comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iyse rexachar immolauit diis damasci. uicfimas ꝑcussorib suis: & dix̃. Dimis̃
syriȩ auriliant᷑ eis. quos ego placabo hostiis et adenint mͥ: cũ e contrario ipsi
rint ruma ei & uniu̾so urł. Direptis itaq achaz om̃ib uasis domꝰ dtũ atq corte¬
tis. clausit ianuas templi dñi: & fecit sibi altaria in tiniu̾sis angulis hierłm si
om̃ib qͦq urbib uida extruxit aras ad cremandũ thus: atq aa itacundiã ꝓraa¬
mꝰ. parati si qui aliqͥd inde certiꝰ expresserint eoꝵ sententiã auscultate. Eunc al¬
cendit rasin rex sytlȩ. & ꝑhacee filiꝰ romeliȩ rex isrł in hierłm: ad p̃liandum.¬

Expanded text:
rex Ahaz immolavit diis Damasci victimas percussoribus suis, et dixit: Dii regum Syriae auxiliantur eis, quos ego placabo hostiis, et aderunt mihi; cum econtrario ipsi fuerint ruinae ei et universo Israel. Direptis itaque Ahaz omnibus vasis domus Dei, atque confractis clusit ianuas templi Dei et fecit sibi altaria in universis angulis Hierusalem in omnibus quoque urbibus Iuda extruxit aras ad cremandum tus atque ad iracundiam provocaimus, parati, si qui aliquid inde certius expresserint, eorum sententiam auscultare. « Tunc ascendit Rasin rex Syriae, et Phacee filius Romeliae, rex Israel, in Jer
Abbreviated transcription (Latin):
bitis eum habentes arma in manib ur̃is. Si quis aut̃ ingressus fuert septe
templi. int̾ficiatur. Eritisq cum regeintro eunte. & egrediente. Et fecerurit
guli uitos suos. qui ingrediebant sabbatũ cũ his qͥ egrediebant᷑ e sabbato: nc¬
nert̾ ad sacerdotem ioiadã. Qͥ dedit eis hastas & arma regis dauid: quȩ cunt
n domo dñi. Et steterunt singuli habentes arma in manu sua: a pat ag¬

Expanded text:
bitis eum, habentes arma in manibus vestris: si quis autem ingressus fuerit septum templi, interficiatur: eritisque cum rege introeunte et egrediente. Et fecerunt cnguli viros suos qui ingrediebantur sabbato, eum his qui egrediebantur e sabbato, venerunt ad Ioiada sacerdotem qui dedit eis hastas et arma regis David quae erant in domo Domini et steterunt singuli habentes arma in manu sua a pa
Abbreviated transcription (Latin):
ante intuentis oculos trucidat: qr sepe sic bona oꝑa interficit. ut hȩc se amit¬
tere ipse qui captus ẽ. animꝰ dolens cernat. Nam gemit plerumq animꝰ: & tam̃
carnis suȩ delectationib uictus. bona quȩ gemit amans ꝑdit. Ea quȩ pattair
dampna considerat. nec tam̃ uirtutis brachiũ contra regẽ babilonis leuat.
S dũ cuuens uł uidens nęquitiȩ ꝓꝑetratione ꝑcutitur. ad hoc qͣndoq peciti
usupancct᷑. ut ipso qͦq rationis ordine pͥuetur. Snde babilonis rex extincdis
priꝰ sedechiȩ filiis oculos eruit: qr malignꝰ sp̃s subductis priꝰ bonis oꝑibus
post et intelligentie lum̃ tollit. Qađ recte sedechias in reblatha patit᷑. Reblata qͥppe.
multa hȩc intp̃tatur. Ecenĩ qͣndoq & lum̃ ei rationis claudit᷑: qͥ prauo usu a¬

Expanded text:
ante intuentis oculos trucidat, quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amitante intuentis oculos trucidat, quia saepe sic bona opera interficit, ut haec se amittere ipse qui captus est animus dolens cernat. Nam genuit plerumque animus, et tamen carnis suae delectationibus victus, bona quae genuit amans perdidit. Ea quae patitur damna considerat, nec tamen virtutis brachium contra regem Babylonis levat. sed dum videns nequitiae perpetratione percutitur, ad hoc quoque peccato superducitur, ut ipso quoque rationis lumine privetur. Unde Babylonis rex, extinctis prius filiis, Sedechiae oculos eruit, quia malignus spiritus subductis prius bonis operibus, post intelligentiae lumen tollit, quod recte Sedechias in Reblatha patitur. Reblatha quippe, multa haec, interpretatur. Ei enim quandoque et lumen rationis claudetur, qui pravo usu
Abbreviated transcription (Latin):
dit ꝙ eũ in planctie hierico: & om̃s bellatores qͥ erant cũ eo disꝑsi st̃ et
reliquerunt eũ. Recte gͦ c̃ uirtutes hominẽ deserunt quȩ comitati¬
cũ debuerant. in planicie hierico capitur: hoc ẽ in defectione carnalis
sensus. Hierico enĩ intp̃tatur luna: & significat defectũ carnis. Unde ille
homo qui de hierłm descendebat in hierico. in latrones incidisse describitur.
Apphensũ gͣ regẽ addurerunt ad regem babilonis in reblata. qui locutꝰ esti
cũ comdiciũ:. hoc ẽ uistũ in eo exercuit uidiciũ filios aut̃ sedechiȩ occidit corĩ
eo. et oculos cius effodit: uinxit. q cathenis. & a acluxit in babilonem. Occidit
rex babilonis filios sedechiȩ in reblatha corã eo: oculos qͦq illi eruit. Dũ sacra
scriptura sedechiȩ captiuitatẽ narrat: ordmẽ captiuitatis int̾nȩ denuntiat. Ri ex
quippe babilomis ẽ antiquus hostis possessor intimȩ confusionis.: qui priꝰ filios

Expanded text:
in planitie Jericho, et omnes bellatores qui erant cum eo, dispersi sunt, et reliquerunt eum. » Recte ergo cum virtutes hominem deserunt, quae eum defendere debuerant, in planitie Jericho capitur, hoc est, in defectione carnalis sensus. Jericho enim interpretatur luna, et significat defectum carnis. Unde ille homo, qui de Jerusalem descendebat in Jericho, in latrones incidisse describitur . « Apprehensum ergo regem adduxerunt ad regem Babylonis in Reblatha, qui locutus est cum eo judicium. » Hoc est, justum in eo exercuit judicium. « Filios autem Sedeciae occidit coram eo, et oculos ejus effodit, unxitque eum catenis, et adduxit in Babylonem. » Occidit rex Babylonis filios Sedeciae in Reblatha coram eo, oculos quoque illius eruit. Dum sacra Scriptura Sedeciae captivitatem narrat, ordinem captivitatis internae denuntiat. Rex quippe Babylonis est antiquus hostis, possessor intimae confusionis: qui prius filios
Abbreviated transcription (Latin):
geciaitus omĩa fluenta siccauerit. ut puteos sibi todere compulsus sit. uł q oms splos
pntiguit. Ego plasiaui ulud & nunc addixi. et facłii ẽ in cradicãtione collũ aon
pignantiu: et cuutatũ iminitarũ. Habitatores carũ breuiata manu contremuesꝰ.
es consun tc̃ facti st̃ sic̾ femĩ agri & giamen pasciiȩ. et herba tect̾or. quȩ eraruit
anteqͣ matur esceret. Habitationẽ tuã et egressũ tittĩ. et introitũ tuiĩ cognoui & insa¬
mdituã cont̾ ine cũ fureres adu̾sũ me. Suꝑbia tua ascerdit in aures dcas. Poniq̾
uenaia e andlauerĩ: Itaq qđ osim decreui. hoc explctũ ẽ tempore. ut colies iet¬

Expanded text:
citus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit, vel quia omnes antiquis ego plasmavi illud, et nunc pugnantium, et civitatum munitarum. Habitatores earum breviata manu, contremuerunt, et confusi sunt: facti sunt sicut fenum agri, et gramen pascuae, et herba tectorum quae exaruit antequam maturesceret. Habitationem tuam, et egressum tuum, et introitum tuum cognovi, et insaniam tuam contra me, cum fureres te facienda mandaverim? Itaque quod olim decrevi, hoc expletum est tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ni. et tam mundi res quȩ in sex dieb facce st̃ ꝙͣ omĩa que ad quinq sensu
nent finẽ acceꝑint. tunc uniu̾sa eẽ soluenda que gentiles et heretiai fucuraĩ

Expanded text:
anni, et tam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus anni, et tam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus pertinent finem acceperint, tunc universa esse solvenda, quae gent
Abbreviated transcription (Latin):
passione amicitia fȩderant᷑. Impio regi ysaias iubetur occurrere exiens de loco
suo ñ in principio aquȩ dũctꝰ s in extremis finib piscine superioris. in uia agri¬
fullonis: ubi sordes os maculȩ purgabant᷑. Quãuis enĩ achar regnar et suꝑ
iudã tunc qr impiꝰ erat: in suꝑioris piscinȩ extrenus finib morabat᷑ Ergo dc̃ ñ
tã regis miserctur quẽ indignũ estimabat salute: ꝙͣ spłi sui. Duas aut̃ caudas
tortiũ fumigatitiũ ut pri. liximꝰ uoait sapientiã scłarẽ. hereticũ ꝙ sermonẽ
quoꝵ finis exustio ẽ. Qui stustra unerunt consiliũ ut ascenderent con uds̃
et quasi negligentẽ et dormientẽ caperent. et suis et rorib copularent. Me
tatẽ: apud se estimat eẽ optimã doctrinã. Deniq marcion hereticus bon¬
bib dominentur. Cũ aut̃ consũmationis tempꝰ aducnerit. hoc ẽ sexaguita qͥha.¬

Expanded text:
passione amicitia foederantur . Impio regi Isaias jubetur occurrere exiens de loco passione amicitia foederantur . Impio regi Isaias jubetur occurrere exiens de loco suo non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erfullonis, ubi sordes expurgabantur. Quamvis enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia impius erat, in superioris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponitatem, apud se optimam aestimat esse doctrinam. Deniqurbibus dominentur. Cum autem consummationis tempus ad
Abbreviated transcription (Latin):
achar rege impio. rex aran qu̾i int̾ptat᷑ excelsus atq sublimis ut indicet atro¬
gantiã sapientiȩ scłi et phacee filiꝰ romeliȩ. qui et ipse iuxta osee ꝓpħam et tri¬
bũ ephtatm de qua hieroboam filiꝰ nabath uitulos aureos in bechel. & dan con
stituerat. & a domo dauid dĩ pͦpłm separauenat. refert᷑ ad hereticos. qͥ consen¬
tiunt sibi ut expugnent eccłum. Qđ cũ audierit domꝰ aauid quẽ in hiorechi¬
el pastorẽ bonũ legimꝰ suscititũ. et pͦpłs ciꝰ simplicit᷑ cuedens in dnm̃ ꝑtimes¬
cit: & icdõ ꝑtimescit qr ñ arborib frugiferis s infructuoso saltui comparat᷑.
Hisdẽ aut̃ hereticos atq gentiles contra domũ dauid argum̃toꝵ ec dialeticȩ ar¬
tis gladiis dimicare nulli dubiũ ẽ: ut qͥ int̾ se discrepant. in eccłȩ obpugna¬
tione consentiant: uirta illud qđ herodes & pilatꝰ int̾ se discordantes. in añi

Expanded text:
Achaz rege impio, rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arroAchaz rege impio, rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae saeculi, et Phacee filius Romeliae qui et ipse juxta Osee prophetam et tribum Ephraim, de qua Jeroboam, filius Nabath, vitustituerat, et a domo David Dei populum separaverat: referuntur ad haereticos, qui consentiunt sibi ut expugnent Ecclesiam. Quod cum audierit domus David, quem in Ezechiel pastorem bonum legimus suscitandum, et populus ejus simpliciter credens in Deum pertremiscit, et ideo pertimescit, quia non arboribus frugiferis, sed infructuoso saltui comparatur. Eosdem autem haereticos atque gentiles contra domum David argumentorum et dialecticae artis gladiis dimicare nulli dubium est, ut qui inter se discrepant, in Ecclesiae oppugnatione consentiant, juxta illud, quod Herodes et Pilatus inter se discordantes, in Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ginta auos. Post eũ regnauit ioathan filiꝰ ꝰ annis sedeam. & huiꝰ filiꝰ achaz
annis seidecim. Post quẽ regnauit ex echeas: cuiꝰ sexto imperii anno capta sac¬
matia ẽ: atq ita esfici simul annos sȩxaginta quinq Scriptũ ẽ enĩ qd̾ the¬
glatsalasar rey assyriors sub rege achar ascenderit in damascũ & uastaue¬
rit eã. et transtulerit habitatores eiꝰ egrenen. & rasm int̾fecerit & qđ tetenderit
insicdias phacee filio romeliȩ osee fili ela. & ꝑcusscrit eũ & int̾fecerit. et regnaue¬
rit ꝓ ilo in ifrł annis nouẽ. et qđ uenerit salmanasal rex assur et obsaderit sa¬
mariã quȩ nunc sebaste uocatur trib annis. & notio anno regni oscȩ cȩꝑit eã
uinctũ q osce in carcetẽ miserit. et transtulerit ist ł in assyrios. posuerit ꝙ eos in
aula & in thabor iuxta fluuiũ goran in ciuitatib. siue ut scptuaginta trans¬
tulerunt in montib medoꝵ. Iurta anagogen. facilis int̃pͣtatio ẽ. qđ reguaute

Expanded text:
ginta duos. Post eum regnavit Joatham filius ejus, annis sedecim; et hujus filius Achaz aliis sedecim. Post quem regnavit Ezechias, cujus sexto imperii anno capta Samaria est, atque ita effici simul annos sexaginta quinque. Scriptum est enim quod Theglathphalasar rex Assyriorum sub rege Achaz ascenderit in Damascum et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit, et quod tetenderit insidias Phacee, filio Romeliae, Osee filius Hela, et percusserit eum, et interfecerit et regnaverit pro illo in Israel annis novem; et quod venerit Salmanasar rex Assur, et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur, tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam; victumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyrios, posueritque eos in Ailam, et in Thabor, juxta flumen Gozam, in civitatibus, sive ut Septuaginta transtulerunt in montibus Medorum. Juxta anagogen facilis interpretatio est, quod, regnante
Abbreviated transcription (Latin):
utroq testam̃to uelut ex cornu & corda constat. Per uet quippe testam̃tũ figura¬
t᷑ cortu: ꝓpt̃ duritiã. ꝑ nouũ uͦ qd̾ incarnato dño factũ ẽ: signat᷑ corda. Et dũ
corda trahitur. cormi curuatur: qr cũ testam̃tũ noitũ discutitur. a aurttia
literȩ uetꝰ inclmatur. et ad intellectũ sp̃alem flectitur: qr rigor eiꝰ duritiȩ ñ tene¬
tur. Pagitte enĩ sunt hȩc ipsa u̾ba q̃ doctores ꝓferunt. Unde bene etiã de scĩs
doctorib ꝑ ꝓpħam gentilitatẽ ingredientib ar̃. Cũ sagitis & arcu ingredi¬
entur illuc. N os gͦ cũ sacre scͥpturȩ dicta pensamꝰ. arcũ intendimꝰ cũ uba doc¬

Expanded text:
tum figuratur cornu propter duritiam, novum vero, quod incarnato Domino factum est, signatur chorda. Et dum chorda trahitur, cornu curvatur: quia cum Testamentum novum discutitur a duritia litterae, vetus inclinatur, et ad intellectum spiritualem flectitur, quia rigor ejus duritiae non tenetur. Sagittae enim sunt haec ipsa verba, quae doctores proferunt. Unde bdoctoribus gentilitatem ingredientibus dicitur: Cum sagittis, et arcu ingredientur illuc. Nos ergo cum sacrae Scripturae dicta pensamus, arcum intendimus: cum verba doc
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. uel ad iutoriũ. siue fulturã purent.
Sin. Dentes
Theth.
Bonum.
Q uatuos Re li aua que sscunitos.
aspiratione addita. ꝓferenda sunt.
Thabor.
Uemens lum̾. ł ueniat lux.
lasar. Appendit pͥncipem.
Thobel.
Zebee.

Expanded text:
onem, vel adjutorium, sive fulturam putent. Sin, dentes. Teth, bonum. Quatuor reliqua, quae sequuntur, aspiratione addita proferenda sunt. Thabor, veniens lumen, vel veniat lux. ubter. , appendit principem. Thobel, Zebee,
Abbreviated transcription (Latin):
Iarib. Diuidicans. ł ulciscens.¬
Ierebeel. Iudiciũ di. ł diuidicans suꝑior.
Maamad. Desiderabilis.¬
In. Initilitas. ł dolor. siue iniqͥtas.
Salmana. Consũmatꝰ. siue ꝑfectus.
Saborin. Statio. siue stanrtes.
Ds amos ꝓpħa.

Expanded text:
im , dijudicans, vel ulciscens. judicium Dei, vel dijudicans superior. Maamad , desiderabiliI, inutilitas, vel dolor, sive iniquitas. Salmana, consummatus, sive perfectus. Saboim, statio, sive stantes. DE AMOS. A.
Abbreviated transcription (Latin):
Ioadina. Dñi delicata. siue que est delica
Iona.
columba. ł uͥ ẽ donatꝰ. siue dolent
lachalia. Fortitudo dm̃.
am. Consũmatus. fiue ꝑfectus. Sdñi.¬
lerecia. A pp̾hendens dñm. ł fortitudo

Expanded text:
omini delicata, sive quae est delicatJona, columba, vel ubi est donatus? sive dolens. Jachalia, fortitudo Domini. Joatham, consummatus, sive perfectus. Jezecia, apprehendens Dominum, vel fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Saron.
Sabaim. Captiui.
Captiuitas.
Thabehel. Boniis deus.
Tanis. Mandans humilia.
Tacharia. Memor dñi.

Expanded text:
Saroa, Sabaim, captivi. captivitas. Tabeel, bonus Deus. Tanis, mandans humilia. Zacharia, memor Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
laisa.
leo.
Luith. Maxillȩ. siue genȩ.
Luth. Utilis. uel declinatis. siue utinã.
Madiam. Iniquitas.
Magro. Gutturi. uel de fauce.
Magmas. Uide tributũ. siue de tactu.
Madabena. a saltu eius.
Memfis. Ab ore.
Marodach. amara. contritio. siue ꝓ cacitas.
Mosoth. Capientes.

Expanded text:
Laisa, leo. Luuh, maxillae, sive genae. Lud, utilis, vel declinans, sive utinam. Madian, iniquitas. Magro  , gutturi, vel de fauce. Machmas, villae tributum, sive de tactu. Madabena, a saltu ejus. Memphis, ab ore. Marodach, amara contritio, sive procacitas. Mosoch, capientes.
Abbreviated transcription (Latin):
Messalem. Reddens. ł reddita.
mathematici asserunt.
Moloch. Rex.
Mageddo. De temptatione.
Marthana. Donum dei.
Massefath. Speculatio. uel contemplatio.
Merodach Amaritudinẽ ĩmittens.
Mãramaroth: Tridentes. ł fuscinule: quas g̾ci
Nergal.
Lucertia a cerui.
ꝓpħauit tunc. siue sessionis initiũ.
Noesthan.ẜ
feta. siue gͥmen pulchritudinis. ł
Nlesrach. fugitiuus tener. ł tẽptatio tenera.
Nocho. Percussi.
Nabticho donosor. ꝓ pħialagunculȩ angustȩ.
siue ꝓpħansistius modi signũ. stue sessio in ag
bra uulgo nuncupant. siue ꝓpħia aliem iudicii.
lathama. Dante año.
Rechab. Ascensio. siue excelsa.
quã significantiꝰ greci. ẽi douiañ. uocant.
Rabsaris. Princeps eunuchus. siue magister.
aut maior eunuchus.
Rabsace. Princeps de osculans. siue multus
Rablai. Multũ hec. siue multa hec.
Ruma. Ex celsa.
Reblath.¬
h. Multam istã. siue multitudo.
Sunem. Dentes. ł coci¬
nariã. Custoditam.¬
Sabath. Requies. ł int̾missio. S uocant.

Expanded text:
Messulam , reddens, vel reddita. mathematici asserunt. Moloch, rex. Mageddo, de tentatione. Mathania, donum Dei. Massephath, speculatio, sive contemplatio. Merodach, amaritudinem immittens. Mamzamaroth , tridentes, vel fuscinulae, quas Graeci 69 Nergal, lucerna acervi. hetavit tunc, sive sessionis initium. Noesthan, feta, sive germen pulchritudinis, vel Nesrach, fugitivus tener, vel tentatio tenera. Necho, percussi. Nabuchodonosor, prophetia lagunculae angustae, sive prophetans istiusmodi, signum, sive sessio in agnbra vulgo nuncupant, sive prophetia alieni Judicii. Nathania, dante Domino. Rechab, ascensio, sive excelsa. quam significantius Graeci εὐδοκίαν vocant. Rabsaris, princeps eunuchus, sive magister, aut major eunuchus. Rabsace, princeps deosculans, sive multus Rablai, multum haec, sive multa. Ruma, excelsa. Reblath, multam istam, sive multitudo. Sunem, dentes, vel cocSamariam, custoditam.Sabath, requies, vel intermissio.  ,
Abbreviated transcription (Latin):
Sabia. Caprea. ueldamina.
Sela. Semper.
Semath. Audiens.
Saalum. Reddens.
Salmanassar. ꝑfectus uincło. ł ad uinciendũ.
Sefaruaim. Libri. uel litterȩ. Sarũ.
Sechchothbanoth. Tab̾uacła. ł umbracula fili
Sennacherib. Tollens. uel leuans deserta.
Sobnas. Sedens. uel reuertens.
Saesdema. Pestilens aer. quem greci signifi¬
Samsa. Princeps tribulationis.
Saphan. Labium eius.
Saraia. Uinctus.
sunt: aspiratione addita ꝓferenda.
Thafsae. Indignans. siue sessio offendicłi.
Theglath. Transinigrans. actiua significati¬
one intelligendum: qd̾ grece dr̃. aĩt oiki doñ.¬

Expanded text:
Sabia, caprea, vel damna. Sela, semper. Semath, audiens. Saalum, reddens. Salmanasar, perfectus vinculo, vel ad vinciendum. Sapharvaim, libri, vel litterae. Sechchothbanoth , tabernacula, vel umbracula filiarum. Sennacherib, tollens, vel levans deserta. Sobnas, sedens, vel revertens. , pestilens aer: quam Graeci signifiSarasar princeps tribulationis Saphan  Saphan , labium ejus. Saraia, vinctus. sunt, aspiratione addita sunt proferenda. Thaphse, indignans, sive sessio offendiculi. Theglath, transmigrans: activa significatione intelligendum, quod Graece dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
heredi. Srationẽ legenda.
Chalanne. Omnes.
Dimaon. Sufficit eis meror.
Deseth. Calcatio. uel unctio.
Dodanin. Patrueles.
ẽ manubel. Nobiscum đs.
Eleale. Ad ascensum. siue conscensus.

Expanded text:
tionem legenda lane, omnes. Dimaon  Dibon  sufficit eis moeror. Deseth , calcatio, vel unctio. Dodanim, patrueles. Emmanuel, nobiscum Deus. Eleale, ad ascensum, sive conscensum.
Abbreviated transcription (Latin):
Thartan. Turturemdedit. ł suꝑfluus. siue¬
Thaasar. Diuitiȩ.
Protectio oris. siue gehenna.
Tn erafin. Incendia. S melius imagines. uel
figure. quas greci. Mopꝙ co.Natã. uocant.
SDEPSALTORIO

Expanded text:
Thartan, turturem dedit, vel superfluus, vel eThaasar, divitiae. protectio oris, sive gehenna. , incendia: sed melius imagines, vel figurae, quas Graeci μορφώματα vocant. 71 DE PSALTERIO
Abbreviated transcription (Latin):
etĩa usq ad ysopi humilitatẽ. id ẽ usq ad crucis stultitiã acdutemptibilem
sermonẽ deduxit fidi. Hinc pauł ait. Uerbũ eñi crucis ꝑeuntib qd̾e stulticia
ẽ. His aut̃ qͥ salui fiunt. id ẽ nob̾ uͥtꝰ dĩ ẽ. Scriptũ ẽ eñi. Pdã sapientiã sapien

Expanded text:
etiam usque ad hyssopi humilitatem, id est usque ad crucis stultitiam, ad contemptibilem etiam usque ad hyssopi humilitatem, id est usque ad crucis stultitiam, ad contemptibilem sermonem deduxit fidei. Hinc Paulus ait: « Verbum enim crucis pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui salvi fiunt, id est nob
Abbreviated transcription (Latin):
cãmina eiꝰ G. milia & cetã. Quid eñi ꝑ t̾ra milia parabolaꝵ. nͥ plenitudo sid̃i
inlege & ineugłiis a xp̃o tͣcita designat᷑ : Quia dũ tota multiplicit ꝑ allegoriarũ
sensus submisterio tͥnitatis disserit᷑. qͣsi tͥa nilia parabolaꝵ ñ cuꝑant᷑. Carmina
regit beatꝰ est . .x. ꝑ eos qͥsa qͥnq milia dño carmina canit: Disputatut aut salomon
a cedro usq adysopũ. Cedri nomine. cessitudo gle inelectis accipit᷑. Unde ꝓpħa
testat᷑ dicens. Iust̾ ut palma florebit. & sic̃ cȩdrus qͣ inlibano multiplicabitur
Ysopꝰ aũt herba ẽ humilis saxo herens qͣ siguat᷑ humilitas xpi. Redẽptor nr qppe
nis humilitatẽ descendendo ꝑuenit. Siqͥdẽ & cedri nomine pͣuoꝵ suꝑba elatio
Ysopũ disput̾at qͥa ipse suꝑboꝵ corda & humiliũ iudicat. Suꝑ ligna aut̃ dispu¬
tauit. dũ in cruce pependit. Tunc em̃ incedro scłi arrogantiã inelinauit. qũa¬

Expanded text:
 tria millia parabolarum, nisi plenitudo fidei in lege et in Evangeliis a Christo tradita designatur? Quia dum tota multipliciter per allego riarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. Carmina regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia Domino carminum canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hyssopum. » Cedri nomine, celsitudo gloriae in electis accipitur. Unde Propheta testatur, dicens: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus quae est in Libano multiplicabitur . » Hyssopus autem herba est humilis saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippenis humilitatem descendendo pervenit: si quidem et cedri nomine pravorum superba elatio hyssopum disputat, quia pravorum corda, et humilium judicat. Super ligna autem disputa
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ sepe cũ m̃tẽ nrãm concessis ututib respectꝰ diume largitatis illitmminat. hanc
ꝓtinꝰ etĩa lubricę cogitatioẽs turbant. ut que subleuata in menso munẽ exultat.
etĩa tẽptatioẽ pulsata qͥd sit inueniat. Sic elias & iusitatꝰ desuꝑ cęlos apperuit.¬
ciũ celu̾m ducit᷑. paradisi penitians secreta consida̾t. & tam̃ ad semet ipsũ rediens
contia carnis bellũ laborat. legẽ aliã inm̃bris sustinet. cuiꝰ inrebellioe fatigari legẽ
sp̃s dolet. Ee pt donatione̾ gͦ munĩs idcirco ds hominẽ ꝓbat. qͥa & collato munẽ sub
leuat. & abstrato paululũ sibi ipsũ hominẽ demonstrat᷑. Qd̃ eo usq ꝓculdubio pati¬
mͣ qͦ de trena funditꝰ labe ꝑeccati ad ꝓmisse incorruptiõĩs substantiam reformemͣ
Quantũ ad siplice̾ hystoriã ꝑtinet. ꝑspicuũ ẽ qͦd puer anuoꝵ A nͥ contͣ ȩtatis suȩ m̃su¬

Expanded text:
ram concessis virtutibus respectus intimae largitatis illuminat, hanc protinus etiam lubricae cogitationes turbant, ut quae sublevata immenso munere exsultat, etiam tentatione pulsata, quid sit inveniat. Sic Elias et visitatus sermone desutium coelum ducitur, paradisi penetrans secreta considerat, et tamen ad semetipsum rediens, contra carnis bellum laborat , legem aliam in membris sustinet, cujus in se rebellione fatigari, spiritus legem dolet. Post donatiolevat, et, abstracto paululum, ipsum sibi hominem demonstrat. Quod eo usque procul dubio patimur, quo de terra funditus labe peccati ad promissae incorruptionis substantiam reformemur. Quantum ad simplicem historiam pertinet, perspicua est, quod puer annorum duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ substituit᷑ de qͦ merito ꝑsidię maior filiꝰ idest p̾or ppłs p̾cipitat
est. Hic gͦ adomas bersabee int̾ueniente qͦ int̾p̾tat᷑ filia saturitatis. abisi
legis qͦssat᷑ & plenissimꝰ erat uerã sapientia spiritalis sensus qͣ dd̃ nro con¬
nncta ẽ stupͣre uolens ñ meruit eiꝰ consortiũ. cuiꝰ uiolare appetit inina¬
culatũ thorũ. Quod aut̃ dd̾ salomoni filio suo p̃cepit de iusta ret̾butioe
eoꝵ ꝗͥ sibi solatio fuęr̾ uł in iuste nocuer licet ipse patientissime eos reg¬
nans toleraret. ꝗd meliꝰ signficare potest qua sutura retbutionẽ
uidicui uenturi. inqua ĩpii ꝓmercede penã ꝑpetuã iusti aut̃ eternã beatitudiñe ꝑci¬
pient: inp̾senti qͦq tepore patientia dł̃i sepe bonos tͥbulari atq angustari ꝑmittit &
econt᷑rio reꝑbos desiciis tẽporalibꝰ & ꝓsꝑitate terrena uti uti concedit: qͥb tam̃ utͥsq

Expanded text:
in regnum substituitur: de quo merito perfidiae, major filius, id est, prior populus, praecipitatus est. Hic ergo Adonias, Bersabee interveniente, quae interpretatur filia saturitatis, Abisaglegis, qua saturus et plenissimus erat, veram sapientiam spiritalis sensus, quae David nostro conjuncta est, stuprare volensculatum torum. Quod autem David Salomoni filio suo praecepit de justa retributione eorum qui sibi solatio fuerunt vel injuste nocuerunt, licet ipse patientissime eos regnans toleraret, quid melius significare potest quam futuram retributionem judicii futuri, in qua impii pro mercede poenam perpetuam, justi autem aeternam beatitudinem percipient? In praesenti quoque tempore patientia Dei saepe bonos tribulari atque angustiari permittit, et e contrario reprobos deliciis temporalibus et
Abbreviated transcription (Latin):
patore nefando intra angustias uniꝰ paruissimȩ religatꝰ insulȩ. confestĩ apio conditore
tatꝰ ẽ a deceptis hostib amicoꝵ hominũ auxilio ac sotietate destitutꝰ. ibi amicoꝵ angł̃oꝵ
meruit aspectu atq alloqͥo ꝑfrui. A qͥb edoct. eomagis magisq & illecebras scłi. & a-
maritudines didicit ẽe sꝑnendas. qͦ sublimiꝰ illa speculabatur que ꝓmagnitudine ato
etͣnitate sui longe apliꝰ uł metuenda c̃stat ẽe uł amanda. Bene u̾aleas seꝑ dilectissi

Expanded text:
peratore nefando intra angustias unius parvissimae relegatus insulae, confestim a pio Conditore,peratore nefando intra angustias unius parvissimae relegatus insulae, confestim a pio Conditore,tatus est a deceptis hostibus amicorum hominum auxilio ac societate destitui, ibi amicorum angelorum meruit aspectu atque colloquio perfrui. A quibus edoctus, eo magis magisque illecebras saeculi et amaritudines didicit esse spernendas, quo sublimius illa speculabatur, quae pro magnitudine atque aeternitate sui longe amplius vel metuenda constat esse, vel amanda. Bene valens semper, dilectissi
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc inc̃solatiõe scͥpturarũ inuenimꝰ. Quia benedixit om̃s trͣtes se dñs¬
Quaꝵ ñc̃ c̃solatiõe & te dilectissime antistitũ p̾sentes rerũ tẽporaliũ angores
cotidie alleuare. atq ad uitanda bona dñi in t̾ra mͣqͥentiũ. transcensis malis
hominũ qͤ regnant in t̾ra morientiũ. sublimit᷑ aniiari ñ ãbigo. ut potȩ abu¬
dant̃ ñ tantum diuinarũ paginis litterarũ. s & piis eoꝵ expositionib qͦs ue¬
neranda patrũ nob̾ scͥptura reliqͥt. Uerũ qͥꝗ noua qͦq n̾nunꝙͣ ãpliꝰ delectan
uisũ ẽ m̃ opuscłm qͦd de factura tẽpli dĩ seqͥns magnoꝵ uestigia tractatoꝵ
nuꝑ allegorice condiderã tuȩ scitati p̾currenoũ mittere. Ctũ lectionin
curanda om̃iũ labentiũ rerũ & adu̾sa iu̾cticabis & ꝓsꝑa iuxta exẽplũ beati ioħis qͥ ab ĩ¬

Expanded text:
et hic in consolatione Scripturarum invenimus, quia benedixit Domet hic in consolatione Scripturarum invenimus, quia benedixit DomQuarum nunc consolatione et te, dilectissime antistitum, praesentes rerum temporalium angores quotidie alleviare, atque ad videnda bona Domini in terra viventium , transcensis malis hominum quae regnant in terra morientium, sublimiter animari non ambigo, ut pote abundantem non tantum divinarum paginis litterarum, sed et piis earum expositionibus, quas veneranda patrum nobis Scriptura reliquit. Verum quia nova quaeque nonnunquam amplius delectanvisum mihi est opusculum quod de factura templi Dei sequens magnorum vestigia tractatorum nuper allegorice condideram tuae sanctitati percurrendum mittere. Cujus lectioni curanda omnium labentium rerum, et adversa judicabis et prospera, juxta exemplum beati Joannis, qui ab im
Abbreviated transcription (Latin):
tiã iob audistis. & siẽ dñi uidistis. Non aut̃ frustra cõmemoratis iustoꝵ pn¬
suris addidit & finẽ dñi uidistis. qͥa neq ille hinc sine flagello exiit. qͥ hic str¬
sine tutio uixit. Quiq ad sananda̾s insirmos. mortuosq suscitandos aparut n
mundo. ꝓpse ad p̾monstrandũ nob̾ exẽplũ patientiȩ. ꝑ nisiruntatẽ mortis colis
& consolationẽ scͥpturarũ sp̃e habeamꝰ &tam nos consolandi post ñaꝵ affitioes
p̾ssuraꝵ. cũ & ipsi intbulatiõe patientes extiterimꝰ & eoꝵ acł ad iutẽ redis.¬
rimꝰ. qͥ nos & merito iusticiȩ longe p̃cesser̃. & longe maiora nob̾ adu̾sitatũ
certamina tolerar̃. Illi & eñi ꝓpt̾ iusticiã qͦ excellent̃ eminebant ꝑsecutiõe
ratib salubri c̃punctioe ad conscientiam nr̃am redeuntes. pitiuamꝰ sollicite l¬
correcti ad sp̃e uitȩ illoꝵ qͥ in nocentes afflicti st̃ mereamͣ ꝑtinere c̃sortiũ. Na

Expanded text:
rentiam Job audistis, et finem Domini vidistis. Non autem frustra commemoratis justorum pressuris addidit: Et finem Domini vidistis; quia neque ille hinc sine flagello exiit, qui hic sine vitio vixit; quique ad sanandos infirmos, mortuosque suscitandos apparuit in mundo, ipse ad praemonstrandum nobis exemplum patientiae, per infirmitatem mortis voluit et consolationem Scripturarum spem habeamus, etiam nos consolandi post nostrarum afflictiones pressurarum, cum et ipsi in tribulatione patientes exstiterimus, et eorum actus ad mentem redrimus, qui nos et merito justitiae longe praecesserunt, et longe majora nobis adversitatum certamina tolerarunt. Illi etenim propter justitiam qua excellenter eminebant, persecutiones rratibus, ut salubri compunctione ad conscientiam nostram redeuntes, puniamus sollicite lante Domino, correcti ad spem vitae, ad illorum qui innocentes afflicti sunt mereamur pertinere consortium. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
oñe scrpturarũ sp̃e habeamꝰ. Ubi optime ad oꝑtinenda sp̃e cȩleftiũ
bonoꝵ patientiã nob̃ habendã. & consolationẽ scriptãꝵ inspiciendã
eẽ declarat. Patientiã uidelic&. ut ea qͤ occurrerint ad u̾sa m̃te hun¬
li ac submissa qͣsi aiusto iudice & ꝑio patre irtogata flagella teleremꝰ siue adittu¬
tũ gl̃m angn̾itũq meritoꝵ siuusti & innocentes feriani. seu ad correctionẽ moꝵ funtis ĩple¬

Expanded text:
tinendam spem coelestium bonorum, patientiam nobis habendam, et consolationem Scripturarum inspiciendam esse declarat. Patientiam videlicet, ut ea quae occurrerint adversa, mente humili ac submissa, quasi a justo judice, et pio patre irrogata flagella toleremus, sive ad virtutum gloriam, augmentumque meritorum, si justi et innocentes ferimur, seu ad correctionem morum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ gentiliũ idolis seriuentiũ. Osortuꝰ ẽ aut̃ siłi mulieris huiꝰ nocte. Pũ em̃ leqi
sequit᷑ obseruantiã. & grãm eũgłi iugo mosaicȩ doct̾nȩ copulat tenebrar ũ en¬
re cooꝑta ẽ. Opp̾ssitq eͥũ dormiens mat̾ sua. quȩ ñ poterat dicẽ. ego dormio &
cor meũ uigilat. Media nocte c̃suigens tulit siliũ de late̾ eccłȩ dormientis
& in suo colloqͦuit sinu Relege totã apłi ad galat᷑as epłam. & animaitũtes
qͦmͦ filios ȩccłȩ suos facẽ festinet sẏnagoga. & dicat apłs. flioli meiqs iten

Expanded text:
us mulieris hujus nocte. » Dum enim legis sequitur observantiam et gratiam Evangelii jugo Mosaicae doctrinae copulat, tenebrarum errore cooperta est. « Oppressitque eum dormiens mater sua. » Quae non poterat dicere: « Ego dormio et cor meum vigilat . » Media nocte consurgens, tulit filium de latere Ecclesiae dormientis, et in suo collocavit sinu. Relege totam Apostoli ad Galatas Epistolam et animadvertes quomodo filios Ecclesiae suos facere festinet Synagoga. Et dicat Apostolus: « Filioli mei quos iterum
Abbreviated transcription (Latin):
occłis eiꝰ. nec ẽ ulla creatã iniusibilis inconspectu eiꝰ. Iꝑse nouit coqrtatiões hõm
ipse numãt multitudinẽ stellaꝵ. ipsi patet abysus. & infenus ñ ẽ abscondit᷑
cora eo. Quasi em̃ disputare ipsiꝰ e. cũ singłoꝵ rationẽ nob̾ ꝓponit. & iscͥptu¬
ris suis manifestat sacram̃ta quȩ suer̃ abscondita scłis & generatiõib ut c̃sidẽ¬
di beatitudine angłoꝵ utiluatẽ homiñ & calliditatẽ sp̃itom maliquoꝵ. sic̃ q¬

Expanded text:
creatura invisibilis in conspectu ejus. Ipse novit omnes cogitationes hominum, ipse numerat multitudines stellarum, ipsi patet abyssus, et infernus non est absconditus coram eo. Quasi enim disputare ipsius est, cum singulorum rationem nobis proponit, et in Scripturis suis manifestat sacramenta quae fuerunt abscondita a saeculis et generationibus, ut consideremus beatitudinem angelorum, utilitatem homin
Abbreviated transcription (Latin):
posst̃ expͥmẽ fidẽ scẽ tͥnitatis. iuxta qͦd mlege dñi scͥptũ c̃tinetꝰ. Ec sexaginta chori
farinȩ. ꝑfectione bonoꝵ oꝑu. Decẽ boues pnigues. doctores decalogi. Et. Ex boues pa¬
cuales. p̾dicatores noui testam̃ti: qͥ qͣsi geminatũ decaloqũ inse habent. cũ noũi a
uetꝰ testam̃tũ eqͣlit p̾dicant. pleni dilectione di & ꝑrim. Centũ arietes qs melui
significant. qu̾a eos qͥ ingrege dñibene dñantes simul cũ siuis subditis et̃nȩ ba¬

Expanded text:
 in lege Domini scriptum continetur; « et sexaginta chori farinae, » profectionem bonorum operum; « decem boves pingues, » doctores decalogi; « et viginti boves pascuales, » praedicatores Novi Testamenti, qui quasi geminatum decalogum in se habent, cum Novum et Vetus Testamentum aequaliter praedicant, pleni dilectione Dei et proximi. « Centum arietes, » quos melius significant, quam eos qui in grege Domini bene dominantes, simul c
Abbreviated transcription (Latin):
bat intitũ. Alii si qͥd̾e ꝑiere cũ uehem̃tib dolorib & aniaro genutu animã re¬
liq̾bant. Alii uͦ ipsis passionib marcescebant. ita ut neq curã exibere corporib
p̾ualerent. s ꝓlabore desicerenit. Alii aut̃ repentinis tenebris eoꝵ conatꝰ arripi¬
entib suffocati ꝓtmꝰ expirabant. Alii suꝑ mortuos qͦs sepeliebant ipsiqͦq mor¬
elunt᷑: imꝑfecłas relmqͦntes parit̾ sepułtas. Incipiente itaq pestifero lanquor
eos abhora matutina ꝑniere usq ad horã pͣndii. cõsisũmata st̃ septuagnita¬
milia. Erat aut̃ angłs dñi iuxta areã areima iebusei. & ceta. In paralipome

Expanded text:
 perire cum vehementibus doloribus et amaro gemitu animam re perire cum vehementibus doloribus et amaro gemitu animam relinquebant. Alii vero ipsis passionibus marcescebant, ita ut neque curam exhibere corporibus praevalerent, sed pro labore deficerent. Alii autem repentinis tenebris eorum conatus arripientibus suffocati, protinus exspirabant. Alii super mortuos, quos sepeliebant, ipsi quoque moriebantur, imperfectas relinquentes sepulturas. Incipiente itaque pestifero languore eos ab hora matutina perimere, usque ad horam prandii consummata sunt millia septuaginta. Erat autem angelus Domini juxta Ar
Abbreviated transcription (Latin):
sũ uehen̾iter exigẽt ut electã abeo conditione renuntiarae do. cogitans rex qͥ
si fam̃ eligẽt cont᷑ alios hoc facere u̾deret᷑. quando ipse qͥd̾e habens multa frun¬
ta ñ pateret᷑ inopiã. reliqͥs uͦ e̾et angustia. Itẽ si elige̾t triũ m̃siũ uictoriã hosti
ipse qͥdẽ habens circa se uiros fortissimos & custodes. nichil om̃mo metue̾t. nr¬
ci uͦ eiꝰ exercitꝰ subiacẽt. Int̾ hȩc aut̃ cõmunẽ passione potiꝰ. & regũ &e subiectr
elegit. in qͦ timor omũb ẽ eqͣlis. dicens qͥa multo meliꝰ ẽ indĩ qua in hostium
manꝰ incide̾. Hȩc audiens ꝓpħa renuntiabat dño. qͥ morbũ & inti̾tũ misit n
exercitũ hebreoꝵ. Moriebant᷑ eñi ñ uno mͦ ut facile languor potuissee aquos¬
ci. s mors qͥde inom̃ib Multis uͦ languoꝵ occasionib & q ñ possent coqus¬
cl facile ꝑibant. Aliꝰ enĩ suꝑ aliũ moriebat᷑. & latent̃ ĩminens malũ uelocit᷑ fee

Expanded text:
nsum velociter exigeret, ut electam ab eo conditionem renuntiaret Deo, cogitans rex, quia si famem eligeret, contra alios hoc facere videretur, quando ipse quidem habens multa frumenta, non pateretur inopiam, reliquis vero esset angustia; item si eligeret trium mensium victoriam hostium, ipse quidem habens circa se viros fortissimos et custodest regum et subjectorum eligit, in qua timor omnibus est aequalis, dicens: Quia multo melius in Dei magis quam in hostium manus incidere. Haec audiens propheta renuntiabat Domino. Qui morbum et interitum misit in exercitum Hebraeorum. Moriebantur enim non uno modo, et facile languor potuisset agnosci; sed mors quidem in omnibus, multis vero languorum occasionibus, et quae non possent cognosci facile
Abbreviated transcription (Latin):
seruus tuus chamaam. In hebreo. ecce seruus tuus chamaã: ipse uadãt tecũ
dñe mirex. Chamaam int̾pretat᷑ suspirans. Quãdu cũ patre ꝑmansit
suspirans uocatꝰ ẽ. posqͣ uͦ in doctrinã regis. dd tͣnsiit ñ chamaã s chani¬
an. qͦd int̾pretat᷑ fidelis appellatꝰ ẽ. Sermo dr̃ inuetĩ ꝓu̾bio. Qui int̾rogant

Expanded text:
servus tuus Chamaan. In Hebraeo: Ecce servus tuus Chamaam, ipse vadat tecum, servus tuus Chamaan. In Hebraeo: Ecce servus tuus Chamaam, ipse vadat tecum, Domine mi rex. Chamaam interpretatur, suspirans. Quamdiu cum patre permansit, suspirans vocatus est. Postquam vero in doctrinam David regis transiit, non Chamaam, sed Chamaan, quod interpretatur fidel
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͦ ait isrł fugit in tab̾nacła sua. hi st̃ intelligigendi. qͥcũ absa¬
lon ꝑ duellionẽ rebelles extiterant. Myphyboseth quoq filłꝰ ionathan.
descendit inoccursũ regis illotis pedib E notatidũ qͦd in hebreo ñ illotis
s infectis legit᷑ pedib fȩcerat naq sibi id̾e mnyphyboseth ut hebrei tͣdunt¬
erat. Ait aut̃ rex ad miphiboseth. Qͣd ultra loq̾ris &. ficũ ẽ qͦd locutꝰ sũ. Tu ae si¬
in hoc loco daud imeniemor fuit amiticie & federis. mimo iuram̃ti qͦd habuit cum
ionathan: & tã crudele dedit uidiciũ dicens. tu & fyba diuidite agrũ: iderto roliũ
litigans cũ altissimo. Litigatus enĩ cũ altissimo id ẽ do fuisse dr̃. eo qͦd dd̃ redi¬
isset cũ pace. E qͦd ait ide iniphiboseth regi &iã cuncta accipiat postꝗͣ reu̾sis
ẽ dñs m̃s domũ suã in pace. ñ hoc dixisse suspicor gͣtulanti animo. s insultanta
& qͦsi contͣ dm̃ murmuranti eo qͦd dd̾ dñs in ꝑace reduxiss E ait bex dellai¬

Expanded text:
Quod vero ait: « Israel fugit in tabernacula sua, » hi intelligendi sunt qui cum Absalom perduellione rebelles exstiterant. « Miphiboseth quoque filius Jonathan descendit in occursum regis illotis pedibus. » Et notandum quod in Hebraeo non illotis, sed, inflexis legitur pedibus Fecerat namque sibi idem Miphiboseth ut Hebraei terat. « Ait autem rex ad Miphiboseth: Quid ultra loqueris? Fixum est quod locutus sum. Tu et Si David immemor amicitiae fuit et foederis, imo juramenti quod habuit cum Jonathan, et tam crudele dedit judicium, dicens: « Tu et Siba dividite agrum. » Idcirco Roboam litigans cum Altissimo. Litigans enim cum Altissimo, id est Deo, fuisse dicitur, eo quod David reduxisset cum pace. Et quod ait idem Miphiboseth regi: « Etiam cuncta accipiat, postquam reversus  Al. meam pacifice: non hoc dixisse suspicatur gratulanti animo, sed insultanti, et quasi contra Deum murmuranti: eo quod David Dominus in pace reduxisset. Est a
Abbreviated transcription (Latin):
at qͦd displic& emendare. S curandũ sumoꝑe ẽ. ne in suꝑbiam tͣnseat iusticiȩ
mordinatȩ defensio. neq cdũ rectitudo incaute diligitur. ipsa magistra recti¬
tudinis humilitas amittat᷑. ne eũ sibi p̾ee̾ qͥsq despiciat. qu̾e fortasse contingit
ut in aliqͦ actione rep̾hendat. Contͣ hũc tumore̾ suꝑbiȩ subditoꝵ mens adcus¬
todiã humilitatis edomat᷑. si infirmitas ꝓͥa in cessant̃ adtendit᷑. S has uires nr̃a.
ueracit᷑ ȩxammare negligimꝰ. & qͥa de nob̃ fortia credimꝰ: idcirco eos qͥ nob̃ p̾lati¬

Expanded text:
emendari. Sed curandum summopere est ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio, ne dum rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittatur, ne eum sibi praeesse quisque despiciat quem fortasse contingit ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Nam vires nostras veracite
Abbreviated transcription (Latin):
retrix significet eccłam qͤ n habet macula aut rugã. Non dicim̃ ecclłam ꝑmansise¬
s meretcẽ fuisse. Nã &e saluator insymonis lepsi domo sebit inisse comii uto

Expanded text:
retrix significet Ecclesiam, quae non habet maculam neque rugam? Non dicimus Ecclesiam permansisretrix significet Ecclesiam, quae non habet maculam neque rugam? Non dicimus Ecclesiam permansisse meretricem, sed fuisse. Nam et Simon
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ si recurtamꝰ ad ꝓpħas osee udelicet qͥ accepit uxorẽ fornicariũ ex generat filiõ
fornicatiois. & deide ad ulterã & ad hie dechiel qͥ hierlm̃ qͥsi meret̾cem arguu.
qͦd secuta sit amatores suos: & diuaricauerit om̃i transeunti pedes. lupanarq in loco
nio: & de duob gregib imũ oiule faceret. medioq pariete destructo. ineasdẽ auls
oues pus morbidas congregaret. Isec stͣ due uͥge qͦ uugunt᷑ in hiexechieł: &. de qͥb
zachariã dñs refert. EEassũpsi mͥ duas uͥgas. unã uocaui checorẽ & altãm uocauĩ
fimicłu: & paui gregẽ. Mulier qͦq illa meretrix in eũqłio qͦ ihi pedes lac̾mis lauit
crine t̾sit. & ciui peccata dimittunt᷑ manifeste significat ȩccłam de gentib congre¬
gatã. ⁊lec idcirco in pͥma fionte replicaui. neciui uideat᷑ incongruũ si meretces dicarre
quaꝵ una salomonis iudicio filii possessione donata ẽ. Prudens qͣrat auditor. qͥ m̃ me¬

Expanded text:
generat filios fornicationis et deinde adulteram, et ad Hiezechihel, qui Hierusalem quasi meretricem arguit, quod secuta sit amatores suos et diuaricauerit omni transeunti pedes lupanarque in loco nio et de duobus gregibus unum ouile faceret medioque pariete destructo in easdem caulas oues prius morbidas congregaret. hae sunt duae uirgae, quae iunguntur in Hiezechihel et de quibus per Zachariam dominus refert: et adsumsi mit, crine detergit, et cui peccata omnia dimittuntur, manifeste significat Ecclesiam de gentibus congregatam. Haec idcirco in prima fronte replicavi, ne cui videatur incongruum si meretrices dicantur, quarum una Salomonis judicio filii possessione donata est. Prudens quaerat auditor, quomodo me
Abbreviated transcription (Latin):
na intptat᷑ archa. & ornan latine resonat lum̃ nob. Bene gͦ dd̾ cu deĩ
ꝑ offensa qͥ peccauit placare uellet altare iubetͣ marea areuna uł orne. constru¬
ꝑre ut ind̾e unqͥsq coniciat. qͥ a alit diuutas ab homine placari ñ potest. nͥ mnar¬
cha cordis ꝑlum rectȩ fidei & terȩ dilectioi̾s altare ã illi deuotȩ humilitatis constituat
in qͦ sacficiũ pie confessiõĩs ac laudis d̾o acceptabile offerat. Quod recte ꝑeundẽ ꝓpħam

Expanded text:
nterpretatur arca, et Ornan Latine resonat lumen nobis. Bene ergo cum Deum pro offenso quo peccavit placare vellet, altare jubetur in area Areuna vel Ornan construere, ut inde unusquisque conjiciat quia aliter divinitas ab homine placari non potest, nisi in arca cordis, per lumen rectae fidei et verae dilectionis, altare illi devotae humilitain quo sacrificium piae confessionis ac laudis Deo acceptabile offerat. Quod recte per eumdem pro
Abbreviated transcription (Latin):
inparalipomenon legit᷑ mille nilia. & centũ milia de isrł. & de iuda qͣdringent.
septuagrta milia. Quos qͥdẽ intelligendũ ẽ. aioab numeratos ẽẽ. s sũmã eoꝵ
noluisse ostende dd. nͥ tantũ qͣntũ insamuhelis libro scͥbit᷑. Pcussit aut̃ cordd̃¬
ut transferas iniquitatẽ serui tui. qͥa stulte egi nimis. & reliqͣ In libro qͦq ȩxodi
ita scͥptũ ẽ. Locut̃ ẽ dñs ad moysen dicens. Quando tuleris sũmã filioꝵ isił.
iuxta numerũ dabt singłi p̾ciũ ꝓ animab suis dño. & n̾ erit plaga meis ci¬

Expanded text:
lia, centum millia de Israel, et de Juda quadrigenta septuaginta millia . Quos quidem intelligendum est, a Joab numeratos esse: sed summam eorum noluisse ostendere David, nisi tantum quantum in Samuelis Libro scribitur. Immisitque Dout transferas iniquitatem servi tui, quia stulte egi nimis, etc. » In libro quoque Exodi ita scriptum est: « Locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Quando tuleris summam filiorum Israel juxta numerum, dabunt singuli pretium pro animabus suis Domino, et non erit plaga
Abbreviated transcription (Latin):
agens qͦd eũ de gͣuib pericłis diuma pietas liberare dignata ẽ. Enr cũdeder̃ mi¬
mitates. Posteaq misertꝰ ei. medicina incarnatiõĩs sc̃ȩ indulsit. & baptisiat
beneficio xp̃ianu ppłm de orbis unu̾sitate collegit. Ds qͥ acemxit me iltute¬
catholice dicta ꝓferunt᷑. &. cũ magna exultatiõe diumitatis concessa nund̃
laudant᷑. Fec aute uba no uissima qͣ dixit d̃ d fili isai. Cur aut̃ uba nouisis
nͥ qͥa ultim̃a confessionis laud̃e signisxant. quã suꝑato hoste & ꝑacta uictoria mortis
laudẽ sc̃ĩ mȩterñ dõ cantabunt: Bixit iur cuĩ constitutũ ẽ dexp̃o di iacob. egre¬

Expanded text:
agens quod eum de gravibus periculis divina pietas liberare dignata est. Secundo Eccmitates, posteaque misertus ei, medicinam sanctae incarnationis indulsit, et baptismatis beneficio Christianum pcatholicae dicta proferuntur, et cum magna exsultatione divinitatis concessa munera laudantur. CA ultimam confessionem laudis significant, quam superato hoste, et peracta victoria mortis, laudem sancti in aeternum Deo cantabunt. « Dixit vir cui constitutum est de Christo Dei Jacob: egre
Abbreviated transcription (Latin):
subditis: dũ inseriuunt cupiditatib tͣrenis. Unde & scdmn ꝓpłam ñ samem¬
patiis nec siti aqͦ patiunt᷑. s fam̃ & sitĩ audiendi u̾bũ d̃i. Neccant᷑ gͦ gabaontȩ
cũ studiũ recte conu̾sationis & restalatio penitentiȩ. pt lapsũ ab incautis
ꝑhereticos seu ꝑ malignos sp̃c subtͣhit᷑. Gabaon enĩ collis meroris int̾pre¬
tat᷑. Q bene gabaonite int̾fecti dñr. cũ desidiosi qͥq pt ꝑpecͣta scelera ua¬
na spe securitatis adiabobo deludunt᷑. qͥ dic̾t faciamꝰ mala ut ueniant bo

Expanded text:
subditis, dum inserviunt cupiditatibus terrenis. Unde et, secundum Prophesubditis, dum inserviunt cupiditatibus terrenis. Unde et, secundum Prophego Gabaonitae, cum studium rectae conversationis, et restauratio poenitentiae, post lapsum ab incautis per haereticos seu per malignos spiritus subtrahitur. Gabaon enim collis moeroris interpretatur. Et bene Gabaonitae interfecti dicuntur, cum desidiosi quique post perpetrata scelera, vana spe securitatis a diabolo deluduntur, qui dicunt: « Faciamus mala, ut veniant no
Abbreviated transcription (Latin):
gabaonitas. & rełꝙ. Filii saul qui cũ doech idumneo dũ adhuc ꝓueri e̾ent
sacerdotes &. fabaonitas in nobe occider̃ hist̃ Armon. & miphiboseth. qͦs ei¬
pepit respha filia aia &. Sͦ filii michol filiȩ saul qͦs geniierat adriheli filio ber¬
pellai qͥfuit de molathi. Querit᷑ cur filii michol dicant᷑. cũ ñ muichol. sed eiꝰ
soror merob itxor suerit adriheli filio berzellai. Quod ita soluit᷑. Merob qͥp¬
uit & sibi insilios adoptauit. idcireo eiꝰ filii dicunt᷑. Filii qͥppe isił iurauerant
eis & uoluit saul ꝑcutere eos zelo qͦsi ꝓfilus isrł &. iuda dicens iosue gratis¬
stulusse. ideirco eos ꝑimere iubet qͣsi ꝓ delo isrł & iuda. Huiꝰ ultionis causa
ingabaonitas abimelech sacerdos exticit. Hystoria hȩc qͦ fame factã in
isrł ꝓpt̃ gabaonitas occisos narrat. siguralit̾ significat sterilitatẽ bonoꝵ
operũ in plebib ꝓptͣ negligentiã doctoꝵ qͥ ñ ꝓcurant pastũ u̾bi dĩ impendẽ

Expanded text:
guinum sunt filii Saul: qui cum Doech Idumaeo, dum adhuc pueri essent, sacerdotes et Gabaonitas in Nobe occiderunt. Hi sunt Armon et Miphiboseth, quos peperit ei Respha filia Aia, et quinque filii Michol, filiae Saul; quos genuerat Adrieli filio Berzellai, qui fuit de Molathi. Quaeritur cur filii Michol dicantur: cum non Michol, sed ejus soror Merab uxor fuerit Adrieli filio Berzellai. Quod ita solvitur: Merab quipvit, et sibi in filios adoptavit: idcirco ejus filii dicuntur. Filii quippe Israel juraverant eisultionis causa in Gabaonitas Achimelech sacerdos exstitit. Historia haec, quae famem factam in Israel propter Gabaonitas occisos figuraliter narrat, significat sterilitatem bonorum operum in plebibus propter negligentiam doctorum, qui non procurant pastum verbi Domini impendere
Abbreviated transcription (Latin):
dext̾a manu tenuit. s siistrã ad gładiũ latent᷑ mittit. & eiꝰ uscera ef¬
fudit. nͥ hoc qͦd patent dat̾ intelligi. dȩxta nãq m̃tũ tenere est quasi
ex benignitati blandiri. Sed sinstr̃ã ad gladiuĩ mittũ. qͥ latent᷑ ex malicia peuiit¬

Expanded text:
dextera manu tenuit, sed sinistram ad gladium latenter mittens, ejus viscera efdextera manu tenuit, sed sinistram ad gladium latenter mittens, ejus viscera effudit, nisi hoc quod patenter datur intelligi? Dextera namque mentum tenere est, quasi ex benignitatibus blandiri. Sed sinistram ad gladium mittit qui latenter ex malitia percut