comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in suꝰstentando uic tu illicitꝰ cib. ħ ẽ inqu̾en¬
da ꝓle fornicariꝰ ł adultĩnus ꝯcubitus. Et ꝙ est
in luxuria uentris ⁊ guttis illicitꝰ cib. ħ ẽ in li¬
bidine nullã ꝓłe q̃rente illicitꝰ ꝯcubitus. Et ꝙ
ẽ incibo licito ñułł inmod̾atior. appetitꝰ. ħ ẽ in
ꝯugib ueniał ille ꝯcubitus. Sic̃ gͦ satiꝰ ẽ emo¬
ri fame. qͣm y dolothitis uesci. ita satiꝰ ẽ defungi
sine libis. qͣm ex illicito coitu stirpẽ querẽ. Uñc̃q
aũnascant᷑ hoĩes si parentũ uicia ñ sec tent᷑ ⁊ dm̃
rec te colant. honesti ⁊ salui er᷑. Sem̃i. hominis
ex qualicq hoĩe dĩ creat᷑a ẽ. ⁊ eo male utentib
male erit. ñ ip̃m aliqnͣ malũ erit. Ndẽ ꝯtra
cunditate seminũ ñ de turpitudine uicioꝵ.¬
Nde de bono.ꝯ. Concubinȩ ad tp̃s adhibitȩ. siũ
filioꝵ causa ꝯcũbant. iustũ n faciunt ꝯcubi¬
natũ suũ. nec ꝯiugate sicum maritis lascuuãt

Expanded text:
em in sustentando victu illicitus cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel adulterinus concubitus. Et quod est in luxuria ventris et gutturis illicitus cibus, hoc est in libidine nullam prolem quaerente illicitus concubitus. Et quod  in cibo licito nonnullis immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubitus. Sicut ergo satius est emori fame, quam idolothytis vesci; ita satius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque autem nascantur homines, si parentum vitia non sectentur, et Deum recte colant, honesti et salvi erunt. Semen enim hominis ex qualicumque homine, Dei creatura est, et eo male utentibus male erit, non ipsum aliquando malum erit. Sicut cunditate seminum, non de turpitudine vitiocubinae ad tempus adhibitae, si filiorum causa concumbant, iustum faciunt concubinatum suum nec coniugatae, si cum maritis lasciuiant,
Abbreviated transcription (Latin):
tatrices nuptias s dep̃catrices. quaꝵ gr̃a igno
scitur. si dĩ mĩam ñ ase au̾tant. ł ñ abstinendo
tiam sic̃ ꝑ ieiunia ꝯm̃dent p̃ces suas. l usum ĩmi¬
ñ quid sit nubentiũ. ⁊ inmodatius nuptiis
cubitus causa copulantur. ea fide media ut
nec ille cum alta. nec illa cũ illa cum alto id fa
lari conubiũ. si usq ad mortẽ alicuiꝰ eoꝵ. id int̃

Expanded text:
tatrices nuptias, sed deprecatrices, si Dei misericordiam non a se avertant, vel non abstinendo tiam sicut per jejunia commendent preces suas, vel immunon quid sit nubentium et immoderatius nuptiis cubitus causa copulantur ea fide media, ut nec ille cum altera nec illa cum altero id flari conubium, si usque ad mortem alicuius eorum id inter
Abbreviated transcription (Latin):
Fieri põt ut sine aliquo uicio.cupidine uoraci¬
tatis. p̃ciosissimo cibo sapiens utat᷑. Insipiens
aũt fedissima gulȩ flãma in uilissimũ ardescat
Et sañ quisq malui̾t more dñi pisce uesciqͣm
ad consuetum diem INfirmitatis suȩ. s
doleant alit se ñ posse. Si consuetudinẽ mutant
egrotant. Utantur suꝑfluis dent inopib neces¬
saria. Utantur p̃ciosis. dr̃ pauꝑib uilia. Ndẽ ꝯtͣ¬

Expanded text:
uo uitio cupediae uel uoracitatis pretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quaur consuetudine infirmitatis suae; sed doleant aliter se non posse: si consuetudinem mutant, aegrotant. Utantur superfluis, dent inopibus necessaria; utantur pretiosis, dent pauperibus vilia. C.
Abbreviated transcription (Latin):
liuidi s modesti. uecũdi. placati. ꝯcordiffimã tutã
⁊ intentissimã in dm̃i gratissimũ munꝰ ip̃i of¬
ferunt. a quo ista posse meruerunt.⁊Ie¬
mo quicqͣm possidr ꝓpͥum. nemo cuiqͣm ho¬
nerosꝰ ẽ. Oꝑantur manib ea quib ⁊ corpꝰ
pasci possit. ⁊ adõ mẽs inpedi ñ possit. Opͦ
aut̃ suũ tradunt eis. quos decanos uocant.
eo qd sint denis p̃positi. ut neminẽ illoꝵ. cura su¬
q siquid aliquid opꝰ ẽ. ł cotidianȩ necesfitati. ł
mutatȩ ut assol ualitudiui. Ndẽ. de ciuit̾ dĩ.¬

Expanded text:
idi: sed modesti, verecundi, pacati, concordissimam vitam et intentissimam in Deum, gratissimum munus ipsi offerunt, a quo ista posse meruerunt? Nemo quidquam possidet proprium, nemo cuiquam onerosus est. Operantur manibus ea quibus et corpus pasci possit, et a Deo mens impediri non possit. Opus autem suum tradunt eis quos decanos vocant, eo quod sint denis pc si quid aliud opus est, vel quotidianae necessitati, vel mutuae, ut adsolet, valetutu
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. ⁊ ita ħ miro mͦ relabens foras. se nr̃a ꝓle¬
cit intentio. ut cum ab inc̾to corꝑum ablata
fuĩt. ut in spũ multo certiore ac stabiliore cogni¬
tione figatur. refugiat ad ista ⁊ ibi appetat re¬
quiem un traxerat infirmitatẽ. ł xp̃m ad cõ

Expanded text:
ta in haec miro modo relabens foras se nostra projecit intentio, ut cum ab incerto corporum ablata fuerit, ut in spiritum multo certiore ac stabiliore cognitione figatur, refugiat ad ista, et ibi appetat requiem unde traxit infirmitatem. Cujus a
Abbreviated transcription (Latin):
ł .xxiii. Inimici om̃s eccłiȩ quolibr errore cecen¬
tur. ł malitie deprauent᷑. sr accipiunt potesta¬
tẽ corꝑalit̃ affligendi. ex̾cent eius patientiã
si tm̃modo male sentiendo adu̾santur. excent
eius sapientiam. Ut aũt ⁊̃ inmici diligant᷑.
excent eius beniuolentiam. aut ⁊̃ bñficien¬
tiam. siue suadibili doc trina cum eis agat᷑
siue t̃ribili disciplina. Qͥd cũ plebib agatur

Expanded text:
 omnes ecclesiae, quolibet errore caecentur uel malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent eius patientiam; si tantummodo male sentiendo aduersantur, exercent eius sapientiam; ut autem etiam inimici diligantur, exercent eius beneuolentiam aut etiam beneficentiam, siue suadibili doctrina cum eis agatur siue terribili disciplina. Ac per hoc diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ regib ⁊ omnib culminib hꝰ scłi. Aliqͣndo po
tit apostata. iniquus. ydolatra. Milites xp̃i¬
ani seruierunt imꝑatori infideli imꝑa. Ubi
ueniebant. ad causam xp̃i. ñ agnoscebant il¬
nisi illum qui in celo erat. qͣn uolebat. ut y¬
dola colent ut turificarent. pponebant illi
dm̃. Quando aũt dicebat ꝓducite aciem.i¬
te ꝯtra illam gentẽ. statim optemꝑabant. distĩ¬

Expanded text:
et regibus, de omnibus culminibus hujus saeculi. Aliquando enim tit apostata, iniquus, idololatra: milites christiani servierunt imperatori infideli; ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant nisi illum qui in coelo erat. Si quando volebat ut idola colerent, ut turificarent, preponebant illi Deum, Quando autem dicebat: 'Producite aciem, ite contra gentem illam', statim obtemperabant. Distin
Abbreviated transcription (Latin):
iustificationes ħ ipsa ꝑtinere ñ dubitamꝰ. Et
quȩ illos caꝑe credimus ꝑintelligentiã: om̃i¬
no ignorare fatemur ꝑexꝑientiã. Non eñ
uerbotenus tm̃ dauid iustificationes doceri
le semel reꝓbatus informari ñ debetꝰ ⁊ hic
in bono consummatus. inhis exerceri non
eget. Iustificationes gͦ sibi exoptet. qͥ iustifica¬
ri eget ꝯpot̃: non illis quoꝵ ille iustus hic
imustus irunquã fieri porest.
llud omutno sine admiratione non pretereo:

Expanded text:
justificationes haec ipsa pertinere non dubitamus. Et justificationes haec ipsa pertinere non dubitamus. Et quae illos capere credimus per intelligentiam, omnino ignorare fatemur per experientiam. Non enim verbo tenus tantum David justificationes doceri le semel reprobatus informari non debet, et hic in bono consummatus in his exerceri non eget. Justificationes ergo sibi exoptet qui justificari eget et potest, et non illis quorum ille justus, hic injustus nunquam fieri potest. Illud omnino sine admiratione non praetereo
Abbreviated transcription (Latin):
potest. ẽẽ. cõmunis ȩtiã dampnandis. Sedoꝵ
doctrina conceditur iustificandis. Uitimoꝵ
noticia dabitur s beatificandis. Eant gͦ mun¬
di huus sapientes. tam uani quã uana quȩ¬
rentes. Illa querant: illa inueniant. quorũ
adeptione nunquã beati fiant. Audiant
stultam faciens sapientiã huius mundi.
ꝓpħa gͦ iustificari uolens. iustificationes
requirat. qi aduerã beatitudinẽ hãc eẽ uiã ñ
Pignorat.
t fortassis sufficit
s qui peccator ẽ. ut iustificari possit. iustifi¬
cationes necẽe ht̃ ediscere. Recordare qͦ sint
illa quȩ ih̃c magister bonus in montẽ ascen¬
dens ⁊ coram discipulis sedens. circũ sedentił
os suũ aꝑiens docebat dicens. Beati pauꝑes
sp̃u beati qui lugent̾ beati qui esuriunt:
biati qͥ ꝑsequutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiam.
ꝑfecto ħ angłos usq hodie ꝑexꝑientiã non
didicisse minime ignoramus: quãuis ad dĩ

Expanded text:
potest esse communis etiam damnandis; secundorum potest esse communis etiam damnandis; secundorum doctrina conceditur justificandis; ultimorum notitia dabitur, sed beatificandis. Eant ergo mundi hujus sapientes tam vani, quam vana quaerentes; illa quaerant, illa inveniant, quorum adeptione nunquam beati fiant. Audiant bylonis, stultam faciens sapientiam hujus mundi. Propheta ergo justificari volens, justificationes requirat, quia ad veram beatitudinem hanc esse viam non ignorat. Et fortassis sufficit sed qui peccator est ut justificari possit, justificationes necesse habet ediscere. Recordare quae sint illa quae Jesus magister bonus in montem ascendens, et coram discipulis sedens, circumsedentibus os suum aperiens docebat, dicens: Beati pauperes spiritu, beati qui lugent, beati qui esuriunt, beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Profecto haec angelos usque hodie per experientiam non didiciss
Abbreviated transcription (Latin):
creatione: iustũ. eẽ. dat᷑ ex sc̃ificatione:
beatũ eẽ suꝑamus in retributione. Quigͥ
seit se. eẽ. s forte muius uistũ. eẽ: m̾ito
querit modũ iustificationis. ex qua pen-¬
dere ñ dubitat mensurã głificationis.
Tria oꝑa attende: oꝑa conditionis. oꝑa re¬
demptionis. oꝑa głificationis. De illis pͥmis
oꝑib scilicet creationis. gentiũ philosophi
lii hõium mendaces filu hominum¬
nil: usquequo diligits uanitatẽ ⁊ queri¬
tis mendatiũ : Nauitas uanitatũ ⁊ om̃ia
uanitas: dicit uob̃ nr̃ eccłiastes. Littera¬
ti ninflati. s nunqͥt beati : Immobeatꝰ uir
cuius ẽ nom̃ dñi spes eius:ñ respexit
inuanitates ⁊⁊ insanias falsas. forte hȩc
portio paternȩ herecditatis eorũ que eos
contingit: portio aut̃ mea dñe dixi. custo¬
dire legem tuã. Doce me gͦ iustificatio¬
nes tuas. Distingne gͦ creationes. iustifica¬
tiones. głificationes. Priorũ inuestigatio

Expanded text:
creatione; justum esse datur ex sanctificatione; creatione; justum esse datur ex sanctificatione; beatum esse speramus in retributione. Qui ergo scit se esse, sed forte minus justum esse, merito quaerit modum justificationis, ex qua pendere non dubitat mensuram glorificationis. Tria opera attende: Opera conditionis, opera redemptionis, opera glorificationis. De illis primis operibus scilicet creationis, gentium philosophi lii hominum, mendaces filii hominum, usquequo diligitis vanitatem et quaeritis mendacium? Vanitas vanitatum, et omnia vanitas, dicit vobis noster Ecclesiastesflati, sed nunquid beati? Imo beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias falsas. Forte haec portio paternae haereditatis eorum quae eos contingit; portio autem mea, Domine, dixi custodire legem tuam, doce me ergo justificationes tuas. Distingue ergo creationes, justificationes, glorificationes. Priorum investigatio
Abbreviated transcription (Latin):
Illumina faciẽ tuã suꝑ seruũ tuũ.
ulli iam dubiũ arbitror. qͥn se fortit̃¬
ussidicat a seruitute peccati: qui se
non dubitat nominare seruũ dĩ. Nemo
enĩ potest duob dominis seruire. S: qui
fac̃ peccatũ: seruus. ẽ. peccati. Consequeis
g ẽ ut cũ credamus peccato ñ deseruire¬
s resistere: ut ueraciter se pos sit seruũ
dei asserere. Dicat gͦ. Illumina faciẽ tuã
suꝑ seruum tuum.
uꝑ seruum inquit. Animaduertis ut
arbitror. ꝙ indignũ ducit lucẽ hanc
ponere sub modio: s adlucis huiꝰ corꝑał
similitudinem in excelso. uł ad solis mo¬
dũ qui melius lucet exalto. ue illis qui
ñ dicã se s sua huic lumini anteponũt:
Si enĩ lum̃ hoc corꝑale ñ inm̾ito in loco
nis admiratione despicit᷑ : Dicat gͦ. Illu¬
muna faciẽ tuã suꝑ seruũ tuũ. ⁊ doce me
iustificationes tuas.
ciendũ qr aliud ẽ. eẽ aliud ẽ iustũ eẽ ⁊
longe aliud beatũ eẽ. Esse accipuꝰ ex

Expanded text:
umina faciem tuam super servum tuum. Nulli jam dubium arbitror, quin se fortiter vindicet a servitute peccati, qui se non dubitat nominare servum Dei. Nemo enim potest duobus dominis servire. Sed qui facit peccatum, servus est peccati. Consequens ergo est ut eum credamus peccato non deserviresed resistere, ut veraciter se possit servum Dei asserere. Dicat ergo: Illumina faciem tuam super servum tuum. Super servum, inquit, animadvertis, ut arbitror, quia indignum ducit lucem hanc ponere sub modio, sed ad lucis hujus corporalis similitudinem in excelso vel ad solis modum qui melius lucet ex alto. Vae illis qui, non dicam se, sed sua, huic lumini anteponunt, Si enim lumen hoc corporale non immerito in loco nis admiratione despicitur? Dicat ergo: Illumina faciem tuam super servum tuum, et doce me justificationes tuas. Sciendum quia aliud est esse, aliud est justum esse, et longe aliud beatum esse. Esse accipimus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Iormane a lingua barbara quast hoĩes septertio¬
nales dicti sunt. eo qd̾ pͥmũ ab illa mundi parte
uenerint. Barolus aut rex francoꝵ inito cũ eis federe
filiã su ã rolloni uxorẽ dedit. eãq terrã q̃ ne norman¬
nia uocatur consensit. qͥ scilicet rollo anno ab in

Expanded text:
im lingua barbara, quasi viri septentrionales dicti sunt, eo quod primum ab illa mundi parte venerant. Carolus autem rex Francorum, inito cum eis foedere, filiam suam Rolloni uxorem dedit, eamque terram, quae nunc Northmannia vocatur concessit. Qui scilicet Rollo baptizatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ori egressi atq ꝑ occeanũ uecti cum sepe num̃o
ante tam germania quã galliã more piranco ꝑ cadẽ
occeani littora excurrentes infestassent: tandem
egressi galliã qua in parte bntanniã respieit pua¬
serunt. ciuitatẽq inea rotͥomagũ occupantes uisq
in hanc diẽ normanniã desuo noĩe uocauert fran

Expanded text:
ori egressi, atque per Oceanum vecti, cum saepenumero ante, tam Germaniam quam Galliam more piratico per eadem Oceani littora excurrentes infestassent; tandem egressi, Galliam, qua parte Britanniam respicit, pervaserunt, civitatemque in ea Rothomagum occupantes, usque in hanc diem Northmanniam de suo nomine vocaverun
Abbreviated transcription (Latin):
scã eccłia dr. Supra dorsum meũ fabricauerꝰ
peccores. In dorso quippe onera portamꝰ. Supͣ
quosclã u̾o quos suꝑari ñ posse ꝓuidr. inflexo
cursu prudent declinat. Sic itaq sc̃itas ur̃a.
quedã ꝯpescendo. quedã tolando mitiget. ut
in scã ierosolunitauoꝵ eccłia pacem cohabitan

Expanded text:
sia dicitur: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores. In dorso quippe onera portantur. Supquosdam vero quos superari non posse praevidet inflexo cursu prudenter declinat. Sic itaque sanctitas vestra quaedam compescendo, quaedam tolerando mitiget, ut in sancta Jerosolymorum Ecclesia pacem cohabitan
Abbreviated transcription (Latin):
los. ne ꝓpt̃ illos eradicemꝰ ⁊. tt̾ aut grana
nũda ante tp̃s de area seꝑta. non in horreum
mittenda purgemus. s uolatilib colligenda
ꝓiciamus. aut diruptis ꝑscismata retib. dũ
qͣi malos pisces cauemiꝰ. in mare ꝑlitione li¬
sensiones aut parunlos ꝑdamꝰ. aut paruu

Expanded text:
mus, ne propter illos eradicemus et triticum aut grana nuda ante tempus de area separata non in horreum mittenda purgemus, sed uolatilibus colligenda proiciamus aut disruptis per schismata retibus, dum quasi malos pisces cauemus, in mare perniciosae lissensiones aut paruulos perdant aut paruu
Abbreviated transcription (Latin):
s ip̃iꝰ rei sacͣm̃tũ ꝑcipiendo. Cũ aũt saꝑe
hõ ceꝑit. ñ illud sacͣm̃tũ repetit s intel¬
tabitur. Hoc qͣmdui ñ põt. ualebit sacͣ¬
m̃tũ ad eiꝰ tutelã. adu̾sꝰ ꝯtrarias potesta¬
tes. Et tm̃ ualebit. ut si añ ulũ maioriᷤᷤ¬

Expanded text:
. cum autem sapere homo coeperit, non illud sacramentum repetet, sed inteltabitur. hoc quam diu non potest, ualebit sacramentum ad eius tutelam aduersus contrarias potestates et tantum ualebit, ut, si ante maiori
Abbreviated transcription (Latin):
sũ cuiꝰ ad eptio uita batissima ẽ. ptirissume
atq cautissime colendũ p̃dicas. ⁊ Tullã
nob̾ ad orandã c̾at᷑am inducẽs cui ẜiure
iubeam᷑. ⁊ ab illa incorrupta ⁊ ininolabi¬
li etñitate ᷤ cui soli hõ subiciendꝰ ẽ. cui so¬
li rõabił aĩa coh̾endo ñ misera ẽ. credens
õe qd fac tũ ẽ. qd obnoxiũ ꝯmutationi.
polleat. Tu puerilit̃ pueros. fortit̃ uiue¬
implendã libidinẽ: s ad ꝓpagandã ꝓlẽ ⁊ ad
rei familiaris societatẽ casta ⁊ fideli societa¬
te obedientia subicis. Tu uiros ꝯiugib ñ ad
illudẽdũ inbelbilliorẽ sexũ. sinceri amoris le¬
gib p̃fic is. Tu parentib filios lib̃a qua dã
fuitute subigis. parentes filus pia dñatioe
ĩponis. Tu frib fr̃s religionis uincło firmiore
atq artiore qͣm sanguinis. nec tis. Tu õem ge¬
nis ꝓpinqͥtatẽ ⁊ affinitatis necessitudinẽ. ẜua¬
tis nat᷑e uoluntatisq nexib. mutua ca̾i̾tate

Expanded text:
me atque castissime co endum praedicas; nullam nobis aderandam creaturam inducens, cui servire jubeamur; et ab illa incorrupta et inviolabili aeternitate, cui soli homo subjiciendus est, cui soli rationalis anima cohaerendo non misera est, excludens omne quod factum est, quod obnoxium commutationi, polleat. 63. Tu pueriliter pueros, fortiter juveexplendam libidinem, sed ad propagandam prolem, et ad rei familiaris societatem, casta et fideli obedientia subjicis. Tu viros conjugibus, non ad illudendum imbecilliorem sexum, sed sinceri amoris legibus praeficis. Tu parentibus filios libera quadam servitute subjungis, parentes filiis pia dominatione praeponis. Tu fratribus fratres religionis vinculo firmiore atque arctiore quam sanguinis nectis. Tu omnem generis propinquitatem et affinitatis necessitudinem, servatis naturae voluntatisque nexibus, mutua
Abbreviated transcription (Latin):
.xxii. Hippomenes
cocrates
bsander
urixias
ost ħ annui pͥncipes athe¬
nis constituti ft̃ nouẽ ex no¬
bilib ciuitatis.

Expanded text:
 Hippomenes, Leocrates, Absander, Eurixias. Post haec annui principes Athenis constituti sunt novem ex nobilibus civitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Artabanus
Rta xerses
er ses seds
ogdianꝰ
ost hȩc egiptꝰ asꝑsis reces¬
sit. ⁊ propͥos reges ħre
cepit sicut su biectũẽ
Dinastia uicesima
octaua.
Armarteus saites
Dinastia uicesima
nona
Ne ferites
A choris¬

Expanded text:
Artabanus, Artaxerses, Xerses secundus, Sogdianus, Post haec Egyptus a Persis recessit, et proprios reges habere coepit, sicut subjectum est. Dynastia vigesima octava, Amarcheus, Saites. Dynastia vigesima nona, Nephrites, Achoris
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo ut simus aliquid. duob testamentis uet̃ĩ
⁊ nouo. discipline nob̃ regłam dendit. Quã¬
qͣm ii. utrumq in utroq sit. p̃ual tñ in ue¬
tĩ timor. amor in nouo. qr ibi ẜ uitus hic li¬
btas ab apłis predicatur. De quoꝵ testam̃¬
toꝵ ad mirabili quodã ordine diuinoq ꝯcen¬
tu longissimũ ẽ dice̾. ⁊ multi religiosi doc¬
tiq dixerunt multos libros resista flagitat
ut ꝓm̾ito qͣntũ ab hoĩe põt. explicari ⁊ p̃dica¬
ri queat. Qi diligit gͦ ꝓximũ agit qͣntũ põt
ut saluus corꝑe saluusq aĩo sit. S cura cor¬
ꝑis ad saluitatẽ aĩ referenda ẽ. Agit gͦ his gra¬
dib ꝙ ad animũ ꝑtim. ut pͥmo timeat. dem̃n
diligat dm̃. Hi mores s̃ optimi ꝑ quos nob̃
⁊ ip̃a ꝓuenit ad quã om̃i studio rapimur. a¬

Expanded text:
omnino, ut aliquid simus, duobus testamentis, vetere omnino, ut aliquid simus, duobus testamentis, vetere et novo, discipline nobis regulam dedit. Quamquam enim utrumque in utroque sit, prevalet tamen in veteri timor, amor in novo, quia ibi bertas ab Apostolis praedicatur. De quorum Testamentorum admirabili quodam ordine divinoque concentu, longissimum est dicere, et multi religiosi doctique dixerunt. Multos libros res ista flagitat, ut pro merito, quantum ab homine potest, explicari et praedicari queat. Qui ergo diligit proximum, agit quantum potest ut salvus corpore salvusque animo sit: sed cura corporis ad sanitatem animi referenda est. Agit ergo his gradibus, quod ad animum pertinet, ut primo timeat, deinde diligat Deum. Hi mores sunt optimi, per quos nobis etiam ipsa provenit, ad quam omni studio rapimur, a
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi absit nicħ ad depellendas miserias salꝰ illa cor¬
excellentia illa ⁊ rara s magistia ñ admodũ de¬
sid̾antur. ut cum hortam᷑ ⁊ monemꝰ. ut ħ ip̃a
indigentib exhibeantuꝵ. quȩ corꝑi exhibẽ¬
amꝰ. cum aũt docemꝰ ut fiant. disciplina aĩo
subueniamus. St̃ uo̾ alia quib multi modi
uariiq morbi aioꝵ magna quadã ⁊ ꝓrẜꝰ in¬
effabili rõne sanantur. quȩ medicina nͥ diui¬
nitus ppłĩs mittetur. nulla spes salutis ẽẽt
tam inmod̾ata ꝓgressione: peccantib qͣmꝗͣ
⁊ illa corꝑis si altuis originẽ repetas. ñ inuenit᷑ ũn
ad hoies manare potuĩt. nͥ adocui reꝵ. om̃iũ
qua nc̃ agimus que animi medicina ẽ. quã¬
tũ scͥpturis ip̃is diuinis collige̾ licr. in duo
distribuitur. cohertionẽ ⁊ ĩstructionẽ. Coher¬
tio timore. instructio uõ amore ꝑficitur. Eiꝰ
dico. cin ꝑ disciplinã subuenitur. Nam qui
subuenit. nicħ hoꝵ duoꝵ. ht̃. nisi amare. In

Expanded text:
quae si absit, nihil ad depellendas miserias salus illa corexcellentia illa et rara magisteria non admodum desiderantur; ut cum hortamur et monemus, ut haec ipsa indigentibus exhibeantur quae corpori exhibeno subvenimus. Sunt vero alia, quibus multimodi variique morbi animorum, magna quadam et prorsus ineffabili ratione sanantur: quae medicina nisi divinitus populis mitteretur, nulla spes salutis esset, tam immoderata progressione peccantibus; quanquam et illa corporis, si altius rerum originem repetas, non invenitur unde ad homines manare potuerit, nisi a Deo, cui rerum omnium qua nunc agimus, quae animi medicina est, quantum Scripturis ipsis divinis colligi licet, in duo distribuitur; coercitionem, et instructionem. Coercitio timore, instructio vero amore perficitur, ejus dico cui per disciplinam subvenitur: nam qui subvenit, nihil horum duorum habet, nisi amare. In
Abbreviated transcription (Latin):
sinit. Quare illa omĩa quib huiꝰscemodi ma¬
ł incomodisue resistitur. qui officiose ⁊ humi¬
lit̃ p̃br̃ misericordes uocantur. ⁊̃ si sapientes sĩt
usq adeo. ut iã nullo aĩ dolore turbent᷑. Nã
ab om̃i miseria lib̃m eẽ debẽ sapientẽ: cũ sub¬
uenit inopi. cum esurienti cibos prãt. potũq
sicienti. cũ uestit nudũ. cum ꝑegrinũ tec to
recipit. cum oppssũ lib̾at. cũ deniq humanita¬
tẽ suam. usq ad sepulturã porrigit mortuoꝵꝰ.
Et si id faciat m̃te tranquilla nulł aculeis
doloris instinc tus s adduc tus officio bonita¬
tis. misericors tñ uocandꝰ ẽ. Huic .i. nicħ obẽ
unt. sine ꝑturbatione ꝯmouentur. Conge¬
lascunt potiꝰ rigore inhumanitati ꝗͣ rõnis
tranquillitate serenantur. Itaq multo pru¬
dentius ⁊̃ ds̃ ip̃e misericors dr̃. qui quẽ admo¬
dũ dicatur. restat intellige. his qui sese ido¬
neos religione studioq prestit̾int. ne cũ u̾b

Expanded text:
. Quare illa omnia, quibus hujuscemodi malis incommodisve resistitur, qui officiose atqut, misericordes vocantur, etiamsi sapientes usque adeo sint, ut jam nullo animi dolore turbentur. Nam ab omni miseria liberum esse debere sapientem, cum subvenit inopi, cum esurienti cibum praestat potumque sitienti, cum vestit nudum, cum peregrinum tecto recipit, cum oppressum liberat, cum denique humanitatem suam usque ad sepulturam porrigit mortuorum? Etiamsi id faciat mente tranquilla, nullis aculeis doloris instinctus, sed adductus officio bonitatis, misericors tamen vocandus est. Huic enim nihil obest eunt, si nec perturbatione commoventur, congelascunt potius rigore inhumanitatis, quam rationis tranquillitate serenantur. Itaque multo prudentius Deus etiam ipse misericors dicitur: qui quemadmodum dicatur, restat intelligere iis qui sese idoneos religione studioque praestiterint; ne cum verbis
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ dic̃. ⁊ uos quidẽ in quib tał tantaq
ꝑ ausum nefarium culpa cõmutitur. seruamꝰ
quod uertcas õcepit dicens. Si peccauĩt in te
fr̃.t. ⁊c̃. Ego ita ꝑ responsales meos semł
⁊ bis u̾b̃ humilib ħ qd̾ in tota eccłia pecca
rectione despicior. Restat ut eccłiã habe¬

Expanded text:
nt. Et nos quidem in quos talis tantaque per ausum nefarium culpa committitur, servamus quod Veritas praecepit, dicens: Si peccaverit in te. 746 Ego itaque per responsales meos semel et bis verbis humilibus hoc quod in tota Ecclesia peccatreptione despicior, restat ut Ecclesiam debe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽptorib fiet. qd fieri ⁊̃ de baptiratis talib de¬
br. Que aũt baptismatis. ea de ꝯciliationis est
causa. si forte penitentẽ fiiende uitȩ ꝑicłirm
p̃occupauit Nec ip̃m it. ex hac itita sine ar¬
ra suȩ pacis exire uelle deb̃r mat̃ eccła.I Aũs¬
de doc tͥna xͥana. Sepe accidit ut qui in melio
ci ad se arbitretur. qđ̵ inferiorib gͣdib p̃cipit᷑.¬

Expanded text:
temptoribus fiet, quod fieri etiam de baptizatis talibus debet. quae autem baptismatis, eadem reconciliationis est causa, si forte paenitentem finiendae uitae periculum praeoccupauerit. nec ipsos enim ex hac uita sine arra suae pacis exire uelle debet mater ecclesia 25. Saepe autem accidit ut quisquis in meliorcta esse arbitretur, quae inferioribus gradibus praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ se regentẽ abripuint. libidines ex᷑ ꝓfec to il¬
licitȩ ac turpes. ⁊ digne dolorib em̃dari.Qid¬
ductioꝰ. Qd ẽ inuidia. nͥ odiũ felicitatis ali¬
enȩ: Qidẽ detractio. nͥ mordatior qͣm u̾a̾ci¬
or reprehensio. Malitia malo delec tat᷑ alieno.
cor. adulatio linguam. detrac tio. uuln̾at fa

Expanded text:
non se regentem abripuerint, libidines erunt profecto illicitae ac turpes, et dignae doloribus emendari.ductio? Quid est invidia, nisi odium felicitatis alienae? Quid est detractio, nisi mordacior, quam veracior reprehensio? Malitia malo delectatur alieno: cor: adulatio duplicat linguam: detractio vulnerat fa
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie coĩone. ut si ꝑ uidicium auferri ñ pos¬
sint. tolẽntur potus. ne ꝑu̾se malos euitan¬
do quisq ab eccliȩa ip̃e discedens. eos quos fu¬
apłs hominẽ uidicari ex arbitrio suspitio¬
nis ł ⁊̃ extra ordinario usurpato iudicio. s
potiꝰ ex lege dĩ ẜ ordinẽ eccliȩ. siue ultͦ ꝯfes¬
oatq integritate ꝓfertur. Nam si noĩa¬
tio sufficit. multi dampnandi s̃ innocen.¬
tes. qr sepe ufalso in quoqͣm crimine noĩa¬

Expanded text:
Ecclesiae communione, ut si per judicium auferri non possunt, tolerentur potius, ne per se malos evitando quisquam ab ecclesia ipse discedens, eos quos fuab homine judicari ex arbitrio suspicionis, vel etiam extraordinario usurpato judicio, sed potius ex lege Dei secundum ordinem Ecclesiae, sive ultro confeso atque integritate profertur? Nam si nominatio sufficit, multi damnandi sunt innocentes, quia saepe falso in quoquam crimine nomina
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dolore amputatur quȩ putruit pars
corꝑis. ⁊ dui trac tatur. si põt sanari medica¬
mentis. Si ñ põt. tunc a medico bono absei¬
ditur. Si ep̃i affectus boni est opti sanare
infirmos. ẜpentia auferre. ulcera ad urere.
aliqua ñ abscid̾e. postremo qd sanari ñ põt.

Expanded text:
Cum dolore amputatur etiam quae putruit pars corporis, et diu tractatur, si potest sanari medicamentis: si non potest, tunc a medico bono absciditur. Sic episcopi affectus boni est, ut optet sanare infirmos, serpentia auferre ulcera, adurere aliqua, non abscidere: postremo quod sanari non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdẽẽnt faciendo quȩ dicunt. Habundant.¬
h. qui male uitȩ suȩ defensionẽ ex ip̃is sus
p̃positis ⁊ doc torib querint respondentes
corde suo. aut ⁊̃ si ad ħ erumꝑant ore suo. at¬
q dicentes. Qui mͥ precipis. cur ip̃e ñ facis:
Ita fit ut eum ñ obedient audiant qui se ip̃

Expanded text:
 abundant qui malae suae vitae defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerunt, respondentes corde suo, aut etiam si ad hoc erumpant ore suo, atque dicentes: Quod mihi praecipis cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sine pecc̃o ur̃m ẽ. pͥor in illam lapidem mit¬
tat. Hȩc uox iustitie ẽ. Pitniatur peccatrix
s ñ apeccõrib. Impleatur lex. s ñ a preuari¬

Expanded text:
sine peccato est prior in adulteram lapidem mittat. Haec vox justitiae est. Puniatur peccatrix, sed non a peccatoribus. Impleatur lex, sed non a praevari
Abbreviated transcription (Latin):
Auni francos a quodã frantione ap¬
pellatos uolunt. Dicunt namo q.
post excidiũ troie multitudo magno
inde fugiens ac deinde endnos oo¬
pusos se diudens. alia ftantionem

Expanded text:
Alii Francos a quodam Francione appellatos volunt. Dicunt namque quod post excidium Trojae multitudo magna inde fugiens, ac deinde in duos populos se dividens, altera pars Francionem
Abbreviated transcription (Latin):
iurginẽ ẽẽ uolunt. in qͣntũ aũt ꝓ nob̾ agit
uirginẽ ẽẽ nolunt. D uideant udĩ. udeant
uidaizantes nr̃i. utrũ eoꝵ. sententia sit uera.
Constat nãq satis. qd̾ sit multa turpitudine
plena. Fedum ualde ⁊ nuis deforme ꝯcun¬
benti assist̾e̾. ⁊ signa uirginitatis curiosis ocłis
quere. Ecce ut uolunt sub aspec tib hone.
qd̾ lenones ⁊ publice ꝓstitute uix. ł nullomͦ
face posst̃. Oqͣnto honestiꝰ. o qͣnto rectiꝰ testes

Expanded text:
obis agit, virginem esse nolunt. Sed videant Judaei, videant judaizantes nostri, utrum eorum sententia sit vera. Constat namque satis quod sit multa turpitudine plena. Foedum valde, et nimis deforme concumbenti assistere, et signa virginitatis curiosis oculis quaerere. Ecce, ut volunt, sub aspectibus honestquod lenones et publice prostitutae vix vel nullo modo facere possunt. O quanto honestius, o quanto rectius testes
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ sunt illa quȩ nob̾ solent iudei. ł iudairã.¬
tes oppon̾e ad ea quȩ sentimꝰ de nr̃o emanuele.
Ned huic nr̃ȩ assertioni reclamant iuidei.
Isubinur murant ĩmo acclamant ilł iuda¬
Rantes nr̃i. Obiciunt multa quib putant
refelłe assertionẽ nr̃am. Adducunt hinc inde
argum̃ta qͥb nituntꝰ astruere assertionẽ suã.
Pmũ itaq ẽ arguere cecitatẽ udõꝵ. scd̾m rũ¬

Expanded text:
e nobis solent Judaei, vel judaizantes opponere ad ea quae sentimus de nostro Emmanuele. Sed huic nostrae assertioni reclamant Judaei, submurmurant, imo acclamant illis judaizantes nostri. Objiciunt multa quibus putant refellere assertionem nostram. Adducunt hinc inde argumenta quibus nituntur astruere assertionem suam. Primum itaque est arguere caecitatem Judaeorum. Secundum, ru
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ⁊ matrẽ suam. auferet fortitudo damasci
⁊ spolia samarie corã rege assy rioꝵ. Ecce ꝓ¬
pha uentura p̃dixit. scͥpto ꝯm̃dauit. testes ad¬
hibuit. ut pꝰqͣm cepissent ẽẽ cõpleta hinc scͥp¬
to. hinc testimonio. ꝯꝓbarent᷑ ẽẽ p̃dicta᷑. ⁊ sic
ex his quȩ inprimo uentura p̃dixerat. ⁊ pla¬
ri potãnt. ꝓbarent᷑ ⁊ illa uera ẽẽ. q̃ in longin
quũ uentura p̃dixerat. ⁊ ꝓbari ñ potant. Nõ¬
ne itaq ut dic tũ ẽ rectiꝰ uidet᷑ dicere. qd̃ ad hꝰ¬
modi testimoniũ. dic ti testes adducti eẽnt.
qͣm ut turpitudinis testes existerentꝰ᷑. Quom

Expanded text:
do Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum Ecce propheta ventura praedixit, scripto commendavit, testes adhibuit, ut postquam coepissent esse completa, hinc scripto, hinc testimonio comprobarentur esse praedicta; et sic ex his quae in proximo ventura praedixerat et probari poterant, probaren probari non poterant. Nonne itaque, ut dictum est, rectius videtur dicere quod ad hujusmodi testimonium dicti testes adducti essent, quam ut turpitudinis testes existerent?
Abbreviated transcription (Latin):
debellare. rege achar deiecto. aliũ ei substituere.
Pre timore aũt hꝰ ꝑicli. cõmotũ ẽ cor ppli. quomͦ
mouent᷑ si ligna siluaꝵ a facie. uenti. Ad tollen¬
dum itaq hc̃ timorẽ. missꝰ ẽ ysaias adño. in oc¬
cursum achar uͥ dice̾t. Uide ut sileas ⁊ cor tuũ
ne formidet. a duab caudis ticionũ fumiganti¬
um istoꝵ. eo qd̃ absq dubio lib̾andꝰ ẽẽt a facie
duoꝵ regum illoꝵ. In argum̃tũ gͥ fut᷑e lib̾ati¬
onis ꝓponit᷑ signum uxta arbitum postulan¬
tis. Pete tͥ ait signũ ad ño dõtuo. in ꝓfundũ

Expanded text:
ubstituere. Prae timore autem hujus periculi commotum est cor populi quomodo moventur ligna silvarum a facie venti. Ad tollendum itaque hunc timorem missus est Isaias a Domino in occursum Acham ut diceret: Vide ut sileas, et cor tuum ne formidet a duabus caudis titionum fumigantium istorum, eo quod absque dubio liberandus esset a facie duorum regum illorum. In argumentum igitur futurae liberationis proponitur signum juxta arbitrium postulantis: Pet
Abbreviated transcription (Latin):
annis ad olescentie. Põt i. fieri ut uͥgo sit ue
s iã nubił. Deniq ⁊ in deutõnomio sub pu¬
ellȩ. ⁊ adolescentulȩ noĩe. uͥgo intelligr. Si
inuenĩt inqͥt hõ in campo puellã desponsa¬
tã. ⁊ ui oppͥmens eã. dormierit cum ea. int̃fi¬
cietis uirũ iusolũ qui cõcubuit cũ ea.⁊ puel¬
lȩ nicħ facietis. Nonẽ adolescetulȩ peccatũ

Expanded text:
annis adolescentiannis adolescentised jam nubilis. Denique et in Deuteronomio sub puellae et adolescentulae nomine virgo intelligitur. Si invenerit, inquit, homo in campo puellam desponsatam, et vi opprimens eam dormierit cum ea, interficietis virum solum qui concubuit cum ea, et puellae nihil facietis. Non est adolescentulae pecc
Abbreviated transcription (Latin):
iatonẜdoc. Uñ ⁊ intitulo pͥs.ix. uͥ in hebrai¬
copositũ ẽ. almano. qd cet̃i int̃pretes tͣnstule¬
rt᷑. ꝓ adolescentiula. qd .lxx. int̃pratati st̃. pro
absconditis. Et in genesi legimꝰ. uͥ rebecca d̾r
alma. aquilã ñ adolescentulã. nec puellã.
s absconditã tͣnstulisse. Sunamitis qͦ mu¬
lier amisso filio. cũ elisei fuisset ꝓuoluta. ⁊
in dolore ẽ. ⁊ dñs abscondit ame in hebreo scͥp¬
d̾r ⁊ secreta. quȩ nũqͣm uiroꝵ. patuit aspec¬
tib. s magna parentũ diligentia custodita
Om̃iũq pene linguaꝵ. u̾bis utunt᷑ hebrei. ut
ẽ illud in cantico canticoꝵ. de greco oͥpion .i.
ferculũ sͥ salomon fecit. qd̾ in hebreo ita legi
mꝰ. S̾bũ qͦ nugas. ⁊ m̃surã. hebrei eod modo.
⁊hisdẽ appellant sensib. Et qͣntũ cũ mea
pugno memoria. nũqͣm me arbitror. alma
in muliere nupta legisse. s in ea quȩ uͥgo est.
ut ñ solũ uͥgo sit. s uirgo iunioris etatis. ⁊ in

Expanded text:
raico positum est alma, nomen quod caeteri interpretes transtulerunt pro adolescentula, quod LXX interpretati sunt pro absconditis, et in Genesi legimus ubi Rebecca dicitur alma aquilam non adolescentulam, nec puellam, sed absconditam transtulisse . Sunamitis quoque mulier amisso filio cum Elisei fuisset pedibus proin dolore est, et Dominus abscondit a me . In Hebraeo scripdicitur, et secreta, quae nunquam virorum patuerit aspectibus, sed magna parentum diligentia custodita Omniumque pene linguarum verbis utuntur Hebraei, ut est illud in Cantico canticorum de φορεῖον, id est ferculum sibi Salomon fecit, quod et in Hebrmus. Verbum quoque nugas et mensuram Hebraei eodem modo et eisdem appellant sensibus. Et quantum cum mea pugno memoria, numquam me arbitror alma in muliere nupta legisse, sed in ea quae virgo est: ut non solum virgo sit, sed virgo junioris aetatis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
fuiȩ. : Deniq quomͦ. ł quałcumq rei signũ
eis ẽt̃ potãt res qͣm nũquã itid̾ant nuĩ quam
uisurierant : Ecce qualia obiciunt. ad refel¬
lendã u̾i̾tatẽ assertionis nr̃e. Uideamꝰ ⁊ quȩ sĩt
nuele intelligi debere de filio ꝓpħisse: occocoo¬
ollatur inquiunt de medio. qd ponitis ex
ꝓpħisse filio. Becula. in hebreo ide sonat. qd̾ ap̃
uos uirgo. d in hebreo ħ loco ñ legit᷑ becula.
s alma. qd̾ int̃pretat᷑ uuencła ł abscondita.

Expanded text:
futurae? Denique quomodo vel qualiscunque rei signum eis esse poterat res, quam nunquam viderant, nunquam visuri erant? Ecce qualia objiciunt ad refellendam veritatem assertionis nostrae. Videamus et quae sint nuele intelligi debere de filio prophetissae. Tollatur, inquiunt, de medio quod ponitis ex enire prophetissae filio. Becula in Hebraeo idem sonat quod apud nos virgo. Sed in Hebraeo hoc loco non legitur becula, sed alma, quod interpretatu
Abbreviated transcription (Latin):
ds. Qd totũ: HIoli timere ioseph. accipere
mariam ꝯuigẽ tuã. qd̃ enĩ ex ea natũ ẽ. de sp̃i
scõ ẽ. Ecce eũgłista dic̃ dic lam ꝓpħiam in bea¬
ta maria. conpletã fuisse. Quis audeat cõtra¬
dicere: Ibi p̃dicit᷑ conceptura uirgo. hic dr̃ cõ¬
cepisse de spũscõ. Concepit gͦ de sp̃uscõ. ñ de¬
sp̃s .s. munditiam uirginis minuere s auge
nescit fedare s głificare. Qͥ gͦ nec dũ ht̃ cor
illuminatũ ad intelligendũ sensum uatier¬
nantis. ꝓpħȩ. afferat saltẽ aures ñ gͣues ad&ͥ¬
audiendum. exponenti eũgłistȩ. ne incurrat
illd̃ eiꝰdẽ ysaiȩ. Exceca cor ppłi hꝰ. ⁊ aures euis
aggraua. Qͥ necdũ intelligit qd̾ legit. saltẽ
c̾dat ex corde. ut sic m̾catur intelligere. Si ñ
c̾did̾itis inqͥt. ñ intelligetis. Firmissimũ argu¬
m̃tũ fidĩ nr̃e. qd idẽ tam cõrcordit̃ nuntiant

Expanded text:
ipere Mariam conjugem tuam: quod enim ex ea natum est, de Spiritu sancto est. Ecce evangelista dicit dictam prophetiam in beata Maria completam fuisse. Quis audeat contradicere? Ibi praedicitur conceptura virgo, hic dicitur concepisse de Spiritu sancto; concepit ergo de Spisanctus munditiam virginis minuere, sed augere; nescit foedare, sed glorificare. Qui ergo necdum habet cor illuminatum ad intelligendum sensum vaticinantis prophetae, afferat saltem aures non graves ad obaudiendum exponenti evangelistae, ne incurrat illud ejusdem Isaiae: Excaeca cor populi hujus, et aures ejus aggrava . Qui necdum intelligit quod legit, saltem credat ex corde, ut sic mereatur intelligere: Si non credideritis, inquit, non intelligetis . Firmissimum argumentum fidei nostrae quod idem tam concorditer nuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
sum uaticinantis ꝓpħe. cͥdat uł sententie ex¬
ponentis eũgłiste. Audi ꝓponentẽ. Ecce uͥgi
cõcipiet. Attende exponentẽ. Hoc totũ fac¬
tũ ẽ ut adimpleretur qd dic tũ ẽ ꝑ ꝓpħam.¬

Expanded text:
sum vaticinantis prophetae, credat vel sententiae exsum vaticinantis prophetae, credat vel sententiae exponentis evangelistae. Audi proponentem: Ecce virgo concipiet. Attende exponentem: Hoc totum factum est, ut adimpleretur quod dictum est p
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ dabo si ꝓcidens ad orau̾is me. Illũ ꝓuocat
ad se adorandũ. cui flectit᷑ om̃e genu cele¬
stium. trestͥum. ⁊ infernoꝵ. Ecce quomodo
stulti fcĩ sunt pͥncipes thancos. Et qͥd̃e ne.¬
cẽe erat. ut redẽptionis nr̃e sacͣmenta uer¬
boꝵ ambiguitate obnubilarent᷑. ne a ma¬
głȩ crucifixissent. Non sum aũt ꝓmpti
eloquii.ł ꝓfundi ingenii. ut me arbitrer
posse ꝓpħicȩ sententiȩ ꝓfunditatẽ. ser mo¬
ne explicare. ł cogitatione ꝯphend̾e. Suf¬
ficit michi hoc loco si det᷑ in simplicis littẽ
expositione deuotioni fideliũ satisfacere.⁊
quomͦ debeat. hȩc ysaiȩ ꝓpħia ad u̾bi incar.¬
nationẽ referri ostend̾e. Ecce uͥgo ꝯcipiet ⁊ pa
quã det᷑ uob̃. scd̾m dic tam sententiã cͥcumia¬
centi litt̃ȩ posse coaptare. nichominꝰ tñ debe¬
isse. Qͥ ñ põt intellige̾ uocẽ ꝓpbantis: audiat
uł sensum exꝑonentis. Qui ñ intelligit sen¬

Expanded text:
tibi dabo si, procidens, adoraveris me . Illum provocat tibi dabo si, procidens, adoraveris me . Illum provocat ad se adorandum cui flectitur omne genu coelestium, terrestrium et infernorum . Ecce quomodo stulti facti sunt principes Taneos. Et quidem necesse erat ut redemptionis nostrae sacramenta verborum ambiguitate obnubilarentur, ne a mae crucifixissent. Non sum tam prompti eloquii, vel profundi ingenii, ut me arbitrer posse propheticae sententiae profunditatem sermone explicare vel cogitatione comprehendere. Sufficit mihi hoc loco, si detur in simplicis litterae expositione devotioni fidelium satisfacere, et quomodo debeat haec Isaiae prophetia ad Verbi incarnatiquam detur vobis secundum dictam sententiam circumjacenti litterae posse coaptare, nihilominus tamen debeisse. Qui non potest intelligere vocem prophetantis, audiat vel sensum exponentis. Qui non intelligit sen
Abbreviated transcription (Latin):
O qͣm m̾ito uidentes dicti sunt. qui in tam
longinquum uid̾e potuer᷑. Qͥ g. hodie dicit᷑
ꝓpħa. olim dicebat᷑ uidens. Sexcentis certe
⁊ eo ampliꝰ annis. si nos cronogͣphi ñ fallunt
sunt ista ꝓuisa atq p̃dicta. añ qͣm fc̃a. Ui¬
de gͦ in quam longinquũ ꝓspexit. qͥ ista p̃¬
dixit. Miraris ut arbitror de ꝑspicatia p̃¬
udentie. mirare nichominꝰ in u̾bis ꝓpħe ꝓ¬
funditatẽ intelligentiȩ. Mira sane uis illa
p̃uidendi. s ñ minꝰ mirabił modꝰ ip̃e dicendi.
Ecce uͥ agnus ambulat. elefans natat. s ñ e¬
natat. Eccc uͥ xp̃iana simplicitas planã uiam
inuenit. currit nec offendit. uidaica ꝑfidia
submergit᷑. diabolꝰ suffocat᷑. In tantũ aũt
illuminat᷑ xp̃ianꝰ. ut malit mori. qͣm u̾ta¬
tẽ diffiteri. Intm̃ excecat᷑ uideꝰ. ut paratior
sit mori quam u̾itatẽ fateri. Intm̃ infatua¬
t᷑ diabolꝰ. ut p̃sumat posse fieri pecc̃orẽ ꝗ̃
ꝯstat ẽẽ om̃ium redẽptorẽ. Hȩc omĩa inꝗt

Expanded text:
O quam merito videntes dicti sunt qui in tam longinquum videre potuerunt! Qui enim hodie dicitur propheta, olim dicebatur videns. Sexcentis certe, et eo amplius annis, si nos chronographi non fallunt, sunt ista praevisa atque praedicta antequam facta. Vide ergo in quam longinquum prospexit qui ista praedixit. Miraris, ut arbitror, de perspicacia praevidentiae, mirare nihilominus in verbis pfunditatem intelligentiae. Mira sane vis illa praevidendi, sed non minus mirabilis modus ipse dicendi. Ecce ubi agnus ambulat, elephas natat, sed non enatat. Ecce ubi Christiana simplicitas planam viam invenit, currit, nec offendit, Judaica perfidia submergitur, diabolus suffocatur. In tantum autem illuminatur Christianus, ut malit mori quam veritatem diffiteri, in tantum excaecatur Judaeus ut paratior sit mori quam veritatem fateri, in tantum infatuatur diabolus, ut praesumat posse fieri peccatorem quem constat esse omnium Redemptorem. Haec omnia, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ut auint tota capłi ꝯtinentia. nob̾ cõ¬
sonat. Nos ꝑ abrupta nos ꝑ planã incedimus
iuã. Nam tota litĩȩ cͥcũstantia reclamante
um u̾sicło adheretis. Cum aũt ab eis querit᷑
quomͦ fut᷑e lib̾ationis signũ eẽ possit. qd iu¬
nioris etatis femina. ł abscondita. ⁊ secreta

Expanded text:
Ecce, ut aiunt, tota capituli continentia nobis consonat. Vos per abrupta, nos per planam incedimus viam. Nam tota litterae circumstantia reclamante, universiculo adhaeretis. Cum autem ab eis quaeritur quomodo futurae liberationis signum esse possit quod junioris aetatis femina, vel abscond
Abbreviated transcription (Latin):
les. ut ex coꝵ. testimonio palã in notesceret
qd̃ ex pͥma ad eam uiri accessione ꝯcepisset.
sic̃ pꝰmodũ cum tp̃s pariendi adueniret cer
tissime collig̾e̾ possent. Quam impudens õi
uid̾e potuert᷑. ut̾rnam illa concepisset: Num¬
qͥdña nat᷑a nũqͣm patitur partum legitimã
pariendi horã pret̃ire. ł p̃uenire. intm̃ ut pe¬
ritꝰ quilib⁊ legitimã concipiendi. ñ dicã diem
s horã. s ⁊̃ momentũ ex hora pariendi possit
collige̾ͦ S forte dic turi sunt. qd̾ diligentia
testium tanta erat cͥca idip̃m. ut ñ posset cos
iteratio ꝯcubitꝰ lat̾e ⁊ iqd idẽ concubitꝰ. cuiꝰ te¬
stes erant pͥmus eẽt uiri accessꝰ ad eã. ex signiᷤᷤ
uirginitatis eiꝰ pot̾ant dep̃hend̾e. Hoc ẽ qđ in¬
nuunt qͥ eam in pͥma ad eam uiri accessione

Expanded text:
palam innotesceret quod ex prima ad eam viri accessione concepisset, sicut postmodum, cum tempus pariendi adveniret, certissime colligere possent. CAPUT IV. Quam impudens omninvidere potuerunt utrumnam illa concepisset? Nunquidnam natura nunquam patitur partum legitimam pariendi horam praeterire, vel praevenire, intantum ut peritus quilibet legitimam concipiendi non dicam diem, sed horam, sed etiam momentum ex hora pariendi possit colligere? Sed forte dicturi sunt quod diligentia testium tanta erat circa idipsum, ut non posset eos iteratio concubitus latere, et quod idem concubitus, cujus testes erant, primus esset viri accessus ad eam ex signis virginitatis ejus poterant deprehendere, hoc est quod innuunt
Abbreviated transcription (Latin):
andro magno scͥpta st̃ tẽporib
Seipionũ bella punica. tẽporib
marii iugͣtinũ. tẽporib eicero¬
nis catilinariuor
anno

Expanded text:
ndro Magno scripta sunt. Temporibus Scipionum, bella punica. Temporibus Marii, Jugurthinum. Temporibus Ciceronis, Catilinarium. ano
Abbreviated transcription (French):
Igal f̾ ioseph
De tͥbu effraim
De tbu beniamin
P yalti f raphu
De tͥbu ⁊ abulon
Get diel f̾ sodi
a mmiel fꝰ gamalli
De tͥbu aser
Oe tͥbu neptalim
Naabdi f uaphsi
De tbu Gad

Expanded text:
ph. De tribu Ephraim, De tribu Benjamin, Phalti filium Raphu. De tribu Zabulon, Geddiel filium Sodi.Ammiel filium Gemalli. De tribu Aser, De tribu Nephtali, Nahabi filium Vapsi. De tribu Gad,
Abbreviated transcription (Latin):
ra ẽ. scd̃m quod u̾itas predixit. Pestilentia
fiunt. Rex suꝑbie ꝓpe ẽ. ⁊ quod dici nefas ẽ
sac̃dotum ei pꝑatur exercitus. qr ceruice elati¬
onis militant. qui positi fuerant ut ducatũ
UG̃. Si ⁊ in co qd male facit caput. intel
ambo inpreceps. Ut aũt ñ sequatur qͥs ma¬
lum caput suum. teneat se ad caput eccłiȩ¬
Attendite diligentius. obseruate cautius ut
ñ seducamini. ut ñ circumueniamini. ut ñ fal¬

Expanded text:
ra est ; secundum quod Veritas praedixit. Pestilentia edicta sunt fiunt. Rex superbiae prope est, et quod dici nefas est, sacerdotum ei praeparatur exercitus, quia cervici militant Nam si et in eo quod male facit caput est, ambo per praeceps: ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Eccleattendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non circumveniamini, ut non fal
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ eccłia romana. hanc ꝯsuetudinẽ habet
cuiꝰ typum in nomine sequimur ⁊ formã.
hanc tñ ꝯsuetudinẽ ñ habet ut pedes la¬
uet. Uide gͦ. forte ꝓpt̃ multitudinem decli¬
nauit. Sunt tñ qui dicant ⁊ excusare co
pedes lauandi s̃. Aliud ẽ humilitatis ali¬
ud scĩficationis. Deniq audi ꝙ mystium
ẽ ⁊ scĩficatio.  Iisi lauero tibi pedes ñ .h.
officia ip̃ẽ comendem. In om̃ib cupio seqͥ
⁊ nos rec tius custodimus. Ip̃m sequimͣ᷑ apłm
petrũ. ip̃ius inhemus deuotioni. Adħ eccłia
romana quid respondrꝰ. Utiq ip̃e auc tor ẽ
nob̃ huius assertionis. Petrus apłs qͥ sac̾dos
⁊ .c. młta ad fidem catholicam ꝑtinentia:
dum heticoꝵ callida inquietudine exagitã¬
tur: ut adu̾sus eos defendi possint. ⁊ ꝯsidant᷑
diligentius. ⁊ intelliguntur clariuis. ⁊ p̃dicã¬
mantes ⁊ c̃. Q ui ħ animo pascunt oues
gra. ñ obediendi ł subueniendi ⁊ dõ placendi
caritate. Contͣ hos gͦ uigilat toties iꝯculcata

Expanded text:
quod Ecclesia Romana hanc consuetudinem non habeat, cujus typum in omnibus sequimur et formam: hanc tamen consuetudinem non habet, ut pedes lavet. Vide ergo, forte propter multitudinem declinavit. Sunt tamen qui dicant et excusare conpedes lavandi sint. Aliud est humilitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quia mysterium est et sanctificatio: Nisi lavero tibi pedes, non haofficia ipse commendem. In omnibus cupio sequ nos rectius custodimus. 6. Ipsum sequimur apostolum Petrum, ipsius inhaeremus devotioni. Ad hoc Ecclesia Romana quid respondet? Utique ipse auctor est nobis hujus assertionis Petrus apostolus, qui sacerdos m ad fidem Catholicam pertinentia, dum haereticorum callida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et praedicanastorem. Qui hoc animo pascunt oves n obediendi et subveniendi et Deo placendi charitate. Contra hos ergo vigilat toties inculcata