comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ ad qͦs suscitandos cadauiꝰ san¬
guis adicit᷑. Nã amare demones
sanguinẽ dñr. Idõq qͦciens ncͦman¬
tia fit. cruor aq̃ miscet᷑. & cͦalore
sanguinis faciliꝰ ꝓuocant᷑. Idromantii
ab aqͣdicti. Est a idromantia ĩ aqͣrũ
inspectione u̾bras. demonũ euoca¬
re & unagines ludificationis eoꝵ
uidẽ. ibiq ab eis aliqͣ audire. Ubi
adhibito sanguine &̃ inferos ꝑhi¬
git᷑ genꝰ diuinationis a ꝑsiᷤ eiꝰdẽ
fertur allatũ. Uarro aut̃ dicit
aerẽ. ignẽ. huic geomantiã. idroman¬
tiã. cromantiã. phiromantiã. dictã
autumant. Diuini dicti st̃ qͣsi dõ
pleni. Onunitate enĩ plenos se e̾ẽ
assimulant. astutia q̃da fraudulen

Expanded text:
patur. Ad quos suscitandos cadaveri sanpatur. Ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicuntur: ideoque quoties Necromantia fit, cruor aquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, inferos perhigitur genus divinationis a Persis fertur allatum. § 1. Varro autem dicit aerem, et ignem: hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam dicta autumat. § 2. Divini dicti sunt, quasi deo pleni. Divinitate enim plenos se esse simulant, et astuta quadam fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mirũ de magoꝵ p̃strigis
quoꝵ intantũ ꝓdiere maleficioꝵ
aqͣs in sanguinẽ. cũ fert᷑ &̃ uigẽtilũ
libris. q q̃dã maga form osissima
circe socios ulixis mutaruerat il
bestias: legr̃ & de sacͥficio qđ ar̃¬
chades dõ suo lieo ĩmolabant. ex
p̃strigiis potiꝰ fingebant᷑. ꝙͣ. rerũ
uitate cõplerent᷑. Ut gͦ ipsi erro¬
res ignorantib manifesti fiant.
de eoꝵ ꝓͥetate atq inuentoribus
iuxta tͣditionẽ maioꝵ pͥmũ dic̾e̾.
malefici obfacĩoꝵ magnitudinẽ
ta c̃cutiunt. t᷑bant m̃tes hominũ¬
ueneni haustu. uiolentia tant̃ car¬
minis int̾imunt. Uñ & lucanꝰ menᷤ
hausti. nulla same polluta. uene¬
ni. incantata ꝑit. Demonib enim
accitis audẽt uentilare. ut quisqͥs
suos ꝑimat malis. artib inimicos
h &̃ sanguine utunt᷑.&. uictimis
tii st̃ quoꝵ p̃cationib uident᷑ re¬
suscitati. mortui diuinareꝰ ad i¬
trogata responde. Nicro .N. grece
mortuus. mantia diuinatio nuncu¬

Expanded text:
Nec mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficioruaquas in sanguinem. Fertur etiam in gentilium libris, quod quaedam maga famosissima Circe socios Ulyssis mutaverit in bestias. Legitur et de sacrificio, quod Arcades deo suo Lycaeo immolabant, ex praestigiis potius fingebantur quam rerum veritate complerentur. Ut ergo ipsi errores ignorantibus manifesti fiant, de eorum proprietate atque inventoribus juxta traditionem majorum primum dicere em nta conuertunt, turbans menses hominuueneni haustu uiolentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta ueneni Incantata perit. Daemonibus enim accitis audent uentilare, ut quisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur et uictimis, tii sunt quorum praecationibus videntur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia divinatio nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui diuinationes expetunt. &
mor em gentiliũ subsequunt᷑. ł in
domos suas hꝰce m̃oi hoĩes introduct̃.
exquirendi aliqͥd arte magica. aut
expiandi causa sub regła qͥnqͤnnii
iaceant. scđm gradꝰ penitentiȩ defi¬
Initos.
on oportet sacris officiis deditoᷤ
ł clericos magos aut incantatores
exist̾e. aut face philactia quȩ aĩarũ
ł sortilogos. ł eos qui ꝓfitent᷑ artẽ
magicã. aut aliqͦs eoꝵ similia ex¬
ercentes: suluisse fuerit de p̃hensus¬
ab honore dignitatis suȩ dep̃ssus.
monasterii curã excipiat. ibiq
ꝑpetuȩ penitentiȩ deditꝰ. scelus
admissi sacͥlegii soluat. aug̃. dic̃¬

Expanded text:
Qui divinationes expetunt et more gentilium subsequuntur, aut in domos suas huiuscemodi homines introducunt exquirendi aliquid arte malefica aut expiandi causa, sub regula quinquennii iaceant secundum gradus poenitentiae definitos. n ovel clericos, magos aut incantatores existere, aut facere phylacteria, quae animarum vel sortilegos, vel qui profitentur artem magicam, aut aliquos eorum similia exercentes consuluisse fuerit depab honore dignitatis suae depositus, monasterii censuram excipiat, ibique perpetua poenitentia scelus admissi sacrilegii luat. De
Abbreviated transcription (Latin):
triarchas ł pͥmates. qui unã for-¬
mã tenent. licet diu̾sa sint nomina:
leges diuinȩ & eccłasticȩ poni &
eẽ uisserunt. ad qͦs epi si necesse
fuerit confugerent. eosq appella-¬
rent. &. ipsi nomine pͥmatũ frue-¬
rentur. & ñ alii. Reliquȩ uͦ metro¬
politanȩ ciuitates quȩ minores iudi-¬
ces habebant licet maiores comitib
essent. hrẽnt metropolitanos suos. qͥ
p̃dictis iuste obedirent pͥmatibus:
tanoꝵ aut archiepõꝵ noĩe frue¬
rent᷑. Et licet single metropoles
ciuitates suas ꝓuincias hãnt. &. suoᷤ
metͦpolitanoᷤ hr̃e debeant ep̃os. sic̃ pͥuᷤᷤ me¬
ad quos pꝰ sedẽ apłicã sũma nego¬
tia conueniant. &. ibidem quib
necesse fuerit releuent᷑. &. iuste
restituant᷑. &. hi qui iniuste oppri¬
munt᷑. iuste reforment᷑ atq ful¬

Expanded text:
triarchas vel primates qui unam formam tenent, licet diversa sint nomina, leges divinae et ecclesiasticae poni et esse jusserunt, ad quos episcopi, si necesse fuerit, confugerent, eosquet ipsi nomine primatum fruerentur, et non alii. Reliquae vero metropolitanae civitates, quae minores judices habebant, licet majorum comitum essent, haberent tamen metropolitanos suos, qui praedictis juste obedirent primatibus,tanorum archiepiscoporum nomine fruerentur. Et licet singulae metropoles civitates suas provincias habeant, et suos metropolitanos habere debcant episcopos, sicut prius mead quos post sedem apostolicam summa negotia conveniant, ut ibidem quibus necesse fuerit releventur et juste restituantur, et hi qui injuste opprimuntur juste reformentur atque ful
Abbreviated transcription (Latin):
adño imꝑtitũ atq donatũ. baptis.¬
mũ aut̃ meũ nemo eoꝵ dix̃ omĩno.
neq enĩ omĩũ ȩqualis ẽ gła nec mi-¬
nistrant om̃s ȩqualit̾. nec ȩqualipru-¬
dentia st̃ om̃s p̃diti. &. in eu̾głiran-¬
do alius alio meliꝰ oꝑatur. &. ideo
dici pot̾ aliꝰ alio doctior. in ipsa
doctrina salutari. Alius autẽ alio
maiꝰ minꝰ ue baptizatus dici ñ pot̃.
siue ab inferiore siue amaiore bap¬

Expanded text:
o inpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore bap
Abbreviated transcription (Latin):
ala consuctudo quȩ igmaro.
non minꝰ ꝗͣ ꝑnitiosa corruptela
uitanda ẽ. quȩ nͥ citiꝰ radicitꝰ euel¬
latur. in pͥuilegioꝵ ius ab impiis
assumit᷑. &. incipunt p̃uaricati¬
ones &. uariȩ p̃sũptiones celerrime
legioꝵ more ꝑpetuo celebrari.
Isus auctoritati cȩdat. Prauũ
usũ lex & ratio uincat. Aug̃¬
eritate manifesta. cedat c̃sue¬
tudo ueritati. Plane qͥs dubitet
u̾itati manifestata c̃suetudinẽ
cede: ltem. Nemo consuetudi¬
nẽ rõi & u̾itati p̃ponat. qͥa cͥsue¬
tudinẽ rõ & u̾itas semꝑ excludit.
Si consuetudinẽ fortaᷤsiꝰ no ep̃o.¬
opponas. aduertendũ fuerit. qđ
ego sũ consuetudo. sed ueritas. Et
certe ut beati cipͥani utamur sen¬
tentia. quę libet consuetudo qͣntũ¬
uis uetusta qͣntũ uis uulgata. u̾ita
ti om̃ino pꝰponenda. &. usus qͥ u̾ita¬
Heuelatione gͥ facta cedat error
Aueritati. quia & petrus qͥ circũ¬
cidebat. cessit paulo. uitatẽ p̃dicanti.
ratur. &. in aliis locis aut uix aut

Expanded text:
o non minus quam perniciosa corruptela vitanda est, quae nisi citius radicitus exstirpetur, in privilegiorum jus ab impiis assumitur, et incipiunt praevaricationes et variae praesumptiones celerrime legiorum more perpetuo celebrari.Usus auctoritati cedat. Pravum usum lex et ratio vincat eritati manifesta, cedat consuetudo veritati. Plane quis dubitet veritati manifeste consuetudinem cedere. Item, nemo consuetudinem rationi et veritati praeponat, quia consuetudinem ratio et veritas semper excludit, Si consuetudinem fortassis opponas, aduertendum fuerit quod "Ego sum consuetudo", sed "ueritas". Et certe, ut beati Cypriani utamur sententia, quaelibet consuetudo, quantumuis uetusta, quantumuis uulgata, ueritati est omnino postponenda et usus qui ueritaRevelatione igitur facta, cedat error veritati, quia et Petrus qui circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedicanti. ratur, et in aliis locis aut vix aut
Abbreviated transcription (Latin):
Consuetudo p̃cedens. & tit̾ .i.¬
ratio quȩ consuetudinẽ suasit te¬
nenda ẽ. &. qͥcqͥd contra longã con¬
suetudinẽ fiet. ad sollicitudinem
suã reuocauit p̃ses ꝓuintię. tit̾ .ii.¬

Expanded text:
Consuetudo praecedens et ratio, quae consuetudinem suasit, tenenda est. Et quidquid contra longam consuetudinem fiet, ad sollicitudinem suam revocabit praeses provinciae. C. VII
Abbreviated transcription (Latin):
ab̃ om̃ib hominib cũ ieiunio obser¬
uarentur .i. in martio ebdomada . ÷.
in iunio.nͣ. in septẽbri .uͭi. in decẽbri
.iiui. quȩ fuerit plena ante uigiliã
hora nona cũ letaniis admissarũ
sollẽpnia. Ex concło sale Gonstat
De incerto aut̃ ieiunio .iiiͤ.
tp̃rũ hanc certitudinẽ statui¬
UI. frr aut in sabbato distenduntur.
in sequentẽ ebdomadã ieiuniũ dif-¬
feratur. Simili qͦ mͦ si k unĩ in .iiii.
reseruetur. Et hoc sciendũ ẽ: qđ si
qñ ieiuntũ m̃sis uinii iningilia
pentecostes scd̾m p̃dictã regłam eue¬
nerit. ñ ibi cȩlebrandũ erit. s in

Expanded text:
bserventur, id est in Martio hebdomada prima, in Junio secunda, in Septembri tertia, in Decembri quarta, quae fuerit plena ante vigiliam hora nona, cum litaniis ad missarum o jejunio. Ex concilio apud Salegonstath De incerto autem jejunio Quatuor Temporum, hanc certitudinem statuit, aut in Sabbato distenduntur, in sequentem hebdomadam jejunium differatur. Simili quoque modo si Kalendae Junii reservetur. Et hoc sciendum est, quod, quando ieiunium mensis Iunii in vigilia pentecostes secundum predictam regulam evenerit, n
Abbreviated transcription (Latin):
lẽpnitatẽ sp̃s scĩ diacones dalmaticiꝰ¬
induantur. & alleluia cantetur.
&. flectamꝰ genua ñ dicat᷑. Eodẽ
mͦ de septẽbris ieiunio c̃stitutũ ẽ
ut si .k. septẽbris in .iiii. fr̃ euenerit.¬

Expanded text:
lemnitatem Spiritus sancti, diacones dalmaticiinduantur, et Alleluia cantetur, et Flectamus genua non dicatur. Eodem modo de Septembris jejunio constitutum est, ut si Kal. Sept. i
Abbreviated transcription (Latin):
quisuibet uob̾ alit̾ dixerit. uł dicturꝰ
fuerit sciatis eũ ꝓcerto mendacem.
Quis aut leges pͥncipũ. aut patrũ
regulas. aut ãmonitiones modernas
dicat debere contẽpni. nͥ qͥ ĩpunitũ
s̃ tm̃ estimet transire cõmissum
Item theodorico regi.
Certũ ẽ magnificentiã ur̃ãm.
leges romanoꝵ pͥncipũ quas in nego¬
tiis hominũ custodiendas eẽ p̃cepit:
multomagis circa reuerentiã beati petͥ
rãm flagitamꝰ clementiã ut sicut
hactenꝰ romana lex uiguit absq
uniu̾sis ꝓcellis. &. ꝓ nullius ꝑsona ho¬
minis reminiscit᷑ esse corrupta: ita
nc̃ suũ robur. ꝓͥũq uigorẽ optineat.
Diologꝰ aug̃ contra petilianum.
Si inadiutoriũ ur̃m &. t̾reni ĩpii
leges assum̃das putatis : ñ rep̃hen¬
dimꝰ. fecit hoc paulus. cũ adu̾sus in¬
iuriosos romanũ ciuẽ se eeᷤ testatur.
quȩ ꝓdĩ ueritate ferunt᷑ obtẽꝑare
ñ uult: ad qͥrit grande supplicium.
Quicũq gͦ legib imꝑatorũ quȩ

Expanded text:
quilibet vobis aliter dixerit, vel dicturus fuerit, sciatis eum pro certo mendacem. Quis autem leges principum aut Patrum regulas, aut admducat debere contemni, nisi qui impunitum sibi tantum aestimet transire commissumIdem Theodorico regi. Certum est magnificentiam vestram leges Romanorum principum, quas in negotiis hominum custodiendas esse praecepit, nullo magis circa reverentiam beati Petri ram flagitamus clementiam ut sicut hactenus Romana lex viguit absque universis procellis, et pro nullius persona hominis reminiscitur esse corrupta, ita nunc suum robur propriumque vigorem obtineat. Aug. contra Petilianum. . Si in adjutorium vestrum terreni imperii leges assumendas putatis, non reprehendimus: fecit hoc Paulus cum adversus injuriosos Romanum civem se esse testatur. quae pro Dei veritate feruntur, obtemperare non vult, acquirit grande supplicium. Quicunque vero legibus imperatorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suis coadunare. ac ludouico. lo¬
thario. atq karolo nobilissimis
regib filiis uideł ludouici impe¬
ratoris piissimi habenda. &. om̃ib
siastici ordinis gradib & cunctis
ducib atq comitib. om̃ib dñm ti¬
mentib ꝑgallias &. francoꝵ ꝓuin-¬
tias c̃stitutis. directa sic̃ in ea c̃ti-¬
netur. Quã secunt᷑ synodales con
gatus bonefacius magũtiensis ec¬
clesiȩ archiẽps luce supradicti tacha¬
riȩ p̃p. una cũ karolo magno
francoꝵ pͥncipe. canonice tenuit.
ut agnoscant om̃s ħ p̃dictoꝵ pͥn-¬
cipũ capitula. maxime apłica
De capłis uł p̃ceptis imꝑalib¬

Expanded text:
cibus coadunare ac Ludovico, Lothario atque Carolo nobilissimis regibus, filiis videlicet Ludovici imperatoris piissimi, habenda et omnibussiasticis ordinis gradibus, et cunctis ducibus, atque comitibus, omnibus Deum timentibus, per Gallias et Francorum provincias constitutis directa, sicut in ea continetur, quam sequuntur synodales convgatus Bonifacius Maguntiensis Ecclesiae archiepiscopus vice supradicti Zachariae papae una cum Carolo Magno Francorum principe canonice tenuit, ut agnoscant omnes haec praedictorum principum capitula maxima apostolica De capitulis vel praeceptis imperi
Abbreviated transcription (Latin):
Eccłarũ institutiones quasdã
matas accepimꝰ. qͣsdã uͦ c̃suetudine
roborata apꝑbauit usus. Quib
par ritus. & idem utͥsq pietatis de¬
bet᷑ affectus. Unde qͥs uł aliqͣntu¬
lũ sacrai ũ exꝑtꝰ scripturarũ hesita¬
uerit : Si enĩ attentauerimꝰ consu¬
etudines eccłae ñ ꝑscripturaᷤᷤ a patͥb
traditas. nichil estimare quantũ le¬
gio de tͥmenti latura sit. despitienti¬
b liqͥdo c̃stabit. Quȩ enĩ ut inde
ordiamur scriptura salutifere cru¬
cis signaculo fideles docuit insigniri:
Quȩ uł trifariã digesta suꝑ panẽ.
& calicẽ ꝓlixe orationis ł c̃secratio¬
nis u̾ba cõmendauit: Nã ñ mͦ qͣ

Expanded text:
clesiarum institutiones quasdam matas accepimus, quadam vero consuetudine roboratas approbavit usus. Quibus par ritus et idem utrisque pietatis debetur affectus. Unde quis vel aliquantulum sacrarum expertus Scripturarum haesitaverit? Si enim attentaverimus consuetudines Ecclesiae non per scripturas a Patribus traditas, nihil aestimare, quantum religio detrimenti latura sit, despicientibus liquido constabit. Quae enim, ut inde ordiamur, scriptura, salutiferae crucis signaculo fideles docuit insigniri? Quae vel trifariam digesta super panem et calicem prolixae orationis et consecrationis verba commenda
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ debeant cõmendat om̃s. leo .iIII. lothario au
De consuetudinib quas gusto.
nobis oppon̾e uisi estis scribentes
ꝑ diu̾sas ȩccłas diu̾sas eẽ consuetudi¬
nes. si illis canonica ñ obstitit au¬
ctoritas. ꝓ qua eis obuiare debemꝰ:
nichil iudicamꝰ uł eis resistimꝰ. ltẽ
igmaro archiep̃o. Ridiculũ ẽ & sa¬
tis abhominabile dedecꝰ. ut tradi-¬
tiones quas antiquitꝰ apatͥb susce¬
pimꝰ. infringi patiamur. Exempła

Expanded text:
et veritati consentiunt. Leo III Lothario Augusto. De consuetudinibus quas nobis opponere nisi estis, scribentes per diversas Ecclesias diversas esse consuetudines, si illis canonica non obstitit auctoritas, pro qua eis obviare debemus, nil judicamus vel eis resistimus. Item. Igmaro archiepiscopo: Ridiculum est et satis abominabile dedecus ut traditiones quas antiquitus a Patribus suscepimus infringi patiamur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
głosoꝵ karoli atq ludouici
imꝑatoꝵ continent capitula.
ltẽ. Illa quȩ post modũ afidelib
bellis minime inserta eẽ ꝓ dĩ om̃i¬
potentis amore &. sc̃ȩ dĩ eccłȩ ac
seruoꝵ eiꝰ atq totiꝰ popłi utilita¬
te fidelit̾ inuestigare curauimus.

Expanded text:
orum Caroli atque Ludovici imperatorum continent capitula. Item. Illa quae postmodum a fidelibusbellis minime inserta esse, pro Dei omnipotentis amore, et Sanctae Dei Ecclesiae ac servorum ejus, atque totius populi utilitate fidelit
Abbreviated transcription (Latin):
isto & in merore fuisse. & ꝓpt̃¬
ñ dubiũ ẽ in tantũ ieiunasse biduo
memorato. ut traditio ȩcclȩ hãt.
isto biduo sacramenta pęnitꝰ non
cȩlebrari. Quȩ forma utiq ꝑ sin¬
gulas tenenda ẽ ebdomadas. ꝓpt̃
id qd cõmemoratio diei illiꝰ semꝑ ẽ
atq uno sabb̃o ieiunandũ gͦ &.
dominicũ & .ui. feria semel in pas¬
eiunia suꝑ abstinentias ꝑsin¬
gulos menses placuit cȩlebrari.
exceptis dieb duoꝵ m̃siũ uilio
et augusto. ob eoꝵdẽ infirmitatẽ.
eiunia sane legitima .i. qͣrta
grandis aliqua necessitas fuerit.
quia .iiii. fr̃ iudas de traditione
fixus ẽ saluator. Uidebitur gͦ
qui inhis dieb sine aliqua necessi¬
tate soluerit statuta ieuinia. uł
cĩ tradente tradere saluatorẽ. uł
cũ crucifigentib crucifigere. Ex¬

Expanded text:
isto in moerore fuisse, bium in tantum eos jejunasse biduo memorato, ut traditio Ecclesiae habeat isto biduo sacramenta penitus non celebrari. Quae forma utique per singulas est tenenda hebdomadas, propter id, quod commemoratio diei illius semper atque uno Sabbato jejunandum, ergo et Dominicum et sexta feria semel in PasJejunia seu abstinentias, per singulos menses placuit celebrari, exceptis diebus duorum mensium, Julio et Augusto, ob eorumdem infirmitatem.Jejunia sane legitima, id est qugrandis aliqua necessitas affuerit, quia quarta feria Judas de traditione fixus est Salvator. Videbitur ergo qui in his diebus, si non aliqua necessitate solverit statuta jejunia, vel cum tradente tradere Salvatorem, vel cum crucifigentibus crucifigere.
Abbreviated transcription (Latin):
ognoscite a nobis & cunctis ep̃is.
in hac scã &. apłica sede congregatiᷤᷤ
statutũ esse. ut septẽ ebdomadas ple¬
nas ante scm pascha om̃s clerici in
sorte dñi uocati a carne ieiunent.
quia sicut dicreta deb& e̾e̾ uita cle-¬
ricoꝵ a laicoꝵ conuersatione. ita
&. in ieiumio debo fieri discretio.
Has gͦ .Uii. ebdomadas om̃s clerici¬
acarne & delitiis ieiunent. &. hym¬
nis & uigiliis &. orationib dño
tro. benedicto fr̃i suo & coepõ salu¬
tem. leiuniũ qͣ t̃ in anno ap̃ nos
quat᷑nũ sollẽpne agamꝰ ieiunrum.¬

Expanded text:
ognoscite a nobis et cunctis episcopis, in hac sancta et apostolica sede congregatis, statutum esse ut, septem hebdomadas plenas ante sanctum Pascha, omnes clerici in sorte Domini vocati a carne jejunent, quia sicut discreta debet esse vita clericorum a laicorum conversatione, ita et in jejunio debet fieri discretio. Has ergo septimas hebdomadas oma carne, et deliciis jejunent, et hymnis, et vigiliis atque orationibus Domino tro Benedicto fratri suo et coepiscopo salutem. Jejunium quod ter in anno apud nos quaternum solemne agamus jejunium
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ &. scda p̃dicatione de his
adfontẽ scm̃ ueniretis iuxta catho¬
lioe regulȩ instituta tradimꝰ .&. qͥd
significaret unctio quȩ diuersis
corporis nr̃i adhibita partib di-¬
uersũ intellectũ designat. ꝓut
cũ ostendimus uos ꝑ oleum sc̃ificati¬
onis ad auditũ plenȩ fidĩ p̃paratos.
corde. &: abrenuntiandũ diabolo
esse cõmonitos. Nunc uͦ de int̾io¬
rib iam mysteriis locuturi sumꝰ.
quȩ in ipso sc̃o fonte cȩlebrata sunt.
Emissa enĩ certissima cautione qua
uos abrenuntiare om̃ib pompis
diabolicȩ spospondistis descendentes
in fontẽ. fontẽ sacrũ. fontẽ redẽpti¬
onis. fontẽ scĩficatũ uirtute & lesti.
ltem. In hoc gͦ fonte antequã uos
toto corpore tinguersinus int̾roga¬
uimus. Credis in dm̃ patrẽ om̃ipo¬
credo. Itẽ int̾rogauimꝰ. Et in sp̃m
scm e Respondistis similit̾ credo.
ad patrẽ in cȩlos ascenderet. discipłis¬
suis .i. apłis mandauit dicens. Fun-¬
tes baptirate om̃s gt̃s in .n .p. &.f.

Expanded text:
ur et secunda praedicatione de his ad fontem sanctum veniretis, juxta catholicae ecclesiae instituta tradidimus. Et significaret unctio, quae diversis corporis nostri adhibita partibus diversum intellectum designat, prout cum ostendimus vos per oleum sanctificationis ad auditum plenae fidei praeparatoscorde, et ad renuntiandum diabolo esse communitos. Nunc vero de interioribus jam mysteriis locuturi sumus, quae in ipso sacro fonte celebrata sunt. Emissa enim certissima cautione, quia vos abrenuntiare omnibus pompisdiabolicae spopondistis descendentes in fontem sacrum; fontem redemptionis, fontem sanctificatum virtute coelesti. Item: in hoc fonte antequam vos toto corpore intingeremus, interrogavimus: Credis in Deum Patrem omnipocredo. Item interrogavimus: Et in Spiritum sanctum? Respondistis similiter: Credo. ad Patrem in coelum ascenderet, discipulis, id est apostolis mandavit dicens: Euntes, baptizate omnes gentes i
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus es. considera qͥd uidis.
qͥd locutus sis. repete diligent̃. oc¬
currit tͥ leuita. occurrit tͥ pb̃r. un-¬
ctus es quasi at heta xp̃i. ut ad bap.¬
tismũ cathecuminꝰ accedas. Rabanꝰ
Consecrat᷑ fons. &. ad ipsũ cathecu

Expanded text:
ingressus es, considera quos videris; quid locutus sis, repete diligenter. Occurrit tibi levita; occurrit tibi presbyter: unctus es quasi athleta Christi, ut ad baptismum catechumenus accedas. CAP. Consecratur fons
Abbreviated transcription (Latin):
credis scãm ȩccłam. & remissionem
peccatoꝵ &. carnis resurrectionẽ.
ñ eomͦ interrogamus. ut quomͦ in
quia recte credit in dm̃. N on ergo
diximus. ut in ęccłam quasi in dm̃
credetis. s intelligite nos dicere. &
dixisse. ut inȩccła & sc̃a & catholica
conuersantes in dm̃ credetis. Cred̃etiᷤ
ĩ resurrectionẽ carnis quȩ futura ẽ.

Expanded text:
esiam et remissionem peccatorum, et carnis resurrectionem, non eo modo interrogavimus ut quomodo in  Catholica est quia recte credit in Deum. Non ergo diximus ut in Ecclesiam quasi in Deum crederitis, sed intelligite nos dicere et dixisse ut in Ecclesia sancta catholica conversantes in Deum crederetis. Crederetis et resurrectionem carnis quae est futura. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
uł subd. officiũ contumacit᷑
deserens. feminã sibi potiꝰ eleg̾it.
sic̃ sponte obfornicationẽ dimit¬
tit officiũ. ita obp̃uaricationẽ
dimittere cogatur. & inuitus

Expanded text:
um, officium contumaciter deserens, feminam sibi potius eligit, sicut sponte ob fornicationem dimittit officium, ita ob praevaricationem dimittere cogatur et invitus
Abbreviated transcription (Latin):
rint uita: nullatenꝰ sine conscienti¬
a ep̃i fiat. ut ab eo singłarit̃ ꝓui¬
so c̃stituant᷑ loco. Nam uxore
regina se uelle dignitate seu copula
desiderare. Cui nos scripsimꝰ. ñ hoc
alit̃ fieri posse. nͥ eandẽ uitã c̃iunx
eius lotharius elegerit. Gregorius¬

Expanded text:
rint, nullatenus sine conscientia episcopi fiat, ut ab eo singulariter proviso constituantur loco. Nam uxore regina se velle dignitate seu copula ntentam desiderare. Cui nos scripsimus, non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam conjux ejus Lotharius elegerit.
Abbreviated transcription (Latin):
e t̃ciis & de quartis .&. de ultra
plurib nuptiis solent homines
mou̾e quęstionẽ. Uñ & breuit̃ res¬
pondeam nec ullas nuptias audeo
dãpnare. nec eis uerecundiã nume¬
humanȩ uerecundia sensũ audio
dr̃e. ut qͦciens uoluerit uiris mortuᷤᷤ
nubat feminia. nec ex meo corde p̃t̃
script᷑e sc̃ȩ auctoritatẽ qͦtaslib&. nup¬
tias audeo condẽpnare. augustuiꝰ.

Expanded text:
ertiis et de quartis, et de ultra pluribus nuptiis, solent homines movere quaestionem. Unde ut breviter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare, nec eis verecundiam numehumanae verecundiae sensum audeo dicere ut, quoties voluerit, viris mortuis, nubat femina; nec ex meo corde praeter Scripturae sanctae auctoritatem, quotaslibet nuptias audeo condemnare. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto. qr pꝰ mortẽ sarre alt̾ã dux̃.
Ubi ⁊ si nullũ intellig̾et᷑. rei abdite
sacram̃tũ. ꝓpt̾ id solũ. hoc fac̾e debuit
sistit. pꝰ uxoris mortẽ crim̃ eẽ ducere
uxorẽ. ltẽ. Qs qͥ masculũ ⁊ feminam
ꝓpagandi gen̾is causa nuptiali casti¬
tate comunx̃. &. scdas nuptias quȩ

Expanded text:
rtem Sarae alteram duxit . Ubi etsi nullum intelligeretur rei abditae sacramentum: propter hoc solum id facere debuit sistit post uxoris mortem, crimen esse ducere uxorem . Item . Deus qui masculum et feminam propagandi generis causa nuptiali castitate conjunxit, et secundas nuptias quae
Abbreviated transcription (Latin):
separet. Quȩ ⁊̃ ait. Non licẽ. dimit
onis. Itẽ. Si uir &. uxor una caro
st̃. ⁊ religionis causa uir dimittat
uxorẽ. ł mulier uirũ in ħ mundo
remanentẽ. ł fortasse ad illicita
migrantẽ. q̃ ẽ ista c̃uersio. in qua
eadẽ caro ex parte tͣnsit ad c̃tinen¬
tiã. ⁊ ex parte remanet in pollutio.
ne: Si uͦ utrĩq oueniat otinentẽ
uitã ducere. hoc qͥs audeat accusa¬
re ⁊ ltẽ. Cũ boni c̃iuges aut me¬
ritũ augere desiderant. aut ante¬
actȩ uitȩ culpas delere. ut se ad
continentiã astringant. & melio¬
rẽ uitã appetant. licet. Si uͦ conti¬
nentiã quã uir appetit. mulier
recusat. diuidi c̃iugiũ non licet.
ris uoluntate. tribuis ei for¬
nicandi licentiã . &. peccatũ iliꝰ
tuȩ imputabit᷑ abstinentię.

Expanded text:
t Si igitur vir et uxor una caro sunt, et religionis causa vir dimittat uxorem vel mulier virum in hoc mundo remanentem vel fortasse ad illicita migrantem, quae est ista conversatio, in qua una eademque caro ex parte transit in continentiam, ex parte rene? Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? Item. Cum boni conjuges aut meritum augere desiderant, aut anteactae vitae ccontinentiam astringant et meliorem vitam appetant, licet. Si vero continentiam quam vir appetit mulier recusat, dividi conjugium non licet. ris voluntate, tribuis ei fornicandi licentiam, et peccatum illius tuae imputabitur abstinentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
rit nuptias. ñ solũ res ipsiꝰ .i. matris
lib̾is eus: hẏpothetice supponatur titulo.¬
Si mat̾ marito de functo filioꝵ su¬
orũ tutelã gub̾nare maluerit. renun-¬
tiet scđis nuptiis in iudicio sine iu-¬
reiurando. res aut̃ suas fuas filio suo
in pubi obliget. atq ita ei tutela cõ
semel mita uira nuptiarũ ut po¬
tiꝰ sint int̾ se c̃iuges ĩ seꝑati. quã cũ
his qͥb aliis adhesert̃. Itẽ de eodem.
Et pꝰ manet int̾ uiuentes quoddã
c̃iugale. qđ nec seꝑatio nec cũ altero
copulatio possit auferre. sic̃ apostata
ñ fide ꝑdita sacram̃tũ fidi ñ dimittit
qͥ lauacro regn̾ationis accepit. Red
deret᷑ enĩ ꝓculdubio redeunti. si ami¬
sisset absedens. Hab&e. aut̃ ħ qͥ reces¬
Quib uͦ placuerit ex consensu ab
NSu carnał c̃cupiscentiȩ ĩꝑpetuũ
contin̾e. absit ut uincłm int̾ illos
c̃iugale rũpat᷑. Immofirmiꝰ erit. &ͦ
mag̃ ea pacta secũ imert̃. q̃ carius

Expanded text:
rit nuptias, non solum res ipsius, id est matris, rit nuptias, non solum res ipsius, id est matris, liberis ejus hypothecae tituloSi mater marito defuncto filiorum suorum tutelam gubernare maluerit, renuntiet secundis nuptiis in judicio cum jurejurando; res autem suas filio suo impuberi obliget, atque ita ei tutela commsemel inita jura nuptiarum, ut potius sint inter se conjuges etiam separati, quam cum his quibus aita manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod nec separatio nec cum altero copulatio possit auferre. manet autem adetiam fide perdita sacramentum fidei non amittit, quod lauacro regenerationis accepit. rederetur enim procul dubio redeunti, si amisisset abscedens. Habet autem hoc qui recesQuibus vero placuerit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum inierunt, quae carius
Abbreviated transcription (Latin):
Matres. quȩ amissis uiris tute¬
lã ãministrandoꝵ negotiorũ
in liberos postulant. pͥusqͣ confir¬
matio officii talis in eos iure eue¬
niat. fateantur actis sacram̃to p̾stito
ad alias se nuptias ñ uenire. Sane in
optionẽ hꝰ mͦi nulla cogat᷑. S libera
inconditiones qͣs p̃stitimꝰ uoluntate
descendat. Nã simalunt alia opta¬
re matrimonia. tutelas filioꝵ ãmi
trimonio ñ habeat. infamiã qͥdẽ solu̾e
pot̾it. si p̃ces imꝑatori porrexerit. ⁊
diuino pͥncipis nutu pͥori opinioni
restituta fuerit. res aut̃ apͥore ma¬
rito sibi relictas nullomͦ lucrabitur.
migrauit nuptias. pͥuilegiis ł
dignitatib pͥoris mariti ñ utatur.
Si mulier lib̾oꝵ suoꝵcap̾ xxuii.
tutelã ãministrauerit. ⁊ pꝰ inchoatã
ãministrationẽ ad scd̾aᷤᷤ nuptias migͣre
uoluerit. pͥus filiis suis ĩpubib
suũ ꝑsolu̾e deb&ꝵ. Dem̃ si uelit ad
matrimoniũ scdm ꝑueniat. Si aut̃
hac obseruatione c̃tẽpta scdas c̃traxe¬

Expanded text:
Matres quae amissis viris tutelam administrandorum negotiorum in liberos postulant, priusquam confirmatio officii talis in eos jure eveniat, fateantur in actis sacramento praestito ad alias se nuptias non venire. Sane in optione hujuscemodi nulla cogetur, sed libera in conditiones quas praestituimus voluntate descendat. Nam si maluerit alia optare matrimonia, tutelas filiorum admtrimonio non habeat, infamiam quidem solvere poterit, si preces imperatori porrexerit, et divino principis nutu priori opinioni restituta fuerit, res autem a priori marito sibi relictas nullo modo lucrabitur.migravit nuptias privilegiis vel dignitatibus prioris mariti non utatur. Si mulier liberorum suorum tutelam administravit, et post inchoatam administrationem ad secundas nuptias migrare voluerit, prius filiis suis impuberibus suum persolvere debet. Deinde, si velit, ad matrimonium secundum veniet. Si autem, hac observatione contempta, secundas contraxe
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ sacerdotii suscipiendi. Qui aut̃
itau̾it coniugiũ. culpã qͥd ñ hab&e.
coinqͥnati. s p̃rogatiua exuit᷑ sa¬
didisse. clericũ quẽꝙͣ. ñ debe ẽẽ. qͥ
Ina tantũ. nec repetita nob ꝑmit¬
Utitur copula. Et in ipso coniugio
lex ẽ. ñ iterare coniugiũ. nec scde
comugis sortiri c̃iunctionẽ. Quod
plerisq mirũ uidetur. cur ñ ante
baptismũ it̾ati coniugii ad electionẽ
muneris & ordinationis. p̾rogati¬
uã impedim̃ta gen̾ent᷑. cũ ĩ delicta
obeẽ ñ soleant si lauacri remissa fue¬
rint sacram̃to. S intellig̾e debemꝰ.
qͥa baptismo culpa dimitti potest.
lex aboleri ñ pot̃. In c̃iugio ñculpa.
s lex ẽ. Qđ culpe ẽ gͥ. in baptismo
relaxatur. qͥ legis ẽ. inconiugio ñ
soluit᷑. Quomͦ aut̃ pot̾ hortator
esse uiduitatis. qͥ ipse coniugia fre¬

Expanded text:
suscipiendi. Qui autem iteraverit conjugium, culpam quidem non habet coinquinati, sed praerogativa exuitur sadidisse, clericum quemquam non debere esse, qui Una tantum nec repetita nobis permittitur copula, et in ipso conjugio lex est non iterare conjugium: nec secundae conjugis sortiri conjunctionem, quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante baptismum iterati conjugii ad electionem muneris et ordinationis praerogativa impedimenta generentur, cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa fuerint sacramento; sed intelligere debemus, quia in baptismo culpa dimitti potest, lex aboleri non potest. In conjugio non culpa, sed lex est. Quod culpae est igitur, in baptismo relaxatur: quod legis est, in conjugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis qui ipse conjugia fre
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃fectores suarũ sine iudicio
Amis & multo gemitu cordis cura¬
mꝰ fili astulfe. s ñ filiꝰ dici debes. qui
tã crudelit̃ infelix homicidiũ ꝑpetra¬
sti. Nã occidisti uxorẽ tuã partem
corporis tui. legitimo matͥmonio tͥ so¬
ciatã. st nͣ causa mortis ñ tͥ resistentẽ
ñ insidiantẽ qͦcũq mͦ uitȩ tuȩ. ñ inue¬
nisti eã cũ alio uiro nefariã rẽ facien¬
tẽ. s c̃citatꝰ adiabolo impio furore
flãmatꝰ. latronũ more atrociꝰ eã gla-¬
dio tuo crudelior om̃i bestia int̾eni¬
sti. & nc̃ pꝰ mortẽ eiꝰ addis iniqͥtatem
suꝑ iniquitatẽ. filioꝵ tuoꝵ imꝓbe

Expanded text:
nterfectores suarum sine iudicio et multo gemitu cordis curamus, fili Hastulphe, sed non filius dici debes, qui tam crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam partem corporis tui legitimo matrimonio tibi sociatam, sine causa mortis; non tibi resistentem, non insidiantem quocunque modo vitae tuae. Non invenisti eam cum alio viro nefariam rem facientem, sed concitatus a diabolo impio furore flammatus, latronum more atrocius eam gladio tuo crudelior omni bestia, interemisti, et nunc post mortem ejus addis iniquitatem super iniquitatem. Filiorum tuorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Adulteriĩ dr̃. cũ uł ꝓpͥe libidinis
Linstinctu. ł alienȩ c̃sensu cũ alt̾o
uł alt̾a. contra pactũ coniugale c̃cũ¬
bit᷑. atq ita frangit᷑ fides quȩ in reb
& corporeis. &. ab iectis magnũ ani¬
mi bonũ ẽ. Et idõ eã saluti qͦ cor¬
porali qua oẽ uita ista c̃tinet᷑. certũ
e deb̾e post poni. lsidorꝰ suꝑ exodũ.¬

Expanded text:
adulterium, cum uel propriae libidinis instinctu uel alienae consensu cum altero uel altera contra pactum coniugale concumbitur. atque ita frangitur fides, quae in rebus etiam corporeis et abiectis magnum animi bonum est; et ideo eam saluti quoque corporali, qua etiam uita ista continetur, certum est debere p
Abbreviated transcription (Latin):
relatu didicimꝰ lotharius rex c̾uen¬
tũ celebrare disposuit. & theib̾gã
reginã ex amini pͥo & iudicio medi¬
tatur subicere. &. siꝙͣ eã p̃strigiis
falsitatis suȩ poterit exhib̾e quasi ñ
fuerit legitima sua uxor. uult penitꝰ
ase sequestrare. Sin aut̃. uult eã tãꝙͣ
minẽ suũ. & hominẽ theib̾ge admono¬
machiã ĩpellere. & si hõ ipsius reginȩ
ceci̾it. disponit hanc sine dilatione
ꝑimere. Itẽ. Pret̾ea siue de coniugii
fede. siue de adulteris cͥmine iudiciũ
sit agitandũ. nulla ratio patet thei¬
b̾gã cũ lothario posse mire c̃flictũ.
ł legitimũ controu̾sie mire certam̃.

Expanded text:
latu didicimus, Lotharius rex conventum celebrare disponit, et Theibergam reginam examini proprio et judicio meditatur subjicere: et siquidem eam praestigiis falsitatis suae potuerit exhibere, quasi non fuerit legitima sua uxor, vult eam penitus a se sequestrare. Sin autem vult eam tanquahominem suum, et hominem Theibergae ad monomachiam impellere, et si homo ipsius reginae ceciderit, disponit hanc sine dilatione perimere. Item. Praeterea sive de conjugii foedere, sive de adulterii crimine judicium sit agitandum, nulla ratio patitur Theibergam cum Lothario posse inire conflictum, vel legitimum controversiae inire cer
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ fudat. Karoli magni iuxta¬
ũ matris hortatu filiã alcuinũ.¬
desiderii regis longobardoꝵ karolꝰ
duxisset uxorẽ. incertũ ẽ qua de
causa eã pꝰ annũ repudiauit. &
hildigardã de gente sueuoꝵ p̃cipue
nobilitatis feminã in matrimoniũ
accep̃. de qͣ tres filios karolũ uidł pi

Expanded text:
guinem fundat. quodsi guinem fundat. quodsi um matris hortatu filiam Desiderii regis Longobardorum Carolus duxit uxorem; incertum qua de causa eam post annum repudiavit, et Hildebergam de gente Suevorum praecipuae nobilitatis feminam, in matrimonium accepit, de qua tres filios, Karolum videli
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła. ab hoc uincło peccati in t̾̃ris.
ut ꝑ ipsiꝰ grãm qͥ eã sanguine suo
ad qͥsiuit. solutꝰ sis in celis. Sinaut̃
alit̾ feceris: &. scx̃ matriᷤ ȩccłe tã sa¬
lubrit̃ ãmonitionẽ despexeris. ipse tͥ
sis iudex.&. in laq̃o diaboli qͦ irretitꝰ
teneris. ꝑmanebis. Sangͥs tuus suꝑ ca-¬
put tuũ. nos alieni ac̃sortio tuo. ꝓ
alioox filioꝵ dĩ salute ipso opitulante
om̃i sollicitudine nitimur desudare.
homini xͥano adulterã c̃iugẽ occide.
s tĩndimitt̾e. qͥs ẽ tã demens. qͥ ei di¬
cat facit fac qđ ñ licet. ut liceat
tibi qđ ñ licet: Cũ enĩ utrũq scd̾m
legẽ xp̃i illicitũ sit. siue adulterã
occid̾e siue illa uiuente adulterã
duce̾. ab utroq ẽ abstinendũ. ñ il¬
lcitũ ꝓ illicito faciendũ. Si enĩ fac¬
turus ẽ qdđ ñ licet. iã faciat adult̾iũ
ꝙ ñ faciat homicidiũ. ut uiuiente
uxore aliã ducat. & ñ humanũ san¬

Expanded text:
Ecclesia ab hoc vinculo peccati in terris, Ecclesia ab hoc vinculo peccati in terris, ut per ipsius gratiam qui eam sangadquisivit, solutus in caelis. Sin autem aliter feceris et sanctae matris ecclesiae tam salubrem admonitionem despexeris, ipse tibi sis iudex et in laqueo diaboli, quo inretitus teneris, permanebis. Sanguis tuus super caput tuum; nos alieni a consortio tuo, pro aliorum filiorum Dei salute ipso opitulante omni sollicitudine intenti innitimur desudare eChristiano adulteram conjugem occidere, sed tantum dimittere. Quis est tam demens qui ei dicat: Fac quod non licet, ut liceat tibi quod non licet. Cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si enim facturus est, quod non licet, iam faciat adulterium et non faciat homicidium, ut uiuente uxore alteram ducat et non humanum san
Abbreviated transcription (Latin):
sime scias. Sinaũ publicã penitentiã
ꝑmanens in domo tua ł in ħ mundo
diẽ natał dñi. In pane &. aqͣ &. sale
penitere. Inuigiliis. in ieiuniis. ora¬
armis ñꝗͣ cing̾e. nec in qͦlib& loco
litigare p̃sumas. Uxorẽ ñꝗͣ. duc̾e.
c̃cubinã ñ hab̾e. nec adult̾tũ cõmit.¬
tere. Inbalneo ñꝗͣ lauare. ĩ c̃uiuus
lȩtantiũ ñꝙͣ. te miscere. In eccła
seg̃gatus abaliis xͥanis. pꝰ ostiũ. ꝙ.
postes. humilit̾ te repone. ing̃dien¬
tiũ & eg̾dientiũ supplicit̾ ordib
cõmendare. Cõmunione corpis&.
sanguiniᷤᷤ dm̃ cc̃tis dieb uitȩ tuȩ te
indignũ ex istimes. In ultimo tñ exi¬
tus uitȩ tuȩ die si merueris. ꝓuiati¬
accipias tͥ c̃cedimꝰ. St̃ &. alia multa
quȩ duriꝰ &. satis acriꝰ erant iuxta
te feceris &. custodieris. c̃fidimus
de ĩm̃sa dĩ clem̃tia remissionẽ te tuoꝵ
habiturũ peccatoꝵ. &. scdm dictũ
iusti boniq pastoris resoluit te scã

Expanded text:
sime scias. Sin autem publicam poenitentiam sime scias. Sin autem publicam poenitentiam permanens in domo tua, vel in hoc mundo, diem natalis Domini. In pane et aqua et sale penite. In ieiuniis, vigiliis, oraArmis nunquam cingere, nec in quolibet loco litigare praesumas. Uxorem nunquam ducere, concubinam non habere, nec adulterium committere. In balneo nunquam lavare, in conviviis laetantium nunquam te miscere. In ecclesia segregatus ab aliis Christianis post ostium et postes humiliter te reponere, ingredientium et regredientium suppliciter orationibus commendare. Communione corporis et sanguindignum te existimes; in ultimo tamen exitus vitae tuae die, si merueris, pro viatiaccipias tibi concedimus. Sunt et alia multa quae tibi durius et satis acrius erant juxta te feceris et custodieris, confidimus de immensa Dei clementia remissionem te tuorum habiturum peccatorum, et secundum dictum justi bonique Pastoris resolvit te sancta
Abbreviated transcription (Latin):
nat ł iustificat. qͣntomagis ꝑ istũ
flagitiosissimũ & scelestũ. nec illa
uiua debuit c̃dẽpnari. nec tu pꝰ eiꝰ
mortẽ excusarie Prius causa cri-¬
minis subtilit̃ erat in uestiganda
& tc̃ si ita fuisset inuenta scd̾m
legis tramitẽ debuit excipe ultiõis
uindictã. Nã si uerũ qđ absit
fuisset. sr̃adult̃ m̃titꝰ ẽ. pꝰ octo an¬
nos penitentia forsitan ꝑacta. dimit¬
tere eã ꝑ apꝓbatã causã poteras si uo¬
luisses. occidẽ tñ eã nullatenꝰ debu¬
isti. N on enĩ uult ds̃ mortẽ pecca¬
toris. s ut conu̾tat᷑ ad penitentiam
ꝓpt̃ te rogamꝰ hoc malũ scłm qđ te
traxit ad tã ĩmanissimũ peccati facmꝰ.
Ingrede in monasteriũ. humiliare
sub manu abbatis. multoꝵ fr̃m p̃cib
adiutꝰ. obserua cuncta suppliciaĩo.
quȩ tͥ fuerint imꝑata. si forte igno̾cat
infinita dĩ bonitas peccatis tuis. &.
refrig̾et aĩa tua pͥusꝗͣ crucieris ꝑpe-¬
tuis flãmis. Hoc meliꝰ & leuiꝰ certis¬

Expanded text:
nat, vel justificat: quanto magis per istum flagitiosissimum et scelestum, nec illa viva debuit condemnari, nec tu post mortem ejus excusari. Prius causa criminis: subtiliter erat investiganda, et tunc si ita fuisset inventa, secundum legis tramitem debuit excipere ultionis vindictam. Nam, si verum, quod absit, fuisset, sicut adulter mentitus est, post octo annos poenitentia forsitan peracta dimittere eam per approbatam causam poteras, si voluisses, occidere tamen eam nullatenus debuisti. Non enim Deus vult mortem peccatoris, sed ut convertatur ad poenitentiam propter te rogamus hoc malum, secundum quod te traxit ad tam immanissimum peccati facinus. Ingredere in monasterium, humiliare sub manu abbatis, multorum fratrum precibus adjutus, observa cuncta supplici animo quae tibi fuerint imperata, si forte ignoscat infinita Dei bonitas peccatis tuis, et refrigeret anima tua priusquam crucieris perpetuis flammis. Hoc melius et levius certis
Abbreviated transcription (Latin):
de sad ult̾inis coniugiis. lib̾ .iiͦ.
Licite dimittit᷑ uxor ob causam
fornicationis. s manet uinculum
pͥoris. ꝓpt̃ qd sit reus adultir di¬
missa qui dixerit ⁊̃ obcausã forni¬
cationis. Sic̃ aut̃ manente in se sa¬
cram̃to regenerationis excõmunicat᷑.
qͥsqͥs reus ẽ cͥminis. nec illo sacram̃to
caret. ñ si nũꝗͣ. reconcilietur dõ. ita
manente in se uincło. ñ caret c̃iugii
sacͣmento. ⁊̃ si nũꝗͣ. reconciliet᷑ uiro.
Carebit aut̃. si mortuus fuerit uir eiꝰ.
Reus uͦ excõmunicationis idõ ñꝗͣ care¬
bit regenerationis sacram̃to ⁊̃ ñ recon¬
ciliatiis. qͥa nũꝗͣ moritur. Aug̾ de¬

Expanded text:
De adulterinis conjugiis, lib. II . Licite dimittitur conjux ob causam fornicationis, sed manet vinculum prioris. Propter quod fit reus adulterii dimissam qui duxerit, etiam ob causam fornicationis. Sicut enim manente in se sacramento regenerationis, excommunicatur quisquis reus criminis, nec illo sacramento caret, etiamsi nunquam reconcilietur Deo; ita manente in se vinculo, non caret conjugii sacramento, etiamsi nunquam reconcilietur viro: carebit autem, si mortuus fuerit vir ejus. Reus vero excommunicatus ideo nunquam carebit regenerationis sacramento, etiam non reconciliatus; quia nunquam moritur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ quẽ legũ conflictũ lothariꝰ con-¬
gredi posse autumat. cũ ꝑsona quã
in suis penetralib cotidie fatigat.
ad claustra reducit. &. qñ educta fue¬
rit. nͥ ea ꝓfiteat᷑ quȩ ipse p̃ceꝑit punit.¬
ꝓpͥȩ gͥ lib̾tati cõmitti. & om̃i opp̃ssiõe
atq potestate illiꝰ cũ init᷑ conflictus
oportet liberari. atq suis lib̾alit̾ uti.
& suspectas ꝑsonas c̃uenit declinare.
quȩ se ab obiectis ostendere cupit
Nos hanc cfessionẽ tuã quã ñ uo¬
Tluntas s uis extorsit. nequaꝗͣ pro
intime fuerit. ad multoꝵ ꝑnitiem
pot̃ accełẽ. Deniq si ħ licet om̃s uiri
posst̃. quas iure sortiti st̃ feminas.
si has odio habuerint. diũsis afflic¬
tionib mac̾are. &. qđ legitime non
fuerint assũpte statĩ cogere. quurĩ
ut mortale crim̃ c̃tͣ se dicant. illatis
intolerabilib penis cõpellere. Aug̃¬

Expanded text:
damus quem legum conflictum Lotharius congredi posse autumat, cum personam, quam in suis penetralibus quotidie fatigat, ad claustra reducit, et cum educta fuerit, nisi ea profiteatur quae ipse praeceperat libertati committi, et ab omni oppressione ac potestate ipsius, cum quo initur conflictus, oportet liberari, atque in suis licenter uti, et suspectas personas convenit declinare, quae se ab objectis ostendere cupit nos hanc confessionem tuam, quam non voluntas, sed vis extorsit, nequaquam printime fuerit, ad multorum perniciem potest accrescere. Denique si hoc licet, omnes viri possunt, quas jure sortiti sunt feminas, si has odio habuerint, diversis afflictionibus macerare, et quod legitime non fuerint assumptae, fateri cogere: quin etiam, ut mortale crimen contra se dicant, illatis intolerabilibus poenis compellere. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. aug̾. de lib̾ro arbit̾o libͦ .i.
bendi cũ coniuige aliena. planũ
testas det᷑ ẽẽ facturũ. ñ minꝰ reus
ẽ. quã si in ipso facto dep̃hendẽt᷑¬
augͥ ad claudiũ tͣ iulianũ libͦ.u.
im luntate gen̾andi: quẽad̾m nec furta st̃
facienda. ĩ uolũtate pãcendi paupes
utendo mãmona iniqͥtatiꝰ. Ex epła ai ele¬

Expanded text:
gustinus de libero arbitrio lib. I, .bendi cum conjuge aliena, planum testas detur esse facturum, non minus reus est quam si in ipso facto deprehende ad Claudium contra Julian. Sicut voluntate filios generandi, quemadmodum nec furta sunt facienda etiam voluntate pascendi pauperes utendo mammona iniquitatis. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
INt̃ ħ ur̃a sc̃itas adde studuerit.
si cuiꝰ uxor adult̾inũ ꝑpetrau̾it.
utrũ marito ipsius liceat scđ̾m
mundanã legẽ eã int̾fic̾e. S dei
sc̃a eccła mundanis nũꝗͣ c̃strin¬
git᷑ legib. gladiũ ñ haboe. nisi
sp̃ualẽ. ñ occidit s uiuificat.

Expanded text:
tra sanctitas addere studuit, si cujus uxor adulterium perpetraverit utrum marito ipsius liceat secundum humanam legem eam interficere. Sed Dei sancta Ecclesiae mundanis nunquam constringitur legibus, gladium non habet nisi spiritualem quo non occidit, sed vivificat.
Abbreviated transcription (Latin):
fieri pot̃ ut uir dimittat uxorem
causa fornicationis. quã dñs excep-¬
tã e̾ẽ uoluerit. lã uͦ si nec illi nub̾e
c̃cedit᷑ unro uiuo a qͦ recessit. neq
huic alt̾am duc̾e uiua uxore ꝗͣ di-¬
misit. multominꝰ fasẽ. illicita eũ

Expanded text:
Fieri potest, ut vir dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jam vero si nec illi nubere conceditur vivo viro, a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore, quam dimisit, multo minus f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmixtus deb& offerri. quia uidemus
in aqua popłm intelligr in uino uͦ ostñ¬
di sanguinẽ xp̃i. Ergo cũ incalice¬
unat᷑. & credentiũ plebs ei in quem
credit. copulatur & iungitur. Quȩ
copulatio &. c̃iunctio aquȩ et uini
sic miscetur incalice dñi ut mixtio
illa ñ possit separari. Nã siuinũ tm̃
qͥs offerat. sanguis xp̃i incipit ẽẽ sine
nobis. Si uͦ aqua sit sola. plebs incip̃

Expanded text:
permistus debet offerri, quia videmus permistus debet offerri, quia videmus in aqua populum intelligi, in vino vero ostendi sanguinem Christi. Ergo cum in caliceunatur, et credentium plebs ei, in quem credit, copulatur et jungitur. Quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini, ut mixtio illa non possit separari. Nam si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi esse incipit sine nobis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
calicẽ subhoc sacramento cognoscimꝰ
dedisse. Legit᷑ enĩ in eu̾glica ueri¬
tate. Accep̃ iħc panẽ &. calicẽ &. be-¬
nedicens dedit discipłis suis. Cess&
gͦ lac scĩficando offerri. qͥa manife¬
ritatis illuxit. ꝙ prȩt̾ panẽ &. uinũ
aliud offerri non liceat. Illud uͦ qđ
ꝓ cõplem̃to cõmunionis intinctam
tradunt eucharistiã popłis. nec hoc
ꝓlatũ ex eu̾głio testimoniũ recepert̃
dauit. Seorsũ enĩ panis. & seorsum
calicis cõmendatio memorat᷑. Nam
intinctũ panẽ aliis xp̃m p̃buisse ñ le-¬
gimꝰ. excepto illi tm̃ discipło. quẽ in¬
tincta bucella magistri ꝓditorẽ ostñ¬
deret. non quȩ sacramenti huiꝰ insti¬
tutionẽ signara. Nã qđ de exp̃sso
botro .i. de uuarũ granis popłs cõmu¬
nicat. ualde ẽ omĩno confusũ. s si ne¬
cesse fuerit botrus in calice cõpͥmatur.
et aqua misceat᷑. quia calix dñicus
iuxta canonũ p̃ceptũ. uino & aqua

Expanded text:
calicem sub hoc sacramento cognoscimus calicem sub hoc sacramento cognoscimus dedisse. Legitur enim in evangelica veritate: Accepit Jesus panem et calicem, et benedicens dedit discipulis suis . Cesset ergo lac sacrificando offerri. quia manifelicae illuxit, quod praeter panem et vinum aliud offerri non liceat. Illud vero, quod pro complemento communionis intinctam tradunt eucharistiam populis, nec hoc prolatum ex Evangelio testimonium receperunt, davit: seorsum enim panis, et seorsum calicis commendatio memoratur. Nam intinctum panem aliis Christum praebuisse non legimus, excepto tantum illi discipulo quem intincta buccella Magistri traditorem ostenderet, non quae sacramenti hujus institutionem signaret. Nam quod de expresso botro, id est de uvarum granis populus communicat, valde est omnino confusum, sed si necesse fuerit botrus in calice comprimatur, et aqua misceatur, quia calix Dominicus, juxta canonum praeceptum, vino et aqua