comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus: quȩ earum rep̃hensio iniu¬
ccio sequatur ignoramus. Dum
ui eas penitendo ꝑsequimur: qͥd
nobis de eis iudex insuo examine
dcere possit inuenimꝰ. Unde. ad¬
huc aptȩ subiungitur. Ut sciam¬
uerba. quȩ mͥ respondeat: & intel¬
ligam qͥdloquatur mͥ. T̃unc enĩ
culpã plangimus cũ pensare c¬
perimꝰ: sed tc̃ suptilius pensamus.
cũ sollicitius plangimꝰ: atq exla¬
mentis incorde nr̃o plenius nasci¬
tur: qͥd sit qđ peccantib chuina di¬
strictio minat᷑: quȩ erunt illa reꝓ¬
borum imꝓperia: qui t̾ror: quȩ
implacabilis maiestats animad¬
uersio. Tanta enĩ tẽ dñs reꝓbi ᷤ ira¬
tus dicet: qͣnta eos pati exẽquita¬
te ꝑmiserit. Quȩ nimirũ uerba ani¬
maduersionis illius: iusti.dũ mͦ sol¬
licite metuunt: euadunt.S qͥs in
illo examie inueniri iustus uale¬
at: si scdm suȩ fortitudinis maie¬
statem. uitã hominũ discutiat ds:
titudine contendat mecum: nec

Expanded text:
mus, quae earum reprehensio in jumus, quae earum reprehensio in judicio sequatur ignoramus; dum vero eas poenitendo persequimur, quid nobis de eis judex in suo examine dicere possit invenimus. Unde adhuc apte subjungitur: CAverba quae mihi respondeat, et intelligam quid loquatur mihi. - Tunc enim culpas plangimus, cum pensare coeperimus; sed tunc subtilius pensamus, cum sollicitius plangimus, atque ex lamentis in corde nostro plenius nascitur quid est quod peccantibus divina districtio minatur, quae erunt illa reproborum improperia qui terrores, quae implacabilis majestatis aversio. Tanta enim tunc Dominus reprobis iratus dicet, qte permiserit. Quae nimirum verba animadversionis illius justi, dum modo sollicite metuunt, evadunt. Sed quis in illo examine inveniri justus valeat, si secundum suae fortitudinis Majestatem vititudine contendat mecum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ponit conditor pensant. Unde. ad¬
ponere ẽ: intra secretum mentis ꝑ¬
fidei contemplationẽ adtremendũ
examen maiestatis suȩ. ocłos nr̃ȩ
considerationis aꝑire: qͥd peccator
homo mereatur attendere: & oecul¬
tus nunc & tacitus iudex qͣm terri¬
bilis post appareat considerare. Ex¬
qua re agitur: ut adeognitionem
sui anima subtilius reuocetur: &
quo occultum iucem suũ ma¬
gis terribilẽ uidet: eo de suis acti¬
dus formidolosius angustetur.
Anxiȩ trepicdat: culpas suas lam̃¬
qs insequitur: penitendo incre¬
pat. qͣlẽ se fuisse meminit. Unde.
nunc qͦ postqͣm dictum ẽ. ponã
coram eo iudiciũ: rectȩ subiun¬
gitur. Os meũ replebo increpati¬
onib. Qui enĩ sibi in conspectũ
di iudicium ponit. os suũ inere¬
pationib replet: qͥa dũ subtile ex¬
amen tremendi contra se iudicis
contemplat̃: amara se penitentiȩ
inuectione ꝑsequitur. Sepe autẽ.
dũ culpas nras pensare negligi¬

Expanded text:
ponit conditor pensant. Unde bene adponit conditor pensant. Unde bene adest, intra secretum mentis per contemplationem fidei, ad tremendum examen majestatis illius oculos nostrae considerationis aperire, quod peccator homo mereatur attendere, et, occultus nunc et tacitus judex quam terribilis post appareat considerare. qua re agitur ut ad cognitionem sui anima subtilius revocetur, et quo occultum judicem suum magis terribilem videt, eo de suis actibus formidolosius angustetur. Anxie trepidat, culpas suas lamentis insequitur, poenitendo increpat, qualem fuisse se meminit. Unde nunc quoque postquam dictum est: Ponam coram eo judicium, recte subjungitur: Os meum replebo increpationibus. Qui enim sibi in conspectu Dei judicium ponit, os suum increpationibus replet, quia dum subtile examen tremendi contra se judicis contemplatur, amarae se poenitentiae invectione persequitur. Saepe autem dum culpas nostras pensare negligi
Abbreviated transcription (Latin):
ni uocati sunt: Qui gͦ usq adsoli¬
um dĩ uenire uult: qd aliud qͣm
int̃ẽẽ angłicis spiritib concupi¬
scit: ut nulla iam defectiua tempo¬
rum momenta sustineat. s ꝑma¬
nente gła in contemplatione ȩter¬
etiã inhac uita posits iustis eueni¬
unt. Nam cum contra uotum suũ
atq desidium qͦd libet agi conspi¬
ciunt᷑ adocculta di iudcia recurr̃t:
ut meis uideant. quia mnordinatȩ
intus ñ disponitur: quod inordina¬
tum foris currere uidetur. Cũ enĩ
p̃sidentem angłicis spiritib crea¬
torẽ omĩum. fidei ocłis contẽplan¬
tur: adeius nmirũ soliũ ueniunt.
& quia considerant. qm̃ is qͥ mirȩ
angłos regit iniustȩ homines non
disponit: ꝓfecto inueniunt causa¬
les rationes qͣm iustȩ sint: dũ ipsȩ
cause extrinsecus uideant᷑ in iustȩ.
Dumq id humiliter faciunt: semet¬
ipsos sepe insua uoluntate rep̾hen¬
dunt. Sua in se nonnunqͣm uota di¬
iudicant: dũ meliora eẽ ea quȩ dis¬

Expanded text:
ni vocati sunt? Qui utique usque ad solium Dei venire vult, quid aliud quam interesse angelicis spiritibus concupiscit ut nulla jam defectiva temporum momenta sustineat, sed permanenti gloria in contemplationem aeteretiam in hac vita positis justis conveniunt. Nam cum contra votum suum atque desiderium quodlibet agi conspiciunt, ad occulta Dei judicia recurrunt, ut in eis videant quia inordinate intus non disponitur quod inordinatum foris currere videtur. Cum enim praesidentem angelicis spiritibus Creatorem omnium fidei oculis contemplantur, ad ejus nimirum solium veniunt. Et quia considerant quoniam is qui mire angelos regit injuste homines non disponit, profecto inveniunt causales rationes quam justae sint, dum ipsae causae extrinsecus videantur injustae; dumque id humiliter faciunt, semetipsos saepe in sua voluntate reprehendunt, sua in se nonnunquam vota dijudicant, dum meliora esse ea quae dis
Abbreviated transcription (Latin):
piam uidet esurire qđ ei ñ ꝓsit
acciꝑe: aut si iã sunt sibi cogni¬
ta modeste subprimit: aut si hec¬
adhuc uidentur incognita. hu¬
militer fatetur: eosq adordina¬
te humilitatis sensum reuocat:
cum ꝑsuum illis p̃dicatorem dic̃
Non plus sapere qͣm oportet saꝑe:
sed saꝑe ad sobrietatem. &rursũ.
Noli altum saꝑe: sed time. Atq ite¬
tiora te ne scrutatus fueris. &rursũ.
Mel inuenisti: comede qđ sufficit tͥ:
ne forte satiatus. euomas illud.
Mel quippe inuenire ẽ: sci intellec¬
tus dulcedinẽ degustare. Qđ tc̃
sufficienter comeditur: qndo nr̃a
intelligentia.iuxta mensurã sen¬
sus. submoderamine tenetur.
Nam satiatus. mel euomit: qͥ plus
appetens penetrare quã capitꝰ
illud ꝑdit unde potuit nutriri.
Quia gͦ sc̃a eccł̃ia. abinfirmiꝰ men¬
tib ꝓhibet alta ꝑscrutari: beato
iob cłr. esunenti subtraxisti panẽ¬

Expanded text:
piam videt esurire quod ei non prosit piam videt esurire quod ei non prosit accipere, aut si jam sunt sibi cognita modeste supprimit, aut, si adhuc videntur incognita, humiliter fatetur, eosque ad ordinatae humilitatis sensum revocat, cum per suum illis praedicatorem dicit: « Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem , » Et rursum. « Noli altum satiora te ne scrutatus fueris . Et rursum: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Mel quippe invenire est sancti intellectus dulcedinem degustare. Quod tunc sufficienter comeditur, quando nostra intelligentia juxta mensuram sensus sub moderamine tenetur. Nam satiatus mel emovit, qui plus appetens penetrare quam capit, et illud perdit unde potuit nutriri. Quia ergo sancta Ecclesia ab infirmis mentibus prohibet alta perscrutari, beato Job dicitur: Esurienti subtraxisti pane
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ głantur:cunctos quos aspi¬
ciunt prauis adse trahere sermo¬
nib querunt: &e unde sibi alios
adinteritum sociant: inde se aliqͥd
agere uiuaciter putant. Cos uero
lassos dicimus: qui subhur scłi
onere laborioso fatigantur. Un¬
de. et ꝑsemetipsam ueritas dicit.
Uenite adme. om̃s qui laboratis.
& onerati estis: et ego uos reficiã.
Heretici gͥ qui sua dogmata p̃di¬
care non cessant: scãm ȩccłiam.
qͣsi deimꝑicia irrident: dicentes.
Aquam lasso ñ dedisti: & esurien¬
t subtraxisti panem. Se enĩ las¬
so aquam dare existimant: cum
quibdam. sub terreno fasce labo¬
rantib. sui poculum erroris p̃¬
bent. Et panem se esurientib ñ
subtraxisse suspicantur: quia
etiam de muisibilib atq incom¬
prehensibilib requisit: cũ suꝑba
audacia. respondent: & tunc. se
doctos p̃ omnib credunt: cum lo¬
qui deincognitis infelicius pre¬
sumunt. Scã uero ȩccłia dũ quem¬

Expanded text:
entia gloriantur; cunctos quos aspientia gloriantur; cunctos quos aspiciunt pravis ad se trahere sermonibus quaerunt, et unde sibi alios ad interitum sociant, inde se agere aliquid vivaciter putant. Eos vero lassos dicimus qui sub hujus saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, eteretici igitur qui sua dogmata praedicare non cessant, sanctam Ecclesiam quasi de imperitia irrident, dicentes: Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. Se enim dare aquam lasso existimant, cum quibusdam sub terreno fasce laborantibus, sui poculum erroris praebent: et panem esurienti se non subtraxisse suspicantur, quia etiam de invisibilibus atque incomprehensibilibus inquisti, cum superba audacia respondent et tunc se doctos prae omnibus credunt, cum loqui de incognitis infelicius praesumunt. Sancta vero Ecclesia dum quem
Abbreviated transcription (Latin):
uari considerant. Ex quib cum
quidã adicãm eccłiam redeunt:
eos ꝓtinus doctrinȩ uestimenta
ꝑdidisse suspicantur. s cũ nudꝰ
ẽ. quomͦ prius nudi. & postmodũ
spoliati memorantur.S sciendũ
ẽ quia omnis qui cordis purita¬
te ꝑfruitur: eo ipso quo duppli¬
citats tegumentũ ñ habet. nud̃
c̃. Et sunt nonnulli apud hereti¬
cos. qui cordis puritatẽ habent:
sed tam̃ doctrinȩ eoꝵ dogmata
ꝑuersa suscipiunt. Hi nimirũ⁊
ex sua puritate nudi sunt: et qͣsi
exeoꝵ p̾dicatione uestiuntur. &
quia tales quiq facile ad scãm ȩc¬
cłiam redeunt: eo qđ dupplicita¬
tis malicia ñutuntur: eos hereti¬
ci nudos fatentur. Quos abea di¬
cunt uestib expoliatos: qͥa sim¬
plices quosq. pigros atq hebetes
putant: qͦs. praua sua dogmata
ueritatis soliditatem ñ tenent:
eo nonnunqͣm student. ut loqua¬
qores appareant: & contra catho¬
licorum fidem. qͣsi de doctrina sci¬

Expanded text:
vari considerant; ex quibus cum vari considerant; ex quibus cum quidam ad sanctam Ecclesiam redeunt, eos protinus doctrinae vestimenta perdidisse suspicantur.  Vet. III. est quomodo prius nudi, et post spoliati memorantur? 503 Sed sciendum est quia omnis qui cordis puritate perfruitur, eo ipso quo duplicitatis tegumentum non habet, nudus est. Et sunt nonnulli apud haereticos qui cordis quidem puritatem habent, sed tamen doctrinae eorum dogmata perversa suscipiunt. Hi nimirum et ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos prava sua dogmata veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareant, et contra catholicorum fidem quasi de doctrinae sci
Abbreviated transcription (Latin):
ante solis occasum reddere iube¬
mur: quia priusqͣm innobis ꝑ
dolorem cordis. sol iusticiȩ occi¬
dat: debem̃ ei confessionem ue¬
me  reddere aquo confessionem ac¬
cepimus culpe: ut qui de se deli¬
quisse innos meminit: anob̾ mox
relaxatum sentiat. qđ deliquit
Quia gͦ scã ȩccłia. cum quoslibet ab
hereticis adueritatem fidei reuer¬
tentes. recipit᷑ prius. ut confiterier¬
roris sui culpam debeant. ꝑsuadet:
qͣsi subheretcoꝵ sp̃e. ꝑeliphat̃ dr
causa: idest abhis qui anobis
adte ueniunt. inutiliter confessio
nem erroris exegisti. Sin uͦ. ut p̃¬
diximus. pignus. scĩ sp̃s dona sen¬
timus: heretici scãm eccłiam. frm̃
quia eos qͥadillã ueniunt. dona
spiritalia suspicantur amittere.
Unde & sequitur: & nudos spolia¬
p̃dicationib trahunt: p̃cepta doc¬
trinȩ suȩ qͣsi quȩdã uestimenta
habere existimant: & tamdiu illoͤ
uestitos putant: quamdiu hȩc
quȩ ipsi p̃dicauerunt. abillis ser¬

Expanded text:
ante solis occasum reddere jubeante solis occasum reddere jubemur, quia priusquam in nobis per dolorem cordis sol justitiae occidat, debemus ei confessionem veniae reddere a quo confessionem accipimus culpae, ut qui se deliquisse in nos meminit a nobis mox relaxatum sentiat quod deliquit. Quia ergo sancta Ecclesia cum quoslibet ab haereticis ad veritatem fidei revertentes recipit, prius ut confiteri erroris sui culpam debeant persuadet, quasi sub haereticorum specie per causa, id est, ab his qui a nobis ad te veniunt inutiliter confenem erroris exegisti. Si vero, ut praediximus, pignus sancti Spiritus dona sentiamus, haeretici sanctam Ecclesiam fratrum quia eos qui ad illam veniunt dona spiritalia suspicantur amittere. Unde et sequitur: Et nudos spoliapraedicationibus trahunt praecepta doctrinae suae quasi quaedam vestimenta habere existimant, et tandiu illos vestitos putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt ab illis ser
Abbreviated transcription (Latin):
appellatione pignoris. aliqͣndo
dona sp̃s sci: aliquando uero si¬
gnatur confessio peccati. Pignꝰ
nanq accipitur donũ sp̃s sc̃:
nem teneamus. Donum gͦ sc̃i
adinterioris spei certitudinem ro¬
boratur. Rursum. pignoris nomi¬
ne peccati confessio solet intell¬
gi: sicut in lege scriptum ẽ. Cum
debet tͥ quippiã frater tuus: &
abstulers pignus ab eo: ante so¬
lis occasum pignus restitue. fra¬
ter et enim. debitor nr̃ efficitur:
cũ quilibet ꝓximus. innos aliqͥa
deliquisse monstratur. Peccata qͥp¬
pe: debita uocamus. Unde. pecca¬
tori seruo dr. Omne debitũ dimi
p̃camur: dimitte nob debita nr̃a.
sicut & nos dimittimꝰ debitorib
nr̃is. A debitore autem nr̃o. pig¬
nus accipimꝰ: qͣndo ab eo qui in
nos peccasse cognoscitur peccat
eius iã confessionem tenemus:
ꝑquã relaxare peccatum qđ in no
ꝑpetratum ẽ postulamur. Q enĩ
peccatũ qd commisit. fatetur. &
ueniam petit: iam quasi ꝓdebito
pignus dedit. Qd nimirum pignꝰ

Expanded text:
appellatione aliquando dona Spiritus sancti, aliquando vero signatur confessio peccati. Pignus namque accipitur donum Spiritus snem teneamus. Donum ergo sanad interioris spei certitudinem roboratur. Rursum pignoris nomine peccati confessio solet intelligi, sicut in Lege scriptum est: Cum debet tibi quidpiam frater tuus, et abstuleris pignus ab eo, ante solis occasum pignus restitue . Frater etenim noster debitor nobis efficitur cum quilibet proximus in nos aliquid deliquisse monstratur. Peccata quippe debita vocamus. Unde peccanti servo dicitur: Omne debitum dimisotidie precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . A debitore autem nostro pignus accipimus, quando ab eo qui in nos peccasse cognoscitur peccati ejus jam confessionem tenemus, per quam relaxare peccatum quod in nos perpetratum est postulamur. Qui enim peccatum quod commisit fatetur, et veniam petit, jam quasi pro debito pignus dedit. Quod nimirum pignus
Abbreviated transcription (Latin):
plagȩ meȩ aggrauata ẽ. suꝑ gemitũ
meũ: qͥa uidelicet in ordinate con¬
solationis intentio. ꝑcussionẽ qͣm
minuere debuit. multiplicauit. In
quib nimirũ uerbis ꝑtẏpum sc̃e
eccłiȩ etiã fideliũ dolor expͥmitur:
qͥeo amplius gemunt. qͦ malos
blandiri conspiciunt: quia iurta
pauli uocẽ ꝑdulces sermones & be¬
nedictiones. seducunt corda inno¬
randã subtilius mentẽ fideliũ rectȩ
referuntur: qͥ ẽẽ sine amaritudine
nesciunt: etiã si inhoc mundo pro¬
sꝑari uideant᷑. Quib. cum & aduer¬
sitas euenit: eum quẽ inuenit in¬
tate ñ fuerit. Bene autem đr: &̃ ma¬
nus plage meȩ aggrauata est suꝑ
gemitũ meũ. Manus quippe plage
ẽ fortitudo ꝑcussionis. Primã nãq
ꝑcussionem suã. electi considerant.
qͥa aconditoris sui uisione duisi s̃.
qͥa nequaq̃m illuminationis intimȩ
claritate ꝑfruuntur: s inpresentis
uitȩ exilio. qͣsi incecitatis loco relega¬
t. gemunt. Semꝑ gͦ habent in hac

Expanded text:
e aggravata est super gemitum meum, quia videlicet 513 inordinatae consolationis intentio percussionem quam minuere debuit multiplicavit. In quibus nimirum verbis per typum sanctae Ecclesiae etiam fidelium dolor exprimitur, qui eo amplius gemunt, quo malos blandiri conspiciunt, qui juxta Pauli vocem: Per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innorandam subtilius mentem fidelium recte referuntur, qui esse sine amaritudine nesciunt etiam si in hoc mundo prosperari videantur. Quibus cum et adversitas evenit, eum quem invenit intate non fuerit. Bene autem dicitur: Et manus plagae meae aggravata est super gemitum meum. Manus quippe plagae est fortitudo percussionis. Primam namque percussionem suam electi considerant, quia a conditoris sui visione divisi sunt, quia nequaquam illuminationis intimae claritate perfruuntur, sed in praesentis vitae exsilio quasi in caecitatis loco relegati gemunt. Semper ergo habent in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tum iob. addm̃ reuerti ad mo¬
nuitꝰ a quo uidelicet. idẽ beatus¬
uir nunqͣm recessit:adhuc polli¬
& exauhec te. Rogant quippe
dñm. sed exaudiri minime me¬
rentur: qui iubentis dñi precepta
contempnunt. Vnde. scriptũ est
Qui declinat aurem suã. ne aucdiat
legem: oratio eius erit execrabilis.¬

Expanded text:
tum Job ad Deum reverti admotum Job ad Deum reverti admonuit, a quo videlicet idem vir beatus nunquam recessit, adhuc polliet exaudiet te. - Rogant quippe Dominum, sed exaudiri minime merentur, qui jubentis Domini praecepta contemnunt. Unde scriptum est: « Qui declinat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis
Abbreviated transcription (Latin):
Adđm faciem leuare ẽ: cor ad
sublimia inuestiganda atcollere
Nam sicut ꝑcorꝑis faciẽ homini
bus: ita ꝑinteriorem imaginem.
deo noti atq conspicabiles sumꝰ.
Cum uͦ reatu culpȩ deprimimur:
ueremur. Dum enĩ nulla bonoꝵ
oꝑum confidentia fulcitur: in¬
tueri summa. mens trepidat: qͥa¬
ipsa se conscientia accusat. Cum
uͦ inpenitentiȩ lamentis culpa dhi¬
luitur: & sic ꝑpetrata plangunt᷑
ut plangenda minime ꝑpetrent᷑:
magna menti fiducia nascitur:
& adconspicienda suꝑna retͥbu¬
tionis gaudia. cordis nr̃i facies
leuatur. Sed hec eliphar recte di¬
ceret:siifirmum moneret.Cum
uͦ iustum uirum ꝓpter flagella
despicit: quid aliud qͣm uerba
scientiȩ nesciens funcdit: Quȩ n¬
mirum dicta.si adheret corum ty¬
pum ducimus: ipsi falsis ꝓmis¬
sionib. addeum nos faciẽ leuare
pollicentur. Ac si fideli populo
patenter dicant. Quamcdiu p̃di¬
cationem nrãm ñ sequeris: cor ĩ in¬
fimis premis. Quia uͦ eliphar bea¬

Expanded text:
m faciem levare, est cor ad sublimia investiganda attollere. Nam sicut per corporis faciem homini, ita per interiorem imaginem Deo noti atque conspicabiles sumus. Cum vero reatu culpae deprimimur, veremur. Dum enim nulla bonorum operum confidentia fulcitur, intueri summa mens trepidat, qipsa se conscientia accusat. Cum vero jam poenitentiae lamentis culpa diluitur, et sic perpetrata planguntur ut plangenda minime perpetrentur, magna in mente fiducia nascitur et ad conspicienda supernae retributionis gaudia cordis nostri facies levatur. Sed haec Eliphaz recte diceret si infirmum moneret. Cum vero justum virum propter flagella despicit, quid aliud quam verba scientiae nesciens fundit? Quae nimirum dicta si ad haereticorum typum ducimus, ipsi falsis promissionibus ad Deum nos faciem levare pollicentur. Ac si fideli populo patenter dicant: Quandiu praedicationem nostram non sequeris, cor in infirmis premis. Quia vero Eliphaz bea
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce atorpenti corde. aduerba ue
Isti quippe sunt casus culpȩ crescẽ¬
tis: ut lingua cum ñ restringituꝵ:
nequaqͣm ubi ceciderit iaceat: sed
semꝑ addeteriora descendat Sa
uero quȩ subiuncta sunt. qͥa ual¬
de iuxta hystoriam patent: expo¬
nenda adlitteram gonsunt. S
quia amicos beati iob.hereticoꝵ
spẽm tenere diximus: ipsum uͦ.
significationem sc̃e ȩccłiȩ gerere:
iã nunc elyphat̾ uerba. quomo¬
do heregcorum falsitati congru¬
ant. demonstremus. Nã sequituꝵ.
uestib. Aquã lasso ñ dedisti: &
esurienti subtraxist panẽ In
forttudine brachii tui posside

Expanded text:
Ecce a torpenti corde ad verba venIsti quippe sunt casus culpae crescentis, ut lingua cum non restringitur nequaquam ubi ceciderit jaceat, sed semper ad deteriora descendat. Ea vero quae subjuncta sunt, quia valde juxta historiam patent, exponenda ad litteram non sunt. 5. Sed quia amicos beati Job haereticorum speciem tenere diximus , ipsum vero significationem sanctae Ecclesiae gerere, jam nunc Eliphaz verba quo modo haereticorum falsitati congruant, demonstremus. Nam sequitur: vestibus. Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. In fortitudine brac
Abbreviated transcription (Latin):
adusum iniquitatis uertunt: qđ
aduina misc̃ia mereri poterant.
amittunt: qͣmuis omp̃s ds illud
tempus uniuscuiusq admortẽ
presciat. quo eius uita terminat᷑:
potuit n ipso quo moritur. Nam si
erechiȩ anni additi aduitã quin¬
decim memorant᷑: tempꝰ quidem
uitȩ creuit abillo termino qͦ mori
ipse merebatur: nã chuina disposi¬
tio. eius tempus tunc presciit: quo.
hunc postmodũ. exp̃senti uita sub¬
traxit. Cum gͦ ita sit: quid ẽ. quod
dłr. quia iniqui sublati sunt ante
uitȩ spacia ꝓmittunt: s cum eos
mors suꝑueniens ap̃senti uita sub¬
trahit eorum uitȩ spacia. quȩ sibi
longiora qͦsi incogitatione tende
consueuerant. intercidit: Deqͥb:

Expanded text:
ad usum iniquitatis vertunt, quod ad usum iniquitatis vertunt, quod a divina misericordia mereri poterant amittunt. Quamvis omnipotens Deus illud tempus uniuscujusque ad mortem praesciat quo ejus vita terminatur, i potuit, nisi ipso quo moritur. Nam si Ezechiae anni additi ad vitam quindecim memorantur , tempus quidem vitae crevit ab illo termino quo mori ipse merebatur. Nam divina dispositio ejus tempus tunc praescivit, quo hunc postmodum ex praesenti vita subtraxit. Cum ergo ita sit, quid est quod dicitur: Quia iniqui sublati sunt ante vitae spatia promittunt? Sed cum eos mors superveniens a praesenti vita subtrahit, eorum vitae spatia, quae sibi longiora quasi in cogitatione tendere consueverant, intercidit. De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
adiuina nob̾ p̃scientia sit ꝓculdubio
p̃fixum: querendũ ualde ẽ. qua ratio¬
ne nunc chieit. qđ miqui exp̃senti se¬
culo. ante tempꝰ ꝓpriũ subdetrahant̃
Omp̃s enĩ ds. & si plerumq mutat
sententiã: consilium. nunquam.
Co gͦ tempore ex hac uita quisq sub¬
trahitur: quo.ex chuina potentia.
ante tempora prescitur. S sciendũ.
quia creans & ordinans nos omp̃s
ds. iuxta singłoꝵ merita. disponit
& terminũ: ut ut malus ille bre¬
uiter uiuat. ne mults bene agen¬
tib noceat: uł bonus iste dutius
inhac uita subsistat. ut multis bo¬
ni oꝑis adiutor existat: uł rursũ
malus longius differatur inuita.
ut praua adhuc oꝑa augeat. ex
quoꝵ temptatione purgati iusti.
uerius uiuant: uł bonus citius
subtrahatur. ne si hic du uixerit.
eius innocentiã. malicia corrum¬
pat. Sciendum tamen. quia beni¬
gnitas di ẽ. peccatorib spacium pe¬
nitentiȩ largiri: s quia accepta tem¬
pora ñ ad fructum penitentiȩ sed

Expanded text:
scientia sit procul dubio praefixum, quaerendum valde est qua ratione nunc dicitur quod iniqui ex praesenti saeculo ante tempus proprium subtrahantur. Omnipotens enim Deus etsi plerumque mutat sententiam, consilium nunquam. Eo ergo tempore ex hac vita quisque subtrahitur, quo ex divina potentia ante tempora praescitur. Sed sciendum quia creans et ordinans nos omnipotens Deus, juxta singulorum merita, disponit et terminos, ut vel malus ille breviter vivat, ne multis bene agentibus 506 noceat; vel bonus iste diutius in hac vita subsistat, ut multis boni operis adjutor existat; vel rursum malus longius differatur in vita ut prava adhuc opera augeat, ex quorum tentatione purgati justi verius vivant; vel bonus citius subtrahatur, ne si hic diu vixerit, ejus innocentiam malitia corrumpat. Sciendum tamen quia benignitas Dei est peccatoribus spatium poenitentiae largiri. Sed quia accepta tempora non ad fructum poenitentiae, sed
Abbreviated transcription (Latin):
docere meliorem. Quam. sepe he¬
retici ꝑpetrant: qui de eis quȩ pra¬
uȩ senqunt. qͣsi docere catholicos
presumunt. Iunc enim eos putãi
deo adquiescere: si illos contign
eoꝵ ꝑuersitatib consentire. E ad̾¬
quiescentib pacem ꝓmittunt:
quia contra eos. qui sibi consen¬
tiunt iam uirgari desistunt. fruc¬
tus autem optimos sibi consentien¬
tib pollicentur: qͥa eos solos bona
oꝑa agere eristimant: quos. adsua
doginata se trahere exultant.Qͥb
et hoc congruit. qđ adiungit:. susci¬
pe exore illius legem: qͥa ea quȩ ipsi
sengunt: exore di ꝓcedere suspican¬
tur.& pone sermones erꝰ. incorde
tuo: ac si astruat. dicens: quos nũc
usq mnore: & ñincorde tenuisti.Ca
enim eoꝵ ꝑuersa dogmata respu¬
it: ñ eam uerba di insensu. sed iN
ostensione habuisse criminantur.
Unde qͣsi subspecie dulcedinis. iN¬
fundunt uirus pestiferȩ ꝑsuasio¬
nis: ut uerba di. eccłiam incorde
suo ponere admoneant: quȩ si un¬

Expanded text:
docere meliorem, quam saepe haeretici perpetrant, qui de his quae prave sentiunt quasi docere catholicos praesumunt. Tunc enim eos putant Deo acquiescere, si illos contigerit eorum perversitatibus consentire. Et acquiescentibus pacem promittunt, quia contra eos qui sibi consentiunt jam jurgari desistunt. Fructus autem optimos sibi consentientibus pollicentur, quia eos solos bona opera agere existimant, quos ad sua dogmata se trahere exsultant. Quibus et hoc congruit, quod adjungit: Suscipe ex ore illius legem. Quia ea quae ipsi sentiunt ex ore Dei procedere suspicantur: Et pone sermones ejus in corde tuo. Ac si aperte astruat, dicens: Quos nunc usque in ore, et non in corde tenuisti. Quia enim eorum perversa dogmata respuit, non eum verba Dei in sensu, sed in ostensione habuisse criminantur. Unde quasi sub quadam specie dulcedinis infundunt virus pestiferae persuasionis, ut verba Dei Ecclesiam in corde suo ponere admoneant. Quae si un
Abbreviated transcription (Latin):
ualescit: quia dum sordida onera
portare iam non ualet᷑ adillum.
ꝑquietem ꝓperat: quem intꝰ amat.
Hinc etiam. in admiratione sponsȩ:
scriptum ẽ. Quȩ ẽ. ista quȩ ascen¬
dit dedeserto: deliciis affluens:
Quia nimirum scã ȩccłia. nͥ uerboꝵ
di deliciis afflueret: dedeserto ui¬
de presentis. ascendere adsuꝑiora
non posset. Deliciis gͦ affluit. & a¬
scendt: quia dum mysticis intel¬
ligentiis pascitur:adsuꝑna cot¬
die contemplanda subleuatur.
Hinc. psalmista ait̃ & nox illumi¬
nato in deliciis meis: quia dum
ꝑintellectum mysticum.studiosa
mens reficitur: iam in ea.uitȩ p̃¬
sentis obscuritas. fulgore diei sub¬
sequentis illuminatur: ut huius
etiam corruptionis caligine intel¬
lectum illius uis futuri luminis
erumpat: & uerboꝵ deliciis pa¬
sta. pregustando discat: quid de
pabulo ueritatis esuriat. Seqͥt᷑¬

Expanded text:
valescit, quia dum sordida onera valescit, quia dum sordida onera portare jam non valet, ad illum quietem properat, quem intus amat. Hinc etiam in admiratione sponsae scriptum est: Quae est ista quae ascendit de deserto deliciis affluens ? Quia nimirum sancta Ecclesia nisi verborum Dei deliciis afflueret, de deserto vitae praesentis ascendere ad superiora non posset. Deliciis ergo affluit, et ascendit, quia dum mysticis intelligentiis pascitur, ad superna quotidie contemplanda sublevatur. Hinc etiam Psalmista ait: Et nox illuminatio mea in deliciis meis , quia dum per intellectum mysticum studiosa mens reficitur, jam in ea vitae praesentis obscuritas fulgore diei subsequentis illuminatur, ut etiam in hujus corruptionis caligine in intellectum illius vis futuri luminis erumpat, et verborum deliciis pasta praegustando discat quid de pabulo veritatis esuriat. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
Eritq omp̃s contra hostes tuos: &
argentum coaceruabitur tibi. Ac
si aptȩ diceretur. Dum malignos
excrescit. Sequitur. T unc super
omnipodentem deliciis afflues.
re ẽ: mamore illius. scripturȩ sacrȩ
epulis satiari. Incuius nimirum
uerbis. tot delicias inuenimus. qͦt
adꝑfectum nr̃m intelligentie di¬
uersitates accipimus: ut mͦ. nuda
nos pascat hystoria: mͦ. subtextu¬
litterȩ uelata medullitus nos re¬
ficiat moralis allegoria: mͦ. ad al¬
tiora suspendat contemplatio᷑. in
p̃sentis uitȩ tenebris. iã delumi¬
ne ȩternitatis intermicans. sẜ sei¬
endum: qđ quisqͥs deliciis afflu
Ninquadam sui remissione sol¬
uitur. atq alaboris studio. quasi
exlassitudine relaxatur: quia ni¬
mirum anima cum internis de¬
liciis habundare ceꝑit: terrenis iã
oꝑib incubare minimȩ consentit:
s amore conditoris capta. & sua
capuitate iam libera: adcontem¬
plandam eius speciem deficien¬
do suspirat. & quasi lassescendo con¬

Expanded text:
Eritque Omnipotens contra hostes tuos, et argentum coacervabitur tibi. Ac si aperte diceretur: Dum malignos excrescit. Sequitur: VERS. 26. Tunc super Omnipotentem deliciis afflues. re, est, in amore illius Scripturae sacrae epulis satiari. In cuius nimirum verbis tot delicias invenimus, quot ad profectum nostrum intelligentiae diversitates accipimus, ut modo nuda nos pascat historia, mlitterae velata medullitus nos reficiat moralis allegoria, modo ad altiora suspendat contemplatio, in praesentis vitae tenebris jam de lumine aeternitatis 510 intermicans. Et sciendum quod quisquis deliciis affluit in quadam sui remissione solvitur, atque a laboris studio quasi ex lassitudine relaxatur, quia nimirum anima cum internis deliciis abundare coeperit, terrenis jam operibus incubare minime consentit; sed amore conditoris capta, et sua captivitate jam libera, ad contemplandam ejus speciem deficiendo suspirat, et quasi lassescendo con
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo gaudiũ de ultione pec¬
catoꝵ. in quo adhuc incerta ẽ uita
iustoꝵ: Discernamus gͥ tempora
tremoris: & exultationis. Nident
et enĩ nunc iniustos iusti. & deeoꝵ
nequicia tabescunt: cũnq etiam
eos feriri conspiciunt: de sua quoq
uita suspecti fiunt. Quando gͦ ui¬
debunt iusti iniquoꝵ interitum.
& lecabuntur: nͥ cũ districto iudici
ꝑfect̾a iã securitate exultationis
inheserint: cũ in illo extremo exa
mine uloꝵ dampnationẽ conspi¬
cient. et de se iã qd metuant ñ ha¬
bebt: Nc̃ itaq repbos aspiciunt.
etgemunt: tc̃ conspicient & sub¬
sannabunt: qͥa eos exultando
despicient᷑. qͦs mͦ. nec sine gemitu
iniqua ꝑpetrantes. nec sine metu
uident. ꝓiniqͥtate morientes.Uñ.¬

Expanded text:
hoc mundo gaudium de ultione pechoc mundo gaudium de ultione peccantium, in quo adhuc incerta est vita justorum? Discernamus igitur tempora tremoris et exsultationis. Vident etenim nunc injustos justi, et de eorum nequitia tabescunt. Cumque eos feriri conspiciunt, de sua quoque vita suspecti fiunt. Quando ergo videbunt justi iniquorum interitum, et laetabuntur, nisi cum districto judici perfecta jam securitate exsultationis inhaeserint, mine illorum damnationem conspiciunt, et de se jam quod metuant non habebunt? Nunc itaque reprobos aspiciunt et gemunt, tunc conspicient et subsannabunt, quia eos exsultando despicient, quos modo nec sine gemitu iniqua perpetrantes, nec sine metu vident pro iniquitate morientes.
Abbreviated transcription (Latin):
cul sit ame. hoc etiã: ꝑbeatũ iob
dictum ẽ. Ait nanq. Quoꝵ consil¬
um.longe sit ame: qͣmuis aliud.
sententia: atq aliud consilium poͤ¬
sit intelligi. Sententia quippe est.
more: et consilium. incogitatione.
Dum ergo eliphar longe se amaloꝵ
sententia: beatus uͦ iob aconsilio.
optauit: constat nimirũ. quia iste
maloꝵ uerbis: ille uͦ. etiam cogita¬
tioni desiderat ẽẽ dissimilis. Seqͥt᷑
hic iniustos errare conspiciunt:
possunt. Si enim gaudent errorib:
iusti non sunt. Rursũ. si ꝑ insul¬
tationẽ letantur. eo qđ tales ñ sint.
quales alios ẽẽ conspiciunt: om¬
nino suꝑbi sunt. Unde. & pharise¬
us iustificationem ꝑdidit: qui pub¬
licani meritis gaudendo se p̃tulit:
cdcens. Grãs ago tͥ quia non sum
sicut ceteri homines: raptores. in¬
iusti. adulteri:. uelut ediã hic pu¬
blicanus. Rursum. si dicimꝰ qđ ꝑ
fecto gaudio exultare iusti pos¬
sint demorte prauoꝵ: quale est in

Expanded text:
cul sit a me. - Hoc etiam per beatum Job cul sit a me. - Hoc etiam per beatum Job dictum est: Ait namque: Quorum consilium longe sit a me. Quamvis aliud sententia, at aliud consilium possit intelligi. Sententia quippe in ore est, consilium in cogitaDum ergo Eliphaz longe se a malorum sententia, beatus vero Job a consilio optavit, constat nimirum quia iste malorum verbis, ille vero etiam cogitationi desiderat esse dishic injustos errare conspiciunt, possunt laetari. Si enim gaudent erroribus, justi non sunt. Rursum si per insultationem laetantur, eo quod tales non sunt quales alios esse conspiciunt, omnino superbi sunt. Unde et Pharisaeus justificationem perdidit, qui publicani meritis gaudendo se praetulit, dicens: « Gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus . Rursum si dicimus quod perfecto gaudio exsultare justi possunt de morte pravorum, quale est in
Abbreviated transcription (Latin):
rere: libent̃ in opiam sustinereᷤ ma¬
la mundi equanimit̃ ꝑpeq: ut põ¬
sint infine coronari. Electis ergo.
enoch inseptima generatione na¬
scitur: quia sui dehicationem gau¬
dii. inextremȩ retributonis głam
requirunt & quia cotidiano tem¬
poris lapsu. ipsa p̾sentis uitȩ mor¬
do. destruit: rectȩ demiquis dicit᷑:
& fluuius subuertit fundamentũ
eoꝵ: idest ipse cursus mutabilita¬
meius dictis exposuimus: ꝓpter
legentis fastichum. replicare deui¬
tamus.Sequitur. Et qͣsi nichil
posset facere om̃ps: estimabant eũ.
Inhis qͦ sermo. & ñ sententia immu
quia etiam ingratis sua dona non
denegat: ut aut benignitatem con¬
ditoris erubescant. & adbonitatẽ
redeant: aut redire omnimͦ coN¬
tempnentes. inde illic grauius pu¬
niantur. unde hic et bonis di lar¬
giorib mala reddiderunt: ut duri¬
ora eos tunc supplicia puniant᷑ qͣ
maliciam. hic nec dona uicerunt.
Sequitur. Quorum sententia: pro

Expanded text:
rere, libenter inopiam sustinere, marere, libenter inopiam sustinere, mala mundi aequanimiter perpeti, ut possint in fine coronari. Electis ergo Enoch in septima generatione nascitur, quia sui dedicationem gaudii in extremae retributionis gloria requirunt. Et quia quotidiano temporis lapsu ipsa praesentis vitae mordo destruit, recte de iniquis dicitur: Et fluvius subvertit fundamentum eorum. Id est, ipse cursus mutabilitain ejus dictis exposuimus, propter legentis fastidium replicare devitamus. Sequitur: IBID.-- Et quasi nihil possit facere Omnipotens, aestimabant eum. In his quoque sermo, et non sententia immutquia etiam ingratis sua dona non denegat, ut aut benignitatem conditoris erubescant, et ad bonitatem redeant; aut redire omnimodo contemnentes, inde illic gravius puniantur, unde hic et bonis Dei largioribus mala reddiderunt, ut duriora eos tunc supplicia puniant, quorum hic malitiam nec dona vicerunt. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
transire corde adȩterna negligunt:
et cuncta p̃sentia. fugitiua ẽẽ non
intuentur:mentẽ. inamore uitȩ p̃¬
sentis figunt: & qͣsi longe habita¬
tionis inea sib fundamenta con¬
struunt: quia interrenis reb. ꝑdesi¬
derium solidantur. Sic primus in
derra cain cuiitatem construrisse
describitur: quia uidelicet peregͥ¬
nus asummis. fundamentũ in
infimis posuit: qui stationem cor¬
dis. interrena delectatione colloca¬
uit. Unde et meius stirpe:enoch.
qui dedicatio interpretatur. pͥm̾
nascitur. In electoꝵ uͦ ꝓgenie enoch
septimus fuisse memoratur: qͥa
uidelicet reꝓbi inhac uita. quȩ
ante ẽ semetipsos edificando de¬
chcant: elect uͦ edificationis sue
dedicationẽinfine temporis. id:
inseptimo expectant. Uideaᷤ nãq
plunmos. temporalia sola cogi¬
tare: honores querere: ambiendis
reb ihiare:nichil post hanc ui¬
tam requirere. Quid itaq isti.nis
inprima se generatone dedicant:¬
& uideas electos. nil p̃sentis gle que¬

Expanded text:
transire ad aeterna negligunt, et cuncta praesentia fugitiva esse non intuentur, mentem in amore praesentis vitae figunt, et quasi longae habitationis in ea sibi fundamentum construunt, quia in terrenis rebus per desiderium solidantur. Sic primus in terra Cain civitatem construxisse describitur , qui videlicet peregrinus infimis posuit, qui stationem cordis in terrena delectatione collocavit . Unde et in ejus stirpe Enoch, qui dedicatio interpretatur, primus nascitur; in electorum vero progenie Enoch septimus fuisse memoratur, quia videlicet reprobi in hac vita quae ante est semetipsos aedificando dedicant, electi vero aedificationis suae dedicationem in fine temporis, id est in septimo, exspectant. Videas namque plurimos temporalia sola cogitare, honores quaerere, ambiendis rebus inhiare, nil post hanc vitam requirere. Quid itaque isti nisi in prima se generatione dedicant? Videas electos nil praesentis gloriae quae
Abbreviated transcription (Latin):
stulto iudcio solos se sapientes pu¬
tant. Ex quoꝵ adhuc typo: sub¬
iungitur. N unquid semitã scłoꝵ¬
custodire cupis: quã calcauerunt
uiri iniqui: Sicut semita nr̃i re¬
demptoris. humilitas: ita semita
uitȩ desideria. melatione ꝑambu¬
lant. De quib adhuc iniqius. sub

Expanded text:
stulto judicio solos se esse sapientes pustulto judicio solos se esse sapientes putant. Ex quorum adhuc typo subjungitur: custodire cupis, quam calcaverunt viri iniqui? demptoris nostri humilitas, ita semita vitae desideria in elatione perambulant. De quibus adhuc iniquis sub
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑiudicium: quib de eẽ cer¬
nitur ꝑadiumentũ. Sic itaq ex¬
teriora circumdat. ut interiora
impleat: sic intiora implet. ut exte¬
nora curcũdet. sic sũma regit uet ima
¶ ñ deserat:
sic imis p̃sens ẽ. ut asuꝑiorib ñ re¬
cedat: sic latet insua specie. ut tam̃
cognoscatur insua oꝑatione: sic co¬
gnoscitur in suo oꝑe. ut tam̃ com¬
prehendi ñualeat acognoscentis
estimatione: sic adest. ut uideri
nequeat: sic uideri ñ ualet. ut tam̃
eius p̃sentiã. ipsa sua iudicia desten¬
tur: sic se nob̾ intelligendũ p̃bet.
ut tamen ipsum nob radium sui
intellectus obnubilet: & rursum
sic caligine nos ignorantiȩ repͥmit.
ut tamen menti nĩe. radiis suȩ clari¬
tatis intermi cet: quatinus & suble¬
uata. quippiã uideat: & reuerbera¬
ta. contremiscat: & quia eũ sicuti
ẽ. uidere non potest: aliquatenus
uidendo. cognoscat. S hȩc heretici.
scãm ȩccłiam scire ñ estimant: qr

Expanded text:
est per judicium, quibus deesse cerest per judicium, quibus deesse cernitur per adjumentum. Sic itaque exteriora circumdat, ut interiora impleat: sic interiora implet, ut exteriora circumdet: sic summa regit ut ima non deserat: sic imis praesens est, ut a superioribus non recedat: sic latet in sua specie, ut tamen cognoscatur in operatione: sic cognoscitur in suo opere, ut tamen comprehendi non valeat agnoscentis aestimatione: sic adest, ut videri nequeat: si videri non valet, ut tamen ejus praesentiam ipsa sua judicia testentur: sic se nobis intelligendum praebet, ut tamen ipsum nobis radium sui intellectus obnubilet, et rursum sic caligine nos ignorantiae reprimit, ut tamen menti nostrae radiis suae claritatis intermicet, quatenus et sublevata quippiam videat et reverberata contremiscat; et quia eum sicuti est videre non potest, aliquatenus vivendo cognoscat. Sed haec haeretici sanctam Ecclesiam scire non aestimant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tibulũ eius. nec nr̃a considerat:
et circa cardines cȩli ꝑambulat:¬
Sunt plenq ita hebetes: ut for¬
midare nesciãt nͥ qd̃ corporalit̃ ui¬
dent. Unde fit. ut dm̃ ñ metuant:
quẽ uide ñ possunt. Heretici aut̃.
qͥa eẽ se sapientes arbitrant᷑ uerba
contͣ catholicos irrisionis ꝓferunt:
atq abeis illũ ñ timeri suspicant᷑:
quia excelsior celo ẽ. & suꝑ stella¬
rum uertices sublimatus. exlon¬
ginquo uidere ñpossit: & quia
inter nos & cȩlestem sedẽ partes
aeriȩ inter sunt. qͣsi innube la¬
tens ꝑ caliginẽ iudicet: et suꝑioꝵ¬
bus intentus. minus ima ꝑpen¬
cdat: & dũ cęli cardines ambien¬
do constringit: interiora ñ uideat.
S quis de deo ista uel desipiens
suspicetur: Qui nimirũ. dum sit
semꝑ omp̃s: sic intendit om̃ĩb
ut adsit singulis: sic adest sin¬
gulis. ut simul omnib nunqͣm
desit. Nam et si quosdã pecean¬
tes deserit: eisdem tam̃ ipsis ad¬

Expanded text:
tibulum eius nec nostra considerat tibulum eius nec nostra considerat et circa cardines caeli - Sunt plerique ita habetes ut formidare nesciant nisi quod corporaliter vident. Unde fit ut Deum non metuant, quem videre non possunt. Haeretici autem, quia se sapientes arbitrantur, verba contra catholicos irrisionis proferunt, atque ab eis illum non timeri suspicantur,quia excelsior coelo est, et super stellarum vertices sublimatur, ex longinquo videre non posse. Et quia inter nos et coelestem sedem partes aeriae intersunt, qtens per caliginem judicet, et superioribus intentus minus ima perpendat; et dum coeli cardines ambiendo constringit, interiora non videat. Sed quis de Deo ista vel desipiens suspicetur, qui nimirum cum sit semper omnipotens, sic intendit omnibus ut adsit singulis, sic adest singulis, ut simul omnibus nunquam desit. Nam etsi quosdam peccantes deserit, eisdem tamen ipsis ad
Abbreviated transcription (Latin):
butone suspicantur. Nã subdit̃
qui considerare negligit quid ex
districtione iudicis uenientis im¬
mineat. Quia ergo fidelẽ ppłm.
heretici culpis ꝑficdiȩ oppressum
credunt: circumdatũ laqueis ac¬
cusant. Et quia existimant. quod
futura ñ p̃uideat: in ꝑcussione sua
hunc subita formidine contur¬
batũ putant. Qui adhuc insul
aquarum inundantum non op¬
pressum iri. Ac si aptȩ dicat. Se¬
curitatem pacis tͥ inspe ꝓposue¬
ras: & i̾circo. depresumptione
tua. qͣsi deluce gaudebas: nec te
unqͣm opprimi tribulationibus
existimasti: s ecce dũ suꝑuemen¬
tib malis affligeris: an sint rec¬
ta quȩ tenes. ipsȩ quȩ te oppͥmt̃
tribulationum tenebẽ ostenduns.
Quas uidelicet tribulationes. eliphar
aqͥs inundantib comparat: qͥa
dum aliȩ suꝑ alias irruuntꝰ qͣs
aquis tumentib. unde undas se
stellarum uerticem sublimetur.
& dicis: quid enĩ nouit ds̃. et qͣsi
ꝑcaliginem iudicat: Nubes la¬

Expanded text:
butione suspicantur. Nam subditurbutione suspicantur. Nam subditurqui considerare negligit quid ex districtione judicis venientis immineat. Quia ergo fidelem populum haeretici culpis perfidiae oppressum credunt, circumdatum laqueis accusant. Et quia existimant quod futura non praevideat, in percussione sua hunc subita formidine conturbatum putant. Qui adhuc insultaquarum inundantium non oppressum iri. Ac si aperte dicat: Securitatem pacis in spe tibi proposueras, et idcirco de praesumptione tua quasi de luce gaudebas, nec te unquam opprimi tribulationibus existimasti. Sed ecce, dum supervenientibus malis affligeris, an sint recta quae tenes ipsae quae te opprimunt tribulationum tenebrae ostendunt. Quas videlicet tribulationes Eliphaz aquis inundantibus comparat, quia dum aliae super alias irruunt, quasi aquis tumentibus, undae undas seqstellarum vertices sublimetur et dicis quid enim novit Deus et quasi per caliginem iudicat nubes la
Abbreviated transcription (Latin):
lictas dolent: & quia subtractis
heregcorum magistris. eorum
discipulos insuo oꝑe infirmari
suspicantur: qͣsi lacertos pupilloꝵ
comminutos abȩccłia esse con¬
queruntur. Uel certe. quia sc̃ã ec¬
cłia. dũ quosdã abhereticis ueni¬
entes suscipit. liquet nimirũ. qđ
pristino eoꝵ errori contradicit.
Nam sunt nonnulli. qui ita uirgi¬
nitat carnis student: ut nuptiaᷤ
dampnent. & sunt nonnulli. qui
ita abstinentiam laudant: ut su¬
mentes alimenta necessaria. de¬
testentur. Dequib. ꝑpaulum đr.¬
acibis: qͦs d̃s creauit. adꝑcipien¬
dum cũ gr̃arum actione. fidelib.
Quia gͦ eos acarnali intentione suȩ
suꝑstitionis reuocat: heretici cũ
hos aspiciunt alit̃ uiuere quam
docuerunt: lacertos eoꝵr aboꝑa¬
tione qͣm prius tenuerant. cõmi¬
nutos ẽẽ ab ȩccłia detestantur.Un¬
de et in hoc tempore disciplinȩ. si
quid ei aduersitatis euenerit: hoc
euenisse exdigna peccatoꝵ retri¬

Expanded text:
lictas dolent? Et quia subtractis lictas dolent? Et quia subtractis haereticorum magistris eorum discipulos in suo opere infirmari suspicantur, quasi lacertos pupillorum comminutos ab Eccqueruntur. Vel certe quia sancta Ecesia dum quosdam ab haereticis venientes suscipit, liquet nimirum quod pristino eorum errori contradicit. Nam sunt nonnulli qui ita virginitati carnis student, ut nuptias damnent; et sunt nonnulli, qui ita abstinentiam laudant, ut sumentes alimenta necessaria detestentur. De quibus per Paulum a cibis, quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus . Quia ergo eos a carnali intentione suae superstitionis revocat, haeretici cum hos aspiciunt aliter vivere quam docuerunt, lacertos eorum ab operatione quam prius tenuerant comminutos esse ab Ecclesia testantur. Unde et in hoc tempore disciplinae, si quid ei adversitatis evenerit, hoc evenisse ex digna peccatorum retri
Abbreviated transcription (Latin):
contra eã insuꝑbis uocib excedt̃
et exꝓbrantes aꝑiunt. quantũ priꝰ
er potentiȩ latent̃ inuidebant. Nã
sequitur. Infortitudine brachii
tui possidebas terram: & potentis¬
simus optinebas cam. Ac si paten¬
ter dicat. Qđ mnp̃dicatione tua terrã
uniuersaliter occupast:potenta
fortitudinis. ñ ratio ueritats fuit.
quia enim xp̃ianos principes. pre¬
chcationẽ eius tenere conspiciuñ:
hoc qđ ei apopulis creditur: non
iurtutem recqtudinis: s causam
cuas: et lacertos pupilloꝵ com¬
minuisti. Plebes quȩ hereticis p̃¬
dicantib sunt subiectȩ excarna¬
li intelligentia erroꝵ eoꝵ semi
na ꝑuersa concipiunt: eisq insua
dampnaone sociant᷑. S cũ scã
eccłia. ipsos erroꝵ p̃dicatores uł
ratione uictos adse suscipit. uel
stucho ꝑuersitatis obduratos.
sub disciplinȩ suȩ uincula re-¬
stringit: destituti heretci cũ re¬
manere apud se plebes sine p̃¬
dicatorib uident. quid aliudã¬
sca eccłia. qͣm iuiduas uacuas re¬

Expanded text:
 in superbis vocibus excedunt, et exprobrantes aperiunt quantum prius ejus potentiae latenter invidebant. Nam sequitur: In fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam. Ac si patenter dicant: Quod in praedicatione tua 504 terram universaliter occupasti, potentia fortitudinis, non ratio veritatis fuit. Quia enim christianos principes praedicationem ejus tenere conspiciunt, hoc quod ei a populis creditur, non virtutem rectitudinis, sed causam cuas, et lacertos pupillominuisti. - Plebes quae haereticis praedicantibus sunt subjectae, ex carnali intellna perversa concipiunt, eisque in sua damnatione sociantur. Sed cum sancta Ecclesia ipsos errorum praedicatores vel ratione victos ad se suscipit, vel studio perversitatis obduratos sub disciplinae suae vinculo restringit, destituti haeretici cum remanere apud se plebes sine praedicatoribusancta Ecclesia quam viduas vacuas re
Abbreviated transcription (Latin):
uit ignis: hic namq iniqͥ erecti sc̃
qͥa inpͣuis actionib extollunt: qͥa
et ꝑuersȩ agunt. et tam̃ ꝓpuersis
actib minimȩ ferunt᷑ peccãt & flo¬
srenti pecc̃a au¬
gent: & terrena bona multiplicant.
Sed eoꝵ erectio. tẽ succidetur: cum.
uel apresenti uita adinteritũ. uł
aconspectu ȩterni iudicis. adȩter¬
num gehennȩ incendiũ ꝑtrahun¬
tur: quia & si hic mortuã suã car¬
nem relinquunt: ipsam qͦ in re¬
surrectione recipient: ut cũ carne
ardeant in qua peccauerunt. Sic̃
enim eoꝵ culpa inmente fuit ⁊
corpore: ita eor pęna. inanima
erit pariter & carne. Quia ergo
nunc dr. Reliquias eoꝵ deuorauit

Expanded text:
it ignis ? Hic namque iniqui erecti sunt, quia in pravis actionibus extolluntur, quia et perverse agunt, et tamen pro perversis actibus minime feriuntur: peccant et florent, peccata augent, et terrena bona multiplicant; sed eorum erectio tunc succidetur cum vel a praesenti vita ad interitum, vel a conspectu aeterni judicis ad aeternum gehennae incendium pertrahuntur. Quia, etsi hic mortuam suam carnem relinquunt, ipsam quoque in resurrectione recipiunt, ut cum carne ardeant, in qua peccaverunt. Sicut enim eorum culpa in mente fuit et corpore, ita eorum poena in anima erit pariter et carne. Quia ergo nunc dicitur: Reliquias eorum devoravit
Abbreviated transcription (Latin):
gȩ meȩ aggrauata ẽ suꝑ gemitum
meũ: qͥa iustũ quẽq in hac uita. adũ¬
sitas ñ letũ ꝑculit: s meo dolorem uul¬
neris multiplicauit: Fit tamen miro
omipotentis di moderamine: ut cũ
in hoc mundo mens iusti aduersita¬
tib plus laborat: auctoris sui contẽ¬
plandam faciem amplius sitiat. Uñ.

Expanded text:
ata est super gemitum meum: quia justum quemque in hac vita adversitas non laetum perculit, sed in eo dolorem vulneris multiplicavit. Fit tamen miro omnipotentis Dei moderamine ut cum in hoc mundo mens justi adversitatibus plus laborat, auctoris sui contemplandam faciem amplius sitiat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
abintuentiũ cordiũ sordib peccati
noctem excutiant: & exemplo sui
oꝑis. meis iusticiȩ lum̃ fundant.
S quantalibet sit iusticia opis: ap̃
internũ iuhcem nulla ẽsi hanc ele¬
uat tumor mentis. Unde & subdit.¬

Expanded text:
ab intuentium cordibus peccati ab intuentium cordibus peccati noctem excutiant, et exemplo sui operis in eis justitiae lumen fundant. Sed quantalibet sit justitia operis, apud internum judicem nulla est, si nanc elevat tumor mentis. Unde et subdit