comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
añ ꝯfirmatoẽm uł lapsum corpora acria hã¬
buerunt de puriore ac suꝑiore aeris ꝑte for¬
mata. ao facieno habilia. nõ ad paciendum.
⁊ angłis bonis qͥ ꝑstiterunt talia cõ seruata st̃¬
crpora. ut in eis possuit fac̾e̾ ⁊ ñ pati. q̃ tante
sunt tenuitatis u̾ amortalib uideri nõ uale¬
ant. nͥ suꝑ uestita aliqͣ grossiori forma. q̃ as¬
sumpta. uidr. de poĩtaq uideri desmut. An¬
głis uero mał mutata sunt in casu corꝑa. an
ceteriorem qualitatẽ. spissioris aeris. Sic̃ en ĩ
a loco digniori in in feriorẽ locum.i. caligino¬
sum aerem deiecti st̃. ĩ illa corꝑa teniua trãs

Expanded text:
nfirmationem vel lapsum corpora aerea habuerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui perstiterunt, talia sunt observata corpora, ut in eis possint facere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori in inferiorem locum, id est, caliginosum aerem, dejecti sunt, ita illi corpora tenuia
Abbreviated transcription (Latin):
Demones aeria dicunt᷑ animalia. qi corporũ¬
aeriorum na uigent. nec per mortẽ dis¬
soluunt᷑. quia p̾ualet in eis elem̃tum ap¬
tiꝰ ad faciend̾. quan ad paciendum. Ao pa¬
cient enim humor ⁊ humꝰ. ad faciend̾ aer¬
nͦ angłi cum pͥncipe suo itinc diabolo.
tunc archangło. Non mirum si p᷑ pecca¬
tum in hanc caliginem de trusi sunt. Ne
ꝙ ⁊̃ hoc mirum ẽ si conu̾si sunt ex pena
in aeriam qualitate̾. q̃ pꝰsint abigne pa¬
ti. Caligiosa tñ aeris ten̾e t̾m ꝑmissi st̃.
qͥ eis qĩ carcer sit usꝙ ad tp̃s uiditii. Ecce

Expanded text:
Demones aeria dicuntur animalia, quia corporuaeriorum natura vigent. Nec per mortem dissolventur, quia prevalet in eis elementum apcius ad faciendum quam ad paciendum. Ad paciendum enim humor et humus, ad faciendum aervero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si conversi sunt ex poena in aeream qualitatem qua possunt ab igne pati. Caliginosa tamen aeris tenere tantum permissi sunt, qui eis carcer sit usque ad tempus judicii. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
illos refeurtꝰ in tento̾ qͥ in paradiso frc¬
urit origine̾ mali. ułło cogente peccan
tũ fecerunt. ⁊ ille temptatorsuasit ut
s̃ fiecet ñ coeg̾. Nam qͥ nesciens pͤcaũ.
ñ in ꝯgruent̾ nolens peccasse dici pͭ ꝗͣ
potuit s uoluntas fc̃i iͥ fuit ñ uolun
enim fc̾ni ẽ qd̾ fieri nͥ debuit. Quisqͥs
au̾t sciens peccat. si pͭ cogenti ad pecca¬
tũ sũ peccato resistere. uec tñ fac. uti¬

Expanded text:
illos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, tum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potestpotuit; sed voluntas facti ibi fuit, nonenim factum est quod fieri non debuit. Quisquis autem sciens peccat, si potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere, nec tamen facit, uti
Abbreviated transcription (Latin):
eo orit᷑ hic qĩo tał. Si quisq orto ab illodo¬
Ono nõĩat᷑ qd̾ pleniꝰ possidet tunc cherubĩ
ant᷑. S qͥ mag̾ dilig̃ mag̃ ognosc̾. Tantũ
enim ut tradꝰ auctoritas: gnoscunt i quisq
quantũ diligunt. Itaq feraphin ñ solium
in caritate. s ⁊̃ in sciencia eminet. Iõꝙ aue¬
toritas illa sic uitr̃ in telligenda ut ꝯ ꝑatio
nõ referat᷑ ad om̃s ordines. s ad quosdam .s.
in fĩores. Ille enim ordo ñ pleniꝰ ꝗͣ seraphin
accep̾ scĩam in mun̾e̾. s pleniꝰ aliis orcimibꝰ
qͥ sunt in fĩores. Nec nominat᷑ quisq orto ab
sos ordines s ad alia tona. nͨ ad oĩa alia do¬
na. s ad quedam. Sic̃ enim homines cum
pła habrant cona q̃ dam aliis ex cellenciuᷤ
possitent. ĩ forte ⁊ angli qͥb cam mu ñibꝰ
magis pollent. ⁊ aliis qͥ busoam minꝰ.
Utr̃ hii ordines ab micio creatõnis ĩ distincti

Expanded text:
ed oritur hic quaestio talis: Si quisque ordo ab illo dono nominatur quod plenius possidet, tunc cherubin atur. Sed qui magis diligit, plus cognoscit. Tantum enim, ut tradit auctoritas, cognoscit ibi quisque, quantum diligit. Itaque seraphin non solum in charitate, sed etiam in scientia praeeminent. Ideoque auctoritas illa sic videtur intelligenda, ut comparatio non referatur ad omnes ordines, sed ad quosdam, scilicet inferiores. Ille enim ordo non plenius seraphin accepit scientiam in munere, sed plenius aliis ordinibus qui sunt inferiores. Nec nominatur quisque ordo ab sos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines ab initio creationis ita distincti
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte dic̃. n minꝰ de hom̃ib saluari quã
corruit deangłis s plus non asserit.
oppinioues ⁊ auctorĩtates qͥbꝰ in iitunt᷑

Expanded text:
erte dicit non minus de hominibus salvari, quam corruit de angelis; sed plus non asserit. OPINIONES, ET AUCTORITATES QUIBUS INNITUNT
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam tñ putatur qd̾ hoĩes rãdos.
reparent᷑ uixta numerũ angłoꝵ qͥ
cẽciderunt ũ illa celestis ciuitas nec su¬
oꝵ ciuuiium nũo pͥuet᷑. nͨ maiori copia
regnet. Qd̃ argꝰ in ench̾ridion sentire
uid̾r. ñ asserers .s. de hominib plꝰ sal¬
uari quã corruit de angłis. s ñ minꝰ ta
dei nłła ciuium suoꝵ nũositate frauda¬
bit᷑. aut ub̾iore ⁊̃ copia fortasse regnabit.
Neq enini numerũ aut sc̃õꝵ hominũ.
aut in mundoꝵ demonũ nonimꝰ ĩ qͦrũ
lecũ succententes filii catholice matris
q̃ sterił apparebat in tris. in ea pace ul¬
parte de qͣ illi ceciderunt. sñ ullo tẽporis
tmino ꝑmanebunt. S illoꝵ ciuiũ nu¬
merꝰ. siue qͥ ẽ. siue qͥ fuit. siue qͥ futurꝰ¬

Expanded text:
quibusdam tamen putatur quod homines reparentur juxta numerum angelorum qui ceciderunt, ut illa coelestis civitas nec suorum civium numero privetur, nec majori copia regnet. Quod August., in Enchirid., c. 29, sentire videtur, non asserens de hominibus plus salvari quam corruit de anDei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque etiam numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, si
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dc̃m ẽ illuo ẽ cuiꝰ cã e̾ aliud precetens
peccatum. Nam pec̾cin sic dr pena pec¬
cati respectu p̾cedentis. sic̾ dr cã pecci res¬
pectu sequentis. Q fit ut id pecratũ ⁊ cã
sit ⁊ pena pecci. s alt̾ius pecci pena. ⁊ al¬
t̾ius ea. Ut enim ggꝰ. in moralib ait. pͦ¬
catum qd̾ pn̾a ñ diluit᷑ suo ponde mox ad
alid̾ trahit. uni fit u non solũ peccatũ sit
s ⁊ cã pec̾ri. Ex illo quippe culpa sub seqͥns
oritur. P ecc̃m uero qd̾ ex pecro orit᷑. nõ so¬
lum peccatũ s ⁊ pena pec̾ci ẽ. ꝙ iusto iudi¬
os.cio deus cor pec̾cis ob nubilat. uͥ p̾cedentis
pecc̾i m̾ito ⁊̃ in alia cadat. Ꝙ enim lib̾are
noluit desendo ꝑcussit. Prom̃ ut ait au

Expanded text:
est, est illud cujus causa est aliud praecedens peccatum. Nam peccatum sic dicitur poena peccati respectu praecedentis, sicut dicitur causa peccati respectu sequentis. Quo fit ut idem peccatum et causa sit, et poena peccati; sed alterius peccati poena, et alterius causa; ut enim Gnon diluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit, et hoc est qu
Abbreviated transcription (Latin):
ũ p̾missum ẽ qr ꝑ peccatũ ilico ut peccat hoͥ.
fit in homine illa corrupto. q̃ tñ fit deo. au¬
ctore. Illa enim pena siue passio. q̃ est boĩ
corrupo a deo ẽ. Ilꝰ tñ ut sic dicam mati̾a
⁊ cã est peccatũ quos a deo nͥ ẽ. Qs̾ uidr̾ au¬

Expanded text:
um est, quia per peccatum, illico ut peccat homo, fit in homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam, materia et causa est peccatum, quod a Deo non est. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
latur hͥ celum firmanitũ qd̾ scła die fcm est . s
repletum. qd̾ est supͣ t̾irmam̃tum. E illuo
ẽpireum quidam expoi̾toꝵ sac scripture noĩe
ñ uisibile firmantũ hic appellat s empireũ
qd auluobilitate mundi secretũ est mox ut
ciratun est scĩs angłis in pletũ est. quos in
pͥncipio cum celo ⁊ t̾r̾a ꝯditos testatur dñs di¬
cens. Ubi eras cum me laudarent astra matu¬
tina ⁊ iubilarent õis filii dei. Astra matutina
⁊ filios dci costem angłos dicit. Celum enim
in qͦ põita sunt luminaria. ñ in pͥncipio. s
sccła die factum est. Ex his liquet qd in ẽ¬
pires  om̃s angłi fuerunt añ quoꝵaĩ
ruinant ditsiulq cieati sunt ãgłi c̾ celo empi¬

Expanded text:
latur hoc coelum firmamentum quod secunda die factum est, sed repletum, quod est supra firmamentum: et illud empyreum quidam expositorum sacrae Scripturae nomine rabus, non visibile firmamentum hic appellat, sed empyreum, quod a volubilitate mundi secretum est, mox ut creatum est, sanctis angelis impletum est, quos in principio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina et filios Dei eosdem angelos Dei vocat. Coelum enim in quo posita luminaria, non in principio, sed secunda die factum est. Ex his liquet quod in empyreo omnes angeli fuerunt ante quorumdam ruinam, simulque creati sunt angeli c
Abbreviated transcription (Latin):
meritum sit ime libero arbitrio ⁊ quio
sit ip̃a gr̾a an uuirtꝰ an nõ. ⁊ si nirtꝰ sit. ã
actus ł nonꝰ ũ boc aperte in sinuari ualꝰ¬
at p̃mittend̾ ẽ tria eẽ gn̾a. u̾bonorũ. Alia
namꝙ sunt magna. alia numina. alia
na sunt. Species au̾t quorlib corporũ
sñ quib recte uiui p̾ minina bona sunt.
Potencie uͦ aĩ sine quib recte uiui nõ
le utit᷑ ceceris au̾t bonis .i. mediis ⁊ mini¬
nus ñ solum benũ s ⁊̃ male quisq uti
pͣ. ⁊ iõ uirtute nemo male utit᷑. qr opus
uirtutis ẽ bonus usus istoꝵ quib ⁊ non
b̾n uti possumꝰ. Nemo aũt b̾n utendo
male ueit᷑. No̾ solum au̾t magna s eci¬
am media. ⁊ minima bona ẽẽ p̾stitit:
bonitas dei. E cce ħ habes tria gn̾a bon¬
oꝵ distineta
In quibꝰ bonis sit lib̃m. arbi.

Expanded text:
sit absque libero arbitrio: et quid sit ipsa gratia, an virtus, an non; et si virtus, an actus vel non: ut hoc aperte insinuari valeat, praemittendum est tria esse genera bonorum. Alia namque sunt magna, alia minima, alia na sunt. Species autem quorumlibet corporum sine quibus recte vivi potest, minima bona sunt. Potentiae vero animi, sine quibus recte vivi non le utitur. Caeteris autem bonis, id est, mediis et minimis, non solum bene, sed etiam male quisque uti potest; et ideo virtute nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus usus istorum quibus etiam non bene uti possumus. Nemo autem bene utendo, male utitur; non solum autem magna, sed etiam media, et minima bona esse praestitit bonitas Dei. Ecce habes tria genera bonorum distincta. 11. In quibus bonis sit liberum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
ista homo fides quia cum dixeris habeo
fi̾dem uͥ merear iuffificatoẽm respondet᷑
tͥ. Qo habes quos ũ accepisti᷑ fides eni
qua iustificat es. gratis tͥ data ost. hic
aꝑte osten dr quod fides ẽ cã iustificatoĩs.¬

Expanded text:
ista fidelis, quia cum dixerit: Habeo fidem ut merear justificationem, respondetur ei: Quid habes, quod non accepisti Fides enim qua justificatus es, gratis tibi data est. Hic aperte ostenditur quod fides est causa justificationis,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s peccaũunt. Cirẽ specte ⁊ sñ ambig̾¬
tate dix hoc apłc. Siue enĩ intessigat᷑ in qͦ
Manifestum ẽ ĩq om̃s in adam pͤcasse. qͣr
in massa. Ip̃e enim ꝑ peccatum corrupt̾
quos genuit om̃s nati sunt sub pecco. Eͥx

Expanded text:
. Circumspecte et sine ambiguitate dicit hoc Apostolus. Sive enim intelligatur, in quo Manifestum est itaque omnes in Adam peccasse, quasi in massa. Ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit omnes nati sunt sub peccato. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
filio. It̃ alio mͦ ꝓbat filium equalẽ pat̾ contͣ¬
it filiũ minorẽ se ip̃o. In qͦ ⁊ pat̾ derogas. qͥ
si filiũ unicũ minorẽ genuit. aut ñ potuit ł
ñ uoluit gignere equalẽ. Si dicis quia nõuo¬
it uͥ ẽ om̃i potencia dei patris: Prorsus adh¬
unc articulum res colligit᷑ ut deus pat̾ eq̃lẽ
sͥ gignere filium aut ñ potũit aut nolũt.
si ñ potuit. in firmus. Sinoluit inuidus ĩ¬
uenitur. S utrumq hac falsũ ẽ. Pat̾ gͥ filiꝰ¬

Expanded text:
Filio. 5. Aliter probat Filium aequalem Patri. Itit Filium minorem seipso, in quo et Patri derogas. Qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voluit gignere aequalem. Si autem dicis, quia noit? Ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium aut non potuerit, aut noluerit. Si non potuit, infirmus; si noluit, invidus invenitur. Sed utrumque hoc falsum est. Patri igi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pat̾ filio. quia de nullo genitꝰ genuit tñ eq̃¬
lem. Ad quod cito resdebo. Imo ic nõ maior ẽ
pat̾ filio quia equalem genuit. Originis enĩ
q̃õ ista ẽ quis de qͦ sit. Equalitas aũt quał aut
quantꝰ sit. Qd̾ ẽ dicere. ad originẽ ꝑtinet qiõ
qͣ querit᷑ quis de quosit: adequalitatẽ uͦ illa qͣ
querit᷑ quał aut quantꝰ quis sit. Neccũ d̾r fi¬
liꝰ apatre geuitꝰ ostñdrui equalitas sub̾e. s or¬
do ne. nõ quod alter prior eẽt altõ. s quod alt̾ ẽ
ex altero. Non gͦ scd̾m hoc quod pat̾ genuit ⁊

Expanded text:
nullo genitus, genuit tamen aequalem. Ad quod cito respondebo: Imo ideo non est Pater major Filio, quia aequalem sibi genuit. Originis enim quaestio ista est, quis de quo sit, aequalitatis autem, qualis aut quantus sit, quod est dicere: Ad originem pertinet quaestio qua quaeritur quis de quo sit; ad aequalitatem vero illa qua quaeritur quis aut quantus quis sit. Nec cum dicitur Filius a Patre genitus, ostenditur inaequalitas subse, non quo alter prior esset altero, sed quo alter est ex altero. Non ergo secundum hoc quod Pater genuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ita eẽ demonstrat in quiens. homo pater
si potuisset equalem filiũ genuisł Quis gͦ
audeat dic̃e qd̾ hoc oĩpotens nõ potuit: Addo ⁊̃
qi si poss homo maiorem meliorem ꝙ se ip̃o
gigñent filium. S maiꝰ ł meliꝰ deo quicquã
eẽ nõ potest. D̾s gͦ curnõ equalem ut ais ge¬
nuit filium : Cu nec anni necessarii fueit̾
ꝑ quos ad implerrtur equalitas n ẽi potencia d̾¬

Expanded text:
ita esse demonstrat, inquiens: « Homo Pater, si potuisset, aequalem sibi Filium genuisset. Quis ergo audeat dicere quod hoc omnipotens Deus non potuit? Addo etiam, quia si posset homo majorem meliorem se ipso gigneret filium. Sed majus vel melius Deo quidquam esse non potest. Deus ergo cur non aequalem, ut ais. Filium genuit; cui nec anni necessarii fuerunt, r quos adimpleretur aequalitas, nec omnipotentia de
Abbreviated transcription (Latin):
mine potenciã accepit. filius aũt a patre. Fã¬
tenur ⁊ nos filium accepisse potenciã ab illo
de quo natꝰ est pocens. Patͥ uͦ potenciam ulłꝰ
dedit. quia nullus eum genuit. gignendo enĩ
dedit pat̾ potenciam filio. sic̃ om̃ia q̃ habet ĩ
sub̾a sua gignẽdo dedit ei quen genuit de
pater filio dederit. an minorem. Si tantã ñ

Expanded text:
mine potentiam accepit, Filius autem a Patre. Fatemur et nos Filium accepisse potentiam ab illo, de quo natus est potens; Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit Pater potentiam Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de ipsi est, potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non
Abbreviated transcription (Latin):
donabił. s alit̾ donabit quam filius. Nam
q uero ui effabilis est.
cendo accep̾ ñ tm̃ ut eẽt filiꝰ s ⁊̃ eẽntia iͣ

Expanded text:
d aliter donabilis quam Filius; nam que vero ineffabilis est. cendo accepit non tantum ut esset Filius, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ affectib ⁊ aliꝰ illuminat᷑ apłiꝰ. aliꝰ minꝰ.
Aliꝰ oĩo caret. lumine ꝓ fcõ. ñ qͥsq illustratoẽ
pie caitatis affect᷑ ẽ in alio actu mag̾.ĩ alio
Nã ⁊maior ẽ ĩ uto an̾tas ꝗͣ in illo. recte pos¬
sumꝰ dr̃e. ⁊ aliqͤ ĩ isto: nlła in illo. qͣntũ ꝑti¬
net ad caĩtatẽ q̃ pietas ẽ ⁊ ĩ rino hoĩe qd̾ m

Expanded text:
antur affectibus, et alius illuminatur amplius, alius minus, alius omnino caret lumine; profecto ut quisque illustratione piae charitatis affectus est, in alio actu magis, in alio nam et maior est in isto caritas quam in illo recte possumus dicere; et aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad caritatem quae pietas est; et in i
Abbreviated transcription (Latin):
buisse dr. S forte n̾ hoc ꝯferebat. nͥ
sepe de illo sumeret᷑. ꝑ otuit gͦ fi ut d̾
illo semel sum̾et. ⁊ ñ sepi. qi ꝑ aliquã
mora in paradiso fuisse u tłłigit᷑ cum
scriptura dicat eũ ĩ soporat᷑ fuisse qu̾s
costa de latere eiꝰ assumpta ẽ. ⁊ ind̾ for¬
mata mulier ⁊ aĩalia añ eũ ducta qͥb

Expanded text:
ur. Sed forte hoc non conferebat, nisi saepe de illo sumeretur. Potuit ergo fieri ut de illo sumeret semel, et non saepius, qui per aliquam moram in paradiso fuisse intelligitur, cum Scriptura dicat eum ibi soporatum fuisse, quando costa de latere ejus assumpta est, et inde formata mulier, et animalia ante cum ducta, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ timore fac̃. qͥcqͥd boni fac̃. ñ timore a¬
mittẽdi et̾nũ bonii q̃ ñ amat s timore paci¬
ẽdi malũ qd̾ formidat. N tunet ne ꝑdat a¬
pler̾. pulcherimi sponsi. s tiet ne mutat᷑
ĩ gehena. boñ ẽ iste timor ⁊ utił. licet in su

Expanded text:
ore facit quidquid boni facit, non timore amittendi aeternum bonum quod non amat, sed timore patiendi malum quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne mittatur in gehennam: bonus est iste timor et utilis,
Abbreviated transcription (Latin):
sumine bonꝰ sit nullo mͦ sinẽt aliquid ma¬
li ẽẽ in oꝑib suis. nͥ usq ad eo eẽ om̃ip̃s ⁊ bo¬
nꝰ ut b̾n faceret. ⁊̃ de malo. Item in eod̾. Me
la ꝑ mittẽ. Ex hoc itaq sensu dictum ẽ ac
uerum est. bonum eẽ mala fĩ. qr ex mat̾

Expanded text:
lo modo sineret aliquid mali esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus. ut benefaceret etiam de malo. Item in eodem, tolla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis
Abbreviated transcription (Latin):
gi ranas ⁊ serpentes fecerẽ. Non enĩ eas ip̃i ẽa¬
uerunt. Om̃iũ quippe ir̃ q̃ corporalit̾ uisibi¬
lit̾q nascuntꝰ occulta q̃dam semina in cor¬
poreis mundi hꝰ elem̃tis latent. q̃ dł origina¬
łr eis in didit. Ipẽ est gͥ qeator om̃iũ rr̃. qͥ cre¬
ator est in nisibiliũ seminum. qͥa quer̃ꝙ
nascendo ad occłos nrõs exeunt. ex occultis
sem̃̾ib accipiunt ꝓ grediendi ħ pͥmoroia
⁊ in crem̾ta debite magnitudiuis oistinc¬
tõnesq formaꝵ ab originalib ũ ita dieam

Expanded text:
ei ranas et serpentes fecerunt; non enim eas ipsi creauerunt. omnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elemliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum ab o
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. ⁊ partẽ ex sesecuisse q̃ eẽt sͥ filius. Id it h̾e¬
tici unã sub̾am p̃dicantes cõtendũt. ⁊ his mł¬
tum pie cõũsionis nr̃e sermo blanditur. ũ
dum ũbum. ħ in diffinita b̾uitate dubiuĩ ẽ
ꝓ ficiat ad eirprem.

Expanded text:
et sibi filius. Id enim haeretici unam substantiam praedicantes contendunt: et his multum piae confessionis nostrae sermo blanditur, ut dum hoc verbum indefinita brevitate dubium est, proficiat ad errorem.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾e pͭ moui ad hoc uel ad illud. Lib̾m gͣ
titu feiri pͥ adca q̃ bona uł mala. iudi¬
cat ul uidicare ualet.
Qd̃ lib̾ũ arbitͥũ
ñ ꝑtinet nͥ ad funir nec ad oẽ futurum.

Expanded text:
otest moveri ad hoc, vel ad illud. Liberum etitu ferri potest ad ea quae bona vel mala judicat, vel judicare valet. 2. Quod liberum arbitrium non pertinet nisi ad fu
Abbreviated transcription (Latin):
dñt. sed opera uirtute̾.⁊ io̾ qd̾ aug̃ dic
opꝰ uirtuutis ee̾ bontm usũ naliũ pote̾¬
ciar. de usu ex t̾ĩori accipiunt. Qd̃ uero
bonos affect᷑. uł mot᷑ m̃tis asserunt qͦs
d̾s in hoĩe fac̾. ñ hõ. qr licet illi motꝰ suit¬

Expanded text:
sed opera virtutum. Et ideo quod Aug. dicit opus virtutis esse bonum usum naturalium potentiarum, de usu exteriori accipiunt; quod vero bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo: quia licet illi motus si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ibi. s ꝓpt̾ subieccoꝵ mubaplicitateni
diu̾siras. iemorat᷑ uoluntatũ. Cet̾m qd̾¬
libet hoꝵ u̾um sit. illud nullis in ãbigu¬
um uenit. qr uoluntas ex suo fine pẽset᷑.
utr̾ recca sit an praua. pecc̃m an gr̃a ⁊ quĩ
nomine intentõnis aliqu̾o fiuis. aliq̃n¬

Expanded text:
 ibi, sed propter subjectorum multiplicitatem diversitas memoratur voluntatum. Caeterum quodlibet horum verum sit, illud nulli in ambiguum venit, quin voluntas ex suo fine pensetur utrum recta sit an prava, peccatum an gratia; et quin nomine intentionis aliquando finis, aliq
Abbreviated transcription (Latin):
toris. E sc̃ iste noluntates affectꝰ sũ motꝰ
m̃tis. qͥb qͣi gressib uł pasrib tenditur
ad patriam. ẜ ic̃ gͦ altera ẽ uoluntas uidẽ¬
di feriestras aiͥc supͣ docente augo didici¬
mꝰ altera q̃ ex ista nectit᷑ noluntas ꝑ fene¬

Expanded text:
. Et sunt istae voluntates affectus sive motus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente August. didicimus, altera quae ex ista nectitur, voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
uł in adam. Quia sñ peccato ñ łunt
uł qua origialit̾ a traxert̃. ł qd̾ malis
morib ad diderunt. Peccat̃ enim pͥmi
hominis ñ solum ip̃m s oẽ nocuit. gen̾
humanũ. qr ex eo gampnatoe̾m siniul ⁊
culpã suscepimꝰ. Id̾ suꝑ psalmũ qͥ q̃g̾si.

Expanded text:
el in Adam, quia sine peccato non sunt, vel quod originaliter contraxerunt, vel quod malis moribus addiderunt. Peccatum enim primi hominis, non solum ipsum, sed omne necavit genus humanum, quia ex eo damnationem simul et cu
Abbreviated transcription (Latin):
nam.⁊ m̾itum pene. Meritũ aũt penẽ p̾¬
catum ẽ. Om̃is gͦ qͥ nascr᷑ ꝑ carnis ꝯcupis¬
centiam pecem trahit. Pecratum ĩq origi¬
uale culpa ẽ. ꝗͣ om̃s a cupiscentiałr ꝯcepti
trahunt. Uñ in ecc̃sticis doginatib script̾
est. Fi̾rmissime tenes. ⁊ nullatenꝰ᷑ dubites.
oem hoĩem qͥ ꝑ ꝯcubit̾ iuri ⁊ mulieris ꝯcip̾r

Expanded text:
nam, et meritum poenae. Meritum autem poenae, peccatum est. Omnis ergo qui nascitur per carnis concupiscentiam, peccatum trahit. Peccatum itaque originale culpa est, quam omnes concupiscentialiter concepti trahunt. Unde in eccles. Dogmatibus scriptum est: Firmissime tene, et nullatenus dubites, omnem hominem qui
Abbreviated transcription (Latin):
ã tibiarũ. qd̾ discnimꝰ: attendat cãĩtas ur̃a.
sunt hoĩes ꝙͥ pp̃ ea tunẽt dm̃. ne mittãtur
ĩ gehẽnã ne forte ardeant e̾ diabłs ĩ igne e¬
mala caues S exeo q mala canes corrigis
te ⁊ in cpis bona desiderare. c̃ bona deside¬
rare ceꝑis. erit ĩ te timor cist᷑. qͥs ẽ timor
castꝰꝰ tune ne amittas ip̃a bona. timere dm̃
ne recedat ate. Cat̾ tunes dm̃ ne te deserat.
p̃sencia eiꝰ. amplect̾̃is eũ. ip̃o frui desideras.
Quomͦ distent duo timores ꝑsimilitudinẽ duãr

Expanded text:
do discernimus? Attendat Charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam, ne forte ardeant cum diabolo in igne aemala caves. Sed ex eo quod mala caves, corrigis te, et incipis bona desiderare. Cum bona desiderare coeperis, erit e ne amplius amittas ipsa bona, timere Deum ne recedat a te. Cum autem times Deum ne te deserat praesentia ejus, amplecteris eum, ipso frui desideras. 8. Quomodo distant duo timores, per similitudinem duar
Abbreviated transcription (Latin):
tia a p̾ncipio su̾ uicio fc̃a filigens ianimaᷤᷤ¬
q de nichilo crrans. eorumq ꝯuinctõe. ho¬
mine̾ perficiens. Cum gͥ utraq hominiᷤ
naͣ a doo sine uicio sit instituta licet a se
pecr̾o sit uitiata. ñ io in mutabił drrs
hreitrote conditõris petiuaria legem
mutare sebuit. siue ab homuiũ młtip¬

Expanded text:
ia a principio sine vitio facta fingens, animasque de nihilo creans, eorumque conjunctione hominem perficiens. Cum ergo utraque hominis natura a Deo sine vitio sit instituta, licet a se peccato sit vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem mutare debuit, sive ab hominum multip
Abbreviated transcription (Latin):
creat. Qd̃ n ec̃ ꝓbare conant᷑ hos modo.
Anima incorpore creat᷑ in euius quinet̾o¬
ne̾ peceo maculat᷑ quam eito gͥ est peera¬
tum ħt. nec prius fuit quam pecatum
habuit.om est gͥtał. quał a deo ereat᷑.
Cieatur enim a deo in nocens ⁊ su̾ mcio. ⁊¬

Expanded text:
 hoc modo; anima in corpore creatur, in cujus conjunctione peccato maculatur. Quam cito ergo est, peccatum habet; nec prius fuit, quam peccatum habuit; non est ergo talis, qualis a Deo creatur. Creatur enim a Deo innocens, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bonitatem ei sn corrupit̾e inadid̾ ⁊ d̾r
illa naturał bonitas. quani ĩ creatir aꝯ
ditore sitscep̾ quam bonitatẽ ꝑ pecratum
penit᷑ nͥ amisit. s uiciatani habuit. ꝗͣ
d̾s tn̾ sine uicio fecit. Si eni res bona
non eẽt aĩa. in eam malum eẽ neqͥret.
cu̾ nõ possit malum eẽ uͥ in bono ũ pꝰ
dietur. Non gͥ om̃io tał ẽ anima qͣlis¬
est a deo creata. sic̾ quis pollutas hũs
manꝰ. nõ tale habuit pomum. quale
ego dedi inundis manib Ego erũ dedi in¬

Expanded text:
bonitatem ei sine corruptione indidit. Et dicitur illa naturalis bonitas, quam in creatione a conditore suscepit; quam bonitatem propter peccatum penitus non amisit, sed vitiatam habuit; quam Deus tamen sine vitio fecit. Si enim res bona non esset anima, in ea malum esse nequiret, cum non possit malum esse nisi in bono, ut post dicetur. Non ergo omnino talis est anima, qualis a Deo creata. Sicut quis pollutas habens manus, non tale habuit pomum quale ego dedi mundis manibus. Ego enim dedi m
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ex ip̃a cirato̾e alie aliis ex cellant ĩ na¬
lib douis. uͥ in eẽntia alia aliis sit ẜub¬
tilior ⁊ ad in teiligend̃ memorand̾ q abi¬
lior. ñ pote a cuciori in genio ⁊ ꝑspicati¬
ori in tellectu p̾dita: qd̾ nõ in ꝓbabilit
dr̾. cũ in angłis ĩ fuisse ꝯstet. Et licer
n᷑alib donis alie p̾ aliis polleant tñ an̾
bapt̾m a corpore discendentes pare̾ penã.
⁊ pꝰ baꝑtin statim equalem coronã serciũ¬
tur. qr in genii a cumen ł tarditas pͥni¬
um uł penam in futuro non collocat.
łr trahant ũ peccat᷑ a de.

Expanded text:
d ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio et perspicaciori intellectu praedita. Quod non improbabiliter dicitur, cum in angelis ita fuisse constet. Et licet naturalibus donis aliae prae aliis polleant, tamen ante baptismum a corpore discedentes, parem poenam, et post baptismum statim aequalem coronam sortiuntur, quia ingenii acumen vel tarditas, praemium vel poenam in futuro non collocat. LITER TRAHANT UT PECCATUM ADAE.
Abbreviated transcription (Latin):
ducebant. quomodo in telligenda sunt aꝑ¬
it ĩ dicens suꝑ genesim. Omnia in quid¬
fecit dĩ ualde bona. Naturam gͥ angłoꝵ
bonam fac̾it. & qr in iustũ ẽ. ũ nullo m̃i¬
naturam s uoluntatem malam puniẽdã
aerium qd̾ tali lioluntati aptauit dłs uł ppã
ordinatõnem dei. in qua eũ ⁊̃ in uitũ fecit u¬
tilem bonis uł ip̃iꝰ angłi faccuram ꝙ ⁊ si p̃sci¬
ret as uoluntate malum futurum fecie tñ
eum ꝓuidens quantade illo sua bonitate
cẽt facturꝰ. figmentũ gͦ dei dt. qi cum sciret
ds cum uoluntate malum fututurũ ut bo¬
mis noceret. c̾anͥt tñ illum. ũ de illo bonis ꝓd¬
eẽt. hoc aũt fecit ut illuaat᷑ ei. Illudt enim
ei cum sc̃ĩs pioficit temptacio eiꝰ sic̃ ⁊ ialiho¬
mines quos di malos futuros p̃uidens c̾aũ.

Expanded text:
nducebant, quomodo sint intelligenda aperit, dicens, super Genes.: Omnia fecit Deus valde bona, Naturam ergo angelorum bonam fecit. Et quia injustum est ut nullo merinaturam, sed voluntatem malam puniendam aereum quod tali voluntati aptavit Deus; vel ipsam ordinationem Dei, in qua eum invitum etiam fecit utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate esset facturus. Figmentum ergo Dei dicitur, quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit,
Abbreviated transcription (Latin):
dam tp̃s qñ xͥ ad huc uiuꝰ hõ erat ⁊ nõ deus
qr ad huc uiuꝰ se d̾elictũ clamabat ñ d̾elin¬
q̃nd̾. Si gͦ illa derelictõ uiionis in tlłigatur
dam m̾ illũ hoĩem in morce deseruisse qͥa
pocestati ꝑ seqñtiũ hoͣ e eͦ posuit ad tp̃s. nou

Expanded text:
adhuc vivus homo erat, et non Deus, quia adhuc vivus se derelictum clamabat, non derelinquendum. Si ergo illa derelictio unionis intelligatur odammodo illum hominem in morte deseruisse, quia potestati persequentium eum expos
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Clamat hcõ sepuaratte diuinitatis mori¬
turꝰ. Nam c̃ diuinitas mortis lił̾a sit utiq
uinitas ẽ. ħ uidet᷑ tradi ꝙ diuiuitas seꝑ¬
ata sit in morte ab hoĩe qͤ nͥ discesixt hõ
ille mori ñ post̃. qd̃ illi ad carne̾ referunt
ꝗͣ dĩt a deo scꝑatã. Qͥb respondem illam se¬

Expanded text:
ait: Clamat homo separatione divinitatis moriturus. Nam cum divinitas mortis libera sit, utique vinitas est. Hic videtur tradi quod divinitas separata sit in morte ab homine; quae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Quibus respondemus illam se
Abbreviated transcription (Latin):
nis in sinuans ait. Nicħ̾ ui uenit diabłs
in xͦ ut moreret᷑. s ꝓ uoluntate patris mo
ꝗ̃ nos redemit a scruitute diabło. In ci¬
sid̾e̾. s uenit redemptor ⁊ uictꝰ ẽ de deptor.
& qͥd fec̾ redemptor captiuatori nĩo tẽo
ei muscipulã cruoe̾ suã ꝑosuit ibiqͣi escã
b̾. Ille quippe ad ħ sangͥnẽ suũ fudit ut
deletũ ẽ sangͥne redemptoris. ñ. it. tenelut
nos nͥ uincuł peccatoꝵ nr̃oꝵ. iste erant
cathene captiuoꝵ. Uenit ille alligaũ for¬

Expanded text:
nis insinuans, ait: Nihil invenit diabolus in Christo ut moreretur; sed pro voluntate Patris mori quam nos redemit a servitute diaboli. Incisidere. Sed venit Redemptor, et victus est deceptor; et quid facit Redemptor captivatori nostro? Tetendit ei muscipulam, et posuit ibi quasi escam us. Ille quippe ad hoc sanguinem suum fudit, utdeletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos, nisi vinculis peccatorum nostrorum; istae erant catenae captivo
Abbreviated transcription (Latin):
uincunt᷑ inimice. ub in uisibiles. potes¬
tates ubi uincunt᷑ in uisibiles cupidita¬
tes. fuso enĩ sanguine sine culpa. oĩum
culparũ eyrographa deleta st̃. quib de¬
bitores qͥ ui eũ credũt a diabło añ tene¬
bant᷑. Uñ qͥ proniłtis eftundet᷑ ꝑ illum¬

Expanded text:
incuntur inimicae nobis invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt a diabolo antea tenebantur. Unde: Qui pro multis effundetu
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ nb karitas dei .i. apparet eximua. ⁊ ꝯ¬
m̾dabił karitas d̾i erga nos. in ħ qd̾ fili¬
nͥ suũ t̃dił in mortẽ ꝓ nb pecc̾orib Ex ibi¬
ta at̾ tante erga nos dilectõnis aira ⁊ nos
mouem᷑ accẽdim̃ꝙ ad diligend̾ dm̃ qͥ ꝓnb̾¬

Expanded text:
datur nobis charitas Dei, id est, apparet eximia et commendabilis charitas Dei erga nos in hoc quod Filium suum tradidit in mortem pro nobis peccatoribus. Exhibita autem tantae erga nos dilectionis arrha, et nos movemur accendimurque ad diligendum
Abbreviated transcription (Latin):
auit dies p̾ea. quam ante. Si nͦ q̃rit᷑ quis
deluce illa factũ sit. cum tͦ nõ appareat pͣ
dici aut de ea corpꝰ scł formant̃. aut in ea ꝑte
coli eẽ in qua sol est. ñ qr ip̃a sit sol. s sic ei
unita ũ discerni ñ ualeat. Qͦ mͦ accipiend̾

Expanded text:
avit dies postea, quam ante. Si autem quaeritur quid avit dies postea, quam ante. Si autem quaeritur quid de luce illa factum sit, cum modo non appareat, potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli non esse in qua sol est; non quod ipsa sit sol, sed sic ei unita ut discerni non valeat. 7. Quomodo accipiend
Abbreviated transcription (Latin):
tur dies amane. usq aꝰ mane. Pꝰ ea uero in
mistio fc̾m ẽ̾ ut dies ꝯ putent᷑ a uesꝑa ĩ ues¬
peram. ⁊ ao iungat᷑ dies p̃cedenti. nocti iꝰ
putaroẽ. cum uix̃ n᷑alem ordinẽ. p̃ ce dens dic
sequenti nocti ad uingi debeat. q homo alu¬
ce ꝑ pecc̾m aoeruit in tenebras ignorancie ⁊ pͦ
mane seq̃ntis diei ex pletꝰ est. Uñ beda. Doci
dente luce paulatim ⁊ pꝰ spaciũ diurne lõgi¬
tudinis in fi̾orss partes sb̾ euerte factum ẽ
uesꝑe. sic̃ nunc usitato cursu sol̾ fieri solet.
factum est at̾ mane eadem suꝑ tr̾am rede¬
om̃is tenebrosa q̃ pꝰ ereata sidera. aliqͣ lice
claruit.
Cur sol fc̃s ẽ si lux illa sufficiebat
olet aũt queri qͣre fõs sol.
si lux illa faciento dici fficiebat. Ad quos
dici p̃. qm̃ lux illa forte suꝑiores ꝑtes illu¬
strabat. ⁊ ad illuũnatõem in fi̾oꝵ solem fie¬
ri oportebat uł pociꝰ iõ qr facto sole diei ful¬
gor factꝰ est. Ampliori enĩ multo luce radi¬

Expanded text:
 mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignorantiae et pmane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce paulatim, et post spatium divinae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato circumiFactum est autem mane eadem super terram redeomnino tenebrosa, quae post creata sidera aliqua luce claruit. 6. Cur sol factus est, si lux illa sufficiebat. Solet autem quaeri quare factus est sol, si lux illa ad faciendum diem sufficiebat. Ad quod dici potest quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radi
Abbreviated transcription (Latin):
ex pressa ẽ nõ posse eẽ meliorẽ quam ẽ. si¬
ue iõ qa sũme houa ẽ ĩ ũ nulla oĩo boni
per fectio ei desit siue iõ qr maiꝰ bonumi
qͦd eidẽ ẽ caꝑe ip̃a nõ ualet. S si ĩ sũme
boni qd̾ ip̃e pͭ qui eam fac̃. Pocest gͦ d̾s
genesim. Talem potuit ds hominẽ fecisse
qui nec peorare pꝰset uec uellet. ⁊ si talẽ
fecisset quis dubitat eũ meliorẽ fuisse:¬

Expanded text:
expressa est, non posse esse meliorem quam est? Sive ideo quia summe bona est, ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit; sive ideo quia majus bonum quod ei deest, capere ipsa non valeat. Sed si ita summe boni, quod ipse potest qui eam fecit. Potest ergo Deus Genesim: Talem potuit Deus hominem fecisse qui nec peccare posset, nec vellet; et, si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
discuciendũ. utrũ meliꝰ aliquid di pos¬
sit facere quam fac̾. Solent enu illi scr¬
utatores dr̃e quod ea q̃ facit dis ñ p melio¬
ra facere. quia si posset facere ⁊ nõ faceret
in uidus eẽt.⁊ nõ sũme bomis. E̾ hoc ex
simili astrũe conant᷑. Ait enĩ augͦ ini .l.¬
qm̃ meliore̾ se gn̾are nõ potuit. nicħ enĩ

Expanded text:
 possit facere quam facit? Solent enim illi scrutatores dicere quod ea quae facit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et non faceret, invidus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur; ait enim Aug. in lquoniam meliorem se generare n
Abbreviated transcription (Latin):
Institutũ ẽ uͥiam sponse pacte ñ statumm tͤclantur
ne uilem hãt maritꝰ datam ꝗͣ suspiraũ spõsꝰ dilatam.
sponso ñ remau⁊ uidua qr ñ fuãt uͥ eiꝰ. uñ siquis eã
dux̃it ad sac̾s ordiues ꝯscendere ñ ꝓhibet᷑ qr ñ duxit
uiduã. uidue.ii. maritꝰ eq sic̃ bigamꝰ sacerdos fi̾: ꝓhi¬

Expanded text:
e non statim tradantur, ne vilem habeat maritus datam, quam suspiravit sponsus dilatam. sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non prohibetur, quia non duxit viduam. Viduae enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohi
Abbreviated transcription (Latin):
mulctet᷑. ⁊ sine spe ꝯiugii mancat. ⁊ si ip̃a cicẽ tͥmi¬
ni ꝯ senciens ñ fuĩt. licentia nubendi alii ñ neget᷑.
Apparx hanc fuisse desponsatã sñ pactõe ꝯuiga¬
li de p̾senti ⁊ soñ fuisse ꝯ iugẽ. cu uiuente sponso
alteri nubendi licencia ñ negat᷑. St̃ .it. quedã pac¬
ta nupcialia de futo ex quib sponsi ⁊ sponse uocantur
nͨ ex iñ ꝯtuges st̃. ⁊ ẽ q̃dam pactio ꝯiugał de p̾senti q̃

Expanded text:
ugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia nubendi alteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non negatur. Sunt enim quaedam nuptialia pacta de futuro, ex quibus sponsi et sponsae vocantur, nec ex
Abbreviated transcription (Latin):
p̃missa accipienda sint. licet tante sĩt
ꝓ funditatis. ũ ⁊̃ ad bibita ex positicẽ. iux
aliq̃tenꝰ ea incfłigẽ ualeat humanꝰ sensꝰ
cũ ⁊̃ ip̃a eoꝵ explanatõ. quam ħͥ augꝰ edid̾
guitatis.

Expanded text:
praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam hic Aug. edidit, gui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissũ ẽ ꝑ duc fuĩnt. Ex his auctoritatibꝰ
significat᷑ ꝙ tumor ñ erit in futuro. Si at̾
timor ñ fuit ĩ futo g̾ nec .uii. dona erunt.
nͨ modo st̃ in angłis siue ĩ aĩab sc̃ĩs. ad qd̾
dm̃s auctoritatũ p̃missar̃ q̃ uidr repugnã¬

Expanded text:
promissum est, perducti fuerint. Ex his auctoritatibus significatur quod timor non erit in futuro. Si autem timor non erit in futuro, ergo nec septem dona erunt, nec modo sunt in angelis sive in animabus sanctis. Ad quod dicimus auctoritatum praemissarum quae videtur repugna
Abbreviated transcription (Latin):
.I. humana. Cuni itaq de his tractandum
nali ⁊ nõ ratõnali. primo de rato̾nali ⁊ sp̾u
itu creatoris ad cognitoe̾m creature dignioriᷤ
ratio nr̃a in tendat. De iñ ad ꝯsideratõnem
corpores tam illuis q̃ est ratõnał. quam illiꝰ
que non est rational descendat. ut trinita¬
tis in cãte sacramentum triꝑtite creature.
eiq con cert̾oꝵ atque cõtingenciũ seq̃tꝰ
decumentum.

Expanded text:
est humana. Cum itaque de his tractandum nali et de non rationali, primo de rationali et spiritu creatoris ad cognitionem creaturae dignioris ratio nostra intendat, deinde ad considerationem corporeae tam illius quae est rationalis quam illius quae non est rationalis descendat, ut Trinitatis increatae sacramentum tripartitae creaturae, eique concretorum atque contingentium sequatur document
Abbreviated transcription (Latin):
quis sͥ tribuit. Sccła cũ credit. a do
ec̃ cdatũ. s tũ ꝓ suis m̾itis. T̾ercia cũ
se iactat h̾re qd̾ nõ ħt. Q uarta cum
cet̾is despectis singłarit uult uideri.
Merito gͦ radix om̃is mali ar suꝑbi¬
a ¶ħuic au̾t uidet᷑ obuiare ques apłe¬

Expanded text:
ribuit. Secunda, cum credit a Deo esse datum, sed tamen pro suis meritis. Tertia, cum se jactat habere quod non habet. Quarta, cum caeteris despectis singulariter vult videri. Merito ergo radix omnis mali a. Huic autem videtur obviare quod Ap
Abbreviated transcription (Latin):
nire. s His adiciend̾ ẽ. de occisorib suar̾ ꝯuigiũ. de
ele ꝑ hoe ad penitenciã rodigendi qͥb penit᷑ dene¬
git᷑ ꝯuigiũ. Hic uidet᷑ nichelaᷤ ꝑmitt̾e maritis ꝓ¬
adult̾o. ł alio hmͦi uxores suas in t̾ficere. s eocs¬
t̾ica disciplma sp̃uali gladio nõmat̾iali cͥmino
addere studint.si alic uxor adultiũ ꝑpetraũit.

Expanded text:
. His adjiciendum est de occisoribus suarum conjugum, de ac per hoc ad poenitentiam redigendi; quibus penitus denegatur Conjugium. Hic videtur Nicaut alio hujusmodi uxores suas interficere; sed ecclesiastica disciplina spirituali gladio, non materiali, criminosaddere studuit, si cujus uxor adulterium perpetraverit,
Abbreviated transcription (Latin):
olet aũt q̃ri utr̃ om̃s in isto ealignoso aer̾ sĩt
an aliqͥ iam sint inui ferno. Qd̃ in inferno
cotidie descendant. aliqͥ demoniũ. u̾i simile ẽ.
qͥo animas illuc cruciandas deducũt.⁊ qd̾ illic
aliqͥ semꝑ sint alt̾natis forte uicib nõ ꝓcul est
a uͦ. qͥ illie aminas tenent atq cruciant. Qd̾ at̾
aĩe maloꝵ illuc descendant. atꝙ iͥ puniantur.
ex eo constat. qd̃ xͥ ad inferos descẽd̾. ut iustos
qͥ iͥ tenebant᷑ educẽt. Si enim iusti illuc desce̾¬
debant młto mag̃ in iusti. ⁊ sic̃ trad̃ auctoritaᷤᷤ
cũ iustos edux̃. iniqͦs ĩ relinquit. Momors̃ enĩ
in fernum. non ab sorbuit.
Qͥ dam putãt lu¬
ciferũ ĩ in ferno religatũ ex qͦ temptaũ xp̃m

Expanded text:
ri utrum omnes in isto aere caliginoso sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illic puniantur, ex eo constat, quod Christus ad inferos descendit, ut justos qui ibi tenebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam putant Luciferum esse in inferno relegatum ex quo tentavit
Abbreviated transcription (Latin):
in tentoẽm at hib̾i oꝑtae. uͥ illud facere intẽdat.
pse in tendere ñ qͥdem illd̾ ꝯ ficere. ꝗ iam eẽt recte
crederet. s id ag̃e. ꝗ gĩtur ab aliis dũ ꝯficit᷑. illud.
⁊ sic adhibecut intentõ. &̾ si in tentõ dicatur. de¬
agẽ q̃ ab aliis guntur. implet᷑ mist̾iũ. Illo ĩ sa¬
ne dici p̃ ꝙ abrutis aĩalibꝰ corpꝰ xͥñ sumitꝰ. & si

Expanded text:
intentionem adhiberi oportet, ut illud facere intendat. posse intendere, non quidem illud conficere, quod jam esset recte credere, sed id agere quod geritur ab aliis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deagere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam sane d
Abbreviated transcription (Latin):
silii eẽ ab nacio. q̃ĩ ip̃e filius habeat iiciũ
s q ip̃e est ab iniciabili .i. apatie aquo fẽ
om̃ia. Nam licet filius sit principiũ &
pͥncipio ñ est tñ ꝯcedend̃ quod filius halx¬
at pͥncipiũ. Cumq filiuis sit principium
de pͥncipio. ⁊ pat̃ pͥncipiũ nõ de pͥucipio uõ
est pͥncipium de pͥncipio. pͥncipiũ sñ pͥnai

Expanded text:
ii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed quia ipse est ab initiabili, id est, a Patre a quo sunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat principium. Cumque Filius sit principium de principio, et Pater principium non de principio, non es
Abbreviated transcription (Latin):
nas duas mulieres maritatas. qͥrũ unã ꝯsti¬
tuas uolente̾ fac̾e ad ult̾iũ s enuet ne cãp¬
net᷑ a marito. Timet maritũ q as huc am¬
at neqͥciã. hiuc ñ ẽ gͦta s honerosa mariti
p̃sentia ⁊ si forte uiu̾ neqͥt̾ timer maritũ
ne ueniat. Lales st̃ qͥ timẽt diẽ indicii. fac
altim amare uirũ. chere illi castos amplexꝰ.
uulla se ad ult̾mͣ ĩmundicia macłare uelle. Is¬
ta obtat p̃senciã uiri. Illa tim. ⁊ illa tunꝰ.

Expanded text:
nas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic non grata est, sed onerosa mariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista t
Abbreviated transcription (Latin):
diator ẽo qd̾ medius int̾ am̃ ⁊ hoĩes ip̃oᷤᷤ
reꝯsiliat dõ. Reꝯsiliat ãt dũ offendicła
hõinũ tollit ab occłis dei .i. dum pec̾ca
delet qͥbꝰ ds offendebat᷑. ⁊ nos inimici ciꝰ
eram̃. s cum pecc̃a deleat ñ solꝰ filius s
pr̃ ⁊ sp̃e .s. qͦꝵ deletõ ẽ nr̃a ad dm̃ reasi
liatõ qͣre solꝰ filiꝰ dr̾ mediator. Nã de pr̃e
legr̃. qd̾ reꝯsiliaũ sͥ mund̾ ait . it. apłe.
gͥ reꝯsiliet q̃re ñ dr̃ mediator: qr nec
medius ẽ int̾ dm̃ ⁊ hoĩes. nͨ in se hũit
illa sac̃m̃ta. qͣrũ fide ⁊ iitatoẽ ĩtificem᷑.¬

Expanded text:
diator, eo quod medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus eramus. Sed cum peccata deleat d medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus ergo reconciliet, quare non dicitur Mediator? Quia nec medius est inter Deum et homines, nec in se habuit illa sacramenta, quorum fide et imitatione justificam
Abbreviated transcription (Latin):
uocant᷑ dialeticoꝵ regła defic̾ qͣ dñt mi
lli rei duosimul in eẽ ꝯtraria. Nullus
eniꝰ potꝰ aut cib simul dulcis ẽ ⁊ amar᷑.
multis ac pene in om̃ib reꝑit᷑ ꝯtrarii
ũ in una ie simł eẽ nͥ pꝰsunt. Cũ au̾t
bona ⁊ mala nullꝰ ambigat eẽ omita. n̾¬

Expanded text:
a dialecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut cibus simul dulcis est, et amarmultis ac pene in omnibus reperitur contrariis, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse cont
Abbreviated transcription (Latin):
uincta ad ũbiis eundem faciũt sensũ u̾
mͦ loquentes dñis. iste pͣ legẽ hodie. cras
aũt dicemꝰ iste pͭ legisse uł potuit legere
heri. uͥ uniꝰ rei monstrat᷑ potencia. Si ãt
diũsis temporib loquentes eiꝰdem tempo¬
ril ubis ⁊ ad u̾biis utamur. dicentes
diȩ lege̾. nõiteni s diũsa dm̃s eum posse.

Expanded text:
juncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis et adverbiis utamur, dicentes die legere, non idem sed diversa dicimus eum posse.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ indiscreta similicudo. Ergo pat̾ est
⁊ filiꝰ. qr ymago patris ẽ filiꝰ.⁊ qr ymago
ẽ ũ rei ymago sit spẽm neceẽ est. ⁊ natu¬
ram ⁊ cẽtitiam sco̾m quod ymago ẽ in se
habeat autoris.

Expanded text:
ta, & indiscreta similitudo. Est ergo Pater, est & Filius, quia imago Patris est Filius: & qui imago est, ut vere imago sit, speciem nec esse est, & naturam, & essentiam secundum quod imago est, in se habeat auctoris.
Abbreviated transcription (Latin):
tor gͦ nr̃ splentor ẽ claritatis. splendor at̃ ñ
serał nascr̃ ⁊ cesinit. S qͦciens ortũ fuĩt lu¬
m̃ ex ex qͦ splentor oritur. tociens orit᷑ ⁊̃ splẽ¬
dor claritatis. Sic gͦ saluator sẽꝑ nascr̃. Uñ
ait in .l. sap̃ie. aũ om̃s colles generat me ñ
ostend̾ orig̃. sane dici pꝰse ⁊ deb̾e filiꝰ semꝑ na

Expanded text:
est claritatis. Splendor autem non semel nascitur et desinit, sed quoties ortum fuerit lumen ex quo splendor oritur, toties oritur etiam splendor claritatis; sic ergo Salvator semper nascitur. Unde ait in lib. Sapientiae: Ante omnes colles generat me Domostendit Origenes sane dici posse et debere: Filius semper na