comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus suꝑ euis crucẽ. in quo scͥptũ erat rex
iudȩoꝵ: illud ostendit. quia nec occiden¬
do efficere potuerunt. ut eum regem ñ
hab̾ent: qui eis manifestissime enuinen¬
tissima potestate secũ sua oꝑa redditurꝰ
:. Unde in psalmo canitur. Ego aũt con¬
scm̃ eiꝰ Qd̃ trib linguis titulus conserip¬
tus erat. hebrea. greca et latina: non so¬
lum uideis s etiam gentib. eum regna¬
turũ fuisse. declaratũ ÷. Proinde in eodẽ
psalmo cum dixisset. ego aut̃ constititus
sum rex. suꝑ syon montẽ scm̃ eiꝰ. uͥ scilicet
hebrea lingua regnauit: continuo tanqͣ
greca latinaq subiungens: dñs inquit
dix̃ ad me. filius ms̃ es tu: ego hodie genui
te. Pete a me. et dabo tͥ gentes hereditatem
tuam: et possessionẽ tuam fines t̾re. F
qi greca et latina solȩ sunt gentium lin¬
gue. s qr ipse maximȩ excellunt: greca
ꝓpt̾ studium litterarũ: latina ꝓpt̾ ꝑi¬
ciam romanoꝵ. Quãuif. in illis tͥb

Expanded text:
tus supra crucem ejus in quo scriptum erat: Rex Judaeorum, illud ostendit, quod nec occidendo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent qui eis manifestissima et eminentissima potestate secundum sua opera redditurus est. Unde in psalmo canitur: Ego autem conium. Quod tribus linguis titulus conscriptus erat, hebraea, graeca, et latina ; non solum Judaeis, sed etiam Gentibus eum regnaturum fuisse declaratum est. Proinde in eodem psalmo cum dixisset, Ego autem constitutus sum rex super Sion montem sanctum ejus, ubi scilicet hebraea lingua regnavit; continuo tanquam graeca, latinaque subjungens, Dominus, inquit, dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te: pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam fines terrae . Non quia graeca et latina solae sunt gentium linguae: sed quia ipsae maxime excellunt, graeca, propter studium litterarum; latina, propter peritiam Romanorum. Quamvis in illis tribus
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti me sic: & it̾m. Nunqͥd ñ ht̃ potestatẽ
figulus luti. ex eadẽ massa facere aliud
quidẽ uas in houorẽ: aliud uͦ in contume¬
be exules iactabantur. requies xͥ sangͥne
his in xp̃o sit sepultura. Istos aũt ꝑegͥnos
quos. eẽ. dicimꝰ. nͥ deuotissimos xp̃ianos:
qͥ renunciantes scło. et nicħ possidentes
in mundo. in xp̃i sangͥne requiescunt:
Ap̃ianꝰ enĩ qͥ mundũ ñ possidet: ħ totum

Expanded text:
habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumebe exsules jactabantur, requies Christi sanhis in Christo sit sepultura. Istos autem peregrinos quos esse dicimus, nisi devotissimos christianos, qui renuntiantes saeculo et nihil possiin mundo, in Christi sanguine requiescunt? Christianus enim, qui mundum non possidet, hic totum
Abbreviated transcription (Latin):
et sequat᷑ me. Tollit enĩ quodãmͦ crucenĩ suã.
uarie crucifixꝰ. ẽ significauit in passioẽ
sua remissionẽ omnium peccatoꝵ: de qͥb
in psalmo dr̃. Multiplicatȩ sunt iniqͥ¬
tates meȩ. suꝑ capillos capitis mei. Eq̃
duo cum illo ab utroq latere crucifixi
st̃: ostendit alios sibi dextros. alios sins¬

Expanded text:
et sequatur me . Tollit enim quodam modo crucem suam, et sequatur me . Tollit enim quodam modo crucem suam, variae crucifixus est ; significavit in passione sua remissionem omnium peccatorum, de quibus in Psalmo dicitur: Multiplicatae sunt iniquitates meae super capillos cduo cum illo ab utroque latere crucifixi sunt ; ostendit alios sibi dextros, alios sini
Abbreviated transcription (Latin):
puit̾ celebrat᷑: et annua deuotione
AAmemoria nr̃a letius innouet᷑ et
ipsa freq̃ntatione popłoꝵ. fides nr̃a clariꝰ
innouetur. Exigit gͦ a nob̃ sollempnitas.
ut de passione dñi uob sermonẽ qualem
donat ipse reddamꝰ. & quidẽ ad salutẽ
nr̃am et uitę huiꝰ transigende utilitatem.
in his quȩ passus ÷ ab inimicis dñs nr̃
exemplum patientiȩ nob̃ p̃bere dignatꝰ
est: ut ꝓ euangłica dignitate si hoc ipse
uoluerit nichil tale ꝑpeti recusemus.
Ueruntam̃ quia nec in ipsa carne morta¬
li aliquid ille necessitate. s omnia uolun¬
tate ꝑpessus. ẽ: recte credit᷑ etiam signifi¬
care aliqͥd uoluisse in singłis quibq
factis. quȩ circa eius passionẽ gesta. atq
conscripta sunt. Ac pͥmum qd̃ traditus¬
ut crucifigeret᷑ crucem suam ipse porta¬
uit. continentie signũ dedit: et demon-¬
strauit p̾cedens. qͥd facere debeat qͥ eum
sequi uolu̾it. Hoc. etiam u̾bo cominonuit:
uͥ ait. Qui diligit me. tollat crucẽ suã

Expanded text:
niter celebratur; ut annua devotione memoria nostra laetius innovetur, et ipsa frequentatione populorum fides nostra clarius illustretur. Exigit ergo a nobis solemnitas, ut de passione Domini vobis sermonem, qualem donat ipse, reddamus. Et quidem ad salutem nostram et vitae hujus transigendae utilitatem, in his quae passus est ab inimicis Dominus noster, exemplum patientiae nobis praebere dignatus est; ut pro evangelica dignitate, si hoc ipse voluerit, nihil tale perpeti recusemus. Verumtamen quia nec in ipsa carne mortali aliquid ille necessitate, sed omnia voluntate perpessus est; recte creditur etiam significare aliquid voluisse in singulis quibusque factis, quae circa ejus passionem gesta atque conscripta sunt. CAPUT ut crucifigeretur crucem suam ipse portavit ; continentiae signum dedit, et demonstravit praecedens, quid facere debeat qui eum sequi voluerit. Hoc etiam verbo commonuit, ubi ait: Qui diligit me, tollat crucem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
carnium nr̃aꝵ cenosũ littũ uapore sui sp̃c
aĩauit: et mat̾iam fluidã atq t̾renã ig¬
nito calore decarit. Ipse inquã ÷ figulus
qui nos ꝑ manꝰ suas formauit ad uitam:
factura ꝓpriis uiciis corrumꝰ: in scđa
natiuitate. figuli huiꝰ miscdia reparem᷑.
Hoc. ẽ. qui ꝑ adã tͣnsgresionẽ. mortẽ incidi¬
mꝰ:. ꝑ saluatoris gr̃am denuo resurgamꝰ.
Ipse plane⁊ figuius: de qͦ diẽ bs̃ apłs.¬

Expanded text:
carnium nostrarum coenosum lutum vapore sui spiritus carnium nostrarum coenosum lutum vapore sui spiritus animavit, et materiem fluidam, atque terrenam ignito calore decoxit. Ipse, inquam, est figulus, qui nos per manus suas formavit ad vitam, factura propriis vitiis corruimus, in secunda nativitate figuli hujus misericordia reparemur; hoc est, qui per Adae transgressionem morte concidimus, per Salvatoris gratiam denuo resurgamus. Ipse plane est figulus de quo dicit beatus
Abbreviated transcription (Latin):
salus redempta sit sanguine saluatoris:
sicut ait apłs petrus. Non enĩ redempti
estis corruptibilib auro uł argento. s
p̃cioso sanguine agni incontaminati. et
sit agri t̾reni fragilitas. quã tociꝰ mundi
incolumitas sempit̾na. ait enĩ eu̾głista.
N enĩ uenit xp̃c ut iudicet mundũ: s ut sal¬
uet᷑ mundꝰ ꝑ ipsũ. Uide inꝗͣ ne peçcunia
illa. ñ tam cõꝑati sit agri parua portio. qͣ
totiꝰ mundi copiosa possessio̾.sic̃ ati ꝓpħa
dd̃. Pete a me et dabo tͥ g̃ hereditatem
tuã: et possessionẽ t̾minos t̾rȩ. Ager gͦ
iste. mundus hic totus est: in quo nõs
disꝑsi et disseminati dño fructũ bomi oꝑis
germinamꝰ. S forte ꝑquires ame. si ager
mundus. ẽ: quisnã sit figulus qͥ mundi
possit hab̾e dñatũ. Nisi fallor ipse ÷ sigu¬
lus: qui uasculũ corꝑis nr̃i fecit elimo.
Dequocdic̃ scͥpt᷑a & fecit ds̃
honmẽ de lumo t̾re. Ipse ÷ sigulus qui

Expanded text:
salus redempta sit sanguine Salvatoris, salus redempta sit sanguine Salvatoris, sicut ait apostolus Petrus: Non enim redempti estis corruptibilibus auro, vel argento, sed pretioso sanguine agni incontaminati, et sit agri terrena fragilitas, quam totius mundi incolumitas sempiterna: ait enim Evangelista: Non enim venit Christus ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Vide, inquam ne pecunia illa non tam comparatio sit agri parva portio, quam 149 totius mundi copiosa possessio, sicut a a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Ager ergo iste mundus hic totus est, in quo nos dispersi, et disseminati Domini fructum boni operis germinamus. Sed fortasse perquiras a me, si ager mundus est, quinam sit figulus, qui mundi possit habere dominatum? Nisi fallor ipse est figulus, qui vascula corporis nostri fecit e limo: de quo dicit Scriptura: Et fecit Deus hominem de limo terrae . Ipse est figulus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Edit: qͥ se multauerat peccunia. multaret
et uita. Intelligẽs enim qͣnͣtũ scelus ad¬
miserit. ñ suffecit ei sacͥlegui mercede ca¬
rere. nͥ careret et salute dignũ enim se
uel in ulciscendo confitet᷑. quẽ negau̾at
in tradendo. Restitun gͦ peccuniam
phariseis: s nec pharisei eam libent᷑ acci¬
piunt. D icunt enĩ illicitũ cͥ. eẽ. in suis
eam habere thesauris. Uide gͥ qͣnta uis
cit. hinc pharisei in loculos ñ recludt̃.
quitas possidere. Consilium tam̃ in eumt
pharisei. ut ex ea agex siguli comparer:
in quo ꝑegrinorũ corporã collocent᷑. Qd̃
quidẽ ꝓuidentia dei factũ puto. ut p̾ci¬
um saluatoris non peccatorib sũptũ
p̾bel at. s ꝑegrinis reqͥem subministret:
ñ sacrilegis sit adluxum. s defunctis sit
ad sepulchrũ. Ut iam exinde xp̃e et ui¬
uos sanguinis sui passione redimat &
mortuos p̃ciosa passione suscipiat. Precio gͥ
dñici sangͥms: ager figuli comparatur.
egimꝰ in scripturis qͦd totiꝰ humani gu̾is

Expanded text:
dit; ut qui se multaverit pecunia, multaret et vita. Intelligens enim quantum scelus admiserit, non suffecit ei sacrilegii carere mercede, nisi careret et salute; dignum enim se ex Judas vel in ulciscendo confitetur, quem negaverat in tradendo. Restituit ergo pecuniam Pharisaeis; sed nec Pharisaei eam libenter accipiunt; dicunt enim inhibitum sibi esse in suis eam habere thesauris. Videte igitur, quacit; hinc Pharisaei in loculos non recluduntquitas possidere. Consilium tamen ineunt Pharisaei ut ex ea ager figuli comparetur, in quo peregrinorum corpora collocentur. Quod quidem providentia factum puto, ut pretium Salvatoris non peccatoribus sumptum praebeat, sed perigrinis requiem subministret; non sacrilegis sit ad lusum, sed defunctis sit ad sepulcrum; ut jam exinde Christus et vivos sanguinis sui passione redimat, et mortuos pretiosa passione suscipiat. Pretio ergo Domini sanguinis ager figuli comparatur. Legimus in Scripturis, quod totius generis humani
Abbreviated transcription (Latin):
Sepult᷑a em̃ xͥ qͥd ẽ. aliud nisi requies
xp̃iani: Nos gͦ ꝑegrim in hoc mundo
sumꝰ. et tanquã hospites in hac luce
sumꝰ in hoc corpore. ꝑegͥnam᷑ a dño. Pegͥni
inquã sumꝰ: et nob̃ saluatoris sangͥnis
p̃cio. empta : sepult᷑a. Consepulti enim
quo peccatis morim᷑. cͥminib sepelim᷑⁊
et ueteris hominis c̃scientia resoluta. in
alterã natiuitatẽ rediuiua infantia re
Magna gͥ sepulturȩ huiꝰ ÷ gr̃a: in qͣ nob̾
et utilis mors infert᷑: et uita utilior
condonat᷑. Magna inꝗͣ huiꝰ gr̃a sepultͤe:¬
quȩ et purificat peccatorẽ. et uiuficat mo¬

Expanded text:
sti quid est aliud, nisi requies Christiani? Nos ergo peregrini in hoc mundo sumus, et tanquam hospites in hac luce sumus in hoc corpore peregrinamur a Domino . Peregrini, inquam, sumus, et nobis Salvatoris sanguinis pretio empta quo peccatis morimur, criminibus sepelimur, et veteris hominis conscientia resoluta in alteram nativitatem rediviva infantia repMagna igitur sepulturae hujus est gratia, in qua nobis et utilis mors infertur, et utilior vita donatur. Magna, inquam, hujus gratia sepultquae et purificat peccatorem, et vivificat mo
Abbreviated transcription (Latin):
re nesciat. Sic ꝑtinebis ad xp̃o filiũ
dĩ in pͥncipio u̾bũ apud dm̃: u̾bũ
infirmitas apparebat. Symeon in
manib infirmitatẽ accepit: s maie¬
statem intus agnouit. Nemo contem
Ad illum ꝑtinuit ꝓpt̾ nos nasci: ad nos

Expanded text:
m nesciat. Sic pertinebis ad Christum Filium m nesciat. Sic pertinebis ad Christum Filium Dei, in principio Verbum apud infirmitas apparebat. Simeon in manus suas infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnAd illum pertinuit propter nos nasci, ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
paruus factus erat. Pariuis factus:
paruos querebat. Quid est paruos q̃¬
rebat: Non suꝑbos : non elatos: s hu¬
miles et mites colligebat. In p̾sepi di¬
gnatus est poni. ut. eẽt. py orum eyba¬
ria ium̃torum. Accepit gͦ eum symeon
in brachia sua & dix̃. Nunc dimittis
dñe seruum tuum in pace. Dimitts
in pace. quia uideo pacem. Quare gͦ
dimittis in pace: Quia uidert̃ ocłi
scĩ senes senem symeonem. Si autem
queritis ut de conugatis aliquis te
stimonium dño ꝑhibeat. ⁊achariam
considerate. Nemo gͦ querat aliud
fr̃s inei. Ap̃iani fideles aut uirgo.
aut uidua. aut conuigata. aut puer.
aut continens. aut uxoratꝰ. Quicqͥd
plus. ẽẽ. quisq uoluerit: non inuenia&
testimonium ꝑhibuisse . xp̃o ad ulte¬
ros. fornicatores :ĩmun
dies Crede in xp̃m: et crescit in te
dies. Credisti: inchoatꝰ est. dies. bap¬
ad iuuentutem ꝑuenit: s in seneccutẽ
non dedinauit. Crescat gͦ fides tua :

Expanded text:
parvus fuerat factus. Parvus factus, parvus fuerat factus. Parvus factus, parvos quaerebat. Quid est parvos quaerebat? Non sumiles et mites colligebat. In praesepi dignatus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. Dimittis in pace, quia video pacem. Quare ergo dimittis in pace? Quoniam viderunt oculi sancti senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nemo ergo quaerat aliud, fratres mei, christiani fideles, aut virgo, aut vidua, aut conjugata, aut puer, aut continens, aut uxoratus: quidquid plus esse quis voluerit, non invenit qtestimonium perhibuisse Christo adulteros, fornicatores, immunddies. Crede in Christum, et crescit in te dies. Credidisti? Inchoatus est dies. Bapad juventutem pervenit: sed in senectutem non declinavit. Crescat ergo et fides tua,
Abbreviated transcription (Latin):
quens: ait illis. Multi iusti et ꝓpħȩ uo¬
luerunt uidere que uos uidetis & ñ
uiderunt: & audire quȩ auditis et ñ
audierunt. Multũ senex iste fuit ad
audiendum serus: s ad uidendũ ma¬
turus. Non expectauit ut . xp̃m audiret
loquentẽ: quia uidit infantẽ. E hoc illi
concessum erat iam decrepito. quasi de¬
sideranti et suspiranti: et dicenti cotidie
in orationib suis. Quando ueniet: &¬
quando nascet᷑. Quando uidebo.
putas isti ocłi uidebunt. ꝑ quẽ cordis
ocłi reuelabunt᷑ : Dicebat ista in orati¬
onib suns. et ꝓ desiderio suo accepit
ria mat̾ eius infantẽ. uidit ille & ag¬
nouit. Ubi nouerat qđ agnouit. An¬
intus est reuelatus. Qui foris est natꝰ:
udei crudeles iuuenẽ miracula fa¬
cientem. Cum gͦ agnouisset accep̃ eũ
m ulnas suas. hocẽ in brachia sua.
et ampleratꝰ est eum. & portabat. a qͦ
entia dei: attingens a fine usq ad finẽ
fortit᷑: et disponens omnia suauiter.
Quantus ibi erat. et quã magnꝰ. quam

Expanded text:
Multi justi et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae vos auditis, et non audierunt. Multum senex iste Simeon fuit ad audiendum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam vidit infantem. Et hoc illi tantum concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti, et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? Quando nascetur? Putas videbo? la nativitas? Putas isti oculi videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit ria mater ejus infantem, vidit ille et agnovit. Ubi noverat quod agnovit? Intus est revelatus, qui foris est natus,unt Judaei juvenem miracula facientem. Cum ergo cognovisset, accepit eum in ulnas suas, hoc est, in brachia sua, et amplexus est eum, portabat a quo entia Dei, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Quantus ibi erat et quam magnus, et quam
Abbreviated transcription (Latin):
go uirginũ principẽ: & data marito
sit uirgo ante conuigium. uirgo in
conuigio uirgo pregnans. uirgo lac¬
tans. Sc̃ẽ quippe matri omnipotens
filiꝰ nullo mͦ uirginitatẽ natus abstu¬
lit: quam nasciturus elegit. Bona est¬
est enim fecunditas in comugio: s
ꝓpt̾ qd̃ uirgines matres. eẽ. contẽput̃
Uirgo itaq sc̃a eccła celebrat hodie. uir.¬
utriusq sexꝰ in tot ñ solum puieris et
uirginib uerum etiam coniugatis
ginẽ castam: nisi in fidei. spei. caritatĩq
de facturus in corde: prius marie ser¬
uauit in corpore. Humano coniugio
quippe sponso femina tradit᷑: ut uir¬
go  non sit. Eccła uͦ uͥgo. eẽ. ñ posset:¬

Expanded text:
go virginum principem; et data marito, et go virginum principem; et data marito, et rgo ante conjugium, virgo in conjugio; virgo praegnans, virgo lactans. Sanctae quippe Matri omnipotens Filius nullo modo virginitatem natus abstulit, quam nasciturus elegit. Bona est enim fecunditas in conjugio: sed propter quod virgines matres esse contemnunt. Virgo itaque sancta Ecclesia celebrat hodie Virutriusque sexus, in tot non solum pueris et virginibus, verum etiam conjugatis ginem castam, nisi in fidei, spei, et charitatistus Ecclesiae facturus in corde, prius Mariae servavit in corpore. Humano quippe conjugio sponso femina traditur, ut virgo jam non sit: Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
nos fieret in tempore: ꝑ quẽ facta st̃
tempora: & multis seruis suis in
mundo miuor ętate. eẽt: ipso mun¬
do antiquior: Et sine uetustate homo
fieret. qui hominẽ fecit: Crearetur ex
niatre quã creauit: Portaret᷑ manib
quas formauit: Suggeret ubera quȩ
impleuit: In p̃sepi muta uagiret in
tus est ds̃. Doctrinam tantȩ humilita¬
tis agnosce: etiam in non loquente
doctore. Tu quondã in paradyso tam fa¬
cundus fusti: qd̾ omni animȩ uiuen¬
ti nomina imposiusti. Apt̾ te autem
creator tuus infans iacebat: et noĩe
suo nec matrem uocabat. Ti in latis¬
simo fructuosorũ nemorũ p̃dio ꝑdi¬
disti obedientiam negligendo: ille obȩ¬
dieus in angustissimũ diu̾sorium
mortalis uenit: ut mortuum quere¬
ret moriendo. Tu cum eẽs. homo ds̃
ẽẽ. uoluisti ut ꝑites: ille cum ds̃. eẽt.
homo. ẽẽ. uoluit. ut qd ꝑierat inueni¬
ret. tantum te p̾ssit humana suꝑbia:
ut te non posset nisi humilitas sub

Expanded text:
nos fieret in tempore, per quem facta sunt nos fieret in tempore, per quem facta sunt tempora; et multis servis suis in mundo minor esset aetate, ipso mundo antiquior aeternitate; homo fieret qui hominem fecit, crearetur ex matre quam creavit, portaretur manibus quas formavit, sugeret ubera quae implevit, in praesepi muta vagiret inftus est Deus: doctrinam tantae humilitatis agnosce, etiam in nondum loquente doctore. Tu quondam in paradiso tam facundus fuisti, ut omni animae vivae nomina imponeres : propter te autem Creator tuus infans jacebat, et nomine suo nec matrem vocabat. Tu in latissimo fructuosorum nemorum praedio te perdidisti, obedientiam negligendo: ille obediens in angustissimum diversorium mortalis venit, ut mortuum quaereret moriendo. Tu cum esses homo, Deus esse voluisti, ut perires : ille cum esset Deus, homo esse voluit, ut quod perierat inveniret. Tantum te pressit humana superbia, ut te non posset nisi humilitas subl
Abbreviated transcription (Latin):
principio erat u̾bũ. et u̾bũ erat apud
dm̃. et ds̃ erat u̾bum: s ex eo qđ u̾bũ
caro factum. ẽ. Si forte dicat᷑ a nob̾
ꝑ qđ̃ habitauit in nobis: si forte possit
ẽẽ. dicibilis ubi uoluit esse uisibilis.
ꝓppt̾ hoc enim et istum celebramus di¬
em. quo nascidignatꝰ est ex uirgine:¬
et in quo generationẽ suam fecit ab¬
hominib utcunq narrari. In illa uero
et̾nitate in qua ds̃ de deo natus est ge¬
uerationem eius quis enarrabit.bi
talis dies non est: qui sollempiit̃ cele¬
bret᷑. Neq enim transit anniu̾sario uo¬
lumine rediturus: s ꝑmanet sine oc¬
et̃nus quidẽ dies. Iste aut̃ in quo hu¬
manȩ carni copulatus est: & in quo
tanꝗͣ sponsus ꝓcessit de thalamo suo:
nunc hodiernus: eras fit hest̾nꝰ Uerun¬
tam̃ hodiernus natum ex uirgine cõ¬
m̃dat ęternũ: quia ęt̾mis natus ex
uirgine consecrauit hodiernũ. Quas
itaq laudes claritati deidicemus. qͣs
grãs agem̾ qui uos ita dilex̃. ut ꝓpter

Expanded text:
d Deum, et Deus erat Verbum: sed ex eo quod Verbum caro factum est: si forte dicatur a nobis per quod habitavit in nobis ; si forte ibi possit esse dicibilis, ubi voluit esse visibilis. Propter hoc enim et istum celebramus diem, quo nasci est dignatus ex virgine: quam generationem suam fecit abhominibus utcumque narrari. In illa vero aeternitate, in qua Deus de Deo natus est, Generationem ejus quis enarrabit ? Ibi talis dies non est, qui solemniter celebretur. Neque enim transit anniversario volumine rediturus; sed manet sine ocaeternus quidem dies: iste autem in quo humanae carni copulatus, factus est tanquam sponsus procedens de thalamo suo, nunc hodiernus est, cras fit hesternus. Verumtamen hodiernus natum ex virgine commendat aeternum, quia aeternus natus ex virgine consecravit hodiernum. Quas itaque laudes charitati Dei dicamus, quas gratias agamus? Qui nos ita dilexit, ut propter
Abbreviated transcription (Latin):
dicant conugate: nos ad xp̃m non
ꝑtinemus. Habuerunt maritos scȩ̃
femine. Non se extollant uirgines.
Quanto mague sunt: humilient se in
omnib Omnia exempla salutis: ꝓposita
sunt ante ocłos nr̃os. Nemo exorbitet
Nemo ꝓpt̃ uxorem. meliꝰ sine uxore. Si
pudiciciam coniugalẽ queris: habes
susannam. Si uidualẽ: habes aunã:
Si uirginalẽ: habes maniaor. Dñs iħc:¬

Expanded text:
dicant conjugatae: Nos ad Christum non dicant conjugatae: Nos ad Christum non pertinemus. Habuerunt maritos sanctae feminae. Non se extollant virgines. Quanto magnae sunt, humilient se in omnibus . Omnia exempla salutis proposita sunt ante oculos nostros. Nemo exorbitet. Nemo praeter uxorem: melius sine uxore. Si pudicitiam conjugalem quaeris; habes Susannam: si vidualem; habes Annam: si virginalem; habes Mariam. C
Abbreviated transcription (Latin):
partum uirgo ꝑmansit. Generatio¬
nem gͦ istã quis enarrabit: Dico qđ¬
alis: uirginalis. Quia ip̃sȩ uitȩ. ipse
pudiciciȩ futurȩ erant in scĩs m̃bris
xp̃i: om̃s iste uitȩ tres attestate sunt
xp̃m. Prima coniugalis. Quando ma¬
ria uirgo concepit: elisabeth uxor ⁊ a¬
chariẽ et ipsa conceꝑat. Huius iudi¬
cis p̃conẽ ferebat in utero. Uenit ad
eam scã maria: tanꝗͣ ad cognatam
suam salutandã. Exultauit᷑ infans
in utero elisabeth. Ille exultauit: illa
ꝓpħauit. Habes attestantẽ pudicitiam
coniugalẽ. Ubi uidualis: In anna.
tuor annoꝵ quȩ septẽ annis uixerat
cum uiro suo: freq̃ntans templum
dñi seruiens in orationib nocte et
die. E ipsa uidua agnouit xp̃m.
U idit paruum: agnou̾it magnũ. Et¬
ipsa attestata est. Habes et in ista:
uitam udualẽ. In maria. uirginalem.
ne. Eligat sͥ quisq de istis trib quã
uoluerit. Quip̃t istas. eẽ. uoluerit:
in m̃bris xp̃i. eẽ. non disponit. Non

Expanded text:
partum, virgo permansit. Generatiopartum, virgo permansit. Generationem ergo istam quis enarrabit? CAalis, virginalis. Quia ipsae vitae, ipsae pudicitiae futurae erant in sanctis membris Christi; omnes istae vitae tres attestatae sunt Christum. Prima, conjugalis: quando Maria virgo concepit, Elisabeth uxor Zachariae et ipsa conceperat; hujus Judicis praeconem ferebat in utero. Venit ad eam sancta Maria, tanquam ad cognatam suam salutandam. Exsultavit infans in utero Elisabeth. Ille exsultavit, illa prophetavit. Habes attestantem pudicitiam conjugalem. Ubi vidualis? In Anna. tuor annorum, quae septem annis vixerat cum viro suo; frequentans templum Domini, serviens in orationibus nocte et die. Et ipsa vidua agnovit Christum. Vidit parvum, agnovit magnum. Etipsa attestata est. Habes et in ista vitam vidualem. In Maria, virginalem . Eligat sibi quisque de istis tribus quam voluerit. Qui praeter istas esse voluerit, in membris Christi esse non disponit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Int̾rogatione tua laboro: s pro¬
pħam appello. Qenerationẽ eius qͥs
enarrabit: Ueni mecũ ad istã genera¬
tionẽ humanã: ueni mecũ ad istam
in qua se ipsum exinaguiit formam
serui accipiens: si forte uel ipsã caꝑe
possimꝰ: si forte uel de ipsa aliquid loqͥ
ualeamꝰ. E enĩ quis capiat: qui cũ
in forma dei ẽt. non rapinã arbitrat᷑:
eẽ. equalis deo: Qius hoc capiat:
Quis hoc digue cogitet: Cuius mens hoc
audeat ꝑscrutari: Cunis lingua aude¬
at ꝓminciare: Cuius ualeat cogitatio
caꝑe: Interim hoc omittamꝰ. ¶sultũ
est ad nos. Ut aut̃ non multũ. eẽt ad
nos: semetipsũ exinaniuit formam
serui accipiens in similitudinẽ homi¬
num factus. Ubi : In uirgine maria.
Inde gͦ aliquid loquam᷑: si forte pos¬
sumus. Angłs nunciat: uirgo audit.
Credit et concipit. fides in m̃te : xp̃c
in uentre: Uirgo concepit: mirami¬
ni. Uirgo peꝑit: płꝰ miramini Põst

Expanded text:
Deus? Interrogatione tua laboro; sed ProDeus? Interrogatione tua laboro; sed Prophetam appello: Generationem ejus quis enarrabit? Veni mecum ad istam generationem humanam, veni mecum ad istam, in qua se ipsum exinanivit formam servi accipiens: si forte vel ipsam capere possimus, si forte vel de ipsa aliquid loqui valeamus. Etenim quis capiat, Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo? Quis hoc capiat? quis hoc digne cogitet? Cujus mens hoc audeat perscrutari? Cujus lingua audeat pronuntiare? Cujus valeat cogitatio capere? Interim hoc omittamus: multum est ad nos. Ut autem non multum esset ad nos, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus . Ubi? In virgine Maria. Inde ergo aliquid loquamur, si forte possumus. Angelus nuntiat, virgo audit, credit, et concipit. Fides in mente, Christus in ventre. Virgo concepit, miramini: virgo peperit, plus miramini: post
Abbreviated transcription (Latin):
odiernus dies natalis domini
nr̃i iħu xp̃i nob̾ festus illuxit.
Hatalis dies: quo natꝰ est dies.
W ideo hodie: qr ex hodierno
crescit dies. Natiuitates dñi nr̃i iħu
na. Ambȩ mirabiles. Illa sine femina
matre: ista sine uiro patre. Qd̃ ait
sc̃s ysaias ꝓpħa generationem eius qͥs
enarrabit: ad ambas generationes re¬
ferri potest. Quis digne narret gene¬
ratum dñm: Quis digne narret uͥ¬
gnus partum: Illud sine die: hoc
Illam primam attendite generationẽ
in principio erat uerbũ. et u̾bũ erat
apud dm̃: & ds̃ erat u̾bum. Cuius
uerbũ. Ipsus patris. Quod u̾bũ: Ipse
filius. Nunꝗͣ pat̾ sine filio. E tam̃ qͥ
nunꝗͣ sine filio: genuit filium. Et
genuit: et non cepit. Sine initio ge¬
nerato nullũ est initium. E tam̃ filiꝰ.
et tam̃ genitus. Dicturus est homo.
Quomͦ genitus: & non ht̃ initium:
Si genitus. habet initium. Si ñ ht̃ mi¬
tium ÷ quomͦ genitus : Quomͦ nescio.
Queris ab homine. quomͦ sit genitus

Expanded text:
odiernus dies Natalis Domini nostri Jesu Christi nobis festus illuxit. Natalis dies, quo natus est dies. Et ideo hodie, quia ex hodierno crescit dies. Nativitates Domini nostri na: ambae mirabiles; illa sine femina matre, ista sine viro patre. Quod ait sanctus Isaias propheta, Generationem ejus quis enarrabit ? ad ambas generationes referri potest. Quis digne enarret generantem Deum? Quis digne enarret virginis partum? Illud sine die, hoc Illam primam attendite generationem: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Cujus Verbum! Ipsius Patris. Quod Verbum? Ipse Filius. Nunquam Pater sine Filio. Et tamen qui nunquam sine Filio, genuit Filium. Et genuit, et non coepit. Sine initio generato nullum est initium. Et tamen Filius, et tamen genitus. Dicturus est homo: Quomodo genitus, et non habet initium? Si genitus, habet initium: si non habet initium, quomodo genitus? Quomodo, nescio. Quaeris ab homine quomodo sit genitus
Abbreviated transcription (Latin):
ritata ꝓpħauit. Hullus gradus p̃ter¬
missus. ẽ de quo non haberet testimo¬
nium salus omnum. Nunqͥa enĩ solȩ
Pueniunt et uiduȩ. Magni meriti fuit
illa uidua scã amia. A uirginitate
nerat senectute sc̃a. Oetoginta namq
saluatoris: ut paruũ uideret annosa:
paruũ agnosceret anicula: intrantem
in mundũ saluatorẽ uideret itura.
Et in masculmo sexii. tria ipsa genera cõ
continentiam uouentes puero. Ipse ue¬
re integritatẽ pueritiȩ consecrauit qui
suȩ matri fecunditatẽ attulit: uirgi¬
uitatem non abstulit. Symeon ille

Expanded text:
upta prophetavit. Nullus gradus praetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Nunquid enim solae Perveniunt et viduae. Magni meriti fuit illa vidua sancta Anna. A virginitate nerat senectute sancta. Octoginta namque Salvatoris, ut parvum videret annosa, parvum cognosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura. Et in masculino sexu tria ipsa genera commcontinentiam voventes puero. Ipse vero integritatem pueritiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
et femina. Iam erat altera: de uiro fe
mina. lam erat t̾cia: de uiro et femi¬
na. Quarta  stabat sine uiro de femi¬
na. S ista quarta: liberauit tres.
rima enim et scđa ruerunt᷑ terciam
de ruina genuerunt: in quarta salutẽ

Expanded text:
et femina, jam erat altera de viro sine et femina, jam erat altera de viro sine femina, jam erat tertia de viro et femina, quarta restabat sine viro de femina. Sed ista quarta liberavit tres. Prima enim et secunda ruerunt, tertiam de ruina genuerunt, in quarta salutem
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ nob̃. Si ante p̾moneremur: non
faceremꝰ. Ipsi p̾monuissent p̾sbiteri
Non fecissemꝰ. Ecce ep̃c p̃monet. Moneo.
p̃dico: denuncio. Audiat᷑ ep̃c iubens.:
audiat᷑ ep̃c monens. Audiat᷑ ep̃c ro¬
gans: audiat᷑ ep̃c aduirans. Ad iuro
ꝑ ipsum qui hodie natus est: adiu¬
ro obstringo. nemo faciat. M elius :
cecidimus: cuius riuna est
mortalitas nr̃a : non. ẽ. natꝰ
s factus. Patre nullo: nulla
matre. s deo oꝑante. Hec homi¬
nis prima conditio. Adam de t̾ra.
Scđ̾a conditio est hominis: qua creat᷑
femina de latere uiri. Tercia conditio
⁊ hominis: qua natus ÷ homo ex uiro
et femina. Quarta conditio dei hoĩs:
n istis quatuor conditionib: una sola
nob̾ usitata .ẽ. Cȩterȩ tres non sunt
in ocłis carnis: s infide cordis. De t̾ra
factum hominem sine patre sine ma¬
tre non nouimus. factam feminam
ris et feminȩ: qua cotidie nascunt᷑
homines. lam gͦ erat una: sine uiro

Expanded text:
tur nobis? Si ante praemoneremur, non tur nobis? Si ante praemoneremur, non faceremus. Ipsi praemonuissent presbyteri, non fecissemus. Ecce episcopus praemonet; moneo, praedico, denuntio. Audiatur episcopus jubens, audiatur episcopus monens, audiatur episcopus rogans, audiatur episcopus adjurans. Adjuro per ipsum qui hodie natus est: adjuro, obstringo, nemo faciat. Ego me abscecidimus, cujus ruina est mortalitas nostra, non est natus, sed factus; patre nullo, nulla matre, sed Deo operante. Haec est hominis prima conditio. Adam de terra. Secunda conditio est hominis, qua creatur femina de latere viri. Tertia conditio est hominis, qua natus est homo ex viro et femina. Quarta conditio est Dei et viro de femina. In istis quatuor conditionibus una sola nobis usitata est, caeterae tres non sunt in oculis carnis, sed in fide cordis. De terra factum hominem sine patre, sine matre, non novimus; factam feminam ris et feminae quotidie nascuntur homines. Jam ergo erat una sine viro
Abbreviated transcription (Latin):
estis omnes. Deo ꝓpitio xp̃iana est ciui¬
tas. Duo genera hominum hic sut.
Ap̃iani: et iudȩi. Non fiant illa q̃ odit
ds. ꝑ lusum iniquitas: ꝑ iocũ imꝓbi¬
tas. Non sibi faciant homines iudices
ne ueniant in manu ueri iudicis:
Audite. Xp̃iani estis: membra xp̃i estis.
Cogitate quid estis: cogitate q̃uantũ
empti estis. Postremo siuultis scire
quid facitis: ego eis dico qui faciunt:
Nolite adiuriam ur̃am referre. qͥb: ista dis¬
plicent. Eis dico qͥ faciũt. ꝙ quib pla¬
cent. Uultis nosse quid facitis:⁊ qualẽ tri¬
sticiã nob̾ ingeritis: faciũt illud iu¬
dei Uel sic erubescite. ne fiat. Natali ioħis
id ẽ. ante sexm̃ses. tot enĩ m̃ses inter
se habent p̾co & uidex: de sollẽpnita¬
te suꝑsticiosa pagana xp̃ĩani ad ma-¬
re ueniebant: & ibi se babtizabant:
dignam et eccłasticam disciplinam
deder̃. Murmurauert̃ inde homines:
et dixert̃. Quantũ erat: ut indicere¬

Expanded text:
estis omnes; Deo propitio, christiana est civiestis omnes; Deo propitio, christiana est civitas. Duo genera hominum hic sunt, Christiani et Judaei. Non fiant illa quae odit Deus: per lusum iniquitas, per jocum improbitas. Non sibi faciant homines judices, ne veniant in manus veri Judicis. Audite, Christiani estis, membra Christi estis. Cogitate quid estis, cogitate quanti empti estis. Postremo si vultis scire quid facitis: ego eis dico, qui faciunt. Nolite ad injuriam vestram referre, quibus ista displicent: eis dico qui faciunt, et quibus placent. Vultis nosse quid facitis, et qualem tristitiam nobis ingeritis? Faciunt illud Judaei? Vel sic erubescite, ne fiat. Natali Joannis, id est ante sex menses tot enim menses inter se habent praeco et Judex, de solemnitate superstitiosa pagana, Christiani ad mare veniebant et ibi se baptizabant. rmoti, quibusdam dignam et ecclesiasticam disciplinam dederunt. Murmuraverunt inde homines, et dixerunt quidam: Quantum erat ut indicare
Abbreviated transcription (Latin):
lescat miscdia: iacet in t̾ra sapientia:
In pͥncipio erat uerbũ: & u̾bũ erat.
apud dm̃: & ds̃ erat uerbũ. O cib
et panis angłoꝵ÷ de te imnplentur
angłi: de te satiant᷑ et ñ fastidiunt:
De ce uiuunt: de te sapiunt: de te be¬
ati sunt. Ubi es ꝓpt̃ me: In diu̾sorio
angusto ⁊ in pannis: in p̃sepio. Apter
quẽ: Qui regit sydera: suggit ubera.
Implet angłos. fat᷑ in sii patris: ta¬
cet in sinu matris. S lo quuturus
est competente ȩtate: impleturus
euangłm nob. Propt̃ nos passurus ⁊¬
ꝓpt̃ nos moriturus: ad exemplũ pre
mii resurrecturus ͥ ante ocłos discipłoꝵ
in cęlũ ascensurus: ad iudicium de
cȩlo uenturus. Ecce qui in presepi ia¬
cebat. diminutus est: s non ꝑdidit
se. Accepit qđ non erat: s mansit qd̾¬
qd̾ erat. Ecce habemꝰ infantẽ xp̃m:
crescam̃ cum illo. Satis hȩc sint cari¬
caritati ur̃ȩ. Quia multos hic uideo
ꝓpter sollempnitatẽ: oportet ut dicam:
Ralende ianuarii uenturȩ sunt. Xp̃ians

Expanded text:
acet in terra Sapientia. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. O cibus et panis Angelorum: de te implentur Angeli, de te satiantur, et non fastidiunt; de te vivunt, de te sapiunt, de te beati sunt. Ubi es propter me? In diversorio angusto, in pannis, in praesepio. Propter quem? Qui regit sidera, sugit ubera: implet Angelos, fatur in sinu Patris, tacet in sinu matris. Sed locuturus est competente aetate, impleturus Evangelium nobis. Propter nos passurus, propter nos moriturus, ad exemplum praemii nostri resurrecturus, ante oculos discipulorum in coelum ascensurus, ad judicium de coelo venturus. Ecce qui in praesepi jacebat, diminutus est, sed non perdidit se: accepit quod non erat, sed mansit quod erat. Ecce habemus infantem Christum, crescamus cum illo. CAPUT IV. 4. Caharitati vestrae. Quia multos hic video propter solemnitatem, oportet ut dicam. Calendae Januariae venturae sunt. Christiani
Abbreviated transcription (Latin):
infidelis anima ñ tͥ uideat᷑ ĩpossibile.
ut uirgo pareret. uirgo pariens ꝑ ma¬
neret. Intellige natum dñm et non¬
miraberis uirginis partum. Nt gͦ noue¬
ritis antiqͦs scõs & iustos desiderasse ui¬
dere qd concessum ÷ huic sem symeoni:¬

Expanded text:
infidelis anima, non tibi videatur impossibile, ut virgo pareret, et virgo pariens permaneret. Intellige natum Deum, et nonris virginis partum. Ut ergo noveritis antiquos sanctos et justos desiderasse videre quod concessum est huic seni Simeoni
Abbreviated transcription (Latin):
plere. Quomͦ gͦ laudare digne uale
sit uideri: si purget᷑ iniquitas. si sanet᷑
infirmitas: & fiant beati mundo cor¬
de qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: Non mirũ
inquam nos ñ inuenire quib uerbis
unum u̾bũ dicamꝰ: in quo dictũ ÷ ut
eẽmꝰ: qui de illo aliqͥd diceremꝰ. Hec enĩ
u̾ba cogitata & ꝓbata mens nr̃a for¬
mat: illo aut̃ u̾bo ipsa format᷑. Nec eo
mͦ facit homo u̾ba. quodͦ est ipse factꝰ¬
ꝑ u̾bum: qr nec eo mͦ genuit pat̾ uni¬
Dm̃ quippe genuit ds̃: ẜ simul gignens
et genitꝰ unus : ds̃. Mundũ aut̃ fecit
ds̃: s mundus transit. et ꝑmanet ds̃.
Et sic̃ ea quȩ facta sunt se ip̃sa utiq non
fecerunt: sic a nullo factus est: per
mirum si homo factus int̾ omnia: u̾b̾
ñ explicat u̾bum: ꝑ qd̃ facta sunt omã.¬

Expanded text:
. Quomodo enim laudare digne valeadit quo possit videri, si purgetur iniquitas, si sanetur infirmitas, et fiant beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt ? Non mirum est, inquam, nos non invenire, quibus verbis unum Verbum dicamus, in quo dictum est ut essemus, qui de illo aliquid diceremus. Haec enim verba cogitata atque prolata mens nostra format, illo autem Verbo ipsa formatur. Nec eo modo facit homo verba, quo modo est factVerbum: quia nec eo modo genuit Pater uniDeum quippe genuit Deus; sed simul gignens et genitus unus est Deus. Mundum autem fecit Deus; mundus transit, et permanet Deus. Et sicut ea quae facta sunt, se ipsa utique non fecerunt: sic a nullo factus est, per mirum, si homo factus inter omnia, verbis nonexplicat Verbum, per quod facta sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
facultas ÷. Potest quisq dicere: ne stoma¬
eus doleat ieiunare ñ possum. Potest etiã
dicere: uolo dare pauꝑi. s unde. ñ habeo:
aut tantũ habeo. ut timeam egere si de¬
dero. Quãꝗͣ & in his oꝑib excusationes
plerunq sibi homines falsas faciũt. quia
ueras non inuenuit. Ueruntam̃ qͥs ÷ qui
dicat. ideo non ignoui ueniam petenti.
qr me ualitudo impediuit. aut qr manꝰ
qua porrigerem ñ fuit: Dimitte: ut di¬
mittat᷑ tͥ. Carnis hocopus est nullum.
uł carnis suȩ m̃brũ in aduitorium aĩe
assumit᷑ ut hoc impleat᷑ qd̃ rogat᷑. No¬
luntate agit᷑. uoluntate ꝑficitur. fac se¬
curus. da securꝰ: nicħ in corpore dolebis.
nicħ in domo minus habeb̾. lam uͦ fr̃s
uidete qͥd mali sit ut penitenti fr̃i non
ignoseat: cui p̃ceptum . ẽ. ut inimicum
adhuc diligat. Quȩ cum ita sint: et cum
cendus sit. qui saltim his dieb inimicici¬
as ñ uult finire. quas nunꝗͣ debuit exer¬

Expanded text:
facultas est. Potest quisque dicere: Ne stomafacultas est. Potest quisque dicere: Ne stomachus doleat, jejunare non possum. Potest etiam dicere: Volo dare pauperi; sed unde, non habeo: aut tantum habeo, ut timeam egere, si dedero. Quanquam et in his operibus excusationes plerumque sibi homines falsas faciunt, quia veras non inveniunt. Verumtamen quis est qui dicat: Ideo non ignovi veniam petenti, quia me valetudo impedivit, aut quia manus qua porrigerem non fuit? Dimitte, ut dimittatur tibi. Carnis hic opus nullum est, nullum vel carnis suae membrum in adjutorium animae assumitur, ut hoc impleatur quod rogatur. Voluntate agitur, voluntate perficitur. Fac securus, da securus, nihil in corpore dolebis, nihil in domo minus habebis. Jam vero, fratres, videte quid mali sit, ut poenitenti fratri non ignoscat, cui praeceptum est ut inimicum adhuc diligat. Quae cum ita sint, cum cendus sit, qui saltem his diebus inimicitias non vult finire, quas nunquam debuit exer
Abbreviated transcription (Latin):
reponatis. Accipiat esuriens xp̃s. qd̃ ieui¬
nans minus accipit. xp̃ianus. Castigatio
uolentis. fiat sustentatio non habentis.
oluntaria copiosi inopia. fiat necessaria
inopis copia. Sit etiam in animo placabili
et humili. misericokͣ ignoscendi facilitas.
etat ueniam. qui fecit inuiriã. det ueniã.
qui accepit iniuriam: ut possideam᷑ a sa¬
thana. cuius trium phus ẽ. dissensio xp̃i¬
anorum. & hec enim magni lucri elemosi¬
na est. debitum relaxare conseruo. ut tͥ re¬
laxetur a dño. Utrũqr opus bonum celelu
magister discipłis commñdauit. dicens. Re¬
mittite et remittetur uob̃. date & dabit᷑ uob̾.
Mem̃tote serui illiꝰ. cui omne debitum dñs eiꝰ
qd̃ donauerat replicauit: quia conseruo
ipse debenti sibi centum denarios. mĩam
ñ rependit: quã de talentoꝵ decẽ milib
q̃ debebat accepit. In hoc genere oꝑis boni
excusatio nulla ÷. uͥ sola uoluntas tota

Expanded text:
reponatis. Accipiat esuriens Christus, quod jejureponatis. Accipiat esuriens Christus, quod jejunans minus accipit christianus. Castigatio volentis, fiat sustentatio non habentis. Voluntaria copiosi inopia, fiat necessaria inopis copia. Sit etiam in animo placabili et humili misericors ignoscendi facilitas. Petat veniam, qui fecit injuriam: det veniam, qui accepit injuriam: ut non possideamur a satana, cujus triumphus est dissensio Christianorum. Et haec enim magni lucri eleemosyna est, debitum relaxare conservo, ut tibi relaxetur a Domino. Utrumque opus bonum coelestis magister discipulis commendavit dicens: Remittite, et remittetur vobis; date, et dabitur vobis . Mementote servi illius, cui omne debitum dominus ejus quod donaverat, replicavit, quia conservo ipse debenti sibi centum denarios misericordiam non rependit, quam de talentorum decem millibus quae debebat accepit . In hoc genere operis boni excusatio nulla est, ubi sola voluntas tota
Abbreviated transcription (Latin):
chi infirmitas aquã potare non tolerat.
uino usitato et modico sustentet᷑. quam
querant᷑ uina quȩ iundeiniam nesciũt.
quȩ torcularia ñ nouerunt. ñ ut potius
mundior eligat᷑ s ut frugalior imꝓbet᷑:
Quid aũt absurdiꝰ. quã tp̃r quo caro artiꝰ
castiganda ẽ. tantas carni suauitates ꝓ¬
curare. ut ipsa faucium concupiscentia.
nolit quadragesimã p̃t̾ire: Gd incon¬
uenientiꝰ quam in dieb humilitatis qñ
pauꝑum uictus omnib umitandꝰ est. ita
uiuere. ut si toto tempore sic uiuatur.
uix possint diuitũ patrimonia sustin̾e :
auete ista dilectissimi. cogitate qd scrip¬
tum est. Post concupiscentias tuas ñ cas
Q đ̃ salubrimum p̾ceptum si omni tp̃r ob¬
seruandum. ẽ. qͣnto ampliꝰ his dieb. qñ
ita turpe.ẽ. sicupiditas nr̃a ad insutatas
la xetur illecebras. ut merito culpetur
sane pauꝑum mem̃tote. ut qd̾ uob̃ parciꝰ
iuuendo subtrahitie: in celesti thesauro

Expanded text:
chi infirmitas aquam potare non tolerat, chi infirmitas aquam potare non tolerat, vino usitato et modico sustentetur, quam quaerantur vina quae vindemiam nesciunt, quae torcularia non noverunt; non ut potus mundior eligatur, sed ut frugalior improbetur? Quid autem absurdius, quam tempore quo caro arctius castiganda est, tantas carni suavitates procurare, ut ipsa faucium concupiscentia nolit Quadragesimam praeterire? Quid inconvenientius, quam in diebus humilitatis, quando pauperum victus omnibus imitandus est, ita vivere, ut si toto tempore sic vivatur, vix possint divitum patrimonia sustinere? Cavete ista, dilectissimi: cogitate quod scriptum est, Post concupiscentias tuas non eas . Quod saluberrimum praeceptum si omni tempore observandum est, quanto amplius his diebus, quando ita turpe est si cupiditas nostra ad inusitatas laxetur illecebras, ut merito culpetur sane pauperum mementote, ut quod vobis parcius vivendo subtrahitis, in coelesti thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
appariͣtib fructuum diu̾soꝵ. quoꝵ libet
obsonioꝵ. uarietates et sapores suꝑare
contendunt. uasa in quib coctȩ sunt
carnes. tanꝗͣ immunda formidant: et
sua carne uentris et gutturis luxuriã
non formidant. leuinant ñ ut solitam
temꝑando minuant edacitatem. s ut
immoderatam differendo augeant aui¬
ditatem. Nam ubi tempꝰ reficiendi ad¬
uenerit. opimis mensis tanquã peccora
p̃sepib irruunt. numerosiorib ferculis
corda obruunt. uentresq distendunt. ar-¬
cificiosis et ꝑ egrinis condim̃toꝵ diuersita¬
tib gulam ne uel copia comꝑescat᷑ irri-¬
tant. Deniq tantum capiunt mandu-¬
cando. quantũ digere ñ sufficiant ieiu-¬
ut alioꝵ exp̃ssione pomorũ alios sibi liqͦ¬
res non salitas causa s iocunditatis exqͥ¬
rant. tanquam non sit quadragesima pie
humilitatis obseruatio. s nouę uolupta¬
tis occasio. Quanto enim honestiꝰ sistoma¬

Expanded text:
apparatibus fructuum diversorum, quorumlibet apparatibus fructuum diversorum, quorumlibet obsoniorum varietates et sapores superare contendunt: vasa in quibus coctae sunt carnes tanquam immunda formidant, et in sua carne ventris et gutturis luxuriam non formidant: jejunant, non ut solitam temperando minuant edacitatem; sed ut immoderatam differendo augeant aviditatem. Nam ubi tempus reficiendi advenerit, opimis mensis tanquam pecora praesepibus irruunt; numerosioribus ferculis corda obruunt ventresque distendunt; artificiosis et peregrinis condimentorum diversitatibus gulam, ne vel copia compescatur, irritant. Denique tantum capiunt manducando, quantum digerere non sufficiant jejuut aliorum expressione pomorum alios sibi liquores, non salutis causa, sed jucunditatis, exquirant: tanquam non sit Quadragesima piae humilitatis observatio, sed novae voluptatis occasio. Quanto enim honestius, si stoma
Abbreviated transcription (Latin):
cipiamꝰ. saltim qnͣtũ possumꝰ faciamꝰ: ut
exceptis dieb ꝑ quos cercis de causis mos
cotidiano. uł crebro ieiunio placeamus.
S nunqͥd sicut a cibo et potu abstinentia
ꝑ tot dies non potest. eẽ continua. sic et
a concubitu non potest. cum uideamus
in nomine xp̃i multos utrusq sexus
ab hac re penitus immunia m̃bra deo
dicata seruare: Puto non. ẽẽ magnũ. ut
tota paschali sollempnitate possit conui¬
gium castitas. qd̃ potest tota uita uirgi¬
debui. qnͣdo quidẽ tempꝰ hum iliandȩ aĩȩ
qnͣtum potui maxime cõmendaui: tam̃
ꝓpt̾ hominum errores qui ꝑ uaniloquas
seductiones. & prauas consuetudines
nob̾ molestam ꝓ uob̃ curam inferre non
cessant: tacere non possum. St̃ quidam
obseruatores quadragesimȩ deliciosi po¬
tius quã religiosi: exquirentes nouas su¬
auitates. magis ꝗͣ ueteres concupiscen¬
tias castigantes. qui copiosis p̾ciosisq

Expanded text:
cipiamus, saltem quantum possumus faciamus; ut cipiamus, saltem quantum possumus faciamus; ut exceptis diebus per quos certis de causis mos quotidiano vel crebro jejunio placeamus. Sed numquid sicut a cibo et potu abstinentia per tot dies non potest esse continua, sic et a concubitu non potest? cum videamus in nomine Christi multos utriusque sexus ab hac re penitus immunia membra Deo dicata servare. Puto non esse magnum, ut tota Paschali solemnitate possit conjugum castitas, quod potest tota vita virgidebui, quandoquidem tempus humiliandae animae, quantum potui, maxime commendavi; tamen propter hominum errores, qui per vaniloquas seductiones et pravas consuetudines nobis molestam pro vobis curam inferre non cessant, tacere non possum. Sunt quidam observatores Quadragesimae deliciosi potius quam religiosi, exquirentes novas suavitates magis quam veteres concupiscentias castigantes; qui copiosis pretiosisque
Abbreviated transcription (Latin):
circumuemamim a sathana. exhortor uos
dilectissimi. ut cotidians ieniniis largio¬
rib elemosins. feruentiorib orationib.
dm̃ ꝓpicietis. Nunc tempꝰ est quo et conu¬
gati ab uxorib & nuptȩ asins uiris absti¬
neant. ut orationib uacẽt ꝗͣqũa & per
totũ annum certis dieb hoc facere debe¬
aut. et qnͣto crebriꝰ. tanto utiq meluis: qr
et qui concessa immodate appent. eum qui
concessit offendit. Oratio quippe sp̃alis res
est: et ideo tanto : acceptior. quanto magis
sue naturȩ implet iffectum. Tantomagis
aut̃ sp̃itali oꝑe fundit᷑ qnͣtomagis animꝰ
qui eam fundit. a carnali uoluptate sus
moyses legis amministrator. quadra gu¬
ta helias excellentissimus ꝓpħarũ. quadra¬
ginta ipse dñs. testimonium habens a
lege et ꝓpħis. Inde cum his duob in mon¬
te se ostendit. Nos aut̃ qui tã longũ ieui¬
nium ꝑpetuare non possumꝰ: ut ꝑ tot di¬
es et noctes. nicħ alim̃toꝵ sicut et illi ac¬

Expanded text:
circumveniamini a satana, exhortor vos, circumveniamini a satana, exhortor vos, dilectissimi, ut quotidianis jejuniis, largioribus eleemosynis, ferventioribus orationibus Deum propitietis. Nunc tempus est quo et conjugati ab uxoribus, et nuptae a suis viris abstineant, ut orationibus vacent: quanquam et per totum annum certis diebus hoc facere debeant; et quanto crebrius, tanto utique melius: quia et qui concessa immoderate appetit, eum qui concessit offendit. Oratio quippe spiritualis res est, et ideo tanto est acceptior, quanto magis suae naturae implet effectum. Tanto magis autem spirituali opere funditur, quanto magis animus qui eam fundit, a carnali voluptate susps jejunavit Moyses Legis administrator, quadraginta Elias excellentissimus Prophetarum, quadraginta ipse Dominus testimonium habens a Lege et Prophetis. Inde cum his duobus in monte se ostendit. Nos autem qui tam longum jejunium perpetuare non possumus, ut per tot dies et noctes nihil alimentorum, sicut et illi, ac