comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merus discipuloꝵ. Non enim frustra duodecĩ
habere uoluit Etita numerus ille sacratus
est: ut inlocum uniuis qui ceciderat. ñ possit
nͥ alter ordinari Quare duodecim apłi:Quia
enim quatuor sunt orbis partes. & totus or¬
bis in euangelio loquebatur. unde quatuor
euangłia conscripta sunt. & totus orbis in
nomine trinitatis uocatur: ut congreget᷑ eccłia
uatuor ter ducta duodecim fiunt Ergo non
mirẽmur sideillis aqͥs quȩ intermediũ mon¬
tium ꝑtransibunt: in illa doctrina apłica flu¬
ente in medio: ꝓpter concordiam cominunio¬
nis omnes bestiȩ siluȩ bibunt: Om̃s enĩerant
inarcha: omnes indisco Om̃s mactat ⁊ man¬
ducat petrus: quia petrus petra. petra ȩccłia
Quid ẽ mactare & manducare: occidere in eis
qd erant: et insua uiscera assumere Dissuasi¬
sti pagano sacrilegia: occidisti qđ erat: dato
sacramento xpĩ. incorporasti eccłie mandu¬

Expanded text:
merus discipulorum. Non enim frustra duodecim merus discipulorum. Non enim frustra duodecim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, ut in locum unius qui ceciderat, non posset nisi alter ordinari. Quare duodecim Apostoli? Quia enim quatuor sunt orbis partes, et totus orbis in Evangelio vocabatur, unde quatuor Evangelia conscripta sunt, et totus orbis in nomine Trinitatis vocatur, ut congregetur Ecclesia: quatuor ter ducta, duodecim fiunt. Ergo non miremur si de illis aquis inter medium montium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica fluente in medio propter concordiam communionis, omnes bestiae silvae bibunt. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, mandu
Abbreviated transcription (Latin):
tumq ꝑmoysen dĩ famulum retinebat᷑ to¬
tamq uitam suã fidelit̾ custodierat. respon¬
dit Absit ame domine. nunquam commu¬
ne aliquid intrauit inos meum Cominune
autem & inmundum dici auideis & alege
bene nouerunt: qui eccłiasticas litteras di¬
diccrunt Et uox adillum: Quȩ ds̃ mundauit.
tu inmunda ne dixeris: Hoc autem factũ
ẽ ter: & ablatus est ille discus qui de mon¬
strabatur. Ter decelo summissus discus qui
quatũor lincis continebatur: orbis terrarũ
erat inquatuor partib: Has quatuor partes:
sepe scriptura commemorat: orientem & oc¬
cidentem: aquilonem. & meridiem: Ideo qͥ a
totus orbis terrarũ ꝑeuangłium uocabatur:
quatuor euangelia conscripta sunt Ter autẽ
fummissum decęlo uas hoc significat: quia
dictum est apłis Ite baptirate om̃s gentes. in
nominc patris. et filii. & sp̃s scĩ Inde colligitur
sicut iam nostis: duodenarius etiam nu-¬

Expanded text:
tumque per Moysen Dei famulum retinebat, totumque per Moysen Dei famulum retinebat, totamque vitam suam fideliter custodierat, respondit: «Absit a me, Domine; nunquam commune aliquid intravit in os meum.» Commune autem immundum dici a Judaeis et a Lege, bene noverunt qui ecclesiasticas litteras didicerunt. Et vox ad illum: «Quae Deus mundavit, tu immunda ne dixeris.» Hoc autem factum est ter, et ablatus est ille discus qui demonstrabatur ter de coelo submissus . Discus qui quatuor lineis continebatur, orbis terrarum erat in quatuor partibus. Has quatuor partes saepe Scriptura commemorat, orientem et occidentem, aquilonem et meridiem. Ideo quia totus orbis per Evangelium vocabatur, quatuor Evangelia conscripta sunt. Ter autem submissum de coelo vas hoc significat, quia dictum est Apostolis: «Ite, baptizate omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti» . Inde colligitur, sicut jam nostis, duodenarius etiam nu
Abbreviated transcription (Latin):
clirdi. Nam postea quam uenit tempꝰ: iam
enim debemus & alterum euidentissimum
adiungere testimonium: cum ergo uenit tẽ¬
pus ut illud qđ inarcha erat prefiguratum.
iam inȩccłiam compleretur: petrus apl̃s
dubitans sacramentũ dare cuangłicum
gentib incircumcisis. immonondubitans.
sed omnino dandum esse non putans: qua¬
dam die esuriens cum prandere uellet ascen¬
dit ut oraret: Hoc inactib apłorum omĩb
bene legentib. et bene audientib notum ẽ.
Illo igitur orante: facta ẽ illi mentis alie¬
natio quã greci extasim dicunt: id÷ auer¬
sa ẽ mens euis a consuctudine corporali. ad
uisum quendã contemplandũ: alienata
apresentib. Lunc uidit uas quoddã ue¬
liiti linteum quatuor lineis submitti decelo
bi erant omnia animalia. omnis generis be¬
stie. & sonuit ei uox Petre macta. et man¬
duca Ille autẽ qui in lege fuerat eruditus:
& inconsuctudine udaica creuerat: precep¬

Expanded text:
cludi. Nam posteaquam venit tempus jam cludi. Nam posteaquam venit tempus jam enim debemus et alterum evidentissimum adjungere testimonium: cum ergo venit tempus, ut illud quod in arca erat praefiguratum, jam in Ecclesia compleretur, Petrus apostolus dubitans dare sacramentum evangelicum Gentibus incircumcisis; imo non dubitans, sed omnino dandum esse non putans, quodam die esuriens cum prandere vellet, ascendit ut oraret. Hoc in Actibus Apostolorum omnibus bene legentibus et bene audientibus notum est. Illo igitur orante facta est illi mentis alienatio, quam Graeci ecstasin dicunt: id est, aversa est mens ejus a consuetudine corporali ad visum quemdam contemplandum, alienata a praesentibus. Tunc vidit vas quoddam veluti linteum quatuor lineis submitti de coelo, ubi erant omnia animalia, omnis generis bestiae; et sonuit ei vox: «Petre, macta, et manduca.» Ille autem qui in Lege fuerat eruditus, et in consuetudine Judaica creverat, praecep
Abbreviated transcription (Latin):
lium rerum figuris abscondere sapientiã suã:
non auferre studiosis. sed claudere negligentib
aperire pulsantib: placuit etiam ipsi dño dõ
nr̃o adhoc hortari uos ꝑnos. ut inbis omnibꝰ
quȩ uelut decorporali et uisibili creatura dicũ¬
tur: queramus aliquid spirtaliter abscondi¬
tum: quo inuento gaudeamus: Bestiȩ  siue gen¬
tes intelligimus Et multis hoc locis scriptura
destatur: sedtamen eiudentissima duo occur¬
runt documenta: qđ in archa noe qua nemo
nr̃m dubitat eccłiam cẽ prefiguratam. non in¬
cluderentur omnia genera animalium: nͥ
iilla unitate compaginis om̃s gentes signifi¬
carentur nͥ forte putamus. si omnia talia pe¬
nitus diluiuio delerenturꝰ defuturam dõ fuis
se potestatem iubendi: ut terra ꝓduceret sic̃
primo uerbo cius ꝓduxerat: Non gͦ frustraͥ ñ
temere: non aliqua indigentia di. uł iopia po¬
testatis: uissa sunt animalia illa inarcha con¬

Expanded text:
lium rerum figuris abscondere sapientiam suam, lium rerum figuris abscondere sapientiam suam, non auferre studiosis, sed claudere negligentibus, aperire pulsantibus; placuit etiam ipsi Domino Deo nostro ad hoc hortari vos per nos, ut in his omnibus, quae velut de corporali et de visibili creatura dicuntur, quaeramus aliquid spiritualiter absconditum, quo invento gaudeamus. Bestias silvae, Gentes intelligimus; et multis hoc locis Scriptura testatur. Sed tamen evidentissima duo maxime occurrunt documenta, quod in arca Noe, qua nemo nostrum dubitat Ecclesiam esse praefiguratam, non includerentur omnia genera animalium , nisi in illa unitate compaginis omnes gentes significarentur: nisi forte putamus, si omnia talia penitus diluvio delerentur, defuturam fuisse Deo potestatem jubendi ut terra ea produceret, sicut primo verbo ejus produxerat . Non ergo frustra, non temere, non aliqua indigentia Dei vel inopia potestatis jussa sunt animalia illa in arca in
Abbreviated transcription (Latin):
medium fluant aquȩ. Nulli inuideatis: b.¬
bite: saturamini: manete saturati. Ubiq cõ¬
munis aqua dĩ habeat głam: non hominũ
eliquarum partium psalmi
huius ꝑtractandarũ. debi¬
tores nos esse meminit ca¬
ritas ur̃a Non ergo opus ẽ
ut intentionem urãm aliqͦ
proemio moueã. Nideo enĩ
Suos adintelligenda sacram̃t
propħica omni alacritate suspensos: nec opꝰ
est ut intentos faciat sermo m̃s: qͦs iã fecit
sp̃s dĩ. Hoc potius agamus qđ iuget de
fontibus emissis inconuallib: et de aquis int
medium montium ꝑtranseuntib: Iam dictũ
ẽ sedusq huc dictum: Hinc deinceps ordie
Quid potabant: Aquas ꝑtranseuntes inter me¬
dium montium Quid potabunt: fontes emiᷤ¬
sos inconuallib. Et quȩ potabunt: Bestiȩ sil¬
ue. Uidemus quidẽ hoc etiã inista creatura.
bestias silue bibere defontib. & deriuis inter
montes currentib. Sediam qm̃ dõ placuit ta¬

Expanded text:
medium fluant aquae, nulli invideatis; bimedium fluant aquae, nulli invideatis; bibite, saturamini; manate saturati. Ubique communis aqua Dei habeat gloriam, non hominum eliquarum partium psalmi hujus pertractandarum debitores nos esse meminit Charitas Vestra. Non ergo opus est ut intentionem vestram aliquo prooemio moveam. Video enim vos ad intelligenda sacramenta prophetica omni alacritate suspensos; nec opus est ut intentos faciat sermo meus, quos jam fecit Spiritus Dei. Hoc potius agamus quod urget. De fontibus emissis in convallibus, et de aquis inter medium montium pertranseuntibus jam dictum est: sed hucusque dictum; hinc deinceps ordiamQuid potabunt? Aquas pertranseuntes inter medium montium. Quid potabunt? Fontes emissos in convallibus. Et qui potabunt? Bestiae silvae. Videmus quidem hoc etiam in ista creatura, bestias silvae bibere de fontibus et de rivis inter montes currentibus: sed jam quoniam Deo placuit ta
Abbreviated transcription (Latin):
tiretur. Unde hoc: Quia depriuato uult fluere:
nondemedio: Et hoc forte homo carnali nebula
prepeditus: et fonte communi ad ꝓpriam suã
falsitatem redactus: possit hoc facere: Nunqͥd
radiso non esset auditus: non precipitaretur in
mortem: Media aqua posita erat hominibus
preceptim di: aqua media: aqua quodãmͦ pub¬
lica sine fraude ualebat: Quid diximus carita¬
ti ur̃ȩ: sine labe sine cȩno fluebat: Si ipsa aqua
semꝑ biberetur. semꝑ uiueretur: Uenit angłs
lapsus decelo factus serpens: quia insidiose. iã
uenena spargere cupiebat Emisit uenenũ de
ꝓprio. locutus ẽ de suo: qͥa qui loquitur men¬
datium desuo loquitur: & miseri audiendo
dimiserunt qͦd commune erat: unde beati
erant: & adsuum proprium redacti cum uo¬
lunt ꝑuersi esse similes dõ hoc enim eis di¬
adhoc ualeat qđ diximus caritati ur̃ȩ. ꝓpter
fontes: ut fluant de uobis. Conualles estote:
& cum omnib conferte qđ de dõ habetis: Inter

Expanded text:
etur. Unde hoc? Quia de privato vult fluere, etur. Unde hoc? Quia de privato vult fluere, non de medio. Et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, et a fonte communi ad propriam suam falsitatem redactus, possit hoc facere; numquidradiso non esset auditus, non praecipitaremur in mortem. Media aqua posita erat hominibus, praeceptum Dei: aqua media, aqua quodam modo publica, sine fraude valebat, quod diximus Charitati vestrae, sine labe, sine coeno fluebat. Si ipsa aqua semper biberetur, semper viveretur. Venit angelus lapsus de coelo, factus serpens, quia insidiose jam venena spargere cupiebat: emisit venenum, de proprio locutus est, de suo; quia «qui loquitur mendacium, de suo loquitur:» et miseri audiendo dimiserunt quod commune erat, unde beati erant; et ad suum proprium redacti, cum volunt perverse esse similes Deo hoc enim eis diad hoc valeat quod diximus Charitati vestrae, propter fontes: ut fluant de vobis, convalles estote, et cum omnibus conferte quod de Deo habetis. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
dicare: iam de suo predicaret: non demedio: Et
audi quid de illo dicatur abipso. qui emisit
fontes inconuallib. Qui loquitur mendatiũ:
de suo loquitur: Itaq ne acciperetur aliquid
mons. non demedio: sed de suo manans: ait
apłs: Quisquis uobis euangelirauerit pret̃¬
quam quod accepistis: anathema sit Et ui¬
de quemadmodum noluerit de monte pre¬
sumi: neforte mons discedat abaquis ꝑmedi¬
um currentib: & aliquid ꝓprium uelit in¬
fluere Licet si nos &quantus mons dix̃ hoc:
qͣm uberrime fluebant aquȩ deconualle erꝰ
Tamen hoc uolebat. ut medius inter montes
ter se medium atq commune apłi retinebant.
Licet si nos inquit. Et tu paule potes aliquid ali¬
ter predicare: De paulo questio: audi qđ sequit᷑.
Licet si nos aut angłs decęlo annuntiauerit uob̾
preter qͣm qđ accepistis: anathema sit. Siueni¬
at mons aliud euangłirans. anathematiretur.
Siueniat angłs aliud euangłirans: anathema¬

Expanded text:
dicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et dicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non de medio, sed de suo manans, ait Apostolus: «Quisquis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Et vide quemadmodum noluerit de monte praesumi: ne forte mons discedat ab aquis per medium currentibus, et aliquid proprium velit influere. «Licet si nos» Et quantus mons dixit hoc! quam uberrime aqua fluebat de convalle ejus! Tamen hoc volebat ut medios inter montes ter se medium atque commune Apostoli retinebant. «Licet si nos,» inquit. Et tu, Paule, potes aliquid aliter praedicare? de Paulo quaestio; audi quod sequitur: «Licet si nos, aut angelus de coelo annuntiaverit vobis praeterquam quod accepistis; anathema sit» . Si veniat mons aliud evangelizans, anathemetur; si veniat angelus aliud evangelizans anathem
Abbreviated transcription (Latin):
habeo meam: & ille habet suã Non ẽ in medio:
qđ etego & ipse habeat. Sed talis non ẽ pacifi¬
ca predicatio. At uero ut intermedium monti¬
um fluant aque: Audi uocem montis Ds̃
inquit pacis. det uobis idipsum sapere in in¬
uicem: Et iterum Ut idipsum sapiatis om̃s:
et non sint inuobis scismata Qd̾ sentio: sen¬
tis Inmedio fluit aquaꝰ non habeo qͣsi pri¬
uatam meã: nec tu priuatã tuã Ueritas non
mea sit ꝓpria: nec tua Ut et mea sit & tua: in¬
termedium montium ꝑtransibunt aquȩ
Audi ipsum montẽ ut dixi: quia intermediũ
montium ꝑtransibunt aque Siue aut̃ ego.
siue illiꝰ sic predicamus: & sic credidistis: Se¬
curus dixit: suie ego. suie illi. sic predicamꝰ.
& sic credidistis Intermedium enim monti¬
um: fluebant aquȩ Nulla deaquis discor¬
dia montium: sed pax consensionis & socie¬
tas caritatis Si quis autem uelit aliud pre¬

Expanded text:
habeo meam, et ille habet suam, non est in medio habeo meam, et ille habet suam, non est in medio quod et ego et ipse habeat; sed talis non est pacifica praedicatio. At vero ut inter medium montium fluant aquae, audi vocem montis: «Deus,» inquit, «pacis det vobis idipsum sapere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum sapiatis omnes, et non sint in vobis schismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu privatum tuum. Veritas nec mea sit propria, nec tua, ut et tua sit et mea: «Inter medium montium pertransibunt aquae.» Audi ipsum montem, ut dixi, quia «inter medium montium pertransibunt aquae. Sive autem ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis» . Securus dixit, «Sive ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis:» inter medium enim montium fluebant aquae; nulla de aquis discordia montium, sed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud prae
Abbreviated transcription (Latin):
bunus. Quid ẽ intermediũ montium ꝑ¬
transibunt aque: Auduumꝰ qui sunt mon¬
tes magniꝰ predicatores uerbi sublimes. an¬
geli di: Quamius adhuc incarne mortali excelsi:
ñ sua uirtute: sed illuis gr̃a. Quantũ autẽ at
tinet adipsos conualles sunt: bumilit̃ emit¬
tunt fontes. Et int̃medium montium inquit.
ꝑtransibunt aque Putemus hoc ita dictũ:
ẽ intermedium apłorum: Qd mediũ dicitur:
commune ẽ. Res communis. unde om̃s equa¬
liter uiuunt. media ẽ nec attinet adme: sed
nec adte. nec adme Propterea loquimur &
sic dcaliquib hominib: habent inter se pacẽ:
habent inter se fidem: habent interse carita¬
tem: sic certe dicimꝰ. Quid ẽ inter se: in medio
sui Quid ẽ inmedio sui: Commune est illis:
Audi aquas intermedium montium: qͥa com¬
munis illis fides erat: nec quisq aquas ꝓpriaᷤ.
&e suas habebat Si enim non sunt inmedio:
qͣsi priuatȩ sunt: non publicȩ fluunt: & ego

Expanded text:
bimus. Quid est, «Inter medium montium pertransibunt aquae?» Audivimus qui sint montes, magni praedicatores verbi, sublimes angeli Dei, quamvis adhuc in carne mortali: excelsi non sua virtute, sed illius gratia; quantum autem ad ipsos attinet, convalles sunt, humiliter emittunt fontes. Et «inter medium montium,» inquit, «pertransibunt aquae.» Putemus hoc ita dictum, t, Inter medium Apostolorum? Quod medium dicitur, commune est. Res communis, unde omnes aequaliter vivunt, media est, nec attinet ad me; sed nec attinet ad te, nec ad me. Propterea loquimur et sic de aliquibus hominibus: Habent inter se pacem, habent inter se fidem, habent inter se charitatem; sic certe dicimus. Quid est, inter se? In medio sui. Quid est, in medio sui? Commune est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego
Abbreviated transcription (Latin):
dabo humilib: sed non dabo suꝑbis. Qui autẽ
exsuꝑbo fit humilis: non erit qui erat: Ergo
p̃dicatores uerbi: et iumenta & serui sunt
roducat terra si irrigata ẽ fenum umentis.
etherbam seruituti hominum. Ipse ẽ enim
fructus: ut possit fieri qđ dictum ẽ in euan¬
nacula Uide defeno qͥd facias. uide re uili qͥd
emas Ut recipiant inquit uos intab̾nacula
ȩterna Ubi erunt ipsi illuc uos recipiant.
Quare hoc : Quia qui suscipit ustũ in nomi¬
ne iusti: mercedem iusti accipiet. & qͥ susci¬
pit ꝓpħam innomine. ꝓpħe: mercedẽ ꝓpħe

Expanded text:
dabo humilibus: sed, non dabo superbis. Qui autem dabo humilibus: sed, non dabo superbis. Qui autem rex superbo fit humilis, non erit qui erat. 10. Ergo praedicatores verbi, et jumenta et servi sunt. Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Ipse est enim fructus, ut possit fieri quod dictum est in Evan aeterna» . Vide de feno quid facias, vide de re vili quid emas. «Ut recipiant vos,» inquit, «in tabernacula aeterna:» ubi erunt ipsi, illuc vos recipiant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet: et qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
ego desublimitate descendi: et humiliatus
ascendo uos interra inueni: & ante uultisuo¬
lare quam pasci: Prius nutrimini: educami¬
ni: ferte nidum Quid enim ait: Quomodo
illos reuocauit adhumilitatem᷑: iamqueren¬
tes altitudinem: Potestis bibere calicẽ quẽ
ego bibiturus sum: Et illi: etiam in hoc suꝑbi.
Possumus. Quomͦ petrus. tecum usq admor¬
tem: fortis uir. donec femina diceret. et iste c̃
illis erat. sic & isti. possumus. Potestis: Possumꝰ.
Et ille Calicẽ quidẽ meum bibe tis & si modo
non potestis: bibetis. Quomͦ petro. non potes
me sequi mͦ: sequeris me postea Culicem meũ
bibetis. sedere autem addexteram meã uel si
nistram: nonẽ meum dare uob Quid ẽ nonẽ
meum dare uob̃: Nonẽ meum dare suꝑbis:
Modo quibꝰ loquor: suꝑbi estis: Id̾o dixtnẽ meũ
dare uobis. Sed forte dicerent: erimꝰ humileᷤ
on ergo eritis uos: ego uob̃ dixi Non dixi. ñ

Expanded text:
Ego de sublimi descendi, et humiliatus Ego de sublimi descendi, et humiliatus ascendo: vos in terra inveni, et ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, educamini, ferte nidum. Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam quaerentes altitudinem? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi, etiam in hoc superbi: «Possumus.» Quomodo Petrus: «Tecum usque ad mortem.» Fortis vir, donec femina diceret: «Et iste cum illis erat» . Sic et isti: «Possumus. Potestis? Possumus.» Et ille, «Calicem quidem meum bibetis,» etsi modo non potestis, «bibetis:» quomodo Petro, «Non potes me modo sequi; sequeris me postea . Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis» . Quid est, «Non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis. Modo quibus loquor, superbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vobis.» Sed forte dicerent, Erimus humiles. Non ergo eritis vos: ego, «Vobis» dixi. Non dixi, Non
Abbreviated transcription (Latin):
sionem carnis detis: sed ꝑcaritatẽ seruite inui¬
cem Quos liberos fecerat seruos fecit ñ con¬
ditione seruili. sed tamen.xp̃iredemptione: non
bene seruiente plurimis: ꝓpħa legitur: denul¬
lo nͥ de xp̃o accipi solet. Audiamus tam̃ ꝓpric
Dicite hoc nob̃: quia uerum dicitis. Audi illũ
ut bene seruiamus Nam uelimꝰ. nolimꝰ: serui
sumꝰ: Attamen siuolentes sumus: non necessita¬
te sed caritate seruimus. Quodãm enĩ qͣsi suꝑ¬
bia seruoꝵ stomachata uidebat᷑ cũ dicerẽt dñs:
erit ur̃ seruus. qͥuoluerit in uob̾ maior esse.
Iam enim filii zebedei: sedes altissimas reqͥre¬
bant Unus uolebat sedere addexterã: alter
adsinistram: dicentes ꝑmatrẽ qđ ipsi cupre¬
bant: Dñs non illis sedes inuidit: sed conual¬
lem prius plorationis ostendit. Quasi diceret.
Illuc uultis uenire ubi sum ego: uenite qͣ
ego Quid ẽ uenite qua ego: ꝑhumilitatem

Expanded text:
sionem carnis detis, sed per charitatem servite invisionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem» . Quos liberos fecerat, servos fecit; non conditione, sed tamen Christi redemptione; non «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accipi solet. Audiamus tamen proprDicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: et tamen si volentes sumus, non necessitate, sed charitate servimus. Quodammodo enim quasi superbia servorum stomachata videbatur, cum diceret Dominus: «Erit vester servus qui voluerit inter vos major esse.» Jam enim filii Zebedaei sedes altissimas quaerebant: unus volebat sedere ad dexteram, alter ad sinistram, dicentes per matrem quod ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, sed convallem prius plorationis ostendit, quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi sum ego? venite qua ego. Quid est, venite qua ego? Per humilitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
plantauit uineam: & defructu eius non edit:
Quis pascit gregem: & de lacte gregis ñꝑcipit:
on ideo dico: ut ista fiant inme fuit quidam
miles. qui etiam ꝓuinciali donaret annonam:
secdtamen reddat ꝓuncialis annonam Ut
autem hinc dicã potius qͥa iumenta sunt:
bomi trituranti os ñ infrenabis ꝓducens inqͥt
fenum umentis Et qͣsi hoc exponens addidit
& herbã seruituti hominum Ne ñ intelligeres
qđ dictũ ẽ ꝓducens fenum uimentis: repeticio¬
ne exposuit qđ p̃misit Qd̃ enĩ dir̃ supra fenũ.
postea herbã nominauit. Qd autẽ dixerat ium̃¬
tis: seruituti hominum dixit Ergo seruituti:⁊
non libertati Ubi gͦ est. uos in libertate uocati
estis: Sed audi eundẽ ipsum Cũ enim libersi
exomĩbͥ omniũ me seruum feci: ut plures lucͥ¬
faciam: Et quib dixit inlibertatẽ uocati estis::
qͥd adiunxit: Tantum nelibertatẽ in occa¬

Expanded text:
plantat vineam, et de fructu ejus non edit? plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte ejus non percipit?» Non ideo dico, ut ista fiant in me. Fuit quidam miles qui etiam provinciali donaret annonam: sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem hinc dicam potius; jumenta sunt: «Bovi trituranti os non infrenabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat «jumentis,» hoc «servituti hominum» dixit. Ergo servituti, et non libertati. Ubi ergo est, «Vos in libertatem vocati estis?» Sed audi eumdem ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» . Et quibus dixit, «In libertatem vocati estis?» et quid adjunxit? «Tantum ne libertatem in occa
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia sunt: Audi quorum iumentoꝵ sit
fenũ Si nos uob̃ spiritalia seminauimus: ma¬
gnum ẽ si carnalia ur̃a metamus: hoc apłs
dixit. talis annuntiatorꝰ tã laboriosus: tam
impiẽr: tam exercitatus: ut ipsum fęnum
donaret terre: Ego inquit nullius horũ usus
sum: Ostendit sibi deberi. & non accepit: nec
condempnaũ⁊ eos qui acceꝑunt. qđ debebat᷑.
Condempnandi enim erant exigentes inde¬
bita. non accipientes mercedem suã: ille tam̃
& ipsam meiredem donauit. Non quia tibi
alius donauit. non debes alteri: alioquin
ñ eris irrigata terra: que ꝓducit fęnũ uim̃¬
tis De fructu oꝑum tuoꝵ inquit satiabit᷑
terra: ꝓducens fenũ iumentis Tu noli esse ste¬
rilis: ꝓdic fęnum iumentis. Si nolunt ium̃¬
tafenum tuuim: non te tamen sterilem inueni¬
ant: Accipis spiritalia: redde carnalia Debita
sunt militi: militi reddes. Prouuincialis xp̃ies
uis militat suis stipendiis unquam: Quis

Expanded text:
carnalia sunt. Audi quorum jumentorum sit carnalia sunt. Audi quorum jumentorum sit fenum. «Si nos vobis spiritualia, seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus?» Hoc Apostolus dixit, talis annuntiator tam laboriosus, tam impiger, tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam mercedem suam donavit. Non quia alius tibi donavit, non debes alteri; alioquin non eris irrigata terra quae producit fenum jumentis. «De fructu operum tuorum,» inquit, «satiatibur terra: producens fenum jumentis.» Tu noli esse sterilis, produc fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincialis Christi es. «Quis militat suis stipendiis unquam? quis
Abbreviated transcription (Latin):
minum: Sed uideo & alia iumenta dñi:
que significantur cum dicitur. boui tritu¬
ranti os non infrenabis Dic̃ enim ipsũ iu¬
mentum. Nunquid debub ꝑtinet addm̃:
ropter nos ergo scriptura dic̃. Quomͦ ergo
ꝓducit terra fenum umentis: Quia dñs
constituit: ut qui euangłium annuntiant
deeuangłio uiuant Misit predicatores: &
ait illis Omnia quȩ abipsis apponuntuꝵ uo¬
bis: manducate. Dignus ẽ enim oꝑarius mer¬
cede sua Cum enim dixisset que apponun¬
tur uobis manducate: ne illi dicerent. imꝓbi
erimus: admensas alienas indigebimus:
uis nos tta ẽẽ frontosos: Non inquit: Non ẽ
illa donatio eorum: sed ur̃a merces: Sed cuiꝰ
iri merces: Quid dant: Quid accipiunt:
Dant spiritalia: accipiunt carnalia Dant
aurum: accipiunt fenum Omnis enim
caro fenum: & claritas carnis. ut flos fęni
Omnia temporalia quȩ tibi suꝑfluunt. &
redundant: fȩnum iumentoꝵ ẽ. Quare: Quia

Expanded text:
minum. Sed video et alia jumenta Domini, minum. Sed video et alia jumenta Domini, quae significantur, cum dicitur, «Bovi trituranti os non infrenabis:» dicit enim ipsum jumentum, «Numquid de bobus pertinet ad Deum?» Propter nos ergo Scriptura dicit. Quomodo ergo producit terra fenum jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quae tibi superfluunt et redundant, fenum jumentorum est. Quare? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tes inconuallib : & qͦmͦ in medio montium
ꝑtransibunt aquȩ:Adhoc ergo ꝑtinet: si¬
ue temꝑantes sumus uob̃. Unde hoc: quẽ
imitamur: karitas inquit xp̃i. compellit
nos Tu particeps uerbi. & si hodie spiritalẽ
heri carnalis. ad carnales dedignaris descendẽ:
cum ipsum uerbum caro factum sit. ut habita¬
ret innobis: Benedicamus ergo dm. & laude¬
mus eum: qui rigat montes desuꝑiorib suis
nde ueniet rigatio adterram: inde enim &¬
humilia satiabuntur: Sequitur enim:
Defructu operum tuorum: satiabitur terra
Q uid ẽ defructu oꝑum tuoꝵ: Nemo głetur in
oꝑib suis: sed qui głatur. indño glorietur Gr̃ã
tua satiatur: cum satiatur A dicat m̃itis sius.
datã grãm fuisse Si gr̃ã dicitur. gratis dat᷑.
Sioꝑib redditur: merces redditur Gratis ergo
accipe: quia impius iustificaris De fructu o
perum tuorum satiabitur terra P roducẽs
ra fęnum iumentis: & herbam seruituti ho¬

Expanded text:
tes in convallibus? et quomodo in medio montium pertransibunt aquae? Ad hoc ergo pertinet, «Sive temperantes sumus vobis.» Unde hoc? quem imitamur? «Charitas,» inquit, «Christi compellit nos» . Tu particeps Verbi, etsi hodie spiritualis, heri carnalis, ad carnales dedignaris descendere, cum ipsum Verbum caro factum sit, ut habitaret in vobis . 8. Benedicamus ergo Dominum, et laudemus eum qui rigat montes de superioribus suis. Inde veniet irrigatio ad terram, inde et humilia satiabuntur: sequitur enim, «De fructu operum tuorum satiabitur terra.» Quid est, «De fructu operum tuorum?» Nemo glorietur in operibus suis; sed qui gloriatur, in Domino glorietur . Gratia tua satiatur, cum satiatur: non dicat meritis suis datam gratiam fuisse. Si gratia dicitur, gratis datur: si operibus redditur, merces redditur . Gratis ergo accipe, quia impius justificaris. «De fructu operum tuorum satiabitur terra.» 9. «vers.ra fenum jumentis, et herbam servituti ho
Abbreviated transcription (Latin):
res inillo qͥpauꝑ factus ẽ cũ diues eẽtꝰ ut illiꝰ
pauptate nos ditaremur: Habuit enĩ loculoᷤ:
et dictum ẽ dequibusdã feminis religiosis.
qͦd ambulabant qua ibant pedes eius euan¬
gełirantes: et ministrabant ei desubstantia
sua. Nominantur ille mulieres in euanglio
erat paulus. nchil tale aliquando querens:
& omnia ꝓuincialib donans Sed qͥa multi

Expanded text:
as in illo, qui pauper factus est, cum dives esset, ut illius as in illo, qui pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Habuit enim loculos; et dictum est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evangelio,erat Paulus nihil tale aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi
Abbreviated transcription (Latin):
ca & ipsos: pasce et ipsos: epulare cum illi e¬
pulantur: delectare cũ illi saginantiur Illi
enim pane tuo: tu iusticia di Nemo uob̃ di¬
cat p̃ceptum ẽ axp̃o. ut seruo dĩ detur: mendi
coñdetur Absit prorsus: ipus ista loquit᷑.
a illis: sed multo magis illi. Ille enim petit:
& inuoce petentis agnoscis cui des Ille aut̃
qͣntominus petit: tantomagis ugilandum
t ẽ ut preoccupes petiturum: aut forte mͦ
ñpetiturum: & aliquando dampnaturum:
taq curiosi estote adista fr̃s mei. & inuenie¬
tis multoꝵ dĩseruoꝵ indigentiã: tantũ ut
uelitis inuenire. Sed quia delectat uos excu¬
satio. qua uultis dic̾e nesciebamus: ꝓpterea ñ
inueni tis Ipse dñs loculos habebat. qͦ mit¬
tebantur necessaria: & possidebantur num¬
mi: ꝓpter usus eorũ qui cum illo erant. ⁊eiꝰ
Numenim cũ dicitur. esurut iħs. euangłista
mentitur: Uoluit esurire ꝓpt̃ te ne tu esuri¬

Expanded text:
voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi evoca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur, mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebamus; propterea non invenitis. 11. Ipse Dominus loculos habebat, quo mittebantur necessaria, et possidebantur nummi propter usus eorum qui cum illo erant et ejus: non enim cum dicitur, «Esurivit» , evangelista mentitur. Voluit esurire propter te, ne tu esuri
Abbreviated transcription (Latin):
pat uocẽ petituri Si sic int̾uos indigent mili¬
tes xp̃i. ut etiam petant: uidete neuos iudi¬
cent ante quam petant. Quomͦ inqͥs quero:
Esto curiosus: esto ꝓuidus: ꝑspiceꝰ adtende
unde quisq uiuat: unde se transigat: unde
habeat Non reprehendit᷑. ista curiositaᷤᷤ tua.
Terra eris ꝓducens fenum umentis: etherbã
seruituti hominum Curiosꝰ esto: & intelli¬
ge suꝑ egenum & pauꝑem: Alius adte ue¬
nit ut petat: alium tu p̃ueni ne petat Sic̃
enim de illo qui te querit dictũ ẽ omĩ peten¬
titeda: sic de illo quẽ tu debes querere dictũ
ẽ: sudet elemosina inmanu tua. donec in¬
uenias iustum cui eam tradas Cum enĩ
dandũ sit & istis pauꝑib petentib: ñ enĩ
abeis mnhibuit ds̃ elemosinas. cũ xp̃c de ipsis
dicat. qͣndo facis epulum. conuoca claudo ᷤ.
cecos. debiles. nonhabentes unde tͥ reddant:
retͥbuetur autẽ tibi inresurrectione iustoꝵ uo

Expanded text:
pat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milipat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, attende unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» :
Abbreviated transcription (Latin):
exhis minimis tantũ in nomine discipłi: am̃
dico uob̾: ñ ꝑdet mercedem suã. Quam mer¬
cedem ñꝑdet : Recipient uos intab̾nacula
ȩterna. Quis ñ festinet : qͥs ñ alacrius currat.
Si terra estis: rigamini defructu oꝑum di: ne
dicatis. ñẽ cum quib faciamus Predicatore
nr̃i: umenta triturantia: homines seruien¬
tes: non indigent nr̃i quere tam̃. neqͥs indige¬
at Postremo & nu ñ indiget: inueniat inte
qd̾ uelit acciꝑe Accipit enim bonã uolunta¬
tẽ: cum tu accipias pacem Et si enim non
querit datum: sed requirit fructum. quere
tam̃ neqͥs indigeat Et noli dic̾e: si petierit
dabo Expectas ergo ut petat᷑ Sic pascis bo¬
uem dĩ: qͦmͦ transeuntẽ mendicũ: Illi pe¬
tenti das: quia scriptum ẽ omni petenti teda
De isto qͥd scriptũ ẽ: Beatus qͥintelligit suꝑ
egenum et paupẽ. Querecui des Beatus em̃
qui intelligit suꝑegenũ & pauꝑem: qͥ p̃occu¬

Expanded text:
discipuli; amen dico vobis, non perdet mercedem suam» . Quam mercedem non perdet? Recipient vos in tabernacula aeterna. Quis non festinet? qui non alacrius currat? Si terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus faciamus; praedicatores nostri, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,» qui praeoccu
Abbreviated transcription (Latin):
gelorum: abscondita ẽ enim abocłis nr̃is. &
ẽ inquadam republica magna imperatoris
dĩꝰ tamen esse angłos nouimus exfide: ⁊ mul¬
tis apparuisse scriptum legimus & tenemus.
nec inde dubitare fas nobis ẽ. Sp̃s autẽ sunt

Expanded text:
gelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et gelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei, tamen esse Angelos novimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde dubitare fas nobis est. Spiritus autem
Abbreviated transcription (Latin):
runt mercedem suam Profundum autem
quod dixi ubi erat fixa pars crucis & not
uidebatur: inde surgebant quȩ uidebant᷑:
iid est. qđ occultum est & non publicum
inȩccłia : sacramentũ baptismi: sacramentum
eucharistiȩ. Opera enim nr̃a bona. uident ⁊ pa¬
surgunt illa quȩ uident: sicut aꝑfundo crucis
qđ interra figitur. surgit tota crux que appa¬
ret & cernitur Et qͥd postea sum hoc dixisset
apłs adiecit. Scire etiam suꝑ eminentem sci¬
entiam caritatis xp̃i Cum iam dictũ fuisset
incaritate radicati & fundati: Amatis enim
xp̃m: & ideo incruce operamini: S nunquid
amatis: quantum uos ille amauit: Amando
autem quantũcumq amatis: uolatis adeũ.
ut cognoscatis quemadmodum uos ipse ama¬
uerit: hoc est ut sciatis suꝑ eminentiam ca¬
ritatis xp̃i Amatis enim uos quantum po¬
testis: & uolatis quantum potestis: sed ille
quamuis non uideamus apparitionem an¬

Expanded text:
runt mercedem suam» . Profundum autem runt mercedem suam» . Profundum autem quod dixi, ubi fixa erat pars crucis, et non videbatur; inde surgebant quae videbantur. Quid est quod occultum est, et non publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pasurgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi» ; cum jam dictum fuisset, «In charitate radicati et fundati.» Amatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiam charitatis Christi. Amatis enim vos quantum potestis, et volatis quantum potestis: sed ille quamvis non videamus apparitionem An
Abbreviated transcription (Latin):
dam apłs: flecto genua mea ꝓuob̃ adpatrẽ.
ut det uobis scđ̾m interiorem hominem ha¬
ritate radicati & fundati Iam dat illis cari¬
tatem: iam dat illis alas & pennas:. ut pos¬
sitis inquit comprehendere quȩ sit latitu¬
do: altitudo: longitudo. et ꝓfundum fortas¬
ss crucẽ dñi significat. Erat enim latitudo:
inqua porrecte sunt manus Longitudo a
terra surgens: inqua erat corpus infixum
Altitudo: abillo diuexo ligno. sursum qđ emi¬
net Profundum. ubi fixa erat crux: & ibi
omnis spes uite ȩtͥnȩ. Latitudo ẽ enim inbo¬
nis oꝑibͥ longitudo. inꝑseuerandum usq
infinem: Attitudo. ꝓpter sursum cor: ut ꝑ
usq infinem. habentes latitudinem quia
bene oꝑamurꝰ & longitudinem quia ꝑseue¬
iamus usq infinẽ: non faciamus aliquid nͥ¬
spe cȩlestium premiorum: Ipsa ẽ enim alti¬
tudo. non hic querere mercedem sed sursum:
ne dicatur.nobis. Amen dico uob̃. ꝑcepe¬

Expanded text:
sdam Apostolus: «Flecto genua mea pro vobis ad Patrem, sdam Apostolus: «Flecto genua mea pro vobis ad Patrem, ut dritate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «comprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» Fortassis crucem Domini significat. Erat enim latitudo, in qua porrectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat corpus infixum; altitudo, ab illo devexo ligno sursum quod eminet; profundum, ubi fixa erat crux, et ibi omnis spes vitae nostrae. Latitudo enim est in bonis operibus, longitudo in perseverando usque in finem, altitudo propter Sursum cor, ut omeramus usque in finem, habentes latitudinem qua bene operamur, et longitudinem qua perseveramus usque in finem, non faciamus nisi spe coelestium praemiorum. Ipsa est enim altitudo, non hic quaerere mercedem, sed sursum; ne dicatur nobis: «Amen dico vobis, percepe
Abbreviated transcription (Latin):
diceret Sic possum fugere afacie ux tue: si
accepero pennas ut columba: & uolauero in
extrema maris: Inextrema maris uolare ẽ
spem iam pretendere infinem scłi: Quomͦ ille
qui ait. hoc labor est ante me. donec introcã
inscũarium di  & intelligam innouissima
t quomͦ uenit in extrema maris: iam acceptiᷤ
pennis: Et enim illuc inquit manus tuade¬
ducet me. et ꝑducet me dextera tua Nam &
cum pennis meis casurꝰ sum: nͥ tu deducas.
Ergo habent alas bonas & liberas. & nullo ui¬
sco obligatas. animȩ bene oꝑantes dĩ p̃cepta:
habentes caritatem deconscientia pura. et fide
non ficta. Sed quantũuis sint predite uituti¬
bus caritatis: qͥd adillã dilectionẽ dĩ. qua sunt
dilectȩ etiã cum usco essent implicate: Ma¬
ior eigo innos dilec̾tio dei: quam nr̃a in illum.
Nr̃a dilectio pennȩ nr̃ȩ sunt: sed ille ambulat
& suꝑ pennas uentorum: Lam dicebat quibꝰ¬

Expanded text:
diceret: Sic possum fugere a facie irae tuae, si diceret: Sic possum fugere a facie irae tuae, si accepero pennas ut columba, et volavero in extrema maris. In extrema maris volare, est spem jam praetendere in finem saeculi, quomodo ille qui ait: «Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuc,» inquit, «manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . Nam et cum pennis meis casura sum, nisi tu deducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent implicatae? Major ergo in nos dilectio Dei, quam nostra in illum. Nostra dilectio pennae nostrae sunt, sed ille «ambulat» et «super pennas ventorum.» 14. Jam dicebat quibu
Abbreviated transcription (Latin):
tum allegoria ẽ Et quid hic accipimus. asceri¬
dit suꝑ pennas uentorum: Diximus bene acci¬
pi figurate uentos animas Pennȩ uentorum.
pennȩ animarum. que sunt nisi aquib sur¬
sum attolluntur: Penne gͦ animarum uirtu¬
tes: bona oꝑa: recta facta induab alis. habent
hominepennas: Omnia enim precepta: induo¬
bus preceptis sunt. Quisquis dilexerit deum
& proximum: animam habet pennatã lib̃is
alis: scõ amore uolantẽ ad dñm Quicunq imi¬
plicatur amore carnali: uiscum habet inpen¬
nis Nam si anima non habet alas. ⁊ pennas:
unde ille gemens intribulationib dic̃ qͥs da¬
bit mͥ pennas sicut columbe : & sequitur: &
uolabo & requiescam: Item alio loco. qͦ ibo
aspũ tuo: & quo afacie tua fugiam: Si ascen¬
dero incęlum tu illic es: si descendero ininfer¬
num ades Si acceꝑo pennas meas sicut co¬
lumba: & uolauero inextremis maris Tanꝗͣ

Expanded text:
tum allegoria est. Et quid hic accipimus, «Ascentum allegoria est. Et quid hic accipimus, «Ascendit super pennas ventorum?» Diximus, bene accipi figurate ventos animas. Pennae ventorum, pennae animarum quae sunt, nisi a quibus sursum attolluntur? Pennae ergo animarum virtutes, bona opera, recte facta. In duabus alis habent omnes pennas; omnia enim praecepta in duobus praeceptis sunt. Quisquis dilexerit Deum et proximum, animam habet pennatam, liberis alis, sancto amore volantem ad Dominum. Quicumque implicatur amore carnali, viscum habet in pennis. Nam si anima non habet alas et pennas, unde ille gemens in tribulationibus dicit: «Quis dabit mihi pennas, sicut columbae?» Et sequitur:» Et volabo, et requiescam» . Item alio loco: «Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero ad infernum, ades; si accepero pennas meas sicut columba, et volabo in extrema maris.» Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quedam uerba. qm̃ uerba sunt. & exlit i
ga ꝓcedunt communia nobis sunt etiã cũ
reb ludicris & non honestis Tamen locum
sium habent ista uerba ineccłia: et locum
suum inscena Non enim ego dixi qđ apłs ñ
dixit. cum deduob filiis abrahȩ diceret: quȩ
sunt inquit in allegoria. Allegoria dicitur.
cũ aliquid aliud uidetur sonare inuerbis: &
aliud in intellectu significare: quomodo dicit᷑
quid bestia: Petra xp̃c: nunquid duricia: Mons
xp̃c: nunquid tumor terre: Et sic multa aliud
uidentur sonare: aliud significare & uocatur
allegoria: Nam qui putat me detheatro dixisse
allegoriam: putet & dominũ deamphiteatro di¬
xisse parabolam: Nide quid faciat ciuitas: ubi ha¬
bundant spectacula. Inagro securius loquerer:
Iud sit enim allegoria. non ibi forte didicissent
homines nisi inscripturis di. Ergo qđ dicimꝰ
allegoriam figurã esse: sacramentum figura¬

Expanded text:
Nam quaedam verba, quoniam verba sunt, et ex lingua Nam quaedam verba, quoniam verba sunt, et ex lingua procedunt, communia nobis sunt etiam cum rebus ludicris, et non honestis: tamen locum suum habent verba ista in Ecclesia, et locum suum in scena. Non enim ego dixi quod Apostolus non dixit, cum de duobus filiis Abrahae diceret: «Quae sunt,» inquit, «in allegoria» . Allegoria dicitur, cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellectu significare. Quomodo dicitur quid bestia? Petra Christus : numquid duritia? Mons Christus : numquid tumor terrae? Et sic multa aliud videntur sonare, aliud significare; et vocatur allegoria. Nam qui putat me de theatro dixisse allegoriam, putet et Dominum de amphitheatro dixisse parabolam. Videtis quid faciat civitas ubi abundant spectacula: in agro securius loquerer; quid sit enim allegoria, non ibi forte didicissent homines, nisi in Scripturis Dei. Ergo quod dicimus allegoriam figuram esse, sacramentum figura
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq present. uelocitate motus nicħ deserere:
quia tu non noueras aliquid uento uelocius. am¬
bulat inquit suꝑpennas uentoꝵ: idest ueloci¬
tas eius suꝑat uelocitatem uentorum: ut ꝑpen¬
nas uentorum intelligas uelocitatẽ uentorum:
& uerbum dĩ intelligas uelocius omnib uen¬
tis. & sic inprima facie considerationis. pulse¬
mus adaliquid interiuis: & figurate aliquid
nobis indicent istȩ litere. Uentos quidem in¬
telligimus infigura non absurde animas: Non
quia uentus ẽ anima. sed quia inuisibilis ẽ
uentus Quamius res corporea. corꝑa impellẽs::
tamen quia humani oculi aciem fugit. est
autem anima inuisibilis: propterea bene in¬
telligimus animas uentos: Inde ẽ qđ̃ et ds̃
insufflasse dicitur sp̃m uitȩ formato homini:
& factus ẽ homo inanimam uiuentem G
uenti. Animȩ inallegoria non absurde acci¬
piuntur Uidete autem: ne putetis nomina¬
ta allegoria. pantomimi aliquid me dixisse

Expanded text:
ubique praesentem, velocitate motus nihil deserere, ubique praesentem, velocitate motus nihil deserere, quia tu non noveras aliquid vento velocius, «Ambulat,» inquit, «super pennas ventorum,» id est, velocitas ejus superat velocitatem ventorum: ut per pennas ventorum intelligas velocitatem ventorum, et verbum Dei intelligas velocius omnibus ventis. Et sic in prima facie considerationis: pulsemus ad aliquid interius, et figurate aliquid nobis indicent istae litterae. 13. Ventos quidem intelligimus in figura non absurde animas: non quia ventus est anima, sed quia invisibilis est ventus, quamvis res corporea, corpora impellens, tamen quia humani oculi aciem fugit; est autem anima invisibilis, propterea bene intelligimus animas ventos. Inde est quod et Deus insufflasse dicitur spiritum vitae formato homini; «et factus est homo in animam viventem» . Ergo venti, animae in allegoria non absurde accipiuntur. Videte autem ne putetis nominata allegoria, pantomimi aliquid me dixisse.