comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate p̃dicari. Cũ gͦ de dilectione diligimꝰ
fr̃m de dõ diligimꝰ frm̃ nec fieri pocest.
ut eandẽ dilectionẽ ñ p̃cipue diligamꝰ
qua sr̃m diligimꝰ. Unde colligit᷑ duo illa
p̃cepta. ñ posse eẽ sine in uicẽ. Qm̃ qͥppe
ds dilectio ẽ. dm̃ certe diligit qui diligit
dilectione. Dilectionẽ aũ necesse ẽ. dili¬
gat qui diligit frm̃. Et idõ qđ paulo
post ait ñ potest dm̃ diligere quẽ ñ
uidet. qui frm quẽ uidetꝰ ñ diligit.
qͥa hec illi causa ẽ. ñ uidendi dm̃ qđ
ñ diligit frm. Qui enĩ ñ diligit
frm̃. nͦon ẽ indilectione. Et qui ñ ẽ.
in dilectione ñ ẽ in dõ. quia as̃ dilectio
ẽ. Porro qui ñ ẽ indõ: ñ ẽ in lumine
quia dĩ lum̃ ẽ. et tenebre in eo ñ s̃ ulle.
Iu i gͦ ñ ẽ in lumine. quid mirũ si ñ
uid̾et lum̃ idẽ. ñ uidet dm̃ quia inte¬
nebris ẽ : Frm̃ aũ uidet humano uisu.
quo uidi ds̃ ñ pocest. S si eũ quẽ ui¬
det humano uisu sp̃uali caritate dilige¬

Expanded text:
tate praedicari. cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus. unde colligitur duo illa praecepta non esse posse sine inuicem. quoniam quippe deus dilectio est, deum certe diligit qui diligit dilectionem. dilectionem autem necesse est diligat qui diligit fratrem. et ideo, quod paulo post ait, non potest deum diligere, quem non uidet, qui fratrem, quem uidet, non diligit, quia haec illa causa est non uidendi deum, quod non diligit fratrem. qui enim non die, et qui non est in dilectione, non est in deo, quia deus dilectio est. porro qui non est in deo, non est in lumine, quia deus lumen est et tenebrae in eo non sunt ullae. qui ergo non est in lumine, quid mirum, si non uidet lumen, id est non uidet deum, quia in tenebris est? fratrem autem uidet humano uisu, quo uideri deus non potest. sed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate dilige
Abbreviated transcription (Latin):
apximo ꝓbemꝰ fr̃ ẽ. Dilectionẽ aũ fr̃nã
qͣntii cõmendet. ioħes apłs. attenclamus
Qui diligit inqͥt frm suii. in bamine manet
et scandalĩ in eo ñ ẽ. Manifestũ ẽ. qđ
iusticie ꝑfectionẽ in frĩs dilectione po¬
suerit. Nã in qͦ scandalũ ñ ẽ. utiq ꝑfec¬
tus ẽ. Et tam̃ uidet᷑ de dilectione dĩ ta¬
cuisse. Qd nũquã faceret nͥ quia in ipsa
fr̃na dilectione uult intelligi dm̃. aꝑtissi¬
me enĩ in eadẽ epła paulo post ita dicie.
Dilectissimi diligamus inuicẽ quia dilectie
ex dõ ẽ. et omis qui diligit ex dõ nat᷑
ẽ. et cognouit dm̃. Qui ñ diligit ñ cog

Expanded text:
Dilectionem autem fraternam quantum commendet Joannes apostolus, attendamus: Qui diligit, inquit, fratrem suum, in lumine manet, et scandalum in eo non est . Manifestum est quod justitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit: nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. Et tamen videtur dilectionem Dei tacuisse: quod nunquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione vult intelligi Deum. Apertissime enim in eadem Epistola paulo post ita dicit: Dilectissimi, diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est; et omnis qui diligit, ex Deo natus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
gencia. uoluntate. Que cria in sua
ñte nat᷑ͣalit̃ diuinitꝰ instituta. qͥsqͥs
uiuacit̃ ꝑspicit & quã magnũ sit
in ea. unde potest eciã sẽpit̾na in mu¬
tabilisq natura. recoli. conspici. con¬
cupisci: reminiscit᷑ ꝑ memoriã. in¬
cuet᷑ ꝑ intelligentiã. aplexstit᷑ ꝑ di¬
lectionẽ. ꝓfectõ rep̾ꝑit illiꝰ sume tri¬
nitatis imagine. Ad quã sumã trira¬
tatẽ reminiscendã uidendã. diligen¬
dam. ut eã recordet᷑. eã concẽplet᷑.
eã delectet᷑ totũ debet referre qđ
uiuit. Uerũ ne hanc imaginẽ ab
eade trinitate factã ⁊ suo uitio in
detiꝰ cõmutatã. ita eidẽ cõparet tͥni¬
taci. ut om̃im existimet similẽ. sed
pociꝰ ͥqualicũq ista similitudine mag¬
nam quoq dissimilicudinẽ cernat:
quantũ satis eẽ uidebat᷑ ad monui.

Expanded text:
oluntate. quae tria in sua mente naturaliter diuinitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intellegentiam, amplectitur per dilectionem — profecto reperit illius summae trinitatis imaginem. ad quam summam trinitatem reminiscendam, uidendam, diligendam, ut eam recordetur, eam contempletur, ea delectetur, totum debet referre quod uiuit. uerum ne hanc imaginem ab eadem trinitate factam et suo uitio in deterius commutatam ita eidem comparet trinitati, ut omni modo existimet similem, sed potius in qualicumque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat, quantum satis esse uidebatur, admonui.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo uoluit. Hec autẽ apłi sententia precedens
ubi ait. adhuc cũ infirmi eẽmus iuxta tẽpus
pid impiis moitu us ẽ. coheret his duab sequen¬
tibus quarũ in una dix̃ peccatores. in alia i¬
micos dĩ. tanquã illis singulis reddiderit
singula peccatores ad insirmos inunicos
dĩ referens ad impios.

Expanded text:
quando voluit. Haec autem Apostoli sententia praecedens, quando voluit. Haec autem Apostoli sententia praecedens, ubi ait, Adhuc cum infirmi essemus, juxta tempus pro impiis mortuus est, cohaeret his duabus sequentibus, quarum in una dixit peccatores, in alia inimicos Dei, tanquam illis singulis reddiderit singula, peccatores ad infirmos, inimicos Dei referens ad impios.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ira ꝑ ipsum. Adhuc addit et dicit. Si enĩ
cum inimici eẽmꝰ reconciliati sumus pͣmoitẽ
filu eius. multomagis reconcilrati salui erumꝰ
inuita ipsius. Quos peccatores dix̃ prius. hos
posterius immicos dĩ. Et quos prius iustifica¬
ios insanguine iħu xp̃i: eos posterius recon¬
ciliatos ꝑ̾mortẽ filii eius. Et quos prius saluos
ab ira ꝑ ipsum: eospostea saluos inuita ipsiꝰ.
Non gͦ ante istam grãm qͦ quomodo peccatores
sed in talib peccatis fiumnus. ut inimici ẽẽmꝰ
dĩ. Suꝑiꝰ aũ idẽ apłs. nos peccatores et inuni¬
cos dĩ. duob identidẽ nominib appellauit.
U̾no: uelut mitissimo. alio. plane a trocissimo
aliquid uidet᷑ infirmitas. sed aliquando talis
ẽ. ut impietas nominet᷑. Nisi camen infirmi¬
tas eet̃: medicum necessarium non haberet.
qui ẽ hebraice iħc. grece sother. nr̃a autẽ loquti¬
one saluator. Qđ uerbum latina lingua an¬
tea ñ habebat. s habere pocãt. sicuc potu it

Expanded text:
nim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. Quos peccatores dixit prius, hos posterius inimicos Dei; et quos prius justificatos in sanguine Jesu Christi, eos posterius reconciliatos per mortem Filii Dei; et quos prius salvos ab ira per ipsum, eos postea salvos in vita ipsius. Non ergo ante istam gratiam quoquo modo peccatores, sed in talibus peccatis fuimus, ut inimici essemus Dei. Superius autem idem apostolus nos peccatores et inimicos Dei, duobus identidem nominibus appellavit, uno velut mitissimo, alio plane atrocissimo, aliquid videtur infirmitas; sed aliquando talis est, ut impietas nominetur. Nisi tamen infirmitas esset, medicum necessarium non haberet: qui est hebraice Jesus, graece Σωτήρ, nostra autem locutione Salvator. Quod verbum latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit
Abbreviated transcription (Latin):
cipiens qđ non erat. p̃t̃ sue natuie̾ detrimen¬
tum nr̃e dignatꝰ inire consorciũ prius sĩne
ullo suo mało merico mala nr̃a ꝑferret. ac sĩc
iam credentib qͣntũ nos diligat as. et qđ
despabamus iam sꝑantib dona in nos sua sine
ullis bonis meriais nr̃is immo p̃cedentib et
rum eẽ ꝓmisit. et misit. quia tẽ sicut de illo
scriptũ est et ante p̾dictũ. ascendit in altum
captiuauit captiuitatẽ dedic dona hominib.
Hec dona sunt merita nr̃a. quib ad suminũ
bonum imortalitatis beatitudinis ꝑuenimꝰ.
Commendat autẽ inquit apłs caritatẽ suã¬

Expanded text:
cipiens quod non erat, praeter suae naturae detrimencipiens quod non erat, praeter suae naturae detrimentum, nostrae dignatus inire consortium, prius sine ullo malo suo merito mala nostra perferret; ac sic jam credentibus quantum nos diligat Deus, et quod desperabamus jam sperantibus, dona in nos sua sine ullis bonis meritis nostris, imo praecedentibus et rum esse promisit et misit : quia tunc, sicut de illo scriptum est, et ante praedictum, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, dedit dona hominibus . Haec dona sunt merita nostra, quibus ad summum bonum immortalis beatitudinis pervenimus. Commendat autem, inquit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ositaq qui dicunt. ita ne defuit
Alõ modus alius quo liberaret ho¬
mines amiseria mortalitatis huius
ut uigenitum filium dm̃ sibi coet̾num ho¬
minemꝰ fieri uellet induendo humanam ani¬
mam et carnem mortalemq factiĩ mortẽ
ꝑpeci parũ est. sic refellere ut istũ mo¬
dum quo nos ꝑ mediatorẽ dĩ &e homitiũ
hominẽ iħum xp̃m. ds̃ liberare dignat᷑.
asseramus bonum & duunę congruum
dignitati. uerũ etia ut ostendãmus nõ
alium mocdũ possibilem dõ. defuisse
cuius potetati cungnta equalit subia
cent. s sanande nr̃ȩ miserię conuentiorẽ
modum aliũ non fuisse. nec eẽ. oporti uisse.
auid enim tã nescessariũ fuit. ad erigen¬
dam spẽ nr̃am. m̃tesq mortaliũ. condi¬
tione ipsius mortalitat̾is. desꝑatione li
ti nos pendet ds̃. quantũq diligeret.
Q uid u huiꝰ rei tanto isto indicio mani¬
Yfestrus
aq p̃clarius quam ut dĩ fibus unmucabilit bo¬
nus. in se manens qđ erat. et a nobis ꝓnobis ac¬

Expanded text:
os itaque qui dicunt, Itane defuit Deo modus alius quo liberaret homines a miseria mortalitatis hujus, ut unigenitum Filium Deum sibi coaeternum, hominem fieri vellet, induendo humanam animam et carnem, mortalemque factum mortem perpeti? parum est sic refellere, ut istum modum quo nos per Mediatorem Dei et hominum hominem Christum Jesum Deus liberare dignatur, asseramus bonum et divinae congruum dignitati: verum etiam ut ostendamus non alium modum possibilem Deo defuisse, cujus potestati cuncta aeque miseriae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim tam necessarium fuit ad erigendam spem nostram, mentesque mortalium conditione ipsius mortalitatis abjectas, ab immti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis pro nobis ac
Abbreviated transcription (Latin):
tellectũ habet nullũ. At illa uita q̃
ds̃ ẽ. sentit̃ atq intelligit omĩa ⁊ sentit
ꝑ corpꝰ sentit ds̃. Non enĩ ex anima
constat & corpore. At ꝑ hõc simplex
illa nat᷑a. sic̃ intelligit senat. sic senat
intelligit. idẽq sensus qͥ intellectus ẽ.
illi. necͦ ita ut aliqͣndo eẽ desistat
q̃ ẽ in mutabilis ds̃. sine initto. sine
fine consequent̃. & in corruptibilis.
dsssiaꝵ inmortał. siue in corruptibilis. siue
in mutabilis. Itẽq cũ dr̃. uiuens. & intelli¬
gens qđ̃ ẽ. utiqͥ sipiens: hoc idẽ dr̃. Non
eni ꝑcepit sapientiã. qua eẽt sapiens . s ipse
sapientia ẽ. Et hec uita eadẽq uirtꝰ. siue¬

Expanded text:
tellectum habet nullum: at illa vita quae Deus est sentit atque intelligit omnia; et sentit per corpus sentit Deus; non enim ex anima constat et corpore: ac per hoc simplex illa natura sicut intelligit sentit, sicut sentit intelligit; idemque sensus qui intellectus est illi. Nec ita ut aliquando esse desistat qua est immutabilis Deus, sine initio, sine fine; consequenter et incorruptibilis. s, sive immortalis, sive incorruptibilis, sine immutabilis: itemque cum dicitur, vivens, et intelligens, quod est utique sapiens, hoc idem dicitur. Non enim percepit sapientiam qua esset sapiens, sed ipse sapienda est. Et haec vita, eademqu
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ñ. et idõ hoc ipsa facere iubet᷑. nͥ credo
substantia: Cũ aut̃ ad adiutoriũ distri-¬
huit᷑. qđ ad eã ipsam sola attinet ñ ẽ imago
dĩ. Qđđ autẽ ad uirũ solũ attinet imago
dĩ ẽ. tã plena atq integra. quã inunũ
coniuncta muliere. sicut de natura intis
humane diximus. Quia et sitota contẽ¬
plet᷑ ueritatẽ imago dĩ ẽ. Et cũ ex ea
distribuit᷑ aliquid. et quadã intenti¬
one diriuat᷑. ad actionẽ rerũ tẽporaliũ.
niohil hominus ex qua parce conspec¬
tam consulit uẽritatẽ imago dĩ ẽ. Ex
qua uͦ intendit᷑ in agenda inferiora
ñ ẽ imago dĩ. Et qm̃ quantũcũq. se
excendit. in id qđ et̾nũ ẽ. tanto magis
inde formatur ad imaginẽ dĩ & ꝓpt̾ea non
cohibenda ut se inde contineat ac temꝑee
idõ uir ñ debet uelare capuc. Quia uero
illi rationali actioni quiȩ tn reb corꝑalib

Expanded text:
autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur? autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur? substantia. Cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliere. Sicut de natura humanae mentis diximus, quia et si tota contempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalib
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ imaginẽ dĩ et ꝓpt̾ea uelamentũ ei
capitis demat qđ mulieri adhibendũ
monet ita loquens. uir quidẽ ñ debet
uelare caput cũ sit imago et gła dĩ
Mulier autẽ gła uiri ẽ. Quid gͦ dicemꝰ
ahec: Si ꝓsua persona musier adim¬
plet imaginẽ trinitatis. cur ea detracta de la
hominis ęxtrib potest dici imago dĩ. sic̃ in
ipsa sũma trinitate. et una queq ꝑsona
ds̃ ẽ. cur et mulier. ñ ẽ imago dĩ: Nãppt̾ea
caput uelare p̾cipit̃. qđ ille quia imago
nesi fecit ds hominẽ ad imaginẽ dĩ fecit
eũ masculũ et feminã fecit eos. et bene¬
dixit eos. Ad inaginẽ quippe dĩ nacuram
ipsam humanã factã dic̃. que sexu uitoq
complet᷑. net ab intelligenda imagine dĩ
separat feminã. Dictoᷤ enĩ qd fec̾it ds bomi¬
nem ad imaginẽ dĩ. fecit eũ inquit mas¬
culum et feminã. uł cerce alia distincti¬
one. masculũ et feminã fecit eos. Quomͦ
dĩ. unde caput uelare ꝓhibet᷑. muliere̾

Expanded text:
se imaginem Dei, et propterea velamentum ei capitis demat, quod mulieri adhibendum monet, ita loquens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Mulier autem gloria viri est. Quid ergo dicemus ad haec? Si pro sua persona mulier adimplet imaginem Trinitatis, cur ea detracta de lathominis ex tribus potest dici imago Dei, sicut in ipsa summa Trinitate, et unaquaeque persona Deus est, cur et mulier non est imago Dei? Nam et propterea caput velare praecipitur, quod ille quia imago nesi, Fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. Quomod imaginem Dei, unde caput velare prohibetur, mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
dit definitionẽ generis sui. Cũ enĩ definiero
animal qm̃ generis huiꝰ spẽs ẽ. equus. oĩs
equiis animal ẽ. ñ aũ statua om̃is aurũ .ẽ.
Idõ quãius intrib statuis auieis recte di¬
camus tres statuas unũ aurũ. ñ tam̃ ita
in telligamꝰ. Nec sic ꝗͦ tͥnitatẽ dicimus
tres ꝑsonas. uł substantias unã eẽntiam

Expanded text:
dit definitionem generis sui. Cum enim definiero dit definitionem generis sui. Cum enim definiero animal, quoniam generis hujus species est equus, omnis equus animal est, non autem statua omnis aurum est. Ideo quamvis in tribus statuis aureis, recte dicamus tres statuas unum aurum; non tamen ita intelligamus. Nec sic ergo Trinitatem dicimus tres personas vel substantias, unam e
Abbreviated transcription (Latin):
tias. unã eẽntiã. aut aes ꝑsonas. unã substan¬
tiam uł ẽẽntiã : Hoc uͦ ut cũq. simile ẽ.
quia et uetẽs qui latine loquuti s. ancequã
haberent ista nonuna quȩ ñ diu ẽ. ut in
usum uenerint. i ẽẽntiam uł substantiam
ꝓhis naturã dicebant. Non itaq scđm genꝰ
& species ista dicimus. sed quasi scłm. cõ¬
munẽ eandẽq materiem. sic̃ exeodẽ auro
si fierent tres statue. diceremus: aurũ. spẽs¬
uidua. Nulla quippe spẽs in diuidua sua
transgredit᷑. ut aliquid extra cophendat
Cũ enĩ desiniero quid sit homo qđ ẽ nom̃
speciale. singuli quippe homines ques in¬
diuidua eadẽ definitione continent᷑. nec
aliquid ad eã ꝑtinet qđ homo ñ sit.
Cũ uero aurũ definiero ñ solȩ statue si au.¬
reȩ fuerint. sed & anuli. et siq̃uid aliud
d̾e auro fieet ad aurũ ꝑtinebit. ⁊ si nichil
inde fiat aurũ dr̃. quia etiã siñ sint aureę.
ñ idõ non erunt stacue. Itẽ nulla sp̃es exce¬

Expanded text:
entiam, aut tres personas unam substantiam vel essentiam? Hoc vero utcumque simile est, quia et veteres qui latine locuti sunt, antequam haberent ista nomina, quae non diu est ut in usum venerunt, id est essentiam vel substantiam, pro his naturam dicebant. Non itaque secundum genus et species ista dicimus; sed quasi secundum communem eamdemque materiam. Sicut ex eodem auro si fierent tres statuae, diceremus tres stavidua. Nulla quippe species individua sua transgreditur, ut aliquid extra comprehendat. Cum enim definiero quid sit homo, quod est nomen speciale, singuli quique homines qui sunt individua eadem definitione continentur, nec aliquid ad eam pertinet quod homo non sit. Cum vero aurum definiero, non solae statuae, si aureae fuerint, sed et annuli, et si quid aliud de auro fuerit, ad aurum pertinebit, etsi nihil inde fiat, aurum dicitur, quia etiamsi non sint aureae, non ideo non erunt statuae. Item nulla species exce
Abbreviated transcription (Latin):
ed ne nobis uidear suffragari. hoc
quoq requitamus. quãquã ⁊ illi si
utelłent sic dicunt tres substantias. tris y postas:¬
as. possent dicere cres ꝑsonas tria ꝓsopia.
Illud aut̃ maluerunt. qđ forte scd̃m c̃suetu

Expanded text:
ed ne nobis videar suffragari, hoc quoque requiramus. Quanquam et illi, si vellent, sicut dicunt tres substantias, tres hypostases, possent dicere tres personas tria prosopa. Illud autem maluerunt, quod fort
Abbreviated transcription (Latin):
diceret adimaginẽ nr̃am. Quomͦ enĩ nr̃a.
cũ filius solius patris imago sit : Sed ꝓpt̾
impatẽ ut diximꝰ similicudinẽ dictus est
homo. ad imnaginẽ. Et idõ nrãm ut imago
trinicatis eẽt. homo ñ trinicati equalis. sic̃
filiꝰ paeͥ. s accedens ut dictũ ẽ. qͣdã simili¬
tudine. sic̃ in distantib significat᷑ quedã ui¬

Expanded text:
diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vi
Abbreviated transcription (Latin):
cem dnr̃. Aliqndo latent̃ omĩno. sic̃
in genesi. faciamꝰ hominẽ adimaginẽ ⁊¬
similitudinẽ nram. Et faciamꝰ. & nrãm
plurasit̃ dictũ ẽ. & nͥ extelatius accipi
ñ opoiter. Non enĩ ut facerent dii. aut add
imaginẽ et similicudinẽ deorũ. sed ut
facerent pat̾ & filius et sp̃c sc̃s. Adimaginẽ¬
&̾ patris et filii. & sp̃c scĩ. ut subsisteret
homo unago dĩ. Ds aut̃ trinitas. Sed qr
ñ om̃imͦ equalis fiebat illa imago dĩ cãꝗͣ
ñ ab illo nata s ab eo creata huius tei signi¬
ficandȩ causa ita ẽ. imago ut adimaginẽ
sit idẽ. ñ equat᷑ parilitate sed quadã simi¬
licudine accedit. Non enĩ locorũ in t̾uallis
sed similitudine accedit᷑ ad dm̃. et dissimi¬
litudine recedit᷑ ab eo. Sunt enĩ qui ita
distingunt ut imaginẽ uelint ẽẽ filiũ. ho¬
minem uͦ ñ imaginẽ. s ad imaginẽ. Ne¬
fellit aũ eos apłs dicens uir quidẽ ñ de
dr̃ que imago equalis ẽ patri alioqͥn ñ

Expanded text:
cuntur. Aliquando latenter omnino, sicut in Genesi, Faciamus hominem ad similitudinem nostram , et Faciamus et nostram pluraliter dictum est, et nisi ex relativis accipi non potest. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitudinem deorum, sed ut facerent Pater et Filius et Spiritus sanctus ad imaginem Patris et Filii et Spiritus sancti, ut subsisteret homo imago Dei, Deus autem Trinitas. Sed quia n omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa, ita imago est ut ad imaginem sit: id est, non aequatur parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽntiã ñ dicimus : quasi aliud ibi sit. qđ
eẽntia ẽ. aliud qđ ꝑsona sic̃ tres statuas
ex eodẽ auro possuinus dicere. Aliud enĩ illic
ẽ eẽ aurũ aliud ẽẽ statuas. Et cũ dicunt᷑
tres homines una natura. uł tres homines
ciusdẽ naturȩ. possunt eciã dici tres homi¬
nes ex eadem natura. qm̃ ex eadẽ natura.
& alii tales homines possunt existere. In
illa uͦ ẽẽntia trinitatis. nullo mͦ alia quelibet
ꝑsona exeadẽ ẽentia potest existere. Deinde
in his reb ñ tancũ ẽ. unus homo eͣntũ ttes
homines simul. & plus aliquid s̃ homines duo:
quã unus homo. & instatius equalib plus
auri ẽ. tres simul quã singulę statue. et
minus auri ẽ. una quã due. At in dõ ñ ẽ ita.
Hon enĩ maior eẽntia ẽ. pat̾ & filius simul:

Expanded text:
essentia non dicimus, quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod persona; sicut tres statuas ex eodem auro possumus dicere; aliud enim illuc est esse aurum, aliud esse statuas. Et cum dicuntur tres homines una natura, vel tres homines ejusdem naturae, possunt etiam dici tres homines ex eadem natura, quia ex eadem natura et alii tres tales homines possunt existere; in illa vero essentia Trinitatis, nullo modo alia quaelibet persona ex eadem essentia potest existere. Deinde in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul; et plus sunt aliquid homines duo, quam unus homo: et in statuis aequalibus plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam duae. At in Deo non ita est: non enim major essentia est Pater et Filius et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. om̃ib hominib s quomͦ dr̃ hic hõ. uelud¬
abrahã. uelud ysaac. uelud iacob. uł siqͥs aliꝰ
qui etiã digito p̃sens demonstrari posset. sic
quoq illos eadẽ ratio consequit᷑. Sic̃ enĩ
dicunt᷑ abrahã. & ysaac. ⁊iacob. tria in diui¬
ꝑsonȩ: Sed hoc ut dixi omitto. Illud dico
si ẽentia genus ẽ. una eẽntia iã ñ habet
species. sic̃ quia genus ẽ animal: unum
animal. iã ñ habet spẽs. Non s̃ ꝯͦ tres spẽs
unius eẽntiȩ. pat̾ & filiꝰ et spc̃ sanctus. Si au
spẽs ẽ. centia. sic̃ spẽs e hõ. tres uͦ illę quas
appellamꝰ substantias siue ꝑsonas si eandẽ spẽm
cõmunit̃ habent. quẽ admodũ abrahã. & ysaac
& iacob speciẽ quȩ hõ dr̃ c̃munit̾ habent.
ñ sic̃ hõ sub diuidet᷑. in abraa ysaac & iacob.
ita unus hõ. & in aliquos singulos homines
sub diuidi pocest. Omĩno enĩ ñ potest. quia

Expanded text:
est omnibus hominibest omnibus hominibAbraham, velut Isaac, velut Jacob, vel si quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit: sic quoque illos eadem ratio consequetur. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac et Jacob tria indivipersonae? Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico, si essentia genus est, una essentia jam non habet species; sicut quia genus est animal, unum animal jam non habet species. Non sunt ergo tres species unius essentiae, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Si autem species est essentia, sicut species est homo, tres vero illae quas appellamus substantias sive personas, sic eamdem speciem communiter habent, quemadmodum Abraham, Isaac et Jacob speciem quae homo dicitur, communiter habent; non sicut homo subdividitur in Abraham, Isaac et Jacob, ita unus homo et in aliquos singulos homines subdividi potest: omnino enim non potest, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad se dr̃. ds & magnus. & bonus. & iustus.
hec tria simul unã ꝑsonam dicimꝰ. sic̃ unã
cũ tres dõs aut tres eẽntias ñ dicamus nͥq
uolumus. uł unũ aliqđ uocabulũ seruire
huic significationi qua intelligit᷑ tuiras. nec
om̃ino taceremꝰ int̾rogati qͥd tres cũ tres eẽ
faterem̃ : Nã si genꝰ ẽ. eẽntia. species aũ sub¬
stantia. siue ꝑsona ut t̃nulli sentiunt omͥto
ilud qdđ iã dixi oportere appellari tres eẽntias.
ut appellant̾ tres substantię uł ꝑsonȩ. sic ap¬
pellantur ttes equi eadẽq tria aniinalia cũ
sit species equus animal genus. Neq enĩ ibi¬
species pluralit̃ dicta ẽ. & genus singularit᷑.
tanquã diceret᷑ tres equi unũ animal sed sic̃
tres eqͥ speciali nomine ita tͥa animalia no¬
ꝑsone nomine ñ speciẽ significan s aliqͥd sin¬
gulare. atq in diuiduũ. ut substantia uł
ꝑsona ñ ita dicat᷑ sic̃ dr̃ homo. qđ cõmune

Expanded text:
ad se dicitur Deus et magnus, et bonus, et justus, haec tria simul unam personam dicimus, sicut unam cum tres Deos aut tres essentias non dicamus; nisi quia volumus vel unum aliquod vocabulum servire huic significationi qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres, cum tres esse fateremur? Nam si genus est essentia, species autem substantia sive persona, ut nonnulli sentiunt, omitto illud quod jam dixi, oportere appellari tres essentias, ut appellantur tres substantiae vel personae, sicut appellantur tres equi, eademque animalia tria, cum sit species equus, animal genus. Neque enim species ibi pluraliter dicta est, et genus singulariter, tanquam diceretur tres equi unum animal: sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia gepersonae nomine non speciem significari, sed aliquid singulare atque individuum; ut substantia vel persona non ita dicatur sicut dicitur homo, quod commune
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonis eadẽ ratio ẽ. Non enĩ aliud ẽ. dõ
ẽẽ. aliud ꝑsonã ẽẽ sed omino idẽ. Nã si
eẽ ad se ditit᷑. ꝑsona uͦ relatiue. sic dicamus
ꝓpinqui. aut tres uicini. qđ sirit ad inuicẽ.
ñ qđ unꝰ qͥsq eoꝵ sit ad se ipsũ. Quappẽ
qͥliba ex eis. amicus ẽ. duorũ cetorum. aut
ꝓpinquus aut uicinꝰ. quia hec nomina
relatiuã significationẽ habent. Quid gͦ:
Hũ placet dicamꝰ patiẽ ꝑsonã eẽ filii. & sp̃c¬

Expanded text:
enim aliud est Deo esse, aliud personam esse, sed omnino idem. Nam si esse ad se dicitur, persona vero relative; sic dicamus propinqui, aut tres vicini, quod sint ad invicem, non quod unusquisque eorum sit ad se ipsum. Quapropter quilibet ex eis amicus est duorum caeterorum, aut propinquus aut vicinus, quia haec nomina relativam significationem habent. Quid ergo? num placet ut dicamus Patrem persona
Abbreviated transcription (Latin):
unũ dm̃ solũ. magnũ. omĩpotentẽ. bonũ.
iustũ. misericordẽ. om̃iũ uisibiliũ. et
in uisibiliũ conditorẽ. & qͥcqͥd de illo ꝓ
humana facultate digne uereq dici pocest.
Heq cũ audierit patte̾ solũ dm̃. separet
solus ds̃. cũ quo. et unus ds̃ ẽ. qr & filiũ
cũ audimus solũ dm̃. sine ulla seꝑatio¬
ne patris aut sp̃c scĩ oportet accipere
atq dicat unã eẽntiam. ut ñ existimet
aliud alio. uł mauus. uł minꝰ uł aliqua
exparte diu̾sũ. ñ cam̃ ut pat̾ ipse sit et

Expanded text:
em, bonum, justum, misericordem, omnium visibilium et invisibilium conditorem, et quidquid de illo pro humana facultate digne vereque dici potest. Neque cum audierit Patrem solum Deum, separet solus Deus, cum quo et unus Deus est; quia et Filium cum audimus solum Deum, sine ulla separatione Patris aut Spiritus sancti oportet accipere. Atque ita dicat unam essentiam, ut non existimet aliud alio, vel majus, vel melius, vel aliqua ex parte diversum. Non tamen ut Pater ipse sit et
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. Corpus enĩ subsistit. & idõ substan¬
tia ẽ. Illa uͦ ñ in subsistente atq subiecto
corpore que ñ substantie ĩ. s substantia. Et
idõ si eẽ desinat uł ille color uł illa forma.
ꝓprie dũr sub̾stantiȩ. Ds aũ si subsistit
ut substantia ꝓprie dici possit: in ẽ in eo
tanquã insubiecto. & ñ ẽ simplex. cui hoc
fit eẽ qđ illi ẽ. qͥc qͥd aliud de illo ad illũ
di de dõ n in c̃grue dr̃. Nefas ẽ. aũ dice¬
re. ut subsistat ds̃. ⁊ subsit bonicati sue.
atq illa bonitas ñ substantia sit. uł potiꝰ
ẽẽntia neq ipse dĩ sit bonitas sua. s in illo
sit canquã insubierto. Unde manifestũ ẽ.
dm̃ ab usiue substantiã uocari ut nomine
usitatiołłe intelligat᷑ eẽntia. qđ uere ac ꝓprie
dr̃ ita ut fortasse solũ. dici oporteat eẽnͣtiam.
Est enĩ uere solus quia in cõmutabilis ẽ.
idq suũ nom̃ famulo suo moysi enuncia¬
uit cũ ait. ego sũ qͥsũ. & dices ad eos qͥ ẽ

Expanded text:
 ideo substantia est: illa vero in subsistente atque subjecto corpore, quae non substantiae sunt, sed in substantia; et ideo si esse desinat, vel ille color, vel illa forma, proprie dicuntur substantiae. Deus autem si subsistit ut substantia proprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto, et non est simplex, cui hoc sit esse quod illi est quidquid aliud de illo ad illum di de Deo non incongrue dicitur: nefas est aure ut subsistat et subsit deus bonitati suae, atque illa bonitas non substantia sit uel potius essentia, neque ipse deus sit bonitas sua, sed in illo sit tamquam in subiecto. Unde manifestum est deum abusiue uocari substantiam, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quod uere ac proprie dicitur, ita ut fortasse deum solum dici oporteat essentiam. Est enim uere solus, quia incommutabilis est idque suum nomen Moysi enunciauit cum ait: Ego sum qui sum, et dices ad eos: Qui est
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ alio loco ipse saluator oporcebat
inqͥt impleri omĩa que scriptas in lege
& ꝓpħis ⁊ psalmis de me. hic rursus ꝑ¬
ꝓħ̾arũ nom̃ exceptis psalmis intelligi
uoluit. Dr̃ ꝙͣ lex uniuersalit̾ cũ ꝓphetis
⁊ psalmis: dicit᷑ ⁊ proprie que ꝑ moysen
data ẽ. Itẽ dnr̃ ꝓpħe cõminit̾ sunul
cũ psalm̾is : dñt̾ : iꝓpͥe p̃t̃ psalmos. Et
multis aluis exemplis doceri potest
mulca perũ uocabula. ⁊ uniũ salit̃ poni:
ippͥe qͥbdã reb adhiberi. nͥ in re
aꝑta uitanda sic longitudo sermonis. hoc idõ
dixi: ne qͥsquã ꝓpt̃ea nos inconuenient̃ existi
cũ dĩ ũbũ ꝓpͥe uocamꝰ noiẽ sapientie cũ sit
spc̃ sc̃s ꝓprie nuncupat᷑ uocabulo caritatis
cũ sit & pat̾̃ & filiꝰ uniũsalit̃ caritas. Sed
dĩ ũbũ id ẽ unigenitꝰ dĩ filiꝰ aꝑce dictus ẽ
dictus caritas inuenimꝰ : si diligent̃ ioħis
apłi scrutem̃ eloqͥũ. Qui cũ dixissec dilec¬

Expanded text:
tamen alio loco ipse saluator: oportebat, tamen alio loco ipse saluator: oportebat, inquit, impleri omnia quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. hic rursus prophetarum nomine exceptis psalmis intellegi uoluit. dicitur ergo lex uniuersaliter cum prophetis et psalmis, dicitur proprie quae per Mosen data est. it multis aliis exemplis doceri potest multa rerum uocabula et uniuersaliter poni et proprie quibusdam rebus adhiberi, nisi in re aperta uitanda sit longitudo sermonis. hoc ideo dixi, ne quisquam propterea nos inconuenienter existimcum dei uerbum proprie uocamus nomine sapientiae, cum sit spiritus proprie nuncupatur uocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas. sed dei uerbum, id est unigenitus dei filius, aperte dictus est dictus caritas in-is uenimus, si diligenter Iohannis apostoli scrutemur eloquium. qui cum dixisset: dilec
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ. gͥ accipienda tͣnseunt᷑. s diligent̃ intu¬
enda: inseꝑabił crinitatis ista distinctio.
hinc enĩ factũ ẽ ut proprie dĩ ubũ. etiã
⁊spc̃ scs. Si gͦ propͥe aliqͥd hoꝵ triũ caritas
nuncupanda ẽ. qͥd aptiꝰ quã ut hoc sit
spc̃ sc̃s. ut scilicet in illa simplici sũmaq
nat᷑a. ñ sit aliud substantia ⁊ aliud caritas.
s substantia ipsa sit caritas. & caritas ipsa
uetis instruinti scarũ script᷑arũ signifi¬
cant᷑ eloquia: Nã exꝓpħa ysaia testi¬
moniũ ponens apłr ubi ait in aliis lin¬
guis. & aliis labiis loquar pͦpło huic :
p̾misit cam̃ in lege scriptum ẽ. Et ipse
diis inlege inqͥt eoꝵ scriptũ ẽ. quia
oderunt me gratis. cũ hoc legat᷑ in psalmo
Aliqͣndo aut̃ ꝓpͥe uocat᷑ lex: que daca
usq ad ioħem ⁊ in his duob p̾recep̾cis
tota lex pendet & ppħe. hic utiq ꝓpͥe
lex appellata ẽ. de monce sinã. ꝓpħarũ
aut̃ noĩe etiã psalmi significati sunt. et

Expanded text:
Non est igitur accipienda transeunter, sed diligenter intuenda inseparabilis Trinitatis ista distinctio. Hinc enim factum est ut proprie Dei Verbum etiam nctus. si ergo proprie aliquid horum trium caritas nuncupanda est, quid aptius, quam ut hoc sit spiritus sanctus? ut in illa simplici summaque natura non sit aliud substantia et aliud caritas, sed substantia ipsa sit caritas et careris Instrumenti sanctarum scripturarum significantur eloquia. Nam ex propheta Isaia testimonium ponens Apostolus, ubi ait, In aliis linguis et in aliis labiis loquar populo huic; praemisit tamen, In Lege scriptum est . Et ipse Dominus, In Lege, inquit, eorum scriptum est, quia oderunt me gratis ; cum hoc legatur in Psalmo . Aliquando autem proprie vocatur Lex, quae data usque ad-Iohannem, et: in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae; hic utique proprie lex appellata est de monte Sina. prophetarum autem nomine etiam psalmi significati sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
nos. & misic filiũ suũ litatorẽ ꝓpeccatis
nr̃is & hinc exortatꝰ eẽt. ut ͤ nos inuicẽ dili¬
gimus. atq ita ds̃ in nob̾ maneat. quia utiq¬
dm̃ dilectionẽ dixerat: statĩ uolens de hac
re aꝑciꝰ aliqͥd eloqͥ. in hoc inqͥt cognoscimꝰ
qr in ipso mauemꝰ ⁊ ipse in nobis: quia de
spũ suo dedit nob̾. Sc̃s itaq spc̃ de quo
dedit nobis. facit nos in dõ manere. ⁊ ipsũ
in nobis. Hoc aũ fac̃ dilectio. Ipse ẽ eͥ ds̃ di¬
lectio. Deniq paulopost cũ hoc ipsũ repetisset
acq dixisset ds̃ dilectio ẽ. concinuo subiet̃
⁊ qͥ manet indilectione indõ manet ⁊ ds̃

Expanded text:
litatorem pro peccatis nostris; et hinc exhortatus esset ut et nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat, quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, In hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo ddedit nobis, facit nos in Deo manere, et ipsum in nobis, hoc autem facit dilectio. Ipse est igitur Deus dilectio. Denique paulo post, cum hoc ipsum repetisset atque dixisset, Deus dilectio est, continuo subjecit, Et qui manet in dilectione, in Deo manet, et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
patientia mea. hunc quippe sensũ facile
resellit scripturarũ ipsa loqutio. Tale ẽ¬
enim tues pacientia mea. quale ẽ. dnẽ spes
mea & ds̃ m̃s miscdia mea & multa similia.
N on ẽ. aũ dietũ dnẽ caritas mea. aut tues cari¬
tas mea. aut ds̃ caritas mea. s ita dictũ ẽ.
discernit: intellectũ a dño ñ expositionẽ
querat anobis. Non enĩ aꝑtiꝰ qͥcquã possu¬

Expanded text:
 ipso misericordia. hunc quippe sensum facile refellit scripturarum ipsa locutio. tale esenim: tu es patientia mea quale est: domine, spes mea et: deus meus misericordia mea et multa similia. non est autem dictum: "domine, caritas mea" aut: "tu es caritas mea" aut: "deus, caritas mea," sed ita dictum est: discernit, intellectum a Domino, non expositionem quaerat a nobis: non enim apertius quidquam possu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sĩbi et illis tantũ meminerit. & filiꝰ nec me¬
minerit nec diligat sibi s meminerit ei
pat̃. & diligat eiꝰ spc̃ sc̃s. ipse aut̃ & sibi
minerit nec intelligat sibi s meminerit
ei pat̃. & intelligat er filius. ipse aũ & sĩbi
⁊ illis ñ nͥ diligat : s sic potius ut omiã cͥa
& om̃s singuli habeant in sua quisq ꝑsona
nec distentꝰ in eis ista sic̃ in nobis aliud ẽ
memoria aliud intelligentia. aliud dilectio.
siue caritas:. s unũ aliquid sit qđ omĩa
ualeat. sic̃ sapientia. ⁊ sic habeat᷑ in uniꝰ cuiꝰq
nat᷑a. ue qui habet: hoc sit qđ habet. sic̃
immiutabilis siplexq substantia. Si gͦ hec
intellecta sunt ⁊ in qͣntũ nobis in reb can¬
tis uidere uł ciectare concessũ ẽ. ua eẽ
daruerunt : nescio cur ñ sic̃ sapientia

Expanded text:
et sibi et illis tantum meminerit, et Filius nec meminerit nec diligat sibi, sed meminerit ei Pater, et diligat ei Spiritus sanctus; ipse autem et sibi, minerit nec intellegat sibi, sed meminerit ei pater et intellegat ei filius, ipse autem et sibi et illis non nisi diligat; sed sic potius, ut omnia tria et omnes et singuli habeant in sua quisque natura nec distent in eis ista, sicut in nobis aliud est memoria, aliud est intellegentia, aliud est dilectio siue caritas, sed unum aliquid sit, quod omnia ualeat, sicut ipsa sapientia, et sic habetur in uniuscuiusque natura, ut qui habet hoc sit quod habet, sicut immutabilis simplexque substantia. si ergo haec intellecta sunt et, quantum nobis in rebus tantis uidere uel coniectare concessum est, uera esse claruerunt, nescio, cur non, sicut sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ. Hon tam̃ eandẽ trinitatẽ natã
de uirgine maria. & sub poncio pilato
erucifixã et sepultã t̾eio die resurrexisse.
et in celũ ascendisse: s tantũmͦ filiũ.
Nec eandẽ trinitatẽ descendisse in spẽ colũ¬
be suꝑ iħm baptizatũ. aut die pente¬
costes post ascensionẽ dnĩ sonicu facto de celo
qͣsi ferret᷑ flatꝰ uebeniens. et linguis di-¬
Nec eandẽ trinitatẽ dixisse de celo. tuesfiliꝰ¬
siue in monte. qͣndo cũ illo erant tres
discipuli. aut quando sonu it uox dicens.
et clarificaui et it̾ũ clarificabo: s tancũmͦ
patris uocẽ fuisse. ad filiũ factã. quãuis
pat̾ et filiꝰ et sp̃s sc̃s sic̃ in seꝑabiles sunt :¬

Expanded text:
amdem Trinitatem natam de Maria Virgine, et sub Pontio Pilato crucifixam et sepultam tertia die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo Filium; nec eandem Trinitatem descendisse in specie columbae super Jesum baptizatum, aut die Pentecostes post ascensionem Domini sonitu facto de coelo, quasi ferretur flatus vehemens, et linguis didixisse de coelo: Tu es filisive in monte, quando cum illo erant tres discipuli, aut quando sonuit vox dicens:  Et clarificavi, et iterum clarificabo: sed tantummodo Patris vocem fuisse ad Filium factam, quamvis Pat
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ creatore nr̃o nobis firma co. ap̃o¬
nexio. purgaas et reconciliatis ꝑmediatorẽ
uitȩ. sic̃ maculati et alienati abeo recesse
dux̃ aduitã. Quia sic̃ ille elatꝰ oecidit:
et de iecit c̃sentientẽ: sic iste humiliatꝰ
surrex̃ et herex̃ credente. Quia enĩ ñ
ꝑuenerat diabolus quo ipse ꝑduxerat:
mortẽ quippe sp̃s impietate gestabat .s
morte carnis ñ subierat. quia nec indu¬
m̃tũ susceꝑat. magnus homini uidebat᷑.
pͥnceps in legionib demonũ. ꝑ quos falla¬
tiarũ regnũ ȩxercet. Sic hominẽ ꝑ elationis
typũ potentie quã iusticie cupidiorẽ. aut
per falsam philosophiã magis inflans. aut
ꝑsacra sacrilegta irretiens. in qͥb etiã magice
fallatię curiosiores suꝑbioresq animas de¬
cepttis illusasq p̾cipitant subditũ tenet
pollicens etiã purgationẽ anime. ꝑ eas qͣs
lucis. ꝑ multiformẽ machinationẽ insiguis
et ꝓdĩgiis mendatii. a¬

Expanded text:
cum creatore nostro nobis firma conexio purgatis et reconciliatis per mediatorem uitae, sicut maculati et alienati ab eo recesseduxit ad uitam; quia sicut ille elatus cecidit et deiecit consentientem, sic iste humiliatus surrexit et erexit credentem. quia enim non peruenerat diabolus quo ipse perduxerat — mortem quippe spiritus in impietate gestabat, sed mortem carnis non subierat, quia nec indumentum susceperat — magnus homini uidebatur princeps in legionibus daemonum, per quos fallaciarum regnum exercet, sic hominem per elationis typhum potentiae quam iustitiae cupidiorem aut per falsam philosophiam magis inflans aut per sacra sacrilega inretiens, in quibus etiam magicae fallaciae curiosiores superbioresque animas deceptas inlusasque praecipitans subditum tenet, pollicens etiam purgationem animae per eas qulucis per multiformem machinationem in signis et prodigiis mendacii.
Abbreviated transcription (Latin):
llud nrm qđ in actione corporaliũ atq.
temporaliũ tͣctandorũ ita uersatur.
ut ñ sit nobis cõmune cũ pecoie. rati¬
onale ẽ. quidẽ sed ex illa rationali
nr̃e mentis substant̾a qua sub heremꝰ
intellgibili atq in cõmutabili uerita¬
a tanqͦuã ductũ et inferiorib tͣctandis
gub̾nandisq deputatũ ẽ. Sic̃ enĩ in
om̃ib petorib ñ in uentũ ẽ. uiro adiu¬
torium simile illi. nͥ de illo actũ¬

Expanded text:
um quod in actione corporalium atque temporalium tractandorum ita versatur, ut non sit nobis commune cum pecore, rationale quidem est, sed ex illa rationali nostrae mentis substantia, qua subhaeremus intelligibili atque incommutabili veritati, tanquam ductum et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in omnibus pecoribus non inventum est viro adjutorium simile illi, nisi detractu
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ omĩa: informa aũ serui factꝰ exmuliere.
factꝰ sub lege: ut eos qͥ sub lege erant redimeret.
Prouide informa dĩ fec̾ hominẽ: in forma serui
factꝰ homo ẽ. Nã si pat̾ tantũ sine fitio fecisset
hominẽ: ñ scriptũ eẽt. ficiamꝰ hominẽ ad
imaginẽ et similitudinẽ nrãm. Ergo quia
forma dĩ accepit formã serui: uttũq ds̃ et
uctũq homo. S utrũq ds̃ ꝓpt̾ accipientẽ
atq mutatũ ẽ. Nec diuinitas quippe in ere-¬
at᷑am mutata ẽ : ut desisteret eẽ diuinitas:

Expanded text:
sunt omnia, in forma autem servi factus ex muliere, sunt omnia, in forma autem servi factus ex muliere, factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Proinde in forma Dei fecit hominem, in forma servi factus est homo. Nam si Pater tantum sine Filio fecisset hominem, non scriptum esset: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram: ergo quia forma Dei accepit formam servi, utrumque Deus et utrumque homo: sed utrumque Deus, propter accipientem atque mutatum est: nec divinitas quippe in creaturam mutata est, ut desisteret esse divinitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse se ipso maior ẽ. informa aut̃ serui: etiã
se ipso minor ẽ : Non itaq in merito script᷑a
utrũq dic̃. et eqͣlẽ patͥ filiũ : & patrẽ maiorẽ
filio. Illud enĩ ꝓpt̃ formã dĩ: hoc aũ ꝓpt̾ for.¬
mã serui. sine ulla confusione intelligitur.
Etͥ nobis regula ꝑ om̃s scãs scripturas dissoluende
huiꝰ questionis ex uno capitulo epistole pauli
apłi. ꝓmit᷑: ubi manifestiꝰ ista distinctio com̃¬
dat᷑. Ait enĩ qͥ cũ informa dĩ eẽt ñ rapinã
arbit᷑tus ẽ. eẽ eqͣlis dõ. s semetipsũ exinaniuit
formã serui accipiens. insimilitudinẽ hominũ
factus. et habitu inuentꝰ ut homo. Est gͦ dĩ filiꝰ
dõ patͥ nat᷑a eqͣlis. habitu minor. Informa enĩ
aserui quã accepit : minor ẽ patre. In forma aũ
dĩ in qua erat etiã ance quã hanc accepisset:
eqͣlis ẽ. patri. In forma dĩ: uerbũ ꝑ qđ facta

Expanded text:
ma dei etiam ipse se ipso maior est, in forma autem serui etiam ma dei etiam ipse se ipso maior est, in forma autem serui etiam se ipso minor est? non itaque immerito scriptura utrumque dicit, et aequalem patri filium et patrem maiorem filio; illud enim propter formam dei, hoc autem propter formam serui sine ulla confusione intellegitur. et haec nobis regula per omnes sanctas scripturas dissoluendae huius quaestionis ex uno capite epistulae Pauli apostoli promitur, ubi manifestius ista distinctio commendatur. ait enim: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor: in forma enim servi quam accepit minor est Patre, in forma autem Dei, in qua erat etiam antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei Verbum per quod facta
Abbreviated transcription (Latin):
script᷑arũ testimoniis. qͥb ut dixi priores copiosiꝰ
usi expugnauet᷑ hereticoꝵ tales calũpnias uł
errores: insinuat᷑ fidĩ nrẽ unitas: et equalitas
trintatis. S qr multa in scĩs libris ꝓpt̾ in car¬
nationẽ ũbi dĩ que ꝓsalure nrã reꝑanda facta
me ostendant. errauer̃ homines minꝰ diligent᷑
scrutantes. uł intuentes uniuersã seriẽ script᷑ar.
et ea que de iħu xp̃o dicta st̃ scd̾m hominẽ
terna erat. et sempit̾na ẽ. tͣnsterre conatisunt.
Et illi qͥdẽ dicunt minoiẽ filiũ eẽ quã pat̾ ẽ:
qr scriptũ ẽ: ipso dnõ dicente pat̾ maior me ẽ.
minorẽ filiũ. Quo mͦ n etiã se ipso minor factꝰ
est qͥ semetipsũ exinaniuit formã serui accipi¬
ens : ñeq enĩ sic accepit formã serui ut amite¬
ret formã dĩ: inqua equalis erat patri. Sigͦ
ica accepta ẽ. forma serui. ut ñ amuteret ᷑ forma
genitꝰ filiꝰ dĩ patris. informa dĩ equał patri.
in forma serui mediator dĩ et hominũ homo

Expanded text:
Scripturarum testimoniis, quibus, ut dixi, priores copiosius usi, expugnaverunt haereticorum tales calumnias vel errores, insinuatur fidei nostrae unitas, et aequalitas Trinitatis. Sed quia multa in sanctis libris propter incarnationem Verbi Dei, quae pro salute nostra reparanda facta ime ostendant: errauerunt homines minus diligentes, scrutantes uel intuentes uniuersam seriem scripturarum, et ea quae de Christo Iesu secundum hominem terna erat, et sempiterna est, transferre conati sunt. Et illi quidem dicunt, minorem esse Filium quam Pater est, quia scriptum est, ipso Domino dicente: Pater major me est. modo enim non etiam se ipso minor factus est qui semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim sic accepit formam serui, ut amitteret formam dei, in qua erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur fogenitus dei patris, in forma dei aequalis patri, in forma serui mediator dei et hominum, homo
Abbreviated transcription (Latin):
mortius. & in cęlũ cũ ipsa carne in qua ẽ.
occisus ascende : Et iustitia gͦ prius & po¬
tentia postea diabolũ uicit. Iustitia scilicet.
quia nullũ peccatũ habuit. & ab illo est¬
iniustissime occisus. fotentia uͦ quia re-¬
uix̃ mortuus nunꝗ postea moriturus.
Sed potentia diabolũ uicisset. eciã si ab illo
non potuisset occidi. quis maioris sit poten-¬
tiȩ etiã ipsã mortẽ uincere resurgendo q
uitare uiuendo. S alud est ꝓpt qđ iusti¬
ficamur in xp̃i sanguine. cũ ꝑ remissio¬
nẽ peccatoꝵ eruimur de diaboli pocestate.
tia iuncitur. non potentia. Ex infirmitate
quippe quã suscepit in carne mortali nõ
ex inmortali potentia crucisirus: xp̃s. De qͦ
mũ ÷ clĩ forcius ÷ hominib

Expanded text:
mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter quod justificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur a diaboli potestate:  diabolus vincitur, non potentia. Ex infirmitate quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immortali potentia crucifixus est Christus:mum est Dei, fortius est hominib