comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lunaras gyri paulatim toto
circłi decennouennalis tp̃r
ꝓcuraret. qͦmͦ contra tardita¬
ce eutrsꝰ solaris agi ꝓbatũ ẽ.
ut unus ꝑ quadriennium
eiꝰ cursui dies augeatur:
Huiꝰ autem uelocitatis ⁊ ut
ita dicam antiepꝑauonea
tametsi orodndñ facite pa¬
teo inens ura nequaquam
latet. Constat enm qͥa di¬
minutio illa atꝙ ablatio di
e quib cum .x.⁊ ix ubadem
annis circłi decennouen¬
nalis distrbueris. rema¬
nent. u. Hos ꝑiiii. multipli¬
ca. quia uidelicet hora .iiii.
punctis constat. fiunt xxͣ.
Da singłos annis singłis. o
remanet unꝰ. hẽ diuide ꝑ
xiix. ⁊ uideb quia ad sal¬
dm lune complendum

Expanded text:
lunaris gyri paulatim toto circuli decennovenalis tempore procuraret? Quomodo e contra tarditate cursus solaris agi probatum est, ut unus per quadriennium ejus cursui dies augeatur. Hujus autem velocitatis et, ut ita dicam, anticipationis, tametsi ordo non facile patet, mensura nequaquam latet. Constat enim quia diminutio illa atque ablatio diee quibus cum XIX totidem annis circuli decennovenalis distribueris, remanent V; has per IV multiplica, quia videlicet hora quatuor punctis constat, fiunt XX; da singulos annis singulis, et remanet unus: hunc divide per XIX, et videbis quod ad saltum lunae complendum
Abbreviated transcription (Latin):
isuo pueniat ad .x: hoc ualu
.lx. inseddo ordine qͥ constat ex
tdenis. ut perueniatur. o¬
dierum. sexta pars anni est.
senarium pͥmi ueroꝰ multi

Expanded text:
is ut perveniatur ad X; hoc valent LX in secundo ordine, qui constat ex denis, ut perveniatur dierum sexta pars anni est. enarium primi versus mult
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt unum diẽ. quẽ necesse
ẽ int̾kalari ex cureu qͣdrien¬
nio quem bissextum uocant.
ne tempoꝵ ordo turbetun.
tem si considemꝰ. senarius
numenꝰ ineis plurimum
ualet. Primum qͥa sict fieri

Expanded text:
ciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur: tem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Primum, quia sicut fieri
Abbreviated transcription (Latin):
cat: maiore qͣ situ indiget¬
slamq cum ipso quadrante
etiam crebra embolis mors
intruptio. & salti quoqrra¬
tio. ne tota discursꝰ iunanis
m̃fura ad purum dinosci qat
obsistit xlii. De saltu lune.
e quo tamen sastei dlene¬
simile appaiet uod eor
cicior quam uulgo Gtlalt¬
sionis locꝰ. ⁊ hora ꝓcre qͣnss. est

Expanded text:
cat, majore quaesitu indigetnamque cum ipso quadrante etiam crebra embolismorum interruptio, et saltus quoque ratio, ne tota discursus lunaris mensura ad purum dignosci queat, obsistit. CAPUT XLII. De saltu lunae. De quo tamen saltu verisimile apparet quod eum citior quam vulgo sionis locus et hora procreet.
Abbreviated transcription (Latin):
detis. Dies pͥmꝰ eiit uob̃ celeb̾¬
rimus sẽsq. omne opꝰ seruile
ñ facietis in eo. s offeretis sacͥ¬
ficium in igne dño uII. dieb
Et ne nos qͥpiam u̾ba legis alit̃
ꝙͣ u̾itas ht̃. intellexisse autumo:
uideat docꝰtis simus legaliũ
litt̾aꝵs ⁊ saẽdos qͥd de his sen¬
tiat iosepbꝰ Qscͥbit in libro anti¬

Expanded text:
tis, dies primus erit vobis celeberrimus sanctusque. Omne opus servile non facietis in eo, sed offeretis sacrificium in igne Domino septem diebus. Et ne nos quispiam verba legis aliter quam veritas habet intellexisse autumet, videat doctissimus legalium literarum, et sacerdos, quid de iis sentiat Josephus. Scribit in libro Anti
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudoñ ignobilit̾ imi¬
tat᷑. unam uideł noct̾em tͣns¬
itus dñiei .i. resurrectionis
eiꝰ a mortuis ꝗͣ impios trium¬
phando. fideles saluare dig¬
natꝰ est. pͥncipalit̾ obseruãs.
in cuiꝰ exortu sangtus ipsiꝰ
uideł agni immacłati popłm
eiꝰ fonte regenerationis ablu

Expanded text:
tudo non ignobiliter imitatur, unam videlicet noctem transitus Dominici, id est, resurrectionis ejus a mortuis, qua impios triumphando, fideles salvare dignatus est, principaliter in cujus exortu sanguis ipsius, elicet agni immaculati, populus ejus fonte regenerationis ablu
Abbreviated transcription (Latin):
rili. stulte irridentes quendã
caluum: qui in caluarie loco
crucifixus est. Possessi sunt gͦ
tales uelut a bestiis: hoc est a
demonib. a diabolo. ⁊ angłis
eiꝰ: qui oꝑat᷑ in filios diffiden¬
tiȩ. Q tales pueri erant. qͥ ante
sacratum lignum stantes ca¬
put agitabant ⁊ dicebant: si
filius dei est. descendat de cru¬
ce. Huius filii sumꝰ: quia spon
mulierem. nͥ sc̃a eccłia de-¬
signatur: duoꝵ popłorum id
est iudaici ⁊ gentilis. quasi dy
cati nummum a creditore ac¬
ceperat: & duos quos infede¬
genuit amittere filios timebate.
S ꝓpħe u̾bis. id est scͥpture sacrȩ
p̃ceptis obediens. ex paruo quod
habebat olei. uasa uacua in¬
fundit: quia dum ab unius
ore doctoris. parũ qͥd de amo¬
re diuinitatis. multorum
uacuȩ mentes audiunt: exu¬
berante gr̃a. unguento diuini
amoris usq ad summum re¬
plent᷑. ¶ iam nc̃ multoꝵ cor¬
da que priꝰ fuerant uacua
uascła. unguento sp̃s plena

Expanded text:
rili stulte irridentes quemdam rili stulte irridentes quemdam calvum; quia in Calvariae loco crucifixus est. Possessi sunt ergo tales velut a bestiis, hoc est a daemonibus, a diabolo et angelis ejus, qui operatur in filiis diffidentiae. Tales pueri erant, qui ante sacratum lignum stantes caput agitabant, et dicebant: Si filius Dei est, descendat de cruce . Hujus nos filii sumus, quia filii mulierem nisi sancta Ecclesia designatur? Duorum populorum, id est Judaici et gentilis, quasi duocati nummum a creditore acceperat, et duos, quos ingenuit, amittere timebat. Sed Prophetae verbis, id est Scripturae sacrae praeceptis obediens, ex parvo, quod habebat olei vasa vacua infundit, quia dum ab unius ore doctoris, parum quid de amore Divinitatis, multorum vacuae mentes audiunt, exuberante gratia unguento divini amoris usque ad summum replentur. Etiam nunc multorum, quae prius fuerant vacua vascula, unguento spiritus plena
Abbreviated transcription (Latin):
Audiamꝰ enim tanquam filii
sponsi illiꝰ quem pueri insensa¬
ti in caluarie loco crucifixer̃t.
Illi enim meruerunt a bestiis
deuorari: nos ab angłis coro¬
mus de illa. Appellatio mysti¬
ce ealuo: ꝓpt̾ caluarie locum.
insultatum ẽ. non ꝑmisit cal¬
uam ẽẽ frontem nr̃am : qͥ eam
suo ligno signauit. Item de
ad irrisionem accipiatis.
ne inueniamini in sensci pu¬
erili: quales pueros legimus
ipsum. ascende calue: ascen¬
de calue. Tales enim pueros
garrulos. ⁊ in sua ꝑnitie ma¬
ledicaces: exeuntes de silua
bestiȩ comederunt. Quod gͦ¬
turum: non nos debet app̃¬
hendere. Significati st̃ enim
illi pueri stulti homines. ha¬
quales nos non uult ẽẽ apłs uͥ
dicit. Nolite pueri eẽ sensibus:¬
ut mente ꝑfectisitis. Quem de¬
lectat imitari puerum. ñ de¬
lectet imꝑitia: s innocentiã. Il¬
li uͦ ex imꝑitia insultabant sco
cħ caluo. ⁊ clamando post eum
calue. factum est ut a bestiis
consumerent᷑. Q figurauer̃t
homines in eadem mente pue¬

Expanded text:
Audiamus enim tanquam filii sponsi illius, quem pueri insensati in Calvariae loco crucifixerunt . Illi vero meruerunt a bestiis devorari: nos ab angelis coromus de illo appellato mystice calvo, propter calvariae locum. insultatum est, non permisit calvam esse frontem nostram, quia eam suo ligno signavit. Dead irrisionem accipiatis, ne inveniamur in sensu puerili, quales pueros legimus ipsum: Ascende calve, ascende calve. Tales enim pueros stulte garrulos, et in suam perniciem maledicentes, exeuntes de silva bestiae comederunt . Hoc turum, non nos debet apprehendere. Significati sunt enim in illis pueris stulti homines, haquales nos non vult esse Apostolus, ubi dicit: Nolite pueri esse mentibus perfecti sitis . Quem delectat imitari puerum, non delectet imperitia, sed innocentia. Illi vero ex imperitia insultabant sancto Dei calvo, et clamabant post eum: Calve, calve. Factum est ut a bestiis consumerentur: et figuraverunt homines in eadem mente pue
Abbreviated transcription (Latin):
ulla que in hoc mundo ho¬
minibus fiunt: absq om¬
nipotentis  occulto confilio
ueniunt. Nam cuncta deus
secut᷑a p̃sciens: ante scł̃a decre-¬
uit. qualit̾ ꝑscła disponant᷑.
Statutum quippe iam homi¬
ni est. tił quantum hc mundi
ꝓsꝑitas sequat᷑. uł quantum
adũsitas feriat: ne electos eiꝰ
aut immodãta ꝓsꝑitas eleuet:
aut nimia adu̾sitas grauet.
Statutum qͦq ẽ quantum in
ipsa uita morta li temporali¬
ter uiuat᷑. Nam ⁊ si annos .xxͦ.
ezechie regi ad uitam addidit
sit. tẽ eum p̃sciuit ẽe moritu¬
rum. Qua in re questio orit᷑.
sententia dicta ẽ. ꝓtims ad
eiꝰ lacnimas ẽ uita addita.
pore mori ipse merebat᷑: plar-¬
gitatẽ uͦ miscdiȩ. illo eum tẽm
lax. quia tempus mortis inno¬
tuit. qͦuir ille mori merebat᷑:
nec dñica instituta conuulsa
st̃. quia ut largitate dei anni
uite crescerent: hoc quoq:
ante scła p̃fixum fuit. atq spa¬
cium uite quod inopinate fo¬
ris est additum fue augm̃to

Expanded text:
ulla, quae in hoc mundo hominibus fiunt, absque omnipotentis Dei occulto consilio veniunt. Nam cuncta Deus secutura praesciens, ante saecula decrevit qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam homini est, vel quantum hunc mundi prosperitas sequatur, vel quantum adversitas feriat, ne electos ejus aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Statutum quoque est quantum in ipsa vita mortali temporaliter vivat; nam etsi annos quindecim Ezechiae regi ad vitam addidit sit, tunc eum praescivit esse moriturum. Qua in re questio oritur,sententia dicta est, protinus ad ejus lacrymas est vita addita. pore mori ipse merebatur, per largitatem vero misericordiae illo eum tempolax, quia tempus mortis innotuit, quo ille mori merebatur, nec Dominica statuta convulsa sunt, quia ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ante saecula praefixum fuit, atque spatium vitae, quod inopinate foris est additum, sine augmento
Abbreviated transcription (Latin):
lio suo descͥptionem porticꝰ. &
templi. ⁊ cellarioꝵ. ce cȩnacłi.
& cubicłoꝵ in abditis. & domͦ
ꝓpitiationis. Ubi etiam ext̾iaꝵ
dotum in cireuitu templifeẽ
mentionem: cum ꝓtinꝰ adiun
itum in thes auros domꝰ dñi
& in thes auros sc̃oꝵ. Qͦdautẽ
omnis altitudo templi.c.xx.
cubitoꝵ erat: ad idem sacram̃¬
tum respicit. quod ce pͥmitiua
eccłia inieros olimis pꝰ passio.¬
nem. & resurrectionem &
ascensionem domini ad celoꝰ.

Expanded text:
lio suo descriptionem porticus et lio suo descriptionem porticus et templi, et cellariorum, et coenaculi, et cubiculorum in adytis et domus propitiationis. Ubi etiam exteriorrium sacerdotum in circuitu templi fecit mentionem, cum protinus adjunxitum in thesauros domus Domini, et in thesauros sanctorum. Quod autem omnis altitudo templi 120 cubitorum erat, ad idem sacramentum respicit, quod primitiva ecclesia in Hierosolymis post passionem, resurrectionem, et ascensi
Abbreviated transcription (Latin):
archana fich. & intime grãm
dilectionis. nullꝰ nͥ qui ꝑ hec
dño duce. ad cȩlestia scandit.
agnoscit. Qui enm se dicit
nosse dm̃. ce mandata eiꝰ non
custodit: mendax est. Notan.¬
dum sane. quod.xxͣx. cubrti
altitudinis de quib suprale¬
gitur. usq ad medium cȩna¬
culum ꝑtingebant. Demde
alii .xxx. cubiti usq ad t̾cium
cȩnacłm addebant᷑. qͦusq ad
porticum q erat circa templũ
abaustͦ ⁊ aqͥlone ce occasu tec¬
tum ꝓuemiebat. ut ios epho
narrante didicimꝰ. Demle
usq ad summum templi tec¬
tum. alii .lx. cubiti dinume¬
rabant᷑: &e sic tota altitudo domꝰ
iuxta librum paralipomenon
in .c.xx. cubitos consummata ẽ.
Porticꝰ qͦq quȩ erat ante frontẽ
templi ad orientem iuixta fidẽ
p̃fatiuoluminis eandem cubito¬
rum summã in altitudine ha¬
bebat: qͥa uidł lib̃ illas de qͥbus
p̾diximꝰ porticꝰ cirea templum
cellaria uocat. & cubicła. Dedit
aut̃ inquit dauid salomoni fi¬

Expanded text:
arcana fidei et intimae gratiam arcana fidei et intimae gratiam dDomino duce ad coelestia scandit agnoscit. « Qui enim dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . » Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis, de quibus supra legitur, usque ad medium coenaculum pertingebant. Denique alii triginta cubiti usque ad tertium coenaculum addebantur, quousque ad porticum quae erat circa templum ab austro et aquilone et occasu tectum perveniebat, ut Josepho narrante discimus. Deinde usque ad supremum templi tectum alii 60 cubiti numerabantur, et sic tota altitudo domus juxta librum Paralipomenon in 120 cubitos consummata est. Porticus quoque quae erat ante frontem templi ad orientem, juxta fidem praefati voluminis, eamdem cubitorum summam in altitudine habebat. Qui videlicet liber illas de quibus praediximus porticus circa templum, cellaria vocat et cubicula. Dedit autem, inquit, David Salomoni fi
Abbreviated transcription (Latin):
bñ inparte domꝰ dext̾a: quia
dextrum eiꝰ latꝰ a milite aꝑ
non diceret ꝑcussit latus eiꝰ.
medii ꝑ qͦd nob̾ it̃ ad cęlestia
panderet᷑. Demq ita subiũxit.
Q continuo exunt sanguis ⁊
aqͣ. Aqua scilicet qͣ abluimͣ
in baptismo: &e sanguis quo
cons ecram᷑ in calice sancto. ꝑ
hoc nanq ostrum nobis ẽ as¬
census in medium cȩnacultĩ
& a medio in t̾cium : qͥa ꝑ fidẽ.
&e mist̾i̾a nr̃i redemptoris. de
p̃senti eccłiȩ conũsatione. ad
reqͥem animaꝵ pꝰ mortẽ asc̃n¬
dimꝰ: rursumq de requie
ammarum. adueniente die
iudicii ad immortalitatem qͦq
corpoꝵs. qͣsi in t̾cium cȩnacłm
sublimiore ꝓfectu penetͥbimꝰ.
corporis &e anime beatitudine
ꝑpetuo uiuamꝰ. Quod qͥdem
iter inus ibilit̾ agebat᷑. ita ut
soli hoc qui intrarent nossent.
qͣmius ipsum ostium etiam
łoris positi uident: quia nimi¬
rum actꝰ fidelium in hoc scło.
&e celebrationes sacramentoꝵ
etiam reꝓbi posst̾ intuerq: uer̃

Expanded text:
n parte domus dextrae, » quia dextrum ei latus a milite apenon diceret: « Percussit latus ejus,medii, » per quod nobis iter ad coelestia panderetur. Denique ita subjunxit: « Et continuo exivit sanguis et aqua . » Aqua scilicet, qua abluimur in baptismo, et sconsecramur in calice sancto. Per hoc namque ostium nobis est ascensus in medium coenaculum, et a medio in tertium, quia per fidem et mysteria nostri Redemptoris, de praesenti Ecclesiae conversatione, ad requiem animarum post mortem ascendimus, rursumque de requie animarum adveniente die judicii ad immortalitatem quoque corporum, quasi in tertium coenaculum, sublimiori profectu penetrabimus,  et animae beatitudine perpetuo vivamus. Quod quidem iter invisibiliter agebatur, ita ut soli hoc, qui intraverant, nossent, quamvis ipsum ostium etiam foris positi viderent, quia nimirum actus fidelium in hoc saeculo, et celebrationes sacramentorum etiam reprobi possunt intueri; verum
Abbreviated transcription (Latin):
ad meridiem. Nunc autẽ lon¬
ge aliud significat. Partem nãq
domꝰ dext̾am. latꝰ templi meni¬
dianum dic̃. In cuiꝰ parte ori¬
entali. ostium erat in ipso an.¬
gulo fact̾um uixta t̾ram: in qͦd
intͦeuntes. statim ad altiora
gͣdatim ascendebant: haben¬
tes uiam ascensuum ꝑips a
parietis int̾iora: donec tali
t tinere ad medium cȩnacłm
& amedio ꝑuenirent ad t̾ciũ.
Nec dubitandum quamiuis scͥp¬
tura ñ dicat. qͥa sic ascendentes
crebrimas habebant a meridie
fenestras: quaꝵ luce. certum
pomnia & sine offensione it̃
agent. Qui nimirum locus.
ꝓp̾e ad corpꝰ dñicum quod de
uirgine sumpsit. respicit.
Ostium nanq lat̾is medii in

Expanded text:
ad meridiem. » Nunc autem lonad meridiem. » Nunc autem longe aliud significat. Partem namque domus dextrae latus templi meridianum dicit, in cujus parte Orientali ostium erat in ipso angulo factum juxta terram: in quod introeuntes statim ad altiora gradatim ascendebant, habentes viam ascensus per ipsa parietis interiora, donec tali itinere ad medium coenaculum et a medio perveniretur ad tertium. Nec dubitandum, quamlibet hoc Scriptura non dicat, quia sic ascendentes creberrimas habebant a Meridie fenestras, quarum luce certum per omnia et sine offensione iter agerent. Qui nimirum locus proprie ad corpus Dominicum, quod de Virgine sumpsit, respicit. Ostium namque lateris medii in
Abbreviated transcription (Latin):
ferramentum ñ audit᷑: quia
hic tundim᷑ adu̾sitatib. ce dis¬
ciplina u̾itatis exercemͣ: ut il¬
lic locis iuxta meritum con¬
gruis disponam᷑: ⁊ castigatiõe
cessante. solo amoris glutine.
qͦ ad inuicem copulem. imoimi¬
quamuis dicat᷑. not uir ꝑfectꝰ
in gñationib suis. &e beati ĩma¬
culati in uia ⁊ cȩt̃a huiꝰ modi:
cula. quamdiu in huiꝰ uita est
ꝑuenerint: locumq tab̃na¬
culi głe eiꝰ ascenłint: ꝑfecti¬
solummꝰ &e iminacłati. atq ab
omni labe iniquitatis castigati
ing̾diunt᷑ ibi. Nenim intͣbit
in illam ciuitatem immundꝰ.¬
Ostium latis medii in parte
erat domꝰ dext̾e: & ꝑ eocleam
ascendebant in medium cȩna¬
culum. ⁊ a medio in t̾cium.
Quidam hc̃ locum male in¬
telligentes. putant ostium tẽ¬
pli a meridie fuisse: ñ atten¬
dentes. qͥa si hoc significare
uoluisset scͥptura ñ ita diceret
ostium lat̾is meclii in parte
erat domꝰ dext̾a ÷ s ita potius
simplicit̃.⁊ habebat domꝰ osttũ

Expanded text:
ferramentum non auditur , » quia hic tundimur adversitatibus, et disciplina veritatis exercemur, ut illic locis juxta meritum congruis disponamur, et castigatione cessante, solo amoris glutino quo ad invicem copulemur uno imquamvis dicatur: Noe vir perfectus in generationibus suis, et beati immaculati in via, et caetera hujusmodi, cula, quandiu in hujus vitae via est,enerint, locumque tabernaculi gloriae ejus ascenderint, solummodo et immaculati, atque ab omni labe iniquitatis castigati ingrediuntur. « Non enim intrabit in illam civitatem aliquidis medii in pariete erat domus dextrae, et per cochleas ascendebant in medium coenaculum, et a medio in tertium. » Quidam hunc locum male intelligentes, putant ostium tepli a meridie fuisse, non attendentes quia si hoc significare voluisset Scriptura, non ita diceret: « ostium lateris medii in parte erat domus dextrae, » sed ita potius simpliciter: « et habebat domus ostium
Abbreviated transcription (Latin):
regnum cęleste meruerunt in¬
trare. Et tam̃ nos cum uitam¬
ce passiones. & doctͥnam scoꝵ
cernentes. siue in scͥpturis le¬
gentes ad bñfaciendum exem¬
plo excitam᷑. eoꝵ qͣsi in capitibꝰ
t᷑bium foras apparentib ad
qͦd extiꝰ ude ualemus subli¬
mib eccłiȩ membͥs fideliter
adheremꝰ. Possumꝰ hec etiam
de scĩs in hac uita adhuc posi¬
tis intelligere: quoꝵ purita¬
tem dilectionis. qͣ in secreto
cordis coram domino reful¬
gent inspicere neqͥmꝰ : ⁊ tamen
ex eis quȩ loquendo ł agendo
ł patiendo foras ostendunt.
auxilium nr̃e salutis inuemi.¬

Expanded text:
regnum coeleste meruerunt inregnum coeleste meruerunt intrare. Et tamen nos cum vitam, passiones, doctrinam sanctorum cernentes, sive in Scripturis legentes, ad benefaciendum exemplo excitamur eorum, quasi in capitibus trabium foras apparentibus a quod exterius videre valuimus, sublimibus Ecclesiae membris fideliter adhaeremus. Possumus etiam haec de sanctis in hac vita adhuc positis intelligere, quorum puritatem dilectionis qua in secreto cordis coram Domino refulgent, inspicere nequimus. Attamen ex eis quae loquendo, vel agendo, vel patiendo foras ostendunt, auxilium nostrae salutis inveni
Abbreviated transcription (Latin):
muris templi infixa. s iuxta
muros trabib quȩ de muris
exierant suꝑposita. Quid itaq
ꝑ trabes domꝰ quȩ tabulata por¬
tabant. nͥ p̃dicatores st̃ typice
designati: qͥ dum ipsi sublim̃
atq honorabilem in eccłia dei
locum tenent. infirmiores qͦsq
ac fragiles. suis p̃dicationib
ab infimoꝵ appetitu sustollt̾:
ut inceptis ꝑsistant adiuuant:
Legimꝰ autem in libro paralipo¬
menon quod tͣbes templi siẽt¬
cet̾a eiꝰ int̃iora fuerint auro
uestitȩ. Quodita fact̾um esse
ñ dubium est. ut ille t̾bium
parebant. he minime deaura.¬
sibimet tabulata gestabant.
Quod gͦ extͥns etꝰ eminebat tra¬
bium. uitam sc̃oꝵ que nob̾ in¬
t̾ris innotes cere potest desig¬
nat: quod intꝰ in templo deau¬
ratum fulgebat. claritatem
ritas trabium aurea. illis solũmͦ
qui templum intrauerant pate¬
bat quia qͣm sit magna multi¬
tudo dulcedinis dei. qͣm abscon¬
dit timentib se. &e ꝑfecit sꝑan¬
tib in se solinouerunt illi qui

Expanded text:
muris templi infixa, sed juxta muros trabibus, quae de muris exierant, superposita. Quid itaque per trabes domus, quae tabulata portabant, nisi praedicatores sancti sunt typice designati? qui dum ipsi sublimem atque honorabilem in Ecclesia Dei locum tenent, infirmiores quosque ac fragiles, suis praedicationibus ab infirmorum appetitu sustollunt,ut in coeptis persistant, adjuvant. Legimus autem in libro Paralipomenon, quod tcaetera ejus interiora, fuerint auro vestitae. Quod ita factum esse non dubium est, ut illae trabium parebant, hae minime deauratsibimet tabulata gestabant. Quod ergo extrinsecus eminebat trabium, vitam sanctorum, quae nobis inferius innotescere potuit, designat. Quod intus in templo deauratum fulgebat, claritatem ritas trabium aurea illis solummodo, qui templum intraverant, patebat; quia quam sit magna multitudo dulcedinis Dei, quam abscondit timentibus se, et perfecte sperantibus in se, soli norunt illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
dormientes lucente luna pꝰꝙͣ
surrexerint inueniunt capi¬
ta sua. largissimo rore maden¬
tia. S ce rec̾entes carnes si sub
luna iacuerint. flmida mox
putredine corrumpunt᷑. Idẽq
significat pecorinum cerebrỹ
uł etiam uiscera marinorum
animalium que ft̃̾ humectio¬
ra. necnon arboꝵ medulle. E
painopꝰ. S aeris motꝰ. hisdẽ
ipsis comiutationib conti¬
net᷑. sic̃ lune nouitas atcestat᷑¬

Expanded text:
dormientes lucente luna, postquam dormientes lucente luna, postquam surrexerint, inveniunt capita sua largissimo rore madentia. Sed et recentes carnes si sub luna jacuerint, fluida mox putredine corrumpuntur. Idemque significat pecorinum cerebrum, vel etiam viscera marinorum animalium, quae sunt humectiora, necnon arborum medullae. » post: « Sed aeris motus iisdem ipsis commutationibus continet
Abbreviated transcription (Latin):
ues. diet̾a libur liburne texende
sunt oꝑa facienda. His einm
tantum octo dieb cesa mate¬
res i iusunis seruat᷑ acanie.
reliqͥsautem dieb pͣcisa. etiã
eodem anno interna u̾miũ
labe exesa. inpuluerem u̾tit᷑¬
solsticiumͣ estuuuum id est post
mensem iuliũm᷑ ⁊ augustũ
usq ad kl̃. ianuanias mat̾ies
cedant. His nanq m̃sib ares¬
cente humore sicciora.⁊ ideo
fortiora st̃ ligna. S ⁊ lapis¬
effectum minifice
demonstrat: qui lune conti¬
nens imaginem fulgore can¬
dido niueoq translucet. atq
bet᷑ uł minui. his consenta¬
reuerentissimus antistes in
sexto ę̧xameron libro scͥbit
dicens. Opinor aut̃ quod &
animalib ereandis cȩterisq
omnib que t̾ra ꝓducit. non
parua confert᷑ ex lune muta¬
tione formatio. Modo enim
uacua. cum senescit: modo
integͣ ⁊ repleta. cum crescit.
qm̃ humorem quendam cũ
calore ꝑmixtum int̾ius is
latent̃ infumdit. Quod reaeeͤ
demonstrant. hi qͥ subuo

Expanded text:
us vel liburnae texendae, sunt opera facienda. His enim tantum octo diebus caesa materies immunis servatur a carie, reliquis autem diebus praecisa etiam in eodem anno, interna vermium labe exesa in pulverem vertitusolstitium aestivum, id est, post mensem Julium, et Augustum, usque ad Calendas Januarias materias caedant. His namque mensibus arescente humore, sicciora, et ideo fortiora, sunt ligna. Sed et lapiseffectum mirifice demonstrat, qui lunae continens imaginem, fulgore candido niveoque translucet, atque ur, vel minui. His consentareverendissimus antistes in sexto Hexameron libro scribit, dicens: « Opinor autem quod et animalibus creandis, caeterisque omnibus quae terra producit, non parva confertur ex lunae mutatione formatio; modo enim r et vacua, cum senescit; modo integra et repleta, cum crescit, quoniam humorem quemdam cum calore permixtum interius his latenter infundit. Quod ita esse demonstrant hi qui sub dio
Abbreviated transcription (Latin):
torrentes uel ripoc g̃r.i. uel aque
uel eunipos quoq meatus re¬
uel etiam recuptocat o
syrtium. Que uicine habent᷑.
occeano. quas ꝓ lune scemati¬
bus concitari locoꝵ accole ꝓ¬
diderunt. Funipietiam in
lemt̃ fiuenta conuertere reli¬
quo omm tempore: cum uͦ lu¬
na nascit᷑ nullomͦ possunt qͥ¬
escere: s uehementi feruore
semꝑ exestuant. donee luna
rursus appareat sedationem
commotis turbinib allat᷑a.

Expanded text:
ue at. Euriporum quoque meatus revel etiam reciprocatio Syrtium, quae vicinae habentur o, quas pro lunae schematibus concitari locorum accolae prodiderunt. Euripi etiam in ter fluenta convertere, reliquo omni tempore: cum na nascitur, nullomodo possunt quiescere, sed vehementi fervore semper exaestuant, donec luna rursus appareat, sedationem commotis turbinibus allatura.
Abbreviated transcription (Latin):
ut animantium cerebra ma¬
rtamr humida. Siqͥdem
pleniores ostree reppiri fe¬
runt᷑. multaꝙ alia. cumgͣlo¬
bus lunaris adolescit. De
arboꝵ quoq inteiuis idem
allegant. qui hoc usu ꝓprio
comꝑert̃. Hec beati ambro¬
Sii u̾ba. etiam archruectoꝵ
omntum ars ⁊ cotidianꝰ usꝰ
affirmat qͥ obseruandum p̃¬
cipue docent: ut xu. luna us¬

Expanded text:
ut animantium cerebra maut animantium cerebra maritimorum humida: siquidem pleniores ostreae reperiri ferantur multaque alia, cum globus lunaris adolescit. De arborum quoque internis idem allegant qui hoc usu proprio compererunt. » Haec beati Ambrosii verba etiam architectorum omnium ars et quotidianus usus adfirmat, qui observandum praecipue docent ut a quinta
Abbreviated transcription (Latin):
lune potentia beatꝰ anti¬
stes ambrosiꝰ in libro .iiii. exa¬
meron ita commemorat. Si¬
milia de lune ratione conue¬
niunt: qͣ de coͣnsorte eiꝰ ac fr̃e
iemorauimꝰ.Siquidem in id
se inducit minist̾ium in qͦd⁊¬
frͣ ut illiuminet tenebras fo¬
ueat semina. augeat fructus.
habet etiam pleraq a fr̃e di¬
stincta. cit quem tota die cͣa¬
lor humorem t̾re siccauerit:
eundem exigue noctis tempo¬
re ros repdnat. Nam ce ipga
luna larga roris asseritͣ. Deni¬
ꝙ cum serenior nox ẽ.⁊ luna
ꝑnox. tẽ argiorsos fertur ar
uapfunde. ⁊pleniq sub aere
quiescentes quo magis sublu¬
mine fuissent lune. eoplus
humoris se in capite collegis¬
se senserunt. Unde ⁊ in canti¬
clecia. qm̃ capur meum re¬
pletum ẽ rore. ⁊ crines mei
guttis noctis. Tunc deide
minuit᷑ ⁊ auget᷑. atͦ minor
sit cum resurgit noua: & cũ
sit iminuta cumulet. Inqͦ¬
defectui eius compatiunt᷑
elementa: ⁊ ꝓcessu enus que
fuerint exinanita cumulãt᷑.

Expanded text:
e potentia beatus antistes Ambrosius in libro quarto Hexameron ita commemorat: « Similia de lunae ratione conveniunt, quae de consorte ejus ac fratre memoravimus, siquidem in id se induit ministerium in qr, ut illuminet tenebras, foveat semina, augeat fructibus. Habet etiam pleraque a fratre distincta, ut quem tota die calor humorem terrae siccaverit, eumdem exiguae noctis tempore ros reponat. Nam et ipsa luna larga roris adseritur. Denique cum serenior nox est, et luna pernox, tunc largior ros fertur arva perfundere, et plerique sub aere quiescentes, quo magis sub lumine fuissent lunae, eo plus humoris se capite collegisse senserunt. Unde et in Canticlesiam: Quoniam caput meum repletum est rore, et crines mei guttis noctis. Tum deinde minuitur et augetur, ut minor sit cum resurgit nova, et cum sit imminuta cumuletur, in qudefectui ejus compatiuntur elementa, et processu ejus quae fuerint exinanita cumulantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne cum sedit filiꝰ hominis in se¬
de maiestatis sue sedebitis & uos
suꝑsedes duodecim. iudicanteᷤᷤ
duodecim tͥbꝰ israel. Hiad pari¬
etes templi albo lapide factos:
illi figͣalit̃ ad cedrinas ꝑtinent
quib decorent᷑ expectant. St̃
in parietib templi lapides p̾cio¬
auro cooꝑta: qͥa ⁊ illi qͥi lege
dñi immacłati ambulauert.
⁊ qͥ grãm euangłii ꝑfecte susce¬
perunt.parit̾ ȩt̾na uita ꝑfru-¬
unt᷑. Oracłm autem in medio
domꝰ in int̾iori parte fecerat:
ut pon̾et ibi archam fecdis dñi.
Hoc suꝑiꝰ p̃occupando exposi¬
tum est: qͥa uidelicet int̾ior
domꝰ. sec̾ta patͥe cȩlestis. ad cha
fed̃is. dñi saluatorem. in quo
solo fȩdꝰ pacis apd̃patrem habe¬
mus des ignaret. Qui post re¬
surrectionem suam ascendens
in celum. carnem qͣm assump¬
serat ex uirgine in patͥs dext̾a¬
collocauit. Porro oracłm habe¬
bat uiginti cubitos longitudi¬
parietem significat cȩdrinum.
Oracłm gͦ ubierat archa habe¬

Expanded text:
filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Hi ad parietes templi albo de lapide factos, illi figuraliter ad cedrinas pertinent quibus decorentur, exspectant, sunt in abditis templi lapides pretioauro cooperta: quia et illi, qui in lege Domini immaculati ambulaverunt, et qui gratiam Evangelii perfecte susceperant, pariter aeterna vita perfruuntur. Oraculum autem in medio domus in interiori parte fecerat, ut poneret ibi arcam foederis Domini. Hoc superius praeoccupando expositum est, quia videlicet interior domus secreta patriae coelestis, arca foederis Dominum Salvatorem, in quo solo foedus pacis apud Patrem habemus, designaret; qui post resurrectionem suam ascendens in coelum, carnem, quam assumpsit ex Virgine, in Patris dexteram locavit. Porro oraculum habebat viginti cubitos in longitudiParietem significat cedrinum, qOraculum ergo, ubi erat arca, habe
Abbreviated transcription (Latin):
legalit̾ dño seruirent: ñ occiden¬
des. ñ fornicantes. ñ furtum faci.¬
entes. ñ falsum testimonium lo¬
quentes: honorantes patrem oe
matrem. ⁊ diligentes ꝓximos sic̃
semet ipsos. Hi adparietes portieꝰ
lapideos ꝑtinebant. ftiert alii. qͥ
maiore ꝑfectione relictis mundi
negotiis.⁊ assumpta cruce sua
uincula ⁊ carceres. Lapidatift̾.
sect̃i sunt: temptati fc̾: in occisio.¬

Expanded text:
legaliter Domino deservirent, non occidenlegaliter Domino deservirent, non occidentes, non fornicantes, non furtum facientes, non falsum testimonium loquentes, honorantes patrem et matrem, et diligentes proximos sicut seipsos. Hi ad parietes porticus lapideos pertinebant. Fuerunt alii, qui majori perfectione, relictis mundi negotiis, et assumpta cruce sua,vincula et carceres, lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisio
Abbreviated transcription (Latin):
parietes templi lapidei. siue pa¬
uimentum p̃ciosissimo marmo.¬
re stratum. eoꝵ qͥ in lege fidelit̾
ac ꝑfecte uixeruit. dpũ gerene:
tabulȩ uͦ cȩdrine. abiegne. noui
testam̃ti iustos indicare: qͥuo
lentes post dñm uenire. abne¬
gant semet ipsos: & sumpta¬
sua cruce. cotidie sequunt᷑ il¬
lum. Et qm̃ utriq temporis
iustos. communis gła suꝑne
manet retͥbutionis: lapidib
ac lignis p̃ciosis. t̾cia ẽ species
figuram gestare: templum uͦ
porro domum int̾iorem regni
eȩlestis gaudia. qͦ utͥsq iustis
dant᷑ figurare: nc̃ aut̃ dicamꝰ.
parietes lapideos antiquum
dei popłm: tabulata cȩdrina
nouum: aureas laminas utriꝰ¬
q in cęlis p̃mia designare: cũ
ioem parietes templi. &e in por¬
ticum ⁊ in ipso templo & in sc̃is
scõꝵ. pari fuerint mͦ de lapi¬
dibus ⁊ lignis ⁊ auro compacti.
Nultiplex nanq ẽ in diũsis reb
earundem repeticio fig᷑arum.
S hoc dicendum. qͥa fuerunt ⁊

Expanded text:
parietes templi lapidei, sive pavimentum pretiosissimo marmore stratum, eorum qui in lege fideliter ac perfecte vixerunt, typum tenere; tabulae vero cedrinae sive abiegnae, Novi Testamenti justos indicare, qui volentes post Dominum venire, abnegant semetipsos, et sumpta cruce sua quotidie, sequuntur illum. Et quo utriusque temporis justos communis gloria supernae manet retributionis, lapidibus ac lignis pretiosis tertia est species figuram gestare fidelium: ipPorro domum interiorem, regni coelestis gaudia, quae utrisque justis dantur figurare. Nunc autem dicamus parietes lapideos antiquum Dei populum, tabulata cedrina novum, aureas laminas utriusque in coelis praemia designare: cum idem parietes templi et in porticu, et in ipso templo, et in Sanctis sanctorum pari fuerint modo, de lapidibus et lignis et auro compacti. Multiplex namque est in diversis rebus earumdem repetitio figurarum. Sed et hoc dicendum, quia fuerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
in melotis. inpellib capͥnis: egen¬
tes angustiati afflicti. qͥb dignꝰ
ñerat mundꝰ. Hi qͥ ante manife¬
stata tempora euangłii.uitam
duxere eugłicam: quid nͥ ante
ing̃ssum templi tabulata cȩdri¬
na inporticu fulgebant: Quos
utͦsq qͥa idem regnum celeste cõ¬
munit̾ quamuis in mansiõib
discretis recipit: qͣsi porticꝰ tẽpl
post lapidem ⁊ cȩdrum intͥnsecꝰ
pplures. qͥ legalib contemꝑti p̃¬
ceptis. qͦ supͣ commemoratumus:
fufficere sibi credunt tantum. si
ao uitam uenire mereant᷑. St̃
alii. qͥ ad ꝑfectionem nitentes.
uenditis quȩ hñt omnib. memo

Expanded text:
in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus . Hi qui ante manifestata tempora Evangelii, vitam duxere evangelicam, quid nisi ante ingressum templi tabulata cedrina in porticu fulgebant? Quos utrosque, quia idem regnum coeleste communiter, quamvis in mansionibus discretis recipit, quasi porticus templi, post lapides et cedrum, intrinsecus perplures, qui legalibus contenti praeceptis, quae supra commemoravimus, sufficere sibi credunt, tantum si ad vitam venire mereantur. Sunt alii qui ad perfectionem nitentes, venditis quae habent omnibus, Do
Abbreviated transcription (Latin):
eadem linea qͣ solem uehi con¬
ting̾it. Siquidem latitudo sig¬
niferi.xii. partib tendit᷑: qua¬
rum mediam tantum sol ꝑam¬
bulat : luna autem ꝑ totam
eiꝰ latitudinem uagat᷑. Terra
autem. utpote totiꝰ mundane
locata: eidem potiꝰ mediane
subiacet. parti. unde sẽꝑ ambitͣ
a sole. Cum gͦ sol supͣ:luna ferat᷑
infra. t̾ra autem utͥq sit subie¬
cta illis scilicet sole ac luna.
in media linea coeuntibus:
necesse ẽ. t̾re. eidem linee subie¬
cte. lunari obiectu solarem
subtrahi aspectum. Cum gͦ
ex alla qualibet parte ex duo¬
denis partib signiferi.xxx.
luna soli opponit᷑. quia illi li¬
nee. t̾ra subiecta ñ ẽ. nec luna int̾
eam ⁊ solem est:eius lumen.
nob dumtaxat in t̾ ra posi¬
tis celare non potest. Et inde
est quod singłis mensib ñ

Expanded text:
eadem linea qua solem vehi contigerit. Siquidem latitudo signiferi XII partibus tenditur, quarum mediam tantum sol perambulat. Luna autem per totam ejus latitudinem: terra autem, utpote totius mundanadio mundi locata, eidem potius medianae subjacet parti. Unde semper ambitur a sole. Cum ergo sol supra, luna feratur infra, terra autem utrique sit subjecta, illis, sole scilicet et luna in media linea coeuntibus, necesse est terrae eidem lineae subjectae lunari objectu solarem subtrahi conspectum. Cum vero ex alia qualibet parte ex duodenis partibus signiferi XXXma luna soli opponitur, quia illi lineae terra subjecta non est, nec luna inter eam et solem est, ejus lumen nobis duntaxat in terra positis celare non potest. Et inde est quod in singulis mensibus solis
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipium apd̾ hebreos: primꝰ
erat in m̃sib anni. Ex qͦ mani¬
feste claret. qͥa mox ꝑacto pas¬
cha. cȩpit edificare domum
dño: ce consecratꝰ mystica sollem¬
nitate popłs. manꝰ ad misticum¬
opꝰ misit. fit aut̃ cõmemoratio
eg̾ssionis de ȩgypto. qͣnͣdo tab̃¬
naculum ȩdificare cȩptum est:
ut ammoneat᷑ lect̃or qͦd annoꝵ
tempꝰ int̾ ȩdificationem utriꝰq

Expanded text:
nsium apud Hebraeos primus erat in mensibus anni. Ex quo manifeste claret, quia mox, peracto Pascha, coepit aedificare domum Domino, et consecratus mystica solennitate populus manus ad opus mysticum misit. Fit autem commemoratio egressionis de Aegypto, quando tabernaculum aedificari coeptum est, ut admoneatur lector quot annorum tem
Abbreviated transcription (Latin):
tem necesse erat: quo statuit.
rent᷑. S hanc lustrandi consu¬
etudinem bñ mutauit xp̃ana
religio.cum in mense eodem
die sc̃e oꝯarie. plebs unrũsa
cum sac̾dotib ac ministras
hymnis modula deuotis per
eccłias. ꝑq congrua urb̃ loca
ꝓcedit. datosq apontifice
cuncti cereos in manibus ge¬
stant ardentes:⁊ auges cen¬
te bona consuetudine id ip¬
sum incȩt̃ĩs qͦq eiꝰdem beate
matͥs ⁊ ꝑpetue uirginis festi¬
uitatib agere didicit. ñ uciq
illustrationem t̾restͥs imperĩ
quinquennem. s in ꝑhennẽ
regni cȩlestis memoriam. qͣn¬
doiuxta parabolam uirginũ
prudentium. om̃s electi lu¬
centib bonoꝵ actuum lam¬
padib obuiam sponso. ac regi
suo uenientes. mox cũ eo nup¬
tias suꝑnȩ ciuitatis intrabt̃

Expanded text:
tem necesse erat, quo statuit rentur. Sed hanc lustrandi consuetudinem bene mutavit Christiana religio, cum in mense eodem die sanctae Mariae plebs universa, cum sacerdotibus ac ministris, hymnis modulatae vocis per ecclesias, perque congrua urbis loca, procedit, datosque a pontifice cuncti cereos in manibus gestant ardentes, et augescente bona consuetudine, id ipsum in caeteris quoque ejusdem beatae matris et perpetuae virginis festivitatibus agere didicit, non utique in lustrationem terrestris imperii quinquennem, sed in perennem regni coelestis memoriam, quando, juxta parabolam virginum prudentium, omnes electi, lucentibus bonorum actuum lampadibus, obviam sponso ac regi suo venientes, mox cum eo ad nuptias supernae civitatis intrab
Abbreviated transcription (Latin):
picientem ⁊ respicientem
tnsacti annifinem. futͣiqy
pͥncipia. Quidam autumant
ianuarium nuncupatũ.
ex eo qͦd limes ⁊ ianua sit an
qui lustratio¬

Expanded text:
ensem respicientem transacti finem futurique principia. Quidam autumant Januarium nuncupatum ex eo quod limes et janua sit anni, qui lustratio
Abbreviated transcription (Latin):
trouersia. xl.ii.
t uͦ. xixͦ. annus epactas ha¬
bens. xuiiͦiͦ. embolis malem
lunam.iii. noñ. maii inchoãs.
nicħominus.iiͦi. noñ. apͥlis eã
t̃minat:sequente luna m̃sis¬
apͥlis. q̃ est ⁊ paschalis. sicut
maii. s apͥlis est.xxͣixͣ. t̾minat᷑
Et licet scdm epactas. in .kł
maii occurrat . xxix. tam̃ ꝑ
p̃dictam rationem. xxuiii.
computatur. Incipit ꝙ luna
modis existens: ⁊ deinceps so

Expanded text:
troversia. At vero XIXus annus epactas habens XVIII embolismalem lunam III Non. Martii inchoans, nihilominus III Non. Aprilis eam terminat, sequente luna Aprilis, quae est et Paschalis, sicut Maii sed Aprilis est, XXIXna terminatur. Et licet secundum epactas in Kal. Maii occurrat XXIXna, tamen ob praedictam rationem XXVIIIva computatur. Incipit autem luna modis existens, et deinceps so
Abbreviated transcription (Latin):
solis tres: duos utrobiq rum¬
ponunt ⁊ australem: quorum
septemtrionalis semper nr̃is
uisib apparens. non solis sed

Expanded text:
solis tres, duos utrobiquponunt et Australem: quorum Septentrionalis semper nostris visibus apparens, non solis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
riculo illã celi
partem inter¬
du quam nõe¬
tu antea lustrͣ¬
do eircumeun.
eandem replica¬
to toͣtidem mͣs¬
um tempore re¬
pedentes solitis
no̾ctu trans igc̃
latiorem quoq
sub terris qͣnto¬
angustiorem¬
supra. idemq¬
subtus. quanto¬
produetiorem
supͣ tras cursũ
tit. ut in anno
orion. ⁊canis.
s ce lacteꝰ cirełs¬

Expanded text:
riculo, illam coeli plagam interdiu, quam notu antea lustrando, circumeunt, eandem replicato totidem mensium tempore repetentes, solitis noctu transigunt latiorem quaeque sub terris qangustioresupra, itemqsubtus quaroductiorem supra terras cursum it ut in anno Orion, et canis, sed et lacteus cir
Abbreviated transcription (Latin):
contra idem in estiuo degens
circulo. multo nobis qui sub
eodem habitamꝰ ante ortus
apparet.⁊ multo diitiꝰ uidee
occasurꝰ qͣm eis qui in meri¬
illum eiꝰdem t̾re obiectu cer¬
nere uetant᷑. ⁊ post otus
amictere cogunt᷑. Ideoq illi
breuiores nob̃ dies estate. lon¬
giores habent in hyeme. Qd
non de solari gyro tantum.
s de stellaꝵs quoq omnium
sub diu̾sis poli plagis eur¬
rentium potest situ cogno¬
sei.Cadem qͥppe facit t̾re ro¬
tunditas. ut non nulla oẽ
clarissima australis sydã
elimatis. nob nunquam pa-¬
reant. contra nr̃a septemtrio¬
nalia illis ñ parua ex parte ce¬
lentur. Deniq ipsos septemtͥo¬
nes qui nob̾ supͣ uenticem as ar¬
cendunt. neq occidunt ũqͣm e
cultum. non solum nos pos¬
sumus britanni. s ne italia
quidem potest uide canopũ:
non quia lux stellaꝵ longin¬
quiorib paulatim minoran¬
do subtrahit᷑ ⁊ deficit. s qͥa
t̃re moles opposita spacium

Expanded text:
contra idem in aestivo degens contra idem in aestivo degens circulo, multo nobis qui sub eodem habitamus ante ortus apparet, multo diutius videtur occasurus, quam eis qui in meriillum ejusdem terrae obtectu cernere vetantur, et post ocyus amittere coguntur. Ideoque illi breviores nobis dies aestate, longiores habent in hyeme. Quod non de solari gyro tantummodo, sed de stellarum quoque omnium, sub diversis poli plagis currentium potest situ cognosci; eadem quippe facit terrae rotunditas, ut nonnulla etiam clarissima Australis sidera climatis nobis nunquam pareant, contra nostra Septentrionalia illis non parva ex parte celentur. Denique ipsos Septentriones, qui nobis supra verticem ascendunt, neque occidunt unquam, cultum, non solum nos Britanni, sed nec Italia quidem potest videre Canopum; non quia lux stellarum longinquioribus paulatim minorando subtrahitur et deficit, sed quia terrae moles apposita spatium
Abbreviated transcription (Latin):
talib ad inhabitandum data
solis cireuitꝰ semꝑ in hoc mũ¬
do lucentis certa ratione con¬
stitutionis dei. alibi diem ex¬
hibet. alibi noctem relĩquit.
Q quia sic̃ eccleslastes ait. ori¬
tur sol ⁊ occidit. ⁊ in locum
suum reu̾tit᷑: ibiq renascẽs
gyrat ꝑ meridiem. ⁊ flectit᷑
ad aquilonem: necesse ẽ cir¬
ciuenis orientalib quibrisq
pͥusquam occidentalibus¬
nis dies. utrisq toto annosic̃
⁊ noctes faciat. Item necesse ẽ
omnib sub aquilonis &
austͥ plaga contͣ inincem in
eadem linea positis ꝑ totũ
anniu̾tentis circuitum u¬
eodemq temporis puncto sol
medium cȩli conscendat ig¬
neus orbem: nec tam̃ eodem
utriq puncto uł hora oriat᷑.
aut occidat. s cum plagam
austͥ circuiens hib̃no tempo¬
re ꝓuehit᷑. eos qui meridia¬
num t̾re latꝰ in habitant an
te oriens adiit. s seriꝰ dimtͤit
occidens qm nos qui ad uiͤ.¬
trionem positi. globo t̾rarũ
obstante. tardiꝰ eiꝰ ortum sed
eici sentrmus occasum. At

Expanded text:
talibus ad inhabitandum data, solis circuitus in hoc mundo lucentis certa ratione constitutionis Dei, alibi diem exhibet, alibi noctem relinquit. Et quia, sicut Ecclesiastes ait, Oritur sol, et occidit, et in locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per Meridiem, et flectitur ad Aquilonem, necesse est circumiens Orientalibus quibusque prius quam Occidentalibusnis dies utrisque toto anno, sicut et noctes, faciat, item necesse est omnibus sub Aquilonis et Austri plaga contra invicem et eadem linea positis, per totum annum vertentis circuitueodemque temporis puncto Sol medium coeli conscendat igneus orbem. Nec tamen eodem utrisque puncto vel hora oriatur, aut occidat, sed cum plagam austri circumiens hyberno tempore pervehitur, eos qui meridianum terrae latus inhabitant, te oriens adit, sed serius dimittit occidens, quam nos, qui ad Septentrionem positi, globo terrarum obstante, tardius ejus ortum, sed citius sortimur occasum. At
Abbreviated transcription (Latin):
que morat᷑ tile. in qua solsti¬
cio nullas ẽẽ noctes indica¬
uimꝰ. cancra signum sole tͣns¬
eunte. nullosꝙ contra ꝑbru¬
mam dies. hoc qͥdã ¶S fallunt¬
seins mensibus fie¬
xxii. Causa ineqͣlitats atorn¬
dierum eorundẽ¬

Expanded text:
quae memorantur Thule, in qua solstiquae memorantur Thule, in qua solstitio nullas esse noctes indicavimus, Cancri signum sole transeunte, nullosque contra per brumam dies. Hoc quidam senis mensibus fieXXII. Causa inaequalitatdierum eorunde
Abbreviated transcription (Latin):
te lucide noctes haud dubie
reptomittunt id quod cogit
ratio credi. solsticii eiebus ac¬
cedente sole propius itrr¬
cem mundi. angusto lu¬
cis ambitu. subiecta t̃re¬
contimuos dies habere se¬
nio mens ib. noetesq e di¬
uerso ad brumam remo¬
to. Quod fieri in insula
thile piteas massiliensis
scͥbit. sex dierum nauiga¬
tione in septemtrione a
britannia distãne. Hecͤ
de longitudine dispar⁊
solsticialium dierum
plimꝰ intexendo. etiam
brumaltum dierũ qͤ sit
in partib longitudo: sub¬
intelligendum reliquit.
s ⁊ noctis utͦq tempore qͤ¬
didit. qͥa necesse ẽ cuiꝰc̃q
sint longitudinis dies simul
ce nox .xiiii. horarum spaciũ
compleant. S notandum qͦd¬
hec de thile alit̃ scͥpsit solmꝰ.
hile inquit ultima. in qua
estiuo solsticio sole de cancri
sydere faciente tͣnsitum. nox
nulla ẽ. brumali solsticio. ꝑ¬
Inde nullꝰ diẽs.. Quod plimiꝰ
quoq in libro.uii. ñ p̃termi¬
sit: ultima inquiens om̃iũ

Expanded text:
te lucidae noctes haud dubie repromittunt id quod cogit ratio credi, solstitii diebus accedente sole propius verticem mundi, angusto lucis ambitu subjecta terrcontinuos dies habere senis mensibus, noctesque e diverso ad brumam remoto. Quod fieri in Insula Thule Pythias Massiliensis scribit, VI dierum navigatione in Septentrionem a Britannia distante. » Haec de longitudine dispari solstitialium dierum Plinius intexendo, etiam brumalium dierum quae sit in partibus longitudo subintelligendum reliquit. Sed et noctis utroque tempore qdidit, quia necesse est cujuscunque sint longitudinis dies, simul et nox XXIIII horarum spacium compleant. Sed notandum quod de Thule aliter scripsit Solinus: « Thule, inquit, ultima, in qua aestivo solstitio, solo de cancri sidere faciente transitum, nox nulla; brumali solstitio perinde nullus dies. » Quod Plinius quoque in libro septimo non praetermisit: « Ultima, inquiens, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ausa autem in¬
equalitatis eoꝵdem die¬
rum t̾re rotunditas est. Neq
enimfrustra ⁊ inscripture
diuine ⁊ in commninium
litterarum paginis ¶Commu¬
enĩ reuera orb̾ idest  uiis¬
inmedio totꝰ mundi positꝰ.
nonin latituduns solũ gyro
quasi mnstar scuti rotundus.
sum equali rotunditate ꝑsi¬
milis. Neq enm intante mo¬
le magnitudinis. quamins
enormem montium ualliũ¬
q distantiam qͣntum in pila
ludicra unum digitũ ¶ Et siad¬

Expanded text:
ausa autem inaequalitatis eorundem dierum terrae rotunditas est; neque enim frustra et in Scripturae divinae, et in communium literarum paginis enim revera orbis idem imedio totius mundi positus, non in latitudinis solum gyro, quasi instar scuti rotundus, sum aequali rotunditate persimilis, neque autem in tantae mole magnitudinis, quamvis enormem, montium valliumque distantiam, quantum in pila ludica unum digitum, t
Abbreviated transcription (Latin):
quia nimirum sic̃ in conual¬
le ennon. qͥ idolis seruieruis
in ea ꝓpħis attestantib ꝑiert̃:
ita peccatorib ex his que pec¬
cauerunt ȩt̃na damnatiõe
punient᷑. Deniq iheremias
cum referret p̃cepisse sibido¬
minrum ac dixisse. egredere
ad uallem ennon. que ẽ iux

Expanded text:
quia nimirum sicut in convalquia nimirum sicut in convalle Ennon, qui idolis servierunt in ea, prophetis attestantibus, perierunt, ita peccatores ex his quae peccaverunt aeterna damnatione punientur. Denique Jeremias cum refert praecepisse sibi Dominum, et dixisse: Egredere ad vallem filii Ennon, quae est jux
Abbreviated transcription (Latin):
de iosia rege.contamina¬
uit quoq taphet. quod ẽ in
ualle filii ennon. ut nemo
conseeraret filium suũ aut
filiam ꝑ ignem moloch: fre¬
quens ẽ inscͥpturis hoꝵ men¬
tio locoꝵ: maxime in libro¬
murum irłm contͣ orientẽ:
in qͣnemꝰ pulcherramum
sẏloe fontib irrigat᷑. Taphec
enim scͥbit᷑. erat locꝰ in eadẽ
conualle iuxta piscinam¬
fullonis. cuius meminit scͥp¬
tura: ⁊ iuxta agrum achelde.¬
mach. qui usꝙ hodie monstͣ¬
tur ad australem plagam
montis syon. Solebat autẽ
in taphet. quia locꝰ amenis¬
hortoꝵ p̾bet delitias. posita
ara sacͥficare demonib. ne¬
fandoq igne suos consecrare
lib̾os. siue holocaustum offer¬
re : sic̃ in librou̾borum dier̃
de achar rege scͥptum ẽ. Ipse
est qͥ adolebat incensum in
ualle hennon: ⁊ lustrauit fi¬
lios suos migne. Benon siqͥdẽ
filium ennon significat. Ual¬
lis autem ennon. qr hebraice
gehennon:cuiꝰ nomine i
nouo testamento pęna infe¬
rorum gehenna cognominat᷑:

Expanded text:
de Josia rege: Contaminavit quoque Tophet, quod est in convalle filii Ennon, ut nemo consecraret filium suum, aut filium per ignem Moloch; frequens est in Scripturis horum mentio locorummurum in Hierusalem contra orientem, in qua nemus pulcherrimum, Siloae fontibus irrigatur. Tapheth em erat locus in eadem convalle juxta Piscinamfullonis, cujus meminit Scriptura, et juxta agrum Acheldemach, qui usque hodie monstratur ad australem plagam montis Sion. Solebant autem in Topheth, quia locus erat amoenishortorum praebet delicias, posita ara sacrificare daemonibus, nefandoque igne suos consecrare liberos, sive holocaustum offerre, sicut in libro verborum dierum de Achaz rege scriptum est: Ipse est qui adolevit incensum in valle Benennon, et lustravit filios suos in igne. Benennon siquidem filium Ennon significat. Vallis autem Ennon dicitur Hebraice Gehennon, cujus nomine in Novo Testamento poena inferorum gehenna cognominatur,
Abbreviated transcription (Latin):
datͣ diseursꝰ. Q ideo eirculis
beati dyonis ii aꝑtis. si quin¬
gentesimum sexages imum
sextum ab incarnatione dñi
contingens annum .xiiii..¬

Expanded text:
rdat discursus. Et ideo circulis beati Dionysii apertis, si quingentesimum sexagesimum sextum ab incarnatione Domini contingens annum
Abbreviated transcription (Latin):
annis cireulus¬
xxxiii. ł potiꝰ .xxxiiii. ut illũ
ipsum quo passus est dñs at¬
tingere possis annũ. fiunt
mortuis. qͥa sic̃ qͥngentesimꝰ¬

Expanded text:
circulusXXXIII vel potius XXXIIII, ut illum ipsum quo passus est Dominus attingere possis annum, fiunt mortuis. Quia sicut quingentesi