comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ne irascaris nob̃ nimis: et ne in temꝑe
memineris peccatorũ nr̃orum. & nunc
respice: qm̃ populus tuus om̃s nos. Ci¬
uitas scĩ tui: facta ẽ. deserta. Syonqua¬
si solitudo: ierłm in maledictione. Do¬
mus scũarii nr̃i et głe cui benedixerant
patres nr̃i ꝑacta ẽ. igne combusta: et oĩa
głosa nr̃a conciderunt. & suꝑ omĩb his
qui flagellas omnẽ filium quẽ recipis.
audemꝰ p̃ces fundere. Tu cium pat̾ nr̃es.
qui dignatꝰ es dicere. filius pͥmogenitꝰ
meus ifrł. Et quãquã lutum sumus
et oꝑa manuũ tuarũ. et fictor nr̃ sis:
nec uas figulo ualeat respondere. qre
sic uel sic factum sit. tam̃ scientes eẽ nos
filios audemꝰ dicere. ne irascaris domine
satis. Non iram uitamꝰ nec ultra pati
nis atq uindicte memineris iiqͥtatis
nostre: s magis respicias popłm tuũ
qui qͦndam tuus appellatus ẽ. popłs. &.
ciuitatis scũarii tui miserearis in qua
inuocatum ẽ. nom̃ tuũ. Que ciuitas

Expanded text:
nobis, Domine, nimis, et ne in tempore memineris peccatorum nostrorum. Et nunc respice quoniam populus tuus omnes nos, civitas sancti tui facta est deserta Sion: quasi solitudo Jerusalem, in maledictionem domus sanctuarii nostri et gloriae, cui benedixerunt patres nostri, facta est igne combusta, et omnia gloriosa nostra conciderunt. Et super omnibus his qui flagellas omnem filium quem recipis, audemus preces fondere . Tu enim pater noster es, qui dignatus es dicere: Filius primogenitus meus Israel . Et quamquam lutum simus, et opera manuum tuarum, et fictor noster sis; nec vas figulo valeat respondere, quare sic vel sic factum sit: tamen scientes esse nos filios, audemus dicere: Ne irascaris, Domine, satis. Non iram vetamus, nec ultra patienis atque vindictae memineris iniquitatis nostrae: sed magis respicias populum tuum, qui quondam tuus appellatus est populus. Et civitatis sanctuarii tui miserearis, in qua invocatum est nomen tuum. Quae civitas
Abbreviated transcription (Latin):
tura. Eadem res pro locorum quali¬
tate alteri genus. alteri species ẽ. Etne
artib rechorice ac dialectice dicere quip¬
piam uidear: ponam exempla commu¬
nia. que possint simplicem lectorem in¬
struere. filius meus qui ad mespeciesẽ
et me habet genus: filio suo genus ẽ di¬
cam et aliud. quod alteri maius alteri
minstaurationem spiritalis ierłm lig¬
na u̾tentur in es. et lapides mutabun¬
tur inferrum: id ÷ bruti qͦndam et in¬
sensibiles homines in eas mat̾ias mu¬
tabuntur. que utilitatem aliquam
tatis sp̃ẽm s p̃cium quoq habeant ac
decorem.De auro et argento quid sig¬
nificent: in scripturis scĩs sepius dixi¬
mus. Donam inquit pͥncipes cuos in
pacem. et ep̃os tuos in iusticiam: pro
quo in hebraico scriptum. ẽ. Ponam
uifitationem tuam pacem: et p̃posicos

Expanded text:
tura. Eadem res pro locorum qualitura. Eadem res pro locorum qualitate, alteri genus, alteri species. Et ne de artibus, rhetorica ac dialectica dicere quidpiam videar, ponam exempla communia, quae possint simplicem lectorem instruere. Filius meus, qui ad me species est, et me habet genus, filio suo genus est. Dicam et aliud, quod alteri majus, alteri in instauratione spiritualis Jerusalem, ligna vertentur in aes, et lapides mutabuntur in ferrum, id est, bruti quondam et insensibiles homines, in eas materias mutabuntur, quae utilitatem aliquam tatis speciem, sed pretium quoque habeant ac decorem. De auro et argento, quid significent in Scripturis sanctis, saepius diximus. Ponam, inquit, principes tuos in pacem, et episcopos tuos in justitiam. Pro quo in Hebraico scriptum est: Ponam visitationem tuam pacem, et praepos
Abbreviated transcription (Latin):
beris: Qui locus quem sensum habeat
supra pleniꝰ exposuimus. edisserentes
illum uersiculum. filii tui delonge
des. Que diuitie scđm hebraicam ueri¬
tatem. ubera sunt regum atq docto¬
rum: quib nascentium in xp̃o eru¬
ditur et nutritur infantia. Que cũ
fuxeris et ꝑueneris ad solidum cibũ
ut diuitias quoq huiꝰcemodi regum
comedas: tunc scies quod ego fum
saluator tuus qui redemi te sanguine
ram aurum. ꝓferro affẽram argentũ
et ꝓlignis es: ꝓ lapidib ferrum. Et po¬
nam uisitationem tuam pacem: et p̃po¬
sitos tuos iusticiam. Non aucdietur
salus muros tuos: et portas tuas lau
datio. Lxx. Pro ere afferam tͥ aurum &
ꝓferro dabo tͥ argentum. et ꝓ lignis
tribuam tibi es: et ꝓ lapidib ferrum.
Et dabo pͥncipes tuos in pace : et ep̃os tu¬
os in iusticia. Et ñ audietur ultra im¬
quitas in t̾ra tua: neq contritio et
miseria in finib tiuis: s uocabuntur¬
salutare muri tui. et porte tue seap¬

Expanded text:
beris. Qui locus quem sensum habeat, beris. Qui locus quem sensum habeat, super plenius exposuimus, disserentes illum versiculum, Filii tui de longedes. Quae divitiae secundum Hebraicam veritatem, ubera sunt regum atque doctorum, quibus nascentium in Christo eruditur et nutritur infantia. Quae cum suxeris et perveneris ad solidum cibum, 728 ut divitias quoque hujuscemodi regum comedas: tunc scies quod ego sum Salvator tuus, qui redemi te sanguine ram aurum et pro ferro adferam argentum et pro ligno es et pro lapidibus ferrum, et ponam visitationem tuam pacem et prepositos tuos iustitiam. Non audietur salus muros tuos, et portas tuadatio. LXX: Pro aere afferam tibi aurum, et pro ferro dabo tibi argentum, et pro lignis tribuam tibi aes, et pro lapidibus ferrum. Et dabo principes tuos in pace, et episcopos tuos in justitia, et non audietur ultra iniquitas in terra tua, neque contritio et miseria in finibus tuis: sed vocabuntusalutare muri tui, et portae tuae sculp
Abbreviated transcription (Latin):
quod fusti derelicta et odio habita et
non erat qui ꝑtransiret. ponam te insu¬
ꝑbiam scło. gaudium in generatione
et generatione et suges lac gentium &
mamilla regum lactaberis: et scies
quia dominus ego saluans te et redẽp¬
tor tuus fortis iacob.Lxx. Pro eo quod
tur: ponam te exultationem ẽt̾nam.¬
et gaudium generationum in gene-¬
rationes. et fuges lac gentium et di-¬
uitias regum comedes: et scies quia
ego dñs qui saluũ ce feci: et qui eruice
ds̃ iacob. Que pͥus fueras derelicta &
odio habita fraccis in te ramis quia
fructum s̃i attulerant. qui ieceo fracti
sunt quia nullus erat qui ꝑ te tͦnsiret
et tibi preberet auxilium. de quib
in psalmo dicitur. Et non dixerunt qui
siue in exultationem et gaudium duarũ
generationum. Pro pristinis ramis aliis
insertis de oleastro nationum : qui con¬
tra naturam exempli afferant fructus
non pͥoris amaritudinis. s dulcedinis
quam de radice sumpser̃. Suges quoq
lac gentium: et mamilla regum lacta¬

Expanded text:
quod fuisti derelicta et odio habita et non erat qui per te transiret ponam te in superbiam saeculorum gaudium in generationem et generationem et suges lac gentium et mamilla regum lactaberis et scies quia ego Dominus salvans te et redemptor tuus Fortistur: ponam te exsultationem aeternam, gaudium generationum in generationes. Et suges lac gentium, et divitias regum comedes. Et scies quia ego Dominus qui salvam te feci, et qui erui te, Deus Jacob. Quae prius fuerat derelicta, et odio habita, fractis in te ramis, quia fructum non attulerant: qui idcirco fracti sunt, quia nullus erat qui pertransiret, et ibi praeberet auxilium: de quibus in psalmis dicitur: Et non dixerunt qui sive in exsultationem et gaudium duarum generationum: pro pristinis ramis, aliis insertis de oleastro nationum, qui contra naturam exempli afferent fructus, non prioris amaritudinis, sed dulcedinis, quam de radice sumpserunt. Suges quoque lac gentium, et mamilla regum lacta
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ expectantib te. Occurristi letanti et
facienti iusticiam: inuiis tiuis recorda¬
buntur tui.lxx. A scło ñ audiuimꝰ neq
oculi nr̃i uidebunt ds̃ absq te. et oꝑa
tua que facies expectantib miscłiam.¬

Expanded text:
 exspectantibus te. Occurristi laetanti et  exspectantibus te. Occurristi laetanti et facienti justitiam in viis tuis: recordabuntur tui. LXX: A saeculo non audivimus, neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua, quae facies exspectantibus mis
Abbreviated transcription (Latin):
babunt᷑. siue ut significantiꝰ m hebreo
dicit᷑ mouebunt᷑: ut que pͥus immo¬
biles crant ueniant ad salutem. sumq
mirabilia fecerit et ostendit signa m
euangłio que qͦndam ostendit in egyi¬
to et insolitudine. confitentur se głam
aduentiis eiꝰ ferre ñ posse. sicq qd̾ titinl
app̃bendit montes. Pulchreq nia
hebraicũ ꝗaasi exauditi eẽnt qͥlipsu
erant dep̃cati: utinã difrumꝑel edoᷤ
et descenderes. a facie tua montes della¬
erent. pea inferunt. Descendisti. ibi
caro factus es et habitastim nob. uer
ẽmanuel. qͥd int̾pretat᷑ nob̾cum deus
etideo a facie tua oms montes dellu¬
runt: de quib fup̃diximꝰ. Hebrei hẽ
locum ita disserunt. Sic comburet ig¬
nis iniquos. qͦmodo aque feruent ig¬
nis ardore. amasim. enĩ non consump¬
tionẽ et tabem ut cet̾i int̾pretati sunt.
s iniquos intelligiuolunt. Aseculo
ñ audierunt: neq aurib ꝑceper. Ocu¬
lus ñ uidit ds̃ absq te: que p̃parasti¬

Expanded text:
cantius in Hebraico dicitur, movebuntur: ut quae prius immobiles erant, veniant ad salutem. Cumque mirabilia fecerit, et ostenderit signa in Evangelio, quae quondam ostendit in Aegypto et in solitudine, confitebuntur se gloriam adventus ejus ferre non posse, sive quod tremor apprehenderit montes. Pulchreque juxta Hebraicum, quasi exauditi essent qui supra fuerant deprecati: Utinam disrumperes coelos et descenderes, a facie tua montes defluerent, postea inferunt: Descendisti, Verbum caro factum es, et habitasti in nobis, vere Emmanuel, quod interpretatur nobiscum Deus. Et ideo a facie tua omnes montes defluxerunt, de quibus supra diximus. Hebraei hunc locum ita edisserunt: Sic comburet ignis iniquos, quomodo aquae fervent ignis ardore; AMASIM   enim non consumptionem et tabem, ut caeteri interpretati sunt, sed iniquos intelligi volunt. A saeculo non audierunt: neque auribus perceperunt: oculus non vidit, Deus, absque te quae praeparasti
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. et in plena luce atq meri¬
die bibitur ab ioseph cum fracrib su¬
is: et complebitur pleniꝰ quando in¬
ebriabitur t̾ra benedictionib dm̃i.
Triticum quoq de quo panis celestis
efficitur. illud ẽ de quo loquitur dñs.
Caro mea uere ẽ cibus. Rursumq de ui¬
no: et sangius meus uere ẽ. potus ran¬
site transite ꝑportas. p̃parate uiam po¬
pulo. planum facite iter et eligite lapi¬
des: eleuate signum ad populos. Ecce
dominus auditũ fecit in extremis t̾re.
Dicite filic syon. Ecce saluator tuus ue¬
nit. Ecce merces eius cũ eo: et opus etus

Expanded text:
hominis . Et in plena luce atque merihominis . Et in plena luce atque meridie bibitur a Joseph cum fratribus suis . Et complebitur plenius, quando inebriabitur terra benedictionibus Domini. Triticum quoque de quo panis coelestis efficitur, illud est, de quo loquitur Dominus: Caro mea vere est cibus. Rursumque de vino: Et sanguis meus vere est potus . Transite, transite per portas, praeparate viam populo, planum facite iter, et eligite lapides, elevate signum ad populos. Ecce Dominus auditum fecit in extremis terrae: dicite filiae Sion, Ecce Salvator tuus venit: ecce merces eju
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. nequaquam ultra dabo triticum
tuum immicis tuis et uinũ tuũ alie¬
ingene nonbibent in quo laborasti:
ostendit laborem ante udeorũ et oĩa
oꝑa eorum a demonib fuisse possessa
quando int̾ dm̃ et idola fluctuabant.
quando ei dicebat helyas. Isquequo
claudicatis utroq pede : si dominus
ẽ. deus. sequimini eum. & iuxta tẏpi¬
cam hẏstoriam que ñ in tudicum li¬
bro narratur. Uemebant madianite
et usq ad garam fructꝰ illius deuasta¬
bant: ita ut cibus hominũ in escas bru¬
torũ animantiũ uerceretur. Hoc ẽ aut̃
triticum et hoc ẽ. uinum. qͦd ñ come¬
dunt nisi laudantes dñm. et non bi¬
bent nisi in acriis scĩs eiꝰ. de quo dñs
in passione dicebat. Am̃ am̃ dico uob̾
non bibam de genimime uitis hunis:
donec illud bibam nouũ in regno pa¬
tris mei. Que ex parte complentur i
eccła: quando dicit dominus discipu¬
lis sius. Bibite amici mei: et mebria¬
mini fr̃s. Quod itinum letificat cor

Expanded text:
dicit: Nequaquam ultra dabo triticum dicit: Nequaquam ultra dabo triticum tuum inimicis tuis: et vinum tuum alienigenae non bibent, in quo laborasti, ostendit laborem antea Judaeorum, et omnia opera eorum a daemonibus fuisse possessa, quando inter Deum et idola fluctuabant, quando eis dicebat Elias: Usquequo claudicatis utroque pede? si Dominus est Deus, sequimini illum . Et juxta typicam historiam, quae in Judicum libro narratur, veniebant Madianitae, et usque ad Gazam fructus ejus devastabant, ita ut cibus hominum in escas brutorum animantium verteretur . Hoc est autem triticum, et hoc vinum, quod non comedent nisi laudantes Dominum, et non bibent, nisi in atriis sanctis ejus, de quo Dominus in passione dicebat: Amen amen dico vobis, non bibam de genimine vitis hujus, donec illud bibam novum in regno Patris mei . Quae ex parte complentur in Ecclesia, quando dicit Dominus discipulis suis: Bibite, amici mei, et inebriamini, fratres, quod vinum laetificat cor
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃s ds̃ qui dixerat ad eccłam super
mitros tuos constitui custodes qui ꝑpe¬
tuo ñ tacebunt. quibꝰq p̃cipiam ut ñꝗ
orarc desistant. nisi impetrau̾int quod
p̃cantur: nunc uirat ꝑ dext̾am suam
et brachium fortitudinis sue de quo
crebrius diximus quod sit dñs nr̃ atq
saluator. qui iuxta apłm dĩ uirtus est
dĩq sapientia. Iurat aut̃ quod triticum
et uinum ierłm nequaquã cedat in ho¬
stiũ cibis: nec alienigene labore illius
rint in gaucdio metant: et qui messu¬
erint abiectisq paleis purũ frumentũ
in horrea congregau̾int. ipsi comedant
labores manuũ suarũ et dnm̃ et̾na
laude substollant. et bibant uinum
in atriis sanctis enis: quod uł multas
apud patrem intelligimꝰ mansiones
sic defutura in regno celorũ accipimus
beatitudine: uł certe eccłas in toto orbe
diuisas. in quib plantati pꝰea in domo
domini florebimus. Quando autem

Expanded text:
Omnipotens Deus, qui dixerat ad Ecclesiam, Super Omnipotens Deus, qui dixerat ad Ecclesiam, Super muros tuos constitui custodes, qui perpetuo non tacebunt, quibusque praecipiam, ut numquam orare desistant, nisi impetraverint quod precantur, nunc jurat per dexteram suam et brachium fortitudinis suae. De quo crebro diximus, quod sit Dominus noster atque Salvator, qui juxta Apostolum, Dei virtus est Deique sapientia . Jurat autem quod triticum et vinum Jerusalem nequaquam cedat in hostium cibos, nec alienigenae labore illius rint, in gaudio metant, et qui messuerint, abjectisque paleis, purum frumentum in horrea congregaverint, ipsi comedant labores manuum suarum, et Dominum aeterna laude sustollant, et bibant vinum in atriis sanctis ejus. Quod vel multas apud Patrem intelligimus mansiones, si de futura in regno coelorum accipimus beatitudine, vel certe 743 Ecclesias in toto orbe divisas, in quibus plantati, postea in domo Domini florebimus. Quando autem
Abbreviated transcription (Latin):
bibiat et ponat ierłm laudem in terra
dicere. cuiꝰ sensus insuꝑiorib ñ coheret.
Non ẽ. enĩ uob̾similis si corrigat et faci¬
at ierłm gaudium suꝑ t̾ram. Nisi forte
hoc artifici eloquio coaptamꝰ. ut dicat᷑
ad custodes eccłe nullum eorũ similem
fore qui p̃dicatione sua fec̾int ut corri¬
gatur: et fiat icrłm gaudiũ omnis t̾re.
urauit domimꝰ in dextera sua et in bra
chio fortitudinis sue. Si dedero triticũ
tuũ ultra cibũ inimicis tuis. et si bib̾int
filii alieni uinũ tuũ in quo laborasti.
Quia qui congregant illud comedent
et laudabunt dominũ. et qui compor¬
tant illud bibent in atriis scĩs meis.lxx.
urauit dominus ꝑ dext̾am suam: et ꝑ
fortitudinẽ fuam. Siultra dedero triti¬
cum meum ut sit cibũ inimmicis tius.
et si ultra bib̾int filii aliem uinũ tuum
i quo laborasti.S qui congregauerint
comedent ea. et laudabunt dnm̃: et qui
congregaiunt bibent matruis scĩs meis.

Expanded text:
biliat et ponat Jerusalem laudem in terra, biliat et ponat Jerusalem laudem in terra, dicere, cujus sensus in superioribus non cohaeret: Non est enim vobis similis, si corrigat, et faciat Jerusalem gaudium super terram. Nisi forte hoc artifici eloquio coaptemus, ut dicatur ad custodes Ecclesiae, nullum eorum similem fore qui praedicatione sua fecerint, ut corrigatur, et fiat Jerusalem gaudium omnis terrae. Juravit Dominus in dextechio fortitudinis suae: Si dedero triticum tuum ultra cibum inimicis tuis. et si biberint filii alieni vinum tuum, in quo laborasti. Quia qui congregant illud, comedent, et laudabunt Dominum: et qui comportant illud, bibent in atriis sanctis meis. LXX: Juravit Dominus per dexteram suam, et per fortitudinem brachii sui, si ultra dedero triticum meum ut sit in cibum inimicis tuis, et si ultra biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti: sed qui congregaverint, comedent ea, et laudabunt Dominum; et qui congregaverint, bibent ea in atriis sanctis meis.
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑapłos edificata ẽ. suꝑ muros tuos con¬
stituicunstodes. Quos uel angelos uel apo¬
tolos et om̃s pͥncipes eiꝰ atq doctores acci¬
pere possumus: qui custodiunt muros
intrare occasionem accipiat ad gregem
om̃ deuastandũ. Qui custodes nec dieb
ut grex illnis et muri ierłm custodiant
et uallentur eiꝰ auxilio. Unde et ad cosdem
custodes atq doctores sermo dirigitur.
Duos qui recordamini dñi eiꝰq clemenciã
die acnocte p̃cib fatigatis: cauete ne un¬
quam in ore ur̃o sileat oratio: Nedetis
suentrum ei subauditur dño: s semper
molestificis oportune importune. et imi¬
temini int̾pellatricem duri iudicis. Si
enim ille mentis ferociam asfidua imp̃ca¬
tione deposuit: quanto magis pat̾ celestis
bona dabit petentib se. Tam dni aut̃ roga¬
re debetis: donec ierłm que in ndeis con¬
eidit et in exemplum ẽ. atq maledictũ
in totiꝰ orbis t̾rarũ laude u̾setur. Miroiq
in hebraico. ne decis silentiũ ei donecsta¬

Expanded text:
tolos aedificata est: Super muros tuos constitui custodes, quos vel Angelos, vel Apostolos, et omnes principes ejus atque doctores accipere possumus. Qui custodiunt muros intrare , occasionem accipiat ad gregem Domini devastandum. Qui custodes nec diebusut grex illius et muri Jerusalem custodiantur et vallentur ejus auxilio. Unde et ad eosdem custodes atque doctores sermo dirigitur: O vos qui recordamini Domini, ejusque clementiam die ac nocte precibus fatigatis, cavete ne umquam in ore vestro sileat oratio. Ne detis silentium ei, subauditur, Domino; sed semper molesti sitis, opportune, importune, et imitemini interpella tricem duri judicis. Si enim ille mentis ferociam 742 assidua imprecatione deposuit, quanto magis Pater coelestis bona dabit petentibus se? Tamdiu autem rogare debetis, donec Jerusalem, quae in Judaeis concidit, et in exemplum est atque maledictum, in totius orbis terrarum laude versetur. Mirorque in Hebraeo, ne detis silentium ei, donec sta
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s: redempti a dño. Tu aut̃ uocab̾is
quesita cruitas: et ñ derelicta .lxx. Ite
ꝑportas meas et uam facite populo
meo et lapides de uia ꝓicite. leuate
signum in gentes: ecce enĩ dñs fecit
auditũ usq ad extremum t̾re. Dicite
filie syon. Ecce saluator tuus uenit. ha¬
bens mercedem suam secum. et opus
suum ante faciem suam. et uocabit cũ
popłm sc̃m redemptũ a dño. Tu autem
uocaberis requisita ciuitas: et ñ dereli¬
cta. Prccipit custodib murorũ ierłm qͥb
ante p̃ceꝑat ne tacerent. ne aliquando o¬
re desisterent. ut transeant ꝑportas ieru¬
salem et uiam faciant populo: qͦd semi¬
iudei in ultimo temꝑe quando pꝰ plem¬
tudinem gentium saluandus ẽ ifrł. Ali¬
uͦ in regno celorum explendũ putant.
dat unicuiq scdm opus suũ. Nos autẽ
sccłm ceptam explanationem possumꝰ
hec et inpͥmo aduentu intelligere: ut
dicamus p̃cipi apłis et apłicis uiris ut
ingrediantur et transcant ꝑportas qͥb

Expanded text:
 redempti a Domino. Tu autem vocaberis quaesita civitas, et non derelicta. LXX: Ite per portas meas, et viam facite populo meo: et lapides de via projicite. Levate signum in gentes: ecce enim Dominus fecit auditum usque ad extremum terrae. Dicite filiae Sion: Ecce Salvator tuus venit, habens mercedem suam secum, et opus suum ante faciem suam: et vocabit eum populum sanctum, redemptum a Domino. Tu autem vocaberis requisita civitas, et non de elicta. Praecepit custodibus murorum Jerusalem, quibus ante praeceperat ne tacerent, ne aliquando orare desisterent, ut transeant per portas Jerusalem, et 744 viam faciant populo. Quod semijudaei in ultimo tempore, quando post plenitudinem gentium salvandus est Israelvero in regno coelorum explendum putant, dat unicuique secundum opus suum. Nos autem secundum coeptam explanationem possumus haec et in primo adventu intelligere, ut dicamus praecipi Apostolis et Apostolicis viris, ut ingrediantur et transeant per portas quibus
Abbreviated transcription (Latin):
a.lxx. p̃termissum ẽ. Causasq reddidit
quare appelletur ephsi et quare appel-
syon et t̾ram ipsius habitabilem fecerit
que pͥus iudaico fuerat errore deserta.
Siue hoc ipsum referamꝰ ad eccłam: que
possessa prius ab idolis deserta fuerat
a deo Nabitabit enim iuuenis cum
urgine: et habitabunt in de filu tui.
et erit quomodo letatur sponsus suꝑ
sponsa. sic letabitur suꝑ te dominuis.
Dicit et apłs. Uiri diligite uxores ur̃as:

Expanded text:
aetermissum est, causasque reddidit quare appellatur EPHSI  , et quare appellaSion, et terram ipsius habitabilem fecerit, quae prius Judaico fuerat errore deserta. Sive hoc ipsum referamus ad Ecclesiam, quae possessa prius ab idolis, deserta fuerat a Deo. Habitabit enim juvenis cum virgine, et habitabunt in te filii tui.Et erit quomodo laetatur sponsus super sponsa, sic laetabitur super te Dominus. Dicit et Apostolus: Viri, diligite uxores vestras,
Abbreviated transcription (Latin):
te distincce. Nisi force muros habebit
et fundam̃ta gemmata. et templum qͦd
ornacius ec̃ deberet lignis edificabititi
Qua ratione compellimur omĩa spiri¬
talit̾ accipere: quod abies ꝙẏ parissus
pmꝰ & cedrus excelse qͦndam libani arbo¬
res glorificauerint templum dei et lo¬
cum pedum illius. et mclitum fecerint.
Ac ne longo sermone sensum traham:
uir sc̃s et eloquentissimꝰ martyt cẏpri¬
anus. et nr̃i temporis confessor hylariꝰ
nonne tͥ uidentur excelse quondam
in scło arbores edificasse eccłam dĩ: Qd̃q
sequitur et uenient ad te curui siuere¬
ũcentes filii eorum qui humiliauerant
te et adorabunt uestigia pedum tuoꝵ
om̃s qui decraxerant tibi: de his debe¬
mus intelligere. qui non uoluntate
s necessitate sunt xp̃iani et metu of¬
fense regnantium tumentib animis
inclinantur. Uel certe quod pͥus ꝑse-¬
cutores: pꝰea crediderint. Qualis fuit
et apłs paulus. qui ꝑsequebat᷑ eccłam

Expanded text:
te distinctae? Nisi forte muros habebit te distinctae? Nisi forte muros habebit et fundamenta gemmata, et Templum quod ornatius esse deberet, lignis aedificabitur. Qua ratione compellimur omnia spiritualiter accipere, quod abies, cyparissus, pinus, et cedrus, excelsae quondam Libani arbores, glorificaverint Templum Dei, et locum pedum illius, et inclytum fecerint. Ac ne longo sermone sensum traham, vir sanctus et eloquentissimus martyr Cyprianus, et nostri 727 temporis confessor Hilarius, nonne tibi videntur excelsae quondam in saeculo arbores, aedificasse Ecclesiam Dei? Quodque sequitur: Et venient ad te curvi, sive revertentes, filii eorum qui humiliaverunt te: et adorabunt vestigia pedum tuorum, omnes qui detraxerant tibi, de his debemus intelligere, qui non voluntate, sed necessitate sunt Christiani: et metu offensae regnantium, timentibus animis inclinantur. Vel certe quod prius persecutores, postea crediderint. Qualis fuit et apostolus Paulus, qui persequebatur Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ficetur locꝰ sanctꝰ meus. Et locum pedũ
meorũ glorificabo. et ibunt ad te tim̃tes
filii eorum qui te humiliauer̃ et irri¬
tauerunt te. et adorabunt uestigia pe¬
dum tuorũ om̃s qui irritauerunt te:
et uocaberis ciuitas domini syonifrł.
sub astericis posui: et quod addiderunt
obelo p̃notaui. Libanꝰ mons fenicis ẽ. ex¬
celsis arborib confitꝰ. Quas psalmista
describens ait. Uidi impium exaltatũ
et eleuatum quasi cedros libani. Et in
alio loco. Conteret dominꝰ cedros liba¬
ni: multaq alia que studio b̃uitatis
p̃teo. De hoc qͦndam hyram rex tẏri: sa¬
lomoni ioppen ligna mictebat ad edifi¬
candum templum dĩ. De quo etiam nc̃
scriptura ꝓmitit abietem et buxum
et pinum et cedrum. aut iuxta aqͥlam
abiecem thaadaonet. thaassrr̃. uł iux¬
ta theodocionem Gratythadaar et tha-¬
assua frmĩ eẽ cedendas ut edificetur
templum dĩsyon. Quod si ita ẽ. ubierit
aurea et gẽmata ierłm: Ubi uxor agni
ubi porte duodecim. gẽmarũ uarieta¬

Expanded text:
ficetur locus sanctus meus, + et locum pedum meorum glorificabo  Et ibunt ad te timentes filii eorum qui te humiliaverunt, ÷ et irritaverunt te  et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes qui irritaverunt te; et vocaberis civitas Domini Sion.sub asteriscis posui, et quod addiderunt, obelo praenotavi. Libanus mons Phoenicis est, excelsis arboribus consitus, quas Psalmista describens ait: Vidi impium superexaltatum, et elevatum quasi cedros Libani . Et in alio loco: Conteret Dominus cedros Libani . Multaque alia quae studio brevitatis praetereo. De hoc quondam Hiram rex Tyri, Salomoni Joppen ligna mittebat, ad aedificandum Templum Dei . De quo etiam nunc Scriptura promittit, abietem et buxum et pinum, et cedrum, aut juxta Aquilam, abietem, thaadaor, et thaassur; vel juxta Theodotionem, Brais, Thadaar, et Theassur, simul esse caedendas, ut aedificetur templum Sion . Quod si ita est, ubi erit aurea et gemmata Jerusalem? ubi uxor Agni? ubi portae duodecim gemmarum varieta
Abbreviated transcription (Latin):
cieq dAudeatur. Inde quibdam uehe¬
ment̃ iratus: a ꝑcutiendo manũ suspen¬
dit: et loquit᷑. Non iusitabo suꝑfilias
ur̃as cum fuerint fornicate: et suꝑ spon¬
sas ur̃as cum adult̾auerint. Flagellat
enim omnẽ filium quẽ recipit: et ad
hoc ꝑcutit ut em̃det. Deniq qui neqͣqͣm

Expanded text:
tiaeque videatur. Unde quibusdam vehetiaeque videatur. Unde quibusdam vehementer iratus, a percutiendo manum suspendit, et loquitur: Non visitabo super filias vestras cum fuerint fornicatae, et super sponsas vestras cum adulteraverint . Flagellat enim omnem fillum quem recipit, et ad hoc percutit ut emendet . Denique qui nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ tui. Adũsarii nr̃i conculcauer̃ scũarũ
tuum: factisumꝰ quasi apͥncipib cum
ñ dominareris nr̃i: nec inuocatũ ẽ. nom̃
tuum suꝑ nos. Epła quã scribit paulo
ad cormthios cũ ad uniꝰ scribit᷑ popłm
cruitatis ꝓ uarietate habitantiũ id÷ scors
continenciã. nuptias ñ recusat: retrahit
ab idolatria. instruit resurrectionem.
diganie porrig̾ manũ: ne locum tri¬
buat fornicationi. hoc diximꝰ: ut pie¬
sens quoq capitulum qͦd om̃e expoplłi
dm̃ dep̃cantis oratione contexit. ued n¬
storũ intelligamꝰ eẽ uel peccatomĩ stus
laucdare dum̃: nec more dño quellio¬
nem suã culꝑam referre in dm̃. Hnde
renos fecisti domine de unis cuis. uel
seduxisti nos de uia tua. indurasti coi
ñm ne timeremꝰ te: Nlon qͦdeuser¬
roris causa sit et duricie: sꝰ qͥd ius pasi¬
entia nr̃am expectans salutem dũ ñ coi¬
ripit delinquentes causa erroris duri¬

Expanded text:
sancti tui: adversarii nostri conculcaverunt sanctuarium sancti tui: adversarii nostri conculcaverunt sanctuarium tuum: facti sumus quasi a principio cum non dominareris nostri: neque invocatum est nomen tuum super nos. Epistola quam scribit Paulus ad Corinthios, cum ad unius scribatur populum civitatis, pro varietate habitantium, id est, scontinentiam; nuptias non recusat; retrahit ab idololatria; instruit resurrectionem; digamiae porrigit manum, ne locum tribuat fornicationi. Hoc diximus, ut praesens quoque capitulum, quod omne ex populi Deum deprecantis oratione contexitur, vel justorum intelligamus esse, vel peccatorum: et nunc laudare Dominum, nunc movere Domino quaestionem, et suam culpam referre in Deum. Undere nos fecisti, Domine, de viis tuis, vel seduxisti nos de via tua: indurasti cor nostrum ne timeremus te? Non quo Deus erroris causa sit et duritiae, sed quo illius patientia, nostram exspectantis salutem, dum non corripit delinquentes, causa erroris duri
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ⁊ una fuit uxore contentus. Isti
igit᷑ qui p̃cantur de peiorib commu¬
tationẽ in meliorẽ statum: eorũ assu¬
munt similitudinẽ. quib leta pꝰ trista
successerunt. Hoc aũ ẽ. om̃e quod po¬
stulant. Ut quia pat̾ eorum ẽ. et hoc eos
dignatus ẽ. nomine: ñ obliuscatur fili¬
orum suorũ ne ꝑ ipsos nom̃ dĩ blasphe¬
metur ingentib.uare errarenos
fecisti dñe de uiis tuis. indurasti corno¬
strum ne timeremꝰ te: Conũcere ꝓpt̃ ser¬
uos tuos: tribus hereditatis tue. Quasi
nichilum possederunt popłm scm̃ ti
um hostes nr̃i conculcauerunt sc̃ifia¬
tionem tuam: facti sumꝰ quasim pͥn¬
cipio cũ ñ dñares nr̃i. neq iuocaretur
nom̃ tuũ fuꝑ nos. lxxQuarȩ seduri¬
stinos domine de uia tua scã. Indura¬
sti corda nr̃a. ut ñ timeremꝰ te: Conũte
ꝓpt̾ seruos tuos ꝓpt̾ tribus hereditatis
tue: ut modicum possideamꝰ montes

Expanded text:
tatem, una fuit uxore contentus. Isti tatem, una fuit uxore contentus. Isti igitur qui precantur de peccatoribus commutationem in meliorem statum, eorum assumunt similitudinem, quibus laeta post tristia successerunt. Hoc autem est omne quod postulant, ut quia pater eorum est, et hoc eos dignatus est nomine, non obliviscatur filiorum suorum; ne per ipsos nomen Dei blasphemetur in gentibus. Quare errare nos fecisti Domine de viis tuis indurasti cor nostrum ne timeremus te convertere propter servos tuos tribus hereditatis tuae quasi nihum: hostes nostri conculcaverunt sanctificationem tuam. Facti sumus quasi in principio: cum non dominareris nostri, neque invocaretur nomen tuum super nos. LXX: Quare seduxisti nos, Domine, de via tua sancta: indurasti corda nostra, ut non timeremus te? convertere propter servos tuos, propter tribus haereditatis tuae, ut modicum possideamus montis
Abbreviated transcription (Latin):
cedente aũ zelo recedit et fortitudo
dei. et pat̾norũ uiscerũ suꝑatꝰ affectꝰ.
dũ magnitudinẽ peccatoꝵ incredibi¬
lis dĩ clem̃tia uincit᷑. ut contineat se
suꝑ auxilio meo. qui me opp̃ssum ui¬
dere non pot̾at. Tu enĩ inquit es pat̾
nt̃ qui creator es oĩũ. Nescit nos abra¬
ham. et ignorat ifrł: quia te offendi¬
mus. Nec cognoscunt filios quos a dõ
suo incelligunt ñ amari. Subita nasci¬
tur questio: quare abraham et ifrł.
hoc ẽ. iacob posuerit. et isaac tacitum
sit. Ad qͦd respondebimꝰ: pͥncipio et fine
posito. etiam media noĩari. Siue ita. Abra¬
ham de gentib uocatus ad fidem ẽ. et ꝓ
qualitate pͥoris et consequentis conditio¬
nis mutationẽ sortitus ẽ. nominis: iacob
quoq ut appellaret᷑ ifrł multo ad id la¬
bore ꝑuenit. Unde et abram tres ha-¬
buit uxores et iacob quatuor: isaac
uero ab initio usq in finem nom̃ pos¬
sedit antiquũ. et cccłie indicans casti¬

Expanded text:
cedente autem zelo, recedit 756 et fortitudo cedente autem zelo, recedit 756 et fortitudo Dei, et paternorum viscerum superatur affectus, dum magnitudine peccatorum incredibilis Dei clementia vincitur, ut contineat se super auxilio meo, qui me oppressum videre non poterat. Tu enim, inquit, es pater noster, qui creator es omnium. Nescit nos Abraham, et ignorat Israel, quia te offendimus, nec cognoscunt filios, quos a Deo suo intelligunt non amari. Subita nascitur quaestio, quare Abraham et Israel, hoc est, Jacob posuerit, et Isaac nomen tacitum sit ? Ad quod respondebimus, principio et fine posito, etiam media nominari. Sive ita: Abraham de gentibus vocatus ad fidem est, et pro qualitate prioris et consequentis conditionis, mutationem sortitus est nominis. Jacob quoque ut appellaretur Israel, multo ad id labore pervenit. Unde et Abraham tres habuit uxores, et Jacob quatuor: Isaac vero ab initio usque ad finem nomen possedit antiquum, et Ecclesiae indicans casti
Abbreviated transcription (Latin):
celũ palmo. et terrã pugillo. ullo clay¬
datur loco: s quoq sanctiora sunt
illiꝰ locus et habitaculũ eẽ dicantur.
Deniq salomon qͥ edificauit domũ dĩ
ad eũ p̃dicans loquit᷑. Celi celorũ et
terra ñ sufficient tibi. Ꝙ in or̃one do¬
minica dicimꝰ. fiat uoluntas tua: sic̃
in celo ita et in terra. Ubicumq gͦ fit
uoluntas dĩ: illud ẽ. habitaculum eiꝰ
et domus dĩ. Quod aũ sequit᷑ ubi ẽ ⁊e¬
lus tuus et forcitudo tua. illo testimonio
disseramus quo ꝑ ierechiel ad ierłm di¬
cit deus: que secuta fuerat amatores su¬
os. Iam ñ irascartibi: et zelus meus re¬
cessit ate. Et ẽ. sensus. Quia peccauius
et nos odisse cepisti: recessit a nob̃relus
tuus. Qui ñ recedit quando loquitur
ꝑ zachariam : zelatus sum syon et ie¬
rłm zelo magno. Inde et in conseq̃n¬
tib ait. E irascar suꝑ gentes que con¬
gregate st̃ adu̾sum eam in c̾cuitu. Re¬

Expanded text:
coelum palma et terram pugillo, ullo claucoelum palma et terram pugillo, ullo claudatur loco; sed quo quae sanctiora sunt, illius locus et habitaculum esse dicantur. Denique Salomon qui aedificavit domum Dei, ad eum precans loquitur: Coeli coelorum et terra non sufficiunt tibi . Et in Oratione Dominica dicitur: Fiat voluntas tua sit voluntas Dei, illud est habitaculum ejus, et domus Dei. Quod autem sequitur, Ubi est zelus tuus et fortitudo tua? Illo testimonio disseramus, quod per Ezechiel ad Jerusalem dicit Deus, quae secuta fuerat amatores suos: Jam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te . Et est sensus: Quia peccavimus et nos odisse coepisti, recessit a nobis zelus tuus, qui non recedit quando loquitur per Zachariam: Zelatus sum Sion et Jerusalem zelo magno . Unde et in consequentibus ait: Et irascar super gentes quae congregatae sunt adversum eam in circuitu. Re
Abbreviated transcription (Latin):
Tu enĩ pater nr̃. et abraham nesciuit
nos: et ifrł ignorauit nos. Tu dñe pat̾
nr̃ redemptor nr̃ : a scł̃o nom̃ tuum.
lxx. Conũtere de celo et uide de do¬
moscã tua et gła tua. Ubiẽ. ⁊elus tu-¬
us et fortitudo tua : Ubi ẽ. multitu¬
do miscdiarũ tuarũ et miserationum
tuarũ qua sustimusti nos: Tu enĩ es
pater nr̃ quia abraham ñ cognouit nos:
et ifrł non nouit nos. S tu dñe pater
nr̃ libera nos a pͥncipio: nom̃ tuum
suꝑ nos ẽ. Qui tanta populo tuo p̾sti¬
tisti que suꝑior sermo narrauit ut
sp̃c quoq tui dignos nos consortio du¬
ceres: nunc quoq accende de celo et ui-¬
de oꝑa nr̃a. si tam̃ te digna sunt. Quare
au̾tis faciem tuã a nobis: Celum autẽ
dicit᷑ habitaculũ scm̃ et domꝰ głe eius:
iuxta illud. Celum mͥ thronus ẽ: terra
aut̃ scabellum pedũ meorũ. & in alio
loco. Qui habitat in celis irridebit eos:
et ad te leuaui oculos meos qui habi-¬
tas in celo. Non quo omp̃s ds̃ qͥ tenet

Expanded text:
r: et Abraham nescivit nos, et Israel ignoravit nos. Tu Domine pater noster, redemptor noster a saeculo nomen tuum. LXX: Convertere de coelo, et vide de domo sancta tua, et gloriae tuae: ubi est zelus tuus et fortitudo tua? ubi est multitudo misericordiarum tuarum, et miserationum tuarum qua sustinuisti nos? Tu enim es pater noster, quia Abraham non cognovit nos, et Israel non cognovit nos. Sed tu, Domine pater noster, libera nos: a principio nomen tuum super nos est. Qui tanta populo praestitisti, quae superior sermo narravit, ut spiritus quoque tui dignos nos consortio duceres, nunc quoque attende de coelo, et vide opera nostra, si tamen te digna sunt. Quare avertis faciem tuam a nobis? Coelum autem dicitur habitaculum sanctum, et domus gloriae ejus , juxta illud: Coelum mihi thronus est: terra autem scabellum pedum meorum ; et in alio loco: Qui habitat in coelis, irridebit eos; et: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo . Non quo omnipotens Deus, qui tenet
Abbreviated transcription (Latin):
angelus s ipse saluabit eos qui receper̃
salutẽ: non oꝑũ merito s caritate dei.
Sic enĩ ds̃ dilexit mundũ. ut filiũ suũ
unigenitũ daret. ut omĩs qui crediłit
in eũ ñpereat: s habeat uitam et̾nã.
Qd si prudens lector tacita cogitatione
respondit quare multi ñ sint saluati
si ipse saluauit eos. et dilex̃ et peꝑcit fi¬
liis suis et redemit eos sanguine suo.
suscepitq et exaltauit assumptos: in¬
fert᷑ causa ꝑspicua. ipsi aut̃ non cre¬

Expanded text:
Angelus, sed ipse salvabit eos qui receperunt Angelus, sed ipse salvabit eos qui receperunt salutem: non operum merito, sed charitate Dei. Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quod si prudens lector tacita cogitatione responderit; quare multi 753 non sunt salvati, si ipse salvavit eos, et dilexit, et pepercit filiis suis, et redemit eos sanguine suo, suscepitque et exaltavit assumptos? infertur causa perspicua. Ipsi autem non cre
Abbreviated transcription (Latin):
tigat iudicantis. Genui qͥdẽ filios et
exaltaui: et ipse sp̃uerunt me. Uerũ¬
tam̃ qͥa populus m̃s st̃ et sem̃ filii no¬
minati: ñ ꝑibt̃ in ꝑpetuũ. Sime sꝑne¬
re et negare desierint sentient salua¬
torem: qͥ in omĩ tribulatione eorum
ipse tribulatus ẽ. siue non ẽ. tribulatꝰ
ut parũꝑ eos descreret. et nutatos auxi¬
lio eiꝰ cogeret ad rogandũ. Uel cerce neqͣ¬
quam tribulauit eos. s econt᷑rio cet̾̃is
ꝑsequentib ad iucor fuit: misitq ange¬
lum suũ qui eos de ꝑiculo liberaret.
suũ. uerũ ipse descendit ad oues ꝑditas
domꝰ isrł ut ouem morbidam suis hu¬
meris reportaret. et dragmã que ꝑierat
inueniret et luxurioso filio reũtenti
letꝰ occurreret. ꝓpt̾ qͦd sponsa dic̃ in can¬
tico canticorũ. Osculet᷑ me osculis oris
ne u̾setur. u̾bum caro fiat. et sic oscule¬
tur me habitans in me: ut sit emma¬
nuel. Nequaqͣm igit᷑ ut legatꝰ nec ut

Expanded text:
tigat judicantis: Genui quidem filios et tigat judicantis: Genui quidem filios et exaltavi, et ipsi spreverunt me. Verumtamen quia populus meus sunt, et semel filii nominati, non peribunt in perpetuum; si me spernere et negare desierint, sentient Salvatorem: quia in omni tribulatione eorum ipse tribulatus est. Sive non est tribulatus, ut parumper eos desereret, et nudatos auxilio suo cogeret ad rogandum. Vel certe nequaquam tribulavit eos, sed e contrario, caeteris persequentibus, adjutor fuit, misitque Angelum suum, qui eos de periculo liberaret. suum; verum ipse descendit ad oves perditas domus Israel, ut ovem morbidam suis humeris reportaret, et drachmam quae perierat inveniret, et luxurioso filio revertenti laetus occurreret. Propter quod sponsa dicit in Cantico Canticorum: Osculetur me osculis oris ne versetur, Verbum caro fiat, et sic osculetur me habitans in me, ut sit Emmanuel. Nequaquam igitur ut legatus, nec ut
Abbreviated transcription (Latin):
populus meus filii nequaꝗͣ reꝓbabt̃:
et factus ẽ eis in salutẽ ex omĩ tribu
illos et parceret eis. Ipse redemit eos
et suscepit illos: et exaltauic omib
dieb seculi. Ipsi aut̃ ñ crediderunt
et exacerbauerunt spm̃ scm̃ eiꝰ: con
u̾sus ẽ. et si minimicũ ipse pugnauit
contra eos. Ubi nos int̾pretati sumus
in oi tribulatione eorũ non ẽ. tribu¬
latus qͦd hebraice dicit᷑ . lo. et ẽ. negan-¬
tis adu̾bium. ꝓ ñ legi potest et ipse.
Ut sit sensus. In omĩ tribulatione eoꝵ
ipse ẽ. tribulatus. id ÷ deus: ut ñ solũ
peccata s et i tribulationes nr̃as ipse
portarit. Ipse enĩ infirmitates nr̃as
portat: et ꝓ nobis dolet. Porro .lxx. po¬
suer̃ aliud quod in hebraico ñ habet᷑.
Non legatꝰ neq angelus s ipse salua¬
uit eos: de qͦ in suo dicemꝰ loco. Dixit
igit᷑ ds̃ qui iustus ẽ. iudex domin
isrł: et aust̾itatẽ iusticie clem̃tia mi¬

Expanded text:
populus meus, filii nequaquam reprobabunt. populus meus, filii nequaquam reprobabunt. Et factus est eis in salutem ex omni tribulillet assumpsit illos, et exaltavit illos omnes dies saeculi. Ipsi autem contumaces fuerunt et exacerbaverunt Spiritum sanversus est eis in inimicum, ipse pugnavit contra eos. Ubi nos interpretati sumus: In omni tribulatione eorum non est tribulatus, quod Hebraice dicitur LO, et est negantis adverbium, pro non, legi potest et ipse, ut sit sensus: In omni tribulatione eorum ipse est tribulatus, id est, Deus: ut non solum peccata, sed et tribulationes nostras ipse portaret. Ipse enim infirmitates nostras portat, et pro nobis dolet. Porro Sepsuerunt aliud quod in Hebraeo non habetur, non legatus, neque Angelus, sed ipse salvavit eos: de quo in suo dicemus loco. Dixit igitur Deus qui justus est judex domui Israel, et austeritatem justitiae clementia mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpb̃a ex ꝑsona eorũ qui dĩ iudicuis ꝑ¬
turbantur. Mei aũ pene motist̃ pe¬
des: pene effusi st̃ gressus mei. pacem
peccatorũ uidens: et cet̾a usq ad finẽ
cem bonũ iustũq cognou̾at: loqͥtur
confident̃. Reposita ẽ. mͥ corona iusti¬
cie: quã reddet mͥ iustꝰ uidex. Non so
lum aũ mͥ: s et omĩb qui diligunt
aduentũ dnĩ. et saluatoris nri. slec ẽ.
int̾ bonũ et iustũ ut heretici uolunt
ulla distantia: eodem scribente. Ergo
lex scã ẽ. et mandatũ scm̃ et iustũ et
bonũ: ut uidelicet bonitas in genere
iusticia intelligat᷑ in sp̃e. Quã ob rem
scribit ad romanos. Uix enĩ ꝓ iustoqͥs
moritur. Nam ꝓbono forsitan quis au¬
deat loqui: Et dixit. Uerũtam̃ popłs
meus ẽ. filii ñ negantes: et factus ẽ. eis
saluator. In oĩ tribulatione eorũ non ẽ.
tribulatus: et angelus faciei eiꝰ salua¬
uit eos. In dilectione sua et indulgen¬
et ipse deleuit eos.lxx. E dixit. Non

Expanded text:
a ex persona eorum, qui Dei judiciis perturbantur: Mei autem pene moti sunt pedes: pene effusi sunt gressus mei, pacem peccatorum videns, et caetera, usque ad finem cem bonum justumque cognoverat, loquitur confidenter: Reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi justuet omnibus qui diligunt adventum Domini et Salvatoris nostri . Nec est inter bonum et justum, ut haeretici volunt, ulla distantia, eodem scribente: Ergo lex sancta est, et mandatum sanctum, et justum, et bonum , ut videlicet bonitas in genere, et justitia intelligatur in specie. Quamobrem scribit ad Romanos: Vix enim pro justo quis moritur: nam pro bono forsitan quis audeat mori . Et dixit: Verumtamen populus meus est; filii non negantes: et factus est eis Salvator. In omni tribulatione eorum non est tribulatus, et Angelus faciei ejus salvavit eos: in dilectione sua, et in indulgenet ipse debellavit eos. LXX: Et dixit: Non
Abbreviated transcription (Latin):
que retribuet mͣ. ꝓqͦ in hebraico lau¬
des dñi continentur: signa intellist¬
mus atq miracula. ꝓ quib ponunt
sepe iur tutes. Ut ibi. Glam meã alter
ñ dabo: nec uirtutes meas sculptilib.
Q alibi. Uirtutes meas in insulis nun¬
tiabunt. Uel gentib totiꝰ mundi uel
eccłus que firma mole fundate sunt:
et feriunt᷑ potiꝰ quã subu̾tunt᷑. Int̾dũ
uirtꝰ nequaꝗͣ pro fortitudine accipi¬
tur atq miraculis. s ꝓ conu̾satione
in scientia ur̃a uirtucem. Et pauli. Si
qua unrtꝰ et siqua laus. Iuxta qͦd in
alio loco dicit᷑. Melior ẽ. sterilitas cum
uitute. Prior uirtutis intelligentia
qd̃ nos int̾pretati sumꝰ suꝑ omĩb que
reddidit nob̾ dñs qͦd potest et in bo¬
nam et in malã partẽ accipi. symma¬
chus manifestiꝰ in bonorũ posuit retͥ¬
bucionẽ dicens. P oĩb in qͥb bene fecit
nobis: et ꝓ multitudine bonitatis ꝗͣ
suꝑ domũ isrł exercuit. Pro qͦ.lxx. tͤns

Expanded text:
quae retribuit mihi, pro quo in Hebraico, laudes Domini, continentur, signa intelligamus atque miracula, pro quibus ponuntur saepe virtutes, ut ibi: Gloriam meam alteri non dabo, nec virtutes meas sculptilibus . Et alibi: Virtutes ejus in insulis nuntiabunt, vel gentibus totius mundi, vel Ecclesiis quae firma mole fundatae sunt, et feriuntur potius quam subvertuntur. Interdum virtus nequaquam pro fortitudine 751 accipitur atque miraculis: sed pro conversatione in scientia vestra virtutem ; et Pauli: Si qua virtus, et si qua laus . Juxta quod et in alio loco dicitur: Melior est sterilitas cum virtute. Prior virtutis intelligentia  nos interpretati sumus: Super omnibus quae reddidit nobis Dominus, quod potest et in bonam et malam partem accipi, Symmachus manifestius in bonorum posuit retributione, dicens: Pro omnibus, in quibus benefecit nobis, et pro multitudine bonitatis, quam super domum Israel exercuit. Pro quo S
Abbreviated transcription (Latin):
et quasi diadema regni in manu dei
sui. quando cam coronau̾it turba
crecientium. Et diadema imꝑn. qͦn
do martyres gemmarũ suarũ uarie¬
tate distinx̾it. et fueric in manu dei:
ut filium suum eorum coronet uicco¬
ruis. Hnde et apłs paulus loquebatur
ad scõs. Gaudium meum et corona mea
on uocab̾is ultra derelicta: et terra¬

Expanded text:
et quasi diadema regni in manu Dei et quasi diadema regni in manu Dei sui, quando eam coronaverit turba credentium, et diadema imperii, quod Martyres gemmarum suarum varietate distinxerint, fuerit in manu Dei ut filium suum eorum coronet victoriis. Unde et apostolus Paulus loquebatur ad Sanctos: Gaudium et corona mea. Non vocab
Abbreviated transcription (Latin):
et saluator enus ut lampas accendatur.
Siie iuxta .lxx. donec exeat sicut lux
iusticia enis: et salutare illius sicut lã¬
pas ardeat. Que dicebat in euangelio.
Ego fum lux mundi. Que cum in sy¬
on et ierłm fuerit accensa: nequaquã
insola splendebit iudea: s dicet᷑ ad eã.
lum̃ quod in te accensum ẽ. quod
egressum ex parte in tiuis cepit ardere
fimbus: om̃s gentes illuminabit. Q
cuncti reges udebunt inclitum tuũ
oierłm et syon qui de tua stirpe gene¬
ratus ẽ: qui m te exaltatuis patibulo.
om̃s traxit adse. Ita ut gentes uideant
iusticiam eiꝰ. qua cunctorũ creatormi¬
sertus ẽ gentibus: et reges głam ulnis
qua glorificatus in cruce ẽ. et omnia
cens ad apłm petrum. Tu es petrus et suꝑ
hanc petram edificabo eccłam meam:
et porte inferi ñ pualebunt aduersum
camꝰ. Que uocabulum a nomine dñi
dirniauit: ut dicatur domini: cum
eritq quasi corona ĩn manu domini

Expanded text:
et salvator ejus ut lampas accendatur. et salvator ejus ut lampas accendatur. 739 Sive juxta LXX: Donec exeat sicut lux justitia ejus, et salutare illius sicut lampas ardeat. Quae dicebat in Evangelio: Ego sum lux mundi : quae cum in Sion et in Jerusalem fuerit accensa, nequaquam in sola splendebit Judaea, sed dicetur ad eam: Lumen quod in te est, accensum est; quod egressum est ex Patre, in tuis coepit ardere finibus, et omnes gentes illuminabit . Et cuncti reges videbunt inclytum tuum, o Jerusalem et Sion: qui de tua stirpe generatus est, qui in te exaltatus patibulo, omnes traxit ad se: ita ut gentes videant justitiam ejus, qua cunctorum Creator misertus est gentibus: et reges gloriam illius, qua glorificatus in cruce est, et omnia cens ad apostolum Petrum: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Quod vocabulum a nomine Domini derivavit, ut dicatur Dominicum.Eritque quasi corona decoris in manu Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
Matur sicut ium̃ iusticia enis. et saluta
rraius sicut iampas ardebit. Et iude¬
bunt gentes ruisticiam tuam: et om̃s re¬
gesgłam tuam. sł uocabit te nomine
nouo quod os dñi nuncupauit. Et
eris coiona decoris in manu dñi: et dia¬
dema regi in manu dei tui. Dixerat
ubi scriptum ẽ. om̃s qui uidint eos cog¬
noscent: quia isti sunt semen cui bene¬
dixit dñs. Post quam reꝓmissionem:
respondit eccła. Gaudens gaudebo in
psona populi penitentis leta cantauit.
letatus sum in his que dicta sunt michi
in domum domini ibimus. Nunc ꝓpħe
introducitur ꝑsona dicentis. Propt̾ syon
non taceho: et ꝓpt̾ ierłm non quiescam. Die¬
bus inquit ac noctib ora ñ claudam. nec
mea unquam reticebit oratio: s tam diu
cdamabo et p̃cib ningam p̃ces donec uemi¬
at qui ꝓmissus ẽ. et splendore suo cunctũ
orbem illuminet. Quis ẽ iste quẽ querit
quẽ uenire defiderat: pouit manifestiꝰ.
donec egredatur ut splendor iustus ciꝰ.

Expanded text:
atur sicut lumen justitia ejus, et salutare illius sicut lampas ardeat. Et videbunt gentes justitiam tuam, et omnes reges gloriam tuam, et vocabit te nomen novum, quod os Domini nominabit. Et eris corona decoris in manu Domini, et diadema regni in manu Dei tui. Dixerat ubi scriptum est: Omnes qui viderint eos, cognoscent, quia isti sunt semen cui benedixit Dominus . Post quam repromissionem, respondit Ecclesia: Gaudens gaudebo in persona populi poenitentis, laeta cantavit: Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi, in domum Domini ibimus ; nunc prophetae introducitur persona dicentis: Propter Sion non tacebo, et propter Jerusalem non quiescam. Diebus, inquit, ac noctibus ora non claudam, nec mea umquam reticebit oratio; sed tamdiu clamabo, et precibus jungam preces, donec veniat qui promissus est, et splendore suo cunctum orbem illuminet. Quis sit iste quem quaerit, quem venire desiderat, ponit manifestius: Donec egrediatur ut splendor justus ejus,