comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lic& in sems ipso solus ĩmutabilis.ẽ.
de quo ꝑ iacobũ dr̃. Apud quẽ ñ . ẽ.
transmutatio: nec uicissitudinis
obumbratio. Ipsa enĩ mutabilitas
umbra. ẽ: quȩ quasi obscurar& lu¬
cem. si hanc ꝑ aliqͦs uicissitudines
ꝑmutar&. S quia in dõ mutabili¬
tas ñ uenit: nulla eius lum̃ umbra
uicissitudinis int̾cidit. Bene autem
dr̃. cȩli ñ sunt mundi in conspectu
eius: quia ꝑ sem& ipsos ante distric¬
tum dĩ udiciũ. nec ipsi e̾e̾ mundi ad
ꝑfectũ possunt. qui mundiciȩ p̃dica¬
tores fiunt: iohanne attestante qͥ ait¬

Expanded text:
licet in semetipso solus immutabilis est. licet in semetipso solus immutabilis est. De quo per Jacobum dicitur: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Ipsa enim mutabilitas umbra est, quae quasi obscuraret lucem, si hanc per aliquas vicissitudines permutaret. Sed quia in Deo mutabilitas non venit, nulla ejus lumen umbra vicissitudinis intercidit. Bene autem dicitur: Coeli non sunt mundi in conspectu ejus, quia per semetipsos ante districtum Dei judicium nec ipsi esse mundi ad perfectum possunt qui munditiae praedicatores fiunt, Jo
Abbreviated transcription (Latin):
me p̃tuliss& dicens. Comp̃hendit sa¬
pientes in astutia eoꝵ. Quia gͥ & ea
quȩ recta dicunt contra beatũ iob re-¬
cte ñ dicunt: nos in eoꝵ dictis. & cal¬
cemus uiciũ indiscretionis. & discuti¬
amus uires rectitudinis. Sequit᷑¬
cȩloꝵ nomine repetiit: qͦd scõꝵ prius
appellatione signauit. Nam de eisdẽ
scĩs scriptũ. ẽ. Celi enarrant głam
dĩ. Qui ꝑ nat᷑am om̃s in sems. ipsis
ꝓpriã mutabilitatẽ habent: s dum
immutabilitati studiose semꝑ inhe¬
rere desiderant. inherendo agunt.
ut immutabiles fiant. Cũq ad hanc¬
toto affectu se tenent: qͣndoq accipi¬
unt ut suꝑ sem& ipsos ducti. uincant
hoc qͦd in sems ipsis mutabiles exti¬
terint. Quid enĩ mutabilitas. nisi
mors quȩdar. ẽ: Quȩ dũ rẽ quãli¬
b& in aliud immutat. qͣsi occidit qͦd¬
fuerat: ut incipiat ẽẽ qͦd non erat.
Et de auctore om̃iũ scriptũ .ẽ. Qui
solus hab& immutabilitatẽ: qͥa uide¬

Expanded text:
me protulisset, dicens: Apprehendit same protulisset, dicens: Apprehendit sapientes in astutia eorum . Quia igitur et ea quae recta dicunt contra beatum Job recte non dicunt, nos in eorum dictis et calcemus vitium indiscretionis, et discutiamus vires rectitudinis. Sequitcoelorum nomine repetiit quod sanctorum prius appellatione signavit. Nam de eisdem sanctis scriptum est: Coeli enarrant gloriam Dei . Qui per naturam omnes in semetipsis propriam mutabilitateimmutabilitati studiose semper inhaerere desiderant, inhaerendo agunt ut immutabiles fiant. Cumque ad hanc affectu toto se tenent, quandoque accipiunt ut, super semetipsos ducti, vincant hoc quod in semetipsis mutabiles exstiterunt. Quid enim mutabilitas nisi mors quaedam est, quae dum rem quamlibet in aliud immutat, quasi occidit qfuerat, ut incipiat esse quod non erat. Et de auctore omnium scriptum est: Qui solus habet immutabilitatem , quia vide
Abbreviated transcription (Latin):
oratione cõpunctꝰ dixit. Obsecro
dñe. mem̃to quȩso ambulauerĩ co-¬
ram te in ueritate: & in corde per¬
fecto. Nec tam̃ dñs. hanc confessio¬
nẽ ꝑfectionis eiꝰ despexit aut renu¬
it: quẽ mox in suis p̃cib exaudiuit.
Ecce phariseus se iustificauit in oꝑe.
erechyas iustũ se asseruit. etiã in
cogitatione: atq unde ille offendit.
inde iste dñm placauit. Cur itaq
hoc. nisi qͥa omp̃s ds̃. singłoꝵ uerba
& cogitationes pensat: & in eiꝰ auri¬
b suꝑba ñ sunt. quȩ humili corde
ꝓferunt᷑. Unde beat᷑ iob cum sua
oꝑa ꝓtulit. contra dm̃ nullo modo
tumuit: qͥa ea quȩ ueracit̾ fecerat.
humilit̃ dixit. Sed solent heretici
errorũ suoꝵ dictis uera aliqua ꝑ-¬
miscere: & amici beati iob qͣmuis
in rep̃hensione eiꝰ om̃imͦ fallantur.
possunt tam̃ & quȩdã uera dicere.¬
& quȩ ex illius assiduitate didicert̃.¬
Quorũ dicta si om̃ia refutanda eẽnt:
elẏphar sententiã paulus apłs mini-¬

Expanded text:
atione compunctus dixit: Obsecro, Domine: memento quomodo ambulaverim coram te in veritate et corde perfecto. Nec tamen Dominus hanc confessionem perfectionis ejus despexit, aut renuit, quem mox in suis precibus exaudivit. Ecce Pharisaeus se justificavit in opere. Ezechias justum se asseruit etiam in cogitatione, atque unde ille offendit, inde iste Domino placuit. Cur itaque hoc? Nisi quia omnipotens Deus singulorum verba ac cogitationes pensat, et in ejus auribus superba non sunt quae humili corde proferuntur? Unde beatus Job, cum sua opera protulit, contra Deum nullo modo tumuit, quia ea quae veraciter fecerat humiliter dixit. Sed solent haeretici errorum suorum dictis vera aliqua permiscere, et amici beati Job quamvis in reprehensione ejus omnimodo fallantur, possunt tamen et quaedam vera dicere, quae ex illius assiduitate didicerunQuorum dicta si omnia refutanda essent, Eliphaz sententiam Paulus apostolus mini
Abbreviated transcription (Latin):
foras audact̃ agere: de his tam̃ apud
sems ipsũ cogit᷑ trepidare. Unde scri¬
ptũ.ẽ. Cũ enim sit timida neqͥtia.
dat testimoniũ condẽpnationis: qͥa
cũ illicita quisqͥs ꝑpetrat. pau& qͦd
facit: & aꝑtus dampnationis testis
est ipse timor iniqͥtatis: qͥa s timet᷑
quod agitur. & tam̃ malũ non uincit᷑
qͦd timet᷑. De quo adhuc subditur.¬

Expanded text:
foris audacter agere, de his tamen apud foris audacter agere, de his tamen apud semetipsum cogitur trepidare. Unde scriptum est: Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationi , quia cum illicita quisquis perpetrat, pavet quod facit; et apertus damnationis testis est ipse timor iniquitatis, quia et timetur quod agitur, et tamen malum non vincitur quod timetur. De quo et adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
ri se undiq insidiis credit. in salute
desꝑata semꝑ ad neqͥtiam excrescit.
Aliquando uͦ iste ꝑuersus etiã suꝑna
uidicia attendit: & suꝑ se hȩc uenire
metuit. Sed cum stipendiũ uite p̃¬
sentis quęrit: hȩc eadẽ iudicia. quȩ
metuere cȩꝑat. auariciȩ deuictꝰ insa¬
nia contẽpnit. Et quidẽ mori se pos¬
se in peccato existimat: & tam̃ a pec¬
cato ñ cessat. Unde & subdit᷑. Cũ se¬
mouerit ad quȩrendũ panẽ: nouit
quod paratus sit in manu eiꝰ tenebra¬
rum dies. Panis & enĩ stipendiũ uite
p̃sentis: tenebrarũ uͦ dies. tẽpꝰ ultio¬
nis accipit᷑. In actu itaq suo aliqͣndo
iste ꝑuersus iram suꝑni iudicis ꝑpen¬
dit p̃sentẽ: sa malo ñ auertit᷑. ut etiã
ipsa quoq ab eius interitu ualeat a¬
uerti. Accusante aut̃ se conscientia.
feriri metuit: s tam̃ semꝑ auget qͦ
feriatur. Contempnit & enĩ reditũ
suũ: desꝑat ueniã: suꝑbit in culpa:
s tam̃ testẽ suȩ nequitiȩ intꝰ habet

Expanded text:
ri se undique insidiis credit, salute desperata, semper ad nequitiam excrescit. Aliquando vero iste perversus etiam superna judicia attendit, et super se haec venire metuit. Sed cum stipendium vitae praesentis quaerit, haec eadem judicia quae metuere coeperat avaritiae devictus insania contemnit. Et quidem mori se posse in peccato existimat, sed tamen a peccato non cessat. Unde et subditumoverit ad quaerendum panem, novit quod paratus sit in manu ejus tenebrarum dies. - Panis etenim stipendium vitae praesentis, tenebrarum vero dies tempus ultionis accipitur. In hac vita quani judicis perpendit praesentem; sed a malo non avertitur, ut etiam ipsa quoque ab ejus interitu valeat averti. Accusante se autem conscientia feriri metuit, sed tamen semper auget quo feriatur. Contemnit reditum suum, desperat veniam, superbit in culpa; sed tamen testem suae nequitiae intus habet
Abbreviated transcription (Latin):
creatura ingemiscit: & parturit usq
adhuc. Sc̃s̃ gͦ uir in corruptionis sta¬
tum desiderans: dicat. Cunctis dieb
quib nc̃ milito: exspecto donec ueni¬
at immutatio mea. In qͣ immutati¬
one quid agat᷑: adiungit. Uocabis¬
cuilib& dicimur: cũ eius factis con¬
grua ad inuicẽ oꝑa reddimꝰ. In illa
gͥ cõmutatione uocat dñs. & respon¬
det homo: quia ante incorrupti cla-¬
ritatẽ incorruptꝰ homo ostendit᷑ post
corruptionẽ. Nunc & enĩ quo usq sub¬
diti corruptioni sumꝰ. auctori nr̃o mi¬
nime respondemꝰ: quia dũ corruptio
ab incorruptione longe. ẽ. similitudo
apta nr̃ȩ responsioni ñ . ẽ. De illa uͦ
immutationẽ scriptũ. ẽ Cũ apparu¬
erit similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimus

Expanded text:
creatura ingemiscit, et parturit usque creatura ingemiscit, et parturit usque adhuc . Sanctus ergo vir incorruptionis statum desiderans, dicat: Cunctis diebus, quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea. In qua immutatione quid agatur adjungit: CAcuilibet dicimur cum ejus factis congrua ad vicem opera reddimus. In illa igitur commutatione vocat Dominus, et respondet homo, quia ante incorrupti claritatem, incorruptus homo ostenditur post corruptionem. Nunc etenim quousque subditi corruptioni sumus, auctori nostro minime respondemus, quia dum corruptio ab incorruptione longe est, similitudo apta nostrae responsioni non est. De illa vero immutatione scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
cursum uitȩ p̃sentis qͣntũ despiciat
innotescit: qui hc̃ miliciam appellat.
Per militiam quippe semꝑ ad finẽ ten¬
ditur: & cotidie conclusionis t̃minus
exspectatur. Cursum itaq uitȩ huiꝰ
despicit. & statũ soliditatis requirit:
qui ꝑ hoc qͦd mutabilit̃ militat. ad
imimutationẽ suã ꝑuenire festinat.
Iustis quippe in hac uita ipsa sarci¬
na suȩ corruptionis onerosa ẽ: qͦd ui
giliȩ defatigant: somnꝰ querit᷑. ut ui¬
giliarũ labor atq anxietas tẽperet᷑.¬
Sed ñ nũqͣm etiam somnus occidit: fa¬
mes corpus atterit: atq ut eiꝰ neces¬
sitas repellat᷑. cibi requirunt᷑. S sepe
& cibi grauant: qui ad repellendum
debilitatis grauam̃ quȩsiti fuerant.
dicer&. Uanitati creatura subiecta
ẽ. ñ uolens. s ꝓpt̃ eũ qui subiecit in
spe: quia & ipsa creatura liberabit᷑ a
seruitute corripptionis. in libertatem
głȩ filioꝵ dĩ. Scimus enim qͦd om̃is

Expanded text:
cursum vitae praesentis quantum despiciat cursum vitae praesentis quantum despiciat innotescit, qui hunc militiam appellat. Per militiam quippe semper ad finem tenditur, et quotidie conclusionis terminus exspectatur. Cursum itaque vitae hujus despicit, et statum soliditatis requirit, qui per hoc quod mutabiliter militat, ad immutationem suam pervenire festinat. Justo quippe in hac vita ipsa sarcina suae corrgiliae defatigant, somnus quaeritur, ut vigiliarum labor atque anxietas temperetur. Nonnunquam etiam somnus occidit, fames corpus atterit, atque ut ejus necessitas repellatur, cibi requiruntur. Sed saepe et cibi gravant, qui ad repellendum debilitatis gravamen quaesiti fuerant.diceret: Vanitati creatura subjecta est non volens, sed propter eum qui subjecit in spe, quia et iprtatem gloriae filiorum Dei. Scimus enim quod omnis
Abbreviated transcription (Latin):
rum dum faciunt: exemplũ nr̃i capi-¬
tis sequunt᷑. Passioni quippe dñs ꝓpin-¬
qͣns: infirmantiũ in se uocẽ sumpsit
dicens. Pat̾ mi: si possibile . ẽ. transeat
a me calix iste. Eorũq tunorẽ ut ab¬
straher& suscepit. & rursus ꝑ obȩdien¬
tiam uim fortitudinis ostendens ait
uerũtam̃ ñ sicut ego uolo. s sicut tu:
ut cũ hoc immins qͦd fieri nolumus.
sic ꝑ infirmitatẽ petamꝰ ut ñfiat: qͣti¬
nus ꝑ fortitudinẽ parati simꝰ. ut uo¬
luntas conditoris nr̃i etiam contra
ññqͦm a fortib infirmitatis uerba su¬
scipienda sunt: ut ꝑ eoꝵ post p̃dica¬
m̃ta fortia. infirmoꝵ corda gratiꝰ ro¬
borent᷑. Vnde beatꝰ iob cũ quasi dubi¬
tantis uerba ꝓtulit dicens. putasne
mortuus homo rursũ uiu&: ilico sen¬
tentiã suȩ certitudinis adiunxit. qͣ
mea. Qui itaq ĩmutationẽ su am
tanto desiderio exspectat: quam sit
de resurrectione certus insinuat. Et

Expanded text:
rum dum faciunt, exemplum capitis norum dum faciunt, exemplum capitis nostri sequuntur; passioni quippe Dominus propinquans, infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste; eorumque timorem ut abstraheret suscepit. Et rursus per obedientiam vim fortitudinis ostendens ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas conditoris nostri etiam contra nonnunquam a fortibus infirmitatis verba suscipienda sunt, ut per eorum post praedicamenta fortia infirmorum corda gratius roborentur. Unde beatus Job, cum quasi dubitantis verba protulit, dicens: Putasne mortuus homo rursum vivet? illico sententiam suae certitudinis adjunxit, qua mea. - Qui itaque immutationem suam tanto desiderio exspectat, quam sit de resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
sius funditꝰ dñs occidit mortẽ. mors
mortis extitit: qͥa uͦ ex inferno partẽ
abstulit. partẽ reliqͥt: ñ occidit fun¬
ditꝰ. s momordit infernũ. Dicit ergo.
Ero mors tua o mors: id. ẽ. in electis meiᷤᷤ
te funditꝰ ꝑimo. Ero morsus tuus in¬
ferne: qͥa sublatis eis. te ex parte trans¬
figo. Sciens igit᷑ beatus iob hc̃ aduen¬
tum ad inferos redemptoris nr̃i. pe¬
tat qͦd futurũ p̃uide. &̾ dicat: & con¬
stituas mͥ tempꝰ in qͦ recorderis mei.
uius: Solent iusti uiri in eo qͦd ipsi
certum ac solidũ sentiunt. quasi ex
dubietate aliquid ꝓferre. ut infirmoꝵ
in se uerba trans ferant: s rursum ꝑ
fortẽ sententiã infirmantiũ dubieta¬
ti om̃imͦ contradicunt: qͣtinꝰ ꝑ hoc qͦd
dubie ꝓferre cernunt᷑. infirmis aliqͣ¬
tenus condescendant: & ꝑ hoc qͦd certã
sententiam ꝓfert̃. infirmoꝵ m̃tes du¬
bias ad soliditatẽ trahant. Qͦa nimi¬

Expanded text:
suis funditus Dominus occidit mortem, mors suis funditus Dominus occidit mortem, mors mortis exstitit. Quia vero ex inferno partem abstulit, partemque reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Dicit ergo: Ero mors tua, a mors; id est, in electis meis te funditus perimo. Ero morsus tuus, inferne, quia, sublatis eis, te ex parte transfigo. Sciens igitur beatus Job hunc adventum ad inferos Redemptoris nostri, petat quod futurum praevidit, et dicat: Et constituas mihi tempus in quo recorderis mei.  Solent justi viri in eo quod ipsi certum ac solidum sentiunt, quasi ex dubietate aliquid proferre, ut infirmorum in se verba transferant. Sed rursum per fortem sententiam infirmantium dubietati omnimodo contradicunt, quatenus per hoc quod dubie proferre cernuntur infirmis aliquatenus condescendant, et per hoc quod certam sententiam proferunt, infirmorum mentes dubias ad soliditatem trahant. Quod nimi
Abbreviated transcription (Latin):
diatoris aduentũ erant qͣndoq ab
infern locis qͣmuis ñ pęnalib libe-¬
petendo subiungit. Et constituas mͥ
tempꝰ in quo recorderis mei. Atubi
uenit plenitudo temporis. misit ds̃
filiũ suũ. factũ ex muliere factum
sub lege: ut eos qui sub lege erant
redimer&. Hanc itaq redemptionem
uir dñi p̃sciens. in qua erant multi
etiã ex gentilitate liberandi. sicut
ipse ait. lic& hȩc celes in corde tuo.
tam̃ scio qͥa uniuersoꝵ memineris.
apud om̃ipotentẽ dm̃ tempꝰ sibi con¬
stitui suȩ recordationis petit. Hinc ẽ
enim qͦd in ȩuuangło dñs dicit. Et
ego si exaltatꝰ fuero a t̾ra. om̃ia tra¬
ham ad me ipsũ: om̃ia uidelic& ele-¬
cta. Non enim ab inferno rediens
dñs electos simul & reꝓbos traxit: s
illa exinde omĩa sustulit. quȩ sibi in¬
hesisse p̃sciuit. Unde etiam ꝑ oseȩ ꝓ¬
dimus: agimꝰ ut penitꝰ ñ sit. Ex eo
&enĩ qͦd mordemꝰ. partẽ abstrahimus:
partẽq relinquimꝰ. Quia gͦ in electis

Expanded text:
entum erant quandoque ab inferni locis quamvis non poenalibus libepetendo subjungit: Et constituas mihi tempus in quo recorderis mei . At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens, in qua erant multi etiam ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: Licet haec celes in cordo tuo, tamen scio quia universorum memineris , apud omnipotentem Deum tempus sibi constitui suae recordationis petit. Hinc est enim quod in Evangelio Dominus dicit: Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum , omnia videlicet electa. Non enim ab inferno rediens Dominus electos simul et reprobos traxit, sed illa exinde omnia sustulit quae sibi inhaesisse praescivit. Unde etiam per Osee dimus agimus, ut penitus non sit. Ex eo etenim, quod mordemus, partem abstrahimus et partem relinquimus. Quia ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ uenit: spiracdm homini p̃stat
ad uitã. Quȩ uidelic& lux om̃ia secre¬
ta uentris inuestigare dr̃: qͥa occulta
m̃tis penetrat: ut ea quȩ de se ipsa la-¬
ducat. Hinc iheremias ait. Uentrem
meũ. uentrẽ meũ doleo. Qui ut uen-¬
trem suũ. quid dixit ostender&. adiun¬
xit. Sensus cordis mei turbati sunt:
Uteri itaq nomine. recte mens accipit᷑.
quia sicut ꝓles in utero concipit᷑. sic
cogitatio in m̃te generat᷑. & sicut in
uentre cibi. ita continent᷑ in m̃te cogi¬
tationes. Uterus itaq hẏpochritȩ p̃pa¬
rat dolos: quia tanto semꝑ maiorem
maliciam contra ꝓximos in mente
concipit. qͣnto solus p̃ om̃ib uideri in¬
nocentior quęrit. Hȩc idcirco elyphar
ꝓtulit: quia beatũ iob tanto ꝑcussũ
uerbere ꝓpt̃ hẏpochrisin putauit.
Sed eius uerba & si multis congruunt.
ab ipso solo aliena sunt. ꝓ quo solo dice¬
bantur: quia sc̃s uir nichil in suis actib
duplicitatis habuit quẽ testis ueritas

Expanded text:
omini praestat ad vitam. Quae videlicet lux omnia secreta ventris investigare dicitur, quia occulta mentis penetrat, ut ea quae de seipsa laducat. Hinc Jeremias ait: Ventrem meum, ventrem meum doleo . Qui ut ventrem suum quid dixisset ostenderet, adjunxit: Sensus cordis mei turbati sunt. Uteri itaque nomine recte mens accipitur, quia sicut proles in utero concipitur, sic cogitatio 418 in mente generatur; et sicut in ventre cibi, ita continentur in mente cogitationes. Uterus itaque hypocritae praeparat dolos, quia tanto semper majorem malitiam contra proximos in mente concipit, quanto solus prae omnibus videri innocentior quaerit. Haec idcirco Eliphaz protulit, quia beatum Job tanto percussum verbere propter hypocrisim putavit. Sed ejus verba etsi multis congruunt, ab ipso solo aliena sunt pro quo solo dicebantur, quia sanctus vir nihil in suis actibus duplicitatis habuit, quem testis veritas
Abbreviated transcription (Latin):
enim ex errore confessionis existimad
mala aduersitatis erumꝑe: labia sua
ei assert̃ respondere. ut culpa eloqͥi.
sic causa flagelli. Aliqͣndo uͦ eam cõ¬
primere quasi raciocinantes uolunt:¬

Expanded text:
enim ex errore confessionis existimant mala adversitatis erumpere, labia sua ei asserunt respondere, ut culpa eloquii sit causa flagelli. Aliquando vero eam comprimere quasi ratiocinantes volunt
Abbreviated transcription (Latin):
is qui ꝑuersus.ẽ. ostendere alios ꝑuer¬
sos molitur: ut inde ipse sanctꝰ appa-¬
reat. quo alios scõs ñ eẽ docuerit. Sci-¬
endum uͦ. qͦd in sacro eloquio. uentriᷤ
uel uteri nomine. mens sol& intelligi.
Hinc. ẽ enĩ qͦd ꝑ salomonẽ dr̃. Lucerna

Expanded text:
is qui perversus est ostendere alios perveris qui perversus est ostendere alios perversos molitur, ut inde ipse quasi sanctus appareat, quod alios sanctos non esse docuerit. Sciendum vero quod in sacro eloquio ventris vel uteri nomine mens solet intelligi. Hinc est enim quod per Salomonem dicitur: Lucerna
Abbreviated transcription (Latin):
ra debemꝰ acciꝑe in quib illoꝵ animȩ
habitant. ignis eoꝵ tabernacula deuo¬
rat: quia qui hic in m̃te ardent igne
auariciȩ. illic etiã in carne concreman¬
te nũqͣm uacat a maliciȩ cogitatione:
nam siue terrena quȩq seu laudem
appetat. hȩc aliis inuidet: quȩ sibi
tribui anhelat. Et tanto cęteros osten¬
dere ꝑuersos molitur: qͣnto uideri san¬
ctior om̃ib appetit: ut ex eo qͦd alii
despicabiles fiant. ipse reuerentior
semꝑ appareat. Vnde fit. ut de opi-¬
nione ꝓximi ante humana iudicia
linguȩ suȩ laqueos p̃tendat: ut eoꝵ
quib placere appetit. solus estimati¬
onẽ capiat. Vnde sequit᷑. Concepit
dolorem & peꝑit iniquitatẽ: & uterus
eius parit dolos. Dolorem qͥppe concip̃.
cũ ꝑuersa cogitat: iniquitatẽ parit. cũ
explere cȩꝑit qͦd cogitauit. Inuidendo
dolorẽ concipit: derogando iniqͥtatem
parit. Grauis quippe iniquitas. ẽ. qͣndo

Expanded text:
ra debemus accipere in quibus illorum animae ra debemus accipere in quibus illorum animae habitant, ignis eorum tabernacula devorat: quia qui hic in mente ardent igne avaritiae, illic etiam in carne concremantae nunquam vacat a malitiae cogitatione; nam sive terrena quaeque, seu laudem appetat, haec aliis invidet quae sibi tribui anhelat; et tanto caeteros ostendere perversos molitur, quanto videri sanctior omnibus appetit, ut ex eo quod alii despicabiles fiunt, ipse reverentior semper appareat. Unde fit ut de opinione proximi ante humana judicia, linguae suae laqueos praetendat, ut eorum quibus placere appetit solus aestimationem capiat. Unde et sequitur: CAPUTdolorem, et peperit iniquitatem, et uterus ejus praeparat dolos. - Dolorem quippe concipit, dum perversa cogitat; iniquitatem parit, cum explere coeperit quod cogitavit. Invidendo dolorem concipit, derogando iniquitatem parit. Gravis quippe est iniquitas quando
Abbreviated transcription (Latin):
cultȩ sententiȩ uita eiꝰ seruat᷑. Sin uͦ
hoc loco terrã ȩt̃nȩ uitȩ retributionẽ
accipimus. de qua ꝓpłia ait. portio mea
in t̾ra uiuentiũ: iniquus iste in tra
radicẽ suã ñ mittit. quia ñqͣm ad
ȩt̃nȩ uitȩ desideriũ cordis sui cogita¬
tionẽ plantat. Quod enĩ radix arbo¬
ri. hoc unicuiq hominũ cogitatio sua
est: qͥa in eo qͦd exteriꝰ uidet᷑. ꝑ illud
tenetur qͦd interius ñ uidet᷑. Unde
& faciet fructũ sursũ. Cũ enĩ cogita¬
tionem nr̃am ad cõpationdũ indigen¬
ti ꝓximo tendimus: qͣsi radicẽ deorsũ
mittimus. ut retributionis fructum
suꝑius faciamus. Sequit᷑. Non rece¬
ad iusticiã redire uoluiss&: de tene¬
bris receder&. S quia lucẽ iusticiȩ ñ
quęrit: de tenebris ñ recedit. Cuius
etiam exemplo.hii qui ei adherent in
terrenis ꝓuectib anhelant: auariciȩ
facib accendunt᷑ desiderioꝵ carnaliũ

Expanded text:
cultae sententiae vita ejus eruitur. Sin vero cultae sententiae vita ejus eruitur. Sin vero hoc loco terram, aeternae vitae retributionem accipimus, de qua Propheta ait: « Portio mea in terra viventium . » Iniquus iste in terra radicem suam non mittit, quia nunquam ad aeternae vitae desiderium cordis sui cogitationem planat. Quod enim radix arbori, hoc unicuique hominum cogest, quia in hoc quod exterius videtur, per illud tenetur quod exterius non videtur. Unde et faciet fructum sursum . Cum enim cogitationem nostram ad compatiendum indigenti proximo tendimus, 413 quasi radicem deorsum mittimus, ut retributionis fructum superius faciamus. Sequitur: Cad justitiam redire voluisset, de tenebris recederet. Sed quia lucem justitiae non quaerit, de tenebris non recedit. Cujus etiam exemplo hi qui ei adhaerent in terrenis profectibus anhelant, avaritiae facibus accenduntur, desideriorum carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
redeuntes innocentiã pęnitentia oꝑi¬
at. Bene autẽ dr̃. ubi quȩso. ẽ: quia
peccator homo illic stare noluit. ubi
conditꝰ fuit: hic uͦ ubi cecidit diu
ẽẽ ꝑhibet᷑. Patriam uolens ꝑdidit.
a ꝑegrinatione uͦ sua qͣm diligit.
inuitꝰ expellit᷑. Ubi gͦ est: qui in eiꝰ

Expanded text:
redeuntes innocentiam poenitentia operiredeuntes innocentiam poenitentia operiat. Bene autem dicitur: Ubi, quaeso, est? quia peccator homo illic stare noluit, ubi conditus fuit; hic vero, ubi cecidit, diu esse prohibetur. Patriam volens perdidit, a peregrinatione vero sua quam diligit invitus expellitur. Ubi ergo es
Abbreviated transcription (Latin):
rursus ad fidẽ uiruit. In cuiꝰ ligni
comparatione: quid om̃is homo nisi
cũ mortuus fuerit. & nudatus atq
consũptus: ubi quȩso.ẽ: Nullus ho-¬
mo. ẽ sine peccato: nisi ille qͥ in hoc
mundo ñ uenit ex peccato. Et qͥa
om̃s in culpã ligamur: ipsa amissi¬
one iusticiȩ morimur. Concessa priꝰ
centiȩ: interitu etiam carnis subse-¬
quente consumimur. Homo itaq
peccator morit᷑ in culpa: nudatur a
iusticia: consumit᷑ in pęna. Hanc
nuditatẽ peccatoris filii. tegere dig¬
natꝰ. ẽ pat̃: qui eo redeunte dixit.
ito ꝓferce stolam primã. Prima
itaq stola. ẽ. uestis innocentiȩ: quã
homo bene conditꝰ accepit: male a
serpente ꝑsuasus ꝑdidit. Contra
hanc rursũ nuditatẽ dr̃. Heatus
qui uigilat: & custodit uestim̃ta
sua ne nudus ambul&. Uestim̃ta
quippe custodimus. cũ p̃cepta in no-
centiȩ seruamus in m̃te: ut cũ nos
iudicii culpa nudat: ad amissam

Expanded text:
rursus ad fidem viruit. In cujus ligni rursus ad fidem viruit. In cujus ligni comparatione quid omnis homo, nisi datus atque consumptus, ubi, quaeso, est? - Nullus homo sine peccato est, nisi ille qui in hunc mundum non venit ex peccato. Et quia omnes in culpa ligamur, ipsa amissione justitiae morimur. Concessa prius interitu etiam carnis subsequente consumimur. Homo itaque peccator moritur in culpa, nudatur a justitia, consumitur in poena. Hanc nuditatem peccatoris filii tegere dignatus est pater, qui eo redeunte dixit: proferte stolam primam . Prima quippe stola est vestis innocentiae, quam homo bene conditus accepit, male a serpente persuasus perdidit. Contra hanc rursum nuditatem dicitur: Beatus qui vigilat, et custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet. Vestimenta quippe cucentiae servamus in mente, ut cum nos judici culpa nudat, ad amissam
Abbreviated transcription (Latin):
occidi ꝑ passionẽ potuit. ꝑ resurrec¬
tionis głam rursus ad uitȩ uiridita¬
tem uenit. Huius rami pullulant:
ꝗa ex resurrectione illius multiplica.¬
ti longe lateq fideles creuert̃. Huus
radix in terra quasi senuit: quia eius
p̃dicatio iudeoꝵ ꝑfidiȩ despecta fuit.
Et in puluere truncꝰ emortuus. ẽ: qͥa in
corde ꝑsequentiũ quo ꝑfidiȩ suȩ uen¬
to leuabant᷑. contẽptibilis & despectꝰ
ẽ. habitꝰ: quia carne potuit occidi:
Sed ad odorẽ aquȩ germinauit: qͥa ꝑ
uirtutẽ dĩ extincta caro illiꝰ ad uitã
rediit: iuxta qͦd scriptũ. ẽ quem ds̃
suscitauit a mortuis. Quia enĩ ds̃
trinitas. ẽ: extinctã carnẽ unigeniti
filii. scã trinitas id. ẽ pat̃. & isdẽ filiꝰ¬
& sp̃c sc̃s resuscitauit. Et fecit co¬
mam quasi cũ primũ plantatũ. ẽ.
quia illa apłoꝵ debilitas quȩ in mor¬
te illius expauit & negauit. & negan¬
do aruit: ꝑ resurrectionis eiꝰ głam

Expanded text:
occidi per passionem potuit, per resurrecoccidi per passionem potuit, per resurrectionis gloriam rursus ad vitae viriditatquia ex resurrectione illius multiplicati, longe lateque fideles creverunt. Hujus radix in terra quasi senuit, quia ejus praedicatio Judaeorum perfidiae despecta fuit. Et in pulvere truncus emortuus est. Quia in corde persequentium, quod perfidiae suae vento levabatur, contemptibilis et despectus est habitus, quia carne potuit occidi. Sed ad odorem aquae germinavit, quia per virtutem Dei exstincta caro illius ad vitam rediit, juxta quod scriptum est: Quem Deus suscitavit a mortuis . Quia enim Deus Trinitas est, exstinctam carnem unigeniti Filii sancta Trinitas, 396 id est Pater, et idem Fili sanctus resuscitavit. Et fecit comam quasi cum primum plantatum est, quia illa apostolorum debilitas, quae in morte illius expavit, et negavit, et negando aruit, per resurrectionis ejus gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃scientia conditoris. Potest etiam
radix iusti. ipsa natura humanitatis
intelligi: ex qua subsistit. Que uide-¬
licet radix senescit in t̾ra: cũ natura
carnis deficit. in puluerem redacta.
Cuius in puluere truncꝰ emorit᷑: quia
extinctũ corpꝰ a sua specie dissipat᷑.
Sed ad odorẽ aquȩ germinat: quia ꝑ
aduentũ scĩ sp̃e resurgit. Et faciet
comam quasi cum primũ plantatũ
est: qͥa ad illam speciẽ redit ad qͣm
ꝑcipiendã creatꝰ fuerat. si in parach¬
so positus peccare noluisse. Quod for¬
tasse etiam de dño ipso. scilicet bonoꝵ
om̃iũ capite. ual& intelligi. Luxta hoc
nãq qͦd p̃diximꝰ. qui de sem& ipso ait.
si in uiridi ligno hȩc faciunt. in ari¬
do quid fi&: se enim lignũ uiride.
& nos lignũ aridũ dixit: qͥa ipse in
se uim diuinitatis habuit. nos uͦ qui
puri homines sumꝰ. lignũ aridũ ap¬
pellamur. Hab& gͦ lignũ spẽ si p̃cisũ
fuerit. quia rursũ uirescit: qm̃ & si

Expanded text:
in praescientia Conditoris est. Potest etiam radix justi ipsa natura humanitatis intelligi ex qua subsistit. Quae videlicet radix senescit in terra, cum natura carnis deficit, in pulverem redacta. Cujus in pulvere truncus emoritur, quia exstinctum corpus a sua specie dissipatur. Sed ad odorem aquae germinat, quia per adventum sancti Spiritus resurgit. Et faciet comam quasi cum primum plantatum est, quia ad illam speciem redit, ad quam percipiendam creatus fuerat, si in paradiso positus peccare noluisset. Quod fortasse etiam de Domino ipso, scilicet bonorum omnium capite, valet intelligi; juxta hoc namque quod praediximus, quia de semetipso ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Se esse lignum viride, et nos lignum aridum dixit, quia ipse in se vim divinitatis habuit; nos vero, qui puri homines sumus, lignum aridum appellamur. Habet ergo lignum spem, si praecisum fuerit, quia rursum virescit, quoniam et si
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑir&. Unde & post culpã hominis.
ad paradysi aditũ rumphea flãmea
posita eẽ memorat᷑. quȩ & uersatilis
dr̃: ꝓ eo qͦd qͣndoq ueniret tempꝰ. ut
etiam remoueri potuiss&. Nec tam̃
ita iustoꝵ animas ad infernũ dicimꝰ
descendisse. ut in locis pȩnalib tene¬
rentur: s ẽẽ suꝑiora inferni loca. alia
ẽẽ inferiora credenda sunt: ut & in
suꝑiorib iusti requiescerent. & in
inferiorib iniusti cruciarent᷑. Un¬
de & psalmista ꝓpt̃ p̃uenientem se
dĩ gr̃ãm dicit. Eripiusti animam
meã ex inferno inferiori. Beatus gͥ¬
iob ante mediatoris aduentũ. ad in¬
fernũ se descendere sciens condito¬
ris sui ꝓtectionẽ postulat. ut a locis
pęnalib alienus existat: ubi dum ad
requiẽ ducit᷑. a suppliciis abscondat᷑

Expanded text:
aperiret. Unde et post culpam primi hominis aperiret. Unde et post culpam primi hominis ad paradisi aditum romphaea flammea posita esse memoratur , quae et versati lis dicitur, pro eo quod quandoque veniret tempus ut etiam removeri potuisset Nec tamen ita justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur. Sed esse superiora inferni loca, esse alia inferiora credenda sunt, ut et in superioribus justi requiescerent, et in inferioribus 398 injusti cruciarentur. Unde et Psalmista propteDei gratiam dicit: « Eripuisti animam meam ex inferno inferiori . » Beatus ob ante Mediatoris adventum ad infernum se descendere sciens, conditoris sui illic protectionem postulat, ut a locis poenalibus alienus existat, ubi, dum ad requiem ducitur, a suppliciis abscondatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͦd p̃dicator egregius mortem dñi
mortẽ uocat. mortẽ seruoꝵ dñi ñ mor¬
tem s somnũ nominat: nisi qͥa infir¬
ma corda audientiũ respiciens. medi¬
cam̃tũ p̃dicationis suȩ mira arte cõ¬
ponit: & illũ quẽ iam resurrexisse
nouerant. eis mortuũ insinuare non
dubitat: eos uͦ qui necdũ resurrexe¬
rant. ut spẽ resurrectionis insinu&.
ñ mortuos. s dormientes uocat: Non
rant: & uerebat᷑ dicere mortuos qͦs
resurgere uisuri erant. Beatꝰ gͥ iob
quia carne mortuos ad uitã rurso
euigilare ñ dubitat: eos dormientes
potius qͣm mortuos appellat. Seqͥtur
Quis mͥ hoc tribuat ut in inferno ꝓte¬
gas me: Quia antẽ aduentũ medi¬
atoris dĩ & hominis. om̃is homo quã¬
uis mundȩ ꝓbatȩq uitȩ fuerit. ad
inferni claustra descendit: dubiũ¬
ñ. ẽ qm̃ homo qui ꝑ se cecidit. ꝑ se ad
paradysi requiẽ redire ñ potuit: ni¬
si uenir& ille qui suȩ incarnationis
mysterio. eiusdẽ nobis paracdysi iter

Expanded text:
em quod praedicator egregius mortem Domini mortem vocat, mortem servorum Domini non mortem sed somnum nominat, nisi quia infirma corda audientium respiciens, medicamentum praedicationis suae mira arte componit; et illum quem jam resurrexisse noverat eis mortuum insinuare non dubitat, eos vero qui necdum resurrexerant, ut spem resurrectionis insinuet, non mortuos, sed dormientes vocat? Non rant, et verebatur dicere mortuos quos resurgere vix credebant. Beatus igitur Job, quia carne mortuos ad vitam rursus evigilare non dubitat, eos dormientes potius quam mortuos appellat. SequiturQuis mihi hoc tribuat, ut in inferno protegas me? - Quia ante adventum Mediatoris hominis, omnis homo, quamvis mundae probataeque vitae fuerit, ad inferni claustra descendit, dubiuqui per se cecidit, per se ad paradisi requiem redire non potuit, nisi veniret ille qui suae incarnationis mysterio ejusdem nobis paradisi iter
Abbreviated transcription (Latin):
talis. ẽ. qui iniquo potenti adher&:
de eius ꝓfecto latere aruina depen¬
dactȩ. Quia enĩ a conuersatione
conuiuentiũ ciuitas appellat᷑: ciui¬
tates desolatȩ sunt. ipsi obsequentiũ
cunei ꝑuersoꝵ: quoꝵ clamorib ꝑuer¬
sus iste laudat᷑. cum ad praua oꝑa
ꝑ nequitiã rapit᷑. Unde scriptum. ẽ.
Laudatur peccator in desideriis ani.¬
mȩ suȩ: & cũ iniqua gerit benedicit᷑
Domus uͦ desertȩ sunt. cogitationes
prauȩ. Quas iniquus iste inhabitat:
quia ꝑ om̃e qͦd agit iniquoꝵ hominũ
placere cogitationib appetit. Quȩ
ciuitates desolatȩ. & domꝰ desertȩ re-¬
cte nominantur: qͥa nisi omp̃s ds̃ ta¬
lium conuersationes cogitationesq
p̃cedentib eoꝵ culpis relinqueret.
ad grauiora ꝑperranda minime ꝑ-¬
uenirent. Bene autẽ dr̃: quȩ in tu¬
mulos sunt redactȩ. Ruentia nãq
domoꝵ atq ciuitatũ ȩdificia. tu¬
mulos faciunt: qm̃ dũ praui quiq

Expanded text:
talis est qui iniquo potenti adhaeret, talis est qui iniquo potenti adhaeret, de ejus profecto latere quasi arvina depen--Quia enim a conversatione conviventium civitas appellatur, civitates desolatae sunt ipsi obsequentium cunei perversorum, quorum clamoribus perversus iste laudatur cum ad prava opera per nequitiam rapiatur. Unde scriptum est: Laudatur peccator in desiderio animae suae, et qui iniqua agit benedicitur . Domus vero desertae sunt cogitationes pravae, quas iniquus iste inhabitat, quia per omne quod agit iniquorum hominum placere cogitationibus appetit. Quae civitates desolatae, et domus desertae recte nominantur, quia nisi omnipotens Deus, talium conversationes cogitationesque, praecedentibus eorum culpis, relinqueret, ad graviora perpetranda minime pervenirent. Bene autem dicitur: Quae in tumulos sunt redactae. Ruentia namque domorum atque civitatum aedificia tumulos faciunt, quoniam dum pravi quique
Abbreviated transcription (Latin):
quippe in facie.ẽ: in qua & prima
corporis honorabilior pars.ẽ. Non gͦ
immerico m̃tis intentio ꝑ faciẽ de¬
signatur: quã quolib& uertimꝰ. illuc
uidemus. Faciem gͦ crassitudo oꝑit:
quia desiderata terrenarũ rerum
abundantia ocłos m̃tis p̃mit: & hoc
qͦd in eis ẽẽ honorabile debuit. ante
dĩ oculos fedat: quia curis multipli¬
cib aggrauat. Quib tam̃ nec solũ
sufficit ut ipsi suꝑbiant: nisi & hii
qui eis coniuncti sunt de eoꝵ pin-¬
guedine etiã sic glorient᷑. Nã sunt
ñnulli qui patronis maiorib adiun¬
cti suꝑbiunt: & de eoꝵ potentia con-¬
tra inopes extollunt᷑. Vnde adhuc
tera dicere diuitũ solenus. hos quos
eis coniunctos cernimus. Ar uina de
eius laterib depends: qͥa qͥs qͥs po¬
tenti & iniquo adher&. ipse qͦq de
eius potentia uelut ex pinguedine
rerũ tum&: ut patroni ꝑuersi iniqͥ¬
tatem sequens. dm̃ ñ timeat: quos
ual&. & qͣntũ ualet. pauꝑes affligat.
de gla temporali cor eleus. Cumgͦ

Expanded text:
quippe in facie est, in qua et prima corporis honorabilior pars est. Non ergo immerito mentis intentio per faciem designatur, quam quolibet vertimus, illuc videmus. Faciem ergo crassitudo operit, quia desiderata terrenarum rerum abundantia oculos mentis premit, et hoc quod in eis esse honorabile debuit, ante Dei oculos foedat, quia curis multiplicibus aggravat. Quibus tamen nec solum sufficit ut ipsi superbiant, nisi et hi qui eis conjuncti sunt de eorum pinguedine etiam ipsi glorientur. Nam sunt nonnulli qui patronis majoribus adjuti superbiunt, et de eorum potentia contra inopes extolluntur. Unde et adhuc tera dicere divitum solemus hos quos eis conjunctos cernimus, arvina de ejus lateribus dependet, quia quisquis potenti et iniquo adhaeret, ipse quoque de ejus potenrerum tumet . Ut patroni perversi iniquitatem sequens Deum non timeat, quos valet et quantum valet pauperes affligat, de gloria temporali cor elevet. Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Proprie enĩ tyrannꝰ dr̃: qui in cõmuni
ñnũqͣm alius in re publica. hoc ꝑ ac¬
ceptam dignitatis potentiã. alius in
ꝓuincia. alius in ciuitate. alius in do¬
mo ꝓpria. alius ꝑ latentẽ nequiciã
hoc exercet apud se in cogitatione
sua: nec intuet᷑ dñs quantũ quisq
mala ualeat facere. sed qͣntũ uelit.¬
& cum deest potestas foras. apud se
tyrannus. ẽ. eui iniquitas dominat᷑
intus: quia & si exterius ñ affligat
ꝓrimos. intrinsecus tam̃ habere po¬
testatem appetit ut affligat. Et qͥa
omp̃s ds̃ corda pensat: iam in eiꝰ ocłis
impuis facit qͦd cogitauit. Ad hoc au¬
tem conditor nr̃ latere nos uoluit
finẽ nr̃m: ut dũ incerti sumꝰ qͦndo
moriamur. semꝑ ad mortẽ parati ue¬
nire debeamus. VUnde recte postqͣm
dictum. ẽ. cunctis dieb suis impiꝰ suꝑ¬
bit. adiungit: & numerꝰ annoꝵ incer¬
tus. ẽ tyrannidis eius: ac si aꝑte dice
retur. Cur quasi de certo extollitur.

Expanded text:
Proprie enim tyrannus dicitur qui in communi Proprie enim tyrannus dicitur qui in communi nonnunquam alius in republica, hoc est, per acceptam dignitatis potentiam, alius in provincia, alius in civitate, alius in domo propria, alius per latentem nequitiam hoc exercet apud se in cogitatione sua. Nec intuetur Dominus quantum quisque mali valeat facere, sed quantum velit. Et cum deest potestas foris, apud se tyrannus est, cui iniquitas dominatur intus, quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen habere potestatem appetit, ut affligat. Et quia omnipotens Deus corda pensat, jam in ejus oculis impius egit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut dum incerti sumus quando moriamur, semper ad mortem parati inveniamur. Unde recte postquam dictum est: Cunctis diebus suis impius superbit, adjungit: Et numerus annorum incertus est tyrannidis retur: Cur quasi de certo extollitur,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃liũ. In om̃e qͦd agit iniquus. tribu¬
latione & angustia uallat᷑: qͥa cor eiꝰ
anxietate & suspicione confundit᷑.
Alius occulte appetit aliena diripere:
qui laborat in cogitationib ne depre¬
hendi ualeat: alius relicta ueritate
m̃tiri deliberat. ut audientium ani¬
mũ fallat. Sed qͣntus labor .ẽ. sollici¬
te custodire. ne ipsa eiꝰ fallacia dep̃¬
hendi queat: Ponit quippe ante ocu¬
los quid sibi a ueritate scientib res¬
ponderi possit: & cũ magno cogitatu
ꝑtractat. qͦmͦ ꝑ argum̃ta falsitatis
docum̃ta ueritatis exsuꝑ&. Hinc in¬
de se circũtegit: & contra hoc ubi de¬
p̃hendi potuerit. ueritati similẽ res¬
ponsionẽ quęrit. Qui si uell& uerũ
dicere: utiq sine labore potuisset..
Plana quippe ueritatis uia: & graue
est iter m̃dacii. Unde & ꝑ ꝓpħã dr̃.¬

Expanded text:
quod iniquus agit tribulatione et angustia vallatur, quia cor ejus anxietate et suspicione confunditur. Alius occulte appetit vi aliena diripere, qui laborat in cogitationibus, ne 410 deprehendi valeat. Alius, relicta veritate, mentiri deliberat, ut audientium animum fallat. Sed quantus labor est sollicite custodire ne ipsa ejus fallacia deprehendi queat? Ponit quippe ante oculos quid sibi a veritatem scientibus responderi possit, et cum magno cogitatu pertractat quomodo per argumenta falsitatis documenta veritatis exsuperet. Hinc inde se circumtegit, et contra hoc, ubi deprehendi potuerit, veritati similem responsionem quaerit, qui si vellet verum dicere, utique sine labore potuisset. Plana quippe veritatis via, et grave est iter mendacii. Unde et per pr
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝑuenir&. Quid itaq aliud qͣm
aquȩ excauauert̃ lapidẽ. & alluuio¬
ne paulatĩ terra consũpta. ẽ: qͥa sub¬
ripiente paulisꝑ infusione peccati.
terra cordis illius ad consũptionem
defluxit: Consider& gͦ beatꝰ iob utras¬
q tẽptationes. uel subitã s ĩmensam.
uel lentam atq longiorẽ consideret
casus hominũ .& ex his quȩ exteriꝰ acci¬
dunt. rapiat interiꝰ contẽplationẽ di¬
cens. Mons cadens defluit: & saxũ
transfertur de loco suo. lapides exca¬
uant aquȩ. & alluuione paulatĩ t̃ra
consumit᷑ & homines gͦ similit̃ ꝑdes.

Expanded text:
am perveniret. Quid itaque aliud quam am perveniret. Quid itaque aliud quam aquae excavarunt lapidem, et alluvione paulatim terra consumpta est, quia subripiente paulisper infusione peccati, terra cordis illius ad consumptionem defluxit? Consideret ergo beatus Job utrasque tentationes, vel subitam et immensam, vel lentam atque longiorem; consideret casus hominum, et ex his quae exterius accidunt rapiat interius contemplationem, dicens: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra co
Abbreviated transcription (Latin):
deamus dauid ille qͣntũ mons altus
fuerit. qui tanta dĩ mysteria ꝓphe¬
tico sp̃ũ ualuit contẽplari: s aspici¬
amus quã subito casu defluxerit.
Qui dum in solario de ambulans alienã
coniugẽ concupiuit. abstulit.
eiusq uirũ cũ dampno sui exercitꝰ
int̾emit. repentino casu mons cecidit:
cũ mens illa mysteriis cȩlestib assu-¬
eta. inopinata tẽptatione deuicta. ẽ:
tamq ĩmanissimȩ turpitudini sub¬
acta. Saxũ itaq de loco suo transla-¬
mysteriis exclusus. ad cogitandas
turpitudines uenit. Uideamꝰ etiã
qualit̾ lapides excauant aquȩ. & al¬
luuione paulatĩ tr̃a consumit᷑. Sa¬
lomon quippe immoderato usi. atq
assiduitate mulierũ. ad hoc usq ꝑ¬
ductꝰ. ẽ: ut templũ idolis fabricar&.
Et qui prius dõ templũ construxerat:
assiduitate libidinis. etiã ꝑfidiȩ sub¬
stratꝰ. idolis construere tẽpla non ti¬
muit. Sicq factũ. ẽ: ut ab assidua
carnis petulantia. usq ad m̃tis ꝑfidi¬

Expanded text:
deamus David ille quantum mons altus fuerit, qui tanta Dei mysteria prophetico spiritu valuit contemplari; sed aspiciamus quam subito casu defluxit, qui dum, in solario deambulans, alienam conjugem concupivit et abstulit, ejusque virum cum damno sui exercitus interemit , repentino casu mons cecidit, cum mens illa mysteriis coelestibus assueta, inopinata tentatione devicta est, tamque immanissimae turpitudini subacta. Saxum itaque de loco suo translamysteriis exclusus, ad cogitandas turpitudines venit. Videamus etiam qualiter lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur. Salomon quippe immoderato usu atque assiduitate mulierum ad hoc usque perductus est, ut templum idolis fabricaret ; et qui prius Deo templum construxerat, assiduitate libidinis, etiam perfidiae substratus, idolis construere templa non timuit. Sicque factum est ut ab assidua carnis petulantia usque ad mentis perfidi
Abbreviated transcription (Latin):
tractatione ꝑpetratur: quasi aqͣ ini¬
quitas bibitur. Qui enim illicita
sine timore facit: quasi potũ iniusti¬
ciȩ sine obstaculo glutit. Sequitur
mines ꝓprium arrogantes. ut cum
rectum quid uel parũ senserint. in
usum hoc elationis inflectant: atq
unde ꝑ intellectũ sibim& ipsis altio¬
res fiuint. inde ꝑ tumorẽ elationis in
foueam cadunt: seq doctores doctis
existimant: reuerentiã sibi a melio¬
rib exigunt: & docere sanctiores qͣsi
ex auctoritate contendunt. Unde
nunc dr̃: ostendam tͥ. audi me. Et qͥa
cũ minore auctoritate docet is. qui
audita. qͣm is. qui ea quȩ uiderit lo¬
quit᷑: ut fortiorẽ sibim& auctoritatẽ
elyphar arrog&. dicit. Quod uidi.
narrabo tͥ. Quia uͦ ñnũqͣm heretici
de dampnatis suis patrib confundun¬
tur. & tam̃ eoꝵ sententias quasi cum
auctoritate ad mediũ ꝓfert̃. ex quoꝵ
stulticia iure reꝓbant᷑: recte ipsa he¬

Expanded text:
tractatione perpetratur, quasi aqua initractatione perpetratur, quasi aqua iniquitas bibitur. Quia enim illicita sine timore facit, quasi potum injustitiae sine obstaculo glutit. Sequiturmnes arrogantes proprium, ut cum rectum quid vel parum senserint, in usum hoc elationis inflectant, atque unde per intellectum sibimetipsis altiores fiunt, inde per tumorem elationis in cadant, seque doctis doctiores existiment, reverentiam sibi a melioribus exigant, et docere sanctiores quasi ex auctoritate contendant. Unde nunc dicitur: Ostendam tibi, audi me. Et quia cum minore auctoritate docet is qui audita quam is qui ea quae viderit loquitur, ut fortiorem sibimet auctoritatem Eliphaz arroget, dicit: Quod vidi narrabo tibi. Quia vero nonnunquam haeretici de damnatis suis patribus confunduntur, et tamen eorum sententias quasi cum auctoritate ad medium proferunt, ex quorum stultitia jure reprobantur, recte ipsa hae
Abbreviated transcription (Latin):
sticiȩ oꝑe p̃sumant.: Unde & subdit᷑.
Quantomagis abhominabilis & inutilis
homo: qui bibit qͦsi aquas iniqͥtateme
Qui immaculatũ prius hominẽ & iustũ
ꝑ se ẽẽ posse negauerat: hc̃ abhomi¬
nabilem & inutilem appellat. Abho¬
minabilẽ scilic& ꝓpt̃ immundiciam
maculae: inutilẽ uͦ ꝓpt̃ iniusticiam
imꝑfectȩ uitȩ. Qui tam̃ ab homina¬
bilis & inutilis. intelligi & alit̃ potest.
Aliqͣndo enim homo ꝑuersus. quȩdam
sunt. etiam ea quȩ eiꝰ recta sunt destru¬
untur: & quia multũ dõ displicent
mala. neq illa placent quȩ uident᷑
bona. Qui gͦ in malis suis dõ abho¬
minabilis. ẽ in bonis inutilis: qͥa dũ se
ꝑ praua oꝑa dõ execrabilẽ exhib&. nec
illud de eo qͦd rectũ uidetur placet.
cũ mora glutit᷑. quia mandit᷑ ut glu¬
tiat᷑: qͦd autẽ bibit᷑. tantũ ad glutien¬
dum moram ñ hab&: qͣntũ nullam &
ad mandendũ necessitatẽ habs. Culpa
gͦ quia ab stulto homine sine ulla re¬

Expanded text:
umat? Unde et subditur: « Quanto magis abominabilis et inutilis homo, qui bibit quasi aquas iniquitatem? » Qui immaculatum prius hominem, et justum esse per se posse negaverat, hinc abominabilem et inutilem appellat. Abominabilem scilicet propter immunditiam maculae, inutilem vero propter injustitiam imperfectae vitae. Qui tamen abominabilis et inutilis intelligi et aliter potest. Aliquando enim homo perversus quaedam sunt, etiam ea, quae ejus recta sunt destruuntur. Et cum multum Deo displicent mala, neque illa placent, quae videntur bona. Homo ergo in malis suis Deo abominabilis est, et in bonis inutilis, quia dum se per prava opera Deo exsecrabilem exhibet, nec illud Deo, quod rectum videtur, placet. cum mora glutittiatur. Quod autem bibitur, tanto ad glutiendum moram non habet, quanto nullam et ad mandendum necessitatem habet. Culpa ergo, quia a stulto homine sine ulla re
Abbreviated transcription (Latin):
mile. ẽ: & ex quib dictis dñs ab in¬
iustis offenditur. in eisdẽ quoq a
iustis placat᷑. Nam phariseus ingre¬
ssus in templũ dicebat. ieiuno bis
in sabbato. decimas do om̃iũ quae
possideo: s iustificat᷑ magis publi

Expanded text:
mile, et ex quibus dictis Dominus ab inmile, et ex quibus dictis Dominus ab injustis offenditur, in eisdem quoque a justis placatur. Nam Pharisaeus ingressus templum, dicebat: Jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possi
Abbreviated transcription (Latin):
iustoꝵ mens ita ad altiora contem¬
planda suspendit᷑ ut exteriꝰ eorũ
facies obstupuisse uideat᷑. Sed qͥa
hanc contemplationis uĩ in occulto
agere beretici ignorant: hoc a ui¬
stis & recta sapientib fieri magis
ꝑ hypochrisin qͣm ꝑ ueritatẽ putañ.
quia hoc quod ipsi habere nequeunt
ine̾e̾ ueracit̃ aliis non suspicantur.
tuus: ut ꝓferas de ore tuo huuusce¬
modi sermones: Plerũq iusti aliqͥb
necessitatib afflicti. sua oꝑa fateri
post iusticiã flagella deprimebañ.
S cum eoꝵ dicta iniusti audiunt:
hȩc ꝑ elationẽ potiꝰ qͣm ꝑ ueritatẽ
existimant ꝓlata. Ex siuis enim cor-¬
dib uerba iustoꝵ pensant: & dici
humilit̃ posse uerba bona ñ ęsti¬
mant. Sicut enim grauis culpa
est sibi hoc hominẽ arrogare qͦd ñ.ẽ.
sic plerũq culpa nulla.ẽ. si humilit̃
bonũ dicat qͦd ẽ. Unde & sepe contin¬
git. ut iusti & iniusti habeant uerba
similia: s tam̃ semꝑ cor longe dissi¬

Expanded text:
ustorum mens ita ad altiora contemplanda suspenditur, ut exterius eorum facies obstupuisse videatur. Sed quia hanc contemplationis vim in occulto agere haeretici ignorant, hoc a justis et recta sapientibus fieri magis per hypocrisim quam per veritatem putant, quia hoc quod ipsi habere nequeunt inesse veraciter aliis non suspicantur. tuus, ut proferas de ore tuo hujuscemodi sermones? - Plerumque justi aliquibus necessitatibus afflicti, sua opera cogunpost justitiam flagella deprimebant; sed cum eorum dicta injusti audiunt, haec per elationem potius quam per veritatem existimant prolata. Ex suis enim cordibus verba justorum pensant, et dici humiliter posse verba bona non existimant. Sicut enim gravis culpa est sibi hoc hominem arrogare quod non est, sic plerumque culpa nulla est, si humiliter bonum dicat quod est. Unde saepe contingit ut justi et injusti habeant verba similia, sed tamen semper cor longe dissi