comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tyres. Ed orabat uox ista corporis
xp̃i. Hoc orabat. ut eruerent᷑ ab
inmicis: & nꝰ eos possent occidẽ
immici: Ergo exauditi ñ st̃. qͥa occi¬
si st̃: & deseruit ds̃ contritos corde
seruos suos. & sꝑantes in se despex̾:
bsit: Quis enĩ inuocauit eũ ꝙͣ derelict
eo : Exaudiebant᷑ ꝙͦ & occidebant᷑
&tam̃ ab iincis eruebant᷑. Alii
tim̃tes consentiebant & uiuebant:
& tam̃ ab ininicis ab sorbebantur
ccisi eruebant᷑: uiuentes absorbebag:
nde ẽ. illa uox gtulationis: forsitan
uiuos absorbuissent nos: Multi ab¬
sorti: & uiui absorti: multi mortui
absorti. Qui putauert᷑ ĩ anẽ. ẽẽ. fidẽ
xp̃ianã: mortui absorti st̃. Qui aut̃
scientes uerã ẽẽ. eugł p̃dicationẽ.¬
dentes. hoc intꝰ tenentes: cessert᷑
tam̃ doloribꝰ. & ydolis sacͥficauer̃t.
inui absorti st̃. Illi absorti qͥa mor¬
tui: illi aut̃ qͥa absorti morte. mor¬
tui: Non enĩ absorti uiuere potue¬
rt̃: quis urui absorb̾ent᷑ gͦ hoc orat

Expanded text:
tyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inimicis eruebantur. Alii timentes consentiebant, et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes verdentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi absorpti sunt. Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim absorpti vivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur. Ergo hoc orat
Abbreviated transcription (Latin):
se qđ ipse ñ fecisset: mund ĩ se. ẽẽ.
a morte illius osteridens. Stam̃
si reus qͥa fecit inuitꝰ: illi innocen¬
tes. qui coegerunt ut faceret : Nul¬
lo mͦ. Sed ille dix̃ in eũ sententiam.
& iussit eũ crucifigi: & quasi ipse
occidit: & uos o uuidei oceidistis:¬

Expanded text:
se quod ipse non fecisset, mundum se esse se quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis
Abbreviated transcription (Latin):
racuerunt tanꝗ̃ gladium. linguas
suas: filii hominum. dentes eorũ
arma et sagitte: & lingua eorum
qladius accũtus: Qđ dicit alius psal¬
mus. sic et hic: exacuerinnt tanqͥ
gladiũ linguas suas: Non dicant
ipsi a morte eiꝰ uiderent᷑ immimes.
ani cum dixisset eis pilatus uos eu
occidite: responderunt: Nlob̾ ñ
licet occide quẽꝗͣ. Iniquitatẽ faci¬
noris sui: in uidicem hominem
iefimdere uolebant: S nunquid
dm̃ iudicem fallebant. Quod fec̃
pilatus: in eo ipso qđ fecit. aliqͦn¬
tulũ particeps fuit: s in compa¬
ratione illoꝵ multo ipse in nocen¬
tior: Institit enĩ quantũ potuit:
ut illũ ex eorum manibꝰ libera¬
ret: Nam ꝓpterea: flagellatũ per¬
duxit ad eos. Nlon ꝑsequendo
dñm flagellauit. s. illoꝵ furori sa¬
tis facere uolens: ut uel sic iã mi¬
tescerent: & desinerent eum uelle
oceidi. cũ flagellatũ uiderent:
Fecit et hoc At ubi ꝑseueraueruii:
nostis illũ lauisse manꝰ. & dixiĩ¬

Expanded text:
acuerunt tanquam gladium linguas suas. Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixis
Abbreviated transcription (Latin):
salmi uicesu primi qui
lectus ẽ. seriẽ decursuri:
diligent᷑ pͥus debemiꝰ inten¬
dere qͥd in suꝑscriptione contineat.
ut cognita eiꝰ origine intelligen¬
tiã ipsius faciliꝰ consequam᷑: et
manifesto capite. possint rectiꝰ m̃bra
distribui Inscribit᷑ enĩ ita In
finẽ ꝓ susceptione matutina: psal¬
mus ipsi dauid:
isi fallor susceptio maturina soł
radioꝵ clarꝰ splendor illuminet.
matutinũ noctiũ tenebris ter¬
minũ ponit: ac resoluta sensim
caliginũ cecitate. rebꝰ cunctis
facies quȩdã ac lum̃ infunditur:
& cũ ueluti sub una mat̾iȩ tene¬
brarũ. mundus in confusione
iacuerit. int̾ueniente matuti¬
no diu̾sa specierũ uarietate dis¬
tinguit᷑. hoc ẽ cũ omĩa ceca fue¬
rint. oculi omniũ reparant᷑.
Nor enĩ qͦdã uͦ aufert oculos mun¬
do: aurora restituit.: atq ita ante
matutina susceptione ꝑfruim᷑.
ut głostꝰ postinodũ soł splendo¬
re potiamur:¬

Expanded text:
salmi vigesimi primi, qui lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione contineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur, et manifestato capite, possint rectius membra distribui. Inscribitur enim ita: In finem pro susceptione matutina psalmus ipsi David. Nisi fallor, susceptio matutina solis radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, interveniente matutino, diversa specierum varietate distinguitur; hoc est, cum omnia caeca fuerint, oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã eiꝰ cȩlestẽ possumꝰ appit bare
qͥa erat de suꝑiori contextũ: Nr̃a enĩ
sapientia hoc ẽ. humana: consuit᷑.
sfuit᷑ enĩ eũ lib̾os damꝰ ad studia gͣ¬
maticis: t̃dimꝰ philosophis: erudi
mꝰ. ut sapientia in illis q̃ ñ erat ac¬
qͥrat᷑: Diĩi aut̃ sapientia ñ assuta ẽ. ñ
q̃sita. Non enĩ didiẽ a magistro: sic̃
ipsi iudĩ dict̃ Qomͦ hic litteras no¬
uit. c̾ũ ñ diditerit : T ipse dic̃ Mea
doctrina ñ ẽ. de hoc mundo: s eiꝰ¬

Expanded text:
ntiam ejus coelestem possumus approbare: quia erat de superiore contextum. Nostra autem sapientia, hoc est humana consuitur; assuitur enim cum liberos damus ad studia grammaticis, tradimus philosophis, erudimus eos, ut sapientia in illis, quae non erat, acquiratur. Domini autem sapientia non assuta est, non quaesita; non enim didicit a magistro, sicut ipsi Judaei dicunt: Quomodo hic litteras novit, cum non didicerit, et ipse dicat: Doctrina me
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to. Manna eni illis cont̾ duinl
pepta tractantibꝰ. uermes effecti st
iẽ contumaciȩ ultores & ĩdices: Quȩ
sinilitudo. xp̃m indicat dñm: quẽ
qͥ suauẽ cibũ & dulcẽ potũ haurire¬

Expanded text:
mento. Manna enim illis contra divina praecepta tractantibus, vermes effecti sunt; id est contumaciae ultores et judices. Quae similitudo Christum indicat Dominum: quem qui suavem cibum
Abbreviated transcription (Latin):
sent: S accepta inuiria. etiam
qđ uerũ erat dicere ueritas no¬
luit: ne ñ dixisse ueritatẽ. s ꝓ¬
uocatus contumeliã reddidisse
uideret᷑. Ex qua re quid nobis
ex falsitate contumelias ac pimꝰ
eoꝵ etiam uera mala taceans: ne
ministiũ iuste correptiomis in
arma uertamꝰ furoris: S quia
qͥsqͥs dĩ zelo utit᷑. a prauis homi¬
nibꝰ dehonestat᷑: in semecipso no¬
bis dñs patientiȩ p̾buit ȩxempli
qͥ ait: S honorifico patit̃ moũ
& uos inhonorastis me S quid
nob̾ ad ista faciendũ sit adhie
exemplo nos admonet. cũ sub¬
ningit Ego aut ñ quero głam
meam: est qrai ierat & nidicer.
Scimꝰ certe qđ scriptũ ẽ. qͥa pater
om̃e iudiciũ dedit filio. & tanĩ
ecce isde filiꝰ iniurias accipiens.
głam suã ñ querit: illatas contu¬
melias patris iudicio eseruat.
ut nob ꝓfecto insinuet qͣntũ nos
eẽ. patientes debemꝰ. dũ se adhuc
ulcisci ñ uult. & ipse qͥ iudicat.

Expanded text:
sent. Sed accepta injuria, etiam quod verum erat, dicere veritas noluit, ne non dixisse veritatem, sed provocatus, contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis ex falsitate contumelias accipimus, eorum etiam vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris? Sed quia quisquis Dei zelo utitur a pravis hominibus dehonestatur, in semetipso nobis Dominus patientiae praebuit exemplum, qui ait: Sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Sed quid nobis ad ista faciendum sit, adhuc exemplo nos admonet, cum subjungit: Ego autem non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Scimus certe quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Filio, et tamen ecce idem Filius injurias accipiens gloriam suam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum nos esse patientes debemus, dum se adhuc ulcisci non vult et ipse qui judicat.
Abbreviated transcription (Latin):
lis p̃stolantes. quibꝰ me ncesse ẽ.
ꝑ singła opꝰcula respondẽ: Et ħ pati¬
Ceterum ad compendiũ mali.
rectius fuerat. modũ furori eo¬
rum. silentio meo ponere: quã
cotidie noui aliquid seriptitan¬
tẽ inuidoꝵ insaniã ꝓuocare¬

Expanded text:
ibus me necesse est per singula opuscula respondere. Et hoc patieterum ad compendium mali, rectius fuerat modum furori eorum silentio meo ponere, quam quotidie novi aliquid scriptitantem invidorum insaniam provocare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas. qͥsi uenerantes p̃ferunt:
Saꝑta nob̾ ratione ostendit᷑: qͥa
qͥ d̾m nesciunt. dĩ qͦq famulos
falso uenerant᷑. Ꝙ notandũ. qđ
uidit eos dñs aꝑta sibi impug¬
natione resistere: & tam̃ eis
se itera. ñ desinit uoce p̃dicare di¬
cens. Abrabã pat̾ ur̃ exultauit
ut uideret diẽ meũ: & uidit. &
gauisus ẽ Tie qͥppe diẽ dni
abrabã uidit: cũ infigura sũme
trutatis tres angelos hospicio
suscepit.Quibꝰ ꝑfecto susceptis:
sic tribꝰ qͣsi uni locutꝰ ẽ: qͥa ets
in ꝑsonis numerꝰ trinitatis ẽ.
in natura uintas diuinitatis: Es ex uob.

Expanded text:
as quasi venerantes praeferunt. Sed aperta nobis ratione ostenditur quia qui Deum nesciunt Dei quoque famulos falso venerantur. 3. Et notandum quod vidit eos Dominus aperta sibi impugnatione resistere, et tamen eis se iterata non desinit voce praedicare, dicens: Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum; vidit, et gavisus est . Tunc quippe diem Domini Abraham vidit, cum in figura summae Trinitatis tres angelos hospitio suscepit; quibus profecto susceptis, sic tribus quasi uni locutus est, quia etsi in personis numerus Trinitatis est, in natura unitas divinitatis est.
Abbreviated transcription (Latin):
quã in eũ credere maluert᷑ ł mul¬
tũ miseri: uitȩ auctorẽ morti po¬
tiꝰ dare. ꝗ̃ ꝑ eũ ipsi uiuificari stude¬
bant. Uerũ noc ꝑfidoꝵ cecitate decli¬
nata: eoꝵ magis exemplũ .⁊ fidelit᷑
sticũ. mystica ut decet int̾p̃tatione¬

Expanded text:
quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter sticum mystica, ut decet, int
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ p̾cepta dĩ nec aure corporis ꝑci¬
ꝑe dignant᷑ E st̃ ñnulli. qͥ hȩc qͥ¬
dẽ corporis aure ꝑcipiunt. s nul¬
lo ea mentis desidio cõplectunt᷑
Et st̃ ñ nulli. qͥ libent̃ uerba dei
suscipiunt: ita ut etiã in flecibꝰ
conpungant᷑. s. post lacrimarũ
tempus. ad imquitatẽ redeunt:
ii ꝓfecto uerba dĩ ñ audiunt: qͥa

Expanded text:
pta Dei nec aure corporis percipere dignantur. Et sunt nonnulli qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur. Et sunt nonnulli qui libenter verba Dei suscipiunt, ita ut etiam in fletibus compungantur, sed post lacrymarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba D
Abbreviated transcription (Latin):
pater meus estu: & lapidi tu
me genuisti. Uerterunt ad me
tergum & ñ faciẽ: & in tẽpore
afflictionis sue dicent: Surge &
libera nos. Ubi sunt dii rui qͦs
fecisti tͥ: Surgant & libent te:
in tempore afflictionis tuę
S cđm numerũ quippe ciuitati
tuarũ: erant dii tui uida. Qud
uultis mecũ iudicio contende:

Expanded text:
u me genuisti. Verterunt ad me tergum, et non faciem, Et in tempore afflictionis suae dicent: Surge, et libera nos. Ubi sunt dii tui, quos fecisti tibi? surgant et liberent te in tempore afflictionis tuae: Secundum numerum quippe civitatum tuarum erant dii tui, Juda. Quid vultis mecu
Abbreviated transcription (Latin):
et certe ipsi ñ sunt diz. Populus
uͦ meus: mutauit głam suam in
ydolum: Obstupescite cȩli suꝑ
hoc: & portȩ eius desolamim
uehement᷑. dicit dñs: Duo enĩ
mala: fecit populus meus:. Me
dereliquerunt. fontem aquȩ¬
uiuȩ: & foderunt sibi cisternas

Expanded text:
si non sunt dii populus vero meus mutavit Gloriam suam in idolum obstupescite caeli super hoc et portae eius desolamini vehementer dicit Dominus duo enim mala fecit populus meus me dereliquerunt fontem aquavivae ut foderent sibi cisternas
Abbreviated transcription (Latin):
tulerant. iã terras earũ colome
gentium possidebant. Unde in
iuda tantum & beniamin ꝓphe¬
tauit: & enitatis suȩ ruinas
quadruplici planxit alphabeto:
qđ nos mensurȩ metri. uersibꝰꝙ¬
reddidimus Prepterea ordinem
uisionũ qui apud greo os & latinos.
omino confusus ẽ. ad pͥstinã fi¬
dẽ correximꝰ. librũ aut̃ baruch¬

Expanded text:
erras earum, coloniae gentium possidebant. Unde in Juda tantum, et in Benjamin prophetavit: et civitatis suae ruinas quadruplici planxit alphabeto, quod nos mensurae metri versibureddidimus. Praeterea ordinem Visionum, qui apud Graecos et Latinos omnino confusus est, ad pristinam fidem correximus. Librum aut
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ quibꝰq & ꝑfectioribus sensu.
secretiora suȩ maiestatis archana
reserans: arciora deuote conu̾sa¬
tionis itpnera suggerens: & alti¬
ora p̃mioꝵ cȩlestiũ dona ꝓmitteis
eremias ꝓpħa eui hie ꝓlogus
scribitur. sermone quidem
apud hebreos ysaia & osee. & quibꝰ¬
dam aliis ꝓpħis. uidetur. ẽẽ. rusti¬
cior. s sensibus par est quippe qui
eodem sp̃u ꝓpħauerit: Porro sim¬
plicitas eloquii: de loco ei in quo
natus ẽ accidit. fuit enĩ anatho

Expanded text:
autem quibusque, et perfectioribus sensu autem quibusque, et perfectioribus sensu secretiora suae majestatis arcana reserans, altiora devotae conversationis itinera suggerens, et altiora praemiorum coelestium dona promittens. eremias propheta, cui hic prologus scribitur, sermone quidem apud Hebraeos Isaia et Osee et quibusdam aliis prophetis videtur esse rusticior, sed sensibus par est: quippe qui eodem spiritu prophetaverit. Porro simplicitas eloquii, de loco ei in quo natus est accidit. Fui
Abbreviated transcription (Latin):
trine. sanationis & refeetionis. ab
quã in carne dñs apparerer. sola
illum gens iudea sequebat᷑ creden¬
do: Postꝗ uꝰ ꝑ incarnationis suȩ
dispensationẽ fluctus uite corrup¬
tibilis adiit: calcauit: transiit:
maxima mox eum multitudo
credentiũ secuta ẽ. nationũ. spi¬
ritalit᷑. instrui. sanari. ac satia¬
ri desiderans: & cum psalmista
depcans. dñe ad te confugi: doce
me facere uoluntatẽ tuam. Et
iterũ de ꝑcipiendis ab eo inte ꝑ¬
petuȩ alimoniis confisa: dñĩs
inquit pascit me. et nichil mͥ
deerit: in loco paseue ibi me col¬
locauit. Qđ aut̃ subiens in montẽ
ib̾e ibi sedebat cum discipłis suis:
s ueniente ad eũ multitudine
descendit. atq banc ininferiori¬
bus refscit. quã in suꝑioribiis
pauloante curauerat: nequaꝗ̃
frustra factỹ credamus. s adsig¬
nificandũ mistice. quia doctri¬
nam & Karismata sua dñs iux¬
ta ꝑcipientiũ capacitatẽ distri

Expanded text:
trinae, sanationis et refectionis ab trinae, sanationis et refectionis ab us in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur, credendo; postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavit et transiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritualiter instrui, sanari ac satiari desiderans, et cum Psalmista dicens: Domine, ad te confugi, doce me facere voluntatem tuam ; etiterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra factum credamus, sed ad significandum mystice quia doctrinam et charismata sua Dominus juxta percipientium capacitatem distrib
Abbreviated transcription (Latin):
tius totã sacrȩ seriẽ lectionis
intueri: & quicqͥd in ea misticũ
indagare ualemus. ur̃e pande
caritati Ab iit ibc trans mare
galilex̧. qd̃ ẽ tyb̃iadis. Primo
dicendũ iuxta hystoriã. qͥa mare
galileȩ qđ multis ꝓ diuersitate
circũiacentiũ regionũ uocabu¬
lis distinguitur: illis tantum
in locis mare tyberiadis uocat᷑.
aiunt calidis salubrẽ ab occiden
ente iordane: duo de uigiiti pas¬
suũ milibus in longũ. & qͥnq
excenditur in latũ: Mystice aũ
mare turbida ac tum̃tia schi
huiꝰ uoliumna significat: in qͥbꝰ
praui quilibet in iuste delecta¬
ti: quasi ꝓfundis dediti pisces.
mentem ad suꝑna gaudia non
intendunt: Unde bene idem.
mare galilee. idẽ. rota cogno¬
minatur: quia nimirũ amor
nem corda mittit: quȩ ad ꝑ¬
hempnis uitȩ desideria non
ꝑmittit erigi De qualibus
psaliista In cireuritu inqͥt
impii ambulant: xii
beuntẽ trans mare galileȩ iħm. mul¬
titudo maxima sequebatur: quȩ doc¬

Expanded text:
tius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere charitati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinin locis mare Tiberiadis vocabatuaiunt, calidis salubrem habitationeente Jordane, duo de viginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare, turbida ac tumentia saeculi hujus volumina significat; in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis dediti pisces, mente  Ms., mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognominatur, quia nimirum amor nem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria non permittit erigi. De qualibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii ambulant . Sed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum multitudo maxima sequebatur, quae doc
Abbreviated transcription (Latin):
erigebat: Nam sic̃ alius euange¬
lista seribit. loquebatur illis de
regno dĩ. & eos qui cura indige¬
bant. sanabat: eadeq doctrua
& sanatione cõpleta. paucis de
cybariis abundantissime refec̃¬
pascha die festo nr̃e redemptio¬
nis. adiuncta fr̃m caterua dñm
toto corde sequamur: quo actio¬
num itinere ingressus sit. dili¬
gentissime contemplemur: ut
uestigia eius sequi mereamur
u enĩ dicit se in ipso manere.
debet sic̃ ipse ambulauit et
ipse ambulare. Uincquid in
nob̾ imꝑitiȩ. in esse dep̃hende
rimus: crebra uerbi illius au¬
ditione tergamus. Uuicqͥd uitii
temptantis. morbi uidelicet
sp̃ualis. nos interius uastare
senserimus: solite pietatis uisꝰ
mimere. postulemus emunda¬
ri: Sed & si ieuinos nos cȩlestis
uite dulcedine conspexerimus:
eius gr̃am flagitemus. ut ne¬
cessarie nos conpunctionis sua
quatinus tempore sacro sc̃ẽ re¬
surrectionis illius interiꝰ ext̃iꝰq
decent̃ ornati: sacranta nr̃e salutĩ

Expanded text:
erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime refecPascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in norimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcedine conspexerimus, ejus gratiam flagitemus: ut necessariae nos compunctionis et quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis oculos reuocate: & alta
consideratione ꝑtimescite hoc.
qd ex ore ueritatis sonat: Prop¬
terea uos ñ auditis: qͥa ex dõ ñ
estis: S hoc qđ de reꝓbis ueri¬
tas loquitur: ipsi hoc de semet¬
ipsis repbi suiꝰ oꝑibꝰ ostendt̃ Nã
sequit᷑ Responderinnt gͥ nidĩ:

Expanded text:
mentis oculos revocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Veritas loquitur, ipsi hoc de semtipsis reprobi suis operibus ostendunt. Nam sequitur: Responderunt igitur Judaei,
Abbreviated transcription (Latin):
custodierit ciuitatẽ in uanũ uigi¬
lant qͥ custodiunt eã. & cui per
ysaiã dicit᷑. custos qͥd de nocte. cu¬
stos qͥd de nocte: respondere no¬
luit dñs. samaritanꝰ ñ sũ. s egd
demoniũ ñ habeo. Duo qͥppe ei
illata fuerant: unũ negauit: a¬
liud tacendo consensit. Custos
nanq humani generis uene¬
rat: & si samaritanũ se ñ ẽẽ. dice¬
ret: ẽẽ. se custodẽ negaret Sed
tacuit qđ recognouit: & patien¬
ter repulit qd dictũ fallaciter
audiuit dicens Ego de moniũ
ñ habeo: In quibꝰ uerbis. qͥd ali¬
ud nisi suꝑbia nr̃a confudit᷑
uę si exagitata uel leuit̃ fuerit:
attrociores imurias reddit quã
acceꝑat: facit mala quȩ potest.
minat᷑ & quȩ facere ñ potest.
cce inuriã suscipiens ds̃. ñ iras¬
cit᷑: ñ contumeliosa uerba respon

Expanded text:
tatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam ; et cui per Isaiam dicitur: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? respondere noluit Dominus: Samaritanus non sum; sed, Ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerunt: unum negavit, aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominus non irascitur, non contumeliosa verba respon
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ am̃ dico uob: siqͥs sermonem
meũ seruauerit. mortẽ ñ uide¬
bit inet̾nũ: S sic̃ bonis necessee
ut meliores etiã ꝑ contumelias
existant: ita sẽꝑ reꝓbi de benesi¬
cio peiores fiunt: Nam accepta
p̾dicatione. i terũ dicunt: slunc
ognouimꝰ: qͥa demoniũ habes:
Quia enĩ ȩt̃nȩ morti in heserant :
et eandẽ mortẽ cui inheserant
ñ uidebant. dũ solã mortẽ carnis
aspicerent: in ueritatis sermo¬
ne caligabant dicentes: Abrabã

Expanded text:
rmonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Sed sicut bonis necesse est ut meliores etiam per contumelias existant, ita semper reprobi de beneficio pejores fiunt. Nam accepta praedicatione iterum dicunt: Nunc cognovimus quia daemonium habes. Quia enim aeternae morti inhaeserant, et eamdem mortem cui inhaeserant non videbant, dum solam mortem carnis aspicerent, in Veritatis sermone caligabant, dicentes: Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. signaculũ iusticiȩ fidei
quȩ ẽ in p̃putio: ut sit pater
omniũ credentiũ ꝑ p̾putiũ.
ui reputet᷑ et illis ad iusticiã:
et sit pater circu̾cisionis. nͥ
his cantũ qͥ ex circũ cisione fi¬
sed et his qui sec tantur ueti¬
qia fidei. quȩ ẽ in p̃putio patris
nr̃i abrahe: Non enĩ ꝑ lege̾ ꝓ¬
missio abrahȩ aut semini eius.

Expanded text:
i quae est in praeputio ut sit pater omnium credentium per praeputium ut reputetur et illis ad iustitiam et sit pater circumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione sed et his qui sectantur vestigia quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae non enim per legem promissio Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
augnientis: Int̾ hec intulit con¬
tuielias: multiplicauit inui¬
rias. adhibuit maledic̃ta: obꝓ¬
bria. blasphemias. conuitia:
Omnẽ postremo in ipsii ium fu¬
roris effuidit: omĩa temptam̃tor.
genera ꝑeurͣtit: et sciens qđ hu¬
manã naturã infecisset ueneno.
nequaqua credidit trangressio¬
nis exorte: que tcot documtis
didicit. eẽ. mortalẽ: Psistit ergo
imꝓbus p̃do. et auarꝰ ex actor.
ineũ qͥ nichil ipsiꝰ babebat insur¬
gere: et dũ uitiate originis p̃¬
iudiciũ generale ꝑsequit᷑. eẏro¬
graphũ quo nitebat᷑ excedit.: abil
miquitatis exigeni penã. in quo
nullã repperit culpa. Soluitur
itaq letifere pactionis male¬
mundi pͥncipe. captiuitatis ua¬
sa rapiunt᷑. Redit in honorẽ
suii. ab antiquis contagus
purgata natura: Mors mora
destruitꝰ: natiuitas natiuitate
reparatꝰ: qm simul et redeptio
aufert seruitutẽ. et regeneratio
inttat originẽ. et fides iustifi¬

Expanded text:
augmentis. Inter haec intulit conaugmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malemundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, et fides justifi
Abbreviated transcription (Latin):
miscđia dĩ cũ ad reparandum
humanĩ genus ineffabiliter ei
uulta suppeterent: hanc potis¬
simũ consulendi elegit uiã. qua
ad destruendũ opis diaboli ñ
uirtute uteretꝰ potentie. s rati¬
one iusticit: Nã suꝑbia hostis
antiqui. non ĩ merito sibi in
om̃s homines ius tyrannicũ
uendicabat. nec indebito dñatu
taneos spontaneos in obsequium
sue uoluntatis illexerat Non ita¬
q iuste amitteret originalẽ hu¬
misericors om̃psq saluator. ita
susceptiomis humane modera¬
retur exordia. ut uirtutẽ inse¬
parabilis a suo homine deita¬
tis. ꝑ uelam̃ nr̃e infirmitatis
absconderet: illusa ẽ. secur ⁊ ho¬
stis astutia: qͥ natiuitatẽ pue¬
ri in salutẽ humani generis ꝓ
ereati. ñ alit sibi quã omnium
nascentiũ putauit obnoxiam.
idit enĩ uagientẽ atq lacriman¬
tem: uidit pannis obuolutum.
cire ucisioni subditũ: et legalis
sacrificii oblatione ꝑfunctum.
gnouit deinceps solita merem̃
annos. de naturalib ñ dubitaũ

Expanded text:
misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis aomnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu Dei, spontaneos in obsequium 276 suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humisericors omnipotensque Salvator ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem pueri in salutem generis humani procreati, non aliter sibi 71 quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps solita pueritiannos de naturalibus non dubitavit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & hahitauit in nobis: ut pei
cognitũ nob̾ hominis habitũ.
nobiscũ conuersando congrue¬
re. nos alloquendo instruere
nob̾ uiuendi uiã p̾bere. pro
nobis contra hostem conflige¬
re nr̃am mortẽ moriendo
ac resurgendo posset destrue¬
re: ꝑ coecernã uͥ patri daunl¬
catẽ. nos interiꝰ uiuificando ad di¬
uina sustolleret: remissionẽ nob̃
cederet: et post bonoꝵ ꝑfectione
oꝑũ. ñ solũ nos aduidendã głam
cdarificatȩ suȩ ꝑduceret huma¬
nitatis. sed et incõmutabilẽ nob̾
essentiã sue diuinȩ maiestatis
ostenderet: in qua uiuit et reg¬
nat cũ patre in unitate sp̃s seĩ

Expanded text:
est, et habitavit in nobis, ut per est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendo posset destruere: per coaeternam vero Patri divinitatem nos interius vivificando ad divina sustolleret, remissionem nobisdona concederet, et post bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et incommutabilem nobis essentiam suae divinae majestatis ostenderet, in qua vivit et regnat cum Patre in u
Abbreviated transcription (Latin):
de ueritate plenꝰ erat et est: ipsa
uidelicet diuinitate uerbi. quȩ
hominẽ illũ singularit᷑ electũ.
dignata ẽ: ñ aliquid suȩ diuinȩ
substantiȩ ut heretici uolunt.
ad faciendã hominis naturã
cõmutans: sed ipsa apud pa¬
trẽ manens totũ qđ erat. totã
de semine dauid naturã ueri
hominis quã ñ habebat susci¬
ut qui humana redemptoris
nr̃i natiuitatẽ hodie annua
deuocione recolimus: et diuini
pariter et humanã eius nat᷑a
ñ annuo s continuo semꝑ am¬
plectamur amore: diuinã per
quã cieati sumꝰ cũ ñ essemus:
lnimanã ꝑ quã recreati sumu
cũ ꝑditi essemꝰ  quidẽ diui¬
na conditoris nr̃i uirtus sine
assũptione humanitatis nos
recreare erat idonea. humana
autẽ eiusdẽ redemptoris nr̃i in¬
firmitas sine assumente se. &
inhabitante in se. & oꝑante ꝑ
se diuinitate. nos recreare ne¬
quiuit: atq ideo uerbũ caro
factũ ẽ idest ds̃ homo factus

Expanded text:
Idem veritatis plenus erat, et est ipsa Idem veritatis plenus erat, et est ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, dignata est, non aliquid suae divinae substantiae, ut haeretici volunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis, quam non habebat, susciut qui humanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo semper amplectamur amore. Divinam, per quam creati sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum caro factum est, id est, Deus homo factus
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis Głam xp̃i quã ante iear¬
nationẽ uidere ñ poterant homi¬
nes. post incarnationẽ iuderunt
aspicientes humanitatẽ miracłis
refulgentẽ. & intelligentes diui¬
nitatẽ intꝰ latitante : illi maxi¬
me qui et eiꝰ claritatẽ ante pas¬
sionẽ tranffigurati in monte sc̃õ
comtẽplari meruerunt: uoce de¬
lapsa ad eũ huiꝰcemodi amagni¬
fica gła. hic ẽ filiꝰ meus dilet fus
in quo mͥ cõplacui: & post passi
onem resurrectionis ascensioni¬
q ipsiꝰ gła conspecta. sp̃c eiꝰ sunt
dono mirifice refecti: Quibus
s illi solũ homim qui eẽt in diui¬
nitate unigenitꝰ a patre. conue¬
gratiȩ et ueritatis: gr̃a plenus
gulari munere pre cetis mor¬
calib datũ ẽ. ut statim ex quo
in utero uirginis concipi et
homo fieri inciꝑet. uerus eet
et ds̃. Unde et eadẽ gloriosa
semꝑ uirgo Maria. ñ solũ ho¬
minis xp̃i. s et dĩ genitrix re¬
cꝰte credenda et confitenda est

Expanded text:
ritatis. Gloriam Christi quam ante incarritatis. Gloriam Christi quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem; illi maxime, qui et ejus claritatem, ante passionem transfigurati in monte sancto, contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complaonem, resurrectionis, ascensionisque ipsius gloria conspecta, spiritus ejus sunt dono mirifice refecti, quibus sed illi soli homini, qui esset in divinitate unigenitus a Patre convegratiae et veritatis. Gratiae plenus i singulari munere prae caeteris mortalibus datum est, ut statim ex quo in utero virginis concipi, et homo fieri inciperet, verus esset et Deus; unde et eadem gloriosa semper virgo Maria non solum hominis Christi, sed et Dei genitrix recte credenda et confitenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ di homo factus ẽ: et inter ho¬
mines conuersatus ẽ. Solet nanq
seriptura mͦ animȩ. mͦ carnis uõ¬
cabulo. totũ designare hominẽ:
Anime uidelicet ut seriptũ ẽ: qͥa
descendit iacob in egyptũ in am¬
mab septuaginta Carnis uero
ut rursus scriptũ est: et uidebit
omis caro salutare di Neq enĩ
uel animȩ sine corporib in egip¬
tũ descendere. uel caro sine ani¬
ma uidere aliquid potest: s: hic
ꝑ animã totus homo. ibi fignat᷑
ꝑ carnẽ Sic gͦ hoc loco qđ dicitꝰ.
et uerbũ carõ factũ ẽ. nichil ali¬
ud debet intelligi. quã si diceret᷑¬
et ds̃ homo factus est. carnẽ ui¬
et anima constat: ita unꝰ ab in¬
carnationis tempore xp̃c. ex di¬
uinitate carne & anima constet:
ds̃ ab eterno in eternũ existens
uerus ut erat: homine ex tempo¬
re assumens in unitatẽ sue ꝑsone
uerũ que ñ habuerat Sequit᷑:¬
& uidimus głam eiꝰ. głam quasi uni¬
geniti a p̾atre: plenũ gr̃e & ue

Expanded text:
 Dei homo factus est, et inter homines conversatus est. Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabulo, totum designare hominem; animae videlicet, ut scriptum est: Quia descendit Jacob in Aegyptum, in animabus septuaginta ; carnis vero, ut rursus scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc loco quo dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi quam si diceretur: Deus homo factus est, carnem viet anima constet: Deus ab aecarnationis tempore Christus ex divinitate, carne et anima constet, Deus ab aeterno in aeternum existens: verus ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae, verum quem non habuerat. Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
in creaturã panis uiniq trais¬
ferret: sacerdos factus in et̃¬
nũ sedm ordinẽ melchisedech
bens de dño. hic ẽ de qͣdixi.
P ost me uenit uir. ꝗ auce me tai¬
tus ẽ: quia pͥor me erat. Post
me ueint uir. post me natus
ẽ. in mundo: post me p̃dicare
incipiet mundo: Qui ante me
factus ẽ: qui me potentia ma¬
iestatis tantu. quantũ p̃conẽ
iudex. quantũ sol luciferũ. li¬
cet post apparens antecellit
Qui prior me erat: quia in pͥnci¬
pio erat uerbũ: et uerbũ erat
apud deũ: et ds̃ erat uerbũ
ost me uenit uir. tempꝰ xii¬

Expanded text:
in creaturam panis vinique transin creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum, secundum ordinem Melchisedech, no. Hic est de quo dixi, post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo; qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum, quantum praeconem judex, quantum sol Luciferum, licet post apparens, antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, temp
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ suũ dedit in cruce ꝓ
nobis: uel quando quisq nr̃m
mysterio sacro sc̃ę passionis
illius baptisim aquis abliitus
ẽ ueru̾etiã cotidie tollit pecca¬
ta mundi. lauatq nos a peccatiᷤᷤ
nr̃is cotidianis in sangune
suo: cũ eiꝰdẽ beate passionis ad
altare memoria replicat᷑ : cũ
panis et uimi creatura in sacra¬
m̃tr̃ carmis et sanguinis eius.
inest abili sp̃c scĩficatione tran¬
fertur. S eq corpus et sanguis
illiꝰ ñ infideliũ manibꝰ ad ꝑneti¬
ẽ suã funditur et occidit᷑: sed
fidelĩ ore suã sumit᷑ in salutẽ
Iuius recte figurã. agnꝰ
in lege paschalis ostendit:
qui semel popłm de egyptia
seruitute liberans. in memo¬
riã eiusdẽ liberationis ꝑ om̃s
annos ĩmolatione sua popu¬
lum eundẽ sc̃ificare solebat:
donec ueniret ipse. cui talis
hostia testimoniũ dabat: ob¬
latusq patri ꝓ nobis in hosti¬
am odorẽq suauitatis. myst̃¬
iũ suȩ passionis. ablato agno.

Expanded text:
sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando quisque nostrum in mysterium sacrosanctae passionis illius baptismi aquis ablutus est, verum etiam quotidie tollit peccata mundi, lavatque nos a peccatis nostris quotidianis in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur, sicque corpus et sanguillius, non infidelium manibus ad perniciem suam funditur et occiditur, sed fidelium ore sumitur in salutem. Cujus recte figuram agnus in lege paschalis ostendit, qui semel populum de Aegyptiaca servitute liberans, in memoriam ejusdem liberationis per omnes annos immolatione sua populum eumdem sanctificare solebat , donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat. Oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis, oblato agno,
Abbreviated transcription (Latin):
tatur adueniã. Animet᷑ gentił:
quia uocat᷑ aduitã Dei namq
filiꝰ scđm plenitudinẽ temporis.
quã diuim consilii inserutabilis
altitudo disposuit: reconcilian¬
dam auctori suo nat᷑am gene¬
ris assũpsit humani: ut inuen¬
tor mortis diabolus ꝑ ipsã quã
uicerat uinceret᷑. In quo confli¬
ctu ꝓ nob̾ inito. magno et m
rabili ȩquitatis iire certatũ ẽ
ei eandẽ formam. eandẽq nat̾¬
am: mortalitatis quidẽ nr̃e
participẽ : s peccati tociꝰ exꝑtem.
Alienũ quippe ab hac natiuitate

Expanded text:
eniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum estei eamdem formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alie
Abbreviated transcription (Latin):
suã: a quo sp̃m scm̃ dari de¬
bere testabatur.: ipse nos bap¬
tizabit inquiens sp̃u sc̃õ. a quo
se ipsũ ablui desiderabat dicris
ego a te debeo baptizari. et tu
uenis ad me: Quomͦ gͦ dici
et ego nesciebam eii. nisi quia
eũ quẽ ante nouerat. ꝑfectius
i. in cũ baptiz aretur agnouit:¬
t quẽ mundi saluatorem et
uidicẽ nouerat. huiꝰ potentiã
maiestatis. altius sp̾u sc̃õ suꝑ
eum descentbente cognouit:
eq eni dubitandũ ẽ. quia be¬
atus iołis cũ sp̃m sc̃m licet
corporali specie udere. et cũ
uocẽ patris licet corporalit
sonantem meruisset audire.
multũ ex hoc uisu et auditu
ꝓfecerit: multũ de diuinę po¬
testatis excellentia reuelatis
mentis oculis scientię cȩlestis
acceꝑit: adeo ut ad cõparati¬
onem intelligentię qua tunc
illustrari ceꝑat: eatenus illũ
quantus essẽt omĩmodis sibi
inderetur ignorasse: Qui et¬
testimoniũ in qͦ missus est.
dño diligenter ꝑhibens: ad¬
iungit: Sed ut manifestaretur

Expanded text:
 a quo Spiritum sanctum dari debere testabatur, ipse vos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto; a quo se ipsum ablui desiderabat, dicens: Ego debeo a te baptizari, et tu venis ad me? Quomodo ergo dicit, et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem et antea noverat, perfectius jam cum baptizaretur agnovit? Quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius, Spiritu sancto super eum descendente, cognovit. Neque enim dubitandum est, quia beatus Joannes cum Spiritum sanctum licet corporali specie videre, cum vocem Patris licet corporaliter sonantem meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia revelatis oculis mentis scientiae coelestis acceperit a Deo, ut ad comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperit, eatenus illum quantus esset, omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimonium, in quod missus est, Domino diligenter perhibens, adjungit: Sed ut manifestetur
Abbreviated transcription (Latin):
reuoce libertatẽ.
on mireris ioħis: si tiuis me ma¬
nibus inclino: Qui enĩ conten¬
tus sum nasci: contentus cir¬
cumeidi : pannis etiã contentꝰ
inuolui: quomͦ ñ iordanem
hune contentus ingrediar.
Noli putare. nuuriosũ michi
indignũq uideri hoc baptis¬
ma : aliȩ me manent in iurie:
aliȩ sunt contumeliȩ. quas pro
humana ꝑpeti sa ute disposui
ost hȩc beatus ioħs suscepit de¬
uotus: quẽ timidus ꝓhibebat:
Nec ignorabat ꝓphetarũ ille p̾ci¬
puus.a se dñm baptiz ancium.
sed ministeriũ suũ noluit sine
confessione complere: Itaq et
re fidei manifestũ ẽ: ut p̃senti¬
a sc̃i sp̃c. et auctoritas paternę
uocis. apud om̃e hominum
genus. et testimoniũ ioħis et
ueritas filii. et sacramentum
baptismi firmaretur ꝑ quod

Expanded text:
revocem libertatem. revocem libertatem. Nec mireris, Joannes, si tuis me manibus inclino; qui enim contentus nasci, contentus circumcidi, pannis etiam contentus 102 involvi, quomodo non Jordanem hunc contentus libenter ingrediar? Noli putare injuriosum mihi, indignumque videri hoc baptisma; aliae me manent injuriae, aliae sunt contumeliae, quas pro humana perpeti salute disposui. Post haec beatus Joannes suscepit devotus, quem timidus prohibebat. Nec ignorabat prophetarum ille praecipuos a se Dominum baptizandum; sed ministerium suum noluit sine confessione complere; itaque et re fidei manifestum est, et praesentia S. Spiritus, et auctoritas paternae vocis apud omne hominum genus, et testimonium Joannis, et veritas Filii, et sacramentum baptismi firmaretur: per quod
Abbreviated transcription (Latin):
gilis a potente: et tu uenis ad
me. ad p̃cursorẽ iudex: ad
creaturam creator: rex ad mi¬
nistrũ: et humiliabis te mͥ ex¬
iguo. eũ tua ñ sũ dignus cal¬
ciamenta portare: Tu inter
peccatores ad baptismũ uenis
in cuiꝰ ore dolus inuentus nẽ.
et ꝑ quẽ totius mundi peccata
tollunt᷑ : ac tantũ te tius subicis
creaturis. ut puteris obliuisci
dim meũ recognosco Humanũ in te
ego aspicio: s celeste intelligo
carnis assuptę a fide ueritatis
abducit. Tu es dñe.tu es ipse
qui me ad ista misisti. Quomͦ
autẽ nunc ego te astantẽ pre¬
sentẽq ignorare possũ: quem
dudũ adhuc in utero uirgina¬
li. et intra materna uiscera
constitutũ. necdũ ipse natus
agnoui: Cui iłis ait Sine mͦ:
sicͦ enĩ decet nos implere omnẽ
iusticiã. Sine mͦ in quit dñs
hoc ẽ uera sunt quidẽ. nec re¬
nuo ista que memoras: sed
ministeriũ ueni seruitutis
implere: ut eos quos peccatũ
subdidit seruituti. ad meam

Expanded text:
gilis a potente. Et tu venis ad gilis a potente. Et tu venis ad me? Ad praecursorem judex, ad creaturam creator, rex ad ministrum? et humiliabis te 101 mihi exiguo, cujus tua non sum dignus calceamenta portare? Tu inter peccatores ad baptismum venis, in cujus ore dolus inventus non est , et per quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci meum Dominum recognosco; humanum in te corpus aspicio, sed coeleste intelligo carnis assumptae a fide veritatis abducit: tu es Domine, tu es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse natus, agnovi? Cui Christus ait: Sine modo: sic enim decet nos implere omnem justitiam . Sine modo, inquit Dominus; hoc est, vera sunt quidem, nec renuo ista quae memoras; sed ministerium veni servitutis implere, ut eos, quos peccatum subdit servituti, ad meam
Abbreviated transcription (Latin):
liũ sanc̃tionũ sacram̃ta tran¬
siret. Nã ut pͥmũ beatę ma¬
tris sc̃o ꝑcessit ab ut̃o: circũ¬
cibnis signaculo dedicat᷑. siue it
indubitatã carnis suę osten¬
deret ueritatẽ: siue ne eum¬
uelut aliengenã alunna
cireũcisionis plebs iudaica
declinaret: Dein quia tradite
ꝑ moysen legis p̃teriłi p̾cepta
ñ poterant: offertur ꝓ eo pur
popłos. et p̃dicatione corri¬
geret. et penitentię baptismo
consecraret : ipse ad eũ iłis in¬
ter ꝓmiscuas uilesq turbas
uelut unus e popło ꝓꝑauit:
et tanta se se benignissimꝰ dig¬
natione subiecit. ut illud sa¬
cratissimũ caput. tremendũ
potestatibus. angelis ueneran¬
dum. adsuscipiendii baptis¬
mii seruuli sui manibꝰ meli¬
naret Quẽ uidens ioħs uenien¬
tem ad baptismũ siuĩ: ac dĩn¬
cę ineo głȩ insignia recogno¬
scens: dixit ei Ego a te debeo
baptizari : hoc ẽ t̾renus a ce¬
lesti: mortalis ab ȩterno: fra¬

Expanded text:
lium sanctionum sacramenta tranlium sanctionum sacramenta transiret. Nam ut primum beatae Matris sancto processit ab utero, circumcisionis signaculo dedicatur; sive ut indubitatam carnis suae ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica declinaret. 100 Dein, quia traditae per Moysem legis praeteriri praecepta non poterant, offertur pro eo purgpopulos et praedicatione corrigeret et poenitentiae baptismo consecraret, ipse ad eum inter promiscuas vilesque turbas, velut unus e populo properavit, et tanta sese benignissimus dignatione subjecit, ut illud sacratissimum caput tremendum potestatibus, angelis venerandum, ad suscipiendum baptismum servuli sui manibus inclinaret. Quem videns Joannes venientem ad baptismum suum, ac dominicae in eo gloriae insignia recognoscens, dixit ei: Ego a te debeo baptizari . Hoc est terrenus a coelesti, mortalis ab aeterno, fra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mirari uirtutes celorĩ & dña¬
tiones. cherubin et seraphin.
cũ uiderent dñm sabaoth in
flumine baptizari: Ut autẽ
ioħis attestatio etiã celesti testi
lumbã descendentẽ et manen¬
tem suꝑ iħm: Audit et patrẽ
dicentem Hic ẽ. filius meus
dilectus: in quo bene cõpla¬
cui Aduertite dilectissimi
sit gr̃a: quã subtili sacramento
trin̾itas se homini hodie reue¬
lauit: Pater enĩ auditur in uo¬
ce: filius manifestat᷑ in homi
nẽ ad mom̃tu creatura scĩfi¬
cat: uiuificat. et illustrat:
Aquas enĩ consecrat: dũ bapti¬
atur: Terra scĩficat: dũ sepe¬
lit᷑. Mortuos suscitat: dĩi re¬
surgit. Celestia glorificat. dũ
ascendit ad celii. et sedet ad
dexterã patris.
edemptionis nr̃e auctor et̾nus.
om̃ps dñs. unigenitus dĩ uiuii
inseparabilis semꝑ ꝑmanens
apud patrẽ. ita ꝓ nob̾ ꝑfectũ
susciꝑe dignatus ẽ hominem:
ita qđ ds̃ erat exinaniuit
in semet ipso: ut ꝑ omĩa lega¬

Expanded text:
non mirari Virtutes coelorum et Dominanon mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in fluvio ab homine baptizari? Ut autem Joannis attestatio etiam coelesti testimlumbam descendentem, et manentem super Jesum: audit et Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Advertite, dilectissimi sit gratia, quam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in hominem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris.edemptionis nostrae auctor aeternus, omnipotens Dominus, Unigenitus Dei vivi inseparabilis semper permanens apud Patrem, ita pro nobis perfectum suscipere dignatus est hominem, ita quod Deus erat exinanivit in semetipso, ut per omnia lega