comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adiuntit statĩ. E xultationes di in faucibꝰ
eoꝵ. Sic letabunt᷑ in cubilibꝰ suis. ut nͣ sibi
tribuant qͦd boni st̃. s illũ laudent a qͦac¬
ceper̃ qͦd st̃: a qͦ uocant᷑ ut ꝑueniant ad id
qͣd ñdũ st̃. & a qͦ sperant ꝑfectionẽ: eui
gras agunt qͥa inchoauit:. Exultatione
di in faucibꝰ eoꝵ. lã udete sc̃os: uidece¬

Expanded text:
adjunxit statim, «Exsultationes Dei in faucibus eorum.» Sic laetabuntur in cubilibus suis, ut non sibi tribuant quod boni sunt, sed illum laudent a quo acceperunt quod sunt, a quo vocantur ut perveniant ad id quod nondum sunt, et a quo sperant perfectionem; cui gratias agunt, quia inchoavit: «Exsultationes Dei in faucib
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑: qͥd in ueteri tanqͣm sub t̾renis ꝓnus¬
sionibꝰ tegebat᷑. Septe porro. & octo: qͥn¬
decĩ st᷑. Tot sunt & cantica quę appellan¬
tur graduũ: qm̃ totidem fuerant etiã
tẽpli gradꝰ. Deinde etiã qͥnquagenariꝰ
numerꝰ: magnũ sacram̃tũ ꝑ se gerit. Con¬
stat enim de septimana septimanarii. ad¬
dito uno tanqͣm ipso octauo: ad qͥnqͣ gena¬
riti numerũ t̾minandũ. Septies quippe
septẽ. quadraginta nouẽ faciunt: quibꝰ
unꝰ addit᷑ ut faciant qͥnqͣginta. Qui nu¬
merus qͥnqͣgenat iꝰ usq ad eo magnȩ sig¬
nificationis ẽ. i exni resurrectione
tot diebꝰ cõn tis ipso qͥnqͣgenario
die uenerit suꝑ mos qͥ in xp̃o fuerant
turis septenario p̃cipue numero cõm̃dat᷑.
siue apud ysaiam. siue in apocalẏpsi. ubi
septenaria ꝑ isaram ꝓpħam ita cõmemorat᷑.

Expanded text:
ratur, quod in Veteri tanquam sub terrenis promisratur, quod in Veteri tanquam sub terrenis promissionibus tegebatur. Septem porro et octo quindecim sunt. Tot sunt et cantica quae appellantur graduum, quoniam totidem fuerant etiam templi gradus. Deinde et quinquagenarius numerus magnum sacramentum per se gerit. Constat enim de septimana septimanarum, addito uno tanquam ipso octavo ad quinquagenarium numerum terminandum. Septies quippe septem quadraginta novem faciunt; quibus unus additur, ut fiant quinquaginta. Qui numerus quinquagenarius usque adeo magnae significationis est, ut ex Domini resurrectione tot diebus completis, ipso quinquagenario die venerit super eos qui in Christo fuerant turis septenario praecipue numero commendatur, sive apud Isaiam, sive in Apocalypsi ; ubi septenaria per Isaiam prophetam ita commemoratur:
Abbreviated transcription (Latin):
cantant canticũ nouũ: sic dic̃t alleliua
mͥ magni sacram̃ti uident᷑ con¬
tinere secretũ. nondũ mͥ fue¬
rit reuelatꝰ: tam̃ qͦd om̃s cen¬
tũ qͥnqͦginta numerant᷑.
eciã nob̾ qui totiꝰ Wordinis eorũ altitu¬
dinc̃ adhuc acie mentis non penetrauimꝰ.
insisiant ali qͥd uiade tr impudient̃ qntũ
dñs adiuuat disputare possumꝰ. Primum
qͥa denariꝰ nũmerꝰ: ex qͦ iste multiplicat᷑.
Ea eni ualent qͥndecim in ordine singłoꝵ.
hec ualent centũ qͥnquagurta in ordu
denarioꝵ. qm̃ qͥndecies denos faciuat. hoc
ualent mille qͥngenti in ordine cer
In illo enĩ obseruat᷑ sabbatũ qͦd signifeit
quietẽ: in isto. dominicꝰ dies. qͥ significat
cesurrectionẽ. Sabbatũ autẽ. ẽ dies septi¬
id ẽ qͥ pͥmꝰ habendꝰ ẽ Ipsi enĩ dr̃. etiã una
sabbati. ut deinde sit sccła: tercia: quarta:
ae deuiceps usq as septirium sabbatũ. A
dominico autẽ usq ad dominicũ: octauus

Expanded text:
cantant canticum novum, sic dicunt Alleluiacantant canticum novum, sic dicunt Alleluiamihi magni sacramenti videtur continere secretum nondum mihi fuerit revelatus; tamen quia omnes centum quinquaginta numerantur, etiam nobis qui totius ordinis eorum altitudinem adhuc acie mentis non penetravimus, insinuant aliquid, unde non impudenter, quantum Dominus adjuvat, disputare possimus. Primum quindenarius numerus, ex quo iste multiplicatur quod enim valent quindecim in ordine singulorum, hoc valent centum quinquaginta in ordine denariorum, quoniam quindecies deni eos faciunt; hoc valent mille quingenti in ordine centIn illo enim observatur sabbatum, quod significat quietem : in isto dominicus dies, qui significat resurrectionem. Sabbatum autem est dies septiidem qui primus habendus est? Ipse enim dicitur etiam «una sabbati» , ut deinde sit secunda, tertia, quarta, et deinceps usque ad septimum sabbatum. A dominico autem usque ad dominicum octavus
Abbreviated transcription (Latin):
ds coniunxit homo ñ separ&s. S dura
st̃ uincula. Qs nesciat ipsã duriciam:
Doluer̃ apłi: & dixer᷑. Si talis ẽ causa
cũ uxxore : ñ expedit nubere. Si uincła
ferrea st̃ : ñ opꝰ ẽ ut illuc pedes mutant᷑.
Et dñs. Non om̃s capiunt u̾bũ istud: s
qͥ potest caꝑe capiat. Alligatꝰ es uxori
ne quesieris solutionẽ: qͥ alligatꝰ es uincu¬
lis ferreis. Solutꝰ es ab uxore. noli qͤrere
uxorẽ : ne te alliges uinculis ferreis.
Ut faciant in eis iudiciũ consc̾ptũ. Hoc
ẽ iudiciũ : qͦd faciunt scĩ ꝑ om̃s gentes
Quare conscriptũ: Quia ista antea con¬
scͥpta st̃ : & mͦ cõplert᷑. Eece mͦ fiunt:
aliquando legebant᷑ ñ fiebant.  conclusit
ita. Oloria hec ẽ om̃ibꝰ scĩs eius. Per
totum mundũ. ꝑ uniu̾sas gentes. hoc ag̃t
scĩ : sic głificant᷑ : sic exaltant dm̃ in fau¬
cibꝰ suisꝰ : sic letant᷑ in cubilibꝰ suis: sic
exultant in gła sua: sic exaltant᷑: sic

Expanded text:
s conjunxit, homo non separet.» Sed dura sunt vincula. Quis nesciat? Ipsam duritiam doluerunt Apostoli, et dixerunt: «Si talis est causa cum uxore, non expedit nubere.» Si vincula ferrea sunt, non opus est ut illic pedes mittantur. Et Dominus: «Non omnes capiunt verbum istud; sed qui potest capere, capiat» . «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem;» quia alligatus es vinculis ferreis. «Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem» ; non te colliges vinculis ferreis.Ut faciant in eis judicium conscriptum.» Hoc est judicium quod faciunt sancti per omnes gentes. Quare, «conscriptum?» Quia ista antea conscripta sunt, et modo complentur. Ecce modo fiunt: aliquando legebantur, et non fiebant. Et conclusit ita: «Gloria haec est omnibus sanctis ejus.» Per totum mundum, per universas gentes hoc sancti agunt, sic glorificantur: sic exaltant Deum in faucibus suis, sic laetantur in cubilibus suis, sic exsultant in gloria sua, sic exaltantur in salute, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ut ubi uellent dice⁊nt: cui uellent due¬
rent: ñ timerent potestatẽ: ñ contẽpneret
pauꝑem. In manibꝰ enim hab̾ebant gladũ.
qua uolebant uibrabant: ĩusabant: ꝑcuti¬
ebant. Et hoc totum erat n potestate p̾di¬
cantiũ. Nam si ñ ẽ in manibꝰ sermo: nest¬
te aliqͥs dicat. qͦmꝰ ẽ sermo gladiꝰ bis acit̃

Expanded text:
ut ubi vellent dicerent, cui vellent dicerent; non timerent potestatem, non contemnerent paupertatem. In manibus enim habebant gladium, qua volebant, vibrabant, versabant, percutiebant: et hoc totum erat in potestate praedicantium. Nam si non est in manibus sermo: ne forte aliquis dicat, Quomodo s
Abbreviated transcription (Latin):
de frameis cadent ut exurgant: separent᷑
ut congregent᷑: iuilnerent᷑ ut sanent᷑: mo¬
riant᷑ ut uiuant. S qͥd faciemꝰ: Quomͦ
exponimꝰ ad alligandos reges eoꝵ in cõpedi¬
bꝰ: Reges gentu alligandi in cõpedibꝰ: &
nobiles eoꝵ in unculis. Addidit ferreis.
Adestote ut agnoscatis qͦd nostis. Isti eñi u̾sꝰ
qͦ. cȩpimꝰ exponere. obscuri st̃. s illud qͦd
ex illis dicturꝰ sũ. ñ ẽ nouũ: iã notũ ẽ uob̾.
mͦ ñ discere opꝰ habetis. s cõmemorari. Ad
hoc a᷑ uoluit łs obscure ponere qͦsdam
u̾sus suos: ñ ut aliqͥd nouũ de illis erua¬
tur. s ut iã qͦd usitatũ erat. obscuris oppo¬
sctis in nouet᷑. Nouimꝰ reges factos xp̃ianos:
norumꝰ nobiles gentiũ factos xp̃ianos: sunt

Expanded text:
de frameis cadant ut exsurgant, separentur de frameis cadant ut exsurgant, separentur ut congregentur, vulnerentur ut sanentur, moriantur ut vivant: sed quid faciemus? quomodo exponemus, «Ad alligandos reges eorum in compedibus?» Reges gentium alligandi in compedibus; «et nobiles eorum in vinculis,» addidit «ferreis.» Adestote, ut agnoscatis quod nostis. Isti enim versus quos coepimus exponere, obscuri sunt; sed illud quod ex illis dicturus sum, non est novum. Jam notum est vobis; modo non discere opus habetis, sed commemorari. Ad hoc autem voluit Deus obscure ponere quosdam versus suos, non ut aliquid novum de illis eruatur; sed ut quod jam usitatum erat, obscuris expositis innovetur. Novimus reges factos christianos, novimus nobiles gentium factos christianos. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ni cũ factꝰ eẽt p̃dicator. accȩ
& ipie iii mar ⁊ imiam bis acutã: ad
taciendã  andicrã ia gentibꝰ. Et ne uere tu
di: uulnci ui sarne fieri: sequit᷑ & expo-¬
irt. Obiu: gauones in populis. Obiurgatio.
qͣ ẽ orreptio ꝓcedat ex uob̃. frãmeabis acu¬
ta. Holite cessare: dedit illã ds ꝓ modulo
ur̃o. Qualis homo es qͥ idola colis. dic amico
tuo: si tam remansit cui dicas. Qualis ho¬
mo es qͥ dimisisti eũ a qͦ factꝰ es. & adoras qͦd
fecisti: Mẽ ior.ẽ. faber: quã qͦd fabricat fa¬
ber. Si fabrĩ. adorare erubescis: adorare qͦd
taber fecit ñ erubescis: Cũ cęꝑit erubese¬
re. cũ ceꝑit cõpungi. fȩcisti uulnꝰ ae framea:
ꝑuenit ad cor: moriturꝰ ẽ ut uiuat. F ra¬
nnę bis acute in i ianibꝰ eoꝵ. Ad faciendã
uindictã in gentibꝰ: obiurgationes i.i pͦpłis.
Ux illigent reges eorum in cõped bꝰ. & nobi¬
seoꝵ in uinculis ferreis: ut faciant in
eis iudiciũ conscͥptũ. Facile exposuimꝰ qͦmͦ

Expanded text:
nim cum factus esset praedicator, accepit et ipse in manibus frameam bis acutam, «ad faciendam vindictam in gentibus.» Et ne vere tu di, vulnera in carne fieri, sequitur, et exponit: «Objurgationes in populis.» Objurgatio quae est? Correptio. Procedat ex vobis framea bis acuta, nolite cessare; dedit illam vobis Deus pro modulo vestro. Qualis homo es, qui idola colis? Dic amico tuo, si tamen remansit cui dicas: Qualis homo es, qui dimisisti eum a quo factus es, et adoras quod fecisti? Melior est faber, quam quod fabricat faber. Si fabrum adorare erubescis, quod faber fecit, non erubescis? Cum coeperit erubescere, cum coeperit compungi, fecisti vulnus de framea; pervenit ad cor, moriturus est ut vivat: «Frameae bis acutae in manibus eorum, ad faciendam vindictam in gentibus, objurgationUt alligent reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis. Ut faciant in eis judicium conscriptum.» Facile exposuimus quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ido fortasse addit orginum ñ ut siagiũ.
sement. suil iii. uistatie concordissima eo¬
nent. st ordina it᷑ in organo. Habel ÷ ei¬
etiã tr̃ s ⁊̃ differentias suas consonantes
ñ dissonantes. id .ẽ. cons ntiir es. ñ disen

Expanded text:
 quibus addit organum, non ut singuli sonent, sed ut diversitate concordissima consonent, sicut fit in organo. Habebunt enim sancti tunc differentias suas consonantes, non dissonantes, id est consentientes sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
numero tẽporalẽ in hoc mundo cohabitati¬
onẽ cõm̃dans: qm̃ quat᷑nariꝰ in qͦdraginta
numeris p̃ualuit: quatuor aute partes
lut mercede ꝓ impleta lege bonis oꝑibꝰ red¬
aua: ips st irtas figuratur. Hunc qͥnqͣge¬
nariũ triplũ hab& centesimꝰ & qͥnqͣgesimꝰ
numer tanqͣm eũ multiplicauerit trinitas
Unde &r hac causa: ñ inconuenient̾ intelli¬
ga  istũ numerũ eẽ psalmoꝵ. Piam & in
elo numero pisciũ qͥ capti st̃ retibꝰ pꝰ resur¬
rectionẽ missis: ad centũ qͥnqͣginta additi
tribꝰ uelut ãmonitio uidet᷑ facta in qͦt
partes debeat iste numerꝰ disꝑtiri: ut t̃
habeat qͥnqͥgenos. Quãquã ille numerꝰ
pisciũ habeat & aliã rationẽ multo subti
liorẽ & iocundiorẽ: qͦd decẽ & septẽ in tri¬
gonũ missis. id. ẽ. ab uno usq ad decem
& septem om̃ibꝰ cõputatis. ad eundem iii¬
merum ꝑuenit᷑. In decem aut̃e. lex: in
septe ũ gr̃a significat᷑: qͥa legen ñ i ipl&

Expanded text:
numero temporalem in hoc mundo cohabitationem commendans. Quoniam quaternarius in quadraginta numerus praevalet; quatuor autem partes lut mercede pro impleta lege bonis operibus reddita, ipsa aeternitas figuratur. Hunc quinquagenarium triplum habet centesimus et quinquagesimus numerus, tanquam eum multiplicaverit trinitas. Unde et hac causa non inconvenienter intelligimus istum numerum esse Psalmorum. Nam et in illo numero piscium qui capti sunt retibus post resurrectionem missis, ad centum quinquaginta additis tribus , ve ut admonitio videtur facta, in quot partes debeat iste numerus dispertiri, ut ter habeat quinquagenos. Quanquam ille numerus piscium habeat et aliam rationem multo scundiorem, quod decem et septem in trigonum missis, id est, ab uno usque ad decem et septem omnibus computatis, ad eumdem numerum pervenitur. In decem autem Lex, in septem vero Gratia significatur; quia Legem non implet,
Abbreviated transcription (Latin):
capite l. hri scͥptũ ẽ de me ut faciã uolui¬
tatẽ tuã. Sec uitꝰ enĩ. Deus meus uolui:
.ẜ legẽ tuã n medio cordis mei. De ipso
qͥppe accipit᷑ ꝓpħatꝰ in capite libri huꝰ.
psalnꝰ ipse pͥmꝰ: beatꝰ uir qͥ ñ abiit in

Expanded text:
ptum est de me, ut faciam voluntatem tuam:» sequitur enim, «Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei.» De ipso quippe accipitur prophetatus in capite libri hujus psalmus ipse primus, «Beatus vir qui non abiit in
Abbreviated transcription (Latin):
te. saltĩ psã ꝵ ipso numero. ut trecen¬
tos haberent. Et si uniꝰcuiꝰq libri finis ẽ fiat
fiat: cur liber qͥntꝰ idemq ultimꝰ. ñ eodem
fine sit t̾minatꝰ. erito queri potest. Nos
autẽ scͥpturȩ canonice auctoritatẽ seqͣntes.
ubi legit᷑. scͥptũ ẽ enĩ in libro psalmoꝵ: unũ
psalt̾ium librũ ẽẽ nouimꝰ. Et uideo qͥdem
qͦmͦ & hoc uerũ sit: & illud. Si illud¬
uerũ ẽ: huic uͦ ñ reluctet᷑. Fieri enĩ potest
ut aliqua consuetudine litterarũ helraica¬
rũ unꝰ liberdicat᷑ qͥ constat ex pluribꝰ: sic̃
ex ȩccłiis pluribꝰ una constat excła. & ex
pluribꝰ cęlis unũ cęlũ. Non eni cȩloꝵ aliqͦd
p̃t̃misit : qͥ dix̃. auxiliũ meũ a dño qͥ fecit

Expanded text:
te, saltem Psalmorum ipso numero, ut tricenos haberent. Et si uniuscujusque libri finis est. «Fiat, fiat;» cur liber quintus idemque ultimus non eodem fine sit terminatus, merito quaeri potest. Nos autem Scripturae canonicae auctoritatem sequentes, ubi legitur, «Scriptum est enim in libro Psalmorum» ; unum Psalmorum librum esse novimus. Et video quidem quomodo et hoc verum sit, et illud si verum est, huic vero non reluctetur. Fieri enim potest ut aliqua consuetudine litterarum hebraearum unus liber dicatur, qui constat ex pluribus; sicut ex Ecclesiis pluribus una constat Ecclesia, et ex pluribus coelis unum coelum Non enim coelorum aliquod praetermisit qui dixit, «Auxilium meum a
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ nulliꝰ mom̃ti erant in mundo: iꝑsos
impleuit spũ scõ: dedit eis frameas bis acũ
agnũ: s fortior leone. inuentꝰ ẽ agnꝰ. Leo
uictꝰ ẽ. sȩuiendo: agnꝰ uicit patiendo. Con¬
u̾sa st̃ corda hominũ ad amorẽ dĩ. cęper̃ no¬
a dño.Di uis ꝑfectꝰ eẽ. uade uende omĩa gͦ¬
habes. & da pauꝑibꝰ. & ueni sequere me: &
habebis thesaurũ in celis. O ulti ex nobilibꝰ
fecerͣ hoc: s cessauer᷑ istic ee̾. nobiles gen
tium : elegerͣ pauꝑtatẽ in scło. nobilitatẽ¬
in xp̃o. Multĩ autẽ tenent ipsã nobilitatẽ.
tenent potestates: & sic st̃ ap̃iani. Ipsi st̃
tanqͣm in cõpedibꝰ: & tanqͣm in uinculis
ferreis. Unde hoc: Ne ꝓgredent᷑ ad illicita.
cõpedes accȩper᷑: cõpedes sapientiȩ. cõpedes
u̾bi dĩ. Quare gͦ uincula ferrea: Et uincła
aurea. ferrea st̃ qͣndui timent: ament. &
aurea er̃t. Attendat caritas ur̃a qͥd loqͦi.¬

Expanded text:
ea quae nullius momenti erant in mundo. Ipsos implevit Spiritu suo, dedit eis frameas bis acutaagnum: sed fortior leone inventus est agnus. Leo victus est saeviendo, agnus vicit patiendo. Conversa sunt corda hominum ad timoretione turbari, videre in unum nomen concurrere genus humanum. Et quid facerent? Multi elegerunt ignobilitatem, et dimittentes domos suas, substantias suas distribuentes pauperibus, cucurrerunt ad perfectionem. Tali enim imperfecto dnobilitatem, tenent regias potestates, et sic sunt christiani. Ipsi sunt tanquam in compedibus, et tanquam in vinculis ferreis. Unde hoc? Ne progrederentur ad illicita, compedes acceperunt; compedes sapientiae, compedes verbi Dei. 15. Quare ergo vincula ferrea, et non vincula aurea? Ferrea sunt quamdiu timent; ament, et aurea erunt. Attendat Charitas vestra quid loq
Abbreviated transcription (Latin):
uñ: cũ iã  arn: mutata. nulla ẽ terrene
corruptionis infirmitas. De corio qͥppe fit
tympanũ: & siccato atq firmato corio lau¬
dat dm̃: qͣndo eũ laudat pacata societa
Laudate eũ in cordis & organo. Cordas ha¬
norata st̃. Organũ autẽ generale nõm̃ ẽ

Expanded text:
Dominum, cum jam in carne mutata nulla est terrenae Dominum, cum jam in carne mutata nulla est terrenae corruptionis infirmitas: de corio quippe fit tympanum exsiccato atque firmato. Chorus laudat Dominum, quando eum laudat pacata societas. Laudate eum in chordis et organo: chordas hamorata sunt. O
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ inimicis Lur ũ ipi. fc̃ etiã multitudo
magnitudinis eit: Non qͥa ipse magrꝰ ẽ. s qͥa ma¬
gnꝰ. eos fecit tã multos. hoc ẽ milia milium:
sic̃ alit̃ intelligit᷑ iusticia. quaue ipse ẽ iustꝰ:
alit̃ qͣndo in nob̃ facit ut nos simꝰ iusticia eiꝰ:
ldem ips̃i sc̃i st̃ in õibꝰ musicis & organis. dein¬
ceps significati: ad laudandũ dm̃. Qm̃ ꝓposu
uarie significans eosdẽ ipsos scõs eiꝰ. Laudate
eũ in sono tubȩ. Propt̾ laudis excellentissimã
claritatẽ. Laudate eũ in psalt̾io & cythara:
Psaltiũ ẽ de suꝑicabꝰ laud ans dm̃. cythara de
inferioribꝰ laudans dm̃: tanꝗͣ de celestibꝰ & ter¬
restribꝰ. tanꝗͣ eũ qͥ fȩcit celũ & t̾ram. lã qͥppe
in alio psalmo exposuimꝰ : psalt̾ium desuꝑ
habere sonoꝵ illud lignũ. cui neruoꝵ eius
series ut melior sonũ redaat. incumbit.
Qđ ligrũ: ꝙthara inferiꝰ s. h&. Laudate
eũ intymeano & choro. Tẏmpanũ laudat

Expanded text:
 inimicis? Cur non ipsi sint etiam multitudo magnitudinis ejus? Non qua ipse magnus est, sed qua magnos eos fecit, tam multos, hoc est, millia millium. Sicut aliter intelligitur justitia qua est ipse justus; anter quam in nobis facit, ut nos simus justitia ejus. 5. Iidem ipsi sancti sunt in omnibus musicis organis deinceps significati, ad laudandum Deum. Quvarie, significans eosdem ipsos sanctos ejus: Laudate eum in sono tubae, propter laudis excellentissimam claritatem. Laudate eum in psalterio et cithara: psalterium est de superioribus laudans Deum: citnferioribus laudans Deum, tanquam de coelestibus et terrestribus, tanquam eum qui fecit coelum et terram. Jam quippe in alio psalmo exposuimus psalterium desuper habere sonorum illud lignum, cui nervorum series, ut meliorem sonum reddat, incumbit, quod lignum cithara inferius habet. Laudate eum in tympano et choro: tympanum laudat
Abbreviated transcription (Latin):
dite pͣlia gloriosa. Qͥa rȩcer̃ isti: habentis
in manibꝰ frameas bis acutas: Ad faciendi
uindictã in gentibꝰ. Widete si ñ ẽ facta uin
dicta in gentibꝰ. Cotidie ipsa fit. Hoc aq
mꝰ nos loquendo. Attendite qmͦ cese st̃ gen¬
tes babyloniȩ: qͦ mͦ illi reddit᷑ duplũ. Sic
eñi de illa dictũ c̃. Raddite illi duplũ ad
qͦd fecit. Quomͦ reddit᷑ duplũ: Bellantꝰ
scĩ : educunt frameas dis acutas: fiunt
strages: fiunt occisiones: separationes. Qs
xpͣianos carnẽ occidebat: dm̃ ñ confringe¬
bat. Uodo illi duplũ reddit᷑: & pagani ex¬
tingunt᷑. & idola frangunt᷑. Quomͦ inqͥes
Quero paganũ. ñ inuenio: xp̃ianꝰ ẽ. Ergo
mortuus ẽ paganꝰ. Nã si ñ occidunt᷑: unde
dictũ ẽ petro. macta & manduca Unde
ipse saulus occisus ẽ ꝑsecutor: & paulus
erectꝰ ẽ ydicator: Quero saulũ ꝑsecutor̃e:
& ñ inuenio. Occisus ẽ. Unde: De framea
bis acuta. S qͥa occisꝰ inse. & uiuificatꝰ in¬

Expanded text:
t victoria. Quid fecerunt isti habentes in manibus frameas bis acutas? «Ad faciendam vindictam in gentibus.» Videte si non est vindicta facta in gentibus. Quotidie ipsa fit; hoc agimus et nos loquendo. Attendite quomodo caesae sunt gentes Babyloniae. Illi redditur duplum: sic enim de illa scriptum est, «Reddite illi duplum, ad quod fecit» . Quomodo redditur duplum? Bellant sancti, educunt frameas bis acutas; fiunt strages, fiunt occisiones, separationes: quoChristianos, carnem occidebat, Deum non confringebat: modo illi duplum redditur; et Pagani exstinguuntur, et idola franguntur. Quomodo, inquies, Quaero paganum, non invenio; christianus est: ergo mortuus est paganus. Nam si non occiduntur, unde dictum est Petro: «Macta et manduca» ? Unde ipse Saulus occisus est persecutor, et Paulus erectus est praedicator? Quaero Saulum persecutorem, et non invenio; occisus est. Unde? De framea bis acuta. Sed quia occisus est in se, et vivificat
Abbreviated transcription (Latin):
tens tp̃ralia: in qͦ nos fefellit: Nonne eccla
dĩ ꝑ totũ mundũ ñ erat: Ecce ẽ. Antea
legebat᷑ & ñ uidebat᷑: mͥ sic̃ legit᷑. ita cer¬
nit᷑. Quicqͥa tp̃ralit᷑ nob̾ ꝓmissũ ẽ: ad u¬
nã partẽ gladii ꝑtin&. Qucqͥd in sem¬
ptt̾nũ: ad alterã partẽ gladũ ꝑtin&. Ha¬
bes spem fut᷑arũ rerũ: habes consolationẽ
p̃sentiũ. Noli retrahi ab eo qͥ uult rethe¬
re: pat᷑. mat᷑. soror. uxor sit: amicꝰ sit. t̾i
te retrahant: & utilis tͥ erit gladiꝰ bis acutꝰ.
Utilit̃ te ille separat: male tetu congluti
tũ. ꝓmutens ȩt̾na. implens t̃ralia. Na ido
& duo testam̃ta dicunt᷑. Quȩ erant qͦ fra¬
meȩ bis acutȩ in manibꝰ eoꝵ: Duo testa

Expanded text:
terna. In quo nos fefellit? Nonne Ecclesia Dei per totum mundum non erat? Ecce est. Antea legebatur, et non videbatur: modo sicut legitur, ita cernitur. Quidquid temporaliter nobis promissum est, ad unam partem gladii pertinet: quidquid in sempiternum, ad alteram partem gladii pertinet. Habes spem futurarum rerum, habes consolationem praesentium; noli retrahi ab eo qui vult retrahere: pater, mater, soror, uxor sit, amicus sit, non te retrahat; et utilis tibi erit gladius bis acutus. Utiliter te ille separat, male te tu conglutintum, promittens aeterna, implens temporalia. Nam ideo et duo Testamenta dicuntur. Quae erant ergo «frameae bis acutae in manibus eorum?» Duo Test
Abbreviated transcription (Latin):
tis tris. Na & orhẽ t̾r & orbẽ t̾rarũ: coti¬
di ina consuetudine dicimꝰ. Et qͥ ait sc̃ptũ
i iii ihro psalmoꝵ. quãꝗͣ mos loqͦndi sic se
habiat. ut unũ ẽẽ librũ insinuare uoluis¬
se i ideat᷑. tam̃ responde potest. in libro psal¬
moꝵ eẽ dictũ. in aliqͦ libro eoꝵ qͥnq qd in
usu li cutionis usq ad eo uł ñ ẽ. uł raro ẽ:
ut. Liã quodecĩ ꝓpħarũ unũ librũ eẽ idõ
x uadet᷑. qͥa similit̾ legit᷑. sic sc̾ptũ ẽ in¬
s: pturas canonicas unũ ubrũ uocent: qͦd
ualde mirabile &x diuina unitate concor¬

Expanded text:
rbem terrarum, quotidiana consuetudine dicimus. Et qui ait, «Scriptum est in libro Psalmorum,» quanquam mos loquendi sic se habeat, ut unum esse librum insinuare voluisse videatur; tamen responderi potest, «in libro Psalmorum» esse dictum, In aliquo libro eorum quinque: quod in usu locutionis usque adeo vel non est, vel raro est, ut etiam duodecim Prophetarum unum librum esse ideo persuadeatur, quia similitscripturas Canonicas, unum librum vocent, quod valde mirabili et divina unitate concor
Abbreviated transcription (Latin):
Quando assiuntt᷑ tẏmpanũ & psalt̾iũ. manꝰ
concinunt uoci. Sic & tu si qͣndo cantas al
leluia. porrigas & panẽ esurienti: uestias
nudũ: suscipias ꝑ egrinum: ñ sola uox so¬
nat. s & manꝰ consonat: quia u̾bis facta
concordant. Assumpti organũ: consentiuñ
digiti linguȩ. Et ipsũ mysteriũ tẏmpani
& p̾salt̾ii: ñ ẽ tacendũ. In tẏmpano. coriũ
extendit᷑: in psalterio cordę extendunt᷑.
In utroq organo: caro crucifigit᷑. Quã
bene psallebat in tympano & psalterio qͥ
dicebat : mͥ mundus crucifixus ẽ. & ego
mundo. Ipsũ psalt̾ium uel tympanũ te¬
te doc& qͣndo tͥ dicit: qͥ uult ẽẽ meus
discipulus. ab neg& sem& ipsum & tollat
crucẽ suã & sequatur me. Non dimit.¬
tat psalteriũ suũ: ñ dimitat tẏmpa-¬
num: extendat᷑ in ligno. & siccet᷑ a con-¬
cupiscentia carnis. Neiui qͣnto fueruit¬
plꝰ extenti : tanto acutiꝰ sonant. Ut gͦ
ante sonar& pauli apłi psalt̾iũ. qͥd dix̃:

Expanded text:
psalterium, manus concinunt voci. Sic et tu, si quando Alleluia cantas, porrigas et panem esurienti, vestias nudum, suscipias peregrinum; non sola vox sonat, sed et manus consonat, quia verbis facta concordant. Assumpsisti organum, et consentiunt digiti linguae. Et ipsum mysterium tympani et psalterii non est lacendum. In tympano corium extenditur, in psalterio chordae extenduntur: in utroque organo caro crucifigitur. Quam bene psallebat in tympano et psalterio, qui dicebat: «Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo» ! Ipsum psalterium, velut tympanum tote docet quando tibi dicit: «Qui vult esse meus discipulus, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me» . Non dimittat psalterium suum, non dimittat tympanum: extendatur in ligno, et siccetur a concupiscentia carnis. Nervi quanto plus fuerint extenti, tanto acutius sonant. Ut ergo acute sonaret Pauli apostoli psalterium, quid dixit?
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam ꝑtinere scorum: numqͥd iã uidemꝰ dm̃:
Quomꝰ sumꝰ isrł si ñ uidemꝰ: Est quędã uisio
huiꝰ tẽporis: erit altera uisio futuri tẽporis.
Uisio que mͦ ẽ. ꝑ fidẽ ẽ: uisio quę futura ẽ
ꝑ speciem erit. Si credimꝰ uidemꝰ: si amamꝰ
uidemꝰ. Quid uidemꝰ: Dm̃. Ubi ẽ ipse ds̃:
Intͣroga iohannẽ. Deus Ritas ẽ. Benedica¬

Expanded text:
am pertinere sanctorum, numquid jam videmus Deum? Quomodo sumus Israel, si non videmus? Est quaedam visio hujus temporis; erit altera visio futuri temporis: visio quae modo est, per fidem est; visio quae futura est, per speciem erit. Si credimus, videmus; si amamus, videmus. Quid videmus? Deum. Ubi est ipse Deus? Interroga Joannem: «Deus charitas e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa diligimꝰ: qͥa xp̃o adiuncti sumꝰ: quia
nembra ipsiꝰ facti sumꝰ. Numqͥd membra
longe st̃ a capite:Si essent longe & diui¬
sa essent: ñ dicer&. ecce ego uob̾cũ sũ. usq
in consũmationẽ scli. Si separata essent:
ñ de celo clamar&. saule saule. qͥd me ꝑse¬
queris. Si ñ in nob̾ ec̃t. ñ dicer&. E suriui.
& dedistis mͥ manducare. Et cũ dicerent

Expanded text:
quia diligimus, quia Christo adjuncti sumus, quia quia diligimus, quia Christo adjuncti sumus, quia membra ipsius facti sumus: numquid membra longe sunt a capite? Si essent longe, et divisa essent, non diceret: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Si separata essent, non de coelo diceret: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Si non in nobis esset, non diceret, «Esurivi, et ded
Abbreviated transcription (Latin):
derunt : imitati sumꝰ nos. inuenimꝰ. Au¬
đi quia illi ꝑdider̃. Quid illis dicit dñs. di¬
centibꝰ filii sumꝰ abrabam: Ausi sunt osten¬
tare se: & erigere ceruicem de nobilitate
generis iusti. X quid̃ illis dñs: Si filii abra¬
ne essetis: facta abrahȩ fȩcissetis. Si gͦ ꝑ
dider̃ ipsi qͦd filii sunt abrahȩ: inuenimꝰ
nos. ut filii simꝰ abrahȩ. Credendo quippe
uiuenimꝰ. qͦd illi non credendo amiser̃t.
quia credidit abrabã dõ. & deputatũ ẽ illi
ad iusticiã. Et sem̃ abrahȩ xp̃c. & in¬
xp̃o nos sum̾: & ex isrł populus. de quo
populo maria : de qua m aRia xẽs
addidit ut discerner& nos: F iliis isrł
populo apꝓpinquanti sibi. Attendite
iuideos : si ꝓpinquant. ipsi sunt. Et forte
ꝓpinquant. Dicis mͥ aliqͥs. Cotidie & ipsi
cantant psalmum: & cantant ymnos dĩ:
Non auditis quid eis dix̃ ꝓpħar Populus
hic labiis me honorat: cor autẽ eorum
longe ẽ a me. Si illoꝵ cor longe ẽ: nr̃m¬

Expanded text:
sumus nos; invenimus. Audi quia illi perdiderunt: quid illis dicit Dominus dicentibus, «Filii sumus Abrahae?» Ausi sunt ostentare se, et erigere cervicem de nobilitate generis justi; et quid illis Dominus? «Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae fecissetis» . Si ergo perdiderunt ipsi quod filii sunt Abrahae, invenimus nos ut filii simus Abrahae. Credendo quippe invenimus quod illi non credendo amiserunt: quia «credidit Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam.» Et semen Abrahae Chrio nos sumus; et ex Israel populus, de quo populo Maria, de qua Maria Christaddidit, ut discerneret nos? «Filiis Israel, populo appropinquanti sibi.» Attendite Judaeos: si propinquant, ipsi sunt. Et forte propinquant, dicit mihi aliquis: quotidie et ipsi cantant psalmum, et cantant hymnos Dei. Non auditis quid eis dixit propheta? «Populus hic labiis me honorat; cor autem eorum longe est a me» . Si illorum cor longe est, n
Abbreviated transcription (Latin):
in salutem. Exultabunt scĩ in gloria. Ali¬
quid uolo dicere: audite attentiꝰ de gloria
scõrum. Nemo ẽ enim qui non am& głam.
s gła stultorum popularis illa quȩ dicit᷑.
hab& illẽcebiã deceptionis. ut ad laudem¬
sua uanorũ hominum qͥsqͥs cõmotꝰ uelit
sic uiuere. & p̃dicet᷑ ab hominibꝰ qͥbꝰcũq
quomͦcũq: hinc homines insani esfecti &
inflati tỹpho in anes iitꝰ. foris tumidi.
etiã res suas ꝑdere uolunt: donando sce¬
nicis strionibꝰ. uenatoribꝰ aurigis. Enta
donant: quanta impendunt. Effundunt
uires: non patrimonii tantũ. s etiã ani¬
mi sui. I sti fastidiunt pauꝑem. quia non
clamat ppłs. ut pauꝑ accipiat. Clamat
autem p̾płs: ut uenator accipiat. Illi gͦ
ubi eis ñ clamat᷑. nolunt erogare: ubi
clamat᷑ ab insanis insaniunt. & fiunt õs
qͥ donant. Insana ista gła rephendit᷑ a
dño: imꝓbat᷑ ante oculos om̃ipotentis.
natores. & illis ut donaretis. de meo do¬

Expanded text:
 Exsultabunt sancti in gloria.» Aliquid volo dicere; audite attentius de gloria sanctorum. Nemo est enim qui non amet gloriam. Sed gloria stultorum, popularis illa quae dicitur, habet illecebram deceptionis, ut ad laudes vanorum hominum quisque commotus, velit sic vivere, ut praedicetur ab hominibus quibuscumque, quomodocumque. Hinc homines insani effecti, et inflati typho, inanes intus, foris tumidi, etiam res suas perdere volunt, donando scenicis, histrionibus, venatoribus, aurigis. Quanta donant! quanta impendunt! Effundunt vires, non patrimonii tantum, sed etiam animi sui. Isti fastidiunt pauperem, quia non clamat populus, ut pauper accipiat; clamat autem populus, ut venator accipiat. Illi ergo ubi eis non clamatur, nolunt erogare: ubi clamatur ab insanis, insaniunt; et fiunt omnes qui donat. Insana ista gloria reprehenditur a Domino, improbatur ante oculos Omnipotentis. natores; et illis ut donaretis, de meo do
Abbreviated transcription (Latin):
tia suꝑbꝰ głet᷑. Deb& enim quisq eũ tremo¬
re exultare: qͥa donũ dĩ ẽ unde exultat.
ñ meritũ suũ. Et enĩ st̃ multi sibi placenteᷤᷤ:
& iustos se arbitrantes: & ꝓcedit adu̾sꝰ illos
alia pagina dicens. Qͥs głabit᷑ castũ se ha¬
bere cor: Aut qͥs głabitur. mundũ se eẽ
a pecrator Eit gͦ quidã mod̾ głandi in con¬

Expanded text:
. Debet enim quisque cum tremore exsultare ; quia donum Dei est unde exsultat, non meritum suum. Etenim sunt multi sibi placentes, et justos se esse arbitrantes; et procedit adversus illos alia pagina dicens: «Quis gloriabitur castum se habere cor; aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato» ? Est ergo quidam mod
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu eiꝰ. Hac concupiscentia blandit᷑:
hac pęna deterr& ad consentiendũ prauę
cupiditati: nͥ uincula ferrea retinerent:
Wͦd płꝰ ẽ. si dcat. continere iã uolo: nolo
uxorẽ: Non potest. Qͥd si tu uis. & illa non
uult: Nũqͥd ꝑ continentiã tuã. debes illã
fieri fornicariã: Si alii nupserit te uius:
adultera erit. Non uult tali luero ds̃. cõ¬
pensare tale dampnũ. Redde debitũ: & si
ñ exigis. redde ꝓsc̃ificatione ꝑfecta. D̾s
tͥ cõputabit. si qͦd ñ debes exigis. reddis
qͦd debetur uxori. Times: ñ facis: concu¬
tiunt᷑ uincula tua. Audi quia uinculis
ferreis constrictꝰ es. Alligatꝰ es uxori: ne
quesieris solutionẽ. Durũ ẽ: ferreũ ẽ. Ad¬

Expanded text:
in conspectu ejus. Hac concupiscentia blanditur, in conspectu ejus. Hac concupiscentia blanditur, hac poena deterret. Ibat ad consentiendum pravae cupiditati, nisi vincula ferrea retinerent. Quod plus est, si dicat, Continere jam volo, nolo jam uxorem: Non potes. Quid, si tu vis, et illa non vult? numquid per continentiam tuam debet illa fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus compensare tale damnum. Redde debitum; etsi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debetur uxori. Times, non facis; concutiuntur vincula tua. Audi quia vinculis ferreis constrictus es: «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem» . Durum est, ferreum est.
Abbreviated transcription (Latin):
cutiunt᷑ framea bis acuta: drͣ illis qͥa ẽ
qͥ ponat alios ad dexterã. alios ad sinistrã:
ut dicat eis qͥ asinistris sunt. ite in ignẽ
ȩt̾num. qͥ paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ. Non¬
dũ diligt iusticiã: s timent penam. Et
tim̃do p̾enã. iã acceper̾ cõpedes: & in uin¬
culis ferreis erudiunt᷑. Uenit ad nos ho¬
mo de scło potens: offendit illi uxor sua.
aut forte concupiuit alteriꝰ pulchriorem
aut alterã ditiorẽ: uult dimittere illam
quã hab&. Non facit. Audit a seruodĩ.
audit a ꝓpħa: audit ab apło. Non facit.
Audit ab eo in cuuꝰ manibꝰ ẽ framea bis acu
uxorem. excepta causa fornicationis. Au¬
dit hoc : tim& & ñ facit. Pedes leues iã ꝓ¬¬
grediebant᷑ in lapsũ: cõpedibꝰ tenent᷑. ha¬
b& uincula ferrea: tim& dm̃: dr̃ illi. dãp¬
nabit te ds̃ si feceris: iudex ẽ supͣ om̃s:
audit gemitũ uxoris tue: reus teneberi.

Expanded text:
ercutiuntur framea bis acuta. Dicitur illis quia est ercutiuntur framea bis acuta. Dicitur illis quia est qui ponat alios ad dexteram, alios ad sinistram; ut dicat eis qui a sinistris sunt: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Nondum diligunt justitiam, sed timent poenam; et timendo poenam, jam acceperunt compedes, et in vinculis ferreis erudiuntur. Venit ad nos homo de saeculo potens; offendit illum uxor sua, aut forte concupivit alterius pulchriorem, aut alteram ditiorem: vult dimittere eam quam habet, et non facit. Audit a servo Dei, audit a propheta, audit ab apostolo, et non facit; audit ab eo in cujus manibus est framea bis acutuxorem, excepta causa fornicationis : audit hoc, timet, et non facit. Pedes leves jam progrediebantur in lapsum, compedibus tenentur; habet vincula ferrea, timet Deum. Dicitur illi: Damnabit te Deus, si feceris; judex est supra omnes, audit gemitum uxoris tuae, reus teneberis
Abbreviated transcription (Latin):
Initiũ sapientis: timor dñi. Incipit gͦ aum¬
culis ferreis: fuitt᷑ ad torquẽ aureũ. Dictũ ẽ
enĩ de sapientia. Et torquẽ aureũ circa tuã
ceruicẽ. Non tͥ imponer& torquẽ aureũ: nͥ
pͥmũ in cõpedibꝰ ferreis te alligass&. Cepisti
a timore: consũmare ad sapientiã. Quam
multi st̃ qͥ ꝓpt̾ea nolt̃ male facere. qͥa gehen¬
nas timent: qͥa cruciatũ timent. Nondum
amant iusticiã. Si illis ꝓmitteret᷑ impu¬
nitas. & diceret᷑ eis. facite qͦd uultis securi.
impunitũ uob̃ erit: emitterent ꝓgressus
libidinũ suarũ. in quȩq neqͥssima: & ma¬
xime fr̃s mei. maxime reges & nobiles: qͥbꝰ ñ
facile drͣ. qͥd fȩcisti. Nam pauꝑ homo & si ñ
timeat dm̃. qͥa nullarũ uiriũ ẽ nullarum
facultatũ. ne cũ se cõmouerit. in supplici¬
um rapiat᷑: cessat tunore hominis. & si ñdĩ.
Potentes autẽ mundi. reges. nobiles. nͥ dm̃
timeant. qͥd timebt̃. S p̃dicat᷑ illis. & ꝑ¬

Expanded text:
sapientiae timor Domini . Incipit ergo a vinculis ferreis, finitur ad torquem aureum. Dictum est enim de Sapientia, «Et torquem aureum circa tuam cervicem» . Non tibi imponeret torquem aureum, nisi primo in compedibus ferreis te alligasset. Coepisti a timore, consummaris ad sapientiam. Quam multi sunt qui propterea nolunt male facere, quia gehennas timent, quia cruciatus timent? Nondum amant justitiam. Si illis promitteretur impunitas, et diceretur eis, Facite quod vultis securi, impunitum vobis erit; emitterent progressus libidinum suarum in quaeque nequissima: et maxime, fratres mei, maxime reges et nobiles, quibus non facile dicitur, Quid fecisti? Nam pauper homo, etsi non timeat Deum; quia nullarum virium est, nullarum facultatum; ne cum se commoverit, in supplicium rapiatur, cessat timore hominis, etsi non Dei. Potentes autem mundi, reges, nobiles, nisi Deum timeant, quid timebunt? Sed praedicatur illis, et p
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd mundũ ẽ. Offerat gͦ seipsũ mundꝰ sacer¬
dos: & mund&. Hoc ẽ qͦd fecit xp̃c. Nichil
mundũ inuenit in hominibꝰ qͦd offerr& ꝓ¬
hominibꝰ: seipsũ obtulit mundã uictimã.
ctima: hostia immaculata. Non gͦ obtulit
qͦd nos illi dedimꝰ: unmo hoc obtulit qͦd anob̃
accȩpit. & mundũ obtulit. Carnẽ enĩ a nob̃
accȩpit: hanc obtulit. S unde illã accȩ¬
pit: De utero uirginis maRiẜ: ut mun¬
dam offerr& ꝓ immundis. Ipse rex ipse
eiꝰ. in choro. Et chorus quid significat.
Multi nouer̃ chorum: & qͥa inͦ ciuitate
loquim᷑. ꝓpe om̃s norunt. Chorus ẽ consos¬
sio cantantiũ. Si in choro cantamꝰ: concordit̃
cantemꝰ. In choro cantantiũ. qͥsqͥs uoce dis¬
crepauerit : offendit auditũ. & ꝑturbat
chorũ. Si uox inconuenient̃ cantantis. dis-¬
turbat concentũ cantantiũ: qͦmͦ disturbat

Expanded text:
quod mundum est. Offerat ergo seipsum mundus sacerquod mundum est. Offerat ergo seipsum mundus sacerdos, et mundet. Hoc est quod fecit Christus. Nihil munduhominibus; seipsum obtulit mundam victimam. ctima, hostia immaculata! Non ergo hoc obtulit quod nos illi dedimus: imo hoc obtulit quod a nobis accepit, et mundum obtulit. Carnem enim a nobis accepit, hanc obtulit. Sed unde illam accepit? De utero virginis Mariae, ut mundam offerret pro immundis. Ipse Rex, ipse Laudent nomen ejus in choro.» Et chorus quid significat? Multi noverunt chorum; et quia in civitate loquimur, prope omnes norunt. Chorus est consensio cantantium. Si in choro cantamus, concorditer cantemus. In choro cantantium quisquis voce discrepuerit, offendit auditum, et perturbat chorum. Si vox inconvenienter cantantis disturbat concentum cantantium, quomodo disturbat
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauit ꝓ nob̃. sacerdos obtulit se ꝓ nobis.
Quando ꝓ nob̾ pugnauit. quasi uictꝰ ẽ: ue-¬
re autẽ uicit. Crucifixꝰ ẽ enĩ: & de cruce sua
in qͣ fixus erat. diabolũ occidit: & inde rex
nr̃. Unde autẽ sacerdos. Quia se ꝓ nob̾ ob-¬
tulit. Datu sacerdoti qͦd offerat. Qͥa inue-¬
nir& homo qͦd dar&. mundã uictimã: Qũã
uictuam: Quid mundum potest offerre pec¬
cator: Oinique: o impie: qͥcqͥd attuleris imn¬
mundũ ẽ: & aliquid mundũ ꝓ eo offeren-¬
dũ ẽ. Quere apud te qͦd offeras : ñ inueni¬
es. Quere ex te qͦd offeras: ñ delectat᷑ arie¬
tibꝰ. nec hẏrcis. nec tauris: omĩa ipsiꝰ sunt:¬
& si non offeras. Offer gͦ illi mundũ sacri¬
ficium. S peccator es: unpiꝰ es: s inquinatã
conscientiã habes. Põteris forte aliqͥd mun¬
dum offerre purgatꝰ: s ut purgeris. aliqͥd
ꝓte offerendũ ẽ. Qͥd gͦ ꝓ te oblaturꝰ es. ut
munderis: Si mundatꝰ es: poteris offerre

Expanded text:
tulit se pro nobis. Quando pro nobis pugnavit, quasi victus est; vere autem vicit. Crucifixus est enim, et de cruce sua, in qua erat fixus, diabolum occidit: et inde Rex noster. Unde autem Sacerdos? Quia se pro nobis obtulit. Date Sacerdoti quod offerat. Quid inveniret homo quod daret mundam victimam? Quam victimam? Quid mundum potest efferre peccator? O inique, o impie! quidquid attuleris immundum est, et aliquid mundum pro te offerendum est. Quaere apud te quid offeras; non invenies. Quaere ex te quod offeras; non delectatur arietibus, nec hircis, nec tauris. Omnia ipsius sunt, etsi non offeras. Offer ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius es, sed inquinatam conscientiam habes. Poteris forte aliquid mundum offerre, purgatus; sed ut purgeris, aliquid pro te offerendum est. Quid ergo pro te oblaturus es, ut munderis? Si mundatus es, poteris offerre
Abbreviated transcription (Latin):
sarcina corporis mortalis. unde adhuc ge¬
mimꝰ in ꝑegrinatione: &xultabimꝰ autẽ in
patria. Qui autẽ ñ gemit ꝑegrinꝰ. ñ gau¬
debit ciuis: qͥa desiđium ñ ẽ in illo. Propħȩ
gͦ isti scĩ magnam consolatione̾ p̃buerͣ tunc
captiuo ppło scd̾m carnem: id est constitu¬
to in babylonia sub regiꝰ alienigenis. Osten¬
debant enim ꝑ ꝓpheciam. futurũ tempꝰ libe¬
rationis a captiuitate: iustaurationis ierłm.
S illa omĩa in figura geta sunt: habent
ue itatẽ suã. F igurata sr̃ in antiqͥs: pͣsen¬
tia ostendunt᷑ in nobis. Modo gͦ qͥd dicit
apłs  Quandiu sumꝰ ia erpore: ꝑegrinam᷑
a dño: nͣdum sumꝰ in patia. Quando erim̾
in patria: Quando triun phabimꝰ de uicto
inimico diabolo: qͥndo mors nouissima in¬
imica destruet᷑. Tẽ fi& se no qͥ scͥptꝰ est.
Absorta ẽ mors n uictona. Ubi ẽ mors

Expanded text:
sarcina corporis mortalis; unde adhuc gesarcina corporis mortalis; unde adhuc gemimus in peregrinatione, exsultabimus autem in patria. Qui autem non gemit peregrinus, non gaudebit civis; quia desiderium non est in illo. Prophetae ergo isti sancti magnam consolationem praebuerunt tunc captivato populo secundum carnem, id est, constituto in Babylonia sub regibus alienigenis. Ostendebant enim per prophetiam, futurum tempus liberationis a captivitate, instaurationis Jerusalem. Sed illa omnia in figura gesta sunt ; habent veritatem suam: figurata sunt in antiquis, praesentia ostenduntur in nobis. Modo ergo quid dicit Apostolus? «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino» . Nondum sumus in patria: quando erimus in patria? Quando triumphabimus devicto inimico diabolo, quando «mors novissima inimica destruetur: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. U
Abbreviated transcription (Latin):
& chieit laudate. Quare cũ lau¬
dent. dicit laudare Quia delectatꝰ ẽ in
eo qͦd iaudabant. & placutt ei quasi adiun¬
gerehortationẽ suam: qͦmͦ si uenias ad
herires bonũ aliquid oꝑantes cũ gaudio.
siue in uinea. siue in messe. siue in aliqua
agricultura. plac& tͥ qͦd faciunt. & dicis facite.
agite: non ut tc̃ incipiant facere quando
aicis. s qͥa plac& tͥ qͦd facientes inueneris.
adiungis gratulationẽ & exhortationẽ tuã.
Dicendo enim facite & exhortando facientes:
uoto quasi facis cũ i is. In hac gͦ exhortatio¬
ne ÷ plenꝰ spũ scõ ꝓpħa dicit hec. Et psalmꝰ ẽ¬
lonia tenebat᷑. ꝓpħabant iam futurũ finem
captiuitatis: ut resta uraret᷑ ciuitas ierłm qͦ
bello ceciderat. Signficauer̃ gͦ nob̾ in my¬
sterio uitã futurã. ub. laudabimꝰ dm̃ pꝰ cap¬
tiuitatẽ uitȩ pͣsentis: ubi erit innouatio
ciuitatis illiꝰ magnȩ ierłm. unde ꝑegrini
suspiramꝰ. captiuitatis idhuc sub onere.&

Expanded text:
 dicit, «Laudate.» Quare, cum laudent, dicit, «Laudate?» Quia delectatus est in eo quod laudant, et placuit ei quasi adjungere hortationem suam. Quomodo si venias ad homines bonum aliquod operantes cum gaudio, sive in vinea, sive in messe, sive in aliqua agricultura; placet tibi quod faciunt, et dicis, Facite, agite: non ut tunc incipiant facere, quando dicis; sed quia placet tibi quod facientes inveneris, adjungis gratulationem et exhortationem tuam. Dicendo enim, Facite, et exhortando facientes, voto quasi facis cum illis. In hac ergo exhortatione plenus Spiritu Propheta dicit haec. 4. Et Psalmus elonia, prophetabant jam futurum finem captivitatis, ut restauraretur civitas Jerusalem , quae bello ceciderat. Significaverunt ergo nobis in mysterio vitam futuram, ubi laudabimus Deum post captivitatem vitae praesentis; ubi erit innovatio civitatis illius magnae Jerusalem unde peregrini suspiramus, captivati adhuc sub onere et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ impis: qͣm sanguine iusto delere ꝙy¬
rographũ peccatoris: Qͥd tã beneficiũ.
ꝗͣ dicere ñ ad me ꝑtin& qͦd fuistis: estote
qđ ñ fustis: Benefacit dñs in ppło suo:
dimuitendo peccata. ꝓmutendo uitam
ȩt̃nã. Benefacit au̾sũ conu̾tere: pug¬
nantẽ adiuuare: uincentẽ coronare.
Bene facit dominus in populo suo:
ex altauit mansuetos in salutem. Exal¬
tat᷑ enim & suꝑbi: sed non in salutẽ. Man¬
sueti in saluten: suꝑbi in mortem. Idõ suꝑ¬
bi. ipsi se exattant: & dñs illos humiliat. Man¬
sueti autẽ ipsi se humiliant: & ds illos exal¬
tat. E aaltauit mansuetos in salutẽ. Exal

Expanded text:
 quam sanguine justo delere chirographum peccatoris? quid tam beneficum, quam dicere: Non ad me pertinet quod fuistis; estote quod non fuistis? «Benefecit Dominus in populo suo,» dimittendo peccata, promittendo vitam aeternam. Benefacit aversum convertere, pugnantem adjuvare, vincentem coronare: «Benefecit Dominus in populo suo. Et exaltabit» «mansuetos in salute». Exaltantur enim et superbi, sed non in salute. Mansueti in salute, superbi in morte: id est, superbi ipsi se exaltant, et Dominus eos humiliat; mansueti autem ipsi se humiliant, et Deus eos exaltat. «Et exaltabit
Abbreviated transcription (Latin):
s alas duas caritatis app̾hendant. Quȩ st̃
duȩ alę caritatis: Dilectio dĩ: & dilectio¬
ꝓximi. Peregrinam᷑ enim: suspiramꝰ: geni¬
mꝰ: uenerͣ ad nos litterę de patria nr̃a:
ips as nob̃ recitamꝰ. Lętet᷑ isrł in eo qͥ fec̃
cũ: & filiȩ syon exultent in rege suo.
Qđ dix̃ qͥ fecit eũ.: hoc dix̾̃ in rege suo.
audistis in eo qͥ fecit eum: hoc ẽ in rege
suo. Filiꝰ dĩ qͥ fecit nos: factꝰ ẽ int̾ nos. Et
rex nr̃ regit nos: qͥa creator nr̃ fęcit nos.

Expanded text:
s; duas alas charitatis apprehendant. Quae sunt duae alae charitatis? Dilectio Dei, et proximi. Peregrinamur enim, suspiramus, gemimus. Venerunt ad nos Litterae de patria nostra, ipsas vobis recitamus. 6. «Laetetur Israel in eo qui fecit eum, et filii Sion exsultent in rege suo.» Qaudistis, «in eo qui fecit eum;» hoc est, «in rege suo.» Filius Dei qui fecit nos, factus est inter nos: et Rex noster regit nos, quia Creator noster fecit nos.
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ intͣ nos. Quomͦ nos ipse fecit: Onͣaa
ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso factũ ẽ nichil.
Quomͦ factꝰ ẽ uit nos. Et uerbum caro fa
ctum ẽ: & habitauit in nob̃. Ergo ipse ẽ
in qͦ debemꝰ lȩtari. Nemo sibi arrog& partes
ipsiꝰ: ab ipso ẽ lȩticia. quȩ nos facit felices.
Letet᷑ isrł in eo qui fecit eum. Et filiȩ syon.
exultent in rege suo. Ipse ẽ isrł quȩ filiȩ
eccłȩ sunt: quia syon fuit quȩdã una ciui¬
tas quȩ cecidit. In eiꝰ reliquiis habitant qͥ
scõrum: ipsa nos nutriuit: ex parte ꝑegri¬
na. ex magna parte in cęlo unmanens. Ex
parte qua imman& in cęlo beatitudo ẽ an
głorum: ex parte qua ꝑegrinat᷑ in hoc scło.
spes ẽ iustoꝵ. De illa dictũ ẽ gła in excelsis
dõ: de hac dictũ ẽ. & in t̾ra pax hominibus
bone uoluntatis. Quia gͦ in hac uita ge¬
munt & desid̾ant illã patriã: currant di

Expanded text:
factus est inter nos. Quomodo nos ipse fecit? Omnia factus est inter nos. Quomodo nos ipse fecit? Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quomodo factus est inter nos? Et Verbum caro t in nobis» . Ergo ipse est in quo debemus laetari. Nemo homo sibi arroget partes ipsius; ab ipso est laetitia quae nos facit felices: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» 5. «Et filii Sion exsultent in rege suo.» Ipse Israel, filii Ecclesiae sunt. Quia Sion fuit quidem una civitas, quae cecidit: in ejus reliquiis habitabant qsanctorum, ipsa nos nutrivit; ex parte peregrina, ex magna parte immanens in coelo. Ex parte qua immanet in cgelorum; ex parte, qua peregrinatur in hoc saeculo, spes est justorum. De illa dictum est: Gloria in excelsis Deo; de hac dictum est: Et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Qui ergo in hac vita gemunt, et desiderant illam p
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ in caritatẽ. Qͥsqͥs hab& caritatem:
ut qͥd illum mittimꝰ longe ut uideat dm̃:
Conscientiã suã attendat: & ibi uid& dm̃.
Di caritas ibi ñ habitat: ñ ibi habitat ds̃.
Si autẽ caritas ibi habitat: ds̃ ibi habitat.
WIt illum forte uidere sedentẽ in cęlo
Habeat caritatẽ: & in illo habitat sic̃ in celo.
Ergo simꝰ isrł: & lȩtemur in eo qͥ fȩcit nos.
Lȩtetur isrł in eo qͥ fecit eum. In eo qͥ fȩ¬
cit eũ lȩtet᷑. ñ in arrio: ñ in donato: ñ in
ceciliano: ñ in ꝓculiano: ñ in ausust ino:
II. eo lȩtet᷑ qͥ fecit eum. Nos fr̃s. ñ cõm̃da¬
diligatis illũ. honii it̃m. ñ bonũ ipsiꝰ: qͥa
malo uro eũ ioi diligitis. ñ malo ipsi: is.
Non enim minꝰ habebit ds̃ diuinitatẽ. s. ho-¬
mo in illo ñ habuerit caritatem. Iu crescis ex
dõ: non ille exte. Et tam̃ tantum nis dilexͣ
pͥor anteqͣm eũ diligeremꝰ: ut filium suum
unicũ mitter& mori ꝓ nob̾. Qui fecit nos.

Expanded text:
aritatem, utquid illum mittimus longe, ut videat Deum? Conscientiam suam attendat, et ibi videt Deum. Si charitas ibi non habitat, non ibi habitat Deus: si autem charitas ibi habitat, Deus ibi habitat. Vult illum forte videre sedentem in coelo; habeat charitatem, et in eo habitat sicut in coelo. Ergo simus Israel, et laetemur in eo qui fecit nos: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» In eo qui fecit eum laetetur, non in Ario, non in Donato, non in Caeciliano; non in Proculiano, non in Augustino: «In eo laetetur qui fecit eum.» Nos, fratres, noipsius, quia malo nostro eum non diligimus, non malo ipsius. Non enim minus habebit Deus Divinitatem, si homo in illo non habuerit Charitatem. Nos crescimus ex Deo, non ille ex nobis, et tamen tantum nos dilexit prior, antequam eum diligeremus, ut Filium suum unicum mitteret mori pro nobis. Qui fecit nos,