comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tentia iudicent᷑. ille qui. xp̃m querendo
inuerisimilem sermonem falsitatis in¬
currit. & ille qui sciens xp̃oresistit loqͣn¬
ti ꝑ apłm. qm̃ omnns fornicator. aut im¬
mundus. aut auarꝰ quod est idoloꝵ serui¬
tus. ñ habet hereditatem in regno xp̃i ce dĩ.
Cur in illo baptismꝰ & euangłica ũba imꝑ¬
bant᷑. inisto autem apꝓbant᷑: cum ab illiꝰ
columbe membͥs ut̃q inueniat᷑ alienus:
An qͥa ille foris aptꝰ litigator est ne intͦmt¬
tatur. iste uͦ intͦ callidus assentator ne fo¬
ras ꝓiciat᷑: Oͦ d autem aic. ne quisquam
clicat quod accepimꝰ ab apłis hoc sequim᷑.
quando aplĩ non nisi unam eccłiam tradi¬
derunt. & baptis ma tintm. qͦd ñ inisi in ca¬
cdem eccłia est constitutum: non me tan¬
tum mouet.ut baptismum xp̃i etiam a¬
pud hereticos inuentum audeam reꝓbare.
siẽ ipsum etiam euangłin cum apud eos
inuenio necesse ẽ ut apꝓbem. quamuis

Expanded text:
tentia iudicentur ille qui Christum quaerendo tentia iudicentur ille qui Christum quaerendo in uerisimilem sermonem falsitatis incurrit et ille qui sciens Christo resistit loqnicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non habet haereditatem in regno Christi et Dei: cur in illo Baptismus et evangelica verba improbantur, in isto autem approbantur; cum ab illis columbae membris uterque inveniatur alienus? An quia ille foris apertus litigator est, ne intromittatur; iste vero intus callidus assentator, ne foras proiciatur? Quod autem ait: nec quisquam dicat: \'quod accepimus ab apostolis hoc sequimur\', quando apostoli non nisi unam ecclesiam tradiderunt et baptisma unum, quod non nisi in eadem ecclesia sit constitutum, non me tantum mouet, ut baptismum Christi etiam aput haereticos inuentum audeam reprobare — sicut etiam ipsum euangelium cum aput eos inuenio necesse est ut adprobem, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
& concupiscentiam malam. & auariciã
que est idoloꝵs seruit᷑: quero gͦ qͥs peccet
grauiꝰ. qui nesciens in heresim incurrerit
an qui sciens ab auaricia id est idolatria
ñ cessauerit. Sedm quidem illam regłam
qͣ peccata scientium peccatis ignorantiȩ p̃¬
ponunt᷑: auarꝰ cum scientia uincit in scele
re.D ne forte hoc faciat in heresi ipsius¬
sceleris magnitudo. qͦd facit in auaricia
scientis admissio: heretieus nes ciens aua¬
ro scienti coequet᷑. Quanquam ñ hoc tu¬
deat᷑ ostendere testimonium: quod ipse
ex apło posuit. Q demm in hereticis. nisi
blasphemias detestam᷑: Uolens autem de¬
monstrare ad facilitatem uemȩ ignoranti¬
um ꝑtinere peccata: posuit ex apłoubi ait
qui priꝰ ftu blasphemus & ꝑsecutor. & in¬
iuriosus. s miscdiam consecutꝰ sum: quia
ignorans feci. S si possunt ut dixi. ambo
peceata equalit̃ appendant᷑. ignorantis
blasphemia. & scientis idolat̾a: & eadem sen¬

Expanded text:
et concupiscentiam malam et auaritiam et concupiscentiam malam et auaritiam quae est idolorum seruitus\'—, quaero ergo quis peccet grauius, qui nesciens in haeresem incurrerit an qui sciens ab auaritia id est ab idololatria non recesserit. secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatis ignorantiae praeponuntur, auarus cum scientia uincit in scelere. sed ne forte hoc faciat in haeresi sceleris ipsius magnitudo quod facit in auaritia scientis admissio, haereticus nesciens auaro scienti coaequetur, quamquam non hoc uideatur ostendere testimonium , quod ipse ex apostolo posuit. quid enim in haereticis nisi blasphemias detestamur? uolens autem demonstrare ad facilitatem ueniae ignorantium pertinere peccata, posuit ex apostolo ubi ait: qui prius fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci. sed si possunt, ut dixi, ambo peccata aequaliter appendantur, ignorantis blasphemia et scientis idololatria, et eadem sen
Abbreviated transcription (Latin):
tudo etiam plenario concilio firmaret᷑:
sine dubitatione demonstraret non so¬
lum quam doctꝰ ẽẽt. i his quȩ firmissi¬
ma ueritate ꝑceꝑat: uerum etiam quã
docibilis in his quȩ minꝰ adũterat. Et̃ ta¬
men cum manifestissimum sit. multo gͣ¬
uius peceare scientem. quam nescientem.
uellem mͥ aliquis diceret. siqͥs in heresim
qͥs eoꝵs sit peior. Possum etiam ita ꝓponẽ.
Si alius nes ciens in heresim irruat. &
apłs dicit. auaricia que est idolorũ ser¬
uitus. & ipse eẏpͥanus eandem sententiã
non alit̃ intellexit sic̃ dixit ad antonianũ
sebens. tibi ait. nec sibi in hoc noui hereti¬
ci blandiant᷑. quod se dicarit idolatris ñ
communicare. qndo sint apud illos ce ad¬
ulteri. & fraudatores. qui teneant᷑ idolatͥe
erunine. hoc enim sertote intelligentes
quod omnis forncator. aut immundus.
aut fraudator. quod est idolatra. Non ha
t̾ram st̃. fornicationem. immundiciam.

Expanded text:
tudo etiam plenario concilio firmaretur, tudo etiam plenario concilio firmaretur, sine dubitatione demonstraret non solum quam doctus esset in his quae firmissima ueritate perceperat, uerum etiam quam docibilis in his quae minus aduerterat. et tamen, cum manifestissimum sit multo grauius peccare scientem quam nescientem, uellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresem quis eorum sit peior. possum etiam ita proponere: si alius nesciens in haeresem inruat et scia et apostolus dicit: auaritia quae est idolorum seruitus et ipse Cyprianus eandem sententiam non aliter intellexit, sicut dixi, ad Antonianum scribens ubi ait: nec sibi in hoc noui haeretici blandiantur quod se dicant idololatris non communicare, quando sint aput illos et adulteri et fraudatocrimine. « Hoc enim scitote intelligentes, quia omnis fornicator, aut immundus, aut fraudator, quod est idololatra, non habterram; fornicationem, immunditiam
Abbreviated transcription (Latin):
inde sequit᷑ & dicit. Ignosei enim potest in¬
quit simplicit̃ erranti. sic̃ de se ipso diẽ apłs
paulus. Qui pͥmo fui blasphemus. & ꝑse¬
cutor. & iniuriosꝰ: s miscd̃iam merui. qtuia
ignorans feci. Post inspirationem uͦ ce reue.¬
lationem factam. qtu in eo quod errauerat
pseuerat. prudens &e sciens: sine uenia ig¬
norantie peccat. lresumptione enim atꝙ
obstinatione quadam nitit᷑: cum ratione
suꝑet᷑. Hoc uerissimum est: longe gͣuius
eẽ peccatum eiꝰ qui sciens. quam qͥ nesciẽs
peccauerit. Et ideouir sc̃s cypͥanus ñ solũ
doctꝰ s etiam docibilis. qͦd in laude ep̃i qm
designat apłs. sic ipse intellexit: ut diceret
etiam hoc in ep̃o ẽẽ diligendum. ut non
solum scient doceat. s etiam patienter di¬
scat: non dubito quod si istam questionem
in eccłia diumultumq u̾satam eum ui.¬
ris scĩssimis doctissimisq tractaret. ꝑ quos
postea factum est. ut antiqua illa consue¬

Expanded text:
inde sequitur et dicit: ignosci enim potest, ininde sequitur et dicit: ignosci enim potest, inquit, simpliciter erranti, sicut de se ipso dicit apostolus Paulus: \'qui primo fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam merui, quia ignoransfeci\' postinspirationem uero et reuelationem factam, qui in eo quod errauerat perseuerat prudens et sciens, sineueniaignorantiae peccat. praesumptione enim adque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. hoc uerissimum est longe grauius esse peccatum eius qui sciens quam eius qui nesciens peccauerit. et ideo uir sanctus Cyprianus, non solum doctus sed etiam docibilis, quod in laude episcopi quem designat apostolus sic ipse intellexit, ut diceret etiam hoc in episcopo esse diligendum, ut non solum scienter doceat, sed etiam patienter discat, non dubito quod, si istam quaestionem in ecclesia diu multumque uersatam cum uiris sanctissimis doctissimisque tractaret, per quos postea factum est, ut antiqua illa consue
Abbreviated transcription (Latin):
baptizat᷑ fit templum di. si ab auaricia ñ
recedat : quȩ ẽ idoloꝵs seruitꝰ. Nam & hoc
idem apłs dicit. Que compositio templo
dei cum idolis: Non gͦ de nobis queratur
cuiꝰ dei templum fiat: quem dicimus tem¬
plum dei non fieri. Nec tamen ideo non
baptraat᷑. nec ciꝰ error immund efficit. ut
non sit scm̃ sacramentum qͦd accepit u̾b̃
euanglicis consecratum: sic̃ nec illius aua¬
ricia quȩ ẽ idoloꝵ seruitꝰ. & magna ĩmun¬
dicia potest efficere. ut ñ sit sc̃m baptis ma
quod accipit: etiam si ab alio similit̃ aua¬
ro ꝑ eadem ũba euangłica baptirct᷑. Aide
inquit. frustra quidam qui ratione um¬
cunt᷑. consuetudinem nob obieiunt: qͣsi
consuetudo maior sit ueritate: aut non id
sit in sp̃italib sequendum: quod in meliꝰ
est: qͥa ratio &e ueritas consuetudini p̃po¬
nencla surit. S cum consuetudimi ueritas
suffragat᷑: nichil oportet firmiꝰ retineri. De¬

Expanded text:
baptizatus fit templum dei, si ab auaritia non baptizatus fit templum dei, si ab auaritia non recedat, quae est idolorum seruitus. nam et hoc idem apostolus dicit: quae conpositio templo dei cum idolis? non ergo de nobis quaeratur, cuius dei templum fiat quem dicimus templum dei non fieri. nec tamen ideo non baptizatur nec eius error inmundus efficit ut non sit sanctum sacramentum, quod accepit uerbis euangelicis consecratum, sicut nec illius auaritia quae est idolorum seruitus et magna inmunditia potest efficere, ut non sit sanctum baptisma quod accipit, etiam si ab alio similiter auaro per eadem uerba euangelica baptizetur. Proinde, inquit, frustra quidam qui ratione uincuntur consuetudinem nobis obiciunt, quasi -consuetudo maior sit ueritate aut non id sit in spiritalibus sequendum quod in melius t, quia ratio et ueritas consuetudini praeponenda est. sed cum consuetudini ueritas suffragatur, nihil oportet firmius retineri. de
Abbreviated transcription (Latin):
renunciat: sic ñ ꝓdest ei qͥ in heresi uel
in scismate baptizat᷑. Utͥq autem corre̾p¬
to ꝓdesse incipit. quod anite non ꝓderat:
s tamen inerat. Baptizatꝰ aut̃ in heresi ñ
fit templum dei. Nunquid tam̃ ideo ꝓñ
baptizato habendꝰ est: Nam nec intꝰ auarꝰ
baptiratꝰ fit templum dei: si ab auaricia
ñ recesserit. Oui enim fiunt templum
dei: possident utiq regnum dei. ol pls autẽ
dicit int̃ multa. Neq auari. neq rapaces.
regnum dei possidebunt. Auariciam qͥppe
idoloꝵ seruituti alio loco idem apls compa¬
rat. Et auaricia inquit que est idolorum
seruitꝰ. Quem sensum idem eypͥanus fic
exaggerauit in epła ad antonianum:. ut
eorum peccatũqui tempore ꝑsecutionis ꝑli¬
bellos se thurificat᷑os ꝓfessi erant. auaris
comparare ñ dubitaret. Sic gͦ inheresi
baptirat᷑ in nomine sc̃e tͥnitatis. nonfit tam̃
templum dei. si ab heresi non recesserit: qͦ¬
modo neq in auaricia in eodem nomine

Expanded text:
renuntiat, sic non prodest ei qui in haeresi uel in schismate baptizatur, utrique autem correcto prodesse incipit quod ante non proderat, sed tamen inerat. Baptizatus ergo in haeresi non fit templum dei. numquid tamen ideo pro non baptizato habendus est? nam nec intus auarus baptizatus fit templum dei, si ab auaritia non recesserit. qui enim fiunt templum dei. possident utique regnum dei. apostolus autem dicit inter multa: neque auari neque rapaces regnum dei possidebunt. auaritiam quippe idolorum seruituti alio loco idem apostolus conparat: et auaritia, inquit, quae est idolorum seruitus. quem sensum idem Cyprianus sic exaggerauit in epistula ad Antonianum, ut eorum peccato, qui tempore persecutionis per libellos se turificaturos professi erant, auaritiam conparare non dubitaret. sic ergo in haeresi baptizatus in nomine sanctae trinitatis non fit tamen templum dei, si ab haeresi non recesserit, quomodo neque in auaritia in eodem nomine
Abbreviated transcription (Latin):
peior est qui etiam foris baptizat᷑: non eo qͦd
baptuat᷑: s eo quod foris est. Est enim etiã
ipsius diuisionis nec nullum nec paruũ
malum: si tam̃ ille qui intꝰ baptitat᷑. non
ꝓpt̃ aliqͦd t̾renum aut temporale commno¬
dum intꝰ ẽẽ uoluit: s qͦd unitatem eccłiȩ
toco orbe diffuse scismatum concis ionibꝰ
p̃tulit. Aliogum etiam ipse int̃ illos qͥfo¬
ris st̃ deputandus est. Constituamus ergo
duos aliqͦs istomͦ. unum eoꝵ ũbi gr̃a id
sentire de xp̃o qͦd fotinꝰ opinatꝰ ẽ. & in eiꝰ
heresi baptizari extͣ eccłiȩ catholicȩ com¬
munionem: alium uͦ hoc idem sentire.
s in catholica baptirari iexistimantem
ipsam ẽẽ catholicam fidem. Istum ñdũ
heretieum dico: nͥ manifestata sibi doctͥna
catholicȩ fidei resistere maluerit: & illd
qͦd tenebat elegerit. Qͦd ante qͣm fiat:
manifestum ẽ illum qui foris est ẽẽ peio¬

Expanded text:
peior est qui etiam foris baptizatur, non eo quod peior est qui etiam foris baptizatur, non eo quod baptizatur sed eo quod foris est — est enim etiam ipsius diuisionis nec nullum nec paruum malum —, si tamen ille qui intus baptizatur non propter aliquod terrenum aut temporale commodum intus esse uoluit, sed quod unitatem ecclesiae toto orbe diffusae schismatum concisionibus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foris sunt deputandus est. constituamus ergo duos aliquos isto modo: unum eorum uerbi gratia id sentire de Christo quod Fotinus opinatus est et in eius haeresi baptizari extra ecclesiae catholicae communionem, alium uero hoc idem sentire sed in catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem. istum nondum haereticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit et illud quod tenebat elegerit. quod antequam fiat, manifestum est illum qui foris est esse peio
Abbreviated transcription (Latin):
quendum ẽẽ quod male tenuerat: non si¬
mul grelinquendum est bonum quod
acceꝑat. Nec quia error illius imꝓbandus ẽ.
ꝓpt̃ea in illo xp̃i baptismꝰ exsufflandus est.
Iam enim ex his quos intꝰ contingit de deo
falsa opinantes baptizari. satis elucet dis¬
cernendam ẽẽ sacrament ueritatem a
male credentis errore:quamuis utrunq
in homine uno ualeat inueniri. Et ideo
cum etiam foris in aliqͦ errore constitutris.
uͦ tam̃ sacram̃to fũit baptizatꝰ: cum eccłiȩ
reddit᷑ unitati. sic̃ false fidei uera succedit
ñ sic potest etiam uͦ baptismo uerus succe
ũ potest: qͥa nec decede potest. Ad hoc gͦ
heretiei ad catholicam ueniunt: ut quod
eoꝵ malum est corrigat᷑:ñ qͦd dei bonum
ẽ repetat᷑. Dicit aliquis. Nichil ne gͦ int̃est.
si duo merrore pari atq malicia constituti
sint: nec uita & corde mutato. aliꝰ eoꝵ foris.
aliꝰ intꝰ baptiret᷑: fateor interẽe. Ille enim

Expanded text:
quendum esse quod male tenuerat, non siquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relinquendum est bonum quod acceperat, nec quia error illius inprobandus est, propterea in illo Christi baptismus exsufflandus est. iam enim ex his, quos intus contingit de deo falsa opinantes baptizari, satis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri, et ideo cum etiam foris in errore aliquo constitutus uero tamen sacramento fuerit baptizatus, cum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit, non sic potest etiam uero baptismo uerus baptisnon potest, quia nec decedere potest. ad hoc ergo haeretici ad catholicam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis: \'nihilne ergo interest, si duo in errore pari adque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris alius intus baptizetur?\' fateor interesse. ille enim
Abbreviated transcription (Latin):
eos adhuc animales ẽẽ. Scdm sensum au¬
tem carnalem. ñ potest nisi carnaliter
de deo saꝑe. anima corportis sensib dedita
Unde multi post baptismum ꝓficientes.
& maxime qui infantes uł pueri baptiza¬
tisunt: qͣntomagis eoꝵ intellectꝰ serenat᷑.
& illuminat᷑. dum int̾ior homo renouat᷑
de die in diem: pͥores suas opiniones quas
de deo habebant cum suis fantasmatib
ludificarent᷑: irridentes & detestantes
atq confitentes abiciunt. Nec tamen ideo
non accepisse baptismum existimant᷑ aut
talem baptismum accepisse dicunt᷑. qͣlis
fuit error ipsoꝵ: s in eis & sacramentiin¬
tegritas honorat᷑. & mentis uanitas emen¬
datur: etiam si confirmata & fortasse mul¬
tis contentionib defensa calluerat. Qua¬
ꝓpt̃ etiam hereticꝰ qui ꝑspicue foris est. si¬
baptismum illie euanglicum accepit: ñ ta¬
lem utiq baptismum accepit: quali erro¬
re cȩcat᷑. Et ꝓpt̾ea si resipiscens uidit relin.¬

Expanded text:
eos adhuc animales esse. secundum sensum aueos adhuc animales esse. secundum sensum autem carnalem non potest nisi carnaliter de deo sapere anima corporeis sensibus dedita. unde multi post baptismum proficientes et maxime qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant cum suis phantasmatis ludificarentur, inridentes et detestantes adque confitentes abiciunt, nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptismum accepisse dicuntur qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiamsi confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluerat. quapropter etiam haereticus qui perspicue foris est baptismum illic euangelicum accepit, non talem utique baptismum accepit quali errore caecatur. et propterea si resipiscens uiderit relin
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃i nomine: s quȩ gerunt᷑ in xp̃i ueri.¬
tate. S non utiq in xp̃i ueritate geritur.
fundos insidiosis fraudib raꝑe. usuris
multiplicantib fenus augere: scł̃o tierbis
solis renunciare. Que omnia etiam intus
geri: satis idoneus testis ipse declarat. Iam
in xp̃o baptirari eos qui patrem xp̃i blas¬
phemant. cum eos errore blasphemare
manifestum sit: non enim qui accedit ad
baptismum xp̃i. aꝑte blasphemat patrem
.xp̃i. s aliud quam ueritas docet. de patͤ
xp̃i sentiendo blasphemare conuincitur.
iam satis ostendimus ad baptisinum qui
uerbis euangłicis consecrat᷑. non ꝑtinere
cuiꝰquam uel dantis uel accipientis erro¬
rem : siue de patre siue de filio siue de
sp̃u sc̃õ alit̃ sentiat. quam doctͥna cȩlestis
infinuat. Multi enm carnales & ani¬
males etiamintꝰ baptizant᷑: cum aꝑte di¬
cat apłs. Animalis autem homo ñ ꝑcipit
que st̃ sp̃s dei. Et ꝑcepto iam baptismo: dic̃

Expanded text:
in Christi nomine, sed quae geruntur in Christi veriin Christi nomine, sed quae geruntur in Christi veritate. Sed non utique in Christi veritate geritur, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus fenus augere , saeculo solis verbis renuntiare ; quae omnia etiam intus geri, satis idoneus testis ipse declarat. CAPUin Christo baptizari eos qui Patrem Christi blasphemant ; cum eos errore blasphemare manifebaptismum Christi aperte blasphemat patrem Christi, sed aliud quam ueritas docet de patre Christi sentiendo blasphemare conuincitur —, iam satis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam intus baptizantur, cum aperte dicat apostolus: animalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei, et percepto iam baptismo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
si gr̃a baptismi in ipsa salute intelligitur.
quȩ ꝑ sacramenti celebrationem confert᷑.
S hanc salutem multi nec intꝰ consequ¬
untur: quamuis sacram̃tum quod ꝑse
sc̃m̃ est. eos habere manifestum sit. Recte
itaq nos dominꝰ admonet in euangłio.
ne consentiamꝰ male suadentib : & sub
xp̃i nomine ambulantib. S hi & intꝰ
& foris inueniunt᷑: quia nec foris exeunt
nisi priꝰ intus mali fuerint. Et utiq de ua¬
sis in domo magna positis. dicebat. Siqͥs
autem emendauerit semet ipsum ab istiꝰ¬
modi: erit uas in honore scĩficatum. utile
dño: ad omne opꝰ bonum semꝑ paratum.
re debeat. paulosuꝑius ostendit dicens:
recedat ab iniqͥtate omnis qui nominat
nomen domini:ne audiat in fine cum
palea. siue quȩ ante de area uolauit. siue
que inultimoseparanda est: recedite a
me qui oꝑamini iniquitatem. Unde appa¬
ret quidem sicut dicit cypͥanus. ñ ea statim
suscipienda & assumenda quȩ iactantur

Expanded text:
si gratia baptismi in ipsa salute intellegitur si gratia baptismi in ipsa salute intellegitur quae per sacramenti celebrationem confertur, sed hanc salutem multi nec intus consequuntur, quamuis sacramentum quod per se sanctum est eos habere manifestum sit. recte itaque nos dominus ammonet in euangelio, ne consentiamus male suadentibus et sub Christi nomine ambulantibus, sed hi et intus et foris inueniuntur, quia nec foras exeunt nisi prius intus mali fuerint, et utique de uasis in domo magna positis dicebat aposerit semetipsum ab istiusmodi, erit vas in honore sanctificatum, utile Domino, ad omne opus bonum semper paratum. undare debeat, paulo superius ostendit dicens, Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini ; ne audiat in fine cum palea, sive quae ante de area volavit, sive quae in ultimo separanda est, Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Unde apparet quidem, sicut dicit Cyprianus, non ea statim sucispienda et assumenda quae jactantur
Abbreviated transcription (Latin):
dam. Quoꝵ in manifesto pessimam
uitam confirmatamq nequiciam in¬
tuentes. & eam p̃ceptoꝵ diuinoꝵ regu¬
lis comparantes: intelligc̃ quam multis
TRaniis. & paleis siuie foris siue intꝰ po¬
sitis. s tamen in fine aꝑtissime sepa¬
randis. dicturꝰ est dominus. Recedite
a me qui oꝑamini iniquitatem:& ite
in ignem ȩt̾num: qͥ paratus est diabolo
& angłis eius. De conũsione autem nul¬
lius desꝑandum est. siue foris siue intus
constituti. quamdiu patientia dei ad pe¬
nitentiam adducit: & uisitat in uirga
facnora eoꝵ. & in flagellis peccata eorum.
Hoc mͦ enim miscdiam suam ñ disꝑgit
ab eis. si & ipsi aliquando misereant᷑ ani¬
mȩ suȩ. placentes deo. Sicut enim bonus
qui ꝑseuerauerit usq in finem hic saluus
erit: sic & malus siue foris siue intꝰ qui
ꝑseuerau̾it usq in finem saluus ñ erit.
Neq nos dicimus ubicunq & quomͦcunq
baptirati gr̃am baptis mi consequuntur

Expanded text:
sdam. quorum in manifesto pessimam sdam. quorum in manifesto pessimam uitam confirmatamque nequitiam intuentes et eam praeceptorum diuinorum regulis conparantes intellegunt, quam multis zizaniis et paleis siue foris siue intus positis, sed tamen in fine apertissime separandis dicturus est dominus: recedite a me qui operamini iniquitatem et: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. De conuersione autem nullius desperandum est siue foris siue intus constituti, quamdiu patientia dei ad paenitentiam eum adducit et uisitat in uirga facinora eorum et in flagellis peccata eorum. hoc modo enim misericordiam suam non dispergit ab eis, si et ipsi aliquando misereantur animae suae placentes deo. sicut enim bonus qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, sic et malus siue foris siue intus qui perseuerauerit usque in finem saluus non erit. neque nos dicimus: \'ubicumque et quomodocumque baptizati gratiam baptismi consequuntur,\'
Abbreviated transcription (Latin):
continet. intͣ ipsam domum magnam
possint scificandis hominib ministrare
quod scm̃ est: nisi quia illa sanctitas sa¬
cramenti nec abiminundis pollui potest:
siue cum ꝑ eos dat᷑: siue cum ab eis. qui¬
corde & uita in meliꝰ non commnutant᷑.
accipit᷑. De quib intꝰ positis ipse dicit. scło
ũbis solis & non factis renunciantes. St̃
gͦ & intus hostes dei. & quoꝵ pectora ob
talia & diuina. quȩ nec ipsis possunt qͣn¬
diu tales sunt ad salutem ꝓdesse : nec ipsi
ea possunt sua immundicia maculare.
O ditaq dicit nichil eis ad gr̃am eccłiasti¬
cam & ad salutarem licere. qui spargen¬
tes atq impugnantes eccłiam xp̃i. a xp̃o
ipso adu̾sarii. ab apłis autem eiꝰ antixp̃i
nominent᷑: sic accipiendum est. quia &
foris & intꝰ inueniunt᷑ tales separationẽ
tamen eoꝵ qui intꝰ sunt ab illiꝰ colum¬
be ꝑfectione atq unitate ñ solũ d̃s nouit
in quibdam:s etiamhomines in quib¬

Expanded text:
continet, intra ipsam domum magnam continet, intra ipsam domum magnam possint sanctificandis hominibus ministrare quod sanctum est, nisi quia illa sanctitas sacramenti nec ab inmundis pollui potest, siue cum per eos datur siue cum ab eis qui\'corde et uita in melius non commutantur accipitur. de quibus intus positis ipse dicit: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. Sunt ergo et intus hostes dei et quorum pectora obstalia et diuina, quae nec ipsis possunt quamdiu tales sunt ad salutem prodesse nec ipsi ea possunt sua inmunditia maculare. quod itaque dicit: nihil eis ad gratiam ecclesiasticam et ad salutarem licere qui spargentes adque inpugnantes ecclesiam Christi a Christo ipso aduersarii, ab apostolis eius antichristi nominentur, sic accipiendum est, quia et foris et intus inueniuntur tales, separationem tamen eorum qui intus sunt ab illius columbae perfectione adque unitate non solum deus nouit in quibusdam, sed etiam homines in quibu
Abbreviated transcription (Latin):
fonte manantia.Si aut̃ ipse qͥ accipit
ꝑũsus est: nec ꝑũso ad salutem ꝓdest
qͦd dat᷑ & scm̃ tamen in eo ꝑmanet quod
accipit᷑: nec ei si correctꝰ fuerit iterat᷑. Hul
la itaq participatio ẽ iusticiȩ & miqͥtati.
ũ p̃solum q̃ foris s etiam que intus est.
Nouit enim dominus qui sunt eiꝰ: & re¬
cedat ab inquitate. omnis qui nominat
nom̃ domini.Nulla etiam communio ẽ
luci & tenebris: ñ solum quȩ foris. s etiã
que intꝰ sunt. Quienim odit fatrem su¬
Et utiq illi odant paulum. qui in inuidia
& maliuolentia & dissensione xp̃m annrũ¬
ciantes arbitrabant᷑ se tͥbulationem exei¬
tare uincłis eiꝰ : quos tamen intꝰ fuiss e idẽ
eypͥanus intelligit. Cum gͦ non possint de¬
nebre illuminare. aut iniquitas iustifica¬
re sic̃ idem dicit. quero quem admodum
pot̾ant isti in ipsa intꝰ eccłia baptiiare:
quero quemadmodum uasa illa que ñ
in honore s in contumelia dom magna

Expanded text:
fonte manantia. Si autem ipse qui accipit fonte manantia. Si autem ipse qui accipit perversus est, nec perverso ad salutem prodest quod datur; et sanctum tamen in eo permanet quod accipitur, nec ei si correctus fla itaque participatio est iustitiae et iniquitati, non solum quae foris, sed etiam quae intus est. nouit enim dominus qui sunt eius, et recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen domini. nulla etiam communio est luci et tenebris, non solum quae foris, sed etiam quae intus sunt. qui enim odit fratrem suet utique illi oderant Paulum, qui in inuidia et maliuolentia et dissensione Christum adnuntiantes arbitrabantur se tribulationem excitare uinculis eius, quos tamen intus fuisse idem Cyprianus intellegit. cum ergo non possint tenebrae inluminare aut iniquitas iustificare, sicut idem dicit, quaero quemadmodum poterunt isti in ipsa intus ecclesia baptizare, quaero quemadmodum uasa illa, quae non in honore sed in contumelia domus magna
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Et recedat ab iniquitate omnis qui
nominat nomen domini. Inmagna autẽ
domo non solum uasa aurea siint & ar¬
gentea: s & lignea & fictilia. Si gͦ & isti
quoꝵ sermo ut cancer serpebat. tanquã
uasa in contumeliam in domo magna
erant: quam domũ magnam eccłie ipsiꝰ
unitatem cypͥanꝰ intellexit: nunqͥd istoꝵ
cancer baptismum xp̃i uiolabat: Ita ergo
nec foris sic̃ nec intꝰ. quisquam qui ex par¬
de diaboli ẽ : potest uł in se uel in quoqͣm
maculare sacramentum. qͦd xp̃i est.N
itaq dat remissionem peceators sermo qͥ
ut cancer serpit ad aures audientium:
s cum baptismꝰ u̾bis euangłicis consecrat᷑¬
dat᷑. qualibet ea ꝑu̾sitate intelligat ille
ꝑ quem dat᷑. uel ille cui dat᷑: ipsum ꝑse
sc̃m est: ꝓpt̃ ipsum cuiꝰ est. E si quisq ꝑ
hominem ꝑũsum id accipiens. ñ accipiat
tamen ministri ꝑũsitatem. s solam miste¬
rii sc̃itatem. in bona fide. & spe. & caritate
pentia: s ꝑ euangłica sacram̃ta de cȩlest

Expanded text:
ejus; et recedat ab iniquitate omnis qui invocat nomen Domini. In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea quorum sermo ut cancer serpebat, tanquam vasa in contumeliam in domo magna erant, quam domum magnam Ecclesiae ipsius unitatem Cyprianus intelligit, numquid istorum cancer Baptismum Christi violabat? Ita ergo nec foris, sicut nec intus, quisquam qui ex parte diaboli est, potest vel in se vel in quoquam maculare Sacramentum quod Christi est. Non itaque dat remissam peccatorum sermo qui ut cancer serpit ad aures audientium : sed cum Baptisma verbis evangelicis datur, qualibet ea perversitate intelligat ille per quem datur, vel ille cui datur, ipsum per se sanctum est propter illum cujus est. Et si quis per hominem perversum id accipiens, non accipiat tamen ministri perversitatem, sed solam mysterii sanctitatem, in bona fide et spe et charitate pentia, sed per evangelica Sacramenta de coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
is autem odor mortis in mortem. Q uoba
si de alia re dreit: ad hoc ego posui. ut intel¬
ligat᷑ aliquod bonum non solum uitam pos¬
se oꝑari bene utentib: s etiam mortem ma¬
le utentib. Nec int̾est cum de sacramenti
integritate &e sc̃itate tractat᷑: quid credat. &
quali fide imbutꝰ sit ille qͥ accipit sacram̃

Expanded text:
r mortis in mortem. quod etsi de alia re dixit, ad hoc ego posui, ut intellegatur aliquod bonum non solum uitam posse operari bene utentibus, sed etiam mortem male utentibus. Nec interest, cum de sacramenti integritate et sanctitate tractatur, quid credat et quali fide imbutus sit ille qui accipit sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest ẽẽ msi maliuola. qͣntum ma¬
lum ẽ. non queramꝰ alios testes. Suffi¬
cit nob̾ ipse eypͥanus: ꝑ quem tam mul¬
da de zelo & liuore dominꝰ uieracissima
intonuit: & salubͥa p̃cepit. Legamus gͦ
epłam cypͥam de zelo & liuore: & uide¬
amtis quantum malum sit in iidere
meliorib: cuius mali originem ab ipso
diabolo extitisse memorit̃ docet. Telare
inquit quod bonum uideas. & inuide
meliorib: leue apud qͦsdam & modicũ
crimen tudet᷑ fr̃s dilectissimi. Deinde
paulopost cum eiꝰ mali caput atq origi¬
nem quereret:hinc diabolus inquit in¬
inquit fr̃s dilectissimi quo angłs cecidit:
quo circumueniri & fubũti alta illa &
p̃clara sublimitas potuit: qͦ deceptus est
ipse qͥ decepit : Exinde grassat᷑ inuidia

Expanded text:
non potest esse nisi maliuola, quantum manon potest esse nisi maliuola, quantum malum est! non- quaeramus alios testes. sufficit nobis ipse Cyprianus, per quem tam multa de zelo et liuore dominus ueracissima intonuit et salubria praecepit. legamus ergo epistulam Cypriani de zelo et liuore et uideamus quantum malum sit inuidere melioribus, cuius mali originem ab ipso diabolo extitisse memoriter docet. zelare, inquit, quod bonum uideas et inuidere melioribus leue aput quosdam et modicum crimen uidetur, fratres dilectissimi. deinde paulo post, cum eius mali caput adque originem quaereret: hinc diabolus, inquit, ininquit, fratres dilectissimi, quo angelus cecidit, quo circumueniri et subuerti alta illa et praeclara sublimitas potuit, quo deoeptus est ipse qui decepit. exinde inuidia
Abbreviated transcription (Latin):
inuidiam annunciarent: qͦs int᷑ fuisse
licit. & uerum dicit. Hoc tam̃ putome
ñ temere dicere: si foris nemo potest ali¬
potest aliquid habe quod diaboli est.
tuit mane̾re fons xp̃i:. Si aut̃ non po¬
tuit. unde in his qͥ int᷑ erant etiam ipsiꝰ
pauli apłi temporib tantum malum
inuidie & maliuole dissensionis: Hec
enim ũba cypͥam sunt. An forte inuidia.
& maliuola dissensio paruum malum ẽ
Quomͦi gͦ isti erant in tinitate: qui non
erant in pace: Uox enim non mea. nec
cuiꝰquam hominis. s ipsiꝰ domini: nec ꝑ
homines s ꝑ angłos sonuit xp̃o nato gła
in excelsis deo. & in t̾ra pax hominibus¬
bone uoluntatis. Quod utiq nato in
t̃ris xp̃o non sonaret ore angłico: nisi
d̾s hoc uellet intelligi. eos ẽẽ in unitate
corporis xp̃i. qui sunt in pace xp̃i. Pos
audem ẽẽ in pace xp̃i: qui sunt bonȩ uo¬
luntatis. Porro siẽ in beniuolentia bona
uoluntas: sic in maliuolentia mala
uoluntas est.Iam uͦ ipsa inuidia quȩ

Expanded text:
ste et per invidiam annuntiarent, intus fuisse dicit, et verum dicit. Hoc tamen puto me non temere dicere: Si foris nemo potest alipotest aliquid habere quod diaboli est. tuit manare fons Christi? si autem non potuit, unde in his qui intus erant etiam ipsius apostoli Pauli temporibus tantum malum inuidiae et maliuolae dissensionis? haec enim uerba Cypriani sunt. an forte inuidia et maliuola dissensio paruum malum est? quomodo ergo isti erant in unitate qui non erant in pace? uox enim non mea. nec cuiusquam hominis, sed ipsius domini, nec per homines, sed per angelos sonuit Christo nato: gloria in excelsis deo bonae voluntatis . Quod utique nato in terris Christo non sonaret ore angelico, nisi Deus hoc vellet intelligi, eos esse in unitate corporis Christi, qui sunt in pace Christi: eos autem esse in pace Christi, qui sunt bonae voluntatis. Porro sicut in benevolentia bona voluntas, sic in malevolentia mala uoluntas est.. Iam uero ipsa inuidia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lat imitat᷑. Sic̃ scͥptum est. Inuidia
diaboli mors intrauit in orbem t̃rarũ.
Imitant᷑ gͦ illum qͥ sunt ex parte eius.
Hec uba cypͥani in epła populis nota:
quam uera quam fortia recognoscimꝰ.
uere decuit cypͥanum de zelo & liuore
& arguere gͥuit̃ & monere:a quo tam
mortifero malo cor eiꝰ penitꝰ alienum.
tanta caritatis abundantia compro¬
bauit. Qua uigilantissime custodita:
cum collegis suis ñ maliuole de baptis¬
mo diu̾̃s a sentientib. nec ipse maliuo¬
la contentione. s humana temptatio¬
ne altt̃ sapiens. quod illi ds in caritate
ꝑseueranti cum uellet postea reuelaret.
in communionis tinitate ꝑmansit: aꝑ¬
te dicens.neminem iudicantes:neq a
iure communionis aliquem si diũsum¬

Expanded text:
atur, sicut scriptum est, inuidia autem diaboli mors intrauit in orbem terrarum. imitantur ergo \'illum qui sunt ex parte eius\'. haec uerba Cypriani in epistula populis nota quam uera quam fortia recognoscimus. uere decuit Cyprianum de zelo et liuore et arguere grauiter et monere, a quo tam mortifero malo cor eius penitus alienum tanta caritatis abundantia conprobauit. qua uigilantissime custodita cum collegis suis non maliuole de baptismo diuersa sentientibus nec ipse maliuola contentione, sed humana temptatione aliter sapiens, quod illi deus in caritate perseueranti cum uellet postea reuelaret, in communionis unitate permansit aperte dicens: neminem iudicantes nec a iure communionis aliquem si diu
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui. quoduiam dñi ñ denerent.
nec data sibi ad saluitem cȩlestia manda¬
ta seruarent. quod ñ facerent domini
uoluntatem. patͥmonio & lucͦ studentes.
suꝑbiam sectantes. emulatiomi & dissen¬
sioni uacantes. simplieitatis & fidi negli¬
gentes: scło ũbis solis & non factis renun¬
ciantes: unꝰ quisq sibi placentes. & õĩb

Expanded text:
 commemoraui, quod uiam domini non tenerent  commemoraui, quod uiam domini non tenerent nec data sibi ad salutem caelestia mandata seruarent, quod non facerent domini uoluntatem patrimonio et lucro studentes, superbiam sectantes, aemulationi et dissensioni uacantes, simplicitatis et fidei neglegentes, saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, unusquisque sibi placen
Abbreviated transcription (Latin):
ad cuius membra ñ ꝑtinent: non sunt in
eccł̃ia de qua dicit᷑. una est columba mea:
una est mat̾ suȩ. Ipsa est enimsine macła
ce ruga. ⁊lut asserat qͥ potest. huiꝰcolumbe¬
ẽẽ membra. qui scło ũbis non factis re¬
nunciant: int̃im ad quod uidemus. Un¬
de dictum arbitͦr. Qui sapit diem dño
sapit:ds enim iudicat omnem diem. Se¬
cundum aut̃ eiꝰ p̃scientiam qui nouit qͦs
p̃destinaũit ante mundi constitutionem
conformes imaginis filii sui:multi etiam
qui aꝑte foris sunt. & heretici appellant᷑.
multis & bonis catholicis meliores suñ.
Qͥd enim sint hodie uidemꝰ: quid eras
fut᷑i sint ignoramus. Et deo quidem apd̾̃
quẽ st̃ p̃sentia quȩ uent᷑a sunt : etiam qͦd
fut᷑i sunt iam sunt. Nos autem scdm id
quod in p̃senti est quisq hominum que¬
rimus. utrum in illis ȩccłiȩ membris q̃
unica columba dicta ẽ. & sponsa xp̃i si
ne macła & ruga. hodie deputandi sint:

Expanded text:
ad cuius membra non pertinent, non sunt in ad cuius membra non pertinent, non sunt in ecclesia de qua dicitur: una est columba mea, una est matri suae; ipsa est enim sine macula et ruga. aut asserat, qui potest, huius columbae membra esse qui saeculo uerbis, non factis renuntiant. interim, ad quod uidemus. unde dictum arbitror: qui sapit diem, domino sapit; deus enim iudicat omnem diem. secundum eius autem praescientiam, qui nouit quos praedestinauerit ante mundi constitutionem conformes imaginis filii sui, multi etiam, qui aperte foris sunt et haeretici appellantur, multis et bonis catholicis meliores sunt; quid enim sint hodie uidemus, quid cras futuri sint ignoramus. et deo quidem, aput quem sunt praesentia quae uentura sunt, etiam quod futuri sunt iam sunt, nos autem secundum id quod in praesenti est quisque hominum quaerimus, utrum in illius ecclesiae membris, quae unica columba dicta est et sponsa Christi sine macula et ruga, hodie deputandi sint d
Abbreviated transcription (Latin):
ũbis non factis renunciant: cum dicat
s conscientie bone int̾rogatio in dm̃: quã
utiq non habebant de quib dicit᷑: scło ũb̃
solis & ñ factis renunciantes. Et tam̃ id
agit increpans. & arguens eosut aliqͦndo
ambulent in uia xp̃i: & eiꝰ amici malint
ẽẽ quam scłi. Cui si obtemꝑassent. & recte
iam uiuere ñ ut pseudo xp̃iam. s ut ue¬
ri xp̃iani cȩpissent: nunquid eos iub̃et
denuo baptizari: Nutiq. S hoc eis p̾sta¬
ret uera conũsio: ut sacramentum quod
non mutatis ualebat ad ꝑniciem. muta¬
tis ualere inciꝑet ad salutem:quia nec i.¬
sti eccłiȩ deuoti funt qui uident᷑ ẽẽ intꝰ.
& contra xp̃m uiuunt. id est contͣ man¬
data. xp̃i faciunt: nec omnino ad illam
eccłiam ꝑtinere iudicandi sunt. quam
sic ipse mundat lauachro aquȩ in uerbo:
ut exibeat sibi głosam eccłiam: non ha¬
bentem macłam aut rugam. aut aliqͥd
huiꝰmodi. Qͦd si in ista eccłia non sunt.

Expanded text:
verbis, non factis renuntiant, cum dicat verbis, non factis renuntiant, cum dicat sed conscientiae bonae interrogatio in deum, quam utique non habebant de quibus dicitur: saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes. et tamen id agit increpans et arguens eos, ut aliquando ambulent in uia Christi et eius amici malint esse quam saeculi. Cui si obtemperassent et recte iam uiuere non ut pseudochristiani, sed ut ueri christiani coepissent, numquid eos iuberet denuo baptizari? non utique, sed hoc eis praestaret uera conuersio, ut sacramentum, quod. non mutatis ualebat ad perniciem, mutatis ualere inciperet ad salutem, quia nec isti ecclesiae deuoti sunt, qui uidentur esse intus et contra Christum uiuunt, id est contra mandata Christi faciunt, nec omnino ad illam ecclesiam pertinere iudicandi sunt, quam sic ipse mundat lauacro aquae in uerbo, ut exhibeat sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi. quodsi in ista ecclesia non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nemo potest. Male titentib autem. & foriꝰ
& intꝰ ad supplicium gerit᷑: non ad p̃miũ
suffragat᷑. & ideo baptismus corrumpi &
adult̾ari ñ potest. & si a corruptis & adul¬
teris habeat᷑: sicut & ipsa eccłia incorrup¬
ta & casta &e pudica est. Et ideo non ad eam¬
ꝑtinent auari. raptores. feneratores.quos
non tm̃ foris s etiam intus ẽẽ multis lite¬
rarum suarum locis cypͥants ipse testat᷑.
& tam̃ ñ mutato corde baptizant᷑ & bap¬
tirant. Nam & hoc in quadam epła sua
dicit ad clericos de dep̃cando deo: trans¬
figurans in se siẽ sẽs daniel peccata popłi
sui. Nam int̃ multa mala que comme¬
morat. etiam hoc ait. scło uerbis solis & ñ
factis.renunciantes: sic̃ de quibdam diẽ
apłs. Confitent᷑ enim se nosse dm̃. factis
aut̃ negant. Hos gͦ beatꝰ eypͥanus in ipsa
intꝰ eccłia ũsari arguit. qui corde in meliꝰ
ñ mutato baptizantur: quando utiq scło

Expanded text:
nemo potest. male utentibus autem et foris nemo potest. male utentibus autem et foris et intus ad supplicium geritur, non ad praemium suffragatur. et ideo baptismus corrumpi et adulterari non potest, etsi a corruptis et adulteris habeatur, sicut et ipsa ecclesia incorrupta et casta epertinent a vari, raptores, feneratores: quos non tantum foris, sed etiam intus esse multis litterarum suarum locis Cyprianus ipse testatur: et tamen non mutato corde baptizantur et baptizant. 3. Nam et hoc in quadam epistola sua dicit ad Clericos de precando Deo, transfigurans in se sicut sanctus Daniel peccata populi sui. Nam inter multa mala quae commemorat, etiam hoc ait, Saeculo verbis solis et non factis renuntiantes: sicut de quibusdam dicit Apostolus, Confitentur enim nosse se Deum, factis autem negant . Hos ergo beatus Cyprianus in ipsa intus Ecclesia versari arguit, qui corde in melius non mutato baptizantur, quando utique saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in paradyso commemorat᷑. Ita fit ut
cum paradysi aqͣ sit extͣ paradysum: beati¬
tudo tñ non sit nisi int᷑ paradysum. Sic gͦ
baptismus eccłie potest ẽẽ extra ecclesiam:
munus aut̃ beate uitȩ non nisi intra eccle¬
siam reꝑit᷑. quȩ supra petram etiam funda¬
ta ẽ: que ligandi atq soluendi claues ac¬
cepit. Hec est una quȩ tenet & possidet o¬
mnem sponsi sui & dñi potestatem. ꝑ qm
coniugalem potestatem etiam de ancillis
filios parere potest. Qui si non suꝑbiañ.
in sortem hereditatis uocant᷑. Si autẽ su¬
perbiant: extra remanebuint. Magis gͦ
quia ꝓeccłiȩ honore atq unitate pugnamꝰ.
non tͥbuamus hereticis quicquid apud eo
eiꝰ agnoscimus: s eos arguentes doceamꝰ.
qͦd ex unitate habent ñ tialere ad salutẽ:
nisi ad eandem uenerint unitatem. Aqͣ
enim eccłiȩ fidelis. & salutaris. & sancta
est bene utentib. Ea uͦ bene uti: extͣ eccłiã

Expanded text:
quae in paradiso commemoratur. ita fit, ut, quae in paradiso commemoratur. ita fit, ut, cum paradisi aqua sit extra paradisum, beatitudo tamen non sit nisi intra paradisum. sic ergo baptismus ecclesiae potest esse extra ecclesiam, munus autem beatae uitae non nisi intra ecclesiam repperitur, quae super petram etiam fundata est, quae ligandi et soluendi claues accepit. haec est una quae tenet et possidet omnem sponsi sui et domini potestatem, per quam coniugalem potestatem etiam de ancillis filios parere potest, qui si non superbiant, in sortem hereditatis uocantur, si autem superbiant, extra remanebunt. Magis ergo, quia pro ecclesiae honore adque unitate pugnamus, non tribuamus haereticis quidquid aput eos eius agnoscimus, sed eos arguentes doceamus quod ex unitate habent non ualere ad salutem, nisi ad eandem uenerint unitatem. aqua enim ecclesiae fidelis et salutaris et sancta est bene utentibus, ea uero bene uti extra ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
mam consuetudinem tenuert̃:ut qͥcqͥd
diumum atq legitimum in aliqua heresi
uel scismate integrum reꝑirent. apꝓba¬
rent potiꝰ quam negarent. Quicquid aut̃
alienum. & erroris illiꝰ & dissensionis ꝓpͥũ.
ueracit arguerent & sanarent. S ea que
ex illa epła quȩ ad iubaianum scͥpta est cõ¬
sideranda remanent. ꝓpt̃ huiꝰ uoluminis
modum.ab alio quantum opinor exordio
suscipienda atq tractanda sunt. Explicit¬
celesia paradys o compara¬
ta indicat nobis posse qͥdẽ
baptismum eiꝰ homines eti¬
am foris acciꝑe: s salutem
beatitudinis extͣ eam neminem uł ꝑcipere.
uel tenere. Nam & flumina de fonte pa¬
radysi sic̃ scͥptura testat᷑. etiam foras largit
manauerunt. Nominatim qͥppe comme¬
morant᷑. & ꝑ quas t̾ras fluant: & qͥa extra
paradysum constitute st̃ omnib notũ ẽ.
Nec tamen in mesopotamia uił in ȩgypto
qͦ illa flumina ꝑuenert̃. est felicitas uitȩ :¬

Expanded text:
mam consuetudinem tenuerunt, ut, quidquid mam consuetudinem tenuerunt, ut, quidquid diuinum adque legitimum in aliqua haeresi uel schismate integrum repperirent, adprobarent potius quam negarent, quidquid autem alienum et erroris illius uel dissensionis proprium, ueraciter arguerent et sanarent. sed ea, quae ex illa epistula quae ad Iubaianum scripta est consideranda remanent, propter huius uoluminis modum ab alio quantum opinor exordio suscipienda adque tractanda sunt. Ecclesia paradiso conparata indicat nobis posse quidem baptismum eius homines etiam foris accipere, sed salutem beatitudinis extra eam neminem uel percipere uel tenere. nam et flumina de fonte paradisi, sicut scriptura testatur, etiam foras largiter manauerunt. nominatim quippe commemorantur et per quas terras fluant et quia extra paradisum constitutae sunt omnibus notum est. nec tamen in Mesopotamia uel in Aegypto, quo illa flumina peruenerunt, est felicitas uitae
Abbreviated transcription (Latin):
poris in popło fornicatio quam dñs argu¬
endo ꝓdebat. effecit. ut eoꝵs eẽnt sacram̃¬
ta que non erant eoꝵ s dei.qui loguens
ad fornicariam dicit omnia illa sua ẽẽ.
unde ipse dñs etiam qͦs mundauit a le¬
pra ad eadem sacramenta misit. ut of¬
ferrent ꝓse sacrificium sacerdotib.quia
nondum eis successerat sacrificium. qͦd
ipse in eccłia post uoluit celebrari ꝓ illis
omnib quia in illis omnib ipse p̾mn¬
ciabat᷑: quantõmagis nos sacramenta
noui testamenti apud qͦslibet hereticos
uel scismatcos inuenientes non debemꝰ
ipsis tribuere. nec quasi ñ agnita reꝓba¬
re.s qͣmuis apud fornicariam mulierẽ
dona uiri legitimi agnoscere & uerbo
ueritatis illam fornicationem em̃dare.
que ꝓpͥa est impudicȩ mulieris. non illa
oona culpare quȩ ꝓpͥa sunt dñi miseran¬
tis: Harum & talium rerum consideratio¬
ne patres nr̃i non solum ante cypͥanum.
uł aggrippinum. s etiam postea salubri¬

Expanded text:
poris in populo fornicatio quam dominus arguporis in populo fornicatio quam dominus arguendo prodebat effecit, ut eorum essent sacramenta quae non erant eorum sed dei, qui loquens ad fornicariam dicit illa omnia sua esse, unde ipse dominus etiam quos mundauit a lepra ad eadem sacramenta misit, ut offerrent pro se sacrificium sacerdotibus, quia nondum eis successerat sacrIficium, quod ipse in ecclesia post uoluit celebrari pro illis omnibus, quia in illis omnibus ipse praenuntiabatur: quanto magis nos sacramenta noui testamenti aput quoslibet haereticos uel schismaticos inuenientes non debemus ipsis tribuere nec quasi non agnita reprobare, sed quamuis aput fornicariam mulierem dona uiri legitimi agnoscere et uerbo ueritatis illam fornicationem emendare, quae propria est inpudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt domini miserantis! Harum et talium rerum consideratione patres nostri non solum ante Cyprianum uel Agrippinum, sed etiam postea saluberri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ea & illa sacramenta. & diuina eloqͥa
sic exhonoranda ft̃ ut eoꝵ illa ẽẽ putent᷑.
cum dñs dicat de auro meo. & argento meo
& ueste mea ũsicoloria. & oleo meo & ineen¬
so meo. & panib meis. & cȩt̃a. An quia il¬
li errantes eoꝵs ẽẽ ista putant. a quibus se¬
ducuntur. ꝓpt̃ea ñ debemus cognoscere
cuiꝰ sunt: cum dñs dicat: &. hec ñ cognouit
qͦd ego ei dederim frumentum & uinum
ce olcum. & pecuniam multiplicaui illi:
N enim dixit eam ñ habuisse ista quia for¬
iicaria erat: s & habuisse dr. & ñ sua nec
amatoꝵ suoꝵ. s dei cuius umꝰ ista sunt.
Quamuis gͦ habu̾it fornicationem suam:
illa tam̃ quib eandem fornicationem or¬
nabat. uł secducta uel seducens: ñ erant
eiꝰ s dei. Si hec de iudea gente figͣabant᷑.
ubi scͥbe & pharisei reiciebant mandatũ
dei. ut tradiciones suas constituerent. ut
cum plebe dm̃ relinquente sic qͦdammͦ
fornicarent᷑. nec tamen talis illius tem¬

Expanded text:
propter ea et illa sacramenta, et divina eloquia sic exhonoranda sunt, ut eorum illa esse deputentur: cum Dominus dicat, De auro meo et de argento meo et veste mea versicoloria, et oleo meo et incenso et panibus meis, et caetera. An quia illi errantes eorum esse ista putant a quibus seducuntur, propterea non debemus agnoscere cujus sint; cum ipse dicat, Et haec non cognovit quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi? non enim dixit eam non habuisse ista quia fornicaria erat, sed et habuisse dicitur et non sua nec amatorum suorum, sed dei cuius unius ista sunt. quamuis ergo habuerit fornicationem suam, illa tamen, quibus eandem fornicationem ornabat uel seducta uel seducens, non erant eius, sed dei. si haec de Iudaea gente figurabantur, ubi scribae et Pharisaei reiciebant mandatum dei, ut traditiones suas constituerent, ut cum plebe deum relinquente sic quodammodo fornicarentur, - nec tamen talis illius tem