comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluati sumus scđm illud quod
in alio loco dicitur. ꝓnichilo sal¬
uabis eos. Que grã om̃ibus ho¬
minibus idõ illuxit. ut erudi¬
ret nos ab negantes impietatẽ
et secularia desideria. pudice
et iuste et pie uiuere in hoc scło.
Quid sit aũt ab negare impieta¬
tem et secularia desideria. ex
eo quod supra exposiumus. dm̃
confitentur se scire. factis autẽ
negant: intelligi posse confido.
et ꝑ contraria dissertara contraria.
Secłaria igitur desideria sunt
quȩ amundi istius principe sug¬
geruntur. et cum sint scłi. cum
seculi huius nube ꝑtranseunt.
Nos aũt cum pudice et iuste nec
corpore scilicet nec mente pec¬
cantes uixerimus in. xp̃o. pie qͦq
iuiuemus in hoc scło. Quȩ pietas
expectat beatam spem. et aduen¬
tum głȩ magni dĩ. et saluatoris
nr̃i iħu xp̃i. Sicut enĩ impietas
magni dĩ reformidat aduentũ.
ita secura de oꝑe suo et de fide
illum piecas prestolatur. Ubi ẽ.
serpens arruis: Ubi eunomius

Expanded text:
i simus, secundum illud quod in alio loco dicitur: Pro nihilo salvabis eos . Quae gratia omnibus hominibus ideo illuxit, ut erudiret nos abnegantes impietatem et saecularia desideria, pudice, et juste et pie vivere in hoc saeculo. Quid sit autem abnegare impietatem, et saecularia desideria, ex eo quod supra exposuimus, Deum confitentur se nosse, factis autem negant, intelligi posse confido, et per contraria disserta contraria. Saecularia ergo desideria sunt, quae a mundi istius principe suggeruntur: et cum sint saeculi, cum saeculi hujus nube pertranseunt. Nos autem cum pudice et juste, nec corpore scilicet, nec mente peccantes, vixerimus in Christo, pie quoque vivemus in hoc saeculo: quae pietas exspectat beatam spem, et adventum gloriae magni Dei, et Salvatoris nostri Jesu Christi. Sicut enim impietas magni Dei reformidat adventum, ita secura de opere suo, et de fide illum pietas praestolatur. Ubi est serpens Arius? ubi Eunomius
Abbreviated transcription (Latin):
onem animȩ intelligere. et eos qͥ
apeccato liberati sunt incorrup¬
tos uocari: ita ut diligentes dñm
dum peccati uinculis non tenent̃
corruptione. nunc positum eos gra¬
tiam habere. xp̃i qui diligunt eũ
in incorruptione. Quanti eñĩ dili¬
gunt dnim parati exilia. parati mar¬
tyria. parati in opiam et om̃ia. ꝓ eo
contumeliarũ genera sustinere: et
nichilominus carnis passione supe¬
rantur: sed his non imprecatur apłs
grãm. quia gr̃a dñi ẽ cum om̃ib
qui diligunt eũ in incorruptione:¬

Expanded text:
onem animae intelligere, et eos qui onem animae intelligere, et eos qui a peccato liberi sunt, incorruptos vocari: ita ut diligentes Domindum peccati vinculis non tenenturcorruptione nunc positum, eos gratiam habere Christi, qui diligant eum in incorruptione. Quanti enim diligunt Dominum, parati exsilia, parati martyria, parati inopiam, et omnia pro eo contumeliarum genera sustinere, et nihilominus carnis passione superantur: sed his non imprecatur Apostolus gratiam: quia gratia Domini est cum omnibus qui diligunt eum in incorruptione
Abbreviated transcription (Latin):
atq tranquillitas animȩ qui escen¬
tis. et uniuersam tempestatem et
turbinem ꝑturbationum fugans.
Hiuc similis ẽ caritas cum fide.
quam et ipsam simul pater ds̃¬
donat et filius. ut diligamus din
de toto corde. et ꝓximũ sicut
nosmet ipsos. et ꝓ inimicis nr̃is
precemur. Hanc pacẽ et caritatt̃
quam credentib apostolus impre¬
catur. hi tantũ habent qui fra¬
trum nomine merentur uocari.
Paxx quippe fratrib et caritas. cũ
side. Et pacem igitur et caritatem
et fidem sic pat̾ prestat ut filius. et
heresis obmute scit. quȩ non uult
hoc ita interpretati sunc:. ut eum
entes. Unde et consuetudo et ser¬
mo uulgaris incorruptos uirgines
uocẽt eos qui coitum nesciunt fe¬
minarum: corruptos uero eos qui
istius modi gustauerint uolupta¬
tem: lilud quoq testimoniũ co¬
aptantes. si quis templum dĩ corru¬
perit: corrumpet eum ds̃. Sed nes-¬
cio an hoc ualeant ex planare qd̃
melius sit om̃e peccatũ corrupti¬

Expanded text:
atque tranquillitas animae quiescenatque tranquillitas animae quiescentis, et universam tempestatem et turbinem perturbationum fugans. Huic similis est charitas cum fide, quam et ipsam simul Deus Pater donat et Filius, ut diligamus Deum de toto corde, et proximos sicut nosmetipsos, et pro inimicis nostris precemur. Hanc pacem et charitatem, quam credentibus Apostolus imprecatur, hi tantum habent, qui fratrum nomine merentur vocari. Pax quippe fratribus, et charitas cum fide et pace. Igitur et charitatem et fidem sic Pater praestat ut Filius: et haeresis obmutescit, quae non vult hoc ita interpretati sunt, ut 684 eum entes. Unde et consuetudo et sermo vulgaris incorruptos, virgines vocat, eosque qui coitum nesciant feminarum. Corruptos vero eos, qui istiusmodi degustaverint voluptatem. Illud quoque testimonium coaptantes: Si quis templum Dei corrumpit, corrumpet illum Deus . Sed nescio an hoc valeant explanare quod melius sit omne peccatum corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ circa me sunt omĩa nota fati¬
et uobis tithicus frater dilectus
et minister et conseruus in dño.
quem misi ad uos ob hoc ipsum
ut cognoscatis quȩ circa nos sint
et consoletur corda ur̃a cũ ho¬
nesimo hearissimo et fideli fratre
qui ẽ ex uobis qui om̃ia quę
hic aguntur nota fatiet uobis:
Grandis enim consolatio erat
audiri paulum rome in domi¬
na urbiũ. et in arce romani im¬
perii. de carcere. et de uinculis
trium phantem Uł certe obid ti¬
thicum missum eẽ. ut uitam et
conuersationẽ pauli quam ignora¬
bant annuntiaret eis. et quasi qua¬
dam exemplar uiuendi daret dis¬
centibus gesta apostoli atq uir¬
tutibus. et eum imitari uolentib
nec parua eẽ poterat consolatio.
emulari cupientiũ que apostolũ
egisse cognouerant. Pax fratrib
et caritas cum fide adõ patre. et
possidet locum. quȩ superat om¬
nẽ sensum. et custodit corda. in¬
tellectusq scõꝵ. Serenitas quędã

Expanded text:
Quae circa me sunt, omnia nota vobiQuae circa me sunt, omnia nota vobis faciet Tychicus frater dilectus, et minister, et conservus in Domino: quem misi advos ob hoc ipsum, ut cognoscatis quae circa nos sunt: et consoletur corda vestra cum Onesimo charissimo et fideli fratre, qui est ex vobis, qui omnia quae hic aguntur, nota faciet vobis . Grandis enim consolatio erat, audire Paulum Romae in domina urbium, et in arce Romani imperii, de carcere et de vinculis triumphantem. Vel certe ob id Tychicum missum esse, ut vitam et conversationem Pauli, quam 683 ignorabant, annuntiaret eis, et quasi quoddam exemplar vivendi daret discentibus gesta Apostoli atque virtutes, et eum imitari volentibus. Nec parva esse poterat consolatio aemulari cupientium, quae Apostolum egisse cognoverant. Pax fratribus, et charitas cum fide, a Deo Patre et possidet locum, quae superat omnem sensum, et custodit corda intellectusque sanctorum, serenitas quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
istam qua circundamur. et necdũ
scimus scđm quod oportet nos
scire. et ꝑ speculum uidenuis in
enigiate. Ista eum dixisse con¬
tendit: et tunc uere posse incon¬
fidentia. ęuangłii aꝑire misteria.
cum cathenam deposuerit. et de
cartere liber exierit: nisi forte et
inuinculis absq uinculis com¬
putandus ẽ. qui conuersationem ha¬
bet incęlis. et de quo dici potest. Uos
aũt non estis incarne. sed in sp̃u. si ta¬
men sp̃s dĩ habitat inuobis. Ut
aũt sciatis et uos quȩ circa me sunt.
quid agam. omnia nota uobis fati¬
et tithicus dilectus frater et fidelis
minister indño. quem misi ad uos
in hoc ipsum ut cognoscatis quȩ
circa nos sunt. et consoletur corda
ur̃a. Duppliciter accipite. uł idõ
tithicum missum ephesum ut
nuntiaret eis iuncula apostoli
pauli nota facta eẽ in om̃i preto¬
rio. et cathenam illius ad fidem
cuangelii ꝓfecisse. eo tempore qͦ
et ad colosenses scripsit dicens.

Expanded text:
istam qua circumdamur, et necdum istam qua circumdamur, et necdum scimus secundum quod oportet nos scire, et per speculum videmus in aenigmate, ista eum dixisse contendet, et tunc vere posse in confidentia Evangelii, aperire mysteria, cum catenam deposuerit, et de carcere liber exierit: nisi forte et in vinculis absque vinculis computandus est, qui conversationem habet in coelis, et de quo dici potest: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu: si tamen spiritus Dei habitat in vobis . Ut autem sciatis equid agam: omnia vobis nota faciet Tychicus, charissimus frater, et fidelis minister in Domino: quem misi ad vos in hoc ipsum, ut cognoscatis quae circa nos sunt, et consoletur cordavestra. Dupliciter accipite: Vel ideo Tychicum missum Ephesum, ut nuntiaret eis vincula apostoli Pauli nota facta esse in omni praetorio, et catenam illius ad fidem Evangelii profecisse, eo tempore quo et ad Colossenses scripsit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
se dñs ad buc consticutus incorꝑe
loquebatur dicenf Uenit hora
quando nequaquam uobis in pro¬
uerbiis loquar: sed confidenter de
patre adnuntiabo uobis. Hunc cõ¬
fidentiȩ sermonẽ solus poterit obtine¬
re. qui non habuerit cor se reprehen¬
dens. Si eñi cor nr̃m nos non repre¬
henderit. confidentiã habemus ad
dm̃. et quod cumq petierimus ac¬
cipiemus ab eo. Rarus itaq ẽ qui
inconfidentia notum fatiat miste¬
rium euangłii. quia rarus ẽ qui
confidentiam habeat ad dm̃. Quis
eni głabitur castum se habere cor
aut quis stabit. dicens mundũ se
eẽ a peccatis: Post hec quid sit hoc
quod ait. ꝓ quo legatione fungor
incatena. ut notũ uidt faceret my¬
sterium dĩ euangłii. breuit᷑ ꝑstrin¬
gendum : Et quidẽ qui simplici¬
ter intelliget: dicit ꝓpter testi¬
monium xp̃i. eum de carcere et
de cathenis hec romȩ positum
scripta misisse. Alius uero ꝓpter
corpus humilitatis. et cathenam

Expanded text:
se Dominus adhuc constitutus in corpore se Dominus adhuc constitutus in corpore loquebatur dicens: Venit hora quando nequaquam vobis in proverbiis loquar, sed confidenter de Patre annuntiabo vobis . Hunc confidentiae sermonem, solus poterit 682 obtinere, qui non habuerit cor se reprehendens: Si enim cor nostrum nos non reprehenderit, confidentiam habemus ad Deum, et quodcumque petierimus, accipiemus ab eo . Rarus itaque est qui in confidentia notum faciat mysterium Evangelii: quia rarus est qui confidentiam habeat ad Deum. Quis enim gloriabitur castum se habere cor: aut quis stabit dicens mundum se esse a peccatis . Post haec quid sit hoc quod ait: Pro quo legatione fungor in catena, ut notum videlicet facerem mysterium Evangelii, breviter perstringendum. Et quidem qui simpliciter intelligit, dicet propter testimonium Christi eum de carcere, et de catenis haec Romae positum scripta misisse. Alius vero propter corpus humilitatis, et catenam
Abbreviated transcription (Latin):
instantia prece. ꝓ om̃ibus scĩs et ꝓme.
ut seorsum sc̃orũ. seorsum sui facerẽt
mentiouẽ. Ut michi. detur sermo
in aꝑtione oris mei. inconfidentia
nocum facere misterium ȩuange¬
li ꝓquo legatione fungor in cathe e¬
na. ita ut inipso audeam ut opor¬
tet me loqui. Hoc quod nunc ait
in aꝑtione oris mei. et alibi. os me¬
um ad uos aꝑtum ẽ ocorinthii.
et aꝑiens os suii docebat discipu
los dicens. et os mei aperui et
attraxi sp̃m. et aꝑiam inparabo¬
lis os meũ. et cȩtera his similia:
sic accipiendum quasi dixerit.
dꝑiantur thesauri. et abscondita
scculis sacramenta pandantur: ut
sp̃s sc̃s introeat ad ea ꝓferenda que
latitant. Nam quod huius testimo¬
nii. id ẽ. ut detur michi sermo in
aꝑtione oris mei: iste sit intellec¬
tus. sequentia probant. In confiden¬
tia inquit. notum facere misteriũ
euangłis. Nequaquam in ꝓuerbi¬
is et parabolis sicut et ꝓphȩ. et ip¬

Expanded text:
instantia, et prece pro omnibus sanctis et pro me. instantia, et prece pro omnibus sanctis et pro me. Ut seorsum sanctorum, et seorsum sui faceret mentionem. Ut mihi detur sermo in apertione oris mei, in confidentia notum facere mysterium Evangelii, pro quo legatione fungor in catena: ita ut in ipso audeam ut oportet me loqui. Hoc quod nunc ait: In apertione oris mei; et alibi: Os meum ad vos apertum est, o Corinthii ; et: Aperiens os suum, docebat discipulos suos dicens ; et: Os meum aperui et attraxi spiritum ; et: Aperiam in parabolis os meum , et caetera his similia, sic accipiendum quasi dixerit: aperiantur thesauri, et abscondita a saeculis sacramenta pandantur, ut Spiritus sanctus introeat ad ea proferenda quae latitant. Nam quod hujus testimonii, id est, ut detur mihi sermo in apertione oris mei, iste sit intellectus, sequentia probant. In confidentia, inquit, notum facere mysterium Evangelii. Nequaquam in parabolis et proverbiis: sicut et prophetae, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
de terra loquitur. et inde sumit ex¬
ordium. Qui enĩ de terra ẽ de ter¬
ra loquitur. qui de cȩlo uenit suꝑ
om̃s ẽ. et quod iudit et audiuit
hoc testificatur. Porro sermo dei
gladius sp̃s ẽ. de quo nunc pau¬
lus ait. gladius sp̃s quod ẽ uer¬
bum dĩ. Uiuens quippe sermo dĩ
et efficax: acutus suꝑ omẽm gla¬
dium ancipitem. et penetrans usq
ad artus animȩ. et ossi ũ. et me¬
dullarũ. Qui sp̃s precidit et diui¬
dit. multũ ꝓficiens ꝑ orationem
et ob secrationem eorũ qui in om̃i
tempore dñm deprecantur in sp̃n
uixta illud. Orabo sp̃u orabo et
mente.: Et in hoc ꝓficiens ut ꝑui¬
gilias et instantem precẽ. aposto¬
lus in dĩ uerbo doctrinaq ditetur.
Et hec om̃is opulentia ad aliorum
ꝓficiat salutem: ut eis quoq ipsis
ꝓsit qui ꝓ eo obsecrant: simulq
apostoli humilitas ad miranda:
petentis ephesios ut ꝓse fatiant
obsecrationes. Ait quippe. In om̃li

Expanded text:
de terra loquitur, et inde sumit exde terra loquitur, et inde sumit exordium. Qui enim de terra est, de terra loquitur. Qui de coelo venit, super omnes est: Et quod vidit et audivit hoc testatur . Porro sermo Dei, gladius spiritus est, de quo nunc Paulus ait: Gladius spiritus, quod est verbum Dei . Vivens quippe sermo Dei et efficax, et acutus super omnem gladium ancipitem, et penetrans usque ad artus animae, et ossium, et medullarum. Qui spiritus praecidit et dividit, multum proficiens per orationem, et obsecrationem eorum, qui in omni tempore Dominum deprecantur in spiritu, juxta illud: Orabo spiritu, orabo et mente . Et in hoc proficiens, ut per vigilias, et instantem precem Apostolus in Dei verbo doctrinaque ditetur. Et haec omnis opulentia ad aliorum proficiat salutem, ut eis quoque ipsis prosit, qui pro eo obsecrant. Simulque Apostoli humilitas admiranda, petentis Ephesios, ut pro se faciant obsecrationes. Ait quippe: In omni
Abbreviated transcription (Latin):
inimicorũ impetus. et iacula que
contra me in pharetris preparart̃.
uolentes non solum me sed etiam
enĩ sto suꝑ petram. et non trans¬
migro inmontes tenebrosos. et
omĩa tela hostium repulsa. in
ipsos qui dirigunt conuertunt.
Et galeam salutis accipite. Prop¬
ter hanc galeam salutis. om̃s inca¬
pite nr̃o sensus integri ꝑseuerant:
et maxime oculi de quibus in
eccłaste salomon ait. Sapientis
oculi incapite. euis: sciebat enĩ
quod eẽt iuiri caput. et quinam
isti oculi inuiri capite collocati.
sapientis incapite eius sunt. sequi¬
tur ut omĩs nr̃ sensus. mens. cogi¬
tatio. sermo. consilium. si tam̃ sapi¬
entes fuerimus. in xp̃o sint. Inxp̃o
cia. cunctisq uirtutibus. Et gla¬
dium sp̃s: quod ẽ uerbũ dĩ. E
Somẽm orationem et obsecrationẽ
orantes oͣm̃i temꝑe in sp̃u. et in ip¬
so uigilantes in om̃i instantia et
prece. ꝓ om̃ibus scĩs et ꝓme. dĩ ser¬
mo de sp̃u scõ fluit. contrarius uen

Expanded text:
inimicorum impetus, et jacula quae inimicorum impetus, et jacula quae contra me in pharetris praepararunt, volentes non solum me, sed etiame sto super petram, et non transmigro in montes tenebricosos: et omnia tela hostium repulsa, in ipsos qui dirigunt, convertuntur. Et galeam salutis accipite. Propter hanc galeam salutaris, omnes in capite nostro sensus integri perseverant: et maxime oculi, de quibus in Ecclesiaste Salomon ait: Sapientis oculi in capite ejus . Sciebat enim quod esset viri caput, et quinam isti oculi in viri capite collocati. sapientis in capite ejus sunt: sequitur ut omnis noster sensus, mens, cogitatio, sermo, consilium si tamen sapientes fuerimus in Christo sint. In Christo ate, cunctisque virtutibus. Et gladium spiritus, quod est verbum Dei. Per omnem orationem et obsecrationem, orantes in omni tempore in spiritu: et in ipso vigilantes in omni instantia et prece, 681 pro omnibus sanctis et pro me. Dei sermo de Spiritu sancto fluit: contrarius vero
Abbreviated transcription (Latin):
diceret᷑. credidit abraham dõ et re¬
putatum ẽ ei adiusticiã. ꝑspicua
st̃ aũt iacula maligni. quȩ uult
mittere incorda nr̃a ꝑ cogitatio¬
nes pessimas: de quibus unũ eie¬
cit incor uidȩ ut traderet salua¬
torem. ltaq ne principiũ quidẽ
habere poterit inimicus animȩ
uulnerande. si tenuerimus scutũ
fidĩ: inquo non solum uenientia
tela franguntur. sed etiã telorũ
ipse ignis extinguitur: de quo et
ꝓpħa complorat dicens. Om̃s ad¬
ulterantes. quasi clibanus corda
eorũ. Qui hunc umbonẽ fidei
manu forti tenuerit. et confisus
in dño scierit se auenientib iacu¬
lis eẽ securum. loquitur intrepi¬
dus. Indño confido. quomodo di¬
citis animȩ meȩ. transinigra in
montem sicut passer: qm̃ ecce
peccatores intenderunt arcum. pa¬
rauerunt sagntas suas in pharetra.
ut sagittent in obscuro rectos cor¬
de. Cum ego inquit confidam
in dño. qua michi datis ratione
consilium. ut non stem aduersũ

Expanded text:
diceret: Credidit autem Abraham Deo, et rediceret: Credidit autem Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Perspicua sunt autem jacula maligni, quae vult mittere in corda nostra per cogitationes pessimas: de quibus unum jecit in cor Judae, ut traderet Salvatorem. Itaque ne principium quidem habere poterit inimicus animae vulnerandae, si tenuerimus scutum fidei: in quo non solum venientia tela tranguntur, sed etiam telorum ipse ignis exstinguitur, de quo et propheta complorat dicens: Omnes adulterantes, quasi clibanus corda eorum . Qui hunc umbonem fidei manu forti tenuerit, et confisus in Domino, scierit se a venientibus jaculis esse securum, loquetur intrepidus: In Domino confido: quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer? Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetris, ut sagittent in obscuro rectos corde . Cum ergo, inquit, confidem in Domino, qua mihi datis ratione consilium, ut non stem adversum
Abbreviated transcription (Latin):
tum siuũ. nec ad scorpiones et colu¬
bres declinandos calcaneum te¬
gat: sed iam consuminatus atq ꝑ¬
fectus stet in terra scã. et uiuat in
xp̃o et sequatur agnum quo¬
cumq uadit. Queritur utrũnã
ad distinctionem euangłii alteri¬
us nunc dixerit pacis eu angłm:
an certe ꝓprium ħ sit eugłii ut
pacis euangłm nominetur. Qui gͥ
habet pacem calciatus ẽ. xp̃i euan¬
głio et cum calciatus fuerit prepa¬
ratus ẽ. et preparatus non se putet
eẽ ꝑfectũs. sed ad hoc preparetur
ut ꝑgat. et ꝑgens ueniat ad siclẽ
Suꝑ om̃ia accipientes seutũ
sidĩ. inquo possitis omia iacula ma¬
ligni ignita ex tinguere. Quasi di¬
xcrit. in om̃i oꝑe portate clipeum
fidĩ: ut possitis tecti atq muniti
exciꝑe uenientes sagictas. et huc
atq illuc artes ¶ uellicas declinare.
Hec ẽ fides suꝑ quam et abraham
post multa oꝑa atq uirtutes uix
potuit ꝓmereri. ut de eo scriptura

Expanded text:
tum suum, nec ad scorpiones, et colutum suum, nec ad scorpiones, et colubros declinandos calcaneum tegat; sed jam consummatus atque perfectus, stet in terra sancta, et vivat in Christo, et sequatur Agnum quocumque vadit. Quaeritur utrumnam ad distinctionem Evangelii alterius, nunc dixerit, pacis Evangelium? An certe proprium sit hoc Evangelii, ut pacis Evangelium nominetur? Qui igitur habet pacem, calciatus est Christi Evangelio: et cum calciatus fuerit, praeparatus est: et praeparatus non se putet esse perfectum: sed ad hoc praeparetur, ut pergat, et pergens veniat ad finem. 680 Super omnia accipientes scutum in quo possitis omnia jacula maligni ignita exstinguere. Quasi dixerit: In omni opere portate clypeum fidei, ut possitis tecti atque muniti excipere venientes sagittas, et huc atque illuc arte eas bellica declinare. Haec est fides super qua et Abraham post multa opera atque virtutes vix potuit promereri, ut de eo Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
calciamentorũ figuram. et illa
calciam̃ta in exodo precesserunt.
quȩ habere pascha uescentibus
imꝑatur: et hi qui ad faciendũ
iter parati sunt. Sic eñĩ ait. Man¬
ducabitis illud. lumbiᷤᷤ ur̃i accin¬
ctiᷤᷤ. et calciamenta ur̃a in pedib
ur̃is. et baculi ur̃i in manib urĩs.
et comedetis illud in festinatione.
pascha ẽ eñi dñi. Signũ siqui¬
dem p̃parationis ẽ cum festinati¬
one. et calciatis pedib comedere:
ut corroborati paschali cibo. latam
e horribilem possint heremũ per¬
crinsire. Qui ergo adhuc ambulat:
calcietur. Qui uero iam iordanem
transmisso t̾ram reꝓmissionis intra¬
uit: nudet pedem. Solue ait calci¬
amentum de pedibus tuis: locus
eni in quo tu stas. terra scã ẽ. Si qͥs
non ẽ iħs naue. nec apostolus. cal¬
tiet pedes suos in p̃paratione ȩuan¬
gelii pacis. Siquis auit apostolus ẽ.
et inter duodecim numerari potest.
nequaquam tollat iniua calciamen¬

Expanded text:
calciamentorum figuram, et illa calciamentorum figuram, et illa calciamenta in Exodo praecesserunt, quae habere Pascha vescentibus imperatur et his, qui ad faciendum iter parati sunt. Sic enim ait, manducabitis illud: lumbi vestri accincti, et calciamenta vestra in pedibus vestris, et baculi vestri in manibus vestris: et comedetis illud cum festinatione: Pascha est enim Domini . Signum siquidem praeparationis est, cum festinatione, et calciatis pedibus comedere: ut, corroborati paschali cibo, latam et horribilem possint eremum pertransire. Qui ergo adhuc ambulat, calcietur: qui vero, jam Jordane transmisso, terram repromissionis intravit, nudet pedem. Solve, ait, calciamentum de pedibus tuis: locus enim in quo tu stas, terra sancta est . Si quis non est Jesus Nave , nec Apostolus, calciet pedes suos in praeparatione Evangelii pacis. Si quis autem Apostolus est, et inter duodecim numerari potest, nequaquam tollat in via calciamen
Abbreviated transcription (Latin):
spiritali uelat. stringit. includit.
et paratus ad prȩliũ ẽ. et oꝑa ha¬
bet lucentia quȩ lucernȩ dicunt᷑
ardentes. Et induti lorica iusticiȩ.
Sicut difficile uulneratur inhis
uł maxime locis quȩ uitam te¬
nent. qui consertam amis. et fer¬
reis inuicem circulis se tenentẽ. lori¬
cam iurtutis indutus ẽ : ita qui ẽ
curundatus multiplici ueste iusti¬
ciȩ. nec ad similitudinẽ cerui in ie¬
core accipiet sagittam. nec indesi¬
deria corruet & furores. sed erit
mundo corde habens araificem
huuis loricȩ dm̃. qui uniciiq
scorũ omĩa arma fabricatur: et
non sinit eum aĩaculo uolante
ꝑdiem. et sagittis ardentibus ꝑcu¬
ti parit̃ et exuri. Et calciati pe¬
des in p̃paratione ȩuangłii pa¬
cis. Diligentius obseruate: qđ
uirtutem quandã animȩ appella¬
uerit pedes. quibus ingredimur
in eo quod dicit ego sum uia. et
quod nos oportet calciare p̃ para¬
tione ȩuangłii pacis. In horum

Expanded text:
spirituali velat, stringit, et includit, spirituali velat, stringit, et includit, et paratus ad praelium est, et opera habet lucentia, quae lucernae dicuntur ardentes. 679 Et induti loricam justitiae. Sicut difficile vulneratur, in his vel maxime locis quae vitam tenent, qui confertam hamis, et ferreis invicem circulis se tenentem loricam virtutis indutus est: ita qui est circumdatus multiplici veste justitiae, nec ad similitudinem cervi in jecur accipiet sagittam, nec in desideria corruet et furores, sed erit mundo corde, habens artificem hujus loricae Deum, qui unicuique sanctorum omnia arma fabricatur, et non sinit eum a jaculo volante per diem, et a sagittis ardentibus percuti pariter et exuri. Et calciati pedes, in praeparatione Evangelii pacis. Diligentius observate, quod virtutem quamdam animae appellaverit pedes, quibus ingredimur in eo qui dicit: Ego sum via , et quos nos oportet calciare praeparatione Evangelii pacis. In horum
Abbreviated transcription (Latin):
to ẽẽ nunc mbrũ. lumbos: quos ut
accingamus ueritate p̃cipitur. Scͥp¬
cam. Sint lumbi ur̃i accincti: et
lucernȩ ardentes in manib ur̃is.
Quia igitur lumbi semꝑ ingenera¬
tione accipiuntur et semine. scđ̃m
illud. de fructu lumbi tui ponam
suꝑ thronum tuũ Et alibi. adhuc
in lumbis erat leui patris sui abra¬
ham quando obuiauit ei melchi¬
sedech: iudetur nobis accinxisse
lumbos suos qui nequaquam uxo¬
ri debitum reddit. nec seruit libi¬
dini. sed imitatur ingenitum dm̃.
generationis negociis non minis-¬
trans. Hoc idem reor et illud sig-¬
nificare. quod iohannes zonam
pellitiam habebat circa lumbos
suos. et non erat de inmundis qui
ꝓpter fluxum seminis extra castra
ꝓiecti. cum archa dñi habitare non
possunt. nec ex his de quibus innu¬
meris scribitur. sint uestim̃ta eius
dissuta. Qui aũt. xp̃i accinctus ẽ
ueritate: hic uestimenta in altũ
colligit. et sursum trahit. et nu¬
dorum laterum feditatem balteo

Expanded text:
to esse nunc membrum, lumbos, quos ut to esse nunc membrum, lumbos, quos ut accingamus veritate, praecipitur. Scripυκᾶν: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris Quia igitur lumbi in generatione semper accipiuntur et semine, secundum illud: De fructu lumbi tui ponam super thronum tuum . Et alibi: Adhuc in lumbis erat Levi patris sui Abraham, quando obviavit ei Melchisedec , videtur nobis accinxisse lumbos suos, qui nequaquam uxori debitum reddit, nec servit libidini: sed imitatur ingenitum Deum, generationis negotiis non ministrans. Hoc idem, reor, et illud significare quod Joannes zonam pelliceam habebat circa lumbos suos , et non erat de immundis, qui propter fluxum seminis extra castra projecti, cum arca Domini habitare non possunt : nec ex his de quibus in Numeris scribitur: Sint vestimenta ejus dissuta . Qui autem Christo accinctus est veritate, haec vestimenta in altum colligit, et sursum trahit: et nudorum laterum foeditatem balteo
Abbreviated transcription (Latin):
tendimus siue in p̃senti siue infu¬
turo placere illi: ut presens tem¬
pus hanc uitam. futurum post mor-¬
tem significari putent. Hoc quoq
quod nunc dicitur. et om̃ia opera
stare. ad eundem sensum referunt.
quasi non possit aliquis om̃ia in
presenti uita oꝑari. sed ex parte
quid fatiat. sicut ex parte uidet
et ex parte ꝓpħat. et tunc ꝑfecte
stare ualeat: cum uniuersa fuerit
oꝑatus. Alius uero simplicius hec
exponit. dicens ephesios ad futu¬
ras temptationes et ꝑsecutiones
quas eis paulus apostolus post
hanc epistolam ꝓpħico uidebat
spu ꝓuenire cohortari. et monere
ut omĩa fatiant ꝑquȩ possint in
fide stare ȩuangłii. nec in ꝑsecutio¬
ne corruere. Diẽm aũt malam. pro¬
prie ex quadragesimo octauo
psalmo arbitramur eẽ nunc sump¬
tam. State ergo succincti lumbos
urõs inueritate. Quod uxta mem¬
bra carnis et corporis omia m̃bra
anue inscripturis uocentur: nul¬
li dubium ẽ. De quibus unum pu¬

Expanded text:
tendimus, sive in praesenti, sive in futendimus, sive in praesenti, sive in futuro, placere illi , ut praesens tempus, hanc vitam, futurum, post mortem significari putent. Hoc quoque quod nunc dicitur: Et omnia operati, stare, ad eumdem sensum referent: quasi non possit aliquis omnia in praesenti vita operari, sed ex parte quid faciat: sicut ex parte videat, et ex parte prophetet: et tunc perfecte stare valeat, cum universa fuerit operatus. Alius vero simplicius haec exponit dicens, Ephesios ad futuras tentationes, et persecutiones quas eis Paulus apostolus post hanc epistolam prophetico videbat spiritu provenire, cohortari et moneri, ut omnia faciant, per quae possint in fide stare Evangelii, nec in persecutione corruere. Diem autem malam, proprie de quadragesimo octavo psalmo arbitramur esse nunc sumptam. State ergo succincti lumbos vestros in veritate. Quod juxta membra carnis et corporis, omnia membra animae in Scripturis vocentur, nulli dubium est, de quibus unum pu
Abbreviated transcription (Latin):
bolo resistere. quia ipse ẽ accusator
fratrum nr̃orũ: assumat om̃ia ar¬
non ut in latino simpliciter arma
translata sunt: et om̃ibus telis ar-¬
misq succinctus. de quibus incon
sequentibus explicatur. sciat se tunc
stare posse siuniuersa fuerit oꝑatus.
ut plenus cunctis uirtutibus stabi¬
lem figat gradum. et non moueatur
de atie. sitq ex his de quibus dñs
ait. Sunt quidam de hic stantibus.
Et in alio loco. & enĩ fide statis. Et
psalmista. Statuit inquit suꝑ pe-¬
tram pedes meos. Tercia quoq
aquibusdam int̾ptatio sub in¬
ducitur. dicentibus non om̃e ad¬
uersum di abolum pręliũ morte
finiri. sed cum de isto seculo exie¬
rimus. tunc nobis fortus et aꝑti¬
us p̃sentib contra p̾sentes futurũ
ẽẽ certamen. et sic illud quod
paulo ante posuimus exponunt.
neq p̾sentia. neq futura: ut futu¬
ra hȩc dicant eẽ. quȩ post uitam
istam sint ineunda certamina.
Necnon et illud. Quaꝓpter con¬

Expanded text:
bolo resibolo resifratrum nostrorum, assumat omnia arnon ut in Latino simpliciter arma translata sunt, et omnibus telis armisque ssequentibus explicatur, sciat tunc se stare posse, si universa fuerit operatus, ut plenus cunctis virtutibus, stabilem figat gradum, et non moveatur de acie, sitque ex his de quibus Dominus ait: Sunt quidam de hic stantibus ; et in alio loco: Etenim fide statis ; et Psalmista: Statuit, inquit, supra petram pedes meos . Tertia quoque a quibusdam interpretatio subinducitur, dicentibus: non omne adversum diabolum praelium morte finiri; sed cum de isto saeculo exierimus, tunc nobis fortius et apertius, praesentibus contra praesentes futurum esse certamen: et sic illud quod paulo ante posuimus, exponent, neque praesentia, 678 neque futura: ut futura haec dicant esse, quae post vitam istam sint ineunda certamina. Necnon et illud: Quapropter con
Abbreviated transcription (Latin):
dies dñi: Et hȩc ẽ tenebre eo non
lux. Quem admodum si fugiat
homo a fatie leonis et incurrat in
ursum: et intro eat indomũ suã
et reclinet manus suꝑ parietem.
et mordeat eum coluber: noune
tenebrȩ dies dñi et non lux. et
caligo non habens splendorem:
Quomodo enĩ non mala est
hec dies. quȩ tenebris et cali¬
gine inuoluitur: De qua
iohel quoq ꝓpħa commemo¬
rat dicens. Canite tuba in syon:
predicate in monte scõ meo. et cõ¬
fundantur om̃s qui habitant ter¬
ram. qm̃ adẽ dies dñi. quia ꝓpe
ẽ dies tenebrarũ et turbinis. di¬
es nebulȩ et caliginis. Et sopho¬
nias de eadem die loquitur di¬
cens. Prope ẽ dies dñi magna. ꝓ¬
pe et uelox nuis. Uox diei dñi
amara. et dura. et fortis. Dies ire
dies illa. dies angustiȩ et necessi¬
tatis. et reliqua post quȩ infert:
et affligam homines. et ambula¬
bunt ut ceci quia dño peccauerĩ.
Ut igitur possit quis in hac die dia¬

Expanded text:
dies Domini? et haec est tenebrae, et non dies Domini? et haec est tenebrae, et non lux. Quemadmodum si fugiat homo a facie leonis, et incurrat in ursum: et introeat in domum suam, et reclinet manus suas super parietem: et mordeat eum coluber. Nonne tenebrae dies Domini, non lux: et caligo non habens splendorem ? Quomodo enim non mala est haec dies, quae tenebris et caligine involvitur? De qua Joel quoque propheta commemorat dicens: Canite tuba in Sion: praedicate in monte sancto meo: et confundantur omnes qui habitant terram; quoniam adest dies Domini: quia prope est dies tenebrarum et turbinis, dies nebulae et caliginis . Et Sophonias de eadem die loquitur dicens: Prope est dies Domini magna, prope et velox nimis. Vox diei Domini amara, et dura, et fortis: dies irae, dies illa, dies angustiae et necessitatis , et reliqua. Post quae infert: Et affligam homines, et ambulabunt ut caeci: quia Domino peccaverunt . Ut igitur possit quis in hac die dia
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. Prolixius forsitan quam lector
uoluerit de hoc capitulo disputa¬
tum sit: sed queso det ueniam
difficultati ipsus loci. et ꝑsonȩ
ephesiorum. qui post artes magi¬
cas scire debuerint aquibus fuis¬
sent aliquando decepti. Ideo su¬
mite omĩa arma dĩ ut possitis
resistere indie malo. et in uni-¬
uersa oꝑa stare. Diem aut ma¬
lum aut presens tempus osten¬
dit de quo supra dixerat. redim̃¬
tes tempus qm̃ dies mali sunt.
ꝓpter angustiam et uitȩ huuis
labores: quia non absq sudore
et certamine ꝑuenuus ad pal¬
mam: aut certe consummationis
atq uidicii. quando diabolus
inimicus et iundex insua nos eu¬
piet parte retinere: de qua libe-¬
rabitur qui intelligit suꝑ ege¬
num et pauꝑem: indie eñĩ mala
liberabit eum dñs. Hec ẽ dies de
qua et in alio loco scriptum ẽ.
Ecce uenit dies irȩ dñi. Et alibi.
dies enĩ dñi insanabilis ueniet.
furoris et irȩ. Et rursum. Ue desi¬
derantibus diem dñi. Ut quid uob̃

Expanded text:
tro. Prolixius forsitan quam lector voluerit, de hoc capitulo disputatum sit: sed, quaeso, det veniam difficultati ipsius loci et personae Ephesiorum, qui post artes magicas scire debuerant, a quibus fuissent aliquando decepti. Ideo sumite omnia arma Dei, ut possitis resistere in die malo: et universa operati, stare. Diem malam, aut praesens tempus ostendit, de quo supra dixerat: Redimentes tempus, quia dies mali 677 sunt, propter angustiam et vitae hujus labores, quia non absque sudore et certamine pervenimus ad palmam: aut certe consummationis atque judicii, quando diabolus, inimicus et vindex, in sua nos cupiet parte retinere, de qua liberabitur, qui intelligit super egenum et pauperem: In die enim mala liberabit eum Dominus . Haec est dies, de qua et in alio loco scriptum est: Ecce venit, dies irae Domini ; et alibi: Dies enim Domini insanabilis veniet, furoris et irae ; et rursum: Vae desiderantibus diem Domini: Ut quid vobis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ harum distributionum aucto¬
rem dm̃. Cui potest illud diligens
lector opponere: et quomodo scrip¬
tum ẽ. non enĩ ẽ potestas nisi ã-
deo: Quod si de hominib dicit᷑.
quantomagis de his qui sunt sub¬
tilioris meliorĩq natẽ : Necstatĩ qͥ hoc
sentiat blasfemiȩ eum crimen in¬
currere. quia unus quisq uixta
suã uoluntatẽ diuersa ministeria
sortitus sit. Quomodo eñi in urbi¬
bus eos qui aliquid commisere fla¬
gicii. uidemiis uł bestias alere. uł
secare marmora. uł mundare spur-¬
cicias cloacarũ. uł pre eẽ gla diato¬
ribus. et fundendo reorũ sangui¬
nem destinari: ita et demones
ex proprii arbitrii libertate insi¬
diarũ. fraudũ. scelerum atq ꝑ¬
uirii. et reliquam uitiorũ ꝓuin¬
tiam eẽ sortitos. ut sint rectores
tenebrarũ. quia eẽ lucis princi¬
pes noluerunt. Hi ergo rectores
mundi atq tenebrarũ cum aduer¬
sum aliquem colluctantes subplan¬

Expanded text:
esse harum distributionum auctoesse harum distributionum auctorem Deum. Cui potest illud diligens lector opponere, et quomodo scriptum est: Non est enim potestas, nisi a Deo ? Quod si de hominibus dicitur, quanto magis de his qui sunt subtilioris meliorisque naturae? Nec statim qui hoc sentiat, blasphemiae eum crimen incurrere: quia unusquisque juxta suam voluntatem diversa ministeria sortitus sit. Quomodo enim in urbibus eos qui aliquid commisere flagitii, videmus vel bestias alere, vel secare marmora, vel mundare spurcitias cloacarum, vel praeesse gladiatoribus, et fundendo reorum sanguini destinari: ita et daemones ex proprii arbitrii libertate, insidiarum, fraudum, scelerum, atque perjurii, et reliquam vitiorum provinciam esse sortitos, ut sint rectores tenebrarum, quia esse lucis principes noluerunt. Hi ergo rectores mundi atque tenebrarum, cum adversum aliquem colluctantes supplan
Abbreviated transcription (Latin):
tores eͥarum tenebrarũ quȩ huic
mundo incubant. et errorem ho¬
minibus incredulitatis offundirã.
et aduersum spiritalia nequitie
q̃ habitant incelestib. N qͦ demonẽ
ĩcȩlestib cõmorent᷑ s qͦ supͣ nos aer
h nom̃ acceperit. Unde ce aues que
uolitant ꝑ aerem: uolucres cęli eẽ
dicuntur. Nam in alio loco de dȩ¬
monibus quod inaere isto uagen¬
tur. apostolus ait. in quibus am¬
bulastis aliquando uixta seculum
mundi istuis. scđm principem po¬
testatis aeris sp̃s qui nunc oꝑatur
doctorum opinio ẽ. quod aer iste
qui cȩlũ et celũ terrã medius di¬
uidens in ane appellatur. plenus
sit contrariis fortitudinibus. Post
hȩc retractandum. a quo principa¬
tus et potestates et rectores tenebra¬
rum mundiꝰ spiritalia nequitiȩ in
celestibus. ut hoc sint acceꝑint po¬
testatem. Etquidẽ dicat alius apo¬
statam diabolũ satellitib suis di¬
uersa offitia commisisse. et non

Expanded text:
tores earum tenebrarum, quae huic tores earum tenebrarum, quae huic mundo incubant, et errorem homet adversum spiritalia nequitiae, quae habitant in coelestibus: non quo daemones in coelestibus commorentur, sed quo supra nos aer, hoc nomen acceperit. Unde et aves quae volitant per aerem, volucres coeli esse dicuntur. Nam et in alio loco de daemonibus quod in aere isto vagentur, Apostolus ait: In quibus ambulastis aliquando juxta smundi hujus, secundum principem potestatis aeris spiritus, qui nunc operatur doctorum opinio est, quod aer iste qui coelum et terram medius dividens, inane appellatur, plenus sit contrariis fortitudinibus. Post haec retractandum, a quo principatus, et potestates, et rectores tenebrarum mundi, et spiritualia neguitiae in coelestibus, ut hoc sint, acceperint potestatem. Et quidem dicat alius, apostatam diabolum satellitibus suis diversa officia commisisse, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ctoritate refellis et ꝓueritate in¬
telligant. quia ipsi non erubes¬
cunt falsa simulare. Sed tacia¬
nus encratitarum ꝑatriarches
qui et ipse non nullas pauli epi¬
stolas repudiauit. hanc uł ma¬
Uxime hoc ẽ ad ti¬
IIA andam credidit.
paruipendens mar¬
tionis et aliorũ qui
cum eo in hac par¬
te consentunt as¬
sertionem. Scribit
igitur apostolus õpaula et
eusto chium de nicõpoli que
in actiaco litore sita nunc pos
et in xp̃o filiũ quẽ cretȩ relique¬
rat ad ȩccłas instruendas. precĩpita
ei ut cum e duob arthemas seu ti¬
ticus cretam fuerit appulsus ipse
erat ut ille qui dixerat sollicitu¬
do mea om̃iũ eccłarũ. et qui euan¬
głi xp̃i usq ad illiricum de ie¬
rosolimis ꝓficiscens fundauerat.
non pateretur et sui et titi ab¬
sentia cretenses eẽ deserendos. a
quibus primũ idolatrie semina
pullularunt. sed muteret eis pro
se et cito arthemã uł tithicum
quoꝵ doctrina et solatio confo¬

Expanded text:
ctoritate refelli se pro veritate inctoritate refelli se pro veritate intelligant, qua ipsi non erubescunt falsa simulare. Sed Tatianus Encratitarum patriarches, qui et ipse nonnullas Pauli epistolas repudiavit, hanc vel maxime, hoc est, ad Tiandam credidit; parvipendens Marcionis et aliorum, qui cum eo in hac parte consentiunt, assertionem. Scribit igitur Apostolus, o Paula et Eustochium, de Nicopoli quae in Actiaco littore sita, nunc posset in Christo filium quem Cretae reliquerat ad Ecclesias instruendas: praecepitque ei, ut cum e duobus Artemas, seu Tychicus Cretam fuerit appulsus, ipse  Al. quia erat, ut ille qui dixerat, sollicitudo mea omnium Ecclesiarum: et qui Evangelium Christi usque ad Illyricum de Jerosolymis proficiscens, fundaverat, non pateretur et sui et Titi absentia Cretenses esse desertos; a quibus primum idololatriae semina pullularunt: sed mitteret eis pro se et Tito Arteman, vel Tychicum, quorum doctrina et solatio confo
Abbreviated transcription (Latin):
Cicet non sint digni fide qui
tidem primã irritam fecerunt. inar¬
cionem loquor et basilidem et om¬
nes hereticos qui uetus laniant
testamentũ. tamen eos aliqua ex
parte ferremus: si saltem in no¬
uo continerent manus suas. et
non auderent. xp̃i ut ipsi iac¬
titant boni dei filii uł ȩuange¬
listas uiolare uł apostolos. Nunc
uero cum ęuangłia eius dissipa¬
uerint. et apłoꝵ ȩpistolas non
apłorũ xp̃i fecerint eẽ. sed pro¬
prias: miror quomodo sibi xp̃ia¬
norum nomen audeant uendi¬
care. Ut enĩ de cȩceris epistolis¬
taceam de quibus quicquid contra¬
rium suo doginati uiderant erase¬
runt: nonnullas integras repudi¬
andas crediderunt ad timotheum
iudelicet utramq et ad hebreos.
et ad titum quam nunc conamur
exponere. Et siquidẽ redderent
causas cur eas apłi non putarent
temptaremus aliquid responde¬
re: et forsitan satisfacere lectori.
Nunc uero cum heretica aucto¬
ritate ꝓnuntient et dicant. illa
epistola pauli ẽ. hec non ẽ: etͣ au¬

Expanded text:
icet non sint digni fide, qui fidem primam irritam fecerunt, Marcionem loquor et Basilidem, et omnes haereticos qui vetus laniant Testamentum: tamen eos aliqua ex parte ferremus, si saltem in novo continerent manus suas: et non auderent Christi ut ipsi jactitant boni Dei Filii, vel evangelistas violare, vel apostolos. Nunc vero cum et Evangelia ejus dissipaverint, et apostolorum epistolas, non Apostolorum Christi fecerint esse, sed proprias, miror quomodo sibi Christianorum nomen audeant vindicare. Ut enim de caeteris Epistolistaceam, de quibus quidquid contrarium suo dogmati viderant, eraserunt, nonnullas integras repudiandas crediderunt: ad Timotheum videlicet utramque, ad Hebraeos, et ad Titum, quam nunc conamur exponere. Et siquidem redderent causas, cur eas Apostoli non putarent, tentaremus aliquid respondere, et forsitan satisfacere lectori. Nunc vero cum haeretica auctoritate pronuntient et dicant: Illa epistola Pauli est, haec non est; ea au
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ seruus peccati. Om̃is eñi qui fa¬
cit peccatũ: seriuis ẽ peccati. Apo¬
stolus igitur qui peccati non fu
quale si dixisset prefectus pretoꝵ¬
rie augusti cesaris. magister exer¬
citus tyberii imꝑatoris. Ut enim
iudices scłi huius quo nobiliores
ẽẽ uideantur ex regibus quibus
seruiunt. et ex dignitate qua in¬
tumescunt uocabula sortiuntur:
ita et apostolus grandem inter
xp̃ianos sibi uendicans dignita
nis auctoritate terreret. indicãs
re sibi eẽ subiectos. Nec non qd̾
paulo ante scriptum posiumꝰ
ad romanos seriuis iħu xp̃i non
differt ab eo si dixisset seruuis
sapientiȩ. seruus uisticiȩ. seruus
scĩficationis. seruus redemptio¬
nis. Xp̃s quippe factus ẽ nobis
adõ patre sapientia. iusticia. scĩ¬
ficatio. et redemptio. Seđm fi¬
dem electorũ dĩ et cognitionem
ueritatis quȩ ẽ uixta pietatem

Expanded text:
est servus peccati. Omnis enim qui faest servus peccati. Omnis enim qui facit peccatum, servus est peccati . Apostolus igitur, qui peccati non fuiquale si dixisset, praefectus praetorio Augusti Caesaris, magister exercitus Tiberii imperatoris. Ut enim judices saeculi hujus quo nobiliores esse videantur, ex regibus quibus serviunt, et ex dignitate qua intumescunt, vocabula sortiuntur: ita et Apostolum grandem inter Christianos sibi vindicans dignitatnis auctoritate terreret: indicans re sibi esse subjectos. Nec non quod paulo ante scriptum posuimus ad Romanos: Servus Jesu Christi, non differt ab eo si dixisset, servus sapientiae, servus justitiae, servus sanctificationis, servus redemptionis: Christus quippe factus est nobis a Deo Patre, sapientia, justitia, sanctificatio, et redemptio . Secundum fidem electorum Dei, et cognitionem veritatis, q
Abbreviated transcription (Latin):
iuenimus non filiũ meũ scriptũ
ẽẽ sed seruũ meũ idẽ abdi. Unde
et abdias. ꝓpħa qui interpretatur
seruus dñi ex famulatu dĩ nomen
accepit. Moueat quempiã dñm
saluatorẽ qui uniuersitatis ẽ con¬
ditor seruũ dĩ dici: non mouebit¬
ttr si ipsum ad apłos audiat lo¬
quentẽ. Qui uoluerit inter uos
eẽ maior: sit omĩum seruus. Et
filius hominis non uenit ut mi¬
nistraretur ei. sed ut ministraret.
Quod ne docere tantũ uerbis ui¬
deretur: monstrauit exemplo.
Assumpto quippe linteo arcin¬
xit se: et aqua peluem replens
discipłoꝵ pedes lauit. Non ẽ itaq
impiũ credere eũ qui formã ser¬
ui assumpserat. hec fecisse quȩ
serui sunt ut paternȩ uoluntati
seruisse dicatur. cum seruis suis
ipse seriuerit. Hȩc aũt seruitus
bis seruire p̾recipimur. Et ipse
apłs cum eẽt liber ex om̃ibus
omĩum se seruũ fecit. Et in alio
loco. Uester inquit seriuis ꝓpter
xp̃m. Seruus dĩ ille ẽ: qui non

Expanded text:
invenimus non filium meum scriptum invenimus non filium meum scriptum esse, sed servum meum, id est, ABDI  . Unde et Abdias propheta qui interpretatur servus Domini, ex famulatu Dei nomen accepit. Si moveat quempiam, Dominum Salvatorem, qui universitatis est conditor, servum Dei dici; non movebitur, si ipsum ad apostolos audiet loquentem: Qui voluerit inter vos esse major, sit omnium servus; et: Filius hominis venit, non ut ministraretur sibi, sed ut ministraret : quod ne docere tantum verbis videretur, monstravit exemplo. Assumpto quippe linteo, accinxit se, et aqua pelvim replens, discipulorum pedes lavit . Non est itaque impium credere eum qui formam servi assumpserat, haec fecisse quae servi sunt, ut paternae voluntati servisse dicatur, cum servis suis ipse servierit. Haec autem servitus, cem servire praecipimur. Et ipse Apostolus cum esset liber ex omnibus, omnium se servum fecit . Et in alio loco: Vester, inquit, servus propter Christum. Servus Dei ille est, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ pater et filius unĩ sutl
et qui crediderit infiliũ ett̃
dit in patrem: seruitus quoq
in differenter apłi pauli. uł
iopatrem ẽ referenda uł ad filium.
hȩc aut seruitus: non ẽ illa de qua
ipse apłs ait. Nec enĩ accepistis
sp̃m seruitutis iterum in timore:¬
quo clamamus abba pater. Uerũ
nobilis seruitus. de qua et dauid
addm̃ loquitur. Ego seruus tuus¬
et filuis ancillȩ tuȩ. Et beata maria
uitutem habuit et moyses de quo
dñs ad iħm filium naue. Aoyses
inquit famulus m̃s mortuus ẽ.
& in alio loco. Alortuus ẽ moy¬
ses famulus dñi in terra moab: ꝑ
uerbũ dñi. Absit quippe ut sp̃m
seruitutis moysen et mariã inti¬
more et non in dilectione dĩ ha¬
busse credamus. Nec mirũ quam¬
uis scõs homines tamen dĩ seruos
nobiliter appellari: cum ꝑ ysaiã
ꝓpliam pat̾ loquatur ad filiit. Mag¬
num tibi ẽ hoc uocari te puerũ
scđm grecos et famulũ et filiũ sig¬
nificare. In hebreo quesiuimus ẽt

Expanded text:
Si enim Pater et Filius unum sunt, et qui crediderit in Filium, credit et in Patrem: servitus quoque indifferenter apostoli Pauli, vel ad Patrem est referenda, vel ad Filium. Haec autem servitus non est illa de qua ipse Apostolus ait: Nec enim accepistis spiritum servitutis iterum in timorequo clamamus Abba, Pater , verum nobilis servitus, de qua et David ad Deum loquitur: Ego servus tuus, filius ancillae tuae . Et beata Maria um tuum . Hanc servitutem habuit et Moyses, de quo Dominus ad Jesum filium Nave: Moyses, inquit, famulus meus mortuus est . Et in alio loco: Mortuus est Moyses famulus Domini in terra Moab per verbum Domini . Absit quippe ut spiritum servitutis Moysen et Mariam in timore, et non in dilectione Dei habuisse credamus. Nec mirum quamvis sanctos homines, tamen Dei servos nobiliter appellari, cum per Isaiam prophetam Pater loquatur ad Filium: Magnum tibi est vocari te puerum secundum Graecos, et famulum et filium significare, in Hebraeo quaesivimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur: ut sic eum diligas sicut
tẽ. et cupias eẽ saluator. In uxore
auit comparationis ad uerbium.
sicut. non similitudinẽ. sed ałl ꝓ¬
bationẽ et confirmationẽ cum
quodam pondere sonat: Quomodo
dicimus de uiro. quasi uir fecit: et¬
Non quo ipse saluator głam habu¬
erit ad comparationem alteruis
unigeniti. Ipse ẽ enĩ unigenitus.
Et unigenitus si et alter fuerit:
unigenitus non potest appellari.
Unde alterius unigeniti non indi¬
gebat exemplo. sed sicut unigeni¬
tum. hoc ẽ. ut semet ipsum dice¬
bat. głam habere. Possedit hoc idẽ¬

Expanded text:
ponitur, ut sic eum diligas sicut ponitur, ut sic eum diligas sicut te, et cupias esse salvatum. In uxore autem comparationis adverbium, sicut, non similitudinem, sed approbationem et confirmationem, cum quodam pondere sonat. Quomodo dicimus de viro: quasi non quo Salvator gloriam habuerit ad comparationem alterius unigeniti: ipse est enim unigenitus. Et unigenitus si et alter fuerit, unigenitus non potest appellari. Unde alterius unigeniti non indigebat exemplo: sed quasi unigenitum, hoc est, ut semetipsum decebat gloriam habere, possedit. Hoc ide