comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi reserato. continuo iħm et uere
iustũ hominẽ. & uere dĩ filiũ syna¬
goga tacente confirmat. Nam &e
summa ĩpsa centenaria quȩ infle¬
ru cligitoꝵ sic̃ et supra memoratũ
ẽ desinistra transit indexterã. ec¬
cłiȩ sacramentis et fidei aptissime
congruit. cui ꝓlege euuangłium cre¬
ditum. ꝓterrȩ diuiciis regnum ẽ cȩle¬
ste ꝓmissum. Et omnis turba eoꝵ qͥ
simul aderant ad spectaculum ustd̃
&e uidebant quȩ fiebant. ꝑcucientes
pectora sua reuertebantur. Quod ꝑ-¬
cutiebant pectora. quia penitentiȩ ẽ
& luc̾tus indicium: potest dupplici¬
ter intelligi. Siue enim eũ cuius ui¬
tam dilexerant inuiste occisũ do¬
lebant: seu cuius mortẽ se impetraᷤ¬
se meminerant. hunc inmorte am¬
plius glorificatũ tremebant. s siue
hic siue illa. siue utraq causa diu̾¬
sas inturbas dissidentesq ꝑsonas
pectus tundere coegerit notanda
distantia gentis. et gentis. uentiles

Expanded text:
Domini reserato, continuo Jesum et vere Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem, et vere Dei Filium synagoga tacente confirmat. Nam et ipsa summa centenaria, quae inflexu digitorum sicut supra memoratum est, de sinistra transit in dexteram Ecclesiae, sacramentis et fidei aptissime congruit, cui pro lege Evangelium creditum, pro terrae divitiis regnum est coeleste promissum. Et omnis turba eorum qui simul aderant ad spectaculum istud, et videbant quae fiebant, percutientes pectora sua revertebantur. Quod percutiebant pectora, quia poenitentiae est et luctus indicium, potest dupliciter intelligi. Sive enim eum cujus vitam dilexerunt, injuste occisum dolebant, seu cujus mortem se impetrasse meminerant, hunc in morte amplius glorificatum tremebant. Sed sive haec, sive illa, sive utraque causa diversas in turba dissidentesque personas pectus tundere coegerit, notanda distantia gentis et gentis. Gentiles
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ commendando: non defectũ suȩ
iurtutis. sed confidentiam eius dem
cũ patre potestatis insinuat. Amat
enĩ dare głam patri. ut nos ȩdificet
głam dare creatori. Commendat
itaq patri sp̃m. uixta hoc quod de¬
lectato corde. et exultantib spe resur¬
gendi labiis inalio psalmo loquit᷑.
Cm̃ non derelinques anuã meã in
inferno. nec dabis scm tuũ uidẽ cor¬
ruptionem. Uidens autẽ centurio qͦd
fact̾um fuerat. głificauit dm̃ dicens.
uere. hic homo ustus erat. Non solus
centurio głificauit dm̃. sed et mili¬
tes qui cum eo erant custodientes
iħm. sicut matħs scribit. uiso terrȩ
motu et his que fiebant. timuert̃
ualde dicentes. uere dĩ filius erat
morte eius ãparentib signis cred̃e
respueruint et insensibiliores genti¬
libus. dm̃ głificare uel timere con¬
tempserunt:. Unde merito ꝑcentu¬
rionem fides ȩccłiȩ designatur. quȩ
uelo mysterioꝵ cęlestium ꝑ mortẽ

Expanded text:
vero commendando, non defectum suae vero commendando, non defectum suae virtutis, sed confidentiam ejusdem cum Patre potestatis insinuat. Amat enim dare gloriam Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Commendat itaque Patri spiritum, juxta hoc quod delectato corde et exsultantibus spe resurgendi labiis, in alio psalmo loquitur: Quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Videns autem centurio quod factum fuerat, glorificavit Deum dicens: Vere hic homo justus erat. Non solus centurio glorificavit Deum, sed et milites qui cum eo erant custodientes Jesum sicut Matthaeus scribit, viso terrae motu et his quae fiebant, timvalde, dicentes: Vere Dei Filius est morte ejus apparentibus signis, credere respuerunt et insensibiliores gentilibus Dominum glorificare vel timere contempserunt. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium per mortem
Abbreviated transcription (Latin):
quo tunc adȩ peccanti obcluserat.
nc̃ latroni penitenti dñs paradisi
lanuã panderet: Et uelum dempli
scissum ẽ medium. Hoc exspirante
dño factum ẽ. sic̃ matħs marcusq
contestantur. sedlucas p̃occupando
narrauit. Uolens enĩ miraculum
miraculo adiungere. cũ dixisset.
sol obscuratus ẽ. continuo subum¬
gendũ existimauit. Et uelum tem¬
pli scissum ẽ mediũ Scinditur au¬
tem uelum templi. ut archa desta¬
menti & omĩa legis sacramenta
quȩ prius tegebant᷑ appareant. atq
adpopulum transeant nationum:
Ante & enĩ dictum fuerat. notus in
iudea ds̃. inisrł magnum nom̃ eia
Nc̃ autem. ex altare suꝑ cȩlos ds̃. &
suꝑ omnẽ inquit terrã gła tua.
Et in euuangłio prius dix̃. Inuiam
gentium neabieritis. Post passionẽ
uͦ. om̃s euntes docete gentes. Et cla¬
mans uoce magna iħs ut. Pat in
manus tuas commendo sp̃m meũ.
Ethec dicens exspirauit patrẽ inuo¬
cando: filium di se esse declarat. Sp̃m

Expanded text:
quo tunc Adae peccanti obcluserat, quo tunc Adae peccanti obcluserat, nunc latroni poenitenti Dominus paradisi januam panderet. Et velum templi scissum est medium. Hoc expirante Domino factum est, sicut Matthaeus, Marcusque contestantur, sed Lucas praeoccupando narravit. Volens enim miraculum miraculo adjungere, cum dixisset Sol obscuratus est, continuo subjungendum existimavit: Et velum templi scissum est medium. Scinditur autem velum templi, ut arcana testamenti et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc auem: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem inquit terram gloria tua . Et in Evangelio prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero: Euntes docete omnes gentes . Et clamans voce magna Jesus ait: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum; et haec dicens exspiravit. Patrem invocando Filium Dei se esse declarat. Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd accepere priuantur: Erat fereho¬
ra sexta & tenebre facte sunt inuni¬
uersa derra. usq inhorã nonã. et ob¬
scuratus ẽ sol Clarissimũ mundi lu¬
men retraxit radios suos. ne aut pen¬
dentẽ uideret dñm. aut impii blas¬
phemantes sua luce fruerentur:. Et
notandũ. qͦd dñs sexta hora hoc est
recessiuo acentro mundi sole cruci¬
fixꝰ sit. Diluculo autẽ hoc ẽ oriente
iã sole resurrectionis sue mysteria
celebraret Statu enĩ demporis sig¬
nauit. qͦd effectu operis exhibuit.
quia mortuus ẽ ꝓpter peccata nr̃a.
et resurrexit ꝓpter iustificationem
nram Nã et adã peccante scͥptumẽ.
qͦd audierit uocẽ dñi dĩ deambulã¬
tis inparadiso. adaurã post meridiẽ.
Post meridiem nãq inclinata luce
fidei. ad aurã uͦ refrigescente feruo¬
re caritatis. Deambulans autem
audiebatur. qͥ ab homine peccan¬
te recesserat. Rationis gͥ ordo po¬
scebat. ut eodem temporis articło

Expanded text:
quod accepere privantur. Erat autem fere hoquod accepere privantur. Erat autem fere hora sexta, et tenebrae factae sunt in universa terra usque in horam nonam, et obscuratus est sol. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes sua luce fruerentur. Et notandum quod Dominus sexta hora, hoc est recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est oriente jam sole, resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Nam et Adam peccante, scriptum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem namque, inclinata luce fidei. Ad auram vero, refrigescente fervore charitatis: Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis igitur ordo poscebat ut eodem temporis articulo
Abbreviated transcription (Latin):
morientẽ. qndo negabant apłi eum.
quẽ miracula uiderant diuina uir¬
tute facientem: Et dixit illi iħs. ilmen
dico tibi. hodie mecũ eris inparadiso:
Pulcherrimũ affectande conuersati¬
onis exemplũ. qͦd tã cito latroni ue¬
nia relarat᷑. et uberior ẽ gr̃a. qͣm pre¬
catio. Semꝑ enĩ plus dñs tribuit
qͣm rogatur. Iue enĩ rogabat. ut me¬
mor sui fuisset dñs cũ uenisset in
regnũ suũ. dñs autem ait Amen
ibi regnum. Quidã duos latrones
cũ dño crucifixos. duob baptirato¬
rum generib coaptant: Quicũꝙ
enĩ baptirati sumꝰ in xp̃o ihesu
inmorte ipsius baptitati sumus: Am¬
bo namq similes crucifixi. s unus
uicruce blasphemus peior. alt̃ ẽ con¬
fessione martyr effectus. Quia ꝑbap.¬
tisiũ quo cum peccatores essemus
abluimur: alii dũ dm̃ incarne pas¬
sum. fide. spe. et caritate laudant co¬
ronant᷑. alii dum aut fidem. aut oꝑa
baptismi habere rennuunt: dono

Expanded text:
morientem, quando negabant apostoli eum, morientem, quando negabant apostoli eum, quem miracula viderant divina virtute facientem. Et dixit illi Jesus: Amen dico tibi: Hodie mecum eris in paradiso. Pulcherrimum affectandae conversionis exemplum, quod tam cito latroni venia relaxatur, et uberior est gratia quam precatio. Semper enim plus Dominus tribuit quam rogatur. Ille enim rogabat, ut memor sui fuisset Dominus cum venisset in regnum suum. Dominus autem ait: Ameni Christus, ibi regnum. Quidam duos latrones cum Domino crucifixos, duobus baptizatorum generibus coaptant. Quicunque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus . Ambo namque similes crucifixi, sed unus in cruce blasphemiis pejor, alter est confessione martyr effectus. Quia per baptismum quo cum peccatores essemus abluimur, alii dum Deum in carne passum, fide, spe, et charitate laudant, coronantur; alii dum aut fidem aut opera baptismi habere renuunt, dono
Abbreviated transcription (Latin):
miretur: digna gr̃ãrũ actione uene¬
retur Incruce claui manus eiꝰq
pedes ligauerunt nichilq ineoꝰ pe¬
ns liberum sibi nͥ cor et lingua re¬
manserant Inspirante dõ totũ illi
obtulit. qͦd unse liberũ inuenit  ut
uxta hoc qͦd scriptũ ẽ. corde crederet
adiusticiã. ore confiteret᷑ adsalutem.
Incorde autẽ fideliũ tres sũmoꝑe¬
manere iurtutes testat᷑ apłs dicens
Nunc autem manent. fides. spes. ca¬
ritas. qͣs cunctas subita repletus gr̃a
et accepit latro. & seruauit incruce:
Fidẽ namq habuit. qͥ regnaturũ dñm
credidit quẽ secum pariter morien¬
tẽ uidit. Spẽ habuit. qͥ regni erꝰ aditũ
uiuaciter denuit. qͥ frẽm et conlatro¬
nem ꝓsimili scclere morientẽ. et de in¬
iquitate sua arguit. et ei uitã qͣm cog¬
nouerat p̃dicauit. Iue qͥ talis adcrũ¬
cẽ uenit exculpa. ecce q̃lis acruce re¬
cedit exgr̃a: Confitebat᷑ dñm quẽ ui¬
debat secum humana infirmitate

Expanded text:
miretur? digna gratiarum actione venemiretur? digna gratiarum actione veneretur? In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihil in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserat, inspirante Deo totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est: Corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In corde autem fidelium tres summopemanere virtutes testatur Apostolus, dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas . Quas cunctas subita repletus gratia et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Dominum credidit, quem secum pariter morientem vidit: spem habuit qui regni ejus aditum vivaciter tenuit, qui fratrem et collatronem pro simili scelere morientem et de iniquitate sua arguit, et ei vitam quam cognoverat praedicavit. Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
ralem numerũ ꝓsingłan posuisse
sic̃ inẽpła adhebreos legimus plura¬
liter dictum. Cluserunt ora leonum.
cũ solus daniel significat intelligat᷑.
et pluralit dictum. secti sunt. cũ deso¬
loysaia tradatur: Inpsalmo etiã qͦd
dictum ẽ. Astiterunt reges terrȩ. et pͥn¬
cipes conuenerunt inunũ. pluralem
numerũ ꝓsingłari positũ. in actib¬
apłoꝵ inuenit᷑. Nã reges ꝓpter he¬
rodem pͥncipes aut̃ ꝓpt̃ pilatũ intelle¬
xerunt. qui destimoniũ eiusdẽ psal¬
mi adhibuerunt. Quid autẽ usitaciꝰ
yerbi grã. quã ut dicat aliqͥs. et rusti¬
ci mͥ insultant. etiam si unus insul¬
tet. Respondens autem alter iicre¬
pabat illum dicens. Heq tu times.
qͦd ineadem dampnatione es: et nos
hic uͦ nichil mali gessit ft dicebat
adiħm. Dñe memento mei. dũ ue¬
neris inregnũ tuũ. Quis huius la¬
tronis animum non miretur: un¬
mo iuiuantis eum dñi qͥs grãm digne

Expanded text:
ralem numerum pro singulari posuisse, ralem numerum pro singulari posuisse, sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: cluserunt ora leonum, cum solus Danihel significari intellegatur, et pluraliter dictum: secti sunt, cum de solo Esaia tradatur? in psalmo etiam quod dictum est: adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum, pluralem numerum pro singApostolorum invenitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt. Quid autem usitatius verbi gratia quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, etiam si unus insultet? Respondens autem alter increpabat illum dicens: Neque tu times Deum, quod in eadem damnatione es. Et nos Hic vero nihil mali gessit. Et dicebat ad Jesum: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. Quis hujus latronis animum non miretur? imo juvantis cum Domini gratia quis digne
Abbreviated transcription (Latin):
nomen. et cȩtera: Nam qͦd hoc nomen
hebraicȩ grecȩ. et latinę scriptũ erat.
hoc ẽ qͦd idẽ apłs subsecutus adnectit.
Et omĩs lingua confiteat᷑ qͥa ihc. xp̃c¬
ingła ẽ di patris. Quantũ uͦ adlitterã
hec tres lingue ibi preceteris emine¬
bant. hebrea ꝓpt̃ uideos inlege glori¬
antes. Greca ꝓpter gentiũ sapientes.
Latina ꝓpter romanos multis ac pene
om̃ib iam tunc gentib imperantes
Uelint nolint gͦ uidei: omne mundi
regnũ. omnis mundana sapientia.
omĩa duune legis sacramenta destã¬
tur. qͥa iħc rex iudeoꝵ ẽ hoc ẽ impe¬
rator credentiũ. et confitentiũ deum.
Unus aut̃ dehis qͥ pendebant latro¬
nib blasphemabat eum dicens. Si tu
es xp̃c. saluũ fac demetipsum et nos
Mouet forte aliqͦs. qͦmͦ alii euuange¬
liste dicant. latrones qͥ crucifiri erãt
cũ eo conuiciatos ei. Unus qͥdẽ eoꝵ
quando conuiciatus ẽ: scdm luce te¬
stimoniũ. alter et cõpescuit eum. &

Expanded text:
nomen, etc. . Nam quod hoc nomen nomen, etc. . Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est quod idem Apostolus subsecutus adnectit: Et omnis lingua confiteatur, quia ia est Dei Patris . Quantum vero ad litteram, hae tres linguae ibi prae caeteris eminebant. Hebraea propter Judaeos in lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur, quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est imperator credentium et confitentium Deum. Unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: Si tu es Christus, salvum fac temetipsum et nos. Movet forte aliquos quomodo alii evangelistae dicant latrones qui crucifixi erant cum eo, conviciatos ei. Unus quidem eorum rum conuiciatus est secundum Lucae testimonium, alter et conpescuit eum et
Abbreviated transcription (Latin):
cabulũ xp̃i et filii dĩ scripture sibi
auctoritate creditũ blasphemantes
irrident. milites uͦ ut pote scͥpturaꝵ
nescii. non . xp̃o dĩ electo. sed regi iude¬
orum insultant. Erat autẽ et super¬
scͥptio scͥpta suꝑ illũ. litteris grecis. et
latinis. & hebraicis. hic ẽ rex iudeorũ
Pulchrȩ titulus qͥ xp̃m regẽ testetur. ñ
infra sed supra crucẽ ponitur. qͥa licet
incruce ꝓnob̃ hominis infirmitate
dolebat. suꝑ crucẽ tam̃ regis maie¬
state fulgebat. Qui apte etiã qͥa rex
simul et sacerdos ẽ cum eximiã pa¬
trisuȩ carnis hostiã maltari crucis
offerret. rege̾s qͦ qua p̃ditus erat ti¬
tulo dignitatem pretendit: ut cunc¬
ds legere hoc ẽ audire et credere uo¬
lentib innotescat. qͥa suũ ꝑcrucẽ non
ꝑdiderit. sed confirmarit pocius et
corroborarit imperiũ. Unde et apłs
cũ ignominiã crucis descripsisset ad¬
iunrit: ꝓpter qͦd et ds̃ illũ ex altauit.
et donauit illi nom̃. quod ẽ suꝑ om̃e

Expanded text:
cabulum Christi et filii Dei Scripturae sibi auctoritate creditum blasphemantes irrident. Milites vero ut pote Scripturarum nescii, non Christo Dei electo, sed regi Judaeorum insultant. Erat autem et superscriptio scripta super illum litteris Graecis et Latinis et Hebraicis: Hic est rex Judaeorum. Pulchre titulus qui Christum regem testetur, non infra sed supra crucem ponitur, quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat. Qui apte etiam, quia rex simul et sacerdos est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat titulo dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdiderit, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne
Abbreviated transcription (Latin):
lite peccare. Et conuersus dñs: respe¬
xit petrum. Et recordatus ẽ petrus
quia prius quã gallus cantet. ter
me negabis. Et egressus foras petrꝰ
fleuit amare. Respiciente dño: pe¬
trus adcor reuersus. maculã ne
git: quia ñ solum cum agitur pe¬
ntentia: uerum etiã ut agat᷑. dĩ
miscđia necessaria ẽ. Respicere
namq eius. misereri ẽ. Unde psal¬
mista. usq qͦ inquit exaltabitur in¬
imicus m̃s suꝑ me  respice et exau¬
di me dñe d̾s m̃s. idest miserere &
adiuua. Quam nociua sane allo¬
quia ꝑfidoꝵ. Petrus int̾ uideos. uel
hominẽ se nosse negauit. quẽ int̃
discipulos dĩ filium confessus erat.
S nec inatrio caiphe retentus pot̾at
agere penuentiam. Egreditur foras.
ut abimpioꝵ concilio secretus. pa¬
uidȩ negationis sordes liberis fle¬

Expanded text:
lite peccare Et conversus Dominus respelite peccare Et conversus Dominus respexit Petrum. Et recordatus est Petrus Qumini. Et egressus foras, flevit amare. Respiciente Domino Petrus ad cor reversus, maculam neggit. Quia non solum cum agitur poenitentia, verum etiam ut agatur Dei misericordia necessaria est. Respicere namque ejus misereri est. Unde Psalmista: Usquequo, inquit, exaltabitur inimicus meus, super me: Respice, et exaudi me, Domine Deus meus , id est, miserere et adjuva. Quam nociva sane alloquia perfidorum Petrus inter Judaeos vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos Dei Filium confessus erat. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, pavidae negationis sordes liberis fle
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi sonũ uitare non possit.
linguis loquerent᷑: int̾ alios quide
diuerso mundi elimate conuene¬
rãt. etiam qui habitabant uideã.
mirantes dixisse referuntur Nõne
ecce om̃s qui loquuntur galiles
sunt: & quomͦ nos auduumus
unusquisq linguã nr̃am. inqua
nati sumus: Et ait petrus. homo¬
nescio quid dicis. Et continuo ad¬
huc illo loquente gallus cantauit.
Solet scͥptura sacra sepe meritum
causarum ꝑstatum designare tẽ¬
poꝵ. Unde petrus qui media noc¬
te negauit: adgallicantum peni¬
tuit. Qui etiam post resurrectionẽ
diurna subluce dñm quẽ ter ne¬
gauerat. tercio se amare ꝓfessus ẽ
quia nimirum qͦd intenebris ob¬
liuionis errauit: et speratȩ iã lucis
rememoratione correxit: et euidẽ
uerȩ lucis adepta p̃sentia. plene to¬
tum quicquid nutauerat erexit:
Hunc opinor gallum aliquẽ docto¬
rum intelligendum. qui nos iacen¬
tes excitans. et sompnolentos in¬
crepans dicat. Cuigilate iusti. etno¬

Expanded text:
loquendi sonum vitare non possit. loquendi sonum vitare non possit. linguis loquerentur, inter alios qui de diverso mundi climate convenerant, etiam qui habitabant Judaeam mirantes dixisse referuntur: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur, Galilaei sunt? Et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram in qua nati sumus? Et ait Petrus: Homonescio quid dicis. Et continuo adhuc illo loquente cantavit gallus. Solet Scriptura sacra saepe meritum causarum, per statum designare temporum. Unde Petrus, qui media nocte negavit, ad galli cantum poenituit. Qui etiam post resurrectionem, diurna sub luce, Dominum quem ter negaverat, tertio se amare professus est, quia nimirum quod in tenebris oblivionis erravit, et speratae jam lucis rememoratione correxit, et ejusdem verae lucis adepta praesentia plene totum quidquid mutaverat, erexit. Hunc opinor gallum aliquem doctorum intelligendum, qui nos jacentes excitans et somnolentos increpans, dicat: Evigilate, justi, et no
Abbreviated transcription (Latin):
mo nescio qͥd dicis. significauert
sacrilegia illorum nescire. hoc ẽ re¬
ꝓbando et execrando dampnare.
S hec quã fruola sit expositio. E
dñs qui se ueridica contestatione
ter negandũ apetro p̃dicerat. &
ipse petrus insinuat. qui se hec non
deindustria sed de subreptione lo¬
cutum subsequentib lacrimis ma¬
infestat. Et post pusillũ alius ui¬
dens eum dixit. Et tu de illis es. Pe¬
trus uͦ ait. Ohomo ñsum: Inhac ne¬
gatione beati petͥ discimus ñ solũ
se ẽẽ xp̃ianum. Dñs autẽ ñ ait
petro. Discipulum meum de nega¬
bis sed me negabis Negauit gͦ ip¬
sum: cum se negauit eius ẽẽ disqi¬
pulum: Et int̃uallo facto qͣsi ho¬
re unius: alius quidã affirmabat
dicens uere et hic cũ illo erat. nã
etgalileus ẽ. non qͦd alia lingua ga¬
lilei. atq alia loquerent᷑ iherosoli¬
mite: qui utriq fuerunt hebrei. s
qͦd unaquãq ꝓuincia et regio suas
habendo ꝓprictates. uernaculum

Expanded text:
mo, nescio quid dicis, significaverit se mo, nescio quid dicis, significaverit se sacrilegia illorum nescire, hoc est reprobando et exsecrando damnare. Sed haec quam frivola sit expositio, et Dominus qui se veridica contestatione, ter negandum a Petro praedixerat, et ipse Petrus insinuat, qui se haec non de industria, sed de subreptione locutum, subsequentibus lacrymis manifestat. Et post pusillum alius videns eum dixit: Et tu de aliis es. Petrus vero ait: O homo, non sum. In hac negatione beati Petri, discimus non solum se esse Christianum; Dominus autem non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Et intervallo facto quasi horae unius, alius quidam affirmabat dicens: Vere et hic cum illo erat, nam et Galilaeus est. Non quod alia lingua Galilaei atque alia loquerentur Jerosolymitae, qui utrique fuerunt Hebraei, sed quod unaquaeque provincia et regio suas habendo proprietates, vernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
qui flammã uirtutũ ꝑdidit. audit
adño. qm̃ abundauit iniquitas.
refrigescet caritas multoꝵ. Quo fri¬
gore torpens adhoram apłs petrus:
ꝑsecutoꝵ prunis calefieri cupiebat
qͥa tep̃ora eoꝵ cõmodi solatium: ꝑ
tum infidelitatem corde reliquit.
Quẽ cum uidisset ancilla quedam
sedentem adlumen. & eum fuisset
intuita. dixit. Ethic cum illo erat.
peccasse uinecem dñi uideretur.
&e iste sexus redimeretur ꝑ dñi pas¬
sionẽ: & ideo mulier resurrectio¬
nis accipit pͥma mysterium. &
mandata custodit: ut ueterẽ p̃ua¬
ricationis aboleret errorem: At i¬
le negauit cum dicens. Mulieꝵ.
ñ noui hominẽ. Quidã pio erga
apsm petrum affectu. locum hẽ
ita int̃prerantur. qͣsi benedixerit.
se illum ñ nosse. quẽ mens huma¬
na nescit comp̃hend̃e. quia nemo
scit filium. nͥ pater. iterum qͦ in¬
quisitus dixerit. ohomo ñ sum.
malens se negare quã xp̃m. sedet
tercio interrogatus cum ait. oho¬

Expanded text:
qui flammam virtutum perdidit, audit qui flammam virtutum perdidit, audit a Domino: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum . Quo frigore torpens ad horam apostolus Petrus persecutorum prunis calefieri cupiebat, quia temporalis commodi solatium pertum infidelitatem corde reliquit. Quem cum vidisset ancilla quaedam sedentem ad lumen, et eum fuisset intuita, dixit: Et hic cum illo erat. peccasse in necem Domini videretur, et iste sexus redimeretur per Domini passionem? Et ideo mulier resurrectionis accepit prima mysterium, et mandata custodit, ut veterem praevaricationis aboleret errorem. At ille negavit eum dicens: Mulier, non novi illum. Quidam pro erga apostolum Petrum affectu locum hunc ita interpretantur, quasi bene dixerit se illum non nosse quem mens humana nescit comprehendere, quia nemo sciat Filium nisi Pater . Iterum quoque inquisitus dixerit: O homo, non sum, malens se negare quam Christum. Sed et tertio interrogatus, cum ait: Ho
Abbreviated transcription (Latin):
quitur petrus: significabat eccłiã
secuturam quidẽ hoc ẽ imitaturam
passiones dñi. sed longe differenter:
Eccłia enĩ ꝓse patitur. at ille ꝓ eccłia.
Accenso autem igni inmedio atrio.
& curumsedentib illis erat petrus
uimedio eoꝵs. Est dilectionis ignis.
ẽ et cupiditatis. dehoc dicitur. ig¬
nem ueni mittere interrã. et qͥduo¬
lo n̾ ut ardeat: de illo. ecce uos om̃s
accendentes ignemꝰ accincti flamis
ambulate inlumine ignis ur̃i. &¬
unflammis quas succendistis. Iste
suꝑ credentes incenaculo syon decȩ¬
lo descendens: uariis linguis dnm̃
laudare docuit: ille terrena ma¬
teriȩ cayphȩ fotus in atrio. flammis
negandi dñm turbas accendit: hoc
moyses aureum ydoli caput. uio se¬
dechias hieremiȩ ꝓphantis scͥpta
consumpsit. Quicumq uiciosum
noxiuniq in se extinguit incendi¬
um: potest dño cantare. quia fac¬
tus sum. sicut uter inpruina. ui¬
stificationes tuas ñsum oblitus: At

Expanded text:
quitur Petrus, significabat Ecclesiam quitur Petrus, significabat Ecclesiam secuturam quidem, hoc est, imitaturam passiones Domini, sed longe differenter. Ecclesia enim pro se patitur, at ille pro Ecclesia. Accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus illis, erat Petrus in medio eorum. Est dilectionis ignis, est et cupiditatis. De hoc dicitur: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? De illo: Ecce vos omnes accendentes ignem accincti flammis, ambulate in lumine ignis vestri et flammis quas succendistis . Iste super credentes in coenaculo Sion de coelo descendens, variis linguis Deum laudare docuit. Ille terrena materia Caiphae fotus in atrio, flammis negandi Dominum turbas accendit. Hoc Moyses aureum idoli caput, illo Sedechias Jeremiae prophetantis scripta consumpsit. Quicunque vitiosum noxiumque in se exstinguit incendium, potest Domino cantare: Quia factus sum sicut uter in pruina, justificationes tuas non sum oblitus . At
Abbreviated transcription (Latin):
impulsus ẽ. occidẽ. Quasi ad latro¬
nem existis cũ gladiis et fustib. cũ
ñ extendistis manus inme. S hecẽ
hora ur̃a. et potestas tenebrarum.
Stultum ẽ inquit eum cum gladiis
et fustib querere. qͥ ultro se uris tra¬
dat manib: et innocte qͣsi latitan¬
tem & ur̃os ocłos declinantẽ ꝑ ꝓdi¬
torem inuestigare. qͥ cottidie intẽplo
doceat:. Sed id̃o adu̾sum me intene¬
bris congregamini: quia potestas
ur̃a qua contra lucẽ mundi arma¬
mini intenebris ẽ. Comp̃hendenteᷤᷤ
autẽ eum. duxerunt addomum
pͥncipis sacerdotũ.: Principẽ sacer¬
dot̾em caipham significat. qͥerat
negare posset. si xp̃o ꝓrimus adhe¬
sisset. Uerum in hoc maxima nob̃
ẽ admiratione uenerandus. qͦd do¬
minum ñreliquit. etiam cũ time¬
ret: Quod enĩ tunet. nature ẽ: qͦd se¬
quit᷑. deuotionis ẽ Quod negat. ob¬
reptionis. qͦd penitet. fidei:. Alit̃. Quod
adpassionem euntẽ dñm alonge se¬

Expanded text:
impulsus est, occiderunt. Quasi ad latroimpulsus est, occiderunt. Quasi ad latronem existis cum gladiis et fustibus? Cum non extendistis manus in me. Sed haec est hora vestra et potestas tenebrarum. Stultum est inquit eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus; et in nocte quasi latitantem et vestros oculos declinantem per proditorem investigare, qui quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra qua contra lucem mundi armamini, in tenebris est. Comprehendentes autem eum duxerunt ad domum principis sacerdotum. Principem sacerdotum Caipham significat, qui eranegare posset, si Christo proximus adhaesisset. Verum in hoc maxima nobis est admiratione venerandus, quod Dominum non reliquit, etiam cum timeret. Quod enim timet, naturae est; quod sequitur, devotionis; quod negat, obreptionis; quod poenitet, fidei. Aliter: quod ad passionem euntem Dominum a longe se
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotum: magistratus templi. &
semores qͥ adse uenerant alloqui
dicatur. qui apud alios euuange¬
listas ñ ipsi uenisse. uerũ inatrio ca¬
iphȩ expectantes: ministros misis¬
se ꝑhibentur: S quia pontifices et
pharisei. et semores ita de dñi nece
agebant. ut uelut ipsi asanguine
tradatur ꝑnos. sed ꝑdiscipulũ su¬
um. non comprehendantur a nob̃.
sed atribuno. turbisqͥ non a nob
pillo barrabas. sedeligatur appłis:
adextremum ñanobis. sed apreside
dampnetur: neq nr̃a sed romane
miliciȩ manu cruci adfigatur
uolens euuangłista eos maxime
quoꝵ cuncta consilio gerebantur
sanguinis eius ostendere reos. di¬
dicit. principes sacerdotum etma¬
gistratus dempli et seniores ad com¬
prehendendũ uenisse saluatorẽ. ut
hinc eonici daretur quia sicut illi
qͣm ipsi insuȩ uissionis potestate
uenerunt: sic om̃s qͥ crucifigendũs
eum impiis uocib clamauerunt:
non quidẽ ꝑseipsos eum. s tam̃ ꝑil
lus qui eoꝵ clamore adhoc nefas

Expanded text:
cerdotum, magistratus templi, et seniores qui ad se venerint alloqui dicatur, qui apud alios evangelistas non ipsi venisse, verum in atrio Caiphae exspectantes, ministros misisse perhibentur. Sed quia pontifices, Pharisaei et seniores ita de Domini nece agebant, ut velut ipsi a sanguine tradatur per nos, sed per discipulum suum, non comprehendatur a nobis, sed a tribuno turbisque; non a nobis pro illo Barabbas, sed eligatur a populis; ad extremum non a nobis, sed a praeside damnetur, neque nostra, sed Romanae militiae manu cruci affigatur: volens evangelista eos maxime quorum cuncta consilio gerebantur sanguinis ejus ostendere reos, dicit principes sacerdotum et magistratus templi et seniores ad comprehendendum venisse Salvatorem, ut hinc conjici daretur quia sicut illi quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum eum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen per illum qui eorum clamore ad hoc nefas
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m in illa resurrectionis gła erit
inpalpabile: uentis aereq subti
lius: Inilla enim resurrectioniᷤ gła
erit corpus nr̃m subtile quidẽ ꝑ
effectum sp̃alis potentiȩ. sed pal¬
pabile ꝑueritatẽ naturȩ. Neq huic
assertioni putetur apł̃i sermo re¬
pugnare. qͥa caro et sanguis regnũ
d̃i non possidebunt. Hoc enĩ loco
apls carnis & sanguinis nomine.¬
non substanciã ueri corꝑis. sed corrup¬
tioniem mortalitatis significat sic̃
ipse consequenter exposuit dicens:
Neq corruptio incorruptelam pos

Expanded text:
nostrum in illa resurrectionis gloria erit nostrum in illa resurrectionis gloria erit impalpabile, ventis aereque sulius. In illa enim resurrectionis gloria erit corpus nostrum subtile quidem per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae. Neque huic assertioni putetur Apostoli sermo repugnare: Quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Hoc enim loco Apostolus, carnis et sanguinis nomine, substantiam veri corporis, sed corruptionem mortalitatis significat. Sicut ipse consequenter exposuit dicens: Neque corruptio incorrupt
Abbreviated transcription (Latin):
dunt incorda ũra: Tamqͣm bonꝰ
agricola diceret. Quod ibi plantaul
ibi inueniam. ñ spinas. qͣs ñ plantaui
incor ur̃m. Descendit fides. qͥa desuꝑ
ẽ. Cogitaciones autẽ istȩ ñ desuꝑ de¬
scenderunt: sed inipso corde sic̃ her¬
ba mala ascenderunt. Uidete manꝰ
meas. & pedes. quia ego ipse sũ. Pal¬
pate &e uidete. quia sp̃s et carnem
ossa ñ habet sic̃ me uidetis habere
Resurrectionẽ suã certã. et uerã mutteᷤ
& uariis documentis ꝑsuadere dig¬
natus est. ꝓpter ȩdificandam fidẽ.
et fugandam decorde ꝑfidiam. om¬
nemq dubitacionẽ de sua resur¬
rectione tollendam. Parum fuit
ocłis se uidendũ p̃bere. Si ñ prebe¬
ret & inmanibus contractandũ:
qͥ dũ palpanda discipłis ossa car¬
nemq premonstrat. aꝑte statum
uerȩ resurrectionis que et inse fac¬
ta et mnobis ẽ futura significat.
qͥa ñsicut euthicius constantino¬
politanȩ urbis ep̃s scripsit. corpꝰ

Expanded text:
dunt in corda vestra? Tanquam si bonus dunt in corda vestra? Tanquam si bonus agricola diceret: Quod ibi plantavi, ibi inveniam, non spinas quas non plantavi. In cor vestrum descendit fides quia desuper est; cogitationes autem istae non desuper descenderunt, sed in ipso corde sicut herba mala ascenderunt. Videte manus meas et pedes, quia ipse ego sum, palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet sicut me videtis habere. Resurrectionem suam certam et veram multis et variis documentis persuadere dignatus est, propter aedificandam fidem, et fugandam de corde perfidiam, omnemque dubitationem de sua resurrectione tollendam. Parum fuit oculis se videndum praebere, si non praeberet etiam manibus contrectandum. Qui dum palpanda discipulis ossa, carnemque praemonstrat, aperte statum verae resurrectionis quae in se facta, et in nobis est futura significat. Quia non sicut Eutpolitanae urbis episcopus scripsit, corpus
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ. cum quo tanto dempore fu¬
erant conũsati. sed postea qͣm mor¬
tuus ẽ quẽ nouerant: qͣndo credent
hoc potuisse resuscitari. qͦd potuit
mori : Apparuit gͦ ocłis eoꝵ talis
qualem illũ nouerant. et non credẽ¬
tes tercio die potuisse uerã carnem
de sepulchro resurgere: putauerunt
se sp̃m uidere. Error iste apłoꝵ. secta
ẽ manicheorum: Solent autẽ qͣndo
illis hec obitiuntur ita respondere:
Quidinali credimus. qͥa xp̃m. dm̃ cre¬
dimus. sp̃m fuisse credimus. carnem
ñcredimus: Melior ẽ sp̃s. qͣm caro.
Quod melius ẽ credimus. qͦd deterius
ẽ credere nolumus Si nichil mali
ẽ uiisto sermone. dimittat iħs disci¬
płos suos inisto errore. Quid mali
morbo te putas periclitari: Audi sẽ¬
tenciã medici. Et dixit eis. Quid tur¬
bati estis. et cogitationes ascendunt
incorda ur̃a: Quales utiq cogitacio¬
nes. nisi falsȩ. morbide. ꝑniciosȩ: ꝑ¬
turbati estis et cogitaciones ascẽ¬

Expanded text:
hominem, cum quo tanto tempore fuhominem, cum quo tanto tempore fuerant conversati. Sed posteaquam mortuus est, quod noverant, quando crederent hoc potuisse resuscitari quod potuit mori? Apparuit ergo oculis ipsorum talis qualem illum noverant. Et non credentes tertio die potuisse veram carnem de sepulcro resurgere, putaverunt se spiritum videre. Error iste apostolorum secta est Manichaeorum. Solent autem quando illia haec objiciuntur, ita respondere: Quid mali credimus? quia Christum Deum credimus, spiritum fuisse credimus, carnem n credimus. Melior est spiritus quam caro: quod melius est credimus, quod deterius est credere nolumus. » Si nihil mali est in isto sermone, dimittat Jesus discipulos suos in isto errore. Quid mali morbo te putas periclitari? Audi sententiam medici. Et dixit eis, quid turbati estis et cogitationes ascendunt in corda vestra? Quales utique cogitationes? nisi falsae, morbidae, perniciosae. Pturbati estis, et cogitationes ascen
Abbreviated transcription (Latin):
et dicit eis: Pax uobis. Ego sũ nolite
timere: Hanc ostensionẽ dm̃ pt resurrec¬
tionem intelligitur & ioh̃s comine¬
morare sic loquens. Cum esset sero
die illa una sabbatoꝵ. et forent es¬
sent clausȩ. ubi erant discipłi con
iħs. et stetit inmedio eorum. et aitͣ¬
illis. Par uobis etcetera: Quod autẽ
dic̃ ioħs. ñ cum illis fuisse tunc apłm
thomam. cum scđm lucã duo illi
quoꝵ erat unus cleophas regressi
ierusalem inuenerunt congrega¬
tos undecim. & eos qui cum ipsis
erant. ꝓculdubio intelligendũ ẽ.
qͦd inde thomas exierit. ante qͣm
eis dñs hȩc loquentib appareret.
Conturbati uͦ et conterriti: existima¬
bant se sp̃m uidere:. Qd heretici ma¬
nichei de xp̃o suspicantur. et cre-¬
dunt quia ñ erat uera caro: sed
sp̃s erat hȩc pͥma eogitacio surrȩx̃
incordib apłoꝵ. Et illi quidẽ ma¬
nichei numqͣm credunt iħ̃m fuis¬
se hominem. discipłi autẽ nouerãt

Expanded text:
et dixit eis: Pax vobis. Ego sum, nolite et dixit eis: Pax vobis. Ego sum, nolite timere. Hanc ostensionem Domini post resurrectionem intelligitur et Joannes commemorare sic loquens: Cum esset ergo sero die illo una Sabbatorum, et fores essent clausae, ubi erant discipuli Jesus et stetit in medio, et dixit eis: Pax vobis, etc. Quod autem dicit Joannes, non cum illis fuisse tunc apostolum Thomam, cum secundum Lucam duo illi, quorum erat unus Cleophas, regressi Jerusalem invenerunt congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant, procul dubio intelligendum est, quod inde Thomas exierit antequam eis Dominus haec loquentibus appareret. Conturbati vero et conterriti existimabant se Spiristum videre. Quod haeretici Manichaei de Christo suspicantur et credunt, quod non erat vera caro, sed spiritus erat, haec prima cogitatio surrexit in cordibus apostolorum. Et illi quidem Manichaei nunquam credunt Jesum fuisse hominem. Discipuli autem noverant
Abbreviated transcription (Latin):
mile aliquid eoꝵ ocłi passi sunt. ñ
ueritate fallente. sed ipsis ueritatẽ ꝑci¬
pere ñualentib et aliud qͣm res ẽ opi¬
nantibus: certi et iãde mysterii cau
sa factum ẽ. ut eis mnillo alia ostendet᷑
effigies. et sic eũ ñ nͥ infract̾ione pa¬
nis agnoscerent: ne quisqͣm se xp̃m
agnouisse arbitretur. si euis corꝑis
apłs dicens. unus panis. unũ corpus
multi sumus. ut cum eis benedictum
panẽ porrigeret᷑ uͭt apperirent᷑ oculi
eoꝵ ut agnoscerent eum. aperirentur
utiq adeius cognitionẽ. remoto sci¬
licet impedimento. qͦ tenebant᷑. ne
agnoscerent. Non enĩ incongruenter
accipiamus hoc impedimentũ inocłis
eoꝵ asatana fuisse. ne agnosceretur.
iħs. sed tam̃ axp̃o facta ẽ ꝑmissio usq
adsacramentũ panis: ut unitate cor¬
poris eius participata. remoueri in¬
telligat᷑ impedimentũ inimiciꝰ ut
xp̃c possit agnosci Dũ hȩc autem
loquuntur. iħs stetit ininedio eoꝵ

Expanded text:
mile aliquid eorum oculi passi sunt non mile aliquid eorum oculi passi sunt non veritate fallente, sed ipsis veritatem percipere non valentibus, et aliud quam res est opinantibus, certi etiam sa factum est, ut eis in illo alia ostenderetur effigies, et sic eum non nisi in fractione panis agnoscerent, ne quisquam se Christum agnovisse arbitretur, si ejus corporiApostolus dicens: Unus panis, unum corpus multi sumus , ut cum eis benedictum panem porrigeret, aperirentur oculi eorum, et agnoscerent eum. Aperirentur utique, ad ejus cognitionem, remoto scilicet impedimento quo tenebantur ne agnoscerent. Non autem incongruenter accipiamus hoc impedimentum in oculis eorum a Satana fuisse, ne agnosceretur Jesus, sed tamen a Christo facta est permissio usque ad sacramentum panis, ut unitate corporis ejus participata removeri intelligatur impedimentum inimici, ut Christus possit agnosci. Dum haec autem loquuntur, Jesus stetit in medio eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit symoni lam erat fama.
qͦd resurrexerat iħs abillis mulieri¬
bus facta: et asymone petro cui iã
apparuerat. hoc enĩ isti duo inuene¬
runt loquentes: adqͦs iniherus alem
uenerunt: fieri itaq potest. ut timore
prius inuia noluerint dicere. qͦd eũ
audierant resurrexisse. quando tan¬
tũmͦ angłos dixerunt uisos esse mu¬
lierib. Ignorantes enĩ cũ quo loque¬
rentur merito possent ẽẽ solliciti. ne
qͥd passim de xp̃i resurrectione iac¬
tantes. ininanus incident uideoꝵ.
isse intelligitur petro. exhis dum¬
paulus apls commemorauerunt. Lo¬
quitur enim adchorinthios de dño
paulus. qͥa sepultus ẽ. et qͦd resurrexit
tercia die scđm scͥpturas. et quia ap¬
paruit cephȩ. et postea undecim. Et
ipsi narrabant quȩ gesta erant in
uia. et quomͦ cognouerunt eum infra¬
ctione panis. Preter hoc qͦd ꝓinerto
mentis eorum adhuc ignorantes qͦd
oportebat xp̃m mori & resurgere. si¬

Expanded text:
apparuit Simoni. Jam erat fama, apparuit Simoni. Jam erat fama, quod resurrexerat Jesus, ab illis mulieribus facta, et a Simone Petro cui jam apparuerat. Hoc enim isti duo invenerunt loquentes, ad quos in Jerusalem venerunt. Fieri itaque potest ut timore prius in via noluerint dicere, quod eum audierant resurrexisse, quando tantummodo angelos dixerunt visos esse mulieribus. Ignorantes enim cum quo loquerentur, merito possent esse solliciti, ne quid passim de Christi resurrectione jactantes, in manus inciderent Judaeorum. isse intelligitur Petro, ex his dunPaulus apostolus commemoraverunt. Loquitur enim ad Corinthios de Domino Paulus: Quia sepultus est, et quia resurrexit tertia die secundum Scripturas, et quia apparuit Cephae, et postea undecim . Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Praeter hoc quod pro merito mentis eorum adhuc ignorantis quod oportebat Christum mori et resurgere, si
Abbreviated transcription (Latin):
dens erat innobis. dum loqueretur
iniua. et apiret nobis scripturas.
gnem inquit ueni mittere uiterrã. Et
quid uolo nisi ut ardeat: Ignẽ qͥppe
dñs int̾ram mittit cũ afflatu sp̃c sc̃i
corcarnaliũ incendit. Et terra ardet. cũ
cor carnalium insuis prius uoluptati¬
bus frigidum. relinquit concupiscentias
p̃sentis scłi. et incenditur ãmorẽ d̃i. Non¬
ne cor nr̃m inquiunt ardens erat innob̃.
dum loqueretur iniua. et aperiret nobis
scͥpturas: Exaudito quippe sermone
in ardescit animus. torporis frigus re¬
cedit: fit mens insuꝑno desidio anxia:
a concupiscentiis derrenis aliena. Amor
uerus qͥ hanc repleuerit: infletib cru¬
ciat S dũ tali ardore cruciat᷑. ipsis suis
cruciatib pascitur: Audire ei libet
p̃cepta cȩlestia: et quot mandatis in¬
struit᷑ qͣsi tot facib inflaminat᷑. Et
surgentes eadẽ hora regressi sunt in
lherus alem. & inuenerunt congre¬
gatos undecim. et eos qͥ cũ ipsis erãt
dicentes. qͦd surrexit dñs uere. et

Expanded text:
um loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? Ignem, inquit, veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat . Ignem quippe Dominus in terram misit, cum afflatu Spiritus sancti cor carnalium incendit; et terra ardet, cum cor carnalium in suis prius voluptatibus frigidum relinquit concupiscentias praesentis saeculi, et incenditur ad amorem Dei. Nonne cor nostrum, inquiunt, ardens erat in nobis, dum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena; amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur, audire ei libet praecepta coelestia, et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur. Et surgentes eadem hora regressi sunt in Hierusalem, et invenerunt congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant dicentes, quod surrexit Dominus vere, et
Abbreviated transcription (Latin):
benedictus inscła. Uerũ etiã. ut gen¬
tes quȩ uariis erant errorib et fa¬
cinorib implicate. hoc maxime di¬
uinȩ pietatis indicio adspem im¬
petrande ueniȩ ꝓuoearet qͦd eis
qͦ qͥfilium dĩ crucifixerunt ñtm̃
ueniam reatus apatre. sed et uite
ȩternȩ gaudiũ uiderent ẽẽ dona¬

Expanded text:
benedictus in saecula, verum etiam ut gentes quae variis erant erroribus et facinoribus implicatae, hoc maxime divinae pietatis judicium ad spem impetrandae veniae provocaret. Quod eis quoque qui Filium Dei crucifixerunt, non tantum veniam reatus a Patre, sed et vitae aeternae gaudium viderent esse dona
Abbreviated transcription (Latin):
dieb: Peregrinum putabant illũ. cuiꝰ
uultum ñ agnoscebant: S et reuera
peregrinus erat eis: aquoꝵ nature
fragilitate. ꝑcepta iam resurrecti oĩs
gła longe distabat. peregrinꝰ erat
eis aquoꝵ fide adhuc ut pote resur¬
rectionis eius nescia. manebat extra¬
neus: Quib ille dixit. Que Et dixe¬
runt. De ih̾u nazareno. qͥ fuit uir ꝓ¬
pheta. potens inoꝑe et sermone co¬
ram deo et om̃i populo. ꝓph̃am
et magnũ fatentur filiũ dĩ tacent:
uel scisicet nondũ ꝑfec̾te credentes.
uel solliciti ne inciderent inmanus ui
pͥncipes nr̃i. incondempnationẽ mor
dis. et crucifixerunt eũ. Nos autem
sperabamus. quia ipse esset redemp¬
turus isrł. Merito tristes incedebat
qͥa et se ipsos quodãmͦ arguebant
qͦd millo redemptionẽ sperauerint.
quẽ iã mortuũ uiderant. nec resur¬
recturũ credebant: et maxime dole¬
bant eũ sine culpa occisũ. qͥa noue¬
rant in nocentẽ. Et nc̃ suꝑ hec omĩa

Expanded text:
diebus? Peregrinum putabant eum, cujus diebus? Peregrinum putabant eum, cujus vultum non agnoscebant. Sed et revera peregrinus erat eis, a quorum naturae fragilitate, percepta jam resurrectionis gloria, longe distabat. Peregrinus erat eis, a quorum adhuc fide utpote resurrectionis ejus nescia manebat extraneus. Quibus ille dixit: Quae? Et dixerunt: de Jesu Nazareno, qui fuit vir propheta, potens in opere et sermone coram Deo et omni populo. Prophetam et magnum fatentur, Filium Dei tacent, ut scilicet, nondum perfecte credentes, vel solliciti, ne inciderent in manus Jurincipes nostri intis, et crucifixerunt eum. Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel. Merito tristes incedebant, quia et seipsos quodammodo arguebant, quod in illo redemptionem speraverint, quem jam mortuum viderant, nec resurrecturum credebant, et maxime dolebant eum sine culpa occisum, quia noverant innocentem. Et nunc super haec omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
meii. Et factum ẽ dum fabularent᷑.
ce secum quererent. et ipse iħs ad pro¬
pinquans ibat cum illis: Loquentes
de se dñs adꝓpinquans comitatuꝵ.
ut et fidem suȩ resurrectionis eoꝵ
mentib incendat. et occultȩ p̃sen¬
tia maiestatis semꝑ se qͦd ꝓmisit
impleturum designet Ubi enĩ sunt
duo uel tres congregati fuerint inno¬
mine meo. ibi sũ inmedio eoꝵ. Ocłĩ
autẽ illoꝵ tenebantur. necum agnos
cerent. Eait ad illos. oui sunt hi sermo¬
nes. quos confertis adinuicem am¬
bulantes et estis tristes: Apparuit
agebatur intus inocłis cordis. Ipsi nãq
apud semetipsos intus & amabant
& dubitabant: eis autẽ dñs foris de
p̃sens aderat. & qͥs esset non ostendebat.
De se gͦ loquentib p̃sentiam exhibuit:
sed de se dubitantib cognitionis sue
spẽm abscondit. Et respondens unus
cui nom̃ eleophas dicit ei. Tu solus
peregrinus es iniherusalẽ et ñ cog¬
nouisti que facta sunt in illa his¬

Expanded text:
men. Et factum est, dum fabularentur, men. Et factum est, dum fabularentur, et secum quaererent, et ipse Jesus appropinquans ibat cum illis. Loquentes de se Dominus appropinquans comitatur, ut et fidem suae resurrectionis eorum mentibus incendat, et occulte praesentia majestatis semper se quod promisit impleturum designet. Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Oculi autem illorum tenecerent. Et ait ad illos: Qui sunt hi sermones quos confertis ad invicem ambulantes, et estis tristes? Apparuit agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant; eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quis esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Et respondens unus, cui nomen Cleophas, dixit ei: Tu solus peregrinus in Hierusalem, et non cognovisti qu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ꝑuenit. & cũ sors mittitur ñ
ꝑsonȩ cuiq uel meritis. s occulto
dĩ iudicio ceditur Et deridebant
illũ pͥncipes cũ eis dicentes: Alios sal¬
uos fec̃ se saluũ faciat. si hic ẽ. xp̃c
cdi electus. Etiã nolentes confitent᷑
pͥncipes et ppłi uideoꝵ: qͦd alios sal¬
uos fecerit. Itaq ur̃a uos condẽpnat
sententia. Qui enĩ alios saluos fecit.
utiq si uellet se ipsũ saluare poterat:
Se saluũ faciat inquiunt. si hie est
xp̃c d̃ĩ electus Immo ideo se saluũ
facẽ decruce descendendo nolit qͥa
ipse ẽ xp̃c dĩ electus. Nam qui ideo
uenit ut ꝓ nob̃ crucifigeret᷑. ideo se ip¬
sum saluare de cruce descendendo ne¬
glexit. quia cũ cet̾is peccatorib etiã
illos qui crucifixere saluare moriendo
curauit. Illudebant autẽ et milites
accedentes. et accetum offerentes illi.
dicentes. Si tu es rex uideoꝵ. saluũ te

Expanded text:
omnes pervenit, et cum sors mittitur, non omnes pervenit, et cum sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Et deridebant illum principes, cum eis dicentes: Alios salvos fecit, se salvum faciat, si hic est Christus Dei electus. Etiam nolentes confitentur principes et populi Judaeorum quod alios salvos fecerit. Itaque vestra vos condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique si vellet seipsum salvare poterat. Se salvum faciat inquiunt si hic est Christus Dei electus. Imo ideo se salvum facere de cruce descendendo noluit, quia ipse est Christus Dei electus. Nam qui ideo venit, ut pro nobis crucifigeretur, ideo seipsum salvare de cruce descendendo neglexit, quia cum caeteris peccatoribus etiam illos qui crucifixere salvare moriendo curavit. Illudebant autem et milites accedentes, et acetum offerentes illi dicentes: Si tu es rex Judaeorum, salvum