comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
criminalia. & ꝑiscelidas ce murelunaᷤᷤ
&e olfatoriola. & maures & anulos. & gẽ¬
mas in fronte pendentes. Descͥbit
monilia feminarum.⁊ ꝑ hec insigni¬
a cruitatũ. uł tuxta anagogen uaria¬
rum ornam̃ta uircutum. H abent
mulieres in lune similitudinem bul¬
lulas dopendentes quas nos ad ecclie
ornam̃ta tͣnsferimts: q̃ illuminatur a¬
sole iusticie. Torques qͦq ad pectꝰ tisq
pendentes intelligentiam ac pͥncipale
m̃tis in corde demonstrant: &e momilia
qunosermone omnia ornam̃ta signi¬
ficant: & armillarum bonaoꝑa qualeᷤᷤ
rebecca acceꝑit insponsalib &e iitras
capitis ornam̃ta. & discͥminalia ut iu¬
dictum habeat singłorum. &e ꝑiscelidas
us ñ offendet. ⁊ eruet pedes meos a lapfu.
ce murentilas q̃ auri atq argenti terun¬
tur uirgulis. senfu uidelicet & sermoni¬
bus scͥptorarum : &e olfactoriola ut xp̃i
bonus odor sumꝰ: & inaures. ne audia¬
mus tudicium sanguinis. s dñi uerba
dicentis. qͥ ht̃ aures audiendi audiat.

Expanded text:
 periscelidas, et murenulas, et olfactoriola, et inaures, et annulos et gemmas in fronte pendentes. Describit monilia feminarum, et per haec insignia civitatum: vel juxta anagogen variarum ornamenta virtutum. Habent mulieres in lunae similitudinem bullulas dependentes, quas nos ad Ecclesiae ornamenta transferimus, quae illuminatur sole justitiae. Torques quoque, quae ad pectus usque pendentes, inmentis in corde demonstrant. Et monilia quae uno sermone omnia ornamenta significant, et armillarum bona opera, qualia Rebecca accepit in sponsalibus: et mitras capitis ornamenta et discriminalia, ut judicium habeat singulorum, et periscelidas,us et murenulas, quae auri atque argenti texuntur virgulis, sensu videlicet, et sermonibus Scripturarum: et olfactoriola, ut Christi bonus odor simus ; et inaures, ne audiamus judicium sanguinis, sed Domini verba dicentis: Qui habet aures audiendi audiat :
Abbreviated transcription (Latin):
& ecce fact̾a sunt omnia noua. P quo
.lxx. tͣnstulert̃. & ueniet & erie omnis
locꝰ montis syon. & omnia que in
circuituesꝰ st̃ ꝓteget nubes ꝑ diem: ⁊ lu¬
menignis flammantis in noct̾e. Qs
autemueniet nͥ ille de qͦ scͥptum est.
uemiet ex syon qui libet. & de qͦ alius
ꝓpħa commemorat. adhuc paululum
modicumq. qͥuenturꝰ ẽ ueniet ce non
tardabit: Cumille uenerit reddet᷑
popło felicitas pͥstina. quam aliqͣndo
habuere in heremo. p̃cedente eos dño
ꝑdiem in columna nrub. & ꝑ noctem in
colutinna ignis: ut nec in ꝓsꝑis nec in
adtisis aliqñ turbentur. Q tiod & in

Expanded text:
. Pro quo LXX transtulerunt: Et veniet, et erit omnis locus montis Sion, et omnia quae in circuitu ejus sunt, proteget nubes per diem, et lumen ignis flammantis in nocte. Quis autem veniet nisi ille, de quo scriptum est: Veniet ex Sion qui liberet . Et de quo alius propheta commemorat: Adhuc paululum modicum, qui venturus est veniet, et non tardabit . Cum ille venerit, reddetur populo felicitas pristina, quam aliquando habuere in eremo; praecedente Domino eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis : ut nec in prosperis, nec in adversis aliquando turbentur. Quod et in
Abbreviated transcription (Latin):
mine qͥ ttaspirat & uint ut nos honineᷤᷤ
qͥa minchil computandꝰ est: Qͥs quam
ne hominum ita quempiam laudet itt
ddicat: cauete ne offendatis cũ qui oĩo
nicħ est: Gͦ e contͣriosic intelligendũ.
Cum hec untũsa uent᷑a sint uob. & ꝓ
phecali sp̃u p̃dicant᷑. moneo atq p̃cipio
ut quies catis ab eo qui scđm carnem
qͥdem homo ẽ. & ht̃ ammam &e ita spi¬
rat. ⁊ narib halitum trahit. ut nos ho¬
credit᷑. Tacita mecum m̃te ꝑtract̾ans. ñ
possum inuenire rationem quare.lxx.
tam ꝑspicuam de xp̃o ꝓpħiam in grecũ
nolucrint uertere. Ceteri enim qͥuerte¬
runt qͥdem s sermonem ambiguum ad
impietatis traxere sensum: ñ mirum
cur male int̃pretat fint. nec uoluerint
de xp̃o głostim quid dicere in quem ñ
credebant. uidelicet ut iudei aut semi¬

Expanded text:
mine, qui ita spirat ac vivit, ut nos homines, mine, qui ita spirat ac vivit, ut nos homines, quia in nihili computandus est? Quisquam ne hominum ita quempiam laudet, ut dicat: Cavete ne offendatis eum, qui omnino nihili est? Ergo econtrario sic intelligendum: Cum haec universa ventura sint vobis, et prophetali spiritu praedicantur, moneo atque praecipio, ut quiescatis ab eo qui secundum carnem quidem homo est, et habet animam, et ita spirat, et naribus halitum trahit, ut nos hocreditur. Tacita mecum mente pertractans, non possum invenire rationem, quare LXX tam perspicuam de Christo prophetiam in Graecum noluerint vertere. Caeteri enim, qui verterunt quidem, sed sermonem ambiguum ad impietatis traxere sensum, non mirum cur male interpretati sint, nec voluerint de Christo gloriosum quid dicere, in quem non credebant: videlicet Judaei aut Semi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcut̾e iudeorum. Quiescite g̾ ab hoĩe
cuius sp̃c in narib etus. qͥa excelsus re¬
putatus est ipse. Hoc p̃termisere .lxx.
& in grecis exemplarib ab origene fuib
asteriscis de editione aquile ad ditum
est. Quod in hebreoita legitur. Fe dal
uache.men.aada.ẽser.nesama.baas¬
fochebamã. nesapħ.hũ. Ubi nos dixi¬
mus excelsus reputatꝰ est ipse. aqtila
int̃pretatꝰ est. in quo reputatus est iste.
Uerbum hebraicum bamã. uel y yu
& eisdem litceris scribit᷑. bech. men. he
ac pro locorum qualitate si uoluertinꝰ
legere in qͦ dicimus bama. fin autem
excelsum uł excelsꝰ: leginus baria. In¬
uerbum ambiguum in det̾iorem par¬
dem inderp̃tati funt: ut uiderentur ñ
laudare xp̃m. s nichili pendere. Que
est enim uerborum consequentia. &
qui ordo ragonis ac sensꝰ ut dicamus.
cum hȩc se itahabeant & dies uentura¬
sit dñi. in qͣ uniuersus iudee statꝰ fub¬
uertendus ẽ. & omnia conterenda: mo¬
neo tios atq p̃ctpio ut quiescatis ab ho¬

Expanded text:
percutere Judaeorum. Quiescite ergo ab homine, cujus spiritus in naribus ejus: quia excelsus reputatus est ipse. Hoc praetermisere LXX, et in Graecis exemplaribus ab Origene sub asteriscis de editione Aquilae additum est, quod in Hebraeo ita legitur: HEDALU LACHEM MEN AADAM ASER NASAMA BAAPHPHO CHI BAMA NESAB HU. Ubi nos diximus, excelsus reputatus est ipse: Aquila interpretatus est, in quo reputatus est iste. Verbum Hebraicum BAMA , vel ὕψωμαet eisdem litteris scribitur BETH, MEM, HE: ac pro locorum qualitate, si voluerimus legere, in quo, dicimus BAMMA; sin autem, excelsum vel excelsus, legimus BAMA. Inverbum ambiguum in deteriorem partem interpretati sunt, ut viderentur non laudare Christum, sed nihili pendere. Quae est enim verborum consequentia, et qui ordo rationis ac sensus, ut dicamus: Cum haec ita se habeant, et dies sit Domini, in qua universus Judaeae status subvertendus est, et omnia conterenda: moneo vos atque praecipio, ut quiescatis ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
deas atiferet ab irłm
ce abiuda ualidũ
a fortemomne ro¬
bur panis. &e omne
robur aque. Hucus¬
q de iudicio dici putañ.
quod sequitur de capatutate futura.
quam abii ad babylonios. alii referunt
ad romanos: s melius ẽ ut supͣdixim
cuncta referri ad dñicam pasfionem.
Post int̾fectionem qͥppe illiꝰ omnes gr̃e
& donatones sublate sunt a tudeis:
scđm quod in cuangłio scͥptum ẽ. Lex
uolrnistis cessare ab homine cuiꝰ sp̃c in
narib cius. qͥa excelsus regutatꝰ est. s
e contrario fudistis sanguinem tusti.
& cogitastis consilium pessimum di-¬
centes: alligemꝰ tustam qm̃ inutilis ẽ
nobis. ideo fruct̾um ad inuentionum
ur̃aruim comedetis. Nicħ apud iudeoᷤᷤ
post passionem domim forte: nichil
ualidam est. s omnia infirma &e lan¬
guida. noc aliquis podest apud eos di

Expanded text:
 auferet ab Jerusalem, et ab Juda validum, et fortem: omne robur panis, et omne robur aquae. Hucusque de judicio dici putant. Quod sequitur, de captivitate ventura; quam alii ad Babylonios, alii referunt ad Romanos. Sed melius est, ut supra diximus, cuncta referri ad Dominicam passionem. Post interfectionem quippe illius, omnes gratiae et donationes sublatae sunt a Judaeis: secundum quod in Evangelio scriptunoluistis cessare ab homine, cujus spiritus in naribus ejus, qui excelsus reputatus est: sed econtrario fudistis sanguinem justi, et cogitastis consilium pessimum, dicentes: Alligemus justum, quia inutilis est nobis ; ideo fructum adinventionum vestrarum comedetis. Nihil apud Judaeos post Passionem Domini forte, nihil validum est: sed omnia infirma et languida. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
simo. qñ ex ore infantrum &e lactenttũ
ꝑficiet᷑ laus ut destruat᷑ immicus & ul¬
dor. Et suꝑ omnes cȩdros libanz subli¬
mes ce erectas: & suꝑ om̃s quercꝰ basan
Et in .xxͦ. oct̾auo psalmo canit᷑. Cox
dm̃ conterentis cȩdros: conteret dñs ce¬
dros libam. & cõminuet eas quasi intu¬
um exaltatum & eleuatum quasi cedros
aquila drias. symmachꝰ & theododio ba¬
oanos interp̃tati funt glandiferas noui¬
mus. Que ce sifecerint fructꝰ : porcorum
sunt alim̃ta ñ hominũ. Basan regio est
nia. Quam si confusionem tͣnsferre cio
significat quam basan. Duꝑ omnes gͦ
qui erigunt᷑ in suꝑbiam & factunt oꝑa
ignominiȩ. atq in ceno libidinumtio¬
lutant᷑: dñi uindicta consurget. Qd
si prudens lect̾or quesierit cur in do
mo dñicȩdrina ligna sint posita. & in
na camyi applaudent ramis suis cũ
scriptum sit. ponam ĩ t̾ra inaqͦsa cedrũ
cedros libani sermo ꝓpħicꝰ cõminet᷑. hoc

Expanded text:
simo : quando ex ore infantium et lactentium simo : quando ex ore infantium et lactentium perficietur laus, ut destruatur inimicus et ultor . Et super omnes cedros Libani sublimes et erectas, et super omnes quercus Basan. Et in vicesimo octavo psalmo canitur: Vox Domini conterentis cedros: conteret Dominus cedros Libani, et comminuet eas quasi vituum exaltatum et elevatum quasi cedros Aquila δρύας, Symmachus, et Theodotio βαλάνους interpretati sunt, glandiferas novimus, quae etsi fecerint fructus, porcorum sunt alimenta, non hominum. Basan regio est nia, quam si confusionem transferre volsignificat quam Basan. Super omnes ergo qui eriguntur in superbiam, et faciunt opera ignominiae, atque in coeno libidinum volutantur, Domini vindicta consurget. Quod si prudens lector quaesierit, cur in templo Domini cedrina ligna sint posita, et inna campi applaudent ramis suis, scriptum sit: Ponam in terra inaquosa cedrum cedros Libani sermo propheticus comminetur? hoc
Abbreviated transcription (Latin):
defendere potert̃. s omnium erteu¬
na captiuitas: & ds solus exaltabrtur.
cuiꝰ iramntults pot̃it declinare. Mul¬
t hec de die tudicii intelligunt quod
omins creatura comparatione tui¬
li ẽc̃ se sentiat.Dies enim dm̃ exercituũ
suꝑ omnem suꝑbum ce excelsum : &e su¬
per omnem arrogantem ce reliqua.
Et hec pͥorib comungunt᷑. In die iN¬
quit illa in qua exaltabit᷑ dñs solus:
hoc est indie ultionis dñice. excelsi
quiq & arrogantes acq sublimes cap¬
titutati & gladiosubiacebunt. Meta¬
foricos autem sermo de magnis est atq
pͥncipib quod quanto magis suꝑbie¬
rint. tanto amplits depͥmantur. Dñs
enim suꝑbis resistit: humilib aut̃ dat
grãm. Qui de die iudicii intelligunt.
suꝑbum &e excelsum & sublimem ce ar¬
rogantem.diabolum diciuolut: qͥ
suꝑbiens loquit᷑. suꝑstellas cęl ponã
sedem meam : sedebo in monte excelso
ascendam suꝑ nubes. ce erosimilis altis¬

Expanded text:
defendere poterunt; sed omnium erit udefendere poterunt; sed omnium erit una captivitas, et Deus solus exaltabitur, cujus iram nullus poterit declinare. Multi haec de die judicii intelligunt, quod omnis creatura comparatione divil esse se sentiat. Dies enim Domini exercituum super omnem superbum et excelsum, et super omnem arrogantem. Et haec prioribus conjunguntur. In die, inquit, illa in qua exaltabitur Dominus solus, hoc est, in die ultionis Dominicae, excelsi quique et arrogantes atque sublimes captivitati et gladio subjacebunt. Μεταφορικῶς autem sermo de magnis est atque principibus: quod quanto magis superbierint, tanto amplius deprimantur. Dominus enim superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Qui de die judicii intelligunt, superbum et excelsum, et sublimem, et arrogantem, diabolum dici putant. Qui superbiens loquitur: Super stellas coeli ponam sedem meam: sedeascendam super nubes, ero similis Altis
Abbreviated transcription (Latin):
płinsuũ iacob. ꝓiecit autem quia aut
fecit aut passus est. q̃ supͣ expofumꝰ:
ideo p̃nuncio uob que uentura funt
mala. & hortor ut ingrediamini pecͣs
&e abscondamini in speluncis a facie
babilomii uel romami erereitꝰ. quando
omniauastabunt᷑. iuxta illud ꝗuodĩ
te suiꝑ nos. & petͥs abscondite nos. Iuxta
anagogen tͦi a facie dnĩcę maiestatis
p̃cipitur nob̃ ut assumanus petͤ ford¬
tudinem de qͣ dict̾um est. petra refu¬
gium leporib. & impetra exaltastime
Moyses qͦq in foramine petre ponit᷑
ut uideat posteriora dei: & bibebat
popłs de sp̃itali sequenti eos pet᷑. Ab¬
scondit᷑q in petram qͥ ingreditur cu¬
biculum suum & clauso ostio adorat
patrem: ut in t̃reno corꝑe constitatus
transeuntem mundi non sentiat tem¬
pestatem. Ocłi stiblimis hominis
humiliat funt . & incuruabitur alti¬
tudo ttrortm. Exaltabitur autem
dns soltis in die illa. Cum hostes ue¬
nerint & onmem ꝓuinciam babilo¬
ris nec potentia dignitatum aliquẽ

Expanded text:
populum Jacob: projecit autem, quia aut fecit, aut passus est, quae supra exposuimus; ideo praenuntio vobis quae ventura sint mala, et hortor ut ingrediamini petras, et abscondamini in speluncis a facie Babylonii vel Romani exercitus, quando omnia vastabuntur, juxta illud quod in ta anagogen vero a facie Dominicae majestatis praecipitur nobis, ut assumamus petrae fortitudinem, de qua dictum est: Petra refugium leporibus . et, In petra exaltasti me . Moses quoque in foramine petrae ponitur, ut videat posteriora Dei . Et, Bibebat populus de spiritali sequenti eos petra . Absconditurque in petra qui ingreditur cubiculum suum, et clauso ostio adorat Patrem, ut in terreno corpore constitutus, transeuntem mundi non sentiat tempestatem. Oculi sublimes hominis humiliati sunt, et incurvabitur altitudo virorum: exaltabitur autem Dominus solus in die illa. Cum hostes venerint, et omnem provinciam Babyloris, nec potentia dignitatum aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
cle dr uulnciatꝰ. Hic mons in domo
dm̃ est: quiam ꝓpħa suspirat dicens.
Untm petitii a dño. hoc requiram.
ut inhabitem in domo dĩi omnes
dics uite mee. Et de qua patilus scr¬
bit ad thimothcum. Sm autem tar¬
dauiero: ut scias qͦmͦ te oporteat con¬
uersari in domo dei. q̃ est eccłia dei
utuentis columna &e firmamentum
tierttatis. Pcc dom̃ edificata est suꝑ
fundamentum apłorum & ꝓpharum
qͥ & ipsi montes funt: quasi imitatores
rp̃i. De hac domo ce irłm psalmista
conclamat dicens. Qui confidunt
in dominosiẽ mons syon non cõmo¬
uebitur in ȩõnum qui habitat in ie¬
rusalem. Montes in circuttu eiꝰ &e dr̃s
in circuitu popł fui. Unde & suꝑ unõ
montium xp̃c fundat eccłiam. & lo¬
quitur ad eum. Eu es petrus &e suꝑ
hanc petram edificabo eccłiam meã
& porte inferi ñ ꝑ̃ualebunt aduersꝰ
cam. Simile quid ad desidantem
animam suam & imꝑatient̃ domũ
deiuidere cupientem: sc̃s loquitur.

Expanded text:
ele dicitur vulneratus . Hic mons in domo ele dicitur vulneratus . Hic mons in domo Domini est, quam Propheta suspirat, dicens: Unum petivi a Domino, hoc requiram: ut inhabitem in domo Domini, omnes dies vitae meae ; et de qua Paulus scribit ad Timotheum: Sin autem tardavero, ut scias quomodo te oporteat conversari in domo Dei, quae est Ecclesia Dei viventis, columna et firmamentum veritatis . Haec domus aedificata est super fundaqui et ipsi montes sunt, quasi imitatores Christi . De hac domo Jerusalem Psalmista conclamat dicens: Qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in aeternum, qui habitat in Jerusalem. Montes in circuitu ejus: et Dominus in circuitu populi sui . Unde et super unum montium Christus fundat Ecclesiam, et loquihanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Simile quid ad desiderantem animam suam, et impatienter domum Dei videre cupientem, sanctus loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
de iuda &e trłm. in quopossunt ce lȩta
ce tͥstia contineri. Et hoc consideran¬
dum qͥa ibi uisionem uideat: hic au¬
tem uerbum quod erat in pͥncipio a¬
pud dm̃. & in illa itideis cõminans.
ad gentrum ueniat salutem. in ista a
gentium salute incipiens punito irł
er utraq uocatione credentes in xp̃i
congreget eccłiam. Et erit in noui¬
sumis gicb pparatus mons domus
dñi inuertice montium. Nouissimoᷤ
dies & ingenesi legimꝰ quod uocante
ia cob filios suos atq dicente. uenide ut
annunciem uob̃ quid futurum sit in
nouissimis dieb: postea ad iudam de
cuiꝰ scmine ortus ẽ xp̃c. dixerit. Non
deficiet pͥnccps de tuda. neq dux de fe¬
moribus eiꝰ. donec ueniat qui mitten¬
dus ẽ: & ipse erit expectatio gentium
In his nouissimis dieb erit hora notus¬
sima. de qua ioħs apłs loquitur. filio¬
limei norrissima hora ẽ. In qua abscisᷤ
lapis de monte fine manib creait ne
montem magnum & replcuit omnẽ
terram. a qͦ ce pͥncepstyri in iherechi¬

Expanded text:
erusalem, in quo possunt et laeta et tristia contineri. Et hoc considerandum, quia ibi visionem videat; hic Verbum, quod erat in principio apud Deum: et in illa Judaeis comminans ad gentium veniat salutem; in ista a gentium salute incipiens, punito Israel, ex utraque vocatione credentes in Chricongreget. Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium. Novissimos dies et in Genesi legimus, quod, vocante Jacob filios suos atque dicente: Venite ut annuntiem vobis quid futurum sit in novissimis diebus : postea ad Judam, de cujus semine ortus est Christus, dixerit: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse erit exspectatio gentium. In his novissimis diebus erit hora novissima, de qua Joannes Apostolus loquitur: Filioli mei, novissima hora est ; in qua abscisus lapis de monte sine manibus, crevit in montem magnum, et replevit omnem terram: a quo princeps Tyri in Ezechi
Abbreviated transcription (Latin):
hõ. quod hõ natuis sitin ea. Et iꝑse fun¬
dauit eam altissimꝰ. Et in cugłio. Et
tuptier ꝓph̃a altissimi uocabis. Ac ne
longum tunẽ traham. in expositione
enm scãrum scͥpturarum ueritatem de¬
bemtis seqͥ non contendonẽ. in isto loco
bamã apud hebreos ñ ercelstis đr sed
excelsum .i. ipsa altitudo atq sublimi
tas: quasi si de aliqͦ dicamꝰ: ñ ẽ diuintis
s diuinatio: ñ est riuus s fons: non ẽ
homo. s ipsa humanitas. Origenes hẽ
locum int̃pretatꝰ ẽ ita. Qͥa singlariter
de unohomine dr. referri potest &e ad
dnm̃ saluatorem: iubente ꝓpħa ut qͥes¬
cant ab eo qui in magno aliqͦ teputatꝰ
est: licet in p̃sentiarum uideatur ut
homo. & spiram̃ habere in narib sic̃
& cec̃i spirant homines. E xplicit¬
potui ñ ut uolui celeri sermone dicta¬
iIi.sensum potiꝰ scͥpturarum quam com¬
posite orationis uerba ꝑquirens: nunc
tͣnscendam ad scđm &e quicquid in me
uiriũ est ꝓnȩq in dm̃ uoluntatis offerã

Expanded text:
o natus est in ea; et ipse fundavit eam Altissimus ? Et in Evangelio: Et tu puer Propheta Altissimi vocaberis . Ac ne longum funem traham in expositione enim sanctarum Scripturarum veritatem debemus sequi, non contentionem in isto loco BAMA apud Hebraeos non excelsus dicitur, sed excelsum, id tas: quasi si de aliquo dicamus, non est divinus, sed divinatio: non est rivus, sed fons: non est homo, sed ipsa humanitas. Origenes hunc locum ita interpretatus est: Quia singulariter de uno homine dicitur, referri potest et ad Dominum Salvatorem: jubente Propheta, ut quiescant ab eo qui in magno aliquo reputatus est; licet impraesentiarum videatur ut homo, et spiramen habere in naribus, sicut et caeteri spirant homines. Lpotui, non ut volui, celeri sermone dictavi: sensum potius Scripturarum, quam compositae orationis verba perquirens: nunc transcendam ad secundum; et quidquid in me virium est, pronaeque in Dominum voluntatis, offeram
Abbreviated transcription (Latin):
enim. Ec opuis eius .i. fortitudinis ur̃e.
siue idolat̾e in qua erraueratis. parun¬
la scintilla consumet: & succendetur
deorum. & omnia oꝑa q̃faciunt siue ⁊
idolum & irlm in qua idolum fuit: ce
succendente dño nullus extinguere po¬
terit Que omnia de contraruis quoq
dogmatib acciꝑe possumꝰ quod & ma¬
gistri discipliq pariter ꝑcant: & omne¬

Expanded text:
enim: Et opus ejus, id est, fortitudinis vestrae, enim: Et opus ejus, id est, fortitudinis vestrae, sive idololatriae, in qua erraveratis, parvula scintilla consumet. Et succendetur daeorum, et omnia opera quae faciunt, sive et idolum et Jerusalem, in qua idolum fuit: et succendente Domino, nullus exstinguere poterit. Quae omnia de contrariis quoque dogmatibus accipere possumus: quod et magistri et discipuli pariter
Abbreviated transcription (Latin):
iudei legentes scͥptitras sacras therebintꝰ
funt fiue quercꝰ ut int̃pretat᷑ est sym¬
macus &e ruxta eugłm ficꝰ que aruit:
in qua cum dñs poma quesisset et ñ
inuenisset: et̃na ei ariditate maledix̃.
S ce ipsa folia  poma uerborum. nunc
apud eos ẽẽ cessauert. Ortus qͦ irrigu
us .i. scientia scͥpturarum fiue paradys
diuersars arborum quia absq gratia
sp̃ali est. nec olera quidem affert. de
quib apl̃s loquidur. qui autem in¬
firmus ẽ olera manducet: &e siccitatiᷤ
radicib omnis uiror in ariditatem
uersus est ac squalorem. Eterit for¬
aitudo ur̃a ut fauilla stupe. Pro fa¬
symmachus: qñ stuꝑa pectitur. et
quieqͥd sordium habet proicitur.
Omnis gͥ fortitudo & suꝑbia peccatorum
& sceleratorum isrł qui dcreliquerunt
dñm &e iccco consumpti funt. sacͥficaue¬
runtq idolis: crubescent in ortis quos
clegerunt. & redigent in gurgam̃ta stu¬
pe q̃ leui uorant᷑ incendio. Sequitur

Expanded text:
Judaei legentes Scripturas sanctas, terebinthus Judaei legentes Scripturas sanctas, terebinthus sunt, sive quercus, ut interpretatus est Symmachusin qua cum Dominus poma quaesisset, et non invenisset, aeterna ei ariditate maledixit. Sed et ipsa folia et poma verborum nunc apud eos esse cessarunt: hortus quoque irriguus, id est, scientia Scripturarum, sive paradisus diversarum arborum, qui absque gratia spirituali est, nec olera quidem affert, de quibus Apostolus loquitur: Qui infirmus est, olera manducet : et siccatis radicibus, omnis viror in ariditatem versus est, ac squalorem. Et erit fortitudo vestra ut favilla stupae. Pro faSymmachus: quando stupa pectitur, et quidquid sordium habet, projicitur. Omnis igitur fortitudo et superbia peccatorum et sceleratorum Israel, qui dereliquerunt Dominum, et idcirco consumpti sunt: et sacrificaverunt idolis, et erubescent in hortis, 30 quos elegerunt; redigentur in purgamenta stupae, quae levi vorantur incendio. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
passionis &e ad fidem q̃ post passionem
eius fundauit eccłtam. Post hec uoca¬
beris curitas tusti. utrbs fidelis. Hec ꝑ¬
spicue de eccłia que in dñm creditura
est.tam de tudcis qͣm de gentib ꝓphicꝰ
sermo complectitur. Urbs audem iusti
hoc est dñi saluatoris siue ipsa uocabi¬
tur iusta. de qua diccum est non pot̃
ciuitas abscondi suꝑ montem posita.
fidelem qͦ appellans : uł metropolim.
turta.lxx. ostendit abhis ẽẽ appellan¬
dam qui in dño credtti sunt. Syon
iniudicio redimetur: & reducent eam
salui fient. s religine de quib &e supra
dict̾um ẽ. Reducet᷑ autem in iusticia
cum scelerati a peccatores contriti fue¬
rint: & qui dñm reliquere consumpq
Cumq saluati fuierint confumdent᷑
qui prius idolis sacrificauierant: &e e¬
rubescent mortis quos elegerant. Sig¬
nificant autem localuxitrie: lucos
& nemora. Erunt enim quasi there¬
bintus defluentibi folus: & uelut ort
siue paradysussine aqua. Usq hodie

Expanded text:
assionis, et ad fidem, quae post passionem ejus fundavit Ecclesiam. Post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis. Haec perspicue de Ecclesia, quae in Dominum creditura est tam de Judaeis, quam de gentibus, propheticus sermo complectitur. Urbs autem justi, hoc est, Domini Salvatoris, sive ipsa justa vocabitur, de qua dictum est: Non potest civitas abscondi supra monFidelem quoque appellans, vel metropolim juxta LXX ostendit ab his esse appellandam, qui in Domino credituri sunt. Sion in judicio redimetur, et reducent eam salvi fient, sed reliquiae, de quibus et supra dictum est. Reducentur autem in justitia, cum scelerati et peccatores contriti fuerint, et qui Dominum reliquere, consumpti. Cumque salvati fuerint, confundentur qui idolis prius sacrificaverant: et erubescent in hortis, quos elegerant. Significat autem loca luxuriae, lucos et nemora. Erunt enim quasi terebinthus defluentibus foliis; et velut hortus, sive paradisus, sine aqua. Usque hodie
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ capita montiũ transtulerunt.
Oe d testimonium hisdem uerbis ce
micheas ꝓpħa pofuit: q̃ in locosto ex¬
posui. Et eleuabitur fitper colles.
Qui in capitib montium ostensus ẽ
& paratꝰ: iste suꝑ montes eleuabitur.
De quib montib ce collib &e incan¬
truelis mez. ecce hic uenit saliens suꝑ
montes. ce transiliens colles. Similis¬
est fratruelis m̃s capree uł hintilo cer¬
uorum in montib betel. Et fluent
ad eumoñs gs̃. &e ibunt popłi mul¬
u.Omnes enimgs̃ seruient ei cui di¬
ctum est postula a me ce dabo tibi gs̃
hereditatem tuam. ⁊ possessionem tu¬
am derminos t̃re:ut seruiant ei ix¬
ta sophoniam sub iugouno.De qͥb
idem ꝓpħa destatur. Ex finib fui¬
uioꝵ echiopie afferent tͥhostias.
Et in septuiagesimo pͥmo psalmo le¬
gimus. In conspec̾ti eiꝰ ꝓcident ethiopes.
In nomine enimiħti omne genu flectet᷑
celestium derrestrium &e infernorum.
Et dicent. Uentte ascendamus ad

Expanded text:
 capita montium, transtulerunt. Quod testimonium eisdem verbis et Michaeas propheta posuit: quae in suo loco exposui . Et elevabitur super colles. Qui in capitibus montium ostensus est et paratus, iste super colles elevabitur. De quibus montibus et collibus et in Cantris mei; ecce hic uenit saliens super montes, transiliens supercolles. similis frater meus capreae uel innulo ceruorum in montibus Betad eum omnes gentes: et ibunt populi multi. Omnes enim gentes servient ei, cui dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae : ut serviant ei juxta Sophoniam sub jugo uno, de quibus idem propheta testatur: Ex finibus fluviorum Aethiopiae afferent tibi hostias . Et in septuagesimo primo psalmo legimus: In conspectu ejus procident Aethiopes . In nomine enim Jesu omne genu flectetur, coelestium, terrestrium, et infernorum . Et dicent: Venite, ascendamus
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ne gͦ dimittas eis. qͥ tanta scelera
ꝑpetrarunt. Qͦd si de romanis intel¬
ligints tierior int̃pretatio est. qͥ fub¬
uerdentes templum dei ñ eum adora¬
tierunt. qͥ uictoriam p̃buit: s idola
inamucim suaram. Sin autem de iy¬
dcis ꝓphe truculenta sententia est. ut
contra popłm suum orare uideat᷑. cui
supradixciat. Domus iacobuenite et
ambulemꝰ in lumine dñi. Ingredere

Expanded text:
: ne ergo dimittas eis, qui tanta scelera : ne ergo dimittas eis, qui tanta scelera perpetrarunt. Quod si de Romanis intelligimus, verior interpretatio est: qui subvertentes templum Dei, non eum adoraverunt, qui victoriam praebuit, sed idola manuum suarum. Sin autem de Judaeis, Prophetae truculenta sententia est, ut contra populum suum orare videatur, cui supra dixerat: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. Ingredere
Abbreviated transcription (Latin):
stimonio int̃pretant᷑ qͦd in cuangliole¬
gimus. Cum autem uideritis abhomi¬
nationem desolationis stantem in sc̃o
loco. Et oꝑi manuum suarum ineli¬
nati sunt: & hõ rationale animal. es
adorauit & lapidem. Sunt autem qͥ
hec de tudeis interp̃tant᷑. quod ante¬
quam caꝑent᷑ a babylomis untũsa
fecerint: & ideo dimissi sunt a deo.
Unde & infine capłi pontt᷑. Ne gͦ di¬
mittas eis. Possumts scđm anagogen
&e hoc dicere. qͦd omne dogmna contͣ¬
rtum ueritat adoret oꝑa manuum
suarum. & constituat idola in t̃ra
sua. &e incuruet᷑ homo ce humilie¬
turuir. & se erigere non possit. qͥ a
sit a diabolo colligatꝰ. nisi illum erer¬
erit dñs in exemplum illiꝰ mulieris
quam sathanas uinuerat annis.x. ⁊
t̃ram aspiceret. Ne gͦ dimittas eis. P
qͦ .lxx. int̃precati sunt & ñ dimittam
eis. Si ds loguit᷑ ita intelligendum
est. Qͥa tanta fecerunt non parcam
eis. nec tam iinum erabilia peccata
dimittam. Si ꝓph̃a. sic sentiendum¬

Expanded text:
d in Evangelio legimus: Cum autem videritis abominationem desolationis stantem in sancto loco . Et operi manuum suarum inclinati sunt: et homo, rationale animal, aes adoravit, et lapidem. Sunt autem qui haec de Judaeis interpretentur, quod antequam caperentur a Babyloniis universa haec fecerint, et ideo dimissi sunt a Deo. Unde et in fine capituli ponitur: Ne ergo dimittas eis. Possumus secundum anagogen et hoc dicere, quod omne dogma contrarium veritati adoret opera manuum suarum, et constituat idola in terra sua, et incurvetur homo, et humilietur vir, et se erigere non possit: quia sit a diabolo colligatus, nisi illum erexerit Dominus, exemplo illius mulieris, quam Satanas vinxerat annis decem semper aspiceret . Ne ergo dimittas eis. Pro quo LXX interpretati sunt: Et non dimittam eis. Si Deus loquitur, ita intelligendum est: Quia tanta fecerunt, non parcam eis, nec tam innumerabilia peccata dimittam. Si Propheta, sic sentiendum
Abbreviated transcription (Latin):
res: & lanceas suias in falces. Omne
bellandi studtum uertetur ad pacem
& ꝓ discordia crit in toto orbe concor¬
dia. Gladii mutabunt᷑ in uomeres.
& lancee in falces: ut omisso furore
bellandi agͥculture seruiant. & uber¬
rimas falcib messes secent. Quod qͥ¬
dem & sp̃alit̃ intelligi potest q̃n oĩs
duricia cordis nr̃i xp̃i uomere fran¬
gitur. & eradicant᷑ sꝑine uitiorum. ut
sementes sermonis dei crescant ĩ fru¬
ges. & postea labores manuum nr̃a¬
rum manctucemꝰ. q̃n uementes tieni¬
ent in erultatione portantes manips¬
los suos. Hon leuabit gens cont̾ geu

Expanded text:
res, et lanceas suas in falces. Omne res, et lanceas suas in falces. Omne bellandi studium vertetur ad pacem, et pro discordia erit in toto orbe concordia. Gladii mutabuntur in vomeres, et lanceae in falces, ut omisso furore bellandi, agriculturae serviant, et uberrimas falcibus messes secent. Quod quidem et spiritualiter intelligi potest, quando omnis duritia cordis nostri Christi vomere frangitur, et eradicantur spinae vitiorum, ut sementis sermonis Dei crescat in fruges: et postea labores manuum nostrarum manducemus, quando venientes venient in exultatione, portantes manipulos suos . 34 Non levabit g
Abbreviated transcription (Latin):
legem parit̃ nominatam. Uerbumpͥn¬
cipes iubent᷑ audire: legem popłs auri¬
b ꝑciꝑe. Qui enĩ pͥmum legem tecerit:
postra uenit ad sermonem dei. S ce
in irłm pͥmum fundata eccłia totius
orbis eccłias seminauit. Et hoc dicen¬
dum quod qͥcumq inspecła &e inuisio¬
ne pacis fuerte. in hoc & lex ce uerbum
dm̃i constitutum sit. Et pulchre ñ dix̃
nationes doctͥna dei significet irrigan¬
das. Et iucdicabit gentes. & arguet
poplos multos. Eͦ int̃ gentes ce gentes
tudicandum est. nec om̃s ineredulipa¬
risententia condemnandi. s ꝓ diu̾sita¬
de meritorum diu̾sa passuri sunt. Post¬
pulos multos. siuent.lxx. tͣnstuleruñ
popłm multum. Et notaordinem.
Gentes tudicabunt᷑ que crediture sunt.
Qui enim ñ credit. iam iudicatus ẽ.
Popłs autem multꝰ quod intelligitur
isrł nequaquam iudicabit s arguet᷑.
qͥa ad se missum filium dei ñ receꝑit.
Et conflabunt gladios suos in uome¬

Expanded text:
legem pariter nominata. Verbum prinlegem pariter nominata. Verbum principes jubentur audire: legem populus auribus percipere. Qui enim prius legem fecerit, postea venit ad sermonem Dei. Sed et in Jerusalem primum fundata Ecclesia totius orbis Ecclesias seminavit. Et hoc dicendum quod quicumque in specula et in visione pacis fuerit, in hoc et lex et verbum Domini constitutum sit. Et pulchre non dixinationes doctrina Dei significet irrigandas. Et judicabit gentes, et arguet populos multos. Ergo et inter gentes judicandum est: nec omnes increduli pari sententia condemnandi, sed pro diversitate meritorum diversa passuri sunt. Postpulos multos, sive ut LXX transtulerunt, populum multum. Et nota ordinem: gentes judicabuntur, quia crediturae sunt: Qui enim non credit, jam judicatus est . Populus autem multus, qui intelligitur Israel, nequaquam judicabitur, sed arguetur, quia ad se missum Filium Dei non receperit. Et conflabunt gladios suos in vome
Abbreviated transcription (Latin):
mutuo hortabunt᷑ & dicent. Uemte
ascendamꝰ ad montem dm̃ &e ad do¬
mum dei iacob. De quib fupra diri¬
inus qui sit mons dñi p̃parat᷑. & que
domtis dñ sciꝑ uerticem montium.
Domus autem dñi dr domꝰ dei iacob:
ut recipiamus uetꝰ instrumentum. ce
ñ sedm manicheum. aliam ertra do
ad cum. & ambulabuntis insemitis
etus quas driuerunt ce alii. Demq
& ihe ascendit in montem ce docebat
disciplos suos octo beatitudines. & cet̃a
q̃ euanglicus sermo complecttur
Prius gͥ discende sunt uie dñi ce pꝰca
ambulandum in semitis eius. Qa
de syon eribit lex & uerbum dñi de
rlm. Om̃s gentes & popłi multi icc̾co
se mutuo hortabunt᷑ & dicent: uenite
ascendamꝰ ad montem dñi. & cetera q̃
sequunt᷑ quia de syon etibit lex &e tier¬
bum dñi de irłm: nequaquam de sy¬
nai &e de solitudine. &e de monte oreb.
dei. Legimꝰ quod sepe dñs docuerit in
demplo. & quod ñ oportuerit mori pro¬
phetam extra irsin &e supͣ uerbum et

Expanded text:
uo hortabuntur, et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini et ad domum Dei Jacob. De quibus supra diximus, qui sit mons Domini praeparatus et quae domus Domini super verticem montium. Domus autem Domini dicitur domus Dei Jacob, ut recipiamus vetus Instrumentum, et non secundum Manichaeum aliam extra domad eum, et ambulabimus in semitis ejus, quas tribuerunt et alii. Denique et Jesus ascendens in montem, doos octo beatitudines, et caetera quae Evangelicus sermo complectitur . Prius ergo discendae sunt viae Domini; et postea ambulandum in semitis ejus. Quia de Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem. Omnes gentes et populi multi, idcirco se mutuo hortabuntur et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini, et caetera quae sequuntur: Quia de Sion egredietur lexbum Domini de Jerusalem: nequaquam de Sinai, et de solitudine, et de monte Oreb: Dei. Legimus quod saepe Dominus docuerit in Templo : et quod non oportuerit mori Prophetam extra Jurusalem: et supra verbum et
Abbreviated transcription (Latin):
iuda. nu. irłm: & in hac que seđa est
in hebraicosimilit̃ continet᷑. Et miror
cur.lxx. int̃pretes in illa dixerunt c̃c̃
peccate. popłs plenus peccatis. semen
pessimum filii iquitatis. & pͥncipes
sodomoꝵ & popłs gomorre. & ciuitas
meretrix. & cet̃a istrus im. sensum mag̃
quam uerbum int̃pretati funt: & hic
quia statim ꝓsꝑa ꝓmictunt᷑. & crit in
nouissimis dieb manifestus mons
dñi & domus dei insuminitate mon¬
tirm: non contra uideam & irłm. s¬

Expanded text:
USALEM  : et in hac quae secunda est, in Hebraico similiter continetur. Et miror cur LXX Interpretes in illa dixerint, contpeccatrix, populus plenus peccatis, semen pessimum, filii iniquitatis, et principes Sodomorum, ac populus Gomorrhae, et civitas meretrix, et caetera istiusmodi, sensum magis quam verbum interpretati sunt: et hic quia statim prospera promittuntur: Erit in novissimis diebus manifestus mons Domini, et domus Dei in summitate montium, non contra Judaeam et
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑ domꝰ iacob. ꝓpħa conuertit᷑.
ce hortat᷑ cosut qͥ in tenebͥs uersantur
crroris. lum̃ suscipiant ueritatis. & am¬
bulent in lumine dñi: & quodammͦ il¬
lud dauiticum canit. Accedite ad eum
& illummamini: & facies ur̃e ñ confun¬
dentur. Omins enim qͥ oꝑatur malum
odit lum̃: & ñuenit ad lucem ne oꝑa
ciꝰ arguant᷑. Uos autem domus iacob.
domus popłimei: uenite mecum & pa¬
riter ambtilemꝰ in lumine dñi. Reci¬
ab eo qͥdicit. egosum lux mundi. Sũq
hoc locutꝰ eẽt ad popłm iudeoꝵ ceR¬
nens impenitens cor eoꝵ. & animam
in credulitate durissimam: facit apostro¬
pham ad dñm & chic̃. Ideo eos hortor
ut ad de ueniant & mecum tuo bomi¬
ne ꝑfruant᷑. quia ꝓ merito peccõꝵ
fuor reliquisti populum duum domẽ¬

Expanded text:
a convertitur, et hortatur eos, ut qui in tenebris versantur erroris, lumen suscipiant veritatis, et ambulent in lumine Domini. Et quodammodo illud Davidicum canit: Accedite ad eum, et illuminamini: et facies vestrae non confundentur . Omnis enim qui operatur malum, odit lumen, et non venit ad lucem, ne opera ejus arguantur. Vos autem domus Jacob, domus populi mei, venite mecum, et pariter ambulemus in lumine Domini: reciab eo qui dicit: Ego sum lux mundi . Cumque hoc locutus fuisset ad populum Judaeorum, cernens impoenitens cor eorum, et animam incredulitate durissimam, facit apostropham ad Dominum, et dicit: Ideo eos hortor, ut ad te veniant, et mecum tuo lumine perfruantur, quia pro merito peccatorum suorum reliquisti populum tuum, dom
Abbreviated transcription (Latin):
purgata fuerit cognoscat qͥa ipse sit
dñs. S &e in etiangłio sub aliameta¬
paleas autem cõburet igm inextin¬
guibili. Et resticuam itidices tuos in
fuert̃ priꝰ: & consiliarios tuos sictit
antiquitus. In cruitate fideli syon
q̃ postea facta est meretrix. & ꝓtusto
fiue iusticia habitauerunt in caho¬
micide: ideodñs conuerdit manum
suam. ut excoqͣt eam ad purum. et
auferat omne stagntm eiꝰ. ⁊ restituat
confiliarios sicut antiqͥtus. Iudices
iusti reges. Restituet gͦ iudicum simi¬
litudinem uel post captiuitatem babi¬
lonieam.ut iudei uolunt zorobabel¬
ce ezram et neemiam. ce cȩt̃os pͥncipeᷤᷤ
qͥ usq ad hyrcanum popło p̾fuerunt.
cui herodes successit in regnum. uel

Expanded text:
purgata fuerit, cognoscat, quia ipse sit purgata fuerit, cognoscat, quia ipse sit Dominus . Sed et in Evangelio sub alia metapaleas autem comburet igni inexstinguibili . Et restituam judices tuos, ut fuerunt prius et consiliarios tuos sicut antiquitus. In civitate fideli Sion, quae postea facta est meretrix; et pro justo, sive justitia, habitaverunt in ea homicidae. Ideo Dominus convertit manum suam, ut excoquat eam ad purum et auferat omne stannum ejus, et restituat consiliarios sicut antiquitus. Judicesa David et alii justi reges. Restituet ergo Judicum similitudinem: vel post captivitatem Babylonicam, ut Judaei volunt, Zorobabel, Esdram, et Neemiam et caeteros principes, qui usque ad Hircanum populo praefuerunt, cui Herodes successit in regnum: vel
Abbreviated transcription (Latin):
supplicns corrigantur. Et conũtam
manum ineam ad te. & ercoquam ad
ptirum scoriam tuam: ce auferamoe.
num uuȩ int̾pretatꝰ est: solilxx. in¬
credulostił inobedientes: senfum ma¬
gis quam uierba uiertentes. Qͥa enm
supitis dixerat argentum tuum u̾sum
est in scoriam. nc̃ seruat metaforamu
contiertat suꝑ eam .i. extendat manum
fuam ad puniendum atq purgandõ.
&e exeoquat om̃s sordes atq uitia pecca¬
rum. ut separato stagno purum rema¬
neat argentum: quod absq igne fieri
ñ potest: ꝑ qͦd sig̃cat eos passuros efse
tormenta. Legimꝰ ce in malachia de
dño. Iyse eg̃ietur quas ⁊ ignis con¬
flatorii. & quasi herba fullonum.
& sedebit conflans & emundans sicut
argentum & aurum. & emundabit
filios leui. Ut postquam emundati
fuerint. dicat᷑ de cis. &e erunt dño of¬
ferentes uict̾imas in tusticia. Iheze¬
chiel qͦq omnem domũ isrł̃ ere ⁊ fer¬
ro. plumbo.⁊ stagno dicit ẽẽ commix¬
tam. ce postea purgandam. ce postqͣm

Expanded text:
igantur. Et convertam manum meam ad te; et excoquam ad purum scoriam tuam, et auferam omne acinum uvae interpretatus est: soli LXX, incredulos vel inobedientes, sensum magis quam verba vertentes. Quia enim supra dixerat: Argentum tuum versum est in scoriam, nunc servat metaphoram, ut convertat super eam, id est, extendat manum suam ad puniendum, atque purgandum, et excoquat omnes 28 sordes, ac vitia peccatorum: ut separato stanno, purum argentum remaneat, quod absque igne fieri non potest: per quod significat eos passuros esse tormenta. Legimus et in Malachia de Domino: Ipse egredietur quasi ignis conflatorii, et quasi herba fullonum et sedebit conflans, et emundans sicut argentum et aurum: et emundabit filios Levi ; ut postquam mundati fuerint, dicatur de eis: Et erunt Domino offerentes victimas in justitia. Ezechiel quoque omnem domum Israel, aere, et ferro, et plumbo, et stanno dicit esse commixtam, et postea purgandam: ut postquam
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ. xl. pͥmo anno xp̃c natus est in
tudea in toto orbe trarum fuisse dis¬
cordiam. & singłas nationes contra
uicinas gentes exarsisse studio p̃lian¬
di: ita ut cedent &e cederentur. Orto¬
autem dño saluatore q̃n sub p̃side syrie
cyrino. pͥma est in orbe terrarum fact̾a
descͥptio &e euanglice doctͥnȩ pax roma
cessarunt. & nequaquam ꝑ oppida ce
uicos exercebant᷑ ad p̃lia: s ad agrorum
cultum. militib tm̃ legionibq roma¬
nis contra barbaras nationes bellandi
studio delegato. qñ impletꝰ est ille an
in t̾rapax hominib bone uoluntatis:

Expanded text:
imo primo anno Christus natus est in Judaea in toto orbe terrarum fuisse discordiam, et singulas nationes contra vicinas gentes arsisse studio praeliandi, ita ut caederent et caederentur. Ortoautem Domino Salvatore, quando sub Praeside Syriae Cyrino prima est in orbe terrarum facta descriptio, et Evangelicae doctrinae pax Romacessaverunt, et nequaquam per oppida et vicos exercebantur ad praelia; sed ad agrorum cultum, militibus tantum legionibusque Romanis contra barbaras nationes bellandi studio delegato: quando impletus est Angelorum in terra pax hominibus bonae voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt prius. & consiliarios tuos
siẽ antiquitꝰ: post hec uocabis ciuitas
iusti. urbs fidelis. & in ista post ꝓspera.
truculenta sit cõminatio. ecce dñator ds
exercitirum atiferet ab irłm &e rudaua¬

Expanded text:
fuerunt prius, et consiliarios tuos sicut antiquitus: post haec vocaberis civitas justi, urbs fidelis; et in ista, post prospera, truculenta sit comminatio. Ecce dominator Dominus exercituum auferet ab Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ in apocalipsi qui uirginitatis
candore resplendent. Si uoluertas &
audieritis: bona terrę comedetis. Si
nolueritis & non audiertts. siue ut
uos. Libum seruat arbitrium: ut in
utramq partem ñ ex p̃uidiciodei. s
er meritis finglorum uel penaul p̃mi¬
um sit. Bona autem t̾re illa puto dici:
de quib inpsalt̾io legimus. Credoui¬
dere bona domini. in t̾ra uiuentium.
Et beatimites. qm̃ ipsi possidebunt t̃¬
ram. Uel certe qͥa iudeis loquebatur
qui necdum potant caꝑe sp̃alia: pol¬
licet᷑ cis bona psentisscli: ut saltim
p̃sentib inuitati faciant que p̃cepta
sunt. Et qͥa noluerunt audire. sed e
i. romanus delebit exercitꝰ. Et hec in¬
quit omnra fient. quia os dñi locutu
est: cuiꝰ sententia ꝑmanentib hõtum
peccatis. ñ potest immutari. Quomͦ
facta est meretrre ciuitas fidelis. ple¬
na iudicii: Iusticia requieuit in ea
nc̃ auitem homicide. Uerbum hebra¬

Expanded text:
sequuntur in Apocalypsi , qui virginitatis sequuntur in Apocalypsi , qui virginitatis candore resplendent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audieritis sive ut  Liberum servat arbitrium, ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex meritis singulorum, vel poena, vel praemium sit. Bona autem terrae illa puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Vel certe quia Judaeis loquebatur, qui necdum poterant capere spiritualia, pollicetur eis bona praesentis saeculi, ut saltem praesentibus invitati faciant quae praecepta sunt. Et quia noluerunt audire: sed e id est, Romanus delevit exercitus. Et haec, inquit, omnia fient: Quia os Domini locutum est. Cujus sententia, permanentibus hominum peccatis, non potest immutari. Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, plena judicii: justitia requievit in ea: nunc autem homicid
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rite tudicium: ostendit ñ ẽẽ omium
recte iudicare: s eorum qͥ prudentes
Si fiunt peccataura ut coccinum: qͣ¬
sinx dealbabunt᷑. Ut si fuerint rub
quasi uiermiełs: ut lana alba crune.
Ordo precipuus. Non emm dixisse fuf¬
ficit lauamini. nͥ rungat mnundi esto¬
te: ut post lauacrum aque cordis hant
puritatem. b̾cat enĩ mundo corde. qm
ipsidm uidebunt. Cumq cordis habu¬
erint puricatem: debent atiferre ma¬
lum de m̃tib scus: non in conspectu ho¬
minum. s in conspectu dei. quem celari
nch potest. Quodq iungit quicscite
agere ꝑuerse: illud euangłicum sonat.
Ecce santis factꝰ es: noli peccare nequid
discat bonum queratq iudicium. op¬
p̃sso fubueniat: pupillum uiduamq
sustentet. Et si hoc fecerit. & peccata
que prius in modum coccini sangui¬
nea fuerant dimittent᷑: & oꝑacruoris
& sanguinis ueste dñi mutabuntur.
que de agni confecta est uellere: quem

Expanded text:
Quaerite judicium, ostendit non esse omnium Quaerite judicium, ostendit non esse omnium recte judicare, sed eorum qui prudentes Si fuerint peccata vestra ut coccinum: quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra, quasi vermiculus: ut lana alba erunt. Ordo praecipuus: non enim sufficit dixisse, lavamini, nisi jungat, mundi estote: ut post lavacrum aquae cordis habeant puritatem. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cumque cordis habuerint puritatem, debent auferre malum de mentibus suis, non in conspectu hominum, sed in conspectu Dei, quem celare nihil potest. Quodque jungit: Quiescite agere perverse, illud Evangelicum sonat: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid discat bonum, quaeratque judicium, oppresso subveniat, pupillum viduamque sustentet: et si hoc fecerit, tunc peccata, quae prius in modum coccini sanguinea fuerant, dimittentur: et opera cruoris ac sanguinis, veste Domini mutabuntur, quae de agni confecta est vellere, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ira facite gͦ fructus dignos peniten¬
tic: ut qͥ xp̃i baptisma est consecutus.
auftrat malum de corde suo. &e qui¬
escat agere ꝑuerse ac postea discat bo¬
irum facere: scđm illud quod alibi p̾¬
cipitur. Declina a malo ce fac bonũ.
Diserte bn facere. Untus gͦ discenda
est. Nec nature tmbonum sufficit ad
iusticiam: nͥ quis erudiat᷑ congrus
disciplinis. Ihc qͦq filius sẏrach tale
Et in sequentib idem ysaias comine¬
morat. Omnis qͥ non didicerit ĩticiã
suꝑ t̾ram: ueritatem non faciet. Dis¬
cenda est gͦ iusticia. & magistrorum sa¬
picntium terenda sunt limina. Que¬
rite iudicium. subuenite oppsso. iudi¬
cate pupillo. defendite uiduam: et
uenite & arguite me dicit dominus
Victimis iudeorum euglica mandata
fuccedunt. & ideo pupillis ac uidiuis
ꝓuidet᷑: ut securi de tutela coniugum
ac liborum suoꝵ martyres ad bella. ꝓ¬
cedant. Cum autem inquit hec feceri¬
tis: arguite me si non reddidero p̃mia
q̃ pollicitꝰ sum. Quando autem diete

Expanded text:
? Facite ergo fructus dignos poenitentiae : ut qui Christi baptisma consecutus est, auferat malum de corde suo, et quiescat agere perverse, ac postea discat bonum facere, secundum illud quod alibi praecipitur: Declina a malo, et fac bonum . Discite benefacere. Virtus ergo discenda est, nec naturae tantum bonum sufficit ad justitiam, nisi quis erudiatur congruis disciplinis . Jesus quoque filius Sirach tale Et in sequentibus idem Isaias commemorat: Omnis qui non didicerit justitiam super terram, veritatem non faciet . Discenda est ergo justitia, et magistrorum sapientiae terenda sunt limina. Quaerite judicium, subvenite oppresso, judicate pupillo, defendite viduam: et venite, et arguite me, dicit Dominus. Victimis Judaeorum evangelica mandata succedunt, et ideo pupillis ac viduis providetur, ut securi de tutela conjugum ac liberorum suorum, martyres ad bella procedant. Cum autem, inquit, haec feceritis, arguite me, si non reddidero praemia quae pollicitus sum. Quando autem dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
meum. quasi onꝰ graue grauate sunt
suꝑ me. Manifesta tͣnscurrimꝰ. ut in
obscuriorib &e in his q̃ explanatione
nonindigent immoremur. In quo pex¬
tiam uosultͣ addentes p̃uaricationec
Quo testimonio discimꝰ iccͥco dũm ꝑ
cutere delinquentes ut ꝑcussos corri¬
gat: ce ni tam penasit quam em̃datio
Estq sensus. Non inuenio qͣm plagis
urĩs possim adhibe medieinam. Dĩa
ur̃a m̃bra plena sunt uulnerum. nyl¬
lam partem corꝑis q̃ non sit aude ꝑcuis¬
sa reppio. Ul certe hoc mͦ. Nullas inue¬
nio plagas. qͥb uram frangam durici¬
am.Quanto enim dormta sunt maiora
tanto magis crescit impietas & iniquita.
siue ut theodotio transtulit. declina¬
do. ut recedatis &e declinctis a dño. Q¬
le ẽ illudierenie. Sine causa ꝑcussi
filios ur̃os: disciplinam n recepistis. Un

Expanded text:
grave ingravatae sunt super me . Manifesta transcurrimus; ut in obscurioribus, et in his quae explanatione indigent, immoremur. . In quo percutiam vos ultra addentes praevaricationem? Quo testimonio discimus idcirco Dominum percutere delinquentes, ut percussos corrigat, et non tam poena sit, quam emendatio. Estque sensus: Non invenio quam plagis vestris possim adhibere medicinam: omnia membra vestra plena sunt vulnerum: nullam partem corporis quae non sit ante percussa, reperio. Vel certe hoc modo: nullas invenio plagas, quibus vestram frangam duritiam. Quanto enim tormenta majora sunt, tanto magis crescit impietas et iniquitas, sive, ut Theodotio transtulit, declinatio, ut recedatis et declinetis a Domino. Quale est illud Jeremiae: Sine causa percussi filios vestros: disciplinam non rece