comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calciamentũ de pedib tuis. Locus eñĩ
in quo stas: derra sc̃a est. Et dixit ei.
Ego sũ ds patris tui: d̾s abraham. ⁊ ds̃
ysaac. ⁊ ds iacob. Hoc autẽ manifestatũ
illis ioħes. Ego qͥdem uos baptizo in aqͣ
in medio autem ur̃m stat quẽ uos non¬
nostis. Ipse est enĩ de quo dixi. Post me
ueniens homo. ante me factus ẽ: cuius
ñ sũ dignus corrigiã calciam̃ti soluere.
Item cata lucam. Sint lumbi ur̃i accinctr:
⁊ lucerne ardentes. Et uos similes homi¬
nibus expectantib dũm suũ quando ue¬
niat a nuptiis : ut cũ uenerit ⁊ pulsaue¬
rit aꝑiant illi. Felices serui illi: qͦs adue¬
niens dñs inuenerit uigilantes. Idem in¬

Expanded text:
calciamentum de pedibus tuis. locus enim, calciamentum de pedibus tuis. locus enim, in quo stas, terra sancta est. et dixit ei: ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Iacob. Hoc autem manifestum esillis Iohannes: ego quidem baptizo in aqua: in medio autem uestrum stat, quem uos ignoratis: ipse est enim, de quo dixi: post me ueniens homo ante me factus est, cuius non sum dignus corrigiam calciamenti soluere. Item secundum Lucam: Sint lumbi uestri adcincti et lucernae ardentes et uos similes hominibus expectantibniat a nuptiis, ut cum uenerit et pulsauerit aperiant illi. felices serui illi quos adueniens dominusinuenerit uigilantes.\'
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui sponsus fut᷑us cẽt. Et faccũ est qͣn¬
do uenit iħc in ihericho. circunspexit ocu¬
lis : ⁊ uidit hominẽ stantem ante faciem
suã. ⁊ frameã in manũ eius: ⁊ dixit. Hoster
es an aduersarioꝵ: Ille autẽ dixit. Ego
sum dux uirtutis dñi & nc̃ adueni. Et
iħc cecidit in faciem ad derrã: ⁊ ait illi.
Dñe qͥd imꝑas famulo tuo: Et ait dux
uirtutis dñi. Solue calciam̃tũ de pedib
duis: locus cñi in quo stas t̃ra sc̃a est. Idem
in exodo moyses iubctur calciam̃tũ depo¬
nere: qͦd nec ipse sponsus eẽt. Et apparu¬
it ei angłs dñi in flãma ignis de rubo⁊ ⁊
uidec qm̃ rubus ardet igni: rubus autẽ ñ
cremabatur. Et dixit moyses. Transiens
uidebo hoc grande uisũ: cur utiq ñ crema¬
tur rubus. It uidit auc̃e qm̃ accedit uide¬
re: uocauit eũ dñs ds̃ de rubo dicens. Mo¬
yses. moyses. Qui dixit. Quid est. Et
dixit. Ne accesseris huc: nisi solueris

Expanded text:
ille qui sponsus fu turus esset — Et factum est, quoille qui sponsus fu turus esset — Et factum est, quomodo fuit Iesus in Ierico, circumspexit oculis et uidit hominem stantemeam haerentem in manu eius et dixit: noster es aut aduersariorum? ille autem dixit: ego sum dux uirtutis Domini, nunc adueni. et Iesus cecidit in faciem ad terram et ait illi: Domine, quid imperas famulo tuo? et ait dux uirtutis Domini: solue calciamentum de pedibus tuis. locus enim, in quo stas, terra sancta est. Item in Exodo Moyses iubetur calciamentum deponere, quod nec ipse sponsus esset: Et adparuit ei angelus Domini in flamma ignis de rubo: et uidit, quoniam rubus ardebat igni, rubus autem non cremabatur. et dixit Moyses: transiens uidebo hoc grande uisum, cur utique non crematur rubus. ut uidit autem, quoniam accedit uidere, uocauit eum Dominus Deus de rubo dicens: Moyses, Moyses. qui dixit: quid est? et dixit: ne accesseris huc nisi solueris
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos lactentes. Procedat sponsus de
cubili suo: ⁊ sponsa de thalamo suo. Itẽ
apud iheremiã. Et auferam de ciuitati¬
bus iuda. ⁊ de quadruuiis iherłm uocẽ
letantiũ. ⁊ uocem gaudentiũ: uocẽ spon¬
si ⁊ uocem sponse. Item in psalmo .xuiii.
Et ipse uelut sponsus egrediens de tha-¬
lamo suo. exultaint uelut gigas uiam
currere: a sũmo cȩli ꝓfeccio eiuis. ⁊ decur¬
sio eius usq ad summũ eius: ⁊ ñ est qui
Et duxit me in sp̃u in montẽ magnũ:
⁊ ostendit mͥ ciuitatẽ scãm iberłm descen¬
dentem de cȩlo a deo habentẽ claritatẽ di.
estis qm̃ dixi cis qui missi sunt ab ihero¬
sam. sponsus est. Amicus auc̃e sponsi ẽ qui
stat ⁊ audit cũ: ⁊ gaudio gaudet ꝓpder
uocem sponsi. Huius rei mysteriũ osten¬
sum est apud iħm naue. qͣndo iussus est
excalciare se: qͦd scilicet sponsus ñ ipse cẽt.
Erat enĩ in lege. ut quisq nuptias recu¬
saret calciam̃tũ deponeret: calciaretur uͦ

Expanded text:
paruulos lactantes, procedat sponsus de paruulos lactantes, procedat sponsus de cubiculo suo et sponsa de thapud Hieremiam: Et auferam de civitatibus Juda et de quadriviis Hierusalem vocem laetantium et vocem gaudentium, vocem sponsi et vocem sponsae . Item in Psalmo XVIII: Et ipse velut sponsus egrediens de thalamo suo. Exsultavit ut gigas viam currere. A summo coeli egressio ejus, et decursio ejus usque ad summum ejus, et non est qui et duxit me in Spiritu in montem magnum, et ostendit mihi civitatem sanctam Hierusalem descendentem de coelo, a Deo habentem claritatem Dei . estis, quoniam dixi eis qui missi sunt ab Hierosam sponsus est: amicus autem sponsi est qui stat et audit eum et gaudio gaudet propter uocem sponsi. Huius rei mysterium ostensum est apud Iesum Naue, quando iussus est excalciare se, quod scilicet sponsus non ipse esset erat enim in lege, ut quisque nuptias recusaret calciamentum deponeret, calciaretur uero
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uertices montiũ: ⁊ exaltabit᷑ suꝑ colles
Et uenient suꝑ illũ om̃s gentes: ⁊ ambu¬
labunt multi ⁊ dicent. Uemite ascendamꝰ
in montẽ dñi ⁊ in domũ di iacob: ⁊ nunci¬
abit nobis uiam eiꝰ: ⁊ ambulabimꝰ in illa.
De syon enĩ ꝓcedet lex: ⁊ uerbũ dm̃ ab
iherłm. Et iudicabit int̃ gentes: ⁊ redar¬
guet ppłm multũ. Et concident gladios
suos in aratra. ⁊ lanccas suas in falces:⁊
iam ñ discent pugnare. Item in psalmo
xxiii. Quis ascendet in mont̃e dñi÷ aut
qͥs stabit in loco scõ cius: Innocens mani¬
bus ⁊ mundo corde: qui ñ accepit in uanũ
animã suã: nec iurauit subdole ꝓximũ
sibi. Iste accipiet benedictionẽ a dño:⁊
tas coꝵ qui cũ quert̃: qui quert̃ faciem dĩ¬
sus. ecclĩam habens sponsam: de qua filii
spiritalit̾ nascerentur. AApud iohel. Cam¬
te tuba in syon: scificate ieiuniũ. ⁊ indici¬
te curationẽ: congregate ppłm. sc̃ificate
ȩccłiam: excipite maiores natu. colligite

Expanded text:
super uertices montium et exaltabitur super colles, et uenient super illum omnes gentes, et ambulabunt multi et dicent: uenite, ascendamus in montem Domini et in domum Dei Iacob, et nuntiabit nobis uiam eius, et ambulabimus in illa. de Sion enim prodiet lex et uerbum Domini ab Hierusalem: et iudicabit inter gentes et redarguet populum multum, et concident gladios suos in aratra et lanceas suas in falces et iam non discent pugnare. Item in psalmo XXIII: Quis ascendit in montem Domini aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus animam suam, et non juravit subdole proximo sibi, iste accipiet benedictionem a Domino tas eorum qui eum quaerunt, qui quaerunt faciem DSVS ECCLESIAM HABENS SPONSAM, DE QVA FILII SPIRITALES NASCERENTVR. Apud Iohel: Canite tuba in Sion, sanctificate ieiunium et indicite curationem, adgregate populum, sanctificate ecclesiam, excipite maiores natu, colligite
Abbreviated transcription (Latin):
ne detigeritis. Item in exodo ds̃ ad moysen.
Et erit sanguis in signo uobis suꝑ do¬
mos in quib ibi eritis: ⁊ uidebo sangui¬
nem ⁊ ꝓdegam uos: ⁊ ñ erit in uobis pla¬
ga diminutionis cũ ꝑcutiã t̃ram egypti.
Item in apocalipsi. Et uidi agnũ stantem
in montẽ syon: ⁊ cũ eo centũ quadraginta
quatuor miliã. habebant nom̃ eius ⁊ no¬
men patͥs eius scriptũ in frontibus. Idem
illic. Ego. a. ⁊ co. primus ⁊ nouissimus:
micium ⁊ finis. Felices eos qui faciunt
p̃cepta eius: ut sit potestas eoꝵ suꝑlignũ.
in illo die dicit dñs occidet sol meridie.
⁊ obtenebrabitur dies lucis : ⁊ conu̾tam
dies festos ur̃os in luctũ: ⁊ om̃ia cantica
uĩa in lam̃tationẽ. Item apuo iheremiã.
Exterrita est quȩ parit ⁊ deduit am¬
mã eius: subut sol. ⁊ cũ adhuc medius
dies ẽẽt. confusa ẽ ⁊ maledicta ÷ reliqͦs
eoꝵ in gladio dabo. in conspectu inimi¬
corũ suoꝵ. Item in eugłio. A sexta autẽ

Expanded text:
ncipite. Item in Exodo Deus ad Moysen: Et erit sanguis in signo vobis super domos in quibus ibi eritis; et videbo sanguinem, et protegam vos, et non erit in vobis plaga diminutionis cum percutiam terram Aegypti . Item in Apocalypsi: Et vidi Agnum stantem in monte Sion, et cum eo centum quadraginta quatuor millia, et habebant nomen ejus et nomen patris ipsius scriptum in frontibus. Item illic: Ego Α et Ω, primus et nouissimus, initium et finis. felices eos qui faciunt praecepta eius, ut sit potestas eorum super ligin illo die, dicit Dominus, occidet sol meridie et obtenebrabitur dies lucis: et conuertam dies festos uestros in luctum et omnia cantica uestra in lamentationem. Item apud Hieremiam: Exterrita est quae parit et taeduit anima eius. subiit sol ei, cum adhuc medius dies esset, confusa est et maledicta. reliquos eorum in gladium dabo in conspectu inimico>rum eorum. Item in euangelio: A sexta aute
Abbreviated transcription (Latin):
ministerium tuum. & quirim dilectis¬
simi nr̃i: qđ ꝑherennianũ yppodiaco¬
num. & lucanum & maximũ & amanti
um acolitos distribuendum misisti. que¬
cunq necessitatib corporum defuerant
b nr̃is habeamus fautores. Optamus
meminisse. Saluta om̃s qui tecum sunt
Omnes nr̃i qui nob̾cum sunt te amant
& salutant: & uidere desiderant. Epl̃a¬

Expanded text:
ministerium tuum et Quirini dilectisministerium tuum et Quirini dilectissimi nostri, quod per Herennianum hypodiaconum et Lucanum et Maximum et Aum acolytos distribuendum misisti quaecumque necessitatibus corporum defuerant bus nostris habeamus fautores. Optamus te, meminisse. Saluta omnes qui tecum sunt. Omnes nostri qui nobiscum sunt te amant et salutant, et videre desiderant. EP
Abbreviated transcription (Latin):
insidiȩ inimico undiq tenderentur. & ca-¬
cdauera ipsius publici hostis & neri concisi
anima: quȩ nec scłi primoᷤ impetus ti¬
muit. nec ire in exilium recusauit: nec re¬
linquere ciuitatẽ dubitauit: nec in de¬
serto loco morari horruit. E qm̃ multis
documentum confessionis dedit: ipsa
martyrium prior duxit. Alios enimao
martyria facienda exẽplo suo ꝓuocauit:
& ñ tantum martyrũ de scło iã exceden¬
tiũ socia esse cepit: sed & cum futuris
cȩlestẽ amiciciã copulauit. Agunt gͦ tͥ
nob̾cum damnati maximas apud dnm̃
grãs cypriane km̃e: qd̃ litteris tuis labo¬
rantia pectora recreasti: fustib uulnerata
membra curasti: compedib pedes liga¬
tos resoluisti: semitonsis capitib capil¬
laturam adȩquasti: tenebras carceris il¬
luminasti: montes metalli in planum
deduxisti: narib etiam fraglantes flo¬
res imposusti.: & tetrum odorem fumi
exclusisti. Fecit autem & ꝓsecutum est

Expanded text:
insidiae inimico undique tenderentur et cainsidiae inimico undique tenderentur et cadauera ipsius publici hostis et nerui concisi anima, quae nec saeculi primos inpetus timuit nec ire in exilium recusauit nec relinquere ciuitatem dubitauit nec in deserto loco morari horruit et quoniam multis documentum confessionis dedit, ipsa martyrium prior duxit. quot enim ad martyria facienda exemplo suo prouocauit: et non tantum martyrum de saeculo iam excedentium sociata esse coepit, sed et cum futuris caelestem amicitiam copulauit. Agunt ergo tibi nobiscum damnati maximas apud Deum gratias, Cypriane carissime, quod litteris tuis laborantia pectora recreasti, fustibus uulnerata membra curasti, conpedibus pedes ligatos resoluisti, semitonsis capitibus capillaturam adaequasti,. tenebras carceris inluminasti, montes metalli in plana deduxisti, naribus etiam fragrantes flores inposuisti et tetrum odorem fumi discussisti. fecit autem et prosecutum est
Abbreviated transcription (Latin):
i sib ꝓ temporis conditione
& bonȩ fidei homines corroborantur
Cum enim ñ desinis tract᷑atib tuis sa¬
cramenta occulta nudare: sic nos infioẽ
facis crescere: & de scło hoĩes ad cͥdulitatẽ
accedere. Nam quȩcunq: bona in multis
libris tuis intulisti: nescius ipsum te
nob̾ designasti. Es enim omnib homi¬
nib intractatu maior: in sermone facũ¬
dior: in consilio sapientior: inpatientia
simplicior: in oꝑib largior: in abstinẽ¬
tia sanctior: in obsequio humilior. &. in
nr̃m optabile uotum esse qd̃ te uideamͦ
doctorem & amatorem nr̃m ad coronã mag¬
ne ꝯfessionis ꝑuenisse. Nam quasi bonus
&e uerus doctor. quid nos discipuli secu¬
ti ad presidem dicere debueramus: priꝰ
apus acta ꝓ consulis ꝓnuntiasti: & tuba
canens dei milites celestib armis instruc¬
tos ad congressionis prelium excitasti: &
in acie prima pugnans sp̃uali gladio
diabolum interfecisti. Agmina quoq fr̃m
hinc & inde uerbis tuis composiusti: ut

Expanded text:
 pro temporis condicione et bonae fidei homines corroborantur. dum enim non desinis tractatibus tuis sacramenta occulta nudare, sic nos in fidem facis crescere et de saeculo homines ad credulitatem accedere. nam quaecumque bona in multis libris tuis intulisti, nescius ipsum te nobis designasti. es enim omnibus hominibus in tractatu maior, in sermone facundior, in consilio sapientior, in sapientia simplicior, in operibus largior, in abstinentia sanctior, in obsequio humilior et in rissime, nostrum optabile uotum esse quod te uideamus doctorem et amatorem nostrum ad coronam magnae confessionis peruenisse. Nam quasi bonus et uerus doctor quid nos discipuli secuti apud praesidem dicere deberemus prior apud acta proconsulis pronuntiasti et tuba canens Dei milites caelestibus armis instructos ad congressionis proelium excitasti et in acie prima spiritali gladio diabolum interfecisti, agmina quoque fratrum hinc et inde uerbis tuis conposuisti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
illic circa omnia ꝑ nos frat̾nitas in¬
struatur. Exemplaria autem earun¬
dem nuꝑ quoq ꝑ messionẽ hypo¬
diaconum a me missum. & nicepho¬
rum acolitum transmisi. Opto te

Expanded text:
illic circa omnia per nos fraternitas instruatur. exemplaria autem eadem nunc quoque per Mettium hypodiaconum a me missum et Nicephorum acoluthum transmisi. opto te,
Abbreviated transcription (Latin):
in sacrificium eius:ita & in ur̃m res¬
picit. & delectatur. reddere uobis huiꝰ
tam bom oꝑis mercedem. Peto autẽ
ut litteras quas ad quirmũ fecimus:
transmitti precipias. Opto te frͣ km̃e
km̃o & dilectissimo. felix
presbiteris. & omnib no¬
biscum commorantib. apud metallũ
seguense: et̃nam in dño salutem. Resa
iuuantib orationib tuis. a quib ac¬
cepimus oblationis ñ minimã quanti¬
tatem. una cum litt̾is tuis quas mi¬
sisti: in quib dignatus es de uerb̾ cȩlesti¬
b nos tanqͣm filios confortare. Deo patͥ
ommipotenti ꝑ xp̃m eius. gr̃as egimus
& agimus: qđ sic confortati & roborati¬
sumus ꝑtuam alloquutionẽ: petentes
de animi tui candore. ut nos assidius ora¬
tionib tuis inmente habere digneris.
ut confessionẽ ur̃am &e nr̃am quã dñs
in nobis donare dignatus ẽ suppleat.
subscͥpsi. Polianus legi. dnĩ meum

Expanded text:
in sacrificium eius, ita et in uestrum resin sacrificium eius, ita et in uestrum respicit et delectatur reddere uobis huius tam boni operis mercedem. peto autem . ut litteras quas ad Quirinum fecimus transmitti praecipias. opto te, frater cIMO ET DILECTISSIMO FELIX presbyteris et omnibus nobiscum commorantibus apud metallum Siguense, aeternam in Domino salutem. iuuantibus orationibus tuis: a quibus accepimus oblationis nomine quantitatem una cum litteris tuis quas misisti, in quibus dignatus es de uerbis caelestibus nos tamquam filios confortare. et Deo patri omnipotenti per Christum eius gratias egimus et agimus quod sic confortati sumus per tuam allocutionem, petentes de animi tui candore ut nos assiduis orationibus tuis in mente habere dut confessionem uestram et nostram quam Dominus in nobis conferre dignatus est suppleat. subscripsi. Polianus legi. Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
onis coronam. retributio oꝑum habun¬
dans mensura: quam accipies a dño in
die retributionis: qui &e te nob litteris
tins representasti. ut pectus illud tuũ
candidum & beatum. qd̃ semꝑ nouimꝰ
manifestares: ae scd̃m latitudinem eius.
nobis laudes dei diceres: non quantum
nos meremur audire. sed quantum tu
posses dicere. Tuis enim uocib & quȩ
minus in nobis instructa erant exornati.
& confirmati sumus. ad sustentationem
earumdem passionum. quas patimur:
securi de premio cȩlesti & de corona mar¬
tirii. & de regno dei.ad ꝓpħiam quam
litteris tuis sp̃u scõ plenus spopondisti.
Hoc totum fiet dilectissime si nos orati
onib tuis in mente habueris: quod te
facere confidimus. sicut & nos utq fa¬
cimus. Accepimus itaq frat᷑ desidan¬
tissime. id quod a quirino & ate ipso
misisti sacrificium ex omni oꝑe mun¬
do. sicut & noe obtulit deo. & delect᷑a¬
tus ẽ ds modorem suauitatis. & respex̃

Expanded text:
onfessionis coronam retributio operum, abunonfessionis coronam retributio operum, abundans mensura quam accipies a Domino in die remunerationis, qui et te nobis litteris tuis repraesentasti, ut pectus illud tuum candidum et beatum quod semper nouimus manifestares et secundum latitudinem eius nobiscum laudes Deo diceres, non quantum nos meremur audire, sed quantum tu potes dicere. tuis enim uocibus et quae minus in nobis instructa erant exornasti et confirmasti ad sustentationem earundem passionum quas patimur securi de praemio caelesti et de corona martyrii et de regno Dei ad prophetiam quam litteris tuis spiritu sancto plenus spopondisti. hoc totum fiet, dilectonibus tuis in mente habueris, quod te facere confido, sicut et nos utique facimus. III. Accepimus itaque, frater desiderantissime, id quod a Quirino et a te ipso misisti sacrificium ex omni opere mundo. Sicut et Noe obtulit Deo, et delectatus est Deus. in odorem suauitatis et respexit
Abbreviated transcription (Latin):
college. Lucius &e quicum¬
eo sunt fr̃s omnes in dño
salutem. Exultantib nob̾
lecantib in dõ. quod nos ad congressionẽ
armauerit. & inprelio uictores sua dig¬
natione fecerit. suꝑuenerunt litc̃ȩ tuȩ¬
fr̃ Rmñe qͦs ꝑ herennianũ yppodiaconũ
acolitos misisti nob̃: quib lectis rece¬
pimus in uinculis laxamentum ⁊ in
pressura solacium: in necessitate pre¬
sidium: & excitati sumus & robustius
animati ad si quid amplius fuerit pe¬
narum. Nam ante passionẽ ate sum
ad głam ꝓuocati: qui prior nob̾ duca¬
tum ad confessionẽ nominis. xp̃i pre¬
buisti. Nos uero secuti uestigia confessi¬
oms tuȩ: parem gr̃am tecum sꝑamus.
Nam qui prior est ad confessionẽ. pͥor
est &e ad premium: & qui prior occupat.
de hoc nobis communicasti: demonstns
scilicet indiuiduam caritatẽ qua semꝑ
nos dilexisti: ut quib unus fuit sp̃s
inconiunctione pacis: esset precũ tua¬
rum gr̃a. & una corona confessionis. Ac¬

Expanded text:
collegae, Lucius et qui mecum sunt fratres, omnes in Domino salutem. Exultantibus nobis et laetantibus in Deo quod nos ad congressionem armaverit et in praelio victores sua dignatione fecerit, supervenerunt litteum hypodiaconum acolythos misisti nobis; quibus lectis, recipimus in vinculis laxamentum, in pressura solatium et in necessitate praesidium, et excitati sumus et robustius animati ad si quid amplius fuerit poenarum. Nam ante passionem a te sumus ad gloriam provocati, qui prior nobis ducatum ad confessionem nominis Christi praebuisti. Nos vero, secuti vestigia confessionis tuae, parem gratiam tecum speramus. Nam qui prior est in cursu prior est et ad praemium; et qui prior occupasti nde hoc nobis communicasti, demonstrans t scilicet indiuiduam caritatem qua semper nos dilexisti: ut quibus unus fuit spiritus in coniunctionem pacis esset precum tuarum gratia et una corona confessionis. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
mittere :dũ quis de euangelica ueri¬
tate suratur dñi nr̃i uerba. ⁊ facta
corrumpit. atq adulterat p̃cepta diui¬
na: sicut apud iheremiã scriptũ est.
Quid est inqͥt paleis ad triticum
Propt̾ hoc ecce ego ad ꝓpħas dic̃ dñs.
ꝑximo suo. ⁊ seducunt ppłm meũ in
mendaciis suis: ⁊ in errorib suis. Itẽ
apud eundem alio loco. Et mechata
est inqͥt in lignũ ⁊ in lapidem: ⁊ in
his om̃ib ñ est reuersa  ad me. Quod
furtũ ⁊ adulteriũ ne in nos quoq ca¬
dat: cauere sollicite ⁊ tuide ⁊ religio¬
se obseruare debemꝰ. Nam si sac̃dotes
dei ⁊ xp̃i sumus ⁊ ñ inuenio quẽ magiᷤᷤ
in eugł̃io maxime dicat. ego sũ lumen
scłi ⁊ qui me secutꝰ fuerit ñ ambulabit
in teneb̾s: sed habebit lum̃ uitȩ. De gͦ
in tenebris ambulemꝰ: xp̃m sequi ⁊ pre¬
cepta eius obseruare debemus.Qui
⁊ ipse alio in loco mittens apłos dicit.
Data est mͥ om̃is potestas. in celo ⁊ in

Expanded text:
mittere, dum quis de evangelica verimittere, dum quis de evangelica veritate furatur Domini nostri verba et facta, corrumpit atqna. sicut apud Hieremiam scriptum est: quid est, inquit, paleis ad triticum? propter hoc ecce ego ad prophetas, dicit roximo suo, et seducunt populum meum in mendaciis suis et in erroribus suis. item aput eundem alio loco, et moechata est, inquit, lignum et lapidem, et in his omnibus non est reuersa ad me. quod furtum et adulterium ne in nos etiam cadat cauere sollicite et timide ac religiose obseruare debemus. nam si sacerdotes Dei et Christi sumus, non inuenio quem magis in euangelio maxime dicat: ego sum lumen saeculi. qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen uitae. ne ergo in tenebris ambulemus, Christum sequi et praecepta eius obseruare debemus, quia et ipse alio in loco mittens apostolos dixit: data est mihi omnis potestas in caelo et in
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentia dñi uenia concedi. Lobis
uͦ non potest ignosci qui nẽ a dño mo¬
niti ⁊ instructi sumꝰ: ut calicẽ dñicum
uino mixtum. scđm quod dñs obtulit
offeramus. Et de hoc quoq ad collegas
nr̃os. litteras dirigamꝰ: ut ubiq lex eu¬
angelica ⁊ traditio dñica seruetur: ⁊
ab eo quod xp̃c docuit ⁊ fecit ñ recedat᷑.
Quȩ ult iam contẽpnere. ⁊ in errore
pͥstino ꝑseuerare: quid aliud ẽ quam
incurrere inobiurgationẽ dei: Incre¬
pantis uox est in psalmõ dicentis. Ad
qͥd exponis iustificationes meas: ⁊ as-¬
sumis testam̃tũ meũ ꝑ os tuũ: Tu aut̃
odisti disciplinã: ⁊ ꝓiecisti sermones
meos retro. Si uidebas furem simul
onem tuã ponebas. Exponere enm
iustificationes ⁊ testam̃tũ dñi. ⁊ non
hoc idem facere qͦd fecerit dñs: quid
aliud est qͣm sermones eiꝰ abicere. ⁊ disci¬
plinã dñicam contẽpnere ⁊ nec terre¬
na. sed spiritalia furta ⁊ adult̃ia com¬

Expanded text:
indulgentia Domini uenia concedi: nobis indulgentia Domini uenia concedi: nobis uero non poterit ignosci, qui nunc a Domino admoniti et instructi sumus, ut calicem dominicum uino mixtum, secundum quod Dominus optulit, offeramus et de hoc quoque ad collegas nostros litteras dirigamus, ut ubique lex euangelica et traditio dominica seruetur et ab eo quod Christus et docuit et fecit non recedatur. Quae ultra iam contemnere et in errore pristino perseuerare quid aliud est quam incurrere in obiurgationem Domini increpantis in psalmo et dicentis: ad quid exponis iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum? tu autem odisti disciplinam et abiecisti sermmeos retro. Si videbas furem, culam ponebas . Exponere enim justificationes et testamentum Domini, et non hoc idem facere quod fecerit Dominus, quid aliud est quam sermones ejus abjicere et disciplinam Dominicam contemnere, nec terrena sed spiritalia furta et adulteria com
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ pꝰt cenam celebrare debemus:
ut sic mixtũ calicem frequentandis
dñicis offeramus:ᷤ Ap̃m offerri oporte¬
bat circa uesꝑam diei: ut hora ipsa sa¬
crificii ostenderet occasũ ⁊ uesꝑam mun¬
di. sicut in exodo scriptũ est. Et occi¬
dent eũ omne uulgus synagoge filio¬
rum ifrł. ad uesꝑam. Et iterum in
psalmis. Eleuatio manuũ mearũ sa¬
crificiũ uesptinũ. Nos autẽ resurrec¬
tionem dñi mane celebramus: quia pas¬
sionis eius mentionẽ. in sacͥficiis om̃ib
facimus. Passio enĩ est dñi sacrificium
qͦd offerimꝰ: nichil aliud qͣm quod ille
fecit facere debemus. Scriptura emm
dicit. ut quotienscũq calicem in cõme¬
morationẽ dñi ⁊ passionis eiꝰ offerimꝰ:
id quod constat dñm fecisse faciamus.
cessoribus nr̃is. uel ignoranter. uł sim¬
pliciter ñ hoc obseruauit ⁊ tenuit. qͦd
nos dñs facere exemplo ⁊ magisterio
suo docuit: potest simplicitati eiusde

Expanded text:
nicum post coenam celebrare debemus, nicum post coenam celebrare debemus, ut sic mixtum calicem frequentandis nicis offeramus? Christum offerre oportebat circa uesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet occasum et uesperam mundi, sicut in Exodo scriptum est: et occident illum omne uulgus synagogae filiorum Israel ad uesperam. et iterum in psalmis: adleuatio manuum mearum sacrificium uespertinum. nos autem resurrectionem Domini mane celebramus. Et quia passionis eius mentionem in sacrificiis omnibus facimus, passio est enim Domini sacrificium quod offerimus, nihil aliud quam quod ille fecit facere debemus. scriptura enim dicit ut quotienscumque calicem in commemorationem Domini et passionis eius offerimus, id quod constat Dominum fecisse faciamus. cessoribus nostris uel ignoranter uel simpliciter non hoc obseruauit et tenuit quod nos Dominus facere exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati eius de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ueritatis disciplina subuertitur: nisi
id quod spiritalit̾ precipitur. fideliter re¬
seruetur. Si enĩ in sacͥficiis matutinis
hoc qͥs ueretur offerre. ne ꝑsaporẽ ui¬
retardari: dum in oblationib discit
de sanguine eiꝰ ⁊ cruore confundi. Por¬
ro autẽ dñs in eugłio dicit ⁊ qͥ confessus
tur cũ filius hominis. Ita apłs quoq
loquitur dicens. Si hominib placerẽ:
xp̃i seruus ñ eẽm. Quomͦ aut̃ẽ possu¬
mus ꝓpter xp̃m sanguinẽ sundere:
qui sanguinẽ xp̃i erubescimꝰ bibere:
In illa sibi aliqͥs contẽplatione blandi¬
tur. qͦd ⁊ si mane aqua sola offerri uide¬
tur : tam̃ cũ ad cenandũ uenimꝰ. mix¬
tum calicem offerimꝰ: Sed cũ cenamꝰ
ad conuiuiũ nr̃m plebem conuocare
non possumꝰ: ut sacram̃ti ueritatem.
fr̃nitate om̃i p̃sente celebremus. At̃¬
enĩ non mane: sed post cenam mixtũ
calicem obtulit dñs. Nunqͥd gͦ dñicũ¬

Expanded text:
et ueritatis disciplina subuertitur, nisi et ueritatis disciplina subuertitur, nisi id quod spiritaliter praecipitur fideliter reseruetur, nisi si m sacrificiis matutinis hoc quis ueretur, ne per saporem ui fraternitas retardari, dum in oblationibus discit de sanguine eius et cruore confundi. porro autem Dominus in euangelio dicit: qui confusus me tur eum filius hominloquitur dicens: Si hominibus placerem, Christi servus non essem . Quomodo autem possumus propter Christum sanguinem fundere, qui sanguinem Christi erubescimus bibere? XVI. An illa sibi aliquis contemplatione blanditur, quod, etsi mane aqua sola offerri videtur, tamen, cum ad coenandum venimus, mixtum calicem offerimus. Sed cum coenamus ad convivium nostrum plebem convocare non possumus, ut sacramenti veritatem fraternitate omni praesente celebremus. Atenim non mane, sed post coenam, mixtum calicem obtulit Dominus. Numquid ergo Domi
Abbreviated transcription (Latin):
cat ⁊ sine causa colunt me. mandata ⁊
doctͥnas hominũ denentes: ⁊ iterũ dñs
in eugłio hoc idem repetat ⁊ dicat: reici¬
tis mandatũ der: ut tradicionẽ urãm
statuatis. Sed ⁊ alio in loco ponit ⁊ dic̃.
Qui soluerit unũ ex mandatis istis
minimis. ⁊ docuerit sic homines: mi¬
nimus uocabitur in regno cȩloꝵ. Qt
si nec minima de mandatis dñicis li¬
cet soluere ⁊ qͣntomagis tam magna.
tam grauida. tam ad ipsũ dñicȩ passio¬
nis ⁊ nr̃e redemptionis sacram̃tũ ꝑti¬
nentia. fas non ẽ infringere ⁊ aut in
aliud qͣm qͦd diuinitus institutũ sit.
humana traditione mutare:Nam
sac̾dos dei patris ⁊ ⁊ sacrificiũ patri se
ipsũ optulit. ⁊ hoc fieri in sui cõmemo¬
ratione p̃cepit: utiq ille sac̃dos uice
xp̃i uere fungitur: qui id qͦd xp̃e fec̃
imitatur: ⁊ sacrificiũ uerũ ⁊ plenum
tunc offert in ȩccł̃ia deo patri⁊ si sic in¬
at optulisse. Ceterũ om̃is religionis

Expanded text:
cat: Sine causa autem colunt me, mandata et cat: Sine causa autem colunt me, mandata et doctrinas hominum docentes . Et iterum Dominus in Evangelio hoc idem repetat dicens: 109 Rejicitis mandatum Dei, ut traditionem vestram statuatis . Sed et alio in loco ponit et dicit: Qui solverit unum ex mandatis istis minimis, et sic docuerit homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Quod si nec minima de mandatis Dominicis licet solvere, quanto magis tam magna, tam grandia, tam ad ipsum Dominicae passionis et nostrae redemptionis sacramentum pertinentia fas non est infringere, aut in aliud quam quod divinitus institutum sit humana traditisacerdos Dei patris et sacrificium patri se ipsum optulit et hoc fieri in sui commemorationem praecepit, utique ille sacerdos uice Christi uere fungitur qui id quod Christus fecit imitatur et sacrificium uerum et plenum tunc offert in ecclesia Deo patri, si sic inat optulisse. Ceterum omnis religionis
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ grana multa inunũ collecta
⁊ cõmolita ⁊ cõmixta panẽ unũ faciunt:
sic in xp̃o qui est panis cęlestis unũ scia¬
quorũdam consuetudinẽ: siqui in p̃te¬
ritum in calice dñico aqͣm solam offeren¬
dam putauerunt. Querendũ est enim.
ipsi quẽ sint secuti. Nam si in sacͥficio
utiq id nos obedire ⁊ facere oportet qͦd
xp̃c fecit: ⁊ qͦd faciendũ esse mandauit:
quando ipse in eugłio dicit. si feceritis
quȩ mando uobis. iam ñ dico uos ser¬
uos sed amicos. Et quod xp̃c solus debe
at audiri: pater etiã de cęlo contestatur
dicens. Hic est filius m̃s dilectissimus
in quo bene sensi: ipsũ audite. Qua¬
re si solus xp̃c audiendus ẽ. non debemꝰ
atcendere qͥd alius ante nos faciendũ pu
tauerit: sed quid qͥ ante om̃s est. xp̃c
prior fecerit. Neq enĩ hominis consue¬
tudinẽ sequi oportet. sed dei ueritatẽ:
cũ ꝑ ysaiam ꝓpħam dñs loquat᷑ ⁊ di¬

Expanded text:
admodum grana multa in unum collecta admodum grana multa in unum collecta et commolita et commixta panem unum faciunt, sic in Christo, qui est panis coelestis, unum sciaquorumdam consuetudinem, si qui in praeteritum in calice Dominico aquam solam offerendam putaverunt. Quaerendum est enim ipsi quem sint secuti. Nam, si in sacrificio utique id nos obaudire et facere oportet quod Christus fecit et quod faciendum esse mandauit, quando ipse in euangelio dicat: si feceritis quod mando uobis, iam non dico nos seruos, sed amicos. et quod Christus debeat solus audiri, pater etiam de cdicens: Hic est filius meus dilectissimus in quo bene sensi, ipsum audite . Quare, si solus Christus audiendus est, non debemus attendere quid alius ante nos faciendum esse putaverit, sed quid qui ante omnes est Christus prior fecerit. Neque enim hominis consuetudinem sequi oportet, sed Dei veritatem, cum per Esaiam prophetam Deus loquatur et di
Abbreviated transcription (Latin):
copulatio ĩum ⁊ aquȩ. sic miscetur in
calice dñi: ut cõmixtio illa ñ possit ab
inuicem separari. Unde ȩccłiam id est
plebem in eccłia constitutã. fidelit̃ ⁊ fir¬
miter in eo qͦd credidit ꝑseuerantem
nulla res separare poterit a xp̃o: quomi¬
nus hereat ⁊ semꝑ maneat indiuidua
dilectio. Sic audem in scĩficando calice.
dño offerri aqua sola ñ potest: quomͦ
nec uinũ solũ. Nam si uinũ tantũ qͥs
offerat: sanguis xp̃i incipit ẽẽ sine nob̃.
Si uͦ aquã solã: plebs incipit ẽẽ sine
xp̃o. Quando aut̃ utrũq miscetur ⁊
adunatione confusa. sibi inuicem copu¬
lantur: tunc sacram̃tũ spiritale ⁊ cȩle¬
ste ꝑficitur. Sic uͦ calix dñi ñ est aqua
sola aut uinũ solũ. nisi utrũq cõmisce¬
atur: quomͦ nec corpus dñi potest ẽẽ
farina sola. aut aqua sola: nisi utrũq
adunatũ fuerit ⁊ copulatũ. ⁊ panis uniꝰ
cõpage solidatũ: quo ⁊ ipso sacram̃to
ppłs nr̃ ostenditur adunatus: ut quẽ¬

Expanded text:
coniunctio aquae et uini sic miscetur in calice Domini ut conmixtio illa non possit ab inuicem separari. unde ecclesiam id est plebem in ecclesia constitutam fideliter et firmiter in eo quod credidit perseuerantem nulla res separare poterit a Christo quo minus haereat semper et maneat indiuidua dilectione. sic autem in sanctificando calice Domini offerri aqua sola non potest quomodo nec uinum solum potest. nam si uinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Quando autem utrumque miscetur, et adunatione confusa sibi invicem copulatur, tunc sacramentum spirituale et coeleste perficitur. Sic vero calix Domini non est aqua sola, aut vinum solum, nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus. Domini potest esse simila sola, aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit et copulatum et panis unius compage solidatum. Quo et ipso sacramento populus noster ostenditur adunatus; ut, quem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quas sedet meretrix illa: ppłi ⁊ tͥbȩ.
⁊ gentes echiicorũ sunt ⁊ linguȩ. Quod
scilicet ꝑspicimus ⁊ in sacram̃to calicis
contineri. Nam qͥa nos om̃s portabat
xp̃c. qui ⁊ peccata nr̃a portabat: uide¬
mus in aqua ppłm intelligr: in uino
uͦ ostendi sanguinẽ xp̃i. Quando autẽ
in calice uino aqua miscetur. xp̃o ppłs

Expanded text:
super quas sedet meretrix illa, populi et turba super quas sedet meretrix illa, populi et turba t gentes ethnicorum sunt et linguae. quod scilicet perspicimus et sacramento calicis contineri. Nam quia nos omnes portabat Christus qui et peccata nostra portabat, uidemus m aqua populum intellegi, in uino uero ostendi sanguinem Christi. quando autem in calice uino aqua
Abbreviated transcription (Latin):
soluitur.⁊ anima relaxatur : ⁊ tristicia
om̃is exponitur: ita ⁊ potato sanguine
dñi ⁊ poculo salutari. exponatur memo¬
ria ueteris hominis: ⁊ fiat obliuio con¬
uersationis pͥstinȩ ⁊ scl̃aris⁊ ⁊ mestum
pectus ac triste. qͦd prius peccatis angen¬
tibus p̃mebatur: diuinȩ indulgentiȩ
leticia resoluatur. Quod tunc demũ le
si qͦd bibitur dñicam teneat ueritatem.
nos de uino aqͣm faciamus: cũ sacram̃tũ
quoq rei illius ammonere nosdebeat
ut in sacrificiis dñicis uinũ potius offe¬
ramus. Nam quia apud iudeos defe¬
cerat gr̃a spiritalis: defecit ⁊ uinum.
ppłm succedere. ⁊ in locũ quẽ iudei ꝑdi¬
derant nos postmodũ merito fidei ꝑue¬
nire: de aqua uinũ fecit: ia est qͦd ad
plebes gentiũ magis confluere ⁊ conueni¬
re debeant ostendit. quas nãq signi
ficari ppłos: in apocalipsi scͥptura diui¬
na declarat dicens. Aquȩ quas tudisti

Expanded text:
solvitur et anima relaxatur et tristitia solvitur et anima relaxatur et tristitia omnis exponitur, ita, epotato sanguine Domini et poculo salutari, exponatur memoria veteris hominis, et fiat oblivio conversationis pristinae saecularis, et moestum pectus ac triste, quod prius peccatis angentibus premebatur, divinae indulgentiae laetitia resolvatur; quod tunc demum potest si quod bibitur 108 Dominicam teneat veritatem. nos de vino aquam faciamus, cum sacramentum quoque rei illius admonere et instruere nos debeat ut in sacrificiis Dominicis vinum potius offeramus. Nam, quia apud Judaeos defecerat gratia spiritalis, defecit et vinum:populum succedere, et in locum quem Judaei perdiderant nos postmodum merito fidei pervenire, de aqua vinum fecit, id est, quod ad plebs magis gentium conflueret et conveniret ostendit. aquas namque populos significari in apocalypsi scriptura diuina declarat dicens: aquae quas uidisti,
Abbreviated transcription (Latin):
apłi eius annundiauert̃: miror sadis un¬
de hoc usurpatũ sit. ũ contͣ etiangelicã
⁊ apłicam doctrinã. quibdã in locis
aqua offeratur in dñico calice ⁊ quȩ sola
xp̃i sanguinẽ ñ possit expͥmere. Huiꝰ rei
sacram̃dũ nec in psalmis tacet sp̃s sc̃s: fa¬
ciens mentionẽ calicis dñici. ⁊ dicens. Ga¬
lix tuus mebrians.ꝑ qͣm optimꝰ. Galix
audẽ qui mebriat: utiq uino mixtus ẽ.
Neq enĩ aqua in ebriare quẽqͣm pocest.
Sic autẽ calix dñicus iebriat: ut ⁊ noe
in genesi uinũ bibens. iebriatus est.
Sed quia ebrietas dñici calicis ⁊ sangui¬
nis. ñ est talis qualis est ebrietas uini
scłaris: cũ diceret sp̃s sc̃s in ps̃o. calix tu¬
us inebrians. addidit ꝑ quã optimus ⁊
qͦd scilicet calix dñicus sic bibentes mebri¬
at: ut sobrios faciat : ut m̃tes ad spiritalẽ
sapientiam redigat: dit a sapore isto scla¬
ri ad intellectũ dñi unusqͥsq resipiscat.
Et quẽadmodũ uino isto cõmuni mens

Expanded text:
i ejus annuntiaverunt, miror satis unde hoc usurpatum sit ut, contra evangelicam et apostolicam disciplinam, quibusdam in locis aqua offeratur in Dominico calice, quae sola Christi sanguinem non possit exprimere. Cujus rei sacramentum nec in Psalmis tacet Spiritus sanctus faciens mentionem dominici calicis et dicens: Calix tuus inebrians perquam optimus . Calix autem qui inebriat, utique vino mixtus est: neque enim aqua inebriare quemquam potest. Sic autem calix Dominicus inebriat ut et Noe in Genesi vinum bibens inebriatus est. Sed, quia ebrietas Dominici calicis et sanguinis non est talis qualis est ebrietas vini saecularis, cum diceret Spiritus sanctus in Psalmo, Calix tuus inebrians, addidit perquam optimus, quod scilicet calix Dominicus sic bibentes inebriat ut sobrios faciat, ut mentes ad spiritalem sapientiam redigat, ut a sapore isto saeculari ad intellectum Dei unusquisque resipiscat, et quemadmodum vino isto communi mens
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ: docentes eos seruare om̃ia quecũq
p̃cepi uobis. Quare si in lumine xp̃i
ambulare uolumꝰ : a p̃ceptis ⁊ monitis
eius ñ recedamus: agentes grãs qͦd dũ
instruit in futurũ quid facere debea¬
mus: de p̃terito ignosci: qͦd simplicit̃
errauimus. Et quia iam scds eius ad¬
uentus nob̃ apppinquat: magis ac ma¬
gis benigna eius ⁊ larga dignatio cor
custodire traditionis dñicȩ ueritatẽ:
⁊ quod prius apud quosdam uidebat᷑
erratũ: dño monente corrigere ⁊ ut cũ

Expanded text:
i, docentes eos obseruare omnia quaecumque praecepi uobis. quare si in lumine Christi ambulare uolumus, a praeceptis et monitis eius non recedamus agentes gratias, quod dum instruit in futurum quid facere debeamus, de praeterito ignoscit quod simpliciter errauimus. et quia iam secundus eius aduentus nobis pgis benigna ejus et larga dignatio cordcustodire traditionis Dominicae veritatem, et quod prius apud quosdam uidetur erratum Domino monente corrigere, ut cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illud qͦd regnaturi semꝑ estis semꝑq
uicturi. O beati. ⁊ quib uere sint dimis¬
sa peccata: si tam̃ qui xp̃i compares estis
aliqͣndo peccastis. O beati. qͦs apͥmordio
mundi dñi sanguis infecit: ⁊ quos me¬
rito splendor iste niuei amictus indu¬
erit. ⁊ candor stole ambientis ornarit.
Uideor deniq ipse mͥ iam cernere: ꝓq
arbito m̃tis humane ante oculos ⁊ aspe¬
ctum. diuinũ illud mͥ ⁊ insigne concͣrit.
Uideor inqͣm mͥ iam cernere: ut ille
uiror nobilis numerus. xp̃i sui głam
iderq comitetur. Ibit ante ora eiꝰ felix ca¬
terua uictoꝵ: ⁊ se densantib durmis
uelut solis exortu docũ illuminatum
agien inferet podestatẽ. Et utinam
hoc dñs poterit efficere qͦd uob̃ petentib

Expanded text:
et illud quod regnaturi semper estis et et illud quod regnaturi semper estis et uicturi. o beati et quibus uere sunt dimissa peccata, si tamen qui Christi conpares estis aliquando peccastis. o beati quos a primordio mundi Domini sanguis infecit et quos merito splendor iste niuei amictus induerit et candor stolae ambientis ornarit. uideor denique ipse mihi iam cernere proque arbitrio mentis humanae ante oculos et aspectum diuinum illud mihi et insigne concurrit : uideor inquam mihi iam cernere ut ille uerus nobilis numerus Christi sui gloriam iterque comitetur. ibit ante ora eius felix caterua uictorum et se densantibus turmis uelut solis exortu totum inluminatum agmen inferet potestatem. et utinam hoc Dominus poterit efficere quod uobis petentibus
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad om̃e testimoniũ xp̃i animã tuã ponaᷤ.
nec fundere sanguinem metuas: marty¬
rio totũ necesse ẽ cedat: martyrii inesti¬
mabilis gła. infinita m̃sura: immacu¬
lata uictoria. nobilis uirtus ⁊ mestima¬
bilis ticulus: triũphus imm̃sus. Quip¬
pe qͦd ⁊ ꝓpria consistentis laude p̃fertur:¬
⁊ uelut socio xp̃i cruore decorat᷑. Itaq
⁊ muneris ⁊ licetq tͥbuatur ex aldo. nec
capiatur nͥ eius imꝑio ⁊ sed nec aut m̃te
concipi. aut expͥm u̾bis. aut oratione
ꝑcurri. aut quiblibet eloquentiȩ uiri¬
bus possit impleri: tam̃ erit hoc beni¬
uolentie ur̃e. erit caritatis ⁊ amoris⁊
si uolueritiᷤᷤ m̃i memores esse. cũ in uob̃
dñs martẏriũ ceꝑit honorare. Uos intͣ
se scm illud altare. uos intra se magna
illa uenerandi nominis sedes. ueluti si¬
nu qͦdam gremii amplectentis indudit:
uos imꝑia ꝑhennns temporis sustinent:

Expanded text:
adque ad omne testimonium Christi animam tuam ponas adque ad omne testimonium Christi animam tuam ponas nec fundere sanguinem metuas, martyrio totum necesse est cedat. martyrii inaestimabilis gloria, infinita mensura, immaculata uictoria nobilis uirtus, inaestimabilis titulus, triumphus inmensus: quippe quod qui propria consistentis laude praefertur uelut socio Christi cruore decoratur. Itaquet muneris licetque tribuatur ex alto nec capiatur nisi eius imperio, sed nec aut mente concipi aut exprimi uerbis aut oratione percurri aut quibuslibet eloquentiae uiribus possit inpleri: tamen erit hoc beniuolentiae uestrae, erit caritatis et amoris, si uolueritis nostri memores esse cum in uobis Dominus martyrium coeperit honorare. uos intra se sanctum illud altare, uos intra se magna illa uenerandi nominis sedes ueluti sinu quodam gremii amplectentis includit, uos imperia perennis temporis sustinent
Abbreviated transcription (Latin):
Si iustus es ⁊ deo credis ⁊ quid ꝓ eo fun¬
dere sanguinẽ metuis. quẽ ꝓte totiens
passũ esse cognoscis: In ysaiam sectus:
in abel occisus: in ysaac immolatus:
in ioseph uenundatus: in hominẽ cru¬
cifixus est. Et de cederis qͥdem taceo: quȩ
nec oratio podest dicere. nec animꝰ susti¬
nere. Uincitur conscientia humilitatis
exemplo: ⁊ qͣnto considerat quȩ dũ pa¬
teretur acciderint: miratur passũ ꝓpt̃
quẽ cuncta trepidarint. Dies fugit in
nocdem. ⁊ in teneb̾s lux cuncta concessit:
atq inclinato ꝑ aldernas uices pondere.
om̃is t̃ra cõmota dissiluit. Turbati ma¬
nes. monum̃ta nudata st̃: ⁊ sepulchris
in hiadum dehiscentib. derre reddita
luci corpora restituer̃t. Eluxu sangui¬
nis mundꝰ indremuit ⁊ scissa qͤ foribus
dependebant uela: demplũ om̃e mugiit
Unde magnũ est umitari eũ: qui moriendo
arguit scłm. Igit᷑ cũ adcrẽplũ dñice passioĩs

Expanded text:
si iustus es et Deo credis, quid pro eo funsi iustus es et Deo credis, quid pro eo fundere sanguinem metuis quem pro te totiens passum esse cognoscis? in Esaia sectus, in Abel occisus, in Isaac immolatus, in Ioseph uenundatus, in homine crucifixus est: et de ceteris quidem taceo, quae nec oratio potest dicere nec animus sustinere. uincitur conscientia humilitatis exemplo et quando considerat quae dum pateretur acciderint, miratur passum propter quem cuncta trepidarint. dies fugit in noctem, in tenebris lux cuncta concessit adque inclinato per alternas uices pondere omnis tellus commota dissiluit, turbati manes, monumenta nudata sunt et sepulchris in hiatum dehiscentibus terrae reddita luci corpora restiterunt, fluxu sanguinis mundus intremuit, scissa quae foribus dependebant uela, templum omne mugiit. unde magnum est imitari eum qui moriendo arguit saeculum: igitur cum ad exemplum dominicae passionis
Abbreviated transcription (Latin):
si cũ xp̃o inquit cõmortui estis. quid
tanqͣm uiuentes in hoc scł̃o decernitis:
qͥ deniq cũ xp̃o regnaturos nos ẽẽ con¬
fidimus: scło mortui esse debemꝰ. Nam
nec poteris optare martyriũ. nisi ante
oderis scłm: nec ꝑuenire ad dei p̃miũ.
nͥ amaueris xp̃m. Qui autẽ amat
Mundus mͥ crucifixus ẽ: ⁊ ego mun¬
do. Nemini amabilis fuit mundus.
quẽ ñ ande damnauerit dñs: nec salu¬
te potuit frui et̃na. qui mundi głatus
ẽ uita. Uox est ista xp̃i dicentis. Qui
in hoc scło amauerit animã suã: in
futuro ꝑdet illam. Qui aut̃ in hoc¬
scło oderit illam: in fut᷑o inuemet
illam. Sed ⁊ apłs paulus. imitatores
inqͥt mei estote: sicut ⁊ ego xp̃i. Et
alibi ipse. uolo uos ait om̃s si fieri pot̾
imnitatores meos esse. Dixit hoc ille qͥ
passus ẽ: ⁊ quia ad hoc passus est. ut
imitaretur dm̃: utiq ⁊ nos ad hoc uo¬
luit pati. ut ꝑ ipsũ imitarem̃ xp̃m.

Expanded text:
si cum Christo, inquit, conmortui estis, quid si cum Christo, inquit, conmortui estis, quid tamquam uiuentes in hoc saeculo decernitis? qui denique cum Christo regnaturos nos esse confidimus, saeculo mortui esse debemus. nam nec poteris optare martyrium, nisi ante oderis saeculum, nec peruenire ad Dei praemium, nisi amaueris Christum. qui autem amatmundus mihi crucifixus est et ego mundo. nemini amabilis fuit mundus quem non ante damnauerit Dominus, nec salutem potuit frui aeternam qui mundi gloriatus est uita. uox est ista Christi dicentis: qui in hoc saeculo amauerit animam suam, in futuro perdet illam: qui autem in saeculo oderit illam in futuro inueniet eam. sed et apostolus Paulus, imitatores, inquit, mei estote, sicut et ego Christi. et alibi ipse, uolo uos, ait, omnes si fieri potest, imitatores meos esse. Dixit hoc ille qui passus est et quia ad hoc passus est ut imitaretur Deum, utique et nos ad hoc noluit pati ut per ipsum imitaremur Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
scłari indigni sunt uita. Igitur km̃i
fr̃s emula religione certantes: uelut
incentiuo quodã mercis agitati. omnẽ
uiriũ copiam. tolerantiãq subeamꝰ.
Non em̃ mouere nos debent caduca:
que semꝑ ⁊ quȩ iam euersione sua. ñ
modo lege ꝓposita. sed etiã ipso fine tẽ¬
poris urgentur. Exclamat ioħ̃es ⁊
dicit. Iam securis ad radicem arboris
posita ẽ: monstrans scilicet ⁊ ostendeis
ultimã esse rerũ om̃iũ senectutẽ. Sed
⁊ ipse dñs. ambulate inquit dũ lucẽ
habetis: ne uos tenebrȩ cõprehendant.
Qa si illo tẽpore ambulandũ nob̃ eẽ
p̃dixit: utiq ut nos magis ambulare¬
mus ostendit. Atq ut ad laudem mar¬
tyrii redeam: uox est beatissimi pauli
dicentis. Nescitis qm̃ qui in agone cur¬
runt. multi certant ⁊ unus accipit
palmã ᷤ Uos aut̃ sic currite: ut om̃s
coronemini. Sed ⁊ alibi quo ad mar.¬
tyriũ possit hortari: coheredes nos xp̃i
uocauit. Qui etiam neqͥd omitteret:

Expanded text:
saeculari indigni sunt uita. igitur, carisaeculari indigni sunt uita. igitur, carissimi fratres, aemula religione certantes uelut incentiuo quodam mercis agitati omnem uirium copiam tolerantiamque subeamus. non enim mouere nos debent caduca quae semper et quae iam euersione sua non modo lege proposita sed etiam ipso fine temporis urguentur. exclamat Iohannes et dicit: iam quidem securis ad radicem arboris posita est, monstrans scilicet et ostendens ultimam esse rerum omnium senectutem. sed et ipse Dominus: ambulate, inquit, dum lumen habetis, ne uos tenebrae comprehendant. quod si illo tempore ambulandum nobis esse praedixit, utique ut nos magis ambularemus ostendit. Adque nt ad laudem martyrii redeam, uox est beatissimi Pauli dicentis: nescitis quoniam qui in agone currunt multi certantur et unus accipit palmam? uos autem sic currite ut omnes coronemini. sed et alibi, quo ad martyrium possit hortari, coheredes nos Christi uocauit. quin etiam ne quid omitteret,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent parit̃ electi. Ibi letatur mili¬
te suo dñs: letatur teste nominis sui
ac moles ammiranda suscepta ẽ. Sed
arbitrii queso uos grauitas ab inten¬
tione ꝓpria ñ desit: sciens tantũ de
martyrio posse dici. quantũ potuerit
estimari. Unde ⁊ hec sola exequende
laudis fuit causa. ñ quo parem me głe
eius atq idoneũ iudicarem: sed quod
tantã in illo cernerem esse uirtutem. ut
⁊ si plurimũ de eo dicerem. parũ me
dixisse ꝓfiterer. Nam p̃feratur licet bo¬
nȩ fidei custodita iusticia. meliorẽq se
int̃ om̃iũ lauides uirginitas immacu¬
lutem ñ alio statu qͣm in martyrio
collocasse : hoc pͥmo ꝓfecto respiciat:
neq me tantũ esse qui loqui uideor:
neq ita se habere ordinẽ rerũ: ut
immortalitatis spes reꝓmissa. unius
partis latere nitatur. Sed q̃m ita dt̃s
suo ore testatus est ẽẽ habitacula penes
patrem multa: nichil maius credidi
ea gła qua ꝓbantur sic homines qui

Expanded text:
gaudent pariter electi. ibi laetatur miligaudent pariter electi. ibi laetatur milite suo Dominus, laetatur teste nominis sui ac moles admiranda suscepta est: sed arbitrii, quaeso . uos, grauitas ab intentione propria non desit, sciens tantum de martyrio posse dici quantum potuerit aestimari. unde et haec sola exequendae laudis fuit causa., non quo parem me gloriae eius adque idoneum iudicarem, sed quod tantam illic cernerem esse uirtutem, ut etsi parum de eo dicerem, plurimum me dixisse profiterer. nam praeferatur licet bono fidei custodita institia melioremque se inter omnium laudes uirginitas inmaculntem non alio statu quam in martyrio conlocasse, hoc primo profecto respicite neque me tantum esse qui loqui uideor neque ita se habere ordinem rerum, ut inmortalitatis spes repromissa unius partis latere nitatur. sed quoniam ita Dominus suo ore testatus est esse habitacula penes patrem multa, nihil maius credidi ea gloria qua probantur hic homines qui