comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ea folia: & fructum non inuenit. Quan¬
dam nobis arborem figurabat. Nam fru¬
ctuum illorum tempꝰ. nondũ erat. Qͦd om̃s
homines nouerãt: artifex cęli & terrȩ non
nouerat: Ergo ille qui paulum segregauit.
babylonie. Suscepti gͦ ex utero illo: iam
incipiamꝰ habere aliam spem. Prosit fr̃s qͣre
gaudetis: fructus factte. positi in alia spe.
am non nouimꝰ malum. nisi offendere dm̃.
&e ñ ꝑduci ad illa quę reꝓmisit: nec noui¬
mꝰ bonum nisi ꝓmereri dm̃. & ꝑduci ad illa
que ꝓmisit. Quid illabona mundi hiũ.
& mala mundi huiꝰ: In different̃ habeam.
quia iam suscepti ab utero illiꝰ matris nr̃e
in differenter ea habentes dicimꝰ. sicut tene¬
bre eiꝰ sic & lum̃ eiꝰ. Hec felicitas scłi nos
facit beatos: nec adu̾sitas miseros. Opꝰ est
usticiam petere: fidem diligere: sꝑare
in dño: diligere din: diligere & ꝓximum.
Post istos labores. habebimꝰ indefessam lucẽ

Expanded text:
in ea folia, et fructum non invenit: quamin ea folia, et fructum non invenit: quamdam nobis arborem figurabat. Nam fructuum illorum tempus nondum erat : quod omnes homines noverant, artifex coeli et terrae non noverat? Ergo ille qui Paulum segregavit aBabyloniae. Suscepti ergo ex utero illo, jam incipiamus habere aliam spem. Promisit, fratres, quare gaudeatis; fructus facite positi in alia spe. Jam non novimus malum nisi offendere Deum, et non perduci ad illa quae promisit; nec novimus bonum nisi promereri Deum, et perduci ad illa quae promittit. Quid illa bona mundi hujus, et mala mundi hujus? Indifferenter habeamus; quia jam suscepti ab utero illius matris nostrae indifferenter ea habentes, dicimus, «Sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Nec felicitas saeculi nos facit beatos, nec adversitas miseros. Opus est justitiam tenere, fidem diligere, sperare in Deum, diligere Deum, diligere et proximum. Post istos labores habebimus indefessam lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
Upisti me ex utero matris meę. Dũ essẽ
ero matris meę. ñ indifferent habe¬
lm tenebras illi noctis. & lucẽ illiꝰ noctis.
tenim uterus matris mee: consuetudo
alitatis meȩ fuit. Quȩ ẽ illa ciuitas:
lu̧ nos genuit in captiuitate. Nouimus
ablloniam illã. de qua hesterno die locu
lsumus: unde ꝓficiscunt᷑ om̃s qͥ credt̃
uit gaudere nisi aliquid ꝓsꝑum eueniat.
scđm tempus: nec nouit contristari nͥ aliqͥd
adu̾sum eueniat scđm tempꝰ. lam exi de
utero babylonie: incipe cantare ymnum
deo: egredere & nascere: suscipit te deus
ex utero matris tuȩ. Quis deus: Deus ille
apłi pauli: qui dixit. Cum autem placu¬
it deo qui me segregauit de utero matris
meȩ. reuelare filium suum in me. Que erat
nom̃ : In illis remanserat laus dei: facta aũ¬
non in eis inueniebantur. Erant in eis uerba
dei. quasi folia in arbore: fructus nunquã.
Talem arborem fici sicut nostis cũ dñs inue¬
niss&: maledicto arefecit. Inuenit enim

Expanded text:
meae.» Dum essem in utero matris meae, non indifferenter habebam tenebras illius noctis et lucem illius noctis. Etenim uterus matris meae, consuetudo civitatis meae fuit. Quae est illa civitas? Quae nos primo genuit in captivitate. Novimus Babyloniam illam de qua hesterno die locuti sumus, unde proficiscuntur omnes qui credunt vit gaudere nisi aliquid prosperum eveniat secundum tempus, nec novit contristari nisi aliquid adversum eveniat secundum tempus. Jam exi de utero Babyloniae, incipe cantare hymnum Domino: egredere, et nascere; suscipiet te Deus ex utero matris tuae. Quis Deus? Deus ille apostoli Pauli, qui dixit: «Cum autem placuit Deo, qui me segregavit de utero matris meae, revelare» «Filium suum in me» . Quae enNomen in illis remanserat laudis Dei; facta autem in eis non inveniebantur: erant in eis verba Dei, quasi folia in arbore, et fructus nusquam. Talem arborem fici, sicut nostis, cum Dominus invenisset, maledicto arefecit. Invenit enim
Abbreviated transcription (Latin):
ñdũ uenimꝰ ad illũ diem quẽ ñ coartat he
occasu. Nox ẽ gẜͦ hic. Sed quandã lucem
siti generalit nex: diximꝰ. Que susdeo¬
te uite humane. habent homines lici
& habitauerit animã ꝑ fidem. & ꝓͥmulet
aliam lucem.: & inspirauerit. &e donauart
patientiam: & monuerit hominẽ non d¬
lectari ꝓsꝑis ne frangat᷑ adũsis. inciriu
nio fidelis indifferent᷑ uti mundoibore
extolli quando res ꝓsꝑe accedunt iuc
frangi quando res auersȩ sunt: sed ubis
dm̃ benedicere. ñ solum quando lubinat
s eciã quando amittit: non solũ qando
sanꝰ ẽ. s etiam qͥndo egrotat: ut sit inillo
uera cantatio. benedicam dnm̃ in om̃itꝰ¬
pore. semꝑ laus eiꝰ in ore meo. Sigͦ senp¬

Expanded text:
nondum venimus ad illum diem, quem non coarctat hesnondum venimus ad illum diem, quem non coarctat hesoccasu. Nox est ergo hic; sed quamdam lucem sit generaliter nox diximtate vitae humanae habent homines lucem,  habitaverit animam per fidem, et promiserit aliam lucem, et inspiraverit et donaverit patientiam, et monuerit hominem non delectari prosperis, ne frangatur adversis; incipit homo fidelis indifferenter uti mundo isto, nec extolli quando res prosperae accidunt, nec frangi quando res adversae sunt, sed ubique Dominum benedicere; non solum quando abundat, sed etiam quando amittit; non solum quando sanus est, sed etiam quando aegrotat; ut sit in illo vera illa cantatio: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Si e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc deus his talibꝰ flagellis erudit nos. ut ni
tenebrentur tenebrȩ nr̃e : agnoscamꝰ nos
sub pena flagelli esse. & benedicamꝰ dm̃i
miscentẽ amaritudines dulcedini uite tẽ¬
poralis: ne temporalium deliciarũ delecta¬
tione cecati. non desideremꝰ deliciaset̃nas.
nec uelimnꝰ finire mare. & habitare in nouis¬
sima maris. Seuiant gͦ fluctus maris. on¬
tum plus seuiunt fluctus maris: tanto se
illa cũ pennis columba suspendit. Non gͥ
tenebrat ds tenebras nias: quia misc&
flagella peccatis nr̃is. & amaritu dines pra¬
uis delectationibꝰ nr̃is. Non nos tenebremꝰ
tenebras nr̃as. defendendo peccata nr̃a: &
nox illuminatio in deliciis nr̃is. Qm̃ tene¬
bre non tenebrabuntur ate. & nox tanqͣ¬
patris:. ne sit amara sententia iudicis: sic ha¬
bebimꝰ tenebras noctis huiꝰ. qͦmͦ lum̃ noctiᷤ
huiꝰ. Si nox ẽ qͦmͦ ibi lux ẽ: Nox ẽ. quia
errat᷑ bic a genere humano. Nox ẽ: quia

Expanded text:
hoc Deus hic talibus flagellis eruit nos, ut non hoc Deus hic talibus flagellis eruit nos, ut non tenebrentur tenebrae nostrae; agnoscamus nos sub poena flagelli esse, et benedicamus Deum miscentem amaritudines dulcedini vitae temporalis, ne temporalium deliciarum delectatione caecati; non desideremus delicias aeternas, nec velimus finiri mare et habitare in novissima maris. Saeviant ergo fluctus maris; quanto plus saeviunt fluctus maris, tanto se illa cum pennis columba suspendit. Non ergo tenebrat Deus tenebras nostras; quia miscet flagella peccatis nostris, et amaritudines pravis dulcedinibus nostris. Non nos tenebremus tenebras nostras defendendo peccata nostra; et nox illuminatio in deliciis nostris. «Quoniam tenebrae non Patris, ne sit amara sententia judicis; sic habebimus tenebras noctis hujus, quomodo lumen noctis hujus. Si nox est, quomodo ibi lux est? Nox est, quia erratur hic a genere humano: nox est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
brabunturate. lu gͦ noli tenebrare tenebras
tuas. Deus illas ñ tenebrat: s magis illumi¬
nat. Quia illi dictũ ẽ: ipsi canto in alio psal¬
tenebrant tenebras suas: quas ds̃ ñ tenebrat
Homines mali: homines ꝑuersi. Cũ peceant
utiꝙ tenebre st̃ : dũ ñ confitent᷑ peccata
quę fȩcerunt. sed insuꝑ defendunt: tenebrañ
tenebras. Ergo iam si peccasti: in tenebris es.
Ded confitendo tenebras tuas mereberis illu¬
minari tenebris tuis: defendendo autẽ tene¬
bras tuas. tenebraberis tenebris tuis. Et qͥn¬
do euades a duplicibꝰ tenebris: qui in sim¬
plicibꝰ laboras: Unde autem dñs ñ tene¬
brat tenebras nr̃as: Quia non nos sinit im¬
punita habere peccata. F lagellat nos in istiᷤ
laboribꝰ: & erudit nos tota ista miseria ge¬
neris humani. in qua gemit mundus.
Noueritis fr̃s quia dolor medicinabilis ẽ.
non sententia penalis. Uidetis quia dolor
ubiq: ubiq metiis: ubiq necessitas: ubiq
labores: crescit auaricia. s in malis. Si ad

Expanded text:
brabuntur a te.» Tu ergo noli tenebrare tenebras tuas; et Deus illas non tenebrat, sed magis illuminat: quia illi dictum est in alio psaltenebrant tenebras suas, quas Deus non tenebrat? Homines mali, homines perversi: cum peccant, utique tenebrae sunt; dum non confitentur peccata quae fecerunt, sed insuper defendunt, tenebrant tenebras suas. Ergo jam si peccasti, in tenebris es: sed confitendo tenebras tuas, mereberis illuminari tenebras tuas; defendendo autem tenebras tuas, tenebraris tenebras tuas. Et quando evades a duplicibus tenebris, qui in simplicibus laborabas? Unde autem Dominus non tenebrat tenebras nostras? Quia non nos sinit impunita habere peccata: flagellat nos in istis laboribus, et erudit nos. Tota ista miseria generis humani in qua gemit mundus, noveritis, fratres, quia dolor medicinalis est, non sententia poenalis. Videtis quia dolor ubique, ubique metus, ubique necessitas, ubique labores. Crescit avaritia, sed in malis. Si ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientia dei ꝑdiderat dragm̃ã. Quid est drag¬
ma: Nũmꝰ: in quo nũmo imago erat ipsius
imꝑatoris nr̃i. Factꝰ ẽ enim homo ad imagi¬
nem dei.: & ꝑierat. Et quid fecit mulier sapi¬
ens: Accendit lucernam. Lucerna de luto
ẽ sed habet lucem qua inueniatur drag¬
ma. Lucerna gͦ sapientię: caro xp̃i. De luto
facta ẽ. sed u̾bo suo luc&. Inuenit ꝑditos.
& nox illuminatio in delicus. Delicie nr̃e ap̃e.¬

Expanded text:
Sapientia Dei perdiderat drachmam. Quid est dracSapientia Dei perdiderat drachmam. Quid est drachma? Nummus, in quo nummo imago erat ipsius Imperatoris nostri. Factus est enim homo ad imaginem Dei , et perierat. Et quid fecit mulier sapiens? Accendit lucernam. Lucerna de luto est, sed habet lucem qua inveniatur drachma. Lucerna ergo sapientiae, caro Christi, de luto facta est; sed Verbo suo lucet, invenit perditos. «Et nox illuminatio in deliciis meis:» facta e
Abbreviated transcription (Latin):
E caritas multoꝵ. In ista uita uit̾ tanta scan¬
bala. int̾ tã multa peccata: int̾ tantas tur
scotidianarũ teptationũ. cotidianarum
suggestionũ malarũ. quid facio inquit:
Quomͦ ꝑueniam ad extrema maris: Audio
qui ꝑseuerauerit usq in finem. hic saluus erit.
attendens longitudinẽ uiȩ. dixi mͥ. Fortasse
tenebre conculcabunt me: & nox illuminatio¬
mea in deliciis meis. Facta ẽ mͥ nox illumina¬
tio: quia in nocte me desꝑaueram. posse tran¬
sire tantum mare. & tantam uiã suꝑare: &
uenire ad extremum ꝑseuerando usq in finẽ:
gr̃as illi qui me quesiuit fugitiuui: qui terga
mea flagelli plaga ꝑcussit: qui me uocando ab
interitu reuocauit: fęcit mͥ illuminatã noc¬
tem. Nox enim ẽ: quandiu ista uita agitur.
Quomͦ ẽ nox illuminatio: Quia xp̃c descen.¬
dit in noctem. Accepit carnẽ xp̃c de isto se¬
culo: & illuminauit nobis noctem. Perdidat
enĩ draginã mulier illa: accendit lucernã

Expanded text:
ta vita inter tanta scandala, inter tam multa peccata, inter tantas turbas quotidianarum tentationum, quotidianarum suggestionum malarum, quid facio, inquit? quomodo perveniam ad extrema maris? Audio «Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Attendens longitudinem viae, dixi mihi, «Fortasse tenebrae conculcabunt me. Et nox illuminatio» «in deliciis meis.» Facta est mihi nox illuminatio: quia in nocte me desperaveram posse transire tantum mare, et tantam viam superare, et venire ad extremum perseverando usque in finem. Gratias illi qui me quaesivit fugitivum, qui terga mea flagelli plaga percussit, qui me vocando, ab interitu revocavit, qui fecit mihi illuminatam noctem. Nox est enim quamdiu ista vita agitur. Quomodo est nox illuminata? Quia Christus descendit in noctem. Accepit Christus carnem de isto saeculo, et illuminavit nobis noctem. Perdiderat enim drachmam mulier illa; accendit lucernam .
Abbreviated transcription (Latin):
intatẽ patris mei facio: surgite eamꝰ hin
lud est surgite eamus hinc: Id est ñ¬
aenecessitate. s uoluntate patior: reddens
derem diem hominum: Non laboraui seqͣns
te dñe: & diem hominum ñ concupiui. Ec¬

Expanded text:
ntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc» . Quid est, «surgite, eamus hinc?» Id est, non necessitate, sed voluntate patior, reddens derem? Non diem hominum. «Non laboravi subsequens te, Domine, et diem hominum non concupivi;
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ inquit scientia tua ex me. Ex pecca¬
to meo factũ ẽ ut mirificata mͥ ẽẽt: & in cõ¬
p̃hensibilis mͥ exister&. Nam erat mͥfacilitaᷤᷤ
contẽplandi te: quando ñ suꝑbia reliquerã
te. Mirificata ẽ scientia tua ex me. Inua¬
qͦ iturus es. iam cuiꝰ limes inuestigatꝰ ẽ: Uide¬
in mundo ab illospũ. quo plenus ẽ mundꝰ: Quo
abibo aspũtuo: & quo a facie tua fugiam: Lo¬
cum querit. quo fugiat ab ira dei. Quis ẽ locꝰ
recepturꝰ fugitiuum dei : Homines qͥ susci¬
piunt fugitiuos. quer̃ ab eis. a qͦ fugerint.
de suo: non hab& iste talem dñm a qͦ possit
inuestigari. Cum autẽ audierint dñm po¬
tentem : aut ñ suscipiunt. aut cũ magno ti¬
more suscipiunt. S homo potens falli potest.
Ubi ñ ẽ ds̃: Quis fallit dm̃: Quẽ non uid&
ab Aquo fugitiuũ suũ non repetit deus:
Quo gͦ ibit fugitiuusiste a facie dar uox
se hac atꝙ illac: quasi querens locunsiis¬

Expanded text:
est» enim, inquit, «scientia tua ex me.» Ex peccaest» enim, inquit, «scientia tua ex me.» Ex peccato meo factum est ut mirificata mihi esset, et incomprehensibilis mihi existeret. Nam erat mihi facilitas contemplandi te, quando non superbia reliqueram te. «Mirificata est scientia tua ex me: invaquo iturus est jam, cujus limes est investigatus? Videin mundo ab illo Spiritu, quo plenus est mundus? «Quo ibo a Spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam?» Locum quaerit quo fugiat ab ira Dei. Quis est locus recepturus fugitivum Dei? Homines qui susciptum fugitivos, quaerunt ab eis, a quo fugerint; de suo: Non habet iste talem dominum a quo possit investigari. Cum autem audierint dominum potentem, aut non suscipiunt, aut cum magno timore suscipiunt: quia et homo potens falli potest. Ubi non est Deus? quis fallit Deum? quem non videt Deus? a quo fugitivum suum non repetit Deus? Quo ergo ibit fugitivus iste a facie Dei? Vertit se hac atque illac, quasi quaerens locu
Abbreviated transcription (Latin):
riora eiꝰ: cuiꝰ faciem uidere ñ potuer. Manꝰ
eni eiꝰ erat suꝑ oculos eorũ: ñ semꝑ ẜ. donec
transir&. Postea ꝗͥ transut. abstulit manũ
ab oculis eorum: ablata manu ab oculis suis.
dicunt discipulis. Quid faciemꝰ : Primo seui:
postea pii. Primo irati: postea timidi. Pri¬
moduri : postea flexi. Primo ceci: postea il¬
luminati. Puto qͦd agnoscamꝰ & in hoc psalmo
uoces huiꝰmodi: etiam gentium recordantiũ
infidelitatẽ suam. Concludit enim deus om̃s
in infidelitate : ut om̃ium misereatur. Tu fin¬
xisti me: & posuisti suꝑ me manũ tuam. Mi¬
rificata ẽ scientia tua ex me: inualuit: ñ po¬
tero ad illam. Ueluti posuisti suꝑ me manum
tuã. Mirus mͥ factus es: ñ te cõphendo cũ quo
eram. Quam facilis mͥ erat uultus patris. qͣn¬
do dixi: da mͥ substantiã meã que me contin¬
git. Ecce ꝓfecto in regione longinqua & fa¬
me contrito. multum mͥ ẽ. & labor est ante
me: ñ possum ꝑciꝑe qͦd dimisi. Mirificata

Expanded text:
idere non potuerunt. Manus enim ejus erat super oculos eorum; non semper, sed donec transiret. Posteaquam transiit, abstulit manum ab oculis eorum: ablata manu ab oculis suis, dicunt discipulis, «Quid faciemus?» Primo saevi, postea pii; primo irati, postea timidi; primo duri, postea flexi; primo caeci, postea illuminati. 9. Puto quod agnoscamus et in hoc psalmo voces hujusmodi etiam Gentium recordantium infidelitatem suam. «Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur» . «Tu finxisti me, et posuisti super me manum tuam. Mirificata est scientia tua ex me: invaluit; non potero ad illam.» Veluti posuisti super me manum tuam: mirus mihi factus es; non te comprehendo cum quo eram. Quam facilis mihi erat vultus patris, quando dixi, «Da mihi substantiam meam, quae me contingit.» Ecce profecto in regionem longinquam et fame contrito , multum mihi est, et labor est ante me; non possum percipere quod dimisi. «Mirificata
Abbreviated transcription (Latin):
st dom̃ dñi benedictũ. In nocte sum quadã
que mͥ solacus quibꝰdam noctẽ istã quando
t copias rerum temporaliũ: subtraxit
anlucem tp̃ralem. & quasi tenebrata
.Sed quia sicut tenebrȩ eiꝰ ita & lu

Expanded text:
 Domini benedictum» . In nocte sum quadam navit mihi solatiis quibusdam noctem istam, quando dedit copias rerum temporalium: subtraxit ipsam lucem temporalem, et quasi tenebrata est nox. Sed quia «sicut tenebrae ejus, sic et lu
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. quia de cruce ñ descendebat. cũ
utiq multomagis fuerit qͦd fȩcit de sepul¬
chro surgere. quã de cruce descendere.
annunciato gͦ sibi xp̃o. dixer̃. Quid facie¬
mͥ Iili qui seuier᷑ in dnm quẽ uidebant.

Expanded text:
tabant, quia de cruce non descendebat, cum tabant, quia de cruce non descendebat, cum utique majus multo fuerit quod fecit, de sepulcro resurgere, quam de cruce descendere: annuntiato ergo sibi Christo dixerunt, «Quid faciemus?» Illi qui s
Abbreviated transcription (Latin):
rat : &ecitas ex parte isrł facta ẽ. ut pleni¬
tudo gentium intrar&: & sic om̃ĩs isrł saluus
fier&. Excecati st̃ gͦ ex parte uidei merito
suꝑbiȩ suȩ. quia se uistos dicebant: & exce¬
cati. crucifixer̃ dñm. Posuit suꝑ eos manũ
suam. ne uiderent eũ donec transir&: scili¬
cet de hoc mundo ad patrem. Uideamꝰ si pꝰea¬
qͣm transuit uider̃ posteriora eiꝰ. Resurre¬
xit dñs: apparuit discipulis suis. & om̃ibꝰ qͥ
in eum iamcrediderant. non eis a quibꝰ cruci¬
fixus erat: quia suꝑ illos manum posuerat
donec transir&. Ascendit autẽ in cęlum
quadraginta diebꝰ factis cũ discipulis suis:
impleto die pentecostes. misit eis spm̃ scm̃.
qui in una nati erant. & unam solam didi¬
cerant. Expauer̃ & exhorruer̃ tantũ mi¬
raculum: milia eorum qui crucifixerant
dnm. Compuncti corde tanto miraculo:
quesier̃ consilium ab apłis quid facerent
idiote homines linguis om̃ibꝰ loquerentur.
nẽ mortalem irriserant: cui ꝓpt̾ea insul¬

Expanded text:
acta est, ut plenitudo Gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret» . Excaecati sunt ergo ex parte Judaei, merito superbiae suae, quia se justos dicebant; et excaecati crucifixerunt Dominum. Posuit super eos manum suam, ne viderent eum, donec transiret, scilicet de hoc mundo ad Patrem. Videamus si posteaquam transiit, viderunt posteriora ejus. Resurrexit Dominus, apparuit discipulis suis et omnibus qui in eum jam crediderant; non eis a quibus crucifixus erat, quia super illos manum posuerat, donec transiret. Ascendit autem in coelum, quadraginta diebus factis cum discipulis suis. Impleto autem die Pentecostes, misit eis Spiritum sanctum. qui in una nati erant, et unam solam didicerant. Expaverunt, et exhorruerunt tantum miraculum, millia eorum qui crucifixerant Dominum: compuncti corde de tanto miraculo, quaesierunt consilium ab Apostolis, quid facerent,ntibus unde idiotae homines linguis omnibus loquerentur. alem hominem irriserant; cui propterea insul
Abbreviated transcription (Latin):
cur mͥ calumpniant᷑ qui accipiunt in ua¬
nitate ciuitates suas. qͦd mͥ imputari pos¬
sunt eorum peccata qͦs oderam. & suꝑ quibꝰ
zelo domꝰ dei tabesd̾ebam: Sed ubi ẽ dili¬
ligite inimicos ur̃os: An quia ur̃os dixit
qui oderant me. Et suꝑ inimicis tuis tabes¬
cebam. Tuis dix̃. non meis. S qui nos ꝓpt̾ea
seruimꝰ: quid aliud quã eũ oder̃. & eiꝰ ini¬
micist̃: Numꝗͥd gͦ tales inimicos nr̃os dili¬
gere ñ debemꝰ: Aut non ꝓpt̃ dm̃ ꝑsecutio

Expanded text:
cur mihi calumniantur qui accipiunt «in vacur mihi calumniantur qui accipiunt «in vanitate civitates suas,» quod mihi imputari possint eorum peccata, quos oderam, et super quibus zelo domus Dei tabescebam? Sed ubi est, «Diligite inimicos vestros?» An quia «vestros» dixit, qui oderunt me. «Et super inimicis tuis tabescebam: tuis» dixit; non, meis. Sed qui nos propterea servimus, quid aliud quam eum oderunt, et ejus inimici sunt? Numquid ergo tales inimicos nostros diligere non de
Abbreviated transcription (Latin):
eccła. Quid est qͦd mͥ calumpniant᷑ suꝑbi. qͦd
quasi me maculent aliena peccata: & ꝓpt̾ea
separando se. accipiunt in uanitate ciuitatẽ
suas: Nonne eos qui oderant te odio habui:
Utquid a me peiores exigunt etiã corpora¬
lem a malis separationẽ. ut ñ ante tẽpꝰ mes¬
sis. simul cum  zaniis eradicet᷑ & triticum:
ut ante tempꝰuentilationis. ꝑdam sustinentiã
tolerandi paleam: ut antequam om̃ia gene¬
ra piscium ad finem scłi tanqͣm ad litus se¬
paranda ꝑueniant. retia pacis unitatisq
dirumpam: Numꝗͥd malorũ st̃ sacram̃ta
quȩ accipio : Numꝗͥd eorum uite factisq
consentiendo cõmunico: Nonne eos qͥ ode¬
rant te dñe odio habui: & suꝑ inimicis tu¬
is tabescebam: Nonne cũ zelus domꝰ tue
comeder& me: uidebã insensatos & tabesce¬
bam: Nonne tediũ detinebat me. apecca¬
toribꝰ relinquentibꝰ legem tuã: Qui enĩ st̃
inimici tui: nͥ qui uita sua indicant quia
oderant legem tuam : Hos gͦ cũ odissem:

Expanded text:
esia: Quid est quod mihi calumniantur superbi, quasi me maculent aliena peccata, et propterea separando se, accipiunt «in vanitate civitates suas? Nonne eos qui oderant te, Domine, odio habui?» Utquid a me pejores exigunt etiam corporalem a malis separationem, ut ante tempus messis simul cum zizaniis eradicetur et triticum ; ut ante tempus ventilationis perdam sustinentiam tolerandi paleam ; ut antequam omnia genera piscium ad finem saeculi tanquam ad littus separanda perveniant, retia pacis unitatisque disrumpam ? Numquid malorum sunt Sacramenta quae accipio? numquid eorum vitae factisque consentiendo communico? «Nonne eos qui oderant te, Domine, odio habui; et super inimicis tuis tabescebam?» nonne cum zelus domus tuae comederet me , videbam insensatos, et tabescebam? nonne et taedium detinebat me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam ? Qui enim sunt inimici tui, nisi qui vita sua indicant quam oderint legem tuam? Hos ergo cum odissem,
Abbreviated transcription (Latin):
Scdm desid̾ium: saluũ me fecit dext̾a tua.
Est quedã salus in dext̾a tua: nã ẽ salus alia
in sinistra. Salus tp̃ralis. carnalis. in sinistͣ
ẽ: salus ȩt̾na cũ angłis in dextera. Idõ iam
in ipsa immortalitate positꝰ xp̃c : dr̃ sedẽ¬
re ad dext̾am dei. Non enĩ in se hab& ds.¬
tale nom̃ accepit. Hac dextera me saluũ se¬
cisti: non scd̃m salutem tẽporalẽ. Namers¬
pina occisa ẽ. S numqͥd deseruit illi as
Non illã fecit saluã in sinistra: s fecit ue
xtera. Machabei quanta torm̃ta ꝑpessi sos.
tres autẽ pueri in mediis ignibꝰ deambaa¬
do. laudauer̃ dm̃. Illorum salus in dexten
istoꝵ etiã in sinistra. A liqͥndo gͦ non saliuat
in sinistra scõs suos: ẜ semꝑsaluat in dertat
Iinpios autẽ plerũq saluat insinistra. nsl
uat in dextera. Nam illi qui ꝑsequebantir
crispinam: sani erant in corpore. Illa oesi
ẽ: illi uuuint. Illorum in sinistra salus. ilꝰ
in dextera. Et saluum me fecit dexta tu

Expanded text:
m desiderium «salvum me fecit dextera tua.» Est quaedam salus in dextera; nam est altera salus in sinistra: salus temporalis et carnalis, in sinistra est; salus aeterna cum Angelis, in dextera est. Ideo jam in ipsa immortalitate positus Christus, dicitur sedere ad dexteram Dei . Non enim Deus habtale nomen accepit. Hac dextera tua salvum me fecisti, non secundum salutem temporalem. Nam Crispina occisa est; sed numquid deseruit illam Deus? Non illam fecit salvam in sinistra, sed fecit in dextera. Machabaei quanta tormenta perpessi sunt ! Tres autem pueri in mediis ignibus deambulando laudaverunt Deum . Illorum salus in dextera, istorum etiam in sinistra. Aliquando ergo non salvat in sinistra sanctos suos; sed semper salvat in dextera. Impios autem plerumque salvat in sinistra, non salvat in dextera. Nam illi qui persequebantur Crispinam, sani erant in corpore: illa occisa est, illi vivunt. Illorum salus in sinistra, illius in dextera: «Et salvum me fecit dextera tu
Abbreviated transcription (Latin):
i qui fecit te. quã figm̃tũ. qͦd tͥ esse fecisti:
lrofectꝰ ẽ gͦ filius minor in regionẽ longinqͣm.
prtans secum substantiã suam: & sicut no¬
limꝰ in eugłio. dissipauit eam. uiuens ꝓdi¬
se cũ meretri cibꝰ. Et famem passus. applicu
Esccuidam pͥncipi regionis illiꝰ. & ille eum
porcis pascendis pposuit. De quoꝵ reliͥis
cupiebat saturari: & ñ poterat. Post laborẽ
& triturã & tribulati onẽ & egestatẽ. uenit
pat᷑ in mentẽ. & uoluit redire. & sic ait. Dur¬

Expanded text:
eo qui fecit te, quam figmentum quod tibi ipse fecisti? eo qui fecit te, quam figmentum quod tibi ipse fecisti? Profectus est ergo filius minor in regionem longinquam, portans secum substantiam suam, et sicut novimus in Evangelio, dissipavit eam vivens prodige cum meretricibus; et famem passus applicuit se cuidam principi regionis illius; et ille eum porcis pascendis praeposuit, de quorum siliquis cupiebat saturari, nec poterat. Post laborem, et trituram, et tribulationem, et egestatem, venit illi in mentem pater, et voluit redire; et sic ait:
Abbreviated transcription (Latin):
similiati fueritis. Multi eñi uolunt surge¬
r antequã sederint. Uolunt se iustos ui¬
Ati anteqͥm peccatores se esse confessi sunt.
lisi ex ꝑsona capitis nr̃i accipis: sic intel
itti sessionem meam. & resurrectionẽ
iu aoam oculis tiuis. & peccata confessus
in: & tua gr̃a confessus sum. Intellexisti
esitationes meas de longinquo: semitam
nẽ &e limitem meũ inuestigasti: & om̃s ui¬
is meas p̃uidisti. Quid est de longinquo:
lũ adhuc in ꝑegrinatione sum: anteqͣm ad
llam patriam ueniam. cognouisti cogitati¬
oni meã. Attende filium minorem: qͥa ipse
tũ factꝰ ẽ corpus xp̃i: eccła de gentibꝰ ueni¬
es lerat quippe in longinquã regionẽ. filiꝰ¬
dor Puos enim filios habebat quidã pat̃.¬
fl maior non longe ierat. s in agro oꝑaba¬
ilr: & significat scõs in lege. facientes oꝑa
ł pcepta legis. Oenus autẽ humanũ quod
lefluxerat in idolorum culturam: in longin¬
quofuerat ꝑegrinatũ. Quid tam longe ab

Expanded text:
nisi humiliati fueritis. Multi enim volunt surgere, antequam sederint; volunt se justos videri, antequam peccatores se esse confessi sint. Ergo si ex persona capitis nostri accipis, sic intellnovisti sessionem meam et resurrectionem meam;» coram oculis tuis et peccata coi cogitationes meas de longinquo: semitam meam et limitem meum investigasti, et omnes vias meas praevidisti.» Quid est, «de longinquo?» Cum adhuc in peregrinatione sum, antequam ad illam patriam veniam, tu cognovisti cogitationem meam. Attende illum filium minorem; quia ipse etiam factus est corpus Christi, Ecclesia de Gentibus veniens. Ierat quippe in longinquum filius minor. Duos enim filios habebat quidam paterfamilias: major non longe ierat, sed in agro operabatur, et significat sanctos in Lege facientes opera et praecepta Legis. Genus autem humanum quod deflexerat in idolorum culturam, in longinquo fuerat peregrinatum. Quid tam longe ab
Abbreviated transcription (Latin):
Sess nalde merta multitudo: quȩn&
barena multiplicabunt᷑. Ei qͥpe naro
nrimerata ẽ . ciui numerati st̃ capilsi cot¬
Elam passus sum inquit. sepustꝰ sns
Ecce surrexi. & adhuc me non intello
quia nondum agnoseunt. Sic eni estꝰ
in eugłio: qͥa pꝰ resurrectionẽ diũ msu¬

Expanded text:
est tanta ista multitudo, quae jam «super arenam multiplicabuntur.» Ei quippe arena numerata est, cui numerati sunt capilli cJam passus sum, inquit, sepultus sum; ecce surrexi, et adhuc me non intelligquia nondum agnoscunt. Sic enim legitur in Evangelio, quia post resurrectionem Dom
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo non suꝑbe saꝑe. Extollunt enĩ diuitię
Et qs extollunt: flumina extollunt illa de¬
ꝓ his p̃cipitur: Ante omĩa non suꝑbe saꝑe
Quod faciunt diuitię hoc caueant in diui¬
tus: caueant in diuitiis suꝑbiam. Ipsũ enĩ
incauttis hominibꝰ. Non enĩ aurũ malum ẽ.
qͣđ ds condidit. s homo malus ẽ auar relin¬
quens creatorem. & conu̾sus ad ereaturam
Hoc gͦ sibi p̃caueat. ne sit suꝑbꝰ: & suꝑflu¬
uium babrlonis sedeat. Hoc enim illi dic¬
tum ẽ non suꝑbe saꝑe. Ergo sedeat. neq¬

Expanded text:
primo, «non superbe sapere.» Extollunt enim divitiae; primo, «non superbe sapere.» Extollunt enim divitiae; et quos extollunt, flumina illa tollunt. Quid ergo his praecipitur? Ante omnia, «non superbe sapere.» Quod faciunt divitiae, hoc caveant in divitiis; caveant in divitiis superbiam. Iincautis hominibus. Non enim aurum malum est, quod Deus condidit; sed malus est homo avarus relinquens Creatorem, conversus ad creaturam. Hoc ergo ibi praecaveat, ne sit superbus, et super fluvium Babylonis sedeat. Hoc illi enim dictum est, «Non superbe sapere:» ergo sedeat. «Neq
Abbreviated transcription (Latin):
ule omia quȩ habes & da pauꝑibꝰ. & habebis
Asuirũ in celo: & ueni sequere me. Ut dis¬
mita mandata cantica de canticis syon:
i impedim̃ta reiciat: expeditꝰ ambul& ne
Uhonore p̃grauet᷑: & disc&s̃ aliqͥd de canti
sp̃m. Ille autẽ contristatꝰ abscessit. Dicamꝰ
aliena: Et ille quidem discessit: spem tam̃
dñs diuitibꝰ dedit. Nam contristati discipuli
dixer̃. Quisnam potest saluus fieri Et respon¬
dit eis. Qͣd hominibꝰ impossibile ẽ: dõ facileẽ.
Habent enum & diuites quendã modũ suum:¬
apłs. Precipe diuitibꝰ huiꝰ mundi. ñ suꝑbe sa¬
ꝑe. neq sꝑare in incerto diuitiarum: s. in deo
uiuo. qui p̃stat nobis omĩa habundant᷑ ad
fruendum. Adiungens quid debeant agere.
iant tangit organum non suspendit. Diuites
sint in oꝑibꝰ bonis: facile tribuant: commu¬
nicent: thesauriz ent sibi fundam̃tum bonũ
in futurum. ut app̃hendant ueram uitam.
hoc canticum de canticis syon diuites acceper̃:

Expanded text:
vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. Dicamusaliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen divitibus Dominus dedit. Nam contristati discipuli dixerunt: «Quisnam potest salvus fieri?» Et respondit eis: «Quod hominibus impossibile est, facile est Deo» . Habent enim et divites quemdam modum suum, superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum.» Adjungens quid debeant agere, jam tangit organum, non suspendit: «Divites sint in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thezaurisent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Hoc canticum de canticis Sion divites acceperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
maior me ẽ. scđm formã serui. Ergo quia
serui: dicat gͦ ipse nec mirem᷑ nec scanda¬
li zem. quia filius unicus dicit: dñe ꝓbast
me & cognouistime. Probasti. & cognouissi
Non qͥa non nouerat: s quia notũ alis ħ¬
cerat. Probasti inquit me: & cognouistiul.¬
Tu cognouisti sessionem meam: & resurle¬
tionẽ meã. Quid hic sessio: Quid resurio¬
ctio: Qui sed&: humiliat se. Sedit g asl
in passione: surrex in resurrectione. ⁊̃l
a gut̃ hoc cognouisti ⁊d est tu uoliustie tu
t uluieris accipere uocem capitis ex ꝑsorra
eqnis: dicamꝰ & nos. Tu cogno uistisessionem
eqinse resurreetionẽ meam. Dedet enum ar¬
pnsquando se humiliat in penitentia sur
ralte in remissis peccatis quando erigit᷑
sem uite ȩtnȩ. Propt̾ea & in alio psalmo

Expanded text:
r me est,» secundum formam servi. Ergo quia servi; dicat ergo ipse, nec miremur, nec scandalizemur, quia Filius Dei unicus dicit: «Domine, probasti me, et cognovisti me. Probasti, et cognovisti:» non quia non noverat, sed quia notum aliis fecerat. «Probasti me,» inquit, «et cognovistiTu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam.» Quid hic sessio? quid hic resurrectio? Qui sedet, humiliat se. Sedit ergo Dominus in passione, surrexit in resurrectione. «Tu,» inquit, hoc «cognovisti:» id est, tu voluisti, tuvolueris accipere vocem capitis ex persona corporis, dicamus et nos, «Tu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam.» Sedet enim homo, quando humiliat se in poenitentia; surgit autem remissis peccatis, quando erigitur in spem vitae aeternae. Propterea et in alio psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
redemptor eccłȩ caput nr̃m. Et utiq si ca¬
put ẽ. hab& corpus. Corpus autẽ eiꝰ. sancta
ȩccła: quȩ etiam coniunx eiꝰ. cui dicit apłs.
Uos aut̾e estis corpꝰ xp̃i. & membra. Iotꝰ itaq
Et dictum ẽ de pͥmo coniugio: erunt duo
in carne una. Hoc aut̾ẽ ad mysteriũ int̃p̃ta¬
tur apłs. non frustra esse dictum illis duobꝰ
hominibꝰ: nisi quia in eis iam figurabat᷑ xp̃c

Expanded text:
redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caredemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi eet dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra esse dictum de illis duobus hominibus, nisi quia in eis jam figurabatur Chri
Abbreviated transcription (Latin):
salmum nobis breuẽ octauo.¬
paraueramꝰ quẽ mandaue¬
ramꝰ cantari alectore: s ad
horam quantũ uidet᷑ ꝑtur¬
batꝰ. alterũ ꝓ altero legit
Maliumꝰ nos in errore lectoris sequi uolun-¬
tatẽ dĩ: quam nr̃am in nr̃o ꝓposito. Si gͦ uos
in eiꝰ ꝓlixitate aliquandiu tenuerimꝰ. nob
ñ imputetis: s credatis dm̃ nos ñ infructu¬
ose laborare uoluisse. Neq enĩ frustra in
pͥmo peccato nr̃o pęnã accepimꝰ: ut in su¬
dore uultꝰ nr̃i panẽ manducemꝰ. Tantũ
głio: ipsũ queramꝰ & in ꝓpħis. Hunc biñ
uident. suꝑ quorũ cor adhuc uelam̃ posie¬
Nob̾ autẽ quia sacrificiũ uesꝑtinũ crucis
dñi conseidit uelũ. ut pateant iã tepli
de uirgine. & sub pontio puato qualia
nostis passus ẽ: fuso in nocenti sanguine
qd ẽ pcium nr̃m redemit nocentesa
captiuitate qua detinebamur a diabolo:
ilonando nob delicta. & ipso p̃cio nr̃o
sanguine suo delens cyrographum qͦ debi¬
tores tenebamur. Ipse ẽ rector & sponsus: &

Expanded text:
salmum nobis brevem paraveramus, quem mandaveramus cantari a Lectore; sed ad horam, quantum videtur, perturbatus, alterum pro altero legit. Maluimus nos in errore Lectoris sequi voluntatem Dei, quam nostram in nostro proposito. Si ergo vos in ejus prolixitate aliquandiu tenuerimus, nobis non imputetis; sed credatis Deum nos non infructuose laborare voluisse. Neque enim frustra in primo peccato nostro poenam accepimus, ut in sudore vultus nostri panem manducemus . Tantum angelio, ipsum quaeramus et in Prophetis. Hunc ibi non vident super quorum cor adhuc velamen posiNobis autem quia sacrificium vespertinum crucis Domini conscidit velum , ut pateant jam templi de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; fuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur . Ipse est rector et sponsus et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs eiꝰ pater eiꝰ: nisi quiads¬
natꝰ ẽ nasci scđ̾m carnem. Pater
est dei: dominꝰ hominis. Uis nosse cui pat ẽ:
Equali sibi filio. Apłs dicit. Qui cum nfor.¬
ma dei ẽẽt: non rapinam arbitratus ẽ esse
equalis deo. Huic formę pat̾ ẽ deus: equali
sibi forme: unigenito filio: nato de substan.¬
tia sua. Propt̾ nos autẽ ut reficerem᷑ & effi¬
cerem᷑ participes diuinitatis eiꝰ. reparati ad
uitã et̃nam: ipse ut dixi. factꝰ ẽ particeps
mortalitatis nr̃e. Qđ de illo ait apłs ibi. ubi
dixerat. qui cũ in forma dĩ eẽt non rapinam
arbitratꝰ ẽ esse ȩqualis dõ: s sem& ipsũ inqͥt
exinaniuit. formã serui accipiens: in simili

Expanded text:
nus ejus Pater ejus, nisi quia dignatus est nasci secundum carnem. Pater est Dei, Dominus hominis. Vis nosse cui Pater est? Aequali sibi Filio. Apostolus dicit: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Huic formae Pater est Deus, aequali sibi formae, unigenito Filio nato de substantia sua. Propter nos autem, ut reficeremur, et efficeremur participes divinitatis ejus, reparati ad vitam aeternam, quia ipse, ut dixi, factus est particeps mortalitatis nostrae; quid de illo ait Apostolus ibi, ubi dixerat, «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo? Sed semetipsum,» inquit, «exinanivit,
Abbreviated transcription (Latin):
ista m̃bra quȩ adhuc in terra ꝑegrinatione
laborant: ꝓ quibꝰ laborantibꝰ m̃bris. cũ ea
saulus insequeret᷑ clamauit de cȩlo. Daule
enĩ sunt isti psalmi longe anteꝗͣ dñs de ma¬
ria nasceret᷑: non anteqͣm dñs ẽ. Sempeñ¬

Expanded text:
ista membra quae adhuc in terrena peregrinatione ista membra quae adhuc in terrena peregrinatione laborant: pro quibus laborantibus membris, cum ea Saulus insequeretur, clamavit de coelo, «Saule, enim sunt ipsi Psalmi longe antequam Dominus de Maria nasceretur, non antequam Dominus esset: sempe
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ipsum adam formam futuri: qui est
inquit forma futuri. Si gͦ adam forma fu-¬
turi: qͦmͦ de latere dormientis eua facta ẽ.
sic ex latere dnuĩ dormientis. id est in passione
dormientis. & in cruce ꝑcussi de lancea: ma¬
nauerunt sacram̃ta quibꝰ formaret᷑ eccła.
Nam de futura eadẽ passione sua:
sic dicit in alio psalmo. Ego dormiui & sõnũ
cȩpi: & exsurrexi. qmͣ dñs suscipi& me. firgo
dormitio: intelligitur passio. Qua de latere
dormientis: eccła de latere patientis. Loqͥt᷑¬
ce nr̃a. quia unum se facit nob̃̾cum: sicut
dictum ẽ. erunt duo in carne una. Unde
dicit & ipse dñs in eugłio: cum de coniugio
loqueretur. Igitur iam nõst̃ duo: s una ca¬
ro. Una caro: quia de nr̃a mortalitate car¬
nẽ suscepit. Non autem una diuinitas: qͥa
ille creator nos ereatura. Quicquid gͥ dñs
loquit᷑ ex ꝑsona suscepte carnis. & ad illud ca¬
put ꝑtin& qͦd iam ascendit in cęlum: & ad

Expanded text:
etiam ipsum Adam formam futuri: «Qui est,» inquit, «forma futuri» . Si ergo Adam forma futuri; quomodo de latere dormientis Eva facta est , sic ex latere Domini dormientis, id est, in passione morientis, et in cruce percusso de lancea , manaverunt Sacramenta, quibus formaretur Ecclesia. Nam de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalmo: «Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me» . Ergo dormitio intelligitur passio. Eva de latere dormientis, Ecclesia de latere patientis. Loqce nostra, quia unum se facit nobiscum; sicut dictum est, «Erunt duo in carne una.» Unde dicit et ipse Dominus in Evangelio, cum de conjugio loqueretur: «Igitur jam non sunt duo, sed una caro» . Una caro, quia de nostra mortalitate carnem suscepit: non autem una divinitas; quia ille Creator, nos creatura. Quidquid igitur Dominus loquitur ex persona susceptae carnis, et ad illud caput pertinet quod jam ascendit in coelum, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
nido oꝑa manuũ mearũ. Timeo ne cũ in¬
spexeris: inuenias plura peccata qͣm me¬
rita. Hoc solũ dieo: hoc rogo: hoc ĩpetra¬
te desido: oꝑa manuũ tuatũ ne despiciaᷤ.
pustuũ in me uide: ñ meũ. Meum si
uideris dampnas. tuum si uideris coronas:
quia & quęcumq sunt oꝑa bona oꝑa mea. abs
te sunt mͥ: & idõ tua magis quam mea sunt.
Audio quippe ab apło tuo. Orã salui facti
estis ꝑ fidem: & hoc non ex uobis. s donum¬

Expanded text:
ndo opera manuum mearum: timeo ne cum inspexeris, invenias plura peccata quam merita. Hoc solum rogo, hoc dico, hoc impetrare desidero: «Opera manuum tuarum ne despicias.» Opus tuum in me vide, non meum; nam meum si videris, damnas; tuum si videris, coronas. Quia et quaecumque sunt bona opera mea, abs te mihi sunt, et ideo tua magis quam mea sunt. Audio quippe ab Apostolo tuo: «Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum
Abbreviated transcription (Latin):
Recipiendȩ st̃ pennȩ meȩ. non in prauũs
in directũ: ut nec in suꝑbiam erigar pͣsa¬
tione. nec in ꝑditam mergar desꝑationas.
Quas pennas uult assumere. nͥ duas alis
duo p̾cepta caritatis: in quibꝰ duobꝰ p̃certs
tota lex pend& & ꝓpħȩ : Has inquit alas: ll
pennassi recipiam sic. & habitabo iextis¬
mis maris: possum fugere a facie tua as
faciẽ tuam: a facie iratiꝰ. ad faciem plaulil
Quid enĩ ẽ extremum maris: nͥ finis se
Illuc iam uolemꝰ spe & desidio: habendes
a las geminȩ caritatis: non sit nob̾ reques
nͥ in extremo maris. Nam si alibi requlie¬
is e uoluerimꝰ. in mare pcipitabimnur.
palemꝰ usꝙ qͥ finiatur mare : suspendamꝰ
suennus geminȩ dilectionis ad deumue¬
guispe uolemꝰ: & illum finem maris. spe
⁊ Quid enim sequit᷑: Si descendero in
Anum ades: si recipiam pennas meas in
atum. Recipiam inquit. Ergo amiserat.

Expanded text:
Recipiendae sunt pennae meae non in pravum, sed Recipiendae sunt pennae meae non in pravum, sed in directum, ut nec in superbam erigar praesumptionem, nec in perditam mergar desperationem. Quas pennas vult assumere, nisi duas alas, duo praecepta charitatis? In quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Has, inquit, alas, has pennas si recipiam sic, et habitabo in extrema maris, possum fugere a facie tua ad faciem tuam, a facie irati ad faciem placati. Quid enim est extremum maris, nisi finis saeculi? Illuc jam volemus spe et desiderio, habentes alas geminae charitatis: non sit nobis requies, nisi in extremo maris. Nam si alibi requiem voluerimus, in mare praecipitabimur. Volemus quo usque finiatur mare, suspendamus nos pennis geminae dilectionis: ad Deum interim spe volemus, et illum finem maris spe fgere. Quid enim sequitur? «Si descendero in infernum, ades.» «Si recipiam pennas meas in directum. Recipiam,» inquit: ergo amiserat.
Abbreviated transcription (Latin):
dero in infernum ades. Tandem cognonses
le fugitiue: nullo pacto te posse longe sos
abeo. a qͦ longinquare uoliusti. Rcce ile i
rep̃ssorem: si me abscondero. te inuenio ins¬
sitorem: & ñ inquisitorẽ tantũ. s & inuesti¬
torem. Si enim in suꝑbiam iero de iusticine
tu ibi es cuiꝰ ẽ uere iusticia. Si peccandout¬
nero in ꝓfundũ malorĩ & conftteri contap¬
sero dicens quis me uid&: in inferno eniqsam
fitebitur tͥ: Etiam illic ades: ut uindics
Quo gͦ iturus sum ut a facie tua fugan:
id est iratum te non sentiam: Hoc coniliũ
am abspũ tuo: ab ultore spũ. a uindice face
sic fugiam. Quomͦ : Si recipiam pennas
in directum. & habitabo in extrema mars
sic possum fugere a facie tua. Si in extre¬
ma maris uult fugere a facie dei. ibi non
erit ille a quo fugit: de qͦ dixit. si desen¬
dero in infernum ades: Mirum si iextte.¬
mis maris non ẽ: qui nec apud inferos deest:
S noui inquit. quomͦ fugiam ab ira tua

Expanded text:
dero in infernum, ades.» Tandem cognovisti, male fugitive, nullo pacto te posse fieri longe ab eo, a quo longinquare voluisti. Ecce ille ubique repressorem; si me abscondero, te invenio inquisitorem; et non inquisitorem tantum, sed et investigatorem. Si enim superbiero de justitia mea, tu ibi es, cujus est vera justitia. Si peccando venero in profundum malorum, et confiteri contempsero , dicens, «Quis me videt» ? «inferno» enim «quis confitebitur tibi» ? etiam illic ades, ut vindices. Quo ergo iturus sum, ut a facie tua fugiam, id est, iratum te non sentiam? 12. «vers.» am a Spiritu tuo; ab ultore Spiritu, a vindice facie, sic fugiam. Quomodo? «Si recipiam pennas meas in directum, et habitabo in extrema maris»: sic possum fugere a facie tua. Si in extrema maris vult fugere a facie Dei, ibi non erit ille a quo fugit, de quo dixit, «Si descendero in infernum, ades?» Mirum si in extremis maris non est, qui nec apud inferos deest. Sed novi, inquit, quomodo fugiam ab ira tua.
Abbreviated transcription (Latin):
expectantes redemptionẽ corporis nr̃i. Hanc¬
autem uitam nob̃ peccantibꝰ dedit ds̃: ubi
etiam necesse ẽ ut conteratur adam in sudo¬
re & labore uultus sui: cũ t̾ra ei spinas & tri¬
bulos parit. Nunquid aliquid plus potuit¬

Expanded text:
exspectantes, redemptionem corporis nostri . Hancexspectantes, redemptionem corporis nostri . Hanc vitam nobis peccantibus dedit Deus, ubi etiam necesse est ut conteratur Adam in sudore et labore vultus sui, cum terra ei tribulos et spinas parit . Numquid aliquis i
Abbreviated transcription (Latin):
bulationis: uiuificabis me. Et suꝑ iram in¬
imicorum meoꝵ extendisti manũ tuam:
& saluum me fecit dextera tua. Seuiant
inimici. Quid possunt facere. Pecuniam
tollere: spoliare: ꝓscribere: in exiliũ mtte¬
re: doloribꝰ torm̃tisq cruciare: ad extremũ
si ꝑmissi fuerint. & occidere. Numqͥd & am¬
tendisti manum tuam. Suꝑ id qͦd mͥ posst̃
facere inimici: tu extendisti manũ tuam.
Non enĩ inimici possunt me separare a te.
Tu autẽ ampliꝰ uindicas: quia adhuc differs
me. Suꝑ iram inimicoꝵ. extendisti manum
tuã. Seuiat quantũ potest inimicꝰ: ñ sepa¬
respicis: adhuc me in ꝑegrinatione conterĩ:
adhuc gaudium dulcedinẽq tuã ñ p̾bes.
Nondum inebriasti me ab ub̾tate domus
tuȩ : & torrente uoluptatis tuę ñdũ pota¬
sti. Apud te ẽ fons uitȩ: & in lumine tuo
uidebimus lumen. S ecce dedi pͥmitias sp̃s.
& credidi in te. & m̃te seruio legi dei : tam̃ ad¬
huc in nobism& ipsis in gemiscimꝰ. adoptionẽ

Expanded text:
s me.» 13. «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Saeviant inimici; quid possunt facere inimici? Pecuniam tollere, exspoliare, proscribere, in exsilium mittere, doloribus tormentisque cruciare; ad postremum, si permissi fuerint, et occidere: numquid amtendisti manum tuam:» super id quod mihi possunt facere inimici, tu extendisti manum tuam. Non enim inimici possunt me separare a te; tu autem amplius vindicas, quia adhuc differs me: «Super iram inimicorum meorum extendisti manum tuam.» Saeviat quantum potest inimicus, non me separecipis, adhuc me in peregrinatione conteris, adhuc gaudium dulcedinemque tuam non praebes; nondum inebriasti ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae nondum potasti. Apud te enim est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Sed ecce dedi primitias spiritus, et credidi in te, miscimus, adoptionem
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium sine ulla tẽptatione certissimum.
qd nob in fine seruat deus: sine dubio tribu¬
latio ẽ. Ergo intelligamꝰ huiꝰ tribulationẽ
fr̃s. Si ambulauero in medio tribulationis.
uiuificabis me. Non sic ait tanquã dicer&:
si forte euenerit mͥ tribulatio aliqua. lib̾as
inde me. S quomͦ: Si ambulauero in me¬
dio tribulationis uiuificabis me: id est
in medio tribulationis. Ue ridentibꝰ: bea

Expanded text:
gaudium sine ulla tentatione certissimum, gaudium sine ulla tentatione certissimum, quod nobis in fine servat Deus, sine dubio tribulatio est. Ergo intelligamus et hujus tribulationem, fratres. «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me.» Non sic ait, tanquam diceret, Si forte evenerit mihi tribulatio aliqua, liberabis inde me. Sed quomodo? «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me;» id est, in medio tribulationis ambula
Abbreviated transcription (Latin):
qd debemꝰ meliꝰ intelligere. qͦ iam familia¬
riꝰ ihereamꝰ dõ: dicamꝰq illi. etto exaudi me.¬
dñe. Dixerat enim: excelsa alonge cognos¬
eit. Et excelsa suꝑba: ñ norunt᷑ tribulati¬
onem. Non norunt in quã tribulationem:
de qua drͣ alio locõ. Eribulationẽ & dolorẽ
iiueni: & nom̃ dñi in uocaui. Qͥd enĩ mag¬
ium si tribulatio te inueniat: si aliquid̃
pateris: Tuinueni tribulationem. Et quis
ẽ inquit qui inueniat tribulationem Aut
quis illam uel querat. ¶ In medio tribulatio¬
nis es: & nescis. Uita ista. parua tribulatio
ẽ ᷤ Si non ẽ tribulatio: non ẽ ꝑegrinatio.
Si autẽ ꝑegrinatio ẽ: aut parum patriam
diligis: aut sine dubio tribularis. Quis eñi
non tribuletur. non se ẽẽ cum eo qͦd deside
r& nde tͥ non uidetur ista tribulatio.
Quia non amas. Ama alteram uitam: & ui-¬
debis quia ista tribulatio ẽ. Quacũq ꝓsꝑi¬
tate fulgeat: quibus lib& deliciis habund&
atq circumfloreat: quando nondum ẽ illud

Expanded text:
debemus melius intelligere, quo jam familiarius inhaereamus Deo, dicamusque illi, «Cito exaudi me.» Dixerat enim, «Excelsa a longe cognoscit:» et excelsa superba non norunt tribulationem. Non norunt, inquam, tribulationem de qua dicitur alio loco, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid enim magnum, si tribulatio te inveniat? Si aliquid potes, tu inveni tribulationem. Et quis est, inquis, qui inveniat tribulationem? aut quis illam vel quaerat? In medio tribulationis es, et nescis? Vita ista parva tribulatio est? Si non est tribulatio, non est peregrinatio; si autem peregrinatio est, aut parum patriam diligis, aut sine dubio tribularis. Quis enim non tribuletur, non se esse cum eo quod desiderat? Sed unde tibi non videtur ista tribulatio? Quia non amas. Ama alteram vitam, et videbis quia ista vita tribulatio est: quacumque prosperitate fulgeat, quibuslibet deliciis abundet atque circumfluat; quando nondum est illud