comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
futura repꝑiri queunt: s cuncta mutabi¬
lia in mutabilit̃ durant: & quȩ inse ip¬
sis simul existere ñ possunt. illi si mul oĩa
assistunt. Nichilq in illũ p̃terte quod
transit: qr inȩt̃nitate eiꝰ. modo quo dã
in comprehensibili cuncta uolumina
scłorũ transeuntia manent. currentia
sine ira irascentẽ: ita a sc̃o uiro etiã sine
crudelitate dici potuit crudelis. Crudeł
qͥppe dr̃ qui districte feriendo non par¬
cit: ut uidelicet hoc loco crudelis. di¬
stricte feriens possit intelligi. & ulciscen¬
dȩ culpe non parcens. Unde isayas quoq
cum uideret ultimi iudicii diem ñ iam
cũ uenia. s cum districtione ẽẽ uent᷑um.
aũ. łcee dies dñi uenit crudelis. & indig
natione plenꝰ. & irȩ. furorisq ad ponen¬
dũ t̾rã insolitudine: & peccatores eiꝰ con¬
terendos de ea. Sc̃s gͥ uir. ut hanc eandẽ
crudelitatẽ sibi potius asserer& congru¬

Expanded text:
futura reperiri queunt, sed cuncta mutabifutura reperiri queunt, sed cuncta mutabilia immutabiliter durant, et quae in scipsis simul existere non possunt, illi simul omnia assistunt, nihilque in illo praeterit quod transit, quia in aeternitate ejus modo quodam incomprehensibili, cuncta volumina saeculorum transeuntia manent, currentia sine ira irascentem, ita a sancto viro etiam sine crudelitate dici potuit crudelis. Crudelis quippe dicitur qui districte feriendo non parcit, ut videlicet hoc loco crudelis districte feriens possit intelligi, et ulciscendae culpae non parcens. Unde Isaias quoque cum videret ultimi judicii diem non jam cum venia, sed cum districtione esse venturum, ait: Ecce dies Domini veniet crudelinationis plenus, et irae furorisque ejus, ad ponendam terram in solitudine, et peccatores ejus conterendos de ea . Sanctus igitur vir ut hanc eamdem crudelitatem sibi potius assereret congru
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis mentis cruciatu non tangit᷑: & ꝙ
culpas ꝑcutit. dicatur irasci: quãuis nul¬
la animi ꝑturbatione moueatur. Et qr
ipse immutabilis. id quod uoluerit mu¬
tat: pęnitere dr̃: qͥmuis rẽ mutet. con¬
siliũ non mutce. Et cum miseriȩ nr̃ȩ sub¬
uenit. misericors uocatur: quãuis mise¬
ris subuenit. & cor miserũ nunquã haba
Et quia ea quȩ nobis futura sunt uidet.
quȩ tam̃ ipsi semꝑ presto sunt. presciꝰ
dr̃: quãuis nequa quã futurũ preuideat.
non inȩt̾nitate eiꝰ idõ uidentur quia st̃:
s ideo sunt quia uidentur. Dum gͦ ad
uerba mutabilitatis nr̃ȩ descenditur. ex
eis quib dã gradib factis ascendat qui po¬
test ad incõmutabilitatẽ dei: ut uideat
sine telo zelantẽ: sine ira irascentem:
sine dolore & penitentia. pȩnitentẽ:
sine misero corde misericordẽ: sine p̃uisio¬
nib prescientẽ. In illo enĩ nec p̃terita nec

Expanded text:
quamvis mentis cruciatu non tangatur. Et quia quamvis mentis cruciatu non tangatur. Et quia culpas percutit, dicitur irasci, quamvis nulla animi perturbatione moveatur. Et quia ipse immutabilis id quod voluerit mutat, poenitere dicitur quamvis rem mutet, consilium non mutet. Et cum miseriae nostrae subvenit, misericors vocatur, quamvis miseris subveniat, et cor miserum nunquam habeat. Et quia ea quae nobis futura sunt videt, quae tamen ipsi semper praesto sunt, praescius dicitur, quamvis nequaquam futurum praevideatnon in aeternitate ejus ideo videntur quia sunt, sed ideo sunt, quia videntur. Dum ergo ad verba mutabilitatis nostrae descenditur, ex eis quibusdam gradibus factis ascendat qui potest ad incommutabilitatem Dei, ut videat sine zelo zelantem, sine ira irascentem, sine dolore et poenitentia poenitentem, sine misero corde misericordem, sine praevisionibus praescientem. In illo enim nec praeterita, nec
Abbreviated transcription (Latin):
facit: ut eũ a miseria liber&. cui inten¬
dit. Prȩscire dr̃. qui unã quanq rẽ. an¬
tequã ueniat uid&: & id quod futurũ
.ẽ. priꝰquã p̃sens fiat preuidet. Deus gͣ qͥ¬
mͦ delans ẽ. qui in custodienda castitate
nr̃a. nullo mentis cruciatu cangitur ⁊ qe
modo irascitur: qui in ulciscendis uiciis
nr̃is. nulla ꝑturbatione animi cõmoue¬
ture Quomodo ẽ. pęnitens : qui id quod
semel fȩcerit. fecisse se nequaquã dolet:
Quomͦ hab& miscdiam: qui cor miserũ nun¬
quã hab&: Quomͦ ẽ. p̃scius : dum nulla
nisi que futura sint presciant᷑: Et scimꝰ
quia deo futurũ nichil ẽ. ante cuiꝰ ocłos
preterita nulla sunt: presentia ñ transe¬
unt: futura non ueniunt. Iuippe quia om̃e¬
quod nobis fuit & erit: in eiꝰ ꝓspectu p̾sto
.ẽ. Et omne quod p̃sens.ẽ. scire potest po¬
dius quam p̃scire. Et tam̃ dr̃ zelans. dr̃
custodit. humano modo zelans uocctur.

Expanded text:
facit, ut eum a miseria liberet cui intenfacit, ut eum a miseria liberet cui intendit. Praescire dicitur qui unamquamque rem antequam veniat videt, et id quod futurum est priusquam praesens fiat praevidet. Deus ergo quomodo zelans est, qui in custodienda castitate nmodo irascitur, qui in ulciscendis vitiis nostris nulla perturbatione animi commovetur? Quomodo est poenitens, qui id quod semel fecerit, se fecisse nequaquam dolet? Quomodo habet misericordiam, qui cor miserum non habet? Quomodo est praescius, dum nulla nisi quae futura sint praesciantur? Et scimus quia Deo nihil futurum est, ante cujus oculos praeterita nulla sunt, praesentia non transeunt, futura non veniunt. quod nobis fuit et erit in ejus prospectu praesto est, et omne quod praesens est, scire potest potius quam praescire. Et tamen dicitur zelans, dcustodit, humano modo zelans vocetur,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptũ ẽ. Misericors & miserator
dñs: patiens & multũ misericors. Dici¬
tur prȩsciꝰ. sic̃ de illo ait apłs. quos p̃s¬
sciuit & p̃idestinauit. confor mes fieri i¬
maginis filii sui: dũ nec zelus. nec ira.
nec pęnitentia nec ꝓpriȩ miscðia. nec
ab humanis in illũ qualitatib cracta st̃.
dũ ad nr̃ȩ infirmitatis uerba descendi¬
tur: ut quasi quibdã nobis gradib fa¬
ctis. & iuxta nos positis. ꝑ ea quȩ nobis
uicina conspicimꝰ. ad sũma eiꝰ ascend̾e
qͣndoq ualeremꝰ. Telari enĩ dr̃: quicũ
cruciatu mentis. castitatẽ custodit uxo¬
ris. Irasci dr̃: qui feruore animi contra
pumendũ uicium accendit᷑. ꝑȩnitere
dr̃. cui quod fecit displicet: & e contra
mutando aliquid aliud facit.
Misericors dr̃: qui pietate ad ꝑximum
ꝑmouetur. M iscdia autẽ a misero corde
uocata ẽ: eo quod unusqͥsq intueatur
quem piã miserũ: atq ei cõpatiens dũ
dolore animi tangitur. ipse cor miserũ

Expanded text:
icut scriptum est: Misericors et miserator Dominus, patiens et multum misericors . Dicitur praescius, sicut de illo ait Apostolus: Quos praescivit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , dum nec zelus, nec ira, nec poenitentia, nec proprie misericordia, nec ab humanis in illum qualitatibus tracta sunt, dum ad nostrae infirmitatis verba descenditur, ut, quasi quibusdam nobis gradibus factis, et juxta nos positis, per ea quae nobis vicina conspicimus ad summa ejus ascendere quandoque valeamus. Zelari enim dicitur qui cum cruciatu mentis castitatem custodit uxoris. Irasci dicitur qui fervore animi contra puniendum vitium accenditur. Poenitere dicitur cui id quod fecit displicet, et e contra mutando aliquid aliud facit. Misericors dicitur qui pietate ad proximum permovetur. Misericordia autem a misero corde vocata est, eo quod unusquisque intueatur quempiam miserum, atque ei compatiens, dum dolore animi tangitur, ipse cor miserum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ephraym uitula. docta dilige
triturã Uitula enĩ triturȩ laborib
assueta: relaxata plerunq ad eundẽ
laboris usum. etiã ñ cõpulsa reuertit᷑.
Ita prauorũ mens huiꝰ mundi seruitio
dedita & rerum temporalium fatigati¬
onib assueta: etiã si sibi libere uaca¬
re liceat. sub ẽe tam̃ t̾renis sudorib festi¬
nat. Et ut sub miserȩ conuersationis

Expanded text:
ait: Ephraim vitula docta diligere ait: Ephraim vitula docta diligere trituram . Vitula enim triturae laboribus assueta, relaxata plerumque ad eumdem lIta pravorum mens hujus mundi servitiis dedita et rerum temporalium fatigationibus assueta, etiam cum sibi libere vacare liceat, subesse tamen terrenis sudoribus festinat et usu miserae conversationis
Abbreviated transcription (Latin):
cens. In ebriauit me absintio. Ut enĩ
suꝑiori iam parte prȩdiximꝰ: ebriꝰ qͥsq
quod patitur nescit. Qui uͦ absintio de¬
briatur: & hoc quod sumpsit amarũ:
& tamen non intelligit eandem a mari-¬
tudinẽ qua repletur humanum gͥ
genus recto dei iudicio in uoluptatib
suis sibi dimissum atq ꝑeasdẽ uolup¬
tates spontaneis tribulationib tradi-¬
tum. absintio ẽ. ebrium: quia & a ma¬
ra sunt quȩ ꝓhuius uitȩ amore tole¬
rat: & tam̃ eandem amaritudinem
cȩcitate cupiditatis quasi insensibi¬
litate ebrietatis ignorat. Mundi enĩ
głam sitiens. dum multas ꝓ ea tribu¬
lationes repꝑit. amarũ. ẽ. quod bibit:
s quia hoc nimis inhiant̃ sũpsit: eiꝰ¬
dem amaritudinis malũ discernere
iam pre ipsa ebrietate ñ sufficit A
sudorib libent̃ seruiunt: & grauiũ
laborum iugo deuotissime colla sub¬
mittunt. Quod bene sub ephraym
specie. osee ꝓpħante describitur: qui

Expanded text:
cens: Inebriavit me absynthio . Ut enim cens: Inebriavit me absynthio . Ut enim in superiori jam parte praediximus , ebrius quisque quod patitur nescit. Qui vero absynthio debriatur, et hoc quod sumpsit amarum est, et tamen non intelligit eamdem amaritudinem qua repletur. Humanum igitur genus recto Dei judicio in voluptatibus suis sibi dimissum, atque per easdem voluptates spontaneis tribulationibus traditum, absynthio est ebrium, quia et amara sunt quae pro hujus vitae amore tolerat, et tamen eamdem amaritudinem caecitate cupiditatis quasi insensibilitate ebrietatis ignorat. Mundi enim gloriam sitiens, dum multas pro ea tribulationes reperit, amarum est quod bibit. Sed quia hoc nimis inhianter sumpsit, ejusdem amaritudinis malum discernere jam prae ipsa ebrietate non sufficit. sudoribus libenter serviunt, et gravium laborum jugo devotissime colla submittunt. Quod bene sub Ephraïm specie Osee prophetante describitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
plerunq potentiam ꝑ impotentiam o¬
stendere: semꝑ praua agere: & tam̃
ne opinionẽ prauitatis habeant. formi¬
dolose custodire.Hȩc ꝑfecto omĩa mi¬
seros pungunt: s easdẽ punctiones. ip¬
sorerũ temporalium uicti amore non
sentiunt. Uñ & recte nc̃ dr̃. Et ẽẽ sub
sentibus delicias computabant: quia
peccatorũ delectationib pressi. ex af¬
fectu uitȩ presentis quam sint asꝑa
taq sed subsentib : quia reb quidem
cemporalib gaudent: s tam̃ dũ dispen¬
sare sine tribulatione eadẽ tempora¬
lia ñ ualent: ea cura punguntur mi¬
seri. qua p̃muntur. Manent sub senti¬
b: & hoc ipsũ delicias estimant: quia
& dura quidẽ ex pręsentis uitȩ amore
tolerant: & tam̃ affectu nimie cupi¬
ditatis obligati. laborẽ eiꝰdẽ tolerantię
uoluptatẽ putant. Unde recte iheremi¬
as totiꝰ in se humanȩ conuersationis
speciẽ sumens. ꝑ lamentũ queritur di¬

Expanded text:
plerumque potentiam per impotentiam oplerumque potentiam per impotentiam ostendere; semper prava agere, et tamen ne opinionem pravitatis habeant, formidolose custodire. Haec profecto omnia miseros pungunt, sed easdem punctiones ipso rerum temporalium victi amore non sentiunt. Unde et recte nunc dicitur: Et esse sub sentibus delicias computabant, quia peccatorum delectationibus pressi, ex affectu vitae praesentis quam sint aspera taque, sed sub sentibus, quia rebus quidem temporalibus gaudent, sed tamen dum dispensare sine tribulatione eadem temporalia non valent, ea cura punguntur miseri qua premuntur. Manent sub sentibus, et hoc ipsum delicias aestimant, quia et dura quidem ex praesentis vitae amore tolerant, et tamen affectu nimiae cupiditatis obligati, laborem ejusdem tolerantiae voluptatem putant. Unde recte Jeremias totius in se humanae conversationis speciem sumens, per lamentum queritur, di
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰcemodi lȩtant᷑: quia nimirũ atten¬
dunt transitoria quę ꝑcipiunt: & in.¬
tueri uegligunt ꝑmanentia bona que¬
ꝑdunt. Cumq amore temporalium
flagrant: ueram lȩticiam uolentes
ignorant. Iuam si studiose cognosc̾e¬
quȩrerent: quã flenda sint gaudia.
quȩ appetunt uiderent. S dũ melio¬
ra scire contempnunt: sola sibi uelut
sũma eligunt. quȩ uisibilit̃ oculis fuga¬
ci seductione blandiunt᷑. Uisibilia scili¬
c& sequentes cor figunt: & tanto extͥn¬
secus gaudent: quanto recordationẽ
sui intrin secꝰ ñ habent. Miscentur tam̃
eorum gaudiis plerunq tribulationes:
atq ex reb ipsis ex quib suꝑbiunt fla¬
gellantur. Neq enĩ sine grauib cura¬
rum molestiis possunt temporalia qͤ
appetunt. uł ñ habita querere. uł quȩ¬
sita seruare: int̾ ȩquales prestantiorẽ
głam ex petere: aminorib reueren¬
tiam plusquã oport& exigere. & minus
quã debent eandẽ maiorib exhibere:

Expanded text:
impii laetantur, quia nimirum attendunt transitoria quae percipiunt, et intueri negligunt permanentia quae perdunt, cumque amore temporalium flagrant, veram laetitiam volentes ignorant. quaererent, quam flenda sint gaudia quae appetunt viderent. Sed dum meliora scire contemnunt, sola sibi velut summa eligunt, quae visibiliter oculis fugaci seductione blandiuntur. Visibilia scilicet sequentes cor figunt; et tanto extrinsecus 654 gaudent, quanto recordationem sui intrinsecus non habent. Miscentur tamen eorum gaudiis plerumque tribulationes, atque ex rebus ipsis ex quibus superbiunt flagellantur. Neque enim sine gravibus curarum molestiis possunt temporalia quae appetunt, vel non habita quaerere, vel quaesita servare, inter aequales praestantiorem gloriam appetere, a minoribus reverentiam plus quam oportet exigere, et minus quam debent eamdem majoribus exhibere;
Abbreviated transcription (Latin):
sugiunt: insua ignorantia quasi in abie¬
sta ꝓlis uilitate sopiunt᷑. Quo enĩ id ad
quod conditi sunt non intelligunt: eo
etiã cognationem acceptȩ ꝑ imaginẽ
generositatis ꝑdunt. Stulti sunt gͦ &
ignobiles: quõs ab ȩt̾nȩ hereditatis con¬
sortio repellit seruitꝰ mentis. Scriptũ
quippe. ẽ. Omnis qui facit peccatum:
serius ẽ. peccati. Et uoce egregii prȩ¬
dicatoris dr̃. Sapientia huiꝰ mundi:
stulticia.ẽ. apud deum. Quigͦ dũ t̾re¬
na saꝑent ab intima generositate repul¬
si sunt: stulti simul & ignobiles fuer̃.
Quorũ dum pleriq actus imitantur.
filii stultorũ & ignobilium fiunt. Dũq
eos sensib ac morib secuntur & stulti
sunt. quia uerã sapientiã ñ intelliguN.
& ignobiles. quia nulla sp̃c lib̾tate re¬
nouantur. S hi quãuis iniquorũ actꝰ
exerceant: plerunq tam̃ in hac uita
occupant loca iustorũ: atq eorũ se fili¬
os estimant. quorũ ꝑ honoris concupis¬

Expanded text:
fugiunt, in sua ignorantia quasi in abjefugiunt, in sua ignorantia quasi in abjectae prolis vilitate sopiuntur. Quo enim id ad quod conditi sunt, non intelligunt, eo etiam cognationem acceptae per imaginem generositatis perdunt. Stulti sunt ergo et ignobiles, quos ab aeternae haereditatis consortio repellit servitus mentis. Scriptum quippe est: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Et voce egregii praedicatoris dicitur: Sapientia hujus mundi, stultitia est apud Deum . Qui ergo dum terrena saperent ab intima generositate repulsi sunt, stulti simul et ignobiles fuerunt. Quorum dum plerique actus imitantur, filii stultorum et ignobilium fiunt; dumque eos sensibus ac moribus sequuntur, et stulti sunt, quia veram sapientiam non intelligunt, et ignobiles, quia nulla spiritus libertate renovantur. Sed hi quamvis iniquorum actus exerceant, plerumque tamen in hac vita occupant loca justorum, atque eorum se filios aestimant quorum per honoris concupis
Abbreviated transcription (Latin):
trib isrł. Eoce relinquentes temporalia:
taq in hoc mundo stultiꝰ quã sua desere¬
re: & quid in ȩt̾̃nitate nobiliꝰ. quã cũ dõ
iudices uenire: Horum scilic& iudicũ
nobilitas salomone at testante memora¬
tur: cum hoc quod iam prefatus sum dr᷑.
Nobilis in portis uir eiꝰ: qn sederit cũ
senatorib t̾rȩ. Ualde quippe nobiles consi¬
derat: quos senatores uocat. Hanc inse
nobilitatẽ paulus aspexerat: cum cogna¬
tioni conditoris ꝑ sp̃m iunctus dicebat.
Genus igitur cum simu dei: ñ debemus
estimare auro. aut argento. aut lapidi
sculturȩ artis & cogitationis hominis di¬
uinũ eẽ simile. Genus uidelic&ꝵ dicim᷑ dĩ.
non ex eiꝰ natura editi: sed ꝑ sp̃m illius
& uoluntarie conditi. & ad optiue recrea¬
t. Lanto gͦ ad hanc nobilitatẽ quisq eri¬
gitur: quanto ꝑ acceptã imaginẽ ad si¬
militudinẽ illiꝰ ex imitatione renouat᷑.
At contra sunt stulti & ignobiles. quidũ
suꝑnam sapientiam semetipsos sequentes

Expanded text:
os . Ecce relinquentes temporalia, itaque in hoc mundo stultius quam sua deserere? et quid in aeternitate nobilius quam cum Deo judices venire? Horum scilicet judicum nobilitas; Salomone attestante, memoratur, cum hoc quod jam praefatus sum, dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Valde quippe nobiles considerat, quos senatores vocat. Hanc in se nobilitatem Paulus aspexerat, cum cognitioni Conditoris per Spiritum junctus dicebat: Genus igitur cum simus Dei, non debemus aestimare auro, vel argento, aut lapidi sculpturae artis, et cognitionis hominis divinum esse simile . Genus videlicet Dei dicimur, non ex ejus natura editi, sed per spiritum illius, et voluntarie conditi, et adoptive recreati. Tanto ergo ad hanc nobilitatem quisque erigitur, quanto per acceptam imaginem ad similitudinem illius ex imitatione renovatur. At contra sunt stulti et ignobiles, qui dum supernam sapientiam, semetipsos sequentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ꝓ nobis sacrificiũ uesꝑtinũ dedit.
De quo ymbre serotino. alias scriptũ ẽ. Da¬
bo uobis pluuiam temporiuam & seroti¬
nam. Temporiuam quippe pluuiam dedit.
quia electis suis priori tempore. legis intel¬
lectum contulit. Serotinã quoq pluuia
tribuit: quia predicari dieb ultunis in¬
carnationis suȩ mysterium fęcit. Quod qi
sca eccła cotidie annunciare ñ desinit: ora
cordis audientium uelut ex ymbre seroti¬

Expanded text:
tipsum pro nobis sacrificium vespertinum dedit. tipsum pro nobis sacrificium vespertinum dedit. De hoc imbre serotino alias scriptum est: Dabo vobis pluviam temporivam et serotinam . Temporivam quippe pluviam dedit, quia electis suis priori tempore legis intellectum contulit. Serotinam quoque pluviam tribuit, quia praedicari diebus ultimis incarnationis suae mysterium fecit. Quod quia sancta Ecclesia quotidie annuntiare non desinit, ora cordis audientium velut ex imbre seroti
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. Expectabant me sic̃ pluuiã :¬
& os suum aꝑiebant quasi ad ymbrẽ sero¬
tinum Uerba qͥppe scẽ p̃dicationis sicut
pluuiam sustinemꝰ: cum uera humilitate
ariditatem nr̃i cordis agnoscimus. ut potu
scȩ prȩdicationis irrigetur. Unde recte
dõ ꝑ psalmistam dr̃. Anima mea sicut t̾ra
sine aqua tibi. his doctrinȩ fluentis infun¬
di ꝓpħa nos admon& dicens. Sitientes
uenite ad aquas. Quidũ in extrema par¬
te iã scłi uerba sc̃ȩ predicationis accipi¬
mus: quasi ad ẏmbrẽ serotinum os cor¬
dis aꝑimus. Nam si os incorde ñ eẽt: psal¬
mista ñ dicer&. Labia dolosa incorde. &
corde locuti sunt mala. Osgͥ cordis quia
uerbis intendimus ultimȩ prȩdicationis:
hoc uelut serotinis aꝑimꝰ fluentis. Quȩ
uimirum predicatio ex eiꝰ ad nos sacrifi¬
cio ꝓdiit: qui ꝑ psalmistã dicit. Eleua¬
tio manuum mearum: sacrificium uesꝑ¬
tiuum. Quia enĩ redemptor nr̃ iuxta mun¬
di finẽ. uim ꝑ sequentium ꝑtulit: sem&¬

Expanded text:
pectabant me sicut pluviam, et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum. Verba quippe sanctae praedicationis sicut pluviam sustinemus, cum vera humilitate ariditatem nostri cordis agnoscimus, ut potu sanctae praedicationis irrigemur. Unde Deo recte per Psalmistam dicitur: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . His doctrinae fluentis infundi propheta nos admonet, dicens: Sitientes, venite ad aquas . Qui dum in extrema parte jam saeculi verba sanctae praedicationis accipimus, quasi ad imbrem serotinum os cordis aperimus. Nam si os in corde non esset, Psalmista non diceret: Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala . Os igitur cordis quia verbis intendimus ultimae praedicationis, hoc velut serotinis aperimus fluentis. Quae nimirum praedicatio ex ejus ad nos sacrificio prodiit, qui per Psalmistam dicit: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Quia enim Redemptor noster juxta mundi finem vim persequentium pertulit, seme
Abbreviated transcription (Latin):
redargutione ꝑ eorũ amore cessamꝰ.
Unde necẽe.ẽ. ut aliq̃n toleremꝰ tacen¬
do quod sunt: quatinus in nobis dis¬
cant uidendo quod non sunt. Quia gͥ
exerit. ea etiam non nunquã ex carita-¬
te restringit: dicat. Frenũ posuit in os
nieum. Ac si aꝑte fateatur dicens. Quia
inquibdã ꝓuectũ ñ uidi predicatioĩs
ab eis impecũ temꝑaui: ut uitã me¬
am saltim ꝑ patientiam discerent. cũ
uerba mea admittere. ꝑ oblatã p̃di¬
cationẽ nollent. S plus nobis hoc ple
runq intribulationib dolet: quod eas
ab illis patim᷑ in quib germano amore

Expanded text:
redargutione pro eorum amore cessamus. redargutione pro eorum amore cessamus. Unde necesse est ut aliquando toleremus tacendo quod sunt, quatenus in nobis discant bene vivendo quod non sunt. Quia igiexerit, ea etiam nonnunquam ex charitate restringit, dicat: Frenum posuit in os meum. Ac si aperte fateatur, dicens: Quia in quibusdam provectum non vidi praedicationis, ab eis impetum temperavi, ut vitam meam saltem per patientiam discerent, cum verba mea admittere per oblatam praedicationem nollent. rumque in tribulationibus dolet, quod eas ab illis patimur, in quibus germano amore
Abbreviated transcription (Latin):
dicatis ȩt̃nȩ uitȩ: ecce conuertimur
ad gentes. Frenum sibi silentii suꝑ im¬
positum sc̃i uiri apud dura reꝓborũ
corda conspiciunt: qui ꝑ propħam di¬
cunt. Quo modo cantabimꝰ canticum
dñi int̾ra aliena: Frenũ poni etiam
paulus admonuit : qui discipulo pre¬
cepit dicens. Hereticũ post primã & se¬
cundã correctionẽ deuita: sciens qͥa
subuersus.ẽ. qui eius modi ẽ: & delinqͥt
ꝓprio iudicio condempnatꝰ. Scĩ qͥppe
doctores plerunq alta consideratiõe
resistentium corda conspiciunt: &¬
dum ea derelicta diuinitus uident.
afflicti gementesq conticescunt. An
ñ aliq̃n frenũ salomon doctorib im¬
ponit. qui dicit: noli arguere deriso¬
rẽ. ne oderit te: S si ab increpatioẽ
iccirco reticemꝰ. quia contra nos in¬
surgere derisoris odia formidamꝰ:
non iam lucra dĩ. s nr̃a quęrimꝰ. Qua
in re sciendum ẽ: quod ñ nunquã cũ
redarguuntur praui deteriores existuN.
Ipsis gͦ & ñ nobis partimꝰ: si ab eorũ

Expanded text:
dicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Frenum silentii sibi superimpositum sancti viri apud dura reproborum corda conspiciunt, qui per Prophetam dicunt: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? Frenum poni etiam Paulus admonuit, qui discipulo praecepit, dicens: Haereticum post primam et secundam correptionem devita, sciens quia subverproprio judicio condemnatus . Sancti quippe doctores 659 plerumque alta consideratione resistentium corda conspiciunt, et dum ea derelicta divinitus vident, afflicti gementesque conticescunt. An non aliquando frenum Salomon doctoribus imponit, qui dicit: Noli arguere derisorem, ne oderit te . Sed si ab increpatione idcirco reticemus, quia contra nos insurgere derisoris odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra quaerimus. Qua in re sciendum est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt. Ipsis ergo et non nobis parcimus, si ab eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Satangͦ illi adextris stetit: quia illũ ei
ppłm rapuit. quidudũ dilectꝰ fuit. S qi
ipse iudaicus ppłs mͦ ꝑditus. in fine.ẽ. qͥn¬
doq crediturus. ꝓpħa teste qui ait. reli¬
quiȩ saluȩ fient: sathan a dextris suis
dñs remou& dicens. increpet dñs in te
sathan: & eiꝰdem ppłi liberationem indi¬
cans. subdit. Qui elegit ierłm. Qui ni¬
mirum ppłs qr ad gehennȩ incendia
ꝑfidia duce defluebat: sed dum ad fi¬
dem reducitur. ab eodem ȩt̃ni ignis in¬
cendio liberatur: statim de eo illic sub¬
ditur. Nunquid ñ ẽ. iste torris erutꝰ de

Expanded text:
Satan ergo illi a dextris stetit, quia illum ei Satan ergo illi a dextris stetit, quia illum ei populum rapuit, qui dudum dilectus fuit. Sed quia ipse Judaicus populus, modo perditus, in fine est quandoque crediturus, Propheta teste, qui ait: Reliquiae salvae fient : Satan e dextris suis removet Dominus, dicens: Increpet Dominus in te Satan. Et ejusdem populi liberationem indicans, subdit: Quia elegit Jerusalem. Qui nimirum populus quia ad gehennae incendia perfidia duce defluebat, sed dum ad fidem reducitur, ab eodem aeterni ignis incendio liberatur, statim de eo illic subditur: Nunquid non iste est torris de
Abbreviated transcription (Latin):
Ad sinistram quippe calamitates surge¬
rent: si aquib lib& extra religione po
liquib quasi fidelib temptationẽ cru¬
ciamentorum patitur: quasi ad dexterã
illi calamitates oriuntur: quia hi qui sub
xp̃i nomine militant. xp̃i in ea nomen
im pugnant. Ipso enĩ locutionis usu ꝓdex¬
tro habere dicimur. quod ꝓ magno pen¬
samus: ꝓ sinistro uͦ id quod despicimus.
Quod zacharias aꝑte insinuat dicens. Et
ostendit mͥ iħm sacerdotem magnũ. stan¬
tem coram angło dñi: & sathanstabat a
dextris eiꝰ. ut aduersaretur ei. Qui ut pa¬
tentius hoc quod premisit ostender&.
sordidis Sordidis enĩ uestib iħc indutꝰ
ẽ : quia quãuis alienus ab omĩ pecca¬
to: tam̃ insimilitudinẽ uenit carnis
peccati. Cui uenienti sathan adextris
stetit. Pro magno nanq dñs iudaicũ¬
populum: & ꝓ nichilo gentes habere uide¬
batur. S postquã incarnatus apparuit: gen¬
tilitas quȩ ꝓsinistro habita fuerat credidit.
iudaicus uͦ ppłs ad ꝑfidiam declinauit.

Expanded text:
Ad sinistram quippe calamitates surgerent, si a quibuslibet extra religionem poliquibus quasi fidelibus tentationem cruciamentorum patitilli calamitates oriuntur, quia hi qui sub Christi nomine militant, Christi in ea nomen impugnant. Ipso enim locutionis usu pro dextro habere dicimus, quod pro magno pensamus, pro sinistro vero id quod despicimus. Quod Zacharias aperte insinuat, dicens: « Et ostendit mihi Dominus sacerdotem magnum stantem coram angelo Domini; et Satan stabat a dextris ejus ut adversaretur ei . Qui, ut patentius hoc quod praemisit ostenderet, vestibus sordidis . Sordidis enim vestibus Jesus indutus est, quia quamvis alienus ab omni peccato, tamen in similitudinem venit carnis peccati. Cui advenienti Satan a dextris stetit. Pro magno namque Dominus Judaicupopulum, et pro nihilo gentes habere videbatur. Sed postquam incarnatus apparuit, gentilitas quae pro sinistro habita fuerat, credidit: Judaicus vero populus ad perfidiam declinavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Uirtus quippe in manu.ẽ: magnitudo
esse meriti conspicit. uera fide ꝓdita. qͥc¬
quid oꝑantur. Caritatẽ quippe dei & ꝓxi¬
mi deser: quia & de deo falsa sentiunt.
& a ꝓximis iurgando diuiduntur. Sed
uirtutẽ manuũ sine caritate. testatur p̃di¬
cator egregius nil ualere: qui ait. Si di¬
stribuero omnes facultates meas in cy¬
bos pauꝑum. & tradidero corpus meũ
Non nunquam uͦ heretici signa quoq
& miracula faciunt: s ut hic p̾mia af¬
flictionis suȩ. abstinentiȩ̨q recipiant.
uidelicet laudes quas quer̃ Unde & re¬
demptoris uoce dr̃. M ulti dicent mͥ in
illa die. dñe. dñe. nonne in nomine

Expanded text:
irtus quippe in manu est magnitudo,esse meriti conspicit, vera fide perdita, quidquid operantur. Charitatem quippe Dei et proximi deserunt, qui et de Deo falsa sentiunt, et a proximis jurgando dividuntur. Sed virtutem manuum sine charitate testatur praedicator egregius nil valere, qui ait: Si distribuero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meum Nonnunquam haeretici signa quoque ac miracula faciunt, sed ut hic praemia afflictionis suae abstinentiaeque recipiant, videlicet laudes quas quaerunt. Unde et Redemptoris voce dicitur: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
aduerutatu eccła reminiscatur eorũ.
ex quorum merito talia sustin&: & di¬
cat. Qui rodebant in solitudine. squa¬
lentes calamitate & miseria. Cala mita¬
te scilic& non squalerent: si insitis ne¬
cessitatib uoluptatũ miseriam non
suꝑ adderent. Quas uidelicet necessita¬
iungunt: ex cruciatu pęne ad augm̃¬
ta ꝓ rumpunt culpȩ. Sed utinã tales
cum ad meliꝰ ꝑmutari despiciunt. ita ꝑ¬
uersa agerent: ut non ea etiã aliis ꝓpi¬
narent. Utinam illis sua mors sola suf¬
ficer&: ut non uirulentis ꝑsuasionib
alienam etiam uitam necarent. In uident
eni alios ẽẽ quod non sunt: dolent a¬
lios adipisci quod ꝑdunt. Nam si qua
forte inaliorũ actib exoriri bona con¬
spiciunt: mox ea manu pestiferȩ exꝑ¬
brationis euellunt. Unde & sequitur.¬

Expanded text:
adversitatis Ecclesia, reminiscatur eorum adversitatis Ecclesia, reminiscatur eorum ex quorum merito talia sustinet, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Calamitate scilicet non squalerent, si insitis necessitatibus voluptatum miseriam non superadderent. Quas videlicet necessitaadjungunt, ex cruciatu poenae ad augmenta prorumpunt culpae. Sed utinam tales cum ad melius permutari despiciunt, ita perversa agerent, ut non ea etiam aliis propinarent. Utinam illis mors sua sola sufficeret, et non virulentis persuasionibus alienam etiam vitam necarent. Invident enim alios esse quod non sunt, dolent alios adipisci quod perdunt. Nam si qua forte in aliorum actibus exoriri bona conspiciunt, mox ea manu pestiferae exprobrationis evellunt. Unde et sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Denecessitatib meis eripe me.
Sciebat enĩ plerunq uoluptatũ culpas
ex necessitatum occasiõe ꝓ rumꝑe: & ne
quid sponte illicitũ ad mitteret. hoc ip¬
um satagebat euelli. quod nolens ex ra¬
dice tolerabat. At contra praui gaudens
in his corruptionis suȩ necessitatib: qͥa
nimirum eas adusum uoluptatũ retor¬
quent. Cum enim reficiendis cẏbo corpo¬
rib naturȩ seruiunt: ꝑ delectationẽ
gulȩ in uoluptatis ingluiie distendun¬
tur. Cum tegendis menbris uestimenta
quęrunt: non solum quȩ tegant. s etiã
quȩ extollant expetunt: & contra tor¬
porem frigoris. ñ solũ quȩ ꝑ pinguedi¬
nẽ muniant. sed etiã quȩ ꝑ molliciẽ
delectent. Non solum quȩ ꝑ molliciẽ
tactum mulceant: s etiã quȩ ꝑ colorẽ
oculos seducant. Necessitatis gͥ causã
inusum uoluptatis uertere. quid ẽ.
aliud. quã calamitatu suȩ squalorem
miserie sociare: Pressa itaq tempore

Expanded text:
dicebat: De necessitatibus meis eripe me . dicebat: De necessitatibus meis eripe me . Sciebat enim plerumque voluptatum culpas ex necessitatum occasione prorumpere, et, ne quid sponte illicitum admitteret, hoc ipsum satagebat evelli quod nolens ex radice tolerabat. At contra pravi gaudent in his corruptionis suae necessitatibus, quia nimirum eas ad usum voluptatum retorquent. Cum enim reficiendis cibo corporibus naturae serviunt, per delectationem gulae in voluptatis inglutur. Cum tegendis membris vestimenta quaerunt, non solum quae tegant, sed etiam quae extollant expetunt; et contra torporem frigoris, non solum quae per pinguedinem muniant, sed etiam quae per mollitiem delectent; non solum quae per mollitiem tactum mulceant, sed etiam quae per colorem oculos seducant. Necessitatis igitur causam in usum voluptatis vertere, quid est aliud quam calamitati suae squalorem miseriae sociare? Pressa itaque tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ac quasi sub patrocinio explendȩ utili¬
tatis occultat. Infirmitatẽ uͦ naturȩ nr̃ę
ꝑ negligentiam relaxare. nichil. ẽ aliud
quã calamitati miseriã addere: ac uici¬
orũ squalorẽ ex eadẽ miseria multipli¬
care. Unde scĩ uiri in omne quod agt̃.
studiosissima intentione discernunt.
ne quid plus ab eis naturȩ suȩ infirmi¬
tas quam sibidebetur exigat: ne sub
necessitatis tegmine. in eis uiciũ uolupta¬
tis excrescat. A liud enĩ ex infirmitate: a¬
liud ex temptationis suggestione sustineNs.
Et quasi quida rectissimi arbitres. int̾
necessitatẽ uoluptatẽq constituti. hanc
uant. Unde fit. ut & si infirmitatis suȩ
calamitatẽ tolerant: tam̃ ad squalorem
miseriȩ. ꝑ negligentiã ñ descendant.
hoc ipsum enim ẽẽ. incalamitate ẽ: ne¬
cessitates nature ex carnis ad huc corrup¬
tibilis infirmitate sustinere. Quas uide¬
lic& necessitates cupiebat euadere: qui

Expanded text:
ac quasi sub patrocinio explendae volupac quasi sub patrocinio explendae voluptatis occultat; infirmitatem vero naturae nostrae per negligentiam relaxare, nihil est aliud quam calamitati miseriam addere, ac vitiorum squalorem ex eadem miseria multiplicare. Unde sancti viri in omne quod agunt, studiosissima intentione discernunt ne quid plus ab eis naturae suae infirmitas quam sibi debetur exigat, ne sub necessitatis tegmine in eis vitium voluptatis excrescat. Aliud enim ex infirmitate, aliud ex tentationis suggestione sustinent; et, quasi quidam rectissimi arbitri inter necessitatem voluptatemque constituti, hanc nant. Unde fit ut et infirmitatis suae calamitatem tolerent, et tamen ad squalorem miseriae per negligentiam non descendant. Hoc ipsum enim esse in calamitate est, necessitates naturae ex carnis adhuc corruptibilis infirmitate sustinere; quas videlicet necessitates cupiebat evadere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate deteriꝰ grauat᷑. Et dum cala¬
mitate egritudinis. negligentia miseria
additur: grauior molestia oborto squalo¬
re toleratur. Natura gͥ humana bene
condita. sed ad infirmitatẽ uicio ppe
uoluntatis lapsa. incalamitẽ cecidit.
quia pressa innumeris necessitatib ni¬
chil in hac uita nisi unde affligeretur
inuenit. S cũ eisdẽ nat᷑ȩ nostrȩ necessitatib
plerunq plusquã expedit deseruimꝰ men¬
tisq curã negligimus: ex miseria negli¬
gentiȩ. infirmitati nr̃ȩ addimus squalo¬
rem culpȩ. Necessitates nanq naturales
hoc habere ualde ꝑiculosum solent: quod
sepe in eis minime discernit᷑. quid circa
illas ꝑutilitatis studium. & quid ꝑ uolup¬
tatis uicium agatur. Crebro enim occasio¬
ne seductionis inuenta. dũ necessitati de¬
bita reddimus. uoluptatis uicio deserui¬
mus: & infirmitatis uelamine: ante di¬
scretionis oculos excusatio nr̃a se palliat:

Expanded text:
firmitate deterius gravatur, et, dum calafirmitate deterius gravatur, et, dum calamitati aegritudinis negligentiae miseria aditur, gravior molestia oborto al., oborta squalore toleratur. Natura igitur humana bene condita, sed ad infirmitatem vitio propriae voluntatis lapsa, in calamitatem cecidit, quia pressa innumeris necessitatibus, nihil in hac vita nisi unde affligeretur invenit; sed cum eisdem naturae nostrae necessitatibus plerumque, plusquam expedit, deseruimus, mentisque curam negligimus, ex miseria negligentiae infirmitati nostrae addimus squalorem culpae. Necessitates namque naturales hoc habere valde periculosum solent, quod saepe in eis minime discernitur quid circa illas per utilitatis studium, et quid per voluptatis vitium agatur. Crebro enim, occasione seductionis inventa, dum necessitati debita reddimus, voluptatis vitio deservimus, et infirmitatis velamine ante discretionis oculos excusatio nostra se palliat,
Abbreviated transcription (Latin):
conspiciat frequentiam suꝑnorũ cituũ:
conspiciat inelectis suis cultũ mentis.
& innumerabilium bona uirtutũ: atq
ab eis ad prauorum uitã om̃i bono de¬
stitutam. mentis oculum reuoc&. & ex
illorũ comparatione uideat. qualit̾ ista
cunctis sit uirtutib uacua. quia supna
deseruit. infima concupiuit: uideat qͦmͦ
plerunq id quod appetit. si fortasse p̃ual&
etiam uiolenter rapit: uideat tales se qͣsi
intra positos du tolerasse. atq ex eorum
culpis. usq adbonorum quoq ꝑicula ac
detrimenta ꝑuenisse: & dicat. Qui rode¬
bant in solitudine. Ac si a ꝑte conquerat᷑
dicens. Aliena etiã uiolent᷑ rapiendo ñ ro¬
derent: nisi priꝰ ipsi in interiorib suis
soli ac uacui. a uirtutum cultura rema¬
nerent. Bene autẽ eorũ qualitatẽ expli¬
cat dicens. Squalentes calamitate & mi¬
seria. Egra nanq caro si studiose curari
negligitur: squalore desuꝑducto. in in¬

Expanded text:
conspiciat frequentiam supernorum civium; conspiciat frequentiam supernorum civium; conspiciat in electis suis cultum mentis, et innumerabilium bona virtutum, atque ab eis ad pravorum vitam omni bono destitutam, mentis oculum revocet; et ex illorum comparatione videat qualiter ista cunctis virtutibus sit vacua, quia superna deseruit, et infima concupivit. Videat quomodo plerumque id quod appetit, si fortasse praevalet, etiam violenter rapit. Videat tales quasi intra se positos diu tolerasse, atque ex eorum culpis usque ad bonorum quoque pericula ac detrimenta pervenisse, et dicat: Qui rodebant in solitudine. Ac si aperte conqueratur, dicens: Aliena etiam violenter rapiendo non roderent, nisi prius ipsi in interioribus suis soli ac vacui a virtutum cultura remanerent. Bene autem eorum qualitatem explicat, dicens: Squalentes calamitate et miseria. Aegra namque caro si studiose curari negligitur, squalore desu
Abbreviated transcription (Latin):
quod semꝑ ad auariciam blandimentis
utitur linguȩ: aliud uͦ quod aꝑta ui in¬
tendit rapinȩ. Nam rodimꝰ : cũ aliqͥd
enim: quando hoc quod edi facile ñ po¬
test. impressa lingue lenitate gustat᷑.
Om̃s gͥ etiam sub specie fidei praue ui¬
uentes. qui aliena appetunt. s ea quȩ
appetunt raꝑe nequaquã possunt: blau¬
dis autem sermonib & quasi mollicie
dulcedinis concupita abstrahere conan¬
tur. quid aliud quã t̾rã lingunt: Quia
t̾rena quȩq que uirtute nequeunt au¬
ferre: mollicie linguȩ moliuntur. Qui
uͦ in hoc mundo aliqua potestate suf¬
fulti sunt. & concupiscentes aliena.
blandiri quidem ex fraude despiciur̃.¬
quia etiam in iusto robore possunt im¬
plere quod uolunt: hi hoc quod apne¬
tunt non lambunt s rod unt: qm̃ ꝓpin¬
quorũ uitam fortitudine uiriũ. uelut
annisu dentiũ demoliuntur. Conspiciat
itaq scã eccła ueras diuitias ȩt̃ne patriȩ

Expanded text:
quod semper ad avaritiam blandimenquod semper ad avaritiam blandimenutitur linguae; aliud vero quod aperta vi intendit rapinae. Nam rodimus, cum aliquid enim quando hoc quod edi facile non potest, impressa linguae lenitate gustatur. Omnes igitur etiam sub specie fidei prave viventes, qui aliena appetunt, sed ea quae appetunt rapere nequaquam possunt, blandis autem sermonibus et quasi mollitie dulcedinis concupita abstrahere conantur, quid aliud quam terram lingunt? quia terrena quaeque quae virtute nequeunt auferre, mollitie linguae moliuntur. Qui vero in hoc mundo aliqua potestate suffulti sunt, et concupiscentes aliena, blandiri quidem ex fraude despiciunquia etiam injusto robore possunt implere quod volunt, hi hoc quod appetunt non lambunt, sed rodunt, quoniam propinquorum vitam fortitudine virium velut adnisu dentium demoliuntur. Conspiciat itaque sancta Ecclesia veras divitias aeternae patriae;
Abbreviated transcription (Latin):
male uiuendo inderiꝰ premunt. Contẽ¬
pletur igitur erumna irruentis ad uersi¬
tatis affucta. quomͦ ꝓsꝑitatis suȩ tempore
iniquorum & intra se uiuentium graua¬
ta sit pͣuitate: contempletur quod exi-¬
gentib meritis quorundã. non in iuste
in illam uita turbata sit om̃ium. & dicat.
Qui rodebant in solitudine. squalentes
calamitate & miseria. Sicut in pͥma huiꝰ
oꝑis parte p̾fatus sũ: ꝓ uircute contẽ¬
plationis non nunquam solet intelligi
solitudo mentis.S hoc in loco cum soli¬
tudo ꝑ obiurgationẽ dr̃: quid aliud
quamboni destitutio demonstratur.:
Unde & sub udeȩ typo ieremias pecca¬
toris animam deplorat dicens. Quomͦ
sed& sola ciuitas plena ppło. S cum ꝑbea
tum iob de piauis dr̃. rodebant insolitu¬
dine : lib& intueri hoc etiã quod ꝑ psal¬
mistã dictũ ẽ. in imici eius t̾ram lingeñ.
Duo quippe sunt genera hominũ: am̃¬
bitioni suȩ seruientiũ. Unum uidelic&

Expanded text:
male vivendo interius premunt. Contemmale vivendo interius premunt. Contempletur igitur aerumna irruentis adversitatis afflicta, quomodo prosperitatis suae tempore iniquorum et intra se viventium pravitate gravata sit. Contempletur quod exigentibus meritis quorumdam, non injuste in illa vita turbata sit omnium, et dicat: Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria. Sicut in prima hujus operis parte praefatus sum, per virtutem contemplationis nonnunquam solet intelligi solitudo mentis. Sed hoc in loco cum solitudo per objurgationem dicitur, quid aliud quam boni destitutio demonstratur? Unde et sub Judaeae typo Jeremias peccatosedet sola civitas plena populo? » Sed cum per beatum Job de pravis dicitur, rodebant in solitudine, libet intueri, hoc etiam quod per Psalmistam dictum est: « Inimici ejus terram lingent . » Duo quippe sunt genera hominum ambitioni suae servientium, unum videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
Bene gͦ dr̃. qui it huiꝰcemodi lȩtabant᷑.
& ẽẽ sub sentib delicias computabant.
Trahunt enim quos ualent ad ꝑditionẽ
suam: & sub peccatis ẽẽ uel culpis cul¬
pas addere. credunt se uirtutũ opulen¬
Eorum uidelic& filii: qui fuer̃ errorum
magistri. Filii gͥ dicuntur ñde eorũ se¬
mine: sed de imitatione generati. Qui
docendo ꝑuersa. stulti fuer̃ ꝑ ignoranti¬
am: uuendo nequit᷑. ignobiles ꝑ actio¬
nẽ. Qui redemptori nr̃o nulla sapien¬
tiȩ. nulla uitȩ cognatione coniuncti st̃:
filii stultorũ & ignobilium ẽẽ memo¬
rantur. Recte autẽ subiungitur & in
t̃̾ra pęnitus ñ parentes: qr dũ hic uideri
aliquid appetunt. nimirũ a t̾ra uiuen¬
reticorũ typo diximꝰ: omĩno nilobstat.
si etiã de ꝑuersis atq carnalib quã uis
in recta fide positis sentiamꝰ. Neq enĩ
scã electorũ eccła solos sibi aduersarios
deputat. qui ab eiꝰ fide positi extra dis¬
sentiunt : sed eos quoq qui uitã illiꝰ

Expanded text:
r: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant. Trahunt enim quos valent ad perditionem suam, et sub peccatis esse, vel culpis culpas addere credunt se virtutum opulenEorum videlicet filii qui fuerunt errorum magistri. Filii igitur dicuntur, non de eorum semine, sed de imitatione generati, qui docendo perversa stulti fuerunt per ignorantiam, vivendo nequiter ignobiles per actionem, qui Redemptori nostro, nulla sapientia, nulla vitae cognitione conjuncti sunt. filii stultorum et ignobilium esse memorantur. Recte autem subjungitur: Et in terra penitus non parentes, quia dum hic videri aliquid appetunt, nimirum a terra vivenreticorum typo diximus, omnino nil obstat si etiam de perversis atque carnalibus, quamvis in recta fide positis, sentiamus. Neque enim sancta electorum Ecclesia solos sibi adversarios deputat qui ab ejus fide positi extra dissentiunt, sed eos quoque qui vitam illius
Abbreviated transcription (Latin):
quippe. ẽ. Quod stultũ ẽ dei : sapientiꝰ:
hominib. Hanc nos stulticiã paulus cõ¬
prȩhendere admonet dicens. Siquis ui¬
detur int̾ uos sapiens eẽ in hoc sco: stul¬
tus fiat. ut sit sapiens. Hanc stulticiam
qui ꝑfecte secuti sunt: uoce sapientiȩ au¬
dire meruer̃. Uos qui secuti estis me. in re¬
generatione cum sederit filius hominis

Expanded text:
quippe est: « Quod stultum est Dei, sapientius quippe est: « Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus . » Hanc nos stultitiam Paulus comprehendere admonet dicens: « Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat ut sit sapiens . » Hanc stultitiam qui perfecte secuti sunt, voce sapientiae audire meruerunt: « Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
turbata tranquillis. dura lenib. asꝑa mi¬
tib. transitoria ȩt̃nis. suspecta securis an¬
ceponunt. Horũ uecordiȩ sc̃a eccła recor¬
detur. cum sȩius ex trinsecꝰ ad uersitatib
premitur: quos intra se uelut fideles con¬
tinuit. sed eorũ uitã aduersantẽ fidei diu
tolerauit: & dicat. Qui int̾ huiꝰcemodi
lȩtabant᷑: & ẽẽ sub sentib delicias cõpu¬
tabant. Qui nimirũ mala quȩ agunt:
ex iniquorum prȩcedentiũ prauitate di¬
dicerunt. Unde & recte subiungitur. fi¬
est quod alii intra scãm eccłam uocant᷑
stulti. sed tam̃ nobiles: alii uͦ sunt stulti.
& ignobiles. Stulti nanq dicuntur. sed ẽĩ
ignobiles nequeunt. qui carnis prudentiã
contemnentes. ꝓ futuram sibi stulticiã ap¬
petunt. & ad nobilitatẽ int̾nę ꝓlis uirtu¬
tis nouitate sulleuantur: qui stultã sa¬
pientiam mundi despiciunt: & sapien¬
tem dei stulticiã concupiscunt. Scriptũ

Expanded text:
perturbata tranquillis, dura lenibus, aspera miperturbata tranquillis, dura lenibus, aspera mitibus, transitoria aeternis, suspecta securis anteponunt. Horum vecordiae sancta Ecclesia recordetur, cum saevis extrinsecus adversitatibus premitur, quos intra se velut fideles continuit, sed eorum vitam adversantem fidei diu toleravit, et dicat: Qui inter hujuscemodi laetabantur, et esse sub sentibus delicias computabant, quia nimirum mala quae agunt ex iniquorum praecedentium pravitate didicerunt. Unde et recte subjungitur: est quod alii intra sanctam Ecclesiam vocantur stulti, sed tamen nobiles, alii vero sunt stulti et ignobiles. Stulti namque dicuntur, sed esse ignobiles nequeunt, qui carnis prudentiam contemnentes, profuturam sibi stultitiam appetunt, et ad nobilitatem internae prolis virtute novitate sublevantur. Qui stultam sapientiam mundi despiciunt, et sapientiam Dei stultitiam concupiscunt. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
in manna: nisi ȩsca gr̃ȩ suaue sapiers.
ad refectionẽ interioris uitȩ bene ua¬
cantib desuꝑ data : Et quid ꝑ ollas
carniũ: nisi carnalia oꝑa uix tribula¬
tionum laborib quasi ignib ex coquen¬
da: Qud ꝑpepones. nisit̾renȩ dulcedines:
Quid ꝑ porros. ac cepas expͥmitur. quȩ
plerunq qui comedunt lacrimas emit
tunt: nisi difficultas uitȩ prȩsentis quȩ
a dilectorib suis & non sine luctu agiut
& tam̃ cum lacrimis amatur: Mannagͥ
deserentes. cum peponib accarnib por¬
ros cȩpasq quȩsierunt: qr uidelicoe ꝑuer¬
sȩ mentes dulcia ꝑ grãm quietis dona de¬
spiciunt: & ꝓcarnalib uoluptatib labo¬
riosa huius uitȩ itinera. etiã lacrimis ple¬
na concupiscunt. Contemnunt habere
ubi spiritalit̾ gaudeant: & desideranter
appetunt. ubi & carnalit̃ gemant. Hoꝵ¬
itaq uecordiã ueridica iob uoce repre¬
hendat : quia nimirum ꝑuerso iudicio.

Expanded text:
in manna, nisi esca gratiae, suave sapiens, in manna, nisi esca gratiae, suave sapiens, ad refectionem interioris vitae bene vacantibus desuper data? Et quid per ollas carnium, nisi carnalia opera, vix tribulationum laboribus quasi ignibus excoquenda? Quid per pepones, nisi terrenae dulcedines? Quid per porros ac cepas exprimitur, quae plerumque qui comedunt, lacrymas emittunt, nisi difficultas praesentis vitae, quae a dilectoribus suis et non sine luctu agitur, et tamen cum lacrymis amatur? Manna igitur deserentes, cum peponibus ac carnibus porros caepasque quaesierunt, quia videlicet perversae mentes dulcia per gratiam quietis dona despiciunt, et pro carnis voluptatibus laboriosa hujus vitae itinera, etiam lacrymis plena, concupiscunt. Contemnunt habere ubi spiritualiter gaudeant, et desiderantes appetunt, ubi carnaliter gemant. itaque vecordiam veridica voce Job reprehendat, quia nimirum perverso judicio,
Abbreviated transcription (Latin):
Tollite iugum meum suꝑ uos: & disci¬
te ame. quia mitis sum & humilis cor¬
de. Quid. ẽ. enĩ dño mitẽ se in magi¬
sterio atq humilẽ dicere: nisi relictis
execrandȩ elationis difficultatib ple¬
ne quȩdam bene uiuendi itinera de¬
monstrare: S quia prauorũ mentes
plus ꝑ asꝑa elationis quã ꝑblanda hu¬
militutis ac mansuetudinis delectant᷑: esse
subsentib delicias deputant. Dura enĩ
ꝑ amore scłi. quasi quȩdã mollia ac dele¬
ctabilia ferre parati sunt: dum in hac
tur. Cessationẽ dñs a mundi laborib
imꝑat: sq̃ȩ quietis dulcedinẽ ꝑsuad&:
& tam̃ uesana iniquoꝵ mens plus se
assequi asꝑa carnalit̾. quã tenere blan¬
da sp̃italiter gaudet. Plus acerbitate
fatigationis: quam quietis dulcedine
pascitur. Quod aꝑte in semet ipso nob
isrłiticus populus ostendit: qui dũ re¬
fectionẽ mannȩ desuꝑ ꝑciperet: ab ȩ¬
gipto ollas carniũ. pepones. porros. ce¬
pasq concupiuit. Quid enĩ signatur

Expanded text:
lite jugum meum super vos, et discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quid est enim Domino mitem se in magisterio atque humilem dicere, nisi relictis exercendae elationis difficultatibus plana quaedam bene vivendi itinera demonstrare? Sed quia pravorum mentes plus per aspera elationis quam per blanda humilitatis ac mansuetudinis delectantur, esse sub sentibus delicias deputant. Dura enim prae amore saeculi quasi quaedam mollia ac delectabilia ferre parati sunt, dum in hac tur.---Cessationem Dominus a mundi laboribus imperat, sanctae quietis dulcedinem persuadet; et tamen vaesana iniquorum mens plus se assequi aspera carnaliter quam tenere blanda spiritualiter gaudet, plus acerbitate fatigationis quam quietis dulcedine pascitur. Quod aperte in semetipso nobis Israeliticus populus ostendit , qui dum refectionem mannae desuper perciperet, ab Aegypto ollas carnium, pepones, porros, cepasque concupivit. Quid enim signatur