comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calamo uno. Dũ lim̃ qđ modo des¬
cribitur. iuxta uestibulũ portȩ in¬
trinsecus ẽẽ memorat᷑: aꝑte ostendit᷑.
qͥa limen qđ prius descriptũ est.
ex trinsecus fuit. Sed si porta . ẽ. dñs:
qđ sit limen portȩ intrinsecus & ex¬
trinsecꝰ. requiramꝰ. Per lm̃ & enĩ portȩ
unusquisq ingredit᷑. Et que sunt
duo hec limina: nisi patres testamñti
ueteris. & patres testam̃ti noui: Non
solũ quippe hi de qͥb dñs incarnari
dignatꝰ ẽ. sed om̃s testam̃ti ueteris pa¬
tres porte huius limen fuerunt: qͥa hi
qui eũ predicare. & in eo sꝑare meru¬
erunt. cunctis adrũ uenientib ape¬
ruerunt aditũ fidei. Ut om̃is qui
crederet dñm. quasi iam portam
huiꝰ liminis intraret. Sed cur ante
limen exterius & post limen interius
dicit᷑: nisi quia prius testam̃ti uete¬
ris patres. & postmodũ noui testam̃¬
ti doctores fuerunt : Recte autẽ
limen exterius tes ⁊ tam̃ti ueteris
patres designat: quia ꝑ eoꝵ p̃dica¬

Expanded text:
modo describitur juxta vestibulum portae intrinsecus esse memoratur, aperte ostenditur quia limen quod prius descriptum est extrinsecus fuit. Sed si porta est Dominus, quod sit limen portae intrinsecus et extrinsecus requiramus. Per limen etenim portam unusquisque ingreditur. Et quae sunt duo haec limina, nisi patres Testamenti Veteris, et patres Testamenti Novi? Non solum quippe hi de quibus Dominus incarnari dignatus est, sed omnes Testamenti Veteris patres portae hujus limen fuerunt, quia hi qui eum praedicere et in eo sperare meruerunt, cunctis ad eum venientibus aperuerunt aditum fidei; et omnes quicrediderint Dominum, quasi jam portam hujus liminis intraverunt. Sed cur ante limen exterius et post limen interius dicitur, nisi quia prius Testamenti Veteris patres, et postmodum Novi Testamenti doctores fuerunt? Recte autem limen exterius Testamenti Veteris patres designat, quia per eorum praedica
Abbreviated transcription (Latin):
lex p̃dix ĩ carne apparuit. &. ipse quẽ
nunc testamentũ nouũ loquit᷑. in
gła maiestatis apparebit. Et tunc
utroꝵq finis erit: cũ uisus indiuini¬
tatis sue potentia. om̃ia quȩ st̃ predi¬
ta cõpleuerit. Scriptũ nanq est.
finis legis xp̃c: ad iustitiã om̃i cre¬
denti. Finis uidelicet: non qui consu¬
mit. sed qui ꝑficit. Tunc enĩ legem
ꝑfecit: cum sic̃ lex p̃dixerat incarna¬
tus apparuit. Sed adhuc de eius
iudicio multa nouũ testam̃tũ loqͥt᷑:
adhuc multa de regno illiꝰ narrat.
que necdũ uidemꝰ impleta. Eece
cotidie euangłium legit᷑: uentura
uita p̃dicat᷑. Cunc ergo erit &. no
quo loquitur uisus fuerit: eiꝰdem
testam̃ti uerba cessabunt. Unde &
scẽ eccłȩ ueri luminis diem quasi
tempus uernale p̃stolanti ꝑ sponsi
uocẽ dicit᷑. Surge. propera amica
mea: colũba mea. formosa mea: &¬

Expanded text:
Lex praedixit, in carne apparuit, et idem ipse, quem nunc Testamentum Novum loquitur, in gloria majestatis apparebit: et tunc utrorumque finis erit, cum visus in divinitatis suae potentia, omnia quae sunt praedicta compleverit. Scriptum namque est: Finis legis Christus ad justitiam credenti . Finis videlicet, non qui consumit, sed qui perficit. Tunc etenim legem perfecit, cum, sicut lex praedixerat, incarnatus apparuit. Sed adhuc de ejus judicio multa Novum Testamentum loquitur, adhuc multa de regno illius narrat, quae necdum videmus impleta. Ecce quotidie Evangelium legitur, ventura vita praedicatur. Tunc erquo loquitur visus fuerit, ejusdem testamenti verba cessabunt. Unde et sanctae Ecclesiae veri luminis diem quasi tempus vernale praestolanti, per sponsi vocem dicitur: Surge, propera, amica mea, columba mea, formosa mea
Abbreviated transcription (Latin):
do mentẽ figere ñ ꝑmittit. Bis tinctus
itaq in nob coccus.ẽ. si & hic ꝓximos
nĩos sic̃ nos diliguiꝰ .S. ad auctorẽ om̃i¬
um cũ ipsis quos diligimꝰ festinainus.
Si gͥ uita nr̃a de ꝑfecta caritate bis
tinguit᷑: frons in nob porte duob eu¬
bitis mensurat᷑. Siue gͥ doc̾tor siue
sacrũ eloqͥũ. uel certe fides porte no¬
mine signet᷑. in mensura utriusq
cubiti caritas non inconuenienter
accipit᷑: quia & ille uera p̃dicat qui
dĩ ac ꝓximi amorẽ docet: & ipsaẽ cer¬
ta scientia. quã caritas edificat. &¬
fides robusta.ẽ. quȩ se in dilectione
dĩ ac ꝓximi exercet. Sequit᷑ Porro¬

Expanded text:
do mentem figere non permittit. Bis tinctus do mentem figere non permittit. Bis tinctus itaque in nobis coccus est, si et hic proximos nostros sicut nos diligimus, et ad auctorem omnium cum ipsis quos diligimus festinamus. Si igitur vita nostra de perfecta charitate bis tingitur, frons in nobis portae duobus cubitis mensuratur. Sive igitur doctor, seu sacrum eloquium, vel certe fides portae nomine signetur, in mensura utriusque cubiti charitas non inconvenienter accipitur, quam ille vere praedicat qui Dei ac proximi amorem docet; et ipsa est certa scientia, quam charitas aedificat; et fides robusta est, quae se in dilectione Dei ac proximi exercet. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus minabit eos. Quis ẽ iste:
puer paruulus. nisi is de qͦ scriptũ. ẽ.
puer natus ẽ nob̃. filius datus ẽ nob:
Qui simul habitantes minat: quia
ne in terrenis reb corda nr̃a inhereant.
hec ꝑ internũ desideriũ cotidie inflã¬
mat. Et hoc ipsũ eiꝰ minare. ẽ. ad suũ nõ
amorẽ incessant̃ accendere: ne cũ nos
uicissim diligimꝰ. mente in hoc exilio
remaneamꝰ. nec quies huiꝰ uite sic pla¬
ceat ut adobliuionẽ patrie ꝑducat:
ne delectata mens ꝓsperis torpeat.¬
Unde & donis sius locet. ne flagella
permiscet Eut nob om̃e qđ nos in
sclo delectabat. amarescat: &. illud
incendiũ surgat in animo. qđ nos
semp ad celeste desideriũ inquietet.
excita& :atq ut ita dicã delectabiliter mor¬
deat. suauit eruciet: hilarit contristet.
Puer ergo nos paruulus minat: qͥa
is qͥ paulominꝰ quã angłi minoratꝰ. ẽ.
ꝑ caritatẽ quã nob̃ tribuit. in hoc mun¬

Expanded text:
parvulus minabit eos . Quis parvulus minabit eos . Quis puer parvulus, nisi de quo scriptum est: « Puer natus est nobis, filius datus est nobis? » Qui simul habitantes minat; quia, ne in terrenis rebus corda nostra inhaereant, haec per internum desiderium quotidie inflammat. Et hoc ipsum ejus minare est, ad summum amorem incessanter accendere, ne, cum nos vicissim diligimus, mente in hoc exsilio remaneamus, ne quies hujus vitae sic placeat, ut ad oblivionem patriae perducat; ne delectata mens Unde et donis suis flagella permiscet, ut nobis omne quod nos in saeculo delectabat amarescat, et illud incendium surgat in animo quod nos semper ad coeleste desiderium inquietet, excitet, atque, ut ita dicam, delectabiliter mordeat, suaviter cruciet, hilariter contristet. Puer ergo nos parvulus minat, quia is qui paulo minus quam angeli minoratus est per charitatem quam nobis tribuit, in hoc nos mun
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ꝑ scẽ karitatis uiscera lupus cũ
agno habitat. quia hi qui in scło rapto¬
res fuerunt. cũ mansuetis ac mitib in
pace conqͥescunt. Et pardus cũ hedo¬
accubat: qͥa is qui peccatoꝵ suoꝵ macu¬
lis uarius fuit. cũ eo qͥ se despicit &
peccatorẽ fatẽt. humiliari consentit.
Unde & subdit᷑. Uitulus & leo & ouis
simul monibunt. Quia & is qui per
contritũ cor ad cotidianũ se dõ sacrifi¬
ciũ p̃parat: &. alius qui tanquã leo
durat: in caulis sc̃ẽ eccłe conuenerunt.
Ecce qualis ẽ caritas. quȩ diuersita¬
tes mentiũ. accendit. concremat. confiat:
et quasi in unã auri speciẽ reformat.
Sed in eo qd se electi sic amant: ad illud
necesse ẽ ut festinent. qͦ etna gaudia in
cȩlis uidere mereant᷑. Unus ẽ enĩ dñs
ac redẽp̃tor nr̃. qui & hic electoꝵ suoꝵ
corda ad unanimitatẽ ligat: &. ad suꝑ¬
nũ amorẽ ꝑ interna desideria semꝑ sti¬
mulat. Unde &. illic subdit᷑. Et puss

Expanded text:
Nam per sanctae charitatis viscera 1343 lupus cum Nam per sanctae charitatis viscera 1343 lupus cum agno habitat, quia hi qui in saeculo raptores fuerunt cum mansuetis ac mitibus in pace conqaccubat, quia qui peccatorum suorum maculis varius fuit, cum eo, qui se despicit, et peccatorem fatetur, humiliari consentit. Ubi et subditur: « Vitulus et leo, et ovis simul morabuntur; » quia et is, qui per contritum cor ad quotidianum se Deo sacrificium praeparat, et alius, qui tanquam durat, in caulis sanctae Ecclesiae convenerunt. Ecce qualis est charitas, quae diversitates mentium accendit, concremat, conflat, et quasi in unam auri speciem reformat. Sed in eo quod se electi sic amant, ad illum necesse est ut festinent, quem aeterno gaudio in coelis videre mereantur. Unus est etenim Dominus ac Redemptor noster, qui et hic electorum suorum corda ad unanimitatem ligat, et ad supernum amorem per interna desideria semper stimulat. Unde et illic subditur: Et puer
Abbreviated transcription (Latin):
bet in amorẽ dĩ simul & ꝓximi. Non
ẽ eñĩ caritas uera: si minus a duob cu¬
bitis habet. Unde moyses cũ ꝑ colores
uestiũ. electoꝵ uirtutes exprimeret:
in ornam̃tũ pontificis bis tinc̾tũ coc¬
cum iubet adhiberi. Quid nanq¬
inflãmat᷑. Nam quisqͥs sic amat dm̃.
ut cõmissi sibi ꝓximi curã relinquat:
adhuc coccus in eo semel tinctus est.
Et quisqͥs sic amat ꝓrimũ. ut mi¬
nuat desideriũ quo flagrare debet
ad dm̃: non ẽ adhuc in eo color tin¬
c̃turȩ geminat᷑. Debemꝰ ergo & amare
eos cũ quib uiuimꝰ : & ad illũ totis
desideriĩs anhelare in quo ueraciter
uiuamꝰ. Ecce & enĩ ad fidem atq ad
audiendũ uerbũ om̃ipotentis dñi nos
qͥ religioso induti habitu uidemur¬
ex diuersa mundi qualitate conuenimꝰ:
concordia congregati sumꝰ. ita ut iã paten¬
eccle ꝑ isaiam dicit᷑. Habitabit lupus
cũ agno: & pardus cũ hedo accubabit.

Expanded text:
bet in amorem Dei simul et proximi. Non bet in amorem Dei simul et proximi. Non est enim charitas vera, si minus a duobus cubitis habet. Unde Moyses cum per colores vestium, electorum virtutes exprimeret, in ornamento pontificis bis tinctum coccum inflammatur. Nam, cum quis sic amat Deum ut commissi sibi proximi curam relinquat, adhuc in eo coccus semel tinctus est. Et cum quis sic amat proximum, ut minuat desiderium ad Deum, non est adhuc in eo color tincturae geminatus. Debemus ergo et amare eos cum quibus vivimus, et ad illum totis desideriis anhelare in quo veraciter vivamus. Ecce etenim ad fidem atque ad audiendum verbum omnipotentis Domini nos qui religioso induti habitu ex diversa mundi qualitate convenimus, Ecclesiae concordia congregati sumus, ut jam patenEcclesiae per Isaiam dicitur: Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit .
Abbreviated transcription (Latin):
& octo amus. quando sic ea quȩ septẽ
dieb euoluunt᷑ disponimꝰ. ut ꝑ hȩc
ad bona ȩt̃na ueniamꝰ: ut dũ modo
caute agit᷑. postmodũ ueniente trem̃¬
di iudicũ ira diuidat᷑. Octo itaq
cubitis uestibulũ mensurat᷑ intrinsecꝰ:
qͥa ꝑlucẽ que post septẽ dies sequitur.
latitudo nob̃ ẽt̃nitatis aꝑitur. Sed
nemo ad illã uenit: nisi qͥ hic dilectio¬
nẽ dĩ & ꝓximi deuota m̃te tenuerit.
Vnde & subdit᷑. Et frontẽ eiꝰ duob
cubitis. Fronf & enĩ porte. ẽ: bonũ me¬
ritũ uite p̃sentis. Sic̃ eñ uestibulu intͥn¬
secus et̃na requies debet intelligi. ita
ꝑ frontẽ portȩ necesse.ẽ. qualitatem
uisibilis uite signari. Frons gͦ portȩ
duob cubitis mensurat: quia quisqͥs
hic dilectionẽ dĩ ac ꝑximi seruare
studuerit. ipse ad ȩt̃nitatis atriũ ꝑtin¬
get. Uita gͥ nr̃a ut duob sit cubitis
m̃surata: tendi cotidie ꝑ caritatẽ de¬

Expanded text:
et octo damus, quando sic ea quae septem et octo damus, quando sic ea quae septem diebus evolvuntur disponimus, ut per haec ad bona aeterna veniamus; ut dum modo caute agitur, postmodum venientis tremendi judicii ira devitetur. Octo itaque cubitis vestibulum mensuratur intquia per lucem quae post septem dies sequitur, latitudo nobis aeternitatis aperitur. Sed nemo ad illam venit nisi qui hic dilectionem Dei ac proximi devota mente tenuerit. Unde et subditur: « Et frontem ejus duobus cubitis. » Frons etenim portae est bonum meritum vitae praesentis. Sicut enim vestibulum intrinsecus aeterna requies debet intelligi, ita per frontem portae necesse est qualitatem visibilis vitae signari. Frons ergo portae duobus cubitis mensuratur: quia quisquis hic dilectionem Dei ac proximi servare studuerit, ipse ad aeternitatis atrium pertingit. Vita igitur nostra ut duobus sit cubitis mensurata, tendi quotidie per charitatem de
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ non ẽ. Huiꝰ octonarũ numeri
causa ẽ. qđ post sabbatũ dñs uoluit
amorte resurgere. Dies quippe dñicus.
qui tercius ẽ amorte dñica. aconditio¬
ne dierũ numerat᷑ octauus: qͥa septimũ
sequit᷑. Vnde & ipsa uera redẽptoris nr̃i
passio.& uera resurrectio. figurauit ali¬
qa de suo coapo re. ini dieb passionis sue.
Sexta enĩ feria passus ẽ: sabbato qͥeuit
in sepulchro: dnĩco aut̃ die resurrexit
angustiis cruciat. Sed sabbato quasi in
sepulchro qͥescimꝰ: qͥa reqͥem animȩ post
corpꝰ inuenimꝰ. Dñico uero die uidelicet
a passione terrio. a conditione ut diximꝰ
octauo. iam corpore amorte resurgimꝰ:
ẜ in gła anime. etiã cũ carne gaudemꝰ᷑.
Qđ ergo mire saluator nr̃ fecit in se.
hoc ueracit signauit in nob̃: ut nos
& dolor in sexta.&. requies in septima:
& gła excipiat in octaua. Hinc ꝑ salo¬
monẽ dicit᷑. Da partẽ septem. nec non
& octo: qͥa ignoras qͥd mali futurum

Expanded text:
tionem non est. Hujus octonarii numeri tionem non est. Hujus octonarii numeri causa est, quod post Sabbatum Dominus voluit a morte requi tertius est a morte Dominica, a conditione dierum numeratur octavus, quia sabbatum sequitur. Unde et ipsa Redemptoris nostri passio, et vera resurrectio, figuravit aliquid de suo corpore in diebus passionis suae. Sexta enim feria passus est, sabbato requievit in sepulcro, Dominico autem die resurrexit t 1342 in angustiis cruciatur. Sed Sabbato quasi in sepulcro quiescimus, quia requiem animae post corpus invenimus. Dominico vero die, videlicet a passione tertio, a conditione ut diximus octavo, jam corpore a morte resurgimus, et in gloria animae etiam cum carne gaudebimus. Quod ergo mire Salvator noster fecit in se, hoc veraciter signavit in nobis, ut nos et dolor in sexta, et requies in septima, et gloria excipiat in octava. Hinc per Salomonem dicitur: Da partem septem, necnon et octo, quia ignoras quid mali futurum
Abbreviated transcription (Latin):
oprid douid atria: apud iherechielẽ.
uestibulũ intrinsorus uocant. Unde
& hoc ipsũ uestibulũ. octo cubitis dicit᷑
mensuratũ. Ibi eñĩ om̃s recipiendi sunt.
qui nunc & in exercitio oꝑis laborant.
& ad et̃na gaudia ꝑ contẽplationis grãm
suspirant. Nec ĩmerito mensura uesti¬
buli inocto cubitis ponit᷑: qͥa septem
dieb uniuersũ tempꝰ euoluit᷑. Aeterna
&. enĩ dies. que expleta septẽ dierũ uicis¬
situdine sequit᷑: scilicet octaua ẽ. Vnde
etiã psalmista resurrectionis diẽ consi¬
derans. qͥa de extrema erat iudicũ distri¬
ctione locuturus: p̃misit titulũ dicens.
terroris: in psalmi inchoatione secutus
ẽ dicens. Dñe ne in ira tua arguas me:
neq in furore tuo corripias me. Mo¬
do enĩ quisquis ꝑ flagella corripit. &
correptionib emendat᷑: in mansuetudi¬
ne corripit᷑. ñ in ira. In districto autẽ
illo examme. om̃is argutio atq correp¬
tio furor ẽ & ira: qͥa uenia post correp¬

Expanded text:
apud David atria, apud Ezechielem vero vestibulum intrinsecus vocantur. Unde et hoc ipsum vestibulum octo cubitis dicitur mensuratum. Ibi enim omnes recipiendi sunt, qui nunc in et ad aeterna gaudia per contemplationis gratiam suspirant. 2. Nec immerito mensura vestibuli in octo cubitis ponitur, quia septem diebus universum tempus evolvitur. Aeterna etenim dies, quae expleta septem dierum vicissitudine sequitur, scilicet octava est. Unde etiam Psalmista, resurrectionis diem considerans, quia de extremi judicii districtione erat locuturus, praemisit titulum, dicens: diem illam tremendi terroris, in Psalmi inchoatione secutus est, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Modo enim quisquis per flagella corripitur, et correptionibus emendatur, in mansuetudine corripitur, non in ira. In districto autem illo examine omnis argutio atque correptio furor et ira est, quia venia post correp
Abbreviated transcription (Latin):
electa anima cęlestis sponsi. ẽ. amica
ꝑ amorẽ : colũba ꝑ spm̃: formosa ꝑ morũ
pulchritudinẽ. Que cũ iam de cor¬
ruptione carnis educit᷑: ẽt ꝓculdu¬
bio hẏems transit: qͥa p̃sentis uite tor¬
por abscedit. Ymber qͦq abiit & re¬
cessit: qͥa cũ ad contẽplandũ in sua
substantia omipotentẽ dm̃ edueit. lam
uerboꝵ gurte necessarie ñ erunt. ut
pluuia debeat p̃dicationis infundi:
Nam qđ minus audire potuit. ampsi
uidebit. Cunc apparebunt flores intr̃a.
qͥa cũ de et̃ne beatitudinis uita quę¬
dam suauitatis primordia p̃gustare
anima cȩperit: quasi iam infloribus
fructu uberius habebit. Unde & illie
subdit. Tempꝰ putationis aduenit.
In putatione quippe sarmenta sterilia
recidunt᷑: ut ea que p̃ualent uberius
fructũ ferant. Nrẽ itaq putationis
tempꝰ tunc aduenit: quando infruc¬
tuosam ac noxiam corruptionẽ car¬
nis deserimus. ut ad fructũ anime
ꝑuenire ualeamꝰ. Qui fructus erit

Expanded text:
onsi est amica per amorem, columba per spiritum, formosa per morum pulchritudinem. Quae cum jam de corruptione carnis educitur, ei procul dubio hiems transit, quia praesentis vitae torpor abscedit. Imber quoque abiit et recessit, quia cum ad contemplandum in sua substantia omnipotentem Dominum educit, jam verborum guttae necessariae non erunt, ut pluvia debeat praedicationis infundi. Nam quod minus audire potuit, amplius videbit. Tunc apparent flores in terra, quia cum de aeternae beatitudinis vita quaedam suavitatis primordia praegustare anima coeperit, quasi jam in floribus fructu uberius habebit. Unde et illic subditur, Tempus putationis advenit. In putatione quippe sarmenta sterilia reciduntur, ut ea quae praevalent uberius fructum ferant. Nostrae itaque putationis tempus tunc advenit quando infructuosam ac noxiam corruptionem carnis deserimus, ut ad fructum animae pervenire valeamus. Qui fructus erit
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ ꝓducit inspica. Herbã qͥpe
producere.ẽ: inchoationis bone. adhuc
teneritudinẽ habere. Ad spicam uͦ
herba ꝑuenit: cũ se uirtus animo con¬
cepta ad ꝓuectũ bomi oꝑis ꝑtrahit.
Plenũ uͦ frumentũ inspica fructificat:
quando iam intantũ uirtꝰ ꝓficit.
ut eẽ robusti & ꝑfecti oꝑis possit. Is
cũ se ꝓduxerit fructus. statim mittit

Expanded text:
mentum producit in spica. Herbam quippe mentum producit in spica. Herbam quippe producere, est inchoationis bonae adhuc teneritudinem habere. Ad spicam vero herba pervenit, cum se virtus animo concepta ad profectum boni operis pertrahit. Plenum vero frumentum in spica fructificat, quando jam in tantum virtus proficit, ut esse robusti et perfecti operis possit. Et cum se produxerit fru
Abbreviated transcription (Latin):
dus nomine sub messis dñs describit
dicens. Sic ẽ regnũ dĩ. quẽ ad modũ
si iactet homo semer in terrã. &
dormiat. & exsurgat nocꝰte ac die:
.& semen germinet ac crescat dũ ne¬
scit ille. Ultro enĩ terra fructificat:
primũ herbam: deinde spicam: dein
dde plenũ frumentũ inspica. Et cũ
se produxerit fructus. statĩ mittit
falcem: qm̃ ad est tempus messis.
Semen homo iactat in terrã: cũ cordi
suo bonã intentionẽ inserit. Et
postquã semen iactauerit. dormit.
qͥa iã inspe boni oꝑis quiescit. Nocte
uͦ exsurgit ac die: qui int̃ aduersa
& ꝓspera proficit. Et semen germuinat.¬
& crescit. dũ nescit ille: quia & cũ ad¬
huc metiri increm̃ta sua non ualet.
semel concepta uirtus ad ꝓuectũ du¬
citur. Et ultro terra fructificat: quia
p̃uenientese gr̃a mens hominis
spontane Ca ad fructũ boni oꝑis¬
surgit. Sed hec eadem t̃ra primũ her¬
bam. deinde spicã: deinde plenũ fru¬

Expanded text:
dus Dominus sub messis nomine describit, dus Dominus sub messis nomine describit, dicens : « Sic est regnum Dei; quemadmodum si jactet homo semen in terra, et dormiat, et exsurgat nocte ac die, et semen germinet et crescat, dum nescit ille. Ultro enim terra fructificat, primum herde plenum frumentum in spica. Et cum se produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam adest tempus messis. Semen homo jactat in terram, cum cordi suo bonam intentionem inserit. Et postquam semen jactaverit, dormit, quia jam in spe boni operis quiescit. Nocte vero exsurgit ac die, quia inter adversa et prospera proficit. Et semen germinat et crescit, dum ille nescit; quia et cum adhuc metiri incrementa sua non valet, semel concepta virtus ad profectum ducitur. Et ultro terra fructificat, quia praeveniente se gratia, mens hominis spontanea ad fructum boni operis assurgit. Sed haec eadem terra primum herbam, deinde spicam, deinde plenum fru
Abbreviated transcription (Latin):
ne ñ essent: psalmista non diceret.
Ambulabunt de uirtute in uirtutẽ.
Nec mirũ si de uirtute in uirtutẽ gra¬
dus sunt: quando ipsa unaqueq uirtꝰ
quasi quibdã gradib augetur.: &. sie ꝑ
iicrem̃ta meritoꝵ ad sũma ꝑducit᷑. Alia
nanq sunt uirtutis exordia: aliud ꝓfectꝰ.
aliud ꝑfectio. Si enĩ .s. ipsa fides ad ꝑ¬
fectionẽ suã non quibdã gradib duce¬
retur: scĩ apł̃i minime dixissent. Auge
nob̃ fidem. Et qͥdam uenit ad dñm
qui curari uoluit filiũ suũ: sed requi¬
situs an crederet. respon dit. Credo
dñe: adiuua incredu Ulitatẽ meã.
Pensate rogo qđ dicit᷑. Si credebat:
cur in credulitatẽ dicebat: Si uͦ in¬
credulitatẽ hab̃e se nouerat: quo modo
credebat: Sed qͥa ꝑ occultã inspira¬
tionẽ gr̃e. meritoꝵ suoꝵ gradib fides
crescit: uno eodemq tẽpore is qͥ necdũ
ꝑfecte crediderat. simul & credebat
.& incredulus erat. Hos nimirũ gra

Expanded text:
ne non essent, Psalmista non diceret: ne non essent, Psalmista non diceret: Ambulabunt de virtute in virtutem . 4. Nec mirum si de virtute in virtutem gradus sunt, quando unaquaeque virtus quasi quibusdam gradibus augetur, et sic per incrementa meritorum ad summa perducinamque sunt virtutis exordia, aliud profectus, aliud perfectio. Si enim et ipsa fides ad perfectionem suam non quibusdam gradibus duceretur, sancti Apostoli minime dixissent: Adauge nobis fidem, Et quidam venit ad Jesum qui curari voluit filium suum; sed requisitus an crederet, respondit : Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Pensate, rogo, quod dicitur. Si credebat, cur incredulitatem dicebat? Si vero incredulitatem habere se noverat, quomodo credebat? Sed quia per occultam inspirationem gratiae meritorum suorum gradibus fides crescit, uno eodemque tempore is, qui necdum perfecte crediderat, simul et credebat, et incredulus er
Abbreviated transcription (Latin):
pture sacre scientia ñ ĩconuenient̃ ĩtelligi q̃
dũ nob̃ intellectũ aperit: elestis regni
ianuã pandit. Possumꝰ portȩ nomine &
fidem acciꝑe: quã primã contingimus.
ut ad uirturũ ȩdificia intremus. Unde
seu in ipsa fide quã de illo accipimus:
quibdã gradib ad altiora incremĩta
ꝑuenimꝰ. Nemo enĩ repente sit sũmus.
sed in bona conuersatione aminimis qͥs
q uchoat. ut ad magna ꝑueniat. De
his gradib ꝑ psalmistã dicit᷑. Ds̃ in
gradib eiꝰ dinoscetur: dũ suscipiet eã.
Dũ enĩ scãm ȩccłam dñs suscipit. in¬
gradib eiꝰ dinoscit᷑: quia eiꝰ gła ꝑ illius
eiꝰ uirtutib innotescit. De his qͦq gra¬
dib beat᷑ iob loquit᷑ dicens. ꝑsingulos
gradus meos pronuntiabo illũ. Om̃ĩpo¬
tentẽ quippe dñm ꝑ singulos gradus suos
ynuntiat: qui ꝑ increm̃ta uirtutũ que
accipit. ei semꝑ laudem suȩ pietatis red¬
dit. Si quidã gradus in cordis ascensio¬

Expanded text:
turae sacrae scientia non inconvenienter intelligi, quae, dum nobis intellectum aperit, coelestis regni januam pandit. Possumus portae nomine et fidem accipere, quam primam contingimus, ut ad virtutum aedificia intremus. Unde seu in ipsa fide quam de illo accepimus, quibusdam gradibus ad altiora incrementa pervenimus. Nemo enim repente fit summus, sed in bona conveque inchoat, ut ad magna perveniat. De his gradibus per Psalmistam dicitur: Deus in gradibus ejus dignoscetur dum suscipiet eam . Dum enim sanctam Ecclesiam Dominus suscipit gradibus ejus dignoscitur, quia ejus gloria per illius ejus virtutibus 1332 innotescit. De his quoque gradibus beatus Job loquitur, dicens: Per singulos gradus meos pronuntiabo illum . Omnipotentem quippe Dominum per singulos gradus suos pronuntiat, qui per incrementa virtutum quae accipit ei semper laudem suae pietatis reddit. Si quidam gradus in cordis ascensio
Abbreviated transcription (Latin):
dari decimas precepit: quasi ꝑ man¬
data humilia in liminis latitudine
iacuit. Sed dũ ꝑ testam̃tũ nouũ co¬
guationes prauas cohercuit: derelinqͥ
om̃ia. & pro dõ uitã corporis iussit cũ
p̃senti scło despici: quasi porta nr̃a
in longitudinis altitudinẽ surrexit.
Minora quippe prȩcepta israhelitico
popło ꝑ legem Iata sunt: unde & eidẽ
popło moyses in campo locutꝰ ẽ. Altiora
dñs scĩs apł̃is dedit: unde & eosdem
mandata uitȩ in monte docuit. Dũ
uͦ redemptor nr̃ ꝑ euangłiũ dicit
nolie putare qm̃ ueni soluere legẽ
aut propħas: non ueni soluere. sed ad¬
implere. ad implere enĩ uenerat legẽ.
qui legis iusticiȩ gr̃am addidit: ut
qđ illa iubebat in minimis. ipse ꝑ¬
ficere iuuaret insũmis: & qđ illa co¬
ercebat ab oꝑe. ipse resecaret a corde:
intellecta gͦ lex. que in latitudine
iacuit. ĩ alticudinẽ surrex̃. psa enĩ di cog¬

Expanded text:
dari decimas praecepit, quasi per mandari decimas praecepit, quasi per mandata humilia in liminis latitudine jacuit. Sed dum per Testamentum Novum cogitationes pravas coercuit, derelinqui omnia et pro Deo vitam corporis jussit cum praesenti saeculo despici, quasi porta nostra in longitudinis altitudine surrexit. Minora quippe praecepta Israelitico populo per legem data sunt: unde et eidem populo Moyses in campo locutus est. Altiora Dominus sanctis apostolis dedit: unde et eosdem mandatis vitae in monte docuit . Dum vero Redemptor noster per Evangelium dicit: Nolite putare quoniam veni solvere legem aut prophetas; non veni solvere, sed adimplere . Adimplere enim venerat legem qui legis justitiae gratiam addidit, ut quod illa jubebat in minimis, ipse perfici adjuvaret in summis, et quod illa coercebat ab opere, ipse resecaret a corde. Intellecta ergo lex, quae in latitudine jacuit, in altitudinem surrexit. Ipsa enim Dei cog
Abbreviated transcription (Latin):
incor hominis ascendit᷑: que p̃parauit
ds̃ diligentib se : Bene gͦ cũ miraret᷑
genas eccłẽ. subdidit: absq occultis tuis.
Ac si aꝑte diceret᷑. Ea qͥdem que inte
ñ latent. magna sunt: sed illa ualde
ineffabilia. que latent. SequituR.¬
porte tredecim cubitoꝵ. Multa suꝑͦs
cetera.lectoris prudentia penetrare.
Dictũ quippe.ẽ: portã scripturã sacrã
posse figurare. Sed hoc nob̃ modo la¬
boriose discutiendũ. ẽ: cur latitudo
liminis porte dece cubitis. & longitu¬
do porte tredecĩ mensurat᷑. Hoc aut̃
loco longitudo porte altitudo dicit᷑.
sic̃ nos longe staturȩ dicimꝰ quẽ altũ
uidemꝰ. Nam longitudo porte dici
in transuersũ non potest: cuiꝰ latitudo
ꝑ decem cubitos demonstrat᷑. Quia
testam̃ti ueteris suit: Quid longitu¬
do porte: nisi gr̃ai testam̃ti noui: Qͥa
uidelicet scriptura sacra dũ ꝑ testam̃¬
tũ uetus. crimina oꝑũ compescuit:

Expanded text:
in cor hominis ascendit, quae praeparavit in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se ? Bene ergo, cum miraretur genas Ecclesiae, subdidit: Absque occultis tuis . Ac si aperte diceretur: Ea quidem quae in te non latent magna sunt, sed illa valde ineffabilia, quae latent. Sequiturportae decem cubitorumd possit et caetera lectoris prudentia penetrare. Dictum quippe est per portam Scripturam sacram posse figurari. Sed hoc nobis modo laboriose discutiendum est, cur latitudo liminis portae decem cubitis, et longitudo portae tredecim mensuratur. Hoc autem loco longitudo portae altitudo dicitur, sicut nos longae staturae dicimus quem altum videmus. Nam longitudo portin transversum non potest, cujus latitudo per decem cubitos demonstratur. et longitudo portae nisi gratia Testamenti Novi; quia videlicet Scriptura sacra dum per Testamentum Vetus crimina operum compescuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes. in unã mediatoris fidẽ con¬
ueniunt. Qui ꝓ eo qđ caritate pleni
st̃. carnẽ abstinentia domant. corda
audientiũ p̃dicationis lumine illu¬
strant. signa faciunt. uirtutes oꝑant᷑:
Per hoc qđ eoꝵ bona nob foras inno¬
tescunt: ñ ĩmerito huiꝰ cȩlestis edificii
frontes uocant᷑. Om̃e enĩ qđ nunc
in aꝑto ostendit᷑. frons ẽ: ut illud
sit uestibulũ edificii. qđ nob̃ inte¬
rius reseruat᷑. Unde & scẽ ȩccłȩ
in cantico canticoꝵ dicit᷑. Siẽ cortȩr
mali punici genȩ tuȩ: absq occultis
raculis coruschant. & uelut in eiꝰ
facie uenerabiles apparent. Cũ eni
uidemus multos mira agere. uentum
ꝓpħare. mundũ ꝑfecte relinquere. o le¬
stib desideriis ardere: sic̃ cortex mali
punici scẽ ecclȩ gene rubent. Sed qͥd
istud ẽ om̃e qđ miramur. in illius rei
comꝑatione de qua scriptũ. ẽ. qđ oeu¬
lus non uidit. nec auris audiuit. nec

Expanded text:
venientes in una mediatoris fide convenientes in una mediatoris fide conveniunt, quia pro eo quod charitate pleni sunt, carnem abstinentia domant, corda audientium praedicationis lumine illustrant, signa faciunt, virtutes operantur. Per hoc quod eorum bona nobis foras innotescunt, non immerito hujus coelestis aedificii frontes vocantur: omne enim quod nunc in aperto ostenditur, frons est, ut illud sit vestibulum aedificii, quod nobis interius reservatur. Unde et sanctae Ecclesiae in Canticis canticorum dicitur: Sicut cortex mali punici genae tuae, absque occultis raculis coruscant, et velut in ejus facie venerabiles apparent. Cum enim videmus multos mira agere, ventura prophetare, mundum perfecte relinquere, coelestibus desideriis ardere, sicut cortex mali punici sanctae Ecclesiae genae rubent. Sed quid istud est omne quod miramur in illius rei comparatione de qua scriptum est: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotentẽ dm̃ trinitatẽ ita ẽẽ credi¬
derunt: sic̃ eandẽ trinitatẽ noui pa¬
tres aꝑte locuti st̃. Isaias nãq audiuit
anglica agmina ĩ cȩlo clamantia sc̃s. sc̃s.
nitas monstraret᷑: tercio sc̃s dicit᷑. Sed
ut una eẽ substantia trinitatis appa¬
reat: ũ dñi sabaoth. sed dñs sabaoch
ẽẽ ꝑhibet᷑. Qđ dauid qͦq similiter
sentiens ait. Benedicat nos ds̃ ds̃ nr̃:¬
& benedicat nos ds̃. Qui cũ tercio di¬
xisset dm̃. ut unũ hunc eẽ ostenderet:
e ꝑ ipsũ. & in ipso sunt om̃ia. Ex ipso:
scłoꝵ am̃. Qui enĩ ñ dicit ipsis. sed
ipsi: dicendo ter ipsũ. distuxit ꝑsonas:
& subiungendo ipsi gła. ñ diuisit sub¬
nouoꝵ patrũ fides . rect e thalamoꝵ
describit᷑ mensura una triũ: quod
uerbis aliis replicat᷑. cũ subditur.
It mensura una frontiũ: ex utraq
parte. Ex utraq & enĩ parte. ẽ. men¬
sura frontiũ: qͥa patres nr̃i uel prius
auetere uel nunc a nouo testamento

Expanded text:
ita esse crediderunt, sicut eamdem Trinitatem novi patres aperte locuti sunt. Isaias namque audivit angelica agmina in coelo clamantia: Sanctus, sanitas monstraretur, tertio sanctus dicitur; sed ut una esse substantia Trinitatis appareat, non Domini sabaoth, sed Dominus Deus sabaoth esse perhibetur. Quod David quoque similiter sentiens, ait: Benedicat nos Deus, Deus noster, benedicat nos Deus . Qui cum tertio dixisset Deum, ut unum esse hunc ostendeet per ipsum, et in ipso sunt omnia. Ex ipso, saeculorum. Amen. Qui enim non dicit, ipsis, sed ipsi, dicendo ter ipsum, distinxit personas; et subjungendo, ipsi gloria, non divisit subnovorum patrum fides, recte thalamorum describitur mensura una trium, quod verbis aliis replicatur, cum subditur. « Et mensura una frontium ex utraque parte. » Ex utraque etenim parte est mensura frontium; quia patres nostri vel prius a Veteri vel nunc a Novo Testamento
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & idem propħa insuꝑiori parte
tres uiros liberatos uidit. noe. Danihel.
& iob: In quib uidelicet trib. p̃dicatores.
continentes. atq coniugati signati sunt.
Nam noe arcã in undis rexit: atq
ideo figurã rectoꝵ tenuit. Danhel &¬
in aula regia. abstinentie deditus fuit:
& iccirco uitã continentiũ signauit. lob
uͦ inconiugio positus. & curã domus ꝓ¬
priȩ exercens placuit: ꝑ quẽ digne bo¬
noꝵ coniugũ ordo figurat᷑. Quia gͦ
etiã ante mediatoris aduentũ. & pre¬
dicatores. &. continentes. ac boni coniu¬
gati fuerunt. qͥ eundẽ eius aduentũ
prestolarent᷑. & magne hunc sitis desi¬
derio uidere euꝑent: & post modũ pre

Expanded text:
Unde et idem propheta in superiori parte Unde et idem propheta in superiori parte tres viros liberatos vidit: Noe, Daniel et Job ; in quibus videlicet tribus praedicatores, continentes et conjugati signati sunt. Nam Noe arcam in undis rexit, atque ideo figuram rectorum tenuit . Daniel in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium signavit . Job vero in conjugio positus, et curam domus propriae exercens, placuit Deo, per quem digne bonorum conjugum ordo figuratur . Quia ergo etiam ante Mediatoris adventum, et praedicatores, et continentes, ac boni conjugati fuerunt, qui eumdem ejus adventum praestolati sunt, et magna hunc siti desiderii videre cupierunt, et postmod
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta orientalẽ uiã. tres hinc & tres
inde thalami describunt᷑. Uel certe
qͥa tres patrũ ueterũ distinctiones
fuerunt: tres quoq nouoꝵ sub gratia
sequunt᷑. Uetus quippe popłs habu¬
it patres. ante legem. ac deinde in lege:
& post modũ ꝓpħas. In nouo autẽ
popło prius hebreoꝵ primitie credi¬
derunt: post modũ plenitudo gentiũ
in fide secuta ẽ: ac deinde infine scłi
hebreoꝵ reliquie saluant᷑. Quia gͦ
incarnatio dñi & ex suꝑiore parte pa¬
tres ante legem. patres in lege.atq acd
extremũ ꝓpħas habuit: & ex posterio¬
re fideles ex hebreis. ex gentib fideles.
ac postmodũ hebreoꝵ om̃s reliquias
colligit: orientalis uia tres hinc & tres
inde thalamos habere memoratur.
Sed hoc qͦq ñ inconuenient accipimꝰ:
si tres ẽẽ ordines fideliũ dicamꝰ. Siue
nanq in ueteri. siue in nouo testam̃to.
alius ẽ ordo predicantiũ. alius conti
nentiũ: atq alius bonoꝵ coniugum.

Expanded text:
juxta orientalem viam tres hinc et tres juxta orientalem viam tres hinc et tres inde thalami describuntur: vel certe quia tres patrum veterum distinctiones fuerunt, tres quoque novorum sub gratia sequuntur. Vetus quippe populus habuit patres ante legem ac deinde in lege, et postmodum prophetas: in novo autem populo prius Hebraeorum primitiae crediderunt, postmodum plenitudo gentium in fide secuta est, ac deinde in fine saeculi Hebraeorum reliquiae salvantur. . Quia ergo incarnatio Domini, et ex superiori parte patres ante legem, patres in lege, atque ad extremum prophetas habuit, et ex posteriori fideles ex Hebraeis, fideles ex gentibus ac postmodum Hebraeorum omnes reliquias collegit, orientalis via tres hinc et tres inde thalamos habere memoratur. Sed hoc quoque non inconvenienter accepimus, si tres esse ordines fidelium dicamus. Sive namque in veteri, seu in novo testamento. Alius est ordo praedicantium, alius conentium, atque alius bonorum conjugum.
Abbreviated transcription (Latin):
triũ. Quid thalami qͥd uia ori¬
entalis designet. iam suꝑius diximꝰ:
nec replicare ea latius necessariũ
putamꝰ. Sed querendũ nob ẽ: qd ẽ
qđ dicit᷑. tres hinc & tres inde. Tha¬
lami quippe iuxta uiã orientalem
st̃. corda feruentiũ in amore dĩ. Et
siue hi qui electi in testam̃to ueteri
fuert̃. siuehiqͥ in testam̃to nouo secuit
sunt.ninuirũ constat. qͥa om̃s ex a¬
more trinitatis accensi st̃. Neq enĩ
uere dm̃ diligerent: si eidem trinita¬
tis que ds̃. ẽ. grãm ñ accepissent. lux¬
ta gͦ uiã orientalẽ tres hinc & tres
inde sunt thalami: qͥa cũ inter
ueteres & nouos patres dñs incarna¬
ri dignat᷑ ẽ. quasi in medio thala¬
moꝵ uia orientalis apparuit: qui
thalami ad uerã speciem ex trinitatis
st̃ cognitione decorati. Sin uͦ ad uir¬
tutes electoꝵ eundẽ numerũ refe¬
uidelicet. fides. spes. caritas. Et quia
eadem spes. fides. caritas. in antiquis
patrib quȩ in nouis doctorib fuit:

Expanded text:
ius. Quid thalami, quid via orientalis designet, jam superius diximus, nec replicare ea latius necessarium putamus. Sed quaerendum nobis est: quid est quod dicitur, « tres hinc et tres inde? » Thalami quippe juxta viam orientalem, sunt corda ferventium in amore Dei. Et sive hi qui electi in testamento veteri fuerunt, sive hi qui in testamento novo secuti sunt. Nimirum constat quia omnes ex amore Trinitatis accensi sunt. Neque enim vere Deum diligerent, si ejusdem Trinitatis quae Deus est, gratiam non accepissent. Juxta viam ergo orientalem tres hinc, et tres inde sunt thalami: quia dum inter veteres et novos patres Dominus incarnari dignatus est, quasi in medio thalamorum via orientalis apparuit, quia thalami ad veram speciem ex Trinitatis sunt cognitione decorati. Sin vero ad virtutes electorum, eumdem numerum refe potest, videlicet, fides, spes, charitas. Et quia eadem spes, fides et caritas in antiquis patribus quae in novis doctoribus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in sacro eloquio patrũ precedentiũ
& miracula legimꝰ. & uirtutes bonoꝵ
oꝑũ audimꝰ: Ibi nanq cognoscimus
qd̃ alius potuit mare diuidere: alius
solem figere : alius mortuũ suscitare.⁊
alius paralyticũ uerbo curare. umbra
egrotos sanare: alius ꝑ sua semicinctia
infirmantiũ febrib obuiare. Qui
tam̃ om̃s & patientiȩ longanimitate
mites. & zelo rectitudinis feruentes fu¬
erunt: Uerbi p̃dicatione diuites simul
& misciłia largitatis. Hi itaq quã
uera de dõ dixerint. testant᷑ miracula:
qͥa talia ꝑ illũ non facerent nisi de
illo uera narrarent. Et quã pii. quã
humiles. quã benigni extiterint: eoꝵ
testant᷑ oꝑationes. Si gͥ de fide tẽpta¬
mur quã ex illoꝵ p̃dicatione concepi¬
mus: loquentiũ miracula conspiciamꝰ:
& in fide quã ab eis accepimꝰ confir¬
mamur. Quid gͦ illoꝵ miracula:
nisi nr̃a sunt ꝓpugnacula. Quia Re
muniri ꝑ illa possumus: & tam̃ hȩc

Expanded text:
quod in sacro eloquio Patrum praecedentium quod in sacro eloquio Patrum praecedentium et miracula legimus, et virtutes bonorum operum audimus? Ibi namque cognoscimus, quod alius potuit mare dividere, alius solem figere, alius mortuum suscitare, alius paralyticum verbo erigere, alius umbra aegrotos curare, alius per sua semicinctia infirmantium febribus obviare. Qui tamen omnes et patientiae longanimitate mites, et zelo rectitudinis ferventes fuerunt; verbi praedicatione divites, simul et misericordiae largitate. Hi itaque quam vera de Deo dixerint testantur miracula, quia talia per illum non facerent, nisi de illo vera narrarent. Et quam pii, quam humiles, quam benigni exstiterint, eorum testantur operationes. Si igitur de fide tentamur, quam ex illorum praedicatione concepimus, loquentium miracula conspiciamus, et in fide quam ab eis accepimus confirmamur. Quid ergo illorum miracula, nisi nostra sunt propugnacula? Quia et muniri per illa possumus, et tamen haec
Abbreviated transcription (Latin):
ex discretione p̃cepti. contra uitia suma¬
tͦ uirtꝰ adiutorũ. Ecce enĩ contra aerias
potestates festinamꝰ fortes existere: in hac
mꝰ exẽpla p̃celentiũ. qͥb contra aduer¬
sarios nr̃os inerpugnabilit̃ armemur.
Dũ enĩ quãlibet uirtutẽ subire appe¬
tis: hanc illic a patrib ia impletã ui¬
des. Ibi armaturã tuã inuenis. ꝑ quã
contra spũalia bella muniaris. Depen¬
dent quippe in ea clipei. Siqͥs pugna¬
re appetit. assumat & exeat: uirtute
pectus muniat.&. uerboꝵ iacula mit¬
tat. Et notandũ. qͥa edificata cũ pro¬
pugnaculis suis dicit᷑. Hoc quippe a¬
gunt ꝓpugnacula qđ elipei. qͥa utraq
pugnantẽ muniuntꝰ sed int̃ utraq
distat: qͥa clipeũ ꝓ nr̃o munimine
ubicũq uolumꝰ. mouemꝰ. Propugnacu¬
lo aut̃ defendi possumus: sed hoc mo¬
uis ñ possumꝰ. Clipeus in manu est:
nam ꝓpugnaculũ non tenet᷑. Quid gͦ
int̃ ꝓpugnacula & clipeos distat᷑. nisi

Expanded text:
ex discretione praecepti, contra vitia sumaex discretione praecepti, contra vitia sumatur virtus adjutorii. Ecce enim contra aereas potestates festinamus fortes existere? In hac mus exempla praecedentium, per quae contra adversarios nostros inexpugnabiliter armemur. Deum enim quamlibet virtutem subire appetis, et hanc illic a Patribus jam impletam vides, ibi armaturam tuam invenis, per quam contra spiritualia bella muniaris. Dependent quippe in ea mille clypei. Si quis pugnare appetit, assumat, et ex ea virtute pectus muniat, et verborum jacula emittat. Et notandum quia aedificata cum propugnaculis suis dicitur. Hoc quippe agunt propugnacula quod clypei, quia utraque pugnantem muniunt. Sed inter utraque distat, quia clypeum pro nostro munimine ubicunque volumus, movemus; propugnaculo autem defendi possumus, sed hoc movere non possumus. Clypeus in manu tenetur; sed propugnaculum non tenetur. Quid ergo inter propugnacula et clypeos distat, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ad animũ reducat᷑: qͥ herodis neqͥtiã
rep̃hendens ꝓ uerbi rectitudine occĩdi
ñ timuit. Et qͥa xp̃c ẽ ueritas. ipse id̾do
tẽ festinamꝰ: petrus ad memoriã ueni¬
at: qͥ inter flagella gaudet. qui cȩsus
principib resistit. qui uitã suã ꝓ uita
despicit. Cũ mortis appetitu disponimꝰ
aduersa contẽpnere: paulũ ante ocu¬
los deducamꝰ: qͥ non solũ alligari sed
mori parat᷑ ꝓ xp̃o. non facit p̃ciosiorẽ¬
animã suã. quã se. Succendi cor nr̃m
igne caritatis querimꝰ: ĩohannis uerba
pensemus: eiuꝰ os om̃e qđ loquit. oarita¬
tis igne uaporatur. Cũ ergo in uoce
sacri eloquĩ cuiꝰlibet quȩrimꝰ munim̃
uirtutis: inuenimꝰ qđ mille clipei pen¬
dent ex ea: om̃is armatura fortiũ. Si
enũ pugnare contra spiritalia nequitiȩ
uolumus: in collo eccłȩ quȩ nob̃ sicut
dauid turris erecta. ẽ. id.ẽ. in diuino
eloquio. ꝓtectionis arma reqͥramus: ut

Expanded text:
ad animum reducatur, qui, Herodis nequitiam ad animum reducatur, qui, Herodis nequitiam reprehendens, pro verbi rectitudine occidi non timuit . Et quia Christus est veritas, ipse ideo pte festinamus? Petrus ad mentem veniat , qui inter flagella gaudet, qui caesus principibus resistit, qui vitam suam pro vita despicit. Cum mortis appetitu disponimus adversa contemnere? Paulum ante oculos deducamus, qui non solum alligari, sed et mori paratus panimam suam quam se. Succendi cor nostrum igne charitatis quaerimus? Joannis verba pensemus, cujus omne quod loquitur, charitatis igne vaporatur. Quia ergo in voce sacri eloquii, cujuslibet, dum quaerimus, munimen virtutis invenimus: « Mille clypei pendent ex ea, omnis armatura fortium. Si enim pugnare contra spiritualia nequitiae volumus, in collo Ecclesiae quae nobis sicut David turris erecta est, id est in divino eloquio, protectionis arma requiramus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
reddidisset in p̾ce. Qui rursũ cum
iubente dño mittit᷑. ut dauid un¬
geret in regem: respondit. Quomͦ
uadam: In ueniet enĩ me saul: &
occidet me. Et tam̃ qͥa iratũ dm̃
eidem sauli cognouerat: in tanto se
luctu affugebat. ut ei ꝑ se dñs dice¬
rer. Quo usq tu luges saulẽ: cum
eiꝰ animũ quantꝰ ardor caritatis
nicenderat. qui & illũ flebat ã qͦ
timuerat occidi. Cauere aut̃ uolumus
quẽ timemꝰ: sollicita mente pensandũ
ẽ. ne si locũ fortasse reꝑimꝰ. malũ ꝓ ma¬
lo reddamꝰ ipsi quẽ fugimꝰ. Dauid ergo
ad memoriã redeat: ꝗͥ ꝑsequentẽ se rag̃
& inuenit ut potuisset occidere: & tam̃
in ipsa feriendi potestate positꝰ. elegit
bonũ qđ ipse deberet facere. non autẽ
malũ qđ ille merebat᷑ pate dicens.
fuisset int̾emptꝰ: eũ quẽ ꝑsecutorem
dũ uiueret ꝑtulit. fleuit occisũ. Er¬
rantib huiꝰ mundi potentib libere lo¬
qui decernimꝰ: iohannis auctoritas

Expanded text:
reddidisset in prece. Qui rursus, cum, reddidisset in prece. Qui rursus, cum, jubente Domino, mitteretur ut David ungeret in regem, respondit: Quomodo vadam? Inveniet enim me Saul, et occidet me . Et tamen quia iratum Deum eidem Sauli cognoverat, in tanto se luctu afflixerat, ut ei per se Dominus diceret: Quousque tu Saulem luges, cum ejus animum quantus ardor charitatis incenderat, qui et illum flebat a quo timebat occidi. Cavere autem volumus quem timemus? Sollicita nobis mente pensandum est, ne si locum fortasse reperimus, malum pro malo reddamus ipsi quem fugimus. David ergo ad memoriam redeat, qui persequentem se regem et invenit ut potuisset occidere, et tamen, in ipsa feriendi potestate positus, elegit bonum quod ipse deberet facere, non autem malum quod ille merebatur pati, dicens: fuisset interemptus, eum, quem persecutorem dum viveret pertulit, flevit occisum . Errantibus hujus mundi potentibus libere loqui decernimus? Joannis auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i egipto p̃esset. Mansuetudinẽ
atq patientiã obtinere querimꝰ: moy¬
sen ante oculos deducamꝰ: qͥ exceptis
paruulis ac mulierib sexcenta milia
armatoꝵ uiroꝵ regens. mitis fuisse
describit̾ suꝑ om̃s homines qͥ habita¬
bant suꝑ faciẽ orbis tore. Rectitu¬
dinis zelo contra uitia accendimur:
finees ante oculos deducat᷑: qͥ coeuntes
gladio transsigens. castitatẽ popło
reddidit: & irã dĩ iratꝰ placauit.
De spe om̃ipotentis dĩ presumere in
dubus quęrimꝰ: iosue ad memoriã re
sine dubietate ꝑuenit. lam mentis ini¬
micitias post ponere cupimꝰ. in benig¬
nitatẽ animũ dilatare: samuhel in
cognitione deducat᷑: qui de principa¬
tu deiectus apopło. cũ idem popłs
peteret ut pro eo p̃ces funderet. respor¬
dit dicens. Absit ame hoc peccatũ
in dũo: ut cessem omre ꝓ uob̃. Culpã
quippe uir sc̃s ꝑpetrare se credidit:
si eis quos aduersarios ꝑtulerat usq
ad deiectionẽ. benignitatẽ gr̃e non

Expanded text:
omni Aegypto praeficeretur. Mansuetudinem atque patientiam obtinere quaerimus? Moysen ante oculos deducamus , qui, exceptis parvulis ac mulieribus, sexcenta millia armatorum regens, mitis fuisse describitur super omnes homines qui habitabant super faciem orbis terrae. Rectitudinis zelo contra vitia accendimur? Phinees ante oculos deducatur , qui coeuntes gladio 1339 transfigens, castitati populum reddidit, et iram Dei iratus placavit. De spe omnipotentis Dei praesumere in dubiis quaerimus? Josue ad memoriam revsine dubietate pervenit. Jam mentis inimicitias ponere cupimus in benignitate animum dilatare? Samuel in cogitationem deducatur , qui, de principatu dejectus a populo, cum idem populus peteret ut pro eo Domino preces effunderet, respondit dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, ut cessem orare pro vobis . Culpam quippe vir sanctus perpetrare se credidit, si eis quos adversarios pertulerat usque ad dejectionem, benignitatem gratiae non
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ ꝑ interius uestibulũ. nisi et̃nȩ
uctte latitudo designat᷑: quȩ modo in¬
tra angustias uite p̃sentis iam ꝑspem
mente conspicit: De qua ꝑ psalmistã
dicit᷑. Intrate portas eiꝰ in confessione:
etria eius in hẏmnis confessionũ. Cum
enĩ peccata nr̃a ꝑ lacrimas confitemur:
anguste uie portã ingredimͦ. Sed cum
post hec ad et̃nam uitã ꝑducim: portȩ
nr̃e atria in confessionũ laudib intra¬
mus: qͥa ibi iam angustia ñ erit. cũ
nos letitia eternę sollempnitatis as¬
sumpserit. Propt̃ confessionis nr̃e an¬
gustiã: ueritas dicit. Intrate ꝑ angustã
portã. Et cũ se psalmista recipi in la¬
titudinẽ gaudũ eterni p̃sumeret: di¬
cebat. Starusti in loco spatioso pedesma¬

Expanded text:
Quid ergo per interius vestibulum, nisi aeternae vitae latitudo signatur, quae modo intra angustias vitae praesentis jam per spem mente concipitur. De qua per Psalmistam dicitur: « Intrate portas ejus in confessione, atria ejus in hymnis confessionum . » Cum enim peccata nostra per lacrymas confitemur, angustae viae portam ingredimar: sed cum post haec ad aeternam vitam perducimur, portae nostrae atria in confessionum laudem intramus, quia ibi iam angustia non erit, cum nos laetitia ęterne sollemnitatis assumpserit. Propter quam confessionis nostre angustiam veritas dich: Intrate per angustam portam! Et cum se psalmista recipi in latitudine gaudii ęterni praesumeret, dicebat: Statuisti in loco spatioso pedes
Abbreviated transcription (Latin):
purpureũ. inesse media caritas
dicit᷑ ꝓpt̃ filias iherłm: Hoc inter hic¬
thalamos ꝑ qͥnq cubitos designat᷑:
Quia & qui in uirtutib infirmant᷑.¬
si ipsa bona que possunt facere cum
caritate. ñ negligant: a dĩ edificio

Expanded text:
purpureum, inesse media charitas purpureum, inesse media charitas dicitur propter filias Jerusalem; hoc hic inter thalamos per quinque cubitos designatur, quia et qui in virtutibus infirmantsi ipsa bona quae possunt facere cum charitate, non negligant, a Dei ferculo