comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fica in altissimis: perspicue clo-¬
cet aduentũ diũ in carne non
solũ humani generis in terra.
sed &e angelorũ in celis e̾e̾. salu-¬
tem. quia dum nos redempti
ad superna perducunur: eorum
profecto numerus. qui satana
caclente. erat minoratus imple¬
tur: Hinc eterũ paulus ait. ÷ in¬
stauran omĩa in xp̃o: quȩ in
cęlis & quȩ in terra sunt in ipło
Recte igitur osanna in altissimaᷤᷤ.
in eius laude canitur: cuiꝰ tota
incarnationis dispensatio pro im¬
plenda gloria patriȩ cȩlestis
aclerat: Proinde necesse ẽ. fr̃s
mei. ut ad promissam nobis patriã
tota mentis deuotione tendamus:
semper recordantes. quia et si an¬
gusta est uia qua ingredimur.
beata est mansio ad quã festinamꝰ.
Felicius quippe est per asperum
iter ad regnũ: quã ꝑ amȩnum
planũ que ad suppliciũ duci:
felicius est continentia carnis tẽ¬
porali gaudiũ perhenne mereri
quã pro lasciuia parui tẽporis

Expanded text:
fica in altissimis, perspicue dofica in altissimis, perspicue docet adventum Domini in carne, non solum humani generis in terra, sed et angelorum in coelis esse salutem: quia dum nos redempti ad superna perducimur, eorum profecto numerus, qui Satana cadente erat minoratus, impletur. Hic enim Paulus ait instaurari omnia in Christo, quae in coelis et quae in terra sunt in ipso . Recte igitur Hosanna in altissimis in ejus laudem canitur, cujus tota incarnationis dispensatio pro implenda gloria patriae coelestis aderat. Proinde necesse est, fratres mei, ut ad promissam nobis patriam tota mentis devotione tendamus, semper recordantes quia, etsi ungusta est via qua ingredimur, beata est mansio ad quam festinamus. Felicius quippe est per asperum iter ad regnum, quam per amoenum planumque ad supplicium duci. Felicius est continentia carnis temporali gaudium perenne mereri, quam pro lascivia parvi temporis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c in nomine dĩ patris: quia
in omĩbus que gessit & dixit.
patrẽ glorificare: & glorificandũ
hominibus prȩdicare curauit:
Ueniet antixp̃c in nomine suo:
qui cũ sit homo omĩum nequis¬
simus: & diabolo comite plenus:
nari: acluersatur & extollitur.
supra omne quod dicitur deus
aut quod colitur: Adsumunt
autẽ uersiculũ laudis turbȩ.
de psalmo centesimo septimo de-¬
cimo. quẽ de dr̃o cantatum
nemo quis dubitet: Unde pul-¬
chre de ipso in eodem psalmo
prenuititur : lapidem quẽ repro¬
banerunt ȩdificantes: hic fact
est in caput anguli: quia uide¬
iudȩi ȩdi ficantes suarũ decreta
traditionũ. factus est in muni¬
mentũ utriusq popłi credentis.
iudȩis scilicet atq gentibus Qđ̃
enim in psalmo lapis angularis
uocatur xp̃c: hoc est utiq quod
in euangelio precedentiũ sequen¬
tium q collaudatur uoce tur¬
barum. Quod autẽ in eiusdem
laudis prosecutione subiungit᷑.
osanna. id est salus. siue salui¬

Expanded text:
ine Dei Patris, quia in omnibus quae gessit et dixit Patrem glorificare et glorificandum hominibus praedicare curavit. Veniet Antichristus in nomine suo, qui cum sit homo omnium nequissimus et diabolo comite plenus, nari: adversatur enim et extollitur super omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Assumunt autem versiculum laudis turbae de psalmo centesimo decimo septimo, quem de Domino cantatum nemo qui dubitet. Unde pulchre de ipso in eodem psalmo praemittitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli; quia videJudaei aedificantes suarum decreta traditionum, factus est in munimentum utriusque populi credentis, Judaei scilicet et gentilis. Quod enim in psalmo lapis angularis vocatur Christus, hoc est utique quod in Evangelio praecedentium sequentiumque collaudatur voce turbarum. Quod autem in eisdem laudis prosecutione subjungitur, Hosanna, id est, salus sive salvi
Abbreviated transcription (Latin):
qui sedet super thronum. et
agno: Benedictus qui uenit in
nomine dñi: In nomine dñi :
in nomine dĩ patris signi ficat
Quod ipse alibi iudeis non cre¬
dentibus dicitꝰ ego ueni in no¬
mine patris mei. & ñ recepistis
me: alius ueniet in nomine

Expanded text:
qui sedit super thronum, et qui sedit super thronum, et Agno . Benedictus qui venit in nomine Domini. In nomine Domini, in nomine Dei Patris significat, quod ipse alibi Judaeis non credentibus dicit: Ego veni in nomine Patris mei, et non recepistis me; si alius
Abbreviated transcription (Latin):
quid cȩteri sc̃i dixerunt. seu
fecerunt pandit: ramos ꝓfecto
de arboribus cȩdit. quibus iter
asini clñm portantis cõplanet:
quia sententias de scõrum libriᷤ
excerpit. per quas sim plicium
xp̃i corda. ne in uia ueritatis
errent ȩdificet: Turbȩ autem
quȩ precedebant. & que seque¬
bantur: clamabant dicentes:
osanna filio cdauid Una eadẽ¬
q confessionis & laudationis
uoce: dñm qui precedebant et
qui secuntur exaltant: quia una
nimirum est fides eorũ. qui an¬
te incarnationẽ dominicã. & qui
postea fuere probati: quamius
sacramenta habuerint pro tem¬
porũ ratione disparias petro at¬
testante qui ait: sed per gr̃am
dñi iħu. credimus saluari. quẽ¬
admodũ & illi: Quod autẽ auiñ
osanna filio dauid: hoc ẽ. quod
in psalmo legimus. dñi ẽ salus
& suꝑ popłm tuũ benedictio
tua: hoc quod ir magnȩ deuo¬
tione laudis in apocalepsi scõrũ
chorus resonat: salus clõ nostro

Expanded text:
quidve caeteri sancti dixerunt seu quidve caeteri sancti dixerunt seu fecerunt, pandit: ramos profecto de arboribus caedit, quibus iter asini Dominum portantis complanet, quia sententias de sanctorum libris excerpit, per quas simplicium Christi corda ne in via veritatis errent, aedificet. Turbae autem, quae praecedebant et quae sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David! Una eademque confessionis et laudationis voce Dominum, qui praeibant et qui sequuntur exaltant: quia una nimirum fides est eorum qui ante incarnationem Dominicam, et qui postea fuere probati, quamvis sacramenta habuerint pro temporum ratione disparia, Petro attestante, qui ait: Sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari quemadmodum et illi . Quod autem aiunt, Hosanna filio David, hoc est quod in psalmo legitur: Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua , hoc est, quod in magnae devotione laudis in Apocalypsi sanctorum chorus resonat: Salus Deo nostro,
Abbreviated transcription (Latin):
est gentiũ Sic enĩ dicit ad eã ds̃.
pes tuos sicut antea: & consiliarios
tuos sicut ab mnitio Et tunc uoca¬
beris ciitas iusticie. & mater ci¬
uitatũ: id est ȩccłiarũ fidelis syon:
Propt̃ quasdã tales similitudines.
animalibus hic assimilati sunt
homines. dm̃ uel dei filium non
cognoscentes: Est enĩ animal hoc
immundũ: & pre ceteris pene
iumentis magis irrationale. et
ftultũ: & infirmũ. & ignobile: et
oneriferũ magis: Sic fuerunt &e
homines ante xp̃m idolatriis. et
passionibus diuersis immundi. &
irrationabiles: uerbi ratione caren¬
tes: quantũ ad dm̃ stulti Quid

Expanded text:
est gentium. Sic enim dicit Dominus per pes tuos, sicut prius, et consiliarios tuos sicut ab initio. Et tunc vocaberis civitas justitiae, et mater civitatum , id est Ecclesiarum fidelis Sion. Propter quasdam enim tales similitudines animalibus hic assimilati sunt homines, Deum vel Dei Filium non cognoscentes. Est enim animal hoc immundum, et prae caeteris pene jumentis magis irrationabile, et stultum, et infirmum, et ignobile, et oneriferum magis: sic fuerunt et homines ante Christum idololatriis et passionibus immundi et irrationabiles verbi ratione carentes, quantum ad Deum stulti. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sibi adhibuit minsteria uimen¬
torũ: nec ramorũ uirentia circa
se ornamenta constituit: nec ad¬
t̃ribilem laudẽ suȩ̨ diuinitatis
gressus: ut amplius illorũ aduer¬
sus se excitaret inuidiã quia iam
tempus passionis eius inttabat᷑:¬

Expanded text:
sibi adhibuit ministeria jumentorum; nec virentium circa se ornamenta constituit, nec terribili laude divinitatis suae  ut amplius illorum adversum se excitaret invidiam, quia jam tempus passionis instabat
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ non est : & est sin¬
gulare deitattis insigne:
Dm̃ illũ pectoribꝰ inserebat
humanis: Probat hoc phari¬
sercus tabor nã cũ dixissẽt
remittuntur tibi peccata:
responderunt pharisei. Hic
blasphemat: Quis enĩ potest
peccata climittere: nisi solus
cleus : Pharisee qui sciendo
nescis: confidendo negas. con
testaris: impugnas. Si ds̃ est
qui remittit peccata: cur
uno indulgentię suȩ mu¬
nere. totius mundi ꝓbatur
abstulisse peccata: Ecce
inquit agnus dĩ. qui tol¬
lit peccata miuldi Ut
autẽ possis maiora capere¬
eiꝰ diuinitatis insignia:
audi eũ pecctoris tui pene-¬
trasse secretũ: Aspice eum
ad cogitationũ tuarũ late¬
bras peruenisse: intellige
eũ pectoris dui nudare
consilia & cũ uiclisset
urquit iħc cogitationes
eorũ: dixit eis: Quid cogi¬
tatis inala in cordibꝰ. ur̃is¬

Expanded text:
hominem non est, et est sinhominem non est, et est singulare deitatis insigne, Deum illum pectoribus inserebat humanis. Probat hoc pharisaicus livor; nam cum dixisset, remittuntur tibi peccata tua, responderunt Pharisaei: Hic blasphemat. Quis enim potest peccata dimittere, nisi solus Deus? Pharisaee, qui sciendo nescis, confitendo negas, cum testaris impugnas. Si Deus est qui remittit peccata, cur uno indulgentiae suae munere, totius mundi probatur abstulisse peccata? Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Ut autem possis majora capere divinitatis ejus insignia, audi eum pectoris tui penetrasse secretum. Aspice eum ad cogitationum tuarum latebras pervenisse, intellige eum cordis tui nudare consilium. Et cum vidisset, inquit, Jesus cogitationes eorum, dixit: Quid cogitatis mala in cordibu
Abbreviated transcription (Latin):
rit infirmus Hinc ẽ. quod
nunc ferrũ. nunc ignẽ. nũc
amara pocula ingerit. et
apponit inuitis: ut curam
sani sentiant: quã sentire
non poterant egrotandes:
& si homo in iurias despicit:
maledicta contẽpnit: ut
sauciartis manibus sponte
uitã conferat & salutem.⁊i
quanto magis ap̃c medicus
bonitate diuna. morbis sau¬
cios peccatorũ. & frenesi cri¬
nunũ laborantes. ad salutẽ
etiã in uitos attrahit & no¬
lentes: O si uelimus fr̃s. o
si ue lius inentes nr̃at om̃s
animã nr̃am uirtutibꝰ desti¬
tutã iacere in uitiorũ stratibꝰ
cernemus : luceret nobis quẽ
noxias despicit uoluntates.
& al salutaria nos remedia
pertrahit. & perurget inuitos.
Fili inquit remittunt᷑ dibi
peccata tua. Hec dicens: dm̃
se uolebat intelligi: qui per
hominẽ. oculis adhuc latebat
humanis. Uirtutibus enun
& signis. cõparabat᷑ propħiꝰᷤ:
qui per ipsum fecerant et
ipsi uirtutes Ieccatis autem
clare ueniã quia pęnes

Expanded text:
rat aegrotus? Hinc est quod rat aegrotus? Hinc est quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc amara pocula ingerit et apponit invitis, ut curam sani sentiant, quam sentire non poterant aegrotantes. Et si homo injurias despicit, maledicta contemnit, ut sauciatis manibus sponte vitam conferat et salutem, quanto magis Christus medicus bonitate divina morbis saucios peccatorum, et phrenesi criminum laborantes, ad salutem etiam invitos attrahit et nolentes? O si velimus, fratres, o si velimus mentis nostrae omnes animam nostram virtutibus destitutam, jacere in vitiorum stratibus cerneremus, luceret nobis quemanoxias despicit voluntates, et ad salutaria nos remedia pertrahit, ut purget invitos. Fili, inquit, remittuntur tibi peccata tua. Haec dicens, Deum se volebat intelligi, qui per hominem oculis adhuc latebat humanis. Virtutibus etenim et signis comparabatur prophetis, quia per ipsum fecerant et ipsi virtutes. Peccatis, autem dare veniam, quia penes
Abbreviated transcription (Latin):
cepit habere humanã patriã.
cȩpit ciuitateͥs iiclaice esse
ciuis Parentes habere cepit.
parentũ omium ipse parens.
ut in uitaret amorꝰ attrahe¬
ret caritas. uinceret affectio:
suaderet humanitas: quos
fugarat dominatio: mȩtus
ei paralyticũ iacentem in
fidem illorũ: dixit paralitico
Confide fili: dimittur tibi
peccata tua: Audit ueniã.
& tacet paraliticus. nec ullã
respondit grãm: quia plus
corporis quã anunȩ tendebat
ad curã: & tẽporales erũnas
resoluti corporis sic deflebat:
ut ȩternas penas resolutioris
animȩ non defleret: gratio
diam respicit sic iacentis ut
fider alienȩ suffragio. parals¬
dici anima ante curaretur
quã corpus Respiciens inquit
insipientiũ uoluntates: non
expectare ignorantiũ fidem:
non infirmi stulta desicdia
perscrutari: sed ad alteius
fidẽ subuenire: Et re uera
fr̃s quando meclicus lan¬
guentiũ aut querit. aut
respicit uoluntates: sem ꝑ
contraria desiderat. & requi¬

Expanded text:
coepit habere humanam patriam, coepit habere humanam patriam, coepit civitatis Judaicae esse civis: parentes habere coepit, parentum omut invitaret amor, attraheret caritas, vinceret affectio, suaderet humanitas, quos fugarat dominatio, metus ei paralyticum jacentem in fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua. Audit veniam, et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam, quia plus corporis quam animae tendebat ad curam: et temporales poenas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutionis animae non defleret: gratiordiam respicit sic jacentis, ut fidei alienae suffragio paralytici anima ante curaretur quam corpus. Respiciinsipientium voluntates, non exspectare ignorantium fidem, non infirmi stulta desideria perscrutari, sed alterius fidei subvenire. Et revera, fratres, quando medicus languentium aut quaerit aut respicit voluntates, cum semper contraria desideret et requi
Abbreviated transcription (Latin):
medicus qui non fert urfir
si non fuerit cũ infirmo infir¬
matus: infirmo non potest
conferre sanitatẽ: Ap̃c
ergo si ur suis mansisset
uirtutibus. cõmune cum
hominibꝰ nichil haberet.¬
& nisi implesset carnis ordi¬
nem: carnis in illo esset
otiosa susceptio: Sustinuit
ergo has necessitates ut ho
mo uerus humanis necessi¬
tatibus probaretur: Ascendit
ue credentes in se ad cȩlestẽ
patriam tranquilla nauiga¬
tione perducat: & municipes
ciuitatis suȩ faciat: quos hu¬
manitatis suȩ fecit e̾e con¬
sortes: Non ergo ap̃c indigae
xp̃o: quia sine cȩlesti guber
natore. nauis ȩccłiȩ ꝑ mun¬
clanũ pelagus. talia & tanta
discrimina: ad cȩlestẽ portũ
non ualet peruenire: Hȩc di¬
ximus fr̃s quantũ ad intel¬
ligentiã sp̃ualẽ.: uerũ ipsus
hystorie ordinẽ persequam᷑:
Ascendit inquit iz nauicu
lam transfretauit. ot uenit
in ciuitatem suã Creator
rerũ orbis dñs. postea quã
se propter nos nostra in firmi¬
tate angustiauit in carne:

Expanded text:
medicus qui non fert infirmqui non fuerit cum infirmo infirmatus, infirmo non potest conferre sanitatem. Christus ergo, si in suis mansisset virtutibus, commune cum hominibus nil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa susceptio. Sustinuit ergo has necesmo verus humanis necessitatibus probaretur. Ascendit,ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat; et municipes civitatis suae faciat, quos humanitatis suae fecit esse consortes. Non ergo Christus indiget Christo, quia sine cnatore navis Ecclesiae per mundanum pelagus, per tanta et talia discrimina, ad coelestem portum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam spiritualem, verum ipsius historiae ordinem prosequamur. Ascendens, inquitlam et transfretavit, et venit in civitatem suam. Creator rerum, orbis Dominus, posteaquam se propter nos nostra angustiavit in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uero per illũ cena.
per hunc autẽ prandium
dicitur: nequaquã uel hoc
nr̃e intelligentię obsistit.
quiꝰ cũ ad horã nonã apud
antiquos cotide prandium
ficret: ipsũ quoq prandiũ
cęna uocabatur: Sepx autẽ
iã dixisse menuni: quod
plerũq ir sc̃o euangłio reg.¬
num cę̧lorũ presens ȩccłia
nominatur: Congregatio
quippe iustorũ: regnũ cȩlorũ
dicitur: Quia enĩ ꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
Quod vero per illum coena, Quod vero per illum coena, per hunc autem prandium dicitur, nequaquam vel hoc nostrae intelligentiae obsistit, quia cum ad horam nonam apud antiquos quotidie prandium fieret, ipsum quoque prandium coena vocabatur. 2. Saepe autem jam me dixisse memini quod plerumque in sancto Evangelio regnum coelorum praesens Ecclesia nominatur. Congregatio quippe justorum regnum coelorum dicitur. Quia enim p
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s Rm̃i uolo si pos¬
sum sub breuitate transcur¬
rere: ut in fine eiꝰ ualeam
ad loquendũ largius uacat:
Sed querendũ prius est.
an hec apud inatheũ ipsa
sit lectio quę apued lucam
sub appellatione cęnȩ descri¬
bitur: & quedem funt ĩmnulla
quę sibi dissonantia uident᷑¬
esse: quia hic prandiũ. illic
cena. memoratur. Hic qui ad
iiuptias non dignis uestibus
intrauit :÷. repulsus est: illio
nullus qui intrasse dicitur.
repulsus ẽẽ. ꝑ hibet᷑. Qua ex
re recte colligitur . quod &
hic per nuptias presens ȩccłia.
& illic per cęnã ȩternum &
ultimũ conuiuiũ designat᷑:
Quia & hanc nonnulli exi¬
turi intrant: & ad illud
quisquis semel intraueriti
ulterius ñ exibit: At si qͥs force
condendat hanc eainclẽ esse
lectionẽ: ego melius puto
salua fide alieno intellec¬
tui cȩdere. quã ontentionibꝰ
deseriure: qm̃ & intelligi
congrue Forsitan potest. quia
de proiecto eo qui cũ nup¬
dali ueste uenerat: qđ
lucas tacuit. matheus dixit:

Expanded text:
rissimi, volo, si possum, sub brevitate transcurrere, ut in fine ejus valeam ad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod et hic per nuptias praesens Ecclesia, et illic per coenam aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
tua: aut dicere surge et
quia filius hominis habet¬
potestatẽ in t̾ra dimitten-¬
di peccata: dixit paralyti-¬
co Surge tolle lectum
tuũ: & uacle in domum
tuam: & surrexit: & abiit
in domũ suam: Scrutator
anunorũ preuenit mentiũ
magna consilia: & dĩtatis
suȩ potentiã operis attesta¬
tione monstrauit: dũ lis¬
sipati corporis membra cõ¬
ponit.⁊ neruos struigit :
iungit ossa: complet uiscera:
firmat uirtutẽ: &gressus
ͣcursũ suscitat: in uiuo
caclauere iã sepultas: Tolle
lectũ tuũ: hoc ẽ. porta portan¬
tem: oneris muta uices: ut
quod fuit uifirmitatis desti¬
moniũ sit probatio sanita¬
tis Ut lectus cloloris dui.
sit meȩ curationis indiciũ:
ut recepte fortitudinis mag¬
nitudinẽ. ponderis asserat
iam moreris:¬

Expanded text:
dicere, surge et quia Filius hominis potestatem habet dimittendi peccata, dixit paralytico: Surge, tolle lectum tuum, et vade in domum tuam. Et surrexit et abiit in domum suam. Scrutator animorum praevenit mentium magna consilia, et deitatis suae potentiam operis attestatione monstravit, dum dissipati corporis membra componit, nervos stringit, jungit ossa, complet viscera, firmat virtutem, regressus ad cursum suscitat in vivo adavere jam sepultos. Tolle lectum tuum, hoc est, porta portantem, oneris muta vices, ut quod fuit infirmitatis testimonium, sit probatio sanitatis, ut lectus doloris tui, sit meae curationis indicium, ut receptae fortitudinis magnitudinem, ponderis asserat jam moreris
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m in humanis actibꝰ
cdiuina gessisse mys¬
teria: & in rebus uisi¬
bilibus in uisibilia exercuis¬
se negotia: lectio hodierna
monstrauit: Ascendit in qͥt
in nauiculam: & trans fre¬
tauit. & uenit in ciuitatẽ
suam: Nonne ipse est qui
fugatis fluctibꝰ maris. pro¬
funda nuclauit: ut isra¬
helyticus popłs inter stu¬
pendes undas. sicco uestigio.
uelut montiũ concaua transiret:
Nonne hic est qui petri
peclibus marinos uertices
inclinauit : ut iter liqui¬
cdum humanas gressibus
solidũ preberae officium:
& quid est quod ipsẽ sibi
maris sic denegat seruitutẽ:
ut breuissimi laci transitũ
sub mercede nautica trans¬
fretaret : Ascendit inquit
in nauiculam: & tranffre¬
tauit: Et quid mirũ fr̃s:¬

Expanded text:
m in humanis actibus divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam . Nonne ipse est qui, fugatis fluctibus maris, profunda nudavit, ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestigio, velut montium concava, pertransiret ? Nonne hic est, qui Petri pedibus marinos vertices inclinavit, ut iter liquidum humanis gressibus solidum praeberet obsequium ? Et quid est quod sibi maris sic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum sub mercede nautica transfretaret? Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit. Et quid mirum, fr
Abbreviated transcription (Latin):
nando transcurrimꝰ. nunc libet
de ipsa quã colimus quinqua¬
gesimȩ sollẽpnitate. subcilius
aliquid loqui sicut enĩ in¬
muentibꝰ sollẽpniis pascha¬
libꝰ quadragesimã ieiiniorũ
obseruantia celebrauimus:
sic eisdem ꝑactis. quinquage¬
simã non sine certi causa mp̃¬
sterii festa deuotione agimꝰ.
Nã quia sc̃a ȩccłia in quibdã
suis membris adhuc ꝓ ȩt̃na¬
requie laborat in terris. in
qui busclã uero omni finito
labore. cũ xp̃o iã regnat in
cę̧lis: In memoriã utriusq
uitȩ constituere patres nr̃i
gemina hȩc congruę religionis
sollẽpnia Quadragesimã uide¬
licet afflictionis & ieiuni¬
orum. instante iã dominicȩ̨
resurrectionis tẽpore. gaudiis¬
q: paschalibꝰ. ut per eam nobis
sepius ad iemoriã reuocarent:
quia per labores & continen¬
tam per uigilias & orationes.
per cȩtera quȩ apłs cõmemo¬
rat arma iusticiȩ : ad uitȩ
attingere: Iorro quinquagesi¬
mã ab ipso clnĩcȩ resurrectio¬

Expanded text:
nando transcurrimus, nunc libet de ipsa, quam colimus, Quinquagesimae solemnitate subtilius aliquid loqui. Sicut enim imminentibus solemniis paschalibus Quadragesimam jejuniorum observantia celebravimus, sic eisdem peractis, Quinquagesimam non sine certi causa mysterii festa devotione agimus. Nam quia sancta Ecclesia in quibusdam suis membris adhuc requie laborat in terris, in quibusdam vero omni finito labore cum Christo jam regnat in coelis. In memoriam utriusque vitae constituere patres nostri gemina haec congrua religionis solemnia, quadragesimam videlicet afflictionis et jejuniorum, instante jam Dominicae resurrectionis tempore, gaudiisque paschalibus, ut per eam nobis saepius ad memoriam revocarent, quia per labores et continentiam, per vigilias et orationes, per caetera quae Apostolus commemorat arma justitiae, ad vitae attingere. Porro quinquagesimam ab ipso Dominicae resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ personã ȩccłiȩ gerens ad
contactũ ipsius properaret
accedere: dicit ei: Noli me
tangere: nondũ enĩ ascendi
ad patrẽ meũ: Hoc ẽ. nolo
ut ad me corporalit uenias:
nec ut me sensu carnis cog¬
noscas Ad sublimiorate
differo: maiora tibi prȩparo
Cũ ad patrẽ meũ ascendero:
tunc me perfectius ueriusq
palpabis. appre hensura qđ
non tangis: & creditura quȩ
ñ uides Cũ autẽ ascencden¬
dem in cęlos dñm sequaces
discipłorũ oculi intenta ad¬
miratione susꝑicerent : asti¬
terunt corã ipsis angłi duo
mirabili uestium candore
fulgentes . qui & clixerunt:
Uiri galilei quid statis aspici-¬
entes in cęlũ: hic iħc qui
assũptus est a uobis in cęlũ:
sic ueniet quẽ admodũ ui¬
distis eũ euntem in cęlum
Quibꝰ uerbis om̃s ȩccłiȩ filii
docebantur. ut xp̃c iħc in
eadem in qua ascencderat
carne uenturus uisibilis
erederetur : nec posset ambigi
omĩa illi ee̾ subiecta cui

Expanded text:
ne personam Ecclesiae gerens, ad ne personam Ecclesiae gerens, ad contactum ipsius properaret accedere, dicit ei: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum : hoc est, nolo ut ad me corporaliter venias, nec ut me sensu carnis agnoscas; ad sublimiora te differo, majora tibi praeparo. Cum ad Patrem meum ascendero, tunc me perfectius veriusque palpabis, apprehensura quod non tangis, et creditura quod non cernis. Cum autem ascendentem ad coelos Dominum sequaces discipulorum oculi intenta admiratione suspicerent, astiterunt coram ipsis angeli duo mirabili vestium candore fulgentes, qui et dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus qui assumptussic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Quibus verbis omnes Ecclesiae filii docebantur ut Jesus Christus in eadem qua ascenderat carne venturus visibilis crederetur; nec posset ambigi omnia illi esse subjecta, cui
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ de ascensione dñi pro¬
fecerunt: ut quicquid illis
prius intulerat metũ: uerte¬
retur in gaudiũ: Iotam enum
contem plationẽ arami in di¬
uinitatẽ ad patris dexteram
consicdentis erexerant: nec
iã corporee uisionis tarda¬
btintur obiectu. quo minus
in id aciem mentis intende¬
rent: quod nec a patre descen¬
dendo ab fuerat: nec a disci¬
pulis ascendendo discesserat
Tunc igitur dilectissimi filiꝰ
hominis dĩ filius excellen¬
tius sacratiusq innotuit:
cũ in paterne maiestatis
głam se recepit: & ineffabi¬
li modo cępit t̾e̾ diuinitate
prȩsentior : qui factus est
humanitate longiquior:
Tunc ael ȩqualẽ patri filiũ
erudicior
eruditor fides gressu cȩpit
mentis accedere: & contrecta¬
tione corporeȩ in xp̃o substan¬
manente natura: eo fides
crecdentiũ uocabatur. ubi
non carnali manu sed spũali¬
i
intellectu par genitori unige¬
natus tangeretur: Plinc illud
est quod post resurrectionẽ
suã dñs cũ maria magdale¬

Expanded text:
tantum de ascensione Domini profecerunt, ut quidquid illis prius intulerat metum, verteretur in gaudium. Totam enim contemplationem animi in Divinitatem ad Patris dexteram consedentis erexerant, nec jam corporeae visionis tardabantur objectu, quominus in id aciem mentis intenderent, quod nec a Patre descendendo abfuerat, nec a discipulis ascendendo discesserat. CAP. IV. Tunc igitur, dilectissimi, filius hominis, Dei Filius, excellentius sacratiusque innotuit, cum in paternae majestatis gloriam se recepit et ineffabili modo coepit esse Divinitate praesentior, qui factus est humanitate longinquior. Tunc ad aequalem Patri Filium eruditiortior fides gressu coepit mentis accedere, et contrectatione corporeae in Christo substanmanente natura eo fides credentium vocabatur, ubi non carnali manu, sed spiritali intellectu par Genitori Unigenitus tangeretur. Hinc illud est quod post resurrectionem suam Dominus, cum Maria Magdale
Abbreviated transcription (Latin):
malo &̾ caritadem sine qua
nulla uirtus potest nitẽre
sectemur: ut per hanc qua
acl nos xp̃e descendit dile¬
ctionis uiã etiã nos ad ip¬
sum possimus ascendere.
cui est cũ dõ patre. & spũ
scõ honor &e gła in scła amen¬

Expanded text:
malo, et charitatem, sine qua malo, et charitatem, sine qua nulla virtus potest nitere , sectemur: ut per hanc, qua ad nos Christus descendit, dilectionis viam, etiam nos ad ipsum possimus ascendere, cui est cum Deo Patre et Spiritu sancto honor et gloria in sae
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ nisi diabolo carnales
militant uoluptates qui
animas ad superna tenden¬
tes. corruptibiliũ bonorum
delectationibꝰ obligari et
ab illis de quibꝰ ipse excedit
gaudet acdlucere: Contra
cuiuis insidias sapienter cle¬
bet fidelis quisq uigilare
ut inimicũ suum de quo
tẽptatur possit euaclere Ni¬
chil autẽ ualidius clilectissi¬
mi contra diaboli dolos.
quã benignitas miscđię. et
largita s caritatis: per quã
omne peccatũ aut declinat᷑
aut uincitur: Sed huiꝰ uir¬
tutis sublimitas non prius
apprehenditur : quã illul qđ¬
ei est aduersariũ subruatur:
Quid ẽ autẽ tam inimicum
miscdĩȩ & operibꝰ caritatis.
quã auaritia. de cuiꝰ radice
om̃ium malorũ germen emer¬
git: quȩ nisi in suis fomitibꝰ
enec stur: necesse ẽ. ut in agro
planta conualuit: spinȩ po¬
tiuis & tribuli q uitiorum
quã ullũ uerȩ uirtutis semen
oriatur Resistamꝰ ergo di¬
lectissimi hiuc tã pestifero

Expanded text:
autem nisi diabolo carnales autem nisi diabolo carnales militant voluptates, qui animas ad superna tendentes corruptibilium bonorum delectationibus obligare et ab illis sedibus de quibus ipse excidit gaudet abducere? Contra cujus insidias sapienter debet fidelis quisque vigilare, ut inimicum suum de eo quod tentatur possit elidere. Nihil autem est validius, dilectissimi, contra diaboli dolos, quam benignitas misericordiae et largitas charitatis, per quam omne peccatum aut declinatur aut vincitur. Sed hujus virtutis sublimitas non prius apprehenditur quam illud quod ei adversarium est subruatur. Quid autem tam inimicum misericordiae et operibus charitatis, quam avaritia, de cujus radice omnium malorum germen emergit? Quae nisi in suis fomitibus enecetur, necesse est ut in agro planta convaluit, spinae potius tribulique vitiorum, quam ullum verae virtutis semen oriatur. Resistamus ergo, dilectissimi, huic tam pestifero
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenturũ angłorũ officia
cdeclarauerunt: ut intellige¬
remus quantę potestates affu
tande minstrauerunt etiã iu¬
dicando Exultemus itaq di¬
lectissimi gauclio sp̃uali et
tantes: liberos cordis oculos
ad illam altitudinẽ in qua
xp̃c est erigamus: Sursũ uoca¬
tos animos desideria terrena
non deprimant: ad ȩderna p̃¬
electos peritura non occupent.
uiam ueritatis ingressos. Falla¬
ces illecebrȩ ñ retarclent et
ita a ficdelibꝰ hȩc tẽporalia
decurrant᷑: ut peregrinari se
in hac mundi ualle cognoscant.
in qua etiã si quędã cõmocda
blandiuntur: non amplecten¬
da nequiter: sed trans eunda
sunt fortiter: Ad hanc enim
deuotionẽ nos beatissimꝰ apłs
petrus incitat. & sccłm illam di¬
lectionẽ quã pascendis ouibus
xp̃i trina dominici amoris
professione concepit. obse¬
crans dicit: carissimi obsecro
uos tanquã aduenas & pere-¬
grinos. abstinete uos a car¬
nalibus desicleriis quȩ mili-¬
tant aduersus animã: Cui

Expanded text:
enturum, angelorum officia praedicarunt: ut intelligeremus quantae potestates sint tantae ministraverunt etiam judicando. CAP. V. Exsultemus itaque, dilectissimi, gaudio spiritali, et tantes, liberos cordis oculos ad illam altitudinem in qua Christus est erigamus. Sursum vocatos animos desideria terrena non deprimant; ad aeterna praeelectos peritura non occupent; viam veritatis ingressos fallaces illecebrae non retardent; et ita a fidelibus haec temporalia decurrantur, ut peregrinari se in hac mundi valle cognoscant, in qua etiamsi quaedam commoda blandiantur, non amplectenda nequiter, sed transeunda sunt fortiter. Ad hanc enim nos devotionem beatissimus apostolus Petrus incitat; et secundum illam dilectionem quam pascendis Christi ovibus trina Dominici amoris professione concepit , obsecrans dicit: Charissimi, obsecro vos tamquam advenas et peregrinos, abstinere vos 296 a carnalibus desideriis, quae militant adversus animam . Cui
Abbreviated transcription (Latin):
re debeamus cognoscimꝰ. Est
& fortitudinis. quia etiam per
ipsũ ut quȩ bene nouimus.
operemur. accipimꝰ: ne aduer¬
sitate aliqua a bonis quȩ cȩpimꝰ
uiuit. quod ab initio erant
cũ dño: Iclõq quȩ apud illum
uiderunt & audierunt. absq
ulla ambiguitate predicare
ualebant: Unde bene petrus.
sed probatũ ex tẽpore. curauit
eligere dicens: Oportet ergo
ex his uiris qui nobiscũ congre¬
gati sunt in om̃i tẽpore quo
intrauit & exiuit inder nos

Expanded text:
re debeamus, agnoscimus; est re debeamus, agnoscimus; est et fortitudinis, quia etiam per ipsum, ut quae bene novimus operemur, accipimus, ne adversitate aliqua a bonis quae cepimus juvit quod ab initio erant cum Domino, ideoque quae apud illum viderunt et audierunt, absque ulla ambiguitate praedicare valebant. Unde bene Petrus ased probatum ex tempore curavit eligere dicens: Oportet ergo ex his viris, qui nobiscum congregati sunt in omni tempore quo intravit et exivit inter
Abbreviated transcription (Latin):
ueluit & qu a uoluit morte
& resurrȩxit carnẽ ad cęlos as¬
cendencdo leuauit. atq in pa¬
dernę głȩ dextera constituit.
quod omĩa propħarũ scripta
illi testimoniũ perhibent: qđ
confessio nominis eiꝰ usq ad
fines erat propaganda terrarũ.
ceteraq fider illius mysteria.
sp̃s sci testimonio sunt reserata
discipłis: Neq illis tantũ modo
sed & omĩbus qui per uerbũ eoꝵ
credunt in dr̃m. quie quid recte
sapiunt. eiusdẽ sp̃s est munere
concessũ: Ille ergo inquit testi¬
moniũ perhibe de me: et uos
tesfumoniũ perhibebitis. quia
quȩ spũ uitus docente ꝑceperuis.
hec abiecto tumore pristino foris
loquendo & aliis ministrabant:
Ipse namq sp̃s corda eorũ et
sciendia ueritatis illustrauit. &
ad docenda quȩ nossent culmi-¬
ne uirtutis erexit: Unde recte
apud ysaiam sp̃s idẽ fortitudi¬
nis & scientiȩ numcupat᷑. Est¬
& cnũ sp̃s scientiȩ. quia per ipsũ
quȩ recte agerẽ uel etiã cogita¬

Expanded text:
voluit et qua voluit morte voluit et qua voluit morte t resurrexit carnem ad coelos ascendendo levavit atque in paternae gloriae dextera constituit, quod omnia prophetarum scripta illi testimonium perhibent, quod confessio nominis ejus usque ad fines erat propaganda terrarum, caeteraque fidei illius mysteria Spiritus sancti testimonio sunt reserata discipulis. Neque illis tantummodo, sed et omnibus qui per verbum eorum credunt in Dominum, quidquid recte sapiunt, ejusdem Spiritus est munere concessum. Ille ergo, inquit, testimonium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia quae Spiritu intus docente perceperunt, haec abjecto timore pristino foris loquendo et aliis ministrabant. Ipse namque Spiritus corda eorum et scientia veritatis illustravit, et ad docenda quae nossent cuimine virtutis erexit: unde recte apud Isaiam: Spiritus idem fortitudinis et scientiae nuncupatur . Est enim Spiritus scientiae, quia per ipsum quae recte agere, vel etiam cogita
Abbreviated transcription (Latin):
niũ perhibebit de me: No¬
tandũ autẽ in primis quod
mittendũ esse testatur: et
eumdẽ mox a patre proce¬
dere subiungit: non quia
ilem sp̃s aliter a patre pro¬
cedit quã a filio mittitur.⁊
ideo filius eum a se mittr a
patre dicit procedere ut
aliam patris aliam eẽ suã
personã designet: At in ea
luntatẽ suam cũ patris uo.¬
luntate & operatione denunti
a patre. mittitur & a filio: pro¬
cedit a padre. procedit & a filio.
quia &e eiꝰ missio ipsa processio
est qua ex patre procedit et
filio: Uenit & sua sponte.
quia sicut coęqualis ẽ. patri
& filio. ita eamdem habet uo¬
luntatem cũ patre & filio com
donis cȩlestibus ait Hȩc omĩa
operatur unus atq idem sp̃s :
diuidens singłis prout uult:
Adueniens autẽ sp̃s testimo¬
nium perhibuit de dño. quia
que de illo erant sciencda mor¬
talibus clara luce illis reuela
conlubstantialis factus est¬
nobis in fine scłorũ. quod de
uirgine natus sine peccato ui¬
ort in munclo. quod quando

Expanded text:
nium perhibebitis. Notandum autem imprimis quod mittendum esse testatur, et eumdem mox a Patre procedere subjungit, non quia idem Spiritus aliter a Patre procedit quam a Filio mittitur, aideo Filius eum a se mitti, et a Patre dicit procedere, ut aliam Patris, aliam esse suam personam designet, atque ut luntatem suam cum Patris voluntate et operatione denuntiea Patre, mittitur et a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio, quia et ejus missio ipsa processio est qua ex Patre procedit et Filio. Venit et sua sponte, quia sicut coaequalis est Patri et Filio, ita eamdem habet voluntatem cum Patre et Filio commdonis coelestibus, ait: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Adveniens autem Spiritus testimonium perhibuit de Domino, quia dquae de illo erant scienda mortalibus, clara illis luce revelaconsubstantialis nobis factus est in fine saeculorum, quod de Virgine natus sine peccato vixit in mundo, quod quando
Abbreviated transcription (Latin):
lamenta pęnitentiȩ non recurrit:
& notandũ quod malȩ soboles:
malorũ parentũ actiones imitan¬
tes: genimina uiperarũ uocantur.
Quia per hoc quod bonis inuiden.i
eosq persecuntur : quod quibusdã
mala retribuunt: quod lesiones
proxiiis exquirunt: qm̃ in his om̃ibꝰ
priorũ suorũ carnaliũ uias seciuit᷑:
quasi uerati filii de uenͤatis paren¬
tibus nati sunt. Sed quia iã pecca¬
uimus: quia usu malę consuetu

Expanded text:
lamenta poenitentiae non recurrit. lamenta poenitentiae non recurrit. Et notandum quod malae soboles, malorum parentum actiones imitantes, genimina viperarum vocantur, quia per hoc quod bonis invident, eosque persequuntur, quod quibusdam mala retribuunt, quod laesiones proximis exquirunt, quoniam in his omnibus priorum suorum carnalium vias sequuntur, quasi venenati filii de venenatis parentibus nati sunt. 8. Sed quia jam peccavimus, quia usu malae consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
dinis gr̃am correptiones uel ex¬
hortationes recipit: ĩbi planã uiã
predicator inuenit.⁊ ubi prius ꝑ
asperitatẽ itineris pergere: id ẽ.
prȩdicationis gressũ ponere non
omĩs caro salutare dĩ: Quia om̃is
caro accipitur omĩs homo: uidelicet
in hac sententia propħa prophetiȩ
oculũ nisi ad extremũ iudicii diem
tetendit: ubi cũ apertis cȩlis. mi¬
nistrantibus angłis: consedentibus
apłis: in sede maiestatis suȩ xp̃c
apparuerit om̃s hunc electi et re¬
probi pariter uidebunt: ut & iusti
de munere retributionis sine fine
gaudeant.⁊ & in iusti ultione sup¬
pliciĩ in perpetuũ gemant: Nam
quia hoc ista sententia intendit:
quod in extremo examine ab om̃i
carne uidebitur: recte subuingit᷑.
Dicebat autẽ ad turbas. quȩ
exibant ut baptizarentur ab eo:
Genimina uiperarũ: quis ostendit
uobis fugere a uentura ira: Uen¬
tura erã ira est. anun aduersio
ultionis extremȩ: quã tunc fugere
peccator non ualet. qui nunc ad

Expanded text:
dinis gratiam correctiones vel exhortationes recipit, ibi planam viam praedicator invenit, ubi prius propter asperitatem itineris pergere, id est praedicationis gressum non omnis caro salutare Dei. Quia ocaro accipitur omnis homo, « salutarein hac sententia propheta prophetiae oculum nisi ad extremum judicii diem tendit? ubi cum apertis coelis, ministrantibus angelis, consedentibus apostolis, in sede majestatis suae Christus apparuerit, omnes hunc et electi et reprobi pariter videbunt, ut et justi de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Ventura enim ira est animadversio ultionis extremae, quam tunc fugere peccator non valet, qui nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iohannes in sp̃u & uirtute heliȩ
dũm prȩcedere dicitur. qui a
sicut helias in magna uirtute
tentia p̾ditus preuenit primũ
sicut ille precursor futurus ẽ.
iudicis: ita iste p̃cursor factꝰ
est recdẽptoris: Nec solũ ad¬
uentus ordine. sed doctrinȩ
quoq similitudine: ioħes
in sp̃ũ & uirtute heliȩ dñm
p̃cessit: Nã sicut de ioħe
angłs subiungit: ut con¬
uertat corda p̾atrũ in filios.
& incredibiles ad pruden¬
tiam iustorũ: ita dñs ꝑ
propham non disparem
de heliẽ predicatione sen¬
tentiã protulit dicens. Ecce
ego mittã uobis heliã ꝓpħam.
ante quã ueniat dies dñi

Expanded text:
Joannes in spiritu et virtute Eliae Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecedere dicitur, quia sicut Elias in magna virtute tentia praeditus praevenit primum. Sicut ille praecursor futurus est judicis, ita iste praecursor factus est Redemptoris. Nec solum adventus ordine, sed doctrinae quoque similitudine Joannes in spiritu et virtute Eliae Dominum praecessit. Nam sicut de Joanne angelus subjungit. Ut convertat corda patrum in filios, et incredibiles ad prudentiam justorum. Ita et Dominus per prophetam non disparem de Eliae praedicatione sententiam protulit, dicens: Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam ven
Abbreviated transcription (Latin):
ante perceptionẽ baptismi
sua gratia consecrauit: Ipse
utiq ioħem non solũ an¬
te circũcisionẽ. sed & ante
natiuitatẽ eiusdẽ gr̃ę mu¬
nere perfudit. ita ut offi¬
tium sue p̃cursionis dño
adhuc in utero positus. qr
loquendo nec dũ poterat. iã
gratulanclo preberet. quan¬
do sicut sequentia scĩ euan¬
gelii testatur. intrante
beata dĩ genitrice et sa¬
lutante elysabeth: exulta¬
uit in gaudio infans in
utero eius sed in eo quod
multos filiorũ isrł ad¬
rũ asseuerat: manifeste
angłs quã magnus coram
dño ẽe̾t futurus inlicat:
quẽ optimo genere conuer¬
sandi uitã ꝑacturũ esse
declarat: Que enĩ inter
homines sublimior. & dõ
gratior ẽẽ conuersatio po¬
test. quã eos qui se castigant
auctoris sui grãm student
conuertere. & crebra ani¬
inarũ fideliũ adqui sitione
gaudiũ semꝑ patriȩ cȩlestis
augere: Q ipse p̃cedet ante
illũ in spũ & uirtute heliȩ

Expanded text:
ante perceptionem baptismi ante perceptionem baptismi sua gratia consecravit, ipse utique Joannem non solum ante circumcisionem, sed et ante nativitatem ejusdem gratiae munere perfudit, ita ut officium suae praecursionis Domino adhuc in utero positus, quia loquendo nondum poterat, jam gratulando praeberet, quando sicut sequentia sancti Evangelii testantur, intrante beata Dei genitrice, et salutante Elizabeth, exsultavit in gaudio infans in utero ejus. Sed et in eo quod illum multos filiorum Israrum asseverat, manifeste angelus quam magnus coram Domino esset futurus indicat, quem optimo genere conversandi vitam peracturum esse declarat. Quae enim inter homines sublimior, et Deo gratior esse conversatio potest, quam eorum qui se castigant auctoris sui gratiam student convertere, et crebra animarum fidelium acquisitione gaudium semper patriae coelestis augere? Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae.
Abbreviated transcription (Latin):
bibet. & sp̃u sco replebitur
adhuc ex utero matris suȩ.
& multos filiorũ isrł conuer¬
det ad dñm dm̃ ipsorum:
Siquidẽ in eo quod illum
a uino. & si cera. id est
ab om̃i qđ in ebriare po¬
dest continentiã habiturũ
asseruit. patenter indica¬
uit: quia ab omnibꝰ uitiis
tere. futurus e̾et immunis:
In eo autẽ quod illũ adhuc
ex utero matris sp̃u scõ
replendũ ẽẽ memorauit.
profecto quia natus
in mundo. cunctis uirtu¬
tum fructibꝰ e̾e̾t clarifican-¬
dus ostendit: Quid enim
uiuenti & conuersanti int̃
homines poterat deesse uir¬
tutis. qui &̾ si ut homo ini¬
quitatibus conceptus est.
contra morem tamen hu¬
mane conditionis. non in
delictis eũ p̃uaricationis.
sed in gr̃a remissionis mat̃
sua peperit. Neq dubitan-¬
dũ est quia sp̃c sc̃s qui eũ
repleuit: etiã a peccatis om¬
nibus exsoluit: Constat
quippe ueredica patrũ sen-¬
tentia quia lorige ñ strin¬
gitur scĩ sp̃s donũ. & propt̃ea
qui corneli ũ ac domũ eius.

Expanded text:
tu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae, et multos filiorum Israel convertet ad Dominum Deum ipsorum. Siquidem in eo quod illum a vino et sicera, id est ab omni quod inebriare potest, continentiam habiturum asseruit, patenter indicavit, quia ab omnibus vitiistere, futurus esset immunis; in eo autem quod illum adhuc ex utero matris Spiritu sancto replendum esse memoravit, profecto quia natus in mundum, cunctis virtutum fructibus esset clarificandus ostendit. Quid enim viventi et conversanti inter homines poterat deesse virtutis, qui etsi ut homo in iniquitatibus conceptus est, contra morem tamen humanae conditionis non in delictis eum praevaricationis, sed in gratia remissionis mater sua peperit? Neque enim dubitandum est quia Spiritus sanctus qui eum replevit etiam a peccatis omnibus absolvit. Constat quippe veridica Patrum sententia quia lege non stringitur Spiritus sancti donum. Et propterea qui Cornelium et domum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uocari iubetur Ioħes quippe
dñ gr̃a. siue in quo ẽ. gr̃a
dicitur : quia & ipse spetialẽ
p̃ cȩteris scĩs eiusdẽ p̃cursio¬
nis grãm accepit. & in auditã
eatenus mundo celestis in¬
gressus grãm prȩdicare ad¬
uenit: Qui ergo & gratia
plenus extitit: & cȩteris dĩ
grãm euangłirauit : recte
p̃coniũ gr̃ę ipso etiã suo no¬
mine significauit Meritoq
in eiꝰ gr̃a natiuitate. multis
exultandũ p̃dicitur : ꝑ quẽ
sue regenerationis mundo
auctor ostenditur Erit enĩ
magnus corã dño: Notandũ
quod idẽ laudis p̾rȩconiũ
ioħi ab angelo. quod ab e¬
uangłista parentibꝰ fertur
illius & illi enĩ iusti ante
clm̃: & hic corã dño magnus
ee̾ ꝑhibetur: Quã magus au

Expanded text:
s quippe Domini gratia, sive In quo est gratia, dicitur, quia et ipse specialem prae caeteris sanctis ejusdem praecursionis gratiam accepit, et inauditam eatenus mundo coelestis ingressus gratiam praedicare advenit. Qui ergo et gratia plenus exstitit, et caeteris Dei gratiam evangelizavit, recte praeconium gratiae ipso etiam suo nomine signavit. Meritoque in ejus nativitate multis exsultandum praedicitur, per quem suae regenerationis mundo auctor ostenditur. Erit enim magnus coram Domino. Notandum quod idem laudis praeconium Joanni ab angelo quod ab evangelista parentibus fertur illius. Et illi enim justi ante Deum, et hic coram Domino magnus esse perhibetur. Quam magnus au
Abbreviated transcription (Latin):
orbem latius adimplet: cũ
nos euangłicis & uerbis insti.¬
tuti. & imbuti inysteriis eam¬
dem ficlem ac clilectionem
habere discimus. quã legalibꝰ
p̃ceptis edocti patres habuisse
probantur: hoc perfectissimũ
sc̃ę ȩccłiȩ decus est. cũ eadẽ
quȩ illos intrasse constat
supernȩ pacis gaudia suspira-¬
mus. atq ut hȩc etiã nos in¬
trare mereaiur cȩlestẽ in
terris exercere uitam conten¬
dimus: cũ eorũ exemplo nul-¬
la quȩ facimus uel ꝑcipimꝰ
bona nr̃is meritis adscribimꝰ.
sed ad auctoris nr̃i ꝑ omĩa
grãm respicimus. De quo illo
ipse ẽ. ds̃. ipse fecit nos. et
non ipsi nos: Nonͣ scilicet
ut homines simus: uerũ etiã
ut scĩ & beati homines simꝰ:
cuiꝰ dona gr̃ȩ si puro semper
& infatigabili corde sectam᷑:
ipse iuxta eorũdẽ patrum
promissa. propitius fit om̃ibꝰ
iniquitatibꝰ. nr̃is. ipse satiat
in bonis desiderium nr̃m
ipse non in operibꝰ iusticiȩ

Expanded text:
orbem latius adimplet, cum orbem latius adimplet, cum nos evangelicis et verbis instituti et imbuti mysteriis eamdem fidem ac dilectionem habere discimus, quam legalibus praeceptis edocti patres habuisse probantur. Hoc perfectissimum sanctae Ecclesiae decus est, cum ad eadem quae illos intrasse constat supernae pacis gaudia suspiramus, atque ut haec etiam nos intrare mereamur, coelestem in terris exercere vitam contendimus, cum eorum exemplo nulla quae facimus vel percipimus bona nostris meritis ascribimus, sed ad auctoris nostri per omnia gratiam respicimus. De quo illoripse est Deus, ipse fecit nos et non ipsi nos, non solum scilicet ut homines simus, verum etiam ut sancti et beati homines simus. Cujus dona gratiae si puro semper et infatigabili corde sectamur, ipse juxta eorumdem patrum promissa propitius sit omnibus iniquitatibus nostris, ipse satiet in bonis desiderium nostrum, ipse non in operibus justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ incredibiles illius eui
homines. quo uel helias
p̃dicaturus est. uel ioħes
p̃dicabat : uocantur Con¬
uertit autẽ ioħes corda
patrũ in filios. quia sapi¬
entiam quã habuerunt
patres xp̃m credentes. ac
desiderantes in carne ue¬
nire: transfudit in filios
docendo eos credere. & gau¬
dere xp̃m in carne uenisse:
Conuertit in credibiles ad
prudentiã iustorũ: quia eos
quos sine fide xp̃i inuenit.
de operibꝰ legis frustra glo¬
riantes. docuit credere in
tentione submittere : ac prece¬¬
dentiãm iustorũ unitari
prudentiã qui et legẽ ꝑficere diligentissi me¬
dilectissime studebant. et
nichilominus in gr̃a diũ iħu.
non autẽ in operũ suorum
iusticia salutem sperare
didicerant: Hinc nãq unus
ex eis dicit: Iustus autẽ ex
fide uiuit: Unde & apte
subiungitur: parare dño
plebẽ perfectã: Hȩc etenun
pulcherrima. dnĩce plebis
perfectio ẽ. quã & iohannes
suo tẽpore p̃dicando parabat:
& nunc dñs ipse donando per

Expanded text:
us aevi homines, quo vel Elias praedicaturus est, vel Joannes praedicabat, vocantur. Convertit autem Joannes corda patrum in filios, quia sapientiam quam habuerunt patres Christum credentes ac desiderantes in carne venire, transfudit in filios docendo eos credere et gaudere, Christum in carne venisse. Convertit incredibiles ad prudentiam justorum, quia eos quos sine fide Christi invenit de operibus legis frustra gloriantes, docuit credere in tentione submittere, ac praecedentium justorum imitari prudentiam, qui et legem perficere diligentissime studebant, et nihilominus in gratia Domini Jesu, non autem in operum suorum justitia, salutem sperare didicerant. Hinc namque unus ex eis dicit, Justus autem ex fide vivit; unde et aperte subjungitur: Parare Domino plebem perfectam. Haec etenim pulcherrima Dominicae plebis perfectio est, quam et Joannes suo tempore praedicando parabat, et nunc Dominus ipse donando per