comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caput eius non cum linteami.¬
ẽ qđ sudarium capitis dñi cum
linteaminibus non inuenitur
in monumento: nisi quia adtesti¬
menta ab infirmitatis nr̃e cog¬
nitione disiuncta sunt euisq
potentia creature transcendit
natuiam: et notandum: qđ non
um quippe qđ inuol uitur. nec
initium nec finis aspicitur.
Recte gͦ sudarium capitis inuo¬
lutum inuentum est: quia cel¬
situdo diuinitatis. nec cepit
esse nec desinit. Bene autem
additur in unum locum: qui
in scissura mentium ds̃ nonẽ.
Ds̃ quippe. in unitate est. Et
illi eius habere gratiam meren¬
tur: qui se ab inuicem ꝑsectarũ
scandala non diuidunt. Potest
onis sacramenta infidelibus
sunt inuoluta: Quia auem
uiclebant carne mortalem.
dm̃ eẽ inmortalem non crede¬
bant. Sudarium gͦ qđ suꝑ caput
euis fuerat. seorsum inuenitur:
quia ipsa passio redemptoris nr̃i.
ionge a nr̃a passione disiuncta
est. Om̃ ipse sine culpa ꝑtulit:
qđ nos culpa toleramus. Ipse sp̃o¬
te morti succũbere uoluit: ad

Expanded text:
non cum linteamid sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quia attestan sacramenta ab infirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non um quippe quod involvitur, ejus nec initium, nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse, nec desinit. Bene autem additur, in uno loco, quia in scissura mentium Deus non est. Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur, qui se ab invicem per sectarum scandala non dividunt. » Potesonis sacramenta infidelibus sunt involuta: « quia quem videbant carne mortalem, Deum esse immortalem non credebant. Sudarium ergo quod super caput ejus fuerat seorsum invenitur, quia ipsa passio Redemptoris nostri longe a nostra passione disjuncta est; quoniam ipse sine culpa pertulit, quod nos cum culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
monumentum: & uidit lapi¬
dem sublatũ a monumento.
Tna sabbati: quem iam diem
dominicam ꝓpter dñi resur.¬
rectionem. mos xpianus appe¬
lat: quem matheus solus ine¬
uangelistis primam sabbati
nominauit. Cucurrit gͦ &
uenit ad symonem petrum
& ad alium discipulum quẽ
amabat iħs et dicit eis. Ti.
lerunt dñm de monumenti
& nescimus ubi posuerunt
eum. Amore nimio curbata.
dum quem quesiuuit non in¬
uenit. cucurrit discipulis
nuntiare: ut aut secum que¬

Expanded text:
monumentum, et vidit lapimonumentum, et vidit lapidem sublatum a monum« Una sabbati, quam jam diem Dominicam propter Domini resurrectionem mos Christianus appellat: quem Matthaeus solus in evangelistis primam sabbati nominavit. » Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem amabat Jesus, et dicit lerunt Dominum meum de monumento, et nescio ubi posuerunt eum. Amore nimio turbata, dum quem quaesivit, non invenit. Cucurrit discipulis nuntiare, ut aut secum qu
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑiorem sensũ pertinet Ue¬
nerat enim nichodemus ad ib̃m
nocte primum: qđ idem iohan¬
nes narrauit in prioribus euan¬
gelii sui partibus. Hic gͦ intel¬
legendum est. ad iħm. ñ cunc
solum. s tu̾c primum uenisse
nichodemum: uentitas se aut̃
postea ut fieret audiendo dis¬
cipulus: Quod certe modo in
reuelatione corporis beatissimi
stephani fere omnibus genti¬
bus declaratur. Erat autem in¬
loco ubi crucifixus ẽ. hortus:
& inhorto monumentum no¬
uum. in quo nondũ quisquam
positus fuerat. Sicut in marie
uirginis utero. nemo ante illũ
nemo post illũ conceptus ẽ: ita in
hoc monumento nemo ante illũ
nemo post illum sepultus est In
gͦ ꝓpter parasceuem iudeorum:
quia iuata erat monumentum
posuerunt ih̃m. Acceleratã uut
intellegi sepulturam: ne adues.¬
perasceret: quando iam post pa¬
rasceuen. quam cenam puram
uidei latine usitatius apud nos
uocant. facere tale aliquid. ñ
licebat. xli.
magdalene uenit mane
qun adhuc tenebre essent ao

Expanded text:
ad superiorem sensum pertinet. Venerat enim Nicodemus ad Jesum nocte primum, quod idem Joannes narravit in prioribus Evangelii sui partibus. Hic ergo intelligendum est, ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum: ventitasse autem postea, ut fieret audiendo discipulus. Quod certe modo in revelatione corporis beati Stephani fere omnibus gentibus declaratur. « Erat autem ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus fuerat. Sicut in Mariae virginis utero nemo ante illum, nemo post illum conceptus est, ita in hoc monumento nemo ante illum, nemo post illum sepultus est. Ibi pter Paraceven Judaeorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret, quando jam propter Parasceven, quam coenam puram Judaei Latine usitatius apud nos vocant, facere tale aliquis non licebat. CAPUTMagdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ndebant. Alienigene uidicis domo
ontaminari timebant. & fratris
imnocentis sanguine: non time¬
unt. Sciendum ẽ quid sit. int̾
pischa et dies atͣimorũ diceban¬
nir. Dies arimorum fuerunt:
i quibus nil fermentatũ indo¬
nibus illorum debuit inueniri
ua camen dies paschalis inueni¬
uir inter dies arimoꝵ nomina¬
n: ut in alio euangelio legitur.
Irima aut̃ die arimorũ. accesse¬

Expanded text:
videbant! Alienigenae judicis domo videbant! Alienigenae judicis domo contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant. Sciendum est quid sit inter Pascha et dies Azymorum. Patur. Dies Azymorum fuerunt in quibus nihil fermentatum in domibus illorum debuit inveniri: sed tamen dies paschalis invenitur inter dies Azymorum nominari, ut in alio Evangelio legitur: « Prima autem die Azymorum accesse
Abbreviated transcription (Latin):
pe:ab anna collega & socero eiꝰ
dixerat missum. Sed si ad cai¬
phan cur in pretorium: quod
nichil aliud intellegi: quam iͥ
preses pilatus habitabat. Aut
damnationis causa xp̃r caiphis
ꝑrexit in p̾torium ad pilatũ.
aut pilatus in domo caiphe p̃¬
torium habebat: et tanta fut
amplitudo ut utrosq caꝑe po¬
tuisset. It seorsum habitantẽ
dñm suum. seorsum uidicem
ferret. Icce quanta ẽ sollicitu¬
nocte uigilauerunt: ut homi¬
cidium facerent. Erat autẽ
mane. Et ipsi. id est qui du¬
cebant iħm: non introierũt
in pretorium:. Hoc est in eam
partem domus. quam pilatꝰ
tenebat: si ipsa erat domus
caiphȩ. Cur autem non intro
ierint in pretorium ex pones
causam: ut non contaminaren¬
tur inquit. s manoucarẽt
pascha. Dies enim agiceꝑat
arimorum: quibus diebus
contaminatio illis erat. in
alienum habitaculum intra¬
re. Oimpia et stulta cecitas.
Habitaculo uidelicet alieno.
se uuolare putarunt: & non
aꝓprio scelere inquinare se

Expanded text:
pe ab Anna collega et socero ejus pe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium? Quod nihil aliud vult intelligi, quam ubi praeses Pilatus habitabat: » aut damnationis causa Christi Caiphas perrexit in praetorium ad Pilatum: aut Pilatus in domo Caiphae praetorium habebat, et tanta fuit amplitudo, ut utrosque capere potuisset, et seorsum habitantem Dominum suum, seorsum judicem ferret. Ecce quanta est sollicitunocte vigilarunt, ut homicidium facerent. Erat autem mane, et ipsi, id est, qui ducebant Jesum, non introierunt in praetorium. Hoc est in eam partem domus quam Pilatus tenebat, si ipsa erat domus Caiphierunt in praetorium? Exponens causam: « Ut non contaminarentur, inquit, sed ut manducarent Pascha. » Dies enim agi coeperat Azymorum, quibus diebus contaminatio illis erat in alienum habitaculum intrare. O impia et stulta caecitas, habitaculo videlicet alieno se violari putaverunt, et non proprio scelere inquinari se
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis. cognatus euis cuius
abscidit petrus auriculam.
Honne ego te uidi in horto cũ
illo: Iterum sicut ante. negauit
petrus: et statim gallus canta¬
uit. Ecce medici est cõpleta p̃¬
dictio: egroti conuicta p̾sumptio.
Non enim factum ẽ qđ iste dixerat
negabis. Sed hȩc trina negatio
timoris: trina confessione amoris
deluitur. Nec dum fuit amor in
eo. qui foras muteret timorem.
s adhuc timor seruilis ualuit
in corde eius. Sed necdũ respe¬
xit eum. qui hec p̾dixit ei. Sed
hoc magna dĩ dispensatione ges¬
tum esse credere debemus: Qua¬
tinus ille cui oues suas ad patrẽ
rediens xp̃s cõmendaturus erat.
ꝑ suam disceret fragilitatem
aliis misereri & fratrum culpis
ignoscere: dum suum recorda¬
retur peccatum: Et aliorum cõ¬
pati posset fragilitati. qui sui
casus ignarus non esset. Per ac-¬
ta itaq trina hac negatione
petri: reuersiis est ęuangelista
ad ordinem narrationis sue
ubi eam reliquerat. Adducũt

Expanded text:
pontificis, cognatus ejus, cujus pontificis, cognatus ejus, cujus abscidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Iterum sicut antea negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici est completa praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est, quod iste dixerat:negabis. » Sed haec trina negatio timoris, trina confessione amoris diluitur. Necdum fuit amor in eo, qui foras mitteret timorem: sed adhuc timor servilis valuit in corde ejus, sed necdum respexit eum qui haec praedixit ei. Sed et hoc magna Dei dispensatione gestum esse credere debemus, quatenus ille, cui oves suas ad Patrem rediens Christus commendaturus erat, per suam disceret fragilitatem aliis misereri, et fratrum culpas ignoscere, dum suum recordaretur peccatum, et aliorum compati posset fragilitati, qui sui casus ignarus non esset. Peracta itaque trina hac negatione Petri, reversus est evangelista ad ordinem narrationis suae, ubi eam reliquerat. VERS. 28.
Abbreviated transcription (Latin):
annas et caiphas. principes fu¬
erunt sacerdotum: et ꝑuices
annuas. sacerdotium ministra¬
bant: Et erat tunc annus cai¬
phȩ cum passus est xp̃s. Et credendũ
est scđ̾m uoluntatem caiphę factũ
esse. ut prius duceretur ad annam:
ut minoris culpe uideretur sialte¬
rius quoque con sacerdotis sui
dampnaretur sententia. Sed cũ
dixisset euangelista. quod eum
ligatum miserit annas ad caiphan
reuersus ẽ ad locum narrationis
ubi reliquerat ad petrum. ut ex¬
plicaret quod in domo annȩ. de trina
eius negatione contigerat. Erat
autẽ inquit simon petrus stans
et calefaciens se. Hoc recapitulat
qđ ante iam dixerat: Deinde
quę secuta sunt iungit. Dixert̃
gͦ ei. Non qͥd et ti exr dicipulis
eius es: negauit ille et dixxit: nõ
sum. Iam semel negauerat ad
ancille uocem: ecce iterum eodẽ
timore ꝑterritus negauit. Deinde.
ut tercia quoq negatio ꝑficeret᷑.
et uerbum dñi predicentis im¬
pleretur:dicit unus ex seruis

Expanded text:
Annas et Caiphas principes fuAnnas et Caiphas principes fuerunt sacerdotum, et per vices annuas sacerdotium ministrabant; et erat tunc annus Caiphae, cum passus est Christus. Et credendum est secundum voluntatem Caiphae factum esse ut prius duceretur ad Annam, ut minoris culpae videretur, si alterius quoque consacerdotis sui damnaretur sententia. « Sed cum dixisset evangelista quod eum ligatum misit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis, ubi reliquerat Petrum, ut explicaret, quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simon Petrus stans et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante etiam dixerat. Deinde quae secuta sunt, jungit: Dixerunt ergo ei: Nunquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille et dixit: Non sum. Jam semel negaverat ad ancillae vocem: ecce iterum eodem timore perterritus negavit. Deinde, ut tertia quoque negatio perficeretur, et Verbum Domini praedicentis impleretur, Dicit unus ex servis
Abbreviated transcription (Latin):
eo. Dedi maxillam meam ꝑcu¬
tientibus ꝑcussit eum. quasi reu
responsionis: s ille iniuste ꝑcus¬
sus mansuete respondit. Si
male locutuꝰ iii sum: testimo¬
nium perhibe de malo. Omis
itaq qui contra ueritatẽ loqͥt᷑
male loquitur. Si autem ueri¬
titem non dixi: da testimonium con¬
name: in quo mendacium dixis¬
sem. Si autem bene: id ẽ uerenqͥd
me cedis: Quid ista responsione
uerius. mansuetius. iustius: Si
iogitemus quis acceperit a lapã.:
nonne uellemus eum qui ꝑcus¬
sit. aut cȩlesti igne consumi. aut
erra deiscente sorberi. aut cor¬
reptum demonio uolutari: quid
Forte aliquis hic dicit: Quare
alteram maxillam ꝑcutienti nõ
daret. secundum p̾ceptũ suum.
sonsolum itaq alteram dedit ma¬
xillam ꝑcutienti: s etiam totũ
corpus suũ ad crucifigendum
tradidit. Et magis uult p̾cepta
sua dñs in cordis tranquillita¬
te seruare: quam in corporis
ostentatione demonstrare. It
caiphan pontificem. Hi duo.

Expanded text:
eo: Dedi maxillam meam percueo: Dedi maxillam meam percutientibus. Percussit eum quasi reum responsionis, sed ille injuste percussus, mansuete respondit: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo. Omnis itaque qui contra veritatem loquitur, male loquitur: si autem veritatem non dixi, da testimonium contra me, in quo mendacium dixissem; si autem bene, id est, vere, quid me caedis? Quid ista responsione verius, mansuetius, justius? « Si cogitemus quis acceperit alapam, nonne vellemus eum qui percussit, aut coelesti igne consumi, aut terra dehiscente sorberi, aut correptum daemonio volutari? Quid Forte aliquis 625 hic dicit, quare alteram maxillam percutienti non daret secundum praeceptum suum ? Non solum itaque alteram dedit maxillam percutienti, sed etiam totum corpus suum ad crucifigendum tradidit, et magis vult praecepta sua Dominus in cordis tranquillitate servare, quam in corporis ostentatione demonstrare. VERCaipham pontificem. Hi duo
Abbreviated transcription (Latin):
non erat palam. quia non intel¬
legebant. Et quod seorsum dis¬
cipulis loquebatur: non inoc¬
culto utiq loquebatur. Mus
namq in occulto loquitur. qui
coram tot hominibus loquit᷑.
paucis. qđ ꝑ eos uellet inno¬
tescere & multis: Ergo et hoc
ipsum quod ab eo dici uidebatur
occulte. quomo do non dicebat᷑
in occulto: quia non ita dicebat᷑
ut ab eis auibus dictum fuerat
taceret᷑: s ita potius ut usq qui¬
que p̾dicaretur: Quid me in¬
terrogas: interroga eos quian¬
dierunt. quid locutus sum ip¬
sis. Ecce hi sciunt quȩ dixerim
ego. Quasi dixisset. Quid ne
interrogas a quo ueritatem au¬
dire non desioeras. seo quem
damnare cupis: Interroga mi¬
gis eos: de quorũ dictis non ha¬
beas inuidiam. Ita temperauit
dñs responsionem suam: ut
nec ueritatem tacere: nec se
defenoere uideretur. Hec ait
cum dixisset. unus adsistens mi¬
nistrorum dedit alapam iħ̃u di¬
cens. Sic respondes pontifici:
Hic impletur: qđ propħatũ ẽ de

Expanded text:
non erat palam, quia non intelnon erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur, paucis quod per eos vellet innotescere multis, ergo et hoc ipsum, quod ab eo dictum videbatur occulte, quodammodo non dicebatur in occulto. Quia non ita dicebatur ut ab his quibus dictum fuerat taceretur, sed ita potius ut usquequaque praedicatur. « Quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. » Quasi dixisset: Quid me interrogas, a quo veritatem audire non desideras, sed quem damnare cupis? Interroga magis eos, de quorum dictis non habeas invidiam. Ita temperavit Dominus suam responsionem, ut nec veritatem tacere, nec se defendere videretur. « Haec autem cum dixisset, unus assistens ministrorum dedit alapam Jesu dicens: Sic respondes pontifici? Hic impletur, quod prophetatum est de
Abbreviated transcription (Latin):
inflammati. xp̃m publice usq
ad mortem confitebantur. Et
pro eo mori non metuebant.
quem dauiger celi confiteri
ad unius ancille uocem formi
rogauit iħm de discipulis suis:
& de doctrina eius. Non cog¬
noscende ueritatis amore int̾¬
rogauit: sed ut causam inue¬
niret. qua etiam accusare po¬
tuisset. et cradi romano p̃sidi
ad damnandum. Respondit iħ̾s. Ego
palam locutus sum mundo: Igo
semꝑ docui in sinagoga et intem¬
plo quo om̃s iudei conueniunt.
et in occulto locutus sum nichil.
Quid ẽ qđ palam se dicit loqui et
in occulto nichil loqui: dum in
alio loco apostolis dicit. dum
ꝑ parabolas turbis loquitur.
uobis datum ẽ nosse mysteriũ
regni dĩ. ceteris autem in para¬
bolis: Intellegendum ẽ ita eũ
dixcisse. palam locutus sum mũ¬
do: ac si dixisset. multi me loquẽ¬
tem audierunt. Ipsum autem
palam quod ammodo erat pa¬
lam: quodam autẽ modo non
erat palam. Palam quippe erat.
quia multi audiebant. & rursꝰ

Expanded text:
inflammatae, Christum publice usque inflammatae, Christum publice usque ad mortem confitebantur, et pro eo mori non metuebant, quem claviger coeli confiteri ad unius ancillae vocem formidrogavit Jesum de discipulis ejus, et de doctrina ejus. Non cognoscendae veritatis amore interrogavit, sed ut causam inveniret qua etiam eum accusare potuisset, et tradere Romano praesidi ad damnandum. Respondit Jesus: Ego palam locutus sum mundo: ego semper docui in synagoga et in templo, quo omnes Judaei conveniunt, et in occulto locutus sum nihil. Quid est quod palam se dicit loqui, et in occulto nihil loqui, dum in alio loco apostolis dicit, dum per parabolas turbis loquitur: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis? « Intelligendum est ita eum dixisse, palam locutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me loquentem audierunt. Ipsum autepalam, quodammodo erat palam, et quodam modo non erat palam. Palam quippe erat quia multi audiebant, et rursus
Abbreviated transcription (Latin):
tremuit. Tbi est illa promitten¬
tis audacia. et de se plurimum
presumentis: ubi sunt uerba
illa quando ait. quare non pos¬
sum sequi te modo animam meã
prote ponam: hoc non ẽ sequi
magistrũ: se negare discipu¬
lum esse. Sic ne pro año anima
ponitur. ut hoc ne fiat. uaxan¬
cille formidetur. Sane in hoc
loco considerandum est. quã
periculosum sit xp̃iano. se xp̃i¬
anum esse nena gare. Nonenĩ
petrus in hoc loco dixit. se
Tamen ipse xp̃s ante p̾diacit.
ter me negaturus es. Qui enim
timorem: etiam xp̃m negat.
S tabant autem serui et ministri
ad prunas. quia frigus erat: ẽt
cale faciebant se. Prigus erat in¬
fidelitatis in cordibus illoru.
in tantum etiam. ut ille princeps
apostoloꝵ in eo frigore torpes¬
ceret: quia nec dum calore scĩ
sp̃s inflamatus fuit. In quo non
solum ipse iterum post acceptũ
coram imperatore et populo
romano confiterĩ s etiam pueri
inberbes & puelle. scĩ sp̃s calore

Expanded text:
tremuit. Ubi est illa promittentremuit. Ubi est illa promittentis audacia, et de se plurimum praesumentis? Ubi sunt verba illa, quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam ; hoc non est sequi magistrum, sed se negare discipulum esse. Sicne pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? » Sane in hoc loco considerandum est, quam periculosum sit Christiano se Christianum esse negare. Non enim Petrus in hoc loco dixit se tamen ipse Christus ante praedixit: Ter me negaturus es. Qui enim timorem, etiam Christum negat. Stabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Frigus erat infidelitatis in cordibus illorum, in tantum etiam ut ille princeps apostolorum in eo frigore torpesceret, quia necdum calore sancti Spiritus inflammatus fuit: in quo non solum ipse iterum post acceptum coram imperatore et populo Romano confiteri; sed etiam pueri imberbes et puellae, sancti Spiritus calore
Abbreviated transcription (Latin):
leratum initium. funesto fine con
iħm simon petrus et alius disci¬
pulus. Quis nam sit iste discipi¬
lus. non temere ad firmandũ ẽ.
quia tacetur. Solet autẽ se idem
iohanues ita significare: et adde¬
re. quem diligebat iħs. Portassis
gͦ & hic ipse est: qui uixta crucẽ
dñi stabat. cuii ille matris cõm̃¬
dauit custodiam. Dicit et ma¬
theus de petro. Detrus sequebat᷑
rus. Ut uideret finen. Uel amo.¬
rem magistri. uel humana cu¬
riositate scire cupiens. quid pon¬
tifer uidicaret de iħi. Utrum
eum neci addiceret. an flagellis
cesum dimitteret. Discipulus
e discipulus alius quierat notus
pontifici: et diocit hostiarie: et
introduxit petrum. Dixit gͦ
petro ancilla hostiaria. Numqͥa
et tu ex dicipulis es hominis is¬
luis: dicit ille: non sum. Hic ag¬
noscitur quam uerum sit. qđ
ipsa ueritas paulo ante ait. quia
sine me nichil potestis facere.
sue columna firmissima. adu¬
nus aure inpulsum. tota con¬

Expanded text:
leratum initium funesto fine consleratum initium funesto fine consJesum Simon Petrus et alius discipulus. « Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem se idem Joannes ita significare, et addere: quem diligebat Jesus. Fortassis ergo et hic ipse est, » qui juxta crucem Jesu stabat, cui ille matris commendavit custodiam. Dicit et Matthaeus de Petro: Petrus sequebaturrus, ut videret finem, vel amore magistri, vel humana curiositate scire cupiens, quid pontifex judicaret de Jesu, utrum eum neci addiceret, an flagellis caesum dimitteret. Discipulus ergo discipulus alius, qui erat notus pontifici, et dixit ostiariae, et introduxit Petrum. Dixit ergo Petro ancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dicit ille: Non sum. Hic agnoscitur quam verum sit quod ipsa Veritas paulo ante dixit: Quia sine me nihil potestis facere. « Ecce columna firmissima ad unius aurae impulsum tota con
Abbreviated transcription (Latin):
quando eum illo modo cõprehen¬
derunt: tunc ab eo longius reces¬
serunt. Et ligauerunt eum. a quo
solui potius uelle debuerunt.
Postea quam ꝑsecutores tradente
uida cõprehensum dñm ligaue¬
runt. qui nos dilexit et tradidit
semet ipsum pro nobis. et cui
pater non pepercit sed pro nob
omnibus tradidit eum: adduxe¬
runt eum ad annam primum.
I ec enim iohannes istam tacet
cens. Erat enim inquit socer
consiliũ dedit uideis: quia ex¬
pedit unum mori pro populo.
Ductus ẽ ad annam primum. et
postea ad caiphan: ut cognatio
sanguinis. sceleris eos faceret con¬
sortes. Moyses dõ iubente p̃ce¬
perat. ut pontifer patribus
succederent: ut generationis
in sacero otibus series conser¬
uaretur. Refert iosephus istũ
caipharrunius tantũ anur ab hero¬
de p̾tio redemisse sacerdotium.
Non gͦ mirũ. si miquus pontifer
inique iudicauerit. Sepe qͥꝑ
auaritiam ad sacerdotium accedrt
ꝑ iniusticiam uersat᷑ in eo: ꝑt se¬

Expanded text:
quando eum illo modo comprehenquando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt: et ligaverunt eum, a quo solvi potius velle debuerunt. » « Posteaquam persecutores tradente Juda comprehensum Dominum ligaverunt, qui nos dilexit, et tradidit semetipsum pro nobis omnibus, et cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum , Adduxerunt eum ad Annam primum. Nec enim Joannes istam tacet cens: Erat enim, inquit, socerconsilium dedit Judaeis, quia expedit unum hominem mori pro populo. Ductus est ad Annam primum, et postea ad Caipham, ut cognatio sanguinis et sceleris eos faceret consortes. Moyses Deo jubente praeceperat ut pontifices patribus succederent, ut generationis in sacerdotibus series conservaretur. Refert Josephus istum Caipham unius tantum anni ab Herode pretio redemisse sacerdotium. Non ergo mirum, si iniquus pontifex inique judicaverit. Saepe qui per avaritiam ad sacerdotium accedit, per injustitiam versatur in eo, et sce
Abbreviated transcription (Latin):
dedit michi pater. non bibam illũ:
Non bibam illum interrogatiue uł
increpatiue legendum ẽ: quasi
dixisset. Nonne bibam illum calicẽ.
quare resistere uis uoluntati om
nipotentis patris: immo et salutis
tue calici: In suo quippe facto ille
discipulus magistrum defende¬
re uoluit: nescius adhuc dispen
quid ex hoc fieri uenturum uo¬
luisset. Quod autem a patre
sibi dicit datum calicem passi¬
onis: ꝓfecto illud ẽ. qđ ait apłs:
si ds pronobis: quis contra nos:
qui filio ꝓprio non peꝑcit. sed
pro nobis omibus tradidit eũ.
Terum auctor calicis huius: est
etiam ipse qui bibit. Unde idem
et tradidit semet ipsum pro nob̾
oblationem et hostiam dõ in
hodorem suauitatis. Cohors
gͦ et tribunus et ministri uioe¬
orum cõprehenderunt iħm.
et ligauerunt eum. Qõphen¬
derunt ad quemꝰ accesserunt. Dm̃
dies ille. illi uero tenebre ꝑmanse¬
runt: nec audierunt. accedite ad
eum et inluminamini. Nunc aut̃

Expanded text:
dedit mihi Pater, non bibam illum. » dedit mihi Pater, non bibam illum. » Non bibam illum, interrogative, vel increpative legendum est, quasi dixisset: Nonne bibam illum calicem Quare resistere voluntati vis omnipotentis Patris, imo et salutis tuae calici? In suo quippe facto ille discipulus magistrum defendere voluit, nescius adhuc dispensquid ex hoc fieri venturum voluisset. « Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem passionis, profecto illud est quod ait Apostolus: Si Deus pro nobis, quis contra nos? qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Verum auctor calicis hujus est, etiam ipse qui bibit. Unde idem et tradidit semetipsum pro nobis, oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis. Cohors ergo, et tribunus, et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt, ad quem non accesserunt quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
rire. Num qͥd autem non erant
post ea morituri: Cur gͦ si tunc
morerent᷑ ꝑderet eos. nisi quia
non dum in eum sic credebant.
quomodo credunt. quicumq
non pereunt: Simon gͦ petrus
habens gladium eduocit eum:
et ꝑcussit pͥncipis seruũr et ab¬
Srat autem nomen seruo malchus.
⁊ olus hic euangelista etiam no¬
men serui huius exp̾ssit.: sicut
lucas solus. qđ eius auriculam
dñs tetigerit. & sanauerit eũ.
Malchus autẽ. int̾pretatur reg¬
naturus. Quid gͦ auris. ꝓ dño
amputata. et adño sanata sig¬
nificat: nisi auditum amputa¬
ta uetustate renouatũ ut sit
in nouitate sp̃s. et non inuetus¬
tate lutere: quod cui p̾stitũ
fuerit axp̃o. quis dubitet reg
naturum cunc ẽẽ cum xp̃o:
seruus dictus ẽ propter serui¬
tutem legalem: sanatus aut̃
dicitur. propt̃ euangelicam
libertatem. Factum autem
petri dñs in probauit: & progredi ultͣ
prohibuit dicens. Mitte gladium
tuum inuaginam. Calicem quẽ

Expanded text:
rire. Nunquid autem non erant rire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo, si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium eduxit eum, et percussit principis servum Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit: sicut Lucas solus, quod ejus auriculam Dominus tetigerit et sanaverit eum. Malchus autem interpretatur regnaturus. Quid ergo auris pro Domino amputata, et a Domino sanata significat, nisi auditum amputata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae? Quod cui praestitum fuenaturum tunc esse cum Christo? Servus dictus est propter servitutem legalem; sanatus autem dicitur, propter evangelicam libertatem. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et progredi ultra prohibuit, dicens: « Mitte gladium tuum in vaginam. Calicem quem
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Et nunc ubicumꝙ ꝑ
euan gelium ego sum. dicit xp̃s.
et auideis eixpectatur antichris¬
tus. ut retro reoeant. et interram
cadant. Quare qui uenerunt ad
cõprehendendum. non tenuert.
aquo audierunt. ego sum: quia
ante non potuerunt. quam uo
& occidere. ille querebat nos
redimere & uiuificare. propt̾
qđ uenit ad nos Ostendit que¬
rentibus potestatem: qui habuit
in potestate animam suam po
nere. quam posuit. Hora passio¬
nis ostendit: ut nr̃e redemptio¬
nis impleretur mysterium.
I terum gͦ eos in terro gauit. Quid
queritis: Si quere̾tis. quare
non ad p̾henditis: nisi quia in
ur̃a non est potestate ad p̃hen¬
dendi hora. s in eius qui ueni
ut adp̾hendatur: Illi autẽ di¬
xerunt. Ih̃m nazarenum. Res¬
pondit iħs. Dixi uobis: quia
ego sum. Si gͦ me queritis: sini
te hos abire. Ut impleret᷑ ser¬
mo quem dixit: quia quos de¬
disti michi. non ꝑdidi ex his
quemquam. Si me queritis
inquit: sinite hos abire.⁊ nimicos

Expanded text:
potuit? Et nunc ubique per potuit? Et nunc ubique per Evangelium: « Ego sum, » dicit Christus, et a Judaeis exspectatur Antichristus, ut retro redeant, et in terram cadant. Quare qui venerunt ad comprehendendum non tenuerunt, a quo audierunt: « Ego sum? »  non tenuerunt quem, si et occidere, ille quaerebat eos redimere et vivificare, propter quod venit ad nos. Ostendit quaerentibus potestatem, quia habuit in potestate animam snere, quando posuit, hora passionis ostendit, ut nostrae redemptionis impleretur mysterium. « Iterum ergo eos interrogavit: Quem quaeritis? » Si quaeritis, quare non apprehenditis, nisi quia non est in vestra potestate apprehendendi hora, sed in ejus qui venit ut apprehendatur? « Illi autem dixerunt: Jesum Nazarenum. Respondit Jesus: Dixi vobis quia ego sum. Si ergo me quaeritis, sinite hos abire. Ut adimpleretur sermo, quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. « Si me quaeritis, inquit, sinite hos abire. Inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
rererent. Responderunt. Ihm naza¬
renum. Iħs nararenus dicebatur.
quia in nazareth nucritus ẽ: ut un¬
pleretur. ꝓphetia qm̃ nazareus uo¬
cabitur. Dicit eis: ego sum. Non ab¬
scondit se s ostendit. quia qui uo¬
luntate sua uenit in mundum:
uoluntate sua posuit animam
suam pro mundo. Stabat autẽ
et uidas qui tradebat eũ. cum
ipsis. Ut gͦ diarit eis ego sum: abi¬
erunt retrorsum. et ceciderunt
in terram. Ubi nunc militum co¬
hors. et ministri principũ acpha¬
riseoꝵ: ubi terror et munimen
armorum: nempe una uox di¬
centis ego sum: tantam turbã
odis ferocem arnusq terribilẽ.
sine ullo telo ꝑcussit. reppulit.
strauit. Ds enim latebat in car¬
ne: et sempiternus dies ita m̃¬
bris occultabatur humanis. ut
lanternis et facibus quereret᷑
occidendus a tenebris. Ego sũ
dicit. et impios deiecit. Quio
iudicaturus faciet: qui iudican¬
dis hoc fecit: Quid regnatu¬
rus poterit: qui moriturus hoc

Expanded text:
ererent. « Responderunt: Jesum Nazaererent. « Responderunt: Jesum Nazarenum. » Jesus Nazarenus dicebatquia in Nazareth nutritus est, ut impleretur prophetia: Quoniam Nazareus vocabitur. Dicit eis: Ego sum. Non abscondit se, sed ostendit; quia qui voluntate sua venit in mundum, voluntate sua posuit animam suam pro mundo. Stabat autem et Judas, qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis: Ego sum, abierunt retrorsum, et cecidein terram. » Ubi tunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis: « Ego sum, » tantam turbam odii ferocem, armisque terribilem, sive ullo telo percussit, repulit, et stravit. Deus enim latebat in carne, et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur occidendus a tenebris. « Ego sum, » dicit, et impios dejecit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cipibus et phariseis ministros.
uenit illuc cũ lanternis & facibꝰ
et armis. Cohors: non iudeoꝵ
s militũ fuit. Ap̾side itaq intel¬
legatur accepta. tamquam ad
tenendũ reũ: seruato ndine le¬
gitime potestatis. ut nullus te¬
nentibus auderet obsistere.
Idõ tanta manus inimicorũ con¬
gregata ẽ: ut nullus. ap p̾benden¬
tibus uel contradicere uel defen¬
dere iħm auderet. Ita quippe
eiuis abscondebatur potestas. et
obtendebatur infirmitas: ut hec
inimicis necessaria uiderent᷑
et faciens bona de malis. Iħ̾s aut̃
sicut euangelista secutus adun¬
git. sciens om̃a que uentura erant
suꝑ eum: Sciebat et uoluit ut
comp̃henderetur. quia ad hoc
uenit inmundum ut hoc fie¬
ret qđ uoluit. et cunc imple¬
retur quanoo uoluit. Processit
et dixit qͦuem queritis ⁊ pro
cessit paratus ad passionẽ. et in¬
terrogans quem quererent:
non quasi ignarus eoꝵ uolun¬
tatis. s ut scirent ipsum ẽe quem que¬

Expanded text:
cipibus et Pharisaeis ministros, cipibus et Pharisaeis ministros, venit illuc cum laternis et facibus et armis. Cohors non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere. » Ideo tanta manus inimicorum congregata est, ut nullus apprehendentibus vel contradicere, vel defendere Jesum auderet. « Ita quippe ejus abscondebatur potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur et faciens bona de malis. » Jesus autem, sicut evangelista secutus adjungit: Sciens omnia, quae ventura erant super eum. Sciebat et voluit ut comprehenderetur; quia ad hoc venit in mundum, ut hoc fieret quod voluit, et tunc impleretur quando voluit. Processit ecessit paratus ad passionem, et interrogans quem quaererent, non quasi ignarus eorum voluntatis, sed ut scirent ipsum esse quem qua
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. non continuo factũ ẽ. cũ eius
illa finita eẽt oratio. de cuius u̾b̾
ait. cũ hec dixisset iħs: s alia quȩ¬
dam sunt inter posita quȩ ab is.
a p̾termissa apud alios euange¬
ustas leguntur. Sicut apud
hunc inueniuntur multa. qͣ r
lli similiter in sua narratione
tacuerunt. Idhoc uero ualet
qqͣ dictũ ẽ hec cum dixisset
ib̾s. ut non eũ ante opinemur
uenire in hortũ. quã illa uerba
finiret: & illam orationẽ quae
leguntur in pͥoribus post ce¬
nam scãm eũ dixisse uel oras¬
se. Sciebat autem inquit et
uidas qui tradebat eũ locum.
Ordo uerborũ est. Sciebat locũ
qͥ tradebat eũ: qͣd frequenter
inquit iħs conuenerat illuc
cũ discipulis suis. Ibi gͦ lupus
ouina pelle contectus. et int̾
oues alto patris familias con¬
silio toleratus: didicit ubi
ad tempus exiguũ disꝑgeret
gregem. insioiis appetendo
pastorem. Iudas ergo inquit
cũ accepisset cohortẽ et apͥn¬

Expanded text:
tum, non continuo factum est, cum ejus tum, non continuo factum est, cum ejus illa finita esset oratio, de cujus verbis ait: « Haec cum dixisset Jesus; » sed alia quaedam sunt interposita, quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur, shunc inveniuntur multa, quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Ad hoc vero valet, quod dictum est: Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante opinemur venire in hortum, quam illa verba finiret, » et illam orationem, quae leguntur in prioribus post coenam sanctam eum dixisse, vel orasse. « Sciebat autem, inquit, et Judas, qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est: sciebat locum, qui tradebat eum. Quia frequenter, inquit, Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus, ovina pelle contectus, inter oves alto Patris familias consilio toleratus, didicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem. VERS. 3.-- Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a prin
Abbreviated transcription (Latin):
Senetiuus pluralis in greco: qd̃
potest latine cedroꝵ dici. Tunc
adpropin quauit tempus. de
quo in psalmis legitur. Detor¬
rente in uia bibit. In uia huius
uite. de torrente passionis bibit
ꝓpterea exaltauit caput. qd
apostolus ita exposuit. Xp̃s
obediens patri.usq ad mortẽ.
mortem autem crucis. ꝓpter
qđ et ds̃ exaltauit illum. Ibi
erat hortus: in quem introuut
ipse et discipuli eius. Bene in
horto miserie nr̃e conp̾hensus
ẽ: ut nos in hortũ beatitudins
sue induceret. Igitur in hor¬
co deliciarũ. id ẽ in paradyso.
pͥmus pater humani geners
peccauit: et inde eiectus est
in hanc uallem lacrimarum.
Idõ xp̃s. secundus adam sen
horto conp̾hendi uoluit: ut
peccatum qđ in horto parady¬
si.nam paradysus. hortus de¬
liciarum interp̾tatur. pͥmiss
homo cõmisit: deleretur. Si¬
ebat autem & uidas qui tra¬
debat eum locũ: quia frequen
ter ih̾s conuenerat illuc cũ
discipłis suis. Hoc qđ narrat in gr¬
esũ dñm cũ discipulis suis in hor¬

Expanded text:
enitivus pluralis in Graeco, quod potest Latine Cedrorum dici. Tunc appropinquavit tempus, de quo in Psalmo legitur: De torrente in via bibit. In via hujus vitae de torrente passionis bibit: propterea exaltavit caput : quod Apostolus ita exposuit: Christus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et Deus exaltavit illum . Ubi erat hortus, in quem introivit ipse et discipuli ejus. Bene in horto miseriae nostrae comprehensus est, ut nos in hortum beatitudinis suae induceret. Igitur in horto deliciarum, id est, in 622 paradiso, primus Pater humani generis peccavit, et inde ejectus est in hanc vallem lacrymarum. Ideo Christus secundus Adam se in horto comprehendi voluit, ut peccatum, quod in horto paradisi nam paradisus hortus deliciarum interpretatur primus homo commisit, deleretur. Sciebat autem et Judas, qui tradebat eum, locum, quia freqter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discipulis suis in hor
Abbreviated transcription (Latin):
dixerant: nos legem habemus
et secundum legem debet mo¬
ri quia filium dei se fecit. Noꝵ¬
legem quippe ille non timuit
ut occideret: s magis filium
dĩ timuit ne occideret. Nunc
uero non sic potuit contemp¬
nere cesarem auctorem potes¬
tatis sue: quemadinodum le¬
gem gentis aliene. Ait aohuc.
Pilatus cum audisset hos ser¬
mones. adduxit foras iħm et
sedit protribunali in loco qͥ
dicitur lithostroti s hebraice
Qua hora sit dñs crucifixus. ꝓptꝰ
euangeliste alterius testimoni¬
um qui dixit erat autem hor
tercia & crucifixerunt eumr qpi
magna disceptatio solet ãbori¬
ri: cum adipsum locum ubion¬
cifixcus narratur uentum fue¬
rit. ut potuerimus si dñs uo¬
luerit disseremus. Cum gͦ
protribunali sedisset pilatus.
dicit uideis ecce rex ur. Illi
autẽ clamabant. T̃ olle tolle.
crucifige eum. Dicit eis pi¬
latus. Regem ur̃m crucifiga.
Adhuc terrorem quem de ce¬
sare ingesserant suꝑare cona¬
tur: deignominia eoꝵ uolens

Expanded text:
dixerant: Nos legem habemus, dixerant: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. Eorum quippe legem ille non timuit ut occideret, sed magis Filium Dei timuit ne occideret. Nunc vero non sic potuit contemnere Caesarem, auctorem potestatis suae, quemadmodum legem gentis alienae. Adhuc Pilatus, cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali in loco, qui dicitur lithostrotos, Hebraice Qua hora sit Dominus crucifixus, propter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum; quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum, ubi crucifixus narratur, ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. Cum ergo pro tribunali sedisset Pilatus, dicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare injecerant superare conatur, de ignominia eorum volens
Abbreviated transcription (Latin):
men zelando facere. multo ma¬
gis malum ẽ. quã timendo.
Et idõ non ait uerax magister.
qui me tibi tradidit ipse habet
peccatum. tamquam ille non
haberet: s ait. maius habet pec¬
catum ut etiam se habere intel¬
legeret. Neq enim propterea
illud nullum est: quia hoc ma
qd dictum est exinde quasi
antea non querebat: lege su¬
periora: et inuenies iam dudũ
eum querere dimutere iħm.
Exinde itaq intellegendum
ẽ propter hoc. idest ex hac
causa ne haberet peccatum occiden¬
do innocentem sibi traditum: quã¬
ius minus peccans quam uider qͥ
illum ei tradiderant occidendũ.
Ex inde gͦ id ẽ idõ ne hoc peccatũ
faceret: non nunc primo. s ab in¬
tio querebat eum dimittere.
Iudei autem clamabant dicen¬
tes. Si hunc dimittis: non es
amicus cesaris. Omnis enim
qui se regem facit: contradicit
cesari. Maiorem timorem se
ingerere putauer unt pilato
terrendendo de cesare ut occi¬
deret xp̃m: quam superius uͥ

Expanded text:
men id zelando facere, multo mamen id zelando facere, multo magis malum est quam timendo. Et ideo non ait verax magister: Qui me tibi tradidit, ipse habet peccatum, tanquam ille non haberet: sed ait, majus habet peccatum, ut etiam se habere intelligeret. Neque enim propterea illud nullum est, quia hoc majquod dictum est, exinde, quasi antea non quaerebat? Lege superiora, et invenies jam dudum eum quaerere dimittere Jesum. Exinde itaque intelligendum est, propter hoc, id est, ex hac causa, ne haberet peccatum occidendo innocentem sibi traditum, quamvis minus peccans quam Judaei qui illum ei tradiderant occidendum. Exinde ergo, id est, ideo, ne hoc peccatum faceret  Ms., fieret, non nunc primo, sed ab initio quaerebat eum dimittere. Judaei autem clamabant, dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris: omnis enim, qui se regem facit, contradicit Caesari. Majorem timorem se ingerere putaverunt Pilato, terrendo de Caesare, ut occideret Christum, quam superius, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
est sicut simplex atq in nocens.
non aꝑuit ossuum. Proinde ͥ
non respondebat. sicut ouis si¬
lebat. Ubi respondebat. sicut
pastor docebat. Dicamus gͦ qđ
dixit qđ et ꝑ apostolum docuit.
quia non ẽ potestas nisi a dõ:
It quia plus peccat qui potesta¬
ti innocentem occidendum li¬
uore tradit. quam potestas ip¬
sa. si eum cum timore alterius
maioris potestatis occidit.
Talem quippe deus pilato dede¬
ra potestatem: ut esset etiam
sub cesaris potestate. Qua ꝓp¬
ter non haberes inquit adũ¬
sum me: potestatem ullam. id est quan-¬
tulamcumq habes: nisi hoc ipsũ
quicquid est. tibi esset datum de¬
suꝑ. Sed qm scio quantum sit.
non enim tantum ẽ ut tibi omĩmͦ
liberum sit: propterea qui tradi¬
dit me tibi. mauis peccatum habet.
Iile quippe me tue potestati tradi¬
dit in uidendo: tu uero eandem
potestatem in me exerciturus
es metuendo. Nec timendo qui¬
dem presertim innocentem. hõ
hominẽ debet occidere: Sed ta¬

Expanded text:
est, sicut simplex atque innocens, est, sicut simplex atque innocens, non aperuit os suum. Proinde ubi non respondebat, sicut ovis silebat; ubi respondebat, sicut pastor docebat. Discamus ergo quod dixit, quod et per Apostolum docuit, quia non est potestas nisi a Deo : et quia plus peccat qui potestati innocentem occidendum livore tradit, quam potestas ipsa, si eum cum timore alterius majoris potestatis occidit. Talem quippe Deus Pilato dederat potestatem, ut esset etiam sub Caesaris potestate. Quapropter, non haberes, inquit, adversum me potestatem ullam, id est, quantulamcunque habes, nisi hoc ipsum, quidquid est, tibi esset datum desuper. Sed quoniam scio quantum sit, non enim tantum est, ut tibi omni modo liberum sit, propterea qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. Ille quippe me tuae potestati tradidit invidendo, tu vero eamdem potestatem in me exerciturus es metuendo Nec timendo quidem praesertim 629 innocentem, homo hominem debet occidere: sed ta
Abbreviated transcription (Latin):
Accipite eum uos. & crucifigite
Ego enum non inuenio in eo eu¬
sam. Responderunt iuider Nos
legem habemus. et secunoum
legem debet mori: quia filium
dĩ se fecit. Ecce altera maior in¬
uidia. Parua quippe illa uide¬
batur. uelut affectate inlicito
ausu regie potestatis. It tam
neutrũ sibi iħs mendaciter
usurpauit: sed utrumq ueru
to erat potentior. tanto mallet
um. iterum dicit ad iħ̃m. uno
estu: Iħ̾s autem responsum
non dedit ei. Hoc silentium
tum conlatis omnium euan¬
gdlistarum narationibus repperitur.
capud principes sacerdotum et
ipud herodem Tamen propter
sa auibus noluit respondere.
idhoc data ẽ de agno similitudo.
it in suo silentio. non reus s inno¬
ens haberetur. Respondit iħs.
son haberes aduersum me potes¬
atem ullam: nisi tibi esset datũ
desuꝑ. Propterea qui tradidit
me tibi: maius peccatũ habet.
qce respondit: et tamen non ubi¬
ꝗ respondit. Non sicut reus. si¬
ue dolosus: s sicut agnus. Hoc

Expanded text:
Accipite eum vos, et crucifigite; Accipite eum vos, et crucifigite; ego enim non invenio in eo causam. Responderunt ei Judaei: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. Ecce altera major invidia. Parva quippe illa videbatur, velut affectatae illicito ausu regiae potestatis; et tamen neutrum sibi Jesus mendaciter usurpavit; sed utrumque verum to erat potentior, tanto mallet um iterum, dicit ad Jesum: Unde es tu? Jesus autem responsum non dedit ei. Hoc silentium tum, collatis omnium evangelistarum narrationibus reperitur, et apud principes sacerdotum, et apud Herodem. » Tamen propter illa, quibus noluit respondere, ad hoc data est de agno similitudo, ut suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Respondit Jesus: Non haberes adversum me potestatem ullam, nisi tibi esset datum desuper. Propterea, qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. « Ecce respondit, et tamen non ubique respondit ; non sicut reus sive dolosus, sed sicut agnus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
te pugnandi s patiendi humilita
multiplicandum seminabatur
horribili contumelia. ut mirabili
pullularet in gloria. Exut iterũ
ad duco eum foras: ut cognoscatis
quia in eo nullam causam inuenio.
ret non ignorante pilato hec
a militibus facta. siue uisserit ea
siue ꝑ miserit. Iua scilicet causa
quam supra diximus. Ut hec
eius ludibria inimici libentis¬
sime biberent: ut ulterius san¬
giunem non sitirent. E greoit᷑
ad eos iħs. portans spineam co¬
ronam & purpureum uestim̃¬
tum. Non clarus imperio. sed
plenus obprobrio. Et dicitur
eis. Ecce homo. Si regi inuidetis.
iam parcite: quia deiectũ uide¬
tis. ꝑlagellatus ẽ. spinis corona¬
tus ẽ udibrios a ueste amic¬
tus est: amaris conuitũs inlu¬
sus est: alapis cesus est Feruet
ignominia: frigescat inuidia: Ses
non frigescit. in ardescit potus
et increscit. Cum enim uiors¬
sent eum pontifices & minist
damabant dicentes. Crucis¬
ge. crucifige. Dicit eis pilatus

Expanded text:
te pugnandi, sed patiendi humilitatte pugnandi, sed patiendi humilitatmultiplicandum seminabatur horribili contumelia, ut mirabili pullularet in gloria VERS. 4, 5.--cit eis: Ecce adduco eum foras, ut cognoscatis quia in eo nullam causam invenio.ret non ignorante Pilato haec a militibus facta, sive jusserit ea, sive permiserit; illa scilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime viderent, et ulterius sanguinem non sitirent. Egreditur ad eos Jesus portans spineam coronam et purpureum vestimentum, non clarus imperio, sed plenus opprobrio; et dicitur eis: Ecce homo. Si regi invidetis, jam parcite, quia dejectum videtis: flagellatus est, spinis coronatus est, ludibriosa veste amictus est, amaris convitiis illusus est, alapis caesus est: fervet ignominia, frigescat invidia. Sed non frigescit, inardescit potius, et increscit. Cum enim vidissent eum pontifices et ministri, clamabant dicentes: Crucifige, crucifige. Dicit eis Pilatus:
Abbreviated transcription (Latin):
S ed umbra ueritatis a uideis erran¬
tibus tenebaturz & mirabili dis¬
pensatione diuinȩ sapientiȩ: ꝑ
homines fallaces eiusdem umbre
ueritas implebatur: que ut ue
rum pascha fieret. xp̃s uelut ouis
immolabatur. Tunc ad prehen¬
dit pilatus iħm: et fla gellauit
Hoc pilatus non ob aluid fecisse
credendus est. nisi ut eius inui¬
riis uidei satiati. sufficere sibi
existimarent: & usq ad eius mor¬
tem seiure desisterent. Adhoc
ꝑtinet quod idem preses co¬
hortem suam ꝑmisit facere
que secuntur. Et milites plec¬
tentes coronam de spinis. un¬
posuerunt capiti eius: & uestẽ
purpuream circum dederunt
eum: & ueniebant ad eum. &
dicebant. Iue rex iudeorum:
bantur que de se predixrerat
xp̃s. Sic martyres informaban¬
tur. ad om̃a quȩ ꝑsecutdribus
libuisset facere perferenoa.¬
a sic paul is per occultata trem¬
da potentia cõmenoabatur
prius imitanda patientia
Sic regnum qđ de hoc mundo non
erat. suꝑbum mundũ non atrocita¬

Expanded text:
Sed umbra veritatis a Judaeis 628 erranSed umbra veritatis a Judaeis 628 errantibus tenebatur, ut mirabili dispensatione divinae sapientiae, per homines fallaces, ejusdem umbrae verrum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. « Tunc apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit. » Hoc Pilatus non ob aliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet, quod idem praeses cohortem suam permisit facere, quae sequuntur: « Et milites, plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus; et veste purpurea circumdederunt eum, et veniebant ad eum et dicebant: Ave, rex Judaeorum; bantur, quae de se praedixerat Christus; sic martyres informabantur ad omnia, quae persecutoribus libuisset facere, perferenda; sic paulisper occultata tremenda potentia, commendabatur prius imitanda patientia; sic regnum, quod de hoc mundo non erat, superbum mundum non atrocita