comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itur nob. s utit̃ si enĩ nec fruit᷑. nec uticur¬
E si inuenio qͥm diligat nos.s eq tam̃ sic utiẽ
nob. ut nos aliis reb. Nos enimres quib
utm̃. ad id referimus. ut dei bonitite ꝑ¬
fruam̃: ds uͦ. ad suam bonitatem usumno¬
strum refeit. Ille enim miseret᷑ ñi. ꝓpter
suam bonitatem: nos autem nob̾ inuicem. ꝑ
illius bonttatem. Ile nr̃i miseret᷑. ut se pet¬
fruamur: nos uͭ inuicem nr̃i miserem᷑. ut illo
fruam. Cum enim nos alicuiꝰ imserem̃. & ali¬
cui consulimꝰ: ad eiꝰ qͥdem facimꝰ utilitatem.
eamq intuem᷑: s ⁊ nr̃a fit consequens cum
miscdiam qmͣ alii impendimꝰ. ñ relinquit
ds sinc m̃cede. Hec aut̃ m̃ces summa est:
ut ipso ꝑfruam᷑. Item: qͥa bonꝰ est. sumus:
⁊ inqnͣtum sumꝰ. bonisumꝰ. Porro. qͥa etiã
iustꝰ est. ñ impune mali sumꝰ: ⁊ in qntum

Expanded text:
nobis, sed utitur. Si enim nec fruitur, nec utitur, non invenio quomodo diligat nos. Neque tamen sic utitur nobis, ut nos aliis rebus. Nos enim res quibus utimur ad id referimus ut Dei bonitate perfruamur: Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. ille enim miseretur nostri propter suam bonitatem; nos autem nobis invicem propter illius bonitatem. Ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri miseremur, ut illo fruamur. Cum enim nos alicujus miseremur, et alicui consulimus, ad ejus quidem facimus utilitatem, eamque intuemur . Sed nostra fit consequens, cum misericordiam quam aliis impendimus non relinquit Deus sine mercede. Haec autem merces summa est, ut ipso fruamur. Item quia bonus est, sumus; et in quantum sumus, boni sumus . Porro etiam quia justus est, non i
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ in humanam subam. assum̃do
hominem: nͭ ho in diuinam. głificatꝰ᷑
diminutionẽ & abolitionem sub̃e fa
utrum de nat᷑a diuina ꝯcedendum
sit ꝙ de uͥgine sit nata: sic̃ dr in u̾gine
incarnata. Q uidr utiq ñ debe dici
nata de uͥgine. ẽ ñ sit uata de patre.
Que enim res ñ ẽ de patre genita. ñ
uiđr de matre nata. ne res aliqua
filiationis nom̃ habeat in humanita¬
te que illudꝰ teneat in diuinitate.ui¬
det᷑ tñ posse ꝓbari: quod sit nata d̃
uirgine. Q si hoc est dm̃ nasci de
minem assumpsisse: uidet᷑ debere
dicinata. De hoc aus. in li. de fide
ad petrum sic ait. Nat᷑a ęt̾na
aq diuina ñ posset temporaliter
donem ⁊ natiuitatem. ineffabił
in se diuinitas accepisset. Sic est
Is et̾nus ueracit scõm tempus. &
ionceptꝰ ⁊ uatꝰ de uirgine. Ista¬
auctoritate uidet᷑ insinuari: qͦd
nͣ diuina sit nata &e concepta de
uirgine.S si diligent̾ notent᷑ u̾ba:
potiꝰ de ꝑsona agi. intelligͥ: que sine

Expanded text:
sumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus diminutionem et abolitionem substantiutrum de natura divina concedendum sit quod de Virgine sit nata, sicut dicitur in Virgine incarnata. Et videtur utique non debere dici nata de Virgine cum non sit nata de Patre. Quae enim res non est de Patre genita, non videtur de matre nata; ne res aliqua filiationis nomen habeat in humanitate, quae illud non teneat in divinitate. Videtur tamen posse probari quod sit nata de Virgine, quia si hoc est nasci Deminem assumpsisse, videtur debere dici nata. De hoc August., in lib. de Fide ad Petrum sic ait: Natura aeterna atque divina non posset temporaliter tionem et nativitatem ineffabilis in se divinitas accepisset. Sic est Deus aeternus veraciter secundum tempus et conceptus et natus ex Virgine. Istauctoritate videtur insinuari quod natura divina sit nata et concepta de Virgine. Sed si diligenter notentur verba, potius de persona agi intelligitur, quae sine
Abbreviated transcription (Latin):
& seruierunt potiꝰ c̾at᷑e qm cator.
S illi ad hoc replicabunt:⁊ dicent.
Qͥd ẽ ꝙ carnem eiꝰ quam creaturam
ẽẽ ñ negas.simł cum diuinitate ad¬
oras.:⁊ ei ñ minꝰ quam diuinitati de¬
seruis: Ego dñicã carnem. immo
ꝑfectam in xͦ huinanitatẽ ideo ado
ro. ꝙ a diuinitate suscepta. ⁊ ditad
unita est. ut non alium ⁊ alium.
s unum eundemq dm ⁊ hominẽ¬
dĩ filium ẽẽ ꝯfiteoͬr. Deniq si hoĩt
separauis a deõ. illi nunquam ede
nͨ sertuo uelt siqͥs pprram ł diadeili
regale iacens inuenat: uunqͥd ea
conabit᷑ adorare: Cum uͦ ea rex fuit
indutꝰ: ꝑ icłm mortis incurrit. si ea
cum rege adorare qͥs contempsit.
Ita etiam in xͦ dño. humanitatem ñ so¬
lam ł nudam. s diuinitatrunitam¬
uerum. siqͥs adorare contempserit.
etnalit̾ moraetͥ. Item fuꝑ psalmum
tate adorat᷑. Suscepit enim de t̾ra
tram: qr caro de t̾ra ẽ:⁊ de carne ma¬
rie carnem accepit. hec sine impi¬
etate a ubodi assumpta. ad orat᷑ a

Expanded text:
 servierunt potius creaturae quam Creatori. Sed illi ad hoc replicabunt et dicent: Quid est quod carnem ejus quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, et ei non minus quam divinitati deservis? Ego dominicam carnem, imo perfectam in Christo humanitatem, ideo ro, quia a divinitate suscepta et Deitati unita est, ut non alium et alium, sed unum eumdemque Deum et hominem Filium Dei esse confiteor. Denique si hominem separaveris a Deo, illi nunquam credo nec servio; velut si quis purpuram vel diadema regale jacens inveniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero eis rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea cum rege adorare quis contempserit. Ita et in Christo Domino humanitatem non solam vel nudam, sed divinitati unitamverum si quis adorare contempserit, aeternaliter morietur. Idem super psalm. tate adoratur. Suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est, et de carne Mariae carnem accepit; haec sine impietate a Verbo Dei assumpta adoratur a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ enimuidet qͥs. qͥd sꝑat: ꝙ. attinet
ad ñ uidere. uł que credunt᷑ uł que
sꝑant᷑. fidei speiq commnune ẽ.Dis¬
tingrit᷑ tam̃ fides aspe. sic̃ uocablo.
ita rationabili diffr̃a. Est enim
fides malarum rerum ⁊ bona fertt¬
rum: qͥa & bona edunt᷑. & mala.
& hoc fide bona non mala. Est ⁊̃ fida.
futuraꝵ. Credimꝰ enim mortem iͥ¬
que iam p̾t̾iit. Credimus sessionem
que nẽ est. Credimꝰ uenturum ad
sempitium: & alia atq alia ñ mͦde
aliis hominib multa que ad religios¬
nem ꝑtinent: uerum ⁊̃ de anglis e¬

Expanded text:
 attinet ad non videre vel quae creduntur, vel quae sperantur, fidei speique commune est. Distinguitur tamen fides a spe, sicut vocabulo, ita etiam rationabili differentia. Est enim fides malarum rerum et bonarum; quia et bona creduntur et mala, et hoc fide bona, non mala. Est etiam futurarum. Credimus enim mortem quae jam praeteriit; credimus sessionem, quae nunc est; credimus venturum ad sempiternum. Et alios atque alia nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis cre
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ẽ. semel ex patre. semel ex matre.
Natꝰ ẽ enim de patre d̾s ubum. natꝰ¬
atq idem di filius nat᷑ est ante scła.¬
salutem: scđm nos. quia nat ẽ hõ
Ex his manifeste apparet xp̃i duas ẽe
Pret̾ea adoro humanitati ⁊ ditati erhibenda.

Expanded text:
tur, semel ex Patre, semel ex matre. Natus est enim de Patre, Dei Verbum; natatque idem est Dei Filius, natus ante sasalutem; secundum nos, quia natus est hEx his manifeste apparet Christi duas eADORATIO HUMANITATI ET DEITATI EXHIBENDA.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ homo. & homo ds ⁊ filiꝰ dei. filius
hominis:⁊ econuso. Cumq dicant
illum hominem ex aĩa ronali. &
bumana carne subsistere: non tñ
fatent᷑ ex duab nat᷑is ẽẽ cõpos itũ.

Expanded text:
est homo, et: Homo Deus, et: Filius Dei, filius hominis, et e converso. Cumque dicant illum hominem ex anima rationali et humana carne subsistere, non tamen fatentur ex duabus naturis esse compositum,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs hoc dicẽ audebit: cum hoc ita sit
absurdum. ut nulle fidelium aures
id ualeant sustinere: Pinde cumfa¬
teamur xp̃m natum de sp̃uscõ ex
maria uirgine: qͦm ñ sit fuiꝰ sp̃s .s.¬
⁊ sit filiꝰ uirginis. ẽ ⁊ de illo. ⁊ de il¬
la sit natꝰ: explicare difficile est. ꝓ¬
culdubio ñ sic de illo ut de patre:
sic autem de illa. ut de matre natꝰ ÷
Non est autem concedendum qͥcqͥd
de aliqua re nascit᷑: continuo eiꝰ dẽ
rei filium nuncupandum. Ut enĩ
omittam. ałr de hoĩe nasci filium
ałr capillum. pedicłm. lumbricũ
quoꝵ nicħ est filiꝰ. Ut gͦ hȩc omit¬
tam. qm̃ tante rei deformit̾ cõpa¬
rantur: certe qui nas cunt᷑ ex aqͣ⁊

Expanded text:
Quis hoc dicere audebit, cum hoc ita sit absurdum, ut nullae fidelium aures id valeant sustinere? Proinde cum fateamur Christum natum de Spiritu sancto ex Maria Virgine, quomodo non sit Filius S sit Filius Virginis, cum et de illo et de illa sit natus, explicare difficile est. Procul dubio non sic de illo, ut de Patre; sic autem de illa, ut de matre natus est. Non est autem concedendum quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius; ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur, certe qui nascuntur ex aqua
Abbreviated transcription (Latin):
mala ẽ natura:att. queso ut si pͣ respon¬
deat. Manifestum ẽ ex uoluntate ma¬
la tanquam ex arbore mala. fieri oĩa
oꝑa mala. tanquam fructꝰ malos. s
ipsam malam uoluntatem unde dic̃
exortam. nͥ ex bono: Si enim ex angło:
qͥd est angłs nͥ bonum opꝰ di: Si ex hoĩe:
qͥd erat ipse homo. nͥbonum opꝰ dei:
Immo qͥd erant hec duo. antequam in
eis oriret᷑ mala uoluntas: nͥ bonũ opꝰ
đi. ⁊ bona ⁊ laudanda nat᷑a: Gͦex bono
orit᷑ malum: nͨ fuit uñ oriri possent
nͥ ex bono. Dicogͦ qr uoluntatem ma¬
lam. nullum malum p̃cessit᷑. s ex bo¬
no originem habuit. Hic aꝑte docet᷑.
pͥmam causam & originem malibonã
fuisse naturam. Et nichominꝰ ostendr
cuiꝰ peccati fr̾it causa: .s. male uolun¬
tatis. Q mala uoluntas secundaria

Expanded text:
mala est natura, ait: Quaeso ut, si potest, responmala est natura, ait: Quaeso ut, si potest, respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala, fieri omnia opera mala, tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicit exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus, nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus Dei, et bona et laudanda natura? Ergo ex bono oritur malum, nec fuit unde oriri posset nisi ex bono. Dico ergo quia voluntatem malam nullum malum praecessit, sed ex bono originem habuit. Hic aperte dicitur primam causam et originem mali, bonam fuisse naturam. Et nihilominus ostenditur cujus peccati fuerit causa, scilicet malae voluntatis. 3. Quod mala volun
Abbreviated transcription (Latin):
aferendum ẽ. Cham enim peccauit.
uridenᷤ nuditatem patͥs: ⁊ sententiam
ipse. s fili eiꝰ chanaan accepit. Male¬
dictꝰ chanaan: seruus erit fr̃m suoꝵ. Qe
enm iusticia est. ut pat̾ peccauit᷑: ⁊ fi¬
lipunitꝰ sit: S in mistĩo itłd dict̾um ẽ.¬
dpeccato que animadritenda sĩt.
ost p̃dict̾a de peccõ actuali diligenti
t. ⁊ de differentia ips ors peccatoꝵs.
Que fuit origo ⁊ causa pecc̃t pͥma.
bosa iorigo pͥma peccati res bona exti
ꝙ añ pͥmtim peccm̃ ñ erat aliquid̾
malum uñ oriret᷑. Cum enim originem
&e causam habuit: aut ex bono aut ex
malo habuit. S malum ante ñ erat. Er
bonogͥ ortum ẽ. Priꝰ enim in angło ortũ
est peccm̃: ⁊ pꝰea in hominem. & qͥd erat an¬
gelus: nͥ bona nat᷑a dei: Ñ ex deo ortum ẽ
malum ꝙ fuit in angło: ñ ex alio qm ex
angło. Er bono gͥ ortum fuit. Un auo in
responsionib contͣ iulianum hereti
cum. qͥ dixat. si ex nat᷑a pecẽm ẽ. tunc

Expanded text:
9, afferendum est: Cham enim peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse, sed filius ejus Chanaan accepit. Maledictus Chanaan servus erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punitus sit? Sed in mysterio illud factum ePECCATO ANIMADVERTENDA SINT. 1. Post praedicta, de peccato actuali diligenti t; et de differentia ipsorum peccatorum. 2. Quae fuit origo et causa peccati prima. Causa et origo prima peccati res bona extia ante primum peccatum non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo habuit. Sed malum ante non erat; ex bono ergo ortum est. Prius enim in angelo ortum est peccatum, et postea in homine. Et quid erat angelus, nisi bona natura Dei? Non ex Deo ortum est malum quod fuit in angelo; non ex alio quam ex angelo; ex bono ergo ortum est. Unde August., in Responsionibus ccum, qui dixerat: Si ex natura peccatum est, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a ĩ nc̃ ħt nolle ĩ felicitatẽ. i tanolle ñqͥs¬
tem semꝑ habrt᷑a est. Sordo seruandus
fuit. qͦ ds uoluit ostende. quãbonumsst
animal rationale. ꝙ etiam peccare ps¬
sit: quamtuis sit meliꝰ ꝙ peccare ñ pe¬

Expanded text:
ra nunc habet nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo servandus fuit, quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
tatem diffiniuit: dicens. Uoluntas est
animi mot̾: cogente uullo ad aliquid.
łn admittendum ł adipiscendum.
huiꝰ dicti causam aꝑiens: intelligentiã
tum ẽ: ut hac diffinitione. uolens a
uolente discneret᷑: ⁊ sic ad illos refere¬
tur intentio. qͥ in paradẏso fecerunt
originem mali. nullo cogente peccan
p̃ceptum fecerunt: ⁊ ille temptator
suasit. ut hoc fieret: non coegit. Nã
qͥ nesciens peccauit. ñ incongruent
nolens peccasse dicipͥ: quamuis ⁊ ip¬
se q nesciens fec̃. uolens tamen feẽ.
Ita nec tale pecc̃m̃ sine uoluntate ñ sẽꝑ¬
ẽe potuit. s uoluntas facti ibi uoluntas¬
tam̃ fact̾um fuit peccatum: ẽ. uoluntaᷤ
debuit. Qsqͥs autem sciens  peccĩu ẽ. nͦ tñ
peccat: si p̃ cogenti ad peccm̃. sñ pecc̃o
resistere. nͨ tñ fac̃. utiq uolens peccat:

Expanded text:
tatem definit dicens: Voluntas est animi motus, cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. Hujus dicti causam aperiens, et intelligentiam tum est, ut hac definitione volens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruenter nolens peccasse dici potest; quamvis et ipse quidem nesciens fecit, volens tamen fecit. Ita nec tale peccatum sine voluntate esse potuit; sed voluntas facti ibi tamen factum fuit peccatum; hoc enim debuit. qui autem sciens peccat, potest cogenti ad peccatum sine peccato resistere nec tamen facit, utique uolens peccat,
Abbreviated transcription (Latin):
matib animas hoĩum ũ ẽẽ ab inttio inter
cet̾is intellectuales naturas. nͨ simtl c̾atas.
sic̃ origines fingit. Dicimꝰ. neq cum cor¬
porib ꝑ coitum seminari. sic̃ luciferiani¬
gii coplam seminars. Ereationem uͦ aĩe.
solum creatorem nosse eiꝰq iudicio corpꝰ
coagłari in tiulua.⁊ cõpingi atq formari.
ac formato iã corpore. aĩam creaRi. ⁊ IN¬
fundi. tt uiuat inut̾o homo ex anima
ꝯstans ⁊ corpore: ⁊ egdiat᷑ iquus ex uto plenꝰ
dic̃t. inducens auct̾oritatem ꝓpħe. qui
fingit sĩgillatim corda eoꝵ: hic satis inqͥt¬

Expanded text:
IV. Animas hominum non esse ab initio inter caeteras intellectuales naturas, nec simul creatas, sicut Origenes fingit; neque cum corporibus per coitum seminatas, sicut Luciferianigii copulam seminari, creationem vero animae solum Creatorem nosse, ejusque judicio corpus coagulari in vulva, et compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus dicunt, inducens auctoritatem de propheta: Qui finxit sigillatim corda eorum , hic satis, inq
Abbreviated transcription (Latin):
parentum p̃cedentium peccĩs utrum
paruulis imputent᷑. opinando magiᷤᷤ¬
qm asserendo disceptat: ita inquiens.
ipsi nati st. ñ imꝓbabilit̾ dr. teneant. uG.
Illa qͥppe diuina sententia reddati pec¬
cata patrum in filios. tenet eos ante re
generationem: usq adeo. ut ⁊̃ de legitti¬
mo matͥmomo ꝓc̃at᷑ dicat. in iniqͥtatibꝰ

Expanded text:
parentum praecedentium peccatis, utrum parvulis imputentur, magis opinando quam asserendo disceptat, ita inquiens, ipsi nati sunt, non improbabiliter dicitur. Illa quippe divina sententia: Reddam peccata patrum in filios , tenet eos utiquegeneratio usque adeo, ut de legitimo matrimonio procreatus dicat: In iniquitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
& modatoriͣ. qm̃ multitudo angłoꝵ
dm̃ deserendoꝑierat. ea q̃ ꝑierat. inꝑ
petua dannatione remaneret. Que
autem c̃ deo. illa deserente ꝑstiterat.
sua ctissime cognita semꝑ felicitate gab¬
deret. At uͦ creat᷑a rõnalis que in hoib
erat. qm̃ peccatis atq suppliciis totaꝑi

Expanded text:
 multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret, quae autem cum Deo, illa deserente, perstiterat, de sua certissime cognita semper felicitate gauderet. At vero creatura rationalis, quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis tota
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos ad baptismum ferunt.
ut ꝑ sp̃m ad uitam regenerent᷑ et̾nam.
s eosputant hoc remedio tempora¬
enum ꝓpt̾ea illi ñ regenerant᷑: qr nec
ab illis hac intentione offeruntur.
seruanda.i. pascha & pentecosten.
ut in sabƀo pasche & pentecostes.
omni tempore debent baptizar.
de res ponsione patuor
orro cuncti ad baptismum uenien¬
tesfidem fuam ꝓftti debent:⁊ exponẽ¬

Expanded text:
parvulos ad Baptismum ferunt, parvulos ad Baptismum ferunt, ut per Spiritum ad vitam regenerentur aeternam; sed eos putant hoc remedio temporaenim propterea illi non regenerantur, quia nec ab illis hac intentione offeruntur. servanda, id est, Pascha et Pentecosten, ut in sabbato Paschae vel Pentecostes Bomni tempore debent baptizari. 7. De responsione patrinorum. Porro cuncti ad Baptismum venientes, fidem suam profiteri debent et expone
Abbreviated transcription (Latin):
denuo baptizent᷑.
baptizati fuiss e doceant᷑. agendum
ẽ ut renas cant᷑. ne ꝑeant. In quibus
ꝙ ñ ostendit᷑ gestum: rationon sinit
ut uideat᷑ it̾atum. Conferendumei
tudet᷑. qͦd collatum ẽẽ neseit᷑: qͥa ñ¬
temeritas int̾uenit p̃sumptionis: nͥ
est diligentia pietatis. De illo quiꝓ¬
Solet etiam ludo immergituR
cominemoratione tͥnitatis tamen
immergit᷑: utrum baptizatꝰ sit. Hoc
tum ludiere ⁊ mimice ⁊ iocularit
ageret᷑: utrum approbandus ẽet
baptismꝰ qͥsic daret᷑: diuinum in¬
dicium. ꝑ alicuiꝰ reuelationis mi¬
raculum. oratione implorandũ
eẽ censerem. Uidet᷑ tam̃ sapientibꝰ
ñ fuisse baptisma: ut eum aliqus
in balneum ł in flumen merguntur
in nomine tͥnitatis. non ẽ tñ baptiomꝰ
qr non intentione baptizand illð ge¬
ritur. Nam in hoc ⁊ aliis sacram̃tis
sic̃ forma ẽ seruanda: ita ⁊ intentio
ilłd celebrandi est habenda.
non te moueat. qd quidam ñ ea fide

Expanded text:
denuo baptizentur.denuo baptizentur.baptizati fuisse doceantur, agendum est ut renascantur ne pereant. In quibus quod non ostenditur gestum, ratio non sinit, ut videatur iteratum, conferendum eis videtur, quod collatum esse nescitur, quia ntemeritas intervenit praesumptionis, ubi est diligentia pietatis. 5. De illo qui pro ludo immergitur.commemoratione tamen Trinitatis immergitur, utrum baptizatus sit. Hoc tum ludicre et mimice et joculariter ageretur, utrum approbandus esset Baptismus qui sic daretur, divinum judicium per alicujus revelationis miraculum oratione implorandum esse censerem. Videtur tamen sapientibus non fuisse baptisma, ut cum aliqui in balneum vel in flumen merguntur in nomine Trinitatis, non est tamen baptismus, quia non intentione baptizandi illud geritur. Nam in hoc et in aliis sacramentis sicut forma est servanda, ita et intentio illud celebrandi est habenda. te moveat, quod quidam non ea fide
Abbreviated transcription (Latin):
nascat᷑. Uñ illa sc̃ificatio pot̾ scđm
p̃destinationem accipi. Eece dubi¬
dicit. Non dict̾um ẽ. qr cradidit in¬
fans in ut̾o: s exultauit: nec elis a¬
beth diẽ. exultauit in fide: s erul¬
tauit inut̾o meo. Ipotont hec esse
scificatio tante rei ad maioris cog¬
noscende indicium: ñ a paruulo
cognite. Absq assertione de hac scĩ¬
ficatione loquit᷑: ñ diffinens qͣlit̃
intelligenda sit illa sanctificatio:
an signum future rei: anueritas
iustificationis ꝑ sp̃m factȩ. S meliꝰ
est ut dicamꝰ. illos p̃t̾ communem le¬
gem in ut̾is iustificatos & gr̃a p̾uen¬
tos dimissiᷤᷤ omnib peccatis: quod
& multis scõꝵs testimoniis edocet᷑.
corrupte ꝓferant᷑ illa u̾ba: anbaptio¬
mus sit. De hoc zachariaᷤᷤ bone faciosẽ¬
bit. Retulerunt mͥ nuncii tui. quod
fuit sac̾dos in eadem ꝓuincia. qͥ latmã
linguam penitꝰ ignorabat:⁊ dũ bape¬
zaret nesciꝰ latimi eloqͥi. infringens
dixisset: non possumꝰ consentire ut

Expanded text:
anctificatio potest secundum praedestinationem accipi. Ecce videdicit: Non dictum est quia credidit infans in utero, sed exultavit; nec Elisabeth dicit: Exultavit in fide, sed: Exultavit in utero meo. Et potuit esse haec sanctificatio, tantae rei a majori cognoscendae indicium, non a parvulo cognitae. Absque assertione de hac sanctificatione loquitur, non definiens qualiter intelligenda sit illa sanctificatio, an sit signum futurae rei, an veritas justificationis per Spiritum factae. Sed melius est ut dicamus illos praeter communem legem in uteris justificatos, et gratia praeventos dimissis omnibus peccatis; quod etiam multis sanctorum testimoniis edocetur. 3. corrupte proferantur verba illa, an Baptismus sit. De hoc Zacharias Bonifacio scribit: Retulerunt mihi nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat; et dum baptizaret, nescius Latini eloquii, infringens dixisset, non possumus consentire ut
Abbreviated transcription (Latin):
reuelate gr̃e tempore consueuit:
post mortem beata reqͥe consolati. su¬
ꝑne pacis ing̾ssum. spe felici expecta¬
bant. His aꝑte tradit᷑. ꝑ circumcisio¬
nem ex qͦ instituta fuit. remissionẽ
peccati originał ⁊ act̾ualis. partui¬
lis ⁊ maiorib a deo p̾stitam: sic̃ nẽ
ꝑbaptismum. datuR. De uiris

Expanded text:
revelatae gratiae tempore consuevit, revelatae gratiae tempore consuevit, post mortem beata requie consolati supernae pacis ingressum spe felici exbant. His aperte traditur circumcisionem, ex quo instituta fuit, remissionem peccati originalis et actualis parvulis et majoribus a Deo praestitam, sicut nunc per Baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
ei ut ił ⁊ salubs ex citatio in sac̃¬
mentis: quauanam ⁊ noxiam declince
occupationem. Non enĩ facile capit᷑ a
temptatore: qͥ bonouacat excicio. Uñ
ierx monet. Semꝑ aliqͥd oꝑis facito:
ut te occupatum diabolus inueniat.
una ad edificationem ammȩ ꝑtinet:
alt̾a ad corporis fomentum: alia ad
utriꝰq subu̾sionem. Cum gͥ absq saeͣ¬
mentis. qͥb non alligauit potentiam
stram ds. hõi grãm donare posset: p̃¬
dict̃is de catisis sacramenta instituit.
cras signabant:ut sacͥficia & obla¬
tiones. ⁊ huiꝰmodi. Coꝵ autem dif¬
cens. qr illa ꝓmittebant tm̃ ⁊ signi¬
ficabant: hec autem dant salutẽ.
ferens remedium contͣ peccatum:
gationem ualebat magnis ⁊ par¬
uulis originalis uet̾isq peccati.
sic̃ baptismꝰ ex illo ualere cepie.
ad innouationem hominis. ex qͦ¬
fere ctrationis auxilium. circum¬
cisio in lege cont᷑ originalis peccati
uulnꝰ agebat. quod baptismus ag̾e

Expanded text:
ei utilis et salubris exercitatio in sacrei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatore, qui bono vacat exercitio. Unde Hieronymus monet: Semper aliquid operis facito, ut te occupatum diabolus inveniat. Una ad aedificationem animae pertinet; alia ad corporis fomentum; alia ad utriusque subversionem. Cum igitur absque sacramentis quibus non alligavit potentiam suam Deus homini gratiam donare posset, praedictis de causis sacramenta instituit. cras signabant, ut sacrificia et oblationes, et hujusmodi. Eorum autem difvendi: Quia illa promittebant tantum et significabant, haec autem dant salutem. ferens remedium contra peccatum, gationis ualebat et paruulis originalis ueterisque peccati, sicut et baptismus ex illo ualere coepit ad innouationem hominis, ex qferae curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere
Abbreviated transcription (Latin):
offerri. quam idolis. Iua gͦ signa
erant: s tam̃ ⁊ sacramenta. licet in¬
nus ꝓpͥe. ut in scͥpt̾is sepe uocantur.
qr signa erant rei sacre. qͣm utiq¬
non p̃stabant. Illa autem apło oꝑa
legis dicit: que tm̃ significand gr̃a
uel in onꝰ instituta sunt. Tpliciaut̃¬
ꝓpt̾ humiliationem ÷ eruditionem:
excitationem łpt̾ humilitatem qͥ¬
dem: ut dum ho insensibilib reb
qͦ nat᷑a infra ipsum sunt. ex p̃cepto
c̃atoris. se reuerendo subiẽ: ex hac
humilitate ⁊ obedientia. domagi
placeat: ⁊ apd eum mereat᷑. salitẽ
se: & si non abillis.s ꝑ illa a deo.
ꝓpt̾ eruditionem ⁊̃ instituta surs.¬
ut ꝑ iłło quod foris in specie uisibili
ẽnit᷑: ad inuisibilem uirtutem qͣ
intꝰ est agnoscendã mens erudiat᷑.
Homo enim qͥante peccatum sine
medio dm uidebat: ꝑ peccm̃ a deo
hebuit. ut nequeat diuina cape.¬
nͥ humanis excitatꝰ. łpt̾ excitatio¬
nem similit̾ instituta funt: qͥa ẽ
homo ocios eẽ non possit. ꝓponit

Expanded text:
is. Illa ergo signa erant, sed tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique praestabant. Illa autem Apostolus opera legis dicit, quae tantum significandi gratia, vel in onus instituta sunt. 3. Dpropter humiliationem, eruditionem et exercitationem. Propter humiliationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus iibus se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta suut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum adeo hebuit, ut nequaquam divina quecitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ tp̃m distͥbutiõe xp̃o militauerunt. s
ꝯtinentiam ioħs in oꝑe:abraham in
solo habebat habitu. Melior ẽ autem
castitas celibum: ꝗͣ nuptiaꝵ. Quars
unam abraham habebat in usu: am¬
bas in habitu. Caste enim ꝯiugaliter
uix̃. ẽẽ aut̃ castꝰ. sine ꝯiugio potuit:
sub alta dispensatione dĩ. õs retͦ scõs
eiꝰde fuisse m̃iti: cuiꝰ nc̃ xp̃iani sunt:
Quomͦ abraham plactut ante in cõ¬
tugio: sic nc̃ u̾ͥgine placent in casti¬
tate.Seruiuit ille legi. ⁊ tpri suo̾. ser¬
uiamꝰ ⁊ nos legi. ⁊ tempori nr̃o:. in
qͦs fines scłors deuenerunt.¶Ex
his apparet. qͦd sc̃i patres ante legẽ
sine pecc̃opłes habuerunt uxores.
ꝯcubinas. Cas enim n̾e uxores appel¬
lat scͥptura: nc̃ ꝯcubinas. Rachel
tñ ⁊ lia. ambe uxores fuerunt: non
conctibine. oppositio. Siqͥs oppo¬
nat: qͦd fidem thori ñseruabant ill
patͦs: dicimꝰ in hoc seruasse fidem
thori: qr ñ aliis. s ꝓpͥis uxoribus.

Expanded text:
butione Christo militaverunt; sed continentiam Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine conjugio potuit, sub alta dispensatione Dei omnes retro sanctos ejusdem fuisse meriti, cujus nunc christiani sunt? Quomodo Abraham ante placuit in conjugio, sic nunc virgines placent in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores fuerunt, non concubinae. 3. Oppositio. Si quis opponat quod fidem thori non servabant illi patres, dicimus in hoc servasse fidem thori, quia non aliis, sed propriis uxoribus
Abbreviated transcription (Latin):
debitum reddit. uacare ñ pot̃ or̾oni: nec
carnes agni ed̃e. Itẽ. Sipanes ꝓpositiõĩs
abhis. qͥ uxores suas tetigerant. comedi
ñpot̾ant: qͣntomag̃ panis qͥde celo deᷤ¬
cendit. ñ pot̃ abhis qͥ ꝯugalib paulo
ante hesere complexib. iuolari atq ꝯ¬
tingi: Non qͦd nuptias ꝯdemnemus: s
qͦd eo tp̃r qͦ carnes agni manducatur
atq mistia. dempore ꝯiugał amplexus:

Expanded text:
debitum reddit, vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Item, si panes propositionis ab his qui uxores suas tetigerant, comedi non poterant; quanto magis panis qui de coelo descendit, non potest ab his qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi! non quod nuptias condemnemus, sed quod eo tempore quo carnes Agni manducaturi atque mysteria tempore conjugalis amplexus,
Abbreviated transcription (Latin):
uxor : ñ pot̃. Qͦdenim tuuis: illa ñ
uult. Nunqͥd ꝑ ꝯtinentiam tuam. il¬
la debet fieri formearia : Si alii nup¬
serit. de uiuo: adult̾a erit. Non uult
tali lucͦ ds: tale damnum ꝯpensari.
Redde debitum: &e siñ exigis: redde.
ꝓscificatione ꝑfecta ds tͥ computabit. siñ
qͦd tͥ debet᷑ exigis. s reddis qͦd debes uro¬
nere uoluisset. & tu noluisses: debitũ
tͥ redde cogẽt᷑ ⁊ illi ds imputaret. ꝯti¬
nentiam: si ñ sue. s tue cedet infirmi¬
tati. ne in adultium cades. Qͥsqͥs gͥ com¬
patiens infirmmitati uxoris. reddit. non
exigit debitum: aue si ꝓpt̾ ꝓpͥam infir¬
mitatem. duc̃ uxorem: plangeis potius
qr sine uxore ẽẽ non potuit. qͣm gau¬
dens. qi dux̃. securꝰ expect̾at diem no¬
quate ad id qͦd uotusti. ñ mͦ ñ hortare¬

Expanded text:
uxor, non potest. Quod enim tu vis, illa non vult. Numquid per continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus tale damnum compensari. Redde debitum; et siPro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debeturnere voluisset, et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur; et illi Deus imputaret continentiam, si non suae, sed tuae concederetur infirmitati, ne in adulterium caderes. Quisquis ergo compatiens infirmitati uxori reddit, non exigit debitum; aut si propter propriam infirmitatem ducit uxorem, plangens potius quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens quia duxit, securus expectat diem noqua te ad id quod vovisti, non modo non hortare
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ sine delectatione carnali: q̃ tam̃
modificata: & refrenante temꝑantia
in usum nat᷑alem redactas libido ẽẽ
ñ potest. Qd autem insustentando
uitam illicitꝰ ẽ cibꝰ: hoc ẽ in q̃renda
ꝓle. fornicariꝰ ł illicitꝰ ꝯcubitꝰ. Q qͦd
ẽ in cibolicito immodatior appetitꝰ.
hoc est in coniugib uenialis ille cõ¬
cubitus. N p̾fert᷑ uirguntas i oħes ca¬

Expanded text:
n est sine delectatione carnali; quae tamen modificata, et refrenante temperantia in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus est cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel illicitus concubitus; et quod est in cibo licito immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubitus. 2. Non praefertur virginitas Joa
Abbreviated transcription (Latin):
Antiqͥs iustis ñ fuit pecc̃in: qͦd ginibus.¬
plib feminis utebant᷑. Neq ẽc nat᷑am
hoc faciebant: cum ñ lasciuiend cati¬
sa. s gignendi ħ facẽnt. Nec cẽ morem:
qr eo tp̃r ea fiebant. Nec contͣ p̃ceptum.
erat. crim̃ ñ erat. Sic patͥarche. ꝯiugi¬
bus excipientib señ suum mis cebãt᷑.
ñ ꝯcupiscentia ꝑficiende uoluptatis:
s ꝓuidentia ꝓpagande successionis:¬
sic̃ apłi auditorib admirantib doctͥ¬
nam suam. ꝯdelectabant᷑. ñ atuditate
ꝯsequende laudis: s caritate seminan¬
laret᷑: iusti officio ꝓpagandi. nuptias
ꝯtrahebant: ñ uict̾i libidine. s ducti
pietate: qͥ multo faciliꝰ ꝯtinere pos¬

Expanded text:
Antiquis justis non fuit peccatum, quod pluribusAntiquis justis non fuit peccatum, quod pluribus feminis utebantur; nec contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa, sed gignendi hoc facerent; nec contra morem, quia eo tempore ea fiebant; nec contra praeceptum, erat, crimbus excipientibus semen suum miscebantur, non concupiscentia perficiende voluptatis, sed providentia propagande successionisi auditoribus suis admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis, sed charitate seminanlaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere pos
Abbreviated transcription (Latin):
ne illis paucis deficientib. cultꝰ & noti¬
cia dei deficeret. Uñ abraham. uiuen¬
te uxore. ad ancillam int̾uit: ⁊ ex ea ge¬
nuit. Iacob &̃ lib̃is & ancillis se copłauit.
& filie loth: patre ebͥouse st̃. Cum enĩ
cet̾is in idolatͥa relictis. abraham & fi¬
lios eiꝰ in peculiarem popłm sͥ dominꝰ
delegisset: rite multaꝵ fecunditate
mulierum. popłi di multiplicatio qͦ¬
rebatur: qr in successione sanguinis.
erat successio religionis. Uñ dẽ in lege.
maledicta erat sterilis: q̃ ñ relinq̃bat
gia deeta funt: qr in fuccessione familie.
successio est officii. Ngͥ abrahamł iacob
deliquit: qr p̾t̾ uxorem filios ex ancilla
gale debitum fecunditatem in aliqͣ
licet alicui querere: cum illorum cõ¬
iugia. nr̃oꝵs equent᷑ uͥginitati: & immo¬
deratꝰ tis ꝯiugii nr̃i tp̃ris. tͣyitudinem
fere unitet᷑ fornicatoris illiꝰ temporis.
De hoc: auo sic ait. aus. in libro de uir¬

Expanded text:
ne illis paucis deficientibus, cultus et notine illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, Abraham et filios ejus in peculiarem populum sibi Dominus elegisset, rite multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat jugia decreta sunt, quia in successione familiae successio est officii. Non ergo Abraham vel Jacob deliquit, quia praeter uxorem filios ex ancilla raeter conjugale debitum fecunditatem in aliqua licet alicui quaerere, cum illorum conjugia nostrorum aequentur virginitati, et immoderatus usus conjugii nostri temporis, turpitudinem fere imitetur fornicationis illius temporis. De hoc August. sic ait, in lib. de
Abbreviated transcription (Latin):
Item nicholaus. Nec uxorem ducere.
nec ꝯiugia face̾: quadragesimali
Obenitur hic de antiquis patb qͥ płes
simul legunt᷑ habuisse urores ł ꝯcubinas:
utrum peccauint. Ad qͦd dicimꝰ: ꝓuarieta¬
te tpr̃mataria inuenit᷑ dispensatio condi¬
toris. ¶Ab erordio enim temporis. int̾
ẽ ꝯiugium: do ꝑ os ade dicente. hõ adhe
rebit uxoriste. & ert̃ duo incarne una:
& scđm inchoationis modum. int̃ duoꝰ
ꝑstitissent. ¶Post eoꝵ uͦ copłam. filii ce
filie eors: mat̾inonio ꝯiuncti sunt: s unꝰ.
uni tm̃. Ideo autem fr̃s sororib te sunt
copłati: qr non erant alie mulieres uł
uiri. qͥb ade filii ł filie iungerentur.
¶Primꝰ omnium lamech. duas legit᷑
simul habuisse uxores: & hoc in eo argu¬
itur. qr ꝓ expletione carnał uoluptatis
id fecisse ꝑhibet᷑. ¶Postea uͦ. cum iam
pene om̃s homines falsis dus seruirent.
paucis in cultu di ꝑmanentib. ꝯsultũ
ẽ adeo. płes inmatͥmonium copulare qͥ

Expanded text:
ec uxorem: Nec uxorem ducere, nec conjugia facere quadragesimali Quaeritur hic de antiquis patribus, qui plures simul leguntur habuisse uxores vel concubinas, utrum peccaverint. Ad quod dicimus, pro varietate temporum varia invenitur dispensatio Conditoris. Ab exordio enim temporis inter est conjugium, Deo per os Adae dicente, Gerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, » et secundum inchoationis modum inter duos perstitissent. Post eorum vero copulam filii et filiae eorum matrimonio conjuncti sunt, sed unus uni tantum. Ideo autem fratres sororibus tunc sunt copulati. quia non erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥb tp̃rib non sint celebnͣde nuptie
Hec solum in oꝑe carnali obseruanda
st̃ tp̃ra. s cẽ in celebrandis nuptuis.
usq in octauam pasche. & tͥb ebdo¬
madib ante festum sc̃iioħis. ⁊ ab ad¬
uentu dñi. usq pꝰ epipħiam: nuptiaᷤ¬

Expanded text:
poribus non sunt celebrandae nuptiae. Non solum in opere carnali observanda sunt tempora, sed etiam in celebrandis nuptiis; usque in octavam Paschae, et tribus hebdomadis ante festum S. Joannis, et ab Adventu Domini usq
Abbreviated transcription (Latin):
s cẽ a ꝓpͥis uxorib abstinete. Item am¬
brosiꝰ. Si catisa ꝓc̾andoꝵs filioꝵs ducit᷑
uxorͥ ñ multum tp̃s ꝯces sum uidet᷑
ad ipsum usum: qr & dies festi. & dies pro¬
cessionis. & ipsa rõ ꝯceptꝰ &e partꝰ uixta
legem. cessare usum carnis lns debere
temporib demonstrant. Ieroñ. uid̾r dis¬

Expanded text:
 a propriis uxoribus abstinete. Item Abrosius: Si causa procreandorum filiorum ducitur uxor, non multum tempus concessum, videtur ad ipsum usum, quia et dies festi, et dies processionis, et ipsa ratio conceptus et partus juxta legem cessare usum carnis debere temporibus demonstrant. 4. Hier
Abbreviated transcription (Latin):
tamen mulieri ex hoc iussum dedit:
ut cum pꝰ uir ei ꝯcesserit: pꝰea si ꝓhibu¬
erit. conteninatur. ¶ Ex his apparet.
quoduir ł mulier. ꝯtinentiam deo of¬
ferre ñ potest. sine communi ꝯsensu
nec alt̾ altidebitum negare debet. Si
uͦ quilibet eoꝵs. alt̃m a suo iure absol¬
uerit: ad p̃t̾itam seruitutem nunqͥd
reuocare pot̾it: Hoc enim uidet᷑ aũs.
supͣ uoluisse. Qͥb dam uidet᷑. ꝙ mu¬
ꝓbibente. solue ñ ualeat: & hoc ꝓpt̾ dig¬
nitatem uiri qͥ est caput mulieris. S
meliꝰ hoc intelligit᷑ in tali casuubi
uir concedit mulieri tiouere ꝯtinen¬
tiam: & ante uotum ꝓhibet implere.
Siuͦ habitum mutau̾it: ñ pot̃ reuo¬
cari: scđm illd. Qui uxorem fuamtie¬
poscenti sit semꝑ soluendum: ñ licet
tam̃ qͦ libet die poscere. Unde aus.

Expanded text:
tamen mulieri ex hoc jussum dedit, ut cum prius vir ei concesserit, postea si prohibuerit contemnatur. Ex his apparet quod vir vel mulier continentiam Deo offerre non potest sine communi consensu, nec alter alteri debitum negare debet. Si vero quilibet eorum alterum a suo jure absolverit, ad praeteritam servitutem numquid revocare poterit? Hoc enim videtur Augustinus supra voluisse. Quibusdam videtur quod muprohibente solvere non valeat; et hoc propter dignitatem viri, qui est caput mulieris. Sed melius intelligitur in tali casu, ubi vir concedit mulieri vovere continentiam, et ante votum prohibet implere. Si vero habitum mutaverit, non potest revocari, secundum illud: Qui uxorem suam veposcenti semper sit solvendum, non licet tamen qualibet die poscere. Unde Augus
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ ẽ corrigenda temeritas: quam
ꝑsoluenda ꝓmissio. Non enim ds exig̃
siqͥs ex alieno aliqͥd uoũit. s potiꝰ usur¬
pare uetat alienum. Idem. apłs nec aus¬
ꝯsensu. uoluit ꝯiugem carnali adulterini¬
inuicem fraudar⁊ debito. Ide. qnigus.
ẽẽ: ut nulla eiꝰ uota. que abstinen¬
tie causa uouit. reddant᷑ abea: nͥ aue¬
tor fu̾it uir ꝑmittendo. Nam cum ad

Expanded text:
magis est corrigenda temeritas quam persolvenda promissio. Non enim exigit Deus si quis ex alieno aliquid voverit, sed potius usurpare vetat alienum. Idem Aunsensu voluit conjugem carnali invicem fraudari debito. Idem, in quaesse, ut nulla ejus vota quae abstinentiae causa voverit, reddantur ab ea, nisi auctor
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽe Sepe enim delectat᷑ uir sc̃s sed̾m
carnem. in aliqͣre: ut requiescendo pꝰ
laborem: edendopost esuriem: nec tam̃
talis delectatio ẽ peccatum: nisi sit un¬
mocdata. Sic & delectatio que est in co¬
idi quigali. cui ad funt illa tͥa bona: a
non debet: quamiuis diuse hominum
nationes de hac re diũsa sentiant: &¬
alia custodire uideant᷑. Romanors
tam̃ semꝑ ab antiquiorib usꝰ fuit. pꝰ
purificationem querere: & ab ing̾s¬
su eccłie paululum temꝑare. Nec
hoc dicentes. culꝑam deyutamus eẽ
ꝯiuigium: s qr ipsa licita ammittio
ꝯiugis. sine uoluptate carnis fieꝵ⁊
ñ potest. a sac̾ loci ing̾ssu ẽ abstinen¬
obuiet: intelligendum ẽ in illis. qͥ ñ gr̃apł¬

Expanded text:
tum est. Saepe enim delectatur vir sanctus secundum tum est. Saepe enim delectatur vir sanctus secundum carnem in aliqua re, ut requiescendo post laborem, edendo post esuriem; nec tamen talis delectatio est peccatum, nisi sit immoderata. Sic et delectatio quae fit in coitu conjugali, cui adsunt illa tria bona, a non debet. Quamvis diversae hominum nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodire videantur; Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post purificationem quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu est abstinenobviet, intelligendum est in illis qui non gra
Abbreviated transcription (Latin):
libidinis uoluptate: Que tñuoluptas
ñ ꝓpt̃ nuptias cadit in culꝑam. s ꝓpter
& hinc laudabiles st̃ nuptie: qr eciam illd
ꝙ non ꝑtinet ad se. ignosci faciunt ꝓpt̾
se. Non enim iste ꝯcubitꝰ quoseruit᷑ cõ¬
cupiscentie agit᷑ ut impleat᷑ fetus. qm
bone sunt: qr fidem thori seruant᷑:⁊ ꝓlis
suscipiende causa. utrumq serum com¬
miscent: & impictatem separationis hor¬
rent. Sc̃itati cẽ comugii. nec conunx
infidelis obẽẽ pot̾. s potiꝰ fidelis ꝓdest ĩ fideli.
scitas ꝯiugii. bonumq nuptiale. Si
tnim absq pecc̃o non posset fieri ꝯcu¬
bitus ꝯuigalis. non p̃cepisset dñs pꝰ dilu¬
piscentia. non possent commnisceri.
Q ñ oĩs delect̾atio carnis peccatum
S forte aliqͥs dicet omnem est.¬
carnis concupiscentiam. & delectatio¬
nem. que est in coitu. malam ẽẽ. & pecc̃m:
qr ex pecc̃õ ẽ & mordinata. A nos dicimꝰ
illam ꝯcupiscentiam semꝑ malam eẽ
q feda est & pena peccati. hñsemꝑ pecea¬

Expanded text:
libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter  Quocirca et hinc laudabiles sunt nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Non enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur ut impleatur foetus quem bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumque sexum commiscent et impietatem separationis horrent . Sanctitati etiam conjugii nec conjux infidelis obesse potest, sed potius fidelis prodest infideli, sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non posset fieri concubitus conjugalis, non praecepisset Dominus post dilupiscentia non possint commisceri. 8. Quod non omnis delectatio carnis peccatum est. Sed forte aliquis dicet omnem carnis concupiscentiam et delectationem, quae est in coitu, malam esse et peccatum, quia ex peccato est et inordinata. Et nos dicimus illam concupiscentiam semper malam esse, quia foeda est, et poena peccati; sed non semper pecca
Abbreviated transcription (Latin):
tem h̃t̃ corporis: ut poscenti alt̾i. ñ liceat al¬
teri negare debitum. In hoc enim pares am¬
sunt: qr nec uiro nec mulieri. corpꝰ suũ
licet alii tͣde᷑. s sͥ inuicem debitores suñ
in hac caus a: ne peccandi det᷑ occasio. ꝑ
bent enĩ sͥ ꝯugati. ñ solum ipsiꝰ li. debono¬
sexus sui ꝯmiscendi fidem. lib̃ors ꝯuigali.¬
litate societas: uerum cẽ infirmitatis
inuicem excipiende. ad illicitos ꝯcu¬
Ad hoc enim: neut̃ h̃t potestatem fui¬
filiorum ꝓc̾andoꝵs. s infirmitatis⁊
inꝯtinentie causa expetit. ł ille de matͥ¬
monio ł illa. ñ sͥ alt̾utrum negent. ne
ꝑ hoc incidant in damnabiles corrup¬
telas. Redd̃e enim debitum coniuga¬
le. nulliꝰ ẽ cͥminis: exigere autemult᷑
gn̾andi necessitatem. culpe ẽ ueniał.
fornicari uͦ ł mechari: puniendi ẽ cͥmi¬

Expanded text:
tem habet corporis, ut poscenti alteri non liceat altem habet corporis, ut poscenti alteri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii tradere; sed sibi invicem debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Pbent enim sibi conjugati non solum ipsius sexus sui commiscendi fidem liberorum prolitate societas, uerum etiam infirmitatis inuicem excipiendae ad inlicitos concuad hoc enim uxor non habet potestatem filiorum procreandorum, sed infirmitatis et incontinentiae causa expetit, vel ille de matrimonio, vel illa non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechari puniendi est crimi
Abbreviated transcription (Latin):
iuge.ñ cupidine uoluptatis raptꝰ. s tm̃
creandoꝵs libors gr̃a utit᷑. iste ꝓfect̾o siue
de ing̾ssu eccłie. seu de sumendo corꝑis
dm̃ici mistio. suo ẽ iudicio relinq̃ndus:
qr ꝓhibi a nob̃ ñ debet acciꝑe. qui in
igne positꝰ nescit arde. Cumuͦ ñ amor
ꝓcreande soboł. s uoluptas dñat᷑ in
iuges de commixtione sua. ꝙ defleãt
Tunc aut̃ uir qͥ pꝰ ammixtionem con¬
iugis lotꝰ aqͣ fu̾it. &ẽ saeram cõmunio¬
nem ualet acciꝑe: cum ei scdm p̃fini¬
tam sententiam. eccłiam licu̾it intͣ¬
Sciendum ẽ &ẽ. qr cum in oĩb aliis
uir p̃sit mulieri. ut caput corpori:
ẽ enim uir caput mulieris: in soluen
subici: inquiens. Uir debitum red¬
dat uxori. similit̾ &e uxor uiro :quia
mulier ñ ht̃ potestatem sui corporis. s
.s .c. s mulier: qr nec mulier ad aliũ
uirum: nec uir ad aliam mulierẽ.
potestatem sui ht̃ corꝑis. Nec uir ad
ꝯtinendum nec mulier. potestatem
ht̃ sine mutuo ꝯsensu: s alt̾ alt̾iꝰ potesta¬

Expanded text:
dine voluptatis raptus, sed tantum creandorum liberorum gratia, utitur, iste profecto, sive de ingressu ecclesiae, sive de sumendo corporis dominici mysterio, suo est judicio relinquendus, quia prohiberi a nobis non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in etiam de commixtione sua quod defleant. Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacram communionem valeat accipere, cum ei secundum praefinitam sententiam ecclesiam licuerit intrSciendum est etiam quia, cum in omnibus aliis vir praesit mulieri ut caput corpori est enim vir caput mulieris I Cor. XIsubjici, dicens: Vir debitum reddat uxori: similiter et uxor viro; quia mulier non habet potestatem sui corporis, sed non habet, sed mulier; quia nec mulier ad alium virum, nec vir ad aliam mulierem potestatem sui corporis habet; nec vir ad continendum, nec mulier potestatem habet sine mutuo consensu, sed alter alterius potesta
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dic̃. omnia quecunq faciunt
hetici. carnalia. inania. & sacͥlega ẽẽ:
& eorum altaria falsa. & illicita sa c̾¬
dotia. & sacͥficia saclega: qui more si¬
miarum que cum homines ñsint.
formam imitant᷑ humanam. uultũ
ecclie catholice & auctoritatem sibi
uendicant. cum iꝑsi in eccłia ñ sint:¬
& cum sint sacͥlegi. sacdotum ammi¬
nistrant: & altare ponunt. cum nec
sacͥficari oblatio illic possit. uͥ sp̃s ses
asserit omnia que offerunt᷑ ab ħeti¬
cis. contaminata ẽẽ in ꝯspectu dm̃:
contacta sunt ab illo qui pollutus

Expanded text:
sua, quod omnia quaecunque faciunt sua, quod omnia quaecunque faciunt haeretici, carnalia et inania et sacrilega sint, et eorum altaria falsa, et illicita sacerdotia, et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum homines formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint, et cum sint sacrilegi, sacerdotium administrant, et altare ponunt; cum nec sacrificari oblatio illic possit, ubi Spiritusue asserit omnia quae offeruntur ab haereticis contaminata esse in conspectu Domini, contecta sunt ab illo qui