comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uduȩ sicut iussisti mihi. Nonp̃teriui mandata tua: nec sũ oblitꝰ
imperui. Nonconedi exeis inluctu meo: nec separaui ea inqua¬
lib& inmunditia: nec expendi ex eis quicquã inre. funebri.
̃ Quidẽ qđ int̃illa quȩ iubet dicere hominẽ ꝗudandis decimis &
quȩcũq dare uł impendere iussus est om̃a mandata cõpleuit.
xiam hoccũ laude & cõm̃datione suadicere iubetur. ũdedi exeis
mortuo : Anphoc phibae parentalia quȩ ob seruare gentes solent
Precepit aũt moy ses & seniores isrł popło dicentes. Custodite
omne mandatũ qđ p̃cepiuobis hodie. Cumq transieritis iorda¬
nem int̾rã quãdñs ds̃ tuus dabit tibi. eriges ingentes lapides & calce
leuigabis eos. ut possis in eis scribere omã uerba legis huius iordine
trans misso. utintro eas int̾rã quã dñs ds̃ tuus dabit tibi tr̾ã lacte.
& melle manantẽ: sicut uirauit patrisus tuis. Quando ergo tran¬

Expanded text:
viduae, sicut jussisti mihi. Non praeterivi mandata tua, nec sum oblitus viduae, sicut jussisti mihi. Non praeterivi mandata tua, nec sum oblitus imperii tui. Nec comedi ex eis in luctu meo, nec separavi ea in qualibet immunditia, nec expendi ex eis quidquam in re funebri. » Quid est quod inter illa ququaecumque dare uel inpendere iussus est omnia mandata compleuit, etiam hoc cum laude et commendatione sua dicere iubetur: non dedi ex eis mortuo? an per hoc prohibet parentalia, quae obseruare gentes solentPraecepit autem Moyses et seniores Israel populo, dicentes: Custodite omne mandatum quod praecepi vobis. Cumque transieritis Jordanem in terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, eriges ingentes lapides, et calce levigabis eos, ut possis in eis scribere omnia verba legis hujus Jordane transmisso, ut introeas in terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, terram lacte et melle manantem sicut juravit patribus tuis. Quando ergo tran
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm & laborẽ a łq angustiã: misitunigenitũ filiũ suũ ꝗmanꝰ
dĩ & braciũ dicit᷑ uteri per& nos de potestate tenebrarũ: & trans¬
ferr& in locum pacis. quatinus filui lucis efsiceremur. Tra¬
diditi. nob t̾rã lacte & melle manantẽ. eccłam uidelicet p̃sen¬
tẽ ubi & lacest innocentis & facilis doctrinȩ unde nutriant̃
sensu pariuli: & mel suauis ałq multiplicis scientiȩ unde sa¬
tiantur intellectu ꝑ fecti. Quiergo huius ce modi donadõ of¬
fert. c̃uiuiũ spĩtale indomodĩ cũ leuitis ueris & aduenis potest
gunt in hocmnundo aduenas eẽ & peregrinos. dapibus uirtutũ & sci¬
entiȩ spĩtalis feliciter reficietr a łq implebit. Quando com¬
pleueris decimã cunctarũ frugũtuarũ annodecimarũ tertioda¬
bis leuite & aduenȩ & pupillo acuiduȩ utcomedant intra portas
tuas & saturent̃. loqueris que in c̃spectudnĩ dĩtus d culi qđ scĩ¬
sicatũ est dedomomea: & dedi illud leuitȩ & aduenȩ &pupillo &

Expanded text:
enitum Filium suum qui manus Dei et brachium dicitur, ut eriperet nos de potestate tenebrarum et transferret in locum pacis, quatenus filii lucis efficeremur: tradiditque nobis terram lacte et melle manantem: Ecclesiam videlicet praesentem ubi et lac est innocentis et facilis doctrinae unde nutriantur sensu parvuli, et mel suavis atque multiplicis scientiae unde satientur intellectu perfecti. Qui ergo hujuscemodi dona Deo offert convivium spiritale in domo Dei cum Levitis veris et advenis potest gunt in hoc mundo advenas esse et peregrinos, dapibus virtutum et scientiae spiritalis feliciter reficietur atque implebitur. « Quando compleveris decimam cunctarum frugum tuarum, anno decimarum tertio, dabis Levitae et advenae, et pupillo ac viduae, ut comedant infra portas tuas, et saturentur. Loquerisque in conspectu Domini Dei tui: Attuli quod sanctificatum est de domo mea, et dedi illud Levitae et advenae et pupillo ac
Abbreviated transcription (Latin):
abimmicis ꝓteeti: quatinus uł hoe modo ad poenitentiã peria¬
toru puocarent. & ab omiiertore se exuendo aduerititem
adypinquare ocius meditarent᷑. Patres enĩ hic ñ quilib& ebe¬
tes & stulti. sed doctores legis & p̃dicatores eu angelii intellegen¬
disint. quoꝵ doc trinis & exemplis potest homo aͥdintellegentiã
diunã ꝓficere. Vnde a postolus ad corinthios scribens ait Nã
N on multomagis obtem peralimus patri spi tͥuũ &uiuemꝰ o
Etilli ꝗdem intẽpore paucoꝵ dierũ scđm uoluntatẽ suã erudie

Expanded text:
ab inimicis protecti, quatenus vel hoc modo ad poenitentiam peccaab inimicis protecti, quatenus vel hoc modo ad poenitentiam peccatorum provocarentur, et ab omni errore se exuendo, ad veritatem appropinquare ocius meditarentur: Patres hic non quilibet hebetes et stulti, sed doctores legis et praedicatores Evangelii intelligendi sunt; quorum doctrinis et exemplis potest homo ad intelligentiam divinam proficere. Unde Apostolus ad Corinthios scribens ait: « Nnon multo magis obtemperabimus Patri spirituum et vivemus? Et illi quidem in tempore paucorum dierum secundum volun
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat. Popule stulte & insipiens. NNumꝗd mpseest pat̃ tuus
cundũ naturȩ potentiã ds̃ est unus qa ab ipso &ꝑipsũ & in ipiso s t̃
omã. Creauit ergods̃ hominẽ quando materiã unde sormari
poside c̃didit: fecit quando illũ adimaginem & similitudinẽ suã
formauit. Possedit : quando expulsis errorib ꝑfidem & gãimiuã
sibi uindicauit. Populus ergo stult x inipiens suit iudeoꝵ gens:
quae necereatorẽ suũ & factore que lexsibi datamanifesti ssi
me ostendit digno cultu uenerabatur. nec eius beneficii memor
quo illũ in egypto ꝑ miricula adđq ꝓ digia demanu inimicoꝵ eru¬
ens spetialiter possedit. Dans illi decaelo mainna &ducatũ in
mari rubro iđq in deserto ꝑ angelicũ ministerium pbens : idola
patre tuũ & adnuntabittibi. maiores cuos & dicent tibi. Inme¬
moriã eĩ reducit facta antiqua: iubenseos introgare patres
& abeis discere qualit diuma operunt liberatiadq sspius

Expanded text:
pendebat. « Popule stulte et insipiens, nunquid non ipse est Pater tuus,  per ipsum et in ipso sunt omnia. » Creavit ergo Deus hominem quando materiam unde formari posset, condidit. Fecit quando illum ad imaginem et similitudinem suam formavit. Possedit, quando expulsis erroribus per fidem et gratiam suam vindicavit. Populus ergo stultus et insipiens fuit Judaeorum gens, quae nec creatorem suum et factorem quem lex manifestissime sibi ostendit, digno cultu venerabatur: nec ejus beneficii memor, quo illum in Aegypto per miracula atque prodigia de manu inimicorum eruens, specialiter possedit, dans illi de coelo manna, et ducatum in mari Rubro atque in deserto per angelicum ministerium praebens, idola patrem tuum, et annuntiabit tibi; majores tuos, et dicent tibi . » In memoriam eis reducit facta antiqua, jubens eos interrogare patres et ab eis discere qualiter divina sunt ope liberati, atque saepius
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ fecerit & docuerit: hic magnꝰ uocabit̃ in regno caeloꝵ
Principium aut̃ hui carminis tale est. Audite caeli queloquar.
audiat tra uerba oris mei. Iuxta primordiũ esaie ꝓphetȩ
ita scriptũ est. Audi caelũ x aurib ꝑcipe t̾ra ꝗa dñs locut᷑ est¬

Expanded text:
qui autem fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum . » qui autem fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelorum . » Principium autem hujus carminis tale est: « Audite, coeli, quae loquar; audiat terra verba oris mei. » Juxta primordium Isaiae prophetae ita scriptum est: « Audi, coelum, et auribus percipe, terra, quia
Abbreviated transcription (Latin):
neficus opulentis simne sibi adnõ conlatis exꝓbrat ꝑsidiã. partim
ꝑ allegoriã demysteriis caelestib scãm dĩ instruit aeccłam. par¬
tim autẽ adhonestatẽ moꝵ unũ quẽq sideliũ ꝓuoait ꝑ tropologiã.
VInde sobrium lertorẽ dec& utin istoria seruit scripturȩ ueri¬
tatẽ.: in allegoria uero ẽsider& misterioꝵ caelestium r ationem.
& intropologia bonarũ disciplinarũ ediscat utilitatem. Quatiñ
triꝑtita hacdistentione edoctus. adillã caelestem theoriã hocẽ
ad inspectionẽ secretarũ rerum & ad c̃tẽplationis diuinȩ ꝓ¬
uehatur sublimitatẽ. N ec ñ &e illud diligent̃ inspiciendum ẽ.
qđ dicit loꝗ moysen uerba carmunis & ad finẽ usq complesse
si forte hoc ad moneat. utꝗ ore dm̃ laudare studet operib ñ
c̃tradicat. Nonẽ enĩ pulchra laudatio inore peccatoris.
I deo ipsedns in euangło ait. Quis oluerit unũ demandatis istis
minimis. & docuerit sic homines: minimꝰ uocabit᷑ inreno caeloẽ¬

Expanded text:
no collatis exprobrat perfidiam: partim per allegoriam de mysteriis coelestibus sanctam Dei instruit Ecclesiam: partim autem ad honestatem morum unumquemque fidelium provocat per tropologiam, unde sobrium lectorem decet, ut in historia servet Scripturae veritatem. In allegoria vero consideret mysteriorum coelestium rationem, et in tropologia bonarum disciplinarum ediscat utilitatem, quatenus tripartita hac distinctione edoctus ad illam coelestem theoriam, hoc est, ad inspectionem secretarum rerum et ad contemplationis divinae provehatur sublimitatem, nec non et illud diligenter inspiciendum est, quod dicitur loqui Moyses verba carminis et ad finem usque complesse, si forte hoc admoneat, ut qui ore Deum laudare studeat, operibus non contradicat: non est enim pulchra laudatio in ore peccatoris. Ideo ipse Dominus in Evangelio ait - « Qui solverit unum de mandatis istis minimis et docuerit sic homines, minimu
Abbreviated transcription (Latin):
ñuidet᷑ hoca pte ꝓ hibuisse. qm̃ moce hiatioñ nisi adulteriũ incellegi sole
Vnde quid noł uideret ibi tractauim. Sp̃italit̃ aut̃ in ruit qd nullo modo
licox anime xpĩanȩ errorib hereticoꝵ secõ miscere neceũ ꝗsilius
ad optiuus est di patris. inpuditiciȩ. iđq libidini setradere neq cũ diabolo
fueidus nefandũ inire. Vnde & doctorgentiũ ait. Fugite fornicationẽ
Uonenĩ uocauit nosds̃ inin munditias sedinsci ficatione. Holite uigũ
ducere cũ ini fidelib Quȩenĩ participatio iustitiȩ cũ iniꝗtate. aut quȩ
societas luci ad tenebras: Quȩ aut̃ cuentio xp̃ĩ adbelli al : Aut quȩ
pars fideli cũ infidele : Qui aut̃ c̃sensus templodi cũ idolis : Vos enĩ

Expanded text:
non videtur hoc aperte prohibuisse, quoniam moechia non nisi adulterium intelligi solet. non videtur hoc aperte prohibuisse, quoniam moechia non nisi adulterium intelligi solet. Unde quid nobis videretur, ibi tractabamus. Spiritaliter autem innuit, quod nullo modo liceat animae Christianae erroribus haereticorum se commiscere; nec eum qui filius adoptivus est Dei Patris, impudicitiae atque libidini se tradere, neque cum diabolo foedus nefandum inire; unde et doctor gentium ait: « Fugite fornicationem: non enim vocavit nos Deus in immunditia, sed in sanctificatione. Nolite jugum ducere cum insocietas lucis ad tenebras? Quae autem conventio Christi ad Belial? aut quae pars fideli cum infidele? Qui autem consensus templo Dei cum idolis? Vos enim
Abbreviated transcription (Latin):
adeũ resugit dđ affaicie dñi sui hoc est regis saul. Aꝑtissime aut̃
hoc explanat cũ dt̃ deipsore fuga : in uob habitabit inomniloco
ubi placuerit et. Misticeaut̃ hoc mandat co& ui p̃dicatꝵ. uteũ
qa seruitute diaboli ea hoc est ab insidelitate. seua pondere percatȩ
ad poenitentiã aefide xp̃ĩ c̃ fugerit: nũqua dno priori ꝗcũ inhianter
reperere uoluerit. tradet respuendo scilic& atq indis perationẽ illũ
mnitendo. sed magis eũ ẽ loc& sub munimine cotholicȩ sidei ac subtu¬
cela scẽ eccłe. utibi ueracit reuescat necultra adseruitiũ pristimus
Ecce ubi maniseste ꝓhibuit fornicari & uiros & seminas. & iã cũn
alienis c̃uigib petcatũ eẽ demonstrans misceri ñ c̃iugib suis
quando xmeretrices eẽ . & ad meretrices accedere ꝓ hibet quarũ
publiee uenalisest curpitudo. Inde uilogo aut̃ moehiȩ nomine

Expanded text:
ad eum refugit David a facie domini sui, hoc est, regis Saul. Apertissime autem ad eum refugit David a facie domini sui, hoc est, regis Saul. Apertissime autem hoc explanat cum dicit de ipso: « Refuga in vobis habitabit, in omni loco ubi placuerit ei. » Mystice autem hoc mandat coetui praedicator, ut eum qui a servitute diabolica, hoc est, ab infidelitate seu a pondere peccatorum ad poenitentiam ac fidem Christi confugerit, nunquam Domino priori qui eum inhianter repetere voluerit, tradat respuendo scilicet atque in desperationem illum mittendo, sed magis eum collocet sub munimine fidei catholicae, ac sub tutela sanctae Ecclesiae, ut ibi veraciter requiescat, nec ultra ad servitium pristinum Ecce ubi manifeste prohibuit fornicari, et viros et feminas etiam cum alienis conjugibus peccatum esse demonstrans, misceri conjugibus non suis, quando et meretrices esse, et ad meretrices accedere prohibet, quarum publice est venalis turpitudo. In decalogo moechi nomine
Abbreviated transcription (Latin):
rumpunt. Sed portare subbalteo paxillũ debemꝰ: utudelicox ad
rephendendos nos metipsos semꝑ accineti acutũ circa nos stimidũ
cõpunctionis habeamꝰ. ꝗincessant t̾ra mĩtis nr̃e poenitentiȩ do¬
lore c̃fodiat. & hoc qđ a nob̾ fuetidũ erupit ab scondat. Ventris
quippe egestio fossa humo ꝑpaxillũ tegit᷑. cũ m̃tis nr̃e suꝑ fluitas
subtili redargutione discussa antedĩ oculos ꝑ cõpunctionis suģ sti¬
uerit. Potius enĩ depositũ diceret. sed ad positũ dix adño suo idest
huic adiunctũ cũ abillo abcessis set. Nonergo suscipi. sedreddi po¬
tius ꝓ hibuit sugitiuos. Hoc quidẽ putari potest. nisi intellegamꝰ gen¬
tia&e popło istadici ñ uni homini. sed exilia itaqgente resugiente¬
adistã gente cui loquebat hominẽ adno suo idest arege suo redili
ꝓhibuit. Qđ &xiam alienigena seruduit aman rex ged. quando

Expanded text:
rumpunt. Sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad rumpunt. Sed portare sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos stimuum compunctionis habeamus, qui incessanter terram mentis nostrae poenitentiae dolore confodiat, et hoc quod a nobis fetidum erumpit abscondat. Ventris quippe egestio fossa humo per paxillum tegitur, cum mentis nostrae superfluitas, subtili redargutione discussa, ante Dei oculos per compunctionis suae stiuerit — potius enim depositum diceret — sed adpositum dixit a domino suo, id est huic adiunctum. cum ab illo abscessisset; non ergo suscipi, sed reddi potius prohibuit fugitiuos. hoc quidem putari potest, nisi intellegamus genti et populo ista diciad istam gentem, cui loquebatur, hominem a domino suo, id est, a rege suo, reddi prohibuit. Quod etiam alienigena servavit Amam rex Geth, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ciens adlamenta poenitentiȩ conuertitur.: uti fletib deleat
omne quod animo occulta inquinatio accusat. Sed post occa sũ
solis ad castra redeat : quia deferuescente temptationis ardore :
neces se est utiterum fiduciam erga societatẽ bonorũ sumat:
poenitentiş frigescente flãma cogitationis inlicite. ad sideliũ
merita p̃ sũ m̃da reparet̃: Vtiam seaceteris longeaeẽ. nestimet¬
ꝗmundũ seꝑ obitũ intimi ardoris gaudet. Habebis locũ extraca¬
stra adque gͤredieris ad reusita naturȩ. gerens paxillũ inbalteo.
Cũq sederis fodies ꝑ circuitũ. & egesta humo operies quo releuat̾es
Dñs enĩ ds̃ tuus ambulat in medio castroꝵ uteruatte & tradattibi
inimicos tuos: ut sint castratua scã & nihil in eis appareat foeditatis.
nelerelinquatte. Naturȩ corruptibilis pondere grauatȩ am̃tis
nr̃e uteru quȩdã cogitationũ suꝑflua quasi uentris grauamine¬

Expanded text:
ciens ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat ciens ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat omne quod animum occulta inquinatio accusat. Sed post occasum solis ad castra redeat, quia, defervescente tentationis ardore, necesse est ut iterum fiduciam erga societatem bonorum sumat. poenitentiae, frigescente flamma cogitationis illicitae, ad fidelium merita praesumenda reparatur; ut jam se a caeteris longe esse ntum intimi ardoris gaudet. « Habebis locum extra castra, ad quem egrediaris ad requisita naturae, gerens paxillum in balteo. Cumque sederis, fodies per circuitum, et egesta humo operies quo relevatus es. Dominus enim Deus tuus ambulat in medio castrorum ut eruat te et tradat tibi inimicos tuos, ut sint castra tua sancta, et nihil in eis appareat foeditatis, ne derelinquat te. » Naturae corruptibilis pondere gravatae, a mentis nostrae utero, quaedam cogitationum su
Abbreviated transcription (Latin):
miter fluit: significari ꝑillã lex uoluit animũ sine disciplinȩ
forma indecenter fluidum acdissolutũ. quẽ formari oporte¬
re significat cumtalem fluxum corporis iubet purificare:
Postremonumquit & mori peccatũ ẽ. aut mortuũ sepelire ñ &¬
iam bonũ opus humanitatis est : Ettam̃ purificatio & inde
mandata est : ꝗ a & mortiuũ corpus uita deserente ñper catũ ẽ
sed percatũ significata nime desertȩ aiustitia. Scđm tropologiã
ꝑquã tenebrosa cogitatione curpe aliquid corde concipit̃ quod
tam̃ corporis opere ñ expletur : Sed somnio nocturno pollutus¬
da cogitatione polluit᷑ indignũ secunctoꝵ sidelium societatib
arbitretur. Culpȩ sue meritum ante oculos ponat: exbonorum
seestimatione des pitiat. Polluto ergo extra castra exire est turpi
inpugnatione laboranti sese ex continentium comiparatione des¬
picere. Quia duesperã lauatur aqua cumde functũ suũ conspi¬

Expanded text:
miter, significari per illam lex voluit animum sine disciplinae miter, significari per illam lex voluit animum sine disciplinae forma indecenter fluidum ac dissolutum, quem formari oportere significat, cum talem fluxum corporis jubet purificare. Postremo, nunquid et mori peccatum est? Aut mortuum sepelire, non etiam bonum opus humanitmandata est, quia et mortuum corpus uita deserente non peccatum est, sed peccatum significat animae desertae a iustitia. CCCXVI. per quam tenebrosa cogitatione turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur? Sed somnio nocturno pollutusda cogitatione polluitur, indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur, culpae suae meritum ante oculos ponat, et ex bonorum se aestimatione despiciat. Polluto ergo extra castra exire est turpi impugnatione laboranti, sese ex continentium comparatione despicere. Qui ad vesperam lavatur aqua, cum defectum suum conspi
Abbreviated transcription (Latin):
noc turno pollutus sit somnio egrediet᷑ extra castra: & ñreuertet̃
prius quã aduesperã lauet᷑ aqua & post solis hoccasũ regrediet᷑
incastra. Multalex ponit in sacram̃tis & umbris futuroꝵ. Quȩdã
ergo insemine materialis informitas. quȩ formata corpus ho¬
minis redditura est insigificatione posita est uitȩ informis & in¬
eruditȩ : aqua in formitate qm̃ o portet hominẽ doctrinȩ for¬
ma eteruditione mundari. In huius rei signũ illa purificatio p̃¬
cepta est post seminis emissionẽ. Neq enĩ & in somnis percatũ
fit. Et tam̃ &xiam ibi p̾cepta est purificatio. Quł &x si hoc pec¬
catum quis quã putat ñ arbitrans accidere. nisi ex aliquo huius¬
modi desiderio q̃đ ꝓcuil dubio falsũ est. numiquid & solita m̃sium
peccatas feminarũ. cyquib tam̃ eas eadem legis uetustas p̃cepit
expiari: nnisi ꝓpt̃ ipsã materialem in formitatẽ: que facto ẽ¬
cepto tamquã in edificationẽ corporis ad dit᷑. Ac ꝑ hoc cũ in for¬

Expanded text:
ietur extra castra, et non revertetur, priusquam ad vesperam lavetur aqua, et post solis occasum, regredietur in castra. » Multa lex ponit in sacramentis et umbris futurorum. Quaedam ergo in semine materialis informitas, quae formata corpus hominis redditura est, in significatione posita est vitae informis et ineruditae. A qua informitate, quoniam oportet hominem doctrinae forma et eruditione mundari, in hujus rei signum, illa purificatio praecepta est post seminis emissionem. Neque enim et in somnis peccatum fit, et tamen etiam ibi praecepta est purificatio. Aut et si hoc peccatum quisquam putat, non arbitrans accidere nisi ex aliquo hujusmodi desiderio, quod procul dubio falsum est, nunquid et solita mensium peccata sunt feminarum? A quibus tamen easdem legis vetustas praecepit expiari, non nisi propter ipsam materialem informitatem, quae, foetu concepto, tanquam in aedificationem corporis additur, ac per hoc cum fluit infor
Abbreviated transcription (Latin):
locutũ ẽ uanitatẽ: beatũ dixer̃ popłm cui hȩxs. cu potius sicut mox
adiungit & dt̃ beat᷑ sit popłs cuĩ dnĩ dr̃ ipsius. H aece ueri dextera
sqtatis ñiniꝗtatis. Non estergo cundũ posi deos alienos: neq index¬
tra utexistimet homo exipsis sesieri beatu. neq insinistra utexisti¬
mando ipsis aduers antib sefieri miserũ. aihoc eos colat ut auertat.
Aut certe si dextra intellegimꝰ aetna. sinustrauero temporalia bona.
nec ꝓp̃t illa nec ꝓpt̃ ista eos colendos scã seriptura hocloco ã monuisse

Expanded text:
locutum est uanitatem; beatum dixerunt populum cui haec sunt, cum potius, sicut mox locutum est uanitatem; beatum dixerunt populum cui haec sunt, cum potius, sicut mox adiungit et docet, beatus sit populus cuius dominus deus ipsius. haec est uera dextera aequitatis, non iniquitatis. non est ergo eundum post deos alienos neque in dextra, ut existimet homo ex ipsis se fieri beatum, neque in sinistra, ut existimando ipsis aduersantibus se fieri miserum ad hoc eos colat ut auertat. aut certe, si dextra intellegimus aeterna, sinistra uero temporalia bona. nec propter illa, nec propter ista eos colendos sancta scriptum hoc loco admonuisse
Abbreviated transcription (Latin):
cere uelimus superiora uerba queutriq sensuis cõmunia repe¬
dotibi hodie dextra aut sinistra. sic xista repetat᷑ ñ pteribis aho¬
nib: quȩ ego mando tibi hodie ire postdeos alienos seriuire illis. Pre¬
tereundo enĩ a uerb̵ quȩ mandata sint: &iam hoc fit uteat᷑ postdcos ali¬
ita p̃cipue ut post genera litate p̃cepti quo ad monuit neẽ p̃tereundũ
abomnib uerb̵ mandatoꝵ suogx iam hoc seorsu cõnidare uoluerit
Pocest hoc qđ ait dextra aut ĩi nistra: & iamsic intellegi nec eox causa
quȩ ꝓpt̃ felicitatẽ appetunt᷑. nec eoꝵ quȩꝓ pt̃ infelicitate suguintur¬
uł ecilient. quoꝓsint. uł placent᷑ nenoceant. Nam& deꝗb dam semp¬
tum ẽ in psalmo: quoꝵ os locutũ est uanitate & dextera coꝵ dexcera
inuꝗtatis id eoqa his reb: opinant̃ fieri hominẽ beatuĩ quas & boni &
tram putant. Noneni est uera dextera. sed dextera ẽ. eox quaꝵ os

Expanded text:
cere velimus, superiora verba, quae utique sensui sunt communia, repecere velimus, superiora verba, quae utique sensui sunt communia, repedo tibi hodie, dextra aut sinistra, sic et istic repetatur, Non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie, ire post deos alienos, servire illis. Praetereundo enim a verbis quae mandata sunt, etiam hoc fit, ut eatur post deos aliita praecipue, ut post generalitatem praecepti quo admonuit non esse praetereundum ab omnibus verbis mandatorum suorum, etiam hoc seorsum commendare voluerit. Potest hoc quod ait, dextra aut sinistra, etiam sic intelligi, ut nec eorum causa, quae propter felicitatem appetuntur, nec eorum quae pvel concilientur, quo prosint; vel placentur, ne noceant. Nam et de quibusdam scriptum est in Psalmo, Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis, ideo quia his rebus opinantur fieri hominem beatum, quas et boni et unt, qui eam dexteram putant. non enim est uera dextera, sed dextera est eorum quorum os
Abbreviated transcription (Latin):
quas nouit dñs negenius ee reetas. Sed utdixi decl inare ineas est.
ñ illuis gẽ sed sibi tribuere uelle qđ rectũ est. Deniq utidixra dungit
& dicit: Ipse enĩ faiae rectos cursus tuos & omã itinera tua in pace
abomnib uerb̵ quȩ ego mandotibi hodic dextra aut sinistra ire post
deos alienos seriure illis. n ideo dictũ est ꝗ adii alii possi nt &iam in
dextris accipi. S ed aut t̾rena loca signisicatas quȩ & indextra & insi¬
nistra habebant gentes alios deos colentes. ut hoc deiliis aliis sepuratĩ
ꝓnuntiandũ est ut uosint sensus. Vnus uidelic& ñ p̃teribis ab
omnib uerb̵ quȩ ego mandaui tibi hodie dextra aut sinistra:
scdm illũ scilic& intellectũ quẽ supra exposiu: alius aut̃ sitsensus
ire post deos alienos seruire illis: utix hic sub audiat̃ ñp̃teribis
ab omnib: uerbis quae egomindotibi hodie. Quẽ totũ sensũ sidi¬

Expanded text:
quas novit Dominus, negemus esse rectas: sed, ut dixi, declinare in eas est, quas novit Dominus, negemus esse rectas: sed, ut dixi, declinare in eas est, non illius gratiae, sed sibi tribuere velle quod rectum est. Denique, ut dixi, adjungit et dicit, Ipse enim faciet rectos cursus tuos, et omnia itinera tua in pace ab omnibus verbis quae ego mando tibi hodie, dextra aut sinistos alienos, servire illis, » non ideo dictum est quia dii possint etiam in dextris accipi: sed aut terrena loca significata sunt, quia in dextra aut in sinistra habebant gentes alios deos colentes, aut hoc de diis aliis separatim pronuntiandum est, ut duo sint sensus: unus videlicet: Non praeteribis ab omnibus verbis quae ego tibi mando, dextra aut sinistra, secundum scilicet illum intellectum quem supra exposui, alius autem sit sensus: ire post deos alios, servire illis, ut et hic subaudiatur. Non praeteribis ab omnibus verbis quae ego mando tibi hodie. Quem totum sensum si di
Abbreviated transcription (Latin):
õ. d eos alienos neq colueris eos & c&. Se ptuaginta. Nonp̃teribis aibõ
nib uerbis quȩ egomando tibi hodie dextra aut simstra ire post deos
alienos seruire illis. quȩri pocest quomodo possit intellegere indexta
ꝗ postdeos alienos ierit seruire illis cumdexera in laude ponat᷑. illud
aut̃ numquã laudabilit̃ sieri possit. & quod rephenditur iniua
uitȩ ꝗ declinat indextra ñibi ea rep̃henduntur qued ex trasunt.
sed ille qil ecline̾t in ea idest ꝗs̃ibi arrogat quȩdĩsunt. Id eo dic iur
inꝓuerbiis. Nec declines dextra aut insinistra. Vias enĩ quȩ a
dextris s̃ nouit dñs. Peruersȩ aut̃ s̃quȩ a sinistris. Ergo bonȩst̃
dextre. quas nouit dns. Nouit enĩ dns̃ uias iustoꝵ sicut in pial mo
legitur. Cur ergo dictum sit nedeclines indextra c̃ sequent᷑ ostendit
addendo Ipse enĩ rectos faciet gressus tuos. Absit aut̃ utilextris

Expanded text:
 deos alienos neque colueris eos quod si audire nolueris  deos alienos neque colueris eos quod si audire nolueris nibus verbis quae ego mando tibi hodie, dextra aut sinistra ire post deos alienos, servire illis. Quaeri potest quomodo possit intelligi ire in dextra, qui post deos alienos ierit servire illis; cum dextra in laude ponatur, illud autem nunquam laudabiliter fieri possit: nam et quod reprehenditur in via vitae, qui declinat in dextra, non ibi ea reprehenduntur quae dextra sunt, sed ille qui declinat in ea, id est, qui sibi arrogat quae Dei sunt. Ideo dicitur in Proverbiis: Non declines in dextra aut in sinistra: vias enim quae a dextris sunt novit Dominus; perversae autem sunt quae a sinistris. Ergo bonae sunt dextrae, quas novit Dominus. Novit enim Dominus vias justorum , sicut in Psalmo legitur. Cur ergo dictum sit, Ne declines in dextra, consequenter ostendit addendo, Ipse enim rectos faciet cursus tuos. Absit autem ut dextras,
Abbreviated transcription (Latin):
sumus intellegere : dequib scriptũ est. Caeli enar. rant głamdĩ: &
opera manuũ ei annuntiat sirmam̃tũ. Quos tunc dñs aperit uttribu
ut carnaliũ corda hoc imbre inrigata: geriũ bonoꝵ operũ possint ꝓfer¬
re. Fenerabis gentib mubes: & ipse anullo fuenus accipies. Poenera¬
bit ecła gentib multis. quando caris mata diuina nationib expendit
singulis: nec soenus abulla illarũ accipit: ꝗa np̃sentẽ sed suturã remu¬
nerationẽ inquirit. Excellit enim omnib: donodĩ : & caputẽ. totius
or̾ñ cauda: & semꝑ sup necumquã subt̃. Quialic& p̃ssuras & ꝑseru¬
tiones maloꝵ inmundo patiatur: tam̃ fortiorem aduersarus: ac
fide & uirtute emin& uniuersis. Vnde seꝗt. Constitu& tedñs inca¬
pu ł & ñincaudam: & eris semꝑ supra & ñ subter. siaudieris mandata
dnĩdĩtui quae ego p̃cipiotibi liodie: &custodieris & feceris ae non
declinaueris abeis nec addextram nec adsinistrã. nec secutus sueris¬

Expanded text:
quibus scriptum est: « Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. » Quos tunc Dominus aperit ut tribuut carnalium corda, hoc imbre irrigata, germen bonorum operum possint proferre. « Fenerabis gentibus multis et ipse a nullo fenus accipies. » Fenerabit Ecclesia gentibus multis, quando charismata divinationibus expendit singulis. Nec fenus ab ulla illarum accipit, quia non praesentem, sed futuram remunerationem inquirit. Excellit omnibus enim dono Dei, et caput est totius orbis, non cauda; et semper supra, nec unquam subter: quia licet pressuras et persecutiones malorum in mundo patiatur, tamen fortior est adversariis, ac fide et virtute eminet universis. Sequitur: « Constituet te Dominus in caput et non in caudam: et eris semper supra et non subter, si audieris mandata Domini Dei tui quae ego praecipio tibi hodie et custodieris et feceris ac non declinaveris ab eis nec ad dextram nec ad sinistram nec secutus fueris
Abbreviated transcription (Latin):
grati benesiciis di aduicia relabunt. & hoc qđ sibi ad salutẽ c̃ latũẽ
in ꝑditionẽ suã conuertunt. Vnde subiungit. In crassacus est dileo¬

Expanded text:
grati beneficiis Dei ad vitia relabuntur, et hoc quod sibi ad salutem collatum est, grati beneficiis Dei ad vitia relabuntur, et hoc quod sibi ad salutem collatum est, in perditionem suam convertunt.
Abbreviated transcription (Latin):
temm eã ego agnosco: & delictũ meũ corãme est semꝑ. Et
ut haec om̃a beneficia quaep̃ dictas̃ enunentiore dono ac¬
cumularentur: ad didit medullã tritici & sanguinẽ uuae
Quidenĩ ꝑmedullã tritici nisi corpus xp̃i. . Etquid ꝑ sanguinẽ
uua&e. nisi calix noui testam̃ti: in sanguine xp̃ĩ siguratur..
Plurimis enĩ donis expietatedĩ aecclesi astico popło concessis:
hoc int̾omã excellit qđ corporis & sanguinis sui sacram̃ta
inpanis & uini ẽfectione ad salutẽ aet̃nã illi ministrauit.
Seit. Biberat meracissimũ ꝗa uniuersa donadĩ sine fece¬
alicuius neꝗtis seuim ꝓperii credentib & digne deeis senti¬
entib c̃ ferunt: Seilia sicut curnales quondã isrelitȩ donis
dĩ abusi sunt & exbenesiciis largissimis peiores faca adidola¬
triam ꝓlapłi sunt : ita ꝓdolor ñ pauci deȩcđastico populo in¬

Expanded text:
tem meam ego agnosco et delictum meum coram me est semper . » Et tem meam ego agnosco et delictum meum coram me est semper . » Et ut haec omnia beneficia, quae praedicta sunt, eminentiore dono accumularentur, addidit, medullam tritici et sanguinem uvae. Quid enim per medullam tritici, nisi corpus Christi, quid per sanguinem uvae, nisi calix Novi Testamenti in Christi sanguine figuratur? Plurimis enim donis ex pietate Dei ecclesiastico populo concessis hoc inter omnia excellit; quod corporis et sanguinis sui sacramenta in panis et vini confectione ad salutem aeternam illi ministrasit. Sequitur: « Biberat meracissimum, incrassaalicujus nequitiae seu improperii, credentibus et digne de eis sentientibus conferuntur. Sed quia sicut carnales quondam Israelitae donis i abusi sunt, et ex beneficiis largissimus pejores facti, ad idololatriam prolapsi sunt; ita, proh dolor! non pauci de ecclesiastico populo in
Abbreviated transcription (Latin):
apłi & a postolicȩ dignitatis uiri designant̃: ꝗa ipsi duces s̃¬
gregis dĩ. Vnde dr̃ in psalmo Adfertednõ filiidĩ ad fer¬
te dño filios arietũ. Qđ aut̃ subiungit᷑ filioꝵbasan. adeun¬
dem ꝑtinet sensum: ꝗabasan pinguedo int̾p̃tat̃. łilii enĩ
pinguedinis sunt. ꝗ disciplinis noui testamiti institutis. ubi
scientiȩ multitudo & uirtutũ magnitudo c̃sistit. Nec suf¬
ficiebant haecdona.: nisi adderent᷑ & irci. H yrci enĩ figu¬
ram pęnitentiũ habent: ꝗa ꝓpeccato inlege offerebantur.
Uonenĩ satis est dona uirtutũ habere si delib insi poenitentiã
agant ꝓsuis excessib Vnde ille ꝗrex simul & ꝓpħa fuit. &
cui deincarnatione xpĩ ꝓmissũ est. qđ ex eius semine na¬
sceretur: ꝓsuis delictis dnm dep̃cat̃ dicens. Amplius laua
me ab iniustitiamea. & adelicoo meo mundame. Qm̃ iniꝗta¬

Expanded text:
apostoli et apostolicae dignitatis viri designantur apostoli et apostolicae dignitatis viri designantur  Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum . » Quod autem subjungitur, « filiorum Basan, » ad eumdem pertinet sensum: quia Basan pinguedo interpretatur; filii enim pinguedinis sunt, qui disciplinis Novi Testamenti sunt instituti, ubi scientiae multitudo et virtutum magnitudo consistit. Nec sufficiebant haec dona, nisi adderentur et hirci. Hirci enim figuram poenitentium habent, quia pro peccato in lege offerebantur. Non enim satis est dona virtutum habere fidelibus, nisi poenitentiam habeant pro suis excessibcui de incarnatione Christi promissum est, quod ex ejus semine nasceretur, pro suis delictis Dominum deprecatur dicens: « Amplius lava me ab injustitia mea, et a delicto meo munda me, quoniam iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
suã factus iam̃ passibilis. ꝑafflacionẽ sp̃s donũ scae unctionis
a facie olei. Subiugo quippe tenebamur demonicȩ dominationis
seduncti sum̃ oleo sp̃s scĩ. Et quia nos grã libertats unxit : do¬
munationis dȩmonicȩ uigum putruit. Butirũ de arm̃to & lac
deo uib cum adipe agnoꝵ & arietũ filior basan. & yrcoscũme¬
dulla trici & sanguine uuae. Haec lic& iusta istoriã fertilicatẽ
t̾rȩ chanaan insinuent. tam̃ altiori sensu gr̃ae de monstrant
habundantiã. quã scã eccła munere largituris si accepit. Pu¬
tyrum dearm̃to culer: ꝗplenitudinẽ fidei deexemplis patriar¬
charum didicer̃. Lacdeouib caeper: ꝗa simplicitatẽ m̃tis
siue facilitatem doctrinȩ dein nocentiuita patrum adedifica¬
tionẽ sui sumpser̃. Et haec cũ adipe agnoꝵ & arietũ hocẽ.
buerant ad refectionẽ m̃tis suȩ ꝑceper̃. Arietũ enĩ nomine

Expanded text:
suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae usuam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae uComputrescet jugum a facie olei , » sub jugo quippe tenebantur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti, et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit. « Butyrum de armento et lac de ovibus cum adipe agnorum et arietum filiorum Basan, et hircos cum medulla tritici, et sanguinem uvae. » Haec licet juxta historiam fertilitatem terrae Chanaan insinuent, tamen altiori sensu gratiae demonstrat abundantiam, quam sancta Ecclesia munere largitoris sui accepit. Butyrum de armento tulerunt, qui plenitudinem fidei de exemplis patriarcharum didicerunt. Lac de ovibus ceperunt, qui simplicitatem mentis sive facultatem doctrinae, de innocenti vita patrum, ad aedificationem sui sumpserunt, et haec cum adipe agnorum et arietum, hoc est, buerant, ad refectionem mentis suae perceperunt. Arietum enim nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nam uoeat.: ꝗa ad cõparationẽ t̾rȩ egipti quae plana & irrigua
est montuosa &. aspera uidetur. Alit̾ excelsa t̾ra est seã excła.
quae uirtutib & scientia sublimis est ualde. Ibi fideles quiq c̃st¬
tuti comedunt fruct᷑ agroꝵ spĩtaliũ ꝗa ibi germinit bonũ sem̃
uerbidĩ aliud tricesimũ. aliud se xagesimũ. aliud centesimum
fructũ. utunꝰ ꝗsq ꝓcapacitate suacibũ sufficientẽ sibi inueniat.
lt sugeret meldepetras olcumq desaxodurissimo. Alia aut̃ editio
tale aliquid iuxta istoriã legit᷑. si tota testam̃ti ueteris series
recenseatur. Nusquã depetra mel: nusquã oleum popłs ille
suxit. Sed ꝗa uixta pauli uocẽ petra erat xp̃s: mel depera su¬
xer: ꝗeiusdem redemptoris nr̃ĩ facta & miracula uider̃ Oleũ
quando adhiue mortalis dns miraculoꝵ suꝗ dulcedinẽ discipilis
ostendit. Sed firma petra oleũ sudit. qa postresurrectionẽ

Expanded text:
nam vocat: quia ad comparationem terrae Aegypti, quae plana et irrigua nam vocat: quia ad comparationem terrae Aegypti, quae plana et irrigua est, montosa et aspera videtur. Aliter, excelsa terra, Ecclesia sancta, quae virtutibus et scientia sublimis est valde. Ibi fideles quique constituti, comedunt fructus agrorum spiritalium, quia ibi germinat bonum semen verbum Dei, aliud tricesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum fructum: ut unusquisque pro capacitate sua, cibum sufficientem sibi inveniat. « Ut sugeret mel de petra, oleumque de saxo durissimo. » Alia autem edittale aliquid juxta historiam legitur, si tota Testamenti series Veteris recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum populus ille suxit. Sed quia juxta Pauli vocem, petra erat Christus, mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
nidisicat. quia quos firmos side & fructificantes uirtutib as¬
picit. in eis spĩtalis germinis fecunditatẽ parit. Ibiq gemma
illa ađq margarita p̃tiosissima nascit᷑: quã sacer euangelii tertꝰ
narrat negotianorẽ spĩ talem omnib pecuniis uenditis sibi met
ita ad priorem modũ reducit signisicat qđ scĩ uiri quic quid inc̃¬
uersatione sua suꝑ fluum acsibi obnoxium c̃spiciunt. adliden
dux eĩ fuit. & ñ erat cum eods̃ alienus. Manifestũ ẽ qđ unus &
solus ds̃ isrł dcexipto liberauit. & ñ idola falsa qua e coluer exip¬
tii. Sic& inereptione nrã despĩtali egipto ñ alius quã idem ds̃ ꝗ
effecit misteriũ. Vnde agnoscant heretici quã miscrabilit̃ aucti
trant. ꝗquot errorib tut idolis ob noxiis. Consticuit eũ. suꝑ
excelsam t̾rã utcomeder& sructus agroꝵ. Ea celsã t̾̃rã palesti¬

Expanded text:
nidificat, quia quos firmos fide et fructificantes virtutis asnidificat, quia quos firmos fide et fructificantes virtutis aspicit, in eis spiritalis germinis fecunditatem parit, ibique gemma illa atque margarita pretiosissima nascitur, quam sacer Evangelii textus narrat, negotiatorem spiritalem omnibus pecuniis suis venditis, sibimet cit, atque ita ad priorem modum reducit, significat quod sancti viri quidquid in conversatione sua superfluum ac sibi noxium conspiciunt, allidenddux fuit ejus, et non erat cum eo Deus alienus. Manifestum est quod unus et solus Deus, Israel de Aegypto liberavit, et non idola falsa, quae coluerunt Aegyptii. Sic et in ereptione nostra de spiritali Aegypto, non alius est quam idem Deus, qui effecit mysterium. Unde agnoscant haeretici quam miserabiliter a vertrant, qui quot erroribus, tot idolis obnoxii sunt. « Constituit eum super excelsam terram, ut comedat fructus agrorum. » Excelsam terram Palaesti
Abbreviated transcription (Latin):
sum & adsilios eĩ siguralit̃ trans ferri. Namsicut aꝗla acuti
intuitus est ita ut suꝑ maria immobili penna sublata nechu¬
manis apparens aspectib pisciculos detanta sublimitate na¬
tantes uidens in pelago p̃dando raptat. & adlit̾ ꝑtrahit: sic redep¬
tor nr̃ suꝑ om̃s caelos exaltatus & abhumanis aspectib corpo¬
ralit̃ sublat᷑. inpelago cunc istius mundi maiestatis suȩ incuitu
uido&x quos ꝑp̃dã salutiserã eruat ađq aidlitꝰ aetñe beatiadins
Amoris sui fune adtrahat. Vnde & ipse in euangło ait. Etegosi
estsilios ꝓgram baptismatis sibi renatos radiis solis aet̾m ꝑ c̃
tem plationẽ obicit. & qđ uiderit c̃stantẽ in intuendo habere
aciemm̃tis. ceei dignos sua̾ genere ꝑpeuialit̃ seruat. Sisos uero
adima & ad carnalia desideria obuitũ nĩtis reflectere ẽspicit
hos quasi degeneres abicit. Inpecris aut̃ & arborib haec aquila

Expanded text:
sum et ad filios ejus, figuraliter transferri. Nam sicut aquila acuti sum et ad filios ejus, figuraliter transferri. Nam sicut aquila acuti intuitus est, ita ut super maria immobili penna sublata, nec humanis apparens aspectibus pisciculos de tanta sublimitate natantes videns in pelago, praedando rapit et ad littus pertrahit; sic Redemptor noster super omnes coelos exaltatus, et ab humanis aspectibus corporaliter sublatus, in pelago tamen istius mundi, majestatis suae intuitu videt quos per praedam salutiferam eruat, atque ad littus aeternae beatitudinis, amoris sui fune attrahat. Unde et ipse in Evangelio ait: « Et egoest, filios per gratiam baptismatis sibi renatos, radiis solis aeterni per contemplationem objicit, et quos viderit constantem intuendo habere aciem mentis, seu dignos suo genere perpetualiter servat. Si quos vero ad ima et carnalia desideria obtutum mentis reflectere conspicit, hos quasi degeneres abjicit. In petris autem et arboribus haec aquila
Abbreviated transcription (Latin):
Sedcũ inde uiderit sibi periculũ inminere: obtundit rostrũ inpe¬
tra durissima deͦnec it̾rum in pristinũ usum reuertat̃. Etinde
nustico sermone in psalmo scriptũ est dicente ꝓpħa ad animã fide¬
len: renouabit̾ sicut aꝗlȩ iuuentus tua. Peraꝗlȩ similitudinem
naan bellis possidendam iuuauit: & adiuuando abinimicis ꝓte¬
xit. Scđm mysticum uero sensũ: aꝗla hȩc dnm̃ saluatorẽ signi¬
ficat. Quiaꝗlȩ similitudinẽ in eo ten& qđ p̃dã ab hoste maligno
morte sua eripuit: & postresurrectionẽ suã carnem quã ꝓhu
mani generis redemptione suscepit Ad alta caeloꝵ ꝓuexit.
nos dictis ađq exemplis exhortans: quatinus illuc sequamur
fide. tendamusq deuotione: ubi ipse ascendit corpore. Vnde
& in euangło ait. Vbi suerit corpus: illuc c̃gregabunt̃ aquilȩ
Alia &iam exempla quȩ deaꝗla diximus. possunt similit̃ ad ip¬

Expanded text:
sed cum inde viderit sibi periculum imminere, obtundit rostrum in pesed cum inde viderit sibi periculum imminere, obtundit rostrum in petra durissima, donec iterum in pristinum usum revertatur. Et inde mystico sermone in psalmo scriptum est, dicente Propheta ad animam fidelem: « Renovabitur sicut aquilae juventus tua . » Per aquilae similitudinem naan bellis possidendam, juvit; et adjuvando, ab inimicis protexit. Secundum mysticum vero sensum, aquila haec Dominum Salvatorem significat, qui aquilae similitudinemorte sua eripuit, et post resurrectionem suam carnem, quam pro humani generis redemptione suscepit, ad alta coelorum provexit, nos dictis atque exemplis exhortans, quatenus illuc sequamur fide, tendamusque devotione, ubi ipse ascendit corpore, unde et in Evangelio ait: « Ubi fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae . » Alia etiam exempla, quae de aquila diximus, possunt similiter ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ maria immobili penna ferat nechumanis pateat obtutib detanta
sublimitate pisciculos natare uideat inaqua: actorm̃ti instar de¬
scendens raptã p̃dã pennis adlit ꝑtrahat. Nam & c̃tra radiũ solis
fertur obtutũ ñ flectere. Vnde& pullos suos ungue suspensos
radus solis obicit. x quos uiderit immobilem tenere aciem ut
dignos genere c̃seruat. si quos uero inflectere obtutũ uidet
quasi degenes abicit. Dicunt & aquile pullos suos cũuident in
nidis plumescere alis ꝑcutere & aduolandũ eos denido puocare.
Vidificant aut̃ in petris & arborib inquarũ nido lapis aedites
dedificatur : quẽ aliqui uocauer̃ gaietẽ. ꝗ ad multa remediauti¬
lis est nihil igne deꝑdens. Narrant aut̃ idem naturȩ inꝗsi¬
tores: qđ aꝗlȩ nõtã obeant senio uł egritudine quã fame: intan¬
tum superiore crescente rostro ut aduncitas aperiri nõ queat.

Expanded text:
super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare in aqua videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pennis ad littus pertrahat; nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere, unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis objicit, et quos viderit immobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat; si quos vero inflectere obtutum videt, quasi degeneres abjicit; dicuntur et aquilae pullos suos cum vident in nidis plumescere, alis percutere, et ad volandum eos de nido provocare; Nidificant autem in petris et arboribus in quarum nido lapis aetites invenitur, quem aliqui vocaverunt gagatem: qui ad multa remedia utilis est, nihil igne detores, quod aquilae non tam obeant senio vel aegritudine, quam fame, in tantum superiore crescente rostro, ut aduncitas aperiri non queat;
Abbreviated transcription (Latin):
ritꝰ quomodo dr̃ eos ꝓtexisse sicut pupillã oculi sui: cũ plurimi
eoꝵ ꝓstratis in solitudine : nisi forte dicamꝰ tã dui eos ꝓtectos accu¬
stodicos eẽ quã diu mandata dĩ seruauer̃: cũ aut̃ ea trans gres
sis statim plagis ꝑcussiadq ab inimicis. deuastatis. Mistice
aut̃ dñs issł int̾ra deserta inuenit: cũ eccłam demundi errore
tulit ubiorror idolatriȩ & nulla m̃tiodĩ fuit. Circũ ducit ergo
eccłam dñs. cũ in uniuersis mundi partib eã dilatando inuiã
ubiq eũm plenacustodia qđ ꝓpupillã oculi designat c̃trahereti¬
cos ađq ꝑ secutores seruat. Seꝗt̾ alia cõparatio. Sicut aqla ꝓuocans
aduolandũ pullos suos & suꝑ eus uolitans. expandit a lassuas & ad¬
sumpsit eos adq portauit in humerissuis. Narrant phisici qđ
alla quȩ abacumine oculoꝵ est uocata tam acuti incuit᷑ sit. utrum

Expanded text:
rito, quomodo dicit eos protexisse sicut pupillam oculi sui, cum plurimi rito, quomodo dicit eos protexisse sicut pupillam oculi sui, cum plurimi eorum prostrati sunt in solitudine? Nisi forte dicamus eos tandiu protectos ac custoditos esse quandiu mandata servaverunt Dei. Cum autem ea transgressi sunt statim plagis percussit, atque ab inimicis devastati sunt. Mystice autem Dominus Israel in terra deserta invenit, cum Ecclesiam de mundi errore tulit, ubi horror idololatriae, et nulla mentio Dei fuit. Circumducit ergo Ecclesiam Dominus, cum in universis mundi partibus eam dilatando, in viaubique eam plena custodia, quod per pupillam oculi designatur, contra haereticos atque persecutores servat. Sequitur alia comparatio. « Sicut aquila, provocans ad volandum pullos suos, et si per eos volitans, expandit alas suas, et assumpsit eos, atque poaquila, quae ab acumine oculorum est vocata, tam acuti intuitus sit, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
tas nãq in suniculis uanitatis trahit᷑: dũ ꝑ augnĩtũ culpa ꝓtelat᷑.
Vnde ꝑ psalmistã dr̃. Funes peccatoꝵ circũ plexis me. Quia
sum sune fides ex primit̃. salomone ad testante ꝗait. ł uniculus
triplex: difficile rumpit̃. Quia uidelic& fides que de cognitio¬
ne trinitatis abore p̃dicantium texitur. forcis inelertis ꝑ ma¬
nens : in soloreꝓboꝵ corde dissipatur. Inuenit eum int̾ra deser¬
ta: in loco horroris & uastȩ solitudinis. Circũ duxit eũ & docuit
& custodiuit quasi pupillã oculi sui. Inuenisse dñs ifraelem dr̃ in
loco horroris & uastȩ solitudinis: ꝗa inmonte sina legẽ dans pac¬
tũ cum eo iniuit manna decado illis tribuit. & aquã depetra ꝓ¬
duxit. coturnicũ carnes dedit. & in cadem heremo quad raginta
annis eos circũ ducendo p̃cepta suadocuit. Seil illud meritoquȩ¬

Expanded text:
uitas namque in funiculis vanitatis trahitur, dum per augmentum culpa protelatur. uitas namque in funiculis vanitatis trahitur, dum per augmentum culpa protelatur. ne dicit: Funes peccatorum circumplexi sunt me . Quia testante, qui ait: Funiculus triplex difficile rumpitur , quia videlicet fides, quae de cognitione Trinitatis ab ore praedicantium texitur, fortis in electis permanens, in solo reproborum corde dissipatur. CAP. XXXV.-- Eta, in loco horroris et vastae solitudinis. Circumduxit eum et docuit, et custodivit quasi pupillam oculi sui. » Invenit Dominus Israel in loco horroris et vastae solitudinis, et in monte Sina legem dans, pactum cum eo iniit, manna de coelo illis tribuit, et aquam de petra produxit, coturnicum carnes dedit et in eadem eremo, quadraginta annis eos circumducendo, praecepta docuit sua. Sed illud quaerit me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗad caelestẽ patriã releunt. ex eis agminib aliquid illuc reuerten¬
tes imitent᷑. Distinetȩ nãq c̃uersationes hominũ: siunguloꝵ ag¬
minũ hominib c̃gruunt: & in eoꝵ sortẽ ꝑ conuersationis simili¬
tudint̃ deputant. Pars aut̃ dnĩ populus est iacob spĩtalis & suni
culus hereditatis eĩ isrł uerus: eccła uidelie& catholica dequa
ꝑ psalmistã dicit. ł unes caecider nuhi inp̃claris. & enĩ hereditas
mea p̃clara est mihi. Perfunes : scriptura suera aliquando demensi¬
onum sortes. aliquando peccata aliquando dutẽ sidem designare
c̃sueuit. Namꝓpt̃ hereditarias demensionũ sortes dicitur:
F unes caecider̃ mihi in p̃claris. & enĩ hereditas mea p̃clara ẽ mihi.
Funes quippe inp̃clarũ cadunt : dum ꝑ humilitatẽ uite. sortes
nos patriȩ melioris excipiunt. Rursũ ꝗa sunespercata signant᷑:

Expanded text:
qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertenqui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur; distinctae namque conversationes hominum, singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinem deputculus haereditatis ejus. » Israel verus, Ecclesia videlicet catholica, de qua per Psalmistam dicitur: « Funes ceciderunt mihi in praeclaris: etenim haereditas mea praeclara est mihi . » Per funes Scriptura sacra aliquando dimensionum sortes, aliquando peccata, aliquando autem fidem designare consuevit. Nam propter haereditarias dimensionum sortes, dicitur: « Funes ceciderunt mihi in praeclaris: etenim haereditas mea praeclara est mihi. » Funes quippe in praeclaris cadant dum per humilitatem vitae, sortes nos patriae melioris excipiunt. Rursum quia fune peccata signantur,