comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non parũ boni exlibris illis ꝓuincia ur̃a
ꝑcepit. in eare maxime inqua capitalit᷑
errat᷑. Decreatore quippe ñde creatura
tã falsa & tã nefaria sentiunt᷑. Siue ergo
in hanc fidẽ qui deuiauerant restituti s.
siue qui eã nondũ nouerant illarũ dispu¬
tationẽ lectione didicerunt. hoc se
gaudeant didicisse qđ sanũ est. Qđ autẽ
& in eis erroris quã quã te cognouisse iã
uideã. tamen quẽ ad modũ contra talia
disseratꝰ ibi melius dicere poteris ubi error¬
ipse & olim exortus ẽ & non olĩ proditus.
Q uantũ possũ tam̃ etiã ego cõmoneo. ut de
diaboli angłorũq eius correctione. & iN
pristinũ statũ reparatione sapere nihil
Audeas. Non quia diabolo & demonib in¬
uidemus. & eo modo quasi uicẽ maliuo¬
lentiae rependimus. cũ illi ñ ob aliud nisi
in uidentiae stimulis agitati. nr̃a iti nera
quib indm̃ tendimus ꝑ turbare conent᷑:

Expanded text:
non parum boni ex libris illis provincia vestra non parum boni ex libris illis provincia vestra percepit, in ea re maxime in qua capitaliter erratur; de Creatore quippe, non de creatura, tam falsa et tam nefaria sentiuntur. Sive ergo in hanc fidem qui deviaverant restituti sunt, sive qui eam nondum noverant, illarum disputationum lectione didicerunt, hoc se gaudeant didicisse quod sanum est. Quod autem et in eis erroris est, quanquam te cognovisse jam videam; tamen quemadmodum contra talia disseratipse et olim exortus est et non olim proditus. Quantum possum tamen etiam ego commoneo ut de diaboli angelorumque eius correptione et in pristinum statum reparatione sapere nihil audeas; non quia diabolo et daemoniis inuidemus et eo modo quasi uicem maliuolentiae rependimus, cum illi non ob aliud nisi inuidentiae stimulis agitati nostra itinera quibus in deum tendimus perturbare conentur;
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ñ est uoluntas nihil. Iã uero quod
dolendũ ad didisti. ex priscilliani heresi
aderrorẽ origenis apud uos homines fuisse
delapsos. nec ab illa peste potuisse sa nari.
nisi & ipsa medicina morbidũ aliquid in¬
tulisset : non ẽ quidẽ dolor iste culpandus.
Ueritas enũ debuit ñ falsitas. pellere falsitatẽ.
Nã hoc mutare ẽ. malũ non euitare. Uerũ¬
tamen quia deipso dõ creaturarũ om̃ium
conditore. hoc ẽ. de ipsa coaet̃na & incõmu¬
tabili trinitate ab eis qui ad uos libros ori¬
genis at tulerant. id traditũ eẽ. cõmemoras.
qđ ueritas habet: Contra quã ueritatem.
priscillianus sabellianũ antiquũ dogma
restituit. ubi ipse pat̃ qui filius. qui & sp̃s
ita sentit. ut ñ eã ꝓpriã uelit habere naturã.
sed de ipso dõ tã quã particulã defluere. &
tã de formit̾ inquinari atq indeterius
cõmutari. cũ manicheis audeat affirmare.

Expanded text:
factum, non est voluntas nihil. CAPUT IV. 4. Jam vero quod factum, non est voluntas nihil. CAPUT IV. 4. Jam vero quod dolendum addidisti, ex Priscilliani haeresi ad errorem Origenis apud vos homines fuisse delapsos, nec ab illa peste potuisse sanari, nisi et ipsa medicina morbidum aliquid intulisset; non est quidem dolor iste culpandus: veritas enim debuit, non falsitas pellere falsitatem; nam hoc, mutare est malum, non evitare. Verumtamen quia de ipso Deo creaturarum omnium conditore, hoc est, de ipsa coaeterna et incommutabili Trinitate, ab eis qui ad vos libros Origenis attulerunt, id traditum esse commemoras quod veritas habet; contra quam veritatem Priscillianus Sabellianum antiquum dogma restituit, ubi ipse Pater qui Filius, qui et Spirita sentit, ut non eam propriam velit habere naturam, sed de ipso Deo tanquam particulam defluere, et tam deformiter inquinari atque in deterius commutari cum Manichaeis audeat affirmare:
Abbreviated transcription (Latin):
UIs que adeo igit᷑ in eo qđ ex nihilo fecit.
uoluntas ñ nihil dicit᷑. ut ipsa p̃cipue
cõ m̃ detꝰ. Nã cui dicit᷑. sub est enĩ tibi
cũ uoles posse. siue ad sit unde fiat. siue
non adsit: sat est uoluntas ubi sũ ma est
potestas. Quomodo ergo in eo qđ denihilo crtat᷑.
uoluntas creantis nihil eẽ. ꝑhibet᷑. cũ ꝓpt̃ ea
denihilo creari aliquid possit. quia uoluntas
creantis etiã sine materia sibi sufficit :¬
đ sĩ forte ñ solũ animã sed nullã omnino
creaturã uolunt fateri exnihilo factã
ideo qm̃ quicquid ds̃ fecit. uoluntate fecit.
quȩ uoluntas utiq nonẽ. nihil. respiciat
unde scđm corpus factus sit homo. Certe
enĩ sicut scriptura testat᷑. eũ delimo uel
de puluere t̾rae ds̃ fecit. nec tam̃ uoluntas
dĩ. puluis aut limus ẽ. Sicut ergo in eo
qđ exlimofactũ ẽ. quã uis uoluntate sit
factũ . non ẽ. uoluntas limus: Ita in eo qđ
ex nihilo factũ ẽ. quãuis uoluntate sit

Expanded text:
Usque adeo igitur in eo quod ex nihilo fecit voluntas non nihil dicitur, ut ipsa praecipue commendetur. Nam cui dicitur: Subest enim tibi cum voles posse, sive adsit unde fiat, sive non adsit, sat est voluntas, ubi summa est potestas. Quomodo ergo in eo quod de nihilo creatur, voluntas creantis nihil esse perhibetur, cum propter ea de nihilo creari aliquid possit, quia voluntas creantis, etiam sine materia, sibi sufficit? Quod si forte non solum animam, sed nullam omnino creaturam volunt fateri ex nihilo factam, ideo quoniam quidquid Deus fecit, voluntate fecit, quae voluntas utique non est nihil, respiciant unde secundum corpus factus sit homo. Certe enim, sicut Scriptura testatur, eum de limo vel  voluntate fecit. Nec tamen voluntas Dei pulvis aut limus est. Sicut ergo in eo quod ex limo factum est, quamvis voluntate sit factum, non est voluntas limus; ita in eo quod ex nihilo factum est, quamvis voluntate sit
Abbreviated transcription (Latin):
bonos quã diu hoc ipsũ bonis expedit. uel
tẽ poralit̃ aliquid ualent. Itaq etiã siom̃s
hom̃i nes conuerterent᷑ ad dm̃. int̃quos sunt
etiã inimici ꝓ quib iubem᷑ orare : diabolus tam̃
qui operat᷑ infiluis diffidentiae. remaneret
in scłi fine dã nandus: quẽ finẽ iusti cd̃ ue¬
nire desiderant. quã uis ꝓ inimicis suisoreNt.
tam̃ ñ absurde uindictã desiderare
dicuntur
UODDICTUMEST. ORATENEFIAT

Expanded text:
bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel temporaliter aliquid ualent. itaque etiam si omnes homines conuerterentur ad deum, inter quos sunt etiam inimici, pro quibus iubemur orare, diabolus tamen, qui operatur in filiis difin saeculi fine damnandus: 3 quem finem justi cum venire desiderant, quamvis pro inimicis suis orent, tamen non absurde vindictam desiderare dicuntur. quod dictum est: Orate ne fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ita & illud. Hoc autẽ posterius. his uerbis
Si illud quanto minus illudꝰ aut si illud.
ista ponunt᷑. Hic ergo iniquus udex non
deret dñs quanto certiores eẽ. debeant qui
dm̃ ꝑ seuerant̃ rogant fontẽ iusticiae atq
mi scđiae. uel si quid excellentius dici aut
audiri potest. cũ apud iniquissimũ iudicẽ
usq ad effectũ implendi de siderii ualuerit
ꝑ seuerantia dep̃cantis. Ipsa uero uidua.
potest habere similitudinẽ ecłae. quod
desolata uidet᷑ donec ueniat dñs. qui ta m̃
in secreto etiã nunc curã eius gerit. Si aut̃
mouet cur electidĩ se uindicari dep̃cant᷑.
qđ etiã in apocalỹpsi loħis de martr̃rib
dicit᷑. cũ aꝑtissime moneam᷑ ut ꝓnr̃is ini¬
mitis & ꝑ secutorib. oremus. intelligendũ
ẽ. eã uindictã eẽ. iustorũ. ut om̃s mali
pereant. Pereunt autẽ. duobus modis.
ut conuersione adiusticiã. aut amissa per
suppliciũ pocestate. quanunc aduersus

Expanded text:
ita et illud; hoc autem posterius his uerbis: ita et illud; hoc autem posterius his uerbis: si illud, quanto magis illud? aut: si illud, ista ponuntur. hic ergo iniquus iudex non deret dominus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque misericordiae uel si quid excellentius dici aut audiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, quod etiam in Apocalypsi Iohannis de martyribus dicitur, cum apertissime moneamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis uos modicȩ fidei : Ad hoc genꝰ
ꝑtinet etiã illud qđ deseruo ait. cuidñs
denuncia uerat ut auilicatu remoueret᷑
Fraudẽ quippe ille fecit domino suo. ut falsatis
cpragra phis. debitorib eius quantũ cõmodũ
uisũ ẽ. relaxaret. Neq ullo modo nos dñs
ut sibi fraudẽ faciamus hortat᷑. Sed si
fraudando quasi ꝓuidit in posterũ laudatũ
eũ dicit ad nõ. quanto maiore a lacritate
sibi ꝑuidere debent in aet̾nã uitã. quibus
ut iuste operent᷑ iubet᷑ amicos fieri de
mã mona iniquitatis . qđ suo loco expositũ ÷
Ad hocgenus ꝑtinet & ille. qui ñ ꝓpt̃ amiciciã.
sed ut tedio careret iã dormiens excitatur
ut tres panes cõmodet amico suo. Sieni ille
molestia cõpulsus dedit. quantomagis ds̃
qui suos seruos diligens. ut petamus hortat᷑.
dabit bona poscentib se : Itaq illud superiꝰ
genus. his uerbis ad iungi potest: sicut illud.

Expanded text:
quanto magis uos modicae fidei? ad hoc genus quanto magis uos modicae fidei? ad hoc genus pertinet etiam illud quod de seruo ait, cui dominus denuntiauerat, ut a uilicatu remoueretur; fraudem quippe ille fecit domino suo, ut falsatis chirographis debitoribus eius quantum commodum uisum est relaxaret. neque ullo modo nos dominus ut sibi fraudem faciamus hortatur, sed si fraudando quasi prouidit in posterum, laudatum eum dicit a domino; quanto maiore alacritate sibi prouidere debent in aeternam uitam quibus, ut iuste operentur, iubetur amicos facere de mamona iniquitatis? quod suo loco expositum est. ad hoc genus pertinet et ille qui non propter amicitiam, sed ut taedio careret, iam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis deus, qui suos seruos diligens ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? itaque illud superius genas his uerbis adiungi potest: sicut illud,
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ deficiendũ de iudice iniquo uoluit
parabolã ponere qui cũ dm̃ ñ timeret &
hominẽ ñ reuererot᷑. uiduae tam̃ assiduis
uint̃ pellationib cessit. ut eã uindicaret.
ne sibi ab illa tediũ fieret : Nã hoc ẽ qđ ait.
ne ueniens suggillet me. Am̃ parabolas
dñs aut scđm similitu dinẽ aliquã ponit.
sicut deseruo illo cui dñs dimisit. qđ ratione
reddita debere inuentus ẽ. & ipse conseruo
suo dilationẽ saltẽ dare noluit. Et de
feneratore. quicũ duob debitorib donasset
qđ debebant. ab eo plus dilectus ẽ. cui plus
donauit. Et de homine qui habebat duos
filios. maiorẽ in agro sibi ꝓpinquantem.
mi norẽ autẽ in longinquo luxuriantẽ.
& in numerabilia huius modi. Dehis enĩ
quantũ similia sunt ducit᷑ intellectus eius
rei cui adhibent᷑ insinuandȩ aut requiren¬
dȩ. Aut ex ipsa dissimilitudine aliquid
ꝓbat. ueluti est illud dsifenũ agri qđ
hodie ẽ & crasindibanũ mitet᷑ ds̃ sic uestite

Expanded text:
n deficiendum de iudice iniquo uoluit parabolam ponere, qui cum deum non timeret et hominem non reuereretur, uiduae tamen assiduae interpellationibus cessit, ut eam uindicaret, ne sibi ab illa taedium fieret? nam hoc est quod ait: ne ueniens suggillet me. quoniam parabolas dominus ant secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de seruo illo, cui dominus dimisit quod ratione reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilationem saltem dare noluit; et de faeneratore. qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donauit; et de homine, qui habebat duos filios, maiorem in agro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem; et innumerabilia huius modi: de his enim, quantum similia sunt, ducitur intellectus eius rei, cui adhibentur insinuandae aut requirendae. aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat; ueluti est illud: quod si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit,
Abbreviated transcription (Latin):
& e sopi tales fabulas ad eũ finẽ relatas.
nullus tã ineruditus fuit qui putaret
appellanda m̃datia . Sed & inlitteris qͦq
sacris sicut in libro iudicũ ligna sibi regẽ
requirunt. & loqunt᷑ adoleã ad ficũ &
ad uitẽ & ad rubũ. Qđ taͦntũ utiq fingit᷑
ut adrem quae intendic᷑ ficta quidẽ nar¬
quisquã ex hoc uerbo sicut priscillianistȩ
licitũ uolens habere mendaciũ. insuꝑ etiã
xp̃m contendat fuisse m̃titũ quisqua
aut̃ uult intelligere. illud fingendo quid
p̃sigurando Attendat quid agendo ꝑfecerit.

Expanded text:
et Aesopi tales fabulas ad eum finem relatas et Aesopi tales fabulas ad eum finem relatas nullus tam ineruditus fuit, qui putaret appellanda mendacia. sed in litteris quoque sacris, sicut in libro Iudicum, ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oleam et ad ficum et ad uitem et ad rubum. quod totum utique fingitur, ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narquisquam ex hoc uerbo, sicut Priscillianistae, licitum uolens habere mendacium insuper etiam Christum contendat fuisse mentitum. quisquis autem uult intellegere illud fingendo quid praefigurauerit, adtendat, quid agendo perfecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
nihil aliud significasset iħs̃ in eo qđ longius
se ire finxit: merito iudicaret᷑ cẽ. m̃daciũ.
orro autẽ sibene incelligat᷑. & adid quod
uoluit significare referat᷑. inuenitur cẽ.
mỹsteriũ. Alio quin erunt cuncta m̃ dacia.
quae ꝓpt̃ quandã rerũ significandarum
similitudinẽ. cũ gesta non sint. tã quam
gesta narrant᷑. Unde ẽ illa deduobus
unius hominis filiis. maiore qui mansit
apud patrẽ suũ & minore qui longe pere¬
grinatus ẽ tã ꝓlixa narratio. In quo gene¬
re fingendi. humana etiã dicta uel facta
irrationabilib animantib & rebus sensu
carentib homines addiderunt: ut eiꝰ modi
fictis narrationib sed ueracib. significatio¬
nib qđ uellent cõmendatius iterarent.
Nec apud auctores tantũ sȩculariũ litterarũ :
ut apud soratiũ mus loquit᷑ muri. & muste¬
la uulpeculae. ut ꝑ narrationẽ fictã. ad id
qđ agit᷑ uerax significatio referat᷑. Unde

Expanded text:
nihil aliud significasset Jesus in eo quod longius nihil aliud significasset Jesus in eo quod longius se irporro autem si bene intellegatur et ad id, quod uoluit significare, referatur, inuenitur esse mysterium. alioquin erunt cuncta mendacia, quae propter quandam rerum significandarum similitudinem, cum gesta non sint, tamquam gesta narrantur. unde est illa de duobus unius hominis filiis, maiore, qui mansit apud patrem suum, et minore, qui longe peregrinatus est, tam prolixa narratio. in quo genere fingendi humana etiam dicta uel facta inrationalibus animantibus et rebus sensu carentibus homines addiderunt, ut eius modi fictis narrationibus, sed ueracibus significationibus quod uellent commendatius intimarent. nec apud auctores tantum saecularium litterarum, ut apud Horatium, mus loquitur muri et mustela uulpeculae, ut per narrationem fictam ad id, quod agitur, uerax significatio referatur: unde
Abbreviated transcription (Latin):
& addduximus. tã quã eũ scilicet qui longe
abscesserat. respondeat ille : Cũ uni ex mini¬
mis meis fecistis. mihi fecistis: Tenet ergo
xp̃m. ne longius ab illo eat : quisquis cathe¬
cizatiis uerbo. in om̃ib. bonis ei quise cathe¬
loco cũ dixisset. necessitatib scõrũ cõmuni¬
cantes: statĩ subiecit. Hospitalitatẽ sec¬
tantes. Et isti enĩ cathecizati erant uerbo:
cũ eis exponeret scripturas. Et quia hospi
talitatẽ sectatisunt: eũ quẽ in ipsa expositi¬
one scripturarũ non cognouerunt . i panis
fractione cognoscunt. Nonenĩ auditores
legis iusti sunt apud dm̃: sed factores legis
iustificabunt᷑. Euangelista dicens. ipse
autẽ se finxxit longius ire . etiã ipsũ uerbũ
posuit quo m̃daces nimiũ delcectant᷑ ut
impune mentiant᷑ : quasi m̃daciũ sit ome
qđ fingit᷑: cũ ueracit̃ aliud ex alio signifi¬
candi causa. tã multa fingant᷑. Siergo

Expanded text:
et adduximus? tanquam eum scilicet qui longe et adduximus? tanquam eum scilicet qui longe abscesserat: respondeat ille, Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Tenet ergo Christum ne longius ab illo eat, quisquis catechizatus verbo, in omnibus bonis ei qui se cateloco cum dixisset, Necessitatibus sanctorum communicantes; statim subjecit, Hospitalitatem sectantes . Et isti enim catechizati erant verbo, cum eis exponeret Scriptutalitatem sectati sunt, eum quem in ipsa expositione Scripturarum non cognoverunt, in panis fractione cognoscunt. Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur. Evangelista dicens: Ipse autem se finxit longius ire, etiam ipsum verbum posuit, quo mendaces nimium delectantur, ut impune mentiantur, quasi mendacium sit omne quod fingitur, cum veraciter aliud ex alio significandi causa tam multa fingantur. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ uerus intelligat᷑. Sicut autẽ dicta. ita
etiã facta fingunt᷑ sine m̃datio ad aliquã
rem significandã. Unde ẽ. etiã illud eiusdẽ
dnĩ : qđ infici arbore fructũ quȩsiuit eo tẽpore
quo illa poma ñdũ essent. Non enĩ dubiũ
ẽ illã inquisitionẽ non fuisse uerã Quiuis
enĩ homi nũ sciret. si ñ diuinitate. uel tẽpore:
poma illã arborẽ ñ habere. Fictio igitur
quae ad aliquã ueritatẽ refert. figura est.
Quae ñ refert᷑. mendaciũ ẽ. Quid ergo signi¬
ficat qđ se ire dñs longius finxit. cũ comi¬
taret᷑ discipłis ex ponens cis scãs scripturas.
utrũ ipse eaẽ. ignorantib: quid putamus:
nisi quia hospitalitatis officio ad suam
cognitionẽ ꝑuenire posse homines inti
mauitr ut cũ longius ipse ab hominibus
abscesserit suꝑ om̃s celos. tam̃ ita cũ eissit
qui hac exhibent seruis eius. Ut cũ dicere
ceperint. dnẽ quandote uidimus hospitem

Expanded text:
deus uerus intellegatur. sicut autem dicta, ita deus uerus intellegatur. sicut autem dicta, ita etiam facta finguntur sine mendacio ad aliquam rem significandam. unde est etiam illud eiusdem domini, quod in fici arbore fructum quaesiuit eo tempore, quo illa poma nondum essent. non enim dubium est illam inquisitionem non fuisse ueram. quiuis enim hominum sciret, si non diuinitate, uel tempore poma illam arborem non habere. fictio igitur, quae ad aliquam ueritatem refertur, figura est; quae non refertur, mendacium est. quid ergo significat quod se ire longius dominus finxit, cum comitaretur discipulis, exponens eis sanctas scripturas, utrum ipse esset ignorantibus ? quid putamus, nisi quia hospitalitatis officio ad suam cognitionem peruenire posse hmavit? ut cum longius ipse ab hominibus abscesserit super omnes coelos, tamen ita cum eis sit qui haec exhibent servis ejus, ut cum dicere coeperint, Domine, quando te vidimus hospitem,
Abbreviated transcription (Latin):
PROUERIS SIONIFICATIONIDUS
CONTRAMENOATVM EXEODEM
e eoqđ scriptũ ẽ. de dnõ finxit se longius
ire: non ad m̃ datiũ ꝑtinet. Nonenĩ
om̃e qđ fingimus m̃datiũ ẽ. sed quando
id fingimus qđ nihil signi ficat. tunc est
m̃ daciũ. Cũ autẽ fictio nr̃a refertur
ad aliquã significationẽ : ñ est mendacium
sedl aliqua figura uericatis. A lio quin omĩa
quae asapientib sc̃is uiris. uel etiã ab ipsod rĩo
figurate dicta sunt. m̃ dacia deputabuntur
qr̃ scđm usitatũ intellectũ ñ subsis tit ueritas
talib dictis. Nonenĩ homo qui habuit duos
filios. quorũ minor accepta parte patrimo¬
niisui ꝓfectus ẽ. in regionẽ longinquã &
cȩtera quaȩ in illa narratione contexunt᷑.
ita dicit᷑ : tãquã uere fuerit quis quã homo
quihoc in filiis suis duobus: passusita fecerit.
Ficta sunt ergo ista adrem quandã significan¬
dã : tã longe alteq maiorẽ. & tã in cõpara¬
bilit̃ differentẽ : ut ꝑ illũ fictũ hominem.

Expanded text:
nibus contra mendacium; ex eodem De eo quod scriptum est de Domino, Finxit se longius ire, non ad mendacium pertinet; non enim omne quod fingimus mendacium est, sed quando id fingimus quod nihil significat, tunc est mendacium. cum autem fictio nostra refertur ad aliquam significationem, non est mendacium, sed aliqua figura ueritatis. alioquin omnia, quae a sapientibus et sanctis uiris uel etiam ab ipso domino figurate dicta sunt, mendacia deputabuntur, quia secundum usitatum intellectum non subsistit ueritas talibus dictis. non enim homo, qui habuit duos filios, quorum minor accepta parte patrimonii sui profectus est in regionem longinquam, et cetera, quae in illa narratione contexuntur, ita dicuntur, tamquam uere fuerit quisquam homo, qui hoc in filiis suis duobus aut passus sit aut fecerit. ficta sunt ergo ista ad rem quandam significandam tam longe alteque maiorem et tam incomparabiliter differentem, ut per illum fictum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ACUS TRANSITURO EXLIBRORŨES¬
TIONŨ EUANGELII SCDO
UIDẽ. qđ ait. facilius ẽ. camelũ per
foram̃ acus transire quã diuitẽ iN¬
trare in regnũ dĩ : Diuitẽ hic appellat
cupidũ rerũ tẽporaliũ. & detalib suꝑbi¬
entẽ. His diuitib contrarii sunt pauperes
spũ. quorũ est regnũ caelorũ. Nã eo mani¬
festat᷑ om̃s cupidos. etiã si facultatib. huius
mundi careant. ad hoc genus diuitũ qđ ẽ.
reprehensũ ꝑtinere. quia postea dixerurł
qui audiebant. Et quis poterit saluus fieri:
cũ in cõparabilit̃ maior turba sit pauperũ.
uidelicet in telligentes in eo numero depu¬
tari etiã illos qui quãquã talia non
habeant. tam̃ habendi cupiditate rapiunt᷑.
Sensus ẽ. autẽ. facilius x p̃mpati ꝓdilectorib.
scłi quã dilectores scłi ad xpm posse coci

Expanded text:
acus transituro; ex libro II Quaestionum Evangeliorum. Quid est quod ait: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei? Divitem hic appellat cupidum rerum temporalium, et de talibus superbientem. His divitibus contrarii sunt pauperes spiritu, quorum est regnum coelorum. Nam eo manifestatur omnes cupidos, etiamsi facultatibus hujumundi careant, ad hoc genus divitum quod est reprehensum pertinere; quia postea dixerunt qui audiebant, Et quis poterit salvus fieri? cum incomparabiliter major turba sit pauperum: videlicet intelligentes in eo numero deputari etiam illos qui quanquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate rapiuntur. Sensus est autem, facilius Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilec
Abbreviated transcription (Latin):
In quo enĩ manifestius in telligit᷑ quã in
ipso. qđ scriptũ ẽ. quanto magnus es
humiliate in om̃ib: Per acũ autẽ puticti¬
ones significat. Perpunctiones. dolores ita
passione susceptos. Foram̃ ergo acus dicit.
angustias passionis. Qđ autẽ ait quae impos¬
sibilia sunt apud homines. possibilia sunt
apud dm̃ ñ itaccipiendũ ẽ. qđ cupidi &
suꝑbi qui nomine illius diuitis significatis
in regnũ caelorũ sant intraturi cũ siuis cupi¬
ad claritatẽ & ternorũ. & aꝑniciosa sũꝑ¬
bia adhumilitatẽ saluberrimã con¬
uertanturi

Expanded text:
quam in ipso, quod scriptum est, Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem, punctiones significat; per punctiones, dolores in passione susceptos: foramen ergo acus dicit angustias passionis. Quod autem ait, Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius divitis significati sunt, in regnum coelorum sint intraturi cum suis cupiad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam convert
Abbreviated transcription (Latin):
pse mihi in loseph innuit qui ꝑsequentib
& uendentib fr̃ib in aegrpto post labores
honorat᷑. Didicimus enĩ labores xp̃i in orbe
gentiũ quẽ significabat aegrptus. ꝑuarias
passiones martirũ & nunc uidemus honorẽ
xp̃i in eodẽ orbe t̃rarũ erogatione frum̃ti
sui om̃ia sub iugantis. Ipse mihi innuit
in uirga moysi quae int̾ra serpens effecta
eius mortẽ figurauit a serpente uenientẽ.
Sed qđ app̃hensa cauda significat posterius
ubi ꝑuitae reparationẽ morte consũpta.¬
nihil serpentis apparet. Nosquoq corpus
eius in eadẽ mortalitate ꝑ lubrica tẽporũ
uoluim᷑ sed fine nouissimo uelut cauda scłi
inimica morte destructa: resurgentes it
dextera dĩ uirga regni erimus.
DEEGRES¬

Expanded text:
pse mihi in Ioseph innuit, qui persequentibus et uendentibus fratribus in Aegypto post labores honoratur. didicimus enim labores Christi in orbe gentium, quem significabat Aegyptus, per uarias passiones martyrum; et nunc uidemus honorem Christi in eodem orbe terrarum erogatione frumenti sui sibi omnia subiugantis. ipse mihi innuit in uirga Moysi, quae in terra serpens effecta eius mortem figurauit a serpente uenientem; sed — quod adprehensa cauda signifubi nihil serpentis apparet. nos quoque, corpus eius, in eadem mortalitate per lubrica temporum uoluimur, sed fine nouissimo uelut cauda saecuinimica morte destructa resurgentes in dextera dei uirga regni erimus. DE EGRES
Abbreviated transcription (Latin):
scło. neq infuturo Iã & ego olĩ dicerẽ. quod
intentissime expectatis audire. Sed tolera¬
te aliquantas maioris diligentiae moras.
do nec ad iuuante dño totũ quid occurrerit
expediã. Alii quippe duo euangeliste.
marcus & lucas. cũ dehacre loquerentur.
ñ dixerunt blasphemiã seu uerbũ. ut in¬
telligeremus ñ omnẽ blasphemiã. sed
quandã. Nec uerbũ omẽ sed quoddã.
nis: iudeis. hereticis. om̃iq. hominũ generi
si se correaerint auferamus. restat utiq
ut in eo qđ scriptũ ẽ. qui blasphema uerit
sp̃m scm̃ ñ habet remissionẽ in aet̃nũ:
ille in telligat᷑ qui ñ om̃i modo sed eo modo
blasphemauerit. ut ei nũquã possit ignosci.
Sicut enĩ in eo qđ dictũ ẽ. ds̃ neminẽ tẽptat.
ñ omi sed quodã tẽptationis modo ds̃ nemi¬
nẽ tẽptare intelligendũ ẽ : ne falsũ sit illud¬

Expanded text:
saeculo neque in futuro. iam et ego uellem dicere quod intentissime exspectatis audire; sed tolerate aliquantas maioris diligentiae moras, donec adiuuante domino totum quod occurrerit expediam. alii quippe duo euangelistae Marcus et Lucas, cum de hac re loquerentur, non dixerunt blasphemiam seu uerbum, ut intellegeremus non omnem blasphemiam, sed quandam, nec uerbum omne, sed quoddam. nis, Iudaeis, haereticis omnique hominum generi,si se correxerint, auferamus, restat utique, ut in eo quod scriptum est: qui blasphemaueritsanctum, non habet remissionem in aeternum, ille intellegatur qui non omni modo, sed eo modo blasphemauerit, ut ei numquam possit ignosci. Sicut enim in eo quod dictum est: deus neminem temtat, non omni, sed quodam temtationis modo deus neminem te
Abbreviated transcription (Latin):
patꝰ. ita eo more quo scriptura loquitur.
& quẽ nouit ecclesi astica c̃ suetudo quis¬
quis uni uersa sua uita quã in ista gerit
carne quanta libet longitudine ꝓ ten¬
dat᷑. quaecũq uerba uel ore. uel sola
cogitatione locutus fuerit corde impeni¬
tenti c̃tra remissionẽ peccatorũ quaesit
in ȩcđa uerbũ dicit c̃tra spm scm̃. Ideo
autẽ ñ solũ uerbũ qđ dictũ fuerit c̃tra
filiũ hominis. sed ome prorsus peccatũ
& blasphemia remitat᷑ hominib: quia
ubi hoc peccatũ ñ fuerit cordis impeniten¬
tis contra spm̃ sc̃m. quo in ecła peccata
in quib hoc ñ ẽ qđ nũ quã dimitetur.

Expanded text:
patur: ita eo more, quo scriptura loquitur patur: ita eo more, quo scriptura loquitur et quem nouit ecclesiastica consuetudo, quisquis uniuersa sua uita, quam in ista gerat carne, quantalibet longitudine protendatur, quaecumque uerba uel ore uel sola cogitatione locutus fuerit corde impaenitenti contra remissionem peccatorum, quae fit in ecclesia, uerbum diciautem non solum verbum quod dictum fuerit contra Filium hominis, sed omne prorsus peccatum et blasphemia remittetur hominibus: quia ubi hoc peccatum non fuerit cordis impoenitentis contra Spiritum sanctum, quo in Ecclesia peccata in quibus hoc non est quod nunquam dimittetur;
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit uerbũ c̃tra filiũ hominis. remit¬
tet᷑ ei. Qui autẽ dixerit c̃tra spm̃ sc̃m̃.
ñ remitet᷑ ei neq in hoc scło neq in fu¬
turo. Haec enĩ quã uis ꝓlixa sit. & pluri¬
mis uerbis contexta ce ꝓducta blasphe¬
mia. solettam̃ scriptura etiã multa
uerba uerbũ appellare. Neq enĩ uerbũ
unũ locutus ẽ quicũq ꝓpheta & tam̃
sic legit᷑ Uerbũ qđ factũ ẽ. ad illũ uel illũ
ꝓphetã. Et apłs. P resbiteri inquit duplici
honore honorent᷑. maxime qui laborant
in uerbo & doctrina. Nonait in uerbis.
sed in uerbo. Et scs ia cobus. Estote inquit
factores uerbi. & ñ auditores tantũ. Non
Ait & ipse uerborũ. sed uerbi. quãuis tã
multa uerba descripturis scĩs in ecđa cele¬
brit̃ & sollemipnit̃ legant᷑. dicant᷑ audiantꝰ
Sicut ergo quanto eũq. tẽpore quisq nr̃m
sed uerbidicit᷑ p̃dicator: Et quantocũq
sed uerbi audiendi studiosissimus nuccu¬

Expanded text:
dixerit uerbum contra filium hominis, remitdixerit uerbum contra filium hominis, remittetur ei; qui autem dixn remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro. haec enim quamuis prolixa sit et plurimis uerbis contexta et producta blasphemia, solet tamen scriptura etiam multa uerba uerbum appellare. neque enim unum uerbum locutus est quicumque propheta; et tamen sic legitur: ,,uerbum, quod factum est ad illum uel illum prophetam". et apostolus: presbyteri, inquit, duplici honore honorentur, maxime qui laborant in uerbo et doctrina; non ait "in uerbis", sed: in uerbo. et sanctus Iacobus: estote, inquit, factores uerbi, et non auditores tantum; non ait et ipse: "uerborum" sed: uerbi, quamuis tam multa uerba de scripturis sanctis in ecclesia celebriter et sollemniter legantur, dicantur, audiantur. sicut ergo quantocumque tempore quisque nostsed uerbi dicitur praedicator; et quantocumque, non uerborum, sed uerbi audiendi studiosissimus nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
crastino xp̃ianus: iudaeus in fidelis est
hodie quid sicras credit inapm: hereticus
ẽ hodie: quid sicras sequat᷑ cacholicã uerita¬
tẽ : Scismatichus ẽ. hodie. quid sicras am¬
plectit᷑ catholicã pacẽ & Quidsi isti quos
in quocũq genere erroris notas & tãquã
desperatissimos mododã nas. ante quã
Adhoc uos atmoneat qđ ait apłs. Nolite
Ante tẽpus quicquã iudicare. Haec enĩ
blas phemia sp̃s. cui nũquã ẽ. ulla remissio.
quã ñ omnẽ sed quandã intelligimus.
eãq ꝑ seuerantẽ duriciã cordis impeniten¬
tis uel diximus uł inuenimus. uel etiã
quantũ existimamus ostendimus. Non
potest in quoquã sicut diximusdũ ad hue
in hac uitaẽ dep̃hendi. Qđ ñ ideo uideat᷑
absurdũ quia cũ homo usq in finẽ huius
uitae indura impenitentia ꝑseuerans
diu multũq loquatꝰ aduersus hanc grãm
ali quod uerbũ appellauit dicens: uicũq

Expanded text:
crastino christianus? Iudaeus infidelis est crastino christianus? Iudaeus infidelis est hodie; quid, si cras credit in Christum? haereticus st hodie; quid, si cras sequitur catholicam ueritatem ? schismaticus est hodie; quid, si cras amplectitur catholicam pacem? quid, si isti quos in quocumque genere erroris notas et tamquam desperatissimos modo ad hoc vos admoneat quod ait Apostolus: Nolite ante tempus quidquam judicare. Haec enim blasphemia Spiritus cui nunquam est ulla remissio quam non omnem, sed quandam intellegimus eamque perseuerantem duritiam cordis impaenitentis uel diximus uel inuenimus uel etiam, quantum existimamus, ostendimus — non potest in quoquam, sicut diximus, dum adhuc in hac uita est, deprehendi. quod non ideo uideatur absurdum, quia cum homo usque in finem huius uitae in dura impaenitentia perseuerans diu multumque loquatur aduersus hanc gratiaaliquod uerbum appellauit dicens: quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
bant & p̃co & iudex dicentes penitentiã
agite apꝓpinquauit enĩ regnũ caelorum
c̃tra quã dñs os euangelicȩ p̃dicationis
aperuit. & c̃tra quã ipsũ euangłiũ in toto
orbe p̃dicandũ eẽ. p̃dixcit ubi postea quã¬
re surrexit amortuis. ait discipulis suis:
Oportebat xpm̃ patia resurgere a mortuis
t̃cia die & p̃dicari in nomine eius peniten¬
tiã & remissionẽ peccatorũ ꝑ om̃s gentes. in
cipientib ab hrerłm. Haec om̃ino impeni¬
tentia ñ habet remissionẽ neq in hoc scło
neq infuturo qr penitentia impetrat
remissionẽ in hoc scło. quae ualeat in futuro.
Sed ista impenitentia. uelcor impenitens.
quã diu quisq in hac carne uiuit. ñ potest
iudicari. Denullo enĩ desperandũ ẽ. quã¬
diu patientia dĩ ad pe̾nitentiã adducit.
nec dehac uita rapit impiũ. qui ñ uult
mortẽ impii quandoreuertat᷑ & uiuat.
Paganus ẽ. hodie unde scis utrũ sit futurus

Expanded text:
bat et praeco et iudex dicentes: paenitentiam bat et praeco et iudex dicentes: paenitentiam agite; appropinquauit enim regnum caelorum; contra quam dominus os euangelicae praedicationis aperuit et contra quam ipsum euangelium in toto orbe praedicandum esse praedixitresurrexit a mortuis, ait discipulis suis: « Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem pem: haec omnino impaenitentia non habet remissionem neque in hoc saeculo neque in futuro, quia paenitentia impetrat remissionem in hoc saeculo, quae ualeat in futuro. Sed ista impaenitentia uel cor impaenitens quamdiu quisque in hac carne uiuit non potest iudicari. de nullo enim desperandum est, quamdiu patientia dei ad paenitentiam adducit nec de hac uita rapit impium; qui non uult mortem impii, quantum reuertatur et uiuat. paganus est hodie; unde scis, utrum sit futurus
Abbreviated transcription (Latin):
obligatione peccati. In spũ enĩ scõ. quo in
unũ dĩ popłs c̃gregat᷑. eicitꝰ sp̃s immundus
qui in se ipsũ diuidit᷑. Contra hoc donũ
gratuitũ : contra istã dĩgrãm. loquitur
cor impenitens: Ipsa ergo impenitentia ẽ
sp̃s blasphemia. quȩ ñ remittet᷑ neq in hoc
scło neq infuturo. Contra enĩ sp̃m scm̃ qui
baptizant᷑. quorũ peccata omiã dimictunt᷑.
&e quẽ accepit ȩccła ut cui dimiserit pecca¬
ta dimutant᷑ ei uerbũ ualde malũ &nimis
impiũ siue cogitatione. siue etiã lingua
sua dicit. quẽ patientia dĩ cũ ad penitentiã
adducit ipse scđm duriciã cordis sui & cor
impenitens. thesaurirat sibi irã indie irae.
& reuelationis iusti iudicidĩ . qui reddet
unicuiq scđm opera eius. Hat ergo impeni¬
tentia. sic enĩ uno aliquo nomine possumꝰ
utcũq appellare blasphemiã & uerbum
Haec inquã impenitentia. c̃tra quã clama¬

Expanded text:
obligatione peccati. in spiritu enim sancto, quo in obligatione peccati. in spiritu enim sancto, quo in unum dei populus congregatur, eicitur spiritus immundus, qui in se ipsum diuiditur. contra hoc donum gratuitum, contra istam dei gratiam loquitur cor impaenitens. ipsa ergo impaenitentia est spiritus blasphemia, quae non remittetur neque in hoc saeculo neque in futuro. contra enim spiritum sanctum, quo baptizantur quorum peccata omnia dimittuntur et quem accepit ecclesia, ut cui dimiserit peccata dimittantur ei, uerbum ualde malum et nimis impium siue cogitatione siue etiam lingua sua dicit. quem patientia dei cum ad paenitentiam adducit, ipse secundum duritiam cordis sui et cor impaenitens thesaurizat sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius. haec ergo impaenitentia — sic enim uno aliquo nomine possumus utcumque appellare blasphemiam et uerbumhaec, inquam, impaenitentia, contra quam clama
Abbreviated transcription (Latin):
intrib aȩqualitas. Qđ ergo cõmune ẽ patri
& filio ꝑ hoc nos uoluit habere cõmunionẽ.
& int̃nos & se cũ ꝑ illud donũ nos colligere
reconciliamꝰ. eaq delectamꝰ Nã quid nobis
ꝓdesset quic quidboni nossemus. nisi etiã
diligeremus : Sicut autẽ ueri tate discimꝰ.
ita caritate diligamus ut plenius cognos¬
camus & beati cognito ꝑfruamur. Caritas
a possessione ułrorũ bonorũ : caritas cooꝑ it
multitudinẽ peccatorũ. Est ergo pater
filio ueritati origo uerax& filius. de ueraci
patre orta ueritas. & sp̃s scs̃ a patrebono
&& filio bono effusabonitas Omĩ ũ ẽ. autẽ
ñ impar diuinitas. nec separabilis unitas.
rimo ergo in nos ad accipiendã uitã a̧t̃nã.
quae in nouissi modabit᷑ debonitate dĩ
munus uenit ab inicio fidei remissio petca
tate tenebrarũ. & princeps huius mundi
mitit᷑ foras a fide nrã. qui operat᷑ infiliis
infidelitatis. nulla uialia. nisi societate &

Expanded text:
in tribus aequalitas. quod ergo commune est patri in tribus aequalitas. quod ergo commune est patri et filio, per hoc nos uoluerunt habere communionem et inter nos et secum, per illud donum nos colligere reconciliamur eaque delectamur. nam quid nobis prodesset quidquid boni nossemus, nisi etiam diligeremus? sicut autem ueritate discimus, ita caritate diligimus, ut et plenius cognoscamus et beati cognito perfruamur. caritas a possessione uerorum bonorum, caritas cooperit multitudinem peccatorum. est ergo pater filio ueritati origo uerax et filius de ueraci patre orta ueritas et spiritus sanctus a patre bono et filio bono effusa bonitas. omnium est autem non impar diuinitas nec separabilis unitas. primo ergo in nos ad accipiendam uitam aeternam, quae in nouissimo dabitur de bonitate dei munus, uenit ab initio fidei remissio peccattate tenebrarum et princeps huius mundi mittetur foras a fide nostra, qui operatur in filiis infidelitatis nulla ui alia nisi societate et
Abbreviated transcription (Latin):
& traditor impius. quã uis primũ ipsũ manib
eius c̃fectũ sacram̃tũ carnis & sanguinis etꝰ
cũ ceteris apłis sicut apertius lucas euangłis¬
ta declarat manducaret & biberet : mansit
in xp̃o. aut &xp̃s in eo: tã multi deniq qui
uel corde ficto carnẽ illã manducant & san¬
guinẽ bibunt uel cũ manducauerint &
biberuit apostatȩ fiunt. iaũquid manent
modus. manducandi illã carnẽ & bibendi
illũ sanguinẽ. quo modo qui manduca¬
uerit & biberit in xp̃o manet & xp̃s in eo
Nonergo quocũq modo quisq manduca uerit
carnẽ xp̃i. & biberit sanguinẽ xp̃i manet
in xp̃o & in illo xp̃s. sed certo quodã modo.
Quẽ modũ utiq ipse uidebat. quando ista
dicebat. Sic igit᷑ & in eo qđ ait. quiblasphe
reus ẽ. huius irremis sibilis delicto sed
modo quodã quẽ nos quȩrere atq intelli¬
gere uoluit. qui hanc sententiã ueram
insinuat᷑ nobis in patre auctoritas. infilio
natiuitas. in spũ sco patris filiiq c̃omunitas

Expanded text:
impius, quamuis primum ipsum manibus eius confectum sacramentum carnis et sanguinis eius cum ceteris discipulis, sicut apertius Lucas euangelista declarat, manducarit et biberit, mansit in Christo aut Christus in eo? tam multi denique, qui uel corde ficto carnem illam manducant et sanguinem bibunt uel, cum manducauerint et biberint, apostatae fiunt, numquid manent modus manducandi illam carnem et bibendi illum sanguinem, quo modo qui manducauerit et biberit, in Christo manet et Christus in eo. non ergo quocumque modo quisque manducauerit carnem Christi et biberit sanguinem Christi, manet in Christo et in illo Christus, sed certo quodam modo: quem modum ipse utique uidebat, quando ista dicebat. sic igitur et in eo quod ait: qui blasphereus est huius inremissibilis delicti, sed modo quodam, quem nos quaerere atque intellegere uoluit qui hanc sententiam ueram insinuatur nobis in patre auctoritas, in filio natiuitas, in spiritu sancto patris filiique communitas,
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Unde dicit dñs. Non uenilegem
soluere. sed implere. Dicit autẽ apłs.
Plenitudo legis caritas que ꝑdilectionẽ
testam̃to. qđ inueteri difficile fuit.
habenti fidẽ quae ꝑ dilectionẽ operat᷑. atq
illo digito dĩ hoc ẽ. spũ dĩ. intusea in corde
scribente ñ foris in lapide. Unde dicitapłs.
Non in tabulis lapideis. sed in tabulis cordis
carnalib m̃ caritas dĩ. quaueracit̃ implet᷑
p̃ceptũ. diffusa ẽ. in cordib. nr̃is. ꝑ sp̃m scm̃¬
qui datus ẽ nobis. Hocẽ ergo Primo data
ẽ. lex. ubi significat᷑ uetus testam̃tũ. qđ ẽ.
opus tantũ modo dĩ. & c̃scriptio digia dĩ. qđ¬
Apł̃s dicit. Itaq lex quidẽ scã. & mandatum
scm̃ o iustũ & bonũ. Lex ergo scã & bona. dĩ
opus ẽ. ubi homo nihil agit. qr ñ obtẽperat.
sed rea tu potius p̃mit᷑. lege minante atq
dã nante. Peccatũ enĩ inquit ut appareat
petcatũ. ꝑ bonũ mihi operatũ ẽ. mortẽ.

Expanded text:
facit. unde dicit dominus: non ueni legem facit. unde dicit dominus: non ueni legem soluere, sed inplere, dicit autem apostolus: plenitudo legis caritas et: fides quae testamento quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei, intus ea in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit apostolus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus; quoniam caritas dei, qua ueraciter impletur praeceptum, diffusa est in cordibus nostris per squi datus est nobis. hoc est ergo: primo data est lex — ubi significatur uetus testamentum, quod est opus tantummodo dei et conscriptio digiti dei — qit: itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. lex ergo sancta et bona dei opus est, ubi homo nihil agit, quia non obtemperat, sed reatu potius premitur lege minante atque damnante; peccatum enim, inquit, ut adpareat peccatum per bonum mihi operatum est mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ sicut illa in canto strepitir ignium:
nubiũ & tubarũ. unde treme factus popłs dixit.
Nonloquat᷑ ds̃ ad nos. ne moria mͦ. Unde signi fi¬
catꝰ timor eẽ in ueterr testam̃to. in nouo
dilectio. Quomodo igit᷑ haec soluit᷑ quȩstio.
quare ille opusdĩ. iste opus hominis. &
ille conscriptae digito dĩ. iste scripta ab homi¬
ne : An forte ideo magis in illis priorib uetus
significatũ ẽ. testam̃tũ. qr ds̃ ibi p̃cepit. sed
homo ñfecit. Lex enĩ posita ẽ in ueteri testa¬
m̃to. quae ẽ uinceret transgressores. quae
sub intrauit ut habundaret delictũ. Non
enĩ implebat᷑ timore. quae ñ implebatur
caritate. Et ideo dicit᷑ opus dĩ. qr ds̃ legẽ
constituit. ds̃ c̃scripsit. Nullũ opus
hominis quia homo dõ ñ obtẽperauit. & eũ
potius reũ lex fecit. In scdis autẽ tabulis.
homo ꝑ adiutoriũ dĩ tabulas facit atq con¬
scribit. quia noui testam̃ti caritas legẽ

Expanded text:
datur sicut illa in tanto strepitu ignium, datur sicut illa in tanto strepitu ignium, nubium et tubarum, unde tremefactus populus dixit: non loquatur ad nos deus, ne moriamur. unde significatur timor esse in uetere testamento, in nouo dilectio. quomodo igitur haec soluitur quaestio, quare illae opus dei, istae opus hominis et illae conscriptae digito dei, istae scriptae ab homine? an forte ideo magis in illis prioribus uetus significatum est testamentum, quia deus ibi praecepit, sed homo non fecit? lex enim posita est in uetere testamento, quae conuinceret transgressores, quae subintrauit, ut abundaret delictum. non enim inplebatur timore, quae non inpletur nisi caritate. et ideo dicitur opus dei, quia deus legem constituit, deus conscripsit, nullum opus hominis, quia homo deo non obtemperauit et eum potius reum lex fecit. in secundis autem tabulis homo per adiutorium dei tabulas facit atque conscribit, quia noui testamenti caritas legem
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo ille tabulae quas erat morses dõ utiq
p̃sciente fracturus ñ hominis opus dicant᷑
eẽ. nec ab homine scriptei sed scriptura dĩ.
digito dĩ. Posteriores uero tabulae tamdiu
mansurae. & in tabernaculo ac tẽplodĩ
futura. iubente quidẽ dõ. tam̃ abhomine
ex cisesunt. ab homine scriptȩ. Anforte in
illis priorib. grã dĩ significabat᷑. ñ hominis
opusi qͣ indignifacti sunt reuertentes corde
in aegiptũ. & faciendo idolũ. unde illo bene¬
ficio priuati sunt. & ꝓpt̃ea moyses tabulas
fregit. Istis uero tabulis posteriorib signifi¬
catis : qui desuis operib gloriant᷑. Unde dicit
apłs. Ignorantes dĩ iusticiã & suã uolentes
constituere. iusticiae dĩ ñ sunt subiecti. Et
suis operib gloriaturos. ñ dedigito dĩ. hocẽ.
despũdĩ. Certe ergo repeticio legis. nouũ
testa m̃tũ significat. Illud autẽ uetus signi¬
ficabat. unde confractũ & ab olitũ est.

Expanded text:
quomodo illae tabulae, quas erat Moyses deo utique quomodo illae tabulae, quas erat Moyses deo utique praesciente fracturus, non hominis opus dicantur esse, sed dei, nec ab homine scriptae, sed scriptura dei, digito dei; posteriores uero tabulae tamdiu mansurae et in tabernaculo ac templo dei futurae iubente quidem deo, tamen ab homine excisae sint, ab homine scriptae. an forte in illis prioribus gratia dei significabatur, non hominis opus, qua gratia indigni facti sunt reuertentes corde in Aegyptum et faciendo idolum — unde illo beneficio priuati sunt, et propterea Moyses tabulas fregit — istis uero tabulis posterioribus significati sunt qui de suis operibus gloriantur — unde dicit apostolus: ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti — et suis operibus gloriaturos, non de digito dei, hoc est de spiritu dei? Certe ergo repetitio legis nouum testamentum significat — illud autem uetus significabat, unde confractum et abolitum est —
Abbreviated transcription (Latin):
T scripsit intabulis uerba testam̃ti. detẽ
uerba . Demor̃ se dictũ ẽ. qđ ipse scripserit
cui etiã ds̃ paulo ante dixxerat. scribe tibi
uerba haȩc. Cũ uero primũ legẽ accepit.
cuius tabulas abiecit & fregit. net ipse ex¬
cidisse dictus ẽ. tabulas lapideas. & modo
dictũ ẽ. excide tibi duas tabulas lapideas.
Nec ei dictũ ẽ. ut scriberet. sicut ei mododicit᷑.
Nec eas ipse scripsisse narrat᷑. sicut modo nar¬
rat scriptura & dicit. Scripsit in tabulis
uerba testam̃ti detẽ uerba. Sed tunc dictũ
ẽ. Et dedit mor̃si statĩ ut cessauit loqui ad
eũ in monte sina duas tabulas testam̃ti
tabulas lapideas scriptas digito di. Ocinde
paulo post. Et conuersus inquit moyses.
descendit demonte. & duae tabulae testimo¬
nii in manu eius. tabulae lapidea. scriptae
ex utritq parte earũ. hinc atq hinc erant scrip¬
ta & tabulae opus dĩ erant. & scriptura dĩ &¬
sculpta in tabulis. Pro inde magna orit᷑ questio.

Expanded text:
t scripsit in tabulas uerba testamenti, decem uerba. de Mose dictum est, quod ipse scripserit, cui etiam deus paulo ante dixerat: scribe tibi uerba haec. cum uero primum legem accepit, cuius tabulas abiecit et fregit, nec ipse excidisse dictus est tabulas lapideas et modo dictum est: excide tibi duas tabulas lapideas; nec ei dictum est, ut scriberet, sicut ei modo dicitur; nec eas ipse scripsisse narratur, sicut modo narrat scriptura et dicit: scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba. sed tunc dictum est: et dedit Mosi, statim ut cessauit loqui ad eum in monte Sina, duas tabulas testimonii, tabulas lapideas scriptas digito dei. deinde paulo post: et conuersus, inquit, Moses descendit de monte, et duae tabulae testimonii in manibus eius, tabulae lapideae, scriptae ex utraque parte earum, hinc atque hinc erant scriptae, et tabulae opus dei erant, et scriptura sculpta in tabulis. proinde magna oritur quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
Illud eti ã qđ ait. qui manducat ieã carnẽ
& bibit incũ sanguinẽ. in me manet & ego
in illo. quomodo in tellecturi sumus. nũ quid
etiã illos hic poterimus accipere de quibus
dicit a płs qđ iudiciũ sibi manducent & bibant.
cũ ipsã carnẽ manducent. & ipsũ sanguinẽ

Expanded text:
Illud etiam quod ait: is qui manducat meam carnem Illud etiam quod ait: is qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, in in illo ; quomodo intellecturi sumus? Numquid etiam illos hic poterimus accipere, de quibus dicit Apostolus quod judicium sibi manducent et bibant ; cum ipsam carnem manducent, et ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi legimus qđ int̃rogabat discipłm tẽptans
eũ. i pse autẽ sciebat quid eã. facturus. Est
enĩ cẽptatio ad ducens peccatũ. qua ds̃ ne¬
mnẽ tẽptat. Et est tt̃ptatio ꝓbans fidem.
qua & ds̃ tẽptare dignat᷑. Ita cũ audimus
blasphemandigenus debemus accipere.
qui crediderit & babtitatis fuerit saluus
erit. ñ utiq intelligimus eo modo credentes
quo & demones credunt & c̃tremiscunt.
Nec in eo numero bapatatos. in quo magus
si monbapti zari potuit. sed saluus eẽ. ñ potuit.
Sicut ergo cũ diceret. qui crediderit & babti¬
tatus fuerit saluus erit. ñ om̃s credentes &
baptitatos sed quosdã in tuebat᷑ in ea scili¬
cet constitutos fide quae apło distinguente
ꝑ dilectionẽ operat᷑: ita cũ dicit. quiblasphe¬
mauerit in spm scm̃ ñ habet remissionẽ in
aet̃nũ. ñ omnẽ sed quendã blasphemantis
spm scm̃ intendebat reatũ. quo quisq. fuerit
obligatus nulla umquã remissione soluat᷑.

Expanded text:
legimus quia interrogabat discipulum tentans eum, ipse autem sciebat quid esset facturus . Est enim tentatio adducens peccatum, qua Deus neminem tentat: et est tentatio probans fidem, qua et Deus tentare dignatur. Ita cum audimus,on omne blasphemandi genus debemus accipere, Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit : non utique intelligimus eo modo credentem, quo et daemones credunt et contremiscunt , nec in eo numero baptizatos, in quo magus Simon baptizari potuit , sed salvus esse non potuit. Sicut ergo cum diceret, Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit, non omnes credentes et baptizatos, sed quosdam intuebatur; in ea scilicet constitutos fide, quae Apostolo distinguente, per dilectionem operatur : ita cum dixit, Qui blaspheiritu sancto, non habet remissionem in aeternum, non omnem, sed quendam blasphemantis spiritum sanctum intendebat reatum, quo quisque fuerit obligatus, nulla umquam remissione soluetur.