comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grã. habes sapientiam. Hunquid tuesipsa sapientia: Deniq quia non
estuipse quod habes: si amiseris quod habes redis ut ñ habeas. & ali-¬
quando resumis. aliquando amittis. quomodo oculus nr̃ non in
nscipso hab& in sepanabilit lucem Apitur & capit: clauditur ꝙ
amittit. Nonsic ẽ. ds̃ difilius: non sic ẽ. ubum patris. ñ sic est
um qd̾ non sonando transit: s nascendo man&. Sic habet sapientiar
ut ipse sit sapientia. faciatq sapientes. Sic hab& uitam: ut ipse sit uita.
faci ͭq uiuentes. hoc ẽ. quod maus ẽ omĩbus. Attendit iohannes ipse
euuangłista cęlum & terram: uolens dicere defilio dĩ. Attendit & tran-¬
ndit. Cogitauit supͣ cȩlum milia exercitus angłorum: & cogitauit. ꝯ
trnscendit uniuersa. Sicut aquila nubes: sic suamente treaturam trans-
cendit. Al agna omĩã. Peruenit adulud quod mauis e. omĩbus. ⁊ dixit.

Expanded text:
gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique quia non gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in seipso habet inseparabiliter lucem; aperitur et capit, clauditur et amittit. Non sic est Deus Dei Filius, non sic est Verbum Patris; non sic est Verbum quod non sonando transit, sed nascendo manet. Sic habet sapientiam, ut ipse sit sapientia, faciatque sapientes; sic habet vitam, ut sit ipse vita, faciatque viventes. Hoc est quod majus est omnibus. Attendit Joannes ipse evangelista coelum et terram, volens dicere de Filio Dei; attendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum millia exercitus Angelorum, cogitavit et transceixit,
Abbreviated transcription (Latin):
quodait. Nonrapit eas quisquam: de manumea. Et item ad patrem:
it ipse uli ẽẽt unigenitꝰ filuis. Quidẽ. gͦdedit.Iam erat cui daroꝵ. as
nendo dedit. e Nam si erat cui dar&: ut fuius cẽt. erit aliquando & fuius
hoc dicipotest. Aliquando filii hominum tramus: fiii dĩ non eramus.
Nos enim filios dĩ grã fecit: ulum nat᷑a. qui aita natus ẽ. Et non ẽ. ut dicas
non erat antequam natus erat. Nunquam enim ñ natus erat: qui patri
coet̾nus erat. Qui sapit capiat: qui non sapit. credat. nutriatur. &
capiat ũbum dĩ semꝑ cum patre: & semꝑ uerbum. Et quia u̾bum:
ideofilius. Semꝑgꝰ filuis: & semꝑ ȩqualis. Hon enim crescendo. sed¬
nascendo equalis ẽ: qui semꝑ natus ẽ. depatre fuius. dedõ đs̃: de
et̾no oeternꝰ. P at̃ autem non defilio dĩ fuius depatre dĩ. Idõ pater¬
& habens uitã filiꝰ: quod ẽ. habet hocẽ. Tu aliud es: aliud habes. Uier

Expanded text:
quod ait, Non rapiet eas quisquam de manu mea: et item ad Patrem, quod ait, Non rapiet eas quisquam de manu mea: et item ad Patrem, Ut ipse illi esset unigenitus Filius. Quid est ergo, dedit? jam erat cui daret, an gignendo dedit? Nam si erat cui daret ut Filius esset, aliquando erat, et Filius hoc dici potest: aliquando filii hominum eramus, filii Dei non eramus. Nos enim filios Dei gratia fecit, illum natura, quia ita natus est. Et non est ut dicas, Non erat antequam natus erat: nunquam enim non natus erat, qui Patri coaeternus erat. Qui sapit capiat; qui non capit credat, nutriatur, et capiet. Verbum Dei semper cum Patre, et semper Verbum: et quia Verbum, ideo Filius. Semper ergo Filius, et semper aequalis. nascendo aequalis est, qui semper natus de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus, Filius de Patre Deus. Ideo Pateret habens vitam Filius? Quod habet hoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
uig&. Sol& quȩdam herba dici: semꝑuiuit. Ibi solum iuuere inue¬
nitur. Uitam eternam inquit dabo eis: ouibus meis. Uos calum nias
ꝓpterea quęritis: quia deuita p̾senti cogitatis. Et non ꝑib̾t ineternum
Subaudis: tanquam eis dixerit. Uios ꝑibitis in ec̃num: qui a non estis
exouibus meis. Hon rapiet eas quisquam: demanu mea. Intentius
accipite. Pat̃ meus quod dedit mͥ: mauis omĩbus e. Quid potes
iupus. & Quid potest fur & latro: Non ꝑdunt: nisi ad interitur
p̃destinatos. De ulis aut̃ oribus de quibus dicit apłs. nouit dñs qui¬
st̃ eius. & qͦs p̾sciuit. ipsos & p̃destinauit. quos autem p̾destinauit: ipsos &
uocauit. quosautem uocauit: ulos & iustificauit. & quos iustificauit: ipsos
głificauit. deouibus istis: nec lupus rapit. nec fur tollit. nec latro u¬
ficit. Securus e. de numero earum: quiꝓeis nouit quod dedit. Et hoc ẽ.

Expanded text:
viget. Solet quaedam herba dici semper viva: ibi solum vivere inveviget. Solet quaedam herba dici semper viva: ibi solum vivere invenitur. Vitam aeternam, inquit, dabo eis, ovibus meis. Vos calumnias propterea quaeritis, quia de vita praesenti cogitatis. 6. Et non peribunt in» Subaudis, tanquam eis dixerit: Vos peribitis in aeternum, quia non estis ex ovibus meis. « Non rapiet eas quisquam de manu mea. » Intentius accipite: « Pater meus quod dedit mihi majus est omnibus. » Quid potest lupus, quid potest fur et latro? Non perdunt nisi ad interitum praedestinatos. De illis autem ovibus de quibus dicit Apostolus: « psos et vocavit; quos autem vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit : de ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit. Et hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
phibent deme. Sed uos non creditis: quia non estis exouibus meis. Iam
supra didicistis: quȩ sint oues. Estote oues. Oues credendo sunt: oues
pastorem sequendo sunt: oues redemptorem non contẽpnendo st̃: oues
hostium intrando st̃: oues exeundo & pascua inueniendo sunt. or
Quia uidebat eos ad semptt̃nũ interitum p̾destinatos: non aduitam
eternam sui sanguinis p̃cio comparatos. Oues meȩ uocem meã audi-¬
int. & cognosco eas: & sequuntꝰ me: & ego uitam et̾nam do eis. Ec
sunt pascua. Si recolitis: suꝑius dixerit. & ingrediet᷑ & egredictꝰ.
& pascua inueni&. Ingressi sumus credendo: egredimur moriendo. Sed
quomodo phostium fidĩ ingressi sumꝰ: sic fideles decorpore exeamus.
crum ꝑipsum hostium egredimꝰ: ut pascua inuenire possimus. Don a
pascua: uita et̾na dicitur. Ibi nulla herba arescit: totum uir&. totum

Expanded text:
em :  « Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis . » Jam em :  « Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis . » Jam supra didicistis quae sint oves: estote oves. Oves credendo sunt, oves pastorem sequendo sunt, oves Redemptorem non contemnendo sunt, oves per ostium intrando sunt, oves exeundo et pascua inveniendo sunt, ovex ovibus meis? » Quia videbat eos ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. Item inferius: « Viunt, et cognosco eas, et sequuntur me: et ego vitam aeternam do eis. Ecce sunt pascua. Si recolitis, superius dixerat, Et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Ingressi sumus credendo, egredimur moriendo. Sed quomodo per ostium fidei ingressi sumus, sic fideles de corpore exeamus: sic enim per ipsum ostium egredimur, ut pascua invenire possimus. Bona pascua, vita aeterna dicitur: ibi nulla herba arescit, totum viret, totum
Abbreviated transcription (Latin):
pedum tuoꝵ.o Sigͦ dauid in sp̃u dic̾eum dñm. quomodo fuiu̾s eus. ẽ
on negauit: s int̾rogauit. ne quis hoc cum audierit. put& quod dñs iħc ne-¬
eum inuocantes non in lumin aro. Transibat enum aliquando. & duo cȩci
sedentes uixta uiam : clamauer: miserere nrĩ fili dauid. Quauoce audita:
miseratus ẽ. Stetit. sanauit. lumen dedit: quia nomen agnouit. Di
& apłs paulꝰ. Qui factꝰ e. ei ex semine dauid: scđm carnemꝰ. Et ad timothe-¬
eum. Mlemor esto xp̃m iħm resurrexis se amortuis ex semine dauid.
scđm̃ euuangłiũ ineum. Quia de semine dauid originem alaRia uirgo
ducebat: inde dñs de semine dauid. Hoc ꝓmagno uid aei axp̃o quȩrebant
calumniarentꝰ quod sibi arrogar& regiam potestatẽ. Plus ẽ. quodeis res-¬
pondit. Illi defilio daiid uolebant calumniari: ille filium dĩ se esse
respondit. Et quomodo : audite. Respondit eisiħe. Loquor uobis:
& non creditis. Oꝑa quȩ ego facio innomine patris mei : hȩc testimoniũ

Expanded text:
pedibus tuis? Si ergo David in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius ejus est ? Non negavit, sed interrogavit. Ne quis hoc cum audierit, putet quod Dominus Jesus neeum invocantes non illuminaret. Transibat enim aliquando, et duo caeci sedentes juxta viam clamaverunt: Miserere nostri, fili David. Qua voce audita, misertus est; stetit, sanavit, lumen dedit ; quia nomen agnovit. Diet ad Timotheum, Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David secundum Evangelium meum . Quia de semine David originem Maria virgo ducebat, inde Dominus de semine David. 4. Hoc pro magno Judaei a Christo quaerebant,calumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David volebant calumniari, ille Filium Dei se esse respondit. Et quomodo? Audite: Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis; opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
UI SORMONOM DNUT NE non solum libenter so
etiam diligent᷑ audistis: ꝓmissionis nrȩ procul
dubio meministis. Ipsa quippe lectio cuangłica.
& hodie lecta ẽ: quȩ lecta fuerat ꝓ.¬
ximo dominico die. ꝓpterea qm in quibusdã necessitatib inriraor¬
rati: nom potiumus omĩa discutere. quȩ uris sensibus debebam.
srouide quȩ iam dicta atq tracta sunt: hodie non querimus nea huc
eadem repetendo: adillaquȩ nondum dicta sunc. puenire minune
ꝑmittamus. Nostisiam in nomine dñi quisit pastor bonus: & quem¬
Nostis quis sit iercennarius ferendus: quis lupus ⁊ fures. & latrones
cauendi. Quȩ sint oues: quod sit hostium. quo& oues ingredi¬
untur.& pastor. quomodo intelligendus sit et hostiariꝰ. E Nostis
etiam qm quisquis non ꝑ hostuim intrauerit: fur ẽ & latro. nec

Expanded text:
ui sermonem Dei nostri non solum libenter, sed etiam diligenter auditis, promissionis nostrae procul dubio meministis. Ipsa quippe lectio evangelica et hodie lecta est, quae lecta fuerat proximo dominico die: propterea quoniam in quibusdam necessitatibus immorati, non potuimus omnia discutere quae vestris sensibus debebamus. Proinde quae jam dicta atque tractata sunt, hodie non quaerimus; ne adhuc eadem repetendo, ad illa quae nondum dicta sunt pervenire minime quentibus: Nostis iam in nomine Domini, qui sit pastor bonus, et quembonus. Nostis, quis sit mercennarius ferendus, qui lupus et fures et latrones cavendi, quae sint oves; quod sit hostium, qua et oves ingrediuntur et pastor; quomodo sit intellegendus hostiarius. Nostis etiam, quando quisque non per hostium intraverit, fur est et la
Abbreviated transcription (Latin):
aliena : sicut arguunt᷑ delumine
tenebre. O mia eni quȩ arguuntur
ait apłs alumine. manifestantur.
Quantũ enĩ malũ sit eoꝵ qͥ ñ creduss.
ñ solũ ꝑseipsũ: uerũ etiã ex bono po
infideliũ eẽ. consueuit. qͦmͦ credimꝰ
qđ ñ uidemꝰ. idõ credentiũ itͦiciã sic
oportuit definiri : qr ad patrẽ uado
& iã ñ uidebitis me. Beati enĩ qͥ ñ ui
bant qđ uidebant. id ÷ filiũ homi.¬
nis: s qr credebant qđ ñ uidebaN
id ẽ. filiũ dĩ.Cũ uͦ & ipsa forma seriti fub
tracta eoꝵ eẽt aspectib: tuuͦ ex om̃e par-¬
te ĩpletũ ẽ. itͦus ex fide uitit. E st enĩ fi-¬
des sicut in epła quȩ adhebreos ẽ. diffi-¬
nit᷑. sperandoꝵ substantia coniunio
rerũ quȩ ñ uident᷑. S qͥd ẽ. iã ñ uide¬

Expanded text:
aliena, sicut arguuntur de lumine aliena, sicut arguuntur de lumine tenebrae: Omnia enim quae arguuntur, ait Apostolus, a lumine manifestantur . Quantum enim malum sit eorum qui non credunt, non solum per seipsum, verum etiam ex bono potinfidelium esse consuevit, Quomodo credimus quod non videmus? ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non vbant quod videbant, id est Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, idtracta eorum esset aspectibus, tum vero ex omni parte impletum est: Justus ex fide vivit . Est enim fides, sicut in Epistola, quae ad Hebraeos est, definitur, sperantium substantia, convictio rerum, quae non videntur. Sed quid e
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ peccet. Quocirra etiã cũ itus
notata iticia sapientis. s. suꝑbia p̾sum̃tiᷤᷤ
Qui gͦ fic multũ iꝰtus. ipso ninuo fit ui
itus. Multũ enĩ sefacit itũ: qͥdicit se
n habere peccatũ. aut qͥse putat ñ grã¬
dĩs sua uoluntate sufficiente effici
itu. Nec recte iuuendo itus ẽ: s potiꝰ
inflatꝰ putando se eẽ qđ ñ ẽ. Quopa¬
cto gͥ mundꝰ arguendꝰ ẽ. de iticia.
nͥ de it᷑icia credentiũ : Arguit᷑ itaq
depeccato: qe in xp̃m ñ eredit. Et ar¬
guitꝰ deiticia eoꝵ qͥ credt̃. Ipsa qͥppe
fideliũ cõparatio: infideliũ ẽ. uitu¬
ꝑatio. hoc & ipsa expositio satis it¬
dicat. Uolens eñ aꝑire qͥd dixerit:
de iticia uͦ inqͥt: qr ad patrẽ
uado. & iã ñ uidebitis me.
inme. Exponeus autẽ qua diceret
iticiã dequa ut dixit mundꝰ arguitꝰ:
ad ipsos quib loquebat᷑ se conuertit
atq ait. Quia ad patrẽ uado: & iã
ñ uidebitis me. Qua ꝑpt̾ mundꝰ de
peccato qͥdẽ suo. de iꝰticia uͦ arguitꝰ

Expanded text:
et non peccet . Quocirca etiam cum justus notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit justus multum, ipso nitum enim se facit justum, qui dicit se non habere peccatum, aut qui se putat non gratia, sed sua voluntate sufficiente, effici justum. Nec recte videndo justus est, sed potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur namque de peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit, De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. in me: exponens autem quam diceret justitiam, de qua mundus arguitur, ad ipsos quibus loquebatur, se convertit, atque ait, Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ait. si ñuenissẽ & locutꝰ eis fuissẽ:
peccatĩ n haberent. nc̃ autẽ exeusatio¬
nẽ ñ habent depeccato suo: S ne for¬
te qͥs dicat hoc ad eos ꝓpriȩ ꝑtincre ñ¬
ne ait alio loco sidemundo eẽtis. mun¬
dus qđ suii eẽt. diligeret: N unqͥs ñ
arguit deit̾icia ubi ait. pat᷑ it̾e. mun¬
Dꝰte ñ cognouit: Nunꝗͥt ñ arguit
de udicio ubi se ait sinistris eẽ dictu.¬
gũ. ite in ignẽ et̾̃nũ qͥ paintꝰ ẽ. diabolo
&angłis eiꝰ : & multa alia reperiuitꝰ
arguisse. ut ille intelligatꝰ argui qͥ
audit arguentẽ. sp̃s autẽ sc̃s indiscipłis
eiꝰ toto orbe diffusis. ñ unã gentẽ in¬
telligitꝰ arguisse.s. mundũ : Nãhoc
illis ait: ascensur incelũ. Non ÷ ur̃m
scire tẽpora quȩ pat̾ posuit in sua po¬
tostate. s accipietis uirtutẽ sp̃s sciꝰ

Expanded text:
 eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo ? Sed ne forte quis dicat hoc ad Judaeos proprie pertinere,ne ait alio loco: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret ? Nunquid non arguit de justitia, ubi ait: Pater juste, mundus te non cognovit? Nunquid non arguit de judicio, ubi se ait sinistris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus? et multa alia reperiuntur n videtur arguisse, ut ille intelligatur argui, qui audit arguentem: Spiritus autem sanctus in discipulis ejus, toto orbe diffusis, non unam gentem intelligatur arguisse, sed mundum? Nam hoc illis ait ascensurus in coelum: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate; sed accipietis virtute
Abbreviated transcription (Latin):
incordib eoꝵ quȩ foras muttit timorẽ.
qͦ ĩpediri possent ne arguere mundũ
qͥ ꝑsecutionib fremebat auderent:
ꝓpt̾ẽa dixit. ille arguet mundũ. Tanꝙͣ
diceret. Ii le diffundet in ur̃is cordib
caritatẽ. Sic eñi timore depulso: argu.¬
endi habebitis lib̾tatẽ. Sepe autẽ dixi¬
mꝰ in separabilia eẽ. oꝑa trinitatis.S
singillatĩ cõm̃dandas fuisse ꝑsonas.
ut ñ solũ sine separatione: uerũ etiã
sine confusione. & unitas intelligatꝰ
& trinitas. Exponit deinde qͥd dixe
rit depeccato & deiꝰaicia & de udicio.
Depeccato qͥdẽ inqͥt: qr ñ crediderte
inme. Hoc eiũ peccatũ quasi solũ sit
p̾ceteris posuit: qr hoc manente ce¬
tera decinentꝰ. & hoc discedente cetã
patrẽ uado & iã ñ uidebitis me. Hic
primo uidendũ ẽ. si recte qͥsq ar.¬
guit᷑ depeccato. qͦmͦ recte qrguatꝰ
& de iticia. Hunqͥd enĩ si arguendꝰ

Expanded text:
in cordibus eorum, quae foras mittit timorem, quo impediri possent, ne arguere mundum, qui persecutionibus fremebat, auderent, propterea dixit: Ille arguet mundum, tanquam diceret: Ille diffundet in vestris cordibus charitatem. Sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximus inseparabilia esse opera Trinitatis, sed sigillatim commendandas fuisse personas, ut non solum sine separatione, verum etiam sine confusione et unitas intelligatur, et Trinitasia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me. Hoc enim peccatum quasi solum sit, prae caeteris posuit; quia hoc manente caetera detinentur, et hoc discedente caetera Patrem vado, et jam non videbitis me. Hic primo videndum est, si recte quisque arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Numquid en
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ paulũ apłm ñ fuisse itũ. con¬
fitentẽ se uidisse xp̃m post ascensionẽ
eiꝰ incelũ. de quo utiq iã tẽpore dixerat.
qͥcũ lapidaret᷑ ait. ecce uideo celũ aꝑtũ
& filiũ hominis stantẽ addexteradĩ:¬
me. nͥ qͦmͦ sũ cũ uobiscũ sũ nõs łunc
enĩ adhuc erat mortalis. insimilitu¬
dine carnis peccati. qͥesurire poterat
ac sitire. fatigari atq dormire. Hunc

Expanded text:
m non fuisse justum, confitentem se vidisse Christum post ascensionem ejus in coelum , de quo utique jam tempore dixerat: qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexterame, nisi quomodo sum, cum vobiscum sum? Tunc enim adhuc erat mortalis in similitudine carnis peccati, qui esurire poterat ac sitire, fatigari atque dormire. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet .i. nichil uiris sui. nichil qđ
ad eũ ꝑtinebat. nullũ scilicet om̃ino
peccatũ: Perpeccatũ enĩ ẽ diabolus
princeps mundi. Non enĩ celi & tre om
niũ quȩ in eisst̃ ẽ. diabolus princep̃s. qua
significatione intelligit᷑ mundꝰ. ubi

Expanded text:
sui, nihil quod ad eum pertineat, nullum scilicet omnino peccatum; per hoc enim est diabolus princeps mundi. Non enim coeli et terrae, et omnium quae in eis sunt, est diabolus princeps, qua significatione intelligitur mundus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ne arguantꝰ depeccato infidelitatis
suȩ : quo peccata om̃ia detinentꝰ Tran¬
seant innumerũ fideliũ. ne arguan¬
t᷑ de iticia eor qͦs itificatos ñ imitantꝰ.
Caueant futurũ udicui ne cũ mun¬
di principe iudicent᷑. quẽ iudicatũ
nItant᷑. Ꝙ̾ enĩ ne sibi existimet
parci suꝑbia dura mortaliũ:
desuꝑboꝵ supplicio terren¬
da est anicłolra¬

Expanded text:
ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccata omnia detinentur: transeant in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos non imitantur: caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum imitantur. Etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio terrenda est angelor
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e quidem delitie̾ sunt : s ociosorum.
qͦd non sumus nos. Tunc gͦ introi it &
ille discipłs: qui uenerat᷑ prinius ad
monumentum. Prior uenit. & posterior
intrauit. Neq hoc utio uacat: s mi¬
chi adista uacat. Et uidit inquid: &
credidit. Hic non nulli parum atten¬
dentes. putant hoc iohannem credi¬
disse. quod iħc resurrexit. S sequit᷑.
non hoc indieat. Quid sibi enim uult
quod statim ad iunxit. nondum enim
sciebant seripturam. quia oporteret
eum amortuis resurgere: Non gͦ eum
credidit resurrexisse. quem nesciebat̾
oportere resurgere. Quid gͦ uiditͦ
Quid eredidit Uidit scilic& in ane mo¬
numentum. & credidit quod dixeratꝰ
mulier: eum demonumento esse sub¬
latum. Nondum enim sciebant scriptu¬
ram. quia oporteret eum amortuis
resurgere. & idõ quando id ab ipso
dño audiebant. quamuis aꝑtissime
diceretur. consuetudine audiendi
ahillo parabolas non intellugeb ant.
& aliquid aliud eum fignificare

Expanded text:
sanctae quidem deliciae sunt, sed otiosorum, sanctae quidem deliciae sunt, sed otiosorum, quod non sumus nos. Tunc ergo introiit et ille discipulus qui venerat primus ad monumentum. Prior venit, posterior intravit. Neque hoc utique vacat, sed mihi ad ista non vacat. Et vidit, inquit, et credidit. Hic nonnulli parum attendentes, putant hoc Joannem credidisse, quod Jesus resurrexit; sed quod sequitur, hoc non indicat. Quid sibi enim vult quod statim adjunxit, Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportet eum a mortuis resurgere? Non ergo eum credidit resurrexisse, quem nesciebat oportere resurgere. Quid ergo vidit? quid credidit? Vidit scilicet inane monumentum, et credidit quod dixerat mulier, eum de monumento esse sublatum. Nondum enim sciebant Scripturam, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Et ideo quando id ab ipso Domino audiebant, quamvis apertissime diceretur; consuetudine audiendi ab illo parabolas, non intelligebant, et aliquid aliud eum significare
Abbreviated transcription (Latin):
ditum .ẽ. ad id qͦd fuerat p̾termissum :¬
& tamen quasi hoc seqqueretur ad iune¬
tumi ẽ. Cum enim iam dixisset uene¬
runt ad monumentum: regressus ẽ. ut
narraret. quomodo uenertiit. atq ait.
Currebant aut̃ duo simul: & cetera. Ubi
ostendit qͦd p̃currens ad monumentum
prior uenerit alius ille discipłs quem
se ipsum significat. s tanquam de alio
cuncta narrat. Et cur se melinasset
inquid: uidit posita linte. amina. non
tamen introi it. Uenit ꝯͦ si monpetrus
sequens eum: & introi i inmonumentum.
&̃ uidit linteamina posita & sudarium
quod fuerat suꝑ capud eius. non cum
linteaminib positum. s seꝑatim in uo¬
lutum munum locum. Putamusne ni¬
chil ista significant: Nequaquam id
putauerim.s ad alia festinamus: in qͥb
immorari questionis uel obscuritatis
alicuius necessitate compellimur. Nã
ista que ꝑseipsa manifesta sunt: qͥd
singula aiam significent querere:

Expanded text:
ditum est ad id quod fuerat praetermissum, editum est ad id quod fuerat praetermissum, et tamen quasi hoc sequeretur, adjunctum est. Cum enim jam dixisset: Venerunt ad monumentum, regressus ut narret quomodo venerint, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit quod praecurrens ad monumentum prior venerit alius ille discipulus quem seipsum significat, sed tanquam de alio cuncta narrat. Et cum se inclinasset, inquit, vidit posita linteamina, non tamen introivit. Venit ergo Simon Petrus seqposita, et sudarium quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Putamusne nihil ista significant? Nequaquam id putaverim, sed ad alia festinamus, in quibus immorari quaestionis vel obscuritatis alicujus necessitate compellimur. Nam ista quae per seipsa manifesta sunt, quid singula etiam significent quaerere,
Abbreviated transcription (Latin):
quia uixta erat monumentum. po¬
suerunt iħm. Acceleratam uult
intelligi sepulturam ne aduesꝑas¬
ceret. quando iam ꝓpt̾ parasceuen
quam cenam puram uidei latine usi¬
tatius apud nos uocant: facere tale
maria magdalene uenit uiane cum ad¬
huc tenebre essent admenimientũ :¬
& uidit lapidem sublatum amonumen¬
ineuangelistis: primam sabbati nomina¬
uit. Cucurrit gͦ : & uenit adsimonem
petrum & ad alium discipłm quem ama¬
bat iħe. & dicit eis. Tulerunt dominum
demonumento. & nescimus ubi posuerunt
eum. Non nulli codices &iam greci. habent
tulerunt dñm meum. Qd uideri dicipo
test: ꝓpensiore caritatis uel famulatus
affectu. S hoc in plurib codicib quos in
promptu habuimus. non inuenimus.
Exiit gͦ petrus. & ille alius discipłs. &
uenerunt admonumentum. Currebant
aut̃ duo simul. & ille alius discipłs pcu¬
currit eitius petro: & uenit prior ad
monumentum. aduertenda hic & com¬
mendanda recapitulatio. quomodo re¬

Expanded text:
quia juxta erat monumentum, poquia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret, quando jam propter Parasceven, quam coenam puram Judaei Latine usitatius apud nos vocant, facere tale Maria Magdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum, et vidit lapidem sublatum a monumenin evangelistis primam Sabbati nominavit. Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem amabat Jesus, et dicit eis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. Nonnulli Codices etiam Graeci habent: Tulerunt Dominum meum, quod videri dictum potest propensiore charitatis vel famulatus affectu. Sed hoc in pluribus Codicibus, quos in promptu habuimus, non invenimus. Exiit ergo Petrus, et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo simul, et ille alius discipulus praecucurrit citius Petro, et venit primus ad monumentum. Advertenda hic et commendanda recapitulatio, quomodo re
Abbreviated transcription (Latin):
guendum.ẽ. ut dicamus. pͥmum ferens
mixturam mirre : s ut qͦd dictum ẽ
pͥmum ad suꝑorem sensum ꝑtineat.
Uenerat enĩ adiħm nichodemus nocte
pͥmum. qͦd idem ioħs narrauit in pͥ
orib euangelii sui partibus. Hinc gͦ
intelligendum ẽ: ad iħm non tunc
solum. s tunc pͥmuni uenisse nicho¬
demum: uenisse aut̃ postea ut fieret
audiendo discipłs. qͦd certe modo in
reuelatione stephani heatissumi cor¬
poris: fere omib gentib dedarat᷑.
Acceꝑunt gͦ corpus iħu: & ligauerunt
illud linteis cum aromatib. sicut ẽ¬
mos uidei sepelire. Non michi uidet᷑
ȩuangelista frustra doͥcere uoluisse.
sicut mos uideis. ẽ. sepelire. Ita qͥppe
ni fallor: ad monuit in huius modi
officiis quȩ mortuis ex hibentur. mo¬
rem cuiusq gentis esse seruandum.
Erat autem in loco ubi erueifixus ẽ. ortꝰ.
&̾ in orto monumentum nouum. in qͦ
nondum quisquam positus fuerat.
Sieut iaianię uirgmis utero nemo
tus ẽ. Ibi gͦ ꝓpt̾ parasceuen uideorũ:

Expanded text:
ferens misturam myrrhae, seu ut quod dictum est, primum, ad superiorem sensum pertineat. Venerat enim ad Jesum Nicodemus nocte primum, quod idem Joannes narravit ipse in prioribus Evangelii sui partibus . Hic ergo intelligendum est ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum; ventitasse autem postea, ut fieret audiendo discipulus, quod certe modo in revelatione corporis beatissimi Stephani fere omnibus gentibus declaratur. Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos Judaeis est sepelire. Non mihi videtur evangelista frustra dicere voluisse, sicut mos Judaeis est sepelire. Ita quippe, nisi fallor, admonuit in hujusmodi officiis, quae mortuis exhibentur, mortem cujusque gentis esse servandam Erat autem in loco ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus erat. Sicut in Mariae virginis utero nemo tus est. Ibi ergo propter Paraceven Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nere istẽ salubrius: Etqͥ uidit in qͥd
testimonium ꝑhibuit. & uerum eius
.ẽ. testanonium. Et ille scit quia uera
dicit: ut & uos credatis. Non dixit ut
& uos sciatis. s ut credatis. Scit enĩ
qui uidit. cunius credat testimonio
qͥ non uidit. Magis aut̃ ad fidem cre¬
dere ꝑtinet. quam uidere. Nam qͥd
ẽ. aliud credere. quam fidem accõmo¬
dare : facta sunt enĩ hȩc inqͥd: ut
scriptura impleretur. Os non comini¬
nuetis ęxeo. E ⁊ iterum alia scriptura
dicit. Uidebunt: inquem confixerunt.
Duo testimonia descripturis reddidit
singulis reb. qͦs factas fuisse narra¬
uit. Nam quia dixerat ad iħm aũt
hoc ꝑtinet testimonium. os non cõmi¬
nuetis exeo. qͦd p̃ceptum ẽ eis: qui
celebrare pascha iussi sunt ouis im¬
molatione in ueteri lege. quȩ dm̃cȩ
passionis umbra p̃cesserat. unde pas¬
cha nr̃m immolatus ẽ xp̃s. Dequo¬
subiunxerat dicens. s unus militum

Expanded text:
nere isto salubrius? Et qui vidit, inquit, nere isto salubrius? Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit; et verum est ejus testimonium; et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. Non dixit: Ut et vos sciatis, sed ut credatis. Scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. Magis autem ad fidem credere pertinet, quam videre. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Facta sunt enim haec, inquit, ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptdicit: Videbunt in quem pupugerunt . » Duo testimonia de Scripturis reddidit singulis rebus, quas factas fuisse narravit. Nam quia dixerat: « Ad Jesum autem hoc pertinet testimonium: « Os non comminuetis ex eo: quod praeceptum est eis qui celebrare Pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri lege, quae Dominicae passionis umbra praecesserat. Unde Pascha nostrum immolatus est em subjunxerat, dicens: « Sed unus militum
Abbreviated transcription (Latin):
unus militum lancea latus eiꝰ aꝑuit :¬
& continuo exiuit sanguis & aqua.
Uigilanti uerbo euangelista risus ẽ: ut
non diceret latus euis ꝑcussit aut
uilnerauit aut quid aliud: s aꝑunt.
Ut illic quodam modo uite hostium pan¬
deretur: unde sacramenta eccłȩ ma¬
nauerunt. sine quib aduitam quȩ
uera uita ẽ: non intratur. lue sanguiᷤ
in remissionẽ fusus ẽ peccatorum. Aqͦͣ
illa: salutare temꝑat poculum. Hȩc
& lauaerum prestat & potum. Hoc pre¬
nuntiabat : quod noe in latere arcę
hostium facere iussus ẽ: qua intrarentꝰ
animalia que non erant diluuio ꝑitu¬
ra. quib p̾figurabatur eccła Propter
hoc prima mulier facta ẽ deuiri la¬
tere dormientis. & appellata. ẽ. uita:
materq uiuorum. Magnum qͥppe
significauit bonum. ante magnum
puaricationis malũ. Hic scd̾s adã.
melinato capite incruoe dormiuit.
ut inde formaretur ei coniunx :
quod delatere dormientis effluxit.
Omors. unde mortui reuiuiseunt.
Quidisto sanguine mundius : Quid uul¬

Expanded text:
ancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. » Vigilanti verbo Evangelista usus est, ut non diceret, Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud; sed, aperuit: ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde Sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus ad vitam quae vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remiilla salutare temperat poculum. Haec et lavacrum praestat, et potum. Hoc praenuntiabat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, quia intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur Ecclesia. Propter hoc, prima mulier facta est de viri latere dormientis, et appellata est vita, materque vivorum. Magnum quippe significavit bonum ante magnum praevaricationis malum. Et hic secundus Adam inclinato capite, in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quae de latere dormientis effluxit. O mors, unde mortui reviviscunt. Quid isto sanguine mundius? Quid vul
Abbreviated transcription (Latin):
rent incruce corpora sabbato erat e.¬
nim magnus dies ille sabbati: roga¬
uerunt pilatum ut frangerentur
eorum crura. & tollerentur. Non cru¬
ra tollerentur: sed ii quib idõ fran¬
gebantur ut morerentur & auferren¬
tur exligno: ne pendentes ineruei¬
bis magnum diem festum. sui diur¬
ni cruciatus horrore foedarent.
U enerunt gͦ milites: & primi quidem
fregerunt erura. & alterius qui eru¬
cifirus .ẽ. cum eo. Ad tħ̾m aut̃ eum

Expanded text:
bato erat enim magnus dies ille sabbati, rogaverunt Pilatum, ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. » Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, auferrentur ex ligno, ne pendentes in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. « Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifixus est cum
Abbreviated transcription (Latin):
EAINIT CARITAS URA: SERAONE PRISTINO
exoccasione lectionis euangelicȩ locutos nos eẽ. uobis de sp̃u scõ.
Adhunc potandum cum dñs iniutass& credentes inse: loquenis
inter eos quullum teuere cogitabant. & int̾ficieba cupiebant.

Expanded text:
eminit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sancto. Ad hunc potandum cum Dominus invitasset credentes in se, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant
Abbreviated transcription (Latin):
anqua inseruo. Filius autẽ unigenitus. recte dicere potuit. credite inr
indm̃ & in me credite. Q qd̾ nunc ait qui credit in me non credit in me:
sed in eũ qui misit me. non ase abstulit credentis fidẽ. sed noluit informa
serui remanere credentẽ. Qm̃ cũ quisq credit inpatre qui ei misit. ꝓfecto
credit infiliĩ. sine auo patre non eẽ. cognoscit. Et ita credit ut credat
ȩqualẽ: qm sequitur. & qui uidet me. uidet eũ qui misit me. Adtende
cȩtera. E go lux inmundũ ueni. ut omis qui credit inme intenebris nͥ
maneat. D ixit quodã loco discipłis suis. Uos estis lux mundi. N on potest¬

Expanded text:
tanquam in servo. Filius autem unigenitus recte dicere potuit, Credite in tanquam in servo. Filius autem unigenitus recte dicere potuit, Credite in Deum, et in me credite ; et quod nunc ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me. Non a se abstulit fidem credentis, sed noluit in forma servi remanere credentem: quoniam cum quisque credit in Patrem qui eum misit, profecto credit in Filium, sine quo Patrem non esse cognoscit; et ita credit ut credat aequalem, quoniam sequitur, Et qui videt me, videt eum qui me misit. 4. Attende cmaneat. Dixit quodam loco discipulis suis: Vos estis lumen mundi. Non potes
Abbreviated transcription (Latin):
sed sic credat in me. quomͦ in eũ qui misit me. Us q adeo enĩ nichil distat
int̾ eũ & me. ut qui me uidet. uid eat eũ quimisit me. Apłos suos certe ip¬
se dñs xp̃s misit. qd̾ eoꝵ etia nomen indicat. Nã sicut grece angłi. latine
untii uocantur. ita grece apłi. latine missi appellant᷑. Numquã tam̃ al
apłoꝵ dicere auderet. qui credit in me non credit inme. sed ineũ qui misit me.
Omino enĩ non diceret. qui credit inme. Credimꝰ enĩ apło. sed ñ credimꝰ in
apłm. N on enĩ apłs. iustificat impiũ. Credenti autẽ in eũ qui iustificat ĩpiu̾
leputatur fides eius adiusticiã. P osset dicere apłs. qui recipit me recip
eũ quime misit. uel qui audit me. audit eũ qui me misit. H oc enĩ eis ipse
dñs ait. Qui uos recipit me recipit. & qui recipit me. recipit eũ qui me misit.
Quia dñs honoratur inseruo. & pat̾ infilio. Sed pat̾ tanqua infilio: dñs

Expanded text:
sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt videat eum qui me misit. Apostolos suos certe ipse Dominus Christus misit, quod eorum etiam nomen indicat: nam sicut graece angeli, latine nuntii vocantur, ita graece apostoli, latine missi appellantur. Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: omnino enim non diceret, Qui credit in me. Credimus enim apostolo, sed non credimus in apostolum: non enim apostolus justificat impium. Credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Posset dicere apostolus, Qui recipit me, recipit eum qui me misit; vel, Qui audit me, audit cum qui me misit: hoc enim eis ipse Dominus ait, Qui vos recipit, me recipit, et qui recipit me, recipit eum qui me misit . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
eius utiq creatura. non uerbui. sed facta ꝑ uerbũ: nec habere filiũ ȩqͣle̾
sibi atq coȩternũ. semꝑ natu. parit incõmutabilẽ. ex nullo dissimilẽ
inparẽ: non credit inpatrẽ qui eu misit. quia ñ e. hoc pat̾ qui eu m
ne putaretur sic uoluisse intellegi patrẽ. tanqua patrẽ multoꝵ filioꝵ
ꝑ grãm regeneratoꝵ. ñ unici uerbi ȩqualis sibi: continuo sub iecit. & qui
idet me. uidet eũ qui misit me. Numquid ait qui uidet me non uide
me: sed eũ qui misit me. sicut dixerat qui credit in me non credit in me. sec
incũ qui misit me: Illud namq dixit ne sicut uidebat᷑ crederet᷑ tantũ mͦ
filius hominis: hoc autẽ dixit ut patri crederetur ęqualis. Qui credit
inme inquit. non credit in hoc qđ uidet me: sed credit in eu qui misit me.
ut cũ credit inpatre qui sibi ȩqualẽ genuit me. non quomodo me uid

Expanded text:
ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi atque coaeternum, semper natum, pariter incommutabilem, ex nullo dissimilem atque imparem; non credit in Patrem qui eum misit, quia non est hoc Pater qui eum r sic voluisse Patrem intelligi tanquam Patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit, Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt,
Abbreviated transcription (Latin):
sed in eũ quimisit me.: idẽ. inpatrẽ. Sed qui credit inpatrẽ. necesse ẽ.
eũ credat eẽ. patrẽ. Qui autẽ credit eũ patre. necesse ẽ. ut credat eũ ha¬
ere filiũ. Ac ꝑhoc: qui credit inpatrẽ. necesse ẽ. ut credat infiliũ.
ne quisquã hoc credat de unigenito filio. quod dehis qui dicti sunt
filii di scđm gram non naturã. sicut ait euangłista. dedit eis potestatẽ
filios dĩ fieri. unde ce illua ẽ. qd̾ ipse dñs comemorauit inlege dictũ. ego
dixi dii estis & filii excelsi om̃s: ꝓpt̾ea dixit qui credit in me non credit
inme. ne totũ qd̾ dexp̃o creditur. scđm hominẽ crederet᷑. Ille gͦ inquit
credit inme. qui non credit inme scđm id qd̾ me uidet. sed in eũ qui me
misit: ut cͣrcredit inpatiẽ. credat eũ habere filiũ sibi ȩquale̾. & tunc uere
credat inme. Na si putauerit eũ non habere. nisi filios scđm grãm quist̃

Expanded text:
sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est sed in eum qui misit me, id est, in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est eum credat esse Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium. Sed ne quisquam hoc credat de unigenito Filio, quod de iis qui dicti sunt filii Dei secundum gratiam, non naturam, sicut ait Evangelista, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; unde et illud est quod ipse Dominus commemoravit in Lege dictum, Ego dixi, Dii estis, et filii excelsi omnes : propterea dixit, Qui credit in me, non credit in me; ne totum quod de Christo creditur, secundum hominem crederetur. Ille ergo, inquit, credit in me, qui non credit in me secundum id quod me videt, sed in eum qui me misit: ut cum credit in Patrem, credat eum habere Filium sibi aequalem, et tunc vere credat in me. Nam si putaverit eum non habere nisi filios secundum gratiam, qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sione. iħs clamauit & dixit. unde lectio cępit hodierna. Qui credit inme
ion credit inme. sed ineũ qui misit me. & qui uidet me. uidet ei q
misit me. Iam dixerat quodã loco. mea doctrina non ẽ. mea: sed eiusqͥ
me misit. U bi intelleximꝰ eũ doctrina suã dixisse. uerbũ patris ꝗd est
ipse. & hoc significasse dicendo. mea doctrina non ẽ. mea: sed eiꝰ qui me
nisit. qđ asc ipso ipse non ẽẽt: sed haberet unde ẽẽt. D S enĩ dedõ. fil¬
patris. P at̃ aut̃ non ds̃ dedõ. sed as pat̾ filii. Nunc autẽ qd ait. qui credit
inme non credit inme. sed ineũ qui misit me: quomͦ intellecturi sumus.
nisi quia homo apparebat hominib cũ lateret ds: & ne putarent hoc
eũ eẽ. tantumꝰ qd uidebant. talẽ actantũ se uolens credi qualis & quan
ẽ. pater: qui credit inme inquit non eredit inme. id ẽ. in hoc qd̾ uidet.

Expanded text:
sione, Jesus clamavit, et dixit; unde lectio coepit hodierna: Qui credit in me, sione, Jesus clamavit, et dixit; unde lectio coepit hodierna: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me: et qui videt me, videt eum qui misit me. Jam dime misit . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non ePatris: Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater Filii. Nunc autem quod ait, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me, quomodo intellecturi sumus, nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? Et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum se volens credi, qualis et quantus est Pater, Qui credit in me, inquit, non credit in me, id est, in hoc quod videt;
Abbreviated transcription (Latin):
OCΥEΝTEdxoΝRo Tħy xp̃o arro iudȩos. et
TATAMIRACVLORU SIONAFACIEPTE : QUIDA CREDIERUNT P̃DESTINATI
itã ȩterna. quos etiã uocauit oues suas. quidã uͦ non crediderunt nec pot¬
rant credere. eo qd occulto nec tamen iniusto iudicio dĩ fuerant excecati &
indurati. deserente illo qui suꝑbis resistit. humilibꝰ autẽ dat gram. Foru
autẽ qui crediderunt ali iusq ad eo confitebantur. ut palmarĩ ramis
acceptis uenienti occurrerent in eadẽ laudis confessione lȩtantes. alii uero
xprincipibꝰ non auderent confiteri. ut desynagoga non eicerent᷑. quot
tauit euangłista dicens. qd̾ dilexerunt głam hominũ magis quã głam
dĩ. Eorũ etia qui non crediderunt. alii erant postea credituri. quos p̾uide¬
bat ubi ait. Cũ exaltaueritis filiũ hominis. tunc cognoscetis quia egosũ.
lii uero in eade infidelitate mansuri. quoꝵ imitatrix ẽ. etia gens ista
e. in toto pene orbe disꝑsa ẽ. his ita se habentib & sua ia ꝑpinquante pas¬

Expanded text:
et tanta miraculorum signa faciente, quidam crediderunt praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas: quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati et indurati, deserente illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit Evangelista dicens, quod dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei . Eorum etiam qui non crediderunt, alii erant postea credituri, quos praevidebat, ubi ait, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc agnoscetis quia ego sum : alii vero in eadem infidelitate mansuri, quorum imitatrix est etiam ista gensest, in toto pene orbe dispersa est. 2. His ita se habentibus, et sua jam propinquante pas
Abbreviated transcription (Latin):
mea & ñ custodierit. ego non iudico eũ. Mementote quȩ uos audisse insu¬
ꝑiorib lectionibꝰ noui. & qui obliti forte estis recolite. & qui non affiustis s
adestis audite. Quomͦ dicit filius. ego ñ iudico eũ. cũ dicat alio loco pat
iudicat quequã. sed om̃e iudiciũ dedit filio: nisi quia intellegendu

Expanded text:
mea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in sumea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestis, audite quomodo dicit judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio , nisi quia intelligendu
Abbreviated transcription (Latin):
lumen ur̃m cora hominibꝰ. ut uideant oꝑa ur̃a bona: & głificent patrẽ
ur̃m qui incęlis ẽ. Nontam̃ eis dixit. uos lux uenistis inmundũ: ut omĩs
u credit inuos intenebris non maneat. N usquã hoc legi posse confiri
Lumina gͦ sunt om̃s sc̃i. sed credendo ab eo inluminant᷑. a quo siquis re¬
cesserit tenebrabitur. Lumen autẽ illud quo inluminant᷑ a se recedere non
potest: quia incõmutabile omino est. Credimꝰ gͦ lumini inluminato. sic̃
ꝓpħȩ. sicut apło. Sed ideo illi credimꝰ. ut non inipsũ credamꝰ qd inlumina
sed cũ illo credamꝰ in illud lumen a quo inluminat᷑. ut & nos inluminer
ñ ab illo sed cũ illo aquo ille. Cũ aut̃ dicit ut omis qui credit inme intene¬
bris non maneat. satis manifestat om̃s se intenebris inuenisse. Sed ne in ei ˢ
tenebris maneant in quibꝰ inuentisunt. debent credere inlucẽ quȩ uenit
mundũ: quia ꝑ illũ factus ẽ. mundus. & siquis audierit inquit uerl

Expanded text:
ibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est : non tamen eis dixit, Vos lux venistis in mundum, ut omnis qui credit in vos, in tenebris non maneat. Nusquam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo ab eo illuminantur, a quo si quis recesserit tenebrabitur. Lumen autem illud quo illuminantur, a se recedere non potest; quia incommutabile omnino est. Credimus ergo lumini illuminato, sicut prophetae, sicut apostolo: sed ideo illi credimus, ut non in ipsum credamus quod illuminatur, sed cum illo credamus in illud lumen a quo illuminatur; ut et nos illuminemur, non ab illo, sed cum illo a quo ille. Cum autem dicit, Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat; satis manifestat omnes se in tenebris invenisse: sed ne in eis tenebris maneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in mundum, quia per illam factus est mundus. 5. Et si quis audierit, inquit, verba
Abbreviated transcription (Latin):
lantes soni strepuerunt ꝑ actis morulis tempoꝵ suoꝵ. sed res ipsȩ quarũ
signa sunt soni traiecte quodã mͦ in eorũ memoriã qui audierunt. etiã ad nos
ꝑlitteras quȩ uisibilia signa sunt ꝑuenert̃. N onsic loquit᷑ ueritas. Intellegen¬
tibꝰ mentibꝰ. loquit᷑ intus. Sine sono instruit. intellegibili luce ꝑfundit. Qui
gͦ potest in ea uidere natiuitatis eius ȩternitatẽ: ipse illa sic audit loquentẽ.
sicut ei dixit pat̾ quod loqueretur. Excitauit nos ad magnũ desideriũ interi¬
oris dulcedinis suȩ. si crescendo capimꝰ. ambulando crescimꝰ. ꝑficiendo am

Expanded text:
lantes soni strepuerunt, peractis morulis temporum suorum: sed res ipsae quarum lantes soni strepuerunt, peractis morulis temporum suorum: sed res ipsae quarum signa sunt soni, trajectae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, etiam ad nos per litteras quae visibilia signa sunt, pervenerunt. Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili luce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capimus, ambulando crescimus, proficiendo am
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ipse filius & uita eterna ẽ. mandatũ patris. quid aliud dictũ ẽ. quã
egosũ mandatũ patris: Pro inde & id quod adiungit & dicit. quȩ ego
loquor sicut dixit mͥ pat̾ sicloquor. p̃ accipiamꝰ dixit micbi quasi ꝑ uer
locutus sit unico uerbo aut egebat di uerbis di uerbu. Dixit gͦ pat̾ filio.
sicut dedit uitã filio: non quod nesciebat uel non habebat. sed qd ipse filiꝰ
erat. Quid ẽ. autẽ sicut dixit mͥ sic loquor. nisi uerbũ loquor: ita ille dixꝰ
ut uerax. ita iste loquit᷑ ut ueritas. U erax autẽ. genuit ueritate. Quid.
iã diceret ueritati: Non eni imꝑfecta erat ueritas. cui uerũ aliquid adderet᷑
Dixit gͦ ueritati. quia genuit ueritatẽ. Porro ipsa ueritas sic loquit᷑ ut ei
dictũ ẽ: sed intellegentibꝰ quos docet ut natae̾. Ut autẽ crederent homines
qd̾ intelligere ñ dum ualent. exore carnis uerba sonuert̃ & abiert̃. trans uo¬

Expanded text:
est ipse Filius, et vita aeterna est mandatum Patris, quid aliud dictum est quam est ipse Filius, et vita aeterna est mandatum Patris, quid aliud dictum est quam ego sum mandatum Patris? Proinde et id quod adjungit et dicit: Quae ego loquor, sicut dixit mihi Pater, sic loquor: non accipiamus, dixitlocutus sit unico verbo, aut egebat Dei verbis Dei verbum. Dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio: non quod nesciebat, vel non habebat, sed quod ipse Filius erat. Quid est autem: Sicut dixit mihi, sic loquor, nisi verbum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem genuit veritatem. Quid ergo jam diceret veritati! Non enim imperfecta erat veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo veritati, quia genuit veritatem. Porro ipsa veritas sic loquitur, ut ei dictum est: sed intelligentibus, quos docet ut nata est. Ut autem crederent homines quod intelligere nondum valent, ex ore carnis verba sonuerunt, et abierunt; transvo