comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
repugnant. Sub eisdem quip¬
pe u̾bis in numerabiles hereti¬
coꝵ errores exorti sunt. Putans
gͦ iste catholici alicuiꝰ magni
atq docti ẽẽ illũ librũ. si talia
credens incatholica baptizet᷑.
et posteriore diligentia cogno¬
scat quẽ admodũ credere debe¬
at. atq arrepta fide catbolica
illud ex animo respuat: nũqͥd
si hoc confessus fuerit. denuo
baptitandus ẽ : Aut si antẽ quã
discat et confiteat᷑. hoc sentire
inueniat᷑. et quid abieere debe¬
at quid ue credere. doceat᷑. mani¬
festũq fiat in ea falsitate fidei
baptitatũ suisse: nũqͥd denuo
baptizandus ẽ: Quid ita: Quia
illa scĩtas sacram̃ti u̾bis eu̾glicis
consecrata. suꝑ eũ integra mane¬
bat. sicut eam traditam accepat:
quã uis ipse incarnalis m̃tis
uanitate constitutus: aliũd cũ
baptizaretur crederet. quã cre¬
de debuisset. Qua ꝓpter manife¬
stum ẽ fieri posse: ut fide ñ integ̃
integrum in quoquã maneat

Expanded text:
repugnant: sub eisdem quiprepugnant: sub eisdem quippe verbis innumerabiles haereticorum errores exorti sunt. Putans ergo iste catholici alicujus magni atque docti esse illum librum, si talia credens in Catholica baptizetur, et posteriore diligentia cognoscat quemadmodum credere debeat, atque arrepta fide catholica illud ex animo respuat; numquid si hoc confessus fuerit, denuo baptizandus est? Aut si antequam discat et confiteatur, hoc sentire inveniatur, et quid abjicere debeat, quidve credere doceatur, manifestumque fiat in ea falsitate fidei baptizatum fuisse; numquid denuo baptizandus est? Quid ita? Quia illa sanctitas Sacramenti verbis evangelicis consecrata super eum integra manebat, sicut eam traditam acceperat; quamvis ipse in carnalis mentis vanitate constitutus, aliud cum baptizaretur crederet, quam credere debuisset. Quapropter manifestum est, fieri posse ut fide non integra integrum in quoquam maneat
Abbreviated transcription (Latin):
rant de deo credere nͥ scđdm sensũ
carnis suȩ : ubi animalis homo ñ
ꝓcipit quȩ st̃ spc dei : Talibꝰ dicit.
Non potui uobis loqui quasi sp̃ua¬
libꝰ: s quasi carnalibꝰ. Quasi par
uulis in xp̃o: lac uobis potũ dedi
ñ escã. Hundũ enĩ poteratis: si nec
ad huc quidẽ potestis. Ad huc enĩ
estis carnales. Tales enĩ cireũfe¬
cerunt᷑ omĩ uento doctrinȩ: De
quibus dicit: Ut ultra ñ simus
paruuli. iactati et circũlati omĩ
uento doctrinȩ. Numqͥd gͦ isti
si ꝓfecerint usq ad sp̃ualem ho¬
minis interioris ȩtatẽ. et intel¬
ligentiȩ sinceritate cognouerint
quã longe aliter ꝑfallaciã suoꝵ
phantasmatũ de deo crediderĩt
quã ueritas postulabat: iterũ
baptizandi sunt: Sic etiam fi¬
eri potest. ut in alicuiꝰ beretiei
librũ catheminus catholicus
in cidat: et aueritate nesciens
discernere errorem. credat ali¬
quid contra catbolicã fidem:
cui tam̃ errori u̾ba symboli ñ

Expanded text:
rant de deo credere nisi secundum sensum rant de deo credere nisi secundum sensum carnis suae, ubi animalis homo non percipit quae sunt spiritus dei? talibus dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi cauobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis. sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales. tales etiam circumferuntur omni uento doctrinae de quibus dicit: ut ultra non simus paruuli, iactati et circumlati omni uento doctrinae. numquid ergo isti, si profecerint usque ad spiritalem hominis interioris aetatem et intellegentiae sinceritate cognouerint, quam longe alphantasmatum de Deo crediderint, quam veritas postulabat, iterum baptizandi sunt? Sic etiam fieri potest ut in alicujus haeretici librum catholicus catechumenus incidat, et a veritate nesciens discernere errorem, credat aliquid contra catholicam fidem; cui tamen errori verba Symboli non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa intus catholica tenere in¬
tegram fidẽ: ita ut omĩno ñ de ali¬
qua creatura. s de ipso deo nicħ
alit̾ eredat quã ueritas habet.
Iũqͥd nã ergo si impsa catbolica
baptizatus. postea legendo. audi¬
endo. et pacifice disserendo. ipso
dnõ reuelante cognouerit alit̃
se ante credidisse quã debuit :
denuo baptizandus ẽ: Quis aut̃
carnalis et animalis homo ñ ꝑ
phantasmata sui cordis euaget᷑.
et constituat sibi dm̃ qualis ei ꝓ
suo carnali sensu placuerit: atq
ita credat tantũ longe alit̾ quã
ds̃ ẽ. quantũ aueritate uanitas
differt: Uerissimã quippe senten¬
tiam dixit apłs: plenus lumine
ueritatis. Animalis inqͥt homo
ñ ꝑcipit quȩ sunt sp̃c dei. Et ta¬
m̃ dehis hoc dicebat: quos iam
fuisse baptizatos ipse manifestat.
is enĩ dicit. Nũquid paulus cru¬
cifirus ẽ ꝓ uobis: aut innomine
pauli baptizati estis: habebant
gͦ isti baptismi sacramentũ. Et
tam̃ carnalit̾ sapiendo. qͥd pote¬

Expanded text:
ipsa intus catholica tenere inipsa intus catholica tenere integram fidem, ita ut omnino non de aliqua creatura, sed de ipso deo nihil aliter credat quam ueritas habet. numquidnam ergo, si in ipsa catholica baptizatus postea legendo audiendo et pacifice disserendo ipso domino reuelante cognouerit aliter se antea credidisse quam debuit, denuo baptizandus est? quis autem carnalis et animalis homo non per phantasmata sui cordis euagetur et constituat sibi deum, qualis ei pro suo carnali sensu placuerit, adque ita credat tantum longe aliter quam deus est, quantum a ueritate uanitas differt? uerissimam quippe sententiam dixit apostolus plenus lumine ueritatis: animalis, inquit, homo non percipit quae sunt spiritus dei. et tamen de his hoc dicebat, quos iam fuisse baptizatos ipse manifestat. eis enim dicit: numquid Paulus crucifixus est pro uobis aut in nomine Pauli baptizati estis? habebant ergo isti baptismi sacramentum, et tamen carnaliter sapiendo quid pote
Abbreviated transcription (Latin):
alter tradatur: s ut idem ipse qui
ꝓpter discordiam foris oꝑabatur
mortẽ ꝓꝓt̾ pacẽ intus oꝑet᷑ salu¬
tẽ. Idem quippe odor erat. de quo
ui fiunt inquit. et in his qͥ ꝑeunt.
Aliis quidẽ odor uitȩ muitã: aliis
aut̃ odor mortis in mortẽ. Quod
et si de alia re dixit: ad hoc ego
posui. ut intelligatur. aliqđ bonũ
ñ solũ uitã posse oꝑari bene uten¬
tibꝰ: s etiã mortẽ male utentibus.
Nec int̾ẽ cũ de sacram̃ti integͥtate
et scĩtate tractatur: qͥd credat
et quali fide imbutꝰ sit ille qui
accipit sacram̃tũ. Int̾ ẽ quidem
plurimũ adsalutis ui ã: s ad sa¬
eram̃ti qui estionẽ nicbil int̃ est.
Fieri enĩ potest. ut homo integrũ
habeat sacramentũ et ꝑu̾sam fi¬
dem: sicut fieri potest ut integra
teneat u̾ba symboli: et tam̃ ñ re¬
ete credat. siue de ipsa tͥnitate.
siue de resurrectione. uł aliquid
aliud. Neq enĩ parua res ẽ in

Expanded text:
alter tradatur, sed ut idem ipse, qui alter tradatur, sed ut idem ipse, qui propter discordiam foris operabatur mortem, propter pacem intus operetur salutem. idem quippe odor erat de quo dui fiunt, inquit, et in his qui pereunt aliis quidem odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. quod etsi de alia re dixit, ad hoc ego posui, ut intellegatur aliquod bonum non solum uitam posse operari bene utentibus, sed etiam mortem male utentibus. Nec interest, cum de sacramenti integritate et sanctitate tractatur, quid credat et quali fide imbutus sit ille qui accipit sacramentum. interest quidem plurimum ad salutis uiam, sed ad sacramenti quaestionem nihil interest. fieri enim potest ut homo integrum habeat sacramentum et peruersam fidem, sicut fieri potest ut integra teneat uerba symboli et tamen non recte credat siue de ipsa trinitate siue de resurrectione uel aliquid aliud. neque enim parua res est in
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt eos qui aliud facere uel¬
lent. et contͣ ueritatẽ. et contra
consuetudinẽ facere: De remissi¬
one aut̃ peccatoꝵ utrũ ꝑbaptis¬
alio uolumine scripsi. S etiã
hic cõmemoro. Si fit illic remis¬
sio debitoꝵ ꝑ baptismi scĩtatem:
rursus debita redeunt ꝑ heresis
aut scismatis obstinationẽ. Et
ideo necessariũ habent huiꝰmodi
homines uenire ad catholicam
pacẽ: ut heretici et scismatici eẽ
iã desinant: et eoꝵ quȩ in illos
redierant peccatoꝵ purgationẽ
munitatis uincło caritate oꝑan¬
te mereant᷑. Si aut̃ quã uis apud
hereticos uł scismaticos idem
sit baptismꝰ xp̃i. ñ tam̃ ibi oꝑat̃
remissionem peccatoꝵ. ꝓpter ean-¬
dem discordiȩ feditatem et dissensi¬
oms iniquitatem: tunc incipit ua¬
lere idem baptismus ad dimitenda
peccata. cũ ad eccłȩ pacem uene¬
rint: ñ ut iam dimissa ñ retine¬
ant᷑. neq ut ille baptismus quasi
alienus ut alius imꝓbetur. aut

Expanded text:
dixerunt eos, qui aliud facere ueldixerunt eos, qui aliud facere uellent, et contra ueritatem et contra consuetudinem facere? De remissione autem peccatorum, utrum per baptisalio uolumine scripsi; sed etiam hic breuiter commemoro. si fit illic remissio debitorum per baptismi sanctitatem, rursus debita redeunt per haeresis aut schismatis obstinationem, et ideo necessarium habent huiusmodi homines uenire ad catholicam pacem, ut haeretici et schismatici esse iam desinant et eorum quae in illos redierant peccatorum purgationem in unitatis uinculo caritate operante mereantur. si autem, quamuis aput haereticos uel schismaticos idem sit baptismus Christi, non tamen ibi operatur remissionem peccatorum propter eandem discordiae foeditatem et dissensionis iniquitatem, tunc incipit ualere idem baptismus ad dimittenda peccata, cum ad ecclesiae pacem uenerint, ut uere dimissa non retineantur neque ut ille baptismus quasi alienus aut alius inprobetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
exinde in hodiernũ tot milia
hereticoꝵ in ꝓuinciis nris ad
ȩccłam conu̾si ñ asꝑnati sunt.
neq cunctati. immo et rationa¬
bilit̃. et libent̃ amplexi sunt.
ut lauachri uitalis et salutari
baptismi gr̃am consequerent᷑.
ñ uideo Nisi forte hoc dicat ex¬
inde in hodiernũ. quia nulla
de illis ex quo in ȩccła ꝑ agͥpi¬
ni conciliũ baptitati sunt. quę¬
stio alicuius ex cõmunicationis
exorta ẽ. Cȩterum si ꝑmanebat
ab agripino usq ad eypͥanũ con¬
suetudo baptizandi ab hereticis ad¬
excłiã uenientes: ut quid facta sunt
quid eidẽ iubaiano dicit ñ se rem
nouã facere aut repentinã: s ab
agͥpino constitutam: Cur enĩ iuba¬
ianus de nouitate turbaret᷑. ut
eũ ꝑ auctoritatẽ agͥpini sanari o¬
porteret: si ab agͥpino usq ad cy¬
pͥanũ hoc tenebat ęccła: Cur de¬
niq tot eiꝰ college in concilio di¬
xerunt rationẽ et ueritatẽ con¬
suetudini p̃ponendã: et ñ potiꝰ

Expanded text:
exinde in hodiernum tot milia exinde in hodiernum tot milia haereticorum in prouinciis nostris ad ecclesiam conuersi non aspernati sunt neque cunctati. immo et rationabiliter et libenter amplexi sunt, ut lauacri uitalis et salutaris baptismi gratiam consequerentur, non uideo, nisi forte hoc dicat \'exinde in hodiernum\', quia nulla de illis, ex quo in ecclesia per Agrippini concilium baptizati sunt, quaestio alicuius excommunicationis exorta est. ceterum si permanebat ab Agrippino usque ad Cyprianum consuetudo baptizandi ab haereticis uenientes, ut quid facta sunt quid eidem Iubaiano dicit non se rem nouam facere aut repentinam, sed ab Agrippino institutam? cur enim Iubaianus de nouitate turbaretur, ut eum per auctoritatem Agrippini sanari oporteret, si ab Agrippino usque ad Cyprianum hoc tenebat ecclesia? cur denique tot eius collegae in concilio dixerunt rationem et ueritatem consuetudini praeponendam ac non potius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dicunt. qđ ipsi eũ ibi e̾e̾nt ac¬
ceꝑunt: et cũ discederent abstu¬
lerunt. Catbolica uͦ ꝓpterea ñ de¬
bet iterare baptismũ qui apud
hereticos datus ẽ. ne iudicare
rent. amittere utiq foras exe¬
undo non possent. Hoc enim
etiam ipse cypͥanus cũ cȩteris
statuit: ut si abheresibus redi¬
rent adȩccłam. quicũq in ea
fuerant baptizati. ñ iam ꝑ bap¬
Unde constat eos ñ posse amitte
re recedentes: qđ ñ recipiunt re-¬
meantes. Non aut̃ sicut heresis
ipsoꝵ ẽ. sicut error ipsoꝵ ẽ: sicut
ipsoꝵ. Itaq cũ illa ipsoꝵ mala
quando redeunt corrigunt᷑ in
eo qđ ipsoꝵ ñ ẽ ille ẽ agnoscen
atus cy prianus ostendit: quia
sub agͥpino fieri iam cȩꝑat. An¬
ni sunt inquit multi. et longa¬
ȩtas: ex quo sub agͥpino bonȩ
memoriȩ uiro conuenientes ȩp̃i
plurimi. hoc statuerunt. Proin¬
de ab ipso agripino res noua
facta ẽ. Quomͦ aut̃ dicat. atq

Expanded text:
esse dicunt, quod ipsi cum ibi essent acesse dicunt, quod ipsi cum ibi essent acceperunt et cum discederent abstulerunt. catholica uero propterea non debet iterare baptismum qui aput haereticos datus est, ne iudicare rent amittere utique foras exeundo non possent. hoc enim etiam ipse Cyprianus cum ceteris statuit, ut, si ab haeresibus redirent ad ecclesiam quicumque in ea fuerant baptizati, non iam per bapunde constat eos re recedentes, quod non recipiunt remeantes. Non autem sicut haeresis ipsorum est, sicut error ipsorum est, sicut ipsorum. Itaque cum illa mala ipsorum quando redeunt corriguntur, in eo quod ipsorum non est, ille est agnoscendatus Cyprianus ostendit, quia sub Agrippino fieri jam coeperat. « Anni sunt, » inquit, « multi, et longa aetas, ex quo sub Agrippino bonae memoriae viro convenientes episcopi plurimi hoc statuerunt. » Proinde ab ipso Agrippino res nova facta est. Quomodo autem dicat, « Atque
Abbreviated transcription (Latin):
tus ad sistit: siue ad salutem
bene utentium: siue ad ꝑniciem
male utentiũ. An uͦ solis uł etiã
lucernȩ lux. cũ ꝑcenosa diffundi¬
tur. nichil inde sordium contͣhit:
et baptismus xpi potest cuiꝰquã
sceleribꝰ inquinari : Si enĩ ad ip¬
sas res uisibiles quibus sacram̃¬
ta tractant᷑ animũ conferamus:
quis nesciat eas ẽẽ corruptibiles:
iaut̃ ad id qđ ꝑ illas agitur.
quis ñ uideat ñ posse corrũpi⁊
quã uis bomines ꝑ quos agitur
ꝓ suis moribus uł p̃mia ꝑcipiant.
uł pens luant : Recte aut̃ non
mouit cyprianũ qđ seripsit ui¬
baianus: nouatianenses rebap¬
titare eos qui adse ex catholica
uenirent. Heq enĩ quicqͥd he¬
retici puerse fuerint imitati.
ꝓpterea faciendũ a catholicis
ñ ẽ: quia illi similiter faciunt.
: aliud ẽ cur heretici rebapata¬
re ñ debeant: aliud eur catho¬
lica. Heretici enĩ nec si in eatho¬
lica faciendum ee̾t facere debe¬
rent: quia hoc incatholicis ñ

Expanded text:
tus adsistit siue ad salutem tus adsistit siue ad salutem bene utentium siue ad perniciem male utentium. an uero solis uel etiam lucernae lux, cum per caenosa diffunditur, nihil inde sordium contrahit, et baptismus Christi potest cuiusquam sceleribus inquinari? si enim ad ipsas res uisibiles quibus sacramenta tractantur animum conferamus, quis nesciat eas esse corruptibiles? si autem ad id quod per illas agitur, quis non uideat non posse corrumpi, quamuis homines per quos agitur pro suis moribus uel praemia percipiant uel poenas luant? Recte autem non mouit Cyprianum, quod scripsit Iubaianus Nouatianenses rebaptizare eos qui ad se ex catholica uenirent. neque enim quidquid haeretici peruerse fuerint imitati propterea faciendum a catholicis non est, quia illi simi- Uter faciunt; sed aliud est cur haeretici rebaptizare non debeant, aliud cur catholica. haeretici enim nec si in catholica faciendum esset facere deberent, quia hoc in catholicis non
Abbreviated transcription (Latin):
tizant quamius ipsum et uerũ
dent baptismi sacram̃tum. rec¬
te tamen facere extra ȩccłam col-¬
ligere. et contra ȩccłam sentire.
et impii. S tam̃ illi corrigendi
aut puniendi: illa uero agnos¬
cenda et ueneranda sunt. Dicit
sane de hac re ñ unũ s duo uel
ampliꝰ facta e̾ẽ concilia: s tam̃
affricana. Nam et in quodam
septuaginta et unũ ȩpõs fuisse.
cõmemorat. Quoꝵ om̃ium au¬
ctoritati. uniu̾sȩ eccłȩ cum lon¬
ge pluribꝰ epĩs toto orbe diffu¬
se auetoritatẽ ñ dubitamus eũ
ipsius cypriani pace prepo¬
nere : cuius uniu̾sȩ ȩccłȩ in euul
ꝑ quã dei nom̃ inuocatur:. eti¬
ã si aꝓphanis et adulteris in¬
uocet᷑: qr nec ipsa creatura. nec
ipsum nom̃ adulterũ ẽ. Baptis¬
mus uero xp̃i u̾bis ȩu̾głicis
consecratus. et ꝑ ad ulteros in
aduteris sc̃s̃ ẽ. quam uis illi
sint impudici et inmundi: qr
ipsa eiꝰ scĩtas pollui ñ potest.
et sacramento suo diuina uir¬

Expanded text:
tizant, quamvis ipsum et verum tizant, quamvis ipsum et verum dent Baptismi sacramentum, recte tamen facere, extra Ecclesiam colligere, et contra Ecclesiam sentire. et impii. Sed tamen illi corrigendi aut puniendi: illa vero agnoscenda et veneransane de hac re non unum, sed duo uel amplius facta esse concilia, sed tamen Africana. nam et in quodam septuaginta et unum episcopos fuisse commemorat, quorum omnium auctoritati uniuersae ecclesiae cum longe pluribus episcopis toto orbe diffusae auctoritatem non dubitamus cum ipsius Cypriani pace praeponere, cuius uniuersae ecclesiae ineuulsper quam dei nomen inuocatur, etiamsi a profanis et adulteris inuocetur, quia nec ipsa creatura nec ipsum nomen adulterum est. baptismus uero Christi uerbis euangelicis consecratus et per adulteros et in adulteris sanctus est, quamuis illi sint inpudici et inmundi, quia ipsa eius sanctitas pollui non potest et sacramento suo diuina uir
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. his omĩbꝰ sententiis declarat᷑.
ñ extra ȩccłȩ cõmunionẽ nos eẽ
constitutos: donec ueritas quã
dicunt huic consuetudini ẽe̾ p̃¬
ponendam liquido eluxerit. Si
aut̃ ueritas id aꝑuerit e̾e̾ retinen¬
dum. qđ illa consuetudo p̃scrip¬
serat: manifestũ erit. nec illam
frustra fuisse institutã atq robo¬
ratã: iuigilantiꝰ ⁊̃ pꝰ istas diputati¬
ones. tanti sacram̃ti salubim am
obseruationẽ in ȩccła catbolica
ñ potuisse mutari: s conciliorũ
etiam maiore robore confirma¬
tã. religiosissime custodiri. Scrip
stituti: uindicare sibi rẽ. nec uiris
sui nec potestatis. Qđ nos inqͥt
nec ratũ possumꝰ nec legitimũ
putare q̃ndo hoc apud eos cons¬
tet illicitũ. Nec nos abnuimus.
eũ qui apud hereticos uł in ali¬
quo scismate extra cõmunionẽ
ȩccłȩ baptitatur. ñ ei ꝓdesse. in
quantum hereticoꝵ et scismaticoꝵ
pu̾sitati consentit: nec illos qui bap¬

Expanded text:
mus. His omnibus sententiis declaratur mus. His omnibus sententiis declaratur non extra Ecclesiae communionem nos esse constitutos, donec veritas, quam dicunt huic consuetudini esse praeponendam, liquido eluxerit. Si autem veritas id aperuit esse retinendum, quod illa consuetudo praescripserat; manifestum erit, nec illam frustra fuisse institutam atque roboratam, et vigilantius etiam post istas disputationes tanti Sacramenti saluberrimam observationem in Ecclesia catholica non potuisse mutari, sed conciliorum etiam majori robore confirmatam religiosissime custodiri. CAPUT stituti, vindicare sibi rem, nec juris sui, nec potestatis, quod nos, inquit, nec ratum possumus nec legitimum putare, quando hoc apud eos esse constet illicitum. Nec nos abnuimus eum qui apud haereticos vel in aliquo schismate extra communionem Ecclesiae baptizatur, non ei prodesse in quantum haereticorum et schismaticorum perversitati consentit; nec illos qui bap
Abbreviated transcription (Latin):
a tarassa dixit. Reuelatione fac¬
ta ueritatis. cedat error uerita¬
ti. Quia et petrus qui prius cir¬
cũcidebat. cessit paulo ueritatẽ
dicere consuetudinẽ: s errorẽ.
Herũtam̃ cũ dicit qr et petrus qͥ
priꝰ circũcidebat. cessit paulo
ueritatẽ predicanti: satis indi¬
cat. qd aliud etiã debaptismo
fieri solebat. Simul et admo¬
net nos ñ fuisse impossibile.
ut de baptismo eyprianus ali¬
quid aliter saꝑet quã ueritas
postulabat. quȩ ab ȩccła et an¬
te illum et post illum retenta
ẽ: si potuit aliquid etiã petrus
alit̃ saꝑe quã ueritas habebat
quã paulo apło doctore didi
n bereticis sine eccłȩ baptismo
admittendis nemo consuetu¬
dinẽ rationi et ueritati p̃ponat :
quia consuetudinem ratio et ue¬
ritas semꝑ excludit. Si ratio. si
ueritas: optime.S: hoc max ui¬
debimus. Interĩ aliam fuisse con¬
suetudinem etiam u̾bis huiꝰ ap¬
ũ xp̃e ueritas sit : magis uerita¬
tẽ quã consuetudinẽ sequi debe¬

Expanded text:
a Tharassa dixit: Reuelatione facta ueritatis cedat error ueritati, quia et Petrus qui prius circumcidebat cessit Paulo ueritatem inem, sed errorem: verumtamen cum dicit, Quia et Petrus qui prius circumcidebat, cessit Paulo veritatem praedidicanti, satis indicat quod aliud etiam de Baptismo fieri solebat. Simul et admonet nos, non fuisse impossibile ut de Baptismo Cyprianus aliquid aliter saperet quam veritas postulabat, quae ab Ecclesia et ante illum et post illum retenta est; si potuit aliquid etiam Petrus aliter sapere quam veritas habebat, quam Paulo apostolo doctore didicIn haereticis sine Ecclesiae Baptismo admittendis, nemo consuetudinem rationi et veritati praeponat; quia consuetudinem ratio et veritas semper excludit. Si ratio, si veritas, optime: sed hoc mox videbimus. Interim aliam fuisse consuetudinem etiam verbis hujus apus veritas sit, magis veritatem quam consuetudinem sequi debe
Abbreviated transcription (Latin):
retur int̾ris qđ ille soluisset: ma¬
nifestum ẽ. Qđ illa unitas etiam
una colũba ꝑfecta sit dicta. Nũ¬
qͥd gͦ ad eandẽ columbã ꝑtineͬt
om̃s auari : de quibꝰ in eadẽ catho¬
lica grauiter idem cypͥanꝰ inge¬
muit.Nam ut opinor: raptores
ñ colũbȩ. s accipitres dicipossunt.
Q uomͦ gͦ baptizabant. qui fundos
in sidiosis fraudibus rapiebant.
et usuris multiplicantibus fęnus
augebant: si sola illa colũba idẽ
illa unitas quȩ nͥ inbonis intelli¬
gi ñ potest. simplex et casta et ꝑ¬
fecta baptizat : An forte ꝑ oratio¬
nes scõꝵ sp̃ualium qui sunt in ee¬
cła. tamquã ꝑ colũbe creberrimũ
gemitũ magnũ gerit᷑ sacram̃tũ.
et occulta dispensatio miscdiȩ dĩ:

Expanded text:
retur in terris quod ille solvisset, maretur in terris quod ille solvisset, manifestum est quod illa unitas etiam una columba perfecta sit dicta. Numquid ergo ad eamdem columbam pertinent omnes avari, de quibus in eadem Catholica graviter idem Cyprianus ingemuit? Nam, ut opinor, raptores non columbae, sed accipitres dici possunt. Quomodo ergo baptizabant, qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant, et usuris multiplicantibus fenus augebant , si sola illa columba, id est, illa unitas quae nisi in bonis intelligi non potest, simplex et casta et perfecta baptizat? An forte per orationes sanctorum spiritualium qui sunt in Ecclesia, tanquam per columbae creberrimum gemitum, magnum geritur sacramentum, et occulta dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
tiones sp̃c scĩ. quas idem apłs
quodam loco quantũ sufficere
arbitratus ẽ cũ cõmemorasset:
ita conclusit. Omĩa aũt hȩc oꝑa¬
F unus atq idem sp̃c: diuidens
unicuiq ꝓut uult. Cũ gͦ aliud
sit sacram̃tum qđ habere etiã
symon magus potuit: aliud
oꝑatio sp̃c quȩ inmalis etiam
hominibꝰ fieri solet sieut saul
habuit ꝓph̃iam: aliud oꝑatio eĩ¬
dem sp̃c. quã nͥboni habere ñ
possunt. sicut ẽ finis p̃cepti ca¬
ritas decorde puro et conscien¬
tia bona et fide ñ ficta: qđ libet¬
heretici et scismatici accipiant:
caritas quȩ cooꝑit multitudi¬
nẽ peccatoꝵ ꝓpriũ donũ ẽ ca-¬
tholicȩ unitatis et pacis: nec
eiꝰ in omĩbꝰ: quia nec om̃s sunt
eiꝰ: sicut suo loco uidebimus.
Preter ipsam tamen ẽẽ illa cari¬
tas ñ potest: sine qua cę̧tera etiã
si agnosci et approbari possunt:
ꝓdesse tamen et liberare ñ posst̃.
Manus aut̃ impositio: ñ sicut bap¬
dñs dedit potestatẽ. ut id solue¬

Expanded text:
tus sancti, quas idem apostolus cum quodam loco, quantum sufficere arbitratus est, commemorasset, ita conclusit: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividensunicuique prout uult. cum ergo aliud sit sacramentum, quod habere etiam Simon magus potuit, aliud operatio spiritus, quae in malis etiam hominibus fieri solet, sicut Saul habuit prophetiam, aliud operatio eiusdem spiritus, quam nisi boni habere non possunt, sicut est finis praecepti caritas de corde puro et conscientia bona et -fide non ficta, qhaeretici et schismatici accipiant, charitas quae cooperit multitudinem peccatorum, proprium donum est catholicae unitatis et pacis; nec ejus in omnibus, quia nec ejus sunt omnes, sicut suo loco videbimus. Praeter ipsam tamen esse illa charitas non potest, sine qua caetera etiam si agnosci et approbari possunt, prodesse tamen et liberare non possunt. Manus autem impositio non sicut BapDominus dedit potestatem, ut id solve
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Ipsa ẽ enĩ caritas: quã non
habent qui ab eccłȩ catholice cõ¬
munione p̃cisi sunt. Ae ꝑ hoc
etiam si linguis hominũ ⁊ angłoꝵ
loquant᷑. sisciant oĩa sac̾m̃ta ⁊i om¬
nẽ scientiam. et si habeant om¬
nẽ ꝓpħiam. et omẽm fidẽ ita ut
montes tranfferant. et distribu¬
ant omĩa sua pauꝑibus. et tra¬
dant corpus suũ ut ardeant:
nichil eis ꝓdest. Non aut̃ habet
dei caritatẽ : qui eccłe ñ diligit
unitatẽ. Ac ꝑ hoc recte intelligi¬
tͣ dici: ñ accipi nͥ in catholica
spẽ sc̃s. Neq enĩ tẽporalibus
et sensibilibꝰ miracłis attestan¬
tibus ꝑmanus impositionem.
dabatur ad cõmendationẽ rudiᷤ
fidei: et eccłȩ primordia dilatã¬
da. Quis enĩ nunc hoc exꝑectat:
ut hii quibꝰ manus ad accipien¬
dũ sp̃m scm̃ imponitur. repen¬
te incipiant linguis loqui:S
inuisibiliter et latenter intelligi¬
diuina caritas inspirari: ut pos¬
sint dicere. Qm̃ caritas dei dis¬

Expanded text:
bis . Ipsa est enim charitas, quam non habent qui ab Ecclesiae catholicae communione praecisi sunt: ac per hoc etiamsi linguis hominum et Angelorum loquantur, si sciant omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habeant omnem prophetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferant, et distribuant omnia sua pauperibus, et tradant corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Non autem habent Dei charitatem, qui Ecclesiae non diligunt unitatem: ac per hoc recte intelligitur dici non accipi nisi in Catholica Spiritus sanctus. Neque enim temporalibus et sensibilibus miraculis attestantibus per manus impositionem dabatur ad commendationem rudis fidei et Ecclesiae primordia dilatanda. Quis enim nunc hoc exspectat, ut ii quibus manus ad accipiendum Spiritum sanctum imponitur, repente incipiant linguis loqui? sed invisibiliter et latenter intelligidivina charitas inspirari, ut possint dicere, Quoniam charitas Dei dif
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem. et utrumq nrm qi
possumus. nisi uocemur: et cum
post uocationem uoluerimus
non sufficit uoluntas nr̃a. et cur¬
sus nr̃. nisi ds̃ et uires currentib
prebeat. et ꝑducat quo uocat.
ac deinde sub iunxit. manifes¬
tum ẽ eigo non uolentis neq
currentis s miserentis dĩ eẽ qͦs
bene oꝑamur. omnino uerissi¬
mum ẽ. s parum de ipsa uoca¬
tione disserui: quȩ fit scđm
propositum dĩ. Non enim omi¬
um qui uocantur talis ẽ. s can¬
tum electorum. Itaq quod pau¬
lo post dixi. sicut enim in his

Expanded text:
uoluntatem, et utrumque nostrum, quia uoluntatem, et utrumque nostrum, quia possumus, nisi uocemur, et cum post uocationem uoluerimus, non sufficit uoluntas nostra et cursus noster, nisi deus et uires currentibus praebeat et perducat, quo uocat, ac deinde subiunxi: manifestum est ergo non uolentis neque currentis, sed miserentis dei esse, quod bene operamur, omnino uerissimum est. sed parum de ipsa uocatione disserui, quae fit secundum propositum dei; non enim omnium, qui uocantur, talis est, sed tantum electorum. itaque quod paulo post dixi: sicut enim in his,
Abbreviated transcription (Latin):
in p̾scientia. que ipse daturus
est. s fidem elegit in p̾scien¬
tia. ut quem sibi crediturum
ẽẽ p̃sciuit: ipsum elegit .i. cui
sp̃m scm daret. ut bona oꝑan¬
do etiam uitam ętnam conse¬
queretur: non dum diligentiꝰ
quesi ueram. nec adhuc inue¬
neram. qualis sit electio gr̃ȩ
de qua idem dicit apłs. reliqͥe
ne iam quod datur. non scđm
potius meritis: quam donetur.
Pro inde quod continuo dixi.
dicit enim idem apłs. idem ds̾
qui operatur omĩa in omib
nusquam autem dictum ẽ. ds
credit omĩa in omĩb. ac deinde
sub iunxit: quid ergo credimꝰ
nr̃m ẽ. quod autem bonum oꝑa¬
si iam scirem etiam ipsam fidẽ
inter dĩ munera repperiri: que
dantur in eodem sp̃u. Utrum¬
q ergo nr̃m ẽ propter arbitri¬
um uoluntatis. et utrumq
tamen datum est ꝑ spm fidi
xp̃o. Et quod paulo post dixi.
nr̃m ẽ enimꝰ credere credere et uel¬
le. illius autem dare credentib
et uolentib facultatem bene oꝑan

Expanded text:
in praescientia, quae ipse daturus in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia, ut, quem sibi crediturum praesciuit, ipsum elegerit, cui spiritum sanctum daret, ut bona operando etiam aeternam uitam consequeretur, nondum diligentius quaesiueram nec adhuc inueneram, qualis sit electio gratiae, de qua idem dicit apostolus: relne iam quod datur non secundpotius meritis quam donetur. proinde quod continuo dixi: dicit enim idem apostolus: idem deus, qui operatur omnia in omnibus; nusquam autem dictum est: deus credit omnia in omnibus, ac deinde subiunxi: quod ergo credimus, nostrum est, quod autem bene operanon deberem, si iam scirem etiam ipsam fidem inter dei munera reperiri, quae dantur in eodem spiritu. utrumque ergo nostrum est propter arbitrium uoluntatis et utrumque tamen datum est propter spitro Iesu Christo. Et quod paulo post dixi: nostrum est enim credere et uelle, illius autem dare credentibus et uolentibus facultatem bene opera
Abbreviated transcription (Latin):
quod spiritalem non dum ẽ erit
autem enim in resurrectione mor¬
tuorum: et propter ipsam car¬
nis concupiscentiam cum qua
ita confligunt scĩ. non ei consen¬
tientes ad malum ut tamen
eius motib quibus repugnan¬
tib restistunt. non careant in hac
uita: non eos autem habebunt
in illa ubi absorbebitur mors
in uictoriam. Propter hanc ita¬
q concupiscentiam motusq
ipsos quibus ita resistitur. ut
tamen sint in nobis: pocest qͥs¬
q sc̃s iam sub gra positus dice̾
ista om̃ia. quȩ hic dixi ẽẽ uer¬
ba hominis non dum sub gra
positi s sub lege. Quod hic longũ¬
derimus: dictum ẽ. Item q iod
disputans quid elegerit ds in
ñdum nato. cui dixit seruitu¬
rum eẽ maiorem: et quid in
eodem maiore similiter ñdum
nato reprobauerit. de quib ꝓpt̾
hoc cõmemoratur. quamuis
longe postea prolatum prophe¬
ticum cestimonium. iacob dilex¬
i. esau autem odio habui. ad hoc
ꝑduxi ratiocinationẽ. ut dic̾em.
non ergo elegit ds̃ oꝑa cuiꝰqua

Expanded text:
quod spiritale nondum est, erit autem in resurrectione mortuorum, et propter ipsam carnis concupiscentiam, cum qua ita confligunt sancti non ei consentientes ad malum, ut tamen eis motibus, quibus repugnantibus resistunt, non careant in hac uita. non eos autem habebunt in illa, ubi absorbebitur mors in uictoriam. propter hanc itaque concupiscentiam motusque ipsius, quibus ita resistitur, ut tamen sint in nobis, potest quisque sanctus iam sub gratia positus dicere ista omnia, quae esse dixi uerba hominis nondum sub gratia positi, sed sub lege. quod hic ostenddi dictum est. Item quod disputans, quid elegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, de quibus propter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuiusquam
Abbreviated transcription (Latin):
elegi non opa. s fides inchoat
meritum ut ꝑ manus di bene
opentur sic in his quos dampnat
infidelitas et impietas inchoat
pene meritum. ut ꝑ ipsam penã
etiam male operentur. uerissime
dixi. s fidi meritum etiam ipsũ
eẽ donum dĩ. nec putaui queren¬
dum ee nec dixi. Et alio loco cuiꝰ
enim miseretur in quam. facit
eum bene oꝑari. et quem ob¬
durat. relinquul eum ut male
oꝑetur. s et illa mescdia p̾ce¬
denti merito fidĩ cribuitur. et
ista obduratio. p̃cedenti impieta¬
ti. Quod quidem uerum est. S
adhuc querendum erat. utru¬
et meritum fidĩ de miscdia dĩ
ueniat. id ẽ utrum ista miscdia
ideo cantum mͦ fiat in homine
quia fidelis ẽ: an etiam facta fue¬
ait quia fidelis eram. Fideli ergo
datur quidem. s data ẽ etiam
ut eẽt fidelis. rectissime. Itaq
uocamur ut credamus. et cre¬
dentib prestatur ut bene oꝑe¬
mur: Non ẽ gentib ista in ui¬
denda miscd̃ia:. Quamuis minus
ibi diligenter de illa quȩ ꝑ dĩ

Expanded text:
eus, non opera, sed fides incoat meritum, ut per munus dei bene operentur, sic in his, quos damnat, infidelitas et inpietas incoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur, uerissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum dei nec putaui quaerendum esse nec dixi. Et alio loco: cuius enim miseretur, inquam, facit eum bene operari, et quem obdurat, relinquit eum, ut male operetur. sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur et ista obduratio praecedenti inpietati. quod quidem uerum est, sed adhuc quaerendum erat, utram-et meritum fidei de misericordia dei ueniat, id est utrum ista misericordia ideo tantummodo fiat in homine, quia fidelis est, an etiam facta fueait: quia fidelis eram. fideli ergo datur quidem, sed data est etiam, ut esset fidelis. rectissime itaque uocamur, ut credamus, et credentibus praestatur, ut bene operemur, non est gentibus ista inudenda misericordia, quamuis minus ibi diligenter de illa, quae per dei
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitȩ scĩficationẽ. Atq illud pͥ¬
mũ et bonis et malis potest ẽẽ
cõmune: hoc aut̃ alterũ ꝓpriũ ẽ
bonoꝵ et pioꝵ. Qua ꝓpt̾ si baptis¬
ma eẽ sine sp̃u ñ potest: babent
et sp̃m heretici. s ad ꝑniciẽ ñ
ad salutẽ: sicut habuit saul. Nã
extra ȩccłam: de quo discipłi dño
suggesserunt. Sicut habent aua

Expanded text:
ad uitae sanctificationem. adque illud prad uitae sanctificationem. adque illud primum et bonis et malis potest esse commune, hoc autem alterum proprium est bonorum et piorum. quapropter si baptisma esse sine spiritu non potest, habent et spiritum haeretici, sed ad perniciem, non ad salutem, sicut habuit Saul — namextra ecclesiam, de quo discipuli domino suggesserunt —, sicut habent aua
Abbreviated transcription (Latin):
sicut habent catboliei ñ habent
heretici: et tam̃ baptismũ habent.
opł. Nã sp̃c sc̃s discipline fugiet fictũ: nec
tam̃ eũ fugiet baptismus. Itaq
sicut potest baptisma eẽ et unde
se aufert sp̃c sc̃s: ita potest ẽẽ bap¬
tisma ubi ñ ẽ ȩccła. Manus aut̃
impositio siñ adhiberet᷑ abhere¬
si uenienti: tamquã extra omnẽ
culpã eẽ iudicaret᷑. Propter cari¬
tatis aut̃ copulationẽ qđ ẽ ma¬
ximũ donũ scĩ spẽ. sine quo ñ
ualent ad salutẽ quecũq alia scã
in homine fuerint: manꝰ hereticis
correctis imponit᷑. Iam de templo
dei. et quomͦ accipiendũ sit. quot¬
qͦt inxp̃o baptizati estis xp̃m in¬
diustis: satis disseruisse me memi¬
ni. Neq enĩ auari templũ dĩ fẽ
cũ seriptũ sit. quȩ societas tẽpło
dĩ cũ idolis: et auariciã idolatri¬
ã eẽ testimoniũ pauli cypͥanus
assumpserit. Induunt aut̃ homi¬
nes xpm̃ aliquando usq ad sacͣ¬
m̃ti ꝑceptionẽ: aliquando et usq

Expanded text:
sicut habent catholici, non habent haeretici et tamen baptismum habent. nam sanctus spiritus disciplinae fugiet fictum nec tamen eum fugiet baptismus. itaque sicut potest baptisma esse et unde se aufert spiritus sanctus, ita potest esse baptisma ubi non est ecclesia. manus autem inpositio si non adhiberetur ab haeresi uenienti, tamquam extra omnem culpam esse iudicaretur. propter caritatis autem copulationem, quod est maximum donum spiritus sancti, sine quo non ualent ad salutem quaecumque alia sancta in homine fuerint, manus haereticis correctis inponitur. Iam de templo dei et quomodo accipiendum sit: quotquot in Christo baptizati estrs Christum induistis, satis disseruisse me memini. neque enim auari templum dei sunt, cum scriptum sit: quae societas templo dei cum idolis? et auaritiam idolatriam esse testimonium Pauli Cyprianus adsumpserit. induunt autem homines Christum aliquando usque ad sacramenti perceptionem, aliquando et usque
Abbreviated transcription (Latin):
Inquitas autem illorum. mea doc
dentur desiderans. ut iħm iħm in¬
ueniam: Ignis. crux. bestiȩ. confrac¬
tio ossiũ. menbrorum diuisio. et
totius corporis destructio. et corm̃¬
ta diaboli in me ueniant.: tantum
ut xp̃m fruar. Cumq iam damp¬
uatus eet ad bestias. et ardore pa¬
tienti rugientes audirecleones:
ait: fruintum dĩ sum dentib bes¬
tiarum molar. ut panis mundus
inueniar: Passus est autem anno¬
tͦi traiani: Reliqͥe corporis eius an¬
thiochiȩ iacent. extra portam daf¬
niticam in cimitherio de roma¬

Expanded text:
Iniquitas autem eorum, mea doctIniquitas autem eorum, mea doctdentur desiderans, ut Jesum Christum inveniam. Ignis, crux, bestiae, confractio ossium, membrorum divisio, et totius corporis contritio, et tota tormenta diaboli, in me veniant, tantum ut Christo fruar. Cumque jam damnatus esset ad bestias, ardore patiendi, cum rugientes audiret leones, ait: Frumentum Christi sum, dentibus bestiarum molar, ut panis mundus inveniar. Passus est anno undecimo Trajani. Reliquiae corporis ejus Antiochiae jacent extra portam Daphniticam in coemeterio.
Abbreviated transcription (Latin):
Ignatꝰ antiochenȩ ȩccłiȩ terciuis pꝰ
petrum apłm ep̃c: ꝑsecutionẽ cõmo¬
uente traiano dampnatꝰ ad bestias
romã uinctus mittitur. Cũq naui¬
gans smirnam uenisset. ubi policar¬
pꝰ auditor ioħanis epe erat: scrip¬
sit unã epłam ad ephesios. alteram
ad magnesianos. terciam ad tarsen¬
ses. quartam. ad romanos: Et inde egre¬
dieis: scripsit ad philadelfenos &
ad smirneos. et ꝓpͥe ad policarpum.
conmendans ei anthiocensem eccłiã.
rectionem eum incarne uidi. ꝙ
qr credo sit Et quando uenit ad
petrum & ad eos qui cum illo erãt:
dixit eis. Ecce palpate me et ui¬
dete. quia non sum demonium
incorporale: Et statim tetigerunt
eum et crediderunt: dignum au¬
tem uidetur qr tanti uiri fecimꝰ
mentionem: et de epła eius quã
rari. De sẏria usq ad romam pug¬
no cũ bestiis in mari et interra die¬
ac nocte ligatꝰ cum decẽ leopardis.
hoc ẽ militib qui me custodiunt.
Quibꝰ et cum benfeceris peiores fiunt:

Expanded text:
Ignatius Antiochenae Ecclesiae tertius post Petrum episcopus, persecutionem commovente Trajano, damnatus ad bestias, Romam vinctus mittitur. Cumque navigans Smyrnam venisset, ubi Polycarpus auditor Joannis apostoli erat, scripsit unam epistolam ad Ephesios, alteram ad Magnesianos, tertiam ad Trallenses, quartam ad Romanos. Et inde egrediens, scripsit ad Philadelphinos, et ad Phinerneos, et proprie ad Polycarpum, commendans illi Antiochensem Ecclesiam, rectionem in carne eum vidi, et credo quia sit. Et quando venit ad Petrum, et ad eos qui eum Petro erant, dixit eis: Ecce, palpate me, et videte, quia non sum daemonium incorporale. Et statim tetigerunt eum, et crediderunt. Dignum autem videtur, quia tanti viri fecimus mentionem, et de epistola ejus, nere. De Syria usque ad Romam pugno ad bestias, in mari et in terra, nocte dieque ligatus cum decem leopardis, hoc est, militibus, qui me custodiunt: quibus et cum benefeceris, pejores fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit om̃s obedientiȩ oꝑam da¬
re.et meditari patientiam: quam¬
et uidistis ĩ ignatio. et rufo. et
zosimo beatis uiris. scientes qͦd hi¬
omĩs non inuacuum s ꝑfidem.
et iusticiam cucurrerunt. usq̃ qͦ
ꝑuenirent ad locum sibi prepa
sis ⁊ ꝓ nob̾ mortuus ẽ et resurrer̃.

Expanded text:
 omnes obedientiae operam dare, ac meditari patientiam quam vidistis in Ignatio et Rufo et Zosimo beatissimis viris, scientes quod hi non in vacuum, sed per fidem et justitiam cucurrerunt, donec venirent ad locum sibi a Domisis et pro omnibus mortuus est et resurrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt usq romam cum bestiis t̾ra
mariq de pugno. die ac nocte co¬
nexus et colligatꝰ decem leopard̃
militib dico ad custodiam datis.
qui ex beneficiis nris seuiores
fiunt S ego eorum nequitiis ma¬
gis erudior. nec tam̃ in hoc iusti¬
ficatus sum. U salutares bestias
que p̾parantur mͥ. Quando ue¬
uient: Quando emittentur:
Quando eis frui licebit carnib
meis: has ego opto acriores para¬
ri. et inuitabo ad deuorationem
meã. & dep̃cabor. ne forte ut non¬
nullis fecerunt: tuneant contin¬
gere corpꝰ meum. Quinimmo ⁊¬
si contabuntur. ego uim faciam. ego
me ingeram. Date queso ueniam.
ego noui quid expediat mͥ. Nunc
disꝑsiones ossium. dissipationes¬
q menbrorum. ac totius corporis
pene. et omĩa ĩme unum suppli¬
cia diaboli arte quesita conflent᷑.¬

Expanded text:
usque Romam cum bestiis terra marique depugno die ac nocte, connexus et colligatus decem leopardis, militibus dico ad custodiam datis, qui et beneficiis nostris saeviores fiunt. Sed ego eorum nequitiis magis erudior, nec tamen in hoc justificatus sum. O salutares bestias quae praeparantur mihi, quando venient? quando emittentur? quando eis frui licebit carnibus meis? quas ego exopto acriores parari, et invitabo ad devorationem mei, et deprecabor ne forte ut in nonnullis fecerunt timeant attingere corpus meum; quinimo, etsi cunctabuntur, ego vim faciam, ego me ingeram. Date, quaeso, veniam: ego novi quid expediat mihi. Nundispersiones ossium, discerptionesque membrorum, ac totius corporis poenae, et omnia in me unum supplicia diaboli arte quaesita compleant
Abbreviated transcription (Latin):
humana uirtute tanta tolera¬
nes Et exutrate parte suꝑ in¬
cidentes. prefocauerunt eum
tantum mͦ et non tetigerunt
carnes eius. ut reliquie eiꝰ tutio
essent romanorum & magne
uibi inqua petrus crucifixus
nesimus lapidatus. Traianus

Expanded text:
humana uirtute hec toleranes, et ex utraque parte super eum incidentes praefocaverunt eum tantummodo, et non tetigerunt carnes ejus, ut reliquiae ejus tuitio essent Romanorum et magnae Urbis, in qua Petrus crucifixus nesimus lapidatus. Passus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: Quoniam suꝑb ẽ et con¬
temptor: alligantes eum duos
leones ad eum laxate qui nec
reliquias eius dimittant: At ubi¬
dĩ: dixit ad popłm. Uiri romani
qui hoc certamen expectatis. ñ
sine causa laboraui. Non propt᷑
prauitatem hȩc patior. s propt̃¬
pietatem pietatem triticum
enim sum dĩ et dentib bestia¬
rum molar: ut panis mun¬
dus efficiar. Hec audiens traia¬

Expanded text:
dixit: «Quam superbus est et contemptor! Alligantes eum duos leones ad eum laxate, qui nec reliquias eius dimittant». Vi dixit ad populum: «Viri Romani qui hoc certamen aspicitis! Non sine mercede laboraui, quia non propter prauitatem hoc patior, sed propter pietatem. Triticum dei sum et dentibus bestiarum uolo molari ut panis eius efficiar». Hoc audiens imper
Abbreviated transcription (Latin):
et petri facti estis discipuli. nolite
ꝑdere depositum. quod uobis cõ¬
mendauerunt. Uementote digne
beatissimi euodii pastoris uri. qui
pͥmus uobis ab apłis antistes ordi¬
natus ẽ. Non confundamus patrẽ.
s efficiamur certi filii. et non ad¬

Expanded text:
et Petri facti estis discipuli: nolite perdere depositum, quod vobis commendaverunt. Mementote digne beatissimi Evodii, pastoris vestri, qui primus, vobis ab apostolis antistes ordinatus est. Non confundamus patrem, sed efficiamur certi filii et non ad
Abbreviated transcription (Latin):
on simus molesti legenti¬
bꝰ. si eadem uariȩ ac sepe
disserimus. Quã quã
enĩ scã eccłã catholica in
omĩbus gentibus adu̾sus ea quȩ
in ista questione de baptismo utrũ
et apud hereticos uł scismaticos
idem possit eẽ qui ẽ in catbolica.
ñ nullam caliginẽ offeͣndunt.
priscȩ consuetudinis et concilii
plenarii auctoritate munita sit:
tam̃ quia ñ contẽpnendis uiris

Expanded text:
Non simus molesti legentibus, si eadem uarie ac saepe disserimus. quamquam enim ecclesia sancta catholica in omnibus gentibus aduersus ea, quae in ista quaestione de baptismo, utrum et aput haereticos uel schismaticos idem possit esse qui est in catholica, nonnullam caliginem offundunt, priscae consuetudinis et concilii plenarii auctoritate munita sit, tamen, quia non contemnendis uiris
Abbreviated transcription (Latin):
cantico canticoꝵ ȩccła sic descri¬
bit᷑. ortus conclusus soror mea
sponsa. fons signatus. puteus¬
aquȩ uiuȩ.paradysus cũ fructu
pomoꝵ: hoc intelligere ñ audeo.
nisi in scĩs et iustis: ñ iauaris
et fraudatoribꝰ. et raptoribꝰ. et fe¬
neratoribꝰ et ebriosis. et inuidis.
Quos tamen cum iustis baptisium
habuisse cõmunem. cũ quibꝰ cõmu¬

Expanded text:
Canticis canticorum ecclesia sic descriCanticis canticorum ecclesia sic describitur: hortus conclusus, soror mea sponsa, fons signatus, puteusaquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum, hoc intellegere non audeo nisi in sanctis et iustis, non in auaris et fraudatoribus et raptoribus et faeneratoribus et ebriosis et inuidis, quos tamen cum iustis baptismum habuisse commune, cum quibus commu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad fontẽ recurramꝰ. idẽ ad
apłicam tradicionẽ. et inde ca-¬
nalẽ in nr̃a tempora dirigamꝰ:
optimum ẽ. et sine dubitatione
faciendum. Traditum ẽ gͦ nobis sicut
baptismus erat: ñ ex ipso fonte.
ita in nos ducit᷑ ueritas ut appa¬
reat nobis sic fieri posse. ut cũ sit
una ȩccła. sit spes una et baptisma
unũ. habeant tam̃ unũ baptisma
qui ñ habent unã eccłãm᷑ sicut
illis etiam tẽporibus fieri potuit.
ut baptisma unũ haberent. qui
unam spẽ ñ haberent : Quomͦ enĩ
haberent unã spem eũ scĩs et n¬
stis illi qui dicebant. manducemꝰ
et bibamꝰ cras enĩ moriem᷑: dicen¬
tes qd̃ ñ eẽt resurrectio mortuoꝵ:
Et tam̃ in ipsis erant: quibꝰ paulus
apłs dicit. Nũquid paulus ꝓ uo¬
bis crucifixus ẽ. aut in nomine
pauli baptitati estis. Ad eos enĩ
aꝑtissime scribit dicens. Quomͦ
dicunt quidam in uobis: qr re¬
surrectio mortuoꝵ ñ ẽ: Et qđ m

Expanded text:
ut ad fontem recurramus, id est ad ut ad fontem recurramus, id est ad apostolicam traditionem, et inde canalem in nostra tempora dirigamus, optimum est et sine dubitatione faciendum. traditum est ergo nobis, sicut baptismus erat, ex ipso fonte ita in nos ducitur ueritas, ut appareat nobis sic fieri posse, ut, cum sit una ecclesia sicut spes una et baptisma unum, habeant tamen unum baptisma qui non habent unam ecclesiam, sicut illis etiam temporibus fieri potuit, ut baptisma unum haberent qui unam spem non haberent. quomodo enim habebant unam spem cum sanctis et iustis illi qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur, dicentes quod non esset resurrectio mortuorum? et tamen in ipsis erant quibus idem apostolus dicit: numquid Paulus pro nobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? ad eos enim apertissime scribit dicens: quomodo dicunt quidam in uobis quia resurrectio mortuorum non est? Et quod in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qui diu̾sa sentirent. Ita quã¬
uis cõmotiꝰ s tam̃ frat̾̃ne indigne¬
tͣaucit tam̃ pax xp̃i in cordibꝰ
eoꝵ: ut in tali disceptatione nul¬
lum int̾ eos malũ scismatis ori¬
retur. Non aut̃ hinc uberius ex¬
creuert̃ hereses et scismata: quia
aut̃ ipsoꝵ ẽ ĩꝓbat᷑. Magis enĩ
qui banc legem rebaptizandi de¬
nuerunt: in plura frustra conci¬
si sunt. Iam uero cũ dicit ep̃m
docibilem eẽ debere. et adiungit.
docibilis aut̃ ille ẽ. qui ẽ ad dis¬
cendi patientiam lenis et mitis.
oportet enĩ epõs ñ tantũ docere
s et discere. quia et ille melius
docet qui cotidie crescit et ꝓficit
discendo meliora:
his uti¬
q u̾bis satis in¬
dicat
uir sc̃s et pia ca¬
ritate
endum
sic eiꝰ epłas legerẽ
ut siquid
postea pluribꝰ et¬
oubꝰ inquisitionibꝰ cõꝑtũ eccła
confirmauit: ñ ambigamꝰ. quia
c̃ multa erant quȩ doctꝰ
cypͥanus
ceret. Qd̃ aut̃ nos admonet

Expanded text:
dum qui diuersa sentirent. ita quamdum qui diuersa sentirent. ita quamuis commotius sed tamen fraterne indignetur, uicit tamen pax Christi in cordibus eorum, ut in tali disceptatione nullum inter eos malum schismatis oreretur. non autem hinc uberius excreuerunt haereses et schismata, quia autem ipsorum est inprobatur. magis enim qui hanc legem rebaptizandi tenuerunt in plura frusta concisi sunt. Iam uero cum dicit episcopum docibilem esse debere et adiungit: docibilis autem ille est qui est ad discendi patientiam lenis et mitis. oportet enim episcopos non tantum docere, sed et discere, quia et ille melius docet qui cotidie crescit et proficit discendo meliora, his utique uerbis satis indicat uir sanctus et pia caritate endum sic eius epistulas legere, ut, si quid postea pluribubus inquisitionibus conpertum ecclesia confirmauit, non ambigamus, quia,  multa erant quae doctus Cyprianus ceret. quod autem nos ammonet,