comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia iã pridem elericos ñ dissimili furo¬
re dampnaret: Nam cum incestos contͣ
legem decretaq omĩum sacerdotũ com¬
munioni sc̃ȩ adiunget: cũnq obsistente
maxima parte plebis etiam senioꝵ no¬
bilissimoꝵ litteris conueniret᷑. ut ꝑse
corrigeret qͦd admiserat: sua temerita¬
te possessus emendare contempsit: his
itaq ꝑmoti seniores eccłiȩ supradictȩ
aduniuersum chorum litteras legatosq
miserunt: qͥb ñsine lacrimis dep̃cati
sunt. ut adse feruentius ueniremus: quo
ꝑpenso libramine intentionib explora¬
tis. ex istimatio eccłiȩ purgaretur Ad
hanc ꝓuide cũ scđm commemoratorũ
litteras ueniremus: nota sua ille ratio¬
ne feruescens. aduentum nr̃m penitꝰ
iam pars donati incesta facta ẽ: Hoc
erat inregula: quales fuerint cum qͥb
fuerat communicatũ: tales dicunt he¬
ri om̃s et uniuersam massam: Itaq
si uerum ist dicunt: incesta ẽ. iã pars
tota donati: Exeant plane numidȩ:

Expanded text:
Qui jam pridem clericos non dissimili furore damnaret. Nam cum incestos contra legem decretaque omnium sacerdotum communioni sanctae adjungeret, cumque obsistente maxima parte plebis, etiam seniorum nobilissimorum litteris conveniretur, ut per se corrigeret quod admiserat, sua temeritate possessus emendare contempsit. His itaque permoti seniores Ecclesiae supra dictae, ad universum chorum litteras legatosque miserunt, quibus non sine lacrymis deprecati sunt ut ad se ferventius veniremus, quo perpenso libramine, intentationibus exploratis, existimatio Ecclesiae purgaretur. Ad hanc proinde cum secundum memoratorum litteras veniremus, nota sua ille ratione fervescens, adventum nostrum penitus pars jam Donati incesta facta est. Hoc erat in regula, Quales fuerint cum quibus fuerit communicatum, tales fieri omnes et universam massam. Itaque si verum isti dicunt, incesta est jam pars tota Donati. Exeant plane Numidae;
Abbreviated transcription (Latin):
Quid illi questi sunt dececiliano. qui usq¬
quaq rebelli animo calcitrans in malo
ꝑmansit: ut conducta multitudine ꝑdi
carum ianuas obsedisset. ne intrarent ȩp̃i
qͥ ingrediendi nob̾ atq agendi sollẽpnia
inter dicerent facultatem: Iam hoc plus

Expanded text:
Quod illi quaesti sunt de Caeciliano.-- Qui usquequaque rebelli animo calcitrans, in malo permansit, ut conducta multitudine perdcarum januas obsedissent. --Ne intrarent episcopi.-- qui ingrediendi nobis atque agendi solemnia interdicerent facultatem. Haec s
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m fuerat inouile di sortita. senioꝵ
literis eiusdem eccłie postulantib au¬
dire atq discutere subeo: ut explana¬
tis omnib aut innocentem qͦd optabi¬
le fuerat purgaremus: aut nocentem
certe ostenderemus suis meritis esse
dampnatum: Optatissimum enĩ nob̃
fuit ut plebs sc̃a carthaginensis ȩccłiȩ
eo se letetur ep̃o sublimato: qui inom¬
nia sc̃s & innullo reprehensibilis ha¬
atur qͦd poposcerit impetrare: quia scrip¬
tum ẽ Si peccauit populus: orabit ꝓeo
sacerdos: Si autẽ sacerdos peccauerit:

Expanded text:
episcopum fuerat in ovile Dei sortita, seniorum episcopum fuerat in ovile Dei sortita, seniorum litteris ejusdem Ecclesiae postulantibus, audire atque discutere sub eo, ut explanatis omnibus aut innocentem, quod optabile fuerat purgaremus, aut nocentem certe ostenderemus suis meritis esse damnatum. Optatissimum enim nobis fuit, ut plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae, eo se laeteretur episcopo sublimatam, qui in omnia sanctus, et in nullo reprehensibilis haatur quod poposcerit impetrare: quia scriptum est: si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos: si autem sacerdos peccaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
Maximianus theodorus. anastasius. dona¬
tianus. donatus. alius donatus. pompo¬
nius. prancracius. ianuarius. secundinꝰ
gatianus. alius maximlanus. benenat:¬
gragianus. uuctornus. guntasius. quin¬
dixit: ste ẽ. mustitanus qui adhuc ui¬
int: s forte alius ẽ. aliunde: postea sub¬
scribentes dicunt et loca unde quisq¬
recitauit: Saluius migginus. ꝓculus.
latinus. et cẽti qui inconcilio apud ca¬
harsusis fuimus: in dño ęternam salu¬
tem: Nemo quis nesciat fr̃s dilectissim:
desacerdotib dei. non ꝓprie uoluntatis
s diuinȩ legis inpulsu. tam inreos sen¬
tentiam dicere: quam innocentib in¬
flictam. iure abeis ac merito submoue¬
re: Non leui enim ꝑiculo subiacebit
quisquis aut reo ꝑceꝑit. aut innocen¬
tem confiteri ꝑtemptarit: maximȩ
cum scriptum sit innocentem & iu¬
stum noccides: et purgatione ñ pur¬
gabis reum: Hoc igitur edicto legis am¬
moniti. necesse nos fuerat primiani cau¬
sam quẽ plebs sca carthaginensis ȩccłiȩ

Expanded text:
Maximianus, Theodorus, Annastasius, Donatianus, Donatus, alter Donatus, Pomponius, Pancratius, Januarius, Secundinus, gatianus, alius MaximGaianus, Victorinus, Guntasius, Quinst Mustitanus qui adhuc vivit; sed forte alius est aliunde. Postea subscribentes dicunt et loca unde quisque erat.-- Salvius, Migginus, Proculus, Latinus, et caeteri qui in concilio apud Cabarsussi fuimus, in Domino aeternam saluemo est qui nesciat, fratres dilectissimi, de sacerdotibus Domini, non propriae voluntatis, sed divinae legis impulsu, tam in reos sententiam dicere, quam innocentibus inflictam, jure ab eis ac merito submovere. Non levi enim periculo subjacebit, quisquis aut reo pepercerit, aut innocentem conficere pertentarit: maxime cum scriptum sit: innocentem et justum non occides: et purgatione non purgabis reum. Hoc igitur edicto legis admoniti, necesse nos fuerat Primiani causam, quem plebs sancta Carthaginensis Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
oratione ꝓte securus esse possis: Ipse ẽ dñs
di et hominum. homo xp̃c iħs: Et cũ¬
dala gͥ primiani et ipsius nequicia sin¬
gularis. sic inse cȩleste iudicium ꝓuoca¬
uit:ut horum criminum actorem ne¬
cesse esset penitus amputare. qͥ recens
tans: dixit: Iam iam crimina ipsius di¬
ad coniurationẽ impiȩ conspirationis
impellens. hoc abeis uelut precario iurȩ
postulauit: ut addampnandos qͣtuor
diaconos uiros egregios. ac singlarib
meritis approbatos. inaximianum sci¬
licet. rogatianum. donatũ. itemq sal¬
erat ille actor scismatis. precidens de fry¬
ctu fructum: et ñ se dolens abintegri¬
tanter ei ꝓmitterent accõmodare con¬
dixit: Hoc cum illis egit. Illi noluert̃
ei ꝓmittere: s tacuerunt: Ille ꝑse ip¬
sum cogitatum scelus non dubitauit
tauit: Cuius illi malã presumptionẽ
stupefacꝰt cũ silentio refellissent: ꝑse
cogitatum scelus ñ dubitauit implere.

Expanded text:
oratione pro te securus esse possis. Ipse est Domioratione pro te securus esse possis. Ipse est DomiDei et hominum, homo Christudala igitur Primiani, et ipsius nequitia singularis, sic in se coeleste judicium provocavit, ut horum criminum auctorem necesse esset penitus amputare: qui recens tus, --Jam jam crimina ipsius diad conjurationem impiae conspirationis impellens, hoc ab eis velut precario jure postulavit, ut ad damnandos quatuor diaconos, viros egregios, ac singularibus meritis approbatos, Maximianum scilicet, Rogatianum, Donatum, itemque Salerat ille auctor schismatis, praecidens de frusto frustum, et non se dolens ab integritanter ei promitterent accommodare con--Hoc cum illis egit: illi noluerunt ei promittere, sed tacuerunt: ille per seipsum cogitatum scelus non dubitavit .-- Cujus illi mala praesumptione stupefacti, cum rem silentio refellissent, per se cogitatum scelus non dubitavit implere,
Abbreviated transcription (Latin):
apłs iohannes dixit: Aduocatum ha¬
bemus apud patrem iħm xp̃m iustũ:
et ipse ẽ. exoratio ꝓpeccatis nr̃is: S: illd
de illo sacerdote scͥptum ẽ. quẽ isti non
intelligunt: ut admoneretur populꝰ
inꝓpħia talem se debere agnoscere sa¬
cerdotem: ꝓ quo nullus posset orare:
Quis ẽ. autem ꝓquo nullus orat: nͥ ille qͥ
pomnib interpellat: Quia gͦ tunc sa¬
cerdotum leuiticum erat. ubi sacerdos
intrabat inscã. et offerebat hostias ꝓpo¬
pulo. habebat autem imaginem non
ueritatem futuri cuiusdam sacerdotis:
tunc autem et ipsi sacerdotes peccatore ᷤᷤ
erant. sicut et cȩderi homines: uoleus
ds̃ ꝑpropħam admonere populum. iã
talem desiderandum esse sacerdotem¬
qui interpellaret ꝓomnib et ꝓ eo nullꝰ
oraret: designans talem ammonuit &
dixit: Si peccau̾it popłs orabit ꝓco sa
cerdos: si autẽ sacerdos peccau̾it: qͥs ora¬
bit ꝓeo: Itaq opopule talem elige sacer¬
dotem ꝓquo ñ cogaris orare: s de cuius

Expanded text:
dixit: Advocatum habemus apud Patrem Jesum Christum justum, et ipse est exoratio pro peccatis nostris . Sed illud de illo sacerdote scriptum est, quem isti non intelligunt, ut admoneretur populus in prophetia talem se debere agnoscere sacerdotem, pro quo nullus posset orare. Quis est autem pro quo nullus orat, nisi ille qui pro omnibus interpellat? Quia ergo tunc sacerdotium erat Leviticum, ubi sacerdos intrabat in sancta, et offerebat hostias pro populo; habebat autem imaginem, non veritatem futuri cujusdam sacerdotis; tunc enim et ipsi sacerdotes peccatores erant, sicut caeteri homines: volens Deus per prophetiam admonere populum, jam talem desiderandum esse sacerdotemqui interpellaret pro omnibus, et pro eo nullus oraret, designans talem, admonuit et dixit: Si peccaverit populus, orabit pro eo sacerdos; si autem sacerdos peccaverit, quis orabit pro eo? Itaque, o popule, talem elige sacerdotem, pro quo non cogaris orare, sed de cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut fumus deficient De talib dictũ ẽ
Sicut yamnes et mambres restituerunt
moysi: sic et isti resistunt ueritati. ho¬
mines mente corrupti.reꝓbi circa fidẽ.
Unde autẽ resistunt ueritati. nͥ inflatio

Expanded text:
sicut fumus deficient. De talibus dictum est: sicut fumus deficient. De talibus dictum est: Sicut Jannes et Mambres restiterunt Moysi, sic et isti resistunt veritati: homines mente corrupti, reprobi circa fidem. Unde autem resistunt veritati, nisi inflat
Abbreviated transcription (Latin):
qui eum faciat etiã atq etiam meliorẽ:
Cęterum de nullo ꝓnuntiandum ẽ. in aliꝗͣ
partem: siue inbonam siue inmalam:
Quamdiu enim hic uiuitur: crastinꝰ dies
semꝑ ignoratur: Non confundentur in
tempore malo: et in dieb famis satura¬
buntur: quia peccatores ꝑibunt: Inimi¬
ci autẽ dñi staum ut głabuntur et exal¬
tabuntur. deficientes sic̃ fumꝰ deficient.
Ex ipsa similitudine: rem quã insinuauit.
agnoscite Fumꝰ aloco ignis intumescẽs
inaltum extollitur: exipsa elatione in
quanto fuerit globus uie grandior: tan¬
to fit uanior: Abilla enĩ magnitudine
ñ fundata et solidata. s pendente & in¬
flata. inauras ita dilabitur: ut uideas
ipsã ei obfuisse magnitudinẽ: Quanto
enim plus erectus ẽ. quanto extentus.
quanto diffusus undiq inmaiorẽ am¬
bitum: tanto fit exilior et deficiens. &
ñ apparens: Inimic autẽ dñi statim ut
głabuntur. & exaltabuntur: deficientes

Expanded text:
qui eum faciat etiam atque etiam meliorem. qui eum faciat etiam atque etiam meliorem. Caeterum de nullo pronuntiandum est in aliquam partem, sive in bonam, sive in malam. Quamdiu enim hic vivitur, crastinus dies semper ignoratur. Non confundentur in tempore malo, et in diebus famis saturabuntur: quoniam peccatores peribunt. 12. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. Ex ipsa similitudine rem quam insinuavit, agnoscite. Fumus a loco ignis erumpens in altum extollitur, et ipsa elatione in quanto fuerit globus ille grandior, tanto fit vanior; ab illa enim magnitudine non fundata et solidata, sed pendente et inflata, it in auras atque dilabitur, ut videas ipsam ei obfuisse magnitudinem. Quanto enim plus erectus est, quanto extentus, quanto diffusus undique in majorem ambitum, tanto fit exilior, et deficiens, et non apparens. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes
Abbreviated transcription (Latin):
gemitus: ita ut inter fr̃s sonaret. et se
audu nesciret. Uidebamus et dolebamꝰ
uehement ds̃ scit tantam penã animȩ.
tantas cruces. tantas gebennas. tanta tor¬
menta: Qui plurib apparuit. inpatiẽs
ei ẽẽ locus salubris: T̃alis apparuit: ut
etiam ꝓiceretur: Neq hinc desꝑare debe¬
mus fr̃s dealiis qui forte elegerint ueri¬
tatem: et ñ secuti fuerit necessitatem:
Usq adeo decet̾is desꝑandũ ñ ẽ: ut nec de
isto desꝑem. quãdiu uiuit: De nullo enĩ
uiuente desꝑandum ẽ. hoc gͦ fr̃s ex oc¬
casione hac scire debuit caritas ur̃a: ne
quis forte aliud uobis dicat. Nam subdia¬
conus eoꝵ. qui cum e ibi nulla questio cõ
moueretur elegit catholicam pacem &
unitatẽ. et illis dimissis uenit: uenit reue¬
ra sicut eligens qͦd bonum ẽ. ñ sicut repu¬
diatus amalis: sic acceptus ẽ. ut de eius
conuersione gaudeamus: et eum ur̃is ora¬
tionib commendemus: Potens ẽ. enĩ ds̃:

Expanded text:
gemitus, ita ut inter fratres sonaret, et se gemitus, ita ut inter fratres sonaret, et se audiri nesciret. Videbamus, et dolebamus vehementer, Deus scit, tantam poenam animae, tantas cruces, tantas gehennas, tanta tormenta. Quid pluribus? Impatiens esse locus salubris, talis apparuit, ut etiam projiceretur. Neque hinc desperare debemus, fratres, de aliis, qui forte elegerint veritatem, non secuti fuerint necessitatem. Usque adeo enim de caeteris desperandum non est, ut nec de isto desperem, quamdiu vivit. De nullo enim vivente desperandum est. Hoc ergo, fratres, ex occasione hac scire debuit Charitas Vestra, ne quis forte aliud vobis dicat. Nam subdiaconus eorum, qui, cum ei nulla quaestio ibi commoveretur, elegit catholicam pacem et unitatem, et illis dimissis venit, venit revera sicut eligens quod bonum est, non sicut repudiatus a malis: sic acceptus est, ut de ejus conversione gaudeamus, et eum vestris orationibus commendemus. Potens est enim Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ibi ꝑdidit: et ipse periit Semebat
saucuis: et ñ consolabatur: Erant enim
inconscientia eius:aculei horribiles ta¬
citi Temptauimus consolari eũ de uer¬
bo dei: s ille non erat desapientib for¬
micis quȩ sibi estate collegerunt unde
quille. tc̃ homo sͥ colligere debet uerbũ
di. et recondere in intimis cordis sui: quẽ¬
admodũ formica abscondit incauerno¬
sis penetralib labores estatis Pestatẽ
enĩ uacat hoc agere: uenit autẽ hyems.
id ÷ suꝑuenit tͥbulatio: et nͥ intus inue¬
nerit qͦd edat: necesse ẽ. ut fame deꝑeat
ste ergo sibi non collegerat uerbum des:
suꝑuenit hẏems: ñ hic inuenit qͦd que¬
rebat: consolari nͥ inde ñpoterat: de uer¬
bo autem di nullom᷑: Intus apud se nicħ
habebat: foris qͦd querebat ñ inueniebat:
Ardebat indignationum et doloꝵ facib:
agitabatur mens eius iuolent̃. et tandui
occulte donec etiam erumꝑet inquosdã

Expanded text:
quod ibi perdidit, et ipse periit. Gemebat quod ibi perdidit, et ipse periit. Gemebat saucius, et non consolabatur: erant enim in conscientia ejus aculei horribiles taciti. Tentavimus consolari eum de verbo Dei: sed ille non erat de sapientibus formicis, quae sibi aestate collegerunt unde quillae, tunc homo sibi colligere debet verbum Dei, et recondere in intimis cordis sui, quemadmodum formica abscondit in cavernosis penetralibus labores aestatis . Per aestatem enim vacat hoc agere: venit autem hiems, id est, supervenit tribulatio; et nisi intus invenerit quod edat, necesse est ut fame dispereat. Iste ergo sibi non collegerat verbum Dei, supervenit hiems, non hic invenit quod quaerebat, consolari nisi inde non poterat, de verbo autem Dei nullo modo. Intus apud se nihil habebat, foris quod quaerebat non inveniebat: ardebat indignationum et dolorum facibus, agitabatur mens ejus violenter, et tamdiu occulte, donec etiam erumperet in quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
na intenore. et de ipsa sagina ructans. dñs
dedit dñs abstulit. sic̃ dño placuit ita fac¬
tum ẽ sit nomen dm̃ benedictũ: Prgo illis
peccatorib ñ ẽ locus inhis que foris sunt:
quia ibi patiunt᷑ tͥbulationes. Conscientia
ilos ñ consolatur: non ẽ. ut bene illis sit se¬
cum: quia bene esse cum malo non potest:
Iiusqͥs autem malus ẽ. male secum ẽ: torquea¬
tur necesse ẽ. sibi se ipso cormento: Ipse est
enim pena sua: quẽ torquet conscientia sua:
fugit abinimico qͦ potuerit: a se qͦ fugiet:
ta quidã ex parte donati uenerat adnos
accusatus. et excommunicatus asuis: hic
querens qͦd ibi ꝑdiderat: s quia suscipi ñ
potuit nͥ eo loco quo debuit: non enim de¬
seruit ullã partẽ quasi integer apud ipsos¬
ut appareret eũ ñ necessitate s delectat o¬
ne fecisse: quia ibi habere ñ potuit qͦd que¬
rebat:querebat autẽ uanam elationem
et falsũ honorem: et quia hic ñinuenit

Expanded text:
na interiore, et de ipsa sagina ructans: Dominus na interiore, et de ipsa sagina ructans: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Ergo illis peccatoribus non est locus in his quae foris sunt, quia ibi patiuntur tribulationes: conscientia illos non consolatur; non est bene illis secum, quia bene esse cum malo non potest. Quisquis autem malus est, male secum est: torqueatur necesse est sibi seipso tormento. Ipse est enim poena sua, quem torquet conscientia sua. Fugit ab inimico quo potuerit, a se quo fugiet? 11. Ita quidam ex parte Donati venerat ad nos, accusatus et excommunicatus a suis, hic quaerens quod ibi perdiderat. Sed quia suscipi non potuit, nisi eo loco quo debuit: non enim deseruit illam partem quasi integer apud ipsosut appareret eum non necessitate, sed electione fecisse: quia ibi ergo habere non potuit quod quaerebat, quaerebat autem vanam elationem et falsum honorem, et quia hic non invenit
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ sp̃c sc̃s: Quomͦ nos fallit: cuius
tale pignus tenemus: Non confundent᷑
intempore malo: Indieb famis satura¬
buntur: Est enim hic quedã saturitas
coꝵ: Nam dies famis uitȩ huius sunt:
Aliis esurientib: illi satiantur: Nã unde
ille gloriaretur dicens. głamur intͥbula¬
tionib: si egestatem intus pateretur:
Hidebantur foris angustiȩ: s intus latitu
cum cȩꝑit tribulari: Foris nichil habet:
ablata sunt omnia: inconscientia nullũ
solatum ẽ. Non est quo exeat quia dura
sunt: nonẽ. quo intret.quia mala sunt:
Merito fit ei qͦd sequitur: qm̃ peccatores pe¬
ribunt: Quib enim locus nusquam ẽ.
qͦmͦ ñperibunt: Consolatio ñẽ. in exter¬
nis: non ẽ ininternis: Extra enĩ sunt a nob̃:
dequib nulla consolatio ẽ: & uniuersi qͥ
dm̃ non habent. ꝑecunia. amicicia. gła.
facultates nao imnint seri et quecunq bona
sunt corporalia non possunt consolari intͥn¬
secus: quomͦ consolabatur ille plenus sagi¬

Expanded text:
ritus sanctus, quomodo nos fallit cujus tale pignus tenemus? Non confundentur in tempore malo: et in diebus famis saturabuntur. Est enim quaedam hic saturitas eorum. Nam dies famis, vitae hujus sunt: aliis esurientibus, illi saturantur. Nam ille unde gloriaretur dicens, Gloriamur in tribulationibus, si egestatem intus pateretur? Videbantur foris angustiae, sed intus latitudcum coeperit tribulari? Foris nihil habet, ablata sunt omnia, in conscientia nullum solatium est: non est quo exeat, quia dura sunt; non est quo intret, quia mala sunt. Merito ei fit quod sequitur: Quoniam peccatores peribunt. Quibus enim locus nusquam est, quomodo non peribunt? Consolatio non est in externis, non est in internis. Extra sunt enim a nobis, de quibus consolatio nulla est. Et universi qui Deum non habent, pecuniae, amicitiae, gloriae, facultatibus mundi serviunt, et quaecumque bona sunt corporalia, non possunt consolari intrinsecus, quomodo consolabatur ille plenus sagi
Abbreviated transcription (Latin):
runt me gratis: hoc ẽ quib nicħ nocui.
& annuentes ocłis: id÷ ypocrite simula¬
ti m̃ mͥ quidẽ pacifice loquebant᷑:
Quid ẽ. annuentes oculis: Pnunciantes
uultu: qͦd incorde ñgestant: Et annu¬
entes ocłis quid sunt: Qm̃ mͥ quidem
pacifice loquebantur Et suꝑ iram
dolose cogitabant: et dilatauerum
inme ossuum: Primo annuentes ods
leones illi queiente s raꝑe ⁊ deuorare: pͥmo blã¬
dientes pacifica loq̃bant᷑. ⁊ fuꝑ irã dolose co¬
gitabãt. Quȩ pacifica loq̃bant᷑: Magist̃ scimꝰ
quia nully ꝑsonã accipis: ⁊̃uitate uiã dĩ do¬
ñ agnoscebas: et fallebant te ocłis an¬
nuentes: Lmmo agnoscebat: Ideo ait Qd
me temptatis ypocritȩ: Postea dilata¬
uerunt inme ossuum: clamantes. cruci¬
fige crucifige: Dixerunt euge euge:
simulata erat pax ipsoꝵ quando tempta¬
bant de nũmero: sic iam insultatoria
laus ipsoꝵ. dixerunt euge euge. udert
ocłi nr̃i: id÷ facta tua mirabilia tua

Expanded text:
nocui. Et annuentes oculis: hoc est, hypocritae simulati. Quoniam mihi quidem pacifice loquebantur. Quid est, annuentes oculis? Pronuntiantes vultu quod in corde non gestant. Et annuentes oculis qui sunt? Quoniam mihi quidem pacifice loquebantur: et super iram dolose cogitabant. Et dilataverunt in me os suum. Primo annuentes oculis, leones illi quaerentes rapere et devorare, primo blandientes pacifica loquebantur, et super iram dolose cogitabant. Quae pacifica loquebantur? Magister, scimus quia nullius personam accipis, et in veritate viam Dei doergo? Eos tu non agnoscebas, et fallebant te oculis annuentes? Imo agnoscebat; ideo ait: Quid me tentatis, hypocritae ? Postea dilataverunt in me os suum, clamantes: Crucifige, crucifige! Dixerunt: Euge, eugesimulata erat pax ipsorum, quando tentabant de nummo, sic jam insultatoria laus eorum. Dixerunt: Euge, euge, viderunt oculi nostri: id est, facta tua, mirabilia tua.
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m conuenit facere. si xp̃ianis licet ad¬
mittere. si hoc euuangłia ꝓtestantur. ꝓbet
aut iudicet quisqͥs amator. aut assertor
ẽ ueritatis: hoc enĩ nob̃ inflixit frat̃ & ali¬
quando ꝓprius: qͦd nunquã facet alienꝰ.¬

Expanded text:
pum convenit facere, si Christianis licet admittere, si hoc Evangelia protestantur, probet aut judicet quisquis amator aut assertor est veritatis. Hoc enim nobis inflixit frater aliquando proprius, quod nunquam faceret alien
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd audiret. quicquid passus esset
contempneret. hoc ipso eos docens hu¬
militatẽ: ut humilitate docti sana¬
rentur asuꝑbia. de qua iste liberari
deprecatur dicens: Non ueniat michi
pes suꝑbiȩ: et manus peccatoris ñ moue¬
at me: Si enim uenit pes suꝑbiȩ. mouet
manus peccatoris: Que ẽ manus pec¬
catoris: Male suadentis operatio: Si¬
factus es suꝑb: cito te corrumpit qui
inale suadet. Satage humilis fieri indeo.
et ñ ualde cures qͥd tͥ dicatur: hinc ẽ. quod
alibi dicit᷑: Aboccultis meis munda me.
et alienis parce seruo tuo: Qͥd ẽ aboccul¬
ẽ. et abalienis parce seruo tuo: Neq ma¬
nus peccatoris moueat me: Serua quod
intus ẽ: et non timebis foris: Quare autẽ
ualde hoc times: Quasi diceretur:. Ibi in¬
quit ceciderunt om̃s qui oꝑantur ini¬
quitatem.ut uenirent adillã abyssũ.
de qua dictũ ẽ. iudicia tua sic̃ multa abiᷤᷤ

Expanded text:
quidquid audiret, quidquid passus esset quidquid audiret, quidquid passus esset contemneret, hoc ipso eos docens humilitatem, ut humilitate docti, sanarentur a superbia; de qua iste liberari deprecatur dicens: Non veniat mihi pes superbiae; et manus peccatoris non moveat me. Si enim venerit pes superbiae, movet manus peccatoris. Quae est manus peccatoris? Male suadentis operatio. Factus es superbus? Cito te corrumpit, qui male suadet. Humilis figere in Deo, et non valde cures quid tibi dicatur. Hinc est quod alibi dicitur: Ab occultis meis munda me, et ab alienis parce servo tuo st, Et ab alienis parce servo tuo? Neque manus peccatoris moveat me. Serva quod intus est, et non timebis foris. 18. vers. 13. Quare autem valde hoc times? Quasi diceretur, Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem; ut venirent ad illam abyssum. de qu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ lapsi sumus: ut adistã mortalitatem
nerauerat: humilitas sanos fecit Ue¬
nit humilis ds̃: ut atanto suꝑbie uul¬
nere curaret hominẽ: Uenit: quia uer¬
bum caro factũ ẽ. et habitauit in nob.
Comp̃hensus ẽ. auideis: insultatũ ẽ ei
Audistis cum eugłium legeretur. quid
dixerunt: et cui dixerunt: demonium
habes & ille ñdixit. demoniũ habetis
uos: qͥa uos inpeccatis urĩs estis: et dia¬
bolus possidet corda ur̃a: Non hoc dix̃.
Qd̾ si chceret: uerũ dic̾et̾ sñerat tp̃s ut ħ dic̾et:
ne ñueritatem predicare. s maledictum
reddere uideretur: Dimisit qđ audiuit:
qͣsi ñ audisset Medicꝰ enim erat: et fre¬
neticum curare uenerat: Quomͦ medicꝰ
ñcurat quicqͥd audiat afrenetico. s qͦmͦ
conualescat et fiat sanus freneticus.
nec si et pugnum abillo accipiat curat:
ille illi facit noua uulnera ille ue¬
terem febrem sanat: sic et dñs adegro¬
tum uenit. adfreneticum uenit: ut

Expanded text:
ergo lapsi sumus, ut ad istam mortalitatem ergo lapsi sumus, ut ad istam mortalitatem neraverat, humilitas facit sanos. Venit humilis Deus, ut a tanto superbiae vulnere curaret hominem. Venit, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Comprehensus est a Judaeis, insultatum est ei. Audistis cum Evangelium legeretur, quid dixerunt, et cui dixerunt, Daemonium habes : et ille non dixit, Daemonium habetis vos, quia vos in peccatis vestris estis, et diabolus possidet corda vestra. Non hoc dixit, quod si diceret, verum diceret; sed non erat tempus ut hoc diceret, ne non veritatem praedicare, sed maledictum reddere videretur. Dimisit quod audivit, quasi non audisset. Medicus enim erat, et phreneticum curare venerat. Quomodo medicus non curat quidquid audiat a phrenetico, sed quomodo convalescat et fiat sanus phreneticus; nec si et pugnum ab illo accipiat curat; ille illi facit nova vulnera, ille veterem febrem sanat: sic et Dominus ad aegrotum venit, ad phreneticum venit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
enim currunt fontes et intenebris: etali¬
quando inheremo pateris solem: ñ iniue¬
nis fontem: hic ergo possunt duo ista ẽẽ
separata. Ibi ñ fatigaberis. quia fons est:
inhac uita uoluntatem dei Uoluntas dĩ
ẽ. aliquando ut sanus sis: aliquando ut
egrotes: Si quando sanus es. dulcis ẽ. uo¬
luntas dei: & quando egrotas amara est
uoluntas di: ñ recto corde es Quare. Qͥa
recta ẽ: s tues curuus Uoluntas tua cor¬
rigenda ẽ. adillam: non illa curuanda
ẽ. adte: et rectũ habebis cor. Bene est in
scło: benedicatur ds̃: quia consolatur:
Laboratur inscło: benedicatur ds̃ quia
emendat et ꝓbat: eteris recto corde di
bunt᷑ abub̃tate domͦ tue: Cũ ceꝑit qͥsq
isto fonte uberus irrigari: caueat ne suꝑ¬
biat. Non enĩ deerat ade pͥmo homini.
s uenit illi pes suꝑbie: et mouit illum
nam sedẽ meam adaquilonẽ: sic illi ꝑ¬
suasit gustate et eritis sic̃ dii: Suꝑbia

Expanded text:
enim currunt fontes et in tenebris; et alienim currunt fontes et in tenebris; et aliquando in eremo pateris solem, non invenis fontem: hic ergo possunt ista duo esse separata, ibi non fatigaberis, quia fons est; in hac vita voluntatem Dei. Voluntas Dei est aliquando ut sanus sis, aliquando ut aegrotes: si quando sanuses, dulcis est voluntas Dei, et quando aegrotas, amara est voluntas Dei; non recto corde es. Quare? Quiarecta est, sed tu curvus: voluntas tua corrigenda est ad illam, non illa curvanda est ad te: et rectum habebis cor. Bene est in hoc saeculo, benedicatur Deus qui consolatur: laboratur in saeculo, benedicatur Deus quia emendat et probat: et eris recto corde dicbuntur ab ubertate domus tuae. Cum coeperit quisque isto fonte uberius irrigari, caveat ne superbiat. Non enim deerat Adae primo homini: sed venit illi pes superbiae, et movit illum nam sedem meam ad Aquilonem : sic illi persuasit, Gustate, et eritis sicut dii . Superbia
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ ẽ: Quasi torrens inebrians stfien¬
tes: Modo gͦ qui sitit. spem ponat. Qui
sitit habeat spem: in ebriatiis habebit rẽ.
Etunde curit tantus torrens uoluptatis
ret. fauces tuas sicientes: Saciabit sꝑantem
qui irrigauit sicientẽ: qm̃ ap̃ de ẽ fons uite:¬
Et inlumine tuo uidebimus lumen: Hic
aliuid ẽ. fons. aliud lum̃: ibi non tta Quod
enim ẽ. fons: hoc ẽ. et lumen: Et quicqͥd
uis illud uocas: quia non ẽ qͦd uocas: qͥa
ñ potes congruum nom̃ inuenire: non re¬
manet inuno nomine: Si diceres. quia lu¬
men ẽ. solum: diceretur tͥ: Sine causa ergo
mͥ dictum ẽ: ut esuriam et sitiam: Quis
enim ẽ qui mandiicet lumen᷑. Illud plane¬
mͥ recte dictum ẽ: beati mundi cordes.
qm̃ ipsi dm uidebunt: Si lumen ẽ. ocłos
meos paro: Para et fauces: quia illud quod
lumen ẽ. et fons ẽ: fons quia satiat sicien¬
tes: lumen quia illuminat cecos: Hic ali¬
quando alibi lumen: alibi fons: Aliqͣndo

Expanded text:
illa quae est? Quasi torrens inebrians sitienilla quae est? Quasi torrens inebrians sitientes. Modo ergo qui sitit, spem ponat: qui sitit, habeat spem, inebriatus habebit rem: et unde currit tantus torrens voluptatis ret fauces tuas sitientes: satiabit sperantem, qui irroravit sitientem. Quoniam apud te fons vitae, in lumine tuo videbimus lumen. Hic aliud est fons, aliud lumen: ibi non ita. Quod enim est fons, hoc est et lumen: et quidquid vis, illud vocas, quia non est quod vocas; quia non potes congruum nomen invenire, non remanet in uno nomine. Si diceres, quia lumen est solum, diceretur tibi: Sine causa ergo mihi dictum est ut esuriam et sitiam: quis enim est, qui manducet lumen? Illud plane recte mihi dictum est: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt : si lumen est, oculos meos parem. Para et fauces; quia illud quod lumen est, et fons est: fons, quia satiat sitientes; lumen, quia illuminat caecos. Hic aliquando alibi lumen, alibi fons. Aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
preclarus ẽ: Hoc iam calice inebriati erãt
martyres: quando ad passionem euntes.
suos ñ agnoscebant: Quid tam ebrium
quam non agnoscere uxorem flentem:
ñfilios. ñ parentes: Non agnoscebant: non
eos ante oculos ẽẽ arbitrabantur: Nolite
mirari: ebrii erant: Inde ebrii erant: ui¬
dete: Acceꝑunt calicem unde inebriarent̃.
unde et ille grãs agit. dõ dicens Quid re¬
tribuam dño ꝓomnib quȩ retribuit mͥ:
Calicem salutaris accipiam: et nom̃ dñi in¬
uocabo: Ergo fr̃s simus filii hominum: &
sꝑemus subtegiine alarum eius: et in¬
ebriemur abub̾tate domus eius Quomͦ
potui diri: et quomͦ possum uideo: &
quomͦ uideo di assim cere ñ possum:
nebriabuntur abub̃tate domus
tuȩ: et torrente uoluptatis tuȩ potabis
eos: Torrens dicitur: aqua ueniens cum
impetu: Impetus erit miscaie dĩ adirri¬
gandos et inebriandos: qui mͦ ponunt
spẽ subumbraculo alarum eius: uoluptas

Expanded text:
praeclarus est ! Hoc jam calice inebriati erant praeclarus est ! Hoc jam calice inebriati erant Martyres, quando ad passionem euntes, suos non agnoscebant. Quid tam ebrium, quam non agnoscere uxorem flentem, non filios, non parentes? Non agnoscebant, non eos ante oculos esse arbitrabantur. Nolite mirari; ebrii erant. Unde ebrii erant? Videte: acceperunt calicem unde inebriarentur. Unde et ille gratias Deo agit, dicens: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Ergo, fratres, simus filii hominum, et speremus sub tegmine alarum ejus, et inebriemur ab ubertate domus ejus. Quomodo potui dixi et quomodo possum video, et quomodo video, dicere non possum. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae: et torrentem voluptatis tuae potabis eos. Torrens dicitur aqua veniens cum impetu. Impetus erit misericordiae Dei, ad irrigandos et inebriandos qui modo ponunt spem sub umbraculo alarum ejus. Voluptas
Abbreviated transcription (Latin):
de scĩs linguis et cordib ꝑquas nobis
ueritas nunciata ẽ: nec dici potest qͦd
annunciabant nec cogitari: Res enĩ
magna ẽ et ineffabilis: et ipsi expal¬
te inenigmate uiderant: sicitt dicit
apłs: Hidemus nunc exparte inenigina¬
te: tc̃ autem facie ad faciem: Ecce mneni¬
gmate uidentes sic eructabant: Qualᷤ
erimus. cum uiderimus facie ad faciẽ
qͦd ipsi parturiebant corde. et lingua
parere non poterant ut capent honl¬
nes: Quȩ enim necessitas fuerat ut dicet
inebriabuntur abub̃tate domus tuȩ: Que¬
siuit uerbum unde loquebatur de rebus
humanis qͦd diceret: et qͥa uidit homineᷤᷤ
ingurgitantes se in ebrietate: acciꝑe autẽ
uinum ⁊inmoderatȩ ẽ. mentem ꝑdere:
uidit qͥd diceret: qͥa cum accepta fuerit
illa ineffabilis leticia. ꝑit quodãmͦ hu¬
mana mens. et fit diuina: & in ebriatur
abubertate domus di: Ynde et in alio
psalmo di Calix tuus inebrians quã

Expanded text:
de sanctis linguis et cordibus, per quas nobis de sanctis linguis et cordibus, per quas nobis veritas nuntiata est, nec dici potest quod annuntiabant, nec cogitari. Res enim magna est et ineffabilis: et ipsi ex parte in aenigmate viderunt, sicut dicit Apostolus: Videmus nunc ex parte in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Ecce in aenigmate videntes sic eructabant. Quales erimus, cum viderimus facie ad faciem quod ipsi parturiebant corde, et lingua parere non poterant ut caperent homines? Quae enim necessitas fuerat ut diceret: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae? Quaesivit verbum unde loqueretur de rebus humanis, quod diceret: et quia vidit homines ingurgitantes se in ebrietate, accipere autem vinum immoderate, et mentem perdere; vidit quid diceret, quia cum accepta fuerit illa ineffabilis laetitia, perit quodammodo humana mens, et fit divina, et inebriatur ab ubertate domus Dei. Unde et in alio psalmo dicitur: Calix tuus inebrians quam
Abbreviated transcription (Latin):
Si uenerit oꝑarius addomũ tuã: nunqͥd
dabis mercedem ante. nͥ ꝑfecerit opera
sua: Nam ꝑuersum eũ existimabis si
dixerit. prius accipiã mercedẽ: et tunc
oꝑabor: Irasceris: Quare autem irasceris:
Quia ñ habuit homo fidẽ. homini mendae
Quomͦ ds̃ ñirascitur. cũ tu fidem ñ habe¬
as ipsi ueritati: Qđ tͥ ꝓmisit daiurꝰ
ẽ. ñ fallit: quia ueritas ẽ qui ꝓmisit: s
times ne forte ñ habeat qđ det Omp̃s
ẽ: Noli timere: ne non sit qui det: Im¬
mortalis ẽ: non timeas ne succedat᷑ ei
ꝑpetuus ẽ: securus esto Siuis inte pre¬
sumere tota die oꝑariũ tuũ: crede ⁊tu
deo tota uita tua: quia uita tua mo¬
mentũ demporis ẽ. addm: Et eris. Quid̃
Filii autẽ hominũ subtegmine alarum
ubertate domus tuȩ: Nescio qͥd nobis
magnũ ꝓmitit: uult illud dicere et
ñ dicit: Non potest ad id animus: ñ
capimus: Audeo dicere fr̃s mei: etiã

Expanded text:
Si venerit operarius ad domum tuam, numquid Si venerit operarius ad domum tuam, numquid dabis mercedem ante, nisi perfecerit opera sua? Nam perversum eum existimabis, si dixerit: Prius accipiam mercedem, et tunc operabor. Irasceris. Quare autem irasceris? Quia non habuit fidem homini mendaci. Quomodo Deus non irascetur, cum tu fidem non habeas ipsi veritatiest: non fallit, quia veritas est qui promisit. Sed times ne forte non habeat quod det? Omnipotens est. Noli timere, ne non sit qui det; immortalis est. Non timeas, ne succedatur ei; perpetuus est: securus esto. Si vis in te praesumere tota die operarium tuum, crede et tu Deo tota vita tua; quia vita tua momentum temporis est ad Deum. Et eris, quid? Filii autem hominum sub tegmine alarum ubertate domus tuae. Nescio quid nobis magnum promittit. Vult illud dicere, et non dicit: non potest, an nos non capimus? Audeo dicere, fratres mei, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ad illos uenerat filius hominis. ut essẽt
filii hominũ: Tam̃ iam habebant nubes:
annunciantes filiũ hominis Ueneruis
Et crant quidã ibi qͥ intelligebant: et spem
futuram habebant. ut acciꝑent miscdiã
quȩ incelo ẽ Erant ⁊̃ ibi qͥ ñ nͥ carnalia de¬
siderarent et terrena: temporalẽq felici¬
tatem: Ipsis labebantur pedes ad facien-¬
da uel adoranda ydola: Quando enim il¬
los ammonebat et flagellabat inhis om¬
nib quib delectabantur. et auferebat ea¬
et patiebantur famẽ. bella. pestilenti¬
as. morbos: conuertebantur adydola.
Taliaq bona quȩ nequaquã ꝓmagno a
deo desiderare debebant abydolis deside¬
rabant: et dimittebant dm Attendebã
enĩ ipsa bona que querebant abundare
impiis et sceleratis: et putabant se fruft᷑
dm colere quia ñdabat mercedẽ ter¬
renam: Ohomo oꝑarius es dei: postea
ẽ tempus mercedem accipiendi: Quid
iã flagitas mercedem: ante quã oꝑeris:

Expanded text:
ad illos venerat Filius hominis, ut essent ad illos venerat Filius hominis, ut essent Filii hominum: tamen jam habebant nubes annuntiantes Filium hominis. Venerunt et erant ibi quidam qui intelligebant, et spem futuram habebant, ut acciperent misericordiam, quae in coelo est. Erant ibi qui nonnisi carnalia desiderarent et terrenam ac temporalem felicitatem. Ipsis labebantur pedes ad facienda vel adoranda idola. Quando enim illos admonebat, et flagellabat in his omnibus quibus delectabantur, et auferebat ea, patiebantur famem, bella, pestilentias, morbos, et convertebantur ad idola. Talia bona quae pro magno a Deo desiderare debebant, ab idolis desiderabant, et dimittebant Deum. Attendebant enim ipsa bona, quae quaerebant, abundare impiis et sceleratis, et putabant se frustra Deum colere, quia non dabat mercedem terrenam. O homo! operarius es Dei; postea est tempus mercedem accipiendi: quid jam flagitas mercedem antequam opereris?
Abbreviated transcription (Latin):
ia sua: et ñillos deserit: tamen tanquã
absentum eoꝵ memor ẽ. At uero quẽ
iusitat. filius hominis ẽ: et dicitur ei
Filii autem hominum: subtegmine ala¬
rum tuarũ sꝑabunt: Et si uultis discer¬
nere ista duo genera hominum: duos
homines primo attendite. adã & xp̃m:
minis. homines sumus: quando porta¬
mus ymaginem cȩlestis hominis. filii
dictus ẽ Et enĩ adã homo erat: s filiꝰ
hominis ñerat: Ideo illi ꝑtinent ad adã
qui desiderant carnalia bona. et salutẽ
istã temporalem: Hortamur illos ut filii
lia bona ñdefiderent nͥ abuno dõ Sic
inueteri testamento seruent᷑: ut adno¬
uum ꝑueniant: Nam et ppłs ille terrena
bona desiderauit: regnum ihrłm. subiec¬
tionẽ immicoꝵ suoꝵ: abundantiã fruc¬
tuum: salutẽ ꝓpriam: salutẽ filioꝵ suoꝵ:
Talia desiderabant: talia accipiebant: &¬
sublege custodiebant᷑ Desiderabant adõ
bona quȩ dat et iumentis: quia ñdum

Expanded text:
ra sua: et non illos deserit; tamen tanquam ra sua: et non illos deserit; tamen tanquam absentium memor est. At vero quem visitat, filius hominis est; et dicitur ei: Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Et si vultis discernere ista duo genera hominum, duos homines primo attendite, Adam et minis, homines sumus, quando portamus imaginem coelestis hominis, filii dictus est . Etenim Adam homo erat, sed filius hominis non erat: ideo illi pertinent ad Adam qui desiderant carnalia bona, et salutem istam temporalem. Hortamur illos ut filii lia bona non desiderent, nisi ab uno Deo: sic et in Veteri Testamento serviant, ut ad Novum perveniant. 13. Nam et populus ille terrena bona desideravit, et regnum Jerusalem, subjectionem inimicorum suorum, abundantiam fructuum, salutem propriam, salutem filiorum suorum. Talia desiderabant, et talia accipiebant, sub Lege custodiebantur. Desiderabant a Deo bona, quae dat et jumentis, quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi hos sequestratos custodit: seunctos
filios hominum: Se uinctos a quibus:
Non solum auimentis: s et abhominib
qui salutem iumentorum querunt adõ.
et ꝓmagno hoc desiderant: Qui sunt gͦ
filii hominum: Qui subtegmine ala¬
rum eus sꝑant: Illi enim homines cũ
iumentis gaudent inre: filii autem ho¬
minum gaudent inspe: Illi p̃sentia bo¬
na sectantur cũ iumentis: illi futura
bona sperant cum angłis: Quare ergo
cũ distinctione illi uocantur homines:
et illi uocantur filii hominum: Nam⁊
quodã loco sic ait scriptura: Quid ẽ.
homo qđ memor es eius: aut filius ho¬
minis qm̃ uisitas eum: Quid ẽ. homo
qđ memor es eius: Memor es: quasi ab¬
sentis. Filium aut hõis insita: quasi pre¬
sentem: Quidẽ. memor es hominis:
Homines et iumenta saluos facies
dñe: quia et ipsis malis das salutem: &
ipsis qui ñdesiderant regnũ cęlorum:
Quetur enim illos: et non illos deserit se¬
cundum modum suum tanquã peco¬

Expanded text:
quasi his sequestratis, custodit sejunctos quasi his sequestratis, custodit sejunctos filios hominum. Sejunctos a quibus? Non solum a jumentis, sed et ab hominibus, qui salutem jumentorum quaerunt a Deo, et pro magno hoc desiderant. Qui sunt ergo filii hominum? Qui sub tegmine alarum ejus sperant. Illi enim homines cum jumentis gaudent in re, filii autem hominum gaudent in spe: illi praesentia bona sectantur cum jumentis, isti futura bona sperant cum Angelis. Quare ergo cum distinctione illi vocantur homines, et isti vocantur filii hominum? Nam et quodam loco sic ait Scriptura: Quid est homo quod memor es ejus, aut filius hominis quoniam visitas eum ? Quid est homo quod memor es ejus? Memor ejus es, quasi absentis; filium autem hominis visitas praesentem. Quid est, memor es hominis? Homines et jumenta salvos facies, Domine: quia et ipsis malis das salutem, et ipsis qui non desiderant regnum coelorum. Tuetur enim illos, et non illos deserit secundum modum suum, tanquam peco
Abbreviated transcription (Latin):
minũ aquo: Ad eo. Nunquid salus ium̃¬
torum adeo non ẽ Qͥ enĩ fecit hoiẽm: ipse
iumentoꝵ ẽ temporalis: Sunt autem
qui ꝓmagno hoc petunt adeo: qͦd dedit
iumentis Multiplicata ẽ. miscđia tua
ds̃: ut ñ solum hominib. s et iumentis
bent aliquid apud đm exceptum quod
iumenta ñ mereantur: & quo ium̃ta ñ
ꝑueniant: habent plane: Et ubi ẽ. qͦd
habent: F ilii autem hominum. subteg¬
mine alarum tuarum sꝑabunt: Atten¬
dat caritas ur̃a dulcissimam sententiã:
omines et iumenta saluos facies dñe:¬
am dixit homines & iumenta: deinde
filii autem hominum: quasi alii sint ho¬
mines. ali autem hominũ filis. Aliqñ
inscripturis filii hominum dicuntur
generaliter homines: aliquando ꝓpͥo
quodam mͦ dicuntur filii hominum.
ꝓpria quadã significatione. ut non om̃s
homines intelligantur: maximȩ qͣndo
habet distinctionem: Non enim sine cau¬
sa ibi positum ẽ. homines & iumenta
saluos facies dñe: filii autẽ hominum:

Expanded text:
minum a quo? A Deo. Numquid salus jumentorum a Deo non est? Qui enim fecit hominem, ipse jumentorum temd dedit jumentis. Multiplicata est misericordia tua, Deus, ut non solum hominibus, sed et jumentis bent aliquid apud Deum exceptum, quod jumenta non mereantur, et quo jumenta non perveniant? Habent plane. Et ubi est quod habent? Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Attendat Charitas Vestra dulcissimam sententiam: Homines et jumenta salvos facies. Jam dixit homines et jumenta, deinde autem, filii hominum: quasi alii sint homines, alii autem filii hominum. Aliquando in Scripturis filii hominum dicuntur generaliter homines, aliquando proprie quodam modo dicuntur filii hominum, propria quadam significatione, ut non omnes homines intelligantur: maxime quando habet distinctionem. Non enim sine causa ibi positum est, Homines et jumenta salvos facies, Domine: filii autem hominum:
Abbreviated transcription (Latin):
Scĩssimis fr̃ĩb atq collegis ꝑuniuersam
affricam: hoc ẽ ꝑ ꝓuinciam ꝓconsularẽ.
numidiam. maritimam. bireteriam. &
tripolis constitutis. s et pb̃ris. et diaconi¬
bus. uniuersis plebib. inueritate euan¬
gelii nobis commilitantib: uictorinus.¬
et fortunatus. & uictorianus. migginꝰ
saturnius. constantius. candorius. in¬
nocentius. cresconius. florentinus. saluiꝰ
alius saluitis. donatus. geminius. pre¬
ipse ẽ assuritanus. quem postea receꝑũt.
qui in se dixit sententiã. recepit eã postea:¬

Expanded text:
issimis Fratribus atque Collegis, per universam Africam, hoc est, per Provinciam Proconsularem, Numidiam, Mauritaniam, Byzacenam et Tripolin constitutis, sed et Presbyteris, diaconis, et universis plebibus, in veritate Evangelii nobiscum militantibus, Victorinus, Fortunatus, et Victorianus, Migginus, Saturninus, Constantius, Candorius, Innalius Salvius, Donatus, Geminius, Praest Assuritanus, quem postea receperunt: eum qui in se dixit sententiam, recepit postea
Abbreviated transcription (Latin):
habebat contempnentẽ: qͦd non habebat
haurientem: Infirma enim mundi elegit
ds̃: ut confunderet fortia: & ñ deoratore
piseatorem. s. de piscatore lucratus ẽ ora¬
torem: de piscatore lucratus ẽ senatorẽ: de
piscatore lucratus ẽ. imperatorẽ: Qm bene
ram: erunt eius coheredes Terram illam.¬
terram uiuentium: de qua dr in alio p̃sal¬
mo: spes mea es tu: porto mea interra ui¬
uentium: Tu es ipsa portio mea inquit
deo: & non dubitauit dm̃ sibi facere por¬
tionem: hereditate possidebunt terram:
Maledicentes autem eum disꝑient: Ut aut̃
benedicant qui benedicunt: prestitum
ẽ. cis: Ham uentum ẽ ad maledicentes: &
facti sunt benedicentes: Etiam sic disꝑie¬
runt maledicentes eum: cũ eius munere
facti benedicentes Quẽ malo suo male¬
dicebant: bono ipsiuis benedicunt: uide¬

Expanded text:
habebat contemnentem, quod non habebat habebat contemnentem, quod non habebat haurientem . Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Et non de oratore piscatorem, sed de piscatore lucratus est oratorem, de piscatore lucratus est senatorem, de piscatore lurunt ejus cohaeredes, in terra illa viventium, de qua dicitur in alio psalmo: Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Tu es ipsa portio mea, inquit Deo, et non dubitavit Deum sibi facere portionem. Haereditate possidebunt terram. Maledicentes autem eum, disperient. Ut autem benedicant qui benedicunt, praestitum est eis. Nam ventum est ad maledicentes, et facti sunt benedicentes: et jam sic disperierunt maledicentes eum, cum ejus munere facti sunt benedicentes, quem malo suo maledicebant, bono autem ipsius benedicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd tͥ intus dedit Uacare enim ñ potest
bona uoluntas: Non enim habens uolun¬
tatẽ bonam: et si nummus tͥ suꝑ sit. ñ
porriges pauꝑi. Ipsi int̃ se pauꝑes pre¬
stant sibi deuoluntate bona: non sunt
inter se infructuosi: Nides cecum duci
auidente: quia nummos ñhabuit quos
daret egens. commodauit ocłos non ha¬
bent: Ynde hoc factum ẽ. ut menbra
sua cõmodaret ei qui non habet: nͥ qͥa
intus erat bona uoluntas. thesaurus
pauꝑum: In quo thesauro. dulcissima
requies et uera securitas Ad ipsũ amit¬
tendum. nec latro admittit᷑: nec naufia¬
gium metiutur: Seruat secum qͦd intus
habet: nuduis euadit et plenus ẽ. Iustus
eum. hereditate possidebunt terrã: sic̃
illum iustũ uere solum iustũ et iustifi¬
cantem: qͥ et pauꝑ hic fuit et diuicias
anitas animas confitendo peccata imple¬
uit opulentia iusticiȩ: qui potuit diuitẽ
facere piscatorẽ dimittendo retia sua. qͦd

Expanded text:
quod tibi intus dedit. Vacare enim non potest quod tibi intus dedit. Vacare enim non potest voluntas bona. Non enim habens voluntatem bonam, etsi nummus tibi supersit, non porrigis pauperi: ipsi inter se pauperes praestant sibi de voluntate bona, non sunt inter se infructuosi. Vides caecum duci a vidente: quia nummos non habuit quos daret egens, commodavit oculos non habenti. Unde hoc factum est, ut membra sua commodaret ei qui non habet, nisi quia intus inerat voluntas bona, thesaurus pauperum? In quo thesauro dulcissima requies, et vera securitas. Ad ipsum amittendum nec latro admittitur, nec naufragium metuitur. Servat secum quod intus habet, nudus evadit, et plenus est. Justus m, haereditate possidebunt terram: sicut illum justum, vere solum justum et justificantem, qui et pauper hic fuit, et divitias anitas animas confitendo peccata, implevit opulentia justitiae; qui potuit divitem facere piscatorem, dimittendo retia sua, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tem miseretur et cõmodat. Ille gͦ nicħ
habet: iste habet: Nidete egestatem: ui¬
dete diuicias Ille accipit et non solui:
iste miseretur et cõmodat: abundat illi.
Quid si pauꝑ ẽ: Etiam sic diues ẽ Tu tan¬
tum ad diuicias eius pios ocłos inten¬
de Respicis enim archam inanem:
conscientiã dõplenam ñ respicis: si
habet extrinsecus facultatẽ. s habet
intrinsecus caritatẽ De caritate qͣnta
erogat et ñfinitur: & enĩ si habet
foris facultatẽ: dat ipsa caritas. s exeo qͦd ħt.
Si autem ñinuenit foris qͦd det: dat benuio¬
lentiam: prestat consiliũ si potest: prestat
auxilium si potest. Adextremũ si nec ꝯsilio
nec auxilio adiuuare potest᷑ ł uoto ad¬
uiuat. uel orat ꝓtribulato: et forte magis
ipse exauditur. quam qui porrigit panẽ.
habet semꝑ unde det: cui plenum pectus
ẽ. caritate Ipsa ẽ caritas: quȩ dicit᷑ et bo¬
na uoluntas Plus ate ds̃ non exigit: qͣ

Expanded text:
tem miseretur, et commodat. Ille ergo nihil tem miseretur, et commodat. Ille ergo nihil habet, iste habet. Videte egestatem, videte divitias. Ille accipit, et non solvet: iste miseretur, et commodat; abundat illi. Quid si pauper est? Etiam sic dives est. Tu tantum ad divitias ejus pios oculos intende. Respicis enim arcam inanem, conscientiam Deo plenam non respicis. Non habet extrinsecus facultatem, sed habet intrinsecus charitatem. De charitate quanta erogat, et non finitur! Etenim si habet foris facultatem, dat ipsa charitas, sed ex eo quod habet: si autem non invenit foris quod det, dat benevolentiam, praestat consilium, si potest; praestat auxilium, si potest: ad extremum si nec consilio nec auxilio adjuvare potest, vel voto adjuvat, vel orat pro contribulato, et forte magis ipse exauditur quam qui porrigit panem. Habet semper unde det, cui plenum pectus est charitatis. Ipsa est charitas, quae dicitur et voluntas bona. Plus a te Deus non exigit, quam