comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ. penetrat᷑: & murus ille spissus
& altus in figuris et enigmatib constru¬
ctus. disrumpit᷑. Rupto itaq muro irru¬
unt undiq fortes: & ꝑscrutantes scrutino
penetrant usq ad interiora austri. Hiset
aliis dumcaxat qui in cis audatiores sunt
irrumpentib penetralia diuini palacii:
uͥ et audiunt archana illa uerba que ñ
licet hom. in loqui. Diuidunt᷑ cet̾i ꝑ uicoᷤ
et plateas ciuitatis ꝑscrutantes omina pe¬
netrantes abdita queq locoꝵ. et ediũ secte¬
tiora. intactũ nichil p̾tereuntes: nichil
indiscussum relinquentes. Intrant tand̾e
nullo obstante in et̾na garofilatia. celesti¬
um thesauroꝵ: in quib abscondita iacet
altitiidO diuiciarũ sap̃iȩ et scientiȩ
dĩ. Rapit itaq quisq qd̃ pot̃. Ab alio
sermo sapientiȩ: ab alio scientiȩ uendi¬
cat᷑. Huic cedit discretio sp̃uum: illi ge¬
nera linguarum. In hunc itaq modum
ille gare sp̃alium carismatũ ab alus et

Expanded text:
divinorum penetratur, et murus ille spissus divinorum penetratur, et murus ille spissus et altus in figuris et aenigmatibus constructus dirumpitur. Rupto itaque muro, irruunt undique fortes et perscrutantes scrutinio, penetrant usque ad interiora austri. His et aliis duntaxat qui in eis audaciores sunt irrumpentibus penetralia divini palatii, ubi et audiunt arcana illa verba quae non licet homini loqui. Dividuntur caeteri per vicos, et plateas civitatis perscrutantes omnia, penetrantes abdita quaeque locorum, et aedium secretiora, nihil intactum praetereuntes, nihil indiscussum relinquentes. Intrant tandem nullo obstante, in aeterna gazophylacia coelestium thesaurorum, in quibus abscondita jacet altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei. Rapit itaque quisque quod potest. Ab alio sermo sapientiae, ab alio sermo scientiae vindicatur. Huic cedit discretio spirituum, illi genera linguarum. In hunc itaque modum illae gazae spiritualium charismatum ab aliis et
Abbreviated transcription (Latin):
illis eꝓpugnaculis fortit̾ dimicantib ui¬
cissim feriunt et feriunt᷑. utrinq uulne¬
rant & uulnerant᷑. His conpunctionis
illis pietans uulnera suscipientib. Hiᷤ
itaq in hunc modũ decertantib alii
ad torquendo ᷤᷤ lapides balistas erigũt:
& ex scripturarũ canone ratas irrefra¬
gabilis auctortatis sententias eruunt:
feriunt᷑ itaq in muroᷤ ingentes saxoꝵ
moles. lapides lapidib illidunt᷑: ut ex crebͭ
scripturaꝵ. collatione. secretioris scientiȩ secre¬
ta patescant. S nec ista sufficiunt. Ad mo¬
uet᷑ p̃cerca ad murũ aries. et int̾currente
directa ratiocinatione ualide argumenta¬
tionis ictib muroꝵ firmitas tandẽ dissol¬
uit᷑: et crebrescentib circũquaq reuelatio¬
nũ rimis. urb̃ iuteriora patefiunt. Tand̾e
aliqñ menia urb̃ uario machinamen¬
toꝵ. impulsu deiciunt᷑ et illa alta ꝓfun¬
ditas. et ꝓfunda altitudo misteriorũ

Expanded text:
illis e propugnaculis fortiter dimicantibus, viillis e propugnaculis fortiter dimicantibus, vicissim feriunt et feriuntur, utrinque vulnerant et vulnerantur, his compunctionis, illis pietatis vulnera suscipientibus. His itaque in hunc modum certantibus, alii ad torquendos lapides balistas erigunt, et ex Scripturarum canone ratas, irrefragabilis auctoritatis sententias eruunt. Feruntur itaque in muros ingentes saxorum moles, lapides lapidibus illiduntur, ut ex crebra Scripturarum collatione secretioris scientiae secreta patescant. Sed nec ista sufficiunt. Admovetur praeterea ad murum aries, et intercurrente directa ratiocinatione validae argumentationis ictibus murorum firmitas tandem dissolvitur, et crebrescentibus circumquaque revelationum rimis urbis interiora patefiunt. Tandem aliquando moenia urbis vario machinamentorum impulsu dejiciuntur, et illa alta profunditas, et profunda altitudo mysteriorum
Abbreviated transcription (Latin):
sui. Nec dubiũ mntam aeri certamine. in
tanta talium telor imbre. qn celestes ille
angłicarũ uirtutũ phalange crebͣ susci¬
piant miscrationũ uulnera. uitantũ ut
sauciacoꝵ. cat̾ua necessitate urgente cla¬
mare cogat᷑ uulnerata caritate ego sum:
ut pote pietatis affectib medullitꝰ confos¬
sa & passim ꝑforata. Erigunt᷑ p̃terea ma¬
chinȩ medicationũ. speculationũ: contẽ¬
plationũ. Patent iam urb̃ interiora. ab al¬
ta siquidẽ illa contemplationis machina.
facile conspiciunt᷑ quȩ iutͥnsecus sunt uł
gerunt᷑. Applicatis deniq ad murũ ma¬
chinis. & electoꝵ ex omnib bellatoꝵ for¬
.cium ordinib intꝰ dispositis: aggrediunt᷑
cominꝰ ꝓpugnatores ciitatis. S: ne spicu¬
liss ex diuerso uenientib aliqͣ erroꝵ. uul¬
nera suscipiant. induti lorica fidi. ꝓcegun¬
t᷑ galea spei. tenentes in manib gładiũ
sp̃e qd̃ est uerbũ dĩ. His igit᷑ e machiniᷤᷤ.

Expanded text:
sui. Nec dubium in tam acri certamine, in sui. Nec dubium in tam acri certamine, in tanto talium telorum imbre, quin coelestes illae angelicarum virtutum phalanges, crebra suscipiant miserationum vulnera, intantum ut sauciatorum caterva necessitate urgente clamare cogatur: Vulnerata charitate ego sum, utpote pietatis affectibus medullitus confossa et passim perforata. Eriguntur praeterea machinae meditationum, speculationum, contemplationum. Patent jam urbis interiora. Ab alta siquidem illa contemplationis machina facile conspiciuntur, quae intrinsecus sunt, vel geruntur. Applicatis denique ad murum machinis, et electorum ex omnibus bellatorum fortium ordinibus intus dispositis, aggrediuntur cominus propugnatores civitatis. Sed, ne spiculis ex diverso venientibus aliqua errorum vulnera suscipiant, induti lorica fidei proteguntur galea spei, tenentes in manibus gladium spiritus, quod est verbum Dei. His igitur e machinis,
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ. quȩ retͦ sunt obliti & in anterio¬
ia extenti. satagunt semꝑ magis magĩq
currerequȩ sursũ sunt. ñ quȩ super
t̃ram: donec uix cũ multo labore tan¬
de aliqñ app̃hendentes montis uerti¬
cem ꝑueniant usq ad ciuitate mu¬
nita. Collecta itaq omni multitri¬
dine in sũmis montiũ et scđm ca¬
stroꝵ disciplinam acie ordinata mi¬
rabilit̾ in montib et̾nis cingunt ur¬
bem: & inchoant obsidionem. Et
in pͥmo quide congressu cuuum
constantiam celoꝵ iactu emollire nitun¬
t᷑. Assistunt hinc sagictarii: illine fundi¬
balarii. Iaciunt᷑ itaq ab aliis suspirioꝵ
sagittȩ ab imo cordis euilsȩ: ab aliis igni¬
tȩ orationis tedȩ accensȩ. Uolant undiq
sagitȩ potentis acutȩ: cũ carbonib deso¬
latorus. Hinc isti in funda & lapide. il¬
line illi in splendore fulgurantis hastȩ .s.
dant crebros ietus in gemitib menarrabi¬
lib. unuiersis rugientib a gemitu cordis

Expanded text:
tutem, quae retro sunt obliti et in interiotutem, quae retro sunt obliti et in interiora extenti, satagunt semper magis magisque sapere quae sursum sunt non quae super terram, donec vix cum multo labore tandem aliquando apprehendentes montis verticem, perveniant usque ad civitatem munitam. Collecta itaque omni multitudine in summis montium, et secundum castrorum disciplinam acie ordinata, mirabiliter in montibus aeternis cingunt urbem, et inchoant obsidionem, et in primo quidem congressu civium constantiam telorum jactu emollire nituntur. Assistunt hinc sagittarii, illinc fundibalarii. Jaciuntur itaque ab aliis suspiriorum sagittae ab imo cordis evulsae, ab aliis ignitae orationis taedae accensae. Volant undique sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis. Hinc isti in funda et lapide, illinc illi in splendore fulgurantis hastae suae dant crebros ictus in gemitibus inenarrabilibus, universis rugientibus a gemitu cordis
Abbreviated transcription (Latin):
di finem finit᷑. Ista deniq est fortiũ: illa
autẽ infirmoꝵ. Istam ascendunt uiri
duntaxat ad bella doctissimi:. illam ñ
ascendunt nisi pauꝑes. infirmi. & men¬
dici. Isti ad ium faciendam: illi ad elemo¬
siña petendam. Hñ admitit nisi illos
tm̃ qui iam ꝑfectrunt in uirũ ꝑfeccũ
in mensurã plenitudinis etatis xp̃i Illa
recipit pauꝑes. & debiles.ceco ᷤᷤ et claudo ᷤᷤ.
uulgusq ꝓmiscium. eoꝵ duntaxat qͥ
faciunt sͥ amicoꝰ de mammona iniqui¬
tatis. ut recipiant᷑ in et̾na tab̃nacula. et
utpote miscdiȩ uiã tenentes. sint beati
At illa terribił castroꝵ acies ordinata
uiroꝵ fortiũ et eoꝵ qui possunt ad bel¬
la ꝓcedere uiã ueritatis eligentes ut po¬
te sum facturi artam illam & arduã
uiam quȩ ducit ad uitam cũ alacrita¬
te app̃hendunt. & cum sũma festinati¬
one ꝑ semitã mandatoꝵ. de ualle lacͥ¬
marum ascendunt de uirtute ĩ uir¬

Expanded text:
di finem finitur. Ista denique est fortium, illa di finem finitur. Ista denique est fortium, illa autem infirmorum. Istam ascendunt viri duntaxat ad bella doctissimi, illam non ascendunt nisi pauperes, infirmi et mendici. Isti ad vim faciendam, illi ad eleemosinam petendam. Haec non admittit nisi illos tantum, qui jam profecerunt in virum perfectum, in mensuram plenitudinis Christi. Illa recipit pauperes et debiles, caecos et claudos, vulgusque promiscuum eorum duntaxat, qui faciunt sibi amicos de mammona iniquitatis, ut recipiantur in aeterna tabernacula, et utpote misericordiae viam tenentes sint beati m consequentur. At illa terribilis castrorum acies ordinata virorum fortium, et eorum qui possunt ad bella procedere viam veritatis eligentes, utpote vim facturi arctam illam, et arduam illam quae ducit ad vitam cum alacritate apprehendunt, et cum summa festinatione per semitam mandatorum de valle lacrymarum ascendunt de virtute in vir
Abbreviated transcription (Latin):
tͥumphatores qui fortit̾ agentes despicuit
regnũ mundi. destruunt regnũ peccati:
dissipant regnũ diaboli. S nec hoc eis
sufficit:. nisi inuadant regnũ celi. Ab istiꝰ¬
modi siquidẽ bellatorib uiolentis. & tri¬
umphatorib glõsis regnũ celoꝵ uimpa¬
tit᷑. & uolenti diripiunt illud. Puto
quia hic eis ẽ opus fortitudine magna.
mirabiliq uirtute. antequ̾a irrumpant
firmissimũ illud habitaculũ qd̾ oꝑatus
es dñe: scũariũ tuũ qd firmauerunt ma¬
nꝰ tue. Est enĩ firmatũ in sũmis mon¬
tiũ: & montes in circuitu enis. Nec nͥ
duab tantũ uiis. una hine et altera
dum arta. Siquid̾e arta ẽ ua quȩ .d.
a uitã: & panci sunt qui ingrediunt᷑
ꝑ eam. Multũ tam̃ ẽ int̾̃ istam & illam.
Est em̃ uia ueritatis ñsolum arta. uerũ
etiã multũ ardua. Illa aut̃ẽ planior. s
multo plixior. & quȩ iux toto uite t̾mi¬
no conficit᷑: in quibꝰda aut̃e nec ante mũ¬

Expanded text:
triumphatores, qui fortiter agentes despiciunt regnum mundi, destruunt regnum peccati, dissipant regnum diaboli. Sed nec hoc eis sufficit, nisi invadant regnum coeli. Ab istiusmodi siquidem bellatoribus violentis, et triumphatoribus gloriosis regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud. Puto quia hic est eis opus fortitudine magna, mirabilique virtute antequam irrumpant firmissimum illud habitaculum, quod operatus es, Domine, sanctuarium tuum quod firmaverunt manus tuae. Est enim firmatum in summis montium, et montes in circuitu ejus. Nec nisi duabus tantum viis, una hinc, et altera dum arcta. Siquidem arcta est via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam. Multum tamen est inter istam et aliam. Est enim via veritatis, non solum arcta verum etiam multum ardua. Illa autem planior, sed multo prolixior, et quae vix toto vitae termino conficitur. In quibusdam autem nec ante mun
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium siũ qm̃uis ꝑuersum. qui le¬
tant᷑ cũ male fecerint: et exultant in reb:
pessimis. Uideas ꝑuerse uiuentes. alios
gaudentes. alios merentes: s talium uox
siue sit gaudii siue sit meroris. ñ utiq
uox ẽ salutis. s. ꝑditionis. Similit̃ ĩ boni
morib udere licet alios gaudere.: alioᷤ uͦ
dolere et fiere. S cur hi adhuc desolant᷑¬
& dolent plangunt et inerent. cũ scͥptum
sit. uox exultationis et salutis in cab̾nacu¬
lis iustoꝵ: Forte qui adhuc agunt peni¬
tentiam. ñdum emunda uerunt consci¬
entiam: necdũ app̃henderunt iusticiam.
Habent itaq interim uoc̃e meroris. et sal¬
uationis: Habituri qñq uoce exultatioĩs
et salutis. Dolete gͦ et flete incerim qui
hunifmodi estis: tristicia eñi ur̃a uertet᷑
in gaudium. Notande sunt he quatuor
uoces. et a se inuicem distinguende. uox
exultationis et ꝑditionis in ꝑuerse letan

Expanded text:
uamvis perversum qui laetantur cum male egerint, et exsultant in rebus pessimis. Videas perverse viventes, alios gaudentes, alios moerentes. Sed talium vox sive sit gaudii, sive moeroris, non utique vox est salutis, sed perditionis. Similiter in bonis moribus videre licet alios gaudere, alios vero dolere et flere. Sed cur hic adhuc desolantur et dolent, plangunt et moerent cum scriptum sit: Vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum? Forte qui adhuc agunt poenitentiam, nondum emundaverunt conscientiam, necdum apprehenderunt justitiam. Habent itaque interim vocem moeroris et salvationis, habituri quandoque vocem exsultationis et salutis. Dolete ergo et flete interim qui hujusmodi estis, tristitia enim vestra vertetur in gaudium. Notandae sunt hae quatuor voces, et a se invicem distinguendae, vox exsultationis et perditionis in perverse laet
Abbreviated transcription (Latin):
conspiciunt. S absit. ut uł istoᷤ cont᷑ xp̃i
milites posse p̃ualere quis credat: quib
eoꝵ rex iam agmine constituto p̾lioq con¬
serto ꝑ iacobũ unũ ex magnis eius ducib
de dubio belli euentu. ñ dubiam senten¬
ciam mandat. Resistite inquienᷤ diabo¬
lo & fugiet a uob̃. Unde ẽ qd̾ ille huiꝰ re¬
gis magnus atdecha głabat᷑ dicens. Inimi
disti. Hinc ẽ qđ ille alius int̃ principes
apłoꝵ. qui congregati sunt cũ deo abraħ̾a
pͥnceps electus et p̃cipuus agonista. cũ fidu¬
cia ꝓtestat᷑ dicens. Certus sum qđ neq an

Expanded text:
conspiciunt. Sed absit ut vel istos Christi conspiciunt. Sed absit ut vel istos Christi milites posse praevalere, quis credat, quibus eorum rex jam agmine constituto, praelioque conserto per Jacobum unum ex magnis ejus ducibus de dubio belli eventu non dubiam sententiam mandat: Resistite, inquiens, diabolo, et fugiet a vobis . Unde est quod ille hujus Regis magnus athleta gloriabatur, dicens: Inimicdisti . Hinc est quod ille alius inter principes populorum qui congregati sunt cum Deo Abraham princeps electus, et praecipuus agonista cum fiducia protestatur, dicens: Certus sum quod neque an
Abbreviated transcription (Latin):
de dñi sui dono accipiant: cogita quales
aduersarios habeant. & cont᷑ cos quam
uirilit̾ agant. Nonue huiꝰ regis milites
sunt. cont᷑ qͦs seuit mundus insanit di¬
abolus: S confortat eos rex suus dicens
qͦs ille qui ui maligno po situs ẽ mũ¬
dus formidandã ułlam tͥplicis eohortis
aciem ꝓducit in concupiscentia oculorp
in concupiscentiam carnis. in suꝑbia ui¬
tȩ : Isti sunt qui destruunt nichilomi¬
nus regnũ peccati: ut ñ regnet peccatũm
in eoꝵ mortali corꝑe. Istud ẽ bellũ scd̃m
multo ꝑiculosius qũa pͥm̃i. bellũ cuule
lant aduersus decita rationis. Subacto
aut̾e pͥmo et sedõ p̃lio restat ad huc ter¬
cium ĩmanissimũ atq durissimĩ contͣ
aerias potestates rectores tenebrarũ harũ
contͣ sp̃ualia nequicie in celestib. hi
animȩ hostes omniũ crudelissimi contͣ
trones xp̃i tanco acͥus seuunt: qnͣco eoᷤ
in gemina uictoria głosius tͥumphasse

Expanded text:
de Domini sui dono accipiant, cogita quales de Domini sui dono accipiant, cogita quales adversarios habeant et contra eos, quam viriliter agant. Nonne hujus Regis milites sunt, contra quos saevit mundus, insanit diabolus? Sed confortat eos Rex suus dicens:quos ille, qui in maligno positus est mundus, formidandam illam triplicis cohortis aciem producit, in concupiscentia oculorum, in concupiscentia carnis, in superbia vitae? Isti sunt qui destruunt nihilominus regnum peccati, ut non regnet peccatum in mortali corpore eorum. Istud est bellum secundum multo periculosius quam primum bellum, civile, lant adversus decreta rationis. Subacto autem primo et secundo praelio, restat adhuc tertium immanissimum atque durissimum contra aerias potestates, rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus. Hi animae hostes omnium crudelissimi, contra tirones Christi tanto acrius saeviunt, quanto eos in gemina victoria gloriosius triumphasse
Abbreviated transcription (Latin):
ge tam̃ eũ singłaris fortitudinis p̃rogati¬
ua p̃cedit ille dĩ miles. electus in milib
qui omnia credit. om̃ia sꝑat: oĩa susti¬
net. Si gͦ tantũ p̃ualent unus uł duo
ut nec eis resistere ualeant decẽ milia
quantũ ẽ queso qđ efficere ualeat in
unũ collecta regis huiꝰ milicia uniu̾sa :
Mirabił rex: qui sic suos magnificare
potuit. Amabilis ꝓrsus: qui suoᷤ ma
gnificare uoluit. Puto qd̾ huic regi
militabat quidicebat. Non tunebo
milia ppłi circumdantis me. Utinam
& me dignet᷑ ascͥbere int̾ suos ille qui
mamentũ incũ. & refugium. et lib̃ator
m̃s. &. tunc fiducialit̃ psallo & ñ
timebo quid faciat mͥ homo. Doceat ma¬
nꝰ meas ad p̃lium. & digitos meoᷤ ad bel¬
milia ppłi. quinĩmo cadent a latere tuo
mlle. & decẽ milia a dexts tuis: & tunc
in te ipso ꝓbare poteris qũã ueraciter
scriptũ sit. dñs uirtut̾ẽ ppło suo dabit.
Ut aut̃e plenius agnoscas quałẽ irtutẽ

Expanded text:
ge tamen cum singularis fortitudinis praerogatige tamen cum singularis fortitudinis praerogativa praecedit ille Dei miles electus in millibus, qui omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Si ergo tantum praevalent unus vel duo, ut nec eis resistere valeant decem millia, quantum est, quaeso, quod efficere valeat in unum collecta regis hujus militia universa? Mirabilis rex, qui sic suos magnificare potuit; amabilis prorsus, qui suos sic magnificare voluit. Puto quod huic regi militabat qui dicebat: Non timebo millia populi circumdantis me. . Utinam et me dignetur ascribere inter suos, ille, qumamentum meum, et refugium meum, et liberator meus, et tunc fiducialiter psallo: Non timebo quid faciat mihi homo. Doceat manus meas ad praelium et digitos meos ad belmillia populi, quinimo cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis, et tunc in teipso probare poteris quam veraciter scriptum sit: Dominus virtutem populo suo dabit . Ut autem plenius agnoscas qualem virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
Psequent᷑ qͥnq de uob̃ centũ alienos: et
centũ de uob̃ dec̃e milia. Cadent inimi¬
ci ur̃i in conspectu uro. gladio. Parum
ẽ hoc: audi adhuc aliquid maiꝰ de huuiˢ
regis militib. De huiꝰ siquidẽ regis mili¬
cia eẽ dubitandũ ñ. ẽ illos quoꝵ. unꝰ ꝑseqͣ¬
bat᷑ mille: et duo fugarent decẽ milia. Uir¬
tus mirabilis et ꝓrsus stupenda. ut unus
contͣ mille: & duo p̃ualeant contͣ decẽ mi¬
lia. Quis tam̃ ignorat quantã inimicoꝵ
stragẽ efficiat cũ egregiꝰ ille huiꝰ regis miles.
timor uidelicet om̃. sub ducis sui¬
tectione. contͣ uicioꝵ exercitũ di¬
micat : Quid cum ei ille dĩ mi¬
les p̾cipuus. & pͥncenpᷤ milicie d̃i uide¬
licet amor aduingit᷑: Quȩ queso hosti¬
um multitudo eoꝵ. impetus ferre uale¬
bit: Qui tumnet dm̃ inqͥt scͥptura. nich
negligit. Ecce quał p̾li ator timor
d̃i: qui ñsolum nequiciaᷤ  s etiã negli¬
gentiaᷤ om̃s ante se fugare consueuit. Lon¬

Expanded text:
ntur quinque de vobis centum alienos et centum de vobis decem millia. Cadent inimici in conspectu vestro gladio . Parum est hoc, audi adhuc aliquid majus de hujus Regis militibus. De hujus Regis siquidem militia esse dubitandum non est illos, quorum unus persequebatur mille, et duo fugarunt decem millia. Virtus mirabilis, et prorsus stupenda, ut unus contra mille, et duo praevaleant contra decem millia. Quis tamen ignorat quantam inimicorum stragem efficiat cum egregius ille hujus Regis miles, timor videlicet Domini, sub sui ducis protectione, contra vitiorum exercitum dimicat? Quid cum ei ille Dei miles praecipuus, et princeps militiae, Dei videlicet amor adjungitur? Quae, quaeso, hostium multitudo eorum impetus ferre valebit? Qui timet Deum, inquit Scriptura, nihil negligit . Ecce qualis praeliator timor Dei, qui non solum nequitias, sed etiam negligentias, omnes ante se fugare consuevit. Lon
Abbreviated transcription (Latin):
p. s.i. pace. Uidete & accendite diui¬
nȩ donationis ordin̾ẽ. Daturus ppło
suo dñs uirtute et pacem: pͥus dat uir¬
tut̾e et pꝰea pacem. Habet namq ad u̾¬
sario ᷤ innumeros ppłs iste dĩ & qd̃
adhuc grauius ẽ inimici eoꝵꝵ fortissi¬
mi. O pus gͦ hñt uirtute & fortitu¬
dine magna. contͣ qͦs iugi sollicitu¬
dine uigilat tot aduersarioꝵ tam
ꝑ iniqua constantia. Uultis aut̾ẽ au¬
dire quałẽ uł quantã uirtut̾ẽ cis
eoꝵ dux ꝓmittat: ita tam̃ si cuis p̃cepta

Expanded text:
ndite divinae donationis ordinem. Daturus populo suo Dominus virtutem et pacem, prius dat virtutem et postea pacem. Habet namque adversarios innumeros populus iste Dei, et, quod adhuc gravius est, inimici eorum fortissimi. Opus ergo habent virtute, et fortitudine magna, contra quos jugi sollicitudine vigilat tot adversariorum tam periniqua constantia. Vultis autem audire qualem, vel quantam virtutem eis rum dux promittat, ita tamen si ejus
Abbreviated transcription (Latin):
moramini in regione dissimilitudi¬
nis : Tandẽ aliqñ exite de medio
babilonis. exite de tenebris. ꝓpate
ad patͥam luminis: ad regionẽ lucis. Tan¬
dem aliquando exite ad lucem. attendite
ad lucẽ ueram: que illuminat omne ho¬
min̾ẽ uenient̾e in hunc mundũ. Exor¬
tum ẽ in tenebris lum̃ rectis corde . in.
ꝙ.in. ⁊ iustus. lum̃ ad reuelationem
gentium. O ppłe gentiũ qui ambula¬
bas in tenebris currite dum lucem ha¬
betis: ne tenebrȩ nos comp̃hendant. Dñe
in lumine iusltus tui ambulabunt.¬

Expanded text:
moramini in regione dissimilitudimoramini in regione dissimilitudinis? Tandem aliquando exite de medio Babylonis, exite de tenebris, properate ad patriam luminis, ad regionem lucis. Tandem aliquando exite ad lucem, attendite ad lucem veram, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Exortum est in tenebris lumen recti justus. Lumen ad revelationem gentium. O popule gentium, qui ambulabas in tenebris, currite dum lucem habetis, ne tenebrae vos comprehendant. Domine, in lumine vultus tui ambulabunt
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑. Talis siquidẽ ppłs a sapientia regi¬
t᷑. a sapientia instruit᷑: a sapientia tuet᷑.
Ad huiꝰ regis ppłm ꝑtinet om̃is uolun¬
tas bona. om̃is cogitatio munda. omne
desideriũ scm̃. omne consiliũ rectum.
om̃is intellectus uerus: om̃is affectus
ordinatus. Delectat᷑ ad modũ rex ĩ tali
ppło. & complacet sͥ in illo: quia bene¬
placitum ẽ dño in ppło suo. Laudabił
ppłs quẽ d. i exercituũ benedixit diceis
hereditas mea isrł. In huiꝰ laudabił
ppłi ammiratione ꝓpħa acclam abat:
cum dicebat. Beata gens cuiꝰ ẽ dñs .d.
hitic ppłõ erat dissimilis ppłs ille gen¬
tium qui ambulabat in cenebris do¬
nec uideret lucẽ magn̾a. & inciꝑ et cog¬
noscere reg̃e suũ: et habere ducem sa¬
pientiam. O ppłẽ gentit̾i ꝑuersitas
uoluntatũ. uanitas cogitationum.
usqͦ ñ cognoscitis regemꝰ ur̃m: Usqͦ
sedetis in regione umbre mortis. usqͦ

Expanded text:
ratur. Talis siquidem populus a Sapientia regiratur. Talis siquidem populus a Sapientia regitur, a Sapientia instruitur, a Sapientia tuetur. Ad hujus regis populum pertinet omnis voluntas bona, omnis cogitatio munda, omne desiderium sanctum, omne consilium rectum, omnis intellectus verus, omnis affectus ordinatus. Delectatur admodum Rex in tali populo, et complacet sibi in illo, quia beneplacitum est Domino in populo suo. Laudabilis populus quem Dominus exercituum benedixit, dicens: Haereditas mea Israel . In hujus laudabilis populi admiratione Propheta acclamabat cum dicebat: Beata gens cujus est Dominushuic populo erat dissimilis populus ille gentium qui ambulabat in tenebris donec videret lucem magnam, et inciperet cognoscere Regem suum, et habere sapientiam! O popule gentium, perversitas voluntatum, vanitas cogitationum, usquequo non cognoscitis Regem vestrum? Usquequo sedetis in regione umbrae mortis, usquequo
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatis. Certe uides qũa recte int̃ hos
fines regni sui t̾minos constituat. uł cur
illud uiteriꝰ dilatare indignũ ducat. ne
scilicet a maritudinis mare. uł abissũ
ignorantiȩ. seu etiam luxum concupis¬
centie intͣ regni sui metas uicludat.
s ista usqquaq secludens de cetero
ꝑtingens usq ad t̾minoᷤ orb̃ terrarum
dilatans fines ppłi sui usq ad nouis¬
sima impossibiliũ. Hec igit᷑ quatuor
suut quȩ huiꝰ regis regno fine consti¬
tuunt. malicia. ignorantia. uoluptaᷤᷤ
impossibilitas. Int hos itaq t̾minoᷤ se
putamus possidere regem istum. qͥ sedet
rex inet̾nũ. & regni eius ñ erit finis:
Recole nunc uocẽ illam & intelliges qolẽ
ppłm possidere decet dĩ uirtut̾e: et dei sa¬
pientiam. Ego sapientia habito in con¬
silio: & eruditis int̾sum cogitationib.
Consilia gͦ cogitationesq eruditas rex
iste inhabitat. possidet. regit. atq mode¬

Expanded text:
bilitatis. Certe vides quam recte inter hos bilitatis. Certe vides quam recte inter hos fines regni sui terminos constituat, vel cur illud ulterius dilatare indignum ducat, ne scilicet amaritudinis mare, vel abyssum ignorantiae, seu etiam luxum concupiscentiae intra regni sui metas includat, sed ista usquequaque secludens, de caetero pertingit usque ad terminos orbis terrarum dilatans fines populi sui usque ad novissima impossibilium. Haec igitur quatuor sunt quae hujus regis regno finem constituunt: Malitia, ignorantia, voluptas, impossibilitas. Inter hos itaque terminos se putatis possidere Regem istum, qui sedet rex in aeternum, et regni ejus non erit finis? Recole nunc vocem illam, et intelliges qualem populum possidere decet Dei virtutem et Dei sapientiam: Ego Sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus . Consilia ergo, cogitationesque eruditas Rex iste inhabitat, possidet, regit atque mode
Abbreviated transcription (Latin):
daco regno incipit ex tunc et deinceps
utpote ꝑata sede sua. ex tune incipit iqͣ
sedere in tͦuo suo. et regnare in ppło suo
ꝓficiens et cresceus de die in diem dont
attingat a fine usq ad fuĩe fortit̃: & dis¬
ponat om̃ia suauit̃. & domiuet᷑ a ma¬
ri usq ad mare. et a flumine usq ad
t̾minos orb̃ teriaꝵ. Intͣ enĩ hoᷤ termino
suũ sap̃ia regnũ cohibere uoluit: nec
illud ultra hos fines extendere decreuit.
Hinc eiciens mare orientale a maritu¬
diuem aꝑte maliciȩ. Illinc excludens
mare occidentale: abissum uidelicet tene¬
brose ignorantiȩ. Ex alio autẽ latere a
fumine uicipiens sapĩe regnũ: ꝑtingit
usq ad t̾minos orb̃ t̾rarum. a fluuo
gͦ incipienᷤ: tocũ tam̃ fluuiũ exterius
relinquens. Decestat᷑ siquidẽ sapientia
omñẽ fluxũ uoluptatis. excendens se ꝑ
infinita penȩ multiplicis obedientie̾
spatia: ꝑtingit usq ad t̾minos impossi¬

Expanded text:
datoque regno, incipit extunc, et deinceps, datoque regno, incipit extunc, et deinceps, utpote parata sede sua, extunc incipit, inquam, sedere in throno suo, et regnare in populo suo proficiens et crescens de die in diem, donec attingat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter, et dominetur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum. Intra enim hos terminos suum Sapientia regnum cohibere voluit, nec illud ultra hos fines extendere decrevit. Hinc ejiciens mare orientale, amaritudinem apertae malitiae, illinc excludens mare occidentale, abyssum videlicet tenebrosae ignorantiae. Ex alio autem latere, a flumine incipiens Sapientiae regnum pertingit usque ad terminos orbis terrarum. A fluvio ergo incipiens, totum tamen fluvium exterius relinquens. Detestatur siquidem Sapientia omnem fluxum voluptatis, extendens se per infinita pene multiplicis obedientiae spatia pertingit usque ad terminos impossi
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o iħu᷑. Ecce qu̾a securus erat pau¬
lus pꝰ tale diluuium. qd̾ qui ꝑ fidẽ in
eius corde habitabat xp̃e sederet rex
inet̾nũ: Hides certe qua recte pꝰqũã
diccum ẽ dñs diluuiũ in habitare fac̃
statim illud ad ninctum ẽ. & sedebit
dñs rex inet̃nũ. Ad hoc namq n fal¬
lor effundit᷑ suꝑ t̾ram hoc diluuium:
quo mundet iex iste regnũ suũ et se¬
deat rex dñs inet̾nũ. S hec que deddi¬
luuio dicta sunt. tunc tantũ de eo in¬
celligenda credimꝰ: qñ accipit᷑ in bono:
ẽ enim qñ accipit᷑ in malo: s ẽ ibi
longe alia lectio. Si est enĩ ignis bo¬
nus & ignis malus. si ẽ desertũ bom̃i
et desertũ malũ. sic̃ suꝑius ostendi¬
mus. si ẽ aqua bona & aqua mala. cur
ñ eque diluuiũ bonũ et diluinũ ma¬
lũ ẽẽ credamus: Credendũ sane &. absq
ulla hesitatione bonũ illud ẽe diluuuũ
qd̾ dñs in habuare facit ut sedeat rex in
cternũ. facto autẽ huiꝰ modi diliuio mũi¬

Expanded text:
isto Jesu . Ecce quam securus erat Paulus post tale diluvium, quod qui per fidem in ejus corde habitabat Christus, sederet rex in aeternum. Vides certe quam recte postquam dictum est: Dominus diluvium inhabitare facit, statim illud adjunctum est: Et sedebit Dominus rex in aeternum. Ad hoc namque, ni fallor, effundit super terram hoc diluvium, quo mundet Rex iste regnum suum, et sedeat rex Dominus in aeternum. Sed haec quae de diluvio dicta sunt, tunc tantum de eo intelligenda credimus, quando accipitur in bono. Est enim quando accipitur in malo, sed est ibi longe alia lectio: Si est enim ignis bonus et ignis malus, si est desertum bonum et desertum malum, sicut superius ostendimus, si est aqua bona et aqua mala, cur non aeque diluvium bonum et diluvium malum esse credamus? Credendum sane, et absque ulla haesitatione bonum illud esse diluvium quod Dominus inhabitare facit, ut sedeat rex in aeternum. Facto autem hujusmodi diluvio, mun
Abbreviated transcription (Latin):
Tmite gͦ dñe enuitte lucẽ tuã & ueri¬
tat̾e tuã donec ꝑtranseat ppłs tuus dñe:¬
transeat aut̾e. de gente ad gentẽ. & de
regno ad lii ppłm alterum. de regi¬
one umbre mortis: ad patͥam lumi¬
nis. Tali taltt̃q currenti ds̃ isrł ipse
dabit uirtut̾e ⁊ fortitudiu̾e̾ plebi .s.u.¬

Expanded text:
tuam et veritatem tuam, donec pertranseat populus tuus ertranseat autem de gente ad gentem, et de regno ad populum alterum, de regione umbrae mortis ad patriam luminis. Tali, taliterque currenti Deus Israel ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi su
Abbreviated transcription (Latin):
appetitu surgentia. & rationis iudicium
p̃uenientia. animalia sunt bruta & in¬
munda. Munda autẽ animalia sunt
desideria illa: quȩ uil feditatis sugge¬
runt. Iilud aut̃ẽ ẽ ad modũ mirabile.
ualdeq notabile. qd̾ sepe munda auima¬
lia impediunt bonũ impellunt ad ma¬
lũ. sic̃ sepe econt᷑ inmũda ad iuuant ad
bona. roborant contͣ mala. Pictatis affeccꝰ
iga parentes ordinatos ẽẽ quis neget
Qũamultis tam̃ nocuit & ab amore dĩ
retraxit qd suos tenere diligebant. quoᷤ
nec ꝓpt̃ dm̃ deserere uolebant. Stimulum
carnis suȩ quis unquã nisi ꝑuersus ñ eru¬
buit: & tam̃ qu̾amultis contͣ suꝑbiam
adiuuit et in humilitate custodiuit.
Sic sic sepe ex bonis quibꝰcłã a meliorib
retrahim̃. & ex malis quibdã ad optima
compellim. Unde ẽ qđ mundoꝵ. aĩaliũ
ĩnumera diluuo absorbent᷑: & ĩmũdoꝵ
ñ parca pꝰ diluuiũ reseruant᷑. Recte enĩ
illi affectus siue sint pudendi siue pu¬

Expanded text:
appetitu surgentia, et rationis judicium appetitu surgentia, et rationis judicium praevenientia animalia sunt bruta et immunda. Munda autem animalia sunt desideria illa quae nil foeditatis suggerunt. Illud autem est admodum mirabile valdeque notabile, quod saepe munda animalia impediunt bonum, impellunt ad malum, sicut saepe econtra immunda adjuvant ad bona, roborant contra mala. Pietatis affectus erga parentes ordinatos esse quis neget? quam multis tamen nocuit et ab amore Dei retraxit, quod suos tenere diligebant quos nec propter Deum deserere volebant. Stimulum carnis suae quis unquam nisi perversus non erubuit et tamen quam multis contra superbiam adjuvit, et in humilitate custodivit. Sic sic saepe ex bonis quibusdam a melioribus retrahimur, et ex malis quibusdam ad optima compellimur, unde est quod mundorum animalium innumera diluvio absorbentur, et immundorum non pauca post diluvium reservantur. Recte enim illi affectus sive sint pudendi sive pu
Abbreviated transcription (Latin):
subita amimi miseratione compatit᷑. Inter¬
pellat eũ cogitatio sua. ut illiꝰ iopiam sua
abundantia cemꝑet: s forte auaricie sue ni¬
ana tenacitate pietatis obdurat. Statuit
itaq apud se nil ei de suo impendere. ne
suoꝵ bonoꝵꝵ uideat᷑ aliqua minorationis
dampna sustinere. Ecce animal mundũ: et
hominẽ iniustũ. Quasi animal mũdũ ẽ.
illa animi udiciũ p̃uenienᷤ pietatis affe¬
ctio: s. uelut homo inuistus ẽ illa subseqn¬
as obdurationis impia delib̾atio. Ecce aliᷤᷤ¬
alius ad aspectũ mulieris turpitudiniᷤᷤ mo¬
tum pͥus in se sentit qũã rõnis decretũ con¬
sulere possit: s pꝰqũa rationẽ consuluerit.
exurgens malũ uixilit̾ repellit. Ecce aĩal
ĩmũdũ. s. hominẽ iustum. Quid eñ tur¬
prtuidinis motũ nisi animal ramundu
dicimus. & quid subsequentis delib̾atioĩs
iustũ decretum : nisi hominẽ rectũ uidi¬
care debemꝰ: In munda itaq desideria ex

Expanded text:
subita animi miseratione compatitur. Intersubita animi miseratione compatitur. Interpellat eum cogitatio sua, ut illius inopiam sua abundantia temperet, sed forte avaritiae suae nimia tenacitate pietatis aurem obturat. Statuit itaque apud se nil illi de suo impendere, ne suorum bonorum videatur aliqua minorationis damna sustinere. Ecce animal mundum, et hominem injustum. Quasi animal mundum est illa animi judicium praeveniens pietatis affectio, sed velut homo injustus est illa subsequentis obdurationis impia deliberatio. Ecce alius ad aspectum mulieris turpitudinis motum prius se sentit quam rationis decretum consulere possit. Sed postquam rationem consuluerit, exsurgens malum viriliter repellit. Ecce animal immundum, sed hominem justum. Quid enim turpitudinis motum, nisi animal immundum dicimus, et quid subsequentis deliberationis justum decretum, nisi hominem rectum judicare debemus? Immunda itaque desideria ex
Abbreviated transcription (Latin):
que extra archam ad int̾nitionẽ exponun¬
t alia quȩ intra archam ad uitã reseruan¬
tur. Rescruant᷑ autẽ ñsolum rationabilia.
s etiam irrationabilia. f. et de ipsis irrati¬
onabilib ñsolum munda s et inmunda
qnͣtum uidelicet exigit causa necessitatiᷤ. uł
cautela conseruande humilitatis. Deside¬
ria illa quȩ surgunt ex rationis delib̾atio¬
ne. ꝑtinere uident᷑ ad homines ut pote
ad auimalia rationabilia: sic̃ illa que
sine discretionis iudicio emergunt ad ani¬
nes uisti. & sunt homines iniusti:. & ani¬
malia alia munda. & alia inmunda.
Uultis aꝑtiꝰ nosse differentiã animalium
mundoꝵ. & inmundoꝵ. hominũ iustoꝵ
& inustorꝵ.s forte etemplo illud meliuis ꝙͣ.
disfinicione ostendimꝰ. Ecce quis transiens
uidet quẽpiam famȩ uł frigore affuctune
ues alia qualibet ieclia opp̃ssum. Subito &e
absq omni animi delib̾atione affectu pieta¬
tis medullitꝰ tangit᷑: ꝙ ei qu̾e afflictum udet.

Expanded text:
exponuntur, alia quae intra arcam ad vitam reservantur. Reservantur autem non solum rationabilia, sed etiam irrationabilia: sed de ipsis irrationabilibus non solum munda sed et immunda quantum videlicet exigit cura necessitatis vel cautela conservandae humilitatis. Desideria illa quae surgunt ex rationis deliberatione, pertinere videntur ad homines, utpote ad animalia rationabilia, sicut illa quae sine discretionis judicio emergunt ad anines justi, et sunt homines injusti, et animalia alia munda, et alia immunda. Vultis apertius nosse differentiam animalium mundorum et immundorum, hominum justorum et injustorum? Forte exemplo illud melius quam definitione ostendimus. Ecce quis transiens videt quempiam fame vel frigore afflictum, vel alia qualibet inedia oppressum, subito et absque omni animi deliberatione affectu pietatis medullitus tangitur, et ei quem afflictum videt
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiȩ modũ in eius corde excreuit ali¬
qđ inmundũ animal suꝑfuit. S ne
magnitudo inquit reuelationũ extol¬
lat me: dacus ẽ mͥ stimulus carnis m
Diluuiũ tunc mnundasse ñ pot̾ negari
quando audiebat archana uerba quȩ
ñ licebat homini loqui. & cam̃ pꝰ tale
diluiuũ stimulũ carnis sentiebat. quẽ
int̃ a nimalia ĩmunda deputandum
nemo ẽ qui ambigat. Uerũtam̃ quia
gigantes diluuio penitus ꝑierant. & qͦ¬
cumq sapĩe regnũ confundere poterãt
nil iam obstabat quo minꝰ sͥ erigeret
tͦnũ: & sederet rex met̾nũ. Quid enim
aliud illa eius uerba sonare uidentur
iͥ aꝑte contestat᷑ dicens. certͦ sũ eñĩ qr
neq morꝰ neq uita. neq angłi. neq

Expanded text:
ligentiae modum in ejus corde excrevit aliligentiae modum in ejus corde excrevit aliquod immundum animal superfuit: Sed ne magnitudo, inquit, revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae , diluvium tunc innudasse non potest negari, quando audiebat arcana verba, quae non licebat homini loqui; et tamen post tale diluvium stimulum carnis sentiebat, quem inter animalia immunda deputandum nemo est qui ambigat. Verumtamen quia gigantes diluvio penitus perierant, et quaecunque Sapientiae regnum confundere poterant, nil jam obstabat quominus sibi erigeret thronum et sederet rex in aeternum. Quid enim aliud illa ejus verba sonare videntur, ubi aperte contestatur, dicens: Certus sum enim quia neque mors, neque vita, e
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ intͣ conscientie archam reciꝑe.
Aliud ẽ nũdum posse ꝑfecte mortifica¬
re om̃s appetitus carnis: & longe aliud
ex delib̾atione ui se reciꝑe consensus p¬
uitatis. Quid iam de gigantib dicimꝰ:
Numqͥułunũ diluuio p̃finito posse
suꝑẽẽ credimus: Absit noc credere.
Neq enĩ facile erit pꝰ tale diluiuum
mente cͥminalia aliqua committere.
posse. etiã si ũ sufficiat omnia uenialia
ꝑfecte posse delere. Non uos inquit apłs
app̃hendat temptatio nͥ humana. Ecce
t̃ra Quid enĩ rectius ꝑ gigantes haben¬
tes formã monstruosam. formã ĩ modera¬
tam. qͥd in quã rectius accipimus quam
temptationẽ plusꝗͣ humaña: Qmͣ ꝑfe¬
cte putas huscemodi gigantes de sũo
corde deleuerat. qui eos etiam de alieniᷤ
cordib ardenti studio extirpare satage¬
bat: S uideamꝰ mͦ postqmͣ hunc de
quo loqiimͣ paulũ dñs diluuiũ inha¬
bitare fecit. an force diluuio illi qd̃ ex di¬
uinis reuelacionib supͣ humanȩ intel¬

Expanded text:
neminem intra conscientiae arcam recipere. Aliud est nondum posse perfecte mortificare omnes appetitus carnis, et longe aliud ex deliberatione in se recipere consensus pravitatis. Quid jam de gigantibus dicimus? Nunquid vel unum diluvio praefinito posse superesse credimus? Absit hoc credere. Neque enim facile erit post tale diluvium mentem criminalia aliqua committere posse, etiam si non sufficiat omnia venialia perfecte posse delere: Non vos, inquit Apostolus, apprehendat tentatio, nisi humana . Ecce terra. Quid enim rectius per gigantes habentes formam monstruosam, formam immoderatam, quid, inquam, rectius accipimus quam tentationem plusquam humanam? Quam perfecte, putas, hujuscemodi gigantes de suo corde deleverat, qui eos etiam de alienis cordibus ardenti studio exstirpare satagebat! Sed videamus modo postquam hunc de quo loquimur Paulum Dominus diluvium inhabitare fecit, an forte diluvio illi quod ex divinis revelationibus supra humanae intel
Abbreviated transcription (Latin):
cũ alias in aminiratione sap̃ie ꝓclamabat.
Qaltitudo diuiciarũ sapĩȩ et scientiȩ dei
Quomͦ itaq putas carualia desideria lan¬
guescunt. ĩmo cũ qnͣta putas festinatione
deficiunt. cũ ĩmensa illa diuinoꝵ iudicioꝵ
abissus. se ad manifestationẽ effundit. et
illuo diuine sapĩe pelagus tocam humani
cordis t̾iam occupat. eiusq habitatores. cogi¬
tationũ affectionũq multiplicitatẽ penitꝰ
absorbet: Sola itaq illa hiuic diliuno suꝑ¬
sunt que in archȩ sinui inclusa uiuunt.
que conscĩe bone mensurã ñ execdunt. quȩ

Expanded text:
atione Sapientiae proclamabat: O altitudo divitiarum sapientiae, et scientiae Dei! . Quomodo itaque, putas, carnalia desideria languescunt, imo cum quanta, putas, festinatione deficiunt, cum universa illa divinorum judiciorum abyssus se ad manifestationem effundit, et illud divinae Sapientiae pelagus, totam humani cordis terram occupat, ejusque habitatores cogitationum affectionumque multiplicitatem penitus absorbet? Sola itaque illa huic diluvio supersunt quae in arcae sinu inclusa vivunt, quae conscientiae bonae mensuram non e
Abbreviated transcription (Latin):
deuderiũ ctnoꝵ: ꝓpħas efficit cognitio secre¬
toꝵ. Hos accendit feruor dilectionis: illos il¬
luminat subtilitas contemplationis. Hi mul¬
tũ diligunt: illi magna cognoscunt. Iure gͦ
ꝓ talib increpat dñs reges: seu qͦsuibet eoꝵꝑ
por: illis autẽ insidiat᷑ error. Facile ẽ ut de¬
uotionis feruor deficiat. et in tepoiem cadat.
et sepe intelligentia caligat et longiꝰ euagan¬
do se in errorem p̃cipitat:¬

Expanded text:
ernorum, prophetas efficit cognitio secretorum. Hos accendit fervor dilectionis, illos illuminat subtilitas contemplationis. Hi multum diligunt, illi magna cognoscunt. Jure ergo pro talibus increpat Dominus reges, seu quoslibet eorum por, illis autem insidiatur error. Facile est ut devotionis fervor deficiat, et in tempore cadat, et saepe intelligentia caligat et longius evagando se in errorem praecipitat
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ sedere: Cur non etiã ante diluiuium
sedebat pex inet̾nũ: An forte qr gigantes erãt
suꝑ terram ante diluuiũ. ñ sinebat᷑ regnũ
suũ sapientia possidere quietũ. & iccurro ñ
ei uacabat tempꝰ uel locus ad sedendũ s. po¬
arma. & scutũ. et exurgere in adiucoruum
suoꝵ. et ut pote dñs fortis & potens. dñs po¬
tens in p̃lio expugnare expugnantes exercinĩ
suũ. clamantib cotidie sͥ qui sui erant. Ex¬
tuũ. ꝓculdubio quandiu uiuunt gigances
suꝑ t̾ram. qnͣdui adhuc uget in carne uł
corde carnali enormitas illa horrenda uicioꝵ
ñ sinit᷑ ille dñs exercituũ. dñs uirtucũ re¬
gnũ suũ possidere quictũ. S quia sapien¬

Expanded text:
dicitur sedere? Cur non etiam ante diluvium dicitur sedere? Cur non etiam ante diluvium sedebat Rex in aeternum? An forte quia gigantes erant super terram ante diluvium non sinebatur regnum suum Sapientia possidere quietum, et idcirco non ei vacabat tempus, vel locus ad sedendum, sed poarma et scutum, et exsurgere in adjutorium suorum, et utpote Dominus fortis et potens, Dominus potens in praelio expugnare impugnantes exercitum suum, clamantibus quotidie sibi qui sui erant: Extuum . Procul dubio quandiu vivunt gigantes super terram, quandiu adhuc viget in carne, vel corde carnali enormitas illa horrenda vitiorum, non sinitur ille Dominus exercituum, Dominus virtutum regnum suum possidere quietum. S
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis: & illud qd̾ in psalmo legit᷑ stu¬
diose impleamꝰ. Uacate & uidete qm̃ ego
sũ ddõ. Si tam̃ disponimꝰ arche huiꝰ ĩ nob̃
fabricam erigere: quo digni uł idonei fi¬
mꝰ qͦs dñs dignet᷑ p̃finiti dilium inha¬
bitatores esficere. Oñs enĩ solus ut suꝑ¬
ius iam diximꝰ. diluuiũ in habitare fac̃
Duo nifallor in hoc uno uerbo monem
ne desꝑemꝰ tam mirabile opus posse un¬
pleri: & ne p̃sumainꝰ taisingulare ne¬
gotium aliqua humana industria pos¬
de consũmari. S uideamꝰ mͦ qͥd sequat᷑
huiꝰmodi diluiui inundationem. uel
potiꝰ quid sequi soleat huiꝰmodi dilu¬
uii in habitationẽ: & sedebit inqͥt dñs
rex inet̾nũ. Docente scriptura sacra di¬
discimꝰ: qͥa anima uisti sedes ẽ sapientiȩ
Quid itaq ẽ qd̃ rex ille regũ & dñs domi¬
nantiũ qui ẽ dĩ uir tus et di sapientia.
non nisi pꝰ diliuuũ  in hac sua secde

Expanded text:
veritatis, et illud quod in psalmo legitur stuveritatis, et illud quod in psalmo legitur studiose impleamus: Vacate, et videte, quoniam ego sum Deus . Si tamen disponimus arcae hujus in nobis fabricam erigere quo digni, vel idonei simus quos Dominus dignetur praefiniti diluvii inhabitatores efficere. Dominus enim solus, ut superius jam diximus, diluvium inhabitare facit. Duo, ni fallor, in hoc uno verbo monemur, ne desperemus tam mirabile opus posse impleri, et ne praesumamus tam singulare negotium aliqua humana industria posse consummari. Sed videamus modo quid sequatur hujusmodi diluvii inundationem, vel potius quid sequi soleat hujus diluvii inhabitationem. Et sedebit, inquit, Dominus rex in aeternum. Docente Scriptura sacra, didicimus quia anima justi sedes est Sapientiae. Quid itaque est quod Rex ille regum, et Dominus dominantium, qui est Dei virtus et Dei sapientia, nonnisi post diluvium in hac sua sede
Abbreviated transcription (Latin):
altum cacumina ipsa uirtutũ. & qd̃ his
omnib maiꝰ. ipse s̃ contemplantis aĩmꝰ
ĩ obliuionẽ ueniat. Contemplantis siqͥde
animꝰ cũ sup̃ se attollit᷑. cũ in celestib totuᷤ
suspendit᷑. seipsumnimirũ & quȩ sub
ꝙ qͥs huiꝰmodi diliiuii inhabitatione ĩue¬
niet᷑ dignus: Nemo hoc sꝑet de uirtute
sua: nemo hoc p̃sumat de uidustria ꝓpͥa.
Non ẽ noc negociũ meriti humani: ẜ. mu¬
neris diuini. Dũs solus ẽ: qui hoc dare pot̾.
Si quidẽ solus dñs diluuiũ inhabitare.f.
Ad nuiꝰmodi nifallor diluiuii in habitatio¬
nẽ dño iustigante & instruente fabricat᷑
illa archa conscientiȩ bone si cam̃ inuit et
uigeat in nob ur ille noe. qui solus ad
tantũ negotium ꝑ diuinũ dũtatat adiu¬
coriũ pot᷑ sufficere. Noe requies int̾ptat᷑:
& constat satis quia sine quietis amore
arche fabrica nullomͦ ꝑficit᷑ ferueat gͦ
in nob̾ amor quietis. delecttm᷑ illo int̾no

Expanded text:
altum, cacumina ipsa virtutum, et quod his altum, cacumina ipsa virtutum, et quod his omnibus majus, ipse sibi contemplantis animus in oblivionem veniat. Contemplantis siquidem animus qui supra se attollitur, cum coelestibus totus suspenditur, seipsum nimirum et quae sub et quis hujusmodi diluvii inhabitatione invenietur dignus? Nemo hoc speret de virtute sua, nemo hoc praesumat de industria propria. Non est hoc negotium meriti humani, sed muneris divini. Dominus solus est qui hoc dare potest. Siquidem solus Dominus diluvium inhabitare facit. Ad hujusmodi, ni fallor, diluvii inhabitationem, Domino instigante et instruente, fabricatur illa arca conscientiae bonae, si tamen vivat et vigeat in nobis vir ille Noe, qui solus ad tantum negotium per divinum duntaxat adjutorium potest sufficere. Noe requies interpretatur, et constat satis quia sine quietis amore arcae fabrica nullo modo perficitur. Ferveat ergo in nobis amor quietis; delectemur illo intern
Abbreviated transcription (Latin):
itsq modis diuidit. Auas enĩ efficit
puceũ uł cisternã: alias correntẽ uł fontẽ.
salientẽ in uitã et̃nã. Hic in riuũ deduci¬
s illic in fluuũ colligit᷑. Modo eterescit
in lacũ uł stagnũ: mͦ exub̾at in abissũ ł
diliuũ. His decẽ nifallor differencus
in seͥptura sc̃a si bñ intendimꝰ differentes
diuinȩ sapĩę donationes distinctas esse
facile ꝓbare poterimꝰ. Longũ eẽt nimis
de singuł hic diligent̃ discute: ĩmo supͣ
uires nr̃as de tanta materia dignũ ali¬
qͥd dicere. Dicamꝰ gͦ aliquid de eo. qd̾ ii¬
terim occurrit. qd̾ huic forte loco suffi
ambiguitate pꝰposita credere debemiis:. Hec
inqũa sap̃ie aqua in tanta qñq erũpit
copia. in tanta se dilatat abundantia. ut
ñ solum ualles impleat. campos oꝑiat.
s et om̃s colles & montes longe transcen¬
dat. ita ut omniũ carnalium cogitatio¬
nũ incursus. om̃s t̃renoᷤ affectus penituis
absorbeat. ĩmo etiam quicqͥd hominib ẽ

Expanded text:
t puteum vel cisternam; alia torrentem, ut fontem salientem in vitam aeternam: hic in rivum deducitur, illic in fluvium colligitur. Modo excrescit in lacum vel stagnum, modo exuberat in abyssum vel diluvium. His decem, ni fallor, differentiis in Scriptura sancta, si bene intendimus, differentes divinae Sapientiae donationes distinctas esse facile probare poterimus. Longum esset nimis de singulis hic diligenter discutere, imo supra vires nostras de tanta materia dignum aliquid dicere. Dicamus ergo aliquid de eo quod interim occurrit, quod huic forte loco sufficambiguitate postposita credere debemus; haec, inquam, sapientiae aqua in tanta quandoque erumpit copia, in tanta se dilatat abundantia, ut non solum valles impleat, campos operiat, sed et omnes montes et colles longe transcendat. Ita ut omnium carnalium cogitationum incursus, omnes terrenos affectus penitus absorbeat, imo etiam quidquid hominibus est
Abbreviated transcription (Latin):
Multũ quidem  uexat hominem
cũ relinquit᷑ amor mundi: multoam¬
plius tum̃ cruciat cũ calcat᷑ amor sui.
Uerumtũ supͣ omnia transfigit & pe¬
netrat cor hominis: & excoquit deside¬
rii estib amor dĩ. Unde ẽ uox illa fle¬
bilis. Sitiuit anima mea.a.d.f .u.q.¬

Expanded text:
Multum quidem vexat hominem Multum quidem vexat hominem cum relinquitur amor mundi, multo amplius cruciat cum calcatur amor sui; verumtamen supra omnia transfigit, et penetrat cor hominis, et excoquit desiderii aestibus amor Dei. Unde est vox illa flebilis: Sitivit anima mea ad