comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł amplius annos uenienti & suadenti.
ut illi potus quid xp̃c dixerit. feceritq
credatur. cũ ipse apłs paulus post as¬
censionẽ dñi de cȩlo uocatus. si ñ in ue¬
niret in carne apłos quib cõmunican¬
do & cũ quib conferendo eugłm eius dẽ
ret: S cum cognouissent eũ hoc annon¬
tiantẽ quod etiã illi annuntiabant. &
in eoꝵ cõmunione atq unitate uiuentẽ.
accedentib etiã ꝑ eum talib signis qua-¬
lia & illi operabant᷑. ita etm dño cõmen¬
dante meruit auctoritatẽ. ut uerba illiꝰ
xꝑc sicut uerissime ipse dixit locutus
audiat᷑. Et putat manicheus credig
debere ab ȩcła xp̃i loquenti contra scri¬
pturas tanta & tam ordinata auctorita¬
te firmatas. ꝑ quas ei p̃cipue cõmenda¬
tum ẽ. ut quisquis illi annuntiauerit
pret̃ quam quod accepit. anathema sit.
S rationẽ in quid ꝓfero qua demonstrẽ
scripturis illis non ẽẽ credendum. Certe

Expanded text:
uel amplius annos uenienti et suadenti, uel amplius annos uenienti et suadenti, ut illi potius, quid Christus dixerit feceritque credatur, cum ipse apostolus Paulus post ascensionem domini de caelo uocatus, si non inueniret in carne apostolos, quibus communicando et cum quibus conferendo euangelium eiusret? sed cum cognouisset eum hoc adnuntiantem, quod etiam illi adnuntiabant, et in eorum communione atque unitate uiuentem accedentibus etiam per eum talibus signis, qualia et illi operabantur, ita eum domino commendante meruit auctoritatem, ut uerba illius n illo Christus, sicut uerissime ipse dixit, locutus audiatur. et putat Manichaeus credi sibi debere ab ecclesia Christi loquenti contra scripturas tanta et tam ordinata auctoritate firmatas, per quas ei praecipue commendatum est, ut quisquis illi adnuntiauerit praeterquam quod accepit, anathema sit. Sed rationem, inquit, profero, qua demonstrem scripturis illis non esse credendum. certe
Abbreviated transcription (Latin):
mine eminerent in eius ȩccła. quȩ ab
ipso ꝑ apłos succedentib sibimet ep̃is
usq ad hȩc tempora ꝓpagata dilatatur.
multis in ea iam cõpletis quȩ ante pre¬
dicta sunt: & usq in finem quȩ restans
sine dubio futuris atq uenturis: Quia
et ille litterȩ si ꝓfe̾rentur. utiq conside¬
randũ erat a quib proferent᷑. Si ab illo
illis primitus sine dubio proferri potu¬
serunt
qui tunc eidem coherebant. & ꝑ illos
ctiã ad alios ꝑ uenire. Quod si factum
auctoritate clarescerent. Quis ẽ gͦ tam
demens qui hodie credat esse epłam xp̃i
facta uł dicta ẽẽ xp̃i que scripsit ma¬
theusr Aut si etiã de matheo utrum
ipse ista scripserit dubitat. de ipso quoq
matheo ñ potuis id credat quod in ue¬
uit in ȩccłia quȩ ab ipsius mathei tem¬
porib usq ad hoc tempus certa succes¬
sionũ serie de claratur: & credat nescio
cui extranuerso de ꝑside post duceatos

Expanded text:
atis eminerent in eius ecclesia. quae ab atis eminerent in eius ecclesia. quae ab ipso per apostolos succedentibus sibimet episcopis usque ad haec tempora propagata dilatatur multis in ea iam conpletis, quae ante praedicta sunt et usque in finem quae restant, sine dubio futuris atque uenturis? quia et illae litterae si proferrentur, utique considerandum erat, a quibus proferrentur: si ab ipso, illis primitus sine dubio proferri potuerunt, qui tunc eidem cohaerebant, et per illos etiam ad alios peruenire. quod si factum auctoritate clarescerent. quis est ergo tam demens. qui hodie credat esse epistulam Cfacta uel dicta esse Christi, quae scripsit Matthaeus? aut si etiam de Matthaeo, utrum iste ipsa scripserit, dubitat, de . ipso quoque Matthaeo non potius id credat, quod inuenit in ecclesia, quae ab ipsius Matthaei temporibus usque ad hoc tempus certa successionum serie declaratur, et credat nescio oui ex transuerso de Perside post ducentos
Abbreviated transcription (Latin):
at. lam hinic alibi in hoc oꝑe diximus
quod dicendum fuit. Neq eñi uos mo¬
uet. nisi quẽadmodũ duos patres potu¬
erit habere ioseph. Quod si cogitantib
non occurrisset unus qui genuit. alius
qui ad optauit. nec sic facile debuistis
ad uersus tantã auctoritatẽ prepperam
ꝑferre sententiã. Nunc uͦ si uel auimo¬
niti cogitatis quã hoc fieri potuerit:
eugło simplicit̾ credite. & uos potius tã
male ac ꝑ uerse arguintari desistite.
Quod aut̃ putat querendũ ẽẽ faustus.
quid de se iũc ipse p̃dicauerit. cui non
iustum uideatur: S nunquid hoc scire
potest. nisi discipłis eius narrantibus:
Quib si non creditur an nuntiantib quod
de uirgine natus sit: quomͦ eis fides ha¬
bebitur annuntiantib quid de se ipse
p̃dicauerit: Si eñi ꝓ latę fuerint aliquę
littere quȩ nullo alio narrante ipsius
ꝓpriȩ xꝑi ẽẽ dicant᷑: unde fieri potuerat
ut si uere ipsius eẽnt. non legerent᷑. non

Expanded text:
at. iam hinc alibi in hoc opere diximus, at. iam hinc alibi in hoc opere diximus, quod dicendum fuit. neque enim uos mouet, nisi quemadmodum duos patres potuerit habere Ioseph. quodsi cogitantibus non occurrisset unus, qui genuit, alius, qui adoptauit, nec sic facile debuistis aduersus tantam auctoritatem praeproperam proferre sententiam; nunc uero si uel admoniti cogitatis, quam hoc fieri potuerit, euangelio simpliciter credite et uos potius tam male ac peruerse argumentari desistite. Quod autem putat quaerendum esse Faustus, quid de se Iesus ipse praedicauerit, cui non iustum uideatur? sed numquid hoc sciri potest nisi discipulis eius narrantibus? quibus si non creditur adnuntiantibus, quod de uirgine natus sit, quomodo eis fides habebitur adnuntiantibus , quid de se ipse praedicauerit ? si enim prolatae fuerint aliquae litterae, quae nullo alio narrante ipsius proprie Christi esse dicantur, unde fieri poterat, ut si uere ipsius essent, non legerentur, non
Abbreviated transcription (Latin):
librũ credite eẽ mathei quẽ ex illo tp̃r
quo matheus ipse in carne iuxit. non
int̾rupta series tempoꝵ eccła. & certa
conexionis suçcessione. usq ad tempora
ista ꝑduxit. Et dic mͥ cui libro potius
nescio cui ꝑ se qui tanto post natus ẽ:¬
D alium forte ꝑferes librũ qui nom̃ ha¬
& ibi xpo natũ ex maria non ẽẽ lectu¬
rus es. Cum gͦ necesse sit alterũ hors
libroꝵ eẽ mendacem. cui nos potuis
censes fidem accomodare debere ei ne
quẽ illa eccła ab ipso xp̃o in choata
ꝑ apłos ꝑ uecta certa successionũ serie
usq ad hȩc tempora toto terrarũ or¬
be dilatata abinicio traditũ & conser¬
uatum cognoscit. atq ad ꝓbat an ei quẽ
ad modũ ęccła in cognitũ reꝓbat: cum
etiam ꝓ feratur ab hominib ita ueracib
ut xp̃m laudent ẽẽ mentitũ. Hic dictu¬
rus es. Uenealogia ipsa consideretur.
duoꝵ eugłii libroꝵ utrum sibi conueni¬

Expanded text:
librum credite esse Matthaei, quem ex illo tempore, librum credite esse Matthaei, quem ex illo tempore, quo Matthaeus ipse in carne uixit, non interrupta serie temporum ecclesia certa conexionis successione usque ad tempora ista perduxit. et dic mihi, cui libro potius nescio cuius Persae, qui tanto post natus est? sed alium forte proferes librum, qui nomen haet ibi Christum natum ex Maria non esse lecturus es. cum ergo necesse sit alterum horum librorum esse mendacem, cui nos potius censes fidem adcommodare debere? eine, quem illa ecclesia ab ipso Christo inchoata per apostolos prouecta certa successionum serie usque ad haec tempora toto terrarum orbe dilatata ab initio traditum et conseruatum agnoscit atque adprobat, an ei, quem eadem ecclesia incognitum reprobat, cum etiam proferatur ab hominibus ita ueracibus, ut Christum laudent esse mentitum? Hic dicturus es: genealogia ipsa consideretur duorum euangelii librorum, utrum sibi conueni
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ꝓponis quod ñ audis ab eis
quib confutaris. Nemo tͥ dicit
ñ poterat mori nisi natus ẽẽt. quia
mortuus .ẽ. adam quã uis natus non
fiusset. s dr̃ tibi. Natus est: qr hoc
scm̃ exołm. ñ nescio quis hereticus loqui¬
tur. Mortuus est: quia hoc in sco eugło.
non in libro alicuiꝰ heretici legit᷑.S
tu qui ꝓhibes argum̃tari cũ de rebus
agitur quȩ ꝑtinent ad ĩoi: & queren¬
dum censes quid ipse de se: quid ue apli
sui de eodem p̃dicauerint. cũ cepero ma¬
thei eugłm recitare apłi eius ubi narratio
natiuitatis eius tota contexit̾. continuo
dices illam narrationẽ ñ eẽ mathei. qͣm
usq ad p̃sentes epõs. certa successione ꝑ¬
ducta. Tu mͥ quid contͣ lecturus es.
aliquẽ forte librum manichȩi. ubi iñc
negatur ẽẽ natus exuirgine. Dicut gͦ
ego credo illum librũ ẽẽ manicheĩ
qͣm̃ ex illo tp̃r quo manicheus iniuebat
in carne ꝑ discipłos eius certa successiõe
custoditus atq ꝑductus est: sic & istum

Expanded text:
tibi proponis, quod non audis ab eis, a quibus confutaris. nemo tibi dicit: non poterat mori, nisi natus esset, quia mortuus est Adam, quamuis natus non fuisset; sed dicitur tibi: natus est, quia hocm, non nescio quis haereticus loquitur; mortuus est, quia hoc in sancto euangelio, non in libro alicuius haeretici legitur. sed tu, qui prohibes argumentari, cum de rebus agitur, quae pertinent ad legum, et quaerendum censes, quid ipse de se quidue apostoli sui de eodem praedicarint, cum coepero Matthaei euangelium recitare apostoli eius, ubi narratio natiuitatiJ eius tota contexitur, continuo dices illam narrationem non esse Matthaei, usque ad praesentes episcopos certa successione perducta. tu mihi quid contra lecturus es ? aliquem forte librum Manichaei, ubi Iesus negatur esse natus ex uirgine. sicut ergo ego credo illum librum esse Manichaei, quoniam ex ipso tempore, quo Manichaeus uiuebat in carne, per discipulos eius certa successione custoditus atque perductus est: sic et istum
Abbreviated transcription (Latin):
ret si concubuisset & ñ concepisset.
quomͦ displicet qr non concubuit. ⁊
tam̃ peperit. Uidetis gͦ multũ int̃¬
ẽẽ in t̃ hortantes ad u̾gmitatẽ. bono
minori bonũ amplius p̃ponendo:
& ꝓhibentes nubere. concubitũ pro¬
pagationis qui solus ꝓpriȩ nuptialis
ẽ uehomentiꝰ accusando : multũ inter¬
esse int̾ abstinentes a cibis quos crea
uit. dicendo quod eos ñ creauit. Pro¬
inde illa doctrina ẽ ꝓpħarum oe apłoꝵ.¬

Expanded text:
ret, si concubuisset, et non concepisset, ret, si concubuisset, et non concepisset, quomodo displicet, quia non concubuit, et tamen peperit. Videtis ergo multum interesse inter hortantes ad virginitatem, bono minori bonum amplius praeponendo; et prohibentes nubere, concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, uehementius accusando; multum interesse inter abstinentes a cibis prouit, dicendo, quod eos deus non creauit. proinde illa doctrina est prophetarum et apo
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝯfessionẽ demomioꝵ. cantũ inter aucto¬
ritatẽ ꝓphetarũ. & curiositatẽ sacrilegoꝵ.
His ⁊ calibus quȩ nc̃ breuitaer tangimitẽ
forte ꝓ necessitate de pellendi uetnosi errori
aliq̃n latius disputatis. et robore uberioꝵ
ꝓbationis assertis: ille gentilis quẽ nobio
catecitandum faustus ꝓposuit si saluton
suam peccatis suis ꝓponeret: ꝓ fecto mor¬
retur ad fidem. Qua imbutꝰ. ⁊ in ȩccłegi
neret᷑. quos mores tenere deberet. neq ptes
baret᷑ eoꝵ multitudine in quib ea ñ inu¬
niret. quȩ obseruare iuberet᷑. quã uis cũ
eo corporalit̾ congregarent᷑ in eccłam & ei¬
dem sacram̃ta ꝑciꝑent. sciret cũ paucis
hereditatẽ di. cum multis aut̃ signaculi
eius participanda. cũ paucis cõmunicari
sc̃itatẽ uitȩ et donũ caritatis diffusum

Expanded text:
et confessionem daemoniorum. tantum inter auctoet confessionem daemoniorum. tantum inter auctoritatem prophetarum et curiositatem sHis et talibus, quae nunc breviter tangimus, tunc forte pro necessitate depellendi veternosi erroris aliquanto latius disputatis, et robore uberioris probationis assertis, ille gentilis quem nobis catechizandum Faustus proposuit, si salutem suam peccatis suis praeponeret, profecto moveretur ad fidem: qua imbutus et in Ecclesianeretur quos mores tenere baretur eorum multitudine, in quibus ea non inueniret, quae obseruare iuberetur. quamuis cum eo corporaliter congregarentur in ecclesiam et eadem sacramenta perciperent. sciret cum paucis hereditatem dei. cum multis autem signacula eius participanda: cum paucis communicare sanctitatem uitae et donum caritatis diffusae
Abbreviated transcription (Latin):
auctores nr̃i eum popłm. eam rẽ publicã.
tale regnũ imꝑante & adiuuante dño
ꝓpagauer̃ aut rexerunt. ubi sacrilegiũ
eẽt qđ istis religi fuit. Itaq siqui illic in
cultum simulacroꝵ & demonũ laberent᷑
aut pena plectebant᷑ ipsis suȩ rei plibli.¬
ticis uocib. Umis n ab eis colebatur ds̃
qui fecit celũ & cerrã. ꝓphetico sane ritu. ħ
est significatiuo futuroꝵ. Oritus ab oletͦ.
cum illa uenissent quȩ ꝑ eũ significabant᷑
ẽẽ uentura. q̃nquidẽ ipsum regnũ magnꝰ
quidã ꝓpħa fuit. ubi rex ⁊ sacerdos iny¬
stica significatione unguebant᷑. quod nõ
ante ipsis quoq iudeis ignorantib ac
ꝑ hoc in uitis ablatũ ÷. nͥ cum uenisset
ille gr̃a sp̃uali unctus dõ p̃participibꝰ su¬
is. ille sc̃s scõꝵ idem uerus rex ꝯsulendũ
nob̃. ⁊idem uerus sacerdos se ipsum ofe¬
rendo ꝓ nob̾. Quã obrem quantũ distat
de xp̃i ad uentu inter p̃dicationẽ angłoꝵ.

Expanded text:
auctores nostri eum populum, eam rempublicam, tale regnum imperante et adiuuante deo propagauerunt atque rexerunt. ubi sacrilegium esset, quod istis religio fuit. itaque si qui illic in . cultum simulacrorum et daemonum laberentur, aut poena plectebantur ipsis suae reipubliticis uocibus. unus enim ab eis colebatur deus, qui fecit caelum et terram, prophetico sane ritu, hoc est significatiuo futurorum, qui ritus aboleretur. cum illa uenissent, quae per eum significabantur esse uentura, quandoquidem ipsum regnum magnus quidam propheta fuit, ubi rex et sacerdos mystica significatione ungebantur: quod non ante ipsis quoque Iudaeis ignorantibus ac per hoc inuitis ablatum est, nisi cum uenisset ille gratia spiritali unctus deus prae participibus suis, ille sanctus sanctorum, idem uerus rex consulendo nobis et idem uerus sacerdos se ipsum offerendo pro nobis. quamobrem quantum distat de Christi aduentu inter praedicationem angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
na ut cogitare nequiuerit. diuersis ȩx
causis in ligno homines suspendi. aliqͦs
quidem obiniquũ facinus. quosdam uͦ
sine discretione ulla sub idem mnecit male¬
bictum cum ẽẽt dicendũ si ei prudentia
in ẽẽt ulla non dicam diuinatio. et si adeo
crur offenderat dm̃ ut sola excepta abdica¬
taq eẽt ex omni genere punitionũ. male¬
dictum eẽ.⁊ sceleratũ & impium omnẽ qui
pependisset in ligno. ut eẽt discretio aliqͣ
int̃ iustos ⁊ iniustos. quãquã nec sic quidẽ
uera dixisset. cũ latronẽ xp̃c de ligno
secũ introduxit in paradysum patris sui.
Ubi ẽ gͦ maledittus omnis qui pendet in lig¬
no : AAn barrabas latro ille insignis qui
ñ solum inligno suspensus inimme ẽ. s cẽ
iudeoꝵ rogatui emissus ex carcere. magis
fuit benedictus quã ille qͥ cumxͦ de cruce
ascendit incȩlum. Quid deniq qđ etiam
eum maledictũ uocat qui solem ad orauerit
aut limã : Sigͦ sub gentili positus rege

Expanded text:
na, ut cogitare nequiuerit diuersis ex na, ut cogitare nequiuerit diuersis ex causis homines in ligno suspendi: alios quidem ob iniquum facinus, quosdam uersine discretione ulla sub idem coniecit maledictum, cum esset dicendum, si ei prudentia inesset ulla, non dicam diuinatio, et si adeo crux offenderat eum, ut sola excepta abdicataque esset ex omni genere punitionum, maledictum esse sceleratum et inpium omnem, qui pependisset in ligno, ut esset discretio aliqua inter iustos et iniustos; quamquam ne sic quidem uera dixisset, cum latronem Christus de ligno secum introduxit in paradisum patris sui. ubi est ergo maledictus omnis, qui pendet in ligno? an Barabbas latro ille insignis, qui non solum in ligno suspensus minime est, sed etiam Iudaeorum rogatu emissus e carcere, magis fuit benedictus quam ille, qui cum Christo de cruce ascendit in caelum? quid denique ? quod etiam eum maledictum uocat, qui solem adorauerit aut lunam. si ergo sub gentili positus rege
Abbreviated transcription (Latin):
ignorauisse.s inuidentẽ tam̃ nr̃ȩ saluti
quȩ futura erat ligno in eiꝰ auctorẽ male¬
dici oris uenena ꝓmsisse. Et quis gͦ credat
hunc uidisse. aut cognouisse patrẽ. qui sic
lacerauerit filium. Iunc aduentũ filis
p̃dicere. qui ascensionis eiꝰ ignorauerit exi¬
tum. Huic accedit. qđ illud &̃ ꝯsidero ꝙͣ.
late hoc sparsit ꝯuiciũ. quãq multa
comp̃hendat & uiolet. ut om̃s &̃ tangat
iustos ⁊ marcyres quot qͦt similis passionis
exitu defuncti s̃ uita. ut petcus ⁊ andreas
ac reliqui eiusdẽ sortis quos nͥ moyses.
aut ut ñ ꝓpħa nescisset. atit ut malignꝰ
odisset. Di fuit ꝓpħa: non tã crude dcuo¬
tionis ꝯtimelia lacerasset. Neq it uulgo
saltem eos maledictos dicit id ÷ apud ho¬
mines cantũ s maledictus dõ. Quod si ita
ẽ unde iam benedictionis relinquet᷑ spes
causa crucisigi ꝯtingat. Quã demq im¬
prudens erat ⁊ ua cans in spiratione diui-¬

Expanded text:
ignorauisse. sed inuidentem tamen nostrae saluti. ignorauisse. sed inuidentem tamen nostrae saluti. quae futura erat ex ligno, in eius auctorem maledici oris sui uenena prompsisse. et quis ergo credat hunc uidisse aut cognouisse patrem, qui sic lacerauerit filium? hunc aduentum filii potuisse praedicere, qui ascensionis eius ignorauerit exitum? huc accedit, quod illud etiam considero, quam late hoc sit sparsum conuicium quamque multa conprehendat et uiolet, ut omnes etiam tangat iustos et martyres, quotquot similis passionis exitu defuncti sunt uita, ut Petrus et Andreas ac reliqui eiusdem sortis. quos nisi Moyses aut ut non propheta nescisset aut ut malignus odisset, si fuit propheta. non tam crudae deuotionis contumelia lacerasset. neque enim uulgo saltem eos maledictos dicit, id est apud homines tantum sed maledictos deo. quod si ita est, unde iam benedictionis relinquetur spescausa crucifigi contingat? quam denique inprudens erat et uacans inspiratione diui
Abbreviated transcription (Latin):
AUS IUS dixit.
Quare moysen ñ accipitis: Amo¬
ris et pietatis causa. qͣ colimus xpos.
Quis it adeo in religiosus ẽ. ut eum libent̃
aspiciat. qui suo maledixerit patrie Qua¬
ꝓpter et nos moysen quãꝗͣ humanoꝵ nul¬
li umꝗͣ diuinoꝵq peꝑcerit blaspheman¬
do. plus tñ hinc eũ exetramur. qđ xp̃m
filium di qui nr̃ȩ salutis gr̃a pependit in
ligno. diro deuotionis ꝯuicio lacessiuit::
trum uolens an casur tu uideris: Neutro
it hore erit excusatus. ut cõmendatꝰ debe¬
at accip. Ait it maledictũ ẽẽ omnẽ qui
pendet in ligno. Hunc gͦ tu uis ut acci¬
piam huic ut credam. cum si diuinꝰ fuit.
constet eũ scientẽ uolentẽq maledixisse
xꝑo. si uͦ nolens nesciensq maledixit istet
eum ñ fuisse diuinũ : Tu gͦ elige utrũ¬
uis. aut moysen ꝓpħ̾am ñ fuise. & impru¬
dentia peccasse. ut dum aliis exsuo more
maledicit: nesciens blasphemauerit ⁊ dm̃
aut fuisse quidẽ diuimĩ. nec futura hȩc

Expanded text:
AUSTUS dixit: Quare Moysen non accipitis? amoris pietatisque causa, qua colimus Christum. quis enim inreligiosus adeo est, ut eum libenter aspiciat, qui suo maledixerit patri ? quapropter et nos Moysen, quamquam humanorum nulli umquam diuinorumque pepercerit blasphemando, plus tamen hinc execramur, quod Christum filium dei, qui nostrae salutis gratia pependit in ligno. diro deuotionis conuicio lacessiuit; utrum uolens, an casu, uideris. neutro enim horum excusatus erit, ut commendatus debeat accipi. ait enim maledictum esse omnem, qui pendet in ligno. hunc ergo tu uis ut accipiam, huic ut credam, cum si diuinus fuit, constet eum scientem uolentemque maledixisse Christo; si uero nolens nesciensque maledixerit, constet eum non fuisse diuinum. tu ergo elige utrumuis aut Moysen prophetam non fuisse et inprudentia peccasse, ut dum aliis ex more suo maledicit. nesciens blasphemauerit et deum, aut fuisse quidem diuinum nec futura haec
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo mea & adiutoriũ meũ & refu¬
giũ meũ indie malors. Ad ce gentes
uenient ab ex tremo t̾re et dicent. quã fal¬
sa posseder patres nr̃i simulacra: ⁊ ñ est in
eis utilitas. Si faciet homo deos: Et ipsi
non s̃ dii. ꝓpterea ecce ego ostendã illis
in tp̃r illo. manũ meã ostendã illis. ⁊ scieñ

Expanded text:
fortitudo mea, et adjutorium meum, et refugium meum in die malorum: ad te gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Quam falsa possederunt patres nostri simulacra, et non est in eis utilitas! si faciet homo deos et ipsi non sunt dii. Propterea ecce ego ostendam illis in tempore illo; manum meam ostendam illis, et
Abbreviated transcription (Latin):
tes subpalata mouet᷑. et alio mͦ dr̃ ling¬
ua quod ꝑlinguã fit. scđm quẽ modũ
dr̃ lingua greca. lingua latina. ⁊ manus a¬
lio mͦ dr̃ ipsum ꝓprie corporis membrũ
quod mouemꝰ ad oꝑandũ. ⁊ alio mͦ dr̃ ma¬
nus. scriptura quȩ fit ꝑmanũ. Dicimus
it. plata ẽ manus euis: lecta est ad uersus
eum manus eius. habet manũ tuam.
recipe manũ tuã. Manus utiq ꝓpriȩ
m̃brum ẽ hominis. Non aut̃ opinor
illam scripturã m̃brum ẽẽ hominis. et
tñ dr̃ manus. eo quod mani facta sit.
Sic &peccatũ ñ tantũ ipsum opus malum
qđ pȩna dignũ est. s &̃ ipsa mors quȩ pec¬
cato facta ÷. peccatũ appellatũ sit. Itaq
peccatũ quo reus ẽẽt mortis. ñ cõmisit
xp̃c. illud aut̃ alterũ. id ÷ mortẽ quȩ pec¬
cato inflicta ẽ humanȩ naturȩ. suscepit
ꝓ nob̾. hoc pependit inligno. hoc maledic¬
tũ ÷ ꝑ moysen. ibi morᷤᷤ dampnata ẽ ne reg¬

Expanded text:
tes sub palato movetur; et alio modo dicitur lingtes sub palato movetur; et alio modo dicitur lingua, quod per linguam fit: secundum quem modum dicitur lingua Graeca, alia Latina. Et manus alio modo dicitur ipsum proprie corporis membrum, quod movemus ad operandum; et alio modo manus dicitur scriptura quae fit per manum. Dicimus enim, Prolata est manus ejus: Lecta est adversus eum manus ejus: Habeo manum tuam: Recipe manum tuam. Manus utique proprie membrum est hominis: non autem opinor illam scripturam membrum esse hominis, et tamen dicitur manus, eo quod manu facta sit. Sic et peccatum, non tantum ipsum opus malum, quod poena dignum est; sed etiam ipsa mors, quae peccato facta est, peccatum appellata est. Illud itaque peccatum, quo reus esset mortis, non commisit Christus: illud autem alterum, id est, mortem, quae peccato inflicta est humanae naturae, suscepit pro nobis. Hoc suspendit in ligno, hoc maledictum est per Moysen: ibi mors damnata est ne reg
Abbreviated transcription (Latin):
ma dĩ eẽt. non rapinã arbitratus est
ẽẽ ȩqualis dõ. Et hõ est. qr uerbũ cad
factum ẽ ⁊ habitauit in nob̾. Et quis
agnoscet eũ ⁊ Quia in pͥncipio erat
uerbũ. & uerbũ erat aput dm̃ & dels
crat uerbum. Et uere grane cor ꝑ omma
iam et indiscipłis eius ipsum graue cor
fuit. cũ eis dicebat. Tanto tp̃r uob̾ cum
sum et ñ cognouistis me. Quid ẽ it tan
d̾r. hic. et quis agnoscet eũ: Quẽ. nͥ eũ
qui dicit. qui me uidet uidet et patrẽ :
ut spes nr̃a non sit in homine ꝓpt̾ illud

Expanded text:
rma dei esset, non rapinam arbitratus est rma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo. et homo estin nobis. et quis agnoscit eum? quia in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. et uere graue cor per omnia; nam et in discipulis eius ipsum graue cor fuit, cum eis dicebat; tanto tempore uobiscum sum et non cognouistis me? quid est enim "hic dicitur: et quis agnoscit eum? quem, nisi eum, qui dicit: qui me uidit, uidit et patrem? ut spes nostra non sit in homine propter illud
Abbreviated transcription (Latin):
camq benedictionẽ ꝯ gruis itidem simi¬
litudinib cęxerst: turbaret᷑ fortasse ile
quomͦ ei ne sp̾e suam in hominẽ pone¬
eũ ñ ex ꝓpria naturas ex nr̃a mortali¬
tate suscepta hominẽ diceremꝰ. Sic it
quidã dm̃ credendo xp̃m. et hominẽ
negando. errauer̃. & rursus qͥdam hom¬
nẽ putando & dm̃ negando. aut ꝯtem¬
pserunt. aut in hominẽ spem suã poñ¬
tes. in illud maledictũ incider̃. Hic gͦ
iste gentilis si turbaret᷑. & diceret ꝯtra
fidem nr̃am istũ ꝓpłam loquutũ fuis¬
tũ mͦ dm̃ xp̃m diteremꝰ. ut in eo spes
lam fecisse m̃tionẽ: ibidem eiusdẽ ꝓpħe
uocẽ audiret se ãmonentis & corrigea¬
tis. Oraue cor ꝑ om̃ia. ⁊ homo ẽ ⁊ quꝰ
agnoscet eũ Ideo quippe hõ. ut gn¬
ues corde ꝑ formã serui ex fide sanarĩ¬
tur: & eũ agnosceret dm̃ qui ꝓpt̃ eos
factus est homo. ne i homine spes eoꝵ
et quis agnoscet eum. Et qui cũ infe¬

Expanded text:
eamque benedictionem congruis itidem simieamque benedictionem congruis itidem similitudinibus texeret: turbaretur fortasse ille, quomodo ei. ne spem suam in homine poneeum non ex propria natura, sed ex nostra mortalitate suscepta hominem diceremus. sic enim quidam deum credendo Christum et hominem negando errauerunt; et rursus quidam hominem putando et deum negando aut contempserunt aut in homine spem suam ponentes in illud maledictum inciderunt. hic ergo iste gentilis si turbaretur. et diceret contra fidem nostram istum prophetam locutum fuisum Christum diceremus, ut in eo spes lam fecisse mentionem: ibidem eiusdem prophetae uocem audiret se admonentis et corrigentis: graue cor per omnia, et homo est, et quis agnoscet eum? ideo quippe homo, ut graues corde per formam serui ex fide sanarentur et eum agnoscerent deum, qui propter eos factus est homo, ne in homine spes eorum et quis agnoscit eum? qui cum in fo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓphetiã ante tp̃a ꝯscriptam. & his tem¬
porib impletã. coda fideliũ sic firmari
cognoscimꝰ : lam uͦ ne hominẽ sicut mag¬
ni quidã homines fuer̃ xp̃m putaret:
idem ꝓpħa hoc illi de cogitatione excute¬
ret. Ibi n sequit᷑: dicit. Maledictus uir
qui spem habet in homine. et ponit car¬
nẽ brachiũ suũ. ⁊ adño discedit cor eius.
Et erit sicut camarix quȩ in de serto est
Non uidebit cũ uenerint bona. ⁊ habitabit
int̃ iniquos int̾ra de serta. int̾ra salsa.
quȩ ñ in habitabit᷑. Et benedictus hõ
qui ⁊ fidit in dño. ⁊ erit dñs spes eius. erit¬
q tamꝗͣ lignũ qđ fructiferũ secus aꝗͣ
& adhumorẽ mittet radices suas. Non
timebis cũ uenerit ȩstus. ⁊ erunt in eo
no siccitatis. & ñ deficiet faciendo fruc¬
tũ. Nic certe cũ maledictũ diceret eũ
qͥ spem ponit in homnẽ. eamq maledic¬
tionẽ ꝓpheticis similitudinib ex plica¬
ret. ⁊ benedictũ qui in dño ꝯfideret.

Expanded text:
scriptam et his temporibus inpletam corda fidelium sic firmari cognoscimus ? Iam uero ne hominem, sicut magni quidam homines fuerunt, Christum putaret, idem propheta hoc illi de cogitatione excuteret. ibi enim sequitur et dicit: maledictus homo, qui spem habet in homine et firmat carnem brachii sui et a domino discedit cor eius: et erit sicut tamarix, quae in deserto est; non uidebit, cum uenient bona, et habitabit inter iniquos in terra deserta, in terra salsa, quae non inhabitabitur et: benedictus homo, qui confidit in domino, et erit dominus spes eius, eritque tamquam lignum fructiferum secus aquam, et in humore mittet radices suas; non timebit cum uenerit aestus. et erunt in eo no siccitatis non timebit et non deficiet faciendo fructum. hic certe cum maledictum diceret eum, qui spem ponit in homine, eamque maledictionem propheticis similitudinibus explicaret, et benedictum, qui in domino confideret
Abbreviated transcription (Latin):
facile difrũpat hunc ur̃ȩ questionis camꝗͣ
in euitabilẽ & bicipitẽ laqueum. Escce fa¬
ciamꝰ aliquẽ armatũ regia potestate cõ¬
minari homini xp̃ino. ut si solem ad ora¬
re noluerit suspendatur in ligno. Si decli¬
nauero inquis maledictũ quod lex prom-¬
sit in solis ad oratorẽ: in cidam in illud qđ
eadem lex promsit ineum qui pependĩt
inligno. Ita uͦ turbaberis. s tu. immo nec
tii. qui ⁊ nullo cogente ad oras solem. At
uͦ xp̃ianus ȩdificatus supra fundam̃tum
⁊ singula maledicta. uidet unũ ꝑtinere
ad corpus mortale. quod ligno suspendit᷑.
altceru adlamimna quo sol acloratur. Ltsin
corpus inclinat᷑ in adorando: animꝰ tam̃
aut colit quod ad orat. aut fingit. Utrũ
ẽ corporis in ligno pendere: ita mors aĩȩ
ẽ solem ad orare. Eligendũ ẽ gͥ male¬
dictũ incorporis morte. qͦ maledicto et
ipsum corpꝰ in resurrectione liberabitur
deuitandũ aut̃ maledictũ in aĩȩ mortẽ.
ne cum suo corpore inet̾no igne dampnet᷑.

Expanded text:
stionis tamquam ineuitabilem et bicipitem laqueum. ecce faciamus aliquem armatum regia potestate comminari homini christiano, ut si solem adorare noluerit, suspendatur in ligno. si declinauero, inquis, maledictum, quod lex prompsit in solis adoratorem, incidam in illud, quod eadem lex prompsit in eum, qui pependerit in ligno. ita uero turbaberis; sed tu. immo nec tu, qui et nullo cogente adoras solem. at uero christianus aedificatus supra fundamentumet singula maledicta, uidet unum pertinere ad corpus mortale, quod ligno suspenditur, alterum ad animum, quo sol adoratur. etsi enim corpus inclinatur in adorando, animus tamen aut colit, quod adorat, aut fingit; utrumq corporis in ligno pendere, ita mors animi est solem adorare. eligendum est igitur maledictum in corporis morte, quo maledicto et ipsum corpus in resurrectione liberabitur; . deuitandum autem maledictum in animae morte, ne cum suo corpore in aeterno igne damnetur.
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. & exaltabitur dñs solus in illa
die.⁊ mamib fabricata om̃a ab scondent
in speluncas & inscissuris petrarũ. & in ca¬
uerins trȩ a facie timoris dm̃ & a maiesta¬
te uirtutis eiꝰ. cũ surrexerit ꝯ fringere t̾rã.
nilla it die ꝓiciet homo ab hominatiões
aureas & argenteas quȩ fecer̃ ut ad ora¬
rent suꝑuacanea ⁊ noxia. Et forte iste
gentił quẽ catecitamꝰ quẽ dixit faustũ
cumrisu dicturũ ñ credõ ꝓpħis hebreᷤᷤ.
aliqua manu fabricata idola abscondit
in spelunca aut inscissura petrȩ aut in
cauerna t̾rȩ. aut aliquẽ amicũ suũ scit
ħ fecisse. aut in ciuitate uł infundo suo
scit factũ ẽẽ. a faciȩ timoris dñi qui ꝑ re¬
ges t̾rȩ scdm eandẽ ꝓphetiã iam sͥ serui¬
entes seq ad orantes se uerissimis legibꝰ
dram ⁊fringit. id ÷ t̾reni cordis frangit
andaciam. Q̾uom̃ g̃ dicat ñ credo ꝓpb̃is
hebreis. cũ in se ipso forte completũ cognos¬
sat qđ olim p̃dictum ẽ aꝓpħis hebreise

Expanded text:
hominum, et exaltabitur Dominus solus in illa die: et manibus fabricata omnia abscondent in speluncis et in scissuris petrarum et in cavernis terrae, a facie timoris Domini et a majestate virtutis ejus, cum surrexerit confringere terram. Illa enim die projiciet homo abominationes aureas et argenteas, quas fecerunt ut adorarent supervacanea et noxia . Et forte iste gentilis, quem catechizamus, quem dixit Faustus cum risu dicturum, Non credo Prophetis Hebraeis, aliqua manu fabricata idola abscondit in spelunca, aut in scissura petrae, aut in caverna terrae, aut aliquem amicum suum scit hoc fecisse, aut in civitate, vel in fundo suo scit factum esse a facie timoris Domini, qui per reges terrae secundum eandem prophetiam iam sibi seruientes seque adorantes seuerissimis legibus terram confringit, id est terreni cordis frangit audaciam. quomodo ergo dicat "non credo prophetis Hebraeis," cum et in se ipso conpletum forte cognoscat, quod olim praedictum est a prophetis Hebraeis ?
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ erat in calamo ĩmundiciȩ m̃brana¬
rũ scribendo affixistis. nͥ qđ colores contrio
cestimonio uos arguunt. Uos ⁊t potius ad
lucem candidarũ paginarũ cum tenebris
atram̃ti uenistis. Nobis debetis irasci calia
dicentib. an uob̃ calia credentib ut uelistis
nolitis ista ꝯsequantur : Nos aut̃ et ad cõme¬
morationẽ fidei nr̃ȩ. ⁊ ad asolationẽ spei nr̃e.
⁊ ad exortationẽ caritatis nr̃ȩ. libros ꝓpheti

Expanded text:
mundum erat in calamo, immunditiae membranamundum erat in calamo, immunditiae membranarum scribendo affixistis: nisi quod colores contrario testimonio vos arguunt. Vos enim potius ad lucem candidarum paginarum, cum tenebris atramenti venistis. Nobis debetis irasci talia dicentibus, an vobis talia credentibus, ut, velitis, nolitis, ista consequantur? Nos autem et ad commemorationem fidei nostrae, et ad consolationem spei nostrae, et ad exhortationem charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cum tenebris. quȩ lux ipse ds̃ erat. & ut
posset ligare lux tenebras. prius ẽẽ lucẽ
ã tenebris deuoratã ⁊ ligatã & inquina¬
tam ⁊ dilanatã. quã uos manducando
ructatis & soluitis et purgatis & sanatiꝰ.
ut uob̃ merces retribuatur. ne cũ illa
quȩ liberari ñ poterit in globo ȩt̃no dam¬
nemini. Hanc fabellam cotidie ⁊ moribus
& uotib cantatis. Cur adbuc in eam que¬
ritis cestimonia libroꝵ ut in rebus suꝑflũ
tur. Incendite om̃s illas menbranas ele¬
gantesq tecturas decoris pellib exquisi¬
tas. ut nec res suꝑflua uos oneret. et ds̃
ur in de soluatur. qui tamꝗͣ pena seruuli
⁊̃ incodice ligatus tenctur.I lam si posciꝰ
libros ur̃os uel elixatos comedere. quantũ
posset carnis ĩ mundicia ꝓhiberet piginas
ab epulis ur̃is: Imputet gͦ sͥ encausti mũ
dicia. quȩ corio in hesit agnino. S ⁊ hoc
uos fecistis. qui tamꝗͣ primo bello ur̃o idq̃

Expanded text:
cum tenebris, quae lux ipse deus erat, et ut cum tenebris, quae lux ipse deus erat, et ut posset ligare lux tenebras, prius esse lucem a tenebris deuoratam et ligatam et inquinatam et dilaniatam: quam uos manducando recreatis et soluitis et purgatis et sanatis, ut uobis merces retribuatur, ne cum illa, quae liberari non potuerit, in globo aeterno damnemini. hanc fabellam cotidie et moribus et uocibus cantatis. cur adhuc in eam quaeritis testimonia librorum, ut in rebus superfluis tur? incendite omnes illas membranas ele.gantesque tecturas decoris pellibus exquisitas, ut nec res superflua uos oneret, et deus uester inde soluatur, qui tamquam poena seruili etiam in codice ligatus tenetur. nam si possetis libros uestros uel elixatos comedere, quantum posset. carnis inmunditia prohiberet paginas ab epulis uditia, quae corio inhaesit agnino. Sed et hoc vos fecistis, qui tanquam primo bello vestro, id quod
Abbreviated transcription (Latin):
mamcheo deceptus ad quiescat: Ecce
ẽ ille ꝑdix cong̾gans que ñ peꝑit. ita al¬
ne eum ñ dum derelinquitis uos quoᷤ
cong̃gat. ⁊ ñdum uob̾ apparet insipienᷤ.
qui dicit hebreoꝵ testimonia nob etiã¬
si uera sint ante fidem inutilia eẽ. post
fidem suꝑuacua: Abiciant gͦ qui
credider̃: omnes libros ꝑ quos factum
ẽ ut crederẽt. Nam si hoc uerũ ẽ. cur
udeo. Ante fidem quippe in utile ẽ. quia
ille gentilis quẽ ridentẽ ridendus uel
potius flendus faustus inducit ñ credit
xꝑo. Post fidem aut̃ suꝑ uacuũ. si etiam
ueris de xͦ p̃coniis iam suꝑfluo creditur.
cum in eũ creditũ fuerit. Hic forte dicet.
S eugłm debet legere iam fidelis neobli¬
uiscat᷑ quod credidit. Sic gͦ õ insani cẽ
quȩ credidit Quod si oblitus fuerit:
firmũ aput eum ñ poterit ẽẽ qđ credi¬
dit Aut ꝓicite iam libros manichei
quib testib credidistis lucem pugnasse

Expanded text:
Manichaeo deceptus adquiescat? ecce Manichaeo deceptus adquiescat? ecce est ille perdix congregans. quae non peperit. itane eum nondum derelinquitis uos, quos congregat, et nondum uobis adparet insipiens, qui dicit Hebraeorum testimonia nobis, etiamsi uera sint, ante fidem inutilia esse, post fidem superuacua. Abiciant ergo. qui crediderunt, omnes libros, per quos factum est, ut crederent. nam si hoc uerum est, cur egatur, non uideo. ante fidem quippe inutile est, quia ille gentilis, quem ridentem ridendus uel potius flendus Faustus inducit, non credit Christo; post fidem autem superuacuum, si etiam ueris de Christo praeconiis iam superfiuo creditur, cum in eum creditum fuerit. hic forte dicetis: sed euangelium debet legere iam fidelis. ne obliuiscatur, quod credidit. sic ergo, insani, etiquare crediderit: quod si oblitus fuerit, firmum apud eum non poterit esse, quod credidit. aut proicite iam libros Manichaei, quibus testibus credidistis lucem pugnasse
Abbreviated transcription (Latin):
Hoꝵe gͦ iste litteras nesciens q̃nquidẽ ꝑfa
mam putet ẽẽ aliquos cales: non eas
utiq legeret illi dicenti. nec ꝓpħis credo.
ret manicheũ et ex illo cõmendaret
cuius iam nom̃ ubiq dulcit̃ clarum est.
manicheũ semꝑ cõmendare conati s̃. ut
hoc melle scilicet. uenenati poculi sui la¬
uł ad uocatũ sp̃m ueritatis ꝑ hanc ꝓmis¬
sionis occasionẽ hunc paraclytũ dicenteᷤ
ẽẽ mancheũ. uł in manicheo subrepũt
kanonicũ librum qui auctus apłoꝵ in¬
rursus cõmemoratã ⁊ illic manifestissi¬
me completã. S mͦ querimꝰ. unde illi
gentili fidem facere̾ de xp̃o. Puto it ne¬
minẽ ẽẽ tam cecũ sudũt dicere man¬
cho credo. cũ dicat . xͦ non credo. Deinde
si ñ ridens saltem stomachans diceret
tane ꝑsicis libris me iubes credere. qͥ
hebreis me dixisti non crede : Quomͦ
gͦ capturus es eretice istum hominẽ
nͥ iam nomini xͥ aliquo mͦ subditũ

Expanded text:
horum ergo iste litteras nesciens. quandoquidem per horum ergo iste litteras nesciens. quandoquidem per famam putat esse aliquos tales. non eas utique legeret illi dicenti "nec prophetis credo nret Manichaeum et ex illo commendaret otius de Christo, cuius iam nomen ubique dulciter clarum est. Manichaeum semper commendare conati sunt. ut hoc melle scilicet uenenati sui poculi lauel aduocatum, spiritum ueritatis, per hanc promissionis occasionem hunc paracletum dicentes esse Manichaeum uel in Manichaeo subrepunt canonicum librum, qui actus apostolorum inrursus commemoratam et illic manifestissime inpletam. sed modo quaerimus, unde illi gentili fidem faceret de Christo. puto enim neminem esse tam caecum, qui uelit dicere: Manichaeo credo, cum dicat, Christo non credo. deinde si non ridens, saltem stomachans diceret: itane Persicis libris me iubes credere, qui Hebraeis me dixisti non credere? quomodo ergo capturus es, haeretice, istum hominem, nisi iam nomini Christi aliquo modo subditum
Abbreviated transcription (Latin):
Iuid n clamat aluũ ꝑdix. nͥ apud se ẽẽ et
a se dari fontẽ uite: Adquẽ ꝯgregati re
nomine iam cencbant̃ imnbuci. Non i q̃s
me ÷. ego dabo. S uide quid iste dicat::
Sana me dñe ⁊ sanabor: saluũ me fac ⁊ sal¬
uus ero. Unde apłs dicit. Nemo gloriet᷑
mea cues. His modis nos instruimꝰ ho¬
minẽ ex apłica ꝓpheticaq doctrina. ut
Faustus aut̃ quomꝰ ꝑ suaderet diuuntatẽ
xͥ homini gentili quẽ ꝯstituit dicentem.
crederet de aliis cestificanti: Uere ridi¬
culũ ÷ hoc putare. Quem it semel dig
nũ fide non duceret: aut omnino nichil
ei credet. aut potius ꝓ aliis quã ꝓse ipso
cestificanti credet. Hic forte faustus irri¬
sus s ybillas homim legeret. ⁊ orpheum.
& ceteros huius modi. si quos alios ex gen¬
aliquid p̃mintiasse. s ñ faceret: Eos quip¬
pe eͥ incognitos fassus ẽ dicens. Sane si
s̃ aliqua ut fama ẽ sybille de.xͦ p̃sagia¬
aut orphei. alioꝵ q ingentilitate uatũ.

Expanded text:
iud clamat perdix, nisi apud se esse et a se dari fontem uitae, ad quem congregati recnomine iam tenebantur inbuti? non enim quos me est; ego dabo. sed uide. iste quid dicat: sana me, domine, et sanabor; saluum me fac, et saluus ero. unde apostolus dicit: nemo glorietur loriatio mea tu es. his modis nos instruimus hominem ex apostolica propheticaque doctrina, ut Faustus autem quomodo persuaderet diuinitatem Christi homini gentili, quem constituit dicentem "crederet de aliis testificanti? uere ridiculum est hoc putare. quem semel enim dignum fide non duceret. aut omnino nihil ei crederet aut potius pro aliis quam pro se ipso testificanti crederet. hic forte Faustus inrisus Sibyllas homini legeret et Orpheum et ceteros eiusmodi. si quos alios genaliquid praenuntiasse? sed non faceret; eos quippe sibi incognitos fassus est dicens: sane si sunt aliqua, ut fama est. Sibyllae de Chrialiorumque in gentilitate uatum.
Abbreviated transcription (Latin):
ingehennã. Tamꝙͣ diceret. Nolite time¬
re maledictũ corporalis mortis. quod tẽ¬
poralit̃ soluitur s timete maledictum
sp̃ualis mortis. ꝑ quod anima inȩternum
cũ suo corpore cruciatur. Ecce ñ ⁊ ani¬
cularis maledicto: s ꝓphetica p̃dicatio.
maledictus omnis qui pendet in ligno.

Expanded text:
ignis, tamquam diceret: nolite timere maledictum corporalis mortis, quod temporaliter soluitur, sed timete maledictum spiritalis mortis, per quod anima in aeternum cum suo corpore cruciatur. ecce non est anicularis maledictio, sed prophetica praedictio: maledictus omnis, qui pendet in ligno.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit cum altero uiro. Qđ si mortuus fuertt
uit ei: non erit ad ultera. alii ⁊puincta. Per ħ.¬
etiam ostendens: sp̃u mȩchari eos qui non
gi auctorem: cum demũ se copulauerunt
&tat : qui crediderint ex iudeis. uideli U cet
ut ipsi sint pͥmȩ suꝑsticionis obliti. Nob̾ uͦ
in hoc quid opus ẽ uel p̃cepto. quib ex genti¬
litate ⁊ uersis ad xp̃m hebreoꝵ d̾s ñ mortuiiᷤ
debet uideri s nec natus. Sane uideo si cre¬
dat: ad oneus debet uideri de functus ⁊ gen¬
li uͦ: ydolum: & unicuiq qđ ÷ ueneratus añ
cognitũ xp̃m. Nam siquis post ydolatriȩ
nichil ille quidem a detriti pudoris femina
disceepabit. quȩ pꝰ unius mariti obitũ: duo¬
bus nupserit::

Expanded text:
iuncta fuerit alteri uiro; quodsi mortuus fuerit iuncta fuerit alteri uiro; quodsi mortuus fuerit uir eius, non erit adultera alii coniuncta, per haec ostendens spiritu moechari eos, qui non gis auctorem tum demum se copulauerint ectat, qui crediderint ex Iudaeis, uidelicet ut ipsi sint primae superstitionis obliti. nobis uero in hoc quid opus est uel praecepto, quibus ex gentilitate conuersis ad Christum Hebraeorum deus non mortuus debet uideri, sed nec natus? sane Iudaeo, si credat, Adoneus debet uideri defunctus, gentili uero idolum, et unicuique quod est ueneratus ante cognitum Christum. nam si post idolatriae nihil ille quidem detriti pudoris a femina discrepauit, quae post unius mariti obitum duobus nupserit.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba ceruice: S uos quidẽ ꝑgrte agere
ut cepistis. Rudem pannũ ueteri uestim̃to
cõmittite nouũ uinũ uet̾nosis utribꝰ credite.
duobꝰ maritis nulli placituri seruite. A ꝑia¬
nam deniq fidem ẏ ppocentaurui facite. nec
equũ ꝑfectũ nec hominẽ. Nobis saltam xͦ
seruire ꝑmittte. eius tantũ immortali doce
atentis. et imitantib apłm qui dicit. suffi¬
cientia nr̃a ex dõ ÷. qui nos id oneos ꝓ bauit
ministros noui testam̃ti. Hȩbreoꝵ dĩ et nr̃a:
ad modũ diuersa ꝯditio ẽ. qi nec ipse q̃ ꝓmit¬
cit implere potest: & nos ea fastidimꝰ accipere.
Suꝑbos nos adũsus blanditias ei: xꝑi liberalitas
fecit. Acne ĩ ꝯgrue me hȩc comparasse ex¬
istiunes: paulus innos hanc ꝯiugalis discipline
similitudinẽ pͥor ꝯtulit dicens. Quȩ sub uiro
ẽ mulier uiuente uiro aligata ÷ legi uiriz
Si aut̃ mortuus fuerit uir eiꝰ. soluta ẽ alege

Expanded text:
superba cervice? Sed vos quidem pergite agere superba cervice? Sed vos quidem pergite agere ut coepistis, rudem pannum committite, nonum uinum ueternosis utribus credite, duobus maritis nulli placituri seruite, christianam denique fidem Hippocentaurum facite, nec equum perfectum nec hominem: nobis soli Christo seruire permittite, eius tantum inmortali dote contentis et imitantibus apostolum, qui dicit: sufficientia nostra ex deo est, qui nos idoneos probauit ministros noui testamenti. Hebraeorum dei et nostra admodum di-  uersa condicio est, quia nec ipse, quae promittit, inplSuperbos nos adversus blanditias ejus, Christi liberalitas fecit. Ac ne incongrue me haec comparasse existimes, Paulus in nos hanc conjugalis disciplinae similitudinem prior contulit, dicens: Quae sub viro est mulier vivente viro alligata est lege viri: s
Abbreviated transcription (Latin):
humiliũ amatoꝵ. De dignat᷑ opes sorden¬
tes testam̃ti ueteris. eiusq austoris munera
fameq suȩ custos diligentissima: nͥ sponsi
sui ñ suscipit. N luteras. Urã sane ȩccła
usurpet testam̃tũ uetus. quȩ ut lasci¬
ua uirgo in menior Upudoris. alieni uiri
x munerib gandet ⁊ litteris. Amator de¬
niq ille ur̃ & pudoris corruptor. hebreoꝵ
qͥ. dipticeo lapide suo aurũ uob̾ ꝓmittit &¬
& argentũ. uentris saturitatẽ. & t̾ram kana
ueor. Hi uos delectauer̃ tam sordidi questꝰ.
ut libeat peccare pꝰ xꝑm. ut sitis ingrati
tam imm̃sis detib eiꝰ. Hȩc uos illiciunt ut.
Discite gͦ iam nunc etia falli uos ec
Nam si sue ꝓpirȩ nugi. dico aut̃ synagoge. nichil
horum p̃stat que pollicet᷑. et quide morem ge¬
renti ÷ͥ ꝑ omnia & seruienti submissius quã
ancilla. uob̃ prestare quid poterit. aliens
a se et mandatoꝵ suore decrestantib iugũ

Expanded text:
humilium amatorum dedignatur opes, sordenhumilium amatorum dedignatur opes, sordent ei testamenti ueteris et eius auctoris munera famaeque suae custos diligentissima nisi sponsi sui non accipit litteras. uestra sane ecclesia usurpet testamentum uetus. quae ut lasciua uirgo inmemor pudoris alieni uiri et muneribus gaudet et litteris. amator denique ille uester et pudoris corruptor Hebraeorum deus diptychio lapideo suo aurum uobis promittit et argentum, uentris saturitatem et terram Chananaeorum . Hi vos delectaverunt tam sordidi quaestus, ut libeat peccare post Christum, ut sitis ingrati tam immensis dotibus ejus. Haec vos illiciunt, ut Discite ergo jam nunc etiam falli vos, et nam si suae propriae conjugi, dico autem Synagogae, nihil horum praestat quae pollicetur, et quidem morem gerenti sibi per omnia, et servienti submissius quam ancilla; vobis praestare quid poterit alienis ab se, et mandatorum suorum detrectantibus jugum
Abbreviated transcription (Latin):
omnis qui non suscitauerit sem̃ misrł:¬
arsrys dixit:
Quare ñ accipitis cestamentũ
uetus. q et omne uas plenũ suꝑ¬
fusa non recipit. s effu.¬
ndit. & stoma¬
chus saturus: reicit in¬
gesta. Prom¬
de & nidei ex p̃occupatione¬
ione  moyseos
cestam̃to ueteri satiati: respu¬
Ier̃ nouũ.
nouo
refccti: respuimꝰ uetꝰ. Uos ido utrũq
iccipitis: qi inneutro estis pleni:  s semi.
altrũq ex altero in uob̾ ñ tam  replet᷑
quã corrumpit᷑. qr et sema uasa numꝙͣ de
dissimili implent᷑ mat̾ia. Ss de eadem
ac oͥ simili. ut uini uio. ⁊ Emellis mel¬
le. & acceti acceto. Qubꝰ si dissimilia & ñ sui
generis suꝑ fundas. ut melli fel. ⁊ aqͥ uino
a aceto garos: ñ repletio uocabit᷑ heç s ad¬
ulteriũ. Hoc gͦ cause ÷ unde nos parum
iccipimꝰ testamentũ uetus. Et quia ȩccłia
nr̃a sponsa sit .xͥ. pauperior quidem einu-¬
pta s diuiti: ꝯtenta sit bonis mariti sui

Expanded text:
omnis, qui non suscitauerit semen iomnis, qui non suscitauerit semen iAUSTUS dixit: Quare non accipitis testamentum uetus? quia et omne uas plenum superfusa non recipit, sed effundit et stomachus saturus reicit ingesta. proinde et Iudaei ex praeoccupatione Moyseos testamento uetere satiati respuerunt nouum, nouo referti respuimus netus. uos ideo utrumque accipitis, quia in neutro estis pleni, sed semi alterumque ex altero in uobis non tam repletur quam corrumpitur, quia et sema uasa numquam de dissimili inplentur materia, sed de eadem ac sibi simili, ut uini uino et mellis melle et aceti aceto: quibus dissimilia et non sui. generis superfundas, ut melli fel et aquam uino et aceto garos, non repletio uocabitur haec, sed adulterium. hoc ergo causa est, unde nos parum accipimus testamentum uetus. et quia ecclesia nostra, sponsa Christi, pauperior quidem ei nupta. sed diuiti, contenta sit bonis mariti sui,
Abbreviated transcription (Latin):
qr dixit maledistus omnis qui ñ suscita¬
uerit sem̃ in isrł. legant ysaiam daman¬
obseruauerint p̃cepta mea & elegerint
quȩ uolo. ⁊ custodierint testam̃tum.
meũ. dabo illis domo mea & in mu¬
ro. muro meo. locum irominatũ. me:¬
liorem filioꝵ et filiarũ. nom̃ ęt̾enũ
dabo illis. & non deerit illis. Aut si ꝯtra¬
riũ putant ysaiam morsi. is eis placeat.
si ille displicet. Non est parũ aduersus
istos. Nobis it sufficit srire. unũ dm̃
loquutũ & ꝑ moysen et ꝑ ysaiam. et ma¬
ledictũ omnẽ qui ñ suscitauerit sem̃ in
isrł. siue tunc cũ ppło scdm̃ carnẽ ꝓpa¬
gando. etiam carnał ꝓlis oꝑatio in ꝯui-¬
gali caftitate ad officiũ ciuioͥ ꝑtinebat.
siue nc̃: ne quis ꝗͣ spualiter natus. putet
sͥ debere sufficere. ne instet dñicis lucris.
quib quisq ꝓmodulo suo p̃dicando
xꝑm. debet generare xp̃ianos. Ita illa di¬
uina sententia tẽpora utrixsq testa m̃ti
mira breuitate complectitur. maledidꝰ

Expanded text:
qui non suscitauerit semen in Israhel, legant Esaiam clamanobseruauerint praecepta mea et elegerint, quae ego uolo. et custodierint testamentum meum, dabo illis in domo mea et in muro meo locum nominatum, meliorem filiorum et filiarum; nomen aeternum dabo illis et non deerit illis. aut si contrarium putant Esaiam Moysi, hic eis placeat, si ille displicet, non est parum aduersus istos. nobis enim sufficit scire unum deum locutum et per Moysen et per Esaiam. et maledictum esse omnem, qui non suscitauerit semen in Israhel, siue tunc, cum populo secundum carnem propagando etiam carnalis prolis operatio in coniugali castitate ad officium ciuicum pertinebat, siue nunc, ne quisquam spiritaliter natus putet sibi debere sufficere. nec instet dominicis lucris, quibus quisque pro modulo suo praedicando Christum debet generare christianos. ita illa diuina sententia tempora utriusque testamenti mira breuitate complectitur: maledictus