comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm quisquis sapientiã quȩ ds̃ ẽ. uidet. huic¬
uite funditꝰ morit᷑. ne iã eiꝰ amore teneat᷑.
Nullus qͥppe eam uidit. qui ad huc carnalit̃
uiuit: quia nemo potest amplecti dm̃ si¬
mul & scłm. Quienĩ dm̃ uidet: eo ipso mo¬
ritur. quo uel intentione cordis uł affectu
oꝑis ab huiꝰ uitȩ delectationib tota m̃te
Non enĩ uidebit me hõ & uiu&e. Ac si aꝑte
diceret᷑. Nullus unquã dm̃ sp̃italit̃ uid&:
& mundo carnalit̃ unuit. Uñ paulus qͦq
apłs qui adhuc dei inuisibilia sic̃ ipse te¬
stat᷑ ex parte cognouerat: iã huic mun¬
do totum se mortuũ ꝑhibebat dicens. M
mundus crucifixus. ẽ: & ego mundo. Sic̃
enim iã longe suꝑiꝰ diximꝰ ñ sufficit ut di¬
cer&. mundo crucifixus sũ. nͥ etia p̃mit¬
ter&. mͥ mundus crucifixus ẽ: ut ñ solũ
se mundo mortuũ. s etiam mundũ sibi mor¬
tiuim eẽ testaretur: quatinꝰ nec ipse mun¬
dum. nec ipsũ iam mundus appeteret.
Si enĩ duo fortasse in uno loco sint. quoꝵ

Expanded text:
m quisquis sapientiam quae Deus est vidit, huic funditus moritur ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eam vidit, qui adhuc carnaliter vivit, quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum vidit eo ipso moritur, quo vel intentione cordis, vel affectu operis, ab hujus vitae dilectionibus tota mente Non enim videbit me homo, et vivet . Ac si aperte diceretur: Nullus unquam Deum spiritaliter videt, et mundo carnaliter vivit. Unde Paulus quoque apostolus, qui adhuc Dei invisibilia, sicut ipse testatur, ex parte cognoverat , jam huic mundo totum se mortuum esse perhibebat, dicens: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Sicut enim jam longe superius diximus, non sufficit ut diceret, Mundo crucifixus sum, nisi etiam praemitteret, Mihi mundus crucifixus est, ut non solum se mundo mortuum, sed etiam mundum sibi mortuum esse testaretur, quatenus nec ipse mundum, nec ipsum jam mundus appeteret. Si enim duo fortasse in uno loco sint, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ab oculis om̃iũ uiuentiũ. & ioħ̃s ait. deũ
nemo uidit unquã. nisi hoc quod patenter
datur intelligi. quia quandiu hic mortali
dam deum uideat. sed ad ipsã uim eiꝰ essentiȩ
ñ ꝑtingat: Hinc. ẽ. enĩ quod iacob quidm̃
se uidisse testat᷑: hunc ñ nisi in angłm uidit.
Hinc ẽ. quod moyses qui cũ dõ facie ad faciẽ
loquit᷑. sic̃ loqͥ sol& homo cũ amico suo: ei
in ipsa uerba suȩ locutionis dicit. Si inue¬
ni gram in conspectu tuo: ostende mn tem&¬
ipsũ manifeste. ut uideã te. Certe enĩ si ds
ñ erat cũ quo loquebat᷑. ostende m dĩndi

Expanded text:
ab oculis omnium viventium; et Joannes dicit: Deum nemo vidit unquam, nisi hoc, quod patenter datur intelligi; quia, quandiu hic mortalitdam Deum videat, sed ad ipsam vim essentiae ejus non pertingat? Hinc est enim quod Jacob, qui Deum se vidisse testatur, hunc nonnisi in angelo vidit. Hinc est quod Moyses, qui cum Deo facie ad faciem loquitur, sicut loqui solet homo cum amico suo, ei  ipsa verba suae locutionis dicit: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te . Certe enim si Deus non erat cum quo loquebatur, ostende mihi
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Aque uͦ sunt ppłi. ꝑaquã quoq ñso¬
lũ fluxus decurrentiũ ppłoꝵ. s etiã bonoꝵ
mentes fidci prȩdicam̃ta sequentiũ de sig¬
nant᷑: sic̃ ꝓpħa ait. Beati qui seminatis
suꝑ om̃s aquas. Et ꝑ psalmistã ar̃. Nox¬
dñi suꝑ aquas. Hoc gͦ in loco quid aqͦrũ
nomine. nisi electorũ corda signantur.
quȩ ꝑ intellectũ sapientiȩ. auditũ iã
suꝑnȩ uocis accȩper̃. De quib recte
dr̃ & aquas appendit mensura: quia
scĩ ipsi qui sulleuante spũ ad sũma ra¬
piunt᷑ quandiu inhac uita sunt. ne
aliqua elatione suꝑbiant. quibdã tẽp¬
tationib repͥmuntur: ut nequaquã
tantũ ꝓficere ualeant. quantũ uolt̃.
s ne extollant᷑ suꝑbia. sit in eis ipsarũ
quedã mensura uirtutũ. hinc. ẽ. &¬
enĩ quod helias dũ tot uirtutib in al¬
ta ꝓfeciss&. quadã mensura suspensꝰ ẽ.
dum iezabel pꝰmodũ quãius reginã. ta¬
m̃ muliertulã fugit. ꝑpendo qͥppe hc̃

Expanded text:
r: Aquae vero sunt populi . Per aquam quoque non solum fluxus decurrentium populorum, sed etiam bonorum mentes fidei praedicamenta sequentium designantur, sicut propheta ait: Beati qui seminatis per omnes aquas . Et per Psalmistam nes aquas . » Hoc igitur in loco quid aquarum nomine, nisi electorum corda signantur, quae per intellectum sapientiae auditum jam supernae vocis acceperunt? De quibus recte dicitur: Et aquas appendit mensura, quia sancti ipsi, qui sublevante Spiritu ad summa rapiuntur, quamdiu in hac vita sunt, ne aliqua elatione superbiant, quibusdam tentationibus reprimuntur; ut nequaquam tantum proficere valeant, quantum volunt; sed ne extollantur superbia, fit in eis ipsarum quaedam mensura virtutum. Hinc est enim quod Helias, dum tot virtutibus in alta profecisset, quadam mensura suspensus est, dum Jezabel postmodum, quamvis Reginam, tamen mulierculam fugiit. Perpendo quippe hunc
Abbreviated transcription (Latin):
petitione colligit᷑. quia eũ sitiebat ꝑ incir¬
cum seͥptȩ naturȩ suȩ claritatẽ cernere. quẽ
iã ceꝑat ꝑquasdã imagines uidere: ut sic
suꝑna ẽentia mentis eiꝰ oculis ad eẽt: qͣtinꝰ
ei ad ȩt̾nitatis uisionẽ nulla imago creata
temporalit int̾esset. Et uider̃ gͦ patres testa¬
din nemo uidit unquã: & iuxta beati iob¬

Expanded text:
um sciebat per incircumscriptae naturae suae claritatem cernere, quem jam coeperat per quasdam imagines videre: ut sic superna essentia mentis ejus oculis adesset, quatenus ei ad aeternitatis visionem in illa imago creata temporaliter interesset. Et viderunt ergo patres TestaDeum nemo
Abbreviated transcription (Latin):
unde ȩt̃na. ẽ: s inde transit. uñ ꝓpter
nos apparuit temporał. Sic nanq in
eugłio scͥptũ ẽ. quia egrediens ab ihe¬
richo dñs transibat: duo autẽ cȩci se¬
dentes iuxta uiã clamauerunt dicented
Dne miserere nr̃i filidauid. Ad quoꝵ
uocẽ sicut illic scͥptũ ẽ. stetit iħc: & lu¬
m̃ reddidit. Quid ẽ. autẽ transeundo au¬
dire. stando lum̃ restituere: nisi quod
ꝑ humanitatem suam nobis misertꝰ. ẽ.
qui ꝑ diuinitatis potentiã a nobis m̃tis
nr̃e tenebras exclusit.: Quod enĩ ꝑpt̃ nos
natus & passus ẽ. qui resurrexit. & ascen¬
dit in cęlũ. quasi transiit iħc: qr hec ni¬
mirũ actio temporał ẽ. S stans eos teti¬
git & illuminauit: quia ñ sic̃ illa di¬
spensatio temporalis. ita uerbi ȩt̃nitas
transit: quȩ inse manens. innouat
omĩa.Stare enĩ dei ẽ: in cõmutabili co¬
gitatione. mutabilia cuncta disponere.
Quigͦ uoces petentiũ cransiens audiuit.¬
stans lumen reddidit: quia & si ꝓpt̃ nos

Expanded text:
unde aeterna est; sed inde transit, unde propter nos apparuit temporalis. Sic namque in Evangelio scriptum est: Quia egrediens ab Jericho Dominus transibat; duo autem caeci sedentes juxta viam clamaverunt, dicentes: Domine, miserere nostri fili David . Ad quorum vocem, sicut illic scriptum est, stetit Jesus, et lumen reddidit. Quid est autem transeundo audire, stando lumen restituere, nisi quod per humanitatem suam nobis misertus est, qui per divinitatis suae potentiam a nobis mentis nostrae tenebras exclusit? Quod enim propter nos natus et passus est, quod resurrexit, ascendit in coelum, quasi transit Jesus, quia haec nimirum actio temporalis est. Sed stans eos tetigit et illuminavit, quia non sicut illa dispensatio temporalis, ita verbi aeternitas transit, quae in se manens innovat omnia. Stare enim Dei, est incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentium transiens audivit,stans lumen reddidit, quia etsi propter nos
Abbreviated transcription (Latin):
albata: Quia enĩ scã eccła cęlestẽ uitã na¬
turalit ñ hab&. sed suꝑueniente sp̃u pul¬
chritudine donorũ cõponit᷑: ñ alba s de¬
cum dixissx. ñ confert᷑ tinctis indiȩ colo¬
rib: eosdẽ colores ñintulit mundos. Hoc
uͦ in loco. uit tincturã ueraciũ uirtutũ. ab
illa philosophorũ fucatione distinguer&:
tincturas dicens. addit mundissimas linctẽ
enĩ mundissimȩ recte nominant᷑ hi qui priꝰ
ꝑ praua oꝑa fędi fuerant. suꝑ ueniente tam̃
sp̃u. nitore gr̃ę uestiunt᷑: ut longe aliud
appareant ẽẽ quã erant. Uñ etiã baptisma
id.ẽ. tinctio dr̃. ipsa nr̃a in aqua descensio.
Iinguim᷑ qͥppe: & qui priꝰ indecori eramꝰ defor¬
mnitate uiciorũ: accepta fide reddim᷑ pulchri
gr̃a & ornam̃to urtutũ. Seqr. Uñ ergo sapi¬

Expanded text:
albata? Quia sancta Ecclesia coelestem vitam naturaliter non habet, sed, superveniente Spiritu, pulchritudine donorum componitur, non alba, sed decum dixisset: Non conferetur tinctis Indiae coloribus, eosdem colores non intulit mundos. Hoc vero in loco ut tincturam veracium virtutum ab illa philosophorum fucatione distingueret, tincturas dicens, addidit mundissimas. Tincturae enim mundissimae recte nominantur hi qui prius per prava opera foedi fuerant, superveniente tamen spiritu, nitore gratiae vestiuntur, ut longe aliud appareant esse quam erant. Unde etiam baptisma, id est tinctio, dicitur ipsa nostra in aquam descensio. Tingimur quippe, et qui prius indecori eramus deformitate vitiorum, accepta fide reddimur pulchri gratia et ornamento virtutum. Sequitur: CAP
Abbreviated transcription (Latin):
tali carne consistentib. & uideri potuit ꝑ
quasdã circũscͥptas imagines. & uideri ñ
tibili carne uiuentib. s tam̃ in estimabi¬
li uirtute crescentib. quodã contẽplatio¬
nis acumine ȩt̃na dei claritas uideri: hoc

Expanded text:
tali carne consistentibus, et videri potuit per quasdam circumscriptas imagines, et videri notibili carne viventibus, sed tamen inaestimabili virtute crescentibus, quodam contemplationis acu
Abbreviated transcription (Latin):
deus. ẽ. si omiũ uiuentiũ oculis occulta ẽẽt:
hanc ꝓcul dubio scõrũ nemo uidiss&. S ecce
huic scientiȩ iohannẽ audio concordante.
qui ait. Dm̃ nemo uidit unquã. Rursũq
cũ testam̃ti ueteris patres intueor: multos
horũ. teste ipsa sacrȩ lectiõis historia. deũ
uidisse cognosco. Uidit quippe iacob dñm: qͥ
ait. Uidi dñm facie ad faciẽ: & salua facta ẽ.

Expanded text:
entium oculis occulta esset, hanc procul dubio sanctorum nemo vidisset. Sed ecce huic sententiae Joannem audio concordantem, qui ait: Deum nemo vidit unquam . Rursumque cum testamenti veteris patres intucor, multos horum, teste ipsa sacrae lectionis historia, Deum vidisse cognosco. Vidit quippe Jacob Dominum, qui ait: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est
Abbreviated transcription (Latin):
cupant᷑: qui in ea inqua sunt conditi in-¬
nocentia ꝑdiuandes. & fulgent clarita¬
te iusticiȩ: & nullis uł minimis macu¬
tia nullus angłorũ redẽptor humani ge¬
neris mittendus fuit. neqͥs spẽ in his qͦs
in adiutorio hominũ sȩpius apparuisse
didicimꝰ angłis poner&: dictũ ẽ. ñda¬

Expanded text:
um, qui in ea quae sunt conditi innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis macutia nullus angelorum redemptor humani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepius apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non da
Abbreviated transcription (Latin):
saudũ magnoꝑe ẽ. quod a scõ uiro requirit᷑.
unde sapientia ueniat. Ab eo & enĩ uenit:
a quo orta ẽ. S quia ab inuisibili & coęt̾no
uͦ intelligentiȩ eiꝰ ẽ. humana mens: quam
hȩc dei sapientia dũ repleuerit. scãm facit.
Quia gͦ & inuisibilis .ẽ. de quo ꝓdiit. & in¬
certũ nobis ẽ. in cuiꝰ mente intellecta reqͥes

Expanded text:
sandum magnopere est, quod a sancto viro requiritur unde sapientia veniat. Ab eo etenim venit a quo orta est. Sed quia ab invisibili et coaeterno vero intelligentiae ejus est humana mens, quam haec Dei sapientia, dum replevit, sanctam facit. Quia ergo et invisibilis est de quo prodiit, et incer
Abbreviated transcription (Latin):
atq alit̾ locũ. Locũ uͦ: siqͥs intelligat.
ñ localẽ. Nam teneri corporalit̃ ñ pot̃
ds̃. s ut dictũ ẽ. locus intelligit᷑. ñ lo¬
calis. Locꝰ sapientiȩ: pat̾.ẽ. Locꝰ patris
sapientia: sicut ipsa sapientia at testan¬
te dr̃. Ego in patre: & pat̾ in me. Alit̃
gͦ sapientia hab& uiã: atq alit̃ locum.

Expanded text:
atque aliter locum. Locum vero si quis intelligat, non localem. Nam teneri corporaliter non potest Deus; sed, ut dictum est, locus intelligitur non localis, Locus sapientiae Pater est, locus Patris sapientia. sicut ipsa Sapientia attestante dicitur: Ego in Patre, et Pater in me. Aliter ergo ipsa sapientia habet viam, atque aliter locum
Abbreviated transcription (Latin):
recte subiungit᷑. Et mare loquitur.:
ñ ẽ mecũ. Quid enĩ maris nomine. nͥ se¬
culariũ intiũ amara in quietudo signa¬
tur: quȩ dũ se uicissim inmicitiis im¬
petunt. quasi aduersantes se undȩ colli¬
dunt: Recte & enĩ mare uita scłariũ
dr̃: quia dũ ꝓcellosis actionũ motib
concitatur: ab int̾nȩ sapientiȩ quiete
atq stabilitate disiungit᷑. Quo contra
sp̃s m̃s: nisi suꝑ humilẽ & quietũ & tre¬
mentẽ sermones meos: At̾renis autẽ
mentib tanto longiꝰ sp̃c̃ fugit: quanto a¬
pud has quietẽ ñ inuenit. Hinc est enĩqͦd
dequibdã ꝑ psalmistã dr̃. Contritio & in¬
fȩlicitas in uiis eorũ: & uiã pacis ñ cog

Expanded text:
ri. Sequitur: Et mare loquitur: Non est mecum. - Quid enim maris nomine nisi saecularium mentium amara inquietudo signatur; quae dum se vicissim inimicitiis impetunt, quasi adversantes se undae collidunt? Recte enim mare vita saecularium dicitur, quia dum procellosis actionum motibus concitatur, ab internae sapientiae quiete atque stabilitate disjungitur. Quo contra spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos ? A terrenis autem mentibus tanto longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod de quibusdam per Psalmistam dicitur: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non c
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo gentiũ introir&. & sic om̃is isrł
siluus fier&: dicit. Ethiopia preueni& manꝰ
ciꝰ dõ id ẽ. priꝰquã iudea credat. saluandã se
offert omĩpotenti dño peccatis igra gentili¬
tas. Topat̾iũ uͦ: p̃ciosus lapis ẽ. Et q greca
lingua. pan om̃e dr̃: ꝓ eo quod om̃i colore re¬
splendet. topariũ quasi topantiũ uocatur.
Dum uͦ indm̃ conuersa gentilitas credidit:
ex ea multi ita st̃ dono sp̃s locupletati: ut qͥsi multis
coloribꝰ. sic multis uirtutibꝰluceañ. S ne acceptis
quisquã uirtutib extollat᷑. a scõ uiro nc̃ dr̃.
Nonad ȩquabitur ei topariũ de ȩthiopia. Ac
si aꝑte diceret᷑. Nullus scõrum quib lib&
uirtutib plenꝰ existat. tam̃ nigredine mun¬
di conceptꝰ. ȩquari potest ei: de quo dictũ:
Quod nascet᷑ ex te sc̃m. uocabit᷑ filiꝰ dei Nos

Expanded text:
 intraret, et sic omnis Israel salvus fieret , dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo , id est, priusquam Judaea credat, salvandam se offert omnipotenti Domino, peccatis nigra gentilitas. Topazium vero pretiosus lapis est; et quia Graeca lingua πᾶν omne dicitur, pro eo quod omni colore resplendet topazium, quasi topandium vocatur. Dum vero in Deum conversa gentilitas credidit, ex ea multi ita sunt dono Spiritus locupletati, ut quasi multis coloribus, sic multis virtutibus luceant. Sed ne acceptis quisque virtutibus extollatur, a sancto viro nunc dicitur non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si aperte diceretur: Nullus sanctorum quibuslibet virtutibus plenus, ex ista tamen nigredine mundi collectus aequari potest, de quo dictum est: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Nos
Abbreviated transcription (Latin):
nerationẽ. Qua ex re actũ ẽ. ut in ea ñ¬
nulli ꝓdirent. qui mediatorẽ dei & homi¬
nũ. hominẽ. xp̃m iħm purũ hominẽ crea¬
tum dicerent. sed ex gr̃a deificatũ : tantũq
ei sc̃itatis tribuerent: quantũ de sc̃is cȩt̾is
eiꝰ uidelicet famut agnouissent. Quos bea¬
equabitur ei topatiũ de ȩthiopia. Quid
ȩthiopiã nͥ p̃sentẽ mundũ accipimꝰ: qͦ co¬
loris nigredine designat peccatorẽ ppłm
feditate meritorũ: Aliqn uͦ ȩthiopie no¬
mine. specialit᷑ gentilitas designari sol&.
infidelitatis priꝰ nigra peccatis. Quã ue¬
niente dño abacuc ꝓpħa uidit timore ꝑ

Expanded text:
nerationem. Qua ex re factum est ut in ea nonerationem. Qua ex re factum est ut in ea nonnulli prodirent, qui mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum purum hominem creatum dicerent, sed ex gratia deificatum; tantumque ei sanctitatis tribuerent, quantum de sanctis caeteris, ejus videlicet famulis, agnovissent. Quos beaaequabitur ei topazium de Aethiopia . Quid Aethiopiam, nisi praesentem mundum accipiamus, quae coloris nigredine designat peccatorem populum, foeditatem meritorum. Aliquando vero Aethiopiae nomine specialiter gentilitas designari solet, infidelitatis prius nigra peccatis, quam veniente Domino Habacuc
Abbreviated transcription (Latin):
bił. ñ nͥ inuisibilit̃ inuenit᷑. Quȩ recte qͦq
trahi dr̃: quia sic̃ flatũ trahimꝰ. ut corpus
uiuat: sic ab intimis sapientiȩ sp̃c ducit᷑
ut ad uitã anima subsistat. Unde psal¬
nusta ait. Os meũ aꝑui: & at traxi sp̃m.
Quȩ nimirũ sapientia humana carne aĩa¬
mediante suscepta. dũ ab intimis apparu¬
isset in ꝓmptuꝰ mundus hic qͥ auctorẽ
suũ inuisibilẽ uidere ñ potuit: quẽ uisi¬
bilẽ conspex̃ hominẽ. eũ quoq & in uisi¬
bilẽ agnouit dm̃. Conuersa ẽ ab infide¬
litatis suȩ tenebris. suꝑba priꝰ sua auer¬
sione gentilitas: ostensis signis atq ꝓdi¬
giis creuit fides. Propagata autẽ fide: in
ueneratione omium sc̃e eccłȩ culm enituit.
Cui cũ deessent aꝑti aduersarii: tempta¬
ri cȩpit a suis. Nã multȩ quoq in ea he¬
reses exortȩ: contra eã duri certaminis
bella parauer̃. Exercenda qͥppe ẽ. hoc tp̃t
ꝑ laborẽ: quȩ sequenti tendit ad remu¬

Expanded text:
 nisi invisibiliter invenitur. Quae recte quoque trahi dicitur, quia sicut flatum trahimus, ut corpus vivat, sic ab intimis sapientiae spiritus ducitur, ut ad vitam anima subsistat. Unde Psalmista ait: Os meum aperui, et attraxi spiritum . Quae nimirum sapientia, humana carne rationali suscepta, dum ab intimis apparuisset in promptu, mundus hic quia auctorem suum invisibilem videre non potuit, quem visibilem conspexit hominem, eum quoque et invisibilem agnovit Deum. Conversa est ab infidelitatis suae tenebris superba prius sua aversione gentilitas, ostensis signis atque prodigiis crevit fides; propagata autem fide, in veneratione omnium sanctae Ecclesiae culmen emicuit. Cui cum deessent aperti adversarii, tentari coepit a suis. Nam multae quoque in ea haereses exortae contra eam duri certaminis bella paraverunt. Exercenda quippe est hoc tempore per laborem, quae sequenti tendit ad remu
Abbreviated transcription (Latin):
sinapis: qui inorti sepult᷑a plantatꝰ. ar¬
bor magna surrex̃. Granũ nanq fuit cũ
moreret᷑: arbor cũ resurger&. Granũ ꝑ
humilitatẽ carnis: arbor ꝑ potentiã ma¬
iestatis. Granũ quia uidimꝰ eũ : &
ñerat aspectus. Arbor autẽ: qr
speciosus forma p̃filiis hominũ. huius¬

Expanded text:
sinapis qui in horti sepultura plantatus, arsinapis qui in horti sepultura plantatus, arbor magna surrexit. Granum namque fuit cum moreretur, arbor cum resurgeret. Granum per humilitatem carnis, arbor per potentiam majestatis. Granum, quia vidimus eum, et non erat aspectus ; arbor autem, quia speciosus forma prae filiis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Incęlũ conscendã: suꝑ astra cęli exal¬
tabo solium meũ: sedebo in monte testam̃
ti. in laterib aquilonis: ascendã suꝑ alti¬
tudinẽ nubiũ: & ero similis altissimo.
Ecce quã alta suꝑbe uolando petiit: quẽ
etiã uolatũ & pͥmis hominib ꝑsuasit. Ipsi
quippe uolando quasi suꝑ se ire conatist̃:
qñ eis dictũ. ẽ ut gustarent. & ẽẽnt sicut
dii Cumq similitudinẽ diuinitatis appe¬
tunt: immortalitatis mu
issent:si
suꝑ t̾ram humilit̃ stare uoluissent. At
contra in bono uolucres poni so¬
lent: sic̃ in eugłio dñs. cum simi¬
litudi¬
nẽ regni cęlestis ex grano si
denunciar& dicens. Cuisi
mile.ẽ.
Sregnũ dei: & cui simile esti¬
mabo illud: Simile. ẽ. grano sinapis. quod
acceptũ homo misit in ortũ suũ. & creuit
& factũ ẽ. in arbore magna: & uolucres
cęli reqͥeuer̃ in ramis eiꝰ. Ipse qͥppe ẽ. granu

Expanded text:
dixit: In coelum conscendam, super astra coeli exaldixit: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo snti, in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Ecce quam alta superbe volando petiit. Quem etiam volatum et primis hominibus persuasit. Ipsi quippe volando quasi super se ire conati sunt, quando eis dictum est, ut gustarent, et essent sicut dii . Cumque similitudinem divinitatis appetunt, immortalitatis munissent, si super terram humiliter stare voluissent. 3. At contra in bono volucres poni solent, sicut in Evangelio Dominus cum similitudinem regni coelestis ex grano sinapis denuntiaret, dixit: Cui mile est regnum Dei, et cui simile aestimabo illud? Simile est grano sinapis, quod acceptum homo misit in, hortum suum, et crevit, et factum est in arborem magnam, et volucres coeli requieverunt in ramis ejus . Ipse quippe est granum
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit. uener̃ uolucres & comede runt
illud: quia nimirũ maligni sp̃c huma-¬
nas mentes ob sidentes. dũ cogitationes
noxias inger̾. uerbũ uitȩ a memoria euel¬
lunt. Hinc rursũ cuidã diuiti suꝑbe sa
sapienti dr̃: uulpes foueas habent & uo¬
lucres cȩli nidos: filiꝰ autẽ hominis ñ ha
b& ubi caput suũ reclin&. Uulpes ual¬
de fraudulenta sunt animalia: quȩ in
fossis uł specub abscondunt᷑. Cũq appa-¬
ruerint: nunquã rectis itinerib. s tor¬
tuosis anfractib curr̃. Uolucres uͦ ut
nouimꝰ. alto uolatu se in aera sulleuans.
Nomine gͦ uulpiũ. dolosa atq fraudu¬
Fraudulenta & elata demonia. incorde
ur̃o. id ẽ. incogitatione suꝑbiȩ. inue¬
niunt habitationẽ suam.filius autẽ hõĩs
ubi caput suũ reclin& ñ hab&: id ÷ humi¬
litas mea requiẽ in suꝑba mente ur̃a ñ in¬
uenit. Quasi in quodã uolatu uolucris il¬
la pͥma se extulit: quȩ ꝑ elatã cogitationẽ

Expanded text:
cecidit, venerunt volucres, et comederunt illud ; quia nimirum maligni spiritus humanas mentes obsidentes, dum cogitationes noxias ingerunt, verbum vitae a memoria evellunt. Hinc rursum cuidam diviti superba sapienti dicitur: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos; Filius autbet ubi caput suum reclinet. Vulpes valde fraudulenta sunt animalia quae in fossis vel specubus se abscondunt. Cumque apparuerint, nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currunt; volucres vero, ut novimus, alto volatu se in aera sublevant. Nomine vero vulpium dolosa et frauduFraudulenta et elata daemonia in corde vestro, id est in cogitatione superbiae inveniunt habitationem suam: Filius autem hominis ubi caput suum reclinet non habet, id est humilitas mea requiem in superba mente vestra non invenit. Quasi in quodam volatu volucris illa prima se extulit quae per elatam cogitationem
Abbreviated transcription (Latin):
ruit: aliud ꝑ grãm accepit. Testet᷑ pau¬
lus priꝰquã mens illiꝰ. sem̃ gratuite ue¬
ritatis acciꝑet: quib sentib p̃mebat᷑
erroris. Qui priꝰ inqͥt fui blasphemꝰ & ꝑse
cutor. & contumeliosus: s miscđiam con¬
secutus sum: quia ignorans fȩci. inincre¬
uenti sumꝰ: quid boni oꝑis dedimꝰ qͦ
acciꝑe eandẽ sapientiã mereremur:
huius itaq sapientiȩ hõ p̃ciũ nescit:
quia quisqͥs abrutis animalib. ratioĩs
boni oꝑis. ut ad fidẽ uenir& agnoscit.
Quasi enĩ ad ꝑcipiendã sapientiã p̃ciũ
dare.ẽ: cognoscendũ dm̃ actionis suȩ
mercede puenire.Non eẽ. huiꝰ sapientiȩ¬

Expanded text:
ruit, aliud per gratiam accepit. Testetur Pauruit, aliud per gratiam accepit. Testetur Paulus, priusquam mens illius semen gratuitae veritatis acciperet, quibus sentibus premeretur erroris: Qcutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in increventi sumus, quid boni operis dedimus quo accipere eamdem Sapientiam mereremur? Hujus itaque Sapientiae homo pretium nescit, quia quisquis a brutis animalibus rationis boni operis ut ad fidem veniret agnoscit. Quasi enim ad percipiendam sapientiam pretium dare est cognoscendum Deum actionis suae mercede praevenire.
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ mysticas uigilemꝰ. Uir itaq sc̃s
quã sapientiã contẽplatur. nisi eã de qͣ
paulus apłs dicit. xp̃m dei uirtutẽ. &
dei sapientiã: de qua ꝑ salomonẽ scrip¬
tũ ẽ. sapientia ȩdificauit sibidomũ. &
de qua psalmista ait. omnia insapien¬
tia fecisti: Huiꝰ nimirũ sapientiȩ homo
preciũ nescit: quia nichil dignũ ȩstima¬
nesciri qr deest. Eo scilic& loquendi
genere quo inangusti is quisq deprȩ¬
hensus. cũ remediũ sub uentionis ñ in¬
uenit: fateri sol&. quia quid faciat
nescit. Huiꝰ gͦ sapientiȩ p̃cium nescire
.ẽ. digni oꝑis meritũ quo illã ꝑcipiat ñ
inuenire. Ad hoc nanq p̃ciũ damꝰ: ut
eius uice.rẽ quã appetimus possidere
debeamꝰ. Quid autẽ nos dedimꝰ ut hanc
Grã quippe redempti sumꝰ. Illa nanq so¬
la oꝑa male uiuendo dedimꝰ: quib si i̾ta
redderent᷑. S aliud homo ꝑ iusticiã me¬

Expanded text:
verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus, verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus, quam sapientiam contemplatur, nisi eam de qua Paulus aposDei sapientiam? » De qua per Salomonem dicitur: « Sapientia aedificavit sibi domum ; » et de qua Psalmista ait: « Omnia in sapientia fecisti . » Hujus nimirum sapientiae homo pretium nescit, quia nihil dignum aestimanesciri quia deest, eo scilicet loquendi genere, quo in angustiis quisque depressus cum remedium subventionis non invenit, fateri solet, quia quid faciat nescit. Hujus ergo sapientiae pretium nescire est, dignum operis meritum quo illam percipiat non invenire. Ad hoc namque pretium damus, ut ejus vice rem quam appetimus possidere debeamus. Quid autem non dedimus, ut hanc Gratia quippe redempti sumus. Illa namque sola opera male vivendo dedimus, quibus si justa redderentur. Sed aliud homo per justitiam me
Abbreviated transcription (Latin):
res ponder&. abissus dicit ñ ẽ. in me: ñ
ubi ẽẽt. s ubi ñ ẽẽt indicauit. Rursus cũ
ab homine eiꝰ p̃ciũ dicer& ignorari. atq
ad hoc inferius redderet. ñ dabit᷑ aurũ
ẽẽt ostendit. Cunctis autẽ liquet: quod
neq hȩc humana sapientia uł teneri loco
uel emi diuitiis potest. S uir sc̃s iysti¬
cis sensib plenus. ad alia nos ĩtelligenda
transmitcit: ut ñ creatã s creantẽ sapi¬
entiã requiramꝰ. Nam nͥ in uerbis istis
allegoriarũ secreta rimemur: ea utiq
quȩ secuntur. omĩno sunt digna despe¬
ctuisi ex sola historica narratione pen¬
sent᷑. Paulo pꝰ nanq dic̃. Non ad ȩquabi¬
tur ei aurũ uł uitrũ. Et cũ sic̃ noui mꝰ¬
uitrũ longe atq dissimilit̾ auro sit ui¬
lius: cur pꝰ auri nom̃ metalliutiq p̃cio¬
si ꝓ immensa laude uitrũ quoq dix̃
sapientiȩ ñ ȩquarie Ipsagͦ litt̾ȩ difficul¬
tate compellim᷑: ut ad sententias horũ

Expanded text:
dicit: Non est in me, non ubi esset, sed ubi non esset indicavit. Rursus cum ab homine ejus pretium diceret ignorari, atque ad hoc inferius redderet: Non dabitur aurum esset ostendit. Cunctis autem liquet quod neque haec humana sapientia vel teneri loco, vel emi divitiis potest. Sed vir sanctus, mysticis sensibus plenus, ad alia nos intelligenda transmittit, ut non creatam sed creantem sapientiam requiramus. Nam nisi in verbis istis allegoriarum secreta rimemur, ea utique quae sequuntur omnino sunt digna despectu, si ex sola historica narratione pensentur. Paulo post namque dicit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Et cum, sicut novitrum longe atque dissimiliter auro sit vilius; cur post auri nomen, metalli utique pretiosi, pro immensa laude, vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae dificultate compellimur, ut ad sententias horum
Abbreviated transcription (Latin):
nec tam̃ hoc habent eẽ. quod saꝑe. Nã
& eẽ possunt: & sapientes ñ eẽ. Haba&
uitã sapientia: s ñ aliud hab&. aliud
ẽ: qͥppe. cui hoc ẽ. eẽ. quod iuuere. Ser¬
ui autẽ sapientiȩ cũ habent uitã. aliud
sunt. & aliud habent: quippe quib ñ ẽ.
aliquid ẽẽ: nec uiuere Aliud qͥppe illis
est ẽẽ aliud uiuere: quia in ipso parente
primo eentiam habuere ꝑ initiũ. uitã
ꝑaccessũ: qm̃ priꝰ de t̾ra factus ẽ. homo:¬

Expanded text:
d sapere; nam esse possunt, et sapientes non esse. Habet vitam sapientia, sed non aliud habet, et aliud est, quippe cui hoc est esse quod vivere. Servi autem sapientiae cum habent vitam, aliud sunt, et aliud habent, quippe quibus non esaliquid esse, nec vivere. Aliud quippe illis est esse, aliud vivere, quia in ipso parente primo essentiam habuere per initium, vitam per accessum; quoniam prius de terra factus est homo
Abbreviated transcription (Latin):
nti. Scriptura qͥppe sacra. om̃s carna¬
lium sectatores. humanitatis nomine nota¬
re sol&. Uñ isdem apłs quibdam discordan¬
tib dicit. Cum enĩ sit int̾ uos relus & conten¬
tio: ĩine carnales estis. & scđm hominẽ am¬
bulatis: Quib paulopꝰ subicit. Non ne ho¬
mines estis: Et unde alias testimoniũ ꝓtu¬
lit. Qđ ocłs n uidit. nec auris audiuit᷑. nec
incor hominis ascendit: quȩ p̾parauit ds̃¬
qui raptus supra hominẽ diuina iã saꝑ&̃.
Itaetia hoc loco cũ lucẽ dei in accessibilẽ ꝑhi¬
beret. ut ostender&e quib: subdidit. Quem
udit nullus hominũ: s nec uidere potest
More suo homines uocans. om̃s humana

Expanded text:
enti. Scriptura quippe sacra omnes carnaenti. Scriptura quippe sacra omnes carnalium sectatores humanitatis nomine notare solet. Unde idem apostolus quibusdam discordantibus dicit: Cum enim inter vos tio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Quibus paulo post subjecit: Nonne et homines estis? et unde alias testimonium protulit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit Dqui raptus supra hominem divina jam sapiebat. Ita etiam hoc loco cum lumen Dei inaccessibile perhiberet, ut ostenderet quibus, subdidit: Quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest More suo homines vocans, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
desiderant. Et desiderant gͥ sine labore.
quia desiderium satietas comitatur:
& satiant᷑ sine fastidio. quia ipsa satietas ex
desiderio semꝑ accendit᷑. Sic quoq & nos eri¬
mꝰ: qͥnad ipsũ fontẽ uitȩ uenerimꝰ. Erit no¬
bis delectabilit̾ imp̃ssa sitis. simul atq sa¬
tietas: sed longe abest a siti necessitas lon
ge a satietate fastidiũ: qr & sitientes satia¬
cũ eiꝰ lucẽ dicimꝰ accessã: obsistit animo
quod paulus dicit: qui lucẽ habitat in¬
accessibilẽ. quẽ uidit nullus hominũ.s
nec uidere potest. Ecce rursũ audio: qͦd
psalmista ait. Accedite ad eũ: ꝙilluminamini.
Quomͦgͦ ac  cedendo illuminamͣ: si
ipsã lucẽ¶qua illuminari possumꝰ ñ
uidemꝰ: Si uͦ accedendo ad eũ. ipsã qua
Pilluminam᷑ lucẽ uidemꝰ: qͦmodo i ac¬
cessibilis eẽ ꝑhibet᷑ : Qua in re
sandũ. ẽ. quod in accessibilẽ
s homini. Homini: s huia¬
na sapi¬

Expanded text:
desiderant. Et desiderant igitur sine labore, desiderant. Et desiderant igitur sine labore, quia desiderium satietas comitatur; et satiantur sine fastidio, quia ipsa satietas ex desiderio semper accenditur. Sic quoque et nos erimus quando ad ipsum fontem vitae venerimus. Erit nobis delectabiliter impressa sitis simul atque satietas. Sed longe abesge a satietate fastidium, quia et sitientes satiacum ejus lucem dicimus accessam, obsistit animo, quod Paulus dicit: Qui lucem habitat inaccessibilem: quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest . Ecce rursum audio quod Psalmista ait: Accedite ad Deum, et illuminamini . Quomodo ergo accedendo illuminamur, si ipsam lucem qua illuminari possumus, non videmus? Si vero accedendo ad eum, ipsam qua illuminamur lucem videmus, quomodo inaccessibilis esse perhibetur? Qua in re pensandum est quod inaccessibilem non omni homini sed humana sapi
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ. Angłi eorũ in cęlis. semꝑ uident fa¬
ciem patris mei: qui incȩlis. ẽ. Hun quidgͦ
aliud ueritas. aliud p̃dicator insonat ue¬
ritatis: S si sententia utraq confert᷑: ꝙr
sibi nequaquã discordet agnoscit᷑. Dm̃
qͥppe angłi & uident. & uidere deside¬
rant: & intueri sitiunt. & intuentur. Si
enĩ sic uidere desiderant. ut effectu sui de
siderii minime ꝑfruantur: desideriũ sine
fructu anxietatẽ hab&: & anxietas pęnã.
Beati uͦ angłi ab oĩ pena auxietatis longe
sunt: quia non nunquã simul pęna & bea¬
titudo conueniunt. Rursũ cũ eos dicimꝰ
dei uisione satiari: quia & psalmista ait
satiabor dum manifestabitur gła tua:
considerandum nobis ẽ. qm̃ satietatẽ
solet fastidiũ subsequi. Ut gͦ recte sibi u¬
traq conueniant. dicat ueritas. quia sẽꝑ
uident: dicat p̃dicator egregiꝰ. quia sẽꝑ
uidere desiderant. Ne enim sit indesi¬
derio anxietas: desiderantes satiantur.
Ne autẽ sit in satietate fastidiũ: satietat̃

Expanded text:
scimus: Angeli eorum in coelis semper vident faciam Patris mei qui in coelis est . Nunquid ergo aliud veritas, aliud praedicator insonat veritatis? Sed si sententia utraque confertur, quia sibi nequaquam discordet agnoscitur. Deum 602 quippe angeli et vident, et videre desiderant; et sitiunt intueri et intuentur. Si enim sic videre desiderant ut effsiderii minime perfruantur, desiderium sine fructu anxietatem habet; et anxietas poenam. B. vero angeli ab omni poena anxietatis longe sunt, quia nunquam simul poena et beatitudo sibi conveniunt. Rursum cum dicimus, eos Dei visione satiari, quia PsalmSatiabor dum manifestabitur gloria tua , considerandum nobis est quoniam satietatem solet fastidium subsequi. Ut ergo recte sibi utraque conveniant, dicat veritas: Quia semper vident; dicat praedicator egregius: Quia semper videre desiderant. Ne enim sit in desiderio anxietas, desiderantes satiantur; ne autem sit in satietate fastidium, satiati
Abbreviated transcription (Latin):
gebant. At contra doctrina sc̃ȩ ȩccłȩ.
riui & lati & patentes sunt: quia eiꝰ dic¬
ta & inuenientib multa st̃. & querenti¬
b plana. Ait gͦ. Profunda fluuiorũ scru¬
tatus ẽ. & ab scondita ꝓdux̃ inlucẽ: ꝙr
dũ suis ex positorib intelligentiȩ sp̃m
quod synagoga priꝰ ꝑlitterã intellig̾e
omĩno non ualuit. Uñ & moyses cũ ppło
loqueret᷑. faciẽ uelabat: ut uidelic& de

Expanded text:
gebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae gebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae rivi et lati et patentes sunt, quia ejus dicta et invenientibus multa sunt et quaerentibus plana. Ait ergo: Profunda fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. Quia dum suis expositoribus intelligentiae spiritum quod Synagoga prius per litteram intelligere omnino non valuit. Unde et Moyses cum populo loqueretur , faciem velabat, ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: qr id nos agere ipso donante p̃ua¬
lemꝰ. ꝑ nos gͦ qui ñ licterã quȩ occidit.
s sp̃m qui uiuificat seqͥmur: ꝓfunda flu¬
uiorũ dñs scrutat᷑. Et abscondita in lucẽ
ꝓdux̃: quia dicta legis quȩ caligosa nimis
hystoria obscurat. nc̃ expositio spĩtalis il¬
luminat. Uñ & loquens in parabolis. per
eugłium ueritas discipulis p̃cȩpit dicers.
Qued dico uobis intenebris. dicite inlumi¬
ne: & quod in aure auditis. p̃dicate super
tecta. Aꝑte nanq dicta exponentiũ. fe¬
cerunt nobis eẽ iã conspicuas. sententias
antiquorũ patrum. Unde ysaias ꝓpħa.
plana sc̃ȩ ȩccłȩ expositionis uerba conspi¬
ciens. & ñ allegoriarũ tenebris obscura:
exclamauit dicens. Locus fluuiorũ: riui
latissimi & patentes. Testam̃ti enĩ uet̾is
dicta quasi angusti & clausi riui fue¬
rant: qui immensas scientiȩ suȩ senten¬
tias collectioe obscurissima constrin¬

Expanded text:
dicitur, quia id nos agere ipso donante praevadicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non litteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat sequimur, profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem producit, quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat, nunc expositio spiritalis illuminat. Unde et loquens in parabolis per Evangelium Veritas discipulis praecepit, dicens: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Aperte namque dicta exponentium fecerunt nobis esse jam conspicuas sententias antiquorum Patrum. Unde Isaias propheta plana sanctae Ecclesiae expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura, exclamavit dicens: Locus fluviorum rivi latissimi et patentes. . Testamenti enim veteris dicta quasi angusti et clausi rivi fuerant, qui immensas 584 scientiae suae sententias collectione obscurissima constrin
Abbreviated transcription (Latin):
Iueris p̾ciosũ a uili: quasios meũ eris. Ui¬
lis qͥppe do ẽ. mundus p̾sens: p̃ciosa uͦ ei
.ẽ. anima humana. Quigͦ p̃ciosũ a uili
separat. quasi os dñi uocat᷑: quia ꝑ eũ
ds̃ uerba sua exerit: qui ab amore pre¬
sentis scłi loquendo quȩ potest. huma¬
nã animã euellit. Et quia testam̃ti no¬
ui doctores ad hoc usq ꝑducti sunt.
ut occultas quoq allegoriarũ caligi¬
nes. inueteri testam̃to rimarent᷑ re¬
cte subdit᷑. Profunda quoq fluuioꝵ¬
quorum patrũ dicta nuncupantur: Qs
eiũ pensare suffici&. quã uehemens flu¬
uiꝰ dumlegẽ conder& expectore moyse¬
os erupit: quã uehemens fluuiꝰ ex da¬
uid corde deflux̃: qͣnta salomonis ore
atq om̃iũ ꝓpħarũ fluminũ fluenta ma¬
narunt: S horũ fluminũ iudȩa speci¬
em tenuit: dũ litterȩ suꝑficiẽ seruats.
eorũ ꝓfunda nesciuit. Nos uͦ qͥ ueniente
dño in eis int̾na spĩtalia querimꝰ: eorũ
ꝓfunda rimam᷑. Quod ipse dñs facere

Expanded text:
um eris . Vilis quippe Deo est mundus praesens, pretiosa vero ei est anima humana. Qui ergo pretiosum a vili separat, quasi os Domini vocatur, quia per eum Deus verba sua exerit, qui ab amore praesentis saeculi loquendo quae potest, humanam animam evellit. Et quia novi Testamenti doctores ad hoc usque perducti sunt, ut occultas quoque allegoriarum caligines in veteri Testamento rimentur, recte subditquorum Patrum enim pensare sufficiat quam vehemens fluvius, dum legem conderet, ex pectore Moysi erupit quam vehemens fluvius ex David corde defluxit; quanta a Salomonis ore atque omnium prophetarum fluminum fluenta manarunt? Sed horum fluminum Judaea speciem tenuit, dum litterae superficiem servans, eorum profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda rimamur. Quod ipse Dominus facere
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sua uicissim singulis corda manife¬
stat. ex auro dr̃ simili uitro mundo: ut
designetur auro clara. uitro ꝑspicua. S
quamuis in ea scĩ om̃s tanta claritate ful¬
geant. ac tanta ꝑspicuitate tͣnsluceant.
eitam̃ sapientiȩ decuiꝰ imagine habent
omẽ quod sunt. ȩquari ñ possunt. Bene
gͦ dr̃: ñ ad ęquabit᷑ ei aurũ uł uitrũ. Ad
hoc enĩ sc̃i om̃s ad illa gaudia ȩt̃na ꝑueni¬
unt. ut. ẽẽ. dõ similes possint: sic̃ scͥptũ ẽ.
Cum apparuerit. similes ei erimꝰ: qm̃ uide¬
bimus eũ sicuti ẽ. Et tam̃ scriptũ ẽ. Dñe qͥs
similis tibie Et iterũ. Aut qͥs similis erit dõ.
int̾ filios dei: Uñ gͦ similes. & un ñ similes.
nisi q huic sapientiȩ & similes ex̃ adima¬
Aspiciendo quippe et̃nitatẽ dei: fit eis ut
ȩt̾ni sint. Et dumuisionis eiꝰ donũ ꝑci¬
piunt: ex ꝑceptione beatitudinis imitan¬
tur quod uident. Et similes gͦ sunt. qͥa
beati fiunt: & tam̃ creatori similes ñ sunt.

Expanded text:
quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur simili vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro perspicua. Sed quamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ? Et tamen ssimilis tibi ? Et iterum: Aut quis erit similis Deo inter filios Dei? Unde ergo similes, et unde non similes, nisi quia huic sapientiae et similes erunt ad imaAspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas accipimꝰ: qui studuer̃ ad custodiã
nr̃am sc̃ȩ p̾dicationis uoce uigilare: S
cũ redẽptorẽ suũ ȩccła quȩrer&: in ipsis
antiqͥs p̾dicatorib spẽ figere noluit.
quȩ dicit. Paululii cũ ꝑtransis sẽ eos: inue¬
ii quẽ diligit aĩa mea. Illũ qͥppe inue¬
nire ñ poss&: si istos ꝑtransire noluiss&.
In istis se custodib infideles fixerant: qͥ
xp̃m dei filiũ unũ quẽ lib&. eẽ. illorũ cre¬
debant. Uoce igit᷑ ac fide petri inuentos
p ea uasa auri excelsa & eminentia: ꝙ
electi quiq scõrũ uitã & uenerant᷑ ex sul¬
limitate: & tam ñ suscipiunt ad errorẽ.

Expanded text:
duerunt ad custodiam nostram sanctae praedicationis voce vigilare? Sed cum Redemptorem suum Ecclesia quaereret, in ipsis antiquis praedicatoribus spem figere noluit, quae dicit: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Illum quippe invenire non posset si istos pertransire noluisset. In istis se custodibus infideles fixerant, qui Christum Dei Filium unum quemlibet esse illorum credebant. Voce igitur ac fide Petri inventos pro ea vasa auri excelsa et eminentia, quia electi quique sanctorum vitam et venerantur ex subli
Abbreviated transcription (Latin):
pħarũ dñm credit. Ipsam quippe ad seue¬
nisse sapientiam uidens. noluit se in illis
aureis uasis figere: s in eã studuit fide
certissima ꝑtransire. Unde in canticis can¬
ticorũ dicit. Inuener̃ me uigiles: qui custo¬
diunt ciuitatẽ. Nun quẽ dilex̃ aĩa mea ui

Expanded text:
phetarum Dominum credit. Ipsam quippe ad se venisse sapientiam videns, noluit se in illis aureis vasis figere, sed in cam studuit fide certissima pertransire. Unde in Canticis canticorum dicit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima me
Abbreviated transcription (Latin):
scula concludunt᷑. Cun scilicet luto ꝑ passio¬
nẽ mentis inherere ꝓpħa formidabat: cũ di¬
cer&. Cripe me de luto: ut ñ inhȩreã. Qđ
nimirũ habitaculũ corporũ : paulus do¬
mũ terrestrẽ nominat dicens. Scimꝰ qm̃
sit̃restris domꝰ nr̃a huiꝰ habitatioĩs dissolua¬
tur: quod ȩdificationẽ ex deo habemꝰ do

Expanded text:
scula concluduntur, cui scilicet luto per passioscula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnam patriã. illã beatorũ ciuiũ societa¬
tem. quorũ corda sibi inuicẽ & claritate
fulgent & puritate translucent: quã ioħs
in a pocalipsi conspexerat cũdicebat. & e¬
rat structura murieiꝰ ex lapide iaspide.
ipsa uͦ ciuitas aurũ mundũ.simile uitro
mundo: Quia enĩ scĩ om̃s sũma in ea bea¬
titudinis claritate fulgebunt: in stru
sim sibi in alt̾nis cordib pat& : & cũ uniꝰ¬
cuiꝰq uultꝰ attendit᷑. simul & conscientia
penetratur: hoc ipsũ aurũ uitro mundo¬
simile. ẽẽ. memorat᷑. Ibi quippe uniꝰcuiꝰq
mentẽ. ab alteriꝰ oculis meubrorũ corpu¬
lentia ñ abscondit. s patebit amimus. pate¬
bit corporalib oculis ipsa etiã corporis ar¬
monia. Sicq unusqͥsq tunc erit conspica¬
bilis alteri: sic̃ nc̃. ẽẽ. ñ potest conspicabi
uita sumꝰ. quia ab alt̾o in alterũ uideri ñ
possunt: ñ intra uitrea. s intra lutea ua¬

Expanded text:
supernam patriam, illam beatorum civium societasupernam patriam, illam beatorum civium societatem, quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritate translucent? Quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civitas aurum mundum, simile vitro mundo . Quia enim omnes sancti summa in ea beatitudine claritate fulgebunt, in strucsim sibi in alterius cordibus patet, et cum uniuscujusque vultus attenditur, simul et conscientia penetratur; hoc ipsum aurum simile esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis, membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc esse non potest conspicabilvita sumus, quia ab altero in alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea va
Abbreviated transcription (Latin):
te quenquã similem ñ ht̃. Unde ad huc sub¬
ditur. Non adȩquabit᷑ ei aurũ uł uitrũ.
Quis hoc sanũ sapiens. iuxta litterã senti¬
re dignetur: Uitrũ qͥppe ut suꝑiꝰ diximꝰ:
auro longe.ẽ. uilius. Et pꝰquã dictũ ẽ. qd̾
aurum huic sapientiȩ ñ ȩquat᷑. ad huc
quasi crescendo subiungit᷑. quod ei quoq
nec uitrũ possit ȩquari. S ipsa nos litt̾a
ab historico intellectu deficiens. ad indagan¬
dũ allegoriȩ mysteriũ mittit. Auri nanq
metallũ. nouimus potiori metallis om̃ib¬
claritate fulgere. Uitri uͦ natura.ẽ: ut ex¬
trinsecus uisum. pura intͥnsecꝰ. ꝑ spicuita¬
te ꝑluceat. In alio metallo quicquid in tͥnse¬
cus continetur. abscondit᷑. in uitro uͦ qͥli¬
b& liquor qualis continet᷑ interiꝰ. talis ex¬
teriꝰ demonstrat᷑: atq ut ita dixerim oĩs
liquor in uitreo uasculo clausus pato&e. Qͥd
gͦ aliud in auro uel uitro accipimꝰ. nisi illã

Expanded text:
te quemquam similem non habet. Unde et adhuc subte quemquam similem non habet. Unde et adhuc subditur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Quis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est vilius; et postquam dictum est quod aurum huic sapientiae non adaequatur, adhuc quasi crescendo subjungitur quod ei quoque nec vitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namque metallum noclaritate fulgere. Vitri vero natura est, ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate perluceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur, absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur, atque, ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam
Abbreviated transcription (Latin):
quod quȩdã t̾rena agerent: ñ immerito
ꝑsardonicũ lapidẽ. qui ut p̃diximꝰ t̾rȩ ru¬
brȩ ten& speciẽ designant᷑. ꝑsaphirũ uͦ
quia ȩtherei ẽ. coloris. testam̃ti noui con¬
grue predicatores accipimꝰ: qui carnalis
ppaginis desideria pꝰ ponentes. cȩlestia so¬
la sectati sunt. Unde & ꝓpħa conspiciens
cuncta carnis desideria scõs apłos sp̃itali
ardore transcendere: admiratꝰ ait. Qͥ ft̃
qui ut nubes uolante Acsi aꝑte
dicat. Nos ꝑ trã gradim᷑. qui ad.¬
huc coniugiis implicamur:
& ꝓpagandȩ soboli. oꝑa carnis
impendimus. Isti uͦ int̾rã ñ am¬
bulant. s ut nubes uolant: qͥ
dum cȩlestia appetunt. de t̾renis
desideriis nichil tangunt. Ait gͦ. quia dei
sapientia sardonico uł saphiro lapidi
ñ confertͣ: ac si patent̾ insinu& dicens.
Ei qui hõ int̾ homines cernit᷑. nec inanti¬
quis quis quã. nec in nouis patrib ȩquat᷑.
quia ex deitate hab&. quod in humanita¬

Expanded text:
 immerito per sardonychum lapidem, qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum vero, qui aetherei est coloris, testamenti novi congrue praedicatores accepimus, qui carnalis propaginis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Unde et propheta, conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sanon confertur. Ac si aperte insinuet, dicens: Ei qui homo inter homines cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur; quia ex Deitate habet, quod in humanita
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enĩ inscĩs p̃dicatorib & ñ ex iudea
ꝓgenitis. ꝑ cunctã ȩccłam toto orbe dif¬
fusã. fluenta cȩlestiũ mandatorũ. ub̃¬
tim manant ore gentiliũ. Quia enĩ in
petris riuos aꝑuit: ex duris quoq cor
dib fluuius sc̃ȩ predicationis emanauit.
dum magnoꝑe. ẽ: quia tanto unaquȩq
anima fit p̃ciosior ante ocłos dei: qͣnto
p̃amore ueritatis despectior fuerit añ
oculos suos. Hinc ad saul dr̃. Nonne cũ
paruulus. eẽs in oculis tuis. caput te con¬
stitui in tribubus isrł: Acsi aꝑte dice

Expanded text:
 non ex Judaea progenitis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum ubertim manant ore gentilium. Quia enim in petris rivos aperuit, ex duris quoque dibus fluvius sanctae praedicationis emanavit.dum magnopere est quia tanto unaquaeque anima pretiosior est ante oculos Dei, quanto prae amore veritatis despectior fuerit ante oculos suos. Hinc ad Saul dicitur: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel? Ac si aperte dice