comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ dei. Recole queso quanta ꝓxp̃o
passi sunt: qui abipso audier̃t̃. Qui uult ue¬
nire post me: abneget semet ipsũ n collat
crucem suã⁊sequatur me. Nosti satis ꝑ
quã uiã xp̃c intrauit inuitã eternã. Opor¬
tebat enĩ pati xp̃m. nresurgere a mor¬
tuis Mita intrare ingłam suã. Similiter
nsc̃i ludibria ⁊uerbera exꝑti. insuꝑ uin¬
cula. ⁊carceres. lapidati sunt. secti ft̃. tẽp¬
tati sunt. in occisione gladii mortui sunt.
ut post xp̃m currerent: ixp̃i uiã tenentes.
cũ xp̃o aduitam intrarent. S nũquidto¬
lerantiã tribulationũ ꝯlaborum. iniuri¬
arum ⁊contumeliarũ. passionis ⁊⁊ mortis.
d̃s̃ abhomine exigeret. si ho ñ peccasset:
Omnino ñ exigeret. S ecce eiusmodi oĩa
mͦ abhomine exigit: nadeiusmodi omĩa
multis quidẽ gratiã suã misericorditer
tribuit. ⁊ largiter impenditꝰ. bidet᷑ itaq
hõ iuxta aliquid maiorem quidẽ gr̃am.

Expanded text:
in regnum Dei. Recole, quaeso, quanta pro Christo in regnum Dei. Recole, quaeso, quanta pro Christo passi sunt qui ab ipso audierunt: Qui vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me . Nosti satis per quam viam Christus intravit in vitam aeternam. Oportebat enim pati Christum et resurgere a mortuis, et ierti, insuper vincula et carceres, lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occasione gladii mortui sunt , ut post Christum currerent, et Christi viam tenentes cum Christo ad vitam intrarent. Sed nunquid tolerantiam tribulationum et laborum, injuriarum et contumeliarum, passionis et mortis Deus ab homine exigeret si homo non peccasset. Omnino non exigeret. Sed ecce ejusmodi omnia modo ab homine exigit, et ad ejusmodi omnia multis quidem gratiam suam misericorditer tribuit, et largiter impendit. Videtur itaque homo juxta aliquid majorem quidem gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
cauendum. ⁊om̃e debitũ soluendũ.
Alioqͥn ñ potuit uitare peccatũ. Hãc
aut̃ gratie plenitudinẽ in hac uita siẽ
nemo habet: sic absq dubio nec habere
ualet. Cui enĩ hominũ unquã datũ ẽ.
uel omne debitum implesse: uel omne
illicitũ uitasse: hoc de illo solo recte cre¬
ditur. de quo ueracitur scribit᷑. qr pecca¬
tũ ñ fecit. nec inuentus ẽ dolus in ore
eius. Quantũ gͦ adp̃sentis uitȩ statum.¬
nicħ aliud dicimus hominẽ aliquẽ sp̃u
sc̃o plenũ eẽ. uel gr̃ȩ plenitudinẽ habe¬
re. quã gr̃am sufficientẽ a dño accepisse.
ad omĩa illa quȩ ab ipso uult districtȩ
exigere: quãuis ñ adomnia illa quȩ ipsi
disponit misericorditer ignoscere. Multa
tñ sunt ymagna. unmo ncet̾is om̃ib ma¬
gis ardua atq difficiliora. quȩ ds ab hoĩȩ
exigit. postquã peccauit: quȩ utiq nũquã
exigeret. si homo nũquã peccasset. ꝑmul¬
tas eñ tribulationes oportet nos introire

Expanded text:
ebitum solvendum, alioquin non potuit vitare peccatum. Hanc autem gratiae plenitudinem in hac vita sicut nemo habet, sic absque dubio nec habere valet. Cui enim hominum unquam datum est, vel omne debitum implesse, vel omne illicitum vitasse? Hoc de illo solo recte creditur de quo veraciter scribitur: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Quantum ergo adnem aliquem Spiritu sancto plenum esse, vel gratiae plenitudinem habere, quam gratiam sufficientem a Domino accepisse ad omnia illa quae ab ipso vult districte exigere, quamvis non ad omnia illa quae ipsi disponit misericorditer ignoscere. Multa tamen sunt et magna, imo et caeteris omnibus magis ardua atque difficiliora: quae Deus ab homine exigit postquam peccavit, quae utique nunquam exigeret si homo nunquam peccasset. Per multas enim tribulationes oportet nos introire
Abbreviated transcription (Latin):
scđm presentis uitȩ statũ. ⁊⁊ unius cuiꝰq
capacitatẽ. gr̃am sufficientẽ habere. Nã
alia sane erat illa plenitudo gr̃ȩ. quã
homo habere poterat. seu potius habe¬
bat ante peccatũ: nalia quã mͦ babet.
uel habere ualet scđm p̃sentis miserie
statũ. Ante peccatũ siquidem hõ suffi

Expanded text:
secundum praesentis vitae statum et uniuscujusque secundum praesentis vitae statum et uniuscujusque capacitatem gratiam sufficientem habere. Nam alia sane erat illa plenitudo gratiae quam homo habere poterat, seu potius habebat ante peccatum; et alia quam modo habet vel habere valet secundum praesentis miseriae statum. Ante peccatum siquidem h
Abbreviated transcription (Latin):
sionem: quia repleti sunt om̃s sp̃u sc̃o:
nec ad solam diffusionẽ. uerũ ȩtiã usq
adeffusionẽ: qr ceperunt loqui uariis
linguis magnalia dĩ. Qui gͦ spũ sc̃o re¬
pleti sunt: gr̃e plenitudinem accepunt.¬
Et qui pͥus habuerunt gr̃am presentẽ:
iam habere ceꝑunt gratiã sufficientẽ.
Qualis fuerit prima gr̃a. testatur ca¬
sus petri: qualis fuerit scđa. loquitur
constantia stephani. Certe nec petrus
cacderet. si gr̃e plenitudinem haberer:
nec stephanus in tanto uirtutũ fastigio
staret. si plenitudine careret. Quod aut̃
eos plenitudinẽ gr̃e accepisse dicimꝰ.
sic sane intelligi uolumus: qͦd sufficien¬
tem quidem gr̃am acceperint: ñ qđ
omnẽ gr̃am post illam infusionem
possederint. Omnem enĩ gr̃am possi¬
dere. uel capere potuisse: ẽ. utiq solius
illius. de cuius plenitudine om̃s acce¬
pimus. Nichil itaq aliud dicimꝰ unũ¬
quelibet gr̃ȩ plenitudinẽ acciꝑe: quã¬

Expanded text:
sionem, quia repleti sunt omnes Spiritu sancto, sionem, quia repleti sunt omnes Spiritu sancto, nec ad solam diffusionem, verum etiam usque ad effusionem, quia coeperunt loqui variis linguis magnalia Dei. Qui ergo Spcceperunt.Et qui prius habuerunt gratiam praesentem, jam habere coeperunt gratiam sufficientem. Qualis fuerit prima gratia testatur casus Petri; qualis fuerit secunda, loquitur constantia Stephani. Certe nec Petrus caderet si gratiae plenitudinem haberet, nec Stephanus in tanto virtutum fastigio staret, si plenitudine careret. Quod autem eos plenitudinem gratiae accepisse dicimus, sic sane intelligi volumus quod sufficientem quidem gratiam acceperunt, non quod omnem gratiam post illam infusionem possederunt. Omnem enim gratiam possidere vel capere potuisse, est utique solius illius de cujus plenitudine omnes accepimus. Nihil itaque aliud dicimus unumquemlibet gratiae plenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
suppetit. qͥd sͥ ⁊ ceãs susfice possit. Infusio ẽ ad su¬
stentationẽ: diffusio ad sacietatẽ. esfusio ad ero¬
gationem. Infasio ad refectionẽ: diffusio ad re¬
effusio addispensationẽ. Infusio ad boni
inchoationẽ. diffusio ⁊ effusio ad boni
consummationẽ. Infusio ⁊ diffusio. ad¬
edificationẽ sui: effusio ad edificationẽ
ꝓximi. Ex hac gͦ hõ accipit. ut ꝓsit: ẽx
illis. ut ꝓficiat. Possumus itaq  gr̃am
habere: ⁊eius tñ plenitudine carere.
aliud ẽ enĩ habere gr̃am presentẽ. &
aliud est habere gr̃am sufficientẽ. Certe
nante hanc diem discipuli dm̃ sine
gr̃a non fuert̃: s in hac die grẽ pleni¬
tudinem acceperunt. Deniq unus ex il¬
lis erat: quẽ gr̃a plenũ scriptura affir¬
mat. cũ dicat. Stephanus plenus grã
nfortitudine: faciebat signa ⁊ ꝓdigia
multa in popło. Acceꝑunt itaq sp̃c scĩ
infusionem apłi hoc temꝑe usq aodiffu¬

Expanded text:
suppetit quod sibi et certis sufficere possit. Infusio est ad susuppetit quod sibi et certis sufficere possit. Infusio est ad sustentationem, diffusio ad satietatem, effusio ad erogationem. Infusio ad refectionem, diffusio ad reeffusio ad dispensationem. Infusio ad boni inchoationem, diffusio et effusio ad boni consummationem. Infusio ad aedificationem sui, effusio ad aedificationem proximi. Ex hac ergo homo accipit ut prosit, ex illis ut proficiat. Possumus itaque et gratiam habere et ejus tamen plenitudine carere. Aliud enim est habere gratiam praesentem, et aliud est habere gratiam sufficientem. Certe et ante hanc diem discipuli Domini sine gratia non fuerunt, sed in hac die gratiae plenitudinem acceperunt. Denique unus ex illis erat quem gratia plenum Scriptura affirmat, cum dicat: Stephanus plenus gratia et fortitudine faciebat signa et prodigia multa in populo . Acceperunt itaque Spiritus sancti infusionem apostoli hoc tempore usque ad diffu
Abbreviated transcription (Latin):
erant: qñ sp̃m in mundũ de obsessis corꝑibꝰ
eiciebant. ⁊cet̾a in hc̃ modũ multa signa
faciebant : Certe añ illã diem factũ no¬
uimus. nec inde dubitare debemꝰ. qͦd in eu̾¬
gelio legimus: quia insufflauit eis iħc di¬
cens. accipite sp̃m sc̃m: quorũ remiseritis
peccata. remittunt᷑ eis. S ut cetera tace
grã ꝑfusi fuerunt : S constat sane qͦ
eiusmodi stillicidia gr̃e dantur. mͦ ad so¬
lam infusionem: modo uͦ usq addiffu¬
sionem: q̃nq aut̃ ȩtiã usq ad effusionẽ.
Infusio ẽ: etiã si minus influit. quã uas
capere possit. Diffusio ẽ: qn eo usq ꝑfun¬
ditur. donec nulla eius pars uacua resi¬
quatur. Infusio in effusionẽ iam tͣnsit:
q̃n qͦd infusum. ẽ. suꝑeffluit. Iuxta huiꝰ
similitudinis formã multi accipiunt
alii usq addiffusionẽ: alii aut̃ usq adef¬
fusionem. Ad solam infusionẽ accipit:
sͥ sufficere possit. Usq ad effusionẽ accipit: ctii t̃m

Expanded text:
erant quando spiritum immundum de obsessis corporibus ejiciebant, et caetera in hunc modum multa signa faciebant? Certe ante illam diem factum novimus, nec inde dubitare debemus quod in Evangelio legimus, quia insufflavit eis Jesus, dicens: Accipite Spiritum sanctum; quorum remiseritis peccata, remittuntur eis . Sed ut caetera taceancti gratia perfusi fuerunt? Sed constat sane quod ejusmodi stillicidia gratiae dantur modo ad solam infusionem, modo vero usque ad diffusionem, quandoque autem etiam usque ad effusionem. Infusio est etiamsi minus influit quam vas capere possit. Diffusio est quando eousque profunditur donec nulla ejus pars vacua relinquatur. Infusio in effusionem jam transit quando quod effusum est supereffluit. Juxta hujus similitudinis formam multi accipiunt alii usque ad diffusionem, alii autem usque ad effusionem. Ad solam infusionem accipit sibi sufficere possit. Usque ad effusionem accipit cui tantum
Abbreviated transcription (Latin):
cere. cotidie didicisse: Beatus homo qͦ
tu erudieris dñe:⁊ de lege tua docueris
eum. hanc sane beatitudinẽ ꝑdere. dñi¬
q sui doctrinam amittere ꝓpła metue¬
bat: cũ in oratione dicebat. Domine qͥs
similis erit tibi: ne taccas. ñeq cõpesca¬
ris deus. Parum utiq mͥ ẽ si linguis ho¬
minũ loquar. ⁊ angłoꝵ: nisi merear qͣn¬
q audire ⁊ intelligere. quid loquat᷑ in me
dominus d̃s m̃s. Quid enĩ iuiuat scientiã
habere humane seu angłice uocis: heius
uocem nescire. qui scientiam habet. et
cũ uult. habere facit omnis uocis:
Ouere beati apłi qui talem magistrũ ha¬
buerunt: qui sp̃m ueritatis acceperunt:
qui omniũ scientiã habuit. qui omĩ¬
um scientiã dare potuit. Ouere beati.
quorũ corda sp̃c iste gra sua repleuit qͣ
animos adomnem uirtutẽ roborauit: qͣ
mentes adomnẽ scientiã illuminaũ. Recte
in eius facti recordatione canimus: qͦd iã

Expanded text:
cere, quotidie didicisse. Beatus homo quem cere, quotidie didicisse. Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum. Hanc sane beatitudinem perdere, Dominique sui doctrinam amittere propheta metuebat, cum in oratione dicebat: Domine, quis similis erit tibi; ne taceas neque compescaris, Deus . Parum utique mihi est si linguis hominum loquar et angelorum, nisi merear quandoque audire et intelligere quid loquatur in me Dominus Deus. Quid enim juvat scientiam habere humanae, seu angelicae vocis et ejus vocem nescire qui scientiam habet, et cum vult habere facit omnis vocis? O vere beati apostoli qui talem magistrum habuerunt, qui Spiritum veritatis acceperunt, qui omnium scientiam habuit, qui omnium scientiam dare potuit. O vere beati quorum corda Spiritus iste gratia sua replevit, quorum animos ad omnem virtutem roboravit, quorum mentes ad omnem scientiam illuminavit! Recte in ejus facti recordatione canimus quod jam
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾ius ꝑstreꝑe. Stude nsatage illam audur
⁊ intelligere. quȩ sola sufficit in omnem
ueritatem adducere: ⁊ sola sine uerborũ
strepitu docet hominẽ scientiã. Hanc
interne aspirationis uocem ꝓpħa ambie¬
bat:cũ dicebat. Audiam quid loquat᷑ in
me dñs ds̃. Quid tam̃ mirũ si ad illam
aneͬlabat. si in illam suspirabat: cuiꝰ uir¬
tutem. euius dulcedinem. tã edoctus.
tociens exꝑtus fuerat : dudistis suꝑuis
de eius iurtute. llultis adhuc de eius dul¬
cedine audire.: Audistis inquã.ille inter¬
ne locutiones quã efficaces sint addo¬
cendũ: attendite nmͦ quã dulces sint
adaudiendũ. Ille tñ hoc dicat: quẽ ex¬
perientia docuerat. Quã dulcia inqͥt
faucib meis eloquia tua. suꝑ mel ori meo.
Si tam magnũ ẽ. tamq iocundũ. ut ex¬
ꝑta loquar. sp̾itales uiros audire. ⁊doctoᷤᷤ
a deo doctores ueritatis habere. qͣnto maiꝰ
qͣntoq iocundus ab ipso deo cotidie dis¬

Expanded text:
exterius perstrepere. Stude et satage illam audire exterius perstrepere. Stude et satage illam audire et intelligere quae sola sufficit in omnem veritatem adducere, et sola sine verborum strepitu docet hominem scientiam, hanc internae aspirationis vocem propheta ambiebat, cum dicebat: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Quid tamen mirum si ad illam anhelabat, si in illam suspirabat cujus virtutem, cujus dulcedinem tam edoctus, toties expertus fuerat? Audistis superius de ejus virtute, vultis adhuc de ejus dulcedine audire? Audistis, inquam, illae internae locutiones quam efficaces sint ad docendum, attendite et modo quam dulces sint ad audiendum. Ille tamen hoc dicat quem experientia docuerat: Quam dulcia, inquit, faucibus meis eloquia tua, super mel ori meo . Si tam magnum est, tamque jucundum, ut experta loquar, spirituales viros audire, et doctos adeo doctores veritatis habere, quanto majus, quantoque jucundius ab ipso Deo quotidie dis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere. ꝑ quã ipsi didicert̃. Utriꝰq
tñ uocis scientiã habebant: ⁊eius ꝑ
quã didicerant. neiuus ꝑ quã docebant.
Alioquin magnalia dei. nec ipsi nos¬
sent: nec aliis innotuissent. uox illa
quã exterius formabant. uox erat
corꝑalis: uox illa quã int̾ius audie¬
bant. uox erat sp̃italis. Illa tñ strepi¬
tu extrinsecus sonabat. nalia pꝰ alia
toribus exprimebat. Ista absq omi
strepitu intrinsecus spirabat. ⁊ in
momento ninictu oculi. quomͦ uo¬
lebat. ⁊ quantũ placebat. mentib
in primebat. O quantũ est inter uo¬
cem nuocem: inter uocem corꝑalẽ.
n uocẽ illã sꝑitalem. Utriusq tñ sei¬
entiam ht̃: utriusq scientiã habere
facit spiritus ille. qui omnia conti¬
net. Nam sane sicut legis. hoc quod
continet omnia. scientiam habet uo¬
cis. Parũ obsecro tͥ sit qui hec audis
uel legis. solam illã uocẽ audisse uł
nosse. eiusq scientiã babere: quȩ solet

Expanded text:
intelligere per quam ipsi didicerunt, utriusque intelligere per quam ipsi didicerunt, utriusque tamen vocis scientiam habebant, et ejus per quam didicerant, et ejus per quam docebant. Alioquin magnalia Dei nec ipsi nossent, nec aliis innotuissent. Vox illa quam exterius formabant, vox erat corporalis, vox illa quam interius audiebant, vox erat spiritualis. Illa cum strepitu extrinsecus sonabat, et alia post atoribus exprimebat, ista absque omni strepitu intrinsecus spiritabat, et in momento, et in ictu oculi quomodo volebat, et quantum placebat mentibus imprimebat. O quantum est inter vocem et vocem, inter vocem corporalem et vocem illam spiritualem! Utriusque tamen scientiam habet, utriusque scientiam habere facit Spiritus ille qui omnia continet. Nam sane, sicut legis, hoc quod continet omnia scientiam habet vocis, parum obsecro tibi sit qui haec audis vel legis, solam illam vocem audisse vel nosse, ejusque scientiam habere quae solet
Abbreviated transcription (Latin):
habrahe dictũ ẽ. Nunc scio qͦd timeas
dm̃: ꝑeo qͦd diceretur. scire feci. Quã
autem eẽt miranda uel stupenda sei¬
encia illa uocis quã sp̃e ille dedit. qñ
corda discipłoꝵ repleuit. destant᷑ iudĩ
illi. uiri religiosi. ex om̃i nationeꝰ quȩ
sub ȩelo ẽ. Nonne ecce om̃s isti inqui
unt qͥ locuntur galilei st̃: & quomͦ
nos audiuimus unus quisq linguam
nr̃am in qua nati sumus: S ne tibi pa¬
rum uideatur. quod linguis omnium
nationũ locuntur interroga adhuc
cosdem iudeos. quid eisdem linguis
lo qͣnt. dudiuimꝰ eos inqunt loquentes
nr̃is linguis magnalia dei. Oquan¬
tum ẽ magnalia dĩ. uel in una lingua
loqui. S quãuis magnũ fuerit. qđ
foris ꝑuerbũ sonuerunt. m̃ulto ma¬
ius dam̃ creditur. qđ ipsi intus audie¬
runt. Magnũ sane fuit. uocem illã
audire. ꝑquã discipłi xp̃i magnalia
dĩ docuerunt: s multo maius fuit
illam interne aspirationis uocem

Expanded text:
Abrahae dictum est . Nunc scio quod timeas Abrahae dictum est . Nunc scio quod timeas Deum pro eo quod disceretur scire feci. Quod autem esset miranda vel stupenda scientia illa vocis quam Spiritus ille dedit quantum corda discipulorum replevit testantur Judaei illi, viri religiosi ex omni natione quae sub coelount, qui loquuntur Galilaei sunt. Et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram in qua nati sumus . Sed, ne tibi parum videatur, quod linguis omnium nationum loquuntur, interroga adhuc eosdem Judaeos quid eisdem linguis loquantur: Audivimus eos, inquiunt, loquentes nostris linguis magnalia Dei . O quantum est magnalia Dei vel in una lingua loqui. Sed quamvis magnum fuerit quod foris per verbum sonuerunt, multo magis tamen creditur quod ipsi intus audierunt. Magnum sane fuit vocem illam audire per quam discipuli Christi magnalia Dei docuerunt, sed multo magis fuit illam internae aspirationis vocem
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo uel aliquid boni alicui ex¬
cedere ualet: si sp̃c iste omĩa continet:
An forte illa dieuutur eẽ. quȩ iste sp̃e
dignatur continere: Quis enĩ neget. qr
uerũ esse amictunt q̃ sp̃e iste dimise¬
rit. Nullo deniq mͦ possunt aduerũ
ẽẽ ꝑtinere: quȩ ab hoc sp̃ũ non sunt qͤ
constat omnia continere. Quomͦ enum
uel ẽẽ dicendi sunt. qui uerũ ẽẽ ami¬
serunt : S iterum idem ipsi quasi
adẽẽ redeunt: cũ hunc dñi sp̃m re¬
cipiunt: ipso id utiq agente: qͥ uocat
ea quȩ non sunt. tanꝗͣ ea quȩ sunt.
Emittet enĩ sp̃m suum ⁊ creabunt᷑
nrenouabit faciem terre. Omĩs gͦ
rectitudinis status. sic̃ ꝑ ipsum obti¬
nettr: sic nichilominus ⁊ ab ipso con¬
tinetur. Et qr qͦd abillo deseritur. de¬
sinit quodãmͦ eẽ: recte hic sp̃e dicit᷑
omnia continere. S quero item qͦmͦ
idem sp̃c scientiã uocis habuit. an
forte in eo quod habere feeit: Sicn

Expanded text:
quomodo vel aliquid boni alicui exquomodo vel aliquid boni alicui excidere valet, si Spiritus iste omnia continet? An forte illa dicuntur esse quae iste Spiritus dignatur continere? Quis enim neget quin verum esse amittat quem Spiritus iste dimiserit? Nullo denique modo possunt ad verum esse pertinere quae ab hoc Spiritu non sunt quem constat omnia continere. Quomodo enim vel esse dicendi sunt quae verum esse amiserunt? Sed iterum iidem ipsi quasi ad esse redeunt, cum hunc Domini spiritum recipiunt, ipso id utique agente qui vocat ad ea quae non sunt tanquam ea quae sunt . Emittet enim spiritum suum et creabuntur, et renovabit faciem terrae . Omnis ergo rectitudinis status sicut per ipsum obtinetur, sic nihilominus et ab ipso continetur. Et quia quod ab illo deseritur desinit quodammodo esse, recte hic Spiritus dicitur omnia continere. Sed quaero item quomodo idem Spiritus scientiam vocis habuit. An forte in eo quod habere fecit, sic et
Abbreviated transcription (Latin):
tinebat: in qua omnia repleuerat: Cogi
egerit: qui prius adancille uocem expa¬
uit. xp̃mq negauit. Sic ꝯcet̾i qui pͥus se
occultabant ꝓpter inetũ iudeorũ: iã palã
ꝓfitentur xp̃m coram pͥncipibꝰ sac̾dotũ.
Unde hoc eis: nͥ qr uirtute exalto induti
erant. in eo quod sp̃m dñi acceꝑant: Sp̃u
enĩ oris eius omnis uirtus eoꝵ. Quid qͥa
constantie. qͥd qͥd pacientiȩ in ipsis erat:
ex illo spũ erat. qui eoꝵ corda repleuerat.
Deniq quicqͥd uirtutis. qͥeqͥd fortitudinis
habebant: ab eodem sp̃u acceꝑant. qͥ omĩa
continebat. Nemo gͦ sibi atribuat. quod in
fide stat: uel in bono ꝑseuerat. Nemo enĩ
potest sine hoc sp̃u boni aliquid dicere:
qñ pot̾it sine ipso boni aliquid facere:
Ipse enim est qui oꝑatur omĩa in
om̃ib: diuidens singulis ꝓut uult.
In illo gͦ stat: omnis qui in bono ꝑse¬
uerat. ⁊ qui stat: uideat ne cadat. Si
quomͦ inquis aliquis cadere. imino

Expanded text:
tinebat in qua omnia repleverat. Cogittinebat in qua omnia repleverat. Cogitnstanter egerit qui prius ad ancillae vocem expavit Christumque negavit. Sic et caeteri qui prius se occultabant propter metum Judaeorum, jam palam profitentur Christum coram principibus sacerdotum. Unde hoc eis, nisi quia virtute ex alto induti erant in eo quod Spiritum Domini acceperant: Spiritus enim oris ejus omnis virtus eorum . Quidquid constantiae, quidquid patientiae in ipsis erat, ex illo Spiritu erat qui eorum corda repleverat. Denique quidquid virtutis, quidquid fortitudinis habebant, ab eodem Spiritu acceperant qui omnia continebat. Nemo ergo sibi attribuat quod in fide stat, vel in bono perseverat. Nemo enim o. Si non potest sine hoc Spiritu boni aliquid dicere, quando poterit sine ipso boni aliquid facere? Ipse enim est qui operatur omnia in omnibus dividens singulis prout vult. In illo ergo stat omnis qui in bono perseverat, et qui stat videat ne cadat. Sed quomodo, inquis, aliquis cadere, imo
Abbreviated transcription (Latin):
euis. Si itaq uere nabsq dubio dñi ẽ derra
plenitudo eius. orbis terrarũ. ⁊ uniuersi qͥ
habitant in eo: oportet eum dñi sp̃m ha¬
bere: qui adhunc orbem terrarũ se cupit
ꝑtinere. Recte gͦ de hoc orbe terrarũ intel¬
ligiturꝰ quod hodierna die tam festiuae
canitur. Sp̃c dñi repleuit orbem terrarũ.
Nonne hoc sp̃u terra dñi ꝑfusa. unmo et
repleta fuit: quando pͥmitiua ȩccłia ut
dictum ẽ. paraclitũ illũ qui apatͤ ꝓcedit.
in igneis linguis accepit: Honne tunc
temꝑis impletum tibi uidetur. qͦd in psal¬
mo canitur: Uisitasti terrã ⁊ in ebria¬
sti eam᷑. In tantũ enĩ terre huius habita¬
tores musto illo sꝑuali in ebriati st̃: iit qͥ¬
uis eorum qui tunc temꝑis eos audire
poterat. iuste mirari debiusset. quomͦ il¬
li ebrii eẽnt. cũ eẽt hora diei iam tertia
annuatim recolere debemus: hoc utiq
quod annuatim recolimus. cũ canimꝰ.
⁊ illud nosse. quomͦ in illa terra omĩa con¬

Expanded text:
jus. Si itaque vere, et absque dubio Domini est terra et plenitudo ejus orbis terrarum et universi qui habitant in eo, oportet eum Domini Spiritum habere qui ad hunc orbem terrarum se cupit pertinere. Recte ergo de hoc orbe terrarum intelligitur quod hodierna die tam festive canitur: Spiritus Domini replevit orbem terrarum. Nonne hoc Spiritu terra Domini perfusa imo et repleta fuit, quando primitiva Ecclesia, ut dictum est, Paracletum illum qui a Patre procedit in igneis linguis accepit? Nonne tunc temporis impletum tibi videtur quod in psalmo canitur: Visitasti terram, et inebriasti eam . In tantum enim terrae hujus habitatores musto illo spirituali inebriati sunt, ut quivis eorum qui tunc temporis eos audire poterat juste mirari debuisset quomodo illi ebrii essent cum esset hora diei jam tertia. annuatim recolere debemus, hoc utique quod annuatim recolimus, cum canimus:Vultis et illud nosse quomodo in illa terra omnia con
Abbreviated transcription (Latin):
nabesse potest. In hoc itaq illis sp̃e iste pre¬
sentie suȩ copiam exibuit. qͦd eis gr̃ȩ suȩ
abundantiã infuditꝰ. Ueraciter gͥ ⁊ absq du¬
bio hodierna die sp̃m sc̃m acceꝑunt: qui
fide ⁊desidio expectauert̃. S iterũ quero:
nunquid ante illũ sp̃c scĩ aduentũ. sine
spu scõ fuerunt: Nunqͥd ante illã pente¬
sc̃o: nunquid petrus tc̃ temꝑis erat sine
illo. qñ tam secure. quã uere ante xp̃m de¬

Expanded text:
iste praesentiae suae copiam exhibuit, quod eis gratiae suae abundantiam infudit. Veraciter igitur et absque dubio hodierna die Spiritum sanctum acceperunt qui fide et desiderio exspectaverunt. Sed iterum quaero nunquid ante illum Spiritus sancti adventum sine Spiritu sancto fuerunt? Nunquid ante illam Penten Spiritu sancto, nunquid Petrus tunc temporis erat sine illo, quando tam secure quam vere ante
Abbreviated transcription (Latin):
est omnib bonis: ꝑfectis. ⁊ inꝑfectis.
beatis atq beandis. Ipse enĩ est qͥ oꝑat᷑
omnia in omnib: diuidens singłis ꝓut
uult. Omnib itaq creaturis in est sub̃e
fue distusione. Oib rationabilib ad est
Sapientie suȩ participatione. Omĩb
aut̃ bonis coest gr̃e sue eooꝑatione.
Presentia itaq maiestatis suȩ presto ẽ
nunquã omnino sic̃ nusquã ab ẽẽ pot̃.
Scđ̾m hunc itaq modũ nusquã ht̃
recedere. nusquã ht̃ redire: s uͥq om̃i
in temꝑe immobiliter ꝑmanere. Sa¬
piencie aut̃ suȩ participatione sieut
qͥbꝰda creaturis suis imobilit̃ ẽ absens: sic
⁊ aliis qͥbda semꝑ ẽ p̃sens. Illis iuxta

Expanded text:
est omnibus bonis, perfectis et imperfectis, est omnibus bonis, perfectis et imperfectis, beatis atque beandis. Ipse enim est qui operatur omnia in omnibus, dividens singulis prout vult. Omnibus itaque creaturis inest substantiae suae diffusione, omnibus rationalibus adest sapientiae suae participatione. Omnibus autem bonis adest gratiae suae cooperatione. Praesentia itaque majestatis nunquam omnino sicut nunquam abesse potest. Secundum hunc itaque, modum nusquam habet recedere, nusquam habet redire, sed ubique omni in tempore immobiliter permanere. Sapientiae autem suae participatione sicut quibusdam creaturis suis immobiliter est absens, sic et aliis quibusda
Abbreviated transcription (Latin):
stes çelebritate. sp̃c scĩ aduentũ recolimꝰ
uel colimus: quem constat uͥq. ẽẽ. ⁊omĩa
replere: Unde quo ueniat: si uͥq ẽ. et
nusquã de eẽ potest: Hel quid illiam¬
plius caꝑent. si nantea hoc spũ pleni
fuerunt: S sciendũ quod hic sp̃c quẽ¬
admodũ ⁊ tota tͥnitas aliter adest. ꝑu̾q
p̃sentem maiestatis suȩ potentiã: alit
ad est. ꝑaspirantẽ gr̃am. Maiestatis suȩ
p̃sentia adest omnib creatis corꝑeis
⁊incorꝑeis tam inanimatis quam ani¬
matis. Sp̃c enĩ sapientiȩ attingit uͥq:
ꝓpter suam mundiciã. ꝑilluminantẽ
sapienciã ad est idem sp̃c tantũmͦ rati¬
onabilibus creat᷑is: om̃ib tam̃. siue bo¬
nis siue malis. beatis simul ⁊ mise¬
ris. Illuminat siquidẽ omnẽ hominẽ
uenientẽ in hc̃ mundũ. Si omnẽ ho¬
minem: gͦ iustos. ⁊ in uistos. beandos
atq dãpnandos. ꝑ inspirantẽ gr̃am ad¬

Expanded text:
stes celebritate Spiritus sancti adventum recolimus stes celebritate Spiritus sancti adventum recolimus vel colimus quem constat ubique esse, et omnia replere? Unde quo veniat si ubique est, et nusquam deesse potest, vel quid illi amplius caperent si et antea hoc spiritu pleni fuerunt? Sed sciendum quod hic Spiritus, quemadmodum et tota Trinitas aliter adest per ubique praesentem majestatiadest per aspirantem gratiam. Majestatis suae praesentia adest omnibus creaturis corporeis et incorporeis, tam inanimatis quam animatis. Spiritus enim sapientiae attingit ubique propter suam munditiam, per illuminantem sapientiam; adest idem Spiritus tantummodo rationalibus creaturis, omnibus tamen sive bonis sive malis, beatis similiter et miseris. Illuminat siquidem omnem hominem venientem in hunc mundum; si omnem hominem, ergo justos et injustos, beandos atque damnandos. Per inspirantem gratiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
miranda ratione uoluit scriptura sacra
ut dictũ est. subtanta uerborũ breuita¬
te. ⁊ ꝑsonarũ pluralitatẽ. ⁊ substancie u¬
nitatem ostende. Personarũ pluralitas
dicitur. ẽẽ. Identitas uͦ substancie osten¬
ditur. dũ idem sp̃c illud eẽ dicit᷑ ꝑ quod
omnia continẽtur. Est itaq hic sp̃e il¬
lud idem. quod ẽ ille a quo sunt omĩa:
illud idem qͦd ẽ ille. ꝑquẽ omĩa. Illud idẽ
qͦd ẽ ille. qui in principio creauit çelũ et
nfilius ⁊ sp̃c sc̃s. unus. ẽ. deus: una sub¬
stancia. una nat᷑a: una diuinitas. una
maiestas. Recte gͦ de hoc sp̃u scribitur.
Sp̃c dñi repleuit orbem terrarũ: ⁊⁊ hoc
quod continet omnia. scientiã ht̃ uocis.
S si sp̃c iste omnia continet. pariter
nreplet: quid est queso qͦd discipłi dñi
hodierna die acceperunt. si eo sp̃u qui
omnia replet ⁊ ante hanc diem pleni
fuerunt: Quid ẽ quod in hac penteco¬

Expanded text:
miranda ratione voluit Scriptura sacra, miranda ratione voluit Scriptura sacra, ut dictum est, sub tanta verborum brevitate et personarum pluralitatem, et substantiae unitatem ostendere. Personarum pluralitas dicitur esse; identitas vero substantiae ostenditur, dum idem Spiritus illud esse dicitur per quod omnia continentur. Est itaque hic Spiritus illud idem quod est ille a quo sunt omnia, illud idem quod est ille per quem omnia, illud idem quod est ille qui in principio creavit coelum et Spiritus sanctus unus est Deus, una substantia, una natura, una divinitas, una majestas. Recte ergo de hoc Spiritu scribitur: Spiritus Domini replevit orbem terrarum et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis. Sed si Spiritus iste omnia continet, pariter et replet, quid est, quaeso, quod discipuli Domini hodierna die acceperunt, si eo Spiritu qui omnia replet, et ante hanc diem pleni fuerunt? Quid est quod in hac penteco
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: multomagis gͦ illud qͦd minus ẽ. Sed
monstratum ẽ. plus eẽ scientiã uocum.
quã rerũ. Argumentũ itaq ẽ amaiori:
q ab hoc spũ debeant omĩa sciri. Pri¬
mum itaq argumentũ sumit᷑ amino¬
ri: tertiũ uͦ ut dictũ est. sumit᷑ a maiori:
mectia aut̃ argumentatio. argumentũ
habet a toto. Dicatur gͦ de hoc spĩdicat᷑.¬
Sp̃c dñi repleuit orbem terrarũ. ⁊ hoc qͦd
continet omĩa. scientiã ht̃ uocis. Dicatur
qͦd orbem terrarũ repleat: ut credat᷑ u̾q
esse. dicat᷑ qͦd omnia contineat: ut ꝑpen¬
datur omĩa posse: dicat᷑ quod uocis scien¬
tiam habeat: ut sub iutelligatur omnia
nosse. Notandũ inhis adhuc uerbis. quã
congrue uel distincte commendet᷑. ⁊ ꝑso¬
narum pluralitas: ⁊ substantie unitas.
orbem terrarũ. statim subinfertur. ⁊ hoc
quod continet omĩa. ñ is qui continet oĩa:
quãuis ⁊ sic quidẽ recte dici potuisset. S

Expanded text:
est, multo magis ergo illud quod minus est. Sed est, multo magis ergo illud quod minus est. Sed monstratum est plus esse scientiam vocum quam rerum. Argumentum itaque est a majori quod ab hoc Spiritu debeant omnia sciri. Primum itaque argumentum sumitur a minori, tertium vero, ut dictum est, sumitur a majori, media autem argumentatio argumentum habet a toto. Dicatur ergo de hoc Spirits Domini replevit orbem terrarum, et hoc quod continet omnia scientiam habet vocis . Dicatur quod orbem terrarum repleat ut credatur ubique esse; dicatur quod omnia contineat ut perpendatur omnia posse; dicatur quod vocis scientiam habeat ut subintelligatur omnia nosse. Notandum in his adhuc verbis quam congrue vel distincte commendetur et personarum pluralitas et substantiae unitas.  hoc quod continet omnia, non is qui continet omnia, quamvis et sic quidem recte dici potuisset. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ quod uocauit adam animȩ iuiuentis:
ipsum. ẽ. nom̃ eius. Plus itaq ẽẽ uidetur
habere scientiã uocũ. quã rerũ: q̃nqͥdẽ
rerũ scientia ut dictũ est. semꝑ comitat᷑
scientiã uocũ. Hotandũ sane qđ ñ dicit
scientiã sermonis. s uocis. Omnis aut̃ ser¬
mo uox ẽ. s conuerti ñ potest ñ enĩ om̃is
uox. ętiã sermo. ẽ. Quȩdã aut̃ uoces na¬
turaliter habent significare: sic̃ mugitus
bouum. balatus pecudũ sermo uͦ uox ẽ
significatiua scłm placi̾tũ. Om̃is itag ux
aut naturalit̃ aut accidentalit̃ aliqͥcd sig¬
nificare habet. Nichil aut̃ arbitror eẽ. qđ
non possit sermone expͥmi: uel uoce sig¬
nificari. Quia gͦ latius extendit᷑ significa¬
dio uocis. quã sermonis: recte de hoc sp̃u
fert scientiã rerũ. Argumentũ itaq ẽ.
hunc sp̃m omnia nosse: qͦd asserit᷑ uocis
scientiã habere. Si scit illud quod maiꝰ

Expanded text:
enim quod vocavit Adam animae viventis , enim quod vocavit Adam animae viventis , ipsum est nomen ejus. Plus itaque esse videtur habere scientiam vocum, quam rerum, quandoquidem rerum scientia, ut dictum est, semper comitatur scientiam vocum. Notandum sane quod non dicit scientiam sermonis, sed vocis. Omnis autem sermo vox est, sed converti non potest: non enim omnis vox etiam sermo est. Quaedam autem voces naturaliter habent significare, sicut mugitus boum, balatus pecudum; sermo vero vox est significativa secundum placitum. Omnis itaque vox aut naturaliter, aut accidentaliter aliquid significare habet. Nihil autem arbitror esse quod non possit sermone exprimi vel voce significari; quia ergo latius extenditur significatio vocis quam sermonis, recte de hoc Spirifert scientiam rerum. Argumentum itaque est hunc Spiritum omnia nosse quod asseritur vocis scientiam habere. Si scit illud quod majus
Abbreviated transcription (Latin):
ticularia. quomͦ ⁊ista. uerũ etiã ad gen̾alia.
qđ non potest ista. apte accõmodatur. Sci¬
uocis specialiter: s ⁊ cuiuslibet uocis ȩtiã
singulariter. S qr scientiam ht̃ uocum:
nunquid ⁊ rerũ: Absq dubio. Semꝑenĩ
plenam cognitionẽ uocũ comitat᷑ scien¬
tia rerũ: s non semꝑ cognitionẽ rerũ.
comitatur etiã scientia uocũ. Quã mul¬
ta putamus sepe cognoscimus: quorũ tñ
uocabula ñ nouimus. uel obliti sumus:
S qͥs huiꝰ uocis. qđ ẽ. bos. plenã noticiã
habeat:. si ipsam rem penitus ignorat :
S puto quod angłi plenã scientiã rerũ
hrẽnt: ⁊̃ si uoces ñ eẽnt. Pot̃ itaq nat᷑aliter
ẽẽ scĩa rerũ: ⁊̃ uͥ ñ ẽ scientia uocũ. Certe adã
qͥ rebus nõia imposuit. prius quam uoca¬
bula ẽẽnt: rerũ noticiã habuit. Alioqͥn
quomͦ congrua uocabula illis impon̾et:
quorũ noticiã nullã haberet : Omne

Expanded text:
ticularia quomodo et ista, verum etiam ad generalia ticularia quomodo et ista, verum etiam ad generalia quod non potest ista apte accommodatur. Scique modi vocis specialiter, sed et cujuslibet vocis etiam singulariter. Sed quia scientiam habet vocum nunquid et rerum? sic absque dubio. Semper enim plenam cognitionem vocum comitatur scientia rerum, sed non semper cognitionem rerum comitatur etiam scientia vocum. Quod multa putamus saepe cognoscimus, quorum tamen vocabula non novimus vel obliti sumus. Sed quis hujus vocis quae est bos plenam notitiam habeat, si ipsam rem penitus ignorat? Sed puto quod angeli plenam scientiam rerum haberent etiamsi voces non essent. Potest itaque naturaliter esse scientia rerum etiam ubi non est scientia vocum. Certe Adam, qui rebus nomina imposuit priusquam vocabula essent, rerum notitiam habuit. Alioquin quomodo congrua vocabula illis imponeret, quorum notitiam nullam haberet? Omne
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorum: Erit igitur ubiq locorum.
uultis aut̃ n illud nosse. quod sp̃c iste oĩa
potest᷑. de quo iam constat. quod ubiq ẽ
S quomͦ non omnia ualet:. qui omnia
continet : Pfecto si sine ipso posset aliqͥd
subsistere: nullom᷑ sp̃c iste diceret᷑ om̃ia
continere. Si gͥ sine ipso nil subsistere
pot̃: ꝓfecto ab ipso habet. eẽ. omne qͦd ẽ.
Aquo gͥ ẽ omniũ. eẽ: constat nimirũ eũ
omnia posse. Argumentũ itaq ẽ a toto
qr omnia possit. qͦd sine ipso nicħ subsi¬
stit. nicħ subsistere possit. Audistis de p̃¬
sencia: audistis de potentia. llultis ad hue
scire qͥd sentiri debeat de eius scientia:
Attende gͦ quid sit illud qͦd de eodẽ asserit᷑.
in eo qđ dicitur. Et hoc quod continet oĩa.
habet uocis. idem ẽ. acsi diceret᷑. omĩum uo¬
cũ: nisi qͦd illa positio. pocius quã ista eocon¬
uenientius accipitur. qđ illa ñ tantũ ad par¬

Expanded text:
coelorum? Erit igitur ubique locorum. coelorum? Erit igitur ubique locorum. Vultis autem et illud nosse quod Spiritus iste omnia potest, de quo jam constat quod ubique est. Sed quomodo non omnia valet qui omnia continet? Profecto si sine ipso posset aliquid subsistere, nullo modo Spiritus iste diceretur omnia continere. Si igitur sine ipso nil subsistere potest, profecto ab ipso habet esse omne quod est. A quo igitur est omnium esse, constat nimirum eum omnia posse. Argumentum itaque est a toto quia omnia possit, quod sine ipso nihil subsistit, nihil subsistere possit. Audistis de praesentia, audistis de potentia, vultis adhuc scire quid sentiri debeat de ejus scientia? Attende ergo quid sit illud quod de eodem asseritur in eo quod dicitur: Et hoc, quod cohabet vocis, idem est ac si diceretur, omnium vocum, nisi quod illa positio potius quam ista eo convenientius accipitur, quod illa non tantum ad par
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝓtectorem omĩpotentẽ: doctorẽ
omnia scientem. Et sane consolatorẽ
uͥq p̃sentem. exigebant tot miseri¬
is addicti: ꝓtectorem omnipotentem.
dot uicnis corrupti:. doctorem omĩa
scientẽ. tot errorib abducti. O conso¬
latorem dulcem: o ꝓtectorem fortem:
odoctorem efficacem: qui ubiq sit.qui
omnia possit. qͥ omnia nouerit. Et qͥd
aliud uerba illa suꝑius posita ꝓponere
uidentur. si digne pensent᷑. quã ꝓmissũ
posse. ⁊omĩa nosse : Sp̃c dñi repleuit
orbem terrarũ: ⁊ hoc quod continet oĩa.
scientiã ht̃ uocis. Si iste dñi sp̃c replet
orbem terrarũ: quantomagis implere
habet regnum cȩlorum: Quod enĩ in
çelis sit.dubitare quis possit : ꝓea gͥ
parte scriptura asseruit: ꝑqua fortas¬
sis dubitare quis potuit. habemus itaq
argumentũ aminori: qđ hic sp̃c debeat
ubiq presens eredi. Si enĩ est ubiq t̾ra¬
rum: quantomagis ut dictũ est. ubiq

Expanded text:
tem, protectorem omnipotentem, doctorem tem, protectorem omnipotentem, doctorem omnia scientem. Et sane consolatorem ubique praesentem exigebant tot miseriis addicti, protectorem omnipotentem tot vitiis corrupti, doctorem omnia scientem tot erroribus adducti. O consolatorem dulcem! o protectorem fortem! o doctorem efficacem, qui ubique sit, qui omnia possit, qui omnia noverit, et quid aliud verba illa superius posita proponere videntur si digne pensentur quam promissum posse, et omnia nosse! Spiritus Domini replevit orbem terrarum, et hoc quod continet omnia, scientiam habet vocis. Si iste Domini Spiritus replet orbem terrarum, quanto magis implere habet regnum coelorum? Quod enim in coelis sit dubitare quis possit? Pro ea igitur parte Scriptura asseruit pro qua fortassis dubitare quis potuit. Habemus itaque argumentum a minori quod hic Spiritus debeat ubique praesens credi. Si enim ubique terrarum, quanto magis, ut dictum est, ubique
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc qͦd continet omnia. scientiã
habet uocis. Ecce qualem fr̃s paracli¬
tũ de dñi ꝓmissione accepimꝰ: ecce qͣlẽ
consolatorem habemus. fortassis aꝑtias
nosse cupitis: quantꝰ sit iste. uł quali slibi¬
q ẽ. omnia potestꝰ ⁊ omnino. eũ nicħ latẽ
potest. Utiq talem oportebat. eẽ. qui posset
omnib uͥq occurrere: quẽ oportebat tot
exules reducere. tam disꝑsos colligere.
tot mestos confortare. tot desꝑatos adue¬
niam reformare. Talem dentq itẽ opor¬
tebat eẽ. qui posset que uellet implere. ꝗͣ
oportebat tot infirmos curare. tot opͣssos
ꝓtegere. ⁊ inter tot discrimina custodire.
ncontra tot temptamenta muiure. Ta¬
lem deniq. qui nichil ñ nossetiquẽ nichil¬
ominus oportebat tot infideles conuert̾e.
tot incredulos docere. tot rudes instruere.¬
tot inscios erudire. Qualem utiq opor¬
tuit accepimus consolatorem. ꝓtectorẽ.
atq doctorem. Consolatorem uͥq presen¬

Expanded text:
et hoc, quod continet omnia, scientiam et hoc, quod continet omnia, scientiam habet vocis . Ecce qualem, fratres, Paraclitum de Domini promissione accipimus, ecce qualem consolatorem habemus. Fortassis apertius nosse cupitis quantus sit iste vel qualis. Ubique est, omnia potest, et omnino cum nihil latere potest. Utique talem oportebat esse, qui posset omnibus ubique occurrere, quem oportebat tot exsules reducere, tam dispersos colligere, tot moestos confortare, tot desperatos ad veniam reformare. Talem item oportebat esse qui posset quae vellet replere, quem oportebat tot infirmos curare, tot oppressos protegere, et inter tot discrimina custodire, et contra tot tentamenta munire. Talem denique qui nihil non nosset, quem nihilominus oportebat tot infideles convertere, tot incredulos docere, tot rudes instruere,tot inscios erudire. Qualem utique oportuit accepimus consolatorem, protectorem, atque doctorem. Consolatorem ubique praesen
Abbreviated transcription (Latin):
midia. Quã recte silentiũ dicat᷑ audiuimꝰ.
s quom̃ erit ⁊ som. nus: Cogita qͥd faciat
interiorem. Som nus corporeus
exuperat sensum corporeũ: aufert enĩ
officiũ oculorũ. officium auriũ. cet̾ͥoꝵ¬
q sensuum. atq membrorũ. Sic̃ aut̃
ꝑsom. nũ exteriorem sopiunt᷑ om̃s
sensus corꝑis: sic ꝑ hunc de quo loqͥm᷑
interioris hominis somnũ. exuꝑan¬
tur omnes sensus mentis. Simul enĩ
absorbet cogitationẽ. imaginationem.
rationẽ. memoriã. intelligentiã: ut con¬
stet qđ apłs scribit.qr exuꝑat omnẽ
sensum. huiꝰmodi som nũ anima int̃
ueri sponsi amplexus capit: cũ in eiꝰ
sinu requiescit. Ulnde ⁊ dic̃. Leua eius
sub capite meo: ⁊ dextera illiꝰ amplexa¬
bitur me. Huius quietis in huiꝰ modi
reclinatorio. lam spem firmã conceꝑat:
qͥ cũ tanta fiducia psallebat. In pace
inidipsum dormiã ⁊ requiescat.¬
p̃e domini repleuit orbem terrarũ:

Expanded text:
midia . Quam recte silentium dicatur audivimus, midia . Quam recte silentium dicatur audivimus, sed quomodo erit et somnus? Cogita quid faciat interiorem. Somnus corporeus exsuperat sensum corporeum, aufert enim officium oculorum, officium aurium, caeterorumque sensuum atque membrorum. Sicut autem per somnum exteriorem sopiuntur omnes sensus corporis, sic per hunc de quo loquimur interioris hominis somnum exsuperantur omnes sensus mentis. Simul enim absorbet cogitationem, imaginationem, rationem, memoriam, intelligentiam, ut constet quod Apostolus scribit, quia exsuperat omnem sensum. Hujusmodi somnum anima inter veri sponsi amplexus capit cum in ejus sinu requiescit. Unde et dicit: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . Hujus quietis in hujusmodi reclinatorio jam spem firmam conceperat, qui cum tanta fiducia psallebat: In pace in idipsum dormiam, et requiesca Domini replevit orbem terrarum;
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in xp̃o ihũ. hec ẽ rata nfirma secͣitas:
quã sequitur illa quã nouissime posui¬
mus. uera ⁊ plena mentis tranquillitaᷤ.
Quid enĩ mentis illius tranquillitatẽ
ꝑturbare ualeat: quẽ nullus cupidita¬
tis stimul inqͥetat. ꝗ̃ nullꝰ timoris acu¬
leus exagitat: Hȩc aut̃ tranquillitas ẽ.
pax illa. quã du loquendo quesiuimꝰ:
ad quã tot gradib iux tandem ascendimꝰ.
hec ẽ illa pax. inqua anima obdormit:
pax quȩ mentẽ ad interiora rapit: pax
que ext̾iorum omnium memoriã int̾¬
cipit: quȩ ingenii acumen exuꝑat. que
rationis lumen reuerberat: quȩ deside¬
rium cordis replet: quȩ omnẽ intelle¬
ctum absorbet. Hanc quietem ioħe diẽ
silentiũ: psalmista uocat somnũ: ab
apło dicitur pax dĩ quȩ exuꝑat omnẽ
sensum. Oquã recte silentiũ. oquã uere
dicere possumus som nũ: si excedit om¬
nem sensum. Quid enĩ de eo digne dici
possit: quod omnẽ sensũ excedit: factũ
est inquit silentiũ in celo: quasi hora di¬

Expanded text:
esu, etc. Haec est rata et firma securitas quam sequitur illa quam novissime posuimus vera plena mentis tranquillitas. Quid enim mentis illius tranquillitatem turbare valeat, quem nullus cupiditatis stimulus inquietat, quem nullus timoris aculeus exagitat? Haec autem tranquillitas est pax illa quam diu loquendo quaesivimus, ad quam tot gradibus vix tandem ascendimus. Haec est illa pax in qua anima obdormit; pax, quae mentem ad interiora rapit; pax, quae exteriorum omnium memoriam intercipit, quae ingenii acumen exsuperat, quae rationis lumen reverberat, quae desiderium cordis replet, quae omnem intellectum absorbet. Hanc quietem Joannes dicit silentium, Psalmista vocat somnum . Ab Apostolo dicitur pax Dei quae exsuperat omnem sensum . O quam recte silentium! O quam vere dicere possumus somnum, si excedit omnem sensum! Quid enim de eo digne dici possit quod omnem sensum excedit? Factum est, inquit, silentium in coelo, quasi hora di
Abbreviated transcription (Latin):
eũfertur. Qui aut̃ eiusmodi ẽ. ad illã terrã
seu orbem terrarũ ꝑtinere ñ potest. de qͦ
scriptũ est. Uñi ẽ derra ꝯplenitudo eiꝰ orb̾
terrarũ. ⁊ uniuersi qͥ habitant in eo. Qͥn
potius ad maria illa ꝑtinere uidetur. supͣ
que orb ille terrarũ dño oꝑante fundatur:
de quo ndr. Quia ipse suꝑ maria fundauit
eũ ͫ suꝑ flumina p̃ꝑauit eũ. Quisqͥs aut̃ sp̃m¬

Expanded text:
cumfertur. Qui autem ejusmodi est ad illam terram cumfertur. Qui autem ejusmodi est ad illam terram seu orbem terrarum pertinere non potest, de quo scriptum est: Domini est terra et plenitudo ejus, orbis terrarum et universi qui habitant in eo . Quin potius ad maria illa pertinere videtur supra quae orbis ille terrarum, Domino operante, fundator, de quo et dicit? Quia ipse super maria fundavit eum, et super flumina praeparavit eum . Q
Abbreviated transcription (Latin):
contingit sepe subuno eodemq dempore
hẽ sp̃m iuxta aliquid manere: ⁊iuxta ali¬
qͥd recedere. Cum enĩ iste multiformis grẽ
sp̃c unã aliquã gram homini expͥus ha¬
bitis subtrabit. aliam uͦ ⁊sub eodem tẽpe
habere ꝑmittit: nonne eidẽ homini sub
eodem demꝑe ut dictũ ẽ. iuxta aliqͥd uadit.
niuxta aliquid uenit: Uides gͦ quã dissi¬
na die in illã terrã deseendere. illamq
terrã gratiȩ suȩ illustratione replere:
de qua legitur. Ignem ueni mitere in
terrã: ⁊ quid uolo nͥ ut ardeat: Quȩ ẽ ista
terra: nͥ eccłia pͥmitiua : Quȩ in quã est
terra ista. inquã descendit ignis ille ce
firmã petrã. iccirco nec porte inferi po¬
terunt p̃ualere aduersus eã. Adbanc sane
derrã ꝑtinet. q̃uisquis infide ⁊ caritate xp̃i
fixus manet. Nam qui infide hesitat. uel
adhuc ꝑuaria desidia fluctuat: similis est
fluctui maris. qui auento mouetur. ⁊cir¬

Expanded text:
contingit saepe sub uno eodemque tempore contingit saepe sub uno eodemque tempore hunc Spiritum juxta aliquid manere, et juxta aliquid recedere. Cum enim istae multiformis gratiae Spiritus unam Aliquam gratiam homini ex prius habitis subtrahit, alia vero et sub eodem tempore habere permittit, nonne eidem homini sub eodem tempore, ut discretum est, juxta aliquid vadit, et juxta aliquid venit? Vides ergo quam dissina die in illam terram descendere, illamque terram gratiae suae illustratione replere, de qua legitur: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat? Quae est ista terra nisi Ecclesia primitiva? Quae, inquam, est terra ista in quam descendit ignis ille coefirmam petram, et idcirco nec portae inferorum poterunt praevalere adversus eam. Ad hanc sane terram pertinet quisquis in fide et charitate Christi fixus manet. Nam qui in fide haesitat, vel adhuc per varia desideria fluctuat, similis est fluctui maris qui a vento movetur et cir
Abbreviated transcription (Latin):
dem nũꝗͣ pęnit᷑ abẽe. Nonabilibꝰ enim
creaturis penrtus esse not¬
ñ potest. quib semꝑ sapientiȩ suȩ
participatio cõmunicabilis. ẽ. Alio¬
quin quomodo queso rationales ẽẽnt
quȩ rationis capaces. sapientieq
participes omnino. eẽ. non possent:
Irrationabilis aut̃ creatura qr capax
rationis ñ est: scđm sapientie par¬
ticipationem hunc sp̃m caꝑe ñ pot̃.
Alioquin econtra ⁊ ipsa irrationa¬
bilis ñ esset: si rationis ⁊ sapientie
capax fuisset. Scłm infusionẽ uͦ
gr̃ẽ. eiscdem ipsis potest pꝰ dutinã
absenciã presens ad eẽ: ⁊ iterũ post
longã presentiã absens fore. ⁊ lon¬
gius ab eẽ. Sedm h̃c itaq modum
sp̃e iste uadit nuenit. recedit et
redit. Sp̃e enĩ ubi uult spirat. ⁊uo¬
cem eius audis.nescis un ueniat.
aut quo uadat. Gratie enĩ sue infu¬
sionem sp̃c iste ut dictũ est. mͦ sub¬
trahit. mͦ impendit:  in hunc modũ
sepe uadit nuenit. S ut magis mireris.

Expanded text:
est penitus abesse. Rationalibus enim creaturis penitus abesse non potest quibus semper sapientiae suae participatio communicabilis est. Alioquin quomodo, quaeso, rationales essent quae rationis capaces, sapientiaeque participes omnino esse non possent? Irrationabilis autem creatura, quia capax rationis non est, secundum sapientiae participationem hunc Spiritum capere non potest. Alioquin ipsa irrationabilis non esset, si rationis et sapientiae capax fuisset. Secundum infusionem vero gratiae eisdem ipsis potest et post diutinam absentiam praesens adesse et iterum post longam praesentiam absens fore, et longius abesse. Secundum hunc itaque modum Spiritus iste vadit et venit, recedit et redit. Spiritus enim ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat aut quo vadat . Gratiae enim suae infusionem Spiritus iste, ut dictum est, modo subtrahit, modo impendit, et in hunc modum saepe vadit et venit. Sed ut magis mireris,