comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multi inueniunt᷑ mͦ decimas dare
nolentes: statuimus. ut scđm dñi
semel. &. scđo . &. t̾tio. si ñ emenda¬
uerint. anathematis uincuł con
&. ademendationẽ congruam. Ex
essent aliqui ep̃i & abbates. qͥ deci¬
mas ñ dare sinerent ad eccłas. ubi il¬
lorũ coloni missas audiunt. Pinde de-¬
creuit sacer iste conuentus. ut ep̃i
ad eccłas deferri faciant. familiȩ uͦ
ibidem decimas suas ferant. ubi infan¬
tes eoꝵ baptirantur. & ubi ꝑ totũ
anni circulũ missas audiunt. Ex
Decimas dõ & sacerdotib dei
dandas. abraham factis iacob ꝓmissis
insinuat. Deinde lex statuit & om̃s
doctores scĩ cõmemorant. &. ꝓpheta
tũ erat. ut ifrłite decimas pecorũ ⁊
frugũ & om̃iũ pͥmitiarũ dño da-¬
rent. qui eos liberauerat a decem
plagis. qͥb ꝑcussit ȩgẏptios. &. in
nouissima plaga primogenita cun-¬
ctoꝵ disꝑdid̾. gr̃amq suis p̃stitit.
ut impetratis pecuniis spoliarent
egyptum. De quib decimis augu¬

Expanded text:
multi inueniuntur decimas dare nolentes, statuimus vt secundum semel, secundo, & tertio. Qui si non emendauerint anathemate vsque ad & emendationem cessent aliqui episcopi et abbates, qui decimas non sinerent dare ad ecclesias, ubi illi coloni missas audiunt. Proinde decrevit sacer iste conventus ut episcopi ad ecclesias deferri faciant; familiae vero ibi dent decimas suas, ubi infantes eorum baptizantur, et ubi per totum anni circulum missas audiunt. Ex Decimas Deo et sacerdotibus Dei dandas Abraham factis Jacob promissis insinuat. Deinde lex statuit, et omnes doctores sancti commemorant. Et profecto dignum erat ut Israelitae decimas pecorum et frugum omnium et pecuniarum Domino darent, qui eos liberaverat a decem plagis quibus percussit Aegyptios, et in novissima plaga primogenita cunctorum disperdidit, gratiamque suis praestitit, ut impetratis pecuniis spoliarent Aegyptum. De quibus decimis, Augu
Abbreviated transcription (Latin):
quas ds̃ dare constituit. quia ti.¬
mendũ: ut quisqͥs dõ suũ debitum
abstrahit. ne forte ds̃ ꝑ peccatum
suũ auferat ei necessaria sua.
b siue de pomis arboꝵ. dñi
sint. & illi scĩficantur. Boues. &
storis transeunt. quicqͥd decimũ
uenerit. scĩficabitur dño. Non

Expanded text:
us sibi constituit dari; quia timendum est, si quis Deo suum debitum abstrait, ne forte Deus per peccatum suum auferat ei necessaria sua. bus, sive de pomis arborum, Domini sint, et illi sanctificantur boves et virga transeunt; quicquid decimum venerit, sanctificabitu
Abbreviated transcription (Latin):
ras inȩccłiis fieri non debere. ne
qđ colitur et adoratur in parietib
Aliud ẽ enĩ picturã adorare. aliud
ꝑ picturȩ historiã. qͥd sit ado¬
randũ ad discere. Nã qđ legenti¬
b scripturã. hoc idiotis patet pic¬
turã cernentib. quia in ipsa is¬
norantes uident. qͥd sequi debeant.
in ipsa legunt qͥ litteraᷤᷤ nesciunt.
Unde & p̃cipue gentib ꝓ lectiõe
pictura ẽ. Qđ magnoꝑe tu qui
int̾ gentes habitas attendere debue¬
ras: ne dũ recto zelo incaute succen¬
deris. ferocib animis scandalũ gene-¬
rares. Frangi gͦ non debuit. qđ non
ad adorandũ in eccłus. sed ad instruen¬
das solũmodo m̃tes fuit nescientium
collocatũ: &. quia in locis uenerabi¬
lib scoꝵ depingi hystorias ñ sine
rõne uetustas amisit. si relũ discre
tione condidisses: sine dubio &. ea
quȩ intendebas salubrit᷑ obtinere.
& collectũ gregẽ non disꝑgeres potiꝰ
poteras congregare. ut pastoris inte¬
meratũ exceller&e nom̃. ñ culpa

Expanded text:
ras in ecclesiis fieri non debere, ne quod colitur et adoratur, in parietibus Aliud est picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus scripturam, hoc idiotis patet picturam cernentibus, quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt: unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est. Quod magnopere tu qui inter gentes habitas attendere debueras, ne dum recto zelo incaute succenderis, ferocibrares. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelutione condidisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere, et collectum gregem non dispergere, sed potius poteras congregare, ut pastoris intemeratum nomen excelleret, non culpa
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriĩ sui temeritate. qđ ÷ gra¬
uius deducti cupiditate. prb̃ris qͥb
tet ut canonica regula seruata nul-¬
lus absq consensu epĩ sui cuilibet
fuerit. hanc ñ nͥ culpa graui coram
ep̃o canonica seueritate amittat.

Expanded text:
arbitrii sui temeritate, quod est gravius, deducti cupiditate, presbyteris qtet, ut canonica regula servata, nullus absque consensu episcopi sui, cuilibet fuerit hanc non nisi culpa gravi, coram episcopo canonica severitate, amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
Sanccitũ ÷ atq om̃ib mͦis ꝓhibitũ
Sut siquis pb̃r inuentꝰ fuerit ali¬
cui clerico uł laico munera dare aut
hac cupiditate. seu rapina. seu p̃sũp¬
tione turpis lucri gr̃a. deiciat᷑ aclero.
et alienꝰ existat a regula. Ex concł Re¬

Expanded text:
Sancitum est atque omnibus modis prohibitum, ut si quis presbyter inventus fuerit alicui clerico vel laico munera dare aut hac cupiditate, seu rapina, seu praesumptione turpis lucri gratia dejiciatur a clero, et alienus existat a regula. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
De conciliis aut̃ ep̃alib cap̃ .uii.
non aliud indicimꝰ. quã scĩ patres
salubrit̃ ordinauert̃: ut scił bo-
ni conuentꝰ ꝑ annos singłos ha-¬
beant᷑. in qͥb de om̃ib querelis
quȩ int̾ diuersos eccłȩ ordines na-¬
sci adsolent iudicetur. Ac si forte
ꝓuinciali nequeat ex amine diffini¬
ri. frat̃nitatẽ tuã de totius negotii
qualitate metropolitanꝰ curabit in¬
struere. ut si coram positis patrib
nec tuo fuerit ressopita iudicio.
ad nr̃am cognitionẽ quicqͥd illud ẽ
Sinodoꝵ uͦ cong̾gandarũ aucto¬
ritas aplicȩ sedi pͥuata cõmissa ẽ
potestate. nec ullã sinodũ gñalẽ
ratam ẽẽ legimꝰ. quȩ eiꝰ non fuerit
auctoritate congregata uł fulta.
Hȩc auctoritas testatur canonica.
Hȩc historia eccłastica roborat. Hȩc
scĩ patres confirmant. Ex concilio¬

Expanded text:
De conciliis autem episcopalibus non aliud judicamus quam sancti Patres salubriter ordinarunt, ut scilicet ni conventus per annos singulos habeantur, in quibus de omnibus querelis quae inter diversos Ecclesiae ordines nasci assolent, judicetur: ac si forte tur, quae provinciali nequeat examine diffiniri, fraternitatem tuam de totius negotii qualitate metropolitanus curabit instruere, ut si coram pnec tuo fuerit res sopita judicio, ad nostram cognitionem quidquid illud est Synodorum vero congregandarum auctoritas apostolicae sedi privata commissa est potestate, nec ullam synodum generalem ratam esse legimus, quae ejus non fuerit auctoritate congregata, vel fulta. Haec auctoritas testatur canonica, haec historia ecclesiastica roborat, haec sancti Patres confirmant. C
Abbreviated transcription (Latin):
Gelasis palladio episcopo.
Precepta canonũ quib eccłasti¬
ca regit᷑ disciplina: sicut ad sa.¬
cerdotiũ debiles corpore ñ patiunt᷑
uenire. ita & siquis in eo actu fu¬
erit constitutꝰ aut fuerit sauciatꝰ.

Expanded text:
Gelasius Palladio episcopo. Praecepta canonum quibus ecclesiastica regitur disciplina, sicut ad sacerdotium debiles corpore non patiuntur venire, ita et si quis in eo actu fuerit constitutus, ac fuerit sauciatus,
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq lib̾tatẽ adñis sins ita
U ꝑcipiunt ut nullũ sibimo¬
ineis obsequiũ patronus retentor.
isti si sine crimine capitali st̃. &
adclericatus ordinẽ liberi susci¬
piant᷑. qui directa manu missio¬
ne absoluti ẽẽ noscuntur. Qui
uero retento obsequio manu mis¬
si sunt. ꝓ eo qđ adhuc patroni
seruitute tenentur obnoxii. nul¬
latenus ad ȩccłasticũ ordinẽ st̃
ꝓmouendi. ne qñ uoluerint eorũ
dñi fiant exclericis serui. Ex epła
teris carens. sacris pot̃ esse aptꝰ offi¬
ciis. &. uiciosũ nichil dõ ꝓrsus offer¬
ri legalia prȩcepta sanxerunt. Si¬
militer qui se ipsos abscidunt. Exc̃ct
uili conditione ad sacros ordines
lib̾tatis carta ante ordinationẽ in
ãbone publice legatur. & si nullꝰ
contradixerit. rite consecrabuntur.
Porro seruus non canonice consecratꝰ.
pꝰ quã de gradu decidit. eiꝰ conditio¬
nis sit cuiꝰ fuerat ante gradũ.

Expanded text:
uicunque libertatem a dominis ita percipiunt, ut nullum sibimet obsequium patronus in eis retentet, isti, si sine crimine capitali sunt, ad clericatus ordinem liberi suscipiantur qui directa manumissione absoluti esse noscuntur. Qui vero retento obsequio manumissi sunt, pro eo quod adhuc patroni servitute tenentur obnoxii, nullatenus ad ecclesiasticum ordinem sunt promovendi, ne quando voluerint eorum Domini, fiant ex clericis servi. CAteris carens sacris, potest esse aptus officiis, et vitiosum Deo nihil prorsus offerre legalia praecepta. Sanxerunt, similiter, qui seipsos abscindunt. CAP. vili conditione ad sacros ordines libertatis charta ante ordinationem in ambone publice legatur, et si nullus contradixerit, rite consecrabuntur. Porro servus non canonice consecratus postquam de gradu deciderit, ejus conditionis sit, cujus fuerat ante gradum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex libro pontificatus. exẽplũ.
elix ep̃s natione romanꝰ ex pa
gacri regis usq ad tẽpora theoderici
regis. Itẽ. Gelasius natione afer. ex
patre ualerio ep̃o sedit annos .iiiͬ.
menses . uiii. dies xxx. ltẽ. Agapitꝰ
natione romanꝰ. ex patre gordiano
pb̃ro. sedit᷑ menses .xi. dies.xu. Itẽ
Siluerus natione cãpanus ep̃s. ro-
mano ex patre ormisda sedit annũ
.i. m̃ses .U. dies .ix. ltẽ Qs̃dedit nati¬
one romanꝰ expatre stephano subdi¬
acono sedit annos .iii. &. dies .xxiii.
ltẽ. loħes .iiii. natione dalmata ex
patre uenantio scolastico. sedit an¬
nũ .i. menses .ix. dies xix. ltẽ. Theo¬
dorus natione grecꝰ ex patre theodo¬
ro ep̃o de ciuitate ierosoluna sedit

Expanded text:
Ex lib. Pontific. Felix tertius, natione Romanus ex patus Odoacri regis usque ad tempora Theodorici regis. Item, Gelasius natione Afer, ex patre Valerio episcopo, sedit annos quatuor, menses VIII, dies XXIX. Item, Agapitus natione Romanus ex patre Gordiano presbytero, sedit menses XI, dies XXIII. Item, Silverius natione Campanus, episcopus Romanus ex patre Ormisda, sedit annum unum, menses V, dies IX. Item, Deusdedit natione Romanus ex patre Stephano subdiacono, sedit annos III et dies XXII. Item, Joannes IV, natione Dalmatica, ex patre Venantio scholastico, sedit annum unum menses novem, dies XIX. Item, Theodorus natione Graecus, ex patre Theodoro episcopo de civitate Hierosolymitana, sedit
Abbreviated transcription (Latin):
uersa sectantiũ. &. ambiguitas
inuexit animoꝵ. cũ ĩminentes
gladios euadere fuge p̃sidio nite¬
retur: accutis sudib occurrentia¬
sibi septa transiliens. inferiores par¬
tes corporis inseruisse suggessit.
quȩ uix adhibita curatione bien¬
sicut consueuit exerceat. Nec enĩ
c̃uenit obhoc auferri ante suscep-¬
tũ ordinẽ. in quo pꝰmodũ in uali-¬
tudinẽ corporis casu ꝓbatur facien¬
Qñe naturalia a medicis habuerit
secta. similit̾ &. qui abarbaris aut
a diis stultis fuerint castrati & mo¬
rib digni fuerint uisi. hos canon
admittit adclericatꝰ officiũ ꝓmo¬
ueri. Siquis aut̃ sanꝰ ñ ꝑ discipli¬
nã religionis & abstinentiȩ. s ꝑ
abscisionẽ plasinati adõ corporis
existimans posse a se carnales c̃cu¬
piscentias amputari. castrauerit se.
non eũ admitti de cernimꝰ ad aliqͦd
clericatus officiũ: qđ si iã antei.
fuerat ꝓmotꝰ adclerũ. ꝓhibitꝰ asuo
ministerio deponatur. Isidorus¬

Expanded text:
ersa sectantium, et ambiguitas invexit animorum, dum imminentes gladios evadere fugae praesidio niteretur, acutis sudibus occurrentiasibi septa transsiliens, inferiores partes corporis inseruisse suggessit, quae vix adhibita curatione biensicut consuevit, exerceat. Neque enim convenit ob hoc auferri ante susceptum ordinem, in quo postmodum in invaletudinem corporis casu probatur faciennis naturalia a medicis habuerit secta, similiter et qui a barbaris aut hominibus stultis fuerint castrati, et moribus digni fuerint visi, hos canon admittit ad clericatus officium promoveri. Si quis autem sanus non per disciplinam religionis et abstinentiae, sed per abscisioexistimans posse a se carnales concupiscentias amputari, castraverit se, non eum admitti decernimus ad aliquod clericatus officium. Quod si jam ante fuerit promotus ad clerum, prohibitus a suo ministerio deponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Eunuchus grecũ nom̃ ẽ quod÷
spado. Hoꝵ qͥdã coeunt. s tñ uirtꝰ
in semine nulla ẽ. Licorẽ enĩ ha-¬
bent & emittunt sem̃. s adgignen¬
dũ in ane atq inualidũ. Innocentiꝰ

Expanded text:
Eunuchus Graecum nomen est, quod est spado. Horum quidam coeunt, sed tamen virtus in semine nulla est. Liquorem enim habent et emittunt, sed ad gignendum inanem atque invalidum. Effeta
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdotes si infornicationis
ceciderint laqueũ :. & crimi¬
nis manifestus siue ostensus fue¬
rit actus: sac̾dotii ñ possunt ha-¬
bere honorẽ. ẜ canonicȩ institu-¬
tionis auctoritatẽ. Innocentius¬

Expanded text:
Sacerdotes vero si in fornicationis inciderint laqueum et criminis, et manifestus sive ostensus fuerit actus, sacerdotii non possunt habere honorem, secundum canonicae institutionis auctoritatem. Sace
Abbreviated transcription (Latin):
Iullus missã audiat pb̃ri quẽ¬
u scit c̃cubinã indubitant̃ habe.
aut sub introductã mulierẽ. Uñ
&̃ ipsa sc̃ã synodus hoc capitulũ
sub excõmunicatione posuit dicenꝰ.
de castitate clericoꝵ. concubinã
palã dux̾it. uł ductã ñ reliquerit.
ex parte om̃ĩpotentis dĩ auctorita¬
te beatoꝵ apłoꝵ. petri &. pauli
p̃cipimus. & om̃ino contradicinꝰ.
ut missã non cantet neq eu̾głiũ.

Expanded text:
ullus missam audiat presbyteri, quem scit concubinam indubitanter habere, aut subintroductam mulierem. Unde et ipsa sancta synodus hoc capitulum sub excommunicatione posuit dicens: de castitate clericorum concubinam palam duxerit, vel ductam non reliquerit, ex parte omnipotentis Dei, et auctoritate beatorum apostolorum Petri et Pauli praecipimus, et contradicimus, ut m
Abbreviated transcription (Latin):
fornicationis causa. uxor
a uiro dimitti ñ debeat. Et idõ
quicũq sca̾m culpã cͥminis supͣ¬
dicti. uxorẽ suã quacũq occasio¬
ñ disposuit. tãdiu ab eccłastica cõ¬
mumone pͥuatꝰ sit.&. acetu hõiũ
xp̃ianoꝵ maneat alienꝰ. quãdiu so¬
cietatẽ relicte c̃iugis sincerit᷑ ãple¬
ctat᷑ &. foueat. ita tñ siiã moniti a sa¬
cerdote semel & bis t̃q ut corrige¬
rent᷑. ad thori suȩ c̃iugis noluerĩt redite
c̃sortiũ. ipsi suis meritis &. palatine
dignitatis offitio seꝑabunt᷑. & in¬
suꝑ gen̾ose dignitatis testimonia.
quãdiu inculpa fuerint amissuri

Expanded text:
fornicationis causa, uxor a viro dimitti non debeat . Et ideo quicunque citra culpam criminis supradicti uxorem suam quacunque occasio disposuit, tandiu ab ecclesiastica communione privatus sit, et a coetu hominum Christianorum maneat alienus, quandiu societatem relictae conjugis sinceriter amplectatur et foveat, ita tamen si jam moniti a sacerdote semel et bis et ter ut corrigerentur, ad thori suae conjugis noluerint redire consortium, ipsi suis meritis et a palatinae dignitatis officio separabuntur, et insuper generosae dignitatis testimonia quandiu in cu
Abbreviated transcription (Latin):
gio. p̃cipio ñ ego. s dñs. uxorẽ
Cauiro ñ discedere. Qđ si discesserit.
man̾e in nuptã auiro suo rec̃cilia¬
ri. Pot᷑ enĩ fieri ut discedat ea cau¬
sa. qua dñs ꝑmisit. Aut si feminȩ

Expanded text:
s, uxorem a viro non discedere: quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari . Potest enim fieri ut discedat ea causa qua Dominus permisit. Aut si feminae
Abbreviated transcription (Latin):
trariũ. eo qͥ uidł ñnullȩ abbatissȩ
& aliquȩ ex scĩmonialib uiduis &
puellis uirginib contͣ fas uelũ im¬
ponere p̃sumant. Et idõ ñnullȩ in¬
iustȩ uelatȩ putant se lib̾riꝰ suiᷤᷤ car¬
nalib desideriis posse inseruire . &.
suas uoluntates explere. Qua ꝓpt̃
statuimꝰ. ut si abbatissa. aut quelibo
scĩmoniał pꝰ hanc diffinitionẽ in
tantã audatiã ꝓruꝑit. ut aut ui¬
duã. aut puellã uirginẽ uelare p̃

Expanded text:
nullae abbatissae et aliquae ex sanctimonialibus viduis et puellis virginibus contra fas velum imponere praesumant. Et ideo nonnullae injuste velatae putant se liberius suis carnalibus desideriis posse inservire, et suas voluntates explere. Quapropter statuimus ut si abbatissa aut quaelibet sanctimonialis post hanc definitionem in tantam audaciam proruperit ut aut viduam aut pu
Abbreviated transcription (Latin):
irgines quȩ añ .xii. annos in antus¬
sciis mundiburdiis suis sacrũ
uelam̃ capiti suo imposuerint. &¬
& die ꝓ illis se clamauerint. peti¬
tioni eoꝵ assensus p̃beatur. nͥ forte
dĩ timore tacti. cũ coꝵ licentia in re¬
ligionis habitu ꝑseuerent. Ex concł¬

Expanded text:
irgines quae ante duodecim annos, insciis mundiburdis suis, sacrum velamen capiti suo imposuerint, et die pro illis se proclamaverint, petitioni eorum assensus praebeatur; nisi forte Dei timore tacti, cum eorum licentia in religionis habitu perseverent. De
Abbreviated transcription (Latin):
Deuotis quoq uirginib nͥ aut in
Cepiphania. aut in albis paschalib.
dictũ ẽ graui languore correptis. ne
sine ħ munere de scło exeant implo.¬
rantib non negetur. Ex decr̃ pii p̃p̃.
t uirgines non uelentur anͣ xxu.¬
non st̃ consecrandȩ alio tp̃r nͥ in
epiphania . &. inalbis paschalibus
& in apłoꝵ natalitiis. nͥ causa mor¬
tantis pudicitiȩ uirginalis. cum
ł petitor potens ł raptor aliquis
formidatur ł si ẽ aliqñ mortis
ꝑiculoso scrupulo cõpuncta fue.¬
rit. ne ñ uelata moriatur. aut
Si nupsertt᷑ ñ peccauit. Non illa
uirgo quȩ se semel dĩ cultui de
dicauit. Harũ enĩ si qua nupserit.
habebit dãpnationẽ. qͥ primã fidem
irritã fecit. Si autẽ ħ de uiduis di¬
ctũ obiecerint. quantomag̃ de uͥginib
aliqñ licuerit: Uirgines enĩ quȩ
pꝰ consecrationẽ nupserunt. ñ tã ad¬

Expanded text:
Devotis quoque virginibus, nisi aut in Epiphania, aut in Albis paschalibus,dictum est, gravi languore correptis. Ne sine hoc munere de saeculo exeant, implorantibus non negetur. Ex decreto Pii papae. Ut virgines non velentur ante quon sunt consecrandae in alio tempore nisi in Epiphania, et in Albis paschalibus, et in apostolorum natalitiis, nisi causa mortantis pudicitiae virginalis, cum vel portitor potens, vel raptor, aliquis formidatur, vel si etiam aliquando mortis periculoso scrupulo compuncta fuerit, ne non velata moriatur, aut Si nupserit virgo, non peccavit: non illa virgo quae semet cultui Dei dedicavit. Harum enim si qua nupserit, habebit damnationem, quod primam fidem irritam fecit. Si autem hoc de viduis dictum objecerint, quanto magis de virginibus aliquando non licuit; virgines enim, quae publice consecratae nupserunt, non tam ad
Abbreviated transcription (Latin):
Lesse non debent. nͥ qͦs ipse simpetitur
elegerit. aut quos suo consilio cũ
consensu hȩc scã sedes aut eiꝰ pͥmates
auctoritate huiꝰ sc̃ȩ sedis delegaue¬
udices prius ꝓbare debent suspi¬
tionẽ & causam. aut qͦ animo ac¬
odii. & cupiditatis intentio ĩpedire.
& aduersa frĩb solet irrogare. cap̃.
tiens ñ ante sententiam ꝓferat ca-¬
pitalẽ. quã aut reus ipse confiteatur.
aut ꝑ in nocentes testes conuincat᷑.¬
Primo semꝑ omĩa diligent̃ in qͥ¬
rite. ut cũ iusticia & caritate
disfiniatis. Neminẽ condepnan¬
tes. añ uerũ & iustũ iudiciũ. Nul¬
lũ iudicetis suspitionis arbitrio. s
pͥmũ ꝓbate. &. pꝰea caritatiuã ꝓfer¬
sictor papa. theophilo ep̃o. Au
in lucẽ. & illuminabit abscondita
tenebrarũ. & manifestabit consilia

Expanded text:
esse non debent quam quos ipse, qui impetitur, elegerit, aut quos suo cum consensu haec sancta sedes aut ejus primates auctoritate hujus sanctae sedis delegaveJudices prius probare debent suspicionem et causam aut quo animo acodii et cupiditatis intentio impedire et adversa fratribus solet irrogare. CAP. Ctiens, non ante sententiam proferat capitalem, quam aut reus ipse confiteatur, aut per innocentes testes convincatPrimo semper omnia diligenter inquirere, ut cum justitia et charitate diffiniatis, neminem condemnantes ante verum et justum judicium. Nullum judicetis suspicionis arbitrio; sed primum probate et postea charitativam proferVICTOR papa, THEOPHILO episcopo.in lucem, et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia
Abbreviated transcription (Latin):
De manifesta &. nota pluri ep̃o.¬
mis causa. ñ st̃ querendi testes. ut
sc̃s ambrosius in epła ad corinthios
dic̃ de fornicatione sententiã expo¬
nens apłi. ludicis inquã ñ ẽ sine ac¬
cusatore dãpnare. Quia dñs iudã
cũ fuisset fur. qr ñ ẽ accusatꝰ mini¬
me abiecit. Cognito autẽ oꝑe isto.
pelletidũ illũ decętu fuisse frat̃nita¬
tis censuit. Om̃s enĩ crim̃ eiꝰ scie¬
bant .&. ñ arguebant. Publice eni
nouercã suã loco uxoris habebat.
In qua re neq testib opus erat.
neq tergiuersatione aliqua pot̾at.
tegi crim̃. Et paulopꝰ. Absens facie.
iam iudicaui ut p̃sens eum qͥ ħ ad¬
misit. tradi satanȩ minteritũ car

Expanded text:
De manifesta et nota pluribus causa non sunt quaerendi testes, ut S. Ambrosius in Epistolam ad Corinthios dicit, de fornicatione sententiam exponens Apostoli. « Judicis, inquam, non est sine accusatore damnare; quia Dominus Judam, cum fuisset fur, quia non accusatus, minime abjecit. Cognito autem opere isto, pellendum illum de coetu fraternitatis censuit. Omnes enim crimen ejus sciebant et non arguebant. Publice enim novercam suam loco uxoris habebat. In qua re neque testibus opus erat, neque tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. » Et paulo post: Absens facie, jam judicavi ut praesens eum, qui hoc admisit, tradi Satanae in interitum car
Abbreviated transcription (Latin):
udicantẽ tñ oportet cuncta rima¬
ri.&. ordinẽ rerũ plena inquisiti¬
one discutere. in t̾rogandi ac respon¬
dendi. aditiendiq p̃bita patientia
abeo ut ibi actio ambarũ partium

Expanded text:
udicantem tamen oportet cuncta rimari, et ordinem rerum plena inquisitione discutere, interrogandi ac proponendi adjiciendique praebita patientia ab eo, ut ibi actio ambarum partium
Abbreviated transcription (Latin):
niam constitutis. Incerta nemo
pontificũ iudicare p̃sumat. Et qͣuis
uera sint. ñ tñ credenda st̃. nisi quȩ
certis indiciis cõꝓbantur. nͥ quȩ ma¬
nifesto iudicio conuincunt᷑. nͥ quȩ
iudiciario ordine publicantur.

Expanded text:
io his verbis: Incerta nemo umquam pontificum iudicare presumat, quia, quamvis vera sunt, non tamen credenda sunt, nisi quae manifestis iudiciis comprobantur, manifeste iudicio convincuntur, iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s ut nos ap̃cipitate sententię
ꝓlatione cõpesceret. cũ om̃ia nuda
& aꝑta sint oculis eiꝰ. mala tñ sodo¬
me & gomorre noluit audita iu¬
dicare. priusꝗͣ manifeste agnoscer&.
q̃ dicebantur. Uñ ipse ait. Descen
ei. &̃. antequã fiant. ñ obaliud hȩc
ꝑse inquirere dignatus ẽ. nͥ ut no¬
bis exemplũ daret. ne p̃cipites in
discutiendis & iudicandis fr̃m ne¬
gotiis essemus. & ne mala de cuiꝰꝗͣ
ne ad ꝓferendã sententiam unquã
p̃cipites simus. aut tem̾e indiligen
mus. dicente ueritatis uoce. Nolite
iudicare. & non iudicabimin. Ma
la audita nullũ moueant. nec pas
nec iudicare uoluit. quã ipse ea quȩ
cũ fidelib testib diligent᷑ inuesti¬
gans. audierat : ex oꝑe ueracit᷑ cog
nosceret. multomag̃ nos humani
ta sunt occulta iudicia dĩ. ħ p̃caue̾.¬

Expanded text:
otens ut nos a praecipiendae sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae et Gomorrhae noluit audita judicare, priusquam manifeste agnosceret quae dicebantur. Unde ipse ait: Descendei etiam antequam fiant, non ob aliud haec per se inquirere, dignatus est, nisi ut nobis exemplum daret, ne praecipites in discutiendis et judicandis fratrum negotiis essemus, et ne mala de cujusqune ad proferendam sententiam unquam praecipites simus, aut temere indiligenter mus, dicente Veritatis voce: Nolite judicare ut non judicamini, la audita nullum moveant, nec passnec judicare voluit, quam ipse ea quae cum fidelibus testibus diligenter investigans anosceret, multo magis nos humani ta sunt occulta judicia Dei, hae
Abbreviated transcription (Latin):
uł actorib eccłȩ quȩdã scripture
quo qͦmͦ ꝑ metũ. aut fraudẽ. aut
ꝑ uĩ extorte fuerint. uł ut se li¬
berare possent. quocũq ab eis con¬
scriptȩ uł laboratȩ fueruit in ge¬
nio. ad nullũ eis p̃iudiciũ. ł nocu¬
mentũ uelare censemus. neq ullã
eis infamiam uł calũpniã aut a
suis sequestrationẽ bonis: unquã
cessorib sustinere ꝑmittimus.

Expanded text:
e quaedam scripturae, quoquomodo per metum aut fraudem, aut per vim extortae fuerint, velut se liberare possent, quocunque ab eis conscriptae, vel laboratae fuerint ingenio, ad nullum eis praejudicium vel nocumentum valere censemus, neque ullam eis infamiam vel calumniam, aut a suis sequestrationem bonis unquam cessoribus sustinere permittimus.
Abbreviated transcription (Latin):
statuta litt̾is euocatus minime occur¬
rerit. Hoc :÷ aut̃ infra spaciũ m̃sis ͤ eͤa
die qua eũ litt̾as accepisse constiterit.
Qđ si aliquas uere necessitatis causas
ꝓbau̾it. quib eũ occurrere ñ potu¬
isse manifestũ sit. causȩ suȩ dicendȩ
intra alt̾m m̃sem integrã habeat fa¬
cultatẽ. Uerũ pꝰ m̃sẽ scđ̾m ñ com¬
municet. donec examinetur. Si aut̃
ad conciliũ uniu̾sale infra anni spa¬
tiũ occurrere noluerit. ut uł ibi
causa t̃minet᷑. ipse inse dãpnatio¬
nis sententiã dixisse iudicetur. Tpr
sane quo ñ cõmunicat. nec in sua
ȩccła uł parrochia cõmunic&. Ac¬
cusator aũ eiꝰ si ñ quã dieb cause di¬
cendȩ defuerit. a cõmunione non
remoueatur. Si uͦ aliqñ defuerit.
subtrahens se. restituto incõmuni¬
one ep̃o. ipse remoueatur a cõmu¬
nione accusator. ita tam̃ ut nec
ipsi adimatur facultas cause pagen¬
dȩ. si se addiẽ constitutũ occurrere
ñ uoluisse sed ñ potuisse ꝓbauerit.

Expanded text:
statuta litteris evocatus minime occurrerit, hoc est infra spatium mensis ea die qua eum litteras accepisse constiterit, quod si aliquas vere necessitatis causas probaverit, quibus eum occurrere non potuisse manifestum sit, causae suae dicendae intra alterum mensem integram habeat facultatem. Verum post mensem secundum non communicet donec examinetur. Si autem ad consilium universale infra anni spatium occurrere noluerit, ut vel ibi causa ejus terminetur, ipse in se damnationis sententiam dixisse judisane quo non communicat, nec in sua ecclesia vel paroecia communicet: accusator autem ejus, si nunquam diebus causae dicendae defuerit, a communione non removeatur; si vero aliquando defuerit subtrahens se, restituto in communione episcopo, ipse removeatur a communione accusator; ita tamen, ut nec ipsi adimatur facultas causae peragendae, si se ad diem constitutum occurrere non voluisse, sed non potuisse probaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
nocens iudiciũ subt̃ fugit. quẽad¬
modũ innocens ut absoluatur re¬
quirit. nec suspitione caret. qͥ aliũ
calũpniis derogat. falsa dixisse.
cũ ipse adiudiciũ ut ꝓboꝵ qđ intu¬
lit euocatus uenire distulerit.

Expanded text:
nocens subterfugit, quemadmodum qui est innocens ut absolvatur requirit. Nec suspicione caret qui alium calumniis derogat falsa dixisse, cum ipse ad judicium, ut probet quae intulit, evocatus venire distulerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ulłus recipiatur testimoniũ.
mus si ꝓductꝰ in medio fuerit. li¬
ceat iudici si hoc existimau̾it. tor¬
mentis eũ subig̾e. ltẽ. Non admit¬
timꝰ aũ testimonia eoꝵ qͥ dr̃e solẽt
tͣnseuntes se audisse aliquẽ dicentẽ.
pecuniã sibi solu tã ee̾. s nec tabu-¬
larioꝵ sola p̾sentia sufficit. nͥ qͦ

Expanded text:
Nullius recipiatur testimonium, mus si productus in judicio fuerit, liceat judici, si hoc existimaverit, tormentis eum subigere. Item: Non admittimus autem testimonia eorum qui dicere solent transeuntes se audisse aliquem dicentem, pecuniam sibi sublatam esse, sed nec tabulariorum sola praesentia sufficit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpbat᷑ testimoniũ eiꝰ. pꝰea si ꝓbatꝰ fu¬
erit seruꝰ. nulliꝰ mom̃ti sit. Sin aut̃
lib̾tinũ se ẽẽ dixerit. siqͣ strum̃tũ
manu missionis suȩ ostendit. dicat
testimoniũ. Sin aut̃ in alio loco di¬
cat᷑ strum̃ta sui statꝰ hab̾e. scribat᷑
ꝙͣ testimoniũ eiꝰ. Postea aut̃ si non

Expanded text:
atur testimonium ejus, postea si probatus fuerit servus, nullius momenti sit. Sin autem libertinum se esse dixerit, siquidem instrumentum manu missionis suae ostendit, dicat testimonium; sin autem in alio loco dicat instrumenta sui status habere, scribatur quidem testimonium ejus. Po
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus patronũ cogant᷑ testimo¬
niũ dicere. Itẽ. Idonei ñ uidur ẽẽ
testes qͥb ĩꝑari pot̃. ut testes suit.
Testis idoneus pat̾ filio. aut filiꝰ
patri ñ ẽ. Itẽ Qui falso. ł uarie
testimonia dixert̃. ł utͥq parti
ꝓdidert̃. aiudicib punant᷑. Item.
Pat̾ & filius qͥ in potestate eius ẽ.
Itẽ. Quo fr̃s qui in eiꝰdẽ patris pote¬
state st̃. testes utͥq in eodẽ testam̃to
uł eodẽ negotio fieri posst̃. qm̃ nicħ
nocet ex una domo plures testes alie¬
no negotio adhiberi. Itẽ Exeo qdđ

Expanded text:
adadib. VI. Item. Idonei non videntur esse testes, quibus imperari potest ut testes sint. Item . Testis idoneus pater filio, aut filius patri non est. Item . Qui falso vel varie testimonia dixerunt, vel utrique parti odiderunt, a judicibus puniuntur. Item . Pater et filius qui in potestate ejus est, itestate sunt, testes utrique in eodem testamento, vel eodem negotio fieri possunt, quoniam nihil nocet ex una domo plures testes alieno negotio adhiberi. Item l.
Abbreviated transcription (Latin):
lã bemuolentiã. lllud uͦ qđ ñ haboe.
duplex cor neq m̃datiũ qͥdẽ dicen¬
detͣ. .e. ꝓͥmittat se redditurũ cũ ille
qͥ cõm̃da̾uit poposcerit. & si forte
gladiũ suũ repetat furens. manifestũ
ẽ ñ ẽẽ reddendũ. ne uł se occidat ut
alios. donec ei sanitas restituat᷑. hoc
ĩo ñ ht̃ duplex cor. qri ille cui cõmaatꝰ
ẽ gladiꝰ. cũ ꝓmittebat se redditurũ
poscenti. ñ cogitabat furentẽ possẽ
repetere. Manifestũ ẽ ñ eẽ culpandũ
aliqñ uerũ tacere. falsũ aut̃ dicere
⁊aliqñ aut̃ aliqͥd ueri tacere utile

Expanded text:
lam benevolentiam. Illud vero quod non habet duplex cor, nec mendacium quidem dicenndetur, et promittat se redditurum cum ille qui commendavit poposcerit: si forte gladium suum repetat furens, manifestum est non esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec ei sanitas restituatur. Hoc ideo non habet duplex cor, quia ille cui commodatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem possrepetere, manifestum est non esse culpandum, aliquando verum tacere, falsum autem dicereuando autem aliquid tacere veri utile
Abbreviated transcription (Latin):
tione ł faciendo ł c̃sentͥendo dep̃¬
hensus fuerit. ꝑfidus & ꝑiurus.
I nimaduertendũ ẽ qđ iusuiran¬
A dũ hos habeat comites. ueri¬
tatẽ iudiciũ atq iusticiã. Si ista
defecerint. neqͣꝙͣ uiram̃tũ erit s¬
¶endatiũ ẽ falsa significatio.
cũ uoluntate fallendi. Item.
faciat hõ ꝓ tẽporali hominũ salu¬
te qdͣ pot̃. Cũ aut̃ adhoc uentũ
fuerit. ut talai e sulere nͥ peccando
n possit: iã se existimet ñ hab̾e qͥd
faciat. qñ id reliquũ ẽẽ ꝓspexerit

Expanded text:
tione vel faciendo vel consentiendo deprtione vel faciendo vel consentiendo deprehensus fuerit, perfidus et perjurus. Animadvertendum est quod jusjurandum hos habeat comites: veritatem, judicium, atque justitiam. Si ista defecerint, nequaquam juramentum erit, sest falsa significatio vocis cum voluntate fallendi. Item: Faciat homo etiam pro temporali hominum salute quod potest. Cum autem ad hoc ventum fuerit, ut tali saluti consulere nisi peccando non possit, jam se existimet non habere quid faciat, quando id reliquum non esse
Abbreviated transcription (Latin):
Atis qr ñ ẽ in augurio hõ qͣlis
ego. de hoc augurio etiã mandaũ
solet. an qi ñ serio s ioco dictũ est
ut exitus docuit: ñ ẽ habentũ m̃cla¬
tiũ. Mendacia enĩ. am̃dacib serio
agunt᷑ ñ ioco. Cũ aut̃ quȩ ñ st̃ tãqͣ
ioco dñr. ñ deputant᷑ mendacia. aug¬

Expanded text:
tis quia non est in augurio homo qualis ego? De quo augurio etiam mandavitsolet, an quia non serio sed joco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium. Mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non joco. Cum autem quae non sunt tanquam joco dicuntur, non deputantur mendacia.
Abbreviated transcription (Latin):
uidicandꝰ ẽ. qͥ dic̃ falsũ. qđ putat ue¬
tat falsu. Quantũ enĩ ad anmiũ euis
attinet. qr ñ qđ sentit hoc dicit ñ
uerũ dicit. quãuis uerũ inuenit᷑
ẽẽ qd dicit. Nec ullo mͦ lib ẽ am̃da¬
tio. qui ore nesciens uerũ loquit᷑.
sciens autẽ uoluntate m̃tit᷑. Itẽ. In¬
ipsarũ c̃sid̾atione q̃ dñr tm̃ int̾ ẽ
ire Qsiue qͥsq fallat᷑ siue m̃tiat᷑. ue
cũ falli ꝙͣ m̃tiri minꝰ sit malũ. qͣntũ
ꝑtinet ad hoĩs uoluntatẽ. tñ longe
sit tolerabilius in his quȩ a religione
st̃ se iuncta m̃tiri. ꝗͣ in his sine qͦrũ
fide ł noticia as̃ coli ñ pot̃: falli.
sit. s etiã qñ ipse ẽrat &. fallit᷑. sic̃
hõ. ħ debix. lodͥ qͦd animo gerit. siue
sentit. loqͥt᷑ uoluntate fallendi.

Expanded text:
udicandus est, qui dicit falsum, quod putat vetat falsum, quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit, hoc dicit; non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit, nec ullo modo liber est a mendacio qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Item: Omnis fallatur, sive mentiatur, ut cum falli, quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius in his, quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in his, sine quorum fide, vel notitia Deus coli non potest, falli. scit, sed etiam quando ipse errat et fallitur, sicut homo, hoc debet loqui, quod animo gerit, sive sentit loquitur, voluntate fallendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat uiã sciens in ea ẽẽ laf̾nes
&. dicat. si hac ieris. a latronib tutꝰ
ueniant᷑ latrones. uerũ ille locutꝰ
ẽ. s ñ in corde suo. aliua enĩ puta¬
bat. & nesciens uerũ dix̃. frgo
parũ ẽ uerũ loqͥ. nͥ etiã in corde

Expanded text:
ostendat viam, sciens in ea esse latrones, et dicat, Si hac ieris, tutus eris a latronibus, veniantur latrones: verum ille loquutus est, sed non in corde suo. Aliud enim putabat, et nesciens verum dixit. Ergo parum est, verum loqui, nisi etiam in corde
Abbreviated transcription (Latin):
cauerint. ꝗͣ uesꝑtinũ cȩlebret᷑
officiũ. Concurrendũ ẽ enĩ ad
missã. et auditis missarũ sollẽp¬
niis & uesꝑtinis officiis. largitis
elemosinis ad cibũ accedendũ ẽ:
Si uͦ aliqͥs necessitate c̃strictꝰ fue

Expanded text:
caverint, quam vespertinum celebretur caverint, quam vespertinum celebretur officium. Concurrendum est enim ad missam, et auditis missarum solemnibus et vespertinis officiis, largitis eleemosynis ad cibum accedendum est. Si vero aliquis necessitate constrictus fue
Abbreviated transcription (Latin):
subnotat᷑. &.U. feria sequens . ⁊ .ui.
& sabbatũ. Nisi .iiii. istos dies fu¬
periorib.xxx.iui. adiunxerimꝰ . xl.
dies in abstinentia ñ habemꝰ. Iube¬
mur ñ ab omĩpotente dõ omiũ bonoꝵs
nr̃oꝵ decimas dare. Quaꝓpt̃ ut om̃iᷤ¬
decima a nobis deo rite ꝑsoluatur.
tollamus decimã anni. & in ea pec.¬
cata nr̃a c̃fitendo. corrigendo nos.
ieiunando. uigilando. orando. ele¬
mosinã dando. abstergamꝰ. & car¬
nẽ nr̃am decimemꝰ. ut ad sc̃m pascha
Ut pb̃ri plebib annuntient qd̃ͣ
in quadragesima. ⁊ in ieiunio
.iiII. tẽpoꝵ tantũmͦ ad missarũ sol¬
lẽpnia genua flectare debeant.
irridentes dñm in passione eiꝰ fecis¬
se leguntur. s utraq ianua in t̾rã
ponat. Ait enĩ apłs. flecto genua
Exconcilio gabilonensi. capło .u.
Solent plures qui se ieiunare
putant in quadragesima. mox ut
signũ audierint. ad horã nonã
manducare. Qui nullatenꝰ ieiui¬
nare credendi st̃. si ante mandu.¬

Expanded text:
subnotatur, et V feria sequens, et VI et Sabbatum. Nisi quatuor istos dies superioribus XXXVI adjunxerimus XL dies in abstinentia non haberemus. Jubemur etiam ab omnipotenti Deo omnium bonorum nostrorum decimas dare. Quapropter ut omnis a nobis rite persolvatur, tollamus decimam anni, et in ea peccata nostra confitendo, corjejunando, vigilando, orando, eleemosynas largiendo, abstergamus, et carnem nostram decimemus, ut ad sanctum Pascha ri plebibus annuntient, quod in Quadragesima, et in jejunio Quatuor Temporum, tantummodo ad missarum solemnia genua flectere debeant, irridentes Dominum in passione ejus fecisse leguntur, sed utraque genua in terram ponat. Ait enim Apostolus: Flecto genua concilio Cabilonensi, cap. 5. Solent plures qui se jejunare putant in Quadragesima mox ut signum audierint, ad horam nonam manducare. Qui nullatenus jejunare credendi sunt, si ante mandu
Abbreviated transcription (Latin):
çȩlebrare cũ eo audeat. ł sacroscm̃
corpꝰ & sanguinẽ dñi trade. Nemo
iungat᷑ ei inconsortio. neq in aliqͦ
negotio. Et siqͥs ei se sociauerit.⁊
cõmunicau̾it eiꝰ oꝑib malignis.
nou̾it se simili ꝑcussũ anathemate:
his exceptis qͥ obhanc causã ei iun¬
guntur. ut eũ reuocent aberrore.
& ꝓuocent ad satisfactionẽ. nisi
forte resipuerit. & dĩ gr̃a inspi¬
rante adpęnitentiȩ remediũ c̃u̾suᷤ
dĩ. quã lesit: humilit̾ satisfecerit.
It nemo epõꝵ quẽlib&. sine
certa & manifesta peccati causa.
cõmunione pͥuet eccłastica. Sub
tas. quia anathema ȩt̃na ẽ mortis
dãpnatio. &. ñ nͥ ꝓ mortali debae.
imponi crimine. &. illi qͥ alit̃ ñ
tib nullus recipiat. añ utriꝰq par¬
tis ex aminationẽ iustã. nec cũ eis
oratione. aut cibo ł potu. ł osculo
cõmunicet. nec aue eis dicat. Qcͥa
qͥcũq in his ł aliis ꝓhibitis scient̃
excõmunicatis cõmunicau̾it. iuxta

Expanded text:
celebrare audeat, vel sacrosanctum corpus et sanguinem Domini tradere. Nemo ei jungatur in consortio, neque in aliquo negotio. Et si quis ei se sociaverit et communicaverit ejus operibus malignis, noverit se simili percussum anathemate, his exceptis qui ob hanc causam ei junguntur ut eum revocent ab errore et provocent ad satisfactionem, nisi forte resipuerit, et, Dei gratia inspirante, ad poenitentiae remedium fuerit Dei quam laesit, humiliter satisfeUt nemo episcoporum quemlibet sine certa et non manifesta peccati causa communione privet ecclesiastica. Sub tas, quia anathema est aeternae mortis damnatio, et nonnisi pro mortali debet imponi crimine, et illi qui aliter non tibus nullus recipiat ante utriusque partis examinationem justam, nec cum eis oratione aut cibo vel potu, vel osculo communicet, nec ave eis dicat, quia quicunque in his vel in aliis prohibitis scienter excommunicatis communicaverint, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
guli aut̃ sumꝰ alt̾̃ alt̾iꝰ m̃bra. &. si
patitur unũ m̃brũ. cõpatiunt᷑ om̃ia
m̃bra. ꝓculdubio in nos peccat. qui
te corripiatur. dein cũ testib redar¬
guatur. nouissime inconuentu ȩccłe
publice conueniat᷑. Qđ si has tres cõ¬
monitiones &. pias correptiones con¬
tẽpnit .&. satisfacere despicit. pꝰ ħ
sit tͥ inqͥt sic̃ ethnicus &. publicanꝰ
no s ꝓ pagano habeat᷑. &. in alio
loco m̃brũ qd asua cõpage resoluit᷑.
& aiunctura caritatis dissociat᷑. &.
om̃e corpꝰ scandalizat. dñs & abscidi
ferte inqͥt malũ auob̾. Et it̾ Siqͥs
fr̃ noĩat᷑. & ẽ fornicator. aut adult̃.
aut homicida. aut rapax. cũ hͦmͦi
nec cibũ sum̾e licet. Et ioħs electꝰ¬
p̃cȩt̾is xp̃i discipłis. talẽ nefarium
hominẽ salutare ꝓhibebat dicens.
Nec ei aue dixeris. nec eũ in domũ
&. apłica p̃cepta adimplentes. m̃brũ
putridũ &. insanabile. qd medicinã
ñ recipit. ferro excõmunicationis

Expanded text:
guli autem sumus alter alterius membra; et si compatitur unum membrum, compatiuntur omnia membra: procul dubio in nos peccat, qui te corripiatur, deinde cum testibus redarguatur, novissime in conventu ecclesiae publice conveniatur. Quodsi has tres commonitiones, et pias correptiones contempnit, et satisfacere despicit, post haec sit tibi sicut ethnicus et publicanus, id o pagano habeatur. Et in alio loco membrum, quod a sua compage resolvitur, et a junctura caritatis dissociatur, et omne corpus scandalizat, Dominus et abscidi, ferte, inquit, matum a vobis. Et item: Si quis frater nominatur, et est fornicator aut adulter, aut homicida; aut rapax, cum hujusmodi nec cibum sumere licet. Et JohanneChristi discipulis talem nefarium hominem salutare prohibebat, dicens: Nec ei Ave dixeris, nec eum in domum  praecepta adimplentes, membrum putridum et insanabile, quod medicinam non recipit, ferro excommunicationis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ despexerit atq c̃tẽpserit. eiꝰ ãmonitionẽ.⁊
salub̾rimã ĩuitationẽ: feriat illũ pastorali
lͥiga. ħ ÷ sent̾ntia excõmunicatiõis. ut acõmu¬
c̃gruã satisfactione. ⁊̃ dignã em̃dationẽ. Quã
excõmunicationẽ deb&. idẽ ep̃s seniori illiꝰ no.

Expanded text:
tem despexerit atque contempserit eius admonitionem et saluberrimam invitacionem, feriat illum pastorali virga, hoc est sententia excommunicationis, et a commucongruam satisfactionem et dignam emendationem. Quam excommunicationem debet idem episcopus seniori illius not
Abbreviated transcription (Latin):
aut accepta pecunia ordinauerit
euconomũ .i. defensorẽ. siue para-¬
monariũ. qͥcũq gͦ ħ meditatꝰ fue¬
rit. si conuictus fuerit. ipse ꝗͣ
subeat gradus sui ꝑicłm. Et qͥ sic
ordinatꝰ fuerit. nullũ hãt fructũ.
ex hꝰcemodi mercimonio. &. crea¬
tione ꝓbrosa. s sit alienꝰ & digni
tatis & sollicitudmis erꝰ. in quã ꝑ
pecuniã intrauit. s &. ille qui tã
t᷑pib &. illicitis int̾cessor appa
monachus fuerit: anathema sit.

Expanded text:
aut accepta pecunia ordinaverit oeconomum, id est defensorem, sive paramonarium: quicunque hoc meditatus fuerit, si convictus fuerit, ipse quidem subeat gradus sui periculum, et qui sic ordinatus fuerit, nullum habeat ex hujusmodi mercimonio et creatione prtatis et sollicitudinis ejus, quam per pecunias intravit; sed et ille qui tam turpibus et illicitis intercessor apparmonachus fuerit, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
t nullus fidelis cuiꝰcũq c̃ditionis
sit. occultȩ nuptias faciat. s bene¬
dictione a sacerdote accepta. publice
giũ. luxta possibilitatẽ fiat dos:
nec sine publicis nuptiis qͥsꝙͣ. nub̾e
uł uxorẽ ducere p̃sumat. Const̾ no¬
uellarũ. capitulo .iͦ.
Siqͥs diuinis tactis scͥpt᷑is iurau̾it
mulieri. se eã legitimã uxorẽ habi¬
turũ. uł si in oratorio tale sacͣm̃tũ
dedit. sit illa legitima uxor. quãuiᷤ
nulla dos. nulla scriptura alia int̾¬

Expanded text:
Ut nullus fidelis, cujuscunque conditionis sit, occulte nuptias faciat, sed benedictionem a sacerdote accepta publice gium, juxta possibilitatem fiat dos, nec sine publicis nuptiis quisquam nubere vel uxorem ducere praesumat. CAP. ellar. Constitut. c. 1. Si quis divinis tactis Scripturis juraverit mulieri se eam legitimam uxorem habiturum, vel si in oratorio late sacramentum dederit, sit illa legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla scriptura alia inte
Abbreviated transcription (Latin):
les. ltẽ. Qđ nubentes pꝰ benedictio¬
lantur uidł ne compagẽ c̃ugalis
unitatis disrũpant. At uͦ qd eadẽ
uitta candido purpureaq colore
ꝑmiscet᷑. Candor qͥppe ẽ mundi¬
tia uitȩ. purpura ad sanguinis
post̾itatẽ adhibetur. ut hoc signo
⁊ continentia &. lex tenenda ab
utrisq ad tp̃s ãmoneat᷑. &. pꝰ hec
reddendũ debitũ ñ neget᷑. ltem.

Expanded text:
tem nubentes post benedictiolantur, videlicet ne compagem conjugalis unitatis disrumpant. At vero quod eadem vitta candido purpureoque colore permiscetur, candor quippe ad munditiam vitae, purpura ad sanguinis posteritatem adhibetur, ut hoc signo et continentiae lex tenenda ab utrisque ad tempus admoneatur, et post haec reddendum debitum non negetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ehinc it̾m exorcitatur diabol.
ut suã nequitiã cognoscens. iustũ suꝑ
se dĩ udiciũ timens. recedat ab hoĩe.
nec iã contendat eũ arte sua subu̾t̾e
ne baptismũ consequat᷑. s magis ho¬
norẽ dõ creatori suo exhibens. reddat

Expanded text:
ehinc iterum exorcizatur diabolus, ut suam nequitiam agnoscens et justum super se Dei judicium timens, recedat ab homine, nec jam contendat eum arte sua subvertere, ne baptismum consequatur, sed magis honorem Deo creatori suo exhibens reddat
Abbreviated transcription (Latin):
unc datur baptitando sal bene¬
dictũ in os. ut ꝑ sał typũ sapientiȩ
sale conditꝰ. fetore careat iniqͥtatis.
nec auermib peccatoꝵ ultͣ putresi¬
at. s mag̾ illesus seruetur ad maiorẽ
grãm ꝑcipiendã. Beda suꝑ regum¬

Expanded text:
unc datur baptizando sal benedictum in os, ut per sal typicum, sapientiae sale conditus, foetore careat iniquitatis, et nec a vermibus peccatorum ultra putrefiat, sed magis illaesus servetur ad majorem gratiam percipienda
Abbreviated transcription (Latin):
ostea tangunt᷑ ei nares et aures
tangens cũ sputo linguã eiꝰ &. mit¬
tens digitos in auriculã eius dixit.
Effeta qđ ÷ ad aꝑire. Hoc enĩ sacram̃tũ
hic agit᷑. ut ꝑ saluã tẏpicã sacerdo¬
tis & tactũ : sapientia & uirtꝰ di¬
uina salutẽ eiꝰdẽ cathecumini oꝑet᷑.
ut aꝑiant᷑ illi nares ad accipiendũ

Expanded text:
ostea tanguntur ei nares et aures tangens cum sputo linguam ejus, et mittens digitos in auriculas ejus, dixit: Effeta, quod est adaperire . Hoc enim sacramentum hic agitur, ut per salivam typicam, et sacerdotis tactum sapientia, et virtus divina salutem ejusdem catechumeni operetur; ut aperiantur ei nares ad accipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
ta nullius acusatio suscipiat᷑. sed
ꝓpria uoce si legitima & condigna
accusationis ꝑsona fuerit. p̃sente ui¬
delic&. eo quẽ accusare desiderat.
quia nullus absens accusari potest.

Expanded text:
ta nullius accusatio suscipiatur, sed propria voce si legitima et condigna accusatoris persona fuerit praesente videlicet eo, quem accusare desiderat, quia nullus absens aut accusari potest,
Abbreviated transcription (Latin):
redintegri. &. eccłas quȩ sibi subla¬
tȩ st̃. cũ om̃i pͥuilegio suo restitui.
& pꝰ modũ non sub angusti tp̃ris spa
Ille uͦ qui ui aut terrore ł timore
a sede pulsus. aut suis reb expoli¬
Latus fuerit. non pͥus uocetur ad si.¬
nodũ. quã ei om̃ia legib redinte-¬
grẽtur. & tamdiu in sede ꝓpͥa paci¬
fice & potestatiue cuncta dispo¬
nens resideat. quãdui expulsusł
expoliatꝰ. suis carere uisus ẽ reb.¬

Expanded text:
redintegrari, et Ecclesias quae sibi sublatae sunt, cum omni privilegio suo restitui, et postmodum, non sub angusti temporis spIlle vero, qui vi aut timore a sede pulsus, aut suis rebus exspoliatus fuerit, non prius vocetur ad synodum, quam ei omnia legibus redintegrantur. Et tamdiu in sede propria pacifice et potestative cuncta disponens resideat , quamdiu expulsus vel exspoliatus carere visus est reb
Abbreviated transcription (Latin):
idoloꝵ nefarias p̾ces emittunt. &. fu¬
nesta sacrificia offert̃. hisq cȩlebrita¬
tib demonũ accipiunt responsa: arus¬
pices nuncupant᷑ quasi horarũ inspe¬
ctatores. dies enĩ & horas in agendis
minib occurrentes fert̃. Idẽ & aus
auiũ aspicia. & auguria qͣsi auium
auspicioꝵ. unũ adoculos. alt̾m ac
aures ꝑtinens. Ad oculos scił uolatꝰ.
ad aures uox auiũ. Phitonissȩ apitio
apollinȩ dictȩ. qđ is auctor fuerit
diuinandi. Astrologi dicti st̃. eo qđ
in astris augurant᷑. Genethliaci ap
mores. actꝰ. &. euentꝰ p̃dic̾e conant᷑.
ldẽ qͥs qͣli signo fuerit aut quẽ effe¬

Expanded text:
 nefarias preces emittunt, et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum accipiunt responsa. Aruspices nuncupantur, quasi horarum inspectores. Dies enminibus occurrentes ferunt. Iidem suntavium spicia, et auguria quasi avium auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris auguriantur. Genethliaci appmores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quale signo fuerit natu
Abbreviated transcription (Latin):
natũ xp̃m annuntiauert̃. Posteab
nõie soli mathematici dicti st̃: cꝰ
artis scientia usq adeu̾głm fuit c̃¬
cessa. ut xͦ edicto. nemo exinde na¬
tiuitatẽ aliqͥs de celo int̾̃p̃cet᷑. dro¬
scopi dicti st̃. q̃ horas natiuitatis
hoiũ specularent᷑ dissimili .&. di¬
uerso facto. Sortilegi st̃. qͥ sub
nõĩe fictȩ religionis. ꝑ qͣsdã qͣs scõꝵ
sortes uocant. diuinationis scien¬
tiã ꝓfitent᷑. Aut qͣrũ cũq scͥpt᷑arũ

Expanded text:
tum annuntiaverunt . Postea hoc nomine soli mathematici dicti sunt, cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretetur. Horoscopi dicti sunt, quod horas nativitatis hominum specularentur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt, qui sub nomine fictae religionis, per quasdam quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam