comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod obedientia aliquando side
suo aliquio habebat. nulla ẽ. ali¬
quando autem si de suo aliquid ñ
habebat minima. Namͣ uius min¬
di successus p̾cipitur: cum locus
suꝑior. imperatur. is qui ad ꝑcipi¬
enda hec obedit obedientie sibi uir¬
cutem euacuat. si adhec etiam exꝑ
pͥo desid̾io anhelat. Neq enum se su
obedientia dirigit: qui ad ꝑcipien¬
di despectus p̃cipitur. cum ꝓbra
adipisci et contumelie ubentur
nisi hec ex semet ipso animus ap¬
tat. obedientie sibi meritum mur¬
it: qui ad ea que in hac uita despe¬
ta sunt. inuitus nolensq cdescendie
Ad detruñtum quippe obedienti
ducitur cum mentem ad suscqi¬
enda ꝓbra huiꝰ scłi nequa quam e
parte aliqua etiam sua uota comi¬
tantur. Debet ergo obedientiao
gitur: & inpperis tanto sit ueno
quanto a p̾senti ipsa quam diti¬
nitus ꝑcipit gła funditus ex m̃ã
sepatur. Dixitq saul ad samuhe
Peccaui quia p̃uaricatꝰ sum sero¬
nem domini & uerba tuaͥ timens po¬

Expanded text:
quod obedientia aliquando si de quod obedientia aliquando si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando autem, si de suo aliquid non habeat, minima. Cum hujus mundi suscensus praecipitur, cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad percipiendi despectus praecipitur, cum probra adipisci et contumeliae jubentur, nisi haec et ex semetipso animus appetat, obedientiae sibi meritum minuit, qui ad ea quae in hac vita despecta sunt invitus nolensque descendit. Ad detrimentum quippe obedientia ducitur, cum mentem ad suscipienda probra hujus saeculi nequaquam ex parte aliqua etiam sua vota comitantur. bditur; et in prosperis tanto sit vilior, quanto a praesenti ipsa, quam divinitus percipit, gloria, funditus ex mente rex dixitque Saul ad Samuhel peccavi quia praevaricatus sum sermonem Domini et verba tua timens po
Abbreviated transcription (Latin):
dientes remunerat. non relinqͥt.
sciendum il est nunquam pobe¬
dientiam malum fieri. Aliquando au¬
tem debet ꝓ obedientia bonum quod
agitur intermicir. Heq enim mala
in paradiso arbor. extitit quam ds̃
homini ne contingeret interdixit:
s ut ꝑ melius obedientie mericum.
homo bene conditus cresceret. dig¬
num fuerat ut hunc etiam abono
ꝓhiberet: quatinus tanto uerius
hoc quod ageret uirtus ẽẽt. quanto
et a bono cessans auctori suo se sub¬
ditum humilius exhiberet. S no¬
tandum quod illic ds̃ est. ex omi lig¬
no paradisi edite: de ligno autem
scientie boni et mali ne cecigeritis:
Qui enim abuno quolibet subiectos
uetat: necesse est ut multa concedat
ne obedientis mens funditus inte¬
reat si a bonis omĩb penitus repul¬
sa ieuinat. Om̃s autem paradisi
arbores adesum dis cõces¬
sit cum abuna ꝓhibuit:
ut creaturam suam quam
nolebat extingui s ꝓuehi
tanto facilius ab una te constrin¬
geret quanto ad cunctas latuis

Expanded text:
dientes remunerat, non relinquit? dientes remunerat, non relinquit? Sciendum vero est nunquam per obedientiam malum fieri. Aliquando autem debet per obedientiam bonum quod agitur intermitti. Neque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini, ne contingeret, interdixit; sed ut per melius obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono prohiberet, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans auctori suo se subditum humilitas exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: « Ex omni ligno paradisi edite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . » Qui enim a bono quolibet subjectos vetat, necesse est ut multa concedat ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunat. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius
Abbreviated transcription (Latin):
reppulisset: quis autem nesciat
quod uoluntas filii a patris uolun¬
tate non discrepet: S qmͣ pͥmus ho¬
mno qui suam uoluntatem facerẽ
uoluit a gaudio paradisi exiuit:
scds ad redemptionem hominum
ueniens dum uoluntatẽ se patris
& non suam facere ostendit. ꝑma¬
nere nos intꝰ docuit. Cum gͥ
uon suam s patris uoluntatem
facit. eos qui ad se ueniunt. foras
non eicit: quia dum exemplo suo
nos obedientie subicit: uiam nob̃
egressionis claudit. Hinc rursum
ait: Non possum ego a me ipso facẽ
quicquam: s sicut audio iudico.
Nob̃ quippe obedientia usq ad
mortem seruanda p̾cipitur. Ipse
autem si sicut audit. iudicat: tũc
quoq obediet cum uidex uene¬
rit. Ne gͦ nob̾ usq ad p̾sentis uitȩ
terminum obedientia la¬
boriosa appareat: redep srupit
rit. seruat. Quid ergoo
mirum si peccator. homo obe¬
dientie inp̃sentis uite breuitatẽ
se sulticit: quando hanc. media¬
tor. di et hominum. & cum obe¬

Expanded text:
repulisset? Quis autem nesciat repulisset? Quis autem nesciat quod voluntas Filii a Patris voluntate non discrepet? Sed quoniam primus homo, qui suam voluntatem facere voluit, a gaudio paradisi exivit; secundus ad redemptionem hominum veniens, dum voluntatem se Patris, et non suam facere ostendit, permanere nos intus docuit. Cum igitur non suam, sed Patris voluntatem facit, eos qui ad se veniunt, foras non ejicit, quia dum exemplo suo nos obedientiae subjicit, viam nobis egressionis claudit. Hinc rursum ait: « Non possum ego a me facere quidquam; sed sicut audio, judico . » Nobis quippe obedientia usque ad mortem servanda praecipitur. Ipse autem, si sicut audit, judicat, tunc quoque obediet, cum judex venerit. Ne igitur nobis usque ad praesentis vitae terminum obedientia laboriosa appareat, Redemptor rit, servat. Quid ergo mirum si peccator homo obedientiae in praesentis vitae brevitate se subjicit, quando hanc Mediator Dei et hominum, et cum obe
Abbreviated transcription (Latin):
dientia uictimis uire p̃ponitur quia
puictimas aliena caroꝰ ꝑ obedienti
am uͦ. uoluntas ꝓpria mactatur. Can¬
togͥ quisq dm̃ citius placat: quan¬
t ante eius oculos repssa arbitrii
sui suꝑbia gladio p̾cepti se ĩmolat.
Quo contra. ariolandi percatum in¬
obedientda dicitur ut quanta sit
uitus obedientia demonstretur.
Fraduerso gͦ meluis ostenditur: qͥd
de eius laude sentiamus Si enim
nare. & quasi scelus idolatrie. nol¬
le adquiescere sola est que fidi ine¬
ritum possidet. qua sine quisq
infidelis cõuincitur. etiam si fide¬
lis eẽ uideatur. Hinc ꝑ salomonẽ
inostensionem obedientie dicttͣ:
Sir obediens: loquitur uictorias: Uirqͥp¬
pe uctorias: quia dum aliene uo¬
a humiliter subdimur nos met¬
ipsos in corde superamus. Hinc
in euangłio uitasdic̃ Cum qͥ uenit
ad me non etiam foras. quia dece¬
lo descendi non ut faciam uolun¬
tatem meam s uoluntatem eius
qui misit me: Quid enim si suam
faceret: eos qui ad se uenunt

Expanded text:
dientia quippe victimis jure praeponitur , quia per victimas aliena caro, per obedientiam vero 1156 voluntas propria mactatur. Tanto igitur quisque Deum citius placat, quanto ante ejus oculos repressa arbitrii sui superbia, gladio praecepti se immolat. Quo contra ariolandi peccatum inobedientia dicitur, ut quanta sit virtus obedientia demonstretur. Ex adverso ergo melius ostenditur quid de ejus laude sentiatur: si enim nare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere, sola est quae fidei meritum possidet, sine qua quisque infidelis convincitur, etiamsi fidelis esse videatur. Hinc per Salomonem in ostensione obedientiae dicitur: Vir obediens loquitur victorias . Virtorias, quia dum alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in corde superamus; hinc in Evangelio Veritas dicit: « Eum qui venit ad me non ejiciam foras, quia de coelo descendi, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . » Quid enim, si suam faceret, eos qui ad se veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
maiore eget auxilio plurimorum: in
qui suo merito saluari non potest:
aliorum deuotis precib reconciliat
ab instante ꝑiculo lib̾etur. Defans¬
tus ẽ. populus nimis: et uersus a
predam tulit oues et boues et uit¬
los et mactauerunt interram: cori¬
ditq populus cum sanguine. Quit¬
auerunt᷑ saul dicentes. quod popłe
peccasset dño. comedentes cum sa¬
guine. Qui ait. Preuaricati estis
de. Et dixit saul Disꝑgimini mna
gus & dicit᷑ eis ut adducat unꝰqͥsoa¬

Expanded text:
majore eget auxilio plurimorum: ut majore eget auxilio plurimorum: ut qui suo merito salvari non potest, aliorum devotis precibus reconciliatus ab instante periculo liberetur. « Defatigatus est populus nimis, et versus ad praedam, tulit oves, et boves, et vitulos, et mactaverunt in terra, comeditque populus cum sanguine. Nuntautem Saul dicentes quod populus peccaret Domino, comedens cum sanguine. Qui ait, praevaricati estis. de. Et dixit Saul: Dispergimini in vulgus, et dicite eis ut adducat unus
Abbreviated transcription (Latin):
debere contempnere. is qui dõ nictit᷑
militare. & sp̃e sc̃i particeps iam fac¬
tus sp̃italib secastris inserit pugna¬
turus quod bene ionathȩ nomen ex¬
pͥmit. Interp̃tat᷑ eium columbȩ
donum uel donum dña. Recte quidẽ
ille columbe uł dñi donum dicitur
sꝑnere illecebras. Non enim pocest
contra allofilos spĩtales idẽ aduersus
principes tenebrarum uirilibꝰ ani¬
mis concurrere: qui adhur huiꝰ mũ¬
di negligit dulcedinem declinare.
Mel enim distillant labia meretricis.
hoc est uoluptas carnalis delectatio¬
nem ingerit illiciam. De qua puta¬
tur iuxta misticos inrtellectus nunc
gustasse ionatham: & sorte dep̃ hensũ
uix p̃cib popłi lib̾atum. Unde m¬
nifeste patet. illum indige̾ qui uo¬
luptatib atq illecebris mundi suꝑ¬
tur. scorum fuffragiis & fraternis &¬
cionib quia quanto maiore proce¬
uia contra unanime confilium
eccliasticȩ regule refragatus est tanto

Expanded text:
debere contemnere is qui Deo nititur debere contemnere is qui Deo nititur militare, et Spiritus sancti particeps jam factus, spiritalibus castris se inserit pugnaturus. Quod bene Jonathae nomen exprimit. Interpretatur enim, columbae donum, vel donum Domini. Recte quidem ille columbae vel Domini donum dicitur,spernere illecebras. Non enim potest contra Allophylos spiritales, id est adversus principes tenebrarum, virilibus animis incurrere, qui adhuc hujus mundi negligit dulcedinem declinare: « Mel enim distillant labia meretricis , » hoc est voluptas carnalis delectationem ingerit illicitam, de qua putatur juxta mysticos intellectus hunc gustasse Jonatham, et sorte deprehensum vix populi precibus liberatum. Unde manifeste patet indigere illum qui voluptatibus atque illecebris mundi superatur, sanctorum suffragiis et fraternis orationibus, quia quanto majore protervia contra unanime consilium ecclesiasticae regulae refragatus est, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
doᷤma ueritatis inpendant: quatinꝰ
illos incautos leuius deciꝑe possit:
uit in totum orbem terrarum. In mi-¬
tantur autem eum qui sunt ex parte
eius. Unde et duplici reatu diabolus
constringitur. hoc ẽ. suꝑbia & inuidia.
suꝑbia qua & ipse cecidit. inuidia
qua alios deicẽ contendit. Philistiim.
enim interp̃tãtur duplex ruina: &
hebrer transeuntes. Non enim hic
habemus domum manentem s eter¬
nam requirimus incelis. Interea saul
dum ꝑgeret dimicarurus aduersus
philistum indixit cuncto exercitui ie¬
iunium quo usq reuerterentur a p̃li¬
lio s ionatham filius eiꝰ suꝑ faciem
agri mel uidens extendit sũmitatẽ
Suirge & intinxit infauum mellis:
gustauit & inluminati sunt oculi eius.
Non utiq ad uidendum illuminati qui
ante uidebat s ad discernendum quia
uetita cetigerat. Tunc enim casus ille
sicut & adam. fecit illum adtentum:
reddiditq confusum. Quo facto mone¬
tur om̃s in lecebras uoluptatum in scło

Expanded text:
dogma veritatis impendant, quatenus dogma veritatis impendant, quatenus illos incautos lenius decipere possit. vit in totum orbem terrarum . » Imitantur autem eum, qui sunt ex parte ejus. Unde et duplici reatu diabolus constringitur, hoc est superbiae et invidiae: superbiae, qua ipse cecidit; invidiae, qua alios dejicere contendit. Philisthiim enim interpretantur duplex ruina, et Hebraei, transeuntes. « Non enim hic habemus domum manentem, sed aeternam requirimus in coelis dum pergeret dimicaturus adversus Philisthiim, indixit cuncto exercitui jejunium, quousque reverterentur a praelio. Sed Jonathas filius ejus, super faciem agri mel videns, « extendit summitatem virgae, et intinxit in favum mellis, et gustavit, et illuminati sunt oculi ejus, » etc. Non utique ad videndum illuminati, qui ante videbat; sed ad discernendum, quia vetita tetigerat. Tunc enim casus ille, sicut et Adam, fecit illum attentum, reddiditque confusum. Quo facto monetur omnes illecebras voluptatum in saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
querere intelligatur adquirere: ex
quo lucra uocantur & questus. Porro
faber ferrarius non inueniebatur
in om̃i terra isrł. Cauerant enim phi¬
Istum. ne forte faicerent hebrei sibi
sladium aut lanceam & cet̾a. Quod¬
autem philistei quo facilius hebre
possent suꝑare. ꝓhibuerunt ne.
faber ferrarius ee̾t in om̃i detra ifrł
ne forte facerent gladium aut lance¬
am: fignificat. quod diabolus partim
ꝑpaganos. partĩꝑhereticos partĩ per
falsos xͥanos prohibere studet. ne sit̃
doctores in eccła qͥ spiritalia arma fabͥcãteᷤᷤ
accõmodent pugnantib rͥanis. Pagani enĩ
Hereticos similiter legimus ꝑsuadẽ pͥn¬
cipib gentium ut catholice fidi de¬
fensores in exilium truderent: quo
facilius plebẽ pastore destitutam
a ueritate auertere possent. Nunc
etiam idem hostis antiquus similimͦ
in pace eccłiȩ eos qui populis p̾sũt
quoscumq potest abinstantia eru¬
ditionis auertere satagit: ne subditis

Expanded text:
quaerere intelligatur adquirere, ex quaerere intelligatur adquirere, ex quo lucra vocantur, et quaestus . Porro faber fein omni terra Israhel caverant enim Philisthim ne forte facerent Hebraei gladium aut lanceam deautem Philisthaei, quo facilius Hebraeos possent superare, prohibuerunt ne faber ferrarius esset in omni terra Israel, ne forte facerent gladium aut lanceam, significat quod diabolus partim per paganos, partim per haereticos, partim per falsos Christianos prohibere studet ne sint doctores in Ecclesia qui, spiritualia arma fabricantes, accommodent pugnantibus Christianis. Pagani enim Haereticos similiter legimus persuasisse principibus gentium ut catholicae fidei defensores in exsilium truderent, quo facilius plebem pastore destitutam a veritate avertere possent. Nunc etiam idem hostis antiquus simili modo in pace Ecclesiae eos qui populis praesunt, quoscunque potest, ab instantia eruditionis avertere satagit, ne subditis
Abbreviated transcription (Latin):
cor. suum. & p̃cepit ei dñs ut eẽ d
suꝑ popłm suum eoquod non sete¬
ueris quȩ p̃cepit dñs: non sic accip¬
dum.ẽ. ac si ipsum saulem ds̃ ince¬
num parauerit regnaturum ah
postea noluetit seruare peccanti
q enim eum peccaturum. eẽ.
Et nunc regnum tuum non stabs
qum ipse fuerat regnaturus nec ꝑge¬
nies eius: ut saltim per posteros alte¬
H alt̾i succedente. Uidetur imple¬
ti quod dictum ẽ in ȩternum. &que
luud siue ipsum mediatorem signi¬
Icnis cestamenti noui: qui figura ba¬
cur incrismate etiam in quo unctus
ipse dauid & ꝓgenies eus. Non au¬
em quasi nesciat ubi sit ita sibi homi¬
nem ds querit: s ꝑ hominem more
hominum loquitur. quia et sic loquẽ¬
Io nos querit. Non solum enim dõ pa¬
ti uerum ipsi quoq unigenito eiꝰ
qui uenit querere quod perierat usq
nlatina lingua hoc uerbum accipit
ppostionem & adquiri dicitur quod
sitis aꝑtum est. quid significet. qͣm¬
quama sine additam̃to p̃positionis

Expanded text:
cor suum, et praecepit ei Dominus ut esset dux super populum suum, eo quod non servaveris quae praecepit Dominus; » non sic accipiendum est ac si ipsum Saulem Deus in aeternum paraverit regnaturum, et hoc postea noluerit servare peccanti: neque enim eum peccaturum esse nEt nunc regnum tuum non stabitnum ipse fuerat regnaturus, nec progenies ejus: ut saltem per posteros, alterum alteri succedentes, videretur impleri, quod dictum est, « in aeternum, »  sive ipsum mediatorem significans testamenti novi, qui praefigurabatur in chrismate etiam, quo unctus est ipse David, et progenies ejus. Non autem quasi nesciat ubi sit, ita sibi hominem Deus quaerit, sed per hominem more hominum loquitur, quia sic loquendo nos quaerit: non solum enim Deo Patri, verum ipsi quoque Unigenito ejus, qui venit quaerere quod perierat, usque in latina lingua hoc verbum accipit praepositionem, et adquiri dicitur, quo satis apertum est quid significet, quanquam et sine additamento praepositionis
Abbreviated transcription (Latin):
quod omĩa seruauerit uixta quod
audiui uocem dm̃i & ambulauis
uia ꝑ quam misit me dñs & abdũ
agag regem amalech. et a malechi¬
terfeci: culit autem populus de¬
oues et boues pͥmitias eorum quꝰ
cesa sunt ut inmolet dño do sus
ingalgalis: ait samuhel. Nunqr
uult dñs holocausta aut iuicar
et non potius ut obediatur uos
dñi : Melior. est enini obediena
quam uicͣtime: & auscultari
magis quam offerre adippem

Expanded text:
quod omnia servaverit, juxta quod quod omnia servaverit, juxta quod audivi vocem Domini et ambulavi in via per quam misit me Dominus et adduxi Agag regem Amalech et Amalech interfeci oves et boves, primitias eorum quae caesa sunt, ut immolet Domino Deo suo in Galgalis. Ait Samuel: Nunquid vult Dominus holocausta et victimas, et non potius ut obediatur voci Domini? Melior est enim obedientia quam victimae, et auscultare magis quam offerre adipem
Abbreviated transcription (Latin):
plus cunctis poterat magnum se
p̃ omĩb estimabat. Miro autem
mͦ. cum apud se paruulus apud dnm
magnusꝰ Cum uͦ apud se magnus
apparuit: apud dñm paruulus fuit.
Plerumq gͦ dum ex subiectorum aff¬
luentia. animus inflatur in luxum
suꝑbiȩ: ipso potentiȩ fastigio lenoci¬
nante corr ͥpitur. Quam uidelicet
potentiam bene regit: qui & tenẽ
illam nouerit & in ꝑugnare. Ben
hanc regit qui scit ꝑillam suꝑ cul¬
pas erigi: scit milla cum cetis equalte¬
te componi. Humana & enun mens
plerumq extollitur: etiam cum ne¬
la potestate fulcitur. Quanto mags
in alttĩse erigit cum seetiam potesta
adiungit: Quam tamen potesta¬
tem recte dispensat. qui sollicite i¬
uerit sume ex illa quod aduiuti
et ex pugnare quod temptat. et equ¬
len se cum cet̾is cernere: et camens
peccantibus zelo ultionis ante fer
Scriptum namq ẽ. Bucem te consi¬
tuerunt. noli extolli: s esto in ills
quasi unus ex illis. Illoq excusant

Expanded text:
plus cunctis poterat, magnum se plus cunctis poterat, magnum se prae omnibus aestimabat. Miro autem modo cum apud se parvulus, apud Dominum magnus; cum vero apud se magnus apparuit, apud Dominum parvulus fuit. Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae, ipso potentiae fastigio lenocinante, corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, scit in illa cum caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur; quanto magis in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adjungit? Quam tamen potestatem certe dispensat, qui sollicite noverit sumere ex illa quod adjuvet, et expugnare quod tentat, et aequalem secum caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Scriptum namque est: « Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Illoque excusante
Abbreviated transcription (Latin):
filiis isrł: cum ascenderent de gip¬
qui descenderant ad amalech & ha¬
bitabant cum eo Qui utiq eorum
cõsanguineus erat & hereditatem
eius interra habebat. Misciam
ysi qualiter multitudinem popłi
gub̾naret. Iniit ex precepto dñi saul
plium aduersũ amalech: intfectisq cũc¬
cis hostib pepercit agag regi nec uo¬
luit disꝑdẽ omĩa uxta mandatum
dñi. Irasciturq de hoc ei dñs & uenit
samuhel pꝰ hec ad saul & increpauit
eum ꝓ hoc fac̾to dicens Non ne cum
paruulus eẽs in oculis tuis caput
intribubus isrł factus unxitq te
ꝑincrepationem dominice uocis nisi
suꝑbia elati regis abicitur: quod ad
correptionem suam poterit salubrit᷑
quisq conuertere qui prelatꝰ est. Cũ
gͦ paruulum saul se ui suis oculis esti¬
maret: caput intribubus isrł factus
est. S fultus cemporali potentia iam
se paruulum non uidebat. Cet̾orum
nanq comꝑatione se p̾ferens: quia

Expanded text:
filiis Israhel cum ascenderent de Aegypfiliis Israhel cum ascenderent de Aegypqui descenderant ad Amalec et habitabant cum eo, qui utique eorum consanguineus erat, et haereditatem in ejus terra habebat. Misericoysi qualiter multitudinem populi gubernaret. Iniit ex praecepto Domini Saul praelium adversum Amalec; interfectisque cunctis hostibus, pepercit Agag regi, nec voluit disperdere omnia juxta mandatum Domini. Irasciturque pro hoc ei Dominus, et venit Samuel post haec ad Saul, et increpavit eum pro hoc facto dicens: « Nonne cum parvulus esses in oculis tuis, caput in tribubus Israel factus es? Unxitque te per increpationem Dominicae vocis, nisi superbia elati regis abjicitur? Quod ad correctionem suam poterit salubriter quisque convertere qui praelatus est. Cum ergo Saul parvulum se in suis oculis aestimaret, caput in tribubus Israel factus est; sed fultus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparationi se praeferens, quia
Abbreviated transcription (Latin):
irit samuhel ad saul. Me misit dñs
ut ungerem te in regem suꝑ isrł po
censui quecumq fecit amalech ifrłi:
quomꝰ restitit ei in uia cũ ascenderet
demolire uniu̾sa eiꝰ. s parcaseis. int̾¬
ficc auiro usq ad mulierẽ: ⁊ paruulũ
usq lactantẽ. bouẽ iouẽ. eamelũ et
usinum. Ideo autẽ uim̃ta amalech
s uibet demobri ut necin iumentis
cius memoria fieret. Dñs eium dixerat
se deleturum memoriam amalech
de subcelo. Id circo p̾cipitur sauli:
ut eum penitus ab homine usq
ad iumenta deleret. Et quia eiꝰ
memoria id ẽ. a malech penitus de¬
leta non fuit. saulis peccatum & in
malech. ita in libro de utero nomii
dicitur. Memento quȩ fecit tibi
amalech in uia quando egredie¬
baris exegipto quo mͦ occurrit
tibi inuia & extremos agminis
tui qui lassi residebant ceciđit:.
Lassos hic ebrer ĩmundos scđm segẽ
extra castra manentes intelligunt
Quos cecidisse amalechite dicuntur:
quia ut ipsi tradunt᷑ circumcisionẽ

Expanded text:
ixit Samuhel ad Saul me misit Dominus ut unguerem te in regem super populucensui quaecumque fecit Amalech Israheli quomodo restitit ei in via cum ascenderet parcas ei, sed interfice a viro usque ad mulierem et parvulum atque lactantem, bovem et ovem, camelum et asi num. » Ideo autem jumenta Amalec Dominus jubet demoliri, ut nec in jumentis ejus memoria fieret Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. Idcirco praecipitur Sauli ut eum penitus ab homine usque ad jumenta deleret. Et quia ejus memoria, id est Amalec, penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et in Amalec ita in libro Deuteronomii dicitur: « Memento quae fecerit tibi Amalec in via, quando egrediebaris de Aegypto, quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui, qui lassi residebant, ceciderit . » Lassos hic Hebraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur, quia sicut ipsi tradunt eorum circumcisionem
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sp̃s dñi appellatur diaboluis ꝓpe
ministerium. quia omĩb etiam spib
malis bene utitur ds̃. uł addampu¬
tionem quoriundam. uł ad emendi¬
tionem & ad ꝓbationem: Et quaui
malignitas a dõ non sit: potestase
men nisi a do non est Sicut et anti¬
quus humani generis inimicus.
qui licet afflictionem iustorum
semꝑ appetat. tamen si ab auedd
nr̃o potestatem non accipit ad ũ¬
tationi s articulum nullatenui
ualesc it. Unde & omĩs uoluntas
diaboli iniusta. ẽ. & tamen ꝑmis
temptandi sunt. non nisi temptare

Expanded text:
 Domini appellatur diabolus? propter ministerium; quia omnibus etiam spiritibus malis bene utitur Deus, vel ad damnationem quorumdam, vel ad emendationem, vel ad probationem. Et quamvis malignitas a Deo non sit, potestas tamen, nisi a Deo, non est Sicut antiquus humani generis inimicus, quia licet afflictionem justorum semper appetat, tamen si ab auctore nostro potestatem non accipit, ad tentationis articulum nullatenus convalescit. Unde et omnis voluntas dimptandi sunt non nisi iuste
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ facias. Non gͦ samuhel suumy
tolari aduentum sauli septem dit
tempore p̃cepit s ad offerendas a¬
tiones & in molandas uictimas pas¬
cas se abeo eiscdem septem dieb u¬
luit expectari. Quod ille nequas
fecit: & ideo merito crilpatur c
titie elogio denotatur. Quod anq̃
saul mandatum domini trangrt¬
enti samuhel ita dixisse legitur
fecisses iam nunc p̃pararet dñs qg

Expanded text:
quae facias. » Non ergo Samuel suum quae facias. » Non ergo Samuel suum praestolari adventum Sauli septem dierum tempore praecepit, sed ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas se ab eo eisdem septem diebus voluit exspectari. Quod ille nequaquam fecit; et ideo merito culpatur, et stultitiae elogio denotatur. Quod autem Saul mandatum Domini transgredienti Samuel ita dixisse legitur:fecisses, jam nunc praeparasset
Abbreviated transcription (Latin):
eis in castris rͥeu̾si sunt. ut eent cũ
isri qui erant cum saul & ionathan.
Om̃s quoq isrłite qui se abscondert̃
in monte effraim audientes quod
fugissent philistum sociauerunt se
saul ingalgala uniuersus popłs
ꝑterritꝰ est qui sequebatur eum
Et ex pectauit septem diebus uixta
placitum. samuhelem: & non uenit
samuhel ingalgala dilapsusq
ẽ popłs abeo.dit gͦsaul. Afferte mͥ
holocaustum & pacifica. & obtulit
holocaustum. Uidetur quibusdã
inculpabiliter saul obtulisse holo¬
caustum cum samuhel ab eo expec¬
tatus iuxta placitum septem die¬
rum. non uenerit. Quod. qui huc
locum bene distinxerint: inueniẽt
eum ñ in merito eulpatum fuisse
& in obedientie redargutũm. Lo¬
cus autem hic. apud hebreos ĩta
distinguitur. & descendes ante me
in galgalom: Ego quipe descendã
adte. & pꝰ ea infertut. Ad offerenas
oblationes & in molandas uictimas
pacificas: septem dieb expectabis
nec ueniam adte & ostendam tib

Expanded text:
eis in castris reversi sunt ut essent cum eis in castris reversi sunt ut essent cum Israhele qui erant cum Saul et Ionathan omnes quoque Israhelitae qui se absconderant in monte Ephraim audientes quod fugissent Philisthim sociaverunt se Saul in Galgal universus populus perterritus est qui sequebatur eum et expectavit septem diebus iuxta placitum Samuhel et non venit Samuhel in Galgala dilapsusque est populus ab eo ait ergo Saul adferte mihi holocaustum et pacifica et obtulit holocaustum inculpabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel exspectatus ab eo, juxta placitum septem dierum non venerit. Quod si quis hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse et inobedientem redargutum. Locus autem hic apud Hebraeos ita distinguitur: Et descendes ante me in Galgala: ego quippe descendam ad te. Et postea infertur: Ad offerenlationes, et immolandas victimas pacificas septem diebus exspectabis, donec veniam ad te, et ostendam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
possint. In hoc gͦ quod scriptor his¬
torie. ubi de prelio saul contra phi¬
listeos cõmemorat. subsequitur di¬
cens. Quod cum uidissent filii isrł
se in arto positos afflictus est enum
popłs absconderuntq se iuspelun¬
cis & in abditis. inpetris quoq & in
antris & incisternis: hebrei autem
transierunt iordanem. terram gad
& galaad: Questio non indigna ob¬
oritur. Si se enim abscondit isrł in
p̃fatis locis : quid. ẽ. quod ait. he¬
brei autem transierunt iordanem. cet
quod ita soluitur. Absconsis enim
qͥbꝰ. dam iscłitis qui saul & popłm
qui cum eo erat reliquerant quedã
pars illorum qui hic hebrei uocan¬
tur cuore ꝑterriti defecerunt a saul
& a iuiris qui cum eo erant & de¬
scend̾unt in castra philistum. Quẽ
locum ad intellegendum clarius
& manifestius sequentia demons¬
trant. in eo loco. ubi ait. S et hebrei
qui erant cum philistiim heri ce
nudius tertius. ascenderuntq cũ

Expanded text:
possunt. In hoc ergo quod scriptor hispossunt. In hoc ergo quod scriptor historiae, ubi de praelio Saul contra Philisthaeos commemorat, subsequitur, dicens: « Quod cum vidissent viri Israel se in arcto positos afflictus est enim populus, absconderunt se in speluncis, et in abditis, in petris quoque et antris, et in cisternis. Hebraei autem transierunt Jordanem, in terram Gad et Galaad, » quaestio non indigna oboritur. Si se enim abscondit Israel in praefatis locis, quid est quod ait: « Hebraei autem transierunt Jordanem? » Quod ita solvitur. Abscon sis enim quibusdam Israelitis, qui Saul et populum qui cum eo erat reliquerant, quaedam pars illorum, qui hic Hebraei vocantur, timore perterriti defecerunt a Saul t a viris qui cum eo erant, et descenderunt in castra Philisthiim. Quem locum ad intelgendum clarius et manifestius sequentia demonstrant in eo loco ubi ait: « Sed et Hebraei qui fuerant cum Philisthim heri et nudius tertius ascenderantque cum
Abbreviated transcription (Latin):
milis & mansuetus scđm id quod
psalmista dicit: Si non humiliter
sentiebam: sicut ablatatꝰ est super
matie sua. Buob autem annis reg¬
nouetit id ẽ. rite regnum tenuerit:
quod in principio regni sui eum fe¬
cisse constat s postquam ꝑ inobedi¬
ait iam non regimen ipendere
s magis tirannicam uitam ducere
uisus est. Et erant cum saul duo
milia in machmnas ut᷑ in monte be¬
thel. mille autem cum ionatha
in gabaa beniamin: Magnas huc
usq uicus grandis ostenditur in fi¬
nib helie antiquum nomen re¬
anens: octo abea milib distans
urda uillam ramath: & interpta¬
tur humilitas. Gabaad intribu ben¬
iamin urbs est finees. filii eleatar:
ubi sepultus est ipse eleatar. Est au¬
tem nunc gabaa uilla induodecimo
Gabaath interp̃tatur collis patrueł¬
Bene tria milia isrlitarum electa st̃
ad pugnandum contra philisteos. qi
qui trinitatis fidem ꝑfectam habent.
inqua suꝑiores hostib suis existere

Expanded text:
milis, et mansuetus, secundum id quod milis, et mansuetus, secundum id quod Psalmista dicit: « Si non humiliter sentiebam, sicut ablactatus super matrem suam ; » duobus autem annis regnaverit, id est, rite regnum tenuerit, quod in principio regni sui eum fecisse constat. Sed postquam per inobeditenuerit, jam non regimen impendere, sed magis tyrannicam vitam ducere visus est. « Et erant cum Saul duo millia in Machmas, et in monte Bethel, mille autem cum Jonatha in Gabaa Benjamin. » Machmas huc usque vicus grandis ostenditur in finibus Aeliae, antiquum nomen retinens, octo ab ea millibus distans, juxta villam Rama, et interpretatur humilitas. Gabaath in tribu Benjamin, urbs et Phinees, filii Eleazar, ubi sepultus ipse Eleazar. Est autem nunc Gabaath villa in duodecimo Gabaath interpretatur collis patrueBene tria millia Israelitarum electa sunt ad pugnandum contra Philisthaeos; hi qui Trinitatis fidem perfectam habent, in qua superiores hostibus suis resistere
Abbreviated transcription (Latin):
gis: sicut moẏses dixit. Expectetii
sicut pluiuia eloquium meum.
& descendant sicut ros u̾ba mai
hanc gͥ pluuiam dedit mundogͥe
in tempore messis id ẽ. quandoge¬
tes colligi oportebat: ut sicut frur¬
cum in horteis sic intra eccłiȩ sinĩ
gentes congregarentur. filius etõ
saul unius anni cum regnare o
consequentib ita scriptum . ẽ. Di¬
draginta annorum erat hisbosca
cum regnare cepisset suꝑ iscld¬
duob annis regnauit. Sigͦ and¬
te heli simul ome cempꝰ inclidꝰ
quo samuhel & postea saul nt
rexerat: inuenuntur anni ÷¬
scãm chronicorum fidem usq ad
interfectionem saul. Unde patet.
quod quando saul. scđm hanc cõpu¬
cmonem regnare cȩpit:ͥ filium ha¬
buit unius anni hoc .ẽ. primmi an¬
i qui posteaᷤ ille diem ultimum
cinsit. regnum isrł duob annis
cnuit. donec a latronib occisus.
totum regnum simul dauid conces¬
sit. Sunt qui uolunt de ipso sa¬
ul dictum acciꝑe ut unius anni
fusset cum regnare cepisset. idẽ hu¬

Expanded text:
Moyses dixit: « Exspectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba mea . » Hanc igitur pluviam dedit mundo Christus in tempore messis, id est, quando gentes colligi oportebat: ut sicut frumentum in horreis, sic intra Ecclesiae sinum gentes congregarentur. CAPUT Saul unius anni cum regnare coin sequentibus ita scriptum est: « Quadraginta annorum erat Isboseth cum regnare coepisset suduobus annis regnavit. » Si ergo a morte Heli simul omne tempus concludatur quo Samuel et postea Saul Israel rexerat, inveniuntur anni m Chronicorum fidem, usque ad interfectionem Saul. Inde patet quod quando Saul secundum hanc computationem regnare coepit, filium habuit unius anni, hoc est primi anni; qui, posteaquam ille diem ultimum clausit, regnum Israel duobus annis tenuit, donec, eo a latronibus occiso, totum regnum simul ad David concessit. Sunt qui volunt de ipso Saul dictum accipere, ut unius anni fuisset, cum regnare coepisset, id est hu
Abbreviated transcription (Latin):
riũ sac̾dotib iurta legis p̃ceptũ
pẽ ⁊ sanguinẽ cũ uidelicet sc̃uas.
secũ haberent. Quando locꝰ scũari
ad suos esus p̃parabant. Quando uͦ
cũarium presens eratꝰ sanguis hos¬
turum suꝑ altare dĩi iubebatur
fundi sicut ẽ illud in libro deutero¬
nomii. Sanguinem hostiarum cua¬
cum fundes in altari: carnib autem
et cum sanguine comedisse. Seqͥtur.
dificauit autem saul altare dño. Tunc
edificasse altare dño quando a sa. mu¬
hele in crepatus est. eur hic dicatur
s quia in obedienter illud edificauit
non dño edificasse legttur. hic autẽ
quia obedienter & rect̾e illud edi

Expanded text:
uarium sacerdotibus, juxta legis praeceptum, adipem et sanguinem, cum videlicet sanctuarium secum haberent. Quando locus sanctuarad suos esus praeparabant. Quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domini jubebatur fundi, sicut est illud in libro Deuteronomii: Sanguinem hostiarum tuarum fundes in altari, carnibus autem et cum sanguine dicitur comedisse. Sequitur. « Aedificavit autem Saul altare Domino, » eaedificasse altare, quando a Samuele increpatus est, cur hic dicatur:sed quia inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic autem quia obedienter et r
Abbreviated transcription (Latin):
significationẽ in ipsa riuna
dagon dei sui atq fractura: qđ
dorsum illius solum in uener̃t.
fractis eius omĩbus m̃bris. Uor¬
sum quippe fugam significat
Q uicumq enim fugiunt. ꝑsequen¬
tes dorsum dantꝰ. Unde et scrip¬
tum ẽ de hostibus. qm̃ pones
eos dorsum. Ubi sunt enĩ idola:
ꝑierunt. Et si aliqua remanen¬
tia ab aliquibꝰ absconduntur.
fugiunt. Quod aũt ꝑcussi sunt
inposterioribus hi qui archã
di captitiauerunt. hec pena signie
uidetur. quia si qui susceperint
testamentum dĩ. et posteriora u¬
te dilexerint ex ipsis iustissime
enim sic ad sum̃t diunum testi¬
mentum ut posteriora respieies¬
tes. ueteri se uanitate non exi¬
ant. similes sunt hostibus ille
qui archam testamenti captiu
uxta idola sua posuerunt. Et
illa quidem uetera etiam nolei¬
tibus cadunt: quia omĩs caro
fenum. et claritas hominis iu
flos feni. Aruit fenum flos a
decidit. archa dni manet inet¬
num. secretũ scilicet testamene

Expanded text:
significationem, in ipsa ruina significationem, in ipsa ruina Dagon dei sui atque fractura, quod dorsum illius solum inveniretur, fractis ejus omnibus membris. Dorsum quippe fugam significat. Quicunque enim fugiunt, persequentibus dant dorsum. Unde et scriptum est de hostibus: « Quoniam pones eos dorsum . » Ubi sunt enim idola? Perierunt, et si aliqua remanentia ab aliquibus absconduntur, fugiunt. Quod autem percussi sunt in posterioribus hi qui arcam Dei captivaverunt, haec poena signum videtur, quia si qui susceperint testamentum Dei, et posteriora dilexerint, et ipsis justissime enim sic assumunt divinum Testamentum ut posteriora respicientes, veteri se vanitate non exuant, similes sunt hostibus illis qui arcam testamenti captivam juxta idola sua posuerunt. Et illa quidem vetera etiam nolentibus cadunt: quia « omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos feni. Aruit fenum, flos ejus decidit , » arca Domini manet in aeternum, secretum scilicet testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
uentus arche dei in arotum in¬
cendium erat diaboli patris oĩ¬
um miquoꝵ. Dagon interp̃tat᷑
piscis tristicie significans hostẽ
antiquum qui inmare istius
mundi positus deuorat piscato¬
res. quẽ in libro iob leuiathan
et behemoth nuncupat. S qͥd
ẽ qđ dum posuissent archam
dñi philistiim intemplum cla¬
gonis dei sui. introierunt in¬
templũ et inuenerunt dago¬
nem ꝓstratum atq confractum
caput eius. dueq manus absei¬
se sunt : statim ut testamentum
dni ꝑuenit ingentibus confestĩ
idola que deceptum possidebant
orbem: destrueta sunt. Omĩsq
error samulacrorum corruit:
p̃sentiam dñi ferre non su¬
stinens. Nam manibus dagon
p̃cisis opus idolatrie amputa¬
tur. et in capite eius suꝑbia
diaboli abscisa significatur.
aquo initium peccati fuit. Qđ
uero in limine: ut certum scili¬
cet p̃finitumq sui idolatria
finem  agnosceret. Limen
enim: finem itineris significat.
Etiam et illud ad magnam ꝑtinet

Expanded text:
ventus arcae Dei in Azotum, inventus arcae Dei in Azotum, incendium erat diaboli, patris omnium iniquorum. Dagon interpretatur piscis tristitiae, significans hostem antiquum, qui in mare istius mundi positus, devorat piscatores. Quem liber Job Leviathan et Behemoth nuncupat. Sed quid est quod dum posuissent arcam Domini Philisthiim in templum Dagonis dei sui, introierunt templum, et invenerunt Dagoprostratum, atque confractum caput ejus, duaeque manus abscisae sunt? Statim ut testamentum Domini pervenit in gentibus, confestim idola, quae deceptum possidebant orbem, destructa sunt, omnisque error simulacrorum corruit, praesentiam Domini ferre non sustinens. Nam in manibus Dagon praescisis opus idololatriae amputatur, et in capite ejus superbia diaboli abscisa significatur, a quo initium peccati fuit. Quod vero in limine, ut certum scilicet praefinitumque sui idololatria finem agnosceret. Limes enim finem itineris significat. Etiam et illud ad magnam pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
euius genus usq ad tempora im¬
pii salomonis hoc habuerat.
unc enim sacerdotium ex domo
eleatari denuo receꝑunt. Unde e¬
udenti signo p̃figuratum ẽ post
extinctum sacerdotium uideoꝵ
carnalem interisse synagogam
illi carnaliter adherentem ꝓstra¬
toq heli de sella pontificis iude¬
on sedem habuere uacuam et
głam sacerdotii regniq extinctã.
portauerunt a lapide eam ad¬
uitorii in arotum. et reliqͣ. Lapis
aduitorii dicitur locus ille inqͦ
posuit samuel lapidem unum
inter masaphad et int̾ sem. sic̃
in sequentibus demonstrat᷑. Aro¬
tus que et astod dicitur. ẽ usq
hodie nobile municipium palesti¬
ne ꝓuincie. et una de quinq ci¬
uitatibus allophiloꝵ. decreta
quidem tribui uide. ñ retenta
tamen ab ea. quia nequaquã ue¬
teres potuit accolas expellere
Interpretat᷑ aut̃ ignis patris mei
uel incendium. Et bene incendiũ
patris locus ille dicitur ubi ido¬
lum consistebat dagon quia ad¬

Expanded text:
Cujus genus usque ad tempora Cujus genus usque ad tempora Salomonis hoc habuerat. Tunc enim sacerdotium ex domo Eleazari denuo receperunt. Unde evidenti signo praefiguratum est, post exstinctum sacerdotium Judaeorum carnalem interiisse Synagogam, illi carnaliter adhaerentem. Prostratoque Heli de sella, pontifices Judaeorum sedem habuere vacuam, et gloriam sacerdotii regnique exstinctam.portaverunt eam a lapide adjutorii in Azotum, » et reliqua. Lapis adjutorii dicitur locus ille in quo posuit Samuel lapidem unum inter Masphat et inter Sem, sicut in sequentibus demonstratur. Azotus, quae et Astro dicitur, est usque hodie nobile municipium Palestinae provinciae, et una de quinque civitatibus Allophylorum, decreta quidem tribui Judae, non retenta tamen ab ea, quia nequaquam veteres potuit accolas expellere. Interpretatur autem ignis patris mei, vel incendium. Et bene incendium patris locus ille dicitur, ubi idolum Dagon consistebat: quia ad
Abbreviated transcription (Latin):
archa dii adgentes. ꝑiit ato
interiit sacerdotium iudeoꝵ
nius uxor uiduata. et mox in pe
eo qđ ei preter spem tantũ one
accesserat. ruens de sede defuni¬
tus ẽ. dum octo et .xc. uixisse
erat principatum. Ea siquidẽ die de¬
funeta ẽ et coniunx finees eius filii
dum ꝑ occasum mariti nequaquã
niuere tolerasset. cui pregnanti qui¬
dem nunciatus ẽ luctus uiri. Peꝑit
aut̃ filium septẽ m̃sium. quẽ ob hoc
appellauerunt ichabod qđ norien
designat inglorium eo qđ illo tem¬
pore exercitui huius modi de formi¬
tas accessisset. Habuit aut̃ pͥncipa¬
tũ primꝰ heli ex domo ithamar. qui
fuit unus filioꝵ aaron. Nam pͥmi¬
tus dedomo eleatari sacerdotes
erant. ex quo honorem filius a pa¬
tre ꝑcipiebat. et eleazar finees
suo filio tradidit. Post quẽ abiezer
eius filius. hunc honorẽ accepit.
quẽ bori suo filio derelinquit. Cui
rursum orifilius successit siuus. Et
post hunc heli tenuit sacerdotium

Expanded text:
arca Domini ad gentes, periit atque arca Domini ad gentes, periit atque interiit sacerdotium Judaeorunius uxor viduata, et mox in pareo quod ei praeter spem tantum onus accesserat, ruens de sede defunctus est, dum VIII et XC vixisset erat principatum. Ea siquidem die defuncta est et conjux Phinees ejus filii, dum per occasum mariti nequaquam vivere tolerasset, cui praegnanti quidem nuntiatus est luctus viri, peperit autem filium septem mensium, quem ob hoc appellaverunt Ichabod, quod nomen designat inglorium, eo quod illo tempore exercitui hujusmodi deformitas accessisset. » Habuit autem principatum primus Heli ex domo Thamar, qui fuit unus filiorum Aaron. Nam primitus de domo Eleazari sacerdotes erant: ex quo honorem filius a patre percipiebat, et Eleazar Phinees suo filio tradidit. Post quem Abiezer ejus filius hunc honorem accepit, quem Ozi suo filio dereliquit. Cui rursum Ozi filius successit suus. Et post hunc Heli tenuit sacerdotium,
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. instruxerunt aciem phi¬
listei. hoc ẽ palestini contra eos
in afecb qui locus iuxta uicũ
endor iezraelis ciuitatis. ubi
dimicauit saul in sorte aser. in
qua habitatores pristim ꝑmã¬
serunt. Int̃pretatur aut̃ a fec
furor nouus. siue ad p̃hendens
qđ bene comienit rebus gestis.
Qui enim iram diũ meruerunt. at
hostibus adp̃hensi sunt. Tollunt
autẽ isrłitȩ archam. ad tuition¬
is̃s suam. Capta ẽ ab hostibus are
ipsiq non solum uicti sunt et r
fugam uersi: immo etiam ma¬
na strages facta ẽ occisoꝵ. Non¬
nichil tamen futuroꝵ signifie
res hec gesta ꝓphetie. Archa en
illa ab alienigenis capta. indie¬
bat testam̃tum di transiturur
ad gentes. Quando enim nunt¬
atum ẽ heli sacerdoti captam fi¬
isse archam cłi. cecidit de sella r¬
trorsum et mortuus ẽ. Et mer¬
to: quia qͥsquis retrorsum
conuertitur a fide et ueritati
necesse ẽ ut caclat. et continuo
moriatur. Mistice aut̃ tͣnseunt

Expanded text:
Israel, instruxerunt aciem PhiIsrael, instruxerunt aciem Philisthaei, hoc est, Palaestini, contra eos in Aphec, qui locus est juxta vicum Endor Ezechielis civitatis, ubi dimicavit Saul in sorte Aser, in qua habitatores pristini permanserunt. Interpretatur autem Aphec furor novus, sive apprehendens. Quod bene convenit rebus gestis. Qui enim iram Domini meruerunt, ab hostibus apprehensi sunt. Tollunt autem Israelitae arcam ad tuitionem suam. Capta est ab hostibus arca, ipsique non solum victi sunt et in fugam versi, imo etiam magna strages facta est occisorum. Nonnihil tamen futurorum significat res haec gesta prophetiae. Arca enim illa ab alienigenis capta, indicabat testamentum Dei transiturum ad gentes. Quando enim nuntiatum est Heli sacerdoti captam fuisse arcam Dei, cecidit de sella retrorsum, et mortuus est. Et merito. Quia quisquis retrorsum convertitur a fide et veritate, necesse est ut cadat et continuo moriatur. Mystice autem, transeunte
Abbreviated transcription (Latin):
bee intribu iuda siue symeonis.
ẽ usq hodie uicus grandis
in uicesimo a cebron miliario
uergens ad austrum. in quo et
romanoꝵ militum p̃sidium
positum ẽ. Aquo loco t̃mini
iudee t̾re incipientes. tende¬
bantur usq addan. que nixta pa¬
neadem cernit᷑. Interp̃tat᷑ uͦ ber¬
sabee puteus sacietatis. uł puteus
septimus siue iuramenti. eo qđ
ibi abraham et ysaãc fedus cũ
ab imelech sociauere iurantes.
Nec mouere debet quẽpiam si in¬
t̃dum ciuitates iude: easdem in
tribus symeonis siue beiamin rep¬
ꝑiat. Tribus enim uida uris
bellicosissimis pollens. et crebro
aduersarios suꝑans. in omĩbus
tribubus tenet principatum
et iccirco etiã allarum tribuũ
sortes. in eius interdũ funicło
nuncupant᷑. Alioqum in medio
tribus uide habitasse symeonẽ.
seriptura manifestissime docet.
gitur postea quã hec in
figura mutationis ueteris te¬
stamenti appħa illo ꝓnunciata
sunt ad heli offendentẽ dnm̃

Expanded text:
bee in tribu Juda sive Simeonis bee in tribu Juda sive Simeonis est usque hodie vicus grandis in vicesimo a Cebron milliario vergens ad austrum, in quo et Romanorum militum praesidium positum est. A quo loco termini Judaeae terrae incipientes, tendebantur usque ad Dan, quae juxta Paneadem cernitur. Interpretatur vero Bersabee puteus satietatis, vel puteus viri, sive juramenti, eo quod ibi Abraham et Isaac foedus cum Abimelech sociavere jurantes . Nec movere debet quempiam, si interdum civitates Judae easdem in tribu Simeonis sive Benjamin reperiat. Tribus enim Juda viris bellicosissimis pollens, et crebro adversarios superans, in omnibus tribubus tenuit principatum. Et idcirco etiam aliarum tribuum sortes in ejus interdum funiculo nuncupantur. Alioquin in medio tribus Judae habitasse Simeonem Scriptura manifestissime docet.gitur posteaquam haec in figura mutationis Veteris Testamenti a propheta illo praenuntiata sunt ad Heli offendentem Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit exom̃ĩbus uerbis eiꝰ int̾¬
ram. significat quia nichil ex
his que locutus ẽ irritum fuit
s: omĩa sunt rebus completa
que dixit. Cadunt namq in
t̾ram uerba suꝑ uacua. que ꝓ
nichili habenda. et uniuersoꝵ
sunt calcanda despectu. sicut
et beatus iob dixit. Et lux uul¬
tus mei non cadebat in t̾ram.
̃ Quia nimirum intanta intanta
grauitate uultum tenere consu¬
euerat. ut numquã contẽptibi¬
li leticia resolueretur. s quoties¬
cumq hilariorem se p̃sentibus
exiberet. certa semꝑ hoc causa
utilitatis eoꝵ faceret. Et cogno¬
uit uniuersus isrł adam usq
bersabee. qđ fidelis samuel ꝓ¬
pħa e̾e̾t dni. Per terminos ter¬
re uidee descriptos. uniuersi¬
tatem plebis pariter comp̃hen¬
dit. Uanuiculus ẽ in quarto a¬
septeintrionem de quo et iorda¬
nis flumen erumpens. a loco
sortitus ẽ nom̃. Ior quippe. p̃i
hebrei uocant. Uan. int̾pretat᷑
udicium siue udicans. Bersa¬

Expanded text:
cecidit ex omnibus verbis ejus in tececidit ex omnibus verbis ejus in terram, » significat quia nihil ex his quae locutus est irritum fuit, sed omnia sunt rebus completa quae dixit. Cadunt namque in terram verba supervacua, quae pro nihilo habenda et universorum sunt calcanda despectu, sicut et beatus Job dixit: « Et lux vultus mei non cadebat in terram . » Quia nimirum in tanta gravitate vultum tenere consueverat, ut nunquam contemptibili laetitia resolveretur, sed quotiescunque hilariorem se praesentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum faceret. « Et cognovit universus Israel a Dan usque Bersabee, quod fidelis Samuel ropheta esset Domini. » Per terminos terrae Judaeae descriptos, universitatem plebis pariter comprehendit. Dan viculus est in quarto meptentrionem. De quo et Jordanis flumen erumpens a loco sortitus est nomen. Bersabee siHebraei vocant. Dan interpretatur judicium, sive judicans. Bersa