comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quid sic natum ante scła dm̃ rur¬
sum inicium uiarum dei ꝙ ioꝑa
creari quia ubi ante scłm ẽ natiui¬
tas illic infinice generacionis ȩt̃-¬
nitas ẽ. Ubi uͦ ascło ẽ creacio eadem
ce quedam nescitarum. acdelide¬
ratarum rerum magistra. Ergo
iniuiarum inicium inoꝑa dei
creatur. quia &r uia ẽ & deducit
ad patrem. Sed creacionis huiꝰ
nam ultime dispensacionis sacͣ¬
I mentum ẽ. quod etiam creatꝰ
incorꝑe uiam se dei oꝑm ẽ ꝓfes¬
sus. cieatus aut̃ inuia dei ascło:
creata sit nata ante scła ex deo
sapiencia. uocem de ambulantis
in paradiso.adam audiuit. Putaᷤᷤ¬
ne deambulantis incessum nisi
inspecie adsumpte. creacionis au¬
dicum. ut inaliqua creacione
consisteret qui inambulans fue¬
rit auditus: Nlon requiro qualis
adcai & abel ce noe locucus sit
& benedicens quoq enohe qͣlis
ad fuerit. Angłs ad aghar loquit᷑.
& utiq idem ds̃ est. Numqͥd speci¬
ei eiusdem ẽ cum angłs uidetur.
cuius ẽ inea natura qua ds̃ ẽ:

Expanded text:
est, quid sit natum ante saecula Deum, rursum in initium viarum Dei et in opera creari. Quia ubi ante saeculum est nativitas, infinitae generationis aeternitas est: ubi vero a saeculo est creatio eadem et quaedam nescitarum ac desideratarum rerum magistra. Ergo in viarum initium in opera Dei creatur: quia et via est, et deducit ad Patrem. Sed creationis hujusNam ultimae dispensationis sacramentum est, quo etiam creatus in corpore, viam se Dei operum est professus. Creatus creata sit, nata ante saecula ex Deo Sapientia. Vocem deambulantis in paradiso Adam audivit . Putasne deambulantis incessum nisi in specie assumptae creationis auditum: ut in aliqua creatione 436 consisteret, qui inambulans fuerit auditus? Non requiro qualis ad Cain et Abel et Noe locutus sit, et benedicens quoque Enoch qualis adfuerit. Angelus ad Agar loquitur : et utique idem Deus est. Numquid speciei ejusdem est cum angelus videtur, cujus est in ea natura qua Deus est?
Abbreviated transcription (Latin):
nes generacionum. Despiciunt᷑
hic tempora atantis uiris. &r ꝓ¬
phecie sp̃u dignis & nich sensui
humano relinquit᷑. inquose an¬
ce natiuitacem que dempora
ȩt̾na excedit extendat. S hunc
modum tantum habeat. religi
onem natum meminerit et in
diuinitatis ueneracione non

Expanded text:
nes generationum . Despiciuntur nes generationum . Despiciuntur hic tempora a tantis viris et prophetiae spiritu dignis: et nihil sensui humano relinquitur, in quo se ante nativitatem, quae tempora aeterna excedit, extendat: sed hunc modum tantum habeat religioss confessionem natum meminerit, et in divinitatis veneratione non
Abbreviated transcription (Latin):
sam destantẽ de se sapĩam quod
ante scła fundata sit. crimineriˢ
que patri aderat tunc celum p̃¬
pararet. S tunc deo inicium
tribuas quo pat̾ ẽ prius tempo¬
rib inicium decerne quo cepta
sint. Que sic cepta sunt mendax
ẽ apłs. qui easit ꝓsessus ȩt̾na. So¬
lecis enim tempora. de solis ac
lunȩ creacione numerare quia
scriptum dehis sit: & sint insig¬
na ce tempora & annos. S quia
rice celum ẽ quod scđm uos eti¬
am ante tempus ẽ idem & ante
sed etiam ante generacionis. ge¬
neracionũ scła p̃euntes. Quid
caducis & t̾renis & angustis di¬
uina & infinita concludis nescit
paulus in xp̃o nisi tempoꝵ ȩc̃ni¬
tatem. non post aliquid se esse
sapiencia s ante omĩa loquit᷑
decum asole ac luna tempora
instituta sunt: xp̃m autẽ dđ̃
ande solem ꝑmanere significat
dicens. ante solem nom̃ eius. Et
ne res dei mundi istius origine
inchoatas arbitrareris: idem
ait. Et ante lunam generacio¬

Expanded text:
sam testantem de se Sapientiam, quod sam testantem de se Sapientiam, quod ante saecula fundata sit, crimineris: quae Patri aderat tum, cum coelum praepararet. Sed tu, ut Deo initium tribuas quo pater est, prius temporibus initium decerne quo coepta erunt: quae si coepta sunt, mendax est Apostolus, qui ea sit professus aeterna. Soletis enim tempora de solis ac lunae creatione numerare, quia scriptum de his sit: Et sint in signa et tempora et annos . Sed qui ante coelum est, quod secundum vos etiam ante tempus est, idem et ante sed etiam ante generationes generationum saecula praeeuntes. Quid caducis et terrenis, et angustis divina et infinita concludis? Nescit Paulus in Christo nisi temporum aeternitatem. Non post aliquid se esse Sapientia, sed ante omnia loquitur. Tecum a sole ac luna tempora instituta sunt: Christum autem David ante solem permanere significat dicens: Ante solem nomen ejus . Et ne res Dei mundi istius origine inchoatas arbitrareris, idem ait: Et ante lunam generatio
Abbreviated transcription (Latin):
lam natiuitas ipsa post tempꝰ
ẽ: quia qui non semꝑ ẽ necesse
ẽ ceꝑit eẽ post aliquid. finis igit᷑
iħm ornatum eẽ & semꝑ ẽẽ quasi
quid de filio mens retro acta scru¬
tabitur nicħ aliud scrutantis sen
ut igitur deo patri ꝓprium est
sine natiuitate. ita ce filio debi¬
tum ẽ ꝑ natiuitatem semꝑ esse.
Natiuitas autẽ nicħ aliud quã
patrem: neq pat̾ aliud quã na-¬
tiuitatem enunciabit. Mediũ
enim nicħ quicquã nomina istã
aut natura ꝑmittit. Aut eñĩ ñ
tum filio temporis ne semꝑ filiꝰ
fuerit ab negabit᷑: tantũ patri de¬
ꝓfessio impietatis excendit ut
non filio tempora natiuitatis.
sed patri generacionis adscribat.
Quia generacionis modus intra
naciuitatis set tempora consti
heretice existimas. dñi quidem
semꝑ sed non semꝑ patre confi¬
teri Quoo si ita sentire cepiũ ẽ
paulum impietacis necesse est
filium ante dempora ȩt̃na esse
dicentem condempnes: etiã ip¬

Expanded text:
jam nativitas ipsa post tempus jam nativitas ipsa post tempus est: quia qui non semper est, necesse est coeperit esse post aliquid.et natum esse, et semper esse: quia si quid de Filio mens retroacta scrutabitur, nihil aliud scrutantis sensUt igitur Deo patri proprium est sine nativitate, ita et Filio debitum est per nativitatem semper esse. Nativitas autem nihil aliud quam patrem, neque pater aliud quam nativitatem enuntiabit. Medium enim nihil quidquam nomina ista, aut natura permittit. Aut enim non tum Filio temporis, ne semper filius fuerit, abnegabitur; tantum Patri deprofessio impietatis extendit, ut non Filio tempora nativitatis, sed Patri generationem adscribat: quia generationis modus intra nativitatis sit tempora constithaeretice, existimas, Deum semper quidem, sed non semper patrem confiteri? Quod si ita sentire te pium est, Paulum impietatis necesse est, Filium ante tempora aeterna esse dicentem , condemnes: etiam ip
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. Cet̾m non relinquid
pͥus eẽ quam nasci. Quia qui ultͣ
sensum ẽ: innullo subiacet sen¬
sui. Nam si ultra sensũ ẽ natum
semꝑ eẽ: non licet etiam ẽẽ post
sensum non fuisse eum anceqͣm
nascicur. Cum itaq natũ semꝑ
ẽẽ: nicħ aliud conficendũ est¬
ẽẽ quã natum. Io sensui. anteqͣ
nascitur uel fuisse uel non fuis¬
se non subiacet quia sensũ nicħ
aliud quã ance dempora ȩt̃na
natum eẽ. semꝑ ante uenit.
de se patitur intelligi dici posse:
nisi natum. Nam cum anterior
ipso tempore sensuum ẽ. quia
ante sensum tempus ȩcͣnum ẽ.
non admittit sensum de se duu-¬
dicantem ẽẽ aut non fuisse: an¬
cequã nascitur qui ẽẽ anteqũã
nascitur non sit natiuitatis &e
non fuisse iam cemporis sit.
Ergo & infinitas tempoꝵ ȩt̃noꝵ:
quod ẽ temporis id ẽ non fuisse
consumit: & natiuitas quod su¬
um non ẽ id ẽ anceqͣm nascitur
ẽẽ non patitur. Quod si aut eẽ
aut non fuisse sensui subiacebit.

Expanded text:
natus. --Caeterum non relinquit prius esse quam nasci: quia qui ultra sensum est, in nullo subjacet sensui. Nam si ultra sensum est, natum semper esse, non licet jam esse post sensum, non fuisse eum ante quam nascitur. Cum itaque natum semper esse, nihil aliud sit confitendum esse, quam natum, id sensui, ante quam nascitur vel fuisse vel non fuisse, non subjacet: quia sensum nihil aliud, quam ante tempora aeterna natum esse, semper antevenit. de se patitur intelligi et dici posse, nisi natum. Nam cum anterior ipso tempore sensuum est, quia ante sensum tempus aeternum est; non admittit sensum de se dijudicantem, esse aut non fuisse ante quam nascitur: quia et esse ante quam nascitur, non sit nativitatis; et non fuisse, jam temporis sit. Ergo et infinitas temporum aeternorum quod est temporis, id est, non fuisse, consumit: et nativitas quod suum non est, id est, ante quam nascitur esse, non patitur. Quod si aut esse aut non fuisse sensui subjacebit,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ in homine & ex homine.
factura neq factura tantum. sed
scd̃m concupiscencias decepcionis.
Innouamini autẽ sp̃u sensus u̾ri
& induide nouũ hominem eum
itaq nouus homo ille ẽ qui scd̃m
dm̃ creatus ẽ. Qui eñi filius dei.
natus erat & filius hominis. quia
non diuinitatis erat natiuitas
sed creatur acarnis significacio¬
nem sui generis accepit. Nouus
it: &e factus ẽ nob. iusticia & sc̃i¬
ficacio ce ip̃e ẽ ueritas. Hunc gͦ¬

Expanded text:
qui est in homine et ex homine qui est in homine et ex homine factura; neque factura tantum, sed secundum concupiscentias deceptionis. innouamini autem spiritu sensus uestri et iuduite nouum hominem, eum itaque novus homo ille est, qui secundum Deum creatus est. Qui enim erat filius Dei, natus erat et filius hominis. Quia non divinitatis erat nativitas, sed creatura carnis; significationem sui generis accepit novus hit: et factus est nobis justitia et sanctificatio, et ipse est veritas. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
regno conficenti: ceterisq aliis. qͥb
se in habicu uarie creacionis ingeᷤᷤ¬
sit. in uias dei &r inoꝑa dei adcogni¬
cionem scilicet dei ce nr̃e ȩcnitatiˢ
ꝓfectum. Quid hic nunc hȩc hu¬
mane salutis dispensacio. tam
impiem ȩt̃ne natiuitatis contu¬
meliam molitur: Creacio ista a
scłis ẽ. Cet̾m ance scła infinita
natunitas ẽ. Uim sane nos dictis
apłs si sermo ullus addiuinitatis
ȩt̃ne natiuitatẽ creature reculit
nom̃. In his enim om̃ib ds̃ qui
ignis consumens ẽ ita creatus in¬
est. ut creacionem ea uirtute qͣ
adsumpsit adsumeret. Focens
abolere rursum. quod tantum
adlausam concemplacionis exti¬
terat. beatam autẽ illam & uerã
concepte intra uirginem carnis.
naciuitatem. quia tum creat̃e
nĩe &r nacura. & species nascebat᷑.
est cum ait. at ubi uenit adimple¬
cio temporis misit ds̃ filium suũ
factum demuliere. factum sub
lege ut cos qui sublege sunt redi¬
meret: ut adopcionem filioꝵ cõ¬
sequeremur. Filius itaq suus ẽ

Expanded text:
regno confitenti , caeterisque aliis, quibus se in habitu variae creationis ingessit, in vias Dei et in opera Dei, ad cognitionem scilicet Dei et nostrae aeternitatis profectum. Quid hic nunc haec humanae salutis dispensatio tam impiam aeternae nativitatis 437 contumeliam molitur? Creatio ista a saeculis est: caeterum ante saecula infinita nativitas est. Vim sane nos dictis nus, si Apostolus, si sermo ullus ad divinitatis aeternae nativitatem creaturae retulit nomen. In his enim omnibus Deus, qui ignis consumens est, ita creatus inest, ut creationem ea virtute qua assumpsit absumeret: potens abolere rursum, quod tantum ad causam contemplationis exstiterat. conceptae intra virginem carnis nativitatem, quia tum creaturae nostrae et naturae et species nascebatur,est, cum ait: At ubi venit adimpletio temporis, misit Deus filium suum factum de muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege sunt redimeret, ut adoptionem filiorum consequeremur . Filius itaque suus est,
Abbreviated transcription (Latin):
memorem se eoꝵ que ascło gesta
sunt dicẽs. in oꝑa dei atq in
uias dei creatam ẽẽ sedixit al¬
que ita creatam ut fundatam
se ante scła edocẽt. ne ad sumpte
illius uarie ac frequent᷑ creaci¬
onis sacramentũ demutasse
naturam uideret᷑: cũ funda¬
cionis. firmitas conuellendi
status non reciꝑet ꝑturbacio¬
nem. at uero ne fundacio ali¬
ud quicqͣm qua natiuitatem
uideretur ostencłe ance omĩa
ꝓfessa ẽ eẽ segenitam. Nunc uero
cur creacio ad natiuitatẽ depu¬
tatur. Cumq genita ance oĩa
ẽ ipsa fundata ance sclła ẽ : Quȩ
autẽ fundata ante scłm ẽ ea ipsa
minicium uiarũ dei & in oꝑa eiꝰ
creata ascłis ẽ ut creacio ascłis
differre intelligeret᷑. ab ea quȩ
ande scla cr que ante uniuersa
natiuitas ẽ. Non habet saldem
impietas ueniam ut pretendat
impietatis errorem. Namq ce si

Expanded text:
memorem se eorum quae a saeculo gesta sunt dicens, in opera 438 Dei atque in vias Dei creatam esse se dixit; atque ita creatam, ut fundatam se ante saecula doceret, ne assumptae illius varie ac frequenter creationis sacramentum demutasse naturam videretur, cum fundationis firmitas convellendi status non reciperet perturbationem; at vero ne fundatio aliud quidquam quam nativitatem videretur ostendere, ante omnia professa est esse se genitam: nunc vero cur creatio ad nativitatem deputatur, cum quae genita ante omnia est, ipsa fundata ante saecula est; quae autem fundata ante saeculum est, ea ipsa in initium viarum Dei et in opera ejus creata a saeculis est: ut creatio a saeculis differre intelligeretur ab ea, quae ante saecula et quae ante universa nativitas est. Non habet saltem impietas veniam, ut praetendat impietatis errorem. 50. Quo sensu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ẽẽ &e hoc obid ut uniu̾sa eqͥ¬
tatis. ac iusticiȩ oꝑib int̾cedendo
diligentib se ȩt̃noꝵ bonoꝵ & ĩ
corruptoꝵ chesauroꝵ opulenciã
subministret. Ergo caseq. cotidie
siunt enarraturam ꝓfessa me¬
morem se quoq: adenumeranda eaq̃:
ascło sunt pollicet᷑ ce nunc quis
hebicudinis sensus ẽ ea quȩ ascło
ẽẽ memorata sunt. Quod ante secu¬
lum gesta sint existimare: Quia
in his quȩ ascło sunt opus om̃e p̾
scłm ẽ at uero. que ante scłm sunt
preueniunt scłi ase postĩoris cons.¬
titucionem memorem se itaq ad

Expanded text:
interesse; et hoc ob id, ut universis aequinteresse; et hoc ob id, ut universis aequitatis ac justitiae operibus intercedendo, diligentibus se aeternorum bonorum, et incorruptorum thesaurorum opulentiam subministret. Ergo ea se, quae quotidie fiunt, enarraturam professa, memorem se quoque ad enumeranda ea quae a saeculo sunt pollicetur. Et nunc quis hebetudinis sensus est ea, quae a saeculo esse memorata 435 sunt, quod ante saeculum gesta sint existimare? quia in his, quae a saeculo sunt, opus omne post saeculum est: at vero quae ante saeculum sunt, praeveniunt saeculi a se posterioris constitutionem. Memorem
Abbreviated transcription (Latin):
mines.obsecro & emitto uocem
meã filiis hominum. ce intelli¬
gite simplices astuciã. indoclr:¬
na autẽ cor adponite. Et rursũ
ꝑme reges regnant &e pocentes
scribunt. iusticiam. Perme pͥn¬
cipes magnificant᷑ ce tiranni ꝑ
me tenent t̾ram. Et rursum.
Inuiis equitatis ambulabo &e ĩt̃
medias semitas iusticie conu̾sor
ut diuidam diligentib me sub¬
stanciam & thesauros eoꝵ imple¬
am bonis. Cotidianũ opus suũ
sap̃ia non tacet. & pͥmũ uniu̾so ᷤᷤ
obsecrans monet. et simplices in¬
telligere astuciam ce indoctos cor
adponere: ut uerboꝵ distinctas
discretas quȩ uirtutes uehem̃s
ac diligens lector expenderet.
Sius itaq modis suis consticucio¬
nib uniu̾sa agi incelligi laudari.
obtineri. docet & intra se regna
regum & pocencium prudenciã
& pͥncipum famosa oꝑa. & ius tͣrã
optinencium tyrannoꝵ contine¬
ri ostendit. se quoq non admis¬
ceri iniquitatib neq in iusticiis

Expanded text:
mines obsecro, et emitto vocem mines obsecro, et emitto vocem meam filiis hominum. Intelligite simplices astutiam, indocti autem cor apponite ; et rursum: Per me reges regnant, et potentes scribunt justitiam. Per me principes magnificantur, et tyranni per me tenent terram ; et rursum: In viis aequitatis ambulo, et inter medias semitas justitiae conversor: ut dividam diligentibus me substantiam, et thesauros eorum impleam bonis . Quotidianum opus suum Sapientia non tacet. Et primum universos obsecrans monet, et simplices intelligere astutiam, et indoctos cor apponere, ut verborum distinctas discretasque virtutes vehemens ac diligens lector expenderet. Suis itaque modis, suis constitutionibus universa agi, intelligi, laudari, obtineri docet: et intra se regna regum, et potentium prudentiam, et principum famosa opera, et jus terram obtinentium tyrannorum contineri ostendit: se quoque non admisceri iniquitatibus, neque injustitiis
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓpt̾ oꝑacionem mundi dm̃
occurrit. cum dm̃ patrem ef¬
sectorem atq oꝑatorem uni¬
uersitatis ostendic. tuco id
quidem quia ei qui pararet
omĩa ad ẽẽt ipse componens. S
tura. nunc tn sapiencia adenar¬
randam impietatis occasionẽ
ce fabricatorem mundi dm̃ pacre
ꝓfessa ẽ neq se fabricãti docui¬
ita fuisse quippe cum ad esset
etiam p̾paranti or cum pat̾ para¬
ret & sap̃ia cum parance conpo¬
neret adeẽt quȩ etiã p̾paranti.
ne ꝓpt̾ oꝑa creata ẽẽ incelligeret᷑
qui ȩtͣna ẽ p̾paracioni futuroꝵ
oꝑm adfuisset neq scripturam
mendacem constitueret quia
dem doctrine catholice reuela¬
cione quio sit xp̃m ininicium
uiarum dei & in oꝑa creatum
ẽẽ. inpͥncipio heretice cognosce
& ipsius sap̃ie dictis impie he¬
bitudinis tuȩ dices tulticiam
cȩpit eñi ita. Si enunciauero uo¬
b que cotidie fiunt memorabor
ea quȩ ascło sunt enumerare.
Neq cum ance dixisset. uos ho¬

Expanded text:
ne propter operationem mundi Domine propter operationem mundi Domioccurrit, cum Deum patrem effectorem atque operatorem universitatis ostendit. Tuto id quidem, quia ei qui pararet omnia adesset ipse componens. Sedtura; nunc tamen Sapientia; ad enecandam impietatis occasionem, et fabricatorem mundi Deum patrem professa est, neque se fabricanti docuit afuisse, quippe cum adesset etiam praeparanti: et cum Pater pararet, et Sapientia cum parante componeret, adessetque etiam praeparanti; propter opera creata esse intelligeretur, quia aeternae praeparationi futurorum operum adfuisset, neque Scripturam mendacem 434 constitueret, quiadem doctrinae catholicae revelatione, quid sit Christum in initium viarum Dei et in opera creatum esse, in principioe dictis impiae hebetudinis tuae disce stultitiam. Coepit enim ita: Si enuntiavero vobis quae quotidie sunt, memorabor ea quae a saeculo sunt enumerare : namque cum ante dixisset: Vos o ho
Abbreviated transcription (Latin):
siñ natiuitas ande scła & creacio
ininicium uiarũ dĩ & inoꝑa p̃¬
dicatur. Non enim pocest nati¬
uitas ꝓcreacione accipi: cum
natiuitas ante causam sit crea¬
cio uero ꝑcausam. Ante p̾para¬
cioneni cȩli enim erat ce ance
scłm fundatus. qui ininicium
uiarum dĩ ce in oꝑa ẽ creatus.
aut nunqͥd eiusdem intelligẽ¬
oꝑa creari. & nasci ante omĩa
quoꝵ unum habet dempus
ingestis aliuo uͦ indemporalem
intelligenciã concinet. aut forte¬
uelis id quod in oꝑa creat᷑ ita
intelligi oportere. Ut ꝓpt̾ oꝑa
sit creatum. Io est ut xp̃c causa
efficiendoꝵ oꝑm sit creatus.
ut ip̃e seruus pocuis & oꝑator
mundi maneret non dñs głe
natus eẽt. Et ad ministerium
efficiendi scli crearet᷑. ñ etiam
semꝑ eẽt filius deleccionis &
rex scłoꝵ. Sed quãquã hunc im¬
pussimum sensum cuũ indelli¬
gencia communis excinguat
quia aliud sit inicium uiarũ
dei & inoꝑa creari aliud ante
scła nasci tam̃ hic ioem locus

Expanded text:
io in initium viarum Dei et in opera praedicatur. Non enim potest nativitas pro creatione accipi: 433 cum nativitas ante causam sit, creatio vero per causam. Ante praeparationem enim coeli erat et ante saeculum fundatus, qui in initium viarum Dei et in opera est creatus. Aut numquid ejusdem intelligenopera creari, et nasci ante omnia? quorum unum habet tempus in gestis, aliud vero intemporalem intelligentiam continet. 43. Muintelligi oportere, ut propter opera sit creatum: id est, ut Christus causa efficiendorum operum sit creatus, ut ipse servus potius et operator mundi maneret, non Dominus gloriae natus esset; et ad ministerium efficiendi saeculi crearetur, non etiam semper esset filius dilectionis et rex saeculorum? Sed quamquam hunc impiissimum sensum tuum intelligentia communis exstinguat; quia aliud sit in initium viarum Dei et in opera creari, aliud ante saecula nasci: tamen hic idem locus,
Abbreviated transcription (Latin):
dei cȩli ut firmarent᷑ eguerunt
non apparat᷑ & uirtus eoꝵ in hac
in ꝑturbate constitucionis suȩ
firmitate. non detemporacione
alicuiꝰ & ꝑmixcione materiȩ. sed
dde sp̃u diuisioris exsistit. Qiuid gͦ.
Est p̃parandi deo celum genitã
abeo ad eẽ sapienciȩ eum. neq
creacio cȩli expreparacione consi¬
tat. Neq nature dei sit inappara¬
tu eum cogitandi oꝑis commora¬
ris: Nicħ enim non semꝑ cũ deo
fuit quicqͥd in reb ẽ que & si ad
creacionem sui cepta sunt: non

Expanded text:
Dei coeli ut firmarentur eguerunt; Dei coeli ut firmarentur eguerunt; nam apparatus et virtus eorum in hac imperturbatae constitutionis suae firmitate, non de temperatione alicujus et permixtione materiae, 431 sed ex spiritu divini oris exsistit. Quid ergo est, praeparanti Deo coelum genitam ab eo adesse sapientiam; cum neque creatio coeli ex praeparatione consistat, neque naturae Dei sit, in apparatu eum cogitandi operis commorari? Nihil enim non semper cum Deo fuit, quidquid in rebus est: quae etsi ad creationem sui coept
Abbreviated transcription (Latin):
generacio eius pocest quiant̾ior
his om̃ib ẽ ut quã uis prestet ĩ
dempore non tn infinicus ẽ cui
hoc solum tributũ sit ut ance
temporalia natus sit. Nam cum
illa cempori insua constituciõe
sub iaceant. ille tñ licet ant̾ior
his omĩb sit non sit liber atp̃re
quia tẽporał̃ hoꝵ constitucio. tẽp
naciuitatis eiꝰ qui ante sit natꝰ
Sed dei sermo &e uere sapienciȩ
doctrina que loquet᷑ ꝑfecta.
& absoluta significat. docens se
non demporalib ẽẽ anteriorem
s infinitis cum enim p̃pararet᷑
celum aderat deo. Numqͥd cȩli p̃¬
paracio deo ẽ demporał ut res
cogitaciones motus subido inmẽ¬
dem tanquã ancea dorpida instu¬
pentem que subrepserit huma¬
no que modo fabricandi cȩli in¬
pensam &r instrumenta que suuit:
ad quin alius ꝓpħe deoperaciõĩb
dei sensus ẽ cum ait. uerbo dñi
cȩli firmaci sunt. & sp̃u oris eius
om̃is uirtus eoꝵ. Precepto tam̃

Expanded text:
generatio ejus potest, qui anterior generatio ejus potest, qui anterior his omnibus est ut quamvis praestet in tempore, non tamen infinitus sit, cui hoc solum tributum sit, ut ante temporalia natus sit. Nam cum illa tempori in sui constitutione subjaceant, ille tamen, licet anterior his omnibus sit, non sit liber a tempore: quia temporalis horum constitutio tempus nativitatis ejus, qui ante sit natus, --Sed Dei sermo et verae sapientiae doctrina loquitur perfecta, et absoluta significat, docens se non temporalibus esse anteriorem, sed infinitis. Cum enim praepararetur coelum, aderat Deo. Numquid coeli praeparatio Deo est temporalis ut repens cogitationis motus subito in mentem tamquam antea torpidam stupentemque subrepserit, humanoque modo fabricandi coeli impensam et instrumenta quaesierit? Atquin alius prophetae de operationibus Dei sensus est, cum ait: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Praecepto tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ceu̾s ꝑ se ipsa non manifestant
infinitatis exordium dempora¬
le cum ipsa exordiũ sortita sint
Qiud enim magnũ ẽ ut ande
ri.cum angłoꝵ origo tͣrȩ creaci¬
one repperiat᷑ antiquioꝵ ait qͥ
ante t̾ram genitos diceret᷑. etiam
ante montes. neq solũ ante mon¬
tes. sed etiam ande colles natus
manifestaret᷑. Cum collium significa¬
cio post monces sit monciũ uero in¬
telligencia post t̾ram sit. Post quod
existimari non pocest. id circo hȩc ẽẽ
dicta ut ance colles & montes et
cerram eẽ intelligeret᷑ qui ea. Quȩ
ante t̾ram &e monces & colles sunt
infinitatis sue et̃nicate precelleret.
certos. ponebat mondes sub celo.
&e cum forcia faciebat fundam̃ca
t̃rȩ: ego eram apud illum compo
nens. Quis hic dempoꝵ locus ẽ aut
quo se extendere ultra infinitam
unigeniti dei naciuitatẽ humane
intelligencie sensus ꝑmitcitur:
Non enim ꝑhec quoꝵ creacionẽ
mente concipimus. Comp̃hendi

Expanded text:
caeteris, per se ipsa non manifestant caeteris, per se ipsa non manifestant infinitatis exordium; cum ipsa exordium temporale sortita sint. Quid enim magnum est, ut ante t; cum Angelorum origo terrae creatione reperiatur antiquior? Aut cur qui ante terram genitus diceretur, etiam ante montes, neque solum ante montes, sed etiam ante colles natus manifestaretur: cum collium significatio post montes sit, montium vero intelligentia post terram sit? Per quod existimari non potest, idcirco haec esse dicta, ut ante colles et montes et terram esse intelligeretur, qui ea, quae ante terram et montes et colles sunt, infinitatis suae aeternitate praecelleretos ponebat fontes sub caelo, quando fortia faciebat fundamenta ternens . Quis hic temporum locus est? Aut quo se extendere ultra infinitam unigeniti Dei nativitatem, humanae intelligentiae sensus permittitur? Non enim per haec, quorum creationem mente co
Abbreviated transcription (Latin):
uiarum inicium. quod utiq
dediuinis reb humane cogni¬
cionis exordium ẽ quisq ad
subiciendam tempori natiui¬
tatem infinitam deputaret
fundatam se ante scła fundari.¬
anterior incelligeret᷑ eẽ. crea¬
cione. fundacio. & hoc ip̃m qđ
fundata inoꝑa ante scłm est
sacramentũ creacionis ostendst
scłm sit. Iam uͦ necreacio & fun¬
dacio fidem diuine natiuitatis
offendẽt sequit᷑. Priusquã t̾ram
sacẽt. priusqͣm montes stabiliret.
ante om̃s colles genuit me. lam
genitus ẽ ante t̾ram. qui ante
scłm fundatus ẽ. Neq solũ ante
t̾ram s etiam ante mondes aq
colles. Et in his quidem quia de
se sapiencia loquit᷑: plus loquit̃
quã audit᷑. Omĩa eñĩ que cũq
ad infinitatis intelligenciam sig¬
nificantur. istius modi eẽ oportet.
ne rei cuiquã aut generis scd̃a
incempore sint. Cet̾m adet̃ni-¬
tatis demonstracionem neqͥcia¬
quam temporaria coapsabuntur
quia ꝑ id quod posteriora sunt

Expanded text:
viarum initium, quod utique viarum initium, quod utique de divinis rebus humanae cognitionis exordium est, quisque ad subjiciendam tempori nativitatem infinitam deputaret , fundatam se ante santerior intelligeretur esse creatione fundatio: et hoc ipsum, quod fundata in opera ante saeculum est, sacramentum creationis ostenderet;  ne creatio et fundatio fidem divinae nativitatis offenderet, sequitur: Prius quam terram faceret, prius quam montes stabiliret, ante omnes colles genuit me . Jam genitus est ante terram, qui ante saeculum fundatus est: neque solum ante terram, sed etiam ante montes atque colles. Et in his quidem quia de se Sapientia loquitur, plus loquitur quam auditur. Omnia enim, quaecumque ad infinitatis intelligentiam significantur, istius modi esse oportet, ne rei cuiquam aut generi secunda in tempore sint. Caeterum ad aeternitatis demonstrationem nequaquam temporalia coaptabuntur: quia per id, quod posteriora sunt
Abbreviated transcription (Latin):
na apłice predicacionis arguit᷑
natiuitatẽ quidem confessa s
ȩt̾nicatem natiuitatis ꝓfessa.
Ut ce natiuitas cestaretur aue¬
torem: & eternitas insacram̃to
diuine natiuitatis sensum hu¬
manȩ opinionis excedẽt. pro¬
fertur enim aduersũ nos sapi¬
enciȩ de se ꝓtestacio. quȩ creatã
se docuerit hisdictis. Dñs crea¬
uit me inicium uiarũ suarũ.¬
Et o te miler heretice qui in¬
dulta. eccłiȩ aduersus sinagogã
arma contra fidem ȩccłiasticȩ
p̃dicacionis inuadis. & doctrine
salutaris. munitissimã intelli¬
genciam rapis aduersum uni¬
ante scła ȩt̃na diuinitatẽ &r in
om̃ib oꝑib ac doctrinis dei ef¬
ficienciam. ꝑ hec uerba sap̃ie
subsistentis extinguens quȩ
se munc creatam inicium uia¬
rum dei & inoꝑa eius ascło
dixerit neforte ance mariȩ na¬
tiuitatẽ non manere existima¬
retur. Neq tam̃ creatam se adna¬
tiuitatis incelligenciam refer¬
ret. quia inuiarum. inicium
& inoꝑa sit creata. At uͦ ne hoc

Expanded text:
dicationis arguitur, nativitatem quidem confessa, sed aeternitatem nativitatis professa: ut et nativitas testaretur auctorem, et aeternitas in sacramento divinae nativitatis sensum humanae opinionis excederet. Profertum enim adversum nos Sapientiae de se protestatio, quae creatam se docuerit his dictis: Dominus creavit me in initium viarum suaruEt o te miser, haeretice, qui indulta Ecclesiae adversum Synagogam arma, contra fidem ecclesiasticae praedicationis invadis: et doctrinae salutaris munitissimam intelligentiam rapis adversum uniante saecula aeterna divinitatem et in omnibus operibus ac doctrinis Dei efficaciam, per haec verba Sapientiae subsistentis exstinguens! quae se nunc creatam in initium viarum Dei et in opera ejus a saeculo dixerit; ne forte ante Mariam non manere existimaretur: neque tamen creatam se ad nativitatis intelligentiam referret; quia in viarum initium et in opera sit creata; at vero ne hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nis indeo xp̃s cum ad eẽt solã
nob natiuitatis sue ꝑmisit cons¬
cienciam ut quantũ adfidem
ꝓficẽt incellecta naciuitas tantũ
ualeret ad susceptam religionẽ
cognita natiuitates ȩt̃nitas.
Quia exeo qui ȩc̃nus ẽ patre:
nec racio nec sensus. admittat nͥ

Expanded text:
aeternis in Deo Christus cum adesset, solam nobis nativitatis suae permisit conscientiam: ut quantum ad fidem proficeret Dei intellecta nativitas, tantum valeret ad susceptam religionem cognita nativitatis aeternitas: quia ex eo qui aeternus est patre, nec ratio nec sensus admittat, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
partib cogitacionum uniu̾sita¬
tis huius corpus effectum ẽ: ut pͥ¬
mum de cȩlo sit cogitatũ tum
postea cura & tractat᷑ dñi inierit
cogicatum qui ꝑ singła sit ut pͥ
mum inplaniciem diffundẽtur
de inde post ea meliori consilio
montib eleuaretur rursum
autẽ &e iam collib uariaret᷑ quar¬
to de inde habitabilis etiam in
ipsis cacuminib redderet᷑. p̃pa¬
ratum que celum ac sedes dei se¬
gregaretur.uentoꝵ que exala¬
ciones nubes insummo ualide
continẽnt. Tum de inde certis
sub cȩlo fontes manarent. ac post¬
cremo fundamentis t̃ra fortib
confirmaret᷑. Singłis enim his
om̃ib anteriorem se sapiencia
ẽẽ ꝓfitetur. Sed cum omĩa ꝑdm̃
que sub cȩlo sunt sacla sunt et
munitarum rerum particłãtaˢ
cogitaciones. Quia omĩs horũ
p̃paracio deo ẽ coȩt̃na. Naturam¬
ce si habeat dispensacionẽ sui scd̃m
mosen firmam̃ti solidacio. aride
nudacio maris. congregacio astro¬

Expanded text:
partibus cogitationum universitapartibus cogitationum universitatis hujus corpus effectum est, ut primum de coelo sit cogitatum, tum postea terrae cura et tractatus Deum inierit, cogitatumque per singula sit, ut 432 primum in planitiem diffunderetur, deinde postea meliore consilio montibus elevaretur, rursum autem etiam collibus variaretur, quarto deinde habitabilis etiam in ipsis cacuminibus redderetur, praeparatumque coelum ac sedes Dei segregaretur, ventorumque exhalationes nubes in summo validae continerent; tunc deinde certi sub coelo fontes mearent, ac postremo fundamentis terra fortibus confirmaretur. Singulis enim his omnibus anteriorem se Sapientia esse profitetur. Sed cum omnia per Deum quae sub coelo sunt facta sint, etminutarum rerum particulatas cogitationes, quia omnis horum praeparatio Deo est coaeterna. Nam tametsi habeat dispensationem sui, secundum Moysen , firmamenti solidatio, aridae nudatio, maris congregatio, astro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt licet ineo quod creanda st̃ͣ
ad huc fient: dõ tam̃ cui increan¬
dis reb nicħ nouum acrepens est
iam facta sunt: dum de dempoꝵ
dispensacio ẽ ut creentur. etiam
indiuine uircutis p̾science fec̃¬
efficiencie sint creata. ¶ idcirco
nunc sapiencia natam se ance
scla docens.anteriorem se non
solum his que creata sunt docet
sed et̃nis coȩt̃nam p̃paracioni li¬
cet celi & discrecionisedis dei.N
eñi tunc discreta sedes ẽ. cum ef¬
secta ẽ quia aliud ẽ discerni sedẽ.
aliud corpoꝵ. Nleq tum paratum
cȩlum ẽ cum p̾paratum ẽ nã erat.
apud p̃parantem & decernentẽ.
postea uͦ componebat cũ parãte
etͣ̃nicatem suã cum p̃paranti ad¬
ẽ & ministerrum quando cum
parance componit ostendens.
Idcirco nunc etiam ante tͣram ce
monces ce colles genitam eẽ se di¬
xit: quia & pparacioni celi adfu¬
isse se dic̾et. Ut hȩc iam tum cum
p̃parcaetur celum. penes dm̃ sacta
traret. ꝑpetua enim & et̾na re¬
rum creandarum ẽ sparacio neq

Expanded text:
nim futura sunt, licet in eo quod creanda sunt adhuc fient, Deo tamen, cui in creandis rebus nihil novum ac repens est, jam facta sunt: dum et temporum dispensatio est ut creentur, et jam in divinae virtutis praesciente efficientia sint creata. Et idcirco nunc Sapientia natam se ante saecula docens, anteriorem se non solum his quae creata sunt docet, sed aeternis coaeternam, praeparationi scilicet coeli, et discretioni sedis Dei. Non enim tum discreta sedes est, cum effecta est: quia aliud est discerni sedem, aliud componi. Neque tum paratum coelum est, cum praeparatum est: nam erat apud praeparantem et discernentem. Postea vero componebat cum parante: aeternitatem suam cum praeparanti adest, et ministerium quando cum parante componit ostendens. Idcirco nunc etiam ante terram et montes et colles genitam esse se dixit, quia et praeparationi coeli adfuisse se doceret: ut haec jam tunc, cum praepararetur coelum, penes Deum facta traret. rum creandarum est praeparatio: neque
Abbreviated transcription (Latin):
seu corporalem &ante omĩa scla
ce tempora etͣna & ance sensum
omẽm natus conficendus est
eẽ qui ꝑ io quod ita natus ẽ semꝑ
ẽ concipi quoq nullo sensu licet᷑
ut non fuerit ancequã nascitur.
Quia ce ante sensũ omẽm qui añ
tempora et̾na natus ẽ. Et insen¬
su numqͣm ẽ: eum qui semꝑ eẽ
conficendus ẽ non fuisse. Sedar
gute huius int̾rogacionis calun¬
nia ancefertur. Simquit insen¬
sum non cadit ñ fuisse anceqͣm
nascit᷑: reliquũ hoc sensui est:
ut qui erat natus sit. Et calun
ame aliud quã natũ dici memi¬
nerit: dut nũquid ante tẽpora
ȩt̃na eẽ id ip̃m sit quod ẽ eum
qui erat nasci: Quia nasci qđ
erat: iam non nasci ẽ sed se ip̃m
de mutare nascendo. Natũ aut̃
semꝑ eẽ: hoc ẽ sensum tempoꝵ
nascendo p̃currere: neq intel¬
ligencie patere aliqͣndo fuisse
non natũ. Non ẽ itaq id ip̃m
natum ante cempora ȩc̃na sẽꝑ

Expanded text:
seu corporalem, et ante omnia saecula seu corporalem, et ante omnia saecula et tempora aeterna, et ante sensum omnem natus confitendus est esse, qui per id, quod ita natus est, semper est; concipi quoque nullo sensu licet, ut non fuerit ante quam nascitur; quia et ante sensum omnem est, qui ante tempora aeterna natus est, et in sensu numquam est eum, qui semper esse confitendus est, non fuisse. gute hujus interrogationis calumnia antefertur: « Si, inquit, in sensum non cadit non fuisse ante quam nascitur, reliquum hoc sensui est, ut qui erat natus sit. » 30. Alia me aliud, quam natum, dici meminerit? Aut numquid ante tempora aeterna esse, id ipsum sit quod est, eum qui erat nasci? quia nasci quod erat, jam non nasci est, sed se ipsum demutare nascendo. Natum autem semper esse hoc est, sensum temporum nascendo praecurrere, neque intelligentiae patere aliquando fuisse non natum. Non est itaque id ipsum, natum ante tempora aeterna semper
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ nasci aliquid ante tempora
et̃na neq innaturis humanis ẽ
neq in intelligencia. & tam̃ inħ
ꝓfessionib de se dei creditur: qͦ¬
modo id quod sine sensũ intelli¬
genciȩ ȩt̃ne natum semꝑ id est
tempora ante ȩt̃na esse apłica
fides cum locuta sit idrursũ ñ
fuisse anceqͣm nascitur ꝑsensum
humanȩ incelligencie nr̃i tem¬
poris infidelitas eloquit᷑: Cũ
quod ance tempꝰ natum ẽ semꝑ
ẽ natũ. quia io quod ẽ ante ȩcͣnũ
tempus hoc semꝑ ẽ. Quod ance
semꝑ ẽ natum. non admiccit ne
aliquando non fuerit qr aliqͣndo
non fuisse iam non ẽ semꝑ eẽ Sẽꝑ
autẽ ẽẽ: excludit non semꝑ fuis¬
se. Et excluso eo ꝑio quod semꝑ
ẽ natus non semꝑ fuisse: non ca¬
dit insensũ ut non fuerit ante
quã natus sit. Qiua ꝰ ante tempo¬
ra ȩtͣna natus ẽ. natus ẽẽ semꝑ
ꝑinsensum ẽ cũ tam̃ ance dempo¬
ra natum ẽẽ non subeat insen-¬
sum. Nam si quod utiq conuenit
ance creaturam seu inuisibilẽ

Expanded text:
aliquid ante tempora aeterna, neque in naturis humanis est, neque in intelligentia; et tamen in hoc professionibus de se Dei creditur: quomodo id quod sine sensu intelligentiae aeternae natum semper, id est, ante tempora aeterna esse, apostolica fides cum locuta sit; id rursus non 425 fuisse ante quam nascitur, per sensum humanae intelligentiae, nostri temporis infidelitas eloquitur? cum quod ante tempus natum est, semper est natum: quia id quod est ante aeternum tempus, hoc semper est. Quod autem semper est natum, non admittit ne aliquando non fuerit: quia aliquando non fuisse, jam non est semper esse. Semper autem esse, excludit non semper fuisse. Et excluso eo, per id quod semper est natus, non semper fuisse; non cadit in sensum, ut non fuerit ante quam natus sit: quia qui ante tempora aeterna natus est, natus esse semper in sensu est; cum tamen ante tempora natum esse non subeat in sensum. Nam si, quod utique convenit, ante creaturam seu invisibilem
Abbreviated transcription (Latin):
pora eñi omĩa. uel opinione
conplectimur uel sciencia: cũ
quod nunc ẽ scimꝰ non etiã pri¬
die fuisse quia quod pridie fu¬
erit nunc non sit. Quod autẽ
nunc ẽ nunc tantũ sit non ce
pridie fuerit. Opinione uero
ita pret̾ita metimur ut ance
urbem aliquã insticutam. ñ
ambigat᷑ cempus fuisse. quo urbᷤ
insticuta non fuerit. Cum gͦ
uł sciencie uel opinioni nr̃e
subiacent tempora: sensu hu¬
mane incelligenciȩ iudicamꝰ
ut de aliqua re racionẽ dixisse
existimem. non fuit anceqͣm
nascit᷑: quia uniuscuiꝰq origi¬
nem dempora. semꝑ ante lata
p̃ueniant. At uͦ cum indei reb
id ẽ indĩ natiuitate nicħ ñ ante
tempꝰ ȩt̃num sit ñ cadit in id
ut anteqͣm natus ẽ: cuiq ante

Expanded text:
pora enim omnia vel opinione pora enim omnia vel opinione complectimur, vel scientia: cum quod nunc est, scimus non etiam pridie fuisse, quia quod pridie fuerit, nunc non sit: quod autem nunc est, nunc tantum sit, non et pridie fuerit. Opinione vero ita praeterita metimur, ut ante urbem aliquam institutam non ambigatur tempus fuisse, quo urbs instituta non fuerit. Cum ergo vel scientiae vel opinioni nostrae subjacent tempora, sensu humanae intelligentiae judicamus; ut de aliqua re ratione dixisse existimemur, non fuit ante quam nascitur, quia uniuscujusque originem tempora semper antelata praeveniant. At vero cum in Dei rebus, id est, in Dei nativitate, nihil non ante tempus aeternum sit; non cadit in id, ut ante quam natus est, cuique ante
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc cum adfilium quẽ facta st̃
omĩa apłica atq euãglica fide
in telligenda referantur. qͦmͦ¬
itaq unigenitũ dm̃. sed natum
ante ȩt̾na tempora conficemtr.
Qiuia conficeri necesse ẽ: in quo
nos apłicarũ ac ꝓpħicarũ p̃dica¬
cionum dicta concludunt. cũ
tam̃ sensus humanũs intelligẽ¬
ciam in temporał natiuicatis
non adpreheniat. Quia aliqͥd
mnaturis t̾renis ante tempora
natũ ẽẽ non conuenit. Quo ͦ cum
ita anob̃ p̃dicabitur. quomͦ rur¬
sum eiuscdem incelligencie cõ¬
plexu. non fuisse antequã nas¬
Si igit᷑ natũ ante tẽpora ȩt̃na
non racio humane intelligen¬
cie sed prudenciȩ fidelis ꝓfessio
ẽ: quia cenatiuitas ꝑ auctorem
ẽ: cr quod tempora excedit etͣ
natum. certe iam impiã uolun¬
tatem sensu humane racionis
excollimꝰ ut ꝑ intelligenciam
mundi non fuerit ante quã nas¬
citur: cum ultra sensũ huma¬
num & intelligenciam mundi
nascatur ȩt̃num. Et̾num aut̃
ẽ: quicqͥd tempꝰ excedit. Tem¬

Expanded text:
ec cum ad Filium, per quem facta sunt omnia, apostolica atque evangelica fide intelligenda referantur; quomoitaque unigenitum Deum, sed natum ante aeterna tempora confitemur; quia confiteri necesse est, in quo nos apostolicarum ac propheticarum praedicationum dicta concludunt: cum tamen sensus humanus intelligentiam intemporalis nativitatis non apprehendat, quia aliquid in naturis terrenis ante tempora natum esse non convenit. Quod cum ita a nobis praedicabitur; quomodo rursum ejusdem intelligentiae complexu non fuisse ante quam nasSi igitur natum ante tempora aeterna, non ratio humanae intelligentiae, sed prudentiae fidelis professio est; quia et nativitas per auctorem est, et quod tempora excedit aetenatum: certe jam impia voluntate sensum humanae rationis extollimus, ut per intelligentiam mundi non fuerit ante quam nascitur, cum ultra sensum humanum et intelligentiam mundi nascatur aeternum. Aeternum autem est, quidquid tempus excedit.
Abbreviated transcription (Latin):
cierit creatum xp̃m qu̾e creatorẽ
nuncupauerit & uetuerit crea¬
cure religionem qui soli creatori
seruiendtum monuerit dicens.
Qui inmutauer̃ ueritatem dei
inmendacium: & seruierunt
creature pret̾ito creatore. qui ẽ
benedictus in scła scłoꝵ. Parum
ne arguit hanc falsi loqui in¬
pietatem loquens. in paulo xp̃c
ds̃: parum ne demutate ueri¬
tatis m̃oacium dampnat : ꝑ¬

Expanded text:
cierit creaturam Christum, quem creatorem cierit creaturam Christum, quem creatorem nuncupaverit; et vetuerit creaturae religionem, qui soli Creatori serviendum monuerit dicens: Qui immutaverunt veritatem Dei in mendacium, et servierunt creaturae praeterito Creatore, qui est benedne arguit hanc falsiloquii impietatem, loquens in Paulo Christus Deus? Parumne demutatae veritatis mendacium damnat?
Abbreviated transcription (Latin):
deo filius & uera atq absoluta ma¬
nens tantum incognicione utriuᷤ¬
q naciuitas. Nrã uero tantũ hȩc
sola religio ẽ filium conficeri non
adoptiuum sed natum: neq elec¬
tum sed generacum. Non enĩ aut
factum aut ñ natum p̃dicamꝰ quia
neq creatorem creaturis conpara¬
mus neq natiuitatẽ sine genera¬
cione mentimur: Non ꝑse ẽ qui
ꝑ natiuitacem ẽ neq non natus
ẽ qui filius ẽ. neq qui filius ẽ alit̃
potest quã nascendo ẽẽ quod filiꝰ¬
ẽ. Nemini autẽ dubium concrariaᷤ
sem obnitentesq impietates: cau¬
sas ẽẽ causis religionum. Neq pos¬
se id pie suscipi: quod impie suscep¬
tum eẽ de cernitur. Ut aut hi nc̃
hi aliter ꝓfetauerint & hialicer
predicauigt.Quia salomon adere¬
acure nos ueneracionem uocet
paulus uͦ seruientes crrature co¬
arguit. Quȩ utiq non uidentur
& ꝑ loquentem inse xp̃m loquẽs:
ꝓpħiam aut ignorauĩt aut non¬
non ignoratam dissoluerit et neᷤ¬

Expanded text:
Deo filius, et vera atque absoluta, manens tantum in cognitione utriusque, nativitas. Nostra vero tantum haec sola religio est, Filium confiteri non adoptivum, sed natum; neque electum, sed generatum. Non enim aut factum, aut 410 non natum praedicamus: quia neque Creatorem creaturis comparamus, neque nativitatem sine generatione mentimur. Non per se est, qui per nativitatem est. Neque non natus est, qui filius est. Neque qui filius est, aliter potest quaNemini autem dubium est, contrarias semper obnitentesque impietatis causas esse causis religionum: neque posse id pie suscipi, quod impie susceptum esse decernitur: ut aut hi nunchi aliter prophetaverint, et hi aliter praedicaverint: quia Salomon ad creaturae nos venerationem vocet, Paulus vero servientes creaturae coarguat. Quae utique non videntur et per loquentem in se Christum loquens, prophetiam aut ignoraverit aut non ignoratam dissolverit: et nes
Abbreviated transcription (Latin):
li. Cestis & petrus ita scribens:
quasi fideli creatori contñdan¬
tes animas ur̃as. Quid oꝑis nom̃
opifici inponimus: Quid nris
dm̃ cognominamꝰ: Creator nr̃¬

Expanded text:
4. Testis et Petrus ita scribens: Quasi fideli creatori commendantes animas vestras . Quid operis nomen opifici imponimus? Quid nostris Deum cognominamus? Creator
Abbreviated transcription (Latin):
sadem etiam creaturam noĩare
s ꝓnatiuitate fidem. creacioni
aptare. Aũaqͣm id quidem inopiˢ
ingenii eẽt sed tñ non admodum
inreligiosi creatum idcirco di
xisse ut inpassibilis ex deo tan
q apłica fides patitur scit enim
inqua dispensacione demporis
xp̃c creatus & inqua temporũ
ȩtͣnitate sit natus. Natus autẽ
non ambigua diuinitas eẽt. Ni¬
chil enim inunigenito deo nisi
natum &r ȩt̾num. conficemur.
Natum autẽ non post aliquid
re quia inquantũ sensus ñr in¬
delligenciam temptabit. nati¬
uitatis excedere. intantũ nece ᷤ¬
se est etiam generacionis exce¬
dat. Solus hic itaq pius de dõ
sermo ẽ: scire patrem ce cum eo
eum qui exeo filius. Neq sane
aliud de deo pret̃ qũa patrem eũ

Expanded text:
tatem creaturam nominare, tatem creaturam nominare, sed pro nativitate fidem creationi aptare. Quamquam id quidem inopis ingenii esset, sed tamen non admodum irreligiosi, creatum idcirco dixisse, ut impassibilis ex Deo tamqque apostolica fides patitur. Scit enim in qua dispensatione temporis Christus creatus, et in qua temporum aeternitate sit natus. Natus autem non ambigua divinitas est. Nihil enim in rebus Dei nisi natum et aeternum confitemur. Natum autem nore, quia in quantum sensus noster intelligentiam tentabit nativitatis excedere, in tantum necesse est etiam generationis excedat. Solus itaque hic pius de Deo sermo est, scire Patrem: scire et cum eo eum qui ex eo Filius. Neque sane aliud de Deo, praeter quam patrem eu
Abbreviated transcription (Latin):
adgeneracionis fidem ꝓficere o¬
portere existimare debuerat.
Apostolus enim iudetͣ unius ex
uno natiuitatem id ẽ dñi. Ex
uirgine sine passionũ huma¬
narum conceptu predicaturꝰ.
non excra racionẽ factum de-
muliere locutus ẽẽ que natũ
sciebat frequent̃q dixisset. ut
de natiuitas ueritatem genera¬
cionis ostendẽt: & factura uniꝰ
eximo diuinitatẽ ꝓtestacetur.
Quia humane ꝑmixcionis cõ¬
ceptum facture nom̃ excludẽt:
cum sactus ẽẽ exuirgine dice¬
ambigebat᷑. At uide tu qũa sis
impius oheretice. Cieatum iħm
xp̃m pocius ex deo quam natũ
ẽẽ sermo nullus aut ꝓfeticus
aut euangħicus aut aplicus
ẽ locutus. Cui uero naciuitate
negas &e adfirmas creaturam.
Non scõm segnificacionẽ apli
factum eẽ dicentis ne natus eẽ
ambigeretur unus exuno. sed
ad inpussimũ sensum ne ds
naturali natiuitate subsisteret
cum creatura pocius ex nichilo
subtitisset. Hoc primum infelicis
mentis tuȩ uirus. est non natiui¬

Expanded text:
ad generationis fidem proficere oportere existimare debuerat. Apostolus enim videtur, unius ex uno nativitatem, id est, Domini ex virgine sine passionum humanarum conceptu praedicaturus, non extra rationem factum de muliere locutus esse, quem natum sciebat, frequenterque dixisset: ut et nativitas veritatem generationis ostenderet, et factura unius ex uno nativitatem protestaretur; quia humanae permixtionis conceptum facturae nomen excluderet, cum factus esse ex virgine disceambigebatur. At vide tu, quam sis impius, o haeretice. Creatum Jesum Christum potius ex Deo, quam natum esse, sermo nullus aut propheticus aut evangelicus aut apostolicus est locutus: tu vero nativitatem negas, et affirmas creaturam, non secundum significationem Apostoli, factum esse dicentis ne natus esse ambigeretur unus ex uno; sed ad impiissimum sensum, ne Deus naturali nativitate subsisteret, cum creatura potius ex nihilo 439 substitisset. Hoc primum infelicis mentis tuae virus est, non nativi
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ ocłis inductõ. de qua loquuti iam sumꝰ. Metatesis ẽ que nuttit animos in¬
dicũ ui res pret̾itas. aur fut᷑as. R.mͦ. Reuocate mentes adspectacłm. expus¬
nate misẽ ciuitates er udete nos. credite incendia. cedes. rapinas. direptões
lib̾oꝵ corpoꝵ inuirias captiuitates matronarũ. trucidatõnes senũ. In futurũ
aiĩt anticipatõ eoꝵ que dicturꝰ ẽ adu̾sariꝰ. ut tulliũ pro nulone cõmittit animo

Expanded text:
ua locuti jam sumus. 35. Metathesis est quae mittit animos juua locuti jam sumus. 35. Metathesis est quae mittit animos judicum in res praeteritas, aut futuras, hoc modo: Revocate mentes ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum injurias, captivitates matronarum, trucidationes senum. In futurum autem anticipatio eorum quae dicturus est adversarius, ut Tullius pr