comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens in scĩ
uiri hystoria ꝑ
nouum uolum̃
enodare mysteri¬
um typice expo¬
sitionis aggre¬
dimur. oportet ut
eiusdem uiri uel nomine uł passio¬
ne. significationem mysticam prin¬
cipaliter ꝓferamꝰ qͣtinꝰ habitacłorũ
more dum suꝑscriptionem tituli
in ipsopostis fronte prefigimus. qͥa

Expanded text:
uoties in sancti viri historia per novum volumen enodare mysterium typicae expositionis aggredimur, oportet ut ex ejusdem viri vel nomine, vel passione significationem mysticam principaliter proferamus, quatenus habitaculorum more, dum superscriptionem tituli in ipsa postis fronte praefigimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ui contra ueri¬
tatis uerba in
allegatione de¬
ficiunt᷑. sepe eti¬
am nota repli¬
cant.ne tacendo
uicti uideant᷑.

Expanded text:
ui contra veritatis verba in allegatione deficiunt, saepe etiam nota replicant, ne tacendo victi videant
Abbreviated transcription (Latin):
N on dico fratres. qui a pot̃ aliquis
ur̃m exire & popłm ꝓhib̾e: hoc
nec nos possumus: S: unusquisq
indomo sua filiũ suũ. seruum
suũ. amicũ suũ. ucinũ suũ. cli¬
entem suũ. minorem suũ. Agite
cũ illis: ut ista ñ faciant. Quibus
potestis suadete: & in quos pote

Expanded text:
Non dico, fratres, quia potest aliquis Non dico, fratres, quia potest aliquis vestrum exire et populum prohibere: hoc nec nos possumus: sed unusquisque in domo sua filium suum, servum suum, amicum suum, vicinum suum, clientem suum, minorem suum. Agite cum illis, ut ista non faciant. Quibus potestis, suadete; et in quos pote
Abbreviated transcription (Latin):
Moneret illũ: & bona faceret: & res¬
pondeo ego. Monui. sed non me
audiuit: & ibi monui. ubitu ñ
audisti. Ppłm quis monet in par¬
te: uel potiumꝰ unũ hominem
in parte ad monere & dicere. sie
age uel sic age: ubi alius nullus
esset: Quis ducat ppłm inpartẽ:
qui. nc malam rationẽ reddamus
deo de uob̃: nedicat᷑ nob̃. tu mone¬
res. tu dares. ego exigerem. Auertite
ergo uos. Ergo om̃ino auertite uos:
abistis cruentis factis. Non ad uos
ꝑtineat cum talia uidetis & audi¬
tis: nisi misereri. Sedmnalus mor¬
tuus ẽ. Bis dolendus ẽ: quia et
mortiuis. & malus: bis dolendus.
quia bis mortiuis: & temporalit̃.
& inet̃nũ. Nam si bonus morturis
eẽt:: affectu humano doleremus.
quia deseruit nos: quia uolebamꝰ
eum nobcũ uiuere. Mali plus do¬
lendi sunt: quia post hanc uitam
a pęnis ȩt̃nis excipiuntur. Dolere
gͦ ad uos ꝑtineat frẽs mei: dolere
ad uos ꝑtineat: non seiure. Sed¬
faciatis. parum ẽ ut doleatis: nisi

Expanded text:
Moneret illum, et bona faceret. Et resMoneret illum, et bona faceret. Et respondeo ego: Monui, sed non me audivit. Et ibi monui, ubi tu non audisti. Populum quis monet in parte? Vel potuimus unum hominem in parte admonere, et dicere: Sic age, vel sic age, ubi alius nullus esset. Quis ducat populum in partem, qui, ne malam rationem reddamus Deo de vobis; ne dicatur nobis, Tu moneres, tu dares, ego exigerem . CAPUT XX. Avertite ergo vos, ergo omnino avertite vos ab istis cruentis factis. Non ad vos pertineat, cum talia videtis et auditis, nisi misereri. Sed malus mortuus est. Bis dolendus est; quia et mortuus, et malus. Bis dolendus; quia bis mortuus, et temporaliter, et in aeternum. Nam si bonus mortuus esset, affectu humano doleremus; quia deseruit nos, quia volebamus eum nobiscum vivere. Mali plus dolendi sunt; quia post hanc vitam a poenis aeternis excipiuntur. Dolere ergo ad vos pertineat, fratres mei; dolere ad vos pertineat, non saevire. faciatis, parum est ut doleatis, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
nostis quia ur̃e necessitates nos
cogunt uenire quo nolumus:
obseruare.ante hostium stare. in¬
trantib dignis & indignis expe¬
ctare. nuntiari. uix aliq̃n admu¬
ti. ferre humilitates. rogar. ali¬
quando impetrare. aliquando tri¬
stes abscedere. Quis uellet hec pati.
nisi cogeremur: dimittami᷑: ñ illa
paciamur. Nemo nos cogat.Ec¬
ce concedatur nob̃. Date nobis fe¬
rias huiꝰ rei. Rogamus uos. obse¬
eramus uos: nemo nos cogat. No¬
lumus habere rationẽ cum pote¬
statibus nouit ille: quia cogimur:
& ipsas potestates sic habenuis. sic̃
nos ineadem potestate inuenimꝰ:
& paganos. quomͦ paganos habere
debemus. om̃ibus bona uolentes.
Sed moneã inquit potestates. uit bo¬
na faciant. Uob̾ presentib monituri
sumus scitis simoniumꝰ : Nescitis
siue fecerimꝰ: siue ñ fecerimus: Hoc
noiu quia nesctas : & temere uidi¬
catis. Tamen fratres mei obseero
uos: de potestatib pot̃ michi dici

Expanded text:
nostis quia vestrae necessitates nos nostis quia vestrae necessitates nos cogunt venire quo nolumus: observare, ante ostium stare, intrantibus dignis et indignis exspectare, nuntiari, vix aliquando admitti: ferre humilitates, rogare, aliquando impetrare, aliquando tristes abscedere. Quis vellet haec pati nisi cogeremur? Dimittamur, non illa patiamur, nemo nos cogat: ecce concedatur nobis, date nobis ferias hujus rei. Rogamus vos, obsecramus vos, nemo nos cogat: nolumus habere rationem cum potestatibus; novit ille quia cogimur. Et ipsas potestates sic habemus, quomodnos in eadem potestate invenimus; et Paganos, quomodo Paganos habere debemus; omnibus bona volentes. Sed moneam, inquit, potestates, ut bona faciant. Vobis praesentibus monituri sumus? Scitis, si monuimus? Nescitis, sive fecerimus, sive non fecerimus. Hoc novi, quia nescitis, et temere judicatis. Tamen, fratres mei, obsecro vos, de potestatibus potest mihi dici:
Abbreviated transcription (Latin):
inpace iuiuamus. Oppressit me:¬
cum ec̃m negociator. Tu ipsũ ne¬
gotium bene egisti: in ipso nego¬
tio fraudem non fecisti: in ipso
negotio falsũ non uirasti᷑ Non
dixisti. ꝑ illũ qui me traiecit ipsũ
mare. quia tanti emi. quod ñ tan¬
ti emisti : Fratres dico uobis ex pres¬
seuiunt in malos: nisi mali. Aliac̃
potestatis necessitas. Nã uidęc ple¬
rumq cogitur exerere gladium:
& ferire nolens. Quantũ enĩ ad ip¬
sum ꝑtinet. uolebat seruare senten¬
tiam iucruentam: sed ꝑire noluit
forte publicam disciplinã. Ptinunt
ad eiuis ꝓnfissionẽ. ad euis potesta¬
tem: ad euis necessitatẽ. Atl te qͥd
ꝑtinet. nisi rogare dm̃: lib̾a nos
a malo. O qui dixisti. lib̾a nos a
malo: liberet te ds ate ipso. Ad
summam fres. quid dui tenemus
Om̃s xp̃iami sumiis: nos etiam ma¬
ioris ꝑiculi sarcinã sustinemus.
Sepe de nob̾ dicitur. Iuit ad illam
potestatem. Et quidquerit eꝑ̃s.
cum illa potestate: Et tam̃ om̃s

Expanded text:
in pace vivamus. in pace vivamus. cum essem negotiator. Tu ipsum negotium bene egisti? In ipso negotio fraudem non fecisti? In ipso negotio falsum non jurasti? Non dixisti, Per illum qui me trajecit, per ipsum mare, quia tanti emi, quod non tanti emisti? Fratres, dico vobis expressaeviunt in malos, nisi mali. Alia est potestatis necessitas. Nam judex plerumque cogitur eximere gladium, et ferire nolens. Quantum enim ad ipsum pertinet, volebat servare sententiam incruentam: sed perire noluit forte publicam disciplinam. Pertinuit ad ejus professionem, ad ejus potestatem, ad ejus necessitatem. Ad te quid pertinet, nisi rogare Deum, Libera nos a malo ? O qui dixisti, Libera nos a malo: liberet te Deus a te ipso. summam, fratres, quid vitemus? Omnes christiani sumus: nos etiam majoris periculi sarcinam sustinemus. Saepe de nobis dicitur, Ivit ad illam potestatem: et quid quaerit episcopus cum illa potestate? Et tamen omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Nec uolumus talia fieri amilitibus:
quibus pauꝑes opprimuntur.
Uolumus & ipsos audire eugłm.
N enĩ benefacere ꝓhibet am ilitia: s a
malitia. U enientes enim milites ad
baptismum iohannis. dixerũt.
Et nos quid faciemus : Ait illis
ioħs. Neminẽ concusseritis: nul¬
li calumpniam. feceritis: suffitiat
sitales essent milites. felix esset
miles talis eẽt: sed & thelonea¬
rius talis eẽt: malites qualis ibi
describitur. Nam dixerunt ei pu¬
blicam: idẽ. thelonearii. Et nos
quid faciemus : Responsũ est. Hi¬
chil ampliꝰ erigatis: quam con¬
stitutum ẽ uob̃. Correptus est
miles: correptus ẽ theloncarius.
corrigatur & prouincialis. Ha¬
bes uniuersalem directam corre¬
ctionẽ. Quid faciemus omnes:
Qui habet duas tunicas: comiu¬
nicet cum non habente. Et qui
habet escas. similiter faciat. Uo¬
lumus ut audiant milites quod
precepit xꝑ̃c: audiamus et nos.
Non enĩ xꝑ̃c illis ẽ: & nob̃ non ẽ.
Omne ᷤ audiamus: & concorditer

Expanded text:
Nec volumus talia fieri a militibus, quibus pauperes opprimuntur: volumus et ipsos audire Evangelium. Non enim benefacere prohibet militia, sed malitia. Venientes autem milites ad baptismum Joannis, dixerunt: Et quid nos faciemus? Ait illis Joannes: Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis; sufficiat si tales essent milites, felix esset on solum miles talis esset, sed et telonearius talis esset, qualis ibi describitur. Nam dixerunt ei publicani, id est, telonearii: Et nos quid faciemus? Responsum est: Nihil amplius exigatis, quam constitutum est vobis. Correptus est miles, correptus est telonearius: corrigatur et provincialis. Habes universalem directam correctionem. Quid faciemus omnes? Qui habet duas tunicas, communicet cum non habente; et qui habet escas, similiter faciat . Volumus ut audiant milites quod praecepit Christus: audiamus et nos. Non enim Christus illis est, et nobis non est. Omnes audiamus, et concorditer
Abbreviated transcription (Latin):
quib ꝓhis atq huiusmodi offen¬
sis esse me fateor debitorẽ. simul
me ur̃m credite dilectorẽ. Nã pul¬
los quos fouet. sepe mangustiis. s
non toto pedis pondere calcat & mat̃:
nec idõ desunt esse mat̃. Dimiti¬
te. ut dimitatur uobis. Dimittite
amanti uos debita difficultaus:
qui nec contra inimicos debita te¬
nere debetis crudelitaus. Ad sum¬
mam om̃s obsecro: cõm̃date uos
dño curam ꝓuob̾ meam. hinc eñi
uiste expeco ꝓ me ur̃am: ut quicqͥd
mearum ẽ ipreteritũ offensionũ
ꝓpicuis ignoscat. non seuerus ag¬
noscat: Quo. deinceps temporis
sub hac sarcina iter agentẽ regat:¬
& suis oculis placentem. uob̃q uti¬
lem faciat: ut nonerrorẽ. ac pȩnã
meam. sed gaudium & coronam
meam. uoseius conspectus inuemat

Expanded text:
quibus pro his atque hujusmodi offenquibus pro his atque hujusmodi offensis esse me fateor debitorem, simul me vestrum credite dilectorem. Nam pullos, quos fovet, saepe in angustiis, sed non toto pedis pondere calcat et mater, nec ideo desinit esse mater. Dimittite, ut dimittatur vobis. Dimittite amanti vos debita difficultatis, qui nec contra inimicos debita tenere debetis crudelitatis. Ad summam, omnes obsecro, commendate, vos, Domino curam pro vobis meam: hinc enim juste expeto pro me vestram; ut quidquid mearum est in praeteritum offensionum propitius ignoscat, non severus agnoscat. Quod mihi deinceps temporis sub hac sarcina erit, iter agentem regat, et suis oculis placentem vobisque utilem faciat; ut non horrorem ac poenam meam, sed gaudium et coronam meam vos ejus conspectus inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
extollor: ut audeam dicere ex qͦ
huus muneris sarcinam porto. nul¬
lum hominẽ ame ꝑperam lesum.
oc cuilibet homini tam multis et
molestis actibus occupato atq
distento. ne dicam impossibile. cer¬
te difficile ẽ: quantomagis michi.
qui noui infirmitatem meam: quã
cũ meis & ꝓme urĩs orationibus
dieb ac noctib offero sanandam
rarum estib ac difficultatib contͣ¬
batus. si quem forte. ñ ut poscebat
audiui: si quem tristius. quã opus
erat aspexi : si in quem uerbum
durius quam o portebat emisi: si
quẽ corde contribulatum & opis in¬
diguum responsione incongrua cõ¬
turbaui: si quem pauperem michi
maliud intento in portunius in¬
stantem uel p̃t̃misi uel distuli uel
etiam uerbo asꝑo contristaui. sicui
de me faisi aliquid tamquã homi¬
ni de homine suspicanti usto acer¬
buis indignatus sũ. siquis in sua
conscientiã ñ agnouit. quod de illo
humanitus suspicatus sum: uos

Expanded text:
extollor, ut audeam dicere, ex quo extollor, ut audeam dicere, ex quo hujus muneris sarcinam porto, nullum hominem a me perperam laesum. Hoc cuilibet homini tam multis et tam molestis actibus occupato atque distento, ne dicam impossibile, certe difficile est: quanto magis mihi, qui novi infirmitatem meam, quam cum meis et pro me vestris orationibus diebus ac noctibus offero sanandam rarum aestibus ac difficultatibus conturbatus, si quem forte non ut poscebat audivi, si quem tristius quam opus erat aspexi, si in quem verbum durius quam oportebat emisi, si quem corde contribulatum et opis indigum responsione incongrua conturbavi, si quem pauperem mihi forte in aliud intento importunius instantem vel praetermisi, vel distuli, vel etiam nutu aspero contristavi; si cui de me falsi aliquid tanquam homini de homine suspicanti justo acerbius indignatus sum, si quis in sua conscientia non agnovit quod de illo humanitus suspicatus sum; vos
Abbreviated transcription (Latin):
Resistis: resisto. Luctanien. nos com¬
parat: sed causa separat. Tuinimicꝰ
es medico: ego morbo. Tu diligen¬
tiȩ mee: ego pestilentiȩ tue. Retri¬
buebant inquit mͥ mala pro bonis
ego autem orabam. Quidorabat:
nisi pat̃ ignosce illis. quia nescĩt
quid facuint.: Cum uob̃ inquit
detraxerint. & dixerint om̃e malũ
aduersum uos ꝓpt̃ iustitiam.
gaudete & exultate. qm̃ merces
ura multae incelis. Uos tamen
dilectioni dilectionẽ. Nolumus ma¬
iorem cũ ur̃a ꝑditione mercedem.
hec debitorib meis quib dimito.
ut dimittatur michi.: nunc pauca
paululum. etiam illi quib debitor
sum. Nlam sicut ait apłs̃: grecis et
barbaris. sapientib & insipientibus
debitorsum. Nam talis debitor eti¬
am ego ꝓmearum uirium exigu¬
itate. dispensationisq portiun¬
cula: non quib dam sed om̃ib sũ.
erum nunc de his debitis loquor:
que mndimitti. ñ a me exigi cupio.
Ieq enun sic tumore uane mentis

Expanded text:
resistis, resisto. Lucta nos comresistis, resisto. Lucta nos comparat, sed causa separat. Tu inimicus es medico, ego morbo: tu diligentiae meae, ego pestilentiae tuae. Retribuebant, inquit, mihi mala pro bonis; ego autem orabam . Quid orabat, nisi, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ? Cum vobis, inquit, detraxerint, et dixerint omne malum adversum vos propter justitiam, gaudete et exsultate, quoniam merces vestra multa est in coelis . Vos tamen dilectionem dilectioni: nolumus majorem cum vestra perditione mercedem. Haec debitoribus meis, quibus dimitto, ut dimittatur mihi, nunc pauca paululum etiam illi quibus debitor sum. Nam sicut ait Apostolus, Graecis et Barbaris, sapientibus et insipientibus debitor sum . Nam talis debitor etiam ego pro mearum virium exiguitate dispensationisque portiuncula, non quibusdam, sed omnibus sum. Verum nunc de his debitis loquor, quae mihi dimitti, non a me exigi cupio. Neque enim sic tumore vanae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dicere patri nr̃o qui est in
celis : dumiite nob̾ debita nr̃a. sicut
& nos dimittunꝰ debitoribus nr̃is.
Quod ut ueracit᷑ dicere possimꝰ: enã
inimicos nr̃o oportet utiq diliga¬
mus : quos tam̃ habere nisi cogente
iustitia non debemus. Nam si nob̾
mici sunt. ñ curandũ ẽ. ut eis de¬
bita dimutamꝰ. sed timendũ pottꝰ
neꝰ reddamus. m̃ si nos merito
nr̃e iniquitatis oderunt: nos eori
cis alloquar debitores meos: quinͥ
nescientes apud dñm suffragantur
dum faciunt debita quȩ dimittan
ut & mea michi dimitti ꝓmerear.
U ob̃ itaq dico siue p̃sentib siuie absei¬
tib quib inimicus effitior uerum
predicans. quib consulendo uideo
onerosus: quorum requirens utili¬
tatem. cogor offende uoluntatem:
nolite esse sicut ȩquus & mulus.
ñ habentes intellectũ. Nam & hec
iumenta eos maxime calce morsu¬
uulnera contrectant᷑. Non parcis:
non parco.Aduersaris: Aduersor.

Expanded text:
quippe dicere Patri nostro, qui est in quippe dicere Patri nostro, qui est in coelis, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Quod ut veraciter dicere possimus, etiam inimicos nostros oportet utique diligamus: quos tamen habere, nisi cogente justitia, non debemus. Nam si hominmici sunt, non curandum est ut eis debita dimittamus, sed timendum potius ne reddamus. Quoniam si nos merito nostrae iniquitatis oderunt, nos eorum, cis alloquar debitores meos, qui mihi nescientes apud Deum suffragantur, dum faciunt debita quae demittam, ut et mea mihi debita dimitti promerear. Vobis itaque dico sive praesentibus, sive absentibus, quibus inimicus efficior verum praedicans, quibus consulendo videor onerosus, quorum requirens utilitatem cogor offendere voluntatem: Nolite esse sicut equus et mulus, non habentes intellectum . Nam et haec jumenta eos maxime calce morsucurentur eorum vulnera contrectantur. Non parcis, non parco: adversaris, adversor:
Abbreviated transcription (Latin):
maxime onus huius officii tan¬
quam. tunc primũ imponat᷑ atten¬
ditur. Int̾est aũt quod eo die qͦ
id prius suscepimus. tantũ quẽ ad mo¬
dum gerendum esset cogitauimus.
At uero consequentib dieb precipueq
illo quo enis solempnitas agitur. ñ
solũ futura eius quemadmodum de¬
inceps geri debeant cauta ꝓuisiõe
consulunus: uerum etiam preteri¬
ta quemadmodum gesta sint. sol¬
licita recordatione recoli mus. ut
nosmetipsos inbenefactis unitem:
& siqua culpa transierit. ne repetat᷑
curemus : ut ignoscat᷑ oremus: et
accusationem cliaboli ubi possumꝰ.
recte agendi sedulitate fugiamus:
ubi aut̃ ñ possumꝰ. confitendi pieta¬
te iuncamus. Sicut enim futura
peccata. negligendo iuistitiam. com¬
intituntur. ita priterita. iniustitiam
defendendo firmant᷑. Ut gͦ ne fiant.
ꝓspicit caritas: ita facta delet humi¬
litas: ut quȩ iam ñ possunt recte a¬
gendo ñ admitu: possint saltim
ñ suꝑbiendo dimitii. Didicimus

Expanded text:
maxime onus hujus officii tanmaxime onus hujus officii tanquam tunc primum imponatur, attenditur. Interest autem quod eo die, quo id prius suscepimus, tantum quemadmodum gerendum esset cogitavimus: at vero consequentibus diebus, praecipueque illo, quo ejus solemnitas agitur, non solum futura ejus, quemadmodum deinceps geri debeant, cauta praevisione consulimus; verum etiam praeterita, quemadmodum gesta sint, sollicita recordatione recolimus: ut nosmetipsos in benefactis imitemur, et si qua culpanda transierunt, ne repetantur curemus, ut ignoscantur oremus; et accusationem diaboli, ubi possumus, recte agendi sedulitate fugiamus; ubi autem non possumus, confitendi pietate vincamus. Sicut enim futura peccata, negligendo justitiam, committuntur; ita praeterita, injustitiam defendendo, firmantur. Sicut ergo ne fiant prospicit charitas, ita facta delet humilitas: ut quae jam non possunt recte agendo non admitti, possint saltem non superbiendo dimitti. Didicimus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc plane uideo: unde fallatis.
Caliga nocens. dolorem facit: uita nocẽs
uoluptatem facit. Illud nocet: illud
libet. Sed qdđ ad tp̃s libet. postea peuis
dolet. Quod aũt ad tempus salubi¬
ter dolet: postea infinita uoluptate
&e habundanti gaudio lȩtificat: scdm
illud quod scriptumẽ. Qui seminãt
inlacrimis: ingaudio metent. Et illud.
ria ac uoluptate scriptumẽ. Ad tẽ¬
pus inquit indulcat fauces: postea
felle amarior inuenit᷑. Et quia uita
nr̃a in hoc scło. quasi iuia esse cogno¬
scitur: oportet nob delabore ad reqͥ¬
em ꝑuenire. quam de requiȩ ad la¬
borem. Et melius nob̃ est in uia bre¬
ui tempore laborare: ut postea in pa¬
tria possimus adet̾nũ gaudiũ feli¬
ie quidem omni eodem.¬
& om̃i hora curaq om̃i¬
no continua dilectissimi
cogitare debet eꝑ̃c. quãtȩ
dispensationis sarcinã gerat: qua¬
lem de illa rationẽ dño suo reddat
Ueruntam̃ dum dies anniuersarius
nr̃e ordinationis exoritur: tunc

Expanded text:
ed plane hoc video unde fallaris. ed plane hoc video unde fallaris. Caliga nocens dolorem facit, vita nocens voluptatem: illud nocet, illud libet. Sed quod ad tempus libet, postea pejus dolet. Quod autem ad tempus salubriter dolet, postea infinita voluptate et abundanti gaudio laetificat; secundum illud quod scriptum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent ; et illud, ria ac voluptate scriptum est: Ad tempus, inquit, indulcat fauces, postea felle amarior invenitur . Et quia vita nostra in hoc saeculo quasi via esse cognoscitur, oportet nobis de labore ad requiem pervenire, quam de requie ad laborem: et melius est nobis in via brevi tempore laborare, ut postea in patria possimus ad aeternum gaudium feliie quidem omni, et omni hora, curaque omnino continua, dilectissimi, cogitare debet episcopus, quantae dispensationis sarcinam gerat, qualem de illa rationem Domino suo reddat. Verumtamen cum dies anniversarius nostrae ordinationis exoritur, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Non te audit. Et ego inquit ille no
exactorem. Tu exerceres erogationẽ:
mͥ relinqueres ex actionẽ. Hoc ergo
aimens unusquisq uideat quomͦ
accipiat. Si ego erogans timeo: qui
accipit securus esse debet: Qui ma
luis fuit heri: bonus sit hodie. hec ẽ
qͥ erogatio mea: qui malus fuit heri.
bonus sit hodie. Malus fuit her:
& non ẽ mortuus. Si mortuus esset
& malus eẽt: isset unde ñ rediret.
Nalus fuit heri: uiuit hodie. Uide¬
at post ille qui uiuit: ne male
uiuat. Quare gͦ diei hesterno. ho¬
diernum uult addere malii: Lon¬
gam uitam us habere. bonam ñ
is: Quis longum ferat malum:
usq adeo surdus ẽ. homo interior
bonam. Quid curram per singła:
caligam non uis habere malam.
& ius hab̃e uitam malam: quasi
plus tibi noceat mala caliga quã
uitamala. Cum tibi caliga con¬
stricta nocuerit. sedes. discaltias
te: abicis. aut corrigis. aut mu¬
tas. ne digitum ledas. & caltias te.
Mala uita.: qua animam ꝑdas. S¬

Expanded text:
non te audit. Et ego, inquit ille, nolnon te audit. Et ego, inquit ille, nolexactorem. Tu exerceres erogationem, mihi relinqueres exactionem. Hoc ergo timens unusquisque, videat quomodo accipiat. Si ego erogans timeo, qui accipit securus esse debet? CAin obscuritate lectionis excusare ergo erogatio mea. Qui malus fuit heri, bonus sit hodie. Malus fuit heri, et non est mortuus. Si mortuus esset, et malus esset, isset unde non redisset. Malus fuit heri, vivit hodie: prosit illi quod vivit, non male vivat. Quare ergo diei hesterno hodiernum vult addere malum? Longam vitam vis habere; bonam non vis? Quis longum ferat malum vusque adeo surdus est homo interior,bonam. Quid curram per singula? Caligam non vis habere malam, et vis habere vitam malam? Quasi plus tibi noceat mala caliga, quam vita mala. Cum tibi caliga mala et constricta nocuerit, sedes, discalceas te, abjicis, aut corrigis, aut mutas, ne digitum laedas; et calceas te. Mala vita est, qua animam perdis. S
Abbreviated transcription (Latin):
sum. non exactor. Si ñ erogem et
peccuniam seruem terret me eu¬
głm. Possim em̃ dicere. Quid mͥ
est tedio. hominib dicere inquis.
te: Quidinichiẽ oneri. dicere ho¬
minib : Accepi quomodo uiuan
sum: & assignem quomͦ accepi: dei
liis reddere rationẽ. Quo mͣ: E ueͥ¬
um me terret. Nam ad istam secui¬
tatem otiosissimã: nemo me un¬
ceret. Sed nichil ẽ melius. Nichi
dulciis: quam diuinũ scutari
nullo strepente thesaurum. Dil¬
ce ẽ. bonum ẽ.predicare. argueri.
corriꝑe. ȩdificare: ꝑ uno quoqsa¬
tagere. Magnum onus: magnĩ
pondus: magnus labor. Quis ñ
refugiat istum laborem: sed t̾ri
molestum netere ribi ñ seminas:
seruaui peccuniam tuam: nolui
eam erogare. Tolle quod tuum est
si aliquid minus ẽ iudicã. si unti¬
grũ ẽ: noli mͥ molestus ec̃. Ait an̾
ille. Serue nequã: ex ore tuo te
Sed timui dare: ne ꝑderem: hoc di¬
cis. Plerumq enim dicitur. Quid
corripis: ꝑit ad illum quoddicis

Expanded text:
sum, non exactor. Si non erogem, et sum, non exactor. Si non erogem, et pecuniam servem, terret me Evangelium. Possem enim dicere: Quid mihi est taedio esse hominibus? dicere iniquis: te? Quid mihi est, oneri esse hominibus? Accepi quomodo vivam.sum. Assignem quod accepi, de aliis reddere rationem quo mihi? Evangelium me terret. Nam ad istam securitatem otiosissimam nemo me vinceret: nihil est melius, nihil dulcius, quam Divinum scrutari nullo strepente thesaurum; dulce est, bonum est, praedicare autem, arguere, corripere, aedificare, pro unoquoque satagere, magnum onus, magnum pondus, magnus labor. Quis non refugiat istum laborem. Sed terremolestum metere ubi non seminasti servavi pecuniam tuam, nolui eam erogare; tolle quod tuum est; si aliquid minus est judica; si integrum est, noli mihi molestus esse. Ait autem ille: Serve nequam, ex ore tuo te Sed timui dare ne perderem: hoc dicis. Plerumque enim dicitur: Quid corripis? Perit ad illum quod dicis,
Abbreviated transcription (Latin):
sarcinam meam: de cuus
pondere etiam si micbici¬
es noctesq cogitandũ sit: nescio qͥ
tam̃ mͦ anniuersarius dies iste m
uate sarciuam meam: & portate
metum. Bene uiuite. Natalis dñi
imminet: pascendoᷤ habemus com¬
pauꝑes nros: & cum eis communi¬
canda ẽ humanitas. uobis autem
fertula mea uerba ista sunt. Pascere
om̃s pane tractabili & uisibili non¬
suffitio. Inde pasco: unde pascor. Mi¬
nister sum: pat̾ familias non sum.
nde uob appono. unde & ego ui¬
uo: deches auro dñico. de epulis il¬
luis patris familias. qui ꝓpt̾ nos
pauper factus ẽ. cũ diues esset. ut
eius pauꝑtate nos ditaremͦ. Si pa¬
nem uob ponerem: fracto pane
singula frustra ablaturi eratis. Et
siego multũ ponerem: parum ad
singłos perueniret. Modo autem
quod dico. & om̃s totũ habent: et
singuli quiq totum habent. Nun¬
quid enim uerbimei inter uos sil¬
labas diuisistis: Nunquid ipsus
producti sermonis singła uerba
abstulistis.Unusquisq ur̃m

Expanded text:
sarcinam meam, de cujus pondere etiamsi mihi dies, noctesque cogitandum sit, nescio quo tamen modo anniversarius dies iste vate sarcinam meam, et portate mecum. Bene vivite. Natalis Domini imminet, pascendos habemus compauperes nostros, et cum eis communicanda est humanitas. Vobis autem fercula mea verba ista sunt: pascere omsufficio, inde pasco unde pascor: minister sum, paterfamilias non sum; inde vobis appono, unde et ego vivo de thesauro Dominico, de epulis illius patrisfamilias Qui propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut ejus paupertate nos ditaremur . Si panem vobis ponerem, fracto pane singuli frusta ablaturi eratis; et si ego multum ponerem, perparum ad singulos perveniret. Modo autem quod dico et omne totum habent, et singuli quique totum habent. Numquid enim verbi mei inter vos syllabas divisistis? Numquid ipsius producti sermonis singula verba abstulistis? Unusquisque vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
anctimonialis quedam. in
uicina possessione que aspa.¬
liana dicitur. cũ egritudine
laboraret. & desꝑaretur:ad candem
memoriam. tunica eius adlata est.
Que ante quam reuocaretur: illa de¬
functaẽ. Hac tam̃ tunica oꝑuerũt
cadauer eius parentes: & recepto

Expanded text:
anctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeundem martyrem etiam podagrici
suo: unus ciuis. ꝑ egrinus unus. Sed
cuus om̃imodo: ꝑegrinus aũt ꝑreue¬
lationẽ quid adhiberet. quando do¬
leret audiuit: & cum hoc fecerit. do¬
lor continuo conquiescit.

Expanded text:
eumdem martyrem etiam podagri duo, unus civis, peregrinus unus; sed civis omni modo: peregrinus autem per revelationem quid adhiberet quando doleret, audivit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit.
Abbreviated transcription (Latin):
putant se uidere quod non uident.
Aspicientes enim saxum: dm̃ se uidere
confidunt. At tam̃ qui molam uoluit.
consũmandi aliquando fidem oꝑis
habet: exeundi spem gerit laboris. Cui
uero mola asinaria ad collum suspẽ¬
ditur: portat lapidem. qui portare de¬
buerat uigum domini Asinus gͦ
ad molam. cȩcus ad lapidem. genti¬
lis ad saxum: qui ad orat eũ quẽ
non uidet nec agnoscit. Deus enĩ
non inmanufactis habitat: nec in
metallo aut saxo agnoscitur: hiegͦ
gentilis populus cum ꝑsecutionem
xꝑ̃iano intulerit. hac pena plectet᷑:
ut cũ sua sacrilega mola. iudicãdi
scłi fluctib demergatur.

Expanded text:
putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videre confidunt. Attamen qui molam volvit, consummandi aliquando finem operis habet, exeundi spem gerit laboris: cui vera mola asinaria ad collum suspenditur, portat lapidem, qui portare debuerat jugum Christi. Asinus ergo ad molam, caecus ad lapidem, gentilis ad saxum, qui adorat eum quem non videt nec agnoscit. Deus enim non in manufactis habitat, nec in metallo aut saxo cognoscitur. Hic ergo gentilis populus cum persecutionem Christiano intulerit, hac poena plectitur, ut cum sua sacrilega mola judicandi saeculi fluctibus demergatur.
Abbreviated transcription (Latin):
udurus nomenẽ fundi. ubi
eccłaẽ: & inea. memoria mar̃¬
tyris stephari. Puerũ quen¬
dam pariuilum. cum inarea ludet
exorbitantes boues qui uehiculum
trahebant rota obtriuerunt: & confe¬
stim palpitauit expirans. Hunc ina¬
ter arreptum. adeandem memoriã
posint: & non solum reuixit. uerũ
etiam illesus apparuit.

Expanded text:
udurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
currit aduentum natalis diẽ
Scolimus: qd̃ nulli scõꝵ memini¬
mus attributum. Hodie inquam
natalis eius diem: unica ac singu¬
lari celebritate ueneram᷑. Undẽ
quia eum recte extollere non uale-¬
mus humanȩ uocis officio ͥ predi¬
cemus dñice atcestationis oracło:

Expanded text:
currit adventum, natalem diem colimus, quod nulli sanctorum meminimus attributum: hodie, inquam, natalem diem unica ac singulari celebritate veneramur. Unde quia eum recte extollere non valemus humanae vocis officio, praedicemus dominicae attestationis orac
Abbreviated transcription (Latin):
quam homo: ne putaret᷑ tantum
eẽ. homo. testimonium illi debuit
ꝑhibere magnus homo. Ap̃s inꝗͣ
cit. Ioħs aut: homo tantum. Sed
quantꝰ homo: Audi de eo dm̃ &
In natis mulierum: nemo surreã
maior iohanne baptista. O ioħ̃s
magne homo. quiͦ in natis mulie.¬
rum maior nemo surrexit: & tu
o magne homo: quis ÷ iste qui pu¬
tat᷑ solus bomo. Qͥs est: Audi.
Cuiꝰ non sum dignus inquit calci¬
am̃ta portare. Didicimꝰ ecce inqͥt
ꝑ ioħem. & ꝑ hominem credendũ
ẽẽ. in xp̃o: et non. eẽ. ponendam
spem in homine. s in xp̃o. Ecce
habes magnum hominẽ quo ne¬
mo maior surrexit: et ipse est
ioħs. S uide: quia iste ioħs ami¬
cus est sponsi. Sponso zelat. non
sibi. Dicit enĩ ad se uenientibus.
Ego baptizo uos aqua: qui aũt post
me uenit. maior me est: cuiꝰ ñ sum
dignus calciam̃ta soluere. Ille aũt
baptizabit uos in sp̃u scõ. Uenite
ꝑme: s nolite manere in me.
Transite ad illum qui creauit uos
et me: quia ipse uiuificaturus

Expanded text:
quam homo, ne putaretur tantum esse homo, testimonium debuit illi perhibere magnus homo. Christus, cit. Joannes autem homo tantum, sed quantus homo? Audi de eo Deum eIn natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista. O Joannes magne homo, quo in natis mulierum major nemo surrexit, et tu o magne homo, quis est iste qui putatur solus homo? Quis est, audi: Cujus non sum dignus, inquit, calceamenta portare. Didicimus ecce per Joannem, et per hominem credendum esse in Christum, et non esse ponendam spem in homine, sed in Christo. Ecce habes magnum hominem, quo nemo major surrexit, et ipse est Joannes. Sed vide quia iste Joannes amicus est sponsi; sponso zelat, non sibi. Dicit enim ad se venientibus: Ego baptizo vos aqua; qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus calceamenta solvere; ille autem baptizabit vos inpost me, sed nolite manere in me: transite ad illum qui creavit vos et me, quia ipse vivificaturus
Abbreviated transcription (Latin):
eatus iohannes eodem.
fr̃s km̃i cuius hodie natiuitatẽ
tale ei testimonium ꝑhiberet dic̃s
nt̃ natos mulierũ: non surrexit
maior iohanne baptista. Audiui¬
mͦ cum eũgłm legeret᷑. quã mira¬
bilit̃ fuerit ex despatione concep¬
ꝓcreatus. Pat̃ eius eo quod non
credidit: obmutuit. Annunciatus
uocem abstulit: natꝰ linguã resol¬
uit. Accipite gͦ in huius rei my
erat: ut multi deberent preire p̃¬
cones. Ab ipso prorsus exordio
generis humani. non cessauit se
are. Nouissime missus est ioħs ho¬
mo: s quo homine nullus extitit
maior. Uenturus erat dñs iħs: ñ
homo tantum s & ds̃. Utiq & d̃s
et homo. Ds̃ semꝑ: ad tempꝰ homo.
s̃ ante tp̃ra homo in fine tẽpoꝵ. bs̃¬

Expanded text:
eatus Joannes, fratres charissimi, cujus hodie nativitatem tale ei testimonium perhiberet, dicens: Inter natos mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Audivimus, cum Evangelium legeretur, quam mirabiliter fuerit ex desperatione concepprocreatus. Pater ejus eo quod non credidit, obmutuit. Annuntiatus , patris vocem abstulit, natus linguam resolvit . Accipite ergo in hujus rei mysnturus erat, ut multi deberent praeire praecones. Ab ipso prorsus exordio generis humani non cessavit se are. Novissime missus est Joannes homo, sed quo homine nullus exstitit major. Venturus erat Dominus Jesus, non homo tantum, sed et Deus: utique et Deus et homo; Deus semper, ad tempus homo; Deus ante tempora, homo in fine tempo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dies scõrum martyrum
illorumẽ unde potius ali
ipsorum.: Aduiuet nos dominꝰ
mattyrum: quia ipse ẽ corona eorũ.
Uoce martytum audiuimus paulo
tio anangustia. an ꝑsecutio. anfa¬
mes. annuditas. anꝑiculũ. an
gladius : sicut scriptumẽ. ꝓpĩ¬

Expanded text:
m dies sanctorum martyrum est, unde potius aliqipsorum? Adjuvet nos Dominus martyrum, quia ipse est corona eorum. Voce martyrum audivimus paulo tio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius? Sicut scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ar. da cęli latere conscissis margins¬
b pependerunt. fit unus ubiq tẽ
nant obsequia lȩta carminib. Tol:¬
lite portas. pͥncipes ur̃a. Ascende
bat enim cruoris rubore ꝑfusus:
nerib xp̃m spolia de castris tyranni¬
cis reportare: et ammurantes fulgen¬
concrepant ymnis. deducuntq letan
punctus a multitudine: hic ÷ ille qͥ
non habuit spẽm neq decorẽ: infir¬
mus in laqueo÷ fortis in spolio: ui¬
lis in corpisculo÷ armatus in p̃lio:
fedus in morte: pulcher in resurre¬
ctione: candidus ex uirgine: rubi-¬
cundus in cruce᷑ fuscus in obꝓbrio:
clarus in çelo. Quando id quispiã
fr̃s nosset ut ds̃ lateret in carne
maiestas habitaret in corꝑe: si non
ita in mundo gereret p̃lium. ut ip¬
sum corpꝰ mox post sepulchrum
leuaret add celũ: Recepit gͥ se intͣ
uelamina nota diuina carne ma¬
lacuerunt. Ecce nunc porta patet

Expanded text:
ardua coeli latera concisis marginibus dependerunt. Fit unus ibi sine cnant obsequia laeta carminibus: Tollite portas, principes, vestrasbat enim cruoris rubore perfususneribus Christum, spolia castris tyrannicis reportata; et admirantes fulgenconcrepant hymnis, deducuntque laetapunctus a multitudine: hic est ille qui non habuit speciem neque decorem , infirmus in laqueo, fortis in spolio; vilis in corpusculo, armatus in praelio, foedus in morte, pulcher in resurrectione; candidus ex Virgine, rubicundus in cruce; fuscus in opprobrio, clarus in coelo. Quando id quispiam, fratres, nosset, ut Deus lateret in carne, majestas habitaret in corpore; et ita in mundo gereret praelium, ut ipsum corpus post sepulcra mox levaret ad coelum? Recepit igitur se intra velamina divina cum carne mantia aethera jacuerunt. Ecce jam porta patet
Abbreviated transcription (Latin):
bem̾ assidue nos peccare: opus eił
confitendi officio humilitas penitendi
Presertim cum plebis adunatȩ compun¬
etio. sic ad incitamentũ boni oꝑis possit
aptari: ut rebellis magis conuenientiꝰ
erubescat. si cunctȩ multitudini ꝓpriȩ
mentis sollicitudine contradicens.
peccata sua uł uicia cũ ppło flente
non defleat. Necessaria ÷ gͥ boni oꝑis
conspiratio. Sumit alt̃ ex altero. aut
de humilitate exemplũ: aut de con¬
fessione solatium. Periculosiꝰ agitur
singulare certam̃: in qͦ uires altrin
nat assensus: trabit etiam timidum
militẽ uirtus aliena. ac robustis bel¬
lantib infirmitas delitescit: et qͦdã
unitatis suffragio. laus fit in uali¬
dis. in exercitũ computari. Deniq
cur uictoria contigerit. totis adqͥ¬
ritur: et cum paucoꝵ dextre pug¬
nauerint. omĩum gła triumphauit
Hoc dico de infirmitãte cõmuni: quȩ
si se rogantib non subtrahat: etiam
cum ip̃sa ꝑ se minꝰ fecerit. non tam̃

Expanded text:
bemus assidue nos peccare, opus est bemus assidue nos peccare, opus est confitendi officio, humilitate poenitendi. Praesertim cum plebis adunatae compunctio sic ad incitamentum boni operis possit aptari, ut rebellis magis convenientius erubescat, si cunctae multitudini propriae mentis solitudine contradicens, peccata sua vel vitia cum populo flente non defleat. Necessaria est igitur boni operis conspiratio. Sumit alter ex altero, aut de humilitate exemplum, aut in confessione solatium. Periculosius agitur singulare certamen, in quo vires altrinsnat assensus, trahit etiam timidum militem virtus aliena. Robustis bellantibus infirmitas delitescit, et quodam unitatis suffragio laus sit invalidis, in exercitu fortium computari. Denique cum victoria contigerit, totis acquiritur; et cum paucorum dextra pugnaverit, omnium gloria triumphavit. Hoc dico de infirmitate communi, quae si se rogantibus non subtrahat etiam cum ipsa per se minus fecerit, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cum dilectione rogationũ etiã sacer¬
dotum crescente concordia: ad unũ
tempꝰ id ÷ ad p̾sentes dies uniu̾salis
obseruantiȩ cura concessit. Porro aũt
eo attinuit ista p̾fari: ut seu recolen¬
tib hȩc. seu ignorantib forte retule¬
rimus: om̃s tamen animo attendant.
qđ eccł̃a quȩ misit aliis formã insti¬
tutionis. multiplicit᷑ ÷ debitrix osten¬
dendȩ alacritatis: & pͥma debet. ẽẽ.
compunctionis officio. quȩ in se tam
necessario omĩb facta: mat̾ exem¬
plo. Unde nunc imminere si ds̃ an¬
nuit rogationum nr̃aꝵ oꝑosissimã
festiuitatem. ñ quasi nescientib indi¬
cimus: s qͣsi expectantib cõm̃damꝰ
Quia licet ñ absq labore constet ser¬
uanda ꝓfessionis ipsius consuetudo:
delectat tam̃ asꝑitas medicaminis:
in quo freq̃nt inueniri ꝓbata ÷ spes
saliitis. Si dixerimꝰ inquit ioħs¬
apłs. qr peccatum non habeinus:
nos ipsos seducimꝰ. Et si confiteri de¬

Expanded text:
cum dilectione rogationum etiam sacercum dilectione rogationum etiam sacerdotum crescente concordia ad unum tempus, id est ad praesentes dies, universalis observantiae cura concessit. Porro autem eo attinuit ista praefari, ut, seu recolentibus haec seu ignorantibus forte retulimus, omnes tamen attendant, quod ecclesia, quae misit aliis formam institutionis, multipliciter est debitrix ostendendae alacritatis; et prima debet esse compunctionis officio, quae in re tam necessaria omnibus factaplo. Unde imminere nunc, si Deus annuit, rogationum nostrarum operosissimam festivitatem, non quasi nescientibus indicimus, sed quasi exspectantibus commendamus. Quia licet non absque labore constet servanda professionis ipsius consuetudo, delectat tamen asperitas medicaminis, in quo frequenter inveniri probata est spes salutis. Si dixerimus, inquit Apostolus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Et si confiteri de
Abbreviated transcription (Latin):
quodã oportunitatis ꝓprio limbo
circũpositis sollempnitatib margina¬
ret᷑ Explorante aut̃ ep̃o feruorem
inchoationis. & maxime uerente. ne
ꝑ tardam ppłi sequacitatẽ pauciorib
eductis obseruatio ipsa confestum in
sui nouitate uilesceret: ad basilicam
quȩ tunc menib uicinior erat ciuita¬
tis. orationẽ primȩ ꝓcessionis indicit.
tur celebri alacritate. copiosa multi¬
tudine. maxima compunetione: ut
re uera popłi lacrimis laborib qr.
maioꝵ indicia collegit: sequenti die
iustitutũ. ẽ. quod nẽ pͥmo iã ẽ. cra¬
lino si ds̃ annuit die laboraturi su¬
mus. Secutę sunt succiduo tp̃r q̃dã
eccłe galliarum rem tã ꝓbabilis exem¬
pli: sic tam̃. qđ hocipsum ñ apud õs
hisdem dieb quib penes nos institutũ
fuat celebraretur. Nec porro magni
int̾erat. qđ triduum eligeret᷑. dũ mͦ
psalmoꝵ officia lacrunarũq func¬
tionib annuis ꝑsoluerent᷑. Tamen

Expanded text:
quodam opportunitatis propriae limbo quodam opportunitatis propriae limbo circum positis sollemnitatibus marginaretur. Explorante autem episcopo fervorem inchoationis et maxime verente, ne ob tardam populi sequacitatem, paucioribus eductis observatio ipsa confestim in sui novitate revilesceret, ad basilicam, quae tunc moenibus vicinior erat civitatis, orationem primae processionis indicit. Itur celebri alacritate, copiosa multitudine, maxima compunctione: ut revera populi lacrimis laboribusque maiorum indicia collegit, sequenti die institutum est, quod nunc primo, id est crastino, si dominus adnuit, die laboraturi sumus. Sequutae sunt succiduo tempore quaedam ecclesiae Galliarum rem tam probabilis exempli, sic tamen, quod hoc ipsum non apud omnes iisdem diebus, quibus penes nos institutum fuerat, celebraretur. Nec porro magni intererat, quod triduum eligeretur, dummodo psalmorum officia lacrimarum functionibus annuis persolverentur. Tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uigiliarũ nocte concepit animo:¬
quid hodie psalmis ac p̃cib mundꝰ
inclamat. E uoluta aut̃ sollẽpnitate
paschali: non iam qͥd s quomͦ aut
qnͣdo fieri debeat. secreta primun
collatione tractat᷑. Putabat᷑ a quib¬
dã uiennensis senatus. cuiꝰ tunc nu
inuentis ñ posse adici: cũ uix adqͥ¬
esceret legitimis inclinari. S pius
ac sollicitꝰ pastor sapientię salib lar¬
gus. mansuefaciendarum ouium priꝰ
orando animum. quã ꝑorando mol¬
liuit auditũ. Pandit gͥ dispositionẽ:
indicit ordinem: exponit salubritatẽ.
de uiro tam religiosi ꝗͣ sollertis inge¬
ni parum fuit. si obȩdientib ꝓposi¬
tum tantũmͦ institutionis ꝓmeret:
nͥ int initia etiam uincłm consue¬
tudinis assignaret. Inspirante gͥ cõ¬
punctoꝵ cordib dõ. audit᷑ a cunc¬
tis: confirmat᷑. attollitꝰ. Eligit᷑ tp̃ri
triduum p̃sens: qđ int̃ ascensionis
saerȩ cultũ diemq dñicũ. quasi

Expanded text:
vigiliarum nocte vigiliarum nocte quid hodie psalmis et precibus mundus inclamat. Revoluta ergo solemnitate paschali, non jam quid, sed quomodo aut quando fieri debeat, secreta primum collatione tractatur. Putabatur a quibusdam Viennensis senatus cujus tunc numinventis non posse addici, cum vix acquiesceret legitimis inclinari. Sed pius ac sollicitus pastor, sapientiae salibus largus, mansuefaciendarum ovium prius orando animum, quam perorando mollivit auditum. Pandit igitur dispositionem, indicit ordinem, exponit salubritatem; et viro tam religiosi quam solertis ingenii parum fuit, si obedientibus propositum tantummodo institutionis promeret, nisi inter initia etiam vinculum consuetudinis assignaret. Inspirante igitur compunctorum cordibus Deo, auditur a cunctis, confirmatur, attollitur: eligitur tempori triduum praesens, quod inter Ascensionis sacrae cultum diemque dominicum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑlatiuũ nichil sequi aliud quã
chaos intelligeret᷑. Edes namq pu¬
blica. quã p̃celso ciuitatis uertice
sublimitas in immensum fastigiata
p̃tuderat: flãmis t̾ribilib conflagra¬
pleno timorib popło ȩccła uacuat᷑.
Omnes nainq similem facultatib uł
domib ꝓpriis casum: de quadã p̃mi-¬
nentis incendis arce metuebant. ꝑsti¬
tit tñ corã festiuis altarib inuictus
antistes: et calore fidei suȩ accensus.
flumine lacrimaꝵ ꝑmissam ignib
potestatem incendio absente cõpescu¬
it. Desꝑatione deposita: redit᷑ ad ec¬
dam. Restricta flãmaꝵ luce: clare¬
scit luminum pulchritudo. Nec sane
ulterius trahit᷑ de arripiendo com¬
punctionis medicamine mora. P rede¬
cessor namq mĩs. et sp̃ualis mͥ a bap¬
tismo pat̾ mamertꝰ sacerdos. eui aute
non paucos annos pat̃ carnis mee ac¬
cepto sicut deo uisum ÷ sacerdotio tp̃i
suecessit. toto in ea quã supͣdiximus

Expanded text:
superlativum nihil sequi aliud quam superlativum nihil sequi aliud quam chaos intelligeretur. Aedes namque publica quam praecelso civitatis vertice sublimitas immensiter fastigiata praetulerat, flammis terribilibus conflagrapleno timoribus populo ecclesia vacuatur. Omnes namque similem facultatibus vel domibus propriis casum de quadam praeminentis incendii arce metuebant. Perstitit tamen coram festivis altaribus invictus antistes, et calorem fidei suae accendens flumine lacrymarum, permissam ignibus potestatem incendio abscedente compescuit. Desperatione deposita reditur ad ecclesiam, et restincta flammarum luce clarescit luminum pulchritudo. Nec sane ulterius trahitur de arripiendo compunctionis medicamine mora. Praedecessor namque meus, et spiritalis mihi a baptismo pater, Mamertus sacerdos, cui ante non paucos annos pater carnis meae accepto, sicut Deo visum est, sacerdotii tempore successit, totas in ea quam supra diximus
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ ꝓprietati significationib int̾̃¬
pretabant᷑. Quis enim tã crebris
ignib ymbres sodomuticos ñ tim̃et:
Quis trementib helem̃tis. aut decidua
culminum. aut dirupta t̾rarum im¬
minere non crederet: Quis uidens
certe. uidereq se putans pauidos na¬
turalit̃ ẽuoͦ ꝑ angusta portarũ usq ad
fori lata penetrantes: non imminen¬
tem solitudinis sententiam formida¬
ret: Qd multis: Tracta sunt hec
inter timores publicos et rumores
pͥuatos. usq ad imminentẽ sollem¬
pnium noctẽ uigiliarũ : quacelebra¬
ri festum dñicȩ resurrectionis annua
consuetudo poscebat. Siquidẽ hac
om̃s laboꝵ opem. maloꝵ finem. me¬
tuũ securitatẽ. cõmunib animis oꝑi¬
ebant᷑. Affuit gͥ nox illa uenerabilis:
quȩ ad spem publice absolutionis
uotiuũ sollẽpne patefecerat. Sed
mox illic multo uehem̃tior strepitꝰ
ictu fiaglli grauius ferientis inso¬
nuit: utpote que iam em̃sis gradib

Expanded text:
malorum proprietatis significationibus intermalorum proprietatis significationibus interpretabantur. Quis enim in crebris ignibus imbres Sodomiticos non timeret? quis trementibus elementis, aut decidua culminum, aut disrupta terrarum imminere non crederet? quis videns, certe videre se putans, pavidos naturaliter cervos per angusta portarum usque ad fori lata penetrantes, non imminentem solitudinis sententiam formidaret? Quid multis? Tracta sunt haec inter timores publicos et rumores privatos usque ad imminentem solemnium vigiliarum noctem qua celebrari festum dominicae Resurrectionis annua consuetudo poscebat. Siquidem hanc omnes, laborum opem, malorum finem, metuentium securitatem, communibus animis opperiebantur. Adfuit ergo nox illa venerabilis quae ad spem publicae absolutionis votivum solemne patefecerat. Sed mox illic multo vehementior strepitus ictu flagelli gravius ferientis intonuit: utpote quem jam emensis gradibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ p̾omĩb s quasi soli ex oib existi¬
mans opus. eẽ. instituenda obserua¬
tione p̾senti: sollicitius captauit re¬
medium quã primatũ. E quidẽ
t̾roꝵ temporis illiꝰ causas. multos
recolere scio. Siquidem incendia
crebra. t̾remotus assidui. nocturni
sonitus. cuidam totiꝰ urbis funeri
ꝓdigiosum qͦddam bustale minitan¬
tes : ppłosis hominũ conuentib do¬
mestica siluestrium feraꝵ spẽs ob¬
seruabatur: ds̃ uiderit. an ludificans
odis. an adducta portentis. Quicqd
sum intelligebat᷑: seu sic ueraciter
iminania bestiarũ corda mansueta¬
fieri: seu tam horribilit̃ conspectib
t̾ritoꝵ. falsȩ uisionis fantasmata
posse confingi. Int̾ hec diu̾sa uulgi
sententia: dispares ordinum et uariȩ
opiniones. Alii qđ sentiebant dissi¬
mulando: que fletui nolebant dare.
casui dabant. Alii sp̃u salubriori. ab¬
ominabilia queq et noua congruis

Expanded text:
me prae omnibus, sed quasi soli ex omnibus existime prae omnibus, sed quasi soli ex omnibus existimans opus esse instituenda observatione praesenti, sollicitius captavit remedium, quam primatum. Et quidem terrorum temporis illius causas multos recolere scio. Siquidem incendia crebra, terrae motus assidui, nocturni sonitus, cuidam totius orbis funeri prodigiosum quoddam bustuale minitabantur. Nam populosis hominum concursibus domestica silvestrium ferarum species obversabatur, Deus viderit an ludificans oculis, an adducta portentis. Quidquisum intelligebatur, seu sic veraciter immania bestiarum corda mansuefieri, seu tam horribiliter conspectibus territorum falsae visionis phantasmata posse confingi. Inter haec diversa vulgi sententia, dispariumque ordinum variae opiniones. Alii quod sentiebant dissimulando, quae fletui nolebant dare, casui dabant; alii spiritu salubriore, abominabilia nova quoque congruis