comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cifixus sit. et in sepulchro fui̾t ⁊
resurrexit adunata ẽ enĩ ip̃oꝵ die¬
rum obseruatõ ꝑ nicenũ ꝯciliumꝵ et
orbi uniu̾so xpĩano ꝑsuisumꝰ eo mͦ
pascha celebrari oporc̾etut ñ solũ¬
luna paschalem. s ⁊diem dñico in qͦ
resurrexit a mortuis expectare debe-¬
anuis In de est ꝯd eundem anni diẽ
non reu̾titur: ꝑascha Ĩam uid̾i tan¬
tumdem m̃sem nouoꝵ ⁊ lunam obẜ¬
uant. Diem autẽ ad dendnͣm prẽs
nr̃i censueuñt inet̾nim festiuitas nr̃a
a uideoꝵ festiuitate distingueretur
festiutas: ido̾ celebratur. quia
eodem die post mũdum uictoriam. pꝰt
inferni regressum. ascendere xp̃c me¬
moratur ad celos. sicut scͥptum est
ascendit in altum cepit captiuitatẽ.
dedit dona hominibus que festiui¬
tas id̾o ꝑ reuolutum circulum ãnoꝵ
celebratur. ut humanitas assump¬
te caruis ascendentis ad dexteram
prĩs. in memoriam reuocetur. Cuiꝰ
corpus ita esse credimus ut erat
qñ ascendit: qd̾ ⁊ nox angłica pro¬

Expanded text:
s crucifixus sit et in sepultura fuerit et resurrexerit, adiuncta est etiam ipsorum dierum obseruatio per patrum concilia et orbi uniuerso Christiano persuasum eo modo pascha celebrari oportere. Qulunam paschalem, sed et diem Dominicum in qua resurrexit a mortuis, exspectare debeamus. Inde est quod ad eumdem anni diem non revertetur Pascha. Nam Judaei tantumdem mensem novorum et lunam observant: diem autem addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festivitas a Judaeorum festivitate distinguereturlemnitas ideo celebratur, quia eodem die post mundi victoriam, post inferni regressum, ascendere Christus memoratur ad coelos, sicut scriptum est: Ascendens in altum, cepit captivitatem, dedit dona hominibus . Quae festivitas ideo per revolutum circulum annorum celebratur, ut humanitas assumptae carnis ascendens ad dexteram Patris in memoriam revocetur: cujus corpus ita in coelo esse credimus, ut erat quando ascendit, quod et vox angelica pro
Abbreviated transcription (Latin):
nime seꝑatur. s idem uũ ⁊ ui¬
uendi hab̾e uigorem ⁊ senciendi
ꝑfrui racione. Et dum sint utr̃¬
q unũ uarie sumpsere uocabła
ꝓ diu̾sitate affectionũ. Sicut enĩ
spc̃ pars anime est pro quo ima¬
gines reꝵ corꝑaliũ ĩpͥmũtͤ sic
animus pars eiusdem anime est
quo sentitur ⁊ sapitur. Mens sic̃
euisdem porcio est pro qua om̃ĩs
ratõ intelligenciaq ꝑcipitur sic̃
uoluptas qua intellecta ꝯsencian¬
tur sicut memoria qua meditare
memorantur. Et hec quidem dũ
multiplici constent appellatõne
ñ tñ ita diuiduntur in substãcia
sicut in hoĩe. Qͥa eadem una oĩa
est anima. que dum ꝯtemplatur
pit amina est dum intelligit mẽs
est dum disc̾uit racio est dum cõ¬
sentit uolup̃tas est dum recordat᷑
memoria est. dum menbra uege¬
tat. anima est et modo sapi meͦ
deciꝑit: mͦ rememoratis paulisꝑ
curis corꝑis sopore delinita qͥes¬
cit rursumq cõmota ad cõtẽplan¬

Expanded text:
nime separatur, sed idem unum et uinime separatur, sed idem unum et uiuendi habere uigorem et sentiendi perfrui rationem; et dum sint utrumque unum, uaria sumpsere uocabula, pro diuersitate affectionum. Sicut enim spiritus pars animae est, pro quo imagines rerum corporalium inprimuntur, sic animus pars eiusdem animae est, quo sentitur et sapitur; sicut et mens eiusdem portio est, per quam omnis ratio intellegentiaque percipitur; sicut uoluntas, qua intellecta consentiuntur; sicut memoria, qua meditata rememorantur. Et haec quidem dum multiplici constent appellatione, non tamen ita diuiduntur in substantia sicut in nomine, quia eadem omnia una est anima. Quae dum contemplatur, pit, animus est; dum intellegit, mens est; dum discernit, ratio est; dum consentit, uoluntas est; dum recordatur, memoria est; dum membra uegetat, anima est, et modo sapit, modo desipit, modo remotis paulisper curis corporis sopore delinita quiescit, rursusque commota ad contemplan
Abbreviated transcription (Latin):
pus ⁊ caro. S caro est que ꝓpͥe sã
guine u̾ius ossib q distinguit᷑.
corpus u̾o qmͣquã ⁊ caro digatur
est s non caro lapis corpus dicitur
s non caro. Sic ⁊ apłs corpora celes¬
tia appellat ⁊ corꝑa t̾restria. Ce¬
leste corpꝰ solis ac lue ⁊ stellarũ
terrestre ignis aeris aque ⁊ t̾re
tur elementis int̾ animũ ⁊ am
actancius distĩgu̾e mam.
philosophus quosdam ita exis¬
timat quidam inquit ita aiunt
aliud eẽ aiam qua uiuimꝰ aliud a¬
nimũ quo sentimꝰ ⁊ sapimus uñ
⁊ ualẽti in corꝑe anima nõ nĩqmͣ
animus perit. Sic ⁊ accid̾e de m̃ti¬
bus solet addunt quoq animã
morte suꝑꝑari: animũ somno. Ob
ħ deputant esse diu̾sum ꝓ eo qd̾
actõis officio separentur. Qͥ u̾o̾
utrumq in diffe̾nter accipint̃ ue¬
racius sic argumẽtant᷑. qd neq
uiu̾e sñ sensu possimiꝰ nec senti¬
re sñ uita. Idciroo neqͣqmͣ posse di¬
cunt esse diu̾sum quod a se mi¬

Expanded text:
pus et caro guine, nervis, ossibusque distinguitur; corpus vero, quanquam et caro dicatur,est, sed non caro; lapis corpus est, sed non caro. Sic et Apostolus corpora coelestia appellat, et corpora terrestria. Coeleste corppus solis, lunae et stellarum, terrestre ignis, aeris, aquae, terrae, tur elementis". Inter animum et animam Lactantius distinguere philosophos quosdam ita existimat: "Quidam, inquit, aiunt aliud esse animam qua uiuimus, aliud animum quo sentimus et sapimus". Vnde et ualente in corpore anima, nonnumquam animus perit, sicut accidere dementibus solet. Addunt quoque animam morte soporari, animum somno. Ob hoc inde putant esse diuersum pro eo quod actionis officio separantur. Qui uero utrumque indifferenter accipiunt ueracius sic argumentantur: quod neque uiuere sine sensu possumus nec sentire sine uita. Idcirco nequaquam posse dicunt esse diuersum quod a se mi
Abbreviated transcription (Latin):
non incõmutabilis ut deus existe̾t
tñ incorporea ut deus eẽt̃. Sicut an¬
um finem nullum. Nam quedam
in rebus temporalia sunt q̃dam ꝑ¬
petua: quedam u̾o sempiterna tẽm¬
poralia sunt quibus mest ortus et
obitus. ꝑꝑetua sunt quibus ortus nõ
terminus sempiterna quibus nec or¬
eam creari qñ et corpus creatur
cui admisceri uidetur philosophoꝵ¬

Expanded text:
non immutabilis ut Deus esset, non immutabilis ut Deus esset, tamen incorporea ut Deus existeret, sicut anum, finem nullum. Nam quaedam in rebus temporalia sunt; quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt, quibus inest ortus et obitus; perpetua quibus ortus et non terminus; sempiterna quibus nec oream creari, quando et corpus creatur, cui admisceri videtur. Philosopho
Abbreviated transcription (Latin):
rius. Unde nec subiugatur sibi
numi defluxit genus dum se ab u¬
na stabili semꝑq manente diuini¬
tatis soliditate subtraxit. Nã dũ
opus quodlibet appetit quasi ut¬
ibi iam requiem mentis infigat
dum et non sufficit mutata intẽ¬
cione ad alias atq alias actiones
tͣnsit /dum q ꝑ diu̾sa requiem soli¬
dam querit nec inueuit in labore
miser et uarietate niuit in labore¬
mutabilitas nõ sit homini cõcre¬
ata s pro m̾ito pͥme preuaricati¬
onis illi accessit iam cñ naturalis
facta est quia originałr apͥmo ho¬
sine anima ita anima mortua est sñ
deo anima hoĩs nõ est homo s corpꝰ
quod ex humo factum est id tantũ
homo est in hĩtando aut̃ in corꝑe a¬
uima ex ip̃o pͥncipio carnis homi¬
nis nomen accepit sicut et apłs in¬
teriorem hominem dicit aiãm nõ
carnem conditam esse ad dei una¬
ginẽ. Male ergo a quibusdam cre
ditur anima hoĩs eẽ corporea que
ꝓpter id ad dei imaginem scã est ut si

Expanded text:
rius. Unde nec sibi poterit subrius. Unde nec sibi poterit subrsa humanum defluxit genus, dum se ab una stabili semperque manente divinitatis soliditate subtraxit! Nam dum opus quodlibet appetit, quasi ibi jam requiem mentis infigit. Sed dum ei non sufficit, mutata intentione, ad alias atque alias actiones transit; dumque per diversa requiem solidam quaerit, nec invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacmutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo hosine anima, ita anima mortua est sine Deo. 2. Anima hominis non est homo, sed corpus, quod ex humo factum est, id tantum homo est. Inhabitando autem in corpore anima, ex ipso participio carnis hominis nomen accepit, sicut Apostolus interiorem hominem dicit animam, non carnem, conditam esse ad Dei imaginem. Male ergo a quiditur anima hominis esse corporea, quae propter id ad Dei imaginem facta est, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
ginem uiri formara est unde ⁊ illi
lege nature subiecta est. Item uir
ꝓpt̾ semet ipm̃ fcũs est. mulier ob
adiutorium uiri creata est homo ꝓp¬
ter pocm̃ tuns traditus est diabolo
qñ audiuit terra es in terram ibis:
Tuiͣ enĩ dictum est diabolo: terram
manducabis. unde et ꝓphã ait ser¬
penti puluis panis eius est. Serpẽs
enim diabolus. puluis impii et ip̃i
sunt cibus diaboli. Quia praua no-¬
luntate ad una collabitnur recte
ad bñ agendum. cum labore cõsur¬
gimus. Quod non ita esset si delec¬
tacio flagitii pͥmorum hõimĩ nõ ꝑ¬
suasisset quibus ad bñ uiuendum
tantum uelle suffice̾t sine difficul¬
tate stacim actio obtemperaret di
uisio et pugna ut sit in hominis a¬
nimo pena peccati et ex pͥmo homi¬
ne iñ om̃s eius filios ꝓpagata: ut
qui noluit cum deo esse unitus eẽt
in semet ip̃o diuisus. Et qui ĩperã¬
te dũo noluit esse subiectus fie¬
ret sibimet ipĩ rebellis atq cõtra¬

Expanded text:
ginem viri formata est; unde et illi ginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, mulier ob adjutorium viri creata est. 7. Homo propter peccatum tunc traditus est diabolo, quando 143 audivit: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est, ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contra
Abbreviated transcription (Latin):
mia celo ꝓpter hominem facta
sunt homo autem ꝓpter se ipm̃
Inde et omĩa ꝑ figuram ad eius siłi¬
tudinem referuntur. Cõmunia ho¬
mini. om̃ia naturalia esse cum oĩ¬
bus rebus que constant et in ho¬
dam pornio est tantoq gradu est
ceteris ex cellencior quanto diuine
imagini uiciuior. Quantum cet̾is
creaturis preest homo dignitate
uirtutis ex ip̃a reuen̾cia discit᷑ crea¬
tors dum omia dixit deus fiat. et
facta sunt creare uero hominem
quandam et̾ni consilii deliberacione
uolicit dicens faciamus hominem
ad imaginem et similitudinem no¬
stram. Quis emm boni sumus na¬
turalit̾ conditi culpe quodam modo
m̾ito mali cõtra naturam sumꝰ et¬
fecti. Sicut presciuit deus hoĩem
pecraturum ita et p̾scunt qualit̾
illum ꝑ suam gram repararet qui
suo arbicrio de perire potuisset. ori¬
ginałr adam ⁊ eua simul creati st̃
speciałr u̾o postea mulier de lacere
iuri formata sunt est parit̾ ergo
nem dei scũs est mulier ad imia¬

Expanded text:
 coelo propter hominem facta sunt, homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in hoaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem eum quadam aeterni consilii deliberatione voluerit, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. 2. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodam modo merito contra naturam mali sumus effecti. 3. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit 142 qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. 4. Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo nem Dei factus est, mulier ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibus non auferas alteri uñ alii
tribuas nec te misicordem osten¬
das alieno exspolio quia nicħ pro¬
dest si alterum in de reficis unde a¬
lium mnanem facis cõdempnat mi¬
seracio ista nõ ꝓpiciat Talis mĩa
pecrata nõ purgat s ampliat de co¬
omĩ quod facis miscd̾ie causa.
nõ iactancia facito. Nicħ stude¬
as ꝓpter laudem. nichil pro tem
porali opinione. nicħ ꝓꝑter famã
s ꝓpter uitam et̾nam Quicquid¬
ĩn agis pro futura age pro mercẽde
eterne remunacoĩs expectacio te
teneat amplius nec quod ad huiꝰ
Futura merces nõ p̾sens ꝓmittit᷑
iuistis in celo non in terra merces
tandum quod alibi debetur u̾tima¬

Expanded text:
ibus; non auferas alteri unde alteri ibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplium quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudem, nihil propter temporalem opinionem, nihil propter famam, sed propter vitam aeternam; quidquid agis, pro futura age mercede; aeternae remunerationis exspectatio te teneat amplius. Nec quod ad hujusFutura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces tandum quod alibi debetur. 100. E
Abbreviated transcription (Latin):
uod habes habeto
ad miscd̾iam suffraget uirtus
egeni mopiam si quem positum in
necessitate cognou̾s si quem ad
inopiam redactum si quem direp¬
cione alicuius exinanitũ siquez
opp̃ssum si quem humiliatũ ml
a te testis tristis abscedat nemo
a te confusus reu̾tatur om̃ibus
comunica. om̃b tribue om̃ib
p̾be nõ eligas cui misere aris ne
forte p̃tereas eum qui meritꝰ¬
pro quo magis placeas deo nes¬
cis pro quo tibi maior fructus
iusticie pp̃aretur. Quicquid tri¬
buis cum affcũ tribue. quicquid
larguis cum hilaritate largire:
Prebe miscd̾iam sine munere ꝑre¬
be elemosimam sñ cedio. Maior
fit beniuolencia qmͣ quod datur
maior grã qmͣ quoĩ impenditur
tale erit opus tuum quasi fu̾it
intentio tua quod enĩ asfcũ bono¬
dispensatur hoc accipit deus qui
autem cum tedio dat elemosinam
mercedem ꝑdit qui cum tͥsticia ma¬
nũ porrigit fructum remunerati¬
ubi non est beniuolencia de eo qui¬
iustis laboribus ministra pan¬

Expanded text:
uod habes, habeto ad misericordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptione alicujus exinanitum, si quem oppressum, si quem humiliatum, nua te tristis abscedat, nemo a te confusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretes pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fructus justitiae praeparetur. 97. Quidquid tribuis, cum affectu distribue; quidquid largiris, cum hilaritate largire. Praebe misericordiam sine murmuratione; praebe eleemosynam sine taedio. Major sit benevolentia quam quod datur, major gratia quam quod impenditur. Tale erit opus tuum qualis fuerit intentio tua; quod enim afdispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum taedio dat, perdit mercedem suam. Qui cum tristitia manum porrigit, fructum amittit remuneratiubi non est benevolentia. justis laboribus ministra pa
Abbreviated transcription (Latin):
dei et uoluntas ⁊ regnũ in stĩs su¬
is ñuortalitatem ꝓmanebit ꝯam
uero panis cottidianus qui uł ani¬
me uł carm tͥbuitur. heͥc ex exposcit᷑
hic eciam post subsidium cibr. ueni¬
am de exemplo fraterne indulgẽ¬
cie prescolatur: hic ne in peccati¬
in temptacionem inceͥdamꝰ expos¬
cimꝰ hic post omia ut a malis li¬
b̾emur. dei auxilium imploramꝰ illic
aut̃. nicħ horum estꝰ hanc itaq o¬
ratoẽm saluator docuit. in qua ⁊
spes continetur fidelium. et cõfessio
numeri ratõ instituta uidetur: lił
ꝓpter septẽnariam scẽ eccłie uniu̾¬
sitatem uł ꝓpter septiform̃ gr̃e spm̃.¬

Expanded text:
Dei, et voluntas, et regnum in sanctis suis immortaliter permanebit. Jam vero panis quotidianus, qui vel animae, vel carni tribuitur, hic exposcitur; hic etiam post subsidium cibi venia de exemplo fraternae indulgentiae postulatur; hic, ne in peccati tentationem incidamus, exposcimus. Hic, post omnia, ut a malis liberemur, Dei auxilium imploramus. Illic autem nihil istorum est. 5. Hanc itaque orationem Salvator docuit, in qua et spes continetur fidelium, et confessio numeri ratio instituta videtur vel propter septenariam sanctae Ecclesiae universitatem, vel propter septiformem gratiae Sp
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i indiuisibile corpus. Qnͥta deinde
fertur in latĩo in scĩcacione oblacoĩs.
in qua eciam et ad di laudem terre
ad excelsa ꝑuẽiret / porro sexta ⁊ hu¬
ic succedit confirmatõ sacram̃ti  ut
oblatõ que offertur stĩficata ꝑ spm̃¬
harum ultima est oratõ. qua dñs
ñr discipulos suos. orare instituit.
sepcem peticiones continentur. s
in tͥb pͥmis eterna poscunt᷑. in se¬
quentibus quatuor. temꝑalia. que
tñ ꝓpter eterna adipiscenda petuntͤ
siam cum dicimꝰ scĩficetur nom̃ tu¬
um. adueniat regnũ tuum fiat uo¬
luntas tua sicut in celo et in t̾raͥ

Expanded text:
i indivisibile corpus. Quinta deinde infertur illatio in sanctificatione oblationis, in qua etiam ad Dei laudem terresad excelsa pervenerit. Porro sexta proinde succedit confirmatio sacramenti, ut oblatio, quae Deo offertur sanctificata pHarum ultima est oratio, qua Dominus noster discipulos suos orare instituit, septem petitiones continentur; sed in tribus primis aeterna poscuntur: in sequentibus quatuor temporalia, quae tamen propter aeterna adipiscenda petuntur. 4. Nam cum dicimus: Sanctificetur nomen tuum, Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ficantur de simbolo niceno
imbolũs aut̃ qd̃ temꝑe sac̾ficii
tis doct̾ne misteriis p̾cellit. ut de oĩ
parte fidei loqͣnͣtur: nulla q pene
sit heresis. tui ꝑ singła u̾ba uł sen¬
tencias nõ respondeat omĩs emi

Expanded text:
I. DE SYMBOLO NICAENO. Symbolum autem, quod tempore sacrificii tis doctrinae mysteriis praecellit, ut de omni parte fidei loquatur; nullaque pene sit haeresis, cui per singula verba vel sententias non respondeat. Omnes eni
Abbreviated transcription (Latin):
redo aut̃ misse. uł oraciones quib b
oblatades sacͥficia consetrant᷑:
pͥmo ascõ petro  st̃ institutascuiꝰ cele¬
bracionem uno eodemq modo: uini¬
adnunciatoĩs est erga ppłm. ut exci¬
tentur ad orandum dm̃. Scda in uo¬
gatoĩs ad d̾m est. ut clem̃ter suscipi¬
at preces fidelium. et oblatoẽs eoꝵ
tertia autem effunditur pro offerẽ¬
tib siue pro defunctis fidelibus. ut
ꝑ eundem sacrificium ueĩam conseqnͣ¬
tur. Quarta post hec infertur ꝓ oscu¬
lo patis. ut caritatem reconciliatõnis
inuicem digne sacramẽto corꝑis et

Expanded text:
 orationum, quibus oblata Deo sacrificia consecrantur, primum a sancto Petro est institutus, cujus celebrationem uno eodemque modo uniadmonitionis est erga populum, ut excitentur ad exorandum Deum. Secunda invocationis ad Deum est, ut clementer suscipiat preces fidelium oblationesque eorum. Tertia autem 380 effunditur pro offerentibus, sive pro defunctis fidelibus, ut per idem sacrificium veniam consequantur. 2. Quarta post haec infertur pro osculo pacis, ut charitate reconciliati omnes invicem digne sacramento corporis et
Abbreviated transcription (Latin):
i ergo uis esse quietus nichil
tis habebis si a te mundi curas
eris site astrepitu terrenarum ac¬
cionũ subtraxeris. Diuicie nũquã
sine poc̃o ac quiruntur nuillus res¬
terrenas sine pocõ admĩstrat uͥal¬
rarum est ut qui diuicias possident
ad requiem tendant. qui curis terre¬
nis se implicat a dei amore se seꝑat.¬
et qui in rerum amore defigitur ĩ
deo nullatemis honoratur cure enĩ
rerum ad incensionẽ dei adu̾tunt.
Nemo potest amplecti dei głam si
iure difficile est deum simul ⁊ mũi¬
dum dilige̾ u̾traq simul ⁊ equalit᷑
amari non possunt de eo qͥ deũ mi¬
cia om̃ibus scli curis. Curas
terrenas ꝓpter deum suspende: sine
nulla te sollicitudo rerum ab inten¬
sione dei suspendat abice a te quit¬
quid impedire ᷑ bono ꝓposico potest. co¬
to animo. et odi. et dampna quod di¬
ligit. mũdus esto mortuus mundo
et mũdus tibi mundi głam tan¬
quam mortuus nõ aspicias tampͣ
mortuus ab effcũ uice istius ce se¬

Expanded text:
i ergo vis esse quieta, nihil etis habebis, si te a mundi cura mentis, si te a strepitu terrenarum actionum subtraxeris; quia divitiae nunquam sine peccato acquiruntur. Nuterrenas sine peccato administratrarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potest amplecti Dei gloriam ervire, difficile est Deum simul et mundum diligere. Utraque simul aequaliter amari non possunt. Difficile, iia omnibus, a saeculi curis te propter Deum suspende, sine nulla te sollicitudo rerum ab intentione Dei suspendat. Abjice a te quidquid impedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te se
Abbreviated transcription (Latin):
ita et pro dei u̾bo os ponitur quia mos
est ut u̾ba ore formentur ⁊ si uolm̾s
gen̾e locutoĩs illo demonstrare quo
cie ad faciem quibq elcĩs p̃sentabi
N ꝯcemplentur cuiꝰ mĩc uestigia cõp¬
hend̾e conãtur hoc est quem uidere

Expanded text:
ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris genere locutionis illo demonstrare, quo cie ad emplentur, cuius nunc vestigia conprehendere conantur, hoc est, quem videre
Abbreviated transcription (Latin):
natura ⁊ serpens pro morte ⁊ sapi¬
encia. nõ pro natura scribitur. Nam
et ꝓph̾a plaustri portantis fenũ spe¬
scd̾m essenciam s scd̾m similitudi¬
nũ species ducuntur ad deũ neꝙ ꝓ
substantie ꝓpͥetate s pro efficien¬
ciis causarum. unde ⁊ creditur de¬
apparuisse nͥ ꝑ assũp̃tam creatura¬
rum speciem fallunt᷑ quidam stul
torum dum legunt ad imaginẽ
dei fcm̃ esse hominem arbitrãtes
imaginem hẽat. nõ ergo ẽẽ cor¬
mentem nõ carnem ad similitudinẽ
suam creauit cogita gͥ quale coreris
habeat u̾itas ⁊ dum non inueneris
hoc est deus facies dei in scͥpturis sa¬
cris nõ caro s diuina cognitio ĩcelli
gitur eadem racione quia ꝑ faciẽ cõ¬
spectam quisq cognostitur hoc enĩ
in oracione dicitur deo ostende nob̾
faciem tuam ac dicatur da nob̾ cog¬
nicionem tuam os dei unigenitꝰ eius
est. Nam sicut pro u̾bis que ꝑ lingã
fiut semꝑ dicimꝰ illa ⁊ illa lingua

Expanded text:
natura; et serpens, pro morte et sapinatura; et serpens, pro morte et sapientia, non pro natura scribitur. Nam et in propheta plaustri portantis fenum spedum essentiam, sed secundum similitudinem species ducuntur ad Deum; neque pro substantiae proprietate sed efficientiis causarum. Unde et creditur Deapparuisse nisi per assumptam creaturarum speciem. Falluntur qutorum, dum legunt, ad imaginem Dei factum esse hominem , arbitrantes imaginem habeat. Non ergo esse cormentem, non carnem, ad similitudinem suam creavit. Cogita igitur quale corpus habeat veritas, et dum non inveneris, hoc est Deus. 8. Facies Dei in Scripturis sacris, non caro, sed divina cognitio intelgitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione dicitur Deo: Ostende nobis faciem tuam, ac si dicatur: Da nobis cognitionem tuam. 9. Os Dei Unigenitus ejus est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua,
Abbreviated transcription (Latin):
stanciam inuisibilem esse incorpore¬
um constat. plerũq de corꝑibus ad
deum sumũtur qualitatum species
que tam̃ in deo non sunt quia in ꝓpͥa
natura incorporeus est ⁊ in cͥrcũscrip¬
tus s pro efficienciis cãrum rerum ĩ
ip̃o species scribuntur ut quia omĩa
uidet dicatur oculus et ꝓpter quod
audit om̃ia dicatur auris. pro eo
aut̃ au̾citur ambulat pro eo quod ex
pectat stat sic et in cet̾is horu simili¬
bus ab humanis m̃cibus trahitur siłi¬
tudo ad dm̃ sicut est obliuiscens ⁊ me¬
morans hinc est quod ⁊ ꝓph̃a dicit
Iurauit dñs exerticiũ ꝑ animã suã
ñ quod d̾s animã habeat s hos nr̃o
narrat affcũ ⁊ alibi simili figura
⁊ u̾mis: ⁊ scarabens incelligitur
nec mirum siuilib significatõĩb
figuretur qui usq ad nr̃arum pas¬
sionũ seu carius contumelias des¬
cendisse cognostitur. NIam ⁊ xp̃c
agnus non pro natura s pro igno¬
cencia ⁊ leo pro fortitudine ñ pro

Expanded text:
stantiam invisibilem esse et incorporestantiam invisibilem esse et incorporeum constat. Plerumque de corporibus ad Deum sumuntur qualitatum species, quae tamen in Deo non sunt, quia in propria natura incorporeus est, et incircumscriptus, sed pro efficientiis causarum in ipso species rerum scribuntur, ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod expectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod et Propheta dicitJuravit Dominus exercituum per animam suam . Non quod Deus animam habeat, sed hoc nostro narrat affectu. Et alibi simili figura et vermis et scarabeus intelligitur . 6. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Nam et Christus agnus, non pro natura, sed pro innocentia; et leo, pro fortitudine, non pro
Abbreviated transcription (Latin):
ostro usu deus zelare dicitur
apud deum ꝑtur bacio nulla ẽ apd̾
quem tnͣsquillitas sũma est. Non ita
est p̃cipitanda mentis sũa ut credamꝰ
lectio nominauit qm̃ quod iudicantis
est equũ furor est indignacio pacien¬
tis ita ergo intellig̾e opus est ⁊ alias
passiones quas de affectione huma¬
na docet scͥptura ad d̾m ut ⁊ iuxta
se ꝯmutabilis sit credendus ⁊ tã pro
causarum effectibus ut facilius in¬
telligatur nr̃e locutoĩs ⁊ mutabili¬
tatis intelli gen̾e appelletur tam de¬
menter deus humane consulit infir¬
mitati ut quia enm sicut est nõ pos¬
sumus agnosc̾e ur̃e locutoĩs more
se ip̃m nobis insinuet. Unde ⁊ mẽ¬
broꝵ nr̃oꝵ qualitatem hab̾e scͥbit᷑
⁊ passionũ indigna dici de se uoluit
quatenus ad sua nos ꝑ nra trahẽt
⁊ dum cum descendit nos: cõsur¬
g̾emus ei. Multis modis deus ad
significandum se om̃ibus hoĩb de
inferiorib rebus spẽs ad se tra¬
hit quem reuera iuxta ꝓpͥam sb̃¬

Expanded text:
r usu Deus zelare dicitur apud Deum perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Non est ergo ita praecipitanda mentis sententia, ut credamus lectio nominavit, quoniam quod judicantis aequum est, furor est, et indignatio patientis. 2. Ita ergo intelligere opus est et alias passiones, quas de affectione humana ducit Scriptura ad Deum, ut et juxta se incommutabilis sit credendus, et tamen pro causarum effectibus, ut facilius intelligatur, nostrae locutionis et mutabilitatis genere appelletur. 3. Tam clementer Deus humanae consulit infirmitati? Ut quia eum sicut est non possumus agnoscere, nostrae locutionis more se ipsum nobis insinuet. Unde et membrorum nostrorum qualitatem habere describitur, et passionum indigna dici de se voluit, 123 quatenus ad sua, per nostra nos traheret, et dum condescendit nobis, consurgeremus ei. 4. Multis modis Deus ad significandum se hominibus de inferioribus rebus species ad se trahit; quem re vera juxta propriam sub
Abbreviated transcription (Latin):
u̾boru obscuritate nti ita dic ut ĩ¬
telligaris nec simplicibus in loquẽdo
displiceas nec prudentes offendas.
Iuxta sensum audientis erit sermo
doctoris scd̾m mores est inꝑcienda doc¬
trina iuxͣ nulmuis adhibenda sunt re¬
media uarie uoluntates diu̾sam
disciplinam desidan̾t. Unus q̃sq
scd̾m ꝓfessionem suam docendus est
⁊ quẽ quomodo erudias tracta cõ¬
munia omĩa om̃ibus secreta ꝑfecti¬
onib loqu̾e aꝑta cunctis oꝑta pau¬
tis ãnũcia. Quedam enĩ pluriiis q̃¬
dam paucis sunt disserenda. In om̃i
temꝑe ꝑatus esto ad instructionẽ nã¬
lum cempus sit uatuũ quod ñ edi¬
quod nosti defendere quod deesse tͥ
sciencie sentis quere ab aliis coula¬
cione enim obtecta clarestunt cõfe¬
rendo difficilia aꝑiuntur de eo qͥ pro¬
latentia. Caue indagare que sunt a
sensibus humanis remota p̾terinit¬
te quasi secretum quod scͥpture auc¬
toritate nõ didicisti nicħ ultra quam

Expanded text:
verborum obscuritate uti, ita dic, ut inverborum obscuritate uti, ita dic, ut intelligaris, nec simplicibus loquendo displiceas, nec prudentes offendas. 69. Juxta sensum audientis erit sermo doctoris, secundum mores est impertienda doctrina. Juxta vulnus adhibenda remedia; variae voluntates variam disciplinam desiderant, unusquisque secundum professionem suam docendus est.que quomodo erudias tracta; communia omnibus, secreta perfectioribus loquere; aperta cunctis, operta paucis denuntia; quaedam enim plurimis, quaedam paucis sunt disserenda. 70. In omni tempore paratus esto ad instructionem; nullum tempus sit vacuum, quo non aediquod nosti defendere; quod deesse tibi scientiae sentis, quaere ab aliis, collatione enim obtecta clarescunt, conferendo difficilia aperiuntur. 71. Nlatentia. Cave indagare quae sunt a sensibus humanis remota. Praetermitte, quasi secretum, quod Scripturae auctoritate non didicisti. Nihil ultra quam
Abbreviated transcription (Latin):
ilige gͥ sapienciam ⁊ mani de eo¬
festabitur tibi accede ad qui nouit¬
illi et instruet te disce quod nestis
ne doctor mutilis inueniaris. Ante
esto auditor postea doctor per discipli¬
nam nom̃ magri accipe bonũ quod
contẽp̃nas studium scienciam qua
aure concipis ore effunde sapiencia
ges doctrina quãtum magis uł am¬
plius data fui̾t tanto magis habun¬
dat sapiencia dando largius fit re¬
tinendo minoratur largiendo redũ¬
datior est sciencia. ⁊ dum plux con¬
fertur plux habundat. Ubum tñ p̾
opere que u̾bis doces exemplis os¬
tende esto nõ solum magister s inu
tator uirtutis si doces ⁊ facis tunc
głosus haberis. Non satis est laudare
quod dicis nisi dictis facta ꝯĩxerit¬
N doctrina ip̃a abhumana laude tẽ
tempera sic instrue alios ut de te
custos sis sic docent humilitatis gͣti¬
am nõ amittas. Caue ne dum alios
dotendo erigis ipẽ laudis appetitu
demergeris cum autem doces noli

Expanded text:
Dilige ergo sapientiam, et maniDilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illi, et instruet te. 67. Disce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiamges; doctrina quanto amplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est scientia, et dum plus confertur, plus abundat. 68. Verbum opera, quae tende; esto non solum magister, sed et imitator virtutis. Si doces, et facis, tunc gloriosus haberis. Non enim satis est laudare quod dicis, nisi dictis facta n doctrina ipsa ab humana laude te tempera. Sic instrue alios, ut te custodias. Sic doce, ut humilitatis gratiam non amittas. Cave ne, dum alios docendo erigis, ipse laudis appetitu demergaris. Cum autem doces, noli
Abbreviated transcription (Latin):
mentem uł sensum. hebitudo. sciẽ¬
cie lumen extinguit. Solercia at̃
neglegencia. sensum desidia obtũ¬
dit segniciem industria acuit. ⁊¬
us fit ingeniũ subiecto studio: tar¬
diora enĩ ingenia studiis accuũt᷑
corporem nature in dustria excitat:
sensus tarditatem assiduitas acuit.
exercitacione ꝓficit sensus. exꝑien¬
cia plux scitur: sepe ex consuetu
eñ mores facit. iugis usus in na¬
turas u̾titur. onña usus cedunt.
usui omĩa parent. Res istas si age
studueris: quod cum difficultate
ceꝑis ꝑusum cum uoluntate ꝑficies
Nicħ sapiencia melius nicħ pruden¬
ciã dulcins nich sciencia suauius nn¬
rancia mater errorum est ignoran¬
ꝑ ignoranciam p̃ualet per imperi
cia cito delabitur prudens aut̃ cito
deprehendit insidias celerus sapi¬
ens errores agnostit noxia non ui¬
tamus nisi per sapienciam sapiens
et malum sapiens incelligendo diiu¬
dicat. Sũmũ bonũ est stire quod caue¬
as sũma miseria nescire quod teneas

Expanded text:
t sensum, hebetudo scientiae lumen exstinguit; solertia autenegligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, eus fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae industria excitat. Sensus tarditatem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia plus scitur. Saepe natuenim mores facit. Jugis usus in naturam vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate  usum cum voluptate perficies. 65. Nihil sapientia melius, nihil prudentia dulcius, nihil scientia suavius, nrantia mater errorum est, ignoranper ignorantiam praetia cito dilabitur. Prudens autem cito deprehendit insidias, prudens celerius errores agnoscit; noxia non vitamus, nisi per sapientiam. 66. Sciet malum sapiens intelligendo dijudicat. Summum bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas.
Abbreviated transcription (Latin):
sic age nicħ ex precipiti magnũ.
consilio mora melior est. In reb
autem seriis bñ agendi tarditas
remoueatur a te: tolle moras ĩ
crastinũ. nichil differas: quia ĩ bo¬
nis dilacio nocet. in id quod expe¬
dit. differri impedit. absit in bonis
remissa segnicies. absit negligenci¬

Expanded text:
ris; nihil ex praecipiti magnum, consilii mora melior est. In rebus autem certis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis remissa segnities, absit negligenti
Abbreviated transcription (Latin):
agat qu̾atur durius axp̃o iu
dicari formidat. Nam sicuti
tes sumꝰ in alieno pccõ rigorẽ
ten̾e neqͣqm debemꝰ. Multi a¬
lioꝵ uicia cermĩt sua non aspi¬
ciunt et cum ip̃i maximis cri¬
m̃ib obuoxii teneantur mino¬
ra poc̃a frĩbus nõ dimittunt
ypocrite trabem in oculo suo
ꝯsistentem nõ senciut ⁊ heren¬
tem festuram in lumine frĩs
intendunt facilius rep̾hendi
mus uicia aliena. qũa nr̃a. Nã
in nobis nocibilia esse minus
sentimꝰ. et quod in aliis repre¬
hendimꝰ ag̾e̾ nñ nõ erubesti¬
mus facilius uicia unius cuiꝰq
quã uͥtutẽ intẽdimꝰ.nec quid

Expanded text:
agat, quanto durius a Christo se agat, quanto durius a Christo se judicari formidat; nam sicut stes sumus, in alieno peccato rigorem tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt. Et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. 21. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intenmus vitia aliena quam nostra. Nam in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniuscujusque, quam virtutes, intendimus: nec quid
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est arguatur. Cum do¬
lore enĩ abscidenda sunt que le
manifesta poc̃a nõ sunt occulta
correpcione purganda ꝑalam
eñ sunt arguendi qui palam̃
uocent et dum aꝑca abustio¬
ne sauantur hii qui eos imitã¬
do delinquerant corrigãtur:
dum unꝰ corripitur plurimi e¬
mendantur necesse est enĩ ut ꝓ
multoꝵ saluacione unus con¬
dempnetur quam ꝑ unius li¬
cenciam multi periclitent᷑. Ita
ergo  delmquẽtem sermo est ꝓ¬
ferendus sicut eius qui corripit᷑
expostulat salus quod si opus
u̾bo increpatoĩs asparqͥe leuuita¬
tem tam̃ corde opus est retinere
doctores ñ mĩqͣmͣ duris ferut
inccepacionib subditos qui tñ
a caritate eorum quos corripiut̃
nõ recedunt. Sepe eccłie censura
arrogantib uidetur esse suꝑbi¬
a et quod abonis pie fit. crude¬
lit̾ fieri putatur a prauis. quia
nõ discernũt recto oculo quod
a bonis recto fit animo. Notand̾
ut tanto caucius erga ꝯmissos

Expanded text:
necesse est ut arguatur. Cum donecesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt, quae leManifesta peccata non sunt occulta correptione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi periclitentur. 15. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus rbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. 16. Doctores nonnunquam durius feriunt increpationibus subditos; qui tamen a charitate eorum quos corripiunt non recedunt. 17. Saepe Ecclesiae censura arrogantibus videtur esse superbia; et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a pravis, quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto fit animo. 18. Notantifice ut tanto cautius erga commissos
Abbreviated transcription (Latin):
tib trad̾e. imitantes iheremia
ꝓpham dicentẽ. Quis dabit ca-¬
piti meo aqmͣ et oculis meis fon¬
cerdos filere debet s affectu com¬
paciendi nõ actione ꝯmissi. Nõ¬
nulli p̃sules gregis quosdam
ꝓ pcc̃o acõmunone eicint̃ ut
peniteant s quali sorte uiuere
debeant ad melius exhortãdo
ñ iusitant. Quib congrue mn¬
crepantz. S̾mo diuinus ꝯmina¬
tur pastores qui pascunt ppłm
meum uos disꝑsistis eos. Ecce
studiorum ur̃oꝵ bonoꝵ studia
sac̾docum multa diligencia eciã
ꝑua plebium facta ꝑquirant
ut dum in minimis subdicoꝵ
peccatis se acerrimos p̾stant
maioris malis cantos sibi sub¬
dicoꝵ ac sollicitos faciant sic
medici morbos inminẽtes cu¬
rando suscipuut̃. futuros nero
uem reparant medicine obies¬
ti quadam presciencia autete¬
dunt. Ita et doctores bonisic ea
que male acta sunt resecant
ut ea que amitri possunt ne
ꝑꝑetrẽtur doctrina succurrente
preueniant. Qui blando u̾bo
castigatus nõ corrigitur acriꝰ

Expanded text:
tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis foncerdos flere debet: sed affectu compatiendi, non actione commissi. Nonnulli praesules gregis, quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant: sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue increpans sermo divinus comminatur: Pastores qui pascunt populum meum, vos dispersistis gregem meum: strorum . Bonorum studia sacerdotum, multa diligentia etiam parva plebium facta perquirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi subditos, ac sollicitos faciant. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objectu quadam praescientia antecedunt: ita et doctores boni sic ea, quae male acta sunt, resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina sua succurrente praeveniant. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi hoĩs humanogeneri
pena diuinitus in lata est serui¬
tutis. Ita ut quib aspicit non
congruere lib̾tatẽ in hiis miseri-¬
cordius irroget seruitutẽ et li
uitam alios ẜuos constituens: a¬
lios duõs ut licencia male agen¬
gatur. Nam srom̃s sũ metu fu¬
issent quis eẽt qui a malis quẽ¬
piam cohibe̾t et inde et in genti¬
b reges pͥncipes q elc̃i sunt ut
in errore suo ppłos a malo conte¬
rerent atq ad recte iuuendum
legib subderẽt. Qũatum ad bo
ni racionẽ nõ est ꝑsonaꝵ accep¬
cio apud̃ eum qui mũdi elegit
ignobilia et cõtemꝑtibilia et
que non sunt ut ea que sunt
destrueret ne głetur omĩs caro
hoc est carnalis potencia coram
lius est subiecta ẜuitus:. qũa ela¬
ta libertas. Mulci em̃ inueniut̃
deo lih̾e seruiençes sub dñs do¬
minis ꝯstituti flagiciosis qui ⁊¬
si subiecti sunt illis corpore pre¬
lati tñ sunt mente de p̾latis

Expanded text:
primi hominis, humano generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericorditer irroget servitutem; et livitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agengatur. Nam si omnes sine metu essent, quis esset qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus reges principesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum attinet ad rationem, non est personarum acceptio apud Deum ; qui mundi eligit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est clior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes, sub dominis constituti flagitiosis: qui etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt mente. CA
Abbreviated transcription (Latin):
aut corrigantur a pccĩs nõ so¬
lum quia nõ arguunt pro pccõ
s eciam adhulanter decipiut
dicente ꝓphã et erunt quibea¬
tificant ppłm meum feducentes
et qui beatificant᷑ precipitati a
trociter iterum arguuntur qui
pͤcautem nõ recipiunt s despici¬
unt et sꝑmĩt nec alt̾ius delic¬
tum canquã ꝓpͥum ingemiscũt
De talib ꝑ ysaiam dñs ꝯminans
dicit. Qui dicunt recede a me
Non appropinques mͥ quia ĩmũ¬
dus es. isti fumꝰ erunt in furo¬
re meo ignis ardens tota die. In¬
de est quod est apłs om̃ib om̃ia
fc̃s est non imitacione erroris s
compassionis miseracione scilic
admodum si tali ⁊ ip̃e implicare

Expanded text:
aut corrigantur a peccatis, aut saut corrigantur a peccatis, aut slum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod et Apostolus omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet admodum si ta
Abbreviated transcription (Latin):
ac̾dotes ppłoꝵ iniquitate
damꝑnantur si eos aut ig¬
norãtes ñ erudiant aut pet̾¬
cantes ñ arguant testante do¬
mino ꝑ ꝓpħam Speculatorem
te dedi tonini isrłsi nõ fu̾is lo¬
cutus ut custodiat se impius
a uia sua mala. ille in inquita¬
te sua morietur sanguinez u̾o
eius de manu tua requirã si
em̃ heli sac̾dos ꝓ filioꝵ iniqui¬
tate dampnatus est et licet
eos delinquẽtes ammoniunt
s tñ ut nõ oportebat redargu¬
it. Sac̾doces exquire tebent pec¬
cata ppłoꝵ et sagaci sollicitudine
unũ quemq probare iuxͣ testiõ¬
niũ dm̃ĩ ad iheremiam loquen¬
tis probatorem inquit dedi te po
ppłbo meo robustum et scies et
scies et probabis mas eorum.
Sac̾dotes studio corrigendi facta
ꝑstrutari debent subiectoꝵ ut
em̃datos lutͥ face̾ possint. Sic̃
aut̃ pcc̃orum ꝯuenit argui ita
iustum nõ exulcerari. Sac̾dotes
curam debent hab̾e̾ de hiis qui
pereunt ut eius redargucione

Expanded text:
aadamnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant. Testante Domino ad prophetam: Speculatorem te dedi domus Israel. Si non fueris locutus ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua moejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut sacerdotali redargutione
Abbreviated transcription (Latin):
rum timẽtes ne amiciciã per¬
dant et molestiam odioꝵ intͤ¬
rant p᷑cantes ñ arguut et
corriꝑe pauꝑum oppressores ue¬
rentur nec ꝑtimescunt de se¬
u̾itate reddende ratoĩs ꝓ eo qd̾
conticescunt de plebib sibi cõ¬
mssis qũ a potentib pauꝑes
oppͥmũtur ad eripiendos eos
boni sac̾dotes ꝓtectoĩs auxiliũ
ferunt nec u̾entur cuiꝰqm mi¬
micitiaꝵ molestias s opp̾sso¬
res pauꝑum palam argnunt
increpant excõmunicant min¬
q metuunt eoꝵ nocendi insi¬
dias qmͣ si nescire naleant.
pastor bonus animã ponit¬
ꝓ ouib sicut ꝑugil pastor ꝯͣ
bestias oues custodire solet ita
⁊ dei sac̾dos suꝑ gregem xp̃i sol¬
cuiꝰq cupiditas uitam paupeꝵr
inquietet prani autẽ pastores
ñ hñt curam de ouib s sicut
legitur in euũagelio de merce¬
nariis indent lupũ ueientẽ et
fugiunt. Tunc enim fuguint
qñ porentib tacent ⁊ malig
resist̾e metuunt de disciplina

Expanded text:
rium, timentes ne amicitiam perrium, timentes ne amicitiam perdant, 333 et molestiam odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur; nec pertimescunt de severitate reddendae rationis, pro eo quod conticescunt de plebibus sibi commissis. 4. Quando a potentibus pauperes opprimuntur, ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt; nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pincrepant, excommunicant, minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocere valeant. Pastor enim bonus animam  5. Sicut pervigil pastor contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos super gregem Christi solcujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi autem pastores non habent curam de ovibus, sed, sicut legitur in Evangelio de mercenariis, vident lupum venientem, et fugiunt. Tunc enim fugiunt, quando potentibus tacent, et malis resistere metuunt; de quibus si
Abbreviated transcription (Latin):
nib docendi for ꝯmissa est
multũ subeunt ꝑicłi si cõtͣ¬
dicentib u̾tati resist̾e̾ nolue¬
runt dum ꝓph̾a doctorem ec¬
cłie instruat᷑ ad sũmũ usq ius¬
ticie ꝑuenire dum dicit suꝑ
montẽ excelsũ ascende tu qui
enũagelizas syon scilicet ut
ica p̃mineat m̾ito sicut et
gͣdu sequẽter ne forte debeat
a docendo timore restͥngi audit
Ex alta in fortitudine uocem
tuam et noli tim̾e᷑ unde ⁊ ihe¬
remie ita dñs ait accinge
lumbos et surgẽs loqu̾e ad
eos ne formides a facie eor
nec eñi tim̾e te faciã uultum
eoꝵ. Unde et apparet et quia
et nõ tim̾e d̾i donũ est. Qui
ꝑsonã potentis accipit et m̾¬
tatem loqui pauescit. gͣui młc¬
tatur culpe sentencia multi
eñĩ sac̾doces metu potestacis
alicuiꝰ formidine uł potestatis
terre ne adn̾tuntur s heu ꝓth
dolor inde mrecilit᷑ qr uł amore
irerum seculariũ implicantur
uł in aliquo facinoris oꝑe con¬
funduntur. Multi p̾sules eccłia¬

Expanded text:
ibus docendi forma commissa est, multum subeunt periculi si contradicentibus veritati resistere noluerint; dum propheta doctorem Ecclesiae instruat ad summum usque justitiae pervenire, cum dicit: Super montem excelsum ascende, qui evangelizas Sion ; scilicet, ut ita praeemineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec enim timere te faciam vultum eorum ; unde apparet quia et non timere Dei donum est. 2. Qui personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu potestatis alicujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur, vel quia aliquo facinoris opere confunduntur. 3. Multi praesules Ecclesa
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑiculosum est de suspicione
quẽpłam iudicare in ambiguis
dei iudiciũ reserua smãm quod
nosti tuo quod nestis diuino com¬
micte iudicio. Non potest cõ dep̃¬
nareͥ humano examine quẽ dens
suo iudicio reseruauit. Incerta ñ
uidicamus quousq uẽiat dñs
qui lacencia producit in lucẽ qui
illuminabit abscondita tenebraꝵ
qui manifestabit consilium cordiũ
quãuis enĩ uera sint credenda non
sunt nisi que certis indiciis cõpro¬
bantur nisi que manifesto examine
conũcunt᷑ insi que ordine iudiciario
s summo honore sũma tibi
sit humilicas quãuis sũmus sis¬
ministerio mente subdita suscipe tate
esto obediens diuine dispensacioni
uoluntati ens contraurr nõ aude¬
as uira potestatis adeptus mode¬
rantes exerce potestatis iura accep¬
ta ordinatio animo admini stra

Expanded text:
ericulosum est de suspectione quempiam judicare. 86. In ambiguis Dei judicio serva sententiam, quod nosti tuo, quod nescis divino committe judicio; non potest condemnari humano examine quem Deus suo judicio reservavit. Incerta non judicemus, quousque veniat Dominus, qui latentia producit in lucem, qui illuminabit abscondita tenebrarum, qui manifestabit consilia cordium : quamvis vera sint, credenda non sunt, nisi quae certis indiciis comprobantur, nisi quae manifesto examine convincuntur, nisi quae ordine judiciario in summo honore summa sit tibi humilitas, quamvis sis iministerium mente subdita exple, esto obediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra