comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ebrius de maiore filia sua genuit. Unde moab int̾pretatur ex patre.
quod in malo accipitur. Dͥonus quidem pater fuit. quo filia illicite
usa. sicut lex bona est. siquis ea legitime utatur. non inceste. ꝑ mo¬
ab ergo significantur gentes ex lege. que recedentes adeo patre. st̃
ex patre diabolo. Sequitur. et agarem. qui dicuntur ab agar. et
sub intrant explorare lib̾tatem ȩccłie. et inuenta occasione nocendi:
se ostendunt. Seqͥtur gebal. Gebal int̃pretatur uallis uana. ge
enĩ uallis. bal uana iñ pretatur. ꝑ quod significantur humiles¬
fallacit̃. id est ypocrite. Seqͥtur et amon. Amon. uude dicunt᷑ amo
turbulus. uel popłs me⁊ oris. ꝑ quẽ significantur furiosi. Sequit᷑¬
et a malech. amalech fuit silius cliphar pͥmogeniti esau. a quo dicun

Expanded text:
ebrius de majore filia sua genuit . Unde Moab interpretatur ex patre, ebrius de majore filia sua genuit . Unde Moab interpretatur ex patre, quod in malo accipitur. Bonus quidem fuit pater, quo filia illicite usa est; sed sicut lex bona est si quis ea legitime utatur, non inceste. Per Moab ergo significantur gentes exleges, quae recedentes a Deo Patre, sunt ex patre diabolo . Et Agareni, qui dicuntur ab Agar , etsubintrant explorare libertatem Ecclesiae, et inventa occasione nocendi se ostendunt. Gebal. Gebal interpretatur vallis vana. Ge  γη enim vallis, bal vana interpretatur, per quod significantur fallacturbidus, vel populus moeroris, per quem significantur furiosi. Et Amalec . Amalec fuit filius Eliphat primogeniti Esau, a quo dicun
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo: s om̃e pactum et placitũ quod inter uiuos ualet: testam̃¬
tum uocatur. sicut labam et iacob testamentũ fecerunt. quod etiã
inter uiuos ualet. ita et mali inter se quasi pactũ fecerunt. quod
unanimiter bonos ꝑsequerentur. E cce exposuit quo studio malig¬
nauer̃t. Ieinde ostendit qui sint malignantes dicens. tab̾nacula
nibꝰ gentiũ. q̃ mistice eis congruũt. Talib enĩ nõibꝰ scd̃m int̾p̃tatioẽs
aptissime figurantur ueritatis inimici. ꝑ hec enĩ nomina xp̃i inimi
isti contra isrł. ita illi contra xp̃ianos tunc bellabunt. et est. Qu
cogitauer̃t et disposuerunt: Ecte tab̾nacula. id est congregationes
mei autẽ int̾pretantur terreni uel sanguinei. quia t̾rena amant et san¬
gumem sitiunt. Seqͥtur. et ismaelite. qui dicuntur ab ismaele. et int̾
pretantur obedientes sibi. quasi non deo. quia prauas cogitationes

Expanded text:
mortuis; sed ommortuis; sed omntum vocatur, sicut Laban et Jacob testamentum fecerunt quod etiam inter vivos valeret, ita et mali inter se quasi pactum fecerunt, quod unanimiter bonos persequerentur. Ecce exposuit quo studio malignaverunt. Deinde ostendit qui sint malignantes, dicens: Tabernaculnibus gentium, quae mystice eis congruunt. Talibus enim nominibus, secundum interpretationes aptissime figurantur veritatis inimici. Per haec enim nomiisti contra Israel, ita illi contra Christianos, tunc debellabunt. Et est, qui cogitaverunt et disposuerunt, ecce tabernacula, id est congregationesei autem interpretantur terreni, vel sanguinei, quia terrena amant, et sanguinem sitiunt; et Ismaelitae qui dicuntur ab Ismaele filio Abrahae et Agar . Et interpretantur obedientes sibi; quasi dicat, non Deo, quia pravas cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. non enĩ nocere possunt popło dei ꝓ quo est deus. Unde apłe.
Si deus ꝓ nobis quis contra nos: Sequitur. Et cogitauerunt adũ¬
sus sc̃os cuos. non solum contra mediocies. sed etiam contia celestes
ille sonus qui non sermo est. s maniter strepit. Iixerunt. etiã ue¬
ntte. querentes in hoc sibi sotios. et disꝑdamus eos degente. sin¬
głariter dicit. quia om̃s xp̃iani sunt una gens. cum ex uno fou
te nati sint uel de gente. singłartter dicit ꝑ gente om̃s honos sig¬
sint inter gentes. id est tollamus eos de mundo. Fcce ꝑsecutio anti¬
tp̃i. quȩ nomen ip̃ianum quasi malum intenait funditus tollere.
et non memoretur ultra nomen ueri isrł. id est eoꝵ qui dicunt se
quo studio malignauer̃t. et primũ quo studio dicens. Qñi cogitaue¬
runt unanimit᷑. id est cum studio simul. id est om̃s et quasi possent
te fortiores eẽ: disposuerunt aduersus te. ut contra eos tu mouearis
scripturis. non illud solum dicitur quod non ualet. nisi testatore

Expanded text:
dicit. Non enim nocere possunt populo Dei pro quo est Deus. Unde Apostolus: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Et cogitaverunt adversus sanctos tuos. Non solum contra mediocres, sed etiam contra coelestes ille sonus, qui non est sermo, sed inaniter strepit, dixerunt etiam: Venite, quaerentes in hoc sibi socios, et disperdamus eos de gente. Singulariter dicit, quia omnes Christiani sunt una gens, cum ex uno fonte baptismi nati sunt. Vel de gente singulariter dicit, per gentes omnes bonos sigsint inter gentes, id est tollamus eos de mundo. Ecce persecutio Antichristi, quae nomen Christianum quasi malum intendit funditus tollere. Et non memoretur ultra nomen veri Israel, id est eorum qui esse quo studio malignaverunt; et primo quo studio, dicens, quoniam cogitaverunt unanimiter, id est cum studio, simul, id est omnes, et quasi possent te fortiores esse, disposuerunt adversus te, ut tu contra eos movearis, Scripturis non illud solum dicitur, quod non valet nisi testatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Nouissima tẽpora antixp̃i designat: quando hec quȩ modo p̃mun¬
tu metu: in lib̾am uocem erũpent. Que uox quia irrationabilis
erit: magis sonitus quã locutio dicitur. Sequitur. et qui oderũt
te. quasi diceret. ne cõpescaris. et. id est quia qui oderunt de. iamditu
non nouiter extulerunt caput. id est tunc leuabunt caput non
capita. s illud caput: quod extollitur supra om̃e quod colitur
aut nominatur deus. id est antrrp̃m. Illi ergo qui oderunt plu¬
res sunit: S unũ est caput eoꝵ. scilicet antixp̃c. quod ita elatũ est: ut
ls dicatur. E aput suũ eitulerunt. s non popłm cuum depressert̃.

Expanded text:
Novissima tempora Antichristi designat, quando haec quae modo premunNovissima tempora Antichristi designat, quando haec quae modo premuntur metu, in liberam vocem erumpent. Quae vox quia irrationabilis erit, magis sonitus quam 186 locutio dicitur, et qui oderunt te. Quasi dicat: Ideo ne compescaris, et, id est quia, qui oderunt te jam diu, non noviter extulerunt caput, id est tunc levabunt caput, non capita. Sed illud caput quod extollitur supra omne quod colitur aut nominatur Deus , id est Antichristum. Illi ergo qui oderunt, plures sunt; sed unum est caput eorum, scilicet Antichristus, quod ita elevatum est, ut Deus dicatur. Caput suum extulerunt, sed non populum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
ui: Non dico informa dei cum in claritate iudicabis: non ad diuini
qui formam serui accipiens. in similitudinẽ hominũ factus est. et
quod utiq diceretur si hoc ad diumnitatẽ referretur. s dicit. quis
similis erit tibi. hoc ad formam serui referens. que tunc cetis dissi
referri ad diuinitate scd̾m quod dicit. odeus quis est similis cibi
in potentia ideitatis: ip̃m enm quẽ alii extia uiderunt. iste uidit intͦ
cõpescaris deus uel mitescas ab incepto qui primo potestatẽ compescu¬
isti. ut posses teneri et ꝑimi. quã prius ostendisti his qui te apphen¬
dere quertutes: retorsum ad uocem tuam ceciderunt. Quomodo ergo
teneretur atq pateretur. nisi se ipse cohiberet atq cõpesceret. it quo¬
ꝑsecutione quȩ erit tẽpore antixp̃i. Quasi diceret. Ideo ne taceas: qm̃
ecce iniici cui. id est antup̃i membra sonuerunt. contradicendo.

Expanded text:
vi? non dico in forma Dei, cum in claritate judicabis. Non ad divinitvi? non dico in forma Dei, cum in claritate judicabis. Non ad divinitqui formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus est etquod utique diceretur, si hoc ad divinitatem referretur, sed dicit: Quis similis erit tibi? hoc ad formam servi referens quae tunc caeteris disreferri ad divinitatem, secundum quod dicit: O Deus, quis similis erit tibi, in potentia deitatis? Christum enim quem mali viderunt extra, iste videt intra, compescaris, Deus, vel mitescas, ab incoepto, qui primo potestatem compescuisti, ut posses teneri et perimi, quam prius ostendisti, his qui te apprehendere quaerentes, retrorsum ad vocem tuam ceciderunt . Quomodo ergo teneretur atque pateretur, nisi seipse cohiberet atque compesceret, et quopersecutione quae erit tempore Antichristi. Quasi dicat: Ideo ne taceas, quoniam ecce inimici tui, id est Antichristi membra sonuerunt contradicendo.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo de secundo aduentu tp̃i adiudicium.
ubi boni qui hicpatiuntur coronabuntur. mali
uero qui eos ꝑsecuntur torquebunitur. i quod
dec̾ret inquos a ꝑlecutione poyli dei quem
multis modis mali in presenti affugunt maxime tempdre antirp̃i.¬
de iocunditate mentis. psalmi. quia monet ad bonas acciones. Con¬
grue utrũq uingit. quia in reb actualib est habenda contẽplatio
diuina est adaph. id est popłs dei. qui loquitur hic. et quia as aph
ꝓpriȩ de uideis est: intelligitur hȩc ꝓpħia fieri. maxime contra iudeos.
Intentione malos dehortatur a ꝑsecutione bonoꝵ. Bonos uero mo¬
nec ad patientiã. Modus. Biꝑtitus est psalmus. pͥrimo ꝓposito ti¬
more futuri iudicis. describit maliciam inimicoꝵ. uel iniquorum
ergo as aph p̃uidens xp̃m in maiestate iudicaturũ. qui in humili¬
tate iudicatus eit ait. O deus tp̃e: et si homo es ut alii: et si uidicat᷑ꝰ¬
cum iniquis latronib. deputaris. quis erit similis tibi. in forma ser¬

Expanded text:
salmo de secundo adventu Christi ad judicium, ubi boni qui hic patiuntur, coronabuntur. Mali vero qui eos persequuntur, torquebuntur; per quod pibus, id est sicut diabolus, qui per superbiam peccavit, proinde ut hoc vitium multis modis mali in praesenti affligunt, maxime tempore Antichridicitur canticum, quia monet ad bonas actiones. Congrue utrumque jungit, quia in rebus actualibus est habenda contemplatio divina. Est Asaph, id est populi Dei, qui loquitur hic. Et quia Asaph proprie de Judaeis est, intelligitur hic prophetia fieri maxime contra Judaeos. Intentio: Malos dehortatur a persecutione bonorum, bonos vero monet ad patientiam; modus; Bipartitus est psalmus. Primo proposito timore futuri judicis describit malitiam inimicorum vel iniquorumergo Asaph praevidens Christum in majestate judicaturum, qui in humilitate judicatus est, ait: O VERS. cum iniquis latronibus deputaris. Quis erit similis tibi in forma ser
Abbreviated transcription (Latin):
cresceret. Et si enĩ impleui ora ꝓpħarum non tamen ab amurea. auli
usunt. Quis cuius uocem non audiuit: Eoce et ifrł non intendit m
Ingratus tot benesicus: nec etiam attendere uoluit. unde digna ultio¬

Expanded text:
cresceret. Etsi enim implevi ora prophetarum, non tamen ab amurca auditi cresceret. Etsi enim implevi ora prophetarum, non tamen ab amurca auditi sunt. Quis enim ejus vocem non audivit? ecce: Et Israel non intendit mihi. Ingratus tot beneficiis, nec etiam attendere voluit. Unde digna
Abbreviated transcription (Latin):
quia nouit dñs qui sunt eius. sed alienagenarũ. qui sunt uasa
contumeliȩ. Ad popłm istum ergo loquens ait. si me audieris ñ
erit inte deus recens. quia ego sum qui sum: non dicit ate: quasi
forinsecus sit adhibitum simulacrũ: s in te. id est in corde tuo. yma¬
bis fabricatũ. Alienum enĩ dicit dm̃: qui nomine non eẽntia deus
est: est autẽ pene par scelus recentem dm̃ putare: et ydolis seruire.
Nico non adorabis nec debes: quia ego sum qui sir. Ego enĩ non ali¬
enus. et si homo sim. sum dñs ideus tuus. qui tibi hȩe tẽporaliter p̃sti E¬
ti. scilicet eduxi te de terra egipti. historialiter ꝑ hoc ostenditur: non
um. id est corubi angustias pateris. ubi sunt uana simulacra. s dila
uite et intellectus. quia apud me est fons uite. Sic monui. Et ñ au¬
diuit uocem meam popłs m̃s cui legem dedi. et magna feci: ut culpa

Expanded text:
quia novit Dominus qui sunt ejus : sed alienigenarum, qui sunt vasa quia novit Dominus qui sunt ejus : sed alienigenarum, qui sunt vasa contumeliae. Ad populum ergo istum loquens ait: Si me audieris non erit in te deus recens, quia ego sum qui sum , non dicit a te quasi forinsecus sit adhibitum simulacrum: sed in te, id est in corde tuo, imabis fabricatum, alienum dicit deum, qui nomine non essentia deus est. Est autem pene par scelus, recentem deum putare, et idolis servire. Dico non adorabis, nec debes, quia ego sum qui sum. 184 VERS. enus, et si homo sim, sum Dominus Deus tuus, qui tibi haec temporaliter praestiti, scilicet eduxi te de terra Aegypti. Historialiter per hoc ostenditur non um, id est cor tuum, ubi angustias pateris, ubi sunt vana simulacra. Sed dilavitae et intellectus, quia apud me est fons vitae. Sic monui. VERS. iod., Aug. cui legem dedi, et magna feci, ut culpa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ deo uiuenti non recenti in corde dare. Om̃s enĩ isti aliud et aliud
tio. opinio diuersa. uanitas una. Unde alibi. Ile uanitate in id¬
ipsum. Quãuis enim opinionũ uarietate discoedent. simili tam̃
uanitate colligantur. Ido samson caudas uulpiũ colligauit.
ibiq ignem alligauit: ut incenderet messes alienigenarũ. scilicet
philisteoꝵ. Sanson int̾pretatur sol eoꝵ. id est xp̃c qui est sol eoꝵ. sci¬
licet quib ipse lucet. non om̃ium sol est: de quo mali dicturi sunt.
Prrauimus auia ueritatis. et sol iustitie non illuxit nobis. Et alibi.
Sol iustitiȩ est: et sanitas in pennis eius. Uulpes autẽ sunt insi¬
diosi. maxime hereti. latentes intortuosis. et cauernosis anfractib
decipientes. et odore putentes. de quib in canticis dicit sponsa. Ca¬
ptte nobis uulpes pusillas ext̃mnantes uineas. id est conumette
hereticos. qui eosi dissentire ab inuicem uidentur.in malum tam̃

Expanded text:
cum Deo viventi, non recenti in corde dare. Omnes enim isti aliud et aliud cum Deo viventi, non recenti in corde dare. Omnes enim isti aliud et aliud tio, opinio diversa, vanitas una. Unde alibi: De vanitate sua in idipsum , quamvis enim opinionum varietate discordent, simili tamen vanitate colligatur. Ideo Samson caudas vulpium colligavit, ibique ignem alligavit, ut incenderet messes alienigenarum, scilicet Philisthaeorum . Samson interpretatur sol eorum, id est Christus, qui est sol eorum, scilicet quibus ipse lucet: non omnium sol est, de quo mali dicturi sunt: Erravimus a via veritatis. Et sol justitiae non illuxit nobis. . Et alibi: Sol justitiae est, et sanitas in pennis ejus . Vulpes autem sunt insidiose maximi haeretici, latentes in tortuosis et cavernosis anfractibus decipientes, et ore putentes, de quibus in Canticis dicit sponsa: Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas , id est convincite haereticos, qui, etsi dissentire videntur ab invicem, in malum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
te. id est incorde tuo. ubi ueritas non falsitas debet ẽẽ. Non dico
a te q̃si foris sit. sed inte. id ẽ ĩ corde tuo. ubi si non recte sentis. est ima¬
go fantasinatis tui. quod enĩ quisq cupit et ueneratur: hoc ille ds
est: quid non ent in te: pͥeus reccens. hoc dicit ne uerbũ patris pu¬
tetur sub tẽpore. Neus enĩ recens: est ad tempus factus. Neus aũt
homo est. s sẽ ptt̃nus deus. In te ergo: non erit deus recens:si me
audieris. Alii quidem faciũnt sibi recentes deos. uel ydola: uł xp̃m
imparem patri silium dei dicentes. et filiũ dei negantes. Si enĩ filius
unicus est. hoc est quod pater est: et hoc est ex et̾nitate. Illi autẽ co¬
gitant recentem dm̃. et alia huiꝰmodi fingunt in corde. et ita ipsi sunt
templa simulacroꝵ: que si non in tẽplis tam̃ qd̃ penis ẽ in corde suo
posuerunt. Magnũ ergo opus est intus hec ydola frangere. et lo¬

Expanded text:
te, in corde tuo, ubi veritas non falsitas debet esse. Non dico te, in corde tuo, ubi veritas non falsitas debet esse. Non dico a te, quasi foris sit, sed in te, id est in corde tuo, ubi, si non recte sentis, est imago phantasmatis tui. Quod enim quisque cupit et veneratur, hoc illi deus est. Quid non erit in te? Deus recens. Hoc dicit, ne verbum Patris putetur sub tempore. Deus enim recens ad tempus factus est. Deus ahomo est, sed sempiternus Deus. In te ergo non erit deus recens. Si me audieris, alii quidem sibi faciunt recentes deos, vel idola, vel Christum imparem Patri, Filium Dei dicentes et Filium Dei negantes. Si enim Filius unicus est, hoc est quod Pater est ex aeternitate. Illi autem cogitant recentem deum, et alia hujusmodi fingunt in corde; et ita ipsi sunt templa simulacrorum, quae, si non in templis, tamen quod pejus est in corde suo posuerunt. Magnum ergo opus est intus haec idola frangere, et lo
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ. et in signũ cui contradicetur sicut uidei contra dixeriut
titulo crucis euis. uolentes inutare titulũ. Quib pilatus respon¬
dit quod scripsi it cet̾a. Qui ergo ꝓbat uos ad aquã contradictioniꝰ
ipse eandem aquã sensit. ut eam nos non timere faceret. Diapsalia¬
udi popłs ms̃. Sca pars hactenus egit de oleo tercularis. id est de
bonis iam agit de amurca. id est dereꝓpbis qui hic arguuntur. qd
dicitur ad cauendũ. Quasi dicẽt. Quia tot benesicia feci: o amurca.
acinũ. pisces. qui estis popłs meus. et hic enĩ suus est ꝑtinens ad tor
alia litt̃a id est testimonus scripturarũ ꝓbabo tibi. quod dicam. uel
facit ueritatis: tam hic quã in futuro: ut nullus iam dubicet cum
ante iudices t̃renos soleant testes ꝓduci ad cognitionẽ ueritatis. de
do eum isrł familiarem significat. et ad uissa inuitat. non erit in

Expanded text:
multorum et in signum cui contradicetur , sicut Judaei contradixerunt multorum et in signum cui contradicetur , sicut Judaei contradixerunt titulo crucis ejus, volentes mutare titulum. Quibus Pilatus respondit: Quod scripsi scripsi, etc. . Qui ergo probat nos ad aquam contradictionis ipse, eamdem aquam sensit, ut eam nos non timere faceret. PARS Iug. Secunda pars, hactenus egit de oleo torcularis, id est de bonis, jam hic agit de amurca, id est de reprobis, qui hic arguuntur, quod dicitur ad cavendum. Quasi dicat: Quia tot beneficia feci, o amurca, acinum, pisces qui estis populus meus. Et hic enim, suus, est pertinens ad torcalia littera, id est testimoniis Scripturarum probabo tibi quod dicam. Vel facit veritatis, tam hic quam in futuro, ut nullus jam dubitet, cum ante judices terrenos soleant testes produci ad cognitionem veritatis. Cado eum Israel familiarem sibi significat, et ad jussa invitat. Non erit in
Abbreviated transcription (Latin):
debet ꝓbari inaqua contiadictionis. Eum enim crediderit et baptiat᷑ꝰ
fuerit: iam gradiens uiam dei habet multos exagitatores. multos in¬
sultatores. multos detractores. dehortatores. multis modis obsisten¬
tes. hȩc est aqua contradiotionis. quã senserunt antiqui. sed iam
pene siceata est. Tunc enim aqua popłoꝵ turbabantur. et acrit̃
resistebant. T unc samsoni iuro forti eunti ad ducendam de aliem
currit leo fremens. idest popłs gentium. s dissi pauit eum: ut edũ
caprarũ. quia popłs ille nichil erat nisi languidus peccator. Dc¬
cisa aut̾ẽ illa feritate: iam non sic fremit. non it obuiam xp̃o ĩmo
uero iam in ipso inuenimꝰ leges ꝓ ęccłia: quasi fauũ in ore leonis.
Quia ergo iam metuenda aqua contradictionis. quȩ iam ꝓpe tota
siccata est: Olim namq etiam xp̃o aqua contradictionis fuit etiã
in seipso: ut de eonato dictum est. erit in runam et in resurrectionẽ

Expanded text:
debet probari in aqua contradictionis. Cum enim crediderit et baptizatus debet probari in aqua contradictionis. Cum enim crediderit et baptizatus fuerit, jam gradiens viam Dei habet multos exagitatores, multos insultatores, multos detractores, dehortatores, multis modis obsistentes. Haec est aqua contradictionis quam senserunt antiqui, sed jam pene siccata est. Tunc enim aquae populorum turbabantur, et acriter resistebant. Tunc enim Samsoni viro forti eunti ad ducendam uxorem decurrit leo obviam fremens, id est populus gentium, sed dissipavit eum ut haedum caprarum, quia populus ille nihil erat, nisi languidus peccator, occisa autem illa feritate, jam non sic fremit, non currit obviam Christo; imo vero jam in ipso invenimus leges pro Ecclesia, quasi favum in ore leonis. Quid ergo jam metuenda aqua contradictionis, quae jam prope tota siccata est? Olim namque etiam Christo aqua contradictionis fuit; etiam in seipso, ut de eo nato dictum est. Erit in ruinam et in resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: Ecce. Qiuertit ipse uel dñs. uel ita continua. furtne ereundũ:
fuit utique: quia diuertit dñs dorsum eius. id est rationem ab
honerib. id est sarcina peccatoꝵ. que et ꝑ insequentes egiptios no¬
tata sunt. Unde dñs. uenite ad me om̃s qui laboratis et honerati
estis: et ego reficiam uos. A quib honetib diuerat: ecce manus eiꝰ
seruierunt in cophino. id est inseruili oꝑe. in immundicus pecca¬
toꝵ. in t̾renis oꝑib et lutosis. quȩ significantur ꝑ cophios. quibꝰ
stercora mundantur. et terra portatur: pͥeccata autẽ seruilia oꝑa st̃.
iuxta illud. Qui facit peccatũ: seruus est peccati. In tribulatiõe
Loquitur hic deus peccatori dicens. ante in cophino seruiebas. s
et exaudiui te in abscondito tẽpestatis. Tipice scilicet non in tem¬
pestate maris. sed in tẽpestate cordis. ubi pateris bellum sugges
ut ore fiat confessio ad salutẽ. Ita enim nos ꝓbat deus. in contra

Expanded text:
nua; fuitne exeundum? fuit utique, quia divertit Deus, dorsum ejus, id est rationem ab oneribus, id est sarcina peccatorum, quae etiam per insequentes Aegyptios notata sunt. Unde Dominus: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . A quibus hominibus divertit? ecce, manus ejus servierunt in cophino, Aug. id est in servili opere in immunditiis peccatorum, in terrenis operibus et lutosis, quae significantur per cophinos: quibus stercora mundantur, et terra portatur. Peccata autem servilia opera sunt juxta illud: Qui facit peccatum, servus est peccati . In tribulatione, loquitur hic Deus peccatori, dicens: Ante in cophino serviebas. Sed, et exaudivi te in abscondito tempestatis, Aug., Haym., Cassiod. typice, scilicet non in tempestate maris, sed in tempestate cordis, ubi pateris bellum suggestut ore fiat confessio ad salutem . Ita enim probat nos Deus in contradi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iam portabat lateres faciens pharaoni. In tribulatione. Si ꝓpħa lo¬
Quando nec aꝑte audebant gemere metu egyptioꝵ: cum affligeret¬
tur oꝑib luti et lateris. Imputantur eis beneficia dei: ut grauior es

Expanded text:
terram portabat, lateres faciens Pharaoni. VERS. 7.-- terram portabat, lateres faciens Pharaoni. VERS. 7.-- quando nec aperte audebant gemere metu Aegyptiorum, cum affligerentur operibus luti et lateris, im
Abbreviated transcription (Latin):
uidei dangebant tubis septem dieb ꝑ quoa significabatur. qͥa
septiforiis gr̃a spiritus sc̃i ꝑ quam innouam̃ erat p̃dicanda tuba:
id est aꝑte scilicet ꝑ oꝑa manifesta uel altis clamorib. Unde usa¬
ias. Exclama et exalta uocem tuam sicut tubai lico in ueomenia. scili
in insigni diȩ sollempnitatis uĩx. ind est nouitate uite. ubi est uen¬
scdm ystoriam: sic. Ideo tuba canendum. quia lex est data iudeis per
in oxsen: in qua hõc p̃cipitur. et hoc est. hoc ideo quia preceptum est
agite: et. id est quia iudicium est deo iacob. il est quia uidex futu¬
rus est: qui hoc precipit. et Testimonium future rei. posuit illo¬
Cum exiret de terra egipti. linguam quã nou nouerat. id est legem
ꝑ moysem datam audiuit. et cunc dñs. Oitiertit dorsum eus ab
nonerib. quib exercebat eos pharao in lito et laterȩ. Nam manus
eius id est popłi iudaici seruerunt in cophino. Eõphinus est uas quo

Expanded text:
Judaei clangebant tubis septem diebus: per quod significabatur quia qui Judaei clangebant tubis septem diebus: per quod significabatur quia qui septiformis gratia Spiritus sancti per quam innovamur erat praedicanda tuba, id est aperte, scilicet per opera manifesta, vel altis clamoribus. Unde Isaias: Exclama, exalta vocem tuam , scilicet tuba. Dico in neomenia, scilicet, in insigni die solemnitatis vestrae, id est in novitate vitae, ubi est verm historiam sic: Ideo tuba canendum, quia lex data est Judaeis per Moysen, in qua hoc praecipitur. Et hoc est. Ideo hoc, quia praeceptum est agite et, id est quia judicium est Deo Jacob, id est quia judex futurus est qui hoc praecipit, et VEcum exiret de terra Aegypti; linguam quam non noverat, id est, legem per Moysen datam audivit et tunc Domi oneribus, Cassiod., Aug. quibus exercebat eos Pharao in luto et latere. Nam manus ejus, id est populi Judaici; servierunt in cophino. Cophinus est vas quo
Abbreviated transcription (Latin):
si carnalia ũa metamus: Ideo psalmo iungite tympanũ: quia psal¬
terium quod ponitur hic ꝓ psalmo: iocundũ est cum cichara. quȩ
ponitur ꝓ tympano. Quasi. Qui expectat cęlestia: non sit piger ad
oꝑanda t̾rena p̃dicationi uerbi dei corporalib respondeamꝰ oꝑib.
Ad litt᷑am autem sic accipitur. h̾ ucinate in neomenia tuba. uel¬
in initio mensis. uel mensis tubȩ: quod idem est. Neomenia em̃
tium mensis. Apͥmo autẽ die septimi mensis iussum era uideis: ut
septẽ dieb tuba canerent. id est in imitio nouȩ lunȩ. et dicit̃ illud
festum tubarũ. quod celebrabant in memoria illius rei: quod dñs
ostendit abrahe arietem inter ueptes herentẽ cornib. quẽ ꝓẏsaac
immolauit. Demde quasi exponendo subdit. in insigni die sollẽp
dicẽt. Sumite et date. et ne t̾reamini: s bucinate tuba in neome¬
nia. udẽ ĩ innouatione ur̃i annuntiate et p̃dicate. aliis clarius

Expanded text:
gite tympanum, quia psalgite tympanum, quia psalterium ponitur hic pro psalmo jocundum est cum cithara, quae ponitur pro tympano. Quasi dicat: Qui exspectat coelestia non sit piger ad operanda terrena praedicationi verbi Dei, corporalibus respondeamus operibus. Ad litteram autem sic accipitur; Buccinate tuba in neomenia, vel initio mensis tubae, quod idem est. Neomenia enim luna, quae est initium mensis; a primo autem die septimi mensis jussum erat Judaeis, ut septem diebus tuba canerent, id est in initio novae lunae. Et dicitur illud festum Tubarum, quod celebrabant in memoria illius rei quod Dominus ostendit Abrahae arietem inter vepres haerentem cornibus, quem pro Isaac immolavit. Deinde quasi exponendo subdit, in insigni die solemnitdicat: Sumite, et date, et ne terreamini; sed buccinate tuba in neomenia, id est in innovatione vestri, annuntiate et praedicate aliis clarius,
Abbreviated transcription (Latin):
rib. id est de ȩcclus. in quib est p̃ssura tribulationum habitus.
Quinta sabbati. id est loquens de baptiratis aqua baptismi. qd̃¬
tisinum contẽptis his ad cȩlestia mente scilicet ascendamus. Modꝰ.
Dͥ ꝑtitus est. Primo dicit: quid agendum est electis: qui sunt ole¬
umuinũ. aues. Scło agit de amurca: redarguens repbos. Ibi.
Audi popłs meus. Asaph ergo quasi ꝓposita sibi ymagine cuiusdã
sollempnitatis: electos ad celebritatẽ incitat dicens. Daues. uinũ
oleum. scilicet o congregatio dei: cui fit hic psalmus: grultate deo¬
adiutori nr̃o. Alii exultant deceptori suo mundo uel fictio deo qͥ
bilate gaudio: quod non potestis explicare. deo iacob: quia uos
psalmum. id est spũalia accipite. ꝑ psalmũ enim intelligitur do¬
nũ cȩleste. quod a deo ꝑ grãm largitur. et date tympanũ. id est car
unam societatẽ conueniant. hẽc est enim pax ierłm. hec est ratio da¬

Expanded text:
ribus, id est ecclesiis, in quibus est pressura tribulationum, habitus ribus, id est ecclesiis, in quibus est pressura tribulationum, habitus quinta Sabbati, id est loquens de baptizatis et baptizandtismum contemptis his ad coelestia, mente scilicet ascendamus. Modus: Bipartitus est. Primo dicit quid agendum est electis, qui sunt oleum, vinum, aves. Secundo agit de amurca redarguens reprobos, ibi, audi, popule meus. Asaph ergo quasi proposita sibi imagine cujusdam solemnitatis electos ad celebritatem incitat dicens: O aves, vinum, oleum, scilicet congregatio Dei, cui fit hic psalmus, VERS. d., Aug. Alii exsultant deceptori suo mundo. Vel fictitio deo, qui bilate gaudio, quod non potestis explicare Deo Jacob, quia vosAlcuin. id est spiritualia accipite. Per psalmum enim intelligitur donum coeleste quod a Deo per gratiam largitur. Et date tympanum, id est carnunam societatem conveniant. Haec est enim pax Jerusalem . Haec est ratio da
Abbreviated transcription (Latin):
coniungunt. Sicut enĩ racemus inuitȩ simul habet uinum et aci¬
mim. et oltua in arbore oleum et amurcam: sic eccłiastica sacram̃ta
torcularis eliquata recunduntur: acinũ autem et amurea pitiun¬
tur uelut in sordib conculcanda: ita accedente pressura tẽptionũ
iustus iusttor fit. et sordidus sordescit mnagis. Si ergo sunt p̃ssu
rȩ quas queruntur blasphemi xp̃ianis temporib habundare. ne
turberis. Esto oleum non amurca que ꝓicitur: hic em̃ discernitur
nente: cantatur hic psalmus as aph. id est dñĩcȩ congregationis.
renatis ex aqua baptisii . ex quib alii sunt oleum. umum. aues.
id est spũales. alii sunt amurca. acinũ. pisces. Et est sensus tituli¬
Psalmus iste dirigens nos in finem. id est in xp̃m cantatur ip̃i asash
quia scđm ystoriam as aph iste loquitur iudeis: et spũaliter xp̃ia¬
nis. Asaph enim sibi ipsi loquitur. Psalmus dico agens ꝓ corcula¬

Expanded text:
conjungunt. Sicut enim racemus in vite simul habet vinum et aciconjungunt. Sicut enim racemus in vite simul habet vinum et acinum, et oliva in arbore oleum et amurcam, sic ecclesiastica sacramenta torcularis eliquata reconduntur, acinum et amurca projiciuntur velut in sordibus conculcanda. Ita accedente pressura tentationum, justus justior fit, et sordibus sordescit magis . Si ergo pressurae sunt quas queruntur blasphemi Christianis temporibus abundare; ne turberis, esto oleum, non amurca quae projicitur. Hic enim discernitunente cantatur hic psalmus Asaph, id est Dominicae congregationi, renatis ex aqua baptismi: ex quibus alii sunt oleum et vinum, aves, id est spirituales, alii sunt amurca, acinum pisces. Aug., AlcuiPsalmus iste dirigens nos in finem, id est in Christum, cantatur ipsi Asaph quia secundum historiam Asaph iste loquitur Judaeis et spiritualiter Christianis. Asaph enim sibi ipsi loquitur. Psalmus dico agens pro torcula
Abbreviated transcription (Latin):
N hõc psalmo multa sunt
congesta mysteria. ita tam̃:
ut limes psalmi indicet in¬
teriora. ꝑ torcularia et qͥn¬
ta sabbati: nobis in sinuata
Quinta enim sabbati. id est
quinta die creauit deus ex aquis animalia. scilicet natatilia. et
uolatilia. idest pisces. et aues. in quo sacramentum baptismi sig¬
inficatur. quo renati: alii sunt tanquã aues. scilicet qui contẽptis
his tẽporalib. ad celestia subleuantur. alii tanquã pisces qui in flu¬
ctib huius seculi remanent curiosi. ꝑcorularia autẽ: intelligunt᷑
eccł̃iȩ. ie actualib namq torcularib nichil in hoc psalmo dicit᷑. un¬
de constat spũalia eẽ torcularia. quȩ hic memorantur: scilicet eccłias
quia sicut in corcularib tria sunt sclicet pssura. et de ea duo scili¬
cet oleum et amurca: quoꝵ alterum reconditur. alterum uero piett᷑:
similiter uinũ et acinum. sic in eccłia exp̃ssura tribulationũ pondus
passionum. ꝑ quod discretio fit bonoꝵ et maloꝵ. quos eadem sacram̃ta

Expanded text:
n hoc psalmo multa sunt congesta mysteria, ita tamen ut limen psalmi indicet interiora, per torcularia et quinta Sabbati nobis insinuata. Quinta enim Sabbati, id est quinta die, creavit Deus ex aquis animalia, scilicet natatilia et volatilia , id est pisces et aves, in quo sacramentum baptismi significatur, quo renati alii sunt tanquam aves, scilicet qui, contemptis his temporalibus, ad coelestia sublevantur; alii tanquam pisces qui in fluctibus hujus saeculi remanent curiosi; per torcularia intelliguntur Ecclesiae. De actualibus namque torcularibus, nihil in hoc psalmo dicitur: Unde constat spiritualia esse torcularia quae hic memorantur, scilicet Ecclesias, quia sicut in torcularibus tria sunt, scilicet pressura, et de ea duo, sciliet oleum et amurca, quorum alterum reconditur; alterum vero projicitur, similiter vinum et acinum. Sic et in Ecclesia est pressura tribulationum pondus passionum, per quod fit discretio bonorum et malorum, quos eadem sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
dei ueniatur. Ibi. h̾eatus uir. Teitio erat et humiliat se ꝓ impetratiõe
Ibi. ñe deus uirtut. Iste ergo suspirans de torcularib in et̾na tabnacula
dicit. in quib nulla est pressura. Et uere dilecta. quia anima mea
concupiscit et defecit a se. scilicet astatu suo. tendens in atria dñi et̾̃na
efi cit anima tendens mnatria dñi. quasi uua pressa deficit mumũ:
ita iste in requiem celestis apothece tendens defulerio et amore languet.
oagna huic uidetur tẽ tristitia: cum ait. concupiscit it deficit auima
mea. quia non habet quod desiderat.Si nunquid sine gaudio: Im¬
mo est et gaudium inspe. et ideo toletat pressuram torcularis: un¬

Expanded text:
Dei veniatur, ibi, beatus vir. Tertio orat et humiliat se pro impetratione, Dei veniatur, ibi, beatus vir. Tertio orat et humiliat se pro impetratione, ibi, Domine, Deus virtutum. Iste ergo suspirans de torcularibus in aeterna tabernacula, dicit, in quibus nulla est pressura. Et vere dilecta, quia anima mea concupiscit et deficit a se, scilicet a statu suo, tendens in atria Domini aeterna. Deficit anima tendens, in atria Domini, quasi uva pressa deficit in vinum. Ita iste in requiem coelestis apothecae, tendens desiderio et amore languet. Magna huic videtur esse tristitia, cum ait, concupiscit et deficit anima mea, quia non habet quod desiderat. Sed nunquid sine gaudio? Imo est et gaudium in spe, et ideo tolerat pressuram torcularis.
Abbreviated transcription (Latin):
ra fuit xp̃i. qui incaluaria fuit crucificus. Ideo autẽ hic premitur xp̃i¬
anus: ut querat quietẽ. quȩ non est hic. et sit ei deus refugium. Qui
enĩ incumbit t̃renis confidens in incerto diuitiarũ: incumbit in ba¬
culo harundinis. qui facile frangitur. et cadit incũbens. Noli ergo te
credere: fragile enim est et frangitur. et int̾imit te. Et est sensuscituli.
pͥsalmus iste dirigens nos infinem. id est in xp̃m. ꝓponitur filiis chore.
id est xp̃i in caluaria crucifiri. psalmus dico habitus ꝓtorcularib. id est¬
agens de ecclus in quib sunt p̃ssure tribulationũ. que bene dicuntur
torcularia. quia sicut fructus uuȩ. uel oliuȩ in corculari emanat. sic in
tur eccłia: non frigescat core filius. Et est iste psalmus scd̾s de caritate d̃i.
Intentione monet ad amorem ec̃noꝵ. Modus. Triꝑtitus est. Primo agit
de in estimabili desiderio et̃nȩ domus. Scdo dicit: quo auxilio ad domũ

Expanded text:
ra fuit Christi, qui in calvaria crucifixus. Ideo hic premitur Christianus, ut quaerat quietem, quae non est hic, et fit ei Deus refugium. Qui enim incumbit tculum arundinis, qui facile frangitur, et cadit incumbens. Noli ergo te credere, fragile enim est, et frangitur, et interimit te. Et est sensus tituli: Psalmus iste dirigens nos in finem, id est Christum proponitur, filiis Core, id est agens de Ecclesiis, in quibus sunt pressurae tribulationum quae bene dicuntur torcularia, quia sicut fructus uvae vel olivae in torculari emanat, Cassiotur Ecclesia, non frigescat Core filius. Et est psalmus iste secundus de charitate Dei. Intentio: Monet ad amorem aeternorum. Modus: Tripartitus est. Primo agit de inaestimabili desiderio aeternae domus. Secundo dicit quo auxilio ad domum
Abbreviated transcription (Latin):
filios excelsi dicit. Ibi. Ego dixi di estis: et filii excelsi om̃s. Ue quibus
etiam ꝑ ysaiam ercelsus dicit. filios enutriui et eraltaui. ipsi aut̃e spre

Expanded text:
filios Excelsi dicit, ibi, ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes. De quibus filios Excelsi dicit, ibi, ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes. De quibus etiam per Isaiam Dominus dicit: Filios e
Abbreviated transcription (Latin):
brat ipsi asapli. id est sinagoge. quȩ et do¬
minũ corporaliter uidit: et tamen eũ nõ
agnouit. Unde et hic dicit: stecit deus
in si nagoga. et est sensus. Psalmus iste
fit as apl. id est sẏnagoge quȩ hic redargiutur: ut saltem nunc urtel¬
ligat quod non ante. Intentione monet crederȩ tp̃m uerum dm̃i ẽẽ et
contrarios. Sedo monet intelligere xp̃m eẽ dm̃: et si pauꝑ sit et egenus
Ibi. Iudicate et cet̾a. Tercio dicit quid eis ꝓpositum fuerit: s tam̃ ꝑie
stare. qui cęlum et t̃ram complet. qui est intra omĩa non inclusus. ex¬
tra om̃ia non exclusu. s ꝑ hoc breuiter dm̃ hominem indicat. Ergo deus
factus homo: stetit in sina goga deoꝵ. id est in popło udeoꝵ: ubi silius
dei setũdum quod homostetit. qui fuit missus ad oues que ꝑierunt
domus isrł. Spũalis autẽ presentia ditatis quȩ ubiq est.: non ꝓprie
ad synagogam ꝑtinet. nec cẽpore uanatur. Neos aut̃e dicit: quos postea

Expanded text:
rat ipsi Asaph, id est Synagogae, quae et Dominum corporaliter vidit, et tamen eum non agnovit. Unde et hic dicit: Deus stetit in Synagoga. Et est sensus: Psalmus iste sit Asaph, id est Synagogae, quae hic redarguitur, ut saltem nunc intelligat quod non ante. Intentio: Monet credere Christum verum Deum esse contrarios. Secundo monet intelligere Christum esse Deum, et si pauper sit et egenus, ibi, judicate, etc. Tertio dicit quid eis propositum fuerit, sed tamestare qui coelum et terram implet, qui est intra omnia non inclusus, extra omnia non exclusus, sed per hoc breviter Deum hominem indicat, ergo Deus factus homo stetit in Synagoga deorum, id est in populo Judaeorum, ubi Filius Dei, secundum quod homo stetit, qui fuit missus ad oves quae perierunt domus Israel . Spiritualis autem praesentia deitatis, quae ubique est, non proprie ad Synagogam pertinet, nec tempore variatur, deos autem dicit, quos postea
Abbreviated transcription (Latin):
ria spũalia que nos hic intelligere uolu¬
Uua ergo inuite: et oliua
m arbore pendentes.
libero fruuntur aere nec illa est
Duinum. nec ista
oleum ante pressuram torcularis. sic illi
quos presci¬
uit deus ante secula fieri conformes ymagini
filii sui: antequam accedant ad seruitutẽ dei. fruuntur in seculo deli
dens ad seruitutẽ: sta in iustitia et timore. et prepara aĩam tuam ad
tẽptationem. Ecce torcular. Conterunt᷑ enĩ pressura passionũ. exu
eccłiis ideo torcularia dicuntur eccł̃iȩ presentis tẽ poris. S qui sunt

Expanded text:
ritualia, quae nos hic intelligere voluUva ergo in vite, et oliva in arbore pendentes, libero fruuntur aere, nec illa est vinum, nec ista est oleum ante pressuram torcularis; sic illi quos praescivit Deus ante saecula fieri conformes imaginis filii sui , antequam accedant ad servitutem Dei, fruuntur in saeculo delidens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Ecce torcular. Conteruntur enim pressura passionum, exuuEcclesiis, ideo torcularia dicuntur Ecclesiae praesentis temporis. Sed qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uatione uite: quia hoc preceptũ est in isrł. id ẽ ĩ udeis: et ad̃ litt̾am et
spũ aliter. et uidiciũ est deo iacob. non mutatur. et nonsolũ uideis: s
etiam gentib precepit. et hoc est et posuit illud preceptũ. uel sine il¬
lud. et est idem sensus. Posuit testimoniũ. id est preceptũ sub attestatio¬
ne in ioseph. id est ingentib augm̃tatis. Ioseph enim int̾pretatur aug¬
mentũ. Gentes ergo sunt ioseph: quia multi filii desertȩ magis
quã eius quȩ habet uirũ. Quando posuit: Cum eriret de terra e¬
multiplicatus exiret de terra egipti. id est de tenebtis ignorantie ꝑ bap¬
tismũ. tunc audit et ꝑcipit mi stetia quȩ non nouerat. ubi debett
habere cor. et hoc est. Cum exiret ꝑ baptisinũ de terra egipti. id est de
temebris ignorantie. linguam quã nouerat non audiuit. id est pre

Expanded text:
atione vitae, quia hoc praeceptum est in Israel, id est in Judaeis, et ad litteram et spiritualiter, et judicium est Deo Jacob. Non mutatur. Et non solum Judaeis, sed etiam gentibus praecepit, et hoc est, Et posuit illud, praeceptum, vel sine illud, et est idem sensus: Posuit testimonium, id est praeceptum sub attestatione, in Joseph, id est in gentibus augmentatis. Joseph enim interpretatur augmentum. Gentes ergo sunt Joseph, quia multi filii desertae magis, quam ejus, quae habet virum . Quando posuit? Cum exiret de terra Aein. Cum populus multiplicatus exiret de terra Aegypti, id est de tenebris ignorantiae per baptismum, tunc audit et percipit mysteria, quae non noverat, ubi debeat haerere cor. Et hoc est, cum exiret per baptismum de terra Aegypti, id est de tenebris ignorantiae. Linguam quam non no
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ẽpus penȩ eoꝵ in secula. id est in etnum. et si hic floreant. uel tempꝰ
eoꝵ. id est uariatio eoꝵ ꝑ penas. transibunt eiũ ab aquis inuum:
ad calorem nimiũ. erit in secula. id est in et̾num. Et qui sunt uti: Ec¬
ce. Et cibauit eos. uel ita continua. tales sunt. et tam̃ cibauit eos ex
adipe frum̃ti. ad litt̾am. uel manna. unde ipsi sunt ingrati. uelalle¬
gorice. eos cibauit corpore xp̃i. Sacramentis mnĩ suis miscuit eos. et
iude etiam bucellũ dedit. Uel cibautt eos ex adipefrum̃ti. id ẽ spũa
ris tenens in escis cordis. et est non solum adipe frum̃t cibauit tos: sea
etiam melle ꝑfluenti de petra. ic est sapientia rp̃i. nan petra erat xp̃c. sa¬
turauit eos: ut dectentur uerbo dei. cognitione sacramentoꝵ. so

Expanded text:
tempus poenae eorum in saecula id est in aeternum, etsi hic floreant. Vel tempus tempus poenae eorum in saecula id est in aeternum, etsi hic floreant. Vel tempus eorum, id est variatio eorum per poenas, transibunt enim ab aquis nivium, ad calorem nimium , erit in saecula, id est in aeternum. Et qui sunt isti? eccadipe frumenti, ad litteram, vel manna. Unde ipsi sunt ingrati. Vel allegorice, eos cibavit corpore Christi. Sacramentis enim suis eos miscuit, et Judae etiam buccellam dedit. Vel, cibavit eos dulcoris in escis cordis. Et est, non solum adipe frumenti cibavit eos, sed etiam, melle profluenti de petra, id est sapientia Christi. Nam petra erat Christus . Saturavit eos, ut delectentur verbo Dei, cognitione sacramentorum, so
Abbreviated transcription (Latin):
lasset: hoc est audirx me. forsitan. id est uere. sed ironice dicit. humili¬
assem inimicos eoꝵ. om̃is generis uumnicos. om̃is generis hostes. de
quib conqueritur. quod ꝑ eos peccet. Inimicos dico ꝓ nichilo com¬
putandos. uel ꝑ nichilo. id est gratis hoc fecissem. uel scđm alian
litt̾am. humiliassem inimicos innichilum redigendo. et misissem
manus meas. id est uidictã suꝑ tribulantes eos. quos p̃ssissem po¬
tentia mea . P remplo istoꝵ patet: quia si deo resistimus. ipse non con¬
tradicit inimicis nr̃is. nec manũ defensionis nr̃e suꝑ eos ponit. Im¬
mici dñi. Item ꝓpħa loquitur post int̃posita uerba dñi. Quasi di¬
ceret. de mimicis conqueruntur. quod ꝑ eos peccent. S ipsi facci
sunt inunia dñi quia mentiti sunt ei. resumendo: quib renuntia¬
uerunt. ab tenuntia uert in baptismo diabolo. et pompis cus. i
est diabolicis factis adeo dampnandis. s tursus ad ea redeunt.

Expanded text:
lasset, hoc est audire me, VERS. 13.-- assem inimicos eorum, omnis generis inimicos, omnis generis hostes, de quibus conqueritur quod per eos peccet, inimicos dico, pro nihilo computandos. Vel pro nihilo, id est gratis hoc fecissem. Vel secundum aliam litteram, humiliassem inimicos, in nihilum redigendo, et misissem manum meam, id est vindictam, super tribulantes eos, quos pressissem potentia mea. Exemplo istorum patet quia si Deo resistimus, ipse non contradicit inimicis nostris, nec manum defensionis nostrae super eos ponit.  Aug. Item Propheta loquitur post interposita verba Domini. Quasi dicat: De inimicis conqueruntur, quod per eos peccent, sed ipsi facti sunt inimici Domini, quia mentiti sunt ei, resumendo, quibus renuntiaverunt, abrenuntiaverunt in baptismo diabolo et pompis ejus, id est diabolicis factis a Deo damnandis, sed rursus ad ea redeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
suo. id est in xp̃o. qui est rex et sacerdos.: Ut ret enim pugnautt
ꝓ nobis. de cruce diabolũ uinceus. ut sacerdos se ꝑnobis obtulter
nichil inueniens in hominib quod ꝓ eis offerret et laudent nomen

Expanded text:
suo, id est in Christo, qui est rex et sacerdos. Ut rex enim pugnavit suo, id est in Christo, qui est rex et sacerdos. Ut rex enim pugnavit pro nobis de cruce diabolum vincens, ut sacerdos se pro nobis obtulit, nihil inveniens in hominibus quod pro eis offerret. VERS. 3.--
Abbreviated transcription (Latin):
ereaturas quas in precedenti psalmo monuto
laudare dm̃. eo quod ab ipso creatȩ sunt. hic ꝓbͥ¬
us et specialius isrł muitat ad nouũ canticum
ꝓ nouitate sibi facta. quȩ est mirabilior dei oꝑatio. hȩc est uisica
laudem. Modus. Biꝑtitus est psalmus. Primo multis modis mo¬
net laudare regem qui eis beniuolus. et beneficus est. Sed̃o ag̃
de gaudus sc̃oꝵ et potestate. Ibi. Exultabunt. E rhortans itaꝙ
re hoc canticũ. diligat etna. ut sat ncuus. Uetus enĩ homo can
tt espualibꝰ. scilicet pacis eanticũ. canticũ caritatis. Quis quis
enim seqͥtur ueterem animositate. non nouam catitatẽ. nouum
canticũ non cantat. demde decminat ubi et aquib debeat cantari
cũq uel a quib̾eumq cantatida est. s in eccłia catholica. et a scis
ta patiatur. lecetur dico m eo qui fecit tum. etiam scđo. ut sit isrł
et filii uel siliȩ syon. idem sunt isrł et filie syon. exultent in rege

Expanded text:
creaturas, quas in praecedenti psalmo monuit laudare Dominum eo quod ab ipso creatae sunt, hic proprius et specialius Israel invitat ad novum canticum pro novitate sibi facta, quae est mirabilior Dei operatio. Aug., Cassiodlaudem. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo multis modis monet laudare regem, quia eis benevolus et beneficus est. Secundo agit de gaudiis sanctorum et potestate ibi, exsultabunt. Exhortans itaque re hoc canticum, diligat aeterna ubi fiat novus. Vetus enim homo canttualibus, canticum, scilicet pacis, canticum charitatis. Quisquis enim sequitur veterem animositatem, non novam charitatem, novum canticum non cantat. Deinde determinat ubi et a quibus debeat cantari cunque, vel a quibuscunque cantanda est, sed in Ecclesia catholica, et a sanctis, ta patiatur. Laetetur Israel in eo qui fecit eum, etiam secundo ut sit Israel, et filiii, vel filiae Sion, iidem sunt Israel, et filiae Sion, exsultent in rege
Abbreviated transcription (Latin):
q tres status xp̃i anȩ religionis. sic enim ad et̃nam beatamq ten
dimus uitam. Pͥrius ꝑ peie. entiam peccata dampnamus. uocan¬
te deo ad penitentiam. quos apud se in occulto prȩdestinauit. In de
ꝑ miscdiam iustificati bene uiuimus. ne iudicium in futuro time
damus. Ad hoc etiam ꝑtinet. id est ad hos tres status designandos
quod dñs ait in euangłio. Ecce eicio demonia: et sanitates ꝑficio.
hodie et cras et tertia die consumor. Iemonia eictt: cum nos ꝑ peni
uere facit. In futuro consumabitur: cum nos coronabit. Quos etiã¬
statꝰ in sua passione et dormitione. et uigilatione ostendit. In cru¬
ce eium patiendo de diabolo triũphauit. in sepulcro quieuit. in
resurrectione exaltauit. ita et nos penitentia quadiabolum uin¬
cimus. cruciat iustitia. qua amalis quiescimus. tranquilla uita
ȩt̃na ubi iuidetur deus sicut est: głificat atq iocundat. pͥeniten¬

Expanded text:
que tres status religionis Christianae. Sic enim ad aeternam beatamque que tres status religionis Christianae. Sic enim ad aeternam beatamque vitam tendimus. Prius per poenitentiam peccata damnamus, vocante Deo ad poenitentiam, quos apud se in occulto praedestinavit. Inde per misericordiam justificati bene vivimus, ne judicium in futuro timeadamus, ad hoc etiam, id est ad hos tres status designandos, quod Dominus ait in Evangelio: Ecce ejicio daemonia, et sanitates perficio hodie et cras, et tertia die consummorvere facit. In futuro consummabitur, cum nos coronabit. Quos stetiam in sua passione et dormitatione et evigilatione ostendit. In cruce enim patiendo, de diabolo triumphavit, in sepulcro quievit, in resurrectione exsultavit: ita et nos poenitentia qua vincimus diabolum, cruciat. Justitia qua a malis quiescimus, tranquillat. Vita aeterna, ubi videtur Deus sicut est, glorificat atque jucundat. Poeniten