comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit. spiritalit̃ insinuans. quia
quisquis amorte animȩ xp̃o sibi
manum confortante resipiscit. ñ
mͦ asordib exsurgere uicioꝵ. sed &
inbonis continuo ꝓficere debet oꝑi
Et uissit illi dari manducare. Ad
testimonium quidẽ inte resusci¬
tatam manducare precipit. ut ñ
fantasma sedueritas crederetur: S
&si qͥs aspiritali morte resurrexit.
celesti necesse ẽ mox pane satietur.¬
& duuni scilicet uerbi. & sacro sc̃i
altaris particeps effectus. Nam
uixta moralem intellectum. dres
illi mortui qͦs saluator incorpo¬
rib suscitauit. tria genera resur¬
rectionis animarũ significant:.
Si quidẽ ñ nulli consensum male
delectacioni p̃bendo. latente tan¬
tum cogitacione peccati sibi mor¬
dem consciscunt. s tales se iuuifi¬
care significans saluator. suscita¬
uit filiã archisynagogi. ñdũ fo¬
ras elatã. s in domo mortuã. quasi
uicium secreto incorde degentem
Alii ñsolum noxiȩ delectacioni cõ¬
sentiendo. sed & ipsum malũ quo

Expanded text:
it spiritualiter insinuans, quia quisquis a morte animae Christo sibi manum confortante resipiscit, non modo a sordibus exsurgere vitiorum, sed et in bonis continuo perficere debet operibus. Et jussit illi dari manducare. At testimonium quidem vitae resuscitatam manducare praecipit, ut non phantasma, sed veritas crederetur. Sed et si quis a spiritali morte surrexerit, coelesti necesse eet divini, scilicet, verbi et sacrosancti altaris particeps effectus. Nam, juxta moralem intellectum, tres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo latente tantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie salomon dño demplum con¬
deret. fecit & mare eneum. inqͦ sacer¬
dotes lauarentur: duodecimq illd̃
aquilonem.tres occidentem. tres
meridiem. &tres aspicerent orientẽ:
plagas fide et confessione sc̃e trim¬
tatis. essent apeccatoꝵ labę purga

Expanded text:
Ecclesiae Salomon Domino templum conEcclesiae Salomon Domino templum conderet, fecit et mare aeneum, in quo sacerdotes lavarentur, duodecimque illud aquilonem, tres occidentem, tres meridiem, et tres aspicerent orientem, plagas fide et confessione sanctae Trinitatis essent a peccatorum labe purga
Abbreviated transcription (Latin):
ficium: inaltero insigne ẽ po¬
testatis Eterat ꝑnoctans inora¬
tione di: Forma tͥ prescribitur:
qͣm debeas emulari Quid enĩ
cum uis aliquod officium
pietatis adoriri: qͣndo xp̃c missu¬
rus apłos. pꝰ orare curauit. Uis sci¬
re qͣm mͥ non sibi orauerit:
Et cum dies inquit factus esset.
uocauit discipulos suos. E elegit
xii. exillis. Ubi notandum. qͦd
solum illos .xii. appellat discipłos
xp̃i sed et om̃s qui ineũ credentes
magisterio eius adregnũ celoꝵ
erudiebantur. Discipuli qͥppe. a¬
discendo sunt uocati. ex quoꝵ mul¬
titudine qͦs ipse uoluit elegit:
qyos & apostolos nominauit.
Apłi grece: latine missi dicuntur.
Cuiꝰ sacramentũ nominis exponens
euuangłista marcus. ait. Etfecit ut
essent duodecim cum illo. & mit¬
teret eos p̃dicare euuangłium. Q
ipse dñs ait. Sic̃ misit me pat̃.¬
& ego mitto uos. Qui bene .xii. sunt
electi. ut uidelicet mundi salutem qͣm
uerbo p̃dicarent: suo qͦ numero my¬
sticȩ commendaret. Ter enim

Expanded text:
ficium; in altero, insigne est potestatis. Et erat pernoctans in oratione Dei. Forma tibi praescribitur quam debeas aemulari. Quid enim cum vis aliquod officium pietatis adoriri, quando Christus missurus apostolos prius orare curavit? Vis scire quam mihi, non sibi oraverit? Et cum dies, inquit, factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis. Ubi notandum, quod solos illos duodecim appellat discipulos eius, sed omnes qui in eum credentes magisterio eius ad regnum caelorum erudiebantur. ex qdiscendo sunt vocati, ex quorum multitudine quos ipse voluit elegit. Quos et apostolos nominavit. Apostoli Graece, Latine missi dicuntur. Cujus sacramentum nomine exponens evangelista Marcus, ait: Et fecit ut essent duodecim cum illo, et ut mitteret eos praedicare Evangelium. Et ipse Dominus dicit: Sicut misit me Pateet ego mitto vos. Qui bene duodecim sunt electi, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero mystice commendarent. Ter enim
Abbreviated transcription (Latin):
siuis signum decȩlo dedit. quib eter¬
ne beatitudinis głam & prius figu¬
ralit inmonte transformatꝰ & post
ueraciter incȩlum subleuatus osten¬
dit. Nã sicut ionas fuit signũ nini¬
uitis. ita erit & filius hominis gene
rationi isti. Ostendit udeos instar
ninutarũ peccatis grauib inuolu¬
dos. cesubuersion si non penituerint
ẽẽ ꝓximos. Uerum sic̃ sic̃ niuiuitis¬
&e denunciat᷑ supplicium. &e remedi-¬
um monstratur:ita etiã udei ñ de¬
bent desperare indulgentiã. siuelint

Expanded text:
suis signum de coelo dedit, quibus aetersuis signum de coelo dedit, quibus aeternae beatitudinis gloriam et prius figuraliter in monte transformatus, et post veraciter in coelum sublevatus ostendit. Nam sicut Jonas fuit signum Ninivitis, ita etendit. Ostendit quidem Judaeos instar Ninivitarum peccatis gravibus involutos, et subversioni, si non poenituerint, esse proximos. Verum sicut Ninivitis denuntiatur supplicium, et remedium demonstratur, ita etiam Judaei non debent desperare indulgentiam, si velint
Abbreviated transcription (Latin):
dem beata. qͥa u̾bi incarnandi mi¬
nistra ẽ facta demporalis.S inde
multo beatior. qͥa eiusdẽ semꝑ a¬
mandi custos manebat eterna.
Qua sentencia. sapientes uideorũ
clã ꝑcutit. qͥuerbũ dĩ ñ audire &
custodire. sed negare & blasphema¬
re querebant. Eurbis aut concur¬
rentib cep̃ dr̃e. Generatiohȩc genera¬
tio neqͣm ẽ. signũ querit ⁊ signũ ñ
dabit᷑ illi. nͥ signum ionȩ. Dup
plici fuerat questione pulsatus. qͥ
dam enĩ calumpniabantur eum.
nbeekebub eiecisse demonia. qͥb
actenus ẽ responsũ. &e alii tẽptã¬
tes signum decȩlo querebant ab
eo. Quib adhuc respondere inopit.
Non eis signũ decȩlo qͣ indignierãt
udere. uerum depfundo inferni
tͥbuens. Quale ionas ꝓph̃a naufra¬
guis cȩtoq sorbente uoratus. sͣ a¬
bysso acmortis fauce liberatus.
& accepit &e dedit. Signũ uidelicet ĩ¬
carnationis. ñ diuinitatis. passionis
nongłificationis. Discipulis autẽ

Expanded text:
idem beata, quia Verbi incarnandi miidem beata, quia Verbi incarnandi ministra est facta temporalis; sed inde multo beatior, quia ejusdem semper amandi custos manebat aeterna. Qua sententia sapientes Judaeorum clam percutit, qui Verbum Dei non audire et custodire, sed negare et blasphemare quaerebant. Unde et recex muliere, quia conceptus in utero virginali, carnem non de nihilo, non aliunde, sed materna traxit ex carne. Alioquin, nec vere filius hominis diceretur, qui originem non haberet ex homine. Et nos Beelzebub ejecisse daemonia, quibus hactenus est responsum. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo, quibus abhinc respondere incipit, non eis signum de coelo, quod indigni erant videre, verum de profundo inferni tribuens, quale Jonas propheta naufragus, cetoque sorbente voratus, sed de abysso ac mortis fauce liberatus, t accepit et dedit, signum videlicet incarnationis, non divinitatis, passionis, non glorificationis. Discipulis autem
Abbreviated transcription (Latin):
&e fidei ostenditur. quȩ scribis & pha¬
riseis dñm temptantib simul &¬
blasphemantib tanta eiꝰ incarnati¬
onẽ p̃omnib sinceritate cognoscit.
tanta fiducia confitetur ut ce p̃sen¬
tium ꝓcerum calumpniã. & futuroꝵ
confundat hereticoꝵ ꝑfidiã. Nã sic̃
tc̃ udei sc̃ĩ sp̃s oꝑa blasphemando.
uerũ consubstancialẽq pat̾ dĩ filiũ
negabant. Sic heretici postea negan
nom̃ ẽterno complectens omniagy¬
ro.imꝑium sine fine manet. Queuẽ¬
tre beato gaudia matris habens
cum uirginitatis honore. nec pͥmã
similẽ uisa ẽ nec habere sequentẽ¬
audiunt u̾bũ dĩ &custodiunt illud
Dulchre saluator attestatiomi mulieris
anniit. Non eam tantũ mͦ que uer¬
bum di corporaliter generare me¬
ruerant. sed & omnes quidẽ uerbum
spiritalit auditu fidei concẽpere. &
boni oꝑis custodia. uel insuo uł in
ꝓrimoꝵ corde parere & qͣsi alere¬
studuerint. asseuerans eẽ beatos:
Quia &e eadem dĩ genitrix. & inde qͥ¬

Expanded text:
harisaeis Dominum tentantibus et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti Spiritus opera blasphemando verum consubstantialemque Patri Dei Filium negabant, sic haeretici postea negandmbris unigenito Deo, carnis suae matero Imperium sine fine manet; quae uentre beato Gaudia matris habens cum uirginitatis honore Nec primam similem uisa es nec habere sequenteaudiunt verbum Dei, et custodiunt illud. Pulchre Salvator attestationi mulieris annuit. Non eam tantummodo, quae verbum Dei corporaliter generare meruerat, sed et omnes, quidem verbum spiritualiter auditu fidei concipere, et boni operis custodia, vel in suo, vel in proximorum corde parere, studuerint, asseverans esse beatos. Quia et eadem Dei genitrix et inde qu
Abbreviated transcription (Latin):
sectio. inmoderata & indecens co¬
gitantib. & ideo resurrectionẽ car¬
nis ñcredentib occurrit in formi¬
tas S quẽ admodum si statua
cuius libet solubilis metalli aut
igne liquesceret. aut conterẽtur
impuluerẽ. aut confunderetur in
massam. & eã uellet artifex rur¬
sus exillius materie qͣntitate re¬
parare. nichil inter esset aderꝰ
integritatem. quȩ particula ma¬
tharie cui menbro statue redde¬
retur dum tam̃ dotũ ex quo con¬
stituta fuerit. resumeret. Ita ds̃
mirabilit atq ineffabiliter arti¬
fex extoto quo caro nr̃a constite¬
rat eammirabili. & effabili ce¬
leritate restituet. nec aliquid at¬
tinebit ad eius redintegrationẽ.
utrũ capilli adcapillos redeant
&ungues adungues. Anquicqd
eoꝵ perierat. mutetur incarnem:
inpartem aliam corporis reuocet᷑.
curante artificis ꝓuidentia ne qͥd
indecens fiat. Molite gͦ timere:
multis passerib pluris estis. Hon
plures estis legendum. qͦd ad com¬

Expanded text:
sectio, immoderata et indecens cosectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informositas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli, aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerit resumeret: ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet, nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia, ne quid indecens fiat. Nolimultis passeribus pluris estis. Non plures estis legendum est, quod ad com
Abbreviated transcription (Latin):
actu computacionis. s infacultate
cognitionis accipitur: Non enĩ sol¬
utͣttẽ ds̃ curȩ numerantis intendit
excubiam: s cui cognita sunt omĩa
qͣsi numerata sunt. omĩa. Beneta¬
men numerata dicuntur. qͥa quȩ
uolumꝰ seruare. numeramꝰ: Ubi
inmensã dĩ erga homines ostendit
ꝓuidentiã. & ineffabilẽ signat af¬
fectũ. qͦd nil nr̃m dm̃ lateat. ⁊ parua
etiã occiosaq dicta eius scientiam
ñ fugiant: Derident intelligentiã
eccłiasticã in hoc loco. qui carnis
resurrectionẽ negant q̃si nos ipsa
terrenã materiem quȩ discedente
anima fit cadauer. ita resurrectio¬
nem reparandã dicamus. utea q̃
dilabuntur & inalias atq alias a¬
liarum rerũ species formasq uertun¬
tur. Quamuis ad corpus redeant un¬
de dilapsa sunt. Ad easdem qͦ corꝑis
partes ubi fuerunt. redire necesse sit.
Alioquin si capillis capitis redit qͦd
tam crebra tonsura detraxit si un¬
guibus quod tociens dempsit ex¬

Expanded text:
actu computationis, sed in facultate actu computationis, sed in facultate cognitionis accipitur: non enim sollicitam Deus curae numerantis intendit excubiam, sed cui cognita sunt omnia, quasi numerata sunt omnia. Bene tamen numerata dicuntur, quia quae volumus servare, numeramus: ubi immensam Dei erga homines ostendit providentiam et ineffabilem significat affectum, quod nil nostrum lateat Deum, et parva etiam otiosaque dicta ejus scientiam non fugiant. Derident intelligentiam ecclesiasticam in hoc loco, qui carnis resurrectionem negant, quasi nos ipsam terrenam materiem quae discedente anima fit cadaver, ita resurrectione reparandam dicamus, ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillis capitis redit, quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit ex
Abbreviated transcription (Latin):
seoꝵ adtendere. & hic acarnificum
cede p̃cipit ñtimere. Quia uidelicet
post mortẽ nec horũ crudelitas. nec il¬
lorũ ualeat simulatio durare. dño
pocius qͥ semꝑ uideat placendũ. Do¬
minũ qui semꝑ punire uel lib̃are
queat esse timendum Nonne quĩq:
passeres ueneunt dispondio. & umꝰ
exillis nonẽ in obliuone corã dõ. Si
minutissima inquit animalia. &
que quolibet ꝑaera feruntur uola¬
tilia ds̃ obliuisc ñ potest. uos qui
adimaginẽ facti estis creatoris non
debetis terreri. abhis qͥ occidunt
corpꝰ Quia qui irrationabilia gub̃¬
nat. rationabilia curare ñ desiit.
Dispondius qͦ qͥnq passeres ueneunt
id⁊ uenduntur. genus ẽ ponderis
leuissimi. exduob assib compositi.
Querit fortasse aliqͥs qͦmͦ dicat apłs.
Numquid de bubus cura ẽ dõ. cum
utiq bos passere p̃ciosior existat.
s aliud cura: aliud uͦ ẽ scientia. De¬
niq numerus capilloꝵ. Dequo con

Expanded text:
saeorum attendere, et hic a carnificum saeorum attendere, et hic a carnificum caede praecipit non timere, quia videlicet post mortem nec horum crudelitas, nec illorum valeat simulatio durare. Domino potius qui semper videat placendum, Dominum qui semper punire vel liberare queat, esse timendum. Nonne quinque passeres veneunt dipondio, et unus ex illis non est in oblivione coram Deo? Si minutissima, inquit, animalia, et quae quolibet per aera feruntur volatilia Deus oblivisci non potest, vos qui ad imaginem facti estis Creatoris, non debetis terreri ab iis qui occidunt corpus, quia qui irrationabilia gubernat, rationabilia curare non desinit. Dipondius quo quinque passeres veneunt, id est venduntur, genus est ponderis levissimi, ex duobus assibus compositi. Quaerit fortasse aliquis, quomodo dicat Apostolus: Nunquid de bobus cura est Deo ? cum utiqSed aliud cura, aliud vero est scientia. Denique numerus capillorum, de quo con
Abbreviated transcription (Latin):
domum laquearib cedrinis. & ȩdi
ficauit tabulatum suꝑ omnẽ domỹ
qͥnq cubitis altitudinis. Ergo p̃dica¬
bitur intectis. cunctis audientib pa¬
lam dicet᷑. Nico autem uobis ami¬
cis meis. neterreamini abhis. qui oc¬
cidunt corpus. & post hec non hñt
ampliuis quid faciant. Si ꝑsecutores
scõrum occisis corporib non habent
amplius quid contra illos agant.
Ergo suꝑuacua furiunt insania. qͥ
mortua martyrum menbra feris
auibusq discerpenda ꝓicunt. uel
inauras extenuari. uel inundas sol¬
ui. uel ꝑflammas incinerẽ faciunt
redigi.Cum nequaqͣm omĩpotenciȩ
dei. qum ea resuscitando uiuificet.
obsistere possint. Eamete eum. qui
postquam occiderit habet potesta¬
tem mittere ingehennã. Quia duo
sunt genera ꝑsecutoꝵ. unaͣ palã seui¬
entium. alterũ. ficte fraudulenterq
blandientium. Contra utrũq nos
munire atq instituere uolens sal¬
uator: & supra abhẏpocrisi phari¬

Expanded text:
domum laquearibus cedrinis, et domum laquearibus cedrinis, et ficavit tabulatum super omnem domum, quinque cubitis altitudinis . Ergo praedicabitur in tectis, cum cunctis audientibus palam dicetur: Dico autem vobis amicis meis, ne terreamini ab his qui occidunt corpus, et post haec non habent amplius quid facient. Si persecutores sanctorum occisis corporibus, non habent amplius quid contra illos agant, ergo supervacua furiunt insania, qui mortua martyrum membra feris avibusque discerpenda projiciunt, vel in auras extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt redigi, cum nequaquam omnipotentiae Dei quin ea resuscitando vivificet obsistere possint. Timete eum qui postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehennam. Quia duo sunt genera persecutorum, unum palam saevientium, alterum ficte fraudulenterque blandientium: contra utrumque nos munire atque instituere volens Salvator, et supra ab hypocrisi Phari
Abbreviated transcription (Latin):
nib & eoꝵ reueletur hypocrisis. Alerũ
qͦd sequitur. QGõ quȩ intenebris di¬
xistis in lumine dicentur. & qͦo inau
re loquuti estis incubiculis predica¬
bitur suͣꝑ tecta. Non solum unfuturo
qͣndo cuncta cordiũ abscondita ꝓfe¬
rentur adlucẽ s inp̃senti tempore po¬
dest congruent accipi. qm̃ quȩ iut̃te¬
nebras quondã pressurarũ. carcerũq
umbras. uel locuti. uel passi sunt apłi.
Nc̃ clarificata ꝑ orbẽ eccłia lectis eorũ
actib publicȩ predicant᷑. Sane qͦdait.
p̃dicabitur intectis. uixta morẽ ꝓuin¬
cie palestine loquitur. ubi solent in
tectis residere. Non enĩ tecta nr̃o more
culminib sublimata . s plano scema¬
thȩ faciunt equalia. Unde lex p̃cipit
ut qͥ nouam domum edificaret mu¬
rum tecti poneret uigẏro. ne funde¬
retur ibi sanguis innoxius labente
aliquo. & inpreceps ruente. Et intẽ¬
pli constructione legimꝰ Texit qͦ

Expanded text:
nibus, et eorum reveletur hypocrisis. Verum nibus, et eorum reveletur hypocrisis. Verum quod sequitur: Quoniam quae in tenebris dixistis, in lumine dicentre locuti estis in cubiculis praedicabitur in tectis: non solum in futuro, et quando cuncta cordium abscondita proferentur ad lucem, sed in praesenti tempore potest congruenter accipi, quoniam quae inter tenebras quondam pressurarum carcerumque umbras vel locuti vel passi sunt apostoli, nunc clarificata per orbem Ecclesia lectis eorum Actibus publice praedicantur. Sane quod ait, Praedicabitur in tectis, juxta morem provinciae Palaestinae loquitur, ubi solent in tectis residere; non enim tecta nostro more culminibus sublimata, sed plano schemate faciunt aequalia. Unde lex praecepit ut qui novam domum aedificaret, murum tecti poneret in gyro , ne funderetur ibi sanguis innoxius, labente aliquo, et in praeceps ruente. Et in templi constructione legimus: Texit quoque
Abbreviated transcription (Latin):
quiciȩ sed inazimis sinceritatis ce¬
ueritatis Nam sic̃ modicum fer¬
menti totam farine cui inicituꝵ.
massã corrumpit. uniuersãq mor
consparsionem suo sapore cõma¬
culat: sic nimirum simulatio cꝰ
semel animum inbuerit. tota uir¬
tutum sinceritate & ueritate frar¬
dabit. Nichil autem oꝑtũ ẽ. qͦd
non reueletur: Neq absconditũ. qͦd
ñsciatur: Et qͦmͦ inpresenti scło.
muitoꝵ diu latet hẏpocrisis figo
defuturo tempore intelligendum.
qͣndo iudicabit ds̃ occulta homi¬
num: Nam sic̃ unus amicoꝵ beati
iob uerissime dixit. Laus impiorum
breuis ẽ &gaudium hypocritȩ adin¬
star puncti. Si ascenderit usq ad ce¬
lum suꝑbia euis. & caput er nubes te¬
tigerit. qͣsi sterquiliniũ infine ꝑdet᷑
Infine inquit ꝑdetur qͥ inpͥncipio flo¬
rere uidebatur. Est gͦ sensus. Attendite
ne emulemini simulatores. qͥa ueni¬
et ꝓfecto tempꝰ inqͦ e ur̃a uirtus om¬

Expanded text:
quitiae, sed in azymis sinceritatis quitiae, sed in azymis sinceritatis . Nam sicut modicum fermenti totam farinae cui injicitur massam corrumpit, universamque mox conspersionem suo sapore commaculat, sic nimirum simulatio, cujus semel animum imbuerit, tota virtutum sinceritate et veritate fraudabit. Nihil autem opertum est quod non reveletur, neque absconditum quod non sciatur. Et quomodo in praesenti saeculo multorum diu latet hypocrisis? Ergo de futuro tempore intelligendum, quando judicabit Deus occulta hominum. Nam sicut unus amicorum beati Job verissime dixit: Laus impiorum brevis est, et gaudium hypocritae ad instar puncti, si ascenderit usque ad coelum superbia ejus, et caput ejus nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur . In fine, inquit, perdetur, qui in principio florere videbatur. Est ergo sensus: Attendite ne aemulemini simulatores, quia veniet profecto tempus, in quo et vestra virtus om
Abbreviated transcription (Latin):
qui a tulistis clauem scientiȩ ipsi
non introistis. & eos qͥ introiebant
ꝓhibuistis. Clauis scientiȩ. humili¬
tas xp̃i ẽ. quã legis periti nec ipsi
inlege ce ꝓphis intelligere. nec abalis
intelligi uolebant: Intrare ẽ enĩ. nõ
eẽ contentum suꝑficie littere. Sed
usq adintelligentie sacracioris ar¬
chana penetrare. Alit. om̃ĩs doctor
qͥ auditores qͦs uerbo edificat. exem¬
plo scandalizat. Nec ipse regnum dei
intrat. nec eos qͥpoterant intrare per¬
mutat. Nym hec adillos diceret. ceꝑ¬
unt pharisei & legis periti grauit in
lationis. & impietatis suȩ crimina
audierint. ipsi testantur. qͥ tanto into¬
nante turbine. non ipsi resipiscere. sed
doctorẽ ueritatis insidiis moliuntur
riseorum qͦd ẽ hypocrisis. Ad hoc fer¬
mentum ꝑtinent omnia. quȩ recũ¬
bens apud phariseum suꝑrꝰ dispu¬
tauerat. Dequo & apostolus p̃cipit.
taq epulemur. Non infermento ue¬
teri. neq infermento malicie & ne

Expanded text:
quia tulistis clavem scientiae, ipsi quia tulistis clavem scientiae, ipsi non introistis, et eos qui introibant prohibuistis. Clavis scientiae humilitas Christi est, quam legisperiti nec ipsi in lege et prophetis intelligere, nec ab aliis intelligi volebant. Intrare est enim, non esse contentum superficie litterae, sed usque ad intelligentiae sacratioris arcana penetrare. Aliter: Omnis doctor qui auditores quos verbo aedificat exemplo scandalizat, nec ipse regnum Dei intrat, nec eos qui poterant intrare permittit. Cum haec ad illos diceret, coeperunt Pharisaei et legisperiti graviter inlationis, et impietatis suae crimina audierint ipsi testantur, qui tanto intonante turbine non ipsi resipiscere, sed doctorem veritatis insidiis moliuntur risaeorum quod est hypocrisis. Ad hoc fermentum pertinent omnia quae recumbens apud Pharisaeum superius disputaverat. De quo et Apostolus praecipit: Itaque epulemur, non in fermento veteri, neq
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus. S moris ẽ scripturarum.
duas sepe generationes hominũ bo¬
norum scilicet malorumq compu¬
tare. hoc ẽ eorum. qͥ non ex sanguii¬
bus. neq exuoluntate carnis. neq ex
uoluntate uiri. sed exdõ nati sunt. E
eoꝵ quib dicitur. Clos expatre dia¬
bolo estis. & alibi. serpentes generatio
uiperarum: Asanguine abel. usq
sanguinem ⁊acharie. qui peruit in¬
ter altare & edem. Quare asanguine
abel qui pͥmus martyrũ. passus est.
mirum non ẽ. s quare usq adsangͥ¬
nem ⁊acharie. querendũ ẽ. cum &
multi post eum usq ad natiuitatẽ
xp̃i. Exipso mox nato innocentes
in bethleem pueri sint abhac gene¬
ratione ꝑempti. nisi forte. qͥa abel.
pastor ouium.⁊acharias. sacerdos
fuit. & hic ineampo. ille inatrio tẽ¬
pli necatus ẽ utriusq gradus mar¬
tyres. & laici scilicet. & altaris officio
mancipati. sub eoꝵ uoluit intimari
uocabulo. Ue uobis legis peritis.

Expanded text:
crucifixus. Sed moris est Scripturarum crucifixus. Sed moris est Scripturarum duas saepe generationes hominum, bonorum scilicet malorumque computare, hoc est eorum qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt ; et eorum quibus dicitur: Vos ex patre diabolo estis . Et alibi: Serpentes, generatio viperarum . A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae, qui periit inter altare et aedem. Quare a sanguine Abel qui primus martyrium passus est, mirum non est, sed quare usque ad sanguinem Zachariae, quaerendum est, cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, et ipso mox nato, innocentes in Bethleem pueri sint ab hac generatione perempti, nisi forte quia Abel pastor ovium, Zacharias sacerdos fuit, et hic in campo, ille in atrio templi necatus est, utriusque gradus martyres, et laici scilicet et altaris officio mancipati, sub eorum voluit intimare vocabulo. Vae vobis legisperitis,
Abbreviated transcription (Latin):
cet. Deniq inmatheo ita habes. Id̃o
ecce ego mitto aduos ꝓpħas ce sapien¬
tes cescribas. Si autem eadẽ sapien
heretici xp̃o exiurgine principiũ dare.
omittant alium legis & ꝓpħarum.
alium noui testamenti dm̃ p̃dicare.
Quamius sepe etiam apłiea scͥptura
ꝓph̃as. Non eos solũ qͥ futurã xpi in¬
carnationem. sed ce eos qui uentura
cȩlestis regni gaudia p̃dicent. appel¬
lat:ꝓpħȩ inquit duo aut tres dieant.
c&e cet̾i diuidicent. S nequaquã hos
crediderim apłis incathalogi ordine
p̃ferendos Ut inquiratur sanguis
omium ꝓpharum. qui effusus ẽ ac̃¬
stitucione mundi. ageneratione ista
Queritur. qͦmͦ sanguis omniũ ꝓpħaꝵ¬
orum requiratur cum & multi scõꝵ
siue ante incarnationẽ. seu post mortẽ.
resurrectionemq saluatoris. ab aliis
sint nationib interempti. & ipse dñs
iudeis licet adclamantib aromano
tam̃ preside romanisq sit militibus

Expanded text:
cet . Denique in Matthaeo ita habes: Ideo cet . Denique in Matthaeo ita habes: Ideo ecce ego mitto ad vos prophetas, et sapientes et scribas. Si autem eadem sapienthaeretici Christo ex Virgine principium dare, omittant alium legis et prophetarum, alium Novi Testamenti Deum praedicare, quamvis saepe etiam apostolica Scriptura prophetas non eos solum qui futuram Christi incarnationem, sed et eos qui ventura coelestis regni gaudia praedicent, appellat. Prophetae inquit duo aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Sed nequaquam hos crediderim apostolis in catalogi ordine praeferendos. Ut inquiratur sanguis omnium prophetarum qui effusus est a constitutione mundi a generatione ista. Quaeritur qrequiratur, cum et multi sanctorum sive ante incarnationem, seu post mortem resurrectionemque Salvatoris, ab aliis sint nationibus interempti, et ipse Dominus Judaeis licet acclamantibus, a Romano tamen praeside, Romanisque sit militibus
Abbreviated transcription (Latin):
saluari. quemadmodum & illi
Ux uobis qui ȩdificatis monumenta
ꝓpħarum. patres autẽ ur̃i occiderũt
illos. Non monumenta ꝓph̃arum or¬
nare sedint̃fectores ꝓph̾arũ imitari.
sceleris ẽ. Iudei gͦ ꝓpħarum monum̃ta
edificando. patrũ suoꝵ facta qͥ hos occi¬
derunt arguebant. s paterna faci¬
retorquebant eadẽ uidelicet ipsi q̃
inparentib dampnabant agentes.
Profecto testificamini qͦd consenti
dem se obfauorem uulgi captandũ:
patrum suoꝵ horrere perfidiã. memo¬
rias ꝓpħarum qͥ abeis occisi sunt ma¬
gnifice ornando. s ipso opere testifi¬
cantur qͣntum paterne nequicie con¬
sentiant. dñm qui abeisdẽ ꝓpħis ẽ
p̃nunciatus. iniurũs agendo. ubi se
parit̃ & filios homicidarum. & ad
suȩ dampnationis augmentũ sci¬
entes peccare declarant. Unde recte
subiungitur. Pr opterea & sapiencia
dĩ dirit Mtitam adillos ꝓpħas & a¬
postolos. & exillis occident. & ꝑsequent᷑.
Sapientiã dĩ seipsum dic̃: Ipse enim

Expanded text:
salvari, quemadmodum et illi . Vae vobis qui aedificatis monumenta prophetarum, patres autem vestri occiderunt illos. Non monumenta prophetarum ornare, sed interfectores prophetarum imitari, sceleris est. Judaei ergo prophetarum monumenta aedificando, patrum suorum facta qui hos occiderunt arguebant, sed paterna faciretorquebant, eadem videlicet ipsi quae in parentibus damnabant agentes. Profecto testificamini quod consentiidem se, ob favorem vulgi captandum, patrum suorum horrere perfidiam, memorias prophetarum qui ab eis occisi sunt magnifice ornando, sed ipso opere testificantur quantum paternae nequitiae consentiant, Dominum qui ab eisdem prophetis est praenuntiatus, injuriis agendo. Ubi se pariter et filios homicidarum et ad suae damnationis augmentum scientes peccare declarant. Unde recte subjungitur: Propterea et sapientia Dei dixit: Mittam ad illos prophetas et apostolos, et ex illis occident et persequentur. Sapientiam Dei seipsum dicit, ipse est enim
Abbreviated transcription (Latin):
figere possit. S benedicitur. querẽs
requiem. & nonueniens. qͥa castas m̃¬
tes effugiens. in solo diabolus corde
prauorum gratã sͥ potest inuenire
qͥetẽ. Unde deillo dñs. Subumbra
inquit dormit. insecreto calami. &
locis humentib. Inumbra udelicet
tenebrosas conscientias. Incalamo
qͥ foris nitidus. intus ẽ uacuus. simu¬
latrices: in locis humentib lasciuias
mollesq mentes insinuans.
Dicit. Reuertar indomum meam
unde exiui. Timendus ẽ iste uersi¬
culus. ñ exponendus. Ne culpa quã
innobis extinctã credebamus. ꝑ in¬
curiam nos uacantes opprimat.
Et cum uenerit. inuenit scopis mũ¬
datã. hoc ẽ grã baptismatis. apec¬
catorum labe castigatam. s nulla
boni operis industria cumulatam:
Unde bene matheus hanc domũ
uacantem. scopis mundatã. atq or¬
natã dic̃ inuentã: Mundatã uide¬
licet aiiciis pͥstinis ꝑbaptismũ. Ua¬

Expanded text:
figere possit. Sed bene dicitur: Quaerens figere possit. Sed bene dicitur: Quaerens requiem et non inveniens, quia castas mentes effugiens, in solo diabolus corde pravorum gratam sibi potest invenire quietem. Unde de illo Dominus: Sub umbra inquit dormit in secreto calami, et locis humentibus . In umbra, videlicet tenebrosas conscientias; in calamo, qui foris nitidus, intus est vacuus, simulatrices; in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuans. Dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Timendus est iste versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis exstinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. Et cum venerit, invenit scopis mundatam, hoc est, gratia baptismatis a peccatorum labe castigatam, sed nulla boni operis industria cumulatam. Unde bene Matthaeus hanc domum vacantem, scopis mundatam, atque ornatam dicit inventam: mundatam videlicet a vitiis pristinis
Abbreviated transcription (Latin):
captiuas: dominus liberare. Ille
p̃dicat ydola: hic uniꝰ dĩ noticiã.
Ille trahit aduicia. hic adiurtutem
reuocat. Quom gͦ possint habere
concordiã int̃ se. quoꝵ oꝑa diuisas:
Cym inmundus sp̃s exierit deho¬
mine.ꝑ ambulat ꝑloca inaquosa
Quamuis simpliciter intelligi pos¬
sit. dnm hec ad distinctionem suoꝵ
&e sathanȩ operum adiunxisse qͦd
scilicet ipse semꝑ polluta munda¬
re. Sathanas uero mundata gͣuio¬
rib festiẽt contaminare sordib
tam̃ et deheretico quolibet uł scis¬
matico. uel etiã malo catholico po¬
test ñ inconuenienter accipi. De
quo tempore baptismatis. sp̃s in¬
mundus qͥ ineo prius habitaue¬
rat ad confessionẽ catholicȩ fides.
abrenuntiationẽq mundane con¬
u̾sationis eiciatur locaq inaqͦsa
ꝑagret id: corda fidelium quȩ amo¬
llicie fluxȩ cogitacionis expurga¬
ta sint. callidus insidiator exploret.
si qͦs ibi forte sue nequicie gressus

Expanded text:
captivitas, Dominus liberare; ille captivitas, Dominus liberare; ille praedicat idola hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutem revocat. Quomodo ergo possunt habere concordiam inter se, quorum opera divisa sunt? Cum immundus Spiritus exierit de homine, perambulat per loca inaquosa. Quamvis simpliciter intelligi possit, Dominum haec ad distinctionem suorum et Satanae operum adjunxisse, quod scilicet ipse semper polluta mundare, Satanas vero mundata gravioribus festinet attaminare sordibus, tamen et de haeretico quolibet, vel schismatico, vel etiam malo catholico, potest non inconvenienter accipi. De quo tempore baptismatis Spiritus immundus qui in eo prius habitaverat, ad confessionem catholicae fidei, abrenuntiationemque mundanae conversationis ejiciatur locaque inaquosa peragret, id est, corda fidelium quae a mollitie fluxae cogitationis expurgata sint, callidus insidiator exploret, si quos ibi forte suae nequitiae gressus
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sa arma eius auferet. inquib
confidebat. & spolia eius distͥbuet.
De se ipso quippe loquit᷑ qͦd ñcordi
fallax operatione quẽ admodũ ca¬
lumpniabantur s fortiori poten¬
tia uictor: homines adȩmonio libe¬
raret: Arma inquib malefortis ille
confidebat: astucie doliq ie sunt
nequiciȩ spiritalis. Spolia uͦ euis.
ipsi homines sunt abeo decepti. q̃
uictor. xp̃c distribuit. qͦdẽ insig¬
ne tͥumphantis. quia captiuam du¬
cens captiuitatẽ dedit dona homi-¬
nib quosdã qͥda apłos. alios euuã¬
gelistas. hos ꝓpħas. illos pastores
ordinans & doctores. OYi non ẽ me¬
cum. aduersum meẽ & qui ñ col¬
ligit mecum. disꝑgit. Non putet
quisqͣm hoc dehereticis dictum &
scismaticis. quamquã & ita exsuꝑ¬
fluo possit intelligi. s exconsequen¬
tib dextuq sermonis addiabolũ
refertur. & quo possint opera salua¬
toris. beelzebub operib comparari.
Ille cupit animas hominum den̾e

Expanded text:
universa arma ejus auferet, in quibus universa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet. De seipso quippe loquitur, quod non concordi fallax operatione, quemadmodum calumniabantur, sed fortiori potentia victor, homines a daemonio liberaret. Arma in quibus male fortis ille confidebat astutiae dolique sunt nequitiae spiritalis, spolia vero ejus ipsi homines sunt ab eo decepti. Quae victor Christus distribuit, quod est insigne triumphantis, quia captivam ducens captivitatem, dedit dona hominibus, quosdam quidem apostolos, alios evangelistas, hos prophetas, illos pastores ordinans et doctores . Qui non est mecum, adversum me est; et qui non colligit mecum, dispergit. Non putet quisquam de haereticis dictum et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi, sed ex consequentibus textuque sermonis ad diabolum refertur, et quod non possint opera Salvatoris Beelzebub operibus comparari. Ille cupit animas hominum tenere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ute. qͦ & tabulȩ lapidee scripte
sunt inmonte syna. Igit᷑ manꝰ¬
substantia ẽ. Nonte scandalitet mẽ¬
broꝵ inequalitas. cum edificet uni¬
minum. suie angeloꝵ. In nullis enĩ
menbris nrĩs magis apparet parti¬
cio qͣm indigitis. Quod aut̃ dixit
ꝑuenit inuos regnũ dĩ. Regnum dĩ
nunc dic̃ quo dampnantur impii.
& afidelib depeccatis suis penitenti¬
am nunc agentib secernuntuꝵ.
Eum fortis armatus custodit atͥum
suũ. inpace sunt omnia quȩ possidet.
Fortẽ armatum diabolum. Atrium
uͦ illius. mundum qͥ inmaligno po¬
situs ẽ. appellat: in quo usq adsal¬
uatoris aduentũ male paccato po¬
tiebatur imperio. qͥa incordib infi¬
delium sine ulla contradictione qui¬
escebat. Inde & alibi princeps mun¬
di uocatur. dicente domino. Uenit
enĩ princeps mundi. & uime nicħ in¬
ueñ. Et iterum. Hunc princeps huiꝰ¬
mundi eiciet᷑ foras. De qua ce hie e¬
or illo suꝑueniens uicerit eum:

Expanded text:
est iste , quo et tabulae lapideae scriptae est iste , quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina. Igitur mansubstantia est. Non te scandalizet membrorum inaequalitas, cum aedificet uniminum, sive angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitis. Quod autem dixit: Pervenit in vos regnum Dei, regnum Dei nunc dicit quo damnantur impii, et a fidelibus de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. Fortem, diabolum; atrium vero illius, mundum qui in maligno positus est appellat, in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Unde et alibi princeps mundi vocatur, dicente Domino: Venit enim princeps mundi, et in me nihil inveniet . Et iterum: Nunc princeps mundi eor illo superveniens vicerit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
artium abono magistro didicisse.
ut inpͥncipe demonioꝵ eicerent de¬
mones. Ideo inquit ipsi uidices ur̃i
erunt. Ipsi inquit: ipsi ignobilia &
contemptibilia huius mundi. inqͥbꝰ
ñ artificiosa malignitas. s sc̃a si¬
apparet. Ipsi testes mei: uidices e¬
runt ur̃i. Aliter: filu̾s uideoꝵ. exor¬
cistas gentis illuis exmore significat.
qͥa adĩnuocationẽ eiciebant demo¬
nes. Et cohartat eos introgatione pru¬
deuti. ut confiteant᷑ sp̃s scĩ ẽẽ op. Qͦd
si expulsio inqͥt demonũ infiluis ur̃is
dõ ñ demonib deputatur. Quare in
me idem opꝰ ñeandẽ habeat causã:
Frgo ipsi uidices ur̃i erunt: ũ potesta¬
te sed comparatione. Dũ ille expul¬
sionẽ demonũ dõ assignanit uos
beelrebub principi demonioꝵ.
orro siindigito dĩ eicio demonia.
ꝓfecto ꝑuenit in uos regnum dei
Iste ẽ digitus. quẽ confitent oe magi
qui contra moysen &e aaron sig¬
na faciebant. dicentes. Digitus dĩ

Expanded text:
artium a bono magistro didicisse, artium a bono magistro didicisse, ut in principe daemoniorum ejicerent daemones. Ideo inquit ipsi judices erunt vestri, ipsi inquit ipsi ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non artificiosa malignitas, sed sancta siapparet, ipsi testes mei, judices erunt vestri. Aliter: Filios Judaeorum, exorcistas gentis illius ex more significat, qui ad invocationem ejiciebant daemones. Et coarctat eos interrogatione prudenti, ut confiteantur Spiritus sancti esse opus. Quod si expulsio inquit daemonum in filiis vestris, Deo, non daemonibus deputatur, quare in me idem opus non eamdem habeat causam? Ergo ipsi vestri judices erunt, non potestate, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos Beelzebub principi daemoniorum. Porro si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei. Iste est digitus quem confitentur et magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant, dicentes: Digitus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
filio scm̃ dicere sp̃ĩn: quia quoꝵ u
num ẽ regnum. hoꝵ ẽ &e una maie
Si autem ce sathanas inse ip stas.
sum diuisus ẽ qͦm stabit regnũ ip¬
sius. quia dicitis. Inbeeltebub cic̃e
me demonia: Hoc dicens: ex ipsoꝵ
confessione uolebat intelligi. qͦd ineũ
ñcredendo in regno diaboli ẽẽ ele¬
gissent. Quod utiq adũsum se diui¬
sum stare m̃ posset. Eligant gͦ pha¬
risei qͦd uoluerint. Si sathanas sa¬
thanan non potest eicere. nicħ contͣ
dominũ qͦd dicerent inuenire po¬
tuerunt. Si autẽ potest: multoma¬
gis sͥ ꝓspiciant & recedant deregno
eius. qͦd adũsum se diuisum stare
non potest. In quo autẽ dñs xp̃c ei
pem existiment: attendant qͦd seqͥ¬
tur: Si autẽ ego inbeelzebub eiciode¬
monia. filii uñ in quo eiciunt: Idco
ipsi iudices ur̃i erunt. Dixit hoc utiq
de discipulis suis. illius populi fili¬
is. qui certe discipuli dñi nr̃i ihu xp̃i.
bene sͥ conscu fuerant nicħ se maloꝵ

Expanded text:
Filio sanctum dicere Spiritum, quia quorum Filio sanctum dicere Spiritum, quia quorum unum est regnum, horum est et una majestas. Si autem et Satanso divisus est, quomodo stabit regnum ipsius? quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia. Hoc dicens, ex eorum confessione volebat intelligi; quod in eum non credendo, in regno diaboli esse elegissent, quod utique adversum se divisum stare non posset. Eligant ergo Pharisaei quod voluerint, si Satanas Satanan non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent invenire potuerunt; si autem potest, multo magis sibi prospiciant, et recedant de regno ejus, quod adversum se divisum stare non potest. In quo autem Dominus Chrispem existiment, attendant quod sequitur. Si autem ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. Dixit hoc utique de discipulis suis, illius populi filiis, qui certe discipuli Domini Jesu Christi bene sibi conscii fuerant, nihil se malarum
Abbreviated transcription (Latin):
bres ruere qͣsi ñ possint & illa calũpni¬
ari. & diccre. ex occultis & uariis aeris
passionib accidisse. Attu qͥ calump¬
miaris ea que ocłis uides: manu tenes.
utilitate sentis. qͥo facis dehis. quȩ de
celo uenerint: utiq respondebis.⁊ ma¬
gos inegypto multa signa fecisse de
ipse autem ut uidit cogitationeᷤᷤ cęlo.¬
eoꝵ. dixit eis. Omne regnum in se¬
ipsum diuisum desolatur. & domꝰ
supra domũ cadit. Non addicta. s
ad cogitata respondit. ut uel sic com¬
pellerentur credere potentiȩ eius. qͥ
cordis uidebat occulta. Si autem
omne regnum inseipsũ diuisum
desolatur. Eigo patͥs & filii. & sp̃s sc̃ĩ
regnum nẽ diuisum. Qͦd sine illa cõ
tradictione ñ aliqͦ inpulsu desolan¬
dum. sedeterna ẽ stabilitate mansu¬
rum. Si uͦ sc̃ẽ & indiuidue tͥnitatis
indiuidurm. immo qͥa indiuidu¬
um manet regnũ. Desistant arria¬
ni minorẽ patre filium. minorem

Expanded text:
bres ruere, quasi non possint et illa calumnibres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calummaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et Magos in Aegypto multa signa de coelo feitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipso divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum desolatur, ergo Patris et Filii et Spiritus sancti regnum non est divisum, quod sine ullatradictione non aliquo impulsu desolandum, sed aeterna est stabilitate mansurum. Si vero sanctae et individuae trinitatis individuum, imo quia individuum manet regnum, desistant Ariani minorem Patre Filium, minorem
Abbreviated transcription (Latin):
deinde adlaudes dĩ tacentia priꝰ ora
laxentur. Oyidã autẽ exeis dixert̃.
Inbeelzebub pͥncipe demonioꝵ eicit
demonia: Nonhec aliqui deturba. sed
pharisei calumpniabant᷑. & scribȩ.
sic̃ alii euuangłiste destantur. Turb̃
quippe que minus eruditȩ uidebant̃.
dñi semꝑ facta mirantib illi contra
uel negare hec. uel quȩ negare nequi
uerant sinistra int̾pretatione ꝑu̾tere
laborabant. qͣsi ñhȩc diuinitatis. sed
inmundi sp̃s oꝑa fuissent. id: beel¬
rebub qͥ ds̃ erat accaron: Nã beel qͥdẽ
ipse ẽ baal. Tebub aut̃ musca uocat᷑.
Nec uixta quedã mendosa exemplaria
.l. littera. uel .d. infine ẽ nominis legen¬
uir muscarũ. siue hñs muscas int̃pretat᷑.
obsordes uidelicet immolatiꝰ cruoris.
excuius spurcissimo ritu. uel nomine
pͥncipẽ demonioꝵ cognominabant.
q̃rebant. Nel ininorem helie ignẽ desub¬
limi uenire cupiebant. uel insimili-¬
tudinem samuelis tempore estiuo mu¬
gire tonitrua. coruscare fulgͥora. im¬

Expanded text:
 ora laxentur. Quidam autem ex eis dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec aliqui de turba, sed Pharisaei calumniabantur et Scribae, sicut alii evangelistae testantur. Turbis quippe, quae minus eruditae videbantur, ni semper facta mirantibus, illi contra vel negare haecione pervertere laborabant, quasi non haec divinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent, id est Belzebub, qui deus erat Accaron: nam quidem Bel ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur; nec juxta quaedam mendosa exemplaria l littera, vel d in fine est nominis legenvir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant.elo. Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, im
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝑuiam neminẽ salutare con¬
ceditur ut sub qͣnta festinatione
it̃ predicationis ꝑgere debeat. osten¬
datur: Que si qͥs uerba etiã ꝑ alle¬
goriã uelit intelligi: insacculo pe¬
cunia clausa ẽ. Pecunia uͦ clausa
ẽ sapientia occulta. Qͥ gͥ sapientiȩ
ũbum habet s hoc erogare ꝓrimo
negligit. qͣsi pecuniã insaculo liga¬
tam tenet Et scͥptum ẽ. sapientia ab¬
scondita. & thesaurus absconditus.
que utilitas inutrisq: Quid uͦ ꝑpe¬
ram. nͥonera sȩculi: & quid hoc loco
ꝑealciamenta. nͥ mortuoꝵ operum
exempla signantur: Quid gͦ officiũ
p̃dicationis suscipit dignum non est
ut onus seculariũ negocioꝵ portet.
Nec dum hoc euis colla depͥmit. ad p̃¬
dicanda cȩlestia non adsurgat. Hec
debet stultoꝵ operũ exempla conspi¬
cere. ne sua opera qͣsi exmortuis pellibꝰ

Expanded text:
iam per viam neminem salutare coniam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat, ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegoriam velit intelligi, in sacculo pecunia clausa est; pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam tenet. Et scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus absconditus: quae utilitas in utrisque ? Quid veram, nisi onera saeculi; et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicebat illis. Messis qͥdẽ multa.
operarii autẽ pauci. Rogate ergo
dominũ messis. ut mutat oꝑari¬
os inmessẽ suã. Messis multa. po¬
pulorum significat multitudinem.
operarii pauci. penuriã magistroꝵ.
Isti sunt operarii. dequib psalmista
loquit᷑. Qui seminant inlacrimis.
ingaudio metent. Euntes ibant¬
& flebant.portantes semina sua.
uenientes aut̃ uenient in exultati¬
one portantes manipulos suos.
E ut apertius loquar. Mes sismł¬
ta omnis durba credentiũ est.
Operarii pauci. apostoli & unita¬
dores eoꝵ qͥmittuntur admessem:
de. ecce ego mitto uos. sicut agnos
int̃ lupos. Lupos scribas scribas ⁊¬
phariseos uocat. qͥsunt clerici uidoꝵ
Holite portare sacculum. neq perã.
salutaueritis: Tanta p̃dicatori de¬
bet in dõ ẽẽ fiducia. ut p̃sentis ui¬
tȩ sumptus qͣmius ñ p̃iudeat cñ sibi
hos non deeẽ certissimȩ sciat. nedũ
mens eius occupat᷑ adtemporalia
minus alus p̃uideat et̃na Cui et¬

Expanded text:
s quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Messis multa populorum significat multitudinem. Operarii pauci penuriam magistrorum. Isti sunt operarii, de quibus Psalmista loquitur: Qui seminant in lacrymis in gaudio metent. Euntes ibant et flebant portantes semina sua. Venientes autem veniet in exsultatione portantes manipulos suos . Et ut apertius loquar, messis multa omnis turba credentium est. Operarii pauci, apostoli, et imitatores eorum qui mittuntur ad messem. Ite, ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Lupos scribas et Pharisaeos vocat, qui sunt clerici Judaeorum. Nolite portare sacculum, neque peram, salutaveritis. Tanta praedicatori debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non praevideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis praevideat aeterna. Cui et
Abbreviated transcription (Latin):
pęnas luunt. & usq adfinem euuã¬
gelii qͥlegerit: immo usq adfinẽ
scłi qͥ prudent̃ inspexerit. intelliget
positionis euuangłicȩ librum inci¬
piens alectione. inqua suꝑbiȩ sp̃s in
digito dĩ eicitur. Tuã aut̃ xp̃e clem̃¬
tiam supplicit imploro. Ut spc tu
us bonus deducẽt me iniuã rec̾tam.
E eum qͥ abaquilone ẽ. longe faciat
ame. quatenus eiect is ame maligniᷤ
scruter mandata d̃i mei. Reuelatisq
m̃tis ocłis adeonsideranda tue sacro¬
sc̃ẽ legis mirabilia. deuotus lector in¬
grediar Eterat eiciens demonium
& illud erat mutũ. Et cum eiecisset
demonium. loquutus ẽ mutus. est¬
mutus. & ammirate sunt turbȩ. De¬
moniacus iste ap̃ matheum ñsolum
mutus. sed & cęcus fuisse narratuꝵ
Curatusq dicitur adnõ. ita ut loque¬
retur & uideret. Tria gͦ signa simul
inuno homine ꝑpetrata sunt. Cecus
uidet mutus loquit̃. possessus ade¬
mone liberat᷑. Qͦd &tunc quidẽ car¬
nalit factũ ẽ. sed & cottidie completur

Expanded text:
poenas luunt. Et usque ad finem Evangelii, qui legerit, imo usque ad finem saeculi, qui prudenter inspexerit, intelliget positionis evangelicae librum incipiens a lectione in qua superbiae spiritus in digito Dei ejicitur, tuam, Christe, clementiam suppliciter imploro, ut Spiritus tuus bonus deducat me in viam rectam, et eum qui ab Aquilone est, longe faciat a me, quatenus ejectis a me malignis scruter mandata Dei mei, revelatisque mentis oculis ad consideranda tuae sacrosanctae legis mirabilia devotus lector ingrediar. Et erat Jesus ejiciens daemonium, et illud erat mutum. Et cum ejecisset daemonium, locutus est mutus, et admiratae sunt turbae. Daemoniacus iste apud Matthaeum non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur, curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur et videret. Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt. Caecus videt, mutus loquitur, possessus daemone liberatur. Quod et tunc quidem carnal