comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ixisse quidem apłm scimus
in epła ad philippenses ea¬
dem scribere uobis michi
quidem non pigrũ: uob̃
autem tutum ẽ. Idem tam̃
scribens ad galathas. cumse
satis apud eos egisse ꝑspiceret quod illis
ꝑministerium sermonis sui necessarium
esse cernebat: de cetero inquit laborem mͥ
nemo p̃stet: uł sicut inplerisq codicib le¬
gitur: nemo michi molestus sit. Ego autẽ
quamuis me moleste ferre confitear qͦd
diuinis eloquiis. quib dei gr̃ã p̃dicatur.
que omnino nulla ẽ si scdm merita nr̃a da¬
tur.tam multis manifestisq non cedit᷑: ue¬
strum tamen studium fr̃nanq dilectionẽ
filii carissimi prosper et hilari qua eos qui
tales sunt ita non uultis errare. ut post tot
libros de hacre uł epłas meas. adhuc me
desideretis hinc scribere.tantum amo quan¬
tum non possum dicere ⁊ et tantum me
amare.quantum debeo. non audeo dice¬
re. Qua ꝓpt̾ ecce rescribo uobis: et licet
iam non uobiscum. tamen etiam ꝑuos ago.

Expanded text:
ixisse quidem Apostolum scimus in Epistola ad Philippenses, Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens ad Galatas, cum se satis apud eos egisse perspiceret, quod illis per ministerium sermonis sui necessarium esse cernebat: De caetero, inquit, laborem mihi nemo praestet; vel, sicut in plerisque codicibus legitur, nemo mihi molestus sit . Ego autem quamvis me moleste ferre confitear, quod divinis eloquiis quibus Dei gratia praedicatur quae omnino nulla est, si secundum merita nostra datur, tam multis manifestisque non ceditur: vestrum tamen studium fraternamque dilectionem, filii charissimi Prosper et Hilari, qua eos qui tales sunt, ita non vultis errare, ut post tot libros de hac re vel epistolas meas, adhuc me desideretis hinc scribere, tantum amo, quantum non possum dicere; et tantum me amare, quantum debeo, non audeo dicere. Quapropter ecce rescribo vobis, et licet jam non vobiscum, tamen etiam per vos adhuc ago,
Abbreviated transcription (Latin):
qui es qui respondeas deo: nec sic cohibeat:
s augeat impudentiam. et dicat. Quomͦ
audiam tuquis es ohomo. cũ sim qͦd audio.
ia est homo: quod ẽ et ille de quo ago Cur
non sim qͦd et ile: Dei eium grã: ille talis ac
tantus est. Cur diuersa est grã: ubi natura
communis est: Certe nonẽ. acceptio ꝑsona¬
rum apud dm̃. Quis non dico xp̃ianus. s
insanus hec dicat:Appareat itaq nob̃ in
nr̃o capite ipse fons gr̃e: unde scd̃m unius¬
cuiusq mensuram. se ꝑcuncta cius m̃bra
diffundit. Ea gra fit ab initiofidi sue homo
Eodẽ spũfit in nob̃ remissio peccatoꝵ: qͦ spũ fa¬
ctum ẽ. ut nullũ haberet ille peccatũ. Hec se ds̃
cẽ facturũ. ꝓfecto p̃sciuit. Ipse ẽ gͥ predestinatio
scõrum: quȩ inscõ scõꝵ maxime claruit. Qͣm
negare quis potest recte intelligentiũ elo¬
quia ueritatis. Nam et ipsum dñm gloriȩ
in quantũ homo factus ẽ dei filius: p̃desti¬

Expanded text:
qui es qui respondeas Deo ? nec sic cohibeat, qui es qui respondeas Deo ? nec sic cohibeat, sed augeat impudentiam, et dicat, Quomodo audio, Tu qui es, o homo? Cum sim quod audio, id est homo, quod est et ille de quo ago, cur non sim quod et ille? At enim gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura communis est? Certe non est acceptio personarum apud Deum . Quis, non dico christianus, sed insanus haec dicat? 31. Appareat itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae hoeodem Spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo Spiritu factum est ut nullum haberet ille peccatum. Haec se Deus esse facturum profecto praescivit. Ipsa est igitur praedestinatio sanctorum, quae in Sancto sanctorum maxime claruit: quam negare quis potest recte intelligentium eloquia veritatis? Nam et ipsum Dominum gloriae, in quantum homo factus est Dei Filius, praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc meruit. Quod eiꝰ bonum qualecũq
p̃cessit: Quid egit ante: Quid credidit: Qͥd
petiuit. ut ad hanc in effabilem excellentiã
ꝑueniret: Nonne faciente ac suscipiente
uerbo. ipse homo ex quo esse cepit᷑: filiꝰ dei
unicus esse cepit: Nonne filium dei unicũ.
femina illa grã plena concepit: Nonne
de spũ scõ ex uirgine maria dei filius uni¬
cus natus ẽ. non carnis cupidine. s solo dĩ
munere: Nunqͥd metuendum fuit. ne ac¬
cedente ȩtate. homo ille libero peccaret ar¬
bitrio: Iut ideo in illo non libera uolun¬
tas erat.⁊ ac non tantomagis erat. quan¬
tomagis seruire peccato non poterat:Nẽ¬
pe ista omnia singulariter ad miranda. et
alia si qua eius ꝓpria uerissime dici posst̃.
singulariter in illo accepit humana. hoc
est nr̃a natura: nullis suis p̃cedentib me¬
ricis. Respondeat hic homo dõ si audet: et di¬
cat. Cur non et ego: Et si audierit. o homo tu

Expanded text:
de hoc meruit? Quod ejus bonum qualecumque de hoc meruit? Quod ejus bonum qualecumque praecessit? Quid egit ante, quid credidit, quid petivit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Nonne faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit? Nonne Filium Dei unicum femina illa gratia plena concepit? Nonne de Spiritu sancto et virgine Maria Dei Filius unicus natus est, non carnis cupidine, sed singulari Dei munere? Numquid metuendum fuit, ne accedente aetate homo ille libero peccaret arbitrio? Aut ideo in illo non libera voluntas erat, ac non tanto magis erat, quanto magis peccato servire non poterat? Nempe ista omnia singulariter admiranda, et alia si qua ejus propria verissime dici possunt, singulariter in illo accepit humana, hoc est, nostra natura, nullis suis praecedentibus meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicat, Cur non et ego? Et si audierit, O homo, tu
Abbreviated transcription (Latin):
fide ꝑniciem pelagiani erroris impugnant.
huic pelagiane in tantum fauere opinoni.
qua opinantur grãm dei sedm merita nr̃a
dari. ut quod illi audiere non possunt. sen¬
tentiam ueram plane et antiquitus xp̃ianã.
raptus ẽ ne malicia mutaret intellectũ eiꝰ
destruere moliantur: & id astruere. qͦd ñ
dico crediturum. s somniaturũ neminẽ
putaremus: scđm ea scilicet iudicari quẽq
mortuoꝵ que gesturus fuerat: si tempore ꝓ¬
liriori uixisset. Ita quippe claret inuictum
ẽẽ quod dicimꝰ gr̃ãm dei non scđ̾m merita nr̃a
dari: ut huic ueritati contradicentes inge¬
niosi homines. hec ab omniũ aurib et co¬
et grẽ ipse saluator: ipse mediator di et homi¬
num homo xp̃e iħs. qui ut hoc eẽt: quibus
tandem suis uł oꝑum uł fidei precedentib
meritis. natura humana quȩ in illo ẽ com¬
parauit: respondeatur queso.ille homo
ut a uerbo patri coȩterno munitatem ꝑso¬
ne assumptus filius dei unigenitus eẽt̾ un¬

Expanded text:
rniciem Pelagiani erroris impugnant, huic Pelagianae in tantum favere opinioni, qua opinantur gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut quod illi audere non possunt, sententiam veram plane et antiquitus christianam, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, destruere moliantur; et id astruere, quod, non dico crediturum, sed somniaturum neminem putaremus, secundum ea scilicet judicari quemque mortuorum, quae gesturus fuerat, si tempore prolixiore vixisset. Ita quippe claret invictum esse quod dicimus, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, ut huic veritati contradicentes ingeniosi homines haec, ab omnium auribus et coet gratiae, ipse Salvator, ipse Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus: qui ut hoc esset, quibus tandem suis vel operum vel fidei praecedentibus meritis natura humana quae in illo est comparavit? Respondeatur quaeso: ille homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, un
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. Deinde quid adiungat attendite.
Scđm placitum inquit uoluntatis suȩ̾. ne
intanto beneficio grẽ de placito gloriare¬
mur uoluntatis nr̃ȩ: in qua gratifi caut
nos inquit in dilecto filio suo. In qua utiq
uoluntate sua gratificauit nos. Sic dictum
est gratificauit a grã: sicut iustificauit di¬
citur a iusticia. In quo habemus inquit re¬
demptionem ꝑsanguinem ipsius. remissionẽ
peccatorum. scđmn diuitias grẽ eius: quȩ
abundauit innos in omni sapientia et pru

Expanded text:
ipsum. Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in nos i
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ scđm bonam uoluntatem suam: ñ secũ¬
dum nram quȩ bona eẽ non posset nisi ipse
secundum bonam uoluntatem suã. ut bo¬
na fieret subueniret. Cum autem dixisset se¬
cundum bonam uoluntatẽ suam: subiecit.
quam ꝓposuit in illo. id est indilecto filio suo
in dispositionem plemtudims tempoꝵ. in¬
staurare omnia inxp̃o. quȩ in cęlis sunt. et

Expanded text:
secundum bonam voluntatem suam, non secundum nostram: quae bona esse non posset, nisi ipse secundum bonam voluntatem suam, ut bona fieret, subveniret. Cum autem dixisset, Secundum bonam voluntatem suam; subjecit, quam proposuit in illo, id est, in dilecto Filio suo, in dispensatione plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo, quae in coelis sunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus. p̃destinati scđm ꝓpositum. qui u¬
niuersa operantur scđm consilium uolun¬
tatis suȩ. ut simus in laudem głȩ eius: qͥs
inquam hȩc audiat diligenter. et intelli¬
genter.et audeat de hac re quam defendi¬
mus tam clara ueritate dubitare: elegit ds̃
in xp̃o ante mundi constitutionem. m̃bra
eius. Et quomodo eligeret eos quinondũ
erant: nisi p̃destinando: Elegit gͦ: p̃desti¬
nans nos. Nunquid elegit impios & im¬
mundos: slamsi questio ꝓponatur utrũ
hos eligat. an potius scõs et immaculatos:
quid horum respondeat. quis requirat. ac
non statim ferat ꝓscĩs immaculatisq sen¬
tentiam: Presciebat ergo ait pelagianꝰ
mundi consticutionem. in ipsa sua p̃scien¬
dia qua tales futuros ẽẽ presciuit. elegit. Ele¬
git gͦ inquit antequam eẽnt: p̃destinans
filios quos futuros scõs immaculatosq
pleuut. Utiq ipse non fecit: nec se la¬
cturum sed ipsos futuros ẽc̃ p̃uidit. Intu eamur
gͦ u̾ba apłi. atq uideamus. utrum ꝓpterea

Expanded text:
qui universa operatur secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus : quis, inquam, haec audiat diligenter et intelligenter, et audeat de hac, quam defendimus, tam clara veritate dubitare? Elegit Deus in Christo ante constitutionem mundi membra ejus: et quomodo eligeret eos qui nondum erant, nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Numquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos; quid horum respondeat quis requirat, ac non statim ferat pro sanctis immaculatisque sententiam? 36. « Praesciebat ergo » , ait Pelagianusmundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » inquit, « antequam essent, praedestinans filios, quos futuros sanctos immaculatosque praescivit: utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propterea
Abbreviated transcription (Latin):
nisi uoluntas dei. Legimus in actib apłoꝵ.
quod cum dimissi auideis apłi uenissent ad su¬
os. et indicassent quanta eis sacerdotes et sem¬
ores dixerunt: leuauerunt illi uocẽ una¬
nimes om̃s ad dñm. ac dixerunt. Dñe tu
qui es. qui fecisti cȩlum et t̃ram mare et om¬
nia quȩ ineis sunt. qui ꝑ os patrisnrĩ dõ

Expanded text:
nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus Apostolorum, nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus Apostolorum, quod cum dimissi a Judaeis Apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt; levaverunt illi vocem unanimes omnes ad Dominum, et dixerunt: Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sun
Abbreviated transcription (Latin):
fieut scriptum ẽ. ueniet ex syon qui eri¬
piat et auertat impietatem ab iacob. et
hoc illis ame testamentum. cum abstu¬
lero peccata eorum: mox addidit. quod¬
diligenter intelligendum ẽ. Scd̾m ȩuan¬
gelium quidem inimici ꝓpter uos: scd̾m
electionem autem dilecti propter patres.
Quid est scđm ȩuangłium quidem ini¬
mici propter uos. nisi quod eorum inimi¬
cicia qua occiderunt xp̃m. ȩuangłio sic̃
uidemus sine dubitatione ꝓfecit: Et hoc
ostendit ex dei dispositione uenisse. qui
bene uti nouit etiam malis: non ut ei ꝓ¬
sint uasa irȩ sed ut ipso illis bene utente.
prosint uasis miscðiȩ. Quid enim aꝑtiꝰ
dici potuit. quam id quod dictum ẽ. se¬
cundum ȩuangłium quidem inimici
ꝓpter uos: Est gͦ in malorum potestate
peccare. Ut autem peccando hoc uł hoc
illa malicia faciant. non est in eoꝵ po¬
testate sed dei diuidentis tenebras. et or¬
dinantis eas: ut hinc etiam qͦd faciunt
contra uoluntatem dei. non impleatur

Expanded text:
ium prophetae: Veniet ex Sion, qui eripiat et auertat impietatem ab Iacob; et hoc illis a me testamentum, cum abstulero peccata illorum non utiquigendum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, secundum electionem autem dilecti propter patres . Quid est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, nisi quod eorum inimicitia qua occiderunt Christum, Evangelio, sicut videmus, sine dubitatione profecit? Et hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui bene uti novit etiam malis: non ut ei prosint vasa irae, sed ut ipso illis bene utente, prosint vasis misericordiae. Quid enim apertius dici potuit, quam id quod dictum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos? Est ergo in malorum potestate peccare: ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur
Abbreviated transcription (Latin):
ne spiritali in cȩlestib in xp̃o: sicut elegit
nos inipso ante mundi constitutionẽ. ut eẽ¬
mus sc̃ĩ et immaculati. Non gͦ quia futu¬
ri eramus: s ut eẽmus. Nempe certũ est:
nempe manifestum ẽ. Ideo quippe tales
futuri eramus. quia elegit ipse: p̃destinans
ut tales ꝑ gr̃am eius eẽmus. Ita nos gͦ benedi¬
xit benedictione spiritali in cęlestib in xͦ¬

Expanded text:
isto: sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in
Abbreviated transcription (Latin):
bus crucifixus stulticia ẽ: sed ea uoca¬
tione p̃destinatos uocat. quam distinxit
deret ñ uocatos: sciens ẽẽ quandã certã uocatio¬
⁊ p̃destinauit conformes imagnisfilii sui. Qͣm
non ex oꝑib. s ex credente:.Prsus etiam
hoc abstulit homini: ut totum daret dõ.
Dixit gͦ s ex uocante: non quacunq uo¬
catione. sed qua uocatione fit credens.
Hanc intuebatur etiam. cum diceret: sine
pęnitentia sunt dona et uocatio dei. Nam
& ibi quid agebatur. paulisꝑ aduertite.
Cum enim dixisset. nolo enim uos ignora¬
re fr̃s sacramentum hoc. ut non sitis uo¬
bis sapientes. quia cecitas ex parte in isrł
facta ẽ. donec plenitudo gentium intra

Expanded text:
bus crucifixus stultitia est: sed ea vocabus crucifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam distinxit deret non vocatos: sciens esse quamdam certam vocatioet praedestinavit conformes imaginis Filii sui . Quam Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini, ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacumque vocatione, sed qua vocatione fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum diceret: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam et ibi quid agebatur paulisper advertite. Cum enim dixisset, Nolo enim vos ignorare, fratres, sacramentum hoc, ut non sitis vobis sapientes: quia caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intra
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim retributa ẽ xp̃o illa generatio.
s tributa: ut alienus ab omni obligatione
peccati. de spũ ex uirgine nasceret᷑. Sic et
nobis ut ex aqua & spũ renascerem᷑. ñ re¬
tributum est ꝓ aliquo merito: sed gratis
tributũ. Et si nosadlauacrũ regenerationis fides
duxit: ñ idõ putare debemꝰ pͥores nos dedisse ali¬
quid. ut retribueret᷑ nobis regeneratio saluta¬
ris. Ille quippe nos fecit credere in xp̃m:
qui nobis fecit in quem credimus. xp̃m. Ille
facit in hominibꝰ principiũ fidei et ꝑfectio¬
nem in iħu: qͥ fecit hominẽ pͥncipẽ fidi. ⁊ ꝑfectorẽ
ihesum. Sic enim est appellatus. ut scitis in
p̃destinatos multos filios suos. ut eos faci¬
at membra p̃destinati unici filii sui: ñ ea
uocatione qua uocati sunt. & qui nolue¬
runt uenire adnuptias: Illa quippe uo¬
catione et iudei uocati sunt quib xp̃c
crucifixus scandalum ẽ. & gentes qui¬

Expanded text:
Neque enim retributa est Christo illa generatio, Neque enim retributa est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab omni obligatione peccati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic et nobis ut ex aqua et Spiritu renasceremur, non retributum est pro aliquo merito, sed gratis tributum: et si nos ad lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus, priores nos dedisse aliquid, ut retribueretur nobis regeneratio salutaris; ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum; ille facit in hominibus principium fidei et perfectionem in Jesum, qui fecit hominem principem fidei et perfectorem Jesum: sic enim est appellatus, ut scitis, in . Vocat enim Deus praedestinatos multos filios suos, ut eos faciat membra praedestinati unici Filii sui, non ea vocatione qua vocati sunt et qui noluerunt venire ad nuptias ; illa quippe vocatione et Judaei vocati sunt, quibus Christus crucifixus scandalum est; et Gentes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tionis: quia natus ẽ de spũ scõ. ex uirgi¬
ne maria. Ipsa ẽ illa ineffabiliter facta
hominis a deo uerbo susceptio singularis.
ut filius dei et filius hominis simul. et¬
filius hominis ꝓpter susceptum hominẽ.
et filius dei propter suscipientẽ unige¬
nitum dm̃ueraciter et ꝓpriȩ diceretur:
ne non truntas. sed quaternitas crederetur.
Predestinata ẽ ista nature humanȩ tanta et
tam celsa. et summa subuectio. ut quo attol¬
leretur altius non haberet: sicut ꝓ nob̾ ip¬
sa diumitas quousq se deponeret humi¬
lius non habuit. quam suscepta natura
hominis cũ infirmitate carnis usq ad mor¬
tem crucis. Sicut gͦ p̃destinatus ẽ ille
unus ut caput nr̃m eẽt: ita multi p̃desti¬
nati sumus. ut membra eiꝰ essemus. Hu¬
mana hic merita conticescant. quȩ ꝑiert
ꝑadam: et regnet. quȩ regnat dei grã ꝑ
singularis illius generationis inuenerit:
tpse in nobis membris eius p̃cedentia me¬
rita multiplicatȩ regenerationis inquirat.

Expanded text:
tionis; quia natus est de Spiritu sancto et virgine Maria. Ipsa est illa ineffabiliter facta hominis a Deo Verbo susceptio singularis, ut Filius Dei et filius hominis simul, filius hominis propter susceptum hominem, et Filius Dei propter suscipientem unigenitum Deum veraciter et proprie diceretur; ne non trinitas, sed quaternitas crederetur. Praedestinata est ista naturae humanae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemus. Humana hic merita conticescant, quae perierunt per Adam: et regnet quae regnat Dei gratia singularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita multiplicatae regenerationis inquirat.
Abbreviated transcription (Latin):
Filaster uero et hanc eis tribuit abstinentiã.
Quocati. idemq eunomiani ab eunomio
echii discipulo. inquo nomine magis in¬
notuerunt. Eunonomius quippe india¬
lectica preualens. acutius et celebrius de¬
fendit hanc heresem. dissimilem ꝑ omnia pa¬
tri asserens filium. et filio sp̃m sc̃m. fertur
etiam usq ad eo fuisse bonis moribus inimi¬
cus. ut asseueraret quod nichil cuiquã ob¬
esset quorũlibet ꝑpetratio ac ꝑseuerantia
peccatorum. si huius que ab illo dicebat᷑

Expanded text:
ilaster vero et hanc eis tribuit abstinentiam. LIV. iidemque Eunomiani ab Eunomio Aetii discipulo, quo nomine magis innotuerunt. Eunomius quippe in dialectica praevalens, acutius et celebrius defendit hanc haeresim, dissimilem per omnia Patri asserens Filium, et Filio Spiritum sanctum. Fertur etiam usque adeo fuisse bonis moribus inimicus, ut asseveraret quod nihil cuique obesset quorumlibet perpetratio ac perseverantia peccatorum, si hujus quae ab illo docebat
Abbreviated transcription (Latin):
gnum interra futurum. et scõs cũ illo
in deliciis regnaturos speremus. sicut
nepos docuit. qui primam iustoꝵ re¬
surrectionem et scđam impioꝵ confinxit.
et inter has mortuorum resurrectiones.
gentes ignorantes dm̃. in angulis terra¬
rum in carne seruandas: quȩ post mil
le annos regni. interra iustoꝵ instigan¬
te diabolo mouende sunt ad pugnam.¬
et contra iustos repugnantes. et dño
pro iustis pugnante imbre igneo cõ¬
pescendas: atq ita mortuas cum cȩteris
in impietate mortuis. ad eterna suppli¬
cia incorruptibili carne resuscitandas.
ullum credimus ad salutem: xxui.¬
nisi deo inuitante uenire. Nullũ inui¬
tatum. salutem suam nisi deo auxiliante
operari. Nullum nisi orantem auxilium
ꝓͥmereri. Nullum dei uoluntate ꝑire: s
ꝑse ipsum proelectione arbitrirne inge¬
nuitatis lib̃tas atq potestas semel homi

Expanded text:
Christi in terra futurum, et sanctos cum illo Christi in terra futurum, et sanctos cum illo in deliciis regnaturos speremus, sicut Nepos docuit, primam justorum resurrectionem et secundam impiorum qui confinxit; et inter has duas mortuorum resurrectiones gentes ignorantes Deum in angulis terrarum in carne servandas; quae post mille annos regni in terra justorum, instigante diabolo movendae sunt ad pugnam contra justos regnantes; et Domino pro justis pugnante imbre igneo compescendas, atque ita mortuas, cum caeteris in impietate ante mortuis, ad aeterna supplicia in incorruptibili carne resuscitandas. CAPUT LVI. Nullum credimus ad salutem nisi Deo invitante venire; nullum invitatum salutem suam nisi Deo auxiliante operari; nullum nisi orantem auxilium promereri; nullum Dei voluntate perire, sed per seipsum pro electione arbitrii, ne ingenuitatis libertas atque potestas semel homi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quem mortalia crimina post bap¬
tisium commissa p̃munt: hortor pͥus
publica penitentia satisfacere: et ita sac̃¬
dotis iudicio reconciliatũ communicatio¬
ni sociari. si uult non adiudicium et con¬
demnationẽ sui eucharistiam ꝑciꝑere.
S et secreta satisfactione solui mortalia
crimina non negamus: s mutato pͥus
seculari habitu. et confess o religionis
studio ꝑuite correptionem. et iugi im
mo ꝑpetuo luctumiserante deoita dum¬
taxat. ut contraria prohis quȩ penitet
agat. eu charistiam omnib dominicis
diebus supplex et summissus usq ad
mittere. et admissa deflere. Satisfactio
penitentiȩ est: causas peccatorum excidere.
nec earum suggestionibus aditum in
tianisperant. Nonnuptiarũ copulam: si¬
cut cherintus. et marchion. delirant. Non
quod ad cibum uł ad potum ꝑtinet: sic̃
papia auctor ẽ. Hyreneus. et tertullia¬
nus. et lactantius ad quiescunt. neq ꝑ
mille annos post resurrectionem. xp̃ire

Expanded text:
nam quem mortalia crimina post bapnam quem mortalia crimina post baptismum commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult non ad judicium et condemnationem sui Eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus; sed mutato prius saeculari habitu, et confesso religionis studio per vitae correctionem, et jugi, imo perpetuo luctu, miserante Deo, ita duntaxat, ut contraria pro iis quae poenitet agat, et Eucharistiam 332 omnibus Dominicis diebus supplex et submissus usque admittere, et admissa deflere. Satisfactio poenitentiae est causas peccatorum excidere, nec earum suggestionibus aditum indtiani sperant; non nuptiarum copulam, sicut Cerinthius et Marcion delirant; non quod ad cibum vel ad potum pertinet, sicut Papiae, auctore Irenaeo, et Tertullianus et Lactantius acquiescunt. Neque per mille annos post resurrectionem regnum
Abbreviated transcription (Latin):
contraria. ut manich eus. uł cria. et barbara.
ut secianus et teodorus. uł multa ut ua¬
lentinus. uł xp̃m hominẽ fuisse absq dõ
ut cherintus. ebion. arthemon. et fotinꝰ
ex istis certe inquam siqui ad nos uene¬
rint: ñ requirendum ab eis. utrũ baptira¬
ti sunt annon:S hoc tantum si credant
eccłiȩ fidem: et baptizentur ecclesiastico
baptismate.
tamen dominicis dieb suadeo. et hortor:
si tamen mens sine affectu peccandi sit.
Namhabentem adhuc uoluntatem pec¬
candi grauari magis dico eucharistiȩ ꝑ¬
ceptione quam purificari. Et ideo quauis
quis peccato mordeatur. peccandi non habe¬
at de cetero uoluntatem: et communicatu¬
rus satisfaciat lacrimis et orationibus: et
confidens de dominimiseratione. qui con¬
fessione peccati pie peccata donare consue¬
uit. accedat ad eucharistiam intrepidus
et securus. S hoc de illo dico: quẽ ca¬
pitalia et mortalia peccata non grauant.

Expanded text:
contraria, ut Manichaeus; vel tria, et barbara, contraria, ut Manichaeus; vel tria, et barbara, ut Sethianus, et Theodosius; vel multa, ut Valentinus; vel Christum hominem fuisse absque Deo, ut Cerinthus, Hebion, Artemon, et Photinus. Ex istis, inquam, si qui ad nos venerint, non requirendum ab eis utrum baptizati sint, an non; sed hoc tandem: si credant Ecclesiae fidem, et baptizentur ecclesiastico baptismate. tamen Dominicis diebus communicandum suadeo, et hortor, si tamen mens sine affectu peccandi sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi non habeat de caetero voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrymis, et orationibus, et confidens de Domini miseratione, qui peccata piae confessioni donare consuevit, accedat ad Eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico quem capitalia et mortalia peccata non gravant;
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia teneatur. Et si consentiunt credere.
uł ad quiescunt confiteri: purgati iam
fidei integritate. confirment᷑ manus im¬
positione. Si uero paruuli sunt uł ebetes
qui doctrinam non accipiant: respondeat̃
pro illis qui eos offerunt iuxta morem bap¬
tirandi: et sic manus impositione et crisma¬
te cominunitr eucharistiȩ mysteriis admit¬
tantur. Iui autem qui in sc̃ȩ trinitatis inuoca¬
tione apud hereticos non baptizati sunt. et
ueniunt adnos: baptizari debere ꝓnunci¬
amus. non rebaptirari. Neq enim creden¬
dum ẽ eos fuisse baptizatos.qui non in
nomine patris et filii et sp̃s sc̃i. iuxta regu¬
lam adomino positam tinc̃ti sunt: ut st̃¬
pauloniste. ꝓdianiborburitȩ. sifori. qui
nunc uocantur bonusiam. fotiniani. mon¬
tam et manichet. Sariata impietatis ger¬
min& uł cȩterȩ istorum originissiue ordi¬
nis pestes quȩ duo principia sibi ignota
introducunt. ut cherdon. et machion. uel

Expanded text:
Ecclesia teneatur; et si consentiunt credere, Ecclesia teneatur; et si consentiunt credere, vel acquiescunt confiteri, purgati jam fidei integritate confirmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt, vel hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta morem baptizandi; et sic, manus impositione et chrismate communiti, Eucharistiae mysteriis admittantur. Illos autem qui non sanctae Trinitatis invocatione apud haereticos baptizati sunt, et veniunt ad nos, baptizari debere pronuntiamus, non rebaptizari. Neque enim credendum est eos fuisse baptizatos, qui non in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, juxta regulam a Domino positam, tincti sunt, ut Paulini, Procliani, Borboritae, Siphori, qui nunc vocantur Bonosiani, Photiniani, Montani, et Manichaei, variaque impietatis germina, vel caeterae istorum originis, sive ordinis pestes, quae duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdon et Marcion; vel
Abbreviated transcription (Latin):
est muneris: ut non labamur indempto
salutis munere Sollicitudinis nr̃e est et
celestis pariter adiutorii. ut labamur po¬
testatis nr̃e et ignauiȩ: Nontamen adopti¬
nendam sine illo. qui querentes facit in¬
uenire: qui pulsantibus aperit. qui peten¬
tib donat. Sicut gͦ initium salutis nr̃e
deo miserante et inspirante habere nos cre¬
dimus: ita arbitrium naturȩ nr̃ȩ sequax
esse diuine inspirationis libere confitemur.
Igitur ut non labamur abono uł nature.
ut meriti. sollicitudinis nr̃e est et cęlestis pa¬
riter adiutorir: ut labamur potestatis nr̃e
et ignauie.
Ufides est. ubi in nomine patris et filii
et sp̃s sc̃i datur. Et ideo siqui apud illos
herecicos baptizati sunt qui in sancte tri¬
nitatis confessione baptirant. et ueniunt
ad nos: recipiantur quidem quasi baptiza¬
ti: nec sc̃ẽ trinitatis inuocatio uł confessio
adnulletur: s doceantur ante et instruan
tur. quo sensu scẽ trinitatis misterium in

Expanded text:
est muneris: ut non labamur adepto est muneris: ut non labamur adepto salutis munere, sollicitudinis nostrae est, et coelestis pariter adjutorii: ut labamur, poest, et ignaviae. Non tamen ad obtinendam sine illo, qui quaerentes facit invenire, qui pulsantibus aperit, qui petentibus donat. Sicut ergo initium salutis nostrae, Deo miserante et inspirante, habere nos credimus, ita arbitrium naturae nostrae sequax esse divinae inspirationis libere confitemur. Igitur ut non labamur a bono vel naturae, vel meriti, sollicitudinis nostrae est, et coelestis pariter adjutorii; ut labamur, potestatis nostrae et ignaviae. fides est ubi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti datur. Et ideo siqui apud illos haereticos baptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad nos: recipiantur quidem, quasi baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confessio annulletur; sed doceantur ante et instruantur, quo sensu sanctae Trinitatis mysterium in
Abbreviated transcription (Latin):
Homo. statim in prima conditione mun¬
di. Ut sola uigilantia mentis ꝑficiente.
etiam inp̃cepti custodiam ꝑseueraret: si
uellet inid quod creatus fuerat ꝑ manere.
Postquam uero seductione serpentis per
euam cecidit. naturȩ bonum ꝑdidit pa¬
riter et uigorem arbitriiꝰ non tamen ele¬
ctionem: ne non esset suum quod emendaret
peccatum: nec merito indulgeretur. quod
non arbitrio diluisset. Alanet itaq ad que¬
rendam salutem. arbitrii libertas. id est rati¬
onalis uoluntas: sed admonente prius deo.
et inuitante ad salutem: ut uł eligat. uł se¬
quat᷑. uł agat occasione salutis. hoc ẽ in¬
spiratione dei. Ut autem consequat᷑ qͦd ele¬
git. uł quod sequitur. uł quod occasionẽ
agat: dei ẽẽ libere confitemur. Initium gͦ¬
salutis nr̃e deo miserante habemus: ut ad¬
quiescamus salutifere inspirationi: nr̃e
potestatis ẽ. ut adipiscamur quod ad qui¬
escendum admonitione cupimus. diuini

Expanded text:
homo statim in prima mundi conditiohomo statim in prima mundi conditione: ut, salva vigilantia mentis adnitente, etiam praecepti custodia perseveraret: si velit in id, quod creatus fuerat, permanere. Postquam vero seditione seductione serpentis per Evam cecidit, naturae bonum perdidit pariter et vigorem arbitrii, non tamen electionem: ne non esset suum quod emendaret peccatum: nec merito indulgeretur, quod non arbitrio doluisset. Manet itaque ad quaerendam salutem arbitrii libertas, id est rationalis voluntas: sed admonente prius Deo, et invitante ad salutem: ut vel eligat vel sequatur vel agat occasione salutis, hoc est, inspiratione Dei: ut autem consequatur, quod eligit, vel quod sequitur vel quod occasione agit: Dei esse libere confitemur. Initium salutis nostrae, Deo miserante, habemus: ut acquiescamus salutari inspirationi, nostrae potestatis est: ut adipiscamur, quod ad acquiescendum admonitione cupimus, divini
Abbreviated transcription (Latin):
Inimalium uero animȩ non sunt substanti¬
uȩ: sed cum carne ipsa carnis uiuacitate
nascuntur. et cum carnis morte finiunt᷑.
Et ideo nec ratione regunt᷑ sicut platon
Otima humana non cum carne morit᷑.
quia non cum carne ut suꝑius dixi¬
mus seminatur: S formato inuentre
matris corpore. deiiudicio creariet infun¬
di. ut uiuat homo intus inutero. et sic ꝓ¬
cedat natiuitate in mundo.xIX.
bab substantiis constathomo: anima
tantum et carne. Anima cũ ratione sua:
et carne cum sensib suis. Quos tamen sen¬
sus absq animȩ societate non mouet ca¬
ro. Anima uero: et sine carne rationale
suum tenet.
Ion est tercius insubstantia hominis
sps. ut didimus contendit. sed sp̃s. ip¬
sa est anima: prospiritali natura. uł pro eo
quod spirat incorpore sp̃s appellatur.
Tercium uero qui ab apło cumanima et
gra ꝑseueret in nobis. nec nr̃o uicio aut
minuatur aut fugetur a nobis. quia
sp̃s sc̃s effugiat fictum. xxi.¬
ibertati arbitrii sui commissus est

Expanded text:
nimalium vero animae non sunt substantiae: sed cum carne ipsa carnis vivacitate nascuntur: et cum carnis morte finiuntur: et ideo nec ratione reguntur, sicut Plato  ducuntur. Anima humana non cum carne moritur, quia nec cum carne ut superius diximus seminatur: sed formato in ventre matris corpore, Dei judicio creari et infundi, ut vivat homo intus in utero, et sic procedat nativitate in mundum. Duabus substantiis constat homo, anima tantum et carne: anima cum ratione sua: et carne cum sensibus suis, quos tamen sensus absque animae societate non movet caro: anima vero et sine carne rationale suum tenet. Non est tertius in substantia hominis spiritus, ut Didymus contendit: sed spiritus ipsa est anima pro spiritali natura, vel pro eo quod spiret in corpore spiritus appellatur: Tertium vero quoniam ab Apostolo cum anima et gra perseveret in nobis: nec nostro vitio aut minuatur aut fugiatur a nobis: quia Spiritus sanctus effugiet fictum. Libertati arbitrii sui commissus est
Abbreviated transcription (Latin):
dedit om̃s fines: nullos dimisit affines.
De dnõ dicit᷑ xp̃o. infigura salomonis. Do¬
minabit᷑ amariusq ad mare: et a flumine
us q: ad terminos orbis t̾rarũ. Coram illo
decident ethiopes: et inimici eiꝰ tram lingent.
Reges tharsis et insulȩ munera offerent: re
illi. Quando dicebatur credebat᷑: quando
implet᷑ negat᷑: Tene gͦ mecũ hereditatem
amari usq ad mare: et a flumine scilicet
iordane. ubi ceptum ẽ xp̃i magisteriũ.usq
ad terminos orbis t̃re. Quare non uis: q¬
re huic ꝓmissioni et hereditadi. diuitiis
ciis inimicus es: Quare non uisppt̃ do¬
natũ. ꝓpt̃ cecilianum: Quis fuit donatꝰ
quis cecilianus: Utiq homines.Sibo¬
ni.bonosuo non meo.Ergo et si mali: ma¬
lo suo non meo.Tu xp̃m accipe:et zelan

Expanded text:
dedit omnes fines, nullos dimisit affines. dedit omnes fines, nullos dimisit affines. De Domino dicitur Christo in figura Salomonis: Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Coram illo procident Aethiopes, et inimici ejus terram lingent. Reges Tharsis et insulae munera offerent: regilli. . Quando dicebatur, credebatur: quando impletur, negatur. Tene ergo mecum haereditatem a mari usque ad mare, et a flumine, scilicet Jordane, ubi coeptum est Christi magisterium, usque ad terminos orbis terrae. Quare non vis? Quare huic promissioni et haereditati, divitiis tuis, inimicus es? Quare non vis? Propter Donatum? propter Caecilianum? Quis fuit Donatus? quis Caecilianus? Utique homines. Si boni, bono suo, non meo: ergo et si mali, malo suo, non meo. Tu Christum accipe, et zelan
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. uel illum frẽm. qui eum interpellauit in
popło.et ait.Domine. dic fr̃imeo. ut diuidat
mecũ hereditatem. Continuo dñs ꝑferens
correptionem. quia odit diuisionẽ: dic hõ
inquit. quis me constituit iudicem aut di¬
uisorem hereditatis int̾ uos: Ego autẽ di¬
co uobis. Cauete ab omni cupiditate. Istam
correptionem non timeo. Interpello enim
dñm meũ. fateor. interpello. Nontam̃ dico.
Ecce possessionis huiꝰ tabulas recito: non ad
hoc ut solus possideam: s ut frẽm meũ me¬
cũ nolentẽ possidere conuincam. Ecce tabulas
fr̃. Postula ame inquit. et dabo tibi gentes
Hereditatem tuam: et possessionẽ tuã fines
t̃rȩ. Xp̃o dictum ẽ. Nobis gͦ dictum ẽ: qͥa
xp̃i membra sumꝰ. Quid curris in parte. aut
remanes in parte: Ecce totum tene qͦd inta¬
bulis quȩris. interquem et quem posside¬
as: quo modo solent instrumentis queri
possessores. int̃ qͦs. sint affines. Qui t̾

Expanded text:
fratres, vel illum fratrem, qui eum interpellavit in fratres, vel illum fratrem, qui eum interpellavit in populo, et ait: Domine, dic fratri meo, ut dividat mecum haereditatem. Continuo Dominus proferens correptionem, quia oderat divisionem: Dic, homo, inquit, quis me constituit judicem, aut divisorem haereditatis inter vos? Ego autem dico vobis, cavete ab omni cupiditate . Istam correptionem non timeo. Interpello enim Dominum meum, fateor, interpello. Non tamen dicoEcce possessionis hujus tabulas recito, non ad hoc ut solus possideam, sed ut fratrem meum mecum nolentem possidere convincam. Ecce tabulas, frater: Postula a me, inquit, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam fines terrae. Christo dictum est. Nobis ergo dictum est, quia Christi membra sumus. Quid curris in parte? aut quid remanes in parte? Ecce totum tene quod in tabulis. Quaeris inter quem et quem possideas, quomodo solent instrumentis quaeri possessores, inter quos sint affines. Qui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
gat: Nonne bonumẽ illi uinq. qui si ui¬
ctus fuerit totum tenebit: si uicerit in par¬
te remanebit. immosi uincere sͥ uidebit᷑:
Nam non uincit nisi ueritas: uictoria ue¬
ritatis ẽ caritas. Quid gͦ uobis frs eccle¬
siam catholicam toto orbe trarum fructi¬
ficantem atq crescentem commendẽ multis
uerbis. et meis: H abemus uerba dnĩ. pro
illa et ꝓnobis. Dns inquit. dixit ad me fi
gamus : et non potius scãs tabulas recitamꝰ:
uenisse nos opinemur adiudicem.De possessi¬
one contentio ẽ: et hec contentio. ñ litis sed
dilectionis ẽ. Deniq litigator t̾rene possessi¬
onis. adhoclitigat. ut excludat aduersari¬
um: nos ut intromittamus. Litigator t̃rene
possessionis. cum audierit adu̾sarium dicen¬
tem possidere uolo: respondet. Non ꝑmitto.
Ego autem fr̃i dico. Possideas mecũ uolo.
Ille litigando dicit nolo. Non itaq: timeo
ne contemnat me dñs: et corripiat sicut illos

Expanded text:
gat? Nonne bonum illi est vinci, qui si vigat? Nonne bonum illi est vinci, qui si victus fuerit, totum tenebit; si vicerit, in parte remanebit? Imo si vincere sibi videbitur. Nam non vincit nisi veritas: victoria veritatis est charitas. siam catholicam toto orbe terrarum fructificantem atque crescentem commendem multis verbis, et meis. Habemus verba Domini pro illa, et pro nobis. Dominus, inquit, dixit ad me: Figamus, et non potius sanctas tabulas recitamus? Venisse nos opinemur ad judicem. De possessione contentio est: et haec contentio non litis, sed dilectionis est. Denique litigator terrenae possessionis ad hoc litigat, ut excludat adversarium: nos ut intromittamus. Litigator terrenae possessionis, cum audierit adversarium dicentem, Possidere volo; respondet, Non permitto. Ego autem fratri dico, Possideas mecum volo: ille litigando dicit, Nolo. Non itaque timeo ne contemnat me Dominus, et corripiat, sicut illos
Abbreviated transcription (Latin):
cis nr̃is et ur̃is. ꝓ salute omnium.
proquiete. ꝓpace communi. pro
unitade quam dñs iussit. dñs di¬
ligit. adiuuent p̃ces sc̃itatis urẽ. ut de illa
identidem et ad uos loquamur.: et uob̾cum
gaudeamus. Et enim de pace et caritate lo¬
qui si semꝑ amamus.semper debemus:.mul¬
tomagis ergo isto tempore.quandopax
sic amatur. ut inꝑiculo eius amande. et
tenendȩ constituti. illi quib malum ꝓ malo
non reddimus. et cum quib sicut scriptũ ẽ.
odio habentibus pacem.sumus pacifici. et
quia loquimur eis debellare nos uolunt gͣ¬
tis: illi gͦ qui tales sunt. ꝑiclitant᷑ int̃ amo¬
rempacis et confusionem pudoris: nec id
agunt cumuincinolint. ut inuicti sint.
Qui enim uinci aueritate nolunt. ab erro¬
re uincunt᷑. Osi eoscaritas potius quam
animositas superaret:inde uictores fie
uitamus inimicos eius. non humanis
opinionib sed diuinis testimoniis amamꝰ.
tenemus.defendimus.Qͥd cum illo agam
qui ꝓparte clamat: et contra totũ liti¬

Expanded text:
stris, et pro salute omnium, pro quiete, pro pace communi, pro unitate quam Dominus jussit, Dominus diligit, adjuvent preces Sanctitatis vestrae, ut de illa identidem et ad vos loquamur, et vobiscum gaudeamus. Etenim de pace et charitate loqui, si semper amamus, semper debemus. Multo magis ergo isto tempore, quando pax sic amatur, ut in periculo ejus amandae et tenendae constituti illi, quibus malum pro malo non reddimus, et cum quibus, sicut scriptum est, odio habentibus pacem sumus pacifici, et quia pacem loquimur eis, debellare nos volunt gratis . Illi ergo qui tales sunt, periclitantur inter amorem pacis et confusionem pudoris: nec id agunt, cum vinci nolunt, ut invicti sint. Qui enim vinci a veritate nolunt, ab errore vincuntur. O si eos charitas potius quam animositas superaret! Inde victores fierciliationem invitamus inimicos ejus, non humanis opinionibus, sed divinis testimoniis, amamus, tenemus et defendimus. Quid cum illo agam, qui pro parte clamat, et contra totum liti
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ apłs sic. incipiens a fine. et ueniens ad ini¬
tium. Pax. caritas. cumfide. Nos dicamus:
fides. caritas pax. Crede. ama. regna. Si enĩ
credis et nonamas: necdum discreuisti fi¬
dem tuam abhis qui tremebant et dicebant.
Scimus quisis:filius dĩ. Ergo cu ama. qͥa
caritas cum fide ipsa te ꝑducit ad pacem.
Quam pacem: Plenam pacem.solidam pa¬
cem. securam pacem: ubi nulla ẽ pestis. nul¬
lus hostis. Ipsa pax. est finis omniũ desi¬
deriorum bonoꝵ. Caritas cum fide. Et si sic
dicis. bene dicis: fides cum caritate. Magna
fide. Magna bona.S dicat unde bona ista.
Unde sunt: Anobis. anadeo: Si dicis a
quis. Tuhoc dicis. Proba quod dicis. Pro¬
bo. Ipsum apłm. testem inuoco. Ecce ha¬
betis: apłs dixit. Pax fr̃ib. et caritas cũ
fide. Ipse dixit. Quid ipse dixit: Uide¬
quid sequit᷑. Pax fr̃ibus. et caritas cũ fide.
a deo patre nr̃o. et domino iħu xp̃o. Quid¬

Expanded text:
ergo Apostolus, sic incipiens a fine, et veniens ad iniergo Apostolus, sic incipiens a fine, et veniens ad initium: Pax, charitas, cum fide. Nos dicamus, Fides, charitas, pax. Crede, ama, regna. Si enim credis et non amas, adhuc non discrevisti fidem tuam ab eis qui tremebant et dicebant: Scimus qui sis, Filius Dei. Ergo tu ama: quia charitas cum fide ipsa te perducit ad pacem. Quam pacem? Veram pacem, plenam pacem, solidam pacem, securam pacem; ubi nulla pestis, nullus hostis. Ipsa pax est finis omnium desideriorum bonorum. Charitas cum fide: et si sic dicas, bene dicis, Fides cum charitate. CAfide: magna bona. Sed dicat unde bona ista: unde sunt, a nobis, an a Deo? Si dicis, Ahi: Tu hoc dicis, proba quod dicis. Probo: ipsum Apostolum testem vocabo. Ecce habetis: Apostolus dixit, Pax fratribus, et charitas cum fide. Ipse dixit. Quid ipse dixit? Vide, sequitur, Pax fratribus, et charitas cum fide, a Deo Patre nostro et Domino Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Illi tremuerunt. illi occiderunt. Qͥd
enim: Quia dicunt demones tu es filius
dei. scimus qui sis. ideo regnaturi sunt cũ
filio dei : Absit. Discernenda ẽ. gͦ fid es de¬
moniorum.afide sc̃oꝵ.Plane discernen¬
da. euigilanter et diligenter. Nam et pe¬
trus hoc dixit. dicenti quem me ẽẽ dicits.
Tu es xp̃c filius deiuiui. Et dñs. Beatus
essy mon bariona.Odomine. Hoc tͥ dixe¬
runt demones:quare non sunt beati:
Quare: Quia demones hoc dixerunt ti¬
more: petrus amore. Idõ initium ẽ a fide
S quali fide: Quam definiuit apłs. Ne¬
q circuncisio aliquid ualet. neq p̃puti¬
um: s fides. Dic que fid es. Quȩ ꝑdilecti¬
onem oꝑat᷑. Fanc demones non habent.
dei. soli fide filii abrahe. solifilii dilectio¬
nis. filii promissionis. Et ideo dilecta ẽ. et
caritas. Tria sunt dicta abapło. Pax fr̃ibus.¬
Unde pax: Et caritas. Unde caritas: Cum
fide. Si enim non credis. non amas. Dixit

Expanded text:
nes. Illi tremuerunt, illi occiderunt. Quid nes. Illi tremuerunt, illi occiderunt. Quid enim quia dixerunt daemones, Tu es Filius Dei, scimus qui sis ; ideo regnaturi sunt cum Filio Dei? Absit. Discernenda est ergo fides daemonum a fide sanctorum. Plane discernenda vigilanter et diligenter. Nam et Petrus hoc dixit Domino dicenti, Quem me esse dicitis? Tu es Christus Filius Dei vivi. Et Dominus: Beatus es, Simon Bar-Jona . O Domine, hoc tibi dixerunt et daemones: quare ipsi non sunt beati? Quare? Quia daemones hoc dixerunt timore, Petrus amore. Ideo initium est a fide. Sed quali fide? Quam definivit Apostolus: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides. Dic quae fides? Quae per dilectionem operatur . Hanc daemones non habent fDei, soli fide filii Abrahae, soli filii dilectionis, filii promissionis; ideo dicta est et charitas. Tria illa dicta sunt ab Unde pax? Et charitas. Unde charitas? Cum fide. Si enim non credis, non amas. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Nemo dicat. ego feci. Non enĩ pro¬
misit ds̃: et facis tu. Potest autẽ recte dici:
quia quȩ ꝓmittis tu facit ds̃. Tu enĩ infir¬
mus es: tu omp̃s non es. Quando gͦ ꝓmit¬
tis: nisi ds̃ faciat. in anis ẽ ꝓmissio tua.
Dei autem ꝓmissio. non pendet inte: s ex
illo. S ego inquis credidi. Concedo: uerũ
dicis. Tu credidisti:s non tibi tu fidẽ de¬
disti. Unde autem credidisti:nisi exfid e:
fides inte. donum dei ẽ. Audi apłm ipsũ
sorem: audi eum dicentẽ. Pax fr̃ib. et cari¬
tascum fide. Magna tria dixit. pax. ca¬
ritas. fides. Afine cȩpit: ad initium termi¬
nauit. Initium ẽ. enim infide : finis in pa¬
ce.Qua enim credimus.ipsa ẽ fides. S
fides debet ẽẽ xp̃ianoꝵ. non demonioꝵ.
Nam sicut dixit apłs iacobus: et demones
credunt et contremiscunt. Et demones
dixerunt xp̃o: tues filius dei. Confiteban¬
tur demones:quod non credebant homi¬

Expanded text:
misit. Nemo dicat: Ego feci. Non enim promisit. Nemo dicat: Ego feci. Non enim promittit Deus, et facis tu. Potest autem recte dici quia quae promittis tu, facit Deus. Tu enim infirmus es, tu omnipotens non es. Quando ergo promittis, nisi Deus faciat, inanis est promissio tua. Dei autem promissio non pendet ex te, sed ex illo. Sed ego, inquis, credidi. Concedo. Verum dicis: tu credidisti, sed non tibi tu fidem dedisti. Unde autem credidisti, nisi ex fide? Fides in te donum Dei est. CAPUT II. sorem: audi eum dicentem, Pax fratribus, et charitas cum fide. Magna tria dixit, Pax, charitas, fides. A fine coepit, ad initium terminavit. Initium est enim in fide, finis in pace. Qua enim credimus, ipsa est fides. Sed fides debet esse Christianorum, non daemoniorum. Nam, sicut dicit Jacobus apostolus, Et daemones credunt et contremiscunt . Et daemones dixerunt Christo, Tu es Filius Dei. Confitebantur daemones quod non credebant homi
Abbreviated transcription (Latin):
Hospitalitatem sectamini. Tempus ẽ. ser¬
Qui deiueniunt: tempus ẽ. occasio ẽ.Qua¬
re ꝑit: Attendis quid habes in sacculo
domus tuȩ:atdende et sursum quid repo¬
nas. qͥd tibi serues: de quo thesaurario
solosecurus es. Pone sursum.Commenda
ñ seruo tuo: s dominotuo. Nunqͥd illic
times ne fur obrepat:ne effractor inuadat.
ne hostis turbulentus eripiat:. fac ut ha¬
beas quod tibi reddatur. Nec hoc tibi red¬
ditur quod posueris. Feneratorem te uult
dñs. s suum: non proximi tui.
ectionibus canticis sermonibq di¬
uinis. et quod ẽ p̃cipuum grã sua edifi¬
cet dñs cor ur̃m: ut quod uerum auditis
Ita credidit abraham. dans glam deo: et
plenissime credens. qm̃ quȩ ꝓmisit po¬
tens ẽ et facere.Magnum gaudiũ. Nos
ꝓmisit abrahȩ. Quando eni dictũ ẽ abra¬
hȩ in semine tuo benedicent᷑ om̃s gentes:
nos ꝓmissi sumus. Ergo ipse fecit filios fi¬
dei abrahȩ: qui potens ẽ facere quod pro¬

Expanded text:
Hospitalitatem sectamini. Tempus est: serHospitalitatem sectamini. Tempus est: servi Dei veniunt. Tempus est, occasio est, quare perit? Attende quid habes in coenaculo domus tuae. Attende et sursum quid reponas, quid tibi serves, de quo thesauro solo securus es. Pone sursum, commenda non servo tuo, sed Domino tuo. Numquid illic times ne fur obrepat, ne effractor invadat, ne hostis turbulentus eripiat? Fac ut habeas quod tibi reddatur. Nec hoc tibi redditur, quod posueris. Feneratorem te vult Dominus, sed suum, non proximi tui. ectionibus, canticis, sermonibusque divinis, et quod est praecipuum, gratia sua aedificet Dominus cor vestrum; ut quod verum auditis, Ita credidit Abraham, dans gloriam Deo, unde et plenissime credens quoniam quae promisit potens est et facere . Magnum nosmus . Quando enim dictum est Abrahae, In semine tuo benedicentur omnes gentes , nos promissi sumus. Ergo ipse nos fecit filios fidei Abrahae, qui potens est facere quod pro