comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& amare renuebant. Nam cũ modo
eius uirtutes & miracula. modo aut̃
passionem aspicerent: in infidelium
cordib nubes magna ab aquilone
uenerat: qui ex peccati sui frigore ꝓ¬
pter infirmitatem passionis illius. &
intersigna caligabant Quid uero ex
illa nubis magne caligine sit secutũ
designatur: De bono enĩ igne scriptũ ẽ.
Ignem ueni mictere in terram: Et qͥd
uolo nisi ut accendeatur: Ignis qͥppe
in terram mictitur cum ꝑ ardorem
scĩ sp̃s afflata terrenamens a carnali¬
bus stus desiderũs congremat᷑ De ma-
lo igne dicit᷑ Et nunc ignis aduersari¬
os consumit: quia cor pessimum ex sua
malicia pauescit Sicut autem ignis
amoris mentem erigit᷑ ita ignis mali-¬
ciȩ inuoluit: quia & sp̃s sc̃s cor quod
replec eleuã: & ardor malicie ad infe¬
riora semꝑ incuruat Iudea igit᷑ nube
suȩ ignorantie cecata. quia mox ad
ꝑsecutionis nequiciã erupit igne suo
inuoluca est: que in obligatione se ne¬

Expanded text:
 amare renuebant. Nam cum modo  amare renuebant. Nam cum modo ejus virtutes et miracula, modo autem passiones conspicerent, in infidelium cordibus nubes magna ab Aquilone venerat, quia ex peccati sui frigore propter infirmitatem passionis illius et inter signa caligabant. Quid vero ex illa nubis magnae caligine sit secutum,designatur. De bono enim igne scriptum est: Ignem veni mittere in terram; et quid volo, nisi ut accendatur . Ignis quippe in terram mittitur cum per ardorem sancti Spiritus afflata terrena mens a carnalibus suis desideriis concrematur. De malo autem igne dicitur: Et nunc ignis adversarios consumet , quia cor pessimum ex sua malitia tabescit. Sicut autem ignis amoris mentem erigit, ita ignis malitiae involvit, quia et Spiritus sanctus cor quod replet elevat, et ardor malitiae ad inferiora semper incurvat. Judaea igitur nube suae ignorantiae caecata, quia mox ad persecutionis nequitiam erupit, igne suo involuta est, quae in obligatione se ne
Abbreviated transcription (Latin):
quia hãc concuciendo ꝑ desideria ab
statu suȩ rectitudinis euellit: Sed nos
ista reticentes que humano generi
erant ab hoste callido in fine uentura:
ad solam uideam ex qua ꝓpheca fuit
& cuiꝰ ꝑdicionẽ ꝓphetando conspexit
uerba uertamus ue incarnato
dño tanto grauiꝰ ab aquilone uentũ
turbinis ꝑtulit: quanto a sua recti¬
tudine concussa cadens ꝑ torporem
mentis in ꝑfidia frigida remansit: Ven-¬
tus ergo turbinis ab aquilone uenit.
cum uitam uidaici popult malignus
sp̃s in temptatione concussit. Vbi&
recte additur: & nubes magna: quia
quanto plus exarsit in crudelitate
tanto amplius obcecari meruit in
ignorantiȩ suȩ caligine Redemptorẽ
quippe humani generis quẽ in lege
ac ꝓphetis in telligentes expectaue¬
rant : uidentes negabant: Vnde
actum est ut eorum mens magna
ignorantiȩ suȩ nube cegeret᷑: ne hũc
post iin quirentes agnoscerent:
quem prius & denunciare poteranT¬

Expanded text:
quia hanc concutiendo per desideria, a quia hanc concutiendo per desideria, a statu suae rectitudinis evellit. Sed nos ista reticentes quae humano generi erunt ab hoste callido in finem ventura, ad solam Judaeam, ex qua Propheta fuit, et cujus perditionem prophetando conspicit, verba vertamus. Quae incarnato Domino tanto gravius ab Aquilone ventum turbinis pertulit, quanto a sua rectitudine concussa cadens, per torporem mentis in perfidia frigida remansit. Ventus ergo turbinis ab Aquilone venit, cum vitam Judaici populi malignus spiritus in tentatione concussit. Ubi et recte addiquanto plus quisque exarsit in crudelitate, tanto amplius obcaecari meruit in ignorantiae suae caligine. Redemptorem quippe humani generis, quem in lege ac prophetis intelligentes exspectaverant, videntes negabant. Unde actum est ut eorum mens magna ignorantiae suae nube tegeretur, ne hunc post inquirentes agnoscerent, quem prius et denuntiare poterant, et
Abbreviated transcription (Latin):
aquilone idest maligno spũ sẽs sp̃s
calefaciendo flauerit: statim de fi¬
deltum cordib aromata uirtutum
sluuint ꝓpheca ergo ea quȩ eẽnt in
fine uentura conspiciens uentre
ab aquilone uentum turbinis ui¬
dit : quia in extremo seculi mentes
hominũ torporis sui frigore malignꝰ
sp̃s grautus occupat. Vnde scriptũ
est Ue terre & mari: quia descendit
diabolus aduos habens irã magnã
sciens quod modicum tẽpushabet
Antiquus quippe aduersariꝰ: insidi¬
arum suarum molimina in huma-¬
nis mentib grauius exaggerabit. Con¬
tra cuiꝰ excrdentem suꝑbiam: incar¬
uma nati manifestae. humitas dĩ. Atq ut
Chumanum genus a suo langore sana¬
ret : tunc magna apparuit potentia
medici cum langor creuit egroti: Bene
aut̃ malignisp̃s in missio uentꝰ curbi¬
nis appellatur Turbo quippe echifi¬
cium quod tangit. concuciendo sub¬
ruit Et omis antiqui hostis tẽptatio
que agit᷑ inmente uentꝰ ẽ. turbinis:

Expanded text:
Aquilone, id est maligno spiritu, sanctuAquilone, id est maligno spiritu, sanctucalefaciendo flaverit, statim de fidelium cordibus aromata virtutum fluunt. Propheta ergo ea quae essent in finem ventura conspiciens, venire ab Aquilone ventum turbinis vidit, quia in extremo saeculi mentes hominum torporis sui frigore malignus spiritus gravius occupabit. Unde scriptum est: Vae terrae et mari, quia descendit diabolus ad vos habens iram magnam, sciens quia modicum tempus habet . Antiquus quippe adversarius insidiarum suarum molimina in humanis mentibus gravius exaggeravit. Contra cujus excrescentem superbiam incarnati manifestata est humilitas Dei: atque ut humanum genus a suo languore sanaret, tunc magna apparuit potentia medici, cum languor crevit aegroti. 10. Bene autem maligni spiritus immissio, ventus turbinis appellatur. Turbo quippe aedificium quod tangit, concutiendo subruit. Et omnis antiqui hostis tentatio, quae agitur in mente, ventus est turbinis;
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc itaq nob discuciendum ẽ. quid sit
quod dicit. & ecce uentus turbinis uent¬
ebat ab aquilone. & nubes magna. Proeo
quod uentus aquilo constringit in frigo¬
re: non incongrue aquilonis nomine
torpor maligni sp̃s designatur Quod
ysaras quoq ꝓpheta testatur. qui dixisse
diabolum denunciat dicens: dedebo
in monte testamenti : in laterib aqͥlonis:
Malignus enim sp̃s montem testamenti
tenuit. quia uidaicum popłin qͥ legem
acceperat: sibi in ꝑfidiam subiugauit:
Quando enim corda doctorum tenet:
monti testamenti diabolus presidet:
Iui etiam in laterib aquilonis sed et. qr
mentes hominum frigidast possidet:
Unde & sponsi uoce in cantico canticoꝵ
dicitur.: Surge aquilo & ueni auster:
ꝑfla ortum meum & fluant a romata
illiꝰ Cum enim iubente dño frigidiis
sp̃s recedit: calidus sp̃s mentẽ fideliũ
occupat: qui ortum dĩ idẽ. scam
eccłsiam ꝑflat: ut opiniones uirtutũ
eius ad multorum notitiam : uelut
aromata defluant. Recedente & enĩ

Expanded text:
est quid sit quod dicit: Et ecce ventus turbinis veniebat ab Aquilone, et nubes magna. 9. Pro eo quod ventus Aquilo constringit in frigore, non incongrue Aquilonis nomine torpor maligni spiritus designatur. Quod Isaias quoque propheta testatur, qui dixisse diabolum denuntiat: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis . Malignus enim spiritus montem testamenti tenuit, quia Judaicum populum, qui legem acceperat, sibi in perfidiam subjugavit. Quando enim corda doctorum tenet, monti testamenti diabolus praesidet. Qui etiam in lateribus Aquilonis sedet, quia mentes hominum frigidas possidet. Unde et sponsi voce in Cantico canticorum dicitur: Surge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius . Cum enim, jubente Domino, frigidus spiritus recedit, calidus spiritus mentem fidelium occupat; qui hortum Dei, id est sanctam Ecclesiam perflat, ut opiniones virtutum ejus ad multorum notitiam velut aromata defluant. Recedente etenim
Abbreviated transcription (Latin):
pedes rectieẽ describunt᷑ qr scorum
euuanglistarum atq omnuium ꝑfec¬
torum opera ad sequendam iniqͥtatẽ
non sunt retorta. Hi aut̾ pedes rectos
non habent: qui ad mala mundi
quȩ reliquerunt reflectunt᷑: De quib
scriptum est: Canis reuersus ad uo-¬
mitum suum. & sus lota tiuoluta

Expanded text:
pedes recti esse describuntur: Quia sanctorum pedes recti esse describuntur: Quia sanctorum Evangelistarum atque omnium perfectorum opera ad sequendam iniquitatem non sunt retorta. Hi autem pedes rectos non habent, qui ad mala mundi quae reliquerint reflectuntur. De quibus scriptum est: « Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in voluta
Abbreviated transcription (Latin):
omnib simul quattuor recte cogi¬
noscis Et quattuor pennȩ uni
quia dĩ om̃potentis filium dnm
iħm xpm̃ simul om̃s concorditer
p̃dicant & adiuinitatem eius
mentis oculos leuantes penna
contemplationis uolant. Euua¬
nglistarum ergo facies ad huma¬
nitatm dnĩ ꝑtinet: penna ad
diuinitatem. quia in eum quẽ
corporeum aspicint quasi faciẽ
intendunt: Sed dum hunc e̾e̾
incircurinscriptũ atq incorpor eũ
ex diuinitate annunciant : ꝑ con¬
templationis pennam quasi inae¬
re leuant᷑. Quia itaq & una est
fides incarnationis eiꝰ in omnibus.
& par contemplatio diuinitatis eiꝰ¬
in omĩb insingulis. recte nunc dicit᷑
Iuattuor facies uni: & qͣt tuor pennę
unid ed quȩ uircus eẽt: si fidem atq
contemplationem dnĩ habentes. p̃di¬
catores. illiꝰ. scã opera non haberent :
sequitur Et pedes eorum pedes rec¬
ti Iuid ꝑ pedes nisi gressus actuum
desugnant᷑. Iuat tuor ergo animaliũ

Expanded text:
omnibus simul quatuor recte cogomnibus simul quatuor recte cognoscis. 2. Et quatuor pennae uni, quia Dei omnipotentis Filium Domistum simul omnes concorditer praedicant, et ad divinitatem ejus mentis oculos levantes, penna contemplationis. volant. Evangelistarum ergo facies ad humanitatem Domini pertinet, penna ad divinitatem: quia in eum, quem corporeum aspiciunt, quasi facies intendunt. Sed dum hunc esse incircumscriptum et incorporeum ex divinitate annurtiant, per contemplationis pennam, quasi in aerem levantur. Quia itaque, et una efides incarnationis ejus in omnibus et par contemplatio divinitatis ejus in singulis, recte nunc dicitur, quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Sed quae virtus esset, si fidem atque contemplationem Domini habentes praedicatores illius sancta opera non haberent? Sequitur: « Et pedes eorum pedes recti. » Quid per pedes, nisi gressus actuum designantur? Quatuor ergo animalium
Abbreviated transcription (Latin):
eorum exortationib uerba flammã¬
tia ad aures audientiũ ꝓcedunt.
Rectẽ erͣgo p̃dicatorũ uerba scin¬
tille apellata sunt: quia eos quos
in corde cetigerint incendunt. Con-¬
siderandum quoq ẽ qđ scintillae
subtiles ualde & tenuessunt. Iuia
cum p̃dicatores scĩ. de cęlesti patria
loquunt᷑. non tantũ ualent aperire
uerbo quantũ possuts̃ ardere desiderio:
cognoscunt me meȩ. Qui rursum
ait: Ego scio quos elegerim. ꝑcon¬
templationem uero quia suꝑnos¬
met ipsos tollimur quasi in aͤrẽ
leuamur: Iuattuor ergo faciesu¬
ni sunt̃. quiasi requiras quid ma-¬
theus de incarnatione dĩ senci:¬
at. hoc nimirum sentit qđ lucas
ioħs senciat: hoc ꝓculdubio qđ
lucas. marcꝰ & matheus: Si queras
quid marchus. hoc quod matheuꝰ
ioħs & lucas: Si queras quid lucas
sunt: quia noticia fidĩ qua cog¬
noscunt᷑ ã dõ. ipsa est in uno que
est simul in quattuor. Quicquid
enim in uno inueneris. Hoc in

Expanded text:
eorum exhortationibus verba flammaneorum exhortationibus verba flammantia ad aures audientium procedunt. Recte autem praedicatorum verba scintillae appellatae sunt, quia eos quos in corde tetigerint, incendunt. Considerandum quoque est quod scintillae subtiles valde et tenues sunt. Quia cum praedicatores sancti de coelesti patria loquuntur, non tantum valent aperire verbo, quantum possunt ardere desiderio. cognoscunt me meae . Qui rursus ait: Ego scio quos elegerim . Per contemplationem vero, qua super nosmetipsos tollimur, quasi in aerem levamur. Quatuor ergo facies uni sunt: quia si requiras quid Matthaeus de incarnatione Domini sentiat; hoc nimirum sentit quod Joannes sentiat, hoc procul dubio quod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si quaeras quid Marcus, hoc quod Matthaeus, Joannes et Lucas. Si quaeras quid Lucas,facies uni sunt, quia notitia fidei, qua cognoscuntur a Deo, ipsa est in uno, quae est simul in quatuor. Quidquid enim in uno inveneris, hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
di omnia ad fp̃ualem allegoriam
ducimus: similit̃ in discretionis
stulticia ligamur Legunt enĩ
sacra eloquia p̾dicatores scĩ: et
aliquando in historia letteram
suscipiunt Aliquando uero ꝑ
significationem littere spm̃ requi¬
runt. Et modo bona facta patrũ
p̃cedentium sicut uixta litteram
inueniunt imitantur : modo q̃dã
quȩ uixta historiam imitanda ñ
sunt sp̾icaliter intelligunt: & ad
ꝓuectum tendunt Quid ergo ali¬
ud p̃dicatores scĩ in suo opere nisi
in pede ungulam findunt: Deqͥb
ad huc apte subdit᷑ Et scintillȩ
quasi aspectꝰ eris candentis. Eris
metallum: ualde sonorum est. Et
recte uoces p̃dicantium. aeri compa-¬
rant: quia in omnem tr̃am exiuit
sonus eorum. & infines orbis terrȩ
uerba eorum: Bene aũt candens
dicitꝰ : quia uita p̃dicantiũ sonat¬
& ardet Ardet enim desiderio :
fonat uerbo. Aes ergo candens est
p̃dicatio accensa. Sed de candenti
ȩre scintillȩ prodeunt: quia de

Expanded text:
si omnia ad spiritalem allegoriam si omnia ad spiritalem allegoriam ducimus, similiter indiscretionis stultitia ligamur, legunt enim sacra eloquia praedicatores sancti et aliquando in historia litteram suscipiunt, aliquando vero per significationem litterae spiritum requirunt, et modo bona facta patrum praecedentium, sicut juxta litteram inveniunt, imitantur, modo quaedam quae juxta historiam imitanda non sunt, spiritaliter intelligunt, et ad profectum tendunt. Quid aliud praedicatores sancti in suo opere, nisi in pede ungulam findunt, de quibus adhuc aperte subditur: « Et scintillae quasi aspectus aeris candentis. » Aeris metallum valde sonorum est. Et recte voces praedicantium aeri comparantur, quia « in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Bene autem aes candens dicitur, quia vita praedicantium sonat et ardet. Ardet enim desiderio, sonat verbo. Aes ergo candens est praedicatio accensa. Sed de candente aere scintillae prodeunt, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
torib uitȩ grauitas fortitudo atq
discretio monstraretur: recte sub¬
iungitur: Et planta pedis eorũ quafi
planta pedis uituli. Iuia enim p̃di¬
catores scĩ boum nomine designant᷑
docet paulus apłs legis testimoni-¬
um exponens. Non obturabis os
bou crituranti. In scĩs ergo p̃dica¬
torib planta pedis est qͥuasi plan-¬
ta pedis uituli Scilicet mature
incedens & fortis. & diuisa Iuia
unusquisq p̾dicator & uenerationẽ
habet in maturitate. & forcitudi¬
nem in opere. & diuisionẽ ungu-¬
lȩ indiscretio: Non enimfacile
p̃dicatio eiꝰ accipit᷑: si leuis in mo¬
rib ẽẽ uidieatur Et nulla erit¬
maturitatis ostensio : si cont᷑ aduer¬
sa omnia non affuerit operis forti-¬
tudo: Virtutis aut meritũ ipsa
fortitudo operis ammittit: si dis¬
creta in intellectu non fuerit. Ecce¬
ustitia est enĩ sacram scripturam¬
o moder: legimus. Si omnia ad¬
uet si litteram senciamus.
uircutẽ ⁊ discretionis amisimus

Expanded text:
tis, vitae gravitas, fortitudo atque discretio monstraretur, recte subjungitur: « Et planta pedis eorum quasi planta pedis vituli. » Quia enim praedicatores sancti boum nomine designantur, docet Paulus apostolus, legis testimonium exponens: « Non obturabis os bovi trituranti . In sanctis ergo praedicatoribus planta pedis est vitulta pedis est vituli, scilicet mature incedens, et fortis, et divisa, quia unusquisque praedicator et venerationem habet in maturitate, et fortitudinem in opere, et divisionem ungulae in discretione. Non enim facile praedicatio ejus accipitur, si levis in moribmaturitatis ostensio, si contra adversa omnia non adfuerit operis fortitudo. Virtutis autem meritum ipsa fortitudo operis admittit, si discreta in intellectu non fuerit. Ecce enim sacram Scripturam legimus, si omnia ad litteram sentiamus, virtutem discretionis amittimus,
Abbreviated transcription (Latin):
filus isrł. Qui est misit me ad uos: Iaco¬
bus qͦq ait. Apud quẽ ñ est trans-¬
inutatio nec uicissitudinis obu̾bra¬
tio Itaq ꝑ iohem dicit᷑. Similes ei eri¬
mus qm̃ uidebimus eum sicuti est
Iuia ꝑ hoc quod aspicimꝰ eiꝰ essenciã¬

Expanded text:
filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Jacofiliis Israel: Qui est misit me ad vos . Jacobus quoque ait: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Itaque per Joannem dicitur: Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est: quia per hoc quod aspicimus ejus essentia
Abbreviated transcription (Latin):
nabat ꝓpheta cum diceret In man¬
datis tius me exercebo: & considerabo
uias tuas. Qui & enim uias dñi tacitus
inmente considerat᷑ & sese exercere
in mandatis illiꝰ festinat. quid aliud
insemet ipso nisumaginem noui ho¬
minis reformat: Quod quia in scõrum
cordib incessanter agitur. recte nunc
de animalib dicitur : similitudo ho¬
minis in eis. Post hanc uerosimilitudi¬
nem quȩ nunc in morib tenet᷑ qͣndoq
ad similitudinẽ głȩ ꝑuenitꝰ Hinc &¬
enim ioħs dicit: Nunc filii dĩ sumus
& nondum apparuit quid erimus
Scimus enim quia cum apparuerit
similes ei erimus Qui mox unde fieri¬
hoc ualeat adiungit dicens. Qm̃ ui de¬
bimus eum sicuti ẽ. Esse & enim dĩ est
eternum hunc & atq incõmutabilẽ
ꝑmanere. Nam omne quod mutatur
desinit ẽẽ quod fuit : & incipit eẽ
quod non fuit Dĩciero eẽ est dissimi¬
liter numquã eẽ. Unde ad moysen
dicitur. Ego sum quisum. Hec dices

Expanded text:
nabat Propheta, cum diceret: « In mannabat Propheta, cum diceret: « In mandatis tuis exercebor, et considerabo vias tuas . » Qui etenim vias Domini tacitus in mente considerat, et sese exercere in mandatis illius festinat, quid aliud in semetipso nisi imaginem novi hominis reformat? Quod quia in sanctorum cordibus incessanter agitur, recte nunc de animalibus dicitur: « Similitudo hominis in eis. » Post hanc vero similitudinem quae nunc in moribus tenetur, quandoque ad similitudinem gloriae pervenitur. Hinc etenim Joannes dicit: Nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus autem quoniam cum apparuerit, similes ei erimus . Qui mox unde hoc fieri valet, adjungit, dicens: Quoniam videbimus eum sicuti est. Esse etenim Dei, est aeternum hunc atque incommutabilem permanere. Nam omne quod mutatur, desinit esse quod fuit, et incipit esse quod non fuit; Dei vero esse, est dissimiliter nunquam esse. Unde ad Moysedicitur: Ego sum qui sum; et dices
Abbreviated transcription (Latin):
agunt humilitatem tota intentione
custodiunt: Sed ꝑ redemptorẽ nr̃m
dicit᷑ Discite a me quia mitis sum &
humilis corde. Persequutores quoq
suos diligunt p̃dicatores scĩ: sed ip¬
se auctor omniũ ac redemptor in
passione positꝰ ꝓ ꝑsecutorib int̾cedit
dicens: Pater ignosce illis quia nesci¬
unt quid faciunt. Membra sua
ponunt in passione ꝓ fratribus: sed
ꝓ electorum uita usq ad mortem se
tradidit auctor uite. Dicat᷑ ergo
de scĩs animalib quod similitudo
hominis in eis est: quia quod scã qđ
mira sunt hoc in eis de specie simi¬
litudinis ẽ. idest de uirtute imitati¬
onis. Caput quippe omnium nrm̃
ambulat Cunc enim in capite ocłos
habemus cum uitam redẽptoris
nrĩ tacita cogitatione conspicimus
cum omnis nr̃a in tentio in eiꝰ imita¬
tionem se erigit: ne si uias lucis aspi¬
cere oculus mentis neglexerit statun
clausus in tenebris cadat Ad huius
similitudinem hominis surgere festi¬

Expanded text:
agunt humilitatem tota intentione agunt humilitatem tota intentione custodiunt, sed per redemptorem nostrum dicitur: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Persecutores quoque suos diligunt praedicatores sancti. Sed ipse auctor omnium ac redemptor, in passione positus, pro persecutoribus intercedit, dicens: « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. » Membra sua ponunt in passione pro fratribus, sed pro electorum vita usque ad mortem se tradidit auctor vitae. Dicatur ergo de sanctis animalibus, quod similitudo hominis in eis est. Quia quod sancta, quod mira sunt, hoc in eis de specie similitudinis est, id est, de virtute imitationis. Caput quippe omnium nostrambulat . » Tunc enim in capite oculos habemus, cum vitam redemptoris nostri tacita cogitatione conspicimus, cum omnis nostra intentio in ejus imitatione se erigit, ne si vias lucis aspicere oculus mentis neglexerit, statim clausus in tenebris erroris cadat. Ad hujus similitudinem hominis surgere festi
Abbreviated transcription (Latin):
sui redemptoris imitat᷑. Nã ab eiꝰ
mandatis atq operib discordare:
quid est aliud quã a similitudine
longe recedere Pangunt aut uitã
delinquentiũ p̃dicatores scĩ : Sed
de ipso nr̃o capite scriptũ est. quia
fleuit suꝑ ierłm: Gaudent de boni
oꝑib subditorum. & recte oꝑantes
diligunt. Sed de redẽptore nr̃o scri-¬
ptum ÷ quia cũ adolescens quidam
diceret. hec omnia custodiui a uiuen¬
tute mea : magis dilȩxiteũ  Portant
illatas contumelias p̃dicatores scĩ
&̃ nullã ad uicẽ contumeliã redduns:
Sed cum redẽptori nr̃o diceret᷑ de¬
moniũ habes: hon iniuriã reddeͬdit
sed mansuete respondit dicens
fgo demonium non habeo ferueNT
zelo rectitudinis p̃dicatores sancti
sed redemptor omniũ flagello de resti¬
culis facto. uendentes & ementes
eiecit de templo. cathedras uenden-¬
tium. columbas euertit: & nummu-¬
lariorum effudit es: Inomni qđ fortit̃

Expanded text:
sui redemptoris imitatur. Nam ab ejus sui redemptoris imitatur. Nam ab ejus mandatis atque operibus discordare, quid est aliud quam a similitudine longe recedere? Plangunt autem vitam delinquentium praedicatores sancti. Sed de ipso nostro capite scriptum est, quia « flevit super Hierusalem. » Gaudent de bonis actibus subditorum, et recte operantes diligunt. Sed de redemptore nostro scriptum est: quia cum adolescens quidam diceret: « Haec omnia custodivi a juventute mea , » magis dilexit eum. Portant illatas contumelias praedicatores sancti, et nullam ad invicem contumeliam reddunt. Sed cum redemptori nostro diceretur: « Daemonium habes , » non injuriam reddidit, sed mansuete respondit, dicens: « Ego daemonium non habeo. » Fervent zelo rectitudinis praedicatores sancti, sed redemptor omnium flagello de resticulis facto vendentes et ementes ejecit de templo, cathedras vendentium columbas evertit, et nummulariorum effudit aes. In omni quod fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsum exinaniuit formã ser-¬
ui accipiens in similitudinẽ homi¬
num factꝰ & habitu inuentꝰ ut ho-
mo: Hec itaq animalia ut surgere
ad sc̃ĩtatis uirtutem ualeant : ad
huiꝰ hominis similitudinẽ tenduns.
Sancta enĩ non eẽnt : si huiꝰ hominis
similitudinem ñ haberent: Quicqͥd
enĩ de uiscerib in eis piecatis quicqͥd
de mansuecudine sp̃s qͥcqͥd de zelo
rectitudinis. qͥcquid de custodia
humilitatis. quicquid de feruore
caritafis ẽ. hoc ab ipso fonte miscđiȩ
diatore dĩ & hominum dño xpo
traxerunt: Huiꝰ se hominis simili¬
tudinẽ habere egregiꝰ p̃dicator. os¬
tendit dicens Imitatores met estote
sicut & ego xp̃i. Ad eiꝰ nos similitu¬
dinẽ. surgere ammonet cũ dicit.
Primus homo de t̾ra terrenꝰ: secundꝰ
homo de celo celestis: Sic̃ portarumꝰ
imagine treni : portemꝰ & imaginẽ
eiꝰ qui de celo descendit: Sanctꝰ e enĩ
quisq in tantũ ad fimilitudinẽ huiꝰ
hominis ducit᷑: in quantũ uitam

Expanded text:
it, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo . » Haec itaque animalia ut surgere ad sanctitatis virtutem valeant, ad hujus hominis similitudinem tendunt. Sancta enim non essent, si hujus hominis similitudinem non haberent. Quidquid in eis de visceribus pietatis, quidquid de mansuetudine spiritus, quidquid de zelo rectitudinis, quidquid de custodia humilitatis, quidquid de fervore charitatis est, hoc ab ipso fonte misericordiatore Dei et hominum Deo Domino traxerunt. Hujus hominis se similitudinem habere, egregius praedicator ostendit dicens: « Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . » Ad ejus nos similitudinem surgere, admonet cum dicit: « Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo descendit . » Sanctus enim quisque in tantum ad similitudinem hujus hominis ducitur, in quantum vitam
Abbreviated transcription (Latin):
t inuestibulo portae
duȩ mensȩ hinc. et
Et ad latus exterius quod ascen¬
dit ad ostium porte quȩ pergit
ad aquilonem due mense . Et ad
latus alterum ante uestibulum
porte due mensȩ: quattuorm̃sȩ
hinc: & quattuor mensȩ inde:
ł latera portȩ octo mense erant
suꝑ quas immolabant Iuattuor
autem mensȩ ad holocaustum
de lapidib quadris extructae
longitudine cubiti unius. &
dimidii: & latitudine cubitiuniꝰ
& dimidii & altitudine cubiti
unus. suꝑ quas ponant uasa in

Expanded text:
t in vestibulo portae, duae mensae hinc, et Et ad latus exterius, quod ascendit ad ostium portae, quae pergit ad aquilonem, duae mensae: et ad latus alterum ante vestibulum portae, duae mensae: Quatuor mensae hinc, et quatuor mensae inde; per latera portae octo mensae erant, super quas immolabant: Quatuor autem mensae ad holocaustum, de lapidibus quadris exstructae: longitudine cubiti unius et dimidii: et latitudine cubiti unius et dimidii: et altitudine cubiti unius: super quas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualent studeant singula opera
implere quȩ docent: Ne si p̃dica-¬
tores facere bona dissimulant .
sui uastatores sint cultores alieni:
O doctor ecceram mensa es: iam
uasa portas iam in uasis fidelib
pondus holocausti & uucti me
sustines: sed intus reflecte labrum
idest ad cor reuoca fecmonemsꝰ bu-¬
di quod dits: opera ͭud p̃dicas:

Expanded text:
praevalent, studeant singula opere praevalent, studeant singula opere implere quae docent, ne si praedicantes facere bona dissimulant, sui vastatores sint cultores alieni. O doctor, ecce jam mensa es, jam vasa portas, jam in vasis fidelibus pondus holocausti et victimae sustines, sed intus reflecte labium, id est ad cor revoca sermonem. Audi quod dicis, operare quod praedicas
Abbreviated transcription (Latin):
Sicui aliquid donastis & ego.
solet de bonis mala generare: &
hoc quod ꝑ caritatem agitur
ad discordiam trahere Vnde &
mox de ipso subiecit dicens. Non
enim ignoramus cogitationes eius.
Doctor autem qui ꝑbona qutae
p̾dicat in suis auditorib rectã
operationem format : simentes
operantium ad unitatem non
ligat. in labiis palmumñ hab&:
sed eam quȩ dicta est palmi uni-¬
tatem non habent Pensandumu᷑
ẽ. ualde quod dicitur: quia earũ¬
dem mensurarum labia interius
sunt reflexa Iunc enim m̃sa yarũ
labia intrinsecus reflectunt᷑. qͣndo
doctores ad conscientiam reuocañ
tacita cogitatione quod dicunt
Iuando semet ipsos subtiliter ꝑscr¬
tantur si faciunt quod loquunt᷑.
Recte autem cum reflexa intrin-¬
secus mensarum labia dicunt᷑.
auditur quoq ꝑcircuitum: ut
non inuna qualibet se parte con-¬
siderent atq alia insemetipsis ꝑ¬
pendere p̃termittant : sed ubiq
semet ipsos inspiciant. & in qͣntã

Expanded text:
Si cui aliqud donastis, et ego. Si cui aliqud donastis, et ego. solet de bonis mala generare, et hoc quod charitate agitur ad discordiam trahere. Unde et mox de ipso subjecit, dicens: Non enim ignoramus cogitationes ejus . Doctor autem qui per bona quae praedicat in suis auditoribus rectam operationem format, si mentes operantium ad unanimitatem non ligat, in labiis palmum habet, sed eam quae dicta est palmi unitatem non habet. 15. Pensandum vero est valde quod dicitur, quia earumdem mensarum labia interius sunt reflexa. Tunc enim mensarum labia intrinsecus reflectuntur, quando doctores ad conscientiam revocant tacita cogitatione quod dicunt, quando semetipsos subtiliter perscrutantur si faciunt quod loquuntur. Recte autem cum reflexa intrinsecus mensarum labia dicuntur, additur quoque per circuitum, ut non in una qualibet se parte considerent, atque ex alia semetipsos perpendere praetermittant, sed ubique semetipsos inspiciant, et, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
& misccłiam & fidem maior digitꝰ
operationis ostendit᷑: ꝑ mentam
uero & anetum. & ciminũ. digitꝰ
ꝓculdubio minimus figuratur
Hec ergo oportuit facere: & illa
non obmittere : quia si opus nr̃m
palmo metiri uolumus: sic necesse ẽ.
ut tendatur mini mus quatinꝰ
maior digitus. non ad trahatur.
Bene autem cum mensarũ labia
metiuntur: & menstira palmi
dicit᷑ unius: ut exdoctorum p̃di¬
catione sicut unitas tenet᷑ infide
ita quoq unitas mentium seruet᷑
in opere. Ne ꝑ opus bonum qđ
agit: alter ad cdiscordiȩ malum
ꝓrumpat: Ita enim bona facere
opera debemus: ut ꝑ hec quoq
cum his cum quib uiuimus una¬
nimitatem in quantum recte pos¬
sumus conseruemits. id est non dese¬
rendo quod agimus. sed p̃iudendo
bonis ꝑsuasionib malum discor¬
diȩ quod timemus: Sic in suris
operib unitatem palmi custo¬
diens paulus discordiam generare
ꝓhibebat: cum quendam lapsum
atq ab eccłã abiectum iam uelle
recipere corinthios uideret dicens

Expanded text:
icordiam, et fidem, major digitus operationis ostenditur. Per mentham vero, et anethum, et cyminum, digitus procul dubio minimus figuratur. Haec ergo oportuit facere, et illa non omittere, quia si opus nostrum palmo metiri volumus, sic necesse est ut tendatur minimus, quatenus major digitus non attrahatur. 14. Bene autem cum mensarum labia metiuntur, et mensura palmi dicitur, additur unius, ut ex doctorum praedicatione sicut unitas tenetur in fide, ita quoque unitas mentium servetur in opere, ne per opus bonum quod alter agit, alter ad discordiae malum prorumpat. Ita enim bona facere opera debemus, ut per haec quoque cum his cum quibus vivimus unanimitatem, in quantum recte possumus, conservemus, id est non deserendo quod agimus, sed praeveniendo bonis persuasionibus malum discordiae quod timemus. Sic in suis operibus unitatem palmi custodiens Paulus, discordiam generari prohibebat, cum quemdam lapsum atque ab Ecclesia abjectum jam velle recipere Corinthios videret, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
cubito uno: Sed quia ad huc
plene uidere non possunt hoc
ubi spei oculum mittant. hoc
quod ꝑunum cubitum habent
indimidio cubito recidatur:
quatenus. in hac uita semꝑse
imꝑfectos aspiciant & ardentiꝰ
ad ꝑfectionem currant: HabenT̃
quoq mense latitudinem cubiti
unius & dimiduĩ : quia scorum
corda incaritatis amplitudine
dilatata uixta ꝓximum quẽ
diligunt & uident habent cu-¬
bitum: Possunt enim ꝑfecte ctili¬
gere : quos ꝑfecte ualent uxta
aliquid scire Omnipotentẽ uero
dm̃ medullitus diligunt medul-¬
litus sequunt᷑: sed tam̃ tantũ
diligere non possunt : quantũ
debent: quia ad huc non ualeNt
uidere quem diligunt. Et m̃stra¬
Duꝑ unum ergo cubitũ habent
& dimidium : quia hoc eis tam
in amore ꝓximi integrum est.
quod ualde minus est in dei
caritate cum ꝓyetino. Atq ilbad
in amore dĩ quem non uident

Expanded text:
cubito uno. Sed quia adhuc cubito uno. Sed quia adhuc plene videre non possunt, 1409 ubi spei oculum mittunt, hoc quod super unum cubitum habent, in dimidio cubito recidatur, quatenus in hac vita semper se imperfectos aspiciant, et ardentius ad perfectionem currant. 10. Habent quoque mensae latitudinem cubiti unius et dimidii, quia sanctorum corda in charitatis amplitudine dilatata juxta proximum quem diligunt et vident habent cubitum. Possunt enim perfecte diligere quos perfecte valent juxta aliquid scire. Omnipotentem vero Deum medullitus diligunt, medullitus sequuntur, sed tamen tantum diligere non possunt quantum debent, quia adhuc non valent videre quem diligunt; et mensuraSuper unum ergo cubitum habent et dimidium: quia hoc eis jam in amore integrum est, quod valde minus est, id est, charitas cum proximo, atque illud st amor Dei, quem non vide
Abbreviated transcription (Latin):
tali carne subsistunt : ꝑfecti¬
eẽ. non possunt: In semecipsis
ergo iam cubitum habent : in
dõ autem adhuc cubitũ non
habent : quia iam quidem inur¬
tutib plene ꝓficiunt : sed tam̃
aliquid de dõ adhue ex parte
non cognoscunt Eece iterum in
mensura mense: ad testimoniũ
paulus occurrit. Videamus an
eius urta cubito integro mensuret᷑.
piamus: Videamus sin hisquȩ
de dõ sentit. iam ad ea ꝑcipienda
misteria ꝑfecte tetenderit Nyx̃
enim: Ego me non arbritor
comp̃hendisse Qui rursus ait
Ex parte enumn cognoscimꝰ. & ex
parte ꝓphecamus. Cum autem
uenerit quod ꝑfectum ẽ. euacu¬
abitur quod ex parte est. Iui
iterumdicit. Nunc cognosco
ex parte: tunc autem cognoscã
sicut & cognitus sum. Si ergo
ꝑfectus ẽ. & ex parte cognoscit.
cubitum habet quantum ad se
sed tamen dimidium superse.
Cendantur ergo in longanini-¬
tatem spei corcda scõium : ten¬
dant᷑ in ꝑfectionem quã habeti

Expanded text:
tali carne subsistunt, perfectitali carne subsistunt, perfecti non sunt. In semetipsis ergo jam cubitum habent, in Deo autem adhuc cubitum non habent, quia jam quidem in virtutibus plene proficiunt, sed tamen aliquid de Deo adhuc ex p cognoscunt. Ecce iterum in mensura mensae ad testimonium Paulus occurrit. Videamus an ejus vita cubito integro mensuretur.piamus . » Videamus si in his, quae de Deo sentit, jam percipienda mysteria perfecte tetenderit. Qui dixit: « Ego me non arbitror comprehendisse ; » qui rursus ait: « Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Qui iterum dicit: Nunc cognosco ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum . Si ergo perfectus est, et ex parte cognoscit, cubitum habet, quantum ad se, sed tamen dimidium super se. Tendantur ergo in longanimitate spei corda sanctorum, tendantur in perfectione quam habent,
Abbreviated transcription (Latin):
tinum : ut misteria trinitatis
untus cubiti hoc est diuinȩ ma-¬
iestatis menstira conseruent:
Iui uidelicet senstis expositionis
ideirco non potest stare. quia
in illa summa trinitate. quȩ
omnia creauit: omnia continet.
dimidium nichil est. nec ex duob
dimidiis aliquid unum. Neq
enim quicquam immintͥtionis
ac decisionis habet illa substan-¬
tia: quȩ semꝑ incommutabilis
manens. nec detrimentum
recipit nec augmentum. Depe
autem diximus longitudinem
ad longanimitatem spei: latitu¬
dinem uero ad caritatis ampli¬
tudinem ꝑtinere. Mensȩ ergo
quȩ ad holocaustum constructȩ
sunt longitudine cubi unius
& dimidũ metiuntur: quia scĩ
patres atq doctores qui se longa¬
nuit̃ ad secreta spei intime
extendunt: ꝑ hoc quod in uuir-¬
tutib uiuunt. quantum ad
humanam quidem mnenstiram
ꝑtinet: ualde ꝑfecti sunt. Iuan¬
tum uero ad diuina illa misteria
quȩ plene ab homine capiñ
possunt quam diu in hac mor-¬

Expanded text:
unum, ut mysteria Trinitatis unum, ut mysteria Trinitatis unius cubiti, hoc est divinae majestatis, mensuram conservent. Qui videlicet sensus expositionis idcirco non potest stare, quia in illa summa Trinitate quae omnia creavit, omnia continet, dimidium nihil est, nec ex duobus dimidiis aliquid unum. Neque enim quidquam imminutionis ac decisionis habet illa substantia, quae semper incommutabilis manens, nec detrimentum recipit, nec augmentum. Saepe autem diximus longitudinem ad longanimitatem spei, latitudinem vero ad charitatis amplitudinem pertinere. Mensae ergo quae ad holocaustum constructae sunt, longitudine cubiti unius et dimidii metiuntur, quia sancti patres atque doctores, qui se longanimiter ad secreta spei intimae extendunt, per hoc quod in virtutibus vivunt, quantum ad humanam quidem mensuram pertinet, valde perfecti sunt, quantum vero ad divina illa mysteria quae plene ab homine capi non possunt, quandiu in hac mor
Abbreviated transcription (Latin):
untur Nammomne quod
p̃teritum narrant : in omne
quod uenturum annuncianT.
in omne quod moralit̃ p̃dicarb̃.
in omne quod sp̃italit̾ sonant.
quasi indiuerso latere statum
habent. quia rep̃hensionem ñ
habent. Corda itaq scorum
mense dĩ sunt ad holocaustum
ex quadris lapidib constructȩ.
quia qui semꝑ uerba dĩ cogitant.
semet ipsos domino a carnali
uita in cogitatione mactant:
Vnde striptum est. Lex dĩ eiꝰ in
corde ipsiꝰ. & non subplanta¬
bunt᷑ gressus: eius. Et unde
abscondi eloquia tua ut non
peccem tibi Sed quia mens&
he unde sint constructe cogno¬
uimus: etiam cuius mensȩ sint
audiamus Sequit᷑: longitudine
unus cubiti & dimidii: & lati¬
tudine cubiti unius & dimidii.
& altitudine cubiti unirs
Hunc locum quidam expostit
dicens Longitudine & latitu¬
dine habet mensa unũ cubi-
tum: & dimidium idest ꝑqua¬
drum. Qui simul cuncti tres
cubitos faciunt. Qui tres ctibiti
habent in altitudine cubitũ

Expanded text:
untur. Nam in omne quod untur. Nam in omne quod praeteritum narrant, in omne quod venturum annuntiant, in omne quod moraliter praedicant, in omne quod spiritaliter sonant, quasi in diverso latere statum habent, quia reprehensionem non habent. Corda itaque sanctorum mensae Dei sunt ad holocaustum ex quadris lapidibus constructae, quia qui Dei verba semper cogitant semetipsos Domino a carnali vita in cogitatione mactant. Unde scriptum est: Lex Dei ejus in corde ipsius, et non supplantabuntur gressus ejus . Et unde abscondi eloquia tua ut non peccarem tibi . » Sed mensae hae unde sint constructae agnovimus, etiam cujus mensurae sint audiamus. Sequitur: « Longitudine unius cubiti et dimidii, latitudine cubiti unius et dimidii, et altitudine cubiti unius. 9. Hunc locum quidam exposuit, dicens: Longitudine et latitudine habent mensae cubitum unum et dimidium, id est per quadrum, quae simul juncta tres cubitos faciunt. Qui tres cubiti habent in altitudinem cubitum
Abbreviated transcription (Latin):
seuens ad torporem ꝑfidie ꝓru¬
pit: Quȩ tamenmensȩ habrier̃
sacrificium: quod uixta solam
litteram tenuerunt: unde & ad
torporesn frigoris lapsisunt .
quia flamina sp̃s succense ñ sunt.
Interiores autem mensȩ bolocau¬
tum habent: quia siue incordib
apłorum atque prophaetarũ
seuin mentem euangłistartim
atq doctorum. ignis sp̃s & arsit¬
& ardet Qui pro eo quod omnẽ
eorum cogitationem in bono
opere adstunit flamina amoris
dĩ: quasi holocaustum totam
sumul quod inuenit incendit.
Holõ cauistam enim offerunt:
qui siue in bono opere seri in sc̃a
cogitatione medullitꝰ accendunt᷑.
Mensȩ uero he ex quadris lapi-¬
dib facte sunt : quia clũ cotidie
sacri elo quii in sius cordibue
uerba meditantur: ad offeren¬
dum domino orationis holocau¬
stum quasi ex quadratis lapidi¬
b construunt᷑ Uerba & enim
scripturȩ sacrȩ lapides quadri
sunt : quia ubiq stant quȩ ex
nullo latere rep̃hensibia inueni-¬

Expanded text:
saeviens, ad torporem perfidiae prorusaeviens, ad torporem perfidiae prorupit. Quae tamen mensae habuerunt sacrificium, quod juxta solam litteram tenuerunt; unde et ad torporem frigoris lapsi sunt, quia flamma spiritus succensi non sunt. Interiores autem mensae holocaustum habent, quia sive in cordibus apostolorum atque prophetarum, seu in mente evangelistarum atque doctorum, ignis spiritus et arsit et ardet. Qui pro eo quod omnem eorum cogitationem in bono opere absumit, flamma amoris Dei quasi holocaustum totum simul quod invenit incendit. Holocaustum enim offerunt, qui sive in bono opere, seu in sancta cogitatione medullitus accenduntur 8. Mensae vero hae ex quadris lapidibus factae sunt, quia dum quotidie sacri eloquii in suis cordibus verba meditantur, ad offerendum Domino orationis holocaustum, quasi ex quadris lapidibus construuntur. Verba etenim Scripturae sacrae lapides quadri sunt, quia ubique stant, quia ex nullo latere 1408 reprehensibilia inveni
Abbreviated transcription (Latin):
bonum nuncium dicit᷑: euange¬
listas quoque appellamꝰ qui ra¬
dib populis hona patriȩ celestis
annunciant. Qui uidelicet euan¬
geliste atq doctores : & priori
quidem tempore fuierunt: sed
nuncusq dnõ largiente ꝑmanẽt.
quia adhue cothidie & infideles
populos ad fidem trahi: &e fideles
quosq in bonos mores ꝑdoctores
erudinri cognoscimusd upł̃i
uero & ꝓphetȩ ab hoc tempore
p̃senti sublati sunt: atq ideo
dicimus quia mense hȩ portȩ
nr̃ȩ idest scẽ eccłiȩ quasun alio
lat ere fuerunt. Habet & porta
quȩ ꝑgit ad aquilonem duas
mensas hinc & duas mensas inde.
eosdem quoschiximus principes
sacerdotum & seniores poprili
in maiori auctoritate regiminis.
scribas quoq & phariseos : qui
rudi illi populo minori loco p̃fu-¬
erunt: Sed hȩ mense uxta
portamst̃ u quȩ ad aquilonem
pͥgit: quia cum quattuor isti ordi¬
nes populo preeent sinagoga
in ꝑsecutionem redemptoris nr̃i

Expanded text:
bonum nuntium dicitur, evangebonum nuntium dicitur, evangelistas utique appellamus qui rudibus populis bona patriae coelestis annuntiant. Qui videlicet evangelistae atque doctores et priori quidem tempore fuerunt, sed et nunc usque, Domino largiente, permanent, quia adhuc quotidie et infideles populos ad fidem trahi, et fideles quosque in bonos mores per doctores erudiri cognoscimus. Apostoli vero et prophetae ab hoc tempore praesenti sublati sunt, atque ideo dicimus quia mensae hae portae nostrae, id est sanctae Ecclesiae quasi in alio latere fuerunt. 7. Habet et porta quae pergit ad Aquilonem duas mensas hinc, et duas inde, eosdem quos diximus principes sacerdotum et seniores populi in majori auctoritate regiminis, Scribas quoque et Pharisaeos, qui rudi illi populo minori loco praefuerunt. Sed hae mensae juxta portam sunt quae ad Aquilonem pergit, quia cum quatuor isti ordines populo praeessent, Synagoga in persecutione Redemptoris nostri
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuorregentium orlines
accepit. quos paulus ex dono
omnipotentis dm̃ enuinerat
dicens Ipse dedit quosdã quidẽ
apostolos: quosdam arit̃ ꝓpħac
alios uero euuangłistas. alios aut
pastores atq doctores. Pastores uero
& doctores unum regentum ordi¬
nem nomtnat: quia gregen dĩ
ipse ueracit̃ pacit qui docet: Ha-¬
buit quoq & porta exterior m̃sas
quattuor: quia uidelicet sinago¬
ga obsequii exteriorͥ sobseruantrã
ꝑ principes sacerdotum & seniores
populi. ꝑ scribas atq phariseos
tenuit: Qui scilicet pharisei :¬
ectam legis doctores uocati sunt:
Diue autem exteriori sicie interi¬
ori Porte duȩ mense hinc sunt
& duȩ inde: quia in exordus sius
scã eccłra apostolos : & ꝓphetas
habuit: Prophetas autem dicimꝰ
non eos qui in ueteri populo fuer̃.
sed eos qui in scã eccłia post apłos
sunt exorti. Posteriori qͦq tempore
quod nunc ẽ. habet euangłistas
atq doctores Quta uero euangłm

Expanded text:
quatuor regentium ordines quatuor regentium ordines accepit, quos Paulus ex dono omnipotentis Domini enumerat, dicens: « Ipse dedit quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastores et doctores . Pastores vero et doctores unum regentium ordinem nominat, quia gregem Dei ipse veraciter pascit qui docet. Habuit quoque et porta exterior mensas quatuor, quia videlicet Synagoga obsequii exterioris observantiam per principes sacerdotum et seniores populi, per Scribas atque Pharisaeos tenuit. Qui scilicet Pharisaei etiam legis doctores vocati sunt. Sive autem exteriori seu interiori portae duae mensae hinc sunt, et duae inde, quia in exordiis suis sancta Ecclesia apostolos et prophetas habuit. Prophetas autem dicimus non eos qui in veteri populo fuerunt, sed eos qui in sancta Ecclesia post apostolos sunt exorti. Posteriori quoque tempore, quod nunc est, habet evangelistas atque doctores. Quia vero Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
mur & sustinemus Vultis be¬
nignitatem cognoscere. Ego aut̃
libentissime impendam & stiper¬
impendar ipse ꝓ animab uri&
Ax ne forsitan credamus quia
eorum amori ꝓ quib impendi
desiderat debitor fuerit: mox
ad eosdem discipulos subiunx̃
dicens Licet plus uos diligens
fideli ad imitandas uirtutes
scorum p̃dicatorum uita cog-¬
noscitur: ꝓfecto in uestibu lo de
quadris lapidib mensȩ constru¬
untur SUbuit uerd & sinagoga
sp̃itales patres in doctrina atq
ꝓphetia : ex quib exem plum
uitȩ in uirtutib traheret Sed
rudis eius populus magis ꝑ
timorem seruiens quã ꝑ amorem
sequens. uitam patrum noluit
imitari quam uidit: atq idõ
porta exterior que ad aqui¬
lonem ꝑgit. mensas non habet
ad holocaustum Sed quia
hec moraliter diximus: restat
adhuc ut easdem mensas ꝑ in¬
telligenttam trpicam ꝑscrute¬
mur Porta & enim nr̃a interi¬
ori uestibulo quattuor mensas
habet: quia scã eccła ad erudi¬
tionem fidelium populorum

Expanded text:
mur, et obsecramus . Vultis benignitatem cognoscere? Ego autem libentissime impendam, et superimpendar ipse pro animabus vestris . Ac ne forsitan credamus quia eorum amori pro quibus impendi desiderat debitor fuerit, mox ad eosdem discipulos subjungit, dicens: Licet plus vos diligens, fideli ad imitandas virtutes sanctorum praedicatorum vita cognoscitur, profecto in vestibulo de quadris lapidibus mensae construuntur. Habuit vero et Synagoga et spiritales patres in doctrina atque prophetia, ex quibus exemplum vitae in virtutibus traheret, sed rudis ejus populus magis per timorem serviens quam per amorem, sequens vitam patrum noluit imitari quam vidit, atque ideo porta exterior, quae ad aquilonem pertingit, mensas non habet et holocaustum. Sed quia haec moraliter diximus, restat adhuc ut easdem mensas super intelligentiam typicam perscrutemur. Porta etenim nostra in interiori vestibulo quatuor mensas habet, quia sancta Ecclesia ad eruditionem fidelium populorum
Abbreviated transcription (Latin):
excuciat. quos cum ad opera¬
bona tetenderit : palmum se¬
habere in labiis ostendat Pen
to nisi magna & extrema actio
designatur: Palmum ergo mensȩ
in labio habeant: quatenus in
doctorum suorum predicatione¬
auditor eingilet Et sic ex eorũ
ammonitione magna opera faci¬
at: ut agere & minima non ob¬
mittat. Sic minimis intentꝰ sit
tit piger in agendis inaiorib ñ
sit: Onde ꝑ euangłium ueritas
dicit. De uobis scribȩ & pha

Expanded text:
excutiat. Quos dum ad excutiat. Quos dum ad bona habere in labiis ostendat. Pento, nisi magna et extrema actio designatur? Palmum ergo mensae in labio habeant, quatenus in doctorum suorum praedicatione vigilent, et sic ex eorum admonitione magna opera faciant, ut agere et minima non omittant. Sic minimis intenti sint, ut pigri in agendis majoribus non sint. Unde per Evangelium Veritas dicit: « Vae vobis, scribae
Abbreviated transcription (Latin):
holocaustum Quia enim paci-
do. suadendo: atq terrendo:
aliorum corda usque ad hoç eru-¬
diunt ut omnia deserant. & totos
se in amore domini accendant
Aliorum uero ad hoc usq instru¬¬
unt. ut quia omniarelinquere
non ualent: uel ex parde qua
p̃ualent misecricordes fiant. &
carnis curam cum animȩ cura
paciantur: Mensȩ dnĩ de quadris
lapidib instructȩ uasa portañ.
in quib immolatur holocastam
& uietima: quia & ꝑfecti sunt
sicut dictum est cum omta deser̃.¬
& totum cor in altare dm̃ accen¬
dunt: & imꝑfecti cum sacriftum
offerunt quod ex parte deuduer̃
unius reflȩxa intrinseeꝰ ꝑcireui-¬
tum. Quid est hoc quod men-¬
sarum labia palmo metiuntur :
nisi quod in palmo manꝰ tendit᷑.
& scĩ patres atq doctores: tea
p̃dicant in quib auditorũ opera
tenduntur: Quasi enim manũ
extendimus : cum opera nr̃ã
dilatamus: Loquatur ergo
unusquisq doctor: cor audientis
exerceat. ociosorum torporem

Expanded text:
holocaustum. Quia enim patienholocaustum. Quia enim patiendo, suadendo atque terrendo aliorum corda usque ad hoc erudiunt, ut omnia deserant, et totos se in amore Domini accendant. Aliorum vero ad hoc usque instruunt, ut quia omnia relinquere non valent, vel ex parte qua praevalent, misericordes fiant, et carnis curam cum animae cura partiantur, mensae Domini de quadris lapidibus instructae vasa portant in quibus immolatur holocaustum et victima, quia et perfecti, sicut dictum est, cum omnia deserunt, totum cor in amorem Domini accendunt, et imperfecti sacrificium offerunt, quod ex parte devoverununius, reflexa intrinsecus per circuitum. 13. Quid est hoc, quod mensarum labia palmo metiuntur, nisi quod in palmo manus tenditur, et sancti patres atque doctores ea praedicant in quibus auditorum opera tenduntur? Quasi enim manum extendimus cum opera nostra dilatamus. Loquatur ergo unusquisque doctor, cor audientis exerceat, otiosorum torporem