comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relicti a deo. exuti abonini bonitate.
traditi sunt gentib: & amiserunt
sacerdotium & regnum: & torpore
in fidelitatis nudi frigescunt uit̃
gentes. Sequitur. Dedit ergo
helcana fenennȩ & filiis eiꝰꝙ filiab
partes. Anne autem dedit partem
uuam tristis: quia annam diligebat.
am enim suꝑius inculcauiius: qd̾
fenenna typum tenuit sinagoge.
Quȩ a deo quidem partes cum filiis &
filiab quantum uirta anagogen
ꝑtinet ꝑcepit. uidelicet temporalia
bona t̃re reꝓmissionis: iuxta quodꝑ
psalmistam dicitur. dedit eis regio¬
nes gentium. & labores populorum
possederunt. ut custodiant iustifica¬
tiones eius & legem enis requirant:
& quia pͥmum credita sunt illis elo¬
quia dei & legis latio. & testam̃tum
& reꝓmissio. & reliqua: quamquam
ingrata fuisset. Annȩ autem dedit
partem unam tristis. Pars autem
ista quam conditor rerum anne. hoc
ẽ eccłiȩ gentium contulit. naturale
uigenium possumus accipete: ꝑ qd̃

Expanded text:
relicti a Deo, exuti ab omni bonitate, relicti a Deo, exuti ab omni bonitate, traditi sunt gentibus, et amiserunt sacerdotium et regnum, et torpore infidelitatis nudi, frigescunt inter gentes. Sequitur: « Dedit ergo Elcana Phenennae et filiis ejus et filiabus partes. Annae autem dedit partem unam tristis, quia Annam diligebat. » Jam enim superius inculcavimus quod Phenenna typum tenuit Synagogae, quae a Deo quidem partes cum filiis et filiabus quantum juxta anagogen pertinet percepit, videlicet temporalia bona terrae promissionis. Juxta quod per Psalmistam dicitur: « Dedit eis regiones gentium et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant : » et quia primum credita sunt illis eloquia Dei, et legislatio, et testamentum, et repromissio, et reliqua. Quanquam ingrata fuisset, Annae autem dedit partem unam tristis. Pars enim ista quam conditor rerum Annae, hoc est Ecclesiae gentium contulit, naturale ingenium possumus accipere, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
ant bona: ꝙ ideo mudi & discaleia¬
a uera fide. & diguitate sacerdo¬
tii remanserunt. Quod ꝑtimes¬
cebat agere iohannes:quando
redemptoris mei uestigia de nudare
non ualeo: quia nomen sponsi mͥ
immeritus ñ usurpo. Quod quia
scribȩ & pharisei indebite usur¬
pare conati sunt. uidelicet nomen
sponsi sibi & ñ xp̃o tribuere. & in¬
suꝑ e contrario contempserunt.
immo in faciem conspuere ñ du¬
bitauerunt: iure nom̃ eors dicit᷑
domiis discalciati. sicut in lege scͥp¬
tum ẽ: ac ꝑhoc nudi remanseruts
abomin dignitate: & discalciati
ab ȩxemplis patriarcharum &. ꝓ¬
pħarum. Unde sylo quidem eis
congruit: ubi sacerdotes fuisse
legunt᷑. Sylo namq dimissio eiꝰ:
uel peticio interprȩtatur. Quia
enum ipsi expetierunt pilatum ut
dunit teret eis barrabbair & iħm
traderet eis: unde ad insaniam cru¬
delitatis conuersi clamabant dicen¬
tes. si dimittis eum non esamicus
cȩsaris. & item crucifige erucifige
eum: merito dimissi fuerunt: & de¬

Expanded text:
ant bona . » Et ideo nudi et discalceaa vera fide et dignitate sacerdotii remanserunt. Quod pertimescebat agere Joannes quando redemptoris vestigia denudare non valeo, quia nomen sponsi mihi immeritus non usurpo. Quod quia scribae et Pharisaei indebite usurpare conati sunt videlicet nomen sponsi sibi et non Christo tribuere, et insuper e contrario contempserunt, imo in faciem conspuere non dubitaverunt: jure nomen illorum dicitur domus discalceati, sicut in lege scriptum est . Ac per hoc nudi remanserunt ab omni dignitate, et discalceati ab exemplis patriarcharum et prophetarum. Unde Silo quidem eis congruit, ubi sacerdotes fuisse leguntur. Silo namque dimissio ejus, vel petitio interpretatur: quia enim ipsi expetierunt Pilatum, ut dimitteret Barabbam, et Jesum traderet eis . Unde ad insaniam crudelitatis conversi, clamabant dicentes: « Si dimittis eum, non es amicus Caesaris . » Et item: « Crucifige, crucifige eum . » Merito dimissi fuerunt, et de
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtati se comparari potest. Distinc¬
tione utitur. Non dixit. nisi dñs.
s nullus ẽ. sicut dominus. sc̃s & scĩ¬
ficans. iustus & iustificans. Nam hoc
considerabat psalmista: quando di¬
cebat. Quis innubib equabit᷑ dño.
aut quissimilis deo inter filios dĩꝰ
Unde & merito subinfert᷑. Neq
enim alius extra te: Mñ ẽ. fortissic̃
deus nr: quia nemo fit sc̃s nisi ab
ipso sanctificatus fuerit. & ñ solũ
sc̃s. s nec consistere ualet. nec aliꝗͣ
fortitudinem hab̾e. nͥ ab ipso ꝑcepe¬
rit. hinc paulus apłs ait. Qm̃ in
mus. Hinc suis discipłis ipsa ueri¬
tas ait. Sine me: nicħ potestis fa¬
cere. Et si sunt qͥ dicuntur dii mul¬
ti & dñi multi: nullus tam̃ eoꝵ. ẽ.
naturaliter id quod dĩ.ẽ. Et qr ipse
solus ds̃ ẽ. qui dir̃ ad moysen ser¬
uum suum. ego sum qͥ sum. Quid
ẽ. enim umbra ad comparationem
ignis.ꝰ Hoc ꝑpendens abraham¬
quando cum domino loque batur
dicens. loquar addominum meũ cũ

Expanded text:
nctione utitur, ut dixit Dominus, sed nullus est sicut Dominus, sanctus et sanctificans, justus et justificans. Nam hoc considerabat Psalmista quando dicebat: « Quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis Deo inter filios Dei ? » Unde et merito subinfertur: « Neque enim est alius extra te et non est fortis sicut Deus noster. » Quia nemo fit sanctus, nisi ab ipso sanctificatus fuerit. Et non solum sanctus, sed nec consistere valet, nec aliquam fortitudinem habere, nisi ab ipso perceperit. Hinc Paulus apostolus ait: « mus . » Hinc suis discipulis ipsa Veritas ait: « Sine me nihil potestis facere . » Et si sunt qui dicuntur dii mulini multi, nullus tamen eorum naturaliter est id quod Deus est, quia ipse solus est, qui dixit ad Moysen servum suum: « Ego sum qui sum ; » nam umbra ad comparationem ignis non quando cum Domino loquebatur, dicit: « Loquar ad Dominum meum, cum
Abbreviated transcription (Latin):
tes afide patͥarcharũ ⁊ ꝓph̃arũ. ad insa¬
niã infidelitatis conuersi. os
mutum meruerunt habere a uero s¬
cerdotio xp̃i. & confessione ueri sacer¬
dotis: de quo scͥptum ẽ. iurauit dñs
& ñ penitebit eum: tu es sacerdos
inȩt̃num sec undum ordinem mel¬
sponsus. tan quam ꝓpriam usidica¬
re uoluerunt. & noluerunt suscita¬
re semen fidĩ in nomine defuncti
frĩs. id ẽ xp̃i. uixta quod in lege
scͥptum erat : non meruerunt ẽẽ
insorte eoꝵ. de quib apłs ait: &¬

Expanded text:
tes a fide patriarcharum et prophetarum, ad insaniam infidelitatis conversi, os mutum meruerunt habere, a vero sacerdotio Christi et confessione veri sacerdotis, de quo scriptum est: « Juravit Dominus et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melsponsus, tanquam propriam vindicare voluerunt, et noluerunt suscitare semen fidei in nomine defuncti fratris, id est Christi, juxta quod in lege scriptum erat, non meruerunt esse in sorte eorum. De quibus ait
Abbreviated transcription (Latin):
rum quandoq conu̾sionem relarat.
Cum duras atq insensibiles mentes
respicit: modo eas minis. mͦ uerbe¬
rib. modo reuelationib terret:
ut quȩ pessima securitate durue¬
rant. salubri tunore molescant:¬
quatinus uel sero redeant. & hoc
ipsum saltem quod diu expectati
sunt erubescant. Scit enim dñs qr
extrema uitȩ mẽ plus iudicat: & ic¬
circo electos suos infine sollicitus
purgat. Hinc ẽ. quod hic scͥptum
ẽ. dominus udicabit fines terre:
qr tanto ultimis ur̃is inuigilat: qͦn¬
to in ipsis initia se querentis pensat.
& qr nr̃a oꝑa atq intentiones e di¬
uersis modissic̃ dictum ẽ. in ex¬
tremitate examinat: bene dictũ
ẽ. dominis iudicabit fines terre.
id ẽ. extrema hominis: qm̃ ñ inde
iuidicabuntur. quȩ inmeliꝰ uł in
decerius medio tempore cõmutant᷑.
potestatem dedit unigenito filio
suo: iuxta quod damihel inuisio¬
ne sua loquitur dicens. Aspiciebã
inuisione noctis. & ecce cum ⁊ u¬

Expanded text:
eorum quandoque conversionem relaxat. eorum quandoque conversionem relaxat. Cum duras atque insensibiles mentes respicit, modo eas minis, modo verberibus, modo revelationibus terret, ut quae pessima securitate duruerant, salubri tquatenus vel sero redeant, et hoc ipsum saltem, quod diu exspectati sunt erubextrema vitae nostrae, plus judicat: et idcirco electos suos in fine sollicitius purgat. Hinc est quod hic scriptum est: « Dominus judicabit fines terrae, » quia tanto ultimis nostris invigilat, quanto in ipsis initia sequentis pensat. Et quia nostra opera atque intentiones diversis modis, sicut dictum est, in extremitate examinat, bene dictum est, « Dominus judicabit fines terrae; » est extrema hominis, quoniam non inde judicabuntur, quae in melius vel in deterius medio tempore commutantur,potestatem dedit unigenito Filio suo: juxta quod Daniel in visione sua loquitur, dicens: « Aspiciebam in visione noctis, et ecce cum nu
Abbreviated transcription (Latin):
racit̃ dicitur demonstrare iusticiã.
Orbem t̃rȩ scõs uiros debemus acciꝑe.
qui de uniuersali ȩccłia quasi de co¬
rone circulo congregantur. Isti in eqͥ¬
tate iudicandi sunt: quib ꝓpter
fidei & humilitatissue bonum mi¬
sericordia copiosa p̃stabitur. qui au
accipi peccatores: qui operib diabo¬
licis ñ uidentur exuti. Isticum uu¬
sticia iudicandi sunt: quia ꝓfactoꝵ
suorum scelere dampnabunt᷑. Qui¬
bus dicendum ẽ. Ite maledicti in ig¬
nem ȩt̃num. Sic duob nominib:
equitatis & iusticiȩ. qualitatem illã
iudicii mirabili breuitate descrip¬
sit. In quo iudicio ꝓut diximus ini¬
qui iudȩi acrius dampnabuntur:
quia dominus iudicabit fines t̃rȩ.
sct̾m quantum ad moralem ꝑtinet
intelligentiam: fines t̃rȩ extrema
hominum atq intentiones desig¬
nantur. quȩ dñs iudicare dr̃. Ipse
quidem pius conditor nr̃ facturã
suam ñ deserens. iala hominum
& ꝑsuam patientiam tolerat: & ꝑeo

Expanded text:
raciter dicitur demonstrare justitiam. raciter dicitur demonstrare justitiam. Orbem terrae, sanctos viros debemus accipere, qui de universali Ecclesia quasi de coronae circulo congregantur. Isti in aequitate judicandi sunt, quibus propter fidei et humilitatis suae bonum, misericordia copiosa praestabitur, qui audaccipi peccatores, qui operibus diabolicis non videntur exuti; isti cum justitia judicandi sunt, quia pro factorum suorum scelere damnabuntur, quibus dicendum est: « Ite, maledicti, in ignem aeternum. » Sic duobus nominibus aequitatis et justitiae, qualitatem illam judicii, mirabili brevitate descripsit. In quo judicio, ut diximus, iniqui Judaei acrius damnabuntur, quia Dominus judicabit fines terrae. Caeterum quantum ad moralem pertinet intelligentiam, fines terrae extrema hominum atque intentiones designantur, quae Dominus judicare dicitur. Ipse quidem pius Conditor noster, facturam suam non deserens, mala hominum et per suam patientiam tolerat, et per
Abbreviated transcription (Latin):
cio qui estis. Cum his etiam pars
domus comedetur: quia iudȩos glo¬
riantes de suis cerimoniis legis.
atq de electorum numero se. ce̾.
iactantes. unde & dixerunt. nos
patrem habemus abraham. qui
olim domus dĩ dicti sunt: tẽ ge¬
henue flamma concremabitꝰ.
Unde ũ inmerito de utrisq sequi¬
tur. Oñs iudicabit fines terre.
Quod quamis iuxta hy storiam
possit intelligi. quia ipse iudica¬
bit omnes fines terrȩ iuixta quod
ꝑ psalmistam dr̃. quia inmanuel
om̃s fines terre. uidelicet siia po¬
testate cuncta deceruens.tam̃ de
fircuro ut diximus accipit᷑ iudi¬
cio. ubi iusta retͥbutio futura ẽ.
tribunal ipsiꝰ. ut reddat unusquisq
rationem ꝓut gessit: unde & psalmi¬
sta. reddes inquit unicuiq scđm oꝑa
sua. tunc scilicet quando congrega¬
buntur ante eum om̃s gentes. & se¬
gregabit om̃s ab inuicem tanquam
segregat pastor oues ab hȩdis. Hinc ꝑ
hic patiendo ꝑtulit: ibi impiis ue¬

Expanded text:
cio qui estis. » Cum his etiam pars cio qui estis. » Cum his etiam pars domus comedetur, quia Judaeos gloriantes de suae caeremoniis legis atque de electorum numero se esse jactantes, unde et dixerunt. « Nos patrem habemus Abraham , » qui olim domus Dei dicti sunt, tunc gehennae flamma concremabit. Unde non immerito de utrisque sequitur: « Dominus judicabit fines terrae. » Quod quamvis juxta historiam possit intelligi, quia ipse judicat omnes fines terrae. Juxta quod per Psalmistam dicitur: « Quia in manu ejus omnes fines terrae , » videlicet sua potestate cuncta decernens, tamen de futuro, ut diximus, accipitur judicio ubi juxta retributio futura est tribunal ipsius, ut reddat unusquisque rationem prout gessit se » Unde et Psalmista: « Reddet unicuique secundum opera sua . » Tunc scilicet quando congregabuntur ante eum omnes gentes et segregabit omnes ab invicem, tanquam segregat pastor oves ab haedis . Hinc pjustitia, hic patiendo pertulit, ibi impiis ve
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. ubi infideles udei. qui suã
hic uoluerunt statuere iusticiam.
& głantes de obseruantia legissi¬
ne fide xp̃i. iusticie eius noluert̃
eẽ subiecti. uidicandi sunt ñ so¬
lum a domino quem contempse¬
runt. uerum etiam ab apłis qui
celi nomine intelliguntur. dãp¬
nandi sunt: sicut dñs ait. Sede¬
bitis suꝑ sedes duodecim: iudican¬
tes duodecim tͥb isrł. Hincad eos
dem iudeos dominus dic̃. Si gom
pͥncipe demonior eicio demonia.
filii ur̃i in quo eiciunt: Ideo iudi¬
ces ur̃i erunt. Hinc etiam ꝑꝓpħã
dicitur. Uocabit dñs iudicium ad ig¬
nem. & deuorabit abissum multã.
quippe ad ignem uocabitur: cumin
iudicio iusticie sententia ad pęnã
iam ȩt̾̃nȩ concremationis oftendet᷑.
& abissum deuorabit: quia iniqͣs
atq in compre hensibiles hominũ
mentes concremabit. quȩ nunc se
hominib etiam sub signor mi¬
raculis occultant. qui in iudiciodi¬
dite a me oꝑarii iniquitatis. nes¬

Expanded text:
ligi, ubi infideles Judaei qui suam ligi, ubi infideles Judaei qui suam hic voluerunt statuere justitiam, gloriantes de observantia legis, sine fide Christi, justitiae ejus noluerunt esse subjecti: judicandi sunt, non solum a Domino quem contempserunt, verum etiam ab Apostolis qui coeli nomine intelliguntur, damnandi sunt sicut Dominus ait: « Sedebitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . » Hinceos Dominus dicit: « Si ego in principe daemoniorum ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? ideo judices vestri erunt . » Hinc etiam per prophetam dicitur: « Vocabit Dominus judicium ad ignem et devorabit abyssum multam, II. » Judicium quippe ad ignem vocabitur, cum in judicio justitiae sententia ad poenam jam aeternae concremationis ostenditur; et abyssum devorabit, quia iniquas atque incomprehensibiles hominum mentes concremabit, quae nunc se hominibus etiam sub signorum miraculis occultant, qui in judicio didite a me, operarii iniquitatis, nes
Abbreviated transcription (Latin):
intelliguntur qui dixert̃. Mittamꝰ
lignũ in pane eiꝰ. et eradamꝰ eũ det̾ra
Inde e. quod postea clamauerunt
dicentes: crucifige crucifige eũ.
Suꝑhos enim ut quib dam uidet᷑
aduersarios de cęlis dominus tona
corda terruit. Celorum gͥ nomine.
rum accipuntur. Quȩ ex pleta
sunt: quando apłi cȩperunt indie
pentecostes uariis linguis loqui
magnalia dĩ. quando sp̃e sc̃s inig¬
nis uisione suꝑ eos apparuit. & pe¬
tro predicante iudȩi tanquam to¬
in apocalipsi scͥptum ẽ. & de thro¬
no ꝓcedunt fulgura & uoces &
donitrua. Hoc ẽ. quod marcꝰ ait.
Illi autem ꝓfecti prȩdica uerũ
ubiq. domino cooꝑante & sermo¬
nem confirmante sequentibus
signis. Quib scilicet tonantib
ext̃riti sunt inmici. ex quib
multi conuersi sunt ad fidem.
iuxta quod lucasait. & multa
turba sacerdotum obediebat
nubes quas spũ scõ repleuit. cum
ascendisset iucelum suꝑ aduersa¬
rios intonuit: quamquam de fu¬
turo iudicio ñ nulli uelint intel¬

Expanded text:
ittamus lignum in panem ejus, et eradamus eum de terra Inde est quod postea clamaverunt, dicentes: « Crucifige, crucifige eum . » Super hos enim ut quibusdam videtur adversarios, de coelis Dominus tonaveorum corda terruit. Coelorum igitur nomine, rum accipiuntur, quae expleta sunt quando apostoli coeperunt in die Pentecostes variis linguis loqui magnalia Dei, quando Spiritus sanctus in ignis visione super eos apparuit. Et Petro praedicante, Judaei tanquam toin Apocalypsi scriptum est: « Et de throno procedebant fulgura et voces et tonitrua ; » hoc est quod Marcus ait: « Illi autem profecti praedicaverunt ubique Domino cooperante, et sermonem confirmante, sequentibus signis. » Quibus scilicet tonantibus exterriti sunt inimici, ex quibus multi conversi sunt ad fidem: juxta quod Lucas ait: « Et multa turba sacerdotum obediebat nubes, quas Spiritu sancto replevit, cum ascendisset in coelum, super adversarios intonuit: quanquam de futuro judicio nonnulli velint intel
Abbreviated transcription (Latin):
cunda indei laudib lȩtatur. Sunt
enim huuisiodi innumerabilia:
quib comꝓbatur. quod liber iste sp̃u¬
alib florib redolet: & allegoricis sig¬
nificationib pollet. Dequib si dñs
dederit describemus in locis ꝑ singula:
quȩ congruere rationi uidebimus in
Inqua quidem prius fundamenta ip¬
sius hystoriȩ ubi libuerit. immo ubi
congruerit: & postiodum ñ solum¬
culmen spũalis intelligentiȩ. uerum
etiam quibdam in locis moralis sua¬
uitatis armoniam inserere nitimur:
tis hẏstorie: uerum allegoriarum ac
moralium melos decerpere possit
salubriter. Sed prius notandum ẽ.
quod bene post iudicum ut diximꝰ
regnum: seu quia pruis erit iudiciũ.
deinde sequetur sempit̃num impe¬

Expanded text:
cunda in Dei laude lcunda in Dei laude lenim hujusmodi innumerabilia, quibus comprobatur quod liber iste spiritalibus floribus redolet et allegoricis significationibus pollet. De quibus si Dominus dederit describemus suis in locis per singula quae congruere rationi videbimus in revimus. In qua quidem prius fundamenta ipsius historiae, ubi libuerit, imo ubi congruerit, et postmodum culmen spiritalis intelligentiae, verum etiam quibusdam in locis, moralis suavitatis harmoniam inserere nitimur, tis historiae, verum allegoriarum ac moralium melos decerpere possit salubriter. Sed prius notandum est quod bene post Judicum, ut diximus, regnum: seu quia prius erit judicium, deinde sequetur sempiternum impe
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt nichil aliud posse intelligi
nisi suꝑficies hẏstoriȩ. & prȩlia cã¬
sus ac regum multorum: multa tam̃
sacramenta. xp̃i & eccłiȩ uariis scili¬
cet modis contineri uidentur. Nam
ab ipso exordio regum. cominutatũ
sacerdotium in samuhelem reꝓbato
heli. & commutatum regnum in
dauidrepbato saule: exclama uit ꝓ¬
nuntiare nouum sacerdotium no¬
uumq regnum. reꝓbato ueteri
quod umbra erat futuri. indno iħu
xp̃o uenturum. Nonne ipse
dauid cum panes ꝓpositionis man¬
ducauit. quos non licebat nisi solis
sacerdotib manducare: in una ꝑso¬
na utrumq futurum. id ẽ inuno
iħu xp̃o regnum & sacerdotium fi¬
cessio. nouum ut p̃dictum ẽ ꝙ sempi¬
t̃num sacerdotium p̃figurabat. qui ẽ
sa samuhelis. quȩ prius fuit sterilis
interpretatur. ipsam religionem xp̃i¬
anam. ipsam postremo dĩ grãm signi¬
ficat. qua nobis xp̃c oritur. ipsam quo¬
q eccłiam quȩ olim sterilis. nunc fe¬

Expanded text:
aiunt nihil aliud posse intelligi aiunt nihil aliud posse intelligi nisi superficies historiae, et praelia Regum, ac casus multorum, multa tamen sacramenta Christi et Ecclesiae variis scilicet modis continere videntur. Nam ab ipso exordio Regum, commutatum sacerdotium in Samuhelem reprobato Heli et commutatum regnum in Dauid reprobato Saule clamat praenuntiari nouum sacerdotium nouumque regnum reprobato uetere, quod umbra erat futuri, in domino Iesu Christo uenturum? nonne ipse Dauid, cum panes propositionis manducauit, quos non licebat manducare nisi sacerdotibus, in una persona utrumque futurum, id est in uno Iesu Christo regnum et sacerdotium ficessio, novum, ut praedictum est, et sempiternum sacerdotium praefigurabat, qui estsa Samuelis, quae prius fuit sterilis, interpretatur, ipsam religionem Christianam, ipsam postremo Dei gratiam significat, qua nobis Christus oritur, ipsam quoque Ecclesiam, quae olim sterilis, nunc fe
Abbreviated transcription (Latin):
iugitatem triplicis diuisionis. studu¬
imus pͥmum hẏstoricam quȩ gesta
deꝓinit tangere: deinde allegoricã
significationem quȩ fidem edificat
pandere: ad extremum quoq morali¬
tatem quȩ uitam honestam compo¬
nit subnectere: ne pondere solius
unius intelligentiȩ prȩssus. aut
hystoriȩ & allegoriȩ mole grauatꝰ.
desidiosus lector occasionem possit
inuenire excusationis: s potiꝰ cum
ualeat ꝓuocatus campos ouans latis¬
duas eẽ litteras apud hebre¬
os. in auctorib diuinarũ scͥp¬
turarum inuenimus: quod nullus
qui eos legerit ignorat: secundũ
quarum numerum. apud eos uigin¬
ti & duo uolumina supputantur.
Inter quȩ etiam hic liber regum de
quo tͣctaturi sumus comprȩhendi¬
tur: qui in supputationib eorum.
post uidicum mordine tercius ha¬
betur. Inquo quidem uolumine.
quan quam ñ nulli scientiȩ spũa¬
lis intelligentiȩ ignari. aut solũ¬
modo humane sapientiȩ dediti.

Expanded text:
jugitatem triplicis divisionis, studujugitatem triplicis divisionis, studuimus primum historicam, quae gesta depromit, tangere: deinde allegoricam significationem, quae fidem aedificat pandere, ad extremum quoque moralitatem, quae vitam honestam componit subnectere, ne pondere solius et unius intelligentiae pressus, aut historiae et allegoriae mole gravatus desidiosus lector occasionem possit invenire excusationis, sed potius cum valeat provocatus per campos ovans latisduas esse litteras apud Hebraeos in auctoribus divinarum Scripturarum reperimus, quod nullus qui eos legerit, ignorat. Secundum quarum numerum apud eos viginti et duo volumina supputantur: inter quae etiam hic liber Regum, de quo tractaturi sumus, comprehenditur. Qui in supputationibus eorum post Judicum in ordine tertius habetur. In quo quidem volumine quanquam nonnulli, scientiae spiritalis intelligentiae ignari, aut humanae solummodo sapientiae dediti,
Abbreviated transcription (Latin):
quis sit pͥmus. quis sit secundꝰ. Qui
uterq hic prȩfigurat᷑. Septimus ꝓ in¬
de modus. quigeminam prȩceptorum
retinet qualitatem: ille ẽ uitȩ agen¬
de. ut exempli gr̃a. diliges ꝓximum
tuum sicut te ipsum: Qui enim di¬
ligit ꝓxumum. legem impleuit. Qđ
dauid non solum in ionacha ad im¬
pleuit. uerum & insaul quem mi¬
mnicum dilexit:. De quo scͥptura ait.
P lauxit autem dauid suꝑ saul. & su¬
per filium eius. & reliqͣ. Ipse ẽ & fi¬
gurandȩ uitȩ. carualium uidelicet
uictimarum & uasorum compositio¬
ne. Uictimȩ enim hoc prȩfigura¬
bant. quod hortatur apostolus: ut
exhibeatis corpora ur̃a hostiam ui¬
uam. scam̃ deo placentem. Uasa uͦ
similiter electos de signabant: di¬
uinis officiis occupatos. Qui modꝰ
cum secundo similis uideat᷑: illa
tamen ratione disceruit᷑ : qd̾ hic ad
mores tantum. ille etiam redigendꝰ
ẽ adfidem. Uerumlicet istiꝰmodi mul¬
tipliciter istic inueniant᷑ : tam̃ iuxta

Expanded text:
qui sit primus, quis erit futurus, qui qui sit primus, quis erit futurus, qui uterque hic praefiguratur. Septimus proinde modus, qui geminam praeceptorum retinet qualitatem, ille est vitae agendae, ut exempli gratia: « Diliges proximum tuum tanquam teipsum: Qui enim diligit proximum, legem adimplevit: » Quod David non solum in Jonatha implevit, verum et in Saul, quem inimicum dilexit: de quo Scriptura ait: « Planxit autem David super Saul et filium ejus, » et reliqua. Ipse est et figurandae vitae, carnalium videlicet victimarum et vasorum compositione. Victimae enim hoc praefigurabant quod hortatur Apostolus, ut « exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem. » Vasa vero similiter electos designabant, divinis officiis occupatos. Qui modus cum secundo similis videatur, illa tamen ratione discernitur quod hic ad mores tantum, ille etiam redigendus est ad fidem. Verum licet isti modi multi pliciter istic inveniantur, tamen juxta
Abbreviated transcription (Latin):
quiis uitimatur: ꝓpriȩ sicut helias
ait. uiuit dñs incuius conspectu sto.
& illud. tues enim deus incęlo sursũ
& in t̾ra deorsum. &. ego sum ds̃ abra¬
iuxta quod micheas uidit dñm seden¬
tem. & omnem militiam cęli assistentẽ
ei : & cetera talia. quȩ de deo translate
non ꝓpriȩ accipi solent. Quintꝰ para¬
bolaris: cum aliud dr̃. aliud insacris pa¬
gunis inuenitur. Hoc ẽ quod intitu¬
dauid quando commutauit uultum
suum coram abimelech. & dimisit
eum: cumin hoc libro coram achis re¬
ge hoc fecisse narrat᷑. Cum ergo pro
achis abimelech posuit: legentem io¬
nuit ex ipsiꝰ interpretatione nominis.
latens altius penetrare mysterium.
De quo inferius suo inloco digessimꝰ.
Cui etiam conuenit illud. Carduus
qui ẽ in libano. misit ad cedrum quȩ
ẽ in libano. ut daret ei filiam suam:
& reliqͣ. De serto uͦ ubi gemiius ad¬
uentus xp̃i continetur: cunctis patet

Expanded text:
quiis intimatur: Proprie, sicut Elias quiis intimatur: Proprie, sicut Elias ait: « Vivit Dominus in cujus conspectu sto. » Et illud: « Tu es enim Deus in coelo sursum, et in terra deorsum. » Et: « Ego sum Deus Abrajuxta quod Michaeas: « Vidi Dominum sedentem, et omnem militiam coeli assistentem ei, » et caetera talia, quae de Deo translate non proprie accipi solent. Quintus parabolaris, quo cum aliud dicitur, aliud in sacris paginis invenitur. Hoc est quod in tituipsi David, quando commutavit vultum suum coram Abimelech et dimisit eum » , cum in hoc libro coram Achis rege hoc fecisse narratur. Cum ergo pro Achis Abimelech posuit, legentem monuit, ex ipsius inter pretatione nominis, latens altius penetrare mysterium, de quo inferius suo in loco digessimus. Cui etiam convenit illud: « Carduus qui est in Libano misit ad cedrum, quae est in Libano, ut daret ei filiam suam, » et reliqua. De sexto vero, ubi geminus adventus Christi continetur, cunctis patet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uolumine conuenit edocere:
ta mysteria. in eo contegi. Primus
hystoricus ille ẽ. tibi nichil spũale
continetur: sicut ait samuhel. me¬
lior. ẽ. obȩdientia quam uictimȩ.
& mille talia. Secundus allegoria¬
lis: ubi ait quod inomnib finibus
isrł puella speciosa requiritur. in
cuius sinu dormiat dauid & cale fi¬
at: tam casta ut calefactum ad libi¬
dinem non ꝓuocet: quȩ sapientia fi¬
guratur: quȩ etiam insenib non se¬
nescit: s frigescentib membris. di¬
lectores suos igne ampliore succendit.
Tercius uterq ẽ. sicut indauid osten¬
ditur: ubi bethsabeȩ urorem uriȩ
incautȩ respexisse dicitur. & peccaᷤᷤ¬
se: ut demonstretur quod nullus de¬
beat uxta hẏstoriam mulierem in cau¬
te respicere. Inquo facto allegorica
etiam significatio continetur: sicut
in suo loco abunde descripsimus. Qr¬
tus modus. ubi nob̾ aliquando ꝓpriȩ.
aliquando tropicȩ diuinitas sacris elo¬

Expanded text:
hoc volumine convenit edocere, hoc volumine convenit edocere, ta mysteria in eo contegi. Primus historicus ille est, ubi nihil spiritale continetur, sicut ait Samuel: « Melior est obedientia quam victimae, » et mille talia. Secundus allegorialis, ubi ait quod in omnibus finibus Israel puella speciosa regi David requiritur, in cujus sinu dormiat et calefiat: tam casta, ut calefactum ad libdinem non provocet; quae sapientiam figurat, quae etiam in senibus non senescit, sed frigescentibus membris dilectores suos igne ampliore succendit. Tertius, uterque modus sicut in David ostenditur, ubi Betsabee uxorem Uriae incaute respexisse dicitur, et peccasse: ut demonstretur quod nullus debeat juxta historiam mulierem incaute respicere. In quo facto allegorica etiam significatio continetur, sicut in suo loco abunde descripsimus. Quartus modus, ubi nobis aliquando proprie, aliquando tropice Divinitas sacris elo
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ds̃ loqueretur tecum. & osten¬
deret tͥ secreta sapientiȩ suȩ. & quod
multiplex ee̾t lex eius. Qui doctorum
sollertia attestante septem fore dinos¬
cuntur. Ipsa sunt enim septem sigil¬
la. quib iste liber secundum apocalip¬
sin iohanuis signatꝰ ẽẽ ꝓclamatur.
quemnemo potuit soluere & aꝑire
signacula eiꝰ. nͥ leo de tribu iuida.
qui habet claium dauid: qui hurie &
signacula eius aꝑuit. S unt emmn
primus hẏstorialis. secundus allegoria¬
lis.: tercius utriusq rei modus: quartꝰ
de incommutabili diuinȩ trinitatis
essentia. quando uidelicet ꝓpriȩ. qͣn¬
do tropice sacris insinuetur oraculis:
cet aliud dicitur. & aliud inuenitur scͥp¬
tum: sextus de gemino saluatoris ad¬
uentu. ne aut primus ꝓsecundo aut
secundus ꝓprimo intelligatur: septi¬
mus. quod sic diuinis prȩceptis instru¬
imur. ut certeͥs uite agende forma.
Aliis uero uitȩ significandȩ figuralit̃
innotescat. Sed iam exemplis ex

Expanded text:
inquit, Deus loqueretur tecum, et osteninquit, Deus loqueretur tecum, et ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex ejus esset lex. Quod doctorum solertia attestante septemforme dignoscuntur. Ipsi sunt enim septem sigilli, quibus iste liber, secundum Apocalypsim Joannis, signatus esse proclamatur, quem nemo potuit solvere, et aperire signacula ejus, nisi leo de tribu Juda, qui habet clavem David, qui hunc et signacula ejus aperuit. Sunt enim primus historialis, secundus allegorialis, tertius utriusque rei modus; quartus, de incommutabili divinae Trinitatis essentia: quando videlicet proprie, quando tropice sacris insinuetur oraculis. ndo aliud dicitur, et aliud invenitur scriptum. Sextus de gemino Salvatoris adventu, ne aut primus pro secundo, aut secundus pro primo intelligatur. Septimus quo sic divinis praeceptis instruimur, ut certa vitae agendae forma, alius vero vitae significandae figura regulariter innotescat. Sed jam exemplis ex
Abbreviated transcription (Latin):
attendenda ẽ. scribentis. s qualitas
consideranda ẽ. dictionis.i mitatꝰ¬
inquam multos strenuos etiam doc¬
torum modernos: qui multa quoq
posteris dereliquerunt exdictis col¬
ligendo monimenta sc̃ors. Non idõ
dico. quod eorum gressib me coȩqͣ¬
re ualeam: prȩsertim cum illi rore
cȩlestis nectaris campos madue¬
rint diuinarum scripturarũ mul¬
timodos: & futuris sȩculis dimisere
ꝓficua legentib. Ego uix egreq sal¬
tem possum ex eorum dictis decerꝑe
ꝑmodica. & tandem intelligere
uel minima: s. ne uiderer in gratꝰ
largitori: li cet compulsus. contu¬
li mediocrit̃ quȩ potui precipien¬
tib. Simul etiam notandum ẽ
illis. quiin hoc libro parum sp̃uale
contineri contendunt: quod hic
ñ solum trib modis dinoscitur. iux¬
tu illud salomonis. ecce eam descͥpsi
tͥ triplicit̃. uerum etiam multi¬
pliciter contueri. secundum quod in
libro beati iob inscribitur. Atq utinã

Expanded text:
est attendenda scribentis, sed qualitas est attendenda scribentis, sed qualitas consideranda est dictionis. In quam multos strenuos etiam doctorum modernos, qui multa quoque posteris dereliquerunt, ex dictis colligendo monumenta sanctorum. Non ideo dico ut eorum gressibus me coaequare valeam, praesertim cum illi rore coelestis nectaris campos maduerunt divinarum Scripturarum multimodos, et futuris saeculis dimisere proficua legentibus: ego vix aegreque saltem possum ex eorum dictis decerpere permodica et tandem intelligere vel minima: sed ne videret ingratus largitori, licet compulsus, contuli mediocriter qui potui praecipientibus. Simul etiam notandum est illis qui in hoc libro parum spiritale contineri contendant, quod hic oluminibus non solum tribus modis dignoscitur, juxta illud Salomonis: Ecce descripsi eam tripliciter: verumetiam multipliciter contineri, secundum quod in libro beati Job inscribitur. Atque utinam,
Abbreviated transcription (Latin):
s sagaciter calce tenus ꝓducerem.
Cuius qͦ p̃coniis nullatemis resiste¬
re ualui: uerum nec tante auctorita¬
ti renuere p̃sumpsi: non solum qr
filius erat p̃stantissimi karoli cęsa¬
ris. imino frater mitissimi ludouun¬
ci principis: uerum etiam quia pre
clarus erat pontifex & abba m̃s egre¬
gius. His enim necessitatib ad actꝰ.
p̃coniisq multimodis compulsus. sed
potius ut ita dicam xp̃i auxiliis fretꝰ.
qui p̃stat infirmis confidentiam. &
mutis loc uitionem: temptatum opꝰ
enucleare p̃sumpsi. Sed sciendum. ẽ.
quia quib dam in locis totam senten¬
tiam ꝓut a doctorib ẽ exposita di-¬
tractatorum non repꝑi. sicut a ma¬
gistro aure accommodante didici.
sensum sequens. compendioso sermo¬
ne multa inserui. & ex multis ad
unum ꝑduxi. Non nulla quippe¬
licet pauca quȩ legenti patent.sti¬
pulata exemplis ꝓpria inserere prȩ¬
sumpsi. & inlibelli modum xp̃o du¬
ce finre decreui: inquo non ꝑsona

Expanded text:
sed sagaciter ad calcem tenus perducerem. sed sagaciter ad calcem tenus perducerem. Cujus quoque praeconiis nullatenus resistere valui, verum nec tantae auctoritati renuere praesumpsi, non solum quidem quia filius erat praestantissimi Caroli Caesaris, imo frater mitissimi Ludovici principis, verum etiam quia erat praeclarus pontifex et abbas meus egregius. His enim necessitatibus adactus, praeconiisque multimodis compulsus, sed potius, ut ita dicam, Christi auxiliis fretus, qui praestat infirmis confidentiam et mutis locutionem, tentatum opus enucleare praesumpsi. Sed sciendum est quia quibusdam in locis totam sententiam, prout a doctoribus est exposita, ditractatorum non reperi, sicut a magistro aure accommodante didici, sensum sequens, compendioso sermone multa inserui, et ex multis ad unum perduxi: licet pauca, quae legenti patent, stipulata exemplis propria inserere praesumpsi, et in libelli modum Christo duce finire decrevi. In quo non persona
Abbreviated transcription (Latin):
adiurationib compellere: ut aliquid
iuxta frugalitatem sensus & ingenioli
mei capacitatem. secundum quod a
didascalo inculcata fuerant. describe¬
re nullatenus abuuerem. S cum ne¬
gare nullatenus ualerem. tandem as¬
sensum prebere decreui: & aliqua licet
temere & formidolose digerenda sum
aggressus. eo uidelicet iure ut intra
domesticos parietes secretius retine¬
rent: nec alicui ad legendum trade¬
rent: & tunc mea imperitia uerum
& temeritas legentib de tecta mani¬
festa foret: & oblocir tionib occasio
panderetur reprȩhendentium. Nam
stilum cum ad primum librum descri¬
bendo appulissem. ut abdite abdita
auctore deo congererem: extimplo
mea impudentia ẽ. detecta : & sacris
aurib magnisici dogronis egregii sci¬
licet pontificis. quo nichil nobilius
nichilq sanctius est. reuelata nuga¬
citas. Quo comꝑto: cepit ingenue li¬
bera auctoritate imperare. ut darẽ
operam. & ceptum opus ñ sinerem:

Expanded text:
objurationibus, compellere ut aliquid objurationibus, compellere ut aliquid juxta frugalitatem sensus, et ingenioli mei capacitatem, secundum quod a didascalo inculcata fuerant, describere nullatenus abnuerem. Sed cum negare non valerem, tandem assensum praebere decrevi, et ad aliqua, licet temere et formidolose, digerenda sum aggressus, eo videlicet jure ut intra domesticos parietes secretius retinerent, nec alicui ad legendum traderent, et ne mea imperitia, verum et temeritas, legentibus detecta, manifesta foret, et oblocutionibus occasio panderetur reprehendentium. Nam stylum cum ad primum librum describendo appulissem, ut abdite abdita auctore Deo congererem, exemplo mea impudentia est detecta, et sacris auribus magnifici Drogonis, egregii scilicet pontificis, quo nihil nobilius nihilque prudentius, est revelata nugacitas. Quo comperto, coepit ingenue libera auctoritate imperare ut darem operam, et coeptum opus non finirem,
Abbreviated transcription (Latin):
um a quam plurib
non nullis pru¬
dentib & nobilib
uiris rogarer. ut
scđm sollertiam
doctorum. & tra¬
ditionem magi¬
stri uiri diser¬
tissimi. aliquod opusculum in uolumi¬
ne regum digererem. eo quod anullo
doctorum ꝑomnia expositum apud
nos haberetur antiquorum: ob memo¬
riam uidelicet frequentata lectione
recreandam. & prȩsertim ꝓpt̃ illos
qui aiunt sicut in exordio huiusce¬
modi uoluminis notando tetigi. non
alia contineri nͥ prelia regum actꝰq
multorum: ego diu multumq deli¬
tescendo facere distuli÷ maximȩ cum
parua scientia pieditis. nec elugubra¬
tione artis sȩcularis sapientia fretꝰ.
& ut ita dicam indoctus eloquio. par¬
uus ingenio. Nec dicere poteram il¬
lud psalmiste. a mandatis tuis intel¬
lexi. Nec dignus eram inquam ut
angłs carbone torrente de altari. spur¬
ca purgaret labella : ut ualerem xp̃i
digne enucleare myst̾ia. Sed rursus
his excusationib reluctantẽ. cepert̃
me suasoriis affaminib. ĩmo strictis¬

Expanded text:
um a quampluribus nonnullis prudentibus et nobilibus viris, rogarer ut secundum solertiam doctorum et traditionem magistri viri disertissimi, aliquod opusculum in volumina Regum digererem, ego quod a nullo doctorum per omnia expositum apud nos haberetur antiquorum, ob memoriam videlicet frequentata lectione recreandam, et praesertim propter illos qui aiunt, sicut in exordio hujusce voluminis notando tetigi, non alia contineri nisi praelia regum actusque multorum: quod ego diu multumque delitescendo facere distuli, maxime cum parva forem scientia praeditus, nec elucubratione artis saecularis sapientia fretus, et, ut ita dicam, indoctus eloquio, parvus ingenio, nec dicere poteram illud Psalmistae: « A mandatis tuis intellexi. » Nec dignus eram, inquam, ut angelus carbone torrente de altari spurca purgaret labella, ut valerem Christi digne enucleare mysteria. Sed rursus his excusationibus reluctantem coeperunt me suasoris affaminibus, imo
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a. quȩ inseriumꝰ ꝓut intelligere
potuimus. & a traditore didicimꝰ:
describere conati sumus. Quȩ si cui
displicuerint. & meliꝰ inuenire potu¬
erit. nos sequenda iudicamus: qr
magis decreuimus alterius sensum
sequi. quam ꝑtinaue deseriure.
Ceterum his descriptis: ad ea quȩ
sequunt᷑ dũo fauente stilum uer¬
tere conabimur. Sed prius notan¬
dum. quia ñ nulli uixta ȩthicam dis¬
cipliuam id ẽ. inoralem. quam aliter
tropologiam nominant. helcana qui
interprȩtatur domini possessio. scm̃
quemlibet ꝙ ꝑfectum prȩdicatorem in¬
telligi uolunt. cuius mentem dominuᷤ
possidet: ꝑduas uero urores fenennã
udelicet & anuam. actiuam & con.¬
templatiuam uitam designant. Fe

Expanded text:
caetera quae inseruimus, prout intelligere caetera quae inseruimus, prout intelligere potuimus, et a traditore didicimus, describere conati sumus. Quae si cui displicuerint, et melius invenire potuerit: nos sequenda judicavimus, quia magis decrevimus alterius sensum sequi, quam pertinaciae deservire. Caeterum, his descriptis, ad ea quae sequuntur, Domino favente, stylum vertere conabimur: sed prius notandum quia nonnulli juxta ethicam disciplinam, id est moralem quam aliter tropologiam nominant, Elcanam, qui interpretatur Domini possessio, sanctum quemlibet et perfectum praedicatorem intelligi volunt, cujus mentem Dominus possidet. Per duas vero uxores, Phenennam videlicet et Annam, activam et contemplativam vitam desig
Abbreviated transcription (Latin):
punctio cordis nr̃i. Sed tunc incon¬
frequentatione dies constituit᷑: cum
ad lacrimas ꝓamore dñi assidue meis
mouetur. Cui uel si diceremus quan¬
diu: subiungit dicens. usq ad cornu
altaris. Cormi altaris ẽ. exaltatiosa¬
erificii interioris: hoc ẽ. contempla¬
tio diuinȩ uisionis. Inde ẽ. quod
amina quȩ iam ꝑainorem compun¬
gi desiderat: incanticis canticorum
ait. Osculetur me osculo oris sui.
Tociens enim anuna osculatur dm̃:
quotiens menus amore compungit᷑.
Ait enim. osculetur me osculo oris
sui : ac si aꝑte dicat. Tangat me gr̃a
compunctionis suȩ. Uel certe osculũ
oris eius. ẽ. ꝑfectio pacisintime. ad
quam cum ꝑuenerimus nichil am¬
Et ideo debemus in eadem gr̃ã com¬
punctionis tanquam anna ꝑma¬
nere. & non uultum indiuersa mu¬
tare : onec ꝑueniamus ad ꝓlem di¬
uinȩ contemplationis. Nos & enim¬
hactenus ista de helcana & duab
uxorib eius ac partib earum. &

Expanded text:
punctio cordis nostri. Sed tunc in conpunctio cordis nostri. Sed tunc in confrequentatione dies constituitur, cum ad lacrymas pro amore Domini assidue mens movetur. Cui velut si diceremus, quandiu? subjungit, dicens « usque ad cornu altaris. » Cornu altaris est exaltatio sacrificii interioris, hoc est contemplatio divinae visionis. Inde est quod anima quae jam per amorem compungi desiderat, in Canticis canticorum, ait: « Osculetur me osculo oris sui . » Toties enim anima osculatur Deum, quoties in ejus amore compungitur. Ait enim, « Osculetur me osculo oris sui. » Ac si aperte dicat: « Tangat me gratia compunctionis suae, » vel certe, « osculum oris ejus est » perfectio pacis intimae, ad quam cum pervenerimus, nihil rEt ideo debemus in eadem gratia compunctionis tanquam Anna permanere, et non vultum in diversa mutare, donec perveniamus ad prolem divinae contemplationis. Nos hactenus ista de Elcana, et duabus uxoribus ejus, ac partibus earum, et
Abbreviated transcription (Latin):
abipsa deuotionis gr̃a quam ꝑcepit.
Ceterum quantum adhystorie ꝑti
ñ sunt amplius indiuersa mutati:
ui delicet quia quod a deo postulauit
ex fid̾e. credens adipisci non dubita¬
uit: siue quia in ipso affectu com¬
punctionis ꝑmansit. usq dum ad¬
epta ẽẽt quod postulauit. Hinc enĩ
datur exemplum orandi: quia uideli¬
cet quisquis exaudiri desiderat᷑: talis
debet ꝑseuerare. qualis in oratione
inueniri se exoptat. Et si semel com¬
punctionis grãm ꝑcipit ꝑpuritatẽ
mentis: debet in cadem munditia
mentis ꝑsistere. & a nullo deuiare ꝑ
lãciuiam. donec ad effectum uolun¬
tatis quod petiit ꝑueniat: inmo do¬
nec ꝓlem diuinȩ contemplationis
consequatur. Et si hoc uoluerit:
non sufficit semel compungi. sed
sedulo se ꝑ compunctionis grãm
enuundari: uxta quod ꝑ psalmistã
dr̃. Constituite diem sollempnem
incomfrequẽtatiõe: usq ad cornu al¬
taris. Dies sollempnis ẽ. dño: com¬

Expanded text:
ab ipsa devotionis gratia quam percepit. ab ipsa devotionis gratia quam percepit. Caeterum quantum ad historiae fidem non sunt amplius in diversa mutati. » Videlicet quia quod ad Deum postulavit, ex fide credens, adipisci se non dubitavit: sive quia in vero affectu compunctionis permansit, usque dum adepta esset quod postulavit. Hic enim datur exemplum orandi, quia videlicet quisquis exaudiri desiderat, talis debet perseverare, qualis in oratione inveniri se exoptat. Et si semel compunctionis gratiam percipit per puritatem mentis, debet in eadem munditia mentis persistere, et a nullo deviare per lasciviam, donec ad affectum voluntatis, quod petit, perveniat. Imo donec prolem divinae contemplationis consequatur. Et si hoc voluerit non sufficit semel compungi, sed sedulo per compunctionis gratiam emundari, juxta quod per Psalmistam dicitur: « Constituite diem solemnem in confrequentatione, usque ad cornu altaris . » Dies solemnis est Domino, com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerauit inprȩce ꝓeodem redemp¬
toris aduentu . tandem ipse ꝑ myste¬
rium suę incarnationis consolatio¬
nemadhibuit. Unde & dicitur.
cur fles: Numquid non ego me¬
lior sum tͥ. quam decem filii: U e¬
rum ẽ. inquam uerum: quod loqui¬
tur sermo diuinȩ consolationis. M¬
quam decem filii. Decem namq filii
illi significantur: quos ꝑlegem syna¬
goga dõ edere uidebatur. S mula
plus eum diligit. immo gram ȩuan¬
gelicȩ p̃dicationis quȩ ꝑ ipsum da¬
ta ẽ: quam illos quos carnaliter pa¬
riebat. Diligit ipse eccłiam: & ab¬
ea diligitur. Scͥptum namq est.
ri non formidet ꝓdilectione eius. De
cuius dilectione. quamquam aliter
intelligatur: incanticis canticorum
dicitur. fortis ẽ ut mors dilectio. Sed
quia eccłia ineadem gra atq dilectione
quai ꝑcepit ꝑseuerat: recte quibus¬
dam interpositis de ipsa dr̃. Uultꝰ
cłia a cognitione fidei. & dilectione
sui redemptorisimmutata ẽ: neq
euelli in diuersa declinando potuit

Expanded text:
it in prece pro eadem Redemptoris gratia, tandem ipse per mysterium suae incarnationis consolationem adhibuit. Unde et cur fles? nunquid non ego melior tibi quam decem filii? » Verum est, inquam, verum quod loquitur sermo divinae consolationis: mquam decem filii. Decem namque filii illi significantur, quos per legem Synagoga Deo edere videbatur, sed multoties plus eum diligit, imo gratiam Evangelicae praedicationis, quae per ipsum data est, quam illos quos carnaliter pariebat. Diligit ipse Ecclesiam, et diligitur. Scriptum namque est: « ri non formidet pro dilectione ejus. De cujus dilectione quanquam aliter intelligatur in Canticis canticorum dicitur, « Fortis est ut mors dilectio , » sed quia Ecclesia in eadem gratia atque dilectione quam percepit, perseveravit, recte quibusdam interpositis de ipsa dicitur, vulesia a cognitione fidei, et dilectione sui Redemptoris immutata est, neque evelli in diversa declinando potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
scã eccłia iudeos & sapientes huiꝰ
seculi: ex tollentes se cont scientiam
dĩ. ne suꝑbȩ sapiant. neq praue
de deo sentiant. s humilia & sa¬
piantꝰ loquantur. Scͥptumnamq
ẽ. Dominus incelo & tu suꝑ t̃ram. idõ
sint pauci sermones tui. & salo¬

Expanded text:
sancta Ecclesia Judaeos et sapientes hujus saeculi, extollentes se contra scientiam Dei, ne superbe sapiant, nec prave de Deo sentiant, sed humilia et sapiant et loquantur. Scriptum namque est: « Dominus in coelo, et tu super terram . » Ideo pauci sint sermones tui.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmaneamus. Unde & sequitur.
Et abiit mulier inuiam suamn. & co¬
medit: uultusq illius non sunt ampliꝰ
indiuersa mutati. Et factum ẽ post
circulum dierum. concepit anna &
peperit filium: uocauitq nom̃ eiꝰ
samuhel: eo quod a domino postu¬
lasset eum. Post circulum ergo di¬
erum. id ẽ post anni reditum peꝑit
dĩ. siue nomen eius ds: quia auctor
natiuitatis eius ds̃ erat: qui absteri¬
li exoratus concessit habere filium÷
qui dignus haberetur intemplo dĩ
cunctis dieb assistere. Ad seruitium

Expanded text:
permanebimus. Unde et sequitur. permanebimus. Unde et sequitur. « Et abiit mulier in viam suam et comedit, vultusque illius non sunt amplius in diversa mutati. Et factum est post circulum dierum, concepit Anna et peperit filium, vocavitque nomen ejus Samuel, eo quod a Domino postulasset eum. » Post circulum ergo dierum, id est post anni reditum, peperit Dei, sive nomen ejus Deus, quia auctor nativitatis ejus Deus erat, qui ab sterili exoratus concessit habere filium, qui dignus haberetur in templo Dei cunctis diebus assistere ad servitium
Abbreviated transcription (Latin):
bus belial: quia ex multitudine do
sens. Belial interprȩtatur
absq iugo. Nota quod hi
qui ȩbrietatem sectant᷑:
silii belial uocitentur.
Hoc loco impletur illud
quod scriptum ẽ: homo
uidet
deus
autem
intuetur cor. Qiua helios tan¬
tum deprȩcantis anne intuebatur.:
& uocem eius pęuitus ñ audiebat:
& motum labiorum: cernens. estima¬
bat eam ȩbriam eẽ. Illa autem qr
sursum eleuabat cor. & confitebatur
domino intoto corde suo: respexit
dominus adorationem enis. & non
sprȩuit prȩces enis. Nobisq opti¬
mus modus orandiad exemplimi
datus ẽ. sicut insequentib pleniꝰ
dicturi sumus: ut non in multilo¬
quio formemus prȩces nr̃as ad do¬
minum᷑.s in compunctione cor¬
dis & effusione lacrimarum nos
abeo exaudiri sciamus: quia sacrifi¬
cium deo ẽ spẽ contribulatus : cor con¬
tritum & humiliatum deus non spre¬
uit. Quod tunc digne fit: si oratione
completa. nos ineodem tenore iusticiȩ

Expanded text:
bus Belial, quia ex multitudine dolbus Belial, quia ex multitudine dolsens. » Belial interpretatur absque jugo. Nota quod hi qui ebrietatem sectantur, filii Belial vocitentur: hoc loco impletur illud quod scriptum est, « Homo videt Deus autem intuetur cor , » quia Heli tantum os deprecantis Annae intuebatur, et vocem ejus penitus non audiebat, sed motum labiorum cernebat, aestimabat ebriam esse. Illa autem, quia sursum elevabat cor et confitebatur Domino in toto corde suo, respexit Dominus ad orationem ejus, et non sprevit preces illius. Nobisque optimus modus orandi ad exemplum datus est sicut in sequentibus plenius dicturi sumus, ut non in multiloquio formemus preces nostras ad Dominum, sed in compunctione cordis et effusione lacrymarum, nos ab eo credimus: quia « sacrificium Deo est, spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non spernit . » Quod tunc digne fit, si, oratione completa, nos in eodem tenore justitiae