comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e uouemus: male ad presens no
nobis  facere iuramus.S qͥa nulrꝰ
inhac uita ita ꝑfectus ẽ. ut quã¬
libet dõ deuotus sit. inter ipsa qͣn¬
tulumcunq pia uota ñ peccet: ꝓ
peccato. agna de gregib offerri. si¬
ue capra. offerri p̃cipitur. Quid e¬
centia: Quid ꝑcapram. quȩ insũ¬
mis extremisq pendens rupib.¬
pascitur: nͥ condemplatua uita si¬
gnatur. Qͥgͦse conspicit ꝓmissa
ac ꝓposita non implesse: adsacͥ¬
ficium dĩ sese studiosius debec.ł
ininnocentia boni oꝑis. uel insub¬
limi pastu contemplatonis accin¬
gere. Et bene agna de gregib. ca¬
pra uͦ. offeride gregib ñ iubetͣ᷑
quia achua uita. multoꝵs ẽ. con¬
templaqua. paucoꝵ. Et cũ hȩc
agimus. quȩ multos agere & egis
se conspicimus: qͣsi agnam de
gregib damus. S cũ offerentis
untus. ad agnam capramq non
sufficit: inremedio penitentis
adiungitur: ut duo columbarũ
pulli. uel duo turtures. offerant᷑̃.
Scimus. quia columbarũ pulli

Expanded text:
le ad praesens nos nobis facere juramus. Sed quia nullus in hac vita ita perfectus est, ut quamlibet Deo devotus sit, inter ipsa quantumcunque pia vota non peccet, pro peccato agna sive capra offerri e capra offerri praecipitur. Quid ecentiam, et quid per capram, quae in summis extremisqpascitur, nisi contemplativa vita signatur? Qui ergo se conspicit promissa ac proposita non implesse, ad sacrificium Dei sese studiosius debet, vel innocentia boni operis, vel sublimi pastu contemplationis accingere. Et bene agna de gregibus, capra vero offerri de gregibus non jubetur, quia activa vita multorum est, contemplativa paucorum. Et cum haec agimus quae multos agere ese conspicimus, quasi agnam de gregibus damus. Sed cum offerentis virtus ad agnam capramque non sufficit, in remedio poenitentis adjungitur, ut duo columbarum pulli, vel duo turtures offerantur. 5. Scimus quia columbarum pulli,
Abbreviated transcription (Latin):
tas bonitatis suȩ. etiã contra de¬
nebras iniquitatis nr̃ȩ: eũ quẽ
pͥꝰ potent̃ ad iusticiã condidit:
potenti redimendo postmo¬
dum.ab errore reuocarut.Cui.
qͥa post casum suũ. illa condi¬
donis suȩ pristina firmitas de.¬
fuit: eũ contͣ bella intima repu¬
gnands corruptionis.multpli¬
cib donoꝵ suoꝵ uirtutib ful¬
cit. Quȩ nimirũ undudes ꝓfici¬
entũ: in noticia cȩderoꝵ homi

Expanded text:
tas bonitatis suae, etiam contra tetas bonitatis suae, etiam contra tenebras iniquitatis nostrae eum quem prius potenter ad justitiam condidit potentius redimendo postmodum ab errore revocavit. Cui quia post casum suum illa conditionis suae pristina firmitas defuit, eum contra bella intima repugnantis corruptionis multiplicibus donorum suorum virtutibus fulsit. Quae nimirum virtutes proficientium in notitia caeterorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uocabula: At uͦ. in cornusti¬
bii. qͣmuis ñ cornus s cornu dr̃:
nec eantandũ fistula. tibiũ s d
bia uocatur: in latina tamen
lingua. sermonis genere mini¬
mȩ custodito. rem credo ꝓdere
maluit: atq iner linguȩ de qͣ
eͣnsferebat ꝓprietate ꝑdurare.
uel qͥa ꝑ cornu & tibiam unum
uerbũ exutraq composuit: u¬
trunq uerbũ. ꝑ unã oratonis
pardẽ. latna lingua tͣnsfusum.
dies dr: scd̃a. casiã. tercia uͦ. cor¬
nustibii uocata memorat᷑: nͥ qͥa
uniuersum genꝰ humanũ. qd̃ be¬
nignitate conditoris atq eiꝰdem
miscđia redemptoris eligitur. ist̃
nominib designat᷑: Homo nãq.
qͣsi dies excondigone claruit:
quia hẽ auctor suus ingenitȩ
innocentiȩ splendore respsit.Ss
sponte sua. ad peccati tenebras
lapsus: qͥa ueritatis lucẽ dese¬
ruit. qͦsi se in nocte erroris ab.¬
scondit: qͥ alias dr secutꝰ umbͣs.
S qͥa auctori nr̃o ñ defuit largi¬

Expanded text:
esse vocabula? At vero in Cornustiesse vocabula? At vero in Cornustibii quamvis non cornus, sed cornu dicitur, nec cantantium fistula Tibium, sed tibia vocatur in Latina tamen lingua sermonis genere minime custodito, rem, credo, prodere maluit, atque in ejus linguae de qua transferebat proprietate perdurare. Vel quia per cornu et tibiam unum verbum ex utroque composuit, utrumque verbum per unam orationis partem in Latina lingua transfusum Dies dicitur, secunda Casia, tertia vero Cornustibii vocata memoratur, nisi quia universum genus humanum, quod benignitate conditoris atque ejusdem misericordia redemptoris eligitur, istis nominibus designatur? Homo namque quasi dies ex conditione claruit, quia hunc auctor suus ingenitae innocentiae splendore respersit. Sed sponte sua ad peccati tenebras lapsus, quia veritatis lucem deseruit, quasi in nocte se erroris abscondit, quia alias dicitur secutus umbram. Sed quia auctori nostro non defuit largi
Abbreviated transcription (Latin):
to ad utrũq sexũ ducit᷑: septe¬
nare in ea numerꝰ duplicat᷑. E
sex milia cameloꝵ.qͥa plenitudi¬
nẽ in illa oꝑis accipiunt: qͥ ab
illa dudum uicioꝵ suoꝵ fedita¬
te pierunt. Mille qͦ iuga boum.
ac mille asinas recepit: qͥa isrłi¬
tas atq gentiles. doctos ac sim¬
plices. post temptatonum cas:
in culmine ꝑfechionis assumit.
Septem qͦ filios. & tres filias rece¬
pit: qͥa eoꝵ mentib. qͦs septem
irtutib generat: ad ꝑfectionis
summã. spem. fidẽ. caritatemq
comungit: ut tanto ueriꝰ ꝓle
sua gaudeat: qͣnto suis fidelib
nc̃. ipsis qͦ indagandis filiarũ
uocabulis intendam̃. Sequit᷑¬
Et uocauit nom̃ unius. diẽ: & no¬
men sedȩ. casiam: & nom̃ derciȩ.
cornustibii. Hȩc nomina. ꝓ eo
qd̃ a iuirtutib sumpta sunt.: a¬
ptȩ curauit interpͥes. ñ ea sicut
in arabico sermone inuentas̃.
ponere: s in latinũ eloquium
uersa aꝑtiꝰ demonstrare. Quis
enĩ nesciat: diẽ. uel casiã. latina

Expanded text:
septenarius in ea numerus duplicatur. Et sex millia camelorum, quia plenitudinem in illa operis accipiunt, qui ab illa dudum vitiorum suorum foeditate perierunt. Mille quoque juga boum, ac mille asinas recepit, quia Israelitas atque gentiles, doctos ac simplices, post tentationum casus in culmine perfectionis assumit. Septem quoque filios et tres filias recepit, quia eorum mentibus quos septem virtutibus generat, ad perfectionem summam, spem, fidem, charitatemque conjungit, ut tanto verius prole sua gaudeat, quanto suis fidelibusnunc ipsis quoque indagandis filiarum vocabulis intendamus. Sequitius Diem, et nomen secundae Casiam, et nomen tertiae Cornustibii. 43. Haec nomina, pro eo quod a virtutibus sumpta sunt, apte curavit interpres non ea sicut in Arabico sermone inventa sunt ponere, sed in Latinum eloquium versa apertius demonstrare. Quis enim nesciat Diem vel Casiam Latina
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ dic̃ Faciliꝰ ẽ.camelũ ꝑ fo¬
ramen acus cͣnsire: qͣm chuitẽ
intrare in regnũ cȩloꝵ. Qͥd enĩ
nomine diuitis: n quẽlibet elatũ :
enĩ ꝑ foramen acus tnsiit: cum
isdem redemptor nr̃. usq ad su¬
sceptionem mortis. ꝑ angustias
passionis intrauit. Quȩ passio.
uelut acus extitit: qͥa dolore
corpꝰ pupugit. Facilius autem
camelus ꝑ  foramen acus. qͣm
quia nͥ ipse prius infirmitatis
nĩe onera suscipiens. ꝑ passio¬
nem suã. formã nob̾ humilita¬
tis ostendec: nequaqͣm se adhu¬
militatẽ illius. suꝑba nr̃a rigidi¬
tas inclinaret. Rursũ. cameli no
mine. tortuosa ac plena uiciis gñ¬
tilitas designatur: sic̃ ꝑ moysen
di: qđ inclinata iã die egressum
inagrum ysaac. in camelo sedeis
rebecca. conspexit: ac ꝓtinꝰ de ca¬
melo descendit: & sese pallio. uisi¬
onẽ ille uerecundata: cooꝑuit
Quem enĩ ysaac aliũ. in eo qđ ĩcli¬
nata iã die in agrum egressus fu¬
erat. designabat: nͥ eum qui extrẽ¬

Expanded text:
melum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum. Quid enim nomine divitis nisi quemlibet elatum, qenim per foramen acus transit, cum idem Redemptor noster usque ad susceptionem mortis per angustias passionis intravit, quae passio velut acus exstitit, quia dolore corpus pupugit. Facilius autem camelus per foramen acus quam quia nisi ipse prius infirmitatis nostrae onera suscipiens per passionem suam formam nobis humilitatis ostenderet, nequaquam se ad humilitatem illius superba rigiditas inclinaret. CAP. mine tortuosa ac plena vitiis gentilitas designatur, sicut per Moysen dicitur quod inclinata jam die egressum in agro Isaac in camelo sedens Rebecca conspexerit, ac protinus de camelo descendit, et sese pallio ad visionem illius verecundata cooperuit . Quem enim Isaac alium, in eo quod inclinata jam die in agro egressus fuerat, designabat, nisi eum qui extre
Abbreviated transcription (Latin):
s ammalib motib in hereret :
atcendit. S ꝓtinus de camelo
descendit:qͥa uicia quib prius
fuerat supbȩ elata. deseruit. Se
etiam pallio coopire curauit:
qͥa uiso dño. infirmitatem suȩ
achonis erubuit: & illa. quȩ pꝰ
in camelo. libȩ gestabatur: de¬
scendens. postmodũ uerecundia
tegit᷑. Unde eidem ȩccłiȩ. ã pͥore
d. sibiq palliũ suꝑducenti: dr̃.
Quẽ enĩ fructũ habuistis tẽ in illiᷤ:
inquib nc̃ erubescits: In bub¬
uͦ. aliqñ luxunosoꝵ dementia:
aliqñ. laboriosa fortitudo predi¬
cantũ: atq humilitas expͥmit᷑
isrłitarum. Quia enĩ bouis no¬
mine. ꝑ comꝑationẽ. luxuriosoꝵ
dementa designat᷑: salomon ĩ¬
dicat: qͥ cũ male suadentis mu¬
lieris petulantiã p̃misisset: ad¬
iunxit. Statimq eam sequitur.
qͣs bos. ductus ad uictimam.
Rursum.quia botus nomine. la¬
bor p̃dicatoris expͥmit᷑: legis u̾¬
ba destantur:.quȩ ait. Non obtu¬
rabis os boui trituranti. Ac si

Expanded text:
malibus motibus inhaereret, attendit. Sed protinus de camelo descendit, quia vitia quibus prius fuerat superbe elata deseruit, seque etiam pallio operire curavit, quia, viso Domino, infirmitatem suae actionis erubuit, et illa quae prius in camelo libera gestabatur, descendens postmodum verecunda tegitur. Unde eidem Ecclesiae a priore ti sibique pallium superducenti, dicitur: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus n aliquando luxuriosorum dementia, aliquando laboriosa fortitudo praedicantium, aliquando humilitas exprimitur Israelitarum. Quia enim bovis nomine per comparationem luxuriosorum dementia designatur, Salomon indicat, qui cum male suadentis mulieris petulantiam praemisisset, adjunxit: Statimque eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam . Rursum quia bovis nomine labor praedicatoris exprimitur; legis verba testantur, quae ait: Non obturabis os bovi trituranti . Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
in remuneratione contẽplatio
tͥnitatis reddit᷑: uita laboranti¬
um. denario remunerat᷑. S ꝑ¬
fectus quisq. etiã in hac uita
denariũ accipit: dũ eisdẽ septẽ
untutib. spem. fidẽ. caritatẽq
coniungit. Mulenariꝰ qͦ nu¬
merus. in sacro eloquio ꝑfedꝰ
accipitur: quia appellatione
er uniu̾sitas designat᷑ unde
scriptũ ẽ. Uerbi: qd̾ mandauit
in mille generatones.Cũ enĩ

Expanded text:
in remuneratione contemplatio in remuneratione contemplatio Trinitatis redditur, vita laborantium denario remuneratur. Sed perfectus quisque etiam in hac vita denarium accipit, dum eisdem septem virtutibus, spem, fidem, charitatemque conjungit. Millenarius quoque numerus in sacro eloquio perfectus accipitur, quia appellatione ejus universitas designatur. Unde scriptum est: 1163 Verbi quod mandavit in mille genera iones . Cum en
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Omnisq culpa. ñ amplr
qͣm ꝑ decẽ uerba cohibet᷑: atq
enarrante ueritate. oꝑatores ui¬
neȩ denario remunerantur.In
denario qͥppe:tria iungunt᷑
ad septem. Homo autẽ qͥ ex
anima constat & corpe: in sep¬
tem qualitatib continetur. Nã
trib spuitaliter: & quatuor. cor¬
poraliter uiget. In dilectione &¬
eñ di. trib qͣlitatib spiritalit̃
excitatur: cũ ei ꝑ legẽ dr. Diliges
dñm dm̃ tuũ ex dota mente tua:
& ex dota anima dua: & ex tota
unrdute tua. Corpalit uͦ. qͣtuor
qͣlitatib continet qͥa ui delicet
ex materia calida. & frigida. hu¬
mida &sicca. componit. Homo
gͦ. qͥ ex septẽ qualitatib constat:
denario remuneran dr̃:qͥa in
illa ꝑceptione suꝑnȩ patȩ. sep¬
ut homo contemplationemtͥ¬
nitatis accipiat: & de remune¬
ratone oꝑis. qͣsi quodã dena¬
rio consummatꝰ uiuat. uł cer¬
te qd̃ septẽ uirtutes sunt: quib
in hac uita laborat᷑. Dũq eis

Expanded text:
tur, omnisque culpa non amplius tur, omnisque culpa non amplius quam per decem verba cohibetur, atque, enarrante Veritate, operatores vineae denario remunerantur . In denario quippe tria junguntur ad septem. Homo autem, qui ex anima constat et corpore, in septem qualitatibus continetur. Nam tribus spiritaliter, et quatuor corporaliter viget. In dilectione etenim Dei tribus qualitatibus spiritaliter excitatur, cum ei per legem dicitur: Diliges Dominum Deum tuum ex tota mente tua, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua . Corporaliter vero quatuor qualitatibus continetur, quia videlicet ex materia calida et frigida, humida et sicca componitur. Homo ergo qui ex septem qualitatibus constat denario remunerari dicitur, quia in illa perceptione supernae patriae seput homo contemplationem Trinitatis accipiat, et de remuneratione operis quasi quodam denario consummatus vivat. Vel certe quod septem virtutes sunt quibus in hac vita laboratur, dumque eis
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. & qͣtuordecim milia oui¬
um numerentur. Dicere breuit̃
possumꝰ. qđ apud scłarẽ quidẽ
seientiã. millenariꝰ numerus. ic¬
cuco ꝑfectus habeatur: qͥa dena¬
rii numeri quadratũ solidũ red¬
dit Decem quippe decies ducta:
fiunt centũ. Quȩ iã figura qua¬
drata: s plana ẽ. Ut audem in
altidudinem surgat. & solida fi¬
at: rursꝰ. centũ decies multiplicã¬
tur: & mille sunt. Senanꝰ audem
numerus. id̾circo ꝑfectus ẽ: qͥa
prius in numeris complet̾ par¬
tib suis: id÷ sexta sui parde. &
tercia & hmidia: quȩ sunt unũ
& duo. & tria: quȩ in sũma duc.¬
t& sex fiunt. Nec alius ante se¬
narium reppitur: qui in suis
partib dum diuiditur. tota ey
ibi senarium. ibi septenarium.
ibi denarium . ibi millenarium.
unde sit ꝑfectus. inuenimꝰ. Se¬
nartus quippe numerus. in scͥ¬
ptura sacra ꝑfectus ẽ: quia in
mundi origine dñs ea quȩ pͥ¬
lex in decem p̃cepta concludi¬

Expanded text:
lorum, et quatuordecim millia ovilorum, et quatuordecim millia ovium numerentur, dicere breviter possumus quod apud saecularem quidem scientiam millenarius numerus idcirco perfectus habetur, quia denarii numeri quadratum solidum reddit. Decem quippe decies ducta fiunt centum, quae jam figura quadrata, sed plana est. Ut autem in altitudinem surgat, et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur, et mille sunt. Senarius autem numerus idcirco perfectus est, quia primus in numeris completur partibus suis, id est sexta sui parte, et tertia, et dimidia, quae sunt unum, et duo, et tria, quae in summam ducta sex fiunt. Nec alius ante senarium numerum reperitur, qui in suis partibus dum dividitur, tota ejus ibi senarium, ibi septenarium, ibi denarium, ibi millenarium unde sit perfectus invenimus. Senarius quippe numerus in Scriptura sacra perfectus est, quia in mundi origine Dominus ea quae prlex in decem praeceptis concludi
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥa uel duo sunt p̃cepta ca¬
ritatis. uł quia haberi societaᷤᷤ
minus quã int̃ duos ñ potest.
p̃dicatores scĩ ex ipsa qͣlitate sue
missionis cognoscerent: qͣntum.
concordiã societatis amarent.
Possunt. sic̃ p̃diximꝰ. ꝑ asinas m̃¬
tes simplicium designari. Sc̃a
uͦ eccłia. duplices boues atq asi
p̃ssi formidine. in eius dudum
temptatone tacuerant: & m̃tes
simplicium. quȩ uicdȩ t̾rorib il¬
lius ueritatem confiteri formi¬
dabant: tanto iam nunc inib¬
busti inconfessione ueritatis
uoces suas exerunt: qͣnto debi
gnificatione ȩccliȩ. breuiter di¬
ximus: quia quomͦ eiusdẽ sc̃ȩ
eccłiȩ capiti seruiant.in exordio
huy oꝑis.latiꝰ nos dixisse memo¬
ramꝰ. Qui gͦ de his sibi satisfieri
plemus niditur: scđm hur opis
libiũ legere dignet᷑. Iã uͦ querim᷑.
ut etiã de ipso animaliũ numero
disseram̾: cur mille iuga boum.
uł mille asinȩ. & sex milia came¬

Expanded text:
ut quia vel duo sunt praecepta chaut quia vel duo sunt praecepta charitatis, vel quia haberi societas minus quam inter duos non potest, praedicatores sancti ex ipsa qualitate suae missionis cognoscerent quantum concordiam societatis amarent. Possunt, sicut praediximus, per asinas mentes simplicium designari. Sancta vero Ecclesia duplices boves atque asinti, qui, pressi formidine, in ejus dudum tentatione tacuerant, et mentes simplicium, quae, victae terroribus, veritatem illius confiteri formidabant, tanto jam nunc robustius in confessione veritatis 1162 voces suas exerunt, quanto debilgnificatione Ecclesiae breviter diximus: quae quomodo ejusdem sanctae Ecclesiae capiti serviant, in exordio hujus operis latius nos dixisse memoramus . Qui ergo de his sibi plenius satisfieri nititur, secundum hujus operis librum legere dignetur. Jam vero si quaerimur ut etiam de ipso animalium numero disseramus, cur mille juga boum, vel mille asinae, et sex millia came
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem simplices ex gentilita¬
de uenientes: qui. priꝰ sub ritu
sacrilego. qͣsi quada deformi¬
tate menbrorum. ualde tur¬
pes ostensi sunt uidelicet fedi¬
tate uicior. Et qͥa sepe ut pre¬
hximus. sac᷑ eloqͥa curant re¬
petere qđ affirmant: possunt
rursũ in bub. isrłite accipi. qͣs:
iugo legis attrit: asinis uͦ ut
dictum ẽ. gentiles ppł̃i designa¬
ri: qͥ dũ se colendis lapidib in¬
elinabant: ñ reluctante mente
qͣsi dorso stultȩ su posito. quib¬
libet ydolis bruto sensu seruiebañ.
Scã gͦ eccł̃ia. quȩ in exordiis suis in
numeris temptatonib pressa.
uel isrliticum pplm. uel multos
ex gentib amisit. ui delicet quoᷤ
lucrari ñ potuit᷑ duplicia infi¬
ne recipit: qͥa in ea. ex utraq
natione. fideliũ numerus mul-¬
tiplicior excrescit. Possunt etã
ꝑ nugatos boues: p̾dicatores in¬
telligi. Unde. cum eos ad annun¬
diandũ dñs mitteret: teste euan¬
głio binos misisse describitur:

Expanded text:
ad fidem simplices ex gentilitaad fidem simplices ex gentilitate venientes, qui prius sub ritu sacrilego, quasi quadam deformitate membrorum, valde turpes ostensi sunt, videlicet foeditate vitiorum. Et quia saepe, ut praediximus, sacra eloquia curant repetere quod affirmant, possunt rursum in bobus Israelitae accipi, quasi jugo legis attriti; asinis vero, ut dictum est, gentiles populi designari, qui dum se colendis lapidibus inclinabant, non reluctante mente, quasi dorso stulte suslibet idolis bruto sensu serviebant. Sancta ergo Ecclesia, quae in exordinumeris tentationibus pressa, vel Israeliticum populum, vel multos ex gentibus amisit, videlicet quos lucrari non potuit, duplicia in fine recipit, quia in ea ex utraque natione fidelium numerus multiplicior excrescit. Possunt etiam per jugatos boves praedicatores intelligi. Unde cum eos ad annuntiandum Dominus mitteret, teste Evangelio , binos misisse describitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpham dr. Quoꝵ carnes sunt:
ut carnes asinor. Rursũ. quia
asinarũ nomine. simpliciũ uita
figuratur: redemptor nr̃ cum
sedendo asinã. ihrłm ducit: nͥ
qd simplices mentes.dũ p̃siden¬
do possidet. eas usq ad uisionẽ
pacis. sua sacra sessione ꝑduẽ:
Rursum. qͥa asinoꝵ nomine stul¬
ticia gentiliũ designat᷑: ꝓpħa
testat᷑: dicens.Beat. qͥ semina¬
ts suꝑ om̃s aqͣs: innitentes
pedem bouis & asini.Suꝑ õs
quippe aqͣs seminare ẽ: cun¬
chs ppłis fructuosa uitȩ uerba
p̃dicare. Pedẽ uͦ houis &asini in¬
mitere ẽ: uias isrłitici ac gentilis
seruata sub beadi iob nomine.
cunctis his animalib. ñ immẽ¬
rito credimꝰ sc̃ȩ eccliȩ ppłos desi¬
gnari: qͣtmꝰ ea quȩ scripta sunt.
dispensadone scĩ sp̃s cuncta mi¬
rabilit̃ ordinante. & transactis
nob̾ referant: & de futuro p̃di¬
cent. Agnoscamꝰ gͦ in ouib fi¬
deles atq innocentes ex iudea
ppłos. legis dudũ pascuis sa¬
ciatos: agnoscamꝰ in camelis.

Expanded text:
r: Quorum carnes sunt ut carnes asinorum . Rursum quia asinarum nomine simplicium vita figuratur, Redemptor noster csedendo asinam Jerusalem ducit, nisi quod simplices mentes dum praesidendo possidet, eas usque ad visionem pacis sua sacra sessiono perducit? Rursum quia asinorum nomine stultitia gentilium designatur propheta testatur, dicens: Beati qui seminatis super omnes aquas, immittentes pedem bquas seminare est cuntis populis fructuosa vitae verba praedicare; pedem vero bovis et asini immittere est vias Israelitici ac gentilis servata, sub beati Job nomine cunctis his animalibus non immerito credimus sanctae Ecclesiae populos designari, quatenus ea quae scripta sunt dispensatione sancti Spiritus cuncta mirabiliter ordinante, et transacta nobis referant, et futura praedicant. Agnoscamus ergo in ovibus fideles atque innocentes ex Judaea populos, legis dudum pascuis satiatos. Agnoscamus in camelis
Abbreviated transcription (Latin):
dã odorata: in canticoꝵ can¬
tico loquitur. dicens. Donec
rex in recubitu suo ẽ: nardus
mea dedit odorem suũ. Ac
si aꝑtius dicat. Quousq meis ob¬
tutib rex apud se. in requie se

Expanded text:
odorata, in canticorum Cantico 1164 loquitur, dicens: Donec rex in recubitu suo est, nardus mea dedit odorem suum . Ac si aperte dicat: Quousque meis obtutibus rex apud se in requie se
Abbreviated transcription (Latin):
suo. duplũ recipe ẽ: in singlłis no¬
bis. & de beatitudine animȩ &
de carnis ĩcorruptione gaudere
Hinc ẽ. enĩ: qd̃ ꝑ ꝓpham. de elec¬
tis dr. In t̾ra sua: duplicia pos¬
sidebunt. Hinc ẽ: qđ ioħs apłs.¬

Expanded text:
suo duplum recipere, est in singulis nobis, et de beatitudine animae, et de carnis incorruptione gaudere. Hinc est enim quod per prophetam de electis dicitur: In terra sua duplicia possidebunt . Hinc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
uata gͦ hystoriȩ ueritate: sub ty¬
po gestum scẽ eccłiȩ sentiamꝰ id.
N. qd scrptũ ẽ. Addidit dñs oĩa
quȩcunq fuerant iob: duplicia.
Scã quippe eccłia. & si multos
nc̃ ꝑsecutone tẽptationis amit¬
cit: infine tam̃ huy scli. ea quȩ
sua sunt. duplicia recipit: qñ
suscepts ad plenũ gentib. ad
eiꝰ fidẽ currere omnis quȩ tc̃
muenta fuerit etiã iudea. con¬
sentit. Hinc nanq: scͥptum ẽ.
Donec plenidudo gengũ intro¬
iret: & sic omĩs isrł saluus fie¬

Expanded text:
vata ergo historiae veritate, sub typo gestum sanctae Ecclesiae sentiamus id quod scriptum est: Addidit Dominus omnia quaecunque fuerant Job duplicia. Sancta quippe Ecclesia etsi multos nunc percussione tentationis amittit, in fine tamen hujus saeculi ea quae sua sunt duplicia recipit, quando susceptis ad plenum gentibus, ad ejus fidem currere omnis quae tunc inventa fuerit, etiam Judaea consentit. Hinc namque scriptum est: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fie
Abbreviated transcription (Latin):
nasciturũ xp̃m. nullus qͥ plenȩ
legẽ didicit. ignorauit. Unde &
herodes rex. magoꝵ occuisione
ꝓtemtus: sacerdotes ac princi¬
pes studuit sollerter inquirere.
uͥ xp̃m nasciturũ eẽ prescirent.
Cui. ꝓtinꝰ responderunt. In bethleẽ
iudȩ. Priꝰ gͦ nouerant: quẽ. pas¬
sionis suȩ tempe. dũ despiceñ:
ignorabant. Quoꝵ & noticia pͥor.¬
& ignorandia post̾ior bene ac
breuit̃ ysaac caligante signatur.
qͥ dũ iacob benedhcet: & qͥd eueni¬
ret infuturo. p̃uidebat: & qͥs uli
p̃sens assisteret. nesciebat. Sic qͥp¬
pe isrłitarum ppłs fuit: qͥ ꝓphice
misteria accepit: stam̃ cecos o¬
culos in contemplatone denuit:
qͥa eũ p̃sentẽ ñ uidit: de qͦ tam
multa in futurũ p̃uidit. Ante se¬
enĩ positũ. nequaqm cernere ua¬
luit: curꝰ aduent᷑ podentiã. longe
ante nunciauit. S ecce in fine
mundi ueniunt: & eum quem
preꝰ nouerant. recognoscunt.
Ecce indomo eius panẽ come¬

Expanded text:
nasciturum Christum nullus qui plene nasciturum Christum nullus qui plene legem didicit ignoravit. Unde et Herodes rex, magorum occursione perterritus, sacerdotes et principes studuit solerter inquirere ubi Christum nasciturum esse praescirent; cui protinus responderunt: In Bethleem Judae . Prius ergo noverant quem passionis suae tempore dum despicerent ignorabant. Quorum et ignorantia posterior bene ac breviter Isaac caligante signatur, qui dum Jacob benediceret, et quid eveniret in futuro praevidebat, et quis illi praesens assisteret nesciebat. Sic quippe Israelitarum populus, qui prophetiae mysteria acceperunt, sed tamen caecos oculos in contemplatione tenuit, qui eum praesentem non vidit, de quo tam multa in futuro penim positum nequaquam cernere valuit, cujus adventus potentiam longe ante nuntiavit. Sed ecce in fine mundi veniunt, et eum quem prius noverant recognoscunt. Ecce in domo ejus panem come
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ sorores suȩ. & cuncti qui no¬
uerant eũ pri: & comederus
cũ eo panẽ in domo ei Tẽ quippe
fr̃s sui ac sorores.ad xp̃m ueniuĩ.
qñ ex plebe iudaica qͦtqͣt inuenti
fuerint. conu̾tuntur. Ex illo enĩ
ppło: carnis mat̾iam sumpsit. Tc̃
gͦ ad eũ fr̃s sui ac sorores acceduns:
qñ ex ea plebe.quȩ ei ꝑ cognatio¬
nẽ iuncta ẽ. uł qui fortes futuri
sunt. uelut fr̃s: uł infirmi. uelut
sorores: ad eum ꝑ cognitionem
fidi deuota gratulatone concur¬
runt. Tc̃ apud eũ celeberrimȩ fe¬
stiuitatis conuiuiũ exhibent: qñ
eũ iã nequaqͣm qͣsi purũ homi¬
nem contempnentes. ꝓpinqͥtatiꝰ
herere congaudent.Tẽ. in domo
erꝰ panẽ cõmedunt: cũ. postposi¬
ta obseruatione suꝑiacentis lit¬
terȩ: in scã eccłia. mystiei eloquii
qͣsi frugis medulla. pascuntur.
Bene autem subiungit᷑: cuncti qͥ
nouerant eũ pͥ. Priꝰ quippe nõ¬
uerant: quẽ. in passione sua.qͣsi
in cognitum contempserunt. Nã

Expanded text:
ores suae, et cuncti qui noverant eum prius, et comederunt cum eo panem in domo ejus. Tunc quippe fratres sui ac sorores ad Christum veniunt, quando ex plebe Judaica quotquot invecti fuerint convertuntur. Ex illo enim populo carnis materiam sumpsit. Tunc ergo ad eum fratres ac sorores accedunt, quando ex ea plebe quae ei per cognationem juncta est, vel qui fortes futuri sunt, velut fratres, vel infirmi, velut sorores, ad eum per cognitionem fidei devota gratulatione concurrunt. Tunc apud eum celeberrimae festivitatis convivium exhibent, quando eum jam nequaquam quasi purum hominem contemnentes, propinquitatis haerere congaudent. Tunc in domo ejus panem comedunt, cum, postposita observatione subjacentis litterae, in sancta Ecclesia mystici eloquii quasi frugis medulla pascuntur Vet. X. Bene autem subjungitur: Cuncti qui noverant eum prius. Prius quippe noverant, quem in passione sua quasi incognitum contempserunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
in passione. minimȩ inuentt:
qui. ex despectu mortis etiam
ipsos hostes ptulitꝰ ꝓ quib ad
mortem uenit. Post flagella gͦ.
ꝓpinqui ad consoladonẽ ueni¬
unt: qͥa in menbris suis nẽ usq
dñs patitur: s exdremo tp̃re.
ifrlitȩ om̃s.ad fidẽ cognita he

Expanded text:
in passione minime invenit, in passione minime invenit, quia in despectu mortis etiam ipsos hostes pertulit, pro quibus ad mortem venit. Post flagella ergo propinqui ad consolationem veniunt, quia in membris suis nunc quoque Dominus patitur; sed extremo tempore Israelitae omnes ad f
Abbreviated transcription (Latin):
uingitur. Et consolati sunt eũ.
suꝑ omne malũ: qd̾ intulerat
suꝑ eũ ds̃. Consolant̃ uidelicet
xp̃m: consolantur ȩccłiam: qui.
ab infidelitatis pristinȩ errore
resipiscunt: & prauitatẽ uitȩ.
ꝑ qͣm. recta docentib repugna¬
uerant. deserunt. An non grauis
meror ẽ. duris cordib infructu¬
ose p̾dicare: laborem mosten¬
denda ueritate sumere. s nul¬
lũ de cont̾isione aucendũ fru¬
ctum laboris inuenire: At cont᷑.
magna p̃dicatoꝵ consoladio ẽ:
subsequens ꝓuectus auditoꝵ.
Releuato quippe docentis est:
iitatio ꝓficientis. Et notan¬
dũ. qđ in flagello positũ conso¬
lari noluerunt: s ad consolan¬
dum eũ. post flagellum ueni¬
unt: qͥa nimirũ passionis eius
tempore. hebrei p̃dicamenta
fidez contempnentes: quẽ ho¬
minẽ ex morte ꝓbauerant. dm̃
credere despexerant.Unde. per
psalmistã dñs dic̃. Sustinui qͥ
simul mecũ contristaret᷑. & ñ
fuit: consolantem me quesiui.
& ñ inueni. Consolantẽ quippe

Expanded text:
 Et consolati sunt eum super omni malo, quod intulerat Dominus super eum. Consolantur videlicet Christum, consolantur Ecclesiam, qui ab infidelitatis pristinae errore resipiscunt, et pravitatem vitae, per quam recta docentibus repugnaverant, deserunt. Annon gravis moeror est duris cordibus infructuose praedicare, laborem in ostendenda veritate sumere, sed nullum de conversione audientium fructum laboris invenire? At contra, magna praedicatorum consolatio est subsequens profectus auditorum. Relevatio quippe docentis est immutatio proficientis. Et notandum quod in flagello positum consolari noluerunt, sed ad consolandum eum post flagellum veniunt, quia nimirum passionis ejus tempore Hebraei, praedicamenta fidei contemnentes, quem hominem ex morte probaverant Deum credere despexerunt. Unde per Psalmistam Dominus dicit: Sustinui qui simul mecum contristaretur, et non fuit; consolantem me quaesivi, et non inveni . Consolantem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
dr: impinguasti in oleo caput
meũ: Ac si aꝑtȩ chceret᷑ Arentẽ
in suis cogitõnib mentẽ meã:
caritatis unchone rigasti. Capt
gͥ mouet᷑: cũ. ꝑ formidinẽ ueri¬
tatis tacta. ab insensibilitate sua
mens quatit᷑. Ueniant gͦ parenteᷤ
ad conuiuiũ: atq excusso tor
fuerant. refectonẽ quandoq in
fide uerbi ꝑcipiant: & insensib¬
litatis pristinȩ duriciã amittãt
Unde. bene ediã ꝑ abaciic đ̃r. Pedeᷤᷤ¬
eius stecerunt: & mota ẽ. derra.
Stante enim dño. t̾ra ꝓculdubio
mouet᷑: qͥa cũ cordi nr̃o dmoris
sui uestigia imprimit: cuncta
in nobis cogitatio t̾rena contre¬

Expanded text:
sti in oleo caput meum . Ac si aperte diceretur: Arentem in suis cogitationibus mentem meam charitatis unctione rigasti. Caput ergo movetur, cum, per formidinem veritatis tacta, ab insensibilitate sua mens quatitur. Veniant ergo parentes ad convivium, atque excusso torpfuerant refectionem quandoque verbi in fide percipiant, et insensibilitatis pristinae duritiam amittant. Unde bene ejus steterunt et mota est terra . Stante ergo Domino terra proculdubio movetur; quia cum cordi nostro timoris sui vestigia imprimit, cuncta in nobis cogitatio terrena contre
Abbreviated transcription (Latin):
nec compleret᷑ numerus con¬
rechonẽ. scĩ singłas stolas acci¬
piunt: qͥa sola animarũ beati¬
tudine ꝑfruunt᷑. In fine aucem
mundi. binas habitun sunt:
qͥa cum mentis beatitudine:
carnis głam possidebunt. Sed
ea quȩ subnixa sunt: in fine
magis huy scłi. conu̾sionẽ se iu¬
daici ppłi nunciare testantur.¬

Expanded text:
mpleretur numerus conrectionem sancti singulas stolas accipiunt, quia sola animarum beatitudine perfruuntur; in fine autem mundi binas habituri sunt, quia cum mentis beatitudine etiam carnis gloriam possidea quae subnexa sunt, in fine magis hujus saeculi conversionem Judaici populi nuntiare testantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ne capitis: ñ admiratio designa¬
tur: Bene autẽ subdit᷑. Et con¬
solat s̃ eũ. suꝑ om̃e malũ. qd̾ in¬
tulerat dñs suꝑ eũ. Pcussi enim
merorẽ consolariẽ: ei. post ꝑcus¬
sionẽ. de uenia congaudere.Nam
qͣnto quisq cernitur de restitiita
primi salute hilarescere: tantõ
se indicat de ablata. doluisse.
unã: & in aurẽ aureã unã. Licet
cuncta hȩc. iuxta hẏstoriã uera¬
cider hct̾a sint: ipsis tam̃ obla¬
goriȩ misteriũ recurramꝰ. Neq
enim ociose debemꝰ accipe: qd̃
maurẽ auream obtulere: quod
unam. Et si fortasse iuxta litte¬
ram mirũ ñ ẽ ouis oblata cur
una: ualde tam̃ mirũ ẽ. in au¬
ris oblata.cur una. Quid uero¬
aut ouis ad maurẽ ptinet: aut
qͥd mauris ad ouẽ: Ex ipso gͦ
mimerũ fine compellimͣ: ut
priora qͦ quȩ suꝑficietenꝰ. iurta
solã hẏstoriã contingendo tͣns¬
currimꝰ. in allegoriȩ mysteriis

Expanded text:
ne capitis, nisi admiratio designatur? Bene autem subditur: solati sunt eum super omni malo quod intulerat Dominus super eum. - Percussi enim moerorem consolari est, ei post percussionem de venia congaudere. Nam quantum quisque cernitur de restituta proximi salute hilarescere, tanto se indicat de ablata doluisse. unam, et inaurem auream unam. » Licet cuncta haec juxta historiam veraciter dicta sint, ipsis tame mysterium recurramus. Neque enim otiose debemus accipere quod inaurem auream obtulere, quod unam. Et si fortasse juxta litteram mirum non est ovis oblata cur una, valde tamen mirum est inauris oblata cur una. Quid veroaut ovis ad inaurem pertinet, aut quid inauris ad ovem? Ex ipso ergo munerum fine compellimur ut priora quoque, quae superficie tenus juxta solam historiam contingendo transcurrimus, in allegoriae mysteriis
Abbreviated transcription (Latin):
ddudinẽ doloꝵ meoꝵ incorde
meo: consolationeᷤ tuȩ letificauert̃
animã meã. In ea enĩ mensura
consolatũ se. in qua afflictus fu¬
erat. indicat: qͥ letificatũ se. scd̃m
mulgtudinẽ doloꝵ clamat. Non
autẽ minimȩ lector instriutur:
si ipsũ remunerationis ordinẽ
contemplet̃. Excessum quippe.
correptio: correptionẽ. peniten¬
da:penitentiã. uenia: ueniã uero.
munera subsecͣunt᷑ S qͥa chui¬
nȩ dispensatonis ꝑmissione ꝑ¬
cuss. etiã amicoꝵ uerbis afflic¬
tus ẽ: diuinȩ pietatis munerib
consolat᷑ etiã humana debet
caritate refoueri: ut undiq ez
consolatonis gaudia respon¬
deã qiuc̃ undiq doloꝵ tͥsticia. &
adu̾sa lacerabant. Unde. & subdit᷑¬

Expanded text:
dolorum meorum in corde meo consolationes tuae laetificaverunt animam meam . In ea enim mensura consolatum se in qua afflictus fuerat indicat, qui laetificatum se secundum multitudinem dolorum clamat. Non autem minime lector instruitur, si ipsum remunerationis ordinem contempletur. Excessum quippe correctio, correctionem poenitentia, poenitentiam venia, 1153 veniam vero munera subsequuntur. Sed quia, divinae dispensationis permissione percussus, etiam amicorum verbis afflictus est, divinae pietatis muneribus consolatus, etiam humana debet charitate refoveri; ut undique ei consolationis gaudia respondeant, quem undique dolorum tristia et adversa lacerabant. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sus ẽ. ad penitentiã iob. cũ
oraret ꝓ amicis suis: aꝑtȩ osten¬
ditur. qͥa etiã ꝓ semet ipso peni¬
tens. canto ciciꝰ exaudiri meru¬
it: qͣnto deuodȩ ꝓ aliis int̃cessit
Plus enĩ ꝓ se ualere p̃ces suas ef¬
fec̃: qͥ has & aliis impendit liben¬
qus quippe sacrificũ orationis
accipitur: qđ in conspectu mise¬
ricordis iudicis. ꝓrimi dilechone
conditur. Qd tẽ ueracit̃ qͥsq cu¬
mulat: si hoc etiã ꝓ aduersariis
impendat. Hinc ẽ. enĩ: qd̾ magist᷑
uentas dic̃. Orate ꝓ ꝑsequentib
& calumpniantib uob̃. Hinc rur¬
sum ait. Cũ stabits ad orandũ:
dimitttt siqͥd habets adu̾s ali¬
mutat uobis peccata ur̃a. Qͣntũ

Expanded text:
ob, cum oraret pro amicis suis, aperte ostenditur quia etiam pro semetipso poenitens tanto citius exaudiri meruit, quanto devote pro aliis intercessit. Plus enim pro se valere preces suas efficit, qui has et pro aliis impendit. Libentius quippe sacrificium orationis accipitur, quod in conspectu misericordis judicis proximi dilectione conditur. Quod tunc veraciter quisque cumulat, si hoc etiam pro adversariis impendat. Hinc est enim quod magistra Veritas dicit: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Hinc rursum ait: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus alimit
Abbreviated transcription (Latin):
gonẽ nominũ. iccirco reticẽmꝰ:
qͥa in hui opis exordio. de efᷤ noᷤ
latrꝰ disseruisse meminimꝰ. Intu¬
endũ uͦ ẽ: qđ ita cautȩ. sic̃ p̃dic¬
tus fuerat. ordo acceptȩ ueniȩ cu¬
stoditur: ut in sacrificiis. dñs ñ
illoꝵ s beati iob faciem suscepiͤ¬
se referatur.S qͥa quisqͥs ꝓ aliis
indercedere nitit᷑ sͥ potꝰ ex ipsa
cantate suffragatur: rectȩ sub¬

Expanded text:
onem nominum idcirco reticemus, quia in hujus operis exordio de ea nos latius disseruisse meminimus. Intuendum vero est quia ita caute, sicut praedictum fuerat, ordo acceptae veniae custoditur, ut in sacrificiis Dominus non illorum, sed beati Job faciem suscepisse referatur. Sed quia quisquis pro aliis intercedere nititur, sibi potius ex ipsa charitate suffragatur, recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
cta quȩ amiserat duplicia recept.
qͥa ꝑ pietatem benigni iudicis
temptationis nr̃ȩ dispendium.
uincunt suffragia consolationũ.
remuneratio consolat᷑: ut ex re¬
tribugonis merito.leue fuisse qd
tolerauit. agnoscat: qͥ ex ꝑcussio¬
nis pondere. graue se aliqͥd tolera¬
re iudicabat. Unde. afflictȩ qͦ iu

Expanded text:
cta quae amiserat duplicia recepit, quia per pietatem benigni judicis tentationis nostrae dispendium vincunt suffragia consolationum. remuneratio consolatur, ut ex retributionis merito leve fuisse quod toleravit agnoscat, qui ex percussionis pondere grave se aliquid tolerare judicabat. Unde afflictae qu
Abbreviated transcription (Latin):
firma:. ut post confundẽt fortia.
Elegit quippe stulta mundi: ut
confundẽt sapientes. Priꝰ nãq
collegit indoct̾os: & postmodũ
philosophos.Et ñ ꝑ oratores do¬
cuit piscatores: s mira potentia.
ꝑ piscatores. subegit oratores. Di¬
cai gͦ. Munquid implebis sage¬
nas pelle ei. aut gurgustium pi¬
scium. capite illius. subaudis ut
ego: qui intra eccłiam fidelium.
priꝰ qͣs pellẽ diaboli. extremos
atq infirmos colligo: & postmo¬
dum caput illi: id÷ prudentes
mͥ adu̾sarios. subdo: Sequitur
Pones suꝑ eũ manũ tuã. id÷ ut
ego: qͥ fort illum podentia repͥ¬
mens. ñ plus qͣm expediat seui¬
re ꝑmitto: esq seuiciam. qͣntum
ꝑmisero. in electoꝵ meoꝵ util¬
tatem retorqueo: uel certe. ma¬
nũ suꝑ eum ponere ẽ: uirtutis
potestate suꝑare. Beato gͦ iob ꝑ

Expanded text:
firma, ut post confunderet fortia. firma, ut post confunderet fortia. Elegit quippe stulta mundi, ut confunderet sapientes . Prius namque collegit indoctos, et postmodum philosophos; et non per oratores docuit piscatores, sed mira potentia per piscatores subegit oratores. Dicit ergo: Nunquid implebis sagenas pelle ejus, aut gurgustium piscium capite illius. Subaudis, ut ego, qui intra Ecclesiam fidelium prius quasi pellem diaboli extremos atque infimos colligo, et postmodum caput illius, id est prudentes mihi adversarios, subdo. Sequitur: Pones super eum manum tuam? Id est ut ego, qui forti illum potentia reprimens, non plus quam expediat saevire permitto, ejusque saevitiam quantum permisero in electorum meorum utilitatem retorqueo. Vel certe manum super eum ponere est virtutis potestate superare. Beato igitur Job per
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ eccłiȩ fidelium. quȩ unã catho¬
licam faciunt. designantur᷑. Uñ:
regnum cȩlorum. sagenȩ missȩ
in mari: et ex omĩ genere pisciũ
congreganti. Regnum cȩloꝵ sci¬
res dñs ad suꝑna subleuat: iam
hȩc ipsa in dño ꝑ cȩlestem conũ¬
sagonem regnat. Quȩ. recte etiã.
sagenȩ misse in mari comꝑat᷑.
ex omni genere piscium congre¬
ganti: quia missa in hoc genti¬
utatis scłm. nulum respuit: s
malos cũ bonis. suꝑbos cum hu¬
milib. iracundos cum mitib.
& fatuos cum sapientib.cȩpit.
In pelle uͦ leuiathan istiꝰ. stultos
eius corporis: in capite autẽ. pni¬
dentes accipimꝰ. Uel certȩ. pelle
quȩ ẽ. exterius. subditi ad hec ex¬
trema seruientes: capite autem.
preposit designantur. Et bene
dñs. seruato orchine. has sagenaᷤ
uel gurgustium piscium. idest
ȩccłiam suam. & uota fidelium.
prius se pelle eius. &postmodũ.
capite asserit impleturum: qͥa

Expanded text:
nisi Ecclesiae fidelium, quae unam cathonisi Ecclesiae fidelium, quae unam catholicam faciunt, desigregnum coelorum sagenae missae in mari, et ex omni genere piscium congreganti . Regnum coelorum, scires Dominus ad superna sublevat, jam haec ipsa in Domino per coelestem conversationem regnat. Quae recte etiam sagenae missae in mare comparatur, ex omni genere piscium congreganti, quia missa in hoc gentilitatis saeculum, nullum respuit; sed malos cum bonis, superbos cum humilibus, iracundos cum mitibus, et fatuos cum sapientibus cepit. In pelle vero Leviathan istius, stultos ejus corporis, in capite autem prudentes accipimus. Vel certe pelle, quae est exterius, subditi ad haec extrema servientes, capite autem praepositi, designantur. Et bene Dominus, servato ordine, has sagenas vel gurgustium piscium, id est 1098 Ecclesiam suam, et vota fidelium prius se pelle ejus et postmodum capite asserit impleturum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
muerunt: post.ad cognoscen¬
da chuina consilia ascenduis.
Ditati autem untutib. usq ad
exercendum fidei negonũ ꝑ¬
ducuntur: ut leuiathan istius
menbra. increpando atq sua¬
dendo. tanto seueriꝰ incidant:
qͣnto & amiqi fact. amori ueri¬
tatis semet ipsos ueriꝰ copulañ:
atq ab eo peccandũ animas. tan¬
to celerius subtrahantͥ qͣnto ne-¬
gociatores ydonei effecti. inse¬
met ipsis amplissimas apothe¬
cas untutũ monstrant. Qͥa enĩ.
ꝑ p̃dicatores di. ualde laudabi¬
liter a leuiathan isto. res posses¬
sa huiditur: ueritats uor ꝑꝓ
ph̾am pollicetur: ceens. Et si se¬
ꝑaueris preciosum a uili: qͣs
os meum eris. Preciosum qͥppe
a uili separat: qui humanas
mentes. areꝓba antiqui hostis
imitatone disiungit. Recte os
di dr: quia ꝑ eum ꝓculdubio.
eloquia diuina formant᷑. Seq̃r.¬
.xUII. Nunquid implebis sagenas
pelle eius: aut gurgustium pis¬
cium. capite illius: Quid. ꝑsage¬
nas. uel gurgustium piscium:

Expanded text:
muerunt, post ad cognoscenda divina consilia ascendunt. Ditati autem virtutibus, usque ad exercendum fidei negotium perducuntur, ut Leviathan istius membra increpando atque suadendo tanto severius incidant, quanto et amici facti amori veritatis semetipsos verius copulant, atque ab eo peccantium animas tanto celerius subtrahant, quanto negotiatores idonei effecti in semetipsis amplissimas apothecas virtutum monstrant. Quia enim per praedicatores Dei valde laudabiliter a Leviathan isto res possessa dividitur, veritatis vox per prophetam pollicetur, dicens: Et si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Pretiosum quippe a vili separat, qui humanas mentes a reproba antiqui hostis imitatione disjungit. Recte os Dei dicitur, quia per eum procul dubio eloquia divina formantur. Seq. 26. Nunquid implebis sagenas pelle ejus, aut gurgustium piscium capite illius? - Quid per sagenas, aut gurgustium piscium,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicioꝵ dĩ. Iccirco sepe. bene
merentes famulos. uł miniꝰ im¬
pecit uel flagellis premit uel
quibdã suꝑimposits onerib
grauat. uel laboriosis occupado¬
nib implicat: qͥa mira poten¬
dia preuidet. qd̃ si quiet ac lib̃i
intranquillitate ꝑsisterent: tẽ¬
ptationes ferre aduersarii non
ualentes. mentis ꝓstrat uulne¬
rib iacerent. Dum gͦ eos foris to¬
lerandis flagellis uel onerib.
occupat: a suscipiendis int̾ tem¬
ptationum iaculis occultat
Moris quippe mechcinalis ẽ ut
sepe feruorem uiscerum. inpru¬
riginẽ cutis trahat. Et plerunq.
inde interius curat: unde. exte¬
rius sauciat. Itaq ñnunquam
duinȩ hspensatonis medica¬
mine agitur. ut exteriorib dõ¬
lorib. internum uulnus adi¬
matur: & flagelloꝵ sectionib
repellatur ea. quȩ occupare m̃¬
tem pot̾at. intenior putredo ui

Expanded text:
judiciorum Dei idcirco saepe bene merentes famulos vel minis impetit, vel flagellis premit, vel quibusdam superimpositis oneribus gravat, vel laboriosis occupationibus implicat, quia mira potentia praevidet quod si quieti ac liberi in tranquillitate persisterent, tentationes ferre adversarii non valentes, mentis prostrati vulneribus jacerent. Dum ergo eos foris tolerandis flagellis vel oneribus occupat, a suscipiendis intus tentationum jaculis occultat. Moris quippe medicinalis est, ut saepe fervorem viscerum in pruriginem cutis trahat, et plerumque inde interius curat, unde exterius sauciat. Ita nonnunquam divinae dispensationis medicamine agitur ut exterioribus doloribus internum vulnus adimatur, et flagellorum sectionibus repellatur ea quae occupare mentem poterat interior putredo vit
Abbreviated transcription (Latin):
terius humilia sentiens. honorem
exterius ñ querit: insinuat. dicens.
Ludã: & uilior fiam. Et qͥa ꝑ hoc quod
uilem se exterius prebuit. nequaqͣm
interius intumescit: adiungit. froq
humilis inocłis meis. Ac si dicat.
Qualem me exterius despiciens ex¬
hibeo: talem me interius attendo.
Quid gͦ actur sunt. qͦs doctrina ele¬
uat. si dauid excarne sua uenturũ
redemptorem nouerat. eiusq gau¬
dia ꝓpħando nuntiabat: & tamen
insemetipso ceruicẽ cordis ualida
discretionis calce deprimebat di¬
cens. eroq humilis moculis meis:¬

Expanded text:
tus humilia sentiens, honorem exterius non quaerens, insinuat, dicens: « Ludam et vilior fiam. » Et quia per hoc quod vilem se exterius prius praebuit, nequaquam interius intumescit, adjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt quos doctrina elevat? si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen, in semetipso cervicem cordis, valida discretionis calce deprimebat, dicens: « Eroque humilis in oculis meis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ sapientes. Contemplari enim
dĩ sapientiam ñ possunt. qui sibi
sapientes uidentur: qͥa canto abep
luce longe sunt. qͣnto apud semet¬
ipsos humiles non sunt: qͥa meoꝵr
mentib. dum tumor elationis cre¬
scit̾ arcem contemplationis clau¬
istimant: inde se lumine ueritatis
priuant. Si gͥueracit̃ sapientes esse.

Expanded text:
es fiunt. Contemplari enim Dei sapientiam nequeunt, qui sibi sapientes videntur, quia tanto ab ejus luce longe sunt, quanto apud semetipsos humiles non sunt, quia in eorum mentibus dum tumor elationis crescit, aciem contemplationis clauaestimant, inde se lumine veritatis privant. Si igitur veraciter sapientes esse
Abbreviated transcription (Latin):
sua magis consilia eligit: & sibi
potius qͣm aliis credit. Hic ni¬
etlã recta alioꝵ consilia non re¬
cipiens. pedem extra limidẽ ten¬
dit. Hunc petrus intra mensurȩ
lineam reuocat: qui postquã li¬
bertate uocis auctoritatem pͥn¬
cipum pressit: ꝑhumilitatẽ cor¬
dis. de ñ curcumcidendis gentib.
pauli consilium audiuit. Sic enĩ
semetipsum contra aduersarioᷤᷤ.
exauctoritate curabat engere:
ut tamen sibimetipsi ñ crederet.
inhis quȩ non rectȩ sentret: ut
& libertate forgtudinis. tument
potestati non cederet: & humili¬
tate mansuetudinis. obȩdient¬
am inrecto consilio etiã minor¬
ipsum aliis. mͦ & sibimetipsi
cum aliis obuiaret. Infactis gͥ
petri.quȩdam ante ocłos nr̃os
auctoritatis & humilitatis linea
tenditur: ne mens nr̃a aut ꝑti¬
morem admensurã ñꝑueniat:
aut ꝑtumorem limitẽ. excedat

Expanded text:
sua magis consilia eligit, et sibi potius quam aliis credit. Hic nietiam recta aliorum consilia non recipiens, pedem extra limitem tendit. Hunc Petrus intra mensurae lineam revocat, qui postquam libertate vocis auctoritatem principum pressit, per humilitatem cordis de non circumcidendis gentibus Pauli consilium audivit. Sic enim semetipsum contra adversarios ex auctoritate curabat erigere, ut tamen sibimetipsi non crederet in his quae non recte sentiret; ut et libertate fortitudinis tumentes potestates excederet, et humilitate mansuetudinis obedientiam in recto consilio etiam minoripsum aliis, modo et sibimetipsi cum aliis obviaret. In factis igitur Petri quaedam ante oculos nostros auctoritatis et humilitatis linea tenditur, ne mens nostra, aut per timorem ad mensuram non perveniat, aut per tumorem limitem excedat
Abbreviated transcription (Latin):
referuntur: ut eidem coruo a
dño esca preparetur: qͥa nimi¬
rum scĩ apłi. plebis isrłiticȩ car¬
ne generati dum ꝓgente sua
preces ad dnm̃ funderent: qͣsi
pulli coruoꝵ eũ de quo carna¬
liter editi sunt: spintali indelligen¬
tia parentem populum pauerunt.
Igitur dum pulli eius clamant᷑. cor¬
exorant̾ plebs dudum ꝑfida. ad co¬
gnigonem fidei ducitur: & exp̃¬
heatone filiorum. qͣsi expulloꝵ
uoce satiatur. Illud tam̃ in hoc u̾¬
su debemus solleiter intueri: qđ
huic coruo ȩsca dr. primũ pullis
pullis. coruo ȩsca p̃parata ẽ: cũ p̃¬
dicantib apłis uerbum ħ iudca
audiens. mͦ intrib milib. modo
inquinq milib. spiritali ẽ. intel¬
ligentia saciata. S cum ꝑ reꝓboꝵ
multitudinẽ crudelitatem suam
contra predicantes exerceret:& qͣs
pulloꝵ uitã necaret: hi idẽ pul¬
li.inuniuersa mundi parde disꝑ¬
si sunt. Unde & eisdem carnalib
patrib spiritali p̾dicationi resi¬

Expanded text:
referuntur, ut eidem corvo a referuntur, ut eidem corvo a Domino esca praeparetur, quia nimirum sancti apostoli, plebis Israeliticae carne generati, dum pro gente sua preces ad Dominum funderent, quasi pulli corvorum, eum de quo carnaliter editi sunt spiritali intelligentia parentem populum paverunt. Igitur dum pulli eexorant, plebs dudum perfida ad fidei cognitionem ducitur, et ex praedicatione filiorum quasi ex pullorum voce satiatur. Illud tamen in hoc versu debemus solerter intueri, quod huic corvo primum pullis pullis esca corvo praeparata est, cum praedicantibus apostolis verbum Dei Judaea audiens, modo in tribbus spirituali est intelligentia satiata. Sed cum per reproborum multitudinem crudelitatem suam contra praedicantes exerceret, et quasi pullorum vitam necaret, iidem pulli in universa mundi spatia dispersi sunt. Unde et eisdem carnalibus patribus spiritali praedicationi resi