comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
per circuitum castrorum.
um omne datum optimum et
omne donum ꝑfectum desursũ
descendens a pr̃e luminũ ꝑ manna pos
in carne int̾ hoĩes hõ. siue ut ẽ insacra¬
mento altaris. siue ut ẽ in lege ⁊ꝓpħis.
siue ut ẽ in u̾bo p̾dicationis. siue ut ẽ in¬

Expanded text:
per circuitum castrorum . Cum omne datum optimum, et omne donum perfectum, desursum descendens a Patre luminum , per manna possin carne, inter homines homo, sive ut est in sacramento altaris, sive ut est in lege et prophetis, sive ut est in
Abbreviated transcription (Latin):
ad electis sius. ut exultent in cõ¬
spectu eius ⁊ delectent᷑ in leticia.
illum diẽ cum uob̾cum bibam
ad tractum spacii referendum est.
tiõ ad iuitium diei. ut sic intelli¬
gatur cum uob̾cum bibã. oã dice¬
retur qͦ die uob̾cum bibam. Si aũ
qd̾ dr̃ in illum diem referamus
ad diem resurrectõis transitoriũ
hñitem mane ⁊ uesꝑam: difficile
erit intellig̾e qd̃ dicit ũ bibam u
in illum diẽ cum uobisc̃ bibam.
c̃ discipłi illo die bibituri ñ eẽnt.
qͣm seqͣntur. hoc mͦ intelligi potest
qui credit in me ht uit̾a et̾riam.

Expanded text:
t in conspectu ejus, et delectentur in laetitia. illum diem, cum vobiscum bibam, » ad tractum spatii referendum est, non ad initium diei; ut sic intelligatur, cum vobiscum bibam, quasi diceretur, quo die vobiscum bibam. Si autem quod dicitur, « in illum diem, » referamus ad diem resurrectionis transitorium, habentem mane et vesperam, difficile erit intelligere, quod dicit. « Non bibam usque in illum diem, cum vobiscum bibam, » cum discipuli illo die bibituri non essentquam sequantur. Hoc modo intelligi potest: « Qui credit in me, habet vitam aeternam .
Abbreviated transcription (Latin):
tum demonstrato aliud unum
ñ insolent᷑ pot̾ intelligi: sic̃ in anͣ
cum demonstrat᷑ alia aqͣ sig̃canir
domino dicẽte. Qui bibit ex bac
aqͣ: sitiet iterum. Per hãc eiũ
aqͣni mulieri samaritane de¬
monstratam. intelligit᷑ aqua
scłaris uoluptatis. ł cupidita

Expanded text:
tum demonstrato, aliud vinum, tum demonstrato, aliud vinum, non insolenter potest intelligi: sicut in aqua, cum demonstratur, alia aqua significatur, Domino dicente: « Qui biberit ex hac a, sitiet iterum . » Per hanc enim aquam mulieri Samaritanae demonstratam, intelligitur aqua saecularis voluptatis vel cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Qx᷑ dicit ñ hoc s de hoc geni¬
mine bibisse. bibuurum autẽ ñ
de illo. s ilsd̃: gaudii p̃gustati fu¬
ponderi pot̾ locutionem de genimi¬
ue figurari. ut qd̾ dictumẽ in¬
telligatur de altĩus significato.
⁊ de alt̾ĩus effectu. ⁊ de utriusq
fine. Sauguis enim xp̃i oꝑatur
nob̾ gaudium et̾ne salutis. qd̾ ẽ
calicis significatur: qͣdami ratõne
similitudinis quia uinun leti¬
ficat cor hominis. Gaudium gͦ
substitutõe nomi sacram̃ti finẽ
ꝯstituit ueteris sacrificii .s. utm̃q
ad unũ finẽ dirigit ultͣ qͣm ulłs
ẽ fuus. Cum gͦ dicat de hoc geni¬
mine qͣmuis ꝑ demonstratõnem
datur ut nichil aliud uideatur
intelligendum qͣm qd̃ ocuł ex¬
hibetut tam̃ aliud intelligẽdũ
suadet manifesta tei u̾ttas ⁊ fid̾i
pietas. cum ũsit dignum fide ꝙ
hoc ip̃m nͥ in suo effectu ł sig̃cato
ui regno celoꝵ a xp̃o cum discipłis
sit bibendum. Sic autem in hoc
geuimine qͣinuis ꝑ p̾ocłm ł digi¬

Expanded text:
it, se, non hoc, sed de hoc genimine bibere, bibiturum autem non de illo, sed illud, gaudii praegustati fuponderi potest, locutionem de genimine figurari, ut quod dictum est, intelligatur de alterius significato, et de alterius effectu, et de utriusque fine. Sanguis enim Christo operatur nobis gaudiumcalicis significatur quadam ratione similitudinis, quia unum laetificat cor hominis . » Gaudium ergo substitutione novi sacramenti finem constituit veteris sacrificii; sed utrumque ad unum finem dirigit, ultra quem nullus est finis. Cum ergo dicit: « De hoc genimine, » quamvis per demonstrationem ndatur, ut nihil aliud videatur intelligendum, quam quod oculis exhibetur: tamen aliud intelligendum suadet manifesta rei veritas, et fidei pietas: cum non sit dignum fide, quod hoc ipsum, nisi in suo effectu vel significato in regno coelorum a Christo cum discipulis sit bibendum. Sic autem in hoc genimine, quamvis per poculum vel digi
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sue. Ad ꝯsũmationẽ uero
ꝑtinet tota głia¬
resurrectõis. De qua
ip̃e dicit. Sanitates ꝑfi¬
tio hodie. ⁊ cras. ⁊ t̾cia die ꝯsummor.
Salus mundi scd̃m seriẽ tẽꝑm diges¬
ta ẽ. ⁊ ordinata in apparatũ. in actũ.
infructii. hoc ẽ infigura. in gr̃a. in
gła. Primum deus pat̃. mandauit
salutes iacob inrepmissione salua¬
toris. Deinde dedit̾ salutem regib .i.
om̃ib iustis. inaduentu saluatoris.
adultimũ ꝯsũmauit negotium sa¬
lutis in resurrectione saluatoris.
magnificans salutes regis eius . i.f.¬
salutis oꝑatus est xp̃c. incipiens adi¬
eb antiquis. Tota dispensatio rerũ
⁊ tẽpoꝵ eius moderamine adhunc fi¬
nem dirigebatur. ⁊ mominib q̃ ad
ausam hanc creat᷑am ꝯducebãt delectatus

Expanded text:
tionis suae. Ad consummationem vero pertinet tota gresurrectionis. De qua ipse dicit: « Sanitates perficio hodie et cras, et tertia die consummor . » Salus mundi secundum seriem temporum, digesta est et ordinata in apparatu, in actu, in fructu: hoc est in figura, in gratia, in gloria. Primum Deus Pater mandavit salutes Jacob in repromissione Salvatoris. Deinde dedit salutem regibus, id est omnibus justis in adventu Salvatoris. Ad ultimum consummavit negotium salutis in resurrectione Salvatoris, magnificans salutes regis ejus, salutis operatus est Christus, incipiens a diebus antiquis. Tota dispensatio rerum et temporum ejus moderamine ad hunc finem dirigebatur; et in omnibus quae ad hanc causam conducebant delectatus
Abbreviated transcription (Latin):
solum autem delectatꝰ ẽ inhis q̃ fecit
ante aduentũ. uł maduentu suo.s
inmundũ ueniens flagella iniqui¬
tatis nr̃e letꝰ excepit. Letus dicam an¬
tristis ͦ S utr̃q rectiꝰ dix̾im. Nam de
illo scͥptum est. Exultaũ ũgigas ad.cͦ.¬

Expanded text:
solum autem delectatus est in iis quae fecit ante adventum, vel in adventu suo; sed in mundum veniens flagella iniquitatis nostrae laetus excepit. Laetus, dicam, antristis? Sed utrumque rectius dixerim. Nam de illo scriptum est: « Exsultavit ut gigas ad c
Abbreviated transcription (Latin):
luptatis mee uos potau̾o. ꝑ diem illũ
intellig̃e possumus głam resurrecti¬
onis .⁊ clarificationis quidies finem
non habet. De quo dr̃. Hec est dies qͣm
fecit dominus exultemus ⁊ letemur
mea. In claritate enim xpisti ex¬
ultabimus ⁊ letabimur cum cor¬
pus humilitatis nostre configu¬
rabitur corpori claxitatis sue.
Quamuis ergo xpistus pri¬
mitie.
sit dormientiũ. ⁊ pͥmus resurgẽs
amortuis hoc nouum uinum bi¬
berit discipłis ñ statum bibit᷑is.

Expanded text:
luptatis meae vos potavero. Per diem illum luptatis meae vos potavero. Per diem illum intelligere possumus gloriam resurrectionis et clarificationis, qui dies finem non habet. De quo dicitur: « Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea . » In claritate enim Christi exultabimus et laetabimur, cum corpus humilitatis nostrae configurabitur corpori claritatis suae. Quamvis ergo Christus primitiae sit dormientium, et primus resurgens a mortuis hoc novum vinum biberit, discipulis non statim bibituris,
Abbreviated transcription (Latin):
sit inamaritudĩe passionũ ⁊
asꝑitate laboriose discipline ꝓ nob̾sus¬
cep̃te. s in aĩa u̾am t̾sticiã hu̾it. sed
libẽs. Gaudens enim uoluit u̾e ͥstari
nec sine gaudio. erat. tͥsticia cuigau¬
diiĩ erat de ip̃a tͥsticia. Propt̾ qd̾ dicit.
Desid̾io desid̾aui manducare ħ pascha.
Oꝑatio salutis. nr̃e suo ordĩe dispensa
esurit. Hoc ẽ de quo dic̃ in cruce. Sicio.
salutem mundi. oꝑari sic̃ hactenus
oportuit. ⁊ in his delectatꝰ. bib uinum
leticie. qr delicie mee ẽẽ cum filiis hõm̃.
sic̃ ÷̃ hñs dulcedinem cum aust̾itate
discipline ꝙͣ adhuc sentio. sr̃ ÷ ut amͦ pꝰ
instantem scł passionem ñ bibam de
hoc genimine uitis usq in diem illum
clarificationis mee. cum illd̾ bibam
uobiscum nouum. nicħ aust̾itatis ha¬
bẽs totum dulcedine plenum. ⁊ hoc in
regno patͥs mei. id in corpore meo głi¬
ficato. ł in regno celoꝵ. ⁊ uob̾cum. nã
⁊ uos mecũ bibetis cum de torrente uo¬

Expanded text:
amaritudine passionum, et asperitate laboriosae disciplinae pro nobis susceptae, sed in anima veram tristitiam habuit, sed libens. Gaudens enim voluit vere tristari, nec sine gaudio erat tristitia, cui gaudium erat de ipsa tristitia. Propter hoc dicit: « Desiderio desideravi manducare hoc pascha . » Operatio salutisesurit. Hoc est, de quo dicit in cruce; « Sitio . salutem mundi operari, sicut hactenus oportuit; et in his delectatus bibi vinum laetitiae, quia deliciae meae esse cum filiis hominum st habens dulcedinem cum austeritate disciplinae, quam adhuc sentio. Superest ut amodo, post instantem scilicet passionem, non bibam de hoc genimine vitis usque in diem illum clarificationis meae, cum illud bibam vobiscum novum, nihil austeritatis habens, totum dulcedine plenum, et hoc in regno Patris mei, id est in corpore meo glorificato, vel in regno coelorum, et vobiscum. Nam et vos mecum bibetis, cum de torrente vo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ ⁊̃ uitam eñiam hr̃e. hoc ostẽd̾e
uolens xp̃c dicit. Qui cred̾ in me.
ht̃ uitau et̃nam. s quid dixerit
declarans addit. Ego sũ panis uite.
Compendio dici potuit qui credit

Expanded text:
 etiam vitam aeternam habere. Hoc ostendere volens Christus dicit: « Qui credit in me, habet vitam aeternam. » Et quid dixerit declarans, addit: « Ego sum panis vitae . » Compendio dici potuit: Qui credit
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̃ xp̃c habetur huus gr̃e repro¬
missor ⁊ dator custesq fidelis. hñs
eam qͣi peues se depositam. ⁊ redli¬
turus eam in dic reuelatõĩs głe fili¬
oꝵ dei. Ego sum inquit panis ui¬
te hoc prius clixerat ⁊ ħ reperitio

Expanded text:
 habetur hujus gratiae repromissor et dator, custosque fidelis, habens eam penes se depositam, et redditurus eam in die revelationis gloriae filiorum Dei. « Ego sum, inquit, panis vitae. » Hoc prius dixerat, et hujus repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
pape. reuertens in angliam: die mar¬
tis appulsus est. Die martis occubu¬
it: manibus impioꝵ confossus. Se¬
quenti die mercurii summo mane:
nefandus rumor increbruit. quod
nefandi carnifices archiepiscopi cor¬
pus abstrahere asacro loco condixe¬
rant. et canibus decerpendum uel
auibus extra muros proicere. Abbas
itaq de boxeleia prior et conuentus
cantuariensis eccłie prudentium
consilio statuerunt. ut id maturiori
traderent sepulture. quod nec aquis
abluendum aliquibus uidebatur
presertim cum longa satis absti.¬
nentia fuerit clarificatum abster¬
sum cilicio proprio purificatum
insanguine.

Expanded text:
papae revertens in Angliam die Marpapae revertens in Angliam die Martis appulsus est. Die Martis occubuit manibus impiorum confossus. Sequenti die Mercurii summo mane nefandus rumor increbruit quod nefandi carnifices archiepiscopi corpus abstrahere a sacro loco condixerant et canibus decerpendum vel avibus extra muros projicere. Abbas itaque de Boxeleia, prior et conventus Cantuariensis Ecclesiae prudentum consilio statuerunt ut id maturiori traderent sepulturae, quod nec aquis abluendum aliquibus videbatur, praesertim cum longa abstinentia fuerit clarificatum, abstersum cilicio, proprio purificatum in sanguine.
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Clericorum uestes et ministro¬
rum. officinarum etiam utensilia
diripuerunt. Equos omnes quos in
stabulo reppererunt datos in rapinã
celeriter abduxerunt. Corpus autẽ
archiepiscopi quod adextris altaris¬
scĩ benedicti decubuerat in pauimen¬
to: ante maius altare sub ipso diei
crepuseulo deportatum est. Ubi qͥd¬
ad noticiam paucissimorum deuenerat:
astantibus uenit in lucem. licet enim
archiepiscopus habitum monachilem
quem a tempore multo satis occulte
susceperat canonicali habitu suppres¬
sisset carnem attritam cilicio femo¬
ralibus cilicinis edomare curabat.
Et ut breuiter aliqua complectamur
que diuinitus ordinata concurre¬
rant. qm̃ archiepiscopus ob tuendã
ecclesie libertatem labores. exilium.
propinquorum proscriptionem. mor¬
tem etiam sustinere decreuerat. ut
negocium tale suo marte discurre¬
ret: die martis recessit acuria regis:
apud norhamt̃. ut suꝑius diximus.
Die martis transfretauit: exilium
subiturus in gallia. Consilio domini

Expanded text:
 clericorum vestes et ministrorum, officinarum etiam utensilia diripuerunt. Equos omnes quos in stabulo repererunt dominico datos in rapinam celeriter abduxerunt. Corpus autem archiepiscopi quod a dextris sancti Benedicti decubuerat in pavimento ante majus altare sub ipsius diei crepusculo deportatum est. Ubi quad notitiam cubicularii solius devenerat astantibus venit in lucem. Licet enim archiepiscopus habitum monachalem, quem a tempore multo satis occulte susceperat, canonicali habitu suppressisset, carnem attritam cilicio femoralibus cilicinis edomare curabat. Et ut breviter aliqua complectamur, quae divinitus ordinata concurrerant, quae archiepiscopus ob tuendam Ecclesiae libertatem, labores, exsilium, propinquorum proscriptionem, mortem etiam sustinere decreverat; ut negotium tale suo Marte discurreret, die Martis recessit a curia regis apud Normanniam, ut superius diximus. Die Martis transfretavit, exsilium subiturus in Gallia. Consilio domini
Abbreviated transcription (Latin):
et beate Marie. et scĩs huius eccłie
patronis et beato dionisio: commen¬
do me ipsum et ecclesie causam. Im¬
molatus itaq coram altari: letale.
uulnus excepit. ea corporis parte ꝙͣ
osei sacri perfusio specialius domino
consecrauerat. et qui pro libertate
cleri tociens caput exposuit. et ocu¬
los erexit ad celum: inclinato capite¬
quater percussus occubuit. Robertꝰ

Expanded text:
et beatae Mariae et sanctis hujus ecclesiae et beatae Mariae et sanctis hujus ecclesiae patronis et beato Dionysio commendo me ipsum et Ecclesiae causam. » Immolatus itaque coram altari, lethale vulnus accepit ea corporis parte quam olei sacri perfusio specialius Domino consecraverat, et qui pro libertate cleri toties caput exposuit et oculos erexit ad coelum, inclinato capite percussus occubuit. Robertus
Abbreviated transcription (Latin):
supradicti: interim militaribus ar¬
mis induti: euestigio subsecuti st̃
archiepiscopum. Qui cum uenissent
ad ecclesiam: ostia ipsius ecclesie sic̃
preceꝑat archiepis copus inuenert̃
aꝑta. Neq enim ait eccłiam di q̃
cunctis uniuersaliter debet esse re¬
bimus incastellum. Turbis undiq
confluentib predicti quatuor eccłi¬
am irreuerenter ingressi: ceꝑunt
clamare. Ubi est proditor regis: Ubi est
proditor regis: Ubi est archiepiscopus:
Cum autem archiepiscopus nomen au¬
disset archiepiscopi: a tercio gradu p̾s¬
biterii uel quarto quem iam conscen¬
derat. eis obuiam regressus est dicens.
Si queritis archiepiscopum: ecce in
promptu me habetis. Quibus acer¬
rima proponentibus ait. Ego mori
paratus sum uite preferens assertio¬
nem iusticie. libertatem ecclesie. Ro¬
go tamen ut mei non sint obnoxii pe¬
ne. sicut nec fuerunt incitatores eau¬
se. Dum autem nefandi satellites
strictis insurgerent gladiis: ait. Deo

Expanded text:
supradicti, interim militaribus arsupradicti, interim militaribus armis induti e vestigio subsecuti sunt archiepiscopum. Qui cum venissent ad ecclesiam, ostia ipsius ecclesiae sicut praeceperat archiepiscopus, invenerunt aperta. « Neque enim, ait, Ecclesiam Dei quae cunctis universaliter debet esse rebimus in castellum. » Turbis undique confluentibus, praedicti quatuor ecclesiam irreverenter ingressi, coeperunt clamare: « Ubi est proditor regis? Ubi est proditor regis? Ubi est archiepiscopus? » Cum autem archiepiscopus nomen audiisset archiepiscopi, a tertio gradu presbyterii vel quarto, quem jam conscenderat, iis obviam regressus est dicens: « Si quaeritis archiepiscopum, ecce me in promptu habetis, » quibus acerrima proponentibus ait: « Ego mori paratus sum, vitae praeferens assertionem justitiae, libertatem Ecclesiae; rogo tamen ut mei non sint obnoxii poenae, sicut nec fuerunt incitatores causae. » Dum autem nefandi satellites strictis insurgerent gladiis, ait: « Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uinta die natalis domini circi¬
ter horam uesꝑtinam dum archiepisco¬
pus cum clericis suis: resideret in tha¬
lamo: Willelmus de traci. Reginaldꝰ
filius ursi. hugo de moruill̃. Ricar¬
dus brito denormannia uenientes:
tanquam furia inuecti. subito tha¬
lamum irruperunt.denuntiantes
ex parte regis moram innormanni¬
a facientis: ut episcopos anglie sus¬
pensos: officio restitueret. excõmu¬
nicatos: absolueret. Quibus respon¬
dit non esse iudicis inferioris: ut
suꝑioris sententiam soluat. et quod
nulli hominum liceat infirmare: qd̾
apostolica sedes decreuerit. At tam̃
to se parituros iuramento firmarẽt:
eos pro pace ecelesie et reuerentia
domini regis absolueret. Illi ira in¬
candescentes et scelus nepharium
quod inmente conceperant ad ef¬
fectum ꝑducere properantes: cum
impetu recesserunt. archiepiscopus
uero monentibus clericis suis et ho¬
ra diei uesꝑtina urgente maiorem in¬
trauit eccłiam: uesꝑos decantatu¬
rus. Quatuor itaq nefandi satellites

Expanded text:
Quinta die Natalis Domini circiter horam vespertinam, dum archiepiscopus cum clericis suis resideret in thalamo, Willelmus de Tracy, Reginaldus filius Ursi, Hugo de Morevilla, Ricardus Brito, de Normannia venientes tanquam furia invecti, subito thalamum irruperunt, denuntiantes ex parte regis moram in Normannia facientis, ut episcopos Angliae suspensos officio restitueret, excommunicatos absolveret. Quibus respondit non esse judicis inferioris, ut superioris sententiam solvat et quod nulli hominum liceat infirmare quod apostolica sedes decreverit. Attamen to se parituros juramento firmarent, eos pro pace Ecclesiae et reverentia domini regis absolveret. Illi ira incandescentes et scelus nefarium quod in mente conceperant ad effectum perducere properantes cum impetu recesserunt. Archiepiscopus vero, monentibus clericis suis et hora diei vespertina urgente, majorem intravit ecclesiam, vesperas decantaturus. Quatuor itaque nefandi satellites
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ ꝓpħas qͥ eã multis modis p̃dixert̃ passio
resurrectio tp̃ri regressionis ꝓpter
om̃s patͥs mei. Hec igitur tempora
magni anni considerans eccłia¬
eadem in seruicio dei transformat.
eccłia maluit incipere a tp̃re reuo¬
cationis qͣm a tempore deuiationiᷤ.

Expanded text:
tas, qui eam multis modis praedixerunt; passio resurrectio tempori regressionis propteomnes patres mei . Haec ergo tempora magni istius anni considerans Ecclesia in servitium Dei transformavitEcclesia, maluit incipere a tempore revocationis, quam a tempore delationis.
Abbreviated transcription (Latin):
sutcessione dilabitur.hyemis in qua
semina iaciuntur. ueris in quo semi¬
na ꝓdeunt. et in spicas acuuntur.
estatis in quo messis albescit. et falce
p̃sentis annus durans abinicio mũ¬
uarietate mensurat᷑. fuit enim
facti ydolatre. Tunc enim reliquit

Expanded text:
successione dilabitur, hiemis in qua semina jaciuntur, veris in quo semina prodeunt et in spicas acuuntur, aestatis, in qua messes albescunt et falce praesentis annus durans ab initio uvarietate mensurantur. Fuit enim ad idololatriam. Tunc enim homo reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
lum. Mundus est hostis sophisticus.
caro hostis domesticus. diabolus hostis
indumentis. reficimus alimentis.
Ciu tanquam iumento.tria dedent᷑.
cib: ne deficiat. Onus: ut mansues¬
cat. uirga: ut ñ indirecte s directe
incedat. Ppter huiꝰ modi luctam as¬
signandam: legit tunc eccłia librũ
Regum uͥ agitur. de pugna. et qͥa
in pugna maxime ẽ opus sapientia:
continiat libros salomonis. S qͥa¬

Expanded text:
lum. Mundus est hostis sophisticus, caro hostis domesticus, diabolus hostis indumentis, et reficimus alimentis, cui tanquam jumento tria debentur: cibus ne deficiat, onus ut mansuescat, virga ut non indirecte, sed directe incedat. Propter hujusmodi pugnam significandam, legit tunc Ecclesia librum Regum, in quo agitur de pugna. Et quia in pugna maxime opus est sapientia, ideo continuatur liber Salomonis. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus reuocationis. Meridies:
ad tempꝰ reconciliationis. Uesꝑa: ad tp̃c¬
ad illa. Nox est obscura. et idolatre
Siquidem ante baptismum nascit᷑
homo filius ire. in bapt̃o renascitur
filiꝰ gr̃e. de hinc bene oꝑat᷑ et ꝓles fit

Expanded text:
ad tempus revocationis, meridies ad tempus reconciliationis, vel  ut nox est obscura, et qui a verAnte siquidem baptismum nascitur homo et fit filius irae; in baptismo renascitur, ac filius gratiae; dehinc bene operatur, et justit
Abbreviated transcription (Latin):
damus. qm̃ dies unius cuiꝰq represen¬
tat etatem. ñ quam omnis homo ha¬
beat. s quam hr̃et nͥ peccass. Hec autẽ
uII. ht̃ uarietates. infanciam. puerici¬
ꝑmatutinas laudes representatur in¬
fantia. ꝑ pͥmã puericia. ꝑ terciã adoles¬
centia. ꝑ sextam uiuentꝰ. ꝑ nonam

Expanded text:
d quilibet dies uniuscujusque repraesentet aetatem. Non quod eam omnis homo habeat, sed quam haberet, nisi peccaret. Haec autem septem habet varietates, infantis, puerimatutinas laudes repraesentatur infantia, per primam pueritia, per tertiam adolescentia, per sextam juventus, per nonam
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentie ñ sugebat. De aliis etatib
satis est manifestum. Sunt it̾m rõnes
tenebris erroris nos ad lucem redux̃.
mus: qͥa tali hora ds̃ mundum cre¬
auit. et angłos. qͥ statim ut creati
sunt. suaui cantu creatori suo laudes¬

Expanded text:
abstinentiae non sugebat. De aliis aetatibus satis est manifestum. Sunt item quamplutenebris erroris nos ad lucem veritatimus, quia ejusmodi hora mundum creavit, et angelos, qui statim atque conditi sunt, suavi cantu
Abbreviated transcription (Latin):
nas annoꝵ intelligamus. Ab inicio enĩ
mundi usq ad ascensionẽ dñi .ui. mi¬
lia annoꝵ computamꝰ. Ex cunc uͦ qͥs¬
qͥd temporis sequit᷑ usq ad finem mũ¬
boli comprehendimꝰ. cuius t̾minum
solus ds̃ nouit. Quemadmodura gͦ
filii iscl.lͫ . anno ꝑ cyrum a babilo¬
nica serintute sunt lib̾ati: sic et nos¬
redempti. nob̾ reddita innocentie sto¬
la ꝑ remissionẽ baptismũ. Unde nos ĩ
sabb̃o pasche unum alła cantamus.
iam spe eterne quietis. et recuꝑatiõis
patͥe: gratulantes. Isrł laborabat in p̃pa¬
rando reditum et in redeundo. et nos
mandatorum legis laborare debemus.
erit ad patͥam: tunc utraq decorabi
ficabuntur. qd̾ sig̃cat᷑ ꝑ duo alła. que

Expanded text:
nas annorum intelligamus. Ab initio enim mundi usque ad Ascensionem Domini sex millia annorum computamus. Ex tunc vero quidquid temporis sequitur usque ad finem muno comprehendimus, cujus numerum solusilli in LXo anno per Cyrum a Babylonica servitute sunt liberati, sic nosredempti, nobisque reddita est innocentiae stola per remissionem baptismi, ideoque in Sabbato Paschae unum Alleluia cantamus jam spe aeternae quietis et recuperationem patriae gratulantes. Israel laborabat in apparando reditum, et in redeundo: nos quoione decem praeceptorum legis laborare debemus. erit ad patriam, tum utraque stola decorabimficabuntur, quod significatur per duo Alle
Abbreviated transcription (Latin):
annos quib isrł fuit sub seruitute
babilonis. Nam quemadiodum illi¬
sua deposuerunt organa dicentes.
similit̾ et nos deponimus cantica lau¬
Et nos in sabb̃o pasche alła cantamꝰ¬
eorum representando leticiã. S tam̃
illi in apparatu reditus et collegendo
sarcinulas multum laborauerunt.
sig̃eat. Illi cum leticia redeuntes labo¬
re itineris uexabant᷑. et nos ꝑ totã

Expanded text:
 quibus Israel sub servitute Babylonica fuit. Nam quemadmodum illi deposuerunt organa sua, dicensimiliter et nos deponimus cantica lausic et nos in Sabbato Paschae Alleluia cantamus repraesentando eorum laetitiam. Sed tamen illi in apparatu reditus, et colligendo sarcinulas multum laboraverunt; significat. Illi cum laetitia redeuntes labore itineris vexabantur, et nos per totam
Abbreviated transcription (Latin):
sig̃ient. scd̃o uͥ incipiant et uͥ t̾minent᷑.
tercio de institutione earum. qͦrto de of
ficiis earum. Septuagesima gͥ repre¬
sentat tempꝰ deuiationis siue tempus
pene et culpe. Unde statim in pͥma dcͣ
incipit legi historia lib̾ geneseos. et legit᷑
mus palmarum. uͥ agitur de deuiatoẽ
et errore pͥmoꝵ parentum. Inchoatur¬

Expanded text:
icent. Secundo ubi incipiant, et ubi terminentur. Tertio de institutione eorum. Quarto de illorum officiis. Septuagesima igitur repraesentat tempus deviationis quod fuit poenae et culpae. Unde statim in prima Dominica incipit legi historia libri Geneseos, et legitur tulatur, ubi agitur de deviatione, et errore primorum parentum. Deviat
Abbreviated transcription (Latin):
et similitudinem passionis xp̃i inpacien¬
tia tribulationũ suarum p̾ferentes. Nõ
est enim iustus: qui non patitur
Consequente eos petra.
Uxta historicum intellectum petra cõ¬
sequebatur eos. idest satisfaciebat. et
obsequebatur uoluntati eoꝵ quia ut
quidam putant quocumq irent aq̃
inundantes secute sunt: sicut scriptũ
flumina. Potest hoc et aliter intelligi.
Mortua maria et deficiente aqua in
deserto sinin loco qui dictus est cades:
murmurauit popls contra moysen.
Que murmuratio tm̃ inualuit: ut ⁊
ipse moyses aliquatenus cessisse ui¬
deretur. unde ꝑsilicem bis ꝑcussum¬
cum egrederentur a que largissime au¬
diuit a dño. Quia non credidistis mͥ
ut scĩficaretis me coram filiis isrł: ñ
introducetis hos popłos in t̾ram quã
dabo eis. Popłi ergo inseditionẽ uersi
paulominus defecerant acultu dei:
ꝓpe erat ut fugerent adño et đo suo.

Expanded text:
et similitudinem passionis Christi in patienet similitudinem passionis Christi in patientia tribulationum suarum praeferentes. Non est enim justus, qui non patitur. Consequente eos petra. Juxta historicum intellectum, petra consequebabatur eos, id est satisfaciebat et obsequebatur voluntati eorum; quia, ut quidam putant, quocunque irent, aquae inundantes secutae sunt, sicut scriptum uae, abierunt in sicco flumina . » Potest hoc et aliter intelligi. Mortua Maria, et deficiente aqua in deserto Sin, in loco, qui dicitur Cades, murmuravit populus contra Moysen. Quae murmuratio tantum valuit, ut et ipse Moyses aliquatenus cessisse videretur: unde cum per silicem bis percussum egrederentur aquae largissimae, audivit a Domino: « Quia non credidistis mihi, ut sanctificaretis me coram filiis Israel, non introducetis hos populos in terram, quam dabo eis . » Populi ergo in seditionem versi paulominus defecerant a cultu Dei et prope erat ut fugerent a Domino, et Deo suo,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendatur unde manauerat sp̃u¬
alis potus quem bibebant. Porro si¬
cui placet hoc ad petram referri ut
de spirituali petra bibisse dicantur
eos consequente: modus locutionis
est. sicut de cisterna uel uinea dicitur
quis bibere. cum uel aquam de cister¬
na bibit. uel de uinea uinum. Sp̃uał
matum credentib in eum. Pot̃ etiã
spĩalis potus ꝓ calice xp̃i accipi. Ca¬
lix autem xp̃i trib modis dicitur.
est. quem et nos bibimus in altari.
uel passio xp̃i que nos ad compaciend̾
obligauit. uel imitatio passionis xp̃i
qua uicissitudinem ꝓ modulo nr̃o et
gr̃arum actionẽ ꝓ nob̃ passo compa¬
ciendo referimus. Sp̃ualem itaq po¬
tum biberunt non solum qui hau¬
stu dñici sanguinis in ipsius sacra¬
menti ꝑceptione potati sunt: s et
om̃s iusti qui a dieb antiquis fidem
passionis xp̃i habuerunt. et in ea fide spi¬
ritualiter uixerunt carnem sitam cũ
uiciis et concupiscentiis mortifieantes.

Expanded text:
ut ostendatur unde manaverit spirituut ostendatur unde manaverit spiritualis potus, quem bibebant. Porro, sicut placet hoc ad petram referri, ut de spirituali petra bibisse dicantur, eos consequente, modus locutionis est; sicut de cisterna vel vinea dicitur quis bibere, cum vel aquam de cisterna bibit, vel de vinea vinum. Spiritualis matum, credentibus in eum. Potest etiam spiritualis potus pro calice accipi. Calix autem Christi tribus modis dicitur, s fusus est, quem et nos bibimus in altari, vel passio Christi quae nos ad compatiendum obligavit, vel imitatio passionis ejus, qua vicissitudinem pro modulo nostro, et gratiarum actionem pro nobis passo compatiendo referimus. Spiritualem itaque potum biberunt, non solum qui haustu Dominici sanguinis in ipsius sacramenti perceptione potati sunt, sed et omnes justi, qui a diebus antiquis fidem passionis Christi habuerunt, et in ea fide spiritualiter vixerunt, carnem suam cum vitiis et concupiscentiis mortificantes;
Abbreviated transcription (Latin):
Remittens apłs de spirituali
potu et subnectens de conseq̃n¬
te eos petra. et interponens in me¬
dio. bibebant autem de sp̃uali: dubi¬
um relinquit quomͦ intesligendum sit
quod dicit bibebant autem de sp̃uali.
uidelicet an de spũali potu an de sp̃uali
petra. S si ad potum quis hoc referre
uelit uix apparet quomodo distingui
possint bibebant de sp̃uali potu. et bi¬
berunt sp̃ũalem potum. Si autem
plus est bibere spũalem potum qͣm
bibere de spuali potu. quid necesse fuit
post id quod maius est adiungere qd̾
minus est: Quod si idem est: quid nece ᷤᷤ¬
se fuit idem repetere: S solet repeticio
nonnunqͣm fieri ut aliquid addatur.
Si ergo addicionis causa repeticio fac¬
ta est uerbis ex ꝑte mutatis: sic accipi
potest quasi fieret uerbis non muta¬
tis ut nullam im habeat ipsa u̾boꝵ
muto. Tanquam diceretur. Biberunt
potum sp̃ualem. bibebant autem de
sp̃uali. hoc est potum sp̃ualem conse¬
quente eos petra. Hoc enim additur

Expanded text:
emittens Apostolus de spirituali potu, et subnectens de consequente eos petra, et interponens in medio, « Bibebant autem de spirituali: » dubium reliquit, quomodo intelligendum sit quod dicit: « Bibebant autem de spirituali, » videlicet an de spirituali potu, an de spirituali petra. Sed si ad potum quis hoc referre velit, vix apparet, quomodo distingui possit, bibebant de spirituali potu, et bibebant spiritualem potum. Si autem plus est bibere spiritualem potum quam bibere de spirituali potu, quid necesse fuit, post id quod majus est, adjungere quod minus est? Si autem idem est, quid necesse fuit idem repetere? Sed solet repetitio nonnunquam fieri ut aliquid addatur. Si ergo additionis causa repetitio facta est, verbis ex parte mutatis, sic accipi potest, quasi fieret verbis non mutatis, ut nullam vim habeat ipsa verborum mutatio, tanquam diceretur: Biberunt potum spiritualem; bibebant autem de spirituali, hoc est potum spiritualem, consequente eos petra. Hoc enim additur,
Abbreviated transcription (Latin):
trib scilicet antiocheno. alexandrino.
constantinopolitano. Primates qͥ trib
munt. cuius potestas ad tres se extendit.
coni: centuriones. decani: decuriones.

Expanded text:
 scilicet Antiocheno, Alexandrino et Constantinopolitano. Primates, qui tribimunt, cujus potestas ad tres se extendit dconi centuriones, decani decuriones.
Abbreviated transcription (French):
emunctores luminũ qui luminaria
accendebant et extinguebant. Hi sunt
tores ꝑ doctrinã salomonis demones
ad hominib eiciebant. Et nos similit᷑
exorcistas habemus qui cathetitando
aꝑire. mundos reciꝑe. immundos ex¬

Expanded text:
munctores luminum, qui candelas et accendebant et exstinguebant. Hi sunt tores, ex doctrina Salomonis daemones ab hominibus abigebant: sed et nos similiter exorcistas habemus qui illos exorcizaperire, mundos recipere, immundos ex
Abbreviated transcription (Latin):
nus. patͥcii qui et senatores dicebantur.¬
ad quorũ arbitrium de uniuersis ordi¬
siones. qͣterniones. trium uiri. questores.
ediles. auleianitores. In ritu temploꝵ
roꝵ religiosi conuentꝰ. Int poetas erant
carminum uidices. comedi. tragedi.
historiographi. Apud hebreos quoq eadẽ
res sacerdotes. leuite nathinnei. lumi¬
num emunctores. exorciste. ianitores.

Expanded text:
tor, patricii, qui et senatores dicebantur, quorum arbitrio universa ordiiones, quaterniones, tribuni, quaestores, aediles, aulae janitores. In ritu vero templorum rorum religiosi conventus. Inter poetas erant carminum judices, comoedi, tragoedi, historiographi. Apud Hebraeos porro eademres sacerdotes, levitae, nathinaei, luminum emunctores, exorcistae, janitores vel
Abbreviated transcription (Latin):
genera. Nam alie sunt dignitatis. alie
ordinis. Dignitatis sunt. ut. ppͣ. patri¬
archa. cardinał. pͥmas. archiep̃c siue
decanus. subdecanꝰ. cantor. subcentor. theᷤᷤ¬
aurariꝰ. archicola. Ordinis ꝑsone sunt sa¬
cerdos. diaconus. subdiaconꝰ. a colitus.
exorcista. lector. hostiarius. Sunt autẽ
in ordine.uii. gradus ad designandam
illorum ordinum officia execuntur.
S qm̃ de eccł̃iasticis ꝑsonis scđm tempꝰ¬

Expanded text:
Aliae namque sunt dignitatis, aliae ordinis. Dignitatis sunt, ut papa, patriarcha, cardinalis, primas, archiepiscopus decanus, hypodecanus, cantor, subcantor, thesaurarius, scholaster. Ordinis personae sunt sacerdos, diaconus, hypodiaconus, acolythus, exorcista, lector, ostiarius. Sunt autem in ordine septem gradus, ad designandam munere illorum ordinum officia exsequuntur. Sed quoniam de ecclesiasticis personis juxt
Abbreviated transcription (Latin):
ritum tolletis et hedum.
ic uidetur ostendi hedum ad
celebrandum pascha si agnuᷤᷤ
desit sumi oportere. Cui auõ. contͣ¬
dicere uidetur. dicens quod iudei
conantur intelligere hedum acci¬
piendum ad celebrandum pascha
si agnus desit.S augustinus alia
translatione uti. quasi scriptum
sit agnum ab agnis uel hedis acci¬
piendum. Dicit enim. Quare mot̾ie¬
tur ouem uel agnum ab agnis uł
hedis accipiendum. nͥ ille figurare¬
tur cuius caro ex iustis est et pec¬
catorib sumpta: At scđm trans¬
lationem qua nos utimur mon̾ui
uidetur iuxta ritum de agno pre¬
scriptum hedum ẽẽ tollendum.
cati. Et seruabitis eum usq ad .xiiii.¬

Expanded text:
ritum tolletis et haedum . Hic videtur ostendi, haedum ad celebrandum pascha, si agnus desit, sumi oportere. Cui Augustinus contradicere videtur, dicens quod Judaei conantur intelligere haedum accipiendum, ad celebrandum pascha, si agnus desit. Sed Augustinus alia translatione uti videtur, quasi scriptum sit, agnum ab agnis vel haedis accipiendum. Dicit enim: Quare moneretur ovem vel agnum ab agnis vel haedis accipiendum, nisi ille figuraretur, cujus caro ex justis est et peccatoribus sumpta? At secundum translationem qua nos utimur, moneri videtur, juxta ritum de agno praescriptum, haedum esse tollendum. cati. Et servabitis eum usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
iunium. et precepit ut ꝓcessionẽ
facerent. Quod ita fc̃m ẽ. S in ip̃a
institutus ẽ. Gregorius magnus.
crebro terremotus tanti ut mag
ip̃e b̃s mammertus diuinum
celebraret offm̃. igne celitus mis¬

Expanded text:
junium, et praecepit ut processionem instituerent; quod ita factum est. Sed in ipsa institutus est Gregorius magnus, crebro terraemotus et tanti ipse Mamertus divinum celebraret officium, igne coelitus mis
Abbreviated transcription (Latin):
la maxime solent emergere. et fru¬
ctus derre qui adhuc inteneritate¬
sunt uel in flore. solent corrumpi
ꝑ in cõmodicatẽ nebularum. uel
plurib aliis modis. Ut autem ds̃
omĩa auertat facimus letanias.
gre cruces. Uitimam ascensioni
mur. Draco qui ꝑ triduum illd̃
deportatur cum ꝑ longa cauda et¬
cem et uexilla. & post ultimo die¬

Expanded text:
la solent emergere, et fructus terrae, qui adhuc sunt in teneritate vel in flore, solent corrumpi per incommoditatem nebularum, vel pluribus aliis modis. Ut ergo Deus haec omnia avertat, instituimus litanias, tes ultimam Ascensioni,mur. Draco qui triduo illo deportatur inflata et longa cauda ducem et vexilla, postea ultimo
Abbreviated transcription (Latin):
det ita patenter regnare ut pͥus.s
ꝑ suggestiones latent̃ homines sedu¬
cit quos pigros uidet in bonis oꝑib¬
et remissos. nec uiã uice sectantes.
et debiles et eos qui remanebant ul
hostes int̃ficiebant. Inde est. quod
in pͥmis duob dieb precedit. in ul¬
timo sequitur. Ip̃e draco ẽ et leo. Dra

Expanded text:
det ita aperte regnare, ut prius, sed per suggestiones homines latenter seducit, quos pigroset remissos, nec viam vitae sectantes; et debiles, et eos qui remanebant ultficiebant. Inde est quod in primis duobus diebus praecedit, et in ultimo sequitur ipse draco. Dra
Abbreviated transcription (Latin):
ligebat scͥpturas. s qd̃ ad malum
ũ. etba. & c̃. Leo fuit in passione do.
qñ eum crucifigere fecit. De illo dicit
sachanan cadentẽ de celo tanquã
fulgur. et trahebat secum t̾ciam par
tem stellarum. ꝑstellas hic sig̃catur
homines. qui intres partes duu¬
dunt᷑ in ꝑfectos. in imꝑfec̃tos. in re¬
probos. Terciam gͦ partem stellarũ
trahit secum: qr reprobos. et hi sunt¬

Expanded text:
ligebat Scripturas; sed quod sibi . Leo autem fuit in passione Domini, quoniam eum crucifigere fecit. De illo dicit Satan cadentem de coelo sicut fulgur, et ttem stellarum. Per stellas hic significantur homines qui tripartito dividuntur: in perfectos, imperfectos et reprobos. Tertiam ergo partem stellarum trahit secum
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris b̾edictus alta uoce cantatur
uidebatur penitus extinctus. postea
uidebatur it̃m elucescet. In sabb̃o bap¬
titantur pueri. et tunc baptizabũt
iudei. In die resurrectionis in ꝑso¬
na xͥ cantamus. Resurrexi. et ad¬
huc .t. sum. s tunc illud dicemus

Expanded text:
tenebris Benedictus alta voce canitur, modo videbatur penitus exstinctus et postea us, rursum relucescet. Sic in Sabbato baptizantur pueri, et tunc baptizabantur Judaei. Ipso die resurrectionis in persona Christi cantamus: Resurrexi et adhuc tecum sum , sed tunc dicemus
Abbreviated transcription (Latin):
enim x ut aic b̾s hilarius. demonẽ
ad aurem pet̾ suggerentẽ ei ut distͣ¬
baret passionem illiꝰ. et ait ei. Sathan
ac si ddrẽt. Inuanum laboras. E con¬
uersus ad petrum dixit. uade retro
me.i. sequere me.imitando passio¬
nem meã. De concordia officii letani
ota quod officium con arum.
cordat causis quare letanie in¬
stitute sunt. Oratur namq. ut
ds̃ auertat pestes. In epła .Ni. legitur
or̃o tam iusti quam in iusti mul¬
tum ualet assidua. In iusti: ꝓpter¬
In euͣgłio uero cõmendatur or̃o cũ
dr̃. Quod si noluerit amicus eius
amico dare eo qd eiꝰ amicus est:
amSubiungit &e de ouo et pane. &
pisce. ꝑ panem intelliguntur oĩa
que hominis uictui sunt necessa¬
ria. ut cib & potus. Pouum in tel¬
lntur omnia que sunt gn̾a fecuũ.
ut aĩalium & fructuum. & c̃. ꝑ
lium. Itẽ ꝑ ouum intelligitur
spes. qr sicut ꝑ ouum possibile ẽ
hr̃e pullum. ita si habemus dm̃

Expanded text:
 ut ait beatus Hilarius, daemonem ad aurem Petri suggerentem, ut disturbaret passionem illius, et ait ei: Vade, Satanas. Ac si dicat: In vanum laboras. Et conversus ad Petrum dixit: Vade retro a me, id est sequere me imitando passionem meam. Nota, quod officium litaniota, quod officium litaniarum concordat causis quare litaniae institutae sint. Oratur namque, ut Deus avertat pestes. In Epistola legitur oratio tam justi quam injusti multum valet assidua. Injusti videlIn Evangelio vero commendatur oratio, ubi ur quod si noluerit amicus amico dare, eo quod amicus est, . Subjungit iterum de ovo, et pane, et de pisce. Per panem intelliguntur omnia, quae hominis victui sunt necessaria, ut cibus et potus. Per ovum intelliguntur omnia, quae sunt genera fetuum, ut animalium et fructuum, etc. Per lium. Item per ovum intelligitur spes; quia, sicut per ovum possibile est habere pullum, ita si habemus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
co uocabulo ꝓpt̾ auctoritatem gre¬
ci sermonis. sicut pascha. penteco¬
sten.In his dieb letaniis ieiunã¬
dum est in cibo quadragesimali. &
nec ꝓcessio celebretur. ut sicut om̃s
peccauerunt: ita ce omnes pro
nici. in tercio moniales in qͣrto
pueri. in qͥnto laici: ut ꝓuecti

Expanded text:
 auctoritatem Graeci sermonis, sicut Pascha et Pentecoste. In his litaniis jejunandum est cibo quadragesimali, innec ipsa celebretur: ut quemadmodum omnes peccaverunt, ita etiam omnes pro nici, in tertio moniales, in quarto pueri, in quinto laici provectae
Abbreviated transcription (Latin):
dium erit omnib scĩs. Unde est qd̃¬
quid sit letanĩa . cum sint due
quare una dicatur maior: alt̾a mi
nor. Tercio: quare fuerunt insti¬
tute. Quarto: qualiter in his ieiu¬
nanidum sit et uestiendum. Qͥnco:
qͥ d  popłs in letania debeat cantart᷑.
Letania int̾pretatur supplicatio. ł
plicamus. ut a morte subitanea
et ab om̃i aduersitate nos defendat.

Expanded text:
dium omnibus sanctis. Unde est, quoquid sit litaniquare una dicatur major, altera vero minor; tertio, quare fuerint institutae; quarto, qualiter in eis jejunandum sit, et vestiendum, et quid populus in litania debeat cantare. Litania ergo interpretatur supplicatio vel unc Deo supplicamus ut a morte suet ab omni adversitate nos defendat.
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ad quid ded̾it. Ad bibẽ¬
dum gͦ dedit ⁊ dixit. Bibite ex hoc
om̃s. Qd̾ dicit ex hoc: sic iutelligi
pot̾ ex hoc nunc .i. admͦ ut uncium
tante gr̃e tautiq mun̾is demõstra¬
tur. uł mag̃ sic. ex hoc calice. uł ex
hoc qd̾ do. Qd̃ autem ñ dicit bibite
hc̃ ł hoc. s ex hoc: qͣsi qd̾ partis est in¬
dicans: referri pot̾ ad particionẽ
gr̃aꝵ qͣlis in fractione panis demõ¬
stratur. Calix enun dum digne
bibitur. ñ omnib om̃ia confert.
s sigłis singła. aliis temptatões
lerigans. alus uirtutes augens.
modisq alus inuum̾abilib lar¬
giens. singłis ꝓ ut cuiq opus est.
ditur oĩs. Adhunc enĩ calicem
om̃s fideles cominuuit uocant᷑.

Expanded text:
deinde ad quid dederit. Ad bibendum ergo dedit, et dixit: « Bibite ex hoc omnes . » Quod dicit « ex hoc, » sic intelligi potest: Ex hoc nunc, id est amodo, ut initium tantae gratiae, tantique muneris demonstretur; vel magis sic: Ex hoc calice, vel ex hoc, quod do. Quod autem non dicit: Bibite hunc, vel ex hoc, quasi quod partis est indicans, referri potest ad partitionem gratiarum, qualis in fractione demonstratur. Calix enim, dum digne bibitur, non omnibus omnia confert, sed singulis singula; aliis tentationes levigans, aliis virtutes augens, modisque: aliis innumerabilibus largiens singulis, prout unicuique opus est: mnes vocat. Ad hunc enim calicem omnes fi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit uidicium ẽ illi quiẽq ĩdig¬
ne bibit. Quid gͦ fornicator faciat
ł adulter ł quicumq mortali pec¬
cato implicatꝰ ẽ: Si uidigne bibit
mortis ẽ: qr ip̃e mortuus ẽ. Quid
gͦ faciat: hoc eium qui eiusdemͦi

Expanded text:
udicium est illi, quicunque indigne bibit. Quid ergo fornicator faciat, vel adulter, vel quicunque mortali peccato implicatus est, si indigue bibit, mortis est, quia ipse mortuus est. Quid ergo faciat? Hoc enim, qui ejusm
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c duob modis manducat᷑.
quia diob nlis participat᷑¬
na est participatio ꝑfidem. ñĩ eam
nunc dico q̃ in mortuis .i. pecc̃orib
mortua est. s eam ex qͣ uistus iiuit.

Expanded text:
 duobus modis manducatur; quia duobus modis participatUna est participatio per fidem: non eam nunc dico, quae in mortuis, id est peccatoribus mortua est; sed eam, ex qua justus vivit
Abbreviated transcription (Latin):
geminꝰ ẽ tͣnsitꝰ. aut de mala uita ad bo¬
nam: aut de bona ad beatam. Utriꝰq sig¬
num: tnsitus ẽ hebreoꝵ de egypto. utriꝰ¬
q causa tnͣsitꝰ est xp̃i de mundo ad pa¬
trem. Hec ẽ religio phase. Omnis alienige¬
na ñ commedet ex eo. Omnis autem seruuᷤᷤ
empticiꝰ circũcidetur ⁊ sic commedet. Ad¬
uena ⁊ m̾cennariꝰ non comedent ex eo. In
una domo comedetur. nec effẽtis de carm
b eiꝰ foras. nec os illiꝰ confringetis. Om̃is
cetus filioꝵ isrł faciet illud. Quod si qͥs
omne masculinũ eiꝰ. ⁊ tunc rite celebra¬
bit. eritq sic̃ indigena t̾re. Siqͥs autem
circumcisus ñ fuerit non uescetur ex¬

Expanded text:
geminus est transitus, aut de mala vita ad bonam, aut de bona ad beatam. Utriusque signum transitus est Hebraeorum de Aegypto; utriusque causa transitus est Christi de mundo ad Paron: Haec est religio Phase: Omnis alienigena non comedet ex eo. Omnis autem servus emptitius circumcidetur, et sic comedet. Advena et mercenarius non edent ex eo. In unaibus ejus foras, nec os illius confringetis. Omnis coetus filiorum Israel faciet illud. Quod si quisomne masculinum ejus, et tunc rite celebrabit: eritque sicut indigena terrae: si quis autem circumcisus non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
sem nouarũ frugum.⁊ uerni pͥmũ
temꝑis. ut facias phase dño deo tuo.
qm̃ iisto mense eduxit te dñs ds
tuus de egypto nocte. Siłr in deut̾o¬
tet nomen eius ibi. Tempꝰ uero ꝓcertis
causis mutari pot̾at de primo uideli¬
cet mense in scłm. locꝰ autẽ mutari
non pot̾at. Non u qui ꝓcul erat alo¬
co ad hoc constituto pot̾at immolare
phase. In q̃ re ostenditur qd̃ in lo co
ꝓphano ñ licet inmacłatũ sacrificiũ
offr̃e. S ⁊ qͥddam altius nob̃ insinuat᷑.
Locus quippe quẽ elegit dñs sͥ ad
immolandum phase eccłia ẽ fidelium.
s iustoꝵ. a quo loco ꝓcul ẽ ĩ qui fideł

Expanded text:
nsem novarum frugum, et verni primum tempus, ut facias phase Domino Deo tuo; quoniam in isto mense eduxit te Dominus Deus tuus de Aegypto nocte . » Similiter in Deuterotet nomen ejus ibi . » Tempus vero pro certis causis mutari poterat, de primo videlicet mense in secundum; locus autem mutari non poterat. Non enim qui procul erat a loco ad hoc constituto poterat immolare phase. In qua re ostenditur, quod in loco rofano non licet immaculatum sacrificium offerre. Sed et quiddam altius nobis insinuatur. Locus quippe, quem elegit Dominus sibi ad immolandum phase, Ecclesia est fidelium, sed justorum; a quo loco procul est, etiam qui fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
nabitur aĩa illa de ppłis sius. Quib
uerbis ostendit᷑ qͣnto ꝑiculo abono ne¬
gligatur: qd̾ dampnabilit̾ amalo usur¬
patur. Non licet malo comedere phase.
tp̃r suo ñ facere phase. Nam hic scrip¬
tum ẽ. Qui sacrificiũ dño ñ optulit tp̃r
suo: pcẽm suum ip̃e portabit. Qd̃ autẽ

Expanded text:
nabitur anima illa de populis suis. » Quibus nabitur anima illa de populis suis. » Quibus verbis ostenditur quanto periculo a bono negligatur quod damnabiliter a malo usurpatur. Non licet malo comedere phase. tempore suo non facere phase: nam hic scriptum est: « Qui sacrificium Domino non obtulit tempore suo, peccatum suum ipse portabit. » Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
num̃o iustoꝵ dissociatꝰ. hic ñ pot̃ ce¬
lebrare phase. qr ñ ẽ inunitate iusto¬
rum in loco scilicet quẽ elegit sͥ dñs.
Cum autem reu̾sus fu̾it. tunc pot̾it cele¬
negatur. forte competentiꝰ hoc loco ꝑ
uiam intelligi pͭ. erroris semita ut ma¬
nifestior differentia appareat scđi
nantur inmundꝰ suꝑ aĩa intelligi pot̃¬
qui grauia iam cõmisit. at ꝓcul in
uia qui scelera cõmittenda disponit.
hic inmundꝰ ẽ inconscientia ꝑpetͣti
delicti. ille ꝓcul inuia ẽ ꝓposito ⁊ desi¬
derio peceandi. Qui recte dr̃ in uia ẽẽ.
qr illic ꝑgit mente: quo ꝑ intentionẽ
cordis tendit. Qui autem mundus ẽ
serat iusticiam: hic dignus ẽ primo
mense celebrare phase.Dignior qͥppe
ẽ innocentie puritas: qͣm penitentie
utilitas. Cet̾a que secuntur: in hoc ca¬
pitulo suꝑiꝰ exposita sunt usq ad locũ
illum. Siquis autem mundꝰ ẽ ⁊ miti¬
nere ñ fuit.⁊ tñ ñ fec̾it phase. ext̾mi¬

Expanded text:
numero justorum dissociatus, hic non potest celebrare phase; quia non est in unitate justorum, in loco scilicet quem elegit sibi Dominus. Cum autem reversus fuerit, tunc poterit celeet communio non negatur. Forte competentius hoc loco per viam intelligi potest erroris semita, ut manifestior differentia appareat secunnantur, immundus super anima intelligi potest, qui jam commisit: at procul in via, qui scelera committenda disponit. Hic immundus est in conscientia perpetrati delicti; ille procul in via est proposito et desiderio peccandi: « Qui recte dicitur in via esse, quia illuc pergit mente, quo per intentionem cordis tendit; qui autem mundus est serat justitiam, hic dignus est primo mense celebrare phase. Dignior quippe est innocentiae puritas, quam poenitentiae utilitas. Caetera quae sequuntur in hoc capitulo superius exposita sunt, usque ad locum illum: « Si quis autem mundus est, et in itinere non fuit, et tamen non fecerit phase, extermi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi in scło mense. qr inmundi fu̾nt sr̃
anima ꝓpͥis pecc̃is fedati. uel ꝯsensu
aliene iniquitatis qͣi contactu mor¬
tui contaminati. uł qr ꝓcł fuert̃ in
ura qͣmuis ingente sua. Qd̃ i dicit
siue in ura ꝓcul ingente ur̃a: indicat
nec udeũ cum uideis posse immolare
phase ꝓcul a loco quẽ ad hoc eleg̾at
sͥ dñs. Sicut n certum tempꝰ consti¬
tutum ẽ: sic ⁊ certus locꝰ eque consti¬
tutus ẽ. ad immoland̾ phase. Nã de

Expanded text:
o mense; quia immundi fuerunt super anima, propriis peccatis foedati; vel consensu alienae iniquitatis, quasi contactu mortui contaminati; vel quia procul fuerunt in via, quamvis in gente sua. Quod enim dicit, sive in via procul in gente vestra, indicat, nec Judaeum cum Judaeis posse immolare phase procul a loco quem ad hoc elegerat sibi Dominus. Sicut enim certum tempus constitutum est, sic et certus locus aeque constitut