comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum habeat potesta¬
tem suȩ uoluntatis:
meliꝰ facit. quia &e¬
apud dm:. meritum
illi collocat. & a scłi
sollicitudine: lib̾at
illam. & id̃o recte ait.
melius facit. Meltꝰ
pedit. quam qd̾ lice
&̾ ñ expedit. Hic enĩ
benc utit᷑ hõ: malo.
Ibi uͦ. bene utit bo¬
no. Duo enĩ hec.s.
bonum & malum:

Expanded text:
cum habeat potestatem suae voluntatis, melius facit, quia apud Deum meritum illi collocat, et a saeculi sollicitudine liberat illam, et ideo recte ait, melius facit. Auguspedit, quam quod licet et non expedit. Hic enim bene utitur homo malo, ibi vero bene utitur bono. Duo enim haec, scilicet bonum et malum,
Abbreviated transcription (Latin):
tius do seruiatis. non:
ut si incontinentes esti.
iniciam uob̃ laqueum
formeationis. ñ hoc
dico: ut laqueum uo¬
bis iniciam. s hoc dico:¬

Expanded text:
tius Deo serviatis, non ut, si incontinentes estis, injiciam vobis laqueum fornicationis. Non hoc dico ut laqueum vobis injiciam, sed hoc dico
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃a sc̃a non sit. cor.¬
nnupta. hec itaq lo¬
quens apłs de. innuptiᷤ
& nuptis: ampliorem
inuptarum. ⁊ in cor¬
pore & in spũ sc̃ificatio¬
nem. intelligi uoluit.
ñ corpꝰ nuptarũ: om̃i

Expanded text:
ut et ipsa sancta non sit corinnupta. Haec itaque loquens Apostolus de innuptis et nuptis, ampliorem innuptarum et in corpore et in spiritu sanctificationem intelligi voluit, non corpus nuptarum omni
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sine penitentia .i. sinc mutatione ꝯsilii di.
Ułita. Iõo dico scdm electionẽ: quia qͥb ds̃ fidẽ
inspirat. sinc p̾cedente coꝵ penitentia inspirat.
&e hoc ẽ. sinc penitentia eni precedente: sunt
dona &e uocatio dĩ .i. gratuita. ⁊ int̾ior uocatio.
tem ab iacob. & hoc crit: cum abstuło pecc̃a eoꝵ
S neqͥs putaret eos ñ posse acciꝑe mĩam. quia¬
rius plangant. quia uocatio łi. qͣ uoeat ad fi¬
dem: & dona .i. remissio pecc̃oꝵ: q̃m p̾stat in
baptismo. sunt. sinc penitentia exteriori. Ue¬
rum ẽ quia gr̃a dei in baptismo ñ requirit ge¬
mitum: uł planctũ: uł opus aliqͦd: nisi solam
fidẽ. & cordis contritionẽ. & omĩa gratis ⁊ do¬
nat. hoc idõ dicit: ne putent illos ñ posse acci
hic ostendit posse fierr.¬
ut impietas autatur
ab iacob. quia ⁊ a genti¬
b ablata ẽ. que aliqn¬

Expanded text:
ine poenitentia, id est sine immutatione consilii Dei, vel ita: Ideo dico secundum electionem, quia quibus Deus fidem inspirat, sine praecedente eorum poenitentia inspirat. Et hoc est, sine poenitentia enim 54 praecedente sunt dona et vocatio Dei; id est gratuita et interior vocatio, tem a Jacob, et hoc erit, cum abstulero peccata eorum. Sed ne quis putet eos non posse accipere mirius plangant, quia vocatio Dei qua vocat ad fidem et dona, id est remissio peccatorum quam praestat in baptismo, sunt sine poenitentia exteriori. Verum est, quia gratia Dei in baptismo non requirit gemitum, vel planctum, vel opus aliquod, nisi solam fidem et cordis contritionem; et omnia gratis condonat. Haec ideo dicit, ne putent illos non posse acciHic ostendit posse fierut impietas avertatur a Jacob, quia et a gents ablata est, quae aliq
Abbreviated transcription (Latin):
dit ubum ul deis. consolatur do¬
niens icͥptum ñ om̃s eẽ laluandos. s tm̃. si¬
miles ysaac. ut illis solĩ condoleat: qui ñ credi¬
derunt. possunt tñ credere. de quib ñ ẽ uaboe
condolendum. quia ñ sunt p̾destinati ad uit̃a.
Quis enĩ plangat eum quiolim mortuus habc¬
tur: Hos nanq olim ds non saluandos decre¬
uit p̾scius. ñ ꝑsonarum acceptor. Nullũ enim
dampnat. añquã peccet. Nullum coronat: añ¬
qͣm uincat. S p̾scientia diffintum h̃t: qualis
uniꝰcuiꝰq sit futura uoluntas. ex qͣ dampnetur
uł coronetur. Q. iudi ñ credunt in saluatorem.¬
Uñ mͥ dolor ẽ.s hoc ẽ in qͥt. qd̾ d̾s dixit futurũ.
ut ñ om̃s filii carins: sint sem̃ abrahe. s qui fi¬
dem hñt. ꝑ quam natus est ysaac. & hoc est.
a ñ itrita facta ẽ ꝓmissio di: & si ñ om̃s salui
sint. Quãuis enĩ quidam ex eis errauerint.
tñ illi qui sunt ueri isrłite: saluant᷑. ut ꝓmis¬

Expanded text:
de Judaeis, consolatur doniens scriptum non omnes esse salvandos, sed miles Isaac, ut illis solis condoleat qui non crediderunt. Possunt tamen credere: de quibus non est valde dolendum, quia non sunt praedestinati ad vitam. Quis enim plangat eum, qui olim mortuus haberetur? Hos namque olim Deus non salvandos decrevit praescius, non personarum acceptor. Nullum enim damnat antequam peccet, nullum coronat antequam vincat; sed praescientia definitum habet, qualis unicuique futura sit voluntas, ex qua damnetur vel coronetur. Quia unde mihi dolor est: sed hoc est, inquit, quod Deus dixit futurum, ut non omnes filii carnis sint semen Abrahae, sed qui fidem habent, per quam natus est Isaac: et hoc non irrita facta est promissio Dei, etsi non omnes salvi sint Quamvis enim quidam ex eis erraverint, tamen illi qui sunt veri Israelitae salvantur, ut promis
Abbreviated transcription (Latin):
motionib ppłi contra se.¬
siuis oꝑabatur: necui gͣuis
cẽt. inuigiliis .s. nocte labo¬
rando: in officio sibi delega¬
to. in iciumis. coactis uł spon

Expanded text:
motionibus populi contra se,suis operabatur, ne cui gravis set, in vigiliis, scilicet nocte laborando etiam officio sibi delegto, in jejuniis coactis, vel spon
Abbreviated transcription (Latin):
meũ suaue ẽ. Considerant.
enĩ eos qui iugũ ipsum in¬
trepida ceruice subierunt:
etis humeris acceꝑunt:¬
ut ña laborib ad quietẽ:¬

Expanded text:
meum suave est . Considerant enim eos qui jugum ipsum trepida cervice subierunt, etis humeris accepeut non a laboribus ad quiete
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa di ministri. ñ adulantur
hominib: ut placeant d̾o¬
sicut pseudo faciunt. stu¬
dentes lucro. in multa ꝯiͣ.
exhibeamus nos ministroᷤᷤ
in omib. s in multa pati¬
entia. ut nec parum mouea¬
mur. Patientia dico: habrta:¬
in tͥbłationib .i. afflictionib
Dcinde. tribulationes ꝑ par

Expanded text:
quia Dei ministri non adulantur hominibus, ut placeant Deosicut pseudo faciunt studentes lucro. In multa. Quasi Exhibeamus nos ministros in omnibus, scilicet in multa patentia, ut nec parum moveamur. Patientia, dico, habin tribulationibus, id est afflictionibus. Deinde tribulationes per
Abbreviated transcription (Latin):
Redit rursus: ad illud qd̾
inceꝑat. etiam atq etiam
testatem habere accipiendi.
ꝑ similitudinẽ sac̃dotum gen¬
tilium. uł mdoꝵ. Cui rei natu¬
ralis ratioconsentit. ut nec le¬
ue faciat: nec ociosũ: qd tantiᷤᷤ
testimoniis cõmendat. Qiͣ. ue
oꝑant᷑. ut artifices: que de
sacrario sunt: edunt. & qui
altario deseruiunt. ut sacer
ꝑ sacrarium enim: intelligit
templum gentiliũ. ꝑ altare:
iudoꝵ. quoꝵ utrorumq mi¬
nistri: eoꝵ que offeruntur:
partẽ sumunt. & sicut. hicfit:
torib. Ordinauit enĩ his qui
p̃dicatorib. Quid disposuit:
nabilit̾ fecit. ut expeditiores
dicandum. dicens. Ecce ego

Expanded text:
Redit rursus ad illud quod inceperat, etiam atque etiam testatem habere accipiendi, per similitudinem sacerdotum gentilium vel Judaeorum, cui rei naturalis ratio consentit, ut nec leve faciat, nec otiosum quod tantis testimoniis commendat. Quasi operantur, ut artifices, quae de sacrario sunt edunt, et qui altario deserviunt, ut sacerdPer sacrarium enim intelligit templum gentilium; per altare Judaeorum, quorum utrorumque ministri eorum quae offeruntur partem sumunt. Et sicut hic fit, toribus; ordinavit enim his qui praedicatoribus quid disposuit? ionabiliter fecit ut expeditiores aedicandum dicens: Ecce ego
Abbreviated transcription (Latin):
ceptabant. & udei quide de antiquȩ legis oꝑi¬
b. gentiles uo. de. noua xp̃i uocatione: p̾sump¬
tiue głabantur. & merita iactabant. Ideoq
utroꝵq iactantiã repͥmens: ad pacẽ monet.
ce ne indignent᷑: se eis annumerat. Qͣi. Quia
hicait: iustificati ex fide. qui supra dixit: iustifi¬
cat gratis: ꝑ gr̃am. hoc ido dixit: ne ip̃a fides. su¬
ꝑba sit. ne dicat sͥ. Si exfide: quomͦ gratis: Quod¬
enĩ fides incretur: cur ñ potius redditur qͣm do¬
natur: Non dicat ista homo fidelis. qr cũ dixerit:
ut merear iustificationẽ: habco fide: respondet᷑
ei. Quid habes qõ ñ accepisti: Cumgͦ fides impe¬
trat iustificationẽ: sicut unicuiq d̃s̃ partitus
humani. s ipsa gr̃a metur augeri. ut aucta: me¬
reatur & ꝑfici. uoluntate comitante: ñ ducente.
nanq cum do hab̾e: fides facit: ñ lex. hec enim
nos reconciliat do. sublatis peceatis: q̃ nos fece
litigat. qͥ sequit᷑ iussa domini.⁊ ad om̃e p̾ceptũ

Expanded text:
dem de antiquae legis operibus, gentiles vero de nova Christi vocatione, praesumptive gloriabantur, et merita jactabant; ideoque utrorumque jactantiam reprimens, ad pacem monet, et ne indignentur se eis annumerat. Quasi dicahic ait: justificati ex fide. Qui supradixit justificati gratis per gratiam, hoc ideo dixit ne ipsa fides superba sit: nec dicat sibi, si ex fide, quomenim fides meretur, cur non potius redditur, quam donatur?\' non dicat ista homo fidelis. quia, cum dixerit: \'Ut merear iustificationem, habeo fidem, respondetur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? cum ergo fides impetrat iustificationem, sicut unicuique deus partitushumani, sed ipsa meretur augeri, ut aucta mereatur et perfici voluntate comitante, non ducente: namque cum Deo habere fides facit, non lex: haec enim nos reconciliat Deo, sublatis peccatis, quae nos feclitigat, qui sequitur jussa Domini, et ad omne praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
& id̾o: ꝑseuerare uos
decet. S alutouos
salutare. Salutat.
uos gauis hospes m̃s.
salutare illos. &e hic di
ꝑflue. stil em̃ tantus
uir. suꝑfluum posuit.

Expanded text:
 ideo perseverare vos decet. Saluto vos salutare. Salutat vos Caius hospes meus. salutare illos, et hic dicperflue, nil enim tantus vir superfluum posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
co: scđm ignobilitatem.
qͣm uob obieiunt. hoc
faciebant qͥdam udei.
qͥ eo qd̃ essent de gen̾e
abrahȩ: detrahebant
illis. eoqd̾ eẽnt incurũ¬
cisi. & se p̾ferebant. no¬
bilitatẽ carnis sibi uen
&e cct̾a. dico: qd̾ in quo
quis audet. & ego. ita.
ut in his apparet. he¬
brei sunt: lingua.⁊ na¬
tione. & ego. Isrłite ft̃.
scd̃m ritus: & ego. Sem̃
habrahe sunt: qr non

Expanded text:
co secundum ignobilitatem, quam nobis objiciunt. Hoc faciebant quidam Judaei, qui eo quod essent de genere Abrahae, detrahebant illis eo quod essent incircumcisi, et se praeferebant nobilitatem carnis sibi vindetc. Dico quod in quo quis audet et ego, ita ut in his apparet. Hebraei sunt lingua et natione, et ego. Israelitae sunt secundum ritus, et ego. Semen Abrahae sunt, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ec̃t. si acciꝑet. qͥa tunc
nea iella ñ lib̾e argueret. nec in¬
firmis compateret᷑. Et ẽ¬
ercedẽ habeo: si ex dilectio¬
ne ita facio. ut patiar: potꝰ penuriam: quam
abutar potestate. qd̾ utiq facem: si sumptuo
gendo: uł indiscrete accipiendo: monstrarem.
hoc s euangłizari: ut euangłium uend̾e̾tur. ꝑ
qd̾ etiam uigor euangłice auctoritatis: ⁊ ar¬
essem liber

Expanded text:
d esset si acciperet, quia tunc non libere argueret, nec infirmis compateretur. Et m habeo, si ex dilectione ita facio, ut potius patiar penuriam, quam abutar potestate: quod utique facerem, si sumptuosigendo, vel indiscrete accipiendo monstrarem.hoc sibi evangelizari, ut Evangelium venderetur, per quod etiam vigor evangelicae auctoritatis, et aressem e
Abbreviated transcription (Latin):
ñm.⁊ ẽ sensꝰ Si coact inopia rerũ earũ qͥ tẽꝑali
uite sunt necessariȩ p̾dico euangłium: alii
ꝑ me habebunt. mercedẽ. Ego aut̃ ñ qr ñ ip¬
sum euangłium diligo: s eius p̾cium inillis
s tanquã seruus eui dispensatio credita est.
ut tanquam alienum erogans: nicħ inde
ipse capiat: p̾ter cibaria. Alibi tñ. & se dis¬
pensatorem dicit apłc. Pot̃ enĩ & seruus infi¬
lioꝵ numo adoptatus: eande rem. in qͣ cohe¬
rendi sortem meruit : fidelit̾ dispensare par¬
strat euangłium coh̾edib suis. gͦ simplie
corde debemus oꝑari bonum. Non gͦ debemꝰ
id̾o euangłitare. ut manducemꝰ s idõman¬
ducare:ut euangłiremus. ut cib ñ sit bonũ¬

Expanded text:
 est sensus: Si coactus inopia earum rerum quae temporali vitae sunt necessariae, praedico Evangelium, alii per me habebunt mercedem, ego autem non, quia ipsum Evangelium non diligo, sed ejus pretium in illissed tanquam servus cui dispensatio credita est, ut tanquam alienum erogans, nihil inde ipse capiat praeter cibaria. Alibi tamen et se dispensatorem dicit Apostolus. Potest enim et servus 90 in filiorum numero adoptatus eamdem rem, in qua cohaeredi sortem meruit, fideliter dispensare parstrat Evangelium cohaeredibus suis. Ergo simplici corde debemus operari bonum. Non ergo debemus ideo evangelizare, ut manducemus; sed ideo manducare, ut evangelizemus, ut cibus non sit bonu
Abbreviated transcription (Latin):
infestum est enim
quia nemo accipit
inuitus facit. Si aut̃ uo¬
luntarsꝰ facit: dignus ẽ mercede. qr sentit d̾o.
qr facit inuitus. qd̾ sͥ preceptum ẽ. Uł ita ab
illo loco. Nam si euangłiz auo. ubi dicit głam
euacuari suam: si ꝓ sumptib quib sustenta¬
tatur: p̾dicet. Qd itiq uideretur. si ñ abstine¬
Nam si euangłirauo: ut ita hec fiant in me.
.i. si ido euangłitauo. ut ad illa ꝑueniam: &
finẽ euangłii. in cibo & potu &e uestitu collo

Expanded text:
ifestum est enim quia nemo accipit invitus facit. Si autem voluntarius facit, dignus est mercede, quia consentit Deo, quia facit invitus quod sibi praeceptum est. Vel ita, ab illo loco, nam si, ubi dicit gloriam evacuari suam si pro sumptibus quibus sustentetur praedicet, quod utique videretur si non abstinenam si evangelizavero, ut ita haec fiant in me, id est si ideo evangelizavero ut ad illa perveniam, et finem Evangelii in cibo, et potu, et vestitu collo
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciendo. & qͦ¬
modo: merced̾e eter¬
nam habebo: Res¬
pondet. Ita .s. habe¬
bo mercede: si tan¬
tum regni habeo
caritatem: ut p̾di¬
xp̃i: etiam sine sũp¬
liam illud: euange

Expanded text:
quid faciendo et qmodo mercedem aeternam habebo? Rpondet: Ita, scilicet habebo mercedem, si ttam regni habeo charitatem, ut praediisti, etiam sine sumpl
Abbreviated transcription (Latin):
głitabo. quia fame cruciabor. & unde uiuam
non habeo. hec ẽ gͦ necessitas que mͥmeum¬
bit. ut. euangłizem. quia unde uiuã ñ habeo
uł ut adqͥram temporalẽ fructum de p̾dica¬
tione ȩt̾norum. Sic emm necessitas c̃ in euã¬
gelitando: ñ uoluntas Si aut̃ uolens ħ .i. si¬
ne ulla necessitate huiꝰ ute hoc ago. m̾cedẽ
habeo sẽp̃it̾nam. siã inuitꝰ ħ ago: ut qͥ necessitate¬

Expanded text:
gelizabo, quia fame cruciabor, et unde vivam non habebo. Haec est ergo necessitas quae mihi incumbit ut evangelizem, quia unde vivam non habeo. Vel ut acquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum. Sic enim necessitas est in evagelizando, non voluntas. Si autem volens, id est sine ulla necessitate hujus vitae, hoc ago, mercedem habeo, sempiternam; si autem
Abbreviated transcription (Latin):
matre. Natus est enĩ de patre:ds u̾bum. natus
de matre. u̾bum caro fẽm. Unus igit᷑ atꝙ id̃e
est di filius. natus ante scła ce nat᷑ in seculo:
¶tem. Ds̃ unigenit᷑ dũ conciꝑet᷑ uitatem carniᷤ
accepit ex uirgine. ⁊ cũ nascetur. integͥtatẽ uir¬
ginitatis seruauit in matre. Istaq causa ẽ: qua
d̾s. factus ẽ filiꝰurrginis. ⁊ uirgo facta ẽ mat̾ uni¬
geniti d̾i. ut quẽ pater genuit ex et̾nitate: ip̃m
uirgo conceptum ꝓferret intẽꝑe. Deigͦ filiꝰ. ut car
nẽ hoĩs. aĩamꝙ mundaret. susceptione carnis:

Expanded text:
matre. Natus est enim de Patre, Dei Verbum; natus de matre, Verbum caro factum. Unus igitur atque idem est Dei Filius, natus ante saecula, et natus in saeculo. Item: Deus unigenitus dum conciperetur, veritatem carnis accepit ex Virgine; et cum nasceretur, integritatem virginitatis servavit in matre. Istaque causa est qua Deus factus est filius Virginis, et Virgo facta est mater Unigeniti Dei, ut quem Pater genuit ex aeternitate, ipsum Virgo conceptum proferret in tempore. Denem hominis animamque mundaret, susceptione carnis
Abbreviated transcription (Latin):
laritate. siuc in unitate ꝑsone. ñ inunitate.
seum singularitate diuine nature. ¶ Si aũt
adhuc q̃rit᷑: ipsa in carnatio quomͦ facta sit: ip̃m
ut carnalib ꝯgruent̾ appareret: uidutũ. Ita sane
factũ: ut ibi sit. ñ tm̃uerbum dĩ. & hominis ca¬
ro. s etiã rationalis hominis aĩa. atq hoc totũ:
⁊ ds dicatur ꝓpt̃ dm. & homo ꝓpt̾ hoĩem. Agnoᷤᷤ¬

Expanded text:
in unitate personae, non in unitate seu singularitate divinae naturae. Si autem adhuc quaeris: Ipsa incarnatio quomodo facta sit? Ipsum ut carnalibus congruenter appareret indutum. Ita sane factum ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum Deus dicatur propter Deum, et homo propter hominem. Agnos
Abbreviated transcription (Latin):
miseriam deposuit. xp̃c gͦ ante passionẽ fuit
pet᷑ scandali. quia illo temꝑe scandalit ati st̃¬
in eum udei. irascentes. ⁊ indignantes: quia
filium dĩ se faceret. Lapis uͦ offensionis fuit
xp̃c: in politione .i. in passione. qñ maxime
offend̾unt. ⁊ excecati sunt. dm̃ non esse cre¬
Uentes. qm̃ mortuum uidebant. a qͣ offensio¬
& remuneratioerit bonis. quia omĩs. siue
sit iudeus. siue gentilis: qui credit in eum ñ
confundet᷑. cũ uenit in futuro. Pr̃s:ic̃. sie¬

Expanded text:
miseriam deposuit. Christus ergo ante passionem fuit miseriam deposuit. Christus ergo ante passionem fuit petra scandali, quo tempore scandalizati sunt Judaei irascentes et indignantes, quia se Filium Dei faceret. Lapis peChristus in politione, id est in passione, quando maxime offenderunt, et excaecati sunt, Deum non esse credentes quem mortuum videbant, a qua offensiod remuneratio erit bonis; quia omnis sive sit Judaeus sive gentilis, qui crediderit in eum, non confundetur, cum venerit in futuro.
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. in xp̃o passi sunt. qui dicitur¬
lapis offensionis: quadam rõne similitudiniᷤ.
xp̃c eñ latens in humilitate: habilis fuit of¬
fende: ad similitudinẽ parui lapidis. a quo
S creuit lapis. ut ait daniel. & factꝰ est mons
magnus. qui repleuit totã terram. S quia
pͥmo humilis uenit: offenderunt etiam in
illum iudei. eui rei attestatur ysaias. Unde
subditur. Sicut scͥptum ẽ in ysaia. Ecce. Qrͣ¬
toto conterentem
malos. & in futuro¬
contristantẽ. lapis
gͦ offensionis diei¬
tum quo apparuit
malis hic. Petra scat¬
dali: scđm quod in
obex aliqͥs inuenit᷑: qui gressus incedentis im¬
pediat. Quiagͥ hii qui erant in syon uiam non
bonam incedentes: & iter ꝑditionis coneito pe¬
de currentes: xp̃m in futuro sentient iudicẽ.
Id̾o petra scandali dr. Uł sic̃ pet᷑ dicit᷑ ante po¬
licitationẽ. ⁊ lapis ꝑ politionem: ta ⁊ xp̃c & pe¬
tra dr̃ante politionem. & laꝑis: ꝑ politionẽ.
Politio aut̃ xp̃i passio funt: qͣ infirmitatis

Expanded text:
m in Christo passi sunt qui diciturlapis offensionis quadam ratione similitudinis. Christus enim latens in humilitate habilis fuit offendere ad similitudinem parvi lapidis a quo sed crevit lapis, ut Daniel ait: Et factus est mons magnus qui replevit totam terram . Sed quia primo humilis venit, offenderunt in illum Judaei: cui ei attestatur Isaias. Unde subditur: Sicut scriptum est in Isaia; Ecce. Qustum ex toto conterentem malos in futurocontristantem. Lapis ergo offensionis dicitum quo apparuit malis; petra scandali, secundum quod in obex aliquis invenitur qui gressus incedentis impediat, quia igitur hi qui erant in Sion viam non bonam incedentes, et iter perditionis concito pede currentes, Christum in futuro sentient vindicem, ideo petra scandali dicitur. Vel sicut petra dicitur ante politionem, et lapis per politionem; ita Christus et per ante politionem et lapis post politionem. Politio autem Christi, passio fuit, qua infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Qĩ offenderunt. & tn
o fr̃s uoluntas quidẽ
mea c̃. ut saluentur.
& hec uoluntas. non
utiq facta ẽ. s ẽ cordis
eratio fit a me. ad d̾m¬
um fit pro
in salutẽ .i. ut d̾s det il

Expanded text:
cur offenderunt, et o fratres, voluntas quidem mea est, ut salventur, haec voluntas non utique ficta, sed est cordis cratio fit a me ad Deum pro in salutem, id est ut Deus det il
Abbreviated transcription (Latin):
ut pax sit int̾ uos:
Salutate uos ipsos
mincẽ in osculo scõ. ñ
doloso. & sic debetis
uos om̃s sc̃i. desid̾an¬
tes. &e quasi mecũ dicen¬

Expanded text:
ut pax sit inter vos, salutate vosipsos invicem in osculo sancto, non doloso, et sic debetis vos omnes sancti desiderantes, et quasi mecum dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tatem dei. Ut enim possideamus grãm salutis: quã
xp̃c donat: cõmunicatio facit sc̃i spc. hic enim dile¬
ctos a deo: & saluatos grã xp̃i tuetur. Trmnitatis
hic complexio ẽ: & unitas potestatis. & ẽ dicere. tota
tͥnitassit uobiscum. dans grãm: de commissis. & cari¬
tatem. ut cͥum ꝑfectio: consummatiosit hominis
insalutem. A 5¬

Expanded text:
atem Dei. Ut enim possideamus gratiam salutis quam Christus donat, communicatio facit Spiritus sancti. Hic enim dilectos a Deo et salvatos gratia Christi tuetur. Trinitatis hic complexio est et unitas potestatis. Et est dicere: Tota Trinitas sit vobiscum dans gratiam de commissis et charitatem, ut trium perfectio consummatio sit hominis in salutem. Am
Abbreviated transcription (Latin):
illos: qui ita expectati. de pecc̃is noluerunt
resipiscere. s hac p̃dicta gr̃a. abusi sunt. Ecce
hic ostenditur iusticia cirea eos: qͥ hñt tempus
enim dat tot bona malis: & tam diu eos tołat.
ut ꝯiuncat eos iuste dampnari. & etiã ut fide¬
les magis eum diligant: quib grãm malis
ñ cõmunẽ ipse conseruauit. uł ut oftñdet hic¬

Expanded text:
eos qui ita exspectati de peccatis noluerunt resipiscere, sed hac praedicta gratia abusi sunt. Ecce hic ostenditur justitia circa eos qui habent tempua sua. Ob hoc enim dat tot bona malis, et tandiu eos tolerat, ut convincat eos juste damnari; et ut fideles magis eum diligant, quibus gratiam malis non communem ipse conservavit. Vel ostenderet hic
Abbreviated transcription (Latin):
esauaũt iudicio reꝓbatũ. sicut & pħaonem: ce
alios quos uoluntate sua ds obdurat: Ostendi¬
tar qd quidam sunt: quib nec gr̃am apponit
d̃s. ut esau. &e pharao. cum aliis infert cam: qͣli
tia dei flagitanda ẽ. quia ñ alit̾ euenit: quam
sciens itaꝙ d̃s aliquos malc uoluntatis fut᷑os.
& ñ hu̾it eos in numero bonoꝵ. sic̃ &e de p̾sci¬
entia pħaonẽ dampnandum eẽ censuit: sci¬
ens eum ñ se correpturũ. Apłm uo paulum
elegit. p̾sciũ utiq qd̃ futurus eẽt fidelis.
Sunt aut & alii quidam. quib gr̃a data est
sunt incelo. & post abierunt retͦ. S hoc de eis
dñs dixit. ꝓpt̾ iusticiam eui deseruiebant. qͥa
hos ẽ iustum: ut unicuiq respondeat ꝓm̾ito.
acsi dic̾et. Digni estis nunc: uita et̾na. quia tunc¬
erant boni. Frequent̾ aut̃ ante sunt mali. qͥ
futuri sunt boni. & aliquotiens priꝰ funt bo¬
ni: qͥ futuri st̃ mali &e ꝑmansuri. ł ales erant

Expanded text:
Esau autem judicio reprobatum sicut Pharaonem, et Esau autem judicio reprobatum sicut Pharaonem, et alios quos voluntate sua Deus obdurat, ostenditur quod quidam sunt, quibus nec gratiam apponit Deus, ut Esau et Pharaoni, cum aliis infert eam quasi tia Dei flagitanda est quia non aliter evenit quam sciens itaque Deus aliquos malae voluntatis futuros, non habuit eos in numero bonorum, sicut et de praescientia Pharaonem damnandum esse censuit, sciens eum non se correcturum, Apostolum vero Paulum elegit praescius quod futurus esset fidelis. Sunt autem et alii quidam, quibus gratia data est sunt in coelo , et post abierunt retro. Sed hoc de eis Dominus dixit, propter justitiam cui deserviebant, quia hoc est justum ut unicuique respondeat pro merito. Ac si diceret: Digni estis nunc vita aeterna, quia erant boni. Frequenter enim ante sunt mali, qui futuri sunt boni; et aliquoties prius sunt boni, qui futuri sunt et permansuri mali. Tales erant
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt iniguns ds. etiam si nil boni daret. S qͥd
dices Sietiam bona dedit: & dedit utiq. quia
ds sustinuit ininłtapatientia uasa ire apt̾a
in intitum .i. malos quos cum posset iudica¬
re statim.: du sustiniit. ut conqueri ñ pos
inexeusabiles deꝑirent. quos p̾sciuit non
eteadtturos. Ds dico uolens ostend̾e in futõ.¬
iram suam .i. penã ȩternã in ꝑditis. qͦs male
usos dei patientia. ȩt̾nalit̾ dampnabit. & uoleis
glorificabit. cum uindictam sanguinis coꝵ. su¬
ꝑ malos exercebit. qui cumante putaret᷑ non
iudicaturꝰ quia diu dissimulauit: iũdicando
potens uidebit᷑. ut ostend̾et. Q. itamͦ sustimut
am:. diuitiasgłe suȩ .i. copiosam cẽ gloriosam mr̃am
suã. Ostendit enim quantum fecit eis qͦs libe¬
rauit ⁊ glorificauit. cum illi quos deseruit. pe¬
nam ħ̃nt. que parit̾ omnib debebatur. No¬
ta quia ex uerbis apłi quib usus ẽ in hoc ser¬
mone. dicens. iacob gratis dilectũ. ⁊ electũa deo.

Expanded text:
esset iniquus Deus, etiam si nil boni daret. Sed quid dices, si etiam bona dedit, et dedit utique quia Deus? Sustinuit in multa patientia vasa irae apta in interitum, id est malos quos cum posset judicare statim, diu sustinuit ut conqueri non posinexcusabiles deperirent, quos praescivit non credituros. Deus dico volens ostendere, in futiram suam, id est poenam aeternam, in perditis quos male usos patientia sua aeternaliter damnabit; et volensglorificabit, cum vindictam sanguinis eorum super malos exercebit, qui cum ante putaretur, non judicaturus quia diu dissimulavit, judicando potens videbitur. Ut ostenderet, quasi am, divitias suas, id est copiosam et gloriosam misericordiam suam. Ostendit enim quantum fecit eis quos liberavit et glorificavit, cum illi quos deseruit poenam habent, quae pariter omnibus debebatur. Nota quia ex verbis Apostoli quibus usus est in hoc sermone, dicens: Jacob gratis dilectum et electum a Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
delebo eum de libro uitȩ. ut scd̃miusticiã udi¬
cis. uideat᷑ dcleri. dum ꝑeccat. iuxta p̾scientiã
tñ: in libro uite nunqͣm fuerat. Un ioħesait.
Ex nob̾ exierunt. s ex nob̃ ñ erant. Pcont̾ uo.
tunc aliquis uidetur asseribi: cum malus ẽt̃
desinit qui tñ. scđm p̾scientiam nunqͣm de
uult. & liberet quos uult: manifeste ostñdi¬
tur cdiues &e gloriosa bonitas sua. inuasis mĩȩ.
cnĩ sustinet d̾s. sciens exitus singłoꝵ. Et utiq
bomis ꝓdest: qd̃ malos ex
uos &e uoca¬
cauit. Cum ostensũ
sit. qd̾ ex sola gratia¬
sint filii: incipit ꝓba¬
re. ꝑ auctoritates ꝓ¬

Expanded text:
iam judicis videatur deleri cum peccat, juxta praescientiam tamen in libro vitae nunquam fuerat. Unde Joannes ait: Ex nobis exierunt, sed ex nobis non erant . Econtrario vero tunc aliquis videtur ascribi, cum malus esse desinit, qui tamen secundum praescientiam nunquam defbus vult, et liberet quos vult, manifeste ostenditur dives et gloriosa bonitas ejus in vasa misericenim sustinet Deus, sciens exitus singulorum, et utique bonis prodest quod malos exuos et vocavit. Cum ostensum sit quod ex sola gratiasint filii, incipit probare per auctoritates
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ imitator sum.
&̃ hoc rogo uos.
qͥ ex debito michi
obedire debetis.
temini me: misi
eis epła. qui ẽ fi¬

Expanded text:
 imitator sum. Et hoc rogo vos, quia ex debito mihi obedire debetis. temini me, misi eis Epistola, qui est fi
Abbreviated transcription (Latin):
entes̾. ta. qͥa minist di sunt. Iꝑsi dico: ser¬
iuentes uob̾: dum patriam defendunt. in hoc
in defensione patrie. Et quia ministͥ dei sunt:¬
gͣ Neddite om̃ib debi¬
de erMOta. ut sic laudet᷑ diser¬
betis tͥbutum: reddite
tͥbutum. ł ributũ dicit.¬

Expanded text:
e tributa, quia ministri Dei sunt. Ipsi dico serientes vobis, dum patriam defendunt, in hoc in defensione patriae, et quia ministri Dei sunt Reddite omnibus debimo ut sic laudetur disbetis tributum reddite tributum. Tributum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
oscientiam.s. ut munda
a do diligendo. Licet enĩ
om̃s fideles in quantu
uidei ce greci. dñi & serui. & hui modi. differen¬
tiatñ est. in conu̾satione mortali. & eiꝰ ordinem
in huiꝰ uite itine seruandũ eẽ: apłi p̾cipiunt.
Alla ens sunt quȩ seruamus in unitate fider. si
muia. ne nomendi &e doctrina blasphemetar.¬

Expanded text:
scilicet ut munda a Deo diligendo, licet enim omnes fideles in quantumJudaei et Graeci, Domini et servi, et hujusmodi; differentia tamen est in conversatione mortali, et ejus ordinem in hujus vitae itinere servandum esse apostoli praecipiunt. Alia sunt enim quae servamus in unitate fidei sinein via, ne nomen Domini, et doctrina blasphemetur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ malũ egit. Et qͥa mini¬
ster ẽ dei. sdõo subditi esto¬
te ei. qͣsi ex necessitate.
uł necessitati alia litr̃a.
Non solum

Expanded text:
qui malum agit, et quia minster Dei est, ideo subditi estote ei, quasi ex necessitate, necessitati, alia littera, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
.s. iudeos &e grecos:. sub
pecc̃o eẽ: ante hane gra¬
cando naturalẽ legem:¬
naturalẽ: inuenti st̃
pecc̃ores. sic̃ supͣ osten¬
sumest. a ido: nullus
p̾cellit alterum in sta
tanquam ex m̾itis ope¬
rum legis: sͥ redditum
euangelui p̾mium arbi¬
trarẽtur. Illi econtra:
iudeis se p̃ferre gestie¬
bant: tanqͣm int̾fecto¬
cum testimoniũ. subd̃.¬
Nemini enu dubium
ẽ. quia oms non q̃ren¬
tes dm: declinant ab
co. ⁊ inclinantur ad ma
alios declinare fecert̃.
quia non ẽ aliquis de

Expanded text:
 Judaeos et Graecos, sub peccato esse, ante hanc gracando naturalem legemnaturalem, inventi sunt peccatores, sicut supra ostensum est. Et ideo nullum praecellit alterum et in stanquam ex meritis operum legis, sibi redditum Evangelii praemium arbitrarentur; illi contra Judaeis se praeferre gestiebant tanquam interfectocum testimonium subdNemini enim dubium est, quia omnes non quaerentes Deum declinant ab eo, et inclinantur ad mal alios declinare fecerunt.quia, non est aliquis de
Abbreviated transcription (Latin):
posset fieri: deuorare
bonos guttura illoꝵ. Et ubi non audent aꝑtis
malis ꝑsequr:. lingius suis .i. inalis. dolo. ageb̾at
u̾bis bona dicentes. s malũ corde cogitantes. q
uenenũ aspidũ.i. odium insanabile. erat. sub
u̾ba: muscipula sunt. Ad hoc enĩ locunt᷑: ut de¬
cipiant. ut sic̃ ꝑ labia serpentis ꝑemptorium
uenenum infusum est:. ita & ꝑ labia coꝵ. dolus
&e captio. Quorum etiam os plenũ est. habũ¬
ledicis. ut demonium
maritudine .i. ama
ris muis. & etiã pedes

Expanded text:
posset fieri, devorare bonos guttura illorum. Et si non audent apertis malis persequi, linguis suis, id est malis, dolose agebant, verbis bona dicentes, sed malum corde cogitantes, quia venenum aspidum, id est odium insanabile erat, sub modi hominum verba muscipula sunt. Ad hoc enim loquuntur ut decipiant. Ut sicut per labia serpentis peremptorium venenum infusum est, ita per labia eorum dolus et captio. Quorum etiam os plenum est, abuledicis, ut Daemonium maritudine, id est is. Et etiam pede
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ contra naturã. nͥ sub¬
latousu ꝯcesso. aliter
uti quam ꝯcessum est:¬
cum illa pars corporis
non habeat huiꝰ modi¬
usũ datum a natura:

Expanded text:
est contra naturam, nisi sublato usu concesso aliter uti quam concessum est,cum illa pars corporis non habeat hujusmodusum datum a natura.
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ. si nos metamꝰ
Si alii. Item a mino¬
tam potenter utun
s tñ non sumus usi
hac potestate. Et quia
forsan eum non egere
dic̾e̾nt. cont᷑ hoc sub
licita quasi illicita fec̃.
Uł id̾o hoc dieit: qͥa for¬
san & hu auari erant
e id̃o. apłm odirent:
si qͥcquam ab eis acciꝑet.
Uł hoc id̾o dicit: quia
si accipet ab eis: puta

Expanded text:
magnum si nos metamusSi alii. Item a minotam potenter utuntsed tamen non sumus usi hac potestate. Et quia forsan eum non egere dicerent, contra hoc subdlicita quasi illicita fecit. Vel ideo hoc dicit, quia forsan et hi avari erant, et ideo Apostolum odirent, si quidquam ab eis acciperet. Vel hoc ideo dicit, quia si acciperet ab eis, puta
Abbreviated transcription (Latin):
perandi: iaccipiendi. Oꝑandiem̃ ait.
paccipiendi. ut honestius loq̃retur. Uł scdm
cessandi a labore manuũ. Et ne qr abstinet.co¬
apłos rep̾hendisse¬
litat. ⁊ ẽ. ꝓ bat hic ꝑ¬
similitudines huma¬
nas. idẽ licere sͥ. ⁊a

Expanded text:
est accipiendi. Operandi enim ait pro accipiendi, ut honestius loqueretur. Vel secundum cessandi a labore manuum. Et ne, quia abstinet, coapostolos reprehendisselitat, etc. Probat hic similitudines humanas id licere sibi et
Abbreviated transcription (Latin):
ili. hanc potestatẽ
habemus: Quis enĩ
militat suis stipen¬
diis unqͣm: Et quiᷤ
eiꝰ ñ edit: Et quis
q nullus. Lac gre¬

Expanded text:
otestatem habemus. Quis enim militat suis stipendiis unquam? Et quis ejus non edit? Et quis nullus. Lac gre
Abbreviated transcription (Latin):
his u̾bis satis in¬
ñ dicit: dicabant. hec quidẽ. scdm hu¬
mane consuetudins licentiã. dicta sune. S nim¬
qͥd scłm hoiem tm̃ hec dico: idest humana simi¬
litudine tm̃ hoc ꝓbo: Anñ. & lex dieit hec : id
ñne lex moysi idem ꝓbat : utiq. Scriptum

Expanded text:
His verbis satis Am praedicabant. Haec quidem secundum humanae consuetudinis licentiadum hominem, tantum, haec dico, id est humana similitudine tantum hoc probo? An non et lex dicit haec, id est nonne lex Moysi idem probat? utique. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ meum ꝑfectũ. Et u̾e.
uob̾ sum apłs. Nam sig
gilli. qr in uob̾ apparet
qd ego sum apłs. dum
dant. apłs defenddor.
de hoc ẽ qd̃ait. Mea de

Expanded text:
 meum perfectum. Et vere vobis sum apostolus; nam signgilli, quia in vobis apparet quod ego sum apostolus, dum tant, apostolus defendor. Et hoc est quod ait: Mea de
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq habemꝰ. ꝑmisit
accipe necessaria a sub¬
ditis. ut quisqͥs uellet.
eo ut̾etur. qd̃ sibi licero
ex dñi constitutione. Si
quis ũ uti nollet: non
contͣ iussum fac̾et. sed
de suo uire cedet. Pote¬
stas enĩ est. ñ iussio do¬
minii: acciꝑe sumptus¬
ducendi nob̾cum inu¬
nistret. sicut & ceti apłi¬

Expanded text:
Utique habemus. Permisit accipere necessaria a subditis, ut quisquis vellet eo uteretur quod sibi liceret ex Domini constitutione; si quis vero uti nollet, non contra jussum faceret, sed de suo jure cederet. Potestas vero est, non jussio Domini, accipere sumptusducendi nobiscum snistret, sicut et caeteri ap
Abbreviated transcription (Latin):
pide uirtutũ. seque¬
bant᷑ apłos. ministr̃¬
cute. sunt. ministrantes ei de ꝓpruis facultatib
sus. Dñs enim nr̃. cui angłimnistrabant: m¬
firmis cõpatiens: loculos habuit. quib ĩmittere¬
tur pecunia a fidelib data: uictui necessaria.
qͣs cõmendauit uide. ut. etiam fures: si non pos¬
semus uitarc. disc̾emus in eccłia tolerare. Et
tur aliene a salute. quȩ ministrabant ei. sic ce
apłi. Aut ego. Qi.¬

Expanded text:
utum sequebantur apostolos ministrecutae sunt ministrantes ei de facultatibus suis. Dominus enim noster cui angeli ministrabant infirmis compatiens loculos habuit, in quibus mitteretur pecunia a fidelibus data victui necessaria, quos commendavit Judae, ut etiam fures, si non possemus vitare, disceremus in Ecclesia tolerare. Et tur alienae a salute, quae et ministrabant ei sicut et apostolis. Aut ego. Q
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa in omĩb. sequit᷑. Dilectio. Qiͣ. uere qui
diligit ꝓximum benc¬
TIOPXI facit: quia dilectio ꝓri¬
imi. noꝑatur malum.
.i. diligens ꝓximum.
nullum mortale pecca¬
omnẽ hominẽ opor¬
tes intelligi. quia ne¬
mo ẽ: cum quo sit ope¬
randum male. Qui gͦ¬
amat homines. aut¬
isti sunt. aut ut in iusti
sunt: amare debet. Sic enĩ seipsum amare de
diligit. ut sit imustus. ad hoc gͦ. ut sit malus.
ꝙ̾ iam ñ se diligit. Qui cñ diligit inquitatẽ:
odit aĩam suam. Et quia dilectio ñ agit malũ:
gͦ dilectio ẽ plenitudo legis .i. qͥ diligit plene:
lege implet. Ubi enim caritas c̃. quid ẽ qd̾ pos¬
ste deesse: Dbi aũt non ẽ. quid ẽ qd possit ꝓdes

Expanded text:
omnia in omnibus . Dilectio. Quasi dicat: Vere qui omnia in omnibus . Dilectio. Quasi dicat: Vere qui diligit proximum, bene facit, quia dilectio proximi non operatur malum, est diligens proximum, nullum malum mortale operaomnem hominem oportet intelligi, quia nmo est, cum quo sit operandum malum. Qui amat homines, auti sunt, aut ut justi sint amare debet. Sic enim et seipsum amare debdiligit ut sit injustus, ad hoc ergo ut sit malus: ergo jam se non diligit; qui enim diligit iniquitatem, odit Ergo dilectio est plenitudo legis, id est qui diligit plene implet legem. Ubi enim charitas est quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ẽ quipe optimꝰ homo: cum tota uita sua
pgi in incõmutabilẽ uitam. ⁊ toto affectum
haret illi. Si aut se ꝓpt̾ se ailigre:. non se refert
ꝯdđm s ad seip̃m comu̾sus: ñ ad in cõmutabile
Aliquid conu̾titur. a ido iam cum defectu aliquo
s. pptꝰ illum: ubi dilectionis tuȩ rectissimus finiᷤ
pon succenseat alius homo. si etiã ipsum ꝓpe̾̃
S̾in diligis. Hec enĩ regula dilectionis diuinit᷑
ẽ ꝯftitut᷑a. ut diligamus ꝓximũ ꝓpt̃ đm. Din u̾o.
ex toto corde ex tota anima. ex totam̃te. ut scił
onĩs cogicatiõnes tuas. & omnẽ uitam. &e onnẽ
intellectum. in illum conferas. a quo habes ea ip¬
saque ꝯfers. Nemo gͦ diligit ꝓximũ: nisi diligat
dm̃. Quantũ gͦ pot̾. ꝓximo impendat quȩ diligit
sicut scip̃m ut ille diligat đm. que si ipse ñ dili¬
mum. quia ñ diligit seipsum. Qui aut̾ se ꝓpter
habendum d̾m diligunt: ipsi se diligunt. gͦ ut

Expanded text:
Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua Tunc est quippe optimus homo, cum tota vita sua pergit, in incommutabilem vitam, et toto affectu inhaeret illi. Si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum, sed ad seipsum conversus, non ad incommutabile aliquid convertitur, et ideo jam cum defectu aliquo diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius homo, si etiam ipsum propter Deum diligis. Haec enim est regula dilectionis divinitus constituta, ut diligas proximuto corde, ex tota anima, ex tota mente, ut scilicet omnes cogitationes tuas, et omnem vitam, et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. Nemo ergo diligit proximum, nisi diligat Deum. Quantum ergo potest, proximo impendat quem diligit, sicut seipsum, ut et ille diligat Deum, quem si ipse non dilimum, quia non diligit seipsum. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt. Ergo ut
Abbreviated transcription (Latin):
merito. qͥa nec ds sine ꝓximo. ncc primꝰ finedo
diligi pot̃. Hic aut̃ dilectio ꝓximi. id̃o cõmemo¬
ratur: quia dilectio ꝓximi. in factis apparet. di¬
lectio nͦ dĩ. amplius latet. ꝙ id̾o. hane specialiꝰ
ponit. de qͣ dñs ait. mandatum nouum douob̾
ut diligatis inuicẽ. ubi illud mandatũ maiꝰ di
lectionis dei uidetur eẽ pretmissum. s bene in¬
telligentib utrumq inuenit᷑ in singulis. quia
qui diligie đm: ñ pot eum contempne̾. quem
git ꝓximum: quid in codiligit. insi d̾m : ipa
est dilectio ab omĩ mundana dilectione dis¬
ereta: quam distinguendo dñs ait. Sicut di¬
lexi uos. Quid enĩ nisi d̾m dilexit in nobis:
Non quẽ habebamus: s ut haberemꝰ. sicut
mediẽ dicit᷑ dilige egros. & qͥd in eis diligit nͥ
salutem quam utiq cupit reuocare. ñ morbũ.
quẽ uenit expellere. Sic gͦ & nos inuicẽ diliga¬
qũs. ur qͣntum possumus: inuicem ad haben
gum inuobdm: curam dilectionis attrahamus.

Expanded text:
rito, quia Deus, nec sine proximo, nec proximus sine Deo diligi potest. Hic autem dilectio proximi ideo commemoratur, quia dilectio proximi in factis apparet. Dilectio vero Dei amplius latet, et ideo hanc spiritualius ponit, de qua Dominus ait: Mandatum novum do vobis ut diligatis invicem , ubi illtur esse praetermissum. Sed bene intelligentibus utrumque invenitur in singulis, quia 59 qui diligit Deum, non potest eum contemnere quem git proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quem habebamus, sed ut haberemus; sicut medicus diligere dicitur aegros? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit utique revocare, non morbum quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ait, quantum possumus invicem ad habendum Deum in nobis curam dilectionis attrahamus.
Abbreviated transcription (Latin):
uicib solent a con
deratis potationib
tiom. a quo d̾r ebrictas: quȩ est numia potatioui¬
iii. Non in cubilib .i. inpigricia dormientium. &
in pudicicus .i. in luxuria que de cibo & potu
nimio uenit. & ido: post cõmessationẽ & ebrie¬
ambulem. sicut solebant. face: se inuicẽ prefe¬
nos in his tangi. & id̾o ñest eis:uis głandi.ho¬
rum aut̃ morborũ: suꝑbia mat̾ est. & huma¬
nç laudis auiditas. quȩ etiam hy pocrisin se¬
pe generat. huic ñ resistitur: nͥ diunoꝵ libro¬

Expanded text:
icibus solent a contderatis potationibusquo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio vini. Non in cubilibus, id est in pigritia dormientium, et impudicitiis, id est in luxuria quae in cibo et potu nimio venit. ambulemus, sicut solebant facere se invicem praefenos in his tangi, et ideo non est eis jus gloriandi. Horum autem morborum superbia est mater, et humanae laudis aviditas, quae etiam hypocrisim saepe generat. Huic non resistitur nisi
Abbreviated transcription (Latin):
namentũ:ar. lucis.
ma: que exigit lux.
subdens. Non in
cõmessationib. Qͣ
Ambulemus hone¬
ste. s ñ in his .s. non¬

Expanded text:
namentum, arma lucis, ma, quae exigit lux, , subdens: Non in commessationibus. Ambulemus honeste, sed non in his,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ quantomagis est in homine: tantomagi
ẽ uirtute p̾ditꝰ. Quanto aut̃ minus: tantominꝰ
tus &̾ uicium. In hac decalogꝰ legis impletur.
Decalogus enĩ legis. decẽ ꝑrecepta ħt. quȩ sic
sunt distributa. ut tria ꝑtineant addm. sep¬
tem ꝑtineant ad hominẽ. Est enĩ bellũ. quod
sccum agit homo. dunicans cont᷑ concupiscen¬
tras malas. & frenans auariciam elidens suꝑ¬
biam. suffocans ambitionẽ trucidans libidi¬
nem. has pugnas. fac in occulto. ⁊ ñ uinceris
in apto Ad hoc docentur manus nr̃ȩ ad p̾liũ.
ñ est hoc in spectacłis nr̃is uenator qd̃ cytha¬
rista. alud agit uenator. aliud cytharista. In
spectacłodei unum est. Tangis easdem decem
cordas & feras occidis. utrunq suul facis. Tangiᷤᷤ
u̾mam cordam qͣ ursꝰ colit᷑ ds. cecidit bestia suꝑst¬

Expanded text:
 quanto magis est in homine, tanto magis est virtute praeditus: quanto autem minus, tanto minus nest vitium. In hac Decalogus legis impletur. Decalogus enim legis decem praecepta habet, quae sic sunt distributa ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens subiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas facis in occulto, et non vinceris in apNon est hoc in spectaculis vestris venator, quod citharista. Aliud agit venator, aliud citharista. In spectaculo Dei unum est, tangis easdem decem chordas, et feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia su
Abbreviated transcription (Latin):
goeus ł uaut̃ in om̃ib operib tuis labora.
ñ pptꝰ amorem scłi. s. ꝓ sempiterna reqͥe. quam
pͥmittit deus. honora pattem tuũ. & matrẽ.
tangis qͣrtam cordam: ut honorẽ deferaᷤpa
rentib & cecidit bestia impictatis: Non mecha¬
cecidit bestia crudesitatis. Non furtum facies.
Sangis septimã cordã ⁊ cccidit bestia rapacitatᷤ.
Irii falsum testimonium uices. Tangis octarrã
cordain: ccrsdit bestia falsitatis. N concupisces
urorem pximi tui. ⁊̃ angis nonã cordam. &e ceci¬
dit bestia adultine cogitationis Aludem̃ est

Expanded text:
gotiis, tu autem in omnibus operibus tuis labora, non propter amorem saeculi, sed pro sempiterna requie quam promittit Deus. Honora patrem tuum et matrem tuam, tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas, et cecidit bestia impietatis. Non moechacidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, et cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices, tangis octavam chordam, et cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangis nonam chordam, et cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
u̾boꝵ querit᷑ ubi teste uirtute: ipsa se ñ com¬
mendat uitas. sicut in sapientia mundana.
lam ipso splendore uerboꝵ. ut ñ illa: s ipsc laui¬
detur. Iõo. causam ostendens: quare ñ in sapĩa
ubi. addit. Ut ñ euacuet᷑ ctux xp̃i sicut pseu¬
do apłi. nẽ stulti uiderentur prudentib mũ
euacuaretur cruxxͥ:
stulticia est.¬

Expanded text:
verborum quaeritur, ubi teste Veritate ipsa se non commendat Veritas sicut in sapientia mundana. lam splendore verborum, ut non illa, sed ipse laudetur. Ideo causam ostendens, quare non in sapientia verbi, addit, ut non evacuetur crux Christi, sicut pseupostoli, ne stulti viderentur prudentibus munacuaretur crux stultitia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i gram disputare. & ca dic̾e: quib demonst᷑¬
re conem̃.: naturam humanã: neq in paruuliᷤ
medico indigere: quia sana c̃. & in maiorib sͥ
ad iusticiam si uelit posse sufficere. Quocirea:
ñ p̾sumit apłe: in sapientia u̾bi p̾dicare. sed
scͥpturarum auctoritate contentus. simplici¬

Expanded text:
iam disputare, et ea dicere quibus demonstrare conemur naturam humanam, neque in parvulis medico indigere, quia sana est, et in majoribus sibi ad justitiam, si velint, posse sufficere. Quocirca non praesumit Apostolus in sapientia verbi praedicare, sed Scripturarum auctoritate contentus simplici
Abbreviated transcription (Latin):
infidelis: tam̃ iamẽ ĩmor¬
talis. ⁊ ita:. securi sumus de p̾mio.
sib: secundũ carnẽ. quia & si xp̃c usq ad crucẽ
fuit infirmꝰ᷑ .i. inuriatꝰ. qui ꝓ nob̾ ñ dedignat᷑
ẽ homo passibilis fieri: oe mori: tam̃: post resurrec¬
tionẽ: iam ñ est infirmꝰ. & mortalis. s apparet: qd
ñ esse putabat᷑. Uñ. ipse ait. Cũ exaltau̾itis filum
hoĩs. tunc cognoscetis: qͥa ego fum. hoc memorat
id̾o: ut ostendat. qͣ deuotione obseqͥndum ẽ xp̃o.
ut intelligentes quantũ ꝓ nob̃ fec̾it: ꝓpensiꝰ illiser¬
uant. uicem gͦ illi reddant: quasid̾o. ñ hominiso¬

Expanded text:
nfidelis, tamen jam est immortalis, et ita securi sumus de praemio. carnem, quia, etsi Christus usque ad crucem fuit infirmus, id est injuriatus, qui pro nobis non dedignatus est homo passibilis fieri et mori, tamen post resurrectionem jam non est infirmus et mortalis, sed apparet quod non esse putabatur. Unde ipse ait: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Hoc memorat ideo ut ostendat qua devotione obsequendum est Christo, ut intelligentes quantum pro nobis fecerit, propensius illi seriant. Vicem ergo illi reddant quasi Deo, non homini so
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. qͥs infirmat᷑. ⁊ ego ñ infirmor. Non infir¬
mitatem alt̾ius simulauit. s doluit. Ita etiam
qd factus ẽ infirmis infirmꝰ. Non erat mendat¬
um. s ue̾ hoc dixit. sicut. ⁊ c. ut suꝑiꝰ: ubi dixit
⁊ sͥ sumptꝰ deberi.⁊ tñ abstinuit. ne uidetur
euangłii uenditor. ⁊ ne u̾bi dei eursũ apud im¬
ꝑitos in malam suspicionẽ decidens impedi¬
ret: noluit acciꝑe: qd ei iure dñico debebatur.
nec i d̃o quia noluit. utiq mentitꝰ est. Non enĩ¬
se usum ñ eẽ: nec omĩno uti uelle: ꝓfessus est.
Eoipso: factus est. infirmis. infirmus. Nonẽ gͦ
faliax &e ũsipellis simulatio. s om̃ib ꝯgruit: eiꝰ
misericors cõpassio. portat ꝙ nifirmmitatem eoꝵ
in cõpassionis similitudine. ñ fallens: in men¬
mendo. sicut ipse sibi. simillis eẽt: subueniri
uoluisset. quasi infirmitates eoꝵ ipse haberet:
fit enĩ quasi egrot᷑: qui ministrat egroto. Non
cũ febres se. hab̾e mentitur. s. cũ animo condo¬

Expanded text:
dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Non infirmitatem alterius simulavit, sed doluit; ita etiam quod factus est infirmis infirmus, non erat mendacium, sed vere hoc dixit, sicut et caetera superius ubi dixit, et sibi sumptus deberi; et tamen abstinuit ne videretur Evangelii venditor, et ne verbi Dei cursum apud imperitos in malam suspicionem decidens impediret. Noluit accipere quod ei jure Dominico debebatur: nec ideo quia noluit utique mentitus est. Non enise usum non esse, nec omnino uti velle professus est, eo ipso factus infirmis infirmus. Non est ergo fallax et versipellis simulatio, sed omnibus congruit ejus misericors compassio, portatque infirmitatem eorum in compassionis similitudine, non fallens men subveniendo, sicut ipse sibi si similis esset, subveniri voluisset, quasi infirmitates eorum ipse haberet. Fit enim quasi aegrotus qui ministrat aegroto, non cum febres se habere mentitur, sed cum animo condo