comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũmantur: Quis ad spinas
& tribulos mittens manum
uel approximans ibi: non
cli laceretur. aut non conscin¬
clatur. ÷ aut eamdẽ manum
non cruentatã inueniat :
Quis ergo hereticis manũ porri-¬
gens aut caput humilians
inconscissus a scõ spũ. aut in¬
cruentatus ab animȩ uulne¬
re inueniatur: Qui se iniquo¬
rum factis accõmodans non
a b eorũ inqui nationibꝰ pec¬
cati aculeo perforetur: Tales
eiũ antiquitus. & iudȩi fuert.¬
qui cũ deberent uuas acdferre:
protulerunt spinas Et qui
debuerant suauitatẽ ostende :
in amaritudinẽ a semet ipsis

Expanded text:
unt. Quis ad spinas et tribulos mittens manum, vel approximans, ibi non dilaceretur, aut non conscindatur, aut eamdem manum non cruentatam inveniat? Quis ergo haereticis manum porrigens aut caput humilians, inconscissus a sancto Spiritu, aut incruentus ab animae vulnere inveniatur? Quis se iniquorum factis accommodans, non ab eorum inquinationibus peccati aculeo perforetur? Tales enim antiquitus et Judaei fuerunt: cum deberent uvas afferre, protulerunt spinas; et qui debuerant suavitatem ostendere, in amaritudinem a semetipsis
Abbreviated transcription (Latin):
in lege quȩ dĩ est: iniquus
erat uillicus qui bene quidẽ
offerebat : sed ñ bene diui¬
debat : credens in patrẽ. sed
filiũ persequens: habene
dm̃ omĩpotentẽ : sed sp̃m
scm̃ denegans Prudenti or
itaq fuit apłs paulus. in
transgressione legis. Fili is
quondã lucis. qui in lege
Ambrosius mediolanensis ep̃s
quid de hoc loco senserit.
in cõmentariis eiꝰ. legere po¬
teris origenis & didimi in
hauc parabolã explanationẽ
inuenire ñ potui. & utrum
abolita sit tẽporũ uetustate.
an ipsi ñ scripserunt. incertũ
habeo: michi iuxta priorẽ int̃¬
pretationẽ hoc uidetur. quod
de iniquo mãmona. debeamꝰ
nobis amicos facere ñ quos¬
libet pauperes: sed eos qui
nos possint reciꝑe in cdomos
suas. & in ȩterna dabnacula:
ut cũ eis parua prebuerimꝰ:
recipiamus ab eis magna: et
dantes aliena : nr̃a suscipiamꝰ.
& seminemus in benedictione
ut metamus in benedictionẽ:
qui enĩ parce seminauerit. par¬

Expanded text:
in Lege, quae Dei est; iniquus in Lege, quae Dei est; iniquus erat villicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene dividebat; credens in Patrem, sed Filium persequens; habens Deum omnipotentem, sed Spiritum Sanctum negans. Prudentior itaque fuit Paulus Apostolus in transgressione Legis filiis quondam lucis, qui in LegisAmbrosius 868 Mediolanensis Episcopus quid de hoc loco senserit, in Commentariis ejus legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem invenire non potui; et utrum abolita sit temporum vetustate, an ipsi non scripserint, incertum habeo. Mihi juxta priorem interpretationem hoc videtur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere, non quoslibet paunos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, par
Abbreviated transcription (Latin):
cloctrinã: faciã igitur qđ
michi utile esse intelligo.
ut postquã proiectus fue¬
ro de uillicatione mea.
recipiant me xp̃iani in
lomos suas Cepit q eis
qui prius uersab antur in
lege. & sic in xp̃o credide¬
rant. ut arbitrarent᷑ se in
lege iustificandos. dicere legẽ
abolitã. propħas preterisse. et
quȩ antea pro lucro fuerint
reputari in stercora. uocauit
itaq duos de pluruis debi¬
toribus. primũ qui debebat
centũ cados olei. eos uideli¬
cet qui fuerant ex gentibus
congregati. & magna indige¬
bant miscđia dĩ Et de cen¬
tenario numero qui plenus
& illã in euangłio parabolã.
in qua alteri quingenti. al
tritico mandatorũ dr̃ nutri¬
tus erat. & debebat ei cente¬
nariũ numerũ. & coegit
ret: id est crederet in dñi
sabbato transiret ad pruã
sabbati: ob hanc causam a
gelii clementiã. de legis
austeritate mutatus sit:
Quod si quęsieris quare uo¬
cetur uillicus iniquitatis.

Expanded text:
doctrinam. faciam igitur, quod doctrinam. faciam igitur, quod mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus et illam in euangelio parabolam, itritico mandatorum Dei nutritus erat, et debebat ei centenarium numerum, et coegit XXX, id est crederet in DominSabbato transiret ad primam Sabbati. Ob hanc causam a gelii clementiam. Quod si austeritate mutatus sit. Quod si quaesieris, quare vocetur villicus iniquitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
tes parabolã. subsannabant
eũ: carnalia & certe pre¬
sentia sp̃ualibꝰ ac futuris
& quasi incertis p̃ponentes:
ingenii sui nobis moniuenta
dinusit. hec suꝑ hanc para¬
bolam in sius cõmentariis
ditius. huius dispensator
paulus qui ad pedes ga¬
malihelis sacras litteras
didicit. legẽ dĩ susceperat
dispens anclã. Qui cũ cȩpis¬
set credentes in xp̃o per¬
sequi: ligare: occidere. ⁊¬
& omnẽ dñi sui dissipare
substantiã : correptus a
dño est. saule saule quid
me persequeriss durum
tibi est contra stimulum
calcitrare: Dixit q in cor¬
de suo: Quid faciam quia
magister fui & uillicus
cogor esse discipłs. & ope-
rarius. fodere non ualeo.
Omĩa enĩ mandata legis.
quȩ terrȩ incubabant cer¬
no destructa: & legẽ & ꝓpħas.
usq ad ioħem baptistam
esse finitos Mendicare e¬
rubesco: ut qui doctor¬
fuerã iudeorũ. cogor a gen¬
tibus & a discipło anania.
salutis & fidei menclicare

Expanded text:
tes parabolam subsannabant tes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a dme persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Dixitque in corde suo: Quid faciam, qui magister fui et villicus, cogor esse discipulus rarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ẽ. iniquitas. qui apłis
creditus est. si bene fuerit
dispensatus: dispensatores
suos leuabit in cęlũ: Quã
ob rem sequitur: Qui fidelis
est in muumo. hoc ẽ. in car¬
nalibus. & in multis fidelis
erit id ẽ. in spũalib. Qui¬
autẽ in paruo iniquus est.
ut non det fr̃ibus ad utendũ.
quod a dõ pro omĩbꝰ ẽ. crea¬
tum: iste in spũali pecunia
diuidenda iniquus erit.
ut non pro necessitate sed
pro ꝑsonis doctrinã dñi di
diuitias quȩ labuntur non
bene dispensetis: ueras ȩter¬
nasq diuitias doctrine dĩ.
quis det uobis: & si in his
quȩ alienȩ sunt. alienũ au¬
tem ẽ. a nobis om̃e quod
scłi ẽ. infideles fuistis ea
quȩ ur̃a sunt & proprie
homini deputata. quis cre
auaritiã & dicit eũ qui
amat pecuniã. dm̃ amare
non posse: Igitur & apostoli
si uelint amare dm̃: noue¬
rint esse pecunias contẽp¬
nendas Unde scribȩ et
pharisei qui erant auari.
aduersũ se dictã intelligen¬

Expanded text:
nulla est iniquitas, qui et Apostolis nulla est iniquitas, qui et Apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini diudiuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunt et proprie homini deputata, quis uobiauaritiam et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
& mãmone: Aucliebant au
dẽ hoc pharisȩi qui erant
Totũ huiꝰ parabolȩ textum
posui. ut non nobis intellec¬
tũ aliunde quęramus. & in
parabola certas nitamur in¬
uenire personas Sed irter¬
pretemur eã quasi parabolã
umbra prȩmiũ ueritatis ẽ:
Si ergo lispensator iniqui
mãmonȩ dñi uoce laudatꝰ
quod de re iniqua sibi iusti¬
ciam prepararet. & passus
dispendiũ dñs laudat dis.¬
pensatoris prudentiã: quod
aduersus dñm quidẽ frau-¬
dulenter. sed pro se pruden¬
ter egerit: quanto magil xp̃c
qui nullũ dãpnũ sustinere
potest. & pronus est ad cle¬
mentiã laudabit discipłos
suos si in eos qui crediti sibi
sunt misericordes fuerint:
Deniq post parabolã intulit
& ego uobis dico. Facite uob̾
amicos de iniquo mãmona:
Mãmona autẽ non hebreorũ
sed sẏrorũ lurgua diuitie
nũcupantur: quod de iniqui¬
tate collectȩ sint: Si ergo
iniquitas bene dispensata
uertitur in iusticiam: quanto
magis sermo diuinus. in quo

Expanded text:
monae. audiebant autem haec omnia pharisaei, qui erant totum parabolae huius textum posui, ut non nobis intellegentiam aliunde quaeramus et in parabola certas nitamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam,umbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispeadversus Dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit: quanto magis Christus qui nullum damnum sustinere potest, et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos qui credituri al. crediti  sibi sunt, misericordes fuerint? Denique post parabolam intulit: Et ego vobis dico, facite vobis amicos de iniquo mamona. Mamona autem, non Hebraeorum, sed Syrorum lingua, divitiae nuncupantur, quod 866 de iniquitate collectae sint. Si ergo iniquitas bene dispensata vertitur in justitiam: quanto magis sermo divinus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
heretici. & preterea male iuiuen¬
des: etiã qui rectã uidentur
fidem tenere: per humanam
potentiã & corruptibilẽ princi¬
patũ. per iniquos mores & praua
exempla om̃e quicquid appre¬
hendere possunt conscinclunt:
attrahunt. diripiunt: Quantos

Expanded text:
aeretici et propterea male vivenaeretici et propterea male viventes, etiam qui rectam videntur fidem tenere per humanam potentiam et corruptibilem principatum, per iniquos mores et prava exempla, omne quidquid apprehendere possunt, conscindunt, attrahunt atque diripiunt. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
contraria adnuntiant: Martres
magnificant : sed martyrum
persecutores probantur Apłi
& martyres sc̃i. ñ ꝑsecutionem
fecerunt : sed persequutionem
pertulerunt: Non maledixerunt.
sed maledicta sustinuerunt:
Non blasphemauerunt. sed a
blasphematoribus interfecti sunt
Isti autẽ omĩa iniquissima.
omĩa irreligiosa. implere cura-¬
runt: Sc̃os ꝑsecuntur: fideles
opprimunt: Dm̃ etiã si non
uerbis: moribus blasphemant:
ficus: Manifeste clñs per hanc
similitudinẽ declarauit. quia
nullus prudentiũ ad spinas
pergens: uuarũ ex inde dulce¬
dinem quęrit: aut suꝑ tribulos
incedens. ex inde ficorũ colli-¬
gat suauitatẽ: Ita ergo nullus
sapientiũ uel pruclentiũ. ab
in anibus ueritate hereticis.
aut irreligiosis aut infidelibꝰ:
ex inde scĩtatis dulcelinem ut
Faglantiam aut ueritatis sua-¬
uitadem poterit inuenire : sed
pessima apud illos & maligna
re perie t: Sicut enĩ spinȩ & tri¬
buli omĩa quecũq capere possuis

Expanded text:
contraria annuntiant; martyres contraria annuntiant; martyres magnificant, sed martyrum persecutores probantur. Apostoli et martyres sancti non persecutionem fecerunt, sed persecutionem pertulerunt; non maledixerunt, sed maledicta sustinuerunt; non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus blasphemant. ficus? Manifeste Dominus per hanc similitudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem. Ita ergo nullus sapientium vel prudentium ab inanibus veritate haereticis, aut irreligiosis, aut infidelibus, exinde sanctitatis dulcedinem, vel fragrantiam, aut veritatis suavitatem poterit invenire, sed pessima apud illos et maligna reperiet. Sicut enim spinae et tribuli omnia quaecunque capere possunt
Abbreviated transcription (Latin):
lupi rapaces: Ipsos & beatus
apłs ad ephesios loquens:
designabat dicens Scio enĩ
quia post discessũ meũ intro¬
lupi rapaces: Lupi uero graues
nominantur om̃s inficleles here.¬
dici : qui grauiter scãm ȩccłiam
opprimunt. & persecunt᷑: uel
molestare Frequentant : qui sine
misccłia rapere. & coaceruare
non desinunt: Aliquando pe¬
cuniȩ irruunt alienȩ: aliquan¬
do in ipsis pecuniarũ dominos.
muldo magis etiam satagunt
animas rapere : & secũ misera¬
biliter in perditionẽ deducere:
Et uestitũ oriũ habere dicunt᷑.
quod nomen habeant xp̃ianita¬
tisꝰ uel qui a assimilant se
ministris iusticiȩ : figurã reli¬
giositatis mentientes Per ap̃ia¬
nũ itaq nomen muldos seduce¬
re nituntur. dulcibꝰ sermonibꝰ
multiꝰ scandalũ inferentes:
Isti sunt de quibus iterũ ait
apłs: ser suos dulces sermones
& blandos: seducunt corda in¬
Nolite uestimentũ considerare.
sed inspicite figuram fallatiȩ:
Apostolos predicant: sed apłis

Expanded text:
ores. Ipsos et beatus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum intropi rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda inNolite vestimentum considerare, sed inspicite figuram fallaciae. Apostolos praedicant, sed apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
despexeris Gratis clamans
uociferas. gratis exaltas uocem
tuam. dicens dñe dñe. Testẽ
inobędientiȩ tuȩ uocas eum
dñm nominans. non diens
sicut dñm. neq in tremore ei
dñm appellat. introibit in
regnũ cȩlorũ. sedꝰ opera digna
meo nomini facit. & conuer¬
sationẽ dignã meȩ scĩficatio¬

Expanded text:
deposueris. Gratis clamas, vociferas gratis, exaltas vocem tuam, dicens: Domine, Domine, testem inobedientiae tuae vocas, eum Dominum nominans, non timens sicut Dominum neque in tremore ei inum appellat, introibit in regnum coelorum, sed quia opera digna meo nomine facit, et conversationem dignam meae sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
liber ẽ: qui non gubernatio¬
nẽ uillȩ. sed dispensationem
uniuerse domus tullio int¬
pretante significat: Iste igit᷑¬
dispensator accusatus ẽ. Sissiparet
substantiã eiꝰ: Quo uocato.
dixit: quid hoc audio de
semet ipso: Quid faciã. quia
dñs meus aufert a me dis¬
pensationẽ: Fodere ñ ualeo:
m enclicare erubesco Scio
quid faciam. Ut quanclo
sublata michi fuerit dispen¬
satio: recipiant me in domos
suas Uocauit q singulos
debitores dñi sui: & dixit
prio: Quantũ de bes dño
meo  qui dixit ei: Centum
cados olei: Ait illi: Accipe
cͦutionẽ tuã. & sedens cito
scribe quinquaginta: Dem¬
de acl alium locutusẽ Tu
autẽ quantũ debes: At ille
respondit: Centũ coros tri¬
tici Dicit ei: Tolle cautionẽ
tuã : & scribe octoginta Et
lauclauit dñs uillicũ
siue dispensatorẽ iniquitatis.
quod prudenter fecerit: quia
filii scłi huiꝰ prudentiores suis¬
filiis lucis in generatione sua

Expanded text:
liber est, qui non gubernatioliber est, qui non gubernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igidispensator accusatus est ad substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua.
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ: reuersus ad patrẽ sus¬
ceptus est ab eo: frater qͦq
inuidens senior patris uoce
corripitur. quod lȩtari de¬
buerit & gaudere. ⁊ quia fr̃
eiꝰ mortuus fuerat & reuixit :
perierat & inuentus ẽ: Has
tres parabolas contra phari¬
sȩos & scribas locutus est:
qui nolebant recipere pęni
parabolam.
sicut prius ad scribas. et
pharisȩos Qua parabola ad
clementiã discipłos hortaret᷑.¬
tanquã & aliis uerbis dicerae.
Himittite: & dimittet᷑ uobis.
& in oratione dñica libera
fronte poscatis. dimitte nob̾
debita nr̃a : sicut & nos climit¬
timus clebitoribꝰ nr̃is Quȩ est
ergo parabola ad clementiã
discipłos prouocantis: homo
qui clã erat cliues. qui habe¬
bat uillicũ: siue dispensato¬
nificat: Uillicus autẽ ꝓpriȩ
uillȩ gubernator ẽ: Uncle
&a uilla: uillicus nomen ac¬
pecuniȩ quam frugũ & om̃iũ¬
ꝯominꝰ quȩ domi possidet. dispensa.¬
xeno fontis pulcherrimus

Expanded text:
cibum, reuersus ad patrem suscibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inuentus est. has tres parabolas contra pharisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitparabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensatonificat. uilicus autem proprie uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen acpecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensaXenofontis pulcherrimus
Abbreviated transcription (Latin):
uellem scire rationem de quo
fonte processerit: reuolui uo¬
lumen euangłicũ. & inter
cȩtera repperi: qđ appropinquan.¬
tibus saluatori publicanis &
peccatoribꝰ ut audirent eum :
murmurabant phariser & scribȩ
dicentes: Quare iste peccatores
Qui locutus ẽ. eis parabo lam
centũ ouiũ & unius perditȩ:
quȩ inuenta pastoris humeris
reportata est: E cur esset ꝓposita :
statim intulit: Dico uobis. quod
ita gaudiũ erit in cęlo super
uno peccatore pȩnitentiã agen-
te quã supra nonaginta nouẽ
iustis qui non habent opus
penitenties Aliam qͦq parabo¬
lam clecem dragmarũ unius¬
q perditȩ atq repertȩ cũ pro-¬
posuisser : simili eam fine com¬
pleuit sic:dico uobis. gaudiũ
erit corã angłis dĩ. suꝑ uno
peccatore pęnitentiam agente:
Tertiã quoq parabolã ꝓposuit.
homins habentis duos filios.
&e diuidentis inter eos substan-¬
lẽ .ii. tiam Cumq minor facultatibꝰ
perditis egere cepisset. et
comedere siliquas porcorũ

Expanded text:
uellem scire rationem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repperi, quod adpropinquantibus saluatori publicanis et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et scribae dicentes: quare iste peccatores qui locutus est eis parabolam centum ouium et unius perditae, quae inuenta pastoris humeris reportata est, et, cur esset proposita, statim intulit: dico uobis: sic erit gaudium in caelo super uno peccatore paenitentiam agente magis quam super nonaginta nouem iustis, qui non habent opus paenitentiam. aliam quoque parabo!am decem dragmarum uniusque perditae et repertae cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum
Abbreviated transcription (Latin):
fenũ recũbent: & hic super
terrã: Utrũq una conuersatio.
una gr̃a: una uirtus: una de-¬
itas: Ibi suꝑ fenũ discũbent:
hoc est mortificata opera carnis.
quia omĩs caro fenũ ait ꝓpħa.
hic suꝑ terrã discũbent: id est
opera terrena conculcauerunt:
Ibi quinq milia sunt refecti :
qui numerus pertinet ad uidȩ¬
os Iã post ascensionẽ dr̃ai lo¬
quente scõ petro: quinq milia
sunt baptizati: hic quatuor
milia. hoc ẽ. de tota terra
om̃s gentes a quatuor carcli¬
rubrs cęli. de septiformis sp̃s
simi nos qui non per legem
qui non ex quinq panibꝰ id ẽ.
ex quinq libris moysi. sed ex
repleti: sicut beatus ysaias
propħauerat dicens: sp̃s sapi¬
entiȩ & intellectus. sp̃s consi¬
lii & fortitudinis. sp̃s noticiȩ¬

Expanded text:
fenum recumbunt, et hic super fenum recumbunt, et hic super terram. Utrinque una conversatio, una gratia, una virtus, una Deitas. Ibi supra fenum discumbunt, hoc est mortificata opera carnis, quia omnis caro fenum, ait propheta ; hic supra terram discumbunt, id est opera terrena conculcant. Ibi quinque millia refecti, qui numerus pertinet ad Judaeos; nam post ascensionem Domini, loquente Petro, quinque millia sunt baptizati; hic autem quatuor millia, hoc est de tota terra omnes Gentes a quatuor cardinibus coeli, de septiformi sanctisimi, nos qui non per Legem,qui non ex quinque panibus, id est, ex quinque libris Moysi, sed ex  sumus repleti, sicut beatus Isaias prophetaverat, dicens, Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, sp
Abbreviated transcription (Latin):
& hora iã preteriit: dinutte
turbas ut euntes in castella
emant sibi escas: hic penitus
tacent discipłi. sed ipse dñs
pro eis ẽ. sollicitus Uideanus
quare tacent. quia necdum
missi fuerant predicare gentib
sed potius ad oues perditas do¬
mus irł: Prior ergo illa para¬
bola pertinet ad iudȩos ista
uero ad gentes. ubi quinq pa¬
nes fuerunt. hoc ẽ. quinq libri
moysi: Hic septẽ panes: qui sunt
septiformes sp̃s dei: sicut ait
sc̃s ysaias propħa: sp̃s sapien¬
tiȩ & intellectus: sp̃c consilii
& fortitudinis: sp̃s scientiȩ &
pietatis: & repleuit illũ sp̃s ti¬
moris dñi. Ibi duoclecĩ cophini
septẽ candelabra aurea: Ibr
duo pisces. qui sunt duo tes¬
tamenta: siuc unus liber om-¬
predicatio: Hic infinitus nu-¬
merus ponitur. quȩ sunt do¬
na gr̃arũ sicut ait apłs: Alii¬
tie⁊ alii sermo scientiȩ: alii
propħia: alii genera lingua-¬
rum: alii interpretatio sermo-¬
nũ: Omĩa uero hȩc operatur :¬
unus atq idem sp̃s: Ibi super

Expanded text:
 hora praeteriit; dimitte turbas, ut euntes in castella emant sibi escas : hic penitus tacent discipuli; sed ipse Dominus pro eis sollicitus est. Videamus quare tacent. Quia necdum missi fuerant praedicare Gentibus, sed potius ad oves perditas domus Israel. Prior ergo illa parabola pertinet ad Judaeos; ista vero ad Gentes. Ibi quinque panes fuerant, hoc est, quinque libri Moysi: hic vero septem panes, qui sunt septiformis Spiritus dona, sicut ait sanctus Isaias propheta, Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis; et replebit eum spiritus timoris Domini . Ibi duodecim cophini septem candelabra aurea. Ibi duo pisces, qui sunt duo Testamenta, sive unus liber ompraedicatio: hic indefinitus numerus ponitur, quae sunt dona gratiarum, sicut ait Apostolustum datur sermo sapientiae, aliiera linguarum, alii interpretatio sermonum: omnia haec operatur unus atque idem Spiritus Ibi super
Abbreviated transcription (Latin):
Non te uiuat o homo quod
dicis dñe dñe. nisi in timore
seruieris dño. nisi a lacriter
mancdata eiꝰ impleueris. nist
om̃s eius feceris uoluntates:
nisi ab om̃i immunlicia.¬

Expanded text:
Non te juvat hoc quod dicis, Domine, Domine, nisi in timore servieris Domino, nisi alacriter mandata ejus impleveris, nisi omnem ejus feceris voluntatem, nisi ab omni te immunditia
Abbreviated transcription (Latin):
Perse uerare enĩ permanere ẽ.
confessione. sicut ipse diĩs
ait: Qui autẽ ꝑseuerauerit
usq in finẽ: hic saluus erit:
Dicit ergo dñs: non habent
quocl manclucent: quia legẽ
non habebant & dimittere
eos ieuinos nolo: ne deficiant
in uia ut qui per fidẽ xp̃m
crediderunt: per fidem xp̃i
pascerentur: Quidã autẽ ex
his de longe uenerunt:
Longe erĩ erant gentes a dõ.
errando per idola: & moclo
om̃is qui peccat: longe ẽ:a dõ:
Dicunt discipłi eiꝰ Unde istos
quis poterit saturare panibꝰ
in solitudine: Adhuc apłos
tenebat incredulitas: donec
inysteria reuelarentur: Nec
recordabantur quid fecerat
de quinq panibꝰ & duobꝰ piscibꝰ.
& uterrogauit eos iħc: quot
panes haberent: Qui dixeruñ:
Septẽ Et precepit turbȩ: ut
discumberent suꝑ derram:
& accipiens panẽ gras egit :¬

Expanded text:
est permanere in confessione, sicut ipse Dominus ait: Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Dicit ergo Dominus: Non habent quod manducent, quia legem non habent; et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via ; ut qui per fidem Christi crediderunt, per fidem Christi salvarentur. Quidam autem ex his de longe venerunt. Longe enim erant gentes a Deo, errando per idola; et modo omnis qui peccat longe est a Deo. Dicunt discipuli ejus: Unde istos quis poterit saturare panibus in solitudine ? Adhuc apostolos tenebat incredulitas, donec mysteria revelarentur, nec recordabantur quod fecerat de quinque panibus et duobus piscibus. Et interrogavit eos Jesus quot panes haberent. Qui dixerunt, septem; et praecepit turbae ut discumberent super terram. Et accipiens panem, gratias egit
Abbreviated transcription (Latin):
superius spaciosam & latam
uiam nominauit. hoc nunc
apertius falsos ꝓpħas ostendit.
per quos multi in ꝑclitionem
abhominabilẽ abierunt: Qui
primo in iudȩa multi appa¬
ruerunt: & modo ꝑfidia totũ
repleuerunt mundũ: Sed illi
prius falsi propħȩ fuerunt:
ad mortẽ ꝑsecuti sunt. sicut
hieremiã. & micheã. alios¬
q inultos: Isti autẽ nunc
qui sunt: ueraces xp̃ianos
primunt. aliquando si detur
copia etiã gladiis: sine inter-¬
missione autẽ: suis prauis
moribus & exemplis Iccirco
om̃s preueniens dñs : adhor¬
tatus ẽ. dicens: attendite a
falsis propħis Attendite di-¬
ligentius: obseruate cautius:
ut non seducamini. ut non
circũueniamini : ut ñ falla¬
mini: Attendite ergo hoc
est considerate : quia ñ sunt
oues sed lupi in uestimento
ouiũ: Quia non sunt religi.¬
osi sed irreligiosi: in figura
religiositatis: Quia non sunt ue¬
Ixp̃iani. sed ueritate uacuiꝰ

Expanded text:
superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo in perfidia totum repleverunt mundum. Sed illi prius falsi prophetae fuerunt, ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc qui sunt, veraces Christianos primunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Christiani, sed veritate vacui
Abbreviated transcription (Latin):
cauerunt. & saturati sunt. et
sustulerunt septẽ sportas plenas¬
Erant autẽ qui mancluc auerunt
quasi quatuor milia: extra mu¬
Ecuiiilieres & infantes Uirtutes quidẽ
dñi manifestissime credimus
esse factas in presenti: sed si ali¬
quid latet ur mysterio ipsa gr̃a
donante requiramus: In suꝑiore
enã lectione de quinq panibꝰ
& duobus piscibꝰ. quinq milia
hominũ satiauit: hic quatuor¬

Expanded text:
ati sunt, et sustulerunt septem sportas plenasErant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, extra mulieres et infantes . Et virtutes quidem Domini manifestissime credimus esse factas in praesenti; sed quid lateat in mysterio ipsius gratia donante requiramus. In superiori enim lectione de quinque panibus et duobus piscibus quinque millia hominum satiavit: hic sept
Abbreviated transcription (Latin):
ccesserunt iudei ad
saluatorẽ: accusan¬
tes discipłos enis:
eo quod non lotis manibus
manducarent: Quos dñs re¬
darguit: quia ea quȩ de
corde mala ꝓcedunt: ea potiꝰ
hominẽ coinquinarent: Et
relictis illis: uenit in partes¬
mulier chananea. quȩ est
mater gentiliũ. pro filia sua
id ẽ. eccłia dm̃ deprecatur.
quȩ tã dui postulauit donec
acciperet qtđ petebat: Iost
hȩc: iterũ curauit surdũ et
It i mutũ: Ergo i his diebꝰ cũ
multitudo popłi concurrisseñ¬
ad eũ: nec haberent quod
manducarent: turbas hic
om̃s gentes signaificari credi¬
turas intelligimꝰ: Iro quibus
carent: Hic spũ alit̾ debemꝰ
intelligere. idõ ñ habebant
qđ manclucarent : quia gen¬
tes non legem habebant. id
est quinq libros moysi. non
propħas: non p̃clicationẽ sc̃i
ioħis : quia gentes ñ ꝑ legem.
sed & ꝑ fidẽ uenerunt ad
hoc est in natiuitate  in passio.

Expanded text:
ccesserunt Judaei ad Salvatorem, accusantes discipulos ejus, eo quod non lotis manibus manducarent. Quos Dominus redarguit, quia quae de corde mala procedunt, ea potius hominem coinquinarent. Et relictis illis, venit in mulier Chananaea, quae est mater gentilium, pro filia sua, id est, Ecclesia, Dominum deprecatur: quae tamdiu postulavit, donec acciperet quod petebat. Post haec iterum curavit mutum et surdum . Ergo in his diebus cum multitudo populi concurrisset, nec haberent quod manducarent: turbas enim hic omnes gentis significare creaturas intelligimus, pro quibus eut: hic spiritualiter debemus intelligere; quod ideo non habebant quod manducarent: quia Gentes Legem non habebant, id est, quinque libros Moysi, non Prophetas, non praedicationem sancti Joannis; quia Gentes non per Legem, sed per fidem venerunt ad hoc est, in nativitat
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc mens retinet & uult
implere qđ audit: et tamen
reluctatur: Ad martyris tũbam
consistimus: qui ad cȩleste
regnũ ex qua morte ꝑuenerit
scimus Nos si pro ap̃o corpus
non ponimus: saltẽ anunum
uincamus: Placatur ds̃ isto
sacrificio: approbat in iudicio
rat: nunc decertantes uiuat.

Expanded text:
haec mens renititur, et vult haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vincamus. Placatur Deus isto sacrificio, approbat in judicio rat, nunc decertantes juvat,
Abbreviated transcription (Latin):
Srȩci autẽ quã composuit con-¬
ditionẽ inseruit dicens: dimute
nobis clebita nr̃a. sicut & nos
dimittimus debitoribus nrĩs:
Quia ergo ipse uidex uenit.
qui aduocatus extitit: ipse
precem exaudit. qui fecit:
Aut ergo ñ facientes dicimꝰ.⁊
dimitte nobis debita nostra.
nñs. & nosmet ipsos hoc dicendo
amplius ligamus: aut fortasse
hanc conditionẽ in oratione
intermitimus. & aduocatus
nr̃ precẽ quã cõposuit non
recognoscit: atq apud se pro¬
tinus dicit. Scio qđ monui:
non est ipsa oratio quã feci:
Quid ergo nobis agendũ
est fr̃s: nisi ut uere carita¬
tis affectũ impendamꝰ fr̾ibꝰ⁊
nulla in corde malitia ma¬
neat : Considerat om̃potens
ds̃ erga ꝓximũ caritatẽ nĩam:
ut nr̃is impendat inaqͥtatibꝰ
pietatẽ suã Mementote quod
monemur: dimittite. & dr¬
mittetur uob̾ Ecce & debet᷑
nob̾: & debemiꝰ Dimittamus
ergo qđ debet᷑ nob̾: ut dimit¬
tat᷑ qđ clebet᷑ a nob̃ Sed ad

Expanded text:
Preci autem quam composuit conPreci autem quam composuit conditinobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quia ergo ipse judex venit qui advocatus exstitit, ipse precem exaudit qui fecit. Aut ergo non facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra,  nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus: aut fortasse hanc conditionem in oratione intermittimus, et advocatus noster precem quam composuit, non recognoscit, atque apud se protinus dicit: Scio quod monui, non est ipsa oratio quam feci. Quid eest, fratres, nisi ut verae charitatis affectum impendamus fratribus? Nulla in corde malitia maneat. Consideret omnipotens Deus erga proximum charitatem nostram, ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Mementote quod monemur: Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
modo pro amacis audio:÷ quos
magnȩ uirtutis merito orare
etiam pro iumicis scio uir.¬
tus ergo uerȩ orationas est :¬
celsitudo caritatis Et tunc
quisq quod recte petit adi-¬
piscitur: cũ eiꝰ aramus in pe.¬
titione nec inimici odio fusca-¬
tur Sed plerũq reluctantẽ
animũ iuncimus: si etiã pro
inimicis oramus : Fundimus
pro aduersariis precem: sed
utinã cor teneat amorẽ: Nã
sepe & orationẽ ꝓ inimicis nr̃is
impendimus : sel hanc ex pre-¬
ceptione potius fundimus. quã
ex caritate: Ham & uitã ini¬
micorũ petimus : & tamen
ne exaudiamur timemus:
Sed quia internus iudex
mentẽ potius quã uerba con-¬
siderat: pro inimico nil pos¬
tulat: qui pro eo ex caritate
non orat: Sed ecce in nobis
dãpna intulit: iuuantẽ lȩsit:
amantes persecutus ẽ: Retinen¬
cla hȩc esfrit : si remitenda
nobis delicta ñ essent Aduo¬
catus & enĩ nr̃ precẽ nobis in
causa nr̃a cõposuit: & ipse eiꝰdẽ
cause iudex ẽ: qui aduocatus:

Expanded text:
modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, si etiam pro inimicis oramus. Effundit os pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem. Nam saepe et orationem pro inimicis nostris impendimus, 1565 sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex charitate. Nam et vitam inimicorum petimus, et tamen ne exaudiamur timemus. Sed quia internus judex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nil postulat, qui pro eo ex charitate non orat. 9. Sed ecce in nos damna intulit, juvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit; et ipse ejusdem causae judex est, qui advocatus.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisset. Homo ergo pro
hominibꝰ factus: mitem
se hominibus prebuit:
no luit peccatores ferire :
sed colligere Prius uoluit
mansuete corrigere: ut
haberet quos postinodũ in
iudicio saluaret: In colũ¬
debuit sp̃s. qui ñ uenie¬
bat ut peccata iã ꝑ zelũ
percuteret: sed adhuc per
mansuctudinẽ toleraret
At contra super discipłos
in igne debu it sẽs sp̃s
demonstrari: ut hi qui
erant simpliciter homines.
atq ideo peccatores: eos con¬
tra semet ipsos spũalis feruor

Expanded text:
voluisset? Homo ergo pro voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibus praebuit. Noluit peccatores ferire, sed colligere. Prius voluit mansuete corripere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columdebuit Spiritus, qui non veniebat ut peccata jam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter homines, atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis servo
Abbreviated transcription (Latin):
serpentis accenderet: & ser¬
pentis astudiã colũbe sim¬
plicitas temperaret Hinc
paulus ait: Nolite pueri
effici sensibus Ecce pru¬
dentiam serpentis audiui-¬
mus: nunc de simplicitate
columbȩ moneamur sed
malitia paruuli estote:
Hinc de beato iob dicitur:
Erat uir simplex & rectus:
Que est autem rectitudo
sine simplicitate: aut q̃
simplicitas sine rectitu¬
dine: Quia ergo & recti¬
tudinẽ docet iste sp̃s et
simplicitatẽ: & igne mon¬
strari debuit & in colũba.
quatinus om̃e cor quod eiꝰ
gr̃a tangitur et mansu¬
etudinis lenitate tranquil¬
lũ: & telo iusticie accensũ
fiat: Ad extremũ uero
querendũ est cur in ipso
redẽptore nr̃o mediatore
clei & hominũ per colũbam
apparuit.: in discipłos uero
per ignem: Certe uni geni¬
tus filius udex ẽ. generis
humani: sed quis eius iu¬
sticiã ferret. si prius quam
nos per mansuetudinẽ col¬
liger&. culpas nr̃as ꝑ zelũ
rectitu dinis examinare

Expanded text:
serpentis accenderet, et serserpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simplisimplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinis lenitate tranquillum, et zelo justitiae accensum fiat. 6. Ad extremum vero quaerendum est cur in ipso Redemptore nostro 1579 Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem? Certe unigenitus Dei Filius judex est generis humani. Sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret culpas nostras per zelum rectitudinis examinare
Abbreviated transcription (Latin):
prius per desideria: arclet
postinodũ per uerba Une e
bene per moysen dicitur.
In dextera eius ignea lȩx
sinistra quippe reprobi. qui
&̾ ad sinistram ponencdi suÑ
dextera autẽ clei appellant᷑
electi In clextera autẽ dei
lex ignea ẽ: quia electi man¬
data cȩlestia nequaquã fri¬
gido corcle aucliunt: sed ad
hȩc amoris intuni facibus
in ardescunt: Sermo ad au¬
rem clucitur: &̃ mens eorũ
ne dulcedinis flamma con
crematur: In colũba uero
sp̃s & igne monstratus est:
quia om̃s quos repleu. sim¬
plices & ardeutes facit: Sim¬
plices puritate: ardentes ȩ¬
mulatione: Neq et enĩ pla¬
cere dõ aut simplicitas sine
Zelo: aut zelus sine simplici¬
ueritas clicit Estote prudentes
sicut serpentes: & simplices
sicut colũbȩ Qua ii re no¬
tandũ ẽ. quod discipłos
suos nec de columba sine
serpente. nec de serpente
sine colũba uoluit dñs
ãmonere quatinus & co¬
lumbȩ simplicitatẽ astutia

Expanded text:
prius per desideria, ardet prius per desideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra quippe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum rnae ducrematur. In columba vero Spiritus et in igne monstratus est, quia omnes quos repleverit simplices et ardentes facit; simplices puritate, ardentes aemulatione. Neque etenim placeret Deo aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simpliciVeritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit sp̃s: quia quisquis
sco sp̃u tangitur. dei uerbũ
id est uragenitũ filiũ confi
habet: uel certe in lingus
igneis apparuit sp̃s. quia om̃s
quos repleuerit: ardentes pa¬
riter & loquentes facit:
inguas igneas doctores ha
bent : quia dũ dm̃ amando
predicant corda audien¬
tium inflã mant: Ilam &¬
otiosus sermo cloctoris ẽ: si
prebere non ualet incendiũ
amoris. hoc doctrine in¬
cendiũ ab ipso ueritatis ore
conceperant: qui dicebant
Nonne cor nr̃m arcleus erat
in nobis. cũ loqueretur in
uia & aperiret nob̾ scriptu¬
ras: Exaudito quippe sermo¬
ne iardescit animus. torpo¬
ris frigus recedit: Fit mens
in suꝑno desiclerio anxa: a
concupiscentiis terrenis alie¬
na. amor uerus qui hane re¬
pleuerit in fletibꝰ cruciat:
Sed dũ tali ardore cruciat᷑:
ipsis suis cruciatibꝰ pascitur¬
& audire ei libet prȩcepta
cȩlestia. & quot mandatis
instruitur: quasi tot facibꝰ
in flãmatur & quȩ torpeba

Expanded text:
apparuit Spiritus, quia quisquis apparuit Spiritus, quia quisquis sancto Spiritu tangitur, Dei Verbum, id est unigenel certe in linguis igneis Spiritus apparuit, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent; quia, dum Deum amando praedicant, corda audientium inflammant. Nam otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat
Abbreviated transcription (Latin):
ignis dicitur. quia per hunc
peccatorũ rubigo consumitur
De hoc igne ueritas dicit:
Ignẽ ueni mittere in terrã.
& quid uolo nisi ut ardeat:
Terra enĩ uocata sunt corda
terrena. quȩ dum semper in¬
fimas in se cogitationes con¬
gerunt. ã malignis spiritibꝰ.
conculcantur: Sed ignẽ dñs
in terrã mittit: cũ afflatu
scĩ sp̃s cor carnaliũ inflãmat
Terra itaq accenditur. cũ
cor carnale in suis prius
uoluptatibꝰ frigidũ. relinqͥt
concupiscentias presentis scłi.
& ardet per amorẽ dĩ Bene
ergo in igne apparuit sp̃s: quia
ab omni corde quod replet
torporẽ frigoris excutit: et
hoc in desiderio suȩ ȩt̾nitatis
accendit: I igneis autem
linguis monstratus ẽ: quia
idem sp̃s coeternus ẽ. filio.
& habet cognĩtionẽ maximã
lingua cũ uerbo Uerbum
quippe patris est filius. et
substantia: idem sp̃s
monstrari debuit. in lingua
uel certe quia per linguam
procedit uerbũ. in lingius

Expanded text:
ignis dicitur, quia per hunc ignis dicitur, quia per hunc peccatorum rubigo consumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat ? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae dum semper infimas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in terram mittit, cum afflatu sancti Spiritus corda carnalium inflammat. Terra itaque accenditur, cum cor carnale, in suis pravis voluptatibus frigidum, relinquit concupiscentias praesentis saeculi, et ardet per amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus, qui ab omni corde quod replet torporem frigoris excutit, et hoc in desiderio suae aeternitatis accendit. In igneis autem linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet cognationem maximam lingua cum Verbo. Verbum quippe Patris est Filius; et substantia, idem Spiritus monstrari debuit in lingua. Vel certe, quia per linguam procedit verbum, in linguis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod sca ȩccłia eodẽ
spũ repleta. omĩum gentiũ
erat uoce locutura᷑ Qui
uero contra dm̃ turrem
ȩdifficare conati sunt.
cõmunionẽ unius linguę
perdiderunt: In his autem qui
dm̃ humi liter metuebant:
linguȩ om̃s unitȩ sunt:
Hic ergo humilitas uirtutẽ
meruit: illic suꝑbia con¬
fusionẽ Sed quȩrendũ
nobis est cur sc̃s sp̃s patri
& filio coeternus in igne
apparuit: cur in igne si
mul & linguis: cur aliquan
do in colũba: aliquando
uero in igne monstratur.⁊
cur suꝑ unigenitũ filiũ
apparuit in columbȩ spetie.¬
& super discipłos in ignem:
ita ut neq suꝑ dñm ueniret
in igne: neq super discipłos
monstraretur in columba:
ler quatuor itaq hȩc quȩ prȩ¬
posuimus. soluendo redeamꝰ:
Patri namq & filio coȩtenus
sp̃s ui ige monstratur: quia
ncorporeus & ineffabilis. atq
inuisibilis ignas est ds̃. quia
attestante paulo cis̃ ñr ignis
consumens est Os̃ quippe¬

Expanded text:
nisi quod sancta Ecclesia, eodem nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spiritu repleta, omnium gentium erat voce locutura? Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt communionem unius linguae perdiderunt , in his autem qui Deum humiliter metuebant linguae omnes unitae sunt. Hic ergo humilitas virtutem meruit, illic superbia confusionem. 5. Sed quaerendum nobis est cur sanctus Spiritus, Patri et Filio coaeternus, in igne apmul et linguis; cur aliquando vero in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Dei Filium apparuit in columbae specie, super discipulos autem in igne: ita ut neque super Dominum veniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba. Per quatuor itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus in igne monstratur, quia incorporeus, ineffabilis, atque invisibilis ignis est Deus, attestante Paulo: Deus noster ignis consumens est .
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ hominis loquitur si e¬
idem homini ꝑ unctionem
sp̃s non loquatur: Certe
cam prius quã fr̃icidium
opere perpetraret: audiuit.
peccasti: quiesce: Sed quia
culpis suis exigentibus.
uoce est ammonitus. non
unctione sp̃s: audire dei
uerba potuit. sed seruare
contempsit: Requirendũ
uero nobis ẽ. cur de eodẽ
spũ dicatur. suggeret uo¬
bis omĩa. cũ suggerere e̾e
sole minoris Sed quia
suggerere aliquando dici¬
mus subministrare. inuisi¬
bilis sp̃s suggerere dicit᷑.
non quod nobis scientiam
ab imo inferat. sed ab oc¬
culto: Pacem meã relinquo
uobis: pacẽ meã do uobis
hic relinquo: illic do Sequentibꝰ¬
relinquo: peruenientibꝰ do:
cussimus: nunc in contem¬
platione tandȩ festiuitatis
animũ transferamꝰ: Sed
quia cũ lectione euange¬
lica uobis est etiã auctuũ
apłorũ lectio recitata: ex ea
ergo aliquid in usũ nr̃ȩ con-¬
templationis trahamꝰ Au
hoc miraculo designans:

Expanded text:
nem hominis loquitur, si enem hominis loquitur, si eidem homini per unctionem Spiritus non loquatur? Certe Cain, priusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Peccasti quiesce . Sed quia, culpis suis exigentibus, voce est admonitus, non unctione Spiritus, audire verba Dei potuit, sed servare contempsit. Requirendum vero nobis est cur de eodem Spiritu dicatur: Suggeret vobis omnia, cum suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibrelinquo, pervenientibus do.cussimus, nunc in contemplationem tantae festivitatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae contemplationis trahamus. Auhoc miraculo designans,