comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dinem tuã formã om̃iũ sed de nichilo dissimilitudinẽ informẽ quȩ
formaret᷑ ꝓsimilitudinẽ recurrens inte unũ ꝓcaptii ordinato. Rtum
euiq rerum in suo genere datũ ẽ. & fierent om̃a bona ualde. Siue
mmeant cirri tẽ. siue gͣdatĩ remotiore substantia ꝑtẽpora & locos.
pulchias narrationes ficiunt. aut paitiant̃. Uident hȩc & gaudent iti
luec ueritatis tuȩ. quantulũ bie ualent. & aliꝰeoꝵ intendit in id qd̃¬
aliꝰ itidem intendit incadem uerla. & pͥncipiũ intelligit exordiũ rerũ con¬
ditaꝵ. & sic accipit in pͥncipio fecit. ac si diceret pͥmofecit. itq in eis qͥ intel
celi et t̾re sic eẽ credidit cognominatã. alius iam formatas distinctasq
nat᷑as. alius unã formatã eadẽq spitalẽ cęli nomine. alius informẽ cor¬
poralis matĩe t̾re nomine. Qui aũt intelligt in nominib celi et t̾re adhuc

Expanded text:
dinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae dinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae formaretur per similitudinem tuam recurrens in te unum pro captu ordinato, quantum cuique rerum in suo genere datum est, et fierent omnia bona ualde, siue maneant circa te siue gradatim remotiore distantia per tempora et locos pulchras uariationes faciant aut patiantur. uident haec et gaudent in luce ueritatis tuae, quantulum alius itidem intendit in eadem verba, et principium intelligit exordium rerum conditarum, et sic accipit, In principio fecit, ac si diceretur primo fecit, atque in eis intellcoeli et terrae sic esse credit cognominatam. Alius jam formatas distinctasque naturas, alius unam formatam eamdemque spiritalem coeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. Qui autem intelligunt in omnibus coeli et terrae adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
carnis opinant᷑. In qͥbꝰ adhuc paruulis animalibus. dũ isto humlli¬
ino geuere uerboꝵ tãꝗ mat̾no sinu eoꝵ gestatꝰ infirmitas. salubrit̃
edificat᷑ fides. qua certum habeant & teneant dm̃ fecisse om̃s nat᷑as
extra nutatorias eunas suꝑba inbecillitate se extenđit. heucadet
miser. & dñe ds̃ iniserere ne inplumẽ pullum conculcent qͥ transeũt
uiam. Et initte angelum tuum qͥeũ reponat uinido. ut uiuat donec
uolet. Alii uõ qͥbꝰ hec u̾ba ñiã nidꝰ sedopicata frutecta st̃. uident ui eis
litentes fructꝰ & uolitant lȩcantes. & garriunt scrutantes. & carpunt
eos wident enĩ cum hȩc uerba legt̃ uł audiunt. tua dĩ ec̃nȩ &stabili ꝑ¬
mansione cuncta p̾tĩta & fut̃a tẽpra suꝑari. Nectam̃ quicq ẽẽ temipraliꝰ
quȩ antea ñ fuisset exorta uoliuitate fecisti. om̃a ñ de tẽ similitu¬

Expanded text:
carnis opinantur. in quibus adhuc paruulis animalibus, dum isto humillcarnis opinantur. in quibus adhuc paruulis animalibus, dum isto humillimo genere uerborum tamquam materno sinu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, qua certum habeant et teneant deum fecisse omnes naturasextra nutritorias cunas superba inbecillitate se extenderit, heu! cadet miser et, domine deus, miserere ne implumem pullum conculcent qui transeunt uiam, et mitte angelum tuum, qui eum reponat in nido, ut uiuat donec uolet. Alii uero, quibus haec uerba non iam nidus, sed opacata frutecta sunt, uident in eis latentes fructus et uolitant laetantes et garriunt scrutantes et carpunt eos; uident enim, cum haec uerba legunt uel audiunt, tua, deus, aeterne stabili permansione cuncta praeterita et futura tempora superari nec tamen quicquam esse temporalis quae antea non fuisset, exorta uoluntate fecisti omnia: non de te similitu
Abbreviated transcription (Latin):
sa mensdẽ uerbis intelligenda deeẽt. Sicut eium fons in piruo loco
uberior ẽ pluribq ruus in ãpliora spatia fluxũ ministiat. quã qͥlib
satorĩ cui sermocinat᷑is pluribꝰ ꝓfut̾a. paruosermonis mnodulo scatet
fluenta liqͥde ueritatis. unde sibi qͥsq uerũ qd̾ dehis iebus potest hie
illud ille illud. ꝑ longiores loque laꝵ anfractus traibat. Alii en im
cũ hec u̾ba logt̃ uł audiunt. cogitant dm̃ qͣsi homuinẽ. aut quasi
aliquã molẽ inmensam pdictam potestatẽ. Houo quodam ac repen¬
tiuo placito ext̃seipsam tãꝗ lociꝰ distantibꝰ fecisse &lum et t̾r̃an.
duo magna corpora sup̃ et infra. quibus orũa continent᷑. Et eũ audiunt
dixit ds̃ fiat illud. & factum ẽ illud. cogitant ũba cepta & finita so¬
nantia temporib atq transeuntia. post quoꝵ transitũ statĩ existere
qđ iussum ẽ ut existeret. et si qͥd forte iliud hoc modo ex familiaritate

Expanded text:
sa in eisdem uerbis intellegenda deesset. Sicut enim fons in paruo loco sa in eisdem uerbis intellegenda deesset. Sicut enim fons in paruo loco uberior est pluribusque riuis in ampliora spatia fluxum ministrat quam quilibetsatoris tui sermocinaturis pluribus profutura paruo sermonis modulo scatet fluenta liquidae ueritatis, unde sibi quisque uerum, quod de his rebus potest, hic illud, ille illud, per longiores loquellarum anfractus trahat. alii enim cum haec uerba legunt uel audiunt, cogitant deum quasi hominem aut quasi aliquam mole inmensa praeditam potestatem nouo quodam et repentino placito extra se ipsam tamquam locis distantibus fecisse caelum et terram, duo magna corpora supra et infra, quibus omnia continerentur, et cum audiunt: dixit deus: fiat illud, et factum est illud, cogitant uerba coepta et finita, sonantia temporibus atque transeuntia, post quorum transitum statim existeret quod iussum est ut existeret, et si quid forte aliud hoc modo ex familiaritate
Abbreviated transcription (Latin):
meũ sicut merpsũ. ñ possũ muiꝰ eredere de ioyse fidelissimo fa¬
mulo tuo ꝗ mͥ optarẽ ac desiderarẽ abste.dari niuneris. si tẽpore
natꝰ eẽm quo ille eoq loci constitiusses. ut ꝑseruitutẽ cord̾ aclingue
meȩ littȩ ille dispens. arentꝰ. q̃ tanto pꝰeẽnt om̃ib gentibꝰ ꝓfuture.
et ꝑ uniusũ orbẽ tanto auctoritatis culmine om̃iũ falsarum super¬
barũq doctrinaꝵ u̾ba suꝑat᷑e. Uellẽ qͥppe si tẽ eẽm moyses ex eadẽ
nãq massa om̃s uenimꝰ. et qͥd ẽ homo. nͥ ꝗͥa memores eiꝰ. uellẽ gͦ si tẽ
ñdum quęunt intellige quẽ ad modũ ereat ds̃. tamꝗ excedentia
uires suas dicta recusarent. & illi qͥ hoc iam posit᷑ inquãlib&e uerã
sententiam cogitando inuenissent eam non p̃t̃ missam in pauciꝰ ũbiᷤ
tui famuli reppirent. Et si alius aliam iudisset inluce ueritatis. nec ip¬

Expanded text:
meum sicut meipsum, non possum minus credere de Moyse fidelissimo fameum sicut meipsum, non possum minus credere de Moyse fidelissimo famulo tuo, quam mihi optarem ac desiderarem abs te dari muneris, si tempore illo natus essem quo ille, eoque loco me consti illae dispensarentur, quae tanto post essent omnibus gentibus profuturae et per uniuersum orbem tanto auctoritatis culmine omnium falsarum superbarumque doctrinarum uerba superaturae. uellem quippe, si tunc ego essem Moyses — ex eadem namque massa omnes uenimus; et quid esthomo, nisi quia memor es eius? — uellem ergo, si tunc nondum queunt intellegere quemadmodum creat deus, tamquam excedentia uires suas dicta recusarent et illi, qui hoc iam possunt, in quamlibet ueram sententiam cogitando uenissent, eam non praetermissam in paucis uerbis tui famuli reperirent, et si alius aliam uidisset in luce ueritatis, nec ip
Abbreviated transcription (Latin):
cur de ꝓxini cogitatione contendimꝰ. quam sic uidere ñ possumꝰ.
ut uidet᷑ incõmutabilis ueritas. quando si pse moyses apparuis¬
set nobis. atq dixisset hoc cogitaui. nec sic eam uidemꝰ. s credemꝰ.
Non itaq supͣ quã scriptũ ẽ unus ꝓ altero inflet̾. aduersus alt̾um
Diligamus dũm dm̃i ñrm extoto corde. & extota aunna. & ex tota
mente nr̃a. et proximũ ur̃m sicut nos inetipsos. Propt̃q duo p̃cepta
caritatis sensisse moysen quicqͥd in illis libr⁊s sensit. nͥ crediderimus
Iam uide ꝗstultũ sit intanta copia uerissimaꝵ sententiaꝵ q̃de illiᷤ
ũb̾ erui posst̃ temere adfiriare. quã eirũ ioyses potissiniũ senserit.
& ꝑnitiosis contentionibus ipsam offenderit caritatem. ꝓpt̾ quã
humulitatis mneȩ. & requies laboris mei qͥ audis confessiones meas.
et dimittis peccata mea. qm̃ tu mͥ p̃cipis ut diligam proxinũ

Expanded text:
cur de proximi cogitatione contendimus, quam sic uidere non possumus, cur de proximi cogitatione contendimus, quam sic uidere non possumus, ut uidetur inconmutabilis ueritas, quando, si ipse Moyses apparuisset nobis atque dixisset: "hoc cogitaui", nec sic eam uideremus, sed crederemus? non itaque supra quam scriptum est unus pro altero infletur aduersus alterum. diligamus dominum deum nostrum ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente ncharitatis sensisse Moysen, quidquid in illis Libris sensit, nisi crediderimus;Jam vide quam stultum sit in tanta copia verissimarum sententiarum, quae de illis verbis erui possunt temere affirmare, quam earum Moyses potissimum senserit; et perniciosis contentionibus ipsam offendere charitatem, propter quam humilitatis meae, et requies laboris mei, qui audis confessiones meas, et dimittis peccata mea; quoniam tu mihi praecipis ut diligam proximum
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ĩmonens nos ut eam nolimꝰ hab̾e pͥuatã. ne pͥuem᷑ ea. Nam qͥs qͥs
id qđ tu om̃ib ad fruendũ ꝓponis sibi ꝓpͥe uindicat. & suum uult ẽe qd̾
om̃iũ ẽ. a cõmuni ꝓpellit᷑ ad suai. hoc ẽ aueritate ad mendatium:
Qui enĩ loqͥtꝰ mendatiũ. de suo loqͥtꝰ. Adtende udex optime. ds̃ ipsa
ueritas. ad tende qͥd dicam contradictor. huic. ad tende coram te
enĩ dico & coram fr̃ib meis. qͥ legitime utunt᷑ lege usq ad finẽ cari¬
tatis. Ad tende et uide qͥd ei dicam. si placet tͥ. Hanc enĩ uocẽ huic
refero. fratnã & pacificam. Si ambo uidemꝰ uerum ẽẽ quȩ dicis.
et ambo uidemꝰ uerũ ẽẽ qd̃ dico. Ubi queso id uidemꝰ nec ego utiq
inte. nec tu in me. sed ambo in ipsa quę̧ supra mentes nr̃as et in¬
cõmutabili ueritate. Cum gͦ de ipsa dñi dĩ nr̃i luce ñ contendamꝰ.

Expanded text:
liter admonens nos ut eam nolimus habere privatam, ne privemur ea. Nam quisquis liter admonens nos ut eam nolimus habere privatam, ne privemur ea. Nam quisquis id, quod tu omnibus ad fruendum proponis, sibi proprie uindicat et suum uult esse quod omnium est, a communi propellitur ad sua, hoc est a ueritate ad mendacium. qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur. Adtende, iudex optime, deus, ipsa ueritas, adtende, quid dicam contradictori huic, adtende; coram te enim dico et coram fratribus meis, qui legitime utuntur lege usque ad. finem caritatis; adtende et uide, quid ei dicam, si placet tibi. hanc enim uocem huic refero fraternam et pacificam: si ambo uidemus uerum esse quod dicis et ambo uidemus uerum esse quod dico, ubi, quaeso, id uidemus? nec ego utique in te nec tu in me, sed ambo in ipsa quae supra mentes nostras est inconmutabili ueritate. cum ergo de ipsa domini dei nostri luce non contendamus,
Abbreviated transcription (Latin):
cius eloqueris eqͦ aio ferre deberem. & responderẽ fortassẽ quȩ suꝑiꝰ res¬
pondi uł aliquanto uberi si cẽt irior. Cum uõ dicit ñ hoc ille sensit qd̾
tu dicis. s qd̾ ego dico. neq tam̃ negat qd ut̾q quoq nr̃m dicit
utrumq uerum eẽ. Ouita pauꝑum ds̃ m̃s. in cuiꝰ sinu ñ ẽ contra¬
& in corde famulitui uidert̃ qd̾ dict̃.S qͥa suꝑbi st̃ nec nouert̃ moysi
sententiam. sed amant suã ñ qͥ a uera ẽ s qͥa sua ẽ. Alioquin et aliam
uerã parit᷑ amarent sicut ego amo qđ dic̃t quando uerum dicunt.
ñqͥa ipsoꝵ ẽ sed qͥa uerum ẽ. & idõ nec ipsoꝵ ẽ. qͥa uerum ẽ Si autẽ
moysen qđ ego dico sed qd̾ ipsi dict̃. nolo. ñ amo. &a et si ita est. tamen
ista etineritas. non scientiȩ sod audatiȩ ẽ. nec uisus. s̃: typhus eã peꝑit¬
uit illius. sed om̃iuni nr̃m quos aid eiꝰ cõmunionem publice uocas t̾ribi¬

Expanded text:
eius eloqueris?" aequo animo ferre deberem et responderem fortasse, quae superius reseius eloqueris?" aequo animo ferre deberem et responderem fortasse, quae superius respondi uel aliquanto uberius, si esset durior. cum uero dicit: "non hoc ille sensit, quod tu dicis, sed quod ego dico" neque tamen negat, quod uterque nostrum dicit, utrumque uerum esse, o uita pauperum, deus meus, in cuius sinu non est contra in corde famuli tui uiderunt quod dicunt, sed quia superbi sunt nec nouerunt Moysi sententiam, sed amant suam, non quia uera est, sed quia sua est. alioquin et aliam ueram pariter amarent, sicut ego amo quod dicunt, quando uerum dicunt, non quia ipsorum, sed quia uerum est: et ideo iam nec ipsorum est, quia uerum est. si autem Moysen, quod ego dico, sed quod ipsi dicunt, nolo, non amo, quia etsi ita est, tamen ista temeritas non scientiae, sed audaciae est, nec uisus, sed tyfus eam peaut illius, sed omnium nostrum quos ad ejus communionem publice vocas, terribi
Abbreviated transcription (Latin):
ille hoc senserit. siue aliud. Ecce enĩ ds̃ins ego seruus cuus. qͥuoui łͥ sicri¬
Ecce ego quam fident dico in tuo ubo in cõmutabili om̃ate fecisse inuisi¬
bilia & inuisibilia. Numquidtam fident dico. ñ aliud quã hoc. ititendis se
ueritate hoc certum uideo. ita in eiꝰ mente uideo id eũ cogitassẽ. cum eum¬
hee scriberet. Pocuit eiuĩ cogitare inipsofaciendi exordio eundiceret in
pncipio potuit et cęlũ et t̾rã hoc loco nullã iamformatã ꝑfectãq uaturã.
siue sp̃italẽ. siue corporalẽ. sed utrãq inchoitam. & adhuc inforiẽ uelle
ũba ꝓmeret uerũ eũ uidisse apte qͥ denuntiauisse ñ dubitem. Nemo ũ
in molest᷑ sit dicendomͥ. ñ hoc sersit moxses qd ti dicis. s hoc sensit
qd̾ ego dico. Si enĩ mͥ diceret unde scis hoc sensifse moysen. qd̾ dehis ũbiˢ

Expanded text:
ille hoc senserit siue aliud? ecce enim, deus meus, ego seruus tuus, qui uoui tibi sacriille hoc senserit siue aliud? ecce enim, deus meus, ego seruus tuus, qui uoui tibi sacriecce ego quam fidenter dico in tuo uerbo incommutabili omnia te fecisse, inuisibilia et uisibilia, numquid tam fidenter dico non aliud quam hoc adtendisse cut in tua. ueritate hoc certum uideo, ita in eius mente uideo id eum cogitasse, cum haec scriberet? potuit enim cogitare in ipso faciendi exordio, cum diceret: in principio; potuit et caelum et terram hoc loco nullam iam formatam perfectamque naturam siue spiritalem siue corporalem, sed utramque inchoatam et adhuc informem uelle uerba promeret, uerum eum uidisse apteque id enuntiauisse non dubitem. Nemo iam mihi molestus sit dicendo mihi: "non hoc sensit Moyses, quod tu dicis, sed hoc sensit, quod ego dico." si enim mihi diceret: "unde scis hoc sensisse Moysen, quod de his uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
euuntiatur: unũ side ueritate rerum. altumi de ipsi qui enuntiat uolun¬
tatem dissensio. c̃. Alit̃ enĩ queri mꝰ de create conditione. quid uerunsit.
Alit̾ aut qͥd ulis uerbis moyses ogregius domestic̃̾ fidĩ tuc intellegere lec¬
torem auditorẽq uoluerit: in illo pͥmo genere discodant aine om̃s qͥ a
q̃ falsa st̃ se sene moysen dixisse arbitrant᷑. conuingar aũt illis dñc uite.¬
& delect cum eis inte qͥueritate tua piscunt᷑ inlititudine caritatis:
et accedamꝰ simul ad ũba libri tui. & querimꝰ in eis uoluntatem tuan.
ꝑ uoluntatem famuli tui cuiꝰ calamo dispensasti cam. S qͥs nr̃m sic iN¬
uenit eam int̾tam multa uera. quę in illis uerbiᷤᷤ alit̃ atq alit̃ intellee¬
tis occurrunt. querentibꝰ ut tam fident᷑ dicat hoc sensi mnoysen atq hoc
in illa narratione uoluisse intellegi. quã fident᷑ dieit hoc uerum ẽc siue

Expanded text:
enuntiatur, unum, si de ueritate rerum, alterum, si de ipsius qui enuntiat uolunenuntiatur, unum, si de ueritate rerum, alterum, si de ipsius qui enuntiat uoluntate dissensio est. aliter enim quaerimus de creaturae conditione, quid uerum sit, aliter autem quid in his uerbis Moyses, egregius domesticus fidei tuae, intellegere lectorem auditoremque uoluerit. in illo primo genere discedant a me omnes, qui ea, quae falsa sunt, se scire et delecter cum eis in te, qui ueritate tua pascuntur in latitudine caritatis, et accedamus simul ad uerba libri tui et quaeramus in eis uoluntatem tuam per uoluntatem famuli tui, cuius calamo dispensasti ea. Sed quis nostrum sic inuenit eam inter tam multa uera, quae in illis uerbis aliter atque aliter intellectis occurrunt quaerentibus, ut tam fidenter dicat hoc sensisse Moysen m atque hoc in illa narratione noluisse intellegi, quam fidenter dicit hoc uerum esse, siue
Abbreviated transcription (Latin):
istam specic̃ cũ dixit ds̃. congregent᷑ ique quȩ st̃ sub firmam̃to. ut con¬
qr informes tam honorabilẽ sedem acciꝑe meruissent. nec scriptũ ẽ qua uo¬
ce formate sint. Uude si aliqͥd genesis tacuit. dm̃ fecisse qd cam̃ dm̃ feciss e.
nec sana fides. nec certꝰ ambigit intellect. Nec ido ulla sobria doetrina
dicere audebit istas aqͥs coct̾nas deo. qͥa i librogeneseos cõmemoratas
qͥdẽ iudimꝰ ubi aũt factȩ sint ñ inucnuimꝰ. Cur non in formẽ quoq ullam
materiã quã script̃a hec t̾rĩ iniusibilẽ & incõpositam tenebrosamq ibystrĩ
appellait. docente ueritate. intellogamꝰ idõ factam c̃ẽ de nichilo. idõq illi
ñ eẽ coecnũ. quãuis ubi facta sit omiserit enuntiare ista narratio. His
Uid eo duo dissensionum generi oboriri posse. cum alii anuntiis uericib ꝑsigna

Expanded text:
istam speciem, cum dixit deus: congregetur aqua, quae est sub firmamento, ut conistam speciem, cum dixit deus: congregetur aqua, quae est sub firmamento, ut conntum sunt, quia neque informes tam honorabilem sedem accipere meruissent nec scriptum est, qua uoce formatae sint? unde si aliquid Genesis tacuit deum fecisse, quod tamen deum fecisse nec sana fides nec certus ambigit intellectus, nec ideo ulla sobria doctrina dicere audebit istas aquas coaeternas deo, quia in libro Geneseos commemoratas quidem audimus, ubi autem factae sint, non inuenimus, cur non informem quoque illam materiem, quam scriptura haec terram inuisibilem et inconpositam tenebrosamque abyssum appellat, docente ueritate intellegamus ex deo factam esse de nihilo ideoque illi non esse coaeternam, quamuis ubi facta sit omiserit enuntiare ista narratio?" Hisduo uideo dissensionum genera oboriri posse, cum aliquid a nuntiis ueracibus per signa
Abbreviated transcription (Latin):
qđ factũ ẽ creabile atq formabile. s tam̃ bonũ. Naũt cõmemorisse
scriptam. qd hanc infornutatẽ fecerte ds̃. sicut alia inulta. Ncomniemo¬
rauit ut cherubin. seriphin. & que apłs distincte ait. sodes. dnationes:
pͥncipatꝰ. potestates. Luę tamĩ aũua dm̃ fecisse inanifestũ ẽ: aut si eo quod¬
dictum ẽ. fecit celum et t̾rã comp̃hensa st̃ om̃a. Quid de aqͥs diciniꝰ suꝑ
aquas ferehat sp̃s dĩ. Si enĩ t̾ra nominata sunul intelligunt᷑. qͦmodo iã t̾re
nomine materies informis accipit᷑. quando tam spetiosas. aq̃s uidemꝰ.
aut si ita accipit̾. cur exeadem informitate seͥptũ ẽ. factum firinamentũ
& uocatũ celũ. Neq scriptũ ẽ factaseẽ aqͦs. Non enĩ adhuc inforines fue
& inuisę. quas ĩta decora specię fiuere cerniniꝰ: Aut si tunc acceperunt

Expanded text:
quod factum est creabile atque formabile, sed tamen bonum: non autem conmemorasse quod factum est creabile atque formabile, sed tamen bonum: non autem conmemorasse scripturam, quod hanc informitatem fecerit deus, sicut alia multa non commemorauit, ut Cherubim et Seraphim, et quae apostolus distincte ait, sedes, dominationes, principatus, potestates, quae tamen omnia deum fecisse manifestum est. aut si in de aquis dicimus, super quas ferebatur spiritus dei? si enim terra nominata simul intelleguntur, quomodo iam terrae nomine materies informis accipitur, quando tam speciosas aquas uidemus? aut si ita accipitur, cur ex eadem informitate scriptum est factum firmamentum et uocatum caelum neque scriptum est factas esse aquas? non enim adhuc informes sunt et inuisae, quas ita decora specie fluere cernimus. aut si tunc acceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
materiȩ cȩli et trȩ nomine appellatã uideri. Erit gͦ aliqͥd qd non
fecerat ds̃. unde celum et t̾rã faceret. Neq enĩ scripta narrauit.
qđ istam materiẽ ds̃ fecerit. nͥ ut intellegamꝰ eam cęli et terrȩ.
aũt soluis terrę uocabulo significatam. cum diceret᷑ inpͥncipio fecit
ds̃ celum et tram. ut id qd soquit᷑ tra aũt erat minsibiliᷤᷤ & incõposita.
quãuis in formẽ mat̾iam sicplacuerit appellare. non tamen uitel¬
legamus nͥ eam quã fecit ds̃ in eo qđ ꝑscriptũ ẽ. fecit cęlum & t̾ram.
respondebt̃ assertores duaꝵ istaꝵ sententiaꝵ qͣs extremas posuimꝰ.
aut illius cum haec audierint & dicent. informẽ quidẽ materiam
istã ñ negamꝰ adõ factam: dõ aqͦ st̃ oña bona ualde. Qa sic̃ dicimꝰ
ampliꝰ bonũ eẽ qͣ ereatũ atq formatũ ẽ : ita fatem̃ iinus bonum ẽẽ

Expanded text:
materiae coeli et terrae nomine appellatam videri; erat ergo aliquid quod non materiae coeli et terrae nomine appellatam videri; erat ergo aliquid quod non fecerat Deus, unde coelum et terram faceret; neque enim Scriptura narravit quod istam materiem Deus fecerit, nisi intelligamus eam coeli et terrae, aut solius terrae vocabulo significatam cum diceretur, In principio fecit Deus coelum et terram; ut id quod sequitur, Terra autem erat invisibilis et incompositatamen intellegamus nisi eam, quam fecit deus in eo, quod perscriptum est: fecit caelum et terram," respondebunt assertores duarum istarum sententiarum, quas extremas posuimus, aut illius aut illius, cum haec audierint, et dicent: "informem quidem istam materiam non negamus a deo factam, deo, a quo sunt omnia bona ualde, quia, sicut dicimus amplius bonum esse quod creatum atque formatum est, ita fatemur minus bonum esse
Abbreviated transcription (Latin):
materies erat. unde fieret cȩlũ intelligibile qd̾ alibi dicitur cȩlum caeli.
& t̾ra scilicet om̃is natura corporea. sub quo nomine intellegat᷑. & iã
hoc cȩlum corporeũ. idest unde fieret om̃is in uisibilis uisibilisq creat᷑a.
Aliuid qui dicit. terra aũt erat inuisibilis et incõposita. & tenebrae
erant suꝑ abẏssum. non illã informitatẽ nomine cȩli et tre scriptura
appellauit. sed iam erat inquid informitas. quam t̾rã inuisibilem
& incõpositã tenebrosamq abẏssum nominauit. De qua celũ et t̾ram
dm̃ fecisse p̃dixerat. sp̃ĩtalẽ scilicet corporalẽq creat᷑ã. Aliud qͥ dicit.
t̾ra aut erat intusibilis et incõposita. et tenebrȩ erant suꝑ abyssum.
maximas partes suꝑiorem atq inferiorem distributã cum om̃ibus
quȩ in eis st̃. usitatis uotisq ereat᷑is. Cum enim duabꝰ extremis senten¬
tiis resistere quisꝗ. ita temptauerit. si ñ uultis hanc informitatem

Expanded text:
at, unde fieret caelum intellegibile - quod alibi dicitur caelum caeli — et terra, scilicet omnis natura corporea, sub quo nomine intellegatur etiam hoc caelum corporeum, id est unde fieret omnis inuisibilis uisibilisque creatura; aliud qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et tenebrae erant super abyssum, non illam informitatem nomine caeli et terrae scriptura appellauit, sed iam erat, inquit, ipsa informitas, quam terram inuisibilem et inconpositam tenebrosamque abyssum nominauit, de qua caelum et terram deum fecisse praedixerat, spiritalem scilicet corporalemqne creaturam; aliud qui dicit: terra autem erat inuisibilis et inconposita, maximas partes superiorem atque inferiorem distributam cum omnibus quae in eis sunt usitatis notisque creaturis. Cum enim duabtiis resistere quisquam ita tentaverit: Si non vultis hanc informitatem
Abbreviated transcription (Latin):
magni: sed amplior. medicinatua: Potuimꝰ putare uerbũ tuũ ẽẽ remotũ
a coniunctione hominis & desꝑare de nobis: nͥcarofieret et habitaret in nob̾ꝰ
Conterritꝰ peccatis m̃is & molẽ miseriȩ mex agitauerã corde. meditatꝰq fuerã
fugam insolitudinẽ: sed ꝓhibiusti me et confirmasti me dicens: Idõ. xp̃c ꝓnob̾
Ecce dũe ucto unte curã meã ut uiuã.: et consideribo muirabilia de lege tua:
Tu seis impericiã meã & infirmitatẽ meã. doce me et sana me. Ille tuus
unicus in quo st̃ om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ absconditi. redemit
qui edunt & saturantꝰ: et laudant dñm qui requirunt eum:¬

Expanded text:
magni; sed amplior est medicina tua. Potuimus putare Verbum tuum remotum esse magni; sed amplior est medicina tua. Potuimus putare Verbum tuum remotum esse a conjunctione hominis, et desperare de nobis, nisi caro fieret et habitaret in nobis. 70. Conterritus peccatis meis et mole miseriae meae agitaveram in corde meditatusque fueram fugam in solitudinem; sed prohibuisti me, et confirmasti me, dicens: Ideo pro omnibusEcce, Domine, jacto in te curam meam ut vivam, et considerabo mirabilia de lege tua . Tu scis imperitiam meam et infirmitatem meam: doce me, et sana me. Ille tuus Unicus in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , redemit qui edunt et saturantur, et laudant Dominum qui requirunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ homo: intantũ inediator: In quantũ aũt uerbũ. ñ mediꝰ. qr equalis
dõ. & d̾s apd dm̃: & simul unꝰds̃: Quomodonos amasti pat̾ bone. qͥfilio tuo
unico ñ peꝑcisti. sed ꝓ nobis impiis tradidisti eũꝰ quomͦ nos. amasti ꝓqͥbꝰ ille
ñ rapina arbitratꝰ eẽ equalis tibi factꝰ c̃ subditꝰ usq ad mortẽ crucis:ꝰ unꝰ¬
ille in mortuis lib̾. potestatẽ hñis ponendi aĩam suã. & potestatẽ hũis iterũ siuñdi eã:
Iuobis tibi uictor & uictima: & iõ uictor qͥa uictuna: Anobi̾tͥ sacerdos
& sacrificium: & idõ saẽdos qͥa sacrificiũ: Faciens tibi nos de seruis filios:
de tẽ nascendo. nobis seruiendo: Merito mͥ spes ualida inuillo.ẽ. qd̃ sanabif
om̃s languores meos ꝑ eũ qui sedet id dexterã tuã. & te int̾pellat ꝓnobis:¬
Alioquin desꝑarem: Multi enĩ & magni st̃ idem languores: Alulti sunt &¬

Expanded text:
enim homo, in tantum mediator; in quantum autem uerbum, non medias, quia aequalis enim homo, in tantum mediator; in quantum autem uerbum, non medias, quia aequalis deo et deus apud deum et simul unus deus. quomodo nos amasti, pater bone, qui filio tuo unico non pepercisti, sed pro nobis impiis tradidisti eum. quomodo nos amasti pro quibus ille non rapinam arbitratus esse aequalis tibi factus est subditus usque ad mortem crucis, unille in mortuis liber, potestatem habens ponendi animam suam et potestatem habens iterum sumendi eam, pro nobis tibi uictor et uictima, et ideo uictor, quia uictima, pro nobis tibi sacerdos et sacrificium, et ideo sacerdos, quia sacride te nascendo, nobis seruiendo. merito mihi spes ualida in illo est, quod sanabis omnes languores meos per eum qui sedet ad dexteram tuam et te interpellat alioquin desperarem. Multi enim et magni sunt iidem languores mei, multi sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
querebant. in mortalis & sine peccato: Mlediator aut int̾ dñi & homines.
oporteret ut haberet aliqͥd simile dõ simile hominibꝰ. ne inutroq hominib:
similis longe eẽt adõ: Aut in utroq similis dõ longe eẽt abhominibꝰ. atq¬
ita mediator ñ ẽẽt: Fallax itaq ille mediitor. quo ꝑsecreta iuidicia tua.
suꝑbia mereretꝰ inludi. unũ cum hominib ht̃. idẽ. peccatũ: aliud uideri
uult hre cum dõ: Ut qͥ carnis mortalitate ñ tegitꝰ: ꝓ inortali se ostendet:
Sed qͥa stipendiũ peccati mors ẽ. hoc ht̃ cõmune cum hominib. unde simul
dampnentꝰ in mortẽ: Uerax aut mediator quẽ secreta tua mĩa demonstrasti
hominibꝰ. & inifisti ut eiꝰ exemplo & ipsam discerent humilitatẽ. mediator.
& pax ẽ. ꝑ iꝰticiam coniunctã dõ euaeuaret mortẽ iustificatoꝵ impiorũ.
quam cum illis uoluit hĩre cõmunẽ: Hinc demonstratꝰ. ẽ. antiquis scĩs. ut

Expanded text:
uolebant, immortalis et sine peccato. mediator autem inter deum et homines uolebant, immortalis et sine peccato. mediator autem inter deum et homines oportebat oque hominibus similis longe esset a Deo, aut in utroque similis Deo longe esset ab hominibus, atque mediator non esset. Fallax itaque ille mediator, quo per secreta judicia tua superbia mereretur illudi, unum cum hominibus habet, id est peccatum: aluult habere cum deo, ut, quia carnis mortalitate non tegitur, pro inmortali se ostentet. sed quia stipendium peccati mors est, hoc habet conmune cum hominibus, unde simul damnetur in mortem. Verax autem mediator, quem secreta tua misericordia demonstrasti hominibus et misisti, ut eius exemplo etiam ipsam discerent humilitatem, mediator et pax est, per iustitiam coniunctam deo euacuaret mortem iustificatorum impiorum, quam cum illis uoluit habere communem. hic demonstratus est antiquis sanctis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sed uolui tecũ possidere mendatiũ. Sicut nemo uult ita falsũ dicere. ut ne¬
sciat ipse qͥd uerũ sit: Itaq amisi tẽ. qͥa ñdignari cum mendatio possideri:
Quem inuenirẽ qui tͥ mẽ reconeiliet. Ambiendũ mͥ fuit adangelos: Qua pͥce.
qͥbꝰ sacram̃tis. multi conantes adte redire. neq ꝑscipsos ualentes sic̃ audio
temptauert̃ hec: & incidert̃ uidesideriũ curiosaꝵ uisionum. & digni ha¬
biti st̃ inlusionib Elati enĩ te querebant doctrine fastii. exerenteᷤ potiꝰquã
tondentes pectora: Et adduxert̃ sibi ꝑsimilitudines cordĩ sui conspirantes
mediatorẽ ꝑquẽ purgarentꝰ et non erat: Dabolus enĩ erat. transfigurans se
in angelum lucis: Et multũ inlexit suꝑbã carnẽ. qd̾ carneo corpore ipse ñ
ẽc̃t : Crͣant enĩ illi mortales & peccatores. tuaũt dñe cui reconciliari suꝑbę¬

Expanded text:
sed uolui tecum possidere mendacium, sicut nemo uult ita falsum dicere, ut nesed uolui tecum possidere mendacium, sicut nemo uult ita falsum dicere, ut nesciat ipse, quid uerum sit. itaque amisi te, quia non dignaris cum mendacio possideri. Quem inuenirem, qui me reconciliaret tibi? ambiendum mihi fuit ad angelos? qua prece? quibus sacramentis? multi conantes ad te redire neque per se ipsos ualentes, sicut audio, temtauerunt haec et inciderunt in desiderium curiosarum uisionum et digni habiti sunt inlusionibus. elati enim te quaerebant doctrinae fastu exserentes potius quam tundentes pectora et adduxerunt sibi per similitudinem cordis sui conspirantes mediatorem, per quem purgarentur, et non erat. diabolus enim erat transfigurans se in angelum lucis. et multum inlexit superbam carnem, quod carneo corpore ipse non esset. erant enim illi mortales et peccatores, tu autem, domine, cui reconciliari
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑ eurro consulens tẽ inuenio tutũ locum aĩȩ meȩ. nͥ inte quo colli¬
gantꝰ sparamea ne ate qͥcquã recedat ex me: Et aliquando intromit¬
tis me in affectũ multũ inusitatũ. introrsus ad nescio quã dulcedinem:
Quȩ si ꝑficiatꝰ in me nescio qͥderit: qd̃ uita istau̾erit: Si recido in hȩc erũp¬
nosis ponderibꝰ & resorbeor. solitis. & teneor & mnultũ fleo sed multũ tencor.
tantum consuetudinis sarcina digna. ẽ: hicẽẽ ualeo nec uolo: Illie uolo
nec tialco. miser utrobiq Idõ considerauii languores peccatoꝵ uicoꝵ in cupidi¬
tate triplici. & dext̾ã tuã inuocaui ad salutẽ ineã. Uidi eiũ splendorẽ tuum
corde saucio: & reꝑcussus dixi: Iuis illuc potest: ꝓiect᷑ sũ afacie ocłoꝵ tuor
Tues ueritas. suꝑ om̃ĩa p̃sidens: At ego ꝑ auariciam meã ñ amiittere te uolui.

Expanded text:
quae percurro consulens te, inuenio tutum locum animae meae nisi in te, quo colliquae percurro consulens te, inuenio tutum locum animae meae nisi in te, quo colligantur sparsa mea nec a te quicquam recedat ex me. et aliquando intromittis me in affectum multum inusitatum introrsus ad nescio quam dulcedinem, quae si perficiatur in me, nescio quid erit, quod uita ista non erit. sed reccido in haec aerumnosis ponderibus et resorbeor solitis et teneor et multum fleo, sed multum teneor. tantum consuetudinis sarcina digna est! hic esse ualeo nec uolo, illic nolo nec ualeo, miser utrubique.. Ideoque consideraui languores peccatorum meorum in cupiditate triplici et dexteram tuam inuocaui ad salutem meam. uidi enim splendorem tuum corde saucio et repercussus dixi: quis illuc potest? proiectus sum a facie oculorum tuorum. tu es ueritas super omnia praesidens. at ego per auaritiam meam nonJamittere te uolui,
Abbreviated transcription (Latin):
recessus memoriȩ meȩ. multiplices amplitudines plenas miris modis copia
innumerabiliũ & consideraui & expiuii. & nichil eoꝵ fliscernere potui
sine te. & nichil eor ẜẽẽ te inueni: Nec ego ipse inuentor qui ꝑagraui
om̃a & distinguere. & ꝓsus quęq dignitatibꝰ estimare conatꝰ sũ excipi¬
ens alia nuntiantib sensibꝰ. & int̾rogans alia mecũ cõmixta sentieNs
ipsosq nuntios dinoscens atq dininerans inq in memoria clatis
opibꝰ alia ꝑ tractans. alia recondens alia eruens. nec egorpse cũ hec. agerem
idest us mea qua id agebã. nec ipsa eras tu q lux estu ꝑmanens. quã de om̃ibꝰ
consulebam an e̾ent qͥd e̾ent quanti pendenda ẽent. & audiebam docentẽ
ac ubentem: & sepe istuo facio: Hoc me deloctat. & ab actionibꝰ necessita¬
tis quantũ relaxari possũ. ad istã uoluntatẽ refugio: Neq in his om̃ib

Expanded text:
recessus memoriae meae, multiplices ampliturecessus memoriae meae, multiplices amplituinnumerabilium, et consideraui et expaui et nihil eorum discernere potui sine te et nihil eorum te esse inueni. nec ego ipse inuentor, qui peragraui omnia et distinguere et pro suis quaeque dignitatibus aestimare conatus sum, excipiens alia nutantibus sensibus et interrogans, alia mecum conmixta sentiens ipsosque nuntios dinoscens atque dinumerans iamque in memoriae latis opibus alia pertractans, alia recondens, alia eruens: nec ego ipse, cum haec agerem, id est uis mea, qua id agebam, nec ipsa eras tu, quia lux es tu permanens, quam de omnibus consulebam, an essent, quid essent, quanti pendenda essent: et audiebam docentem ac iubentem. et saepe istuc facio; hoc me delectat, et ab actionibus necessitatis quantum relaxari possum, ad istam uoluptatem refugio. neque in his omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
laudis: Q ad pͥuatam quandã excellentiam contrahit. emendicata
suffragia tẽptat: & cum ame in me arguit᷑. eo ipso quo arguitur:
intꝰ. ẽ. illud in eodẽ genere temptationis malũ quo in aneseunt qui
placent sibi de se quãuis aliis łñ placeant. ł displiceant. nec placere
affectent oet̾is. S sibi placentes multũ tͥ displicent. ñ tantũ de ñ
bonis quasi bonis. uerum & de bonis tuis quasi sus. Aut etiã sic̃
de tuis. sed tamquã ex meritis suis. Aut &̃sic̃ ex tua gr̃a. ñ tam̃
socialit̃ gaudentes. sed aliis inuidentes eã. Inhis om̃ibꝰ atq huius¬
cemodi ꝑiculis ⁊ laboribꝰ uidos tremorẽ cordis mer& uulnera inea
magis subinde ate sanari: quã mͥ ñ infligi sentio: Ubi mecũ ñ abulasti.
mea quȩ potui teq consulere: Lustraui mundũ foris sensu quo potui. &
adtendi uitã corporis mĩ de me. sensusq ipsos meos: Inde ingressus sum in

Expanded text:
laudis, qui ad privatam quamdam excellentiam contrahit emendicata laudis, qui ad privatam quamdam excellentiam contrahit emendicata suffragia; tentat et cum a me in me arguitur, eo ipso quo arguitur; intus est aliud in eodem genere tentationis malum, quo inanescunt qui placent sibi de se, quamvis aliis vel non placeant, vel displiceant, nec placere affectent caeteris. Sed sibi placentes multum tibi displicent, non tantum de non bonis quasi bonis, verum etiam de bonis tuis quasi suis; aut etiam sicut de tuis, sed tanquam ex meritis suis; aut etiam sicut ex tua gratia, non tamen socialiter gaudentes, sed aliis invidentes ea. In his omnibus atque hujusmodi periculis et laboribus vides tremorem cordis mei; et vulnera mea magis subinde a te sanari, quam mihi non infligi sentio. CAPUT XL. Quod in se etmea quae potui, teque consulerem? Lustravi mundum foris sensu quo potui, et attendi vitam corporis mei de me, sensusque ipsos meos. Inde ingressus sum in
Abbreviated transcription (Latin):
Ergone de hoc incertꝰsum mͥꝰ eoce inte ueritas uideo ñ me laudib
nescio: Minꝰmͥ in hac re uotꝰ sum ipse. quã tu: Obsecro te ds̃ ins̃
& meipsum mͥ indica. ut confiteaꝵ oraturis ꝓ me fr̃ibꝰ meis d̾ inme
saucium comperero: Iterum me diligentiꝰ int̾rogem Si utilitate
ꝓximi inoueor in laudibꝰ meis. cur minꝰ moueor si quisq alius¬
in ite uituiꝑet̾ quam si egoꝰ curea contumelia magiᷤᷤ mordeor
quę in me. quãq in alium eadem iniqͥtatem coram me iacitꝰ: An
& hoc nescioꝰ etiam ne idrestat ut ipse me seducã. &uerũ non faciã
coram te incorde & lingua meaꝰ. insaniam istam dixe longe fac amc.
ne oleum peccatoris m sit os meũ ad inpinguandum capt̃ meum:
quam nescit arrogantis oculus. Serino aũt. ore ꝓcedens. & facta quȩ
innoteseunt hominibꝰ. hñt temptationem ꝑiculississimã abamor e

Expanded text:
ergone de hoc incertus sum mei? Ecce m te, ueritas, uideo non me laudibus mergone de hoc incertus sum mei? Ecce m te, ueritas, uideo non me laudibus mnescio. minus mihi de hac re notus sum ipse quam tu. obsecro te, deus meus, et me ipsum mihi indica, ut confitear oraturis pro me fratribus meis, quod in me saucium conperero. iterum me diligentius interrogem. si utilitate proximi moueor in laudibinjuste vituperetur, quam si ego? cur ea contumelia magis mordeor quae in me, quam quae in alium eadem iniquitate coram me jacitur? An et hoc nescio? Etiamne id restat ut ipse me seducam, et verum non faciam coram te in corde et lingua mea? Insaniam istam, Domine, longe fac a me, ne oleum peccatoris mihi sit os meum ad impinguandum caput meum .quam nescit arrogantis oculus. Sermo autem ore procedens, et facta quae innotescunt hominibus, habent tentationem periculosissimam ab amore
Abbreviated transcription (Latin):
Iam mẽ incertũ facit: Quia ciũ nobis imꝑasti. ñ tantũ continentiã. id est
aqͥbꝰ rebꝰ amorẽ cohibeamꝰ. uerũ eciã iusticiã. id est quo eũ conferamꝰ. nec te
tantum uolusti a nob̾ uerũ eciã ꝓximũ diligi. sepe mͥuideor de ꝓuec tu
aut spe ꝓximi delectari. cũ bene intelligentis laude delector. & rursus ei
malo contristari. cũ eũ audio uituꝑare. quod aut ignorat aut bonũ ẽ:
Nam &e contristor aliquando laudibꝰ mĩs. cum łea laudantꝰ inime. in quibꝰ
mͥ ipse displiceo. ł eciã bona niuiora & leuia pluris estimant᷑. quã esti¬
manda st̃: S rursus unde scio anꝓpt̾ea sic afficior. qͥa nolo de incip
placent. iocundiora mͥ st̃ cum et alt̾i placent. Quodammͦ euĩ ñ ego
laudor. cum de me sententia mea ñ laudatꝰ. Quandoqͥdem aut
illa laudantꝰ quȩ mͥ displicent. aut illa ãpliꝰ que mͥ ininꝰ placent:

Expanded text:
nam me incertum facit. quia enim nobis imperasti non tantum continentiam, id est nam me incertum facit. quia enim nobis imperasti non tantum continentiam, id est a quibus rebus amorem cohibeamus, uerum etiam iustitiam, id est quo eum conferamus, nec te tantum noluisti a nobis uerum etiam proximum diligi, saepe mihi uideor de prouectu aut spe proximi delectari, cum bene intellegentis laude delector, et rursus eius malo contristari, cum eum audio uituperare quod aut ignorat aut bonum est. nam et contristor aliquando laudibus meis, cum uel ea laudantur in me, in quibus mihi ipse displiceo, uel etiam bona minora et leuia pluris aestimantur, quam aestimanda sunt. sed rursus unde scio, an propterea sic afficior, quia nolo de me ipplacent, iucundiora mihi sunt, cum et alteri placent? quodam modo enim non ego laudor, cum de me sententia mea non laudatur, quandoquidem aut illa laudantur, quae mihi displicent, aut illa amplius, quae mihi minus placent.
Abbreviated transcription (Latin):
carcamꝰ atq in eo exꝑramꝰ quid possumꝰ: nũqͥd male uiuendũ. ẽ. & tã
ꝑdite atq immanit᷑ ut nemo nos nouerit qͥ ñ detestet᷑: quȩ in aror
deũitia dici ł cogitari potest. at si bonę uitę bonoꝵq oꝑum comes. et
solet et debet c̾ẽ laudatio. tam comitatũ quã ipsam bonã uitã deseri
ñ oportet: Non aũt sentio sine quo e̾̃e aut eqͦ. u̾o aut egre possim nͥcũ
tari me laudibꝰ S ampliꝰ ipsa ueritate quã laudibꝰ. Nam si mͥ ꝓponatꝰ
utrũ malĩ furens. aut in om̃ibꝰ rebꝰ errans ab om̃ibꝰ hominibꝰ laudari.
an constans & in ueritate certissimꝰ ab om̃ibꝰ uituꝑari. uideo qͥd eligam.
Uerũtam̃ nollẽ ut ł augeret mͥ gaudiũ cuilibet bonimei suffragatio oris
alieni. sed auget fateor. ñ solũ sed & uituꝑatio minuit: & cum ista
miseria mea ꝑturbor. subintrat mͥ excus itio Quȩ qualis sit. tuscis ds̃:

Expanded text:
careamus atque in eo experiamur, quid possumus, numquid male uiuendum est et tam careamus atque in eo experiamur, quid possumus, numquid male uiuendum est et tam perdite atque immaniter, ut nemo nos nouerit, qui non detestetur? quae maior dementia dici aut cogitari potest? at si bonae uitae bonorumque operum comes et solet et debet esse laudatio, tam comitatum eius quam ipsam bonam uitam deseri non oportet. non autem sentio, sine quo esse aut aequo animo aut aegre possim, nisi tari me laudibus? sed amplius ipsa ueritate quam laudibus. nam si mihi proponatur, utrum malim furens aut in omnibus rebus errans ab omnibus hominibus laudari an constans et in ueritate certissimus ab omnibus nitnperari, uideo quid eligam. uerum tamen nollem, ut uel augeret mihi gaudium cuiuslibet boni mei suffragatio oris alieni. sed auget, fateor, non solum, sed et uituperatio minuit. et cum ista miseria mea perturbor, subintrat mihi excusatio, quae qualis sit, tu scis, deus;
Abbreviated transcription (Latin):
lingua: Imꝑas nob̾ & in hoc genere continentiã. da qd iubes. & iube qđ
uis: Cu nosti de hac re adtegemitũ cordis mei: & flumina ocłoꝵ meors
Neq enĩ facile colligoquã sim ab ista peste mundatior: Et multũ tuneo
occulta mea quę norunt octili tui. mei aũt non: Est enĩ qualis cumq
in aliis generibꝰ temptationũ. mͥ facultas explorandi me. in hoc pene
nulla. ẽ. Nam & auoluptatibꝰ carnis & acuriositate suꝑ uacanea cognos¬
cendi. uideo quantum assequutꝰ sim posse refrenare aĩum meũ. eum eis rebꝰ
careat uł uoluntate ułcum absunt. Tunc enĩ me int̾rogo. quã magis minꝰ¬
ue mͥ molestũ sit ñ habere: Duucię uõ quę obhoc expetuntꝰ. ut alicui triũ
istaꝵ cupiditatum uel duabꝰ eaꝵ uel om̃ibꝰ seruiant. si ꝑsentiscere ñ potest
animꝰ utrũ eas hñs contẽpnat. possunt & dimitti ut sc ꝓbet lauide uõ ut

Expanded text:
lingua. imperas nobis et in hoc genere continentiam: da quod iubes et iube quod lingua. imperas nobis et in hoc genere continentiam: da quod iubes et iube quod uis. tu nosti de hac re ad te gemitum cordis mei et flumina oculorum meorum. neque enim facile colligo, quam sim ab ista peste mundatior, et multum timeo occulta mea, quae norunt oculi tm, mei autem non. est enim qualiscumque in aliis generibus temtationum mihi facultas explorandi me, in hoc paene nulla est. nam et a uoluptatibus carnis et a curiositate superuacuanea cognoscendi uideo quantum assecutus sim posse refrenare animum meum, cum eis rebus careo uel uoluntate uel cum absunt. tunc enim me interrogo, quam magis minusue mihi molestum sit non habere. diuitiae uero, quae ob hoc expetuntur, ut alicui trium istarum cupiditatium uel duabus earum uel omnibus seruiant, si persentiscere non potest animus, utrum eas habens contemnat, possunt et dimitti, ut se probet. laude uero ut
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad consortiũ supplicii: Qui statuit sedẽ suã ponere in aqͥlone. ut te
ꝑuersa & distoita uia unitandi tenebrosi frigidiq seruirent: Nos autẽ
dñe pusillus grex tuus ecce sumꝰ tũ nos posside. p̃tende alas tuas & fu¬
Qui laudari uult ab hominibꝰ uituꝑante tẽ. ñdefendetꝰ ab hominib uidi¬
cante te: nec eripietꝰ dampnante tẽ: Cum aũt ñ peccator laudatꝰ in
desideriis. aĩȩ suę. & nec qͥ iniqua gerit beuedicit᷑: sed laudat᷑ homo ꝓpt̃
aliquod donũ qđ dedisti ei: atille plus gaudet sibi laudari se quã ipsum
donum habere unde laudatꝰ. &iam iste te uituꝑinte laudatꝰ: Et melior
iam ille qͥlaudauit. quam iste qͥlaudandꝰ. ẽ. Iili enĩ placuit in hominedonũ
dĩ. huic ampliꝰ placuit donũ hominis quã dĩ: Temptamꝰ his temptationib
cotidie. dñc sine cessatione temptamꝰ: Cotidiana fornax nr̃&÷ humana

Expanded text:
sed ad consortium supplicii qui statuit sedem suam ponere in aquilone, ut te sed ad consortium supplicii qui statuit sedem suam ponere in aquilone, ut te peruersa et distorta uia imitanti tenebrosi frigidique seruirent. nos autem, domine, pusillus grex tuus ecce sumus, tu nos posside. praetende alas tuas, et fuqui laudari uult ab hominibus uituperante te, non defenditur ab hominibus iudicante te nec eripietur damnante te. cum autem non peccator laudatur in desideriis animae suae, nec qui iniqua gerit benedicitur, sed laudatur homo propter aliquod donum, quod dedisti ei, at ille plus gaudet sibi laudari se quam ipsum donum habere, unde laudatur, etiam iste te uituperante laudatur, et melior iam ille, qui laudauit, quam iste, qui laudatus est. illi enim placuit in homine donum dei, huic amplius placuit donum hominis quam dei. Temtamur his temtationibus cotidie, domine, sine cessatione temtamur. cotidiana fornax nostra est humana
Abbreviated transcription (Latin):
ccam fecisti iugo tuo ceruicẽ meã. Et nẽ porto illud & lene est mͥ : qm̃
sic ꝓmisisti & fecisti: Et uere sicerit: & nescielum quando id subire me
qui ñ habes dñi: Nũqͥd hoc quoq terciũ tẽptationis genꝰ cessabit ame.
aut cessare iihac tora uita potest timeri & amari uelle ab hominibꝰ. non
ꝓpt̃ aliud sed ut inde sit gaudiũ qd̃ ñ ẽ. gaudiũꝰ misera uita ẽ. & feda iac¬
tantia: Hinc fit. uł maxime ñ aniare te. nec caste timere te: Idõq tu suꝑ¬
officia necessariũ.ẽ. amari & timeri ab hominib instat aduersariꝰ uere
beititudinis ñȩ ubiq spargens in laqueis eugȩ euge ut dum auide colli¬
gimꝰ. incaute capiam̃. & aueritate tua gaudiũ nr̃m deponamꝰ : atq
in hominũ fallacia ponamꝰ. Libeatq nos amari & timeri. ñ ꝓpt̃ te sed
ꝓee: Atq isto mͦ sui similes factos secum habeat. ñ ad concordiã caritatis

Expanded text:
efecisti iugo tuo ceruicem meam. et nunc porto illud, et lene est mihi, qefecisti iugo tuo ceruicem meam. et nunc porto illud, et lene est mihi, quoniam sic promisisti et fecisti; et uere sic erat et nesciebam, quando id subire metqui non habes dominam, numquid hoc quoque tertiam temtationis genas cessauit a me aut cessare in hac tota uita potest, timeri et amari uelle ab hominibus, non propter aliud, sed ut inde sit gaudium, quod non est gaudium? misera uita est et foeda iactantia. hinc fit uel maxime non amare te nec caste timere te, ideoque tu supofficia necessariam est amari et timeri ab hominibus, instat aduersarius uerae beatitudinis nostrae ubique spargens in laqueis "euge, euge", ut dum auide colligimus, incaute capiamur et a ueritate gaudium nostrum deponamus atque in hominum fallacia ponamus, libeatque nos amari et timeri non propter te, sed pro te, atque isto modo sui similes factos secum habeat non ad concordiam caritatis,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reseadem gerit̃. ꝑgo inde ad laudandum tẽ creatorẽ nurificum. atq
ordinatorem rerum om̃iũ. s. ñ inde ee intentꝰ incipio: Aliud ÷ eito
surgere : alud ẽ. ñ cadere: Et talibꝰ uita mea plena est. & una spes mea
magna ualde mĩa tua: Cũ enĩ huiꝰcemodi rerum conceptaculum fit cor
nr̃m. & portat copiose uanitatis. cat̾uas hinc. & orationes nre sepe inter¬
rũpunt᷑. atq turbant᷑: Et ante conspectũ tuum dum ad aures tuas
uocẽ cordis intendimꝰ. nescio unde uiruentibꝰ nugatoriis cogitationibus
res tanta p̃ciditꝰ. Numqͥd etiã hoc int̾ contẽpnenda deputabimꝰ. aut aliqͥd
ex parte mutaueris. qͥ me pͥmitꝰ sanas a libydine uindicandimẽ. ut ꝓpi¬
cius fias &̃ cet̾is om̃ib iniqͥtatibꝰ meis. & sanes om̃s languores ineos. & rodi¬
in bonis desideriũ meũ. qͥ cõpressisti atimore tuo suꝑbiã mcã. & mansu¬

Expanded text:
n res eadem geritur? Pergo inde ad laudandum te, creatorem mirificum atque n res eadem geritur? Pergo inde ad laudandum te, creatorem mirificum atque ordinatorem rerum omnium, sed non inde intentus esse incipio. Aliud est cito surgere, aliud est non cadere. Et talibus vita mea plena est, et una spes mea magna valde misericordia tua. Cum enim hujuscemodi rerum conceptaculum fit cor nostrum, et portat copiosae vanitatis catervas, hinc et orationes nostrae saepe interrumpuntur atque turbantur, et ante conspectum tuum dum ad aures tuas vocem cordis intendimus, nescio unde irruentibus nugatoriis cogitatiores tanta praeciditur. Numquid etiam hoc inter contemnenda deputabimus aut aliquidt tu scis, quanta ex parte mutaueris, qui me primitus sanas a libidine uindicandi me, ut propitius fias etiam ceteris omnibus iniquitatibus meis et sanes omnes languores meos et rediin bonis desiderium meum, qui conpressisti a timore tuo superbiam meam et mansu