comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uixta ꝓpͥam linguam uocabula
imposuit. cum ante id temporis apud
francos. partim latinis. partim barba¬
ris nominib ꝓnunciarentur. Item uen¬
tos duodecim ꝓpͥis appellationib insig¬
muit. cum pͥus non amplius quã ux
quatuor uentoꝵ uocabula possent in¬
ueniri: ⁊ de m̃sib qͥdem ianuarium
u intermanoth. februariũ hornung.
Martium. lenrinmanoth. apͥlem oster¬
manoth. Matim u inemanoch. Iunum
brachimanoth. Iulium houemanoth.
augustum arnomanoch. septembrem
Witemanoch. occobrem Windemanoch.
Nouembrem herbismanoth. Decembrẽ
heiligmanoch. appellauit. uentis uͦ
hoc modo nomina imposuit. ut subso¬
lanum uocaret osterwint. Eurum ost¬
sun droni. euroaustrum sundostroni.
austum sundroni. austro affricum
sunwestroni. affricum & estsundroni.
⁊ ephirum westrom. chorum westnor¬
droni. circium nortwestroni. septem¬
nor droni. Extremo uite tempore. cũ
iam ⁊ morbo ⁊ seneccute p̃meret᷑. euoca¬

Expanded text:
etiam iuxta propriam linguam vocabula etiam iuxta propriam linguam vocabula inposuit, cum ante id temporis apud Francos partim Latinis, partim barbaris nominibus pronuntiarentur. Item ventos duodecim propriis appellationibus insignivit, cum prius non amplius quam vix quattuor ventorum vocabula possent inveniri. Et de mensibus quidem Ianuarium Wintarmanoth, Februarium Hornung, Martium Lentzinmanoth, Aprilem Ostarmanoth, Maium Winnemanoth, Iunium Brachmanoth, Iulium Hewimanoth, Augustum Aranmanoth, Septembrem Witumanoth, Octobrem Windumemanoth, Novembrem Herbistmanoth, Decembrem Heilagmanoth appellavit. Ventis vero hoc modo nomina inposuit, ut subsolanum vocaret ostroniwint, eurum ostsundroni, euroaustrum sundostroni, austrum sundroni, austroafricum sundwestroni, africum westsundroni, zefyrum westroni, chorum westnordroni, circium nordwestroni, septennordroni. Extremo vitae tempore, cum iam et morbo et senectute premeretur, evoca
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ suscepti nominis. romanis imperato¬
rib suꝑ hoc indignantib magna tulit
patientia: uicitq eoꝵ contumaciã mag¬
nanimitate. qua eis ꝓcul dubio longe
p̃stantior erat. mittendo ad eos crebras
legationes. ⁊ in epłis frẽs eos appellando.
Post susceptum imꝑiale nom̃. cũ aduer¬
teret multa legib ppłi sui de eẽ. nam fran¬
ci duas habent leges in plurimis locis
ualde diu̾sas: cogitauit que deerant ad¬
dere. ⁊ discrepantia unire. pͣua quoꝙ
ac ꝑperam ꝓlata corrigere. S de his ni¬
chil aliud ab eo factum ẽ. nisi quod pau¬
ca capitula ⁊ ea imꝑfecta legib addidit.
omniũ tam̃ nationum que sub eiꝰ dña¬
tu erant iura. q̃ scͥpta ñ erant. describ̾e
ac litt̾s mandari fecit. Item barbara ⁊
antiquissima carmina quibe ueterum
regum actus ⁊ bella canebantur scrip¬
sit memorie ꝙ mandauit: inchoauit ⁊¬
gr̃amaticam patrii sermonis. Mensibus

Expanded text:
tamen suscepti nominis, Romanis imperatotamen suscepti nominis, Romanis imperatoribus super hoc indignantibus, magna tulit patientia, vicitque eorum contumaciam magnanimitate, qua eis procul dubio longe praestantior erat, mittendo ad eos crebras legationes et in epistolis fratres eos appellando. Post susceptum imperiale nomen, cum adverteret multa legibus populi sui deesse – nam Franci duas habent leges, in plurimis locis valde diversas – cogitavit quae deerant addere et discrepantia unire, prava quoque ac perperam prolata corrigere; sed de his nihil aliud ab eo factum est, nisi quod pauca capitula, et ea inperfecta, legibus addidit. Omnium tamen nationum, quae sub eius dominatu erant, iura quae scripta non erant describere ac litteris mandari fecit. Item barbara et antiquissima carmina, quibus veterum regum actus et bella canebantur, scripsit memoriaeque mandavit. Inchoavit grammaticam patrii sermonis. Mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
regni sui tempore quicꝙͣ duxit antiqͥ¬
us. quã ut urbs roma sua oꝑa suoq
labore. uetere polleret auctoritate. et
eccłia scĩ petri ꝑ illum ñ solũ tuta ac de¬
fensa. s etiam suis opilb p̃ omnib ecele¬
siis eẽt ornata atq ditata. Quẽ cum tanti
penderet. tam̃ int᷑ xl.uii. annorum quib
regnau̾at spacium. quat̾ tantũ illo uotoꝵ
soluendoꝵ ac supplicandi causa ꝓfectus ẽ.
ultimi aduentꝰ sui romam. ñ solum he
fuere cause. uerum etiam quod roma¬
ni leonem pontificem multis affectum
lingua. fidem regis implorare compule¬
runt. Idcirco romã ueniens ꝓpt̾ reparan¬
dum qui nimis contͣbatus erat eccłie sta¬
tum: ibitotũ hyemis tempꝰ extraxit.
Quo tempore imꝑatoris ⁊ augusti nom̃
accepit. Quod pͥmo tantum auersatus
est. ut affirmaret se eo die quã ius p̃cipua
festiuitas eẽt eccłiam ñ intraturũ. si pon¬
tificis consilium p̃scire potuisset. Inuidiã

Expanded text:
regni sui tempore quicquam duxit antiquregni sui tempore quicquam duxit antiquius, quam ut urbs Roma sua opera suoque labore vetere polleret auctoritate, et ecclesia sancti Petri per illum non solum tuta ac defensa, sed etiam suis opibus prae omnibus ecclesiis esset ornata atque ditata. Quam cum tanti penderet, tamen intra XLVII annorum quibus regnaverat spatium quater tantum illo votorum solvendorum ac supplicandi causa profectus est. Ultimi adventus sui non solum hae fuere causae, verum etiam quod Romani Leonem pontificem multis affectum ue amputata, fidem regis implorare conpulerunt. Idcirco Romam veniens propter reparandum, qui nimis conturbatus erat, ecclesiae statum ibi totum hiemis tempus extraxit; quo tempore imperatoris et augusti nomen accepit. Quod primo in tantum aversatus est ut adfirmaret se eo die, quamvis praecipua festivitas esset, ecclesiam non intraturum, si pontificis consilium praescire potuisset. Invidiam
Abbreviated transcription (Latin):
ligentissime em̃ dauit. Erat enim utri¬
usꝙ ad modũ eruditꝰ. qͣmqͣm ipse nec
publice leg̾et. nec nisi sũmissim ⁊ in
cõmune cantaret. Circa pauꝑes susten¬
tandos. ⁊ gratuitam liberalitatem quam
greci heleymosinam uocant deuotissi¬
mꝰ. ut qͥ ñ in patͥa solum ⁊ in suo regno
id facere curau̾it. uerum tͣns maria in
syriam.⁊ egiptum atq affricam. ihe¬
rosolimis. a lexandrie. atq kartagini.
ubi xp̃ianos in pauꝑtate uiuere com¬
ꝑerat. penurie illoꝵ compatiens. pecu¬
niam mittere solebat. Obhoc maxime
tͣns marinoꝵ regum amiciciam expetens.
ut xp̃ianis sub eoꝵ dñatu de gentib re¬
frigerium aliquod ac releuatio ꝓueni¬
ret. Colebat p̃ cet̾is sacͥs ⁊ uenerabilib
locis apud romam eccłiam beati petri
apłi. in cuiꝰ donaria magna uis pecunie
tam in auro qͣm in argento. nec ñ et gẽ¬
mis ab illo congesta est. multa ⁊ innum̾a
pontificib mun̾a missa. Neq ille toto

Expanded text:
ligentissime emendavit: erat enim utriligentissime emendavit: erat enim utriusque admodum eruditus, quamquam ipse nec publice legeret nec nisi submissim et in commune cantaret. Circa pauperes sustentandos et gratuitam liberalitatem, quam Greci eleimosinam vocant, devotissimus, ut qui non in patria solum et in suo regno id facere curaverit, verum trans maria in Syriam et Aegyptum atque Africam, Hierosolimis, Alexandriae atque Cartagini, ubi christianos in paupertate vivere conpererat, penuriae illorum conpatiens pecuniam mittere solebat, ob hoc maxime transmarinorum regum amicitias expetens, ut christianis sub eorum dominatu degentibus refrigerium aliquod ac relevatio proveniret. Colebat prae ceteris sacris et venerabilibus locis apud Romam ecclesiam beati Petri apostoli; in cuius donaria magna vis pecuniae tam in auro quam in argento necnon et gemmis ab illo congesta est, multa et innumera pontificibus munera missa. Neque ille toto
Abbreviated transcription (Latin):
ris effin gendis assuesceret. s parũ suc¬
cessit labor p̃posterus ac sero inchoatꝰ.
Religionẽ xp̃ianam qua ab infancia
fuerat imbutꝰ. scĩssime ⁊ cũ sũma pie¬
tate coluit. ac ꝓpt̾ hoc pulcherrime pul¬
auroq ⁊ argento ⁊ luminarib atq ex
ere solido cancellis ⁊ ianuis adornauit
Ad cuiꝰ structuram cũ colũnas ⁊ marmora
aliunde habere ñ posset. roma atq ra
uenna deuehenda curauit. E cclefiam
⁊ mane ⁊ uesꝑe. item nocturnis horis.
⁊ sacrificii tempore quo eum ualitudo
ꝑmiserat. impigre frequentabat. cura¬
bat ꝙ magnoꝑe. ut omnia que ineago¬
rebantur cum qͣm maxima fierent
honestate. edituos creberrime cõmo¬
nens. ne quid indecens aut sordidum.
aut inferri. aut in ea remanere ꝑmit¬
terent. Sacroꝵ uasoꝵ ex auro ⁊ argen¬
to uestim̃toꝵq sac̾dotaliũ tantam in
to habitu ministrare necesse fuisset.
Legendi atꝙ psallendi disciplinam di¬

Expanded text:
ris effingendis adsuesceret; sed parum sucris effingendis adsuesceret; sed parum successit labor praeposterus ac sero inchoatus. 26. Religionem christianam, qua ab infantia fuerat imbutus, sanctissime et cum summa pietate coluit, ac propter hoc plurimae pulauro et argento luminaribus atque ex ere solido cancellis et ianuis adornavit, ad cuius structuram, cum columpnas marmoreas aliunde habere venna devehenda curavit. Ecclesiam et mane et vespere, item nocturnis horis et sacrificii tempore, quoad eum valitudo permiserat, inpigre frequentabat, curabatque magnopere ut omnia quae in ea gerebantur cum quam maxima fierent honestate, aedituos creberrime commonens ne quid indecens aut sordidum aut inferri aut in ea remanere permitterent. Sacrorum vasorum ex auro et argento vestimentorumque sacerdotalium tantam in to habitu ministrare necesse fuisset. Legendi atque psallendi disciplinam di
Abbreviated transcription (Latin):
tissime expͥmere. nec patrio tantũ
sermone contentꝰ. etiam ꝑegͥnis lin¬
guis ediscendis oꝑam impenadit. In
quib latinam ita didicit ut eque illa
ac patͥa lingua orare sit solitus. grecam
uero melius intelligere quã ꝓnunci¬
are pot̾at. adeo quidem facundus e¬
rat. ut etiam didascalus appareret.
Artes libãles studiosissime coluit. ea¬
rumq doctores plurimum ueneratus.
magnis afficiebat honorib. In discenda
gr̃amatica petrum pisanum diaconem
binum cognom̃to alewinum. item di¬
aconem de britannia. saxonici gn̾is ho¬
minem. uirum undecumq doctissi¬
mũ. p̃ceptorem habuit: apud quẽ ⁊ re¬
thorice ⁊ dialetice. p̃cipue tñ ⁊ astrono¬
mie ediscende plurimũ et temporis ⁊
laboris imꝑtiuit. Discebat artẽ compu¬
tandi:⁊ intentione sagaci syderũ cur¬
sum curiosissime rimabatur: tempta¬
bat ⁊⁊ scribere. tabulasꝙ ⁊ codicellos
ad hoc in lecto sub ceruicalib circũfer¬

Expanded text:
ertissime exprimere. Nec patrio tantum ertissime exprimere. Nec patrio tantum sermone contentus, etiam peregrinis linguis ediscendis operam impendit; in quibus latinam ita didicit, ut aeque illa ac patria lingua orare sit solitus; graecam vero melius intelligere quam pronuntiare poterat. Adeo quidem facundus erat, ut etiam didascalus appareret. Artes liberales studiosissime coluit, earumque doctores plurimum veneratus, magnis adficiebat honoribus. In discenda grammatica Petrum Pisanum, diaconumbinum cognomento Alcoinum, item diaconem, de Brittania, Saxonici generis hominem, virum undecumque doctissimum, praeceptorem habuit; apud quem et rethoricae et dialecticae, praecipue tamen astronomiae ediscendae, plurimum et temporis et laboris impertivit. Discebat artem computandi, et intentione sagaci syderum cursus curiosissime rimabatur. Temptabat et scribere, tabulasque et codicellos ad hoc in lecto sub cervicalibus circumfer
Abbreviated transcription (Latin):
de ciuitate dei p̃titulati sunt. Uini ⁊
omnis potus ad eo parcꝰ in bibendo
erat. ut suꝑ cenam raro plusquamt̾
biberet. Estate post cibum m̾idianũ.
pomoꝵ aliquĩd sumens ac semelbi-¬
bens. depositis uestib ⁊ calciam̃tis.
uelut noctu solitus erat. duab ac tͥb
horis dormiebat. noctib sic dormie¬
bat ut somnũ quat̾ aut qͥnquies ñ
solum exꝑgiscendo. sẽd etiam desur-¬
gendo interrumꝑet. Cum calciaret᷑
⁊ amitteret᷑ non tantum amicos ad¬
mittebat. uerum etiam si comes pala¬
tii litem aliquã esse diceret. que sine
eius uissu definiri ñ posset. statim li¬
tigantes introducere uissit. ⁊ uelut
ꝓ tribunali sedens. lite cognita senten-¬
tiam dixit. nec hoc tantum eo tem¬
pore. sed etiam quicqd ea die cuius l¬
bet officii agendum. aut cui quã mi¬
nistroꝵ iniungendũ erat expedie¬
bat. Erat eloquentia copiosuiᷤᷤ ex u
berans. pot̾at ꝙ quicqͣd uellet aꝑ¬

Expanded text:
De civitate Dei praetitulati sunt. Vini et De civitate Dei praetitulati sunt. Vini et omnis potus adeo parcus in bibendo erat, ut super caenam raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum meridianum pomorum aliquid sumens ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis velut noctu solitus erat, duabus aut tribus horis quiescebat. Noctibus sic dormiebat ut somnum quater aut quinquies non solum expergescendo, sed etiam desurgendo interrumperet. Cum calciaretur et amiciretur, non tantum amicos admittebat, verum etiam, si comes palatii litem aliquam esse diceret quae sine eius iussu definiri non posset, statim litigantes introducere iussit, et velut pro tribunali sederet lite cognita sententiam dixit; nec hoc tantum eo tempore, sed etiam quicquid ea die cuiuslibet officii agendum aut cuiquam ministrorum iniungendum erat expediebat. Erat eloberans, poteratque, quicquid vellet, ap
Abbreviated transcription (Latin):
uitatibꝰ ueste auro texta. ⁊ calciam̃tis
geminatis. ⁊ fibula aurea sagum astrin¬
gente.diademate quoq ex auro et
geminis ornatus incedebat. aliis autẽ
dieb habitus eius parum a cõmuni
ac plebeio ab horrebat. in cibo ⁊ potu
temꝑans. sed in potutemꝑatior. quippe
qui ebrietatem in qualicunꝙ homine.
ne dum in se ac suis. plurimum abho¬
minabatur. Cibo enim adeo abstinere¬
ñ poterat. ut sepe quereretur noxia
corpori suo eẽ ieiunia. Conuiuabatur
rarissime. ⁊ hoc p̃cipius tantum festiui¬
tatib. tunc tamen cum magno homi-¬
num numero. Cena cotidiana quat̾¬
nis tantum ferculis prebebatur. p̃t
assam quam uenatores uerib infer¬
re solebant. qua ille libentius quam
ullo alio cibo uescebatur. Int̾ cenan¬
dum. aut ali quod acroma aut lec¬
torem audiebat. Legebantur ei histo¬
rie ⁊ antiquoꝵ res geste. delectabat᷑
⁊ libris scĩ augustini. p̃cipue his qui

Expanded text:
vitatibus veste auro texta et calciamentis vitatibus veste auro texta et calciamentis gemmatis et fibula aurea sagum adstringente, diademate quoque ex auro et gemmis ornatus incedebat. Aliis autem diebus habitus eius parum a communi ac plebeio abhorrebat. In cibo et potu temperans, sed in potu temperantior, quippe qui ebrietatem in qualicumque homine, nedum in se ac suis, plurimum abhominabatur. Cibo enim non adeo abstinere poterat, ut saepe quereretur noxia corpori suo esse ieiunia. Convivabatur rarissime, et hoc praecipuis tantum festivitatibus, tunc tamen cum magno hominum numero. Caena cotidiana quaternis tantum ferculis praebebatur, praeter assam, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter caenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat: legebantur ei historiae et antiquorum res gestae, delectabatur et libris sancti Augustini, praecipueque his qui
Abbreviated transcription (Latin):
turbam inuitauit: ita ut non nunꝗͣ.
centum uel eo amplius homines una
lauarentur. Uestitu patrio Ioest fran-¬
cico utebatur: ad corpus camisia li¬
nea ⁊ femoralib lineis induebatur.
deinde tunica que limbo syrico ambi¬
ebatur et tibialia: tum fasciolis cru¬
ra. et calciam̃tis pedes constringebat.¬
⁊ expellibus lutrinis uel murinis tho¬
race confecto humeros ac pectus hye¬
me muniebat: sago ueneto amictus
⁊ gladio semꝑ accinctus. cuius capu¬
lus ac baltheus aut aureus aut argen¬
teus erat. aliquotiens ⁊ geminato en¬
se utebatur. quod tñ ñ nisi in p̃cipuis
festiuitatib. uel si qͣndo exterarum
gentium legati uenissent. Pegrina
uͦ indum̃ta quãuis pulcherrima res¬
puebat: nec eis unquam indui pati¬
ebatur. excepto quod rome semel adri¬
ano pontifice petente ⁊ it̾m leone suc¬
cessore eius supplicante. bonga tunica
⁊ clamide amictus. calceis quoꝙ ro¬
mano more formatis induebatur. In festi¬

Expanded text:
turbam invitavit, ita ut nonnumquam turbam invitavit, ita ut nonnumquam centum vel eo amplius homines una lavarentur. Vestitu patrio, id est Francico, utebatur. Ad corpus camisam lineam et feminalibus lineis induebatur; deinde tunicam quae limbo serico ambiebatur et tibialia; tum fasciolis crura et pedes calciamentis constringebat, et ex pellibus lutrinis vel murinis thorace confecto umeros ac pectus hieme muniebat; sago veneto amictus et gladio semper accinctus, cuius capulus ac balteus aut aureus aut argenteus erat; aliquoties et gemmato ense utebatur, quod tamen nonnisi in praecipuis festivitatibus vel si quando exterarum gentium legati venissent. Peregrina vero indumenta quamvis pulcherrima respuebat, nec umquam eis indui patiebatur, excepto quod Romae semel Hadriano pontifice petente et iterum Leone successore eius supplicante longa tunica et clamide amictus, calceis quoque Romano more formatis induebatur. In festi
Abbreviated transcription (Latin):
corporis habitudine uirili. uoce clara
qͥdem.s que minꝰ corporis forme conue¬
niret: ualitudine ꝓsꝑa. p̃ter quod an¬
tequam decederet. ꝑ quatuor annos
crebro febrib corripiebatur: ad extͤ¬
mum etiam uno pede claudicabat. ⁊
tunc quidem plura suo arbitratu ꝙͣ.
medicoꝵ suoꝵ consilio faciebat. quos
pene exosos habebat. quod ei in cibis as¬
sas quib assuetus erat dimittere et e¬
lixis assuescere suadebant. Exerce¬
batur assidue eqͥtando ac uenando.
quod illi gentilicium erat. quia uix
ulla in terris natio inuenitur que
in hac arte francis possit equari. De¬
lectabatur etiam uaporib aquarũ
naturalit̾ calentium frequenti nata¬
tu corpus exercens: cuius a deo ꝑitꝰ
fuit. ut nullus ei iuste ualeat ante¬
ferri. Ob hoc etiam aqͥs gͣni regiam
construxit. ibiq in extremis uite
annis usq ad obitum ꝑ petim habi¬
tauit. ⁊ non solum filios adbalneum.
uerum optimates ⁊ amicos aliqͣndo
etiam satellitum ⁊ custodum corporis

Expanded text:
oris habitudine virili; voce clara quidem, sed quae minus corporis formae conveniret. Valitudine prospera, praeter quod, antequam decederet, per quatuor annos crebro febribus corripiebatur, ad extremum etiam uno pede claudicaret. Et tunc quidem plura suo arbitratu quam medicorum consilio faciebat, quos poene exosos habebat, quod ei in cibis assa, quibus assuetus erat, dimittere et elixis adsuescere suadebant. Exercebatur assidue equitando ac venando, quod illi gentilicium erat, quia vix ulla in terris natio invenitur quae in hac arte Francis possit aequari. Delectabatur etiam vaporibus aquarum naturaliter calentium, frequenti natatu corpus exercens; cuius adeo peritus fuit ut nullus ei iuste valeat anteferri. Ob hoc etiam Aquisgrani regiam exstruxit ibique extremis vitae annis usque ad obitum perpetim habitavit. Et non solum filios ad balneum, verum optimates et amicos, aliquando etiam satellitum et custodum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
id̾at quondam. somnii reue¬
latione. scłi illius felicitatem.
ianñciau̾at. Nam dum tp̃r regis
enitonis. celestib apud glestoniam
lucubraret excubiis: fubissec ꝙ illũ
cogitatio. quȩ frequent̾ angebat. de
regia stirpe angloꝵ pene deleta: ħ
meditantis opor irrepsit. Et ecce yn
suꝑna raptus. uidet apłoꝵ pͥncipem
petrum. ipsum eduardum. qui tẽ in
normania exulabat. in regem conse¬
crare: celibe designata uita: certo
putato. Eidemꝙ conquerenti de po¬
st̾itate: respondere. Regnũ angloꝵ

Expanded text:
iderat quondam, somnii revelatione, saeculi illius felicitatem annuntiaverat. Nam dum, tempore regis Cnutonis, coelestibus apud Glastoniam lucubraret excubiis, subissetque illum cogitatio, quae frequenter angebat, de regia stirpe Anglorum pene deleta; haec meditanti sopor irrepsit: et ecce, in superna raptus, videt apostolorum principem, Petrum, ipsum Edwardum, qui tunc in Normannia exulabat, in regem consecrare, coelibe designata vita, et cerputato; eidemque, conquerenti de posteritate, respondere, « Regnum Anglo
Abbreviated transcription (Latin):
remansit. qͥ ñ uł alba scĩssimꝰ. ł antiste ᷤ¬
meus gallus. pͥmo in gallia. pꝰ uͦ in ita¬
lia lib̾a̾lib disciplinis est imbutꝰ. S
ne a scientib rerumillaꝵ. arguar m̃¬
dacii. qͥa nullũ exceꝑim. fuerunt in ei
scola duo molinarioꝵ filii de familia¬
sc̃ columbani. quos qͥa ñ congruit ad e¬
piscopioꝵ ł cenobioꝵ regim̃ subleuari.
tñ ꝑ m̾ita ut creditur magistri sui p̃po¬
unum strenuissime rexerunt.
spiciens. s ad maturitatem patrũ p̃ce¬
dentiũ ñ ꝑuenire condolens: ⁊ plusꝙͣ.
mortale laborans. in hanc tediatꝰ uocẽ
erupit. O utinam haberem.xii cleri¬
cos ita doctos. omniq sapĩa sic ꝑfecte
instructos. ut fuerunt ieronimꝰ ⁊ augꝰ¬
tinꝰ. Ad quod doctissimꝰ albinꝰ. ex ipsoꝵ
comꝑatione m̃ito se indoctissimũ uidi¬
cans in qͣntũ nullꝰ mortaliũ in conspec¬
tu t̾ribilissimi .K. audere p̃sumeret.

Expanded text:
remansit, qui non vel abba sanctissimus vel antisteremansit, qui non vel abba sanctissimus vel antistemeus Gallus primo in Gallia, post vero in Italia liberalibus est disciplinis imbutus. Sed ne a scientibus rerum illarum arguar mendacii, quod nullum exceperim; fuerunt in ejus schola duo molinariosancti Columbani, quos quia non congruit ad episcopiorum vel cęnobiorum regimen sublevari, tamen per merita, ut creditur, magistri sui praepounum strenuissime gubernaverspiciens, sed ad maturitatem patrum praecedentium non pervenire condolens et plus quam mortale laborans, in hanc tediatus vocem erupit: O utinam haberem duodecim clericos ita doctos omnique sapientia sic perfect. instructos, ut fuerunt Hieronymus et Augustinus. Ad quod doctissimus Albinus ex ipsorum comparatione merito se indoctissimum judicans, in quantum nullus mortalium in conspectu terribilissimi Caroli audere praesumeret,
Abbreviated transcription (Latin):
tores optimi fuissent. Nullus alienus.
nullꝰ etiam notus. nͥ legere sciens et
scipline.k. in choꝵ ultr̃o intraret. et
nichil omnino unꝗͣ. de talib didicis¬
set. in medio cantantiũ mũtꝰ ⁊ amens
constitit. Ad quem paraphonista leua¬
to peniculo ictum ei nͥ cañet minabat᷑.
Tunc ille nesciens quid ageret. quo se
u̾tere posset. foras exire ñ ausꝰ. cerui¬
cem in modum circul contorquens. ⁊
dissolutis malis hians. cartandi qͣlitatẽ.¬
iuxta possibilitatem imitari conabat᷑.
Cetis gͦ risum retinere ñ ualentib: for¬
tissimꝰ impr̃ qͥ ne ad magnas qͥdem res
finem p̃stolabat᷑ misse. Postea uͦ ad se uo
cato missario illo. misatusq labores: ⁊
angustias illius. hoc mͦ consolatus ẽ eũ.
Multas gras habeas bone derice. pro¬
cantu ⁊ laborib tuis. Iad subleuandã
yauꝑtatem eiꝰ iussit ei dari unam librã
agnoui: quia de discipulis illus nullꝰ

Expanded text:
tores optimi fuissent. Nullus alienus, tores optimi fuissent. Nullus alienus, nullus etiam notus, nisi legere sciens et sciplinę Karoli in chorum ultro intraret et nihil omnino de talibus unquam didicisset, in medio cantantium mutus et amens constitit. Ad quem paraphonista levato peniculo ictum ei, nisi caneret, minabatur. Tum ille nesciens quid ageret, quove se vertere posset, foras exire non ausus, cercem in modum circuli contorquens, et dissolutis malis hians, cantandi qualitatejuxta possibilitatem imitari conabatur. Caeteris ergo risum continere non valentibus, fortissimus imperator, qui ne ad magnas quidem res finem praestolabatur missae. Postea vero vocato ad se misero illo, miseratusque labores et angustias illius, hoc modo consolatus est eum: Multas gratias habeas, bone cantu et laboribus tuis'; et ad sublevandam eius paupertatem iussit ei dari unam libram agnovi: quia de discipulis eius nullus
Abbreviated transcription (Latin):
uod de ordinatione lectionum
eblitus sum dicere. cum de responsorii
dispositione narrarem. hic paueis lice¬
at absolũe. Nullus in basilica doctissi
mi.k.ilectiones cuiquã recitandas in¬
u iunxit. nullus ad t̾minũ uł ceram
umposuit. ł saltem unguib qͣntulũcũꝙ
signũ imp̃ssit. s cunct omnia que legen¬
da erant. ita sibinota face̾ curauert̃: ut
qͣndo mopinato legere iuberent᷑. inre¬
p̃hensibiles apud eum inuenirent᷑.
Digito autem uel baculo ꝓtento. uel
ex late̾ suo ad ꝓculsedentes aliquo
directo demonstrauit quẽ legere uo¬
luisset. Finem uͦ lectionis. sono gutturs
designauit. Ad quẽ unu̾s ita intente
suspensi sunt. ut siuc finita sententia.
seu in media distinctione. siue sub distinc¬
tione significaret: nullus sequens su¬
ꝑius aut infu̾s inciꝑe p̃sumeret. qͣn¬
ciucũq incongrua finis aut iniciũ
uideretur. ⁊ hoc mͦ factum ẽ. ut etã¬
s ñ intellig̾e̾nt. om̃s in eius palatio lec¬

Expanded text:
uod de ordinatione lectionum oblitus sum dicere cum de responsoriorum dispositione narrarem, hic paucis liceat absolvere. Nullus in basilica doctissimi Caroli lectiones cuiquam recitandas injunxit, nullus ad terminum vel ceram imposuit, vel saltem unguinibus quantulumcunque signum impressit: sed cuncti omnia quae legenda erant, ita sibi nota facere curarunt, ut quando inopinato legere iuberentur, inreprehensibiles apud eum invenirentur. Digito autem vel baculo protento vel ex latere suo ad procul sedentes aliquo directo demonstravit, quem legere voluisset. Einem vero lectionis sono gutturis designavit. Ad quem universi ita intente suspensi sunt, ut, sive finita sententia seu in media distinctione sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius incipere praesumeret, quantumcumque incongrua finis aut initium viderentur; et hoc modo factum est, ut, etiamsi non intellegerent, omnes in eius palatio lec
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ mͦ fac̾e̾: parcere subiectis. et de¬
bellare suꝑbos. Quib artib. ita sibi ois
britanniȩ deuinxit incolas: ut beatũ
se in pͥmis astruat. qui cenobiũ illuis.
uel uũmo. uel ualenti illustrat. Ipsi
quoꝙ reges. alioꝵ dñ. seruos se illiꝰ
glantur: et coronam ei regiam missi¬
tant: magnosi uti uolunt. redim̃teᷤ
cõmercio. Exactores uectigaliũ. qui
alias bachant᷑. fas nefasq uixta. me¬
tientes: ibi supplices cit̃ fossatũ scĩ
edmiuidi. litigationes sistunt exꝑti

Expanded text:
mundus modo facere: Parcere subjectis et demundus modo facere: Parcere subjectis et debellare superbos. Quibus artibus ita sibi omnis Britanniae devinxit incolas, ut beatum se in primis astruat qui coenobium illius vel nummo vel valenti illustrat. Ipsi quoque reges, aliorum domini, servos se illius gloriantur, et coronam ei regiam missitant, magno si uti volunt redimentes commercio. Exactores vectigalium, qui alias bacchantur, fas nefasque juxta metientes, ibi supplices citra fossatum sancti Edmundi litigationes sistunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
stius edificium. suꝑ uen̾anda m̃bra
molitꝰ: quȩ et miranda incorrupti¬
one. et lacteo quodã candore. głam
scẽ animȩ p̃dicabant. Caput olim¬
a ceruice reuulsũ. nunc reliquo cor¬
pori compaginatũ: signũ tñ mar¬
tyrii. cocunea cicatͥce p̃tendens. Por¬
ro illud humana miracła excedit:
homuis mortui cͥnes et ungues.
sensim pullulare: quos. osuuen q̃¬
dam scã mulier. qͦt annis. hos tonde¬
ret: illos desecaret: sacra uen̾atio¬
ne posteris futuros. Scẽ tem̾itatis
femina: quȩ coram cerneret: ⁊ con
trectaret artꝰ. quib omnis inferior¬
et effrenatȩ audaciȩ adolescens qͥ
sibi corpꝰ mr̃is. minis in flagiciorib¬
ostendi exeg̾at: famȩ ut dicebat.
inc̾tumꝰ fide ocłoꝵ pond̾are deli¬
b̾ans. Ideoꝙ. p̃rupti ausꝰ penam
tulit: amens effectꝰ. et pꝰmodicũ sca¬
turiens u̾mib. ⁊ mortuus. Nouit
ꝓfecto. quod olim consueu̾at: nouit ed¬

Expanded text:
stius aedificium super veneranda membra stius aedificium super veneranda membra molitus, quae et miranda incorruptione, et lacteo quodam candore gloriam sanctae animae praedicabant. Caput relia cervice revulsum, nunc reliquo corpori compaginatum, signum tamen martyrii coccinea cicatrice 367 praetendens. Porro illud humana miracula excedit, hominis mortui crines et ungues sensim pullulare, quos Oswen, quaedam sancta mulier, quot annis hos tonderet, illos desecaret, sacra veneratione posteris futuros: sanctae temeritatis foemina, quae coram cerneret et cotrectaret artus, quibus omnis inferioreffrenatae audaciae adolescens, qui sibi corpus martyris minis inflatioribostendi exegerat; famae, ut dicebat, incertum fide oculorum ponderare deliberans. Ideoque praerupti ausus poenam tulit, amens effectus; et post modicum, scaturiens vermibus, et mortuus. Novit ofecto quod olim consueverat, novit Ed
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ad se lustratores inuitantis.
Lupũ. feram. cadau̾ assuetam. lac̾¬
tis illud circũ plexũ: innoxiam p̃¬
tendere custodiam. E undem. more
domestici animalis. baiulos pꝰt̾gũ.
modeste ad tumbam secutum: nul¬
lum lesisse: a nullo lesum eẽ. Tc̃ ꝓtẽ¬
pore. humi tͣditum corpꝰ uen̾abile.
t̾rea gleba suꝑiecta.⁊ exilis p̾cii lig¬
nea capella suꝑstructa. S aderat osci¬
tantib ꝓuincialib. uͥtꝰ mr̃ys. semiso¬
pitas m̃tes eoꝵ. ad sui reu̾entiam sig¬
nis excitans. Et leue quidem. acfrigi¬
dumsit: s pͥmũ uirtutũ eiꝰ exꝑim̃tũ.
quod subiciam. Latruncłos. noctu
sacram edem expilare aggressos: inui¬
sis loris. in ipsis conatib irreciute. for¬
moso admodũ spectacło: qd̾ p̃da p̃¬
dones temutł ut nec cepto desistere:
nec incͥoata ualerent ꝑficere. Quaꝑꝑ.
theodredꝰ. lundoniȩ p̃sul. qͥ apud scm̃
paulum iacet. plebeie machine diu
turnam sustulit inuidiam: angu¬

Expanded text:
omnes ad se lustratores invitantis. omnes ad se lustratores invitantis. Lupum, feram cadaveri assuetam, lacertis illud circumplexum, innoxiam praetendere custodiam: eumdem, more domestici animalis, bajulos post tergum modeste ad tumbam secutum, nullum laesisse, a nullo laesum esse. Tunc pro tempore humi traditum corpus venerabile, terrea gleba superjecta, et exilis pretii lignea capella superstructa. Sed aderat oscitantibus provincialibus virtus martyris, semisopitas mentes eorum ad sui reverentiam signis excitans; et leve quidem ac frigidum sit, sed primum virtutum ejus experimentum, quod subjiciam. Latrunculos, noctu sacram aedem expilare aggressos, invisis loris in ipsis conatibus irretivit; formoso admodum spectaculo, quod praeda praedones tenuit, ut nec coepto desistere, nec inchoata valerent perficere. Quapropter Theodredus, Londoniae praesul, qui apud sanctum Paulum jacet, plebeiae machinturnam sustulit invidiam, angu
Abbreviated transcription (Latin):
simis intra ipsas stannoꝵ insulas insti¬
ticts. Gens leta et lepida: faceta ꝙ festi¬
uitate iocoꝵ. ad peculantiam ꝓnior.
hie regnauit edmundꝰ. iuir deo deuotꝰ:
a uita ꝓsapia regum excellens. Qͥ. cũ
aligͦt annis pacifice ꝓuinciȩ p̃fuisset:
nulla tp̃ꝵ mollicie uir cutem eiura¬
re impulsꝰ÷ danoꝵ duces. hinguar.
et hubba. northanimbroꝵ ⁊ orienta¬
lium angloꝵ deppłaturi ꝓuincias:
uenere. Quoꝵ pͥmꝰ. regem ñ resistñ¬
tem. s armis ꝓiectis solo ꝓnũ:i oran¬
tem cepit: et pꝰ ñ nulla torm̃ta. deca¬
pitauit. E micuit pꝰ necem beati uiri.
transactȩ uitȩ puritas: miracłis in¬
auditis. Capit a corpore. lictoris se ui¬
cia diuisum: dumeta. ꝓicientib da¬
nis occuluerant. Qd̾. dum ciues q̃re¬
rent᷑. hostem abeuntem uestigiis in¬
secuti. funeri regio iustas solutur
inferzas: iocunda dei mun̾a hause¬
re. Exanimati capitis uocem exp̃ssã:

Expanded text:
simis intra ipsas stagnorum insulas instisimis intra ipsas stagnorum insulas institutis; gens laeta et lepida, facetaque festivitate jocorum ad petulantiam pronior. Hic regnavit Edmundus, vir Deo devotus, avita prosapia regum excellens; qui, cum aliquot annis pacifice provinciae praefuisset, nulla temporum mollitie virtutem evirare impulsus. Danorum duces, Hinguar et Hubba, Northanhimbrorum et Orientalium Anglorum depopulaturi provincias venere: quorum primus regem non resistentem, sed armis projectis solo pronum et orantem, cepit, et post nonnulla tormenta 366 decapitavit. Emicuit post necem beati viri transactae vitae puritas miraculis inauditis. Caput, a corpore lictoris saevitia divisum, dumeta projicientibus Danis occuluerant: quod dum cives quaererent, hostem abeuntem vestigiis insecuti, funeri regio justas soluturi inferias, jocunda Dei munera hausere; exanimati capitis vocem expressam,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ẽ. uilla comitis cestrensis. Cuius
gła. ꝓsitu uetustatis ex soleta: nc̃.
euesaniũ inhabitas: dignꝰ. qui fauen¬
tum uotis. serenꝰ indulgeas.
e scĩtate regum australium
saxonũ. et orientaliũ angloꝵ:
beda multa retulit. Quoꝵ regnoꝵ
genealogiam. huiꝰ oꝑis pͥmo libro
beeuit᷑ intexui: qr plena gesta regũ
nusqͣm pocui reꝑire. Uerũtñ deso
edmundo. quẽ scłm bedȩ ñ attigit.
amplior ꝓcudet᷑ or̃o: qui in orienta¬
li anglia pͥncipatum tenuit. Num¬
cia illa. ab austro et oriente. cingitur
occeano ab aquilone. paltidum uligi¬
ne. ⁊ stannoꝵ rapaci uoragine: que
tͥum uł duũ milium spacio latitudi¬
ne. infinitaꝙ longitudine ꝓtensa.
in colaꝵ usui piscosam p̃bent exub̾anti¬
am. Ab occidente. relique insule ꝯtimi
as defossa humo ad instar muri agg̾e
ꝓmunita. Pecoꝵ pabulis. feraꝵ captu¬
ris. humꝰ egregia. Cenobiis referta:
cong̾gationib monachoꝵ num̃osis¬

Expanded text:
nunc est villa comitis Cestrensis, cujus nunc est villa comitis Cestrensis, cujus gloria pro situ vetustatis exoleta. Nunc Eveshamum inhabitas, dignus qui faventium votis serenus indulgeas.e sanctitate regum Orientalium Saxonum et Orientalium Anglorum Beda multa 365 retulit; quorum regnorum genealogiam hujus operis primo libro breviter intexui, quia plena gesta regum nusquam potui reperire. Veruntamen de sancto Edmundo, quem saeculum Bedae non attigit, amplior procudetur oratio, qui in Orientali Anglia principatum tenuit. Provincia illa ab austro et oriente cingitur oceano; ab aquilone paludum uligine et stagnorum rapaci voragine, quae trium vel duum millium spatio latitudine, infinitaque longitudine, protensa, incolarum usui piscosam praebent exuberantiam; ab occidente reliquae insulae continua, sed defossa humo ad instar muri aggere permunita. Pecorum pabulis, ferarum capturis humus egregia; coenobiis referta, congregationibus monachorum numerosis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ colitꝰ: nec ullus fere locꝰ in anglia.
maiori. ad festum aduentantiũ ue¬
nerat᷑ freq̃ntia. Exigit hoc et antiqͣ
scĩtatis ꝑsuasio: et miraculorum
crebra ex hibitio:
ec uacabunt laude tua. paginȩ
nr̃e. felix puer wistane: fili ui¬
mundi. filii uithlafuregis mercioꝵ
et ethelfledȩ. filie celuulfi: qui fuit
patruus kenelim. Te in qͣm ñ tacebo.
quẽ berfertus cognatꝰ. nefariȩ int̾e¬
mit. Norintq posteri. si qui has lit̾as
cognitione dignas dux̾int: nichil
in scło indolis tuȩ nobilitate głosius:
qua irritatꝰ infestus lanio. te imortifi¬
cau̾it: nichil in deo. puritate tuam
nocentiꝰ: qua inuitatꝰ int̾nꝰ arbit̾ te
honorificau̾it. Nam celo demissa co¬
lumna lucifera. densȩq noctis dis¬
rumpens palliã: ꝓfunde caueȩ sceł
detexit: carnificis nequiciam argi¬
it. Quaꝑꝑ. uen̾ande reliquie leua¬
tȩ parentum officio. rapendune loca¬
tȩsunt: tẽ tp̃ris famoso monasterio:

Expanded text:
ter colitur, nec ullus fere locus in Anglia ter colitur, nec ullus fere locus in Anglia majori ad festum adventantium veneratur frequentia. Exigit hoc et antiquae sanctitatis persuasio, et miraculorum crebra exhibitio. § 212. Nec vacabunt laude tua paginae nostrae, felix puer, Wistane fili Wimundi, filii Wihtlafii regis Merciorum et Ethelfledae filiae Chelwulfi qui fuit patruus Kenelmi: te, inquam, non tacebo, quem Berfertus cognatus nefarie interemit. Norintque posteri, si qui has literas cognitione dignas duxerint, nihil in seculo indolis tuae nobilitate gloriosius, qua irritatus infestus lanio te mortificaverit; nihil in Deo puritate tua innocentius, qua invitatus internus arbiter te honorificaverit: nam coelo demissa columna lucifera, densaeque noctis dirumpens pallia, profundae caveae scelus detexit, carnificis nequitiam arguit. Quapropter venerandae reliquiae, levatae parentum officio, Rapendune locatae sunt, tunc temporis famoso monasterio;
Abbreviated transcription (Latin):
delapsa: necis ⁊ sepuleralis loci. ꝑ ordi¬
nem in dex. Quȩ qr elem̃tis anglicis e¬
rat conscͥpta: a romanis:⁊ aliaꝵ gen¬
tium hominib. qͥ ad erant frustra tẽ
ptata.i S salubrit̾ et in tpre. astitit
anglus: et lingue in uolucrũ latia¬
lit̾ quiritib e uoluens: effecit ut a¬
płici epla. regib anglis. compatͥotã
martyrẽ indicaret. Quapꝑ. freq̃ñti ce¬
tu. innocentis cor̃pꝰ leuatum. Wincel¬
cumbã uehebat᷑. Ita clericoꝵ uocali
cantu. et laicoꝵ alacri plausu. par¬
ricidalis femina ꝯmota: e fenestra
cenacłi in quo stabat. caput extulit.
Et forte psalt̾ium p̃ manib habens.
ꝯtinuatione lectionis. ad psalmũ ꝑ¬
Quẽ a fine. nescio quo p̃stigio retro¬
gͣde dicens: nitebatur letitiã cantan¬
tiũ infirmare. Tum uͦ. ui diuina lu¬
mina ueneficȩ. cauis orbib euulsa:
die: immanitatẽ muliercłe. ⁊ dei
ultionẽ spirantia. Corpꝰcłm scĩ celebri¬

Expanded text:
delapsa, necis et sepulchralis loci per ordidelapsa, necis et sepulchralis loci per ordinem index; quae, quia elementis Anglicis erat conscripta, a Romanis, et aliarum gentium hominibus qui aderant, frustra legi tentata. Sed salubriter et in tempore astitit Anglus, et, linguae involucrum Latialiter Quiritibus evolvens, effecit ut apostolici epistola regibus Anglis compatriotam martyrem indicaret; quapropter frequenti coetu innocentis corpus levatum Winchelcumbam vehebatur. Ita clericorum vocali cantu, et laicorum alacri plausu, parricidalis foemina commota, e fenestra coenaculi in quo stabat caput extulit; et, forte psalterium prae manibus habens, continuatione lectionis ad psalmum pquem a fine, nescio quo praestigio, retrograde dicens, nitebatur laetitiam 364 cantantium infirmare. Tum vero vi divina lumina veneficae, cavis orbibus evulsa, die, immanitatem mulierculae et Dei ultionem spirantia. Corpusculum sancti celebri
Abbreviated transcription (Latin):
potentes trucidauit. Int̾ quos. eiel¬
birthũ regem: nefariam rem. in ꝓcũ
filie oꝑatus. Uerum illiꝰ mors in nocu¬
a: breui regno filii offe. creditur ut
supͣ dixi. iundicata. Quin et ds adeo
euidentib signis scĩtatem eius ꝓdidit.
ut hodieꝙ sedes ep̃alis herefordi. sub
ipsius nomine consecretur. Nec ineptũ
debet uideri. aut incongruũ: qd̾ ante¬
cessores nr̃i ꝓbi et religiosi uiri. ł taci¬
tule puers. stilus hic commiscet᷑
dignum: hunc pat̾ kenulfꝰ. rex m̾¬
cioꝵ septennẽ. qͣndrige sororis fidei.
educandũ reliquit. S illa. falso sibi
regnũ p̃sagiens: frat̾cłm. tollendũ e
medio. satelliti qͥ alumnꝰ erat om̃da¬
uit. Is insontem. causa remittendi ani¬
mũ quasi uenatũ ducens. int̾ frutecta
obtruncatũ occuluit. Et mirũ dictu qd̾
fraustam celatȩ in anglia ⁊ missa rome
diuinitꝰ innotuit. Siqͥdem m̃brana. su¬
ꝑ altare scĩ petͥ. suꝑnȩ columba ferente.

Expanded text:
potentes trucidavit; inter quos Egelpotentes trucidavit; inter quos Egelbirtum regem, nefariam rem in procum filiae operatus. Verum illius mors innocua, brevi regno filii Offae creditur, ut supra dixi, vindicata: quin et Deus adeo evidentibus signis sanctitatem ejus prodidit, ut hodieque sedes episcopalis 363 Herefordi sub ipsius nomine consecretur. Nec ineptum debet videri aut incongruum quod antecessores nostri, probi et religiosi viri, vel tacitulae puero, stylus hic comminiscetur dignum? Hunc pater Kenulfus rex Merciorum, septennem, Quendridae sororis fidei educandum reliquit; sed illa, falso sibi regnum praesagiens, fraterculum, tollendum e medio, satelliti qui alumnus erat commenvit. Is insontem, causa remittendi animum quasi venatum ducens, inter frutecta obtruncatum occuluit. Et mirum dictu, quod fraus, tam celate in Anglia commissa, Romae divinitus innotuit: siquidem membrana super altare sancti Petri superne, columba ferente,
Abbreviated transcription (Latin):
salutiq sue timens: egro et misãbili
uictu circa se habitos. aliqͣndui tandẽ
contuitũ suũ eis inuidens. ab aule fre¬
qͣntia remouit. Moxq ꝑ ministrum.
nomine chunre. qd tonithruũ sonat.
occulte int̾emptos. scrobi ꝓfunde im¬
mersit. Arbrtͣtꝰ posse latere homicidiũ.
qd̾̃ cõmisiss clam uisib hominũ. S
diuinꝰ ille ocłs quẽ archana cordium
ñ fallunt. tulit in lucem insontes: mul¬
tas ibi largitꝰ sanitatũ grãs: quoad ui¬
cini cõmoti. rudera illa tumultuario
cespite corporib miecta. effõdientes: fos¬
samad spẽm sepulcri dirigunt: eccle¬
siola suꝑ edificata. Iacuere ibi usq ad
tempꝰ regis edgari. Tunc enĩ abeato
osuualdo archiep̃o. Uigornensi leua¬
ta: et ad cenobiũ ramesie deportata
st̃. Ex qua die multis se miracłis ma¬
nifestart̃: supplicũ uotis exorabiles.
matione ut putabat regni. smne
ullo dilectu amici. ł immici: multos

Expanded text:
salutique suae timens, aegro et miserabili salutique suae timens, aegro et miserabili victu circa se aliquandiu habitos, tandem contuitum suum eis invidens, ab aulae frequentia removit; moxque per ministrum nomine Thunre, quod tonitruum sonat, occulte interemptos, scobi profundae immersit, arbitratus posse latere homicidium quod commisisset clam visibus hominum. Sed divinus ille oculus, quem arcana cordium non fallunt, tulit in lucem insontes, multas ibi largitus sanitatum gratias; quoad vicini commoti, rudera illa tumultuario cespite corporibus conjecta effodientes, fossam ad speciem sepulchri dirigunt, ecclesiola super aedificata. Jacuere ibi usque ad tempus regis Edgari; tunc enim a beato Oswaldo archiepiscopo Wigorniensi levata, et ad coenobium Ramesiae deportata sunt: ex qua die multis se miraculis manifestarunt supplicum votis exorabiles. , pro confirmatione, ut putabat, regni, sine ullo delectu amici vel inimici multos
Abbreviated transcription (Latin):
gus.cuthbertꝰ antiquꝰ pat̾. Om̃s inuio¬
latis eute et carnel flexibilib articu¬
lis: extremus uitaliquodam tepore.
spẽm dormitantiũ meditantes. Qͥs
enumeret cet̾os. omnifarie conditio¬
nis et ꝓfessionis scõs: Quoꝵ nuncu¬
b uidear polliceri. Atq adeo nullũ
deplebe necesse ẽ nominare: s tan¬
tum regie stirpis pueros puellasue:
ut cepte mat̾ie orbitas ducam. Nle¬
rosq inocent̾ cesos: quos ñ huma¬
na coniectura. s diuina rõ mr̃es con¬
secrauit. Uñ dat᷑ cognosci. qͣntã fece¬
rint licentię uoluptatũ parsimoniã:
qui tam facilis necis compendio. celestẽ
occuparint głam.¬
gberthꝰ rex cantuarioꝵ. filius
encumb̾ti. de quib supͣdixi. Ha¬
buit cognatos uuenes. uicino consangͥ¬
nitatis gradu. lineam regũ contin¬
gentes: ethelredum. et eielbirb̾tũ:
filios scł ermenrẽdi patrui sui. hos
ille inspem regni adolescere metuens.

Expanded text:
gus, Cuthbertus antiquus pater, omnes inviogus, Cuthbertus antiquus pater, omnes inviolatis cute et carne, flexibilibus articulis, extremus vitali quodam tepore, speciem dormientium meditantes. Quis enumeret caeteros omnifariae 360 conditionis et professionis sanctos? Quorum nuncubus videar polliceri. Atque adeo nullum de plebe necesse est nominare, sed tantum regiae stirpis pueros puellasve, ut coeptae materiae orbitas ducam; plerosque innocenter caesos, quos non humana conjectura, sed divina ratio, martyres consecravit: unde datur cognosci quantam fecerint licentiae voluptatum parcimoniam, qui, tam facilis necis compendio, coelestem occupaverunt ggbertus rex Cantuariorum, filius Ercomberti, 362 de quibus supra dixi, habuit cognatos juvenes, vicino consanguinitatis gradu lineam regum contingentes, Ethelredum et Egelbirtum, filios scilicet Ermenredi patrui sui. Hos ille in spem regni adolescere metuens,
Abbreviated transcription (Latin):
si unqͣm in libertatem respirare pot̾it
cuiꝰ manem iam dudum ꝑsequit᷑ um¬
bram. Nunc gemit calamitatib afflc¬
tał pensionib ad dicta: et omni nobi¬
ce calamitatis describam: si pͥus qͣdã
dixero ad remꝑtinentia. Quia enĩ
forensia gesta. et negocia bellica regi
angloꝵ. Huc usq contexui: libet aliqͣn¬
tisꝑ in scĩtate quoꝵdam spaciari. Si¬
mulq consid̾andum. qͣntus diuine pi¬
etatis fulgor. ab micio fidei. ppłmilũ
circũfulserit: quod nusꝗͣ. gentium
ut opinor reꝑies. tot scõꝵ illibata post
mortem corpora. incorruptionis ilhꝰ
extͤmȩ simulacrũ p̃fẽntia. Qd̾ ideo ficri
credo celitꝰ: ut natio pene extͣ orbem
posita. ex consideratione in corrup¬
cele scõꝵ.fidentius ad spem resurrecci¬
onis ammaret᷑. Et sunt sane.u. omni¬
no quos nou̾im: cet̾m płes. accole p̃¬
dicant sui. Sc̃ã etheldrida. ⁊ wiburga.
uirgines rex edmundꝰ. archiep̃c elfe¬

Expanded text:
si unquam et libertatem respirare poterit, si unquam et libertatem respirare poterit, cujus inanem jamdudum persequitur umbram. Nunc gemit calamitatibus afflicta, pensionibus addicta: causam sce calamitatis describam, si prius quaedam dixero ad rem pertinentia. Quia enim forensia gesta et negotia bellica regum Anglorum huc usque contexui, libet aliquantisper in sanctitate quorundam 359 spatiari: simulque considerandum quatenus divinae pietatis fulgor ab initio fidei populum illum circumfulserit, quod nusquam gentium, ut opinor, reperies tot sanctorum illibata post mortem corpora, incorruptionis illius extremae simulachrum praeferentia. Quod ideo fieri credo coelitus, ut natio pene extra orbem posita, ex consideratione incorruptelae sanctorum, fidentius ad spem resurrectionis animaretur. Et sunt sane quinque omnino quos noverim caeterum, plures accolae praedicant sui sancta Etheldritha et Wiburga virgines, rex Edmundus, archiepiscopus Elfe
Abbreviated transcription (Latin):
lierib. Duo erant capita. qͣtuor bͣ¬
chia: et cet̾a gemina omnia. usq ad
umbilicũ. Inferiꝰ duo crura. duo pe¬
des: et cet̾a omnia singula. Ridebat .co¬
medebat. loquebatur una: flebat esu¬
riebat. tacebat alt̾a. O re gemino man¬
ducabatur: s uno meatu dige̾batur
Postremo. una defuncta: suꝑ uixit al¬
tera. Portauit pene tͥennio uiua mor¬
tuam. donec et mole ponderis. et n¬
dore cadau̾is. ipsa quoq defecit. Puta¬
tum ẽ a quib. et litt̾is etiam tͣditum.
qd̾ he mulieres angliam ⁊ normann¬
am significau̾int. Que licet spaciis
t̾raꝵ sint diuise: sunt tñ sub uno do¬
minio unite. heȩ qͥcqͥd pecuniaꝵ a
ui dis fa ucib in sorbuerint: in unã
lacunam defluit. quȩ sit. ł pͥncipũ
auaricia. uł circũ positarũ gentiũ
ferocia. Mortuam ⁊ pene ex haus¬
tam normanniã. ingens pecuniis
sustentat anglia: donec et ipsa fortaᷤ¬
sis succũbat. exactoꝵ iuolentia. felix.

Expanded text:
lieribus. Duo erant capita, quatuor brlieribus. Duo erant capita, quatuor brachia, et caetera gemina omnia usque ad umbilicum: inferius duo crura, duo pedes, et caetera omnia singula. Ridebat, comedebat, loquebatur una: flebat, esuriebat, tacebat altera. Ore gemino manducabatur, sed uno meatu digerebatur. Postremo una defuncta, supervixit altera: portavit pene triennio viva mortuam, donec et mole ponderis et nidore cadaveris ipsa quoque defecit. Putatum est a quibusdam, et literis etiam traditum, quod hae mulieres Angliam et Normanniam significaverint; quae, licet spatiis terrarum sint divisae, sunt tamen sub uno dominio unitae. Hae quicquid pecuniarum avidis faucibus insorbuerint, in unam lacunam defluit, quae sit vel principum avaritia, vel circumpositarum gentium ferocia: mortuam et pene exhaustam Normanniam vigens pecuniis sustentat Anglia, donec et ipsa fortassis succumbat exactorum violentia; felix
Abbreviated transcription (Latin):
unc corpꝰ pallantis. filii euandri.
de qͦ uirgiliꝰ narrat: Rome reꝑtũ
ẽ ilibatum. Ingnti stupore omniũ. qd̾
tot scła i corruptione siti suꝑauit. Qd̾
ea sit nat᷑a conditoꝵ corpoꝵ: ut carne
tabescente. cutis ext̾ior neruos: ner¬
ui ossa contineant. hiatꝰ uuln̾is. qd̾
in medio pectore. turnꝰ fec̾at: qtuor
pedib et semis m̃suratum ẽ. Epitafi¬
um huiꝰmͦi reꝑtum. filiꝰ euandri pai¬
lax. quẽ lancea turni. militis occidit:
more suo iacet hic. Qd̃ ñ tẽ credidim
fc̃m. licet dicatur carm̃tis mater
compositum. Ardens lucerna. ad ca¬
put inuenta. arte mechanica: ite
nullius flatus uiolentia. nulliꝰ liqͦ¬
ris asꝑgine ualeret extingui. Qd̾.
cum multi mirarent᷑: unꝰ ut semꝑ
aliqui sollertiꝰ ingeniũ in malis ha¬
bentistilo. subtus flãmam. foram̃ fe¬
cit. Ita intͦducto aere: ignis euanuit.
Corpꝰ. muro applicitũ: uastitate sui.
infusum. cõmunẽ mortaliũ corru
ptionem agnouit: cute soluta. et

Expanded text:
unc corpus Pallantis filii Evandri, de quo Virgilius narrat, Romae repertum est illibatum, ingenti stupore omnium quod tot secula incorruptione sui superavit: quod ea sit natura conditorum corporum, ut, carne tabescente, cutis exterior nervos, nervi ossa contineant. Hiatus vulneris quod in medio pectore Turnus fecerat, quatuor pedibus et semis mensuratum est. Epitaphium hujusmodi repertum: Filius Evandri Pallas, quem lancea Turni Militis occidit more suo, jacet hic. Quod non tunc crediderim factum, licet Carmentis, mater compositum. Ardens lucerna ad caput inventa arte mechanica, ut nullius flatus violentia, nullius liquoris aspergine, valeret extingui. Quod cum multi mirarentur, unus, ut semper aliqui solertius ingenium in malis habent, stylo subtus flammam foramen fecit; ita introducto aere, ignis 358 evanuit. Corpus, muro applicitum, vasinfusum, communem mortalium corrptionem agnovit, cute soluta et n