comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gustinus. de singulis dicunt᷑ ꝑsonis. ⁊ non
pluraliter s singłariter de tribus similia
dicunt᷑. Sicut enim pater deus. omp̃s sa¬
piens. eternus. iustus. ⁊similia. ita filuis ẽ¬
lia. hoc aut̃ solum nom̃ ẽ qđ cũ dicat᷑ de
singulis adse. pluralit̾ non singularit̾ acci¬
pitur in sumina. & est inuentum hoc nom̃
ꝑsona ut ait augustinus. ut cũ quere¬
retur quid tres. uł quid tria. uno no¬
mine responderetur. scilicet tres ꝑsone.
Augustimis. Ideo tres dicimꝰ ꝑsonas. ñ
ut aliqua intelligatur eẽntie diu̾sitaᷤ.
s ut uł uno uocabulo responderi pos¬
sit. cũ dr̃ qͥd tres uł qͥd tria. Idem. Cum
queritur quid tres uel quid tria. dican¬

Expanded text:
gustinus, de singulis dicuntur personis, et non gustinus, de singulis dicuntur personis, et non pluraliter, sed singulariter de tribus simul dicitur. Sicut enim Pater Deus, omnipotens, sapiens, justus, et similia, ita Filius Dlia. Hoc autem solum nomen est quod cum dicatur de singulis ad se, pluraliter non singulariter accipitur in summa. Et est inventum hoc nomen persona, ut Augustinus ait, ut, cum quaereretur quid tres vel quid tria, uno nomine responderetur, scilicet tres personae. Augustinus: Ideo tres dicimus personas, non ut aliqua intelligatur essentiae diversitas, sed ut vel uno vocabulo responderi possit cum dicitur quid tres vel quid tria. Idem: Cum quaeritur: qui tres vel quae tria dicen
Abbreviated transcription (Latin):
patrem dicitur filius. ȩqualis ẽ patͥ filius.
s scdm qͦd ad se dicit᷑. equalis ẽ patri filius.
Quicqͥd aut̃ ad se dicitur. scdm sub̾am dicit᷑.
Cadem ergo utͥusq sub̾a. huius sc̃e tͥnitatis
ñ debet dici pars una de tͥbus ꝑsonis. Cotan
enĩ trinitas ẽ una sub̃a. simplex ⁊ indiuidła.
nec sunt aliqͥd maius duȩ ꝑsone quã una.
uel tres quã duȩ. Cum enĩ una queq illarũ
sit diuina sub̃a. ille tres una ead fcib̾a. n̾ st̃¬
Alioquin minor ẽẽt in singulis qͣm in
trib pariter. Hoc ętiã considandũ ẽ qđ
de sc̃a trinitate nicħ dicitur scđm acci¬
in libro quinto de tͥnitate. Accidens dici
ñ solet nisi quod aliqua mutatione rei
cui accidit amitti potest. In deo aut̃ scd̾m
aceidens nil dicitur. quia ei nichil acci¬
dit. nec tñ omne qđ dicitur. scđm sub̾am
aliquo respectu relationis dicunt᷑. uł quȩ
unitatẽ diuinȩ sub̾e expͥmtnt. ut d̃s om̃i¬
potens. ⁊similia. Qe hȩc omnia ut ait au¬

Expanded text:
Patrem dicitur aequalis est Patri Filius, sed secundum quod ad se dicitur, aequalis est Patri Filius. Quidquid autem ad se dicitur, secundum substantiam dicitur: Eadem ergo utriusque substantia. Hujus sanctae Trinitatis non debet dici pars, una de tribus personis. Tota etenim Trinitas est una substantia, simplex et individua. Nec sunt aliquid majus duae personae quam una, vel tres quam duae. Cum enim unaquaeque illarum sit divina substantialioquin minor esset in singulis, quam in tribus. Pariter hoc etiam considerandum est quod de sancta Trinitate nihil dicitur secundum acciin lib. V De Trinitate : Accidens dici non solet, nisi quod aliqua mutatione rei cui accidit, amitti potest, in Deo autem secundum accidens nihil dicitur, quia ei nihil accidit; nec tamen omne quod dicitur secundum aliquo respectu relationis dicitur, vel quia unitatem divinae substantiae exprimit, ut Deus, omnipotens, et similia. Et haec omnia, ut ait Au
Abbreviated transcription (Latin):
cipium habeat nec finem qr ȩterna est.
ihe xp̃c in eo quod uirtus ⁊ sapientia dĩ ẽ
de patre ante. demꝑa natus ẽ. uł potiusq
nec çepit nasci nec desiit. dicamus uerius
semꝑ natus. Non aut̃ possumus dicere
semꝑ nascitur. ne imꝑfectus ẽẽ udeatur.
At uero ut ȩternus de signari ualeat ⁊⁊
ꝑfectus. ⁊ semꝑ dicamus ⁊ natus. quatinus
nnatus adꝑfectionem ꝑtineat. ⁊ semꝑ ad
deuiamus. quia quod factum ñ est nec po

Expanded text:
cipium habeat, nec finem, quia aeterna est, cipium habeat, nec finem, quia aeterna est, Christus, in eo quod uirtus et sapientia Dei est, de Patre ante tempora natus est, uel potius, quia nec cepit nasci nec desiit, dicamus uerius semper nasci. Non autem possumus dicere 'semper nascitur', ne imperfectus esse uideatur. At uero ut perfectus, et semper dicamus et natus, quatinus et natus ad perfectionem pertineat, et semper ad deuiamus, quia quod factum non est, nec pot
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ex deo ꝓcessi ⁊ueni. Ꝙ ita filius a pat᷑¬
cendo s ꝓcedendo. Uterq enĩ ꝓcedit apat᷑:
sc̃s genitus. qr cũ sit a patre na filio. si eẽt
genitus iam haberet duos patres. ⁊ sic
intrinitate eẽt confusio. in qua ⁊ duo pa¬
tres ⁊duo filii ẽẽnt. Quid aut̃ sit gigni.
qͥd ꝓcedere: in hac uita sciri ñ potest. Au¬
gustinus tñ in libro de tͥnitate qͥnto de hac
Quomͦ filius apatre sit genitus: impossi
bile ẽ scire. Mens deficit. uox silet. non
fer argum̃ta: uͥ fides queritur. Idem. Licet
scire qͦd natus sit filius. non aut̃ licet discu¬
tere quẽadmodũ natus sit. Quidã de ingenio
tes illi auctoritati ieronimi suꝑ eccłasten.
Quis in sacris scripturis sepissime ñ ꝓun
possibili s ꝓdifficili ponitur: ut ibi. Gene¬
rationem eius qͥs euarrabit: S hoc intel¬
lexit ieronimus de gen̾atione quȩ fuit
scđm carnẽ: quȩ aliquomͦ ȩnariari potest.
Queri solet cũ gen̾atio filii apatre nec pͥn¬

Expanded text:
Ego ex Deo processi et veni . Spiritus autcendo, sed procedendo, uterque enim procedit a Patre, s genitus, quia cum sit a Patre et Filio, si genitus esset, jam haberet duos patres, et sic in Trinitate esset confusio, in qua et duo patres, et duo filii essent. Quid autem sit gigni, quid sit procedere, in hac vita sciri non potest. Augustinus tamen in libro De Trinitate secundo de hac Quomodo Filius a Patre sibile est scire; mens deficit, vox silet, non fer argumenta ubi fides quaeritur. Idem: Licet scire quod natus sit, non autem licet discutere quemadmodum natus sit. Quidam tamen de ingenio ; adhaerentes illi auctoritati Hieronymi super Ecclesiastem. Quis in sacris Scripturis saepissime non pro impossibili, sed pro difficili ponitur, ut ibi: Generationem ejus quis enarrabit? Sed hoc intellexit Hieronymus de generatione quae fuit secundum carnem, quae aliquo modo enarrari potest. Quaeri solet, cum generatio Filii a Patre nec prin
Abbreviated transcription (Latin):
çepit crescere cognitio fidei. Tunc enĩ
cet messias: nundũ tñ modus redemp¬
tionis plene cognoscebat᷑. Semꝑ aut̃ et
añ legem ⁊in tempore legis fuert̃ aliqͥ
quib fides incarnationis reuelata fu
ritur de illis simplicib quib ñ erat fa¬
cta reuelatio. credebant tñ deũ. eẽ. ⁊ re¬
muneratorem sꝑantium in se: utrum
saluati sint. Quidam dicunt illos non
saluatos eẽ: ꝓpter istas auctoritates. Au¬
gustinus. adoptatũ. Illa tm̃ fides saluat
qua credimus nullum hominẽ lib̃ari
a contagione mortis qͣm de pͥma natiui¬
tate contraxit. nͥ ꝑ unũ mediatorem.
Cuius homines eiusdemq dĩ salub̃rima
fide ȩtiã illi salui facti sunt. qui pͥusqͣm
ueniret in carne.credidert̃ in carne uen
turũ. Eadem nãq fides ẽ ꝯnr̃a ⁊illorũ:
qm qͦd illi credidert̃ futurũ: nos factũ¬

Expanded text:
coepit crescere cognitio fidei. Tunc enim coepit crescere cognitio fidei. Tunc enim cet, Messias, non tamen modus redemptionis plene cognoscebatur. Semper tamen et ante legem, et in tempore legis fuerunt aliqui, quibus fides Incarnationis revelata fuiritur de illis simplicibus, quibus non erat facta revelatio, credebant tamen Deum esse, et remuneratorem sperantium in se, utrum salvati sint. Quidam dicunt eos non esse salvatos propter istas auctoritates. Augustinus ad Optatum: Illa tantum fides salvat, qua credimus nullum hominem liberari a contagione mortis, quam de prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem, cujus hominis ejusdemque Dei saluberrima fide etiam illi salvi facti sunt, qui priusquam veniret in carne, crediderunt venturum in carne. Eadem namque fides est nostra et illorum, quoniam illi crediderunt futurum quod
Abbreviated transcription (Latin):
manifestũ ẽ illis: plane ostendit qͦd in illis
erat uñ noscere dm̃ poterant: cũ uͦ subumn¬
git. deus illis reuelauit. ostendit qͦd ratio
humana ꝑse insufficiens ẽẽt. nͥ reuelatio
diuina inadiutoriũ illi eẽt. Reuelatio diui
na fit duob modis. interna aspiratione. et
disciplinȩ eruditione. quȩ foris fit ꝑfacta
uel dicta. humana ratione poterat scire
dm̃ eẽ. Cũ enĩ humana mens se ñ possit
ignorare. scit se aliqñ cepisse. nec hoc ig¬
norare potest qm̃ cũ ñ semꝑ fuit sibi ut
eẽt substantiã dare ñ potuit. Ut gͦ eẽt: ab
alio facta ẽ. Quẽ iccireo ñ cepisse constat:
qͥa si ab alio cepisset. pͥmus om̃ib existen¬
di auctor eẽ ñ posset. In ammninistratione
etiã insibiliũ ⁊ gubnatione. diuinã sapi¬
entiã & bonitarẽ poterat comprebende.
Apparet itaꝰ qd ȩtiã ante legem ꝑ ea quȩ
facta sunt. inuisibilia dei acreatura mun¬
di conspici potuert: ꝑ legem scriptam

Expanded text:
manifestum est in illis, plane ostendit quod in illis erat, unde Deum noscere poterant. Cum vero subjungit: Deus illis revelavit , ostendit quod ratio humana per se insufficiens esset nisi revelatio divina illi in adjutorium adesset. Revelatio divina autem fit duobus modis: interna inspiratione et disciplinae eruditione, quae foris fit per facta vel per dicta. Humana etiam ratione poterant Deum scire; quia, cum humana mens se non possit ignorare, scit se aliquando coepisse. Nec hoc ignorare potest, quoniam cum non fuit, sibi ut esset, substantiam dare non potuit. Ut ergo esset, ab alio facta est, quem idcirco non coepisse constat; quia, si ab alio coepisset, primus omnibus existendi auctor esse non posset. Administratione etiam visibilium et gubernatione, divinam sapientiam et bonitateApparet itaque quod etiam ante legem per ea quae facta sunt, invisibilia Dei a creatura mundi conspici potuerunt. Per legem scriptam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃seiuit. qui in eum credet ⁊ ei seruiret.
sed augustinus retractat in libro retrata¬
ctionis plane ostendens qͦd si ꝓpt̾ oꝑafua¬
electus eẽt iam ñ ex gr̃a eẽt electio. Si
Idem in libro de predestinatione. Non
quia futuros tales eẽ nos preseiuit. ideo
elegit. s ut eẽmus tales ꝑipsam electionẽ
gre suȩ. qͣ gͣcificauit nos in dilecto filiosrio.
¶ ũ gͦ nos p̃destinauit. opꝰ suũ p̃seunt. Ito¬

Expanded text:
praescivit, qui in eum crederet et serviret ei. praescivit, qui in eum crederet et serviret ei. Sed hoc Augustinus retractat in libro Retractationum, plane ostendens quod si proelectus esset, jam non ex gratia esset electio. Si Idem in lib. De praedestinatione: Non quia futuros tales non esse praescivit ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo nos praedestinavit, opus suum prae
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq eẽ ut p̃destinatus sit et dãpnet᷑.
Similiter uiuuerũ ẽ iste pot̾ saluari.
s non ẽ nuuerũ iste reprob pot̾ saluari.
quia non pot̾ hoc ẽẽ ut reprobus sit et
saluetur. De prescientia solet sic opponi.
Deus presciuit hunc lecturũ uel aliqͥd
huiusmodi. s potest eẽ qͦd iste ñ legat.¬
dei: p̃scientia. S sicut dicunus deali¬
qua re futura. si hoc futurũ ẽ scił qͦa
iste legat. ñ pot̃ eẽ quin illud sit. Non
fut᷑m eẽ. Similiter si prescitũ est ñ pot̾̃
ñ euenire. qr ñ pot̾ eẽ ut prescitũ sit et
non eueniat. Ntñ hoc quod prescitũ est
potest ñ euenire. qͦd io uerũ est qr pos¬
set ñ ẽẽ p̃scitum. nec iñ sequit᷑. gͦ pot̃
falli p̾scientia dĩ. quia tunc falleretur
sit diuina electio. iuxta illud apłi quos
elegit ante constitutionem mundi. so¬
let queri quare hũc elegerit deus mag̃
quã illũ ut de iacob nesau. Qdã dicunt
hunc elegit. quia talem futurũ ẽẽ eum

Expanded text:
e ut praedestinatus sit et damnetur. Similiter verum est, iste potest salvari; sed non est verum, iste reprobus potest salvari, quia non potest hoc esse ut reprobus sit et salvetur. De praescientia solet opponi: Deus praescivit hunc lecturum, vel aliud hujusmodi; sDei praescientia. Sed, sicut dicimus de aliqua re futura, si hoc futurum est, scilicet quod iste legat, non potest quin illud sit. Non futurum esse. Similiter, si praescitum non evenire; quia non potest esse ut praescitum sit et non eveniat; et tamen hoc quod praescitum est, potest non evenire. Quod ideo verum est quia posset non esse praescitum. Nec inde sequitur, ergo potest falli praescientia Dei; qui tunc falleretur io divina sit electio juxta illud Apostoli: Quos elegit ante mundi constitutionem ; solet quaeri quare hunc elegerit Deus magis quam illum? ut de Jacob et de Esau. Quidam dicunt: Hunc elegit quia talem futurum eum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbaptisma ⁊ sp̃m sc̃m gignit. fẽ
illud. dedit eis regiones gentium.
n quia primũ credita sunt eis elo¬
quia diuina. Anne idẽ eccłie gen¬
tium dedit partem unam. scilicet
ĩgeniũ. Bene ait tͥsti. qͥa ocluserat ans
na annam. ita sinagoga gentilitarẽ
despiciebat. Multi ex gentib redẽp¬
toris aduentũ ut in iob repꝑimus
expectauerunt: n quia in prece
ꝑseuerauerunt. tandem redemp¬
tor flenti ⁊ non capienti cibũ aune.
filii. quos dõ synagoga edebat. uultꝰ

Expanded text:
per baptisma et Sper baptisma et Sillud: Dedit eis regiones gentium . Et quia primum credita sunt illis eloquia Dei, Annae, id est, Ecclesiae gentium dedit partem unam, scilicet ingenium. Bene ait. Tristis, quia concluserat Dominus na Annam, ita synagoga gentilitatem despiciebat. Multi ex gentilibus Redemptoris adventum, ut in Job reperimus, exspectaverunt, et quia in prece perseveraverunt, tandem redemptor flenti et non capienti cibum Annae,filii quos de synagoga edebat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quedam scłm sc̃oꝵ dicta patrũ.
quedã scđm sensum nr̃m eluci¬
dauimus. insequentib uͦ manũ
ad librum regum uertimus.⁊
ex ipso similiter quȩdã scd̾m in¬
elchana. Helchana possessio dĩ.
quȩ ẽ filius dĩ dicens. dñs pos¬
sedit me. Qui bene uir unus
ñ numero: sed quia nũquam
mutatur. nec a se alter efficit᷑
deis. Aramathaim sophim. ex¬
celsa uł specula. Hȩc ẽ suꝑna ie¬
rusalem. de qua ueniens spe¬
culationem docuit. ⁊ morte
sua possidere fecit. Ieroboam.
misericors. heliu. deus meus.
d̃s m̃s ubi semetipsũ exmnaniens
effudit. Unde. Lnguentũ effusum.
nom̃ tuũ. effusum. a suis in uisi¬
bilibus ad nr̃a uisibilia. Effrateus
frugifer.: qr donis sp̃c sc̃i habunda.
fenenna ẽ sinagoga. quȩ fȩcunda
primũ filios deo ꝑ legem genabat.
sed iam ꝓpter infidelitatem infe¬
cunda manet. Anna sterilis. ecclia
gentium: quȩ olim sterilis a ple
sp̃uali. ñc gr̃a xp̃i redempta. auna
enuĩ quȩ interpretatur gr̃a. dõfilios

Expanded text:
quaedam secundum sanctorum dicta Patrum, quaedam secundum sensum nostrum elucidavimus. In sequentibus vero manum ad librum Regum vertimus, et in ipso similiter quaedam secundum inElcana allegorice possessio Dei qui est filius Dei, dicens: Dominus possedit me: qui bene vir unus, non numero, sed quia nunquam mutatur, nec a se aliter efficitur Deus. Armathaim Sophim excelsa vel specula, haec est superna Jerusalem; de qua veniens, speculationem docuit, et morte sua possidere fecit. Jeroham, misericors. Eliu, Deus meus. Deus meus , ubi semetipsum exinaniens effudit, unde: Unguentum effusum nomen tuum , effusum a suis invisibilibus ad nostra visibilia. Ephrathaeus, frugifer, quia donis Spiritus sancti abundat. enenna est synagoga, quae secunda primum filios Deo per legem generabat, sed jam propter infidelitatem infecunda manet. Anna sterilis Ecclesia gentium quae olim sterilis a prole spirituali, nunc gratia Christi redempta. Anna enim, quae interpretatur gratia, Deo filios
Abbreviated transcription (Latin):
deficient. Helcana p̃dicator. quẽ
dñs possidet. fenenna nanna. ac¬
tiua ⁊ contemplatiua uita. fenen¬
na fecunda in filiis ⁊ filiab. acti¬
ua fortia gignens oꝑa ⁊ infirma.
fenenna interpretat᷑ conu̾sio.
qr actiua ad actiones quib ꝓsit
ꝓximis. necesse ẽ ut sollicite con¬
uertatur. Actuia enĩ uita ẽ. pa¬
rienti tribuere. errantẽ corrig̾e.
ad humilitatis uiam suꝑbum re¬
uocare. infirmantis curam gere¬
re. quȩ singłis expediant dispen¬
sare. Anna interpretat᷑ gr̃a: quia
contemplatio habetur ꝑ gr̃am.
Hec ẽ sterilis. quia cũ eam nullus
ꝓut est penetrare ualeat. nullus
quod in ea sentit p̃dicare sufficiat.:
contingit ut eam predicando ne¬
mo plures filios gignat. Contẽpla¬
tiua uita ẽ caritatem dĩ ⁊ ꝓximi¬
tota mente retinere. ab exteriori¬
actione quiescere. soli desiderio
conditoris iuherere. ut nicħ iam
de exterioribus agere libeat. Qui
uult effici posessio dei has duas
ducat uxores: actiuam primũ.

Expanded text:
d multi. Elcana, praedicator, quem Dominus possidet. Phenenna et Anna activa et contemplativa vita. Phenenna fecunda in filiis et filiabus; activa, fortia gignens opera et infirma. Phenenna interpretatur conversio; quia activa ad actiones, quibus prosit proximis, necesse est ut sollicite convertatur. Activa enim vita est parienti tribuere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis expediant dispensare. Anna interpretatur gratia, quia contemplatio habetur per gratiam. Haec est sterilis; quia eum eam, prout est, nullus penetrare valeat, nullus quod id ea sentit praedicare sufficiat, contingit ut eam praedicando nemo plures filios gignat. Contemplativa, est charitatem Dei et proximi mente retinere, ab exteriore quiescere, soli desiderio Conditori inhaerere, ut nil jam de exterioribus agere libeat. Qui vult effici possessio Dei, has duas ducat uxores, activam prius, et
Abbreviated transcription (Latin):
elcana possessio dei interpre¬
tatur. qui animi uirtute uir
dicitur: ⁊ unus ñ mobilis. non ua¬
gabundus. sed firmus ⁊ in confusus.
Omnes ȩtiã competenter unus
dicuntur. unam sapientiã haben¬
tes: qui unum iħm xp̃m confiten¬
tur. uno sp̃u dĩ replentur. Unde.

Expanded text:
Elcana Dei possessio interpretatur, qui animi virtute vir dicitur. Et unus, non mobilis, non vagabundus, sed firmus et inconfusus. Omnes etiam competenter unus dicuntur, unam sapientiam habentes: qui unum Jesum Christum confitentur, uno spiritu Dei replentur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
enientes ⁊ morte isboseth .xuiii.
filii remmon berothite rechab
ħbanaã. ingressi sunt feruenti die
domũ isboseth. qui dormiebat
suꝑ stratum suum meridie. et
hostiaria domus purgans trati¬
cũ obdormiuit. Ingressi sunt aut̃
domũ latenter: ⁊ assumentes spi¬
cas tritici. ꝑ cusserunt eum in in¬
ginem. hostiaria triticũ purgat.
cum mentis custodia discernen¬
do uirtutes a uiciis seꝑar. Quȩ
si obdormierit. in mortem ꝓprii
dñi insidiatores admittit.q cũ
discretionis sollicitudo cessauerit
adinterficiendũ animũ. malignis
spiritib iter pandit. Qui ingressi
spicas tollunt qr bonarũ eogliatio¬
num germina auferunt atq
in ingui ne feruint. qr urtu¬
dem cordis delectatione carnis
occidunt. In inguine enĩ feri¬
re ẽ utam mentis carnis de

Expanded text:
n et morte Isboseth. Venientes filii Remmon Berothitae Rechab et Baana ingressi sunt ferventi die domum super stratum suum meridie. Et ostiaria domus purgans triticum obdormivit. Ingressi sunt autem domum latenter assumentes spicas tritici, et percusserunt eum in inetc.--Ostiaria triticum purgat, cum mentis custodia discernendo virtutes a vitiis separat. Quae si obdormierit, in mortem proprii Domini sui insidiatores admittit: quia cum discretionis sollicitudo cessaverit, ad interficiendum animum malignis spiritibus iter pandit. Qui ingressi spicas tollunt, quia mox bonarum cogitationum germina auferunt, atque in inguine feriunt, quia virtutem cordis delectatione carnis occidunt. In inguine quippe ferire, est vitam mentis carnis de
Abbreviated transcription (Latin):
iudicant.  si regiñ tenere contin¬
quȩ agenda st̃ uident. qr eorũ
oculos. nebula elationis obseu¬
rat ꝑpetrat. saltenquia uidicauit
erubescat. Sicut gͥ prelatis curan¬
dum ẽ ne eorũ corda. singłaris

Expanded text:
i ipsos regimen tenere continquae agenda sunt, videant; quia eorum oculos ipsa nebula elationis obseupetrat, saltem quia judicavit erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est ne eorum corda aes
Abbreviated transcription (Latin):
figura crucis xp̃i quȩ de ligno
⁊ cordarũ extensione gerebat᷑.
que iam tunc demones effuga¬
bat. Tropologice aut̃ hoc facto cõ¬
patiendum ꝓximo instruimur.
Pierumq enim suꝑbus diues.
exhortationis blancduñto placan¬
dus ẽ. Quia plerũq dura uulnera
ꝑlenia fom̃ta mollescunt. ⁊ furor
insanoꝵ ad salutem medico bland¬
ente reducitur. Eiprehensa daui

Expanded text:
figura crucis Christi, per lignum et chordarum extensionem mystice gerebat, quae jam tunc daemones effugabat. Tropologice autem hoc facto ad compatiendum proximo instruimur. Plerumque enim superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia plerumque dura vulnera per levia fomenta mollescunt, et furor insanorum saepe ad salutem medico blandiente reducitur. Cumque eis i
Abbreviated transcription (Latin):
immundo sp̃u arripit᷑. dauid ca¬
nente eius uesania temꝑat᷑. quia
cũ sensus potentiũ ꝑelationem
infurorem uertitur. dignũ ẽ ut
ad salutẽ mentis quasi dulceddine
cythare locutionis nr̃ȩ tranqui

Expanded text:
immundo spiritu arripitur, David canente, ejus vesania temperatur; quia cum sensus potentum per elationem in furorem vertitur, dignum est ut ad salutem mentis quasi dulcedine citharae, locutionis nostrae tranqui
Abbreviated transcription (Latin):
adño. Dixeruntq serui saul acdͥ
eum. Ecce sp̃c dei malus exagiãt
te. Iubeat gͦ dominus ñr ⁊ seruitui
qui coram te sunt. querent homi¬
nem scientem psallere eithara. ut
quando arripuerit te sp̃c dĩ malꝰ
Sp̃c dñi malus. ⁊ cet̾a. Diabolus li¬
cet afflictionem iustoꝵ semꝑ ap¬
petat. tam̃ si a deo potestatẽ non
accipit. ad temptationis articłm
iuste appetit. s eos qui temptandi
iuste temptari ꝑmitcit. Ideo idẽ¬

Expanded text:
no. Dixeruntque servi Saul ad eum: Ecce spiritus Dei malus exagitat te. Jubeat dominus noster, et servi tui, qui coram te sunt, quaerent  Mnem scientem psallere cithara, ut quando arripuerit te spiritus DominSpiritus Domini malus, diabolus, licet afflictionem justorum semper appetat, tamen, si a Deo potestatem non accipit, ad tentationis articulum iuste appetit, sed eos qui temptandi iuste temptari permictit De
Abbreviated transcription (Latin):
Sul qui offenso deo factus ẽ rex
su isrł. iudeos significat. Sic̃ enĩ
pse durus ⁊ suꝑbus ⁊ rigidus sactus
s ut eos seruili onere. magis pre¬
meret quã liberaret. sic populus
iudeorum qͣmuis unctus insac̾¬
aotibus ⁊⁊ regibus. tam̃ ancille filiꝰ
erat quȩ inseruitutem generat.¬

Expanded text:
Saul, qui offenso Deo factus est rex Saul, qui offenso Deo factus est rex super Israel, Judaeos significat. Sicut enim ipse durus, et superbus, et rigidus effectus est, ut eos servili onere magis premeret quam liberaret; sic populus Judaeorum quamvis unctus in sacerdotibus et regibus, tamen quia ancillae filius erat quae in servitutem genera
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiam ẽẽ debent. ut ꝓximis con¬
patiantur ꝑ caritatẽ: ⁊ de ua dei¬
ñ exhorbitent ꝑcompassionem.
Archa quippe suꝑposita bethsams
ꝑgere ẽ cum suꝑna scientia. adͥ in¬
terne lucis habitaculũ ꝓpinqͥre.
Qđ uere facimus. cũ ꝓaffectu pi¬
gnorum non declinamꝰ. Sic enĩ
affectu ñ tangitur dura sit. aut plis
tacła. sit infletu remissa. Deo qͥ
filii isrł postillauert̃ regẽ.x
ongregati uniuersi maiores
natu isrł. uenerunt adsamue¬
lem in ramatha. dixeruntq ei lc
ce tu senuisti. ⁊ filii tui ñ ambulã
in uiis tuis. Constitue nob regem ut
iudicet nos. sicut uniuerse habẽt
filii iurigemini forti robore. Ierat ei
filius uocabulo saul. Perierant
asine cis patris saul. ⁊dixit cis ad
saul filium suũ. Tolle decũ unũ
de pueris. ⁊ consurgens uade ⁊
quere asinas. Et quesuut ꝯuenit
ad samuelem.: ⁊ introu̾uxit eum
samuel intriclinium ⁊ dedit ei
locum uiter eos qu fuerant ad¬
senticulũ olei ⁊ unxit eum in regẽ.

Expanded text:
ent, ut proximis compatiantur per charitatem, nec de via Dei exorbitent per compassionem. Arca Dei superposita, Bethsames pergere, est cum superna scientia ad internae lucis habitaculum propinquare. Quod vere facimus, cum gnorum non declinamus. Sic namqaffectu tacta, sit in fletu remissa. CAP. XI. Quod filii Israel postulaverunt regem. Congregati majores natu de Israel venerunt ad Samuelem in Ramce tu senuisti et filii tui non ambulant in viis tuis constitue nobis regem ut iudicet nos sicut universae habent filii vir Jemini, fortis robore. Et erat ei filius vocabulo Saul. Perierant asinae Cis, patris Saul; et dixit Cis ad Saul filium suum: Tolle tecum unum de pueris; et consurgens vade, et quaere asinas. Et quaesivit et venit ad Samuelem, et introduxit eum Samuel in triclinium et dedit ei locum inter eos, qui fuerant lenticulam olei; et unxit eum in regem .
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. ꝑgentes ⁊ mugientes n
ñ declinabant neq adlexterã
neq adsinistrã. Bechsames inter¬
pretatur domus solis. Si gͥ ad
eterni solis habitationẽ tendi¬
mus. ab itinere dĩ ꝓ carnalibus
affectib ñ declinemtis. Pensan

Expanded text:
bantur, pergentes, et mugientes, et non declinabant neque ad dextram, neque ad sinistram . Bethsames, intrepretatur domus solis. Si igitur ad aeterni Solis habitationem tendimus, ab itinere Dei pro carnalibus affectibus non declinemus. Pensandum
Abbreviated transcription (Latin):
am erupit: nde magno paruulꝰ
yde placido turbulentus factus
est. Quod saul asinas patͥs sui
querens uenit ad ꝓpħam a quo
unctus ẽ significat qđ uidei
stulticiam carnalis sensus se¬
quentes. ꝑ erroref deuios lu¬
xũ mundi ꝑquirunt. Asinus
enim brutum ⁊ luxuriosum
animal ẽ ⁊ ad ꝓpħam uenien¬
tes idẽ moysen audiunt asinas
ẽẽ inuentas. id ẽ bona terre sibi
ẽẽ debita. a quo etiã unctionis
oleum. ⁊ regni gub̃naculũ ꝓ¬
mittitur: in quib ad tempu̾s
perent. Quod samuel saulem
sp̃uali refectus. inculmine uir¬
tutum consistat: nec relabatur
aduicia. Tulit samuel lenticu¬
lam olei. Lenticula uas fictile
quadrangulũ in latere habens
foramen. ꝑ qđ fragilitas regni

Expanded text:
am erupit, de magno parvulus, et de placido tuest. Quia Saul asinas patris sui quaerens venit ad prophetam a quo unctus est, significat quod Judaei stultitiam carnalis sensus sequentes, per errores devios luxum mundi perquirunt; asinus enim brutum et luxuriosum animal est. Et ad prophetam venientes, id est, Mosen, audiunt asinas esse inventas, id est, bona terrae sibi esse debita, a quo etiam unctionis oleum et regni gubernaculum promittitur, in quibus ad tempus perent. Qui Samuel Saulem spiritali refectus, in culmine virtutum consistat, nec relabatur ad vitia. Tulit Samuel lenticulam olei. Lenticula, vas fictile quadrangulum habens foramen, per quod fragilitas regni
Abbreviated transcription (Latin):
ubi quisqͥs hic bene laborat. mer¬
cede remuneratus. ꝑhenni qͥete
ꝑfruetur. Oanus tenentis sedi¬
le. significant solatia diuine
gratiȩ. quȩ eccłiam ad cȩleste re¬
gnum ꝓuehunt. Ideo due. quia
in utroq testamento hoc predicat᷑
quia ñ nisi diuino adiutorio. aliqͥd
boni ꝑfici potest. P leones duos
pr̃es utriꝰq testamenti figurant᷑.
qui fortitudine animi sibi ⁊ aliis
dominari didicerunt. Hi iuxta
manus stabant. qi sc̃i patres qͥcqͥd
boni fecerunt ñ sibi s deo deputa¬
uerunt. Unde. Non nob̾ dñe. non
nob. s nomini tuo da głam. ꝑ le¬
unculos. predicatorum ordo apłi¬
cam doctrinã sequens significat᷑.
hii supra sex gradus hinc atq inde
stant. quia bonorũ operũ gressus.
hinc ⁊ inde doctrinis ⁊ exemplis

Expanded text:
ut quisquis hic bene laborat, ut quisquis hic bene laborat, remuneratus perenni quiete perfruatur. Manus tenentes sedile, significant solatia divinae gratiae, quae Ecclesiam ad coeleste regnum provehunt. Hinc et inde, quia in utroque testamento hoc praedicitur, quod nisi divino adjutorio aliquid boni perfici non potest. Per leones duos, patres utriusque Testamenti figurantur, qui fortitudine animi sibi et aliis dominari didicerunt. Hi juxta manus stabant, quia sancti patres quidquid boni fecerunt, non sibi, sed Deo deputaverunt. Unde: Non nobis Domine, non nobis; sed nomini tuo da gloriam . Per leunculos, nisi praedicatorum ordo qui apostolicam doctrinam sequitur, significatur. Hi ergo supra sex gradus hinc atque inde stant, quia bonorum operum gressus hinc et inde, suis doctrinis atque exemplis
Abbreviated transcription (Latin):
ecit rex salomon throntim.
de ebore grandẽ ⁊ uestiuit eũ
auro fuluo nimis. qui habebat
sex gradus. Et sũmitas throni ro¬
tunda erat in parte posteriori:
due manus hinc atq inde tenen¬
tes sedile. ⁊ duo leones stabant ui¬
xta manus singłas. ⁊ duodecim
leunculi stantes suꝑ sex gradus
ficus ñr regnans. iudicia sua sa¬
cere dinoscitur. Bene de ebore
factũ ẽẽ memorat᷑. qm̃ elephas
cuiꝰ hec sunt ossa. inter quadru¬
pedia sensu plurimũ ualet. et
temꝑanter miscetur feminȩ suȩ
n conuige scda ñ utitur. hoc pu¬
dicis aptatur. qui ꝑ castitatẽ xp̃i
p̃cepta sequutur. Hanc idẽ eccłiã
uestiunt auro: qr splendorẽ głiȩ
suȩ. in ea ꝑmiracula clarescere fe
natum. qui numerus ꝑfectione
sua. ꝑfectionem operũ designat.
septimo requieuit ds̃. Est quia sex
etatib mundus constat. in quibus
licet oꝑari: quisquis cȩlestem patri¬
steriori. significat requiem ȩternã
quȩ post hanc uitã sc̃is futura ẽ.

Expanded text:
etiam rex Salomon thronum de ebore grandem et vestivit eum auro fulvo nimis qui habebat sex gradus et summitas throni rotunda erat in parte posteriori et duae manus hinc atque inde tenentes sedile et duo leones stabant iuxta manus singulas et duodecim leunculi stantes super sex gradus ficus noster regnans, judicia sua facere dignoscitur. Bene de ebore factum esse memoratur, quoniam elephas, cujus ebur dant ossa, inter quadrupedia sensu plurimum valet, et temperanter miscetur feminae suae, et conjuge gravida non utitur, hoc pudicis aptatur: qui per castitatem Christi praecepta sequuntur. Hanc, id est Ecclesiam vestivit auro, quia splendorem gloriae suae in ea per miracula clarescere facnatum, qui numerus perfectione sua, perfectionem bonorum operum designat. Septima requievit Deus, et quia sex aetatibus mundus constat, in quibus licet operari, quisquis coelestem patriposteriori, significat requiem aeternam: quae post hanc vitam sanctis est parata,
Abbreviated transcription (Latin):
aiosue atq anatͥematitata sericho menia
restaurat: cũ quis eorũ qͥ in ȩccłia
habiiũ religionis assũp serant.
q ipse anamatirauerat diaboli
pompas. luxuriose uiuendo repe¬
tit. Cumq errorũ dogmata ł gen¬
tilium fabulas ueritati ecclesiasti ⁊¬
ce qua imbutus erat p̃fert. quasi
de bethel egrediens. riunas iericho
resuscitat. Is ⁊fundam̃ta fidĩ aqͥbꝰ
bona ȩdificia inchare. ⁊ claustra
bone actionis quibus ꝑfibi de¬
buerat perdit.
De helia n corrente carith. uiiii.¬
biit helyas ⁊⁊ sedit
in dor¬
rentem carith.
qui ẽ
contra iordanem.
Corui
quoq deferebant
ei pa
cũ in caluarie loco ubi absondi¬
ta ẽ fortitudo eius. de torrente
mortalitatis nr̃e gustauit. Coru
pascebant helyam deferentes
ei panem ⁊ carnes: cũ gentilitas
de nigredine peccatoꝵ ueniens.
surrectionis. ꝑ gr̃am eius illumi¬
di seuans in contaminatã cũ car¬
nis resurrectione. uenienti uidici
presentat. Post dies siccatis ẽ tor¬

Expanded text:
a Josue atque anathematizata, Jericho moenia restauravit. Cum quis eorum, qui in Ecclesia habitum religionis assumpserant, que ipse anathematizaverat diaboli pompas, luxuriose vivendo repetit, cumque errorum dogmata vel gentilium fabulas e, qua imbutus erat, praefert, quasi de Bethel egrediens, ruinas Jericho reficit. Is et fundamenta fidei, a quibus bona aedificia inchoare et claustra bonae actionis quibus perfici debuerat, perdit. CAP. X. De Elia et torrenti Carith. Abiit Elias, et sedit in torrente Carith, qui est contra Jordanem. Corvi quoque deferebant ei pancum in Calvariae loco ubi abscondita est fortitudo ejus , de torrente mortalitatis nostrae gustavit. Corvi pascebant Eliam deferentes ei panem, et carnes, cum gende nigredine peccatorum venienssurrectionis per gratiam ejus illumidi servans incontaminatam, cum carnis resurrectione venienti judici praesentat. « Post dies autem
Abbreviated transcription (Latin):
auit se ion athas tunca qua erat
inditus ⁊ dedit dauid. ⁊ reliqua
uestimenta sua usq ad gladiũ.
⁊ arcũ suum ⁊ balteum. Ionathas
significat eos qui de iuideis ĩ xp̃m
xp̃o relictis om̃ib ipsum secuti
sunt. Unde petrus. Ecce nos re¬
liquimus omĩa ⁊⁊ secuti sumꝰ te.
Sic enĩ ionathas dedit dauid
uestĩta sua a tunica usq ad

Expanded text:
avit se Jonathas tunica, qua indutus erat, et dedit David, et reliqua vestimenta sua usque ad gladium, et arcum suum usque ad balteum . Jonathas significat eos qui de Judaeis in Christum o relictis omnibus ipsum secuti sunt. Unde Petrus: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Sic enim Jonathas dedit David vestimenta sua a tunica usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ius ꝓpħa dauid figuraliter
nerati. in medio prelio corruer.
pugnantes demonib. in lubri-¬
co seculi labuntur. Gelboe nãq
montes lubrici interpretantur.
ꝯspem recuꝑationis omittentes.
ꝓprio mucrone desꝑationis se¬
ipsos interficiunt: sic̃ saul irru¬
ens suꝑ gladium suũ. Philistei
uͦ idẽ. demones. de interfectis
spolia uirtutũ auferentes. ꝓprie¬
fortitudini uictoriã ascribunt:
cũ talla iusta ꝑmissione dĩ ene¬
niunt. S clauid ñr inelectis suis
corruentiũ casum gemit. ⁊ in
urbibus allophinoꝵ. ꝓhibet di¬
uulgari. idẽ precipit᷑ fidelibus
ut caute se custodiant. scutum
fidei. loricam iusticie. galeã sa¬

Expanded text:
ius propheta David figuraliter nerati in medio praelio corruerunpugnantes daemonibus, in lubrico saeculi labuntur. Gelboe namque montes lubrici interpretantur. Et spem recuperationis omittentes, proprio mucrone desperationis seipsos interficiunt, sicut Saul irruens super gladium suum. Philisthaei vero, id est daemones, qui de interfectis spolia virtutum auferentes, prfortitudini victoriam ascribunt; sed talia juxta permissionem Dei eveniunt. Sed David noster in electis suis corruentium casum gemit, et in urbibus Allophylorum prohibet divulgari, id est praecipit fidelibus ut caute custodiant se. Scutum fidei, loricam justitiae, galeam sa
Abbreviated transcription (Latin):
e sacramentis eccłiasticis
ut tractarem eorũdẽq
mysticam dulcedinem
uobis exponerem ur̃a
ro̾gauit dilectio. Cũ aut̃ libentiꝰ.
quia facilus ⁊ audatius logicas
qͣm theologicas iure consuetudi¬
nis reuoluo sententias: dubitare
cepi. an contradicere. an potiꝰ scri¬
bere mallem. Mox uͦ illud recolẽs
cũ cõmunicatur. consequenter
stilũ adcribendũ conuerti. eius¬
euis inuocato auxilio qui aꝑit

Expanded text:
e sacramentis ecclesiasticis, ut tractarem, eorumque mysticam dulcedinem vobis exponerem, vestra rogavit dilectio. Cum autem libentius, quia facilius et audentius, logicas quam theologicas, jure consuetudinis, revolvam sententias: dubitare coepi, an contradicere, an potius scribere mallem. Mox vero illud recolens,cum communicatur, consequenter stylum ad scribendum converti, ejus invocato auxilio, qui aperit
Abbreviated transcription (Latin):
dedicatur. cũ impleto infine
seculi numero electorũ. eccłia
uniuersaliter in cęlum aduisi¬
onem conditoris sui introducit᷑
cuius uitȩ desideriis. quociens
in hac uita sustollimur. quasi
de futura ciuitatis nr̃e dedicati¬
catio potest accipi. interim sci
licet in spe desiderantiũ ⁊ mun¬
dantium occulos cordis. quib
deum uideant: tunc in re ipsa
fruentium. in diuina uisione
sp̃ualibus inter angłica agmina

Expanded text:
dedicatur, cum, completo in fine saeculi numero electorum, Ecclesia universaliter in coelis ad visionem sui Conditoris introducitur. Cujus vitae desideriis, quoties in hac vita sustollimur, quasi de figura civitatis nostrae dedicaticatio poteslicet in spe desiderantium et mundantium oculos cordis, quibus Deum videant, et tunc in re ipsa fruentium divina visione spiritualibus inter angelica agmina
Abbreviated transcription (Latin):
uel fortis cũ deo. Hi sunt creden¬
des. ꝑhylistiim cadentes pocło sci¬
licet demones. qui poculo suꝑbiȩ
debriati. ⁊ ipsi ceciderunt. ⁊ hoĩes
ꝑuertere festinant. Contra qͦsisrł
idẽ fideles ne cedant s suꝑent.
castra metant᷑ iuxta lapidem ad¬
uitorii. idẽ legem xp̃i: ubi lapis
edificantes. ⁊ cet̾. Set dũ fideles
in lege dñi meditant᷑. ut eum in¬
ueniant adiutorem. philistiim
uiueniunt in aphec. idẽ furorẽ
nouũ. quia dũ fideles in mundi
spe diuinis legib amplius insiste¬
re conspiciunt. acriora ac nouacer¬
tamina construunt. Unde eos in su¬
is uirib confidentes ⁊ in humana
sapientia gloriantes. ac ꝑ hoc gra¬
tiã euangelii contempnentes. qua¬
si .iiͦii. milia. ĩ mundi sp̃c facile ꝓ

Expanded text:
vel fortis cum Deo, hi sunt credentes. Philistiim cadentes poculo, scilicet daemones, qui poculo superbiae inebriati et ipsi ceciderunt, et homines pervertere festinant. Contra quos Israel, id est fideles ne cedant, sed superent, castrametantur juxta lapidem adjutorii, id est legem Christi, ubi lapis, aedificantes. Sed dum fideles in lege Domini meditantur, ut Deum inveniant adjutorem, Philisthiim venerunt in Aphec, id est furorem novum, tunc quia fideles immundi Spiritus divinis legibus amplius insistere conspiciunt, ideoque acriora ac nova certamina construunt, unde in suis viribus confidentes et in humana sapientia gloriantes, ac per hoc gratiam Evangelii contemnentes, quasi quatuor millia, immundi spiritus facile
Abbreviated transcription (Latin):
petit: ideoq in duas diiditur uolũ¬
tates. Cumq uua non ẽ. dota non ẽ
n hoc adẽ. uni quod de est alteri. De ho

Expanded text:
petit. Ideoque in duas dividitur voluntates: cumque una est, tota non est; et hoc adest uni, quod deest alteri.
Abbreviated transcription (Latin):
dinante. Non eiũ syderea necessitas
xpp̃o intulit crucem: nec sydera coe¬
gerunt mori syderũ conclitorem:
Qui in temporalis cũ patre. sic tempꝰ
quo carne moreretur que madmodũ
n quod de matre nasceret᷑ elegit.
N eo quod dicitur. hȩc ẽ aut̃ uita ȩt̃na.
ut cognoscant te solum uerũ deum.
borum ẽ. ut te nquem misisti iħm
xp̃m. cognoscant solum uerũ deũ.
Consequenter enĩ intelligitur n sp̃c
ñ duo dii pater ⁊ filiꝰ. nec tres dii pa
qui filius. nec idem filius qui pat̾. nec
idem sp̃c sc̃s qui pater aut filius: qm̃
tres sunt. pater. ⁊ filius. ⁊ sp̃e sẽs. s ipsa

Expanded text:
dinante. Non enim siderea necessitas dinante. Non enim siderea necessitas Christo intulit crucem; nec sidera coegerunt mori siderum conditorem: qui intemporalis cum Patre, sic tempus quo carne moreretur, quemadmodum et quo de matre nasceretur, elegit. n eo quod dicite solum verum Deum, borum est, Ut te, et quem misisti Jesum Christum, cognoscant solum Deum verum. Consequenter enim intelligitur et Spiritus non duo dii, Pater et Filius; nec tres dii, Paqui Filius; nec idem Filius, qui Pater; nec idem Spiritus sanctus, qui Pater aut Filius: quoniam tres sunt, Pater, et Filius, et Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
rorsus donũ dei sit diligere deũ.
retur dedit: qui ñ dilectus dilexit.
Displicentes amati sumꝰ: ut fieret in
nobis unde placeremus. Diffudit enĩ
caritatẽ in cordib nr̃is sp̃e patris et
filii: quẽ cum patre amamus ⁊⁊ filio.¬
temꝑis non habet: ⁊ ipsa ẽ omĩs
pie uitentionis actionisq ꝑfectio. ꝓpt̃
hanc sacramentis eius inbuim᷑. ꝓpt̃
hanc mirabilibus eius oꝑibus nser¬
monibus erudimur. ꝓpter hanc sp̃m
eius pignus accipimus. ꝓpter hanc
in eum credimus nsꝑamus : namore
ipsius quantũ donat accendimur.
Propter hanc deniq omnem tribula¬
tionem fortiter toleramus: ut in ea
feliciter sine tribulatione regnemus.
Nera enim pax unitatem facit: qm̃
qui adheret domino unus sp̃c est.
one tempus abillo est dispositũ:
qui temꝑi subditus non ẽ. Qm̃
quȩ futura erant ꝑsingula temꝑa.
in dei sapientia habent efficientes
causas: in qua nulla sunt tempora.
Non gͦ credatur hora passionis diũ
fato urgente uenisse: s deo potius or¬

Expanded text:
od donum Dei sit diligere Deum. retur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut fieret in nobis unde placeremus. Diffundit enim charitatem in cordibus nostris Spiritus Patris et Filii, quem cum Patre amamus et Filiooris non habet, et ipsa est omnis piae intentionis actionisque perfectio. Propter hanc Sacramentis ejus imbuimur: propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus erudimur: propter hanc Spiritus sancti pignus accepimus: propter hanc in eum credimus et speramus, et amore ipsius, quantum donat, accendimur: propter hanc denique omnem tribulationem fortiter toleramus, ut in ea feliciter sine tribulatione regnemus. Vera enim pax unitatem facit: quoniam qui adhaeret Deo, unus spiritus est. Omne tempus ab illo est dispositum, qui tempori subditus non est. Quoniam quae futura erant per singula tempora, in Dei sapientia habent efficaces causas, in qua nulla sunt tempora. Non ergo credatur hora passionis Domini fato urgente venisse, sed Deo potius or
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ. in obedientia dicitur:
ut quanta sit uirtus obedientiȩ.
nare ⁊ quasi scelus ydolatrie
nolle adquiescere: sola obedientia¬
ẽ que fidei meritũ possidet. qua
Unde salomon. Uir obediens loqͥ¬
tur uictorias. Dũ enĩ aliene uoci
humiliter subdimur. nos ipsos
qđ obedientia aliquando si de
suo aliquid habet. nulla ẽ. aliqͦn
enim minima ȩtiã si suum aliqͥd
ĩ habet. Cum enĩ locus suꝑior im¬
peratur: obedientie sibi uirtutem
euacuat. qui ad hc ꝓprio desidio
anhelat. Cũ enĩ ꝓbr a. contumelie
imꝑantur. nisi hoc exsemet ipso
animus appetit. obedientiȩ sibi
meritũ minuit. qi adhec inuitꝰ
descendit. Hinc moyses pͥncipa¬
tum ppłi humiliter recusat. Pau¬
lus aut̃ audacter dicit. Ego nẽ
solum ligari in iherłm. s ȩtiam

Expanded text:
peccatum inobedientia dicitur, ut quanta snare et quasi scelus ydolatrie nolle acquiescere," sola est que fidei meritum possidet, qua  Salomon: Vir obediens loquitur victorias . Dum enim alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos quod obedientia aliquando, si de suo aliquid habet, nulla est; aliquando vero minima, etiamsi suum aliquid non habet. Cum enim locus superior imperatur, obedientiae sibi virtutem evacuat, qui ad hunc proprio desiderio anhelat. Cum autem propria contumeliae imperantur, nisi haec ex semetipso animus appetat, obedientia sibi meritum minuit, quia ad haec invitus descendit. Hinc Moyses principatum populi humiliter recusat . Paulus audacter dicit: Ego non solum alligari in Jerusalem, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃opulo sensuum suorũ spiritaliũ¬
chionum. cogitationũ. sermonũ.
nactionũ. cui ipsa presidet. ipsũ
bene gubernaudo. Mors sare. mor¬
tificationem expruit animȩ: a
uoluptate secularis concupiscentie
Spelunca in qua sepulta ẽ. sp̃italẽ
designat uitam. quȩ ẽ occulta.
Que rectȩ duplex dicitur: ꝓpter
bonã actionem ⁊ contemplatio¬
nem. Sara gͥ anima: mors sare.

Expanded text:
iritualiumtationum, affectionum, sermonum, actionum, et cui ipsa praesidet ipsum bene gubernando. Mors Sarae mortificationem significat animae, et voluptatum saecularis concupiscentiae. Spelunca, in qua est sepulta, spiritualem designat vitam, quae est occulta: quae recte duplex dicitur, propter bonam actionem et contemplationem. Sara igitur est anima; mors Sar
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. pharisei popłm sub decalogo
pascentes: sichem. lex: dothaim.
preuaricatio. tunica. humanitas:
uitinctio in sanguine hedi. passio
ꝓpeccato popłi. cisterna. sepulcrũ:
ismahelite apłi: egiptus. mundus:
exaltatio ioseph in egipto. exalta¬
tio xp̃i inmundõ. horrea. eccłiae:
hii sunt ȩtiã xii. fontes deserti.
quos isrł repperit in helym .xiii.

Expanded text:
scilicet populum sub Decalogo pascentes; Sichem, lex; Dothain, praevaricatio; tunica, humanitas; intinctio in sanguine haedi, passio pro peccato populi; cisterna, sepulcrum; Ismaelitae, apostoli; Aegyptus, mundus; exaltatio Joseph in Aegypto, exaltatio Christi in mundo; horrea, Ecclesia; Hi sunt etiam fontes deserti, quos Israel reperit in Helim.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. quẽ pat̃ p̃ omnib diligit᷑. qr
ipse ẽ ei filius ꝑ naturã: alii sibi st̃¬
filii ꝑ gr̃am. Ipse ꝑ generationẽ. alii
padoptionem. Ipse exeternitate:
alii extemꝑe. Quẽ qͦq pat̃ tunica
polimita induit. quando eũ imma
culata nr̃ȩ humanitatis natura ue¬
stiuit. Ioseph ꝑ somnia manipulo

Expanded text:
diligit; quia ipse est filius per naturam, alii filii per gratiam; ipse per generationem, alii per adoptionem; ipse ex aeternitate, alii ex tempore. Quem quoque pater tunica polymita induit, quando eum nostrae humilitatis natura vestivit. Joseph per somnia manipulor
Abbreviated transcription (Latin):
uarius fetus ouium. multiplex ef
ficat animam: rebus exterioribus
nunis intentam. Regio cuiꝰ muli¬
eres dina uidere concupiuit. mun¬
dum designat. Mulieres. expͥmũt
auimas diuersis uiciis emollitas.
Sichem diabolum exprimit. qui
animã rebus mundanis curiosiꝰ
intendentem. ꝑ concupiscentiã
corrumpit. Dina gͥ anima: regio
illa. mundus. exitus dine. curio¬
sitas anime: sichem. diabolus.
uiolatio dine. corruptio animȩ.
egip̃tõ exaltatus. Iacob in hac figura
significat dm̃ patrẽ. Qui habuit

Expanded text:
arius; fetus ovium, multiplex effficat animam, rebus exterioribus nimis intentam. Regio, cujus mulieres Dina videre cupivit, mundum designat. Mulieres, exprimunt animas diversis vitiis emollitas. Sichem diabolum exprimit, qui animam mundanis rebus curiosius intendentem, per concupiscentiam corrumpit. Dina igitur, anima; regio illa, mundus; exitus Dinae, curiositas animae; Sichem, diabolus; violatio Dinae, corruptio animae.  et in Aegypto exaltatus . In hac figura, Jacob figurat Deum Patrem. Qui habuit
Abbreviated transcription (Latin):
primunt. qui trib isrłiticas pasc̾e̾
ꝑde calogum legis debuerant.Si¬
guficat aut̃ sichem legem: in quã
deus phariseos cũ tribub sibi cre¬
ditis miserat. Fratres ioseph dere¬
linquentes sichem cũ gregib sibi
cõmissis diuertert̃ in dotam. quȩ
interpretat᷑ defectio. ⁊pharisei cũ
tribubus isrł legem dei derelin¬
quentes. in defectum p̃uaricatioĩs
descendert̃. Inuidia decem fratrũ
erga ioseph innocentem ⁊iustũ:
sua. ⁊ iudei xp̃m humanitate sua.
li tinxerunt tunicam ioseph san¬
guine hedi:. isti humanitatẽ xp̃i
sanguine ipsius fuso ꝓpeccato po¬
puli. Illi posuerunt ioseph in pute¬
um. isti xp̃m insepulcrum. Ioseph
exiit de puteo: xp̃c surrexit de se¬
pulcro. Ioseph ismahelite transe¬
untes emerunt. ⁊apłi hic manen¬
tem ciuitatẽ ñ habentes s futurã
inquirentes. omnia ꝓ xp̃o reliquer̃t.
Ismahelite ioseph duxer̃t in egip¬
mundũ. Exaltatus ẽ ioseph in egipto.
et xp̃c ẽ exaltatus in mundo. Ioseph

Expanded text:
nt, qui tribus Israeliticas per Decalogum legis pascere debuerant. Significat autem Sichem legem, in quam Deus Pharisaeos cum tribubus sibi creditis miserat. Fratres Joseph derelinquentes Sichem cum gregibus sibi commissis, diverterunt in Dothain, quae interpretatur defectio; Pharisaei autem cum tribubus Israel legem derelinquentes, in defectum praevaricationis descenderunt. Invidia decem fratrum erga Joseph innocentem et justumsua, et Judaei Christum humanitate sua. Illi tinxerunt tunicam Joseph in sanguine haedi, isti humanitatem Christi sanguine ipsius fuso pro peccato populi. Illi posuerunt Joseph in puteum, isti Christum in sepulcrum. Joseph exivit de puteo, Christus resurrexit de sepulcro. Joseph Ismaelitae transeuntes emerunt, et apostoli hic manentem civitatem non habentes, sed futuram inquirentes, omnia pro Christo reliquerunt. Ismaelitae Joseph duxerunt in Aegypmundum. Exaltatus est Joseph in Aegypto, et Christus exaltatus est in mundo. Joseph
Abbreviated transcription (Latin):
glalene. de qua eiecerat septẽ
demonia. Illa uadens nunciaũ
his qui cum eo fuerant lugentis¬
bus. Leꝓsi ingressi in castra syro¬
rum refecti sunt. aurũ ⁊ argentũ
asportant. cũ despecti huiꝰ mundi.
philosophie oꝑam dantes.⁊ sensus
nustatem adquirunt. unde ec¬
clesie usibus bene instructi de¬
seruire possunt. Qui bene qua

Expanded text:
ecerat septem daemonia. Illa vadens nuntiavit his, qui cum illo fuerant, lugentibus. Leprosi in castra Syrorum refecti sunt; aurum et argentum asportaverunt, cum despecti hujus mundi philosophiae operam dantes, et sensus nustatem acquirunt. Unde Ecclesiae usibus bene instructi, deservire possunt. Qui bene qua
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq uenissent lepsi ad prin¬
cipium castrorũ. ingressi sunt
unum tab̃naculũ. ⁊ comeder̃t̃.
nbiberunt. tuleruntq inde ar¬
gentum ⁊ aurũ ꝯuestes. Dixem̃q
adinuicem. Hȩcdies boni nũci
est Si tacuerimꝰ ⁊ noluerimꝰ nun¬
ciare usq mane. sceleris arguem᷑.
leprosi sunt qui uarus uiciis de¬
atti. uel errorib impliciti. fedi¬
tatem ex interna peste educen¬
tes. ostendunt in cute. Hos dñs se¬
pe conuertens ad fidem ⁊ mun¬
dans a uiciis: uere salutis nun¬
tios efficit. Unde matħs expub¬

Expanded text:
Cumque venissent leprosi ad prinCumque venissent leprosi ad principium castrorum, ingressi sunt unum tabernaculum, et comederunt, et biberunt. Tuleruntque aurum, argentum, et vestes, dixeruntque ad invicem: Haec dies boni nuntii est. Si tacuerimus, et noluerimus annuntiare usque mane, sceleris arguemur. Leprosi sunt qui, variis vitiis dediti vel erroribus implicati, foeditatem ex interna peste educentes ostendunt in cute. Hos Dominus saepe convertens ad fidem, et emundans a vitiis, verae salutis nuntios efficit. Unde Matthaeus ex pub