comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius. uidelicet quod mortuus eẽt saul
irruit etiam ipse suꝑ gladium suũ
& mortuus. est. cumeo. Armigerum
saul. hebrei. doech iduneum dicunt
fuisse: qui cernens saul mortuum. semet¬
ipsum ob inetum dauid interemerit.
Mortuus est. gͦ saul & tres filii enis &
Uiri isti pueri domestict eius intelli¬
gendi sunt. hi tres filii saul. cum eo
interfecti sunt: ionatham abinadab
qui et iesui: & melchisua. Isbosech
autem domi erat qui anno quo
saul rex constitutus est natus fuis
se dicitur. Qui etiam xl. annoꝵ
Uude colligitur saul.xl. annos reg¬
nasse. Querendum cur alibi lega¬
tur iesui: & alibi aminadab. Ihe¬
sui enim interpretatur equalis. Eqͣt¬
enim ido dicitur. quia equalis me¬
riti fuisse filii cum patre memo¬
rantur. Abinadab interpretatur
pater m̃s sponte. Sponte & enim
sua pater eius saul male agendo
ad quisiuit: ut taliter una cum
filiis ꝑimẽtur. Deniq pͥus ꝓpħa
dauid figuraliter deflet saul &

Expanded text:
ejus, videlicet quod mortuus esset Saul, ejus, videlicet quod mortuus esset Saul, irruit etiam ipse super gladium suum, et mortuus est cum eo, » etc. Armigerum tum Hebraei Doeg Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum David interemerit. « Mortuus est ergo Saul, et tres filii ejus, et tc. » Viri isti, pueri domestici ejus intelligendi sunt. Hi tres filii Saul cum eo interfecti sunt, Jonathan, Abinadab, qui et Jesui, et Melcisua. Isbosed autem domi erat. Qui anno quod Saul rex constitutus est, natus fuisse dicitur, qui etiam quadragintUnde colligitur Saul quadraginta annos regnasse. Quaerendum cur alibi legatur Jesui, et alibi Abinadab? Jesui enim interpretatur aequalis. Aequalis ideo dicitur, quia aequalis meriti fuisse filius cum patre memoratur. Abinadab interpretatur pater meus sponte. Sponte etenim sua pater ejus Saul male agendo acquisivit, ut taliter una cum filiis perimeretur. Denique prius propheta David figuraliter deflet Saul et
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat s fractus adu̾sitate corpescat: s huc̃
daud inuenit: quia redemptor. nr̃ ueracit
manu fortis nũnunquam quos despectos
a mundi gła repperit in suum amorem
conutit Cibo pascit: quia sciencia uerbi
reficit. Ducem itineris eligit: quia suũ
etiam p̃dicatorẽ facit. Uqui a malechi¬
tam sequi non ualuit dux dauid efficitur.
quia is quem indignum mundus dese¬
ruit: non solum conu̾sus in suam mntẽ
dm̃ recipit: s p̃dicando hunc etiam
usq ad aliena corda ꝑducit. Quo ui¬
delicet duce dauid amalechitam con-
destruxit: quos comites mundus ha¬
be desperit. Perumq gͦ ipsi p̾dicando
mentes scłarium superant: qui pͥus cũ
secularib in hoc mundo curre s non uale¬
bant. Igitur exorto p̾lio ꝑcusserunt phi
listum isrł plaga magna: corrueruntq
in p̃tio saul et ionatham & isrł Arripu¬
it itaq saul gladium suum: & irrutt
suꝑ eum. Quod cum uidisset ariniger

Expanded text:
valeat, sed fractus adversitate torpescat? Sed hunc valeat, sed fractus adversitate torpescat? Sed hunc David invenit: quia Redemptor noster, veraciter manu fortis, nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, in suum amorem convertit. Cibo pascit: quia scientia verbi reficit. Ducem itineris eligit: quia suum etiam praedicatorem facit. Et quia Amalecitam sequi non valuit, dux David efficitur; quia is quem indignum mundus deserit, non solum conversus in suam mentem Dominum recipit, sed praedicando hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quod videlicet duce David Amalecitam convivitiam destruit, quos comites mundus habere despexit. Plerumque ergo ipsi praedicando mentes saecularium superant, qui prius cum saecularibus in hoc mundo currere non valebant. listhiim Israel plaga magna, corrueruntque in praelio Saul et Jonathan. Arripuitque Saul gladium suum, et irruit super eum. Quod cum vidisset armiger
Abbreviated transcription (Latin):
anid ad ꝑsequendos a malechitas
auenit egiptium puerum lacescen¬
tem quem amalechite egrotum ini¬
tinete reliquerunt. hunc dauid inuen¬
tim cibo refc̃cit ducemq sui itine¬
ns fecit: sicq amalechites ꝑsequit᷑.
epulantes repꝑit. & funditus extin¬
guit. Considerandum̃ gͦ qui d sit qͦd
amalechitȩ absente dauid. sichelech
inuadunt: & predam capiunt. A¬
malechite quippe: populus lãb ens
uocatur. E quid ꝑ lanbentem popu¬
lum. tusi mentes scłarium designã¬
tur: quȩ terrena cuncta ambiendo
quasi lambunt dum solis cempori¬
lib delectantur: quasi enim popłs
lamb ens p̃dam facit dum terrena
diligentes lucra de alienis dampnis
cragerat. Et hoc absente dauid agt̃.
quia redemptorem ante oculos cord̾
habere negligunt. Quid enim quod
Sptius amalechite puer itinere
bessatur. hisi quod amator̃¬
presentis scłi peccati sui nigredine opertus
sepe ab eodem scło infirmus despectusq re¬
linquitur ut eum eo nequaquam currere

Expanded text:
d persequendos Amalecitas, invenit Aegyptium puerum lassescentem, quem Amalecitae aegrotum in itinere reliquerunt. Hunc David inventum cibo reficit, ducemque sui itineris fecit, sicque Amalecitas persequitur, epulantes reperit, et funditus exstinguit. Considerandum est ergo, quid sit quod Amalecitae, absente David, Sicelech invadunt et praedam capiunt. Amalecitae quippe populus lambens, vocatur. Et quid per lambentem populum nisi mentes saecularium designantur, quae terrena cuncta ambiendo quasi lambunt, dum solis temporalibus delectantur? Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes, lucra de alienis damnis exaggerant. Et hoc absente David agunt: quia Redemptorem ante oculos cordis habere negligunt. Quid est enim quod Aegyptius Amalecitae puer in itinere lassatur, nisi quod amatorpraesentis saeculi, peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo nequaquam currere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qualiter saul recedens a timore dn
ꝑ mnobedientiam suam periit: Irlt
Et est sensus. O saul głosi isrł supc
celsa cua inter fecti funt quia mes¬
cato mobedientie tug una tecus
perierunt. Inobedientia namqil
ꝓidolis. id ẽ. excelsis reputata est iͥ
est illud in libro samuhelis. Melioe
enu obedientia quã uictime.s
auscultare magis quam offerre adil
arietum: qm̃ quasi peccatum aciobi

Expanded text:
est qualiter Saul, recedens a timore Domini, est qualiter Saul, recedens a timore Domini, per inobedientiam suam periit. « IncEt est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis, quam offerre adipem arietum: qu
Abbreviated transcription (Latin):
& piscium uel quod in libro uerboꝵ
dierum dicitur. reliqua łi operum sa¬
lomonis priorum et nouissimorum.
scripta sunt in libris nathan ꝓpħe et
in libris ahie si lonitis r̃ uisione quoq
addo uiientis. contra hieroboam fili¬
um nabath. & multa huiꝰmodi uolu¬
mina que scriptura quidem fuisse¬
ꝓbat scripta: s hodie constat non eẽ.
alias ꝓuintiȩ opes hostili. ẽ. igne cõ¬
sumpta: ex qua pauci qui nunc in
icã scriptura continentur libri p̾modũ
estre pontificis
dustria restaurati. . Unde scripa¬
est de eo. Ascendit etras de babilone
& ipse scriba uelox in lege moysi. Ue¬
lox uidelicet quia ꝑnitiores licteran
figuras quam eatenus hebrei habebie
scriptu est. Artarxerres rex regun
Ere sacerdotis scribe legis dĩ celi docs
simo salutem. Sunt tamen qui dicur
hunc librum iustorum intelligi det
ipsum librum regum uͥ continitͥ
ꝓpħe iusti samuhel uidelicet gada
nathan: in quorum libro scriptum

Expanded text:
et piscium. Vel quod in libro Verborum et piscium. Vel quod in libro Verborum Dierum dicitur: « Reliqua vero opera Salomonis priorum et noviscripta sunt in verbis Nathan prophete et in libris Ahiae Silonitis, in visione quoque Addo Videntis contra Hieroboam, filium Nabath; et multa huius volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat, sed hodie constat non esse. alias provinciae opes hostili est igne consumpta, ex qua pauci, qui nunc in sancta Scriptura continentur libri, postmodum Esdrae pontificis ndustria restaurati. Unde scripest de eo: Ascendit Esdras de Babilone, et ipse scriba velox in lege Moysi, – velox videlicet, quia promptiores litterarum figuras quam eatenus Hebrei habebant Persarum: Artarxerxes rex regum Esdre sacerdoti, scribae lesimo salutem . » Sunt tamen qui dicunt hunc librum Justorum intelligi debere ipsum librum Regum, ubi continentur prophetae justi, Samuel videlicet, Gad et Nathan. In quorum libro scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
tes & domum isrł generaliter omẽm
popłm isrł dicit. Panxit autem dd̾
planctum huimodi suꝑ saul & suꝑ
ionatham filium eiꝰ. Q precepit ut
docerent filios uida arcum sicut
bat incerfectos saul ⁊ ionatham qr
p̾ceꝑit ut docerent filios uida ar¬
cum ideo fecit ut quia philisteos sa¬
gitariis habũare iam nouerat un
de saul maxime horum ictib pe¬
rierat: eandem bellandi artem et
sui milites ad reuincendos eos dis
docerent filios uida arcum: hoc ẽ.
ut reges uida docerent fortitudinẽ
scilicet ut fortes & intenti eent in
timore dñi ⁊ in p̃ceptis dĩ ne ꝑ mo¬
bedientiam a fortitudine & tunore¬
sicut saul recederent: et eo mͦ quo isle
ipsum librum hodie nusquam neq
apud ipsos hebreos inueniri posse as¬
seuerant: sicut nec librum bellorum
dñi. cuiꝰ in libro numerorum mentio
ẽ. neq carmina salomonis neq dis¬
putationes eius sapientissimas de lig¬
norum natura herbarumq om̃ium:
item iumentorum uolucrum reptiliũ

Expanded text:
tes et domum Israel, generaliter omnem populum Israel dicit. « Planxit autem David planctum hujuscemodi super Saul, et super Jonathan filium ejus, et praecepit ut docerent filios Juda arcum, sicutbat interfectos Saul et Jonathan, quia praeceperit ut docerent filios Juda arcum, ideo fecit, ut quia Philisthaeos sagittariis abundare jam noverat, unde et Saul maxime horum ictibus perierat, eamdem bellandi artem et sui milites ad revincendos eos discdocerent filios Juda arcum, hoc est, ut reges Juda docerent fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam a fortitudinesicut Saul recederent, et eo modo quo ille rum, » etc Ipsum librum hodie nunquam neque apud ipsos Hebraeos inveniri posse asseverant, sicut nec librum Bellorum Domini, cujus in libro Numerorum mentio est , neque carmina Salomonis, neque disputationes ejus sapientissimas de lignorum natura, herbarumque omnium, itemque jumentorum, volucrum, reptilium,
Abbreviated transcription (Latin):
uita uet̾i: non uigilant in noua: Uenit
xp̃c: non eos occidit: s tulit abeis sci¬
phum aque. idest gram legis. Culit &¬
sceptrum regale. regni scilicet potestatẽ
quam ꝓ magno habebant & unde se
ꝓtegelunt temporaliter & quã adu̾s¬

Expanded text:
vita veteri: non vigilant in nova. Venit vita veteri: non vigilant in nova. Venit Christus: non eos occidit, sed tulit ab eis scyphum aquae, id est, gratiam legis; tulit et sceptrum regale, regni scilicet potestatem, quam pro magno habebant, et unde se protegebant temporaliter, et quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
tione erat. Inundatio hec. lex in
de baurim: idẽ de electis. Quan¬
do autem a saule michol ei datur
falti idẽ. euadens interpretatur
quando uero ab eo eadem michol
aufertur. falthiel ilest euaders
adõ interp̃tatur. Euadens a dõ di¬
ctur: quia custodiuit eum ne
cingeret eam ne fieret cransgres¬
so legis. Secutus est. eam uir su¬
us plorans usq baurun. Plorasse
dicitur p̃ gaudio: eo quod dñs eũ
custodisset ne eam tangeret: Et¬
uenerunt ⁊iphei ad saul ingabaa
dicentes. Ecce dauid absconditis ẽ
in coualle achille que est ex adu̾so
blitudinis. Et surrerit saul & des¬
cendit indesertum ziph E uł:
drum idem dauid fugiens a facie
suil incastra regis cum dormientẽ
offendisset: non ꝑcussit: non occi¬
dit: s solam lanceam que ad caput
cus erat & lenticulam substulit:
dormientib cunctis egressus ecastris.
transiuit incacumine montis. Quidgͦ
non iugilabant corde: Puritia enum
cordis: obdormitio est. dormierunt in

Expanded text:
tione erat. Inundatio, hoc est, tione erat. Inundatio, hoc est, de Bahurim, id est de electis. Quando autem a Saule Michol ei datur, Phalthi, id est evadens interpretatur. Quando vero ab eo eadem Michol aufertur, Phalthiel, id est evadens a Deo, interpretatur. Evadens a Deo dicitur, quia custodivit eum ne tangeret eam, ne fieret transgressor legis. « Secutus est eam vir suus plorans usque Bahurim . » Plorasse dicitur prae gaudio, eo quod eum Dominus custodisset ne tangeret eiphei ad Saul in Gabaa, dicentes: Ecce David absconditus est in colle Hachila, quae ex adverso solitudinis. Et surrexit Saul, et descendit in desertum Ziph, » etc. Iterum item David fugiens a facie Saul in castra regis, cum dormientem offendisset, non percussit, non occidit; sed solam lanceam, quae ad caput ejus erat, et lenticulam sustulit. « Dormientibus cunctis egressusque e castris, transivit in cacumine montis. » Quid ergo non vigilabant corde. Duritia enim cordis obdormitio est. Dormiunt in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbandi & suis eent expellendi
definib uł ectam humanis rebus ai¬
ferendi. Diluculo autem cum digis¬
sisset uinum nabal: indicauit ei
uror. sua uerba hec Et itł. Qui
nobis abigail ꝑ renuntiationis fr
dispẽsatiõe ĩnuit nͥ quod iracinbe
melius cortrigimꝰ. si in ipsa ire sue
cõmotione declimamus: Eturlia
quippe quid audiant ignorint.
dum ad se redeunt. tanto libentꝰ¬
uerba exortationis recipiunt. qui¬
to se tranquillius coleratos erubes¬
cunt. Menti autem furore ebtis
omẽ rectum quod dicitur ꝑuetii
uidetur. Unde & recte nabal he
gulpam suam abigail laudabili
tacuit: quã digesto uino laudab̃
dixit: Idcuto enim malum quod
fecerat cognoscere potuit: qua b&
ebrius non audiuit. Saul auten
dedit michol filiam suam uidxn
dauid. falti filio lais qui erar de gͥ¬
ut ebrei cradunt. non cognouit eã
scuset: quia in lege penitus huiꝰ¬
modi ꝓhibetur coitus: Idem nãq

Expanded text:
perturbandi et suis essent expellendi perturbandi et suis essent expellendi de finibus, vel etiam humanis rebus auferendi. « Diluculo autem cum digessisset vinum Nabal, indicavit et uxor sua verba haec, » etc. Quid nobis Abigail per renuntiationis suae dispensationem innuit, nisi quod iracundos melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus? Perturbati quippe, quid audiant ignorant. Sed cum ad se redeunt, tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae omne certum quod dicitur perversum videtur. Unde et certe Nabal ebrio culpam suam Abigail laudabiliter tacuit: quam, digesto vino, laudabiliter dixit. Idcirco enim malum quod fecerat cognoscere poterat, quia hoc ebrius non audivit. « Saul autem dedit Michol filiam suam, uxorem David, Phalthi filio Lais, qui erat de GUt Hebraei tradunt, non cognovit eam;sociasset, quia in lege penitus hujusmodi prohibetur coitus. Idem namque
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑni ꝓtectoris: cum dicit animam
uiri scĩ quasi in fasciculo uiuenti¬
um apud eum eẽ. custoditam. Sic̃
enim facillimum est. cuilibet fas¬
ciculum herbe uł feni sua manu
retentum conseruare: ita uircus
dnĩ et saluatoris nriꝰ om̃s ꝑ orbẽ
electos abinitio usq infinem scłi
nequi ex eis ulla ratione pereant
sine labore tuetur: iuxta quod ip¬
se meuangłio sul figura ouium
de eis loquens. Uet sequentur
me inquit & ego uitam eternam
do eis. & non peribunt inȩternum
nec rapiet eas quisquam de manu
mea. sicut fasciculus unus. quib¬
libet uinculis alligatur. ita omĩs
scõrum cetus una eademq fide. spe
et caritate ad imucem constringit᷑
uno diuine ꝓtectionis munimine et¬
cũdatur. Ad litteram autem patet sen¬
sus: quia anuna dauid ꝑsequentib
licet hostib custodita semꝑ fuit ins¬
te uiuentium porro inunici eius
sistentib sibi adu̾sitatib sicut lapis
funda circum actus sic instabili mot

Expanded text:
superni pectoris, cum dicit animam superni pectoris, cum dicit animam viri sancti, quasi in fasciculo viventium, apud Dominum esse custoditam. Sicut enim facillimum est cuilibet fasciculum herbae vel feni sua manu retentum conservare, ita virtus Domini et Salvatoris nostri omnes per orbem electos ab initio usque in finem saeculi, ne qui ex eis ulla ratione pereant, sine labore tuetur, juxta quod ipse in Evangelio sub figura ovium de eis loquens: « Et sequentur me, inquit, et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum, nec capiet eas quisquam de manu mea. » Sicut fasciculus unus quibuslibet vinculis alligatur, ita omnis sanctorum coetus, una eademque fide, spe et charitate ad invicem constringitur, uno divinae protectionis munimine circumdatur. Ad litteram autem patet sensus: quia anima David, persequentibus licet hostibus, custodita semper fuit in sorte viventium. Porro inimici ejus, insistentibus sibi adversitatibus, sicut lapis funda circumactus, sic instabili motu
Abbreviated transcription (Latin):
inimpetu et circulo fundȩ: pulcher¬
runa comparatione statum iustoꝵ
a reproborum sorte discernit. Hoꝵ
quippe animas appellat uiuentes.
ut illorum econ trario morte sp̃i
tali preoccupa lytas insinuet. iuxta
illud ꝓpħe: Anima quȩ peccauerit:
ipsa morietur: hos fasciculos illo ᷤ la pidi
funde assimilat. fasciculus enim
constringitur ut integer maneat &
conserueturꝰ. lapis infunda expe
ditur. ut abitiacur. Sic et enim su in
hoc scł̃o elecci pressuris tribulationũ
coangustantur: ut his ãmoniti artiꝰ
se ad inuicem mutua caritate conectant
coadunati: ac inuicem mauu sui redẽp¬
toris inperpetuum ꝯseruentur At
uero reꝑbi qͣnto latuis in hac uita
uoluptatib ꝓpriis uelut lib̃i dimit¬
tuntur: tanto longius infuturo a di¬
uine uisionis gła ꝓiciunturꝰ. ut de
eis merito dicatur. Et quid̃ ipsi ex ma¬
nu tua repulsi sunt : Mire autẽ
omĩpotentem ꝓuidentiam describit

Expanded text:
in impetu et circulo fundae, etc.; » pulcherin impetu et circulo fundae, etc.; » pulcherrima comparatione statum justorum a reproborum sorte discernit. Horum quippe animas appellat viventes, ut illorum e contrario spiritali morte praeoccupatas insinuet, juxta illud prophetae: « Anima quae peccaverit, ipsa morietur . » Hos fasciculo, illos lapidi fundae assimilat. Fasciculus enim constringitur, ut integer maneat et conservetur. Lapis in funda expeditus ponitur, ut abjiciatur. Sic etenim, sic in hoc saeculo electi pressuris tribulationum coangustantur, ut his admoniti arctius se ad invicem mutua charitate connectant, coadunati ad invicem manu sui Redemptoris in perpetuum conserventur. At vero reprobi quanto latius in hac vita voluptatibus propriis, velut liberi, dimittuntur, tanto longius in futuro a divinae visionis gloria projiciuntur, ut de eis merito dicatur: « Et quidem ipsi de manu tua expulsi sunt . » Mire autem omnipotentem providentiam describit
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ nos moysi discipuli sumus. Ab¬
igail uero de qua refert scriptura qͦd
mulier prudentissima et speciosa
fuert cipum tenet plebis illius qui
& uideis ad fidem conuersi dõ pla¬
ant meruerunt. Quod bene. abiga¬
il sonat: Interpetatur enim. patris
nei exultatio. Unde  dñs in euan¬
glio dicit. Gaudium erit in celo su¬
s uno peccatore penitentiam agente
popłi iudaici dep̃cans dauid: nrãm
oblationem acceptabilem bonorum
operum et pie deuotionis obtulit:¬
Quam ille pꝰ mortem uiri sui qui de¬
mens instulticia sua periit. adsciuit
in conuigium: et exibuit sibi spon¬
sam non habentem maculam
aut rugam. Quod abigail inter¬
pellans ꝓ se et domo sua. ait ad dd̃
quem uir eiꝰ stulticia et ebrietate
sopi tus offenderat: sienim surrexerit
aliqñ homo ꝑsequens te & quereis
animam cuam erit anima dnĩ mei
custodita quasi infasciculo uiuentiũ
apud dnmdm̃ tuum: porro anima
iniicorum tuorum rotabitur qͣsi

Expanded text:
sit? Nos Moysi discipuli sumus . » Absit? Nos Moysi discipuli sumus . » Abigail vero, de qua refert Scriptura quod mulier prudentissima et speciosa fuerit, typum tenet plebis illius, qui ex Judaeis ad fidem conversi Domino placere meruerunt. Quod bene nomen Abigail sonat. Interpretatur enim patris mei exsultatio. Unde et Dominus in Evangelio dicit. « Gaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam agente populi Judaici deprecans, David nostro oblationem acceptabilem bonorum operum, et piae devotionis obtulitQuam ille post mortem viri sui, qui demens in stultitia sua periit, ascivit in conjugium, et exhibuit sibi sponsam non habentem maculam aut rugam . Quod Abigail interpellans pro se et pro domo sua ait ad David, quem vir ejus stultitia et ebrietate sopitus offenderat. « Si enim surrexerit aliquando homo persequens te, et quaerens animam tuam, erit anima Domini mei custodita, quasi in fasciculo viventium apud Dominum Deum tuum. Porro anima inimicorum tuorum rotabitur quasi
Abbreviated transcription (Latin):
et cet̾a: faran nune est opidum
transarabiam iunc̃tum sarraceni
qui in solitudine uagi erant. Per he
iter fecerunt filii isrłͬ cum de ma¬
te sinai. castra mouissent. Estgͦt
diximus. transarabiam contra ad¬
tralem plagam: et distat abaila
tra orientem itinere dierum truin
Indeserto autem pharan scriptuss
cõmemorat habitasse his mahelẽ
unde et hismahelite qui nunc lat¬
raceni dicuntur. legimus. pos¬
lac mor tegem ꝑcussise cos qui erãt
ndeserto faran. Erat autem uir
quspiam in solitudine maon et pos
isio eiuis incarmelo: & cetr̾a: His¬
tora que de nabal & de abigail uro
saus narrat: misticum intellectũ
qurit. Nabal enim de quo dictum
et quod uir durus et pessumus &
malitiosus eẽt. cipum tenet popłi
uideorum. Quorum aliqui. uua fel¬
lis &e botro amaritudinis debriati duri
n lge sequentes: stulti facti sunt. Qđ
abeis refectionem fidi et bone oꝑa¬
nonis expetentem: respuerunt di¬
cntes. Hunc autem nescimus unde

Expanded text:
n, » etc. Pharan nunc est oppidum n, » etc. Pharan nunc est oppidum trans Ara biam, junctum Saracenis, qui in solitudine vagi errant. Per hoc iter fecerunt filii Israel, cum de monte Sinai castra movissent. Est ergo ut diximus trans Arabiam, contra australem plagam, et distat ab Aila contra orientem itinere trium dierum. In deserto autem Pharan Scriptura commemorat habitasse Ismaelem. . Unde et Ismaelitae, qui nunc Saraceni dicuntur. Legimus Chodorlaomor regem percussisse eos qui erant in deserto Pharan. « Erat autem vir quispiam in sous in Carmelo, » etc. Historia quae de Nabal et Abigail uxore ejus narrat, mysticum intellectum quaerit. Nabal enim de quo dictum est quod vir durus et pessimus et malitiosus esset, typum tenet populi Judaeorum. Quorum aliqui uva fellis, et botro amaritudinis inebriati, durain lege sequentes, stulti facti sunt. Quoab eis refectionem fidei et bonae operationis expetentem, respuerunt, dicentes. « Hunc autem nescimus, unde
Abbreviated transcription (Latin):
laceratione rep̾hendunt: Unde be¬
ne et illic scriptum. Post hec dauio
ꝑcussit cor suum eo quod abscidis¬
set oram clamidis saul. facta quip¬
pe prepositorum. oris gladio ferien¬
da non sunt: etiam cum rep̃henden¬
da recte iudicantur. Si quando uͦ
contra eos uł inminimis lingua la
bitur: necesse est ut ꝑ afflictionem
penitentiȩ cor. prematur quatinus
adsemet ipsum redeat et cum p̃pe¬
site potestati deliquerit. eius conte
se udicium qui fibi p̾latus est ꝑ he¬
rescat: Namcum p̃positis delinqͥnꝰ
eius ordinationi qui eos nob pretule
obuiamus. Unde moy ses quoq cut
contra se & aaron conqueri popłm
cognouisset ait. Nos enim qͥd sumꝰ:
nec contra nos est murmur ur̃m.
tura narrans de morte samuhelis
et de fuga oauid ita dicens. Mortt
est autem samuhel. et congregatus
est uniuersus isrł et planserunt
eum: et sepelierunt eum indom
sua in ramatha. Consurgensq di¬
uid descendit indesertum phare¬

Expanded text:
laceratione reprehendunt. Unde et belaceratione reprehendunt. Unde et bene et illic scriptum est: « Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamydis Saul. » Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum reprehendenda certe judicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis libitur, necesse est ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, quatenus ad semetipsum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium a quo sibi praelata est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moyses quoque cum contra se et Aaron conqueri populum cognovisset, ait: Nos enim quid sumus? nec contra nos est murmur vestrum, tura narrans de morte Samuelis et de fuga David, ita dicens: « Mortuus est autem Samuel, et congregatus est universus Israel, et planxerunt eum, et sepelierunt eum in domo sua in Ramatha. Consurgensque David descendit in desertum Phara
Abbreviated transcription (Latin):
bat uideorum significans quod
inde amissurus erat regnum dum
ꝑsequitur xp̃m: Item moraliten
huius rei gestum siquis quesierit:
ita accipe potest. ut ꝑsaul mali
rectores designentur. Saulgͥ purgaire est
in corde maliciam usq ad opera miseri
odoris extendẽ. et cogitata apud se nox¬
ia factis extiorib exsequendo mons¬
trare. Quem tamen daud ferire me¬
tuit: quia pie subditorum mentes
ab om̃i se peste obtrectationis abstinen¬
tes prepositorum uitam nullo lingue
gladio ꝑcutiunt etiam cum de inꝑ¬
fectione reprehendunt. Qui et si quan¬
do ꝓpter iniquitatem sese abstin ere
uix possint. ut extrema quedam atq
extĩora p̾positorum mala s camen
humiliter loquantur. quasi horam
clamidis silenter incidunt. quia ui¬
delicet dum p̾late dignitati saitẽ
in noxie & latenter derogant:qua¬
si regi suꝑ positi uestem fȩdant. S
tamen ad semet ipsos redeunt seq ue¬
hem̃tissime uel decenuissima uerbi

Expanded text:
bat Judaeorum, significans quod bat Judaeorum, significans quod inde amissurus erat regnum dum persequitur Christum. Item moraliter hujus rei gestum si quis quaesierit, ita accipere potest, ut per Saul mali rectores designentur. Saul igitur ventrem in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis exterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit; quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Qui et si quando propter infirmitatem sese abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt. Quia videlicet dum praelati dignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi
Abbreviated transcription (Latin):
miliciam mentis. quasi odorem fe¬
tidum emiserunt: & cogitata apud
pimunt ostenderunt: S camen
duid saulem occide noluit: et cũ
tum in abdito occultatus antro
haberet in potestate seruare pociꝰ
ꝗͣ occidere maluit: ita ixp̃s dum
ẽẽt inspeluca carnis. ꝑsecutorem
populũ in potestate huit ⁊ ñ ocei
mitatẽ clamidis eiꝰ silent᷑ abscidit:
lisse sicq eoᷤ ꝓꝑsecutiõe sua uacuoᷤ sede łĩ
ꝑio reliquisse. Clamidis enim abscisio
regni est amputatio. Hoc etiam alio
loco idem saul cum ꝑ inobedientiã
peccasset: ostendit. Nam cum ue¬
niam precaretur rogaretq samu¬
helem ut reuerteretur cum illo
ad placandum dm̃ et noluisset:
atq conuertens faciem suam abi¬
ret. tenuit saul pinnulam uesti¬
menti eius et ilisrupit eam: Et dix
ad eum samuhel. Disrupit dñs
regnum isrł de manu tua hodie
et dabit illud ꝓximo tuo: et diuide¬
tur isrł induos populos. & uł
Ergo rex iste ꝑsonam figurate gere¬

Expanded text:
malitiam mentis, quasi odorem femalitiam mentis, quasi odorem fetidum emiserunt, et cogitata apud ristum perimunt, ostenderunt? Sed tamen David Saulem occidere noluit. Et cum eum in abdito occultatus antro haberet in potestate, servare potius quam occidere maluit. Ita et Christus dum esset in spelunca carnis, persecutorem populum in potestate habuit, et non mitatem chlamydis ejus silenter abscidit, lisse, sicque eos pro persecutione sua vacuos sede vel imperio reliquisse. Chlamydis enim abscisio regni est amputatio. Hoc etiam alio loco idem Saul cum per inobedientiam peccasset, ostendit. Nam cum veniam precaretur, rogaretque Samuelem ut reverteretur cum illo ad placandum Datque convertens faciem suam abiret, tenuit Saul pinnulam vestimenti ejus, et dirupit eam, et dixit ad eum Samuel: Dirupit Dominus regnum Israel de manu tua hodet dabit illud proximo tuo, et dividetur Israel in duos populos . » Ergo rex iste personam figurate gere
Abbreviated transcription (Latin):
spelunca se texerat idest carnis infito¬
tatem oculis obiciebat. et maiestat
diuinitatis in corporis cegmine cabd̃¬
ispelunce abdito contegebat.
In non cognoscentes dm̃: ꝑsecuti st̃
hominem. Hec mori potuit uusi in
homine. nec crucifigi potuit isi
n homine: quia nec teneri posset nͥ
ahomine. Opposuit gͦ male queren¬
ab terram: seruauit bene queren¬
abus uitam: Fugit gͦ scd̾m carnem
in speluncam a facie saul quia pas¬
sui est: adeo se occultans coram iudeis
ut moreretur.S. quare usq ad mortẽ
patiens ẽe uoluit ut fugeret a faciȩ
sul inspelunca quȩ inferior. pars
terre potest accipi: & certe quod ma¬
nifestum & notum est om̃ibꝰ eum
imonumento positum. ẽẽ. quod ex¬
cisum fuerat de petra. Hoc ergo monu¬
mentũ spelunca erat: Illic fugit nr̃
dauidã facie saul. Tam diu enim
psecuti sunt illum uidei: quo usq
poneretur inspelunca. S quid. ẽ.
quod saul ꝑsecutor. ad purgandum
uentrem. speluncam ingreditur:
nisi quod uidei conceptam in xpo

Expanded text:
spelunca se texerat, id est, carnis infirmitatem oculis objiciebat, et majestatem divinitatis corporis in tegmine tanquspeluncae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum, persecuti sunt hominem. Nec mori potuit, nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine, quia nec tenere posset nisi cum homine. Opposuit ergo male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occultans Judut moreretur. Sed quare usque ad mortem esse patiens voluit, ut fugeret a facie Saul in speluncam, quae inferior pars terrae potest accipi? Et certe manifestum et notum est omnibus, eum in monumento positum esse quod excisum fuerat in petra . Hoc ergo monumentum spelunca erat. Illuc fugit noster David a facie Saul. Tandiu enim persecuti sunt illum Judaei, quousque poneretur in spelunca. Sed quid est quod Saul persecutor ad purgandum ventrem speluncam ingreditur, nisi quod Judaei conceptam in Christum
Abbreviated transcription (Latin):
erant cum eo duxit dd̃ singulos
cum domo sua. & manserunt in
opidis hebron. Ascensus iste aauids
duobus uxorib suis in hebron signs¬
cat comuocationes duarum plebri
in eccłiam catholicam. Hebron enu
coniugium nominatur: sola o nt
est spp̃sa uidelicet celestis ragis. I
qua incantico canticorum dicitur.

Expanded text:
erant cum eo, duxit David singulos erant cum eo, duxit David singulos cum domo sua et manserunt in oppidis Hebron. » Ascensus iste David cum duabus uxoribus suis in Hebron significat convocationes duarum plebium in Ecclesiam catholicam. Hebron enimconjugium nominatur. Sola et una est sponsa videlicet coelestis regis, de qua in Canticis canticorum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ab om̃i grẽ rore siccantur. Dequib
et benedicitur: ut agri primitiarum
ẽẽ non possint. Supbe quippe hebre¬
orum mentes pͥmitiuos fruc̾tus non
serunt: quia in redemptoris aduen¬
tu ex parte maxima in ꝑfidia rema¬
nentes pͥmordia fidi sequi noluerũt.
Scã nãq eccłia in pͥmitiis suis multi¬
tudine gentium fecundata iuixta
mundi finem uideos quos inuene¬
rit suscipit: & extrema colligers
eos quasi reliquias frugum ponit
De quib nimirum reliquiis ysaias
dicit Si fuerit numerus filiorum
isrł quasi arena maris reliquie sal¬
ue fient. Possunt tamen idcirco gel¬
boe montes exore ꝓpħe maleclici
ut dum fructus ex arescente non
oritur: possessores cerrȩ. sterilitatis
dampno feriantur: quatinus ipsi
maledictionis seutentiam acciperet᷑
qui apud se mortem regis susciꝑe
iniquitate sua exigente meruert̃.
achi noem iez ra helites et abigail
uxor. nabal carmeli. S & uirosqͥ

Expanded text:
ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: « Agri primitiarum esse non possunt. » Superbae quippe Hebraeorum mentes, primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu, ex parte maxima, in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis, multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine, Judaeos quos invenerit suscipit, et extrema colligens, eos quasi pro reliquiis fruges ponit. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: « Si fuerit numerus filiorum Israel quasi arena maris, reliquiae salvae fient . » Possunt namque idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra moritur, possessores terrae, sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam acciperent, qui apud se mortem regis suscipere, iniquitate sua exigente, meruissent. Achinoam Jezraelites, et Abigail uxor Nabal Carmeli, sed et viros qui
Abbreviated transcription (Latin):
aurea cultui ur̃o Uestiebat eas coccino
⁊ p̃bebat ornam̃ta aurea cultu eaꝵ.
de p̃dis hostium quas agebat. Quomͦ
ceciderunt fortes in bello: subaudi¬
cur in peccato tuo. Ionathan inex¬
celsis tuis occisus est. In hebreo non
habetur. est. Est enim sensus. Osa¬
ul ionatham in excelsis tius idẽ in
peccato in obedientie tue occisus. sub
cum saul & ionatham bello occũbe¬
rent in lamentatione sua gelboe mon¬
tib maledicit dicens. Montes gelboe
nec ros nec pluuia ueniat suꝑuos.
neq sint agri pͥmitiarum: quia
tes gelboe sarl moriente deliquert̃
quatinus in eis nec ros nec pluiuia
caderet & ab omĩ eos uiriditatis
germine sententiȩ sermo sicaret:
s quia gelboe interp̾tatur decursꝰ.
ꝑ saul autem unctum & mortuũ.
mors nr̃i mediatoris expͥmitur: non
in merito ꝑ gelboe montes supba
iudȩorum corda designantur. quȩ
dum in huiꝰ mundi desideriis defliuit
in xp̃i idẽ. uncti se mortemiscuerunt.
quia in eis unctus rex corporaliter mort᷑

Expanded text:
ro, » etc. Vestiebat eas coccino, et praebebat ornamenta aurea cultui earum de praedis hostium quas agebat. « Quomodo ceciderunt fortes in praelio: » subauditur in peccato tuo: « Jonathan in excelsis tuis occisus est. » In Hebraeo non habetur est. Est enim sensus: O Saul, Jonathan, in excelsis tuis, id est, in peccato inobedientiae tuae, occisus; subacum Saul et Jonathas bello occumberent, in lamentatione sua Gelboe montibus mainquit, nec ros, nec pluvia, veniant super vos. Neque sint agri primitiarum quia ites Gelboe, Saul moriente, deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine, sententiae sermo, siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur, non immerito per Gelboe montes, superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
aiorim. Obstupescens ꝓpha gemit
nbitaneum casum pͥncipum popłi
ius et ꝓhibet ne ullus letetur inta
uates inimicorum. Seth enim et
ascilon: urbes sunt allophilorum.
ũi ontes gelboe nec ros nec pluuia
uenãt suꝑ uos. neq sint agri pͥmi¬
tatum: quia ibi abiectus est clipeus¬
unctus oleo. Propter casum fortium
o runam popłi sui quasi indignãs
loquitur ad ipsum locum interfec¬
tionis abominans factum quod ineo
suerat gestum: camen non sine gran¬
dimisterio ficut paulopꝰ ostendit᷑
Sagita ionatham nũqͣum rediit re¬
iesum & gladius saul non est re-¬
uersus in anis. Hoc uult insinuare
quod saul et ionathas. temporib suis
bellicosissimi & fortissimi fuerunt
in preliis. Saul &e ionathas amabi¬
les et decori ualde inuita sua in mor¬
te quoq non sunt diuisi. Aquilis
uelociores: leonib fortiores. Laudat

Expanded text:
. Obstupescens propheta gemit subitaneum casum principum populi sui, et prohibet ne ullus laetetur in tali tates inimicorum. Geth enim et Ascalon civitates sunt Allophylorum. « Montes Gelboe, nec ros, nec pluvia veniant super vos, neque sint agri primitiarum; quia ibi abjectus est clypeusunctus oleo, » etc. Propter casum fortium et ruinam populi sui, quasi indignans loquitur ad ipsum locum interfectionis, abominans factum quod in eo fuerat gestum; tamen non sine grandi mysterio sicut paulo post ostenditur « Sagitta Jonathan nunquam rediit retrorsum, et gladius Saul non est reversus inanis, » etc. Hoc vult insinuare quod Jonathas et Saul temporibus suis bellicosissimi et fortissimi fuerunt in praeliis. « Saul et Jonathan amabiles et decori in vita sua, in morte quoque non sunt divisi. Aquilis velocior
Abbreviated transcription (Latin):
nꝑ fitiem suam &s adorauit. Dixq
& castris isrl fugi: dixit ad eum dd̾
populus de prelio: et multi corruen¬
tes de popło mortui sunt. S & saul
& ponathan filius eius interierunt.
nł hominem istum a malechiten:
ebrei filium doech fuisse dicunt.
Imalechites enim & idumeus unũ
&. quia filius  primogenitꝰ
lch diademautem & armillam
que dauid detulit a patre doech cõ¬
ndata sibi fuisse hebrei ꝑhibent.
iud est autem quod ille a malechites
qui se finxit coram daiuo saul rege
interfecisse ab eo iuste ultionis pe
um multatus accepit: nisi quod
mus cui ꝓximo  suo machina¬
car malum uł de euis gaudet
interitu iuste retributionis penam
a superno iuidice recipiet: Iusta il¬
lud quod scrptum est. Oiñĩs enim
qui fodit foueam incidet in illam.
Q qui ꝑcusserint gladio: gladio peri¬
bunt. & item. Os quod mentitur oc¬

Expanded text:
 adoravit. Dixitque e castris Israel fugi. Dixit ad eum Davipopulus de praelio, et multi corruentes de populo mortui sunt. Sed et Saul et Jonathan filius ejus interierunt, etc. » Hominem istum Amalecitem Hebraei filium Doeg fuisse dicunt. Amalecites enim et Idumaeus unum est, quia filius primogenitus lec. Diadema autem et armillam quae David detulit, a patre Doeg commendata sibi fuisse Hebraei perhibent. Quid est autem quod ille Amalecites, qui se finxit coram David Saul regem intnam multatus accepit, nisi quod omnis qui proximo suo machinatur malum, vel de ejus gaudet interitu, justae retributionis poenam a superno judice recipiet? Juxta illud quod scriptum est: « Omnis enim qui fodit foveam incidet in illam . Et qui percusserit gladio, gladio peribit . » Et iterum: « Os quod mentitur oc
Abbreviated transcription (Latin):
achis. Quid huc michi adduxistis
istum: Nunquid de erant nob̾ furio¬
si: & sic eum dimisit. Achis interp̃ta¬
tur quomodo est: ꝑ quod significat᷑
ignorantia et uerbum mirantis & ñ
agnoscentis. quod ingente iudeoꝵ
impletum.ẽ. Qui dum uiderunt
xp̃m̃. non agnouerunt: coram quib
mutauit ossuum. & abiit Erant
enim ibi p̃cepta legis carualia: erat¬
se de corpore et sanguine suo insti¬
tuit sacrificium scdm ordinem mel¬
chisedech. Mutauit ossuum in sacer¬
dotio: mutauit in preceptis: dans
aliud testamentum euacuata carna¬
li operatione: aiq colapsus est. in
manib eorum: quando eum cõphe¬
dentes crucifixerunt. Et ꝓcedebat
ad hostium porte: idẽ. humiliabat
se. hoc est enum ꝓgcede. usq ad ofti¬
um fidi nr̃e. Hostium enim pora
untium fidi. Inde incipit ȩccłiu
et ꝑuenit usq ad speciem. Et ciui
credit ea que non uidet: merebitus
illis ꝑfrui cum eum facie aͦ faci

Expanded text:
Achis rex: Quid huc mihi adduxistis Achis rex: Quid huc mihi adduxistis istum? Nunquid deerant nobis furiosi? Et sic eum dimisit. Achis interpretatur quomodo est, per quod significatur ignorantia, et verbum mirantis et non agnoscentis, quod in gente Judaeorum impletum est. Qui dum viderunt Christum, non agnoverunt, coram quibus mutavit os suum et abiit. Erant enim ibi praecepta legis carse de corpore et sanguine suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedech. 3. Mutavit ergo os suum in sacerdotio, mutavit in praeceptis, dans aliud Testamentum, evacuata carnali operatione, atque inde collapsus est in manibus eorum, quando eum comprehendentes crucifixerunt. Et procidebat ad ostium portae, hoc est, humiliabat se, hoc est enim procidere usque ad ostium fidei nostrae, ostium enim portae, initium fidei; inde incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem, ut cum credit ea quae non videt, mereatur perfrui, cum eum facie ad faciem
Abbreviated transcription (Latin):
tus siue sollicituis. qui et ꝑcussit abi¬
melech sacerdotem magnum. Nam
abunelec interpretatur fr̃ m̃s rex:
in nomine et gestu uide ꝓditoris
ꝑsonam gestat. ꝑ quem fraudem
contra redemptorem nr̃m qui uere
rex est oꝑatus est diabolus. ut eiꝰ ꝓ¬
ditione fact̾a etiam pꝰea ꝑsecutionẽ
eccłia pat̾et᷑ & occiderentur quam¬
plurimi discipłi xp̃i et sacerdotes:
et ꝓ nomine euis ꝑsecutiones gra¬
uissimas ꝑfertent. S indomo abi¬
tum. a ꝑsecutore saul inmunis est.
quia nemo potest nocere xp̃o pͥncipi
sacerdotum qui uictor. ascendit ad¬
celos. Interea dauid cum fugeret saul.
latere uoluit apud regem quendam
geth nomine achis: s cum gła euis
sic fuisset cõmemorata. ne ꝑliuorem
rex ad quem cõfugerat. in eum aliqued
mali machinaretur fuxit insaniam
& quasi furore correptus mutauit os
suum defluebantq saliue in barbã
euis collabebaturq in manib eoꝵ
et ꝓcedebat ad ostia porte. Et dixit

Expanded text:
tus sive sollicitus, qui et percussit Abitus sive sollicitus, qui et percussit Abimelech sacerdotem magnum: nam Abimelech interpretatur frater meus rex  in nomine Judae proditoris personam gestat, per quem fraude contra Redemptorem nostrum, qui vere rex est, operatus diabolus, ut, ejus proditione facta, etiam postea persecutionem Ecclesia pateretur, et occiderentur quamplurimi discipuli Christi, et sacerdotes, et pro nomine ejus persecutiones gravissimas perferrent. Sed in domo Abitum a persecutore Saul immunis est, quia nemo potest nocere Christo principi sacerdotum, qui victor ad coelos ascendit. Interea David, cum fugeret Saul, latere voluit apud regem quemdam Geth, nomine Achis. Sed cum gloria ejus sic fuisset commemorata, ne per livorem rex ad quem confugerat in eum aliquid mali machinaretur, finxit insaniamet quasi furore correptus, mutavit os suum, defluebantque salivae in barbam ejus, collabebaturque in manibus eorum, et procidebat ad ostia portae. Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
fides est s quantum ad sacram̃tũ
insertationem declinaret uidai¬
a ad apłos transiuit cum quib
it desideratum cibum sumpsit:
endio enum desid̃out manducare
pascha. Ex quib golie. id est arma
diaboli sustulit: fortis enim spolia
ipse diripuit. his gͦ aquib receptus ẽ.
xp̃e. tribulationes induxit diabolus
& mortem. Oms enim ut ait apłs
qui in xp̃o pre uolunt uiuere ꝑse¬
cutionem patientur. Et dñs si me
inquit ꝑsecuti sunt & uos ꝑsequen¬
tur. Erat autem ibi quidam uir de
seruis saul in die illa intus intab̾na¬
culo & nomen eiꝰ dohet idumeus.
Inhebreo habetur: obligatus in cons¬
pectu dñi: Obligatus idem doech
idumeus erat uoto quo se obligaue¬
rat aliquot dieb intab̾naculo dñi
immoraturum & orationi uacaturit̃
Doech autem iste idumeus qui came¬
lorum idẽ infructuosi gregis & tor¬
tuosi custoserat. & interpretat᷑ mo¬

Expanded text:
fides est. Sed quantum ad sacramentumfides est. Sed quantum ad sacramentuminsectationem declinaret judaicam, ad apostolos transivit, cum quibus et desideratum sibi cibum sumpsit: « Desiderio enim desideravit manducare pascha . » Ex quibus Goliae, id est, arma diaboli, sustulit: fortis enim spolia ipse diripuit . His ergo a quibus receptus est Christus, tribulationes induxit diabolus et mortem. « Omnes enim, ut ait Aposqui in Christo pie volunt vivere, persecutionem patiuntur . » Et Dominus: » Si me, inquit, persecuti sunt, et vos persequentur . » « Erat autem ibi quidam vir de servis Saul in die illa intus in tabernaculo, et nomen ejus Doeg Idumaeus,. » In Hebraeo habetur, « obligatus in conspectu Domini; » obligatus idem Doeg Idumaeus erat voto, quo se obligaverat aliquot diebus in tabernaculo Domini immoraturum, et orationi vacaturum. Doeg autem iste Idumaeus qui camelorum, id est infructuosi gregis et tortuosi, custos erat, et interpretatur, mo
Abbreviated transcription (Latin):
interroganti respondit sacerdoss
dixit: Et quidem si de mulietil
agitur continuimus nos ab lẽs
& nudius tercuis quando egredieba¬
mur: & fuerunt uasa puerorum
sca. hoc quoq taliter accipi potest.
Abimelech interrogat utrum dauid
o pueri sui quos in illum & illum
locum cõduxisse se dixerat. mundi
cen. daud uero enigmatice plura¬
litr de se ipso respondit dicens Et
fucrunt uasa puerorum sc̃a scilicet
acocubitii conuigali. Qu od uero ait.
Porro ma hec polluta ẽ: et in ebreo
legitur. porro uia laica est. sic est
intelligendum: Uia hec laica est:
at sidiceret: In lege preccptum ẽ.
ut extraneus non comedat᷑. & tu in¬
terrogas utrum mundi sint pue¬
it. qui etiam si mundi een̾t neqͣꝗͣ
ess uesci deberent. Idcico uia laica
ĩ. quia tu laicaliter interrogas. Qd
uͦ sequitur. s et ipsa hodie scĩficabi¬
tur inuasis. ipsãutiq inuasis. idẽ m̃te¬
uesceretur eis: Et ħ itaq gestorum

Expanded text:
interroganti respondit sacerdoti, et interroganti respondit sacerdoti, et dixit. « Et quidem si de mulieribus agitur, continuimus nos ab heri et nudiustertius, quando egrediebamur, et fuerunt vasa puerorum sancta. » Hoc quoque taliter accipi potest: Abimeet pueri sui, quos in illum, et in illum locum conduxisse se dixerat, mundi essent. David vero aenigmatice pluraliter de seipso respondit, dicens: Et fuerunt vasa puerorum sancta, a concubitu conjugali. Quod vero ait, porro via haec polluta est, et in Hebraeo legitur, porro via haec laica est, sic est intelligendum: via haec laica est, ac si diceret: in lege praeceptum est, ut extraneus non comedat ex eis: et tu interrogas utrum mundi sint pueri, qui etiam, si mundi essent, nequaquam eis vesci deberent. Idcirco via haec est laica, quia tu laicaliter interrogas. Quod vero sequitur: Sed et ipsa hodie sanctificabitur in vasis: ipsa utique in vasis, id evesceretur eis. Et haec itaque gestorum
Abbreviated transcription (Latin):
cis eẽ. iudicabat: & inuidaica ꝑfidia
in pace epulis conuiuans de nece
uenit io nathas ĩ agrum ui¬
ta placitum dauid. et puer parui
cum eo Iecit unam sagittam: ieti
& aliam. Et ds pater illuce scente
mane credulitatis pͥmum cestim¬
nium legis de xp̃o ꝓtulit. de ma
ꝓphas misit qui de aduentu eus
testificarentur. Unde & scriptun
est. In lumine iacula tua ibunt i
splendore fulgoris armorum cus
Collegit autem puer ionathe sage
et adtulit ad dnm̃ suum. & quid
ageretur penitus ignorabat. Sicit
iuidaicus popłs libros legis & ꝑt¬
rum portans quasi diuinitus n¬
criptos honorabat: s eum quen
moy ses & ꝓpħȩ signauerant pst¬
tialiter  urter se manentem m
cognouerat. Surrexit itaq des
saul. Uenitꝰ ad sacerdotẽ abmie
aqͦ et gladium golie sustulit: Ox
nes ꝓpositionis accepit. Quȩ nf̃i
sacerdoti  mortẽ acculit.  ant
Primo uidendum: quid sit quod d

Expanded text:
tis esse judicabat. Et Judaica perfidia, tis esse judicabat. Et Judaica perfidia, in paschae epulis convivans, de necevenit Jonathas in agrum juxta placitum David, et puer parvulus cum eo. Jecit unam sagittam, jecit et aliam. Et Deus Pater, illucescente mane credulitatis, primum testimonium legis de Christo protulit. Deinde prophetas misit, qui de adventu ejus testificarentur. Unde scriptum est: « In lumine jacula tua ibunt, in splendore fulguris armorum tuorum . » Collegit autem puer Jonathae sagittas, et attulit ad Dominum suum, et quid ageretur penitus ignorabat. Sic et Judaicus populus, libros legis et prophetarum portans, quasi divinitus conscriptos honorabat, sed eum, et quem Moyses et prophetae signaverant, praesentialiter inter se manentem non cipiunt. Surrexit itaque David, Saul: venitque ad sacerdotem Abimelech, a quo et gladium Goliae sustulit, et panes propositionis accepit. Quae res et sacerdoti mortem attulit, et Primo videndum est quid sit quod David