, omnibus qui eorum communione et cias Africanas penitus innotescat, quam miserabili errore devincti sunt: ne forte, sicut dicit Apostolus , nobis in mansuetudine corripien
Abbreviated transcription (Latin):
dimitteretur: eo qđ multorum ex iudeis pa¬
rentes hrẽt. ac fratres. quos morte eius deci¬
ꝑi eueniret. Et cum fidem dedisset restitutu¬
rum se eos scłm constitutum: illesum eum
dimiserunt ꝓpt̾ fratrum salutem. Querit᷑
rum humilitatẽ a uidȩ ducib uiuus dimis¬
sus. eo qđ multorum ex iudeis parentes ha¬
beret ac fratres. quos morte eius decipi con¬
tingeret. si ipse esset occisus: &e paulo aute
narratur. quod ipse fuisset in garare p̃sidio
a militib uide ꝑemptus. Si enim ibi tunc
fuisset occisus. nullomodo nunc ħ uuus fi¬
eret dimissus. quod haut aliter nn fallor sol¬
ui posset. nisi qd haut ibi ꝑ anticipacionem
dicatur occisus. aut alius ille timotheus co¬
gatur intelligi. qui in garare presidio est in¬
terfectus. & alius iste qui ꝑ dositheum & sosi¬
patrem legitur dimissus. Qdꝰ autem iude du¬
ces considerantes fratrum utilitatẽ. ac suoꝵ
redemptionẽ timotheo peꝑcerunt: ostendit

Expanded text:
dimitteretur eo quod multorum ex Iudaeis padimitteretur eo quod multorum ex Iudaeis parentes haberet ac fratres quos morte eius decipi eveniret et cum fidem dedisset restituturum se eos secundum constitutum inlaesum eum dimiserunt propter fratrum salutem Iudas rum humilitatem a Judaeis ducibus vivus dimissus, eo quod multorum ex Judaeis parentes haberet ac fratres, quos morte ejus decipi contingeret, si ipse esset occisus; et paulo ante narratur quod ipse fuisset in Gazarae praesidio, ubi a militibus peremptus: si enim ibi tunc fuisset occisus, nullo modo hic nunc vivus esset dimissus; quod haud aliter, ni fallor, potest solvi, nisi quod aut ibi per anticipationem dicatur occisus, aut alius ille Timotheus intelligatur qui in Gazarae praesidio est interfectus, et alius iste qui per Dositheum et Sosipatrum legitur dimissus. Quod autem Judae duces, considerantes fratrum utilitatem ac suorum redemptionem, Timotheo pepercerunt, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ros & cȩta. Isti duo duces hoc est dosithẽ
&e sosipater sanctos predicatores designãt.
qui ueri machabei dispositione. hoc est for¬
tissimi preliatoris. de quo in psalmo scͥptũ
est. dĩis fortis. dñs potens in ptelio. contra
omnes errores ꝑditorum belligerate desti¬
nantur. qui apte binario nmeto notant᷑.
quia duorum testamentorum spiritali sci¬
encia satis instructi. prelium dñi rite con¬
ficere noscuntur. Hi ergo a timotheo re¬
lictos in presidio. decem̃ milia uiros interi¬
munt. cum socios heresi archarum ad tuen¬
dam nequiciam suam ab ipsis consticutos
lege dei contraria sentientes. ꝑ eiusde̾ le¬
gis auctoritatẽ. atqꝙ seueritatem spirita¬
ligladio iuste interficiunt. Iudas aũ
uiehementer ĩnstabat. pumens prophanos
& ꝓstrauit ex eis iͣx milia uitorum. Ipse u
timocheus incidit in partes dosithei &̾ sosi¬
patͥs. & multis precib postulabat ut uiuus

Expanded text:
ros. Isti duo duces, hoc est Dositheus ros. Isti duo duces, hoc est Dositheus et Sosipater, sanctos praedicatores designant, qui, viri Machabaei dispositione, hoc est fortissimi praeliatores de quo in psalmo scriptum est: Dominus fortis et potens in praelio contra omnes errores perfidorum belligerare destinantur: qui apte binario numero notantur, quia duorum Testamentorum spiritali scientia satis instructi, praelium Domini rite conficere noscuntur. Hi ergo a Timotheo relictos in praesidio decem millia viros interimunt, cum socios haeresiarcharum, ad tuendam nequitiam suam ab ipsis constitutos, legi Dei contraria sentientes, per ejusdem legis auctoritatem atque severitatem spiritali gladio juste interficiunt. Judas autem vehementer instabat puniens profanos et prostravit ex eis triginta milia virorum ipse vero Timotheus incidit in partes Dosithei et Sosipatri et multis precibus postulabat ut vivus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Hec illud etiam sine misterio est. qđ
acdiacens stagnum ꝑpter cedes hominum
confectas. sangum̾e fluere uidebatur: quia
sanguinis effusio. cruente uitȩ amissionem
significat. Quasi sanguine aqua infecta flu¬
ere uidetur. cum in baꝑtismatis sacrameti¬
to. ubi peccato fideles moriuntur. sangui¬
nolenta oꝑa. & carnalis uitȩ sordes ablui cog¬
noscuntur: quando exuitur uetus homo cũ
actib suis. & induitur nouus qui scdm de¬
um creatus est in iusticia. & sanctitate u̾itatis
t uenerunt in caracha ad eos qui dicũ¬
turꝰ tubianei iudeos: & timocheũ qͥdẽ
in illis locis non comprehenderunt. nulloq
quendam hebreum disserentẽ tubia neos
illos iudeos nuncuꝑari. qui ex alieigenis
conuocati. in aduitoriũ iude uenerunt: & dic¬
tos tubianeos. quasi alienis tubis conductiᷤ.
Idositheus autem & sosipater qͥ erant
duces cum machabeo. peremerunt a timo¬
theo relictos in presidio. decem milia ui¬

Expanded text:
Christus . Nec illud et sine mysterio est quod Christus . Nec illud et sine mysterio est quod adjacens stagnum hominum confectorum sanguine confluere videretur: quia sanguinis effusio cruentae vitae amissionem significat, quasi sanguis aqua effecta fluere videtur, cum in baptismatis sacramento, ubi peccato fideles moriuntur, sanguinolenta opera et carnalis vitae sordes ablui cognoscuntur, quando exuitur vetus homo cum actibus suis, et induitur novus, qui secundum Dominum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . t venerunt in Characa ad eos qui dicuntur Tubianei Iudaeos et Timotheum quidem in illis locis conprehenderunt nulloque sserentem Tubianaeos Judaeos illos nuncupari qui, alienigenis convocatis, in adjutorium Judae venerunt, et dictos Tubianaeos quasi alienis tubis conductos. Dositheus autem et Sosipater, qui erant duces cum Machabaeo, peremerunt a Timotheo relictos in praesidio decem millia vi
Abbreviated transcription (Latin):
non ut interitu ȩterno funditus perirent. s
ut mundo morientes. xpisto felicius uiue¬
rent. Huiusmodi quoq cedes petro in actib
apostolorũ iussum est confic̾e: quando uas
illud misticũ quatuor initiis subinita. de
celo in terram in extasi conspexerat. in quo
erant omnia quadrupedia. & serpentia t̾re
& uolatilia cęli . q dictum est ei. suige petre
occide. & manduca. Animalia ergo illa. om̃s
gentes significabant errorib inmundas.
bat uox illa cęlestis petro occidere. & man¬
ducare: quia allum occide in gentibus. ⁊d qđ¬
fuerat. & facere eos qđ ipse erat precipiebat.
Qui enim manducat cibum foris positum.
in suum corpꝰ traicit. Precepit ergo ut naci¬
ones ꝑ incredulitatẽ foris ante positȩ. inter¬
fecta preterita uita societati ȩccłiȩ. quã sig¬
nificat petrus inserantur iuxea qđ de se ip¬
so paulus apłs aic. Ego enim ꝑ legem legi
uo autem iam non ego: uiuit uero in me

Expanded text:
non ut interitu aeterno funditus perirent, sed non ut interitu aeterno funditus perirent, sed ut mundo morientes Christo felicius viverent. Hujusmodi quoque Petro caedes in Actibus apostolorum jussus est conficere, quando vas illud mysticum quatuor initiis submitti de coelo in terram in exstasi conspexerat, in quo erant omnia quadrupedia et serpentia terrae, et volatilia coeli, et dictum est ei: Surge, Petre, occide et manduca. Animalia ergo omnes gentes significabant erroribus immundas, t vox illa coelestis Petro occidere et manducare, quia illum occidere in gentibus id qet facere eos id quod ipse erat praecipiebat. Qui enim manducat cibum foris poin suum corpus trajicit. Praecipit ergo ut nationes per incredulitatem ante foris positae, interfecta praeterita vita, societati Ecclesiae, quam significat Petrus, inserantur. Juxta quod de seipso Paulus apostolus ait: Ego enim per legem legi ego, vivit vero in me
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitas hec sub cuius municione plurime
turbe diũsarũ gentium conuenientes habita¬
uerunt: nichil melius qͣm mundi istius poter¬
tatum significare arbitror: cuiꝰ dominationẽ
diũse adierunt gentes. ut sub eorũ defensio¬
ne corporalit̃ tuerentur. carnisꝙ suȩ libito fri¬
erentur. Huius cemodi ergo conuentus con¬
fisus in stabilitate murorum.maledictis laces¬
serunt uidam. ac blasphemantes loqueban¬
tur ea quȩ fas non erant: cum diuerse ꝑsone
hominum fauentes adulationi principũ. eoꝵꝙ
beneficiis gaudentes contraria fecere sancti
predicatorib. atꝙ ydola sua laudantes.
uerba blasphemiȩ contra ipsam diuinitatẽ
lactauerunt. Iudas ergo inuocato mundi pͥn¬
cipe. ꝑ ipsius adiutorium cepit ciuitatem:
quia sancti doctores partim oracionib. par¬
tim ętiam dogiatib contͣ aduersarios su¬
os conflixerunt. donec ipsos dei uerbo ꝑ
dñi uoluntatẽ captauerunt principes. Sicꝙ
iuenarrabiles cedes conficiebant hominũ.

Expanded text:
Civitas haec sub cujus munitione plurimae turbae diversarum gentium convenientes habitaverunt, nihil melius quam mundi istius potentatum significare arbitror; cujus sub dominatione diversae adierunt gentes, ut sub ejus defensione corporaliter tuerentur carnisque suae libitu fruerentur. Hujusmodi ergo conventus, confisus in stabilitate murorum, maledictis lacessit Judam, ac blasphemans loquebatur ea quae fas non erat: cum diversae personae hominum, faventes adulationi principum, eorumque beneficiis gaudentes, contraria fecere sanctis praedicatoribus, atque idola colentes, verba blasphemiae contra ipsam Divinitatem jactaverunt. Judas ergo, invocato mundi principe, per ipsius adjutorium cepit civitatem: quia sancti doctores partim orationibus, partim et dogmatibus, contra adversarios suos conflixerunt, donec ipsos Dei verbo per Domini voluntatem captaverunt principes. Sicque inenarrabiles caedes conficiebant hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
hereditabit. Noli timere. quia non cõfun¬
deris. neq erubesces. Non enim te pudebit:
quia confusionis adolescenciȩ tuȩ obliuisce¬
ris. & opprobrii uduitatis tuȩ non recorda¬
beris amplius: quia dominabitur tui qui
fecit te. dñs exercituũ nomen eius. & redẽp¬
tor tuus sanctus israhel. ds̃ omnis terrę
uocabitur. quia ut mulierẽ derelictani &
merentem sp̃u uocauit te dñs. & uxorem
ab adolescentia abiectam dicit deus tuns.
Ad punctum in modico dereliqui te: & in
iiserationib magnis congregabo te. In mo¬
mento indignationis abscondi faciem meã
parumper a te: & in misericordia sempit̾na
misertus sum tui. dixit redemptor tuus dñs.¬

Expanded text:
hereditabit. Noli timere quia non confunderis: neque erubesces. Non enim te pudebit: quia confusiones adolescentie tue oblivisceris: et obprobrium viduitatis tue non recordaberis amplius. Quia dominabitur tui qui fecit te: Dominus exercituum nomen ejus: et redetor tuus sanctus Israel: Deus omnis terrae vocabitur, quia ut mulierem derelictam, et moerentem spiritu vocavit te Dominus, et uxorem ab adolescentia abjectam, dixit Deus tuus. Ad punctum in modico derelinqui te, et in miserationibus magnis congregabo te. In momento indignationis meae abscondam faciem meam parumper a te, et in misericordia sempiterna misertus sum tui: dixit redemptor tuus s
Abbreviated transcription (Latin):
meridianũ latus atrii. significat fideles ꝑ ac¬
ceptionẽ sancti spiritꝰ ad flagrantia solere ue¬
re caritatis accendi. feruor & enim meridian
solis. consueuit in scripturis & ardorem dilec
ein dilectio diffunditur in cordib electoꝵ

Expanded text:
meridianum latus atrii, significat fideles per acmeridianum latus atrii, significat fideles per acceptionem sancti Spiritus ad flagrantiam solere verae charitatis accendi. Fervor etenim meridiani solis consuevit in Scripturis et ardorem dilectr quem eadem dilectio diffunditur in cordibus electo
Abbreviated transcription (Latin):
bitoꝵ altitudinis: in qua stans salomon de¬
icabat templũ. Deinde ultra ꝓgredientib
occurrebat altare holocausti cont᷑ mediũ a¬
unĩ. Deinde porticꝰ templi siue uestibulum:
in quo erant columpne ereȩ circa ostium tẽ
pl. Qđ ergo mare posuit ad dexcerã par¬
tem templi: significat nos ꝑ lauacrũ baptis¬
mi ad regnum celeste qd̾ iure uocabulo dex¬
trȩ figurat᷑ debere ꝑuenire. Qui enim credi¬
dit &e baptiratus fuerit: saluus erit. Nãꝙ
ubi ddextra simul & sinstra in bono acciꝑi¬
unt᷑. uel iudeã & gentilitatẽ ut in exposi¬
tione basium supͣdiximꝰ. uel p̃sentẽ ecclesiã.
uitam & futurã. uel leta scłi uel tristia. uel
aliqͣ designat huiꝰmodi. Uͥ uero absolute in
bono ponitur dextra: et̾na sepius gaudia
demonstrat. Qd uero contͣ orientẽ posuit ma¬
re. ad ȩandem propͥe significationem respic:¬
qͥ aem uicdelicet ꝑ lauacrum sacͥ fontis splẽ

Expanded text:
bitorum altitudinis, in qua stans Salomon dedbitorum altitudinis, in qua stans Salomon dedicabat templum. Deinde ultra progredientibus occurrebat altare holocausti contra medium atrium. Deinde porticus templi sive vestibulum, in qpli. Quod ergo mare posuit ad dexteram partem templi, significat nos per lavacrum baptismi ad regnum coeleste quod jure vocabulo dextrae figuratur debere pervenire. « Qui enim crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . » Namque ubi dextra simul et sinistra in bono accipiuntur, vel Judaeam et gentilitatem ut in expositione basium supra diximus vel praesentem Ecclesiae vitam et futuram, vel laeta saeculi et tristitia, vel aliquid designat hujusmodi. Ubi vero absolute in bono accipitur dextra, aeterna saepius gaudia demonstrat. Quod vero contra Orientem posuit mare, ad eamdem proprie significationem respicit, quod videlicet per lavacrum sacri fontis splend
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑter iudeos qui sole iusticie ꝑ doctnam
legis antiquitus uti solebant: & quinq
ad sinistram. propt̾ nos qui cȩco diutius
corde. seruituti adherebamuf ei qui ait.
Ponam sedem meam ad aq̃lonem. Qđ ẽ
a perte dicere. Iilis in cordib requiesc̾e dessł̾o.
quȩ a luce ueritatis & flamina diuinȩ carita¬
tis aliena esse considero. Mare hoc posuit ad
dext̾am parcem templ contra orientẽ ad me¬
ridiem. Ꝙ hoc in ȩodem actio positum ẽ: ad
orientẽ. Qcł autẽ ad dexterã partẽ templi. ħ
est qđ repecit dicens ad meridiẽ. Ingredien¬
tib enim atͥum ab oriente. pͥmo diuercendũ
erat ad meridiẽ: ubi mare in ipso angulo sta¬
bat ad lauandũ sacerdotib paratum. Deinde
progredientib intro: occurrebant luteres ad
lauandas hostias ab utraꝙ parte positi. Int̾
hos basis erat ȩnea quinꝙ cubitoꝵ longitudi¬
nis. & quinq cubitoꝵ latitudinis. & triũ cu¬

Expanded text:
propter Judaeos, qui Sole justitiae per doctrinam propter Judaeos, qui Sole justitiae per doctrinam legis antad sinistram propter nos, qui caeco diutius corde servituti adhaerebamus ejus, qui ait: Ponam sedem meam ad Aquilonem . Quod est aperte dicere: Illis in cordibus requiscere desidero, quos a via veritatis et flamma divinae charitatis alienos esse considero. Mare autem posuit ad dexteram partem templi contra Orientem ad Meridiem; et hoc in eodem atrio positum est ad Orientem. Quod autem ad dexteram partem templi, hoc est, quod repetit dicens ad Meridiem. Ingredientibus enim atrium ab Oriente primo divertendum erat ad meridiem, ubi mare in ipso angulo stabat ad lavandum sacerdotibus paratum. Deinde progredientibus intro occurrebant luteres ad lavandas hostias, ab utraque parte positi. Intra hos basis erat aenea, quinque cubitorum longitudinis, et trium cubitorum latitudinis, et trium cu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ dimidium. & neꝙ ibi altituditẽ an am¬
plitudinẽ significaret adiecit uidetur ꝗͣ.¬
ꝑrofundum ipsius lut̃is huius esse ampli¬
tudinis uoluerit intelligi: quia ex msu¬
ra ni fallor basis in qua positus erat qͥsq
luter. facillime conititur. quȩ ita describi¬
tur. In summitate basis erat quȩdã rotundi¬
tas unius & dimidii cubiti: ita fabrefacta
ut luter desuꝑ posset inponi. Latitudo gͦ
fundi in luterib unuis erat cubiti. ac di¬
midii: ipsa uero caꝑacitas lut̾um. qͣtuor
habebat cubitos. S utrum in altitudine
an in amplitudine. an in utroq: dicat qui
nouerit. Q constituit .x. bases .y. ad dexte¬
ram partem templi: & quinq ad sinistrã.
Dextram parcem templi & sinistram non
intus in iꝑso templo s aute temꝑlum dicit:
ad orientalẽ plagam uidelicet in atͥo ince¬
riore qđ sacerdotum propͥe uocabat᷑. Qͥnꝙ
autem posuit ad dexteram partem tẽpli:

Expanded text:
et dimidium, et neque ibi altitudinem an amet dimidium, et neque ibi altitudinem an amplitudinem significaret adjecit, videtur quia fundum ipsius luteris hujus esse amplitudinis voluerit intelligi. Quod ex mensura ni fallor basis, in qua positus erat quisque luter, facillime conjicitur, quae ita describitur: In summitate basis erat quaedam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. Latitudo ergo fundi in luteribus unius erat cubiti ac dimidii, ipsa vero capacitas luterum quatuor habebat cubitos; sed utrum in altitudine, an in amplitnoverit. « Et constituit decem bases, quinque ad dexteram partem templi, quinque ad sinistram. » Dexteram partem templi et sinistram, non intus in ipso templo, sed ante templum dicitur: ad Orientalem plagam videlicet in atrio interiore, quod sacerdotum proprie vocabatur. Quinque autem posuit ad dexteram partem templi
Abbreviated transcription (Latin):
parefactus introitus. Q quia om̃s qui ad
ministeriũ sac̾ baptismatis ꝑtinent cũ fi¬
de q sacram̃tis euuangelii fcuctum debe̾t
rectȩ oꝑationis ostendere: apte lut̃es sin¬
guli in quib holocausta lauabant᷑. Xl. ba
tos capiebant. Qđ uero sequitur. eratꝙ
quatuor cubitorum. siue in altitudine
seu in latitudine significet: intellectus
mysterii in ꝓnitu est. Lut̃ enim unus qͣ¬
tuor erat cubitoꝵ. uel propt̃ qͣtuor sanc¬
di ȩuuangelii libros. in quib forma nob̃
baptisim prefixa est. uel propt̾ quatuor
carolinales uitutes. quib quisq fidelis
si non frustra fidelis est debet institui: uel
certe proꝑter quatuor mundi plagaᷤᷤ quib
lauacrum salutis ministratur: dicente ꝑsal¬
mographo. Quos redemit de manu inini¬
ci. de regionib congregauit eos: a solis ꝯr¬
tu ꝙ occãsu. ab aquilone ꝙ mari. Quod uͦ
supͣdixit. pariterq habebat unum cubitũ

Expanded text:
patefactus introitus. Et quia omnes qui ad patefactus introitus. Et quia omnes qui ad ministerium sacri baptismatis pertinent, cum fide et sacramentis Evangelii frucrectae operationis ostendere, apte luteres singuli, in quibus holocausta lavabantur, quadraginta batos capiebant. Quod vero sequitur: Eratque quatuor cubitorum, sive in altitudine, sive in latitudine significet, intellectus mysterii in promptu est. Luter enim unus quatuor erat cubitorum, vel propter quatuor sancti Evangelii libros, in quibus forma nobis baptismi praefixa est; vel propter quatuor cardinales virtutes, quibus quisque fidelis, si non frustra fidelis est, debet institui; vel certe propter mundi quatuor plagas, quibus lavacrum salutis ministratur, dicente Psalmographo: Quos redemit de manu inimici, de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab Aquilone et mari supra dixit: Pariterque habebat unum cubitum
Abbreviated transcription (Latin):
te prophetamꝰ. Cum hoc uen̾it qd ꝑfec¬
t̃um est: euacuabitur qđ ex parte est.
In hunc modum fecit.xͣ. bases fusura
una. & mensura sculpturaq consimili. fe¬
cit quoq .a. luteres ęreos. Quare.xͤ. sint
bases facte totidemꝙ eis suꝑpositi lut̃es:
supͣ iam dictum est. Qd̃ uero una erat
fusura mensuraꝙ & sculptura consimi¬
lis omnium basium siue lit̃um: non in
ea significatione factum est. qđ equalta
possunt esse omniũ merita doctorum. s
in ea potius qđ una fides euuangelii quo
institiunt᷑. unum est sacram̃tum baptismi
quo abluunt᷑: unus idemq est sp̃c. quo om̃ᷤᷤ
consecrantur electi. tam &̾ si donationes
habent diuersas in ipso spiritu qui diui
ꝑfectionis typum tenere: quia nimirum
quat᷑ demi faciunt quadraginta. Decẽ hec
sunt precepta. quib omnis nostra oꝑatio
geliorum libri. in quib ꝑ dispensationem
dñicȩ incarnationis cęlestis patrie nob̃ est

Expanded text:
te prophetavimus; cum autem venerit quod perfecte prophetavimus; cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex In hunc modum fecit decem bases fusura una, et mensura sculpturaque consimili; fecit quoque decem luteres aereos. » Quare decem sint bases factae, totidemque eis superpositi luteres, supra jam dictum est. Quod vero una erat fusura, mensuraque et sculptura consimilis omnium basium sive luterum, non in ea significatione factum est, quod aequalia possint esse omnium merita doctorum, sed in ea potius, quod una fides Evangelii, quo instituuntur, unum est sacramentum baptismi, quo abluuntur, unus idemque est Spiritus, quo omnes consecrantur electi, tametsi donationes habent diversas in ipso Spiritu, qui « diperfectionis typum tenere, quia nquater deni faciunt quadraginta. Decem autem sunt praecepta, quibus omnium nostrum operatio vangeliorum libri, in quibus per dispensationem Dominicae incarnationis coelestis patriae nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
dam rotunditas unius & dimudii cubitrĩta
fabrefacta ut luter desuꝑ posset imꝑonii.
Lut̃um quippe mensura unius erat cubiti
& dimidii: quia nimirum ea fide in fon¬
te uitȩ lauamur. ut ꝑ oꝑa iusticie ad ui¬
tam intrare mereamur. quamuis sine pec¬
cato dum hic uiuimꝰ esse neqͥamꝰ. ipsam
uero uitȩ celestis dulcedinem gustare ex
parte ac diligere in hac int̾im uita ꝑfec᷑¬
te. aut uidere nulla racione ualeamus.
Rotȩ quoꝙ uno ac dimidio cubito men¬
surantur: quia scriptura lectionis euã¬
gelicȩ qualiter hi qui ꝑfecti esse ueliit.
uiuere debeant ostendit. spemq nobis
et̾nȩ retributionis in presenti demõstͣi
ipsam uero retributionis illius quali¬
tatẽ in futuro nob pandendã simul ꝙ
donandam esse ꝓmitcit. Bases etiam iꝑse
unum habebant cubitum ac semissem
amplitudinis in summitate̾ sui. ubi lut̃es
reciperent: quia ipsi doctores sumini ac
tionis ex parte sunt fruiti. Uñ & aiunt.
Ex parte enim cognoscimus : ꝙ ex par¬

Expanded text:
dam rotunditas unius et dimidii cubiti ita fabrefacta, ut luter desuper posset imponi. Luterum quippe mensura unius erat cubiti et dimidii, quia nimirum ea fide in fonte vitae lavamur, ut per opera justitiae ad vitam intrare mereamur, quamvis sine peccato, dum hic vivimus, esse nequeamus, ipsam vero vitae coelestis dulcedinem gustare ex parte, ac diligere in hac interim vita, perfecte autem videre nulla ratione valeamus. Rotae quoque uno et dimidio cubito mensurantur, quia Scriptura lectionis evangelicae qualiter hi qui perfecti esse velint, vivere debeant ostendit, spemque nobis aeternae retributionis in praesenti demonstrat, ipsam vero retributionis illius qualitatem in futuro nobis pandendam simul et donandam esse promittit. Bases etiam ipsae unum habebant cubitum ac semissem amplitudinis in summitate sui, ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores summi ac mtionis ex parte sunt fruiti. Unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex par
Abbreviated transcription (Latin):
cum aqua baꝑtismatis ꝑlebem iudeoꝵ ad
alios mille: cum ȩtiam turbas nationũ
eodem fonte renatas. ꝙ oꝑib iusticiȩ con¬
firmatas. eiusdẽ regni ꝑennis fecit esse
participes.
N ecrt quoq conc̾as .x. ꝙ posuit quinꝙ¬
S a dextͥs & quinꝙ a sinistris. ut la¬
uarent in eis omnia. quȩ in holocaustũ
oblaturi erant. Porro in mari: sac̾dotes
lauabantur. Quomodo hȩ conc̾e factȩ fu¬
erint: plenius in libro regum narraturł
ubi ita scriptum est. Q fecit bases.xͤ. ereas.
.iiii. cubitorũ longitudinis. & bases singu
las quatuor cubitoꝵ latitudinis. & tͥum
cubitoꝵ altitudinis. ꝙ ipsum opꝰ basium
interasile erat: q̃ sculpture inter iunctu¬
ras. ꝙ inter coronulas. q̃ plectas. leones
& boues. & cherubin. Q in iuncturis si¬
milit̾ desuꝑ. & subt̾ leones & boues. qͣl
lora ex ere dependentia & .iiiͬ. rote ꝑ si¬

Expanded text:
cum aqua baptismatis plebem Judaeorum cum aqua baptismatis plebem Judaeorum alios mille, cum etiam turbas nationum eodem fonte renatas, et operibus justitiae confirmatas, ejusdem regni perennis fecit esse participes. Fecit quoque conchas decem, et posuit quinque a dextris, et quinque a sinistris, ut lavarent in eis omnia quae in holocaustum oblaturi erant. Porro in mari sacerdotes lavabantur. Quomodo hae conchae factae fuerint, plenius in libro Regum narratur, ubi ita scriptum est: Et fecit bases decem aereas, quatuor cubitorum longitudilas et quattuor cubitorum latitudinis et trium cubitorum altitudinis et ipsum opus basium interrasile erat et scalpturae inter iuncturas et inter coronulas et plectas leones et boves et cherubin et in iuncturis similiter desuper et subter leones et boves quasi lora ex aere dependentia et quattuor rotae
Abbreviated transcription (Latin):
cit.x. quippe decies ducta. c. faciunt. quȩ uide¬
licet figura iam quadrata s adhuc planaẽ.
Uerum ut in altitudinẽ surgat: & solida effici¬
atur: multiplica centum ꝑ decem. & fiunt mil¬
le. Quo ꝑfecto numero: stabilis ꝙ insuꝑabił
& uelud cum qͣdrata iustorum conscientia de¬
signatur. Quocumq enm uert̾is qͣdratum.
stabi. Sic & animus electorum nullo tẽp¬
tacionis occursu nouit a statu suȩ rectitudinis
inclinari. Caꝑiebat mare tͥa milia metretas:
cum sacramentũ baptismatis in fide sc̃ȩ tͥnita¬
tis datum. remissionem omniũ peccatoꝵ in se
ablutis conferebatur. alias autem mare capi¬
ebat duo milia batos. Batus namq ebreoꝵ¬
est mensura. quam iꝑsi bath nominant. ha¬
bens modios .iii. ipsa est & ephi: qd illi epha
nuncuꝑant. S ephi ad mensurã ꝑtinet fru¬
gum uariarũ. tritici. ordei leguminũ: Batꝰ
stitui. Batos quippe mille capiebat mare:

Expanded text:
cit. Decem quippe decies ducta centum faciunt. Quae videcit. Decem quippe decies ducta centum faciunt. Quae videlicet figura jam quadrata, sed adhuc plana est. Verum ut in altitudinem surgat et solida efficiatur, multiplica centum per decem, et fiunt mille. Quo profecto numero stabilis et insuperabilis et velut conquadrata justorum conscientia designatur. Quocunque enim verteris quadratum, stabit: sic et animus electorum nullo tentationum occursu a statu suae rectitudinis potest inclinari. Capiebat mare tria millia metretas, cum sacramentum baptismatis in fide sanctae Trinitatis datum, remissionem omnium peccatorum in se ablutis conferre probatur. Alias autem mare capiebat duo millia batos. Batus namque Hebraeorum mensura est, quam ipsi bath nominant, habens modios tres. Ipsa est et ephi, quod illi epha nuncupant. Sed ephi ad mensuram pertinet frugum variarum, tritici, hordei, leguminum; batus stitui. Batos quippe mille capiebat mare,
Abbreviated transcription (Latin):
narratur tͥum unciarum esse grossitudo lu¬
deris: hic in paralipomenon mensurȩ pal¬
mi dicitur ipsius esse uastitas. Cui quoq
concordat iosephus dicens .iiii. digitorum ẽẽ
grossitudinem eus. manifeste dẽmonstrans
que fuerit magnitudo ipsius. S ad eundẽ
sensum allegoriȩ referri hȩc omnia possunt:
quia quisquis fide. sꝑe. & caritate scđ̾m qͣtuor
enuangelioꝵ oꝑa doctrinam facit iusticie. e.¬
terne uitȩ mercedem in cȩlesti regno ꝑcipiet.
Labiumq contra quasi labium calicis. & fo¬
lium repandi lilii. ꝑ labium quiꝑꝑe calicis
gustus dñice passionis ꝑ folium reꝑandi lilii
patefacta claritas resurrectionis ipsius exp
mitur. Capiebant ꝙ mensurȩ tria milia me¬
tretas: uel iuxta regum duo milia batos. Mil¬
lenarius namq numerus pro significatione ꝑ¬
fectionis solet poni in scripturis: quia nimirũ
denarium numerum quadratum solidum fa¬

Expanded text:
libro narratur trium unciarum esse grossitudo lulibro narratur trium unciarum esse grossitudo luteris, hic in Paralipomenon mensurae palmi dicitur ipsius esse vastitas. Cui quoque concordat Josephus, dicens, quatuor digitorum esse crassitudinem ejus: manifeste demonstrans quae fuerit magnitudo ipsius palmi. Sed ad eumdem sensum allegorice referri haec omnia possunt, quia quisquis fide, spe et charitate secundum quatuor evangeliorum doctrinam opera facit justitiae, aeternae vitae mercedem in Labiumque ejus quasi labium calicis, et folium repandi lilii. » Per labium quippe calicis, gustum Dominicae passionis: per folium repandi lilii, patefacta claritas resurrectionis ipsius, expmitur. Capiebatque mensurae tria millia metretas, vel, juxta Regum libros, duo millia batos. Millenarius namque numerus pro significatione perfectionis solet poni in Scripturis, quia nimirum denarium numerum quadratum solidum fa
Abbreviated transcription (Latin):
secus latitabant. Intrinsecus namq latitant
uniuersa boum posteriora: quia qua m̃cede
sancti p̃dicatores in ꝑpetuum donentur. in
unt̃tii arbitris examine iam dispositũ est.
s nobis qui adhuc foris sumꝰ matiet om̃i¬
modis occultũ: quib tamen hoc ẽẽ occultũ¬
tum nullatenꝰ potest. qdđ om̃iᷤ qui lauacrũ
baptismi ad salutem accipit. & uetã. fidẽ.
spem. & caritatem debet hr̃e. nec sine hiftͥ¬
b uirtutib quisquis aliquid iam oꝑari
neq initrare ad uitam ualet. Unͦ in regũ
recte subiungit᷑. Grossitudo autẽ luteris
trium unciarũ erat. Grossitudo & enĩ lit̾isi
mari: firmitas est uirtutis in baꝑtismo. Q
trium unciarum est hec grossitudo: dum robo¬
re fid̃i spei &ẽ dilectionis ꝑceptio baptismi cõ¬
munitur. Neq aliter proficuum esse acciꝑi¬
entib oftenditur: nisi harum firma certitu¬
do uirtutũ mentem accipientiũ simul &̃
opa confirmet. Pro eo autem qd in regum

Expanded text:
secus latitabant. » Intrinsecus namque latitant secus latitabant. » Intrinsecus namque latitant universa boum posteriora, quia qua mercede sancti praedicatores in perpetuum donentur, in interni arbitris examine jam dispositum est, sed nobis, qui adhuc foris sumus, manet omnimodis occultum. Quibus tamen hoc esse occultum nullatenus potest, quod omnis qui lavacrum baptismi ad salutem accipit et vitam, fidem, spem et charitatem debet habere, nec sine his tribus virtutibus quisque aliquid jam operari neque intrare ad vitam valet. Unde in Regum libro recte subjungitur: Grossitudo autem luteris trium unciarum erat . Grossitudo etenim luteris in mari firmitas est virtutis in baptismo; et trium unciarum est haec grossitudo, dum robore fidei et spei et dilectionis perceptio baptismi communitur. Neque aliter proficuum esse accipientibus ostenditur, nisi harum firma certitudo virtutum mentem accipientium simul et opera confirmet. Pro eo autem quod in Regum