comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nichil illi decõmissis suis scele¬
ribus celat: ñ qͦd & si uoluntatẽ
celauerit ads ignoret: s ueritatẽ
sibi abeo diciuult. ut ueniam
te exciderint conficeatur ueri¬
tatem auiut cũ generaliter diperit
d̾s quinosti occulta cordis tuscis
oꝑamea & delicta mea ate ñsũt
abscondita. quib ueniam lar¬
giaris. & hec utiq ueritas confi¬
tentis quã diligit ds. Euagͦ pec¬
catum adiabolo muitauit. adã
consensu cautiore fecit: usura
posteritati creuit.Hincẽ ut infãs
inutero matris hereditario iure
constrictus ante ꝓmittat debitũ
quã cautionẽ patris agnoscat
uel debitorem etiã genitorẽ. huiꝰ
cirografi usure sunt. id malignis¬
sime passiones: quib tã maiorũ
etatȩ quã paruulorum anime
depͥmuntur. Aquib liberari ne
deꝑsona xp̃i loquitur dicens. li¬
berauit pauperẽ apotente. &
mopem cui ñerat aduitor.idẽ
humanũgenus adiabolidnã¬
tu. Paidet pauꝑi & iuopi &e ani¬

Expanded text:
nihil illi de commissis suis scelenihil illi de commissis suis sceleribus celat: non quod etsi voluntate celaverit, Deus ignoret; sed veritatem sibi ab eo dici vult, ut veniam ua exciderint, confiteri veritatem Dei; ut cum generaliter dixit, Deus, qui nosti occulta cordis, tu scis opera mea, et delicta mea a te non sunt abscondita , quibus veniam largiaris. Et haec utique est veritas confitentis, quam diligit Deus. 2. Eva ergo peccatum a diabolo mutuavit, Adam consensu cautionem fecit, usura posteritati crevit. Hinc est ut infans in utero matris haereditario jure constrictus ante promittat debitum, quam cautionem patris agnoscat, vel debitorem etiam genitorem. Hujus chirographi usurae sunt, illae malignissimae passiones, quibus tam majorum aetate quam parvulorum animae deprimuntur, a quibus liberari nemde persona Christi loquitur dicens, Liberabit pauperem a potente, et inopem cui non erat adjutor: id est, humanum genus a diaboli dominatu. Parcet pauperi et inopi, et ani
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine carnis peccati ob
hoc uenisse. ut morte sua ꝑcrucẽ
uinceret mortẽ: & grã sua gratu¬
ita uulnera nrãcuraret. Uerũta¬
men falsa ẽe deparuulis heretice
ade peccato nascantur obnoxii
dici potuit:. quã quod dictum ẽ
ꝑdauid. ecce enimꝰ iniquitatib
conceptus sum. & indelictis pe¬
perit me mater meaͦ Ille enim
cũ adulteriũ defleret. & homici¬
dium quod bersabee causa com¬
misit. hanc ueritatẽ insue con¬
fessionis gemitum eruetauit:
tamquã diceret ñ quod ex hoc
solo facinore ꝑpetrato peccator
sum qui ante quã id facerem si¬
ne peccato eram: immo iã pecca¬
tor abutero matris eram. Eoce
enim niquitatib conceptus sũ:
& indelictis peperit me mater
maa. Ilitium gͦ peccati seminatꝰ
terium & homicidium ꝓpͥo
peccato ꝑegi. Cũ enim sub¬
uingens inquit. ecce enim uerita¬
tem dilexisti. peccata ꝓpria uolũ¬
tate cõmissa facetur: quia uerita¬
tem dicit do penitens quando

Expanded text:
similitudine carnis peccati ob similitudine carnis peccati ob hoc venisse, ut morte sua per crucem vinceret mortem, et gratia sua gratuita, vulnera nostra curaret. Verumtamen falsa esse de parAdae peccato nascantur obnoxii, dici potuit, quam quod dictum est per David, Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea? Ille enim cum adulterium defleret, et homicidium quod Bersabeae causa commisit, hanc veritatem in suae confessionis gemitu eructavit, tanquam diceret, Non quod ex hoc solo facinore perpetrato peccator sim, qui antequam id facerem sine peccato non eram, imo jam peccator ab utero matris meae eram: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Vitium ergo peccati seminatusterium et homicidium propria peccata peregit. Cum enim subjungens inquit, Ecce enim veritatem dilexisti ; peccata propria voluntate commissa fatetur. Quia veritatem dicit Deo poenitens, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cuius obscenitatis & turpitudi¬
nis estis accerrimi laudatores.
impudentissimi defensores: &
sinfallor cum ad huc ñdispli¬
cet. forsitã & factores. Quis emĩ
de uobis bene sentiat:quos de
tanto malo beuesentire cogno¬
scit.Sigͥ inuobis ullus pudor
ẽ. sihonestas aliqua. sicastita¬
tis intentio: tantã mali necessi¬
tatem. id concupiscẽtiã car¬
nis sordib libidinis mixtam
bonam dicere & laudare desinite:
cuiuis auctorem ñdm̃ s diabolũ
ce credite. p̃cedente ꝓtoplasti
peccato: & quod eam uoluntas
humana inturpissimis motib
refrenare ñ ualeat singularis.
tem inquiunt pariuilos ñtrahere
originale peccatum: neq peri¬
turos auita ȩterna: sisine sacra¬
mento baptismatis ex hac uita
migrauerint. Respondemus.
Multum quidẽ iã deoriginal
peccato quo et pariuilitenent᷑
obstricti suꝑus disputauimus:
ac luce ueritatis ostendimus om¬
ne humanum genus hoc uitio
claudicare: di etiam filium in

Expanded text:
cujus obscenitatis et turpitudicujus obscenitatis et turpitudinis estis acerrimi laudatores, impudentissimi defensores; et, si non fallor, cum adhuc non displicet, forsitan et factores. Quis enim de vobis bene sentiat, quos de tanto malo bene sentire cognoscit? Si igitur in vobis ullus pudor est, si honestas aliqua, si castitatis intentio, tantam mali necessitatem, id est, concupiscentiam carnis sordibus libidinis mixtam, bonum dicere et laudare desinite: cujus auctorem non Deum, sed diabolum esse credite, praecedente protoplasti peccato: et quod eam voluntas humana in turpissimis motibus refrenare non valeat singularis, tem inquiunt, Parvulos non trahere originale peccatum, neque perituros a vita aeterna, si sine sacramento Baptismatis ex hac vita migraverint. » Respondemus: Multum quidem jam de originali peccato, quo et parvuli tenentur obstricti, superius disputavimus: ac luce veritatis ostendimus, omne humanum genus hoc vitio claudicare. Dei etiam Filium in
Abbreviated transcription (Latin):
quando miscetur. Insororem fr̾¬
turpitudine ductus incurrit:
cognatã ñerubescit opprimere.
rum: stuprum tempore cõcupi¬
scit illicito Maritus minime
contentus licitis uxoris ample¬
xibus. uetitos contaminat alie¬
nos. Simiͥter & uxor in memor
ꝓprii cubilis: ad ulterino amore
uxoris occupat aliene. Nã ma
sculi relicto naturali usu femine:
exardescunt indesideriis suis
in inuicem masculz in masculos
turpitudine oꝑantes. Horret
etiam plus his que diximus di¬
cere: quod di ħo immemor sue
naturȩ rationalis irrationali
nature & aliene a sua pecudi
coire cõpellitur. Quid deruina
aliquantorũ seruorum di &
sacrarum urginũ dicã: que hac
tẽpestate naufragia patiunt᷑
Quid ue dediuersis in munditis:
inquib eorum auctorẽ ipsum
sibi puto ꝓuobis diabolũ dis¬
plicere. Ecoe calor ille amantis¬
simus ur̾. inquas ignominiorũ
sordes humanas ire illicit &
p̃cipitat mentes: ecce quã il¬
fuisse dicere ñtremuisti: ecce

Expanded text:
quando miscetur. In sororem fraquando miscetur. In sororem frater cupidine ductus incurrit: cognatam non erubescit opprimere. arum, sed stuprum tempore concupiscit illicito. Maritus minime contentus licito uxoris amplexu, uteros contaminat alienos. Similiter et uxor immemor proprii cubilis, adulterino amore uxoris occupat alienae. Nam et masculi, relicto naturali usu feminae, exardescunt in desideriis suis in invicem, masculi in masculos turpitudinem operantes . Horret etiam plus iis quae diximus dicere, quod dum homo immemor suae naturae rationalis, irrationali naturae, et alienae a sua, pecudi coire compellitur. Quid de ruina aliquantorum servorum Dei et sacrarum virginum dicam, quae hac tempestate naufragia patiuntur? Quidve de diversis immunditiis, in quibus eorum auctorem ipsum sibi puto pro vobis diabolum displicere? Ecce calor ille amantissimus vester in quas ignominiarum sordes humanas ire illicit et praecipitat mentes? Ecce quam ilfuisse dicere non tremuistis. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & suꝑbia uite que nẽ expatre
s exmudo ẽ. & mundus transit
&e concupiscentia eius. Qui aut̃
facit uoluntatẽ di manet ine¬
ternum. Claudite ad huc si pla¬
cet ocłos cordis ad uidendũ&e ob¬
turate aures adaudiendum.
tanti apłi ueritatẽ. Clamate di¬
centes ne scilicet dilecte urẽ fa¬
ciatis inuiriã. exdo ẽ concupi¬
scentia carnis ñexmundo: & ido
calor bonus ẽ genitalis. S quid¬
ultra in ꝓferendis testimoniis quibꝰ
defensio urã ꝓbatur eẽ dãpnabi¬
lis nitar ꝓuulgare sermonem:
quȩ si omiã delegis diuinȩ thes¬
auris ꝓducantur. tempus me
deficiet enarrantẽ: audite gͦ bre¬
uiter ñbreuia s crimine ingen¬
tia calorisurĩ amantissimi oꝑa
quib in illicitũ coire p̃cipitat
ebetata corda mortaliũ: & erube¬
scite uelconticesscite tandem.
Isto calore successus & turpiter
illectus. ñ nunquã pater incli¬
nat filiam et oꝑatur incestam:
filius etiam patris thorum ma¬
culat. cum matri uel nouerce ali¬

Expanded text:
ex Patre, sed ex mundo est. Et mundus transit et concupiscentia ejus: qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum . Claudite adhuc, si placet, oculos cordis ad videndum, et obturate aures ad audiendum tanti apostoli veritatem: et clamate dicentes, ne scilicet dilectae vestrae faciatis injuriam, « Ex Deo est concupiscentia carnis, non ex mundo, et ideo calor bonus eultra in proferendis testimoniis, quibus defensio vestra probatur esse damnabilis, nitar promulgare sermonem? Quia si omnia de legis divinae thesauris producantur, tempus me deficit enarrantem. Audite ergo breviter, non brevia, sed crimine ingentia caloris vestri amantissimi opera, quibus in illicitum coire praecipitat hebetata corda mortalium, et erubescite et conticescite tandem. Isto calore succensus et turpiter illectus nonnunquam pater inclinat filiam, et operatur incestum: filius etiam patris thorum maculat, cum matri vel novercae ali
Abbreviated transcription (Latin):
sione peccatorũ baptirantur &
pariuili. Alioquin. ñhabebunt
ĩregno celorũ uitã. Dimit itur eis
regeneratione spiritali: quod traxe¬
runt ut sepe dixi exadã generati¬
one carnali. Stulte heretice respice
uangłista ipse saluum faciet ppłm
suum apeccatis eorũ. Attende
edictui eius. ñ opus ẽ sanis medicꝰ
s male habentib. & ad uersus eũ
falsum depariuilis conticesce:
qui eis potum ñ saniss egrotãtib
baptismũ in suo sangiune ꝓcreauit
qͥ ꝓpt̾ea catezizantxr ⁊ exfufflantur.
baptiant᷑. ut pͥnceps huius mundi
diabolꝰ exeis foras mittat᷑. Aut si nõ
in illis diabolꝰ exsufflat᷑ cuius opere
idẽ uitio peccati ꝑadã tenent᷑ obnoxii.
dicite cur imagini dĩ fit inuiria. uos
uͦ opinor qͦd eis baptismo urõ bapti¬
zandis minime exsuffletis: ne ñ ima¬
gini d̃i sdia bolo faciatis iurriã.

Expanded text:
sionem peccatorum baptizantur et sionem peccatorum baptizantur et parvuli: alioquin non habebunt in regno coelorum vitam. Dimittitur enim eis regeneratione spirituali, quod traxerunt, ut saepe dixi, ex Adam generatione carnali. Stulte haeretice, respicevangelista, Ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Attende edictui ejus: Non opus est sanis medicus, sed male habentibus . Et adversus eum falsum de parvulis dicere conticesce, qui eis potum, non sanis, sed aegrotantibus Baptismum in suo sanguine procuravit: qui propterea catechizantur et exsufflantur ac baptizantur, ut princeps hujus mundi diabolus ex eis foras mittatur. Aut si non in illis diabolus exsufflatur, cujus opere, id est, vitio peccati per Adam tenentur obnoxii; dicite, cur imagini Dei fit injuria? Vos vero, opinor, quod eis baptismo vestro baptizandis minime exsuffletis, ne non imagini Dei, sed diabolo faciatis injuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
iores aut̃ ꝓpt̾ qͦd usu liberiarbitri
peccata contrahere potuerũt: in re¬
missione peccatorũ baptizant᷑. Oce¬
ca urorũ sensuũ corda: õmagisteriũ
qd obuolutũ mortali nebula uob
diabolꝰ ꝓpinauit. Quis hoc catho¬
liceorũ sapientissimꝰ ferat: Quis
uos non horreat potius nominare
quam cernere ut uerbũ dĩ fidele
inparte ueri ⁊mparte mendatii
ẽẽ predicetis: idẽ inmaiorib uerax
quia uere inremissione peccatorũ
baptizant᷑: inpariuulis aut̃ m̃dax
qͥa sic inremissione peccatorũ ut ñmre
missione peccatorũ tinguantur.
Quando iã uel quid auobis dt
uerũ aut dicetur: cũ in illo loco
tizans curat om̃s ad se uenien¬
tes peccati uulnere sautiatos. do
mendatiũ dicere ñtimetisꝰ Uler¬
banamq c̃i sunt simboli uerba.
Non se fefellit ałs: tradens ꝑapłos
sit remissionẽ peccatoꝵ: siñ facit
uere remissionẽ. Immo id̾o uissit:
quia facit. Est enĩ ds̃ uerax: omĩs
aut̃ homo mendax Omĩo in remis¬

Expanded text:
ri arbitrii peccata contrahere potuerunt, in remissionem peccatorum baptizantur. » O caeca vestrorum sensuum corda! O magisterium quod obvolutum mortali nebula vobis diabolus propinavit? Quis hoc catholicorum sapientissimus ferat? Quis vos non horreat potius nominare, quam cernere, ut verbum Dei fidele in parte veri et in parte mendacii esse praedicetis, id est, in majoribus verax, quia vere in remissionem peccatorum baptizantur, in parvulis autem mendax, quia sic in remissionem peccatorum, ut non in remissionem peccatorum tingantur? Quando jam vel quid a vobis dicitur verum, aut dicetur, cum in illo loco,tizans curat omnes ad se venientes peccati vulnere sauciatos, Deo mendacium dicere non timetis? Verba namque Dei sunt Symboli verba: non se fefellit Deus tradens per Aposit in remissionem peccatorum, si non facit vere remissionem? Imo ideo jussit, quia facit. Est enim Deus verax, omnis autem homo mendax . 14. Omnino in remis
Abbreviated transcription (Latin):
eircuncisus fuisset debuit p̃ten¬
di ꝑditio. qui usum obedientiȩ
& liben babebant arbitrii & ñ
S esto ut parentes ob hanc negli¬
gentiã quod scriptum nẽ subeãt
perituri supplitia. Nunquid dãp¬
natis illis. si incircũcisus mortuꝰ
fuerit pariuilus anime potent
interitũ abolere: Ds̃ enĩ locutus ẽ
ñ hõdicens. Infans qui octaua
die circũcisus ñfuerit. disꝑeat
anima illa de ppło suo. Larrade
gͦ si potestis diustitia inquam

Expanded text:
circumcisus fuisset, debuit praetencircumcisus fuisset, debuit praetendi perditio, qui usum obedientiae et liberi habebant arbitrii, et non  et malum. Sed esto ut parentes ob hanc negligentiam, quod scriptum non est, subeant perituri supplicia: numquid damnatis illis, si incircumcisus mortuus fuerit parvulus animae poterit interitum abolere? Deus enim locutus est, non homo, dicens, Infans qui octavo die circumcisus non fuerit, disperiet anima illa de populo suo. Narrate ergo, si potestis, Dei justiti
Abbreviated transcription (Latin):
genere ꝓuocauit traherent
seminati. Idõ ce dictũ ẽ. Quis
enimerit mundus asorde: Neunꝰ
quidem: etiã siunuis diei fuerit
uita eiuis suꝑ terrã. Ulel sicut dictũ
ẽ alio modo. tamen idẽ: quis pocest
facere mundum de inmundo con¬
ceptũ semine. ñ netu qui solus es:
Ob hoc gͥ sola sorde peccati quam
trahit ñ de conuigii bono s de li¬
bidinis malo pariuilus breuis
uitȩ & plenus iracundie ẽ: decidit
etiam ut flos fugitq ut umbra
nec ꝑmanet: atq inuiditium
coram dño ueniet iudicandus
Cui nisi baptismi grã ꝑxp̃m sub
sicut lex ꝑiturum dixit paruu¬
lum de ppło iudorum nisi die
circumcisus fuisset octauo. Seri¬
ptũ ẽ enim. Infans qui octaua
die circuicisus ñfuerit: disꝑe¬
at anima illa de ppło suo. Dic gͥ
michi a quo facinore circucisio
paruilum liberat: aut quare in¬
circumcisi deppło di circũciso
anima peribat: sinichilunde
sanaret᷑ uel disꝑiret habebat.
En potius parentib eius nisi

Expanded text:
genere provocavit, traherent genere provocavit, traherent seminati. Ideo et dictum est, Quis enim erit mundus a sorde? Ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit vita ejus super terram. Vel, sicut dictum est alio modo, tamen idem: Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu qui solus es? Ob hanc igitur solam sordem peccati, quam trahit, non de conjugii bono, sed de libidinis malo, parvulus brevis vitae et plenus iracundiae est. Decidit etiam ut flos, fugitque ut umbra, nec permanet; atque in judicium coram Domino veniet judicandus. Cui nisi Baptismi gratia per Chrisicut lex periturum dixit parvulum de populo Judaeorum, nisi die circumcisus fuisset octavo. Scriptum est enim: Infans qui octavo die circumcisus non fuerit, disperiet anima illa de populo suo . Dic igitur mihi, a quo facinore circumcisio parvulum liberat? aut quare incircumcisi de populo Dei circumciso anima peribat, si nihil unde sanaretur vel disperiret habebat? Quin potius parentibus ejus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
te causa scđm errorem ur̃m sicut
supradiximus dixisse iob. par¬
uulus breius uite & plenus
iracundie sit: cũ quid sit ira ra¬
dio huius omĩno nesciat. uel
quare ut floscecidit fugitq ut
umbra. inuita multorum dierũ
siue annorũ s̃iꝑmanet sicut no¬
unnus multis contingere parui¬
lis: uelcur eũ ad iuditium corã
se uenire facit cũ mandatũ legis
euis ñcognouerit faciendum.
nec contẽpserit uoluntatem.
Hec utiq scđm uos ut dixiinui¬
stȩ paruuli patiuntur auisto
uidice: sinulla peccati conta¬
gione tenentur obnoxii.S: quã¬
talibet latitudine mendatiorũ
urõrum uerbis muros heresi
urẽ cucumquaq construatis:
manib totũ quassat & destruit
unde repugnatis atq confidi¬
tis: quia iustus dñs nichil fa¬
cit inuistum: & ueraxeẽ ñpo¬
test mendax. Pariuili itaq ut
dicit apłs natura filii ire sũt
ade scilicet parentis sicut se¬
cando dm̃ adirã pͥmus innrõ

Expanded text:
te causa secundum errorem vestrum, sicut te causa secundum errorem vestrum, sicut supra diximus dixisse Job, parvulus brevis vitae et plenus iracundiae sit; cum quid sit ira, rationis usu omnino nesciat: vel quare ut flos decidit, fugitque ut umbra, et in vita multorum dierum sive annorum non permanet, sicut novimus multis contingere parvulis? vel cur eum ad judicium coram se venire facit, cum mandatum legis ejus non cognoverit faciendum, nec contempserit voluntatem? Haec utique secundum vos, ut dixi, injuste parvuli patiuntur a justo judice, si nulla peccati contagione tenentur obnoxii. Sed quantalibet latitudine mendaciorum vestrorum verbis muros haeresi vestrae circumquaque construatis, manibus, totum quassat et destruit, unde repugnatis et confiditis. Quia justus Dominus nihil facit, injustum, et verax non potest esse mendax. Parvuli itaque, ut dicit Apostolus, natura filii irae sunt , Adae scilicet parentis, sicut saecando Deum ad iram primus in nostro
Abbreviated transcription (Latin):
suggillationẽ urãm idipsum.
qualiter ex hebreo uerbo sit in
latino translatum. Quis ait po¬
test facere mundũ de inmũdo
conceptũ semine: Nonne tu qͥ
solus es: Estne aliquid dein¬
ceps contentio: immo eẽ debet
a uob̃ ulla contraditio: Audis
de pariuilo diᷤ quis potest face¬
re mundũ deinmundo concep¬
tum semine. ñnetuqui solus es.
& ad huc dubitas baptismum
inparuulo: Nisienun eẽt inmũ¬
dus: ñ diceret quis potest facere
mundũ. S cum addidit deim¬
mundo conceptũ semine: pa¬
rentũ sordidatũ dicit ẽẽ peccato.
quorũ sunt inmunda semina
ñ conditione nature: s p̃uaricã¬
tis iuitio ꝓtoplasti. Siue gͥ sep¬
tuaginta ex hebreo ingreco. siue
alius similiter ex hebreo in greco
sermone unumatq idẽ & siu¬
tatis uerbis ñtamen ueritate:
paruilos peccat sorde reos eẽ
dixerunt. Que enim iniustitia
sicut sepe ꝓdiu̾sitate ꝓposita¬
sum ame causarũ interrogaui
apud dm dicite: ut nulla existẽ¬

Expanded text:
suggillationem vestram idipsum, suggillationem vestram idipsum, qualiter ex hebraeo verbo sit in latinum translatum. Quis, ait, potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu qui solus es? Estne deinceps contentio? imo esse debet a vobis ulla contradictio? Audis de parvulo dici, Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu qui solus es? et adhuc dubitas Baptismum in parvulo? Nisi enim esset immundus, non diceret, Quis potest facere mundum? Sed cum addit, de immundo conceptum semine; parentum sordidatum dicit esse peccato: quorum sunt immunda semina, non conditione naturae, sed praevaricantis vitio protoplasti. Sive igitur Septuaginta ex hebraeo in graeco, sive alius similiter ex hebraeo in latino sermone, unum atque idem, etsi mutatis verbis, non tamen veritate, parvulos peccati sorde reos esse dixerunt. 8. Quae enim injustitia, sicut saepe pro diversitate propositarum a me causarum interrogavi, apud Deum, dicite, ut nulla existen
Abbreviated transcription (Latin):
cendos iuiditiũ corã dõ. homo
inquit natus exmuliere breuis
uite & plenus iracundia: & sicut
flos cufloruerit decidit fugitq
ut umbra & ñꝑmanet. Nonne
etiã huius curã habiust. & hũe
te: Quis enimerit mundus asor¬
de: Neunus quidẽ: etiã siunius
diei fuerit uita eius suꝑ terram.
Est ne aliquid dubitandum tã
clarissima auctoritate paruulos
peccati illuiie maculatos eẽ nas¬
centesͦ Cũ enim dicit ñ ne etiã¬
etiã huius curã habuisti. &
hunc fecisti uenire iniuiditiũ
coram te: statĩ ꝓpter iuditia u¬
stissima di cur iniuditiũ ue¬
niat causã p̃cedentẽ ostendat.
Quis enim inquiens mundus
asorde: Neunus quidẽ etiam¬
siunius diei fuerit iuta eius su¬
ꝑ terrã. Id aut̃ ẽ ꝓpter peccati
sordẽ quãtrabit apeccante na¬
tura: quanascitur iumundꝰ
inmundo. Hec scđm septuagĩ¬
ta interp̃tũ editionẽ quȩ ex gre¬
co inlatinũ sermonẽ uersa ẽ
posuimus. Audite aꝑtiuis ad

Expanded text:
cendos in judicium coram Deo. Homo, cendos in judicium coram Deo. Homo, inquit, natus de muliere, brevis vitae, et plenus iracundiae; et sicut flos cum floruerit, decidit; fugitque ut umbra, et non permanet. Nonne etiam hujus curam habuisti, et hunc te? Quis enim erit mundus a sorde? Ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit vita ejus super terram . Estne aliquid dubitandum, tam clarissima auctoritate, parvulos peccati illuvie maculatos esse nascentes? Cum enim dixit, Nonne etiam hujus curam habuisti, et hunc fecisti venire in judicium coram te? statim propter judicia justissima Dei cur in judicium veniat, causam praecedentem ostendit: Quis enim, inquiens, mundus a sorde? Ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit vita ejus super terram. Id est, propter peccati sordem, quam trahit a peccante natura, qua nascitur immundus in mundo. Haec secundum Septuaginta interpretum editionem, quae ex graeco in latinum sermonem versa est, posuimus. Audite apertius ad
Abbreviated transcription (Latin):
talem fecit naturã ut penalib
anima passionib conuexetur:
aut certe inuistus ut innocen¬
tiã scãm ce nullius penitus erro¬
ris obnoxiã. tantis ꝑmittat urge¬
ri periculis: & in ipsis ñnunquã
uita pͥuari. Quod nisi eos peccati
originalis causa paticredideritis.
sine dubio dm̃qui ualde omia
bona fecit arguitis.S absit ut
sit iniquus inferens iram: immo
iustus uiditia faciens. Pena enĩ
peccati ẽ ut penis plectant᷑: ñ in
actu s ortu paruuli peccatores.
Quia ecce eniminiquitatib con¬
ceptussum. & indelictis peꝑit
me mater mea: & graue iugum
suꝑ filios adã adie exitus deuẽ¬
tre matris eorũ usq indiem sẽ¬
pulture inmatrẽ omĩũ: ñ ego
li flagella transeuntẽ. & patien¬
tia sua eius ĩpatientiã suꝑantẽ.
beatũ iobdico. quid spũdi quo
ꝓbatus & forcis factus ẽ de huma¬
ne uature sensent labe. etiã &¬
paruulos dicens apeccati sordibꝰ
immunes eẽ ñposse: hosq ad du¬

Expanded text:
talem fecit naturam, ut poenalibus talem fecit naturam, ut poenalibus anima passionibus convexetur, aut certe injustus, ut innocentiam sanctam et nullius penitus erroris obnoxiam tantis permittat urgeri periculis, et in ipsis nonnunquam vita privari. Quod nisi eos peccati originalis causa pati credideritis, sine dubio Deum, qui valde bona omnia fecit, arguitis. Sed absit ut sit iniquus, inferens iram, imo justus judicia faciens poena enim peccati est, ut poenis plectantur, non in actu, sed ortu parvuli peccatores. Quia, Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea; et, Grave jugum super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium: non ego li flagella transeuntem, et patientia sua ejus impatientiam superantem: beatum Job dico, quid Spiritu Dei, quo probatus et fortis est factus, de humanae naturae senserit labe, etiam parvulos dicens a peccati sordibus immunes esse non posse, hosque addu
Abbreviated transcription (Latin):
corpore urõ. In hac uocatione
sunt & pariuili quia sumunt᷑
infide credentiũ: ñ obedientia
uoluntatis s dilectione nimia
caritatis. ꝓpter quod inpsalmis
de ipsis dictũ ẽ: & enim ñcreden¬
tes inhabitare dñm dm̃. Suꝑ
quos nisi fuerit dono grẽ cari¬
tatis ugũ suaue &e honus leue
xpĩ: requiescẽ alabore ce hone¬
re originalis ugi ñ possunt. Grauã¬
tur enĩ inlabore ⁊ onere diu̾sarũ pas¬
sionũ: quas eos in lacte positos ꝑpe¬
ti uidemus ⁊ stupemo. Uexantur
enĩ ñ nũquã ademonibꝰ: diuersis
etiã dolorib ⁊ uulnerib cruciant᷑:
multisq ut dixi erumnarũ generibꝰ
affliguntur. Et in his omĩb cũqͥd
patiantur licet dicere ñ possint
tam̃ penis se cruciati uariis qͦ dãmodo
locuntira: cũ aculeo puncti dolo¬
rum confusos uocũ euilatus e¬
mittunt. Que siminune stunulo
peccati ꝓtoplastorũ ꝑcussi exqͦꝵ
peccatrice carne peccati caro sũt
patiuntur scđm errorẽ urm̃: ds

Expanded text:
In hac vocatione sunt et parvuli, qui assumuntur in fide credentium, non obedientia voluntatis, sed dilectione nimia charitatis. Propter quod in Psalmis de ipsis dictum est: Etenim non credentes inhabitare Dominum Deum . Super quos nisi fuerit dono gratiae, charitatis jugum suave et onus leve Christi, requiescere a labore et onere originalis jugi non possunt. Gravantur enim in labore et onere diversarum passionum, quas eos in lacte positos perpeti videmus et stupemus. Vexantur enim nonnunquam a daemonibus, diversis etiam doloribus et vulneribus cruciantur, multisque, ut dixi, aerumnarum generibus affliguntur: et in his omnibus cum quid patiantur, hoc dicere non possint, tamen poenis se cruciari variis quodammodo loquuntur, cum aculeo puncti dolorum, confusos vocum ejulatus emittunt. Quae si minime stimulo peccati protoplastorum percussi, ex quorum peccatrice carne peccati caro sunt, patiuntur, secundum errorem vestrum, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tis: quia ipseẽ dicente apło pau¬
lo pͥenitudo diuinitatis ce nõ ẽ
sicut &e petrus dicit mactibus
apłorum. inalio aliquo salus.
lec enim nomen aluid datum ẽ
subcelo hominib inquo oporte¬
at nos saluos fieri. Ecce princeps
apłorũ petrus inueritate loquitꝰ
uertatẽ: innullo alio nomine hominibꝰ
inmendatio da nomen aliud qͥd
salu are possit paruulos minime
uinitatis nomine baptiratos.
Quisquis enim inxpõ tingitur:
in nomen patris & filii et spũ scĩ
quod ẽ penitudo diuinitatis.
in remissione peccatorũ. salutis
sicut aliquotiens auobis audi¬
mus: in remissionẽ peccatorum
tã maiores etate quã paruulos
baptitamus: et cũ uobis ita cõt᷑¬
dictũ a nobis fuerit: gͦ ẽ pecca¬
tũmpariuilis qͦd eis insacro bay tis¬
mate remittat᷑ : respõdetis. Nullũ tan¬
tũ inadoptione filiorũ baptitantur.
habet enĩ meis grã qͦd ad opteit ñ habet
uncda qͦd diluat. ꝑpt̃ solã uͦ simboli for

Expanded text:
 quia ipse est, dicente apostolo Paulo, plenitudo divinitatis : et non est, sicut et Petrus dicit in Actibus Apostolorum, in alio aliquo salus. Nec enim nomen aliud datum est sub coelo hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . Ecce princeps Apostolorum Petrus in veritate loquitur veritatem, in nullo alio nomine hominibusin mendacio da nomen aliud, quod salvare possit parvulos, minimevinitatis, nomine baptizatos. Quisquis enim in Christo tingitur, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, quod est plenitudo divinitatis, in remisicut aliquoties a vobis audimus, « in remissionem peccatorum, tam majores aetate quam parvulos baptizamus. » Et cum vobis ita contradictum a nobis fuerit, Ergo est peccatum in parvulis, quod eis in sacro Baptismate remittatur: respondetis, « Nullum: tantum in adoptionem filiorum baptizantur. Habet enim in eis gratia quod adoptet, non habet unda quod
Abbreviated transcription (Latin):
domo mã Isionum patris mã¬
suros creditis. cũ nemo uadat
maneat inueritate: nͥ ꝑ ipsum
quiuita ẽ & ueritas: Sine me in
quit nichil potestis facere. Nã
uenit ad xp̃m. nͥattrahente patre.
Ipse enim dixit. Nemo uenit ad
me nisi pater qui misit me attra¬
xerit eum: & uenire ad patrem
& filium nemo potest. nͥ oꝑante
spirat: & gr̃am diuidit singu¬
dissotiatam. s indiuisa manu

Expanded text:
domo mansionum Patris mandomo mansionum Patris mansuros creditis, cum nemo vadat maneat in veritate, nisi per ipsum, qui vita est et veritas? Sine me, inquit, nihil potestis facere . Namvenit ad Christum, nisi attrahente Patre. Ipse enim dixit: Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum . Et venire ad Patrem et Filium nemo potest, nisi operaspirat, et gratiam dividit singudissociatam, sed indivisa man
Abbreviated transcription (Latin):
& magnitudinis eiuis nẽ finis. &
regnũ euis regnũ omiũ scłorum:
&e dnãtio eius monuĩ generatione
&e ꝓgenie. Inparte uero głe sẽ orũ
& beatitudinis uitȩ ȩterne diuisũ
agehenna dicitantũ potest unde
impii & peccatores omĩsq ñbap¬
trratus. ẽ seꝑatus: & partigehen¬
ne ẽ mancipatus. Dei aut̃ potẽtia
siinparte ẽ. & inparte nẽ: quia
& scõrũ requiei &e peccatorum
dãpnationi ipse regnat in scła
uenire ad xp̃m uitã: ut eis ꝑditã
ꝑadã medicina sua redonet uitã.
Uenit enim ñ inaniter querere &
saluare qͦd perierat. Ulos uidebat
p̃scientia sua futuros hereticos:
uosq increpabat in apłis suis di¬
cens Sinite infantes uenire ad
me. &e nolite eos ꝓhibere: taliũ
ẽ enim regnũ celorum . Taliũ
ad cõꝑationẽ iudelicet ad seue¬
nientium dixit. ñomĩũ paruu¬
lorum generaliter. etiam & qui
ineo renati ñ sunt. Ideo sinite
inquit paruulos uenire adme:
idẽ nolite illos credere nͣe ñ indi¬

Expanded text:
tudinis ejus non est finis : et regnum ejus regnum omnium saeculorum, et dominatio ejus in omni generatione et progenie . In parte vero gloriae sanctorum et beatitudinis vitae aeternae divisum a gehenna dici tantum potest, unde impii et peccatores omnisque non baptizatus est separatus, et parti gehennae est mancipatus: Dei autem potentia non in parte est, et in parte non est; quia et sanctorum requiei et peccatorum damnationi ipse regnat in saecuvenire ad Christum vitam, ut eis perditam per Adam medicina sua redonet vitam. Venit enim non inaniter quaerere et salvare quod perierat. Vos videbat praescientia sua futuros haereticos; vosque increpabat in Apostolis suis dicens: Sinite infantes venire ad me, et nolite eos prohibere; talium est enim regnum coelorum . Talium, ad comparationem videlicet ad se venientium dixit, non omnium parvulorum generaliter, etiam et qui in eo renati non sunt: ideo, Sinite, inquit, parvulos ad me venire, id est, nolite Illos credere me non indi
Abbreviated transcription (Latin):
eructatis: Nuptiȩ auctore d̃o ualde
sũt bone: necdãpnant᷑ ꝓrsus cũuolup¬
tuosa libido dãpnat᷑. Nuptie filiorũ
ꝓcreandoꝵ causa sunt institute sicut
scriptũẽ. Crescite ⁊ multiplicabimini:
ireplete terrã. Quarã licitus usus ñ in
luxuria libidinis institutus ẽ. s sine
illa imperio honestissime uoluntatis
tantũ ut dixi causa natorũ. qͥa ade ⁊ eue
ante peccatũ cũ ad huc scł̃ in eis morbꝰ
iste ñcẽt. dix̃ ds̃. Crescite ⁊multiplica

Expanded text:
eructatis? Nuptiae auctore Deo valde eructatis? Nuptiae auctore Deo valde sunt bonae, nec damnantur prorsus, cum voluptuosa libido damnatur. Nuptiae filiorum procreandorum causa sunt institutae, sicut scriptum est, Crescite, et multiplicamini, et replete terram : quarum licitus usus non in luxuria libidinis institutus est, sed sine illa imperio honestissimae voluntatis, tantum, ut dixi, causa natorum. Quia Adae et Evae ante peccatum, cum adhuc scilicet in eis morbus iste non esset, dixit Deus, Crescite, et multip
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo umquã quod sibiẽ mi¬
micum bonum dicere delectat᷑.
& laudũ p̃coniis adornare.
fallimini prorsus &e falltts.
immo deceptiestis & decipitis.
Nonẽ istecalor bonus nec genita¬
lis inbonis genitalib menbris
que formauit ds̃: s malus ut
sepe dictumẽ auctore diabolo:
p̃cedente peccato. Isto calore si
uigor mentis ure adillicita ñ
dissolueretur.ñauobis tã lici¬
te laudaret᷑: quin potius sicut
acatholicis dãpnaret᷑. S iterũ
respondetis ut suꝑius dixi. tãqͣ
clipeum urõ dogmadi opponen¬
tes. ne uobis ualeant simplices
quos decipitis resistere: & dici¬
tis nuptie dãpnabunt᷑. silibido
dãpnetur. quia absq illa sobo¬
les ñgignitur. Quid p̃stigiosis¬
simis assertionib urĩs diem in
noctem mutare nitimini: Quid
nebulis serena conuoluitis:
Quid intuentib lucem feruẽ¬
tes incalore turpi. quẽ optimũ
p̃dicatis ut cordis eorũ ocłos
ꝑturbetis. fumi amaritudinem

Expanded text:
Nemo unquam quod sibi est iniNemo unquam quod sibi est inimicum, bonum dicere delectatur et laudum praeconiis adornare. Fallimini prorsus et fallitis, imo decepti estis et decipitis. Non est iste calor bonus, nec genitalis in bonis genitalibus membris, quae formavit Deus, sed malus, ut saepe dictum est, auctore diabolo praecedente peccato. Isto calore si vigor mentis vestrae ad illicita non dissolveretur, non a vobis tam licite laudaretur, quin potius sicut a Catholicis damnaretur. 11. Sed iterum respondetis, ut superius dixi, tanquam clypeum vestro dogmati opponentes, ne vobis valeant simplices quos decipitis resistere, et dicitis: « Nuptiae damnabuntur, si libido damnetur, quia absque illa soboles non gignitur. » Quid praestigiosissimis assertionibus vestris diem in noctem mutare nitimini? quid nebulis serena convolvitis? quid intuentibus lucem, ferventes in calore turpi, quem optimum praedicatis, ut cordis eorum oculos perturbetis, fumi amaritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
&e uideo aliã legem inmenbris
meis repugnantẽ legi mentis
mee ⁊ captiuantẽ me in lege peccati
q̃ ẽ in menbris meis: manifeste
hec se contͣ concupiscentiã bella
ꝑegisse testat᷑: nec tam̃ głat᷑ de ꝓpͥis
uictorie adiutoriũ repperisset:
displicens sibi ocłos adxpi ꝓ
pugnacula quib defendi pos
sit eleuauit dicens. Infelix ego
homoͬ quis me liberab it decor
qualiberamur decorpore mortis.
id demotib concupiscentiȩ qͥbꝰ
corpus nr̃m ꝑcutitur. ut anima
re ñ erubescitis: & clamate scđin
consuetudinem urãm. dicentes
libido calorbonus ẽ genitalis.
nec ẽ in ea quod pudeat: quia si
malumeẽ dicatur nuptie iam
dãpnabunt᷑: sine illa enĩ ñ po¬
tit ꝓles existere. Ex hocaduer¬
tant cͥ lectȩ urȩ castissimi expu¬
gnatores quantum libet quod
tantum laudare delectat aut
siñlibet. cũ suadet ut libeat &
expugnatur auobis: cur bonũ
p̃dicatis quod inuobis adu̾sũ
eẽ sentitis: Rogo erubescite.

Expanded text:
aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis: manifeste haec se contra concupiscentiam bella peregisse testatur. Nec tamen gloriatur de propriis victoriae adjutorium reperisset, displicens sibi, oculos ad Christi propugnacula quibus defendi possit elevavit, dicens: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpqua liberamur de corpore mortis, id est, de motibus concupiscentiae, quibus corpus nostrum percutitur, ut anima re non erubescitis, et clamate secundum consuetudinem vestram, dicentes: « Libido calor bonus est genitalis, nec est quod pudeat in ea: quia si malum esse dicatur, nuptiae jam damnabuntur; sine illa enim non poterit proles existere. » Ex hoc advertant dilectae vestrae castissimi expugnatores, quantum libet, quod tantum laudare delectat: aut si non libet, cum suadet ut libeat, et expugnatur a vobis, cur bonum praedicatis, quod in vobis adversum esse sentitis? rogo, erubescite.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uita ñuxit. ubi uelle & nolle
ñ fuit uoluntatis: Absit: absit
hoc apud uidicẽ iustũ: qui uni¬
cuiq obedienti uelcontẽpnenti
usu liberȩ uoluntatis reddit scd̃m
oꝑasua. Aparuulo aut̃ incir¬
cumciso solum ꝓdelicto qd̵ io
ẽ opus diaboli. quod exadã se¬
minatus attraxit. & curũcisione
fraudatus ñ caruit: hoc inparuu¬
lo ds odit & punit. Ita nunc fit
it inppło xpĩano. Circũcisio enĩ
illa octaui diei figurã resurrectio¬
nis diei saluatoris &e grãm baptis¬

Expanded text:
ubi vita non vixit, ubi velle et nolle ubi vita non vixit, ubi velle et nolle non fuit voluntatis? Absit, absit hoc apud judicem justum, qui unicuique obedienti vel contemnenti usu liberae voluntatis, reddit secundum opera sua: parvulo autem incircumciso solum pro delicto, quod est opus diaboli, quod ex Adam seminatus attraxit, et circumcisione fraudatus non caruit, hoc in parvulo Deus odit et punit: ita nunc fit et in populo christiano. Circumcisio enim illa octavi diei, figuram resurrectionis diei Sal
Abbreviated transcription (Latin):
innocentiã incireucisam: quidue
circumcidi iubet sinulla donat
circumcisione delicta. Responde¬
tis plane. Iustus ds inuidicando.
hoc enim soletis dicere: diligentes
timentes ei. Sutaq iustus ds in
uidicando: rogo dic causã in¬
cireũcisi paruuli ꝑituri. Actua¬
lia certe nulla eius delicta. Que
enim poderunt eẽ octo dierum:
Trahere eum originale peccatũ
& ꝓpt̾ hoc dãpuari credere ñuis:
unde iniusta di iuditia dic iã
aꝑte. In uistus d̾s & impius ut
dãpnet pariuilum: quẽ dãpna¬
bilis causa nulla p̃cessit. Nec enĩ
aliud incordis tui tenebris sentire
cognosceris: sitamen meircũ cisum
teste di lege fideli perire paruulũ
credis. Aut side uob̃ aliud sentien¬
dum ẽ. iudicent orthodoxi. S mo
deserti atq refelliti: d̾s inquitis
p̃scius oꝑum eius malorũ que fac¬
turus erat etate ꝑfecta: ꝑiturum
circumcisum paruulũ iudicare.
ut tamquã factorẽ ꝓñfactis scele¬
rib puniat: tẽpus imputet qd̃ dã

Expanded text:
innocentiam incircumcisam, quidve circumcidi jubet, si nulla donat circumcisione delicta? Respondetis plane: Justus Deus in judicando. Hoc enim soletis quasi diligentes ntientes ei. Si itaque justus Deus in judicando, rogo, dic causam incircumcisi parvuli perituri. Actualia certe nulla sunt ejus delicta. Quae enim esse poterunt octo dierum? Trahere eum originale peccatum et propter hoc damnari, credere non vis. Unde justa Dei judicia? Dic jam aperte: « Injustus Deus et impius, ut damnet parvulum, quem damnabilis causa nulla praecessit. » Nec enim aliud in cordis tui tenebris sentire cognosceris: si tamen incircumcisum, teste Dei lege fideli, perire parvulum credis. Aut si de vobis aliud sentiendum est, judicent orthodoxi. CAPUT deserti atque refelliti: Deus, inquitis, praescius operum ejus malorum quae facturus erat aetate perfecta, periturum circumcisum parvulum judicare, ut tanquam factorem pro non factis sceleribus puniat; tempus imputet quoddam,
Abbreviated transcription (Latin):
uitam: dũsanos pollicemini. ad
mortem ꝑducitis: dũ spondetis
requiem. p̃cipitatis ingehennã.
Mansiones gͥ istȩ apud patrem ñ
sunt diuise cellulis ad habitan¬
dũ uistis s coniuncte caritate.
bonorũ p̃mia meritorũ quȩ sunt
in regno cȩlorum: qͦd ẽ indiuisũ

Expanded text:
vitam: dum sanos pollicemini, ad vitam: dum sanos pollicemini, ad mortem perducitis: dum spondetis requiem, praecipitatis in gehennam. Mansiones igitur istae apud Patrem non sunt divisae cellulis ad habitandum justis, sed conjuncta charitate bonorum praemia meritorum, quae sunt in regno coelorum, quod est i
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui dixit in domo patris mei
mansiones multe sunt. ipse dixit
qui ñ renatus fuerit exaqua &
spũscõ. ñ introibit ĩregnũ celorũ.
Ecce uirga fortis xp̃i: quomodo
cõminuit corpus tuum. Siaut̃
dixeris foras: attende quid respõ¬
deas manicheo. Aliqͦ enũ bello seđm
te suꝑatus abaliquo pat̾ exceptus ẽ
de regno celorũ ne adeũ opꝰ filii sui ꝑ¬
tinet baptismũ pariuilorũ: nec ad xp̃m
etiã mansiones patris: ac ꝑhoc diui¬
sũ ẽ regnũ celorũ. Xp̃s enĩ recipit bapti¬
zato̾ inregnũ celorũ: pat̾ ñ baptizatos in
mansiones loci sui. Ecce quales
sensus imp̃gnata adiabolo pepe¬
rit heresis urã. Ecce officina illa
acutuli ad interitũ ꝓcessistis. Qua¬
lem locũ miseris pariuilis fabri¬
exclusus: & xp̃s amansionib patͥs.
Quid deinceps a uob̃ decepti faci¬
inmansiones patris uobis docẽ¬
tib ñ sinit introire. Quib dum
absq xpõ ꝓmittitis uitã aufertis

Expanded text:
quia qui dixit, In domo Patris mei quia qui dixit, In domo Patris mei mansiones multae sunt; ipse dixit, Qui non renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum. Ecce virga fortis Christi, quomodo comminuit opus tuum. Si autem dixeris, Foris; attende quid respondeas Manichaeo. Aliquo enim bello secundum te superatus ab aliquo. Pater exceptus est de regno coelorum, nec ad eum opus Filii sui pertinet Baptismus parvulorum, nec ad Christum etiam mansiones Patris: ac per hoc divisum est regnum eorum. Christus enim recipit baptizatos in regnum coelorum: Pater non baptizatos in mansiones loci sui. Ecce quales sensus impraegnata a diabolo peperit haeresis vestra: ecce officina illa acutuli ad interitum processistis, qualem locum miseris parvulis fabriexclusus, et Christus a mansionibus Patris! Quid deinceps a vobis decepti faciin mansiones Patris vobis docentibus non sinit introire? Quibus dum absque Christo promittitis vitam, aufertis
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ suã ⁊ possessionẽ suã termi¬
nos terrȩ regit: qua ꝓbat uasa mi
scdie sue ⁊ repbat contuinelie: ut li
manse¬
nt inquassatũ ꝑmittat illic su¬
sceptos urõs quib sine illo uitã
ymittitis parilos habitare.
Dic age: ad esto assertionituȩ: re¬
felle meã. Mansiones istas mul¬
tas quas inmdiũ ꝓtulisti dethes¬
auris euuangłiorum: certũ ẽ ue¬
ncate dicente eẽ apud din patrẽ.
S quero abste: utrum sint in re¬
gno celorũ anforas.: Pater enim
ss in regno celorũ ẽ: & illic
iunt he utiq mã  siones. Si
uero inregnũ celorũ ñ sunt
gͦ pateralienus aregnoceloꝵ¬
e: quia ut dixi ubi pater ẽ. ibi &
multe mansiones. Quid dicis he¬
retice. Alnũ elige eduobus: cuius
partis defensor existere possis.
Inregno ẽ pater &e mansiones. an
extra: Sidixeris in regno. ꝑdidifti
locum que multa fabricaueras
arte pariuilis. Non enim intrat
inmansiones istas ñbaptizatus:

Expanded text:
ditatem suam et possessionem suam termiditatem suam et possessionem suam terminos terrae regit ; qua probat vasa midiae suae, et reprobat contumeliae: ut si manserit inquassatum, permittat illic susceptos vestros, quibus sine illo vitam promittitis parvulos habitare. Dic, age, adesto assertioni tuae, refelle meam. Mansiones istas multas, quas in medium protulisti de thesauris Evangeliorum, certum est veritate dicente, esse apud Deum Patrem: sed quaero abs te, utrum sint in regno coelorum, an foris. Pater enim Deus in regno coelorum est, et illic sunt hae utique mansiones. Si vero in regno coelorum non sunt; ergo Pater alienus est a regno coelorum: quia, ut dixit, ubi Pater est, ibi et multae sunt mansiones. Quid dicis, haeretice? Unum elige e duobus cujus partis defensor existere possis. In regno est Pater et mansiones, an extra? Si dixeris, In regno; perdidisti locum, quem multa fabricaveras arte parvulis. Non enim intrat in mansiones istas non baptizatus:
Abbreviated transcription (Latin):
locorũ dedi. nisi duorũ tantũ:
Qm̃ adduo. regnũ udelicet &
gehennã hec omĩa referuntur.
etiã siplura dicant᷑. Dextera enĩ
uita iusti: uel si ut dixi addamꝰ
iustitia. scĩtas. beatitudo. et cete¬
ra bona: ad regni celorũ requiẽ
referuntur. Sinistra uero id hii
qui sinistrȩ astabunt iniqui
mors. iniusticͥa. dolositas impie¬
tas. & quantalibet mala ad ge¬
henne tormenta ubi mors quȩ
scda dicitur. ñfinitiua s crucia¬
tu durabilis erit. Qui baptiratus
gͦ ñ ẽ: in his que sunt regni celorũ
ñpotest repperin. Et si ñibi quia
uere nibi: putasne pellagiane
iã sentis ubi: Aut certe dic ubi.
Responde more illo solito: dñs
inquit indomo patris mei sunt¬
mansioneᷤᷤ multe. In his mansio¬
nib suas habent uidȩ & refiige¬
rii nbaptirati paruuli mansi¬
ones. heccineẽ putas ille
terciuis locus quẽ fingendũ ante
paululũ exofficina dogiatis
tui poposcerã: ꝑcutiat hoc opꝰ

Expanded text:
multorum dedi, nisi duorum tantum; multorum dedi, nisi duorum tantum; quoniam ad duo, regnum videlicet et gehennam, haec omnia referuntur, etiamsi plura dicantur. Dextera enim vita, justi, vel si, ut dixi, addamus, justitia, sanctitas, beatitudo, et caetera bona ad regni coelorum requiem referuntur: sinistra vero, id est, ii qui sinistrae astabunt, iniqui, mors, injustitia, dolositas, impietas, et quantalibet mala ad gehennae tormenta, ubi mors quae secunda dicitur non finitiva, sed cruciatu durabilis erit. Qui baptizatus ergo non est, in iis quae sunt regni coelorum, non potest reperiri: et si non ibi, quia vere non ibi, putasne, Pelagiane, jam sentis ubi? aut certe dic ubi. CAPUT VI. 11. Responde more illo solito: Dominus inquit, « In domo Patris mei mansiones multae sunt » . In his mansionibus, suas habent vitae et refrigerii non baptizati parvuli mansiones. Hiccine est, putas, ille tertius locus, quem fingendum ante paululum ex officina dogmatis tui poposceram? Percutiat hoc opus
Abbreviated transcription (Latin):
uitali etiã cibo poculoq pͥuatus
diuidit᷑ aregno celorũ ubi fons
P̃ter hũc alterũ locũ ubi uitepos¬
sit requies ẽẽ ꝑhennis. Primũ enĩ
locũ fideseatholicorũ diuina
auctoritate regnũ credit eẽceloꝵ:
unde ut dixi ñ baptiratus excipit᷑.
Scdm gehennã: ubi omĩs aposta¬
ta uel axpĩ fide alienus eterna
supplicia experietur. Tercium
penitus ignoramus: immonec eẽ
reperiemus. Finge pellagiane
locũ exofficina ꝑuersi dogmatis
tui: ubialieni xp̃i grã uitã requi¬
ei & głȩ possidere pariuili possĩt
Dextera iusti sedentis udicis. &
sinistra regnum celorũ. & gehennia:
uita ẽ & mors: iusti sunt et miqui.
Indextera gͥ iusti sunt constituti.
insinistra oꝑarii iniquitatis. In
regno requies baptiratorũ: in ge¬
henna pena incredulorũ. Uita
ad letitiam głȩ: mors ad fletum
& stridorem dentiũ. Iusti in regno
patris cũxpõ iniqui inigne eter¬
no ꝑato diabolo & angłis eius.
S hec dicens ñ diuisiones multoꝵ

Expanded text:
tus, dividitur a regno coelorum, ubi fons praeter hunc alterum locum, ubi vitae possit requies esse perennis. Primum enim locum fides Catholicorum divina auctoritate regnum credit esse coelorum, unde, ut dixi, non Baptizatus excipitur: secundum, gehennam, ubi omnis apostata vel a Christi fide alienus aeterna supplicia experietur: tertium penitus ignoramus, imo nec esse veniemus. Finge, Pelagiane, locum ex officina perversi dogmatis tui, ubi alieni a Christi gratia vitam requiei et gloriae possidere parvuli possint. Dextera est justi sedentis judicis et sinistra, regnum est et gehenna, vita est et mors, justi sunt et iniqui. In dextera igitur justi sunt constituti; in sinistra, operarii iniquitatis: in regno requies baptizatorum, in gehenna poena incredulorum: vita ad laetitiam gloriae, mors ad fletum et stridorem dentium: justi in regno Patris cum Christo, iniqui in igne aeterno parato diabolo et angelis ejus. Sed haec dicens, non divisiones locorum
Abbreviated transcription (Latin):
Audi & alterũ. disapientiã in qͥ¬
rentẽ: & ꝑ illã ueritatẽ mortalib
p̃dicantem. Audialiter quidẽ
quã dauid loquentẽ. s ñ aliter
ꝓphetantẽ: immo unito spũ uera
dicentẽ. quod ade peccato & par¬
uuli nascendo p̃mantur. Dauid
enim inquit ut supra iã dictũ
ẽ. ecce enĩ iniquitatib concep¬
tus sum & indelictis peperit
me mater mea: iste ait inlibro
ecołastico. Graue iugũ suꝑ filios
adã: adie exitus deuentre ma¬
tris eorũ usq indiẽ sepulture
inmatrẽ omĩũ. Quod ẽ hoc gra¬
ue uigũ nisi peccatũ: Et quare
dictumẽ iugũ nisi quod exdu¬
p̃inat & conterat colla. id mascu¬
li & femine. iaiorum uidelicet
atq minorum: Quia inutroq
sexu iugũ sunt: icło & ait gene¬
raliter graueuigũ suꝑfilios adã.
Dicendo gͦ suꝑfilios. etates ñdis¬
creuit uel sexus. & cõparando

Expanded text:
Audi et alterum, Dei sapientiam inquirentem, et per illam veritatem mortalibus praedicantem: audi aliter quidem quam David loquentem, sed non aliter prophetantem; imo unito spiritu vera dicentem, quod Adae peccato et parvuli nascendo premantur. David enim inquit, ut supra jam dictum est, Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Iste ait in libro Ecclesiastico: Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium . Quod est hoc grave jugum, nisi peccatum? Et quare dictum est jugum, nisi quod ex dupremat et conterat colla, id est, masculi et feminae, majorum videlicet atque minorum; quia in utroque sexu jugum sunt. Ideo et ait generaliter. Grave jugum super filios Adam. Dicendo ergo, super filios, aetates non discrevit vel sexus: et comparando