comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Plumbum dictum q̃uod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata ẽ : huius duo generas
nigrum et candidum : Sed melius candidum q̃uod prius in in sulis athlanticimaris inuentum ẽ
siquidem et in lusi tania et ingallicia gignitur : Sumpta terra arenosa et coloris nigriet pon¬
dere grauis. in terueniunt et minuti calculimaximae torrentibus siccatis. labant ets
erenas: et quod subsidit : ꝗuo quunt in fornacib: Inueniuntur et in aurariis metallis a qua
mis sa calculinigriet graues : et dum aurum colligitur c̃um eo remanent : postea separati con¬
flantur et in plumbum aluum resoluuntur : indeet eadem grauitas plumbiqueauri. Nigrũ
plumbum circacantabria abundat. Cuius origo duplex ẽ a ut enim solus ex sua uena pro¬
dit. Aut cum argento nascitur mixtisq uenis conflatur. Huius primus infornacib: liqͥor

Expanded text:
Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, quoquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis metallis aqua missa calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent; postea separati conflantur et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor
Abbreviated transcription (Latin):
magnes lapis concordiam habet sola enim haec materiauim ab hoclapide accipit : Reti¬
netq: longo tempore ex eodem lapide arcitectus quidam alex andriae templum con¬
camerauit ut in eo simulacrum ferro inaerependere uideretur: ferrum accensum
igninisi duretur hictibus conrumpitur : rubens non ẽ habiledtondendum Neque
ante quam albescere incipiat : Aceto uel alumine inlitum ferrum fitaeris simile:
purgamenta ferri rubigo et scoria rubigo ẽ uitium rodens ferrum uel sege tes quas
rodigo mutata una littera : haec erugo aberodendo : Namerugo uitium .ẽ. ferri ab
erodendo dicta non aberamento : Scoria uero purgamenta et sordes sunt quae
igne ex quoquuntur : et dicta scoria quia deferro excutitur : Nubigine autem caret ferrũ
sicerussa et gipso et liquida pice perunguitur : Item rubigo ferramenta non uitiat si
eadem medulla ceruina. uel cerussa mixta rosaceo unguitur De PLUM BΟ

Expanded text:
magnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retimagnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, conrumpitur: rubens non est habile ad tundendum neque antequam albescere incipiat: aceto vel alumine inlitum ferrum fit aeris simile. Purgamenta ferri, rubigo et scoria. Robigo est vitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aerugo ab erodendo; nam aerugo vitium est ferri ab erodendo dicta, non abigne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. De plumbo .
Abbreviated transcription (Latin):
libusq mittunt ⁊ Secunda particone quecilia genera ferri ex mera acie
temperatur : ceteris enimadmiscetur mollior conplexus : Differentia ferriplurima
iux terra egenus : Nam aliud molle plumboq: uicinum : rotarum et lauorumusib: aptũ
Aliud fragileet aero sum culturae terra e conueniens : Aliud breuitate sola plcicet
clauisq caligariis aliud rubiginem celerius sentit : strictura euocantur h tieomnes :
quod non in aliis metallis adstringenda apte uocabulo in posito : A quarum uero sũma
differentia ẽ quib: ferrum candens in mergitur quo utilior fiat : sicut birbilihis pania
et thiras sona comusinitalia. In acuendo ferro oleo delectatior fitacies. Vnde ea
tenuiora ferramenta oleo restingui mos ẽ nea qua in fragilitatem durentur : A ferro
sanguis humanus seseulciscitur : Contactumnamq celerius rubiginem trahit : cum ferro

Expanded text:
libusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie libusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, ab stringendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summa differentia est, quibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro
Abbreviated transcription (Latin):
toaere super fusa stigida Repentina enim dansationetamquam desputius tplcui¬
tun flos: Eruginem quoque a es ereat : Niam lamminae aercac superuas aceti asper¬
rimisar mentis superpositt at queita dist illantibus quod ex eocetidit in ipsum acctũ
teritur et cribratur. DeT Err errum dictimo ciuidi tin ipsum acetũ
semina frugum terrac tondeat : idem et calipsacalibi fiumine ubi ferrum optina
acictemperatur : undeabusiue dicitur calips ipsa materies ut uulnificus que calips
Ferriusus postalia metalla reppertus est : Cuius postea uersa in obprobrum̃ spedies:
Na munde pridem tellus tractabatur : indemodo cruor esfunditur Nullum autẽ
corpustm densis inter secoerentibus et implicitis elementisquam ferrum unsem
ẽmlliduritia cum frigore: ferri a utem metallũ peneubiq repperitur oderi
omnibus generib: palma sericoferrodatur: seres enim hoc cum uestib: suis pel¬

Expanded text:
to aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur et cribratur. § 21 De ferro. Ferrum dictum quod farra, id est semina frugum, terrae condeat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatur. Unde et abusive dicitur chalybs ipsa materies, utVirg. Aen. 8, 446: Vulnificusque chalybs. Ferri usus post alia metalla repertus est. Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inplicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pel
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod malleo producatur : Sicut contra fusi lequitantum funditur: hoc et calda¬
rium quod tantum funditur : Namm alleis fragile ẽ si qui demom ne aesdili gen¬
tius purgatis igneuitiis ex coctisq: regula reefficitur : Cam panum quo que incer
genera aeris uocatur : acam pania scilicet prouincia quae .ẽ in italiae partib
utensilibus et uasis omnib: probatissimum : Aesomne frigorem agno molius
funditur: Acsrubiginem cclerius trahit niss oleo perunguatur: seruari autemid optine
etia minliquida picetradunt: Interomnia metalla aesuocalis simum est̃ et maxime potes¬
Origcae is catmia et calcitebs: Purga menta a eris catmia e origoet heris flos: Gatmia
gignito in mecallorum acris atque argenti fornacibus. insidentenidor Namqueut
lapis ipse exquofitaes catmiauocatur sicrursus inforna cibus existit et nominis uei
origmemritipit : Eris flos fit scugignitur confiationibus Resoluto atquenis i qua¬

Expanded text:
eo quod malleo producatur, sicut contra fusile qui tantum funditur. Hoc et caldaeo quod malleo producatur, sicut contra fusile qui tantum funditur. Hoc et caldarium quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potesOrigo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aerugo, et aeris flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
omnes statuas aeretis et aurecis et argentetis in unum rogum congossit etecisin¬
cendit : Ita ex hac commixtione fabri sustulerunt. et fecerunt parapsides : Siccorin¬
tecinata sunt ex omnibus in unum nec hoc net illud : Vndeusque in hodiernum diem siue
exipso siue eximitationeeius. Aescorintium uelcorinteciuasa dicuntur : huiustria
genera : unum candidum ad argentinitorem accedens : alterum in quoplus auri
fulua natura ẽ : tertium inquo aequalis cunctorem temperies : Coronarium ex
ductile aere tenuatur in lamminas taurorumq: felletinctum speciem a uriinco¬
ronis strionum praebet: unde et appellatum : Piro pum igneus coloruocauit :
Namq: in singulcs unciasaeris additis auriscripulis senis praetenuibratteci
ignescit flammasq imitatur unde et piropum dicitur : Regula reaes dicitur
quod ab aliis ductile appellatur : qualeom neciprium ẽ : ductile autem dicitur :¬

Expanded text:
omnes statuas aereas, 291 et aureas, et argenteas in unum rogum congessit, et eas inomnes statuas aereas, 291 et aureas, et argenteas in unum rogum congessit, et eas incendit. Ita ex hac commistione fabri sustulerunt, et fecerunt paropsides. Sic Corinthia nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc, nec illud. Unde et usque in hodiernum diem, sive ex ipso, sive ex imitatione ejus, aes Corinthium, vel Corinthia vasa dicuntur. Hujus tria genera: unum candidfulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit flammasque imitatur; unde et pyropum dicitur. Regulare aes dicitur quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. Ductile autem dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
summo succes sit honore⁊ sic uoluenda aetas commutat temporarerum : et quod
fuit in pretio fitnullodeniq: honore : Vsus aeris postea transiit insimulacris.
in uasis in aedificiorum astructuris : Maximaeet adperpecuita tem muni¬
mentorum : etiampublicae in eis constitutiones scriptae sunt : Ci priuma es.
incipro insula prius reppertum unde etuocatum factum exlapide eroso
quem cadmiamuocant. et ẽ ductile huic siaddatur plumbum c̃olorepurpureo
fit : A uri calcum dictum quod et splendoremauri et duritia maeris possideat.
est autem nomen compositum ex lingua latina et greca. Aesenim sermone grecorum calco
uocatur: fit autem ex aere et ignemulto : Ac medicaminibus perducitur ad aureum colo¬
rem: Corinteum ẽ conmixtio omnium metallorum : Quod casus primum miscuit ::¬
corinto cum caperetur incensa : Nam dum hancciuitatem hannibalca episset :

Expanded text:
summum cessit honorem: sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod summum cessit honorem: sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis constiin Cypro insula prius repertum, unde et vocatum: factum ex lapide eroso, quam Cadmiam vocant, et est ductile; huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. 3. Aurichalcum dictum, quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca. Aes enim sermone Graecorum χάλκος vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. 4. Corinthium est commistio omnium metallorum, quod casus primum miscuit Corintho, cum capererur incensa. Nam dum hanc civitatem Annibal cepisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Argentum uiuum exmineo distillat : sine hoc neque argentũ neque a es &uraripocest
tanta eautem uirtutis ẽ utsi super sextarium argentiui uicentenarium saxum
superponas honeris statim resistit : sinuero auriscripulum leuitatem eius raptĩ
sinurecipit: ex quo intelligitur non pondus sed naturam essecuicedit: Seruat᷑
autem melius in uitreis uasculis : Namceteras materias perforat : potui autẽ
datum interficit ponderis causa : Argenti purga mentali targiros quam Nos
spumamargenti a ppellamus : fit enim exargento etplumboita. DeΛERE
HAes absplendore aeris uocatum : sicut argentum : Apud antiquos autem
prior aeris quam ferri cognitus usus: aerequippe primi proscindebant terrꝰ
aerecertamina belli gerebant: Erat que in praeciomagis a es: Aurum uero et
argentum propter inatilitatem reiciebatur : Nunc uersa uice iacetaes aurum

Expanded text:
argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit enim ex argento et plumbo ita. De aere . Aes ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebantur. Nunc versa vice Lucr. 5, 1275: Iacet aes, aurum in
Abbreviated transcription (Latin):
caterrae depruessiora decurreret : Sumpsit figuram in quam illud uel profluens
riuus uel excipiens lacuna formauerat : quarum rerum splendore captihomines
cum ligatas attollerent massas : Viderunt in ea terrae uestigia figurata: Hincq
ex cogita uerunt lique factas ad omnem formam possededuci. DEARGEΝTO
rgentum non longea greca appellatione distat: hoc enĩ illi argirũ uocant cuim¬
rũ immodũ illud utdũ candidũ sit in pressus corporilinea snigras reddat :
Ar gentum uiuum dictum quod excedat materias inquib: inicitur: hoc et liquidũ
quia percurrit : inuenitur specialiter in metallis siue in argentariis fornacib:
guttarum concretione tectis Inerens: sȩpeetiam et instercoreuetus tissimo
cloa carum uel puteorũ limo⁊ fit etiam et exmineo inposito conculaeferreae pa¬
tinatestea superposita : tum circum litouasculo circumdantur carbones. Sicq:

Expanded text:
ca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens ca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci. De argento . Argentum non longe a Graeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque
Abbreviated transcription (Latin):
quiideo nomis madicitur : quia nominibus principum effigiisq: signatur:
prius nummus argirus nunc cupabatur : quia quam plurimum ex argento
ꝑcutiebatur : Nummia utem anuma romanorum regeuocatisunt qui eos primũm a po
latinos hima ginibus notauit ettitulo nominis sui praescripsit : Nolles dicuntur a sacculo quo
conduntur : A continente id quod continetur appellatum : In nomis materia quȩruNu
metallum figura et pondus : si ex his aliquid defuerit n omis ma Nonerit : Tria sunt
autem genera argenti et auri et aeris : signatum factum infectum : Signatũ ẽ :
quod innummis ẽ : factum quod inuasis et signis : infectum quod in massis qđ etgra¬
uedicitur id ẽ. massci : In notitiam autem formarum inet alla ita uenerunt : dum
enim quocum que casu ardentes silua e ex quo querent terram quae calefactisuenis
fundit riuos cuius cumque structurae siueigitur aes illud fuerat siue aurum cum inlo¬

Expanded text:
qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signatur. qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signatur. Prius nummus ἄργυρος nuncupabatur, quia quam plurimum ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum, quum in lo
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit : Tesaurum uxta grecam proprietatem : A potisteseos apositione hoc est
a reposito nominatur. Nam tesispositio dicitur: et est nomen ex greco latinoque
sermone compositum : Nam tes. grecirepositum dicunt: latini aurum : quod iun¬
tum sonat repositum aurum : Auraria nomen habet ab auro : Tributa uero eo
quod antea pertribus singulas exigebantur. sicutinunc persingula territoria :
sic autem intres partes diuisum fuisseromanum populum constat : Vt aeque qui prae¬
erunt in singulis partibus. tribuni dicerentur : Vnde etiam sumptus quos daban
populi tributa nominarunt : Vectigalia sunt tributa aueendo dicta : Stipendiũ
abstipependa nominatum : antiqui enim appendere pecuniam soliti erant: magis
quam ad numerare : Mon eta appellata .ẽ quia monet nequa fraus in metal¬
louel in pondere fiat Nomis ma: est solidus aureus uel argenteus siue aer&is:

Expanded text:
sumpsit. Thesaurum iuxta Graecam proprietatem ἀπὸ τῆς θέσεως, a positiosumpsit. Thesaurum iuxta Graecam proprietatem ἀπὸ τῆς θέσεως, a positioa reposito, nominatur. Num θέσις positio dicitur, et est nomen ex Graeco Latinoque sermone conpositum. Nam θεςo Graeci repositum dicunt, Latini aurum, quod iunctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tributa vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut etiam qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur: unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium ab stipe pendenda nominatum; antiqui enim adpendere pecuniam soliti erant magis quam adnumerare. Moneta appellata est quia monet ne qua fraus in metallo vel in pondere fiat. Nomisma est solidus aureus vel argenteus sive aereus,
Abbreviated transcription (Latin):
Tin ł ammina : Pecunia prius depecddibus et proprictatem habebat & nom̃ decorio enĩ
pecodum nummi incidebantur & signabant᷑: posteaa satur noa ereus nũmꝰ inuentus ipseti
signarenum mos et scribi constituit : Practerea et acrarium saturno agentilibus con¬
secratum̃ . Vuut superius pecuniam a pecd dibus appellauerunt : Sicut auiuando
iumenta sunt dicta : omne enim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur
A pacddibus inquibus corum constabat uniuersa substantia : Vnde et pecuarius uoca¬
batur quierat diues: Modo uero pecuniosus.: Antiquis simi non dumauro ar¬
gento que inuento a ere utebantur : Namprius aerea pecunia in usum fuit : Post ar¬
gentea dcindeaurea subsecuta est: sed ab ea quaecepit: ẽt nomen retinuit: Vnde
et a crarium dictum. quia prius aestantum inusum fuit. et ipsud solum recon
a fuisset facta pecunia: Nomen ta menȩrarii permansit. Ab eometallo undeinitiũ

Expanded text:
υν† lamina. Pecunia prius de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim υν† lamina. Pecunia prius de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consecratum est. Alii, ut superius, pecuniam a pecudibus appellaverunt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne enim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum constabat universa substantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsud solfacta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo me
Abbreviated transcription (Latin):
quã ille urans ne gauit alterũ hoc sire Iussit illũ cesar decollari: Nedũ hoc cogni¬
tũ fieret aurũ proluto haberetur ẽt omniũ metallorũ praetia abstraherentur:
et reuera quia siuas a uitrea non frangerctur melius essent quã aurũ et ar gentũ
naturacius casitut ubiuna uena apparuerit ibis pessit alterius inquirendi. Septẽ
sunt autem generam etallorum aurũ argentũ a es elactrũ stagnũ plũbũ
Et quo ddomat omnia ferrũ XV DEΛVRΟ Aurũ abaura dictũ idese
auriperramos aura refulsit : hoc est splendor auri : Natura leenim est ut mecallo¬
rum splendor plus fulgeat lucealia reꝑ cussus : Hinc et aurarii dicti quorum fulgor
splendidos reddit: obridium aurum dictum quod obradiet splendore: Est enim colo¬
risoptimi quod hebrei. opar. greci. cirron uocant: Bractea dicitur tenuissima lã

Expanded text:
quam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cogniquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, quia si vasa vitrea non frangerentur, melius essent quam aurum et argentum. , quod natura eius sit ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem sunt autem genera metallorum: aurum, argentum, aes, electrum, stagnum, plumbum et, quod domat omnia, ferrum. De auro . Aurum ab aura dictum, id est auri per ramos aura refulsit, hoc est splendor auri. Naturale enim est ut metallorum splendor plus fulgeat luce alia repercussus. Hinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. Obryzum aurum dictum quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, quod Hebraei 'ophaz', Graeci κιρρὸν dicunt. Brattea dicitur tenuissima lami
Abbreviated transcription (Latin):
nitripondere uel mensura: hacliquata in alias fornacestrans fundebatur: quac
massa uocabatur ad monitrum atque haecrecocta fiebat ui trum purum et candi¬
dum : In genereuitri et obsianus lapis adnumeratur : Est̃ autem uirens in terdum
et niger : aliquando et trans licidus crassioreuisu. Et inspeculis parietum proima¬
gine umbrareddente : geminas multi ex eofaciunt : hunc lapidem ẽt in india et inita¬
lia et adoceanum in hispanianascitradunt : I.crunt autem subtiberio cesare
quendamartificem ex cogitasse uitri temperamentum ut flexibilees sec et ductile:
Quidum ad missus fuis sec ad cesarem porrexit fialã cesari : Quam illein dignatus
in pauimentum proiecit : Artifex autem sustulit fialam de pauimento : quae
conplicuerat setã quamuas aeneum. Deinde martulũ desinu protulit et filialã cor¬
rexit hoc facto cesat dixit artificinum quid alius scit hanc conditurã uttreoũ post¬

Expanded text:
nitri pondere vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae nitri pondere vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum; atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnumeratur. Est autem virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis parietum pro imagine umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile. Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum proiecit. Artifex autem sustulit phialam de pavimento, quae conplicaverat se tamquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Post
Abbreviated transcription (Latin):
ris fluxis seriuos et hanc fuis se originẽ uitriꝰ mox ut est in geniosa sollertia non fuit
contenta solonitro sed et aliis mixturis hanc artem studuit: leuib: enim aridisq: lignis quoqui¬
tur adiec tocipro anitro : Continuisq: fornacib: ut aes liquatur massaeq fiunt : poscea
ex mas sis rursus funditur in officinis et aliud flatufiguratur. aliudtornoteritur
aliud argentimodo celatur : tinguitur etiam multis modis: Itaut laquintos saffi¬
rosque et uirides imitetur. et onices uel aliarum gemmarum colores : Neque est
alia speculis aptior materia uel picturae ad commobor: maximus tamen honor
in candido uitro proximoq: incristalli similitudine : Vnde et ad potandum argenti
metalla et auri pepulit uitrum: olimfiebat et initalia et pergallias et hispaniam.
arena alba mollissima pila molaquete rebatur : de hinc miscebatur tribus partib

Expanded text:
ris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit ris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem condire studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus,
Abbreviated transcription (Latin):
est sine fraude ullauita mortaliũ : Omnes autem nontrans lucidas gemmas cecas appel¬
lari eo quod densitate sua obscurentur. DEVITRΟ XU Uitrum dictũ quodui¬
sui prespicuitate trans luceatꝰ in alii s enim metallisquicqͥdintrinsecus contin& abscono¬
tur: in uitro uero quilibet liquor uel s pecies qualis est interius talis exterius
declaratur et quod ammodo clausus patet : Cuius origo haec fuit : In parte siriae
quae fenicis uocatur finitima iud&ecircara dicẽ montis carmelipalus est exquanas¬
citur belus amnis quinq: miliũ pas suũ s̃patio inma refluens Iuxta tomaidẽ : Cuius aro¬
nae decurrente fluctu sordibus eluuntur: hic fama est pulsa naue mercatorũ nitri
cũs parsimperlitus epulas pararent necessent proadtollendis uasis lapides glebas ni¬
triae naue subdiderunt : quib: accensis permixta arenalitoris trans lucentes nouiliquo¬

Expanded text:
est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appelest sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurentur. De vitro . Vitrum dictum quod visui perspicuitate transluceat. In aliis enim metallis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquo
Abbreviated transcription (Latin):
tonitribus cadsputatur et restinguere fulminis ictum : Hienia lapis inoculis ienibestia e in¬
uenitur quisi sublingua hominis subditus fuerit futura eum praecinere dicunt: Sed et co¬
rallus tempestatiet grandini resis terefertur : Pontica .ẽ. gemma quaedam liboreper¬
lucida habens stellasrubeas in terdum et aureas dicunt per eam interrogare demo¬
nes et fugare : In quibusdam geminarum generibus ueras a falsis dscernere magna dif¬
ficultas ẽ : Quippecum inuentum sit ex uero genere alterius. in alic falsa tranducere :
ut sardonices quae ternis glutinantur gemmis. Itaut de praehendi non possint : I. in gunt
enim eas exdiuerso generenigro candido minco que colore : Nam et prolapide practiosis¬
simosmaragdo quidam uitrũ arte inficiunt et fallit oculos subdole quaedam falsa uiriditas
Quoadusquenonest qui probet simulatum et arguat: sic et alia alio atque aliomodo : Neque

Expanded text:
tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae intonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere; ut sardonyches, quae ternis glutinantur gemmis ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere: nigro, candido mineoque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quadam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio modo. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
Nam exea luna res motus excitariputant: Sunt et qua edam gemmarum generci
cognominata abanimalibus : Ecite suipereasmaculas ex primit : Garciniaemarii
cancricolore ẽ Scorpitis scorpionem et calore eteffigiae referet : Mirmicitis
formica ereptantis effigiemimitatur : Iaos pauoni est similis : Hierauitis accipitris colore :¬
Etias aquilae : egoptalmos cãprino oculo similis : Li cotalinus q̃uattuor colorum exrutilosan¬
guineo in medionigrum candido cingit: Vt iuporũ oculos : M ec onites papauer ex primit
Euipa rea suffita omnes bestias euocare tradunt : Anancitidacin dđromantia dẽ¬
monumi magines euo caridicunt : Sinocitidae umbras inferorum euocatas tenere
a iunt E elonitis culus ẽ in dicetestudinus uarius et purpureus: hunc mag inpo¬
situm linguae futura pronuntia re finguntur: B ronia & capitẽ sstudinim et

Expanded text:
nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. iparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capite testudinum; e
Abbreviated transcription (Latin):
discordias excitat : Ideus dactilus ex insula creta ẽ ferri coloris causa Nominis eiꝰ
quia pollicem humanum ex primit : Et iopicus ferrei coloris ẽ : quidum teritur : Nigrũ
sucũ emittit : Vmilancius in cufrate aluco legitur : proconnesiomarmori similis. mediocolo¬
reglauco ueluti oculipupilla internitens : Arabica expatria dicta aspecueburneaẽ : Esestitis spe¬
culi Naturam habet inredendis imaginibus quam quamrutilet : experimentum eius
si feruenti a qua statim addita refrigeret : Aut si soli opposita aridam materiã accen¬
dat. nascitur incorico : Ostracites lapidosus colore testatiodurior altera acate similis
Nisi quod a cates politura pinguescit durioritanta in .ẽuis ut alia egemma escalpaNTur
fragmentis eius : Glossapetra similis ẽ linguaehumanae : undeet nomen sum sit: fer¬
tur autem deficiente luna caelocadere : Cuius Nonmodicam magitribuunt potestatẽ :

Expanded text:
discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis eius discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis eius quia pollicem humanum exprimit. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta aspectu eburnea est. Hephaestitis speculi naturam habet in reddendis imaginibus, quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigerat, aut si soli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. Ostracites lapidosus colore, testacio durior. Altera achatae similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duritiae tanta inest vis ut aliae gemmae sculpantur fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem;
Abbreviated transcription (Latin):
termixtus : Nunc bratte arum nunc pulueris habet quatulas gignitur inpersida
Leo crisus colore aureo interueniente candidauena : Melecrisis dicta : quod ueluti per
aurum sincerum mel trans luceat : Criso collagignitur in india ubi formica eeruunt
aurum: est autem aurosimilis : et habet naturam magnetis : Nisi quod augere aurũ
traditur unde et nuncupatur : Argirites similis argento habens stemmata aurea
An dro dama argentiNitorem habet penea damans quadrata sempertesseris :
Magiputant Nomen in positum ab eo quod animorum impetus uel ira cundias do¬
mare etrefrena redicatur sicredimus gignitur in marirubro : Calcͣtis aerei coloris
ẽ Calco fonos nigra ẽ sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit : Balanita eduo genera
sunt. sub uirides et corinta eaeaeris similitudine mediã secante flam mea uena
Sideritis a contemplatione ferrinihil dissonat : In maleficis quoquo modo inferatur:

Expanded text:
termixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Persida. termixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Persida. Leucochrysus colore aureo interveniente candida vena. Melichrysus dicta quod veluti per aurum sincerum mel, sic haec gemma transluceat. Chrysocolla gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habMagi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt, subvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur
Abbreviated transcription (Latin):
Nocte enim igneus est: dieaureus : Tlogites expersida est : osteri¬
tans intrase quasi flammas aestuanstes qua erion ex ecinit .⁊
sirtites uocata quoniam inlitore sirtium inuenita primum est
in parte lucaniae: color huius croceus: iNtus stellas coniti¬
nets laniguidas et sub Nubilo reiterites
Ermiscion intergratissimas aspicitur. exigneo coloreradians auro : portantem secum
in extremitatib: candidã lucem .XIIII DEAVΡΕΙS Sunt quaedam gemmarum ge¬
nera exspecieme tallorum uellapidũ cognominata : Cri sopis aurũ tantum uidetur esse :
Crisolitus auro similis ẽ cum marini coloris similitudine : hanca ethiopiagignit : Criselec¬
trus similis auro sed in colorem electri uergens. Matut ino tantum as pectu iocundus rapacis¬
simus ignium : et si iuxta fuerit celerrimae ardescens : Crisolamsis ex auro et igneuocata.
aurea ẽ enimdie et noctu ignea : hanca ethiopia gignit : Ammocrisus arenis auro in¬

Expanded text:
Nocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostenNocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuantes, quae non exeant. Syrtitis vocata quoniam in litore Syrtium inventa primum est. In parte Lucaniae color huius croceus, intus stellas continens languidas, et sub nubilo renitentes. Hormiscion inter gratissimas aspicitur, ex igneo colore radians auro portantem secum in extremitatibus candidam lucem. § 15 De aureis. Sunt quaedam gemmarum genera ex specie metallorum vel lapidum cognominata. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysolithus auro similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus harenis auro in
Abbreviated transcription (Latin):
dum signa in primit qua si quodam animalimorsupartem ceraeretentat : zenera
eius quattuor : Carcedonia hoc quod et lignis faceredicitur : quam quam multum
uilior prȩdictis : Nascitur apud nasa monas. imbreut ferunt diuino inuenitur
adrepercus sum luna e plenae : Omnia autem genera sca lptura e resistunq : Ala¬
bandina dicta ab alabanda asi aeregione c̃uius color ad carłdonium uadit
sed rarus : Ora contites : excerebro draconis eruitur ⁊ quae nisi uiuenti abscisci
fuerit non ingemescit : unde etm magidor mientibus dra conibus amputcnT
audaces enim uiri explorcint draconum specus: spargunit ibi grami¬
na medicata adinicitandum draconum soporem at que ita somnio¬
sopitis capita desecant & gemmas detrahunit.: sunt autem candore
trans lucido: ususecrum orientis reges. praecipue gloriaritun
Crisoptasius & iopicus est: quem lapidem luxcelat. prodit obscuritas

Expanded text:
dum signa imprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera dum signa imprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera ejus quatuor. 5. Carchedonia hoc quod et Lychnites facere dicitur, quanquam multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino. Invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera scalpturae resistunt. 6. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cujus color ad carchedoniam vadit, sed rarus. 7. Dracontites ex cerebro draconis eruitur, quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, et spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somnsopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopicus est; quem lapidem lux celat, prodit obscuritas.
Abbreviated transcription (Latin):
lus autem greceantraxdicitur: gignitur in libia: apudtrogoditas : Antracitis uocat᷑
quod sit et ipsecoloris igneiut carbunculus sed candidauena prȩcinctus : Cuius proprium ẽ:
quod iactatus ignsuelut intermortuas extinguitur: at contraaquis perfusus exardescit :
Sandasirus nascitur in indis loco eius dem Nominis: species cius quodueluti intralucido igne
intus fulgente aureȩguttae : Constat inter omnes quantus numerus stellarum accedit
tanto et precium accedere : Lignis ex eodem genere ardentiũ est : appellata alucerna¬
rum flagrantia zignitur in multis locis sed probatissima apud indos : quidã et̃
remissi orem carbunculum eẽdixerunt : huius duplex facies : Vnaquȩ purpura ra
diat : Altera quȩ coccirubore a sole excalfactas aut digitorum adtritupalecis
et cartarum fila ad sera peredicitur : Scalpturis resistit : acsiquando scalpta est

Expanded text:
lus autem Graece ἄνθραξ dicitur. Gignitur in Libya apud Trogodytas. Anthracitis vocatus lus autem Graece ἄνθραξ dicitur. Gignitur in Libya apud Trogodytas. Anthracitis vocatus quod sit et ipse coloris ignei ut carbunculus, sed candida vena praecinctus; cuius proprium est quod iactatus igni velut intermortuus extinguitur, at contra aquis perfusus exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum accedit, tanto et pretium accedere. Lychnis ex eodem genere ardentium est, appellata a lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huidiat; altera quae cocci rubore. 279 A sole excalefacta, aut digitorum attritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur. Scalpturis resistit, ac si quando scalpta fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicta exargumento iris : Nam subtectopercussa sole species et colores arcus celestis in proxi¬
mos parietes imitatur : Astrionex india ẽ cristallo propinqua. Incuiuscentrostella
lucet fulgore lunaeplenae : Sum sit autem nomen quod astrisopposita : fulgorem
rapit a cegerit Electria quasi & lectoria inuentriculis enimgallinacus inueniturcris¬
tallinaspecie : Magnitudine fabue : Hac incertaminibus inuictos ficrimagiuo¬
lunt si credimus : Enidros aba quauocata : Exundat enim itaut clausa minea
putes fonta neam scaturriginem : Omnium ardentium gemmarum principatum
carbunculus habet : Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo : Cuius fulgor
nec nocte uincitur: Lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos uibret: zenera eiꝰ
duo decim: Sed prȩs tantiores quiuidentur fulgeree tuelu tignem effundere: carbuncu¬

Expanded text:
dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proxidicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturriginem. § 14 De ignitis. Omnium ardentium gemmarum principatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eius duodecim, sed praestantiores qui videntur fulgere et veluti ignem effundere. Carbuncu
Abbreviated transcription (Latin):
atur abstrahi magneten : Aut siad motus magnes conprehenderit rapiat adque aufe¬
ratfertur quoque in el ectrisimilitudi neuenena de prehendere : Metus uanos expellere
maleficis resistere artibus genera eiussex : Calatia grandinũ et candorẽ & figuram ad amantine
duriaebabet : Etiam inignes posita manere suum frigus : Cerauniorum duo genera sunt : unũ
quem germania mittit cristal lini similẽ splend& tamen cerulo : et si subdiuo positus fuerit fulgo¬
rem rapit siderum : Ceradinium alterum spani a mnlusitanis litoribus gignit : Cui color piropo¬
porubenti et qualitas ut ignis: haec aduersusuim fulgorum opitulari fertur sicredimus : Dicta
autem ceraunia : qm̃ a libi non inuenitur quã in loco fulmine icto proximoꝰ graece enim fulm̃
ceraunos dicitur : Iris apud arabiam in marirubronascitur : Coloris cristallini sex angulata

Expanded text:
atur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque aufeatur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera eius sex. Chalazias grandinum et candorem et figuram adamantinae duritiae habet. Etiam in ignes posita manere suum frigus. Cerauniorum duo genera sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmine icto proximo; Graece enim fulmen κεραυνὸς dicitur. Iris apud Arabiam in mari Rubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata,
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur id eoq: ips adiuturna et annos aduritia : red dit hancspetiem qua cristallus
dicitur : Hic oppositus radiis solis adeorapit flammam : ut aridiss̃ fungiis uel foliis
ignem prȩbeat : Vsus eius etiam ad pocula destinatur : Nihil autem aliud quam frigidũ
patipotest : Ad amans indicus lapis paruus et indecorus. ferrogineum habens colorem
et splendorem cristalli : Num quam autem ultra magnitudinem nudei abellani repper¬
tus : hic nulli ced et materiȩ : Nec ferro quidem nec igni necumquam incalescit. Vnde et
nomen interpretatione greca indomita uis accepit : seddum sit inuictus ferriigniq: contẽ¬
tor ircinorũ pitur sanguine Recentiet calidom aceratus : sic que multis hictibus ferriꝑ
frangitur : Cuius fragmenta sca lptores progemmis insigniendis perfora ndisq: utun¬
tur : Hic autem dissid et cum magnete lapide : in tantum ut iuxta positus Ferrum non pati¬

Expanded text:
invenitur; ideoque ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus invenitur; ideoque ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non pati