comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
portam. Item. yos amici mei estis.
si feceritis que ego p̃cipio uobis:
& multa alia quȩ lõgũ ẽ enarra¬
re.S iit suꝑius memoraui qui
eis dixit. sine me nichil potestis
facere: ꝑ ipsum quȩ uibentur
facere possunt. huiusmodiin
p̃destinati sunt scđm ꝓpositum

Expanded text:
tis, si feceritis quae ego praecipio vobis : et multa alia, quae longum est enarrare. Sed, ut superius memoravi, qui eis dixit, Sine me nihil potestis facere; per ipsum quae jubentur facere possunt. Hujusmodi in praedestinati sunt secundum propositum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ihm̃ xp̃m inipsũ. Taceat huma¬
na lingua: nec ꝓrsus inp̃destina¬
tione demeritis extollatur. Ac¬
tendat dictum: ante mundi con¬
stitutionẽ. Diuine uoluntaqs ẽ
hoc e donũ: ñ humane fragili¬
tatis meritũ. Deniq atdende qͥd

Expanded text:
 Christum in ipsum. Taceat humana lingua, nec prorsus in praedestinatione de meritis extollatur. Attende dictum: ante mundi constitutionem. Divinae voluntatis est hoc donum, non humanae fragilitatis meritum. Denique atten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ secutus ẽ hominẽ pauperem
ce egenũ ce conpunctũ corde mor
rat liber actuũ apłorũ deeo p̃dic¬
ta & in pso cõpleta eẽ sc̃s ꝓbat¬
apłs petrus: cũ loco eius unum
ex his qui cũ apħs congregati
erant. ꝓpter testimoniũ resurree¬
tionis ihũ subrogari oportere
denuntiat dicens. Uiri frẽs opo¬
det impler scripturã quã p̃dixit
it dux eorũ qui cõp̃henderunt

Expanded text:
secutus est hominem pauperem et egenum, et compunctum corde mortrat liber Actuum Apostolorum, de eo praedicta et in ipso completa esse, sas Petrus, cum loco ejus unum ex his qui cum Apostolis congregati erant, propter testimonium resurrectionis Jesu subrogari oportere denuntiat, dicens: Viri fratres, oportet impleri Scripturam hanc, quam it
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest tantũ dici iustus
ds̃. aut solum misericors: s uistꝰ
& misericors. Sic legimus. sic credi
metuentes: ñ interrogamus quȩ
conquirentes. Quod siad huc a¬
nimositati tue qua contentionis
curru raptiis ꝑquestionũ cãpos
manis effereris. hȩc minime respõ¬
sa sufficiunt. audi & alia quȩ
de altitudine diuitiarũ sapien¬
ne & scientie di. expauescentes
incõp̃hensibilia iuditia eius &
inuestigabiles uias eus sola
tantum fidei consideratione ꝓ¬
firimus. Quia siscrutari uolue¬
rimus secretum dĩ. quod iustitiȩ
ipsius solius notũ ẽ. cõp̃hendere
ñualemus: & impletur innobis
quod scriptum ẽ. defecerunt scru¬
tantes scrutationẽ. Quare: Quia
accedit inquit hõ & coraltum:
& exaltabit᷑ ds. S forte cũ sitis re¬
yhensibiles iuditiorũ di eẽ uos
cõp̃hensibiles iactitatis: meliꝰ

Expanded text:
Non potest tantum dici justus Non potest tantum dici justus Deus, aut solum misericors, sed justus et misericors. Sic legimus, sic credimmetuentes: non interrogamus quae conquirentes. 4. Quod si adhuc animositati tuae, qua contentionis curru raptus per quaestionum campos inanis effereris, haec minime responsa sufficiunt: audi et alia quae de altitudine divitiarum sapientiae et scientiae Dei, expavescentes incomprehensibilia judicia ejus et investigabiles vias ejus, sola tantum fidei consideratione proferimus: quia si scrutari voluerimus secretum Dei, quod justitiae ipsius solius notum est, comprehendere non valemus, et impletur in nobis quod scriptum est, Defecerunt scrutantes scrutationem. Quare? Quia accedit, inquit, homo et cor altum, et exaltabitur Deus . Si forte cum sitis reprehensibiles, judiciorum Dei esse vos comp
Abbreviated transcription (Latin):
stinat a deternã uitã: ceteros aut̃¬
pena ut p̃dixi debita punit.
Quos idđo punit quia quid eẽnt
futuri p̃sciuit. ñtamen punien¬
dos ipse fecit uel p̃destinauit s
tantum ut dixi indãpnabili mas¬
sa p̃sciuit. Quod siame quens
scire cur duo ista differenter ds
fecit. si ꝑsonarũ acceptor non ẽ
quia generaliter punite debet
iuistitia. aut miscd̃ia liberare.
contende cũ paulo.immo siau¬
des argue paulum. qui dixit xpõ
in se loquente. O hõ tuquis es qui
respondeas dõ: Nunquid dicit
figmentum ei qui se finxit: ut qͥd
me sic fecisti: Anñ habet potesta¬
tem figulus luti exeadẽ massa
facere aliud quidẽ uas inhonorẽ
aliud ii incontumeliã : Ego aũt
hoc dico quod dixi: quia quicqͥd
facit: quia solus ipse p̃sciendo
scit qͦd hõ nesciendo nescit. Quis
enĩ cognouit sensũ dñi quu nstruae
eũ aut qͥs consiliarius eiꝯ fuit. aut
quis pͥor dedit illi ⁊ retribuetur eiͤ
Aut quis dicit ei quid fecisti:

Expanded text:
stinat ad vitam aeternam. Caeteros autem ut praedixit debite punit: quos ideo punit, quia quid essent futuri praescivit; non tamen puniendos ipse fecit, vel praedestinavit, sed tantum ut dixi in damnabili massa praescivit. Quod si a me quaeris scire, cur duo ista differenter Deus faciat, si personarum acceptor non est; quia generaliter aut punire debet justitia aut misericordia liberare, contende cum Paulo; imo, si audes, argue Paulum qui dixit, Christo in se loquente: « O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Utquid me sic fecisti? An non habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Ego autem hoc dico quod dixi, quia quidquide, sancteque facit, quia solus ipse praesciendo scit, quod homo nesciendo nescit. Quis enim cognovit sensum Domini, qui instruat eum? Aut quis consiliarius ejus fuit? Aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Aut quis dicit ei, Quid fecisti?
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. quȩ p̃parauit ds ut mil¬
nt sine me nichil potestis facere.
Nolite itaq putare qͦd hec huius¬
modi dicentes liberum uolun
tatis amputemus arbitrium:
cum tamen constet ea que loqͥ¬
mur exautoritate diuina pen
Qun potius qui sedono grẽ ad
di miscd̃iã sentiunt ꝑtinere. hor¬
tamur oportere incũbere oratio¬
nib obsecrationib ieuinis uigi¬
liis omĩq operi uoluntatis diuine.
p̃destinatis enim dicitur apłis.
cũtamen generale sit quod illis
dicitur. axpd̃ p̃destinato scd̃m
carnem ex semine dauid. p̃desti¬
nante aut̃ scd̃m potentiam d̾i

Expanded text:
bonis, quae praeparavit Deus, ut in ilcit: « Sine me nihil potestis facere . » Noli itaque putare quod haec et hujusmodi dicentes liberum voltatis amputemus arbitrium, cum tamen constet ea quae loquimur, ex auctoritate divina pendQuin potius, qui se dono gratiae ad Dei misericordiam sentiunt pertinere, hortamur oportere incumbere orationibus, obsecrationibus, jejuniis, vigiliis, omnique operi voluntatis divinae. Praedestinatis enim dicitur Apostolis; cum tamen generale sit quod illis dicitur a Christo praedestinato secundum carnem ex semine David, praedestinante autem secundum potentiam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Et dñs ineuuangłio peccato¬
rib Ite inignẽ ȩternũ. quẽ ꝑauit
pater meus diabolo & angłis eiꝰ.
Predestinatis aut̃. Uenite bene¬
dicti patris mei. ꝑcipite regnum
ꝑatũ uob̃ aborigine mundi id
p̃destinatũ. Tenenda ẽ gͥ incon¬
cuss x huius disputationis regu¬
la. que diuinis testimoniis claruit
peccatores imnalis ꝓpriisante ꝗͣ
eẽnt inmundo. p̃scitos eẽ tantum
ũ p̃ destinatos: penã aut̃ eis eẽ
p̃destinatã scłm qͦd p̃sciti sunt:¬
pariuilos quoq ñrenatos exaqͣ
xios qui p̃sciti sunt ñmꝓpriis uo¬
luntatib quorũ nulle sunt uel
bone uel male. nisi tantum inade
peccato qͦd traxere nascentes: & in
hoc manentes soluerunt tempꝰ
Qui pura fide credit. dioente dño.
qui ñmanducat carnẽ meam &
bibit sanguinẽ meũ ñhabebit
in se uitã. intelligit. & acontentio

Expanded text:
nus in Evangelio peccatoribus: Ite in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus. Praedestinatis autem: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum paratum vobis ab origine mundi , id est, praedestinatum. Tenenda est igitur inconcusse hujus disputationis regula, quae divinis testimoniis claruit, peccatores in malis propriis antequam essent in mundo, praescitos esse tantum, non praedestinatos; poenam autem eis esse praedestinatam secundum quod pParvulos quoque non renatos ex aquxios. Qui praesciti sunt, non propriis voluntatibus, quorum nullae vel bonae vel malae sunt, nisi tantum in Adae peccato, quod traxere nascentes, et in hoc manentes solverunt tempusqui pura fide credit dicente Domino: « Qui non manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, non habebit in se vitam , » intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
sttrii huius & apłatus de quo p̃¬
uaricatus ẽ uidas. ut abiret
in locum suum & cetera. Ulbi gͦ
cõmemoratio operum eius malo¬
rum ascõ fit spũ inpsalmis: pͥꝰ¬
quam eẽt. p̃scitus ẽ ñ factus. qͦd
talis aduersus filium di futu¬
rus eẽt. Sienim factus eẽt incul¬
pabilis eẽt: & di opificio reputa¬
retur ñ uide. Iniuste etiam in
tũ ꝑlata dãpnatio eẽt. S absit
asummo bono uidice auctorẽ
omiũ bonorũ dõ: dãpuatore uͦ
cunctorũ malorũ: quia mala
inde ut p̃dixi p̃sciuit ñfecit.
Et tamen inquib p̃sciuit iudi¬
tio usto tradens eum inreꝓbũ
sensum. ut impleret ꝑmisit: qͥa¬

Expanded text:
sterii hujus et apostolatus, de quo praevaricatus est Judas, ut abiret in locum suum , et caetera. Ubi ergo commemoratio operum ejus malorum a sancto fit Spiritu in Psalmis; priusquam esset, praescitus est, non factus, quod talis adversus Filium Dei futurus esset. Si enim factus esset, inculpabilis esset, et Dei opificio reputaretur, non Judae: injuste etiam in eum prolata damnatio esset. Sed absit hoc a summe bono judice, auctore omnium bonorum Deo, damnatore vero cunctorum malorum; quia mala Judae, ut praedixi, praescivit, non fecit: et tamen in quibus praescivit, judicio justo tradens eum in reprobum sensum, ut impleret permisit.
Abbreviated transcription (Latin):
cui p̃scientia ñ accidens ẽ. s essen¬
tia fuit semꝑ &e ẽ. quicquid ante¬
quã sit p̃scit p̃destinat ce ꝓpt̾ea
p̃destmat. quia quale futurũ sit
tantum p̃scit. bona uero᷑ p̃scit &
tore eẽ ceꝑit. uocat ordinat ce dis¬
ponit. Unde & sequitur. llã qͦs
p̃destiauit hos &e uocauit: &
quos uocauit illos & iustificauit
Quos aut̃ iustificauit: illos &
glorificauit. Iamgͥ aꝑtius disse¬
ramus quod loquimur: quomͦ
humanũ genus p̃scientia sua &
p̃destinatione łs in quo iniqui¬
tas ñ ẽ utat᷑. Massȩ itaq huma¬
nigeneris quȩ inadã & eue p̃ua-¬
ricatione dãpnabilis mortalisq

Expanded text:
cui praescientia non accidens est, sed essencui praescientia non accidens est, sed essentia fuit semper, et est, quidquid antequam sit praescit, praedestinat; et propterea praedestinat, quia quale futurum sit tantum praescit, bona vero et praescit et tore, esse coeperit, vocat, ordinat et disponit. Unde et sequitur: Nam quos praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, illos et glorificavit . Jam igitur apertius disseramus quod loquimur, quomodo humanum genus praescientia sua et praedestinatione Deus, in quo iniquitas non est, utatur. Massae itaque humani generis, quae in Adam et Eva praevaricatione damnabilis mortal
Abbreviated transcription (Latin):
minib falsa posse confingere:
cũ uideamusuos sic adiabolo ẽ
falsatos. ut scripturas scãs &e ueri¬
dicas aduoluntatis urẽ intellec¬
tum mutare nitamins: fidẽ xp̃i
euertere:. falsum dogina urm ante¬
ponere ueritati. Hincẽ utiq ut
ñ possitis agnoscere ueritatẽ. im¬
mo hincẽ ut corrupti & abomina¬
biles factisitis inuoluntatibus
uris. Inclinã gͥ aliquãtulũ patien¬
ter auremcordis urĩ: & qualiter
misteriũ p̃destinationis credamꝰ
qualiterue p̃dicemus audite.:
ammosicatẽ etiam contradicẽdi
diuinis eloquiis deponite. Pote¬
si contentiosi discipline silentio
eẽ destiteritis. Pꝰ gͦ ipsum nomen
p̃destinationis quid indicet ex¬
ponamus: de inde eẽ apud dm̃
qui ẽ sine exceptione ꝑsonarum.
&e p̃destinationẽ. diuinarũ scrip¬
turarum auctoritate ꝓbamus.
Predestinatio quippe. ap̃mittẽdo
& p̃ueniendo uel p̃ordinando
futurũ aliquid dr̃. Et ideo ds

Expanded text:
minibus falsa posse confingere, minibus falsa posse confingere, cum videamus vos sic a diabolo esse fascinatos, ut Scripturas sanctas et veridicas ad voluntatis vestrae intellectum mutare nitamini, fidem Chrisevertere, falsum dogma vestrum anteponere veritati. Hinc est utique, ut non possitis agnoscere veritatem; imo hinc est, ut corrupti et abominabiles facti sitis in voluntatibus vestris. Inclinate aliquantum patienter aurem cordis vestri, et qualiter mysterium praedestinationis credamus, qualiterve praedicemus, audite. Animositatem etiam contradicendi divinis eloquiis deponite. Potesi contentiosi disciplinae silentio esse destiteritis. Prius ergo ipsum nomen praedestinationis quid indicet, exponamus: deinde esse apud Deum, qui sine acceptione personarum est, praedestinationem divinarum Scripturarum auctoPraedestinatio quippe a praevidendo et praeveniendo vel praeordinando futurum aliquid dicitur: et ideo Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tius degta ce liber atbin
oia suꝑius disputatum sit: adde
tet. ut & urã calũpnia quã nobis
obicere soletis ꝑ illuminationem
grẽ saluatoris reuincatur. immo
confutetur. &e nr̃e fidei integritas
cõꝓbetur. Credere nos quippe
uel p̃dicare flagitatis. quia cii
ciusq apłis p̃destinationẽ dicimꝰ:
co quod ds quosdã hominũ sic
ydestinet aduitã regni celorum:
ut si noliat orare aut ieuinare.
aut inomĩ oꝑe diuino ugiles
cẽ. eos omĩo perire ñ posse: nec ꝓr¬
sus debere sui eẽ sollicitos. quos
ds qui uoluit semel iã eligendo
p̃destinauit aduitã. Quosdã
uero sic p̃ destinauit ingehẽne
penã: ut etiã sicredere uelint. si
ieuniis orationib omĩq se uolũ¬
tati diuine subiecer int. inhis
diñ ñ delectari: uitã illis eternã
intoto dari ñ posse: sic electione
p̃destinatos ẽẽ ut pereant: dm̃
nos taliter oꝑantẽ ꝑsonarũ eẽ
dicere acceptorẽ. Nõ miramur
uos de nobis. id homines de ho¬

Expanded text:
tius de gratia et libero arbitrio jam superius disputatum sit: tamentet; ut et vestra calumnia, quam nobis objicere soletis, per illuminationem gratiae Salvatoris revincatur, imo confutetur, et nostrae fidei integritas comprobetur. Credere nos quippe vel praedicare flagitatis, quia cum is praedestinationem dicimus, eo « quod Deus quosdam hominum sic praedestinet ad vitam regni coelorum, ut si nolint orare, aut jejunare, aut in omni opere divino vigiles esse, eos omnino perire non posse, nec prorsus debere sui esse sollicitos, quos Deus quia voluit, semel jam eligendo praedestinavit ad vitam: quosdam vero sic praedestinet in gehennae poenam, ut etiam si credere velint, si jejuniis, et orationibus, omnique se voluntati divinae subjecerint, in his Deum non delectari, et vitam illis aeternam in toto dari non posse, sic electione praedestinatos esse, ut pereant. Deum nos taliter operantem personarum esse dicere acceptorem. » Non miramur vos de nobis, id est, homines de ho
Abbreviated transcription (Latin):
Aut si exsuffla¬
tis nullũ ut putctis
erim̃ habẽti¬
bꝰ quẽ meis urgeatis
edicite. Ex sufflat gͦ ⁊ increpat meis
catholica eccła opꝰ diabol. ñ qͦd ipsis̃.
s qͦd mipsis ẽ. Ipsi enĩ qͦd homines ft̃
opꝰ di sunt. qͦd uero inipsis ẽ peccatũ
opꝰ di aboliẽ. Hoc millis odit ds̃ ñ
ipsos opꝰ suũ. Ob hoc sundebita grã
eiꝰ ꝑbaptismũ mundati ñ fuerint
penitus xp̃ianorũ uitam ñ habe¬
bunt: inregnũ celorũ ñ ingredient᷑
Erunt aut̃ illic ubi &e ieirtũcis
pariuili uidorũ. Duassane fide
& duo baptisma  uos habere sup¬
si intenebris ambulantes ñ cogno¬
scitis: catholicorũ nullus ignorat.
alia enim fide ut suꝑus ostendi
uobis dicentib baptiratis etate
maiores. Alia paruulos: cũ scili¬
cet uerbũ eos inremissione pecca¬
torum baptirat ꝑciꝑe corde nõ
creditis. Nos uero anathematirã¬
tes uos paulũ apłm inquo locu¬
tus ẽ xp̃s auscultamus p̃dicãtẽ
ce sequimur:: qui unũ corpus &

Expanded text:
Aut si exsufflatis nullum, ut putatis, crimen habentibus, quem in eis urgeatis edicite. Exsufflatur ergo et increpatur in eis in catholica Ecclesia opus diaboli, non quod ipsi sunt, sed quod in ipsis est. Ipsi enim quod homines sunt, opus Dei sunt: quod vero in ipsis est peccatum, opus diaboli est; hoc in illis odit Deus, non ipsos opus suum. Ob hoc si indebita gratia ejus per Baptismum mundati non fuerint, penitus Christianorum bunt, in regnum coelorum non ingredientur; erunt autem illic ubi et incircumcisi parvuli Judaeorum. Duas sane fides et duo baptismata vos habere, si ipsi in tenebris ambulantes non cognoscitis, Catholicorum nullus ignorat. Alia enim fide, ut superius ostendi, vobis dicentibus, baptizatis aetate majores, alia parvulos, cum scilicet verbo eos in remissionem peccatorum baptizatis, corde non creditis. Nos vero anathematizantes vos, Paulum in quo locutus est Christus, auscultamus praedicantem et sequimur, qui unum corpus et
Abbreviated transcription (Latin):
uentum ẽ ut de illis loque.¬
ret᷑. quibꝰ tali ñ subuenit᷑
auxilio. ⁊ ante quã baptirẽt᷑
exspirant. In hoc inquit
loco non me quasi auetorẽ
spondeo: s aliquid de exẽ¬
plo conitio. Habendã dicimꝰ
deinstantibꝰ istius modi
rationẽ. qui p̃destinati
baptismo uite p̃sentis ante¬

Expanded text:
ventum est ut de illis loqueventum est ut de illis loqueretur, quibus tali non subvenitur auxilio, et antequam baptizentur exspirant: « In hoc, » inquit, « loco non me quasi auctorem spondeo, sed aliquid de exemplo conjicio. Habendam dicimus de infantibus istiusmodi rationem, qui praedestinati Baptismo, vitae p
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ñposset Dicat quid me¬
ruit. Si enum meruit eẽ pecca¬
trix: aliquid iã peccauerat.
unde mereret᷑ iterum eẽ pec¬
catrix. S hec fortassis obscu¬
ra eẽ uideant᷑ aut obscura
eẽ iactent᷑ cũ sint aꝑtissima.
Neq enim dicere debuit quod
anima meruerit peccatrix eẽ
ꝑcarnẽ: cuuis nec bonum
nec malum meritum reppe-¬
rire poterit ante carnem:
angustiis. quomodo anime
originalis peccati unculo
teneant᷑ obstricte. si non ex
illa trahunt originẽ quȩ
prima peccauit s eas puras
ab omĩ contagione ⁊ ꝓpaga¬
tone peccati peccatrici carni
creator insufflat:ne dicatur
illi quod sic insufflando eas
ds efficit reas: Primo dep̃¬
scientia di hanc opinionẽ
munire tẽptauit: quod eis
p̃parauerit redẽptionem.
In cuuis redẽptionis sacra¬
mento paruuli baptizantͤ.
ut abluatͤ origina le peca¬
tum quod decarne traxerũt
quasi facta sua ds emendet:
quod eas in sontes fecerat
inquinari. S postea quã

Expanded text:
esse non posset? Dicat, quid meesse non posset? Dicat, quid meruit? Si enim meruit esse peccatrix; aliquid jam peccaverat, unde mereretur iterum esse peccatrix. Sed haec fortassis obscura esse videantur, aut obscura esse jactentur, cum sint apertissima. Neque enim dicere debuit, « quod anima meruerit peccatrix esse per carnem, » cujus nec bonum nec malum meritum reperire poterit ante carnem. angustiis, quomodo animae originalis peccati vinculo teneantur obstrictae, si non ex illa trahunt originem quae prima peccavit, sed eas puras ab omni contagione et propagatione peccati, peccatrici carni Creator insufflat; ne dicatur illi, quod sic insufflando eas Deus efficit reas: primo de praescientia Dei hanc opinionem munire tentavit, « quod eis praeparaverit redemptionem. » In cujus redemptionis Sacramento parvuli baptizantur, ut abluatur originale peccatum, quod de carne traxerunt; quasi facta sua Deus emendet, quod eas insontes fecerat inquinari. Sed posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
test quod nullomodo potest:
quia inuenire hic quid uerũ
dicat omnino ñ potest. Itẽ
aliquanto post ait Anima
itaq si peccatrix ẽẽ merue¬
rit. quȩ peccatrix eẽ ñpotuit.
tamen neq inpeccato reman¬
sit. quia inxpo p̃figurata.
inpeccato ẽe ñpotuit. sicut
eẽ ñ debuit. Rogo te frater
putas ne saltẽ postea legisti
⁊ considerasti ⁊ quid in recitã¬
de laudaueris. uel unde post
recitationẽ grãs egeris cogi¬
tasti: Quid ẽ obsecrote. an¬
ma itaq si peccatrix eẽ meruit
que peccatrix eẽ ñpotuit. Qͥd
ri hoc ñ potuisset. nisi pecca¬
trix fuisset. Nõ aut̃ fuisset
nisi eẽ potuisset ut ante
omne malum meritum pec¬
cans. inde sibi meritum fa¬
ceret. unde adalia peccata
deserente dnõ ꝑueniret:
an ideo dixit que peccatrix
eẽ ñpotuit. quia nisi incarne
ueniret. peccatrix eẽ ñposset
Quid gͦ meruit ut mitteret᷑
ubi peccatrix eẽ posset: quo
nisi uenisset alibi peccatrix

Expanded text:
test, quod nullo modo potest, test, quod nullo modo potest, quia inuenire hic quid uerum dicat omnino non potest. Item aliquanto post ait: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit. rogo te, frater, putasne ista saltem postea legisti et considerasti et quid in recitante laudaueris uel unde post recitationem gratias egeris cogitasti? quid est, obsecro te: anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit? quid ri hoc non potuisset, nisi peccatrix fuisset; non autem fuisset, nisi esse potuisset; ut ante omne malum meritum peccans, inde sibi meritum faceret, unde ad alia peccata, deserente Domino, perveniret? An ideo dixit, « quae peccatrix esse non potuit, » quia nisi in carnem veniret, peccatrix esse non posset? Quid ergo meruit, ut eo mitteretur, ubi peccatrix esse posset, quo nisi venisset, alibi peccatrix
Abbreviated transcription (Latin):
beata atq laudabilis habi¬
tudo. quã reparari ꝑsacram̃¬
tum baptismatis asseuerat:
cum eam nolit exilla origi¬
nẽ trahere ꝑoriginẽ quã
constat inꝑadiso aliquãdo
fuisse felicem: Quomodo gͥ
alio loco animã se dicit cõ¬
stant̾ asserrere ñ extraduce.
neq exnichilo. neq ꝑsemet
ipsam. neq ante corpus Ec¬
ce isto loco uult animas ante
corpus alicubi uiuere: tam
beate. ut eadem illis ꝑbaptis¬
mum beaditudo reddatur.
Et tanquã sui rursus oblitus:
ad uingit ⁊ dicit. ut peream
idẽ ꝑcarnem incipiat rena sci.
ꝑquã meruerat inquinari.
Suꝑius meritum significa¬
uerat bonum ꝑditũ fuisse
ꝑ carnem: Nunc aut̃ signifi¬
cat malum meritũ quo fac¬
tum ẽ ut ueniret uel mitte¬
ret᷑ incarnem. dicendo ꝑquã
meruerat inquinari. Si enim
meret᷑ inquinari: ñ ẽ utiq
meritum bonum. Dicat quid
peccauit. ante quã ꝑcarnẽ
inquinaret᷑. ut ꝑ carnem in¬
quinari mereret᷑. Dicat si po¬

Expanded text:
beata atque laudabilis habibeata atque laudabilis habitudo? quam reparari per sacramentum baptismatis asseuerat, cum eam nolit ex illa originem trahere per propaginem, quam constat in paradiso aliquando fuisse felicem. quomodo igitur alio loco \'animam se\' dicit \'constanter asserere non ex traduce neque ex nihilo neque per semet ipsam neque ante corpus\'? ecce isto loco uult animas ante corpus alicubi uiuere tam beate, ut eadem illis per baptismum beatitudo reddatur, et tamquam sui rursus oblitus adiungit et dicit: ut per eam, id est per carnem, incipiat renasci, per quam meruerat inquinari. superius meritum significauerat bonum perditum fuisse per carnem, nunc autem significat malum meritum, quo factum est, ut ueniret uel mitteretur in carnem dicendo: per quam meruerat inquinari; si enim meretur inquinari, non est utique meritum bonum. dicat quid peccauit, antequam per carnem inquinaretur, ut per carnem inquinari mereretur; dicat, si po
Abbreviated transcription (Latin):
statũ ꝑ quã ꝑdiderat meritũ:
Aut nunquid quiabaptismo
corpus abluitur. ñ transit ad
animã uel sp̃m: quod credit᷑
conferri ꝑbaptismũ: Merito
gͦ ꝑcarnẽ. priscã reparat ha-¬
bitudinẽ. quã uisa fuerat
paulisꝑ amisisse ꝑcarnem:
Ut ꝑeã incipiat renasci. ꝑ
quã meruerat inquinari.
uide inhis uerbis quãtũ iste
tuus errauerit doctor. Dixit
animam ꝑcarnẽ reparare
statũ. ꝑ quã ꝑdiderat meritũ.
habuit gͦ anima aliquẽ sta¬
tum ⁊ aliquod meritũ bonũ
ante carnẽ: quod uult eam
reparare ꝑcarnẽ Quando
caro lauacro regenerationis
abluit᷑. Uixerat itaq alicubi
ante carnẽ instatu ⁊ merito
bono: quẽ statum ⁊ qͦd meri¬
tum ꝑdidit cũuenisset incar¬
nem. Dixit eã ꝑcarnem repa¬
rare habitudinẽ pͥscam: quã
iuisa fuerat paulisper
amisisse ꝑcarnẽ habuit
gͦ ante carnẽ habitudinẽ
antiquã: hoc ẽ enim pͥscam.
Et ista qualis eẽ potuit. nisi

Expanded text:
statum, per quam perdiderat meritum? statum, per quam perdiderat meritum? aut numquid quia baptismo corpus abluitur, non transit ad animam uel spiritum, quod creditur conferri per baptismum? merito ergo per carnem priscam reparat habitudinem, qu amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari » ? Vide in his verbis, quantum iste tuus erraverit doctor. Dixit, « animam per carnem reparare statum, per quam perdiderat meritum. » Habuit ergo anima aliquem statum et aliquod meritum bonum ante carnem, quod vult eam reparare per carnem, quando caro lavacro regenerationis abluitur. Vixerat itaque alicubi ante carnem in statu et merito bono; quem statum et quod meritum perdidit, cum venisset in carnem. Dixit, « eam per carnem reparare habitudinem priscam, quam uisa fuerat paulisper amisisse per carnem\': habuit ergo ante carnem habitudinem antiquam — hoc est enim \'priscam\' — et ista qualis esse potuit nisi
Abbreviated transcription (Latin):
id uere didicisses: me tibi
docendũ libentissime tra¬
derẽ. S aliud ẽ discere: ali¬
ud uideri sibi didicisse.
Sigͦ te didicisse arbitraris qͦd
ad huc nescis: ñ plane didi¬
cisti. s temere credidisti quod
libent audisti̾.⁊ sub repsit
tibi falsiloquiũ ꝑsuaui lo¬
quiũ. Quod ñ ideo dicoquia
falsum eẽ iã certus sum. animas
potius insusflani nouas quã
deorigine parentum trahiͤ
Hoc enim ad huc abeis qui
docere id possunt.existimo
requirendum:S quia iste
de hac re ita disseruit. ut ñ
solum eam quȩ ad huc dis¬
cutienda ẽ ñsolueret que¬
stionẽ:uerũ etiã talia dice¬
ret.que falsitatis ñ habeãt
dubitationẽ. Cum enim uel¬
let ꝓbare dubia:.ausus ẽ sine
dubio dicere reꝓbanda. An
uero tureꝓbare dubitabis.
quod cũ deanima loqueret᷑
Non uis inquit animã excar¬
ne peccati contrahere uali¬
tudinẽ. ad quã uicissim scĩfi¬
cationẽ uid eas transire ꝑ
carnem: ut ꝑ ipsã reparet

Expanded text:
id uere didicisses! me tibi id uere didicisses! me tibi docendum libentissime traderem; sed aliud est discere, aliud uideri sibi didicisse. si ergo te didicisse arbitraris quod adhuc nescis, non plane didicisti, sed temere credidisti quod libenter audisti et subrepsit tibi falsiloquium per suauiloquium. quod non ideo dico, quia falsum esse iam certus sum animas potius insufflari nouas quam de origine parentum trahi — hoc enim adhuc ab eis qui docere id possunt existimo requirendum —, sed quia iste de hac re ita disseruit, ut non solum eam, quae adhuc discutienda est, non solueret quaestionem, uerum etiam talia diceret, quae falsitatis non habeant dubitationem; cum enim uellet probare dubia, ausus est dicere sine dubio reprobanda. An uero tu reprobare dubitabis, quod, cum de anima loqueretur: non uis, inquit, animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam uicissim sanctificationem uideas transire per carnem, ut per ipsam reparet
Abbreviated transcription (Latin):
liticis ⁊ oppressis anime sen¬
sibꝰ. de amputatis menbris
corporis absq anime sectio¬
ne: ñ tecum s cum illo potiꝰ
agere debeo. Illi quippe insu-¬
dandum ẽ ut rationẽ reddat
dictorum suorum: nedeoꝑe
iuuenis uelle fatigare uide¬
amur grauitatẽ senis. Quod
aut̃ similitudines morum
qui repperiunt᷑ infiliis ñ ex
anime semine uenire dispu¬
tat. consequens ẽ quidem
ut hoc sentiant quicumq
anime ꝓpaginẽ destruunt..
s nec illi qui hanc astruunt ibi
constituunt pondus assertioĩs suȩ.
Uident enĩ. & filios parentũ dissimiles
morib qd idõ fieriputant. qr & ip¬
se unus hõ plerũq suis moribꝰ alios
mores dissimiles ht̃: ñutiq aĩa
altera accepta. s uita inmeliꝰ uel
indeterius cõmutata habet
ille exqua ꝓpagata ẽ. quã¬
do quidẽ ipsa una nunc
alios. alias alios habere
mores pocest.Quare si hoc
te credis abisto didicisse qͦd
anima ñ sit ex traduce: utinã

Expanded text:
ralyticis et oppressis animae senralyticis et oppressis animae sensibus, de amputatis membris corporis absque animae sectione\', non tecum, sed cum illo potius agere debeo; illi quippe insudandum est, ut rationem reddat dictorum suorum, ne de opere iuuenis uelle fatigare uideamur grauitatem senis. quod autem similitudines morum, qui repperiuntur in filiis, non ex animae semine uenire disputat, consequens est quidem, ut hoc sentiant quicumque animae propaginem destruunt, sed nec illi qui hanc astruunt ibi constituunt pondus assertionis suae; uident enim et filios parentum dissimiles moribus, quod ideo fieri putant, quia et ipse unus homo plerumque suis moribus alios mores dissimiles habet non utique anima altera accepta, sed uita in melius uel in deterius commutata. itilla ex qua propagata est, quando quidem ipsa una nunc alios, alias alios habere mores potest. quare si hoc te credis ab isto didicisse, quod anima non sit ex traduce, utinam
Abbreviated transcription (Latin):
hominem assũpsit.⁊ u̾bũ
caro factum ẽ. Alius quidẽ
uerbum di filius. s ñ ẽ aliud
hoc ẽ alia ꝑsona ẽ: s ñdiu̾¬
sa natura. Et unde hoc. nͥ
quia ñ creatus exalio uel
ex nichilo.s natus exipso ẽ.
Nõ ut melior quã erat eẽt.
s omnino ut eẽt.: Et quodẽ
ille unde natus ẽ. eẽt. Hoc ẽ uniꝰ
euisdẽq nature. equalis. coet̾¬
nus. omnimodo similis. parit̾
immutabilis. parit̾ inuisibilis.
parit̾ incorporeus pariter
đs: hoc omĩo quod pat̾. Nisi
quod filius ẽ ipse ñ pater.
Siaut̃ manet quidẽ ipse in¬
teger đs. nec tamen denullo
ueldealio s de seipso diu̾sũ
aliquid indeterius careat.¬
⁊ de incorporeo dõ corpus ema¬
nat. Absit hoc ut catholicus
animus bibat. Non enim ẽ flu¬
entum fontis diuini. s fig¬
mentum cordis humani.
Iã uero quã inepte labo nu¬
ret animã quã putat ẽẽ i.¬
corpoream undicare apassi¬
onibus corporis. disputans
de anime infantia. De ꝑa¬

Expanded text:
hominem assumpsit et uerbum hominem assumpsit et uerbum caro factum est, alius est quidem uerbum dei filius, sed non est aliud; hoc est alia persona est, sed non diuersa natura. et unde hoc, nisi quia non creatus ex alio uel ex nihilo, sed natus ex ipso est, non ut melior quam erat esset, sed omnino ut esset et quod est ille, unde natus est, esset, hoc est unius eiusdemque naturae, aequalis, coaeternus, omni modo similis, pariter inmutabilis, pariter inuisibilis, pariter incorporeus, pariter deus, hoc omnino quod pater, nisi quod filius est ipse, non pater? si autem manet quidem ipse integer deus nec tamen de nullo uel de alio, sed de se ipso diuersum aliquid in deterius creat et de incorporeo deo corpus emanat, absit, ut hoc catholicus animus bibat! non enim est fluentum fontis diuini, sed figmentum cordis humani. lam uero quam inepte laboret animam, quam putat esse corpoream, uindicare a passionibus corporis disputans \'de animae infantia, de pa
Abbreviated transcription (Latin):
nos scripsit: notos atq ingno¬
tos. doctos atq indoctos reci¬
taturus inuitet: seniores cum
unioribus conuenite: quod
nesciebatis discite: quod nũ¬
quã audieratis audite. Ecce
isto docente. Non aliunde qͦd
aliquo modo ẽ. nec exeo quod
omĩo ñẽ. ds flatum creat: s
exeo quod ipse ẽ. Cũ sit in cor.¬
poreus:corpus sufflat. Na¬
turam gͦ suam ante quam
mutetur inpeccati corpore:
ipse mutat incorpus. Andi¬
cit quod exnatura sua ñ mu¬
tat aliquid cũflatum facit:
Non gͦ eum deseipso facit.
Non enim aliud ẽ ipse: aliud
natura eius. Quis hoc insa¬
nissimus opinetͤ: Quod sidi¬
cit ita dm̃ de sua natura fa¬
cere flatum. ut ipse integer
maneat: non inde questio
ẽ.S utrum qͦd ñ aliunde.
nec denichilo. s deillo ẽ. nõ
hoc sit quod ille. idẽ. eiusdẽ
nature ⁊ essentiȩ. Nã ⁊ filio
genito integer manet.Sed
quia eum genuit dese ipso:¬
ñ aliud genuit quã id quod
ipse ẽ. Excepto enim quod

Expanded text:
quod scripsit, notos atque ignoquod scripsit, notos atque ignotos, doctos atque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo est nec ex eo quod omnino non est deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit incorporeus, corpus sufflat. naturam ergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim aliud est ipse, aliud natura eius. quis hoc insanissimus opinetur? quodsi dicit ita deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat, non inde quaestio est, sed utrum quod non aliunde nec de nihilo, sed de illo est, non hoc sit quod ille, id est eiusdem naturae et essentiae. nam et filio genito integer manet; sed quia cum genuit de sc ipso, non aliud genuit quam id quod est ipse. excepto enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
ñanime requiri alimenta
s corpori. Cura quidẽ illius:
s tanquã habitans indomo:
⁊ moribunde carnis imminẽ¬
tes ruinas ꝓuida refectione
fucientis. Et illud gͦ expli¬
cet tibi. quid anima illa diui¬
tis riicuram destinare cu¬
piebat. que mortale corpꝰ
iã utiq ñ habebat: ⁊ tamen
sitiebat:⁊ aquȩ stillã digi¬
to pauperis requirebat᷑
Habet ubi se exerceat iste
doctor senum: querat ⁊ inue¬
niat si potuerit. cui rei anima
illa apud inferos humidũ
alimentum uel dã exiguum
mendicaret. cũ riunoso ha¬
bitaculo iã careret. Incorpo
reum sane dm̃ eẽ qͦd credit:
gratulor eum hinc saltem
atertuliani deliramentis ẽẽ
discretum. Ille quippe sicut
animam: ita etiam dm̃ cor¬
poreum eẽ contendit At qui
iste inhoc dissentiens. mira¬
biliora ꝑsuadere molitur:
dm̃ incorporeum ñ denichi¬
lo facere. s desemet ipso
flatum exalare corporeum.
Odoctrinã cu omĩs etas au-¬
res subrigat: que hominis an-¬

Expanded text:
non animae requiri alimenta, non animae requiri alimenta, sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruinas prouida refectione fulcientis. et illud ergo explicet tibi, quid anima illa diuitis ruiturum destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sitiebat et aquae stillam de digito pauperis requirebat. habet ubi se exerceat iste doctor senum; quaerat et inueniat, si potuerit, cui rei anima illa apud inferos humidum alimentum uel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo iam careret. Increum sane Deum esse quod credit, gratulor eum hinc saltem a Tertulliani deliramentis esse discretum. Ille quippe sicut animam, ita etiam Deum corporeum esse contendit. A quo iste in hoc dissentiens, mirabiliora persuadere molitur, Deum incorporeum, non de nihilo facere, sed de semetipso flatum exhalare corporeum. O doctrinam cui omnis aetas aures subrigat, quae homines an
Abbreviated transcription (Latin):
Et paulo post: unde intelli¬
git᷑ inquit ⁊ ꝓbat᷑. ñad ani¬
mam ꝑtinere cyborum sustẽ¬
tacula s ad corpꝰ: cui etiã
p̃ter cybum ꝓcurat᷑ simili
racione uestitus: ut illi neces¬
sariꝰ uideat᷑ pasture sugge¬
stus. cucõpetit ⁊ ipsos ha¬
bere uestitus. Hanc ille sẽ¬
tentiã suã satis euident̾ ex¬
positam. ñnulla etiã simi¬
litudine illustrans ad iecit
atq ait. Quid aut̃ putamꝰ
inquilinum quẽquã sue
habitationi ꝓspicere: Non¬
ne si eam senserit aut tecto
tremere. aut nutare parie¬
te. aut labare fundamine.
destinas querit. strues con¬
gerit. quibꝰ imminẽtẽ possit
ruinã sedulo diligenterq
fulcire: ne sub periculo mã¬
sionis discrimen uideatur
pendere mansori :Ita gͦ ⁊
animã recognosce inquit
carnis sue desiderare cibũ:
exqua ipsum cõcupit sine
dubio desideriũ. hȩc nẽpe
ille uiuenis sua sensa uerb
luculentissimis ⁊ sufficien¬
tissimis explicauit: Aserens

Expanded text:
et paulo post: unde intelleet paulo post: unde intellegitur, inquit, et probatur non ad animam pertinere ciborum sustentacula, sed ad corpus, cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione uestitus, ut illi necessarius uideatur pasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uestitus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine inlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae habitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inminentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mansionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua ipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens
Abbreviated transcription (Latin):
forte aliud sit qͦd constat eẽ
utile.⁊ ad fidẽ necessariam
ꝑtinere: peto rescribere mõ
grauioris. Nã illud qd rectissime &
ualde salubrit̾ credit. uidicari ani¬
mas cũ de corꝑibꝰ exierint. añ quã
ueniant. ad illud iudiciũ qͦ eas opor¬
tet iã redditis corꝑibꝰ uidicari. atq
inipsa inqͣ h iuxert̃ carne corqueri
siue głari: & boc itane tandẽ ipse ne¬
sciebas: quis adu̾sus euuãgłiũ
tanta obstinatione mentis
obsurduit. ut inillo paupere
qui post mortẽ oblatus ẽ in
sinum abrahe.⁊ inillo diuite
cuius infernus cruciatus ex¬
ponit᷑. ista ñ audiat uelaudi¬
ta ñcredat S nunquid te
docuit quomodo anima sine
corpore dedigito pauperis aq̃
stillam desiderare potuit:
cum ipse confessussit alim̃¬
ta corporea. Non nisi ꝓpt̾ ful¬
ciendas ruinas corruptibilis
corporis sui animã querere:
uerba eius ista sunt Nũquid
qui anima inquit aut cybũ
querit aut potum: ad ipsam
transire credimus pastum:

Expanded text:
forte aliud sit, quod constat esse forte aliud sit, quod constat esse utile et ad fidem necessariam pertinere, peto rescribere non graueris. Nam illud, quod rectissime et ualde salubriter credit iudicari animas, cum de corporibus exierint, antequam ueniant ad illud iudicium, quo eas oportet iam redditis corporibus iudicari atque in ipsa, in qua hic uixerunt, carne torqueri siue gloriari, hoc itane tandem ipse nesciebas ? quis aduersus euangelium tanta obstinatione mentis obsurduit, ut in illo paupere, qui post mortem ablatus est in sinum Abrahae, et in illo diuite, cuius infernus cruciatus exponitur, ista non audiat uel audita non credat ? sed numquid to docuit, quomodo anima sine corpore de digito pauperis aquae stillam desiderare potuerit, cum ipse confessus sit alimenta corporea non nisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui animam quaerere? uerba eius ista sunt: numquid quia anima, inquit, aut cibum quaerit aut potum, ad ipsam transire credimus pastum?
Abbreviated transcription (Latin):
sidicis hoc me ille ñdocuit.
nec huic errori eius ullomodo
quãlibet diserti ⁊ ornati ser¬
monis illectus suauitate cõ¬
sensi ago ingentes do grãs:
s quero unde illi caput exo¬
sculatus ut dicit᷑. grãs egeris
te didicisse quod usq ad audi¬
tam disputationẽ illius igno¬
tuis litteris refellat᷑. Si autẽ
uerum ẽ. illa humilitate ho¬
mini egisse te grãs. Gaudeo
quidẽ. sice illud ñ docuit qͦd
superius quã sit detestandũ
cauendumq monstraui: ⁊ ñ
rep̃hendo quod gratus fueris
tanta humilitate doctori.Si
aliquid aliud disputante
illo uerum atq utile didici¬
sti. S hoc quid sit inquiro:
tum ista nescire. Et si decorpo¬
rum generibꝰ subtilit dispu¬
tecͦ: hoc maiore difficultate
quã utilitate ꝑdiscitur. Si
aut̃ dñs uoluerit ut ad illũ
ipsum uiuenem scribã sicut
desidero: ibi sciet fortasse di¬
lectio tua etiam hoc quã ñ
de docuerit. sicamen id te ab
illo didicisse letaris. S. neqͥd

Expanded text:
si dicis: \'hoc me ille non docuit si dicis: \'hoc me ille non docuit nec huic errori eius ullo modo quamlibet diserti et ornati sermonis inlectus suauitate consensi\', ago ingentes deo gratias. sed quaero, unde illi caput exosculatus, ut dicitur, gratias egeris te didicisse quod usque ad auditam disputationem illius ignotuis litteris refellatur. si autem uerum est illa humilitate homini egisse te gratias, gaudeo quidem, si te illud non docuit, quod superius quam sit detestandum eauendumque monstraui, et non reprehendo, quod gratus fueris tanta humilitate doctori, si aliquid aliud disputante illo uerum atque utile didicisti; sed hoc quid sit inquiro.  esse detrimentum ista nescire et, si de corporum generibus subtiliter disputetur, hoc maiore difficultate quam utilitate perdiscitur. si autem dominus uoluerit, ut ad illum ipsum iuuenem scribam, sicut desidero, ibi sciet fortasse dilectio tua etiam hoc quam non te docuerit, si tamen id te ab illo didicisse laetaris. sed ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd quidẽ falsum ẽ. camenut
dixi tolerabiluis ex aliqua
alia creatura quã quidem
iã fecerat ds. quã ex dinatura
animam conditã crederes:
ut quod ẽ mutabilis. qͦd pec¬
cat. quod fit impia. quodetiã
simpia ꝑdurauerit infine.
sine fine damnabit᷑. Non ad
đi naturã cum horrenda blas¬
phemia referat᷑. Abice frat̾
abice obsecro istam nõ plane
fidem. s execrand& impietatis
errorẽ. Ne homo grauis seduc¬
tus auiuene ⁊ꝰ laico prb̃r. cũ
istã catholicã fidẽ eẽ arbitraris.
denumero fideliũ qͦd a te
auertat dñs existimeris. Non
enim sic te cum agendum est
ut cum illo: aut ea uenia tuus
iste tã horrendus.qua uiuenis
illius.licet abillo ad te transi¬
erit. error ẽ dignus. Ille ouili
catholico sanandꝰ nuꝑ acces.¬
sit tu incatholicis pastoribus
deputaris. Nolumus ita cure¬
tur que uenit aberrore ad do¬
minicum gregẽ: ut prius pe¬
stifera contagione disꝑdat
ouis ulcerosa pastorẽ.Quod¬

Expanded text:
— quod quidem falsum est, tamen, ut — quod quidem falsum est, tamen, ut dixi, tolerabilius — ex aliqua alia creatura, quam quidem iam fecerat deus, quam ex dei natura animam conditam crederes, ut, quod est mutabilis, quod peccat, quod fit impia, quod etiam, si impia perdurauerit in fine, sine fine damnabitur, non ad dei naturam cum horrenda blasphemia referretur. abice, frater, abice, obsecro, istam non plane fidem, sed exsecrandae impietatis errorem, ne homo grauis seductus a iuuene et a laieo presbyter, cum istam catholicam fidem esse arbitraris, de numero fidelium — quod a te auertat dominus eximaris. non enim sic tecum agendum est ut cum illo aut ea uenia tuus iste tam horrendus qua iuuenis illius, licet ab illo ad te transierit, error est dignus. ille ouili catholico sanandus nuper accessit, tu in catholicis pastoribus deputaris. nolumus ita curetur quae uenit ab errore ad dominicum gregem, ut prius pestifera contagione disperdat ouis ulcerosa pastorem. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
existimo sic legis epłam in eã.
ut hic agnoscas etiã fidem
tuam.que nobis incatholica
eccła dño donande cõ munis
ẽ. Si gͦ hec ut dicere ceperam
cũ catholico loquor. unde
obsecro credis eẽ animã: Non
unius cuiusq nr̃m dico. sed
primã primo illi homini datã:
si ex nichilo ⁊ factã tamen
insufflatamq ado. id credis
quod ego. Si aut̃ exaliqua
alia creatura quȩ unde ani¬
ma fieret tanquã maderies
sub iacebat artifici do. sicut
puluis unde fieret adã. uel
costa eius unde eua. uel sicut
aquȩ unde pisces ⁊ uoluicres.
uel sicut terra unde animalia
queq terrestria: non ẽ catho¬
licum. ñ ẽ uerum. Quod sineq
ex nichilo neq exalia quacũq
creatura. s ex semetipso dm̃
hoc ẽ exnatura sua fecisse
uel facere animas qͦd absit
existimas: hoc quidẽ abisto
didicistr̃s. ñ tibi gratulor
neq blandior. longe cum
illo afide catholiea exorbi¬
tasti. Tollerabilius enim

Expanded text:
existimo, sic legis epistulam meam, existimo, sic legis epistulam meam, ut hic agnoscas etiam fidem tuam, quae nobis in catholica ecclesia domino donante communis est —, si ergo haec, ut dicere coeperam, cum catholico loquor, unde, obsecro, credis esse animam, non uniuscuiusque nostrum dico, sed primam primo illi homini datam? si ex nihilo et factam tamen insufflatamque a deo, id credis quod ego; si autem ex aliqua alia creatura, quae unde anima fieret tamquam materies subiacebat artifici deo, sicut puluis, unde fieret Adam, uel costa eius, unde Eua, uel sicut aquae, unde pisces et uolucres, uel sicut terra, unde animalia quaeque terrestria, non est catholicum, non est uerum. quodsi neque ex nihilo neque ex alia quacumque creatura, sed ex semet ipso deum, hoc est ex natura sua fecisse uel facere animas — quod absit! — existimas, hoc quidem ab isto didicisti, sed non tibi gratulor neque blandior; longe cum illo a fide catholica exorbitasti. tolerabilius enim
Abbreviated transcription (Latin):
quidq ds ⁊ simul omĩa unus
deus: immutabilis. sempit̾nꝰ:
sine temporis ullo initio siue
termino. At uero illa natura
quȩ facta ẽ. creatura nũcupat᷑
Creator aut ds illa scilicet tri¬
nitas: creatura ergo ita eẽ dicit᷑
ex d̃o: ut ñ eius natura facta
sit. Exnichilo enim ꝓpt̾ea
dicitur. quia ipsum auctorẽ
habet ut sit. ñ ita ut ab illo
nata sit uel ꝓcesserit. s ab
illo creata. condita facta sit.
Partim exnulla alia idẽ om¬
nino exnichilo: sicut celum
⁊ terra. uel potius uniuersã
mundane molis uniuersa
cummundo concreata materia:
Partim uero ex alia iãcreata
atq existente natura. sicut
uir exlimo. mulier ex uiro.
exparentibꝰ homo. Creatura
tamen omĩs ex dõ. s creante
uel ex nichilo uel exalio: Nõ
aut̃ gigente uel ꝓducente de
se ipso. Si hec cum catholico
loquor magis cõmonens quã
docens. Neq enim eẽ tibi ar¬
bitror noua. uel audita quidẽ
iantea. ñtamen credita.S ut

Expanded text:
quidque deus et simul omnia unus quidque deus et simul omnia unus deus inmutabilis, sempiternus, sine temporis ullo initio siue termino. at uero illa natura, quae facta est, creatura nuncupatur, creator autem deus, illa scilicet trinitas. creatura ergo ita esse dicitur ex deo, ut non ex eius natura facta sit; ex illo enim propterea dicitur. quia ipsum auctorem habet ut sit, non ita, ut ab illo nata sit uel processerit, sed ah illo creata, condita, facta sit, partim ex nulla alia, id est omnino ex nihilo, sicut caelum et terra uel potius uniuersae mundanae molis uniuersa cum mundo concreata materia, partim uero ex alia iam creat\'a atque exsistente natura, sicut uir ex limo, mulier ex uiro, ex parentibus homo, creatura tamen omnis ex deo, sed creante uel ex nihilo uel ex aliquo, non autem gignente uel producente de se ipso. Si haec cum catholico loquor magis commonens quam docens — neque enim esse tibi arbitror noua uel audita quidem et antea, non tamen credita, sed, ut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tamen dicimus patrem ⁊
partem di: s hoc etiam opus
ẽ. ut dicamus ñ eam ⁊ dm̃.
unius eiusdemq ẽẽ nature.
ynde ille recte quidẽ ait. genꝰ
đi eẽ animas munere ñnatu¬
ra: ac ꝑhoc ñomĩum. s fide¬
lium. S rursus ad id quod
declinauerat de uolutus ẽ.
⁊ dmatq animã eiusdem di¬
xit eẽ nature. Nõ quidẽ his
uerbis: s aꝑta manifestaq
sententia. Cum enim animã
ita ẽẽ dicit exdo. ut eam nec
exalia natura. nec ex nilo.
s exsemet ipso creauerit: qͥd
ꝑsuadere conat᷑ nͥis id quod
aliis uerbis negat. animam
scilicet eiusdẽ cuius ds ẽ ẽẽ
naturȩ. Omĩs quippe natura
uel ds ẽ qui nullum habet
auetorẽ: uel ex do ẽ quia ipsũ
habet auctorẽ. S que habet
auctorem dm̃ ex quo ẽ. aliqua
facta facta ñ ẽ. aliqua facta
ẽ. Porro que facta ñ ẽ. ⁊ tam̃
ex ipso ẽ: aut genita ẽ ab illo.
euisdẽq nature. Nam hec
tria unum sunt: ⁊ singulũ

Expanded text:
et tamen dicimus patrem etet tamen dicimus patrem etpartem dei; sed hoc etiam opus est ut dicamus non eam et deum unius eiusdemque esse naturae. unde ille recte quidem ait \'genus dei esse animas munere, non natura\' ac per hoc non omnium, sed fidelium; sed rursus ad id quod declinauerat deuolutus est et deum atque animam eiusdem dixit esse naturae, non quidem his uerbis, sed aperta manifestaque sententia. cum enim \'animam ita esse\' dicit \'ex deo, ut eam nec ex alia natura nec ex nihilo, sed ex semet ipso creauerit\', quid persuadere conatur nisi id quod aliis uerbis negat, animam scilicet eiusdem cuius deus est esse naturae? omnis quippe natura uel deus est, qui nullum habet auctorem, uel ex deo est, quia ipsum habet auctorem. sed quae habet auctorem deum, ex quo est, aliqua facta non est, aliqua facta est. porro quae facta non est et tamen ex ipso est, aut genita est ab illo eiusdemque naturae; nam haec tria unum sunt et singulum