comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hab&s. hic ñ ẽ eius. s eiꝰ inquẽ credit iđ diaboli. Nlã de dõ
nr̃o scriptũ ẽ. Om̃a ꝑ ipsũ factast̃. Quisquis gͦ aliquid cre¬
dit posse fieri. aut aliquã creaturã inmelius aut indete¬
rius inmutari. aut transformari. maliã spetiem ł similr¬
tudinẽ nͥ abipso creatore qui om̃a fecit. & ꝑqu̾ẽ om̃a fac¬
tast̃. ꝓcul dubio infidelis. & pagano deterior.
s multa alia contra xpͣiaña fidẽ illicita ꝑ petrare. &
miramur cur hoc fr̃nitas ur̃a districta em̃dare ultione dis.¬
tulerit. ꝓpterea scriptis p̃sentib adhortam̃. hos diliginti
inuestigatione ꝓ quiri qut ueritate cognita talẽ incis fa¬
ciatis exercere uindictã. quatenus & di placari possit. &
aliis eoꝵ ultio correctionis exemplũ sit.
Contra idoloꝵ nãq cultores  ł aruspicũ atq
sortilogor frat̃nitatẽ tuã ue liem̃tius pastorali ortam
inuigilare custodia atq publice mpło contra huuifres
uiros sermon̾ẽ facere eosq atali labe sacrilegii. &

Expanded text:
in quem credit, id est diaboli. Nam de Domino nostro scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt. Quisquis ergo aliquid credit posse fieri, aut aliquam creaturam in melius aut in deterius immutari, aut transformari in aliam speciem, vel similitudinem, nisi ab ipso Creatore qui omnia fecit et per quem omnia facta sunt, procul dubio infidelis est et pagano deterior. et multa alia contra Christianam fidem illicita perpetrare: et miramur cur hoc fraternitas vestra districta emendare ultione distulerit. Propterea scriptis praesentibus adhortamur hos diligenti investigatione perquiri, et veritate cognita, talem in eis faciatis exercere vindictam, quatenus et Deus placari possit, et aliis eorum ultio correctionis exemplum sit. Contra idolorum namque cultores, vel aruspicum atque sortilegorum, fraternitatem tuam vehementius pastorali hortamur invigilare custodia, atque publice in populo contra hujus rei viros sermonem facere, eosque a tali labe sacrilegii, et
Abbreviated transcription (Latin):
pies ꝑsonã nec munera. qͥ munera eaececant aculos
saprentiũ. &inutant uerbatustoꝵ: Sed & ministros
qͥs uicarios acentenariosuocant. iustos habere de¬
bent ne forte eoꝵ auaritia aut rapacitate popłs
grauet᷑. & amissis fabultatib in pauꝑtatẽ redigat᷑
Testes ũ ꝓbatissimi & paucr deplurib re debent tales.
deqͥrũ fide ñ dubitet᷑ Multũ aut̃ prauoꝵ testiũ cu¬
piditate & falsitate respublica ledit᷑. Ne conit¬

Expanded text:
aecant oculos sapientium, et mutant verba justorum: sed ministros, quos vicarios, et centenarios vocant, justos habere debent, ne forte eorum avaritia aut rapacitate populus gravetur, et amissis facultatibus in paupertatem redigatur. Testes vero probatissimi et pauci, de pluribus esse debent tales, de quorum fide non dubitetur. Multum autem pravorum testium, cupiditate et falsitate respublica laeditur. C
Abbreviated transcription (Latin):
lieuo. Fons sapientię u̾bũ dĩ inercelsis. & ingressus illuis
mandata et̾na. Qui enĩ sine saluatore salutẽ uult hab̾e.
& ime uera sapientia estimat se prudentẽ ficri posse ñ
saluus s eger ñ prudens s stultus. megritudine assidua
laborabuit & incecitate noxia stultus. & demens ꝑmanebit
Ac ꝓinde om̃is inquisitio & om̃is curatio que aduunis.
ł magis: ł abipsis demoniis in idoloꝵ cultura expetitur
mors potuiꝰ dicendaẽ. quãuita Et qui ea sectant᷑ si se ñ
alios deciꝑe quotidie gestiunt. ut pditionis suȩ faci¬
ant eos eẽ participes. ltaq hec uanitas magicarum
artiũ extraditione angłoꝵ malorũ intoto orbeter
rarũ plurimis scłis ualuit. ꝑ quandã scientiã futuroꝵ

Expanded text:
 ingressus illius mandata aeterna . Qui enim sine Salvatore salutem vult habere, et sine vera sapientia aestimat se prudentem fieri posse, non salvus sed aeger, non prudens sed stultus, in aegritudine assidua laborabit, et in caecitate noxia stultus et demens permanebit. Ac proinde omnis inquisitio et omnis curatio quae a divinis, et magis vel ab ipsis daemoniis in idolorum cultura expetitur, mors potius dicenda est quam vita, et qui ea sectantur, si se nalios decipere quotidie gestiunt, ut perditionis suae faciant eos esse participes. Itaque haec vanitas magicarum artium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit, per quamdam scientiam futurorum
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃ĩanis debeant deputari. ludeoꝵ filios & filias sine paren¬
tũ ultra insidient̃ errorib ab eoꝵ c̃sortioseparari decerni¬
mꝰ. deputatos aut monasteriis aut xp̃ianis uiris ac mulie¬
rib dm̃timentib ut subeoꝵ c̃uersatione cursũ fidei discant
atq inmelius cͣstititũ tã inmorib quã infio eꝓficiant.
itte rumice bisa capite
icireuitu pedũ eiꝰ ibideb& stare quando iurat sacram̃tũ.

Expanded text:
Christianis debeant deputari. Judaeorum filios vel filias, ne parentum ultra involvantur errore, ab eorum consortio separari decernimus deputatos aut monasteriis aut Christianis viris ac mulieribus 384 Deum timentibus, ut sub eorum conversatione cultum fidei discant atque in melius instituti tam in moribus quam in fide proficiant. itte rumice bis a capite in circuitu pedum eius; ibi debet stare quando iurat sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ađsi ad quuie scere hisquȩ statuimꝰ quicũq udeus noluerit.
quãdui adpecuniã statutã ur nare distulerit. liceat
mancipio ipsicũ xp̃ĩanis ubicũq uoluerit habitare.
Illud &iã specialit̃ sancientes. qđ si qͥsuidrus xp̃ianũ man¬

Expanded text:
Quod si acquiescere his quae statuimus quicunque Judaeus noluerit, Quod si acquiescere his quae statuimus quicunque Judaeus noluerit, quandiu ad pecuniam constitutam venire distulerit, liceat mancipio ipsi cum Christianis ubicunque voluerit, habitare. Illud etiam specialiter sancientes, quod si quis Judaeus
Abbreviated transcription (Latin):
apĩan uideoꝵ c̃uiuuiis par ticipare p̃sumat. Qđ sifacere qͥcũq
qđ uesas ẽ dici clericꝰ aut sołaris p̃sũpserit. ab om̃iũ aep̃ianoꝵ
su. aut qͥb cũq fraudib uideoꝵ feruitioimplicant᷑. debe¬
t custodiri. ñsolũ canonicis G&iã legũ beneficissiã qͥdẽ
fuerit ẽstitutũ : Tam̃ quia nc̃ita quoꝵdã querela exor¬
ta ẽ. quosdã uideos ꝑcuitates aut municipia c̃sistentes.
intantũ in solentiã & ꝓt̃uiã ꝓrupisse. ut irec reda¬
mantes cep̃ianos liceat ł adp̾tiũ oteoꝵ posse seruitu¬
tute ab solui. idcirco p̃senti c̃ailio dõ auctoresancimꝰ.
ur nullo ap̃ianꝰ uideo deinceps debeat deseruire. s datis
ꝓ qͣlib & bono mancipio.xii. solidis ipsũ mancipiũ quicũq
apĩanꝰ seuad ingenuitatẽ siue adferuitiũ licentiã ha¬
beat redim̃di. quia nefas ẽ. ut quos xp̃o dñs sangͥnis sui
effusione redemit ꝑsecutoꝵ uinculis ꝑmaneant irretiti.

Expanded text:
aeorum conviviis participare praesumat. Quod si facere quicunque quod nefas est dici clericus, aut saecularis praesumpserit ab omnium Christianorum su, aut quibuscunque fraudibus, Judaeorum servitio implicantur debeat custodiri, non solum canonicis, sed et legum beneficiis jam pridem fuerit constitutum: tamen quia nunc ita quorumdam querela exorta est, quosdam Judaeos per civitates aut municipia consistentes, in tantam insolentiam et proterviam prorupisse, ut nec reclamantes Christianos liceat vel ad pretium de eorum posse servitute absolvi. Idcirco praesenti concilio, Deo auctore, sancimus, ut nullus Christianus Judaeo deinceps debeat deservire; sed datis pro quolibet bono mancipio duodecim solidis, ipsum mancipium quicunque Christianus, seu ad ingenuitatem, sive ad servitium licentiam habeat redimendi. Quia nefas est ut quos Christus Dominus sanguinis sui effusione redemit, persecutorum vinculis permaneant irretiti.
Abbreviated transcription (Latin):
miscere p̃sumant. Inc̃cilio laodice nostatutũ ẽ qđ non o¬
porteat auideis ł hereticis eaqͣ mittunt᷑ munera festiua
suscipere nec cũris festa celebrare. & qđ non oport& a
uideis atima accipere & c̃municare impietatib eoꝵ. Et
Icscatio misceat. quicũq hoꝵ tantũ rrefas admisisse nos¬

Expanded text:
miscere praesumant. » In concilio Laodiceno statutum est: « Quod non oporteat a Judaeis vel haereticis, ea quae mittuntur munera festiva suscipere, nec cum eis festa celebrare. Et quod non oporteat a Judaeis azyma accipere, et communicare impietatibus eorum. » Et consortio misceatur: quique horum tantum nefas admisisse nos
Abbreviated transcription (Latin):
cedat abriꝰobseqͥo. nec eicũ om̃ibeniuolentia & honore
deferuiat. a nathemasit. Unde dat᷑ intellegi. qđ ille ana¬
themameruit. qͥ doc& feruũ dominũ ꝓpͥũ contẽpitere. &
abeiꝰ offitiorecedere qͥnto magis quidominũ suũ spernit.
nisui. Nã agar famula sarȩ. fugã iiit affligente eã
dominasua. s angło mortente ut reuerteret᷑ & fier&
subdita domina trici suȩ. rruersa ẽ addominã suã. Sed &
honesimꝰ seruus phyloͣmonis effugit adominosuo. s Paulo
qͥ lib& fugitiuus ꝑ fideles apĩ doctores. ubi cũq fuerit inuentꝰ
ut reuertat᷑ ad dominũ siuĩ. & fiat ei subditꝰ. ne c̃tẽ puers
p̃ceptũ dnũ.ꝑprtuo anathemate ꝑcutiat᷑. At tam̃ sunipsa
possit x̾e oratio. At tam̃ augustinꝰ ad laurentiũ scribens ait

Expanded text:
cedat ab ejus obsequio, nec ei cum benevolentia et omni honore deserviat, anathema sit. » Unde datur intelligi quod si ille anathema meruit qui docet servum, dominum proprium contemnere, et ab ejus obsequio recedere: quanto magis ille qui dominum suum spernit, ni sui. Nam Agar, famula Sarae, fugam iniit, affligente eam domina sua: sed angelo admonente ut reverteretur, et fieret subjecta dominatrici suae, reversa est ad dominam. Sic et Onesimus servus Philemonis effugit a domino suo, sed Paulo quilibet fugitivus, per fideles doctores, ubicunque fuerit, ut revertatur ad dominum suum, et fiat ei subjectusceptum Domini, perpetuo anathemate percutiatur. Attamen si in ipsa possit esse oratio. Attamen Augustinus, ad Laurentium scribens,
Abbreviated transcription (Latin):
eruenit ad nos qđ qͥdã hominesminorẽ om̃imodo discretio¬
nẽ tenentes in snis nospericulis implicari desiderant. atq
ita uolint abx̧tcłasticis ꝑsonis defendi. ut ipsȩ qͦq ꝑsonȩ
cŗteros qͥuit̃ er̾ possunt. ut patrocinia ȩccłastica siue mea
suscipiatis scripta siue &iã & minime fueriit di recta
sub tanto moderamine debratis impendere. qͥti nꝰ siqͥui
furtis publicis implicati sunt. a nob iiudeant᷑ in uiste
defendi neopinionẽ malragentiũ ex inois cretȩ defen¬
si onis ausu in nos ullo modo transferamꝰ siqͥntũ oec& ꝑccła¬

Expanded text:
ervenit ad nos quia quidam homines minorem omnimodo discretionem tenentes, in suis nos periculis implicari desiderant, atque ita volunt ab ecclesiasticis personis defendi, ut ipsae quoque personae caeteros qui interesse possunt; ut patrocinia ecclesiastica, sive mea suscipiatis scripta, sive etiam minime fuerint directa, sub tanto moderamine debeatis impendere, quatenus si qui in furtis publicis implicati sunt, a nobis non videantur injuste defendi ne opinionem male agentium ex indiscretae defensionis ausu in nos ullo modo transferamus; sed quantum decet Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
bobis gͥratio ꝑsuasit synodalis decernere. ut qͥcũq laicorũ
aouersitate ꝓpͥȩ gentis aut patriȩ. ł regiȩ potestatis ad
dextras partes c̃ferendo noxius fuerit ulirareꝑtꝰ ꝑ pr¬
tua sit dapn etcc̃municatione dãpnatꝰ & nũꝗ illi p̃ter
ultimo mortis sux̧ c̃munio tribuat᷑. Depuaricatorib legũ¬

Expanded text:
 ut quicunque laicorum adversitate propriae gentis, aut patriae, vel regiae potestatis ad exteras partes se conferendo noxius fuerit, ultra repertus perpetua sit excommunicatione damnatus, et nunquam illi praeter in ultimo mortis suae, communio tribuatur. CAP. 26. - U
Abbreviated transcription (Latin):
psũ hominẽ qͥ dep̃hensꝰ fuerit sollicitasse frẽmsuũ defilis
irł & uendidisse eũ accipiendo p̃tiũ iubo int ficere. dita
auferre malũ demedio popłi dĩ. Unoe inͥuidet᷑ si par senten¬
tia inilege diuina c̃stituta ẽ. de homicida & fure hominẽ
uendente sic & canonica auctoritate parim pleotendũ
ee qͥ frẽm siũ furando atq ollici tando uendiderit. & illũqͥ

Expanded text:
psum hominem qui deprehensus fuerit sollicitasse fratrem suum de filiis Israel, et vendidisse accipiendo pretium, jubet interficere, et ita auferre malum de medio populi Dei . Unde mihi videtur, sicut par sententia in lege divina est constituta de homicida et fure hominem vendente, sic et canonica auctoritate pari modo plectendum esse qui fratrem furando atque sollicitando vendiderit, et illum qui
Abbreviated transcription (Latin):
placitũ suũ cũ popło condixerit. & ꝑbannũ illuciueiure p̃¬
tione decertare s ꝓfidetatholica inuigilare. ñ cumulũ pre¬
euaristi. Siqͥs aut̃ legationẽ uram impedit ñ unius s mul¬
toꝵ ꝓfectũ auertit. & sic̃ multis noc&. ita amultis e argu¬
endus & qͥudi causã imprdit &statũ ȩxłe ꝓturbat alimini¬
b eiꝰ arceat᷑. Quaꝓpt̃ nullꝰ comes nullq uidur itull om̃ino

Expanded text:
placitum cum populo suo condixerit, et banno illuc venire prtione decertare, sed pro fide catholica invigilare, non cumulum peEvaristi: « Si quis autem legationem vestram impedit, non unius, sed multorum profectum avertit. Et sicut multis nocet, ita a multis est arguendus; et quia Dei causam impedit, et statum Ecclesiae con ejus arceatur. Quapropter nullus comes, nullusque judex, nullus omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ noxia in uersione a nonnullis usurpatũ ẽ. ut qͥ nullo
uoluntates pessimasq indebitũ sibiusurpant inuidi¬
dicandis ꝓximis. & int̃ficiendis hominib iundic tȩ
ministeriũ & qđ rex saltẽ in uno exereere debuerat
ꝑ t̃rorẽ multoꝵ. ipsumpudent̃ in multis ꝑpetrare ñ
metuunt ꝑ odiũ. & putant sibilicere obinimiticiarũ
iundictas qđ nolunt ut rex faciat ꝑ dĩ iundictam.

Expanded text:
pernoxia inventione a nonnullis usurpatum est, ut hi qui nullo rsissimas voluntates pessimas, indebitum sibi usurpant in vindicandis proximis et in interficiendis hominibus vindictae ministerium, et quod rex saltim in uno exercere debuerat propter terrorem multorum, ipsi inpudenter in multis perpetrare non metuunt propter odium, et putant sibi licere ob inimititiarum vindictas, quod nolunt ut rex faciat propter Dei vindictam.
Abbreviated transcription (Latin):
Id circos itecessariimali. ut quotiens bonioffendunt.
flagellent᷑ ab eis. hinc ẽ qđ assur uirgã furoris suitesta¬
t᷑ dñs. Si qͦ tiensitafit. de dĩ indignatione ꝓerdit . ut
ds̃ ꝑillos ineos seuiat. qͦs flagrallando em̃dare desiderat.
Sille iustissina uoluntate. illiu̾sepe cradeli oitentione.

Expanded text:
Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus. Sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat, quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intenti
Abbreviated transcription (Latin):
isti eis muscđiam aggrauastiiuigũ tuũ ualde. Descende in
puluere sede tace auitrain tenebias. Urnia suꝑte malũ
aperies. & inrua suꝑ terepente c alamitas quã nescis. Mla¬
gis aut factentib mala. quã mala potientib: dolere de¬
brmꝰ. Illienĩ p̃ua faciendo inmalũ ꝓficiunt. istipatiendo a¬
A malo corrigunt᷑. Ds aut̃ ꝑmalas uoluntates alioꝵ in alusmul¬
taoprrat᷑ bona. Inagnantiũ hominũ uoluntas ite qͣqͣm potest¬
impleri. nͥ ds̃ dederit potestatẽ. Nã dũ homines dõꝑmitten¬
potrstatẽ ꝑsuã bonã uoluntatẽ. qͥa denr̃o malo ipse mul¬
ta operat᷑ bona. Qudã cũ dĩ uoluntati resistunt. nescien¬
tes c̃siliũ dĩ. faciunt qđ nouerint. sic dõ subiecta r̾e om̃a ͭ .¬
ut & ipsi qͥ ridispositionirrstrre arbitrant᷑. eiꝰ impleant
uoluntatẽ. Propt̃ra. in hac uitaboni uidicant᷑ amalis.
ut iterũ millauita maliuidicent᷑ abonis. siue &iã ut sit
hicbonis tẽporalis afflictio & illic ȩt̃na remuneratio

Expanded text:
isti eis misericordiam: aggravasti jugum tuum valde: descende in pulvere: sede, tace, et intra in tenebras: veniet super te malum et nescies, et irruet super te repente calamitas quam non Magis mala facientibus quam mala patientibus dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt; isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum in aliis multa operatur bona. 4. Malignantium hominum voluntas neqimpleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittenpotestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes consilium Dei faciunt, quod noverint sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni resistere arbitrantur, ejus impleant voluntatem. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis: sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio.
Abbreviated transcription (Latin):
Siq̃s cũ altero deqͣlib& rec̃tentionẽ habuerit & testes¬
cat᷑. lictat ei alios testes quos meliores potuerit¬
ctrarosopponere. ut ueratiũ testimonio falsorũ¬
ics ꝑ testiũꝑutersitas superet᷑. Qđsi ambȩ partes testiũ
ita int se dissenferint. ut nullatenꝰ una pars alteri
falsitatẽ utra ueritatẽ suo testimoniotestat᷑. & cd̃¬
cmisit. deaeteramanꝰ amputet᷑ Cꝑ̧teriu eiꝰdẽ partis
testes qͥ falsi appariterunt manius suas redimant.¬
ius cõpositionis duȩ partes ei c̃traquẽ testatisurit
dent᷑ tercia ꝓfredo soluat᷑ & inscłariquidẽ causa
hue emodi testiũ diutrsitas cãpho t̃ꝓbet᷑. Inee cłasti¬
cisaut causisi ubi deuma parit sclare. de altera uero
eccłasticũ negotiũ ẽ. idẽ mođ. bserurt᷑. Ubiuꝰ eautiaq
partt eccłasticũ fuerit. rectores earũdẽ eccłarũ sise fami¬
liarit̃ pacificare uelint. licentiã habeant. Si aut̃ de huiꝰ¬
cemͦi patificatione int̃ eos c̃ uenare ñ possint. ad uocatieoꝵ

Expanded text:
 habuerit, et testescatur, liceat ei alios testes, quos meliores potueritntra eos opponere, ut veratium testimonio falsorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium ita inter se dissenserint, ut nullatenus una pars alteri falsitatem, utra veritatem suo testimonio sequatur. Et camcommisit, dextera manu amputetur. Caeteri vero eiusdem partis testes, qui falsi apparuerint, mancuius conpositionis duae partes ei contra quem testati sunt, dentur, tertia pro fredo solvatur. Et in saeculari quidem causa cemodi testium diversitas campo conprobetur. In ecclesiasticis autem causis, ubi de una parte saeculare, de altera vero ecclesiasticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit, rectores earundem ecclesiarum, si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter eos convenire non possit, advocati eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uidicant. Talxꝰ quippe adueritatẽ ñ iustitie defen¬
sio s amor p̃mii ꝓuocat. Quib sispes nũ mi subtrahat᷑.
c̃festĩ acustitix c̃fessione recedunt. Acceptionũmo
Dure sinunerib cito corrũpit iudicẽ. pauꝑ aũt dũ non
hab& qđ offerat. nsolũ audiriᷤ tẽpnit᷑ .s &iã contraue¬
ritatẽ oppͥmit᷑. Cito uiolat᷑ aidiustitia. nullãq reus
ꝑtimescit culpã. quã redimere nũ misraistimat.
Pluseĩ obtin& mentẽ censoris a morlucri. quã ȩqͥtas
uditii. Tres enĩ sunt munerũ acceptiones. quib: c̃tra
iustitiã humana uanitas militat. id fauor amicitiarũ
adulatio laudis & corporalis acceptio inuneris. Faciluis
aut̃ ꝑuertit᷑ animꝰ reicorporeo munere quã gr̃ȩ
landisq fauore. Quattu&r modis uiditiũ humanũ ꝑuer¬

Expanded text:
itiae defensio, sed amor praemii provocat. Quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a justitiae confessione recedunt. Acceptio nummoDives muneribus cito corrumpit judicem, pauper autem dum non habet quod offerat, noritatem opprimitur. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri, quam aequitas judicii. Tres enim sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est, favor amicitiarum, adulatio laudis, et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus, rei corporeo munere, quam gratiae laudisque favore. Quatuor modis judicium humanum conver
Abbreviated transcription (Latin):
euindicta ñphibenda. in nouo testam̃ to hieronumꝰ deꝑ
sonis dignis adiundictã ait. Quiꝑcutit malos in roqđ mali
s.& habe causa intfectionis ut ꝑcutiat pessimos minister
dĩ ẽ. Itẽ lex. Et ministri ris cohercrant inimicos &õstrin
ait. Quȩ ẽ istadementia. uni parcere. & om̃s ad discrenen
adducere Polluunt᷑ enĩ om̃s unopeccante. Unor &
in lege iubet᷑. Maleficosñpatiaris uiuere. Ude & ꝓpheta

Expanded text:
De vindicta non prohibenda in Novo Testamento, Hieronymus de personis dignis ad vindictam ait: Qui percutit malos in eo quod mali sunt, et habet causam interfectionis ut percutiat pessimos, minister Dei est. Item, lex et ministri ejus coerceant inimicos et constringait: Quae ista est vanitas? Uni parcere et omnes in discrimen adducere? Polluuntur enim omnes uno peccante. Unde et in lege jubetur: Maleficos non patiaris vivere. Unde Propheta:
Abbreviated transcription (Latin):
ridon& qͥillã traditionẽ accipit. ut uestiturã faciat. &
qͥndobee traditio ita fuerit facta.heresillius nuilla de p̃dic¬
tis rebualeat facere repetitionẽ. In suꝑ& ipse ꝑse fide iussi¬
onẽ faciat eiꝰde uestiture. ne heredi ulla sc casio remaneat.
hanc traditionẽ iimmitandi s potius necessitas illã incunbat
ꝑficiendi. & s̃i nondũ ressuascũ heredib suis diuisas habuit.¬
ñ ei hoc sit impedimto.s cohere des eiꝰsisponte noluerort.
aut ꝑcouitẽ ait ꝑims sũ eiꝰ distringant᷑ ut diuisionr̃ eũillo
faciant ad quẽ defunctꝰ hereditatẽ suã uoluit ꝑuenire

Expanded text:
i illam traditionem accipit vestituram faciat. Et postquam haec traditio ita facta fuerit, heres illius nullam de praedictis rebus valeat facere repetitionem. Insuper et ipse per se fidemiussionem faciat eiusdem vestiturae, ne heredi ulla occasio remaneat hanc traditionem inmutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi. Et si nondum res suas cum coheredibnon ei hoc sit impedimento, sed cohaeres ejus, si sponte noluerit, aut per comitem aut per missum ejus distringatur, ut divisionem cum illo faciat ad quem defunctus haere
Abbreviated transcription (Latin):
alsꝰ testisꝓut crim̃e. abstinebit᷑. Si ed̾ epposuit etn¬
tam̃ non fuerit mortis qđ obicit. &ꝓbauerit qđ diuta¬
cuit. biennui tẽpore abstinebit᷑. Siaut̃ non ꝓbaurrit
inc̃spectuclerico. placuit ꝑ qͥnqͣroiuĩ abstineri.
Deillu ꝯuuc̃iungi fuerint adfaliũ testinaniũ
Siqͥs conuictꝰ fuerit aliqͦs ao falsũ testimo¬
niũ ł ꝑuiriũ attraxisse. aut ꝑ quãcũq corrupptionẽ¬
ldeti al sollicitasse ipseqͥde usq adeccitũ non c̃munic&¬

Expanded text:
alsus testis, prout crimen est, abstinebitur. Si tamen non fuerit mortis quod objecit, et probaverit quod diu tacuit, biennii tempore abstinebitur. Si autem non probaverit, in conventu clericorum placuit per quinquennium abstineri. DSi quis convictus fuerit aliquos ad falsum testimonium, vel perjurium attraxisse, aut per quamcunque corruptionem solicitasse, ipse quidem usque ad exitum non communic
Abbreviated transcription (Latin):
reddit peccatisententiã. ꝑ miscđiam iusto librami¬
indul g&. Quidĩ uiditia oculissius p̃ponit. sẽꝑ timens tre¬
mensq inomĩ negotio reformidat nede iustitix tra¬
mite deuianis cadat. & unde ñiustificat᷑. inde potius con¬

Expanded text:
reddit peccati sententiam, per misericordiamreddit peccati sententiam, per misericordiamindulgeat. Quod Dei judicia oculis suis praeponit, semper timens tremensque in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justificatur, inde potius con
Abbreviated transcription (Latin):
cõposita. ⁊reꝑignorantiã auiaueritatis err&. a dũ ille
imiũ arectouiditio. Rectũ & honestũ iudet᷑. ut iudi¬
cesiriuni causas audiant & discernant.
ddelictũ ꝑtin& pͥncipũ qđ prauos iudices contrauo¬
Nuntatẽ dĩ popłis fidelib p̃ferunt. Nasic̃ popłi delic
tur qͣndo pͥncipes inali sunt. sic pͥncipis epeccatũ qͥndo
uidices iniqͥ eacistunt. Bonꝰiudex sic̃ nocere ciuibus
nescit ita ꝓde̾r om̃ib nouit. Alus enĩ prestat cen¬
suraiistitiȩ. aliis bonitate. Quiuiditia sine ꝑsonarũ¬
acceptione suscipit. n infirmat iustitiã auaritiȩ flã¬
ma. nec stud& auferre alteri qđ cupiat sibi. Boniui¬
dicesiustitiã ad solã obturendã salutẽ et̃nã suscipiunt
met eã munerib acceptis distribuunt: ut dũ deiusto
uiditio tẽporalia lucra ñ appetunt. p̃mio et̃nodi¬
tent᷑. Om̃is qͥuiste iudicat staterã inmanu gestat.
inutroq pensoiustitiã & miscđiam portat .s ꝑ iustitiã

Expanded text:
composita, ne per ignorantiam a via veritatis erret. Et dum ille emium, a recto iudicio. Rectum autem et honestum videtur, ut iudices ieiuni causas audiant et discernant.os judices contra voluntatem Dei populis fidelibus praeferunt. Nam sicut populi delictum est quando principes mali sunt, sic principis est peccatum quando judices iniqui existunt. 2. Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus debet. Aliis enim praestat censuram justitiae, aliis bonitatem. Judicia sine personaruacceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flamma, nec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia jura non appetunt, praemio aeterno ditentur. Omnis qui juste judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
uidicare incipiunt irascunt᷑. ipsãq uiditii sententiã
in insaniã uertunt. Deqͥb recte ꝑ prophetã dr̃
Quic̃uertunt infurore uiditiũ. Qui iratus iudicat.
infurorẽ uiditiũ mutat. & ante ꝓfert sententiã du¬
quã agnoscat. Furor iniudice inuostigationẽ ueri
ñ ual& attingere . quianens eiꝰ turbata furore
abinscrutatione alrenat᷑ iustitrȩ. Iracunđiudex
uditii exam̃ plene c̃tueri ñual& qͥacaligie furo¬

Expanded text:
piunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt, de quibus recte per prophetam dicitur, qui convertunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furo
Abbreviated transcription (Latin):
illius honoratoresiuxtaurãni possibilitate sitis. Ilos qͦ
qui temeritate & uolentia infurtis. & latrocimis. suit
rapinis. cõmunẽ pacẽ popłi ꝑ turbare molunt᷑. urõ
studio & correctione sic̃ deca cõpescite. A sialiqͥꝑsona
ialiqͦ uob imprdim̃ tofuerit. quin ea qͣdicimꝰ facere
ualeatis. uob̾ illud adtẽpꝰ notũ fiat. ut urã auctorita¬
te aduti. ministerũ urm digne adimplere possitis.
tquib data ẽpotestas udicandi
iuste udicent sic̃ scriptũ .e. luste iudicate filii hominũ
q̃minunerib quia munera teccecant corda pruden¬
tiũ. & subuer tunt uerba iustoꝵ. Ñ moblatione neq
mẽ sideratione ꝑsonȩ. sic̃ indeutero noniodictũ. e

Expanded text:
s honoratores iuxta vestram possibilitatem sitis. Illos quoque qui temeritate et violentia in furtis et latrociniis sive rapinis communem pacem populi perturbare molliuntur, vestro studio et correctione, sicut decet, compescite. Et si aliqua persona in aliquo vobis impedimento fuerit, quin ea quae dicimus facere non valeatis, nobis ad tempus illud notum fiat, ut nostra auctoritate adiuti ministerium vestrum digne adimplere possitis.quibus data est potestas iudicandi, iuste iudicent, sicut scriptum est: Iuste iudicate, filii hominum. Non in muneribus, quia munera excoecant corda prudentium et subvertunt verba iustorum. Non in adolatione, nec in consideratione personae, sicut in deuteronomio di
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ obtineat & deliberationis suȩ machinam̃ta
noluerit dicere. pessimo plectat᷑ anathemate.
ti nr̃oeꝵ pͥncipũ constat e̾e c̃sultũ. s lie& iterare
sancitabene & digna auc toritate munire salubrit̃
ordinata. Ideoq c̃testamꝰ corã dõ & omi ordine an¬
mo intendat in interitũ regis. nemouitã pͥncipis¬
nece attrect&. nemoregni eũ gub̃naculis pͥu&.
nemotyrannica p̃suptione apicẽ regnisibi usur¬
p&. itemoquolib& machinam̃to in eiꝰ aduersitate

Expanded text:
autem retineat, et deliberationis suae machinamenta autem retineat, et deliberationis suae machinamenta noluerit dicere, pessimo plectatur anathemate.ti nostrorum principum constat esse consultum; sed libet iterare bene sancita, et digna auctoritate munire salubriter ordinata. Ideoque testamur coram Deo et omni ordine anmo intendat in interitum regis, nemo vitam principis attrectet, nemo regni eum gubernaculis privet, nemo tyrannica praesumptione apicem regni sibi usurpet, nemo quolibet machinamento in ejus adversitate
Abbreviated transcription (Latin):
uãquã in c̃cilio anteriori qđ anno pͥmo gloriosissi uu
inpͥncipis nr̃i habitũ est. dehiuꝰ modi re fuerit
ꝓmulgata sententia. tam̃ plac& iterata uixta qđ con¬
uenit custodire. Itaq regis uita c̃stante. nullꝰ sibi
aliqͥopere ł deliberatione. seu cuiꝰcũq dignitatis laicꝰ
seu gradu episcopatꝰ. presbiterii. aut diaconii c̃secra¬
tꝰ. ceteri clericatꝰ officusdeditꝰ. futurũ regẽ ꝓuideat
contra uiuentis regis utilitatẽ. & ꝓcul dubio uolioi¬
tatẽ blandim̃ toł suasione. ꝑeãdẽ spẽ. aut alios in
se trahat. aut ipse in aliũ adqͥescat. huquũ enũ &
ualde execrabile xp̃ianis deb& haberi futuri te¬
poris illicitis ꝓspicere. & uitȩ suȩ ignaros uentura
disponere. Qđ si qͥsquã iã talia iniqͣ deliberatione
cũ quocũq ẽ meditatꝰ. hoc sibi nouerit ee sac̃ dotali
moderatione c̃cessũ. ut sureni alit̃ poscit. hocsine
mora p̃sentis pͥncipis aurib studeat publicare. Si

Expanded text:
uanquam in concilio anteriori quod anno primo gloriosissimi principis nostri habitum est, de hujusmodi re fuerit promulgata sententia: tamen placet iterata juxta quod convenit custodire. Itaque regis vita constante, nullus sibi aliquo opere, vel deliberatione, seu cujuscunque dignitatis laicus, seu gradu episcopatus, presbyterii, aut diaconii consecratus, caeterique clericatus officiis deditus, futurum regem provideat, contra viventis regis utilitatem, et procul dubio voluntatem, blandimento, vel suasione per eamdem spem, aut alios in se trahat, aut ipse in alium acquiescat. Iniquum enim et valde execrabile a Christianis debet haberi, futuri temporis illicitis prospicere, et vitae suae ignaros ventura disponere. Quod si quisquam jam talia iniqua deliberatione cum quocumque est meditatus, hoc sibi noverit esse sacerdotali moderatione concessum, si veniabiliter poscit, ut hoc sine mora praesentis principis auribus studeat publicare. Si
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ ad suũ ministeriũ ꝑagendũ prebeatis. & ut
uosipsidn nisteruis uris pacẽ & iustitiã faciatis. &
quix nrã aductoritas publice fieri deceruit. ut in
iemꝰ urãm fidelitat̃e. ut memores sitis fidei nob̶
ꝓinuisse. &e inpar te ministeriinrĩ uob̵ cõmissimpi
as scorã hominib eachibeatis. ut & nrĩ ueri aduto

Expanded text:
erium peragendum praebeatis; ut et vos ipsi in ministeriis vestris pacem et justitiam faciatis, et quae nostra auctoritas publice fieri decernit, ut in nemus vestram fidelitatem, ut memores sitis fidei nobis promissae, et in parte ministerii nostri vobis commissi, in et coram homin
Abbreviated transcription (Latin):
t epĩ potestatẽ habeant res ecđasticas orphanos.¬
p̃uidere. regere. gub nare. atq dispensare. scđm
canonũ ductoritatẽ. Uolumꝰ ut laici in eoꝵ nimiste¬
rio obediant ep̃is ad regendas ȩcđas dĩ. uiduas & or¬
phanos defendendos. & ut oboedientes sint ris ade¬
mitib & iudicib ad iusticias faciendas. & ut nullatenꝰ
ꝑ aliquoꝵ mendatiũ. ł falsũ testimoniũ. neq ꝑ uiruĩ

Expanded text:
pi potestatem habeant res ecclesiasticas praevidere, regere, et gubernare, atque dispensare, secundum canonum auctoritatem, volumus ut laici in eorum ministerio obediant episcopis, ad regendas Ecclesias Dei, viduas et orphanos defendendos, et ut obedientes sint eis ad emitibus et judicibus ad justitias faciendas: et ut nullatenus per aliquorum mendacium, vel falsum testimonium ne
Abbreviated transcription (Latin):
Suua gͦ constat inȩccła diuersarũ conditionũ homines ẽt.
uts̃ nobiles & ignobiles serui. coloni. inqͥlini &cetera hnuice¬
mͦ nomuina. oport& ut qͥcũq eis p̃latisunt deria siue laici
clem̃ter erga eos agant & mifericordit̃ eostractent. sure¬
intri gendis abeis operib: siue in accipiendis tributis & qͥb¬
dã debitis. Sciantq eos fr̃s suose̾e. & umnũ patrẽ habire
na eiꝰ mifericordissima & gubnatio oportima adhiben¬
da .x̃. Disciplina ne indistiplinate uiuendo auctorẽ suũ
offendant. gubnatione in cotidianis uitȩ coneatib p̃
latoꝵ ad miniculo destitutȩ fatiscant. De is qͥin adusita¬

Expanded text:
uia ergo constat in Ecclesia diversarum conditionum homines esse, ut sunt nobiles et ignobiles, servi, coloni, inquilini, et caetera hujusmodi nomina. oportet ut quicunque eis praelati sunt, clerici sive laici, clemin exigendis ab eis operibus, sive in accipiendis tributis et quibusdam debitis; sciantque eos fratres suos esse, et unum patrem secum habere igitur eis misericordissima et gubernatio oportuna adhibenda est: disciplina, ne indisciplinate vivendo auctorem suum offendant; gubernatio, ne in cotidianis vitae commeatibus latorum adminiculo destituti fatescant. 12. Monast
Abbreviated transcription (Latin):
ũ int̃ multa bona qͣ nob̵ de inagnitudine urã sepius
nuntiant᷑. illud inuos plus laudabibe dicit᷑ existere.
qđ castitatẽ diligitis. & disciplinã sic̃ dignũ r̃ custo¬
ditis. Satis miratisumꝰ qđ inmilite illo qͥ ianalla
dĩ diabolica instigatione seꝑdidit. districtissima
umdicta hac tenꝰ facta ñfuerit. Nã morib & boni¬
tatrurȩ ualde de c̃ueniens fuit. ut ante adnosultio
quia iundic tã huiꝰ sceleris ñ uoluntate s aliorũ cre¬
ẽ ualeat p̃mere hortam᷑. ut sine uchortatione
aliqua ł modo qualis uob̃ feruor sit ergacaritatiseus¬
todiã demonstrantes. hoc pexẽplo alioꝵ districti em̃¬
dare tontũ facinꝰ sustinetis. ut a dmñ uobuicui ille

Expanded text:
um inter multa bona quae nobis de magnitudine vestra saepius nuntiantur illud in vobis plus laudabile dicatur existere, quod castitatem diligitis, et disciplinam, sicut dignum est, custoditis, satis mirati sumus quod in milite illo qui ancillam Dei diabolica instigatione perdiderit, districtissima vindicta hactenus facta non fuerit. Nam et moribus et bonitati vestrae valde conveniens fuit ut ante ad nos ultio quia vindictam hujus sceleris non voluntate est, valeat premere, hortamur ut sine excusatione aliqua vel modo, qualis vobis fervor sit erga castitatis custodiam demonstrantes, ita pro exemplo aliorum districte emendare tantum facinus festinetis, u
Abbreviated transcription (Latin):
nos freqͥent̃ appetere. ñ desiderio fundendi sangͥnis
s dilatande rei publicȩ in qͥdiñ colic̃spicimꝰ loque¬
one circũ quaq: discurrerae. Sic̃ enĩ exteriorauos
uirtutũ opera entente sinhao uita cstituunt.
infuturauita cȩlestiũ gaudioꝵ participatione

Expanded text:
vos frequenter appetere, non desiderio fundendi sanguinis, vos frequenter appetere, non desiderio fundendi sanguinis, sed dilatandae causa reipublicae, in qua Deum coli conspicimus, loqueone circumquaque discurrat? Sicut enim exteriora vos virtutum opera eminentes in hac vita constituunt, in futura vita coelestium gaudiorum participatione
Abbreviated transcription (Latin):
minib: uitã alios seruos cstituens. alios dominos. ut licentia
in aleagendi seruoꝵ. potestate dominantiũ restringat᷑. Nã
si omĩs sine metu fuissent. qͥ seet qͥamalis quẽ piã cohibera :: Uimbit D
Inde &ingentib pͥncipes regesq: electis ut terroresuo popłos
amalo cohercerent. atq: ad recte iuuendũ legib: subdelxi r
rent. Quantũ ad penetrationẽ non ẽ ꝑsonarũ acceptio
apud dm̃. qͥ mundi elegit ignobilia & c̃tẽptibilia. & qͥnon sunt
ut eaqͥsunt destruer&. negloriet᷑ om̃is carohocẽ carnalispo¬
tentia corã illo. Uiꝰ enĩ dns ȩqͣlit̃ a donunis fert c̃sltũ ã
serius. Melior ẽ subi eota seruttꝰ. quã elata libtas Multienĩ
inueniunt᷑ dõ libere feruientes subdominis c̃stitutiflagiti¬
osis qͥ& sisubiecti s i llis corpore. p̃lati tam̃ sunt m̃to diũ¬

Expanded text:
minibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset qui a malis quempiam prohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. 2. Quantum attinet ad rationem, non est personarum acceptio apudut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro , hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consultum et servis. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt m
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde siuult ate discidere . corripe ĩmocorrige illã
& ataliintentione ꝑomĩareuocare satage. Iã uero
sia more pudititiȩ separationẽ querit. & c̃iugalis
conubii solutionẽ efflagitat. certũ ẽ apło dicente
lic& sit scriptũ qđ ds̃ coniunxit homoñ separ&. ds̃
tam̃ & ñ homoseparat. qͣndo diuini amoris intuitu
ex c̃sensu utriusq c̃iugis matrimonia soluunt᷑.
Si gͦ hoc m ius. gratuito ꝑmittimꝰ animo. celerẽq

Expanded text:
Unde si vult a te discedere, corripe, imo corrige eam, et a tali intentione per omnia jam revocare satage. Jam vero si amore pudicitiae separationem quaerit, et conjugalis connubii solutionem efflagitat, certum est Apostolo diclicet scriptum: Quod Deus conjunxit homo non separet . Deus tamen et non homo separat quando divini amoris obtentu ex consensu utriusque conjugis matrimonia dissolvuntur. Ergo hoc modo jus gratu
Abbreviated transcription (Latin):
legib in huiꝰ modi c̃trouersisrequirunt᷑. hec ideir¬
codiximꝰ. ut ostendamꝰ quẽ legũ c̃flictũ letharius
upł: grediposse autumat. cũꝑsona quã insuis potestatib
cotidie fatigat & c̃terit. Quando uult adiuditiũ
educit. quando uult adclaustra reducit. Et quando
Proprix gͥ lib̾tati c̃mitti. & ab onũ opp̃stione illus ac
suis liberalit̃ uti. & suspectas ꝑsonas c̃uenit declina¬
re. quȩ sȩ ab obiectis ostendere cupit imunẽ.

Expanded text:
modi controversiis requiruntur. Haec idcirco diximus, ut ostendamus quem legum conflictum Lotharius congredi posse autumat, cum personam, quam in suis penetralibus quotidie fatigat, et conterit, quando vult ad judicium educit, quando vult ad claustra reducit: et quando Propriae igitur libertati committi, et ab omni oppressione ac suis liberaliter uti, et suspectas personas convenit declinare, quae se ab objectis ostendere cupit immunem.
Abbreviated transcription (Latin):
lotharius rea c̃uentũ celebrare disponit. & died birgã
Reginã eacamini ꝓpͥo & iuditio subicere meditat᷑. &
siquidẽ prestigiis eã falsitatissux poterit eoibere.
qͣsi ñ fuerit legittima suauxor. uult eã penitꝰ ase
se questrare. Sinaut̃. uult eã quasi ꝓpͥa uxorẽ dimit¬
intitere. s deinde quasi machinata fuerit insimu¬
lare atq pro hoc hominẽ suũ & hominẽ diedbirgȩ
ad monacinã implere. & sihomoipsius Reginx̧ ceci¬
derit disponit hanc sine dilatione peruere. Quȩ

Expanded text:
Lotharius rex conventum celebrare disponit, et Thietbirgam reginam examini proprio et judicio subjicere meditatur. Et si quidem eam praestigiis falsitatis suae potuerit exhibere, quasi non fuerit legitima sua uxor, vult eam penitus a se sequestrare: sin autem, vult eam tanquam propriam uxorem admittere, sed deinde, quasi moechata fuerit, insimulare, atque pro hoc hominem suum et hominem Thietbirgae ad monomachiam impellere, et, si homo ipsius reginae ceciderit, disponit hanc sine dilatione perimere. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ & disciplinã eccłx agunt rigore pͥncipũ con
terant᷑ ipsãq disciplinã quã xccłe utilitas exxer cr¬
re ñ preual&. ceruicib suꝑboꝵ potestas pͥncipalis
imponat. & sic bene ratione meret᷑ ut uirtute
potestis imꝑtiat. Cognoscant pͥncipes sđi dõredde¬
unt. Nã siur augeat᷑ pax & disciplina ecđe ꝑfide¬
les principes siue soluat᷑. ille ab eis rationẽ eacigit
qui eoꝵ potestati suam ȩcłam credidit. decspiet¬
iuͦ pax & c̃cordia sũmũ int̃ homines & maxime
dũ id ẽ ut eiꝰ merito filii dĩ uocem. Nonne econtra¬
rio discordix̧ & dissensiones sũmũ t̃ malũ. & sũ ma¬
pena plectenda plectendũ itaut sapiens dicat
animã diũ iħu de testari eũ quunt̃ frs discordiã
seminat . atq: ideo filius diaboli ñ in merito nomi¬
net᷑. Uide statuimꝰ atq auctoritate ȩcđastica
firmamꝰ eos qui contra regẽ ł eccłasticas digni¬

Expanded text:
fidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum confidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conerantur, ipsamque disciplinam, quam ecclesiae humilitas exercere non praevalet, cervicibus superborum potestas principalis imponat, et, ut venerationem mereatur, virtutem potestatis impertiat. Cognoscant principes saeculi Deo debeunt. Nam sive augeatur pax et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exiget qui eorum potestati suam Ecclesiam credidit. CAPsummum inter homines et maxime dum, id est, ut ejus merito filii Dei vocemur , nonne e contrario discordiae et dissensionis summum est malum, et summa poena plectendum, ita ut sapiens dicat, animam Domini illum detestari, qui inter fratres discordias seminat , atque ideo filius diaboli non immerito nominetur? Unde statuimus, atque auctoritate ecclesiastica confirmamus, eos qui contra regem vel ecclesiasticas digni
Abbreviated transcription (Latin):
pacis sancimꝰ extorres. deregina dielbirga qͥcausa
religimis aregia dignitate discede uolut
Scripsit nob̵ dirdbirga regina regia
seuelle dignitate seucopula eacui. & solã pͥuata
uita r̾e contentã desiderare. Cuinos scripsimus
non hoc alit̃ freri posse posse nͥ eandẽ uitã coniux
eiꝰ lotharus elegerit. & pꝰ pauca. De retro acta
c̃uersa diedbirga ñ deb& ulterius ad iratã respon¬
sionẽ ꝓuocari. Qđ qͥa semel bene definitũ. ẽ. &
int̃ positis iuram̃tis deliberatũ. nulla deb& iterax¬
tione nͥ fortassis ubi fuerit maior auctoritas re¬

Expanded text:
 De regina Thietbirga, quae causa religionis a regia dignitate discedere voluerat. Scripsit nobis Thietbirga regina, regia se velle dignitate seu copula exui, et solam privata vita fore contentam desiderare. Cui nos scripsimus non hoc aliter fieri posse, nisi eamdem vitam conjux ejus Lotharius elegerit. Et post pauca: De retroacta controversia Thietbirga non debet ulterius ad iteratam responsionem provocari: quia quod semel bene definitum est, et interpositis juramentis deliberatum, nulla debet iteratione, nisi fortassis ubi fuerit major auctoritas, re
Abbreviated transcription (Latin):
transieat głam. Qui uͦ p̃ue regnũ exercent. post
uestẽ fulgentẽ & lumina lapilloꝵ nudi& miseri ad
inferna descendunt torqͣndi. Reges arecte agendo
uocatisunt ideoq recte faciendoregis nom̃ tene t᷑
peccando amittit᷑. Nã & scosuiros pinde reges in sacro¬
eloqͥouocari eoqđ recte agant sensisq propos btuere¬
gant: &t motu iis resistentes si birationabili discretio¬
necõ ponant. Recte gͥ illi reges uocant᷑. qͥtã semo ipsos
quãsibiectos bene regendo modificare nouerunt.
Quidã psũ nom̃ regiminis adimmanitatẽ trans uertunt
crudelitatis. Dũq ad culm̃po testatis uenerit. in apo¬
stasiã statĩ labunt᷑: tantoq setumore cordis extollunt
ut cunctos subditos insui cõparatione despiciant. eosq
qͥb pee contigit ñ agnoscant. Quib c̃grue ꝑȩccłasten
dicit᷑. Ducẽ te c̃stitier̃. noliex tolli. Dũ mundi reges
se cx̧teris sublimiores sentiunt. mortales tam̃ fer̾e
ant s opꝰ qđ secũ ad inferos deportant. intendant

Expanded text:
transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. Reges a recte agendo vocati sunt; ideoque recte faciendo regis nomen obtinetur, peccando amittitur. Nam et viros sanquod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte igitur illi reges vocantur, qui tam semetipsos quam subjectos bene regendo modificare noverunt. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis, dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam statim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiasticum dicitur: Ducem te constituerunt? noli extolli Dum mundi reges se caeteris sublimiores sentiunt, mortales tamen se esant, sed opus quod secum ad inferos deportent, intendant.
Abbreviated transcription (Latin):
dandis honorib & maxine ecđasticis iugilanter
ñ preu̾al&. infidelitatis ꝑditioni subicit᷑. & iãsi te¬
nere fidẽ quã negligit uideat᷑. Si c̃ gͦ contra eac¬
teriores hostes. ita quoq c̃tra interiores anima¬
rũ aduersarios. studete e̾x solliciti. ut ꝑhoc qđ dĩ
nr̃i uumicis fidelit̃ repugnat᷑. & hic felicit̃ ipsus
ꝓtectiore regnetis. & adetña pꝰmodũ gaudia eiꝰ

Expanded text:
dandis honoribus et maxime ecclesiasticis vigilanter dandis honoribus et maxime ecclesiasticis vigilanter non praecavet, infidelitatis perditioni subjicitur, etianere fidem quam negligit videatur. Sicut ergo contra exteriores hostes, ita quoque contra interiores animarum adversarios studete esse solliciti, ut per hoc quod Dei nostri inimicis fideliter repugnatur, et hic feliciter ipsius protectione regnetis, et ad aeterna postmodum gaudia, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩuidicant. ñ causas sed dona c̃siderant. & sicut
negligentes sindiscussione causantiũ. sic in eorũ
da pno solliciti sunt. ludices pͣui uiataꝓphete ũbũ
tantũ cõmodis cogitant. ñ defuturis. Uta em̃ ista
uesꝑ. futura uͦ mane accipit᷑. & beneait qͦsilupi.
quia lupoꝵ more cuñ tadiripuint & uix paupe
erbosi uidices & elati. ut sapientes iudeant᷑ nondis

Expanded text:
enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut enim judicant, non causas sed dona desiderant, et sicut negligentes sunt in discussione causantium, sic in eorum damno soliciti sunt. Judices pravi, juxta Prophetae vocem, tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum, futura vero mane accipitur. Et bene ait, quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix pauca Verbosi judices
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Grauius lacerant᷑ pauperes ap̃ius uiditib quã aqu¬
entissimis hostib Nullꝰ enĩpredo tã cupidꝰ inalienis.
quã udex iniquus insuis. Latrones in accessis faucib ac
la te brosis iacentes insidias ponunt. isti palã auaritia
rapatitatis feuiunt. hostes inalioꝵ sangͥnẽ tantũ in¬
tendunt. udices quasi crudelissimi carnifices ciuium
opp̃ssione sua. subuextoꝵ uitã extingunt. Quienĩ de¬
struant multi sunt. rari sunt qͥpopłos legũ modera¬
mune regunt. Plerũq & boni uidices sunt .s. inirustros
rapaces habent. hoꝵ figura ut quidã ait. tan quã
scilla pingit᷑ atq describit᷑. Ipsaquidẽ humanaspe¬
cie.s caninis capitib accincta & circũ data. Non alit̃
quib dã potestatib accidit . ut ipsoꝵ bumanitatẽ
in manitas miquoꝵ socioꝵ ꝑ turb&. Sepruidices piu
cupiditatis causa aut differ̃ aut ꝑuertunt iudi¬
tia. nec finiunt cepta partiũ negotia. qͦusq
mar supia eoꝵ quicausant᷑ rochauriant. Quando

Expanded text:
 pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. Latrones in accessis faucibus ac latebrosis jacentes insidias ponunt: isti palam rapacitatis avaritia saeviunt. Hostes in aliorum sanguinem tantum intendunt: judices quasi crudelissimi carnifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent, horum figura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum sociorum perturbet. Saepe judices pravi, cupiditatis causa, aut differunt, aut pervertunt judicia, nec finiunt coepta partium negocia, quousque marsupia eorum qui causantur exhauriant. Quando