comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hendũt. qui amplius accep̃. quã ei falci¬
dia ꝑmisit ut reddat partẽ habeãt par¬
tẽ. ueꝵ ⁊̃ eũ qui totum deb restituere
⁊ N sciendũ ẽ legẽ falctoiã mt̃dum pã¬
ciũ habiti raciõe ei̾s aliem. falctoia ⁊̃¬
eatur: plerũqi euenit ut eni gete de¬
bito ł ꝯdiciõẽ eĩs aliem cxistente totũ
ꝙ legatũ ẽ exauriatur s.⁊ lib̾tatũ ꝯdici¬
o interdum eristens effici⁊ legatum
omnino nõ debi quiꝓpe cũ habitał ra¬

Expanded text:
hendunt, qui amplius accepit, quam ei Falcidia permissit, ut reddat partem, habeat partem, uerum etiam eum qui totum debet restituere. etenim sciendum est legem Falcidiam interdum parenim habita ratione aeris alieni Falcidia ineatur, plerumque euenit, ut emergente debito uel condicione aeris alieni exsistente totum quod legatum est exhauriatur. sed et libertatium condicio interdum exsistens efficiet legatum omnino non deb
Abbreviated transcription (Latin):
auł.i. H ecaũt satisducio locum ht:
fiuista cã ẽe uitebitur. nã miquum
erat oĩmodo cauĩ. nõtũ illata ꝯtuuĩsia
litis cu possũt euisołe mine fiei̾ ĩoq e¬
a rẽ ꝑ̃tor adcognicioẽo suam reuocat.¬
Si duo extesto snditatẽ isolidum fibi
uendicẽt: forte ꝙ esdͥ nõis sint tã impoᷤᷤ¬
sessore. ꝗͣ impetitoco ꝯpetũt accioẽs. ⁊ ẽ

Expanded text:
um.Haec autem satisdatio locum habet, si iusta causa esse uidebitur: nam iniquum erat omnimodo caueri nondum illata controuersia litis, cum possint ei lusoriae minae fieri: ideoque eam rem praetor ad cognitionem suam reuocat.Si duo ex testamento hereditatem in solidum sibi uindicent, forte quod eiusdem nominis sint, tam in possessorem quam in petitore
Abbreviated transcription (Latin):
necessans ut ap̃tore ꝯpellant᷑: miscere
se ħrditati sic dem̃ restatuere. Quo si fece¬
rint transtulisse utebũtur accioã. ¶si
sco si uacancia boã teferant᷑. nec uelit br̃i
asognoscere ⁊ fidĩ ꝯmifsaiũ restituere
oquissimũ eĩt quasi uẽdicaui̾t. sic fiscĩ
restitucioc̃o face̾t. It simunicipes ħrdi¬
tatem suspecta dicant ħndes institutigi¬
cẽdũ eĩt cogi eos agnosce̾ hiclitatẽ ⁊ resti¬
tuere. It̾q eit ⁊ in collegio dicendum.¬
łicuns ħrs insittutus sñꝓnio substituto
tatẽ ⁊ delilai pot᷑. f⁊ ueriꝰ ẽ cogẽdũ eũ quia

Expanded text:
necessariis, ut a praetore compellantur miscere se hereditati, sic deinde restituere: quod si fecerint, transtulisse uidebuntur actiones.Si fisco uacantia bona deferantur nec uelit bona adgnoscere et fideicomic fiscum restitutionem facere.Item si municipes hereditatem suspectam dicant heredes instituti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit et in collegio dicendum.Titius heres institutus Sempronio substituto tatem. et deliberari potest: sed uerius est cogendum eum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
restitui sibi ulle cõgatur. ħrs institu¬
tus ap̃tot᷑ adire ⁊ restituere: łnditatẽ
quod si fui̾t factũ transeũt accioẽs cr
trebelliano nec quarte ꝯmodo ħrs in
restitucioe̾ utetur. nã cũ alieno ꝑĩcu¬
lo adierit. ħrditatẽ mento opmodo a¬
cchitur nec it̃ ẽ soluẽdo fu fuditas
necne sustigit enĩ recusaiͣ abł. insc¬

Expanded text:
s institutus a praetore adire et restituere hereditatem. quod si fuerit factum, transeunt actiones ex Trebelliano nec quartae commodo heres in restitutione utetur: nam cum alieno periculo adierit hereditatem, merito omni commodo arcebitur. nec interest, soluendo sit hereditas nec ne: sufficit enim recusari ab
Abbreviated transcription (Latin):
telligi deb. ut te suo loco ꝯstituat.⁊
nib id post legatoꝵ dacioco reliquu
babiturus foret sino eẽt rogatus. Et ti¬
bi restitueret ħrłitatẽ. id tibi restitu
tĩcio debetur quam si missu p̃tois

Expanded text:
tellegi debet, ut te suo loco constituat ribus, id est post legatorum dationem, reliquum habiturus foret, si non esset rogatus et tibi restitueret hereditatem, id tibi restituaTitio debetur, quam si iniussu praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
gatarii.ł õcte eo restituendo ñ hrois
legetur usus fructus ticio cauendi
ẽ ułiti si detracto usu fructu ꝓͥetas
cilegetur. usus fructus scio. quid ni
attiebit hoc casu ħ̾rdi eaui̾t ad qre
hãt pͥetatẽ tũc ħrdicaui̾t oportebit
afructuało ab ħrde aũt ticio. quia
nõ sit certũ usuffructus intͣ cepto
ꝗd ticium p̾etatem reuersuram.

Expanded text:
restituendo non heredi, legetur usus fructus, Titio cauendum est: ueluti si detracto usu fructu proprietas ei legetur, usus fructus Seio: quid enim attinebit hoc casu heredi caueri, ad quem habeat proprietatem, tunc heredi caueri oportebit a fructuario, ab herede autem Titio, quia non sit certum usu fructu intercepto ad Titium proprietatem reuersuram.
Abbreviated transcription (Latin):
pectabimꝰ ꝯ dicioẽo quoad extat.Si aũt
dies suꝑẽ. ĩa hic int̾ca pedinas tẽpoi̾s h¬
rii necesse habeant hac stipłacioẽ caue.
testõ popeie crispine patrõe tue relictos
ꝓpoĩs atq fuit alim̃toꝵ ⁊ uestiaru lib̾tis

Expanded text:
ionem, quoad exsistat: si autem dies superest, iam hic intercapedinis temporis hrii necesse habeant hac stipulatione cauertestamento Pompeiae Crispianae patronae tuae relictos proponis, atque fuit alimentorum et uestiarii libertis
Abbreviated transcription (Latin):
petãt ꝯseqñt̃ ait. nec quartã eũ itte¬
turum adũsus frdĩ comissaĩos quia
nec ħ̾rs̃ potuit. ¶õ mecianꝰ querit
an is quiouobł plurib rogat᷑ ẽ re¬
stituere ħrditatẽ cogente aliquo adiẽ
egit ꝯsequens eit dicẽ quarte reteciocõ
amuffise eum quico actus ẽ. Quia inso¬
plane sippoas fidĩ ꝯmissaium nõ ita
se recte igutur meqanus ait multum
mĩcesse utr tota restitui hrditatẽ sibi
fidĩ ꝯmifsan̾s desidaui̾t an suam tm̃¬
modo partẽ sisola pars msfertur in
re siduo falcioie eĩt locus ¶ Sitota
brditas tͣnslata sit eessat huusleg̃
quis restituere ħrditatẽ ⁊ altart coge̾
uelit suspectã dicentẽ alt̃ restituere:¬
ħrlitatẽ sibi recus ħ eiͣt dicendũ cꝓ¬

Expanded text:
nter ait nec quartam eum retenturum aduersus fideicommissarios suos, quia nec heres potuit.Idem Maecianus quaerit, an is, qui duobus uel pluribus rogatus est restituere hereditatem, cogente aliquo adire egit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in soplane si proponas fideicommissarium non ita se. recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui hereditatem sibi fideicommissarius de‹side›rauerit an suam tantummodo partem. nam si sola pars transfertur, in residuo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis sit restituere hereditatem et alter cogere uelit suspectam dicentem, alter restituere sibi ‹r›ecuset, hoc erit dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
exiuẽ deducti quantitatẽ. no mag̾ quã
si fũdũ quis deoucto ere alieno ł deduc¬
gis legatis restituere. sit ragatus neq
enĩ recipit funoꝰ ełs alieni. ł legati on¬
tacioẽo s uilianũ extimare refert. tre¬
belliano senatus ꝯsulto locum ẽc. ⁊ ne
duplicif fitĩ ꝯmisarnuis honẽtur cũ
b̾rs es auienũ ł legatum deducit. ⁊ cũ ꝙ

Expanded text:
 magis quam si fundum quis deducto aere alieno uel deductis legatis restituere sit rogatus: neque enim recipit fundus aeris alieni uel legati minutionem. sed Iulianum existimare refert Trebelliano senatus consulto ‹lo›cum esse et, ne dupliciter fideicommissarius oneretur, et cum heres aes alienum uel legat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fidĩ ꝯmifsũ ꝑsequatur que ꝯpu¬
tacio p̃iudicaẽ̾ nõ deb. cefĩs qui adar
plerũq ⁊ creditoib ut de ere alieno
ꝓbẽt. ht̃ tm̃ racioẽ inlegataris. it̃
inftoĩ mmussarus ut si osferant inte¬

Expanded text:
cum fideicommissum persequatur: quae computatio praeiudicare non debet ceteris, qui ad arplerumque et creditoribus, ut de aere alieno probent. habet tamen rationem in legatariis, item in fideicommissariis, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .i. ¶aritus uxoris res ex łtotẽ ꝯsti¬
tuta administrauit. eaq decedens añt
racioco sibi redditã ad ministracioĩs
Eisse cũd̃ ma̾tũ ħrdẽ reliquit. eiꝰq fi¬
dĩ ꝯmisit ut .x. uncias filio cõi cumorẽt

Expanded text:
 Maritus uxoris res extra dotem constitutas administravit eaque decedens ante rationem sibi redditam administrationis ex asse eundem maritum heredem reliquit eiusque fidei commisit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ legatũ dedit etħidato nichilo⁊
mag substitutus legatis obligabitu᷑
quia eo casu nõ sgitats pat neporci¬
o. s legatum ad eũ ꝑuenit. dicẽtilis
quid gͦ⁊ si exbraatꝰ fuius nõ eefubsti¬

Expanded text:
pater legatum dederit, nihilo magis substitutus legatis obligabitur, quia eo casu non hereditatis paternae portio, sed legatum ad eum peruenit. dicet aliquis: quid ergo, si exheredatus filius non ‹ex› substi
Abbreviated transcription (Latin):
cus eĩt. tc̃ n eẽ ꝯstitucicẽ duiadriam
mortis cã caputur ad mitti falctor¬
a nõ pot̃ plane si quisita scͥpfit acce¬
ptiscentum p̃tor restituas ħrdita¬
tẽ neq ꝑsoãm tantis demonstrauit¬

Expanded text:
iam mortis causa capiuntur, admitti Falcidia non potest. plane si quis ita scribsit: 'acceptis centum peto restituas hereditatem' neque personam dantis demonstrau
Abbreviated transcription (Latin):
ũ fuũ impubeo ⁊ ticiũ equis partib
ħides instituerat afilio totũ semisse
legauãt aticio nicħ ⁊ ticium filio sub¬
stituerat. Quesitũ ẽ cũticnus ex insti¬
tuciõe ħis adiss ⁊ impube filiomor¬
tuo exfubstitucioẽ ħrs eetiuss. quatũ
legators nõe pr̃ae̾ debuisset ⁊ placi¬
it eum solitalegata pr̃are debẽ. ña¬

Expanded text:
 impuberem et Titium aequis partibus heredes instituerat, a filio totum semissem legauerat, a Titio nihil et Titium filio substituerat. quaesitum est, cum Titius ex institutione adisset et impubere filio mortuo ex substitutione heres exstitisset, quantum legatorum nomine praestare deberet. et placuit solida legata
Abbreviated transcription (Latin):
eqquadrantib hr̃des scripͥsit. tertũ
siue parit quod assi de ẽ serit. hoc ⁊
utrũ om̃ib semiuntia am adsolũ
sine parte scriptũ puneat. ⁊ uariat᷑
s s uis omuib acrescere ait. quanisc̃¬
tentiã uĩdiorẽ puto. Nĩtiu intum
adius acrescendi ñ sũt cõniũcti quisi
scriscĩt. neꝙ hõs neq illos coniuttoᷤ¬
S si asse explito aliũ sin prte hr̃dem
scripsent. inaliũ assẽ ue mn ⁊. aliter
atq. si ita sipssiss expleto asse exreli.¬
qua parte hr̃s esto qͣm cũ nicͥ reliq¬
uum ẽ. ex nulla parte hr̃s instrtu¬
tusẽ.S si expleto asse duo sinepat¬
tib scribuntut utrũr insingulos assẽ
quisdip̃põdiũ distribuit ⁊ tertium
sine parte instituit. hic non inali¬
um assem s intrientẽ uenit. ittlabõ
uł iii. posterioꝵ scripsit. nec aristo
f. distribuuss ⁊ aliquẽ sine parte stc̃¬
set hrdem utrũ neis assẽ habiturus
foret. am todũtaxat quod exlipõ¬
dio de eti ⁊ hanc eẽ pellerabilissimã

Expanded text:
quadrantibus heredes scripsit, tertium sine parte: quod assi deest, feret: hoc et utrum omnibus semuncia an ad solum sine parte scriptum pertineat: et uariat. sed Seruius omnibus adcrescere ait, quam sententiam ueriorem puto: nam quantum ad ius adcrescendi non sunt coniuncti, qui sscripserit, neque hos neque illos coniunctos.Sed si asse expleto alium sine parte heredem scripserit, in alium assem ueniet. aliter atque si ita scripsisset expleto asse: 'ex reliqua parte heres esto', quoniam, cum nihil reliquum est, ex nulla parte heres institutus est.Sed si expleto asse duo sine partibus scribantur, utrum in singulos asses quis dupundium distribuit et tertium sine parte instituit, hic non in alium assem, sed in trientem uenit, ut Labeo quarto posterior‹u›m scripsit, nec Aristo familias distribuisset et aliquem sine parte fecisset heredem, utrumne is assem habiturus foret an id dumtaxat, quod ex dupundio deesset. et hanc esse tolerabilissimam
Abbreviated transcription (Latin):
ł u̾bis testator p̃stituit. ꝙͣ si annos
singłos penus legata sit ꝑsingłos ã¬
nos penus ad hic potuit pĩar sĩmi¬
nus sũme ꝑsingłos annos peterẽt᷑¬
Ord gͦ suma s ũma lecgatasit. ⁊ pͥmo
penus ñsit p̃stita utrũtota sũmade¬
beat᷑ qĩ toto penoris legato tñfuso.
anũo qͣntitas pͥmi anm extunatiõis
sola sit translata dubitanpõt puto
t̃n sicuoluntatẽ sequẽdã testatonis

Expanded text:
 uerbis testator praestituit. quod si in annos singulos penus legata sit, per singulos annos penus adhuc poterit praestari, si minus, summae per singulos annos petento, si una summa legata sit et primo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an uero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris
Abbreviated transcription (Latin):
ħrdib patroni refunderat. lib̾tatẽq
ad ẽp̃tius decessit. Quesitũ ẽ anħr di¬
b stichi adu̾sus õs debitores ꝓ quibus
stichus pecumam hr̃dib patroniun¬
tulit hr̃des patroni excãfidĩ ꝯmissiꝯ
pellendi sũt actões pr̃are cũ nic̾ aliud
asticho patrono debitũ fuit R pr̃and̾.

Expanded text:
refuderat, libertatemque adeptus decessit. quaesitum est, an heredibus Stichi aduersus nomina debitorum, pro quibus Stichus pecuniam heredibus patroni intulit, heredes patroni ex causa fideicommissi compellendi sint actiones praestare, cum nihil aliud a Sticho patrono debitum fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
peculũ ait. sup̃iẜ tolegetur. abas si
alii. Nam supͣi id ip̃s in legato specta.¬
dũ quo dies legati cedit. Siuo extranco
mortis tp̃s. Sic tñ ut ine̾m̃ta exreb
pecłiarib ad eũ ꝑueniãt. ut puta pãtꝰ
ancillarũ ł fecius peccoꝵ ꝙ aut̃ exoꝑi

Expanded text:
peculii ait, si ipsi seruo legetur, alias, si alii: nam si ipsi, id tempus in legato spectandum, quo dies legati cedit: si uero extraneo, mortis tempus, sic tamen, ut incrementa ex rebus peculiaribus ad eum perueniant, ut puta partus anci
Abbreviated transcription (Latin):
l Ex co umo ꝙ millofundo nascet̃
singłos dato quo anno narũ ñ suisset
exsuꝑiore anno euis fundi eũ num̃eꝵ
anphoraꝵ hr̃dẽ deturũ sab existimit
cunt᷑ q̃ ita diffusa sũt ut ñ ad ꝑpetuũ¬

Expanded text:
 uino quod in illo fundo nascetur, singulos dato.' quo anno natum non fuisset, ex superiore anno eius fundi eum numerum amphorarum heredem daturum Sabinus existimat. quuntur, quae ita diffusa sunt, ut non ad perpetuu
Abbreviated transcription (Latin):
usus .f. eẽ desierit. tc̃ cũ fundũ illi
allis lib̾tis dari uolo. q̃sitũ ẽ cum
uxor intͣ qnquẽniũ decesẜit. anli¬
berus ꝓͥetatis peticio iam anuero
libtos ꝑtinere.
S stichus testõ suo euisdẽ fund ꝓͥ
ẽ cũ nepotes legatirii ignorauĩnt
detam.⁊ plusqña tp̃r statutõ pos¬
Id quesiit si aliquo casu legatariis
auferri possit. an repeticionem
abhr̃dib stichi eius nepotes hr̃t

Expanded text:
um fundum illi et illi libertis dari uolo'. quaesitum est, cum uxor intra quinquennium decesserit, an libertis proprietatis petitio iam an uero libertos pertinere. Stichest, cum nepotes legatarii ignoraverint datam et plus quam tempore statuto posIdem quaesiit, si aliquo casu legatariis auferri possit, an repetitionem ab heredibus Stichi eius nepotes haber
Abbreviated transcription (Latin):
coquunt quiq uillã ẜũt. It molitões
si adusũ tͥusticũ ꝑatisũt. Itẽ focimã. ⁊ uil¬
licam simo aliquo offõ uirũ adiuũet.
Itẽ lanificas que familiã rusticã ue¬
stiũt ⁊ que pulm̃taria rusticis coquãt

Expanded text:
coquant quaeque villam servent: item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et vilicam, si modo aliquo officio virum adiuvet: item lanificas quae familiam rusticam vestiunt, et quae pulmentaria rusticis coquant.
Abbreviated transcription (Latin):
petulii ꝑ adiectionẽ. Plane siꝓonaᷤᷤ
legatariũ nactum possessionẽ rerũ
exceptionẽ doli adusus hr̃dem uen¬
dicantem uti põt. ht̃ eñi insolidis
reb. uoluntatem eris alien ñ delu¬
cendi¶ S ⁊ sidñs remit̾t se ẜuo qd̾¬

Expanded text:
peculii per hanc adiectionem. plane si proponas legatarium nactum possessionem rerum, exceptione doli aduersus heredem uindicantem uti potest: habet enim in solidis rebus uoluntatem aeris alieni non deducendi. sed et si dominus remittere se
Abbreviated transcription (Latin):
adduxit. Quesitũ ẽ anca m̃acipia
sidĩ ꝯmisso cedãt cũ q̃dã exhis rusti¬
cis officiis ad ip̃s ꝑegrinatiõis abdu¬
ctasũt relictis ꝯẜuab ⁊ fili issiuis ⁊
quedam matrib ⁊ patrib.s mãci¬

Expanded text:
abduxit: quaesitum est, an ea mancipia fideicommisso cedant, cum quaedam ex his rusticis officiis ad tempus peregrinationis abducta sunt relictis conseruabus et filiis suis et quaedam matribus et patribus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dolia fictilia pͣlubea quib t̾ra
adieita ẽ. ⁊ in his u̾idiana põĩta cdĩee
lab̾. treb̾. putant. Ita id uu̾m puto si
ita illi legatas edils ut ibi ꝑpetuo po¬
sita sint. ¶ Molas manuãras quid̃e
suppellecuł. iumm̃itanas aũt instrum̃¬
ti et̃ offiliꝰ ait cassellius treb̾. neut̃s

Expanded text:
Dolia, fictilia, item plumbea, quibus terra adgesta est, et in his uiridiaria posita aedium esse Labeo Trebatius putant. ita id uerum puto, si ita illigata sint aedibus, ut ibi perpetuo posita sint. Molas manuarias quidem suppellectilis, iumentarias autem instrumenti esse Ofilius ait. Labeo Cascellius Trebatius neutras
Abbreviated transcription (Latin):
scrib mãg suppellectili adnu̾anda
⁊ ita sab ⁊ cassuis putãt. Canales
aũt ⁊ arpaggones ⁊ amas ĩstruañto
contini constat. Itẽ ꝑtice quibus
instrum̃ti sut̃ qr mundiorẽ domũ

Expanded text:
scribit magis suppellectili adnumeranda et ita Sabinum et Cassium putare. Canales autem et harpagones et amas instrumento contineri constat. Item perticae, quibus instrumenti sunt, quia mundiorem domum
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs .f. tp̃e utꝙ inmedio tp̃e agͣta
ut infund̾it illatast̃ hĩdis sit. an
uõ codem. instructus fundꝰ eodem¬
ctus sit fundus. ẜ uba legati que sĩt
isti pr̃ari tibi debebat scaphanimᷤᷤ.

Expanded text:
e medio tempore adgnata aut in fundum illata sunt heredis sint? an uero instructus fundus eo temctus sit fundus secundum uerba legati quae sintisti, praestari tibi debet scapha nauis.
Abbreviated transcription (Latin):
si studendica misiss : ñ quo afundo cũ
alior sũ tͣns ferat debi. ¶Straine so¬
rorimec fundũ incũ g̃cianũ. cũ stab¬
ulo ⁊ instrum̃to rustico om̃i relinquo
q̃r anfundi appellatiõe ⁊̃ pascua que
cederẽt. Rs parata fundo gͣtiano. ⁊ta
inaurdͣ tectus mortis titie tꝑt indo
sundomo eẽ solẽt: quo timote loco ha¬
beret᷑ int̃im morroo delatiis eẽt nichil¬
ominus prandũ.¶ Quod adiecit testa¬
tor utti possedi. anhoc signific: sicuti
instructa indie mortis hũit .i. cum
mancipiis. petorib instrum̃to rusti.¬

Expanded text:
si studendi causa misisset, non quo a fundo eum aliorsum transferat, deberi. 'Tyrannae sorori meae fundum meum Graecianum cum stabulo et instrumento rustico omni relinquo.' quaeritur, an fundi appellatione etiam pascua, quae dit, si prata fundo Graeciano ita inaurato tectus mortis Titiae tempoin domo esse soleret et quo tutiore loco haberetur, interim in horreo allatus esset, nihilo minus praestandum. Quod adiecit testator 'uti possedi' an hoc significet 'sicut instructa in diem mortis habuit', id est cum mancipiis pecoribus instrumento rusti
Abbreviated transcription (Latin):
tͥreb̾ꝙ indoliis sit dełi.⁊ sensũ testa.¬
toris aliũ pͥutat ẽt. u̾boꝵ aliũm.
c̾et̾mꝰ dolia inuisis uinarus neẽt᷑. Cgo
⁊ sidolia inuasis uinariis ñsũt. tñ non
erit: ei anphoras cados in quib uina
diffusa ẜuamꝰ legatũ cẽ. uinũ em̃ in
anphoras ⁊ cadis acm̃te diffundimꝰ
ut inhis sit. donec usus cã ꝓbet᷑. et

Expanded text:
 sensum testatoris alium putat esse, uerborum alium: ceterum dolia in uasis uinariis non essent. ego et si dolia in uasis uinariis non sunt, tamen non erit, ei amphoras cados, in quibus uina diffusa seruamus, legatos esse: uinum enim in amphoras et cados hac mente diffundimus, ut in his sit, donec usus causa probetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ultra p̃tiũ pamsili deduci debe
Quesitũẽ. si exalĩqua cã pãfilus
pecimiã dño debuiss. nec ea expecłio
eius ẜuan pofs anusq adp̃tiũ eius ex
peculio stichi possit deduc̾e : necatũ.
ip̃e stichus obdefensionẽ uicariisui
dño debitor ꝯstituat᷑. It inpposito
qr sticꝰ nicͥ debeat. exeiꝰ petulio neͥ
ẽẽ deducendũ s expamfili dũtaxit
ꝙ c̾te ip̃e insuo peculio ẽẽ intelligi

Expanded text:
n ultra pretium Pamphili deduci debere. Quaesitum est, si ex alia qua causa Pamphilus pecuniam domino debuisset nec ea ex peculio eius seruari posset, an usque ad pretium eius ex peculio Stichi possit deducere. negauit: ipse Stichus ob defensionem uicarii sui domino debitor constituatur, at in proposito quia Stichus nihil debeat, ex eius peculio nihil esse deducendum, sed ex Pamphili dumtaxat, qui certe ipse in suo peculio esse intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
codł. R.ait. pañe m̃cator̃e ac fenato¬
rem ꝗduos filios totid̾q filias hr des
instituat ita leggasse siliis marib do¬
mũ meũ instructã do lego. dariq
iubeo m̃ees ⁊pignora.ancontineãt᷑
querposse. s facilẽ indici uol̃tati
ꝯiecturõ fore ecetis patͥs facultatibr
extimatis. ¶Celsus serib̾. Seruus

Expanded text:
orum ait patrem mercatorem ac faeneratorem, qui duos filios totidemque filias heredes instituerat, ita legass‹e›: 'filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo', merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici uoluntatis coniecturam fore ceteris patris facultatibus examinatis. C
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ⁊ tra ẜuiũ respondisse auditões
eius referũt. uxores quoq eoꝵ ⁊ ĩsãtes
agentes uoluisse testatoit̃ legato
xisse c̾dendũẽ. ¶Si aliqua partt
anni in fundo pascũt petora. aliqua
parte in mceco ĩmittunt᷑. nicͥominꝰ
instrum̃to ꝯtinẽt᷑. Cellariũ quoq ide ͥ¬

Expanded text:
t ita Seruium respondisse auditores eius referunt. Uxores quoque et infantes eagentes uoluisse testatorem legato xisse credendus est. Si aliqua parte an‹ni› in fundo pascantur pecora, aliqua parte in mercedem mittuntur, nihilo minus instrumento continentur. Cellararium quoque, id
Abbreviated transcription (Latin):
incctaue sũt quo legatũ ⁊ͥhulant᷑ ea ñ
ind̾ent᷑ legata ẽẽ. ¶Qinidem cum ita
legass uillam meam itaut tp̃. posse¬
di cũ suppellectili m̃sis mincipiis que
ibi deportabant᷑. urbanis ⁊ rusticis ui
ibi libres ⁊ utircamina ⁊ uesticulm
babu̾it an ca om̃ia lecgato cedẽt qñ
quedam nũ ass: Sceũ R. sp̃alit̃ exp̃¬

Expanded text:
ctaue sunt, quo legatum cumularetur, ea non uidentur legata esse. Quidam cum ita legasset: 'uillam meam ita ut ipse possedi cum suppellectile mensis mancipiis, quae ibi deputabuntur, urbanis et rusticis, uiibi libros et uitreamina et uesticulam habuerit, an eadem omnia legato cederent, quoniam quaedam enumerasset: Scaeuola resp
Abbreviated transcription (Latin):
ł inaliũ usũ quã fundi ꝯu̾terent᷑ in¬
rari solebant ¶Si instructũ fundũ
legass. ea pedagogia que ibi habe¬
bat ut cũ ibi ueniss p̃stoeẽnt intri¬
fu̾ndo ⁊ bibliothecã ⁊ libros ꝗ illic
estant. ut quotiens ueniss ut̾et᷑¬

Expanded text:
uel in alium usum quam fundi conuerterentur, inrari solebant. Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi uenisset, praesto essent in trifundo et bibliothecam et libros, qui illic erant, ut quotiens uenisset ute
Abbreviated transcription (Latin):
sũt.S ⁊ pĩscat᷑ores ꝯtini u̾iꝰ ẽ.¶ Instri¬
m̃to balncario legato dictũ balntato¬
rem sic instrum̃to ꝯtini balntario qͥmõ s
instrum̃tũ fundi saltuariũ. topiarios ł¬
⁊ instrumto cauponio inffĩtorẽ cũ
balnes siñ balneatorib usũ suũ pbe¬

Expanded text:
sunt: sed et piscatores contineri uerius est. Instrumento balneatorio legato dictum est balneatorem sic instrumento contineri balneario, quomodo instrumento fundi saltuarium et topiarios, et instrumento cauponio institorem, cum balneae sine balneatoribus usum suum p
Abbreviated transcription (Latin):
Iõp. Cum fundus siñ instrumtolegats
iuł. undo legato ut optimꝰ ma¬
xinus ẽ rectͥa capͣria ⁊ cer̾as nenati¬
ones instrum̃to ꝯtinebuntur. que
⁊̃ ad instrum̃ta ꝑtinerẽ.si quest᷑ fũdi
exmaxima parte inuenatiõe ꝯsistat.¬
¶ fundo legato cũ mancipũs ⁊ pecoi¬
b.⁊ omũi instrum̃to rustico.⁊ urbano
peculiũ actoris uñtestatorẽ defũcti

Expanded text:
. Cum fundus sine instrumento legatus sunt. Fundo legato ITA VT OPTIMVS MAXIMVSQUE EST retia apraria et cetera uenationis instrumenta continebuntur: quae etiam ad instrumentum pertinent, si quaestus fundi ex maxima parte in uenatio Fundo legato cum mancipiis et pecoribus et omni instrumento rustico et urbano peculium actoris ante testatorem defuncti,
Abbreviated transcription (Latin):
extinguit᷑ pãfililegatũ qr nõẽet
inbrditate ꝗ possit optari. S inero
tituis legatũ ase repudiass pãfibẽ
optare posse ꝯstat legatũ lic eñi
manumi sfioe pãfili due ꝑsõe ꝯsti¬
tucrent᷑ artii ⁊ pafili. unuis t̃n rei
legatũ int̃ eas uͣtit᷑ ⁊ ticio u̾edicate
optio extinguit᷑. repudiante. pãfilꝰ¬

Expanded text:
exstinguitur Pamphili legatum, quia non esset in hereditate qui possit optari. si uero Titius legatum a se repudiasset, Pamphilum optare posse legatum constat: licet enim manumissione Pamphili duae personae constituerentur Titii et Pamphili, unius tamen rei legatum inter eas uertitur et Titio uindicante optio exstinguitur, repudiante Pamphil
Abbreviated transcription (Latin):
fundo ⁊ suppellectilẽ ⁊ unna ⁊ manci¬
pia ñsolũ adcultũ custodimue uil¬
ibi eẽnt legato cede . Imaginesqͦ
fundi aut suũ instrum̃tũ facer
actorẽ ex his inpuintiã ĩmisfum
ut inbis ordinatis negotiis ad
pͥstinũ actũ redir legato p̃dioꝵ
ced̾e qͣuis ñdũ redigrit. ¶Id̾. R

Expanded text:
uina et mancipia non solum ad cultum custodiamue uilibi essent, legato cedere.Imagines qufundi aut suum instrumentum faceractorem ex his in prouinciam missum, ut ordinatis negotiis ad pristinum actum rediret, legato praediorum cedere, quamuis nondum redierit.Idem r
Abbreviated transcription (Latin):
d̾m̃ti ⁊ pecora ft̃corandica ꝑataua¬
sa que utilia culture. sũt. aratrũ
ligones.sarculi falces putatorie
bidentes.⁊ siqua similia diciposs.
cogendi quẽadmodũ torculana ꝯ¬
bes falcesq messorit. falces femarie
dolia lic: defossa ñsint.⁊ cuppe ꝗbdã
in regionib accedũt instrum̃to.si
uilla cultorẽ ułuti qr mienses copã¬
riĩ.si ⁊ u̾indi aĩa sint t᷑oparii. sifũdꝰ
saltus pastiones ꝙ ht̃ g̾eges pccoꝵ
pastores sabaĩarii.

Expanded text:
domiti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae falces fenariae dolia, licet defossa non sint, et cuppae. Quibusdam in regionibus accedunt instrumento, si uilla cultior est, ueluti atrienses scoparii, si etiam uirdiaria sint, topiarii, si fundus saltus pastionesque habet, greges pecorum pastores saltuarii.
Abbreviated transcription (Latin):
in alt̾m reu̾terent᷑ utrũq fundum
cum instrum̃to lecͥgauat. lab̾o treb.
boues ei fundo cessuros pritant uͥ
opus fecissẽt ñ ubi manere ꝯsueui¬
sent. casseilius ꝯͣ abeonis sc̃tẽtiã ꝓbo.¬

Expanded text:
in alterum reuerterentur, utrumque fundum cum instrumento legauerat. Labeo Trebatius boues ei fundo cessuros putant, ubi opus fecissent, non ubi manere consueuissent: Cascellius contra. Labeonis sententiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
auiro ꝗss defensurũ ꝓmisit s si
totam litemuit souis subĩert.
accio uidicati sicautũ ñerit ꝓra
qͣmitate que iuire falcidie peten¬
qũa legatũ filio trad̾et᷑. mlier¬

Expanded text:
ui se defensurum promisit: sed si totam litem uir solus subierit, actio iudicati, si cautum non erit, pro ea quantitate, quae iure Falcidiae petenusquam legatum fi
Abbreviated transcription (Latin):
cħo asiꝗd testator siñ lib̾tate lega¬
s tc̃ sequens legatũ ꝯsistit cũ tota
familia adunũ idẽ stichũ recident
ut pure qi legato utilit sit legatũ.
nec adu̾satur catomna siuolita:¬
tius brs institutus sit qm̃põt añ
aditam hr̃ditatẽ. ⁊ si statĩ decesfit
familia iinut ꝙ sinecessariꝰ hr̃s
in sticutus sit. seq̃ns legatũ ꝑꝑca.
tomanam inutile ẽ. ¶ Iõp. scͥbit
emptore hr̃ditatis postulante ut
is cuiẜm optio legata sit opͣtet.⁊

Expanded text:
cho aliquid testator sine libertate legasset, tunc sequens legatum consistit, cum tota familia ad unum, id est Stichum recciderit, ut quasi pure legato utiliter sit legatum. nec aduersatur Catoniana, si uoluntarius heres institutus sit, quia potest ante aditam hereditatem, etiamsi statim decesserit, familia minui: quod si necessarius heres institutus sit, sequens legatum propter Catonianam inutile est. Pomponius scribit emptore hereditatis postulante, ut is, cui serui optio legata sit, optet,
Abbreviated transcription (Latin):
habitatio relicta erat anportiones
uiam exparte.x.alũpnũ exreliqs
partib institua̾t hr̃des curatorẽ
alupno dedit cumiure facere
meina nutnꝰb suis frũerct᷑ reddi.¬
ditu eius una parte testam̃tiita ad¬
iecit. omẽm uoluntatem meam fidĩ
no redditu fundi uterent᷑¬

Expanded text:
habitatio relicta erat, an portioneuiam ex parte decima, alumnum ex reliquis partibus instituerat heredes, curatorem alumno dedit, cum iure facere Maeuia nutricibus suis frueretur reditu eius: et ima parte testamenti ita adiecit: 'omnem uoluntatem meam fidei no reditu fundi uterent
Abbreviated transcription (Latin):
dum cũ insitum̃to. anfundũ ⁊ ĩstru¬
m̃itũ. anfundũ instrũctũ. pauł.
ĩmo. cͣc.nã int̾̃ ea lagata hoc intẽ
ꝙ si fundo alienato mortuus fuit
qui tta legauit. exhac scͥpt̾a fundum
cũ instrum̃to nicͥ ent legatũ ex c̃tis
pot̾it instrum̃tũ cẽ legatũ.

Expanded text:
dum cum instrumento' an 'fundum et instrumentum' an 'fundum instructum'. Paulus. immo contra: nam inter ea legata hoc interest, quod, si fundo alienato mortuus fuerit qui ita legauit, ex hac scriptura 'fundum cum instrumento' nihil erit legatum, ex ceteris poterit instrumentum esse legatum.
Abbreviated transcription (Latin):
scie insuꝑ fundũ legatũ uerũ nõ
amplius deb̾i. qͣm incodicilł quos
sane pꝰ obliuignẽ testam̃tane scͥp¬
tire feciss instructi appellatio.ꝯ
tñi se uelle manifeste ostendiss.
¶Lto suo quidã p̃dia legauit hi
ub seio libto meo fundos illũ⁊ illũ
dolegocta ut instructi sũt cũdori

Expanded text:
atum, uerum non amplius deberi, quam in codicillis quos sane post obliuionem testamentariae scripturae fecisset instructi appellatione contineri uelle se manifeste ostendisset. Liberto suo quidam praedia legauit his uerbis: 'Seio liberto meo fundos illum et illum do lego ita ut instructi sunt cum doti
Abbreviated transcription (Latin):
tratu sempnie matͥs eiꝰ mancipia
x. que ꝯfestim pꝰ aditã hr̃ditatẽ
ineam a semꝑtua uxore elegi.
in locum eius arbiratu sẽpnie
q̃sitũ ẽ cũ mat̃ elegit. anadea q̃
exhis mancipiis añ nptias as¬
agͣnata sũt. ad puellam supnum
dio tp̃e ancille enixe sũt ad filiã
ñ ꝑtinere. Id̾ q̃siit inmptias¬

Expanded text:
Semproniae matris eius mancipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore mea eligi in locum eius arbitratu Semproniae quaesitum est, cum mater elegerit, an ea, quae ex his mancipiis ante nuptias adgnata sunt, ad puellam supra nmedio tempore ancillae enixae sunt ad filiam non pertinere. idem quaesiit, ant
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ incauipona institores ⁊ focaria mcẽꝙ
que un his tab̾ius ẽẽnt legatas uidi
¶Dom̃o instructa. R ẽ suppellectilem
legatã ñ ⁊̃ uina quia domꝰ uini ĩ structa
intelligiꝰ põt. ¶ mulier uille custos
ꝑpͣctua infundos. quicũ instrum̃tolega¬
tus ẽ.aut. insiructo sicuti ꝯtnebit᷑

Expanded text:
et in cauponio institores et focariam, mercesque, quae in his tabernis essent, legatas uideri. Domo instructa responsum est suppellectilem legatam, non etiam uina, quia domus uinis instructa intellegi non potest. Mulier uillae custos perpetua fundo qui cum instrumento legatus esset aut instructo continebitur,
Abbreviated transcription (Latin):
extranei colom solẽt fundũ coluisse̾ nõ
debi. ¶ Gaioseio alũpno meo fundos me¬
os illũ ⁊ illũ tra ut instructisũt.⁊ domũ
suꝑiorẽ dari uolo. Quesitũ ẽ añ domũ
instructã dariuolu̾it. R ẜ que ponerẽt᷑
ita uidi dedisse. nͥ is a quo petet᷑. aliud
testatorẽ sensisse manifeste doceret᷑. At si

Expanded text:
extranei coloni solent, fundum coluisset, non deberi. 'Gaio Seio alumno meo fundos meos illum et illum, ita ut instructi sunt, et domum superiorem dari uolo': quaesitum est, an etiam domum instrita videri dedisse, nisi is, a quo peteretur, aliud testatorem sensisse manifeste doceret: at si
Abbreviated transcription (Latin):
que ẜnis relinquunt᷑ ita ualcnt. si¬
factis lib̾is relicta possent uałe.Sic
adfundũ dñi ia ẜuo frustra lẽgat᷑.
domum hĩditariamius transcundi
pr̃ari uoluit. si filia domu suã habi¬
tet uiro quoq euis tͣnscundi uis pr̃a¬
bitur alioqn filie pr̃ari nõ uidebit᷑.
Ꝙ siquis ñ usũ tͣnseundi ꝑsonc datũ¬

Expanded text:
uis relinquuntur ita ualent, si liberis relicta possent ualere: sic ad fundum domini uia seruo frustra legatur. domus hereditarias ius transeundi praestari uoluit. si filia domum suam habitet, uiro quoque ius transeundi praestabitur: alioquin filiae praestari non uidebitur. quod si quis non usum transeundi person
Abbreviated transcription (Latin):
siuelam̃ẽ inꝗt instrum̃to domꝰ
ꝯtinet᷑. fistule aũt ⁊ canales.⁊ era¬
t̾es.⁊ siqua sũt alia: adquas salien¬
das necessaria. Itẽ sere⁊claues mag̃
domus portio. quãdomꝰ ĩstrum̃ta
sũt.Specularia quoq affixa mag
sancellos queꝙ instrum̃to potꝰ¬
ꝯtinebit᷑ Ss ⁊ si fundꝰ ñ sit cum
instrum̃tolegatus s ita ut in¬
struciũisit. q̃sitũẽ anplus ꝯtine¬
atur qua si cũ instrum̃tolegatꝰ
ẽẽ. plusẽe cũ instructus fundus
logatur. ꝗͣ sic̃ instrum̃to. Quam
senientũ cotidie incresceit in ca¬
lescgre uidemꝰ. qͣntũ gͥ hoc uberiꝰ¬

Expanded text:
si uelamen est, inquit, instrumento domus continetur. Fistulae autem et canales et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientes necessaria, item serae et claues magis domus portio quam domus instrumentum sunt. Specularia quoque adfixa magis Cancellos quoque instrumento contineri puto. Sed si fundus non sit cum instrumento legatus, sed ita ut instructus sit, quaesitum est, an plus contineatur, quam si cum instrumento legatesse plus esse, cum instructus fundus legetur, quam si cum instrumento: quam sententiam cottidie increscere et inualescere uidemus. quanto igitur hoc le
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens inmmo decedit ł diuotiũ
int̃uẽnit. ¶ Serũ ẽ ꝯmodũ ĩdote
p̃legata eẽ rep̃sentatiõis qͣuis an¬
nua die dos prãret᷑. EE st ⁊ illud ꝙ
obres donatas hodie post.s. ꝯsultum
nulla sit exactio simo uoluntatem
ñ mutauit testator. impense autẽ
singula corꝑa s. adunu̾isitatẽ ciͣt
reserendũ sideo aũt dotis actionem
cessass legatum s ⁊ si mancipia fꝑ¬
crint in dotem non extimata. ⁊ heco
mortua sint leggatũ dotis inhisera
p̃legauit. mulitr nic̾ amplius quam
ubationẽm habebit. nam⁊ siqu̾is ita
ille ap̃me deposuit sinulla sint nicͥ
uxori fundũ titanũ legauit his u̾bis.¬

Expanded text:
onio decedit uel diuortium interuenit. Et uerum est commodum in dote relegata esse repraesentationis, quamuis annua die dos praestaretur: Est et illud, quod ob res donatas hodie post senatus consultum nulla fit exactio, si modo uoluntatem non mutauit testator. Impensae autemsingula corpora, sed ad uniuersitatem erit referendum. Adeo autem dotis actionem cesset legatum. Sed et si mancipia fuerint in dote non aestimata et haec demortua sint, legatum dotis in his eupraelegauerit, mulier nihil amplius quam liberationem habebit: nam et si quis ita ille apud me deposuit', si nulla sint, nihil uxori fundum Titianum his uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
aboł ¶um ita legatũ ẽet. fructoᷤᷤ
annuos fundi corneliam publio me¬
uio dolego. ꝑm̃ putat accipiendũ
ẽe labeo. ac si usus .f. fundi similit̃
turitas naͦ lis bic spectandac̃. s idp̃p
plus hãt redditus qũa simata̾ legat᷑
ñ põt uid̾i sumanira lectac̃ ĩfru¬

Expanded text:
 Cum ita legatum esset: 'fructus annuos fundi Corneliani Publio Maeuio do lego', perinde putat accipiendum esse Labeo, ac si usus fructus fundi similiterturitas naturalis hic spectanda est, sed id plus habeat reditus, quam si matura legatur, non potest uideri, si immatura lecta
Abbreviated transcription (Latin):
um amorte testatoris legatꝰ sit
⁊ ꝑ hr̃dem steti̾t. quominus cũ m̃
dar. p̃t̾ito biennio nicͥommꝰ tenet᷑
q̃ admodũ tenet̃. sires legati ĩ reꝵ
ꝗ legnus sit ñ possit q alius fu.¬
turus sit ꝗͣ qui legatus fu̾it s exti¬
matio eiꝰbina ductaxat faciẽda e.
beant utrũ ex quo pctit cas lega¬
tarius anexquo adita hrbuas ẽ. t
⁊ puto exdie pcticiois casced̾e. q̃r si
uꝰ petitas. egger eẽ suus ceꝑit legata

Expanded text:
um a morte testatoris legatus sit et per heredem steterit, quo minus eum mihi daret, praeterito biennio nihilo minus tenetur quemadmodum teneretur, si res legata in rerum  legatus sit non possit, quia alius futurus sit quam qui legatus fuerit, sed aestimatio eius bima dumtaxat facienda sitbeant, utrum ex quo petit eas legatarius an ex quo adita hereditas est? et  puto ex die petitionis eas cedere: quare si post petitas aeger esse seruus coeperit, legata
Abbreviated transcription (Latin):
gatus non erit. ñ id̾ obẜuabit᷑. ł
b̾nãs ꝯuĩctas habebant eas sin¬
gũlas duob legauit. q̃sitũ ẽ sicꝑ
ex suꝑiore tab̃na minfenorẽ inedi¬
ficatũ ẽẽt. nuͣ inserior hoñife̾ndo

Expanded text:
gatus erit, non idem obseruabitur. DE bernas coniunctas habebat, eas singulas duobus legauit: quaesitum est, si quid ex superiore taberna in inferiorem inaedificatum esset, num inferior one
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓponerent᷑ ꝑscuerare legatũ nͥ
manifestissime ꝓbetur aliud testa¬
torem sensisse. ¶heredis ĩfututi
fidĩ ꝯmisit filio suo annua & prãe.
uõ ad hr̃dem seie testatricis ꝑtine¬

Expanded text:
quae proponerentur perseuerare legatum, nisi manifestissim‹e› probetur aliud testatorem sensisse. Heredis instituti fidei commisit filio suo annua decem prauero ad heredem Seiae testatricis pertine
Abbreviated transcription (Latin):
manumissi fundũ ubi me huari uo¬
lur dari uolo. ut qui abhis decesẜit
portio eius reliq accrescat. ita ut
ad nouissimũ ꝑtineat. pꝰ cuiꝰ nouiᷤᷤ¬
simũ decessũ adrẽ .p. arelatensium

Expanded text:
manumisi fundum, ubi me humari uolui, dari uolo, ut qui ab his decesserit, portio eius reliquis adcrescat, ita ut ad nouissimum pertineat: post cuius nouissimi decessum ad rem publicam Arelatensium
Abbreviated transcription (Latin):
intestõ suo ita adiecit felici q̃ lib̾m
ẽẽ uissi. usu .ẜ. fundi uestidiam le¬
potius ꝯcordauis S tuhr̃s facito
ut amici sitis. hoc eni uob expedit
q̃sitũẽ anuiuente hĩde exigere
indet᷑. ¶ Filiõ exseio ⁊ filiã exaliũ
manto hr̃des mat̃ institint equis
portionib ꝯm̃at ita legauãt elie
ad eum ꝗ exhis uinet pͥtmneat. filii
pꝰ aditam bĩditat̃e fecessẽrũt. qͥsitũ
ẽ mortua matre suꝑstite filia te¬
inuicẽ portionũ hr̃diariaꝵ pꝰmotẽ

Expanded text:
nto suo ita adiecit: 'Felici, quem liberum esse iussi, usum fructum fundi Uestigiani lepotius concordauut amici sitis: hoc enim uobis expedit': quaesitum est, an uiuente herede exigere uideretur. Filios ex Seio et filiam ex alio marito heredes instituit aequis portad eum, qui ex his uiuet, pertineat'. filii post aditam hereditatem decesserant: quaesitum est mortua matre superstite filia tein uicem portionum hereditariarum post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ħis ũb̾ testam̃ti. lib̾tis meis quib nõa¬
tim nicͥ relinꝗ que usuus prabamdã
uolo. Quesitumc̃ an libtis ꝗ cũ patͦno
lib̾tos inces senes : infirmos petom
locis in quib nc̃agũt senescere pa¬
tiamini. quero anexhoc capite libti
morant᷑ reciꝑe debẽat᷑. cũ alia que eiꝰ
spãlit legata sũt. siñ ꝯtrou̾sia ꝯsecu¬
tisũt. R̾. nb̾ que ꝓponerent᷑ idpetitũ

Expanded text:
ibertis meis, quibus nominatim nihil reliqui, quae uiuus praestabam dari uolo' quaesitum est, an libertis, qui cum patrono libertos meos senes et infirmos peto in locis, in quibus nunc agunt, senescere patiamini': quaero, an ex hoc capite libertmorantur, recipere debeant, cum alia, quae eis specialiter legata sunt, sine controuersia consecuti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Futidum instructum lib̾tis pa¬
tronps test̾o legauit pꝰea codicills
petiͥt ut morientes partes sues fũ¬
di suꝑstitib restituerent. nec ĩstru¬
m̃ti m̃tionẽ habuit. talẽ in fid̃ẽ .c.
fũit legaius .S medii tp̃is augm̃ta
fetuũ ⁊ partuũ. Itẽ deͥm̃tũ fatalium

Expanded text:
 Fundum instructum libertis patronus testamento legavit: postea codicillis petit, ut morientes partes suas fundi superstitibus restituerent, nec instructi mentionem habuit. talem in causam fidefuerat legatus, sed medii temporis augmenta fetuum et partuum, item detrimenta fatalium
Abbreviated transcription (Latin):
his lecandis que uenalia ibi eẽnt.
ñsensisse testatorẽ ¶d q̃siit cũ eco̾
ue meor inferat᷑. anrecessũ uide¬
atur asuꝑiore capite. Iõq: uxor
lunus titius testõ suo publio m¬
ciuo fundũ tusculanũ reliꝗt eiusq

Expanded text:
his legandis, quae venalia ibi essent, non sensisse testatorem. Idem quaesiit, cum eodem ue meorum inferatur', an recessum uideatur a superiore capite ideoque uxor Lucius Titius testamento suo Publio Maeuio fundum Tusculanum reliquit eiusque
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Ssi fundum meuio ⁊ adeũ iuan
ꝑalium fundum.⁊ eundẽ fu̾ndum
sine uia ticio legass. si ut̃co fundum
uendicass sine uia legato fundũ cesfu¬
rum qr neq acqͣri ꝑ partes ẜuitus
possit ⁊ si pͥus meuius uendicaret:
altodelibante posse dubitari.ansi
pca titius omisiss ue leggatũ salũm

Expanded text:
 Si fundum Maeuio et ad eum uiam per alium fundum et eundem fundum sine uia Titio legasset, si uterque fundum uindicasset, sine uia legato fundum cessurum, quia neque adquiri per partem seruitus possit. et si prius Maeuius fundum uindicaret altero deliberante, posse dubitari, an, si postea Titius omisisset, uiae legatum saluum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾Sialii sundũ aliĩ usũ .f. ciusdẽ
fundi testator legauit. si eoppo¬
br̃ ꝓͥetatẽ errorẽ labitus.nam
oportet com̃o stico fundũ detracto
usu .f. lego seio ausd̾ fundi usũ .f.¬

Expanded text:
Si alii fundum, alii usum fructum eiusdem fundi testator legaverit: si eo propoem haberet, errore labitur. nam oportet eo modo: "Titio fundum detracto usu fructu lego: vel Seio eiusdem fundi usum f
Abbreviated transcription (Latin):
smnere in illa domo habitare qu¬
adiuuet unũ uidet᷑ ẽẽ legatum.
Qui duos fundos habebat unũ
lecganit. alu̾us fundi usũ .f. alii
legauit. Quero siusu fructuarius
adfundũ alum̃ uiã ñ ibãt. quam ꝑ
illñfundũ ꝗlegatusẽ. anfruciu¬

Expanded text:
sinere in illa domo habitare, quoad vivet": unum videtur esse legatum. Qui duos fundos habebat, unum legavit et alterius fundi usum fructum alii legavit: quaero, si fructuarius ad fundum aliunde viam non habeat quam per illum fundum qui legatus est, an fructu
Abbreviated transcription (Latin):
sihr̃dis facto munores rcoditus fac¬
u eẽnt. legatariũ recte desid̾are qd
obrẽ ineam diminutũ sit.Itẽ q̃ro
differentiam.
stem mundũ muliebrẽ lanam linũ
⁊ alias res legauat ⁊ adiecit ꝓ̾ctatẽ
aut eorũ que supͣscͥpiasũt reu̾ti
uolo adfilias meas. queut exhis tẽ¬

Expanded text:
facto minores reditus facti essent, legatarium recte desiderare, quod ob eam rem deminutum sit. item quaero, differentiam. stem mundum muliebrem lanam linum et alias res legauit et adiecit: 'proprietatem autem eorum, quae supra scripta sunt, reuerti uolo ad filias meas quaeue ex his t
Abbreviated transcription (Latin):
d̃. N abitationis leatũ insĩgłoᷤᷤ
annos abinitioanni deberi ꝯstat.
mag̃ quã siquã arborẽ posuisset.
exfundo ip̃e euellere uelit.S siãn¬
quã usu fructuarius ꝓhibuerit
demolierit in pĩme facturum.

Expanded text:
. Habitationis legatum in singulos annos ab initio anni deberi constatmagis quam si, quam arborem posuisset, ex fundo is euellere uellet: sed si antequam usufructuarius prohibuerit, demolierit, impune facturum.
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Semꝓnius attalus abħrde
suo fundũ. iutalia gaioseio post
decenniũ deducto usu.f. dari uissit
quero cũ medio hoc deccnniĩ spatio
hs̃ uita fuc̃tꝰ sit. an pꝰ tp̃s decenniĩ
plenus fundꝰ ad legatariũ ꝑtineat
Mou᷑ eñi me ꝙ dies legr huius

Expanded text:
ius Attalus ab herede suo fundum in Italiam Gaio post decennium deducto usu fructu dari iussit: quaero, cum medio hoc decennii spatio heres uita functus sit, an post tempus decennii plenus fundus ad legatarium pertineat. mouet enim me, quod dies legati huius
Abbreviated transcription (Latin):
actus me: aqut ductus legari põt
ut oͣmiũ que in bonis sit usus . f.
legãri possit. qr id neq exbons ncq
extrabõisit. sinc̾ti actõ cũ hide ut
legatario qũãdu iuuxi̾t eundi ag̃e¬
di ducendifacultate pr̃et.⁊ aut ca
ut sidecesẜit legatarius ł capite
diminutus exmãgna cã fu̾et resti

Expanded text:
actus uiae aquaeductus legari potesut omnium quae in bonis sint usus fructus legari possit, quia id neque ex bonis neque extra bona sit. sed incerti actio erit cum herede, ut legatario, quamdiu uixerit, eundi agendi ducendi facultatem praestet aut ea ut, si decesserit legatarius uel capite deminutus ex magna causa fuerit, resti
Abbreviated transcription (Latin):
uõ patͥs qͣi filius añ ꝑiss diuus
torianus c̃aidit patrẽ pͥ motuũ.
¶Sicũ filio suo lib̾tus simul pieit
filius. hoc enĩ reu̾entia pat̾natus
suggerente dm̃s. ¶ Simaritꝰ.

Expanded text:
filius ante perisset, diuus Hadrianus credidit patrem prius mortuum. Si cum filio suo libertus simul perierit filius: hoc enim reuerentia patronatus suggerente dicimus. Si maritus et
Abbreviated transcription (Latin):
si tutor ł curator dic̾e fm̾ ł ĩoffitio¬
sum uelit ⁊ ita ĩꝑatc̃es seuerus. añt
rescͥpserũt ¶his uõ qui testimomiosuo
intentionẽ accusatois ad̾iucr̃ dene¬
gandaẽ act̾o. idꝙ dinus seũus dec̾uit
qui accusatoriafiũt ł fidĩuissor ꝓeo ex
tru̾itꝰ Quidã ⁊ p̃sid̾e indignũ putant
tione int̃cedente hr̃s scͥptus optinu¬
it aduocatũ fisci ꝗ intentionẽ dclato¬
tis exequit᷑. inõm̃ib ossitiis nec̃ĩtas
saus excusat qui pͥncipale testm. ar¬
guit a sccũdis tał̾ ꝓepellendus ẽ. Itẽ
acodicilł ad tesłm factisli c ñꝯfirma¬
tis. Nõ idẽ sequendũ siscd̾as tabulas
luit test̾m auserri debeat uidendumẽ
fidĩꝯmĩssũ utiq ñẽ dignus conseq
⁊ delib̾tate diuis pius indicauit eace
remouet᷑ quimortis cã donationẽ
accep̃ atestatore ñẽ simi inhac cã
legatãrio aliac̃ã ẽ eius qui ꝑꝑ testir

Expanded text:
si tutor uel curator dicere falsum uel inofficiosum uelit: et ita imperatores Seuerus et Antoninus rescripserunt. His uero, qui testimonio suo intentionem accusatoris adiuuauerunt, deneganda est actio: idque diuus Seuerus decreuitqui accusatori adfuit uel fideiussor pro eo exstiterit. Quidam et praesidem indignum putant,tione intercedente heres scriptus optinuit. Aduocatum fisci, qui intentionem delatoris exsequitur, in omnibus officii necessitas satis excusat. Qui principale testamentum arguit, et a secundis tabulis repellendus est: item a codicillis ad testamentum factis licet non confirmatis. non idem sequendum est, si secundas tabulas luerit testamentum, auferri debeat, uidendum est. fideicommissum utique non est dignus consequi: et de libertate diuus Pius iudicauit esse ea remouetur. Qui mortis causa donationem accepit a testatore, non est similis in hac causa leg
Abbreviated transcription (Latin):
põt cogit᷑ qui iudinũ sp̃uit defucti
Sifilius fam̃. falsũ accusauit testem̃¬
tum uidendũ ẽ andenegan debeat ac¬
tiopat. ⁊ putosi minto patre accusaũ
ñẽe denegandã patͥ actione Suis cui
rogatus sum legat᷑ testitũe falsẽ
dixit restituere idfisco debebos¶ui
accusaui̾t su̾hr̃s legatario extit̾it
ł hr̃di scͥpto nicͥ huic dicendũ ẽ noce

Expanded text:
gi qui iudicium sprevit defuncti. Si filius familias falsum accusaverit testamentum, videndum est, an denegari debeat actio patri: et puto, si invito patre accusavit, non esse denegandam patri actionem. Si is, cui rogatus sum legatum restituere, falsum dixerit, restituere id fisco debebo. Qui accusavit falsum, heres legatario exstitit vel heredi scripto: nihil huic nocere dice
Abbreviated transcription (Latin):
excusamĩt se at̾ntela.s si cõsctutuᷤ
fu̾it tĩ admutit᷑ adexcusatĩonẽ. diu̾̃¬
sum puto inco qb̾logatũ t̃m meruit¬
⁊ amatre pupillitutor petitus excu¬
denegat᷑ ñadfiscũ tr̃asfert᷑. S filio
relinquit᷑ cinꝰ utilitates deẜte sũt ¶Si
pat̃ accusauĩt testam̃tũ ł dñs denegab̃¬

Expanded text:
tela: sed si consecutus fuerit, non admittitur ad excusationem. diversum puto in eo, qui legatum tantum meruit et a matre pupilli tutor petitus excudenegatur, non ad fiscum transfertur, sed filio relinquitur, cuius utilitates desertae sunt. Si pater accusaverit testam
Abbreviated transcription (Latin):
simmi ordinis indomũ suã dixtiss. Utq
gͦ casu: siexasse hr̃s mstiutus adiei̾t
hr̃ditatẽ fiscolocus sit. Nã qiͣ indigno
quã atutore ille mag̃ ẽ ut dicat᷑ ciꝑe
bõꝵi alicinꝰ cognati domuit niquasi
indigno aufert᷑.¬

Expanded text:
in domum suam duxisset. utroque ergo casu etsi ex asse heres institutus adierit hereditatem, fisco locus fit: nam quasi indigno quam a tutore illicite magis est, ut dicatur capere bonorum alicuius cognati donaverit: nam quasi indigno aufert