comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑsam deegyp¬
do tulerant.⁊ fe¬
cerunt subcine¬
ricios panesazi¬
mos. Neq. N. po¬
terant fermenta¬
ricogentib exire
egyptiis. ⁊ nullã
facere sinentib¬
annoꝵ erat ioseph. cum apparuit in
cõspectu pħaonis. ⁊ regnare cepit sub
illo. transactis aũ .uii. annis ub̾tatis:

Expanded text:
sam de Aegypto tulerant: ecerunt subcinericios panes azymos: neque enim poterant fermentari, cogentibus exire Aegyptiis, et nullam facere sinentibannorum erat Ioseph, cum adparuit in conspectu Pharaonis et regnare coepit sub illo; transactis autem septem annis ubertatis
Abbreviated transcription (Latin):
In exodo quoq satis hoc
significatur. nõ .it. dixit
incolatus filioꝵ isrł.qͦm
incoluerunt in terra egy¬
te dixit: quem quos incõ¬
luerunt in terra egypti.⁊¬
charum. abraham. ysadc
⁊ iacob. ex quo ꝑegͥnari
cepit abraham in terra
sione in qua fidem euis¬

Expanded text:
 Exodi satis hoc significavit: non enim dixit, Incolatus filiorum Israel, quem incoluerunt in terra Aegyte dixit: quam incoluerunt in terra Aegyptcharum Abrahae, Isaac et Jacob, ex quo peregrinari coepit Abraham in terra sione in qua
Abbreviated transcription (Latin):
abilla enun ꝓmissione
cõputat quadringentos
.xxx. annos. qua uocauit
ds̃ abiabam ut exiret de
terra sua. interram chanaã.

Expanded text:
ab illa enim promissione conputat quadringentos triginta annos, qua uocauit deus Abraham, ut exiret de terra sua in terram Chanaan,
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. quos ticonius uult accipiqua¬
dringentos. ut a toto pars intelligatur.
regła. solere utiscripturam.Si uero qd̾¬
egyptum. qͣn illic ioseph uenditus
esse cepit: detrahimus adbuc annos .xiii.
gentis accipiamus. S cũ scuipͣtura di¬
cat. caath filiũ leui. auũ moysi. cum
auo suo lacob intrasse mnegyptum: et¬
dicat eũ uxisse annos .c.xxx. filium
uͦ eiuspatrem moysi aniram.c.xxx.uii.
caath patrem moysi. quo anno mortuꝰ
genuisset moysen: cõputati anni .c.¬
.xl .uii. annos faciunt. non quadrĩ¬
gentos .xxx. Qd̾ siquis dicat extre¬
mo anno uite iosepħ: natum ẽẽ caath
egẏptũ: usq ad natuutatẽ caath. si

Expanded text:
erunt, quos Tychonius uult accipi quadringentos, ut a toto pars intellegatur, regula solere uti scripturam. si autem, qAegyptum. quando illic Ioseph esse uenditus coepit, detracturi sumus adhuc annos XIII, gentis accipiamus. sed cum scriptura commemoret Caath filium Leui auum Moysi cum auo suo Iacob intrasse in Aegyptum, dicat eum autem uixisse annos CXXX. filium uero eius patrem Moysi Ambram CXXXVII, Caath patrem Moysi, quo anno mortuusae suae anno genuisset Moysen — conputati anni C annos faciunt, non quadringentos triginta. Quod si quis dicat extremo anno vitae Joseph natum esse Caath fAegyptum usque ad nativitatem Caath, si
Abbreviated transcription (Latin):
deris hube opiestre ontia.
⁊ maiestate dominiꝰ coii¬
cante: quia cuncta nubes
ficiscebant᷑ filii isrł ꝑtur¬
mas suas. Si pendebat de¬
suꝑ manebant in eodem
loco. Nũbes quoq domi¬
ni incubabat ꝑ diem in¬
tab̾naculo. ⁊ ignis in no¬
cte iudentibus cunctis
populis isrł. ꝑ cunctas
mansioness y as:¬
poterat moy¬
gͦ in hoc loco
sicut in aliis
plurib figu¬
ram tenet iu¬
daici ppłi. mo¬
ysesgͣ nube
obstante in
poterat intra¬
re: quia iuda¬
icus ppłs. nũ¬
quam sacra
ꝑ diem incu¬
bat tab̾nacło:
⁊ ignis in noc¬
te. hoclocoig¬
scĩam sig̃cat.
Scͥptura enĩ
norantiam
suam fatenti¬

Expanded text:
deris, nube operiente omnia, et majestate Domini cocante, quia cuncta nubes ficiscebantur filii Israel per turmas suas: si pendebat desuper, manebant in eodem loco. Nubes quippe Domini incubabat per diem tabernaculo, et ignis in nocte, videntibus cunctis populis Israel per cunctas mansiones suaspoterat Moyergo in hoc loco, sicut in aliis pluribus, figuram tenet Judaici populi. Moyses ergo, nube obstante, in poterat intrare, quia Judaicus populus nunquam sacramr diem incubabat tabernaculo, et ignis in nocte: hoc loco igscientiam significat. Scriptura enim norantiam suam fatenti
Abbreviated transcription (Latin):
¶n cronicis eusebii.
ingaessum iosephinegyp¬
tum. pͥmũ amosis regna¬
nebron. annis .xiii. de¬
hinc: a menophis amisᷤ¬

Expanded text:
In Chronicis Eusebii ingressum Jacob in Aegyptum, primus Amosis regnaNebron annis XIII, dehinc Amenonphis annis
Abbreviated transcription (Latin):
circa fidem. ⁊ c̾.
hii aũ qui ꝑ m̃¬
tis corruptionem
inquieti fuerut᷑.
in tercio signo
defecerunt. fatẽ
sp̃s. qui ẽ digitꝰ
dei.qui sic̃ pla¬
catus requiem
prestat mitib.
⁊ humilib cor¬
de.tta iratus in¬
mites. ⁊ suꝑboᷤᷤ
ꝑ inquietũdinẽ
exagitat. quã
musce breuist¬
sub quib magi
defecerunt dicẽ¬
tes. digitus dei
ẽ hic. ne intelli¬
gant unde deci¬
piantur.

Expanded text:
circa fidem, etc. . Hi autem qui per mentis corruptionem inquieti fuerunt, in tertio signo defecerunt, fatentSpiritus, qui est digitus Dei: qui sicut placatus requiem praestat mitibus et humilibus corde, ita iratus immites et superbos per inquietudinem exagitat, quam muscae gravisssub quibus magi defecerunt, dicentes: Digitus Dei est hic, ne intelligant unde decipiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
phumeralis. qd¬
rationale respic̃.
acies ⁊ duos
anulos aureos:
quos pones in
summitatibus¬
rationalis. ⁊ iii
aspiciunt. nec nõ ⁊ alios duos anulos
aureos qui ponendi sunt in utroq la

Expanded text:
humeralis, qionale respicit. Facies, et duos annulos aureos, quos pones in summitatibusrationalis, et aspiciunt, nec non et alios duos annulos aureos, qui ponendi sunt in utroque la
Abbreviated transcription (Latin):
ad frat̾ne subsidium
nula expłimis auri
uirgulis otexitur. ita
caritas ex multipha¬
ria iuurtutũ oꝑatĩoe
ꝑficitur. quas urgu

Expanded text:
us nula ex plurimis auri virgulis una contexitur, ita charitas ex multifaria virtutum operatione perficitur. Quas profecto
Abbreviated transcription (Latin):
erat purpura. quia
rat coccus bis tinctuᷤ
flagrabat. Inerat bys¬
sus retorta: qr conti¬
nentia carnis ⁊ ani¬
mi gaudebat.

Expanded text:
erat purpura; quia rat coccus bis tinctus;ctione flagrabat. Inerat et byssus retorta; quia continentia carnis et castitate gaudebat.
Abbreviated transcription (Latin):
narratione de quod
sc̃uariũ diuidebat.
redit exponere deo¬
rientali latere sc̃ua¬
describ̾et. Tentoriũ
gͦ in introitu taber¬
nacul pulcra uarie¬

Expanded text:
narratione de velo, quod sanctuaria dividebat, redit exponere de orientali latere sanctuadescriberet. Tentorium ergo in introitu tabernaculi pulchra
Abbreviated transcription (Latin):
I.S. Amram:
int̾p̃r pater ex¬
celsus: qui sig¬
gracia que sig¬
nificat eccłiam.
iuda fuit. soror
naason. qͥ fuit
princeps tribus
iude in deserto.
tũ erat. ut quiꝰ¬
q de tribu sua
uxorem acciꝑ⁊.
Ioͣ aũ he tribuᷤ.
galis. iam tũc
ꝯiungebantur:
ut intellig̾etur
esdras ex suo addidit.
qui omnem biblio¬
thecam pꝰ captiuita¬
tem babyloniã cũc¬
tis libris anabugõ.
succensis reꝑauit. ł
ip̃e moyses de se tã¬
quam de alio loqui¬
tur.

Expanded text:
etc. Amram interpretatur pater excelsus, qui siggratia, quae significat Ecclesiam:  Juda fuit, soror Naason, qui fuit princeps tribus Judae in deserto: tum erat ut quisque, de tribu sua uxorem acciperet. Ideo autem hae tribus, galis, jam tunc conjungebantur, ut intelligeretur  ex suo addit Esdras, qui omnem bibliothecam post captivitatem Babylonicam, cunctis libris a Nabuchodonosor succensis reparavit; vel ipse Moses de se tanquam de alio loquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
napheg.⁊ zechri. filii quoq oriel: misael.
¶e ⁊ elisaphan. ⁊ sechcri. Iccepit ã¬
aaron uxorem elisabeth filiam a¬
minadab:sororem naason.Que¬
peꝑit ei nadab. ⁊ abiu. ⁊ eleazar.
⁊ythamar. filii quoq chore: aser.¬
⁊ helchana. ⁊ abiasab. hec sunt¬
cognationes coritarum. At uͭ elea¬
significat. zar filius aaron. accepit uxorem
de filiab phatiel. que peꝑit ei finees. Si
sunt pͥncipes familiarum leuiticarũ. ꝑ cog¬
nationes suas. Iste est aaron ⁊ moyses. qui¬
bus p̾cepit dominus ut educerent filios

Expanded text:
Nepheg, et Zechri. Filii quoque Oziel: Misael, et Elsaphan, et Sithri. Accepit aAaron uxorem Elisabe, filiam Asororem Naason, quperit ei Nadab et Abiu et Eleazar thamar filii quoque Core Asir Helcana et Abiasab hae suncognationes Coritarum at vero Eleafilius Aaron accepit uxorem de filiabus Phutihel quae peperit ei Finees hii sunt principes familiarum leviticarum per cognationes suas iste est Aaron et Moses quibus praecepit Dominus ut educerent filios
Abbreviated transcription (Latin):
s tota agentea. qr doctoresto
to sediuine scͥpture subiciuit᷑.
u̾ba diuna meditando.⁊ p̃di¬
cando mãcipãt aĩam. ⁊ corpus.
uere neq̃unt. sic illi eloqͥa diui¬
numꝗͣ obedi endo portare. ⁊ se¬
humiliando exaltare desistũt.

Expanded text:
 tota argentea: quia doctores tos se divinae Scripturae subjiciunt, ba divina meditando ecando mancipant animam et corpus. vere nequeunt, sic illi eloquia divic obediendo portare, et sehumiliando exaltare desistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bissina ad pedes ꝑtinge¬
bat. Uñ.: utraq grece podis
dicta. ut ostendatur in sacer¬
dotali uita nicħ infimũ ac
sordidũ remañe. s omne qd̾
agit. qͣi ethereo colore p̾cio¬
sissimum uniu̾sa m̃bra euiᷤ
a capite usq ad pedes. gracia
iurtutũ tecta ẽe debere.

Expanded text:
et byssina, ad pedes usque pertingebat: unde uterque Graece poderis est dicta, ut ostenderetur, nil in sacerdotali vita infirmum ac sordidum remanere: sed omne, quod ageret, quasi aethereo colore speciosissimum in universa membra ejus a capite usque ad pedes gratia virtutum contecta esse debere.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentie caligat.
S lucẽtna u̾bi dei pe¬
des nr̃os. ne forte offẽ¬
dant.⁊ a uia u̾itatis
exhorbitent. adiuuat.

Expanded text:
intellectus caligat. Sed lucerna verbi Dei pedes nostros, ne forte offendant, atque a via veritatis exorbitent, adjuvat.
Abbreviated transcription (Latin):
quagenario solet expri
ga humilitatẽ sublimi¬
um designant. qui ma¬
gis suoꝵ meminisse de¬
lictoꝵ. quam iuitutes

Expanded text:
quagenario solet exprimga humilitatem sublimium designant virorum, quia magis suorum meminisse delictorum quam virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
cifixeris cũ uiciis. ⁊ con¬
cupiscentiis.
equus erat. ⁊ cũ ascensorem habuit dm̃:
de equitatu salutis erat. cũ cet̾is .it. apłis
missus egrotis salutẽ erat. ⁊ languentib
p̃stitit sanitatẽ. Ubi se diabolo subͤtrauit.
qui pꝰbuccellam ineum intrauit. equus
sathane factus.⁊ illius habenis ductus.
ct dñm equitauit. oͦ om̃s ꝑsecutores equi
suit humentes. s hñt angłos malos qu¬
bus aguntur ascensores.⁊ ideo feroces sut̃.
Si uideris ꝑsecutorem tiũi nimis seuientẽ.
scito quia abascensore ꝑurgetur.⁊ ideo
seuus ẽ.⁊ truculemtus.

Expanded text:
cifixeris cum vitiis et concupiscentiis. equus erat, et cum ascensorem habuit Dominum, de equitatu salutis erat: cum caeteris enim apostolis missus aegrotis salutem et languentibus praestitit sanitatem; ubi diabolo se substravit, qui post buccellam in eum intravit, equus Satanae factus, et illius habenis ductus contra Dominum equitavit. Omnes ergo persecutores equi sunt hinnientes, sed habent angelos malos, quibus aguntur ascensores, et ideo feroces sunt. Si videris persecutorem tuum nimis saevientem, scito quia ab ascensore pungitur, et ideo saevus est et truculentus.
Abbreviated transcription (Latin):
gebit in maiestate
patris. tunc głose głi¬
ficabitur.cũ omnes¬
honorificabunt filiũ.¬
sicut honorificat̃ pa¬
trem.

Expanded text:
gebit in majestate Patris: tunc glorificabitur, cum omneshonorificabunt Filiusicut honorificant Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
heunt docendo.⁊ meritis crescentib adaltiora. ⁊ diuuine usione
arcbana int̾iora. qui ⁊̃ feruentia pietate corda proximoꝵ umitã

Expanded text:
hunt docendo, et meritis crescentibus, ad altiora et divinae visionis arcana interiora. Qui etiam ferventia pietate corda proximorum imita
Abbreviated transcription (Latin):
qr in sexta plaga ñ dr᷑. Induratũ ẽ cor
pħaorus. s aliquid t̾ribilius additur.
⁊c̃. Rursus in septima. cũ grando ⁊ igniᷤᷤ
egyptum uastat᷑. induratur quid cor
ꝓducitur. dr̾ dominus indurare. pħa.
an ad egyptum mittitur. ⁊ p̾cipit᷑ ei fa¬
cere ꝓdigia: additur. facies ea in cõspec¬
tu phaonis. Ego aũ indurabo cor. pħa.
⁊ c̃. hic pͥmũ dictũ ẽ a dño. Ego indura
tra facta ÷ ista uarietas. ut nunc dicatur

Expanded text:
quia in sexta plaga non dicitur, Induratum est cor Pharaonis, sed aliquid terribilius additur;  Pharaonis, etc. Rursus in septima cum grando et ignis Aegyptum vastat, induratur quidem coproducitur, dicitur Dominus indurare cor Phan ad Aegyptum mittitur et praecipitur ei facere prodigia, additur: Facies ea in conspectu Pharaonis: Ego autem indurabo cor Pharaonis, etc. Hinc primum dictum est a Domino: Ego indurabtra facta est ista varietas, ut nunc dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. qd discreuit deus inter᷑ pecora
non sit similis mei:
in omni terra. Nũc
enim extendens
ra. Idcurco au posuite: ut os

Expanded text:
scriptum est quod discreuit deus inter pecora non sit similis mei in omni terra. Nunc enim extendens ra. Idcirco autem posui te, ut os
Abbreviated transcription (Latin):
ita. filioli mei non diligamis uerbo. apo
cutio ẽ. que de premiis futuris. ⁊ defutuia
uita incelis. misticis. uł aptisũbis disputat.
cis sic beati qui lauant stolas suas. ut sit po¬
testas illis inligno uite.⁊ ꝑ portes intrert
inciuitatẽ. ac si patent̾ dicat. Beatrorut
mundant cogitationes. ⁊ oꝑa. ut possitꝰ lm̃¬

Expanded text:
ita: Filioli, non diligamus verbo neque cutio est quae de praemiis futuris et de vita quae est in coelis, mysticis vel apertis verbis, disputat. eum videbunt ; mysticis, sic: Beati qui lavant stolas suas, ut sit potestas illis in ligno vitae, et per portas intrent in civitatem . Quod est patenter dicere: Beati qui mundant cogitationes et actus, ut potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
.iiii. pedes ht̃. quia u̾ba celestis oracłi. uel
hystorice. uł allegorice. uł tiopolegice .i. mora¬
plano sermone refertur. Sicut ppłs execyp
allegoria. cũ ubis uł rebus misticis. p̾sentia
xp̃i. ⁊ eccłie sacramenta signant᷑. Uerbisitã
es gredietur uirga de radice iesse.⁊f.q.r.e.

Expanded text:
des habet, quia verba coelestis oraculi vel historice, vel allegorice, vel tropologice, veplano sermone refertur, sicut populus ex AAllegoria est, cum verbis vel rebus mysticis praesentia Christi et Ecclesiae sacramenta signantur: verbis, ita: Egre
Abbreviated transcription (Latin):
F.s. Si quem
ram quomodo ligna
altaris tanto igne
uicino incõbusta
ꝑman̾e potuerint.
accipiat ieronimi
inquit ligna que
de lignis ꝑadisist̃.
non cremantur ig¬
ne uicino. s puriora
reddunt᷑. Nec mirũ
teriorib templi. et
altari thimiama¬
tis credere. cũ ⁊̃an
chiton ligni genus
to plus arserit. tan¬
to mundius inue

Expanded text:
. Si quem ram, quomodo ligna altaris tanto igne vicino incombusta permanere potuerint, accipiat beati Hieinquit, ligna quae de lignis paradisi sunt, non cremantur igne vicino, sed puriora redduntur. Nec mirum terioribus templi, et altari thymiamatis credere, cum etiam amianton ligni genus to plus arserit, tanto mundius inve
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm dixerunt. Sicelicit pha¬
rao.llon do uobis paleas. Ite.
& colligite sicubi inuenire
poteritis. nec minuet qͥcquã¬
⁊ quiete dis¬
cuntur. In
hoc loco pote¬
ris domino
ĩmolare legẽ
de fluctibuᷤ
negotioꝵ ⁊
strepitu po
legem dei
audias.⁊ lu¬
cem sc̃̾ie ca¬
pias.
cepit moyses
gitur popłs
dei. ex quo
in aĩa sermo
diabolꝰ acͥcis
insurgit. ⁊
maiora uiti¬
a inmittit.
priusquam
sermo dĩ ue¬
niret. qui ar¬
gueretiuitia
in pace du¬
rabant. at
uͥ uenit. tur¬
batio magna
consiugit᷑.
uniu̾sam terram egypti ad colligendas pa¬
Complete opus iũrm cotidie. ut prius fac̾e¬
Colebatis. quando dabantur uob̃ palee. fła

Expanded text:
m dixerunt: Sic dicit Pharao: Non do vobis paleas; ite, et colligite sicubi invenire poteritis, nec minuetur qu quiete discuntur. In hoc loco poteris Domino immolare legem de fluctibus negotiorum et strepitu poplegem Dei audias et lucem scientiae capias. re, Moses gitur populus Dei: ex quo in animam sermo diabolus acrius insurgit, et majora vitia immittit. Prius enim quam sermo Dei veniret, qui argueret vitia, in pace durabant, at ubi venit, turbatio magna consurgit.nem terram Aegypti ad colligendas paComplete opus vestrum quotidie, ut prius fasolebatis, quando dabantur vobis paleae. Fla
Abbreviated transcription (Latin):
pantur. En samuli tui flagellis cedimur.¬
⁊ inuiste agitur contra ppłm tuũ. Quiait.
Uacatis ocio. ⁊ idcurco dicitis. eamus ⁊ sacͥfi¬
cemus domino. Itegͦ ⁊ oꝑamini palee ñ
dabunt᷑ uob̾. ⁊ reddetis cõsuetum numeꝵ
laterum. Uidebantq se p̃positi filioꝵ isrł in
malum: eoqd diceretur eis nõ minuetur qͥc¬
qͣm de lat̾ib ꝑ singłos dies. Occurreruntq

Expanded text:
flagellis caedimur, injuste agitur contra populum tuum. Qui ait: Vacatis otio, et idcirco dicitis: Eamus, et sacrificemus Domino. Ite ergo, et operamini, paleae non dabuntur vobis, et reddetis consuetum numerum laterum. Videbantque se praepositi filiorum Israel in malo, eo quod diceretur eis: Non minuetur quidquam de lateribus per singulos dies. Occurreruntque
Abbreviated transcription (Latin):
mus ⁊ sacriticemus deo ñro.¬
opprimant oꝑib. ⁊ expleant
ea. ut non adquiescant u̾¬
bis mendacib. Igituregeues¬
si p̾fecti oꝑum.⁊ exactorel ab¬

Expanded text:
mus et sacrificemus Deo nopprimantur operibus et expleant ea ut non adquiescant verbis mendacibus igitur egressi praefecti operum et exactores a
Abbreviated transcription (Latin):
ab exactorib phaonis dicentib. Quare nõ
impletis mensuram laterum sicut prius.
nec heri. nec hodie: Uenerunt ꝙ p̾positi fi¬
lioꝵ isrł. ⁊ uociferati sunt ad pħaonem di¬
centes. Cur ita agis contra seruos tuos:pa¬
lee non dantur nobis.⁊ lateres similit̾ im

Expanded text:
ab exactoribus Pharaonis, dicentibus: Quare non impletis mensuram laterum sicut prius, nec heri, nec hodie? Veneruntque praepositi filiorum Israel, et vociferati sunt ad Pharaonem, dicentes: Cur ita agis contra servos tuos? Paleae non dantur nobis, et lateres similiter im
Abbreviated transcription (Latin):
dus ⁊ que in eosunt: domꝰ
so lib̾tatis ꝑ pectm uentũ
ẽ. ad seruitutem mundi.
primus serio decalogi. de
pot̾is. ⁊ si tibi inuingatur.
ut facias pascha: accingaᷤᷤ
lunbos. accipias scandali¬
a in pedib. uirgam tene¬
as in manu. ⁊ azima cum
amariudine comedas. S
nec in prima mansione. uiec
in secunda. nec in tercia. fi
cum transieris mare rubẽ.
⁊̃ si ad mara ueneris.⁊ fue¬
rit tibi amaritudo indul
cedinem uersa. nec in helim
rieris. ceterosq ꝓfectus as¬
cenderis : nondum sdoneus
iudicaris. s cũ ueneris ad
mo mandati: s quis sit qui
mandat ostendit. Pruũ¬
gͦ mandatum ẽ: nõ erunt
tibi dii alii preter me.

Expanded text:
dus et quae in eo sunt, domus so libertatis per peccatum ventum est ad servitutem mundi, primus sermo decalogi de lpoteris. Et si tibi injungatur ut facias pascha, accingas lumbos, accipias sandalia in pedibus, virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Sed nec in prima mansione, nec in secunda, nec in tertia, nec cum transieris mare Rubrum, etiamsi ad mare veneris, et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa, nec in Elim, rieris caeterosque profectus ascenderis, nondum idoneus judicaris, sed cum veneris ad mo mandati, sed quis sit qui mandat ostendit. Primum mandatum ergo est: Non erunt tibi dii alii praeter me.
Abbreviated transcription (Latin):
ses iualidior. amoto
enim uelamine lit̾tȩ.
ꝑꝓfectus inlectĩoe cuiˢ
cibus inuenitur mer¬
cedem nittͥmentorũ
accipit a filia pħao¬
nis. ap̃quam lex naᷤ¬
citur ⁊ nutritur. Sed
quid ẽ qd sẏnagoga
accipit ab ecclesia:
puto illud qd moỹseᷤᷤ
dicit. S go in nõgen¬
tem inemulationem
uos inclucam ingentẽ
insipientem in iram
uos ꝯcitabo. Synago¬
ga gͦ de eccłia hanc
mercedem accipit uͭ
iu̾tra ỹdola nõ colat.
Uidens at. gentiles
ita ad dm̃ conũsos.
ut ultra ydola nes¬
ciant. erubescit ultͣ
gdola colere.Nlos qͦq
si pharaonẽ habii¬
nus patrem. si nos
inoperibus malis
gemut. cũ uenimuᷤ
ad aquas assumamꝰ
legem cli. Non nob
sordeant littere uł
tegm̃ ⁊ obscurum.
que parua eius fr̾.
⁊ latentia comedamꝰ
que ꝑfecta sumamꝰ.
Grandeuũ ⁊ ualidũ
habeamꝰ moysen.

Expanded text:
ses et validior; amoto ses et validior; amoto enim velamine litterae, perfectus in lectione ejus cibus invenitur. Mercedem nutrimentorum accipit a filia Pharaonis, apud quam lex nascitur et nutritur. Sed quid est quod Synagoga accipit ab Ecclesia? Puto illud quod Moses dicit: Ego in non gentem in aemulationem vos inducam: in gentem insipientem, in iram vos concitabo. Synagoga ergo de Ecclesia hanc mercedem accipit ut ultra idola non colat: videns enim gentiles ita ad Deum conversos, ut ultra idola nesciant, erubescit ultra idola colere. Nos quoque, si Pharaonem habuimus patrem, si nos in operibus malis genuit, cum venerimus ad aquas, assumamus legem Dei: non nobis sordeant litterae velut tegmen obscurum; quae parva ejus sunt et lactantia comedamus; quae perfecta sumamus,Grandem et validum habemus Mosen:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ que exiuit dedo¬
mo patris. ⁊uenit
ad aquas. ut lauare¬
turꝰ a peccatis. que cõ¬
traxerat in domo pa¬
tr̃is. ⁊ statim iuscera
miscłie suscepit ⁊
miserta ẽ infantis.
hec ueniens in palu¬
dem. inuenit mop̃¬
sen iacentẽ. exposit̃
a suis. ⁊ fecit᷑ eum
nutriri. suitritur a¬
put suos. ibragit in¬
fautiam. fortior fac¬
tus ducitur ad eã.
adoptatur in filiũ.
Moydes legem sig̾cat.
ueniens ergo eccłia
ad aquam bap̃i: suͤ¬
cepit legem int̾ra ti¬
bim conclusam pi
ce ⁊ bitumine litiĩ¬
tam. Tibisgenus ẽ¬
tegniuus. ex papiro
ex cortice arboꝵ for¬
matur. Iacebat etgo
lex clausa intra huiꝰ¬
modi tegmina pice
sita. usq quo eccłia
ueniret᷑ exgentibus
⁊ assumereteam. de
luteis ⁊ palustribuᷤ¬
locis. intra sap̃ie au¬
las.⁊ regalia tecta:
infantiam tñ aput
suostransegit. apt̃
illos enim qui spua¬
liter eam ñ intelligt̃.
paruula ẽ ⁊ infans
⁊ lactentiũ habers
cibos. Cum a deccłiã
uenit. fortiorẽ moy¬

Expanded text:
ergo quae exivit de domo patris, et venit ad aquas, ut lavaretur a peccatis quae contraxerat in domo patris: et statim viscera misericordiae suscepit, et miserta est infantis; haec veniens in paludem, invenit Mosen jacentem expositum a suis, et fecit eum nutriri. Nutritur apud suos, ibi agit infantiam; fortior factus ducitur ad eam, adoptatur in filium. Moses legem significat. Veniens ergo Ecclesia ad aquas baptismi, suscepit legem intra tibin conclusam, et bitumine linitam. Tibin ergo egenus ex papyro ex cortice arborum formatum. Jacebat ergo lex clausa intra hujusmodi tegmina, picelita usque quo Ecclesia veniret ex gentibus, et assumeret eam de luteis et palustriblocis, intra sapientiae aulas et regalia tecta. Infantiam tamen apud suos transigit: apud illos enim qui eam spiritualiter non intelligunt, parvula est, et infans, et lactantium habens cibos: cum ad Ecclesiam venit, fortior est Mo
Abbreviated transcription (Latin):
minis quem induerat pec̾ca deflebat.
onis descendens ad fluminis laua¬
de gentib lauachri salutaris scifica
tionem desicłans: excipit a sẏnagoga
matre carnali. xp̃m expulsum. qua¬
si infartem. quituñc pariulus u¬
debatur.cum in homine cerneretur.
Inuenit illa moysen clausum in uas¬
culo multis aggrestibq uirgulis con¬

Expanded text:
eteris hominis, quem induerat, peccata deflebat. onis descendens ad lavacrum flumest gentibus lavacri salutaris sanctificationem desiderans, excipit Christum a Synagoga matre carnali expulsum quasi infantem, quia tunc parvulus videbatur, cum in homine cerneretur. Invenit illa Moysen inclusum in vasculo quod ex multis agrestibus virgulis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ⁊ eũ religiosa obseruati õe suscipien
patrem suũ adduxit. cui ille
coronam suam imposuit. qͣm
statim moyses ꝓiecit q̃m ibi
simulachrum sculptũ uidit.
Uñ saceulos qui ibi aderateito
sicut ex oraculo demonũ acce
ethiopes. Cumq scuet seper
eserta serpentibus plena ꝑse
as egyptiacas. castra metatimꝰ.¬
ꝓferebat eas ut serpentes deuo¬
rarent ⁊ fugarent. sicq exentt̃
securuis transibat noctem. Cũ
gͦ ꝑuenisset ad cuutatẽ quam
expugnaturus erat. ad amauit
eum echiopũ regina. ⁊ scam
condictum ciuitatem ei tiadi¬
dit ⁊ nupsit. Inde ẽ qd aaron
⁊ maria iurgati sunt adu̾sus
ysi: satis disputauimꝰ in illo
oꝑe. qd de uita patarcharũ
ad uelsus faustum scͥpsimu.
litrũ in doles in eolaudabał
su̾it. qua hoc pec̾cm admi¬
sertt. sicut uber terra. ante
ittilia semina. quadam her¬
batũ inutiliũ feracitate lau¬
datur an ip̃m factum uis¬
tificandũ sit. qd io ñ uidetir.
qr nullam adhuc legitunã
potestatem gerebat. nec di¬

Expanded text:
t eum religiosa observatione suscipientpatrem suum adduxit, cui ille coronam suam imposuit, quam statim Moses projecit, quoniam ibi sculptum simulacrum vidit. Unde sacerdos qui ibi aderat, volsicut ex oraculo daemonum acceethiopes. Cumque sciret per deserta serpentibus plena se as Aegyptiacas, castraque metatus proferebat eas, ut serpentes devorarent et fugarent: sicque exercitus securus transigebat noctem. Cum ergo venisset ad civitatem quam expugnaturus erat, adamavit eum Aethiopum regina, et secundum condictum, civitatem ei tradidit, et nupsit: inde est quod Aaron et Maria jurgati sunt adversussi satis disputavimus in illo opere, quod de vita patriarcharum adversus Faustum scripsimus, utrum indoles in eo laudabilis fuerit, qua hoc peccatum admiserit, sicut uber terra ante utilia semina quadam herbarum inutilium ferocitate laudatur: an ipsum factum justificandum sit? Quod ideo non videtur, quia nullam adhuc legitimam potestatem gerebat, nec di
Abbreviated transcription (Latin):
siue ex papito ꝯtextam. linitam pice
⁊ bitumine. qr uuilib utiq. ⁊ tetrestͥbꝰ
iuidcoꝵ sordebat septatraditionib. us¬
q quo eccłia sup̃serit illam de palus¬
tribus. ⁊ luteis loculis carnalium sẽ¬
suũ. intra sap̃ie uere aulas. ⁊ regalia
tecta. hec infantiã suã ap̃ suos trans¬
intelligere nesciebant: paruula. ⁊ lac¬
tentium cibos. cũ uͦ ad eccłiam uenit.
⁊ ꝑ eam r̾cce intellecta ẽ. foitior esficit᷑.
Quid gͥ ẽ qd mercelem accepit illa q̃
puetum nut̾ebat a filia pharaonis.
nisi qd̾ sẏnagoga aput quam lex na¬
ta ⁊ nututa erat. ab eccłia istam mer¬
cedem accepit ut ultra ydola ñcołet.
uidens eos qui ex gentib credid̾ant
ita conu̾sos ad dm ut penitus respu¬
crent simulacra ⁊ ultra ñ colerent. Ip¬
sa quoq docetur enibescere. ydola co¬
lere.

Expanded text:
sive ex papyro contexta, ac linita pice et bitumine: quia vilibus utique et terrestribus Judaeorum sordebat septa traditionibus, usquequo Ecclesia ruperat illam de palustribus, et luteis locis carnalium sensuum, et intra sapientiae verae aulas, et regalia tecta intelligere nesciebant parvula et lactantium fiens cibus. Cum vero ad Ecclesiam venit, et per eam rite intellecta est, fortior efficitur. Quid igitur est, quod mercedem accepit illa, quae puerum nutriebat, a filia Pharaonis, nisi quod Synagoga apud quam lex nata et nutrita erat, ab Ecclesia istam mercedem accepit, ut illa idola non coleret, videns eos qui ex gentibus crediderant, ita conversos ad Dominum, ut penitus respuerent simulacra, et ultra non colerent, ipsa quoque doceretur erubescere idola colere.
Abbreviated transcription (Latin):
puelle eius gra¬
duebantur. per
crepidinem al¬
uei. Quecum
iuidisset fiscellã
lit unam ex fa¬
mulabus suis.
⁊ allatam ape¬
riens. cernensq
inea paruulũ¬

Expanded text:
puellae ejus gradiebantur per crepidinem alvei. Quae cum vidisset fiscellam it unam e famulabus suis: et allatam aperiens, cernens in ea parvulu
Abbreviated transcription (Latin):
palmi. qr siue in longiudinẽ uite eterne:
desidium mentis erigat. siue in lattudinẽ
caritatis: ad curam proximi inclinet affectũ.
uiũ suꝑne uocationis dei.
ere tres lapides. ut .s.iiiͦi. pͥncipalib iurtutibꝰ
fidem tͥnitatis ñ fictam tencamus. Quatuor .N.
ordines gemmarũ ht̃ in pectore sacerdos. cum
omne quod cogitat prudentia circũspectũ. for¬
titudine firmũ. iusticia eximiũ. temꝑantia
amalis õĩb fu̾it segregatũ. S id̾ ordines. ter¬
nas hñt genimas. cum prudentia. fortitudo.
ternas in singłis u̾sib hr̃ geminas. ut õĩb¬
reantur effici.
ossumus inuario decore lapidũ.
nõ solum claritatẽ multiphariam sacerdoto¬

Expanded text:
ia sive in longitudinem vitae aeternae desiderium mentis erigat, seu in latitudinem charitatis erga curam proximi suum inclinet affectum, bravium supernae vocationis Dei or ordines lape Trinitatis non fictam teneamus? Quatuor namque ordines gemmarum habet in pectore sacerdos, quando omne quod cogitat, prudentia circumspectum, fortitudine firmum, justitia eximium, temperantia a malis omnibus fuerit secretum. Sed iidem ordines ternas habent gemmas, cum eadem prudentia, fortitudo, ternas in singulis versibus habet gemmas, reantur effici. in vario decore lapidum, non solum claritatem multifariam sacerdota
Abbreviated transcription (Latin):
du̾o erant uncini supͣ induob suꝑ hu¬
meralis angulis positi: ⁊duo cc amibi.
in duob rationał angͣlbs suisum le qͣ¬
bus pendebant due cathene autee: que
intempore induendi inserebant᷑ unos¬
nis. qui in suꝑ humał anglis emine¬
bant: ut inseqͥuentib aꝑtius scͥptũ ẽ.
ut suꝑhum̾ale. ⁊ r̾nale. munio nec¬
terentur. quoꝵ suꝑior cõngrio hucus

Expanded text:
i supra in duobus superhumeralis angulis impositi, et duo contra annuli in duobus rationalis annulis sursum. E quibus pendebant duae catenae aureae, quae tempore induendi inserebantur uncinis, qui in superhumeralis angulis eminebant, ut in sequentibus apertius scriptum est, ut superhumerale et rationale mutuo necterentur. Quorum superior connexio hucu
Abbreviated transcription (Latin):
castitatis. huiꝰmodi lapidib inscͥpta
pairum uocabula gestat sacerdos.
ritati. castitati. humiliati. doctrine:
ceterisq uirtutũ oꝑib uige studiũ
impendit. ⁊ hoc inutroq. ut uideus.¬

Expanded text:
castitatis? Cujusmodi lapidibus inscripta patrum vocabula gestat sacerdos, ritati, castitati, humilitati, doctrinae, caeterisque virtutum operibus juge studium impendit. Et hoc in utroque hu
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾. ubi aaron reponeret ãn dñm. q̃¬
donecullũ tab̾nacłm fuit. nec archã
testam̃ti iam fuerat ostituta. anfor¬
te de futuro: sdeo dixit repones. ut ĩ¬
telligatur tuncan dñm posse repo¬
ni. quando futura archa erat: an po¬
tius ãn dñm dictum ẽ. qd̾ fit ipsa
deuotione offerendi: inquocũq loco
nium ad reseruandũ: priorem magiso
sensum asserit. hoc enim mͦ scripturã
dixit. ꝑ ꝓlempsim: qd̾ pꝰ factumẽ cũ
esse cepit tab̾nacłm testimonii.

Expanded text:
potest ubi Aaron reponeret ante Dominum, quando nec ullum tabernaculum fuit, nec arca testamenti jam fuerat constituta. An forte de futuro, ideo dixit repone, ut intelligatur tunc ante Dominum posse reponi, quando futura arca erat? An potius ante Dominum dictum est, quod fit ipsa devotione offerendi, in quocunque loco culum ad reservandum, priorem magis sensum asserit. Hoc enim modo Scriptura dixit per prolepsim, quod post factum est cum esse coepit tabernaculum testimonii.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ao. Quio est qda
it. cũ de pascha preci¬
peret. Erit tibi in sig¬
num suꝑ manũ tuam:
debeas oꝑib tus. ꝑti¬
net .N. pascha p̃ꝑ occi¬
sionem ouis: ad fidem
xp̃i. ⁊ sanguinem quo
redempti sumus. hec ã
fides oꝑib p̾ponenda ẽ:
ut sit quodammͦ suꝑ
manũ contra illos qui
in oꝑib legis głantur.¬

Expanded text:
. Quid est quod ait, cum de pascha praeciperet: <et> erit tibi in signo super manum tuam? debeas operibus tuis? pertinet enim pascha propter occisionem ouis ad fidem Christi et sanguinem, quo redemti sumus. haec autem fides operibus praeponenda est, ut sit quodam modo super manum aduersus illos, qui in operibus legis glor
Abbreviated transcription (Latin):
da donunus respuit.
ea iam agendo ꝓferat.
que dĩ sactisitio ĩponat.
om̃s u in pecis nati
sumus ⁊ ex carnis dele¬
ctatione ꝯcepti: culpam
originalem nob̾ ꝯtraxi¬
mus. Uñ: ⁊̃ uoluntate
nr̃a pec̾cis implicamur.
s qui post maliciam
carns. ad innocentiam
conu̾titur cordis. pͥmo¬
genitũ asini mutat oue.
maliciam .s. prioris uite.
Qui .N. qualis priusfu¬
carnis mundicia innocẽ¬
tiam custodit. in oblati¬
tes iudei pictacia. ł phi¬
lacteria capitib cucũli¬
gabant. in quib .x. le¬
habebant.

Expanded text:
da Dominus respuit, ea jam agendo proferat quae Dei sacrificio imponat. Omnes enim in peccato nati sumus, et ex carnis delectatione concepti, culpam originalem nobis contraximus. Unde etiam voluntate nostra peccatis implicamur. Sed et qui post malitiam carnis ad innocentiam convertitur cordis, primogenitum asini mutat ove, malitiam scilicet prioris vitae. Qui enim qualis prius fucarnis munditia innocentiam custodit, in oblatites Judaei, pictatia vel phylacteria capitibus circumligabant, in quibus dehabebant.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit gͦ alium uectem. qui ꝑ medias tabł
abangulo usq ad angulũ ꝑueniret. Hic g̃
uectis a pͥma tabłarũ sũmitate: usq ad
alt̾ius lateris sũmitatem. ꝑ .x. cubitos lati¬
tudinis tab̾nacłi ꝓtentus est. utroq capi

Expanded text:
edias tabulas ab angulo usque ad angulum perveniret. Hic ergo vectis a prima tabularum summitate usque ad alterius lateris summitatem, per decem cubitos latitudinis tabernaculi protentus esse credendus
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine usq adumentũ.
cunctam herbam ¶oꝵ. Sum¬
agri:. ꝑcussit gͣndo.¬
⁊omne lignum re¬
cipitur ad celũ
ut fiant teneb
palpabiles. nec¬
tur ad pħaonẽ.

Expanded text:
ab homine usque ad jumentum: cunctam herbam agri percussit grando,omne lignum recipitur ad coelum ut fiant tenebrae palpabiles: nectur ad Pharaonem.
Abbreviated transcription (Latin):
Peccaui etiam nunc dñs iustus: ⁊ ego
⁊ ppłs ms̃ impii. Orate dñm. ⁊ desi¬
nant tonitrua di. ⁊ grando. ut dimi¬
itam uos.⁊ nequaquam hic ultra
maneatis. ait moyses. Cum egressuᷤ
fuero de urbe: extendam palmas
meas ad dñm. ⁊cessabunt tontru¬
a.⁊ grando nõ erit: ut scias qr ddñi

Expanded text:
Peccavi etiam nunc: Dominus justus: ego et populus meus, impii. Orate Dominum, ut desinant tonitrua Dei, et grando: ut dimittam vos, et nequaquam hic ultra maneatis. Ait Moses: Cum egressus fuero de urbe, extendam palmas meas ad Dominum, et cessabunt tonitrua, et grando non erit: ut scias qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quod moyseᷤᷤ
lib̾aturus filiosis¬
rabel. dimisit uxo¬
rem ⁊ filios. quos
postea in deserto re¬
cepit: sig̾cat. quia
predicatores cum
inttuntur ad opꝰ
p̾dicationis: debent
se a sollicitudine tẽ¬
porali exhonorare.
cũ uero postea ad
ep̃atum uł ad aliã
dignitatem assumỹ¬
tut: tunc ꝓ sibi sub¬
iectis sollicitudinem
tam in sp̃ualibus
quam intempora¬
libus gerere debet᷑.¬
hec: uenit

Expanded text:
Quod Moyses liberaturus filios Israel dimisit uxorem et filios, quos postea in deserto recepit, significat quia praedicatores cum mittuntur ad opus praedicationis, debent se a sollicitudine temporali exonustare: cum vero postea ad episcopatum vel ad aliam dignitatem assumuntur, tunc pro sibi subjectis sollicitudinem tam in spiritualibus quam temporalibus gerere debent.haec venit
Abbreviated transcription (Latin):
patus mei aduitor meus. eruit medegla¬
dio phaonis. Uenit gͦ iethio cognatus
moysi ⁊ filii ciuis. ⁊uxor eius ad moysen in
lesenrtum. ubi erat castra metatus iuxta
montem dẽi. ⁊ mandauit moysi dicens. Ego
cognatus tuus iethro uenio ad te.⁊uxor tu¬
a.⁊ duo filii cũ ea. Qui egressus in occursum
cognati sui: adorau̾it ⁊ osculatuseum. S̾ a

Expanded text:
uit me de gladio Pharaonis venit ergo Iethro cognatus Mosi et filii eius et uxor ad Mosen in desertum ubi erat castrametatus iuxta montem Dei et mandavit Mosi dicens ego cognatus tuus Iethro venio ad te et uxor tua et duo filii tui cum ea qui egressus in occursum cognati sui adoravit et osculatus est
Abbreviated transcription (Latin):
tuit regna fua. que minfer¬
no sunt penetrata. ab eo qui descendit
ininferiora terre. ut eriꝑet cos qui possi¬
buerunt habitatores chanaan .i. muta¬
biles ⁊ mobiles. cũ uident moueri reg¬
na sua.⁊ alligar fortem. Ueniat gͦ suꝑ
eos timor. ⁊ tremor. trenunt. ⁊ timent
demones. crucem xͥ in qua tͥumphati
sunt ⁊ exuti pͥncipat᷑ coꝵ ⁊ potestatis.
suꝑposita. nul¬
lus gͦ indiis.
tabilis sine ini¬
tio ⁊ fine. nulluᷤ
creator omiiũ.
nͥ pat̾ creans õ
scõ om̃is sc̃ificãs.

Expanded text:
t regna sua, quae inno sunt, penetrata ab eo qui descendit in inferiora terrae, ut eriperet eos qui possibuerunt habitatores Chanaan, id est mutabiles et mobiles, cum viderunt moveri regna sua, et alligari fortem. Veniat ergo super eos timor, et tremor: tremunt et timent daemones crucem Christi, in qua triumphati sunt, et exuti principatus eorum et potestate.posita. Nullus ergo in diis stabilis, sine initio et sine fine. Nullus creator omnium nisi Pater creans omnia sancto omnia sanctificans.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Oꝵ. Audierunt gentes ¶ dem¬
⁊ urate sunt. dolores apphen¬
derunt habitatores philistim
⁊c̃. Quantũ adhistoriam nul¬
lũ de his gentib int̾fuisse ni¬
rabilib ostat. Quomͦ gͦ tero¬
re territe. uł irate. philistumn.¬

Expanded text:
. Audierunt gentes eatae sunt, dolores apprederunt habitatores Philisthiim, etc. Quantum ad historiam, nullum de his gentibus interfuisse mirabilibus constat: quomodo ergo terrore territae vel iratae Philist
Abbreviated transcription (Latin):
lizata aĩa. ñ solum in fide. s etiam in ac¬
tib deicitur qui ꝑ manus sig̾cantur. Manꝰ
auferuntur illius. quib nõ bene oꝑatur.
⁊ pedes quib ñ bene incedit. Recipiet ⁊ cõ¬
busturam. qua cõbussit. ⁊ gehenue tͣdidit
aiam. ꝑ singula becostenditur. ut ꝑcussor
truncatis ornib m̃bris a corpore eccłie exci¬
datur. ut ceteri uidentes timorem h̃ant ⁊ ñ
similit̾ faciant. Io: apłs cũ doctorem describ̾et
eccłie. int̾ cetera p̾cipit ñ ꝑcussorem. ne ꝑcu¬
tiens p̾gnantes mulieres .i. aĩas incipientes.

Expanded text:
lizata anima non solum in fide sed etiam in aclizata anima non solum in fide sed etiam in actibus dejicitur, qui per manus significantur, manus auferuntur illius, quibus non bene operatur, et pedes, quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam, quia combussit et gehennae tradidit animam. Per singula haec ostenditur, ut percussor, truncatis omnibus membris, a corpore Ecclesiae excidatur, ut caeteri videntes timorem habeant, et non similiter faciant. Ideo Apostolus cum doctorem describit Ecclesiae, inter caetera praecipit, non percussorem : ne percutiens praegnantes mulieres, id est animas insipientes,
Abbreviated transcription (Latin):
suetudine. ñ cũ lite. sicut cũ scandalũ intu¬
lit. sS cum formatus fuerit. dabit aiam ꝓ a¬
nima. formatus infans pot̾ uidĩ sermo dei. in
ꝑdere ingehennam. uł ut qui sibi oscius fu¬
erit tanti scandali: ponat ãiam suam. pro
ãra scandalitati. ⁊ usq ad mortem det ope¬
ram. quomͦ ad fidem restituatur. ponat o¬
turbauit: auferatur ocłs ip̃ius ab eo qui p̃
suscipiens cibũ u̾bi cõminuere. uł molari¬
bus terere solebat. ut subtilem ad uentrem
aie transinitteret sensum. si hunc dentem
ille uexauerit. ⁊ cuulsetit. ut ꝯtaicione eiiꝰ
ñ possit ãia subtiliter ⁊ sp̃ualit̾ susciꝑe uer¬
bum dei. auferetur dens eius. qui non bñ
cibos uerbi cõminuit. ⁊ diuidit. p̃p̃ hoc e¬
nim fortasse de deodõ dr. dentes pec̾corum
quoꝙ ꝓ manu. ⁊ pedem ꝓ pede deposcitur.
Manus ãie uirtus. qua tenere aliquid. ⁊ con
string̾e pot̾. ut actus eus. ⁊ fortitudo. ⁊ pes.
quo incedit ad bona. uł mala. qr gͦ scanda¬

Expanded text:
suetudine, non cum lite, sicut cum scandalum intulit. Sed cum formatus infans fuerit, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in perdere in gehennam. Vel ut qui sibi conscius fuerit tanti scandali, ponat animam suam pro anima scandalizati, et usque ad mortem det operam quomodo ad fidem restituatur. Ponat oturbavit, auferatur oculus ejus ab eo qui prasuscipiens cibum verbi Dei comminuere vel molaribus terere solebat, ut subtilem ad ventrem animae transmitteret sensum: si hunc dentem ille vexaverit et evulserit, ut contritione ejus non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferetur dens ejus, qui non bene cibos verbi comminuit et dividit. Propter hoc enim fortasse de Domino dicitur: Dentes peccatorum quoque pro manu, et pedem pro pede deposcit. Manus animae, virtus qua tenere aliquid et cor stringere potest, ut actus ejus et fortitudo; et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo scanda
Abbreviated transcription (Latin):
dietur ad aquas. ⁊ stabis in oc¬
cursum eius. suꝑripam fluii¬
nis. ⁊ urgam que conu̾sa est
in draconem:tolles inmanu
tua. dicesq adeum. Dñs ds̃
hebreoꝵ misit me ad te dicẽs.
dimate połmneum ut sac

Expanded text:
dietur ad aquas et stabis in occursum eius super ripam fluminis et virgam quae conversa est in draconem tolles in manu tua dicesque ad eum Dominus Deus Hebraeorum misit me ad te dicens dimitte populum meum ut
Abbreviated transcription (Latin):
alis. ut popłs bibete possit qui ydola re¬
liquit. ⁊ ad dm̃ confugit. Si audiat legẽ
de sacrificiis docentẽ. ꝯtinuo fugit. ⁊ bibe
ñ pot̾. In hanc gͦ amaritudinẽ .i. litterã
legis. posuit ds iusticiã ⁊ testimonia. ue¬
lut .s. in uasculo quodã sap̃ie sue. ⁊ sc̃ie.
istũ ĩ. ii.F. Ut gͦ possit hec aqua bibi.os¬
tendit ds lignũ qd nuttitur in eam. ut
qui bib̾it non moratur. ñ sentiat ama¬
ritudinẽ. Siquis gͦ sine ligno uite. ⁊ sine
misterio crucis. sine fide xp̃i. sñ intelli¬
gentia sp̃ual bibit. amartudine mori¬
etur. Unde. litt̾a occidit .i. aqua maras
bibatur ñ mutata. ⁊ in dulcedinẽ ũsa.
¶oꝵ. Quare addidit. pꝰ qm̃ posuit ilh
cem donuni dei⁊ mandata cistodirent.
Nlam qͣntum ad priorem ppłm. quid eis
boni aut ꝓfecti murmurantib ⁊ cont᷑¬
dicentib mandaret᷑. Qui paulo pꝰmira¬
biliũ dei obliti ad ydola conutur. dant᷑

Expanded text:
itualis, ut populus bibere possit qui idola reitualis, ut populus bibere possit qui idola reliquit et ad Deum confugit. Si audiat legem de sacrificiis docentem, continuo refugit et bibere non potest. In hanc ergo amaritudinem, id est litteram legis, posuit Deus justitias et testimonia, velut scilicet in vasculo quodam sapientiae suae ibus . Ut ergo possit haec aqua bibi, ostendit Deus lignum quod mittatur in eam, ut qui biberit non moriatur, non sentiat amaritudinem. Si quis ergo sine ligno vitae, id est, sine mysterio crucis, sine fide Christi, sine intelligentia spirituali biberit, amaritudine morietur. Unde: Littera occidit, id est, aqua Mara, si bibatur non mutata et in dulcedinem versa.. Quare addidit: Postquam posuit illi cem Domini Dei, et mandata ejus custodirent. Nam quantum ad priorem populum, quid eis boni aut perfecti murmurantibus et contradicentibus mandaretur, qui paulo post, mirabilium Dei obliti, ad idola convertuntur? Dantur
Abbreviated transcription (Latin):
amaram qͣm ppłs bib̾e ñ pot̾at. uenitur
ato ꝑiłm sits. S clamauit moyses ad
dñm. ⁊ ostendit ei lignũ quo dulcis fac¬
taẽ aqua. ⁊ ibi posuit ds illi iusticias.
⁊ iudiciũ. ubi .s. amaritudo. ubi sitis ⁊
qd ẽ grauius in habundantia aquarũ.
alius nõ erat locus: dignior ⁊ aptior.
Preterea qd dixit. ostendit illilignũ d̾s̃.
⁊ misit illud in aquam. ⁊ facta est dul¬
cis. quasi nõ posset sine ligno aqͣm fac̾e
dulcem ds̃. aut moyses lignũ nesciret.
S si lex scłm litteram accipiatur: ama¬
ra est.⁊ ip̃a mara. Quid .i. tam amaꝵ
quam ut puer octauo die circuncisiõis
uulnus accipiat. ⁊ rigorem ferri tenera
sp̃u. ⁊ aqua. ñ possit bibe. ⁊ gustare.
nec hostiatũ ferte amaritudinem. nec
fabbati obseruantiam. S si ds ostindat lg¬
nũ. qd̾ mtitaturꝰ in hanc amaritudinẽ. dul¬
quomͣ debeat intelligi circuncisio. Sabba¬
tum lex lepre. ⁊ huꝰmodi: amatitudo le¬
gis. u̾titur in dulcedinẽ intelligentie sp̃o¬

Expanded text:
m populus bibere non poterat; venitur ad periculum sitis. Sed clamavit Moses ad Dominum, et ostendit ei lignum, quo dulcis facta est aqua, et ibi posuit Deus illi justitias et judicium; ubi scilicet amaritudo, ubi sitis, et, quod gravius est, in abundantia aquarum, alius non erat locus dignior et aptior. Praeterea quod dicit, ostendit illi lignum Deus, et misit illud in aquam, et facta est dulcis, quasi non posset sine ligno aquam facere dulcere Deus, aut Moses lignum nesciret. Sed si lex secundum litteram accipiatur, amara est et ipsa Mara. Quid enim tam amarum quam ut puer octavo die circumcisionis vulnus accipiaspiritu et aqua non possit bibere et gustare, nec hostiarum ferre amaritudinem, nec sabbati observantiam. Sed si Deus ostendat lignum quod mittatur in hanc amaritudinem, dulquomodo debeat intelligi circumcisio, sabbatum, lex leprae et hujusmodi, amaritudo legis vertitur in dulcedinem intelligentiae spir
Abbreviated transcription (Latin):
uocem reddit sonoram. chorus: scđm eũ¬
dem pellis simplex. cũ duab cicutis. ꝑ
alt̾am inspiratur. ꝑ alt̾am sonũ redd̃it.
ꝑ utrumq gͦ angusta intelligentia ue¬
teris legis significatur. quam .Nt. breue
sit. ⁊ m̃ininiũ ostenditur: qr manu mu¬
lieris portatur. Scd̾m cassiodoꝵ tẏmpa¬
num est. pellis extenta int̾ duoligna.
ꝑ qd maceratio carnis sig̾catur. chorus
autemẽ. multitudo simul canentium.
⁊ dr chorus: quasi coeuoꝵ cantus. quia
gͥ inchoro equaliter omnes uoces resonat᷑:
ꝑ eum caritas significatur. qua in xͦ
om̃s unũ sumus. Quicũq ergo deo m
iubilum laudes reddit inchoro. hoc ẽ
in caritate. hoc agat. ⁊ intẏmpano .i. in
mortificatione carnus. Uñ: laudate eũ¬

Expanded text:
vocem reddit sonoram. Chorus, secundum eumdem, pellis simplex cum duabus cicutis; per alteram inspiratur, per alteram sonum reddit: per utrumque ergo angusta intelligentia veteris legis designatur. Quam enim breve sit et minimum inde ostenditur, quia manu mulieris portatur. Secundum Cassiodorum tympanum est pellis extensa inter duo ligna: per quod maceratio carnis designatur. Chorus autem est multitudo simul canentium et dicitur chorus quasi coaevorum cantus. Quod ergo in choro aequaliter omnes voces resonant, per eum charitas significatur, qua omnes in Christo unum sumus. Quicunque ergo Deo in jubilum laudes reddit, in choro, hoc est in charitate, hoc agat, et in tympano, id est in mortificatione carnis. Unde psal.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ.⁊ pedis dextri. fundesq sanguinem¬
suꝑ altare ꝑ circuitum. Cumq tuleris de
sanguine qui ẽ suꝑ altare. ⁊ deoleo unc¬
tionis: asꝑges aaron ⁊ uestes eius. filios. ⁊ uestimentã
eoꝵ. Consecratisq ⁊ ip̃is ⁊ uestib tolles adipem de a¬
riete. ⁊ caudam. ⁊ ariunam. que oꝑit uit alia: ac re¬
tiłm iecoris. ⁊ duosienes atq adipem qui suꝑ eos
est. Armũq dexirũ. eoqd sit aries ꝯ secrationis. T̃ ortã
patus unius crustulũ consꝑsum oleo. Laganũ de ca¬
nistro azimoꝵ. qd positum ẽ in conspectu dm̃i. Po¬
nesꝙ omiia suꝑ manus aaron. ⁊ filioꝵ euis. ⁊ sc̃ifi

Expanded text:
et pedis dextri fundesque sanguin altare per circuitum cumque tuleris de sanguine qui est super altare et de oleo unctionis asperges Aaron et vestes eius filios et vestimenta eorum consecratisque et ipsis et vestibus tolles adipem de ariete et caudam et arvinam quae operit vitalia ac reticulum iecoris et duos renes atque adipem qui super eos est armumque dextrum eo quod sit aries consecrationum tortam panis unius crustulum conspersum oleo laganum de canistro azymorum quod positum est in conspectu Domini ponesque omnia super manus Aaron et filio
Abbreviated transcription (Latin):
aon ⁊ filii eus manus. Quem cũ
mactau̾us tolles de sanguine eius ⁊
fundes cica altare. Ipsum aũ arietem
secabis infrusta. Totaq intestina eius
ac pedes pones suꝑ conscisas carnes. &
suꝑ caput illius. ⁊ offeres totum arietẽ
quoq arietem alt̾m. suꝑ cuius caput
aaron ⁊ filii eius ponent manus. Quẽ
cũ ĩmolau̾issumes de sangume illiuĩ.¬

Expanded text:
filii ejus manus. Quem cum mactaveris, tolles de sanguine ejus, et fundes circa altare Ipsum autem arietem secabis in frusta, lotaque intestina ejus ac pedes pones super concisas carnes, et super caput illius. Et offeres totum arietem quoque arietem alterum, super cujus caput Aaron et filii ejus ponent manus. Quem cum immolaveris, sumes de sanguine ipsiu
Abbreviated transcription (Latin):
habuit laminã
incapite suo au
qr uenit in nõie
patris. dicens.
Ego in patre.⁊
pater inme ẽ. ⁊
qui uidet me.
uidet ⁊ patrem.¬

Expanded text:
habuit laminam in capite suo aurquia venit in nomine Patris, dicens: Ego in Patre, et Pater in me est, et qui videt me, videt et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
cepta secuntur.
constat ex sep¬
tenerio decies
ducto. uł ex
cdenario sẽp¬
ties multipli¬
cato:. sig̃can¬
tur illiqui
plentes deua

Expanded text:
cepta sequuntur. constat ex seprio decies ducto, vel ex denario septies multiplicato significantur illi qui le
Abbreviated transcription (Latin):
osecrationis: quo
cum õi suppellec¬
tili: dedicari opor¬
mino. autulo. ⁊ du¬
obus arietib. Pa¬
nib quoq triti

Expanded text:
consecrationis, quo cum omni supellectile sua, dedicari opormino vitulo et duobus arietibus, panibus quoque triti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ nuem dealbat᷑.
rursumq leticiam
cipit. ⁊ sp̃u illius
principali ne ultra
do orientał attii .l.¬

Expanded text:
 nivem dealbatus, rursumque laetitiam ceperit, et Spiritu illius principali, ne ultra e orientalis atrii l