comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non uiderunt. non potest nostri
esse iudicii.¬
er idem fere tempus cum
euantius auunculus meꝰ.
nir licet setuli negotiis occupa¬
tus. tamen ad modum xpistianus
grauissima egritudine extremo
mortis periculo cepit urgeri.
Martinum euocauit. nec cuncta¬
tus ille properauit. Prius tam̃
ꝙͣ medium uie spacium uir be¬
acus euolu̾et. uirtutem adueni¬
entis sensit egrotus. Receptaq
cõtinuo sanitate. uenientib no¬
bis. obuiam ipse procesit ¶ Altera
die redire cupientem magna p̾¬
ce detinuit. cua interum unnun
e familia. puerum lecta itu ser¬
pens pertulit. Quem iam exani¬
men is uenemi. ip̃e euanchins
sine humeris illatum. ante pedes¬
scĩuiri. nichil illi impossibile
confisus exposunt. Iamq se ma¬
lum serpentis per omia men¬
bra diff̾nderat. Cernenͣtes oĩb
uenis inflatam cutem. et adu¬
tris instar tensa uitalis mar¬
sa puerimenbza percrectans.
quo bestia uirus infuderat fix̃.
tamẽ uero mira dicturus simm.

Expanded text:
non viderint, non potest nostri non viderint, non potest nostri esse judicii.er idem fere tempus, cum Evanthius avunculus meus, vir licet saeculi negotiis occupatus, tamen admodum Christianus, gravissima aegritudine extremo mortis periculo coepisset urgeri, Martinum evocavit. Nec cunctatus ille properavit: prius tamen quam medium viae spatium vir beatus evolveret, virtutem advenientis sensit aegrotus: receptaque continuo sanitate, venientibus nobis obviam ipse processit. Altera die redire cupientem magna prece detinuit; cum interim unum e familia puerum lethali ictu serpens perculit: quem jam exanimem vi veneni ipse Evanthius suis humeris illatum ante pedesviri, nihil illi impossibile confisus, exposuit. Jamque se malum serpens per omnia membra diffuderat. Cernere omnibus venis inflatam cutem, et ad utris instar tensa vitalia. Marsa pueri membra pertractans, quo bestia virus infuderat, fixit. Tum vero mira dicturus sum
Abbreviated transcription (Latin):
compulsud. iam q felle cõmoto. e
proximis tabernis uigerrimam¬
uel tam uestem breuemq acq hi¬
pidam quinq comparatam ar¬
genteis rapit. aco ante marti¬
ni pedes iratus expouit ¶En inqͥi
nestem sed panper hic non est ꝯn
nichil motus iubet enm paulisi
stare pro forib. secreto utiq pr¬
curans. dum sibi uestem muidus
imponeret. totis uirib elabozãs
nt possit occultum esse quod fece¬
rat. Sed quando in scĩs niris la¬
tent ista. querentib ueluit no¬
luit cuncta produntur. ꝑꝑ
Uni hac. igitur oblaturꝰ
sacrificium deo. ueste. ꝓ¬
cedit᷑. Quõ quidem die mira
dicturus sum. cum iam ad al¬
tariũ. sicut est sollempne. be¬
uediceret. globum ignis de ca¬
bublime corfentens. Longum ad¬
modum crimen flãma ꝓduceres.
Hoc licet celeberrimo fadum die.
in magna populi multitudine. inde¬
rimus. una tantum de uirginibꝰ.
et mius de presbit̾is ⁊tres tantũ
uidere de monachis. Ceteri. cur

Expanded text:
compulsus, jamque felle commoto, a compulsus, jamque felle commoto, a proximis tabernis bigerricam vestem, brevem atque hispidam quinque comparatam argenteis rapit, atque ante Martini pedes iratus exponit. En, inquit, vestem: sed pauper hic non est. Ille nihil motus, jubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans dum sibi vestem nudus imponeret; totis viribus elaborans, ut posset occultum esse quod fecerat. Sed quando in sanctis viris latent ista? quaerentibus velint nolint cuncta produntur. II. Cum hac igitur oblaturus sacrificium Deo veste procedit. Quo quidem die mira dicturus sum cum jam altarium, sicut est solemne, benediceret; globum ignis de casublime conscendens, longum admodum crinem flamma produceret. Hoc licet celeberrimo factum die in magna populi multitudine viderimus, una tantum de virginibus, et unus de presbyteris, tres tantum videre de monachis: caeteri cur
Abbreviated transcription (Latin):
stici galłi tripetias: nos scolas¬
tici. ant certe tu qui de gretia.
tripodas nuncupatis. Ergo
hoc secretum beati uiri pan¬
uer ille taptatum. cum ei archi¬
dyacomis dare tunitam distu¬
lisset irrupit. dissimulatum se
acłico querens. algere deplo¬
rans. Nec mora santtus. pau¬
pere non uidente. intra ainfi¬
ualum sibi tumtam latenter
eduxit. panꝑem ꝙ conte ctum
discedere iubet.¶Dein panlo post.
archidyacoms ingressus. admo¬
net ꝓ consnetudine expettare
in ecclia populum. illñ ad agẽ¬
da solłia debere ꝓcedere. Cui
ille respondens ait panperem
pzius. de se añt dicebat. opor¬
tere uestiri.sse ad eccam non
posse procede̾. insi uestem pro¬
re pauper acciperet QDyaconꝰ
uero nichil intelligens. ꝯma extii¬
setus inductum aifibalo neste
midum interius uon uidebat.
Postremo paupem non compare¬
re causatur. Michi autem inqͥt
uestis que preparata est deferat
pauper non deerit uestiendus.
Artatus demũ cdericus. neccessitas

Expanded text:
stici Galli tripetias, vos scholasstici Galli tripetias, vos scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc ergo secretum beati viri pauper ille captatum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset, irrupit, dissimulatum se a clerico querens, ac algere deplorans. Nec mora: Sanctus paupere non vidente, intra amphibalum sibi tunicam latenter educit, pauperemque contectum discedere jubet. Dein paulo post archidiaconus ingressus admonet, pro consuetudine exspectare in ecclesia populum: illum ad agenda solemnia debere procedere. Cui ille respondens ait, pauperem prius de se autem dicebat oportere vestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi vestem pauper acciperet. Diaconus vero nihil intelligens, quia extrinsecus indutum amphibalo, veste nudum interius non videbat, postremo pauperem non comparere causatur. Mihi, inquit, vestis quae praeparata est, deferatur: pauper non deerit vestiendus. Arcta tum demum clericus necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
me uiro unil¬
xi. paucos
post dies eñ¬
tem ad ec¬
desiam sequebannir. Interim
ei se minudus hybernis mensĩs¬
bus pauper occurrit: orans sibi
uestimentum dari. Tunc ille arił¬
cessito arthidiacono: iussit algen¬
tem sine dilatione uestiri Demde
secretarium ingressus: cum solꝰ
ut erat illi consuetudo. resideret.
Hanc enĩ sibi etiam in ecclesia
solitudinem. ꝑmissa cleritis li¬
bertate. prestabat. Cum quidem
in alio secretario presbit̾i
residerent. uel salutationibus
nacantes. nel audiendis negotiis
occupati. Martinum uero usq
in eam horam. qua sollempnia
populo agi consuetudo deposceret.
sua solitudo cohibebat. Innd ñ
pret̾ibo quod in setretario se¬
dens numqmͣ cathedza usus
est. Nam in ecc̃a nemo uiqmͣ
illum sedere conspexit. sicut.¬
quendam miper testor deuri
non sine met pudore. uidi sub¬
limisolio et quasi regio tribu¬
uali celsa sede residentem.Se¬
debat antem martimis in
cena rusticana ut sunt in usi¬
bus seruulorum. quas nos ru¬

Expanded text:
me uiro ixi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi uestimentum dari. tunc ille arcessito archidiacono iussit algentem sine dilatione uestiri: dein secretarium ingressus, cum solus, ut erat consuetudo, resideret — hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat, cum quidem in alio secretario presbyteri sederent, uel salutationibus uacantes uel audiendis negotiis occupati: Martinum uero usque in eam horam, qua sollemnia populo agi consuetsua solitudo cohibebat. Illud non praeteribo, quod in secretario sedens numquam cathedra usus est: nam in ecclesia nemo umquam illum sedere conspexit; sicutquemdam nuper, testor dominum, non sine meo pudore vidi sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusticana, ut sunt istae in usibus servulorum, quas nos ru
Abbreviated transcription (Latin):
sus cepit clamare. Uere magnus
Nam dii quos colimꝰ. ꝓ certo de¬
morua sũt. uidi eĩ eos ĩ inferno:
et uidi qr nõ erat eis reqͥ̾es atorm̃¬
tis. At uero cũctoꝵ clamore in celt̃t
sublato: xp̃c ab om̃ib magnifica¬
tur. xp̃c uerus d̾s predicatur: ⁊ fei¬
mulus eiꝰ iulianus renitẽs mul¬
tumq reluctãs ab omĩb adoratꝰ.
Et hic gͥ per p̾dicationem dõ digͥ
pontificis copiosa młtitudo racio¬
nabiliũ piscium ĩ sagena fidei¬

Expanded text:
gnus nam dii quos colimus, pro certo daemones sunt. Vidi enim eos in inferno, et vidi quia non erat eis requies a tormentis. At vero cunctorum clamore in coelum sublato, Christus ab omnibus magnificatur, Christus verus Deus praedicatur, et famulus ejus Julianus, renitens multumque reluctans, ab omnibus adoratur. Et hi igitur per predicationem Deo digni pontificis copiosa multitudo rationabilium piscium fidei sagena
Abbreviated transcription (Latin):
porrettis. cũitis audientib dixit.
pro nr̃a redemptione hõ fieri uolui¬
sti: et int̾ homines appairẽs per ue¬
xillũ crucis tue ab hũano genere
mortẽ exlusisti: uibe ut resugat
adolescens iste. ut tanti fc̃ĩ potencia
et fides ĩ te credentium roboret᷑: et
nõ credentiũ corda subdant᷑ per te
unigenitũ dei uiui. quẽ cum pr̃e
et spũ sancto regnãtem et dñantẽ

Expanded text:
is, cunctis audientibus dixit: pro nostra redemptione homo fieri voluisti, et inter homines apparens per vexillum crucis tuae ab humano genere mortem exclusisti, jube ut resurgat adolescens iste, ut tanti facti potentia, et fides credentium in te roboretur, et non credentium corda subdantur, per te unigenitum Dei vivi, quem cum Patre et Spiritu sancto regnantem et dominantem
Abbreviated transcription (Latin):
equenti deinceps temꝑe
per eũ simile huic mira¬
culo: ad laudem ⁊ gl̾i̾am noirũs
sui xp̃c oꝑari dignatus est. Nam
cum idẽ uir bĩssimus ab urbe digͤ¬
diẽs. ut lucrum xp̃o de pereuntib
facet diocesis sue ꝑtes uisitaret:
ecce defũitus efferebatur pplĩ comi¬
tante catua. adolesceris cuiusdam
iussit deponi defunctũ corpus. Qd̃
manu silentio postulato: clara uo¬
ce ad pr̃em adolescentis ait. Ioui
honĩb factus. mortuos suscita¬
uit: demonia u̾bo fugauit. ⁊ ad
oñdendam. d̾itatis sue potenciam
quicqͣd uolait int̾ homines oꝑatꝰ
tate dcũ ex toto torde credideris: pu
rificare te ꝑmiseris fonte baptis¬
matis: ⁊ tua saluce ⁊ filii trui re¬
siurectione gaudebis. Tunc idẽ
pignus ⁊ uite pñtis solaciũ red¬
dideris: nõ solum ego xp̃m deum

Expanded text:
equenti deinceps tempore per eum simile huic miraculo ad laudem et gloriam nominis sui Christus operari dignatus est. Nam cum idem vir beatissimus ab urbe digrediens, ut lucrum Christo de pereuntibus faceret, dioecesis suae partes visitaret, ecce defunctus efferebatur, magna populi comitante caterva, adolescens cujusdam jussit deponi defunctum corpus, et manu silentio imperato, clara voce ad patrem adolescentis ait: Jovinhominibus factus, mortuos suscitavit, daemones verbo fugavit, et ad ostendendam Deitatis suae potentiam, quidquid voluit inter homines operatus lorum Deum ex toto corde credideris, et purificari te permiseris fonte baptismatis, et tua salute et filii tui resurrectione gaudebis. Tunc idem pignus, et vitae praesentis solatium reddideris, non solum ego Christum
Abbreviated transcription (Latin):
rat tunc tp̃is monasterium
basilice b̃i martini ꝓpĩquũ
in quõ siumiꝰ abbas gregem d̾o de¬
uotum. regulari sceptro regebat.
Ad hoc uir aste deuotus accedens. uir¬
tutesqz cernens bĩ martini: ait
intra se. Ut conicio: melius est
seruire ĩpollutum xp̃o. qm̃ per co¬
prilam nupcialem cõtagio ĩuolui
mũdano. Reliniquã sponsam t̾ri¬
tori buuringi: et ad nectar ca¬
tholite per fidẽ eccl̃ie. Utque credo
corde: etiam oꝑe merear effectui
condonare

Expanded text:
 tunc temporis monasterium basilicae sancti Martini propinquum, in quo Silvinus abbas gregem Deo devotum regulari sceptro regebat. Ad hoc vir iste devotus accedens, virtutesque cernens beati Martini, ait intra se: Ut conjicio, melius est servire impollutum Christo, quam per copulam nuptialem contagio involvi mundano. Relinquam sponsem territurii Biturigi et adnectar catholicae per fidem eclesiae, ut quae credo corde etiam opere merear effectui condonare
Abbreviated transcription (Latin):
xtat nũc in p̃a
suꝑius memorata eccl̾ia:
quam ui eiꝰ honore fideles edifica
resedisse. Post multum autem
sepulchrũ deponeret: lapidẽ scm̃
aloco demouit. Nec mora. ad do¬
mũ suam cũ tremore rediens:
correptus a febre. die t̾cia expira¬
uit. Cognitũq est offensum
antistitem hũisse. Hoc gͥ nr̃o tẽ¬
pore gestum recolimus.

Expanded text:
tat nunc in ipsa superius memorata basilica, quam in ejus honore fideles aedificaresedisse. Post multum autem sepulcrum deponeret, lapidem sanctum a loco demovit: nec mora, ad domum suam cum tremore rediens, correptus a febre, die tertia exspiravit, cognitumque est offensum Antistitem habuisse. Hoc igitur nostro tempore gestum recolimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ellator armis inclitus
martinus actu noblis¬
que gesserit miraculis hymnis
cananius debitis Qui frigoriᷤ
sub temꝑe dũ clamide nudum
tegit mox xp̃m ipsa quã scidit
se ueste tectũ prodidit ¶res ar¬
te sc̃ã palidos resuscitauit mor¬
tuos de febre cathecuminũ et
alteꝵ suspendio. Orationis am¬
bitu latro sepultus ꝓdit᷑ qua ñ
cadebat ĩpetu pinus reflexa du¬
atur O rophana dũ suscendẽt
ab ede flãmam repulit quo ex¬
tincta sũt incendia ymber fuit
pñcia Hic ore de ꝑalisi curat pu¬
ellan debilẽ morbi q rasit fo-¬
mitem scĩ liquoris unguine.
Pacem leproso dans uiro sorde
fugauit ulcerũ et quod lauaret
morbidũ iordanis est in osculo.
Idem per orbẽ cognitus ĩ gẽtib
miraculis possessor almi spũs
nũc regnat in celestib. Sit tri

Expanded text:
ellator armis inclytus, Martinus, actu nobilisQuae gesserit miraculis Hymnis canamus debitis. Qui frigoris sub tempore Dum chlamyde nudum legit, Mox Christus ipsa, quam scidit, Se veste tectum prodidit. Tres arte sancta pallidos Resuscitavit mortuos, De febre Catechumenum Et alterum suspendio. Orationis ambitu Latro sepultus proditur; Qua non cadebat impetu Pinus reflexa ducitur. Profana dum succenderet In aera flammam repulit, Quo exstincta sunt incendia Imbris fuit praesentia. Humore de paralysi Curat puellam debilem, Morbique rasit tomitem Sancti liquoris unguine. Pacem leproso dans viro Sordes fugavit ulcerum, Et quod lavaret morbidum Jordanis est in osculo. His et per orbem cognitis Ingentibus miraculis, Possessor alti Spiritus Nunc regnat in coelestibus.
Abbreviated transcription (Latin):
dus es egregie mcrtine cõfessor¬
xp̃i qui t̾rena contempsisti ⁊ celi
ianuam exultãs petisti mͦ uictor
fulges in uirtute celesti. ideoq sup¬
plices exoraimus ut int̾cedas ꝓnob̃
ad diũ deum nr̃m. ps. Mtͣ. Dr̃o.¬
Deus qui ppło. In crastirio bissĩ

Expanded text:
dus es, egregie Germane confessor, qui terrena contempsisti, et coeli januam exsultans petisti! Modo victor fulges in virtute coelesti, ideoque supplices te exoramus, ut intercedas pro nobis ad Dominum Deum nostrumdus es, egregie Germane confessor, qui terrena contempsisti, et coeli
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ⁊ sic scd̾m ⁊ tertium. Lcõ nͣ.¬
andẽ obsedit eũ in quoddã
castrũ munitissimũ. cum
m̃bris suis atq suoꝵ cõcessa. Cap¬
tosq duxit secũ romã. Int̾ quos
fuerũt duo fr̃es flori regis: marti
et aumarus filios aũt nundũ
genuerat: nͥ pͥmogenitũ suũ florũ
uidelz triũ annoꝵ. alios aũt duos
post reu̾sionem captiuitatis gn̾a¬
uit. Cũ autem pñtati eẽnt dicle¬
ciano: nusit eos ĩ carc̾em s post an¬
nũ fere dimidiũ recordatris diccle

Expanded text:
num; et sic secundum et tertium. Tandem obsedit eum in quodam castro munitissimo cum membris suis atque suorum concessa. Captosque duxit secum Romam, inter quos fuerunt duo fratres Flori regis, Martinus et Amnarus. Filios autem nondum genuerat, nisi primogenitum suum, Florum videlicet trium annorum, alios autem duos post reversionem captivitatis genuit. Cum autem praesentati essent Diocletiano, misit eos in carcerem. Post annum fere dim
Abbreviated transcription (Latin):
rñdi. Tuus ẽ pater alme qͥd opte
exposuisse. labor mͥ iussa capescere
fas est. Strtĩq uicino ut d̾r obedĩe
pede ur̃cim ꝓseq̃ns iussionẽ ꝑscru¬
tatꝰ eccl̃iaꝵ scrimia ⁊ obliotecas re¬
uoluens: tandẽ apud p̾fatũ maiꝰ
monast̾ium repperi quod querebã

Expanded text:
. Tuus est, pater alme, quid optes Exposuisse labor, mihi jussa capessere fas est . Statimque vicino, ut dicitur, obediessionem, perscrutatus ecclesiarum scrinia, et bibliothecas revolvens, tandem apud praefatum Majus monasterium reperi quod quaerebam
Abbreviated transcription (Latin):
uiri incomoditate liberata est.
C irta idem tempꝰ alia femĩci
uia nomine de castro locha muta
oppido tui nom̃ est mõs taureus
oriundus: cũ iam p̾ualescẽte
morientem filiũ meritis beati
martini tota deuotiorie cõmisit
Qd̃ cum feciss: qͥ necis fautib
iam tenebat᷑: statĩ uite donatꝰ ẽ¬

Expanded text:
viri incommoditate liberata est. LIX. Circa idem tempus alia femina, Nia nomine, de castro Loca, muta,oppido cui nomen est Montaureus oriundus, cum jam praevalescente inus, mater eum morientem filium meritis beati Martini tota devotione commisit. Quod cum fecisset, qui necis faucibus jam tenebatur, statim vitae donatus e
Abbreviated transcription (Latin):
¶Florus aũt antiquꝰ senio cõfectus.
diem clausit extiemũ. Terrã suã
pͥmegenito suo dimisit. et duos
fiẽs uiuienes: ĩmanu eiꝰ reliquit.
Qui mortuo patre terram uirilit
rexit. ⁊ fr̃es suos cũ filiab nobłissi¬
moꝵ pagi hunoꝵ copulauit Ex
quib pͥmogenitꝰ sius ilgrinus u¬

Expanded text:
Florus autem antiquus senio confectus diem clausit extremum, terram suam primogenito suo dimisit, et duos fratres juvenes in manu ejus reliquit. Qui mortuo patre terram viriliter rexit, et fratres suos cum filiabus nobilissimorum pagi Hunnorum copulavit, ex quibus primogenit
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ bituriceñ aichiep̃m. ĩ uita scuittorũ
seꝑtem dormientium.
catissimo pr̃ĩ sulpicio d̾i
gr̃a bituricensi archiep̃o.
Gregorius turonoꝵ ĩdignꝰ sac̾¬
dos indd̾ salutari nr̃õ sailutem ꝑ¬
petucim ãpud poctam sub fignit
apumi scõꝵ uirtus ⁊ prudẽtici laudat᷑
cum d̾r. Quo magis ex hauste fue¬
rint. ħ̃ acrius õs incũbrnt gen̾s
lassi saitire iumas. Hoc pr̃ bĩssie
in fronte eple p̾misse licu̾it consi¬
d̾anti qnͣta prudentia. qnͣta sollici¬
tudĩe titubantis eccl̃ie statũ firma
ie eiꝰ iuinas resaicire contenditis.
Hoc ĩ te ꝓprie exemplis lucentib.
hoc mellifuis exhortationũ ẜmo

Expanded text:
CIUM BITURICENSEM ARCHIEPISCOPUM IN VITAM SANCTORUM SEPTEM DORMIENTIUM. Beatissimo patri Sulpicio, Dei gratia Bituricensi archiepiscopo, Gregorius Turonorum indignus sacerdos, in Deo salutari nostro salutem perpetuam. Apud poetam sub figura apum sanctorum virtus et prudentia laudatur, cum dicit: Quo magis exhaustae fuerint, hoc acrius omnes Incumbunt generis lapsi sarcire ruinas Hoc, Pater beatissime, in fronte epistolae praemisisse licuerit, consideranti quanta prudentia, quanta sollicitudine titubantis Ecclesiae statum firmare, et ejus ruinas resarcire contenditis. Hoc in te proprie exemplis lucentibus, hoc mellifluis exhortantium
Abbreviated transcription (Latin):
siquidẽ diu̾sis ĩ locis positi. eodẽ
ĩ comoditatis gn̾e decenti cunttis
ydropico morbo artrib tumeftĩs.
recuꝑande aliqñ scinitatis speni
amiserãt. Ex qͥb pͥmus erat de
pago cenomãnensi. ex opido ma¬
licorna nũcupato. scd̃s iohẽs de ꝓ¬
uincia andegauensi ex uito quẽ
burgulium uocãt: t̾cius de t̾citorio

Expanded text:
siquidem diversis in locis positi, eodem siquidem diversis in locis positi, eodem incommoditatis genere detenti, cunctis hydropico morbo artubus tumefactis, recuperandae aliquando sanitatis spem amiserant. Ex quibus primus erat de pago Cenomanensi, ex oppido Malicorna nuncupato. Secundus de provincia Andegavensi, ex vico quem Burgulium vocant. Tertius de territorio
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑalitici. renouãtur aridi. a de¬
monib liberãtur ĩergumini. S
quid moraniur ĩ singłis: Enu¬
m̾et sanitates. cui uacat enuma¬
re ĩfurmitates. Ut oĩa cõpendiose
dlaudamꝰ. quis plenꝰ fide ad eius
tumulũ incõmoditate qualibet
digne ⁊ fidelr expetiit. diuinitus
obtinuit. S nũc ad miraculoꝵ
gũim reu̾tamur. uodiũ nomenẽ
predii. ubi iatebat quidã egrotus
tis dieb toto corꝑe debłitatus.
sepissime a ꝓpinq̃uis ẽ ammoĩt᷑.
ut auxilium b̃i martun ps corde
iploraret: seq ei tota deuocione
cõnteret. Quoꝵ suggestionibꝰ
ile iã morti primꝰ acquiescens.
mox ut beato uiro sese fuma fide
deuouit: pauilatĩ morto recedẽte
cepit cõualesc̾e: lectoq relito de¬
ambulare. Seq̃nti die aggrediẽs
iter. ut ad memoriã sc̃i uiri ueĩre
temptaret: tantã in ip̃a uia di¬
uinitus adeptꝰ est ualitudĩem.
ac si nullã prius passus fuisset
morie thesauro cõmendare. Isti

Expanded text:
antur paralytici, renovantur aridi, a daeantur paralytici, renovantur aridi, a daemonibus liberantur energumeni. Sed quid moramur in singulis? Enumeret sanitates cui vacat enumerare infirmitates. Ut omnia compendiose claudamus, quisquis plenus fide ad ejus tumulum incommoditate qualibet digne et fideliter expetit, divinitus obtinuit. Sed et nunc ad miraculorum gratiam revertamur. Vodium nomen est praedii ubi jacebat aegrotus is diebus toto corpore debilitatus, saepissime a propinquis admonitus ut auxilium beati Martini puro corde imploraret seque ei tota devotione committeret. Quorum suggestionibus ille jam morti proximus acquiescens, mox ut beato viro firma fide sese devovit, paulatim morbo recedente coepit convalescens lecto relicto deambulare. Sequenti die aggrediens iter ut ad memoriam sancti viri venire tentaret, tantam in ipsa via divinitus adeptus est valetudinem ac si nullam prius passus fuisset moriae thesauro commendare. Isti
Abbreviated transcription (Latin):
hibita or̃onie simł ⁊ oblatione
ꝓtinus puella onũ dolore effu¬
gato tocius ĩcolumitatẽ corꝑis
bõ mediante martino se ĩ mo
Item huic sile nõ debeo retic̾e
miraculum: ¶ põ die alia mu¬
lier apud pontẽ cari lugebat ꝑ¬
uulũ iam ĩminente mortis at¬
ticulo desꝑatum. Cumq ⁊ ĩfãs
solam necẽ oꝑiretur. ⁊ mat̾ de
sepultura ip̃ius iam cogitaret.
ãmonetur afidelib. quatinus
infantulũ deuouẽs ad memori¬
am scĩ uiri afferret. Quod cum
feciss. puerulus samitatẽ recepͣ
uideamur. Que aũt scribimus
coram d̾o testificam̃ qd̃ ad st̃ĩ huiꝰ
de quo loqͥmur uen̾abilem mẽo¬
riam qmͣ sibi imbecillũ sancint᷑.
infirmitates płioꝵ. Cecis quippe
restituit uisus: illisq ip̃e mũdus
uit dat᷑ nouus aut reddit᷑ ꝑditꝰ.
Occiosis siudoꝵ aurib fugata ĩ¬
sensualitate tribuit᷑ ꝓprio sensu
uti. Manus pedes ue morbo debl̃ita¬
ti. oꝑtato restituũtur offr̃o. Reꝑã¬

Expanded text:
hibita oratione simul et oblatione, hibita oratione simul et oblatione, protinus puella, omni dolore effugato, totius incolumitatem corporis beato mediante Martino se recepiV. Item huic simile non debeo reticere miraculum. Ipso die alia mulier apud Pontem Cari lugebat parvulum jam imminente mortis periculo desperatum. Cumque et infans solam necem operiret et mater de sepultura ipsius jam cogitaret, admonetur a fidelibus quatenus infantulum devovens ad memoriam sancti viri afferret. Quod cum fecisset, puerulus sanitatem recepitvideamur. Quod autem scribimus coram Deo testificamur, quod ad sancti hujus, de quo loquimur, venerabilem memoriam, qua saepe imbecillium sanantur infirmitates plurimorum. Caecis quippe restituitur visus, illisque ipse mundus aut datur novus, aut redditur perditus. Otiosis surdorum auribus fugata insensualitate tribuitur proprio sensu uti. Manus pedesve morbo debilitati optato restituuntur officio. Repar
Abbreviated transcription (Latin):
gaufuidus. brachiis longo tp̃e
arefactis manib cõtractis diu¬
tine occiositati. s nõ uoluntarie¬
uacabãt. Isti gͥ cum p̾cib ⁊ uotis
ad tumłm hom̃is der aliquantis
noctib uigilatis: optate ꝓ bien¬
nium sanitati una eadẽq hora
ꝑit̾ sunt restituti D ec ħ silendũ
puto. ꝙ ui cõspectu multoꝵ fc̃
scio. Stilia cuiusdã mutierls ni
turonica ciuitate febrium igne
succensa uexabat᷑. ⁊ ita estuantis
uaporis accensio puellule medus¬
las corpusq consũpserat. ut ĩect
spes uite nulla reman̾et. s desꝑa¬
tio cõclamata seq̃retur. Qͥd plu¬
ra: Medicoꝵ uemedia subtrahũt᷑
Solus luctus mr̃i reseruatur.
Que ad bñi uirum totã spem
conu̾tens. tollit corpus iã fere
ut diximꝰ exanime. Cumq a
multis ãmorieretur ut cadau̾
extincto sepultura p̾paret. fide
plena sobolis sue deferẽs mẽbra
p̾mortria ad tumsm homĩs dei
flens et euilãs accurrit. ubiex¬

Expanded text:
vocatus; brachiis longo tempore vocatus; brachiis longo tempore arefactis, manibus contractis, diuturnae otiositati, non voluntariacabant. Isti igitur cum precibus et votis ad tumulum hominis Dei aliquantis noctibus vigilatis, optatae per biennium sanitati una eademque hora pariter sunt restituti. LIV. Nec hoc silendum puto quod in conspectu multorum factum scio. Filia cujusdam mulieris in Turonica civitate, febrium igne succensa vexabatur, et ita aestuantis corporis accensio puellulae medullas corpusque consumpserat ut in ea spes vitae nulla remaneret, sed desperatione conclamata sequeretur. Quid plura? Medicorum remedia subtrahuntur, solus luctus matri reservatur. Quae ad beatum virum totam spem convertens tollit corpus jam fere, ut diximus, exanime. Cumque a multis admoneretur ut cadaveri exstincto sepulturam praepararet, fide plena sobolis suae deferens membra praemortua ad tumulum viri Dei flens et ejulans accurrit; ubi ex
Abbreviated transcription (Latin):
diebz puella quedã imargandiꝰ
noĩe de oppido quodã in pago bitĩ¬
censi sito. qd̃ paluadellũ appellãt.
ab ip̃is timabulis ecłoꝵ luce frau¬
data postꝙͣ scĩ confessoris tumłm
osculari meruit depulsis ueterib
tenebris corã omĩb qͥ ibi a deiãt
fauente deo clarissimum sub no
do castellione nũcupato noĩe petrͦ
alter uo de uiculo cui nomen est
luciatus t̾ritorio bituricensi guil¬
lermus ⁊ ip̃e nũcupatus ambo ĩ¬
mũdoꝵ spũum ĩfestatõe horribłr
uexciti. dentib uehem̃iter stridebãt.
semetip̃os et omne s sibi appropĩ¬
quãtes morsib dilacerabant.
Quã obrem finib astritti. sẽsu
funditus ꝑdito ad locũ ubi sancti
uiri corpꝰ ueneratur nõ sine mag¬
no labore adducti sunt. Cau ꝑ
aliquot dies ibidem cõmorati
dño miserãte ⁊ bõ martino int̾¬
cedente a malignoꝵ spũuz rabie
de castello busenciaci robertus
nũcupatur. alt̾ de argeio uocitat᷑

Expanded text:
diebus puella quaedam, Vinargandis diebus puella quaedam, Vinargandis nomine, de oppido quodam in pago Bituricensi sito quod Paludellum vocatur, ab ipsis cunabulis oculorum luce fraudata, postquam sancti confessoris tumulum osculari meruit, depulsis veteribus tenebris, coram omnibus qui ibi aderant, favente Deo, clarissimum sub momdo Castellione nuncupato, nomine Petrus, alter vero de viculo cui nomen est Luciacus, territorio Bituricensi, Guillermus et ipse nuncupatus, ambo immundorum spirituum infestatione horribiliter vexati, dentibus vehementer stridebant, semetipsos et omnes sibi propinquantes morsibus dilacerabant. Quamobrem funibus astricti, sensu funditus perdito, ad locum ubi sancti viri corpus honoratur non sine magno labore adducti sunt. Qui per aliquot dies ibidem commorati, Domino miserante et beato Martino intercedente, a malignorum spirituum rabie de castello Busenciaci, Robertus nuncupatus, alter de Argeio, Gaufridus
Abbreviated transcription (Latin):
pedum. Mox uero ut eccl̃ia b̃ĩ
mͣtini puro corde ⁊ m̃te non ficta
ĩgressa ẽ: ĩ medio turbe cutũstã¬
tis repente sanitatis dui optate
Item ip̃o die puer quidã noĩe
bernardus de castro montesaurro
decẽnio uexatꝰ: parẽ diuini munis
gr̃am se ꝑcepisse gratulatus est.
Nec ħ pret̾mutendũ existimo. ꝙ
multis fidelib notũ ẽẽ nõ dubito.
Quidã infãtulus ĩfirmata uesica
calculosus erat effc̃us. hic a mr̃e
sua spe obtinẽde sanitatis ad sci
uiri sepulcrũ delatꝰ est. Cũq totã
noctẽ illã nimiis aitatꝰ dolorib
duxiss in sõpnem. soluis mortis
aduẽtum p̾stolabatur. Deniq fcõ
marie ĩminet ei conatꝰ eicrẽde uri¬
ne. Quod m̃r ut comꝑit statĩ ma¬
nũ uurgule ꝑuuli sui supposuit.
eiectũq instar fabe calculũ seq̃rte
urina suspiciẽs planctũ ĩ gaudiũ
lacrimas ĩ laudes conu̾tit. ⁊ ea dẽ
hora cũ reduriua sobole ad ꝓpria
remeauit Int̾positis aũt pauci

Expanded text:
Mox vero ut ecclesiam beati Martini puro corde et mente non ficta ingressa est, in medio turbae circumstantis repente sanitatis diu optatae Item ipso die quidam puer, nomine Bernardus, de castro Montesauro, decennio vexatus parem divini muneris gratiam se recepisse gratulatus est. L. Nec hoc praetermittendum existimo quod multis fidelibus notum esse non dubito. Quidam infantulus infirmata vesica calculosus erat effectus. Hic a matre sua spe obtinendae sanitatis ad sancti viri sepulcrum delatus est. Cumque totam noctem illam nimiis arctatus doloribus duxisset insomnem, solius mortis adventum praestolabatur. Denique facto mane imminet ei conatus ejiciendae urinae. Quod mater ut comperit, statim manum virgulae parvuli sui supposuit, ejectumque instar fabae calculum, sequente urina, suspiciens planctum in gaudium, lacrymas in laudes vertit, et eadem hora cum rediviva sobole ad propria remeavit. LI. Interpositis autem paucis
Abbreviated transcription (Latin):
maioris monast̾ii continẽtur et noĩa
hic subscribũtur. Clemẽs. pͥmus. letꝰ.
theodorus. gaudẽs. qͣriacꝰ. ĩnocentiꝰ. Acõ .ĩ.
Emꝑib diocleciani et
maximianucrudelitate
eoꝵ exigente defic̾e cepit.
et discedere pene unuu̾sis orbis
aromanoꝵ potestate: Int̾ mł̾tos
aũt. hunoꝵ regnũ discessit.p̾sidẽte
eis floro rege strenuissimo Cau
florus pr̃e suo aumaro noie. no¬
uiter uiã uniu̾se carnus ĩgressoireg¬
nũ adeptus ẽ cum uigĩti ẽet ãnoꝵ.
Hebat aũc isdem florus duos fr̃es
minores se martinũ ⁊ aumariũ.
Duxit aũt sepedcũis florus uxorẽ
puellã pulcherrimã brichildem
noĩe. filiam chut regis saxonũ.
ex qua genuit tres filios pͥmogeĩ¬
tum florũ. bĩ martiu turonensis
genitorem Scd̾m hilgrinũ. Terti¬
unt: aumarũ. Scd̃us siquidem
hilgͥnus : iiiiͦ. filios genuit. cle
tem. quiriacũ ⁊ innocentiũ ¶Flor¬
siqͥdem cũ regno suo fere ꝑ decem
annos felicit᷑ potiret᷑: a maximi¬

Expanded text:
MAJORI MONASTERIO CONTINENTUR, ET NOMINA HIC INSCRIBUNTUR, CLEMENS, PRIMUS, LAETUS, THEODORUS, GAUDENS, QUIRIACUS, INNOCENTIUS. I. Temporibus Diocletiani et Maximiani, crudelitate eorum exigente, deficere coepit et discedere pene universus orbis a Romanorum potestate: inter multos autem Hunnorum regnum discessit, praesidente eis Floro rege strenuissimo. Qui Florus, patre suo Amnaro nomine noviter viam universae carnis ingresso, regnum adeptus est, cum viginti esset annorum. Habebat autem idem Florus duos fratres minores se, Martinum et Amnarum. Duxit autem praedictus Florus uxorem puellam pulcherrimam, Brichildem nomine, filiam Chut regis Saxonum, ex qua genuit tres filios: primogenitum Florum, beati Martini Turonensis genitorem; secundum Hilgrinum; tertium Amnarum. Secundus siquidem Hilgrinus quatuor filios genuit, Clemtem, Quiriacum et Innocentium. Florus igitur cum regno suo fere per decem annos feliciter potiretur, a Maximi
Abbreviated transcription (Latin):
notib ad eiꝰ manseolũ cum mlto
fletu ⁊ gemitu cõtinue uigilatis:
tandẽ diuinitꝰ uisitata est. Bii¬
chium eĩ illius osse redintegto.
uenis repletis. neruis uenouans.
finito m̃se reuixit. sucq corꝑi nõ
segniꝰ ꝙͣ alteꝵ ad usus neccẽssant
postea mĩstrauit. Nec minꝰ eodẽ
tp̃e puer quidã de uico cui nom̃ est
senterius eodẽ detentꝰ incomodo
siłem gr̃am diuinitꝰ adeptus ẽ.
Sed puella uoĩe menoldis de
castro quẽ montricardũ nõiant.
quadã nocte estiuo tp̃e cũ messorib
ĩ area quiesc̾e̾t. repente cõspexit
tet̾rimos sp̃t in sp̃e militũ arma¬
toꝵ sr se discuri̾e. ⁊ se uehementer
oppͥmere. qͣ horrenda uisione ext

Expanded text:
noctibus ad ejus mausoleum cum multo noctibus ad ejus mausoleum cum multo fletu et gemitu contenta vigilans, tandem divinitus visitata est. Brachium enim illius, osse reintegrato, venis repletis, nervis renovatis, finito mense revixit, suoque corpori non segnius quam alterum ad usus necessarios postea ministravit. XLIV. Nec minus eodem tempore puer quidam de vico cui nomen est Senterius eodem detentus incommodo similem gratiam divinitus adeptus est. XLV. Sed puella nomine Menoldis de vico quem Montricardum nominant, dum quadam nocte aestivo tempore cum messoribus in area quiesceret, repente conspexit teterrimos spiritus in specie militum armatorum super se discurrere et se vehementer op
Abbreviated transcription (Latin):
manus aꝑuit: ac si ĩ eis nullam
p̾us egritudinẽ passa fuiss. deĩde
scĩ adiit. ubi fusa cũ lacrimis or̃o¬
ne. exhibitaq solennit̾ obłone
leta ⁊ ĩcolumis ad sua recessit
Erat nichilominꝰ oscuma ĩ con¬
fuuo cauionis castri q̃ diutina
totiꝰ corꝑis ĩcomoditate laborabͣtͣ.
S ⁊ ipsa tantaꝵ uirtutũ audita
potentia. cũ ad memoriã sc̃ĩ gr̃a
recuꝑande ĩcolumitatis pedib
sius ire neqͥret: uehiculum sibi
p̾pari fecit. Qd̃ cũ ascendere uo¬
luiss eadẽ hora diine uirtutis
sensit sͥ adesse remediũ. Deniq
relicto uehiculo gressu concito ad
sepulcrum bĩ martini letabũda
cum obłonib uenire nõ distulit.
sanitatẽq m̾itis scĩ antistitis
sibi diuinitus prestitam populs
circũstanti ex ordĩe retulit. Cau
int̾uentu scĩ confessoris sb̾ mo
noĩe hermengardis fracti ⁊ aridi
lacerti ĩfortimio: ꝑ qͥnquenniũ
dãpnata: bõ materiã miraculi
p̾buit. Cũctis siquidẽ uniꝰ m̃sis

Expanded text:
as aperuit acsi in eis nullam prius aegritudinem passa fuisset. Deinde sancti adiit; ubi fusa cum lacrymis oratione, exhibitaque solemniter oblatione, laeta et incolumis ad sua recessit. XLI. Erat nihilominus Osanna in confinio Caynonis castri, quae diuturna totius corporis incommoditate laborabat. Sed et ipsa tantarum virtutum audita potentia, cum ad memoriam sancti gratia recuperandae incolumitatis pedibus suis ire nequiret, vehiculum sibi praeparari fecit. Quod cum ascendere voluisset, eadem hora divinae virtutis sensit sibi adesse remedium. Denique relicto vehiculo, gressu concito ad sepulcrum beati Martini laetabunda cum oblationibus venire non distulit, sanitatemque meritis sancti antistitis sibi divinitus praestitam populo circumstanti ex ordine retulit. XLIIinterventu sancti confessoris sub momnomine Ermengardis, fracti et aridi lacerti infortunio per quinquennium damnata beati materiam miraculi praebuit. Cunctis siquidem unius mensis
Abbreviated transcription (Latin):
hora usũ loq̃ndi penitꝰ amisit
Cum u̾o post triũ septinanarũ
circłm ad tumłm scĩ asus dedn
fuissz: mox in laudes xp̃i famuli
sui mrͣtini os apuit: qd̃ s demonũ
t̾ribilis effigies dina ꝑmissione
concluserat. ħa eĩ putamꝰ fcm̃ ut
legardis de uico tui nom̃ hespeni¬
acus. alt̾a uero de castro qd̃ uilen¬
trasti nũcupant. ille qͥ uene oĩa
fecit. una eadẽq die surdas ꝑiter
et mutas ad honorẽ famlĩ su
fecit audrre ⁊ lequi. Poroinde ꝙͣtas
ibi ppls de diu̾sis regionib ad me¬
moriam sc̃ĩ confessoris aggregat᷑
creatoris laudes ꝑsolu̾it: nullus
narrando explicare ualebit mor¬
talium. tem ip̃o die puerum
quendã gillelmũ nũcupatum de
castro qd̃ prulliacus uocant. cui
totũ tergũ gilbus defornus in
curuus sb̾lato gilbo uenustater
forme quã sibi natã negau̾at

Expanded text:
a usum loquendi amisit. Cum vero post trium septimanarum circulum ad tumulum sancti a suis deducta fuisset, mox in laudes Christi et famuli sui Martini os aperuit, quod sibi daemonum terribilis effigies divina permissione concluserat. Hoc etenim putavimus factum ut Legardis de vico cui nomen Espeniacus, altera vero de castro quod Vilencastri nuncupant, ille qui bene omnia fecit, una eademque die surdas pariter et mutas ad honorem famuli sui fecit audire et loqui . Proinde quantas ibi populus de diversis regionibus ad memoriam sancti confessoris aggregatus Creatori laudem persolvit, nullus narrando explicare poterit mortalium. XLVII. Item ipso die puerum quemdam, Guillermum nuncupatum, de castro quod Prulliacum vocant, cui totum tergum gibbus deformis in curvus, sublato gibbo venustatem formae quam sibi natura negaverat
Abbreviated transcription (Latin):
annuo morbo fistule ĩ bͣchio ad eo
cõfeitus fu̾at. ut consũptis putͤ¬
dine carnib etiã corrosa u̾mib
ossa abintꝰ decid̾ent: ad tũbam scĩ
antistitis aliqnͣtis dieb deculrĩs.
et dñm ih̾m ut sui miser̾etur aliqͣͣ¬
tis gemitib exorãs: effugata peste
mortifera. pͥstinaq sanitate. m̾itiꝰ
et longe positos qmͣ pñtes id est
tumło suo assistentes. si furmã fidẽ¬
s plures deducãtur ĩ medium Oa¬
imnus puer de faia u̾tigine capitis
totiusq corꝑis molestia uexabat᷑.
Net minꝰ ꝑ idẽ tempꝰ puella hermẽ¬
garilis noĩe de uico quẽ bucseics¬

Expanded text:
annuo morbo fistulae in brachio adeo annuo morbo fistulae in brachio adeo confectus erat ut consumptis putredine carnibus etiam corrosa vermibus ossa ab intus deciderent, ad tumbam sancti antistitis aliquantis diebus excubans, et Dominum Jesum ut sui misereretur aliquantis gemitibus exorans, effugata peste mortifera, pristinaque sanitate meritis et longe positos quam praesentes, id est tumulo suo assistentes, si firmam spesed plures deducantur in medium. Garinus, puer de Faia, vertigine capitis totiusque corporis molestia vexabatur. Nec minus per idem tempus puella, Ermengardis nomine, de vico quem Bucsei
Abbreviated transcription (Latin):
nominant alter uero dictus eñi
lant: mauseolũ prissimi confes¬
soris pura fide certatim deosculã¬
tes: officiũ lingue sil ⁊ aurium
qued natura eis negau̾at mitis
qui dr nouus buigus eodẽ quo ⁊
p̾fati iuuenes ĩ fortunio dãpnata
cum andreas puer de oratorio sep¬
tenniũ transigens ĩ nubilo ceci¬
tatis tractꝰ a mr̃e ad locũ ꝯfessoris
ꝑueniss: statĩ in conspcũ populi
cirtũstantis effugatis tenebris
int̾ ulnas sue genitricis ignotã
diem subito uidere promeruit.
Sub ip̃o die quedã młi̾er noĩe
grda de castro qd̃ cormanacum
uocant. cõtractoꝵ artuũ debłicate
ꝑ qͥnquenniũ mesta: piissimi-
patris m̾itis pristine resticuta ẽ
hildegard̃is noĩe eodem die xͨ ab
eadem calamitate ad honorem
famuli sui lib̾are dignatus est.
Item ip̃o die puer quidã fulco no¬
mine de uico scĩ clem̃tis longo tp̃e
debilitatũ pedẽ baiculo cutũferens
mox ut tũbam sc̃i tetigit: onmni
dolore caruit. et cum eo alius qui

Expanded text:
vocant, alter vero dictus. . . iacum, mausoleum piissimi confessoris pulchra fide certatim deosculantes, officium linguae simul et aurium, quem natura eis denegaverat, meritis qui dicitur Novus burgus, eodem quo et praefati juvenes infortunio damnata pcum Andreas puer, de Oratorio septennium transfigens, in nubilo caecitatis, tractus a matre ad locum confessoris pervenisset, statim in conspectu populi circumstantis, tenebris inter ulnas suae genitricis ignotum diem subito videre promeruit. XXXV. Sub ipso die quaedam mulier, nomine Aiga, de castro quod Cormanacum vocatur, contractorum artuum debilitate per quinquennium moesta, piissimi Patris meritis pristinae restituta est Hildegardis nomine, eodem die Christus ab eadem calamitate ad honorem servi sui liberare dignatus est. XXXVII. Item ipso die, puer quidam, Fulco nomine, de vico Sancti Clementis, longo tempore debilitatum pedem baculo circumferens, mox ut tumbam sancti tetigit, omni dolore caruit, et cum eo alius qui
Abbreviated transcription (Latin):
cens: eya inquit frat̾ siuge. addo¬
minam tuã ꝓficisc̾e: dicesq ex
mea ꝑte quatunꝰ munuscula que
mͥ se daturã deuouerat ulterus
reddere nõ differat. Quo dicto cũ
bosogonus eiugilaret ⁊ quid dũa
sua scõ corfessori ꝓmiserat. penitꝰ
ignoraret: ad eã uelocit̾ cucurrit
et quid sͥ sanctus dixerat. cum¬
uero fem̃a cum narrantis uerba
audissz ꝓmissionis sue statin re¬
nũscens. seq de negligentia sua
redarguens: ut tandem uota com¬
pleret: cũ festinatõe uenit: cereosq
quos iã pridem cõfessori p̾oponde¬
rat. solẽniter era deuote reddidit
Herueus quidã uiuenis de tritori
putauensi cũ tutit̾ decẽ ꝑ annos
aridũ brachiũ spe obtinende sani-
nullũ adhuc laboris sui fructum
ꝑcepiss: in uigilia sci laurentii qͣ
dies dñica hẽbatur cũ aliis fidelib
pia m̃te ⁊ fide deuota ad sepulchiũ
benignissimi pr̃is accessit. Quod
cum fc̃m fuiss m̾utis scĩ ꝯfessoris

Expanded text:
cens: Eia, inquit, frater, surge, et ad docens: Eia, inquit, frater, surge, et ad dominam tuam proficiscere, dicesque ex mea parte quatenus munuscula quae mihi se daturam devoverat ulterius reddere non differat. Quo dicto, cum Bosogonus evigilaret, et quid domina sua sancto confessori promiserat penitus ignoraret, ad eam velociter currit, et quid sibi sanctus dixerat vero femina cum narrantis verba audisset, promissionis suae statim reminiscens, seque de negligentia sua redarguens, ut tandem vota compleret, cum festinatione venit, cereosque quos jampridem confessori spoponderat solemniter ei et devote reddidit. XXXI. Herveus quidam juvenis de territorio Pictavensi, cum circiter decem per annos aridum brachium spe obtinendae sanitnullum adhuc laboris sui fructum percepisset, in vigilia sancti Laurentii, quae dies Dominica habebatur, cum aliis fidelibus pia mente et fide devota ad sepulcrum benignissimi Patris accessit. Quod cum factum fuisset, meritis sancti confessoris
Abbreviated transcription (Latin):
ubi orone fusa dataqz solenniter
oblatione cũ gũx actione seq̃nti
die letabũda ⁊ ĩcolumis ad sua re
fistule dui laborau̾ant ꝑqz septi¬
mane circulũ. totã suis basilicã
replentes clamorib uiscera nr̃a
calamitosis planctib turbau̾ant
sanitate finem imposuit.
Sub ip̃o temꝑe alia puella toti
nostre uicinitati p̾ diutna cecitate
cognita ad tumbã serui d̃i cum
lacrimis ⁊ p̾cib ꝑ noctãs. ꝑ aliqͦs
dies depulsis ueterib tenebͥs ꝑegͣ¬
nũ lumen sub mom̃to recepit.
Nec hoc p̾termittendũ estimo. qd̃
uenerabiliũ ꝑsonaꝵ relatione
me didicisse gaudeo. Theophania
d̾r religiosis munerib scm dei
honorare cupiebat. Cũ itaq ceos
quos ut offerret ei p̾parauerat. et¬
cl̾iasticis ut assoiet occupata nego¬
ciis deferre trade̾t: tuidã eiusdẽ fa-¬
mulo noĩe bosogono boni testĩo¬
nii uiro. b̃s martinꝰ per uisũ nectu
apparuit. Quẽ benigne alloquẽs
blandaq ncuui cciput eius demul¬

Expanded text:
ubi oratione fusa, dataque solemniter oblatione, cum gratiarum actione sequenti die laetabunda et incolumis ad sua remfistulae diu laboraverant, quae per septimanae circulum totam suis basilicam replentes clamoribus, viscera nostra calamitosis planctibus turbaveransanitate, finem imposuit. XXIX. Sub ipso tempore alia puella toti nostrae civitati prae diuturna caecitate cognita, ad tumbam servi Dei cum lacrymis et precibus pernoctans per aliquos dies, depulsis veteribus tenebris, peregrinum lumen sub momento recepit. XXX. Hoc non praetermittendum aestimo quod venerabilium personarum relatione me didicisse gaudeo. Theophania, dicitur, religiosis muneribus sanctum Dei honorare cupiebat. Cum itaque cereos quos ut offerret ei praepararet, ecclesiasticis, ut assolet, occupata negotiis deferre tardaret, cuidam ejusdem famulo, nomine Bosogono, boni testimonii viro, beatus Martinus per visum noctu apparuit. Quem benigne alloquens, blandaque manu caput ejus demul
Abbreviated transcription (Latin):
rata ẽ febrib ¶oaulim ocł̃m penicło
suꝑ posito: sanauit adolore atz ca
scũs martirius cadens ꝑ gradꝰ
grauit̾ pene totis attritꝰ ẽ m̃bris.
Nocte ab angło ad integram recre¬
atus ẽ sanitatem ¶Sepiusq ange¬
licis uisitationib: ⁊ familiari lo-¬
cutione fiuebatur. ¶Quadã uero die
bissime genitͥtis dei ⁊ d̾o nr̃i ihũ xͥ¬

Expanded text:
rata est febribus. Paulini oculum peniculo rata est febribus. Paulini oculum peniculo superposito sanavit a dolore atque cactus Martinus cadens per gradus, graviter pene totus attritus membris, nocte ab angelo ad integram recreatus est sanitatem: saepiusque angelicis visitationibus et familiari locutione fruebatur. Quodam vero die beatissimae Genitricis Dei et Domini
Abbreviated transcription (Latin):
liud qͦ templũ antiqͦ ercore
demonib dedicatũ. dũ ma¬
nu non potuit hũana: angelico
sultus aucilio subutit ¶ecnori
alio loco gentiliũ sacra subu̾tens:
aquodã pagano gladio appetitus:
ille nudũ ferientis ictui collum
obposuit. S impiꝰ retro cadens:
luã intelligẽs inꝑpietatẽ. ueniant
postulauit ascõsalteroq libranteᷤᷤ¬
utũ in scm̃ caput: feriũ fugit de
manib cl̾i eueris ꝑaliticã puellã
totisq resolutis mẽbris: sacra bñ¬
dicti olei infusione. astante popsõ
pͥstine reddidit scinitati. Tetradii
gonsularis uiti seiuũ. manus ĩpo¬
stione a demo nio lib̾auit. Unde ⁊
ille tetradius cũ tota domo sua ad
¶Cuiusdã quoq pr̃isfamilias puer
n pett parisiaice ciuitatis. a defor¬
mitate sui corꝑis solo saluaiuit osclõ.
¶S ⁊ fimbric uestimẽti eiꝰ uel fila ci¬
licii. młtos sariare morbos cõꝑtant
est hͣtilia arborii p̾fecti ꝑ ĩposicõem
epłe sc̃i martini: a grauissimis libe¬

Expanded text:
liud quoque templum antiquo errore daemonibus dedicatum, dum manu non potuit humana, angelico fultus auxilio subvertit. Nec non alio loco gentilium sacra subvertens, a quodam pagano gladio appetitus, ille nudum ferientis ictui collum opposuit; sed impius retro cadens, suam intelligens impietatem, veniam postulavit a sancto; alteroque librante ictum in sanctum caput, ferrum effugit de manibus. Treveris paralyticam puellam, totisque resolutam membris, sacra benedicti olei infusione, astante populo, pristinae reddidit sanitati. Tetradii proconsularis viri servum manus impositione a daemonio liberavit. Unde et ille Tetradius cum tota domo sua ad Cujusdam quoque patrisfamilias pueruin porta Parisiacae civitatis a deformitate sui corporis solo salvavit osculo; sed et fimbrias vestimenti ejus, et fila cilicii multos sanare morbos compertum est. Filia Arborii praefecti per impositionem epistolae sancti Martini a gravissimis libe
Abbreviated transcription (Latin):
solum hoĩes s eciã aĩailia a demo¬
nũ liberans potestate. ⁊ mãsuetos
in suũ redire gregẽ mandauit.
et miserã bestiolam a morte pñti
eripet. Gilla quedã insenonico
grandinea sepiꝰ uastata tẽpestate:
ad p̾ces scĩ martini młtis lib̾ata ẽ
annisscoulier a sangiũs fluxu:
uestimentoꝵ illius tattu sanata

Expanded text:
solum homines, sed etiam animalia a daemosolum homines, sed etiam animalia a daemonum liberans potestate, et mansueta in suum redire gregem mandavit. et miseram bestiolam a praesenti morte eripuit. Villa quaedam in Senonico grandinea saepius vastata tempestate, ad preces sancti Martini, multis liberata est annis. Mulier a sanguinis fluxu vestimentorum illius tactu sanata
Abbreviated transcription (Latin):
uirginũ tede ⁊ agnes uisitatõe uir
dei honoratus ⁊ cõfortatus est ¶Lam
demonũ fantasmata i in diu̾sis fi¬
guris horubiles aspectus nich̾ me¬
tuens: nec ullis eoꝵ fallaciis illudi
bus igius subito de uertice fulsit
illius. ¶Quantiꝰ quidã egrotꝰ ꝓpãte
ad se bõ uiro: pͥus sanitatẽ recepit
ꝙͣ scus martinus domũ intraret.
In eadẽ quoq domo pueꝵ a serpẽte
ꝑcussum.: scõꝵ trittu digictorum
a ꝑitulo mortus eruit.¶ Nam tãte
fuit uir dei patiẽtie: ut cõuicia nõ
doluit opproba non sensit. Inmo a
quoꝵdã iusticoꝵ flagella placido
sustinut aĩo: eoꝵ fixa t̾us aĩalia.
solo soluebat ẜmone ¶em̃i adulã¬
do blandiebat᷑ principi: nulli u̾ita¬
tatis uerba tacuit Cad nota sꝑ or̃o¬
nũ subsidia returrens. Uride siqͥd
ei potestas renuit sclaris: mox di¬
uina p̾stitit pietas uedã ꝑso¬
na demonia eo arrepta spu: ꝓstͣ¬
mine ubi scũs martinus sederat.
apotestate erutus ẽ ĩnici Non

Expanded text:
irginum Theclae et Agnetis visitatione vir Dei honoratus et confortatus est. Nam daemonum phantasmata, et in diversis figuris horribiles aspectus nihil metuens, nec ullis eorum fallaciis illudi bus igneus subito de vertice fulsit illius. Evantius quidam aegrotus, properante ad se beato viro, prius sanitatem recepit, quam sanctus Martinus domum intraret. In eadem quoque domo puerum a serpente percussum, sanctorum tactu digitorum a periculo mortis efuit vir Dei patientiae, ut convicia non doluerit, opprobria non senserit: imo et quorumdam rusticorum flagella placido sustinuit animo, eorumque fixa terris animalia solo solvebat sermone. Nemini adulando blandiebatur; principi nulli veritatis verba tacuit, ad nota semper orationum subsidia recurrens. Unde si quid ei potestas renuit saecularis, mox divina praestitit pietas. Quaedam puella daemoniaco arrepta spiritu, stramine, ubi sanctus Martinus sedebat, a potestate erepta est inimica. Non