comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
set de tharaca rege ethiopiedicẽta
ecce egressus ẽ ut pugnet ad u̾su
tẽ. et iret contra eum: misit nuti¬
os ad ezechiam dicens. Hec dicit
ezechie regi iudȩ. Non te sedu¬
cat ds tuus in quo habes fidutiã.
neq dicas. non tradetur iherłm
in manu regis assiriorum. Enłq
uxta uoluntatem dĩ rabsaces
deseruit obsidionem iherłm:
et ꝑrexit ad dominum suui
quem uel capta uel deserta
lachis inuenit obpugnantẽ
lobnam: Sẽnacherib autem
occurrens regi ethiopum. misit
ad ezechiam nuntios et epłas:
ut eos quos uiribus non cepit.
sermone terreret. Pugnasse. au¬
tem sennacherib contra egiptos
et obsedisse peliisium: iamq
extructis aggerib urbe capi¬
enda uenisse tharacha regem
echiopum in auxilium: nar¬
rat ero dotus. xuiii¬
caq cũ accepisset ezechias litte¬
ras de manu nuntiorum. et le¬
gisset eas: ascendit indomum
domini. et expandit eas coram
domino: et orauit in conspet¬
tu eius dicers. Dnẽ ds̃ isrs qui

Expanded text:
set de Tharaca rege Aethiopiae, dicentes: set de Tharaca rege Aethiopiae, dicentes: Ecce egressus est, ut pugnet adversum te, et iret contra eum, misit nuntios ad Ezechiam, dicens: Haec dicite Ezechiae regi Juda: Non te seducat Deus tuus, in quo habes fiduciam, neque dicas: Non tradetur Jerusalem in manus regis Assyriorum, » etc. Juxta voluntatem Dei Rabsaces deseruit obsidionem Jerusalem, et perrexit ad dominum suum, quem vel capta, vel deserta Lachis, invenit oppugnantem Lobnam. Sennacherib autem occurrens regi Aethiopum misit ad Ezechiam nuntios et epistolas, ut eos quos viribus non cepit sermone terreret. Pugnasse autem Sennacherib contra Aegyptios, et obsedisse Pellusium, jamque exstructis aggeribus, urbe capienda, venisse Tharacam regem Aethiopiorum in auxilium, narrat Herodotus. « Itaque cum accepisset Ezechias litteras de manu nuntiorum, et legisset eas, ascendit in domum Domini, et expandit eas coram Domino, et oravit in conspectu ejus, dicens: Domine Deus Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
generare non possit. Si quomͦ
audiat dominus ds tuus. Non
ta patimur: s cuum dicimꝰ
dñm. et hanc habemus ultio¬
nis fiduciam: quoniam uiuers
ds blasphematur acultore
idolorum mortuorum. Leua
ergo orationem tuam: iacen¬
tem ꝓ reliquiis popłi. quȩ ob¬
sidentur. Puenit eos ysaias.: qr
eo spũ quo futura noscebat.
& iam absente rege audierat.
Hec inquit dicire domino
ur̃o.: que dicit dominus. Noli
timere uerba quibus non tu:
sed ego sum blasphematus. Nec
dico omnia que regi assirio fa¬
ciam. ne meam uidear iac̾tare
potentiam: s quia amdus sit
ei sp̃s. non dĩ s aduersarii: et
audito nuntio reuerters ad
terram suam corruet gladio:
ut duo pariter que optabatx
erechias audiret se ab obsidio¬
ne lib̾andum: et inimicum
ĩ suatͥra ẽẽ moriturum. Reu̾sus
igitur rapsaces: uiuenit regẽ
assiriorum expugnantem lob¬
nam. dudierat enim quod
recessisset de lachis Cumꝙ audis¬

Expanded text:
generare non possit. « Si quomodo generare non possit. « Si quomodo audiat Dominus Deus tuus. » Non ta perpetimur, sed tuum dicimus Dominum; et hanc habemus ultionis fiduciam, quoniam vivens Deus blasphematur, a cultura idolorum mortuorum. « Leva ergo orationem nostram jacentem pro reliquiis populi quae obsidentur. » Praevenit eos Isaias , quia eo spiritu quo futura noscebat, etiam absentem regem audierat: « Haec, inquit, dicite domino vestro, quae dicit Dominus: Noli timere verba, quibus non tu, sed ego sum blasphematus. » Nec dico omnia quae regi Assyrio faciam, ne meam videar jactare potentiam. Sed quia dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarii, et audito nuntio revertens ad terram suam corruat gladio, ut duo pariter, quae optabat Ezechias, audiret se ab obsidione liberandum, et inimicum in sua terra esse moriturum. « Reversus est igitur Rabsaces, et invenit regem Assyriorum expugnantem Lobnam. Audierat enim quod recesserat de Lachis. Cumque audis
Abbreviated transcription (Latin):
disset erechias: scidit uestim̃ta
sua. et oꝑtus ẽ sacco. Ingressus¬
q ẽ domum domini. et misit
heliachim p̾positum domus
et sobnam scribam. et senes de
sacerdotib oꝑtos saccis ad y saiã
ꝓpħam filium amos: qui dixe¬
runt ei. hec dicit ezechias. Bies
tribulacionis. et increpationis.
et blasphemiȩ dies iste. Uenert̃
filui usq adpartum: et uiresñ
habet part̾iens ireliqꝗͣ Sc indt̃
uestimenta sua. quia rapsacen
audiunt blasphemantem:
scindit et rex uestem suam. qr
pro płi et suis peccatis eẽ cre¬
debat: quia rapsaces usq ad
portam uenie iherłm: et contͣ
dominum talia sit locutus.
Mira regis humilitas. et pruden¬
tia. dimisso regio cultu: obuo¬
lutus sacco. ad cemplum ꝑgit
de palatio. Principes sacerdotũ
non stolis s ciliciis mittit ad
ysaiam cooꝑtos: et dirit: Dies
hec cribulationis nr̃e: correp¬
tionis dĩ: blasphemie ostium.
Ponitq similitudinem partu¬
rientis femine et dolentis. q̃
ad partum usq puenit. et

Expanded text:
disset Ezechias, scidit vestimenta sua, et opertus est sacco, ingressusque est domum Domini, et misit Eliacim praepositum domus, et Sobnam scribam, et senes de sacerdotibus, opertos saccis, ad Isaiam prophetam filium Amos. Qui dixerunt ei: Haec dicit Ezechias: Dies tribulationis, et increpationis, et blasphemiae dies iste. Venerunt filii usque ad partum, et vires non habet parturiens, » etc Scindunt vestimenta sua, quia Rapsacen audiunt blasphemantem. Scidit et rex vestem suam, quia pro populi et suis esse peccatis credebat, quod Rapsaces usque ad portam venit Hierusalem, et contra Dominum talia sit locutus. Mira regis humilitas et prudentia! Dimisso regio cultu, obvolutus sacco, ad templum pergit de palatio; principes sacerdotum, non stolis, sed ciliciis mittit ad Isaiam coopertos, et dixit: « Dies haec tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. » Ponitque similitudinem parturientis feminae et dolentis, quae ad partum usque pervenit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Iuoo dicitur de amasia rege
uida: ipse ꝑcussit edom in ual¬
ie salinarum.x. milia et apphen¬
dit petram in proelio. uocauitq
nomen eius iezethel:usq in
presentem diem. Uallis salina¬
tumerat ubi sales faciebant:
uel feno uidelicet salsuginis.
ut multis in locis deciso ex sicca¬
to. et incenso. uel aquis ꝓuteoꝵ:
salsis feruefactis. et usq ad salis
firmitatem coquendo perduc¬
tis: uel alio quolibet ordine. quo
sal fieri consueuit. Inquo etiã
ꝑcussisse legitur: nec pretere¬
undum quod pro ualle salina¬
rum: uetus editio quasi nom̃
regionis gemenla posuit: Petra
autem cuutas ẽ arabie nobilis
in eadem terra edom: quȩ in
libro numerorũreten dictt᷑.
et asiris hodieq sic appellat᷑.
lecethel uero quod amasias
uictor. ei nomen imposuit
interp̃rtatur cetus dĩ uel auxi¬
lium dĩ agente dõ fideliter:
ria. quod hanc uel cetus popłi
dĩ. uel dõ adiuuante ceꝑit: An¬

Expanded text:
uod dicitur de Amasia rege Juda. « Ipse percussit Edom in valle Salinarum decem millia; et apprehendit Petram in praelio, vocavitque nomen ejus Jezethel usque in praesentem diem, » etc. Vallis Salinarum erat, ubi sales faciebant, vel feno videlicet salsuginis, ut multis in locis, deciso, exsiccato, et incenso, vel aquis puteorum salsis fervefactis, et usque ad salis firmitatem coquendo perductis, vel alio quolibet ordine, quo sal fieri consuevit, in quo etiamdumaeorum percussisse legitur. Nec praetereundum quod pro valle Salinarum vetus editio quasi nomen regionis Gemela posuit. Petra autem civitas est Arabiae nobilis in eadem terra Edom, quae in libro Numerorum dicitur, et a Syris hodie quoque sic appellatur. Jezethel vero, quod Amasias victor ei nomen imposuit, interpretatur coetus Dei, vel auxilium Dei, agente Deo videlicet, ria, quod hanc vel coetus populi Dei, vel Deo adjuvante cepit.
Abbreviated transcription (Latin):
preerant fabris. ⁊ cem̃tariis: hocẽ
dispensatorib u̾bi diummi: qui
euangelici tritici mensuram
consertiis sins his qui operant᷑
in domo domini et uirtutum
oꝑa in edificio diuino ctm po¬
nunt. tribuebant. Quio eigo
aliud fecerunt apłi quos prin¬
cipes in eccłia electio diuina
constituit. quando ꝑ subiectos
sibi discipłos uerbi diuini se¬
mina ꝑtotum orbem sparse¬
runt: quatinus oꝑarios uo¬
luntati dĩ idoneos in aurib
suis ꝑficerent: quorum alii
sabricabant ligna: cum semet¬
ipsos et eos qui sibi obediebãt
ligna fructifera indomo dni
parare studebant. diii sartater
ta faciebant: quando illa quȩ
ꝑheresim et scismata ruptae¬
rant reedificabant: Alii saxa ce¬
debant: cum duros corde et iner¬
dulos fortiter increpabant: ita
ut impleretur in stauratio do¬
mus domini in uniuersis que
ĩ digebant expensa ad muni¬
endam domum diũ. uixta il¬
lud utique apłi quod ait Uni

Expanded text:
praeerant fabris et coementariis, hoc est, praeerant fabris et coementariis, hoc est, dispensatoribus verbi divini, qui evangelici tritici menconservis suis his qui operantur in domo Domini, et virtutum opera in aedificio divino componunt, tribuebant. Quid ergo aliud fecerunt apostoli quos principes in Ecclesia electio divina constituit quando per subjectos sibi discipulos, verbi divini semina per totum orbem sparserunt quatenus operarios voluntatis Dei idoneos in auditoribus suis praeficerent: quorum alii fabricant ligna, cum semetipsos et eos, qui sibi obediebant, ligna fructifera in domo Domini parare studebant, alii sarta tecta templi faciebant, quando illa quae per haeresim et schismata rupta erant, reaedificabant. Alii saxa caedebant, cum duros corde et incredulos fortiter increpabut impleretur instauratio domus Domini in universis quae indigebant expensa ad muniendum domum Domini, juxta illud dictum Apostoli quo ait: Unic
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. iuxta quod gazophilatium
positum ẽ. cum eccłia xp̃o con¬
iunta ẽ. Ad dexteram ingredien¬
tium domum dñi: quia hecẽ
intentio electorum. qui ꝑfidẽ
ingrediuntur ecłiam: ut ad
eternam beatitudinem quã
dextra significat. ꝑueniant.
Istuc ergo mittunt sacerdotes
qui custodiunt ostium templi
omnẽ petuniam quȩ ilefertur
ad templum dñi: cum predica¬
cores scĩ qui seruant introitũ
fidi offerunt uota fidelium
in uerbis et inoꝑib: et in ecclia
rite precibus cõmendant dõ.
Ascendebãt scriba regis. et pon¬
tisex. effundebantq et nume¬
rabant pecuniam quȩ inueni¬
ebatur in domo dñi: et dabant
eam uixta numerum atq men¬
suram in manu eorum qui p̾e¬
rant cementariis domꝰ domini qͥ
impendebant ea in fabris lignoꝵ et
in cem̃tariis his qui oꝑabant᷑ in do¬
mo dominricet᷑a. Seͥbam regiᷤ ⁊ pon¬
tificẽ appellat sum mos doctores:
qͥ percuniã collatã iuxa mum̾ũ
atq m̃suram illis tribuebant qͥ

Expanded text:
lacium positum est, cum Ecclesia conjuncta est; ad dexteram ingredientium domum Domini, quia haec est intentio electorum, qui per fidem ingrediuntur Ecclesiam, ut ad aeternam beatitudinem, quam dextra significat, perveniant. Istuc ergo mittunt sacerdotes, qui custodiunt ostium templi, omnem pecuniam quae defertur ad templum Domini, cum praedicatores sancti, qui servant introitum fidei, offerunt vota fidelium in verbis et in operibus, et in Ecclesia rite precibus commendant Deo. « Ascendebat scriba regis et pontifex, effundebantque et numerabant pecuniam, quae inveniebatur in domo Domini, et dabant eam juxta numerum atque mensuram in manu eorum qui praeerant coementariis domus Domini, qui impendebant ea in fabris lignorum, et in caementariis his qui operabantur in domo Domini. » Scribam regis et pontificem appellat summos doctores, qui pecuniam collatam juxta numerum atque mensuram illis tribuebant qui
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ et posuit illud uxta alta¬
re ad dexteram ingredientium
domum domini: mittebantq
in eo sacerdotes qui custodiebãt
ostia. omnem pecuniam: que of¬
ferebatur ad templum dñi. De¬
niq pontifex nr̃ qui semet ip¬
sum obtulit ostiam ĩmacula¬
tam dõ: garophilatium unum
posuit. hoc est unam eccliam
catholicam fecit. Qui foramende¬
suꝑ posuit: quia transitum ui¬
de ad celos parauit. Posuitq illud
iuxta altare ad dexteram ingre¬
dientium in domo do mini:

Expanded text:
desuper, et posuit illud juxta altare ad dexteram ingredientium domum Domini, mittebantque in eo sacerdotes qui custodiebant ostia, omnem pecuniam, quae deferebatur ad templum Domini. » Denique pontifex noster, qui semetipsum obtulit hostiam immaculatam Deo, gazophylacium unum posuit, hoc est unam Ecclesiam catholicam fecit. Cui foramen desuper posuit, quia transitum inde ad coelos paravit. Posuitque illud juxta altare ad dexteram ingredientium in domum Do
Abbreviated transcription (Latin):
et hieremias scribit. Sephar¬
uaim qͦd numero plurali
libros uel luteras sonat: nom
c hocorum. de quib asirii trans¬
migantes habitauerunt in sa¬
maria. ut in locorum libri
inuenimus. Uerum in isaia hoc
quoq uocabulum ẽẽ ciuitatis
apparet: ubi aꝑte dicitur. Ubi
est os urbis sepharuaim: Cam¬
et si pluraliter dictum. ut theba
rum. athenarum: ꝓ ana et
aua uetus edicio. quasi unius
urbis nomen anengaua po¬
suit. Et quidem ĩ hebreo ita scrip¬
tum ẽ. Uerum quia sillaba .u̾.
que in medio nominis posita
ẽ. et coniunctionem apud eos
significat. potest ita distingii
ut dicatur ane et gaue ut aqͥ¬
la transtulit: siue ana et aua.
ut nr̃ uercit interpres. Sinautẽ
ait Tantis diis presentibus .x.
tribus uicimꝰ facile: quanto
magis solam iherłm uno dõ
p̃sule uincemus: Uere iustꝰ
erechias omnia agens cum con¬
silio. ꝓhibuit ei responderi:
ne eum ad maiores blasphemas
ꝓuocaret. Uenitq eliachim

Expanded text:
etiam Hieremias scribit: Sepharetiam Hieremias scribit: Sepharvaim, quod numero plurali libros, vel litteras sonat, nomen est locorum, de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc quoque vocabulum esse civitatis apparet, ubi aperte dicitur: Ubi est Deus urbis Sepharvaim? tametsi pluraliterum, Athenarum. Pro Ana et Ava vetus editio, quasi unius urbis nomen, Anengava posuit. Et quidem in Hebraeo ita scriptum est. Verum quia syllaba quinta, quae in medio nominis posita est, conjunctionem et apud eos significat, potest et ita distingui ut dicatur Ane et Gave, ut Aquila transtulit: sive Ana et Ava, ut noster vertit interpres. Sin autem, ait, tantis diis praesentibus decem tribus vicimus facile, quanto magis solam Jerusalem, uno Deo praesule vincemus! Vere justus Ezechias omnia agens cum consilio, prohibuit ei responderi, ne eum ad majores blasphemias provocaret. « Venit quoque Eliacim,
Abbreviated transcription (Latin):
dum confitemini: ut p̃mia ꝯse¬
quamini donec reuertar de
egipto. uel capta lobria redeam.
habitate in urbe ur̃a. et rebus
ur̃is fruimini: et pꝰea ducam
uos in similẽ terre ure terram.
quam camen terram ñ nomina¬
uit: quia similem ei inuenite
non potuit: s similitudinem
po uut: hoc enim unus quisq
uult: in quo natus ẽ. Alii putãt
terram medie eis repromitti:
quȩ terre uidee similitudinẽ
habeat. tam in situ quam infrur¬
tibus. Quod ait rapsaces inter
alia quibus dm̃ blasphemabae
emath. et arpha. Ubi ẽ ds̃ sephir¬
uaim. ana et aua: nun quid
lib̾auerunt samariam de ma¬
nu mea ostendit harum om̃i¬
um ciuitatum. siue gentium
diis seruisse samaritas. et
quia non erant dii. s idola:
merito cultore uanitatis ut di¬
cebat eẽ subu̾sos. Est autem
emath urbs coele sirie. que nuc
epiphania dicitur. uixta emes¬
sari: ut supra monuimus. Ar¬
phat. urbs damasci: quam ex¬
pugnatam a rege assiriorum.

Expanded text:
dominum confitemini, ut praemia consedominum confitemini, ut praemia consequamini; donec revertar de Aegypto vel capta Lobnam redeam: habitate in urbe vestra, et rebus vestris fruimini, et postea ducam vos in similem terrae vestrae terram, quam tamen non nominavit, quia similem ei invenire non potuit, sed similitudinem ponit. Hoc enim unusquisque vult in quo natus est. Alii putant terram Mediae eis repromitti quae terrae Judaeae similitudinem habeat, tam in situ quam in fructibus. Quod ait Rapsaces inter alia quibus Deum blasphemabat, est Deus Hemath et Arphad? Ubi est Deus Sepharvaim, Ana et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? » Ostendit harum omnium civitatum sive gentium diis servisse Samaritas, et quia nmerito cultores vanitatis, ut decebat esse submersos. Est autem Emath urbs Celesyriae, quae nunc Epiphania dicitur: juxta Emesan, ut supra monuimus. Arphat urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum
Abbreviated transcription (Latin):
ascendunt suꝑ murum: ut
comedant stercora sua. et bibant
urinam suam uobiscum: et cet̾a.
Rapsacis aucusatio erechie cesti¬
monium est: quia captis iudee
urbibus in domino confisus sit:
et confortauit populum ut in
domino sperarent. Unde rapsa¬
ces destruere uult que ille cons¬
truxit. et dicit ad popłm. Non
seducat uos etechias. et uobis cri¬
buat fiduciam suꝑ dño dõ. Quod
audem heliachim et sobna et ioe
humiliter dep̾cantur rapsacen
ut siriace loqueretur. hunc sen¬
sum habet. Quid necesse ẽ popłm
falsis terrorib cõmoueri: et uanã
iactare uirtutem᷑. loquere lingua
quam popłs non nouit: nam et
nos lingur cue habemus scien¬
tiam. Ad quod ille arroganter.
dit fame eos. et siti eẽ capiendos
Simulq illecebram iungit timo¬
ri. ut quos terrore non iuincit.
ꝑsuasione decipiat: et dicit
ex ꝑsona regis. facite mecum
benedictionem. hoc ẽ facite. qͦd
in uram benedictionem ꝓficiat.
Benedicite regi asyrio. et eum

Expanded text:
sedent super murum, ut sedent super murum, ut comedant stercora sua, et bibant urinam suam vobiscum, » etc. Rapsacis accusatio, Ezechiae testimonium est, quia captis Judaeae urbibus, in Domino confisus sit, et confortavit populum ut in Domino speraret. Unde Rapsaces destruere vult quae ille construxit, et dicit ad populum: Non seducat vos Ezechias, et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna et Joahe humiliter deprecantur Rabsacen, ut Syriace loqueretur, hunc sensum habet: Quia necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem. « Loquere linguam quam populus non novit. Nam et nos linguae tuae habemus scientiam. Ad quod ille arroganter: dit fame eos et siti esse capiendos. Simulque illecebra mitigat timorem, ut quos terrore non vicit, persuasione decipiat. Et dicit ex persona regis: Facite mecum benedictionem, hoc est facite quod in vestram benedictionem proficiat, benedicite regi Assyrio, et eum
Abbreviated transcription (Latin):
pit. ne rex isrł equos et uxores si¬
bi multiplicaret. Sinautẽ inqͥt
me minimum seruorum regis
sennacherib sustinere non uales:
quomodo tantam illius potentiã
sustinebis: Ad id autem quod dix̃
si respondis michi. in dño dõ con¬
fidimus. callide respondit se nõ
sua uoluntate sed dnĩ uenisse pre¬
ceptis. Dixit dñs ad me: Ascende
suꝑ terram: et disꝑde eam. Et est
argumentum. Certe sine dñi uo¬
luntate. huc uenire non poteram.
Cum autem uenerim. et multas
urbes ceꝑim: et pars iherłm ma¬
neat in tact̾a: manifestum ẽ. me
euis uoluntate uenisse. Dixerũt
autem heliachim filius helchie
et sobna et iohȩ rapsachi. Preca¬
mur ut loquaris nob̃ serius tu¬
is siriace: siquidem intelligimus
hanc linguam: et non loquaris
nob iudaice audiente popło qͥ ẽ
suꝑ murum. Responditq eis
rapsaces. Nũ quid ad dominũ
tuum et ad te misit misis me¬
dũs m̃s ut loquerer sermones
hos: et non potius ad uiros qui

Expanded text:
pit, ne rex Israel equos et uxores sipit, ne rex Israel equos et uxores sibi multiplicaret. Si autem inquit me minimum servorum regis Sennacherib sustinere non vales, quomodo tantam illius potentiam sustinebis? Ad id autem quod dixit: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » callide respondit se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. « Dixit Dominus ad me: Ascende super terram et disperde eam, » et est argumentum. Certa enim sine Domini voluntate huc venire non poteram. Cum autem venerim, et multas urbes ceperim, et pars Hierusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. « Dixerunt autem Eliacim filius Helciae et Sobna et Joahe Rabsaci: Precamur ut loquaris nobis servis tuis Syriace, siquidem intelligimus hanc linguam, et non loquaris nobis Judaice, audiente populo, qui est super murum. Responditque eis Rabsaces, dicens: Nunquid ad Dominum tuum et ad te misit me dominus meus, ut loquerer sermones hos, et non potius ad viros qui
Abbreviated transcription (Latin):
onat. Alii autem putant eum sa¬
mariten fuisse. et ido ebraicam scis¬
se linguam: et tam audacter et
impie dnm blasphemasse: qui
quasi quedam contraria fortitudo
sua arrogantia imitabatur ꝓpħas
qui dicebant. Hec dicit dñs. Iste
dint. hec dicit rex magnus rex
assyriorum. Ac pͥmum quia dixie
cosidis suꝑ egiptum: falsum ẽ. Nul¬
la enim narrat᷑ istoria. quod ezechi¬
as pharaonis auxilium postula¬
ret. Quodq infert si responderis
michi in domino dõ confidimus.
uerum ẽ: s iungit rursum m¬
datium ueritati. Quia abstulit
eechias excelsa eius et altaria. Hec
destructa idolatria et ueteri er¬
rore. iuberet dm̃ adorari in iheru¬
salem: ubi fuit templum eius.
Quiq ut paucitatem obsessorum
ostenderet: duo milia equorum
pollicetur: quorum ascen sores
etechias non hab̾et. non de in be¬
cillitate popłi uenit quasi equi¬
tandi ignari: s de obseruatione
preceptorum dĩ. Qui moy si p̃ce¬

Expanded text:
sonat. Alii autem putant eum Sasonat. Alii autem putant eum Samaritem fuisse et ideo Hebraicam scisse linguam, et tam audacter et impie Deum blasphemasse. Quia quasi quadam contraria fortitudo sua arrogantia imitabatur prophetas qui dicebant: « Haec dicit Dominus. » Iste dixit: « Haec dicit rex magnus rex Assyriorum. » Ac primum, quia dixit: « Confidis super Aegyptum, » falsum est. Nulla enim narrat historia quod Ezechias Pharaonis auxilium postularit. Quodque infert: « Si responderis mihi, in Domino Deo confidimus, » verum est. Sed subjungit rursum mendacium veritati, « quod abstulit Ezechias excelsa ejus et altaria. » Hadestructa idololatria et caetero errore, juberet Deum adorari in Hierusalem, ubi fuit templum ejus. Quique ut paucitatem obsessorum ostenderet, duo millia equorum pollicetur, quorum ascensores Ezechias non haberet. Non de imbecillitate populi venit, quasi equitandi ignari, sed de observatione praeceptorum Dei, quia Moysi praece
Abbreviated transcription (Latin):
assiriorum. et non seruunt ei hn
sen nacherib ingressus iudeam.
obsedit urbes eius munitas. Et
cum obsideret lachis. misit ad eũ
pli. et laminis eius de tractis quas
ipse affixit. Misit autem rex assi
manu ualida iherłm. Egressus
ẽ autem ad eos eliachim filius el¬
chie p̃positus domus. et somna
scriba: et ioe filius a saph. acõm̃ta¬
riis: et cet̾a Iste ẽ eliachim de qͦ¬
ysaias inuisione uallis syon dpx.
Uocabo seruum meum heliachĩ
filium helchiȩ. Et reliqua Qui
fuit pontifex post sobuam p̃pe¬
situm templi: quem tradunt
hebrei rabsatis cõminatione ꝑter¬
ritum tradidisse manus assirus.
et prodidisse iherłm: excepta arce
syon et templo. assirios totam ur¬
bem cepisse. Quem etiam sobnã
cum heliachim et rapsacem: ex¬
isse quidã putant. Rabsacen
autem quia ebraice locutus ẽ.
filium ysaie propħe aut um̃at.
qui et ip̃se proditor. fuerit. relie¬
tumq filium ẏsaie alterum
uocari iasub: qui latine relictum

Expanded text:
Assyriorum, et non servivit ei. Hinc Assyriorum, et non servivit ei. Hinc Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit urbes ejus munitas. Et cum obsideret Lachis, misit ad eum pli, et laminis ejus detractis quasi ipse affixisset. « Misit autem rex Assyrmanu valida ad Hierusalem. Egressus est autem ad eos Eliacim filius Helciae praepositus domus, et Sobna scriba et Joahe filius Asapha commentariis, etIsaias in visione vallis Sion dixit: « Vocabo servum meum Eliacim filium Helciae , » et reliqua. Qui fuit pontifex post Sobnam praepositum templi quem tradunt Hebraei Rabsaces comminatione perterritum, tradidisse manus Assyriis, et prodidisse Hierusalem, et excepta arce Sion et templo, Assyrios totam urbem cepisse. Quem etiam Sobam cum Eliacim ad Rabsacen exisse quidam putant. Rabsacen autem qui Hebraice locutus est filium Isaiae prophetae autumant, qui et ipse proditor fuerat. Relictumque filium Isaiae alterum vocatum Jasub, qui Latine, relictum
Abbreviated transcription (Latin):
la gentium ẽtriuit. s et omĩa
simulacra eorum dissipauit. qͣti¬
nus unius d ei omĩpotentis no¬
tiam haberent: eiusq cultui dig¬
ne manciparentur. cũm ipsam
litteram legis moy saice quam
ille popłs legalis assidua lectio¬
ne resonabat ac pro magno ha¬
bebat. contriuit: ac sensum sp̃a¬
lem in ea intellege̾ eos docuit.
anno quarto deci¬
mo regis ezechiȩ ascendit senna¬
cherib rex assiriorum ad uniũ¬
sas ciuitates iuda mumitas:
et cepit eas. Tunc misit rex iuda
ezechias nuntios ad regem assy¬
riorum lacis. dicens. Peccaui:
recede ame: et omne quod im¬
posueris michi. feram. Indix̃
itaq rex assiriorum ezechie
regi iude trecenta talenta ar¬
genti: et tringinta talenta au¬
ri. Deditq etechias omne ar-¬
gentum quod reꝑtum fuerat
in domo domini. et inthesau¬
ris regis. et cet̾a. Clara ⁊ historia:
que in libris regum. nec in pa¬
ralipomenon. et in propħia
ysaie pari modo describitur.

Expanded text:
la gentium contrivit, et omnia la gentium contrivit, et omnia simulacra eorum dissipavit, quatenus unius Dei omnipotentis notitiam haberent, ejusque cultui digne manciparentur: quin ipsam litteram legis Mosaicae, quam ille popne resonabat, ac pro magno habebat, contrivit, ac sensum spiritualem in ea intelligere eos docuit. « Anno quatuordecimo regis Ezechiae ascendit Sennacherib rex Assyriorum ad universas civitates Juda munitas, et cepit eas. Tunc misit Ezechias rex Juda nuntios ad regem Assyriorum in Lachis, dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi, feram. Indixit itaque rex Assyriorum Ezechiae regi Judae trecenta talenta argenti, et triginta talenta auri. Deditque Ezechias omne argentum quod repertum fuerat in domo Domini, et in thesauris regis, etc. » Clara est historia quae in libris Regum necnon in Paralipomenon et in Prophetia Isaiae pari modo describitur.
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat moẏses. Siquidem usq
ad illuo tempus filii isrł adole¬
bant ei incensa: uocauitq eum
naustan. In domino dõ isrł spe¬
rauit. Recte ergo ezechias quia¬
serpentem cui adolebant filu
isrł incensum. et quem ipse
confregit. naustan uocauit: qi
in domino dõ isrł non inserpen
te eneo. ipse sperauit. Siquidẽ
naustan interpretatur es eoꝵ:
ut quem illi pro numine cole¬
bant: indictis eius metallum ẽẽ cum.
ñ dm̃ agnoscerent: Et quia eze¬
chias in hoc quod excelsa dissi¬
pauit. et statuas contriuit. atꝙ
succidit lucos. nec non et omĩa
simulacra cõminuit: saluatoris
typum tenet. Incerp̃tatur enĩ¬
etechias appiehendens dm̃. uł
fortitudo dñi. In eo ipse utiq
quod illum seͥpentem ȩneum
quem moyses fecit cõminu¬
it: redemptoris nr̃i figuram
cõuenienter tenet. Non solum
enim dñs nr̃ ac redemptor de
quo ꝑ propħam dicitur dñs
fortis. dñs potens in prelio. ido¬

Expanded text:
fecerat Moyses: siquidem usque fecerat Moyses: siquidem usque ad illud tempus filii Israel adolebant ei incensum, vocavitque eum Naastan. In Domino Deo Israel speravit, serpentem, cui adolebant filii Israel incensum, et quem ipse confregit, Nohestan vocavit, quia in Domino Deo Israel, non in aeneo serpente, ipse speravit. Siquidem Nohestan interpretatur Aes eorum, ut quem illi pro numine colebant in dictis ejus, metallum eum esse, non Deum, agnoscerent. Et quia Ezechias in hoc, quod excelsa dissipavit, et statuas contrivit, atque succidit lucos, nec non et omnia simulacra comminuit, Salvatoris typum tenet; interpretatur eniEzechias apprehendens Dominum, vel fortitudo Domini, in eo ipso utique, quod illum serpentem aeneum, quem Moyses fecit, comminuit, Redemptoris nostri figuram convenienter tenet. Non solum enim Dominus noster ac Redemptor, de quo per Prophetam dicitur: « Dominus fortis, Dominus potens in praelio , » ido
Abbreviated transcription (Latin):
heretici quedam sacramenta cõ¬
munia imn scã excłia: et quasdam
sententias sc̃arum scripturarum
tite intellegunt: s tamen nichilo¬
minus idolis errorum suorum
seruire non cessant. Uidentur
enim timorem di rite se custodi¬
te. cum scd̾m sensum ueritatis
se putant facere: s qura catholicȩ
ficdi unitatem sꝑnunt habere:
malignorum sp̃uum uolunta¬
tib se ueraciter manifestant ob¬
temperare. Et non solum inuen¬
tores pͥmi eriorum quos patres
samaritanorum significant. hoc
faciunt. s et sequaces eorum: quos
filiorum nomine et nepotum
expressos recte possumus intel¬
ligere similiter agunt. Anno
tercio osee filii ela regis isrł. reg¬
nauit edechias filus achaz regis
regnare cepisset: et .xx. et nouem
annis regnauit in iherłm: nom
matris matris eius abia. silia
racharie fecitq quod erat bonũ
coram dno: iuxta omnia que
fecerat daiud pater suus. Ipse
dissipauit excelsa. et contriuit¬
statuas. et succidit lucos: con¬
fregitq serpentem eneum quẽ

Expanded text:
eretici quaedam sacramenta communia cum sancta Ecclesia, et quasdam sententias sanctarum Scripturarum rite intelligunt, sed tamen nihilominus idolis errorum suorum servire non cessant. Videtur enim eis timorem Dei rite se custodire, cum secundum sensum suum veritati se putant favere. Sed qui catholicae fidei unitatem spernunt habere, malignorum spirituum voluntatibus se veraciter manifestant obtemperare. Et non solum inventores primi errorum, quos patres Samaritanorum significant, hoc faciunt, sed et sequaces eorum, quos filiorum nomine et nepotum expressos recte possumus intelligere, similiter agunt. CAPUT tertio Osee filii Ela, regis Israel, regnaverit Ezechias, filius Achaz regis regnare coepisset, viginti et novem annis regnavit in JerusalemNomen matris ejus Abia, filia Zachariae. Fecitque quod erat bonum coram Domino, juxta omnia quae fecerat David pater suus. Ipse dissipavit excelsa, et contristatuas, et succidit lucos, confregitque serpentem aeneum quem
Abbreviated transcription (Latin):
Seliseus autem propħes. uo¬
cauit unum de filiis ꝓpħarũ.
et ait illi: accinge lum bostu¬
mos. et colle lenticulam olei
hanc in manu tua: et uade in ra¬
moth galaad. Cumq ueneris il¬
uic. uidebis hieii filium iosaphat
silii namsi: et ingressus. suscitab̃
tum de mẽdio fr̃m suorum: et
introduces in interius cubiculũ:
tenensq lenticulam olei. fundeᷤ
suꝑ caput euis: et dices: ħ dicit
dominus. Unxi te regem suꝑ
hac regum. qualiter hieu dñs
ordinauerit ad extirpandam
domum achab. et sacerdotes baal
interficiendos qui et ꝑcussit
ioram regem isrł: et achaziam
regem iuda: et iezabel impiis¬
simam reginam de palatio in
hietrahel precipitari fecith eii
enim tipice potest designare gen¬
tium principatum. quem dñs
ac redemptor. nr̃ destinauit. ut
in sacrilegam quitatem quȩ
ꝓpħas et ipsum dominum ꝓ¬
pħarum occidit. et apłos eiꝰ
ꝑsecuta ẽ iudicia exerceret. et
eam ultione uitta ꝑimeret:

Expanded text:
Eliseus autem prophetes vocavit unum de filiis prophetarum, et ait illi: Accinge lumbos tuos, et tolle lenticulam olei hanc in manu tu, et vade in Ramothgalaat. Cumque veneris illuc, videbis Jehu filium Josaphat, filii Namsi, et ingressus suscitabis eum de medio fratrum suorum, et introduces in interius cubiculum, tenensque lenticulam olei, fundes super caput, et dices. Haec dicit Dominus: Unxi te regem supehac Regum qualiter Jehu Dominus ordinaverit, ad exstirpandam domum Achab et sacerdotes Baal interficJoram regem Israel, et Ochoziam regem Juda, et Jezabel impiissimam reginam de palatio in Jezrahel praecipitare fecit. Jehu enim typice potest designare gentium principatum, quem Dominus ac Redemptor noster destinavit ut in sacrilega civitate, quae prophetas et ipsum Dominum prophetarum occidit, et apostolos ejus persecuta est, judicia exerceret, et eam ultione justa perimeret,
Abbreviated transcription (Latin):
se transfigurat in angłium lucis:
Et fuit numerus dierum quos mora¬
cus ẽ dauid imperans in ebron suꝑ
domum uida: septem annorum &
sexteni mensium. E bene dauid septẽ
aunis & sex mensib regnauit in
hebron que interp̃tatur coniugiũ.

Expanded text:
se transfigurat in angelum lucis. se transfigurat in angelum lucis. « Et fuit numerus dierum quos commoratus est David, imperans in Hebron super domus Juda, septem annorum et sex mensium. » Et bene David septem annis et sex mensibus regnavit in Hebron quae interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
tradit: nec ea actione imitatur quȩ
st dõ displicuisse s magis ea eligit
facienda quȩ recordatur dñm in
mandatis dedisse: Abner autem
flius ner pͥnceps exercitus saul cu¬
le b̾seth filium saul &e entum¬
duxit eum ꝑ castra: regemq cons¬
tituit suꝑ galaad. & suꝑ gessuri
& super iezrahel & suꝑ effraim
In ebreo habetur et transduxit eum
in manaim: que int pretatur castra.
Cransduxit eum intelligendum est.
ultra iordanem & in manaim eum
regem constituisse suꝑ galaad & suꝑ
aser. Sola autem domus uida seque¬
batur dauid. Quid autem .ẽ. quod
filius saul isbosech qui interp̾tat᷑
uir cõfusionis. abner auxiliante qͥ
interpretatur. patris lucerna reg¬
nauit suꝑ isrł uniu̾sum & domꝰ
iuda sola sequebatur dauid: nisi
quod solis credentib & uere din
conficentib expͥore popło dd dnin¬
nr̃m udelicet saluatorem sequenti¬
bus incetis adhuc error. confusionis
regnat diabolo instigante. qui sepe

Expanded text:
tradit, nec ea actione imitatur, quae tradit, nec ea actione imitatur, quae scit Deo displicuisse; sed magis ea elegit facienda, quae recordatur Dominum in mandatis dedisse. « Abner autem filius Ner princeps exercitus Saul, tulit Isboseth filium Saul, et circumduxit eum per castra, regemque constituit super Galaad, et super Gessuri, et super Jezrael, et supeIn Hebraeo habetur, « transduxit eum in Manaim, » quae interpretatur castra. Transduxit eum, intelligendum est, ultra Jordanem: et in Manaim regem eum constituisse, super Galaad, et super Aser. « Sola autem domus Juda sequebatur David. » Quid est autem quod filius Saul Isboseth, qui interpretatur vir confusionis, Abner auxiliante, qui interpretatur patris lucerna, regnavit super Israel universum, et domus Juda sola sequebatur David, nisi quod solis credentibus et vere Dominum confitentibus, ex priori populo Davinum videlicet et Salvatorem sequentibus, in caeteris adhuc error confusionis regnat, diabolo instigante, qui saepe
Abbreviated transcription (Latin):
sũ eẽ cui oĩs potestas a patre data:
incelo & interra: ut in nomine mhal
om̃e genu flec̾tatur. celestium s̃¬
restrium & infernorum. Et nũal¬
tum ẽ dauid quod iuiri iabes galil
epelissent saul: O rł̃z hoc plenius in
urali pomenon libro quomodo ges¬
nm sit narratur. Cum audissent
oquit uiri iabes galaad omĩa scilicet
aus philistum fecerunt suꝑ saul con¬
suntierunt singuli uirorum fortiũ
ralerunt cadauera saul & filiorum
iis atuleruntq ea in iabes & sepeli¬
iunt ossa eorum subter quercum
quȩ erat in iabes &e ieuinauerunt .uii.
tun dñi quod preceperat. & non cus¬
adierit illud: s in suꝑ etiam phiconis¬
sam consuluerit nec sperau̾it in dño.
ypter quod interfecit eum & trans¬
tulit regnum eius ad dauid filium
sai. Quid est quod uiris iabes ga¬
liad dauid. grãs tefert eo quod se¬
pelierint ossa saul & filiorum eius
nisi quod redemptori nr̃o multum
placet quando quis praua opera
malorum qui in peccatis suis mor¬
cui sunt obluuoni dampnando

Expanded text:
sum esse, cui « omnis potestas a Patre data est in coelo et in terra, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum . » « Et nuntiatum est David quod viri Jabes Galaad sepelissent Saul, » etc. Hoc plenius in Paralipomenon libro, quomodo gestum sit, narratur: « Cum audissent, inquit, viri Jabes Galaad omnia, scilicet quae Philisthiim fecerunt super Saul, conjunxerunt singtulerunt cadavera Saul et filiorum eius adtuleruntque ea in Iabes et sepelierunt ossa eorum subter quercum quae erat in Iabes et ieiunaverunt septemtum Domini quod praeceperat et non custodierit illud sed insuper etiam pythonissam consuluerit nec speraverit in Domino propter quod et interfecit eum et transtulit regnum eius ad David filium Isai. Quid est quod viris Jabes Galaad David gratia refert, eo quod sepelierunt ossa Saul et filiorum ejus? nisi quod Redemptori nostro multum placet, quando quis prava opera malorum qui in peccatis suis mortui sunt, oblivioni damnando
Abbreviated transcription (Latin):
hasta ꝑsequentẽ ferire ẽ: furentẽ tͣnqͥlle¬
a qͥb dam tangere. ⁊ quasi parcencdo
suꝑare: Asahel aũt protinꝰ obcũbit
quia cõmotȩ mentes dũ et parti sibi
sentiunt: ⁊ tam̃ responsoꝵ ratione in
intimis sub tranquillitate tangunt᷑.
abeo quodse erexerant statim cadũt¬

Expanded text:
hasta persequentem ferire, est furentem thasta persequentem ferire, est furentem tex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod se erexerant statim cadu
Abbreviated transcription (Latin):
tipum tenuit: nisi eorum quos ue¬
hementer arripiens furor in p̃ceps
ducit: Qui in eodem furoris impe¬
tu tanto cautius declinandi sunt:
quanto & in sane rapiuntur: Unde
& abner qui sermone nr̃o patris
lucerna dicitur. fugit: quia doctoꝵ
linga quȩ suꝑnum dĩ lumen in¬
dicat cum ꝑ abrupta furoris mntẽ
cuiuspiam ferri conspicit: cumq con¬
tra irascentem dissimulat uerlioꝵ
iacula redde: quasi ꝑsequentem ñ
uult ferire. S cum iracundi nulla
consideratione se mitigãt quasi
asahel ꝑsequi et in sanire non cessat:
necesse est ut hi qui furentes repͥme
conantur nequaquam se infurorem
erigant: s quicquid. ẽ. tranquillita¬
tis ostendant: quedam uͦ subtiliter
ꝓferant in quib ex obliquo furentis
aminum purgent. Unde & abner
cum contra ꝑ sequentem substitit.
neũ recta s auersa hasta tranfora¬
uit. Exmuerone quippe ꝑcutere. ẽ ĩ petu
aperte increpationis obuiare Au̾sauͦ

Expanded text:
typum tenuit, nisi eorum quos vetypum tenuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor, in praeceps ducit, qui in eodem furoris impetu tanto cautius declinandi sunt, quanto et insanius rapiuntur. Unde t Abner, qui sermone nostro Patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, quasi Asahel persequi et insanire non cessat, necesse est ut ii qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum contra persequentem subsistit, non eum recta, sed aversa hasta transforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare; aversa vero
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ꝓmptissime: inter quos clarior.
fuit precipue iunior. asahel: qui tan¬
tam głam habuit in pedum uelocita¬
te ut non solum homines s etiam
equos ad currendum certamine su¬
peraret. Is gͥ ꝑsequebatur principẽ
abner recto gressu in neutra parte
declinans: cumq respexisset abuer
et considerasset impetum sequentis
et dixisset ut unius militis arma su¬
mens ab eius ꝑsecutione quiesceret
& rursus ille nequaquam a suo co¬
namine penitus abstineret: monen¬
te illo denuo ut recederet ne coactus
eum ꝑcuteret & ante eius siãtrem
ult̾ius fiduciam non haberet: u̾ba
eius illo despitiente fugiens pꝰ ter¬
gum lanceam emisit coactus: eũq
repente mortali uulne̾ penetrauit.
Locutus est gͦ abner ad asahel diceis.
Recede noli me sequi ne cõpellan cõ¬
fod̾e te interra Qui cõtempsit: &
noluit declinare. Ecussit gͦ eum ab¬
ner au̾sa hasta inĩguine & transfo-¬
dit eum & mortuus est. Cuiꝰ asahel

Expanded text:
sunt pronissime, inter quos clarior sunt pronissime, inter quos clarior fuit praecipue junior Asael. Qui tantam gloriam habuit in pedum velocitate, ut non solum homines, sed etiam equos ad currendum certamine superaret. Is igitur persequebatur principem Abner, recto gressu in neutra parte declinans. Cumque respexisset Abner, et considerasset impetum sequentis, et dixisset ut unius militis arma sumens ab ejus persecutione quiesceret, et ille rursus nequaquam a suo conamine penitus abstineret, monente illo denuo ut recederet, ne coactus eum percuteret, et ante ejus fratrem ulterius fiduciam non haberet, verba ejus illo despiciente fugiens post tergum lanceam emisit coactus, eumque repente mortali vulnere penetravit. Locutus est Abner ad Asahel dicens, Recede, noli me sequi, ne compellar confodere te in terra. Qui contempsit, et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est. Cujus Asahel
Abbreviated transcription (Latin):
ini sororis eius de patre. sar. natus.
In autem erat. contra abner constitu¬
ius miliciȩ pͥnceps cum quo etiam
fuetunt & sui frs abisai asahel et
om̃s amati dd̃: Itaq ueniens ad quẽ¬
dam fontem inciuitate gabad: atiem
constituit ad pugnandum. Dicente
uero abner ad eum uellei se ꝓba¬
it quis eorum robustiorem exercitũ
haberet: conuenit inter utrosq ut
rii. uiros pugnaturos miterent.
s procedentes inter medias acies
qui exutraq parte electi fuerant ad
entamen: relicti suntq gladiis uiti
& tenentes capita eorum hostiũ
lumbos & latera suis gladiis ꝑfora¬
tunt. Bonec om̃s quasi ex uno cõsti¬
cuto ꝑimerent. His autem cadenti¬
b etiam reliquus dereptus exercitꝰ:
& dimicatione fortissima ꝓcedente.
abner popłs uict̾us: fugientesq
uab ꝑsequi non cessabat p̾cipiens
armatis ut pꝰ eorum uestigia festi¬
narent: & nequaquam occidendo
dificerent: Cuĩ etiam fr̃s decertati

Expanded text:
viae sororis ejus, de patre Sar natus. viae sororis ejus, de patre Sar natus. Hic autem erat contra Abner constitutus militiae princeps. Cum quo etiam fuerunt et sui fratres Abissai, Asael et omnes armati David. Itaque veniens ad quemdam fontem in civitate Sabaa, aciem constituit ad pugnandum. Dicente vero Abner ad eum velle se probare quis eorum robustiorem exercitum haberet, convenit inter utrosque ut duodecim viros pugnaturos mitterent et procedentes inter medias acies qui ex utraque parte jocum fecerant a certamine, relictisque gladiis viri David, et tenentes capita hostium eorum, lumbos et latera suis gladiis perforarunt, donec omnes quasi ex uno constituto perimerent. His autem cadentibus, etiam reliquiis direptus exercitus. Et dimicatione fortissima proce dente, Abner populus victus, fugientesque Joab persequi non cessabat, praecipiens armatis, ut post eorum vestigia festinarent, et nequaquam occidendo deficerent. Cujus etiam fratres decertati
Abbreviated transcription (Latin):
a cunctis gentibꝰ cherebuiti locis
suꝑstitione colitur eo quod fuber
abraham anglos quondam hosg¬
tio suscepit. hec gͦ pͥmum arbs
postea  hebron  uno filiorum cala
sortita uocabulum est. Lege uedẽ
dierum. Condita est. ante annos
deretur. Egressusq abner filius e¬
currerunt eis uista piscinam gabae
Et cum inuntm conuenissent ereg¬
one sederunt hi exrana parte ꝑi
cine. & illi ex altera: Dixitq abne
ad ioab Suigant pueri: et ludant
coram nob̃. Et respondit iohab sug
Surrexerunt gͦ & transierunt nun¬
ro .xii. de beniamin ex parte isbes
filii saul & xii de pueris dauio:
App̃hensoq unusquisq capite a¬
pariᷤᷤ sui defixit gladium in latis
contrarii & ceciderunt simul ad
Hunc locum iosephus ita ex pons
Abner autem ꝓ mouit electum s¬
mis ȩxercitum: ut eungrederetur
cum tribu iuda. Irascebatur
enm aduersus eos a quibus rex dauid
fuerat ordinatus. huic autem oceur¬
it missus a dauid iohab filius sar¬

Expanded text:
a cunctis gentibus, Therebinthi locus a cunctis gentibus, Therebinthi locus superstitione colitur, eo quod sub ea Abraham angelos quondam hospitio susceperit. Haec ergo primum Arbae, postea Hebron ab uno filiorum Caleb sortita vocabulum est. Lege Verba dierum. Condita est autem ante sgypti conderetur. « Egressus est Abner filius occurrerunt eis juxta piscinam Gabaon. Et cum in unum convenissent, e regione sscinae, et illi ex altera. Dixitque Abner ad Joab: Surgant pueri, et ludant coram nobis. Et respondit Joab: Surgant. Surrexerunt ergo, et transierunt numero duodecim de Benjamin, ex parte Isboseth filii Saul: et duodecim de pueris David. Apprehensoque unusquisque capite comparis sui, defixit gladium in latus contrarii, et ceciderunt simul, » etc. Hunc locum Josephus ita exponit: « Abner autem promovit electum nimis exercitum, ut congrederetur cum tribu Juda. Irascebatur enim adversus eos, a quibus rex David fuerat ordinatus. Huic autem occurrit missus a David Joab, filius Sar
Abbreviated transcription (Latin):
ecce lnquit uobiscum omĩb dieb
usq ad com sum matiouem scłi. Quia
et pꝰ ex pletionem senarii numeri
hoc est ꝑfectionem boni oꝑis om̃s
electos suos ad sabbatum uerum
idẽ ad requiem sempiternam ꝑdu¬
cet: ubi & ꝑfruentur dĩ uisione ꝑpe¬
tua. Est ebron euutas intribu uida
que quondam uocabatur arbe:
arboc. Corrupte gͥ in nr̃is codicib
arboc scribicur cum in hebreis lega¬
tur arbe id .ẽ. iiiiͬ exeo quod ibi
tres patriarche. abraham. isaac ⁊
iacob sepulti sint. & adam magnꝰ
ut in iesu libro scriptum est. licoe
eum quidam conditum in loco
caluariȩ suspicentur. ħ est autẽ
eadem ebron olim metropolis
philistinorum & habitaculum
gigantum: regnum q postea od̃
intribu uida. ciuitas sacerdotał
& fugitiuorum. Distat ad meridi¬
anam plagam ab helia milib cir
ham quȩ et manbre usq ad cons¬
tantii regis imꝑium monstrabatꝰ
& mausoleum eius in p̃sentian
cernitur. Cumq a nr̃is ibiden
eccłia iam ex cruct᷑a sit: incutud

Expanded text:
ego, inquit, vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi , » et post expletionem senarii numeri, hoc est perfectionem boni operis, omnes electos suos ad sabbatum verum, id est ad requiem sempiternam, perducet, ubi et perfruentur Dei visione perpet autem Hebron civitas in tribu Juda, quae quondam vocabatur Arbe, Arbor. Corrupte igitur in nostris codicibus Arbor scribitur, cum in Hebraeis legatur Arbe, id est, ivi, ex eo quod ibi tres patriarchae, Abraham, Isaac et Jacob, sepulti sunt, et Adam magnus, ut in Jesu libro scrieum quidam conditum in loco Calvariae suspicentur. Haec autem eadem Chebron olim metropolis Philisthinorum, et habitaculum gigantum, regnumque postea David in tribu Juda civitas sacerdotalis et fugitivorum, distat ad meridiaham, quae et Mambre, usque ad Constantii regis imperium monstrabatur, et mausolaeum ejus in praesentiarum cernitur. Cumque a nostris ibidem Ecclesia jam exstructa sit, in circuitu
Abbreviated transcription (Latin):
ionathan : qui cum potentes essẽt
& semꝑ hostib p̾ualerent. sautia¬
ti ilico ac uulnerati in medio p̾¬
lio corruerunt. Quomͦ inquit
ceciderunt potentes in medio
pugne: hoc etiam mͦ pium xp̃is¬
anorum genus nunc de flet eos
qui repugnantes demonib labr¬
tur in scło quod.ẽ. lubricum:
gelboe enim montes lubrici in¬
p̾tantur & spem recuꝑationis u
omittentes ꝓprio muchrone des¬
patione uidelicet ꝑnitiosa euad¬
di hostem antiquum. semet ipss
interficiunt: sicut saul irruens
super gladium suum mortuuis
ẽ. Cuiꝰ rei philistei hoc est mals¬
ni sp̃s de interfectis spolia uira¬
tum auferentes. propͥe fortitudia
asscribunt uictoriam que usti
ꝑ missione di in calib euenit:
ĩ electis et scĩs uiris corruentium
casum gemit:. nec letatur inꝑdo¬
ne morientium s contradicit nes
urbibus allophilorum talis fani
p̃dicetur: hoc est. precipit fideibb
ut caute se custodiant & scuto fil

Expanded text:
Jonathan, qui cum potentes essent, Jonathan, qui cum potentes essent, et semper hostibus praevalerent, sauciati illico ac vulnerati in medio praelio corruerunt. « Quomodo, inquit, ceciderunt potentes in medio pugnae? » Hoc etiam modo pium Christianorum genus, nunc deflet eos qui repugnantes daemonibus labuntur in saeculo, quod est lubricum, Gelboe enim montes lubrici interpretantur, et spem recuperationis suae omittentes, proprio mucrone, desperatione videlicet perniciosa evadendi hostem antiquum, semetipsos interficiunt, sicut Saul irruens super gladium suum mortuus est. Cujus rei Philisthaei, hoc est, maligni spiritus de interfectis spolia virtutum auferentes, propriae fortitudini ascribunt victoriam, quae justa permissione Dei in talibus evenin electis et sanctis viris, corruentium casum gemit: nec laetatur in perditione morientium, sed contradicit, ut urbibus Allophylorum, talis fama praedicetur, hoc est praecipit fidelibus, ut caute se custodiant, et scuto fidei