comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ut ita uicia aliena fleret. quẽ ad¬
modũ si tali et ipse implicaretur errore
Boni pastores debent popłi delicta deflere.
et totos se planctib tradere: imitantes
iheremiam ꝓpħam dicentem. Quis dabit
capiti meo aquã. aut oculis meis fon¬
tem lacrimarũ: et plorabo die ac nocte
interfectos popłi mei : Tamquã igit᷑
ꝓpria delicta plebis peccata. sacerdos
flere debet. sed affecꝰtu compatiendi.
non actione cominissi. Non nulli pre¬
sules gregis quosdani ꝓpeccatis a com¬
munione eiciunt. ut peniteant. sed
quali sorte uiuere debeant ad melius
ex hortando non uisitant. Quos congrue
Pastores qui pascitis popłm meum. uos
disꝑsistis gregem meum: et non uisitastis
studiorũ ur̃orũ. Donorũ studia sacer¬
dotũ. multa diligentia etiã parua ple¬
biũ facta ꝑquirunt: ut dũ in mini¬
mis subditorũ peccatis. se acerrimos
prestant: maiorib malis cautos sibi
subditos q ac sollicitos faciant. Sicut

Expanded text:
scilicet, ut ita vitia aliena fleret, quemadscilicet, ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. 7. Boni pastores populi debent delicta deflere et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta plebis peccata sacerdos flere debet, sed affectu compatiendi, non actione commissi. 8. Nonnulli praesules gregis quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant, sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congruPastores, qui pascitis populum meum, vos dispersistis gregem meum, ejecistis, studiorum vestrorum . Bonorum studia sacerdotum, multa diligentia etiam parva plebium facta perquirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi subditos, ac sollicitos faciant. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdotes studio corrigendi facta per¬
scrutari debent subiectorũ. ut emen¬
datos lucrifacere possint. Sicut pec
catorẽ conuenit argui: ita iustum
non exulcerari. Sacerdotes curam
debent habere de his qui ꝑeunt iut
eorũ redargutione aut corrigantur
a peccatis. aut si incorrigibiles existin.
ab eccł̃ia separentur. Atrocit᷑ argu¬
untur. qui decipiendo peccantes. ñ
solũ quia ñ arguunt ꝓpeccato. sed
etiam adulanter decipiunt. dicente
ꝓpħa. Et erunt qui beatificant po¬
płm meũ seducentes: et qͥ beatificani
precipitati. Atrocit̃ iterũ arguuntur.
qui peccantẽ non recipiunt consolando.
sed despitiunt et sꝑnunt. nec alterius
delictũ tamquã ꝓprium ingemiscunt.
Qui dicunt recede ame: non appropin
ques michi quia immundus es: esti
fumus erunt in furore meo. ignis ardens
tota die infurore meo Inde ẽ. qđ et apls
omnib omnia factus ẽ: non mutatio¬
ne erroris: sed compassionis miseratione:

Expanded text:
Sacerdotes studio corrigendi facta perSacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut sacerdotali redargutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur. Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. Qui dicunt, Recede a me: non apprques mihi, quia immundus es: isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod et Apostolus omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione;
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas. uitã pauꝑm inquietet.
Praui aut̃ pastores non habent curã
de ouib sed sicut legitur in eiuian¬
gelio de mercennariis. uident lupum
uenientem & fuguint. Lunc enĩ fugi¬
unt quando potentib tacent. & ma¬
lis resistere metuunt. De discsplina¬
pro popłorũ iniquitate damp¬
nantur. si eos aut ignorantes
non erudiant: aut peccantes non argu¬
ant. testante dño ad ꝓpħam. Specula¬
non fueris loquutꝰ. ut se custodiat i¬
pius a uia sua. ille in iniquitate sua
morietur: sanguinẽ uero eiꝰ de manu
tua requiram. Sic enĩ heli sacerdos ꝓ
filiorũ iniquitate dampnatꝰ ẽ: & licet
eos delinquentes ammonuerit: sed ta¬
men non ut oportebat redarguit. Sa¬
cerdotes exquirere debent peccata po¬
płorũ. et sollicitudine sagaci unum¬
quemq probare: iuxta testimoniũ
diũ ad iheremiam dicentis. Probato¬
rem inquit dedi te popło meo. robu¬
stum: & scies & ꝓbabis uias eorum.

Expanded text:
cupiditas vitam pauperum inquietet. cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi autem pastores non habent curam de ovibus, sed, sicut legitur in Evangelio de mercenariis, vident lupum venientem, et fugiunt. Tunc enim fugiunt, quando potentibus tacent, et malis resistere metuunt; de quibus si tpro populorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant, testante Domino ad prophetam: Speculanon fueris locutus, ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur; sanguinem vero ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
terrente auertuntur. Sed heu pro
dolor inde metuunt. quia uel a¬
more rerum scłariũ implicantur:
uel quia aliquo facmoris oꝑe con¬
Multi presules ecclesiarũ. timentes ne
amiciciam ꝑdant. & molestiã ocdiorũ
incurrant: peccantes non arguunt. et
corriꝑe pauꝑm oppressores uerentur:
ne ꝑtunescunt de seueritate reddendȩ
rationis: ꝓ eo qđ conticescunt de plebib
sibi cõmissis. Quando a potentib pau¬
peres opprimuntur: ad eripiendos eos
boni sacerdotes eis ꝓtectionis auxiliũ
ferunt: nec uerentur cuiusquam ini¬
miciciarũ molestias: sed oppressores
pauꝑm palam arguunt: increpant.
excominunicant: minꝰq mecuunt eoꝵ
nocendi insidias. etiã si nocere ualeant.
Pastor enĩbonꝰ. animã suã ponit pro
ouib sus. Sicut ꝑuigil pastor contra
bestias. oues custodire solet: ita et dĩ
sacerdotes suꝑ gregem xp̃i solliciti
esse debent. ne minncꝰ uastet. ne ꝑse¬
cutor infestet. ne potentioris cuiꝰquã

Expanded text:
terrente avertuntur. Sed heu, proh terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur, vel quia aliquo facinoris opere conMulti praesules Ecclesarium, timentes ne amicitiam perdant, 333 et molestiam odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur; nec pertimescunt de severitate reddendae rationis, pro eo quod conticescunt de plebibus sibi commissis. 4. Quando a potentibus pauperes opprimuntur, ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt; nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant; minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocere valeant, bonus enim pastor animam suam ponit pro ovibus . 5. Sicut pervigil pastor contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos super gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque
Abbreviated transcription (Latin):
ferre non sustinentes: iterũ in increpa¬
uibus docendi forma sac̃dotali¬
comissa est: multũ subeunt ꝑi¬
culi: si contradicentib ueritati resiste¬
re noluerint: dũ ꝓpħa ddoctorem ec¬
clesiȩ instruat. ad summũ usq iusti¬
ciȩ ꝑuenire cum dicit. Suꝑ montem
excelsum ascende tu qui euuangeli¬
zas syon: scilicet ut ita premineat
merito: sicut et gradu. Consequen¬
ter neforte debeat a docendo tuore
restringi. audiat. Exalta infortitu¬
dine uocẽ tuã: et noli timere. Unde
et Iheremie dñs ita ait. Accingelu¬
bos tuos. et surge et loquere ad eos:
ne formides a facie eorum: nec enim¬
te timere faciam uultum eorum.
Unde et apparet quia et non timere.
dei donum est. Qui ꝑsonã potentis
accipit. et ueritatem loqui pauescit
graui multatur culpȩ sententia.
Multi enim sacerdotes metu potesta¬
tis ueritatem occultant: et abono
oꝑe. uel a iustitiȩ predicatione rei
alicuius formidine aut potestate

Expanded text:
ferre non sustinentes, iterum in increpaferre non sustinentes, iterum in increpauibus docendi forma commissa est, multum subeunt periculi si contradicentibus veritati resistere noluerint; dum propheta doctorem Ecclesiae instruat ad summum usque justitiae pervenire, cum dicit: Super montem excelsum ascende, qui evangelizas Sion ; scilicet, ut ita praeemineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec enim timere te faciam vultum eorum ; unde apparet quia et non timere Dei donum est. 2. Qui personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu potestatis veritatem occultant, et a bono opere, vel a justitiae praedicatione, rei alicujus formidine aut potestate
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓ audientis fit merito. ut modo
ꝓ culpa plebis auferatur sermo doctori:
modo uero ꝓ utilib meritis tribuatur.
Nam et bonus docet bonum. et malus
malum. et bonus malũ. et malus bonũ.
quod tamen fit upxta meritũ popłoꝵ
Non omĩa temꝑa congruunt doctri¬
ne: scđm salomonis sententia dicentis.
Tempus tacendi: et tempus loquendi.
tatem: non numquam electos opor¬
tet a doctrina cessare. Intdũ docto¬
res eccłiȩ. calore caritatis ardentes. con¬
ticescunt a docendo: quia non est qͥ
audiat: teste ꝓpħa. Ciuitates austri
clause sunt: et non est qui aꝑiat. Qi
docendi accipit officium: interdum
ad tempus facta ꝓximi taceat: quȩ
statim corrigere nequaquam existi¬
mat. Nam si corrigere potest & dis¬
simulat. uerũ est quod consensum
alieni erroris habeat. Pleriq sci doc¬
tores. ꝓmali ꝑtinatia. et iniquos e¬
mendare nequeunt: his tacere dis¬
ponunt: sed calore spc̃ quo agunt᷑.

Expanded text:
aut pro audientis fit merito, ut modo aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo pro utilitate rectoris tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum; et bonus malum, et malus bonum; quod tamen fit juxta meritum populorum. Non omnia tempora congruunt doctrinae, secundum Salomonis sententiam dicentis: Tempus tacendi et tempus loquendi .tatem, nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes, conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus facta proxime taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo aguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
atq alit̾ cũ his qui nobis commissi ñ
sunt. Qui si iusti sunt. uenerandi
sunt. si uero delinquunt. ꝓ sola cari¬
tate ut locus est corripiendi sunt. ñ
tamen cum seueritate. sicut hii qui
nobis regendi cominissi sunt. Prius
docendi sunt seniores plebis: ut per
eos infra positi facilius doceantur.
Unde et apłs. hec inquit cõmenda fide¬
lib hominib: qui idonei sunt et ali¬
os docere. Ingenium boni doctoris
est: incipiendo alaudib eorum quos
salubriter obiurgatos. corrigere cu¬
pit: sicubi apłs ad cormthios facit.
quos a laudib inchoat: et increpati¬
onib ꝓbat. Sed erant apud corinthi
os: qui et laude et increpatione dig¬
ni essent. Ille uero sic indiscrete utraq
omĩb loquitur: ut omĩb utraq
ro malo merito plebis: doctorũ.
aufertur doctrina predicationis.
sermo doctori. In potestate diuina con¬
sistit: cui uelit ds doctrinȩ uerbumda¬
re. uel cui auferre: et hoc aut ꝓ dicentis.

Expanded text:
atque aliter cum his qui nobis commissi non atque aliter cum his qui nobis commissi non sunt; 331 qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi commissi sunt. 7. Prius docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus: Haec, inquit, commenda hominibus fidelibus, qui idonei sunt et alios docere . 8. Ingenium boni doctoris est incipientis a laudibus eorum, quos salubriter objurgatos corrigere cupit, sicut apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corios qui et laudibus et increpationibus digni essent. Ille vero indiscrete sic aeque omnibus loquitur, ut omnibus utraque ro malo merito plebis, aufertur aufertur doctrina praedicationis; sermo doctoris. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis,
Abbreviated transcription (Latin):
potui uobis loqui quasi spiritalib
sed quasi carnalib: tamquã par¬
uulis in xꝑo. lac uobis potum de¬
di non escam. Carnalib quippe ani¬
mis. nec alta nimis decelestib nec ter¬
rena conuenit predicare: sed medi¬
ocriter: ut initia eorũ mores q desi¬
derant edoceri. Coruus dũ pullos
suos uiderit albi coloris. nullis eos
cibis alit: sed tantumdem attendit.
donec paterno colore nigrescant: &¬
sic illos frequenti cibo reficiat. Ita
et eccłiȩ doctor strenuus. nisi eos qͦs
docet uiderit ad suam similitudinẽ
penitentiȩ confessione nigrescere. et
nitore scl̃i deposito. lamentationis
habitũ de peccatirecordatione induere
utpote adhuc exteriorib hoc est carna¬
lib non aꝑit intelligentiȩ sꝑitalis pro¬
fundiora misteria: ne dum audita ca
piunt non. prius incipiant contemp¬
nere. quã uenerari mandata celestia.
aliter est agendũ erga eos qui nr̃o cõ¬
mittuntur regimini. si offendunt:

Expanded text:
potui vobis loqui quasi spiritualibus, potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare, sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edocere. 5. Corvus, dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit, sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit; ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et, nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, upote adhuc exterioribus, hoc est, carnalibus, non aperit intelligentiae spiritualis profundiora mysteria, ne dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. 6. Aliter est agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
subditis nos oportet
esse hu¬
ep̃c seruum se esse plebis: non dnm.
Uerum hec caritas. non conditio exigit.
sed ꝓ qualitate morũ. diuersa ex hor¬
tatio erit doctorum. Nam quosclam
increpatio dura. quosdam uero exorta¬
tio corrigit blanda. Sicut ꝑiti medici.
aduersus uarios corꝑis morbos. diuer¬
sc medicamine seruiunt: ita ut iuxta
uulnerum uarietates. medicina di¬
uersa sit: sic & doctor eccłiȩ singłis
quib q congruum doctrine remediũ
adhibebit: & quid cuiq oporteat ꝓ
etate. ꝓ sexii. ac ꝓfessione annuntiabit
Non omĩb ea que sunt clausa aꝑi¬
enda sunt. Multi sunt enĩ qui caꝑe
non possunt: quib si indiscrete ma¬
nifestentur: statim aut detrahunt.
aut neglegunt. Prima quippe pru¬
dentiȩ uirtus est: eam quã docere
oporteat estimare ꝑsonã. Rudib
popłis seu carnalib plana atq com¬
munia: non summa atq ardua pre¬
dicanda sunt. ne immensitate doctri¬
nȩ opprimantur potius quã erudi

Expanded text:
subditis nos oportet animo subditis nos oportet animo esse huepiscopus servum se esse plebis, non dominum. Verum haec charitas, non conditio exigit. sed pro qualitate morum, diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione, annuntiabit. Non omnibus ea quae sunt clausa, aperienda sunt. Multi sunt enim qui ea capere non possunt: quibus si indiscrete maniaut negligunt. 4. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat aestimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potius quam erudia
Abbreviated transcription (Latin):
et compati humilit̾ nesciunt. Bene ali¬
eni peccati curanda uicia suscipit: qui
hoc ex cordis dilectione et humili cons¬
cientia facit. Ceterũ qui delinquentem
suꝑbo uel uicioso animo corripit: non
emendat sed ꝑcutit. Quicquid enim
ꝓteruus uel indignans animus ꝓtule¬
rit. obiurgantis furoresit: non dilectio
erga disciplinam. subditorum¬
se prestare debet: ut non solum auctori¬
State
uerũ etiã humilitate clarescat. Sed tam̃
ita erit in eo uirtus humilitatis: nedis¬
soluatur uita subditorũ uiciis: atq
ita actoritas aderit potestatis: ne per
tumorem cordis. seueritas existat im¬
moderationis. Hec est in deisacerdotib
uera discretio: qua nec ꝑ libertatẽ suꝑ¬
bi: nec ꝑ humilitatẽ remissi sunt. Hinc
est quod multi scĩ cũ constantia redar¬
guerunt etiã principũ uicia: in quib
cũ sũma esset humilitas: loco tamen
necessario. libere transgressores iusticiȩ
increpabant. Aliquan¬
do etiã

Expanded text:
et compati humiliter nesciunt. 7. Bene aliet compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat, sed percutit. Quidquid enim protervus, vel indignatus animus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset huminecessario libere transgressores justitiae increpabant. Aliquando etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uersis. cathena caritatis non astrin¬
gitur: sed male laxata male ad om
qui et in humilitate seruat dis
plebes tyrannice premunt: non re¬
gunt. quiq non dei sed suam głam
a subditis exigunt. Multi sunt qui
in uerbo doctrinȩ non humiles sed
arrogantes existunt: quiq ipsa recta
que predicant. non studio correctionis.
sed uicio elationis adnuntiant. Multi
sunt quinon ex consultu edificandi sed
ex tumore suꝑbiendi docent: nec ut ꝓ¬
sint sapientes sunt: sed ut sapientes ui¬
deantur docere student. Est imitatio
praua arrogantiũ sacerdotum: ꝑ qua
imitantur scõs. rigore disciplinȩ: et sequi
negligunt caritatis affectione. Nideri
uolunt. rigidi seueritate: et formam
humilitatis prestare nequeunt: ut ma¬
gis ter ribiles quam mites aspi¬
ciant᷑. uidem ꝑ Suꝑbi doctores uul¬
nerare ͥ ꝓpter i potius quam emen¬
dare non nr nouerunt. salomone
testante.  ͫ In ore stulti uirga suꝑ¬
biȩ: quia increpando rigidȩ feriunt.

Expanded text:
versis catena charitatis non astrinversis catena charitatis non astringitur, sed male laxata, male ad omnqui et in humilitate servat discplebes tyrannice premunt, non regunt, quique non Dei, sed suam gloriam a subditis exigunt. 3. Multi sunt qui in verbo doctrinae non humiles, sed arrogantes existunt, quique et ipsa recta quae praedicant, non studio correctionis, sed vitio elationis annuntiant. 4. Multi sunt qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sed tantum oꝑiant. nec imittentur.
Nam sunt qui prepositos suos ꝑuer¬
se iudicant: dum terrenis studiis eos
plus uiderint esse intentos: si uel pa¬
rum iam ipsi desꝑitalib cogitaue¬
rint. Rectores ergo a deo iudicandi
sunt: a sius autem subditis nequaquã
iudicandi sunt exemplo dnĩ: qui ꝑse
uendentes columbas et nummulari¬
orum mensas ꝓprio euertit flagello:
et ꝓiecit a templo ueletiam sicut psal¬
mista ait. Ds̃ stetit in sinagoga dłor
inmedio aut̃ deos diudicat. Quod
si afide exorbitauerit rector tuncerit
arguendus a subditis: ꝓ morib uero
repbis tolerandus magis: quã distrin¬
gendus a plebe est. De Iracundis doc
furoris. discipline modũ ad imina¬
nitatem crudelitatis conuertunt:
et unde emendare subditos poterañ.
inde potius uulnerant. Ideo sine
mensura ulciscitur culpas prepositꝰ
iracundus: quia cor eius disꝑsum in
rerũ curis. non colligitur in amorẽ
uniꝰ deitatis. Mens enĩ soluta indi¬

Expanded text:
sed tantum operiant, nec imitentur. sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. Rectores ergo a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flagello, et projecit a templo , vel etiam sicut dicit Psalmista: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . 6. Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis; pro moribus vero reprobis tolerandus magis distringendus a plebe est. 328 CAPUT XL. De iracundis doctfuroris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis. Meus enim soluta in di
Abbreviated transcription (Latin):
accusant. a quo instituuntur qui
epõs condempnant. dũ minime spi¬
ritalia. sed magis terrena sec̾tantur.
Ex diuini enĩ tabernacłi dipositione
ob iniurias mundi ferendas. et turbi¬
nes. quosdam institui epõs. scł̃arib
curis insistentes: ut hii qui interuis
suꝑna desiderant: nullo obsistente ter¬
reno negocio. liberius ad hoc quod
amant intendant. Non est itaq
iudicandus a plebe rector inordina¬
tus: dum magis nouerint popłi sui
fiusse meriti. ꝑuersi regimen suscepis¬
se pontificis. Nam ꝓ meritis plebium
disponitur a deo uita rectorum:
exemplo dauid peccantis ad comꝑa¬
tionem principum. qui ex merito
plebis preuaricantur. Sententia dãp¬
nantur cham filii noe: quisuorum
prepositorum culpas in publics
pandunt: sicut cham qui patris pu¬
denda non oꝑuit: sed derisa mon¬
strauit. Hii habituri sunt sem. meri¬
tum et iafeth: qui reuerent oꝑiunt.
que patres suos excessisse cognoscunt.
sitamen patrum facta non diligant.

Expanded text:
accusant, a quo instituuntur, qui accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant intendant . 3. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant,
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ad corpꝰ ꝑuenit: dũ eo uel pec¬
cante. uel prauȩ docente. pestifer mor¬
bus ad plebes subditas transit. Dete¬
riores sunt. qui siue doctrinis. seu exẽ¬
plis uitam moresq bonorũ corrũpuˢ.
his qui substantias aliorũ prediaq di¬
ripiunt. Hii enĩ ea que extra nos. sed
tamen nr̃a sunt auferunt: corrupto
eorum sunt. Multum ergo distant
dampna morum. a dampnis tempo¬
ralium rerum: dum ista extra nos
sint. mores uero in nobis. de Prepositis
diuini consilii ordnantur prepo¬
siti. mundana et exteriora sectantes:
ut dum temꝑalib rebus se totos im¬
pendunt: spiritales tutiorẽ uitam
contemplationis exerceant: quia dure
sunt quiete uiuere uolentium. sarci¬
ne curarum episcopalium. Prouidet
sepe ds̃ curis deditos scłarib ad suscep¬
tionem regiminis: ut dum hii exterio¬
ra sine tedio ꝓcurant: sꝑitales reb in¬
teriorib sine impedimento rerũ terre¬
narum deseruiant. Dei ergo ordinẽ

Expanded text:
malum ad corpus pervenit, dum eo vel pecmalum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subditas transit. Deteriores sunt qui sive doctrinis, sive exemplis, vitam moresque bonorum corrumpunt, his qui substantias aliorum praediaque diripiunt. Hi enim ea quae extra nos, sed tamen quae nostra sunt, auferunt. Corruptororum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista extra nos sunt, mores vero in nobis. CAPUT XXXIX. Ddivini consilii ordinantur praepositi, 327 mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiete vivere volentium sarcinae curarum episcopalium. Providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. 2. Dei ergo ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
tinguere. Qui bene docet et male iiuit:
uidetur bono malũ comungere: lu¬
cem tenebris ꝑmiscere: ueritatem men¬
sos peccati morbus irrepit: et mors
ad plebes ꝑtransit: scilicet uel dum ma¬
la docent. uel dum facrunt praua.
Pleriq sacerdotes et clerici prauȩ iuiuen¬
des. forma sunt ceteris in malũ: qui
enim quoscumq exemplo malȩ con¬
uersationis suȩ ꝑdunt: de illis ratio¬
nem sine dubio reddituri sunt. Ex
carnalium prepositorũ exemplo. ple¬
rumq fit uita deterior subditorum:
et plebis merito fiunt tales sacerdotes:
qui exemplo deteriori popłm destru¬
ant non edificent. Ex merito enim
plebis. nonnumquam ep̃i deprauan¬
tur: quatinus ꝓcliuiꝰ corruant qui
sequuntur. Capite languente: cetera
corpis inembra inficumtur. Unde &
scriptum est. Ome caput langui¬
dum. et omne cor merens: a planta
pedis usq ad uerticem. non est in
eo sanitas. Caput enĩ languidum
doctor est agens peccatum. cuius

Expanded text:
stinguere. 7. Qui bene docet et male vivit, stinguere. 7. Qui bene docet et male vivit, videtur bonum malo conjungere, lucem tenebris miscere, veritatem mensos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes la docent, vel dum faciunt prava. Plerique sacerdotes et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existenim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. Ex carnalium praepositorum exemplo, plerumque fit vita deterior subditorum; et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. Capite languescente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor maerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum; cujus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam quã predicat ueritatẽ contemp¬
tibilem facit. Arcus ꝑuersus est lin¬
gua magistrorũ: docentium bene. et
uiuentium male. Et ido quasi ex ꝑ¬
uerso arcu sagitam emittunt: dum
suam prauam uitã ꝓpriȩ linguȩ ictu
confodiunt. Qui bene docet et male
uiuit: tamquã es. aut cimbalũ tin¬
niens. sonũ facit aliis: ipse tamen s
manet insensualis. Qui bene docet.
et male uiuit. quod docet bene uiuen¬
tib ꝓficit: quod uero male uiuit.
seipsum occidit. Sacerdos quisic dig̃¬
ne se agit. ut sacerdotem decet: mi¬
nisterium enis et sibi et aliis utile ẽ
ndigne aut̃ uiuens aliis quidem u¬
tilis est loquendo: se aut̃. int̾ficit pra¬
ue inuendo. Ac ꝑhoc quod in eo
mortuum ẽ ꝓprium eiꝰ ẽ: quod uero
uiuit in eo. idẽ sacrũ ministerium.
quod ẽ uitȩ alienũ ẽ. Qui bene do¬
cei et male iiuit: uidetur ut cereus
aliis dũ bona exponit. lucẽ prestare: se
uero in ialis suis consumere atq ex¬

Expanded text:
ipsam, quam praedicat, veritatem contempipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, tanquam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tamen sibi manet insensualis. Qui bene docet, et male vivit, quod docet, bene viventibus proficit: quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos qui, si digne se agit ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est. Indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est, sacrum ministerium, quod est vitae, alienum est. 6. Qui bene docet, et male vivit, videtur, ut cereus, aliis, dum bona exponit, lucem praestare; se vero in malis suis consumere atque ex
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina: clarere debet eccłiasticꝰ
doctor. Nam doctrina sine uita. ar¬
rogantem reddit. Uita sine doctrina
mutilem facit. Sacerdotis predicatio.
oꝑib confirmanda est: ita ut quod
docet uerbo instruat exemplo. Uera
est illa doctrina: quã uiuendi sequit᷑
forma. Nam nichil turpus est quã
dicat: explere oꝑe negligat. T unc enĩ
efficaciter adimpletur. Unus quisq
doctor: & bonȩ actionis. & bonȩ pre¬
dicationis. debet habere studium
Nam alterũ sine altero: non facit ꝑ¬
fectum.Sed debet iustus bene agere.
ut sequent̃ bene possit docere. Sicut
in nũmismate metallũ. et figura. et
pondus inquiritur: ita in omĩ doc¬
tore eccłiastico. quid sequatur. quid
doceat. quomͦ uiuat. E qualitatẽ igit᷑
metalli doctrina: ꝑfigurã similitudo
patrũ: ꝑ pondus: humilitas designa¬
tur. Qui uero ab his trib discrepaue¬
rit: non metallũ sed terra erit. de his¬
uicio: etiam ipsa uerax doctrina u¬
lescit. Et qui non uiuit sicut docet:

Expanded text:
ta clarere debet ecclesiasticus doctor. Nam doctrina sine vita arrogantem reddit, vita sine doctrina inutilem facit. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo instruat exemplo. Vera enim est illa doctrina quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est, quam dicat, explere opere negligat. Tunc enim pefficaciter adimpletur. Unusquisque doctor, et bonae actionis et bonae praedicationis habere debet studium; nam alterum sine altero non facit perfectum: sed praecedat justus bene agere, ut sequenter possit bene docere. Sicut in numismate metallum, figura et pondus inquiritur; ita in omni doctore ecclesiastico, quid sequatur, quid doceat, quomodo vivat. Per qualitatem igitur metalli, doctrina; per figuram, similitudo patrum; per pondus, humilitas designatur. Qui ergo ab his tribus discrepaverit, non metallum, sed terra erit.  etiam ipsa verax doctrina vilescit; et qui non vivit sicut docet,
Abbreviated transcription (Latin):
compensare possum donis tius. nͥ ut
tuis p̃ceptis utar:: tibisemꝑ obtemꝑem.
tͥ paream. tͥ iubenti obediam: Tuenĩ
es duix uitȩ. tu magistra iuirtutis. Tu
me tamquã ad regłam directũ ducis.
tues que arecto numquã discedis. Tu
es: quȩ aueritate numquã au̾teris. In
uentrix bonorũ. magistra morum.
indagatrix uirtutum: sine qua nichil
uita hominis nosse potest. ꝑ te cunc¬
tis uiuendi regła datur. ꝑte de uitȩ
prauitate. ad meliorem uitã homines
addducuntur. Preceptis tuis: informant᷑
animi.Si qͥd distortum est: tu corrigis.
Si qͥd corrigendũ ẽ. tu emendas. Nichil mͥ
te copiosius. nichil mͥ te carius. nichil mͥ te

Expanded text:
compensare possum donis tuis, nisi ut compensare possum donis tuis, nisi ut tuis praeceptis utar, tibi semper obtemperem, tibi paream, tibi jubenti obediam? 102. Tu enim es dux vitae, tu magistra virtutis. Tu me, tanquam regula, in directum ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam averteris. Tu inventrix bonorum, tu magistra morum, indagatrix virtutum, sine qua nihil vita hominis esse potest. Per te cunctis vivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103. Praeceptis tuis formantur animi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu emendas. Nihil mihi te charius, nihil mihi te dulcius. Nihil mihi te
Abbreviated transcription (Latin):
in futuro recipiunt. Futura merces.
ñ p̃sens ꝓmittitur scĩs. Non enim¬
hic expectandũ: qđ alibi debetur.
Ecce accepisti monita. data ẽ. uiuen¬
di norma: nulla te iam ignorantia
a peccato excusat. Non es iam uitȩ
nescius: non es imprudens. aut
esse debeas scripsi. Cognitionẽ man¬
datorũ habes: iam scis quid sit rec¬
te uiuere.Uide ne ultra offendas.
uide ne demñceps bonũ qđ nosti des¬
picias. uide ne qđ legendo respicis.
uiuendo contempnas. Donũ scientiȩ.
acceptũ iã retine. Imple oꝑe: qđ didi¬
cisti p̃dicatione. Homo. Gracias ago.
gr̃as refero. gratiarũ acͦtionẽ rependo.
actiones gratiarũ ꝑsoluo. ago atq
habeo uberem tibi grãm. Quantas
ualeo gratias celebro. quantas ꝓ uirib
possum gr̃as ago. Multa sunt a te mͥ
concessa multa conlata: multa specia¬
li miseratione largita. Omĩa mͥ pla¬
oblectant. Quã gͥ satisfactionẽ ꝑsoluã:
Quã remunerationẽ rependam: Quid

Expanded text:
in futuro recipiunt. Futura merces, in futuro recipiunt. Futura merces, non praesens promittitur justis. In hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didicisti praedicatione. 101. Gratias ago, gratias refero, gratiarum actiones rependo, actiones gratiarum persolvo. Ago atque habeo uberem tibi gratiam; quantas valeo, gratias celebro, quantas pro viribus possum gratias ago. Multa sunt a te mihi concessa, multa collata, multa speciali miseratione largita. Omnia mihi plaa me oblectant. Quam igitur satisfactionem persolvam? quam remunerationem rependam? quid
Abbreviated transcription (Latin):
dio. Maior sit beniuolentia. quam
qđ datur: maior gr̃a quã qđ impen¬
ditur. Tale erit opus tuũ: qualis
intentio tua. Quod enĩ affectu bono
dispensatur: hoc accipit ds. Qui
enim cũ tedio dat. ꝑdit mercedem.
Qui cũ tristicia manũ porrigit.
frucꝰtũ remunerationis amitcit.
lentia. De tuis iustis laborib mi¬
nistra pauꝑib. Non auferas alteri
unde alii tribuas. Nec te miscdem
ostendas: alieno ex dispolio. Nichil
ꝓdest. si alterũ inde reficis: unde ali¬
um manem facis. Condempnat mi¬
seratio ista: non ꝓpiciatur. Talis mi¬
sericordia peccat᷑a non purgat. sedam¬
plificat. Bonũ qđ facis: miscđiȩ cau¬
sa non iacꝰtantiȩ facito. Nichil stu¬
deas ꝓpt̃ laudem. nichil ꝓpt̃ temꝑalẽ
opinionẽ. Nichil ꝓpter famam. s
ꝓpt̃ uitã ȩternã. Quicquid agis. ꝓ
futura age mercede. Eternȩ remu¬
nerationis expectatio. teneat te am
laus queritur: illic remuneratio a¬
mictitur. Iusti aut̃ mercedẽ ñ hic: s

Expanded text:
or autem sit benevolentia quam quod datur. Major sit gratia quam quod impenditur; tale enim erit opus tuum qualis fuerit intentio tua. Quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum taedio dat, perdit mercedem suam. Qui cum tristitia manum porrigit, fructum amittit remunerationis; lentia. De tuis justis laboribus ministra pauperibus. Nounde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudem, nihil propter temporalem opinionem, nihil propter famam, sed propter vitam aeternam; quidquid agis, pro futura age mercede; aeternae remunerationis exspectatio te teneat ampllaus quaeritur, illic remuneratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mon. Qui offert inquit sacrificiũ de
rapina pauꝑm. tamquã si quis uictim&
filiũ. in conspectu patris sui. Quienim
rmuste tollit. iuste numquã distribuit.
nec bene alteri p̃bet. qđ ab alio male ex¬
torquet. Magnũ scelus ẽ rem pauꝑm
p̃stare ciuitib et de sumptib inopum.
adquirere fauores potentũ. arenti t̾re¬

Expanded text:
mon: Qui offert, inquit, sacrificium de mon: Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . Qui enim injuste tollit, juste 359 nunquam distribuit, nec bene alteri praebet quod ab alio male extorquet. 18. Magnum scelus est res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere favores potentu
Abbreviated transcription (Latin):
amur indigenti prebere. Nam si aliud
ñ habentes. id ipsum benigne tribuamꝰ.
mercedem proculdubio ñ amittimus.
Ceterũ si amplius possimus. et egestatẽ
simulando minus largimur: ñ egentẽ
sed dm̃ fallimꝰ. cui conscientiam nr̃am
una corꝑalis. egenti dare. quicquid po¬
tueris: altera sꝑitalis dimittere a quole¬
sus extiteris. horum prima adhibenda
est miseris: scda malis. Frit enĩ quod
semꝑ imꝑtias. et si non pecuniam sal¬
tem uel gram. Non erit helemosina
cũ murmuratione p̃benda: ne comi¬
tante tristitia. merces ꝑeat dispensata.
Ic̃ aut̃ bene tribuitur. quando cũ mentis
hilaritate p̃betur Unde et apłs. Hylarẽ
inquit datorẽ diligit d̃s. Metuendum
ẽ itaq ne pauꝑ aut cũ tedio nr̃o oblata
suscipiat. aut ne omĩno p̃t̾inissus me¬
rens tristisq recedat. De rapinis alienis
elemosinam facere non ẽ officiũ issccdiȩ.
sed emolumentũ sceleris. Unde et salo¬

Expanded text:
amur indigenti praebere. Nam si aliud amur indigenti praebere. Nam si aliud non habentes, idipsum benigne tribuamus, mercedem procul dubio non amittamus. Caeterum si amplius possumus, et egestatem simulando minus largimur, non egentem sed Deum fallimus, cui conscientiam nostram Una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritalis, dimittere a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda est miseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione praebenda, ne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: Hilarem, inquit, datorem diligit Deus . Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praetermissus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis alienis eleemosynam facere non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salo
Abbreviated transcription (Latin):
ues oculos aꝑuit. quando lazarũ pau¬
ꝑem requiescentẽ uidit. quẽ iacentem
ante ianuas uide despexit. Non solum
qui esurienti. et sicienti. et nudo bene
ficium largitatis impendit. uł si qͥd
aliud indigenti largitur. sed et qui
pnumicũ diligit. et qui lugenti affectũ com¬
passionis. et consolationis imꝑtit. aut in
quibuslibet necessitatib consiliũ adhibet.
helemosinã ꝓculdubio facit. Nam et doc¬
trmȩ uel disciplinȩ bonũ elemosina est:
et miscłiȩ carnalis eminentior est. Quicq
egenũ pascit. etiam se indigentem simul¬
ex toto illi corde cominiserandũ oportet.
Et licet ille fortasse falsam indigentis. pre¬
ferat specien: his tamen qui simplicit̃
imꝑtit. fructũ miscđie ñ amitit. Quã¬
ius quisq sit egens. nullus tamen ut ñ
tribuat indigenti excusationẽ inopiȩ
potest obtendere. quando ex p̃cepto sal¬
uatoris etiã calicẽ aquȩ frigidȩ. precipi¬

Expanded text:
ves oculos aperuit, quando Lazarum pauves oculos aperuit, quando Lazarum pauperem requiescentem vidit, quem jacentem ante januas videre despexit . 12. Non solum qui esficium largitatis impendit, vel si quid aliud indigenti largitur, sed et qui inimicum diligit: et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul dubio facit. Nam et disciplinae, vel doctrinae bonum eleemosyna est, et eleemosynae carnali eminentior est. Quicunque non egens poscit, cum se indigentem simulet, etiam toto corde illi commiserandum oportet. Et licet ille fortasse falsam indigentis speciem proferat, is tamen qui simpliciter impertit, fructum justitiae non amittit. Quamvis quisquam sit egens, nullus tamen unde tribuat indigenti, excusationem inopiae potest obtendere, quando ex praecepto Salvatoris etiam calicem aquae frigidae praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
miscdie opus. in peccatũ conuertitur.
In tantũ elemosinarũ oꝑa peccata extin¬
scłi ꝓficiunt: ut etiam uidex celestis.
infuturo iudicio ueniens. in dextera
consistentib dicat. E surui. et dedistis
mͥ manducare: situui. et dedistis michi
bibere. Hospes erã. et collegistis me: nu
dus. et oꝑiustis me. Quib etiã bene ꝓ¬
mittit dicens. Uenite benedicti patris
mei ꝑcipite paratũ uobis regnũ. His
aut̃ quos nulla p̃cedentia helemosina¬
rum facta secuntur. ęt̃ni iudicis uoce
sic dicitur. E suriui et ñ dedistis michi
ledicti in ignẽ ȩt̃nũ: qui paratus ẽ dia¬
bolo et angłis eius. Qui hic miscłiam
ñ imꝑtit: illic pietatis fructũ ñ inueni¬
et: exemplo ardentis diuitis. qui in in¬
ferno ad tenussima petenda compuil¬
sus ẽ. qui hic teniussima neganda stu¬
duit. Quid retribui subtilius. quiad̃ dis¬
trictius poterat: Guitam aquȩ ardens
petit: qui micas panis negauit. Sero di¬

Expanded text:
misericordiae opus in peccatum convertit. misericordiae opus in peccatum convertit. In tantum eleemosynarum opera peccata exstinproficiunt, ut etiam judex coelestis in futuro judicio veniens, in dextera consistentibus dicat: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere; hospes eram, etdus, et cooperuistis me . » Quibus etiam bene promittit dicens: « Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum . » His autem quos nulla praecedentia eleemosynarum facta sequuntur, aeterni judicis voce sic dicitur: « Esurivi, et non dedistis mihi ledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . 11. Qui hic misericordiam non impertit, illic pietatis fructum non invenit: exemplo ardentis divitis, qui in inferno ad tenuissima petenda compulsus est, qui hic tenuissima negare studuit. Quid retribui subtilius, quid districtius poterat? Guttam aquae ardens petiit, qui micas panis negavit Sero di
Abbreviated transcription (Latin):
sitate usus. alii de reb mundanis ꝑeunt.
quas cupidius rapiunt: alii uero saluan¬
tur: dũ meorũ pulchritudine condito¬
ris pulcherrimam ꝓuidentiam laudan
celestia bona mercantur. Misccłia a
compatiendo alienȩ miseriȩ uocabulũ
sortita est. Nullus aut̃ in alio misericors
esse potest. qui praue iuiuendo inse
misericors non est. Qui enĩ sibi nequã
ẽ. ciubonus est: Nulla scelera helemo¬
sinis posse redimi. si in peccatis quisq
ꝑ manserit. Tunc aut̃ fructu elemosi¬
narũ indulgentia conceditur: quan¬
dͥo ab scelerum oꝑe desinitur. Uerũ ẽ.¬
miscłiam imꝑtitur. Cetersi nulla de
licti uenia est. quando sic precedit mi¬
sericordia. ut eam sequantur peccata.
itu. Quali enĩ intentione ab uno quoq
largitur: talit̾ et apud dm̃ recipitur.
Qui ergo hic de bono laudem presentẽ
appetit. spem ꝑdit: et głam mercedis
infuturo non recipit. Dum enĩ causa
iactantiȩ pauꝑ pascitur: etiam ipsũ

Expanded text:
sitate usus alii de rebus mundanis pereunt, sitate usus alii de rebus mundanis pereunt, quas cupidius rapiunt; alii vero salvantur, dum in eorum pulchritudine conditoris pulcherrimam providentiam laudant eis coelestia bona mercantur. 5. Misericordia a compatiendo alienae miseriae vocabulum sortita est. Nullus autem in alio misericors esse potest, qui prave vivendo in se misericors non est. Qui enim sibi nequam est, cui bonus est? 6. Nulla scelera eleemosynis posse redimi, si in pecpermanserit. Tunc autem eleemosynarum fructu indulgentiam conceditur, quando ab scelerum omisericordiam impertitur. Caeterum nulla est delicti venia, 357 quando sic praecedit miseritu. Quali enim intentione ab unoquoque largitur taliter et apud Deum recipitur. Qui enim hic de bono opere laudem praesentem appetit, spem perdit, et gloriam mercedis in futuro non recipit. Dum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
as cogitationes oꝑib praius ꝑficiunt.
B̾ene malis utuntur: qui luxuriam
carnis conuigali honestate restringuis.
Sed sicut malo bene uti. bonũ est: sic
bono bene uti. meluis est. Et sicut bo¬
no male uti. malũ ẽ: sic et malo male
concessis ñ in reb salutarib sed in usib
prauis utuntur. Nesciunt enĩ imꝑtiri
pauꝑib. oppressis subuenire despiturs̃.
et inde magis augent delicta: unde
redimere debuerant. Hoc habet tan¬
tũ bonũ possessio presentiũ rerũ: si
uitam reficiat miserorũ. Preter hoc
temptatio ẽ mundi lucrũ: tantoq
maiora supplicia infuturũ dabunt.
quanto et ipsi maiores sunt. Potentes
enĩ potenter tormenta patientur. Ter¬
rena omĩa seruando amittimꝰ: largi¬
endo seruamꝰ. Patrimoniũ enim re¬
tentum ꝑit: manet aut̃ erogatum.
Duu enĩ cum reb nr̃is durare ñ possumꝰ
quia aut nos illas moriendo deserumnꝰ.
aut nos ille uiuentes deserunt. Ero diuer¬

Expanded text:
as cogitationes operibus pravis perficiunt. as cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate praestringunt. Sed sicut malo bene uti bonum est, sic bono bene uti melius est. Et sicut bono male uti malum est, sic malo male concessis, non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Nesciunt enim impertire pauperibus, oppressis subvenire despiciunt; et inde magis augent delicta unde redimere debuerunt. 2. Hoc habet tantum bonum possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserorum; praeter hoc tentatio est mundi lucrum; tantoque majora supplicia in futurum dabunt, quanto et ipsa majora sunt: Potentes enim potenter tormenta patientur . 3. Terrena omnia servando amittimus, largiendo servamus. Patrimonium enim retentum perit, manet autem erogatum. Diu enim cum rebus nostris durare non possumus, quia aut nos illas moriendo deserimus, aut illae nos viventes deserunt. 4. Pro diver