comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
In ipso enim qd̃ pat̃ dicit᷑. eiꝰ quẽ ge¬
nuit. auctor ostendit᷑. id habens nom̃:
qd̃ neq ꝓfectũ ex alio intelligat᷑. et
ex quo is qui genitus ẽ. substitisse do¬
ceat᷑. Igit᷑ io quod deo patri ꝓpͥum ẽ.
ꝓpͥum ei ac secretũ relinquamꝰ. confi¬
tentes in eo ȩt̾nȩ uirtutis innascibi¬
lem potestatẽ. Nemini aut̃ dubiũ
esse existimo. ob eam causam in con¬
fessione dei patris q̃dam eiꝰ tanqͣm pe¬
culiaria et pͥuata memorari. ne pre¬
ter ipsum eorũ qͥsqͣm particeps relin¬
quat᷑. Cum enĩ dicunt solũ uerũ.
solũ iustũ. solũ sapientẽ. solũ inuisi.¬
bilem. solũ bonũ. solũ potentẽ. solũ
inmortalitatẽ habentẽ. in eo qd̾ solꝰ
hec sit a cõmunione eorũ scd̾m hos
filiꝰ separat᷑. Soli enĩ ut auĩt ꝓpria
non participant᷑ ab alt̾o. Que si in
patre solo. non etiam infilio ẽẽ exis¬
timabunt᷑. necesse ẽ. ut filiꝰ ds̾. ⁊ fal¬

Expanded text:
In ipso enim, quod pater dicitur, ejus quem geIn ipso enim, quod pater dicitur, ejus quem genuit auctor ostenditur; id habens nomen quod neque profectum ex alio intelligatur, et ex quo is qui genitus est substitisse doceatur. Igitur id, quod Deo patri proprium est, proprium ei ac secretum relinquamus, confitentes in eo aeternae virtutis innascibilem potestatem. Nemini autem dubium esse existimo, ob eam causam in confessione Dei patris quaedam ejus tamquam peculiaria et privata memorari, ne praeter ipsum eorum quisquam particeps relinquatur. Cum enim dicunt, solum verum, solum justum, solum sapientem, solum invisibilem, solum bonum, solum potentem, solum immortalitatem habentem; in eo quod solus haec sit, a communione eorum secundum hos Filius separatur. Soli enim, ut aiunt, propria non participantur ab altero. Quae si in Patre solo, non etiam in Filio esse existimabuntur; necesse est ut Filius Deus et fal
Abbreviated transcription (Latin):
ducet me: et tenebit me dext̾a tua.
Hunc qͦ incorporeum: qr dictũ sit.
Sp̃s enim deus ẽ. et adorantes eum:
in sp̾u et ueritate adorare oportet..
Hunc inmortalitatẽ habentẽ: et in¬
iusibilem. paulo dicente. Qui solus
habet inmortalitatẽ. et lucẽ habetat
inacessibilem. Quẽ nemo hominum
uidit. nequidere potest.  scd̃m ȩuã¬
gelium. Dñi nemo uidit unquam.
nisi unigeuitꝰ filiꝰ qui est insinupa¬
tris. Hunc ꝙͦ solũ manentẽ innascibi¬
lem. qr dictũ sit. Ego sũ qͥ sum. Et
rursum Sic dices filiis isrł. Mifit
me ad uos: is qui ẽ. Et ꝑ ieremiam.
fallacie: Quȩ qͣmqͣm fint subtilit̃
confusa. et ꝑmixta: tam̃ absolute ar¬
tificiosam maliciȩ et stulticie calli¬
ditatẽ. et ineptiam testant᷑. Inter
cet̾a enim addiderũt. solũ se patrẽ.
in nascibilem cognosse. tanqͣm huic
qͥsquã possit ambigere. eũ ex quo il¬
le genitus sit. ꝑ quẽ omĩa sunt: id
quod ipse ẽ. a nemine consequitũ.

Expanded text:
ducet me  et tenebit me dextera tua.ducet me  et tenebit me dextera tua.ue incorporeum, quia dictum sit: Spiritus enim Deus est, et adorantes eum, in Spiritu et veritate adorare oportet . Hunc immortalitatem habentem et invisibilem, Paulo dicente: Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit, nec videre potest ; et secundum Evangelium: Deum nemo vidit umquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris . Hunc quoque solum manentem 77 innascibilem, quia dictum sit: Ego sum qui sum ; et rursum: Sic dices filiis Israel: Misit me ad vos is qui est ; et per Jeremiam: fallaciae? quae quamquam sint subtiliter confusa atque permixta, tamen absolute artificiosam malitiae et stultitiae calliditatem et ineptiam testantur. Inter caetera enim addiderunt, solum se Patrem innascibilem cognovisse: tamquam hinc quisquam possit ambigere, eum, ex quo ille genitus sit per quem omnia sunt, id quod ipse est a nemine consecutum.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. qr dñs dixerit. cũ ei de auibus
sermo eẽt. et pat̾ ur̃ celestis pascit illã.
Et nirsum. Nonne. duo passeres asse
ueneũt. et unꝰ ex illis non cadit suꝑ
t̾ram. sine uoluntate patris ur̃i. Sed
et capilli capitis ur̃i numerati sunt.
Hunc om̃ia ꝓuidentẽ: sicut beata.
susanna dicit. Deus ęt̾nꝰ absconditoꝵ
cognitor. sciens omĩa ante generati¬
onem eorũ. Hunc etiã in conceptibi¬
lem. scd̾m qd̾ dictũ est. Cȩlum michi
tronꝰ est. t̾ra aut̃ scameltũ pedum
meorũ quam domũ ȩdificabitis mͥ
Aut qͥs locus reqͥescionis meȩ: Hec
enim fecit manꝰ mea. et sunt om̃ia
hec mea. Hunc ꝙͦ capientẽ omnia:
paulo testante. Qm̃ in ipso uuimꝰ.
et mouemͣ. et sumꝰ. Et psalmographo
dicente. Quo abibo aspu tuo. et a fa¬
cie tua quo fugiam: Si ascendero in
cȩlum tu illic es: si descendero in infer
num. ades. Si sumpsero pennas meas
ante lucem. et habitauero in postre¬
mis maris: et enim illue manꝰ tuade¬

Expanded text:
tem, quia Dominus dixerit, cum ei de avibus sermo esset: Et Pater vester coelestis pascit illas ; et rursum: Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadit super terram sine voluntate Patris vestri? Sed et capilli capitis vestri numerati sunt . Hunc omnia providentem, sicut beata Susanna dicit: Deus aeternus, absconditorum cognitor, sciens omnia ante generationem eorum . Hunc etiam inconceptibilem, secundum quod dictum est: Coelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum aedificabitis mihi, aut quis locus requietionis meae? Haec enim fecit manus mea, et sunt omnia haec mea . Hunc quoque capientem omnia, Paulo testante: Quoniam in ipso vivimus, et movemur, et sumus ; et Psalmographo dicente: Quo abibo ab spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? Si adscendero in coelum, tu illic es; si descenum ades. Si sumsero pinnas meas ante lucem  et habitabero in postremis maris. Etenim illuc manus tua de
Abbreviated transcription (Latin):
qui adeũ tnsituri sũt. atq eũ uĩcti
sequent᷑. qui tandem isti sunt non
in obscuro ẽ. Respice ad euangłia. Pe¬
trus dñm suũ sequut᷑us. p̃cingitur.
Intuere apłos. Seriuis. xp̃i paulus
in uincłis głat᷑. ł uideamꝰ an uinctꝰ
xp̃i iħu ea que ds̃. de filio suo deo fu¬
erat loquutus: impleuerit. Preca¬
bunt᷑ inqͥt: qm̃ in te est ds̃. Dictũ
itaq ab apło recognosce: ⁊ recogintũ
intellige. Ds̃ in. xp̃o erat. mundim
reconcilians sibi. Behinc sequit᷑. Et
non ẽ. ds pret̃ te. Quib continuo.
ait. Tu es ds. et nesciebamꝰ. Sedex
ꝑsequutore ȩccłiȩ dixit. Quoꝵ pa

Expanded text:
qui ad eum transituri sunt, atque eum vincti qui ad eum transituri sunt, atque eum vincti sequentur, qui tandem isti sunt, non in obscuro est. Respice ad Evangelia; Petrus Dominum suum secuturus praecingitur . Intuere Apostolos: servus Christi Paulus in vinculis gloriatur . Et videamus an vinctus Christi Jesu ea, quae Deus de filio suo Deo fuerat locutus, impleverit. Precabuntur, inquit, quoniam in te est Deus . Dictum itaque ab Apostolo recognosce, et recognitum intellige: Deus in Christo erat mundum reconcilians sibi . Dehinc sequitur, Et non est Deus praeter te. Quibus continuo iait, Tu es Deus, et nesciebamus. Sed ex persecutore E
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ existimandꝰ labor egipti.⁊ mer¬
catus ethiopũ: ⁊ sabahin: Reroroe¬
mur mientis magos. adorantes dum̃
et munetantes.: ⁊ laborẽ ueniendi in
pethlex m usq ac tanti itineris metia¬
mur. In pͥncipum enĩ laborẽ totius
egipti labor demo fistratus ẽ. Magis
namq duuinȩ uirtutis oꝑationes. fal¬
sa rerum sp̃e m̃tientib potissimus
unpiȩ religionis honor. a scło omni
deferebat᷑. Hisdem magis ex mercatu
ethiopũ. ⁊ sabahin. auri. et turis. et
mirre munera deferentib qd̃ qdẽ
id ipsum et aliꝰ ꝓpħa. p̃monuit dicẽs.
In conspectu eiꝰ ꝓcident ethiopes. et
immici eiꝰ limũ lingent. Reges tar¬
sis munera offerent. reges arabum
et sabahin mimera adducent. Et da¬
bitur ei de auro arabiȩ. In magis
ttaq et munerib labor egipti. ⁊ mer¬
catus ethiopũ. ⁊ sabain ostenditur.
scilicet mundi error magis adoranti¬
b et electa gentiũ munera adorato

Expanded text:
tandem existimandus labor Aegypti, et mertandem existimandus labor Aegypti, et mercatus Aethiopum et Sabain? Recordemur Orientis Magos adorantes Dominum et munerantes, et laborem veniendi usque in Bethlehem Judae tanti itineris metiamur. In principum enim labore totius Aegypti labor demonstratus est. Magis namque divinae virtutis operationes falsa rerum specie mentientibus, potissimus impiae religionis honor a saeculo omni deferebatur. Iisdem Magis et mercatu Aethiopum et Sabain, auri, et thuris, et myrrhae munera deferentibus: quod quidem idipsum et alius propheta praemonuit, dicens: In conspectu ejus procident Aethiopes, et inimici ejus limum lingent. Reges Tharsis munera offerent, reges Arabum et Sabain munera adducent, et dabitur ei de auro Arabiae Psitaque 99 et muneribus, labor Aegypti et mercatus Aethiopum et Sabain ostenditur, scilicet mundi error Magis adorantibus, et electa gentium munera adorato
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sabaoth. Laborauit egiptus. ⁊
mereatus ȩthiopũ. et sabahin. ui¬
ri excessi ad te tͣnsibunt. et tui e¬
runt serui. ⁊ post te seq̃ntur: alliga¬
t uindis. et ad orabut te: et in te
dep̃cabunt᷑. qm̃ in te ẽ. ds̃. et non ẽ.
ds̃ p̃ter te. Tu enĩ es ds̃. et nescieba¬
et pudebit om̃s qͥ aduersantur ei.
et ibunt cum confusione. Est¬
ne alhuc aliqͥs temeritatis locus. aut
ulla telicta ẽ ignorationis occasio.
nisi id tantum reliquũ sit. ut un¬
pietas ꝓfessa se ꝓdat. deus ex quo om¬
nia sunt. qui omĩa mandando fecit.
facti oꝑa sibi assiunens. non utiq ef¬
ficienda. nisi dixisset ut fierent: te¬
statur regẽ ꝑ se excitatũ iustũ. ⁊ ȩdi¬
ficantẽ sibi deo ciuitatẽ. et plebiscap¬
tiuitatẽ auertentẽ. non cũ premio
neq cũ munerib grã enum om̃s sal¬
uam̃. Deuide ita loquit᷑. cũ post la¬
borẽ egypti. idest sc̃ii captiuitatem.
et mercatus ȩthiopũ. et sabahin. ex¬
celsi uiri ad eũ tͣnsibunt. Et qͥ

Expanded text:
Dominus sabaoth: Laboravit 448 Aegyptus, et mercatus Aethiopum et Sebaim: viri excelsi ad te transibunt, et tui erunt servi, et post te sequentur alligati vinculis, et adorabunt te, et in te deprecabuntur; quoniam in te est Deus, et non est Deus praeter te. Tu enim es Deus, et nesciebaet pudebit omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione . Estne adhuc aliquis temeritatis locus? aut ulla relicta est ignorationis occasio: nisi id tantum reliquum sit, ut impietas professa se prodat? Deus ex quo omnia sunt, qui omnia mandando fecit, facti opera sibi assumens, non utique efficienda, nisi dixisset ut fierent, testatur regem per se excitatum justum, et aedificantem sibi Deo civitatem, et plebis captivitatem avertentem, non cum praemio neque cum muneribus; gratia enim omnes salvamur. Deinde ita loquitur, cum post laborem Aegypti, id est, saeculi calamitatem, et mercatus Aethiopum et Sabain viri excelsi ad cum transibunt. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis in filios. Ne igit᷑ ꝑ cõmuni¬
onẽ adoptiuȩ hereditatis. cognom̃tum
fisii. unigenito deo adderet᷑ nature
ueritas ꝑsignificationẽ ꝓpͥetatis osten¬
sa ẽ. Assignet᷑ sane. hoc cõmunionis
in cxp̃o nonĩ ut sitił sit: si de quoqͣm¬
dictum reꝑiet᷑ hic ẽ. filiꝰ meus. Sin
uero ꝓpͥum. acsingłare ei ẽ. hic ẽ. filiꝰ
de filio ꝓpͥetatis afferimꝰ: Anne tibi
in eo qd̃ dicit᷑ hic ẽ. non hoc significari
uidet᷑. alios qͥdem cognominatos ha¬
beo infilios. sed hic fitiꝰ meus est: Do.¬
naui adoptionis plurimis nom̃. sed
iste mͥ filiꝰ ẽ. Ne queras aliũ: nec non᷑
hũc esse credas. Nũc ergo tanqͣm cli¬
gito indice. hac uerbi significatione cõ¬
tingo. qua dico. ⁊ meus ẽ. et hic est.
et filiꝰ ẽ. Quid pꝰ hec intelligentie po¬
terit ee̾. ne non eẽ credat᷑: Et hee.
qͥdem pat̾nȩ uocis significatio ea fuit.
ne qui ad implendã om̃em iusticiam.

Expanded text:
haereditatis in filios. Ne igitur per communihaereditatis in filios. Ne igitur per communionem adoptivae haereditatis cognomentum Filii unigenito Deo adderetur, naturae veritas per significationem proprietatis ostensa est. Assignetur sane hoc communionis in Christo nomen, ut Filius sit, si de quoqudictum reperietur: Hic est Filius meus. Sin vero proprium ac singulare ei est: Hic est Filius de Filio proprietatis asserimus? Anne tibi in eo quod dicitur, hic est, non hoc significari videtur? Alios quidem cognominatos ab eo in filios, sed hic Filius meus est: donavi adoptionis plurimis nomen, sed iste mihi Filius est: ne quaeras alium, ne non hunc esse credas; hunc ego tanquam digito indice ac verbi significatione contingo, qua dico, et meus est, et hic est, et Filius est. Quid post haec intelligentiae poterit esse, ne non esse credatur? Et haec quidem paternae vocis significatio ea fuit, ne qui ad implendam omnem justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
tismi sacram̃to. iħs. xp̃s ignorabilis poꝰ
sit e̾e̾ ꝑcorpꝰ. Hic ẽ. filiꝰ meus dilectus
in quo complacui. Rogo in quo ueri¬
tas deꝑit. et in quo infirma fides pro¬
fessionis ẽ. non annunciatus ꝑ angłm.
de scõ sp̃u partus ex iurgine: non in¬
dex magis stella. nec adorati in cunis
honor. nec baptizandi sub baptiste ꝓ¬
fessione uirtus. satis et̃ ad demonstrati¬
onem maiestatis existimant᷑. łat᷑ de
cȩlo loquit᷑: et ita loquit᷑. Hic ẽ. filiꝰ
meus. Quid sibi uult non eggnomi¬
num. sed ꝓ nominũ fioes: Egnomi¬
na enĩ nominib addunt᷑ ꝓnomina u̾
obtinent in se nominũ uirtutẽ. Pro¬
prietatis aut̃ significatio est. ubi et
hic ẽ. dictũ ẽẽ audit᷑. ⁊ meus ẽ. Et in¬
tellige que sit ueritas et ratio dicto¬
rum. Legeras filios genui et exataus:
sed non legeras filios meos. E enuerat
enĩ eos sibi. ꝑ diuisionẽ gentiũ. ⁊ plebẽ

Expanded text:
tismi sacramento Jesus Christus ignorabilis esse tismi sacramento Jesus Christus ignorabilis esse possit per corpus. Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Rogo, in quo veritas deperit, et in quo infirma fides professionis est? Non annuntiatus per angelum de sancto Spiritu partus ex virgine; non index Magis stella; sed nec adorati in cunis honor; nec baptizandi sub Baptistae professione virtus satis esse ad demonstrationem majestatis existimantur. Pater de coelo loquitur, et ita loquitur: Hic est Filius meus. Quid sibi vult non cognominum, sed pronominum fides? Cognomina nominibus adduntur; pronomina vero obtinent in se nominum virtutem. Proprietatis autem significatio est, ubi et hic est dictum esse auditur, et meus est. Et intellige quae sit veritas et ratio dictorum. Legeras: Filios genui et exaltavi . Sed non legeras, filios meos; genuerat enim eos sibi per divisionem gentium et plebem
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ iter uerũ. ac dei filiũ non ex adop¬
tione: sed ex nat᷑a intelligant. Hunc
enĩ responsionis nr̃e esse ordinem con¬
uenit: ut pͥmũ dei filiũ ẽẽ cloceamꝰ.
ut natura in eo diuinitatis. ꝑ quod
filiꝰ ẽ: absoluta sit. Id enĩ maxime he¬
resis de qua nũc agit᷑ elaborat. ne do¬
ceri. multis modis cognitũ est. dum
de eo testat᷑ pat̾. dum de se ipse ꝓfi¬
tetur. dum apłi p̃dicant. dũ religio¬
si credũt. dũ demones confitent᷑. dum
iudei negant. dũ gentes in passione cog¬
noscunt. Neq enĩ ex cõmutnione mĩ¬
cupationis ẽ. quod de ꝓpͥetatis fide di
egit. aut docuit. ultta omĩa eorum
siit qui filii nuncupant᷑. et in his
om̃ib quȩ p̃cipua sint. xp̃i. hoc uel
potissimũ doceat᷑ eẽ qd̃ dei filiꝰ ẽ. non
est in eofilii ex generali familiari¬
tate cognom̃. Non contamino ueri¬
gitis fidẽ: ut hoc uerbis meis astruã.
Loquat᷑ ut sepe solitus ẽ. de unige¬
nito suo pat̾. nec sub consũmandi bap¬

Expanded text:
e iter, ac verum Dei filium non ex adoptione, sed ex natura intelligant. Hunc enim responsionis nostrae esse ordinem convenit: ut primum Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id enim maxime haeresis, de qua nunc agitur, elaborat, ne Doceri multis modis cognitum est; dum de eo testatur Pater, dum de se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum religiosi credunt, dum daemones confitentur, dum Judaei negant, dum gentes in passione cognoscunt. Neque enim ex communione nuncupationis est, quod de proprietatis fide dicegit aut docuit, ultra omnia eorum sint qui Filii nuncupantur, et in his omnibus quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei Filius est; non est in eo filii ex generali familiaritate cognomen. Non contamino veritatis fidem, ut hoc verbis meis astruam. Loquatur, ut saepe solitus est, de unigenito suo Pater, ne sub consummandi bap
Abbreviated transcription (Latin):
ne uocis sonũ captans. oẽ uerba loq̃ntiũ mutant᷑. Icon aũt grece latine iia¬
go uocatꝰ. eod ad uocẽ rñdens. alieni eff̾iciat᷑ imago sinonis licet hoc quidã
uitate sui calcet᷑. Cui ꝯtrariꝰ ẽ scrupulꝯ lapillꝯ minutꝯ. et asꝑ. qui si incidit
in calciam̃tũ noc&. et molestia ẽ animo. Unde et animi molestiã scrupulũ
dicimꝰ. hinc et scrupea sara. id ẽ asꝑa. Cotis nom̃ accepit. qd ferrũ ad inciden¬
dũ acuar̾. Cutis eñĩ greco sinone inscisio nominat᷑. Ex his alie aqͣrie sunt. Alie
oleo mdigent ĩ acuendo.s& oleo lene̾. aque aciem acerrimam reaaut. Pumeᷤᷤ
uocat᷑ eo qd spume densirate ocretus fiat. Et ẽ axidꝯ candore priꝰ. tantãq natu¬
rã refrigerandi hñs ut ĩuase missꝰ inusta feruere desinant. Rudos artifi¬
ces appellauz lapides ꝯtusos. et calce admixtos. quos ĩ paiuim̃tis faciendis
suꝑfundũt. ⁊ nde et rudera dicñr. Gipsum cognatũ calciẽ. & ẽ grecũ nom̃.

Expanded text:
cis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem vitate sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerrimam reddunt. Pumex vocatur eo quod spumae densitate concretus fiat; et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens ut in vas missus musta fervere desinant. Rudus artifices appellant lapides contusos et calce admixtos, quos in pavimentis faciendis superfundunt
Abbreviated transcription (Latin):
partes oẽ si naturale soluas inuenies. unde nichil int̾eẽ naturã anfactũ. utrũ
ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat. & uenenũ prodat. Nam si eo
infunclas uenenũ stridorẽ edit. et colores uarios in modũ arcꝰ celestiᷤ emittit.

Expanded text:
partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumqpartes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumqad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis emittit.
Abbreviated transcription (Latin):
tis hec ꝑmutat. Nigro plubo fistulas laminasq urim᷑. Laboriosius ĩ hispania ⁊
gallia eruit᷑ plumbũ. Nam ĩbritaniia summo t̾re corio. De stagno. xxi.iii.¬
taGyl ethimologia atioxiorir. idẽ separans et se cernens. Mirta eñi
et adult̾ata int̾ se ꝑ ignẽ metalla dissociat. et ab auro et argento aes. eris ferri¬
q duricia. Si absq stagno fuerit. urit᷑ et cremat᷑. Stagnũ inlitũ ereis uasis sa¬
porẽ facit gratiorẽ. et cõpescit uirꝰ erugiis. Specula &̃ ex eo temꝑant᷑. Ceris¬
sa quoq exeo sic̃ ex plumbo conficitur. De electro . xxii.¬
lectrum uocatũ qd ad radiũ solifclarius auro argentoq reluceat. Solaũt a
sucopini arboris fluiz. qđ sucinũ dr̃. Alterũ metallũ dr̃ qđ naturalit̾ inuenit᷑
et in precio hẽtur. Terciũ qđ fir de trib partib auri et argenti una. Quas

Expanded text:
tis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et tis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam in Brittania summo terrae corio. De stagno . Stagni etymologia ἀποχωρίζων, id est separans et secernens. Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes que durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficitur. § 24 De electro. Electrum vocatum quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim aex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
Nuiuis duo gen̾a s̃ igrũ ex candidũ. sox meliꝰ candidũ. d priꝰ in ĩsulis athlanti¬
Si maris inuentũ. Siquidẽ ez inlusitania et in gallia gignitꝰ sũma t̾ra harenosa.
er coloris ingri et ponde graui. Int̾ueniũt et minuti calculi. maxime et torrẽ¬
metallis aqua missa calculi nigri. et graues. et dũ colligit᷑ aurũ c̃ co remanẽt.
postea separati ꝯflant᷑ et in plumbũ albũ resoluunt᷑. Inde et eadẽ grauitas plũbi
uł auri ẽ. Nigrũ plumbũ circa cantabriã habundar. cuiꝰ origo duplexẽ. Aut
em̃ solũ ex sua uena ꝓdit aut c̃ argento nascit᷑. mirtisq uenis ꝯflatur. hiius
primꝯ ĩ fornacib liquor stagnũ ẽ. Scd̾s argentũ qd remaner suꝑ addita uena. rur¬
sꝰq ꝯflatafit igrũ plũbũ. India neq es neq plũbũ hr̃. Gẽmis au̾r et magari¬

Expanded text:
Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis AthlantiHuius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrenuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent; postea separati conflantur et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margari
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta oleo restringuimos ẽ. ne aqua ĩ fiagitatẽ durent᷑. A ferro humanꝯ sanguiᷤ
sese ulciscit᷑. Contractũ namq celerius rubiginẽ trahir. Cum ferro magnes la¬
pis ꝯcordiam hc̃. Sola eñi hec materia uim ab hoc lapide accip̃. retinetq longo
tp̃re.Ex eodem lapide architectꝰ quidã alexandrie remplũ ꝯcamerauit. Unde¬
a lumine inlitũ ferrũ. fit eris simile. Purgam̃ta ferri rubigo scoria. Rubigo
ẽ uiciũ rodens ferrũ uł segetẽ. qi rodigo. mutata una litt̾a. Hec et erugo ab he¬
rendo. Nã erugo uiciũ ferri ab herodendo dicta ñ ab heram̃to. Scoria uero pur¬
gam̃ta et sordes s̃. q̃ igne excoquunt᷑. et dicta scoria quia ferro excutit᷑. Ru¬
bigine aũt car& ferrũ. si cerussa et gipso & liquidapice ꝑungant᷑. Itẽ rubigo
ferram̃ta ñ uiciat. si eadẽ medulla ceruma uł cerussa mixta rosatio ungit᷑. De plũ

Expanded text:
menta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis menta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ualumine inlitum ferrum fit aeris simile. Purgamenta ferri, rubigo et scoria. Robigo est vitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aerugo ab erodendo; nam aerugo vitium est ferri ab erodendo dicta, non ab aeramento. Scoria vero purgamenta et sordes sunt quae igne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. § 22 D
Abbreviated transcription (Latin):
or effundit᷑. Nullũ aũt corpꝰ tam densis int̾ se coherent᷑ oe implicitũ elem̃¬
tis quã ferrũ unde mẽ illi duricia c ftigore. Ferri aũt metillũ pene ubiq
reꝑit᷑. Soc ex omnib generibi palma serico ferro datur. Seres enĩ hoc ẽ uesti¬
b suis pellibq mutunt. Scda parthico. neq alia gen̾a ferri ex metra acie tem¬
ꝑant᷑. Ceteris eñi admiscet᷑ mollior complexꝰ. Differencia ferri plurima uirta
t̾re genus. Nami aliud molle plũboq uicinũ. rotarũ et clauoꝵ usib aptũ. Ali¬
ud fragile et erosũ. cult̾e terre ꝯueniens. aliud breuitate sola placet. clauisq
metallis astringende apte uocabulo imposito. Aquarũ uͦ sũma diffeñcia est.
quib ferrũ candens mergitur. quo utilior fiar. sic̃ birbilis mispania. et cirasona
cosmos in italia. In acuendo ferro oleo delectatior fir acies. unde et tenuiora ferra¬

Expanded text:
uor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et implicitis elemeuor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et implicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico, neque alia genera ferri ex mera acie temperantur. Caeteris enim admiscetur mollior complexus. 3. Differentia ferri plurima juxta terrae genus. Nam aliud molle, plumboque vicinum, rotarum et clavorum usibus aptum; aliud fragile, et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet, clavisque metallis, a stringendo apte vocabulo imposito. Aquarum vero summa differentia est quibus ferrum candens immergitur, quo utilius fiat, sicut Bilbili in Hispania et Tirasone, Comi in Italia. 4. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies, unde et tenuiora ferra
Abbreviated transcription (Latin):
pamũ qͦ int̾ gen̾a alia uocatur a campania scilicoe ꝓuincia. q̃ ẽ initalie partib.
utensilib et uasis om̃ib ꝓbatissimũ. Es om̃e frigore magno meliꝰ funditur.
Es rubiginẽ celeriũs trahit nsi oleo ꝑungat᷑. Seruari aũt id optime &̾ in liqͥ¬
et calateo ᷤᷤ purgam̃ta eris cathinia et erugo. eris flos cathima. gignit᷑ in metal¬
lacũ eris atq argenti fornacib insidente intore. nãq ut ip̃e lapis ex quo fi̾t
es el cathinia uocatur. Sic rursꝰ in fõrnacib existit ec nominis sui originẽ recip̃.
tina enĩ densatione tamꝙͣ de sputo reparatꝰ flos. E ruginẽ qͦ es creat. nã lamine
eree suꝑ uas aceti asꝑimi sacram̃tis sup̃posite. atq ita distillantib qđ ex eo cecid̃
cuiꝰ postea uersa ĩ obꝓbriũ species. Nã unde pridẽ tello tractabat᷑. inde modo cͥ¬

Expanded text:
panum quoque inter genera aeris vocatur a Campania provincia, quae est in Italiae partibus, panum quoque inter genera aeris vocatur a Campania provincia, quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. 10. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit, nisi oleo perungatur; servari autem id optime in liquet chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aerugo, et aeris flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. tina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cr
Abbreviated transcription (Latin):
ruitho c̃ caꝑet᷑ incensa. Nam dũ cano ciuitatẽ hannibal cepissoe. et omnes
statuas eneas et aureas et argenteas inunũ rogũ ꝯiecit. et eas incendit. ita ex hc̃
cõmixtõne fabri sustuler̃. ez fecer parapsides. sic corintea nata s̃ ex oĩib in
unũ. nec hoc nec illud. Unde et usq in hodiernũ diem siue x ip̃o siue ex
unitatõne eius es coritheũ uł corinthea uasa dicñr. Huius tria gn̾a. candidũ¬
unũ ad argenti nitorẽ accedens. alterũ in quo ipsiꝰ auri fulua nat̾a ẽ. Terciũ in
quo equalis cunctoꝵ temꝑies coronaliũ exductuli ere tenuat᷑ in lãminas. tau
roꝵq felle tinctũ speciẽ auri ĩ coronis istrionũ preb&. Unde et appellatũ. pi
ropũ igneus color uocauit. namq in singulas uncias eris. aclditis aureis scru¬
dem omne es diligentiꝰ purgatis igne uiciis ex cõctisq regulare eff̾icit᷑. Cam¬

Expanded text:
rintho, cum capererur incensa. Nam dum hanc civitatem Annibal cepisset, omnes rintho, cum capererur incensa. Nam dum hanc civitatem Annibal cepisset, omnes statuas aereas, 291 et aureas, et argenteas in unum rogum congessit, et eas incendit. Ita ex hac commistione fabri sustulerunt, et fecerunt paropsides. Sic Corinthia nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc, nec illud. Unde et usque in hodiernum diem, sive ex ipso, sive ex imitatione ejus, aes Corinthium, vel Corinthia vasa dicunum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet, unde et appellatum. 6. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris, additis auri scruidem omne aes, diligentius purgatis igne vitiis excoctisque, regulare efficitur. 9. Cam
Abbreviated transcription (Latin):
S. asplendore aeris uocatũ. sic̃ aurũ et argentũ ap̃ antiquos aũt prior aeris
quã ferri cognitꝰ usus. Ere qͥppe primi ꝓscindebant t̾ram. et certamina belli
tas cõmittat tp̃ra rerũ. et qd̃ fuit ĩ preciosit nullo deniq honore. Usꝯeris pꝰea
trãsit ĩsimulacris. ĩ uasis. in edificioꝵ structuris. maxime et ad ꝑpetuitatẽ momim̃¬
toꝵ. ⁊ publice meis ꝯstitutõnes scripte s̃. Cipriũ es incipro ĩsula priꝰ inuentũ.¬
unde et uocatũ. fãctũ ex lapide eroso quẽ cadiniã uocint. & ẽ ductile. hiuic si ad¬
eris possidoe. Est aũt nom̃ cõpositũ ex lingua latina & greca. ẜs em̃ sinone
grecoꝵ calcon uocat᷑. Fit aũt ẽre et igne multo ac mediciminib ꝑducit᷑ ad au¬
reũ colorẽ. Corinteũ ẽ cõmixtio omniũ metalloꝵ. qd casus primũ miscuit. co¬

Expanded text:
es ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris es ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli tas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula priunde et vocatum: factum ex lapide eroso, quam Cadmiam vocant, et est ductile; huic si aderis possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca. Aes enim sermone Graecorum χάλκος vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. 4. Corinthium est commistio omnium metallorum, quod casus primum miscuit Co
Abbreviated transcription (Latin):
Argentũ uiuũ dictũ qd̃ excedat materias in quib inicit᷑. hoc et liquidũ q ꝑcͦ¬
rit inuenit᷑. specialit̾ in metallis siue in argentariis fornacib guitarũ ⁊ cretõ¬
ne tectis in herens. Sepe &e̾ et instercore uerustissimo cloacarũ uł puteoꝵ li
uasculo circũdant᷑ carbones. sicq argentũ uuu̾i ex nimio distillar. Sine hoc
nec argentũ nec es in aurari p̃. tante ãt uirtutis ut si suꝑ sextariũ argenti uiui
centenariũ saxũ suꝑponas. oneri statin resistat. Sint uͦ auri scrupulũ. leuitatẽ
eius raptĩsin recipit. ex quo intelligitꝰ nõ pondꝰ sce naturã eẽ cu cedit. Ser¬
uat᷑ aũt meliꝰ in uasculis uitreis. nã ceteras mat̾ias ꝑforat. Potin aũt datũ int̾fi¬
cit pondis causa. Argenti purgam̃ta li targiros quã nos spumã appellamꝰ. fir

Expanded text:
Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percuArgentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinet᷑ appellatũ. Innoinisinate tria querunt᷑. metallũ. figura. et pondus.
si er his aliquid defueriz nomisma ñ erit. Tria aũt̾ sunt gen̾a argentiet
auri atq eris. signatũ. factũ. infectũ. Signatũ q in nũmis ẽ. factũ ł inuasi
et in signis. Infectũ q in massis. qd et graue dr̃. idẽ massa. In noticiã aũt for¬
marũ metalla ita uener̃. Dũ eñi quoc̃q casu ardentes silue ex coquer̃ t̾rꝗm. q̃
riuis uł excipiens lacuna formau̾at. Quarũ rerũ splendore capti homines cũ
ligatas artollerent massas uider̃ in eas t̾re uestigias figurata. Incle excogitaue
liquefactas ad ommnẽ formã posse deduci. De argento. xuiii. ii¬
rsentum ñ longe agreca appellatõne distat. Hoc enĩ illi argiron uocãt.
Cui mirũ in modũ illud ur dũ candidũ si⁊ impressũ corp̃ri liueas nigras reddir.

Expanded text:
continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci. § 19 De argento. Argentum non longe a Graeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta nominat᷑. Nã.t Nc ic. positõ dr̃. et ẽ nom̃ ex greco latinoq sinone cõpo¬
sitũ. Nami thes greci repositũ dict. Latim aurũ. qđ iunctũ sonat repositũ au¬
rũ. Auraria nom̃ hr ab auro. Tributa uero eod antea ꝓ tribub singłis exige¬
bant᷑. sic̃ minc ꝑ singła t̾ritoria. Sic auu̾it in tres partes diuisũ finsse romano¬
rũ ppłm ꝯstar. ut hi qui p̾erant insingłis partib tribun dicerent᷑. Unde
& sumptꝰ quos dabant p̃pti tributa nominauer̃. Uoctigalia s̃ auehendo dic¬
ta.Stipendiũ astipe pendenda nominatũ. Antiqui eni appendẽ pecuniã
soliti erant magis quã adnimerare. Moneta appellata ẽ qr monet ne qua fruiᷤ
ĩ metillo uł in pondẽ fiat. Nomisia ẽ solidꝯ aureus. uł argenteꝰ siue ereꝰ. qui
rũ reges uocatis̃. qui eos primũ ap̃ latiuos imaginib notauit. ex titulo no¬
minis sui ꝑscripsit. Folles dicunt᷑ a saculo quo cu condunt᷑. a ꝯtinente id q

Expanded text:
 nominatur. Num θέσις positio dicitur, et est nomen ex Graeco Latinoque sermone conpositum. Nam θες Graeci repositum dicunt, Latini aurum, quod iunctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus, qui rum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod
Abbreviated transcription (Latin):
Gemina urgula duo oboli s̃. t̃. latmũ significat obolostres. Ealati¬
argenti. H. hntta significat siliquas. uiii. idẽ tremisse̾.N. latinũ signiti¬
cat nomisma grecũ. idẽ solidũ. iẜ. Iota ad iuncta bera significar dimidĩ
solidũama g⁊ lirgule due ex uno angulo a leua ĩ dext̾am se diuidẽ¬
tes. significant dragmã. quã & olcen appellant. Nt̃. latinũ adiuncis ga̾¬
ma greco significat semiunciã.to. Gãma aũt greca litã .o. latino ĩ fine
aduincto significat unciã. R. lapda grecũ ꝑ mediũ fui .i. latino adiecto
significae sibrã. hey. heappa grecũ circa finẽ corniuĩ adiuncto fix latmo sig¬
nificit ciatũ. ixo. Siuͦ olitinĩ adiuctũ habuerit eiinĩ demostrat. quã
greci cotylen uocant.I. Ergrecũ si acceꝑit uinctũ .e. latinũ. significat ser¬
tariũ.z.si o latinũ adiunctũ indicar acetabulũ. greci oifalon uocant. Ne.
grecũ supposito. N. latino. significat minã.T.l.c. latinũ ĩ fine haben

Expanded text:
Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latiargenti. H Eta littera significat siliquas octo, id est tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium solidum. < Virgulae duae ex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant drachmam, quam etiam holcen appellant. N N Latinum adjunctum gamma Graeco significat semiunciam. Gamma autem Graecae litterae o Latinum in fine adjunctum significat unciam. Lambda Graecum per medium sui, i Latino adjecto, significat libram. 5. Κυ. Kappa Graecum circa finem cornuum adjuncto υ Graeco significatnificat sextarium. ξο. Si O Latinum adiunctum, indicat acitabulum, quod Graeci oxifalon vocant. . My Graecum superposito N Latinum significat mina. TΛ. T Latinum in fine habens
Abbreviated transcription (Latin):
hẽtur. qr mimerꝰ scrupuloꝵ eiꝰ horas diei noctisq metit᷑. uł qđ librã effĩcir
duodecies cõputata. Libra.xii. unciis ꝑficit᷑. et inde hẽtur ꝑfecti pondis
genus. qr tor constar unciis qͦr mensib annus. Dicta au̾i libra qd sir lib̾a. ⁊
cuncta ĩtra se poncła predicta concludat. Mina ĩ pondib centũ draginis appẽ¬
ditꝰ. et ẽ nom̃ grecũ. Talentũ au̾t sumũ pondo eẽ ꝑ hibet᷑ ingrecis. Nã nichil
calco minꝰ. nichil talento maius. Cuius uariũ ap̃ diuersas gentes pondo hẽ

Expanded text:
habetur, quia numerus scrupulorum eius, horas diei noctisque metitur; vel quia libram efficit habetur, quia numerus scrupulorum eius, horas diei noctisque metitur; vel quia libram efficit duodecies computatus. Libra XII unciis perficitur; et inde habetur perfecti ponderis genus, quia tot constat unciis, quot mensibus annus. Dicta autem libra, quod sit libera et cuncta inter se pondera predicta concludat. Mina in ponderibus centum dragmis appenditur, et est nomen grecum. Talentum summum esse pondus perhibetur in Grecis; nam nihil est calco minus, nihil talento maius; cuius varium apud diversas gentes pondus h
Abbreviated transcription (Latin):
alio nomine sextula dr̃. qd ex his sex uncia cõpleat᷑. hunc ut diximꝰ uulgꝰ. au¬
reũ solidũ uocat. cuiꝰ t̾cĩ partẽ adeo dixer̃. Tremissẽ eo qd solidũ faciar ter¬
missꝰ. Sextula bis assũpta. duellã fac̃. ter posita staterẽ reddit. Stater at
medietas uncie ẽ. appendẽs aureos tres. unde et uocatꝰ stater đ trib solidis
trester. Hec et semiuncia. qr semis hr̃ deuncia. hec et semicis qr pondis
quadras qđ uncie quartã partẽ appendaͭ. Sicel qui latino sinone ciclus cor¬
rupte appellat᷑. he breũ nom̃ ẽ. hñs ap̃ eos uncie pondo. Apud latinos au̾t
et grecos quarta uncie ẽ. et stategris medieras dragmas appẽdens duas. uñ
cia dicta qđ uniu̾sitatẽ minoꝵ ponderũ sua unitate unciat idẽ cõplectatur.
Constar aũt dragnis octo. idẽ scrupulis.xx.iiii.Qđ ꝓ inde legitimũ põdo

Expanded text:
alio nomine sextula dicitur, quod his sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aualio nomine sextula dicitur, quod his sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocat. Cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat termissus. Sextula bis assumpta duellam facit; ter posita staterem integrum reddit: stater autem medietas uncie est, appendens aureos tres, unde et vocatus stater, quod tribus solidis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia; hic et semissis, quia ponderis quia uncie quartam partem appendit. Sicel qui latino sermone siclus corrupte appellatur, hebreum nomen est, habens apud eos uncie pondus, apud Latinos autet Grecos quarta pars uncie est et stateris medietas dragmas appendens duas; unde, cia dicta, quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est complectatur. Constat autem dragmis octo, id est scrupulis XXIIII. Quod proinde legitimum pondus
Abbreviated transcription (Latin):
net. Ceratim oboli pars media ẽ. hñs siliquã unã semis. hunc latinitaᷤ
semiobolũ uocat. Ceratĩ aũt grece. latine siliqua corniũ int̾pretat᷑. Obolꝰ
siliquis trib appendit᷑. hiis ceratĩ duos. calcos.iiii. fiebat em̃ olim ex ere
ad inftar sagnte. unde et nom̃ accepit a grecis. hoc ẽ sagnta. Ecrupula
sex siliquarũ pondẽ constat. hic ap̾ grecos chragna uocat᷑. Dragia octaua¬
pars uncie ẽ. et denarii. pondo argenti trib cõstans scripulis. idẽ .x. & oc¬
patũ qr nichil illideee uidet᷑. Solidũ eñi ueteres integrũ dicebãt & totum.
Ip̃e qͦ nomisina uocat᷑ ꝓco dͥ nominib pͥncipũ effigieq signet᷑. Ab incio uͦ
unũ nomisia unus argenteꝰ erat. Hoc enĩ ab assiriis cepit. Dicũt aũt̾ nidei
qđ habriham int̾ra chanaan primꝰ hanc ad uexerit formã. Solidũ ap̃ latinoᷤᷤ

Expanded text:
nens. Ceratin oboli pars media est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas nens. Ceratin oboli pars media est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur. Obolus siliquis tribus adpenditur, habens ceratin ad instar sagitte, unde et nomen a Grecis accepit, hoc est sagitta. Scrupulus sex siliquarum pondere constat. ADHUC DE PONDERpars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id est decem et ocm nuncupatum, quia nihil illi deesse videtur; solidum enim veteres integrum dicebant et totum. Ipse quoque nomisma vocatur pro eo quod nominibus principum effigiisque signetur. Ab initio vero unum nomisma unus argenteus erat; hoc enim ab Assyriis coepit: dicunt autem Iudaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidum apud Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ ingrecia ꝯstituit. et lic& alii antiquiores extiterint. s&e iste hac ar¬
te exꝑientior fuiz. Pondo dictũ eod instatera libratũ pendeat. hinc et
pensũ. abusiue aũt pondo libra una ẽ. Unde &̃e dipondiꝰ dictꝯ ẽ. quasi diu
ex amine pendens. fic̾ta pp̃ talenta et centenaria appendenda. sic̃ momĩ¬
tera nom̃ ex nuimero hñs. qd duab lancib. et uno ĩ medio filo librata e¬
qualit̾ stet. Campana a regione italie nom̃ accepit. ubi primũ eius usus
reꝑtꝰ ẽ. Hec duas lances ñ h̃r̃. soe uirga ẽ signata libris et itiis. & ua¬
go pondẽ mensurata. Exam̃ filii quo trutine statera regitur. et lances¬
dꝯ nominib ꝓpriis designat᷑. Calcus ẽ minima pars pondis. quarta par ᷤ
oboli. constans lentis geminis granis. Appellatur aũ̾t calcꝰ qd sit pariu¬
lꝯ sic̃ et lapis calculꝰ. qui a deo minimꝯ ẽ. ut sine molestia si calcetur.
Siliq̃ uigesima quarta pars solidi ẽ ab arbore cuiꝰ seminis uocabulũ te¬

Expanded text:
rationem in Graecia constituit; et licet alii antiquiores extiterint, sed iste hac arte experientior fuit. Pondus dictum eo quod in statera libratum pendeat; hinc et pensum. Abusive autem pondus libra una est. Unde etiam dipondius dictum est, quasi duo examine pendens, facta propter talenta et centenaria appendenda, sicut momentera, nomen ex numero habens, quod duobus lancibus et uno in medio stilo librata, equaliter stet. repertus est. Haec duas lances non habet; sed virga est signata libris et unciis, et vago pondere mensurata. 298 7. Unicuique autedus nominibus propriis designatus. Calcus, minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis. Appellatur autem calcus quod sit parvulus; sicut et lapis calculus, qui adeo minimus est ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore, cuius semen est, vocabulum te
Abbreviated transcription (Latin):
tõne diuma. tali ratione su̾at᷑. Modius em̃ amodo dicto. hane & medicisue
ẽ moctatira odicis eñi inotꝰ nom̃ imposiut. Nam modica ꝓ paruis abusiue
ñ ꝓprie cdiciniꝰ. s̾ anũ genus ẽ mensure. uixta morẽ ꝓ uincie palestine. unũ

Expanded text:
tione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id tione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est moderata. Modicis enim modus nomen inposuit: nam modica pro parvis abusive, non proprie dicimus. Satum genus est mensurae iuxta morem provinciae Palestinae, un
Abbreviated transcription (Latin):
misue capit mensura ẽ. Soe hoc nom̃ ẽ ideo specialit̾ sibi assumpsit qd sit mẽsura
ꝑfecti numeri idẽ denarii. Modiꝯ dictꝰ ab eo qđ sit suo modo ꝑfectꝰ. Est aũt
q in pͥncipio deus .xx. duo oꝑa fecerit. Nã prima die. uii. oꝑa fec. idẽ materiã
informẽ. angłos. luccẽ. celos suꝑiores. t̾ram. atq aerẽ. Scda die firmam̃tũ solũ.¬
Tercia die .iiii.maria. semina. sationes. atq plantaria. Quarto die tria. solẽ et
lunã. & stellas. Quinta die tria. pisces. &e reptilia aquarũ. et uolatilia. Sexta
die. iiii. bestias pecudes. reptilia t̾re et homines. et facta s̃ om̃ia.xͦx.ii. gen̾a.
in dieb. Ui. ex xx. due gen̾atões sunt ab adam usq ad iacob. ex cuius semine
rarũ s̃ elem̃ta quib constar diuine legis doctrina. his gͥ exemplis modiꝰ.xx.ii.¬
huc mensure pondo uł adiciant ignorantes ut detrahant. ap̃ hebreos ꝯstitu¬

Expanded text:
est, et quidquid plus minusve capit, mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi assumpsit, quod sit mensura est, et quidquid plus minusve capit, mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi assumpsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est, denarii. 10. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autquod in principio Deus viginti duo opera fecerit. Nam prima die septem opera fecit: id est materiam informem, angelos, lucem, caelos superiores, terram, aqua Tertia die quatuor: maria, semina, sationes, atque plantaria. Quarta die tria: solem, et lunam, et stellas: quinta die tria: pisces, et reptilia aquarum, et volatilia. Sexta die IIII: bestias, pecudes, reptilia terre et hominem. Et facta sunt omnia XXII genera in diebus VI, et XXII generationes sunt ab Adam usque ad Iacob, ex cuius semine rarum sunt elementa quibus constat divine legis doctrina. His huic mensurae pondus vel adiciant ignorantes vel detrahant, apud Hebraeos constitu
Abbreviated transcription (Latin):
circo cotila uocat᷑. quia cote greco sinone incisio dr̃. Et emina sertarii ĩ duo equa
ĩcidit᷑. et cotila dr̃. F mina au̾t appendit librã unã. que geminata sextiriũ facit.
Sextarius duarũ librarũ ẽ. quib assũptis nominat᷑ bilibris. Assũptꝰ quat̾
fir greco nomine cenix. Quinquies cõplicatt quinare̾ siue gomor facit. Adice sex¬
tũ congiũ reddit. Nã ꝯguis sex mittit᷑ sertariis. a qͦ et sextario nomẽ deder.¬
Congiũ aũt a congiendo. idẽ ꝑ augmentũ crescendo uocat᷑. Unde postei peccunia
beneficii grã daricepta. congiarius appellatũ ẽ. Unusquisq eñi sui tp̃ris impr̃ fa¬
uorẽ ppłi captans adiciebat ut largior uidet᷑ in donis. Congiariũ aũt̾ specialiter
mẽsura ẽ licodoꝵ. cuiꝰ et rẽ simul & nomẽ a romanis impositũ ĩuenimꝰ. Aletrũ
ista hoc nom̃ a denarii numeri. ꝑfectone accep̃. Metrũ ad omnẽ mensurã ꝑtinoe. me¬

Expanded text:
circo cotyla vocatur, quia cote Graeco sermone incisio dicitur, et emina sextarii in duo aequa inciditur et cotylam facit. Emina autem adpendit libram unam, quae geminata sextarium Sextarius duarum librarum est, qui bis assumptus nominatur bilibris: assumptus quater fit graeco nomine choenix: quinquies complicatus quinarem sive gomor facit. Adjice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextario nomen dederCongium autem a congiendo, id est per augmentum crescendo, vocatur. Unde et postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis. Congiarium autem specialiter mensura est liquidorum, cujus et rem simul et nomen a Romanis impositum invenimus. 9. Metreta ista hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad omnem mensuram pertinet, μέ