comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporis formam sicut putas non potest co¬
gnitio ꝓuenire. idest si corpora possunt so¬
la cognosciꝰ Quisautem xp̃ianus de tam
magnis difficillimisq reb disputans. ani¬
mum in uerba diuina tam negligent̃ in¬
tendat. ut dicat: si incorporea ẽ anima. ne¬
cesse est careat forma: Oblitus es te formam
legisse doctrine: Ergo corporea ẽ forma do¬
ctrinȩ: Oblitus es scriptum esse de xp̃o iħu.
antequã hominẽ fuisset indutus qͦd infor¬
ma dei crat: Quomͦ gͦ dicis si in corporea ẽ
anima. necesse ẽ careat forma: cũ audias for¬
mam dei. quem non esse corporeum confi¬
teris: et ita loqueris tanquam forma nisi
in corporib ẽẽ non possit: Dicis etiam ces¬
sare illic nominaaibi non distinguit᷑ forma:
et nichil illic agere appellationem nominũ.
ubi nulla ẽ designatio ꝑsonarum: hinc uo¬
lens probare abrahe animam fuisse corpo¬
ream: quia dici potuit. pater abraham. Iã

Expanded text:
corporis formam, sicut putas, non potest cocorporis formam, sicut putas, non potest cognitio prouenire, id est si corpora possunt sola cognosci? quis autem Christianus de tam magnis difficillimisque rebus disputans animum in uerba diuina tam neglegenter intendat, ut dicat: si incorporea est anima, necesse est careat forma\'? oblitus es te formam legisse doctrinae? ergo corporea est forma doctrinae. oblitus es scriptum esse de Christo Iesu, antequam hominem fuisset indutus, quod in forma dei erat? quomodo ergo dicis: si incorporea est anima, necesse est careat forma, cum audias formam dei, quem non esse corporeum confiteris et ita loqueris, tamquam forma nisi in corporibus esse non possit? Dicis etiam \'cessare illic nomina, ubi non distinguitur forma, et nihil illic agere appellationem nominum, ubi nulla est designatio personarum\', hinc uolens probare Abrahae animam fuisse corpoream, quia dici potuit: pater Abraham. iam
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiore formetur: adista te absurda quando
de anima cogitas: carnalis cogitatio corpoꝵ
uelis nolisue compellit. S ds̃ ut etiam ipse
rectissime confiteris non est corpus. Quomͦ
gͥ capiat eius imaginẽ corpus: Obsecro te fr̃
ut non conformeris huic seculo: s reformae¬
ris innouitate mentis tuȩ: nec sapias scđm
non caret forma. Sed inquis. Si anima ca¬
ret corpore: quid ẽ quod apud inferos diues
ille cognoscit: Certe inquis nouerat lara¬
rum: non nouerat abraham.Unde illi tan¬
to ante tempore defuncti abrahe ꝓuenit
agnitio: Hec dicens: si agnitionẽ hominis
non putas ꝓuenire sine corporis forma: ut
noueris te ipsum. credo quod assidue specu¬
lum attendis: ne si oblitus fueris faciẽ tuã.
non de possis agnoscere. Rogo te.quẽ magis
hominũ nouit homo quam se ipsum: Et
cuiꝰ minus faciem potest uidere: quã suam:
Quis autem potest cognoscere dm̃ quẽ tu
quoq incorporeũ eẽ non dubitas: si preter

Expanded text:
superiore formetur. ad ista te absurda quando superiore formetur. ad ista te absurda quando de anima cogitas carnalis cogitatio corporum uelis nolisue conpellit. sed deus, ut etiam ipse rectissime confiteris, non est corpus; quomodo igitur capiat eius imaginem ut non conformeris huic saeculo, sed reformeris in novitate mentis tuae , nec sapias secundum . CAPUT XV. 21. Sed inquis, « Si anima caret corpore, quid est quod apud infille cognoscit ? certe, inquis, nouerat iam Lazarum, non nouerat Abraham. unde illi tanto ante tempore defuncti Abrahae prouenit agnitio ? haec dicens si agnitionem hominis prouenire non putas sine corporis forma, ut noueris te ipsum, credo quod assidue speculum adtendis, ne, si fueris oblitus faciem tuam. non te possis agnoscere. rogo te, quem magis hominem nouit homo quam se ipsum et cuius minus potest faeiem uidere quam suam ? quis autem potest cognoscere deum, quem tu quoque incorporeum esse non dubitas, si praeter
Abbreviated transcription (Latin):
rior et gelauit. hoc enim etiam uerbo usꝰ
es.tanquam figmentum fusile fieret ex for¬
ma lutea que de puluere facta ẽ: quomͦ ea¬
dem manente forma quȩ imp̃ssa illi ẽ uł
expressa de corpore:potest reformari adima¬
ginem dei: An duas habebit imagines. a
sumino quidem. dei. abimo autem. corpo¬
ris: sicut innũmo dicit᷑ caput et nauia:
Anforte dicis quod anima cȩperit imaginẽ
corporis. et sp̃s capiat imaginẽ dei. tanꝗͣ
illa contigua corpori et ille sit dõ: ac sic ad
imaginẽ dei homo ille intimus. non iste in¬
terior reformeturs S frustra hoc dicis. Nã
si et ille intimus ita ẽ ꝑ animȩ omnia m̃bra
diffusus. ut illa ꝑ corporis: iametiam ipse
ꝑ animam cȩpit imaginẽ corporis. sicut il¬
la cum formata formauit: ac phoc ñ habet
ubi capiat imaginem deimnanente in se ista
imagine corporis: nisi quẽadmodũ nũmꝰ
ut dixi aliter ex inferiori. aliter ex parte

Expanded text:
rior et gelauit — hoc enim etiam uerbo usus rior et gelauit — hoc enim etiam uerbo usus es, tamquam figmentum fusile fieret ex forma lutea, quae de puluere facta est —, quomodo eadem manente forma, quae inpressa illi est uel expressa de corpore, potest reformari ad imaginem dei? an duas habebit imagines, a summo quidem dei, ab imo autem corporis, sicut in nummo dicitur \'caput et nauia\'? an forte dicis, quod anima ceperit imaginem corporis et spiritus capiat imaginem dei, tamquam illa contigua corpori et ille sit deo, ac sic ad imaginem dei homo ille intimus, non iste interior reformetur? sed frustra hoc dicis. nam si et ille intimus ita est per animae omnia membra diffusus ut illa per corporis, iam etiam ipse per animam cepit imaginem corporis, sicut illa eum forma formauit. ac per hoc non habet ubi capiat imaginem dei manente in se ista imagine corporis, nisi quemadmodum nummus, ut dixi, aliter ex inferiore, aliter ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. Sicut gͦ uideo interiorem hommẽ uis
esse animam.intimũ spm: tanquã et ipse
interior sit animȩ. sicut illa corpori. Ita
fit: ut quẽadmodum corpus ꝑ mteriora
caua sua recipit aliud corpꝰ quod ẽ anima
sicut putas: sic et anima credenda sit habe¬
re interiora mania: quia corpus terciũ re¬
ceꝑit. sp̃m: atq ita totus homo constet ex
tribus: exteriore. interiore. intimo. Itane
nondum respicis quanta te absurdissima
consequantur:cũ animã conaris asseuera¬
re corpoream: Demnde dic michi: quis eoꝵ
renouabitur inagnitione dei scđm imagi¬
nem eius qui creauit eum ext̾ior an interior
an intimꝰ Apls quidem preter interiorem
et exteriorem. non uideo quod sciat aliũ
interioris interiorem: id est totius hominis
intimũ. S elige quẽ uolueris: qui renouet᷑
scđm imaginẽ dei. Quomͦ hane recipiet:
qui iam sumpsit exterioris imaginẽ : Si
enim ꝑ membra exterioris cucurrit inte¬

Expanded text:
spiritus. sicut ergo uideo, interiorspiritus. sicut ergo uideo, interioresse animam; intimum, spiritum: tanquam et ipse interior sit animae, sicut illa corpori. Ita fit ut quemadmodum corpus per interiora cava sua recipit aliud corpus, quod est anima, sicut putas; sic et anima credenda sit habere interiora inania, qua corpus tertium receperit spiritum: atque ita totus homo constet ex tribus, exteriore, interiore, intimo. Itane nondum respicis, quanta te absurdissima consequantur, cum animam conaris asseverare corpoream? Deinde dic mihi: quis eorum renovabitur in agnitionem Dei, secundum imaginem ejus qui creavit illum ? interior, an intimus? Apostolus quidem, praeter interiorem et exteinterioris interiorem, id est totius hominis intimum. sed elige quem uolueris. qui renouetur secundum imaginem dei, quomodo hanc recipiet, qui iam sumsit exterioris imaginem? si enim per membra exterioris cucurrit inte
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. habeant sicut unum putas cor¬
poris nomen.Sed hoc omitto: ne de no¬
minib inter nos sit potius controuersia
quam de rebus.Quisnam sit homo interi¬
or uideamus: utrũ anima. an sp̃s. an utrũ¬
q. Sed sicut te seripsisse uideo: interiorẽ
hominẽ animam dicis.Dehac enĩ loque¬
baris. cum diceres: et gelante substantia q̃
comp̃hendi non poterat efficeret corpus
aliud intra corpus nature suȩ ui et spira¬
mine conglobatum: ex indeq inciperet
homo interior apparere:quem uelut in
forma uaginȩ corporalis inclusum. ad si¬
militudinẽ sui delimauit exterioris ho¬
minis habitudo. Demde infers. Flatus cͦ
dei animã fecit: immo flatus ex dõ anima
factus ẽ: effigiata substantialis. et scđm na¬
turam suam corporea. et sui corporis simił.
imaginiq conformis. Post hec incipiens
loqui de spũ: hec inquis anima quȩ ex fla¬
tu dei haberet originem: sine sensu propͥo
atq intellectu intimo eẽ non potuit: qd̾ est

Expanded text:
corpus, habeant unum, sicut putas, corcorpus, habeant unum, sicut putas, corporis nomen. = sed hoc omitto, nc de nominibus inter nos sit potius controuersia quam de rebus. quisnam sit homo interior uideamus, utrum anima an spiritus an utrumque. sed, sicut te scripsisse uideo, interiorem hominem animam dicis. de hac enim loquebaris, cum diceres: et gelante substantia, quae conprehendi non poterat, efficeret corpus aliud intra corpus naturae suae ui et spiramine conglobatum exindeque inciperet homo interior apparere, quem uelut in formam uaginae corporalis inclusum ad similitudinem sui deliniauit exterioris hominis habitudo. deinde infers: flatus ergo dei animam fecit, immo flatus ex deo anima factus est, effigiata substantialis et secundum naturam suam corporea et sui corporis similis imaginique conformis. post haec incipiens loqui de spiritu: haec, inquis, anima, quae ex flatu dei haberet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
quod ista tuaratione etiam sp̃m corpus
ẽẽ cogeris dicere: Auoqum si sp̃s corpus
non ẽ. et anima corpus ẽ: non sunt sps̃
et anima unius eiusdemq substantiẽ.
Tu autẽ utrunq quamuis duo quedam
sentias: unam fateris habere substantiã.
Ergo et sp̃s corpus ẽ.si anima corpus ẽ.
Neq enim aliter possunt unius eiusdẽq
eẽ nature. Proinde scđm te illud quod ait
corpora: sed exhis duo. anima et sps. u
nius naturȩ sunt corpora:Corpus autẽ
illud quod etiam caro dicit᷑: diuersã na¬
tura ẽ. Et ex his tribus ut opinaris corpo¬
ribus. quoꝵ unum diuersȩ: duo uͦ sunt
unius eiusdemq substantię. constat to¬
tus homo: una quedam res.atq una
substantia. Ita cum asseras: non uistamen
ut duȩ res unius enisdemq substantie.
id est anima et sp̃s habeant unũ sp̃s nom̃:
cum duȩ res non unius eiusdemq s impa¬
ris diuersȩq substantiȩ. id est anima et

Expanded text:
quod ista tua ratione etiam spiritum corpus quod ista tua ratione etiam spiritum corpus esse cogeris dicere? alioquin si spiritus corpus non est et anima corpus est, non sunt spiritus et anima unius ciusdemque substantiae; tu autem utrumque, quamuis duo quaedam sentias, unam fateris habere substantiam: ergo et spiritus corpus est, si anima corpus est; neque enim aliter possunt unius eiusdemque esse naturae. proinde secundum te illud quod ait corpora; sed ex his duo, anima et spiritus, unius naturae sunt corpora, corpus autem illud, quod etiam caro dicitur, diuersa natura est. et ex his tribus, ut opinaris, corporibus, quonnn unum diuersae. duo uero sunt unius eiusdemque substantiae, constat totus homo, una quaedam res atque una substantia. ista cum asseras, non uis tamen, ut duae res unius eiusdemque substantiae, id est anima et spiritus, habeant unum spiritus nomen, cum duae res non unius eiusdemque, sed inparis diuersaeque substantiae, id est anima et
Abbreviated transcription (Latin):
teamur. nec eum cassȩ inanitatis ẽẽ dicamꝰ.
Sic itaq potuit incorporeus incorpoream
creare animam. quemadmodũ uiuens ui¬
uentem: quamuis immutabilis mutabi¬
lem. et omnipotens longe imparem. Cur
autẽ animã nolis esse sp̃m. sed corpus eam
uelis esse: non uideo. Si enĩ ꝓpterea sp̃s
non est. quia distincte apłs nominauit
et corpus: eadem causa ẽ cur ea non sit
corpus: quia distincte nominauit et corpꝰ.
Si autem affirmas qͦd et anima corpus sit.
quamuis distincte corpore nominato: ꝑ¬
mitte ut etiam sp̃s sit: quãuis distincte
spũ nominato. Multomagis enĩtibi de¬
bet uideri anima sp̃s esse quam corpus :
quia spm̃ et animã unius fateris eẽ sub¬
stantiȩ:Unius autem substantiȩ animã
corpusq esse non dicis. Quo gͥ pacto cor¬
pus est anima. cum cius et corporis sit
diuersa natura: et sp̃s non ẽ anima: cũ
cius et sp̃s sit una eademq natura: Quid

Expanded text:
teamur nec eum cassae inanitatis esse dicamus ? teamur nec eum cassae inanitatis esse dicamus ? sic itaque potuit incorporeus incorpoream creare animam, quemadmodum uiuens uiuentem quamuis inmutabilis mutabilem et omnipotens longe inparem. Cur autem animam nolis esse spiritum, sed corpus eam uelis esse non uideo. si enim propterea spiritus non est, quia distincte apostolus nominauit et anima et corpus, eadem causa est, cur ea non sit corpus, quia distincte nominauit et corpus; si autem affirmas, quod et anima corpus sit quamuis distincte corpore nominato, permitte, ut etiam spiritus sit quamuis distincte spiritu nominato. multo magis enim tibi debet uideri anima spiritus esse quam corpus, quia spiritum et animam unius fateris esse substantiae, unius autem substantiae animam corpusque esse non dicis. quo igitur pacto corpus est anima, cum eius et corporis sit diuersa natura, et spiritus non est anima, cum eius et spiritus sit una eademque natura? quid
Abbreviated transcription (Latin):
bello agitato doceri potest: certe uasa queli¬
bet concaua quȩ putas mnania. ut plena eẽ
cognoscas: ab ea parte qua implentur depͥ¬
me in aquam: et uide quod nichil humo¬
ris possit intrare:repellente acre quo plena
sunt. Cum autem ore sursum uersus collo¬
cantur. siue exlatere: tunc recipiunt liquo¬
rem. siquis infunditur uł ingreditur. exe¬
unte atq: euadente aere qua exitus patet.
Hoc facilius p̃senti posset demonstrari facto:
quam scripto. S non est hic diutius immo¬
randum: cũ siue intelligas aeris naturam
esse corpoream. siue non intelligas: me tam̃
putare non debes uł aeriam dixisse animã.
s omnino incorpoream: quod et tu confi¬
teris ẽẽ dm̃ quem dicere non audes mane ali¬
quid ẽẽ: sed negare non potes ommipoten¬
tis et immutabilis eẽ substantiȩ. Cur ergo
metuimus ne sit casse inanitatis anima si
sit in corporea: cum dm̃ incorporeũ esse fa¬

Expanded text:
bello agitato doceri potest, certe uasa quaelibello agitato doceri potest, certe uasa quaelibet concaua, quae putas inania, ut plena esse cognoscas, ab ea parte, qua inplentur, deprime in aquam et uide, quod nihil humoris in ea possit intrare repellente aere, quo plena sunt. cum autem ore sursum uersus conlocantur siue ex latere, tunc recipiunt liquorem, si quis infunditur uel ingreditur, exeunte atque euadente aere qua exitus patet. hoc praesenti facilius posset demonstrari facto quam scripto. sed non est hic diutius inmorandum, cum siue intellegas aeris naturam esse corpoream sine non intellegas, me tamen putare non debes uel aeriam dixisse animam, sed omnino incorpoream; quod et tu esse confiteris deum, quem dicere non audes inane esse aliquid, sed negare non potes omnipotentis et inmutabilis esse substantiae. cur ergo metuimus, ne sit cassae inanitatis anima, si sit incorporea, cum deum incorporeum esse fa
Abbreviated transcription (Latin):
poream dicit eẽ ammã: non est consequens.
ut eam uelit uideri mnanis futilisq substan¬
tiȩ: quia et dm̃ qui non ẽ mnane aliqͥd. simul
in corporeum confitetur. Uide autẽ quantũ
intersit inter id quod dico: et quod tu me
existimas dicere. Ego enim nec aeriȩ sub¬
stantiȩ animam dico: alioquin corpus eẽ
confiteor. Aer quippe corpus ẽ: scđ̃m om̃s
qui de corporib cum locuntur. sciunt qͥd
loquantur. Tu autem ꝓpter id quod in cor¬
poream dixi animam: non solum casse in¬
anitatis. sed obhoc aeriam me putasti eam
dixisse substantiam: cum et corpus eam
non esse dixerim quod ẽ aer: et qͦd acre im¬
pletur mane esse non possit: qͦd nec utres
tui te ammonere potuerunt. Quid enim
aliud in eos nisi aer quando inflantur ar¬
tatur: quiusq adeo mnanesnon sunt. ut eadẽ
plenitudine etiam pondera sufferant: Qd̃¬
si forte aliud tibi uidetur esse flatus. aliud
aer. cum aer motus ipse sit flatus. quod et fla¬

Expanded text:
poream dicit esse animam, non est consequens, poream dicit esse animam, non est consequens, ut eam uelit uideri inanis futilisque substantiae, quia et deum, qui non est inane aliquid, simul incorporeum confitetur. uide autem quantum intersit inter id quod dico et quod tu me existimas dicere. ego enim nec aeriae substantiae animam dico: alioquin corpus esse confiteor. aer quippe corpus est secundum omnes, qui de corporibus cum loquuntur quid loquantur sciunt. tu autem propter id quod incorpoream dixi animam, non solum cassae inanitatis, sed ob hoc aeriam me putasti eam dixisse substantiam, cum et corpus eam non esse dixerim, quod est aer, et quod aere inpletur inane esse non possit. quod nec utres tui te ammonere potuerunt. quid enim aliud in eos nisi aer, quando inflantur, artatur? qui usque adeo inanes non sunt, ut eadem plenitudine etiam pondera sufferant. quodsi forte aliud tibi uidetur esse flatus, aliud aer, cum aer motus ipse sit flatus, quod et fla
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmodi ẽ. Si autem corpus ẽ quicqͥd
maiorib et minorib suis partib maiora
et minora spacia locoꝵ obtinentib constat:
corpora sunt etiam ista que cõmemoraui.
Corpus est aerꝰ: corpus lux ista uisibilis: et
omnia sicut dicit apłs corpora cȩlestia et
corpora terrestria.S utrum tale aliquid
sit anima: scrupulosissime ac subtilissi¬
me queritur. Ueruntamen tu unde tibi
maxime gratulor: dm̃ corpus non esse
confirmas. S me rursus sollicitum facis.
ubi dicis. Si anima caret corpore ut sit
aeriȩ futilisq substantiȩ. His enĩ tuis u̾¬
bis uideris credere: omne quod caret cor¬
pore.inanis eẽ substantie. quod si ita est.
quomodo dm̃ audes dicere carere corpo¬
re: nec times. ne sequatur inanis ẽẽ sub¬
stantiȩ: Porro si et corpore caret ds̃ qđ
iam confessus es. et eum manis eẽ substãtiȩ
absit ut dicas non gͦ manis substantiȩ est:
quicquid corpore caret. Et ideo qui incor¬

Expanded text:
huiusmodi est; si autem corpus est quicquid huiusmodi est; si autem corpus est quicquid maioribus et minoribus suis partibus maiora et minora spatia locorum obtinentibus constat, corpora suntetiam ista quae commemoraui: corpus est aer, corpus est lux ista uisibilis et omnia, sicut dicit apostolus, corpora caelestia et corpora terrestria. Sed utrum aliquid tale sit anima, scrupulosissime ac subtilissime quaeritur. uemm tamen tu, unde tibi maxime gratulor, deum corpus non esse confirmas; sed me rursus sollicitum facis. ubi dicis: si anima caret corpore, ut sitaeria futilisque substantia. his enim tuis uerbis uideris credere omne quod caret corpore inanis esse substantiae. quod si ita est, quomodo deum audes dicere carere corpore nec times, ne sequatur inanis eum esse substantiae ? porro si et corpore caret deus, quod iam confessus es, et cum inanis esse substantiae absit ut dicas, non ergo inanis substantiae est quicquid corpore caret. et ideo qui incor
Abbreviated transcription (Latin):
iustissimus supplien retributor: non solũ
ꝓpter illa que uolentes adiciunt. uerũ eti¬
am si infantes nichil adiciant. ꝓpt̃ origi¬
nale peccatum. Hec est inhac questione
definitio mea: ut occulta oꝑa dei habeant
suũ secretum salua fide mea. Nunc iam
quantum dominus donare dignat᷑. etiam
ad illud debeo respondere: ubi de anima
loquens. meũ nom̃ iterasti.atq dixisti. Non
enim sicut augustinus peritissimus epẽ
ꝓfitetur.: in corpoream et eandem spm̃ esse
ꝑmittimus. Prius itaq utrum anima in¬
corporea sicut ego dixi. an corporea sic̃ tu.
existimanda sit disputemꝰ: deinde utrũ
etiam ipsa scđm scripturas nras dicat᷑ sp̃s:
quãuis etiam propriȩ sp̃s nuncupet᷑ non
uniuersa sed aliquid eius. Ac primũ scire
uellem corpus quid eẽ definias. Si enim
non est corpus. nisi quod membris carna¬
lib constat: nec terra erit corpꝰ nec cȩlum.
nec lapis. nec aqua. nec sydera: nec siquid

Expanded text:
iustissimus supplicii retributor non solum iustissimus supplicii retributor non solum propter illa quae uolentes adiciunt, uerum etiam, si infantes nihil adiciant, propter originale peccatum. haec est in hac quaestione definitio mea, ut occulta opera dei habeant suum secretum salua fide mea. Nunc iam, quantum dominus donare dignatur, etiam ad illud debeo respondere, ubi de anima loquens meum nomen iterasti atque dixisti: non enim, sicut Augustinus peritissimus episcopus profitetur, incorpoream et eandem spiritum esse permittimus . prius itaque utrum anima incorporea, sicut ego dixi, an corporea, sicut tu, existimanda sit disputemus; deinde utrum etiam ipsa secundum scripturas nostras dicatur spiritus, quamuis etiam proprie spiritus nuncupetur non uniuersa, sed aliquid eius. ac primum scire uellem corpus quid esse definias. si enim non est corpus nisi quod membris carnalibus constat, nec terra erit corpus nec caelum nec lapis nec aqua nec sidera nec si quid
Abbreviated transcription (Latin):
do quidem innumerabiles animȩ infan¬
tum antequã baptirentur de corporibus
exeunt. Absit enimut hoc uolens dilucre.
dicam quȩ ipse dixisti. quod anima ꝑcar
nẽ meruerit inquinari et esse peccatrix
nullũ habens ante peccatum. qͦd recte id
meruisse dicatur: et quod etiam sine ba
ptismo originalia peccata soluant᷑: et
quod regnum quoq cȩloꝵ non baptira¬
tis infine tribuatur. Hec atq huiꝰmodi
uenena fidei nisi dicere timerem fortasse
de hac re defmire aliquid non timerem.Qn¬
to melius gͥ non separatim de anima dispu¬
to et affirmo quod nescio: sed quodd aptis¬
sime apłm iudeo docuisse. simpliciter te¬
neo: ex uno homine om̃s hominesire in
condemnationẽ qui nascuntur ex adam.
nisi ita renascantur in xp̃o sicut instituit.
ut renascantur antequam corpore morian¬
tur: quos p̃destinauit ad ecernam uitam
misericordissimus grẽ largitor: qui est et
illis quos p̃destinauit ad ecernam mortẽ

Expanded text:
do quidem innumerabiles animae infando quidem innumerabiles animae infantum, antequam baptizentur, de corporibus exeunt. absit enim. ut hoc nolens diluere dicam quae ipse dinem meruerit, inquinari, et esse peccatrix, nullum habens ante peccatum, quo recte id meruisse dicatptismo originalia peccata soluantur\' et \'quod regnum quoque caelorum non baptizatis in fine tribuatur\'. haec atque huiusmodi uenena fidei nisi dicere timerem, fortasse de hac re definire aliquid non timerem. quanto melius igitur non separatim de anima disputo et affirmo quod nescio, sed quod apertissime apostolum uideo docuisse simpliciter teneo ex uno homine omnes homines ire in condemnationem qui nascuntur ex Adam, nisi ita renascantur in Christo, sicut instituit ut renascantur, antequam corpore moriantur, quos praedestinauit ad aeternam uitam misericordissimus gratiae largitor, qui est et illis quos praedestinauit ad aeternam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
quod sciunt: et confitentur se nescire qͦd
nesciunt: et potius intelligunt infirmi¬
tatem suam. quam de sua uirtute confi¬
dunt. Non itaq displiceat p̃sumptionituȩ
iuuenili. meus semlis timor fili. Ego enĩ
si hoc quod de origine animarũ querimꝰ
nec deo nec aliquo spiritali homine docen¬
te scire potuero: paratior sum defendere.
quã recte etiam hoc ds̃ sicut alia multa
nos scire noluerit: quam temere dicere.
qͦd aut ita sit obscurum. ut hoc ñ solum
ad alioꝵ intelligentiam ꝑducere nequeã:
s nec ipse intelligam: aut certe etiã hereticoᷤ
adiuuet: qui ꝓpterea ꝑsuadere conantur.
abomni noxa puras esse animas paruu¬
loꝵ:. ne scilicet eadem noxa in auctorem
dm̃ recurrat et redeat. quod insontes a¬
nimas quib nec lauacrum regeneratio¬
nis subuenturum eẽ p̃sciuit. dando car¬
ni peccatrici eẽ compulerit peccatrices.
nulla baptismatis grã subuentura qua
liberentur a damnatione ꝑpetua: quan¬

Expanded text:
quod sciunt et confiquod sciunt et confinesciunt, et potius intelligunt infirmitatem suam, quam de sua virtute confidunt. 16. Non itaque displiceat praesumptioni tuae juvenili meus senilis timor, fili. Ego enim, si hoc quod de animarum origine quaerimus nec deo nec aliquo spiritali homine docente scire potuero, paratior sum defendere quam recte etiam hoc deus sicut alia multa nos scire noluerit quam temere dicere, quod aut ita sit obscurum. ut hoc non solum ad aliorum intellegentiam perducere nequeam, sed nec ipse intellegam, aut certe etiam hereticos adiuuet, qui propterea persuadere conantur ab omni noxa puras esse animas paruulorum, ne scilicet eadem noxa in auctorem deum recurrat et redeat, quod insontes animas, quibus nec lauacrum regenerationis subuenturum esse praesciuit, dando carni peccatrici esse conpulerit peccatrices nulla baptismatis gratia subuentura, qua liberentur a damnatione perpetua, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea si fideliter et humiliter recolas atq
consideres: uideas ꝓfecto quantum tibi ꝓ¬
fuisset si scisses nescire quod nescis: et qͣn¬
tum tibi ꝓsit si uł nunc scias. Nam si in¬
telligentia tibi placet in natura hominis.
qm̃ reuera si eam non haberet nichil quan¬
tum ad animas ꝑtinet pecorib distaremꝰ:
intellige quid non intelligas. ne totum
non intelligas: et noli despicere hominẽ:
qui ut ueraciter intelligat. qͦd non intelli¬
git: hoc se non intelligere intelligit. Un¬
de autẽ dictum sit insacro psalmo. homo¬
cum in honore esset non intellexit. com¬
paratus ẽ pecorib insensatis et similis fa¬
ctus ẽ illis. lege et intellige: ut hoc ob¬
probrium humiliter pocius ipse caueas.
quam suꝑbe alteri obicias. De his enim
dictum ẽ qui istam uitam solam depu¬
tant uitam. scđm carnem uiuentes. et
post mortem nichil sperantes ueluti pe¬
cora: non de his qui neq negant se scire

Expanded text:
ut ea si fideliter et humiliter recolas atque ut ea si fideliter et humiliter recolas atque consideres, uideas profecto quantum tibi profuisset, si scisses nescire quod nescis, et quantum tibi prosit, si uel nunc scias. nam si intellegentia tibi placet in natura hominis, quoniam reuera si eam non haberet, nihil, quantum ad animas pertinet, pecoribus distaremus. intellege quid non intellegas, ne totum non intellegas, et noli despicere hominem. qui ut ueraciter intellegat quod non intellegit hoc se non intellegere intellegit. unde autem dictum sit in sacro psalmo: homo in honore cum esset, non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis et similis factus est eis, lege et intellege, ut hoc obprobrium humiliter potius ipse caueas quam superbe alteri obicias. de his enim dictum est, qui istam uitam solam deputant uitam secundum carnem uiuentes et post mortem nihil sperantes ueluti pecora, non de his, qui neque negant se scire
Abbreviated transcription (Latin):
tum naturȩ nr̃ȩ arrogas: ut eo ipso quo
distat apecore. iam norit de origine a¬
nimarum disquirere atq disserere: et
rursus eam sic facis huius cognitionis
exꝑtem: ut hoc scire humanitas neque¬
at. nisi diuinis testibus credat: Deinde et
in hoc falleris. Nam diuma testimonia
quȩ ad istam questionem soluendam refer¬
re uoluisti: non id aꝑiunt. Aliud ẽ qͦd illa
demonstrant sine quo uere non possumꝰ
uiuere: quod scilicet animarũ nr̃arũ dm̃
habeamus datorem. creatorem. formato¬
rem. S quomodo id faciat. utrum nouas
eas flando. an de parentibus trahendo ñ
exprimunt: nisi de illa una quam pͥmo
homini dedit. Lege diligenter: quod scrip¬
si ad fr̃em nr̃m dei seruum renatũ. Ibi enĩ
quia id ostendi: non fuit necesse et hic
scribere. Uelles autem me diffinire quod
ipse diffinisti: ut intales angustias contru¬
derer inquales ipse contrusus. aducrsus
catholicam fidem tot et tanta locutus es.

Expanded text:
tum naturae nostrae arrogas, ut co ipso quo tum naturae nostrae arrogas, ut co ipso quo distat a pecore iam norit de origine animarum disquirere atque disserere, et rursus eam sic facis huius cognitionis expertem, ut hoc scire humanitus nequeat, nisi diuinis testibus credat? Deinde et in hoc falleris. nam diuina testimonia, quae ad istam quaestionem soluendam referre uoluisti, non id aperiunt. aliud est quod illa demonstrant, sine quo uere non possumus pie uiuere, quod scilicet animarum nostrarum deum habeamus datorem, creatorem, formatorem. sed quomodo id faciat, utrum nouas eas flando an de parentibus trahendo, non exprimunt nisi de una illa quam primo homini dedit. lege diligenter quod scripsi ad fratrem nostrum dei seruum Renatum; ibi enim quia id ostendi, non fuit necesse et hic scribere. uelles autem me definire quod ipse definisti, ut in tales angustias contruderer, in quales ipse contrusus aduersus catholicam fidem tot et tanta locutus es,
Abbreviated transcription (Latin):
memoria. intelligentia. uoluntate nesci¬
mus. Hȩc autem quȩ dixi p̃stantiora atq
meliora nullo mͦ nosse ualeremus: nisi di¬
uinis crederemus eloquiis. His gͦ eloquiis
fidere te fortassis existimas: ne de origi¬
ne animarũ sententiam diffinitam ꝓfer¬
re cuncteris. Primũ si ita eẽt: non ipsi hu¬
mane nature tribuere debuisti:quod seit
homo de sua qualitate adq natura disqui¬
rere atq disserere: sed dei muneri. Dixisti
enim. Quid differt homo pecore:si hoc ne¬
scit: quid gͥ opus ẽ aliquid legere ut hoc
sciamus: si ed ipso quo a pecore distamus. ĩa
hoc scire debemus: Sicut enim nichil mͥ
legis. ut me uiuere scianrhabet enim na¬
nature est. cur michi de hac re profers qͥ¬
b credam testimonia scripturarũ: Nun¬
quid soli distant pecore qui eas legunt:
Nonne ita creatisumus: ut distemus peco¬
ribus et antequam ad aliquas litteras
ꝑuenire possimus: Quid ẽ queso qͦd tan¬

Expanded text:
memoria, intellegentia, uoluntate nescimemoria, intellegentia, uoluntate nescimus. haec autem quae dixi praestantiora atque meliora nullo modo nosse ualeremus, nisi diuinis crederemus eloquiis. his ergo eloquiis fidere te fortassis existimas, ne de origine animarum sententiam definitam proferre cuncteris. primum si ita esset, non ipsi humanae naturae tribuere debuisti, quod scit homo de sua qualitate atque natura disquirere atque disquirere, sed dei muneri; dixisti enim: quid differt homo pecore, si hoc nescit ? quid igitur opus est aliquid legere, ut hoc sciamus, si eo ipso quo a pecore distamus iam hoc scire debemus? sicut enim nihil mihi legis, ut me uiuere sciam — habet enim nanaturae est, cur mihi de hac re profers quibus credam testimonia scripturarum? numquid soli distant pecore qui eas legunt ? nonne ita creati sumus, ut distemus pecoribus et antequam ad aliquas litteras peruenire possimus ? quid est, quaeso, quod tan
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ expedire nouit. ut sciã uñ scd̃m animã
originẽ ducã. Sed ille hoc me doceat sp̃s qͥ al¬
aitudinem dei scrutatur: non homo qui
spm̃ nescit unde uter inflatur. Ab sit ta¬
men:ut ego hinc te pecorib comparem.
Non enim hoc quia non poteras:s quia
non aduerteras nesciebas. Uerum tu for
tasse quamuis altiora sint quȩ de anima¬
rum origine requirunt᷑. quam ẽ unde du¬
cimus et reddimus flatum: tamen eadem
altiora de scripturis scĩs te didicisse confi¬
dis: de quib ꝑfidem didicimus. quȩ nulla
possent humana ingenia uestigare. Nam
longe utiq p̃stantius ẽ nosse resurrectu¬
ram carnem ac sine fine uicturam: quam
quicqͥd in ea medici scrutando discere po¬
tuerunt: quod nullo sensu anima ꝑcipit:
cum p̃sentia suauegetet cuncta quȩ nescit.
Et longe melius ẽ nosse animam quȩ in
xp̃o renata et renouata fuerit. in ȩternũ
beatam futuram: quam quicqͥd de illius

Expanded text:
mihi expedire novit, ut sciam unde secundum animam mihi expedire novit, ut sciam unde secundum animam originem ducam. Sed ille hoc me doceat Spiritus, qui altitudinem Dei scrutatur; non homo qui spiritum nescit, unde uter inflatur. Absit tamen ut ego hinc te pecoribus comparem. Non enim hoc, quia non poteras, sed quia non adverteras, nesciebas. CAPUT X. tasse, quamvis altiora sint, quae de animarum origine requiruntur, quam est unde ducimus et reddimus flatum; tamen eadem altiora de Scripturis sanctis te didicisse confidis, de quibus per fidem didicimus, quae nulpossent humana ingenia uestigare. nam longe utique praestantius est nosse resurrecturam carnem ac sine fine uicturam quam quicquid in ea medici scrutando discere potuerunt, quod nullo sensu anima percipit. cum praesentia sua uegetet cuncta quae nescit; et longe est melius nosse animam, quae in Christo renata et renouata fuerit, in aeternum beatam futuram quam quicquid de illius
Abbreviated transcription (Latin):
Quod non tantum uerbo docuit: s suo qͦ¬
q demonstrauit exemplo. Nam contra uti¬
litatẽ et salutis suȩ ꝑfectionem nesciens
orabat. ut discederet ab eo stimulus carnis:
quem sibi datum dixit. ne magnitudine
reuelationum suarũ extolleretur. Et qͥa
illum dñs diligebat: non fecit quod igno¬
ranter petebat. Sed tamen ubi ait. qͥd enĩ
oremus sicut oportet nescimus: mox ad¬
iunxit: sed ipse sp̃s interpellat ꝓ nobis ge¬
mitib mnenarrabilib. Qui autem scruta¬
tur corda seit quid sp̃s sapiat: quia scd̾m
dm̃ interpellat pro scĩs: id est scõs inter¬
pellare facit. Ille utiq sp̃s: quem ds̃ mi¬
sit in corda nr̃a clamantem abba pater: et
in quo clamamꝰ abba pater utrunq enĩ di¬
mantẽ abba pater. et accepisse nos sp̃min qͦ
clamamꝰ abbapat̃: ut exponeret᷑ qͦmͦ dix̃ cla¬
mantẽ. hoc ẽ clamare facientẽ: ut ipso faciente¬
clamemꝰ. Doceat gͦ et hoc me q̃nuoluerit. si hoc

Expanded text:
quod non tantum uerbo docuit, sed suo ququod non tantum uerbo docuit, sed suo quoque demonstrauit exemplo. nam contra utilitatem et salutis suae perfectionem nesciens orabat, ut discederet ab eo stimulus carnis, quem sibi datum dixit, ne magnitudine reuelationum suarum extolleretur. et quia eum dominus diligebat, non fecit quod ignoranter petebat, sed tamen ubi ait: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus, mox adiunxit: sed ipse spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus. qui autem scrutaturcorda, scit quid spiritus sapiat, quia secundum deum interpellat pro sanctis, id est \'interpellare sanctos facit\', ille utique spiritus, quem deus misit in corda nostra clamantem: abba, pater, et inquo clamamus: abba, pater; utrumque enim dimantem: abba, pater et accepisse nos spiritum, in quo clamamus: abba, pater, ut exponeretur quomodo dixit \'clamantem\', hoc est \'clamare faclamemus. Doceat ergo et hoc me quando voluerit, si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nos in ea quȩ ante sunt extendamꝰ: et
me si in eis quȩ retro sunt aliquid de mea
origine oblitus sum pecoribus comparas:
cum audias eundem apłm dicentẽ: quȩ
retro oblitus. in ea quȩ ante sunt extentꝰ.
scđm intentionem sequor ad palmam suꝑ¬
nȩ uocationis dei in xp̃o iħu: Anforte etiã
hoc ipsoqr dixi. quid oremus si cut opor¬
tet nescimus. irridendum me arbitraris: et
irrationabilib similem animantib iudicas:
Et forte colerabilius. Cum enĩ recto sanoq
iudicio futura nr̃a p̃feramus preteritis. et
oratio nobis non ꝓpt̾ quod fuimꝰ sed ꝓpt̃
quod erimus sit necessaria: multo ẽ utiq
molestius nescire quid oremus. quã quẽ¬
admodũ exorti fuerimus. S ueniat tibi
in mentem ubi hoc legeris. uł relegendo
recole: et noli in me huius conuicii lapidẽ
iacere: ne ad quem non uis ꝑueniat. Ille
ipse quippe doctor gentium apłs dixit.
Quid enim oremus sicut oportet nescimꝰ

Expanded text:
nos in ea quae ante sunt extendamus; et nos in ea quae ante sunt extendamus; et me, si in eis quae retro sunt aliquid de mea origine oblitus sum, pecoribus comparas, cum audias eundem apostolum dicentem: quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus secundum i intentionem sequor ad palmam supernae uocationis dei in Christo Iesu! An forte etiam hoc quia dixi: quid oremus, sicut oportet, nescimus, inridendum me arbitraris et inrationalibus similem animantibus iudicas ? et forte tolerabilius. cum enim recto sanoque iudicio futura nostra praeteritis praeferamus et oratio nobis non propter quod fuimus, sed propter quod erimus sit necessaria, multo est utique molestius nescire quid oremus quam quemadmodum exorti fuerimus. sed ueniat tibi in mentem, ubi hoc legeris, uel relegendo recole et noli in me huius conuicii lapidem iacere, ne ad quem non uis perueniat. ille ipse quippe doctor gentium apostolus dixit: quid enim oremus, sicut oportet, nescimus,
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit ex me.nisi quia ex se ipso quã in¬
comp̃hensibilis esset dei scientia coniciebat.
quandoquidem se ipsum comp̃hendere
non ualebat: Rapiebatur apłs int̃cium
cȩlum. et audiebat ieffabilia uerba quȩ
non licet homini loqui: et utrũ incorpo¬
re hoc illi accidisset an extra corpus. nes¬
cire se dicit: nec ate comparari pecorib
ꝑtimescit. Sciebat se sp̃s eius ẽẽ intercio
cȩlo. eẽ inparadyso: et utrum eẽt in cor¬
pore nesciebat: et utiq tercium cȩlũ et
paradysus non erat ipse apłs paulus:cor¬
pus uero eiꝰ et anima atq sp̃s eius ipse erat.
Ecce sciebat magna alta. atq diuina quȩ
ipse non erat: et hoc nesciebat quod ad na¬
turam ipsius ꝑtinebat. Quis intanta oc¬
cultarum rerum scientia tantam sui ipsiꝰ
ignorantiam non miretur: Quis postre¬
mo crederet: nisi qui non fallit hoc dice¬
ret. quid oremus sicut oportet nescimꝰ.
ubi eẽ nr̃a maxime debet intentio. ut

Expanded text:
adjecit, ex me, nisi quia ex se ipso quam inadjecit, ex me, nisi quia ex se ipso quam incomprehensibilis esset Dei scientia conjiciebat, quandoquidem se ipsum comprehendere non valebat? Rapiebatur Apostolus in tertium coelum, et audiebat ineffabilia verba, quae non licet homini loqui, et utrum in corpore hoc illi accidisset, an extra corpus, nescire se dicit , nec a te comparari pecoribus pertimescit. Sciebat se spiritus ejus esse in tertio coelo, esse in paradiso, et utrum esset in corpore nesciebat. Et utique tertium coelum et paradisus non erat ipse appus uero eius et anima atque spiritus eius ipse erat. ecce sciebat magna, alta atque diuina, quae ipse non erat; et hoc nesciebat, quod ad naturam ipsius pertinebat. quis in tanta occultarum rerum scientia tantam sui ipsius ignorantiam non miretur? quis postremo crederet, nisi qui non fallit hoc diceret: quid oremus, sicut oportet, nescimus? ubi esse nostra maxime debet intentio, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa nesciebat. Proinde uir tantus qͥ fili¬
ũ hoĩs filiũ dei cognouerat. se latebat. Scimꝰ
nos itaq aliquid uelle seu nolle: s uolun¬
tas nr̃a etiam cum bona ẽ. quantum ua¬
leat. quantas uires habeat. quib dem¬
ptationibus cedat. quib non cedat. si
nos non fallimus. fili dilecte nescimus.
Uide gͥ quam multa. non p̃terita. sed p̃¬
sentia de natura nrã. nec tantum quod¬
ad corpus uerum etiam quod ad interiorem
hominem ꝑtinet ignoremus. nec tam̃ peco¬
rib comparemur: Et tu quia p̃teritam ori¬
ginem animȩ meȩ non omnino nescio. sed
ñ plene scio. namscio michi eẽ datam adõ.
nec tamen ẽẽ de deo.tanto me conuicio
dignum puta sti: Et quando possũ
de natura sp̃s et animȩ nr̃e cõmemorare
omnia quȩ nescimus: ubi potius excla¬
mare debemꝰ ad dm̃: quod ille exclamauit
inpsalmo. Mirificata ẽ scientia tua ex me:
inualuit: non potero ad illam. Cur enim

Expanded text:
ipsa nesciebat: proinde uir tantus, qipsa nesciebat: proinde uir tantus, qui Iesum filium dei esse cognouerat, sc latebat. scimus nos itaque aliquid uelle seu nolle; sed uoluntas nostra, etiam cum bona est, quantum ualeat, quantas uires habeat, quibus temptationibus cedat quibusue non cedat, si nos non fallimus, fili dilecte, nescimus. Vide igitur quam multa non praeterita, sed praesentia de natura nostra nec tantum quodad corpus, uerum ethominem pertinet ignoremus, nec tamen pecoribus comparemur. Et tu, quia praeteritam originem animae meae non omnino nescio, sed non plene scio; nam scio mihi datam esse a Deo, nec tamen esse de Deo; tanto me convicio dignum putasti. Et quando possum de natura spiritus et animae nostrae commemorare omnia quae nescimus? Ubi potius exclamare debemus ad Deum, quod ille exclamavit in Psalmo: Mirificata est scientia tua ex me; invaluit, non potero ad illam . Cur enim
Abbreviated transcription (Latin):
cturum: si inde cogitarem. Cogitaui nec
potui. Sepe non putaui: et tamen po¬
tui. Uires itaq intelligentiȩ mȩȩ non
sunt michi utiq cognite : Et credo qͥa
nec tibi. Sed me contemnis forsitan con¬
fitentem: et ꝓpter hoc quoq pecoribus
comparabis. Ego autem monere uł si ñ
dignaris certe ammonere non desino: ut
agnoscas potius communẽ infirmitatem
inqua uirtus ꝑficitur: ne ꝓcognitis inco¬
gnita p̃sumendo: adueritatem ꝑuenire ñ
possis. Puto enim esse aliquid quod et tu
intelligere queris. nec potes:nec tamen que¬
reres. nisi te posse sperares. Ac ꝑhoc et tuui¬
res intelligentiȩ tuȩ nescis qui naturȩ tuȩ
scientiam ꝓfiteris: nec mecũ ignorantiam
confiteris. Quid dicam de uoluntate: ubi
certe liberũ anobis p̃dicatur arbitrium:
Nempe beatissimus apłs petrus uolebat
pro domino animam ponere.Plane uo¬
lebat. Neq enim dm̃ id pollicendo falle¬
bat: sed quantas uires haberet. uoluntas

Expanded text:
cturum, si inde cogitarem; cogitaui nec cturum, si inde cogitarem; cogitaui nec potui, saepe non putaui et tamen potui. uires itaque intellegentiae meae non sunt mihi utique cognitae et credo quia nec tibi. Sed me contemnis forsitan confitentem et propter hoc quoque pecoribus comparabis. ego autem monere uel, si non dignaris, certe ammonere non desino, ut agnoscas potius communem infirmitatem, in qua uirtus perficitur, ne pro cognitis incognita praesumendo ad ueritatem peruenire non possis. puto enim esse aliquid, quod et tu intellegere quaeris nec potes nec tamen quaereres, nisi te posse sperares. ac per hoc et tu uires intellegentiae tuae nescis, qui naturae tuae scientiam profiteris nec mecum ignorantiam confiteris. quid dicam de uoluntate, ubi certe liberum a nobis praedicatur arbitrium ? nempe beatissimus apostolus Petrus uolebat pro domino animam ponere, plane uolebat; neque enim deum id pollicendo fallebat, sed quantas uires haberet uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
uenit inmentẽ: nosq penitet credidisse
uenturum. nec litteris illigasse ne fuge¬
ret : Et subito rursus cum id non queramꝰ
occurrit. Nunqͥd nos non eramus: quando
id cogitabamus: Nec tamen hoc sumus
quod fuimus: quando id cogitare ñ pos¬
sumus. Quid est gͦ. quod nescio quomͦ sub¬
trahimur negamurq nob̾: itemq nescio
quomͦ ꝓferimur ad nos. reddimurq nobis:
quasi alii simus. et alibi simus: quando que¬
rimus nec inuenimus quod in memoria
nr̃a posuimus: neq nos ipsi ad nos ipsos
ueluti alibi positos ꝑuenire possimus: et
tunc ꝑueniamus quando inuenimꝰ: Ubi
enim querimus nisi apud nos. et quid
querimus nisi nos: Quasi non simus in
nobis: et aliquo recesserimus a nob̾: Non¬
ne attendis et exhorrescis tantam pro¬
funditatem: Et quid ẽ hoc aliud quã
nr̃a natura: nec qua lis fuit. s qua¬
lis nunc ẽ: Et ecce magis queritur:
quam comp̃henditur. Sepe michi ꝓ¬
positam questionem putaui me intelle¬

Expanded text:
uenit in mentem nosque paenitet credidisse uenit in mentem nosque paenitet credidisse uenturum nec litteris inligasse, ne fugeret; et subito rursus, cum id non quaeramus, occurrit: numquid nos non eramus, quando id cogitabamus ? nec tamen hoc sumus quod fuimus, quando id cogitare non possumus. quid est ergo, quod nescio quomodo subtrahimur negamurque nobis itemque nescio quomodo proferimur ad nos reddimurque nobis, quasi alii simus et alibi simus, quando quaerimus nec inuenimus quod in memoria nostra posuimus, neque nos ipsi ad nos ipsos ueluti alibi positos peruenire possimus et tunc perueniamus quando inuenimus? ubi enim quaerimus nisi apud nos? et quid quaerimus nisi nos, quasi non simus in nobis et aliquo recesserimus a nobis? nonne adtendis et exhorrescis tantam profunditatem ? et quid est hoc aliud quam nostra natura nec qualis fuit, sed qualis nunc est? et ecce magis quaeritur quam conprehenditur. saepe mihi propositam quaestionem putaui me intelle
Abbreviated transcription (Latin):
plicius nomine. homo excellentis mirabi¬
lisq memoriȩ. cum int̾rogatus eẽt a nobis.
quos uersus uirgilius in omnib libris su¬
pra ultimos dixerit: continuo celeriter
memoriterq respondit. Quesiuimꝰ etiam
suꝑiores ut diceret: dixit. Et credimus eũ
posse retrorsus recitare uirgilium.De quo¬
cunq loco uoluimus. petiuimus ut faceret:
fecit. Prosã etiam de quacunq oratione ci¬
ceronis quam memoriȩ commendauerat
id eum facere uoluimus: quantũ uoluimꝰ
sursum uersus secutus ẽ. Cum admirarem᷑. te¬
status ẽ dm̃ nescisse se hoc posse ante illud
exꝑimentum. Ita quantũ ad memoriam
ꝑtinet:tunc se eius animus didicit. Et
quandocunq disceret: nisi temptando et
exꝑiendo non posset. Et utiq ante quam
temptaret: idem ipse erat. Cur se igit᷑ ne¬
sciebat: Sepe nos p̃sumimꝰ aliquid me¬
moria retenturos: & cum id putamꝰ. non
scribimus: nec nob postea cum uolumus

Expanded text:
plicius nomine, homo excellentis mirabiplicius nomine, homo excellentis mirabilisque memoriae, cum interrogatus esset a nobis, quos uersus Vergilius in omnibus libris supra ultimos dixerit, continuo celeriter memoriterque respondit. quaesiuimus etiam superiores ut diceret: dixit. et credidimus eum posse retrorsus recitare Vergilium; de quocumque loco uoluimus, petiuimus ut faceret: fecit. prosa etiam de quacumque oratione Ciceronis, quam memoriae commendauerat, id eum facere uoluimus: quantum uoluimus sursum uersus secutus est. cum ammiraremur, testatus est deum nescisse se hoc posse ante illud experimentum. ita, quantum ad memoriam pertinet, tunc se eius animus didicit et, quandocumque disceret, nisi temptando et experiendo non posset; et utique antequam temptaret, idem ipse erat: cur se igitur nesciebat ? Saepe nos praesumimus aliquid memoria retenturos et eum id putamus, non scribimus nec nobis postea cum uolumus
Abbreviated transcription (Latin):
res fortioresq suꝑamus. Nos non possumꝰ
caꝑe nos: et certe non sumus extra nos.
Nec ideo comparandi pecorib.quia id quod
sumus. non penitus inuenimꝰ: et compa¬
randos nos pecorib putas. si quod fuimꝰ obli¬
ti sumus: si tamen id aliquando noueramꝰ:
Neq enĩ nc̃ anima mea trahit᷑ exparentib.
aut insufflatur a dõ. Utrum libet horum
fecerit: tunc fecit quando me creauit: ñ
etiam nunc de me uł inme facit. actum
illud atq transactum ẽ: nec p̃sens michi
est. nec recens. Ne id quidem scio. utrũ
id scierim. oblitusq sim: an uero nec tc̃
quando fac̃tum ẽ.id sentire ac nosse po¬
tuerim. Ecce modo. modo dũ sumus. dũ ui¬
uimus.dum nos uiuere scimus. dũ meminis¬
se nos et intelligere et uelle certi sumꝰ. qui
nos naturȩ nr̃ȩ magnos cognitores eẽ iacta¬
mus: quid ualeat memoria nr̃a uł intelligen¬
tia uł uoluntas omnino nescimus. Amicꝰ
quidam meus iam inde ab adolescentia sim¬

Expanded text:
res fortioresque superamus, nos non possumus res fortioresque superamus, nos non possumus capere nos et certe non sumus extra nos. nec ideo comparandi pecoribus, quia id quod sumus non penitus inuenimus; et comparandos nos pecoribus putas, si quod fuimus obliti sumus, si tamen id aliquando noueramus? neque enim nunc anima mea trahitur ex parentibus aut insufflatur a deo: utrumlibet horum fecerit, tunc fecit quando me creauit, non etiam nunc de me uel in me facit; actum illud atque transactum est nec praesens mihi est nec recens. ne id quidem scio, utrum id scierim oblitusque sim, an uero nec tunc quando factum est id sentire ac nosse potuerim. Ecce modo, modo dum sumus, dum uiuimus, dum nos uiuere scimus. dum meminisse nos et intellegere et uelle certissimi sumus, qui nos naturae nostrae magnos cognitores esse iactamus quid ualeat memoria nostra uel intellegentia uel uoluntas omnino nescimus. amicus quidam meus iam inde ab adulescentia, Sim