comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a & humilitate sui destruens. Meri¬
toq fructus mansuetudinis ferre
cȩperunt. quos ante grauium pas¬
sionũ diluuia subruebant: de nu¬
mero aũt cubitoꝵ. sic quidã ante
nos estimauerunt: quod qͥnq sen¬
sus triplicem collectionẽ habeant.
co quoduisus uisibile uidet. et
auditus audibile audit: & odora¬
tus odorabile odorat᷑. E gustus
gustabile gustat. Et tactus qđ
tangendi substantię subiacet tan¬
git. Ideo quinq sensus tripliciter
estimati sunt: uel scđm illud. scri¬
be tibi triplicit̃ ego tam̃ illud
commodius puto. ut sensus ter¬
teni hominis atq animalis¬
& spiritalis accipiã. quos illa dilu¬
uii fluenta transcenderint: merito
mortua ẽ om̃is caro quȩ mouebat᷑.
quod & scdm litterã liquet. & pro¬
prie ac naturalit carnis corrupte¬
lam inditio ꝓcellosȩ cõmotionis ex¬
pressit: cõmotio enim uiciosa ñ est.
nisi ꝑaffectus corruptionem: mo¬
uet enim uoluptates caro: & ipsa

Expanded text:
a et humilitate sui destruens, meria et humilitate sui destruens, meritoque fructus mansuetudinis ferre coeperunt quos ante grauium passionum diluuia subruebant. de numero autem cubitorum sic quidam ante nos aestimauerunt, quod quinque sensus triplicem collectionem habeant, eo quod uisus uisibile uidet et auditus audibile audit et odoratus odorabile odoratur et gustatus gustabile gustat et tactus quod tangendi substantiae subiacet tangit. ideo quinque sensus tripliciter aestimati sunt uel secundum illud: scribe tibi tripliciter. ego tamen illud commodius puto, ut sensus terreni hominis atque animalist spiritalis accipiam, quos illa diluuii fluenta transcenderint. Mento mortua est omnis caro, quae mouebatur. quod et secundum litteram liquet et proprie ac naturaliter carnis corruptelam indicio procellosae commotionis expressit. commotio enim uitiosa non est nisi per affectus corruptionem; mouet enim uoluptates caro et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
cubitis: suꝑ excelsos montes aquã
fuisse dixit simplex itaq intelle¬
ctus patet. allegoria aut̃ qͥnq
sensus complectitur: qui sunt in
corpore nr̃o uelut excelsi montes
qui hanc carnẽ passionũ obum¬
brant. & plerũq incur santur
bestiis & exagitantur condensa
& opacaeor. Vnde & dñs ꝑ na¬
tionum credentium fidem ueni¬
ens ad eccłiam suam. uenit aliba¬
no sicut ait abacuc ꝓpħa. dicens
dñs alibano ueniet: a monte um¬
broso & opaco. eccła quoq uenit
alibano. sicut habent cantica cal¬
ticoꝵ: ita enim legimus. Ades huc
alibano sponsa. ades huc aliba¬
no transseribis & ꝑtransibis apͥn¬
cipio fidĩ: acubilibus leonũ. et
montib pardoꝵ.: quod gentiles
popłi qui uelut bestialiũ passio¬
num graues patiebant᷑ incursus.
nunc altitudine fidi & sublimitate
disputationib feroces istius corꝑis
motus atq illam alticudinẽ cordis.
& se extollentẽ suꝑbiam obedienti¬

Expanded text:
cubitis super excelsos montes aquam cubitis super excelsos montes aquam fuisse dixit. simplex itaque intellectus patet, allegoria autem quinque sensus conplectitur, qui sunt in corpore nostro uelut excelsi montes, qui hanc carnem passionum obumbrant et plerumque incursantur bestiis et exagitantur condensa et opaca eorum. unde et dominus per nationum credentium fidem ueniens ad ecclesiam suam uenit a Libano, sicut ait Ambacum propheta dicens: dominus a Libano ueniet, a monte umbroso et opaco. ecclesia quoque uenit a Libano, sicut habent Cantica canticorum. ita enim legimus: ades huc a Libano, sponsa, ades huc a Libano. transibis et pertransibis a principio fidei, a cubilibus leonum et montibus pardorum, quod gentiles populi. qui uelut bestialium passionum graues patiebantur incursus, nunc altitudine fidei et sublimitate disputationibus ferocis istius corporis motus atque illam altitudinem cordis et se extollentem superbiam oboedienti
Abbreviated transcription (Latin):
estuq defendi. quod artifex ds̃
om̃iũ m̃broꝵ ꝓtectionẽ naturali¬
b uestiuit exuuiis. & quodam
circum fuso induit oꝑimento. ut
neq frigore congelescat. nec estiuo
calore soluat᷑: exundauit gͥ aqua
& leuauit arcͥam. & ferebatur suꝑ
summũ aquarum. Non inmerito
exundauit aqua. quando cȩli ca¬
taracte aꝑte sunt : & de terra rup¬
ti sunt fontes aquarum & flumi¬
na qđ magna enfasi dictum est.
Vbi enĩ eruptio. ibi inreuocabilis ef¬
fuso sit necesse ẽ. nec retineri fa¬
cilis ingentium ꝓlapsio fluentoꝵ.
Manifestumẽ gͥ:quod scͥptumes:
uerum si aliquis spectandũ putes
caro nr̃a diu̾sis agitatur & freti
modo fluctuat passionib quib
huc atq illuc tanquam suꝑunda
molestiarum suarum. nunc fame.
nunc siti. nime cupiditate. nunc
gaudio. nunc dolore. iactatur. Ilud
quoq non pretermittendum arbi¬
tror. quia scͥptura non preteriit.
quantis numero cubitis aqua
suꝑ terram fuerit: quindecim em̃

Expanded text:
aestuque defendi, quod artifex deus ad aestuque defendi, quod artifex deus ad omnium membrorum protectionem naturalibus uestiuit exuuiis et quodam circumfuso induit operimento, ut neque frigore congelescat nec aestiuo calore soluatur. exundauit igitur aqua et leuauit arcam, et ferebatur super summum aquarum. non inmerito exundauit aqua, quando caeli cataractae apertae sunt et de terra rupti sunt fontes aquarum et flumina. quod magna enphasi dictum est. ubi enim eruptio, ibi inreuocabilis effusio sit necesse est, nec retineri facilis ingentium prolapsio fluentorum. manifestum igitur quod scriptum est. uerum si altius spectandum putes, caro nostra diuersis agitatur et freti modo fluctuat passionibus, quibus huc atque illuc tamquam super undas molestiarum suarum nunc fame, nunc siti, nunc cupiditate, nunc gaudio, nunc dolore iactatur. Illud quoque non praetermittendum arbitror, quia scriptura non praeteriit, quantis numero cubitis aqua super terram fuerit; quindecim enim
Abbreviated transcription (Latin):
litatis furore succensus. etiã cor¬
poralib flagiciis incitat᷑. auard̃s
quoq affectus inpatiens medi¬
ocrium facultatum luxurie cu¬
piditate effundendiq libidine
precipitat᷑ infacinus appeten¬
de salutis a liene: tunc magnũẽ
diluiuũ. om̃ib parit̃ ingruentib
passionib: tunc se insipientia. in-¬
iusticia. temeritas. imꝓbitas. ꝑfidia.
de suꝑiori parte tanquã cataracte
m̃tis uidentur effundere. Inde crũ¬
punt de corporis fonte terreni. li¬
bido.temulentia. luxuria. postremo
diu̾soꝵ criminum ꝓlapsiones. qͤ
penitus & corporis robur & ugo¬
rem mentis effeminãt & clausit ds̃
a foris arcam: sermo manifestus ẽ:
scđm litteram: claudenda fuit ar¬
ca. & tuto sepienda muniminesle
eam uaga diluuii fluenta penetra¬
rent: altioris quoq sensus non incon¬
grua int̾p̃tatio.si corpus humanũ
cui arcͥa hec quȩ describit᷑ figat᷑.
septum corio iudicemus ã frigore

Expanded text:
litatis furore succensus etiam corlitatis furore succensus etiam corporalibus flagitiis incitatur, auarus quoque affectus inpatiens mediocrium facultatum luxuriae cupiditate effundendique libidine praecipitatur in facinus adpetendae salutis alienae, tunc magnum est diluuium omnibus pariter ingruentibus passionibus, tunc se insipientia iniustitia temeritas inprobitas perfidia de superiore parte tamquam cataractae mentis uidentur effundere. inde erumpunt de corporis fonte terreni libido temulentia luxuria, postremo diuersorum criminum prolapsiones, quae penitus et corporis robur et uigorem mentis effeminant. I Et clausit deus a foris arcam. sermo manifestus est secundum litteram. claudenda fuit arca et tuto saepienda munimine, ne eam uaga diluuii fluenta penetrarent. altioris quoque sensus non incongrua interpretatio, si corpus humanum, cui arca haec quae describitur figuratur, saeptum corio iudicemus a frigore
Abbreviated transcription (Latin):
scdm licteram. Quod aũt ad alti¬
orem ꝑtinet sensũ. cęli symbolo
mens humana significat᷑. terrȩ
aut appellatione corpus & sensꝰ
magna gͥ naufragia: quando m̃tis
parit & corporis sensuũq om̃iũ
turbo & ꝓcella miscent᷑ diligent̃
dicta pensemꝰ. Plerũq fraus m̃tis
& dolus. suum exercent uenenum.
s tam̃ sobrietas corporis & conti¬
nentia obumbrant m̃tis imꝓbita¬
tem. frequent̃ incerto fidei atq
opinionis suȩ mens lubrica est.
s tam̃ caro deliciis & luxuria ua¬
cat.ut frugalitas errorem mentis
excuset. sicut multi sunt hereti¬
corum. qui pretendere uolunt
corporis continentiam. ut asser¬
tioni suȩ fidem testimonio sobri¬
e carnis acquirant. & si sensu lu¬
brici. tam̃ quominus turpes a¬
liquanto excusabiliores habent᷑.
Cum autẽ uenena m̃tis & contagi¬
a corporee obscenitatis. sensum
omnẽ uigorẽq confunduntatq
animus incerto lubricus motu.
malicie fatidus atram̃to.crude¬

Expanded text:
secundum litteram. quod autem ad altisecundum litteram. quod autem ad altiorem pertinet sensum, caeli symbolo mens humana significatur, terrae autem appellatione corpus et sensus. magna igitur naufragia, quando mentis pariter et corporis sensuumque omnium turbo et procella miscentur. diligenter dicta pensemus. plerumque fraus mentis et dolus suum exercent uenenum, sed tamen sobrietas corporis et continentia obumbrant mentis improbitatem. frequenter incerto fidei atque opinionis suae mens lubrica est, sed tamen caro deliciis et luxuria uacat, ut frugalitas errorem mentis excuset, sicut multi sunt haereticorum, qui praetendere nolunt corporis continentiam, ut adsertioni suae fidem testimonio sobriae carnis adquirant. etsi sensu lubrici, tamen quo minus turpes aliquanto excusabiliores habentur. cum autem uenena mentis et contagia corporeae obscenitatis sensum omnem uigoremque confundunt atque animus incerto lubricus motu, malitiae faetidus atramento, crude
Abbreviated transcription (Latin):
simi & sexcentesimi sextus ẽ nume¬
rus idem aũt & primus & septimꝰ
mensis dicit᷑. S magis primum
obseruare debemꝰ: quod post dilu¬
uium uerno tempore colendorũ
cura reparetur agroꝵ. & placidi
atq uberis soli incipiat fȩtura ꝓ¬
cedere. quo significat᷑ nunquã
dm̃ eo numero uel dempore int̾i¬
tum hominum fuisse facturum
quofecit exordium. nisi immani¬
b delictis eẽt offensus. Simulue¬
niam temporis & numeri ratio
promittit. qđ etiam iratus ad mo¬
neatur tam precedentib causis
beneficioꝵ suoꝵ ut. ñ penitꝰ de¬
leat eoꝵ substantiam quos ipse
donauit: & ruptisunt omnes
fontes abyssi. & catharacte celi a¬
ꝑtȩ sunt. Uim diluuii scͥptura cõ¬
uenient̃ exp̃ssit. dicens cȩlum &e
terram parit̃ ẽẽ cõmoca. ex quib
elem̃tis constat istius mundi om¬
ne principiũ. undiq gͦ influen-¬
tib aquarũ molibus. unclusum
genus hominum ꝑurgetur. Hȩc

Expanded text:
simi et sescentesimi sextus est numesimi et sescentesimi sextus est numerus. idem autem et primus et septimus mensis dicitur. sed magis primum obseruare debemus quod post diluuium uerno tempore colendorum cura reparetur agrorum et placidi atque uberis soli incipiat fetura procedere. quo significatur numquam deum eo numero uel tempore interitum hominum fuisse facturum. quo fecit exordium, nisi inmanibus delictis esset offensus. simul ueniam temporis et numeri ratio promittit, quod etiam iratus admoneatur tam praecedentibus causis beneficiorum suorum, ut non penitus deleat eorum substantiam quos ipse donauit. Et erupti sunt omnes fontes abyssi et cataractae caeli apertae sunt. uim diluuii scriptura conuenienter expressit dicens caelum et terram pariter esse commota, ex quibus elementis constat istius mundi omne principium. undique ergo influentibus aquarum molibus conclusum genus hominum perurgetur. haec
Abbreviated transcription (Latin):
Despicit homo remuneratorẽ suũ.
cum ds̃ opus suũ ñ despexerit.
Pereant cum homine om̃i ꝓpter
quẽ nata sunt omĩa. In suis diui¬
tiis consumatur homo: cũ sua do¬
te moriat᷑. Nichil ante hominem
terra deliquerat. nullis errauit in
fructib: in homine solo se dege¬
nerasse cognoscit: spinas & tribu¬
los ꝓfructib ferens: quod solũ mu¬
nus admirabile ẽ. principale m̃¬
tis interiit. Cur gͥ omĩa illa ser¬
uant᷑: idõ non post collectos fructꝰ
infundit᷑ aqua. nebeneficiũ mag̾i
quam diluinũ terra sentiret. De¬
niq uerno apud egyptios tempo¬
re.s mense diũso nilus exundat.
ut iaciendis seminib terra mol¬
lescat. & blandiore sinu. clem̃tiore
gremio. semina missa suscipiat.
quod aut̃ sexcentesimo anno noe
fit diluuium. illud uidet᷑ ostende
quia sexto dic adam creatus est:
idem numeriis. hocẽ qui par dici¬
t᷑. & inauctore. & in repata¬
tore scrua tͦ: quia fons sexage¬

Expanded text:
despicit homo remuneratorem suum, despicit homo remuneratorem suum, cum deus opus suum non despexerit. pereant cum homine omnia, propter quem nata sunt omnia. in suis diuitiis consumatur homo, cum sua dote moriatur\'. nihil ante hominem terra deliquerat, nullis errauit in fructibus: in homine solo se degenerasse cognoscit, spinas et tribulos pro fructibus ferens. quod solum munus admirabile est, principale mentis interiit. cur igitur omnia illa seruantur? ideo non post collectos fructus infunditur aqua, ne beneficium magis quam diluuium terra sentiret. denique uerno apud Aegyptios tempore, sed mense diuerso Nilus exundat, ut iaciendis seminibus terra mollescat et blandiore sinu, clementiore gremio semina missa suscipiat. quod autem sescentesimo anno Noe fit diluuium, illud uidetur ostendere, quia sexto die Adam creatus est. idem numerus, hoc est qui par dicitur, et in auctore et in reparatore seruatur, quia fons sexage
Abbreviated transcription (Latin):
prius in peccatores. idõ ante dñm
dixerit. qm̃ uero postea ut iustise¬
minarium ꝓpagetur indulget. idõ
dm̃ postea nominauerit. Deniq
facturus mundum. ds̃ dicit᷑ In
pͥncipio: fecit dẽ eelum & terram:
et dixit ds siat lux. Est eniam illa
ger parturit. terrarum parit̃ atq
animantiũ fętura se fundit. Tũc
gͦ fecit diliinũ. quande dolor ma¬
ior corũ fozet. qui in sua abundan¬
tia pumiebant᷑: cunc ultio t̾ri¬
bilior tanquã diccntis dĩ. Ecce
omia seđin liberalitatis diuinę
prouidennie gr̃am diues natura
generauit omia in usum hominũ
germinauit terra fecundioa. se¬
getes spectantur critici. ordeo cã¬
pi replent᷑: come arboꝵ uenturi
fruclus florib uestiunt᷑. non de¬
est terra obsequiis suis. ñ bestię
muncrib suis. quȩ sollempnes
soluunt᷑ in partus. ut homininicͥ
desit. Homo solus partib suis deẽ
nescit auctorem suũ. a quo ei om̃a
ministrant᷑: negligit conditorem.

Expanded text:
prius in peccatores, ideo ante dominum prius in peccatores, ideo ante dominum dixerit, quoniam uero postea ut iusti seminarium propagetur indulget. ideo deum postea nominauerit. denique facturus mundum deus dicitur: in principio fecit deus caelum et terram. et dixit deus: fiat lux. Est etiam illa ger parturit, terrarum pariter atque animantium fetura se fundit. tunc ergo fecit diluuium, quando dolor maior eorum foret qui in sua abundantia puniebantur, tunc ultio terribilior tamquam dicentis dei: \'ecce omnia secundum liberalitatis diuinae prouidentiae gratiam diues natura generauit, omnia in usum hominum germinauit terra fecundior. segetes spectantur tritici, hordeo campi replentur, comae arborum uenturi fructus floribus uestiuntur: non deest terra obsequiis suis, non bestiae muneribus suis, quae sollemnes soluuntur in partus, ut homini nihil desit: homo solus partibus suis deest, nescit auctorem suum, a quo ei omnia ministrantur, neglegit conditorem.
Abbreviated transcription (Latin):
mens nr̃a corporalib se amundi
istius illecebris quib ante delecta¬
bat᷑ abluerit. bonis cogitationib
uet̾is colluuiem cupiditatis ab¬
sterget. tanquam purioribꝰ absor¬
bens aquis turbidoꝵ prius ama¬
ritudinẽ fluencoꝵ. Et fecitinqͥt
omĩa noe. quȩ mandauit ei dñs.
Iustus mandata accipit. seruus
imꝑia. Hic amici censetur loco.
qui fecerit quȩcunq exequenda
susceꝑit. ille qui nucat obsequi¬
is. oneri seruitutis ad dicit᷑. Demi¬
q. et dñs iħs. dicit in eugłio.
Uos amicimei estis: si fece¬
ritis que ego precipio uob̃ iã
non dicam uos seruos. Mandat᷑
gͦ ut amico: mandatur ut ei qui
ualida caritate. sobrio consilio.
quȩ mandata sunt exequatur.
Nec fefellit dñm iudicium suũ:
impleuit iustus uniu̾sa. ñ partẽ.
s uniu̾sa que mandata sunt
ei. & idõ scͥpturȩ diuine accipit
cestimoniũ. Nec suꝑfluũ putes.
ne preceptum. Aliqui tam̃ ante
potestatem. Et quia hic uindicat

Expanded text:
mens nostra corporalibus-.  se a mundi mens nostra corporalibus-.  se a mundi istius inlecebris, quibus ante delectabatur, abluerit, bonis cogitationibus ueteris conluuiem cupiditatis absterget tamquam purioribus absorbens aquis turbidorum prius amaritudinem fluentorum. Et fecit inquit omnia Noe quae mandauit ei dominus deus. iustus mandata accipit, seruus imperia. hic amici censetur loco qui fecerit quaecumque exsequenda susceperit, ille qui nutat obsequiis oneri seruitutis addicitur. denique et dominus Iesus dicit in euangelio: uos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio uobis. iam non dicam uos seruos. mandatur ergo ut amico, mandatur ut ei qui ualida caritate, sobrio consilio quae mandata sunt exequatur. nec fefellit dominum iudicium suum. inpleuit iustus uniuersa, non partem, sed uniuersa quae mandata sunt ei, et ideo scripturae diuinae accipit testimonium. nec sune praeceptum. Aliqui tamen ante potestatem et, quia hic uindicat
Abbreviated transcription (Latin):
lec ds̃ resurrectionẽ carnis tanquã
apicum scͥptionẽ. quo declaratur
quod suꝑfluam hominũ natiuii¬
tatem ꝓpt̃ impietatem eius dele-¬
uerit specie litterarum. substanti¬
am aũt & conu̾sationẽ generis
seruari humani uelut ꝑpetuitate
tabularũ. ut exea sem̃ reliquum
pupillaret: cui sententiȩ conueni¬
re etiam illud udet᷑: qđ ait: de¬
lebo inquit omnẽ resurrectionẽ
carnis. Resurrectioni aũt. com¬
muni usu naturȩ contraria uide¬
tur ẽẽ purgatio: quia purgatio¬
ne reciditur & reprimit᷑ resurre¬
ctionis luxuria. Om̃e tam̃ quod
purgat᷑. spẽm amittit. substantiã
suam seruat atq mliorat. Rep̃s¬
sit gͥ dñs: qui iam purgatione
diluuii. corporeum usum. con¬
u̾sationẽq generationis eiꝰ quȩ
degenerauerat. decore nature
& accepti muneris uenustat.
Hȩc scđm litteram. Quod autẽ
ad altiorem ꝑtinet sensum. dilu¬
uii speties tẏpus ẽ Ipurgati¬
onis anime nr̃ȩ.Itaq cũ

Expanded text:
let deus resurrectionem carnis tamquam let deus resurrectionem carnis tamquam apicum scriptionem. quo declaratur quod superfluam hominum natiuitatem propter impietatem eius deleuerit specie litterarum, substantiam autem et conuersationem generis seruarit humani uelut perpetuitate tabularum, ut ex ea semen reliquum pullularet. cui sententiae conuenire etiam illud uidetur, quia ait: delebo inquit omnem resurrectionem carnis. resurrectioni autem communi usu naturae contraria uidetur esse purgatio, quia purgatione reciditur et reprimitur resurrectionis luxuria. omne tamen quod purgatur speciem amittit, substantiam suam seruat atque meliorat. repressit igitur dominus iam purgatione diluuii corporeum usum conuersationemque generationis eius, quae degenerauerat a decore naturae et accepti muneris uenustate. haec secundum litteram. quod autem ad altiorem pertinet sensum, diluuii species typus est purgationis animae nostrae. itaque cum
Abbreviated transcription (Latin):
quas dñs statuat inȩternũ. Utinã
ipse non frangas. Et ipsas michi
mea culpa sustulerat: Nisi dñs red¬
didisset. Iure quidem moyses in¬
dignatus ẽ. ne haberent diuina pͥ¬
uilegia qui non deferrent obseqͥa.
S puto. qđ ñ mͥ eas s iudeis frege¬
ris. fregisti uideis. recepisti michi
fracte sunt priores. ut posteriores
manerent. s. registi eas: inpecto¬
rib iudõrum. Quid enĩ ꝓderat
ut tabulas tenerent. quarum pre¬
scͥpta cenere non possent: Ecce
scdas tabulas dicunt se tenere s
non tenent. dicunt se legere diuii¬
na elem̃ta. s ñ legunt. Digito dĩ
scriptas eẽ tabulas moyses dicit.
Illi digitum dĩ non legunt. ferrũ
legunt. Attram̃tũ uideut. sp̃mdĩ
ñ uident. S eccłia nescit atram̃tũ.
sp̃m nouit. Idõq paulus nouit
scribere non attram̃to. s spũ dei
& homo sub lege nutͥtus: & illiuo¬
lunt dm̃ atram̃to scͥpsisse ñ spũ.
Ergo ut ad suꝑiora redeamus. de¬

Expanded text:
quas dominus statuat in aeternum. utinam quas dominus statuat in aeternum. utinam ipse non frangas! et ipsas mihi mea culpa sustulerat, nisi dominus reddidisset. iure quidem, Moyses, indignatus es, ne haberent diuina priuilegia qui non deferrent obsequia, sed puto quod non mihi eas, sed Iudaeis fregeris. fregisti Iudaeis, recepisti mihi. fractae sunt priores, ut posteriores manerent. fregisti eas in pectoribus Iudaeorum; quid enim proderat ut tabulas tenerent, quarum praescripta tenere non possent? ecce secundas tabulas dicunt se tenere, sed non tenent. dicunt se legere diuina elementa, sed non legunt. digito dei scriptas esse tabulas Moyses dicit: illi digitum dei non legunt, ferrum legunt. atramentum uident, spiritum dei non uident: sed ecclesia nescit atramentum, spiritum nouit. ideoque Paulus nouit scribere non atramento, sed spiritu dei  homo sub lege nutritus, et illi uolunt deum atramento scripsisse, non spiritu. ergo, ut ad superiora redeamus, de
Abbreviated transcription (Latin):
se dic̃ carnem ñ a terra s a facie trȩ:
Norem decutit: Radices reseruat.
sinit ut in profundo substantiȩ
uirtus maneat humanȩ. quȩ insu¬
ꝑficie laboret. intus impassibilis
ꝑseueret. immunisq noxie ad eoꝵ
substitutionẽ qui ñ sint reatu ob¬
noxii reseruetur. Pulchre autem
posuit delebo. tanquã luterarum
apices. qui delentur sine fraudeli¬
broꝵ & sine imminutione tabu¬
larum. Atram̃tum deletur: Sedli¬
gnũ manet delent̾ elem̃ta: ut scri¬
bant᷑ plerũq meliora. At cram̃tũ
tollitur: substantia non excermina¬
tur. Delebo inquit corruptelam
carnisut scbam incorruptionem. De¬
lebo resurrectionẽ carniᷤ a facie t̃re.
ut scͥbã ĩ celestibꝰ resurgenteᷤ. Delebo de
scͥbant᷑ elem̃ta xͥ. aboleat᷑ resurrectio
t̾rena ut celestiꝰ gr̃ã redundet. Ueni moysi
ĩparag̃miũ. legem accipe.u¬
scipe apices quos iam miscđia di¬
uina non deleat: Suscipe tabulas

Expanded text:
se dicit carnem non a terra, sed a facie terrae. se dicit carnem non a terra, sed a facie terrae. florem decutit, radices reseruat: sinit ut in profundo substantiae uirtus maneat humanae, quae in superficie laboret, intus inpassibilis perseueret inmunisque noxae ad eorum substitutionem qui non sint reatu obnoxii reseruetur. pulchre autem posuit delebo tamquam litterarum apices, qui delentur sine fraude librorum et sine inminutione tabularum. atramentum deletur, sed lignum manet. delentur elementa, ut scribantur plerumque meliora, atramentum tollitur, substantia non exterminatur. \'delebo\' inquit \'corruptelam carnis, ut scribam incorruptionem. delebo resurrectionem carnis a facie terrae, ut scribam in caelestibus resurgentes. delebo de scribantur elementa Christi. aboleatur resurrectio terrena, ut caelestis gratia redundet. ueni, Moyses, praepara gremium, legem accipe, suscipe apices, quos iam miseri.. coria diuina non deleat. suscipe tabulas,
Abbreviated transcription (Latin):
pa ẽ ꝑsoluta. ut cognoscamus
qđ eodem uitȩ tempore debcat
ex correctione laus comparari.
quo potest punienda culpa cõ¬
mitti. Unde numetiam ñ penȩ
p̃scripti sunt dies quadraginta
s uite: ut hoc numero ieiumis
& orationib crebiorib nr̃orum
leuemꝰ supplicia peccatoꝵ. atq
ad p̃scripta legis intenti deuoti¬
one ac fide nr̃m corrigamꝰ erro¬
rem. Itaq ꝑ dñi resurrectionem
quadragesimus dies iam ñ habe¬
tur nouissimus s primꝰ. acq
inde uita numerat᷑. uͥ ante mor¬
tis numerus ad consũmationẽ
mmundi. & humani generis excidiũ
computabat᷑. Et delebomquit
omnem resurreclionẽ carnis a fa¬
cie terrȩ. Ocelestium pulchritudo
ubori. Siquis ea decoro incellectu
pic m̃uis examinet. Indignat᷑ deus
peccatis nr̃is. s non obliuiscitur pi¬
ecatis. Minatur suppliciũ. s non ꝑ¬
imittit excidiũ. Moderatur uindi¬
ctam. reuocat seueritatẽ. Delecurũ

Expanded text:
pa est persoluta, ut cognoscamus pa est persoluta, ut cognoscamus quod eodem uitae tempore debeat ex correctione laus comparari, quo potest punienda culpa committi. unde nunc iam non poenae praescripti sunt dies quadraginta, sed uitae, ut hoc numero ieiuniis et orationibus crebrioribus nostrorum leuemus subplicia peccatorum atque ad praescripta legis intenti deuotione ac fide nostrum corrigamus errorem. itaque per domini resurrectionem quadragesimus dies iam non habetur nouissimus, sed primus atque inde uita numeratur, ubi ante mortis numerus ad consummationem mundi et humani generis excidium conputabatur. I Et delebo inquit omnem resurrectionem carnis a facie terrae. o caelestium pulchritudo uerborum, si quis ea decoro intellectu piae mentis examinet! indignatur deus peccatis nostris, sed non obliuiscitur pietatis: minatur supplicium, sed non permisit excidium: moderatur uindictam, reuocat seueritatem. deleturum
Abbreviated transcription (Latin):
uir prior quasi auctor: qui uir¬
tutem moueat mulieris. atq in
partus excitet actu. Ille clarior
publico: ista obscurior tanquã
domesticis clausa parictib: et no¬
cti proxima. scđo orta loco: &
creationis suȩ formata incostam
tioris obnoxia priuilegio: & pari¬
endiusu materialib comparan¬
da consonans aũt inutroq nu¬
merus ꝑiculi. quia peccata etiã
consonantia: meritoq ñ distant
spacia tempoꝵ. quia non distant
Uon medioerit etiã serutãt᷑
pleriq qua ratione quadraginta
dies diluuium fuerit. Et possu¬
mus dicere materialem numcrũ
tristiorib hoc ẽ delendȩ creature
deputatum. ebdomadã aut̃ con¬
stitutioni totius mundi hoc est
letioribus. Sed fortasse referat᷑.
Qͥd quod etiam lex quadragintadi¬
ebus lata est: Tot dies obserua¬
uit moyses in monte sina.ac de¬
moratus est. cum prescripta le¬
gis acciperet: recte gͥ eodem nu¬
mero declinandoꝵ peccatorum
precepta tribuunt᷑. quo penȩ cul¬

Expanded text:
uir prior quasi auctor, qui uiruir prior quasi auctor, qui uirtutem moueat mulieris atque in partus excitet, actu ille clarior publico, ista obscurior tamquam domesticis clausa parietibus et nocti proxima, secundo orta loco et creationis suae formata in costa tioris obnoxia priuilegio et pariendi usu materialibus comparanda. consonans autem in utroque numerus periculi, quia peccata etiam consonantia, meritoque non distant spatia temporum, quia non distant Non mediocriter etiam scrutantur plerique qua ratione quadraginta dies diluuium fuerit. et possumus dicere materialem numerum tristioribus, hoc est delendae creaturae deputatum, ebdomada autem constitutioni totius mundi, hoc est laetioribus. sed fortasse referat quid quod etiam lex quadraginta diebus lata est. tot dies obseruauit Moyses in monte Sina ac demoratus est, cum praescripta legis acciperet. recte igitur eodem numero declinandorum peccatorum praecepta tribuuntur, quo poenae cul
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ: uerumetiam gr̃am & iusti¬
ficationes imꝑtiat. Ex pectauit
gͦ & septimo die. ipso quo ab o¬
ꝑatione requieuit. ut si uenia po¬
sceret᷑: sequeretur correctio: & ab
indignatione requi esceret. Illud
quoq curȩ fuit non p̃termittere.
eo quod diluuium factum fuerit
dici: quem solterram illuminãs
signat. noctem quam circũ fusȩ
tenebre a dieiclaritate disterimi¬
nant. Et plerũq ita a nob diẽ
significari. ut noctẽ ñ cõp̃henda¬
mus. plerũꝙ ut com plectamur.
Significantes enim mensem. trigin¬
ta dierum. significamus & noctes.
Unde cum satis fuisset moysi dixis¬
se diluuium fuisse quadraginta
dieb: cur addiderit & quadragin¬
ta noctib querit᷑: & aliqui ita ac¬
ceperunt qui ante nos fuerunt.
ut & uiroꝵ & mulierum factus
diluuio interitus demonstraret᷑.
diem ad uirum referentes: qͥsit
purior.simiis luci: noctem ad
mulierem: quȩ uiro dormiente
creata describitur: simul quia

Expanded text:
torum, uerum etiam gratiam et iustitorum, uerum etiam gratiam et iustificationes inpertiat. expectauit ergo et septimo die, ipso quo ab operatione requieuit, ut si lll\'nia posceretur, sequeretur correctio, et ab indignatione requiesceret. Illud quoque curae fuit non praetermittere eo quod diluuium factum dixeritdici quem sol terram illuminans signat, noctem quam circumfusae tenebrae a diei claritate disterminant et plerumque ita a nobis diem significari ut noctem non conprehendamus, plerumque ut conplectamur. significantes enim mensem triginta dierum significamus et noctes. unde cum satis fuisset Moysi dixisse diluuium fuisse quadraginta diebus, cur addiderit et quadraginta noctibus quaeritur. et aliqui ita acceperunt. qui ante nos fuerunt, ut et uirorum et mulierum factus diluuio interitus demonstraretur, diem ad uirum referentes, qui sit purior, similis lucis, noctem ad mulierem, quae uiro dormiente creata describitur, simul quia
Abbreviated transcription (Latin):
dus ẽ conditus. qđ conditorem
suũ non lacͥmis solum & p̾catione:
s correctione moꝵ reconciliare
debuerant. Ergo spacium dedit
ad penitentiã dñs: magis uolens
ignoscere quã punire. ut imminẽ¬
tis diluuii terrore suspensos. ad
ueniã cogeret postulandam. quo
dum ꝑiculum futurȩ mortis hor¬
rescunt: impietati atq in iusti-¬
ciȩ renuntient. Scd̃mest. ut
hinc quoq dñi supra modum
misericordis clementiã colligamꝰ.
quia mulcoꝵ annoꝵ offensionẽ
a consticutione mundi in finẽ usq
contractam: paucis dieb si penitu¬
isset eos uoluit relaxare ẽ enĩ ds̃
peccati immemor: uirtutis remu¬
nerator. sicut ait ipse in propħa.
Ego sum ego sum. qui deleo iniqͥ¬
tates: & memor non ero. tuautẽ
memor esto. & iudicemur: dic ini¬
quitates tuas. ut iustificeris. Cũ
enim adũcerit ueram animȩ re¬
fusam ẽẽ uiruutem. tantum eiho¬
noris attribuit. ut non solũ ue¬
niam suꝑioꝵ indulgeat pecca-¬

Expanded text:
dus est conditus, quod conditorem dus est conditus, quod conditorem suum non lacrimis solum et precatione, sed correctione morum reconciliare debuerant. ergo spatium dedit ad paenitentiam dominus magis uolens ignoscere quam punire, ut imminentis diluuii terrore suspensos ad ueniam cogeret postulandam, quo dum periculum futurae mortis horrescunt, inpietati atque iniustitiae renuntiarent. secundum est, ut hinc quoque domini supra modum misericordis clementiam colligamus, quia multorum annorum offensionem a constitutione mundi in finem usque contractam paucis diebus, si paenituisset eos, uoluit relaxare. est enim deus peccati inmemor, uirtutis remunerator, sicut ait ipse in propheta: ego sum, ego sum qui deleo iniquitates et memor non ero. tu autem memor esto et iudicemur; dic iniquitates tuas, ut iustificeris. cum enim aduerterit ueram animae refusam esse uirtutem, tantum ei honoris adtribuit, ut non solum ueniam superiorum indulgeat pecca
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ animaliũ relinquendam:
quȩ cum deliciis & luxuriȩ tãquã
uice diluuii ingurgitat᷑: memo¬
ratis fluctuat passionib. Ubi
aũt sobrictate & continentia. u¬
nus quisq inundantium euacu¬
auerit diluuium passionũ. et
quandam animȩ recexerit sicci¬
tatem: inuificare incipit suum corpꝰ
& anime puritatem. cui regim̃ sapien¬
tia ẽ. Illud quoq studio ẽ querere. qͦ
causa ẽ: cur postea quam ingressꝰ
ẽ noe arcam. & induxit animantia:
post septem dies diluuium factũ sit.
Non enim otiosum uidet᷑. quod
non aut plures aut pautiores int̃¬
positi sint dies: s tot quot in con¬
sticutione mundi fuerunt. Sex eñi
diebus factus ẽ mundus: septimo
die requieuit ds̃ ab oꝑib suis. qͦ
declarauit indicio: ipsum se esse
auctorem mundi atq diluuil.
Mundũ ꝓpt̃̾ bonitatem suã condi¬
dit: diluuium fecit nr̃oꝵ merito
delictoꝵ: admoniti sunt gͥhoĩes:
uel ex numero dierum. quib mũ¬

Expanded text:
dorum animalium relinquendam, dorum animalium relinquendam, quae cum deliciis et luxurie tamquam uice diluuii ingurgitatur, memoratis fluctuat passionibus. ubi autem sobrietate et continentia unusquisque inundantium euacuauerit diluuium passionum et quandam animae retexerit siccitatem, uiuificare incipit suum corpus et animae puritatem, cui regimen sapientia est. Illud quoque studio est quaerere, quae causa est cur, posteaquam ingressus est Noe arcam et induxit animantia, post septem dies diluuium factum sit. non enim otiosum uidetur quod non aut plures aut pauciores interpositi sint dies, sed tot quot in constitutione mundi fuerunt. sex enim diebus factus est mundus, septimo die requieuit deus ab operibus suis. quo declarauit indicio ipsum se esse auctorem mundi atque diluuii. mundum propter bonitatem suam condidit, diluuium fecit nostrorum merito delictorum. admoniti sunt igitur homines uel ex numero dierum, quibus mun
Abbreviated transcription (Latin):
da induci in arcͤam p̃cipi cernis
animantia. iure mouere te pos¬
sit.quia dixi honestis decepati¬
onibus. indecoras nõ eẽ miscen¬
das. Nec ego abnuo. irrationabiliũ
quidem mundoꝵ tam̃ motuum.
ẽẽaliqua semina & quasi principi¬
a in anima nr̃a. & eorum quimũ¬
di non suit Natura enim hominis
contrarioꝵ ẽ capax. & ut malitiȩ
ius inea sit & uirtucis ingressꝰ.
Mericoq inpͥncipio libri huiꝰ qui
ẽ genesis. ꝑarboris spetiem in para¬
disi medio legisti boni & malisci¬
entiam. De quo ligno scientiȩ bo¬
ni& mali. p̃ceptum ẽ non ẽẽ gu-¬
standum: eo quod mens nr̃a in qͦ
ẽ cognitio & disciplina: boni et
mali recipit notionẽ. Itaq nat᷑e
opifex sicut ad propagandum
uel etiam repparandũ genꝰ animã¬
tia reseruauit. ut uniuersȩ terre
animantium semine replerentur:
ita etiam corporis nr̃i terrenã sub¬
stantiam. uacuam ñ putauit pas¬
sionum huiꝰ modi tanquã inmũ¬

Expanded text:
da induci in arcam praecipi cernis da induci in arcam praecipi cernis animantia iure mouere te possit, quia dixi honestis disceptationibus indecoras non esse miscendas. nec ego abnuo inrationabilium quidem, mundorum tamen motuum esse aliqua semina et quasi principia in anima nostra et eorum qui mundi non sint. natura enim hominis contrariorum est capax, ut et malitiae in eam sit et uirtuti ingressus, meritoque in principio libri huius, qui est Genesis, per arboris speciem in paradisi medio legisti boni et mali scientiam. de quo ligno scientiae boni et mali praeceptum est non esse gustandum, eo quod mens nostra, in qua est cognitio et disciplina, boni et mali recipit notionem. itaque naturae opifex sicut ad propagandum uel etiam reparandum genus animantia reseruauit, ut uniuersae terrae animantium semine replerentur, ita etiam corporis nostri terrenam substantiam uacuam non putauit passionum huiusmodi tamquam inmun
Abbreviated transcription (Latin):
lia & scłaria cito repunt. Unde
claret. eos mollioris nature hab̃e
substantiam. S erudito & indu¬
strio uiro munda omĩa. quia sa¬
pientia exercitati uiri & uirtus:
firmam̃tum his uirili transfun¬
dit iudicio. Ergo prudentis &
proposito gub̾nantis: ex inferi¬
oris sexus qualitate in fortiorem
substantiam trans feruntur. Ua¬
lida enim sapientis & fixa senten¬
tia ẽ. non mutabilis ut insipien¬
tis & stulti. qui consilio nutat
incerto: ut improbi qui non qͥd
uerum & iustũ sit eligit: s quod
ro. secernit a iusto. Iusticia enim
singłare est bonum: ꝑse ipsa suo
tantũ spectatur p̃cio. Iniquitas
uͦ uelut diuidua parit: nunc
odio inflexa. nunc questu: & ea
que sunt diuidenda confundit.
Sculcus enim ut luna mutatur:
& u̾si color aut humoꝵuarietate
deformis. animam suam in lep-¬
si corporis speciem turpi contagi¬
one cõmaculat. salubres cogita¬
tiones noxiis sepe ꝑmiscens. Sed
fortasse quia munda & inmun'¬

Expanded text:
lia et saecularia cito repunt. unde lia et saecularia cito repunt. unde claret eos mollioris naturae habere substantiam. sed erudito et industrio uiro munda omnia, quia sapientia exercitati uiri et uirtus firmamentum his uirile transfundit. iudicio ergo prudentis et proposito gubernantis ex inferioris sexus qualitate in fortiorem substantiam transferuntur. uslida enim sapientis et fixa sententia est, non mutabilis, ut insipientis et stulti, qui consilio nutat incerto, ut inprobi, qui non quod uerum et iustum sit eligit, sed quod ro, secernit a iusto. iustitia enim singulare est bonum, per se ipsa suo tantum spectatur pretio, iniquitas uero uelut diuidua parit nunc odio inflexa, nunc quaestu et ea quae sunt diuidenda confundit. stultus enim ut luna mutatur et uersicolora umorum uarietate deformis animam suam in leprosi corporis speciem turpi contagione commaculat salubres cogitationes noxiis saepe permiscens. Sed fortasse quia munda et inmun
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror: mire mundam asserit
ebdomadam. quia mundus ce
sacer. septimus numerus. Nulli
enim miscetur: nec abalio gene¬
ratur. Idõq uirgo dicitur. quia
nichil ex se generat. Meritoq tã¬
quam mat̾ni exsors immunisq
partus. & muliebris copulȩ: & si
ebdomadas femineo nuncupet᷑
uocabulo: uirilis habet scĩficati¬
onis grãm. Omnis enĩ masculus
adaꝑiens uuluam. sanctus dño
habes: effudit peꝑitq masculum:
idest scm̃: scd̃s aut̃ numerus non
ẽ plenus: quia diuisus. Quod aũ
nonẽ plenum: uacuũ habetur.
Septimus autem numerus plenꝰ.
quia ebdomadas ut decas & si¬
milis illius primi. quia alfa ad
similitudinem ẽ illius qui ẽ semꝑ.
a quo ꝓfluunt & mouenturq̃ st̃
in om̃i genere uirtutes. Hec natu¬
ralia. De moralibus aũt ut di¬
camus. non ẽ dubium quod irrati¬
onabile anime nr̃e inquinq: sen¬
sus diuidatur: & uocem. & genã¬
torium. quȩ natura uident᷑ eẽ fe¬
minea: quia sensus nr̃i in mat̾ia¬

Expanded text:
arbitror, inire mundam adserit arbitror, inire mundam adserit ebdomadam, quia mundus et sacer septimus numerus; nulli enim miscetur nec ab alio generatur. ideoque uirgo dicitur, quia nihil ex se generat, meritoque tamquam materni exsors inmunisque partus et muliebris copulae, etsi ebdomas femineo nuncupetur uocabulo, uirilis habet sanctificationis gratiam; omnis enim masculus adaperiens uuluam sanctus domino habes: effugit peperitque masculum, id est sanctum. secundus autem numerus non est plenus, quia diuisus. quod autem non est plenum uacuum habetur. septimus autem numerus plenus, quia ebdomas ut decas, et similis illius primi, quia alpha ad similitudinem est illius qui est semper, a quo profluunt et mouentur quae sunt in omni genere uirtutes. haec naturalia. de moralibus autem ut dicamus, non est dubium quod inrationabile animae nostrae in quinque sensus diuidatur et uocem et generatorium, quae natura uidentur esse feminea, quia sensus nostri in materia
Abbreviated transcription (Latin):
amma ẽ mens: hoc anima in corpore.
Simens tuta ẽ. tuta est domꝰ. tuta ẽ
anima. Si anima in columis: in co¬
lumiscaro Mens enim sobria:
passiones om̃s cohibet. sensus gu¬
bernat. sermonem regit. Idõq be¬
nedicit dñs iusto. Intratu. hoc ẽ
inte ipsum intra. in tuam mentem.
intuȩ animȩ principale. ibi salus
ẽ. ibi gub̃naculum. foris diluuiũ:
foris ꝑiculum. Si aũt intus fueris.
& foris tutus eᷤ: quia ubi mens sui
arbitra ẽ. bonȩ sunt cogitationes.
bonȩ exsecutiones. Si enim nicħ
uicii mentẽ obumbret.sinceres co¬
gitationes sunt: sisiudio sit ca-¬
stitas. cordi si temperantia. nulla
flamma in ardescit libidinis: nul¬
la ulcera proserpunt egritudinis.
Sobrietas enim mentis. medicina
ẽ corporis. Nunc consideremꝰ. qua
ratione induci in arcͥam iubet.
Aiumentis mundis septem & septẽ.
masculum & feminam. ab inmũ¬
dis aũt duo & duo. ut nutriat᷑
semen in omnem terram: & ut ego

Expanded text:
anima mens, hoc anima in corpore. anima mens, hoc anima in corpore. si mens tuta est. tuta est domus, tuta est anima: si anima incolumis. incolumis caro. mens enim sobria passiones omnes cohibet, sensus gubernat. sermonem regit. ideoque bene dicit dominus iusto: intra tu, hoc est: in te ipsum intra, in tuam mentem, in tuae animae principale. ibi salus est, ibi gubernaculum, foris diluuium, foris periculum. si autem intus fueris, et foris tutus es, quia ubi mens sui arbitra est, bonae sunt cogitationes, bonae exsecutiones. si enim nihil uitii mentem obumbret, sincerae cogitationes sunt. si studio sit castitas, cordi sit temperantia, nulla flamma inardescit libidinis, nulla ulcera proserpunt aegritudinis; sobrietas enim mentis medicina est corporis. 1Nunc consideremus qua ratione induci in arcam iubet a iumentis mundis septem et septem, masculum et feminam, ab inmundis autem duo et duo. ut nutriatur semen in omnem terram. et, ut ego
Abbreviated transcription (Latin):
miraris siuirum non potuit seqͥ.
cum ipse iustus ab angłis moni¬
tus uix euaserit: Quid autem
mirum si homini obsepat error.
aut se relaxat intentio: Argue
gͦ: quia & iustus in ȩbriatus est:
S hec loco suo reseruanda arbitror
Nunc qđ suꝑest consideremꝰ. Pul¬
chre enim dixit: quia te uidiiustũ
ingeneratione ista. Multi hoĩb
iusti uident᷑: pauci dõ. Alit̃ hoĩb
alit dõ. Hominib scđm uitȩ speti¬
em: dõ scđm puritatẽ animi. et¬
uirtutis ueritatem. Homines quȩ
foris sunt ꝓbant: ds̃ quȩ intus
examinat. ꝑpense aũt̃ addidit. in
generatione ista: ut neq suꝑiores
condempnaret:neq posteriores
excluderet: Recteq diluuiũ factũ
astrueret interitu gen̾ationis eiꝰ.
quȩ ñ haberet ȩquitatis consor¬
tium. Hec scđm licteram. Altior
aũt sensus. ꝓuocat nos: ut hoc
putemꝰ uigõrem m̃tis in anima
ẽẽ.&. animã in corpore.: quod ẽ ꝑater
familias indomosua. Quod em̃ in

Expanded text:
miraris si uirum non potuit sequi, miraris si uirum non potuit sequi, cum ipse iustus ab angelis monitus uix euaserit? quid autem mirum si homini obrepat error aut se relaxet intentio? argue ergo quia et iustus inebriatus est. sed haec loco suo reseruanda arbitror. nunc quod superest consideremus. pulchre enim dixit: quia te uidi iustum in generatione ista. multi hominibus iusti uidentur, pauci deo: aliter hominibus, aliter deo: hominibus secundum uitae speciem, deo secundum puritatem animi, uirtutis ueritatem; homines quae foris sunt probant, deus quae intus examinat. perpense autem addidit: in generatione ista, ut neque superiores condemnaret neque posteriores excluderet recteque diluuium factum adstrueret interitu generationis eius. quae non haberet aequitatis consortium. haec secundum litteram. altior autem sensus prouocat nos, ut hoc putemus uigorem mentis in anima esse et animam in corpore quod est pater familias in domo sua. quod enim in
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝓfundioris mẏsterii: ad reli¬
qua ꝑgamus. Intra in quit tu &
om̃is domus tua in arcam. quia
te uidi iustũ in generatione ista:
manifesta fides ꝓpheticȩ sententiȩ
etiam hoc astruut᷑ loco. quia stul¬
tus sibi soli stultus ẽ: sapiens aũt
sibi & plurimis sapit. Itaq noe
iusti merito. etiam domꝰ eius in
diluuio seruat᷑. Sic in mari na¬
uigantes. & in bello exercitus. si
illis non desit gubnatoris periti¬
a. istis imꝑatoris prudentia: a
ꝑiculo tuti sunt aliena ope:s
quia boni imꝑatoris bonus exer¬
citus ẽ. idõ etiam in eo laudẽ iu¬
sti intelligimus non prẽtiri: qui
talem instituit domum suamiut
uirtutis fulgeret consortio. Me¬
ritoq inuenit salutem cognati¬
o: nec repugnat. quia postea aut fi-¬
lius aut uxor offendit: dormiebat
iustus: cum erraret filius femina
quoq ut pote sexus fragilioris. mo¬
le ꝑiculi turbata. quȩ totum orbẽ
diuino incendio ꝑire crederet: quid

Expanded text:
one profundioris mysterii ad relione profundioris mysterii ad reliqua pergamus., Intra inquit tu et omnis domus tua in arcam, quia241 te uidi iustum in generatione ista. manifeste fides propheticae sententiae etiam hoc adstruitur loco, quia stultus sibi soli stultus est, rapiens autem sibi et plurimis sapit. itaque Noe iusti merito etiam domus eius in diluuio seruatur. sic in mari nauigantes et in bello exercitus, si illis non desit gubernatoris peritia, istis imperatoris prudentia, a periculo tuti sunt aliena ope. sed quia boni imperatoris bonus exercitus est, ideo etiam in eo laudem iusti intellegimus non praeteriri, qui talem instituit domum suam, ut uirtutis fulgeret consortio, meritoque inuenit salutem cognatio. nec repugnat quia postea aut filius aut uxor offendit. dormiebat iustus, cum erraret filius. femina quoque utpote sexus fragilioris mole periculi turbata, quae totum orbem diuino incendio perire crederet, quid
Abbreviated transcription (Latin):
transcribere. solent. Nec cedit he¬
ditas. donec uiuit testator. Ds̃
aũt cum sit sempiternus: trans¬
fundit iustis diuinȩ hereditatẽ
substantiȩ: & ipse non indigens.
donat sua sine ullo donationis
dispendio. Quem non grauant
suoꝵ consortes bonoꝵ: magisq
fruit᷑ eo quo nos utimͣ. Deniq
dñs iħs pauꝑ factus ẽ cũ diues
eẽt. ut illius in opia nos ditarcm
Qui testamentũ utrũq suo con¬
sũmauit sanguine: ut nos uite
sue coheredes. & mortis faceret
heredes. quo & uite haberemus
consortiũ. & mortis beneficium:
multum aũt tribuit iusto. dicen¬
do.statuam testam̃tum meũ ad de
eo quod rationabilis & fidelis uir.
ipse sit testam̃tum dĩ. Ipse ẽ enim
hereditas dĩ. ipse possessio. in quo
uirtus diuini cestam̃ti est. in quo
fructus iudicii: in quo hereditas
promissionis: de quo dixit dauid.
ecce hereditas dñi. filii merces. fru¬
ctus uentris s iam salua ex positi¬

Expanded text:
transcribere solent, nec cedit heretranscribere solent, nec cedit hereditas, donec uiuit testator: deus autem cum sit sempiternus, transfundit iustis diuinae hereditatem substantiae et ipse non indigens donat sua sine ullo donationis dispendio, quem non grauant suorum consortes honorum. magisque fruitur eo quo nos utimur. denique dominus Iesus pauper factus est, cum diues esset, ut illius inopia nos ditaremur, qui testamentum utrumque suo consummauit sanguine, ut nos uitae suae coheredes et mortis faceret heredes, quo et uitae haberemus consortium et mortis beneficium. multum autem tribuit iusto dicendo: statuam testamentum meum ad te, eo quod rationabilis et fidelis uir ipse sit testamentum dei. ipse est enim hereditas dei, ipse possessio, in quo uirtus diuini testamenti est, in quo fructus iudicii, in quo hereditas promissionis, de quo dixit Dauid: ecce hereditas domini filii, merces fructus uentris. sed iam salua expositi
Abbreviated transcription (Latin):
ctus illa queauerit forniearię. An
non uidet᷑ mori. qui sibi libidinis
telum inp̃sserit: qui spontaneus
in foueam mortis irruerit: Mori¬
tur & auditꝰ. cum refertcrimina.
cum sollicitantis adulteri sermo¬
nem annuntiat: cum inserit ani¬
mis u̾ba meretricis. quȩ seducit
iuuenem multo oblectamento
sermonis: La queis aũt labiorũ
suoꝵ illigat eũ. Morit᷑ uox silen¬
tio: sinon confiteat᷑ dõ. Moritur
multiloquio: quia scͥptũ ẽ ex mul¬
ti loquio ñ effugies peccatũ. Mori¬
tur ꝑiracundiã: cum p̃t̃ greditur
m̃suram ultionis. Omĩs postremo
sensus morit᷑. siminister sit iniqui¬
tatis. Et idõ quia terrena omĩa
moriunt᷑ diluuio. solus aũt iustꝰ
in ȩternũ manet. Ad ipsum dicit᷑.
Statuam testam̃tũ meum ad te:
quia ipse diuinȩ ẽ heres gr̃ȩ: ipse
cȩlestis possessor hereditatis. be¬
atissimoꝵ consors bonoꝵ. Et
homines quidẽ cum moriunt᷑.
patrimonium suũ testamento

Expanded text:
ctus inlaqueauerit fornicariae. an ctus inlaqueauerit fornicariae. an non uidetur mori qui sibi libidinis telum inpresserit, qui spontaneus in foueam mortis inrueiit? moritur et auditus, cum refert crimina, cum sollicitantis adulteri sermonem adnuntiat, cum inserit animis uerba meretricis, quae seducit iuuenem multo blandimento sermonis, laqueis autem labiorum suorum inligat eum. moritur uox silentio, si non confiteatur deo: moritur multiloquio, quia scriptum est tibi: ex multiloquio non effugies peccatum: moritur per iracundiam, cum praetergreditur mensuram ultionis: omnis postremo sensus moritur, si minister sit iniquitatis. et ideo quia terrena omnia moriuntur diluuio, solus autem iustus in aeternum manet, ad ipsum dicitur: statuam testamentum meum ad te, quia ipse diuinae est heres gratiae, ipse caelestis possessor hereditatis, beatissimorum consors honorum. et homines quidem cum moriuntur, patrimonium suum testamento
Abbreviated transcription (Latin):
homo a facie terre. ꝓpt̃ quẽ facta
sunt. etiam illa pari delerentur
occasu. Hȩc scđm simplicẽ lectio¬
nis expositionẽ: altior aũt & pro¬
fundior int̃p̃tatio illud attexit.
qđ uͥ anima mole passionũ cur¬
uatur graui. & quasi diu̾sarum
cupiditatum estu mergit᷑. terrene õs
cogitationes & concupiscentiȩ inp̃¬
cepsriuunt. quia peccator unusqͥs¬
q quo grauiora flagicia cõmise¬
rit: eofit in solentior nãq usu atq
exercitatione imꝓbitas auget᷑. & im¬
punitate nutritur audacia. Re¬
cedit itaq ab om̃i respectu hone¬
statis. & in eo terrena moriuntur
omĩa letalis peccati acerbitate. qͦ
uera & ꝑpetua morte peccatorem
delcat. Nemo enĩgrauiꝰ morit᷑:
quã qu peccato uiuit. Moriunt᷑
in eo passiones singłe: morit᷑ uisꝰ
qui peccatum annuntiat: qui in¬
tendit mulieri fallaci: qui capit᷑
aliem uultus decore quẽ oculi
meretricis ligauerint: quẽ aspe¬

Expanded text:
homo a facie terrae, propter quem facta homo a facie terrae, propter quem facta sunt, etiam illa pari delerentur occasu. haec secundum simplicem lectionis expositionem. t Altior autem et profundior interpretatio illud adtexit, quod ubi anima mole passionum curuatur graui et quasi diuersarum cupiditatum aestu mergitur, terrenae omnes cogitationes et concupiscentiae in praeceps ruunt, quia peccator unusquisque quo grauiora flagitia commiserit eo fit insolentior. namque usu atque exercitatione inprobitas augetur et inpunitate nutritur audacia. recedit itaque ab omni respectu honestatis et in eo terrena moriuntur omnia letalis peccati acerbitate, quae uera et perpetua morte peccatorem deleat; nemo enim grauius moritur quam qui peccato uiuit. moriuntur in eo passiones singulae, moritur uisus, qui peccatum adnuntiat, qui intendit mulieri fallaci, qui capitur alieni uultus decore, quem oculi meretricis ligauerint, quem aspe