comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nullam tͥ ab nogo abiuendã mei corporis partẽ. Dicit cub̃c.
Quilotus est. non indigit nͥ pedes lauare: s est iriundus to¬
tus. Hic moutat᷑ quis. fortassis: et dicat. Imino si mundits
est totus: qͥd ei opus est. uel pedes lauart: Dñs autẽ nouerat
qđ dicebat: etiã sinr̃a insirmitas ciꝰ serreta ñ penetͣt. Uerũp¬
tam̃ qͣutũ nos erudire. et ex lege sua docere dignat᷑: ꝓ captu
mec ꝓ modulo meo. aliqͥd eciã de huiꝰ q̃stionis ꝓfrinditate
illo adiuuante respondeã: ac pͥmũ iꝑãm loquutionẽ ñ sͥ cẽ
contͣriam facillune ostendã. Qͥs euĩ ñ ira rectissime loqui
possit: mundus est totus p̃ter pedes: Clegantiꝰ autẽ loqͥtur
sidicit. mundus ẽ totꝰ nͥ pedes: qd̾ tantũdẽ ualet. Hoc gͦ¬
ait drĩs: ñ habet opꝰ nisi pedes lauare. s cst mundus totuis.
Totus utiꝙ p̾ter podes: uel uͥ pedes. quos habet opris laua¬
re. ded qͥa est boc: Qto s uult: cEͥohic necessariũ est ut q̃na¬

Expanded text:
o abluendam mei corporis partem. 3. Dicit ei Jesus: Qui lotus est, non habet opus nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Hic moveatur fortassis quis, et dicat: Imo si mundus est totus, quid ei opus est vel pedes lavare? Dominus autem noverat quod dicebat, etiamsi nostra infirmitas ejus secreta non penetrat. Verumtamen quantum nos erudire et ex lege sua docere dignatur, pro captu meo, pro modulo meo, aliquid etiam ego de hujus quaestionis profunditate, illo adjuvante, respondeam: ac primum ipsam locutionem non sibi esse contrariam facillime ostendam. Quis enim non ita rectissime loqui possit, Mundus est totus, praeter pedes? Elegantius autem loquitur si dicit, Mundus est totus, nisi pedes; quod tantumdem valet. Hoc indiget nisi pedes lavare, sed est mundus totus. Totus utique praeter pedes, vel nisi pedes, quos habet opus lavare. Sed quid est hoc? quid sibi vult? quid hic necessarium est ut q
Abbreviated transcription (Latin):
uos alter altertꝰ lauare pedes. exemplũ enĩ dedi nob. ut quẽ¬
admodũ ego feci uobis ita et uos faciatis: Numqͥd dicere pꝰ¬
sum: qd̃ etiã frat̾ ad frẽm a celici pot̾it contagione mun¬
dare: Immo uͦ id etiam nos esse amonitos in huiꝰ dm̃ti oꝑiᷤ
altitudĩs noi̾untꝰ: ut confessi inuicẽ delic̾ta nr̃a. oremiti
ꝓ nobis sicut xp̃c intpellat ꝑ nobis. Audiamus apłm iacobũ:¬
Hoc ipsũ eiudentisume p̾cipicritẽ ac dicentẽ. Confitemini
inuitẽ deusta ura et orate ꝓ nobis: qͥ a ad hoc añs nobis de¬
dit exemplũ. Si cnĩ ille qui ullũ pectatũ nec habet. nec
habuit. nec habebit. orat ꝓ pectatis nr̃is: qͣntomagis nos
inuicẽ ꝓ nr̃is orare debemtꝰ᷑: Et si dimitiit nobis ille cui
uñ habemꝰ qd̾ dimittaniꝰ: qͣntoinagis dimittere debemꝰ.
inuicẽ nobis. qͥ sine pectato hic uue ñ ualemꝰ: Quid enĩ
uidet᷑ in hac altitudine sacmenti dñs significare cũ dicit.

Expanded text:
vos alter alterius lavare pedes. Exemplum enim dedi vobis, ut quemadmodum ego vobis feci, ita et vos faciatis! » Numquid dicere possumus quod etiam frater fratrem a delicti poterit contagione mundare? Imo vero id etiam nos esse admonitos in hujus dominici operis altitudine noverimus, ut confessi invicem delicta nostra oremus pro nobis, sicut et ime praecipientem ac dicentem: Confitemini invicem delicta vestra, et orate pro vobis , quia ad hoc Dominus nobis dedit exemplum. Si enim ille qui nullum peccatum nec habet, nec habuit, nec habebit, orat pro peccatis nostris, quanto magis nos invicem pro nostris orare debemus! et si dimittit nobis ille, cui non habemus quod dimittamus, quanto magis dimittere debemus invicem nobis, qui sine peccato hic vivere non valemus? Quid enim videtur in hac altitudine sacramenti Dominus significare cum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ corpꝰ: etiam un corde ip̃o uel excitat᷑. uel si iam inerat
confirmat᷑ ipsi humilitatis affectus. Sed excepto isto
morali intellectu. ita nos huiꝰ dñiti fc̃i altitudinẽ cõ¬
mendasse meminitiꝰ: qd̾ laitanoo pedes iã lotoꝵ atꝙ
mundoꝵ discipłoꝵ significau̾it dñs ꝓpt̾ hiunanos qͥ¬
bus in t̾ra uersam᷑ affectus: qͣntũlibet ꝓfec̾imꝰ ini appre

Expanded text:
natur corpus, etiam in corde ipso vel excitatur, vel si jam inerat, confirmatur ipsius humilitatis affectus. Sed excepto isto mortali intellectu, ita nos hujus dominici facti altitudinem commendasse meminimus, quod lavando pedes jam lotorum atque mundatorum discipulorum significaverit Dominus propter humanos quibus in
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ ab ea separati sunt: respondet eccłia. Exuii me tunica
mea: quom induar ea: becipiet᷑ quidẽ illa tunica: et in eis
qui iã exitn siiit. rursus carne uestiet᷑ ecclia. Non tamen nt̃
qͣndo f̾uefaciendi sũt frigidi: s tũc qͣndo resurresturt sunt
mortui. Passa gͦ difficultate ꝓpt̾ inopiã ꝑdicatoꝵ. et reto¬
lens illa sua membra sana sermonib. scã morib s iã exitta
corporib ingemit eodicit ecdia. Exuii me tunica mea. quo¬
excellentissime potuerunt: quomͦ ad corpora quib exiita
sunt redire nunc possunt: Seirde respiciens ad eos qui p̃¬
dicare et ppłes ad quirere ac regere. ac sic xp̃o aꝑire ut cũq
possunt. sedin his difficutratib acdionũ peccare metuunt.
laui inqͥt pedes meos. quom̃ inqͥnabo cos: Qiusꝗͥs enĩ in ũ¬
bo sĩ offendit. hic ꝑfectus est uir. et quis est ꝑfcctus: Qui

Expanded text:
neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui me tunica neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui jam exuti sunt, rursus vestietur carne Ecclesia: non tamen nunc quando fervefaciendi sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quoexcellentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes meos; quomodo inquinabo illos? Quisquis enim in verbo non offendit, hic perfectus est vir.
Abbreviated transcription (Latin):
caput xp̃i:. Noc est ut ñ aniet᷑ as. Caput enĩ xp̃i: ds: Sea por¬
tant᷑ in tnib. id est in sacͥmentis uisibilib tolerant᷑: et neqͣꝙͣ
int̾iora sensus attingunt. Sulsat gͦ ut excutiat qͥctem scĩs
onosis: ⁊ clamat. Aꝑim̾ de sangͥne meo soror mea: de acces¬
sumeo ꝑxima mea: de spũ meo columba mea: de sermone
meo quem pleuiꝰ exotio didicisti ꝑfesta mea. Aꝑi mͥ p̃dica
me. dcocos qͥꝑpe qui clausert̃ contͣ me. quomͦ int̾bo sine aꝑ¬
iente: Quom̾ enĩ audient sine p̃dicante: Huic fit ut etiã
hi qͥ amrant otiũ studioꝵ bonoꝵ et nolunt ꝑpeti laborio¬
saꝵ molestias actionũ. eo qd̾ minꝰ ydoncos ad hec mynistñ¬
da et sine rep̃hensione agenda se sertuent: mallent si fieri
possit scẽs apłos et p̃dicatores u̾ttatis antiqͦ. extitari ad u̾sus ha¬
bundantiã inqͥtatis: qua feruor friguit karitatis. Sed in eiᷤ
qlui iã de corpore exierunt et carnis indumento exspoliati ft.

Expanded text:
aput enim Christi Deus . Sed portantur in crinibus, id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicisti perfecta mea; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; mallent, si fieri posset, sanctos apostolos et praedicatores veritatis antiquos excitari adversus abundantiam iniquitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et carnis indumento exspoliati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
audit᷑. himulitas custodit᷑. Dicit et aliꝰ. Amicꝰ autẽ spõ¬
si stat et auait eĩ et gaudio gaudet ꝑpt̾ nocẽ sponsi. fr̃u¬
am̃ audicu sine sirepiti nob loquerte intͥnsecꝰ t̾itate. ꝙͣ¬
agunt inqͥnare pedes suo timeant: cũ placere hominib
sub repente amore humane iaulis asfestant. Ceter̃ qui eos
auit. ubent ⁊ pie. ñ habet locũ rastanai se in laborib ali¬
enis: eo siiflatis ossib s humiliatis. gaudio gauaet ꝑpt̾
uocẽ sꝑonsi dñite u̾ttatis. ẜmde in eis qui libent̾ et humi¬
lit̾ audirt nouerunt. et uitã qͥetam in studin aulcibus
et salubeib aguitt: scã deliciet᷑ eccłia. et dicat. Ego dormio
et eoi incũ iugilat. Qlud est gͥ dormio. et cor meũ uigilat:
u̾tta qͥeies ut auidiam Otiũ meũ ñ impendit᷑ nutt̾ende desi

Expanded text:
militas custoditur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quagunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humiliatis gaudio gaudet propter vocem dominicae veritatis. Proinde in eis qui libenter et humiliter audire noverunt, et vitam quietam in studiis dulcibus et salubribus agunt, sancta delicietur Ecclesia, et dicat, Ego dormio, et cor meum vigilat. Quid est, Ego dormio, et cor meum vigilat; nisi, ita quiesco ut audiam? Otium m
Abbreviated transcription (Latin):
lat. Uaco et uideo qm̃i tu ei dñs: qͥa sapientiã scribe. in tempo¬
re ocu: et qͥ minorat᷑ actu ip̃e ꝑcipiet cã. Ego dormioe ⁊ corme¬
umiugilat Ego reqͥesto a noxiis et negonosis actib. et ani¬
mus meus diuinis se intenate affatibi. Dea inhis qͥmisto
mꝰ scrauit̃ et humilit̾ reqͥescunt. dũ otiose oblestat᷑ eccłia:
cece pulsat ille quiatt. Que dico uobis in tenebͥs. dicite ĩ
lumine: et qd in aure auattis. p̃dicate suꝑ tecta. Uox eiꝰ gͦ¬

Expanded text:
a sapientia scribae in tempore otii; et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . Ego dormio, et cor meum vigilat: ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta
Abbreviated transcription (Latin):
mains uidiciũ sumtts. In mutcis enĩ effencuimꝰ om̃s. Laiuipe¬
des raeos: quomi inqͥnabo eco: Sed crte surgo et apro. Ep̃e laua
qua et nos dimittimꝰ debitorib nrĩs. Qndo te audim: e
ultant tetũ in celestib ossa humiliata. Sed qͣndo te p̾dita¬
satis sint dilectissimm. Si quid secui qͣm oportuit dicentes
fortassis offendimꝰ: uel laudib urĩs immodatiusꝙͣ opotuit
eleuati sumꝰ: impet̾re mundationẽ pedeb nr̃is. deo plactu

Expanded text:
ajus judicium sumitis: in multis enim offendimus omnes . Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Sed ecce surgo, et aperio. Christe, lava tas nostra: quia et nos dimittimus debitoribus nostris . Quando te audimus, exsultant tecum in coelestibus ossa humiliata . Sed quando te praedicauinatos. Haec vobis hodie satis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel laudibus vestris immoderatius quam oportuit elevati sumus; impetrate mundationem pedibus nostris, Deo pla
Abbreviated transcription (Latin):
stoichoꝵ uł quoꝵxq similiũ consentiat᷑ errori. Qui ꝑfec¬
to quẽadmodũ uanitatẽ existiniant u̾itatt̃. sic stuporẽ
depiitant sanitatẽ. ignorantes sic hoĩs animũ q̃ madino¬
dum corporis membrũ. desꝑatiꝰ egrotare. qͣndo et doloris
amilerit sensũ. Sta dicit aliqͥs. Numqͥd animꝰ xp̃iani debet
etiã morte impendente tbari: ubi est enĩ qd̾ dicit apłs. con¬
cupticentiã se habere dissoltu et eẽ cũ xp̃o. si illico qd contu¬
piscit. potest eũ turbare cũ uen̾it: facile est qͥdem istis ad
hec respondere: qui et ip̃am leciciã ꝑturbationẽ uocant. stͥd

Expanded text:
umque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habere dissolvi et esse cum Christo ; si illud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec respondere, qui et ipsam laetitiam perturbatione
Abbreviated transcription (Latin):
mundtis totꝰ: dilectioni uf̃t ut ar̃s corare aignat᷑ est expo¬
siumꝰ. Nuinc qd̾ seqͥtur uideamꝰ. Et uos inqͥt mundi estu.s
non om̃s. Hoc quid sit ne q̃reremꝰ. ip̃o eũgłista pateferit adiũ¬
gens. Sciebat enĩ qͥs nã esset qͥ t̾deret eũ ꝓpt̾ea dixio ñ estis mũ¬
di om̃s. Qtͥd hoc aꝑtius: Pinde ad sequentia tnscant. Postqͣm

Expanded text:
us donare dignatus est, exposuimus: nunc quod sequitur videamus. Et vos, inquit, mundi estis, sed non omnes. Hoc quid sit ne quaereremus, ipse Evangelista patefecit, adjungens: Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum; propterea dixi: Non estis mundi omnes. Quid hoc apertius? Proinde ad s
Abbreviated transcription (Latin):
s dũ isto postea uiuit isdlo. Mimanis asfectib t̾tam uelut
pedib calcars ip̃asciliceo conu̾sationt uite huiꝰ humane¬
trahto unas aicat. dimitte nob̾ debita nr̃a: ac sic etiã inde mũ¬
aat᷑ ab eo qui pecles lauit discipsis suis: nec desinit int̾pella¬
re ꝑ nob̃. Hint occurrerunt ex cantico canticoꝵ eccłie u̾ba
dicentis. laui pedes meds quomꝰ inqͥnabo eos: tũ uellec ires
et aꝑire illi quien̾at ad eñ ec pullau̾at: sibiꝙ aꝑiri poscebat.
ille spetiorus forma ꝑ̃filiis hominũ ħinc q̃stio rata est. qͣm co¬
artare noluimꝰ angustiis temporis. ideoq distultmꝰ quo nam
mͣ ecclia timeat inqͥnare pedes dũ ꝑgit ad xp̃m: quos bap¬
tismate lau̾at tp̃i. Sic enĩ dicit. Ego dormio: et corncũ iugi¬
lat Uox fratrueus mer pulsat ad iaruã. Deide dicit etiam¬

Expanded text:
t pedibus calcans, ipsa scilicet conversatione vitae hujus, contrahit unde dicat, Dimitte nobis debita nostra . Ac sic etiam inde mundatur ab eo qui pedes lavit discipulis suis , nec desinit interpellare pro nobis . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei quiille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus, quonam modo Ecclesia timeat inquinare pedes, dum pergit ad Christum, quos baptismate laverat Christi. 2. Sic enim ait: « Ego dormio, et cor meum vigilat; vox fratruelis mei pulsat ad
Abbreviated transcription (Latin):
et respondit illa. Etui me tiuca mea: quomͦ induar ea:
Laui pedes mecs: quom̃ inqͥnabo cos: E aͣmirabile sacmen¬
tũ. o gͣnde myst̾iũ Ergone timet inqͥnare pedes: uenien
tũ: qͥ etrã in t̾ra est: qͥa suos hic constitutos non decerit. An
onẽ scli: an ñ ipseait. uuidebitis celos aꝑtos: et angłas dei
ascendentes et aescrudentes ad filium homĩs: Si ascendũt
ad eũ ꝓpt̾ea qͥa sariũ ẽ: quom̾ ad eũ descencdunit. si non etiã
hic est: Dicit g̃ ecclia. Laui pedes meos: quom̃ inqͥnabo eos:
In eis hoc dicit. qui postunt omni fete mundi iã dic̾e cupro
aitiolur et else cũ xp̃o. ꝑmanere autẽ in carne magis neces

Expanded text:
a; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendeum, qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An onem saeculi ? An non ipse ait, Videbitis coelos apertos, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt omni faece mundati dicere: Cupio dissolvi et esse cum Christo, permanere autem in
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃m eaniꝰ t̾rã calcare compelum᷑: cũ potiꝰ nob̾ surssĩ cor
habendũ sit ad dñm ut cũ illo cẽ possimꝰ: Uidetis frs̃. hodi¬
ermi temꝑis angustias. istã ccartare questionẽ. Od et si uos
forte miniis uidctis: ego ut cũq uideo qͣnte disputationis
indigeat: iuide peto. ut cam potiꝰ suspendi qͣm neggligẽ¬
tiꝰ uel angustiꝰ ꝑcctari. s̃i fraudata s dilata exspestatione pati¬
amini. Aderit cĩ dñs qͥ nos debitores fatit: utt faciat etiam
tempꝰ agnosco. Donet unde reddã: qͥ donauit
ut debcam. Donauit enĩ dilestionẽ de qua
dictum est. nemini qͥcqͣm debeatis nͥ ut inuicẽ diligatis.
donet etiã sermonẽ quẽ uideo me debere dilectis. Exspet¬
tationẽ urãm ad hoc nempe distuleram ut explicatẽ sic̃
possem: quẽ admodũ etiã ꝑ t̾rã ueniat᷑ ad xp̃m. cũ potiꝰ
est: sedens ad dexterã patͥs. Dea ꝓfesto et hic est: ꝓpt̾ qd sau¬
lo in terra seuienti dicit. Qo me ꝑsequeris: Ut autẽ hoc

Expanded text:
tum eamus, terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
maior eo qui misit illũ. Si hec sctus. beati
ertis li secerts ea. Hecideo dixit. qͥa lauerat discipłor si
pedes magister humilitatis. et uerbo et eremplo. Ded pote¬
rimus ea que sunt oꝑosius disserenda. ip̃o adiuuante dis¬
screre: si ñ in cis q̃ manifesta sũt ĩmortm. Cũ gͦ hec dñs
pͥmisisset: adiunxit. ñ de omnib nob̾ dico. Ego scio quos

Expanded text:
o qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjun
Abbreviated transcription (Latin):
omra intqͥtate. sdest usꝙ. ad pedes quib conu̾sam̃ in tra:
in illis est sine matula. aut ruga. qͥ post lanachrũ rege¬
n̾ationis continuo ex hinꝰ uite contagione tollunt᷑ nec cal¬
enngͣre. In his autẽ qui bic demorant᷑ etiã simunda sit.
qm̃ iuste uiuiuit: opꝰ ramen habet pedes lauare: qm̃ sine p̾¬
cato ittiq ñ sunt. spt᷑ noc dicit in cantico caniticoꝵ. Lampe

Expanded text:
ue ad pedes quibus conversamur in terra. in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calemigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda sit, quoniam juste vivunt; opus tamen habent pedes lavare, quoniam sine peccato utique non sunt. Propter hoc dicit i
Abbreviated transcription (Latin):
amen clito uobis: qͥa unꝰ ex uobis tͣdec me. Hinctint tut¬
tradet me: Numqͥdnã illi hoc tunc pͥmũ uenit in mentẽ:
uel tunc pͥmũ ei subito reuelatũ est. eũꝙ repentina tan¬
timali nouitas turbauit: Nonne hinc pauloante loque¬
bat᷑ dicens: qui mariducat meũ hant̃. leitabit suꝑ me cal¬
caneũ: Nonne ctiã suꝑiꝰ iã dixerat. et uos mundi estis sed
ñ om̃s. ubi euͣgłista subunxit. sciebat enĩ qͥsnã esset qui
traderet cũ. quẽ iam et ante significauerat dicens: nõne
ego uos duodecĩ elegi. et mniꝰ ex uob diabolus est. Qͥa est

Expanded text:
us ex vobis tradet me. Hincne turtradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitas turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum? Nonne etiam jam superius dixerat, Et vos mundi estis, sed non omnes? Ubi Evangelista subjunxit, Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum : quem jam et ante significaverat dicens, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? Quidest
Abbreviated transcription (Latin):
in sc̃o qͥdẽ baptismo totꝰ abluit᷑. ñ pret̾ pedes sca totꝰ omnino
uerumptamĩ cũ in reb humanis postea uiuit᷑: utiq tra
calcat᷑. Ipii gͥ humam affefitis sinc qͥbus in hac mortalita¬
te ñ uinit᷑. qͣsi pedes sunt: ubi ex reb humanis afficim᷑: et
lic afficim̃ ut sidix̾imꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ. nos ipõs dccipi¬
amꝰ: et u̾itas ñ sit in nob̾. Cotidie gͥ pedes lauat nobis. qͥ

Expanded text:
no: verumtamen cum in rebus humanis postea vivitur, utique terra calcatur. Ipsi enim humani affectus, sine quibus in hac mortalitate non vivitur, quasi pedes sunt, ubi ex humanis rebus afficimur; et sic. afficimur, ut si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipiamus, et veritas non mansit in nobis. Quotidie ergo pe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa et̾na est ip̃a natiuitas: nũqͣm ñ fuit fli qui est uita. mĩ¬
qͣm fuit filius sme uita. Et sic̃ est natiuitas et̾na: sic est qͥ
natꝰ cst uita et̾na. Ita et mandatũ ñ qd̾ filiꝰ non habebat pa¬
ter dedit: sed sicut dixi in sapientia patͥs qd est u̾bũ patris
omĩa mandata sunt pettͥs. Dicit᷑ autẽ mandatũ datũ: qͥa
ñ est a se ip̃o cũ dicit᷑ datũ. Et hoc est dare filio sine quo nũ¬
qͣm filiꝰ fuit. qd̾ est gigne filiũ qui nũꝙͣ ñ futt. deqͥt᷑ autẽ.¬

Expanded text:
ui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam non fuit. 8. Se
Abbreviated transcription (Latin):
denti. fĩnis ꝑficiens: ñ int̾ficiens. finis quousꝙ eamꝰ: ñ ubi
ꝑeamꝰ. Sic onmino intelligendũ est: pascha nr̃m ĩmolatꝰ
uideo
esse in finẽ dilexit eos. Humana est hec sententia: ñ di¬
uina. sieq enĩ nos huc usꝙ dilexit: qui semꝑ et sine fi¬
ne nos diligit. Absit itt diledionẽ morte. finierit: qͥ nõ
diligendo ulꝙ ad mortẽ ueniret: si dilectionẽ nr̃ãm mor¬
te finiret: nͥ forte tta sit intelligendũ in finẽ dilexit eos.¬

Expanded text:
ens: finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum immolatus video esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non diligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem dilexit eos
Abbreviated transcription (Latin):
in manib non haberet: non ittiq illo uterit᷑ ut uelles. ẜ¬
inde iam tͣaitor tͣditus trat ei quẽ tͣere cupiebat: atq ita
nalũ tͤdendo faciebat: ut de illo tͣdito bont̃ fieret qd nel¬
ciebat. Screbat enĩ dñs qͥd faceret ꝓ amicił: qͥ petcient᷑ ute¬
bat᷑ inimicis: ac sic omnia ded̾at pat̾ inmanꝰ eiꝰ ec in rist̃i
mala. et in effectũ bona: sciens etiã qͥa a deo exiit. et ad dm̃a
uadit: nec dm cũ inde exiret nec nos deserens cũ redirec
Hoc gͥ ieiens surgit a cena: et ponit uestimenta iua: Et
cũ accepissec lintesi: p̃cinxit te. Dernde mittit aqͣm in¬

Expanded text:
anibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Panibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linte
Abbreviated transcription (Latin):
qͥcie incelestib: aduersus que nobis tolluctationẽ esse tes¬
fiant. ut diabolite suggestiones ĩmittant᷑. et huimanis co¬
gicationib misceart᷑. tt eas tamꝙͣ suas depittet homo:
unde scit romo: Nec lubitandũ est etiã bonas suggestioneᷤᷤ
a bono spũ:᷑ ita latent᷑ ac spiritalit̾ fieri. Sed int̾est quibnã
eaꝵ mens humana consentiat: diuino auxilio uel deserta
ꝑ mertũ: uel adiuta ꝑm̃itũ grãm. factũ gͦ iam fu̾at in cor¬
de uide. ꝑ ĩmissiont̃ dtabolitã. itt fͤaeret discipulus magistrũ:¬
s quẽ ñ didicerat dñm. Iam talis uen̾at ad conuunũ explo¬
rator pastoris: insidiator saluatoris: uenditor redẽptoris. Iã
talis uenerat: et uidebat᷑. et tolerabat᷑: eo se ignorari arbi¬
trabat᷑ qͥa in eo quẽ uoledait fallere. fallebat᷑. at ille. isto in
ip̃o corde int̾ inspecto nelciente. scienter utebet᷑. lciens qͥa
omĩa dedt ei pat̾ inmanꝰ. Ergo ⁊ ipsũ traditorẽ. Namsieũ¬

Expanded text:
lestibus, adversus quae nobis colluctationem esse tesfiant, ut diabolicae suggestiones immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana consentiat, divino auxilio vel deserta per meritum, vel adjuta per gratiam. Factum ergo jam fuerat in corde sed quem non didicerat Deum. Jam talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ intelliq̾t cenã fastã: ueliti iã conũmatã atq tͦnsactã.
Adhuc tnim cenabat᷑. cũ dñs surrexit et pedes lauit disci¬
prilis suis. Nam postea recubuit: et bucellã suo t̾alttori pͦ¬
ea cdedit. ictiꝙ de cena ñdũ finita: hoc est dt̃ adhuc paniᷤᷤ
essec inmensa. Cena gͥ facta dictũ est iam parata: et ad cõ¬
uiuantiũ mensam usũꝙ ꝑducta. Cto autẽ ait. cũ diabo¬
lus iam misisset in cor ut tͣderet eũ uldas symonis scari¬
otes: si q̃ris qͥd nullũ sit iicor uide: hoc rtiꝙ ut tͣdiret eũ.
Missio ista: sp̃ãlis suggestio est. Norifit ꝑaurẽ s ꝑ cogitati¬
onẽ: ac ꝑhoc ñ corꝑalit̃. sed sp̃dtrer. Neꝙ enĩ sp̃ale qd dicit᷑.¬

Expanded text:
mus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumque perducta. 4. Quod autem ait, Cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes; si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed per cogitationem; ac per hoc non corporaliter, sed spiritualiter. Neque enim spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati :. Non enĩ imꝑfecta erat u̾itas. cuiuerũ aliqͥa adde¬
ret᷑. Dixit gͦ u̾itati: qͥa genuit u̾itatẽ. sorro ip̃a ueritas sic
loquit᷑. ut ei dictũ est: sed intelligentib quos docet. ut nata
est. Ut autẽ crederent homines qͦd intellig̾e ñ dũ ualent: ex
ore carnis u̾ba sonuerunt: et abterunt tnsuolartes soni.
strepuerunt ꝑachis morulis tempoꝵ suoꝵ. Sed res ip̃e quaꝵ
signa sunt som tiecte qͦdãmͦ in coꝵ memoriã qͥ audicrũt:
eciã ad nos ꝑ lit̾as que uisibilia signa sũt ꝑuenerunt. Nõ
sit ioqͥt᷑ ueritas intelligentib mentib. Intini loqͥtur sine
sono instruit: urcelligibili luce ꝑfundit. Quigͥ pocest ĩ
ea uidere natiuitatis eiꝰ et̾nitatẽ: ip̃e illam sic auit lo¬
quentẽ. sic̃ ei dixit pat qd̾ ioqueret᷑. Etcitauit nos ad mag¬
nũ desidiũ int̾ioris dulcedinis łue:. l criscendo capimꝰ am¬
bulando crestim: ꝑficiendo ambulem: ut ꝑuenire possimꝰ.

Expanded text:
fecta erat veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut ei dictum est: sed intelligentibus, quos docet ut nata est. Ut autem crederent homines quod intelligere nondum valent, ex ore carnis verba sonuerunt, et abierunt; transvolantes soni strepuerunt, peractis morulis temporum suorum: sed res ipsae quarum signa sunt soni, trajectae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, etiam ad nos sic loquitur Veritas intelligentibus mentibus, intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili voce profundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem. Sicut ei dixit Pater quid loqueretur, excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae. Sed crescendo capiamus, ambulando crescamus, proficiendo ambulemus, ut pervenire possimus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩa petire qd habet acceptt: ut nascendo acceꝑit. dederitꝙ
ille gignendo. Ham et uita ẽ. ⁊ accepit uitam uttiq nascen¬
do. ñ priꝰ sine uita existendo: qͥa et ꝑat̾ habet uttã: et quod
habet est. nec accepit tam̃. qͥ a ñ ex aliqͦ est. fũiꝰ autẽ atte¬
pit uitã. dante patre a quo est: et ip̃e qd̾ naibet est. Habet erũ
nitã: et utta est. Ipsũ audi loquentẽ. Si trit habet inqͥt pa¬
ter uitã in semet ip̃o: sic dedit et filio habere uttã in semet

Expanded text:
enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque enim a Patre quod habet accepit, ut nascendo acceperit, dederitque illi gignendo. Nam et vita est, et accepit vitam utique nascendo, non prius sine vita existendo. Quia et Pater habet vitam, et quod habet est: nec accepit tamen, quia non ex aliquo est. Filius autem accepit vitam, dante Patre a quo est: et ipse quod habet, est; habet enim vitam, et vita est. Ipsum audi loquentem: Sicut habet, inquit, Pater vitam in semetipso, si
Abbreviated transcription (Latin):
mus. cũ quib suꝑiora loquiti sum: et cũ eis ip̃is ñ omnib
s que audicrunt memoria retinentib. Nunc uero qͥa fre¬
tasse aliqui adsunt qͥ ñ audierũt: eisq sunt sinules qui
obltti stnt qd̾ audieruit: ꝓpt̾ illos ꝑferant moras nr̃as
qui audita meminerunt. Quont dat mandatũ perter
unico filio: Quo u̾bo loquit᷑ u̾bo: tũ st ip̃e filrꝰ umigenitũ
ubi dixit erã ip̃e: s ꝓpt̾ alios qͦs ita oportebat audire: Ntiqͥd
ꝑ sonũ labus emissũ: qui non habet corp᷑ nec aliquo locoꝵ
int̾uallo futꝰ a petre separat᷑. itc ste int̾ illos aermeat: quo ꝑ¬
cusso uox fiat et in aurẽ ueraat ueniat : absit. ut talia
de illa incorporea et meffabili substantia suspicem̃. ft̃lius
unicus est iterbũ patͥs. et sapientia pats. in illa sunt omĩa
mandata pedo. Neq enĩ pat̾s mandacũ flrꝰ aliqͣndo nesciebat.
ut eũ necelle esset ex temꝑe habere qd̾ antea ñ habebat. Ita

Expanded text:
a locuti sumus, et cum eis ipsis non omnibus, sed quae audierunt memoria retinentibus: nunc vero quia fortasse aliqui adsunt qui non audierunt, eisque sunt similes qui obliti sunt quod audierunt, propter illos perferant moras nostras qui audita meminerunt. Quomodo dat mandatum Pater unico Filio? Quo verbo loquitur Verbo, cum sit ipse Filius unigenitum bi dicit etiam ipse; sed propter alios quos oportebat ita audire? Numquid per sonum labiis emissum, qui non habet corpus; nec aliquo locorum intervallo Filius a Patre separatur, ut sit inter illos aer medius, quo percusso vox fiat et in aurem veniat? Absit ut talia de illa incorporea et ineffabili substantia suspicemur. Filius unicus est Verbum Patris, et Sapientia Patris; in illa sunt omnia mandata Patris. Neque enim Patris mandatum Filius aliquando nesciebat, ut eum necesse esset ex tempore habere quod antea non habebat. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Quia ego iuquit ex me ipso ñ sũ loquut. Ideo se cui¬
cit non loquutũ ex se ip̃o: quia ñ est ex se ipso. Iam hoc se¬
pe diximꝰ: iam hoc tamꝙͣ notissimũ. ñ docere sz ãmonere

Expanded text:
buntur . 7. Quia ego, inquit, ex meipso non sum locutus. Ideo se dibuntur . 7. Quia ego, inquit, ex meipso non sum locutus. Ideo se dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. Jam hoc saepe dix
Abbreviated transcription (Latin):
me et ñ accipit u̾ba mea: habet qui udicet eũ. Sermo
quẽ loquutꝰ lum: ille iudicabit eũ in nouissimo die.
Non ait qui sꝑnit me. et ñ accipit uerba mea: ego eum¬
non udico in nouissimo die. Hoc enĩ si dixissit. si uideo
quomͦ posset ñ eẽ contͣriũ illi sententie ubi ait: pat̾ ñ
iudicat quemqͣ: sed om̃e iudiciũ dedit filio. Esĩ utro di¬
tit qui sꝑnit me et ũ accipit u̾ba mea habet qui uidi¬
cet eũ: exspestantib autẽ quisnã ille esset sequiitꝰ adiũ¬
rit. sermo quẽ loquittus sũ ille iudicabit eũ in nouissimo
die: satis manifestauit se ipsũ iudicaturũ in nouissimo
die. Se ipsũ quippe loquutꝰ est: se ipsũ annuntiauit: se¬
ipsum ianuam posuit: qua ip̃e ad oues pastor intraret. Ali¬
ter rtaq iudicabunt᷑ qui ũ audierunt: alit̃ qui audier̃t
et contempserunt. Qui enĩ sine lege percauerunt ait apłs.
sine lege ꝑibunt: et qui in lege pecrauert. ꝑ legẽ iudica¬

Expanded text:
me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satis manifestavit semetipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine Lege peccaverunt, ait Apostolus, sine Lege et peribunt: et qui in Lege peccaverunt, per Legem judica
Abbreviated transcription (Latin):
nem petrsĩ: et dicit ei petr. Dñe. tu mͥ lauas pedlesͤ
Qs enĩ non etpauesceret. lauari pedes dͥ a dĩ filio:
Quam̃ius ũtiq magne fiusset audatie cont̾dice ccriũ adño.
homint̃ deo: tam̃ hoc petrus face maluit. ꝙͣ ꝑpeti ut sibi
podes lauarent᷑ a dño es dõ. Nec pattare debemꝰ hoc petrum
uit̾ cetos formidasse atq ritusasle: cũ id alitante ipst̃ lebẽ¬
ter uel eqͣminit̾ sibi fieri ꝑmisissent. fãcuĩ quippe sicat

Expanded text:
m Petrum; et dicit ei Petrus: Domine, tu mihi lavas pedes? Quis enim non expavesceret lavari sibi pedes a Dei Filio? Quamvis itaque magnae fuisset audaciae contradicere servum Domino, hominem Deo: tamen hoc Petrus facere maluit, quam perpeti ut sibi pedes lavarentur a Domino et Deo. Nec putare debemus hoc Petrum inter caeteros formidasse atque recusasse, cum id alii ante ipsum libenter vel aequanimiter sibi fieri permisissent. Facilius quippe si
Abbreviated transcription (Latin):
misit. q̃a dñs honorat᷑ in seruo. et pat̾ in filio. s pat̾ tam¬
qͣm in filio: dñs tamꝙͣ in scruo. filiꝰ autẽ unigenitꝰ. recte di¬
cere potuit. Credite in dm: et in me credite. Et qd̾ nũc ait.
qui credit ii me. ũ credit in me. s in eũ qui misit me. nõ
se abstulit credentis fidem. s noluit in forma serui remane
credentẽ: qm̃i cũ quisq credit in patrẽ qui cũ misit: ꝑfec¬
to tredit in filiũ. sine quo petrem ñ eẽ cognoscit: et ita
credit ut credat eqͣlẽ: qm̃ sequit᷑. Et qui uidet me: iuidet
cũ qui milit me. Attende cet̾a. Ego lux inmundũ ueni: ut
om̃ĩs qͥ credit in me. in tenebris ñ maneat. Dixit quodã loco
dnscipulis suis. Uos estis lux mundi Non potest ciuitas ab¬
scondi. suꝑ montẽ consituta. neq accendunt lucernã. et

Expanded text:
pater in filio: sed pater tanquam in filio, dominus tanquam in servo. Filius autem unigenitus recte dicere potuit, Credite in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filicredit ut credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui videt me, videt eum qui me misit. 4. Attende caetera: Ego lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit quodam loco discipulis suis, Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi super montem const
Abbreviated transcription (Latin):
ut negent scbi eẽ necessariũ diuinũ adiutoriũ ad bene
iuuendũ: ñ possũt credere in xp̃m. Non enĩ aliqͥd ꝑsunt
sillabe nominis xp̃i. et sacͦmenta xp̃i: ubi resistit᷑ fidi xp̃i.
fĩdes autẽ xp̃i est. credere in eũ qui iustficat impiũ: crełe
in mediatorẽ. sine quo int̾posito ñ retonciliam᷑ deo: credẽ
in saluatorẽ. qui uenit qd̾ ꝑierat q̃rere etꝙ saluare: cre¬
dere in cũ qui dixit. sine me nichil potestis fat̾e. Qui gͦ
ignorans di iusticiã. qua uistificat᷑ impiꝰ. suã iuilt con¬
stituere qua conuincat᷑ suꝑb: in hunc non potest credẽ.
Hinc et illi ñ pot̾ant credere. ñ qͥa mutari homines in¬
meli non possunt: s qͣm dui talia sapint. ñ possuat
tredere. Hinc excecant᷑ et indtirant᷑: qͥa negando diuinũ
adiitoriũ. ñ adiuuant᷑. Hoc de uideis qui excctati et in¬

Expanded text:
e vivendum, non possunt credere in Christum. Non enim aliquid prosunt syllabae nominis Christi, et sacramenta Christi, ubi resistitur fidei Christi. Fides autem Christi est credere in eum qui justificat impium; credere in mediatorem, sine quo interposite non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare; credeignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non potest credere. Hinc et illi non poterant credere: non quia mutari in melius homines non possunt; sed quamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de Judaeis qui excaecati et in
Abbreviated transcription (Latin):
pater: qui credit in me uiquit ñ credit in me. ia est in hoc
qd uidet: led ineũ qui misit me. id est in patrem. Ded qui ere¬
dit in parrẽ: necesse est cũ creat esse patrẽ. Qui autẽ creait
cũ patrẽ: necesse ẽ ut credat eũ habert filtũ: ac ꝑhos qui
credit in patrẽ. necesse est ut crecdat in filiũ. Sea ne qͥ q̃mi
hoc credat de uingenito filio qd de his qui dicti sũt fili
di scdđm grãm non naturã: sicitt ait eu̾nglista. decit ei
potestatẽ filios di fieri unde et illud est qd ip̃e dm̃ cõme

Expanded text:
Pater, Qui credit in me, inquit, non credit in me, id est, in hoc Pater, Qui credit in me, inquit, non credit in me, id est, in hoc quod videt; sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium. Sed ne quisquam hoc credat de unigenito Filio, quod de iis qui dicti sunt filii Dei secundum gratiam, non naturam, sicut ait Evangelista, Dedit eis potestat
Abbreviated transcription (Latin):
noscens qͥa ego sũ: alii uero in cadẽ infiaelitate mansuri:
orbe disꝑsa est. His ita se habcittib. it sua iã ppinqͣnte ped¬
sione. ihc clamauit et dixit: uuide lestio tepit hodierna. Qͥ
credit inme ñ credit in me s in eũ quimilit me: t qra
uidet me uidet eũ quimisit me Iam dixerat quodã locs
mea doct̾na non est mca: s eiꝰ qui misit me. ubi intlexi¬
m. cũ doct̾nam suã dixissc ũbum pei̾s qd ced ip̃t. eo hoc
significasse dicendo nca docirina ñ est mea. s et qui misit
me qđ a ie ip̃o ip̃e non esset: sed haberit a quo esset. D̾enĩ
de deo filiꝰ pat̾o: pater autẽ ñ ds de d̾o. sea qs pater filis sir̃t
autẽ qđ att. qui credit in nit ñ credit in me sea mesĩ qui mi
sit me. quomͦ intellectuti sumꝰ⁊ nͥ qͥa homo apparebat ix¬
minib cũ lateret ds: ẽt ne pittarent hoc tũ cẽ tantũmodo
qd̾ uidebant: talẽ ac tantũ se uolens credi. qualis et qͣntꝰ est

Expanded text:
noscetis quia ego sum : alii vero in eadem infidelitate mansuri, orbe dispersa est. 2. His ita se habentibus, et sua jam propinquante passione, Jesus clamavit, et dixit; unde lecticredit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: et qui videt me, videt eum qui misit me. Jam dixerat quodam loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse Verbum Patris quod est ipse; et hoc significasse dicendo, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset . Deus enim de Deo, Filius Patris: Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater Filii. Nunc ausit me, quomodo intellecturi sumus, nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? Et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum se volens credi, qualis et quantus es
Abbreviated transcription (Latin):
notau̾it euͣgłista. et imꝓbau̾it quosdam: quos tamen in
eũ credidisse dixit. Qui in hoc ingrestu fidei si ꝓficerent.
amorẽ quoꝙ huma ne głe ꝓficiendo suꝑarent: quem suꝑ¬
auerat apłs dicens. Michi autẽ absit głari. nͥ in cruce dñt¬
nr̃ iħ̾it xp̃t: ꝑ quẽ m mundus crucifixus est et ego mundo.
ad hoc enĩ et ip̃e dñs crucẽ siã ubi eũ aementia suꝑbe im¬
pietatis irrisit. in eoꝵ qui in illũ crederent frontib fixit.
ubi est quodãmodo sedles uerecundie: ut de nomine eius
fides non trubestat. et magis d̃i głam ꝙͣ hominũ diligat.

Expanded text:
notaverit Evangelista et improbaverit quosdam, quos tamen in notaverit Evangelista et improbaverit quosdam, quos tamen in eum credidisse dixit: qui in hoc ingressu fidei si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat Apostolus, dicens, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Dristi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam, quam hominum diligant.
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat a qͥbuisdã patͥb et ꝓpħis uisũ. s non sicut ẽ. ideo
cũ adrxisset uidebimꝰ eũ. a aciatt siciti est Nemo enĩuos
fallat fr̃s. eoꝵ qui dicunt inuisibilẽ pectrẽ: et uisibiltra
filiũ. Hu enĩ hoc asserunt qui putant eũ c̃ẽ creaturam:
nec intelligunt scđra qd̾ distũ sit: ego et pat uniũ iumus.
Orsus in forma di inqua equalis est ꝑatͥ: etiã filiꝰ iniulib¬
lis est. Ut autẽ ab homĩb iuderet᷑ formã seriuaccepit: et ĩ
similitudine hominũ fact᷑. uisibilis fẽs est. Ostendit gͥ se
etiam anteꝙͣ susciꝑet carnẽ ocłis hominũ. sic̃ uoluit in sub¬
iecta sibi creatura: ñ sicut est. Mundentꝰ corda ꝑ fidẽ: ut ilii
ineffabili et ut ita dicam iniusibili uisioni pparem̃. Deati
enĩ mundicordes: quia ipsi dñ udebiuit. Uerumptam̃ ex
tebant᷑. ut de synagoga non ei terentt᷑. Dilextrunt enĩ glo¬
tiam hominũ: magis qͣm głam dei. Uidece quemadmodũ

Expanded text:
t a quibusdam patribus et prophetis visum, sed non sicuti est; ideo cum dixisset, videbimus eum, addidit, sicuti est. Nemo enim vos fallat, fratres, eorum qui dicunt invisibilem Patrem, et visibilem Filium. Hi enim hoc asserunt qui putant eum esse creaturam; nec intelligunt secundum quid dictum sit, Ego et Pater unum sumus . Prorsus in forma Dei in qua aequalis est Patri, etiam Filius invisibilis est: ut autem ab hominibus videretur, formam servi accepit, et in similitudine hominum factus , visibilis factus est. Ostendit ergo se etiam, antequam susciperet carnem, oculis hominum, sicut voluit in subjecta sibi creatura, non sicuti est. Mundemus corda per fidem, ut illi ineffabili, et, ut ita dicam, invisibili visioni praeparemur. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . 13. Verumtamen nt enim gloriam hominum magis quam gloriam Dei. Videte quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ta miraculoꝵ signa faciente. quidã credide¬
runt p̃destinati in uitã et̾ncun: quos etiã uo¬
cauit oues fuas: qͥdam uͦ ñ crediderunt nec potant crelẽ.
eo qd̾ occulto nec tam̃ iniusto uditis d̃i fuerant exiecati. et
indurati: deserente illo qui suꝑbis restst. humilib au¬
tem dat grãm. Eoꝵ autẽ qui crediderũt. alii uiꝙ toco conti¬
tebant᷑ itt palmaꝵ ramis acceptis uemienti occurrerent. ł¬

Expanded text:
 quidam crediderunt praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas: quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati et indurati, deserente illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebant
Abbreviated transcription (Latin):
ex oꝑib tumuerũt: ip̃o suo rumore cecati. offenderũt
in lapidem offerisionis. Sic autẽ ddictũ est ñ poterant. uͥ
intelligendũ qd nolebarit: quemadmod̾ dictũ est de do¬
mino deo nr̃o. si ñ credimꝰ ille fidelis ꝑmanet: negare
se ip̃m ñ potest. De om̃ipotente dictũ est: ñ potest. Dicitt
gͥ qd̾ dñs negare ic ipiũ non pocest. laus est uoluritatis dͥi¬
uine: tta qd illi ñ pot̾ant credere: culpa est uoluntatiᷤ
humant. Ecce dico ec ego. Quotqͦt tam suꝑbe saptunt. ut

Expanded text:
ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebant; quemadmodum dictum est de Domino Deo nostro, Si non credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest . De omnipotente dictum est, non potest. Sicut ergo quod Dominus negare seipsum non potest, laus est voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ꝑuerse et suꝑbe uoluntatis erant. et suã iusticiã consi¬
tuere uolebant. ad hoc descrerent᷑ ut excecarent᷑ aa hoc exce¬
carent᷑ ut offend̾ent in lapidẽ offensionis. et impleret᷑ faci¬
es eoꝵ ignominia: atꝙ ita humiliati quererent nom̃ dñi.
et ñ suã qua inflat᷑ suꝑbris. s iusticiã dei qua uistificatur
impiꝰ : Hoc enĩ multis eoꝵ ꝓfecit in bonũ. qui de suo sce

Expanded text:
 perversae voluntatis erant, et suam justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis e
Abbreviated transcription (Latin):
bemiꝰ: s etiã si quid alit̾ sapimꝰ. id qͦꝙ nob̾ ds reuelauit.
Duenimꝰ autẽ in uiã fider. hanc ꝑseuerantissime tene¬
am᷑ Ip̃a ꝑdricit ad cubiculũ regis: in qu̾o sunt om̃s theᷤᷤ¬
illa m portare. Ambulandũ est. ꝓsiciendũ est. crescendũ
ẽ: utc suit corda nr̃a capacia eaꝵ terũ quas caꝑe mͦ ñ pos¬
sumꝰ Otdsinos utumꝰ dies ꝑficientes uiuen̾it. ibi disceni
qdͣ hie si potiumꝰ. Si qͥs auẽ istã questionẽ liquidiꝰ et meliꝰ
noriit se posse et confidit expon̾e: ablit ut non sim para¬
tior discere ꝙͣ docere: tantũ neaudeat qͥsꝙͣ liberũ arbitͥ¬
umsic defend̾e: ut nob orationẽ qua ditimꝰ ne nos infe¬
ras in temptationẽ: conctur auferre. Rursus ne qͥsqͣm
neget uoluntaus arbitriũ: ut audeat excusart peccatũ
Sed audiam᷑ añm et p̾cipientẽ et opiculantẽ. et iuben¬

Expanded text:
s revelabit . s revelabit . Pervenimus autem in viam fidei, hanc perseverantissime teneamus: ipsa perducet ad cubiculum regis, in quo sunt omnes thesilla portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus quod hic non potuimus. 8. Si quis autem istam quaestionem liquidius et melius novit se posse et confidit exponere, absit ut non sim paratior discere quam docere. Tantum ne audeat quisquam liberum arbitrium sic defendere, ut nobis orationem qua dicimus, Ne nos inferas in tentationem, conetur auferre: rursus, ne quisquam neget voluntatis arbitrium, et audeat excusare peccatum. Sed audiamus Dominum, et praecipientem, et opitulantem; et juben