comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus ÷. iam transactã noctẽ ꝓpriã
sequebat᷑: ideoq clausus ⁊ t̾minatꝰ :
usq: ad parasceuen. quã uidȩi etiam
cenam puram uocant: ab eius noctis
exordio incipientes sabb̃i obseruationem.
enide sabbati dies a sua nocte incipiens.
finitꝰ ÷ uesꝑe incipientis noctis. que ꝑtin&
ad initium dñici diei: qm̃ eum dñs sue
resurrectionis gła consecrauit. Illiꝰ itaq
noccis ad initium diei dñici ꝑtiuentis
nunc ista sollempnitate memoriam ce¬
lebramꝰ: illam noctem agimus uigllan¬
do qua dñs resurrexit᷑: et illam uitam
de qͣ pauloante dicebamꝰ meditamur.
ubi nec mors ulla nec somnꝰ. ẽ: quã in
sua carne nob̃ inchoauit. quã sic exerta¬
uit a mortius. ut iam ñ moriat᷑ & mors
sepulchrũ eiꝰ. a qͥb diligentib querebat᷑
dilucło. corpꝰ non inuener̃. responsũq
acceꝑunt ab angłis. qd̃ iam resurrexerat.
manifestum ÷ qd ea nocte resurrexti:

Expanded text:
crucifixus est, iam transactam noctem propriam crucifixus est, iam transactam noctem propriam sequebatur: ideoque clausus et terminatus est usque ad parasceuen, quam Iudaei etiam cenam puram uocant, ab eius noctis exordio incipiente sabbati obseruatione. deinde sabbati dies a sua nocte incipiens finitus est uespere incipientis noctis, quae pertinet ad initium dominici diei, quoniam eum dominus suae resurrectionis gloria consecrauit. illius itaque noctis ad initium diei dominici pertinentis nunc ista sollemnitate memoriam celebramus. illam noctem agimus uigilando, qua dominus resurrexit, et illam uitam, de qua paulo ante dicebamus, meditamur, ubi nec mors ulla nec somnus est, quam in sua carne nobis inchoauit, quam sic excitauit a mortuis, ut iam non moriatur nec mors rum eius, a quibus diligentibus quaerebatur, diluculo corpus non inuenerunt responsumque acceperunt ab angelis, quod iam resurrexerat, manifestum est quod ea nocte resurrexerit,
Abbreviated transcription (Latin):
celebritate hodierna potissimũ
factum. ẽẽ. scm euangłm contestat᷑. To-¬
tum eñ diem ap̃cedente nocte compu¬
tari non dubium. ẽ non scđm dieꝵ or¬
dinẽ qui cõmemorat᷑ in genesi. quãꝗͣ
et illic tenebrȩ tenebre p̃cesserumt. Nã
tenebrȩ erant suꝑ abyssum. cum dixit
ds fiat lux: ⁊ facta ÷ lux. S qr ille te¬
nebrȩ nondũ erant nox nondũ enim
p̃cesserat dies÷ diuisii qͥppe ds̃ int̾ lucẽ
⁊ tenebras. et prius lucẽ uocauit diẽ.
deinde tenebras noctẽ ÷ et facta luce
usq ad alterũ mane cõmemoratꝰ ÷ dies
unus: manifestũ ÷ illos dies a luce cȩ¬
pisse. ⁊ transacta luce usq ad mane sin¬
głos t̾minatos. S pꝰea quã creatꝰ homo
a luce iusticiȩ ad peccati tenebras decli¬
nauit. a quib eum xp̃i gr̃a lib̾at. factũ
÷ ut nc̃ dies a noctib computemꝰ: quia
non a luce ad tenebras. s a tenebris ad
lucem uenire conam᷑: ⁊ dño adiuuante
ma lucis. Dies gͥ dñcȩ passionis quo

Expanded text:
celebritate hodierna potissimum factum esse sanctum euangelium contestatur. totum enim diem a praecedente nocte computari non dubium est, non secundum dierum ordinem, qui commemorantur in Genesi — quamquam et illic tenebrae praecesserunt; nam tenebrae erant super abyssum, cum dixit deus: fiat lux, et facta est lux — sed quia illae tenebrae nondum erant nox; nondum enim praecesserat dies. diuisit quippe dies inter lucem et tenebras, et prius lucem uocauit diem, deinde tenebras noctem; et facta luce usque alterum mane commemoratus est dies unus. manifestum est illos dies a luce coepisse et transacta luce usque ad mane singulos terminatos. sed posteaquam creatus homo a luce iustitiae ad peccati tenebras declinauit, a quibus eum Christi gratia liberat, factum est, ut nunc dies a noctibus computemus, quia non a luce ad tenebras, sed a tenebris ad lucem uenire conamur et domino adiuuante ma lucis. dies igitur dominicae passionis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
xerit mundũ in filiis infidelitatis. sic etiã hic.
cũ addidit tenebraꝵ haꝵ. Et qd̾ ibi ait pͥncipẽ
potestatis aeris. hoc isto loco in cȩlestibus.
Gratias itaq domino deo nostro. qui nos
eruit de potestate tenebrarum et
transtulit in regnum filii caritatis suȩ.
Ab illis gͦ tenebris euangłica luce distin¬
cti. ⁊ ab illis potestatib sanguine p̾cioso
redempti. uigilate et orate ne intretis
in temptationem. Nam quicũq habetis
fidem quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑. missus est
pͥnceps huiꝰ mundi foras a cordib ur̃is.
 forinsecus tanꝗͣ leo rugiens circuit q̃¬
rens quẽ deuoret. Non ergo detis locũ
diabolo. quacũq ex parte penetrare
molienti. S qui eum foras misit pati¬
endo ꝓuob̾: adu̾sus eum habitet intus
in uob̃ Cum uob̃ ille dñaret᷑ fuistis ali¬
qͣnͣdo tenebrȩ. nc̃ aut̃ lux in dño. sic̃ filii
lucis ambulate. Adu̾sus tenebras eaꝵq
rectores in matre luce uigilate. et patrẽ

Expanded text:
 in filiis infidelitatis: sic etiam hic, cum addidit, tenebrarum harum. Et quod ibi ait, principem potestatis aeris; hoc isto loco, in coelestibus. Gratias itaque Domino Deo nostro, qui nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Ab illis ergo tenebris evangelica luce distincti, et ab illis potestatibus sanguine pretioso redempti, vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Nam quicumque habetis fidem quae per dilectionem operatur , missus est princeps hujus mundi foras a cordibus vestris : sed forinsecus tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret . Non ergo detis locum diabolo, quacumque ex parte penetrare volenti: sed qui eum foras misit patiendo pro vobis, adversus eum habitet intus in vobis. Cum vobis ille dominaretur, fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate. Adversus tenebras earumque rectores in matre luce vigilate, et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
lm̃i quanta nob spiritalis uite docum̃¬
ta succrescunt. quãq magnificis ad ꝓpo¬
situm sc̃itatis ꝓuocamur exemplis.
quod quadragenis referuntur dieb beatꝰ
moyses et dei filius ieuinasse. Illud sane
ꝑspicite. quia qͣntũ distat seruus a dño.
tantum necesse ÷ eorum distare ieiunum.
conditor testam̃ti. leiunat moyses ut p̾sen¬

Expanded text:
mi, quanta nobis spiritualis vitae documenta succrescunt, quamquam magnificis ad propositum sanctitatis provocamur exemplis, quod quadragenis referuntur diebus beatus Moyses, et Dei Filius jejunasse. Illud sane perspicite, quia quantum distat servus a domino, tantum necesse est eorum distare jejunium. vi conditor Testamenti. Jejunat Moyses ut prae
Abbreviated transcription (Latin):
tatis excusseris. luste etiam dabis denariũ
pauꝑi. si alii illum pauꝑi non tulisti. Hȩc
stusanimaꝵ. ut ieiunium nr̃m scĩficet ca¬
stitas. ornet patientia: benignitas foueat.
miscdia letificet. comm̃det humilitas. His
qua dragesimã axp̃i ꝓut possumꝰ uirtutib
subsequam᷑: ut gemino qͦndã corporis ani¬

Expanded text:
tatis excusseris. Juste etiam dabis denarium tatis excusseris. Juste etiam dabis denarium pauperi, si alii illud pauperi non tulisti. Haec stus animarum, ut jejunium nostrum sanctificet castitas, ornet patientia, benignitas foveat, misericordia laetificet, commendet humilitas: his Quadragesimam Christi prout possumus, virtutibus subsequamur, ut gemino quodam corporis, ani
Abbreviated transcription (Latin):
bra ieiuniis. ut animas uirtutib saginemꝰ:
Leunet in nob̾ ꝑniciosa luxuries. iennet
omnis miquitas: ieiunet odiosa contentio.
Abstineamꝰ ab epulis. magis abstineamꝰ a ui¬
ciis. Sic nos temꝑemꝰ a carnib. sic sobris
simꝰ a uino. ut nulla nobis uoluptatum
dominet᷑ ebrietas. Quid enim ꝓdest obser¬
uatione quadraginta dierum ieninandi
nos tempora custodire. et legem ñ tenere
ieiunii: Qd ꝓdest nob̾ uacare a conuiuiis.
et diem litib occupare: Qa ꝓdest ꝓprium
non edere panem. et uictũ diriꝑe miseroꝵ:
Quale illud. ẽ. aũt. qd̾ non uesceris carnib.
et de ore cuo omni esca sordidiꝰ egreditur
maledictum᷑. Quale ÷ qd̃ scĩficatur uent̃
ieiunio. et polluit᷑ lingua m̃dacio: Recte
letalib laqueis. auida illa non implicet
et inuoluat usura. Recte orabis dñm. si p̃
inuidia. Recte contundes nianib pectus.
si omnem inde furorem malignę uolun-¬

Expanded text:
mbra jejuniis, ut animas virtutibus saginemus. mbra jejuniis, ut animas virtutibus saginemus. Jejunet in 135 nobis perniciosa luxuries, jejunet omnis iniquitas, jejunet odiosa contentio: abstineamus ab epulis, magis abstineamus a vitiis: sic nos temperemus, sic sobrii simus a vino, ut nulla nobis voluptatum dominetur ebrietas. Quid enim prodest observatione quadraginta dierum jejunandi nos tempora custodire, et legem non tenere jejunii? Quid prodest vobis vacare a conviviis, et diem litibus occupare? Quid prodest proprium non edere panem, et victum diripere miserorQuale illud est autem, quod non vesceris carnibus, et de ore tuo omni esca sordidius egreditur maledictum? Quale est, quod sanctificatur venter jejunio, et polluitur lingua mendaciis? Recte lethalibus laqueis avida illa non implicet, et involvat usura. Recte orabis Dominum tuuminvidia. Recte contundes manibus pectus, si omnem inde furorem malignae volun
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis uirtutib credit᷑. ita et homo. ẽẽ in¬
firmitatib dinoscat᷑ humanis. Ee hinc est.
qd̃ xp̃c ut homo esurit. et esurientes pascit
ut ds̃. Hinc. qđ fatigat᷑ itiuere. & claudis
uirtutem tribuit ambulandi. Hine qd̾o
culos suos laxat in lacrimas. & mirabilit̾
cecis reformat. aspectum. Hinc qd̾ appropi¬
sepulero. Hec omnia fr̃s. conditor ac redẽ¬
ptor nr̃ ut ds̃ et homo agit. Non quia
talis illi nascendi necessitas fuit . s quia
tale in cęlo & in t̾ris uoluit reuelare my¬
sterium. Illud etiã qnͣtȩ est ãmirationis
iap̃o. qd̃ ita ad omnia temptatoris intro¬
gata respondit. ut nec ueritatem regni sui
tyranno ꝓderet. nec mysterium sucepte
carnis explorator agnosceret. Tanta deniq
sermonẽ suum subtilitate circumtulit. ut
ille totiꝰ doli artifex mimicus furoris sus
errore deceptus. dum ap̃m temptat ut ho
minẽ. dm̃ in homine non uideret. Nos
nerabilem quadragesimã dedicauit: repu¬
diantes carnalia desideria. castigemus m̃¬

Expanded text:
ivinis virtutibus creditur, ita et homo esse infirmitatibus dignoscatur humanis. Et hinc est quod Christus ut homo esurit, et esurientes pascit ut Deus; hinc quod fatigatur itinere, et claudis virtutem tribuit ambulandi; hinc quod oculos suos laxat in lacrymis, et mirabiliter caecis reformat aspectum; hinc quod appropisepulcro. Haec omnia, fratres, conditor ac redemptor noster ut Deus et homo agit; non quia talis illi nascendi necessitas fuit, sed quia tale in coelo et in terris voluit regnare mysterium. Illud etiam quantae est admirationis in Christo, quod ita ad omnia tentatoris interrogata respondit, ut nec veritatem regni sui tyranno proderet, nec mysterium susceptae carnis explorator agnosceret? Tanta denique sermonem suum subtilitate circumtulit, ut ille totius doli artifex inimicus furoris sui errore deceptus, dum Christum tentat ut hominem, Deum in homine non videret. Nos  hanc venerabilem Quadragesimam dedicavit, repudiantes carnalia desideria, sic castigemus me
Abbreviated transcription (Latin):
ut ęt̾̃ne salutis sa cram̃ta constituat. leuinat
moyses ut dñm uideret. ieunat. & xp̃c. ut
unum se. ẽẽ. cum deo. cum diabolũ trium¬
phat ostenderet. Moyses post ieiunium
scriptas digito dei tabulas popło p̾uari¬
cante confregit. xp̃c suo ieiumo mansurũ
ꝑ scła euangłm consecrauit. Quid illud
⁊ aũt qd̃ cum uterq quadragenos ieiuna
ꝑhibetur. Moyses itaq non esuriit. ut
in homine fragili oꝑata diunitas ꝓbaret᷑.
esuriit dĩ filuis. ut assumptione carnis nr̃e
fragilem se suscepisse hominẽ reuelaret.
Qd non esuriit moyses. celestis.ẽ. possibilitatis
exemplum. qđ esuriit xp̃c nr̃ȩ redemptiõs¬

Expanded text:
onstituat. Jejunat Moyses ut Deum videret; jejunat et Jesus ut unum se esse cum Deo, dum diabolum triumphat, ostenderet. Moyses post jejunium scriptas digito Dei tabulas, populo praevaricante confregit; Christus suo jejunio mansurum per saecula Evangelium conservavit. Quid illud est autem, quod cum uterque quadragenhibetur? Moyses utique non esurivit, ut in homine fragili operata divinitas 134 probaretur; esurivit Dei Filius, ut assumptione carnis nostrae fragilem se suscepisse hominem revelaret. Quod non esurit Moyses coelestis est possibilitatis exemplum; quod esurit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. xp̃c exercuit. non ut ꝓfectum ipse caꝑet
s ut ꝓfectum nob̾ salutis oftenderet. Nec
enim erat in illo sꝑma peccati. quȩ uerteret᷑
in florem. Ipse enini erat fios: natus non de
spina s uirga. sicut ait ꝓpħa. Exiet uirga
de radice iesse: et flos de radice eius ascen¬
det. Uirga enim erat maria. nitida. subtilis
et uirgo: quȩ. xp̃m uelut florem integrita¬
te sui corporis germinauit. Continuitatis
gͦ qua draginta dieb et noctib hec ieiunia
non esuriens dñs ꝓeurauit. S. dicit illum
euangłista. esurisse postea. Quomͦ gͦ potest
fieri. ut qui tantoꝵ dierum numero famẽ
sitimq non senserit. postea esurierit: Esuri¬
ebat plane. nec negare possumꝰ qd̾ esurie¬
rit. Esuriit enim. non cibum hominum
s salutem. Hec escarum scłarium epulas
concupiuit. s animaꝵ desidauit celestium
sc̃itatem. Cybus enim xp̃i :. redemptio po

Expanded text:
Dominus Christus exercuit, non ut profectum ipse caperet, Dominus Christus exercuit, non ut profectum ipse caperet, sed ut profectum salutis nobis ostenderet. Nec enim erat in illo spina peccati, quae verteretur, in florem; ipse enim erat flos natus non de spina, sed de virga, sicut ait propheta: Exiit virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet ; virga enim erat Maria, nitida, subtilis et virgo, quae Christum velut florem integritate sui corporis germinavit. 7. Continuatis ergo quadraginta diebus et noctibus, haec jejunia non esuriens Dominus procuravit: sed dicit illum evangelista esurisse postea. Quomodo ergo potest fieri, ut qui tantorum dierum numero famem sitimque non 431 senserit, postea esurierit. Esuriebat plane, nec negare possumus quod esurierit; esuriit enim non cibum hominum, sed salutem: nec escarum saecularium epulas concupivit, sed animarum desideravit coelestium sanctitatem. Cibus enim Christi est redemptio pop
Abbreviated transcription (Latin):
ait scͥptura. Spinas et tribulos tͥ germina¬
bit t̾ra. Cerminat enim mͥ t̾ra mea spinas:
si me corporalis libidmis titillatione com¬
pungat. Generat mͥ tribulos. cum me diui¬
narum scłarium cupiditate discruciat.
Spina enim ap̃iano: auaritiȩ suȩ radix est:
Spina uiro bono honoris ambitio ẽ. Uident᷑
enim speciȩ apud suos grata. eẽ. s ledunt.
is gͦ nisi uigilando et ieninando: carere non
possumꝰ. Qum potiꝰ ꝑ abstinentiam. ipse spi¬
nȩ uertunt᷑ in rosam. ꝓducit enim ieuinando
libido castimoniam: suꝑbia humilitatem:
ebrietas parcitatem. Nii sunt enĩ flores uite
nr̃e. qui suaue xp̃o redolent. qu odorẽ bonũ
odor sumus deo. Hanc gͦ quadragesimã lar¬
gitus : nob dñs: ut huiꝰ temporis spacio. in
morem totiꝰ creature concipiamꝰ uirtutum
germina. ut in die paschȩ fructũ iusticie ꝓse¬
ramꝰ. Hoc aũt quadragenario numero se ipse

Expanded text:
ait Scriptura: Spinas et tribulos tibi germinaait Scriptura: Spinas et tribulos tibi germinabit terra ; germinat enim mihi terra mea spinas, si me corporalis libidinis titillatione compungit: generat mihi tribulos, cum me divitiarum saecularium cupiditate discruciat. Spina enim christiano avaritiae suae radix est: spina viro bono honoris ambitio est; videntur enim specie apud suos grata esse, sed laedunt. 5. His ergo nisi vigilando et jejunando carere non possumus; quin potius per abstinentiam ipsae spinae vertentur in rosam. Producit enim jejunando libido castimoniam, superbia humilitatem, ebrietas parcitatem; hi enim sunt flores vitae nostrae, qui suave Christo redolent, qui odorem bonum risti bonus odor sumus Deo . Hanc ergo quadragesimam largitus est nobis Dominus, ut hujus temporis spatio in morem totius creaturae nunc concipiamus virtutum germina, ut in die paschae fructum justitiae proferamus. 6. Hoc autem quadragenario numero se ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ta reꝑat᷑ in głam. temporalis uita ꝓficit
in ȩt̾nam: et omne genus humanũ ad cele¬
stia se subrigens. ab insimis ad altiora con¬
surgit. M odo ferrum gestans agricola. sar¬
m̾ta deputat uinearum: ita & nunc euan¬
głium tractans ep̃c. sordes amputat popłoꝵ.
Et isto quadragenario curriculo uniuerse
hoc agunt creature: quate̾nꝰ depositis suꝑ¬
fluis. ornate uł compte in pascha ꝓcedant.
Modo omma sunt in partu: ut tunc reꝑiant᷑
in fructu. Tunc enim contra naturȩ sp̾em
spina ꝓfert rosam. calamꝰ fragat lilium: su¬
auitatem arida uirgulta deꝑmunt. & tra
cuncta florib adornantur. ut festiuitatem
dei magni creatura ipsa nitore sui celebrare
credatur. Igitur & nos hoc eodem ieiunioꝵ
tempore ꝓducamꝰ de spinis nr̃is rosas. hoc :
de peccatis iusticiam. de seueritate miscđiam.
de auaritia largitatem. Istȩ enĩ spinȩ sunt
corporis nr̃i. que p̃focant animam: de quib

Expanded text:
ta reparatur in gloriam, temporalis vita proficit ta reparatur in gloriam, temporalis vita proficit in aeternam; et omne genus humanum ad coelestia se subrigens, ab infimis ad altiora consurgit. Modo ferrum gestans agricola sarmenta deputat vinearum; ita et nunc Evangelium tractans episcopus, sordes amputat populorum, et isto quadragenario curriculo universae hoc agunt creaturae, quatenus depositis superfluis, ornatae vel comptae in pascha procedant. 4. Modo omnia sunt in partu, ut tunc reperiantur in fructu; tunc enim contra naturae speciem spina profert rosam, calamus fragrat lilium, suavitatem arida virgulta depromunt: et ita cuncta floribus adornantur, ut festivitatem diei magni creatura ipsa nitore sui celebrare credatur. Igitur et nos hoc eodem jejuniorum tempore producamus de spinis nostris rosas, hoc est, de peccatis justitiam, de severitate misericordiam, de avaritia largitatem. Istae enim spinae sunt corporis nostri, quae praefocant animam, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
glaciȩ liquefacta recipiunt. Sic quoq cor¬
porum nr̃oꝵ hoc eoꝵ tp̃r contracta scelerib
peccata soluunt᷑. uͣt uitȩ nr̃ȩ purior cur¬
sus. liquefacto rigore diaboli. meatum su¬
um pristinum recognoscit. Terra in quã
indicta q̃dragesima asꝑitatẽ deponit hie¬
mis: ego indicta qͣdragesima. asꝑitatẽ reitio
delictoꝵ. Illa t̾ra aratris scindit᷑. ut munda¬
nis sit ẽgrua frugib mea t̾ra ieiumis exarat᷑.
ut celestibus sit apta seminibus:¬
Sicut enim redditum uberiorem capit. qui
freq̃ntius uexando exercet campum: ita ma
iorem grãm ꝑcipit. qui exercet corporis sui
campum sepius ieuinando. Ecce enim absti¬
nentiȩ tempore herba segetum reuiuiscit in
messem: surculus arboris conat᷑ in fruticem.
palmes uineȩ pubescit in gemmã. et oma
de inferiorib ad altiora se subrigunt. Ita
hoc eodem tempore hominum fpes interuis¬
mortua reuiuiscit in posterum: fides ꝑdi¬

Expanded text:
glacie liquefacta, recipiunt; sic quoque corglacie liquefacta, recipiunt; sic quoque corporum nostrorum hoc eodem tempore contracta sceleribus peccata solvuntur, et vitae nostrae purior cursus, liquefacto rigore diaboli, meatum suum pristinum recognoscit. Terra, inquam, in dicta quadragesima asperitatem deponit hiemis, ego in dicta quadragesima asperitatem rejicio delictorum. Illa terra aratris scinditur, ut mundanis sit congrua frugibus: mea terra jejuniis exaratur, ut coelestibus sit apta seminibusSicut enim reditum uberiorem capit, qui frequentius vexando, exercet campum; ita et majorem gratiam percipit, qui exercet corporis sui campum saepius jejunando. 3. Ecce enim abstinentiae tempore, herba segetum reviviscit in messem, surculus arboris conatur in fruticem, palmes vineae pubescit in gemmam, et omnia de inferioribus ad altiora se subrigunt: ita hoc eodem tempore hominum spes intermortua reviviscit in posterum, fides perdi
Abbreviated transcription (Latin):
nte dies deuotionem sc̃ȩ quadragesi¬
mȩ p̃dicantes. sacrarum lttteraꝵ ex¬
empla ꝓtulimꝰ: quibꝰ apꝓbaremꝰ
hunc quadragenarium numerũ .ñ. ẽẽ. ab
hominib constitutum. s diumitus consecra¬
tum: nec t̾rena cogitatione initum. s celesti
maiestate p̃ceptum. Atq ideo qui constitu¬
tum numerum. una die manducando p̃terit.
non ut umꝰ diei uiolator accusatͫ: s ut to¬
tius quadragimȩ transgressor argunitur.
nde bonum ÷ homini. ut ad diem sine labo¬
re ierimet. uEt cotiꝰ quadragesimȩ conseqͣt᷑
parit̃ sc̃ĩtatem. Hȩc aũt ñ tam sacerdotum
p̃cepta. quam dĩ sunt. Atq ideo qui hȩc sꝑmit.
non sacerdotem sꝑnit. s xp̃m qui in suo lo¬
quit᷑ sacerdotẽ. Uideatꝰ gͥ quo tp̃r hanc
obseruantiam nobis indixerit dñs. si non ue¬
luti ꝑ istam deuotionem cunt̾a elem̃ta uo¬
luerit habere ꝓfectum. Ecce enim in dicta
quadragesima. constricta hiemali gelii. t̾ra
resoluitur. et aquarum fluenta meatꝰ suos

Expanded text:
nte dies devotionem sanctae quadragesimae praedicantes, sacrarum litterarum exempla protulimus, quibus approbaremus hunc quadragenarium numerum non esse ab hominibus constitutum, sed divinitus consecratum: nec terrena cogitatione inventum, sed coelesti majestate praeceptum. Atque ideo qui constitutum numerum una die 430 manducando praeterit, non ut unius diei violator accusatur, sed ut totius quadragesimae transgressor arguitur. Unde bonum est homini ut ad diem sine labore jejunet, et totius quadragesimae consequatur pariter sanctitatem. Haec autem non tam sacerdotum praecepta, quam Dei sunt. Atque ideo qui haec spernit, non sacerdotem spernit, sed Christum, qui in suo loquitur sacerdote. 2. Videamus igitur quo tempore hanc observantiam nobis indixerit Dominus, si non veluti per istam devotionem cuncta elementa voluerit habere profectum. Ecce enim ut in dicta quadragesima, constricta hiemali gelu terra resolvitur, et aquarum fluenta meatus suos,
Abbreviated transcription (Latin):
animam tuam liberabis. Dico uobis:
libero anunam meam. In magno enim
sum non ꝑicło s exitio constitutus: si ta¬
euero. S cum ego dixero et impleuero
officium meum: uos iam attendite ꝑicdm
nͥ hac intentione. ut cum xp̃o simul ui¬
uam̃: Cupiditas mea ista est. honor ms̃

Expanded text:
animam tuam liberabis . Dico vobis, animam tuam liberabis . Dico vobis, libero animam meam. In magno enim sum, non periculo, sed exitio constitutus, si tacuero. Sed cum ego dixero, et implevero officium meum, vos jam attendite pericunisi hac intentione, ut cum Christo simul vivamus? Cupiditas mea ista est, honor meus
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ locutus est ꝑ ꝓħam ezechihelem.
credo adhibiustis aurem: eredo audi¬
stis quẽadmodum dix̾it. Ad domum
isrł mittã ce: non ad popłm altioris lui¬
guȩ te mittam. Popłs aũt ille nollet
audire te: quia nolunt audire me.
Q uid ostendit nͥ quia ipse ds̃ ꝑ ꝓpham
loquebatur: Quia uͦ in ipsis uerbis ꝓ¬
pħicis nos maxime terrici sumus: id:
p̃positi quos posuit loqui ad popłm suũ
prius in illis u̾bis uideamꝰ faciem nr̃am:
emonstratum ÷ enim nob sonatite leccore.
quasi speculum ubi nos inspiceremꝰ: & in¬
spexinius nos. Inspicite uos. Ecce ego
facio: qđ ibi audiui. Si ñ discreueris
inquit iustum. Si non dixeris peccatori
morte morieris : et ostenderis ut recedat
ab iniquitatib suis. ipse quidem in pec¬
catis suis morietur: sanguinem autem
euis de manu tua exquiram. Si autẽ
dixerit et ille contempserit. et non obedi¬
erit : ille in scelerib sius moriet᷑: tu aũt

Expanded text:
liter locutus est per prophetam Ezechielem, liter locutus est per prophetam Ezechielem, credo adhibuistis aurem, credo audistis quemadmodum dixerit, Ad domum Israel mittam te, non ad populum altioris linguae te mittam. Populus autem ille nolent audire te, quia nolunt audire me . Quid ostendit, nisi quia ipse Deus per Prophetam loquebatur? Quia vero in ipsis verbis propheticis nos maxime territi sumus, id est, praepositi quos posuit loqui ad populum suum, prius in illis verbis videmus faciem nostram. Demonstratum est enim nobis, sonante lectore; quasi speculum ubi nos inspiceremus; et inspeximus nos: inspicite vos. Ecce ego facio, quod ibi audivi. Si non discreveris, inquit, justum, si non dixeris peccatori, Morte morieris, et ostenderis illi ut recedat ab iniquitatibus suis; ipse quidem in peccatis suis morietur, sanguinem autem ejus de manu tua exquiram. Si autem dixeris, et ille contempserit, et non obedierit; ille in sceleribus suis morietur, tu autem
Abbreviated transcription (Latin):
ad immolandũ ductus. ẽ: et sicut agisꝰ
coram tondente fuit sine uoce sic ñ
aꝑuit ossuum. Ueniet gͦ manifestus: &
non silebit. Ad hoc dictũ ÷. non silebit
uidicaturꝰ: qr siluit iudicatus. Nam
quantum attinet. ad uoces ipsius nob
uecessarias: quando siluit: Non siluit
ꝑ patriarehas: non siluit ꝑ os carnis suȩ:
Et m sileret: scriptura non loqueretur.
Lector ascendit: s ipse non silet Tractator
loquitur: si uera loquit᷑: xp̃c loquitur.
Si sileret. xp̃c: ego uob̾ ista non dicerem.
Nec ꝑ osur̃m siluit. Nã qͣn cantabatis. ipse lo¬
quebat᷑. Ñ silet. opꝰ ẽ ut nos audiamꝰ: sed
aure cord. Nlã facile ẽ. audire auribꝰ car¬
ns. Iilis auribꝰ audire debemꝰ. qͦs q̃rebat ma¬
gist̃ ipse cũ dic̾et. Qͥ ht̃ aures audiendi.
audiat. Qs eñ ante illũ quando ista
dicebat sine auribus carnis
stabat: Onmes aures habebant: & pau¬
ci habebant. Non om̃s habȩbant aures
audiendi hoc ÷ obȩdiendi. Quã terribi

Expanded text:
tus est, et sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veniet ergo manifestus, et non silebit. Ad hoc dictum est, Non silebit, quia siluit judicatus. Nam quantum attinet ad voces ipsius nobis necessarias, quando siluit? Non siluit per Patriarchas, non siluit per os carnis suae: et modo si sileret, Scriptura non loqueretur. Lector ascendit, et ipse non silet. Tractator loquitur, si vera loquitur, Christus loquitur. Si sileret Christus, ego vobis ista non dicerem. Nec per os vestrum siluit: nam quando cantabatis, ipse loquebatur. Non silet, opus est ut nos audiamus, sed aure cordis: nam facile est audire auribus carnis. Illis auribus audire debemus, quas quaerebat magister ipse, cum diceret: Qui habet aures audiendi, audiat . Quis enim ante illum, quando ista dicebat, sine auribus carnis stabat? Omnes aures habebant, et pauci habebant: non omnes habebant aures audiendi, hoc est, obediendi. CAPUT II
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o fuerit. religiosior habet᷑ a xp̃o. Ag.¬
gredim᷑ gͦ in itinere dñm: siquidẽ ipse
thesaurum et uitam. S ille. tam diues
et largus. ẽ: ut ñ abnuat. ñ resistat. Q
cum omnia dederit: nichilominus ipse

Expanded text:
o fuerit, religiosior habebitur a Christo. Aggredimur ergo in itinere Dominum, siquidem ipse thesauros, et vitam; sed ille tam dives et largus est, ut non abnuat, non resistat; et cum omnia ded
Abbreviated transcription (Latin):
iustus es. quia mͦ ille non uĩdicat: ni¬
chil male fecisti: Nontimes arguam
te. non tues constituam te ante faci¬
in quis iudicium. Primo quis t̃ dix̃
quia longe est dies iudicii: Nunqͥd
si longe est dies uidien: longe est dies
tuus: Unde scis quando .ẽ: Nonne
multi sini dormierunt: & obduruer̃.
Lonne cisus nr̃os nob̾cum in hac earne
portamꝰ: Nonne fragiliores sumus:
quam si uitrei essemꝰ: Uitrũ enĩ et¬
si fragile est. tam̃ seruatũ diu durat᷑.
et inuenis calices ab auis et ꝓauis: in
quib bibunt nepotes. & ꝓnepotes.
anta fragilitas eustodiata est ꝑ an¬
nos. Nos aut̃. homines & sub tantis
casib codiaas fragiles ambulamus.
ueret et hodie moreret᷑: quia illi uitȩ
longitudo ꝓfuisset: Huc accedit: quia
ipse dies qui qͥsi naturalit̾ seruit mor¬
bo: in lecto incertus est. Cotidie mori
unt᷑ homines: et qui uiuunt deduet
ꝓmutunt. Nemo dicit: corrigã me.
ne eras hoc sim qd̾ iste quẽ deduxi

Expanded text:
justus es? Quia ille modo non vindicat, nijustus es? Quia ille modo non vindicat, nihil male fecisti? Non times, Arguam te? Non times, Constituam te ante faciinquis, judicium. Primo, quis tibi dixit quia longe est dies judicii? Numquid si longe est dies judicii, longe est dies tuus? Unde scis quando est? Nonne multi sani dormierunt et obduruerunt? Nonne casus nostros nobiscum in hac carne portamus? Nonne fragiliores sumus, quam si vitrei essemus? Vitrum enim etsi fragile est, tamen servatum diu durat: et invenis calices ab avis et proavis, in quibus bibunt nepotes et pronepotes. Tanta fragilitas custodita est per annos. Nos autem homines, et sub tantis casibus quotidianis fragiles ambulamus; veret, et hodie moreretur, quid illi vitae longitudo profuisset? Huc accedit, quia ipse dies, qui quasi naturaliter servit, morbo inlecto incertus est. Quotidie moriuntur homines: et qui vivunt deducunbi promittunt. Nemo dicit, Corrigam me, ne cras hoc sim quod iste quem deduxi.
Abbreviated transcription (Latin):
audierit. lucratus frẽm tuum. Si te
ñ audierit adhibe cecum duo uel tres.
et in ore duorũ aut trium testium
s bomne uerbum. Si nec ipsos audi¬
erit: refer ad eccłam. Si nec ipsam
audierit: sit tibi tanquam hethnicꝰ
et publicanus. hechincus gentilis est.
Centilis ille :: qui in xp̃m non credit
Si nec eccłam audierit: mortuum com¬
puta. S ecce uiuit: ecce intrat: ecce
signat: ecce genii figit᷑ ecce orat: eoce
ad altare accedit sit tͥ tanꝗ̃ hetheiẽ
et priblicanꝰ. Noli in illo attendere
falsa signa uiuentis: mortuus est. Uñ
uiuit᷑: quomͦ uiuit᷑: Si dicã alicus
in conspecti ur̃o. tu hoc fȩcisti: respon¬
debit. Quantũ erat ut int̾ me mon̾et.
unitus michi diceret quia malefeci: init̾
uiderem peccatum meum. Quare in
popło arguit: Quid si feci et non cor¬
rexisti: Quid si feci: & adhuc ꝑseueras:
Quid si feci: et adhuc tibi benefecisse ui¬
deris in corde tuo: Quia tacet ille

Expanded text:
audierit, lucratus es fratrem tuum: si te audierit, lucratus es fratrem tuum: si te non audierit, adhibe tecum adhuc unum vel duos,  In ore duorum aut trium testium stabit omne verbum. Si nec ipsos audierit, refer ad Ecclesiam. Si nec ipsam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus . Ethnicus gentilis est: gentilis ille est, qui in Christum non credit. Si nec Ecclesiam audierit, mortuum computa. Sed ecce vivit, ecce intrat, ecce signat, ecce genu figit, ecce orat, ecce ad altare accedit. Sed sit tibi tanquam ethnicus et publicanus. Noli in illo attendere falsa signa: vivens mortuus est. Unde vivit? Quomodo vivit? Si dicam alicui in conspectu vestro, Tu hoc fecisti: respondebit postea, Quantum erat? Intus me moneret, ntus mihi diceret quia male feci, intus viderem peccatum meum: quare in populo arguit? Quid si feci, et non correxisti? Quid si feci, et adhuc perseveras? Quid si feci, et adhuc tibi bene fecisse videris in corde tuo? Quia tacet ille,
Abbreviated transcription (Latin):
ueni ⁊ tempus indieii. Locus ⁊ spaci¬
um est: peccamꝰ corrigam᷑. ¶Iondum
finita ÷ uia: nondũ elausus ÷ dies
non deim exspiratum est. Non desꝑet᷑
nob̾ debita ña. sicut et nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. It his uerbis
leta facie ad altare accedamus.: & his
uerbis leta facie corpori xp̃i cõmuni
homines contempꝰ : unt : ut non solũ
non dent ueniam quando in illos
peccatur: s nec uelint petere q̃ndo tp¬
si peccant. Intrauit temptatio. subre¬
psit ira. Tantum dñata ⁊ iracundia
quantum potuit: ut non solũ tumul¬
tuaret᷑ cor s et conuicia. et erimina
uomeret lingua. Non uides qͦ te
impulit: Non uides quo te p̃cipita¬
uit: Tandem corrige.⁊ dic ialefeci᷑.
peccaui. Non enim morieris si dix̾u.
Crede non mͥ: s deo. Qͥd sum ego.
Homo sum. par ur̃ sum. Carnẽ porto.
infirmus. Omnes credam᷑ deo. Atten¬
dite uobis: ipse dñs. xp̃c ait: attendi
te uobis. Si peccauerit in te fr̃ tuus
corripe illum int̾ te & ipsum. Si te

Expanded text:
dicii. Locus est, spatium est: peccavimus, corrigamur. Nondum finita est via, nondum clausus est dies, nondum exspiratum est; non desperetnobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : ut his verbis lota facie ad altare accedamus, et his verbis lota facie corpore Christi homines contemnunt, ut non solum non dent veniam quando in illos peccatur, sed nec velint petere quando ipsi peccant. Intravit tentatio, subrepsit ira; tantum dominata est iracundia, quantum potuit, ut non solum tumultuaretur cor, sed et convicia et crimina vomeret lingua. Non vides quo te impulit? non vides quo te praecipitavit? Tandem corrige, dic, Male feci, peccavi. Non enim morieris, si dixeris: crede, non mihi, sed Deo. Quid sum ego? Homo sum, par vester sum, carnem porto, infirmus sum: omnes credamus Deo. Attendite vobis. Ipse Dominus Christus ait, Atten Dominus, peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum. Si te
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciat bene aliquid: et sequatur
forte aliqua temptatio. continuo ad
manum hubet non expedit bñfacere¬
male uis ficere: et benefacientib male¬
diei. Hec fecisti inquit et tacui. Sissor¬
catus es inique. qđ ero tu similis. d
est qd̃ ero tu similis: Quia sic michi
placet malum quomͦ tͥ hoc es suspicat᷑
hoc dixisti in corde tuo. Qd peius. ẽ. in¬
meant. Ergo suspicatꝰ es iniquȩ qd ero
tui similis Arguam te. Quomͦ non pu¬
tas : et quando non putas: arguam te
Sileo cum facis: s non silebõ cum uidi¬
cio arguam te. Quid tibi faciam qͣndo
arguãm te: Statuam te ante faciem
tuam. Modo enim quando malefacis:
putas quia bonꝰ es: qr non ius te uide
Alios rep̃hendis: te non respicis. Alios
accusas: de te non cogitas. Alios ponis
ante ocełos tuos: te ponis post dorsũ
tuum. Ego quando te arguo: contra¬
te facio. C̃ollo te a dorso tuo. et pono
te ante oculos tuos. Uidebis te & plan¬
ges te: et non erit iam tunc quomͦ

Expanded text:
ut faciat bene aliquis, et sequatur ut faciat bene aliquis, et sequatur forte aliqua tentatio, continuo ad manum habet: Non expedit bene faceremale vis facere, et bene facientibus maledicis? Haec fecisti, inquit, et tacui. Suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis. Quid est, quod ero tibi similis? Quia sic mihi placet malum, quomodo tibi: hoc es suspicatus. Hoc dixisti in corde tuo: sed ego mpus. Ergo suspicatus es inique, quod ero tibi similis. Arguam te: quomodo non putas, et quando non putas, arguam te. Sileo cum facis: sed non sileo cum judico. Arguam te. Quid tibi faciam, quando arguam te? Statuam te ante faciem tuam. Modo enim quando male facis, putas quia bonus es, quia non vis te videre. Alios reprehendis, te non respicis; alios accusas, de te non cogitas; alios ponis ante oculos tuos, te ponis post dorsum tuum. Ego quando te arguo, contra facio; tollo te a dorso tuo, et pono te ante oculos tuos. Videbis te, et planges te; et non erit jam tunc quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tum tuum furaris: & letaris quia tacet
Audi gͦ psalmũ. T̃e ammonuit. te qus¬
eunq̃r hic es qui forte hic stas. et nocte
Aliquid fecisti. łe ammonuitꝰ tͥ dix̃ hec
fecisti et tacui. Suspicatus es inique.
qd̃ ero tui similis. O homines qui hec
uerba quȩ dicturus sum non more ha¬
betis nec iii corde: faciles estis. Nonne co¬
tidie homines mala facientes. aut qͣs
bene fecisse penitet. et penitentia ꝑuersa
fundunt qd̾ mulserant. nonne eotidie
dicunt: et murmura int̾ se rodunt
ere si deo displicerent ista. ꝑmnteret illa
fieri: ut illi qui ea faciunt felices eẽnt
in tr̃a : Uidemus raptores : uidemus
infirmoꝵ opp̃ssiones: uidem̃ uicio̾rũ
expulsores: uidemus uiolentos limitũ
inuasores: uidemꝰ calumpniatores: et
tam̃ potentes. diuites. felices. in hac t̾ra.
i uͤ ista ds̃ uideret: ista curaret: parce¬
ret eis:Addunt et hoc qd̃ peius est.
Non placent nisi mali. Contingat aut̃

Expanded text:
tum tuum, furaris, et laetaris quia tacet. tum tuum, furaris, et laetaris quia tacet. Audi ergo Psalmum: te admonuit, te quicumque es, qui forte hic hodie stas, et nocte aliquid fecisti, te admonuit, tibi dixit, Haec fecisti et tacui. Suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis? O homines, qui haec verba quae dicturus sum, nec in ore habetis, nec in corde, felices estis. Nonne quotidie homines mala facientes, aut quos bene fecisse poenitet, et poenitentia perversa fundunt quod mulserunt; nonne quotidie dicunt, et ista murmura inter se rodunt: Vere si Deo displicerent ista, permitteret illa fieri, aut illi qui ea faciunt felices essent in terra? Videmus raptores, videmus infirmorum oppressores, videmus vicinorum expulsores, videmus violentos limitum invasores, videmus calumniatores; et tamen potentes, divites, felices in hac terra. Si vere Deus ista videret, si ista curaret, parceret eis? Addunt et hoc, quod pejus est: Non placent nisi mali. Contingat autem
Abbreviated transcription (Latin):
in anima mortui sunt: tam̃ quia me¬
dicus nr̃ omp̃s est. non est desꝑandũ
de his s totis uirib supplicandium:
ut aures cordis quas clausas habere
ille parcet: nunqͥd silebit quem tun̾e
debem̾: Audistis in isto psalmo frs̃ mei.
Cum enumeraret peceatoris peccata: ait.
in iudicio. ut impleret᷑ in illo etiam
ea ꝓphaia qũapaulo ante commemo¬
et sedet ad dexceram patris: inde uen¬
turus uidicare uiuos et mortuos.
uandiu ibi est: donec ueniat tacet.
oces eius in libris audimꝰ: de ore ipse
non audimꝰ Audistis aut̃ uocem ipse
De scĩs scripturis isto loco÷ audi tie cũ
uos ipsi cõmemorãtiş: et forte hic re
srmocinammi. Qui uult audiri a
deo Rim̃is: prius audiat dm̃. Nunqͥd
audis illum: quando facis adulteriũ:
E latere putas: quia homo te non uidet.
Ille te uidet: si tacet. Quando furrum
facis : captas ocłos euis cui furaris: &
si eum latet facis. Si ꝓpt̾ea non facis
nitas det᷑ ad implendum malum fac¬

Expanded text:
in anima mortui sint: tamen quia Mein anima mortui sint: tamen quia Medicus noster omnipotens est, non est desperandum de his; sed totis viribus supplicandum, ut aures cordis, quas clausas habere ille parcet, numquid silebit quem timere debemus? Audistis in ipso Psalmo, fratres mei, cum enumeraret peccata peccatoris, ait, it in judicio, ut impleretur in illo etiam ea prophetia, quam paulo ante commemoet sedet ad dexteram Patris, inde venturus est judicare vivos et mortuos: quamdiu ibi est, donec veniat tacet. Voces ejus in Libris audimus, de ore ipsius non audimus. Audistis vocem ipsius de sanctis Scripturis isto loco: auditis cum vos ipsas commemoratis, et forte de his rec tacet. Qui vult audiri a Deo, charissimi, prius audiat Deum. Numquid audis illum quando facis adulterium; et latere te putas, quia homo te non videt? Ille te videt, sed tacet. Quando furtum facis, captas oculos ejus cui furaris, et si eum latet, facis: si propterea non facis,nitas detur ad implendum malum fac
Abbreviated transcription (Latin):
sine uobis. Nolite gͦ contempnere fr̃s
mei peccata: in quib forte consuetudinẽ
iam fȩcistis. Omne enim peccatum con¬
suetudine uilescit: et fit homini quasi
nullũ sit. Obdiriit: iam dolorẽ ꝑdiditꝰ.
qd̾ ualde putre. ẽ: nec dolet. Qd̃ non do¬
let. non ꝓ sano habendũ: s ꝓ mortuo cõ¬
putandum est. Attendite quȩ dicat scͥꝑ¬
tura: et ibi uidete quemadmodũ uiuers
debeatis. Quis non contempnit ebrio¬
sitatis peccatum: Abundat cale pecca¬
tum et contempnitur. lam cor ebriosũ
ꝑdidit sensum. Non ht̃ dolorem: quia
noc salucem. Quando aliquid pungit᷑
et dolet:aut sanum est. aut ÷ in illo
spes aliqua sanitatis. Quando aũt̃ tan¬
gitur: pungit᷑ calcat᷑. nec dolet: pro
mortuo habendum est. ac de copore p̃ei¬
dendum. S aliquando parcim̾: et non
nouimꝰ nisi loqui. Excõmunicare. de
eccła ꝓicere. pigri sumꝰ. Aliquando enĩ
timemus ne ipso flagello peior fiat. qͥ
cedit᷑. E quanus qui tales sunt. iam

Expanded text:
io. Nolite ergo contemnere, fratres mei, peccata in quibus forte consuetudinem jam fecistis. Omne enim peccatum consuetudine vilescit, et fit homini quasi nullum sit: obduruit, jam dolorem perdidit. Quod valde putre est, nec dolet: quod non dolet, non pro sano habendum, sed pro mortuo computandum est. Attendite quae dicat Scriptura, et ibi videte quemadmodum vivere debeatis. Quis non contemnat ebriositatis peccatum? Abundat tale peccatum, et contemnitur. Jam cor ebriosum perdidit sensum, non habet dolorem, quia nec salutem. Quando aliquid pungitur et dolet, aut sanum est, aut est in illo spes aliqua sanitatis: quando autem tangitur, pungitur, vellicatur, nec dolet; pro mortuo habendum est, ac de corpore praecidendum. Sed aliquando nos parcimus, et non novimus nisi loqui: excommunicare, de Ecclesia projicere pigri sumus. Aliquando enim timemus ne ipso flagello pejor fiat qui caeditur. Et quamvis qui tales sunt, jam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdirit uenturum: ad iudiciũ uiuoꝵ.
et mortuoꝵ. Quando enim prius ueñ
uidicari: occultus fuit: quando ueniet
iudicare. manifestus erit. Quam fuerit
tune occultus. hinc intelligite. qd̃ ait
apłs. Si enim cognouissent: nunꝗͣ dñm

Expanded text:
praedixit venturum ad judicium vivorum et mortuorum. Quando enim prius venit judicari, occultus fuit: quando veniet judicare, manifestus erit. Quam fuerit tunc occultus, hinc intelligite quod ait Apostolus: Si enim cognovissent, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
Non quidẽ extinguit᷑: s necessaria non
habet᷑. Hoc est. quis ad ioħis peniten¬
tie baptismũ ueniat : cum possit sal-¬
uatoris baptismo saluari: Non quidẽ
illud rep̃henditur : s hoc magis uti¬
le et necessarium iudicatur: quia in
eo remissio peccatoꝵ tribiitur:¬

Expanded text:
Non quidem exstinguitur, sed necessaria non Non quidem exstinguitur, sed necessaria non habetur; hoc est, quis ad Joannis poenitentiae baptismum veniat, cum possit Salvatoris baptismo salvari? Non quidem illud reprehenditur, sed hoc magis utile et necessarium judicatur; quia in eo remissio peccatorum tribuitur
Abbreviated transcription (Latin):
tur enim illi. gła ꝑ angłos: claritas ꝑ
stellam: religio ꝑ magos: simplicitas
ꝑ pastores. Et̃ qd̾ apud ipsum solum fu¬
tura eẽnt hȩc omnia: ideo nascenti illi
uniũsa famulant᷑. Cum aũt ioħs con-¬
cipit᷑. ⁊acharias obmutescit: sollẽpnis
conticeseit sac̾dos: elisabeth mat̃ abscondit᷑.
significans pꝰ ortũ suum legis filentium :
amissionẽ sacerdotii: latebras sinagoge.
Dubium aũt non est. qd̾ ioħs natus. pha¬
riseis iusticiam legis abstulerit: qui
conceptus. patri abstulit uocis obsequi
sta minuit᷑. Non ideo minuit᷑ quod
meritis aliquid deroget᷑: s qm̃ saluato¬
ris cotidie accumulat᷑ gła: illiꝰ minor
fieri uidetur. Lucerna deniq uocat᷑
ioħs. dicente dño. Ille erat lucerna
ardens. Luceruȩ gͥ obscurat᷑ lumen.
cum radius solis effulget: et defecti¬
onem quandam lampadȩ suȩ patit᷑.
cum clarioris splendore suꝑat᷑. Quis
enĩ sapiens lucernã requirat in sole:

Expanded text:
tur enim illi gloria per angelos, claritas per tur enim illi gloria per angelos, claritas per stellam, religio per magos, simplicitas per pastores: et quod apud ipsum solum futura essent haec omnia, ideo nascenti illi universa famulantur. Cum autem Joannes concipitur, Zacharias obmutescit, solemnis conticescit sacerdos, Elizabeth mater absconditur, significans post ortum suum Legis silentium, amissionem sacerdotii, latebras Synagogae. Dubium autem non est quod Joannes natus pharisaeis justitiam Legis abstulerit, quod conceptus patri abstulit vocis obsequiusta minuitur. 5. Non ideo minuitur, quod meritis aliquid derogetur: sed quoniam Salvatoris quotidie accumulatur gloria, illius minor fieri videtur. Lucerna denique vocatur Joannes, dicente Domino: Ille erat lucerna ardens . Lucernae igitur obscuratur lumen, cum radius solis effulget; et defectionem quamdam lampadis suae patitur, cum clarioris lucis splendore superatur. Quis enim sapiens lucernam requirat in sole?
Abbreviated transcription (Latin):
et dieb. Unde non ÷ mirum si creseit
dies. quȩ gemino fulgoris splendore
uator crescat: ioħs baptista decrescat.
guram legis ꝓpħaꝵq gestauerit. He¬
cesse erat gͥ ut deficeret lex euangłio
choruscante: et minueretur uidaicus
popłs: popło. rp̃iano surgente. Quis
enim dubitat de natiuitate dñi sina¬
goge. ẽẽ. conuenticula uacuata÷ ple¬
bes multiplicaͣ eccłȩ & mirũ in nio¬
ioħem minui ꝑ iudeos: hos diei dñi¬
ci splendore fulgere: illos obscuritate
noctium laborare: Nox enim super
iudȩos quodãmͦ maior incubuit:
ex quo dixerunt de nece saluatoris:
obseurati: ex quo conati sunt diem
ueritatis occidere. Hoc aũt̃ qd̃ dicim̃
ut ueruis apꝓbare possimus utriusq
natiuitatẽ breuit̾ exponamꝰ. Ecce enim
cũ nascitur xp̃c. exultant angłi. pastores
ꝑuigilant: magi adueniunt᷑: stella p̃ce¬
dit: et cuncta quȩ sunt in cęlis terrisq
pulcherrima: ipsi dño deferunt᷑. Deferim¬

Expanded text:
et diebus. Unde non est mirum si crescit et diebus. Unde non est mirum si crescit dies quae gemino fulgoris splendore  Dominus Salvator crescat, Joannes Baptista decrescat. guram legis prophetarumque gestavit; necesse erat ergo ut deficeret lex, Evangelio coruscante, et minueretur Judaicus populus, populo Christiano surgente. Quis enim dubitat de nativitate Domini Synagogae esse conventicula vacuata, plebes multiplicatas Ecclesiae, et mirum in moJoannem minui per Judaeos? hos diei Dominici splendore fulgere, illos obscuritate noctium laborare? Nox enim super Judaeos quodammodo major incubuit, ex quo dixerunt de nece Salvatoris: obscurati, ex quo conati sunt diem veritatis occidere. 4. Hoc autem quod dicimus, ut verius approbare possimus, utriusque nativitatem breviter exponamus. Ecce enim cum nascitur Christus, exsultant angeli, pastores pervigilant, Magi adveniunt, stella praecedit; et cuncta quae sunt in coelis terrisque pulcherrima, ipsi Domino deferuntur. Deferun
Abbreviated transcription (Latin):
refulgebat: et cessaret ꝓpħia uęteris
testam̃ti. cum noui testam̃ti gła succe¬
debat. Ergo in natiuitate dñi: ꝓficit
dies. Non mirũ si ꝓficit dies: in qua
nouus iusticiȩ sol choruscat. Non mirũ
si ꝓficit dies: quã splendidissima lux
ueritatis illuminat. Ait enim euan¬
głista de xp̃o dño. Erat lux uera: q̃¬
illuminat omnem hominem. Igitur
si erat lux uera quȩ illuminat homi¬
nem: cur ñ illuminaret mundum:
Atq ideo dies quȩ lucem humano gene¬
ri peꝑit. prius ipsa eiusdem lucis ful¬
gore resplenduit: et conclusa iam spa¬
cia sua noctium tenebris dĩnce lucis
nitore discussit. Occupauerat enim to¬
tam diem noctium longitudo: nͥ in
ipsa diei diei breuitate. dñi refulsisset
aduentus. Qui sicut ortu suo huma
i generis peccatorum tenebras discu¬
tit : ita et die natiuitatis suȩ caliginũ
tenebras amputauit: & uno eodẽq or¬
tu. lucem parit intulit & hominib

Expanded text:
refulgebat; et cessaret prophetia veteris refulgebat; et cessaret prophetia veteris Testamenti, cum novi Testamenti gratia succedebat. Ergo in nativitate Domini proficit dies. 2. Non mirum si proficit dies, in qua novus justitiae sol coruscat: non mirum si proficit dies, quam splendidissima lux veritatis illuminat: ait enim evangelista de Christo Domino: Erat lux vera, qilluminat omnem hominem . Igitur si erat lux vera, quae illuminat hominem, cur non illuminaret mundum? Atque ideo dies, quae lucem humano generi peperit, prius ipsa ejusdem lucis fulgore resplenduit, et conclusa jam spatia sua noctium tenebras Dominicae lucis nitore discussit. Occupaverat enim totam diem noctium longitudo, nisi in ipsa diei brevitate Christi refulsisset adventus: qui sicut ni generis peccatorum tenebras discutit: ita et diei nativitatis suae caliginum tenebras amputavit, et uno eodemque ortu lucem pariter intulit et hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
U ellus plane maria. ẽ siquidem de mol-¬
li sini eius agnus egressus. ẽ: qui et ip¬
se matris laniciem. hoc ÷ carnẽ gestais.
molli uellere cunctoꝵ oꝑit uulnera
popłoꝵ. Omne enim peccati uulnus.
et ut sanitatẽ recipiat.: xꝑi indum̃to
erum est: qd̃ ait sẽs ioħs bap¬
tista de dño saluatore dicens.
lllũ oportet crescere: me aũt
minui. Siquidem hoc pͥmũ
etiam ipsis tẽporib apꝓbat᷑.
Ecce enim in natiuitate. xp̃i dies crescit:
et ioħis natiuitate decrescit. Illo ori¬
ente lux ꝓficit: hoc nascente minuit᷑:
psa enim quodãmͦ tempora famulan¬
tia partib suis: detrim̃tum patiunt᷑
cum seruus gignit᷑: eum aut̃ dñs
nascitur: consequunt᷑ aͥgm̃tum. ꝓfec¬
tum plane facit dies. cũm mundi
saluator oritur: defectum patit᷑: cũ
ultimus ꝓpħa generatur. Seriptum
est enim. Lex et ꝓpħȩ: usq ad ioħem
Atq ideo nescesse erat ut obscuraretur

Expanded text:
Vellus plane Maria est; siquidem de molVellus plane Maria est; siquidem de molli sinu ejus agnus egressus est, qui et ipse matris laniciem, hoc est, carnem gestans, molli vellere cunctorum operit vulnera populorum. Omne enim peccati vulnus et ut sanitatem recipiat, Christi indumento erum est quod ait sanctus Joannes Baptista de Domino Salvatore, dicens: Illum oportet crescere, me autem minui . Si quidem hoc primum etiam ipsis temporibus approbatur; ecce enim in nativitate Christi dies crescit, et Joannis nativitate decrescit: illo oriente lux proficit, hoc nascente minuitur. Ipsa enim quodammodo tempora famulantia partibus suis detrimentum patiuntur, cum servus gignitur: cum autem Dominus nascitur, consequuntur augmentum. Profectum plane facit dies, cum mundi Salvator oritur: defectum patitur, cum ultimus propheta generatur; scriptum est enim: Lex et prophetae usque ad Joannem . Atque ideo necesse erat ut obscuraretur