comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& in eo sepe qͣsi postponere ordinẽ
expositionis inuenior: & paulo di¬
utius contẽplationis latitudini ac
moralitatis insudo. Sed tam̃ quis¬
quis de dõ loquit᷑. curet necesse ẽ
ut qͥcquid audientiũ mores instru¬
it rimet᷑: & hunc rectũ loquendi
ordinẽ deputet. si cũ oportunitas
edificationis exigit. ab eo se quod
loqui ceperat. utilit̾ deriuet. Sacͥ
enĩ tractator eloquii. morẽ flumi¬
minis debet imitari. Fluuius qͥp¬
pe dũ ꝑ alueũ defluit. si ualles con¬
cauas ex latere contingit: in eas ꝓti¬
nus sui impetꝰ cursũ diuertit: cũq
illas sufficient̃ impleuerit. repen¬
te se in alueũ refundit. Sic nimi¬
rũ sic diuini uerbi ẽẽ tractator de¬
bet: ut cũ de qualibet re disserit.
si fortasse iuxta positã occasionẽ
congruȩ edificationis inuenerit.
quasi ad uicinã uallẽ linguȩ un¬
das intorqueat: & cũ subiunctȩ
instructionis campũ sufficienter

Expanded text:
et in eo saepe quasi postponere ordinem et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contemplationis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen quisquis de Deo loquitur, curet necesse est ut quidquid audientium mores instruit, rimetur; et hunc rectum loquendi ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloquii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente sese in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem linguae undas intorqueat; et cum subjunctae instructionis campum sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
ca subtrahens. atq ita ut inuen¬
ta st̃. non nulla derelinquens ea
quȩ me loquente excepta sub ocłis
fuerant ꝑ libros em̃dando cõpo¬
sui: quia & cũ postrema dictarẽ.
qͦ stilo prima dixerã sollicite at¬
tendi. Egi ergo ut ea quȩ locutus
sũ studiosa emendatione transcur.¬
rens quasi ad similitudinẽ dictatꝰ
erigerẽ: & ea quȩ dictauerã non
longe a colloquentis sermone dis¬
creparent: quatinꝰ dũ hoc tendit᷑.
illud attrahit᷑. edita mͦ dissimili.
res ñ dissimilis formaret᷑: quauis
tertiã huiꝰ oꝑis partẽ ut colloqͦn¬
do ꝓtuli pene ita dereliqui: quia
cũ me fr̃s ad alia ꝑtrahunt. hanc
subtiliꝰ emendari noluer̃t. Quib
nimirũ multa iubentib dũ pa¬
rere mͦ ꝑ expositionis ministeriũ.
mͦ ꝑ contẽplationis ascensũ. mͦ ꝑ
moraliͣtis instrum̃tũ uolui. hoc
opꝰ ꝑ triginta & quinq uolumina
extensũ in sex codicib expleui. Unde

Expanded text:
ca subtrahens, atque ita ut invenca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloquentis sermone discreparent; quatenus dum hoc tenditur, illud attrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur; quamvis tertiam hujus operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qđ de fraternis cordib mͥ caritas
imꝑabat. Fore qͥppe idoneũ me
ad ista desꝑaui: sed ipsa mei ro-¬
ꝓtinꝰ erexi. ꝑ que aꝑta ẽ lingua
mutoꝵ. qͥ linguas infantiũ facit
disertas: qui immensos brutosq
asinȩ ruditus ꝑ sensatos humani
colloquis distinxit modos. Quid
igit᷑ mirũ si intellectũ stulto ho¬
mini p̃beat: qui ueritatẽ suã cũ
uoluerit etiã ꝑ ora iumentorum
narrat: Huiꝰ ergo robore consi.¬
derationis accinctus. ariditatẽ me¬
am ad indagandũ fontẽ tante ꝓ-¬
funditatis excitaui: & quanuis eoꝵ
quib exponere compellebar. lon¬
ge me uita transcenderet: in iuri.¬
osũ tam̃ ẽẽ non credidi. si fluenta
usib hominũ plumbi fistula mi.¬
nistraret. Unde mox eisdẽ corã
positis fr̃ib priora libri sub ocłis
dixi. & quia tempꝰ paulo uacantiꝰ
repperi:posteriora tractando di¬
ctaui. Cunq mͥ spacia largiora
suppeterent: multa augens. pau¬

Expanded text:
quod de fraternis mihi cordibus charitas quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed ipsa mei desprotinus erexi, per quem aperta est lingua mutorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos humani colloquii distinxit modos. Quid igitur mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, posteriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pau
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ipse meministi: ut librum
beati iob exponere importuna
me petitione compellerent: & mͥ¬
ꝓut ueritas uires infunderet. eis mi¬
steria tantȩ ꝓfunditatis aperirẽ.
Qui hoc qͦq mͥ in onere suȩ petiti¬
onis addidert̃. ut ñ solũ uerba hi-¬
storiȩ ꝑallegoriarũ sensus excute¬
rẽ: sed allegoriarũ sensus ꝓtinus
in exercitiũ moralitatis inclinarẽ:
adhuc aliquid grauiꝰ adiungenteᷤᷤ.
ut intellecta queq testimoniis cin.¬
gerẽ. & plata testimonia si impli¬
cita fortasse uiderent᷑. int̾positio¬
ne suꝑadditȩ expositionis enoda¬
atq ante nos actenꝰ indiscusso. cũ¬
ad tanta me ꝑtrahi ac talia agno¬
ui: solo auditꝰ pondere uictꝰ. fate.¬
or lassatusq succubui. sed repen¬
te int̾ formidinẽ deuotionẽq de¬
prehensus. cũ in largitore mune.¬
rũ oculos m̃tis attollerẽ: cuncta¬
tione postposita. ilico certꝰ atten¬
di. quia impossibile ẽẽ ñ poterat.

Expanded text:
sicut ipse meministi, ut librum sicut ipse meministi, ut librum beati Job exponere importuna me petitione compellerent; et prout veritas vires infunderet, eis mysteria tantae profunditatis aperirem. Qui hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderunt, ut non solum verba historiae per allegoriarum sensus excuterem, sed allegoriarum sensus protinus in exercitium moralitatis inclinarem; adhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodaatque ante nos hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
riis deseruire cridim᷑. curis exterio.¬
rib implicam᷑. Sicut eo quoq tẽ¬
pore quo ad ministeriũ altaris ac¬
cessi. hoc de me ignorante me actũ
ẽ. ut sacri ordinis pondꝰ acciperẽ:
quatinꝰ in terreno palatio licentiꝰ
excubarẽ. Ubi me scilicet multi ex
monasterio fr̃s mei germana uin¬
cti caritate secuti sunt. Qđ diui¬
na factũ dispensatione conspicio:
ut eoꝵ semꝑ exemplo ad oratio.¬
nis placidũ littꝰ. quasi anchore fu¬
ne restringerer. cũ causarũ scłari¬
um incessabili impulsu fluctua¬
rẽ. Ad illoꝵ quippe consortiũ ue¬
lut ad tutissimi portꝰ sinũ: terre¬
ni actus uolumina fluctusq fugi¬
ebã. Et licet illud me ministeriũ
ex monasterio abstractũ. a pristi¬
nȩ quietis uita mucrone suȩ oc¬
cupationis extinxerat: inter eos
tam̃ ꝑ studiosȩ lectionis alloqui¬
um. cotidianȩ me aspiratio com¬
punctionis animabat. Tunc eis¬
dẽ fr̃ib etiã cogente te placuit

Expanded text:
riis deservire credimur, curis exterioriis deservire credimur, curis exterioribus implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me, ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus acciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi me scilicet multi ex monasterio fratres mei, germana vincti charitate, secuti sunt. Quod divina factum dispensatione conspicio, ut eorum semper exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium, quotidianae me aspiratio compunctionis animabat. Tunc eisdem fratribus, etiam cogente te, placuit,
Abbreviated transcription (Latin):
didi: ex huiꝰ uitȩ naufragio nudꝰ eua¬
si. Quia enĩ plerunq naiuĩ incaute re¬
ligatã. etiã de sinu tutissimi litco¬
ris unda excutit cũ tẽpestas excres¬
cit. repente me sub precextu ȩccła¬
stici ordinis in causarũ scłarium
pelagꝰ repperi: & quietẽ monaste¬
rii quia habendo ñ fortit᷑ tenui.
quã stricte tenenda fuerit ꝑden¬
do cognoui. Nã cũ mͥ ad ꝑcipien¬
dũ sacri altaris ministeriũ obedi¬
entiȩ uirtus opponit᷑. hoc sub eccłȩ
colore susceptum ẽ: qđ si multe li¬
ceat. iterũ fugiendo defleat᷑. Postq
hoc nolenti mͥ atq renitenti cũ gra¬
ue ẽẽt altaris ministeriũ: etiã pon¬
dus ẽ curȩ pastoralis iniunctum.
Qđ tanto nunc duriꝰ tolero: quantõ
me ei imparẽ sentiens. in nulla fi¬
dutiȩ consolatione respiro. Quia
enĩ mundi ĩa tempora malis cre¬
brescentib t̃mino ꝓpinquante tͣ¬
bata st̃: ipsi nos qui int̾nis miste.¬

Expanded text:
didi, ex hujus vitae naufragio nudus evadidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis myste
Abbreviated transcription (Latin):
uertere. Uirum stultum interficit ira¬
cundia: & pariuilum occidit inuidia.
de frat̾ beatissime in constantino¬
politana urbe cognoscens. cũ me
illic sedis apłicȩ responsa constrin¬
gerent: & te illuc iniuncta ꝓ causis
fidei uuisigotarũ legatio ꝑduxissos.
om̃e in tuis aurib qđ mͥ de me dis¬
plicebat exposur: qm̃ diu longeq
conuersionis grãm distuli. Et po¬
stquã cęlesti sum desiderio afflatꝰ:
scłari habitu contegi meliꝰ putaui.
Aperiebat᷑ enĩ mͥ iam de et̾nitatis
amore qͥd quererẽ. sed inolita me
consuetudo deuinxerat: ne exterio¬
rẽ cultũ mutarẽ. Cunq adhuc me
cogeret animꝰ presenti mundo qͣsi
specietenꝰ deseruire. cȩpert̃ multa
contra me ex eusde mundi cura
succrescere: ut in eo ĩa non specie.
sed qđ ẽ grauiꝰ mente retinerer.
Quȩ tandẽ cuncta sollicite fugiens
portũ monasterii petii: & relictis
quȩ mundi st̃ ut frustra tunc cre¬

Expanded text:
vertere. Vere stultum interficit iravertere. Vere stultum interficit iracundia, et parvulum occidit invidia. frater beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc cre
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Rugitus leonis & uox leenȩ. &
dentes catuloꝵ leonũ contriti sunt.
Tigris periit. eo quod non haberet
predam: & catuli leonũ dissipati st̃.
Porro ad me dictum est uerbum abs¬
conditum: & quasi furtiue suscepit¬
rore uisionis nocturnȩ quando solet
sopor occupare homines: Pauor tenu¬
it me & tremor. & omnia ossa mea
perterrita sunt. Et cum spiritus me
preserte transi: it: inhorruerunt pi¬
li carnis meȩ. Otent quidam cuius ñ
agnoscebã uultum. imago coram otu¬¬
lis meis: & uocera quasi aurȩ lenis au¬
diui. Nunqui omo dei compara¬
tione iustii aut factori suo
purior er: Ecce qui seruiunt
ei non sunt stabilesa in arigłis suis
reperit praait.̃: quante magis bi
qui habiara do ndi ur qui terre¬
num habent ͥ amertun: Con¬
sum eriui ielur a tinea. de mane usq
ad uesperam succidentur. Et quia
nullus intelligit: in ȩterrũ ꝑibunit.
Qui autem reliqui fuerint auterentur
deat: & ad aliquem sanctorum con¬

Expanded text:
tos: Rugitus leonis, et vox leaenae, et tos: Rugitus leonis, et vox leaenae, et dentes catulorum leonum contriti sunt. Tigris periit, eo quod non haberet praedam, et catuli leonis dissipati sunt. Porro ad me dictum est verbum absconditum, rore visionis nocturne, quando solet sopor occupare homines, pavor tenuit me et tremor, et omnia ossa mea perterrita sunt, et cum spraesente, transiret, inhorruerunt pili carnis meae. Stetit quidam, cujus non agnoscebam vultum, imago coram oculis meis, et vocem quasi aurae lenis audivi. Numquid homo, Dei comparatione justificabitur, aut factore suo purior erit vir? Ecce qui serviunt ei, non sunt stabiles: et in angelis suis reperit pravitatem: Quanto magis hi qui habitant domos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut a tinea? De mane usque ad vesperam succidentur: et quia nullus intelligit, in aeternum peribunt. Qui autem reliqui fuerint, auferentur deat, et ad aliquem sanctorum con
Abbreviated transcription (Latin):
his qui in amaritudine animȩ
sunt: Qui expectant mortẽ & non
uenit: quasi effodientes thesaurũ gau.¬
te quã comedã suspiro. & quasi in un¬
dantis aquȩ sic rugitus meus: quia
timor que timebam euenit michi: &
qd uerebar accidit. Nonne dissimu¬
laui: Nonne silui: Nonne quie¬
ui: Et uenit suꝑ me indignatio.
Respondens autẽ eliphar tͥemanites dix̃.
Si ceperimus loqui tibi: forsitam mo¬
leste accipies. Sed conceptũ sermonẽ
tenere quis possit: Ecce dociusti plu.¬
rimos: & manus lassas roborasti.
Uacillantes confirmauerunt sermo¬
nes tur: & genua trementia confor¬
tasti. Nunc autem uenit suꝑ te pla-¬
ga. & defecisti: tetigit te & conturba¬
tus es Limor tuus fortitudo tua:
patientia tua & ꝑfectio uiarũ tuarũ.
Recordare obsecro te quis unquã in¬
nocens periit: aut quando recti de¬
leti sunt. Qum potius uidi eos qui
operantur iniquitatẽ. & seminant
dolores & metunt eos. flante dõ pe-¬
risse: & spiritu irȩ eius ẽẽ consump

Expanded text:
maritudine animae sunt? Qui exspectant mortem, et non venit. Quasi effodientes thesaurum, gautequam comedam, suspiro; et quasi inundantes aquae, sic rugitus meus. Quia timor quem timebam evenit mihi et quod verebar accidit nonne dissimulavi nonne silui nonne quievi et venit super me indignatio respondens autem Eliphaz Themanites dixit si coeperimus loqui tibi forsitan moleste accipias sed conceptum sermonem tenere quis possit ecce docuisti multos et manus lassas roborasti vacillantes confirmaverunt sermones tui et genua trementia confortasti nunc autem venit super te plaga et defecisti tetigit te et conturbatus es timor tuus fortitudo tua patientia tua et perfectio viarum tuarum recordare obsecro te quis umquam innocens perierit aut quando recti deleti sint quin potius vidoperantur iniquitatem et seminant dolores et metunt eos, flante Deo perisse et spiritu ire eius esse c
Abbreviated transcription (Latin):
moysen p̾cepit dicens. Non alliga¬
Sbis os boui trituranti. Qd aꝑte rur¬
sũ dr̃ dignꝰ est enĩ oꝑarius mercede
sua. Asinoꝵ quoq nomine aliquã¬
do stultoꝵ pigritia. aliquando im¬
moderata petulantiũ luxuria: ali¬
quando gentiliũ simplicitas desig¬
nat᷑. Stultoꝵ pigritia asinoꝵ appel¬
latione figuratur: sic̃ ꝑ moysen dr̃.
ñ arabis in boue simul & asino. aesi
diceret᷑. fatuos sapientib in p̾dicati.¬
one ñ socies: ne ꝑ eũ qui implere rẽ
ñ ualet. & illi qͥ preualet obsistas. Im¬
moderata quoq petulantiũ luxu¬
ria. asinoꝵ appellatione exprimit᷑:
ut ꝓpħa testatur qͥait. quoꝵ carnes
st̃ ut carnes asinoꝵ. Asinoꝵ rursũ
nomine. simplicitas gentiliũ osten¬
dit᷑: unde ihrłm tendens dñs asel¬
lũ sedisse ꝑhibetur. Quid ẽ enĩ se¬
dendo asinũ ihrłm uenire: nͥ gen.¬
tilitatis simplicia corda possidendo.
& ad uisionẽ pacis regendo. & p̃siden¬

Expanded text:
Moysen praecepit, dicens: Non alligaMoysen praecepit, dicens: Non alligabis os bovi trituranti . Quod aperte rursum dicitur: Dignus est operarius mercede sua . Asinorum quoque nomine aliquando stultorum pigritia, aliquando immoderata petulantium luxuria, aliquando gentilium simplicitas designatur. Stultorum pigritia asinorum appellatione figuratur, sicut per Moysen dicitur: Non arabis in bove simul et asino . Ac si diceret: Fatuos sapientibus in praedicatione non socies, ne per eum qui implere rem non valet, illi qui praevalet obsistas. Immoderata quoque petulantium luxuria asinorum appellatione exprimitur, ut propheta testatur, qui ait: Quorum carnes sunt ut carnes asinorum . Asinorum rursus nomine, simplicitas gentilitatis ostenditur. Unde Jerusalem tendens Dominus, asellum sedisse perhibetur . Quid est enim sedendo asinum Jerusalem venire, nisi gentilitatis simplicia corda possidendo, a ad visionem pacis regendo et praesiden
Abbreviated transcription (Latin):
onis nesciunt. Et quid ẽe grauius
atq onustiꝰ potest. quã afflictionẽ
scłi p̃tereuntis ꝑpeti: & neqͣqu̾ã ad
releuationẽ m̃tis. gaudia remune¬
rationis sperare : Sed quia in car¬
ne dñs apparens. & hebreoꝵ popłos
ꝑfectionis gr̃a impleuit. & samari¬
tanoꝵ qͦsda ad cognitionẽ fidei mi¬
ra oꝑa ostendendo ꝑduxit: dicat᷑
recte de umbra quȩ ueritatẽ expͥ¬
meret. qđ & septẽ milia ouiũ & ca¬
meloꝵ tria milia possideret. Seqͥt᷑.¬
addito implet᷑. requies designat᷑: de-¬
nario autẽ numero sũma ꝑfectionis
expͥmitur. Quia uͦ fidelib ꝑfectio
quietis ꝓmittit᷑: quasi qͥnqͣgenario
nomine aliquando hebitudo fatu-¬
orũ: aliꝗͣdo bene oꝑantiũ uita sig¬
nat᷑. Quia enĩ bouis nomine. stul¬
toꝵ uecordia figurat᷑: recte ꝑ salo¬
monẽ dr. statĩq eam sequit᷑ quasi
bos ductus ad uictimã. Rursũ qͥa
boũ nomine. uita uniꝰcuiꝰq oꝑantis
expͥmit᷑. legis p̾cepta testant᷑: quȩ ꝑ

Expanded text:
ius atque onustius potest, quam afflictionem saeculi praetereuntis perpeti, et nequaquam ad relevationem mentis gaudia remunerationis sperare? Sed quia in carne Dominus apparens, et Hebraeorum populos perfectionis gratia implevit, et Samaritanorum quosdam ad cognitionem fidei, mira opera ostendendo, perduxit; dicatur recte de umbra, quae veritatem exprimeret, quod et septem millia ovium, et camelorum tria millia possideret. Seqaddita impletur, requies designatur; denario autem numero summa perfectionis exprimitur. Quia vero fidelibus perfectio quietis promittitur, quasi quinquagenario nomine aliquando hebetudo fatuorum, aliquando bene operantium vita signatur. Quia enim bovis nomine stultorum vecordia figuratur, recte per Salomonem dicitur: Statimque eam sequitur quasi bos ductus ad victimam . Rursum quia boum nomine vita uniuscujusque operantis exprimitur, legis praecepta testantur, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
los quia cõmune est animal. sama¬
ritanoꝵ uita signari. Cameli nãq
ruminant. sed neqͣquã ungulã fin¬
dunt: samaritani quoq quasi ru-¬
minant. quia ex parte legis uerba
recipiunt: & quasi ungulã ñ findt̃.
quia eã ꝓparte contẽpnunt. qui &
graue onꝰ in dorso m̃tis tolerant. qͥ a
in om̃e qđ faciunt. sine spe ȩt̃nita

Expanded text:
los, quia communia sunt animalia, Samaritanorum vita signari. Cameli namque ruminant, sed nequaquam ungulam findunt. Samaritani quoque quasi ruminant, quia ex parte legis verba recipiunt; et quasi ungulam non findunt, quia eam pro parte contemnunt. Qui et grave onus in dorso mentis tolerant, quia in omne,
Abbreviated transcription (Latin):
possessorẽ suũ. & asinꝰ presepe dñi
sui. Quis enĩ bos nͥ iudaicus popłs
extitit: cuiꝰ ceruicẽ uigũ legis attri¬
uit: Et qͥs asinus. nͥ gentilitas fuit:
quã quilibet seductor repperit. qͣsi
brutũ animal & nulla ratione re¬
nitens. qͦ uoluit errore substrauit :
Bos gͦ possessorẽ. & asinꝰ dñi p̃sepe
cognouit: quia & hebraicus popłs
dm̃ quẽ colebat. sed ignorabat rep¬
perit: & gentilitas legis pabulũ qđ
ñ habebat accepit. Qđ igit᷑ suꝑius
nominatis ouib & camelis dr̃: hoc
inferiꝰ in bob & asinis replicat᷑. Ha¬

Expanded text:
possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Quis enim bos, nisi Judaicus populus exstitit, cujus cervicem jugum legis attrivit? Et quis asinus, nisi gentilitas fuit, quam quilibet seductor reperit quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore substravit? Bos ergo possessorem, et asinus Domini praesepe cognovit, quia et Hebraicus populus Deum, quem colebat, sed ignorabat, reperit; et gentilitas legis pabulum, quod non habebat, accepit. Quod igitur superius nominatis ovibus et camelis dicitur, hoc inferius in bobus et asinis replicat
Abbreviated transcription (Latin):
re & aridã ut faciatis unũ ꝓselitũ:
& cũ fuerit factus facitis eum filiũ
gehennȩ duplo quã uos. Quos gra¬
ue uigũ legis presserat: quia exte¬
riora litterȩ mandata dolerabant:
quib uoce ueritatis dr̃. Uenite ad
me om̃s qui laboratis & onerati estiᷤ.
& ego reficiã uos: tollite iugũ me¬
um suꝑ uos. & discite a me quia mi¬
tͥis sũ & humilis corde. Quod ergo
in euugłio bene laborantib requi¬
es ꝓmittit᷑: hoc ẽ qđ hic iuga boũ
quingenta memorant᷑: quia qui
re desiderant. cuncta mandatorum
onera portant. Unde bene qđ hanc

Expanded text:
s unum proselytum; et cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae duplo, quam vos . Quos grave jugum legis presserat, quia exteriora litterae mandata tolerabant. Quibus voce Veritatis dicitur: Venite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite jugum meum super vos, et discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quod ergo in Evangelio bene laborantibus requies promittitur, hoc est quod hic juga boum quingenta memorantur: quia qui re desiderant, cuncta mandatorum onera libenter portant. Unde bene, quod hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ut sc̃a mens spũali correptione com¬
primat. quicqͥd apud se carnale in¬
solent̃ immurmurat: ne caro aut
loquens aspera ad impatientiã ꝑtra-¬
hat: aut loquens blanda ad libidinis
fluxa dissoluat. Censura gͥ uirilis.
illicitȩ cogitationis suggestionẽ redar¬
guens. dissolutã turpitudinis mollici-¬
em reprimat. dicens. locuta es qͣsi una
ex stultis mulierib: & rursũ conside¬
ratio munerũ. cogitatione̾s asꝑe ĩpa¬
tientiam refren&. dicens. si bona acce-¬
puus de manu dm̃: mala quare ñ
sustineamus:

Expanded text:
ut sancta mens spiritali correptione comprimat, quidquid apud se carnale insolenter immurmurat; ne caro aut loquens aspera, ad impatientiam illam pertrahat, aut loquens blanda, ad libidinis fluxa dissolvat. Censura igitur virilis, illicitae cogitationis suggestionem redarguens, dissolutam turpitudinis mollitiem reprimat, dicens: Locuta es quasi una ex stultis mulieribus. Et rursum consideratio munerum 99 cogitationis asperae impatientiam refrenet, dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus?
Abbreviated transcription (Latin):
geritur displic&: s postmodũ ꝑ deli¬
berationem libet: isti uͦ sic temptati¬
onum iacula excipiunt. ut semꝑ re¬
sistendo fatigent᷑: & si qͣndo usq ad
delectationẽ temptata mens rapit᷑
ipsam tam̃ citius subreptionẽ suȩ
delectationis erubescunt: & forti
censura redarguunt. quicqͥd intra
se exsurgere carnale dep̃hendunt.

Expanded text:
geritur displicet, sed postmodum per deligeritur displicet, sed postmodum per deliberationem libet. Isti vero sic tentationum jacula excipiunt, ut semper resistendo fatigentur; et si quando usque ad delectationem tentata mens rapitur, ipsam tamen citius subreptionem suae delectationis erubescunt, et forti censura redarguunt quidquid intra se exsurgere carnale deprehendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
adens. est carnalis cogitatio mentẽ
lacesciens. Sepe enim ut dictum ẽ.¬
& foris flagellis atterimur: & intꝰ¬
carnali suggestione fatigamur. Hinc
est enii qͦd iheremias deplorat dicenᷤ
foris int̾ficit gladiꝰ.: & domi mors simi¬
exterius feriens uindicta configit:
s domi mors similis. ẽ: qͥa & flagella
quidẽ sustin&. & tam̃ intꝰ conscientia
a temptationis sordib munda ñ est.
Hinc dauid ait. Fiant sicut puluis an¬
te faciem uenti: & angłs dñi affligenᷤ
eos. Qui enĩ in corde suo aura tẽpta¬
tionis rapit᷑. quasi ante uenti faciem
puluis eleuat᷑: & cũ int̾ hȩc diuina
districtio illũ ꝑcutit: qͥd aliud quã
angłs dñi affligit: S hec alit̃ agunt᷑
a reꝓbis: alit̃ ab electis. Illorũ namq¬
corda ita temptantur ut consentiass.
istoꝵ uͦ temptationes qͥdem suscipiuñ.
s repugnant. Illoꝵ mens delectabilit
capitur: & si ad tempus qͦd male sug¬

Expanded text:
adens, est carnalis cogitatio mentem adens, est carnalis cogitatio mentem lacescens. Saepe enim et foris flagellis atterimur, et intcarnali suggestione fatigamur. Hinclorat, dicens: « Foris interficit gladius, et domi mors simiexterius feriens vindicta conficit; sed domi mors similis est, quia et flagella quidem sustinet, et tamen intus conscientia a tentationum sordibus munda non est. Hinc David ait: « Fiant tanquam pulvis ante faciem venti, et angelus Domini affligens eos . » Quia enim in corde suo aura tentationis rapitur, quasi ante venti faciem pulvis elevatur. Dum inter haec divina districtio percutit, quid aliud quam angelus Domini affligit? Sed haec aliter aguntur a reprobis, aliter ab electis. Illorum namqcorda ita tentantur, ut consentiant. Istorum vero, tentationes quidem suscipiunt, sed repugnant. Illorum mens delectabiliter capitur; et si ad tempus quod male sug
Abbreviated transcription (Latin):
ducit᷑. ꝓprii iudicii lumine priuet᷑¬
& eo durius contra aliena suꝑbiat: qͦsua
negligentius ignorat. At contra hii qͥ
ad alta uirtutũ surgere ueracit᷑ appe¬
tunt. cum alienas culpas audiunt mox
cor ad ꝓprias reducunt: & tanto rectiꝰ
illas diudicant. quanto ueriꝰ istas de¬
plorant. Quia igit᷑ electus qͥsq infir¬
mitatis suȩ consideratione se compri¬
mit: dicat᷑ recte. qͦd uir sc̃s in sterqͥli¬
nio dolens sed&. Qui enim uere se
humiliat: continuȩ considerationis
oculo quib circũ septꝰ sit delictorũ
sordib proficiens pensat. .xUII.¬
importuna temptatione mens
tangitur: s tam̃ aliqͣndo & aduersa
exterius patimur. & intꝰ tẽptationis
impulsu fatigamur: ut & carnẽ fla¬
gella crucient: & tam̃ ad m̃tẽ carna¬
lis sugestio inund&. Unde & bene
post tot beati iob uulnera. adhuc
subiuncta sunt etiã malesuadentiᷤᷤ
uxoris uerba. quȩ ait. Adhuc ꝑma¬

Expanded text:
ducitur, proprii judicii lumine privetur; etducitur, proprii judicii lumine privetur; et eo durius contra aliena superbiat, quo sua neglad alta virtutum surgere veraciter appetunt, cum alienas culpas audiunt, protinus cor ad proprias reducunt; et tanto rectius illas dijudicant, quanto verius istas deplorant. Quia igitur electus quisque in infirmitatis suae consideratione se comprimit, dicatur recte quod vir sanctus in sterquilinio dolens sedet. Qui enim vere se humiliat, continuae consideratioculo, quibus circumseptus sit delictorum sordibus proficiens pensat. Simportuna tentatione mens tangitur; sed tamen aliquando et adversa exterius patimur, et intus tentationis impulsu fatigamur; ut et carnem flagella crucient, et tamen ad mentem carnalis suggestio inundet. Unde et bene post tot beati Job vulnera, adhuc subjuncta sunt etiam male suadentis uxoris verba, quae ait: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ cũ alios peccare conspiciunt.
iustos se in eoꝵ comparatione suspi¬
cant᷑. Neq enim corda om̃iũ una uł
similis. culpa transfigit: hc̃ nãq
suꝑbia illaqueat: illũ forsitan ira sup¬
plantat: hc̃ auaricia cruciat: illũ lu¬
xuria inflãmat: & plerũq contingit.
ut is quẽ suꝑbia deprimit. aliũ respi¬
ciat. qͣlit̃ ira succendat. & qͥa se ira ñ
citius instigat. meliorẽ se iracundo
iam deputat: atq apud sem& ipsũ
quasi de iusticia extollit᷑. qͥa pensare
negligit uiciũ quo grauiꝰ tenet᷑. Ne¬
rumq enim contingit ut is quẽ aua¬
ricia sauciat. alium in luxuriȩ uo¬
ragine mersũ cernat: & quia se a pol¬
lutione carnali alienũ respicit. quib
ipse sordib spũalis uicii intrinsecus
polluit᷑ ñ attendit: dũq in alio pen¬
sat malũ qͦd ipse ñ hab&: in se negli¬
git considerare qͦd hab&. Sic quippe
fit. ut dũ ad aliena iudicanda mens

Expanded text:
sed tamen cum alios peccare conspiciunt, sed tamen cum alios peccare conspiciunt, justos se in eorum comparatione suspicantur. Neque enim corda omnium una vel similis culpa transfigit. Hunc namque superbia illaqueat, illum forsitan ira supplantat, hunc autem avaritia cruciat, illum vero luxuria inflammat. Et plerumque contingit ut is quem superbia deprimit, alium respiciat qualiter ira succendat; et quia se ira non citius instigat, meliorem iracundo jam reputat, atque apud semetipsum quasi de justitia extollitur, quia pensare negligit vitium quo gravius tenetur. Plerumque contingit ut is quem avaritia sauciat, alium in luxuriae voragine mersum cernat; et quia se a pollutione carnali alienum respicit, 98 quibus ipse sordibus spiritalis vitii intrinsecus polluitur, non attendit; dumque in alio pensat malum quod ipse non habet, in se negligit considerare quod habet: sicque fit, ut dum ad aliena dijudicanda mens
Abbreviated transcription (Latin):
cita intentione pensandũ. ẽ qua pena
ili feriendi sunt. qͥ & ad sũma ñ ꝓfici¬
unt. & tam̃ de minimis se extollunt.
Nam sunt ñnulli: qui cũ parua agunt.
de sem& ipsis magna sentiunt: in altũ
m̃tem subleuant: & p̃ire se cȩt̃os uir-¬
tutũ meritis putant. Hii nimirum
apud se introrsꝰ humilitatis sterqͥlini¬
um deserunt. & elationis fastigia as-¬
cendunt: illũ uidelic& imitantes qui
primus se apud se extulit. s eleuando
ꝓstrauit: illũ imitantes. qui accepta
conditionis dignitate. contentꝰ ñ fuit
dicens. In celum conscendã: suꝑ astra
cȩli exaltabo soliũ meũ: unde & male¬
ei conuncta babylonia. id ẽ. confusa
multitudo peccantiũ dicit. sedeo regi¬
na: & uidua ñ sũ. Quisquis gͦ introrsꝰ
intumescit: in altũ se apud semetip¬
sum posuit: s eose grauiꝰ in infimis
deprimit. quo de se infima ueracit̃
sentire contẽpnit. Sunt uͦ ñnulli qͥ
nichil quidẽ uirtutis agere student:

Expanded text:
cita intentione pensandum est qua poenae cita intentione pensandum est qua poenae illi feriendi sunt, qui et ad summa non proficiunt, et tamen de minimis extolluntur. Nam sunt nonnulli, qui cum parva agunt, de semetipsis magna sentiunt: in altum mentem sublevant, et praeire se caeteros virtutum meritis putant. Hi nimirum apud se introrsus humilitatis sterquilinium deserunt, et elationis fastigia ascendunt; illum videlicet imitantes, qui primus se apud se extulit, sed elevando prostravit; illum imitantes, qui accepta conditionis dignitate contentus non fuit, dicens: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum . Unde et ei male conjuncta Babylonia, id est, confusa multitudo peccantium, dicit: Sedeo regina, et vidua non sum Quisquis ergo introrsus intumescit, in altum se apud semetipsum posuit. Sed eo se gravius in infimis deprimit, quo de se infima veraciter sentire contemnit. Sunt vero nonnulli qui nihil quidem virtutis agere student,
Abbreviated transcription (Latin):
ed sepe de ipsa uictoria bellũ orit᷑:
ut cũ ĩmunda cogitatio uincitur.
iuictoris animus elatione pulset᷑. Sic
gͦ mĩtem necesse. ẽ ꝑ mundiciã erigi:
ut tam̃ sollicite debeat in humilitate
substerni. Unde & cũ de scõ uiro dice¬
ret᷑. testa saniẽ radebat: ꝓtinus apte
subiungit᷑. sedens in sterqͥlinio. In ster¬
quilinio quippe sedere. ẽ: uilia quem¬
piam de se & abiecta sentire. In sterqͥ¬
linio nobis sedere. ẽ: ad ea quȩ illicite
gessimus. m̃tis ocłos penitendo redu-¬
cere: ut cum ante nos peccatoꝵ sterco¬
ra cernimus: om̃e qͦd in animo de ela-¬
tione surgit inclinemus. In sterqͥlinio
seds: qui infirmitatẽ suã sollicitꝰ respi¬
ñ extollit. An non apud se in sterqͥli¬
nio abraham sederat. qui dicebat. loqͣr
ad dñm meum. cum sim puluis & cinis:
Aꝑte enim cernimꝰ. in quo se apud se lo¬
co posuerat: qui puluerẽ se ac cinerẽ
Si igit᷑ ita se despicit. qui usq ad hono¬
rem diuinȩ ꝰ locutionis ascendit: solli¬

Expanded text:
ed saepe de ipsa victoria bellum oritur, ut cum immunda cogitatio vincitur, victoris animus elatione pulsetur. Sic ergo mentem necesse est per munditiam erigi, ut tamen sollicite debeat in humilitate substerni. Unde et cum de sancto viro diceretur. « Testa saniem radebat, » protinus apte subjungitur, « sedens in sterquilinio. » In sterquilinio quippe sedere est, vilia de se quempiam et abjecta sentire. In sterquilinio nobis sedere est, ad ea quae illicite gessimus, mentis oculos poenitendo reducere; ut cum ante nos peccatorum stercora cernimus, omne quod in animo de elatione surgit inclinemus. In sterquilinio sedet, qui infirmitatem suam sollicitus respierceperat, non extollit. An non apud se in sterquilinio Abraham sedebat, qui dicebat: « Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et cinis? » . Aperte enim cernimus, in quo se apud se loco posuerat, qui pulverem se ac cinerem,Si igitur ita se despicit, qui usque ad honorem divinae collocutionis ascendit, solli
Abbreviated transcription (Latin):
um. iuxta uoluntatẽ edentiũ saporẽ
dedit: quia diuinus sermo & omnib
congruens. & a semetipso ñ discrepans.
qͣlitati audientiũ condescendit. Quẽ
dum electus quisq utilit̃ iuxta modũ
suũ intelligit: quasi acceptũ manna in
uoluntariũ saporẽ uercit.

Expanded text:
 juxta voluntatem edentium, saporem dedit, quia divinus sermo et omnibus congruens, et a semetipso non discrepans, qualitati audientium condescendit; quem dum electus quisque utiliter juxta modum suum intelligit, quasi acceptum manna in voluntarium saporem vertit.
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinam scĩ eloquii dũ suꝑbo humi¬
litas tribuit᷑: timido confidentia p̃bet᷑¬
luxuriosus ꝑ castitatis studiũ ab ĩmun¬
ditia tergit᷑: auarus ꝑ continentiã ab
ambitionis estu temꝑat᷑: remissꝰ reli re¬
ctitudine erigitur: iracundus a p̃cipi
monis in singulis iuxta moꝵ diuersi¬
tatẽ format: ut hoc in eiꝰ eloquio qͥsq
inueniat: ꝑ qͦd uirtutis necessariȩ ger-¬
men ferat. Unde ꝑ quemdã sapientẽ
de mannȩ dulcedine dr̃. Paratũ panẽ
de cęlo p̃stitisti illis sine labore: omne

Expanded text:
doctrinam sacri eloquii, dum superbo humidoctrinam sacri eloquii, dum superbo humilitas tribuitluxuriosus per castitatis studium ab immunditia tergitur, avarus per continentiam ab ambitionis aestu temperatur, remissus zeli rectitudine erigitur, iracundus a praecipmonis Deus in singulis juxta morum diversitatem format, ut hoc in ejus eloquio quisque inveniat, per quod virtutis necessariae germen ferat. Unde per quemdam sapientem de mannae dulcedine dicitur: Paratum panem de coelo praestitisti illis sine labore
Abbreviated transcription (Latin):
ligendo discernunt. Homo itaq qui
exprimit᷑: in quo iuxta aliqͥd ipsa uni¬
uersitas tenet᷑. Unde & discipłis ueri¬
tas dicit. Euntes in mundũ uniuer¬
sum: p̃dicate ȩuuangłm om̃i creaturȩ.
Omnẽ uidelic& creaturã solũ intelligi
hominẽ uoluit: cui cõmune aliqͥd cũ
sa intelligi & alit̾ possunt. Scĩ enim
sp̃c gr̃a cũ sibi diuites subicit. pauꝑe ᷤᷤ
ñ repellit: cũ fortes humiliat. uenire
ad se debiles ñ recusat: cum nobiles
colligit. simul & ignobiles app̃hendit:
cũ sapientes suscipit. imꝑitoꝵ stulti-¬
ciam ñ contẽpnit. Uniuersa gͦ ds̃ aqͥs
irrigat: qui dono scĩ sp̃e ex om̃i gene-¬
re hominũ ad suã cognitionẽ uocat.
P ossunt aut̃ uniuersoꝵ nomine ipse mo¬
rum dissimilitudines designari. Aliꝰ
namq elatione erigit᷑: aliꝰ pondere ti-¬
moris inclinat᷑: alius libidine ȩstuat:
alius auaritia anhelat: alius remissio¬
ne se deicit: alius ira feruescit: sed ꝑ

Expanded text:
ligendo discernunt. Homo itaque, quligendo discernunt. Homo itaque, quexprimitur, in quo juxta aliquid ipsa universitas tenetur. Unde et discipulis Veritas dicit: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae . Omnem videlicet creaturam solum intelligi hominem voluit, cui commune aliquid cum sa intelligi et aliter possunt. Sancti enim Spiritus gratia cum sibi divites subjicit, pauperes non repellit, cum fortes humiliat, venire ad se debiles non recusat; cum nobiles colligit, simul et ignobiles apprehendit; cum sapientes suscipit, imperitorum stultitiam non contemnit. Universa ergo Deus aquis irrigat, qui dono sancti Spiritus ex omni genere hominum ad suam cognitionem voc--Possunt autem universorum nomine ipsae morum dissimilitudines designari. Alius namque elatione erigitur, alius pondere timoris inclinatur, alius libidine aestuat, alius avaritia anhelat, alius remissione se dejicit, alius ira fervescit. Sed per
Abbreviated transcription (Latin):
te. Quia amicos beati iob eruditos eiꝰ
societate credimus: necesse. ẽ. ut hec
elyphat uerba mystice disseramus.
Omp̃s enĩ dñs terrȩ pluuiã tribuit: cũ
arentia corda gentiliũ suꝑnȩ gr̃ȩ p̃di
catione infundit: & aquis uniuer¬
sa irrigat: quia sterilitatẽ ꝑditi hõ¬
minis repletione sp̃c ad fructificati¬
onẽ format: sicut ꝑ semet ipsã ueri¬
tas dicit. Qui biberit ex aqua quã
uersitatis aut̃ nomine homo signat᷑
quia in ipso uera species. & magna cõ¬
munio uniuersitatis ostendit᷑. Om̃e
s. neqͣqũa sentit: aut c̃ & uiuit & sentit s ñ
intelligit. nec discernit: aut ẽ e uiuit. sentit &
uunt: sunt arbusta. uiuunt quidem:
nec tam̃ sentiunt. Herbarũ nãq atq
arboꝵ uita uiriditas uocat᷑: sicut ꝑ
paulum de seminib dr̃. insipiens tu
qͦd seminas ñ uiuificat᷑: nisi priꝰ mori¬
atur. Sunt bruta animalia: uiuunt¬
& sentiunt: nec tam̃ intelligunt. St̃
angłi: & uiuunt & sentiunt: & intel¬

Expanded text:
ur. --Quia amicos beati Job eruditos ejus societate credimus, necesse est ut haec Eliphaz verba mystice disseramus. Omnipotens enim Deus terrae pluviam tribuit, cum arecationis perfundit; et aquis universa irrigat, quia sterilitatem perditi hominis repletione spiritus ad fructificationem format, sicut per semetipsam Veritas dicit: « Qui biberit aquam, » versitatis autem nomine homo significatur, quia in ipso vera species et magna communicatio universitatis ostenditur. Undesed nequaquam sentit; aut est, et vivit, et sentit, sed non intelligit, nec discernit; aut est, aut vivit, et sevunt. Sunt arbusta, vivunt quidem, nec tamen sentiunt. Herbarum namque atque arborum vita viriditas vocatur, sicut per Paulum de seminibus dicitur: Insipiens, tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur . Sunt bruta animalia, vivunt et sentiunt, nec tamen intelligunt. Sunt angeli, et vivunt, et sentiunt, et intel
Abbreviated transcription (Latin):
uersȩ mentes si semel ad
studiũ contrarietatis eru¬
perint. siue prauũ seu re-¬
ctum quid a contradicentib
audiant. aduersis hoc respon¬
sionib impugnant: qͥa cum
ꝑsona ꝑ contrarietatẽ displic&. nec re¬
cta quȩ ꝓtulerit placent. At contra
bonorũ corda quib in odiũ ñ uenit
ꝑsona s culpa. sic ꝑuersa duudicant:
ut recta quȩ dicunt᷑ assumant. Dis-¬
cernendis quippe contradicentium
sensib ȩquissum arbitres resident:
& sic male ꝓlata respuunt. ut tamen
approbent quȩ ex ueritate cognosc̃t̃.
Solet namq int̾ spinarũ multitudi¬
nes. etiam de frugis semine. spica suc-¬
crescere. Cauta gͦ manu oꝑantis agen-¬
dum. ẽ. ut dum spina tollit᷑. spica nu¬
triatur: quatinꝰ qui stud& eradicare.
qͦd pungit. nouerit seruare qͦd refi¬
cit. Unde & beatus iob quia baldach
suites recte ꝑ inquisitionẽ dixerat.
nũquid ds̃ supplantat iudiciũ. aut
om̃ps subuertit qͦd iustũ. ẽ: qͥa uera

Expanded text:
ersae mentes si semel ad studium contrarietatis eruperint, sive pravum, seu rectum quid a contradicentibus audiant, adversis hoc responsionibus impugnant, quia cum rsona per contrarietatem displicet, nec recta quae protulerit placent. At contra bonorum corda, quibus in odium non venit persona, sed culpa, sic perversa dijudicant, ut recta quae dicuntur assumant. Discernendis quippe contradicentium sensibus aequissimi arbitri resident, et sic male prolata respuunt, ut tamen approbent quae ex veritate cognoscunt. Solet namque inter spinarum multitudinem, etiam de frugis semine spica succrescere. Cauta ergo manu operantis agendum est, ut dum spina tollitur, spica nutriatur, quatenus qui studet eradicare quod pungit, noverit servare quod reficit. Unde et beatus Job, quia Baldad Suhites recte per inquisitionem dixerat: Nunquid Deus supplantat judicium, autt quod justum est ? quia vera
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑuersa mens unde se contra au¬
ctorẽ erigit. inde se in sem& ipsa con¬
fundit. Resistere autẽ dõ dicimur:
cum repugnare eius dispositionib co¬
namur. Neq enim nr̃a infirmitas
incõmutabili eius eentiȩ obuiat: sed

Expanded text:
quia perversa mens unde se contra auquia perversa mens unde se contra auctorem erigit, inde se in semetipsa confundit. Resistere autem Deo dicimur, cum repugnare ejus dispositionibus conamur. Neque enim nostra infirmitas incommutabili ejus sententiae obviat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
torem se eleuat. ipsa se sua elatione
confundat. Unde & subdit᷑. Quis re-¬
sistit ei. & pacem habuit: Qui enim
cuncta mirabilit̃ creat: ipse ut crea¬
ta sibim& conueniant ordinat. In qͦ gͦ
conditori resistit᷑. pacis conuentio dis¬
sipatur: quia ordinata eẽ nequeunt.
quȩ suꝑni moderaminis dispositionẽ
ꝑdunt. Quȩ enim subiecta dõ in tran¬
quillitate ꝑsisterent ipsa se sibim&
dimissa confundunt: quia in se pacẽ
ñ inueniunt. cui uenienti desuper
in auctore contradicunt. Sic summꝰ
ille angłicus sp̃c. qui subiectus dõ in
culmine stare potuiss&. a senis ipso re¬
pulsus patitur: quia ꝑ naturȩ suȩ in¬
quietudinẽ foras uagat᷑. Sic primus
humani generis parens. quia auctoris
p̃cepto restitit. carnis ꝓtinus contu-¬
meliam sensit: & quia subẽe condito¬
ri ꝑ obȩdientiam noluit. sub sem& ipso
ꝓstratus. & pacem corporis amisit. Bene
gͦ dr̃. quis resistit ei & pacẽ habuit.

Expanded text:
torem se elevat, ipsa se sua elatione torem se elevat, ipsa se sua elatione confundat. Unde et subditursistit ei, et pacem habuit? - Qui enim cuncta mirabiliter creat, ipse ut creata sibimet conveniant, ordinat. In quo ergo Conditori resistitur, pacis consipatur, quia ordinata esse nequeunt, quae superni moderaminis dispositionem perdunt. Quae enim subjecta Deo in tranquillitate persisterent, ipsa se sibimet dimissa confundunt, quia in se pacem n inveniunt, cui venienti desuper in auctore contradicunt. Sic summus ille angelicus spiritus, qui subjectus Deo in culmine stare potuisset, semetipsum repulsus patitur, quia per naturae suae inquietudinem foras vagatur. Sic primus humani generis parens, quia auctoris praecepto restitit, carnis protinus contumeliam sensit; et quia subesse conditori per obedientiam noluit, sub semetipso prostratus, et pacem corporis protinus amisit. Bene ergo dicitur: Quis restitit ei, et pacem habuit?
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ꝓ mille respondere ñ possumꝰ:
quia cũ de bonȩ uitȩ ꝑfectione extol¬
limur. hanc nos nec inchoasse mon¬
stramus. Sed tẽ uerius de nr̃a infir¬
mitate concutimur: si qͣm sit imnĩsa
potentia iudicis considerando pensa¬
mus. Unde & subdit᷑ Sapiens corde
quẽ ipsam eẽ sapientiã scimꝰ: Et qͥd
mirũ qͦd fortẽ ẽẽ memorat: quem
hanc ipsam eẽ fortitudinẽ nullꝰ ig¬
norat: Sed sc̃s uir duob uerbis in
laude auctoris ꝓlatis. aliquid nobis
intimat: unde nos ad cognitionem
nr̃am trepidos reducat. Sapiens qͥp¬
pe ds̃ dicit᷑: quia occulta nr̃a subti¬
lit̾ agnoscit: & ẽẽ fortis adiungitur:
quia ualent̃ cognita ꝑcutit. Nec fal¬
li gͦ a nobis quia sapiens: nec uitari
quia fortis. ẽ ual&. Nunc ut sapieis
om̃ia inuisibilis aspicit: tẽ ut fortis
sine ullo obstaculo qͦs reꝓbat punit
Qui hoc quoq hic forti sapientia ordi-¬
nat: ut humana mens cũ contra auc¬

Expanded text:
namque pro mille respondere non possumus, namque pro mille respondere non possumus, quia cum de bonae vitae perfectione extollimur, hanc nos nec inchoasse monstramus. Sed tunc de nostra infirmitate verius concutimur, si quam sit immensa potentia judicis, considerando pensamus. Unde et subditur: CAPUT IV  quem ipsam esse sapientiam scimus? Et quid mirum quod fortem esse memorat, quem hanc ipsam esse fortitudinem nullus ignorat? Sed sanctus vir duobus verbis in laudem auctoris prolatis, aliquid nobis intimat, unde nos ad cognitionem nostram trepidos reducat. Sapiens quippe Deus dicitur, quia occulta nostra subtiliter agnoscit; et esse fortis adjungitur, quia valenter cognita percutit. Nec falli ergo a nobis, quia sapiens; nec vitari, quia fortis est, valet. Nunc ut sapiens omnia invisibilis aspicit, tunc ut fortis sine ullo obstaculo quos reprobat punit. Qui hoc quoque hic forti sapientia ordinat, ut humana mens cum contra auc
Abbreviated transcription (Latin):
mille annis: quia uidelic& regnũ scȩ̃
ȩccłȩ uniuersitatis ꝑfectione solidat᷑.
Quia uͦ monas multiplicatꝰ in denariũ
ducit᷑. denarius ꝑ semetipsũ ductus
in centenariũ dilatatur: qui rursũ
ꝑ denariũ ductus. in millenarium
tenditur: cũ ab uno incipimus ut
ad millenariũ ueniamꝰ. qͥd hoc loco
unius appellatione. nisi bene uiuen¬
di inicium: quid millenarii nume¬
ri amplitudine. nisi eiusdẽ bonȩ ui-¬
tȩ ꝑfectio designat᷑: Cum dõ autẽ
contendere. ẽ: non ei tribuere. s sibi
głam suȩ uirtutis arrogare. S sẽs
uir conspiciat. quia & qui sũma iam
dona ꝑcipit. si de acceptis extollitur.
cuncta quȩ acceꝑat amittit: & dicat.
si uoluerit contendere cũ eo ñ pote¬
rit ei respondere unũ ꝓ mille. Qui
enim cũ auctore contendit: unum
ꝓ mille respondere ñ sufficit: quia
qui de ꝑfectione se erigit. habere se
bene uiuendi nec iniciũ ostendit. Unũ

Expanded text:
mille annis , quia videlicet regnum sanctae mille annis , quia videlicet regnum sanctae Ecclesiae universitatis perfectione solidatur. Quia vero monas multiplicata in denarium ducitur, denarius per semetipsum ductus in centenarium dilatatur, qui rursus per denarium ductus in millenarium tenditur, cum ab uno incipimus, ut ad millenarium veniamus, quid hoc loco unius appellatione, nisi bene vivendi initium, quid millenarii numeri amplitudine nisi ejusdem bonae vitae perfectio designatur? Cum Deo autem contendere est non ei tribuere, sed sibi gloriam suae virtutis arrogare. Sed sanctus vir conspiciat quia et qui summa jam dona percepit, si de acceptis extollitur, cuncta quae acceperat amittit, et dicat: Si voluerit contendere cum eo, non poterit respondere ei unum pro mille. Qui enim cum auctore contendit, unum pro mille respondere non sufficit, quia qui de perfectione se erigit, habere se bene vivendi nec initium ostendit. Unum