comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentis: ille suꝑatus ẽ in deliciis. Uidetis
dilectissimi quid agat temptatio: et qũa
utiles sint huiusmundi p̃ssurȩ: et quẽad¬
modũ corrumpant t̾renȩ delicie. Contẽp¬
sit iob uxorem: filios: omnia sua: pꝰea
et carnẽ suam. Plus amauit qui dederat:
quã id qđ dederat. Usus ẽ qđ acceperat:
tanquambonus uiator. Posseditñ posses¬
sus ẽ. At ubi eaplacuit auferre qͥ dederat:
benedixit. non blasphemauit. Dñs inquit
dedit. et dñs abstulit. ⁊ sicut dnõ placuit
ita factum ẽ: sit nom̃ dñibenedictum. Imi¬
tamini talem uirũ: imitamini tales filii
etiam flagellati: ut mereamini recipi. Fla¬
gellat enim omnẽ filiũ quẽ recipit. Disci¬
plinam eiꝰ sustinete. Sicut filios: ita uos
głio positus. quid disciplinam pat̾nã con¬
tempsit:⁊ substantiam suã in meretricib
erogauit: porcos pauit: fame contritus ẽ:
siliquis porcorũ uentrẽ suũ implere ñ po¬

Expanded text:
mentis, ille superatus est in deliciis. Videtis, mentis, ille superatus est in deliciis. Videtis, dilectissimi, quid agat tentatio, quam utiles sint hujus mundi pressurae, et quemadmodum corrumpant terrenae deliciae. Contempsit Job uxorem, filios, omnia sua, postea et carnem suam. Plus amavit eum qui dederat, quam id quod dederat. Usus est quod acceperat, tanquam bonus viator: possedit, non possessus est. At ubi ea placuit auferre qui dederat, benedixit, non blasphemavit: Dominus, inquit, dedit, et Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Imitamini talem virum, imitamini tales filii esse etiam flagellati, ut mereamini recipi. Flagellat enim omnem filium quem recipit. Disciplinam ejus sustinete: sicut filios, ita vos gelio positus, qui disciplinam paternam contempsit, substantiam suam in meretricibus erogavit, porcos pavit, fame contritus est, siliquis porcorum ventrem suum implere non po
Abbreviated transcription (Latin):
pauit. Merito sic exaltate: merito uiris uł
coequatȩ uł p̃latę. Quamuis enim in xp̃o
iħu. non sit seruus nec liber ⁊ non sit mas¬
culus. neq femina ⁊ s om̃s sunt unũ occͤ¬
rentes in uirũ ꝑfectum: descendit tamen
temptatꝰ. et minime suꝑatus. Impleuit
dñicũ p̃ceptum: contempsit filios. ne blas¬
phemaret qui dederat filios. Reppulit ase
uxorem. quȩ eiblasphemiam ꝑsuadebat:
quam diabolus ꝓptẽa solam dimiserat:
quia : sibi eam necessariam eẽ noue¬
rat. Non enim dimiserat marito consola¬
tricem: s suȩ temptationis ad iutricẽ.
fecerat eam etiam nouam: s ille non erat
uetus adam. Existimauit etiam istum
sicut illum ꝑmulierẽ posse deciꝑe: s iste
sꝑnendo urorem pessima suggerentẽ : di¬
uinitus adiutꝰ. etiam ipsũ diabolũ ĩ illa ualuit
suꝑare. Fortior fuit iob indolorib: quã
ille adam innemorib. Iste non cessit tor¬

Expanded text:
pavit. Merito sic sunt exaltatae, merito viris vel pavit. Merito sic sunt exaltatae, merito viris vel coaequatae vel praelatae. Quamvis enim in Christo Jesu non sit servus neque liber, non sit masculus neque femina , sed omnes sint unum occurrentes in virum perfectum ; descendit tamen tentatus, sed minime superatus. Implevit dominicum praeceptum: contempsit filios, ne blasphemaret, qui dederat filios. Repulit a se uxorem, quae ei blasphemiam persuadebat, quam diabolus propterea solam dimiserat quia sibi eam necessariam esse noverat. Non enim dimiserat marito consolatricem, sed suae tentationis adjutricem: fecerat eam Evam novam, sed ille non erat vetus Adam. Existimavit etiam istum sicut illum per mulierem posse decipere: sed iste spernendo uxorem pessima suggerentem, divinitus adjutus, etiam ipsum diabolum in illa valuit superare. Fortior fuit Job in doloribus, quam ille Adam in nemoribus: iste non cessit tor
Abbreviated transcription (Latin):
um÷ sꝑnere patrem: non inherere mundo:
ꝑdere animam ꝓ xp̃o. Felicitas uero quȩ so¬
ciam habebat ꝑpetuam. parturiebat et do¬
lebat: ob iecta bestiis. gaudebat potiꝰ qũã
timebat. Quȩ uirtus infeminis. qualis ẽ
grã: quȩ cum se infundit. nullum indi¬
gnum iudicat sexum: Gr̃as gr̃ę: repara¬
uit enĩ sexũ muliebrẽ. In ohꝓbriũ magnũ
mulier remanserat: quia ab initio ꝑ mu¬
lierem peccatum: et ꝓpt̾ hanc omnes mo¬
rimur. Diabolus unam euam deiecit: s
xp̃c natus ex uirgine. multas feminas
ex altauit. ꝑpetua et felicitas caput calca¬
uerunt serpentis: qͦd eua ad cor suũ intꝰ
admisit. Istam seduxit falsa ꝓmittendo:
illas ñ ualuit suꝑare seuiendo. Illam de¬
cepit inparadisi felicitate: has non potu¬
it adire. nec sub substantiarũ positas po¬
testate. Illius inter paradisi delicias ruina
gauisus est: harum inter penas fortitudi¬
nis constantiam. ipse quodãmͦ diabolus ex¬

Expanded text:
um, spernere patrem, non haerere mundo, um, spernere patrem, non haerere mundo, perdere animam pro Christo. Felicitas vero, quae sociam habebat Perpetuam, parturiebat et dolebat, objecta bestiis gaudebat potius quam timebat. Quae virtus in feminis! Qualis est gratia, quae cum se infundit, nullum indignum judicat sexum! Gratias gratiae: reparavit enim sexum muliebrem. In opprobrium magnum mulier remanserat; quia ab initio per mulierem peccatum, et propter hanc omnes morimur. Diabolus unam Evam dejecit: sed Christus natus ex virgine, multas feminas exaltavit. Perpetua et Felicitas caput calcaverunt serpentis, quod Eva ad cor suum intus admisit. Illam seduxit falsa promittendo; illas non valuit superare saeviendo: illam decepit in paradisi felicitate; has non potuit adire, nec sub tantorum positas potestate. Illius inter paradisi delicias ruinam gavisus est; harum inter poenas fortitudinis constantiam ipse quodam modo diabolus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Huc cogitur: finitum ẽ: et qͦd male fece¬
rat. emendare finitum ẽ Redite filii: redite.
Redite p̃uaricatores ad cor: facite gaudiũ
ex conuersatione ur̃a. Corrigant᷑ corda ur̃a:
displiceant uobis oꝑaurã. Estote fortes: tri¬
bulatio mundi non uos frangat᷑. Dñs in ꝓ¬
ximo ẽ: nichil solliciti sitis. Habetis uiro
martyres mundum: inter quos martyres
mares. etiam feminȩ reꝑte sunt fortiores.
Ante paucos dies: natalicia celebrauimus
martyrum. ꝑpetuę. et felicitatis. et comi¬
tum. Et cum tot ibisint uiri. quare duȩ
istȩ p̃omnib nominant᷑ : nisi quia infir¬
mior serus. aut equauit. aut suꝑauit ui¬
roꝵ fortitudinem: Una earũ erat p̃gnans:
alia lactans. felicitas parturiebat: ꝑpetua
lactabat. S tandiu hȩc ꝑpetua lactauit:
quandiu acciꝑet ab illo pastore simul et
patre bucellam lactis: qua accepta. dulce¬
dofelicitatis ꝑpetue eam fecit contemnere fili¬

Expanded text:
 cogitur? Finitum est et quod male fece cogitur? Finitum est et quod male fecerat, emendare finitum est. Redite filii, redite; redite, praevaricatores, ad cor : facite gaudium ex conversione vestra, corrigantur corda vestra, displiceant vobis opera vestra. Estote fortes, tribulatio mundi non vos frangat: Dominus in proximo est; nihil solliciti sitis . CAPUT V. martyres mundum: inter quos martyres maribus etiam feminae repertae sunt fortiores. Ante paucos dies natalitia celebravimus martyrum Perpetuae et Felicitatis, et comitum. Et cum tot ibi sint viri, quare istae duae prae omnibus nominantur, nisi quia infirmior sexus aut aequavit, aut superavit virorum fortitudinem? Una earum erat praegnans, alia lactans. Felicitas parturiebat, Perpetua lactabat. Sed tamdiu haec Perpetua lactavit, quamdiu acciperet ab illo pastore simul et patre buccellam lactis: qua accepta dulcedo felicitatis perpetuae eam fecit contemnere fili
Abbreviated transcription (Latin):
in amicis: inseruis: in omnib notis: p̃po¬
natur singularis potestas. omnipotestati.
Honorem exhibeamus cesari. tanquã cesari:
timorem autem dõ. Preferat᷑ creator creaturȩ.
Diligamus dm̃ quia diligit nos: et in hoc
quod nos flagellat. diligit. Quis ẽ enĩ fi¬
lus. cui non det disciplinam pater eiꝰ: Qui
sanam considerationem habet: qui credit
dei uerbis: plus metuit ignẽ ȩt̃nũ qũã cinꝰli¬
libet trueulenti barbari ferrum. Pius metu¬
it mortem ꝑpetuam: morte qualibet hic
pessima. Irrideant hȩc infideles⁊ irride¬
ant stulti: nolint credere nec rebus exꝑtis.
Ecce conteruntur: ecce omnia ꝑeunt: ecce
cum ipsis non potest stare mundus. quem
amauerunt: ecce ad dm̃ attrahitur. cuius
p̃cepta contempserunt. Non enim bona
uoluntate ꝑgit: qͥblasphemando morit᷑. Ecce itur.
Cum illuc uentum fuerit quid agit᷑: Quo
itur: ꝑ quem abitur: Quis iterũ redire¬

Expanded text:
in amicis, in servis, in omnibus notis. Praepoin amicis, in servis, in omnibus notis. Praeponatur singularis potestas omni potestati, honorem exhibeamus Caesari tanquam Caesari, timorem autem Deo. Praeferatur Creator creaturae: diligamus Deum, quia diligit nos; et in hoc quod sic nos flagellat, diligit. Quis est enim filius, cui non det disciplinam pater ejus ? Qui sanam considerationem habet, qui credit Dei verbis, plus metuit ignem aeternum, quam cujuslibet truculenti barbari ferrum; plus metuit mortem perpetuam, morte qualibet hic pessima. Irrideant haec infideles, irrideant stulti, nolint credere nec rebus expertis. Ecce conteruntur, ecce omnia pereunt, ecce cum ipsis non potest stare mundus quem amaverunt, ecce ad Deum trahuntur cujus praecepta contempserunt: non enim bona voluntate pergit, qui blasphemando moritur. Ecce itur: cum illuc ventum fuerit, quid agitur? Quo itur? per quem abitur? Quis iterum huc redire
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ habebant propter dm̃: uerũetiã ani¬
mas suas. Et ds̃ eos et hic claros fecit: e
et̃ne uite remuneratione ditauit. Quid tale
dilectissimi fecimus: immo econtrario quȩ
mala ñ fecimus: Illi nec tormentis conuenti
demoniis sacrificauerunt. Sacrificauit: qͥ
imagines idolorum ꝑ noctem ludentes qͦd
nocturnum uocant libentissime spectauit.
Sacrificauit prorsus sacrificauit: et qđ ẽ
peius. ñ tauri uł cuiꝰlibet pecoris aliquam
sam.In hoc tam nefando sacrificio: ñ unus
uł pauci accusantur. Lota hoc ciuitas fecit:
quȩ tota consensit. Nec abhostibus.nec a
barbaris: s a seipso omnis homo in anima
se intus occidit. Uidendo. consentiendo
non prohibendo. om̃sremansimus rei: et
dum nolumus pacem ciuitatis turbare ꝑ¬
uersam.⁊ pacem quam desideramus.ñ acci¬
pimus rectam. Contemnimꝰ pacem serua
Discite uł nunc dilectissimi: qͥd cui rei p̃¬
ponere debeatis. Nolite diligere uitia in filiis:

Expanded text:
quae habebant propter Deum; verum etiam aniquae habebant propter Deum; verum etiam animas suas: et Deus eos hic claros fecit et aeternae vitae remuneratione ditavit. Quid tale, dilectissimi, fecimus, imo e contrario quae mala non fecimus? Illi nec minis nec tormentis conventi daemoniis sacrificaverunt. Annon sacrificavit, qui imagines idolorum per noctem ludentes, quod Nocturnum vocant, libentissime spectavit? Sacrificavit, prorsus sacrificavit; et, quod est pejus, non tauri vel cujuslibet pecoris aliquam sam. In hoc tam nefando sacrificio non unus vel pauci accusantur; tota hoc civitas fecit, quae tota consensit. Nec ab hostibus, nec a barbaris, sed a se ipso omnis homo in anima se intus occidit videndo, consentiendo, non prohibendo; omnes remansimus rei: et dum nolumus pacem civitatis turbari perversam, pacem quam desideramus non accipimus rectam. Contemnimus pacem servaDiscite vel nunc, dilectissimi, quid cui rei praeponere debeatis. Nolite diligere vitia in filiis,
Abbreviated transcription (Latin):
s a dõ uiuo qui p̃stat omnia bona: sc̃us leo¬
nibus ieumantibus mescam datus ẽ ut ꝑiret
S dñs fidelem seruũ suum non deserens: et
ipsum intactum reseruauit: et ꝑ abaeuc pro¬
phetam. simul et ipsum. et leones pauit. Qd
dicam de tribuspueris: qui cũ nollent ima¬
ginem regiam adorare. ignes riserunt: Inqͥ¬
bus pueris micans gr̃a ita enituit. ut ligati
infornacem mitterentur: deambulantesq
uiderent᷑: os aꝑientes. dm̃q laudantes. flã¬
mas ad se non admitterent s fugarent: ut
secum filium dĩ habere meruissent. anteꝗͣ.
mundo in homine apparuisset : ut eẽt eoꝵ
uindex flamma. chaldeorumq ministros. for¬
nax deuorans consumeret: ꝓducti quoq de
fornace incolumes.populos inse mirabilesred¬
derent. regemq mutarent. ⁊ eumq facereÑ
dei sui adoratorem: quemsenserant ante ꝑse¬
cutorem.S hec omnia faciebat fides: timor
et amor dei. Oderant isti non solum omnia

Expanded text:
sed a Deo vivo, qui praestat omnia bona suis, leosed a Deo vivo, qui praestat omnia bona suis, leonibus jejunantibus in escam datus est ut periret: sed Dominus fidelem servum suum non deserens, et ipsum intactum reservavit, et per Habacuc prophetam simul et ipsum et leones pavit . Quid dicam de tribus pueris, qui cum nollent imaginem regiam adorare, ignes riserunt? In quibus pueris micans gratia ita enituit, ut ligati in fornacem mitterentur, deambulantesque viderentur, os aperientes Deumque laudantes, flammas ad se non admitterent, sed fugarent: ut secum Filium Dei habere meruissent, antequam mundo in homine apparuisset; ut esset eorum vindex flamma, Chaldaeorumque ministros fornax devorans consumeret; producti quoque de fornace incolumes, populos in se mirabiles redderent, regemque mutarent, eumque facerent Dei sui adoratorem, quem senserant ante persecutorem . Sed haec omnia faciebat fides, timor et amor Dei. Oderant isti non solum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
orum carnalium ferebat᷑. lepthe ut hostes
diis ac demonibus immolantes suꝑaret:
unicam filiam insacrificio dedit.Samson
cum gentes demonicolas uirtute quã a deo
in capite acceperat diutius bellis condereret.
atq fatigaret:⁊ seductusq postea ꝑmulierẽ
oculos simulq uirtutem capitis ꝑdidisset:
postea quam cognouit in obꝓbriũ suum
om̃s illos conuenisse ad templum idoloꝵ
suoꝵ. eosq magnificare deos suos qͦd eis
tradiderant acerrimũ inimicũ suũ ⁊ cum
crescente coma capitis eiꝰ. ei creuisset et uir¬
tus: puero qui sibi ducatum p̃bebat ut
sibi manum porrigeret petut ⁊ seq ad
illud templum duci poposcit. Ad qͦd cũ
uenisset: columnas duas supra quas
totum illud edificium ferebat᷑. singulis
manib singulas app̃hendens.ruma se
simul et illos uoluit opprimi: ne laudes
demonũ incontumeliam dei sui a quo¬
quam libenter paderet᷑ audiri. Danihel ne
a rege homme petitionẽ aliquã posceret.

Expanded text:
orum carnalium amore ferebatur. Jephte ut hostes orum carnalium amore ferebatur. Jephte ut hostes diis ac daemonibus immolantes superaret, unicam filiam in sacrificio dedit . Samson cum gentes daemonicolas, virtute quam a Deo in capite acceperat, diutius bellis contereret atque fatigaret, seductusque postea per mulierem, oculos simulque virtutem capitis perdidisset, posteaquam cognovit in opprobrium suum omnes illos convenisse ad templum idolorum suorum, eosque magnificare deos suos, quod eis tradiderant acerrimum inimicum suum, cum crescente coma capitis ejus ei crevisset et virtus, a puero qui sibi ducatum praebebat, ut sibi manum porrigeret petiit, seque ad illud templum duci poposcit. Ad quod cum pervenisset, columnas duas, supra quas totum illud aedificium ferebatur, singulis manibus singulas apprehendens, ruina se simul et illos voluit opprimi, ne laudes daemonum in contumeliam Dei sui a quoquam libenter pateretur audiri . Daniel ne a rege homine petitionem aliquam posceret,
Abbreviated transcription (Latin):
ham offert deo. S dum ista non fiunt.
et his morib deprauatis male nutriunt᷑
qui isto mundo utunt᷑: labefecit mundus: nec
immerito ait ꝓpħa. defluxit t̾ra et omnes inha¬
bitantes in ea. Non quiescunt usq nunc mur¬
murare homines: laudarstempora p̃terita:
accusare tempora xp̃iana.Magna erant tem¬
pora patrũ nr̃oꝵ dicunt. O quam bona tem¬
pora habuerunt patres nr̃i: sed uidete quȩ¬
fecerunt patres nr̃i. finees sa crificantẽ uirũ
idolis manu ꝓpͥa ꝑemit: ut placaret irãdĩ.
Moyses popłm oberrantem uitulumq fusi¬
lem adorantem. ita certa emendatione coer¬
cuit :⁊ ut unam tribum e duodecim ad se
uocans. quȩ sequi uoluit dm̃. p̃ceptũ eis
daret: ut acceptis gladiis inmanib suis fi¬
lii ꝑcuterent parentes. et parentes occiderent
filios. Nullus eos reuocauit affectus: nul¬
lus humanitati reseruatus ẽ locus: quia
timor et amor dei. p̃onini amore desideri¬

Expanded text:
ham offert Deo. Sed dum ista non fiunt, ham offert Deo. Sed dum ista non fiunt, et his moribus depravatis male nutriuntur, qui isto mundo utuntur, labefit mundus, nec immerito ait propheta: Defluxit terra, et omnes inhabitantes in ea . Non quiescunt usque nunc murmurare homines, laudare tempora praeterita, accusare tempora christiana. Magna erant tempora patrum nostrorum, dicunt: o quam bona tempora habuerunt patres nostri! fecerint patres nostri. Phinees sacrificantem virum idolis manu propria peremit, ut placaret iram Dei . Moyses populum oberrantem, vitulumque fusilem adorantem, ita certa emendatione coercuit, ut unam tribum e duodecim ad se vocans, quae sequi voluit Deum, praeceptum eis daret, ut acceptis gladiis in manibus suis filii percuterent parentes, et parentes occiderent filios . Nullus eos revocavit affectus, nullus humanitati reservatus est locus; quia timor et amor Dei prae omni desideri
Abbreviated transcription (Latin):
tantum se diligiiussit. Plus quidẽ diligere
debueras creatorem quã creaturã: s si ñ uales
p̃ferre:⁊ saltẽ uł equare dignare. Uere filios
tuos diligeres: si xp̃mfiliis p̃ferres: ipsosq filios
ipsi cõmitteres. Uere filios tuos diligeres: sumpso
illoᷤ dilig̾es. qͥ eos t̃ dedit ut diligas. An idõ cosui¬
deris diligere: quia eorum uoluptatib faues:
Audis blasphemantes: et patienter fers xp̃ia¬
ne. quod rex nabuchodonosor alienigena
non potuit sustinere dicens. siquis dixerit
blasphemiam in deum sidrach. misac. et ab¬
denago. ininteritum erit: Uides frequenta¬
re spectacula et non reuocas: uides luxurian¬
tes. et non uerberas: Nec potes te talem exhi¬
bere patrem. qui paratus sis indisciplinatos
filios uł exheredare uł abicere: cũ paratꝰ
ẽẽ debueris sicut abraham etiam filiũ im¬
molare: Omnis enim qui filioꝵ trucidat
uoluptates: sacrificium tale. quale abra¬

Expanded text:
tantum se diligi jussit. Plus quidem debueras tantum se diligi jussit. Plus quidem debueras diligere Creatorem, quam creaturam; sed si non vales praeferre, saltem vel aequare dignare. Vere filios tuos diligeres, si Christum filiis praeferres, ipsosque filios ipsi committeres. Vere filios tuos diligeres, si in ipso illos diligeres, qui eos tibi dedit ut diligas. An ideo eos videris diligere, quia eorum voluptatibus faves? Audis blasphemantes, et patienter fers, Christiane, quod rex Nabuchodonosor alienigena non potuit sustinere, dicens: Si quis dixerit blasphemiam in Deum Sidrach, Misac et Abdenago, in interitum erit . Vides frequentare spectacula, et non revocas. Vides luxuriantes, et non verberas. Nec potes te talem exhibere patrem, qui paratus sis indisciplinatos filios vel exhaeredare vel abjicere, cum paratus esse debueras sicut Abraham etiam filium immolare. Omnis enim qui filiorum trucidat voluptates, sacrificium tale quale Abra
Abbreviated transcription (Latin):
titur. ꝑferatur statera iusticiȩ: appendatur
amor mundi. cũ amore dei. Uide queadmo¬
ddum p̃ponderat amor mundi: ꝓferat᷑ specu¬
lum scripture diuinȩ. Speculum hoc ne¬
minem palpat: qualis es. talem te tibi de¬
monstrat. Intende et uide: et si est aliqͥd qͦd
offendat: abi confusus: et redi correctus.
Anñ confunderis: et in malis tuis głaberis:
Eris enim ꝑfectum malum: ñ qualenacunq
bonum.Talis nonuis flagellari cũ mundo:
aut flagellatus murmuras sub flagello:
Serue male. fecisti qđ dominus iussit: qͥ¬
ne uapulares. ista flagella tibi ante p̃dixit:
Quis iussit: Dominus iussit: creator tuus
iussit. Quid iussit: Qui amat inquit pa¬
trem aut matrem plusquam me: non est
me dignus. Ecce qͥd iussit. Aut qͥamat filiũ aut
filiã plus quã me: ñ ẽ medignꝰ. Ecce qͥd iussit. Et
qͥs ẽ inqͥt. qui odit patrem aut matrẽ aut filios:
Nec ille illos odire p̃cipit: seduł quantũ illos

Expanded text:
titur. Proferatur statera justitiae, appendatur titur. Proferatur statera justitiae, appendatur amor mundi cum amore Dei, vide quemadmodum praeponderet amor mundi. Proferatur speculum Scripturae divinae. Speculum hoc neminem palpat: qualis es, talem te tibi demonstrat. Intende et vide, et si est aliquid quod offendat, abi confusus, et redi correctus. Annon confunderis, et in malis tuis gloriaberis? Eris enim perfectum malum, non qualecumque bonum. Talis non vis flagellari cum mundo, aut flagellatus murmuras sub flagello? Serve male, fecisti quod Dominus jussit? Ne vapulares, ista flagella tibi ante praedixit. Quis jussit? Dominus jussit, Creator tuus jussit. Quid jussit? Qui amat, inquit, patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus. Ecce quid jussit. Aut, Qui amat filium aut filiam plusquam me, non est me dignus . Ecce quid jussit. Et quis est, inquit, qui odit patrem aut matrem aut filios? Nec ille illos odire praecepit: sed vel quantum illos,
Abbreviated transcription (Latin):
recedat de medio mali. Iustificetur pelagi¬
anus: confundatur hereticus arrianus.
scriptura diuina. Hic est uerus ds̃: et uita
Anania inquit. impleuit sathanas cor tuũ.
mentiri te apud sp̃m sc̃m. Non esmentitꝰ
nitas unus ẽ ds̃: et uerum ẽ. quia nemo
honus nisi unus as̃. Patientes estote boni:
ut sitis uereboni. Patientes estote: usq ad
aduentum domini. Tolerate mala. quȩ pati¬
mini amalis cum malis: quia ista temptatio.
ur̃a ẽ examinatio. Si aurum es. quid times
paleam: Quid timesignem: Simul quidẽ
eritis infornace: sed ignis paleas in cineres
uertit: tibi sordes tollit. Sifrumentũ es.
quid expauescis tribulam: Non appareb̃
qualis eras antea inspica: nisi tribula conte¬
rendo ate separauerit paleas. Si oleũ es.
quid times p̃ssuram p̃li: Nondeclarabitur
species tua: nisi pondus etiam lapidis a te sepa¬
rauerit amurcam. Ueruntamen interroget
se una queq anima: et uideat si iniuste pa¬

Expanded text:
Recedat de medio male justificator pelagiRecedat de medio male justificator pelagianus, confundatur haereticus arianus: Scriptura divina: Hic est verus Deus, et vita Anania, inquit, cur implevit satanas cor tuum, mentiri te apud Spiritum sanctum? Non es mentitus nitas unus est Deus: et verum est quia nemo bonus, nisi unus Deus. Patientes estote, boni, ut sitis vere boni: patientes estote usque ad adventum Domini. Tolerate mala quae patimini a malis cum malis; quia ista tentatio, vestra est examinatio. Si aurum es, quid times paleam, quid times ignem? Simul quidem eritis in fornace, sed ignis paleas in cineres vertit, tibi sordes tollit. Si frumentum es, quid times tribulam? Non apparebis qualis antea eras in spica, nisi tribula conterendo a te separaverit paleas. Si oleum es, quid times pressuram preli? Non declarabitur species tua, nisi etiam pondus lapidis a te separaverit amurcam. Verumtamen interroget se unaquaeque anima, et videat si injuste pa
Abbreviated transcription (Latin):
num stercoris. Si fecerit fructum: bene.
Sin autem: ueniens abscides illam. Arbor
hȩc sterilis. genus hominum ẽ: non ha¬
bens fructum penitentiȩ. Dominus eius :
condidor eius ẽ. Intercessor huiꝰ arboris: apo¬
stolus paulus ẽ. Unde ꝓbamus: Audi in
quadam epła sua: quẽadmodũ intercedat
Hoc gͦ eis petebat: ut acciperent quod non
habebant. Faciam inquit ei fossam: ad¬
hibeam cophinum stercoris. Fossa locus
ẽ humilitatis: cophinus stercoris.lacri¬
mȩ sunt penitentis. Quem locũ siquis
contempserit: amplius sustinebit tormentũ:
quando illius agricolȩ acutissimũ senserit
ferramentũ. Agite mali penitentiã: corrigi¬
boni quare talia cum malis. et amalis pati
Quicunq sunt boni: non talessunt. qua¬
les debent ẽẽ boni. Non enim sunt ꝑfectũ
bonũ: ꝓficiunt enim de die indiem. Si ꝓfi¬
ciunt: utiq exercitationibus ꝓficiunt.
Nemo se iustificet. tanquam iam sit ꝑfectꝰ:

Expanded text:
num stercoris: si fecerit fructum, bene; num stercoris: si fecerit fructum, bene; sin autem, abscides eam . Arbor haec sterilis, genus hominum est non habens fructum poenitentiae. Dominus ejus, conditor ejus est. Intercessor hujus arboris, apostolus Paulus est. Unde probamus? Audi in quadam Epistola sua quemadmodum intercedebat tutem . Hoc ergo eis petebat, ut acciperent quod non habebant. Faciam, inquit, ei fossam, adhibeam cophinum stercoris. Fossa locus est humilitatis: cophinus stercoris, lacrymae sunt poenitentis. Quem locum si quis contempserit, amplius sustinebit tormentum, quando illius agricolae acutissimum senserit ferramentum. Agite, mali, poenitentiam; corrigiboni quare talia cum malis et a malis patiuquicumque sunt boni, non tales sunt, quales debent esse boni: non enim sunt perfectum bonum; proficiunt enim de die in diem. Si proficiunt, utique exercitationibus proficiunt. Nemo se justificet, tanquam jam sit perfectus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia in eis nullus fructus ẽ animȩ. Putatis¬
ne dilectissimi. non om̃s tales sumus: qui
in istis malis ꝓpeccatis nrĩs dimissi sumus:
Exacuit agricola ferrũ: amputat inutile
lignum: abscisum seruat incendio concre¬
mandũ. Hoc nunc agitur. auero agricola.
Uidentur quidem sibi mali adhuc stare: ad¬
huc florere. Quisquis talis es. quisqͥs ma¬
lus es.quisquis corriginonuis: non te conso¬
letur alitudo tua: quia maior expectat rui¬
na: ampliorq: sustinet flamma. Quia secu¬
ris hȩc adte nondumuenit. ⁊ ideo putas
te posse semꝑstare: Cum uideas uł audias
alias arboreste ampliores cecidisse: qđ te
hic agricola differt. eius ẽ patientiȩ: ne
forte intercedat apud eum locus penitentiȩ.
Colonus enm ille inȩuangłio qui intercede¬
bat pro arbore.quam dominus eradicare
uolebat quod fructum ꝑtrienniũ non habe¬
ret: uidete quid ait. Dñe dimitte illamet
hoc anno: faciam ei fossam: adhibeam cofi¬

Expanded text:
quia in eis nullus fructus est animae. Putatisquia in eis nullus fructus est animae. Putatisne, dilectissimi, nos omnes tales sumus, qui in istis malis pro peccatis nostris dimissi sumus? Exacuit agricola ferrum, amputat inutile lignum, abscisum servat incendio concremandum. Hoc nunc agitur a vero agricola. Videntur quidem sibi mali adhuc stare, adhuc florere. Quisquis talis es, quisquis malus es, quisquis corrigi non vis, non te consoletur altitudo tua; quia major te exspectat ruina, ampliorque sustinet flamma. Quia securis haec ad te nondum venit, ideo putas te posse semper stare? cum videas vel audias alias arbores te ampliores cecidisse. Quod te hic agricola differt, ejus est patientiae, ne forte intercedat apud eum locus poenitentiae. Colonus enim ille in Evangelio, qui intercedebat pro arbore, quam dominus eradicare volebat, quod fructum per triennium non haberet, videte quid ait: Domine, dimitte illam et hoc anno; faciam ei fossam, adhibeam cophi
Abbreviated transcription (Latin):
q enim dilectissimi: ꝓprium onus portat.
Nolite detrahere de alterutrum fr̃s: ait
apłs iacobus. Qui enim detrahit fr̃i. aut
iudicat frẽm: detrahit legi. et iudicat le
gem.Si autem iudicas legẽ: non es factor
legis. sed iudex.Unus ẽ legislator et iudex:
qui potest ꝑdere et liberare. Tu autem qui
es. qui iudices proximũ: Nec tamen uoces¬
detrahentium: silentium possunt impo¬
nere uerbo dei. Clamat ille ꝑbonos.ꝑma¬
los: agite penitentiam.apppinquabit
ad uos regnum dei.Nolite eẽ auditores le¬
gis tantum: sed factores. facite dignos
fructus penitentiȩ. Ecce enim ait ȩuan¬
głista: securis ad radices arboꝵ posita ẽ.
Omnis eni arbor non faciens fructũ bonũ: ex¬
cidetur et in ignẽ mittetur. Uideo inquit õs
homines. diuersas arbores. fructꝰ etiam diu̾¬
sos habentes: sedbonus fructus querit᷑ qui
pascat. ñ qui pungat. Sunt enĩ et arbores
spinose. igni deputate. merito incendende:

Expanded text:
que enim, dilectissimi, proprium onus portat. que enim, dilectissimi, proprium onus portat. Nolite detrahere alterutrum, fratres, ait apostolus Jacobus. Qui enim detrahit fratri aut judicat fratrem, detragem si autem iudicas legem non es factor legis sed iudex unus est legislator et iudex qui potest perdere et liberare tu autem quis es qui iudicas proximum ecce detrahentium silentium possunt imponere verbo Dei. Clamat ille per bonos, et per malos: Agite poenitentiam, appropinquavit ad vos regnum Dei. Nolite esse auditores legis tantum, sed factores . Facite dignos fructus poenitentiae. Ecce enim, ait Evangelista, securis ad radices arborum posita est. Omnis enim arbor non faciens fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Video, inquit, omnes homines diversas arbores, fructus etiam diversos habentes: sed bonus fructus quaeritur qui pascat, non qui pungat. Sunt enim et arbores spinosae, igni deputatae, merito incendendae,
Abbreviated transcription (Latin):
głabitur castum sehabere cor: Aut quis gla¬
bitur mundum se ẽẽ apeccato: Aduenit tẽ¬
pus illud: quod p̃dixit dñs. Putas. cũ ue¬
nerit filius hominis.inueniet fidẽ int̃ra:
Quis habet fidem: Quis credit uerbis di¬
uinis: Audebit aliquis nr̃m adsignare si¬
bi fidem: quando audit dñm dicentẽ dis¬
cipulis. si haberetis fidem sicut granum
sinapis. diceretis arbori huic. eradicare.
et plantare inmari. et obaudisset uob:
Quis sibi audebit assignare. eo qđd faciãt
omnia quȩ p̃cepit ds̃: Nemo: prorsus
nemo.Predicamus et non facimus: auditis
et facere non curatis. Merito om̃s subflagel¬
lo conterimur: et doctor et factor: et audi¬
tor et contemptor. Studemus inuicem re¬
prehendere: et non studemus oꝑa nr̃a dis¬
cuterẽ. Detrahit proximus proximo: detra¬
hit clericus derico: detrahit laicus laico.
Uideo quidem se inuicem accusantes: sed
neminẽ uideo iuste se excusantẽ. Unusqͥs¬

Expanded text:
gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriagloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? 2. Advenit tempus illud quod praedixit Dominus: Putas, cum venerit Filius hominis, inveniet fidem in terra ? Quis habet fidem? quis credit verbis? Audebit aliquis nostrum assignare sibi fidem, quando audit Dominum dicentem discipulis: Si haberetis fidem sicut granum sinapis, diceretis arbori huic, Eradicare, et plantare in mari; et obaudisset vobis ? Quis sibi audebit assignare quod faciat omnia quae praecepit Deus? Nemo, prorsus nemo. Praedicamus, et non facimus: auditis, et facere non curatis. Merito omnes sub flagello, et doctor et factor, et auditor et contemptor. Studemus invicem reprehendere, et non studemus opera nostra discutere. Detrahit proximus proximo, detrahit clericus clerico, detrahit laicus laico. Video quidem se invicem accusantes, sed neminem video juste se excusantem. Unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
ne totam plangimus ciuitatem: Eger est
carus et uena eius malum renuntiat: om¬
nes qui eum diligunt egrotant simul ani¬
mo.Si eum et inipsa uicina morte ride¬
re uiderunt: quẽad modum ab eo omnẽ
spem salutis ablatam sentiunt. eumq ad¬
huc uiuum tanquã mortuũ merito plan¬
gunt: Intantas angustias. et in ipso fine
rerum posita ẽ uniuersa ꝓuincia: et co¬
tidie frequentant᷑ spectacula: sanguis ho¬
minũ cotidie funditur inmundo:⁊ et
insanientium uoces crepitant in circo.
Oplanctus. omni tristicia acceptior: O
planctus omni mesticia affligens cor.
Libet flere. Plangimus enim dilectissi¬
mi et illos et nos: quia et nos digni su¬
mus qui cum talib merito flagellem᷑.
Nõi eni cum alios accusamus. om̃s declina¬
uimus. simul inutiles facti sumus: prorsus
om̃s. Nullus ẽ excusatus: quia talis ẽ iudex.
ut omnis homo ab illo inueniat᷑ reus. Cũ
enim rex iustus sederit in throno:⁊ quis

Expanded text:
ne totam plangimus civitatem? Aeger est ne totam plangimus civitatem? Aeger est charus, et vena ejus malum renuntiat; omnes qui eum diligunt, aegrotant simul animo. Si eum et in ipsa vicina morte ridere viderint, quemadmodum ab eo omnem spem salutis ablatam sentiunt, eumque adhuc vivum tanquam mortuum merito plangunt? Inter tantas angustias et in ipso fine rerum posita est universa provincia, et quotidie frequentantur spectacula: sanguis hominum quotidie funditur in mundo, et insanientium voces crepitant in circo. O planctus omni tristitia acceptior! o planctus omni moestitia affligens cor! Libet flere. Plangimus enim, dilectissimi, et illos et nos, quia et nos digni sumus qui cum talibus merito flagellemur. Nos enim, cum alios accusamus; omnes declinavimus, simul inutiles facti sumus, prorsus omnes. Nullus est excusatus; quia talis est judex, ut omnis homo ab illo inveniatur reus. Cum enim Rex justus sederit in throno, quis
Abbreviated transcription (Latin):
audentes quas adhuc uł adipisci desiderat
humana fragilitas: uł amittere formidat
infirmitas. Scd̾m id quod dolent: ñ om̃s.
Scđ̾m qd rem non timendam timent: om¬
nes declinauerunt. simul inutiles facti
sunt: quia plus estimat᷑ timorhominis.
quam timor dĩ: et p̃ferunt omnes res
quas acceperunt adeo. ipsi dõ. Ne eas
tollat malus homo: contemnit᷑ ds̃ ꝑ quẽ
factus ẽ homo. Uellem uos quidem qui ad¬
huc tales estis. et amorererũ seculariũ ob¬
ligati peccantib aut parcitis aut fauetis:
uellem uos quidem aliquibus exhortationi¬
bus ammonere. quid cui rei p̃ponere debe¬
atis: nisi nos fluuius lacrimarũ compelle¬
ret plangere eos qui peccant. et nolunt
agere penitentiam. Si est in nob̾ humanꝰ
affectus: si ẽ in nob̾ compassionis sensus:
unius hominis mortẽ flere. dolere. ac
plangere. deberemus. Quibus lacrimis.
quo gemitu. quib planctib exagitamur:
quando aut maximam partem. aut pe¬

Expanded text:
audentes, quas adhuc vel adipisci desiderat audentes, quas adhuc vel adipisci desiderat humana fragilitas, vel amittere formidat infirmitas. Secundum id quod dolent, non omnes: secundum quod rem non timendam timent, omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt; quia plus aestimatur timor hominis, quam timor Dei, et praeferunt homines res quas acceperunt a Deo ipsi Deo. Ne eas tollat malus homo, contemnitur Deus per quem factus est homo. Vellem vos quidem qui adhuc tales estis, et amore rerum saecularium obligati peccantibus aut parcitis, aut favetis; vellem vos quidem aliquibus exhortationibus admonere, quid cui rei praeponere debeatis: nisi nos fluvius lacrymarum compelleret plangere eos qui peccant, et nolunt agere poenitentiam. Si esset in nobis humanus affectus, si esset compassionis sensus, unius hominis mortem flere, dolere ac plangere deberemus: quibus lacrymis, quo gemitu, quibus planctibus exagitamur, quando aut maximam partem, aut pe
Abbreviated transcription (Latin):
bere negligere nr̃a peccata:
quando talem demonstrat
iram suam. Ipse quippe
iuste punit nocentẽ: qͥa
nullum inuenit peniten¬
tem. Quoties dilectissimi intonuerunt atq
intonant tube diuinȩ: agite penitentiã.
appropinquabit ad uos regnum cęloꝵ:
Et elausis aurib cordis. magis oꝑam᷑ ma¬
la: et petimus ut ueniant bona. S taliũ
iudicium: iustum dicit eẽ apłs. In eo eñ ipso
qđ talia sapiunt qui tales sunt. ex malis oꝑi¬
bus posse se bona susciꝑe: obdurati sunt: pe¬
intentie locum non requirunt. Merito iuste
iudicati: qui asemet ipsis inueniunt᷑ eẽ
damnati. Licet non omnes hic tangat nr̃
sermo: om̃s tamen adstringit sermo diui¬
nus dicens.Omnes declinauerunt. si¬
mul inutiles facti sunt: non ẽ qui faciat
bonum. non est usq: ad unũ. Quomͦ om̃s:
& quomꝰ non om̃s: Quomodo ñ oms: Quia
sunt multi qui gemunt et dolent. ob in¬
quitates quȩ fiunt in medio eoꝵ: uolen¬
tes resistere: sed timore seculariũ rerũ non

Expanded text:
bere negligere nostra peccata, quando talem demonstrat iram suam. Ipse quippe juste punit nocentem, quia nullum invenit poenitentem. Quoties, dilectissimi, intonuerunt atque intonant tubae divinae: Agite poenitentiam; appropinquavit enim ad vos regnum coelorum ? Et clausis auribus cordis, magis operamur mala, et petimus ut veniant bona. Sed talium judicium justum dicit esse Apostolus. In eo enim ipso quod talia sapiunt qui tales sunt, ex malis operibus posse se bona suscipere, obdurati sunt, poenitentiae locum non requirunt. Merito juste judicati, qui a semetipsis inveniuntur esse damnati. Licet non omnes tangat hic noster sermo, omnes tamen astringit sermo divinus, dicens: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Quomodo omnes, et quomodo non omnes? Quomodo non omnes? Quia sunt multi qui gemunt et dolent ob iniquitates quae fiunt in medio eorum, volentes resistere; sed timore saecularium rerum non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos. uosp̃om̃ĩb gentib. Et adiecit. Cireũ¬
cidimini gͦ aduricia cordis urĩ: et ceruicem
urãm ne induretis ampliꝰ. S hanc in eis
mansisse duriciam cordis sicut supra iam
diximus. beatus stephanꝰ cum iudeos mere¬
paret. ostendit. In actibus enim apłoꝵ sic¬
ipse dicit᷑. Oura ceruice et incircũcisi corde
et auribus: uos semꝑ spũi scõ restitistis. Uñ
dura ceruix. in eopopło qui ex omnimundo
electus ẽ. qui de seruitute decem miraculis
meruit liberari. cui lex data. cuiꝰ saluti ora
ꝓpħarum omniũ militarunt. ex quibꝰ fa¬
ctus scd̾m carnem. et ad quosmissus ẽ. xp̃c:
nisi quia cȩcitas exparte in isił facta ẽ. do¬
nec isrł adoptatus ex plenitudine genti¬
um intraret in regnum: Et conclusit in
in credulitate om̃s dñs: ut oms indigerent
mis cdia saluatoris. Cuiꝰ diuini consilii sa¬
cramenta ꝑstringens. ⁊ maiestatis mysteri¬
umque quãuis magnitudine reuelatio¬
num nouerat. tamen ꝓhumana infirmitate

Expanded text:
ibus. Et adjecit, Circumcidimini ergo a duritia cordis vestri, et cervicem vestram ne induretis amplius . Sed hanc in eis mansisse duritiam cordis, sicut supra jam diximus, beatus Stephanus, cum Judaeos increparet, ostendit. In Actibus enim apos dicit: Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis . Unde dura cervix in illo populo, qui ex omni mundo electus est, qui de servitute decem miraculis meruit liberari, cui lex data est, cujus saluti ora Prophetarum omnium militarunt, ex quo factus secundum carnem et ad quos missus est Christus; nisi quia caecitas ex parte in Israel facta est, donec Israel adoptatus ex plenitudine gentium, intraret in regnum; et conclusit in incredulitate omnes Dominus, ut omnes indigerent misericordia Salvatoris? Cujus divini consilii sacramenta perstringens, et majestatis mysterium, quae quamvis magnitudine revelationum noverat, tamen pro humana infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
lo nichilominꝰ diuini obtutꝰ lumine ꝑ manen¬
tes. Ds̃ enĩ qui nec loco claudit᷑ nec tempore p̃¬
uenit᷑. omniũ rerũ tã p̃teritarũ memoria. g
imminentiũ scientia plenꝰ ẽ: nec reminiscens¬

Expanded text:
llo nihilominus divini obtutus lumine permanenllo nihilominus divini obtutus lumine permanentes. Deus enim qui nec loco clauditur, nec tempore praevenitur, omnium rerum tam praeteritarum memoria, quam imminentium scientia plen
Abbreviated transcription (Latin):
uult indurat: ipsũ p̃uaricationis intueat᷑ exor¬
diũ: et dõ dande mandatũ. qͥ tnsgressionis cul¬
pam inuecorde fuerit oꝑatꝰ attendat: ꝗͣuis ne
ab ipso qͥdẽ. si negaret assensũ. potuit tempta¬
tore compelli. Ergo quicqͥd pꝰ illã p̃uaricati¬
onẽ natꝰ supplicii homo patit᷑. iuste reddi
meritoq fateat᷑. Indurare enĩ dicit᷑ ds̃ eũ
quẽ mollire noluerit. Sic etiã excecare dicen¬
dus ẽ eũ. quem illuminare noluerit: sic etiã
repellere eũ. quẽ uocare noluerit. Qs enĩ
p̃destinauit. illos et uocauit: et qͦs uocauit.illos
⁊ iustificauit. Ipse enĩdedit ut simꝰ. ipse ut boni
condidit. iusticia damnauit: grã libauit Mun¬
dusenĩ qũauis ꝓtempore ex qͦ factꝰ e cepit: in il¬
la diuinȩ p̃scientiȩ luce faciendꝰ. nullũ potuit ha¬
bere pͥncipiũ. Et quantic̃q ł ex adãusq in hodi¬
et decursototius uitȩ tempore tͣnͣsierunt. in i¬

Expanded text:
vult indurat; ipsum praevaricationis intueatur exorvult indurat; ipsum praevaricationis intueatur exordium, et Deo dante mandatum, qui transgressionis culpam in corde fuerit operatus attendat: quamvis ne ab ipso quidem, si negaret assensum, potuit tentatore compelli. Ergo quidquid post illam praevaricationem natus supplicii homo patitur, juste reddi meritoque fateatur. Indurare enim Deus dicitur eum quem mollire noluerit: sic etiam excaecare dicendus est eum quem illuminare noluerit: sic etiam repellere eum quem vocare noluerit. Quos enim praedestinavit, illos et vocavit: et quos vocavit, illos et justificavit . Ipse dedit ut simus, ipse ut boni condidit, justitia damnavit, gratia liberavit. Mundus enim quamvis pro tempore ex quo factus est coeperit, in illa divinae praescientiae luce faciendus nullum potuit habere principium: et quanticumque vel ex Adam usque in hodiet decurso totius vitae tempore transierunt, in i
Abbreviated transcription (Latin):
guere:. si alteri donansab eo qd̃ debeat exe¬
gerit: Si gͦ inter contractꝰ hominũ nullꝰ
ex hoc p̃scriptionis locus ẽ. ut se dicat debi¬
tor iniuste exigi. quia sit alii debitori ab eodẽ
qd̾ debebat creditore donatũ: qͥs in tantã insa¬
niã ꝓfanȩ uocis erumpat. ut in iusticie dm̃
arguat. si uni in debitã donauerit gr̃am.
alteri reddiderit debitã penam: Itaq ex suꝑi
ore huiꝰ parte sententiȩ quȩ dicit. eui uult
miseret᷑:. puto qͦd nullusnisi indignꝰ miscdia.
audeat disputare. Qđ uͦ sequit᷑. quẽ uult in¬
durat: ibi paululũ humanȩ mentis intentio.
u̾bi nouitate confundit᷑. S ñ ita intelligendũ
est: qͣsi ds̃ in homine ipsã quȩ ñ eẽt duriciam
cordis oꝑet᷑. Quid. ẽ enĩ aliud duricia. qͣm dĩ
obuiare mandatis: Uñ illud beatꝰ stephanus
dicebat ad popłm. Dura ceruice et ñ circũciso
Qũã qͥ adõ fieriputat. ꝓptẽa qͦd dictũ ẽ quem

Expanded text:
guere, si alteri donans, ab eo quod debebat exeguere, si alteri donans, ab eo quod debebat exegerit? Si ergo inter contractus hominum, nullus ex hoc praescriptionis locus est, ut a se dicat debitor injuste exigi, quia scit alii debitori ab eodem quod debeat creditore donatum: quis in tantam insaniam profanae vocis erumpat, ut injustitiae Deum arguat, si uni indebitam donaverit gratiam, alteri reddiderit debitam poenam? CAPUT Iori hujus parte sententiae, quae dicit: Cujus vult miseretur, puto quod nullus nisi indignus misericordia audeat disputare. Quod vero sequitur: Quem vult indurat, ibi paululum humanae mentis intentio verbi novitate confunditur. Sed non ita intelligendum est, quasi Deus in homine ipsam, quae non esset, duritiam cordis operetur. Quid enim aliud est duritia, quam Dei obviare mandatis? Unde illud beatus Stephanus dicebat ad populum: Dura cervice, et non circumciso Quam qui a Deo fieri putat, propterea quod dictum est, Quem
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsit: in om̃s necesse ẽ ꝑtransisse peccatũ. Pecca¬
tũ qͦmͦ cũ paruulis originale nascat᷑: carnis
natos. et si illi iam etiã in xp̃o renati sunt. ui¬
demꝰ mortis lege constringi: ꝑ hoc qͦd uudemꝰ
illud qͦdũ uidemꝰ cogimͣ confiteri. faciliꝰenĩ fieri
posset. ut quamuis transeunte peccõ penaminime
seq̃ret᷑: quã ut nulla cõmunicatione peccati.
partẽ sumat penȩ. qͥ ñ habet culpȩ. Si gͦ
ut apparuit dep̃uaricatoris semine om̃s na
dimꝰ. massa damnata ẽ: nullꝰ deduricia sua.
nultꝰ de pena conqueri audeat᷑: quȩ etiã ñ exi¬
stentibꝰ peccatis ꝓpriis. sola nascendi conditio¬
ne debet᷑. Quod uͦ dsaliis gratuita uocatione
conuersis. miscdiã largit᷑ indebitã: ñ ad dispen¬
satoris iniusticiã. s ad donantis misericordis¬
simã lib̃tatẽ. ueritatis ratione referendũ ẽ.
Anaudebit debitor creditorem iniqͥtatis ar¬

Expanded text:
transiit, in omnes necesse est pertransisse peccatum. Peccatransiit, in omnes necesse est pertransisse peccatum. Peccatum quomodo cum parvulis originale nascatur, carnis carnaliter natos, etsi illi jam etiam in Christo renati sunt, videmus mortis lege constringi; per hoc quod videmus, illud quod non videmus cogimur confiteri. Facilius enim fieri posset, ut quamvis transeunte peccato, poena minime sequeretur, quam ut nulla communicatione peccati partem sumat poenae, qui non habet culpae. Si ergo, ut apparuit, de praevaricatoris semine omnes nadimus, massa damnata est; nullus de duritia sua, nullus de poena conqueri audeat, quae etiam non existentibus peccatis propriis, sola nascendi conditione debetur. Quod vero Deus aliis gratuita vocatione conversis, misericordiam largitur indebitam, non ad dispensatoris injustitiam, sed ad donantis misericordissimam largitatem, veritatis ratione referendum est. An audebit debitor creditorem iniquitatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ ac cogi. artariq sententia.Cũ enĩ totũ
ad dm̃ referens. humanis uirib neget doctor
amplissimus: quid aliud quã ut indm̃ toto
corde suspensi. ab eosalutis auxiliũ postule¬
mꝰ. hortat᷑: Quẽ gͦ mouet hȩc indiuinȩ grẽ
dispensatione diu̾sitas. ⁊ iniustũ putat ne¬
gari alteri qd̾ alter acceꝑit: intelligat quẽ¬
agitare res humanas iudicio. ut debitas pe¬
nas aut iustȩ reddat. aut miscdit̃ donet. Ui¬
ciatȩ enĩ radicis macula. ita ꝓpaginis tradu¬
ce ꝑ generationũ sarmenta diffusa ẽ. ut ne in¬
fans quidẽ uniꝰ diei aculpa sit pͥmȩ p̃uarica¬
tionis alienꝰ: nisi ꝑindebitã saluatoris gr̃am
fuerit lib̾atꝰ Qđ si nec qͥdem sine peccato ẽ. qͥ
ꝓpͥum adhuchabere ñ potuit: conficit᷑ ut
trante peccato. Et qm̃ mors ñ naturȩ condi¬
tio. s pena peccati ẽ: sequat᷑ necesse ẽ pęna
peccatũ. Quia uͦ in om̃s homines mors per¬

Expanded text:
pietatem cogi atque arctari sententia. Cum enim totum pietatem cogi atque arctari sententia. Cum enim totum ad Deum referens humanis viribus neget doctor amplissimus, quid aliud quam ut in Deum toto corde suspensi, ab eo salutis auxilia postulemus hortatur? Quem ergo movet haec in divinae gratiae dispensatione diversitas, et injustum putat negari alteri quod alter acceperit, intelligat quemagitare res humanas judicio, ut debitas poenas aut juste reddat, aut misericorditer donet. Vitiatae enim radicis macula ita propaginis traduce per generationum sarmenta diffusa est, ut nec infans quidem unius diei a culpa sit primae praevaricationis alienus , nisi per indebitam Salvatoris gratiam fuerit liberatus. Quod si nec hic quidem sine peccato est qui proprium habere non potuit, conficitur ut trante peccato. Et quoniam mors non naturae conditio, sed poena peccati est, sequatur necesse est poena peccatum. Quia vero in omnes homines mors per
Abbreviated transcription (Latin):
natis. nondũq: aliqͥd oꝑatis. nulla eẽ po¬
terant mom̃ta meritoꝵ: ne exparentũ qui¬
dem meritis. quȩ diũso tempore uaria eẽ po¬
tuerunt. aliqͥd contra relinqueret᷑ obstãculi¬
mꝰ diuinũ paruuł uł auertisse ł conciliasse
p̃sidiũ. seubona. seu mala: circa geminã pro¬
lem quȩ eodẽ concepta concubitu eodemq
in lucẽ ꝓiecta momento ẽ. paria eẽ debue¬
runt. Quod si futuros eoꝵ moresdicit᷑ diui¬
nũ discreuisse iudiciũ: ꝓfecto illud euacuabi¬
tur. quod p̃misit apłs dicens. Non exoꝑib
s ex uocante dictum ẽ: quia maior seruiet
minori. Non enĩait exp̃teritis oꝑib̃ s cũ
generalit̾ dixerit ñ exoꝑib: ibi et p̃terita in¬
telligi uoluit et futura: p̃terita scilicet quȩ
nulla erant: futura quȩ nondũ erant. Pre¬
destinatus ẽ gͦ iacobuas in honorem. s ñ¬
exoꝑib: quia ñ exoꝑib. s ex uocante dictũ

Expanded text:
natis nondumque aliquid operatis nulla esse ponatis nondumque aliquid operatis nulla esse poterant momenta meritorum, ne ex parentum quidem meritis, quae diverso tempore varia esse potuerunt, aliquid contra gratiam relinqueretur obstaculimus divinum parvulis vel avertisse, vel conciliasse praesidium, seu bona, seu mala circa geminam prolem, quae eodem concepta concubitu, eodemque in lucem projecta momento est, paria esse debuerunt. Quod si futuros eorum mores dicitur divinum discrevisse judicium, profecto illud evacuabitur quod praemisit Apostolus dicens: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est, quia major serviet minori. Non enim ait: Ex praeteritis operibus, sed cum generaliter dixerit: Non ex operibus, ibi et praeterita intelligi voluit, et futura: praeterita scilicet quae nulla erant, futura quae nondum erant. Praedestinatus est Jacob vas in honorem, ex operibus, quia non ex operibus, sed ex vocante dictum