comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ram. Prudens forsitan lector inqui¬
iat quid sibi uelit in insione uł onere
damasci alarum eymbalum: &e cec̃a q̃
tum ẽ & de abiectione iudeoꝵ & elec¬
done corum qti ꝑ apłos credideruts.
& postea de gentium mulgtudine &
ꝑsecutorib qui maris fluct̾ib compa¬
rati funt. Sequebat᷑ ut de heresib qͦq
que eccliam uerauerunt. & hucusq
populant᷑ sermo ꝓpħicꝰ nunciaret:
qui dormiente patr efamilias in agro
cuntur cymbalum. caritatem dñiñ
habentes tuxta illud apłi. Si lingais
hominum loqͣr &e angłorum. carita¬
tem autẽ non habeam. factus sum ue¬
lut es sonans aut cymbaltm domi¬
ens. Et ñ solum cymbalum raucocõ¬
crepans sonitu. s ꝓpt̃ lecitatem scrmno¬
nis heretici in diuersa currentis ala¬
rum cymbalum dr: siue tuxta .lxx.¬
ale nautum qͥ magna meretinonia ꝓ¬
mitcentes. nauigant in scłi huiꝰ flucti¬
bus. Alas autem nauium uiela tiel aqͥ¬
bus suspendunt᷑ tit trahantur intel¬

Expanded text:
ram. Prudens forsitan lector inquiram. Prudens forsitan lector inquirat, quid sibi velit in Visione, vel Onere Damasci, alarum cymbalum et caetera quae tum est, de objectione Judaeorum, et electione eorum, qui per Apostolos crediderunt, et postea de gentium multitudine et persecutoribus, qui maris fluctibus comparati sunt: sequebatur, ut de haeresibus quoque, quae Ecclesiam vexaverunt, et hucusque populantur, sermo propheticus nuntiaret, qui, dormiente patrefamilias, in agro cuntur cymbalum, charitatem Dei non habentes, juxta illud Apostoli: Si linguis hominum loquar et Angelorum: charitatem autem non habeam, factus sum velut aes sonans aut cymbalum tinniens . Et non solum cymbalum rauco concrepans sonitu, sed propter levitatem sermonis haeretici in diversa currentis, alarum cymbalum dicuntur, sive juxta ae navium, qui magna mercimonia promittentes, navigant in saeculi istius fluctibus. Alas autem navium, vela quibus suspenduntur, et trahuntur, intel
Abbreviated transcription (Latin):
nim nuncii liberi ad gentem ercel¬
sam & ꝑegͥnum popłm &e pessimum
qui est trans eum gens absq spe et
conculcata. Nunc flumina derre oĩs.
sic̃ regio q̃ habitat᷑. Regio eorum qͦmͦ
si signum de monte eleuet᷑. & tube uor
audiatuir. Utramq editionem postui
in ꝓpħia obscurissima. ne quid uolen¬
tibus intelligere quod scriꝑtum est
deẽe uideatur. Simtlq uehement̃
ammiror eos qui fidem nr̃am &e sꝑem
xp̃ianam arbitrantur simplicitate
contentam. quia scͥptum ẽ manda¬
tum dĩ lucidum illuminans ocłoᷤ.¬
nec plus debere nos querere qm ut
fiant que precepta sunt. cum iccirco
omnis scͥptura &e ꝓpħe specialit̃ fute¬
rum inisteriis inuoluti sint ut ꝓuo¬
cent nos ad intelligentiam. & ad il¬
lud quod in euanglio dicit᷑. Petite
& accipietis. querite & inuemietis.
pulsate & aꝑietur uobis. Quia gͦtu
xta hystoriam & id quod in hebraico
continet᷑. in .xͦ. libro exposui: ñc qͥd

Expanded text:
nim nuntii leves ad gentem excelnim nuntii leves ad gentem excelsam, et peregrinum populum et pessimum, qui est trans eum: gens absque spe, et conculcata, nunc flumina terrae omnis sicut regio quae habitatur si signum de monte elevetur, et tubae vox audiatur. Utramque editionem posui in prophetia obscurissima ne quid volentibus intelligere quod scriptum est, deesse videatur. Simulque vehementer admiror eos, qui fidem nostram, et spem Christianam arbitrantur, simplicitate contentam, quia scriptum est: Mandatum Dei lucidum illuminans ocnec plus debere nos quaerere, quam ut fiant, quae praecepta sunt: cum idcirco et omnis Scriptura, et Prophetae specialiter futurorum mysteriis involuti sint, ut provocent nos ad intelligentiam, et ad illud quod in Evangelio dicitur: Petite, et accipietis: quaerite, et invenietis: pulsate, et aperietur vobis. Quia ergo juxta historiam et id quod in Hebraeo continetur, in quinto libro exposui, nunc qui
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. transtulerunt non erit. Sm aũ
non erit quid respondebunt qͥ diabo¬
lodant penitentiam. ce illi quantum
inse ẽ archangłicum fastigtum polli¬
centur. Hec ẽ pats eorum quiuastatie¬
runt nos. &e sors diripientium nos.
interitum sempiternum ꝑsecutores
eorum habtt᷑i sunt : qͥ exiliis. carcerib
bonorum ꝓscͥptionib opp̃sserunt scõs
del: &e ȩtna supplicia poss essuri suntꝰ.
tͣns flumina ethiopie qui imitit in
mare legatos. & in trasis papiri suꝑ
aquas. Ite angħ̾ ueloces ad gentem
conuulsam ce dilaceratam. ad po¬
pulum horribilem post quem ñ ẽ
alius: ad gentem expect̾antem ex¬
pectantem & conculcatam. cutus di¬
ripuerunt flumina derram eius.
Om̃s habitatores orb̃ qui moramini
interram. cum eleuatum fuerit sig¬
num in montib uidebitis. & clan¬
gorem tube audietis: Lxx. ¶le terre
nauium alarum drans flumina ethi¬
oꝑie. qui mittis in mare obsides. et
epł̃as biblinas suꝑ aquam. Ibtnt e¬

Expanded text:
LXX transtulerunt, non erit. Si autem LXX transtulerunt, non erit. Si autem non erit, quid respondebunt, qui diabolo dant poenitentiam, et illi quantum in se est, Archangelicum fastigium pollicentur? Haec est pars eorum, qui vastaverunt nos, et sors diripientium nos. interitum sempiternum persecutores eorum habituri sint, qui exsiliis, carceribus, bonorum proscriptionibus oppresserunt sanctos Dei, et aeterna supplicia possessuri sunt. trans flumen Ethyopie, qui mittit in mare legatos et in vasis papiri super aquas. Ite angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam ad populum terribilem post quem non est alius gentem expectantem expectantem et conculcatam cuius diripuerunt flumina terram eius omnes habitatores orbis qui moramini in terra cum elevatum fuerit signum in montibus videbitis et clangorem tubae audietis. LXX: Vae terrae navium alarum trans flumina Aethiopiae, qui mittis in mari obsides, et epistolas biblinas super aquam. Ibunt e
Abbreviated transcription (Latin):
s ue his gentib que credere noluerunt:
& ꝑsecute funt popłin xp̃ianum. Com¬
patant᷑q undarum molib & fiementi
mari: & quantum in se ẽ cunct̾a oppri¬
mere & occupare cupienti. Sonabunt
enim popłi inspectaclis theatralis lux
urie &e amphiteat crudelitate. & circi
furorib sic̃ sonicus aqͣrum inundan¬
tium: qñ consona impictatis uoce bla ᷤᷤ¬
phemant &e dicunt xp̃ianos ad leone
ac bestias ꝓici: & cęt̾a huiꝰcemodi. S
illis instar maris furentib increyabit
dñs auctorem seditionis eorum et
fugabit cum a fuo popło. Et sic̃ pul¬
uis mot᷑ in montib quãto excelsioꝵ
est tanto fortiꝰ rapitur. & sicut turboqͥ
de terra consurgit subita tempestate
fertur in sublime ita ce ille raptor a
dei popło separabitur ac fugiet. ne ĩ
abysso religetur. Cumq consumma¬
dio aduenerit q̃ interp̃tatur uesꝑa:
tẽ erit tur batio sua peccata uoscentisꝰ.
Et in tempore matutino die uideli¬
cet resurrect̾ionis non subsistet : qͦd

Expanded text:
s, sed vae his gentibus quae credere noluerant, et persecutae sunt populum christianum. Comparanturque undarum molibus et frementi mari, et quantum in se est, cuncta opprimere et occupare cupienti. Sonabunt enim populi in spectacuriae, et amphitheatri crudelitate, et circi furoribus. « Sicut sonitus aquarum inundantium, » quando consona impietatis voce blasphemant, et dicunt Christianos ad leones et bestias projici, et caetera hujuscemodi. Sed illis instar maris furentibus, increpabit Dominus auctorem seditionis eorum, et fugabit eum a suo populo. Et sicut pulvis motus in montibus, quanto excelsior est, tanto fortius rapitur; et sicut turbo, qui de terra consurgit, subita tempestate fertur in sublime: ita et ille raptus, a Dei populo separabitur ac fugiet, ne in abyssos relegetur. Cumque dies consummationis advenerit, quod interpretatur vespera, tunc erit turbatio, sua peccata noscentis. Et in tempore matutino, die videlicet resurrectionis, non subsistet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
isił terciꝰ in egypto fuit. & apud assy¬
nos quasi benedictio in medio derre.
itaut dñs diceret bndictus populꝰ
m̃s egypti. & opꝰ mantrum mearum
assyrius: Hec ad egyptum istam qͣ
iudei estimant non ꝑtinere ꝑspicu¬
um ẽ. Itaq locum istum queminco¬
limus & munctum qui in maligno
positus ẽ egyytum possumꝰ appella¬
re maxime quia mesranm. quod
.i. tribtilans suic ad angustiam redi¬
gens. Et tamen sciendum multa
oneris egypti uel uisionis ad egyp¬
t prouinciam ꝑtinere. que usq ho¬
dic habitat᷑ &e conitur. S ce in ħ
& in aliis scriptitrarum locis plera¬
ꝙ ponuntur que ñ possunt stare iu¬
ita hystoriam : ut rerum necessita¬
de cogamur altiorem intelligenti¬
am querere. Ccce dñs ascendet sup
nubem leuem & ingrediet᷑ egyptũ
& mouebuntur simulac̾ egypti a fa

Expanded text:
Israel tertius in Aegypto fuit; et apud AssyIsrael tertius in Aegypto fuit; et apud Assyrios quasi benedictio in medio terrae: ita ut Dominus diceret: Benedictus populus meus Aegypti, et opus manuum mearum Assyrius? Haec ad Aegyptum istam, quam Judaei aestimant, non pertinere perspicuum est. Itaque locum istum quem incolimus, et mundum qui in maligno positus est: Aegyptum possumus appellare, maxime quia MESRAIM , quod id est, tribulans, sive ad angustiam redigens. Est tamen sciendum, multa Oneris Aegyptii, vel Visionis, ad Aegypti provinciam pertinere, quae usque hodie habitatur et cernitur. Sed et in hoc et in aliis Scripturarum locis pleraque ponuntur, quae non possent stare juxta historiam: ut rerum necessitate cogamur altiorem intelligentiam quaerere. Ecce Dominus ascendet super nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur Al
Abbreviated transcription (Latin):
his non uerbum & itisio. s massã.i
hoc scire debemꝰ accepisse ꝓpħam a do¬
mino grãm sp̃italem ut egypti sactam̃¬
ta cognosceret. siue oclis mentis aspi¬
cerct. ut .lxx. transtulerunt. Non est
autem egyptꝰ ista quam tudei putant
sic̃ arbitrat̃ iosephus qui in libris an¬
tiquitatum refert oniam sacerdotem
ysaie implesse uaticimum: ut in t̾ri¬
torio helyopolitanoꝵ quam egypti
nomon uocant extrueret demplum
ad similitudinem templi dñi &e al¬
tare. Esto enim. concedamtus hec dic
pretes ciuttas ars sitie ares uel cul¬
tassolis: Et quis erit iste saluator qui
missus est egyptiis ut saluaret cos. ⁊ dñs
cognosceret egẏptum. qñ colucrunt
eum in hostus &e in iunerib ae uota
soluerunt. qñ ꝑcussit dñs egyptum
aesanauit eam: In quo dempore fac¬
tum pot̾imus hoc docere ut fuerit uia
de egypto in assyrios. & intrauerint
assyrii in egyptum & egyptii in assy¬
rios. & seruierint egyptii assur. qͣndo

Expanded text:
his non Verbum et Visio, sed MASSA , id his non Verbum et Visio, sed MASSA , id hoc scire debemus, accepisse prophetam a Domino gratiam spiritualem, ut Aegypti sacramenta cognosceret, sive oculis mentis aspiceret, ut LXX transtulerunt. Non est autem Aegyptus ista quam Judaei putant, sicut arbitratus est Josephus, qui in libris Antiquitatum refert: Oniam sacerdotem Isaiae implesse vaticinium, ut in territorio Heliopolitano, quod Aegyptii νομὸν vocant, exstrueret templum ad similitudinem Templi Dei, et altare. Esto enim, concedamus haec dictrpretes, civitas ARS sive ARES, vel civitas solis? Et quis erit iste salvator, qui missus est Egyptiis, ut salvaret eos, et Dominum cognoscerent Aegyptii? quando coluerunt eum in hostiis et muneribus, et vota solverunt? quando percussit Dominus Aegyptum et sanavit eam? in quo tempore factum poterimus docere, ut fuerit via de Aegypto in Assyrios, et intraverint Assyrii in Aegyptum, et Aegyptii in Assyrios; et servierint Aegyptii Assur? Quando
Abbreviated transcription (Latin):
sic e contͣrio fieri potest. ut qͥ heret¬
co fuerant errore decepti & auulsi
a domtno atq lacerati. & horribileᷤᷤ
obblasphemiam. frustraq m̃dacia
p̾stolantes. & conculcati a demonibus
& a fluuns in partes uarias dissipati.
cum recordati fu̾int dm̃ fui. & magists
pessimos dereliq̃rint. offerant intinus
dño exercititum ñ alib insi in monte
syon & inspecła. quod interpretatur
cccłia. Breuius nunc dicimus quia
in libro explanationis hystoriȩ multa
machus &e theodotio assumptio egyp¬
q.lxx. uisio egypti. Ubi in hebreoscͥ¬
tumẽ massames ranñ. quod nos int̃y¬
tati sumus onꝰ uel pondꝰ egypti. ꝓ qͦ
mus dicere ab eo quod tollat ꝓpheca
&e portet urgum dñi eum extitisse cõ¬
dignum qui ꝓpħiam egypti cernet
atq portaret. Unde miror.Lxx. et
in babylone ꝓponde interp̃tatos
uisionem. & tnphylistum &e moab&
damasco uerbum. & nunc inegyyto
uisionem: cum in hebreo in omnib

Expanded text:
sic econtrario fieri potest, ut qui haeretisic econtrario fieri potest, ut qui haeretico fuerant errore decepti, et avulsi a Domino atque lacerati, et horribiles ob blasphemiam, frustraque mendacia praestolantes, et conculcati a daemonibus, et a fluviis in partes varias dissipati, cum recordati fuerint Dei sui, et magistros pessimos dereliquerint, offerant munus Domino exercituum, non alibi nisi in monte Sion, et in specula, quod interpretaturEcclesia. Brevius dicimus, quia in libro explanationis historicae multamachus et Theodotio: Assumptio Aegypti. LXX: Visio Aegypti. Ubi in Hebaero scriptum est MASSA MESRAIM  , quod nos interpretati sumus, Onus vel pondus Aegypti: pro quo mus dicere ab eo, quod tollat propheta, et portet jugum Domini, eum exstitisse condignum, qui prophetiam Aegypti cerneret, sive portaret. Unde miror LXX et in Babylone pro Pondere interpretatos Visionem; et in Philisthiim, et Moab, et Damasco, Verbum; et nunc in Aegypto Versionem; cum in Hebraeo in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ante quam dempꝰ consummationis
adueniat. qͥa nunc ex parte cognos¬
cimus &e ex parte ꝓpħamus. multi ꝑ¬
fecti reꝑient᷑: de quib apłs loquitur.
Quot quot ꝑfect̾i hoc sentiamꝰ. Ra¬
musculi autem qui inutiles sunt
falcib p̃cident᷑: dicente in eugłio
saluatore. Ego sumuttis uera. ce pat̃
m̃s agͥcola ẽ. Omnem palmitem in
me non ferentem fructum tollet eu
& omnem qͥ fert fructum purgabit
cum ut fructum plus afferat. Et
que p̃cisa famt relinguent᷑ auib
monttum & bestus derre. auibus q
ureta uiam seminata poplantur
& bestus quib traditur anma non
confitens dm̃: itaut qͥ a dño p̃cisus
fu̾it ce abiectꝰ. & de corpore illius
quod est ccclia separatus dam ine¬
state qm in hyeme. hoc ẽ & inꝓsꝑiᷤᷤ¬
& in aduersis uolucrum ce bestiaꝵ
mansiosit. Sicut autem hi qͥ inuti¬
les &e infructuosi sunt in ecclesia
amputantur & ꝓicrunt᷑. ne modic̃
ferm̃tum totam massam corrũpat.

Expanded text:
antequam tempus consummationis antequam tempus consummationis adveniat, quia nunc ex parte cognoscimus et ex parte prophetamus, multi perfecti reperientur, de quibus Apostolus loquitur: Quotquot perfecti hoc sentiamus . Ramusculi autem, qui inutiles sunt, falcibus praecidentur, dicente in Evangelio Salvatore: Ego sum vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum, et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat . Et quae praecisa fuerint, relinquentur avibus montium et bestiis terrae. Avibus, quae juxta viam seminata populantur, et bestiis, quibus traditur anima non confitens Deum, ita ut qui a Domino praecisus fuerit et abjectus, et de corpore illius, quod est Ecclesia separatus, tam in aestate quam in hyeme, hoc est, in prosperis et adversis, volucrum et bestiarum mansio sit. Sicut autem hi qui inutiles sunt et infructuosi in Ecclesia, amputantur et projiciuntur, ne modicum fermentum totam massam corrumpat:
Abbreviated transcription (Latin):
dotꝰ effloruit: & immatura ꝑfect̾io ger¬
minauit. Et p̃eidentur ramuscłi
crus falcib: & que derelicta fuerint
abscidentioꝵ. Excutientur &e relin¬
quentur simul auib mondium et
bestiis terre. & estate ꝑpetua erunt
suꝑ eum uolueres: & omnes bestie t¬
re suꝑ illum hiemabunt. In dempo¬
re illo deferet᷑ munꝰ dño erercititum
a popło auulso & dilacerato a popło
horribil post quem ñ fuit alius a
gente expectante expectante & concul¬
cata cuitis diripuerunt flumina
terram eiꝰ ad locum nominis dñi erer¬
eititum montem syon. Quiescit ce
contemplat᷑ deus in locosuo: siue iy¬
de qua paulus apłs loquitur. colum¬
na & firmamtum ueritatis. Contem¬
platur atitem ea q̃ frunt in ȩccłla. ce
sic̃ meridiana lux clara est.itaumũ
cie dr. Nec est qui se abscondat a calo¬
re etus. Et qͣm nubes roris in die mes¬
sis &e inferuenti estate gratissima est:
fic dñs habitatores ecclie suȩ refrige¬
rat. quo p̃sende cuncta flores cunt. ce

Expanded text:
effloruit et inmatura perfectio germinabit et praecidentur ramusculi eius falcibus et quae derelicta fuerint abscidentur excutientur et relinquentur simul avibus montium et bestiis terrae et aestate perpetua erunt super eum volucres et omnes bestiae terrae super illum hiemabunt in tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gente expectante expectante et conculcata cuius diripuerunt flumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum montem Sion. Quiescit et comtemplatur Deus in loco suo, sive jude qua Paulus Apostolus loquitur: Columna et firmamentum veritatis . Contemplatur autem ea quae fiunt in Ecclesia; et sicuti meridiana lux clara est, ita unitiae dicitur: Nec est qui se abscondat a calore ejus . Et quomodo nubes roris in die messis, et in ferventi aestate gratissima est, sic Dominus habitatores Ecclesiae suae refrigerat, quo praesente cuncta florescunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uidute durissima opp̃ssi. ad clementis¬
simum dñm reuertant᷑. Nulchre demo¬
nes crucdeles dños uocat: quib nichil
crudeliꝰ ẽ. Rex qͦ ꝙ fortis qui dñs est
eorum ꝑspicue diabolus intelligitiꝵ.
quem ce in eugłio dñs fortem uocat.
Quouincto & opp̾sso. uasa domus ciꝰ &
preda chiriptt᷑. Et arescet aqua de ma¬
ri. &e fluurus desolabit᷑ atq siccabitur:
ce deficient flumina. Atcentiabunt᷑
&e siccabunt᷑ riui aggerum : calamꝰ ce
runcus marcescet. studabitur alueꝰ
riui a fonte stio. & omnis sementis
irrigua siccabit᷑. arescet & non erit.
Et merebunt piscatores & lugebunĩ
om̃s mitcentes in flumina hamum.¬

Expanded text:
vitute durissima oppressi, ad clementisvitute durissima oppressi, ad clementissimum Dominum revertantur. Pulchreque daemones crudeles dominos vocat, quibus nihil crudelius est. Rex quoque fortis, qui Dominus est eorum, perspicue diabolus intelligitur, quem et in Evangelio Dominus sortem vocat, quo vincto et oppresso, vasa domus ejus, et praeda ri et fluvius desolabitur atque siccabitur et deficient flumina adtenuabuntur et siccabuntur rivi aggerum calamus et iuncus marcescet nudabitur alveus rivi a fonte suo et omnis sementis inrigua siccabitur arescet et non erit et maerebunt piscatores et lugebunt omnes mittentes in flum
Abbreviated transcription (Latin):
socrum fuam. Eo tempore ce ilud
explctum est. mimiq homimis do¬
mestiq ciuis. Et pagnabit tur contͣ
fr̃em fuum. & uir contra amicum su¬
um. fuerunt enm inuna domo sepa¬
rat duo contͣ tres: & tres contͣ duos
Et diuisus ẽ pat̃ contra filium. et
filius contra patrem: cuntas adũs
ctuitatem. & regnum actuersus reg¬
num eorum qͥ ñ crecdiderunt aduer¬
fum eos qui crediderunt. tił certe
eorum qui crediderant ꝓximos suoᷤ
saluare cupientium. Et diruptꝰ
est sp̃c egyptim uiscerib stus. ut neq̃quã
paria sentirent. s sp̃itali contra se gladio
separati. omne cons iltum sutm p̃cipita¬
tum ẽẽ cognoscerent: ut nichominus ĩ
errore pͥstino ꝑmanentes h qui fidei ue¬
ritatem fusciꝑe noluerunt. int̾rogarẽt
simulacͣ & diui nos suos & phitones & a¬
riolos. Cumq illi hoc fecerint dñs tra¬
didit eos in manus dñoꝵ crudelium
tuxta illud aplicum quos tiadidi satha¬
ne ut dis cant ñ blasphemare: quoser¬

Expanded text:
illud expletum est: Inimici hominis domestici ejus . Et pugnabit vir contra fratrem suum, et vir contra amicum suum. Fuerunt enim in una domo separati, duo contra tres, et tres contra duos, et divisus est pater contra Filium, et filius contra patrem, civitas adversus civitatem, et regnum adversus regnum, eorum qui non crediderunt, adversum eos qui crediderunt, vel certe eorum, qui crediderunt, proximos suos salvare cupientium. Et disruptus est spiritus Aegypti in visceribus suis, ut nequaquam paria sentirent; sed spirituali contra se gladio separati, omne consilium suum praecipitatum esse cognoscerent: et nihilominus in errore pristino permanentes, hi qui fidei veritatem suscipere noluerant, interrogarent simulacra, et divinos suos, et Pythones, et hariolos. Cumque illi hoc fecerint, Dominus tradidit eos in manu dominorum crudelium, juxta illud apostolicum: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare ; quo ser
Abbreviated transcription (Latin):
omnia m omnib. Miretur quispiam
eur ꝓ plantationib pulchris & bonis
quod aquila & theodotio & syminachꝰ
int̃pretati sunt. nos fidelem plantatio¬
nem dixerimꝰ. Uerbum hebtaicum.
eatur nocoiñ. pulchram significat.
Unde & Noecyin. que hac litttra scͥpta
est loquitur in ruth. Nolite tiocare me¬
Noemin.i. pulehram. s tiocate me ama¬
ram. Ue mulcicudo popłorum multoꝵ
ut multitudo maris sonantis ce cumul¬
tois tubarum sic̃ sonitus aquarũ mul

Expanded text:
Miretur quispiam, cur pro plantationibus pulchris et bonis, quod Aquila et Theodotio ac Symmachus interpretati sunt, nos fidelem plantationem dixerimus. Verbum Hebraicum catur NEAMENIM , pulchram significat. Unde et Noemi, quae hac littera scripta est, loquitur in Ruth : Nolite me vocare NOEMI , id est pulchram, sed vocate me amaram. Vae multitudo populorum multorum, ut multitudo maris sonantis, et tumultus turbarum, sicut sonitus aqu
Abbreviated transcription (Latin):
docti abhebreis ꝓhommne qui lingͣ
eorum dr enos. inderyretadi sumus
ahos. id ẽ grauit̃. De cuius uerbi
ambiguitate si uide huius spacrum
fuerit in iheremia plentus disseren
Ub tuxta.lxx. diettur. Et homo ẽ
& quis cognoscet eum: Dicam gͦ
quod ꝓpcsca. Q tua oblita es teria
nuidea dei saluatoris tui. & eiꝰ qui tͥ semꝑ
p̃butt fortitudinẽ non es recordata: ꝓp
terea quidem plantabis plantationẽ
fidelem. siue ut aquila &e theodotio
interp̃tati sunt pulchram. aut ut
sẏmmachꝰ bonam unũ dm̃ p̃dicans.
s germ̃ alienum seminab. ñ recipieis
patrem qͥa ñ recipis filium. Qui entm
credit in patrem.credit & in filium.
Et qͥa germ̃ alienum blasphemie ceͤ
iħm seminasti in synagogis sathanȩ.
ideo ñ uindemiab uuam s labruscã.
Cumq uisũ fuerit florere germen
dum homines ab idolis retiahis. tam̃
quando ad fructꝰ ueneris colligendos
in die hęreditatis. doleb grauit cernẽs

Expanded text:
docti ab Hebraeis, pro homine qui lingua docti ab Hebraeis, pro homine qui lingua eorum dicitur ENOS, interpretati sumus ANUS , id est, graviter: De cujus verbi ambiguitate, si vitae hujus spatium fuerit, in Jeremia plenius disseremus, ubi juxta LXX dicitur: Et homo est, et quis cognoscet eum? Dicam ergo quod proposui: Quia oblita es, terra Judaea, Dei Salvatoris tui, et ejus qui tibi semper praebuit fortitterea plantabis quidem plantationem fidelem, sive ut Aquila et Theodotio interpretati sunt, pulchram; aut ut Symmachus, bonam, unum Deum praedicans: sed germen alienum seminabis, non recipiens Patrem, quia non recipis Filium. Qui enim credit in Patrem, credit et in Filium. Et quia germen alienum blasphemiae contra Jesum seminasti in synagogis Satanae, ideo non vindemiabis uvam, sed labruscam. Cumque visum fuerit florere germen ram, dum homines ab idolis retrahis: tamen quando ad fructus veneris colligendos in die haereditatis dolebis graviter, cernens
Abbreviated transcription (Latin):
la. Hec autem uniuers a ꝑpessa es. qͥa
oblita es dei saluatoris tui qtiod inter¬
precatur iħc: quem tͥ uenturum lex
adiutoris tui qui titus semꝑ opittla¬
tor fuit ñ es recordata. Catisa gͦ descr¬
tarum urbrum iudee obliuio salitato¬
ris ẽ: qui in pͥncipio huiꝰ ꝓpħe dixerat.
ñ intellexit. Pꝑterea plantabis planta¬
tionem fidelem. germen alientm se¬
minabis. In die plantationis tue
labrusea: & mane semen tcumflo¬
rebit. Ablata ẽ mersis in die heredi¬
tatis: & dolebit grauiter. Lxx. Iabo
plantabis plantationem fidelem et
semen infidele: & in die qua planta¬
ueris errabis. Om autem mane semi¬
naucris florebit in messem in die here¬
ditatis qͣndo sicut pater hominris dat
hęreditatem filus stus. Peo quod nos
urrta aquilam &e syminachum. et
lix. intrecat sumus in dic hereditati
qtod hebraiee diettur siom nes ela.
legi podest inhebracoin die pessima.
Et ꝓ eo quod aquila &e theodotiom
terpretati sunt. &e dolebit Homo nos

Expanded text:
Haec autem universa perpessa es, quia oblita es Dei Salvatoris tui, qui interpretatur Jesus, quem tibi venturum Lex t fortis adjutoris tui, qui tuus semper opitulator fuit, non es recordata. Causa ergo desertarum urbium Judaeae, oblivio Salvatoris est, qui in principio hujus Prophetae dixerat:  recordata propterea plantabis plantationem fidelem et germen alienum seminabis in die plantationis tuae labrusca et mane semen tuum florebit: ablata est messis in die haereditatis, et dolebit graviter. LXX: Ideo plantabis plantationem infidelem, et semen infidele, et in die qua plantaveris, errabis. Si autem mane seminaveris, florebit in messem in die haereditatis: quando sicut pater hominis dat haereditatem filiis suis. Pro eo quod nos juxta Aquilam et Symmachum et LXX interpretati sumus, in die haereditatis, quod Hebraice dicitur BIOM NEHELA , legi potest in Hebraico, in die pessima. Et pro eo quod Aquila et Theodotio interpretati sunt, et dolebit homo: nos
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit de dñs łs tuus. & de qua it
psalmis legimꝰ filii tui sicut nouella
oltuarum in eircuido mense duie: ꝓfic¬
citate gr̃e sp̃italis uix uas oltuas et
ꝑerit. stibintrabte gentium plenitudo.
& nequaqm ad idola manu fact̾a. s ad
dm̃ suum inclinabit᷑. & respicient san¬
ctum isrł &e aras lucosq ac deltibra cõ¬
teminent. scientes illud scͥptum. Omĩs
plantatio quam ñ plantauit cęlestis
pat̾ ms eradicabitur. In die illa erur
cuntates fortitudinis eiꝰ derclict̾e siẽ
aratia & segetes que derelicte sunt
a facie filiorum isrł. Et eris deserta
quia oblita es dei saluatoris dui: & for¬
tis adiutoris tii non es recordata. lix
In die illa erunt ciuitates tue dereliẽ¬
te sic̃ dereliquert̃ amorrei ce euei a fa¬
cie filiorum isrł. Et crunt deserte
qͥa dereliquisti dm̃ saluatorem ticũ.
ce domini auxiliatoris tui non es re¬
cordata. Quom sub moyse ce iħufi¬
que habitabant in urra repromisio¬
nis dereliguecant uomeres ce segetes

Expanded text:
Deus tuus : et de quo in Psalmis legimus: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae , pro siccitate gratiae spiritualis vix duas olivas, etererit, subintrabit gentium plenitudo, et nequaquam ad idola manufacta, sed ad Deum suum inclinabitur, et respiciens Sanctum Israel, et aras lucosque ac delubra contemnent, scientes illud scriptum: Omnis plantatio quam non plantavit coelestis pater, eradicabitur . In die illa erunt civitatesaratra et segetes, quae derelictae sunt a facie filiorum Israel. Et erit deserta, quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata. LXX: In die illa erunt civitates tuae derelictae sicut dereliquerunt Amorrhaei, et Evaei a facie filiorum Israel. Et erunt desertae, quia dereliquisti Deum Salvatorem tuum, et Domini auxiliatoris tui non es recordata. Quomodo sub Moyse, et Jesu fiquae habitabant in terra repromissionis, dereliquerunt vomeres, et segetes,
Abbreviated transcription (Latin):
gundur qͣsi in stipula spice. & quasiin
uindenia racemi qͥ saluati fuerant:
oliuia illa popłi isrł que sub moyse. oe.
milia habuit armatorum. ce stb datud
numciaute ioab. mnumerabilem po¬
pulum. uux paucos fruetꝰ offerre potuit
domino saluatori: duas oluias paulum o
minum conspexerunt: & ad archisyna¬
gogi filiam ire cum dño meruerunt.
Quatuor autem & qumq oltue reliqͦs
nouem faciunt apłos: in quib iude ꝓ¬
ditoris locum mathias obtinutt. Qͥ utiq
ꝓ diu̾sitate grarum q̃ nobis ignota est: ĩ
geliorũ numerũ & legis in se uolumi¬
na demonstrarent. quasi p̃dicatores
utitusq testam̃ti. In die illa inclinabit᷑
homo ad factorem suũ. & ocłi eiꝰ ad sc̃m¬

Expanded text:
guntur quasi in stipula spicae et quasi in guntur quasi in stipula spicae et quasi in vindemia racemi, qui salvati fuerint: oliva illa populi Israel, quae sub Moyse sexcenta millia habuit armatorum , et sub David, numerante Joab, innumerabilem populum , vix paucos fructus offerre potuit Domino Salvatori: duas olivas Paulum etminum conspexerunt, et ad archisynagogi filiam ire cum Domino meruerunt . Quatuor autem et quinque olivae reliquos novem faciunt Apostolos, in quibus Judae proditoris locum Matthias obtinuit, qui utique pro diversitate gratiarum, quae nobis ignota est, in geliorum numerum et Legis in se volumina demonstrarent, quasi praedicatores utriusque Instrumenti . In die illa inclinabitur homo ad factorem suum:
Abbreviated transcription (Latin):
eius dicit dominꝰ decis isrł. Lost qͣm
reliquie syric fuerint sic quondam fuit
gła filiorumistł. & delicto eorum salus
gentib data fuerit : tc̃ attenuabituꝵ
omnis gła iudeorum qua głosi erant
inuntũso orbe: c pingues carnes eoꝵ
tabescent non habentcum ꝓpħas. ñ
signa neq uirtutes. ñ p̃sens auxilitm
dei. ñ sacerdotii dignitatem. s omne cor¬
pus gentis eorum emarcescet. & rediget᷑
ad nichili. Cumq dicatut de tiocatione
gentium messis multa oꝑarii autẽ pati¬
ci. illi patiꝑes messis reliquias que per
apłos saluate sunt. & tarissimas spicas
legent ñ de montib &e erectis locis. s in
ualle raphaim.i. in littere uilitate. Q
considera quod iaphaum qui gygantes
int̃pretantur. sic̃ supra ephraim phari¬
scos scribasq sig̃cent. Demq .lxx. pro
ualle raphaim uallem duram interp̃¬
tati funt: ut duriciam cordis tudaici
expͥmerent. de quorum humilitate eli¬

Expanded text:
ejus, dicit Dominus Deus Israel. Postquam ejus, dicit Dominus Deus Israel. Postquam reliquiae Syriae fuerint, sicut quondam fuerat gloria filiorum Israel, et delicto eorum salus gentibus data, tunc attenuabitur omnis gloria Judaeorum, qua gloriosi erant in universo orbe, et pingues carnes eorum tabescent, non habentium prophetas, non signa atque virtutes, non praesens auxilium Dei, non sacerdotii dignitatem: sed omne corpus gentis eorum emarcescet, et redigetur ad nihili. Cumque dicatur de vocatione gentium: Messis multa, operarii autem pauci , illi pauperes messis reliquias, quae per Apostolos salvatae sunt, et rarissimas spicas legent, non de montibus, et erectis locis, sed in valle Raphaim, id est in litterae vilitate. Et considera quod Raphaim, qui gigantes interpretantur, sicut supra Ephraim. Pharisaeos Scribasque significent. Denique LXX, pro valle Raphaim, vallem duram interpretati sunt, ut duritiam cordis Judaici exprimerent. De quorum humilitate eli
Abbreviated transcription (Latin):
tabit in ficcttate in deserto in terra
salsuginis & inhabitabili. Nuiuͦ di¬
cunt ex hac arbore maleficis artib
reat: qͥa chñis habitabit inter eos. & p̃¬
sente pastore liyum timere ñ potert.
Tc̃ cessabit adtutorrum dei ab ephraim
qui in hoc loco intel ligunt᷑ scribe et
pharisei tuxta osee ꝓpħiam. qui contͣ¬
rios popło dei ephraim nominat. Et
regnum cessabit a damasco ut nequa¬
quam peccatum & peccati pͥnceps dia¬
bolus regnet in damas co que prius
sanguinem diligebat. s reliquiȩ sy¬
riȩ eorum qui ex gentib crediderunt
sint sic̃ prius fuerant filii isrł. ablato ab
illis regno dei. & tadito gentib facienti
gues carnes eiꝰ tabescent. Et erit sic̃
congregans in messe quod restiterit:
& brachium eiꝰ spicas leget. Et erit sic̃
querens spicas in ualle taphaim. et
relinquetur in eo kẽ racemꝰ &e sicut ex¬
cussio olee dtiarum uel trium olicia¬
rum in sũmitate rami: siue qͣtuor
aut quinq. In cacuminib eguis fruet̾

Expanded text:
tabit in siccitate, in deserto, in terra salsuginis et inhabitabili . Alii vero dicunt ex hac arbore maleficis artibusreat, quia Dominus habitabit inter eos, et praesente Pastore, lupum timere non poterunt. Tunc cessabit adjutorium Dei ab Ephraim, qui in hoc loco intelliguntur Scribae, et Pharisaei, juxta Osee prophetiam, qui contrarios populo Dei, Ephraim nominat . Et regnum cessabit a Damasco, ut nequaquam peccatum, et peccati princeps diabolus regnet in Damasco, quae prius sanguinem diligebat; sed reliquiae Syriae, id est, qui ex gentibus crediderunt sint sicut prius fuerant filii Israel, ablato ab illis regno Dei, et tradito gentibus, quae fagues carnes ejus emarcescent. Et erit sicut congregans in messe quod restiterit, et brachium ejus spicas leget: Et erit sicut quaerens spicas in valle Raphaim. Et relinquetur in eo sicut racemus, et sicut excussio olivae duarum vel trium olivavarum in summitate rami, sive quatuor aut quinque in cacuminibus ejus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
tor erat legiꝰ isse damascum. & contͣce
dentes ex gentib pugnare uoluisse.
ibiq sciꝑatum. eos secutum qui in da¬
masco contisabantur: ut inde rurcũ
trłm tudeos expugnaturꝰ ascendẽt. Ile
alicui uideatur ẽẽ contrartum simpa
talipomenon librolȩta de damasco.
& nẽ in ysaia tͥstia ꝑ̃dicent᷑: quia et
ipsi isrł qui certe portio dez est ntmne
aduersa nẽ ꝓsꝑa nunciantur. Et qͦmͦ
est isrł̃ itirta carnem. & ad gentes br¬
ipucitm ab ea q̃ appellat᷑ in carne en¬
cumcisio: sic econtrario est isrl̃ tux
rudaicis fabulis acquies camus.
Ecce damascus destnet ẽẽ cuittas: &
erit sic̃ aceruus lapicum intuma.
Derelicde ciuitates aroer gregibus
erunt: ce requiescent ibi &e non ertt
qui ercerreat. Et cessabit adiutor¬
um ab ephram. & regnum a dama¬
co. Et reliquiȩ syrte sic̃ gła filioꝵ
isrł erunt: dicit dominꝰ exercicuil.

Expanded text:
tor erat legis tor erat legis dentes ex gentibus pugnare voluisse, ibique superatum, eos secutum qui in Damasco versabantur, ut inde rursum Jerusalem Judaeos expugnaturus ascenderet. Nec alicui videatur esse contrarium, si in Paralipomenon libro laeta de Damasco, et nunc in Isaia tristia praedicentur: quia et de ipso Israel, qui certe portio Dei est, nunc adversa, nunc prospera nuntiantur. Et quomodo ad Israel juxta carnem, et ad gentes praeputium ab ea quae appellatur in carne Circumcisio: sic econtrario est Israel juxantum Judaicis fabulis acquiescamus. Ecce Damascus desinet esse civitas, et erit sicut acervus lapidum in ruina. Derelictae civitates Arerunt et requiescent ibi et non erit qui exterreat et cessabit adiutorium ab Ephraim et regnum a Damasco et reliquiae Syriae sicut gloria filiorum Israhel erunt dicit Dominus exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
cilitii. Que omnia popło conueniunt
echnicorũ. qͥ ante fidem xp̃i amicus
erat sangumnis &e cruidelitatis: & dig¬
na oꝑa planct̾ti agebat ce sacco An libro
dierum narrat hystoria quod impleto
cunctamq p̃dam miserit regi damaᷤᷤ¬
e qui cum paticis utris uenerat: & d̃s
tradidat in manti eorum multituidi¬
nem magnam nimis. eo quod reliqͥs¬
sent dm̃ patrum suorum. Quod iuxta
anagogen &e futurorum dypum consi¬
derandum ẽ: utrum hoc ad temptis.
dñici aduentꝰ referre ualeamus. Post
finemenim anni acceptabilis in quo
de damasco gentium exercitꝰ in pauciᷤ
rum abstulere diuitias. & miserunt
ne euanglice qͥ ad comparationẽ totꝰ
mundi adhuc dẽ infidelis. &e in toto or¬
be disꝑsortm sudeorum pauci erant:
&etam̃ dñs tradidit irłm in manibus
corum eo quod reliquissent ch filium
qti ꝑ ꝓpħas ante p̃dicatus ẽ. E go ob
hanc catisam reor & saulum giti postea
patili ex utrtute nom̃ accepit. qͥ emtila¬

Expanded text:
cilicii, quae omnia populo conveniunt cilicii, quae omnia populo conveniunt Ethnicorum, qui ante fidem Christi, amicus erat sanguinis et crudelitatis, et digna opera planctu agebat, et sacco. In Dierum libro narrat historia, qucunctamque praedam miserit regi Damasci, qui cum paucis viris venerat, et Deus tradiderat in manu eorum multitudinem magnam nimis, eo quod reliquissent Dominum patrum suorum. Quod juxta anagogen et futurorum typum considerandum est: utrum hoc ad tempus Dominici adventus referre valeamus. Post finem enim anni acceptabde Damasco gentium exercitus in paucisrum abstulere divitias, et miserunt inae evangelicae, qui ad comparationem totius mundi adhuc tunc fideles, et in toto orbe dispersorum Judaeorum, pauci erant, et tamen Dominus tradidit Hierusalem manibus eorum, eo quod reliquissent Dei Filium, qui per prophetas ante praedicatus est. Ego ob hanc causam reor, et Saulum, qui postea Pauli ex virtute nomen accepit, qui aemula
Abbreviated transcription (Latin):
ce mercennariꝰ appellandus sum. Si ca¬
stum me ẽẽ simulo. ce aliud est in consci¬
cia peccatoris. Ot in cõparatione duorũ
maloꝵ leuius malum ẽ aꝑte peccarẽ ꝗͣ
simulare & fingere sc̃ĩtatem. Uerum et
in hoc ꝓfectꝰ ẽ moab. ut qui priꝰ multos
erroris sui habebat comites. postea redi¬
gatur ad paucos: uel qͥ prius multꝰ erat
in diuitiis peccatorum. post pentaentiã
paruus & pauꝑsit in malicia. Expł
seds est: immo extremus. In hoc enĩ
decemitis ionum tropologica explana
ad oct̾auium. & utrãq explanationem
urcta pͥores tisq ad quartum libtum
nus damasci. Syminachꝰ
& theodotio. assumptio
damasci .lxx. uerbum cͤ
damascum addentes de
stio. quod & in moab fe¬
cere pͥncipio. Damas ci pͥmo
nomen in genesi legimꝰ. qui ante ysaac
fuit uernacłs abraham. & putabatur
heres nͥ eẽt sare filiꝰ. ex ꝓmissione natus
Interp̃tat᷑ autem aut sanguinis oscłm
aut sanguinem bibens. aut sanguis

Expanded text:
et mercenarius appellandus sum. Si caet mercenarius appellandus sum. Si castum esse me simulo, et aliud est in conscis. Et in comparatione duorum malorum, levius malum est aperte peccare, quam simulare et fingere sanctitatem. Verum et in hoc profectus est Moab, ut qui prius multos erroris sui habebat comites, postea redigatur ad paucos; vel qui prius multus erat in divitiis peccatorum, post poenitentiam parvus et pauper sit in malitia. LIBER secundus est, immo extremus. In hoc enim decem visionum tropologica explanatad octavum, et utramque explanationem juxta priores, usque ad quartum, libros, nus Damasci. Symmachus et Theodotio, Assumptio Damasci: LXX, Verbum contra Damascum, addentes de suo, quod in Moab fecere principio. Damasci primum nomen in Genesi legimus, qui ante Isaac fuit vernaculus Abraham, et putabatur haeres, nisi esset Sarae filius ex promissione generatus . Interpretatur autem aut sanguinis osculum, aut sanguinem bibens, aut sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
bi legimꝰ. Recordamim dierum seculi
Et it̃m. C ogitaui dies antiqͦs. & annos
et̃nos in mente habui. Si cim umbre
& eremplarib scruiebat iurta carnem
tempora p̃figurent: De quib & in alio
loco legrnus. Quid facictis in diebus
conuent᷑ & in diebus festititatis dm̃
Quodq tungit᷑ quas anni mercen¬
narii. hoc ostendit qͦdfalsa doct̾rina
ꝓlticro cunct̾a faciat atq compendio.
Onms enĩ mercennarits qͥ non ẽ pa¬
stor. cuiꝰ non funt oues ꝓpͥe cum uidit
lupum uemientem fugit quia mercen¬
narius ẽ: & oties ad eum ñ ꝑtinent.
Quamobrem puto aduenam ce meꝵ¬
medere: nec seruos scõrum ẽẽ partici¬
pes. Non entmob dilect̾ionem dm̃. Sed
ob mercedem cunct̾a faciunt qͥ come¬
dunt domos ttiduarum: ce proprios
abductint greges ut lanis corum tie¬
stiantur. & lac mulgeant. Q tiod de do¬
ct̾rina mercennarii diximꝰ: referamus
ad cȩc̃a. Si p̃beo elemosinam ait glorif¬
cer ab hominib:. recepi mercedẽ meã.

Expanded text:
bi legimus: Recordamini dierum saeculi , et iterum: Cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Si enim umbrae et exemplaribus serviebat juxta carnem tempora praefigurent? de quibus et in alio loco legimus: Quid facietis in diebus conventus, et in diebus festivitatis Domini? Quodque jungitur, Quasi anni mercenarii , hoc ostendit, quod falsa doctrina pro lucro cuncta faciat atque compendio. Omnis enim mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves, cum viderit lupum venientem fugit, quia mercenarius est, et oves ad eum non pertinent . Quam ob rem puto advenam et mermedere, nec servos, sanctorum esse participes. Non enim ob dilectionem Domini, sed ob mercedem cuncta faciunt, qui comedunt domos viduarum, et proprios adducunt greges, ut lanis eorum vestiantur, et lac mulgeant . Quod de doctrina diximus mercenaria, referamus ad caetera. Si praebeo eleemosynam, ut glorificer ab hominibus, recepi mercedem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
leticie dicens. exultet anima mea tn
dño. induit enĩ me uestim̃to salutiᷤᷤ
& tumica leticię circumdechit me:
sic e contͣrio peccator qui portat.
maginem uetĩs hominis atq ter¬
rem meretur audire. Ecce enm õs
uos quasi uestimentum inueterasce¬
mini. ce tinea deuorabit uos Qui
autem ꝓfecerit inscelere &e uetusta¬
dem noluerit emendare nouitate
nequa quam uet̃i uestimento s pan¬
bitur dicens.Errauimus ce facti
fumus immundi omnes nos: sicut
pannus menstruate uniuersa cu¬
sticia nr̃a. Demen pesstinorunõ
parate filtos eius occisioni tnmiqͥ¬
tate patrum suoꝵ. Non consurges
nec hęreditabunt terram. neq un¬
plebunt faciem orbis cruitatum.¬

Expanded text:
 dicens: Exsultet anima mea in Domino: induit enim me vestimento salutis, et tunica laetitiae circumdedit me : sic e contrario peccator, qui portat imaginem veteris hominis atque terreni, meretur 258 audire: Ecce omnes vos quasi vestimentum veterascemini, et tinea devorabit vos . Qui autem profecerit in scelere, et vetustatem noluerit emundare novitate, nequaquam veteri vestimento, sed panbitur dicens: Erravimus, et facti sumus immundi omnes nos, sicut pannus menstruatae universa justitia nostra. Semen pessimorum, praeparate filios vestros occisioni iniqitate patrum suorum: non consurgent, nec haereditabunt terram, neque implebunt faciem orbis civitatum
Abbreviated transcription (Latin):
in aquis muttis: ipsi uiderunt oꝑa
dñi & mirabilia eius in ꝓfundo. Isti
tͦ transiertint mare ut oꝑa dñi in
ꝓfundum temptationum conspice¬
rent: dum libarentur ex tis. Itaq ser¬
mo ꝓpħicus plangit fortitudinem he¬
reticorum.i. iazeꝵ ce itineam sabama
q̃ se extollit contrascientiam dei. Q
mebriabo lacͥma mea esebon. cogita¬
tiones scilicet eorum: ce eleale gitib
ad excelsa conscenderunt. Cur autẽ
ebriat esebon ce eleale lacrimis suis.
ut dum tpse plorat & illos plorare do
nam loci talis ẽ qualis ce uinea sodo¬
morum: de qua dicitur. De uinea¬
enim sodomorum utea eorum: ce ꝓpa¬
go eotum de gomorra. Et in .lxxͦ.uii.¬

Expanded text:
erunt opera Domini et mirabilia ejus in profundo. » Isti enim transierunt mare, ut opera Domini in profundo tentationum conspicerent, dum liberantur ex eis. Itaque sermo propheticus plangit fortitudinem haereticorum, id est, Jazer et vineam Sabama, quae se extollit contra scientiam Dei: « et inebriabo lacryma mea Esebon, » cogitationes scilicet eorum: et Eleale, quibus ad excelsa conscenderunt. Cur autem ebriat Esebon et Eleale lacrymis suis? ut dum et ipse plorat, et illos plorare docniam loci, talis est, qualis et vinea Sodomorum, de qua dicitur: « De vinea Sodomorum vinea eorum, et propago eorum de Gomorrha. » Et in septuag
Abbreviated transcription (Latin):
minii in uob̃ ꝑibit entm ce dibon. ũ
ara est. illuc ascendetis ad plorandũ.
Omnis domus adũse sapientie c
dibon qui int̃pretat᷑ fluxus eorum
ascendit excelsa in quib suꝑbierat:
ut non hostias immolet s plangat
in quib ante peccauerat. Et reuiera
mendacium instar flaminis transit
ce p̃terfluit: & nituqͣm potest stabili
mansione consistere. Sermo enm di
qui compactꝰ & stabilis est unde et
manna uidedur quasi glacies super
faciem terre non p̃derfluit s consistit.
Porro iurta .lxx. moabite merete tu¬
bentur ae plangere. non fiꝑ alis. hoc
euim ꝑfectorum est. s fuꝑsemetipsis:
qͥa ce dibon eorum .i. sermo cõpositus
qu fluebat more torrentis ꝑiturꝰ
sit. in qͦ habebat quasi aram conse¬
ciagonis fue &e omnes diuitias scła¬
res. Unde &e in psalmo đdr. Otuitie
si affluant. nolite cor apponere. Im

Expanded text:
mini in vobis, peribit enim Dimon, ubi mini in vobis, peribit enim Dimon, ubi ara est: illuc ascendetis ad plorandum. Omnis domus adversae sapientiae, et Dibon, quae interpretatur fluxus eorum, ascendit excelsa, in quibus superbierat: non ut hostias immolet, sed plangat in quibus ante peccaverat. Et revera mendacium instar fluminis transit, et praeterfluit, et numquam potest stabili mansione consistere. Sermo autem Dei, qui compactus est, stabilis est. Unde et manna, quod videtur quasi glacies super faciem terrae, non praeterfluit, sed consistit. Porro juxta LXX, Moabitae moerere jubentur et plangere, non super aliis, hoc enim perfectorum est super semetipsis, quia et Dibon eorum, id est, sermo compositus, qui fluebat more torrentis, periturus sit: in quo habebant quasi aram consecrationis suae, et omnes divitias saeculares. Unde et in psalmo dicitur: Divitiae si affluant, nolite cor app
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nocturnum dempus ostendit flu¬
cłib obruti sunt. Et loth sodomi¬
tis noct̾e ꝑeimitib uenit in segor. &
ortꝰ est eisol. Quod intelligens bea
Non sumus noctis neq tenebrarum.
s sumꝰ filii dei. Qui emm. dormiunt
noete dormiunt. & qui inebriant᷑
nocte ebrii sunt. Nos enim qui diei
sumꝰ tugilemtis induti loricam fidi
ce caritatis. Et qͥa noct̾em reliqtierat
& filius dei ẽẽ iam ceꝑat: loquitur ad
credentes. Nox p̃cessit. dies autem
appropinquauit. Quasi in die cum
honestate ambulemus. non in comes¬
sationib & ebrietatib non in cubili¬
bus & luxuria. Peunte autem nocte
moabitide etiam murus eius qui dia¬
lectica arte constructus ẽ. in eadem
nocte uastatus est atq destructus. &
et̃na taciturnitate conticuit. Porro
aduersartus: hoc ostendit quod hec
sapientia que aduersaria dei ẽ. eccłra¬
stico sermone contra se pugnante fuꝑ¬
ata fit. Ascendit domtis cedibon ad
excelsa inplanetum .Lrx. C ontsta¬

Expanded text:
quae nocturnum tempus ostendit, fluquae nocturnum tempus ostendit, fluctibus obruti sunt: et Lot in Sodomis nocte pereuntibus venit in Segor, et ortus est ei sol . Quod intelligens B. Non sumus noctis neque tenebrarum, sed sumus filii Dei. Qui enim dormiunt nocte dormiunt, et qui inebriantur nocte ebrii sunt. » Nos enisumus, vigilemus induti lorica fidei et charitatis. Et quia noctem reliquerat, et filius diei esse jam coeperat, loquitur ad credentes: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, quasi in die cum honestate ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et luxuria . Pereunte autem nocte Moabitide, etiam murus ejus, qui dialectica arte constructus est, in eadem nocte vastatus est atque destructus, et aeterna taciturnitate conticuit. Porro adversarius, hoc ostendit, quod haec sapientia, quae adversaria Dei est, Ecclesiastico sermone contra se pugnante, superata sit. Ascendit domus, et Dimon ad excelsa in planctum. LXX: Contrista
Abbreviated transcription (Latin):
merorum uolumine qn balach rex
moabitarum ad maledicendum ba¬
laam inuitarcit ariolum: qui int̃
cȩt̾a hoc etiam contͣ moab inisticum
ꝓphauit. Orietur stella ex iacob. et
confurget homo ex igrł̃. & ꝑcutiet pͥn¬
ctpes moab. Quia nocte uastata ẽ
ar. moab conticuit. Quia nocte ua¬
status est murus. moab conticuit¬
.Lix. Nocd̾e ꝑut moabitis. nocte enĩ
ꝑiet murus moabitidis. Par. quod
solus theo dotio ita posuit ut legit᷑
in hebreo. aquila &e symmachus ur¬
bem int̃pretat sunt. non considan¬
des quodint am̃. & rẽs. elementa he¬
braica ioth. litteram non haberet.
Que si ẽẽt recde cruitas diceretun
sapientia scłaris. de qua dñs loqͥt᷑
one generat᷑. uidetur quidem de pa¬
dre nasci quod int̃pretatur moab.
Squia adulter est oe aduersartus
populo dei de incestu & spelunca ac
nocte generatur. Unde in noct̾e ꝑut
in errore scilicet sempit̃no. ce egyp¬
di in mari rubro uigilia matutina

Expanded text:
merorum volumine, quando Balac rex merorum volumine, quando Balac rex Moabitarum ad maledicendum, Balaam invitavit hariolum, qui inter caetera etiam hoc contra Moab mysticum prophetavit: Orietur stella ex Jacob, et consurget homo ex Israel, et percutiet principes Moab . . Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit; quia nocte vastatus est murus, Moab conticuit. LXX: Nocte periit Moabitis, nocte enim periit murus Moabitidis. Pro AR , quod solus Theodotio ita posuit, ut legitur in Hebraeo, Aquila et Symmachus, urbem interpretati sunt, non considerantes, quod inter AIN et RES elementa Hebraica, JOD litteram non haberet, quae si esset, recte civitas diceretur. Sapientia saecularis, de qua Dominus loquone generatur, videtur quidem de patre nasci, quod interpretatur Moab. Sed quia adulter est, et adversarius populi Dei de incesto ac spelunca ac nocte generain errore scilicet sempiterno: et Aegyptii in mari Rubro vigilia matutina,