comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potũ biberunt: Bibebtint autẽ desequenti petraspĩ
depetra hȩc diẽ spiritala qe non mundi lege paratasins
sedeiui tute sine elem̃toꝵ conmiatione ad tẽpus
ore act Flabent inse figurã frtur mysterii ꝗnuno
nos sumus iconmeino rattonẽ ap̃idũ: Idõ & panis agli
dictus est. qͥa untũte qaa angłi sub ũstunt entitus est h oaig¬
nificaris qͥ decelis uenturus erat qͥ spĩtalit̃ pasceret: Inde
& manna primũ dominieo die uenit decȩlo aelsaturita¬
tẽ pͦpłi Sequens tam̃  tdicta est : que intelligit᷑ gep̃s Ubieni

Expanded text:
 biberunt; bibebant enim de sequente eos spiritade petra, dicit spiritalia; quia non mundi lege parata sunt, sed Dei virtute sine elementorum commixtione ad tempus creata, habentia in se figuram futuri mysterii, quod nunc nos sumimus in commemori subsistunt, creatus est: hoc significans, quia de coelis venturus erat, qui spiritaliter pasceret. Unde et manna primum Dominico die venit de coelo ad saturitatem populi; sequens tamen petra dicta est, quae intelligitur Christus. Ubi eni
Abbreviated transcription (Latin):
carita t studendũ docet ut liciti  illicitis
babeant᷑ ne obsonrt fr̃i Quantũ era mali est
ꝑ illicitt non relinquere & ꝑea quȩ concessasunt
offendere ut lex seruet᷑ llicitis & ollicitis non
custodi at᷑ dũ in considerate cedũtu Lex eñ
sic ꝑmisit quȩ conces sit ut modis tam̃ sit quẽ eusto¬
diant: Vxorẽ certe lic& habere sedsi forcata
fuerit: abicien da est : Ita & carnẽ licet edere :
sedñ idolis ablata fuerit: respuenda est : Ntin sũ

Expanded text:
illicitis habeantur, ne obsint fratri. Quantum enim mali est per illicita non delinquere, et per ea quae concessa sunt, offendere; ut Lex servetur in illicitis, et in licitis non custodiatur, dum inconsiderate eduntur? Lex enim sic permisit quae concessit, ut modus tamen sit, quem custodiant. Uxorem certe licet habere, sed si fornicata fuerit, abjicienda est: ita et carnem licet edere, sed si idolis oblata fuerit, respuenda est. CAPUT IX.
Abbreviated transcription (Latin):
Apłm enĩ se ꝓbat qemissus est ad gentes dicen¬
meũ uosestis indnõ uidõ opris eiꝰ sunt qr ipse illos
plantauuit in dnõ annũ & sex menses euuangeli¬
tens eis ũbũ dñi : Si aliis non sum apłs uerũ tam̃
uobis sum: Iua udeis credetibris & nihil homi¬
nus legẽ seruantibus apłs esse negabat᷑ : ĩ ã enĩ
simulantibus hic alit udebat᷑ docere : idõ apłs
ab his negabat᷑: His enĩ erat apłs. qrl uiderant
in eo uirtutes in sigmia: Nam si signa culũ aposto¬
latus mei uos estis in dño: Hoc enĩ predicante
conuersi sunt abidolis ad fidẽ dĩimius Mea de¬
fensio ad eos qͥme int̃ rogant hȩc ẽ : Nunc inci¬
pit agere causam quã suꝑius p̃misit dicens: Om̃a
mͥ licent. sedego subnullius redigar potestatẽ :¬
Esca uentri & uent̃ eseis : Mea defensio qme int̾

Expanded text:
m enim se probat, quia missus est ad gentes, dicenmeum vos estis in Domino? Ideo opus sunt quia ipse illos plantavit in Domino, annum et sex menses evangelizans eis verbum Dei. Etsi aliis non sum apostolus, verumtamen vobis sum; quia a Judaeis credentibus, et nihilominus Legem servantibus, apostolus esse negabatur. Jam enim simulantibus, hic aliter videbatur docere; ideo apostolus ab his negabatur; his enim erat apostolus, qui viderant in eo virtutis insignia. Nam signaculum apostolatus mei vos estis in Domino; hoc enim praedicante, conversi sunt ab idolis ad fidem Dei unius. Mea defensio apud eos, qui me interrogant, haec est. Nunc incipit agere causam, quam superius praemisit dicens: Omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventri
Abbreviated transcription (Latin):
est mihi iustũ hoc sentire ꝓ om̃ibus uobis eo qđ
habeã uos in corde tam inuinculis meis quam
in defensiore & confirmatione ȩuuangłii: qm̃
om̃s mihi particeps gaudii estis: Secimus debomi
conficlit qđ dĩ auxilis adiuiti ꝑseueraturis int
infide usque ad diep dñi: in quo remunerandi
sint ꝑsistentes infide N ec aluid debuit de his
senre quos semꝑ inflexibiles in deuotione dei
exꝑtus est : tam̃ directum & infatigabilem
cursum eoꝵ uidens: ut cogitar& de spẽ futurȩ¬
iħu xp̃i . Dm̃ testatur ut affectũ commend&.
Uui enim multũ de aliquos sentit: ut in credibile
hoc faciat: gestificatur er qđ & ꝓuocat
desiderium illoꝵ erga se. ut desiderati desiderait:
Desiderat ergo om̃s hos non humana cupiditate
sed in amore xp̃i: non carnis effectu sed sp̃us.
ut participes hos habeat: & iꝑ sensũ misteru.
diuinitatis & in carnationis dñ iħu xp̃i. Et hoc¬

Expanded text:
eo quod habeam vos in corde et in vinculis meis, et in defensione et confirmatione Evangelii; quoniam omnes mihi participes gaudii estis. Securus de bonicontidit quod Dei auxiliis adjuti, perseveraturi sint in fide usque ad diem Domini, in quo remunerandi sunt persistentes in fide. Nec aliud debuit de his sentire, quos semper inflexibiles in devotione Dei expertus est, tam directum et infatigabilem cursum eorum videns; ut cogitaret dignos hos sibJesu Christi. Deum testatur, ut affectum commendet justi; qui enim multum de aliquo sentit, ut credibile hoc faciat, testificatur: per quod et provocat desiderium illorum erga se, ut desiderati desiderent. Desiderat ergo omnes hos non humana cupiditate, sed in amore Christi: non carnis affectu, sed spiritus; ut participes hos habeat et in sensu mysterii divinitatis, et incarnationis Domini no
Abbreviated transcription (Latin):
eius litmeuit: ut non p̃terirent enuangelizare :
diligentes se. Sed & alios falsos fr̃s non
fidutia neq dilectione dĩ : sed contentione geli
adgl̃am cuĩ solꝰ. alii uͦ caritate incitati apłi certa
detutione de Sit iterũ econtra abia dus
genera porit : quȩ non sincero animo p̃dicabant:
Quidam enĩ inuidentes apło: contentione hoc agebant.
Alii uero astutia simulationis. xp̃m annuntiabant.
ut possent seditiones ex citare apło quasi auctori
huiussectȩ : qui multos aggregauerat suae
conspirationi: Maior enĩ piua crescebat apło
quando ex latere eius multi uidebant᷑ docere.:
Quid enĩ : dũ tam̃ om̃i modo siue ocasione. siue
ueritate xp̃s annuntiet᷑ :̃ & in hoc gaudeo: sed &¬

Expanded text:
s animavit, ut non praeterirent 253 evangelizare, c tueatur diligentes se; sed et alios falsos fratres, non fiducia, neque dilectione Dei, sed contentione zeli ad gloriam Dei solius; alii vero charitate incitati apostoli, certi de tuitione Dei. Sic iterum e contra alia duo genera ponit, quae non sincero animo praedicabant; quidam enim invidentes Apostolo, contentione hoc agebant: alii vero astutia simulationis Christum annuntiabant; ut possent seditiones excitare Apostolo, quasi auctori hujus sectae, qui multos aggregaverat suae conspirationi. Major enim invidia crescebat Apostolo, quando ex latere ejus multi videbantur docere. Quid enim? Dum tamen quovis modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur: et in hoc gaudeo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fidutiam uerb̃ enis: ut hortas seditiones compescer&
n nullo ergo dicit se confundi indotrina xp̃i.
quia & spes magna ꝓmissionis est. & quia nihil
inea in honestũ aut fallax est sicut apđ paganos.
sed aꝑta simplicitas Hinc est ͤ unde cũ om̃i cons¬
tantia non cedit. adũsis. ut magnificetꝰ xp̃sincor¬
pore eius: siue occidatur. suie cęsus euadat.
xeo enim quȩ & quanta spes inxp̃o est consi-¬
depatur: quando non solum cędi &afligigxo.
sed mori paratus e est. Oitã eñi suã siue inꝰp̾senti.
siue infutoꝰ xp̃m. ex.  sic̃ ioħ̃s euuangl̃ista testatꝰ dicens
Qđ factũ est. imipso uita est: & uita erat lix hominũ:
Prohac uita mortalis corpus tradit: ut eũ recipiat
inȩt̾num Hac ꝑ hoc lucrũ computat mori ꝓxp̃o.

Expanded text:
fiduciam verbis ejus, ut ortas seditiones compesceret. fiduciam verbis ejus, ut ortas seditiones compesceret. In nullo ergo se dicit confundi in doctrina Christi; quia et spes magna promissionis est, et quia nihil in ea turpe, inhonestum, aut fallax est, sicut apud paganos, sed aperta simplicitas. Hinc est enim unde cum omni constantia non cedit adversis, ut magnificetur Christus in corpore ejus, sive occidatur, sive caesus evadat. Ex eo enim quae et quanta spes in Christo est, consideratur; quando non solum caedi et affligi pro eo, sed et mori paratus est. Vitam enim suas testatur, dicens: Quod factum est, in ipso vita erat, et vita erat lux hominum . Pro hac vita mortale corpus tradit, ut id recipiat in aeternum: ac per hoc lucrum cumputat mori pro
Abbreviated transcription (Latin):
contempla tionẽ & spẽ mcã : quia in nullo confundir.
sed inom̃i exerta fiduta sicut semꝑ & nunc
magnificabitur xp̃s incorpore meo. siue ꝑuitam.
siue ꝑmogtem: Mihi enĩ quuiere xp̃s est: & mori
gaudere qđ fallacia hominũ adũsum eum
compositũ erat : ut adinudiã & p̾ssurã eiꝰ xp̃s
p̾ dicaretur.: Hoc enĩ dicit aduitã sibi ꝓficere:
qđ illi parauerant ad mortẽ. N anc enim uttã
suam dicit esse . sixp̃s om̃ibus p̃dicetur:
& se aetiam mori paratum. ut hoc possit im¬
pleriꝰ Sciens magnam sibi ꝓhoc uoto. & efficatia.
darqͥ fibi posse mercedem: Imperita enim
malitia : aduersum se semꝑ machinatꝰ dum nescit:
Adcalcandũ ergo hoꝵ maliuolentiã qui tecti fallatia
in sidias uitȩ eius tendebant: dei presidus se
muniri testatur his quos utiq sotios gaudu sin
dicit. aclinnantibus oratione ꝓpt̃ cõniunẽ alacritatẽ.
& sc̃i sp̃s subministrationẽ. quia contra uolunta¬
tes illoꝵ. & uias aꝑir& predicanti: dans grãm &

Expanded text:
contemplationem et spem meam; quia in nullo confundar, sed in omni exerta fiducia, sicut semper, et nunc magnificabitur Christus in corpore meo, sive per vitam, sive per mortem; mihi enim vivere Christus est, et mori gaudere, quod fallacia hominum adversus eum compositum erat, ut ad invidiam et pressuram ejusdicaretur. Hoc enim dicit sibi ad vitam proficere, quod illi paraverant ad mortem; hanc enim vitam suam dicit esse, si Christus omnibus praedicetur, et se etiam mori paratum, ut hoc possit impleri, sciens magnam sibi pro hoc voto et efficacia dari posse mercedem: imperita enim malitia adversum se semper machinatur, dum nescit. Ad calcandam ergo horum malevolentiam, qui recti fallacia insidias vitae ejus tendebant, Dei praesidiis se muniri testatur, iis quos utique socios gaudii sui dicit, adjuvantibus oratione propter communem alacritatem, et sancti Spiritus subministrationem, qui contra voluntatem illorum et vias aperiret praedicanti, dans gratiam et
Abbreviated transcription (Latin):
ideo quidfecerit p̃dicatio eius insinuat:
quasi caresintaut om̃ib. in notuerinit ꝓmis¬
siones pro xp̃o Per hanc humilitatẽ gloriosum
se indicauit. ut habeant ocasionẽ gaudendi
amatores eius. quia cuiꝰ uorcula inxp̃o mam¬
festantur. dignitas qꝰ crebescit ppronũ p̃torio

Expanded text:
ideo quid profecerit praedicatio ejus insinuat, ideo quid profecerit praedicatio ejus insinuat, quasi charis; ita ut omnibus innotuerint passiones ejus pro Christo. Per hanc humilitatem gloriosum se indicat, ut habeant occasionem gaudendi amatores ejus; quia cujus vincula in Christo manifestantur, dignitas ejus crebrescit. In omni praetorio,
Abbreviated transcription (Latin):
adiutore dõ. Ordinẽ disciplinȩ xpĩanȩ
uult eos imbuere: ut quia firmati infide sunt.
ñ sint nesci sacram̃tis credulitatis suȩ: Et
scientes discernere utilia a contrariis. iusticia
oꝑibus ornent. doctrinã dñi. fructũ facientes
in mortalitatis habundantiam om̃ĩum bonorũ.
ut gł̃osus inhis: appareat magister gentiũ.
Serre aut̃ uos uolo fr̃s quodquȩ a die adtinent.
adꝓfectũ ȩuuangłii uener̃ : Ita ut uincula mea
cȩtis om̃ibus.̃ Et plures ex fribus confidentes
ĩndño. uinculis meis. magis coeper̃ audere sine
indiã & contentionem : quidã uero ꝓpt̾ bonã
uoluntatem xp̃m p̃dicant: Alii quide ex
caritate. scientes qđ in defensionem
euuangłii positus sum. aliqui uero
ex contentione xp̃m annuntiant.
non simplicit̾: existimantes qđ in
pressurã suscitent uinculis meis:
Haec explanatione non indigent:
tam̃ ꝓpt̾ sollicitudinẽ nram nequã indubiũ
ueniant. ꝑ ordinẽ Aꝑtius ꝓ sequanur.

Expanded text:
adjutore, ordinem disciplinae christianae vult eos imbuere; ut quia firmati in fide sunt, non sint nescii sacramenti credulitatis suae: et scientes discernere utilia a contrariis, justitiae operibus ornent doctrinam Domini, fructum facientes immortalitatis ad abundantiam omnium bonorum, ut gloriosus in his apparet magister gentium. Scire autem vos volo, fratres, quod quae ad me pertinent, ad profectum Evangelii venin ceteris omnibus et plures e fratribus in Domino confidentes vinculis meis abundantius audere sine vidiam et contentionem: quidam vero et propter bonam voluntatem Christum praedicant. Alii quidem ex charitate, scientes quod in defensionem Evangelii positus sum: aliqui vero ex contentione Christum annuntiant, non simpliciter existimantes quod pressuram suscitent vinculis meis. Haec explanatione non indigent; tamen, propter sollicitudinem nostram, ne qua in dubium veniant, per ordinem ea apertius prosequamur.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ me ipsum: Iuãtũ gͦtibeni uolũ & sollicitũ
magiserũ ꝑtin&. om̃s tales si fieri posse uolebat
eẽ sic̃ seipsum: Iualis autẽ ipse erat mor in subiec¬
tis ostẽ dit : Sed unus qͥsq pro priũ habet donũ adõ
Alius qͥdẽ sic aluud uero sic: H oc ẽ. unus qͥsq: icta uotũ
suũ donũ dĩ. ditł et cuelit ipsus nutudi pos sibilita

Expanded text:
sicut me ipsum. Quantum ergo ad benevolum et sollicitum magistrum pertinet, omnes tales, si fieri posset, volebat esse sicut se ipsum. Qualis autem ipse erat, mox in subjectis ostendit: Sed unusquisque proprium donum habet ex Deo, alius quidem sic, alius vero sic; hoc est, unusquisque juxta votum suum donum Dei habet, ut si velit, ipsius nutu Dei, possibilita
Abbreviated transcription (Latin):
pe: Et iterũ reuertimini ad id ipsũ netẽtit uos¬
onis adusũ naturalẽ reũti debere Neuos tẽtet
dũ monet ne occasio detꝰ diabolo. Sic̃ dic̃ petrus:
a pł Ecce diabolus ut leo rugiens circuit querens
qrẽ deuoret: Sienĩ causa filioꝵ ot.ꝓdoꝵ ducitꝰitrer:
non multũ tẽpus concessũ uidetꝰ ad ipscon usim.
qͥa E t dies festi & dies ꝓcessionis & ipsa ratio c̃õcep¬
tis & partus urxta legẽ cossari tẽ poribus hisde¬

Expanded text:
 Et iterum revertimini ad id ipsum. Quononis ad usum naturalem reverti debere: Ne vos tentets abstinendum monet; ne occasio detur diabolo, sicut dicit Petrus apostolus: Ecce diabolus ut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Si enim causa filiorum creandorum ducitur uxor, non multum tempus concquia et dies festi, et dies processionis et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessare temporibus his de
Abbreviated transcription (Latin):
focrint mentiti transigisse non possunt Et gͦ.
subleue peccatũ : Eccłas tiuis autẽ idcireo dõ se
ꝓbat ut huic deuctus officium inpleat quod
spopondio : indĩ reb sollicttꝰ asđari negotio
alienus Nongñ conuenit unũ duplicẽ ꝓfesñ¬
ad głe meritũ ꝑuemre: totamente iugilantẽ
dunniis obsequus. p̃sentiam sꝑnemtẽ celestia
diligentẽ: Adhoc enĩ se ꝓhauit : ut hic laborans¬
remimeretur in celis Laborantũ agricolam
oportet primũ defructib ꝑcipere : Intellige
quedico Dabit enĩ tibicbnĩs momĩb intellectũ
Tantae abstinemtie fuit ses tonotbens. at etiam
alicqtis temperart hoc em̃ in alt quisa p̃artipati

Expanded text:
fuerint, transegisse non possunt. Est ergo, sed leve peccatum. Ecclesiasticus autem idcirco Deo se probat, ut huic devotus, officium impleat quod spopondit, in Deirebus sollicitus, a saeculari negotio alienus; non enim convenit unum duplicem professiad gloriae meritum pervenire: tota mente vigilantem divinis obsequiis, praesentia spernentem, coelestia diligenteam oportet primum de fructibus percipere. Intellige quae dico; dabit enim tibi Dominus in omnibus intellectum. Tantae abstinentiae sanctus fuit Timotheus, ut etiam a licitis se temperaret; hoc enim vult intelli
Abbreviated transcription (Latin):
debere dic̃ ep̃m Hȩc emĩ signa sunt dignits epis ca palis
Siquis aut̃ pociora seottitꝰ. & corpus & amonam suam dõ
dicauerit. nese copril& iumt trimonio : tcinto magis digni¬¬
or fi& Idõ enĩ onferiorẽ posuit: ut depotiorẽ nemo dubi¬
taret: Siquis aut̃ domui suȩ pre. ec̃ nes eit : quomodo
ec cłae diligentiam habebit .⁊ manifestũ est quiatimo
potest idoneus rector futurus ꝓbari sepius do¬
mũ suam recte gubernauerit: Qui eñ in minimis
fidelis est. &mmagnis fide lis erit  Meoplitũ ne onsuꝑ

Expanded text:
debere episcopum. Haec enim signa sunt dignitatis episcopalis. Si autem quis potiora sectatus, et corpus et animam suam Deo dicaverit, ne se copulet matrimonio; tanto magis dignior fiet. Ideo enim inferiorem posuit, ut de potiore nemo dubitaret. Si quis autem domui suae praeesse nescit, quomodo Ecclesiae Dei diligentiam adhibebit? Manifestum est quia tunc potest idoneus rector futurus probari, si prius domum suam recte gubernaverit; qui enim in minimis fidelis est, et in magnis fidelis est Non neophytum, ne in su
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑmarere dicit in ossa. ungues capillos. sicut
in mundo arbores sine sensu alunt᷑ & crescunt.
& modo quodã suo unuia. Scđm gradũ animȩ: ĩn qͦ
sensus ẽ: hanc ium ꝑuenire in oculos. aures nares.
animꝰ: inqͦ intelligentia p̃minet: hoc p̃t̃ hominẽ
om̃s carere mortales: hanc partẽ animȩ mundi dicit
deũ : in nob̾aut̃ geniũ uocar eẽ aut̃ in mundo lapides
ac terrã. quã uidemꝰ qͦ ñ ꝑmanet sensus: ut ossa. ut

Expanded text:
rmanare dicit in ossa, ungues, capillos; sicut in mundo arbores sine sensu aluntur et crescunt et modo quodam suo uiuunt: secundum gradum animae, in quo sensus est; hanc uim peruenire in oculos, aures, nares, animus, in quo intellegentia praeminet; hoc praeter hominem omnes carere mortales. Hanc partem animae mundi dicit Deum, in nobis autem genium uocari. Esse autem in mundo lapides ac terram, quam uidemus, quo non permanat sensus, ut ossa, ut
Abbreviated transcription (Latin):
am uͦ liberi sacra q̃ liquidis seminib ac ꝑhoc
non solũ liquoribus fructuũ quoꝵ quodã modo
primatũ uinũ ten&. uerũ &iam seminibus ani¬
maliũ p̃fecer̃. Ad quantã turpitudinẽ ꝑuenerint.
pig& quidẽ dicere ꝓpt̃ sermonis longitudinẽ:
cogor. initalię comitiis quȩdã dicit sacra liberi
celebrata cũ tanta licentia turpitudinis. ut in
eius honorẽ pudenda iurilia colerent. ñ saltẽ aliquon¬
tũ uerecundiore secr&o. sed in ꝓpatulo exultante
nequitia: Nam hoc turpe menbrũ ꝑ liberi dies
festos cũ honore magno plostellis impositũ. priꝰ
rure incõp&ris & usq murbẽ postea uectabat᷑.
noꝰpido aut̃ laniuno unus libero totus mensis
tribuebat᷑. cuiꝰ diebus om̃s uerbis flagitiosisi¬
mis uterent᷑: donec illud menbrũ ꝑforum trans¬
uectũ eẽ atq in loco suo quiescer& cui menbro
in honesto. matrẽ familias honestissimã. palã
coronã necesse erat imponere. Sic uidelic&

Expanded text:
am vero Liberi sacra, quem liquidis seminibus, ac per hoc non solum liquoribus fructuum, quorum quodammodo primatum vinum tenet, verum etiam seminibus animalium praefecerunt, ad quantam turpitudinem pervenerint, piget quidem dicere, propter sermonis longitudinem; cogor, in Italiae compitis quaedam dicit sacra Liberi celebrata cum tanta licentia turpitudinis. ut in eius honorem pudenda uirilia colerentur, non saltem aliquantum uerecundiore secreto, sed in propatulo exultante nequitia. Nam hoc turpe membrum per Liberi dies festos cum honore magno plostellis inpositum prius rure in compitis et usque in urbem postea uectabatur. In oppido autem Lauinio unus Libero totus mensis tribuebatur, cuius diebus omnes uerbis flagitiosissimis uterentur, donec illud membrum per forum transuectum esset adque in loco suo quiesceret. Cui membro inhonesto matrem familias honestissimam palam coronam necesse erat inponere. Sic uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
qua aduitã ꝓficiant : non adludeiũ : Seruitati
uõ subieit᷑: dũ non suam ꝑficit. sed sp̃s uolũtate
Neforte aliis predicans ipse rȩpbus efficiar:
Idõse refrenare corpus suum ostẽdit: utre¬
munaratione quã aliis predicat: etiã ipse
dignus habeat᷑. ne aliiscuratis ipse remaneret
in uul nere  Ratã ergo spẽ predicationis Nȩ
affirmat: quando gestis ulse ꝓsequi qđ docet
ostendit: Quia alit̃ agit quã predicat
sus pectus facien audientes ut deꝓmissis dubi¬
tent: Suo. explo non magis ũbis quã oꝑibus

Expanded text:
quae ad vitam proficiant, non ad luxum. Servituti quae ad vitam proficiant, non ad luxum. Servituti vero subjicitur; dum non suam perficit, sed spiritus voluntatem. Ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar. Ideo se refrenare corpus suum ostendit, ut remuneratione, quam aliis praedicat, etiam ipse dignus habeatur; ne aliis curatis, ipse remaneret in vulnere. Ratam ergo spem praedicationis suae affirmat, quando gestis id se prosequi, quod docet, ostendit; quia qui aliter agit quam praedicat, suspectos facit audientes, ut de promissis dubitent. Suo itaque exemplo non magis verbis, quam operibus
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit quanta sit utilitas legis nr̃ȩ. In qua ñ uni
s. om̃ib ꝓmissa ẽ. palma. Sic currite ut cõp̃hendatis
Sollicite ubo curri ad oro misssonẽ ꝗd nagna ẽ.
Om̃is aat̾ qͥ miagone contẽdit abom̃ ibus se abs¬
tinet: Ab im̃ibus quae utanda sunt eadẽ tradit
dis diplpd. cusci ant unũ coro nandũ: quanto magis
nobis obseruandũ ẽ qr om̃ibus ꝓmis¬
sa est salus : Et illi qͥdẽ ut corruptibilẽ coronã ac¬
cimant nos aut incor ruptã: et in hoe multũ dis¬
par̾donũ .ẽ. ac ꝑ boc diligentiores nosesse debert
qͥbus non terrenis & marces centibus foribus sed
eternis conserit gẽmis oimodũ regalis diade¬
matis sprritalis corona seruat᷑ : cgo igit᷑ sic eurro
quasi in incertũ : Alagna spe carrere ꝓfitet᷑. certũ
habens quid sit ꝓmissum: Sic pugno non quasi
Sed castigo corpus merĩ & seruituti subicio: casti¬
gare corpus ẽ ieiuniis illũ agere & illa eidaren

Expanded text:
ostendit quanta sit utilitas legis nostrae, in qua non uni, ostendit quanta sit utilitas legis nostrae, in qua non uni, sed omnibus promissa est palma. Sic currite, ut comprehendatis. Sollicite vult curri ad promissionem, quia magna est. Omnis autem qui in agone contendit ab omnibus se abstinet: ab his omnibus quae vitanda eadem tradit disciplina, cum sciant unum coronandum; quanto magis nobis observandum est, quia omnibus promissa est salus! Et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant: nos autem incorruptam. Et in hoc multum dispar donum est, ac per hoc diligentiores nos esse debere, quibus non terrenis et marcescentibus floribus, sed aeternis conserta gemmis in modum regalis diadematis spiritalis corona servatur. Sic curro, non quasi in incertum. Magna spe currere se profitetur, certum habens quid sit promissum. Sic pugna, non quasiSed castigo corpus meum, et servituti subjicio. Castigare corpus est jejuniis illud angere: et illa ei dare,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iest Sic̃ dic̃ omia meatua sunt & tua mea Ut
cos qͥsine legesunt lucrifacerem : dũ enĩ adsentit
qͥdam eacuobis dixerunt ipsius enĩ & genus sumas
Sic fiebat quasi sine lege ꝑ qđ sub intro ducebat illis
xp̃m ipsam esse qe ds̃ lacliudi canlũ mũdum prȩȩlogit
& ipsũo esse ꝑquaẽ omĩa fecit Factus sum infirmus ut in
firmos alicitis abstinet neillis seandalũ generet:
uere prodens & spiritele ut om̃ibus om̃ia factus . ppositũ
tarõ religionis hon exc derit: Qiua ubi cessit ad hoc
cessit ut ꝓficeret᷑. & hnec aliud fecit quã quam lex m̃ dauit:
Om̃ĩa autẽ facio ꝓpt̃ euuangłm : ut particeps eiꝰ efficiar
Hoc est om̃ia supra dictti facio ut uelũtis euuangelicȩ
particeps fiã. quã habet cirea salutẽ hamanã: Heseitis
qm̃ qͥuistadio curruit om̃s qͥdẽ currunt sedinus accipit
palmã: Hc̃ aliud uult ex̾ponere. Itaq hoc exẽplo

Expanded text:
i est, sicut dicit: Omnia mea tua sunt, et tua mea. Ut i est, sicut dicit: Omnia mea tua sunt, et tua mea. Ut eos qui sine Lege sunt, lucrifacerem . Dum enim assentit quidam ex vobis dixerunt: Ipsius enim et genus sumus  sic fiebat quasi sine lege, per quod subintroducebat illis Christum ipsum esse, quem Deus ad judicandum mundum praeelegit, et ipsum esse, per quem omnia fecit. Factus sum infirmis infirmfirmos a licitis abstinet; ne illis scandalum generet. viri prudentis et spiritalis, ut omnibus omnia factus, propositum tamen 143 religionis non excederet; quia ubi cessit, ad hoc cessit, ut proficereret: nec aliud fecit, quam Lex mandavit. Omnia autem facio propter Evangelium, ut particeps ejus fiam. Hoc est, omnia suhumanam. Nescitis quoniam qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, unus autem accipit palmam? Nunc aliud vult exponere: itaque hoc exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
blasphe mandi: Rẽ ergo fecit qũȩ im cessare deberet
secffecit scđ n legom. Nã & conseꝑsit illis legem esse adẽ
& ꝓphetas & de illis ostendit xp̃m hunc esse qͥ pro misstus
est ut assensus eiꝰ haberet effectum: His qͥ sublege sunt
quasi siblege essem cũipse nonsum sublege ut eos qͥ sibleges ans
lucrifeacerem: Hi qͥ sublege sunt samaritam noscũt :
legem enĩ solam accipiunt id ẽ. quinq: libros morsi:
Sunt aut̃ exorigine ꝑsarũ &assiriou quosrex assoioꝵ
sublatis filiis istł in captiuita tẽ posuit ad incolenda
loca samariȩ. idõ & ignẽ coluit more ꝑsarum. Hlis gͦ apłs
dũ non negabant logẽ esse ad eo fiebat quas sublegen :
sed ex ea illi miti uerbo xp̃m intellegendũ tradebat:
Sic̃ & samaritana illa que dixit a dñm scio qr messlas
uenit docta ꝑlegem. His qͥ sine lege sunt quasi sinelege
essem cũ sie lege ñ esse di xp̃i. Hoc dic̃ qr cũ in lege

Expanded text:
blasphemandi . Rem ergo fecit, quae jam cessare deberet, blasphemandi . Rem ergo fecit, quae jam cessare deberet, sed secundum Legem fecit. Nam et consensit illis Legem esse a Deo et prophetas, et de illis ostendit Christum hunc esse, qui promissus est: ut assensus ejus haberet effectum. Iis qui sub Lege sunt, quasi sub Lege essem cum ipse non sim sub Lege ut eos qui sub Lege sunt, lucrifacerem. Ii qui sub Lege sunt Samaritani noscuntur; Legem enim solam accipiunt, id est, quinque libros Moysi. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel in captivitatem, posuit ad incolenda loca Samariae ; ideo et ignem colunt more Persarum. His ergo Apostolus, dum non negabat Legem esse a Deo, fiebat quasi sub Lege: sed ex ea illis miti verbo Christum intelligendum tradebat, sicut et Samaritana illa, quae dixit ad Dominum: Scio quia Messias venit ; docta per Legem. Iis qui sine Lege sunt, quasi sine Lege essem cum sine lege non essem Dei, sed in lege
Abbreviated transcription (Latin):
ut plures lueri faciam: Liber exom nibus est : cũ milli
in ad ulatione tradidit euuangłium. neq: cuius quã
ꝓp̃t̃ salutẽ aliquid concupint neq ad delicias
babondas ab aliquo sumptus largiores mercede
brpo crisis accepit : Seruum᷑ sic se om̃iũ factũ dicit
dũ se ꝑhromilitatẽ somlẽ om̃ium mente in becillaẽ ũ
exibuit : ut eos ꝑpacientiã femaret ad sedutẽ futuram:
constiens anirooi illoꝵ qͥłt percabant. autres di¬
uinasta dics sequebatar unomasꝑo ferrent
fieret om̃ia qui silent adulatores fucere sednonita
est. Uir enĩ dumus & medicus sprritalis seons em̃ĩ¬
ũ rauas & uulnora. magna idustria conforiet
illos & conpatit᷑: Cũ om̃ibus enĩ hominibus quȩdam
haberpus conmunia. Factus est ergo iudeis quasi uidȩ¬
us. ꝗ ꝓpt̃ scandalũ illoꝵ cirus eidit timotdieũ & pri
rificatus ascendt tẽplã neoc casione ꝑ eũ acciꝑent

Expanded text:
ut plures lucrifaciam. Liber ex omnibus est, cum nulli ut plures lucrifaciam. Liber ex omnibus est, cum nulli in adulatione tradidit Evangelium, nec cujusquam praeter salutem aliquid concupivit, neque ad delicias habendas ab aliquo sumptus largiores mercede hypocrisis accepit. Servum autem sic se omnium factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium mente imbecillium exhibuit; ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illorum, qui aut peccabant, aut res divinas tardius sequebantur; ut non aspere ferrent fieret omnia, quod solent adulatores facere, sed non ita est; vir enim divinus et medicus spiritalis sciens omnium causas et vulnera, magna industria confovet illos et compatitur; cum omnibus enim hominibus quaedam habemus communia. Factus est ergo Judaeis tamquandalum illorum circumcidit Timotheum , et purificatus ascendit in templum, ne occasionem per eum acciperent
Abbreviated transcription (Latin):
iuitus agit : Sienĩ uolũtarius: dignus mercede .ẽ. qr c̃õ¬
sentit cdĩo & qđ uolũte sit melius fit: Siautẽ in¬
uitus : dispensatiom credita est: nehoc obscurũ est
qr qͥ inde uotus aliqͥd facit non uolũtate faeit sed
neces st̃te : qr enĩ potestitis sue non est facit qđnbi
euuangłiũ annũtians site sumptu efficiam euuã & q̃ mneo¬
glium utmom abiitar potestateꝰ m euu angłio: repres¬
sa uerboꝵ iartantia gloriant᷑ & oult intelligiquanta
dignus mercedeste qr potestate sua non utat᷑ in euuan¬
głio dũ respuit oblatos sumptus neum p̃dicationis
hrmiliet: Hoc est licere secdnon expedoe : ꝓpt̃ salutẽ
fr̃mut cuirigant᷑ Forma ergo uult esse ceteris ut ubi
uident non expediro : etiã licitis non utantꝰ : Si qͦminus
delicito fientrei ꝗ slimunt ut ad detrimentũ ꝓfierat:
Nam cũ lib̵sam ex om̃ibus. om̃ium meseruum fect

Expanded text:
invitus agit. Si enim voluntarius, dignus mercede est; quia coninvitus agit. Si enim voluntarius, dignus mercede est; quia consentit domino: et quod voluntate fit, melius fit. Si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Nec hoc obscurum est, quia qui indevotus aliquid facit, non voluntate facit, sed necessitate. Quia enim potestatis suae non est, facit invitEvangelium annuntians, sine sumptu efficiam Evangelium; ut non abutar potestate mea in Evangelio, Repressa verborum jactantia gloriatur, et vult intelligi quanta dignus mercede sit, quia potestate sua non utitur in Evangelio, dum respuit oblatos sumptus, ne vim praedicationis humiliet. Hoc est licere, sed non expedire propter salutem fratrum, ut corrigantur. Forma ego vult esse caeteris, ut ubi vident non expedire, etiam licitis non utantur: si quominus, de licito fient rei: quod sic sumunt, ut ad detrimentum proficiat. Nam cum liber sim ex omnibus, omnium me servum feci,
Abbreviated transcription (Latin):
tatõ arguendi humiliet : Ego aut nullius hoꝵ
ustis sum : Pistquam multis modis ostendit licere
accꝑꝑei sibi tam̃ non opus esse : Obẽ eñ acciꝑe a
peccantib: sic̃ supra n morniuit Non autẽ scrip¬
magis elegit quã euuan głii ura niolare. sciens
hoo magis sib ꝓficere adfutirã saluttem: dobitũ
enĩ obseqͥ im abnuit ab his sibi mpendi: neꝑ hoo
accipiunt fiduciam delmquendi: Namsi euuan¬
gelitem : non est mͥ grã: necesitatis enĩ m incũ bit:
sic̃ dic̃ dĩs : Cũ feceritis quȩ dico uobis dicite: Ser¬
iii mutiles suus : que di bu imus facere fecimꝰ
ue enĩ erit inquit nuhi stnon prodi cauero eorran¬
głium : Missus seruus ad nõ facit etiã iuitus ꝙ
sibi preceptũ est. si quominus adstringitur plagis
neces se. ẽ Demq morses muitus tmissus est ad pha¬
raonẽ & ionas coactus est predicare nintuitis
Nam si uolens boc ago merceden habeo: Mani¬
festũ est qenemo acipit remuneratione eiꝰ rei quã

Expanded text:
 ne libertatem arguendi humiliet. Ego autem nullo horum usus sum. Postquam multis modis ostendit licere accipere, sibi tamen non opus esse; obest enim accipere a peccantibus, sicut supra memoravi. Non autem scripmagis elegit, quam Evangelii jura violare, sciens hoc sibi magis proficere ad futuram salutem. Debitum enim obsequium abnuit ab his sibi impendi; ne per hoc accipiant fiduciam delinquendi. Nam si evangelizem, non est mihi gloriatio; necessitas enim mihi incumbit. Sicut dicit Dominus: Cum feceritis qubuimus facere, fecimus . Vae enim erit, inquit, mihi, si non praedicavero Evangelium. Missus enim servus a domino facit etiam invitus, quod sibi praeceptum est: si quominus, adstringatur plagis necesse est. Denique Moyses invitus missus est ad Pharaonem ; et Jonas coactus est praedicare Ninivitis . 142 Nam si volens hoc ago, mercedem habeo. Manifestum est quia nemo accipit remunerationem ejus rei, quam
Abbreviated transcription (Latin):
licentiam offendebant : Hescitis qm̃ qͥ on saera s oꝑ ant᷑ de
sacrario uiuunt. & qͥ alterio deseruiunt altari partier¬
pent᷑  in sacti  legem gentibũ significat : in altari oͦ
uideor : Sio enĩ decreuit dñs ꝑmer sen ut debisquȩ
oblite erant partem sumerent sacer dotesiltt &dis ibis¬

Expanded text:
antur, de sacrario vivunt: et qui altario deserviunt, de altario participantur? In sacrariis legem gentilium significat, in altario vero Judaeorum. Sic enim decrevit Dominus per Moysen , ut de iis quae oblata erant, partem sumerent sacerdotes. Ita et D
Abbreviated transcription (Latin):
t& non credeas: Idcirco gͦ ineadẽ causa
& futuri temporis aliquando signifi¬
cantia poriitꝰ nea ꝑuersis nonde xp̃o
dictũ defenderetur sitotũ quasi pre¬
teritũ significart: Itesͥ sepultus est:
Nulli dubum mortuum sepultumestẽ:
sa sunit. idõ subꝑsona popłi resurrec¬
tio d̃ tertiodie futura descripta est:
dicit enĩ osee propheta: Post biduum &
in conspectucius : Inxepõ enĩ om̃s resur¬
rexisse sic̃ in adã mortuos esse nemo
fidelium denogat : Simili modo & in
psalmo subꝑsona hominis etiam de
xp̃o sigificat dicens : omnia subiecis¬
ti subpedib: en isgła & honore coronas¬
tieum: Et quia uisus est cephe id est
petro: Hoc etiam clcophas emmaus

Expanded text:
t non credetis . Idcirco enim in eadem causa et futuri temporis aliquando significantia ponitur; ne a perversis non de Christo dictum defenderetur, si totum quasi praeteritum significaret. Et quia sepultus est. Nulli dubium mortuum sepultum esse, sa sunt; ideo sub persona populi resurrectio Domini tertia die futura descripta est. Dicit enim Osee propheta: Post biduum sain conspectu ejus . In Christo enim omnes resurrexisse, sicut in Adam omnes mortuos esse, nemo fidelium denegat. Simili modo in psalmo sub persona hominis etiam de Christo significat, dicens: Omnia subjecisti sub pedibus ejus: gloria et honore coronasti eum . Et quia visus est Cephae: id est, Petro. Hoc etiam Cleophae et s
Abbreviated transcription (Latin):
astrologiȩ deditus eadem c̃stitutione astroꝵ
natos. eademq conceptos solebat asserere: ita
qđ medicus ꝑtinere credebat ad simillimã
tẽꝑiem ualitudinis: hoc philosophus astrologꝰ
ad uim constitutionẽq syderum quȩ fuerat
quo tempre concepti natiq sunt: In hac causa
multo est acceptabilior & deꝓximo credibilior
coniestura medicinalis: quoniã parentes ut erant
corpore affecti dum concumberent: ita pͥmor¬
dia conceptoꝵ affici potuer̃ : ut con¬
secutiꝰ ex mat̃no coipore prioribus incre¬
mentis. paris ualitudinis nascerentur: deinde
in una domo eisclem alim̃tis nutriti. ubi aerẽ
a locipositionẽ & iũ aquarũ ꝓlurimũ ualere
ad corpus uł bene uł male accipiendũ medici

Expanded text:
astrologiae deditus, eadem constitutione astrorum astrologiae deditus, eadem constitutione astrorum natos eademque conceptos solebat adserere. Ita quod medicus pertinere credebat ad simillimam temperiem ualetudinis, hoc philosophus astrologus ad uim constitutionemque siderum, quae fuerat quo tempore concepti natique sunt. In hac causa multo est acceptabilior et de proximo credibilior coniectura medicinalis, quoniam parentes ut erant corpore adfecti, dum concumberent, ita primordia conceptorum adfici potuerunt, ut consecutis ex materno corpore prioribus incrementis paris ualetudinis nascerentur; deinde in una domo eisdem alimentis nutriti, ubi aerem et loci positionem et uim aquarum plurimum ualere ad corpus uel bene uel male accipiendum medici
Abbreviated transcription (Latin):
uerbigrã dicant mars ita positꝰ homicidã sigñs.
sed homicidã facit. Uerũtam̃ ut concedamꝰ non
eos ut debent loqui & aphilosophis acciꝑe opor¬
tere sermonis regulã ad ea p̃nuntianda quȩ in
syderũ positione reperire se putant: Iuid qđ
nihil umquã dicere potuer̃. Cur inuta gemi¬
noꝵ. in actionib in euentis. in ꝓfessionib artib
honoribus. cȩterisq rebus adhumanã uitã ꝑti¬
nentib atq in ipsa morte sit plerũq tanta di¬
uersitas ut similiores eis sint :Quantũ ad hȩc
attin& multi extranei. quã ipsi int̃ se gemini
ꝑ exiguo temporis int̾uallo in nascendo separati.
in conceptii aut̃ ꝑ unũ concubitũ uno etiã mom̃to
medicũ scriptũ reliquisse. quosdã fratres cum
simul ȩgrotare coepissent. & eoꝵ morbus eodẽ
tẽpore in grauescer& eodẽ leuaret᷑. geminos
suspicatũ : Quos possidonius stoieus multũ

Expanded text:
uerbi gratia dicant: \'Mara ita positus homicidam significat\', uerbi gratia dicant: \'Mara ita positus homicidam significat\', sed: \'homicidam facit\'; uerumtamen ut concedamus non eos ut debent loqui et a philosophis accipere oportere sermonis regulam ad ea praenuntianda, quae in siderum positione reperire se putant: quid fit, quod nihil umquam dicere potuerunt, quur in uita geminorum, in actionibus, in euentis, in professionibus, artibus, honoribus ceterisque rebus ad humanam uitam pertinentibus adque in ipsa morte sit plerumque tanta diuersitas, ut similiores eis sint, quantum ad haec adtinet, multi extranei quam ipsi inter se gemini perexiguo temporis interuallo in nascendo separati, in conceptu autem per unum concubitum uno etiam momento medicum, scriptum reliquisse, quosdam fratres, cum simul aegrotare coepissent et eorum morbus eodem tempore ingrauesceret, eodem leuaretur, geminos suspicatum; quos Posidonius Stoicus, multum
Abbreviated transcription (Latin):
sibi a sũma illius potestate ũt uolurit᷑ ista decer-¬
nu̾nt. magnã celo faciunt iniuriam: in cuiꝰ uelut
clarissuma senatii ac splendidissima curia opinant᷑
scelera facienda decerni. ualia si aliqua terrena
ciuitas decreuiss&. generehumano deter nente
fuerat euertenda: quale deinde iudiciũ de homi-¬
nũ factis dõ relinquit̾ quib cȩlestis riecessitas ad-¬
hibet᷑: Cũ dñs ille sit & syderũ & hominũ : aut si ñ
dicunt stellas accepta quidẽ potestate a sũmo dõ
arbitrio suo ista decernere. sed intalibus neces-¬
sitatib ingerendis illius om̃ino iussa cõplere :
Itane de ipso dõ sentiendũ est. qđ indignissimũ
uisũ ẽ de stellarũ uoluntate sentire : At hoc¬
stellȩ significare potiꝰ ista quã facere. ut quasi locu¬
tio quȩdã sit illa positio. p̃dicens futura ñ agens:
Non enĩ mediocrit loctoꝵ hominũ fuit ista senten¬
tia: non quidẽ ita solent loqui mathematici. ut

Expanded text:
sibi a summa illius potestate, ut uolentes ista decernant: magnam caelo faciunt iniuriam, in cuius uelut clarissimo senatu ac splendidissima curia opinantur scelera facienda decerni, qualia si aliqua terrena ciuitas decreuisset, genere humano decernente fuerat euertenda. Quale deinde iudicium de hominum factis Deo relinquitur, quibus caelestis necessitas adhibetur, cum dominus ille sit et siderum et hominum? Aut si non dicunt stellas, accepta quidem potestate a. summo Deo, arbitrio suo ista decernere, sed in talibus necessitatibus ingerendis illius omnino iussa conplere: itane de ipso Deo sentiendum est, quod indignissimum uisum est de stellarum uoluntate sentire? significare potius ista quam facere, ut quasi locutio quaedam sit illa positio praedicens futura, non agens non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista sententia: non quidem ita solent loqui mathematici, ut
Abbreviated transcription (Latin):
grecbiat᷑ neq ertũ ueniat in ñegotio frẽm suũ. quioniam
ficati sumus Iuamuis laudet eos intort epła it mñ cõ¬
mon& nealiqua subreptione adinlicita deducant᷑ &
ĩcurant umdic̃tam qruã ultricem maloꝵ didiceruÑ

Expanded text:
rem suum; quoniam ficati sumus. Quamvis laudet eos in tota epistola, tamen commonet ne aliqua subreptione ad illicita deducantur, et incurrunt vindictam, quam ultricem malorum didicerun
Abbreviated transcription (Latin):
itur ad d̃: Quia qͥ propt̃ dm̃ ꝓmerendũ uirgo
manere uult sciens quale premiũ possit acciꝑe
Q alicito tẽperat ut melior fiat. simul om̃ia ĩpe¬
dimentit carnis sꝑnit. non Mescius. haet esse quae
gres sũ currentis uelut oneribus cõpendũ decineN
Squis aut̃ turpem seuiderit suꝑ uirginẽ suã sistt ultra
prb̾tatẽ & se opor tet fieri. ꝙ uult faciat non pet
nẽtiã reddita ratione hortatus estrtiut poene ad
comparationẽ eart conuigia mutilia & abiorenda
uideant᷑ : Nẽ ne nuptias negtre purti not᷑ non pec
dm̃ premiũ non habeat sicut ñ habet poenã
xp̃ranos enĩ uult ꝑ om̃a esse meliores. Sigͦ aliqua
in desiderio nuptiarũ est ĩ natura adtisũ me¬
lius ese ut scđmꝰ cenxessam legẽ pribli cenubat.
tgi nẽ habet cui animus ad nuptius sonest seruet
illã nec illi ingerat fomitẽ nupm au¬
tiarũ. quã uidet nubendi uolũ tatẽ ron habere:t̃

Expanded text:
itur ad Deum; quia qui propter Deum promerendum virgo itur ad Deum; quia qui propter Deum promerendum virgo manere vult, sciens quale praemium possit accipere, qui a licito temperat, 138 ut melior fiat; simul omnia impedimenta carnis spernit, non nescius haec esse, quae gressum currentis velut oneribus compedum detinent. Si quis autem turpem se viderit supra virginem suam, si sit ultra pubertatem, et sic oportet fnentiam, reddita ratione, hortatus est; ut pene ad comparationem earum conjugia inutilia et abjicienda videantur: nunc ne nuptias negare putaretur, non peccDeum praemium non habeat, sicut non habet poenam: christianos enim vult per omnia esse meliores. Si ergo aliqua in desiderio nuptiarum est, jam matura ad usum, melius esse, ut secundum concessam legem publice nubat, rginem habet, cui animus ad nuptias non est, servet illam: nec illi ingerat fomitem nuptiarum, quam videt nubendi voluntatem non habere.
Abbreviated transcription (Latin):
dignls est apud dñ & leue inseło Iuid gͦ dicemus si
uirgines dedõ cogitant &iuuete uiris demũdo
quȩ spes relin st hubentibus apud dm̃ : sienĩ ita
est : dubĩ est aluae eoꝵ: Nam uidemus uirgines
de scło cogitare: &matei monio uinctos domini¬
cis studere oꝑibus: Hlis uginibus non mputabit᷑
sẽĩ moniũ adõ & his matrimoniis erit merces apud
derint ut in futatũ aliqͥd inmortalis premii mere¬
rent᷑ Illis autẽ non solũ nontañ prcaibit᷑ uirgini¬
tas. sedex poene subieient᷑ qͥ sab tegmine meli¬
oris srei uitam: & conuersationẽ suam mũdiali
cura & sollicitudine occupentes: pi grosse adei
oꝑa agenda fecerunt: Sicut dic̃ hieremias ꝓphe¬
ta Male dictus qͥ oꝑa dĩ agit neglegent̃ : Hisuint
deqͥb malia epła dic̃ Habentes quidẽ speciemue
ritatis: uirtuteni autẽ eius abne gantes: Apłs autẽ
his loqͥt᷑ qͥmira deuotione obseqͥ desiderant cȩlestis
preceptis ostẽ dens & docens quo conpendio citius

Expanded text:
dignius est apud Deum, et leve in saeculo. Quid ergo dicemus? Si virgines de Deo cogitant, et junctae viris de mundo, quae spes relinquitur nubentibus apud Deum? Si enim ita est, dubium est de salute eorum: nam videmus virgines de saeculo cogitare, et matrimonio junctas Dominicis studere operibus. His virginibus non imputabitur sanctimonium a Deo, et his matrimoniis erit merces apud derunt, ut in futurum aliquid immortalis praemii mererentur. Illis autem non solum non imputabitur virginitas, sed et poenae subjicientur, qui sub tegmine melioris spei vitam et conversationem suam mundiali cura et sollicitudine occupantes, pigros se ad Dei opera agenda fecerunt; sicut dicit Hieremias propheta: Maledictus qui opera Dei facit negligenter . Hi sunt alia epistola dicit: Habentes quidem speciem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes . Apostolus autem his loquitur, qui mira devotione obsequi desiderant coelestibus praeceptis, ostendens et docens quo compendio citius
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit scã corpore & spũ id ẽ. animo: dũ enĩ specȩlestiũ
mariti & filioꝵ sollicitudinẽ non suscipit. ded nõ cogi¬
tat : qͦmꝰ ꝓpositũ dõ deriotũ custadiat . s i tam̃ in corpore
mũdo animus terrena abiciens celestibus studeat
Animus est enĩ. qͥ aut sc̃ĩficat. aut poluit corpis Iuidem̃
ꝓdest corpismũdũ habere. & animã pollutam:
cũ merito aniinȩ au honordt᷑ corpus aut damp¬
di qͦmͦ placeit cuiro: Lege enĩ maritidi constringit᷑
sollieittq est qͦmͦꝰ mple at nis maritalis officui
subdita mũdanis necessitttibus. Hoc aut̃ adurã
ipsoꝵ utilitatẽ dico utnũ laqueũ uobis iiciam.
sed acdid ꝙ honestũ est Im̃ qͥbusdã asperũ & graue

Expanded text:
ut sit sancta et corpore et spiritu: id est, animo; dum enim spe coelestium, mariti et filiorum sollicitudinem non suscipit, de Domino cogitat, quomodo propositum Deo devotum custodiat, si tamen in corpore mundo animus terrena abjiciens, coelestibus studeat. Animus est enim, qui aut sanctificat, aut polluit corpus. Quid enim prodest corpus mundum habere, et animam pollutam; cum merito animae aut honoratur corpus, aut damdi, quomodo placeat viro. Lege enim maritali constricta, sollicita est quomodo impleat jus maritalis officii, subdita mundanis necessitatibus. Hoc autem ad vestram ipsorum utilitatem dico; non ut laqueum vobis injiciam: sed ad id quod honestum e
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗ te ipsum. In his inquit duobus mandtas tota
lex pendit & ꝓphetȩ: Inꝑfecta sunt ttque cetera:
qͣntłinhis duobus mandetcis ꝑfecao continetur
Currebitis bere: quis uos impedunt ueritađ nono boe
sec nequitu maloꝵ homintũ detertos ne cursũ suũ
effuatia ꝑ seuerante consũmarent. Unde ut resi piscant
horttur : de cȩtõ Nulli eoꝵ credentes. Iui ut oꝑa logis
seruanda suaderent : cuuangłicȩ uertati noneos oboedire
siebanit: Suasio ura Nori est adeo: qui uocat uos
Verũ est quia humario consilo hocagebant indeiũt mit¬
Hoc dicit: quilic& quippiã legis admiscentes fider : iuolanto
fidei si pauca legis seruarent: Ego confido nuobis
nudrio: quiua pauhil aluid sentietis: Hac spe diait se fide
dehis : quia rion sporte sed circunuentt erroris uam
iae trauerant: ideo uero ostenso uero itinere facile cosposse
reita confidt: Quiaut̃ cont᷑bat uos porta bet iuidicium¬
quiciin que est ille.. Quomodo qui errante conũt n facit

Expanded text:
andatis tota Lex pendet et prophetae . Imperfecta sunt itaque caetera, quando in his duobus mandatis perfectio continetur. Currebatis bene, quis vos impedivit veritati non obedsed nequitia malorum hominum detentos, ne cursum suum efficacia perseverante, consummarent. Unde ut resipiscant hortatur, de caetero nulli eorum credentes, qui ut opera Legis servanda suaderent, evangelicae veritati non eos obedire sinebant. Suasio vestra non est a Deo, qui vocat vos. Verum est, quia humano consilio haec agebant Judaei, ut mitHoc dicit, quia licet quidpiam Legis admiscentes fidei, violant fifidei, si pauca Legis observarent. Ego confido in vobis in Domino, quia nihil aliud sentietis. Hac spe se dicit fidere de iis; quia non sponte, sed circumventi erroris viam intraverant. Ideo ostenso vero itinere, facile eos posse reverti confidit. Qui autem conturbat vos, portabit judiciumquicumque est ille. Quomodo qui errantem converti facit
Abbreviated transcription (Latin):
est hic homo adeo qui sabbatũ nior c̾todit : Vtinã abs¬
cidant᷑ hi: qui uos subũtunł: Tale est hoc quale & illud
ad corixthios iripͥma cpła: Qui non inquit a mat
dr̃o ihm sit a nathema : Ex ipsogiege morbidosurtt uł a¬
& hi quos sociat sententite eoꝵ : ut abscidant᷑ am̃sa dei. qui
gtlathas dĩ exuer̃. & ñ solũ sꝑitalit̃. sed & carnalit̃ hos ma¬
Pedicit : ut quia cirtũaidi galathas cogebant. ipsi abscident᷑.
ut multiplicaret᷑ bis dolor corpis: Lios crum in lib̵ tatem
uocatiestisfr̃s. In lib̾tatem uocatis : quia cũ peccatis eent.
obnoxũ lei grãm accipientes remissam peccatoꝵ libati sunt
Tantũ ne lib̾tatem in occasioriẽ cariuis detis Hoc dicit niocsibta

Expanded text:
omo a Deo, qui sabbatum non custodit . Utinam et abscindantur hi, qui vos subvertunt! Tale est hoc, quale et illud ad Corinthios in prima: Qui non, inquit, amat Dominum Jesum, sit anathema . Ex ipso grege morbido sunt et hi, quos sociat sententiae eorum; ut abscindantur a miserigratia exuerunt: et non solum spiritaliter, sed et carnaliter, hos maledicit; ut quia circumcidi Galatas cogebant, ipsi abscinderentur, ut multiplicaretur his dolor corporis. Vos enim in libertatem vocati estis, fratres. In libertatem vocati sunt; quia cum peccatis essent obnoxii, Dei gratia accipientes remissam delictorum, liberati sunt. Tantum ne libertatem in occasionem carni detis. Hoc dicit, ne accepta