comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& iłm & resurrectionem annuntiabat eis. Et ap¬
prchensum eum ad ariopagum duxcrunt dicen¬
tes. Possumus scire que ẽ hec noua que a te dicit᷑
doctrina: Notia enim quidã infers aurib nr̃is.
Uolumus gͥ scire quidnam uelint hec esse. Athe¬
menses autẽ & om̃s aduene hospites. ad nichil aliud
uacabant. nisi aut dicere aut audire aliqͥd noui.
Stans autem paulus in medio ariopagi. ait. Ui¬
ri athemenscs: ꝑ omnia quasi suꝑstitiosos uos
udco. Prettriens enim & uidens simulachra ue¬
stra: inuemi & aram in qua scriptũ erat. ignoto

Expanded text:
Iesum et resurrectionem adnuntiabat eis et adIesum et resurrectionem adnuntiabat eis et adprehensum eum ad Ariopagum duxerunt dicentes possumus scire quae est haec nova quae a te dicitur doctrina nova enim quaedam infers auribus nostris volumus ergo scire quidnam velint haec esse Athenienses autem omnes et advenae hospites ad nihil aliud vacabant nisi aut dicere aut audire aliquid novi stans autem Paulus in medio Ariopagi ait viri athenienses per omnia quasi superstitiosiores vos video praeteriens enim et videns simulacra vestra inveni et aram in qua scriptum er
Abbreviated transcription (Latin):
Et multi quidem crediderunt ex eis. & gentili¬
um mulierũ honestarum. & uiri ñ pauci. Cum
autem cognouissent in thessalonica iudȩi. quia
& beroee predicatum ẽ a paulo uerbum dĩ: uene¬
runt & illuc commouentes & turbantes multitu¬
dinem. Statimq tunc paulum dimiserunt fr̃s.
ut iret usq ad mare. Sylas autẽ & tymotheus re¬
manserunt ibi. Qui autem deducebant paulũ
ꝑduxerunt eum usq athenas. Et accepto man¬
dato abeo ad sylam & tymotheum ut quã celeri¬
ter uenirent ad illum: ꝓfectisunt. xl.¬
aulus autem cum athenis eos expectaret: incita¬
batur sp̃c eius in ipso. uidens ydolatriȩ deditam
ciuitatem. Disputabat igitur in sẏnagoga cum
iudeis & colentib: & in foro ꝑ om̃s dies ad eos qui
audierant. Quidam autẽ epicurei & stoici pbylo¬
sophi disserebant cũ eo. Et quidam dicebant. Qͥd
uult seminator uerboꝵ hic dicere: Alii uero.
nouoꝵ demonioꝵ uidetur annuntiator eẽ: quia

Expanded text:
Et multi quidem crediderunt ex eis, et mulierEt multi quidem crediderunt ex eis, et mulierum gentilium honestarum, et viri non pauci. Cum autem cognovissent in Thessalonica Judaei, quia et Beroeae praedicatum est a Paulo verbum Dei, venerunt et illuc commoventes et turbantes multitudinem. Statimque tunc Paulum dimiserunt fratres, ut iret usque ad mare: Silas autem et Timotheus remanserunt ibi. Qui autem deducebant Paulum, perduxerunt eum usque Athenas, et accepto mandato ab eo ad Silam et Timotheum, ut quam celeriter venirent ad illum, profecti sunt. Paulus autem cum Athenis eos exspectaret, incitabatur spiritus ejus in ipso, videns idololatriae deditam civitatem. Disputabat igitur in synagoga cum Judaeis, et colentibus, et in foro, per omnes dies, ad eos qui aderant quidam autem epicurei et stoici philosophi disserebant cum eo et quidam dicebant quid vult seminiverbius hic dicere alii vero novorum daemoniorum videtur adnuntiator esse quia
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis crediderunt & adiunctisunt paulo & syle:
& de colentib gentilib q multitudo magna:
& mulieres nobiles ñ pauce. Telantes autem iu¬
dei assumentesq de uulgo uiros quosdã malos.
& turba facta concitauerunt ciuitatẽ: & afsisten¬
tes domui iasonis querebant eos ꝓducere in popu¬
lum. Et cum ñ inuenissent eos trahebant iaso¬
nem & quosdam fr̃s ad principes ciuitatis. cla¬
mantes: qm̃ bii sunt qui orbem concitant. et
huc tienerunt: quos suscepit iason. Et hii om̃s
contra decreta cęsaris faciunt: regem alium
dicentes cẽ iħm. Concitauerunt autẽ plebem &
principes ciuitatis: audientes hec. Et accepta
satisfactione ab iasone & aceteris: dimiserunt
eos. fr̾atres uero ꝑ noctem confestim dimisert̃
paulum & sylam inberoeam. Iui cũ uenissent
in sẏnagogam iudeoꝵ. introierunt. Hii autẽ
erant nobiliores eoꝵ qui st̃ theslicer salomce:
qui susceperunt uerbum cũ om̃i auiditate. coti
die scrutantes scripturas. si hec ita se haberent.

Expanded text:
sunt Paulo et Silae et de colentibus gentilibusque multitudo magna et mulieres nobiles non paucae zelantes autem Iudaei adsumentesque de vulgo viros quosdam malos et turba facta concitaverunt civitatem et adsistentes domui Iasonis quaerebant eos producere in populum et cum non invenissent eos trahebant Iasonem et quosdam fratres ad principes civitatis clamantes quoniam hii qui orbem chuc venerunt, quos suscepit Jason, et hi omnes contra decreta Caesaris faciunt, regem alium dicentes esse Jesum. Concitaverunt autem plebem, et principes civitatis audientes haec. Et accepta satisfactione a Jasone et a caeteris, dimiseos fratres vero confestim per noctem dimiserunt Paulum et Silam in Beroeam qui cum advenissent in synagogam Iudaeorum introierunt hii autem erant nobiliores eorum qui sunt Thessalonicae qui susceperunt verbum cum omni aviditate cotidie scrutantes Scripturas, si haec ita se haberent.
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. Si gͦ eãdem grãm dedit illis ds̃ sicut & nob̃
qui possim ꝓbibere dm̃: His auditus tacuerunt.
& glificauerunt dm̃ dicentes. Ergo & gentib ds̃
penitentiã ad uitã dedit. xxx¬
t illi quidem qui disꝑsi fuerant a tribulatione
quȩ facta fuerat sub stepbano. ꝑambulauerunt
usq phenicem & cyprum. & antiochiam: nemi¬
ni loquentes uerbum nisi solis iudȩis. Erant au¬
tem quidam exeis uiri cyprii & cyrenei. Qui cũ
introissent antiochiam: loquebantur ad grecoᷤᷤ
annuntiantes dñm iħm. & erat manus dñi cũ
eis. Multusq numerus credentiũ conuersus est
ad dñm. Puenit autẽ sermo ad aures eccle que
erat hierosolimis suꝑ istis: & miserunt barnaban
usq anthiochiã. Qui cum ꝑuenisset & uidisset
gram dũ: gauisus est. & hortabatur om̃s ꝓposito
cordis ꝑmanere in dño: quia uir bonus & plenus

Expanded text:
sancto. Si ergo eamdem gratiam dedit illis Deus sicut et nobis, sancto. Si ergo eamdem gratiam dedit illis Deus sicut et nobis, acuerunt et glorificaverunt Deum dicentes ergo et gentibus Deus paenitentiam ad vitam dedit et illi quidem qui dispersi fuerant a tribulatione quae facta fuerat sub Stephano perambulaverunt usque Foenicen et Cyprum et Antiochiam nemini loquentes verbum nisi solis Iudaeis erant autem quidam ex eis viri cyprii et cyrenei qui cum introissent Antiochiam loquebantur et ad Graecos adnuntiantes Dominum Iesum et erat manus Domini cum eis multusque numerus credentium conversus est ad Dominum pervenit autem sermo ad aures ecclesiae quae erat Hierosolymis super istis et miserunt Barnaban usque Antiochiam qui cum pervenisset et vidisset gratiam Dei gavisus est et hortabatur omnes proposito cordis
Abbreviated transcription (Latin):
intuens considerabam & uidi quadrupedia terrȩ
& bestias & reptilia & uolatilia celi. Audiui autẽ
& uocem dicentẽ michi. Surge petre: occide & man¬
duca. Dixi autem. Acquaquã dñe: quia comrnu¬
ne & inmundũ numquã introiuit in os meum.
Respondit autẽ uox scđo de celo. Qđ ds̃ munda¬
uit: tu ne cõmune dixeris. Hoc autẽ factum est
ꝑ ter. & recepta sunt rursum omnia in celũ. Et
ecce confestim tres uiri astiterunt in domo in qͣ
eram missi acesarea ad me. Dixit autẽ sp̃c michi:
ut irem cum illis nichil hesitans. Uenerunt aut̃
mecum & sex fr̃s isti: & ingressi sumus indomũ
uiri. Narrauit autem nobis quomͦ uidisset an¬
gelũ indomo sua stantem: & dicentẽ sibi. Mitte
in ioppen & accersi si monẽ qui cognominat᷑ petrꝰ.
qui loquetur tͥ uerba in quib salunseris tu & uni¬
uersa domus tua. Cum autẽ cepissem loqui: deci
tussum autem uerbi dm̃ sicut dicebat. Ioħes qͥdẽ
baptitauit aqua: uos autẽ baptizabimini spiritu

Expanded text:
 vidi quadrupedia terrae, et bestias, et reptilia, et volatilia coeli. Audivi autem et vocem dicentem mihi: Surge, Petre, occide, et manduca. Dixi autem: Nequaquam, Domine. Quia commune aut immundum numquam introivit in os meum. Respondit autem vox secundo de coelo: Quae Deus mundavit tu ne commune dixeris hoc autem factum est per ter et recepta sunt rursum omnia in caelum et ecce confestim tres viri adstiterunt in domo in qua eram missi a Caesarea ad me dixit autem Spiritus mihi ut irem cum illis nihil haesitans venerunt autem mecum et sex fratres isti et ingressi sumus in domum viri narravit autem nobis quomodo vidisset angelum in domo sua stantem et dicentem sibi mitte in Ioppen et accersi Simonem qui cognominatur Petrus qui loquetur tibi verba in quibus salvus eris tu et universa domus tua cum autem coepissem loqui deciditus sum autem verbi Domini sicut dicebat: Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Consenserunt autem illi: & conuocantes apo¬
stolos. cesis denuntiauerunt ne loquerentur in
nomine iħu: & dimiserunt eos. Et illi quidẽ ibats
gaudentes a conspectu concilii: qm̃ digni habiti
sunt ꝓ nomine iħu contumeliam pati. Omni
autem die in templo & circa domos ñ cessabant
docentes & euangelizantes xp̃m iħm. xii.
N dieb autem illis crescente mimero discipuloꝵ
factus ẽ murmur grecoꝵ aduersus hebreos: eoqđ
despicerentur in ministerio cotidiano uidue eoꝵ.
Conuocantes artem duodecim multitudinem
discipuloꝵ: dixerunt. Non est equum nos dere¬
linquere uerbum dñ & ministrare mensis.
considerate gͦ fr̃s iuros ex uobis bom testimonii
septem. plenos spĩ scõ & sapientia: quos constitu¬
amus suꝑ hoc opus. Nos uero orationi & ministe¬
rio uerbi instantes erimus. Et plactut sermo co¬
ram omni multitudine. Et elegerunt stephanũ
uirum plenum fide & spũ scõ: & phylippum. &¬

Expanded text:
ni consenserunt autem illi et convocantes aponi consenserunt autem illi et convocantes apostolos caesis denuntiaverunt ne loquerentur in nomine Iesu et dimiserunt eos et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu contumeliam pati omni autem die in templo et circa domos non cessabant docentes et evangelizantes Christum Iesum in diebus autem illis crescente numero discipulorum factus est murmur Graecorum adversus Hebraeos eo quod dispicerentur in ministerioconvocantes duodecim multitudinem discipulorum, dixerunt: Non est aequum nos derelinquere verbum Dei et ministrare mensis. Considerate ergo, fratres, viros ex vobis boni testimonii septem, plenos Spiritu sancto et sapientia, quos constituamus in hanc rem. Nos vero orationi et ministerio sermonis instantes erimus. Et placuit sermo coram omni multitudine. Et elegerunt statim Stephanum virum plenum fide et Spiritu sancto, Philippum,
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ uerboꝵ & spiritus sc̃s quem dedit ds om̃ib
obedicntib sibi. Hec cum audissent: dissecaban¬
tur & cogitabant interficere illos. Surgens an¬
tem quidam inconcilio phariseus nomine ga¬
malihel legis doctor. honorabilis unuierse plebi:
nssit foras ad breuie homines fieri. Dixit q ad illoᷤ.
uiri isrłite. atcendite uobis suꝑ hominib istis:
quid acturi sitis. Ante hos enim dies extitit theo¬
das: dicens se eẽ aliquemmagnũ: cui consensit
uiroꝵ nuimerus circiter quadringentoꝵ qui
oceisus est: & om̃s quicumq credebant ei dissipa¬
tisunt. & redactus est ad nichilum. Post hunc
extitit iudas galilens in dieb ꝓfessionis: & auer¬
tit populum post se. Et ipse ꝑĩt: & om̃s quotqit
consenserunt ei disꝑsisunt. Et nunc itaq dico
uobis discedite ab hominib istis & sinite illos:
qm̃ si est ex hominib consilium hoc aut opus.
dissoluetur. si uero ex deo est. non peteritis dis¬
soluere eos: ne forte & deo repugnare inueniami¬

Expanded text:
s quem dedit Deus omnibus oboedientibus sibi haec cum audissent dissecabantur et cogitabant interficere illos surgens autem quidam in concilio Pharisaeus nomine Gamalihel legis doctor honorabilis universae plebi iussit foras ad breve homines fieri dixitque ad illos viri israhelitae adtendite vobis super hominibus istis quid acturi sitis ante hos enim dies extitit Theodas dicens esse se aliquem cui consensit virorum numerus circiter quadringentorum qui occisus est et omnes quicumque credebant ei dissipati sunt et redactus est ad nihilum post hunc extitit Iudas Galilaeus in diebus professionis et avertit populum post se et ipse periit et omnes quotquot consenserunt ei dispersi sunt et nunc itaque dico vobis discedite ab hominibus istis et sinite illos quoniam si est ex hominibus consilium hoc aut opus dissolvetur si vero ex Deo est non poteritis dissolvere eos ne forte et Deo repugnare inveniami
Abbreviated transcription (Latin):
uersus ad corpus dixit. Tabita surge. At illa
aꝑuit oculos suos: & uso petro resedit. Dans
autẽ illi manũ: erexit eam. Et cum uocasset
scõs & iuiduas: assignauit eam uiua. Notum
autẽ factum ẽ ꝑ uniuersam ioppen: & credide¬
runt multi in dño. factum ẽ autẽ ut dies mul¬
tos moraretur in ioppen: apud quendã sẏmonẽ
coriarium.
iR autẽ quidam erat in cesarea nomine corne¬
liis centurio cohortis quȩ dicitur italica. reli
giosꝰ & timens dñm cum omni domo sua. fa¬
ciens elemosinas multas plebi. & deprecans dm̃¬

Expanded text:
versus ad corpus dixit Tabita surge at illa versus ad corpus dixit Tabita surge at illa aperuit oculos suos et viso Petro resedit dans autem illi manum erexit eam et cum vocasset sanctos et viduas adsignavit eam vivam notum autem factum est per universam Ioppen et crediderunt multi in Domino factum est autem ut dies multos moraretur in Ioppe apud quendam Simonem coriarium vir autem quidam erat in Caesarea nomine Cornelius centurio cohgiosus, et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et orans D
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenit autẽ ibi hominẽ quendã nomine eneã:
ab annis octo iacentem in grabbato qui erat pa¬
raliticus. Et ait illi petrus. Enea. sanet te dñs
iħc xp̃c. Surge & sterne tibi. Et continuosur.¬
rexit. Et uiderunt illum om̃s qui habitabãt
hyddȩ & sarone: qui conuersisunt ad dñm. In
ioppe autem fuit quedã discipula nomine tabi¬
tas: quȩ interpretata dicitur dorcas. Hec erat
plena oꝑibus bonis & elemosinis quas faciebat.
factum c̃ autem indieb illis ut infirmata mo
reretur. Quam cum lauissent: posuerunt eã
in cenaculo. Cum autẽ ꝓpe cẽt lydda ab ioppe.
discipuli audientes quia petrus eẽt inea: mi¬
serunt duos uiros ad eum rogantes. Ne pigrite¬
ris uenire usq ad nos. Exurgens autẽ petrus
uenit cum illis. Et cum aduenisset: duxert̃
illum in cenaculum. Et circũsteterunt illum
om̃s uiduȩ flentes: & ostendebant tunicas &
uestes. quas faciebat illi dorcas. Ciectis autẽ om
nib foras: petrus ponens genua orauit. Et con¬

Expanded text:
invenit autem ibi hominem quendam nomine Aeneam ab annis octo iacentem in grabatto qui erat paralyticus et ait illi Petrus Aeneas sanat te Iesus Christus surge et sterne tibi et continuo surrexit et viderunt illum omnes qui habitabant Lyddae et Saronae qui conversi sunt ad Dominum in Ioppe autem fuit quaedam discipula nomine Tabitas quae interpretata dicitur Dorcas haec erat plena operibus bonis et elemosynis quas faciebat factum est autem in diebus illis ut infirmatareretur. Quam cum lavissent, posuerunt eam in coenaculo. Cum autem prope esset Lydda ad Joppen, discipuli audientes quia Petrus esset in ea, miserunt duos viros ad eum, rogantes: Ne pigriteris venire usque ad nos. Exsurgens autem Petrus venit cum illis. Et cum advenisset, duxerunt illum in coenaculum: et circumsteterunt illum omnes viduae flentes, et ostendentes ei tunicas et vestes, quas faciebat illis Dorcas.nibus foras Petrus ponens genua oravit et con
Abbreviated transcription (Latin):
ra diei. angłm dei introeuntem ad se. & dicen¬
tem sibi. Corneli. At ille intuens in eũ: dimore
correptus dixit. Quis es dñe: Dixit autẽ illi.
Orationes tuȩ & elemosine tuȩ ascenderunt in
memoriam in conspectu dĩ. Et nunc mitte ui¬
ros in ioppen: & accersi symonẽ quendã qui
cognominatur petrus. Hic hospitatur apud
batur illi: uocauit los domesticos suos. & mi¬
litem metuentem dñm. ex his qui illi parebans.
Quib cum narrasset omnia: misit illos in iop¬
pen. Postera autẽ die iter illis facientib & ap¬
propinquantib cuittati: ascendit petrus in
suꝑiora domus. ut oraret. circa horam sextam.
Et cum eiuriret uoluit gustare. Parantibus
aitem eis cecidit suꝑ eum mentis excessus:
& uidit celum aꝑtũ. & descendens uas qđdã
uelud lintheum magnum quatuor inicus
submitti de celo in terram: in quo erant om¬
ma quadrupedia & serpentia terrȩ. & uola¬
tilia celi: & facta est uox ad eum. Surge petre.
occide & manduca. Ait autem petrus. Absit

Expanded text:
asi, « Angelum Dei introeuntem ad se, et dicentem sibi: Corneli. At ille intuens in eum, timore correptus, dixit: Quis es, Domine? Ad quem angelus: Orationes tuae, et eleemosynae tuae ascenderunt in memoriam in conspectu Dei. Et nunc mitte viros in Joppem, et accersi Simonem quemdam, qui cognominatur Petrus. Hic hospitatur apud batur illi, vocavit duos domesticos suos, et militem metuentem Dominum, ex his qui illi parebant. Quibus cum narrasset omnia, misit illos in Joppem. Postero autem die iter illis facientibus, et appropinquantibus civitati, 403 ascendit Petrus in superiora, ut oraret circa horam diei sextam. Et cum essuriret, voluit gustare. Parantibus autem eis, cecidit super eum mentis excessus: et vidit coelum apertum, et descendens vas quoddam, velut linteum magnum, quatuor initiis submitti de coelo in terram, in quo erant omnia quadrupedia, et serpentia terrae, et volatilia coeli. Et facta est vox ad eum: Surge Petre, occide, et manduca. Ait autem Petrus: Absit
Abbreviated transcription (Latin):
ducens gentem samarie. dicens se ẽẽ aliquem
magnum. cui auscultabant om̃s a minimo usq
ad maximũ dicentes. hic est uirtus dei quȩ uo¬
catur magna. Attendebant autem eum ꝓpter
qđ multo tempore magicis siuis dementasset eo.
Cum uero credidissent philippo euangłizanti
de regno dei: & in nomine iħu xp̃i baptizabant᷑
uiri ac mulieres: tunc symon & ipse credidit.
Et cum baptitatus eẽt: adherebat phylippo:
idens etiam signa & uirtutes
maximas fieri. stupens ammirabatur. Cũ aut̃

Expanded text:
ducens gentem Samariae, dicens se esse aliquem ducens gentem Samariae, dicens se esse aliquem magnum: cui auscultabant omnes a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei, quae vocatur magna. Attendebant autem eum, propter quod multo tempore magiis suis dementasset eos. Cum vero credidissent Philippo evangelizanti de regno Dei, in nomine Jesu Christi baptizabantur viri ac mulieres. Tunc Simon et ipse credidit: et cum baptizatus esset, adhaerebat Philippo. Videns etiam signa et virtutes maximas fieri, stupens admir
Abbreviated transcription (Latin):
suscipe sp̃m meum. Positis autem genib: clama¬
uit uoce magna dicens. Dñe. ne statuas illis hoc
peccatum. Et cum hoc dixisset: obdormunt in
dño. Saulus autem erat consentiens neci eiuis.
facta est autẽ in illa die ꝑsecutio magna in eccła
quȩ erat hierosolymis: & om̃s disꝑsisunt ꝑ regio¬
autem stephanum uiri timorati: & fecerunt
planctum magnum suꝑ illum. Saulus uero
deuastabat eccłam ꝑ domos intrans. & trahens¬
uiros ac mulieres tradebat incustodiã. Igitur
qui disꝑsi erant: ꝑtransibant euangelizantes
uerbum dei.xui.¬
hy lippus autem descendens in ciuitatẽ samarie.
predicabat illis xp̃m. Intendebant aut̃ turbe
his que aphylippo dicebantur: unanimiter au
dientes. & iudentes signa que faciebat. Multi e¬
nim eoꝵ qui babebant sp̃c inmundos. clamanteᷤ
uoce magna exiebant. Multi autẽ paralitici &
claudi curatisunt. factum ẽ gͦ gaudium mag¬
num in illa ciuitate. Uir autem quidã nõie¬
symon qui ante fuerat in ciuitate magus: se¬

Expanded text:
lamavit voce magna. Domine: ne statuas illis hoc peccatum. Et cum hoc dixisset: obdormivit in Domino. Saulus autem erat consentiens neci ejus. Facta est autem in illa die persecutio magna in Ecclesia que erat Hierosolimis: et omnes dispersi sunt per regioautem Stephanum viri timorati: et fecerunt planctum magnum super illum. Saulus autem devastabat Ecclesiam per domos intrans: viros ac mulieres tradebat in custodiam. Illi qui dispersi erant pertransibant euangelizantes uerbum Dei,hilippus autem descendens in ciuitatem Samariae praedicabat illis Christum. lntendebant autem turbae his quae a Philippo dicdientes et uidentes signa quae faciebat. Multi enim illorum qui habebant spiritus immundos clamantes uoce magna exiebant, multi paralytici et claudi curati sunt. Factum est ergo gaudium magnum in illa ciuitate. Quod etiam Simon, qui ante fuerat in civitate magus, se
Abbreviated transcription (Latin):
didi. ut laborem meũ hebreis. & qđ his manus ẽ
apłis auctorib ꝓbem: Scripsi nuꝑ librũ de op¬
timo genere interpretandi: ostendens illa de
euangłio. ex egypto uocaui filium meũ. & qm̃¬

Expanded text:
didi, ut laborem meum Hebraeis, et quod his majus est didi, ut laborem meum Hebraeis, et quod his majus est Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio: Ex Aegypto vocavi filium meum ;
Abbreviated transcription (Latin):
indicare quid uerum sit: aut nonum opus
in ueteri oꝑe condere. Illudentib q ndȩis
cornicũ ut dicitur oculos configere. Alexan¬
dria & egyptus in septuaguita sius: esychium
laudat auctorem. Constantinopolis usq anti¬
pamphylus uulgaucrunt. Totusq orbis hac
inter se trifaria uarictate compugnat. Et cer¬
te origenes non solum exempla composuit. qua¬
tuor editionũ ẽ regione singula uerba descri¬
bens: ut unus dissentiens. statim ceteris inter
se consentientib arguatur: sed qđ maioris au¬
daciȩ ẽ. in editione septuaginta. theodotioniᷤ
editionẽ miscuit: asteriscis designans que mi
nus fuerint. & uirgulis quȩ ex suꝑfluo indicen¬
tur apposita. Si igitur aliis licuit ñ tenere qđ
semel acceꝑant. & post septuaginta cellulas quȩ
uulgo sine auctore iactantur. singulas cellulas
aꝑuere: Hoc quoq in cccłus legitur: qđ septu¬
agnita nescierunt. Cur me ñ suscipiant latimi
mei. qui iniuiolata editione ueteri ita nona con¬

Expanded text:
dicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque AnthiPamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens, statim caeteris inter se consentientibus arguatur; sed, quod majoris audaciae est, in Editione Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere, hocque in Ecclesiis legitur quod Septuaginta nescierunt; cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata editione veteri, ita novam con
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ fluent aque uiuȩ. Utiq scͥptũ est: qđ salua¬
tor scriptum ẽẽ testatur. Ubi scriptũ ẽ: scptua¬
ginta non habent. Apochrifa nescit eccła. Ad
hebreos gͥ reuertendum ẽ: unde & dñs loqͥtur.
& discipuli exempla p̾sumunt. Hec pace uete¬
rum loquor: & obtrectatorib meis tantũ respon¬
deo. qui canino dente me rodunt. in publico
detrahentes. legentes in angulis. idem & ac¬
cusatores & defensores. cũ in aliisꝓbent qđ m
sit. sed cum auctore mutetur. Ceterũ memini
editionẽ septuaginta translatoꝵ. olim de gre¬
co emendatã. tribuisse me nr̃is: nec inimicũ deb̾e
estimari. eoꝵ quos in conuentu fr̃m semꝑ edis¬
sero. Et qđ nunc dabreiamin. id est uerba dic¬
rum interp̃tatus sum. id circo feci: ut inextri¬
cabiles moras & siluam nominũ quȩ scriptoꝵ
confusa sunt uitio. sensuũq barbarien. aꝑtiꝰ¬
& ꝑuersuum cola digererem: michimet ipsi
& meis iuxta hismeniũ canens. si aures surdȩ
INCIPIT LIBER DABRE

Expanded text:
aquae vivae . Utique scriptum est, quod Salvator scriptum esse testatur. Ubi scriptum est? Septuaginta non habent, apocrypha nescit Ecclesia. Ad Hebraeos igitur revertendum: unde et Dominus loquitur, et discipuli exempla praesumunt. Haec pace veterum loquor, et obtrectatoribus meis tantum respondeo, qui canino dente me rodunt, in publico detrahentes, legentes in angulis, iidem et accusatores et defensores, cum in aliis probent, quod sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum memini, editionem Septuaginta Translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris: nec inimicum debere aestimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM  , id est, Verba dierum, interpretatus sum, idcirco feci, ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa sunt vitio, sensuumque barbariem, a versuum cola digererem: mihimetipsi et meis juxta Ismeniam canens, si aures surdae INCIPIT LIBER DABRE
Abbreviated transcription (Latin):
i septuaginta interpretum
pura & ut ab eis in grecum
uersa ẽ editio ꝑmaneret. su¬
ꝑflue mi chromati episcopo¬
rũ scĩssime atq doctissime
impelleres. ut tibi hebrea uo
eccłȩ roborauerat fidem: iustũ erat etiã nr̃o
silentio comꝓbari. Nunc uero cũ ꝑ uarietate
regionum diuersa ferant᷑ exemplaria: & ger¬
mana illa antiquaq translatio corrupta sit
atq uiolata: nr̃i arbitrii putas aut e plurib¬

Expanded text:
i Septuaginta interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est Editio permaneret, superflue mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime impelleres, ut tibi Hebraea voroboraverat fidem justum erat et nostro silentio comprobari. Nunc vero cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit atque violata, nostri arbitrii putas, aut e plurib
Abbreviated transcription (Latin):
cima die mensis duodecimi qui uocatur adar.
habetote diem. & celebrate eã cũ om̃i leticia. ut &
in posterum cognoscant om̃s qui fideliter persis
obediunt. dignam ꝓ fide reciꝑe mercedẽ: qui au¬
tem insidiantur regno eoꝵ ꝑire ꝓ scelere. Omĩs
autẽ ꝓuincia & ciuitas que noluerit sollẽpnitatis
huius ẽẽ particeps: gladio & igne ꝑeat. Et sic de¬
leatur. ut ñ solum hominib. sed etiã bestiis in¬
uia sit in sempiternũ. ꝓ exemplo contemptꝰ & in¬
obedientiȩ :
EXPLICIT LIBERHES

Expanded text:
cima die mensis duodecimi, qui vocatur ADAR. cima die mensis duodecimi, qui vocatur ADAR. habetote diem, et celebrate eam cum omni laetitia, ut et in posterum cognoscatur, omnes, qui fideliter Persis obediunt, dignam pro fide recipere mercedem: qui autem insidiantur regno eorum, perire pro scelere. Omnis autem provincia et civitas, quae noluerit solemnitatis hujus esse particeps, gladio et igne pereat, et sic deleatur, ut non solum hominibus, sed etiam bestiis invia sit in sempiternum, pro exemplo contemptus, et inobedientiae. ÷ Explicit liber Es
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & consortẽ regni nr̃i hester cũ om̃i gente
sua. nouis quibdam atq inauditis machinis
ixpetiuit in mortẽ. Hoc cogitans ut illis inter¬
fectis insidiaritur nr̃e solitudini: & regnũ ꝑ¬
sarum transferret in macedonas. Nos autem
apessimo mortaliũ iudeos neci destinatos. in nul¬
la penitus culpa repꝑinus. sed contrario iustis u¬
tentes legib. & filios altissimi & maximi. semꝑq
uiuentis dĩ. Cuiis beneficio & patrib nr̃is & no¬
bis regnum ẽ traditũ. & usq hodie custoditur.
Unde eas litteras quas sub nomine nr̃o ille dire¬
xerat: sciatis eẽ irritas. Pro quo scelere an¬
te portas huius urbis idest susis. & ipse qui ma¬
chinatus ẽ. & om̃is cognatio eiꝰ pendet in patibu¬
lis. ñ nobis. sed deo ei reddente qđ meruit. Hoc
autẽ edictum qđ nunc mitimus in cunctis ur¬
bib ꝓponatur. ut liceat iudeis uti legib suis.
Quib debetis eẽ adminiculo: ut eos qui se ad ne¬
cem eoꝵ parauerant possint interficere: terciade.¬

Expanded text:
regni nostri Esther, cum omni gente sua, novis quibusdam atque inauditis machinis expetivit in mortem: hoc cogitans, ut illis interfectis, insidiaretur nostrae solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. Nos autem, a pessimo mortalium Judaeos neci destinatos, in nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario justis utentes legibus, et filios altissimi et maximi, semperque viventis Dei, cujus beneficio et patribus nostris et nobis regnum est traditum, et usque hodie custoditur. Unde eas litteras, quas sub nomine nostro ille direxerat, sciatis esse irritas. Pro quo scelere ante portas hujus urbis, id est, Susis, et ipse qui machinatus est, et omnis cognatio ejus pendet in patibulis: non nobis, sed Deo ei reddente quod meruit. Hoc autem edictum, quod nunc mittimus, in cunctis urbibus proponatur, ut liceat Judaeis uti legibus suis. Quibus debetis esse adminiculo, ut eos, qui se ad necem eorum paraverant, possint interficere tertia de
Abbreviated transcription (Latin):
osis lapidib. eratq terribilis aspectũ. Cũq cle¬
uasset faciem. & ardentib ocłis furorem pectoris
indicasset: regina corruit. & in pallorem colore
mutato. lassum suꝑ ancillulam reclinautit ca¬
put. Conuertitq ds sp̃m regis in manfuetudinc̃
& festinus ac metuens exiliuit de solio suo. & su¬
stentans eam ulnis suis donec rediret ad se. his
uerbis blandiebat᷑. Quid habes hester: Ego sũ
frater tuus: noli metuere ñ morieris. Non enĩ
ꝓ te sed ꝓ omnib hec lex constituta ẽ. Accede gͥ
& tange sceptrum. Cumq illa reticeret: tulit
auream uirgã & posuit suꝑcollum eiꝰ. Et oscu¬
latus ẽ eam: & ait. Cur mͥ non loqueris: Qui
respondit. Uidi te dñe quasi angłm dĩ: & con¬
turbatum ẽ cor meũ pre timore głȩ tuȩ. Ualde
enĩ mirabilis es dñe: & facies tua plena ẽ gr̃arũ
Cumq loqueretur. rursus corruit: & pene exa¬

Expanded text:
osis lapidibus, eratque terribilis aspectu. Cumque eleosis lapidibus, eratque terribilis aspectu. Cumque elevasset faciem, et ardentibus oculis furorem pectoris indicasset, regina corruit, et, in pallorem colore mutato, lassum super ancillulam reclinavit caput. Convertitque Deus spiritum regis in mansuetudinem, et festinus ac metuens exilivit de solio, et sustentans eam ulnis suis, donec rediret ad se, his verbis blandiebatur: Quid habes, Esther? Ego sum frater tuus, noli metuere. Non morieris: non enim pro te, sed pro omnibus haec lex constituta est. Accede igitur, et tange sceptrum. Cumque illa reticeret, tulit auream virgam, et posuit super collum ejus, et osculatus est eam, et ait: Cur mihi non loqueris? Quae respondit: Vide te, domine, quasi angelum Dei, et conturbatum est cor meum prae timore gloriae tuae. Valde enim mirabilis es, domine, et facies tua plena est gratiarum. Cumque loqueretur, rursus corruit, et pene exa
Abbreviated transcription (Latin):
aliam spem habent. & libera nos de manu mi¬
quoꝵ. & crue me a timore meo. Hec quoq
cheus. ut ingrederetur ad regẽ: & rogaret ꝓ po¬
pulo suo. & patria sua. Memor inquit dierum
humilitatis tuȩ. quomͦ nutritasis in manu mea:
quia aman seãs a rege locutusẽ contra nos in
mortem: & tu inuoca dñm & loquere regi ꝓ nobis.
fulgeret habitu. & inuocasset omniũ rectorẽ &e sal¬
uatorem dm̃. assumpsit duas famulas. & suꝑ unã
quidem innitebatur. quasi pre delicus & nimia
tener iuidine corpus suum ferre ñ sustinens: alte¬
ra autẽ famularũ sequebatur dñam. defluentia
in humũ indumenta sustentans. Ipsa autẽ ro-¬
seo uultu colore ꝑfusa: & gratis ac nitentib ocłis
tristem cȩlabat animũ & nimio timore contrac.¬
tum. Ingressa gͥ cuncta ꝑ ordinẽ ostia. stetit con¬
tra regem ubi ille residebat suꝑ solium regni sui.
indutus uestib regiis. auroq fulgens & preci¬

Expanded text:
aliam spem habent, et libera nos de manu inialiam spem habent, et libera nos de manu iniquorum, et erue me a timore meo. Haec quoquchaeus  ut ingrederetur ad regem, et rogaret pro populo suo et pro patria sua. Memorare, inquit, dierum humilitatis tuae, quomodo nutrita sis in manu mea, quia Aman secundus a rege locutus est contra nos in mortem: et tu invoca Dominum, et loquere regi pro nobis, fulgeret habitu, et invocasset omnium rectorem et salvatorem Deum, assumpsit duas famulas, et super unam quidem innitebatur, quasi prae deliciis et nimia teneritudine corpus suum ferre non sustinens: altera autem famularum sequebatur dominam, defluentia in humum indumenta sustentans. Ipsa autem roseo vultum colore perfusa, et gratis ac nitentibus oculis, tristem celabat animum, et nimio timore contractum. Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra regem, ubi ille residebat super solium regni sui, indutus vestibus regiis, auroque fulgens, et preti
Abbreviated transcription (Latin):
his qui ñ sunt nerideant aq̾ ruinã nr̃am. sed
conuerte consiliũ eoꝵ suꝑ eos. & eum qui in noᷤ
cepit sȩuire disꝑde. Memento dñe & ostende
te nobis in tempore tribulationis nr̃e. & mͥ da
Tribue sermonem compositum in ore meo in
conspectu leonis. & transfer cor illius in odium
hostis nr̃i. ut & ipse ꝑeat & ceteri qui ei consen¬
tiunt. Nos autem libera manu tua: & achuua
bes omniũ scientiã. & nosti quia oderam głam
iniquoꝵ. & detester cubile incircũcisoꝵ & omĩs
alienigene. Tu scis necessitatẽ meã. qđ abhomi¬
illud quasi pannũ menstruate. & ñ portem in
dieb silentii mei. & qd non comederim in m̃sa
aman. nec mͥ placuerit conuiuiũ regis. & ñ bi¬
berim uinũ libaminũ. & numqͣ letatasit an¬
cilla tua ex quo huc translata sum usq in pre¬
sentem diem. nisi in te dñe ds̃ abraham. Ds̃
fortis suꝑ om̃s. exaudi uocem eoꝵ qui nullam

Expanded text:
his, qui his, qui converte consilium eorum super eos, et eum qui in nos coepit saevire, disperde. Memento, Domine, et ostende te nobis in tempore tribulationis nostrae, et datribue sermonem compositum in ore meo in conspectu leonis, et transfer cor illius in odium hostis nostri, ut et ipse pereat, et caeteri qui ei consentiunt. Nos autem libera manu tua, et adjuvabes omnium scientiam, et nosti quia oderim gloriam iniquorum, et detester cubile incircumcisorum, et omnis alienigenae. Tu scis necessitatem meam, quod abomiillud quasi pannum menstruatae, et non portem in diebus silentii mei, et quod non comederim in mensa Aman, nec mihi placuerit convivium regis, et non biberim vinum libaminum: et numquam laetata sit ancilla tua, ex quo huc translata sum usque in praesentem diem, nisi in te, Domine Deus Abraham. Deus fortis super omnes, exaudi vocem eorum qui nullam
Abbreviated transcription (Latin):
dñm dm̃ isrł dicens. Dñe mi qui rex noster es
solus. adiuua me solitariã. & cuiꝰ preter te nul¬
lus auxiliator ẽ alius. ꝑiculum meũ in manib
meis ẽ. Audiui apatre meo qđ tu dñe tulisti¬
isrł de cunctis gentib. & patres nr̃os de cunctis
retro maiorib suis. ut possideres hereditatẽ sem¬
piternam. fecistiq ei sicut locutus es. Peccauimꝰ
in conspectu tuo. & id circo tradidisti nos in ma¬
nus inimicoꝵ nr̃oꝵ. coluimus enĩ deos eoꝵ. Iustꝰ
es dñe. Et nunc ñ eis sufficit qđ durissima nos
opprimunt seruitute. sed robur manuũ suarũ
ydoloꝵ potentiȩ deputanteᷤᷤ uolt tua muta ͭ ẜmi ᷤ¬
sa. & delere hereditatẽ tuã. & claudere ora te lau¬
dantiũ. atq extinguere głam templi & altariᷤᷤ
tui. ut aꝑiant ora gentium. & laudent ydolo¬
rum fortitudinẽ. & predicent carnalem regem
insempiternũ. Ne tradas dñe sceptrũ tuum

Expanded text:
Dominum Deum Israel, dicens: Domine mi, qui rex noster es Dominum Deum Israel, dicens: Domine mi, qui rex noster es solus, adjuva me solitariam, et cujus praeter te nullus auxiliator est alius. Periculum meum in manibus meis est. Audivi a patre meo, quod tu, Domine, tulisIsrael de cunctis gentibus, et patres nostros ex omnibus retro majoribus suis, ut possideres haereditatem sempiternam, fecistique eis sicut locutus es. Peccavimus in conspectu tuo, et idcirco tradidisti nos in manus inimicorum nostrorum: coluimus enim deos eorum. Justus es, Domine: et nunc eis sufficit, quod durissopprimunt servitute, Sed robur manuum suarum, idolorum potentiae deputantes,  volunt tua mutare promissa, et delere hereditatem tuam, Et claudere ora laudantium,  atque extinguere gloriam templi et altaris tui, Ut aperiant ora gentium, et laudent idolorum fortitudinem,  et praedicent carnalem regem in sempiternum. Ne tradas Domine sceptrum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbissimũ. Libenter enĩ ꝓsalute isrł etiã uesti¬
gia pedum cius deosculari paratus ẽẽm. Sed ti¬
mui ne honorem dĩ mei transferrem ad homi¬
nem: & nequẽ qͣm adorarem excepto do meo.
Et nunc dñe rex ds̃ abrabam miserere popłi
tui. quia uolunt nos inimici ꝑdere. & heredita¬
tem tuam delere. Ne despicias partẽ tuã: quã
redemisti tͥ de egrpto. Exaudi deprecationem
meã: & ꝓpicius esto sorti & funculo tuo. Et con¬
uerte luctum nr̃m in gaudium. ut uiuentes
laudemus nomen tuũ dñẽ: & ñ claudas ora te
canentiũ. Omnis quoq isrł pari mente & ob¬
sccrationo clamauit ad dm̃: eo qđ eis certa mors
impenderet.
uestes regias. fletib & luctu apta indumenta suᷤ¬
cepit. & ꝓ unguentis uariis cmere & stercore im¬
pleuit caput. & corpus suum humiliauit ieui¬
mis. Ommaq loca in quib letari ante consueue¬
rat. criniũ laceratione compleuit: & dep̃cabat᷑

Expanded text:
erbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestierbissimum libenter enim pro salute Israel etiam vestigia pedum ejus deosculari paratus essem, sed timui ne honorem Dei mei transferrem ad hominem, et ne quemquam adorarem excepto Deo meo. Et nunc, Domine rex Deus Abraham, miserere populi tui, quia volunt nos inimici perdere, et haereditatem tuam delredemisti tibi de Aegypto. Exaudi deprecationem meam, et propitius esto sorti et funiculo tuo: et converte luctum nostrum in gaudium, ut viventes laudemus nomen tuum, Domine, et ne claudas ora te canentium. Omnis quoque Israel pari mente et obsecratione clamavit ad Dominum, eo quod eis certa mors impenderet. vestes regias, fletibus et luctui apta indumenta suscepit, et pro unguentis variis, cinere et stercore implevit caput, et corpus suum humiliavit jejuniis, omniaque loca, in quibus laetari ante consueverat, crinium laceratione complevit. Et deprecabatur
Abbreviated transcription (Latin):
iussimus ut quoscumq aman qui omnib ꝓ¬
uinciis prepositus ẽ. & scds a rege. & quẽ patͥs
loco colimus. monstrauerit cũ coniugib ac li¬
beris deleantur ab inimicis suis. nullusq eoꝵ
misereatur: quartadecima die duodecimi m̃sis
adar anni presentis. ut nefarii homines uno
die ad inferos descendentes reddant imꝑio nr̃o
pacem quam turbauerant. Hucusq exem¬
plar epistolȩ. Quȩ sequuntur. post eũ locum
scripta repꝑi ubi legitur. ꝑgensq mardocheus
fecit omnia quȩ ei mandauerat hester. Nec ta¬
men habentur in hebraico. & apud uullum pe¬
nitus feruntur interpretum.
Uardo cheus autem deprecatus ẽ dñm: memor
saluare isrł. Tu fecisti celum & terram: & qͥcqͥd
cęli ambitu continetur. Dñs omniũ es: nec ẽ
qui resistat maiestati tuȩ. Cuncta nosti & scis
quia non ꝓ suꝑbia & contumelia & aliqua głe
cupiditate fecerim hoc ut ñ adorarẽ aman su-¬

Expanded text:
jussimus, ut quoscumque Aman, qui omnibus pjussimus, ut quoscumque Aman, qui omnibus provinciis praepositus est, et secundus a rege, et quem patris loco colimus, monstraverit, cum conjugibus ac liberis deleantur ab inimicis suis: nullusque eorum misereatur, quartadecima die duodecimi mensis ADAR anni praesentis: ut nefarii homines una die ad inferos descendentes, reddant imperio nostro pacem, quam turbaverant. Hucusque exemplar epistolae. Quae sequuntur, post eum locum scripta reperi, ubi legitur. Pergensque Mardochaeus, fecit omnia quae ei mandaverat Esther. Nec tamen habentur in Hebraico, et apud nullum penitus feruntur interpretum. Mardochaeus autem deprecatus est Dominum, memor um et terram, et quidquid coeli ambitu continetur. Dominus omnium es, nec est qui resistat majestati tuae. Cuncta nosti, et scis, quia non pro superbia et contumelia, et aliqua gloriae cupiditate, fecerim hoc ut non adorarem Aman sup
Abbreviated transcription (Latin):
am. certũ uiginti septẽ ꝓuinciarũ principibꝰ
& ducib qui eiuis imꝑio subiectisunt: salutẽ¬
dicit. Cum plurimis gentib imꝑarem. & uni¬
uersum orbem meȩ dicioni subiugassem: uo¬
lui nequaqm abuti potentie magnitudine.
sed clementia & lenitate gubernare subiectoᷤᷤ.
ut absq ullo terrore uitam silentio transigen¬
tes. optata cunctis mortalibus pace fruerentur.
Querente autẽ me a consiliarus meis quomͦ
hoc posset impleri. unus qui sapientia & fide
ceteros precellebat. & erat post regẽ scđs aman
nomine. indicauit mͥ in toto orbe terrarũ po¬
pulum eẽ disꝑsum. qui nouis uterent᷑ legibus
& contra omniũ gentiũ faciens consuetudinẽ¬
regum iussa contemi̾neret: & uniuersarũ con¬
cordiam nationũ sua dissensione uiolaret. Qd̃
cum didicissemus. uidentes unã gentẽ rebellẽ
aduersum omne hominũ genus ꝑuersis uti le¬
gib. nr̃isq iussionib contraire. & turbare sub.¬
lectarũ nobis ꝓuinciarũ pacem atq concordiã:

Expanded text:
centum viginti septem provinciarum principibus et ducibus, qui ejus imperio subjecti sunt, salutem. Cum plurimis gentibus imperarem, et universum orbem meae ditioni subjugassem, volui nequaquam abuti potentiae magnitudine, sed clementia et lenitate gubernare subjectos, ut absque ullo terrore vitam silentio transigentes, optata cunctis mortalibus pace fruerentur. Quaerente autem me a consiliariis meis, quomodo hoc posset impleri, unus qui sapientia et fide caeteros praecellebat, et erat post regem secundus, Aman nomine, indicavit mihi in toto orbe terrarum populum esse dispersum, qui novis uteretur legibus, et contra omniuregum jussa contemneret, et universarum concordiam nationum sua dissensione violaret. Quod cum didicissemus, videntes unam gentem rebellem adversus omne hominum genus perversis uti legibus, nostrisque jussionibus contraire, et turbare subjectarum nobis provinciarum pacem atque concordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
seminis ꝑtinent. Que habentur in hebreo: ple¬
na fide expressi. Hȩc autẽ quȩ sequunt᷑ scrip¬
ta repꝑi in editione uulgata: que grecoꝵ lin¬
gua & litteris continentur. Et interim post
finem libri hoc capitulũ ferebatur: qđ iuxta
consuetudinẽ nrãm obelo id̃ est ueru p̃nota¬
ixitq mardocheus.
a deo facta sunt ista. Recordatus sum somnii
qđ uideram hec eadem significans: nec eorũ
quicquã irritũ fuit. Paruus fons qui creuit
in fluuiũ. & in lucem solemq conuersus ẽ. &
in aquas plurimas redundauit. hester ẽ: quã
rex accepit uxorem & uoluit eẽ reginã. Duo au

Expanded text:
seminis sui pertinerent. Quae habentur in Hebraeo, pleseminis sui pertinerent. Quae habentur in Hebraeo, plena fide expressi. Haec autem, quae sequuntur, scripta reperi in editione Vulgata, quae Graecorum lingua et litteris continetur, et interim post finem libri hoc capitulum ferebatur: quod juxta consuetudinem nostram obelo ÷, id est, veru praenotaDixitque Mardochaeus: A Deo facta sunt ista. Recordatus sum somnii, quod videram, haec eadem significantis; nec eorum quidquam irritum fuit. Parvus fons, qui crevit in fluvium, et in lucem solemque conversus est, et in aquas plurimas redundavit; Esther est, quam rex accepit uxorem, et voluit esse reg
Abbreviated transcription (Latin):
gina filia abiahel. & mardocheus iudcus etiã
scd̾am epłam. ut omni studio dies ista sollemp¬
nis sanciretur. in posterũ. Et miscrunt ad om¬
nes iudeos quim centũ iuginti septẽ regis assu¬
eri ꝓuinciis uersabantur. ut haberent p̾acẽ &
susciperent ueritatẽ. obseruantes dies sortium
& suo tempore cum gaudio celebrantes. sicut
constituerãt mardocheus & hester. & illi obser¬
uanda susceꝑant. a se & a semine suo. ieiunia
atq clamores & sortium dies. & omnia que li¬
bri huiꝰ qui uocatur hester historia continent᷑.
Rex uero assuerus omnẽ terrã & cunctas maris
insulas fecit tributarias. Cuis fortitudo & im¬
ꝑium & dignitas atq sublimitas qua exalta¬
uit mardocheum. scripta st̃ in libris medorũ
atq ꝑsarum. & quomͦ mardocheus iudaici ge¬
neris scd̾s a rege assuero fuerit. & magnꝰ apud
iudȩos & acceptabilis plebi fr̃m suoꝵ. querenᷤ
bona popło suo. & loquens ea quȩ ad pacem sui¬

Expanded text:
gina filia Abiahil et Mardocheus Iudaeus etiam gina filia Abiahil et Mardocheus Iudaeus etiam secundam epistulam ut omni studio dies ista sollemnis sanciretur in posterum et miserunt ad omnes Iudaeos qui in centum viginti septem regis Asueri provinciis versabantur ut haberent pacem et susciperent veritatem observantes dies Sortium et suo tempore cum gaudio celebrarent sicut constituerat Mardocheus et Hester et illi observanda susceperant a se et a semine suo ieiunia atque clamores et Sortium dies et omnia quae libri huius qui vocatur Hester historia continentur rex vero Asuerus omnem terram et cunctas maris insulas fecit tributarias cuius fortitudo et imperium et dignitas atque sublimitas qua exaltavit Mardocheum scripta sunt in latque Persarum, et quomodo Mardochaeus Judaici generis secundus a rege Assuero fuerit, et magnus apud Judaeos, et acceptabilis plebi fratrum suorum, quaerens bona populo suo, et loquens ea quae ad pacem
Abbreviated transcription (Latin):
&e malum qđ contra iudeos cogitauerat. reuerte¬
retur in caput eiꝰ. Deniq &ipsum & filios eius
affixerunt cruci: atq ex illo tempore dies isti
appellati sunt phurim idest sortium. eo qđ phur
idest sorsm urnã missa fuerat. Et cuncta quȩ
gesta sunt: epłe idest libri huiꝰ uolumine con¬
tinentur. Que q sustinuerunt. & quȩ deinceps
immutata sint. susceperunt iudei suꝑ se & sem̃
suum. & suꝑ cunctos qui religioni eoꝵ uolue¬
rant copulari. & nulli liceat duos hos dies absq
sollemnitate transigere. quos scriptura testat᷑
& cetera expetunt tempora annis sibi iugiter
succedentib. Isti sunt dies quos nulla umqͣm
delebit obliuio. & ꝑ singulas generationes cun¬
te in toto orbe ꝓuincie celebrabunt. Nec ẽ ulla
ciuitas in qua dies phurim id est sortiũ non ob¬
seruentur. a iudeis. & ab eoꝵ ꝓgenie quȩ his cȩ¬
rimoniis obligata est. Scripseruntq hester re¬

Expanded text:
et malum quod contra Iudaeos cogitaverat reverteet malum quod contra Iudaeos cogitaverat reverteretur in caput eius denique et ipsum et filios eius adfixerunt cruci atque ex illo tempore dies isti appellati sunt Phurim id est Sortium eo quod phur id est sors in urnam missa fuerit et cuncta quae gesta sunt epistulae id est libri huius volumine continentur quaeque sustinuerint et quae deinceps inmutata sint suscepere Iudaei super se et semen suum et super cunctos qui religioni eorum voluerint copulari ut nulli liceat duos hos dies absque sollemnitate transigere quam scriptura testatur et certa expetunt tempora annis sibi iugiter succedentibus isti sunt dies quos nulla umquam delebit oblivio et per singulas generationes cunctae in toto orbe provinciae celebrabunt nec est ulla civitas in qua dies Phurim id est Sortium non observentur a Iudaeis et ab eorum progenie quae his caerimoniis obligata est scripseruntque Hester re
Abbreviated transcription (Latin):
misit ad iudeos qui in omnib regis piuncus mo¬
rabantur. tam in uicino positis quam pcul. ut
quartãdecimã & quintãdecimã diem mensis
adar ꝑfestis susciperent. & reuertente semper
anno sollempni honore celebrarent. quia in
istis dieb se ultisunt iudei de mimicis suis. et
luctus atq tristicia in hylaritatẽ gaudiumq
conuersa sunt. essent q isti dies epularũ atq le¬
ticie. & mitterent sibi inuicem ciboꝵ partes. et
pauꝑib munuscula largirent᷑. Susceperuntq
nidei in sollempnem ritum cuncta que eo tẽ¬
pore facere ceꝑant: & quȩ mardocheiis litteris
facienda mandauerat. Aman enĩ filius amada¬
thi stirpis agag hostis & aduersariꝰ iudeoꝵ. co¬
gitauit contra cosmalũ. ut occideret illos atq
deleret. & misit phur qd nr̃a lingua uertitur
in sortẽ. Et postea ingressa ẽ hester ad regẽ. obse¬
crans. ut conatis eiuis litteris regis irritifierent.

Expanded text:
misit ad Iudaeos qui in omnibus regis provinciis momisit ad Iudaeos qui in omnibus regis provinciis morabantur tam in vicino positis quam procul ut quartamdecimam et quintamdecimam diem mensis adar pro festis susciperent et revertente semper anno sollemni honore celebrarent quia in ipsis diebus se ulti sunt Iudaei de inimicis suis et luctus atque tristitia in hilaritatem gaudiumque conversa sint essentque istae dies epularum atque laetitiae et mitterent sibi invicem ciborum partes et pauperibus munuscula largirentur susceperuntque Iudaei in sollemnem ritum cuncta quae eo tempore facere coeperant et quae Mardocheus litteris facienda mandaverat Aman enim filius Amadathi stirpis Agag hostis et adversarius Iudaeorum cogitavit contra eos malum ut occideret illos atque deleret et misit phur quod nostra lingua vertitur in sortem et postea ingressa est Hester ad regem obsecrans ut conatus eius litteris regis irriti fierent