comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Vndeillidititur: Uidehumilitatẽ mea. & laborẽme ũ¬
& dimitte omia peccatamea Lacrimatus est ihs.
dixerunt ergo iudai : Eccequomodo amabat eum:
Quid ẽ ama bat eũ: nonueni uocarriustos. sed pecca¬
tores in poenitentiam: quidã autem dxxer̃: ex ipsis :
Non poterat hicquia peruit oculos cacifacere. ut hic
non moreretur : qui noluit facereut non more ritur.
pluse. quod factur est ut mortuus suscitetur lesus
autem rursum fremens insemae ipso. uenit admonu¬
mentũ. fremat. & inte. sidis ponis reuiuescere: Omiho¬
minidicitur. qui premitur pessima consu& udine :
uenit admonumentũ Erat autespelunca. & lapis
super posytuserate: Mortuus sub lapide. reus. sub
lege.: Scitis enĩ quia lex quedata ẽ. iudaeis. in lapide
scriptaͣ ẽ. Om̃s auterei sublegesunt: beneuiuentes
cum legesunt: lusto. lex posyta non est: Quide. la¬

Expanded text:
Unde illi diciturUnde illi dicituret dimitte omnia peccata mea . Lacrymatus est Jesus. Dixerunt ergo Judaei: Ecce quomodo amabat eum. Quid est, amabat eum? Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Quidam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci, facere ut et hic non moreretur? Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. 22. Jesus ergo rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. Fremat et in te, si disponis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia Lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes cum lege sunt. Justo lex posita non est . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ui. excitare sidem: sic incorde hominis
quidem premit magnamoles & consuetudo peccati.
it : quare fremuit & turbauit sem& ipsũ. nulsi
quiafides hominis sibi merito displicenter fyemere
quodã modo deb&: in ac cusationem maloꝵ oper᷑.
ut uiolentiȩ penitendicedat consu& udo peccan¬
di : & dixit lbiposuistis eum : scisti. qui a mortuus
sit. & ubisit sepultus ignoras. & ista signsicati
oe. quiafic ꝑditũ homĩnem. quasinescit ds Non
ausus suĩ di cerenescit: Quidenullenescit : sed qua¬
sinescit Vnde hoo probam: dnm̃ audidictur.
iniu dicio: Non no uiuos. discediteame: Quide
nonno uiuos. non uosudeo in lucemea: nonuos
uideo inillaiusticia. quãnoui. Sic& hictã quanes¬
ciens talem peccatorem. dixit: ubi poscustis ei. Talis
estuox dei. in paradyso: posteaquã pec cauit homo
idam. ubies : dicunt ei. Dne ueni. & uide. Quide.
uide : miserere : Uid& enĩ dñs. quã domiseritur:

Expanded text:
vi, excitare fidem; sic in corde hominis vi, excitare fidem; sic in corde hominis quem premit magna moles et consuetudo peccati, it? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis fremere quodammodo debet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? 20. Et dixit: Ubi posuistis eum? Scisti quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem quasi nescit Deus. Non ausus sum dicere, Nescit: quid enim ille nescit? Sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio, Non novi vos; discedite a me . Quid est, Non novi vos? Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia quam novi. Sic et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit, Ubi posuistis eum? Talis est vox Dei in paradiso posteaquam homo peccavit, Adam, ubi es ? Dicunt ei: Domine, veni, et vide. Quid est, vide? Miserere. Videt enim Dominus, quando miseretur.
Abbreviated transcription (Latin):
incordetuo Hin est illud. ꝗd dormie batinnaui. & cõ
cesserunt ad eum. & ex citauerunt eum: Surrexit
xp̃s. inperauit uentis & fluctib. & facta est tranquil¬
lita smaꝗna : Sic. & .ti : Intreͣnt̾uenti cortuum. utiq
ubi nauigas. ubianc uita tãquã peocellosũ. & periculosumpe¬
lagustransis. In treituenti. mouent fluctus : tus bant
nauem: Qui sunt uenti: aullisti conuitium: irasceris
Conuitium uentuse . ĩ racundia fluctus e Periclitaris.
disponisrespondere. disponis maledicto. maledictũ redde¬
re iamnauis propingat nau fragio: excita xpm̃ dormi
nus xp̃i. obliuio fidei: Namsi excitas xp̃m. ide. recolissi¬
dem : quidtibidicit. tanquã uigi lans xpus incordetuo.
Ego audiui demonium habes : & põeis oraui: Audit dns &:
patitur: auditseruus & indignatur : Sed uindicariuis.
Quid enim. ego iã sũ uindicatus. licd̃ tibi haec loquit᷑
sidestua quasimnperatuentis & fluctib & sit tranqͥl¬
litas magna: Quomodo ergo hoc est. extitarex pminna¬

Expanded text:
in corde tuo. Hinc est illud quod dormiebat in navi: et cum cesserunt ad eum, et excitaverunt eum: surrexit Christus, imperavit ventis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, disponis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita Christum donus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audit Dominus, et patitur; audit servus, et indignatur! Sed vindicari vis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna. Quomodo ergo hoc est excitare Christum in na
Abbreviated transcription (Latin):
acꝑ hoc ubi sũmapotestas est: scđm uolunta tisnutum
tractatur infirmitas. hoc ẽ. tur bauit seipsũ: Dixipo¬
testatẽ. ad ten ditesignificationem : Ma gnus reus est:
quemortis quatriduum & illa significat sepultura :
Quid est ergo ꝗd turbat semae ipsũ xp̃s: nisuit significae
tibi : quomodo turbaritudebeas: cũ tanta molep ec cati
grauaris & premeris. Ad tendisti enite uidistȩ tereũ
cõputastitibiil ludfeci. & peꝑcit mi hids̃. Illut cõmisi &
distulitme: Euangłm audiui : & contẽpsi: Babtizatus
sũ. & iterũ ad eadem reuolitus sum. Quid fatio : quo
eo: unde euado : quando ista dicis. ia fremit xp̃s.
qui cifides fremit: In uocefrementis. appar& spesre¬
surgentis.: Ipsa sidesintus ibi e. xpsfremens. Sifides in
nobis xp̃sinnobis Quod enĩ aliud apłsciit. Habitare

Expanded text:
 hoc ubi summa potestas est, secundum voluntatis nutum tractatur infirmitas: hoc est, turbavit semetipsum. 19. Dixi potestatem, attendite significationem. Magnus reus est, quem mortis quatriduum et illa significat sepultura. Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, computasti tibi: Illud feci, et pepercit mihi Deus; illud commisi, et distulit me; Evangelium audivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Si ipsa fides intus, ibi est Christus fremens: si fides in nobis, Christus in nobis. Quid enim aliud ait Apostolus: Habitare
Abbreviated transcription (Latin):
onuncupauit : Nãquo modo siluit. qu&ȩ dixit. magister
adest. & uocatte : aduertendũ & iaquem admodũ euã¬
gelista. non dixerit. ubiuł quando. uel quomodo maria
dnsuocauerit ut in hoc inuerbis mart he potius intel lege¬
r& narrationẽ breuita te seruata: Ala ut audiuit. surgit
cito & uenit ad eũ : Nondũuenerat ihis. in castellũ : sed e¬

Expanded text:
nuncupavit. Nam quomodo siluit, quae dixit, « Magister nuncupavit. Nam quomodo siluit, quae dixit, « Magister adest, et vocat te. » Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit, ubi vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. « Illa ut audivit, surrexit cito, et venit ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ tue. anima fides est.: Qui credit inme inquit. etiã¬
simostiuis fuerit uiuet in carne: uiult manima: Donec
resurget & caro. nũ quam postea moritura.: Hoc est qui
credit in melic& moritur: uiu&Tomis quiui u& in
carne. & credit in me: & simorietur ad tenpus ꝓptermor¬
tem carnis. non morietur in&eriiũ ꝓpteruita sps. & in mor
talita tem resurrectionis Iooc eł quodait. & omis quiui¬
uit. & credit inme : non mori&ur in &ernũ.: Credis hoc.
dit illi. U tique dnẽ: Ego credidi : quiatues xpssilius dei. qui
inmundum uenisti: Quã do hoc credidi: credidi quia tues re¬
surrectio.: Eredidi quia tues uita: credidi. quia qui credit
inte. & simoriaturuiuit. & qui uiuit. & credit inte. non
morietur in&ernũ: Et cd̃ hȩc dixis&. abut & uocauit miari¬
amsororẽ suã silentio dicens : Magister adẽ. &uo catte:
Aduertendum e : quẽ ad modũ subpressã uocem silenti

Expanded text:
mae tuae anima fides est. Qui credit in me, inquit, etiammae tuae anima fides est. Qui credit in me, inquit, etiamsi mortuus fuerit in carne, vivet in anima; donec resurgat et caro nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet. Et omnis qui vivit in carne et credit in me, etsi morietur ad tempus propter mortem carnis, non morietur in aeternum propter vitam spirrectionis. Hoc est quod ait, Et omnis qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum. Credis hoc? Ait illi: Utique, Domine, ego credidi, quia tu es Christus Filius Dei, qui in mundum venisti. Quando hoc credidi, credidi quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vita; credidi quia qui credit in te, etsi moriatur, vivet; et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. 16. Et cum haec dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam silentio, dicens: MagisterAdvertendum est, quemadmodum suppressam vocem silentium
Abbreviated transcription (Latin):
us fuerit : uiu&. Nomis quiuiuit & credit inme : non mo
riaur in gxernũ.: Quldẽ hoc qui credit inme & iã simor¬
tuus fuerit. sicut latarꝰ mortuus ẽ. uiu& : quianon est
deus mortuoꝵ s& uiuorum : Deolim mortuis patrib hoc
est deabraam. deisꝗac. & deia cob: ta leres ponsũ iudy isde¬
dit E gosũ deus abra ã & dsĩsaac & deus ia cob: nonc̃. deus
mortuorũ. sed uiuorum: Omẽs enĩ illiuiuunt.: Gredeer¬
go. & si mortuus suerisuiues.: Si autem non credis. & cdriui¬
uismortuus es  Proben & hoc. quia sinon credis. & siuiuis mor¬
tuus es: Guidã dis differenti sequieũ. & dicentieam. prius se¬
płlire patremeũ : sine inquid mortuos sepelire mortuos suos.
tuueni sequereme.: Eratibi mortuus sepeliendus: erat ibi
& mortui. mortuum sepulturi : It lemortuus in carne. illiina¬
nima Vnde mors in anima: quia non est fides Unde
mors incorpore quia non est ibi anima: Ergo ani¬

Expanded text:
us fuerit, vius fuerit, virietur in aeternum. Quid est hoc? Qui credit in me, etiamsi mortuus fuerit, sicut Lazarus mortuus est, vivet; quia non est Deus mortuorum, sed vivorum. De olim mortuis patribus, hoc est de Abraham, et Isaac, et Jacob, tale responsum Judaeis dedit: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, non est Deus mortuorum, sed vivorum: omnes enim illi vivunt . Crede ergo; et si mortuus fueris, vives: si autem non credis; et cum vivis, mortuus es. Probemus et hoc, quia si non credis, etsi vivis, mortuus es. Cuidam Dominus differenti sequi eum, et dicenti, Eam prius sepelire patrem meum: Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos; tu veni, sequere me . Erat ibi mortuus sepeliendus, erant ibi et mortui mortuum sepulturi: ille mortuus in carne, illi in anima. Unde mors in anima? Quia non est fides. Unde mors in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo ani
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ : s& resurget frater tuus.: Dicit ei martha.: Scio. quiare
surged in resurrectione mnnouissimadie., Deillaresurrectio¬
nesecurasũ : dehac. incerta sum : dicit eiihs. Egosũresur¬
rec tio & uita. ⁊ Dicis. resurget frater meus. in nouissima die:
Uerũditis : Seꝑquẽ tunc resurget : potest& modo : quia e¬
gosũ inquit : resurrectio & uita : Cludistis fratres. audite
quiddicat: Certa tota expectacio erat. circũstantium
ut reuiues cera latar : uiimortuus quatriduanꝰ. Audia¬
mus & nos : & resurgamꝰ : Quã multi sunt . in oc populo quos
premit consuetu dinismoles. forte audiunt mequidã qui¬
b dicitur.: Nolite ine briariuino : in quo est luxuria :: Dicunt
non possum : forteaudiunt me aliqui inmundi lasciuiss. &
flagiciis inquinati. quib: dicitur : Nolite hoc facere: nepere¬
atis: & respondent : Non possumus tolli : a consuetudine
nr̃a : Odnẽistosresuscita. Egosum : resurrectio & uita.
deo resurrectio : quiauita:: Qui credit imme . &i ã simortu¬

Expanded text:
us: Resurget frater tuus. Dicit ei Martha: Scio quia resurget in novissimo die. » De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. « Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita. » Dicis, resurverum est; sed per quem tunc resurget, potest et modo, quia Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Audite, fratres, audite quid dicat. Certe tota exspectatio erat circumstantium ut revivisceret Lazarus, unus mortuus quatriduanus: audiamus, et resurgamus. Quam multi sunt in hoc populo, quos premit consuetudinis moles! Forte audiunt me quidam, quibus dicitur, Nolite inebriari vino in quo est luxuria : dicunt, Non possumus. Forte audiunt me aliqui immundi, lasciviis et flagitiis inquinati, quibus dicitur, Nolite hoc facere, ne pereatis: et respondent, Non possumus tolli a consuetudine nostra. O Domine, istos resuscita. Ego sum, inquit, resurrectio et vita. Ideo resurrectio, quia vita. 15. Qui credit in me, etiamsi mortu
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui erant cum illa in domo & consolabuntur eã cũuidis¬
sent mariã quacito surrexit & exit. secuti sunt ea dicentes.
qui a uadit ad monumentirut plor& ibi . Quare hoc ꝑtinu¬
it ad euangelista narrare. utuideam. quȩ oc casiofecerit.
ut plures ibiessent. quandolatar resuscitatus est : Putan
tes enĩ iudxi. proptea illa msestinare ut doloris siu solatiu
lacrimis querer&. secuti sunt eam: ut tan grande mira¬
culũ quatriduanimort. uire surgentitestes plurimositi¬
seipsũ. & dixit:. Uibiposuistiseum. nestio quid nobisinsi¬
nuauit. fremen do spũ & turbando seipsũ : Quis enĩ non
poss& nispseipsũ turbare. Eta que srsmei primo hic ad ten¬
dite potestatẽ : & sic inquiritesignifationẽ :: Iurbaris no¬
lens: Turbatus estx ps. qui a uoluit. Esurutiħs: uer est.
sae qui a uoluit: Dormiuit iħs uerum e. sed qx uoluit : Con
uł non affici Uerbũ eni animã suscepit & carnem : totius
hominis. sibi co aptans in ꝑsonȩ unita tenaturam Nam & a¬

Expanded text:
dissent Mariam, quia cito surrexit et exiit, secuti sunt eam, dicentes: quia venit ad monumentum, ut ploret ibi. » Quare hoc pertinuit ad evangelistam narrare? Ut videamus quae occasio fecerit, ut plures ibi essent quando Lazarus resuscitattes enim Judaei propterea illam festinare, ut doloris sui solatium lacrymis quaereret, secuti sunt eam; ut tam grande miraculum quatriduani mortui resurgentis, testes plurimos insemetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Nescio quid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis enim eum posset, nisi se ipse, turbare? Itaque, fratres mei, primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens; turbatus est Christus, quia voluit. Esurivit Jesus, verum est, sed quia voluit; dormivit Jesus, verum est, sed quia voluivel non affici. Veram, inquit, animam suscepit et carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et a
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ dic uerbo : & sanabitur puer meus.: Nihloꝵ
istȩ.sed tantũ modo. dne ec cequẽ amas insirmatur.:
sufsicit ut noueris.: Non enĩ amas. & deseris ÷̃ dicit
aliquis: quomo do ꝑlatarũ peccator signisi cabatur
& acho sic amabatur : audiat eudicente᷑. Non
ueni uocareiustos. s& pec catores.⁊ Sieni pecatores
di ensautem ihs dixit eis: infirmitas hȩc non ẽ ad mortẽ:
sax̃ progła dei. ut glori sicetursilius di: Talis lorificatioip¬
sius non ipsũ ausit sed nob profuit: hoc ergo ait None
admorte quia & ipsamors nonerad ad motẽ se po¬
tius ad miraculũ : Quofacto : crederent homines in
xpm & uitarent uerã mortẽ: Sane uid&e. que¬
ad modũ tanquã ex obliꝙͥ. dñs dñ sedixit propter
quosdã. quine gant filiu dĩ es se. Nã sunt her&i ci
qui hoc negant: qđ filius dĩ nonsit ds̃. Ecceaudunt

Expanded text:
tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum iste, sed tantummodo: Domine, ecce quem amas, infirmatur. Sufficit ut noveris, non enim amas, et deseris. Dicet aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amatur? Audiat eum dicentem: Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores dixit illis: Infirmitas haec non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait: Non est ad mortem, quia ipsa mors non est ad mortem, sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines in Christum, et vitarent veram mortem. Sane videte, quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus Deum se dixit, propter quosdam qui negant Filium Deum esse. Nam sunt haeretici qui hoc negant, quod Filius Dei sit Deus. Ecce audiant:
Abbreviated transcription (Latin):
uolebant. & discessit transior dane ubi iohs bab¬
tiz abat l biergo dnõ constituto: infirmabatur
inb&aniala tarꝰ. qđ cas telluerat proximũ hierosoli¬
mis:: Maria autẽ erat que unxit dnmunquento. &
extersit pedes eius capillis suis: cuius fraterlararꝰ
infirma batur. : Ouserunt ergo sorores eius. ad eum
dicentes: la intelligin. quonuserunt. ubierat dns.
qm̃ absenserat. transior danẽ scilic&: miserunt
ad cdiin nbn tiantes : qđ egrotar&e frater earũ : un de
sicdignaretur. uenir& ad eũ & ab egritudine eum¬
libea&: Iile distulit sanare : ut pos sitresuscitare : Quid
ergonuntiauerunt sorores eiꝰ. Dne ec cequẽ amas in¬
firmatur .: Non dixerunt ueni : Amantienĩ tantun¬
modo : nenti andũ suit.: Nonausȩ sunt dicere. ueni
& sana. Non ausesunt dicere. ibiiube. & icsi& : Cur
enĩnon & istȩ. sifide sillius centurionis. in delaudat᷑
Cit enĩ : Nonsũ dignus. ut intres subtectumeũ. s&

Expanded text:
voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes bapvoluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. Maria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum, dicentes. Jam intelligimus quia miserunt ubi erat Dominus, quoniam absens erat. Trans Jordanem, scilicet, miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut, si dignaretur, veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas, infirmatur. Non dixerunt Veni; amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ tamen. resus citandũ minor suit uirtus xp̃i.
Bnsnius uidimꝰ c otidie uidemus homines pessima
consuetudine ꝑmutata uiuere melius: quãuiidunt:
qui reprehendebant : Detas tabe̾ris hominem: Cc¬
ceipsa soro lat ari sitamen ipsa est: qua pedes d̃
uinsit ungento & tersit capillis suis quos lauerat
lacrimis : melius suscitata ẽ quã frater eius : De
magnam ala consuctu dinismole liberreta ẽ.:
Erat enĩ famosa peccatrix: & deil ladicit᷑: dimit¬
tuntur eipeccata multa: qm̃ dilexit multũ.: Vide¬
mꝰmultos. nouimꝰ multas. Nemo desper&. nemo
desepresum& : & desperare malũ est & desepre¬
sumere : Sic noli desperare : ut eligas dequo debe
rectio: Legam itaq iam: & qm̃ niulta in hac leccio¬
ne. manifesta sunt. exposidionẽ in singulis non quȩ¬
ram: ut neces saria ꝑtractae mus: Erat autẽ qui¬
dã lanquens latarus ab & hania decastelloma¬
quod dnsexiit demanib: eoꝵ qui lapida reillũ

Expanded text:
ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtus Christi. ipsum tamen resuscitandum minor fuit virtus Christi. Novimus, vidimus, quotidie videmus homines, pessima consuetudine permutata vivere melius, quam vivunt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dictum est, Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum . Videmus multos, novimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum est, et de se praesumere. Sic noli desperare, ut eligas de quo debeazari resurrectio. Legamus itaque jam; et quoniam multa in hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem quidam languens, Lazarus a Bethania, de castello Maquod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum
Abbreviated transcription (Latin):
mare suscitare. significans ciñs: resuscitauit illã puel¬
lã que non dum erat foris elata. s& in domomortua
ia cebat. quasi pec catũ latebat. Si autem non
solũ mal delectatione. consensisti. s& &ia ipsĩ
maliĩ fecisti : quasimor tuũ extra portam extu¬
listi: lã foras es . & mortuus elatus es: tamen & ip¬
sũ dnsresuscitauit. & red didit matrisuȩ.
Sipecastipenite adte: & resuscitat te dns &
redd& ec elesiȩ matrituȩ : Tercius inortuus la
rarus e genꝰ mortis in manemala consuetudo ap¬
pellatur. Cliudẽ enĩpeccare. aliud pec can¬
diconsue tudinẽ facere. Qui peccat & cõ¬
qui autẽ pec care consueuit sepultus est. & bene
deillodicitur fet&: Incipit enĩ habere pessima
fama tã quã õdorem te terrimu: Tales sunt homines
assueti sceleri ꝑ ditismorib: Dicisei : Nolifacere.
Quã dotraudit quã terrasic premit. & tabecorrũ¬
pitur. & mole consuetudinis pregrauatur. Nȩcad

Expanded text:
mam resuscitare se significans Dominus, resuscitavit illam puelmam resuscitare se significans Dominus, resuscitavit illam puellam quae nondum erat foras elata, sed in domo mortua jacebat, quasi peccatum latebat. Si autem non solum malae delectationi consensisti, sed etiam ipsum malum fecisti; quasi mortuum extra portam extulisti: jam foris es, et mortuus elatus es. Tamen et ipsum Dominus resuscitavit, et reddidit viduae matri suae. Si peccasti, poeniteat te: et resuscitat te Dominus, et reddet Ecclesiae matri tuae. Tertius mortuus est Lazarus. Est genus mortis immane, mala consuetudo appellatur. Aliud est enim peccare, aliud peccandi consuetudinem facere. Qui peccat et conQui autem peccare consuevit, sepultus est, et bene de illo dicitur, fetet: incipit enim habere pessimam famam, tanquam odorem teterrimum. Tales sunt omnes assueti sceleribus, perditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
cusent nos. amatoresuitȩ temporalis. quã nec edm
uolunt. nec quã diuuolunt habent: & nosinui¬
cẽ non ac cusam tapigri. ta tepidi ad capassendã
uitãe & ernã: quam siuoluerimus abebim: cũ
habuerim non amittimus. Hanc autem mor¬
tem quã timem & iã siuoluerimꝰ habebimus:
Diergo dusmagnasua gratia. & magnamisericor dia
aninas suscitat. nemoriantur in xernũ : bene
in tel legimꝰ tres illos mortuos quo s in corporib: sus¬
citauit. aliquidsignificare & sigurare dere sur¬
rectionib aninarũ quesiunt ꝑsidem: Ne suscita¬
uit filiã archisinagogi adhuc in domoiacentem
resus citauit iuuenẽ. filiũ uidue extraporta
sipecat moritur: Pecatũ est . morsanimȩ S&
aliquando in cogitatione: in domopecator de¬
lectauit. Quõd̾inalũ ẽ consensisti. peccasti.:
Consensio il la. occidit te : s& intus emors quiaco¬
qi tatũ malu nondũ proces sit in sactũ.: Ialem ani¬

Expanded text:
ccusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum ccusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum volunt, nec quamdiu volunt habent: et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam tepidi ad capessendam vitam aeternam, quam si voluerimus habebimus, cum habuerimus non amittemus; hanc autem mortem quam timemus, etiamsi noluerimus, habebimus. 3. Si ergo Dominus magna sua gratia, et magna sua misericordia animas suscitat, ne moriamur in aeternum; bene intelligimus tres illos mortuos quos in corporibus suscitavit, aliquid significare et figurare de resurrectionibus animarum quae fiunt per fidem: resuscitavit filiam archisynagogi adhuc in domo jacentem ; resuscitavit juvenem filium viduae extra portas si peccat, moritur; peccatum, mors est animae. Sed aliquando in cogitatione peccatur. Delectavit quod malum est, consensisti, peccasti; consensio illa occidit te: sed intus est mors, quia cogitatum malum nondum processit in factum. Talem ani
Abbreviated transcription (Latin):
ut multũmors. differatur. non ut eua datur.
nautem pecarenolit: non laborabit & uiu&
in&ernũ. Osipos semus ex citare homines. & cũ
ipsispariter excitari : Vt tales essemus amatores
ui teꝑma nentis. quales sunt homines amatores
uitȩ sugientis : quid non facit homo submortisperi¬
culo constitutus: gladiom pendente ceruicib:
prodiderunt. homines quic quidsibi undeuiue¬
rent reseruabant : Nuis non continuo prodiodit.
nep cute retur : & post proditionem. fortas se
pcus sus est:: quisnonut uiuer& continuo per¬
dereuoluit. undeuiuer&. eligensuita mendi¬
cantem: qua celerem mortem. Quidictu estna¬
uiga nemoriris. & distulit : Suidictu e labo¬
ranemoriaris & pigerfuit: Deuiadeus iubo
ut in & ernũ uiuan. & obedireneglegimus¬
Nontibi ds̃. dicit. perdequicquid habes. utuiuas
exi quo tempore. Inlabore sollicitus. seda pau¬
pert unde habes. & iuiuas semꝑ sine labore securus: Q¬

Expanded text:
ut multum mors differatur, non ut evadatur: ut multum mors differatur, non ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sunt homines amatores vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteretur? Et post proditionem fortasse percussus est. Quis non, ut viveret, continuo perdere voluit unde viveret, eligens vitam mendicantem quam celerem mortem? Cui dictum est, Naviga ne moriaris; et distulit? Cui dictum est, Labora ne moriaris; et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum vivamus; et obedire negligimusNon tibi Deus dicit, Perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed, Da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. A
Abbreviated transcription (Latin):
doomes quimmonu menti sunt audient uocem eius
& procedant qui benefecerunt adresurrectionemui¬
tȩ quimale egerunt. ad resurrectioneni uidicii:
Restamen mortuos acdoresuscita tos in eugło legimi
& forde non frustra. dñi qui ppefaeta non sunt. tan¬
tũ modo facta s&e signa Si ergosigna sunt. preter id
quodnura sunt. aliquidprofecto sigificant: quoꝵ
facta sigusicationem inuenire aliquanto est. o¬
perosus. quã ealegere. ulaudire.: Qdmirantes auli¬
ebam tanqua magnimira culi. spetaculo ante
oculosnros constituto : Qu euan gelio legeritur.
quȩ admodũrruii erit latar i siad tendam mi¬
res mortes. Omes quipe catmoritur. s& morte
carnis. omis homotim&. mortemanimȩ pau cii
Proniorte carnis quȩ sie dubio quandoq uentu¬
raest. currunt omesneueniat. indeest quod labo¬
rent.: Laborat nemoriatur. honio moriturus. & non
laborat nec pec&e homoin& er nũiueturus.. Et cd̃
laborat nemoriatur. sinecausa laborat.: Idenia git

Expanded text:
es qui in monumentis sunt, audient vocem ejus: et procedent qui bene fecerunt, ad resurrectionem vitae; qui male egerunt, ad resurrectionem judicii . 2. Tres tamen mortuos a Domino resuscitatos in Evangelio legimus, et forte non frustra. Domini quippe facta non sunt tantummodo facta, sed signa. Si ergo signa sunt, praeter id quod mira sunt, aliquid profecto significant: quorum factorum significationem invenire, aliquanto est operosius, quam ea legere vel audire. Admirantes audiebamus, tanquam magni miraculi spectaculo ante oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attendamus mires mortes, omnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo moriturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitergomartha. adiħm dnẽsi suis es hic. frater meus non
suis& mortuus :: S&ꝰ & nuncscio. quiaquȩ cunque popos¬
ceris adeo : dabittibids. Nondixit. sed & modorogote re¬
suscites̃ fratremeum: Inde enisciebat. si fratre eiusresur¬
gere. utile suerit: Hoc tantũ dixit. scio quia potes: siuis
facis Vtrũp enĩ fatias : iudicutui est . non presũptio¬
nĩsmeȩ. Sed&nuncscio quia que cunquepoposceris

Expanded text:
on fuisset mortuus; sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Non dixit, Sed et modo rogo te ut resuscites fratrem meum. Unde enim sciebat, si fratri ejus resurgere utile fuerit? Hoc tantum dixit, Scio quia potes, si vis facis: utrum enim facias, judicii tui est, non praesumptionis meae. Sed et nunc scio quia quaecu
Abbreviated transcription (Latin):
festeilis : subobscureenĩ. dixerat. dor mit.: Cit er go ma¬
nifeste: Latar mortuu est : & gaudeo propter uos utere¬
datis. qui anonubiera : & scioquia mortuus est. & non ibierami :¬
Ager enĩ non mortuus fuerat nontiatus : sed qud later&
eũ qui creauerat: & ad cuiusmanus animamorientis exi¬
erat : hoc est quodait. S audeo propter uos. ut sciatis qi
non ibiera : ut iã incipia ad mirari. qua dñs potuit dicere
mortuum qđ nec uiderat nec audierat: Ubisane. memi¬
nis sedebemus. quod adhuc &iã ipsor discipulor. quuineũ
ia crederant. mira culis. edisi cabatur sides.: Nonut ea quȩ
nonerat eẽ in ciper&: s& ut ea quȩiã eẽcepera t cresce¬
r&. quãuis tali uerbo usussit. quasitunc crederẽ inci¬
perent : Non enĩ.tit. Zaudeo propteruos. ut ura fides au¬
geatur. siue firmetur : sed dixit ut credatis : Quod
intellegendũ est. ũtãplius. robustiusq credatis. :&¬

Expanded text:
feste. Subobscure enim dixerat, dormit: ait ergo mafeste. Subobscure enim dixerat, dormit: ait ergo manifeste, Lazarus mortuus est: et gaudeo propter vos, ut credatis; quia non eram ger enim, non mortuus fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait: Gaudeo propter vos, ut credatis quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedificabatur fides: non ut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc credere inciperent. Non enim ait: Gaudeo propter vos, ut vestra fides augeatur sive firmetur; sed ut credatis: quod intelligendum est, ut amplius robustiusque credatis.
Abbreviated transcription (Latin):
accepturisunt. quod promisit deus: ꝓ nomissai est enĩ
resurrectio. & iã carnis. mortisconsũptio. Vita e ter¬
na cðanglis. hoc omes simul accepturi suͫ : Nãre qui¬
em quȩ conti nuo postinortẽdat᷑. si ea dign est tunc ac¬
cinit quisq c& moritur : Priores. ac cẽper̃patriar¬
chȩ: uid&e exquore qui escunt. posteriores prophaȩ
recentius apłi. multo recentiores scĩ marti res.. coti¬
diebonisi deles. & alii in ista requie tãdiusunt. aliia
imtan diu. alii pautiorib annis. aliinec recenti
tẽpore .: Cũ uero ab hoc sonno eiugilabunt: simulomes
quad promissũ est accepturi sunt : Latarꝰ amic nos¬
cer dorinit. s& uado ut a somno excitem eum. Dixe¬
runt ergo discipuli : Quomodo intellexerunt:
sicresponderunt : Dñe sidormit : saluuserit: Sol&
eni eẽ. somnus egrotantiũ : salutis inditium: Pixe rat
autẽiħs: de morte eius.: Illia utẽ putauerunt: quod
dedormitione som nidicer& Iunc ergo dixit eismani¬

Expanded text:
eus. Promissa est enim resurrectio etiam carnis, mortis consumptio, vita aeterna cum angelis: hoc omnes simul accepturi sumus. Nam requiem, quae continuo post mortem datur, si ea dignus est, tunc accipit quisque cum moritur. Priores acceperunt patriarchae, videte ex quo requiescunt: posterecentius Apostoli, multo recentiores sancti Martyres, quotidie boni fideles. Et alii in ista requie jam diu sunt, alii non tam diu, alii paucioribus annis, alii nec recenti tempore. Cum vero ab hoc somno evigilabunt. Simul omnes quod promissum est accepturi sunt. 11. Lazarus amicus noster dormit; sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli: quomodo intellexerunt, sic responderunt: Domine, si dormit, salvus erit. Solet enim esse somnus aegrotantium salutis indicium. Dixerat autem Jesus de morte ejus; illi autem putaverunt quod de dormitione somni diceret. Tunc ergo dixit eis Jesus mani
Abbreviated transcription (Latin):
ad hucligatus : confidens. & ad hucreus. ut solue¬
rentur peccata ei. Ministris hoc dixitdñs: soluterũ.
solueritis interra : solutaer̃ & in celo: Multiergo ex iũda¬
is qui uenerant ad maria & uiderant quęfecit: credi

Expanded text:
adhuc ligatus, confitens et adhuc reus; ut solveadhuc ligatus, confitens et adhuc reus; ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dominus: Solvitesolveritis in terra, soluta erunt et in coelo . 25. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
dis sed propterpo płm qui circum stat dixi. ut credant.
quiatu me misisti Hec cdm dixiss&. uocemagnacla¬
mouit: fremuit. lacrimauit. uoce magnaclamauit :
quã difficile surgit. quẽ moles male consuetudinis prae¬
mit: sed tamensurgit Oc culta gratia. intus uiuisica¬
tur. surgit postuoee̾magna Quide.factũ. uoce magna
clamauit : Larar eueni foras. statim prodiit. qui
fuerat mortuus: ligatus manꝰ & pedes. & facies illius
sudario erat ligata: Quomodo processit ligatispedib
miaris : & non miraris quia surrexit quatriduan.
Inutroq potentia dierat: non uiresmortui Proces¬
sit & atshucligatuse: adhuc inuolutus. tamen ia foras
processit Quid signisicat : quando autem contepnis.
mortuus iaces. & sitanta quanta dixi contẽpnis. sepul¬
tus iaces Quando consiteris. proces dis: quidẽ. pro¬
cedere. nisi ab ocultis uelut ex eundo manifestare.
sed ut consite aris. ds facit magna uoce clamando. idẽ.
magna gratia uocando Ideo cũ proces sit mortuus

Expanded text:
propter populum qui circumstat, dixi, ut credant quia tu me misisti. Haec cum dixisset, magna voce clamavit. Fremuit, lacrymavit, voce magna clamavit. Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit! Sed tamen surgit: occulta gratia intus vivificatur; surgit post vocem magnam. Quid est factum? Voce magna clamavit: Lazare, veni foras. Et statim prodiit qui fuerat mosudario erat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus miraris, et non miraris quia surrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus est: adhuc involutus, tamen jam foras processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemnis, sepultus jaces: quando confiteris, procedis. Quid est enim procedere, nisi ab occultis velut exeundo manifestari? Sed ut confitearis, Deus facit magna voce clamando, id est, magna gratia vocando. Ideo cum processisset mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
incada uere putente ad huc erat sorma menbroꝵ.
Illeu nouis ẜimodie. ad unã uocem. cmneres ẽ redditur
ni carnem: S& oportebat. uđ modo aliqua facerre.
quib datis. uelut suȩ uirtutis inditis credamusineum.
& acdilla resurrectiorem prepareni : quȩerit aduita¬

Expanded text:
in cadavere putente adhuc erat forma membrorum; in cadavere putente adhuc erat forma membrorum; ille in novissimo die ad unam vocem cineres est restituturus in carnem. Sed oportebat ut modo aliqua faceret, quibus datis velut suae virtutis indiciis credamus in eum, et ad illam resurrectionem praepare
Abbreviated transcription (Latin):
potius quã mirari : Alesus citauit hominem: qui fecit
hominem: Ipseẽ enim unicus patris. ꝑquen sicut
nostis. facta sunt omĩa Siergoꝑillum facta sunt
omĩa. quidnirũ est. si resurrexit unus ꝑ illum. cũ
tot cotidienas cuntur ꝑ illũ: plus est homi nescrea¬
re. quã resus citare.: dignatus ẽtunc & creare. &
resuscitare . crrare om̃s. resuc ita requos dam ⁊ lã
cũ multa fecis s& dñs iħs. non omia scripfasunt. si¬
cut isdem ipsescs io ħseuangelista testatur. multa dnim
sunt autem. quȩ scriberentur: quȩ salutem creden¬
tium. sufficer eui debantur : Audistis enĩ. quia dñs
iħs mortuũ suscitauit .: Sufficit tibi ut scias. quia
si uell&: omes mortuos suscitar& & hoc quidem
sibi adfinem seculi reseruauit: Nãquã audistis
magnomiraculo. qualiianũ mortuũ resus citas¬
sedesepulero. ueni& hora sicut ipseait. quã do
omes qui in monumentis sunt. audient uocem
tuis & procedẽt. Aesuscitauit putentem. s& tam

Expanded text:
potius quam mirari. Ille suscitavit hominem, qui fecit hominem; ipse enim est Unicus Patris, per quem, sicut nostis, facta sunt omnia. Si ergo per illum facta sunt omnia, quid mirum est si resurrexit unus per illum, cum tot quotidie nascantur per illum? Plus est homines creare quam resuscitare. Dignatus est tamen et creare et resuscitare; creare omnes, resuscitare quosdam. Nam cum multa fecisset Dominus Jesus, non omnia scripta sunt; sicut isunt autem quae scriberentur, quae saluti credentium sufficere videbantur. Audisti enim quia Dominus Jesus mortuum suscitavit: sufficit tibi ut scias quia si vellet, omnes mortuos suscitaret. Et hoc quidem sibi ad finem saeculi reservavit. Nam quem audistis magno miraculo quatriduanum mortuum suscitasse de sepulcro, veniet hora, sicut ipse ait, quando omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus et procedent. Resuscitavit putentem, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ens prȩuenitnos : & fruotus in quidur̃ maneat.¬
Utquod cumq podieritis patrem in nõe meo. do uobis Mane¬
at ergo dilectio: ips& eftrnim fructus nr̃ : quae dilectio. nuncẽ.
indesiderio : nunduni in saturitate : o ipso desiderio quod cumq
pod ierimus in nõe unigenitisilu : datnobis pater: Iuod autem
accipere saluandis non expeditnobis: Non existime mus nos pe¬
tere in nomine saluatoris Soe hoc podimus in nõe saluatoris.
quod ꝑtinoo adrationem salutis¬

Expanded text:
evenit nos. Et fructus, inquit, vester maneatevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneatquodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis
Abbreviated transcription (Latin):
quin grã iamnonest gra :: audiingate : in grate audi :
nonuos meelegistis : s& egouos elegi Non estutdicas: ante
quã crederemiam bona operabar : ideo electus sum: Iuid
enĩ est bonio peris antesidem : cumdicat apłs. om̃e quod non
estexfide. peccatum est : Iuidergo dicturi sumus audien¬
do non uos me elegistis. nisi quia m̃alieramus. & electisu¬
mus utbomi pergram nos eligentis essemus. Nonestenĩ grã:
merita : Etuidasecaris simi. quẽ ad modum non eligatbo¬
nos sed quos eligit. faciat bonos : Ego inquid eleguias
a posuiuos uteatis o fructum afferatis. & fructus ur̃
mane at. Nonne isteest fructus. de quoiam dixerat :
si ne menihil potestis facere ÷ Elegitergo : & posuit ut ea¬
mus. o fructumasferamus: Nullum itaq fructum un¬
denos eliger& habebamus: Vt eatis inquid: & fructũ
afferatis: Imus. ut afferamus . & ipseẽ. uia quaimus.⁊
in quanos posuit ut eamus: Proinde ꝑ nom̃ib miscđia¬

Expanded text:
quin gratia jam non est gratia . Audi, ingrate, audi: quin gratia jam non est gratia . Audi, ingrate, audi: Non vos me elegistis, sed ego elegi voquam crederem, jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem, cum dicat Apostolus: Omne quod non est ex fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per grmerita. Et videte, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo et posuit, ut eamus et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos elegit habebamus. « Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. » Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eamus. Proinde miseri
Abbreviated transcription (Latin):
mus in eum : ut eligeros nos: Namsuam credentes elegit : elec¬
tõselett : Cu rergo dicer& non uos me elegistis: nisi quia mise¬
ricordia eiꝰ prat uenit nos : Hic certeuacat uana illorum
ratio cinatio quip̃stientiam deidefendunt contragram dei.
& ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem. quia
praesciuit nos deus suturof bonos. non seipsum nos facturũ
bono : Non hoc dicit quidict. non uos me elegistis : qm̃sĩ prop¬
tere anos elegis sa. quia bonos suturos eẽ. p̃raescierat . simul
& iampraescis s&. quod eum nos suissemus prius electuri:
Non enĩ aliter eẽpossemus boni : nisi forte dicendus estbonus.
qui non elegit bonum : quidergo elegit in nonbonis : non enim
electi sunt quiabo nisuerunt : qui boninones sent. nisielecti
essent: Alioquinarã. iam non est grã . si pracessis se conten¬
tesunt : unde subuingit : Siautem grã non exoperib: : alio¬

Expanded text:
mus in eum, ut eligeret nos: nam si jam credentes elegit, elecmus in eum, ut eligeret nos: nam si jam credentes elegit, electus elegit. Cur ergo diceret, Non vos me elegistis, nisi quia misericordia ejus praevenit nos ? Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, Non vos me elegistis. Quoniam si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse nos praesciverat; simul etiam praescisset quod eum non fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus qui non elegit bonum. Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia jam non est gratia, si praecessisse conten salvae factae sunt. Unde subjungit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alio
Abbreviated transcription (Latin):
tamortalitate: inspepotius hab& ur : quã inreten&ꝰ uri: Uerum
hoc interest : quod exterior nr̃ homo id esteorpus ald huc corrũ¬
pitur: Interior autem idestanima. iamrenouatur dedi x indi¬
em : Itq sicut in mortalitatẽ carnis. & salutẽ animarum futui¬
nim expectamus. quamuis iampignore accepto. saluisactiet̃
dicamus : ita om̃ium noticiam quae cumq unigenitus audiuit
apatre. futurum spera redebemus : quamuis hoc se iam secis¬
se dixerit xp̃s : Nonuos me elegistis inquid : s& egpelegiuos
Hac est ila ineffabilis gm̃ Quidem meramus. quando nondum
xp̃melegeramus. & ideo nondiligeramus : Nam qui eũ non
eligit : quomododiligit : Num quidiam in nobiserit . quod in
psalmo canitur. elegiabiectus eẽ. in do modeimei. magis
quam habitare intãbernaculis percatorum : Non utiq :
Uidergperamus nisi iniqui & perditi: Nequȩ eni iamere didera¬

Expanded text:
c mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum c mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis hoc jam se fecisse dixerit Christus. 2. Non vos me elegistis, inquit, sed ego vos elegi. Haec est illa ineffabilis gratia. Quid nondum elegeramus, et ideo nondum diligebamus? nam qui eum non eligit, quomoPsalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credidera
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: nuncscio exparte : tunc autẽ cognoscam. sicit & cognitus
sum : & nunc perspeculum & in enignate: tunc autẽ faciae ad sa¬
ciem: Nam& ipseapłs. saluos nos diciteẽfactos: per lauacrum rege¬
uerationis: quitamenalio loco: spe inquid salui saetisumus
Spes autem qua uidosur : non est spes Quodeniuido quis.
quid s perit : Siautem quod nonuide mus speramus. perpati
inquia non uidentes creditis. ⁊ quẽcumuideritis exultabitis gau¬
dio inenarrabili . & honorato : percipientes mertedem sidei. salu¬
tem animarum urarum Siergonunetempus est fidei. salusau¬
tem animarum merces estfidei. Iuis dubitas infide qua ꝑ dilec¬
tonem operatur ꝑ agendum diem. atq insine dieirecipien¬
dã eẽ mercedem : Non solum redemptione corporis nr̃i dequa
dicit apłs paulus. uerumas iam salutem animarum nr̃arum. dequa
dicit apłs podrus : Utriusq: enimrri felicitas istotẽport atq in is¬

Expanded text:
dicit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus dicit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autinquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in ha
Abbreviated transcription (Latin):
ta feci uobis: Ita est profundum: ut nullomodo sit isto sermo¬
ne coartandum: sa in alium differendum:
mensermone. quẽ postcaenã antepassionẽ ad discipulos habuit
Multa inqui d abeo uobis dicere. s&s non potestis illaportare modo.
quoieitur pacto intellecturisumus om̃ia eum nota fecisse discipu¬
lis quae cumq audiuit apatre: cum propterea qua dam multa
nondicat. quia scit eos modoportare non posse : S&nimirum quod
facturus est. fecis sesedicit : quiea qua sutura sunt secit: Sicut enĩ
dicit ꝑprophas am. soderunt manus meas & pedes: Nec ait sossuri sunt :
uelutp̃teria dicens. Eeatamen sutura praae dicens: itao hoc loco
ait. omia senotaseris sediscipulis. qua se nouit nota es sefacturum
in illaplenitudine scientia. dequa dicit apls. Cum autem uene¬
rit quod ꝑfectumest: quod ex parteest euacuabitur: Ibi quippe

Expanded text:
 a Patre meo, nota feci vobis, ita est profundum, ut nullo modo sit isto sermo a Patre meo, nota feci vobis, ita est profundum, ut nullo modo sit isto sermone coarctandum, sed in alium differendum. men sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim dicit per prophetam, Foderunt manus meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur. Ibi quippe