comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ce. Non erat difficile de cruce descendcre.
s paterne uoluntatis expiendium erat sa¬
cramentum . &: maiora oꝑa in cruce positꝰ
phemant aut̃ẽ qui p̃tergrediunt᷑ uiam.
& in recto itinere scripturaꝵ incedere no¬
lunt. Mouebant capita. qͥa antea moue¬
rant pedes nolentes stare supra petram.
Om̃s quupe hcretici p̃tcreuntes &. decli¬
uantes blasphemant iħ̾m ñ habentes ca¬
put firmũ s mouentes illud sursum
& deorsum. qm̃ ñ sunt prudentes. nec
hñt oculos suos in capite suo. in quo
habere debuerant. excłiaste dicente. Sa¬
pientis oculi in capite eius sunt. Precere¬

Expanded text:
 Non erat difficile de cruce descendere. ed paternae voluntatis explendum erat sacramentum, et majora opera in cruce positus phemant autem qui praetergrediuntur viam, et in recto itinere Scripturarum incedere nolunt. Movebant capita, quia antea moverant pedes, nolentes stare supra petram. Omnes quippe haeretici praetereuntes et declinantes, blasphemant Jesum, non habentes caput firmum; sed moventes illud sursum et deorsum, quoniam non sunt prudentes, nec habent oculos suos in capite suo, in quo habere debuerant, Ecclesiaste dicente: Sapientis oculi in capite ejus sunt . Pretere
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis. monitis. precibq defendi.
Quia si in uiridi ligno hec faciunt.
in arido quid fiet: Uiride lignum
uocat se et suos. aridum uͦ peccatores.
& impios. Ac si ddicat. Si ego mũdꝰ
a peccõ sine igne passionis ñ exco de
mundo: quid erit de impus et pecca¬

Expanded text:
exemplis, monitis precibusque defendi. exemplis, monitis precibusque defendi. Quia si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet? Viride lignum vocat se et suos; aridum vero, peccatores et impios. Ac si dicat: Si ego mundus a peccato, sine igne passionis non exeo de mundo, quid erit de impiis et pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ctorem destruet. uos potius ur̃amq
ꝓgeniem dignis lacrimarũ fontib ab¬
luite. ne cum ꝑfidis dampnemini
in ultionem meȩ crucis. Qm̃ ecce ue¬
mient dies. in quib dicent. Beate ste¬
riles & uentres qui ñ genuerunt. et
ub̃a quȩ ñ lactauerunt. Tunc inci¬
pient dicere montib. cadite suꝑ nos:
et collib oꝑtte nos. Dies uenture ob¬
sidionis & captiuitatis a romanis.
significat. Iosephus refert iudeos cer¬
tatim cauernas montiũ speluncasq
collium petusse. ita ut semccip̃m te¬
stet᷑ in quodã loco munito destructȩ
captum ab hostib. Pot̃ aut̃e ex suꝑ¬
habundanti intelligi. qđ hii qui se¬
ipsos in utrolibet sexu castrauerunt
ꝓpt̾ reginu celoꝵ dicant montibꝰ et
collib cadite suꝑ nos. et oꝑite nos:
cũ suę fragilitatis memores. ingruente
temptationũ articulo. sublimmiũ uiroꝵ.
uł ipsa uirgininitate uel martyrio.
uł quacũq alia uirtute. querunt

Expanded text:
ctorem destruet, vos potius vestramque ctorem destruet, vos potius vestramque progeniem dignis lacrymarum fontibus abluite, ne cum perfidis damnemini in ultionem meae crucis. Quoniam ecce venient dies in quibus dicent: Beati steriles et ventres qui non genueruc incipient dicere montibus: Cadite super nos; et collibus: Operite nos. Dies venturae obsidionis et captivitatis a Romanis, significat. Josephus refert Judaeos certatim cavernas monitum speluncasque collium petiisse, ita ut semetipsum testetur in quodam munito loco destructae captum ab hostibus. Potes autem ex superabundanti intelligi, quod hi qui seipsos in utrolibet sexu castraverunt propter regnum coelorum, dicant montibus et collibus: Cadite super nos, et operite nos, cum suae fragilitatis memores, ingruente tentationum articulo, sublimium virorum vel ipsa virginitate, vel martyrio, vel quacunque alia virtute, quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
eadem mente sequebant᷑ dñm. nam
ppłs uirilis. letabat᷑ in parte magna.
& nunc quasi immolandum iħ̾m
dupplex turba ꝓsequit᷑. cum eiꝰ passio¬
nis historiam. alii quasi fabulam deri¬
dent. alii lacrimantib oculis legunt.
Aui misteria carnis eius et sanguimᷤ
ut uiles escas ꝑcipiunt. alii digno pe¬
ctore ea sumenda decernunt. Notan¬
dum ẽ nonsolum filias ierłm appella¬
ri eas quȩ cum co uenerant a galilca.
setiam illas quȩ ei adheserunt de
ciuitate. & quȩ flebant cum aliis.
Nec ideo inducit᷑ solus mulierũ plan¬
ctus. quin & multi uiri dolerent. s
quia femineus sexus quasi contem¬
ptioilior lib̃ius poterat p̃sentib prin¬
cipib sacerdotũ qđ contra eos sense¬
rint ostendere. Quia uͦ nouit dñs¬
qui sunt eiꝰ. prẽtinissa ppłi furentis
turba. ad amantes et plangentes fe¬
minas oculos et ora conuertit. Ne la¬
mentemini iquit me moriturum.
cuiꝰ cita resurrectio mortẽ soluere pot.
cuius mois. mortẽ & ip̃m mortis au¬

Expanded text:
eadem mente sequebantur Dominum: nam populus virilis laetabatur in parte magna. Et nunc quasi immolandum Jesum duplex turba prose quitur, cum ejus passionis historiam alii quasi fabulam derident alii lacrymantibus oculis legunt, alii mysteria carnis ejus et sanguinis ut viles escas percipiunt, alii digno pectore ea sumenda decernunt. Notandum est, non solum filias Jerusalem appellari eas, quae cum eo venerant a Galilaea; sed etiam illas, quae ei adhaeserunt de civitate, et quae flebant cum aliis. Nec ideo inducitur solus mulierum planctus, quin et multi viri dolerent, sed quia femineus sexus quasi contemptibilior, liberius poterat praesentibus principibus sacerdotum, quod contra eos senserint ostendere. Quia vere novit Doqui sunt ejus , praetermissa populi furentis turba, ad amantes et plangentes feminas oculos et ora convertit. Ne lamentemini, inquit, me moriturum, cujus cita resurrectio mortem solvere potest, cujus mors mortem, et ipsum mortis au
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ patͥs gremiums repausans. tradidit sp̃m.
qui poterat illum in simi suo fouere &. confor¬
tare. Unde alibi dicit. Nemo pot̾ tollcre
a me animã incã s ego pono eam. Patrem
inuocando. filium dĩ se c̃ẽ ueclarat. sp̃m
s confidentiam cusdẽ cũ patre potestatis in¬
sinuat. Amat dare glam patͥ. ut nos edi¬
ficet dare głam ciratori. Sp̃m comm̃dat
pat. uixta illud qd̾ in psalmo dicit. Qm̃

Expanded text:
supra Patris gremium repausans, tradidit spiritum, qui poterat illum in sinu suo fovere et confortare Unde alibi dicit: Nemo potest tollere a me animam meam, sed ego pono eam . BEDA. Patrem invocando, Filium Dei se esse declarat; spirised confidentiam ejusdem cum Patre potestatis insinuat. Amat gloriam dare Patri, ut nos aedificet gloriam dare Creatori. Spiritum commendat Patri, juxta illud quod in psal
Abbreviated transcription (Latin):
bre suꝑ egiptios tenentes cĩ scruos in serui¬
tucem. ita et xp̃o in seita hora manꝰ exten¬
dente in cruce ad celum. suꝑ ppłm qui cla¬
iaucrat. tolle de t̾ra hunc. et crucifige cũ.
facte sunt tenebre. & ab omni lumine sunt
pͥuati. Item sub moyse facte sunt tenebre
fuꝑ omñe terram egipti tͥb dieb: omnib

Expanded text:
brae super Aegyptios , tenentes Dei servos in servibrae super Aegyptios , tenentes Dei servos in servitutem; ita et Christo in sexta hora manus extendente in cruce ad coelum, super populum qui clamaverat, tolle de terra hunc, et crucifige eum, factae sunt tenebrae, et ab omni lumine sunt privati. Item sub Moyse factae sunt tenebrae super omnem terram Aegypti tribus diebus, omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
hora tenebrȩ factȩ sunt suꝑ uniu̾¬
sam terram: usq ad horam nonam.¬
Qui scͥpserunt cont̾ euangłium sus
picant᷑ discipulos. xp̃i sols deliquiũ¬
qđ statitis temporib acciders solet
ob imꝑitiam suꝑ domino intrry atos.¬
cum defectus solis numꝗ̃ fiat. iił orcuir
lunȩ. Nunli autẽ dubium c̃. pasche⁊ de
fuise plenam. Ꝙ ne inderet᷑ umbradis
et luna son opposita brenes teçisse denebs
tum horarum spatium ponit᷑: ut omuis
causantium occasio tolleret᷑. Tunc umpleta
e hec ꝓpħia. Occumbet sol meridie: & con¬
tenebrabit᷑ suꝑ t̾ram in die uxx. Et alibi.
Occubuit sol cum adhuc media ec̃t dies.
Rctaxit sol radios ne aut pendentẽ dnm̃
uideret: aut impii sua luce fruerentur.
Notandum qd̃ dominus recessuro a cent᷑
mundi sole crucifixus sit: qͥa ordo posce¬
bat ut eodem temꝑis articulo quo ade
peccanti obcluscrat ianuam ꝑadisi: pan¬
deret eam latrom penitenti. Et sic̃ moyle
manus extendente in celum facte sunt tene¬

Expanded text:
admonet, scilicet ut a piis filiis cura parentibus impendatur. Ex hac doctrina didicerat Paulus quod docebat, dicens: Si quis autem suis et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam domesticum cuique, quam parentes filiis, aut lunae. Nulli autem dubium est Paschae tempore fuisse plenam. Et ne videretur umbra terrae et luna soli apposita, breves fecisse tenebras, trium horarum spatium ponitur ut omnis causantium occasio tolleretur. Tunc impleta est haec prophetia: Occumbet sol in meridie, et contenebrabitur super terram in die lux . Et alibi: Occubuit sol cum adhuc media esset dies . Retraxit sol radios, ne aut pendentem Dominum videret, aut impii sua luce fruerentur. BEDA. Notandum quod Dominus recessuro a centro mundi sole crucifixus sit. GREGOR. Quia ordo poscebat, ut eodem temporis articulo quo Adae peccanti occluserat januam paradisi, panderet eam latroni poenitenti, et sicut Moyse manus extendente in coelum, factae sunt tene
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate: audit meã uocẽ. Ideo ñ nego
me reg̾e. quia ego in hoc natus sũ ut
ostendam qđ ĩum. Non ẽ ꝓducenda
hec sillaba hoc. tanquã diceret in hac
re. s corripienda tanꝗͣ dixerit ad nanc
rem. uł ad hoc natus sum. In greco nãq
nich ẽ huiꝰ loquutionis ambiguum.
Unde manifestũ ẽ eum mc memorasse
demꝑalẽ natiuitat̾e: ñ ȩt̃nam. Quod
quã dat ueritas credere in se. Dicit ei
pulatus. Quid ẽ u̾tas: Ꝙ cum hoc oix

Expanded text:
UST. Ideo non nego me esse regem, quia in hoc natus sum, ut ostendam quod sum. Non est producenda haec syllaba hoc, tanquam diceret, in hac re; sed corripienda, tanquam dixerit, ad hanc rem, vel ad hoc natus sum. In Graeco namque nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum hic memorasse temporalem nativitatem, non aeternam. Quod quam dat veritas credere in se. Dicit ei Pilatus: Quid est veritas? Et cum ho
Abbreviated transcription (Latin):
surgit illud qd̾ eminet. sicut ex occulta
di uoluntate uocat᷑ ad participationem
Snpeiminentẽ uͦ scientiȩ caritatem xp̃i
eam ꝑfecto dicit. uͥ pax illa ẽ quȩ p̃cellit
pilatus causȩ eius: &. imposuit suꝑ
Unus suꝑ tumulos mortuoꝵ. alius in
I iminib ciuitatis uł domoꝵ: tercius
in uictoria regis. Hic de titulo uictorie
qđ ideo occiderunt cum. quia rex eẽt eoꝵ
do efficere potucrunt. ut cum regem ũ
haberent. Quichre titulus suꝑ crucem
ponit᷑. quia regia maiestate fulgebat.
licet in cruce doleret. &. ut legentib in

Expanded text:
surgit illud quod eminet, sicut ex occulta surgit illud quod eminet, sicut ex occulta Dei voluntate vocatur ad participationem Supereminentem vero scientiae charitatem Christi, eam profecto dicit, ubi pax illa est, quae praecellit Pilatus causae ejus, et imposuit supeUnus super tumulos mortuorum, alius in liminibus civitatis vel domorum, tertius in victoria regis. Hic de titulo victoriaequod ideo occiderunt eum, quia rex esset Juddo efficere potuerunt, ut eum regem non haberent. BEDA. Pulchre titulus supra crucem ponitur, quia regia majestate fulgebat, licet in cruce doleret, et ut legentibus in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ omnib scĩs quȩ sit latitudo. ꝙ lon¬
gitudo. altitudo et ꝓfundum. cognos¬
cere etiam su ꝑemincutẽ scientie carita¬
dem xp̃i. In latitudine quippe oꝑa ca¬
ritatis significat. in longitudine ꝑseue¬
rantiam sc̃ȩ conucisationis usq in fiuẽ.
in attitudine spem celestium p̃miorꝓ
in ꝓfundo: inscrutabilia iudicia dĩ:
unde ista gr̃a in homines uenit. Et
hec ita coaptant᷑ sacramento crucis. ut
in latitudine accipiat᷑ transuersum li¬
gnũ. quo extendunt᷑ mauus ꝓpt̃ opũ
significationem. in longitudine. ab
ipso usq in terram uͥ corpus crucifixũ
stare uidet᷑. qd̾ significat longauimtt̃
ꝑmanere. in altitudine. ab rpso ligno
transuerso sursum uersus. qd ad caput
eminet ꝓpt̃ expectationem suꝑnoꝵ. ne
illa oꝑa bona atq in eis ꝑseucrantia
ꝓpt̃ temꝑalia beneficia credant᷑ facien¬
da. s potius ꝓpt̃ sempiterna spanda.
in ꝓfundo autem pars illa ligni quȩ

Expanded text:
cum omnibus sanctis, quae sit latitudo et loncum omnibus sanctis, quae sit latitudo et longitudo et altitudo et profundum, cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi . In latitudine quippe opera charitatis significat, in longitudine perseverantiam sanctae conversationis usque in finem, in altitudine spem coelestium praemiorum, in profundo inscrutabilia judicia Dei, unde ista gratia in homines venit. Et haec ita coaptantur sacramento crucis, ut in latitudine accipiatur transversum lignum, quo extenduntur manus propter operum significationem, in longitudine, ab ipso usque in terram, ubi corpus crucifixum stare videtur, quod significat longanimiter permanere, in altitudine, ab ipso ligno transverso sursum versus, quod ad caput eminet propter exspectationem supernorum, ne illa opera bona atque in eis perseverantia, propter temporalia beneficia credantur facienda, sed potius propter sempiterna speranda, in profundo autem pars illa ligni, quae
Abbreviated transcription (Latin):
In sorte aut̃e quro nisi dĩ grã commen¬
data ẽ: Sors quippe in uno ad omnes
ꝑuenit. cum sors omnib placuit. et
gr̃a quasi sors mittit᷑. quia ñ meritis
alicui dat᷑. s occutto di iudicio in um¬
tate fiłi concedit᷑. Qualit̃ autẽ dñs in
cruce sit positus. quidue cadem sacra¬
tissimi corporis positio regalis in se tipi
contineat: scdulius in paschali carmi¬
ne uersibus dixit.
Heue qͥs ignoret spẽm crucis ẽẽ colentum.
Quȩ dñm portauit ouans rõne potenti.
Quatuor iñ plagas. qͣdiati colligit orbis.
Splendidꝰ auctoris de uertice fuiget eous.
Occiduo sacrȩ lambut᷑ sicleree plantȩ.
Arcton dextra tenet. mediũ leua crig̃ autem.
Cunctaq de m̃bris inuit natti ereantis.
Et cruce complexũ xp̃c reg̃ undiq mũdũ.
Moralem qͦ sacro sc̃e crucis figuram des¬
cribit apłs: ubi ait. In caritate radicati
& fiuidati. ut posstas comp̃nendere

Expanded text:
In sorte autem quid nisi Dei gratia commenIn sorte autem quid nisi Dei gratia commendata est? Sors quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit: et gratia quasi sors mittitur, quia non meritis alicui datur, sed occulto Dei judicio in unitate fidei conceditur. Qualiter autem Dominus in cruce sit positus, quidve eadem sacratissimi corporis positio regalis in se typi contineat, Sedulius in paschali carmine versibus dixit: Neve quis ignoret speciem crucis esse colendam, Quae Dominum portavit ovans, ratione potenti Quatuor inde plagas quadrati colligit orbis. Splendidus auctoris de vertice splendet Eous. Occiduo sacrae lambuntur sidere plantae. Arcton dextra tenet, medium laeva erigit axem. Cunctaque de membris vivit natura creantis. Et cruce complexum Christus regit undique mundum. Moralem quoque sacrosanctae crucis figuram describit Apostolus, ubi ait: In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
et sedentes seruabant eum. Diligentia
mentoꝵ domim: constat quatuor mili¬
tes crucifixisse cum. Uui dicit᷑ et tumc̃a:
subaudiendiun ẽ acceꝑunt. Quam par¬
tiri ñ potuerunt: nisi sciuderet᷑. Q a ne
facerent: ad unum cam ꝑuenire. sorticio¬
ne malucrunt. Lucas dicendo sortes: plu¬
ralem posuit ꝓ singulari. Marchus solus
iudct᷑ aliqũa intulisse questionẽ dicendo
mittentes sortem suꝑ eis. Tanqm̃ suꝑ om¬
nib uestib sors missa sit. S brcuitas fa¬
cit. obscuritatem: ac si diccret. Diuisio
omniũ uestimentoꝵ compieta non eẽt:
nisi sorte claruisset qͥs tunicam tolleret.
Quadriꝑtita uestis dñi eccłiam signi¬
ficat. quadriꝑtitam in quatuor orbis
partib. Tunca uͦ significat ominum
partium unitatem: quȩ caritatis tun¬
culo continet᷑. In consutilis dicit᷑ fuisse
tunica: ne caritas dissuatur. Si enim
t᷑. Addit᷑ ꝑ cotum: qͥa om̃s fideles debent
habere caritatem in omnib factis suis.

Expanded text:
Et sedentes servabant eum. Diligentia mentorum Domini constat quatuor milites crucifixisse eum. Ubi dicitur, et tunicam, subaudiendum est, acceperunt. Quam partiri non potuerunt, nisi scinderetur. Quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Lucas dicendo sortes, plurale posuit pro singulari. Marcus solus videtur aliquam intulisse quaestionem, dicendo mittentes sortem super eis, tanquam super omnibus vestibus sors missa sit. Sed brevitas facit obscuritatem, ac si diceret: Divisio omnium vestimentorum completa non esset, nisi sorte claruisset, quis tunicam tolleret. Quadripartita vestis Domini, Ecclesiam significat quadripartitam in quatuor orbis partibus. Tunica vero significat omnium partium unitatem, quae charitatis vinculo continentur. Inconsutilis dicitur tunica fuisse, ne charitas dissuatur. Si enim tur. Additur per totum, quia omnes fideles debent habere charitatem in omnibus factis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
introducunt latrones conuiciantes.
lucas autẽ non nͥ unum de illis. quia
pͥmũ uterq blasphemauit. dehinc t̃ra
adumbrata unus credidit. Uel ita.
ꝑiuralis numetus ẽ apud illos ꝓ singła¬
ri. Qđ genus loquitionis. inucimꝰ
in ȩpła ad hebreos. clauscrunt ora le¬
onis. cum solus damel significct᷑. Et
sclncti sunt: cum de solo isaia dicat᷑.
E in psalmo. adstiterunt reges terrȩ.
et principes conuenerunt in unum.
reges dicit᷑ ꝓpt̃ herodem. principes
ꝓpͣt̃ pilatum. Quid enim usitatius
qũa ut dicat aliquis. & rustici mͥ
insultant. qũauis unus tm insuttet. ᷤ¬
Pagan ctiam dixerunt phedras & cli¬
timestras: cum singule fuerint. Non
ẽ gͦ contrariũ marcho et matheo. qd̃
lucas de uno manifestauit. E tunc
contrarium eẽt si illi dixissent am¬
bos latrones conuiciatos dño. Ita
enim ñ posset sub numero plurali
unus tm̃ intelligi. Qđ autẽ latro con¬
ditionem passionis exꝓbrat: unuer¬
sis etiam fidelib scandaltim crucis fu

Expanded text:
introducunt latrones conviciantes, Lucas autem nonnisi unum de illis; quia primum uterque blasphemavit, de hinc terra adumbrata, unus credidit. Vel ita: Pluralis numerus est apud illos pro singulari. Quod genus locutionis invenimus in Epistola ad Hebraeos: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significetur. Et: Secti sunt , cum de solo Isaia dicatur. Et in psalmo: Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Reges dicit, propter Herodem; principes, propter Pilatum. Quid enim usitatius, quam ut dicat aliquis, Et rustici mihi insultant, quamvis unus tantum insultet? Pagani etiam dixerunt Phaedras et Clytemnestras, cum singulae fuerint. Non est ergo contrarium Marco et Matthaeo, quod Lucas de uno manifestavit. Sed tunc esset contrarium, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino. Ita enim non posset sub numero plurali unus tantum intelligi. Quod autem latro conditionem passionis exprobrat, universis etiam fidelibus scandalum crucis esse
Abbreviated transcription (Latin):
Si golgotha tumulus ẽ adam. & ñ damp¬
natoꝵ. locus. et ideo domintis ibi crucifigi¬
t ut suscitet adam. duo latrones quare in
codem loco erucifigunt᷑ : Latrones signifi¬
cant eos qui sub fide & confessione xp̃i
uł agonem martyrii uł quelibet instituta
artiors continentiȩ subeunt. S qui ꝓ
sola eterna głã: fide dextri latroius signan¬
t᷑ Qui uͦ ꝑ alio: latrone sinstro signant᷑.
De illis quidẽ dictum ẽ. beati qui ꝑsecu¬
tionem patiunt᷑ ꝓpt̃ iustiçiam. quia ipsoꝵ

Expanded text:
Si Golgotha tumulus est Adam, et non damnatorum locus: et ideo Dominus ibi crucifigitur, ut suscitet Adam, duo latrones quare in eodem loco crucifiguntur? BEDA. Latrones significant eos, qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii vel quaelibet instituta arctioris vitae subeunt. Sed qui pro sola aeterna gloria, fide dextri latronis signantur. Qui vero pro alio, latrone signantur sinistro. De illis quidem dictum est: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quia ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
ralis insinuat᷑ locus. facit qđ faciendũ
ammonet. scł ut a pus funs cura pa¬
rentib impendat᷑. Ex nac doctrina di¬
dicerat paulus: qd docebit dicens.
Siquis autẽ suis & maxune dome¬
sticis ñ ꝓ udet. fidem negauit. et est
inifideli decerior. Quid autẽ cam do¬
mesticũ cuiq quã parentes filiis: aut
filui parentib: Dominus ꝓ se matri
alterum qͦͥdammꝰ filium ꝓuidebat:
ioħ̾em scił cuangłistam. m ecexł.

Expanded text:
ralis insinuatur locus. Facit quod faciendum admonet, scilicet ut a piis filiis cura parentibus impendatur. Ex hac doctrina didicerat Paulus quod docebat, dicens: Si quis autem suis et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam domesticum cuique, quam parentes filiis, aut filii parentibus? Dominus pro se matri alterum quodammodo filium providebat, Joannem scilicet evangelistam. Mralis insinuatur locus. Facit quod faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
rat autem ibi maria magdalenȩ.
et alitra maria sedentes contͣ scpul¬
chrum. Ceteris relinquentib dñm muli¬
dere resurgentem. qͥa qui ꝑscuerauerit usq
in finem: hic saluus erit. Sc̃e mulieres
diem parasceues celebrant. cum anime
humiles saluatoris uestigiis obsequunt᷑.
in hoc scło. in quo futura requies ẽ pre¬
Uiderunt qũeadmodũ positum erat

Expanded text:
utem ibi Maria Magdalene, et altera Maria, sedentes contra sepulcrum. Caeteris relinquentibus Dominum, mulidere resurgentem, quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sanctae mulieres diem Parasceves celebrant, cum animae humiles Salvatoris vestigiis obsequuntur in hoc saeculo, in quo futura requies est praeViderunt quemadmodum positum erat
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ qui ausi sunt lumini ucro manus
suas inferre. ꝓpt̃ peccata sua pͥuati sunt
a lumine di pat̾s.ꝙ. a splendore xp̃i. et ab
illuminatione sp̃c sci. sicut dicit ꝓpha
Dbscurent᷑ oculi coꝵ ne uidcant: o ccexli.

Expanded text:
m qui ausi sunt Lumini vero manus suas inferre, propter peccata sua privati sunt a lumine Dei Patris et a splendore Christi, et ab illuminatione Spiritus sancti, sicut dicit propheta: Obscurentur oculi eorum, ne videant . M.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ a ciuitate di alieni sint. De pago
sẏmon ueniens crucem portat pꝰ do¬
minum. cũ ppłs nationum paganis
ritib derelictis. obedient̃ amplectit᷑
Symon qui portat crucem in angari¬
a. ipse est qui laborat ꝓ laude huma¬
ua. Cogunt eum nomines huic la¬
bori: quẽ non cogit timor uel dilectio

Expanded text:
quod a civitate Dei alieni sint. De pago quod a civitate Dei alieni sint. De pago Simon veniens crucem portat post Dominum, cum populus nationum, paganis ritibus derelictis, obedientes amplectituR. Aliter: Simon qui portat crucem in angaria, ipse est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori, quem non cogit timor vel dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
crucem pꝰ ibm. Magne opimonis sy¬
mon iste fuisse uidet᷑. cum filii etiã eius
tanqm noti omnib ex nomine desig¬
naut᷑. Aui quidẽ ꝑ merita patrũ suoꝵ
commemorant᷑. ut ppłs udaictis. ꝑ pa¬
tarcharum et ꝓpharũ merita. alii per
merita filioꝵ ut hic symon. filioꝵ me¬
ritis. qui erant discipiili commendat᷑.
ꝑnoc ammonem᷑ in p̃senti uita paren¬
tes ad iuuari. ꝑ merita filioꝵ suoꝵ. Be¬
ne symon crucem portasse describitur.
Cyrenȩ. unde iste symon fuit. ubiȩ ciui¬
tas ẽ: sic̃ in actib apłoꝵ legimus. Sig¬
nificat atitẽ sy mon iste gentes qͣndam
pegrinas. nunc autẽ obecsiendo factas
ciues et domesticas dĩ. sicut alibi
dicit᷑. Heredes quidẽ dĩ. cohercdes
autẽ xp̃i. Unde pulcre symon obedi
ens interp̃tat᷑: cyrenȩ uͦ heres. Nec p̃¬
dereundum ẽ qđ symon de uilla ue¬
nisse refcrt᷑. Uila cium grece pago ᷤ uo¬
cat᷑. unde pagami nomen trahunt. eo

Expanded text:
crucem post Jesum. Magnae opinionis Sicrucem post Jesum. Magnae opinionis Simon iste fuisse videtur, cum filii etiam ejus tanquam noti omnibus, ex nomine designantur. Alii quidem per merita patrum suorum commemorantur, ut populus judaicus per patriarcharum et prophetarum merita, alii vero per merita filioruipuli, commendatur. Per hoc admonemur in praesenti vita parentes adjuvari per merita filiorum suorum. Bene Simon crucem portasse describitur Cyrene, unde iste Simon fuit, Libyae civitas est, sicut in Actibus apostolorum legimus . Significat autem Simon iste gentes quondam peregrinas, nunc autem obediendo factas cives et domesticas Dei, sicut alibi dicitur: Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Unde pulchre S. Nec praetereundum est quod Simon de villa venisse refertur. Villa enim Graece pagos vocatur, unde pagani nomen trahunt, eo
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ ad ꝑadisum natauit. Hic ẽ io¬
nas de ligno sortis in mare uentremq¬
ccti triduo missus. Cruce sua cruciatũ
nr̃m soluit: et ꝑ mort̾ẽ suam nrãm
uecat. Cum forma serpentis serpent̾e
uent qua sepent de urgi faicto an
absorti sunt serpentes Unde ait ꝑ ꝓ
pħam. Ero mors tua o mors: & morsꝰ
tuus inferne. Obꝓbria enis nrm̃ abstu¬
lere obꝓbrium: uincula eiꝰ nos liberos
feccrunt. Corona spinea capitis eius di¬
adema regni adepti sumus: uulncrib
eius sanati sumꝰ. Sepultura eius resur¬
gimus: descensione eus ad inferos as¬
cendimus in celos. Hic inuenit᷑ mel in
ore leonis mortui. Hinc ꝓph̃a. Quidre¬
lis collecta. Item ea scandaliante exutꝰ
in fine: iudaica rursus induit᷑ plebe.
Cum enĩ intrauerit plentudo gentiũ:
tunc omnis isrł saluus erit: ꝯ cccxxxi.
Ixeuntes autẽ mucnerunt homi¬
nem cyreneũ uementem de uilla
nomine simonem:. patr̃e alexanori et
rufi. Hunc angariauerunt portare

Expanded text:
aquae ad paradisum natavit. Hic est Joaquae ad paradisum natavit. Hic est Jonas; de ligno sortis in mare ventremque triduo ceti missus. Cruce sua cruciatum nostrum solvit, et per mortem suam, nostram necat. Cum forma serpentis serpentem necat, quia serpente de virga facto, alii absorpti sunt serpentes. Unde ait per prophetam: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Opprobria ejus nostrum abstulere opprobrium, vincula ejus nos liberos fecerunt. Corona spinea capitis ejus diadema regni adepti sumus, vulneribus ejus sanati sumus, sepultura ejus resurgimus, descensione ejus ad inferos, ascendimus in coelos. Hic invenitur mel in ore leonis mortui ; hinc Propheta: Quid reris collecta. Item, ea scandalizante, exutus in fine, judaica rursus induitur plebe. Cum enim intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit . M 331I Exeuntes autem, invenerunt hominem Cyrenaeum venientem de villa, nomine Simonem, patrem Alexandri et Rufi. Hunc angariaverunt portare
Abbreviated transcription (Latin):
mare auctoritate scripture. quȩ ꝑartin¬
diuem intelligit᷑. solet enim scͥbi arundi¬
ne. Conspuunt in faciem eius qui p̃sen¬
tiam eius respuunt.& eum uenisse in
carne negant. Illudentes cum adorant.
qui certa fide ut dm̃ uerum adorant.
s ꝑuersis actib sua p̃cepta despiciunt.
ac ꝓmissa enis temporalib pꝰponunt.
Et postqmͣ illuscrunt ei. exucrunt eum
clamidem et purpuram. et induerunt
eũ uestimentis euis. & duxerunt cum
ut crucifigerent. a b. uulantem sͥ erucẽ.
inat᷑. Hic adest isaac cum lignis. &. abra¬
ham cum ariete int̾ uepres nerente. Hic
adest ioseph cum talari tumca. lita san¬
guine. Hic adẽ moises cum uirga et
serpente suspenso in ligno: mc uotrus
cũ ligno portatus. Hic adest heliscus cũ
ligno ad querendam securim quȩ in imo
demersa ẽ. et natauit ad lignum .i. genuᷤ
humanũ qđ ligno uecito in infernum
cecidit. ꝑ lignum crucis xp̃i & baptismũ

Expanded text:
mare auctoritate Scripturae, quae per arunmare auctoritate Scripturae, quae per arundinem intelligitur. Solet enim scribi arundine. Conspuunt in faciem ejus, qui praesentiam ejus respuunt, et eum venisse in carne negant. Illudentes eum adorant, qui certa fide ut Deum verum adorant; sed perversis actibus sua praecepta despiciunt, ac promissa ejus temporalibus postponunt. Et postquam illuserunt ei, exuerunt eum chlamydem et purpuram, et induerunt eum vestimentis ejus, et duxerunt eum ut crucifigerent, A. bajulantem sibi crucemrimatur . Hic adest Isaac cum lignis, et Abraham cum ariete inter vepres haerente . Hic adest Joseph cum talari tunica lita sanguine . Hic adest Moyses cum virga, et serpente suspenso in ligno . Hic botrus cum ligno portatus . Hic adest Eliseus cum ligno ad quaerendam securim, quae in imo demersa est, et natavit ad lignum , id est, genus humanum, quod ligno vetito in infernum cecidit, per lignum crucis Christi et baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
lore ꝑfundit᷑. Preciosoq honore ꝓphe¬
tarum ac patarcharum. in purpura
uestit᷑. Spinis quoq .i. compungen¬
tium quontam peccĩs gentium corona¬
t᷑. Aculeus enim peccatoꝵ ẽ in spinis.
ex quib xp̃o uictoria coronaq contexi¬
tur. In calamo uͦ cariundẽ gentium in¬
firmitas atq inanitas. manu compre¬
apud herodem alba ueste induit᷑. et
a muitib pilati sub coccineo siue pur¬
pureo nabttu ilusus ce ꝑhibet᷑. ĩ uno
innocentia et castitas assumptȩ ntimani-¬
tatis. in altero ueritas passionis expͥmitur.
Pot̃ etiam in uttoq nabitu omnis mul¬
titudo electoꝵ. intelligi. Aiba et eñ ueste
induunt᷑ confessores. purpura siuie cocco
t expuentes in eum acceꝑunt arum¬
dinem. & ꝑcutiebant caput euis. Qd̃
tunc fecerunt milites pilatis usq nodie
faciunt milites diaboli. heretici & paga¬
ni. qui caput eius ꝑcutiunt negando eũ
cẽ dm̃. & conando erroiem suum confir¬

Expanded text:
lore perfunditur. Pretiosoque honore prophelore perfunditur. Pretiosoque honore prophetarum ac patriarcharum in purpura vestitur. Spinis quoque, id est, compungentium quondam peccatis gentium coronatur. Aculeus enim peccatorum est in spinis, ex quibus Christo victoria et corona contexitur. In calamo vero, earumdem gentium infirmitas atque inanitas manu compreapud Herodem alba veste induitur, et a militibus Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur: in uno innocentia et castitas assumptae humanitatis, in altero veritas passionis exprimitur. Potest etiam in utroque habitu omnis multitudo electorum intelligi. Alba etenim veste induuntur confessores, purpura sive cocco t exspuentes in eum, acceperunt arundinem, et percutiebant caput ejus. Quod tunc fecerunt milites Pilati, usque hodie faciunt milites diaboli, haeretici et pagani, qui caput ejus percutiunt, negando eum esse Deum, et conando errorem suum confir
Abbreviated transcription (Latin):
fuit sceptri uam & fragilis. suꝑ quem
incumbebamus om̃s pͥusquam credere¬
mus. Confidebamus enĩ in uirga arun¬
dinea egipti uel babilonis. uel cuicumq
regni contrarii contra regnum di. Et acce¬
pit calamũ illum & uirgam fragiis re¬
gni de manib nr̃is: ut tumphet cum
& conterat in ligno crucis. dans nobis
sceptrum regni celestis.&. uirgam de qua
scriptum ẽ. Uirga ęquitatis. uirga regni
tui. Uel uirgam que corripiat eos qui
opus habent correptione. de qua dicit
apłs. Quid uultis. in uirga ueniã ad
uos: Dedit nob̃ et baculum ut depo¬
nentes uirgam calaminã quã habeba¬
inus pͥusquã celebraremꝰ dm̃i pascha. ce¬
lebremus pascha scđm qđ scriptum ẽ.
Baculi ur̃i. in manib urĩs sint. Am¬
plius. Calamũ tenebat ut sacrilegium
scriberet iudeoꝵ: uel in calamo uenena
ptis omnib corporis nr̃i infirmitatib
deinde sangiune omnnũ mnr̃m quib
regnum erat secum debitum in cocci eõ¬

Expanded text:
fuit sceptri vani et fragilis, super quem fuit sceptri vani et fragilis, super quem incumbebamus omnes priusquam crederemus. Confidebamus enim in virga arundinea Aegypti vel Babylonis , vel cujuscunque regni contrarii contra regnum Dei. Et accepit calamum illum et virgam fragilis regni de manibus nostris, ut triumphet eum, et conterat in ligno crucis, dans nobis sceptrum regni coelestis, et virgam de qua scriptum est: Virga aequitatis, virga regni tui . Vel virgam, quae corripiat eos, qui opus habent correptione, de qua dicit Apostolus: Quid vultis? in virga veniam ad vos? Dedit nobis et baculum, ut deponentes virgam calaminam, quam habebamus priusquam celebraremus Domini Pascha, celebremus Pascha, secundum quod scriptum est: Baculi vestri in manibus vestris sint . Amplius: Calamum tenebat, ut sacrilegium scriberet Judaeorum, vel in calamo venenatptis omnibus corporis nostri infirmitatibus, deinde sanguine omnium martyrum, quibus regnum secum erat debitum, in cocci co
Abbreviated transcription (Latin):
dendo nudant eum uestib quasi pͥsti¬
nis uirtutib. & induunt eum tiunca
purpuita quia rex dicebat᷑. atq clami¬
de cocciuea ꝓ rufolcibo quo reges uet̾es
utebant᷑. et ꝓdiademate dant ei spineã
coronam: & ꝓ sceptro calamũ. Hec oĩa
mistice intelligenda sunt. Quomͦ enim
sic et isti quȩ mala mente factunt. sacra¬
menta nob̃ tribuunt. Purpura caro
xp̃i est passionib rubra. de qua ꝓph̃a.
Quare rubrum ẽ indumentũ tuiun
et uestimenta tua quasi calcantium in
tat crucnta oꝑa gentium. in coronama¬
ledictum antiquũ. Opineam coronam
portat. quia ꝓ nob̃ mortalis factus nr̃a
suscepit delicta. Unde p̃cursor ciꝰ. Ecce
agnus dĩ. qui tollit peccã mundi. Qd̾
autem spine peccata significent. dñs¬
ostendit. cum ꝓthoplasto in peccatum
lapso. ait. Cerra tua spinas & tͥbulos ger¬
minabit tibi. Qđ̃ est dicere. Conscientia
tua non desistet ꝓcreare tͥ punetiones et
aculcos uicioꝵ. Calamus autẽ signum

Expanded text:
dendo nudant eum vestibus quasi pristinis virtutibus, et induunt eum tunica purpurea, quia rex dicebatur: atque chlamyde coccinea pro rufo lembo, quo reges veteres utebantur; et pro diademate dant ei spineam coronam, et pro sceptro calamum. Haec omnia mystice intelligenda sunt. Quomodo enim sic et isti quae mala mente faciunt, sacramenta nobis tribuunt. BEDA. Purpura, caro Christi est passionibus rubra, de qua Propheta: Quare rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in tat cruenta opera gentium, in corona maledictum antiquum. Spineam coronam portat, quia pro nobis mortalis factus, nostra suscepit delicta. Unde praecursor ejus: Ecce Agnus Dei qui tollit peccata mundi . Quod autem spinae peccata significant, Dostendit, cum, protoplasto in peccatum lapso, ait: Terra tua, et spinas, et tribulos germinabit tibi . Quod est dicere: Conscientia tua non desistet procreare tibi punctiones et aculeos vitiorum. ORIGEN. Calamus autem signum
Abbreviated transcription (Latin):
credant: si descendat nunc de cruce. Qd
ẽ maius de cruce adhuc uiuentem des¬
cendere: an de icpulchro mortuũ surge¬
re: Resurrexit: & non credunt. Ergo
si de cruce descenderet: ñ crederent. S
mͥ uidet᷑ hoc demones immisisse. Sta¬
tim cñi ut fuit crucifixus. senserunt uir¬
tutem crucis. & intellexerunt fractaᷤ ẽẽ
tibulo: ut eos destruat. Ideo qͦ de cru¬
ce descendere neglexit: quia ctiam qͦslam
de illis qui cum crucifixerunt. saluare
moriendo curauit. Ꝙ notandum quod
iudei uocabulum filii dĩ scͥptura sͥ cre¬
ditum blasphemantes irrident. muites
uͦ ut pote scriptura nescii. ñ filio dĩ. s re¬

Expanded text:
credant, si descendat nunc de cruce. Quid est majus? de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum resurgere? Resurrexit, et non credunt. Ergo si de cruce descenderet, non crederent. Sed mihi videtur hoc daemones immisisse. Statim enim ut fuit crucifixus, senserunt virtutem crucis, et intellexerunt fractas esse tibulo, ut eos destruat. Ideo quoque de cruce descendere neglexit, quia etiam quosdam de illis qui eum crucifixerunt, salvare moriendo curavit. Et notandum quod Judaei vocabulum Filii Dei, Scriptura sibi creditum, blasphemantes irrident; milites vero, utpote Scripturae nescii, non Filio Dei, sed re
Abbreviated transcription (Latin):
cirtumcisoꝵ spũ. non uttera. Et ideo
puatus qd scripsit. scͥpsit: quia dñs qđ
dicit dicit. Implet̾ ꝓpħia que dicit. Ne
corumpas tituli inscrigtionem. Prefate
autẽ tres lingue p̃ cetcris eminebunt.
hebrea ꝓpt̃ udeos in iege głantes. greca¬

Expanded text:
circumcisorum; spiritu, non littera Et ideo Pilatus quod scripsit, scripsit; quia Dominus quod dixit, dixit. Impletur prophetia quae dicit: Ne corrumpas tituli inscriptionem. Praefatae autem tres linguae prae caeteris eminebant. Hebraea, propter Judaeos in lege gloriantes
Abbreviated transcription (Latin):
At ipse nich illi respondebat. Tacuit
dñs coram herode. qͥa iactantiam de¬
clinabat. & herodis crudelitas ñ me¬
rebat᷑ uidere diuina. fortasse in hero¬
de significant᷑ impii. qui si legi non
cradiderint & ꝓpħis: mirabilia xp̃i
sacerdotum &. scͥbȩ: constant̃ accu¬
santes eum. Accusantib principib
& sẽbis dominũ apud pilatũ res¬
pondit pauca. apud herodẽ nulla
ne dimuteret᷑. & crucis itilitaᷤ oiffer¬
ret᷑. Et iustum erat ut pilato qͥ inui¬
tus sententiam ferebat ex aliqua parte
responderet. Heiodi uͦ et cet̾is qui contra
legem innoxium damnabant. sicut indig¬
nis. ncħ. Ubi uͦ tacet. quasi agnus ꝓ
grege immolandus patientiam p̃stat.
ubi respondet quasi pastor ꝓ ouib con¬
tra lupos et contͣ latrones pugnat:¬

Expanded text:
At ipse nihil illi respondebat. Tacuit At ipse nihil illi respondebat. Tacuit Dominus coram Herode, quia jactantiam declinabat, et Herodis crudelitas non merebatur videre divina. Fortasse in Herode significantur impii, qui si legi non crediderint et prophetis, mirabilia Christi sacerdotum et Scribae constanter accusantes eum. Accusantibus princibus et Scribis Dominum apud Pilatum, respondit pauca, apud Herodem nulla, ne dimitteretur, et crucis utilitas differretur Et justum erat ut Pilato, qui invitus sententiam ferebat, ex aliqua parte responderet; Herodi vero et caeteris, qui contra legem innoxium damnabant, sicut indignis, nihil. Ubi vero tacet, quasi agnus pro grege immolandus, patientiam praestat; ubi respondet, quasi pastor pro ovibus contra lupos et contra latrones pugnat
Abbreviated transcription (Latin):
am. & incipienᷤᷤ a galilea usq huc.
Hic sermo accusantiũ et cum qui
accusat᷑ docet innoxium. & accusa¬
tores ꝑuersos. Docuisse eñ ppłin non
c̃muns. s indiciũ constat eẽ uirtittis.
Pilatus autẽ audieus galileam. int̾ro¬
gauit si homo galilcus ced. Et ut cog s̃ea
nouit qd̃ de herodis potestate cẽt. re¬
misit cum ad herodem qui et ipse ihe¬
rosolimis erat illis dieb. Pilatus ne
cont᷑ cum quẽ insontẽ cognouerat.
sententiam dare cogeret᷑. misit cum
herodi. ut ipse potius qui eius patȩ
tetrarches existebat. eum uel absolue¬
ret. uel pumiret. Uerum diuina ꝓui¬
dentia ne qua iudcis ȩxtusatio rema¬
neret. qͦsi non ipsi s romani xp̃m cru¬
cifixerint: hcrodes qui uids̃ crat remi¬
sit cum pilato. Herodes autẽ iuso
iħu: gauisus ẽ ualde. Erat em̃ cupi¬
ens ex multo temꝑe uidere eum. eo
qd audiret multa de illo. et sꝑabat
signum aliqd̃ uidere ab eo ficri. Int̾ro¬
gabat autẽ illũ multis sermonib

Expanded text:
am, et incipiens a Galilaea usque huc. Hic sermo accusantium et eum qui accusatur docet innoxium, et accusatores perversos. Docuisse enim populum, non criminis, sed indicium constat esse virtutis. Pilatus autem audiens Galilaeam, interrogavitd de Herodis potestate esset, remisit eum ad Herodem, qui et ipse Hierosolymis erat illis diebus. Pilatus, ne contra eum quem insontem cognoverat, sententiam dare cogeretur, misit eum Herodi, ut ipse potius, qui ejus patriae tetrarcha existebat, eum vel absolveret, vel puniret. Verum divina providentia, ne qua Judaeis excusatio remaneret, quasi non ipsi, sed Romani Christum crucifixissent, Herodes, qui Judaeus erat, remisit eum Pilato. Herodes autem, viso Jesu, gavisus est valde. Erat enim cupiens ex multo tempore videre eum, eo quod audiret multsignum aliquod videre ab eo fieri. Interrogabat autem illum multis sermonibus.
Abbreviated transcription (Latin):
& aceto pleni: qͥa ipsi erant corrupti. et
corruptione plem. Hoc acto milites¬
potant dominũ. que illoꝵ suggestione mor¬
ti tradunt. Hoc aceto: succus letalis pomi
sit dñs ad faciendum de noc qđ oportebat
fieri anteqũa moreret᷑. Dene gͥ dicit. con¬
summatum ẽ. de illo qđ ꝓpħatum erat.
Uel ideo dixit consuminatũ est. quia
omne uiciũ corruptionis hausisset. M.
Ceteri uͦ dicebant. Sine. uidcamus an ue¬
niat helyas lib̾ans cum. Quia uocẽ dñi male
intellecerant. frustira aduentum helye expecta¬
bant. Marchus dicit illum qui impleuit spon
ditisse et alios. Lucas hoc p̾occupauit añ
latronis insuitationem. Nam semel comple¬
cti uoluit: qd a militib factum et dictum ẽ.
Uhi mouere non debet qđ ñ unum s plures
dixit acctum obtulisse sicut ioħes. genus eñ¬
loquitionis tenuit. dc qͦ supͭ tractauimus.
pliualem ꝓ singulari ponens. oR ħc
mamus tuas commendo sp̃m incũ. A & in¬
ualuit quȩ dicit. Aꝑite mͥ portas iusticie

Expanded text:
 aceto pleni, quia ipsi erant corrupti, et corruptione pleni. Hoc aceto militespotant Dominum, quem illorum suggestione morti tradunt. Hoc aceto succus lethalis pomi sit Dominus ad faciendum de hoc, quod oportebat fieri antequam moreretur. Bene igitur dixit, consummatum est, de el ideo dixit, consummatum est, qui omne vitium humanae corruptionis hausisset. M. R. Caeteri vero dicebant: Sine, videamus an veniat Elias, liberans eum. Quia vocem Domini male intellexerant, frustra Eliae adventum exspectabant. Marcus dicit illum qui implevit spongus et hunc dixisse et alios. Lucas hoc praeoccupavit ante latronis insultationem. Nam semel complecti voluit quod a militibus factum et dictum est. Ubi movere non debet, quod non unum, sed plures dixit acetum obtulisse, sicut Joannes genus locutionis tenuit, de quo supra tractavimus, pluralem pro singulari ponens. M. R. manus tuas commendo spiritum meum. A. Et invaluit, quae dicit: Aperite mihi portas justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Accusat᷑ & tacet. qui defensio¬
ne ñ indiget. nec accusationẽ tacendo
confirmat. s despicit non resellendo.
Ambiant defendi: qui timent uinci.
Melior ẽ causa que ñ defendit᷑: & ꝓba¬
t᷑. Susanna tacuit: & uicit. m.R
Tunc dicit illi pilatus. Non audis
quanta aduersum de dicunt testimo¬
nia: E non respondit ei ad ullum

Expanded text:
NUS. Accusatur et tacet, qui defensione non indiget, nec accusationem tacendo confirmat, sed despicit non refellendo. Ambiant defendi, qui timent vinci. Melior est causa quae non defenditur et probatur. Susanna tacuit et vicit . Tunc dicit illi Pilatus: Non audis quanta adversum te dicant testimonia? Et non resp
Abbreviated transcription (Latin):
uissimi pͥmi. qͥa gentiles confitent᷑. et
plebs iudaica cęcata negat. ut fiat eis
error ꝑcior pͥore. Unde inerito ꝑ centu¬
rionem fides eecł̃ie signat᷑: que uelo my¬
sterioꝵ celestium ꝑ mortẽ dñi rescrato.
continuo iħm et uere iustũ hominem.
et uere dĩ filium. sinagoga tacente con

Expanded text:
vissimi primi, quia gentes confitentur; et vissimi primi, quia gentes confitentur; et plebs Judaica caecata negat, ut fiat eis error pejor priore. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae signatur, quae velo mysteriorum coelestium per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem et vere Dei Filium, Synag
Abbreviated transcription (Latin):
in eis duro uelamine legis clausum erat.
scissum pateret gentib. Q qͦmͦ lararus
mortuus resurrerit. resurrexerunt mislta
corpora ut dñm ostenderent resurgenteom
& tñ cũ monum̃ta aꝑta sunt. non ante
resurrexerunt qm̃ dñs. ut ect pͥmogenitꝰ
resurrectionis ex mortuis. Scãm cuuta¬
tem dicit aut celestem ierłm in qua uisi
sunt. aut t̾renam. quȩ ante scã fuerat
ꝓpt̃ templum. & sc̃a scõꝵ. et ad distinc¬
tionem aliarum urbium in quib ydo
scił qui iudere meruerunt. Hii credim¬
t᷑ cum dño ascendente ascendisse sunul
enturio autem & qui cum eo crant.
custodientes iħm uiso trȩ motu et
his quȩ fiebant. tumuerunt ualde. glo¬
rificantes dm̃ et dicentes. Hic homo
iustus. ẽ ucre dĩ filius. Centurio confi¬
tet᷑ eum ẽẽ d̃i filiũ: et arrius p̃dicat eũ
ẽẽ creaturam. Nonsolus autẽ ccuturio
glificauit dm̃. s et milites qui cum co
erant custodientes iħm. fiunt itaq no¬

Expanded text:
in eis duro velamine legis clausum erat, in eis duro velamine legis clausum erat, scissum pateret gentibus. Et quomodo Lazarus mortuus resurrexit, resurrexerunt multa corpora, ut Dominum ostenderent resurgentem, et tamen cum monumenta aperta sunt, non ante resurrexerunt quam Dominus, ut esset primogenitus resurrectionis ex mortuis . Sanctam civitatem dicit aut coelestem Jerusalem, in qua visi sunt; aut terrenam, quae ante sancta fuerat propter templum et Sancta sanctorum, et ad distinctionem aliarum urbium in quibus idoscilicet qui videre meruerunt. Hi creduntur cum Domino ascendente, ascendisse simul Centurio autem et qui cum eo erant custodientes Jesum, viso terrae motu et his quae fiebant, timuerunt valde, glorificantes Deum, et dicentes: Hic homo justus est vere Dei Filius. BEDA. Centurio confitetur eum esse Dei Filium, et Arius praedicat eum esse creaturam. Non solus autem centurio glorificavit Deum, sed et milites qui cum eo erant custodientes Jesum. Fiunt itaque no
Abbreviated transcription (Latin):
Legis saciamenta quȩ pͥus tegebant᷑ ꝓdita
sunt: atq ad gentiles transierunt. Uelum
qđ dicebat᷑ exttrius scissum ẽ: qͥa nunc ex
parte uidemus. cũ antẽ ueni̾t qd̃ ꝑfectum
ẽ. uelum interius dirumpet᷑. In duas par¬
tes uidelicet in uetus. & nouum testamen¬
tum. scissum ẽ: et a summo usq deorsum
suꝑ liminare templi infinitȩ magnitudi¬
ns fractum eẽ legimus. Iosephus qͦ rfert
nirtutes angłicas p̃sides quonda templi
tunc parit conclamasse. trauseamus ex
his sedibus¬
t terra mota ẽ. & petrẽ scissȩ sunt. et
monumenta aꝑta sunt. & multa¬
corpora scõꝵ qui dormierant surrexerunt.
& creuntes de monumentis pꝰ resurrecti¬
oncin eiꝰ uenerunt in scãm ciuitatem et
apparuat̃ multis. Magnitudo signorũ
iuita litterã demonstrat dñ suũ cruci¬
fixum. Mystice autẽ corda ttrrenoꝵ mota
sunt. qͥa sicut dicit ꝓpħa conturbati ft̃
& timuit omnis homo. Qui priꝰ erant
saxti et q̃si mortui in intellectu. pꝰca cordiᷤ

Expanded text:
Legis sacramenta quae prius tegebantur, prodita sunt, ad gentiles transierunt. Velum quod dicebatur exterius, scissum est; quia nunc ex parte videmus : cum autem venerit quod perfectum est, velum interius dirumpetur. In duas partes, videlicet in vetus et novum testamentum scissum est: et a summo usque deorsum,superliminare templi infinitae magnitudinis fractum esse legimus. Josephus quoque refert virtutes angelicas praesides quondam templi, pariter tunc conclamasse: Transeamus ex his sedibusterra mota est, et petrae scissae sunt, et monumenta asurrexerunt, et exeuntes de monumentis, post resurrectionem ejus venerunt in sanctam civitatem, et apparuerunt multis. Magnitudo signorum juxta litteram demonstrat Dominum suum crucifixum. Mystice autem corda terrenorum mota sunt, quia sicut dicit Propheta: Conturbati sunt et timuit omnis homo . Qui prius erant saxei et quasi mortui in intellectu, postea cordi
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebat enim qđ ꝑ inuidiam tradidis¬
sent eum. Consueuerat p̃ses unum ex
uinctis dimittere. ñ imꝑialis legis san¬
ctione. ħ annua gentis illius curtalit̃
placere gaudebat deuinctus consuctu
di apud iudeos remansit: ob memori¬
am lib̾ationis eoꝵ ex egipto in pascha.
Nolens gͦ pilatus satisfaccre populo.
dat optionem eligendi. qũaus ñ dubi¬
taret. xp̃m eẽ eligendum. sciens ꝑ inuidi¬
am traditum. Garrabas autẽ crat uiuctꝰ
unsignis. hoc ẽ uulgatus in malicia:

Expanded text:
Sciebat enim quod per invidiam tradidissent eum. BEDA. Consueverat praeses unum ex vinctis dimittere, non imperiali legis sanctione, sed annua gentis illius, cui taliter placere gaudebat, devinctus consuetuddi apud Judaeos remansit ob memoriam liberationis eorum ex Aegypto in Pascha. Volens ergo Pilatus satisfacere populo, dat optionem eligendi, quamvis non dubitaret Christum esse eligendum, sciens per invidiam traditum. Barrabas autem erat vinctus insignis, hoc est, vulgatus in malitia.
Abbreviated transcription (Latin):
ostea sciens ihe quia iam omina con¬
summata sunt: ut consum maret᷑
scriptura. dicit. Sitio. Uas gͦ positum
erat. aceto plenum. De hac scriptura dicit.
et in siti mea potauerunt me accto. Tanꝗͣ
diceret. Hoc minus fecistis: date qd̃ estis.
Iudei erant acctum. degenerantes a uino
patͥarcharum &. ꝓpħarum et tanquã
de pleno uase de iniquitate mundi hu¬
ius implcti. Omnia quidẽ iam consũ¬
mata erant quȩ oportebat ficri anteqͣ

Expanded text:
 quia jam omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas ergo positum erat aceto plenum. De hac Scriptura dicit, et in siti mea potaverunt me aceto . AUGUST. Tanquam diceret: Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum, et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti. Omnia quidem jam consummata erant quae oportebat fieri, antequam