comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posteri. qui ꝓpt̾ hoc credant. ñ sꝑando
qd̾ ñ uident. s amando quod uroent: quȩ
fioes. ẽ. eneruis & debilis. nec fides om̃mno
dicenta: quandoquidẽ fides ita defini¬
ta ẽ. Fides. ẽ. sꝑantiũ substantia: conuinc¬
tio rerum quȩ ñ uidentur. Unde etiã
meadẽ ubi  scriptũ. ẽ. ad hebreos epła.

Expanded text:
posteri qui propter hoc credant, non sperando posteri qui propter hoc credant, non sperando quod non vident, sed amando quod vident. Quae fides est enervis et debilis, nec fides omnino dicenda, quandoquidem fides ita definita est: Fides est sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur. Unde etiam in eadem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Poterat etiã hoc donare credentib
ut nec istuis exꝑirentur corporis mortem.
S si hoc fecissa carni. quȩdã felicitas ad¬
deretur: minuera᷑ autẽ fides fortitudo.
Sic eñi homines mortẽ istam timent: ut
ñ ob aliud felices dicerent xpĩanos. nisi
quod mor om̃ino ñ possent. Ac ꝑ hoc.
nemo ꝑpt̃ illam uitam quȩ pꝰ istam mortẽ
beata futura. ẽ. ꝑ uircutẽ etiã contẽpnen¬
dȩ ipsius mortis ad xp̃ gr̃am festinaret:
S ꝓpt̾ remouentam mortis molestiã. de¬
p̃stitit: plus fidelib suis sine dubitatione
donauit. Iuto eñĩ magnũ erat uidendo¬
ñ mori eos qui credent. Credẽs cm̃ meritulꝰ¬
rum quanto. ẽ. mauis. quanto fortuis.
quanto laudabilius ita credẽ: ut se sꝑ&
moriturus sine fine uicturũ: Deniq hoc
quib dã in fine largietur. ut mortẽ istã
repentina cõmutatione ñ sentiant. S. si.
mulresurgentib rapiantur in nubibus
uant. Et recte illis. quia ñ erunt iam non¬

Expanded text:
rat autem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem: sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. Sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori omnino non possent. Ac per hoc nemo propter illam vitam, quae post istam mortem beata futura est, per virtutem etiam contemnendae ipsius mortis ad Christi gratiam festinaret; sed propter removendam mortis molestiam degratiae praestitit, plus fidelibus suis sine dubitatione donavit. Quid enim magnum erat, videndo non mori eos qui crederent, credere se non moriturum? Quanto est majus, quanto fortius, quanto laudabilius, ita credere, ut se speret moriturus sine fine victurum? Denique hoc quibusdam in fine largietur, ut mortem istam repentina commutatione non sentiant, sed simul cum resurgentibus rapiantur in nubibus vivant . Et recte illis, quia non erunt jam
Abbreviated transcription (Latin):
scđm to dictũ.ẽ. quod factus. ẽ. homo. nots
scđm to quod. ẽ. ds̃. Sic gͦ in homine appa¬
ũrens. in quo ꝑ passionẽ mortis minoratus :
modico minus ab angłis. uiuos ⁊ mortuos
uidicabit: quando dicturus. ẽ. uenite bene¬
dic patris me ꝑcipite regnum. Qui eñĩ¬

Expanded text:
quod factus est homo, non secundum id quod est Deus. Sic ergo in homine apparens, in quo per passionem mortis minoratus est modico minus ab Angelis, vivos et mortuos judicabit, quando dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ambulant semitas maris. Uidetur eñi re¬
lictis cȩlestib uirtutib & potestatib & om̃i¬
b exercitib anglorũ. relictis etiã ipsis ho¬
minib tantũ ei peccora subiecisse: niss oues
& boues intelligamus animas scãs. Uel
innocentiȩ fructũ dantes. uel etiã oꝑan¬
tes ut terra fructificae. Idest ut terrens
homines ao sp̃ĩtalẽ ub̃tatẽ regenerentur.
Has gͦ animas sc̃as ñ hominũ tantũ si
etiã om̃iũ angłoꝵ oport& acciꝑe: si uo¬
lumus hic intelligere om̃ia. et̃. subiecđa

Expanded text:
s maris. Videtur enim relictis coelestibus Virtutibus et Potestatibus et omnibus exercitibus Angelorum, relictis etiam ipsis hominibus, tantum ei pecora subjecisse; nisi oves et boves intelligamus animas sanctas, vel innocentiae fructum dantes, vel etiam operantes ut terra fructificet, id est, ut terreni homines ad spiritualem ubertatem regenerentur. Has ergo animas sanctas, non hominum tantum, sed etiam omnium Angelorum oportet accipere, si volumus hinc intellige
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ipsũ. Non enĩ ht̃ maiorẽ. ꝑ quẽ iu¬
ite. ł se ipsum confirmat ꝓmissa sua
ꝑ se ipsum confirmat minas suas. Nemo
dicat incorde suo. ucrũ. ẽ. quod p̃mittit:
falsũ. ẽ. quod minatur. Sicut uerũ est
quod ꝓmitat: sic certũ. ẽ. quod minat᷑.
ipsus: & tam̃ oportet aliquos intrare in
requiẽ ipsius. Non enĩ null clabit᷑ requies
ipsius: illis rȩꝓbatis. nos intrabimus: quia
& si aliqui ex ramis fracti sunt ꝓpt̾ dissimi¬
litudinẽ & infidelitatẽ: nos ꝑpt̾ fidẽ &
humilitatẽ inseremur. Nos gͦ intremus
in requiẽ euis. Unde autẽ intrarunt illi
qui intrauerunt: illi qui elect sunt qui ñ
corde obdurato restiterunt: quia uerũ est
quod ñ reppulit dñs plebẽ suam. Et eñi

Expanded text:
etipsum: non enim habet majorem per quem juret . Per semetipsum confirmat promissa sua, per semetipsum confirmat minas suas. Nemo dicat in corde suo: Verum est quod promittit; falsum est quod minatur. Sicut verum est quod promittit, sic certum est quod minatur. ipsius: et tamen oportet aliquos intrare in requiem ipsius; non enim nulli dabitur requies ipsius. Illis ergo reprobatis, nos intrabimus: quia etsi aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et humilitatem inseremur . Nos ergo intremus in requiem ejus. Unde autem intrarunt illi qui intrarunt, illi qui electi sunt, qui non corde obdurato restiterunt? Quia verum est quod «non repellet Dominus plebem suam.» I
Abbreviated transcription (Latin):
mus dñs dixit: ꝓpłra ñ subtrahimus: sed
quis ꝑ eum dixit aomonemus. & illa quiõe
scriptura sepe asserit angłm. eẽ. dñi: quo
ipsũ ꝑ se ipsũ filium de uolunt intellig.
quia ꝓꝓt̾ annuntiationẽ pat̾ne ac sue uo¬
luntatis a ꝓpħa dictus. ẽ. angls: ꝓptẽa exͥ.¬

Expanded text:
mus, Dominus dixit, prophetam non subtrahimus, sed mus, Dominus dixit, prophetam non subtrahimus, sed quis per eum dixerit admonemus. Et illa quidem Scriptura saepe aperit angelum esse Dominum, quo ipsum per se ipsum Filium Dei volunt intelligi, quia propter annuntiationem paternae ac suae voluntatis a p
Abbreviated transcription (Latin):
Denoe qui tunc ꝑ angłos. nunc autẽ per
filium sermo factus. ẽ. consequent̃ aꝑteq
demonstrans P pt̃ea inquit abuntantius
oportae attentere nos ea quȩ audiuimnus.
ne forte defluamus. Si enĩ inquit qui ꝑ¬
angł̃os dictus. ẽ. sermo factus. ẽ. firmus. &
om̃is p̃uaricatio & Iobȩdientia uistã accep̃
mercedis retributionẽ : quomͦ nos effugi¬
tmus. tantã negligentes salutẽ: Et qua¬
si quereres quã salutẽ: ut ostenderoe se
de nouo testam̃to iã dicere. to.ẽ. sermone.
tur ꝑ dñm: ab his qui audierunt. in nos
confirmata. ẽ. Contestante d̃o signis et
ostentis &e uariis uirtutib & sp̃s scĩ diui
ait aliquis. Cur gͦ scriptũ. ẽ. dixit dñs
eomoy seice ñ pot̾tus dixit angł̃s ao
moysenꝰ. Quia cũ uerba uidicis p̃co ꝓnuts¬
tiat: ñ scribitur ingestis. ille p̃co dixit:
s ille utoex. Sic etiam loquente ꝓpħa scõ.
ce s cdicamus ꝓpħa dixit: nichil aliua quã
dñm dixisse intelligi uolumus. Et s dica¬

Expanded text:
Deinde quia tunc per Angelos, nunc autem per Filium sermo factus est, consequenter aperteque demonstrans: Propterea, inquit, abundantius oportet attendere nos ea quae audivimus, ne forte defluamus: si enim qui per Angelos dictus est, sermo factus est firmus, et omnis praevaricatio et inobedientia justam accepit mercedis retributionem; quomodo nos effugiemus, tantam negligentes salutem? Et quasi quaereres quam salutem, ut ostenderet se de Novo Testamento jam dicere, id est, sermone qtur per Dominum, ab iis qui audierunt, in nos confirmata est, contestante Deo signis et portentis, ait aliquis, cur ergo scriptum est, Dixit Dominus ad Moysen; et non potius, Dixit Angelus ad Moysen? Quia cum verba judicis praeco pronuntiat, non scribitur in gestis, Ille praeco dixit; sed, Ille judex: sic etiam loquente propheta sancto, etsi dicamus, Propheta dixit, nihil aliud quam Dominum dixisse intelligi volumus. Et si dica
Abbreviated transcription (Latin):
S diligeretis me. gaudẽtis utiq quia
uado ad patrẽ. quia pat̾ maior me. ẽ: ñ
carni suȩ solum s etiam menti quã gere¬
bat humane. dm̃ patrẽ utiq p̃ferebat. Quȩ
tota sine dubio forma agnoscitur serui:
quia tota seruit creatura creators. Qd̾¬

Expanded text:
iligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est ; non carni suae solum, sed etiam menti, quam gerebat, humanae Deum Patrem utique praeferebat: quae tota sine dubio forma agnoscitur servi, quoniam tota servit creatura Creatori.
Abbreviated transcription (Latin):
homo: quãuis ñ om̃is homo filius hominis
possit intelligi: Atam quippe homo. s
nẽ terrens hominis qui ñ. ẽ. filius hominis.
hominũ nomine significent᷑ : qui autem
portant imaginẽ cȩlestis hominis. filii
hominum potius appellentur. Ille enĩ uetꝰ¬
loce terrenus. ẽ.: filius autẽ hominis geftis
Et ille longe se uinctus adeo. hic alten
p̃sens dõ: ce ꝓptẽa illuis memor . ẽ. tanqu
in longniquo positi: hunc uͦ uisitat. quẽ
p̃sens illustrat uultu suo. Filiris gͥ homins
primus iusitatis. ẽ. in ipso homine dũico.
nato ex uirgine maria: de quo ꝓpt̾ ipsam
infirmitatẽ carnis qu̾ã sapientia dĩ gestare
dignata. ẽ. & passionis humilitatẽ. recte
ar̃. Minuist eum paulominus ab angl̃is
S addit de illa clarificatione. qua resir.

Expanded text:
homo, quamvis non omnis homo filius hominis possit intelligi: Adam quippe homo, sed nem terreni hominis, qui non est filius hominis, hominum nomine significentur; qui autem portant imaginem coelestis hominis , filii hominum potius appellentur. Ille enim etloco terrenus dicitur, filius autem hominis caelestis. Et ille longe 43 sejunctus a Deo, hic autem praesens Deo, et propterea illius memor est, tanquam in longinquo positi: hunc vere visitat, quem praesens illustrat vultu suo. Longe esprimo visitatus est in ipso homine Dominico, nato ex Maria virgine. De quo propter ipsam infirmitatem carnis, quam Sapientia Dei gestare dignata est, et passionis humilitatem recte dicitur: Minuisti eum paulo minus ab Angelis. Sed additur illa c
Abbreviated transcription (Latin):
meis: in medio ȩccłiȩ lautabo te. F R̾s
illi sunt. de quib in eugłio ait. Uade &
dic fr̃ib meis. Eccłia illa . ẽ: qua dixit
unicã suam. Hȩc. ẽ. unica catholica. quȩ
toto orbe copiosa diffunditur: quȩ usq
ad ultimas gentes crescendo porrigitur.
Unde in eugłio dicit. Et p̃dicabitur hoc
eugłiũ in unuierso orbe intestimonium
om̃ib gentib et tunc ueniet finis. Harra¬
rabo nom̃ tuũ humilib & se inuicẽ dili¬
gentib. sicut a me dilecti sunt. fr̃ib meis.
Inmedio eccłiȩ laudabo te. In medio ȩccłȩ
gaudens p̃dicabo te. Et iterũ. Ecce ego¬

Expanded text:
meis; in medio ecclesiae cantabo te. fratres illi sunt, de quibus in euangelio ait: Vade et dic fratribus meis. ecclesia illa est, quam modo dixit unicam suam; haec est unica catholica, quae toto orbe copiosa diffunditur, quae usque ad ultimas gentes crescendo porrigitur, unde in euangelio dicit: Et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. rabo nomen tuum humilibus, et se invicem diligentibus sicut a me dilecti sunt fratribus meis. In medio Ecclesiae cantabo te: in medio Ecclesiae gaudens praedicabo te. 24. vers. 24.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusquã oculis apparuisse mortaliũ. in cors¬
sequentib dicit. quod moẏs angłs appa¬
ruerit. Fugit inquit moyses inuerbo isto:
& factus . ẽ. inquilinus interra madian.
ub genuit filios duos: & complecis illic¬
annis qtadraginta. apparuit illic inide¬
serto montis sina angłs dñ. inflãma ig¬
nis in rabo. Moyses autẽ uitens: mir̾a¬
batur uisum. Qui cũ accełe consid̾are:
facta. ẽ. uox dñ dicens. Ego sũ ds pacrũ
tuerũ: ds abraam & ds̃ ysaae. et ds̃ ia

Expanded text:
cujusquam oculis apparuisse mortalium, in consequentibus dicit, quod Moysi angelus apparuerit. Fugit, inquit, Moyses in verbo isto, et factus est inquilinus in terra Madian, ubi genuit filios duos. Et completis illic quadraginta annis, apparuit illi in deserto montis Sina angelus Domini in flamma ignis in rubo. Moyses autem videns, mirabatur visum. Qui cum accederet considerare, facta est vox Domini dicens: Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abr
Abbreviated transcription (Latin):
uideri dm̃ ꝑ subiectam creaturã: in tantã
blasphemiam decidist. ut unigenitũ des
filiũ ꝑ hoc ipsum quod d̾s. ẽ. mutabilem
diceres: quando quiõẽ sol patri putast
.ẽẽ. tribuendũ quod scriptũ. eẽ. dixisti.
Ego sum qu sum: o ñ mnutatus. Quas
bilit̾ apparurit: uł ille quod constat natus
ex femina. uł iste in specie columbe aut¬
in igneis linguis sehumanis aspectib mon¬
d̾̃s. ego sum qui suma ñ sũ mutatus. uel
qd̾ scriptũ magis inuenitur. Ego enim
unus hoc dixit. qũoo .ẽ. ipsa truatas:
psalmũ attende ub legicur. Tu in princi¬
pio dñe terram fundast: & oꝑa manuũ
tuarũ sunt cel. Ips ꝑibunt tu autem

Expanded text:
videri Deum per subjectam creaturam, in tantam videri Deum per subjectam creaturam, in tantam blasphemiam decidisti, ut unigenitum Dei Filium per hoc ipsum quod Deus est mutabilem diceres: quandoquidem soli Patri putasti esse tribuendum quod scriptum esse dixisti, Ego sum qui sum, et non sum mutatus; quasi biliter apparuit, vel ille quod constat natus ex femina, vel iste in specie columbae aut igneis linguis se humanis aspectibus monDeus, Ego sum qui sum, et non sum mutatus, vel quod scriptum magis invenitur, Ego enim unus hoc dixit, quod est ipsa Trinitas; Psalmum attende ubi legitur: Tu in principio, Domine, terram fundasti, et opera manuum tuarum sunt coeli: ipsi peribunt; tu autem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ꝵ : si tam̃ ab illo qui erat & ante nos
et mana pꝰ nos: A quo sumus quod stimꝰ:
Ad quẽ ueniemus cũ fucrimus: Mutantẽ¬
s manentẽ. Ergo sꝑemus uenturos nos ad
hos annos stantes: in quib ñ circuitu solis
ꝑagunt᷑ dies si mance: quod. ẽ. sicuti est:
& mutabuntur: tu autẽ idẽ ipse es. &
anni tu ñ deficient. Ecce id ipsũ cusꝰ
anni ñ deficient. Fñs: nonne anninr̃i
cotidie deficiunt. nec stant om̃ino. Hã
et qui uenerunt iam ñ sunt: Et qui fut᷑i
sunt. ĩ roũ sunt. Lam illi defecerunt: &
ill defecturi uenturi sunt. In hoc gͦ ipso
ẽ. Preteritȩ hore transierunt. Futurȩ
ñdu uenerunt: & cũ uenerint & ipse
tranfibunt. deficiunt. Qui sunt anni
qui ñ deficiunt. nisi qu stant. Si gͦibi
ipse unus annus qui stat unus dies
quia ipse unus dies nec ortum
ht̃ nec occasum: nec inchoat᷑
ab esterno. nec excluditur
a crastino. S stat semꝑ ille dies: & quod
uis uocas illũ diẽ. Si uis ann sunt: si uis

Expanded text:
rum, sed tamen ab illo qui erat et ante nos, et manet post nos; a quo sumus quod sumus, ad quem veniemus cum fuerimus mutats ostendit. Ergo speremus venturos nos ad hos annos stantes, in quibus non circuitu solis peraguntur dies, sed manet quod est sicuti est, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Ecce «idipsum,» cujus «anni non deficient.» Fratres, nonne anni nostri quotidie deficiunt, nec stant omnino? Nam et qui venerunt, jam non sunt; et qui futuri sunt, nondum sunt: jam illi defecerunt, et illi defecturi venturi sunt. In hoc ergo ipso est. Praeteritae horae transierunt, futurae nondum venerunt; et cum venerint, et ipsae transibunt et deficient. Qui sunt anni qui non deficiunt, nisi qui stant? Si ergo ibi est, et ipse unus annus qui stat unus dies est; quia ipse unus dies nec ortum habet nec occasum, nec inchoatur ab hesterno, nec excluditur a crastino, sed stat semper ille dies: et quod vis vocas illum diem; si vis, anni sunt; si vis,
Abbreviated transcription (Latin):
tuarum. Quandoqutoẽ &e angł oꝑa ina¬
nuum sunt dĩ: & iam suꝑ angłos constitutũ
accipimus unigenitũ filiũ: Quẽ minoratũ
paulominus ab angłis ꝑ humilitatẽ carnalis
generationis atq passionis. audimus & cre
Nichil excipit: cũ dicit om̃ia. Et ne aliter
liceret intelligi: sic apłs credi uib& cũ dicit
Excepto eo qui es subiecit om̃ia. Et ita¬

Expanded text:
tuarum. Quandoquidem et Angeli sunt opera manuum Dei, etiam super Angelos constitutum accipimus unigenitum Filium, quem minutum paulo minus ab Angelis per humilitatem carnalis generationis atque passionis audimus et credNihil excipit, cum dicit omnia. Et ne aliter liceret intelligi, sic Apostolus credi jubet, cum dicit, excepto eo qui ei subjecit omnia ; et
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Ora corũ euro entissimo atq grauissimo
alio docum̃to opilare: ub ñ angis singła¬
rit̾. nec uiri pluralit̾. s om̃i angłi dicunt᷑.
ꝑ quosñ sermo quilibae factus. ẽ. s ipsa data
manifestissime ostenditur. quã certe nullꝰ
fidelium dubitat dñm dedisse moysi. ad
subiugandũ ppłm isrł: S tam̃ ꝑ angłos da¬
tam: ita stephs loquitur. Dura ceruice in¬
quit & ñ circũciso corde & aurib uos sẽꝑ¬
eos qui p̃nuntiabant de aduentu uists. cuiꝰ¬
uos nunc ꝓoitores &e int̾fectores fuistis. qui
accepistis legem in edictis angłoꝵ. nec custo¬
distis: quid hoc eutdentus: quio tanta
auctoritate robustuis : in edictis quidẽ an¬
głoꝵ: lex ill ppło data. ẽ. Si dñi iħu xp̃s

Expanded text:
mus ora eorum evidentissimo atque gravissimo alio documento oppilare, ubi non angelus singulariter, nec viri pluraliter, sed omnino Angeli dicuntur, per quos sermo non quilibet factus, sed lex ipsa data manifestissime ostenditur, quam certe nullus fidelium dubitat Deum dedisse Moysi ad subjugandum populum Israel, sed tamen per Angelos datam? Ita Stephanus loquitur: Dura cervice, inquit, et non circumcisi corde et auribus, vos seeos qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus nunc vos proditores et interfectores fuistis, qui accepistis legem in edictis Angelorum, nec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem Angelorum lex illi populo data est: sed Domini Jes
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ante p̃mintiauit. & quod futu¬
rum erat. tanquã factũ. eẽt exp̃ssit :
Dictũ ẽ. gͦ inꝑpħia rerũ futurarũ tanꝗͣ
locutione rerum p̃t̾ctarũ: unxit te d̃s
ds tius oleo exultationis p̃participib
tuis. Participes enis significans qui fu¬
turi fuerant seru eius: so̾cii eius. amici
euis. fr̃s eiis. membra eiꝰ. Predictũ.ẽ.
gͥ quod futurũ erat. ut ungeret ds̃. xp̃i
hominẽ xp̃m: ni tam̃ sic factus. ẽ.
homo. ut maneret d̃s. Ungueret autẽ.
ñ uisibil & corporali oleo. s spũ sc̃o. Qu̾e
scriptura nomine oles exultationis fi¬
gurata ut solet locutione significat.
Dicit autẽ unxit᷑ ñ dixit. uncturus
.ẽ: quia in p̃destinatione iã factũ erat.
Quod beatus petrus in apłoꝵ actibus
dixit. Hunc iħm a nazareth: quẽ

Expanded text:
 quod futurum fuerat, tanquam jam factum esset expressit? Dictum est ergo in prophetia rerum futurarum, tanquam locutione rerum praeteritarum, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis: participes ejus significans, qui futuri fuerant servi ejus, socii ejus, amici ejus, fratres ejus, membra ejus. Praedictum est ergo quod futurum erat, ut ungeret Deus Christi hominem Christum: qui tamen sic factus est homo, ut maneret Deus. Ungeret autem, non visibili et corporali oleo, sed Spiritu sancto, quem Scriptura nomine olei exsultationis, figurata, ut solet, locutione significat. Dixit autem, Unxit; est, quia in praedestinatione jam factum erat quod beatus Petrus in apostolorum Actibus dixit: Hunc Jesum a Nazareth quem
Abbreviated transcription (Latin):
renouatur deͣ diẽ. Ergo ipsi ꝑibunt
s. scđ̃m corpus: Ttiautẽ ꝑ manes. Si gͦ
scãm corpus ꝑibunt: ub ẽ. restirreccio
carnis: Ub exẽplũ mẽbrorũ. quod p̃¬
cessit incapite: Ub: Uis autoire: Mu¬
tabitur: ñ tale erit quale fuit. Audi
apłm dicentẽ. Et mortu resurgent in¬
corrupt: & nos immutabimur. Quo¬
mͦ iminutabimur. Seminatur coapus
animale. surgae ompis spiritale. Ergo
seminatur mortale: surgae immortale.:
Seminatur corruptibile: resurgae
incorruptibile. Mutationẽ
itaq expectamus: ita ꝑibt̃
cel: & immutabunt᷑ cęli.
S fortasse scõꝵ corpora. ñ recte dicunt᷑
çel si ñ portant dm̃. ñ sunt celi. Et untoe
inquit michi ꝓbas: quia portant dm̃.
Usq ad eo ne exctoit tib: glorificate
& portate dm̃ incorpore ur̃o: Ergo ta¬
ut mutentur. An ñ hoc dixit psalmus :
Lege &e sequentia. Et om̃ia sicut uesti¬
m̃tu ueterascent. Et sicite oꝑtoriũ muta¬
Beos & mittabuntur. Tu autẽ toẽ es ce

Expanded text:
. Ergo ipsi peribunt, sed secundum corpus: «Tu autem permanes.» Si ergo secundum corpus peribunt, ubi ergo resurrectio carnis? ubi exemplum membrorum quod praecessit in capite? ubi? Vis audire? Mutabitur; non tale erit quale fuit. Audi Apostolum dicentem: «Et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur.» Quomodo immutabimur? «Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale» . Ergo seminatur mortale, resurget immortale; seminatur corruptibile, resurget incorruptibile. Mutationem itaque exspectamus: ita peribunt coeli, et immutabuntur coeli. Sed fortasse sanctorum corpora non recte dicuntur coeli? Si non portant Deum, non sint coeli. Et unde, inquit, mihi probas quia portant Deum? Usque adeone excidit tibi, «Glorificate et portate Deum in corpore vestro» ? Ergo taut mutentur. An non hoc dicit Psalmus? Lege sequentia: «Et omnes sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis eos, et mutabuntur; tu autem idem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tura testatua. Quis uͦ ñ intelligat. ub
dr̃. cel mutabunt᷑. tu autẽ idẽ ipse es.¬
ann nichil dic aliud. nis tu ñ mutaris:
Acꝑ hoc eciam dõ filio conuenit dicere.
tri assignast. ut insua substantia credet᷑
ẽẽ. mutabilis filius: Tanquã ita susce¬
ꝑit hominẽ. ut in hominẽ uerteret᷑: hanc
tantã blasplremiam ñ emendabis. nis cre¬
didis in assũptione hominis accessisse filie
quot ñ erat. ñ autẽ decessisse ust defaise
qd̾ erat. Ad quẽ autẽ angłorũ dix̃ ali

Expanded text:
 non intelligat, ubi dicitur, Coeli mutabuntur; tu autem idem ipse es; nihil dici aliud, nisi, Tu non mutaris? Ac per hoc etiam Deo Filio convenit dicere, tri assignasti, ut in sua substantia crederetur esse mutabilis Filius; tanquam ita susceperit hominem, ut in hominem verteretur. Hanc tantam blasphemiam non emendabis, nisi credideris, in assumptione hominis accessisse Filio quod non erat, non autem recessisse vel defecisse q
Abbreviated transcription (Latin):
stantia uel s melus dic potest. eẽntia dei.
ubi ꝓ nr̃omodulo ex quantulacũq parti¬
cula. intelligimus patrẽ & filtum et sp̃m
sc̃m: quandoquidẽ nullomͦ mutabilis. ẽ. nul¬
lomodo potest ipsa ꝑ sema ipsam. ẽẽ. uisi¬
bilis. P inde illa om̃ia quę patrib uisast̃
cũ dĩ illis scdm suam dispensationẽ tempo¬
rib congruã p̃sentaretur: ꝑ creaturã fac.¬
ta cẽ. manifestũ est. Et si nos latoe
quomͦ ea ministris angłis fecerit: ꝑ angł̃os
tam̃. ẽẽ. facta ñ ex nr̃o sensu dicimus. ne
cuiquã uideamur plus saꝑe quã oportor
saꝑe: s sapimus ad tẽꝑantiã. sicut d̃i nobis
partitus. ẽ. mensuram fides: & credimus ꝓpt̃
quod ce loquimur. Excat eñi auctoritas
scãrũ scripturarũ. unde mens nr̃a deuiare
ñ deba: ne relicto soltoam̃to diuini elo¬
qui ꝑ suspicionum suarũ abruta p̃cipiã
ab nec sensus corporis regit. nec ꝑspicua ratio
astatis eluc&. Aꝑtissime quippe scriptũ ÷¬

Expanded text:
stantia, vel, si melius dicitur, essentia Dei, ubi pro modulo nostro ex quantulacumque particulaintelligimus Patrem et Filium et Spiritum sanctum, quandoquidem nulio modo mutabilis est, nullo modo potest ipsa per semetipsam esse visibilis. 22. Proinde illa omnia quae Patribus visa sunt, cum Deus illis secundum suam dispensationem temporibus congruam praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Et si nos latet quomodo ea ministris Angelis fecerit, per Angelos tamen esse facta, non ex nostro sensu dicimus, ne cuiquam videamur plus sapere; sed sapimus ad temperantiam, sicut Deus nobis partitus est mensuram fidei , et credimus, propter quod et loquimur . Exstat enim auctoritas divinarum Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corporis regit, nec perspicua ratio veritatis elucet. Apertissime quippe scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
occupauit. Ac sic utiq gl ꝑierunt : Ppin¬
qu terris cęl. scđm quos dicuntur aues
ftmam̃to. S utrũ & ipsi ꝑiturs sint igni.
in hi sol cel qui eciã diliuio ꝑierunt. Di¬
saptatio. ẽ. aliquanto scrupulosior urter
doctos nec facile. maxime in angustia
tenporis explicari pocest. Dimittamꝰ gͦ
am ut clifferamus: nouerimus tam̃ ꝑi¬
rt ista. dnm manere. Et si manent
quedam cũ cdo. quȩ facca sunt a dõ. ñ
manent in se s indõ. ñ retedendo a deo.
Ergo erunt cũ illo angłi: etiã munoo
igne flagrante. Et eritꝰ incendiũ muti¬
Mͦ. ñ incenoens scõs dĩ. quoo fuit caminus
regis trib pueris: hoc erit ardens munoͦ
ñistis intrinitate signatis. Forte hic eciã
celos ñ importune intelliginus ipsos iu¬
stos scõs de: in quib manens ds̃. in to¬
mut p̃ceptis: coruscauit miraculis: imbri¬
ficauit terrã sapientia sua ueritatis. Cęl
eñi eñ enarrauerunt głam d̃ĩ s nũguto

Expanded text:
occupavit. » Ac sic utique coeli perierunt propinqui terris, secundum quod dicuntur aves to: sed utrum et ipsi perituri sint igne, an hi soli coeli qui etiam diluvio perierunt, disceptatio est aliquanto scrupulosior inter doctos, nec facile, maxime in angustia temporis, explicari potest. Dimittamus ergo eam vel differamus; noverimus tamen perire ista, Deum manere. Et si manent quaedam cum Deo, quae facta sunt a Deo, non manent in se, sed in Deo, non recedendo a Deo.Erunt ergo cum illo Angeli, etiam mundo igne flagrante; et erit incendium mundi, non incendens sanctos Dei: quod fuit caminus regis tribus pueris , hoc erit ardens mundus justis in Trinitate signatis. 14. Forte hic coelos etiam non importune intelligimus ipsos justos, sanctos Dei, in quibus manens Deus intonuit praeceptis, coruscavit miraculis, imbrificavit terram sapientia veritatis; coeli enim enarraverunt gloriam Dei . Sed numquid
Abbreviated transcription (Latin):
sede adextris meis. Et atdidit. Donec
ponam inimicos tuos scabellũ pedũ tuoꝵ.
Quere gͦ quẽ locũ habeas sub pedibus
dñi tui. Nam necesse. ẽ. ut habeas gͣrãe
aut pene. Sedet gͦ ad dexterã des. donec
ponantur inimic eis sub pedib eius.

Expanded text:
«Sede a dextris meis;» et addidit, «donec ponam inimicos tuos scabeilum pedum tuorum,» Quaere ergo quem locum habeas sub pedibus Domini Dei tui; nam necesse est ut habeas, aut gratiae, aut poenae. Sedet ergo ad dexteram Dei, donec ponantur inimici ejus sub pedib
Abbreviated transcription (Latin):
unctus. Ille singłarit̃ unctus. p̃cipue
unctus: unde om̃s xp̃ian unguntur.
Ille p̃cipue quomodo inpsalmo diẽ
audi ꝓpt̃ẽa iuixit te dĩ tuus oleo exul¬
tationis p̃participib tus. Participes
Dicis &e aute incarnationẽ xp̃ patr̃e dic¬
tũ. ẽẽ. dm̃ euis: quia scriptũ. ẽ. Unrit
te dĩ ds̃ tuus. Longe antequã xp̃c
uenisset incarne: itane ñ intelligis.
in ꝓpłia. eẽ. p̃dietũ. tanquã fuerit fac¬
tũ quod erat futurũ : Anñ sic in ꝓpħia¬

Expanded text:
go Christus, unctus. Ille singulariter unctus, praecipue unctus; unde omnes Christiani unguntur, ille praecipue. Quomodo in Psalmo dicit, audi: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis, prae participibus tuis . Participes dicis, et ante incarnationem Christi, Patrem dictum esse Deum ejus, quoniam scriptum est, Unxit te, Deus, Deus tuus; longe antequam Christus venisset in carne: itane non intelligis in prophetia esse praedictum, tanquam fuerit factum quod erat futurum? Annon sic in p
Abbreviated transcription (Latin):
ms estu ego hodie genuite: Quãquã¬
possit eciam ille dies in ꝓpħia dictus uide¬
ri. quod iħs xp̃c scd̾m hominẽ natus. ẽ:
tam̃ hodie quia p̾sentiam significat. atq
ẽẽ. desierit. nec futurũ quasi ñ dũ sit. s p̾¬
diuinius accipitur scđm ro dictũ. eẽ. ego¬
hodie genuite. quo sempiternã genera¬
tionẽ uirtutis & sapientiȩ dĩ. qui. ẽ.
unigenitus filius fides sincerissima &

Expanded text:
meus es tu: ego hodie genui te . Quanquapossit etiam ille dies in prophetia dictus videri quo Dominus secundum hominem natus est, tamen hodie quia praesentiam significat, atque esse desierit, nec futurum quasi nondum sit, sed prdivinitus accipitur secundum id dictum, Egohodie genui te, quo sempiternam generationem virtutis et sapientiae Dei, qui est unigenitus Filius, fides sincerissima et
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quis. ẽ. dis̃ unctus a deo: Dicant no¬
b̃ uides. Scripturȩ iste cõmunes sunt.
Unctus ds̃ adeo. Unctũ audis. xp̃m in¬
tellige. Et em̃ xp̃c a chrisinate. Noc no¬
m̃ quot appellatur xp̃c unctionis. ẽ. Nec
in aliquo unguebantur reges & sacerdotes:
nisi in illo regno. Unctus gͦ ds adeo. quo
oleo nisi spirital: Oleum eñi uisibile. in
signo. ẽ. Oleũ inuisibile: in sacram̃to.ẽ.
Oleũ sp̃itale: in tus. ẽ. Unctus. ẽ. nob̃
dĩ: et missus. ẽ. nob̃. dĩ. Et ipse dĩ ut
as̃ erat: ut homo. eẽ. ñ dedignaretur.¬
tius dici nom̃ xp̃i: quã ut diceretur unc¬

Expanded text:
Ergo quis est Deus unctus a Deo? Dicant nobis Judaei. Scripturae istae communes sunt. Unctus est Deus a Deo: unctum audis, Christum intellige. Etenim Christus a chrismate: hoc nomen quod appellatur Christus, unctionis est. Nec in aliquo alibi ungebantur regnte, in nullo regno. Unctus est ergo Deus a Deo: quo oleo, nisi spirituali? Oleum enim visibile in signo est, oleum invisibile in sacramento est, oleum spirituale intus est. Unctus est nobis Deus, et missus est nobis: et ipse DeuDeus erat, ut homo esse non dedignaretu potuit apertius dici nomen Christi quam ut diceretur unc
Abbreviated transcription (Latin):
Dilexist iusticiam: et odisti iniquitatẽ.
sno times. s forte imquus eras:
Audis em̃ re. gem tuum: quia odisti¬
naquitatẽ. et times. Est quod facias.
Qui odit iniquitatẽ. mnquto teS
inte.ẽ. iniquitas. Odit illam ds̃: oderis
etcu. Et s unã rem amboꝰ eritis: eris
deo amicus. si odisti quod odit. Ita &¬
si amabis quod ainat: ꝓ pt̃ea unxit te

Expanded text:
Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem. Dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem. Quid times? Sed forte iniquus eras: audis enim regem tuum, quia odit iniquitatem, et times. Est quod facias. Quid odit? Iniquitatem: numquid te? Sed in te est iniquitas? Odit illam Deus, oderis et tu: ut unam rem ambo oderitis. Eris enim Deo amicus, si odisti quod odit. Ita et amabis quod amat. Displiceat in te
Abbreviated transcription (Latin):
n tuz. directionis uirga.ẽ.: dirigit ho¬
tines. Curui erant. distorti erant. Sibi
rognare cupiebant: se amabant: facta sua
multũ diligebant. Non uoluntatẽ suam
ão subdebant: s uoluntatẽ de at suas con¬
cupiscentias flectere uolebant. Ergo dĩ¬
uoluntas ȩqualis. ẽ: tua curua. ẽ. oł pt̃ea
tib iudetur praua illa: qui tu ill coap¬
cari ñ potes. Dirige ad illam te & nol
ilã curuari ad te uelle: quia ñ potest. fni¬
iraconaris. illa semꝑ directa. ẽ. Uis ills
herere: Corrige te: et erit uirga ipsius
quite dirigit uirga directionis. Dile
xist insticiã. et odist iniquitatẽ. Acce¬
de ao istam uirgã. Sit tib rex xp̃s. Re¬
gat te uirga ista: ne frangat te. Uirga
sta ferrea.ẽ: illa inflexibilis. Et quio
dictũ. ẽ : reges eos in uirga ferrea: & tan¬
quã uas figuil confringes eos. Alios regit:
alios conterit. Regit spĩtales conterit
carnales. Ergo ad istam uirgã accede:
quid in ista tumes: Hec . ẽ. recta uirga.

Expanded text:
ni tui. Directionis virga est, quae dirigit homines. Curvi erant, distorti erant: sibi regnare cupiebant, se amabant, facta sua mala diligebant; non voluntatem suam Deo subdebant, sed voluntatem Dei ad suas concupiscentias flectere volebant. Irascivoluntas aequalis est, tua curva est: propterea tibi curva videtur illa, quia tu illi coaptari non potes: dirige ad illam te, ne illam velis curvare ad te; quia non potes, frustra conaris: illa semper directa est. Vis illi haerere? Corrigere. Erit virga ipsius qui te regit, virga directxisti justitiam, et odisti iniquitatem. Accede ad istam virgam, sit tibi rex Christus: regat te virga ista, ne frangat te. Virga enim ferrea est illa, inflexibilis. Et quid dictum est? Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli conteres eos . Alios regit, alios conterit: regit spirituales, conterit carnales. Ergo accede ad istam virgam. Quid in ea times? Haec est tota virga:
Abbreviated transcription (Latin):
offero tib genitis coeia gignentia: lau¬
daᷤᷤ ib coeuitatẽ: s. disparilitatẽ repre¬
hendis. Quod rep̾hendis noli tribuere
deo. uod lauoas tribne: & tribuis illi
ex isto genere srmilituoiũ. ꝓcocuitate
coeternitatẽ. ut coeterns sit natus cũ
eo a quo natus sit. De alio autẽ similitu¬
dinũ genere quia et ipsa creatitra dq est.
&e debae laudare creatorẽ : Quto ib
laudas.: E qualitatẽ naturȩ. Iam ꝓpcer

Expanded text:
offero tibi genitis coaeva gignentia: lauoffero tibi genitis coaeva gignentia: laudas ibi coaevitatem, sed disparilitatem reprehendis. Quod reprehendis, noli tribuere Deo; quod laudas, tribue: et tribuis illi ex isto genere similitudinum pro coaevitate coaeternitatem, ut coaeternus sit natus cum eo a quo natus sit. De alio autem similitudinum genere, quae et ipsa creatura Dei est, et debet laudare Creatorem, quid ibi laud
Abbreviated transcription (Latin):
laidines: &e alterũ unoe nos cledunus.
Delerunt eñi illi similitudines. ex his quȩ
nascuntur intempore & p̃ceduntur tempr
ab eis a quib nascunt᷑. sicut homo de homi¬
ne. Maior ille tempore prior natus: s
tam̃ homo &e homo idest euisdẽ substantiȩ.
Nomo eñi hominẽ generat: & equus equũ.
& pecus pecudẽ. Eandẽ substantiã ge¬
nerant ista: s ñ ad id tempus. Diuersa
sunt tempora: s ñ sunt diuersa natura.
Iuit gͦ hic laudamus in ista natiuitate:
certe ȩqualitatẽ nature. Quid autẽ de¬
est: ȩqualitas temporis. Teneamus hic
unũ quod laudatur: idest ȩqualitatem
nature. In illo autẽ genere similitudi¬
mum quod nos dedimus de splendore
coeuitatem. uto deest: equalitas nat᷑e.
Comunge quȩ laudas. Increaturis enĩ
deest aliquio quod laudas: increatore
nichil deesse potest: Quia quod in
laudas: Quod autẽ deest. ñ tribuendũ
maiestati: in qua nullus defectus. ẽ. Exce

Expanded text:
litudines, et alterum unde nos dedimus. litudines, et alterum unde nos dedimus. Dederunt enim illi similitudines ex his quae nascuntur in tempore, et praeceduntur tempore ab eis a quibus nascuntur, sicut homo de homine. Major ille tempore prior natus: sed tamen homo et homo, id est ejusdem substantiae. Homo enim hominem generat, et equus equum, et pecus pecudem. Ad eamdem substantiam generant ista; sed non ad idem tempus. Diversa sunt tempore; sed non sunt diversa natura. Quid ergo hic laudamus in ista nativitate? Certe aequalitatem naturae. Quid autem deest? Aequalitas temporis. Teneamus hic unum quod laudatur, id est, aequalitatem naturae. In illo autem genere similitudinum, quod nos dedimus de splendore Coaevitatem. Quid deest? Aequalitas naturae. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deest aliquid quod laudas, in Creatore nihil potest: quia quod invenis in laudas? Quod autem deest non tribuendum majestati, in qua nullus defectus est. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
hit de quo sit. Non scđm hoc p̾rior eẽt pat̃
et postea filius. Semꝑ pat̾: semꝑ filus de
mago. Non potiust inuenire coeterna ge¬
nta eternis genitorib & inuenist coeua
rata temporalib gignentib. In telligo
coeternũ filiũ: natũ eterno gignent. qd̾
em̃. ẽ. tẽpora l coeuũ: hoc . ẽ. eterno co¬
eternũ. S splendor qui funditur de
ione: mninus lucae quã ipse ignis. Habent
ista similitudinẽ : s ñ habent om̃imodam
apalitatẽ. si dicat aliquis. Talis. ẽ. gͦ filiꝰ
ad patrẽ: qualis ad igue̾ splendor. Non.
potuit uide quod dixi. Ait enĩ. Non
apinã arbitratus. ẽ. eẽ. equalis dõ. Aequa¬
litas om̃imod o coniungitur. Et quid dix̃:
Non rapinã. quare : quia illud. ẽ. rapina
omb & generib duob similituduiss fortas¬
sis inuenimus increatura: quom incelliga¬
mus filiũ & coeternũ patri. & nequaqũa
minorẽ. S ñ illud possumus inuenire

Expanded text:
habet de quo sit, non secundum quod prior est Pater habet de quo sit, non secundum quod prior est Pater et postea Filius. Semper Pater, semper Filius de ulto. Non potuisti invenire coaeterna genita aeternis genitoribus, et invenisti coaeva nata temporalibus gignentibus. Intelligo coaeternum Filium natum aeterno gignenti. Quod enim est temporali coaevum, hoc est aeterno coaeternum. CAPigne minus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit aliquis: Talis est omnino Filius ad potuit videre quod dixi. Ait enim: Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Aequalitas omni modo conjungitur. Et quid dixit? Non rapinam. Quare? Quia illud est rapina, onibus et generibus duobus, similitudinem fortassis invenimus in creatura, quomodo intelligamus Filium et coaeternum Patri et nequaquam minorem. Sed non illud possumus invenire
Abbreviated transcription (Latin):
gentite nr̃ȩ in ista nocte scł possit accen¬
di attende eũ qui lucernã accendit: non
accensa lucerna ñdũ. ẽ. ignis: ñdũ . ẽ. &
fulgor qui ab igne exit. Interrogo autem
ego e dico. fulgor abigne existit. aniguis
a fulgore: Om̃is anima mͥ respondet. Uo¬
luit eñi ds̃ in seminare om̃i animȩ uutia
intellectus: initia sapientiȩ. Om̃is iͥ anuna
respond&e. & nemo dubitat. quod splen¬
dor illȩ de igne existit: ñ ignis de splen¬
dore. Ponamis gͦ ignẽ patrẽ illius splendo¬
ris: quia iam p̃locitt sumus coeua nos quł¬
rere. ñ coecerna. S lucernã accendẽ cisis
ndũ. ẽ. ib ignis: nondũ & ille splendor.
Mox autẽ ut accendero: simul cũ igne &
plendor existit. Da hic mͥ ignẽ sine splen¬
dore: ⁊ credo tib patrẽ fuisse sine filio.
uł eo ipso quo coeua coeternis comꝑantur.:
tẽporalia semꝑ manentib extingubilia
& semꝑcũ illo quod de illonatũ. ẽ. Ergo

Expanded text:
gentiae nostrae in ista nocte saeculi possit accengentiae nostrae in ista nocte saeculi possit accendi. Attende eum qui lucernam accendit. Non accensa lucerna, nondum est ignis, nondum est et fulgor qui ab igne exit. Interrogo autem ego, et dico: Fulgor ab igne existit, an ignis a fulgore? Omnis anima mihi respondet: voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus, initia sapientiae: omnis mihi anima respondet, et nemo dubitat, quod splendor ille de igne existit, non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem patrem illius splendoris: quia jam praelocuti sumus coaeva nos quaerere, non coaeterna. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis, nondum et ille splendor: mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da hic mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio. dictum, vel eo ipso quo coaeva coaeternis comparantur, temporalia semper manentibus, exstinguibilia et semper cum illo, quod de illo natum est. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ralia eternis: s posse ex aliqua tenui &
parua similitudine coeua coeternis. Inue¬
niamus utiq coeua: & de scripturis am¬
moneam᷑ adhas similitudines. Legunus
inscripturis de ipsa sapientia. Candor.ẽ.
enĩ lucis ȩterne. Itẽ legimus. Speculũsine
macula dĩ maiestatis. Ipsa sapientia dicta ẽ
candor lucis eterne: Dicta. ẽ. imago patris
Hinc accipiamus similitudinẽ ut inuenia¬
mus coeua: ex quib intelligamus coȩterna.
Darriane si inuenero genitorẽ ñ p̃cedere
tempore illud quod genuit: s genitũ ñ. eẽ.
minorẽ tempore illoa quo generatus est:
uistũ autẽ ut concedas mͥ posse ista coet̾¬
na inueniri increatore: Quando coeua
increatura inueniri potuerunt: dixit. Can¬
dor. ẽ. eñi lucis eterne. Ignis en̾i lucẽ fun¬
dit: lux ab igne funditur. Quid aquo exi¬
stat. si quęramus: cotidie. cũ lucẽ accendi¬
mus. ammonemur rez ciuusdã inuisibilis
et in enarrabilis. ut lucerna aliqua intelli¬

Expanded text:
qua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis. Inveniamus itaque coaeva, et de Scripturis admoneamur ad has similitudines. Legimus in Scripturis de ipsa Sapientia, Candor est enim lucis aeternae. Item legimus, Speculum sine macula Dei majestatis . Ipsa Sapientia dicta est candor lucis aeternae, dicta est imago Patris: hinc capiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna. O Ariane, si invenero genitorem non praecedere tempore illud quod genuit, si genitum non esse minorem tempore illo a quo generatus est; justum est ut concedas mihi posse ista coaeterna inveniri in Creatore, quando coaeva in creatura inveniri potuerunt. Jador est enim lucis aeternae. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid a quo existat, si quaeramus, quotidie cum lucernam accendimus, admonemur rei cujusdam invisibilis et inenarrabilis, ut lucerna aliqua intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ib simul &e ñ hoc solũ quot increatu¬
ris. Totũ inuenimus ibi: s tanquã in
creatore. Quanto amplius quod hȩc
uisibilia illa in usibilia hȩc tẽporalia
illa ȩterna. Hȩc cõmutabilia: illa in cõ¬
mutabilia. Hęc corruptibilia: illa incor¬
ruptibilia. Postremo in ipso homine.
ez quȩ inuenimus. homo & homo. duo
homines sunt: ib pat̃ & filius. unus ds̃.¬
om̃i tenentis om̃ipotentia: causa ẽ. sub.¬
sisterro om̃s creaturȩ. Quȩ initus si ab
eis quȩ condidit regendis aliquando cessa¬
ret: simul om̃iũ rerũ species & natura
concideret. Proinde quod dñs ait. Pat̃
m̃stisq nunc oꝑatur: continuationẽ quan-¬
dã oꝑis eius qui simul omia continet. atq

Expanded text:
ibi simul, et non hoc solum quod in creaturis: totum invenio ibi, sed tanquam in Creatore, tanto amplius, quod haec visibilia, illa invisibilia; haec temporalia, illa aeterna; haec commutabilia, illa incommutabilia; haec corruptibilia, illa incorruptibilia. Postremo in ipso homine ea quae invenimus homo et homo, duo homines sunt: ibi Pater et Filius unus Domnitenentis omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae: quae virtus si ab eis, quae condidit, regendis aliquando cessaret, simul omnium rerum species et natura concideret. Proinde quod Dominus ait, Pater meus usque nunc operatur ; continuationem quamdam operis ejus, qua simul omnia continet at
Abbreviated transcription (Latin):
ne reguntur. Ita om̃ia corpora ꝑ sp̃muite
rationalẽ: Et sp̃s uitȩ rationalis desercor
atq peccator. ꝑ spm̃ uitȩ rationalẽ pium
& iustũ: et ille ꝑ ipsũ dm̃. Ac sic uniuersa
creatura ꝑcreatorẽ suũ: ex quo et ꝑ quẽ &

Expanded text:
ne reguntur; ita omnia corpora per spiritum vitae ne reguntur; ita omnia corpora per spiritum vitae rationalem, et Spiritus vitae rationalis desertor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium, et justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creat
Abbreviated transcription (Latin):
totũ in spud̃ cognosce. Incipe feruere ca¬
ritate ꝑ uerbum quot audis: & uto e
quid inte fecerit ignis minist̃ des Illam
ipsam suꝑnam atq celestem unde pegriram
patriam cogitemus. Illic enĩ d̃ uoluntas.
qu facit angłos suos sp̃s. & iuustros su¬
os ignẽ ardentẽ. In spĩb sumina pace aͣms
citiã copulatis & iunã uoluntatẽ quodã
spiritali caritatis igne conflatis: tanquam
in excelsa &e scã et secreta sede p̃sidens.
uelut in domo sua & in templo suo. Inde
se quib dam ordinatissimis creaturȩ motib
primo spiritalib deinte corporalib ꝑcunc¬
ta diffuudit. Et uttr᷑ om̃ib ad in cõmu¬
tabile arbitriũ sententiȩ suȩ. siue in corpo¬
reis. siue corporeis reb: Siuie rationalib
sine inrationalib sp̃itib: Siue bonis ꝑ
eius gr̃am. siue malis ꝑ propriã uoluntatẽ.
S quẽ tomodũ corpora crassiora ⁊ inferi¬
ora ꝑsubtiliora & potentiora quodã oroi.¬

Expanded text:
totum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere chatotum in spiritu Dei cognosce. Incipe fervere charitate per verbum quod audis, et vide quid in te fecerit ignis minister Deiipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et utitur omnibus ad incommutabile arbitrium sententiae suae, sive incorporeis sive corporeis rebus, sive rationalibus sive irrationalibusejus gratiam, sive malis per propriam voluntatem Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora, et potentiora quodam ordi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alẽ factũ angłm des. Nonpotu inquit
De sp̃itali quadã affectione: missus. e̾.
at carnales. Tanquã angłs de çelo ao
terram. Quomodo dicit & ministros suos
ignẽ flaurantẽ : nisi quomodo dicit sp̃ũ
feruentes. Si enĩ feruae spũ: ignis ardens
.ẽ. om̃is minust̃ dei. Nonne ardebat ste¬
pħs: Quo igne ardebat: & quis ignis ille
erat. quando lapiclabatur & ꝓeis a quib
lapiclabatur rogabat: Cñ audis ignis est
minister dĩ: incensurũ illũ putas.: Inceri¬
dat lic&e. s fenũ tuũ: id est carnalia om̃ia
desidia tua. Currat minist̃ dĩ: p̃dicans
uerbũ dĩ. Audi illũ. Sic nos estimoe hõ
Os nr̃m patre aduos o corinth icor nr̃m
dilatatũ. ẽ: Ardebat & flagrabat carita¬
te. Ibat in eos ut incendõe. Nunc ignẽ se
mssurũ dñs in terrã dicebat. cũ ait. Ignẽ
ueni mittere in terrã. Quomͦ gladiũ sic
ignẽ. Gladius diuidit affectũ carnalẽ: ig¬
nis absumit. Totũ in uerbo d̃ intellige:

Expanded text:
inquit, De spirituali quadam affectione missus est ad carnales, tanquam angelus de coelo ad terram. Quomodo dicit, «et ministros suos ignem flagrantem,» nisi quomodo dicit, «Spiritu ferventes» ? Sic enim fervens spiritu, ignis ardens est omnis minister Dei. Nonne ardebat Stephanus? Quo igne ardebat? et quis ille ignis erat, quando lapidabatur, et pro eis a quibus lapidabatur rogabat ? Cum audis, Ignis est minister Dei; incensurum illum putas? Incendat licet, sed fenum tuum; id est, carnalia omnia desideria tua urat minister Dei, praedicans verbum Dei. Audi illum: «Sic nos existimet homo, «Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est» ? Ardebat et flagrabat charitate, et ibat in eos, ut incenderet. Hunc ignem se missurum Dominus in terram dicebat, cum ait: «Ignem veni mittere in terram» . Quomodo gladium , sic ignem. Gladius dividit affectum carnalem, ignis absumit. Totum in verbo Dei intellige,
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil eñi fit uisibibilit̃ & sensibilit̃. qd̾
ñ de intĩore uisibil atq intelligibil aula
sũmi imꝑatoris aut iubea tur aut ꝑmit.¬
tatur: Scdm ineffabilẽ iusticiã p̃mics
atq pęnarũ. gr̃arũ &e recribitionũ: inista
totius creature amplissima quadã inm̃saq

Expanded text:
 fit visibiliter et sensibiliter quod non de interiori invisibili atque intelligibili aula summi Imperatoris aut iubeatur aut permittatur, secundum ineffabilem iustitiam praemiorum atque poenarum, gratiarum et retributionum in ista totius creaturae amplissima quadam immensaque
Abbreviated transcription (Latin):
cius naturȩ: sp̃s. ẽ. Queris offiu: angls
.ẽ. Ex eo quod. ẽ. sp̃s ẽ. Ex eo quot
agit. angłs. ẽ. Utoe illud in homine: nom̃
naturȩ. homo: Offict. mules nom̃ naturȩ.
Sic gͦ qui erat̃ sp̃siam conditi a creatore
deo. facit eos angłos: mittendo eos nuntia¬
are quod iusserit. Et ignẽ flagrantem
facit ministros suos. Legimus apparcusse
ignẽ in rubo. Legunus etiam ignẽ missũ
desuꝑ: & implesse quot p̃ceptum . ẽ. Mi

Expanded text:
naturae, spiritus est; quaeris officium, angelus est: ex eo quod est, spiritus est; ex eo quod agit, angelus est. Vide illud in homine. Nomen naturae homo, officii miles: nomen naturae Sic ergo qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos, mittendo eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse ignem in rubo , legimus etiam missum ignem desuper, et implesse quod praeceptum est. M
Abbreviated transcription (Latin):
mentius: quã ut in aliquo lauoẽ crea¬
turã. quod ñ sit in creatore: Laudo in
homine ȩqualitatẽ naturȩͥ & ñ credo u
eo qui fecit hominẽ: Quod de homine
natũ. ẽ. homo. ẽ. Et quod de dõ natũ
.ẽ. ñ iq̃ erit quod ille de quo natũ est:

Expanded text:
mei, quam ut in aliquo laudem creaturam, quod non sit in Creatore? Laudo in homine aequalitatem naturae, et non credo in eo qui fecit hominem? Quod de homine natum est, homo est; et quod de Deo natum est, non id erit quod ille de quo natum est?