comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idem est:ubiq presens: ubiq
inuisibilis: ubiq dota: ubiq
incomprehensibilis. Pinhiantẽ
mentem. sine aspectu. cernitur:
sine uoce. auditur:sine motu.
suscipitur: sine corpore. tangi¬
tur:sine loco. retinetur. Hanc
nimirum substantiã cũ animꝰ
cogitat: assuecus reb corpora¬
lib. chuersarum imaginum
fantasmata sustinet. Quȩ dũ
abintengonis suȩ oculis abi¬
git. manu discretionis.post¬
ponens omnia ei: iam hanc
aliquatenus conspicit: quã
si nec dum quidsit app̃hen¬
dit agnouit certe. quid non sit
Quia ergo adinsueta mens rapi¬
dur. cum humnitats essentiã
rimatur: recte nunc dieitur.
Sceqi quidã cuius ñ agnoscebã
uultum. Bene autẽ dictum ẽ
steqt Omnis quippe creatu¬
ra. quia exnchilo fact̾a ẽ & ꝑ
semecipsam. adnichilum den¬
dt: non stare habet. sed deflu¬
ere Rationalis uero creatura
eo ipso quo adimaginem aucto¬
ris ẽ condita: ne adnichilũ tranᷤ¬
eat figitur. Irrationalis autẽ. ne¬
quaquam figitur: sed donec ui¬

Expanded text:
idem est: ubique praesens, ubique invisisibilis, ubique tota, ubique incomprehensibilis per inhiantem mentem sine aspectu 167 cernitur, sine dubio auditur, sine motu suscipitur, sine corpore tangitur, sine loco retinetur. Hanc nimirum substantiam cum animus cogitat assuetus rebus corporalibus, diversarum imaginum phantasmata sustinet. Quae dum ab intentionis suae oculis abigit manu discretionis, postponens ei omnia, jam hanc aliquatenus conspicit. Quam si necdum quid sit apprehendit, agnovit certe quid non sit. Quia ergo ad insueta mens rapitur, cum divinitatis essentiam rimatur, recte nunc dicitur: Stetit quidam, cujus non agnoscet. --Bene autem dictum est stetit. Omnis quippe creatura, quia ex nihilo facta est, et per semetipsam ad nihilum tendit, non stare habet, sed defluere. Rationalis vero creatura eo ipso, quo ad imaginem auctoris est condita, ne ad nihilum transeat, figitur; irrationalis autem nequaquam figitur, sed donec vi
Abbreviated transcription (Latin):
meritum. cogitur finiri. Sed qͥa
hec eliphat contra iniquos uera¬
citer ꝓtulit: beatũ iob rep̃hen¬
sibilem estimans. de fastu se sa¬
pientiȩ inflauit. Unde. et post
p̃dicamenta tantȩ rect̾itudinis:
irrisionis uerba subiungit: chcẽs.
precem inꝑturbatione deserit:
qui precepta illius intranquilli¬
tate contem nit. Unde. scriptũ ẽ
Qui auerdi aurẽ suã. ne audiat le¬
gem: oratio eius erit erecrabilis.
Uocare autem nrm ẽ humili dm̃
prece deposcere. Respondere uͦ
di ẽ: effectum precib prebere.
Ait gͦ. Uoca.si ẽ. qui tibi responde¬
ał. Ac si aꝑtȩ dicat. Quantũlibet
afflictus clames: dm̃ responden¬
tem non habes: quia uox intri¬
bulatone noninuenit:quẽ mens.
intranquillitate contempsit. Ubi
achhuc deridendo subiungitur.¬
Et adaliquem sẽoꝵ conuertere.
Ae si ddespiciens dicat. Scõs quosꝙ
ritate noluisti. Qui post urisionẽ.
ptinus sententiã ꝓtulit: dieens.¬

Expanded text:
meritum cogitur finiri. Sed quia meritum cogitur finiri. Sed quia haec Eliphaz contra iniquos veraciter protulit, beatum Job reprehensibilem aestimans, de fastu se sapientiae inflavit. Unde et post praedicamenta tantae rectitudinis, irrisionis verba subjungit, dicens: precem 175 in perturbatione deserit, qui praecepta illius in tranquillitate contemnit. Unde scriptum est: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Vocare autem nostrum, est humili Deum prece deposcere; respondere vero Dei, est effectum precibus praebere. Ait ergo: Voca, si est qui tibi respondeat. Ac si aperte dicat: Quantumlibet afflictus clames, Deum respondentem non habes, quia vox in tribulatione non invenit, quem mens in tranquillitate contempsit. Ubi adhuc deridendo subjungitEt ad aliquem sanctorum convertere. 77. Ac si despiciens dicat: Sanctos quoquritate noluisti. Qui post irrisionem protinus sententiam subdit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
diceret: qui reliqui fuerint. aufe¬
rentur exeis: ilico adiungens. mo¬
rientur & non insapientia: ad il¬
lud ꝓtinus recurrit. qđ suꝑrꝰ de
repbis ꝓtulit: dicens: & quia nul¬
lus intelligit inȩcernum pibunt.
dcuco autem repbi electos despi¬
ciunt: qđ aduitã inuisibilẽ ꝑ
uisibilem mortẽ tendunt. Deqͥb:
bene nunc dicitur: Morientur:
& non insapientia. Ac si aꝑte dice¬
retur. Mortem quidem & sapien¬
ciã. pariter fugiunt: sed sapientiã
penitus deserunt: mortis autẽ la
queos non euadunt: & qui quan¬
doq morituri. uiuere moriendo
poterant: dum mortẽ. quȩ ꝓcul
dubio uentuia ẽ. mecuunt: & ui¬
tam simul et sapientiã perdunt:¬
At contra iusti. insapientia morun¬
tur: quia mortem quã deuita¬
re funditus nequeunt: cũ ꝓueri¬
tate iinminet. differre contem nt:
eamq dum equanimiter ferunt:
penã ꝓpaginis. uertunt in instru¬
mentũ iuirdutis: ut inde debeat
uita recipi: unde ꝓprimȩ culpe

Expanded text:
diceret: Qui reliqui fuerint, aufediceret: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis, illico adjungens: Morientur, et non in sapientia, ad illud protinus recurrit, quod superius de reprobis protulit, dicens: Et quia nullus intelligit, in aeternum peribunt.dcirco autem reprobi electos despiciunt, quod ad vitam invisibilem per visibilem mortem tendunt. De quibus bene nunc dicitur: Morientur, et non in sapientia. Ac si aperte diceretur: Mortem quidem et sapientiam pariter fugiunt; sed sapientiam peniqueos non evadunt. Et qui quando morituri vivere moriendo potuerant, dum mortem quae procul dubio ventura est metuunt, et vitam simul, et sapientiam perduntAt contra justi in sapientia moriuntur, quia mortem quam devitare funditus nequeunt, cum pro veritate imminet, differre contemnunt; eamque dum aequanimiter ferunt, poenam propaginis vertunt in instrumentum virtutis, ut inde debeat vita recipi, unde per primae culpae
Abbreviated transcription (Latin):
Statimq subiungit: dieens. Quoꝵ¬
dam hominũ peccata. manifesta
sunt p̃ceddentia adiudiciũ. qͦs dã
autẽ. & subsequunt. Quid ergo ad
illud ꝑtinet qđ abinfirmo bibi a¬
quam ꝓhibuit. hoc qđ de pecca¬
tis absconditis quoꝵ dã hominũ
manifestisq subiunrit: nisi quod
interposita de eius infirmitate
sententia adhoc inextremo reditt
qđ suꝑius dixit: manus eito nemi¬
ni imposueris. neq communica¬
ueris peccatis alienis: Ut enĩ hȩc
eadem peccata. quanta sollicitud¬
ne ꝑquirenda essent. ostenderet:
interposita contra infirmitatis
molestiam discretionis ammons¬
tione: ꝓtinus intulit. qđ in alis
patescerent. maliis laterent: dicens.
ouorumdã hominũ peccata. ma¬
nifesta sunt. p̃cedentia adiudidũ:
quosdã autẽ & subsequunt᷑ Sic̃
ergo phanc sententiã paulus non
eis dem uerbis congruit. quib eã
loquens detimothei infirmitate
subiunrit: sed adaliud rediit. qd
suꝑius intermittendo narrauit:
ita hoc loco eliphat᷑. cũ deelectis

Expanded text:
ens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur . Quid ergo ad illud pertinet quod ab infirmo bibi aquam prohibuit, hoc quod de peccatis absconditis quorumdam hominum manifestisque subjunxit, nisi quod interposita de ejus infirmitate sententia ad hoc in extremo rediit quod superius dixit: Nemini cito manus imposueris, neque communicaveris peccatis alienis. Ut enim haec eadem peccata quanta sollicitudine perquirenda essent ostenderet, interposita contra infirmitatis molestiam discretionis admonitione, protinus intulit, quod in aliis patescerent in aliis laterent, dicens: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium, quorumdam autem et subsequuntur. Sicut ergo per hanc sententiam Paulus non eisdem verbis congruit, quibus eam loquens de Timothei infirmitate subjunxit; sed ad illud rediit, quod superius intermittendo narravit; ita hoc loco Eliphaz cum de electis
Abbreviated transcription (Latin):
nmirum sententia. uera esset: si
ullata contra tanti uiri patientiã
ñ fuisset. Sed nos pensemus qd
dicitur: quamius abauditoris
sui uurtute relidatur: ut osten¬
damus. quã rectum ẽ qđ ꝓmit̾:
si ñ inbeatũ iob. iniustȩ ꝓmeretur.
Cum scriptum sit: tu autẽ dñe cum
tranquillitate iudicas sciendum
nobis magnoꝑe ẽ: quia quotiens
turbulentos animi motus. sub
mansuetudinis untute restringi¬
mus: redire adsimilitudinẽ. con¬
ditoris conamur. Nam. cum tran¬
quillitate mentis ira huerberat:
dilaniatam quodãm scissamq
ꝑturbat: uit sibimetipsi non con
guias ac tum intimȩ similitu
iracundiȩ culpa pensemus: ꝑ qͣm.
dum mansuetudo amitqtur. su¬
ꝑne imaginis simil itudo uitiat
Piram sapientia ꝑditur: utquid.
quoue ordine agendum sit. omni¬
no nesciatur: sicui scriptum est:
ua insinu stulti requiescit ouia

Expanded text:
mirum sententia vera esset, si illata contra tanti viri patientiam non fuisset. Sed nos pensemus quod dicitur, quamvis ab auditoris sui virtute relidatur, ut ostendamus quam rectum est quod promitur, si non in beatum Job injuste promeretur, cum scriptum sit, Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas ; sciendum nobis magnopere est quia quotiens turbulentos motus animi sub mansuetudinis virtute restringimus, redire ad similitudinem conditoris conamur. Nam cum tranquillitatem mentis ira diverberat, dilaniatam quodam modo scissamque perturbat, ut sibimetipsi non congruat, ac vim intimae similitudiracundiae culpa pensemus, per quam dum mansuetudo amittitur, supernae imaginis similitudo vitiatur. Per iram sapientia perditur, ut quid quove ordine agendum sit omnino nesciatur, sicut scriptum est: Ira in sinu stulti requiescit ; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha conspexerat: cum dcebat.
Non ẽ occultatum os meũ atẽ. qđ
fecisti inocculto: & substantia mea.
mĩferiorib terix. Tinea autem de
ueste. nascit᷑: & eandem uestem
de qua oritur. oriendo corrũpit
Quasi quedã uͦ uestis animȩ: caro
ẽ. Sed hȩc nimirũ uestis habet
tineam suam: quia abipsa car¬
nalis temptatio oritur: exqua. la¬
ceratur. Quasi enim quadã sua
tinea. uestis nr̃a consũmit᷑: cum
caro corruptibilis temptationẽ
gignit: & phanc. adinteritũ ꝑue¬
nit. Uelut tinea. homo consumi¬
tur: eũ de se oritur. unde conterat᷑
Acsi aꝑte dicat. Si illi sp̃s. esse exse
incõmutabiles nequeunt. qͥ nul¬
la earnis infirmitate deprimunt᷑:
qua temeritate se homines inbono
ꝑmanere constanter existimant.
quos meo qđ intellectus adsum¬
ma euehit carnalis infirmitas
aggrauans p̃pedit: ut ꝑcorrup¬
tionis uitiũ insemetipsis habeat.
unde abintima nouitate uetera

Expanded text:
cebat: Non est occultatum os meum a te, quod fecisti in occulto, et substantia mea in inferioribus terrae . Tinea autem de veste nascitur, et eamdem vestem, de qua oritur, oriendo corrumpit. Quasi quaedam vero vestis animae caro est; sed haec nimirum vestis habet tineam suam, quia ab ipsa carnalis tentatio oritur, ex qua laceratur. Quasi enim quadam sua tinea vestis nostra consumitur, cum caro corruptibilis tentationem gignit, et per hanc ad interitum pervenit. Velut tinea homo consumitur, cum de se oritur unde conteratur. Ac si aperte dicat: Si illi spiritus esse ex se incommutabiles nequeunt, qui nulla carnis infirmitate deprimuntur; qua temeritate se homines in bono permanere constanter existimant, quos in eo quod intellectus ad summa evehit, carnalis infirmitas aggravans praepedit, ut per corruptionis vitium in semetipsis habeant unde ab intima novitate vetera
Abbreviated transcription (Latin):
non audeat iudicem culpȩ. hunc
humiliter cogitet auctorẽ nature:
fecit factum impie non affligit
Q tunc eliphat̃ didicit: cũ uocem
quasi auix lenis auduit. Inconsi¬
deratione nanq diuine magni¬
tudinis discitur: quam humilit̃
insua animaduersione timeat᷑:
&: qui suꝑna degustat: inferiora
ȩquanimiter tolerat: quia plene
intus conspicit: quanti estimet.
qđ foris agit. Male enum se ret¬
tum putat: qui regulam summe
rectitudinis ignorat. Et sepe. lig¬
num rectum creditur: si adregu¬
lam non ducatur. S cũ regulȩ
iungitur: ꝑ quantam tortitudinẽ
tumescit.inuenitur: quia nimirũ
rectitudo abscidens. increpat: qdđ
oculus deceptus apꝓbabat. Eliphat̃
itaq quia suꝑna conspexit: di¬
strictum iudiciũ de inferioribus
exerit. Et quamuis beatum iob
non rectȩ redarguit: incomparati¬
one tamen creatoris omniũ. crea¬
turȩ modum rectȩ describit. c¬

Expanded text:
non audeat judicem culpae, hunc non audeat judicem culpae, hunc humiliter cogitet auctorem naturae, fecit, factum impie non affligit. Quod tunc Eliphaz didicit, cum vocem quasi aurae lenis audivit. In consideratione namque divinae magnitudinis discitur quam humiliter in sua animadversione timeatur. Et qui superna degustat, inferiora aequanimiter tolerat, quia plene intus conspicit, quanti aestimet quod foris agit. Male enim se rectum putat, qui regulam summae rectitudinis ignorat; et saepe lignum rectum creditur, si ad regulam non ducatur; sed cum regulae jungitur, per quantam tortitudinem tumescit invenitur, quia nimirum rectitudo abcidens increpat, quod oculus deceptus approbabat. Eliphaz itaque quia superna conspexit, districtum judicium de inferioribus exerit; et quamvis beatum Job non recte redarguit, in comparatione tamen creatoris omnium, creaturae modum recte describit
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩ iusticiȩ comparata. inu¬
sticia ẽ: quia & lucerna intene¬
bris fulgere cernitur: s insolis
racho posita. tenebricatur. Quid
ergo eliphat̃ raptus incontem¬
platione cognouit: nisi qđ̃ iu¬
stificar homo. di comparatione
non possit: Recta nanq credim̃
quȩ exterius oꝑamur: sed cum
minimȩ interna cognoscimus:
quasi insolis radio caligamus.
Cum uero illa ut cunq pspicim᷑:
stare nõ uccun q iudicamus:
quia tanto quisq subtilius de
tenebris iudicat: quanto ei ue¬
rius. se claritas lucis ostentat
Qui enim lucem uidet: scit quid
detenebris estimet. Nam qui can¬
dorem lucis ignorat: & obscura
plucidis appbat. Bene autem
subditur: aut factore suo pu¬
rior erit uir: Quisquis de ꝑcus¬
sione murmurat: quid aliud q̃
iusticiam ferientis accusat: Pu¬
riorem se ergo uir. factore suo e¬
stimat: si contra flagellum que¬
relam parat: eumq sibi ꝓcul
dubio postponit:cum eis iu¬
dicium. de sua afflictione redar¬
guit. Ut ergo homo reprehende

Expanded text:
vinae justitiae comparata, injustitia est: quia et lucerna in tenebris fulgere cernitur, sed in solis radio posita tenebratur. Quid ergo Eliphaz raptus in contemplatione cognovit, nisi quod justificari homo Dei comparatione non possit? Recta namque credimus quae exterius operamur, sed cum minime interna cognoscimus, quasi in solis radio positi caligamus. Cum vero illa utcunque percipimus, ista non utcunque judicamus, quia tanto quisque subtilius de tenebris judicat, quanto ei verius claritas lucis constat. Qui enim lucem videt, scit quid de tenebris aestimet. Nam qui candorem lucis ignorat, et obscura pro lucidis approbat. Bene autem subditur: 170 Aut factore suo purior erit vir? Quisquis de percussione murmurat, quid aliud quam justitiam ferientis accusat? Puriorem se ergo vir factore suo existimat, si contra flagellum querelam parat; eumque sibi procul dubio postponit, cujus judicium de sua afflictione redarguit. Ut ergo homo reprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
animi ꝑturbationem subtilꝰ
ꝑtractando restringat: animo¬
sitatem reprimat: et motus fer¬
uidos subȩquitate disponat:
ut eo fiat iustior ultor alienꝰ
quo prius ex titit uictor su¬
us: quatinus sic culpas delin¬
quentiũ eorrigat: ut ante. ipse
qui corrigit. ꝑpatientiã crescat:
& feruorem suũ transcenden¬
do chiudicet: ne intempant̃
excitatus. ipso zelo rectitudi¬
nis.longe arecttucdine aber¬
ret. Quia uero sicut diximꝰ.
etiã laudanda emulatio m̃¬
ds oculum turbat recte nẽ
dicitur. Uirum stultũ. int̾ficit
iracundia.Ac si aꝑtȩ cdceret᷑.
Ira prelum. sapientes turbat:
ira uero ꝑuicium. stultũ tru¬
cidat: quia illa subratione
restringitur: hec uͦ. irrationa¬
biliter deuictȩ menti dñadur.
Bene autem subchtur: & par¬

Expanded text:
animi perturbationem subtilius animi perturbationem subtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat; ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus, quatenus sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, et fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitudinis, longe a rectitudine aberret. Quia vero, sicut diximus, etiam laudanda boni aemulatio mentis oculum turbat, recte nunc dicitur: Virum stultum interficit iracundia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum sapientes turbat, ira vero per vitium stultos trucidat, quia illa sub ratione restringitur, haec vero irrationabiliter devictae menti dominatur. Bene autem subditur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
let inhiare: quia nec solis radi
cernitur: cũ cominote nubes cȩ¬
li faciem obducunt: nec tur¬
batus fons. respicientis imagi¬
nem reddit quã tranquillus
ꝓpriȩ ostendit: quia quo eius
unda palpitat: inse sꝑẽm suni¬
ltudinis obscurat. Sed cum
prelum animus mouetꝰ euran¬
dum summoꝑȩ ẽ ne hec ea¬
dem. quȩ instrumento untu¬
dis assumitur. ment ira dñet̃
ne quasi dña p̃e at : sed uelul
ancilla. adobsequiũ parata. a
rationis tergo nunquã recedai.
Tunc enim robustius. condra ui¬
cia engitur: cum subdita. sa¬
tioni famulatur. Nam quan
tumlibet ira. exxelo recttudinis
surgat: si immoderata. mentẽ
uicerit: rationi ꝓtinus seruire
contem nit: & tanto se impu¬
dentius chlatat: quanto impa¬
tientiȩ uitum. uirtutem pu¬
tat. Unde. necesse ẽ ut hoc an¬
de omnia. qui zelo rechtudinis
mouetur. addendat: ne ira. extͣ
mentis dnium tanseat: sed
inultione peccati. tempus mo¬
dumq considerans. surgentẽ

Expanded text:
let inhiare, quia nec solis radius let inhiare, quia nec solis radius cernitur, cum commotę nubes caeli faciem obducunt. Nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam tranquillus proprie ostendit, quia quo eius unda palpitat, in se speciem similitudinis obscurat. Sed cum per zelum animus movetur, curandum summopere est, ne haec eadem, quae in instrumento virtutis adsumitur, menti ira dominetur, ne quasi domina pręeat, sed velut ancilla, ad obsequium parata,/ a rationis tergo numquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia erigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si immoderata mentem vicerit, rationi protinus servire contemnit; et tanto se impudentius dilatat, quanto impatientiae vitium virtutem putat. Unde necesse est ut hoc ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat, sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem
Abbreviated transcription (Latin):
ms̃. Ira qppe. ꝑuicium. oculum
mentis excȩcat: ira autem ꝑ
zelum. turbat: quia quo sal¬
tem recti emulatone concu¬
titur: ea. quȩ nisi tranquillo
corde ꝓcipi non potest contẽ¬
platio dissipatur. Ipse nanq
relus reccitudinis. quia inquie¬
tudine mentem agitat: eius
mor aciem obscurat: ut altio¬
ra incommotionem ñuideatꝰ
que bene prius. tranquilla cer¬
nebat. Sed inde. subtilius ad
alta reducitur: unde. ad tempꝰ
ne uideat reuerberatur. Nã ipsa
recti emulatio. eterna post pau¬
lulum. intranquillitate largi
apit: quȩ hȩc interim ꝓcommo¬
tionem claudit & unde mens
turbatur. ne uideat: inde ꝓfic̃.
ut aduidendũ uerius clarescat.
sicut infirmanti ocło. cũ col¬
lirium mitgtur. lux penitus
negatur. Sed inde post pau¬
lulum ueraciter recipit: unde.
adtempus hanc salubriter a¬
mittit. Nunquã uͦ commotioni
contem platio iungitur: nec p̃¬
ualet mens ꝑturbata conspi¬
cere. ad qđ uix cranquilla ua¬

Expanded text:
meus. Ira quippe per vitium oculum meus. Ira quippe per vitium oculum mentis excaecat, ira autem per zelum turbat, quia quo saltem recti aemulatione concutitur, ea, quę nisi tranquillo corde percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, eius mox aciem obscurat, ut altiora in commotione non videat, quae bene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, unde ad tempus, ne videat, reverberatur. Nam ipsa recti aemulatio ęterna post paululum in tranquillitate/ largius aperit, quę haec interim otionem claudit; et unde mens turbatur, ne videat, inde proficit, ut ad videndum verius clarescat – sicut infirmanti oculo, cum collirium mittitur, lux penitus necatur, sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Numquam vero commotioni contemplatio iungitur, nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vis tranquilla va
Abbreviated transcription (Latin):
ximo.sepe se recolit parcenda
peccasse. Sed inter hec soller¬
ter sciendum ẽ: qd alia ẽ. ira.
quãimpatientia excitat: alia.
quam zelus iusticie format.
Illa. exuitio: hec. exuirtute ge¬
neratur. Si enim nulla ira ex
untute surgeret: diuine animad¬
uersionis impetum. finees per
glachum non placasset. Hanc
uam.quia heli non habuit: mo¬
tumcontͣse implacabiliter su¬
ꝑnȩ ultionis exctauit. Nam
quo contra subditoꝵs uicia de¬
puit: eo contra illũ. cstrictio
eterni rectoris exarsit. De hac:
ꝑpsalmistam heitur. Irascimi
ni:& nolite peccare. Qd̃ nimirũ
non recte inteligunt: qui irasc
nos nobis tantummodo.non
etiam ꝓrimis delinquentib.
uolunt . Si enim sie ꝓximos
utnos amare precipimur: re¬
stat ut sic eorum erratib. sic̃
nris uiciis. irascamur. De hac:
ꝑsalomonem cieitur. Melior
ẽ ira risu: quia ꝑtristiciã uul¬
tus. corrigitur animus delin¬
quentis. De hac iterũ psalmi¬
sta ait. Turbatus ẽ. pre ira: ocłs

Expanded text:
roximo sępe recolit parcenda roximo sępe recolit parcenda peccasse. Sed inter haec sollerter sciendum est, quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se inplacabiliter supernę ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et nolite peccare! Quod nimirum non recte intellegunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat, ut sic eorum erratibus sicut nostris vitiis irascamur. De hac per Salomonem dicitur: Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis. De hac iterum psalmista ait: Turbatus est prae ira oculus
Abbreviated transcription (Latin):
repugnantem ꝑforat. Nam qui
mala mminenta. ꝑsollicitucdi¬
nem prenotat: hostiles meursꝰ
quasi minsidiis uigilans. expec¬
tat: & inde aduictoriam ualen¬
der accingitur:unde nesciens de¬
prehendi putabatur. Sollerter
ergo animus. ante actonis suȩ
primordia. cuncta debet aduer¬
sa mechtari: ut semꝑ hec cogi¬
tans. semꝑ contra hec. torace
patientiȩ munitus. & quicquid
accesserit. ꝓuidus suꝑet: & qͥc¬
quid ñ accesserit. lucrum putet
Secundus autem seruande man¬
suetudinis modus ẽ. ut cum ahie¬
nos excessus aspicimus: nr̃a qͥb
maliis excessimus delicta. eogi¬
temus. Considerata qui ppẽ
infirmitas ꝓpria:mala nobis
excrsat aliena. Patienter nanq
illatam iniuriam tolerat: qui
piȩ meminit. qđ fortasse adhuc
habeat. in quo debeat ipse tole¬
rari.Etquasi aqua ignis extin¬
guitur: cum surgente furore anq¬
mi. sua cuiq admentem culpa
reuocatur: quia erubescit pecca¬
ca non parcere: qui uel deo uel ꝓ¬

Expanded text:
repugnantem perforat. Nam qui repugnantem perforat. Nam qui mala imminentia per sollicitudinem praenotat, hostiles incursus quasi in insidiis vigilans exspectat; et inde ad victoriam valenter aecingitur, unde nesciens deprehendi putabatur. Solerter ergo animus ante actionis suae primordia, cuncta debet adversa meditari; ut semper haec cogitans, semper contra haec thorace patientiae munitus, et quidquid accesserit providus superet, et quidquid non accesserit lucrum putet. Secundus autem servandae mansuetudinis modus est, ut cum alienos excessus aspicimus, nostra, quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Consiinfirmitas/ propria mala nobis excusat aliena. Patienter namque inlatam iniuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat ipse tolerari. Et quasi aqua ignis extinguitur, cum surgente furore animi sua cuique ad mentem culpa revocatur, quia erubescit peccata non parcere, qui vel deo vel p
Abbreviated transcription (Latin):
tem concitant. furoris sui durius
ignem seruant. Alii autem qd̃ est
nequius. & citius iracundie flam¬
mas accipiunt: et tardius depo¬
nunt. Nonnulli uero has & tardȩ
suscipiunt: et citius amittunt. In
quib nimirum quatuor modisli¬
quido lector agnoscit: quia et ad
tranquillitatis bonum. ultimus
plus quam primus. apꝓpinquas
et inmalo. scđm tercius superat
Sed quid ꝓdest. qđ iracundia quo¬
modo mentẽ teneat. dicimus: si ñ
etiam qualiter compesci debeal.
exprmamus: Duob et enĩ modis.
fracta possidere animum ia de
suescit Prmus quippe ẽ. ut mens
sollicita: ante quã agere qdlibet
incipiat᷑ om̃s sibi quas pati potest
contumelias. ꝓponat: quatinꝰ
redemptoris sui ꝓbra cogitãs.
adaduersa se preparet. Quȩ
nimirum uenientia. tanto for¬
dor excipit: quanto se cautius.
exprescientia armauit. Qui
enim inꝓpuidus ab aduersita¬
de deprehenditur: quasi abho¬
ste dormiens inuenitur: cumq
citius mimicus necat: quia non

Expanded text:
te concitant, furoris sui durius te concitant, furoris sui durius ignem servant. Alii autem – quod est nequius – et citius iracundiae flammas accipiunt et tardius deponunt. Nonnulli vero has et tarde suscipiunt et citius amittunt. In quibus nimirum quattuor modis liquido lector agnoscit, quia et ad tranquillitatis bonum ultimus plus quam primus appropinquat et in malo secundum tertius superat. Sed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem teneat, dicimus, si non etiam, qualiter compesci debeat, exprimamus? Duobus etenim modis fracta possidere animum isuescit. Primus quippe est, ut mens sollicita antequam agere quodlibet incipiat, omnes sibi, quas pati potest, contumelias proponat, quatenus Redemptoris sui probra cogitans, ad adversa se praeparet. Quae nimirum venientia tanto fortior excipit, quanto se cautius ex praescientia armavit. Qui enim improvidus ab adversitate deprehenditur, quasi ab hoste dormiens invenitur; eumque citius inimicus necat, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
format. Uerba sibi quib exaspe¬
tur. obicit: & quasi incausȩ era¬
mine posita. durius exasperata
respondes Qđ salomon breinter
insinuat: dicens. Prestola tio im¬
piorum: furor. Sicq fit. ut ꝑtur¬
batus animus maiorem strepi¬
tum sui silentii sentiat: eumq
grauius clause uȩ flamma con¬
sumat. Unde. bene ante nos: qui¬
dam sapiens dixit Cogitationeᷤᷤ
iracundi uiee sunt generato¬
nes: mentem comedunt matrẽ
suã. Sciendũ uero ẽ. qđ nonnul¬
los. ira citius accendit facilius
deserit: nonnullos uero. tardȩ
quidem commouet sed durs
tenet. Alii nanq accensis calamis si¬
miles. dum uocib ꝑstrepunt: quasi
quosdam accensionis sue sonitus
reddunt. Citius quidem flaminã
faciunt: s ꝑtinus in fauilla frige¬
scunt. Alii autem. lignis grauiori¬
bus durioribq non dispares. ac¬
censionem tardȩ suscipiunt: s ca¬
men accens semel. difficilius extin¬
gunt.: Et quia cardius se maspita¬

Expanded text:
format. Verba sibi, quibus exaspeformat. Verba sibi, quibus exasperatur, obicit, et quasi in causae examine posita, durius exasperata respondet. Quod Salomon breviter insinuat, dicens: prętolatio impiorum furor. Sicque fit, ut perturbatus animus maiorem strepitum sui silentii sentiat eumque gravius clausae irę flamma consumat. Unde bene ante nos quidam sapiens dixit: Cogitationes iracundi vipereae sunt generationis, mentem comedunt matrem suam. Sciendum vero est, quod nonnullos ira citius accendit, facilius deserit. Nonnullos vero tarde quidem commovet, sed durius tenet. Alii namque accensi calamis similes, dum vocibus perstrepunt, quasi quosdam / accensionis suae sonitus reddunt; citius quidem flammam faciunt, sed protinus in favillam frigescunt. Alii autem, lignis gravioribus durioribusque non dispares, accensionem tarde suscipiunt, sed tamen accensi semel difficilius extinguntur, et quia se tardius in asperita
Abbreviated transcription (Latin):
uertit. frĩs nanq interitum. p̃cib
dt: qđ ipse ꝓuersus homo facere.⁊
metuit. uel erubescit. fitq ut &¬
uoto & uoce homicichum ꝑagat:
etiam cum alesione ꝓximi mans¬
bus cessat. Aliquando ira.ꝓturba¬
do animo. quasi ex iuditio silentiũ
indicit: & quo se foris ꝑlinguam
non exprimit: intus. deterius ig¬
nescit: ut iratus quisq collocuti¬
onem suã ꝓrimo subtrahat: &
nil dicendo: quã sit auersus. di¬
cat.Et nonnunquã. hec silen¬
dii seueritas. ꝑdisciplinȩ dispen¬
sationem geritur: si tamen solli¬
citȩ mintimis. cscretionis for¬
ma teneatur. Nonnunquã uͦ. dum
accensus animus a consueta lo¬
cutione restringitui: ꝑ accessum
temporis. penitus aprimi chlec¬
tione separatur: & acriores stimu
mirati oculo. festuea intrabẽ con¬
uerttur: dum ira inodum ꝑmu¬
tatur: Plerim q ira. ꝑsilentiũ clau¬
sa. intra mentem uehementius er¬
estuar: & clamosas cacita uoces

Expanded text:
vertit. Fratris namque interitum precibus vertit. Fratris namque interitum precibus tit, quod ipse perversus homo facere, vel metuit, vel erubescit. Fitque ut voto et voce homicidium peragat, etiam cum a laesione proximi manibus cessat. Aliquando ira perturbato animo, quasi ex judicio silentium indicit; et quo se foras per linguam non exprimit, intus deterius ignescit, ut iratus quisque collocutionem suam proximo subtrahat, et, nihil dicendo, quam sit aversus dicat. Et nonnunquam haec silentii severitas per disciplinae dispensationem geritur, si tamen sollicite in intimis discretionis forma teneatur. Nonnumquam vero, dum accensus animus a consueta locutione restringitur, per accessum temporis penitus a proximi dilectione separatur, et acriores stimulin irati oculum festuca in trabem vertitur, dum ira in odium permutatur. Plerumque ira per silentium clausa intra mentem vehementius aestuat et clamosas tacita voces
Abbreviated transcription (Latin):
meos: Cum enim humilem chceret
quietũ ꝓtinus adiunxit. Si gͦ ira
quietem ment subtrahit: suã sco
spiritui habitationem claudit. Cur
recessione. animus uacuus adaptã
mox insaniã ducit᷑: & usq adsuꝑ.¬
ficiem. ab intimo cogitationum fun¬
damento chssipatur. Nam ire suȩ
stimulis accensũ eor palpitat: cor¬
pus cremit: lingua se p̃pecht: fa¬
cies ignescit: exasꝑantur oculi: &
nequaquã recognoscuntur noti.
Ore quidẽ clamorem format: s sen¬
sus quia loquatur ignorat In quo
itaq iste abarrepticiis longe ẽ qͥ
actionis suȩ conscius non ẽ. Inde
fit plerunq. ut usq admanus. ira
ꝓsiliat: & quo ratio longius rece¬
dit: audat̾ior exurgat: seq ipsũ
retinere animus non ualet: quia
factus ẽ potestatis alienȩ: & eo fu¬
ror menbra foris ictib exercet:
quo intus ipsã menbroꝵ dñãm.
mentem captiuã tenet. Aliquan¬
do autem manus non exerit:sed
imaledictionis iaculũ linguam

Expanded text:
meos? Cum enim humilem diceret, meos? Cum enim humilem diceret, quietum protinus adiunxit. Si ergo / ira quietem menti subtrahit, suam sancto spiritui habitationem claudit. Cuius recessione animus vacuus ad apertam mox insaniam ducitur et usque ad superficiem ab intimo cogitationum fundamento dissipatur. Nam irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, et nequaquam recognoscuntur noti. Ore quidem clamorem format, sed sensus, quid loquitur, ignorat. In quo itaque iste ab arrepticiis longe est, qui actionis suae conscius non est? Unde fit plerumque, ut usque ad manus ira prosiliat, et quo ratio longius recedit, audacior exurgat; seque ipsum retinere animus non valet, quia factus est potestatis alienę, et eo furor membra foras in ictibus exerit, quo intus ipsam membrorum dominam mentem captivam tenet. Aliquando autem manus non exerit, sed in maledictionis / iaculo linguam
Abbreviated transcription (Latin):
prudenter uales. Piram. iusticia re¬
unquitur: sic̃ scriptum ẽ ira uiri.
iusticiã d̃ non opatur: quia dũ
pturbata mens. iudicium sue ra¬
tionis erasperat: omne qd furor
suggerit. rectum putat. Piram. grã
inte sotialis amittitur: sicut seri¬
ptum ẽ. noli esse assiduus cum ho¬
mine iracundo. ne discas semitas
eius. & sumas scandalũ animȩ tue.
quia qui se exhumana ratione non
temperat: necesse ẽ ut bestialiter so¬
lus uiuat. Piram. concordia rumpi¬
cur: sicut scriptum ẽ. Uirammos
parit riras: & uir iracundus. effun¬
dit peccata. Iracundus quippe.
peccata effundit: quia etiã malos.
qͦs incautȩ addiscordiam ꝓuocat:
peiores facit. Piram. lux ueritatis
amittitur: sicut scriptum ẽ sol
non occidat suꝑ iracuncdiã urãm:
quia cummenti. iracundia confu¬
sionis tenebras incutit: huic ds̃
quod contra: iurta uetustam trans¬
lationem scriptum ẽ. Suꝑ quem re¬
quiescet sp̃s m̃s: nisi suꝑ humilem.
& quietum. & trementem senmones

Expanded text:
alet. Per iram iustitia relinquitur, sicut scriptum est: Ira viri iustitiam dei non operatur, quia dum perturbata / mens iudicium suę rationis exasperat, omne, quod furor suggerit, rectum putat. Per iram gratia vitae socialis amittitur, sicut scriptum est: Noli esse assiduus cum homine iracundo, ne discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae, quia qui se ex humana ratione non temperat, necesse est, ut bestialiter solus vivat. Per iram concordia rumpitur, sicut scriptum est: Vir animosus parit rixas, et vir iracundus effundit peccata. Iracundus quippe peccata effundit, quia etiam malos, quos incaute ad discordiam provocat, peiores facit. Per iram lux veritatis amittitur, sicut scriptum est: Sol non occidat super iracundiam quia cum menti iracundia confusionis tenebras incutit, huic Deusquo contra, juxta vetustam translationem scriptum est: Super quem requiescit spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones
Abbreviated transcription (Latin):
eripiat. Nam sicut urbis aditꝰ
porta dicitur: ita ẽ dies iudi¬
cii porta regni: quia ꝑeum. ab
electis omnib. adcȩlestis patȩ
głam intratur. Unde. & hunc
diem. eum adretributionẽ scẽ
eccliȩ salomon ꝓpinquare con¬
spiceret: dirit Nobilis inportis.
uir eius: quando sederit cum
senatorib terre. Uir quippe
ẽ. eccłiȩ. humani generis redẽ¬
ptor: qui inportis se nobilem
ostendit: quia despectus prius
ieontumeliis ex titit: sed in
ingressu regni. sublimis appa¬
rebit. Quicum derrȩ senatorib
residet: quia iudicii sententiã.
cum scĩs eiusdem ȩccliȩ p̾dica¬
torib decernet: sicut ipse iN

Expanded text:
ripi. --Nam sicut urbis aditus porta dicitur; ita est dies judicii porta regni, quia per eum ab electis omnibus ad coelestis patriae gloriam intratur. Unde et hunc diem cum ad retributionem sanctae Ecclesiae Salomon appropinquare conspiceret, dixit: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Vir quippe est Ecclesiae humani generis Redemptor, qui in portis se nobilem ostendit, qui despectus prius in contumeliis exstitit, sed in ingressu regni sublimis apparebit. Qui cum terrae senatoribus residet, quia judicii sententiam cum sanctis ejusdem Ecclesiae praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio. quȩ peccando. uim
ꝑcussionis extorsit S curan¬
dum magnoꝑȩ ẽ: ut cum in
reb exteriorib pondere affici
damus: quatinus eo mens. ad
alta pueniat: quo nos exterior
pena castigat. Unde. et aptȩ sub¬
Adlaborem quippe homo nasci
dur: quia nimirum is. qui ac¬
cepta est preditus ratione.con¬
siderat. qd̃ ualde sit sibi im¬
possibile. ut hec peregrinato¬
nis suȩ tempora. sinc gemitu
euadat. Unde. bene paulus
cum tribulationes suas disci¬
pulis enuntiaret: adiunrit
Ipsi enim scitis: qđ in hoc positi
sumus: Sed ineo qđ caro fla¬
gellis afficitur: mens. ad ap¬
petenda altiora subleuatur.
paulo rursus attestante. qui
ait. Et licet is qui foris ẽ nr̃
homo corrumpitur: tamen
is qui intus est. renouat᷑ de
che inchem. Homo ergo adla¬
borem nascitur: et aius aduo¬
latum: qruia inde mens. ad
summa euolat. unde caro in
infimis durius laborat. Pocest¬

Expanded text:
procul dubio, quae peccando vim procul dubio, quae peccando vim percussionis extorsit. Sed curandum magnopere est ut cum in rebus exterioribus pondere doloris damus; quatenus eo mens ad alta perveniat, quo nos exterior poena castigat. Unde et apte sub--Ad laborem quippe nascitur homo quia nimirum is qui accepta est praeditus ratione, considerat quod valde sibi sit impossibile, ut haec peregrinationis suae tempora sine gemitu evadat. Unde bene Paulus cum tribulationes suas discipulis enumeraret, adjunxit: Ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus . Sed in eo quod caro flagellis afficitur, 188 mens ad appetenda altiora sublevatur; Paulo rursus attestante, qui ait: Et licet is qui foris est noster homo corrumpitur, tamen is qui intus est, renovatur de die in diem . Homo ergo ad laborem nascitur, et avis ad volatum, quia inde mens ad summa evolat, unde caro in infimis durius laborat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut areb insensibilib feriatur.
Ecce enim cernimus. qđ adeor¬
reptionẽ nr̃am. expectatus
ymber arente terra suspenchi¬
tur: & caliginosus aer. mar¬
descente sole siccatur. Mare
ꝓcellis tumescentib seuit:
&alios adtransmeandum
susceptos intercipit: aliis. desi¬
deratum iter erecta incumu¬
lum unda contradicit. Terra.
non solum germina fecundi¬
tatis imminuit: sed etiã semi¬
na accepta consumit. Inquib
nimirum cunctis patenter
aspicitur: hoc. qđ quidã sapi¬
ens. de dño destatur: dicens.
Pugnabit cum eo orbis terrarũ.
contra insensatos. Orbis qͥppe
terrarum. cũ dño contra insen¬
satos pugnat: quando inpȩna
delinquentium. elementorũ
aduersitas militat. Sed tam̃
de humo. dolor non egreditur:
quia res quelibet insensibilis.
adafflictionem nrãm stimulo
nĩe act̾ionis excitatur. De hu¬
mo. dolor nonegreditur: qͥa
nequa quã pęna. de ea nascit᷑
creatura. quȩ ꝑcutit: sed de ea

Expanded text:
ut a rebus insensibilibus feriatur. ut a rebus insensibilibus feriatur. Ecce enim cernimus quod ad correptionem nostram exspectatus imber arente terra suspenditur, et caliginosus aer inardescente sole siccatur; mare procellis tumescentibus saevit, et alios ad transmeandum susceptos intercipit, aliis desideratum iter erecta in cumulum unda contradicit; terra non solum germina fecunditatis imminuit, sed etiam semina accepta consumit. In quibus nimirum cunctis patenter aspicitur hoc, quod quidam sapiens de Domino testatur, dicens: Et pugnabit cum eo orbis terrarum contra insensatos . Orbis quippe terrarum cum Domino contra insensatos pugnat, quando in poena delinquentium et elementorum adversitas militat. Sed tamen de humo dolor non egreditur, quia res quaelibet insensibilis ad afflictionem nostram stimulo nostrae actionis excitatur. De humo dolor non egreditur, quia nequaquam poena de ea nascitur creatura, quae percutit, sed de ea
Abbreviated transcription (Latin):
minimȩ ascencht. S his au¬
htis: questio. nr̃o cord subor¬
turꝰ cur uel negligenti. intelli¬
gentiȩ donum tribuitur: ut
studiosus quisq. sui sensus tar¬
ditate prepechitur.Ad quam.
ꝓtinus respondetur: dum ꝓ¬
tnus subditur. Nichil fit in¬
sepe. et desidiosus ingenium
accipit.ut de negligentia iu¬
stus puniatur: quia qđ sine
labore assequi potuit: scire
contem nit: & idcirco no¬
nunquã studiosus tardtate
intelligentiȩ premitur: ut eo
maiora premia retributionis
mueniat: quo magis instucho¬
inuentionis elaborat. Nichil
ergo ẽ interra sine causa: q̃n¬
do. & studioso tarchtas adp̃¬
mium ꝓficit: & desidioso. ue¬
locitas adsupplicium crescit.
ta sunt: aliquando. laboris stu¬
dio: aliquando uero.dolore ꝑ¬
cussionis erudimur. Unde.
cum dictum sit. nichil fit in
terra sine causa: apte ꝓtinus
homo adimaginem qi con¬
ditus de reb insensibilibus
flagellatur. Sed quia ꝑoccul¬
ta mentium merita. aꝑta ꝓ

Expanded text:
minime ascendit. Sed his auminime ascendit. Sed his auditis, quaestio nostro cordi suboritur, cur vel negligenti intelligentiae donum tribuitur, vel studiosus quisque sensus sui tarditate praepeditur? Ad quam citius respondetur, dum protinus subditur: CAPUT XI. saepe et desidiosus ingenium accipit, ut de negligentia justius puniatur, quia quod sine labore assequi potuit, scire contemnit. Et idcirco nonnunquam studiosus tarditate intelligentiae premitur, ut eo majora praemia retributionis inveniat; quo magis in studioinventionis elaborat. Nihil ergo est in terra sine causa, quando et studioso tarditas ad praemium proficit, et desidioso velocitas ad supplicium crescit. ta sunt, aliquando laboris studio, aliquando vero dolore percussionis erudimur. Unde cum dictum sit, Nihil in terra sine causa; apte protinuhomo ad Dei imaginem conditus de rebus insensibilibus flagellatur. Sed quia per occulta mentium merita, aperta
Abbreviated transcription (Latin):
assequuntur. Inhis nimirum. de¬
nebras hebituchnis: illustrat
oculus amoris. Nam hoc tar¬
diorib sicis aꝑit: qđ uelocior¬
bus. fastichum claudit. Qui et
id̾ cuto. adintelligentiȩ alta ꝑ¬
ueniunt: quia agere quȩ in¬
tellexerint. uel minima nulla
contem nunt: & dũ sensum
manib adiuuant: sese ultra
altituchnẽ ingeniosoꝵ leuant.
Unde bene ꝑsalomonem cheit᷑
Stilio manib nidtur: & moratur
in ȩdib regis Plerun q enĩ aues
quas aduolatum penna sub¬
leuat. inueprib resident: & sti¬
lo qui aduolatum pennas ñ
habet nitens manib regis ȩd¬
ficrum tenet: quia nimirũ se¬
pe ingemosi quiq. dũ pnegli¬
gentiã corpent: inprauis actib
remanent: et simplices.quos
ingenii penna ñadiuuat: ad
optinenda ȩterni regni menia
uirtus oꝑationis leuat. Stitio
ergo.dum manib nititur: in
regis edib moratur: quia il¬
lo simplex ꝑintentionẽ recti
oꝑis ꝑuenit: quo ingeniosus

Expanded text:
assequuntur. In his nimirum teassequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat oculus amoris; nam hoc tardioribus sitis aperit, quod velocioribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad intelligentiae alta perveniunt, quia agere quae intellexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum levant. Unde bene per Salomonem dicitur: Stellio manibus nititur, et moratur in aedibus regis . Plerumque enim aves, quas ad volatum penna sublevat, in vepribus resident; et stellio, qui ad volatum pennas non habet, nitens manibus, regni aedificium tenet, quia nimirum saepe ingeniosi quique dum per negligentiam torpent, in pravis 187 actibus remanent, et simplices, quos ingenii penna non adjuvat, ad obtinenda aeterni regni moenia virtus operationis levat. Stellio ergo dum manibus nititur, in regis aedibus moratur, quia illo simplex per intentionem recti operis pervenit, quo ingeniosus
Abbreviated transcription (Latin):
armatus hostis rapuit: quem
fraude tectus. Inalia desexens.
ex alia parte superauit. Sequit᷑¬
Sepe stultus habet interni liqͦris
fontem:sed non bibit: quia in¬
genium quidẽ intelligentiȩ ac¬
cipit: sedtamen ueritatis senten¬
tias cognoscere relegendo .con¬
temnit. Scit. quia intelligere
studendo preualeat: sed ab om̃i
sat. Diuitiȩ quoq mentis: sunt
uerba sacrȩ locutionis.Sedhas
chuitias. stultus oculis aspicit.
& mnornamenti sui usum. mini¬
me assumit: quia uerba legis
audiens. magna quidem esse
considerat: sed ad comprehen¬
denda hȩc nullo studo amoris
elaborat. At contra. alius sidm
habet: ingenium non habet.
Amor admechtandũ ꝑtrahit:
sensus hebitudo contracheit: &
sepe hoc indiuinȩ legis eruditi¬
one quandoq studendo intel¬
ligit: qd ꝑnegligentiã ingenio¬
sus nescit. Huius ergo stult di¬
uitias. sitientes bibunt: dum p̃¬
cepta di.quȩ ingeniosi fastidi¬
entes nesciunt: hebetes amantes

Expanded text:
armatus hostis rapuit, quem armatus hostis rapuit, quem fraude tectus in alia deserens, ex alia parte superavit. Sequit--Saepe stultus habet interni liquoris fontem, sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni sat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes
Abbreviated transcription (Latin):
suos.ueritas. ut stulti messem
comederent. admonebat: cum
ꝑdesideria sc̃a flagrantib. de
phariseis precipet dieens: quȩ
deunt facite. iuxta uero opera
illoꝵ. nolite facere: Ac si aꝑte
diceret. Uerbi messem. loquen¬
do excolunt:sed hanc maleuz¬
uendo. miniminȩ contingunt.
Urãm ergo famem. messis ista re¬
ficiat: quia hanc uobis. ꝑfatui¬
tatis suȩ fastidhum seruant.
Bene autem subdit᷑ Et ipsum:
hostis. quasi mnermis uincitur:
cum mala aꝑtȩ suggerens huma¬
nȩ menti bona omnia simul de¬
struere conatur. S armatus ue¬
nit: qm bona alia intact̃a dese¬
rens: latenter alia corrumpit.
Nam sepe quosdã in intellectu
non temptat: eisq insacri eloqͥi
mectitatione non obuiat: sedtam̃
eorum uitã. ioꝑatione supplan¬
tat. Qui dum de scientiȩ suȩ uir¬
tute laudantur: nequaquã suoꝵ
operum dam na respiciunt.
Cumq in fauoris delectationem
animus ducitur: uitȩ suȩ uul¬
nerib non medetur. Hunc gͦ.

Expanded text:
suos Veritas, ut stulti messem suos Veritas, ut stulti messem comederent, admonebat, cum per desideria sancta flagrantibus, de Pharisaeis praeciperet, dicens: Quae dicunt facite, juxta opera vero eorum nolite facere . Ac si aperte diceret: Verbi messem loquendo excolunt, sed hanc male vivendo minime contingunt. Vestram ergo famem messis ista reficiat, quia vobis hanc per fatuitatis suae fastidium servant. Bene autem subditur: hostis quasi inermis vincitur, cum mala aperta suggerens, humanae menti bona omnia simul destruere conatur. Sed armatus venit, quando bona alia intacta deserens, latenter alia corrumpit. Nam saepe quosdam in intellectu non tentat, eisque in sacri eloquii meditatione non obviat; sed tamen eorum vitam in operatione supplantat, qui dum de scientiae virtute laudantur, nequaquam suorum operum damna respiciunt; cumque in favoris delectationem animus ducitur, vitae suae vulneribus non medetur. Hunc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
animaduersione ferienur.
Bene autẽ subdit: & non erit qͥ
eripiat. Illos quippe ueritas
abeterna aduersitate erpit:
quos. intemporalib ꝓsꝑis ꝑ
disciplinã premit. Qui gͦ nunc
renuit premi: tunc. non ualet
eripi: quia iniqui eum quẽ ꝑ
disciplinã habere negligunt pa¬
trem: afflictionis suȩ tempore.
ꝑadiutorium non inueniunt
ereptorem. Sequitur. Cuius¬
abet etiã stultus messem suã:
quando iniquus quisq donũ
recte intelligentiȩ accipit: scri¬
pture sacre sententuis docetur:
bona loquitur: sedtamen nul
lomͦ hoc qđd dicit. operatur. Uer
ba dĩ ꝓfert. nec tamen chiligit.
laudando. exaggerat: uiuendo.
calcat. Quia ergo stultus iste.
recta & intelligit et dicit: sedta¬
men hȩc opando non amai:¬
messem habendo.ieiunat. Quã
nimirum. famelicus comedit:
quia is qui addm̃ scĩs desidiis
anhelat: discit. qđ audit: agit.
qd didicerit . Etdum doctoris
praui recta p̾dicatione refi¬
citur: quid aliud quã stulti fru¬
ge satiatur: An non famelicos

Expanded text:
animadversione feriuntur.Bene autem subditur: Et non erit qui eripiat. Illos quippe veritas ab aeterna adversitate eripit, quos in temporalibus prosperis per disciplinam premit. Qui ergo nunc renuit premi, tunc non valet eripi, quia iniqui eum, quem per disciplinam habere negligunt patrem, afflictionis suae tempore per adjutorium non inveniunt ereptorem. Sequitur: CAPU--Habet etiam stultus messem, quando iniquus quisque donum recte intelligentiae accipit: Scripturae sacrae sententiis docetur, bona loquitur, sed tamen nullo modo hoc quod dicit operatur: 186 verba Dei profert, nec tamen diligit; laudando exaggerat, vivendo calcat. Quia ergo stultus iste recta et intelligit et dicit, sed tamen haec operando non amamessem habendo jejunat. Quam nimirum famelicus comedit, quia is qui ad Deum sanctis desideriis anhelat, discit quod audit, agit quod didicerit; et dum doctoris pravi recta praedicatione reficitur, quid aliud quam stulti fruge satiatur? An non famelicos