comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mel susceptũ deponere non licebat
De qua re: ipse mͥ sicut postulas satiffa¬
cio ꝓte: Agnoscens siqͥcde sapientiȩ
mee siccitatẽ immo insipientiȩ meȩ
semꝑ suspectã habeus temeritatẽ. cũ
non fit qd fieri laudo. nec audeo nec
debeo indignari: desidans quẽq ꝯsul¬
tiꝰ ag̾e. quã a me acceꝑit: Qͦ tiens uͦ mea
sententia eligitur ac tenetur: graui
fateor onere me p̃mi sentio: rei finem
semꝑ pauidus. & nunqͣm securus ex¬
spectans: Hideris tu tam̃: si cõsul¬
te meũ de hac re consiliũ intitaueris:
Uiderint hii quorũ samori. si quorũ
tñ suꝑ hoc frecus es consilio: an ratio¬
nabiliter egeris: Nideruit inqͣm. si li¬
ceat xp̃iano iniunctã sͥ dimittere
obedientiã ante mortẽ. cũ xp̃s factus
sit obediens patͥ usq ad mortẽ: E tiar
inqͥs ꝑ licentiam: Nam quesiui eã ab
ep̃o &. accepi: Bene: Licentiã qͥdẽ qui¬
sisti. s qͦm non licebat : Ac ꝑ hoc uon

Expanded text:
mel susceptum deponere non licebat: mel susceptum deponere non licebat: de qua re ipse mihi, sicut postulas, satisfacio pro te. Agnoscens siquidem sapientiae meae siccitatem, imo insipientiae meae semper suspectam habens temeritatem; cum non fit quod fieri laudo, nec audeo, nec debeo indignari, desiderans quemque consultius agere, quam a me acceperit. Quoties vero mea sententia eligitur ac tenetur, gravi, fateor, onere me premi sentio, rei finem semper pavidus et nunquam securus exspectans. Videris tu tamen, si consulte meum de hac re consilium mutaveris. Viderint hi quorum saniori, si quorum tamen, super hoc fretus es consilio, an rationabiliter egeris. Viderint, inquam, si liceat Christiano injunctam sibi dimittere obedientiam ante mortem, cum Christus factus sit obediens Patri usque ad mortem. Etiam, inquis, per licentiam: nam quaesivi eam ab episcopo, et accepi. Bene, licentiam quidem quaesisti, sed quomodo non licebat; ac per hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
pero clocere qđ nescio: uł tc̃ incipiet
sciri qͣm nichil scio: Itane lanam que¬
rit ouis a capra. aquam molendinũ
a furno. uerbũ sapiens a stulto : Pre¬
terea ꝑ totã seriẽ litterarũ attollens
me supra me. multũ de me laudabi¬
lia intermisces. quorũ qͥa ipse mͥ consciꝰ
non sũ : & tue hec beniuolentie asscͥbo.
& ignosco ignorantie: Tuenĩ uides
in facie : ds autẽ in corde: Sub cuius
tremendo asspectu si sollicite me cͥcum¬
spicio. certũ. ẽ. qł eo ipse mͥ notior sũ
qͣm tͥ: quo ꝓpiqͥor: Ideoq magis ere¬
do mͥ de me. uidenti me: qͣm tͥ opiuan¬
ti de me. qđ non uides inme: Q siqͥdi
forte a me audisti qł posset ꝓdẽe tͥ. dõ
gr̃as age: in cuius mauu sunt . &. nos
.x. sermones nr̃i : Satisfacis etiam mͥ.
peo qđ meũ consiliũ non tenueris con¬
fortantis te & monentis. animo non
frangi. pusillanimitate ñ uinci. s por¬
tare patienter onus impositũ : qđ se¬

Expanded text:
pero docere quod nescio, vel tunc incipiet pero docere quod nescio, vel tunc incipiet sciri quam nihil scio. Itane lanam quaerit ovis a capra, aquam molendinum a furno, verbum sapiens a stulto? Praeterea per totam seriem litterarum attollens me supra me, multum de me laudabilia intermisces: quorum quia ipse mihi conscius non sum; et tuae haec benevolentiae adscribo, et ignosco ignorantiae. Tu enim vides in facie, Deus autem in corde: sub cujus tremendo aspectu si sollicite me circumspicio, certum est quod eo ipse mihi notior sum quam tibi, quo propinquior. Ideoque magis credo mihi de me videnti me, quam tibi opinanti de me quod non vides in me. Quod si quid forte a me audisti quod posset prodesse tibi, gratias Deo age, in cujus manu sumus nos et sermones nostri. 2. Satisfacis etiam mihi pro eo, quod consilium meum non tenueris, confortantis te et monentis animo non frangi, pusillanimitate non vinci, sed portare patienter onus impositum, quod se
Abbreviated transcription (Latin):
otis uiscerib caritatis amplecten¬
do fr̃i ogerio canonico. fr̃ Bernar¬
dus monachus s pecc̃or: digne do con¬
uersari usq infinẽ: Si tͥ ad tuas lit¬
teras tardius uideor rescͥpsisse: noue¬
ris potius oportunitatẽ nuncii defuis¬
se: Quas enĩ nc̃ pͥmũ legis: iaindu¬
dũ crede dictatas: S ut dixi ꝓpter
latoris mopiã. tardaui mittere. qđ
scb̾e non tardaui: Legi itaq in tuis
litteris. te illam quã grauiter ferebas
curȩ pastoralis sarcinam deposuisse. li¬
centia siqͥdẽ ab ep̃o uix impetrata. im¬
mo extorta: tua importuntate : Et
hoc non aliter nͥ ut in eius episcopatu
quocũq alibi manens: ab eius subiec¬
tione non recedes: Tu uero cũ tͥ hoc
non placeret. archiep̃m adiens. &. ab
ipso tanqͣm suꝑiori auctoritate securi¬
tatem accipiens: ad pͥorem locum.
&. ad tuũ abbatẽ reuersus es Sbi
qualiter post hec tiiuere debeas. a me
doceri flagitas. egregio utiq docto¬
re: ꝙ. magistro incõꝑabili: Qui cũ ce¬

Expanded text:
otis visceribus charitatis amplectendo fratri OGERIO canonico, frater BERNARDUS monachus, sed peccator, digne Deo conversari usque in finem. 1. Si tibi ad tuas litteras tardius videor rescripsisse, noveris potius opportunitatem nuntii defuisse. Quas enim nunc primum legis, jamdudum crede dictatas: sed, ut dixi, propter latoris inopiam tardavi mittere, quod scribere non tardavi. Legi itaque in tuis litteris, te illam, quam graviter ferebas, curae pastoralis sarcinam deposuisse, licentia siquidem ab episcopo vix impetrata, imo extorta tua importunitate: et hoc non aliter, nisi ut in ejus episcopatu, quocunque alibi manens, ab ejus subjectione non recederes. Tu vero cum tibi hoc non placeret, archiepiscopum adiens, et ab ipso tanquam superiori auctoritate securitatem accipiens, ad priorem locum, et ad tuum abbatem reversus es. Ubi qualiter post haec vivere debeas, a me doceri flagitas, egregio utique doctore et magistro incomparabili, qui cum coe
Abbreviated transcription (Latin):
cdim: iocando potus qͣm serio dictun
fuisse ñ dubites: Egone leuitate te
usum putauerĩ. aut apcł te ee̾ . ẽ.&. ĩ.
Absit ame hec suspitio de te. qui ugo
ueritatis beatus. quẽ portas ab ado¬
lescentia lasciuos annos morũ suꝑas
grauitate: Nec tam simplex sum. ut
simplicẽ oris ꝓlationẽ sine cordis dup¬
plicitate m̃datiũ putẽ: nec tam incur¬
osus tui. ut oblitus sim uł qđ iãducũ
conceꝑis in affectii: uł qͥd ab effectu in¬

Expanded text:
derim, jocando potius quam serio dictum derim, jocando potius quam serio dictum fuisse non dubites. Egone levitate te usum putaverim, aut apud te esse Est et Non? Absit a me haec suscipio de te, qui jugo veritatis beatus quod portas ab adolescentia, lascivos annos morum superas gravitate! Nec tam simplex sum, ut simplicem oris prolationem sine cordis duplicitate mendacium putem: nec tam incuriosus tui, ut oblitus sim, vel quod jamdudum conceperis in affectu, vel quid ab effectu im
Abbreviated transcription (Latin):
S heu in qͣnta sermonis angustia m̃tio
se ingessit de tali uiro. ne liceat ut dig¬
nũ erat in tã dulcissima nob̃ memoria
aliquãdui ĩmorari: qndo iãiãq desi.¬
dat epła finem: Obsecͦ te ne graueris
oportunitatẽ q̃rere qͦmͦ ad eum ꝑgas.
p̃dictumq opuscłm non pͥus cuiꝙͣ. scͥ¬
bendum uł legendum exponas. qͣm
ciii eo totum ꝑuideas. pariterq con¬
feratis & corrigatis quȩ corrigenda
sunt: ut mnore duorũ testiũ stet om̃e
uerbum: Et tunc demũ. an passim
cuilib&.. an paucis tantũ. an uł cuiꝙͣ.
an forte etiam nulli expediat demon¬
strari. & si illa quoq p̾fatiuncła quã
de nr̃is aliis litt̾is tu eidẽ coaptasti ap¬
te sedeat. anuero aptior queri debeat:
ne mͥ excid̾at. qđ in pͥncipio epłe tuę
questus es. qđ te arguerĩ m̃dacii: Hoc
aliqñ me loquutũ fuisse ñ satis reco¬
lo: Si qͥd tñ fuerit. nam mag̃ me ob¬
litum qͣm tuũ nunciũ mentitũ credi¬

Expanded text:
Sed heu! in quanta sermonis angustia mentio Sed heu! in quanta sermonis angustia mentio se ingessit de tali viro, ne liceat, ut dignum erat, in tam dulcissima nobis memoria aliquandiu immorari, quando jamjamque desiderat epistola finem? Obsecro te ne graveris opportunitatem quaerere quomodo ad eum pergas, praedictumque opusculum non prius cuiquam scribendum vel legendum exponas, quam cum eo totum pervideas; pariterque conferatis, et corrigatis quae corrigenda sunt, ut in ore duorum testium stet omne verbum. Et tunc demum an passim cuilibet, an paucis tantum, an vel cuiquam, an forte etiam nulli expediat demonstrari: et si illa quoque praefatiuncula, quam de nostris aliis litteris eidem coaptasti, apte sedeat, an vero aptior quaeri debeat, ne mihi exciderat quod in principio epistolae tuae questus es, quod te arguerim mendacii. Hoc aliquando me locutum fuisse, non satis recolo. Si quid tamen fuerit nam magis me oblitum, quam tuum nuntium mentitum credi
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ oportet caritati do. magis obedi¬
re qͣm hominib. nolens dolensq ñ
qͥdẽ nego qđ postulas. s interim dif¬
fero: ne dum tux cupio humilit᷑ sa¬
tisfacere uoluntati. sub pͣtextu fal¬
se humilitatis. ꝑ uerã suꝑbiã arcẽ
tante potestatis quȩ te ueraciter at¬
testante etiã angłis imꝑat incęlis.
terrenus uermicłs in terris uidear
impugnare: Libellum quẽ queris.
ipse quoq añqm tuus nuncus ad
nos ueniret. ab eo cui cõmendaue¬
ram requisiui: s necdum recepi:
Dabo autẽ oꝑam ut uł cũ ueneris. si
tñ uniqͣm aliqũ ueneris: illum in¬
uenias. uideas .&. legas: non autem
transscbas: Nam illum alium quem
legendum tͥ miserã. non trausscͥben¬
dum: undis tu qua uł quorũ utilita¬
te transscͥpseris: Q autẽ te mitten¬
te eum nunc hab&. abbas de sc̃o theo¬
dorico. ego quide non uisserã: nec tñ
displica mͥ: Ut qͥd enĩ libellus meus
ocłos eius formidar&. cuii se uidendũ
animus quoq meus si poss& expanda&

Expanded text:
m oportet charitati Deo magis obedire quam hominibus; nolens dolensque, non quidem nego quod postulas, sed interim differo: ne dum tuae cupio humiliter satisfacere voluntati, sub praetextu falsae humilitatis per veram superbiam, arcem tantae potestatis, quae, te veraciter attestante, etiam Angelis imperat in coelis, terrenus vermiculus in terris videar impugnare. 3. Libellum quem quaeris, ipse quoque antequam tuus nuntius ad nos veniret, ab eo cui commendaveram, requisivi: sed necdum recepi. Dabo autem operam ut vel cum veneris, si tamen unquam aliquando veneris, illum invenias, videas, et legas; non autem transcribas. Nam illum alium quem legendum tibi miseram, non transcribendum: videris tu, qua vel quorum utilitate transcripseris. Quod autem te mittente eum nunc habet abbas de 95 Sancto-Theoderico, ego quidem non jusseram, nec tamen displicet mihi. Utquid enim libellus meus oculos ejus formidaret, cui se videndum animus quoque meus totum, si posset, expanderet?
Abbreviated transcription (Latin):
requentem & amicabilem recorda¬
tionem. qua dñm ep̃m parisiensem
comendare soletis: ego p̾mołu ipsi fre¬
quent᷑ testatus sum. En auob̾ exigit᷑
non uerbo aut lingua. s oꝑe ꝙ ueri¬
tate ꝓbare. nec me fuisse fallacem: nec
qui uob̾ ꝓ certo grauiter si qͣmͦ pret̃ spẽ
ꝑcecłe causam contingeret. turbaren
a uob̃̾ nulliꝰ dignitatis homuncio sen¬
si: in eternum non obliuscar. Peni¬
tentiã &. conuersionẽ ur̃ã. de qua iam
angłis colletatus sum & condelectatus.
dignos facere fructus opto uigit᷑: & oro
frequent᷑. Et nunc maxĩe ipsos nr̃a
ista gallicana eccłia mecũ exspectat:
credo non intempestiuos. Int̃ẽ. ur̃e
parit᷑ &. mee fame. ut non confundar in
uob̾. Sic gͦ clareat om̃ib zelum apcł uos
ueritatis iusticieq feruere contra inter¬
fectores cłicorũ. & inuestigatores corum
ut ñ me pigeat głatum fuisse de uobis.

Expanded text:
requentem et amicabilem recordationem, qua dominum episcopum Parisiensem commendare soletis, ego postmodum ipsi frequenter testatus sum. En a vobis exigitur non verbo aut lingua, sed opere et veritate probare, nec me fuisse fallacem, nec qui pro vobis certe graviter, si quo modo praeter spem procedere causam contingeret, turbarenta vobis nullius dignitatis homuncio sensi, in aeternum non obliviscar. Poenitentiam et conversionem vestram, de qua jam angelis collaetatus sum, et condelectatus, dignos facere fructus opto jugiter, et oro frequenter. Et nunc maxime ipsos nostra ista Gallicana Ecclesia mecum exspectat, credo non intempestivos. Interest vestrae pariter et meae famae, ut non confundar in vobis. Sic ergo clareat omnibus, zelum apud vos veritatis justitiaeque fervere contra interfectores clericorum, et instigatores eorum, ut non me pigeat gloriatum fuisse de vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
b. Quis enĩ credẽt tantum uirum. tan¬
ta uti leuitate. ut pꝰposita tam recente
ꝓmissione sua. insuꝑ dñi fui mandato.
ꝑsone notabili manũ imponere non tune¬
ret: Itaq consilio religiosorũ acquiescen¬
tes. lugdino iter direximus. &. ꝑuenien¬
tes: omĩo sic̃ audiuimus. sic uidimus. Pa¬
rabantur illa non festa. s infausta sollemp¬
nia. Decanus tam̃ & marima ni fallor pars
lugdunensiũ canonicorũ: constant᷑ aꝑteq
contͣdicebant. S .. rumor pudendꝰ dolen¬
dq passim crebrescens & inualescens: ci¬
uitatẽ repleuerat. Qͥd facerẽ: Conueni
archiep̃ni. reuerent᷑ quid̾e. suꝑ pacto qł
fecerat. &. suꝑ mandato qđ acceꝑat. ꝙ
nicħ horum negauit. Causam uͦ p̃uari¬
cationis referens in filium ducis qui a
constituto resilierat. ne ille turba¬
turba¬
retur. in id se mutabilita¬
tis in¬
cidisse dicebat. pacis uide
tuitu. Et intulit qr quicqͥd hactenus

Expanded text:
bus. Quis enim crederet tantum virum tanbus. Quis enim crederet tantum virum tanta uti levitate, ut postposita tam recente promissione sua, insuper domini sui mandato, personae notabili manum imponere non timeret? Itaque consilio religiosorum acquiescentes, Lugdunum iter direximus, et pervenientes, omnino sicut audivimus, sic vidimus. Parabantur illa, non festa, sed infausta solemnia. Decanus tamen, et maxima, ni fallor, pars Lugdunensium canonicorum constanter aperteque contradicebant. Sed et rumor pudendus dolendusque passim crebrescens et invalescens civitatem repleverat. 3. Quid facerem? Conveni archiepiscopum, reverenter quidem, super pacto quod fecerat, et super mandato quod acceperat: et nihil horum negavit. Causam vero praevaricationis referens in filium ducis, qui a constituto resilierat; ne ille turbaretur, in id se mutabilitatis incidisse dicebat, pacis videlicet intuitu. Et intulit, quia quidquid hactenus
Abbreviated transcription (Latin):
multis ꝑsonis quarum ibi mentio facta. c̃.
duab tandem nominatis. aquib nullus
nr̃m penitꝰ dissentiret. quãlib illarũ eli¬
gi placuss. Itaq qđ nob̃ complacuit.
dñs papa imnitabilit̾ obseruari p̃cepit.¬
&. tam archiep̃s quã cłici firmit᷑ ꝓuise¬
runt. Illis ab eutib ego pꝰ eorum discessũ
dies paucos inurbe faciens. uͥ a dño meo
impetͣre potui facultatem redeundi ad
srs itet arripuinus. Et tͣnsalpinantes.
CUupus iustare diem qua foret sacͣñ
nam meliora atq honestiora aucdiuisse¬
mus. Nolo aut̃ dicere: que inuitus audi¬
III. Qd plura: Areligiosis uiris non pau¬
cis qui nob̃ salutandi gr̃a occurrerant. ꝑ¬
suasi sumus diuertere ꝑ lugdunũ. qua¬
tunus si fieri poss. rem nefariam ne fie¬
ret ꝓhib̾emus. Nam ego aliunde ob̾iuie
compendium ire statueram. consuleus
ualitudim ꝙ lassitudim corꝑis. p̃sertum
qđ non liquido fateor credebam rumori¬

Expanded text:
multis personis, quarum ibi mentio facta est, multis personis, quarum ibi mentio facta est, duabus tandem nominatis, a quibus nullus nostrum penitus dissentiret, quamlibet illarum eligi placuisset. Itaque quod nobis complacuit, dominus papa immutabiliter observari praecepit: et tam archiepiscopus, quam clerici firmiter promiserunt. 162 Illis abeuntibus, ego post discessum eorum dies paucos in Urbe faciens, ubi a domino meo impetrare potui facultatem redeundi, ad fratres iter arripuimus. 2. Et transalpinantes comperimus instare diem, qua foret sacrandnam meliora atque honestiora audivissemus! Nolo autem dicere quae invitus audivi. Quid plura? A religiosis viris non paucis, qui nobis salutandi gratia occurrerant, persuasi sumus divertere per Lugdunum, quatenus, si fieri posset, rem nefariam, ne fieret, prohiberemus. Nam ego aliunde ob viae compendium ire statueram, consulens valetudini et lassitudini corporis, praesertim quod non liquido, fateor, credebam rumori
Abbreviated transcription (Latin):
querentes sͥ &. capitło lingond si el¬
gere sͥ ep̃m. M audatum siqͥde a dño
ꝓapa acceꝑant. nequaquã p̃sumere h.
nͥ ad consilium religiosorũ uirorũ. Qd
dũ ꝑ me cuꝑent. ꝙ. peterent optinere.
absit inquã. nͥ sciam & certus sun. qcd
bonam idoneamq ꝑsouam intendatis
eligere. Respondunt ppositum suum
atq intentionem de nr̃o pendẽ arbuo
nec aliud se facturos. nͥ qđ ego consule¬
rem. Et spoponderunt. Uerum me
non satis fidem accõmocdante. accessit
ad ꝑsuadendum archiep̃s. polliceus fit¬
mit᷑ idipsum. Et addidit. qđ si secꝰ cde¬
rici agere molirentur. quicqͥd aliud fa¬
cerent. murune se confirmaturum. nec
ratum habiturum. Adductus. ẽ. ꝙ dñs
Cancellarius in testimonium. Nec con¬
tenti. adiuimus etiã psentiã dñi pape.
ut eiꝰ fauore &. auctoritate qđ int̃ nos
conuenerat. confirmaretur. pͥꝰ tñ hã¬
bita int̾ nos collatione mutua. ac diu¬
turua. suꝑfacienda electione. & de

Expanded text:
o Lingonensi eligere sibi episcopum. Mandatum siquidem a domino papa acceperant, nequaquam praesumere hoc, nisi ad consilium religiosorum virorum. Quod dum per me cuperent et peterent obtinere: Absit, inquam, nisi sciam et certus sim quod bonam idoneamque personam intendatis eligere! Responderunt propositum suum atque intentionem de nostro pendere arbitrio, nec aliud se facturos, nisi quod ego consulerem. Et spoponderunt. Verum me non satis fidem accommodante, accessit ad persuadendum archiepiscopus, pollicens firmiter idipsum. Et addidit, quod si secus clerici agere molirentur, quidquid aliud facerent, minime se confirmaturum, nec ratum habiturum. Adductus est et dominus cancellarius in testimonium. Nec contenti, adivimus etiam praesentiam domini papae, ut ejus favore et auctoritate quod inter nos convenerat confirmaretur: prius tamen habita inter nos collatione mutua ac diuturna super facienda electione, et de
Abbreviated transcription (Latin):
nientib. haud dubium quin dĩ ꝓuida uo¬
luitate. Tanta si quide fuit breuitas
tmini. ut uix ex quo resciumus diem.
spatio quatuor dierum nunciꝰ nr̃ cum
litteris accurrere potuerit. quatinꝰ p̃ue¬
niret qđ parabatur. non sacͣmentum .s
saclegium. Et is quoq nicħominꝰ contͣ¬
dix̃. & tam consecͣndum qͣm consec̾turos.
ad sedem apłicam appellauit. Et ipse e¬
rat lingonensis canonicꝰ. Ueritatẽ dico
non mentior. nicħ a me hic dictum ꝑ¬
sone odio. s solo ueritatis amore uera¬
cit᷑ om̃ia posita: teste ipsa ueritate. Add¬

Expanded text:
nientibus, haud dubium quin Dei provida vonientibus, haud dubium quin Dei provida voluntate. Tanta si quidem fuit brevitas termini, ut vix, ex quo rescivimus diem, spatio quatuor dierum nuntius noster cum litteris accurrere potuerit, quatenus praeveniret quod parabatur, non sacramentum, sed sacrilegium. Et is quoque nihilominus contradixit, et tam consecrandum quam consecraturos ad Sedem apostolicam appellavit. Et ipse erat Lingonensis canonicus. Veritatem dico, non mentior: nihil a me hic dictum personae odio, sed solo veritatis amore veraciter omnia posita, teste ipsa veritate.
Abbreviated transcription (Latin):
modum in ꝓpħa. manda reianda. s man¬
da demanda potiꝰ inculcetur. Interĩ nẽpe
hõ qui & consecͣtionẽ fugerat. & electio¬
nẽ refutarat. festinauit ad regem. rega¬
lium inuestiturã optinuit. quib meri¬
tis ipse uidit. Mox direcłis eplis. & locꝰ
qui assignatus fuerat. ẽ mutatus. & dies
anticipatus. ut loci temporisq oportu¬
nitate subtracta. &. copia agendi parit᷑
subtrahatur contradicturis. & consecͣtio¬
nis dies subripiatur appellaturis. Cet̃m
non. ẽ. consilium contra consilium dm̃.
cuiꝰ ꝓuidentia factum. ẽ. ut nec contͣdic¬
tores defuerint. nec appellatores. Apel¬
latum. ẽ. a falcone decano lugdunensis
eccłie. appellatum & a Poncio archidiaco¬
no lingonensi. appellatum a bonoamico
sac̾dote & canonico eque lingonensi. ap¬
pellatum & a fr̃ib nr̃is. brunone atq
Gaufrido. ignorantib quid̃e his om̃ib
p̃parationem cordis eorum. s casu suꝑue¬

Expanded text:
modum in propheta, Manda, remanda , sed Manmodum in propheta, Manda, remanda , sed Manda, demanda, potius inculcetur. 5. Interim nempe homo qui et consecrationem fugerat, et electionem refutarat, festinavit ad Regem. Regalium investituram obtinuit; quibus meritis, ipse viderit. Mox directis epistolis, et locus qui assignatus fuerat, est mutatus, et dies anticipatus: ut loci temporisque opportunitate subtracta, et copia agendi pariter subtrahatur contradicturis, et consecrationis dies subripiatur appellaturis. Caeterum non est consilium contra consilium Domini, cujus providentia factum est ut nec contradictores defuerint, nec appellatores. Appellatum est a Falcone decano Lugdunensis Ecclesiae; appellatum et a Pontio archidiacono Lingonensi; appellatum a Bono-Amico sacerdote et canonico aeque Lingonensi; appellatum et a fratribus nostris Brunone atque Gaufrido, ignorantibus quidem omnibus his praeparationem cordis eorum, sed casu superve
Abbreviated transcription (Latin):
nen ti leguntur alie ꝑ om̃ia con¬
t᷑rie illis. asserentes utiq consecͣ¬
tionem dilatam non dimissam. assignan¬
tes diem & locum ad causam decidendam.
qm littere pͥores nunciabant decisam.
Putares inlitteris non mͦ diuersas s & ad¬
uersas sͥ loqui ꝑsonas. aduersum se in¬
uicẽ contendñtes. nͥ qđ una eadẽq ia¬
go imp̃ssa ceris. unum idemq nomen
p̃signatum in scedulis. manifeste de uno
fonte dulce & amarum illud manare cũc¬
t̾is qui aderant mirantib declarabant.
Tenentur in manib contradictorie littere.
utͥs libet obedire decreueris: mobediens
neceẽ .ẽ. tenearis. Aut enĩ pͥorem te re¬
cipientem epłam posterior condempna¬
bit. aut si posteriorem sequi eligas: pͥor
murmurabit. Et utinam scda epła sicut
potuit euertere pͥmã. ita poss se se uł ip¬
sa tueri aduersus t̃ciã. S ecce littere con¬
tra litteras. mandatum aduersus manda¬
tum. ita ut non iam mandatum quẽ ad¬

Expanded text:
nenti leguntur aliae per omnia connenti leguntur aliae per omnia contrariae illis, asserentes utique consecrationem dilatam, non dimissam; assignantes diem et locum ad causam decidendam, quam litterae priores nuntiabant decisam. Putares in litteris non modo diversas, sed et adversas sibi loquentes personas, adversum se invicem contendentes: nisi quod una eademque imago impressa ceris, unum idemque nomen praesignatum in schedulis, manifeste de uno fonte dulce et amarum illud manare cunctis qui aderant 163 mirantibus declarabant. Tenentur in manibus contradictoriae litterae: utris libet obedire decreveris, inobediens necesse est tenearis. Aut enim priorem te recipientem epistolam posterior condemnabit: aut si posteriorem sequi eligas prior murmurabit. Et utinam secunda epistola, sicut potuit evertere primam, ita posset sese vel ipsa tueri adversus tertiam. Sed ecce litterae contra litteras, mandatum adversus mandatum: ita ut non jam, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o sp̃u consensus om̃iũ uos ad ꝓcedũ¬
dum incepto oꝑe animauerit: ꝓcedite
ut cepistis. Sin aut̃: acquiescendum
apło dicenti. Nemini cito manũ impo¬
nas. Uisum. ẽ. consilium placuisse.
Interim hõ ille uenisse nunciatur: s in
hospitium. non in palatium. Uespe
sexte ferie uenit: sabbato mane recessit.
Non. ẽ. meum dicere. cur nec apparere in¬
curia uoluerit. ad quã ei cure fuit lon¬
go itinere ꝑuenire. Nisi qđ uerecundia
monachalis honorisq contemptus for¬
san putari posset. si non aliud alia que
sequutur indicarent. Et reuera qͥd
aliud tunc suspicari debuumus. qͣn ar¬
chiep̃s rediens ab illo. testatus . ẽ. coram
om̃ib nullo mͦ eum uoluisse acquiescere.
s quicqͥd de eo facꝰtum fuerat. penitus refu¬
tare: Deniq & mandauit mox electionẽ
fieri. hoc ꝑ quosclam lingonenses canoni¬
cos tunc p̃sentes. hoc &. ꝑ litteras que ad¬
huc exstant. Quib in capitło lingonensi
obla tis & lectis. ꝓhpudor inconti¬

Expanded text:
u consensus omnium vos ad procedendum in coepto opere animaverit procedite ut coepisti: sin autem, acquiescendum Apostolo dicenti, Nemini cito manum imponas . Visum est consilium placuisse. Interim homo ille venisse nuntiatur, sed in hospitium, non in palatium. Vespere sextae feriae venit; sabbato mane recessit. Non est mecum dicere, cur nec in curia apparere voluerit, ad quam ei curae fuit longo itinere pervenire: nisi quod verecundia monachalis, honorisque contemptus forsan putari posset, si non aliud alia, quae secuta sunt, indicarent. Et revera quid aliud tunc suspicari debuimus, quando archiepiscopus rediens ab illo testatus est coram omnibus, nullo modo eum voluisse acquiescere, ed quidquid de eo factum fuerat, penitus refutare? 4. Denique et mandavit mox electionem fieri. Hoc per quosdam Lingonenses canonicos tunc praesentes, hoc et per litteras, quae adhuc exstant. Quibus in capitulo Lingonensi oblatis et lectis, proh pudor! inconti
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinȩ salubrime. quod ȩdifica¬
dionis sp̃ualis ẽ dep̾hendi. teme¬
rario cdapnare iudicio: Excepto
quia inder amicos contra ueritatẽ
nulla debet. ẽẽ meticulosa cum
sit ꝑiculosa palpatio. quod hoc
me fateor mouit et mouet. quod
illam inter nos iam ante habitã
de sacramentis collationem. in pͥn¬
cipio p̃dicti opuseuli defendere
et abscruere conatus estis. In qua
utiq collatione si ur̃e summã senten¬
tiȩ bene meministis: an sensui con
litatis ẽ. non erubescere corrigi: si

Expanded text:
doctrinae saluberrimae, quod aedificadoctrinae saluberrimae, quod aedificationis spiritualis est deprehendi, temerario damnare judicio? excepto, quia inter amicos contra veritatem nulla debet esse meticulosa, cum sit periculosa, palpatio, quod hoc me, fateor, movit et movet, quod illam inter nos jam ante habitam de sacramentis collationem, in principio praedicti opusculi defendere et astruere conati estis. In qua utique collatione, si vestrae summam sententiae bene meministis, an sensui convlitatis est non erubescere corrigi, si
Abbreviated transcription (Latin):
arissimo et coabbati suo hu¬
goni fr̃ Bernadus debitũ
sincerissimȩ dilectionis asfec¬
tum. Humbertum istum iniuste ut
aiunt exhered atum. euius nos pro
dei amore apud urm comitẽ causã
tueri suscepimus. de ur̃a conficden¬
tes caritate. ur̃o patrocinio cominit¬
timus. ꝑ uosut fideliter sꝑamus t̾re
pͥncipi cęli dño cooꝑante reconcilian¬
dumr patrie. uxori. filiis. reb et amicr
suis restituendum. Hoc audem sa¬
dagendo et egenum de manu pec¬
catoris liberabitis: et opp̃soris ip¬
sius nichilominus saluti consu¬
letis: nobis quoq uos ñ mediocri¬
ter officiosum exhibebitis. s et of¬
ficium implendo pacificoꝵ. uob
inter filios sedem in excelso colloca¬
bitis. De cedero epłam illam quam
ad me iam olim scribere scĩtas ur̃a
dignata ẽ nͣ me sicut uos audisse
audiui. incendio tracdidisse: s peneᷤᷤ
me adhuc seruare noueritis. Quid
enim hoc liuoris immo furoris
fuisset. opus utile laudabile.ubi
nichil nisi quod sane fidei. quod

Expanded text:
ri et coabbati suo HUGONI, frater BERNARDUS, debitum sincerissimae dilectionis affectum. Humbertum istum, injuste, ut aiunt, exhaeredatum, cujus nos pro Dei amore apud vestrum Comitem causam tueri suscepimus, de vestra confidentes charitate vestro patrocinio committimus, per vos, ut fideliter speramus, terrae principi, coeli Domino cooperante, reconciliandum; patriae, uxori, filiis, rebus et amicis suis restituendum. Hoc autem satagendo, et egenum de manu peccatoris liberabitis, et oppressoris ipsius nihilominus saluti consuletis: nobis quoque vos non mediocriter officiosum exhibebitis; sed et officium implendo pacificorum, vobis inter filios Dei sedem in excelso collocabitis. De caetero, epistolam illam, quam ad me jam olim scribere Sanctitas vestra dignata est, non me sicut vos audisse audivi incendio tradidisse, sed penes me adhuc servare noveritis. Quid enim hoc livoris, imo furoris fuisset, opus utile et laudabile, ubi nihil nisi quod sanae fidei, quod
Abbreviated transcription (Latin):
redditurũ rationẽ. Nrm̃ fuit deui¬
antem corrigere. ur̃m sit peccatricem
non despicere. immo penitentẽ susci¬
pere. et si uera ẽ suȩ quam nob̾ expo¬
suit infelicitatis hystoria. aut uiro suc
priori si adhuc uiuit reconcillare:
aut si ille noluerit. sicut hanc in nup¬
tam. sic illum cogere absq uxore ma¬

Expanded text:
redditurum rationem. Nostrum fuit deviredditurum rationem. Nostrum fuit deviantem corrigere; vestrum sit peccatricem non despicere, imo poenitentem suscipere: et si vera est suae, quam nobis exposuit, infelicitatis historia; aut viro suo priori, si adhuc vivit, reconciliare; aut, si ille noluerit, sicut hanc innuptam, sic illum cogere absque uxore ma
Abbreviated transcription (Latin):
et tali pastore qui canones non igno¬
rat. congrua penitentiȩ medicina: ne
si in peccato suo quod absit anima
ꝓ qua xp̃c mortuus ẽ moriat᷑. sangui¬
uem eius de manu ura summꝰ pastor
requirat. Uerum nos deo illi inspi¬
rante. mundum relinquere ꝑsuasi¬
mus. si tamen homo senex et pauꝑ
in aliquo se recipi intra diocesim urãm
scõꝵ conuentu. urõ obtinere podue¬
rit interuentu. Plenum uos dierũ
suscipiat dies una. illa melior in atri¬
is dnĩ suꝑ milia. scẽ ac uenerabilis
liercula quam ecce iam multis annis.
multis et pplexis peccatoꝵ nodis sa¬
thanas alligauit. suꝑ statu salutis suȩ
nr̃ȩ paruitatis consilium expetiit.
et cale accepit. ut pꝰ multũ uidelicet
ac diurturnũ erratum. ad ꝓprii pa¬
storis sinũ ꝓfuga ouicula ficdenter
recurrent. qui utiq eocitius ac solli¬
ticus inopi ferret opem. quo se cer¬
tius scit atq diftrictius de sibi cõ¬
missa. agno qui ꝓ ipsa mortuus ẽ

Expanded text:
et tali pastore, qui canones non ignoet tali pastore, qui canones non ignorat, congrua poenitentiae medicina: ne si in peccato, quod absit, anima pro qua Christus mortuus est, moriatur; sanguinem ejus de manu vestra summus Pastor requirat. Verum nos Deo illi inspirante mundum relinquere persuasimus: si tamen homo senex et pauper in aliquo se recipi intra dioecesim vestram sanctorum conventu, vestro obtinere potuerit interventu. Plenum vos dierum suscipiat dies una illa melior in atriis Domini super millia, sancte ac venerabilis em. Haec muliercula, quam ecce jam multis annis, multis et perplexis peccatorum nodis Satanas alligavit, super statu salutis suae, nostrae parvitatis consilium expetiit: et tale accepit, ut post multum videlicet ac diuturnum erratum, ad proprii pastoris sinum profuga ovicula fidenter recurreret: qui utique eo citius ac sollicitius inopi ferret opem, quo se certius scit atque districtius de sibi commissa, Agno qui pro ipsa mortuus est,
Abbreviated transcription (Latin):
euerendo patri dño ricuino
quem ad nos peccatores. ob animȩ suȩ
consilium. urã ut ipse ꝑhibuit diri¬
gere curauit dignatio: nichil ad pre¬
sens sanius consulere in ꝓmptu ha¬
buimus. quam ut ad sinum pater¬
nȩ pietatis rediret: et ex ore sacerdo¬
tis legem requireret. Nos enim nr̃e
paruitatis et officii mensuram atten¬
dentes. nec nos ultra nos extenden¬
tes. dare penitentiã maximȩ in cri¬
minalib nulli hominũ p̾sumere
om̃ino solemus: nisi solis quos in no¬
stram curam suscepimꝰ. Qua nanq
temeritate tractanda epõꝵ negotia.
et huuismodi negotia. peccatores
et imꝑiti suscipiemus. qui ipsi qͦq
sicut et ceteri hominum. quoties
grauior aliqua causa int̾ nos oborit᷑.
quam ꝑ nos diffinire aut nescimꝰ.
aut nequimus. aut ñ audemus.
epali ut dignum ẽ sententię reser¬
uamꝰ. et nisi sumini prius sacerdo¬
tis. uel rudicio. uel consilio confir¬
mati. securi non sumꝰ: Prouide¬
atur gͥ morbidȩ oui a ꝓpͥo pastore.

Expanded text:
everendo patri, domino RICUINO, quem ad nos peccatores ob animae suae consilium vestra, ut ipse perhibuit, dirigere curavit dignatio - nihil ad praesens sanius consulere in promptu habuimus, quam ut ad sinum paternae pietatis rediret, et ex ore sacerdotis legem requireret. Nos enim nostrae parvitatis et officii mensuram attendentes, nec nos ultra nos extendentes, dare poenitentiam, maxime in criminalibus, nulli hominum praesumere omnino solemus, nisi solis, quos in nostram curam suscepimus. Qua namque temeritate tractanda episcoporum negotia, et hujusmodi negotia, peccatores et imperiti suscipiemus, qui ipsi quoque, sicut et caeteri hominum, quoties gravior aliqua causa inter nos oboritur, quam per nos definire aut nescimus, aut nequimus, aut non audemus; episcopali, ut dignum est, sententiae reservamus: et nisi summi prius Sacerdotis vel judicio vel consilio confirmati, securi non sumus? Provideatur igitur morbidae ovi a proprio pastore,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Hec scͥbens p̃sũptionis metuerẽ
notam. si nescirem cui. ꝙ nescirer
qui seͥbam. S noui ingenitam man¬
suetudinem ur̃am. noui & me notu
uob̾. &. affectum quo ħ audeã ap̃
uos dulcissime atq amantissime
pat᷑. It᷑m de treuerensi ut sciatis qͣ¬
lit᷑ nuncium eiꝰ suscepi oporteat. & uer¬
ba que portat. dico uob̃ qđ magnũ
locũ tenet in regno illo uob̃ ꝙ eccłie
cłĩ. homo fidelis & constans. & nulla¬
tenꝰ maliuolis & subuersorib assen¬
sum p̃bens. a quib non deẽ ei freqũs
& satis importuna temptatio. nec
deerit insultatio. si quo minꝰ a uob̾
eum eraudiri contigerit. Nuncium
uni fine cõmencdare uolui. s satis eum
sue honestatis cõmendant merita. p̃ci¬
pueq amor specialis & fidelis deuotio

Expanded text:
dit. 5. Haec scribens, praesumptionis metuerem dit. 5. Haec scribens, praesumptionis metuerem notam, si nescirem cui, et nescirer qui scribam. Sed novi ingenitam mansuetudinem vestram: novi et me notum vobis, et affectum quo haec audeam apud vos, dulcissime atque amantissime Pater. Iterum de Treverensi, ut sciatis, qualiter nuntium ejus suscipi oporteat, et verba quae portat: dico vobis quod magnum locum tenet in regno illo, vobis et Ecclesiae Dei homo fidelis, et constans, et nullatenus malevolis et subversoribus assensum praebens, a quibus non deest ei frequens et satis importuna tentatio; nec deerit insultatio, si quo minus a vobis eum exaudiri contigerit. Nuntium in fine commendare volui: sed satis eum suae honestatis commendant merita, praecipueque amor specialis et fidelis devotio,
Abbreviated transcription (Latin):
lis ep̃atib faciatis. mecensi sciłz atq
tullensi. qͥa ut uerum fatear uident᷑
ẽẽ absq ep̃is. Et utiuã absq tirannis.
Tales cum defensantur. sustentantur.
honorautur. fouentur. mirantur n¬
mirũ & scandalizantur multi. qui il¬
la in morib & uita eorum certissime
sciunt. que mag̃ eent non dico in
ie scͥb̃e puduit: nec uos decuisset au¬
dire. Esto qđ nemine accusante ñ
possint deponi. numqͥd tñ quos pas¬
electio factꝰa a canonicis. ad nutũ eiꝰ
una cum eccłie lib̾tate cassetur. qr
pͥmiceriꝰ ad consilium eiꝰ contͣ illiꝰ ec¬
cłie pͥuilegia eligatur : Quã iustiꝰ
honestiꝰq si ur̃e placuiss discretioni.
homo maiori dignus honore debito.
ꝓpͥoq non pͥuaretur. treuerensem di¬
co. quem & ab hoc ꝙ. aceteris diocesis
sue t̃miuandis negociis. quasi suspec¬
tum aut minꝰ erꝑtum. ñ sñ murmu¬
re multorum dm timentium exclu¬
sistis. Credite fideli ur̃o. qr ꝓuinciȩ
illi quantum compi omĩo non expe¬

Expanded text:
iatis, Metensi scilicet atque Tullensi; quia, ut verum fatear, videntur esse absque episcopis: et utinam absque tyrannis. Tales cum defensantur, sustentantur, honorantur, foventur; mirantur nimirum et scandalizantur multi, qui illa in moribus et vita eorum certissime sciunt, quae magis essent, non dico in me scribere puduit, nec vos decuisset audire. Esto quod nemine accusante non possint deponi: nunquid tamen quos paselectio facta a canonicis, ad nutum ejus una cum Ecclesiae libertate cassetur, et primicerius ad consilium ejus contra illius Ecclesiae privilegia eligatur ? Quam justius honestiusque, si vestrae placuisset discretioni, homo majori dignus honore debito proprioque non privaretur? Treverensen dico, quem et ab hoc, et a caeteris dioecesis suae terminandis negotiis, quasi suspectum aut minus expertum, non sine murmure multorum Deum timentium exclusistis. Credite fideli vestro, quia provinciae illi, quantum comperi, omnino non expe
Abbreviated transcription (Latin):
mare sufficit. Et hoc paucis qm̃ tenm
tur. In ingressu urbis sumus. salisẽ
in ianius. iusticia nob̾cum. ẽ. s roma.¬
nis militib cib iste ñ sapit. Itaq uis¬
ticia placamus dm̃. militia t̾remibꝰ
hostes. soł necessariis necessaria non ll¬
bemus. Quid opꝰ sit fact᷑o. ut opꝰ ur̃m
compleatur. qđ de dñ pape iniloceuts
magnifica & honorifica illa susceptiõe
fecistis: uos meliꝰ nostis. Ad lothariu

Expanded text:
mare sufficit, et hoc paucis, quoniam mare sufficit, et hoc paucis, quoniam ngeruntur. In ingressu urbis sumus, salus est in januis, justitia nobiscum est; sed Romanis militibus cibus iste non sapit. Itaque justitia placamus Deum, militia terremus hostes: solis necessariis necessaria 145 non habemus. Quid opus sit facto, ut opus vestrum compleatur, quod de domini papae Innocentii magnifica et honorifica illa susceptione fecistis, vos melius nostis. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ magnas gr̃as agentes diuine boni¬
tati que absq bellorum ꝑicłis. absq
humani sangninis effusione. inimicos
ur̃os sic humiliauit. rogamus uram
satis nob̃ exꝑtam clementiam. ut tp̃r
suo cum requisieruit pdicti mediola¬
nenses ꝑ dñm papam utiq mediatorẽ
sue reconciliationis gr̃am nr̃am: benig¬
nos uos atq placabiles inueniamus.
quatinus nec eos peniteat sanis paruis¬
se consiliis: & uos de eis debitum ha¬
beatis seruitium & honorem. Noneñ
decet ut fideles ur̃i. qui ꝓ honore ur̃o
laborant. ap̃ uos confundantur. Con¬
fundentur au. si quib de benignita
te ur̃a spem indulgentie ꝓmiserunt.
cum ꝓ ipsis int̾uenerint: inuenerint
uos qd absit inexorabiles. Ad henricuĩ¬
regi anglorum. Bnardus abbas
ddictus de clara ualle. honorem. sospita¬
tem & pacem. Selle uos instruere de
his p̃sertim que spectant ad honesta.¬
tem. aut insipientis. ẽ. aut uos penitꝰ
ignorantis. Ea ꝓpt̾. rem simplicit᷑ inti¬

Expanded text:
s gratias divinae bonitati, quae absque bellorum periculis, absque humani sanguinis effusione, inimicos vestros sic humiliavit; rogamus vestram satis nobis expertam clementiam, ut tempore suo, cum requisierint praedicti Mediolanenses, per dominum papam, utique mediatorem suae reconciliationis, gratiam vestram, benignos vos atque placabiles inveniamus: quatenus nec eos poeniteat sanis paruisse consiliis, et vos de eis debitum habeatis servitium et honorem. Non enim decet ut fideles vestri, qui pro honore vestro laborant, apud vos confundantur. Confundentur autem, si qui de benignitate vestra spem indulgentiae promiserunt, cum pro ipsis intervenerint, invenerint vos, quod absit! inexorabiles. EPIREGEM ANGLORUM. A rege sdictus de Clara-Valle, honorem, sospitatem et pacem. Velle vos instruere, de his praesertim quae spectant ad honestatem, aut insipientis est, aut vos penitus ignorantis. Eapropter rem simpliciter inti
Abbreviated transcription (Latin):
retur: ut is qui satis fac̃. supͣ uires pa¬
tientie sue non exasꝑetur. ꝙ penite¬
at hominẽ nr̃is acqͥeuisse consiliis.
N reconciliatione mediolanensium.
non obliti sumus uñ a ur̃a excellen¬
tia p̃moniti fueramus. Qđ &. si non
monuissetis. nicħominꝰ honori ur̃o. &
regni utilitatib intende̾mus: sic̃ ubiq
& semꝑ. fidelit᷑ qͣntũ possumus facimus
Non ante sane mediolanenses in gr̃am
dñi pape & eccłi: unitatem recepti sua
qͦusq palam cocrado refutato &. abne¬
gato. dñm nr̃m lotharium in suum
imꝑatorem augustum una cũ toto or¬
be confessi sunt. & de inuiria tͣnsact᷑a
iuxta consilium & mandatum dñi
pape digne uob̾ se satis facturos. ẽẽ.¬

Expanded text:
retur; ut is qui satisfacit, supra vires paretur; ut is qui satisfacit, supra vires patientiae suae non exasperetur, et poeniteat hominem nostris acquievisse consiliis.n reconciliatione Mediolanensium non obliti sumus unde a vestra excellentia praemoniti fueramus. Quod etsi non monuissetis, nihilominus honori vestro et regni utilitatibus intenderemus, sicut ubique et semper fideliter, quantum possumus, facimus. Non ante sane Mediolanenses in gratiam domini papae et Ecclesiae unitatem recepti sunt, quousque palam Conrado refutato et abnegato, dominum nostrum Lotharium in suum imperatorem Augustum una cum toto orbe confessi sunt: et de injuria transacta, juxta consilium et mandatum domini papae, digne vobis sese satisfacturos e
Abbreviated transcription (Latin):
i tͥstia semꝑ accicłent. quis susti¬
neret: Si semꝑ ꝓsꝑa. quis non
contẽpneret : S rerũ cauta gub̾natͥr
sapĩa. horum ꝑnecessaria uicissitudi¬
ne eo modamine electis suis cursũ
uite temporalis alt̾nat. ut nec aduer¬
sa frangant. nec leta lissoluant. cũ
&. ista ex ilł gratiora. & illa exhis to¬
acceꝑunt oleum pꝰ uinum uuln̾a nr᷑a
Raptores & p̃dones cõpuncti humili¬
antur. Sacerdotem dñi in quem ausi
sunt inicete manus: cum honore remit¬
tunt. Spolia que diripuerant. & sñ dii¬
sidia recolligunt.: & sñ fraude resti¬
tuunt. Si qͥd horum. ẽ. qđ inueni¬
ri non possit. dalphinus ꝓ eo satis¬
faciet ad bñplacitum ur̃m. Hoc qͥppe
manu sua in nr̃a firmauit. ꝓqua sua
ꝓmissione adimplenda. si uenerit ad
pedes ur̃e maiestatis. qđ & ꝓposuit:
mitiꝰ ꝙͣ meruit. supplicamus agi cũ
iuuene. Non qd uelimus impunitũ
ẽẽ tam grande facinus. s ut eccł̃ia ita
si fieri pot̾. debita satis factione hono¬

Expanded text:
i tristia semper acciderent, quis sustineret? si semper prospera, quis non contemneret? Sed rerum cauta gubernatrix Sapientia, horum pernecessaria vicissitudine eo moderamine electis suis cursum vitae temporalis alternat, ut nec adversa frangant, nec laeta dissolvant: cum potius et ista ex illis gratiora, et illa ex his toacceperunt oleum post vinum vulnera nostra. Raptores et praedones compuncti humiliantur: sacerdotem Domini, in quem ausi sunt mittere manus, cum honore remittunt; spolia quae diripuerant, et sine desidia recolligunt, et sine fraude restituunt. Si quid horum est quod inveniri non possit, Dalfinus pro eo satisfaciet ad beneplacitum vestrum: hoc quippe manu sua in nostra affirmavit. Pro qua sua promissione adimplenda si venerit ad pedes vestrae majestatis, quod et proposuit, mitius quam meruit supplicamus agi cum juvene: non quod velimus impunitum esse tam grande facinus, sed ut Ecclesia, si fieri potest, debita satisfactione hono
Abbreviated transcription (Latin):
sustentationib ampliꝰ confortata. qͣsi
non satis ꝑse insanirent. Qͥa qͦso no¬
mel bone fame ꝙ uitȩ. cauonicis ur̃ã
fuerat ꝓuida & uecessaria dispensatio¬
ne concessum. scdo confirmatum. t̾cio
ut auint roboratum. rursum ueniat
in ius. reuocetur in discussionem:
Siqͥd & duo illa supͣ memorata. ꝑuos
sa dicuntur. Talib hostiis ñ ꝓme¬
retur d̾s. heu ñ placatur ira. ñ con¬
siliatur gr̃a. ñ ꝓuocatur misccła. Pro
his atq similib necdũ auertitur fu¬

Expanded text:
sustentationibus amplius confortata, quasi sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, nomel bonae famae et vitae canonicis vestra fuerat provida et necessaria dispensatione concessum, secundo confirmatum, tertio, ut aiunt, roboratum, rursum veniat in jus, revocetur in discussionem? siquidem et duo illa supra memorata, per vos sa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! non placatur ira, non conciliatur gratia, non provocatur misericordia. Pro his atque similibus necdum avertitur fu
Abbreviated transcription (Latin):
concubitum drogonis ⁊ miłͦ S
confusus atq retusus abiit retrorsum.
scuto niirũ apłice defensionis oppo¬
sito. Pn pudor quos cachinnos res
ista mouit. & mouet eccłie inunicis.
eisq ũ ipsis quorũ fortasse metu aut
pauore arecto tramite abducti sumus.
Amici confunduntur. fidelib insultatar.
temptum. quorũ dũ tecta uidicia con¬
tẽpnuntur. nr̃ẽ qͦ plurimũ derogat᷑
auctoritati. Ipsi sunt enĩ qui honorẽ
ur̃m telant. qui ur̃a ꝓ pace & exaltati¬
one laborant. fidelit᷑ quidẽ: s uereor
ne inefficacit᷑. Quid uob̃ uires minu¬
itis. quid robur ur̃m depͥmitis: Qͦ¬
usq retunditis arma fidelia militan¬
tia uob̾ humiliatis cornua erectͥa ur̃e
uirttitis &. salutis: Plorans plorat
desolationem suam apcł tullũ ȩccłia so
gengulfi: nec ẽ. qui consoletur eam. Qs
enĩ se opponat brachio excelso. torren¬
chiep̃o iam non ualente eiun defendẽ
ab insania monachorũ. quippe apłicis

Expanded text:
concubitum Drogonis et Milis? Sed concubitum Drogonis et Milis? Sed confusus atque retusus abiit retrorsum, scuto nimirum apostolicae defensionis opposito. Proh pudor! quos cachinnos res ista movit et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! Amici confunduntur, fidelibus insultatur,nt et contemptum: quorum dum recta judicia contemnuntur, vestrae quoque plurimum derogatur auctoritati. 2. Ipsi sunt enim qui honorem vestrum zelant, qui vestra pro pace et exaltatione laborant fideliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua erecta vestrae virtutis et salutis? Plorans plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrenchiepiscopo jam non valente eum defendere ab insania monachorum, quippe apostolicis
Abbreviated transcription (Latin):
pontifici. sius b̃uarlus: qł suus.
Fi denter loqͦr: qͥa fidelit̾ amo. Nec .N.
sincerus. ẽ. amor: uͥ dubiẽtatis scrupłs
suspicionis fecem retiuet. Queruno¬
uia dñi treuerensis nou. ẽ. eius soliꝰ.
s cõmunis multorũ. eorũq p̃cipue
qui sinceriori afsect᷑u uos cdiligunt.
Uor una omiũ qui fideli apud cios cura
popłis p̃sunt. iusticiam in eccłia
deꝑire. annullari eccłie claues. ep̃alẽ
omĩo uilescere auctoritatẽ. dum ne¬
mo ep̃orum in ꝓmptu habeat ulcisci ui¬
uirias dĩ. nulli liceat illicita quȩ uis
gare. Causam referunt inuos: curi¬
amq romauam. Recte gesta ab ipsis
ut auint destriustis: iuste destruc¬
ta statuitis. Quiq flagitiosi & contñ¬
siosi de popło. siue de cło. aut ⁊̃ ex mo¬
nasteriis. pulsati currunt ad uos. re¬
deuntes iactant & gestiunt se obtinti¬
isse tutores: quos mag̾ ultores sensisse
debuerant. Auñ gladius finees ꝓmp¬
tissime atq iustissime eductus fue¬
rat ad concdepnandum incestuosum

Expanded text:
S, quod suus. 1. Fidenter loquor, quia fideliter amo. Nec enim sincerus est amor, ubi dubietatis scrupulus suspicionis faecem retinet. Querimonia domini Treverensis non est ejus solius, sed communis multorum, eorumque praecipue, qui sinceriori affectu vos diligunt. Vox una omnium, qui fideli apud nos cura populis praesunt, justitiam in Ecclesia deperire, annullari Ecclesiae claves, episcopalem omnino vilescere auctoritatem, dum nemo episcoporum in promptu habeat ulcisci injurias Dei, nulli liceat illicita quaevis, gare. Causam referunt in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum
Abbreviated transcription (Latin):
cata nr̃a. Et qͥł iratus ÷ ds scismatieis
s catholicis nequaꝙͣ ꝓpiciꝰ. Ecclia qͦ me¬
ep̃i &. cłicorum contentione ꝑiclitatur
Suꝑ qͦ quid dsscernere uob̾ placuerit. us
scitis. s pax nondu. ẽ. nec ꝓxime futuco
sꝑatur. Ego ut qł suꝑ his mee uisumẽ.
paruitati non taceam: ꝙ hoc. & dio
illa alia tullense dico ac uirdunense
t̃minanda negocia. securiꝰ metropoli¬
tano. atq conuenientiꝰ posse cõmita
putauerim. qui &. om̃ia nouit .ꝙ. in
multis ꝓbatus. eccłie testumonio fide

Expanded text:
a. 3. Et quidem iratus est Deus schismaticis: sed catholicis nequaquam propitius. Ecclesia quoque Meericorum contentione periclitatur. Super quo quid decernere vobis placuerit, vos scitis: sed pax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod super his meae visum est parvitati, non taceam et hoc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metropolitano, atque convenientius posse committi putaverim, qui et omnia novit, et in multis probatus, Ecclesiae testimoni