comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ego uoco. Ego sum primus ce ego
insempiternum: & manus mea fun.¬
dauit cerram: et dextera mea fil.¬
mauit cęlum. uocabo eos et stabunt si¬
muł et congregabuntur om̃s et audi.¬
ent. Quis ei nuntiauit hȩc: Biligens te
fici uoluntatẽ tuã suꝑ babylonẽ: ut
auferrem semen chaldeorum. Ego locu¬
tussum et ego uocaui: adduxi eum et
ꝓsꝑam feciuiam cius. Adducite adme
et audite hec: non aprincipio in abs.¬
conbito locutussũ: quando fiebat ibi
eram. Et nc̃ dñs ds̃ misit me: et sp̃c eius.
Qluib ante iã dixãt audite hoc domꝰ
iacob: qͥuocamini noĩs ifrł: et de aquis
uida existis: nc̃ adeosdem loqͥt᷑. audi
me iacob: et isrł quẽ ego uoco. Multi enĩ
uocati: et pauei electi. Unde ñ eos electos
quia necdum receꝑant saluatorẽ: s uo¬
catos nuncupat. Ego sum inquit. a.
ꝙ i: primus et nouissimus: qui uiuo
et fui mortuus. Ut uitam ad pͥncipiũ
referas: nouissimus ad eũ qͥ mortuus

Expanded text:
ego voco. Ego sum primus, et ego ego voco. Ego sum primus, et ego in sempiternum: et manus mea fundavit terram, et dextera mea firmavit coelum. Vocabo eos, et stabunt simul: et congregabuntur omnes, et audient: Quis eis nuntiavit haec? Diligens te, feci voluntatem tuam super Babylonem: ut auferrem semen Chaldaeorum. Ego locutus sum et ego vocavi. Adduxi eum et prosperam feci viam ejus. Adducite ad me, et audite haec: Non a principio in abscondito locutus sum: quando fiebat, ibi eram. Et nunc Dominus Deus misit me, et spiritus ejus. Quibus ante jam dixerat: Audite haec, domus Jacob, qui vocamini nomine Israel, et de aquis Juda existis, nunc ad eosdem 558 loquitur, Audi me, Jacob et Israel, quem ego voco. Multi enim vocati, et pauci electi . Unde non electos, quia necdum receperant Salvatorem; sed vocatos nuncupat. Ego sum, inquit α et ω, primus et novissimus, qui vivo, et fui mortuus ; ut vitam ad principium referas, novissimum ad eum, qui mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
inducam super te: sensu abutitur apħ
siue apostolꝰ paulus dehoc locosumit
testimonium ut reueletur ira dĩ ad ter¬
rendos eos qui peccant: et post ea ꝯu̾sis
gła prebeatur. Ecce ait uendidide. ñ in
pecunia: s uendidi te peccatis tuis: et e.¬
ruite de fornace pauꝑtatis. Opter
quod et salomon diuitias ⁊ pauꝑtatẽ
phemare. Unde et apostolus.haben.¬
tes inquit uictum et uestitum: his con¬
tenti simis. Audi me iacob: et israhel
quem ego uoco. Ego ipse ego primus
et ego nouissimus: manus quoq mea
fundauit tertam: et dextera mea men¬
sa est celos. Ego uocaui eos: & stabunt
simul. Congregamini omnes uos: et
audite quis ex eis annuntiauit hec
dominus dilexit eum: faciet uolun.
datem suam inbabylone: et brachiũ
suum inchaldeis. Sgo ego locutus
sum et uocaui eum: adduxi eũ et di
recta est uia eius. Accedite adme: et
condito locutus sum: ex tempore an¬
dequam fieret ibi eram. Et nuno do¬
minus d̾s misit me: et spiritus euis̃.
Lxx. dudime iacob: et ifrahel quẽ

Expanded text:
inducam super te, sensu abutitur Apostoli, sive apostolus Paulus de hoc loco sumit testimonium, ut reveletur ira Dei ad terrendos eos qui peccant, et postea conversis gloria praebeatur: Ecce, ait, vendidi te non in pecunia, sed vendidi in peccatis tuis, et erui te de fornace paupertatis. Propter quod et Salomon divitias et paupertatem phemare. Unde et Apostolus: Habentes, inquit, victum et vestimentum, his contenti simus . Audi me, Jacob et Israel, quem ego voco. Ego ipse ego primus, et ego novissfundavit terram: et dextera mea mensa est celos. Ego voco eos et stabunt 53 simul. Congregamini omnes vos: et audite: quis de eis annunciavit hec? Dominus dtatem suam in Babylone et brachium suum in Chaldaeis. Ego ego locutus sum et vocavi eum: adduxi eum, et directa est via ejus. Accedite ad me, etcondito locutus sum: ex tempore antequam fieret, ibi eram. Et nunc Dominus Deus misit me, et spiritus ejus. LXX: Audi me, Jacob et Israel, quem
Abbreviated transcription (Latin):
domini: inme enĩ mundꝰ oĩs credidit: &
ds̃ ms̃ factus ẽ. fortitudo mea: qͥ⁊ consola¬
tus ẽ. me t̾stem. suꝑ abiectionem ppłi mei
et dixit mͥ. Parum ẽ. si seruas mͥ ad suscitã¬
das tͥb iacob: que suo uitio corruerunt
et adfeces siue reliquias isrł conu̾tendas.
hoc enĩ u̾bũ hebraicum. Nes ur̃e sonat.
mines uniu̾sum mundũ: ⁊ salutẽ meã.
ꝑquẽ omnes salui fiant usq ad extre¬
mum t̾re facies ꝑuenire. Ilud aũ. qͦd in
lxx. legitur congregabor et glorifica¬
bor coram dnõ: sic intellegi potest ut
congregatus sit dñs cum credentib. Qd¬
q sequitur dixit michi: magnum est ut
uocris puer magnũ est referamꝰ ad homi¬
nem ⁊ adpuerum qui comꝑatione di par

Expanded text:
s credidit: et Deus meus factus est 565 fortitudo mea, qui et consolatus est me tristem super abjectione populi mei; et dixit mihi: Parum est si servias mihi ad suscitandas tribus Jacob, quae suo vitio corruerunt; et ad faeces, sive reliquias Israel convertendas. Hoc enim verbum Hebraicum NESURE   sonat. mines universum mundum, et salutem meam, per quam omnes salvi fiunt, usque ad extrema terrae facias pervenire. Illud  legitur, congregabor, et glorificabor coram Domino, sic intelligi potest, ut congregatus sit Dominus cum credentibus. Quodque sequitur: Dixit mihi: Magnum tibi est ut voceris puer meus, magnum referamus ad hominem et ad pu
Abbreviated transcription (Latin):
forte diceres. qͥa idola mea fecer̃ scul.¬
ptilia et conflatilia mandauerunt
michi. Audistis omma: et uos ñ cognouis¬
tis: s et audita tͥ feci noua ex tunc quȩ
futura sunt: et non dixisti. nunc fiunt.
et ñolim. et non inpͥorib dieb nedicas
etiã ñ noui ea: neq neq nosti neq scis:
neq apͥncipio aꝑui aures tuas. Scio enĩ.
qm̃ p̃uaricans p̃uaricab̾is: t iniquus
adhuc ex uttro uocab̾is. ꝓpt̾ nom̃ me¬
ũ. ostendã tͥ furorẽ ineũ: ⁊głosa m̾a infe¬
rã suꝑ te. ut ñte int̾ficiã. Ecce uendidi te

Expanded text:
forte diceres, quia idola mihi fecerunt, sculforte diceres, quia idola mihi fecerunt, sculptilia et conflatilia mandaverunt mihi. Audistis omnia, et vos non cognovistis: sed audita tibi feci nova ea nunc quae futura sunt. Et non dixisti, nunc fiunt, et non olim: et non in prioribus diebus. Ne dicas etiam novi ea: neque nosti, neque scis, neque a principio aperui aures tuas. Scio enim quoniam praevaricans praevaricaberis: et iniquus adhuc ex utero vocaberis. Propter nomen meum ostendam tibi furorem meum: et gloriosa mea inferam super te, ut non te int
Abbreviated transcription (Latin):
ceruix tua: et frons tua enea. p̃dixi tͥ
extunc antequã uenirent ĩdicaui tibi
ne forte diceres. idola mea fecert̃ hec:
et sculptilia mea et conflatilia mea¬
mancdauerunt ista: que audisti melt
ominia. uos aũ non admntiastis: audita
fecitͥ: cetunc noua: et conseruata quȩ
nescis. Modo ereata sunt et ñ extuno:
ante dicm. et ñ audisti ea: neforte dicas
ecce cognouiea: neq audistineq cogno¬
uisti: neq extunc aꝑta ẽ. auris tua. Scio
enim: quia preuaricans preuaricab̾is:
et transgressorem deuentre uocaui te.
Propt̃ nomen meũ. longe faciã furorẽ
meũ: et laudem meã infrenabote ne
intereas. Eoce excoxite: s ñ quasi argen¬
meã alteri ñdabo. Lxx. Priora ad huc
adnuntiaui: et deore meo egressa sunt.
et auditum factum est. subito feci et
uenerunt. Scio quia durus es: Iner¬
uus ferreus collum tuum: et frons tua
enea: et ad nuntiaui tibi olim: anteqͣm
conuenirent super te auditũ tͥ feer ne

Expanded text:
cervix tua, et frons tua aenea. Praedixi tibi cervix tua, et frons tua aenea. Praedixi tibi ex tunc: antequam venirent, indicavi tibi, ne forte diceres: idola mea fecerunt haec, et sculptilia mea, conflatilia mandaverunt ista. Quae audisti, vide omnia: vos autem non annuntiastis. Audita feci tibi nova ex tunc: et conservata quae nescis: modo creata sunt, et non ex tunc: et ante diem, et non audisti ea, ne forte dicas: ecce cognovi ea. Neque audisti, neque cognovisti, neque ex tunc aperta est auris tua: scio enim, quia praevaricans praevaricaberis, et transgressorem ex ventre vocavi te. Propter nomen meum longe faciam furorem meum: et laude mea infrenabo te, ne intereas. Ecce excoxi te, sed non quasi argenmeam alteri non dabo. LXX: Priora adhuc annuntiavi: et de ore meo egressa sunt: et auditum factum est: subito feci, et venerunt, scio quia durus es: et nervus ferreus collum tuum, et frons tua aenea: et annuntiavi tibi olim antequam venirent super te. Auditum tibi feci: ne
Abbreviated transcription (Latin):
exercitiium nom̃ eius. De chaldeis ⁊ ba¬
byloni uentura p̃dixi: et necẽe ẽ: quod
ꝑiphas meas locutus sum reb expleri.
et qui deaqua urda existis: et cetera
que scquunt᷑: audi attentiꝰ que dicturꝰ
non habeant nominis. Et de aquis
uocans pro semine: ut nequaquã eoᷤ
uirtutũ patͥarcharũ filios ostenderoe
esse s carnium. Et recte aquam iuda
appellauit: qr sola tc̃ int̾ra uidea ad¬
huc ꝑmanebat tͥbꝰ: et sem̃ dauid illo
demꝑe regnũ seruabat᷑. Qui inquit iu¬
ratis innomine domtni non ut hono¬
retis dm̃. s ut assumpto noĩe faciatis
iniuriã: dum eũ testem ur̃i uultis ẽẽ
mendacii. Et requiescitis in sc̃a ciui
tetis habitatores uos ẽẽ urbis iherłm:
⁊ dm̃ sabaoth hab̾e pͥuilegiũ: cũ cassa
assumatis uocabula. Priora extẽ an¬
nuntiaui: et ex ore meo exier̃t: ce audita
feci ea repente oꝑatus sũ: et uener̃. Sci¬
ui enĩ: qr durus estu: et neruus ferreꝰ

Expanded text:
exercituum nomen ejus. Haec Chaldaeis et Babyloniis ventura praedixi, et necesse est quod per Prophetas meos locutus sum, rebus expleri. mine Israel, et qui de aqua Juda existis, et caetera quae sequuntur, audi attentius quae dicturus m opus non habeant nominis. Et de aquis, vocans pro semine, ut nequaquam eos virtutum Patriarcharum filios ostenderet esse, sed carnium. Et recte aquas Juda appellavit, quia sola tunc in terra Judaea adhuc permanebat tribus; et semen David illo tempore 555 regium servabatur. Qui, inquit, jurastis in nomine Domini, non ut honoretis Dominum; sed ut assumpto nomine faciatis injuriam, dum eum testem vestri vultis esse mendacii, et requiescitis in sancta civtetis habitatores vos esse urbis Jerusalem, et Domini sabaoth habere privilegium, cum cassa assumatis vocabula. Priora ex tunc annuntiavi, et ex ore meo exierunt, et audita feci ea: repente operatus sum, et venerunt. Scivi enim quia durus es tu, et nervus ferreus
Abbreviated transcription (Latin):
ei. sede compuneta. int in tenebras sila
chaldeorum: Ac deinceps pꝰ enumaato¬
nem peccatorũ & cͥminum: habes ce¬
bones ignis sedebis suꝑ eos. hi erunci
inaduicorium : Et quid sͥ uelit quod
cõmutatione ab adolescentia: Quesit
ista cõmutatio: utiq de bono in malĩ
Ex quo ꝑspicuũ : natura bonos: uo¬
luntate malos fieri. Demiq infercis
Homo inscmripso errauit: non natura
s mentis arbitrio. Audite hoc domus¬

Expanded text:
ei: Sede compuncta, intra in tenebras, filia ei: Sede compuncta, intra in tenebras, filia Chaldaeorum. Ac deinceps post enumerationem peccatorum et criminum, Habes carbones ignis, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorium? Et quid sibi velit quod rasti in commutatione ab adolescentia? Quae est ista commutatio? Utique de bono in malum. Ex quo perspicuum est, natura bonos, voluntate malos fieri. Denique infertur: Homo in semetipso erravit, non natura, sed mentis arbitrio. Cap. XLVIII Au
Abbreviated transcription (Latin):
Quodꝙsequit̾ non sunt prune qui
calefiant nec focus ut sedeant adeiniꝰ
sic hebrei edisserunt. Nullam halit
caloris scientiam. nec illuminanta
sum. qui eorum tenebras possit diob
& frigus erroris expellere. Pro qͥnedis
quid uolentes. lxx. transtulerunt. ha¬
bes carbones ignis sedebis suꝑeos: hi
erunt tͥ in adnicorium. Nisi forte pos¬
sumꝰ hoc dicere. quod multo utiliorsit
ignis & incendium babrlonis. quam
fuerunt magi & garareni. astrologi &e
incantatores. Hic enim eos ꝑpenas acq
fupplicia ad penitentiam ꝓuocat: illi
ꝑ errorem ducunt ad suꝑbiam m̃s
labor eiꝰ & negotiatores illius qͦs magos
intelligimus huc ꝓuocet. ut unꝰ quiş
fua erret uia: & ipse ꝑditꝰ salucẽ ali
non preberet. Int̾rogemus eos qui dñ
sas asserunt eẽ naturas: utrũ babrlon
male nature sit an bone. Si male drrmt
qͦd eos responsuros eẽ non dubiumẽ: quo¬
modo ꝓuocat᷑ ad penitentiam & dicitꝰ

Expanded text:
Quodque sequitur: Non sunt prunae quibus Quodque sequitur: Non sunt prunae quibus calefiant, nec focus ut sedeant ad eum, sic Hebraei edisserunt. Nullam habent caloris scientiam, nec illuminantem sensum, qui eorum tenebras possit discutere, et frigus erroris expellere. Pro quo nescio quid volentes Septuaginta transtulerunt: Habes carbones ignis, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorium; nisi forte possumus hoc dicere, quod multo utilior sit ignis et incendium Babyloni, quam fuerunt magi et Gazareni, astrologi et incantatores. Hic enim eos per poenas atque supplicia ad poenitentiam provocat; illi per errorem ducunt ad superbiam. Omnis labor ejus et negotiatores illius, quos magos intelligimus, hoc profecit, ut unusquisque sua erraret via; et ipse perditus salutem alteri non praeberet. Interrogemus ersas asserunt esse naturas, utrum Babylon malae naturae sit, an bonae? Si malae dixerint, quod eos responsuros esse non dubium est, quomodo provocatur ad poenitentiam, et dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ariolorumq & gararenorũ studium qͦs
nos haruspices appellamꝰ: danihelis pro¬
phetȩ lectio ꝓbat. qui ad eorũ consilium
cuncta reges babylonios fecisse comine¬
morat. Pro eo quoq qͦd nos iuxta frmma¬
chum & theodotionem int̃p̃tati sumus
stent & saluent te augures tui: lxy ma¬
nifestiꝰ transtuler. stent & saluam te faci¬
ant astrologi celi. qui uulgo appellant
mathematici: ut ex astrorũ cursu lapsuo
syderum res humanas regi arbitrantur.
Vnde &e magi de oriente uener̃. dñi stel¬
lam se uidisse dicentes: uel ex artis scien¬
tia uel ex uaticinio balaam ꝓpħe sue. qͥ
in num̃is dix̃at. oriet᷑ stella ex iacob: &.
homo ex ifrł. Isti gͥ qui supputant m̃ses
annosq dinum̾ant. & horarũ momenta
respondu. E ece facti sunt quali sipii
igrns deuiorabit eos: ut qui salutenis¬
is pritebant. sua ignorarint sium
Nec dubium qͥn ardente urbe. hab¬
tores enis uorax flamma consumst

Expanded text:
et hariolorum et Gazarenorum studium, quos et hariolorum et Gazarenorum studium, quos nos aruspices appellamus, Danielis Prophetae lectio probat, qui ad eorum consilium, cuncta reges Babylonios fecisse commemorat. Pro eo quoque quod nos juxta Symmachum et Theodotionem interpretati sumus: Stent et salvent te augures coeli, nifestius transtulerunt, Stent et salvam te faciant astrologi coeli; qui vulgo appellantur mathematici, et ex astrorum cursu lapsuque siderum, res humanas regi arbitrantur. Unde et Magi de Oriente venerunt, Domini stellam se vidisse dicentes, vel ex artis scientia, vel ex vaticinio Balaam Prophetae sui, qui in Numeris dixerat: Orietur stella ex Jacob, et homo de Israel . Isti igitur qui supputant menses, annosque dinumerant, et horarum momenta respondit: Ecce facti sunt quasi stipula, ignis devoravit eos; ut qui salutem aliis promittebant, sua ignorarent supplicia: nec dubium quin, ardente urbe, habitatores ejus vorax flamma consumpserit.
Abbreviated transcription (Latin):
contemplant᷑ sydera & supputant m̃ses
ut ex eis annuntiarent uentã tibi. Ecce
factisunt quasi stipula: ignis combussit
eos. Non liberabunt aiumam suam de
esiuslamme. Non sunt prune quib
calefiant: nec focꝰ ut sedeant ad eum Sic
facta sunt tͥ in quibcumq laborauas. ne¬
gntiatores tui ab adolescentia tua inis¬
Nusq in uia sua errauerunt: non ẽqui
saluet te.lxx.ta nc̃ in incantationib
tius & inmultis maleficiis tuis. que dis¬
cebas ab adolescentia tua. si ꝓdesse t᷑ pos¬
sint & laborasti in consiliis tuis. stent &e
saluum te faciant. astrologi celi qui
contemplant᷑ stellas annuntient tͥ quid
uenturum sit suꝑte. Ecce om̃s quasi
phrsgana in igne comburent᷑: de non
eruent animam suam de flamma. Qui
habes carbones igni: sedebis suꝑ eos. Hi
erunt tͥ in adiutorio. laborasti in com¬
mutatione tua: ab adolescentia. homo
in semet ipso errabit: tibi autem non
erit salus. Habuisse babrlonem omẽo
chaldeam incantatorum & augurum

Expanded text:
emplabantur sidera, et supputabant menses, ut ex eis annuntiarent ventura tibi. Ecce facti sunt quasi stipula, ignis combussit eos: non liberabunt animas suas de manu flammae: non sunt prunae quibus calefiant, nec focus ut sedeant ad eum: sic facta sunt tibi in quibuscumque 553 laboraveras: negotiatores tui ab adolescentia tua unusquisque in via sua erraverunt: non est qui salvet te. LXX: Sta nunc in incantationibus tuis et in multis maleficiis tuis, quae discebas ab adolescentia tua, si prodesse tibi possunt: et laborasti in consiliis tuis: stent et salvam te faciant astrologi coeli, qui contemplantur stellas: annuntient tibi quid venturum sit super te. Ecce omnes quasi phrygana in igne comburentur: et non eruent animam suam de flamma; quia habes carbones ignis, sedebis super eos. Hi erunt tibi in adjutorium. Laborasti in commutatione tua ab adolescentia: homo in semetipso erravit: tibi autem non erit salus. Habuisse Babylonem omnemque Chaldaeam, incantatorum et angurum,
Abbreviated transcription (Latin):
stabit dic̃ dominus. De uentre matͥs
mee uocauit nom̃ meũ: et posuit os me¬
um quasigladiũ acutũ. Et sub ꝓtectio.¬
ne manus sue abscondit me: posuit me
quasi sagittam electam: et inpharet᷑
sua abscondit me: ce dix̃ michi. Seruꝰ
meus estu isrł: et inte glorificabor. Ego
dixi. Sine causa laboraui inuanum: et
innichili dedi fortitudinem meã. Prop¬
terea iudicium meũ apud dñm: ⁊l abor
ncus coram dõ meo. Scio ⁊ hec inferio¬
ra quȩ dicti sumꝰ ad unius capituli
sona cxp̃i deb̾e accipi. s nolui simul oĩa
tes facilius dici potest: magnitudi.¬
ne sui confundẽ. Uñ ⁊ utramq edi¬
dionem posui: ut qͦd in altã uidet᷑ ob¬
scurum: altĩꝰ lectione reseretur. pꝰt uo.¬
cationem gͦ reliquiarum isrł: et abiec
tionem mincredulitate ppłi ꝑmanẽ¬
tis: de qͥb dixãt. ñ ẽ. pax impiis dicit
domin. tͣnsit ad eccłas de gentibꝰ ẽgre¬
gatas: et eis sub insularũ noĩe loqt᷑:
patent et ex omĩ parte scuiente nau-¬

Expanded text:
matris meae vocavit nomen meum. Et posuit os meum quasi gladium acutum, et sub protectione manus suae abscondit me. Posuit me quasi sagittam electam, et in pharetra sua abscondit me. Et dixit mihi: Servus meus es tu, Israel: et in te glorificabor. Et ego dixi sine causa laboravi, in vanum, et in nihili dedi fortitudinem meam. Propterea judicium meum apud Dominum, et labor meus coram Deo meo. Scio et haec et inferiora quae dicturi sumus, ad unius capituli rsona Christi debere accipi. Sed nolui simul omnia tes facilius dici potest, magnitudine sui confundere. Unde et utramque editionem posui: ut quod in altera videtur obscurum, alterius lectione reseretur. Post vocationem ergo reliquiarum Israeitate populi permanentis, de quibus dixerat: Non est pax impiis, dicit Dominus ; transit ad Ecclesias de gentibus congregatas, et eis sub Insularum nomine loquitpatent, et ex omni parte saeviente nau
Abbreviated transcription (Latin):
teris expiare. Neniet suꝑ te repente miseria
quã nescis. Duo simul uenient babrloni
stĩlitas & iuduitas: ut nec filios habeat
regem possumꝰ incelligere. Que dum non
suꝑat: repente sustinuit. Neq enim pot̾at
arbit̾ri quod ꝑ se nulliꝰ añ fortitudinis eam
cyroregnante suꝑarent: & sue subicerent
potestati. Que ꝑpessa es inqͥt ñ solum ꝓpt̃
suꝑbiam & habundantiã cunctarũ opũ
atq delicias: s & ꝓpt̃ multitudinẽ malefi

Expanded text:
teris expiare, veniet super te repente miseria, quam nescies. Duo simul venient Babyloni, sterilitas et viduitas, ut nec filios habeat,m, quem regem possumus intelligere: quae dum non sperat, repente sustinuit. Neque enim poterat arbitrari quod Persae, nullius ante fortitudinis, eam, Cyro regnante, superarent, et suae subjicerent potestati. Quae perpessa es, inquit, non solum propter superbiam et abundantiam cunctarum opum atque delicias, sed et propter multitudinem malef
Abbreviated transcription (Latin):
tur mollis & tenera. delitus affluens
que cunctarũ gentium manib porta¬
batur. ita ut tre planctas uix impͥmeroe.
cipit᷑q ei ut tollat molam ꝙ molat
fariam. quod: dure captiuitatis ꝙ ex¬
treme seruitutis inditium. ut que qͣndã
regina fuerat. postea molende farme oꝑi
seruiebat.S quia sequit᷑ denuda t̾pitu¬
dinem tuam. etiam mola ab hebreis fi¬
guralit̃ intelligit᷑ quod scilicet in morẽ
scorti uictorũ libidine pateat. Iludq qͦd
in iudicũ libro de sanson scribit᷑. ad molã
cum aphilistum eẽ dampnatũ. hoc signi¬
ficare uolunt: qͦd ꝓsobole robustissimoꝵ
uirorũ hoc in allophilas mulieres facere
sit compulsus. In eo uͥ nos int̾pretati su¬
mus. denuda turpitudinẽ tuam. ꝓ quo
.lxx. transtuler̃ reuela oꝑim̃tũ tuum:
theodotio ipsum u̾bum hebraicum po

Expanded text:
tur mollis et tenera et deliciis affluens, tur mollis et tenera et deliciis affluens, quae cunctarum gentium manibus portabatur; ita ut terrae plantas vix imprimeret: praecipiturque ei ut tollat molam, et molat farinam, quod est durae captivitatis, et extremae servitutis indicium; ut quae quondam regina fuerat, postea molendae farinae operi serviat. Sed quia sequitur: Denuda turpitudinem tuam, etiam mola ab Hebraeis figuraliter intelligitur, quod scilicet in morem scorti, victorum libidini pateat. Illudque quod in Judicum libro de Samson scribitur , ad molam eum a Philisthiim esse damnatum, 550 hoc significare volunt, quod pro sobole robustissimus virorum, hoc in allophylas mulieres facere sit compulsus. In eo ubi nos interpretati sumus, denuda turpitudinem tuam, pro quo LXX transtulerunt, revela operimentum; Theodotio ipsum verbum Hebraicum po
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpt̃ aquarum habundantiam rex
egypti dracho appellat᷑. &. squamas illiꝰ
nincisq ac papiris & piscitulis descri¬
bunt᷑. & ierłm cum idolis fornicationẽ
scortorum ac lupanaris similitudo te¬
statur: sic in p̃senti loco sub ꝑsona cap¬
tiue mulieris que qͦndam regina fu̾it.
babylonis seruitꝰ indicat᷑: dicit᷑q ei ut
descendat de regni suꝑbia. & inpuluere
sedeat. Uirgo autem appellat᷑ filia: uel
quia om̃s homines creatura dĩ sumis.
nec ẽ babylonis iuxta hereticos natura
dampnabilis: uel ob luxuriam &. ornatũ
urbis qͦndam põtentissime que cum
senuisset os uicina erat. occasui. uͥgun¬
cul et puellam se ẽẽ iactabat. Licet
io quod iuxta .lxx. scͥptum ẽ. filiaba¬
pylonis ñ ipsam babylonem qͥdam si
romanam urbem int̾precent᷑. queetm
apocalipsi ioħis or in epła pet. habylon
sialit̃ appellat᷑: & cuncta que nc̃ ad ba¬
brlonem dicunt᷑. illiꝰ riune comienire
testentur. Cont᷑ quã uocanda sit auis

Expanded text:
ex Aegypti draco appellatur, et squamae illius juncusque ac papyrus et pisciculi describuntur, et Jerusalem cum idolis fornicationem scortorum ac lupanaris similitudo testatur: sic in praesenti loco sub persona captivae mulieris, quae quondam regina fuerit, Babylonis servitus indicatur: diciturque ei ut descendat de regni superbia, et in pulvere sedeat. Virgo autem appellatur et filia: vel quia omnes homines creatura Dei sumus; nec est Babylonis juxta haereticos natura damnabilis: vel ob luxuriam et ornatum urbis quondam potentissimae, quae cum senuisset, et vicina esset occasui, virgunculam, et puellam se esse jactabat. Licet ex eo quod juxta LXX scriptum est, filia Babylonis, non ipsam Babylonem quidam, sed Romanam urbem interpretentur, quae in Apocalypsi Joannis et in Epistola Petri , Babylon specialiter appellatur, et cuncta quae nunc ad Babylonem dicuntur, illius ruinae convenire testentur, contra quem vocanda sit avis,
Abbreviated transcription (Latin):
effusione laxare. Deniq non posse nos
sonat sitiens tuos ut inexplecam blbi¬
lonis indicet uoluptaci. Ledemptor
nr̃ dominꝰ exercituũ nom̃ illius sc̃s ilrł
sede tace. ꝙ int᷑ in tenebras filia chaldeotũ.¬

Expanded text:
effusione laxare: denique non posse nos,effusione laxare: denique non posse nos,sonat, sitiens tuus; ut inexpletam Babylonis indicet voluptatem. Redemptor noster Dominus exercituum, nomen illius. Sanctus Israel. Sede tace
Abbreviated transcription (Latin):
nos expͥmere possumꝰ tacit̾ritatem tuã:
pulchritudo describit᷑. & ad extremum
licet nulla sit turpitudo bumamiant
ut nudet pectora & crura. ac femina
at oe uadat in captiuitatem: uideaans
ignominia eiꝰ. & ohꝓbrio pateat lanqi¬
terno. Et hoc dñs fecisse se dicit. ut ilbs¬
nem caꝑet de ea quia oppssit popłu
suum: & nullũ pro ea audiat perei¬
rem. qui iram dñi suo linire conet᷑ e¬
cursu. Significet autẽ angłm gentis
babrlonie p̃sidem: qui cũ cecis anglie
loquit᷑. cuiauimꝰ babrlonem: & non
iustum ẽ. de te auferam. nequaqͣm ult̾
tradam hominib. subaudit᷑ babylont̃
uel certe hoc qͦd iustum ẽ. et ablatum
de babylone. Disputant stoici multare
turpia praua hominum consuetudĩ
uerbis honesta eẽ. ut parricidium. ad¬
ult̾ium. homicidium. incestum: &e itã
his similia. Rursumq re honesta no¬
minib uideri tͣpia: ut liberos ꝓcirat
inflationem uentͥs crepitu digerert:
aluum reuelare stercore: uesicam urme

Expanded text:
tatem tuam, i sponsae pulchritudo describitur: ad extremum licet nulla sit turpitudo, humani cout nudet pectora, et crura ac femina aperiat, et vadat in captivitatem, videaturque ignominia ejus, et opprobrio pateat sempiterno. Et hoc Dominus fecisse se dicit, ut ultionem caperet de ea, quae oppressit populum suum, et nullum pro ea audiat precatorem, qui iram Domini suo lenire conetur occursu. Significat autem Angelum gentis Babyloniae praesidem, qui cum caeteris Angelis loquitur: Curavimus Babylonem, et non justum est de te auferam, nequaquam ultra tradam hominibus, subauditur Babylonem: vel certe hoc quod justum est, et ablatum de Babylone. Disputant Stoici, multa re turpia, prava hominum consuetudine, verbis honesta esse, ut parricidium, adulterium, homicidium, incestum, et caetera his similia. Rursumque re honesta, nominibus videri turpia; ut liberos procreare, inflationem ventris crepitu digerere, alvum relevare stercore, vesicam urinae
Abbreviated transcription (Latin):
inpuluere uͥgo filia babylon: sede in
t̃ra. Non ẽ. soliumfilie chalcdeorũ: quia
ultra ñ uocab̃is mollis & tenera. Tolle mo¬
lam: et mole farmam. Demida t᷑pitudi¬
nem tuam. discooꝑi humerũ: reuela
crura. tͣnsi flumina. Reuelabit᷑ ignomi¬
na tua. & uidebit᷑ obꝓbrium tuũ. Ulti¬
onem capiam: & non resistet mͥ homo.
Lxx. Descende sede suꝑ t̾ram uͥgo filiaba¬
bylonis: sede in t̾ra. Non ẽ solium filie
caldeorum: qm̃ nequaquã ultͣ uocab̃is
mollis et tenera. Tolle molam: mole fa¬
rinam. Reuela oppͥmentum tuum:
denuda canos. discooꝑi tibias: transi
flumina. Reuelabitur ignominia tua:
apparebunt opprobria tua. Quod iustũ
ẽ. de te auferam: nequa qͣm ultͣ tradam
hominibꝰ. Quomͦ in ierechiele suꝑ figã

Expanded text:
in pulvere, virgo filia Babylon, sede in terra: non est solium filiae Chaldaeorum, quia ultra non vocaberis mollis et tenera. Tolle molam, et mole farinam: denuda turpitudinem tuam, discooperi humerum, revela crura, transi flumina. Revelabitur ignominia tua, et videbitur opprobrium tuum: ultionem capiam, et non resistet mihi homo. LXX: Descende, sede super terram, virgo filia Babylonis, sede in terram. Non est solium filiae Chaldaeorum, quoniam nequaquam ultra vocaberis mollis et tenera. Tolle molam, mole farinam. Revela operimentum tuum, denuda canos, discooperi tibias, transi flumina: revelabitur ignominia tua, apparebunt opprobria tua. Quod justum est de te auferam, nequaquam 549 ultra tradam hominibus. Quomodo in Ezechiele sub fig
Abbreviated transcription (Latin):
quos ipse misit ad capiendum ifrł̃: respon¬
dit iratum se contͣ popłm suũ corriꝑe eos
uoluisse non ꝑdere: uerb̃are non occide.
Illos autẽ abusos eẽ crudelitatem suam:
& plus imposuisse plagarum. quam dei
ultio flagitabat. Magnumq babylonie
crudelitatis inditium ÷ nec senib quidẽ
peꝑcisse: quorum etas int̃ hostes etiam¬
uenerabilis ẽ. S & hoc signum suꝑbie. qͦd
p̃senti felicitate decepta futurorũ non co¬
gitarit ambigua. Ergo semꝑ in ꝓsꝑis de¬
bemꝰ cauere uentã: nec traditos nobis op¬
pͥmere: qui ad hoc erudiunt᷑ ut meliores
fian Et nc̃ audi hec delicata. ꝙ habi¬
tans confident: que dicis incorde t̾ud. Ego
debo iudua: & ignorabo sterilitatem. Uem¬
ent tͥ hec duo subito in die una: stilitas
ritiam incantatorũ tuorũ uehementem.
Et fidutiam habuisti inmalitia tua: &
dixisti. non ÷ qͥuideat me. Sapientia tua
& scientia tua: hec decepit me. Et dixisti

Expanded text:
quos ipse misit ad capiendum Israel: responquos ipse misit ad capiendum Israel: respondit, iratum se contra populum suum, corripere eos voluisse, non perdere, verberare, non occidere. Illos autem abusos esse crudelitate sua, et plus imposuisse plagarum quam Dei ultio flagitabat: magnumque Babyloniae crudelitatis indicium est, ne senibus quidem pepercisse, quorum aetas etiam inter hostes venerabilis est. Sed et hoc signum superbiae, quod praesenti felicitate decepta, futurorum non cogitarit ambigua. Ergo semper in prosperis debemus cavere ventura: nec traditos nobis opprimere, qui ad hoc erudiuntur, ut meliores fiant. Et nunc audi haec, delicata et habitans confidenter, quae dicis in corde tuo: Ego debo vidua, et ignorabo sterilitatem. Venient tibi haec duo subito in die una, sterilitas, ritiam incantatorum tuorum vehementer Vulg. vehementem. Et fiduciam habuisti in malitia tua, et dixisti: Non est qui videat me: sapientia tua et scientia tua haec deceperunt te, et dixisti
Abbreviated transcription (Latin):
adg̃uasti iugum tuuĩ ualde. &e dixisti isem¬
pntnum ero dña non posiuisti hecsuꝑ cor
auim. neꝙ recordata es nouissimi tui. lxx
Quieruit te dominꝰ sabaoth nom̃: eius sẽs
ifrł. sede compuncta. ingredere intenebras
filia ehaldeorum. Nequaq̃m ult uocaberis
fortitudo regni. lratꝰ sum cont᷑ popłm meũ.
contaminaui hereditatem meam. Ego de¬
dieos inmanũ tuam: tu uͦ non dedisti eis
et dixisti. inet̃num ero dña. Non intelle¬
xisti hec in corde tuo: neq recordata es no
hec faciet qui eruit te dñs sabaoth: nom̃¬
est eiꝰ sc̃s isrł. Porro iuxta hebraicum ex
ꝑsona popłi ꝓpħa loquit᷑ quod hec fec̃it
cont᷑ babrlonem dñs exercituũ: cuiꝰ nom̃
sit sc̃s ifrł. Rursumq ad ipsam babylonẽ
sermo dirigitur: sede tacens siue cõpunc¬
ta: & tuorũ cͥminum recordare. Ingrede
tenebras: quia pre confusione et ignoni¬
nia. lucem ferre ñ sustines. Nequaquã
cebatur cur irasceret᷑ ds̃ adũsũ chaldeos

Expanded text:
gum tuum valde, et dixisti, in sempiternum ero domina: non posuisti haec super cor tuum, neque recordata es novissimi tui. LXX: Dixit qui eruit te Dominus sabaoth, nomen ejus, Sanctus Israel. Sede compuncta, ingredere in tenebras, filia Chaldaeorum: nequaquam ultra vocaberis fortitudo regni: iratus sum contra populum meum, contaminavi haereditatem meam. Ego dedi eos in manum tuam, tu vero non dedet dixisti in sempiternum ero domina non posuisti haec faciet qui eruit te Dominus sabaoth, nomen ejus Sanctus Israel. Porro juxta Hebraicupheta loquitur, quod haec fecerit contra Babylonem Dominus exercituum, cujus nomen sit Sanctus Israel. Rursumque ad ipsam Babylonem sermo dirigitur. Sede tacens, sive compuncta, et tuorum criminum recordare. Ingredere tenebras: quia prae confusione et ignominia lucem ferre non sustines: nequaquam cebatur: cur irasceretur Deus adversus Chaldaeos,
Abbreviated transcription (Latin):
meredulitatem appellat eos duro corde
ne suo stephanꝰ martir: in uideoꝵ loqͥtur
contione. Dura c̃uice et me̾cumcisi cordi¬
bus auribusq: uos semꝑ spũi scõ restiti¬
clem̃tia ds̃ fecit ẽẽ uicinam et uenire ad
t̃ras: et nequaquã ult̾ tardare nec ꝓcul
fieri. Dedit enimsyon salutare suĩr: et is¬
raheli głam suam. Hoc de uaticimo dictũ
sit futuroꝵ. et de aduentu dñi saluatoris
ceterum nuixta hẏstoriam datur syon
ẽẽ iusticiam. ut uocaret ab oriente auẽ
& de tra longinqua uirum uoluntatis
sue qui ifrłis & subũse ierłm ulcisceret᷑
iniurias: & medis ꝑsisq suꝑantib baby¬

Expanded text:
incredulitatem appellat eos duro corde,incredulitatem appellat eos duro corde,ne suo Stephanus martyr in Judaeorum loquitur concione: Dura cervice et incircumcisi cordibus auribusque, vos semper Spiritui sancto restiticlementia Deus fecit esse vicinam, et venire ad terras, nequaquam vult tardare nec procul fieri. Dedit enim Sion salutare suum, et Israeli gloriam suam. Hoc de vaticinio dictum sit futurorum, et de adventu Domini Salvatoris. Caeterum juxta historiam datur Sion esse justitiam, ut vocaret ab Oriente avem, et de terra longinqua virum voluntatis suae, qui Israelis et subversae Jerusalem ulcisceretur injurias,
Abbreviated transcription (Latin):
adorauerunt magi de oriente uenientes.
hue enm loquit᷑ inpsalmis. Ds̃ ut faciã
uoluntatem tuam uolui. De quo locu¬
tus ẽ pater: et sponsionem suam opere
comprobabit .lxx. pro eo quod nos de
hebreo exp̃ssimus uoluntatis mee: po¬
suerunt de quibꝰ cogitaui. Ergo iuxta
cosuocatas de oriente aues. angłorum pos¬
sumus intellig̃e ministeria que ad imꝑiũ
dñ in toto orbe discurrunt: qui sunt ad¬
ministratorii sp̃c. Mictunt᷑ et ob salutẽ
credentium: de quib et in psalmo canit᷑.
Qui fac̃ angłos suos sp̃c: & ministros suos
ignẽ urentem. Audite me duro corde
qui longe estis a iuisticia. Prope feci nsti¬
ciam meam: non elongabitur: & salus
didistis cor: qui longe estis anisticia. Ad¬
duxi iusticiam meam: & salutem que
ame ẽ. tardare ñ faciam. Decdim syon sa
lutem: et ifrłi głam. Quib supͣ dixerat
audite me domus iacob. et õe residuum
domus ifrł. et it̃m redite p̃uaricatores ad
cor. etiam minc iuxta hebraicum ꝓpter

Expanded text:
adoraverunt Magi de Oriente venientes. Hic enim loquitur in Psalmis: Deus, ut faciam voluntatem tuam volui , de quo locutus est Pater: et sponsionem suam opere comprobavit. LXX, pro eo quod nos de Hebraeo expressimus, virum voluntatis meae, posuerunt, de quibus cogitavi. Ergo juxta eos vocatas de Oriente aves, Angelorum possumus intelligere ministeria, quae ad imperium Domini in toto orbe discurrunt; qui sunt administratorii spiritus, et mittuntur ob salutem credentium. De quibus et in psalmo canitur: Qui facis Angelos tuos spiritus, et ministros tuos ignem urentem . Audite me, duro corde, qui longe estis a justitia. Prope feci justitiam meam: non elongabitur, et salus erdidistis cor, qui longe estis a justitia. Adduxi justitiam meam, et salutem quae a me est, tardare non faciam. Dedi in Sion salutem et Israeli gloriam. Quibus supra dixerat: Audite me, domus Jacob, et omne residuum domus Israel. Et iterum: Redite, praevaricatores, ad cor, etiam nunc juxta Hebraicum propter
Abbreviated transcription (Latin):
siue ueritatem: ut imaginib legis &
cerimoniis derelictis sequerent᷑ euan¬
gelii ueritatem.S qͥa illi credere nolu¬
erunt. et indignos se iudicauer̃ salute:
ꝓpt̾ea dico gentib congregamini de co¬
to orbe & uenite & accedite ad me simul
qui saluati estis exgentibꝰ. Per qͦd ostendit
non statimꝰ om̃s ge̾nces eẽ credita̾s: s pau¬
latim &ꝑ partes. Deniq corripit eos qui
chrorũ suoꝵ onere p̃grauati: & spances
in eis in quib nulla ẽ. salus. Unde aplis
p̃cipit᷑. ut oportune imporcune annun¬
tient ueritatem: & ineant consilium
salutis gentium. hoc aũ idẽ ut congre¬
garent᷑ &e uenirent ex gentibꝰ płimi qͥ
loquebant᷑: pret̃ quem nullus ẽ. aluis.
filius enim non absq eo: s ieo deus ẽ
Pulchreq ingit ds̃ iustꝰ nequaquam
umꝰ gentis s uniũsi mundi. cui loquit᷑.
Conu̾timim ad me & salui eritis om̃s fi¬
nes t̃re: impleto illo q̃d pat filio repini¬

Expanded text:
sive veritatem, ut imaginibus Legis et sive veritatem, ut imaginibus Legis et caeremoniis derelictis, sequerentur Evangelii veritatem. Sed quia illi credere noluerunt, et indignos se judicaverunt salute; propterea dico gentibus: Congregamini de toto orbe; et venite et accedite ad me simul qui salvati estis ex gentibus. Per quod ostendit, non statim omnes gentes esse credituras, sed paulatim et per partes. Denique corripit eos qui crorum 543 suorum onere praegravati, et sperantes in eis, in quibus nulla est salus. Unde Apostolis praecipitur, ut opportune, importune annuntient veritatem , et ineant consilium salutis gentium. Hoc autem, id est, ut congregarentur et venirent ex gentibus plurimi loquebantur, praeter quem nullus est alius. Filius enim non absque eo, sed in eo Deus est. Pulchreque jungit: Deus justus, nequaquam unius gentis, sed universi mundi, cui loquitur: Convertimini ad me, et salvi eritis, omnes fines terrae; impleto illo quod Pater Filio repromi
Abbreviated transcription (Latin):
Et confundent᷑ om̃s qui seꝑant se a
et sabaim uiris excelsis. ꝑ que monstrat᷑
uniu̾sarum gentiũ barbararum et co-¬
tius mundi ad dm̃ conũsio: ostendit ds̃
iusticiam suam. qͦd ñ solum iudeorum
sit dñs s & gentium. Ipse enim celifac-¬
tor & t̃re. equalit̃ omniũ ds̃ ẽ. &. non ob
aliam causam creauit tr̃a. nͥ ut hoĩum
eẽt habitacłm. qͥ suum adorarent & in¬
telligerent creatorem. & idola uniũsa
contempnerent. lam in monte syna de
excelso eiꝰ uertice hec audientib popłis ẽ
locutꝰ. Non erunt tͥ dii alien absq me:
nec facies tͥ idolum. S melius ẽ ut hoc
dictum de euangłica p̃dicatione dicamꝰ.
Moyses enim in abscondita solitudine
uni tantum locutꝰ est popło: apłorum
Non dixi inqͥt semini iacob frust᷑ que¬
rite me: celorum enim illis regna ꝓmisi.
ꝙ pͥmum ad eos locutꝰ sum: non ueni nͥ
ad oues ꝑditas domꝰ isrł. Et iccͥco locutus
sum iusticiam & annuntiaui recta.

Expanded text:
et confundantur omnes qui repugnant ei. In et Sabaim viris excelsis, per quae monstratur salus universarum gentium barbararum, et totius mundi ad Deum conversio, ostendit Deus justitiam suam; quod non solum Judaeorum sit Dominus, sed et gentium. Ipse enim coeli factor et terrae aequaliter omnium Deus est, et non ob aliam causam creavit terram, nisi ut hominum esset habitaculum, qui suum adorarent et intelligerent Creatorem, et idola universa contemnerent. Nam et in monte Sina, de excelso ejus vertice haec audientibus populis est locutus: Non erunt tibi dii alieni absque me, nec facies tibi idolum . Sed melius, ut hoc dictum de Evangelica praedicatione credamus: Moyses enim in abscondita solitudine uni tantum locutus est populo. Apostolorum enerunt . Non dixi, inquit, semini Jacob, frustra quaerite me. Coelorum enim illis regna promisi, et primum ad eos locutus sum: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel . Et idcirco locutus sum justitiam et annuntiavi recta,
Abbreviated transcription (Latin):
letari. Aetanyauroc. pro eo quod est.
illos qui in celo morantur & tra: & alii
asuꝑiorib seꝑant. & ꝓpͥum capituli
huiꝰ uolunt cẽ pͥncipium. ac de aduen¬
tu dni ꝓpłiari quod imꝑetur nubib
dequib suprascriptũ ẽ. Mandabo nu¬
bibus ne pluant suꝑ eam imbrem id ÷
uineam ifrł: & ad quas suꝑuenit u̾itas
dei. ut pluant mundo iustum siue iu¬
sticiam t̃raq aꝑiatur ꝙ g̃minet salua¬
torem: de qua &. inpsalmis canitur. Ue¬
ritas de tra orta ẽ. & iusticia de celo pro¬
spexit. Siue uixta .lxx. t̾ra miscłiam
ꝙ iusticiam parit gnmiabit: ut &e pec

Expanded text:
est, illos qui in coelo morantur et terra. Alii a superioribus separant et proprium capituli hujus volunt esse principium, ac de adventu Domini prophetari, quod imperetur nubibus, de quibus supra scriptum est: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem, id est, vineam Israel: et ad quas pervenit veritas Dei, ut pluant mundo justum sive justitiam; terraque aperiatur et germinet Salvatorem. De qua in Psalmis canitur: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit : sive juxta LXX: Terra misericordiam et justitiam pariter germinavit, ut et pec
Abbreviated transcription (Latin):
uere tu es os absconditus: ds̃ isr ł salus¬
sibrteium etiam stultis ꝑspicuum sit um̃
contertum ce sermonis nec posse sensum
diuidi. qͥ ipso narrationis ordine de rõne¬
comimctꝰ e¶uia hec dic̃ dñs creans
celos. ipse ds̃ formans c̾ram & faciens eam:
ipse plastes enis. Non inuacuũ creauit eam
rite me: ego dñs loquens iusticiam. an-¬
nuntians recta: congregamini & uenice
&e accedice simul: qui salui estis ex gentibꝰ.
Nescier̃ qui leuant signũ sculpte sue. &

Expanded text:
conditus, Deus Israel salvfieri, cum etiam stultis perspicuum sit, unum contextum esse sermonis, nec posse sensum dividi qui in ipso narrationis ordine et rt. Quia haec dicit Dominus, creans coelos, ipse Deus formans terram, et faciens eam, ipse plastes ejus: non in vanum creavit eam,rite me. Ego Dominus loquens justitiam, annuntians recta. Congregamini, et venite, et accedite simul, qui salvati estis ex gentibus: nescierunt qui levant lignum
Abbreviated transcription (Latin):
gregate et uenite simul. qͥ saluamini ex
gentibꝰ. ñ cognouer̃ qui portant lignũ
sculpte sue: orant dõs ñ saluantes. Si
anuntiant appropinquent: ut sciant
simul qͥs audita fec̃ hec ab initio. Tunc
annuntiatum ẽ uobis. Nonne ego dñs
ds et non ẽ alius absq me: Iustꝰ e saluans
eritis. ab extremis t̃re: ego oñs et non est
alius. Per memet ipsum iuro nͥ egredi¬
etur de ore meo iusticia. sermones mei
non aũtent᷑: quia mͥ curuabit õe genu.

Expanded text:
enite, et consulite simul qui salvamini de gentibus; non cognoverunt qui portant lignum sculpturae suae: orant deos non salvantes. Si annuntiant, appropinquent ut sciant simul, quis audita fecit haec ab initio, tunc annuntiatum est vobis. Nonne ego Dominus Deus, et non est alius absque me: justus et salvanseritis ab extremis terrae. Ego sum Deus, et non est alius. Per memetipsum juro: nisi egredietur de ore meo justitia: sermones mei non avertentur, quia mihi incurvabit omne g
Abbreviated transcription (Latin):
ris que insensibilia sunt: s quo Rcoix¬
rerum que absq sensu & m̃bris sunt.
alioqͥn & in ꝓuerbiis legit᷑. in manu
guissimũ onꝰ in gentib error fũit ido¬
latriȩ que cultores suos depͥmebat ad
t̾ram. & saluare ñ pot̾at: animasq eoꝵ
faciebat diabolo et demonib ẽẽ capti¬
uas. Audite domꝰ iacob & oẽ residuum
domꝰ ifrł. qui portamini a meo ut̃o. qͥ¬

Expanded text:
ris, quae insensibilia sunt; sed quo κατris, quae insensibilia sunt; sed quo κατrerum quae absque sensu Alioquin et in Proverbiis legitur: In manu gravissimum onus in gentibus, error fuerit idololatriae, quae cultores suos deprimebat ad terram, et salvare non poterat, animasque eorum faciebat diabolo et daemonibus esse captivas. Audite me, domus Jacob, et omne residuum domus Israel, qui portamini a meo ut
Abbreviated transcription (Latin):
philistum. et de sp̃ali t̾nsut ad gñale.
Reta sunc simulachra eorum bestiis oe
tunencis. Non quo simulachra genti¬
um in p̃dam bestiarum et iumentorum
erposita sint.s quo religio nationum
sinulachra sint bestiarum & brucorum
amantium: que maxime inegrpto
dnumno cultui consecrata sunt. De quib
et iglius. Omnigenumq dm̃ monstra
& latrator anubis. Nam & pleraq opida
eorm. ex bestuis & iumentis habent noĩa.
liꝗ̃ egẏptia: ab hyrco. ayru. a lupo.
Uitraccã deformidoloso & horribili ce¬
pere &e crepitu uentris inflati. que pe¬
usiaca religio ẽ. hec inqͥt simulachra
que ñ possunt saluare portantes. nichil
sunt aliud nͥ onera sacerdotum depri¬
m̃tia eos usq ad lassitudinem. Que cum
captiuitas uenerit ꝓsꝑo metallorũ. de
quibꝰ facta sunt dicunt᷑ pͥma captiua:
q aĩam suam sͥ portantium liberare
non possunt. Non q̃ muta simulachra
habeant aĩam & aliquẽ sensum dolo¬

Expanded text:
Philisthiim. Et a speciali transit ad generale: Philisthiim. Et a speciali transit ad generale: Facta sunt simulacra eorum bestiis et jumentis. Non quo simulacra gentilium in praedam bestiarum et jumentorum exposita sint: sed quo religio nationum, simulacra sint bestiarum, et brutorum animantium, quae maxime in Aegypto divino cultui consecrata sunt. De quibus Virgilius : Omnigenumque deum monstra, et latrator Anubis. Nam et pleraque oppida eorum ex bestiis et jumentis habent nomina, lingua Aegyptia ab hirco, λύκων a lupo, ut taceam de formidoloso et horribili cepe, et crepitu ventris inflati, quae Pelusiaca religio est. Haec, inquit, simulacra quae non possunt salvare portantes, nihil sunt aliud nisi onera sacerdotum, deprimentia eos usque ad lassitudinem. Quae cum captivitas venerit, pro pretio metallorum, de quibus facta sunt, ducuntur prima captiva, et animam suam sive portantium, liberare non possunt. Non quo muta simulacra habeant animam et aliquem sensum dolo
Abbreviated transcription (Latin):
nabo.facta sunt simulachra eorum be¬
stiis et ium̃tis. Onera ura graui pont̾
usq ad lassitudinẽ contabuer & a
trita sunt simul. Non potuer salu¬
re portantẽ: & aĩa eorũ in captiuitatẽ¬
nut.lxx. secidit bel. contritꝰ: dagon¬
et facta sunt sculptilia eorũ in bestias
et ium̃ta: portantes ea colligata quasi
onꝰ laboranti ꝙ deficienti & esurientinee
p̃ualenti simul qui non potuerunt
saluare de bello: ipsi autẽ captiui duc¬
ti sunt. Consequent̃ pꝰ uocationẽ gen¬
tium & electionẽ credentiũ ifrł idola
bel: quem g̾ci belum id: sat̾num uo¬
cant. Cuiꝰ tanta fuit apud uetẽs religu
ut ei ñ solũ humanas hostias captiuo
ignobiliumq mortalium s ꝙ suos li¬
beros ĩmolarent. Nabo aũ ce ipsumido¬
lum ẽ. qͦd int̃pretat᷑ ꝓpħia & diuinatio
qͣm pꝰ euangłu ũitatem in toto orbe con¬
ticuisse sigc̃at. Siue iuxta .lxx. dagon
qui tñ in hebraico ñ habet᷑. & ẽ idolum
ascalonis garȩ & reliquarũ urbium

Expanded text:
Nabo facta sunt simulacra eorum bestiis et iumentis onera vestra gravi pondere usque ad lassitudinem contabuerunt et contrita sunt simul non potuerunt salvare portantem et anima eorum in captivitateibit. LXX: Cecidit Bel, contritus est Dagon: facta sunt sculptilia eorum in bestias et jumenta, portatis ea colligata quasi onus laboranti, et deficienti, et esurienti, nec praevalenti simul, qui non poterunt salvare de bello: ipsi autem captivi ducti sunt. Post vocationem gentium, et electionem credentium ex Israel, idola Bel: quem Graeci Belum, Latini Saturnum vocant. Cujus tanta fuit apud veteres religio, ut ei non solum humanas hostias captivorum ignobiliumque mortalium, sed et suos liberos immolarent. Nabo autem et ipsum idolum est, quod interpretatur prophetia et divinatio, quam post Evangelii veritatem in toto orbe conticuisse significat. Sive, juxta LXX, Dagon, qui tamen in Hebraico non habetur. Et est idolum Ascalonis, Gazae, et reliquarum urbium
Abbreviated transcription (Latin):
lit suꝑ salute gentium nequaquã nri¬
tum fiat: s reꝓmissio eiꝰ oꝑe compleat᷑
impossibile ẽ iñtiri dm̃ firmam conso¬
lationem habeamꝰ. S ce hoc iurat. qͦd ido¬
lis derelictis omne genu eiflectat cele¬
stium t̃restrium & infernoꝵ: & omnis̃
ꝑillum uiret lingͣ mortaliũ. in quo ꝑ¬
enim eccłiastici xp̃o genu flect̾e: quod
iudei m̃tis suꝑbiam demonstñtes oĩo
ñ faciunt. S & omnis ling̾ cunctarũ
gentiũ barbararũ: non insynagogis s
in xp̃i eccłus confitet᷑ om̃. Onmnis autẽ
lingua xp̃o confitens: in dño lo qutur
& dicet. Mee sunt iusticie &e meintu
imꝑium: non popłi nideorũ. dorẽ
cuncte gentes uenient. & confundot

Expanded text:
l super salute gentium, nequaquam irritum fiat; sed repromissio ejus opere compleatur, impossibile est mentiri Deum, firmam consolationem habeamus; sed et hoc jurat, quod idolis derelictis, omne genu ei flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis per illum juret lingua mortalium . In quo perenim ecclesiastici Christo genu flectere: quod Judaei, mentis superbiam demonstrantes, omnino non faciunt. Sed et omnis lingua cunctarum gentium barbararum, non in synagogis, sed in Christi Ecclesiis confitetur Deum. Omnis autem lingua Christum confitens, in Domino loquetur, et dicet: Meae sunt justitiae, et meum est imperium, non populi Judaeorum. Ad eum cunctae gentes
Abbreviated transcription (Latin):
egiptum & mouebunt᷑ simulachra
egipti a facie eiꝰ: ꝙ& cor egipti tabescet in
medio eiꝰ. Porro quod in .lxx. additum
est innouanim ad me insulȩ. sic expo¬
nere possumꝰ: ut dicamꝰ eccłias legenti¬
bus congregatas inouari in xp̃s. qas¬
pellari insulas quod ꝑsecutorumrabi¬
em ꝓcellasq sustineant. & fundate siꝑ
petͣm nulla turbinũ mole quatiant᷑.
hebrei stulta contentione itunt̾ asse¬
rere usq ad eum locum uͥ legit᷑ tantũ

Expanded text:
ovebuntur simulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet in medio ejus. Porro quod in Septuaginta additum est: Innovamini ad me, insulae, sic exponere possumus, ut dicamus 541 Ecclesias de gentibus congregatas innovari in Christo, appellari insulas, quod persecutorum rabiem procellasque sustineant, et fundatae supra petram, nulla turbinum mole quatiantur. Hebraei stulta contentione nituntur asserere, usque ad eum locum ubi legitur: Tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Seruisse aũ ei egyptum & ethiopas
& sabaii excelsos uiros atq sublimes
nemo dubitat. cum eimundum ui¬
deat cẽ subiectum: & expaucarũ noĩe
nationum que habitent in extremis
finib t̾re. cunctos celoꝵ cardines oñi
t̃re litora ei credit᷑a ꝑspiciat. Unde pul¬
cre quasi laborantibꝰ in errore ydolate
cessare labor egipci noĩatur: Nulla em̃
gens ita idolatͥȩ dedita fuit ꝙ tã nnu¬
merabilia portenta uenerata ẽẽ quam

Expanded text:
Servisse autem ei Aegyptum, et Aethiopas, et Sabaim, excelsos viros atque sublimes, nemo dubitat, cum ei mundum videat esse subjectum, et ex paucarum nomine nationum, quae habitant in extremis finibus terrae, cunctos coelorum cardines, et omnia terrae littora ei creditura perspiciat. Unde pulchre quasi laborantibus in errore idololatriae, cessare labor Aegypti nominatur. Nulla enim gens ita idololatriae dedita fuit, et tam innumerabilia portenta venerata est, quam