comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisse sunt iniquitates: & quorũ tecta ft̃
peccata. Nos gͥ rachel illa significauit qͥ
idola sedendo premimus. si culpas aua¬
ritie penitendo damnamꝰ. que utiq aua¬
ntie ĩmunditia. ñ illis qui uirilit currunt
siins maxime euenit. qui quasi effemina¬
to gressu gradientes. ꝑblandimenta scłi
resoluuntur. Unde & illic eiusdem rache
us uerba sunt hec. Iuxta consuetudinẽ
feminarũ accidit michi. idẽ quasi mulie¬
bria se habere inmotuit. Sumpsit audẽ¬
iacob lapidẽ &e constituit eũ titulũ. & cet̾a.
Diligenter animaduertendũ ẽ quomͦ is¬
tos titulos mrei cunslibet testimonio cons¬
tituebant. ñ ut eos pro dns colerent. s ut
eis aliquid significarent. Dixit iacob fr̃ib
sius. C olligamus lapides. Et congregatis
iapidib: fecerunt aceruũ. Et uocauit eũ¬
testis. Accruus uingua hebrea: gal dicit᷑.
Nad uero testimoniũ. Rursũ linguasira
appellat hebrea. Laban uero id ipsum

Expanded text:
missae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt missae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Nos igitur Rachel illa significavit, qui idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Quae utique avaritiae immunditia, non illis qui viriliter currunt, Sed his maxime evenit qui, quasi effeminato gressu gradientes, per blandimenta saeculi resolvuntur. 7. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: Juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi; id est, quasi muliebria se habere inJacob lapidem, et constituit eum in titulum, etc. Diligenter animadvertendum est quomodo istos titulos in cujuslibet rei testimonio constituebant, non ut eos pro diis colerent, sed ut eis aliquid significarent. Dixit Jacob fratribus suis: Colligamus lapides, et congregatis lapidibus fecerunt acervum et comeervus lingua Hebraea Gal dicitur; ed vero testimonium. Rursum lingua Syra appellavit Hebraea. Laban vero id ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
rat se uelut angłm lucis. Huic seruunt
racob.i. ex parte reproborũ iudaicus popł̃.
ex cuius earne incarnatus dñs uenit. Po¬
test aut̃ ꝑlaban mundus hic exprimi. qͥ
cũ furore iacob sequitur. quia electos qͦsq
do opprimere conat᷑. Huius filiam ad
est seu mund seu diaboli. iacob abstu¬
et de domo patris abstulit. qui ei ꝑ pro¬
pħam dicit: obliuiscere popłm tuunl.
& domũ patris tui. Quid uͦ midolis.
nisi auantia designatur: Unde & ꝓpau¬
iũ dieitur. & auaritia quȩ est idolorũ ser¬
uitus. Laban uero ueniens apud iacob ido¬
iũ non inuenit. quia ostensis mudi the¬
sauris diabolus inredemptore nr̃o uestigia
concupiscentiȩ terrene non reperit. S
que iacob non habiit: ea rachel sedendo
Surgite post quã sederitis. qui manducatis¬
terrenȩ concupiseentiȩ ꝑhumilitatẽ pa¬
tientie cooperuit. De hac cooꝑtione uiti¬
orum ꝑpropħam dicit᷑. Beati quoru re¬

Expanded text:
rat se velut in angelum lucis. Huic servivit rat se velut in angelum lucis. Huic servivit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus hic exprimi, qui cum furore Jacob sequitur, quia eleetos quosqudo opprimere conatur. Hujus filiam, id est, seu mundi, sive diaboli, Jacob abstuet de domo patris abstulit, quia ei per Prophetam dicit: Obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur? Unde et per Paulum dicitur: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob, idolum non invenit, quia, ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit, sed quae Jacob non habuit, ea Rachel sedendo Surgite postquam sederitis . Racterrenae concupiscentiae per humilitatem poenitentiae cooperuit. De hac coopertione vitiorum per Prophetam dicitur: Beati quorum re
Abbreviated transcription (Latin):
adtondendas oues: & rachel furata ẽ idola
patris sui. Nunciatũ est laban die tercio:¬
qd̾ fugeret iacob. Qui assumptis fr̃ib suis.
ꝑsecutus est eum dieb septẽ. & cõprehendit
eum inmonte galaad. et reliqua. Neq eo
tempore galaad mons dicebatul. s ꝑ anticipa¬
tionẽ ut frequent̾ diximus illo uocat᷑ nomi¬
ne quo postea nuncupandus erat.Nones
passus inquit laban ad iacob ut oscularer
filios meos & filias. Hilios ac filias iacobla
filios atq fr̃s cognados appellat. Post lon
gam gͥ seruitutem quã iacob apud socerũ
suũ pro uxorib uł ꝓ mercede seruiuit: pre¬
cepit ei ds ut reuerteret᷑ adpatriã suam.
tunc ignorante suo socero. cũ uxonb et
chel furata erat. apud eum quesunt nec re¬
ꝑit. Quidgͦ sibi hoc ipsũ figuralit̾ uelit:
nunc tamen diaboli tipũ figurat. L aban
quippe int̃pretat᷑ dealbatio. De albatio
quippe diabolus ñ inconuenient̃ accipit᷑.
quia cũ sit tenebrosus ex merito. transfigii¬

Expanded text:
ad tondendas oves, et Rachel furata est idola patris sui. Ubi quod fugeret Jacob; qui assumptis fratribus suis, persecutus est eum diebus septem, et comprehendit eum in monte Galaad, etc. Non quod eo tempore Galaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo vocatur nomine, quo postea nuncupandus est. Non es passus, inquit, Laban ad Jacob, ut oscularer filios meos ac filias, etc. Filios ac filias Jacob, filios seu fratres cognatos appgam igitur servitutem quam Jacob apud socerum suum pro uxoribus vel pro mercede sustinuit, praecepit ei Deus ut reverteretur ad patriam suam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus schel furata est, apud eum requisivit nec reperit. Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio: Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur, quia cum sit tenebrosus ex merito, transfigu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in terfideles tam iudeos quã gentes.
testis est lapis eminens insimilitudinẽ
xp̃i. & aceruus lapidũ qui est multitu¬
do credentiũ.
tueatur dñs & iudicet int̃ nos quando
recesserimus a nobis. si afflxeris filias mea
&e si introduxeris uxores alias suꝑ cas. Hul¬
lus sermonis nr̃i testis est. absq deo qui
p̃sens respieit. Quid ẽ qd̾ dicit laban. nul¬
extrancorũ. aut propt̃ testificationẽ dei
que ita habere deberent: tanquã nemo
cũ eis ẽẽt quẽ testimonio eius adiungerẽt.
It iurauit ia cob ꝑtimorẽ patris sui
ilaac. ꝑtimorẽ utiq quo timebat đm.

Expanded text:
autem inter fideles, tam Judaeos quam gentiles, testis est lapis eminens in similitudinem Christi, et acervus lapidum qui est multitudo credentium. Intueatur Dominus et judicet inter nos, quando recesserimus a nobis, si afflixeris filias meas, et si introduxeris uxores alienas super eas. Nullus sermonis nostri testis est absque Deo, qui praesens respicit. Quod dicit Laban, Nulextraneorum, aut propter testificationem dei, quem ita habere deberent, tamquam nemo cum eis esset, quem testimonio eius adiungerent. Et iurauit Iacob per timorem patris sui Isaac. "per timorem" utique, quo timebat deum,
Abbreviated transcription (Latin):
nedixit eis. reuersusq est in locũ suum.
Qdͥ aut̃ laban &e iacob uiã que ducit
transfiuuiũ interrã promissionis ire
itinere destitit. ñ in conuenient᷑ signi¬
ficare potest duos popłos. temptantes

Expanded text:
nedixit illis; reversusque est in locum suum. Quod autem Laban et Jacob ambo viam quae ducit trans fluvium in terram repromissionis ire itinere destitit, non inconvenienter significare potest duos populos tentantes
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. funiculus triplex: difficile rumpit᷑.
Quia niiirũ scriptura diuina que histor¬
eo allegorco. morali. consueuit sensu int̾p̃¬
tari: nulla herticorũ siue paganorũ ualet
ꝑuersitate corrũpi. Ipsa aũt̃ centoria siue
uela ut recipere funes possent habebant ne¬
cesse ẽ insuꝑiorib suis ansas siue circulos
quib ioem funes immitterent᷑. Et tusiuis
tentorium deifiere:prepara incorde tuore¬
ceptaculum sermonib eiꝰ quopossis ad
suꝑnasuspendi. Imponant᷑ uͦ paxillis colũ¬
narũ funes tentoriorũ: ut sic erpensa atq
inaltum elata pulchritudinẽ tab̃raculi cõ¬
pleant. Commictant sc̃i predicatores fideliũ
cordib eloquia diuina: eosq ꝑhec ad exẽplũ
sui abinfimis crigi cõmoneant: expansa fu¬
nib ac subleuata uela siue tentoria: decus
sui oꝑis mirificũ qd̃ inuoluta nequiuerant.
cunctis longe lateq demonstrant.

Expanded text:
tum est: Funiculus triplex difficile rumpitur. tum est: Funiculus triplex difficile rumpitur. Quia nimirum Scriptura, quae historico, allegorico, morali consuevit sensu interperetari, nulla haereticorum sive paganorum valet perversitate corrumpi. Ipsa autem tentoria sive vela, ut recipere funes possent, habebant necesse est in superioribus suis ansas, sive circulos, quibus iidem funes immitterentur. Et tu, si vis tentorium Dei fieri, praepara in corde tuo receptaculum sermonibus ejus, quo possis ad superna suspendi. Imponantur vero paxillis columnarum funes tentoriorum, ut sic expansa, atque in altum elata, pulchritudinem tabernaculi compleant. Committant sancti praedicatores fidelium cordibus eloquia divina, eosque per haec ad exemplum sui ab infimis erigi commoneant. Expansa funibus, ac sublevata vela, sive tentoria, decus sui operis mirificum, quod involuta nequiverant, cunctis longe lateque demonstrent.
Abbreviated transcription (Latin):
tia inp̃cauendis insidiis: qd fortitudo in ꝑfe¬
rendis molestiis: qd tẽꝑantia incohercendis
delectationib prauis: non ibi erit ubi nicħ
erit omnino mali. Bene aut̃ hecolũne de
lignis sechim sunt facte: uel quia sp̃s angłici
incoruptibiles natura & ĩmortales st̃ condi¬
tĩ uel quia absq peccato conditi incemeratã
sue conditionis puritacẽ semꝑ custo diunt.
De quib apte subdit᷑.
ue ipse quidẽ de aurate erunt & habebt̃
capita aurea. s ee bases argenteas. Beaui¬
rate quippe sunt colũne: ante quas appende¬
ret̃ uelũ. quia posite intra uelũ celi untutes
angłorũ fũme claritatis gratia sunt uestite:
Capita habent aurea: quia mentẽ qua regunt̃
habent presentia diuine cogitationis ac ui¬
sionis illustratã. Habent &e bases argenteas:
quia om̃is eorum natura in hoc quasi fun¬
damento specialit̾ subsistit. ut laudesym¬
norũ suo conditor decantet: ut uoluntatẽ

Expanded text:
tia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perfetia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohercendis delectationibus prauerit omnino mali. Bene autem hae columnae de lignis sethim sunt factae, vel quia spiritus angelici incorruptibiles natura et immortales sunt conditi, vel quia absque peccato conditi, intemeratam suae conditionis puritatem semper custodiunt. De quibus apte subditur: Quae ipsae quidem deauratae erunt, et habebunt capita aurea, sed et bases argenteas. Deauratae quippe sunt columnae ante quas appenderetur velum, quia positae intra velum coeli virtutes angelorum, summae claritatis sunt gratia vestitae. Capita habent aurea, quia mentem qua reguntur habent praesentia divinae cognitionis ac visionis illustratam. Habent et bases argenteas, quia omdamento, specialiter subsistit, ut laudes hymnorum suo Conditori decantet, ut voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
lestis congruere uisionis:Si eñ decorem
flãmasq astrorum. si multifariam nubium
speciem. si ipsam irim consideras mille tra¬
hentẽ uarios aduerso sole colores: nonne ui¬
deris tibi mulco plures ac pulchriores quam
uelo cabnaculi intexte st̃ inditas incelo co¬
lorũ notare picturas: Quatuor aut̃ colũne
ante quas appenlũ est hoc uelũ celestiũ st̃
potestates agminũ uirtutib quatuor eximii
preclare dequib & supra diximꝰ. hoc ẽ forti¬
tudine. cẽperantia. prudentia. iusticia. Que
quidẽ uirtutes alit̃ in laborib & erumnis
uite huiꝰ anobis: alit̃ incelis seruant᷑ ab an¬
głis & animab scĩs. Ibi nanq regnum pre¬
sens uidet᷑ cẽ subditũ iusticie. Est oe hoc im¬
mortalis omnino iusticie. Nullũ bonũ deo
p̃ponere uel equare. prudentie. dõ firmissi
me coherere. forcicudinis: nullo defectu no¬
ticia in subueniendo miseris. qd̾ pruden¬

Expanded text:
lestis congruere visionis? Si enim decorem lestis congruere visionis? Si enim decorem flammasque astrorum, si multifariam nubium speciem, si ipsam irim consideras mille trahentem varios adverso sole colores, nonne videris tibi multo plures ac pulchriores, quam velo tabernaculi intextae sunt, inditas coelo colorem notare picturas? Quatuor autem columnae ante quas appensum est hoc velum, coelestium sunt potestates agminum, virtutibus quatuor eximiis praeclarae, de quibus et supra diximus, hoc est fortitudine, temperantia, prudentia et justitia. Quae quidem virtutes aliter in laboribus et aerumnis vitae hujus a nobis, aliter in coelis servantur ab angelis et animabus sanctis. Ibi namque regnantia praesens videtur esse subditum justitiae. Est et hoc immortalis omnino justitiae; nullum bonum Deo praeponere, vel aequare, prudentiae: Deo firme cohaerere, temperantiae nullo defectu notitia in subueniendo miseris, quod pruden
Abbreviated transcription (Latin):
ne sanguine quẽ offerebat prosua & popli
ignorantia. Uelũ hoc celũ int̾pretat᷑. Quod
aut̃ inpͥore tab̃nacło cocidie ꝑ annũ in tro¬
ibant cũ sacrificiis sacerdotes. suꝑ huiꝰ uite
statu edisserat: ubi sc̃i dño sine int̃missione
famulantes cotidianos sue fragilt tatis erra¬
tus. fine quib eẽ inhac uita nullatenꝰ posst̃.
cotidianis bonorũ oꝑum uictimis. cotidia¬
nis lacrimarũ suarũ libaminib quasi ueri
sacerdoces di et xp̃i eiꝰ expiant. Sumum uͦ
sacerdotẽ qui semel inanno sca sc̃orũ cũ san¬
guie uictimarũ ingrediebat᷑. ipsũ intelu¬
lacerdos inet̃nũ scđm ordinẽ melchisedech
Qui semel oblatꝰ propeccatis nr̃is. ipse sacer¬
dos & hostia ꝑ propriũ sangumẽ in ipsum
celũ intrauit: ut appareat nunc uultuidi
pronobis. Qd̃ aut̃ idẽ uelũ de iacintho &
purpura & cocco bistincto. & bisso retorta
pulchra uarietate contextũ est. quis ñ uide¬
at etiam iuxta litteram pulchrituini ce¬

Expanded text:
ro sui et populi ignorantia . Velum hoc coelum interpretatur. Quod autem in priore tabernaculo quotidie per annum introibant cum sacrificiis sacerdotes, super hujus vitae statu edisserat, ubi sancti Domino sine intermissione famulantes, quotidianos suae fragilitatis erratus sine quibus esse in hac vita nullatenus possunt, quotidianis bonorum operum victimis, quotidianis lacrymarum suarum libaminibus, quasi veri sacerdotes Dei et Christi ejus, expiant. Summum vero sacerdotem, qui semel in anno sancta sanctorum cum sanguine victimarum ingrediebatur, ipsum intellsacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Qui semel oblatus pro peccatis nostris, ipse sacerdos et hostia per proprium sanguinem in ipsum coelum intravit, ut appareat nunc vultui Dei pro nobis. Quod autem idem velum de hyacintho et purpura et cocco bis tincto, et bysso retorta pulchra varietate contextum est, quis non videat etiam juxta litteram pulchritudini coe
Abbreviated transcription (Latin):
florib glificum. De quib scribit lucas: quia
multitudinis credentiũ erat cor unũ &e am¬
ma unã: & ñ erat in eis separatio ulla: nec
quisquã eorum que possidebant aliquid su¬
um cͥẽ dicebat & cetera. In erat nanq ei ia¬
cinctus quia celestia cogitare. celestem
in terris uitã ducere solebat. Inerat pur¬
pura: quia mori erat parata pro xp̃o. In erat
coccus bis tinctus: quia dei & ꝑrimi dilec¬
tione flagrabat. Inerat & bissus retorca. qͥa

Expanded text:
floribus glorificum. De quibus scribit Lucas: Quia floribus glorificum. De quibus scribit Lucas: Quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una; et non erat separatio in eis ulla; nec quisquam eorum quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, etc. . Inerat namque ei hyacinthus, quia coelestia cogitare, coelestem in terris vitam ducere solebat. Inerat purpura, quia mori parata pro Christo. Inerat coccus bis tinctus, quia Dei et proximi dilectione flagrabat. Inerat byssus retorta, q
Abbreviated transcription (Latin):
ce australi collocat᷑. pot̾ grãm que priori
popto data ẽ insinuare. Mensa uͦ que in pai¬
teaquilonis stabat. ea que nob st̃ donata
dci beneficia designare. Recte candelabrũ
contra mensam positũ ẽẽ dr̃: quia nimi¬
rũ seriptura legis ce propħarũ. ꝑ omnia ad
grãm euanguii respicit. Huic uidelicet
cestimoniũ ꝑhibens: & ꝑhanc se sensu spi¬
rictali reuclanda ẽe signisicans. facies ce ten¬
toriũ introitu cab̃nacłi. de iacintho & pur
pura. coccoq bis tincto. & bisso retorta. oꝑe
plumario. Expleta narratione de uelo qd
scũariũ & scũarii scũaria diuidebat: redit
exponere deorientali latere scũarii qd int̃¬
misisse adtẽpꝰ uidebat᷑. cũ cetera eiꝰ latera
australe uidelicet septẽptrionale & occiden¬
tale describeret. Tentoriũ gͦ in introitu ca¬
b̾nacłi pulchra uarietate colorũ contextum:
primitiue ẽ. decus eccłie diuersis uirtutum

Expanded text:
te australi collocatur, potest gratiam, quae priori te australi collocatur, potest gratiam, quae priori populo data est, insinuare; mensa vero quae in parte aquilonis stabat, ea quae nobis sunt donata, Dei beneficia designare. Recte candelabrum contra mensam positum esse dicitur, quia nimirum Scriptura legis et prophetarum per omnia ad gratiam evangelii respicit; huic videlicet testimonium perhibens, et per hanc se sensu spirituali revelandam esse significans. CAPUT IX. Tenin introitu tabernaculi epura coccoque bis tincto, et bysso retorta opere plumario. Expleta narratione de velo, quod sanctuarium et sanctuarii sanctuaria dividebat, redit exponere de orientali latere sanctuarii, quod intermisisse ad tempus videbatur, cum caetera ejus latera, australe videlicet, septentrionale et occidentale, describeret. Tentorium ergo in introitu tabernaculi pulchra colorum varietate contextum, primitivae est decus Ecclesiae, diversis virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
diano. siensa eñ stabat ĩparte aqͥloniꝰ. sarican¬
delabrũ tabnacłi cẽporalia cłi bñficia designant:
qͥb ĩp̃senti reficim᷑ ⁊ illuminamꝰ: ut his in¬
terim confortati et ad iuti crescente gr̃ã me¬
ritoũ. adpanẽ angłorum incelis mandu¬
candũ. et ad uidendam uerã mundi lucem
intrare ualeamꝰ. que st̃ ambo extͣ uelũ. qm̃i
hac solumꝰ uita uel scripturis scĩs ac doctorib
uel ceteris itdẽptionis nr̃e sacram̃tis opꝰ habe¬
mus: in futuro aũt scło ubi dñs palam de pa¬
tre annuntiabit nobis. idẽ palam pattẽ ostẽ¬
det nob̾. Diximꝰ aut̃ supra quia latꝰ tab̾na¬
cłi meridianũ. antiquã dei plebem significa¬
ret. que prior lucẽ diuine cognitionis. prior
feruorẽ diuine dilectionis accepit. parsuero
septẽptrionalis eiꝰdẽ tab̾nacłi. congregatam
aegentib eccłam que diutiꝰ intenebris et
mumbra mortis remanserat. indicaret. Un̾i
recta duistinctione eciã candelabrũ qd̾ in par¬

Expanded text:
enim stabit in parte aquilonis. Mensa et candelabrum tabernaculi temporalia Dei beneficia designant, quibus in praesenti reficimur et illuminamur, ut his interim confortati et adjuti, crescente gratia meritorum, ad panem angelorum in coelis manducandum, et ad videndam veram mundi lucem intrare valeamus. Quae sunt ambo extra velum, quoniam in hac solummodo vita vel Scripturis sanctis ac doctoribus, vel caeteris redemptionis nostrae sacramentis opus habemus, in futuro autem saeculo ubi Dominus palam de Patre annuntiabit nobis, id est, palam Patrem ostendet nobis. Diximus autem supra, quia latus tabernaculi meridianum, antiquam Dei plebem significaret, quae prior lucem divinae cognitionis, prior fervorem divinae dilectionis accipit. Pars vero septentrionalis ejusdem tabernaculi, congregatam de gentibus Ecclesiam, quae diutius in tenebris et in umbra mortis remanserat, indicaret. Unde recta distinctione etiam candelabrum, quod in par
Abbreviated transcription (Latin):
qm eccłia que exangłis scĩs & hominib cons¬
cans partim adhuc peregrinat᷑ in infimis. par¬
tim insuꝑna patria regnat in suꝑnis. adhuc
ciuessuos dirimente uelo celi habet abinui¬
cem segregatos.
ones ce propiciatoriũ suꝑ archam cestimo¬
diatori dei & hominũ specialit̃ ado patre do¬
natumẽ. ut eẽt ꝓpiciatio pro peccatis nr̃isUnd¬

Expanded text:
m Ecclesia quae ex angelis sanctis et hominibus constans, partim adhuc peregrinatur in infimis, partim aeterna patria regnat in supernis, adhuc cives suos dirimente velo coeli habet ab invicem segregatos. Pones et propitiatorium super arcam testimodiatori Dei et hominum specialiter a Deo Patre donatum est, ut esset propitiatio pro peccatis nos
Abbreviated transcription (Latin):
& non illialia quã legis mandata subdidit̃.
Ipsasq tabulas de aurabis: & fundes eis ami¬
Tabule tab̃nacłi de aurate prefulgent: cum
omnis uita. om̃is sermo scõrum predicatorũ.
iucẽ pre monstrat sapientie celestis: nichilq
ncis aliud qua untutũ decus aspicit. Anuo

Expanded text:
et non illi alia, quam legis mandata subdidit. et non illi alia, quam legis mandata subdidit. Ipsasque tabulas deaurabis, et fundes eis annTabulae tabernaculi deauratae praefulgent, cum omnis vita, omnis sermo sanctorum praedicatorum lucem praemonstrat sapientiae coelestis, nihilque in eis aliud quam virtutum decus aspicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
cabulas asũmo usq ad sũmũ. Uectes quinq
qui cabulas cab̃nacłi continent. quinq st̃
abom̃i cẽptantiũ scelerũ sceleratorũq spũ¬
um inpulsione cutat᷑. Et hoc inutroq lace̾.
quia ñ solũ priorẽ dei popłm littera legis eru¬
diebat ad fidẽ & oꝑa bonã. s etiam nos nouitẽ¬
pore testamenti deo seruientes. eadẽ lictera spi¬
ritalit intellecta. maions gr̃a dulcedinis. et
inpresenti ad fidẽ oꝑadionẽq uirtutũ insticu¬
it: & infuturo adspem ꝑpetue remimeratio¬
nis arcendit. Ciusdẽ quoq numeri uectes ad
occidentalẽ sunt plagam: qunia ipsã quoq
cõpletionẽ boni oꝑis quando ad premia fu¬
tura de carne egredim᷑. lex nobis bene intellecta¬
predicat. Unde interroganti diuiti ac dicen¬
ti. magister bone quid bomi faciam ut habe¬
am uitã eternam. Respondit idẽ magister
bonus siuis ad uitã ingredi serua mandata:

Expanded text:
tabulas, a summo usque ad summum. Vectes quinque tabulas, a summo usque ad summum. Vectes quinque qui tabulas tabernaculi continent, quinque sunt sceleratorumque spirituum impulsione tutatur. Et hoc in utroque latere, quia non solum priorem Dei populum littera legis erudiebat ad fidem et opera bona, sed etiam nos novi tempore testamenti Deo servientes, eadem littera spiritualiter intellecta, majoris gratia dulcedinis, et in praesenti ad fidem operationemque virtutum instituit, et in futuro ad spem perpetuae remunerationis accendit. Ejusdem quoque numeri vectes ad occidentalem sunt plagam, quia ipsam quoque completionem boni operis, quando ad praemia futura de carne egredimpraedicat. Unde interroganti ac dicenti, Magister bone, quid boni faciam, ut habeam vitam aeternam? respondit idem magister bonus: Si vis ad vitam ingredi, serva mandata ,
Abbreviated transcription (Latin):
uab quoq: tabulis que mangulis po¬
nende sunt similis iunctura seruabitur:
& erunt simul cabule octo. bases earũ argendee
sedecim: duab basib ꝑ unã cabulã suppuca¬
tis. Angulares cabule sunt tabulis parietum
ꝑ omnia coniuncte: quia future requiei & ĩ¬
morcalicatis gła presenti nr̃e ẽuersationi
ꝑfidem spem &e caritatẽ firmissime conera est
Immo ido stabilis et inc̃cussa presens nr̃a c̃uer¬
sadio ꝑdurat: quia future dona retributiois
credit. sperat. diligit. Et he aut̃ tabule que
uel ꝑfectionẽ bone nr̃e actionis uel future
probonis premia de signant actibi.binis sin¬
gule basib sustentantur. quia hec quoq oĩa
ad c̃firmationẽ euangłice & aplice predica¬
tionis propħe scĩ futura ẽẽ consona uoce pre
dixerunt. facies & uectes delignis sechimqͥnq
ad continendas cabulas in uno latere tab̃na¬
cłi. & qͥnq alios inaltero: & eiusdẽ numeri
ad occidentalẽ plagã: qui mitunt᷑ ꝑ medias

Expanded text:
uabus quoque tabulis quae in angulis ponendae sunt similis junctura servabitur: et erunt simul tabulae octo: bases earum argenteae sedecim: duabus basibus per unam tabulam supputatis. Angulares tabulae sunt tabulis parietum per omnia conjunctae, quia futurae requiei et immortalitatis gloriam, praesenti nostrae conversationi per fidem, spem et charitatem firmissime connexa est. Imo ideo stabilis et inconcussa praesens nostra conversatio perdurat, quia futurae dona retributionis credit, sperat, diligit. Et hae autem tabulae quae vel perfectionem bonae naturae actionis, vel futurae pro bonis praemia designant actibus, binis singulae basibus sustentantur, quia haec quoque omnia ad confirmationem evangelicae et apostolicae praedicationis, prorunt. Facies et vectes de lignis sethim quinque ad continendas tabulas in uno latere tabernaculi, et quinque alios in altero. Et ejusdem numeri ad occidentalem plagam, qui mittuntur per medias
Abbreviated transcription (Latin):
rii scũaria diuident᷑. Circuli quia neq mnit¬
umhabere neq finẽ uident᷑: ñ ñqũa inscrip¬
tura sacra proetmtate ponisolent. Et apte
uelu quo celũ figurat᷑ ꝑ circulos suspensũ ẽẽ
phibet᷑: uel quia inet̾no erat consilio diui¬
nitatis qͣndo mundus crearet᷑. inquo primũ
atq exiniũ locũ habet natura celestis. uel
quia ita factũ est. frmam̃tum celiut nunq̃
eiꝰ factura soluat᷑. Nam quia dñs ait. celũ et̃
cerra transibunt: de celo ẽ aerio accipiendũ.
Intrahoe aut̃ uelũ posita est. archa testam̃ti:
quia mediator di & hominũ iħe xp̃c. quiso¬

Expanded text:
rii sanctuaria dividentur. Circuli qui neque initium habere neque finem videntur, nonnunquam in Scriptura sacra pro aeternitate poni solent. Et apte velum quo coelum figuratur, per circulos suspensum esse perhibetur. Vel quia in aeterno erat consilio divinitatis, quando mundus crearetur, in quo primum atque eximium locum habet natura coelestis, vel quia ita factum est firmamentum coeli, ut nunquam ejus factura solvatur. Nam quia Dominus ait, Coelum et terra transibunt , de coelo est aethereo accipiendum. Intra hoc autem velum posita est arca testamenti, quia mediator Dei et hominum homo Chris
Abbreviated transcription (Latin):
uolant: nequaquã ampluis adlabores certe¬
ne peregrinationis reditun. Cucũdantur
uaq auto uectes lignoiũ sechim. cũ firmis¬
sima sacre scripture testimoma ꝑintpcelta¬
cionẽ misticam his ee huiꝰmodi sensib celes¬
tib acspiritalib ꝓbabunt eẽ ꝑlueida.
t eriges cabnacłm iuxta cremplũ qd¬

Expanded text:
ervolant, nequaquam amplius ad labores terreervolant, nequaquam amplius ad labores terrenae peregrinationis redituri. Circumdantur itaque auro vectes lignorum sethim, cum firmissima sacrae Scripturae testimonia per interpretationem mysticam his et hujusmodi sensibus coelestibus ac spiritualibus probabunt esse perlucida. Et eriges tabernaculum juxta exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
ael euit mistabilit eũ suis ĩaucha sertatꝰ euasit.
patet om̃ib meo qd̾ o̾s diligens iusticiam oe
odio habens iniquitatẽ. pios nouerit de cẽp¬
catione emꝑe. impios uͦ iuxta districtione pu¬
ces fideliũ uerbis inficte ueritatis abincut¬
su deptationũ premunit. Uer̃ quasi uedẽ
ligne lamminis uestiunt᷑ aureis. cũhee
eadem lectio ꝓspiritalẽ intelligentiam la¬
ecctiam catholicã aqua adiliuu bapdismũ
signiticate dinoicitiur. munda &e inmunda
amimalia spiritales & catnales quosq mnee¬
eta lagna arce leuigata et bituminata doe¬
coei grafidei roboratos. coruus de archa egre¬
sus nec reuersius os qui post baptisma ab
apostasiam decidunt: tam̃ oliue ꝑ eoluba
aulatus in archam. eos qui foris quidẽ hocẽ
int hcietaicos baptrtati sunt. s quia pingue¬
dine caritatis habent ꝑ grãm sc̃i spo mi
itate cacholicã merent᷑ introduer. colũba
de archa egressa neq ultra reuersa eos qui
catne soluti adlibetã lucẽ patrie celestis ꝑ¬

Expanded text:
elevit, mirabiliter cum suis in arca servatus evaserit, patet omnibus in eo quod Deus diligens justitiam et odio habens iniquitatem pios noverit de tentatione eripere, impios vero justa districtione putes fidelium verbis infictae veritatis, ab incursu tentationum praemunit. Verum quasi vectes lignei laminis vestiuntur aureis, cum haec eadem lectio Ecclesiam catholicam, aqua diluvii baptismum significare dignoscitur: munda et immunda animalia, spirituales et carnales quosque in Ecclesia: ligna arcae levigata et bituminata, doctores gratia fidei roboratos: corvus de arca egressus nec reversus, eos qui post baptisma ad apostasiam decidunt: ramus olivae per columbam illatus in arcam, eos qui foris quidem, hoc est inter haereticos baptizati sunt: sed quia pinguedinem castitatis habent, per gratiam sancti Spiitatem catholicam merentur introduci: columba de arca egressa, neque ultra reversa, eos qui carne soluti, ad liberam lucem patriae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
Uelũ hoc qd̾ tab̾nacłm diuidebat mediũ.
ita positũ refert iosephus. ut .xx. quidẽ cu¬
biti longitudinis ad priorẽ domũ. decẽ uͦ ꝑci¬
nerent ad scdam: qd̃ ꝑ om̃ia mensuns cẽpli
domũ hoc ẽ scm̃ scõrum habebat separatã.
ita ut longitudo & laticudo eiusdẽ domꝰ
interioris una ẽẽt. Si gͦ eẽt tab̃nacłi pars
interior. longitudinẽ &e latit udinẽ simi¬
lem. hoc ẽ denorũ habebat cubitorũ. Quid
aut̃ idem uelũ figuralit̃ exprimat: apłs
adhebreos manifeste declarat. ubi & boc pari¬
der ex ponit ad sensũ allegorcũ. quare inpͥ¬
ore quidẽ tabnacło.semꝑ indouent sacer¬
dodes sacrificiorũ officia consũmantes: inse

Expanded text:
elum hoc, quo tabernaculum dividebatur medium, ita positum refert Josephus, ut viginti quidem cubiti longitudinis ad priorem domum, decem vero pertinerent ad secundam. Quod per omnia mensuris templi, domum, hoc est sanctum sanctorum habebat separatam: ita ut longitudo et latitudo ejusdem domus interioris una esset. Sic ergo tabernaculi pars interior longitudinem et latitudinem similem, hoc est denorum habebat cubitorum. Quid autem idem velum figuraliter exprimat, Apostolus ad Hebraeos manifeste declarat, ubi et hoc pariter exponit ad sensum allegoricum: quare in priore quidem tabernaculo semper introirent sacerdotes, sacrificiorum offic
Abbreviated transcription (Latin):
quia comorat᷑ insecreto cũ año udit sub¬
lume anglice puritatis. & ĩmortalicatis u¬
cam: ad euiꝰ instar humanã int̾ra conues¬
sationẽ inquantũ mortalib imitari pol¬
imicationẽ anguce puritatis. quã ipse
inocculto conceplari meruit opusane¬
mũq cõponunt hactenus de pariete dẽ¬
pii metidiano scpcẽpttionali. &e occiden¬
tali praut dñs dedit expositũ est. insequen¬
tib aut̃ etiam orientale latus qualit̃ sit cõ¬
positũ monstratur. S prius scriptura de me¬
dio pariete qui sc̃a scõrum apriore tabnacło
diuidebat intimandũ iudicauit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
quia commoratus est in secreto cum Domino, vidit sublimem angelicae puritatis et immortalitatis vitam. Ad cujus instar, humanam in terra conversationem, in quantum mortalibus imitari posimitationem angelicae puritatis quam ipse in occulto contemplari meruit, opus animumque componunt. Hactenus de pariete templi meridiano, septentrionali et occidenDominus dedit, expositum est. In sequentibus autem, etiam orientale latus qualiter sit compositum, monstratur. Sed prius Scriptura de medio pariete, qui sancta sanctorum a priore tabernaculo dividebat, intimandum judicavit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ieetes ꝑ amuilos aureos cabulata continent:
cũ uerba sacri eloquii ꝑ promissionẽ regni
clestis stacũ sce ecclie confirmant: ut eominꝰ
pturbationes mundi cimeat. quo certiꝰ sta¬
bilitatẽ ꝑpetue remunerationis didro
bene aũt de eiscde uectib subdit᷑. quos oꝑ¬
es iaminis aureis. Lãminis qui ppe aureis

Expanded text:
ureos tabulata continent, cum verba sacri eloquii per promissionem regni coelestis, statum sanctae Ecclesiae confirmant; ut eo minus perturbationes mundi timeat, quo certius stabilitatem perpetuae remunerationis didicit. Bene autem de eisdem vectibus subditur: Quos operies lamin
Abbreviated transcription (Latin):
ngnesi ca de inexodo. eacdẽ inlerntico ade
nubro mimerorũ eadẽ indeutero nomio
setipta concinet᷑. Et quinꝙ anuli aurei su¬
guls ⁊abnacłi t̃abulis erant infixi. quia cor¬
Qaiustorum multũ ailacata ꝑ amorẽ inom¬
nb legis mosay ce libris. ñ solũ correptionẽ

Expanded text:
in Exodo, eadem in Levitico, eadem in libro Numerorum, eadem in Deuteronomio scripta continetur. Et quinque annuli aurei singulis tabernaculi tabulis erant infixi, quia corda justorum multum dilatata per amorem, in omnibus legis Mosaicae libris non solum correctionem
Abbreviated transcription (Latin):
gram. Et alibi. De fructu inquit oris uiri
replebit᷑ uent̾ eius: & genimina labiorũ
illiꝰ saturabunt eum.

Expanded text:
am . Et alibi: De fructu, inquit, oris viri replebitur venter ejus, et genimina labiorum ejus saturabunt eum.
Abbreviated transcription (Latin):
ueti poncificis iħu xp̃i: qui semet ipsum ob¬
culit oblationẽ & hostiam dõ pro nob modorẽ
suauitatis qui et uire potest tr̃ moysiuocari.
Quis eñ amplius alterifr̃no est federe conenis:
qua xp̃c moysilegigr̃a. nouũ tessamentum
ueteri:
aaron quas illi moyses fecit: oꝑa sunt iusticie
& sc̃itatis. quescriptitia sacra leg is doctorib
habenda cõmendat: quoũq inhis qui pte¬
cessere in xp̃o exempla que imittent᷑ osten¬
dit. Sapientes aut̃ corde quos ad faciendas
casciem uestes as spũ prudentie repleuit. ip¬

Expanded text:
metipsum obtulit oblationem et hostiam Deo pro nobis in odorem suavitatis. Qui etiam jure potest frater Moysi vocari: quis enim amplius alteri fraterno est foedere connexus, quam Christus Moysi, legi gratia, Novum Testamentum Veteri? Aaron quas illi Moyses fecit, opera sunt justitiae et sanctitatis, quae Scriptura sacrae legis doctoribus habenda commendat, quorumque in his qui praecessere in Christo, exempla quae imitentur, ostendit. Sapientes autem corde, quos ad faciendas easdem vestes Deus spiritu prudentiae replevit, ip
Abbreviated transcription (Latin):
erant quatuor &e minoris ordinis sacerdodib.
concessa femmalia uidelicet liea tunica et
ualteus & cidaris. Decebat eñĩ ut quo maiore
quil gradu eẽt in signis. eo pluriorib &e iuurtu¬
tum actib ad mirandis fulgeret. Cuncta aũ
fiunt de auro purissimo preciosisq colorib.
quianil uile acsodidũ in sacerdotis ore uelope
debet apparere. s cuncta que agit. uniuersa que
loquitꝰ. omma que cogitat. & corã hominib p̃¬
clara. & inconspectu int̾ni arbitris oportet ẽẽ

Expanded text:
erant quatuor et minoris ordinis sacerdotibus erant quatuor et minoris ordinis sacerdotibus concessa: feminalia videlicet, linea tunica, et baltheus et cidaris. Dicebat enim ut quo majore quis gradu esset insignis, eo pluribus et jam virtutum actibus admirandus fulgeret. Cuncta autem fiunt de auro pretiosisque coloribus, quia nihil vile ac sordidum, in sacerdotis ore vel opere debet apparere; sed cuncta quae agit, universa quae loquitur, omnia quae cogitat, et coram hominibus praeclara, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ aũ uestimenta erunt que facient. Ra¬
tionale. & suꝑ humerale. tuncã lincam
stticłam cidat̃ĩ et balcheum. facient uestimen
casca daron fr̃i tuo &e filiis ciꝰ. ut sacerdocio fun¬
gant᷑ michi. Accipientq aurũ & iacintã
& purpurã coccuq bis tinctumetbyssũ. Quo¬
mͦ hec singła facta sint pleniꝰ insequentib ex¬
plicatur. Rationale aut̃ pectors habitus. luꝑ¬
humeraleẽ humerorũ. tunica ⁊ linea stricta.
id ẽ camisia totũ corpul opiunt: cidaris caput
ornat: balccũ utramq tunicam. simul &e suꝑ¬
humerale: artiꝰ ad corpus aptat. Quib sex in¬
dumentis inferi septimũ iungitͭ. ce octauum
feminalia uidelicet linea ad coopiendũ car¬
nem turpitudinis: & lamina aurea siapcida¬
rim quetitulo nominis dñi. ceceris altor d̾ib
ut nulla ci omnino ruga inee̾t. Ascendebat
aut̃ usq ad etira. unde & grece poderis. idẽ
calaris uocabat᷑. His octo gencrib uestium
pontifex tempore sacrificii solebat inaui. eqͥb

Expanded text:
ec autem vestimenta erunt, quae facient: Rationale et superhumerale, tunicam et lineam strictam, cidarim et baltheum. Facient et vestimenta sancta Aaron fratri tuo et filiis ejus, ut sacerdotio fungantur mihi, accipientque aurum et hyacinthum, et purpuram, coccumque bis tinctum, et byssum . Quomodo haec singula facta sint, plenius in sequentibus explicatur. Rationale autem pectoris habitus, superhumerale est humerorum tunica et linea stricta, id est, camisia, totum corpus operiunt. Cidaris caput ornat, baltheum utrumque tunicam simul et superhumerale, artius ad corpus aptat. Quibus sex indumentis, inferius septimum jungitur et octavum: feminalia videlicet linea, ad cooperiendam carnem turpitudinis, et lamina aurea super cidarim, quae titulo nominis Domini, caeteris altior omnibus, ut nulla ei omnino ruga inesset. Descendebat autem usque ad crura: unde et Graece poderis, id est, talaris vocabatur. His octo generibus vestium pontifex tempore sacrificii solebat indui, e quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ra possint premia ꝑuenire. Nlam qd̾ frẽm suũ
moyses cũ filiis suis insaceidotiũ ordinare pre¬
cipitur: quid nob aliud mistice cõmendat᷑. nͥ
qd om̃s qui officiũ doctoris sortiunt᷑. tanto
debent studio & amore meditationi diuine
legis adherere: ut quasi germana ei uideantur
cognatione comungi: Neq hoc qđ primi
filii aaron post oydinationẽ cũ ignem
alicnũ offerrent coiam dño igne celesti ꝑie¬
runt. asignificatione nr̃i miserabilis tempo¬
ris abhoret.: ubiñ nulli sacerdotũ ac doctoꝵ.
loco potiti. qd̾ dictuquoq graue & lugubre
satis est. dũ ignẽ cupiditatis ignisuꝑne di¬
lectionis ante ponunt. igne suꝑne ultioniᷤ
absumunt᷑: quorũ ꝑpetua dampnatio cẽpo¬
rali est.filiorũ aaron morte figurata. quan¬
uis excellentioris figura misterii quomͦ tab̃¬
nacłm cũ onatib ac uasis sins scam̃ desig¬
nat eccłiam. pulcherrima uututũ siue ꝑso¬

Expanded text:
ra possint praemia pervenire. Nam quod fratrem suum ra possint praemia pervenire. Nam quod fratrem suum Moyses cum filiis in sacerdotium ordinare praecipitur, quid nobis aliud mystice commendat, nisi quod omnes qui officium doctoris sortiuntur, tanto debent studio et amore meditationi divinae legis adhaerere, ut quasi gemina ei videantur cognatione conjuncti? Neque hoc quod primi filiorum Aaron post ordinationem cum ignem alienum offerrent coram Domino, igne coelesti perierunt, a significatione miserabilis nostri temporis abhorret ubi nonnulli sacerdotum ac doctorum loco potiti quod dictum quoque grave ac lugubre satis est, dum ignem cupiditatis igni supernae dilectionis anteponunt, igne supernae ultionis absumuntur; quorum perpetua damnatio, temporalis est filiorum Aaron morte figurata, quamvis excellentioris figura mysterii, quomodo tabernaculum cum ornatibus ac vasis suis, sanctam designat Ecclesiam, pulcherrima virtutum sive perso
Abbreviated transcription (Latin):
extrinsecus fulgebat. hoc intellectum spirita¬
uter implis sacerdocũ nrõium mentibus
altũ incus emineat. hoc ineorũ actib pre
ceteris fidelium meritis foris głosũ clares¬
cat. Unde apte p̾cipit᷑ moysrut applicet
ad se aaron frẽm suũ cũ filiis suis demedio fili¬
orum isrł ad fungendũ saccidotio corã dño.
Necesse ẽ eñi ut quicũq ad maioẽ insc̃ã ec¬
cłia gradũ promouendi sunt. maiore mentis
industria sese adlegẽ di applicent. idẽ diui¬
norum obseruantia mandatorũ. solleitiore
preceteris animo copulent᷑. Hẽ eñi cos qui
sacerdotio functurisunt de medio filiorum
isrł ad moysen applicari: presules acdocto¬
tes scẽ eccłie cõmunẽ uitam electorũ singłar
mentis culmmne transcendere: & familiari
inspectione quid lex generalit̃ omnib electiᷤᷤ
quiduͦ paucis ꝑfectiorib spetralit̃ loquat᷑
acende: ut altiori excellentia meritorũ ad altio¬

Expanded text:
extrinsecus fulgebat, hoc intellectum spirituaextrinsecus fulgebat, hoc intellectum spiritualiter, in ipsis sacerdotum nostrorum mentibus altum intus emineat; hoc in eorum actibus prae caeteris fidelium meritis, foris gloriosum clarescat. Unde apte praecipitur Moysi, ut applicet ad se Aaron fratrem suum cum filiis de medio filiorum Israel, ad fungendum sacerdotio coram Domino. Necesse est enim, ut quicunque ad majorem in sancta Ecclesia gradum promovendi sunt, majore mentis industria, sese ad legem Dei applicent, id est divinorum observantiae mandatorum, solertiore prae caeteris animo copulentur. Hoc est enim eos qui sacerdotio functuri sunt de medio filiorum Israel, ad Moysen applicari: praesules ac doctores sanctae Ecclesiae, communem vitam electorum, singulari mentis culmine transcendere, et familiari inspectione quid lex generaliter omnibus electis, quid vero paucis perfectioribus specialiter loquatur, attendere: ut altiori excellentia meritorum ad altio
Abbreviated transcription (Latin):
dotalis officisubi & ipsum sacerdotiũ et
tabernaculũĩ qͦ gerebat᷑. & popłs cui gere¬
batur. iamdudũ ẽẽ cessauerunt: Undeconᷤ¬
complendũ: ubi succedentib sibiꝑ ordi¬
nẽ doctorib simul & auditorib ueritatis.
nunquã deerunt spiritalis & filii isrł qui
indomũ dm̃ dona pietatis offerant. et filii
aaron idẽ ueri saceidotis nr̃i. qui illis lu¬
cem uerbiministrent: donec cõpleto scłi
huiꝰ statu. & ipso quoq tabernacło deido¬
to idẽ uniuersa electorũ mulaitudine
ad regnum celeste translata: nonerunt
ultra qui abhominib crudiantur hoĩes:
ron frẽm tuum cum
filiis suis de medio
filiorum isrł ut sa¬
cerdotio fungant᷑
michi. aaron na¬
dab. &. abiii. et
elcazar. & itha¬
mar. Descrip¬
ca factura
tab̾nacłi. consequent̃ sacerdotes quiieo mi¬
nistrent ordinant᷑. Quorũ quidẽ ordinatio
& habitus. recteeccłie saceidotib congruit:
ita ut omne qd̾ illic in ornatu uestiũ clarum

Expanded text:
dotalis, ubi et ipsum sacerdotium et tabernaculum, in quo gerebatur, et populus cui gerebatur, jamdudum esse cessaverunt? Unde conscomplendum, ubi succedentibus sibi per ordinem doctoribus, simul et auditoribus veritatis, nunquam deerunt spirituales filii Israel, qui in domum Domini dona pietatis offerant, et filii Aaron, id est, veri sacerdotis nostri, qui illis lucem verbi ministrent, donec completo saeculi hujus statu, et ipso quoque tabernaculo Dei toto, id est, universa electorum multitudine ad regnum coeleste translata, non erunt ultra qui ab hominibus erudiantur homines,ron ffiliis suis de medio filiorum Israel, ut sacerdotio fungantur mihi Aaron, Nadab et Abiu, et Eleazar et Ithamar . Descripta factura tabernaculi, consequenter sacerdotes qui in eo ministrent ordinantur, quorum quidem ordinatio et habitus, recte Ecclesiae sacerdotibus congruit: ita ut omne, quod illic in ornatu vestium clarum
Abbreviated transcription (Latin):
filii aei quẽ posuit q̃s propitiatione ꝓpecca
cisnrie consonauoce predicant. Bene sequit᷑.
et collocabunt eum aaron & filii es. qura
non omnũ ẽ sacramenta fidei predicare ir
popło. s conum solũ modo quioe castitate
haei &r executione bone oꝑationis adfilios
sumit sacerdotis. dñi uidelicet &e sal¬
uatoris nt̃i ꝑtinere probant᷑. Beneaũt adhuc
a ddituar. ce usq mane luccat cora dño. Quaut
cransacta nocte scłi huiꝰ mane futurũ secult
mus apparante ce illustrante nos ueraluec
dicit¬

Expanded text:
filii Dei, quem posuit Deus propitiationem pro peccatis filii Dei, quem posuit Deus propitiationem pro peccatis nostris, consona voce praedicant. Bene sequitur: Et collocabunt eam Aaron et filii ejus. Quia non omnium est sacramenta fidei praedicare in populo, sed eorum solummodo, qui et castitate fidei, et exsecutione boni operis, ad filios summi sacerdotis, Domini videlicet et Salvatoris nostri, pertinere probantur. Bene autem adhuc subditur. Et usque mane luceat coram Domino. Cum enim transacta nocte saeculi hujus, mane futurum saeculimus, apparente et illustrante nos vera dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝑmundata que sola uidelicet intentione
pmcendi &e scriuendi dño uerba ciꝰ audire de¬
lecttt. Offerat aaron cũfiliis sius igne non
alienũ s desuꝑ missũ adaccendenda luceriã.
sicut etiam ad consumenda holocausta as
eni sumꝰ sicut plurimi adulterantes uerbũ
aei s exsinceritate. s ex do sicut corã deo inxp̃o
loquim᷑. Hoc igne utantur ad illustianda
consecranda holocausta oꝑum bonorũ luoꝵ.
hoc ad incendenda chimiamata orationtem
scãtum. Bene aut̃ dr̃. ut ardeat lucerna semꝑ
intab̾nacło cestimonii: quia nunquaen
sea cccłia iux predicationis nunqua de bet
humilitas auditorũ pura que hanc libent̃
excipiat. immo & solleiter inquirai dere
Beneadditur. extra uelum qd appensumelt
cestimonio. Hon eñ intra uelum celi opus
habemis lucerna scripturarũ ubiarca est
idẽ agmina celestis milicie głam in carnai

Expanded text:
tione permundatam, quae sola videlicet intentione tione permundatam, quae sola videlicet intentione placendi et serviendi Domino, verba ejus audire delectet. Offerat Aaron cum filiis suis, ignem non alienum, sed desuper missum ad accendendam lucernam: sicut etiam ad consumenda holocausta ac enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum, sed ex sinceritate, sed ex Deo, sicut coram Deo in Christo loquimur. Hoc igne utantur ad illustranda consecranda holocausta bonorum operum suorum; hoc, ad incendenda thymiamata orationum sanctarum. Bene autem dicitur: Ut ardeat lucerna semper in tabernaculo testimonii, quia nunquam in sancta Ecclesia lux praedicationis, nunquam debet humilitas auditorum pura, quae hanc libenter excipiat, imo et solerter inquirat, deesse. Bene additur: Extra velum quod oppansum est testimonio. Non enim intra velum coeli opus habemus lucerna scripturarum, ubi arca est id est, agmina coelestis militiae, gloriam incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
indomo dñi. & faceidoces lucernam coponãt:
insiforte hoc figurate imꝑatur. ut fideles &
religiosi auditores prompta adobediendũ
fidei coda afferant: doctores uͦ eis ignẽ uerbi
celestis quo &e illuminent᷑ ad agnoscendum.
& inflamment᷑ ad diligendum dm̃ predican¬
doministrent: Notandũ aũt qd̾ non in diffe¬
tent᷑ oleum offerre filii isrł. s cũ distinctiõe
oleum dearborib oliuarũ precipiunt᷑ & in¬
suꝑ additur purissimũ piloq contulure:
sicut nec ignis alius quam qui decelo descen¬
dit. uel inlucernis scĩs ardere. uel in altare di
debet accendi. Sẽs eñi sp̃s discipline effugict
fictum. Offerant gͦ filii isrł oleum adlucer¬
nam dei. non qualecunq s de lignis oliua¬
rum. & hoc purissimũ piloq contusũ. offe¬
rant boni auditoes spititalib doctorib
conscientiam puramae caritatis g̃afecun. dam.
piloq sedule ꝓbationis abom̃i nequiae cõioie¬

Expanded text:
in domo Domini, et sacerdotes lucernam componant, in domo Domini, et sacerdotes lucernam componant, nisi forte hoc figurate imperatur, ut fideles et religiosi auditores, prompta ad obediendum fidei corda afferant: doctores vero, eis ignem verbi coelestis quo et illuminentur ad cognoscendum, et inflammentur ad diligendum Deum, praedicando ministrent? Notandum autem, quod non indifferenter oleum offerre filii Israel, sed cum distinctione, oleum de arboribus olivarum praecipiuntur, et insuper additur, purissimum piloque contusum. Sicut nec ignis alius qui de coelo descendit, vel in lucernis sanctis ardere, vel in altari Dei debet accendi. Sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum. Offerant ergo filii Israel oleum ad lucernam Dei non qualecunque, sed de lignis olivarum, et hoc purissimum piloque contusum. Offerant boni auditores spiritualibus doctoribus, conscientiam puram et charitatis gratiam fecundam, piloque sedulae probationis ab omni nequitiae commis
Abbreviated transcription (Latin):
omni onatu cab̾nacłi consequent ctiam lil¬
men lucerne preuidetut: ut decoreiꝰ ad muabi¬
ui ficut int̃diu lumine solati. ita etiam noctu
iucernalib flammis illustret᷑: neq unquam
indomo dei aliquis tenebrarũ locus aliqua
umbrarũ possit hora suppetere. Iuxta s nis¬
ticossensus quid significet lumenlucerne
añs ineuangłio declarat: qui cũ ꝑ parabo¬
lam dixisset. neq accendunt lucernã & po¬
nunt eam submodio. s suꝑ candelabrũ. at
luceat om̃ib qui indomo sunt dei. moxap¬
ce subiunxit. sic luceat lux ur̃a corã hominib
ut uideant oꝑa uĩabona. Lucernagͦ lucis in
domo deioꝑasunt iustorũ: que mentes intu¬
entiũ sius exemplis illuminent. Uerũ dili¬
gntiꝰ intuendũ qd̾ &e lucerma semꝑ intab̾nacu¬
o deipossit atdere: filii quidẽ isił oleũ offer¬
re. daron auĩt & filii cius ipsam lucernam col¬
locare iubentur. Que ẽ gͦ hec distinctio ut
ad nutriendam popłs olcum offerat lucem

Expanded text:
o ornatu tabernaculi, consequenter etiam lumen lucernae praevidetur, ut decor ejus admirabilis, sicut interdiu lumine solari, ita etiam noctu lucernalibus flammis illustretur; nec unquam in domo Dei aliquis tenebrarum locus, aliqua umbrarum possit hora suppetere. Juxta vero mysticos sensus quid significet lumen lucernae, Dominus in Evangelio declarat qui cum per parabolam dixisset: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo Dei sunt , mox aperte subjunxit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona. Lucerna ergo lucis in domo Dei, opera sunt justorum, quae mentes intuentium suis exemplis illuminant. Verum diligentius intuendum, quod ut lucerna semper in tabernaculo Dei possit ardere, filii quidem Israel oleum offerre, Aaron autem et filii ejus, ipsam lucernam collocare jubentur. Quae est haec distinctio, ut ad nutriendam populus oleum offerat lucem