comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filiorum obstupescunt: siexculpa pa¬
rentum. adb̃n agendum tardiores
fiunt.U ꝓu̾bim hoc si añ baptis
capacitate longe ẽ remotior. Pariui¬
lus gͦ originalit̾ reis concupiscentia
aut maxime. aut sola originalis ẽ
macła. Et maxime. si ce alieno tene¬
mur pecc̃o Sola: si soli obligam᷑ ꝓpͥo
Quippe concupiscentia. apͥma origi¬
ne ꝓcedens. ad finem usq ꝑueniens
fedum pꝰ se uͥq relinquens uestigiũ
rectĩ macła fiuis deputat᷑ originał
qͣm que ip̃a inorigine desedit. eãq
ꝓhibiti esus constat ẽẽ penam. ꝑ õs
ꝑtransiit nemo fortasse m̾ito ude¬
atur moriturus. nͥ eiusdẽ comesti¬
onis habeat᷑ ieus. S tñ haut in¬
uiria is leto debet᷑. quisqͥs ex ip̃o esu ad
xupiscendum infirmat᷑ Potest illd̾
pͥmum solum ꝓpͥe singłorum dici
originale pec̃cm. ñ qd filius portet
iniquitatẽ patͥs uerũ qd̾ illius iui¬
tũr retorsit ad infernum.
u manum gͦ genus inparuu¬

Expanded text:
filiorum obstupescunt, si ex culpa pafiliorum obstupescunt, si ex culpa parentum ad bene agendum tardiores fiunt. Sed proverbium hoc si ante baptismcapacitate longe est remotior. Parvulis ergo originaliter reis concupiscentia aut maxime, aut sola originalis est macula; maxime, si et alieno tenemur peccato; sola, si soli obligamur proprio. Quippe concupiscentia a prima origine procedens ad finem usque perveniens, foedum post se ubique relinquens vestigium, rectius macula filiis deputatur originalis, quam quae ipsa in origine desedit, eamque s quam prohibiti esus constat esse poenam, per omnes pertransiit, nemo fortasse, merito videatur moriturus, nisi ejusdem comestionis habeatur reus. Sed tamen haud injuria is letho debetur, 96 quisquis ex ipso esu ad concupiscendum infirmatur, potest illud primum solum proprie singulorum dici originale peccatum, non quod filius portet iniquitatem patris, verum quod illius jucoelo debitum retorsit ad infernum. Humanum ergo genus in parvu
Abbreviated transcription (Latin):
portet iniquitatẽ prĩs: Portant for¬
talse postĩ iniquitatem ante cessoꝵ
Tñ filius ñportat iniquitatẽ pr̃is.
Ex quo enim hic pat̾. ille filiꝰ appel¬
latur. neut̃ neutri culpa obligat᷑.
s anima que peccau̾it ip̃a moriet᷑.
Qͥd ẽ tñ ip̃a moriat᷑. nͥ sola absq alia
ꝓpͥo de cͥmine puniat᷑: Iudex enĩ iustꝰ
euiq qd̃ suum ẽ reddit: non alt̾ius
onus alt̾i imponit. Apło enĩ teste.
unusquisq onus suum portabit.
Quod si scͥpture obiacet. nec rõni pla¬
cet. altius ex reatu in alt̾o ꝑseqͥ in¬
nocentiam: pec̃cm õe ipsius ade. exi¬
gi nefas ẽ in successione. Nisi forte
puniantur pecc̃a parentũ infilios.
s ante baptismum. filiꝰ uͦ ñ porcet
iniquitatem pr̃is: s pꝰ baptismum
Unde uidet᷑ ꝓpħicus sermo metam
ꝓũbio fixisse. illi. q dicebant᷑ pr̃es
acerbam uuam comedisse. Ideq fi¬
liorum dentes obstupescere. Patres
acerbam uuam comederunt: dũ ũn
lederet᷑ natura admiserunt. Dentes

Expanded text:
portet iniquitatem patris? Portant fortasse posteri iniquitatem antecessorum, tamen filius non portat iniquitatem patris. Ex quo enim hic pater, ille filius appellatur, neuter neutri culpa obligatur; sed anima quae peccaverit ipsa morietur . Quid est tamen ipsa morietur, nisi sola absque alia proprio de crimine puniatur? Judex enim justus cuique quod suum est reddit, non alterius onus alteri imponit, Apostolo enim teste: Unusquisque onus suum portabit . Quod si Scripturae obstat nec rationi placet alterius ex reatu in altero persequi innocentiam, peccatum etiam Adae exigi nefas est in successione, nisi forte puniantur peccata parentum in filiis, sed ante baptismum; filius vero non portet iniquitatem patris, sed post baptismum. Unde videtur propheticus sermo metam proverbio fixisse illi, quo dicebantur patres acerbam uvam comedisse, indeque filiorum dentes obstupescere : patres acerbam uvam comederunt, dum, unde laederetur natura, admiserunt; dentes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuincit᷑ eo qd̃ om̃s inuadit. ad qͦs
aparentib cẽ pͥmis ꝓfluit: Alt̾m
tñ sͥ nom̃ hoc: qͣi ꝓͥpum uindicauit.
S quare: Ignoro nisi forte et ocupis¬
centie. & totiꝰ mali origo fuit. Nam
qmuis xupiscendo adesum uentũ
sit mortifu̾m. ñ añ uenisse uidet᷑¬
tifero temꝑatum fuiss nec mors e¬
rat inferenda. forte nec q̃ eius co¬
mes ẽ. ꝯcupiscentia. Nam nimixũ
ut mors. ita ip̃a ñ inobedientie cau¬
saẽ: s pena. Cum tñ pariuili origi¬
nalit dicunt᷑ rei. ꝯcupiscentia aut

Expanded text:
 omnes invadit ad quos a parentibus etiam primis profluit? Alterum tamen sibi nomen hoc quasi proprium vindicavit. Sed quare? Ignoro, nisi forte quod et concupiscentiae et totius mali origo fuit. Nam quamvis concupiscendo ad esum ventum sit mortiferum, non antevenisse cotifero temperatum fuisset; nec mors erat inferenda forte, nec quae ejus comes est, concupiscentia. Nam nimirum ut mors, ita ipsa, non inobedientiae causa est, sed poena. Cum tamen parvuli originaliter dicuntur rei, concupiscentia aut
Abbreviated transcription (Latin):
legitime ad offitium minist̾ii accedant.
Inminist̾i̾o aũ ꝯstitutos. ita in struat :
ut iustitiam p̾mere aut nolunt. aut saltẽ
ñ audeant. iuixta apłicam seutentiam.
a rege missi ad uindictam maloꝵ laudẽ
uero bonoꝵ. Qͣmobrem rex huiꝰmodi
mutat duces qui punant malos: ho¬
norent aũ bonos. item itemq recogitans
qd̾ scͥptura testante. rex iniquus: omnes
ministros ht̃ impios Uñ patet. ꝙ. imꝑa¬
tor equus is ẽẽ ñ pot̃. qui ministros im¬
pios. suo stare sinit in imꝑio. Qrͣ cum
rege dauid dicat. Oculi mei ad fideles
t̾re. ut sedeant metũ ambulans in uia
inmacłata: hic mͥ ministrabit. Iudices

Expanded text:
legitime ad officium ministerii accedant. legitime ad officium ministerii accedant. In ministerio autem constitutos ita instruat, ut justitiam premere aut nolint, aut saltem non audeant, juxta apostolicam sententiam: A rege missi ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum . Quamobrem rex hujusmodi mittat duces qui puniant malos: honorent autem bonos; 225 itemque recogitans quod Scriptura testante: Rex iniquus omnes ministros habet impios . Unde patet quod imperator aequus is esse non potest, qui ministros impios suo stare sinit in imperio. Quare cum rege David dicat: Oculi mei ad fideles terrae ut sedeant mecum, ambulans in via immaculata hic mihi ministrabat . Judices
Abbreviated transcription (Latin):
datis honorem captant: in adepto munera
hidum pecuniam sitiunt: iustitiam nec
uend̾e nec ꝑimere formidant. Tales dum
etiam bñ agere estimant᷑. deo ñ seruiunt.
q̃m ⁊ in bñ gestis. ñ quid deus p̃cipiat. at¬
tendunt. Quippe solumm ad mirantur
pecuniã. aut famam. seu fauorem. tandẽ
tale aliqͥd qd deo gͣtum ñ sit. Aut si ꝓ deo
faciunt. qm̃ alienam causam admiscent.
intentionẽ corrumpunt. simul uolentes
duob dñis seruire. dum a deo placere q̃r̃t̃.
ñ sincere sehabent. q̃rentes cumdeo qd̾
nefas est appeti in eo qd̃ fit ꝓ ipso. uUerũ
qn quid agitur amore dñi: merces un¬
q. crescit. si id quoq fiat ut ꝓsit fr̃i. Illd̾
namq ꝑfecte fit: qd̾ caritas in tegͣ ꝓmit.
sic̃ qd̃ ex caritate ñ oritur: dignum p̾mio
negatur. Qm̃obrem apud dm̃ opus
mercedem ñ ht̃. nͥ ꝓdeat ab amore alt̾utro
aut dei aut ꝓximi. Rex ergo industria
sua tales sibi ministros ꝓuideat. qui

Expanded text:
datis honorem captant, in adepto munere datis honorem captant, in adepto munere Hi dum pecuniam sitiunt, justitiam nec vendere, nec perimere formidant. Tales dum etiam bene agere aestimantur, Deo non serviunt; quoniam et in bene gestis non quid Deus praecipiat, attendunt: quippe solummodo admirantur pecuniam, aut famam seu favorem; tandem tale aliquid quod Deo gratum non sit. Aut si pro Deo faciunt, quoniam alienam causam admiscent, intentionem corrumpunt, simul volentes duobus Dominis servire. Dum enim Deo placere quaerunt, iciunt, non sincere se habent, quaerentes cum Deo quod nefas est appeti in eo quod fit pro ipso. Verum quando quid agitur amore Domini, merces utique crescit, si id quoque fiat ut prosit fratri. Illud namque perfecte fit quod charitas integra promit. Sicut quod ex charitate non oritur, dignum praemio negatur. Quamobrem apud Deum opus mercedem non habet, nisi prodeat ab amore alterutro, aut Dei aut proximi. Rex ergo industria sua tales sibi ministros provideat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ferius. ĩmo sicut corpꝰ errat nͥ regimune aĩe
dirigatur. ita inp̃ceps ꝓpendent regna nͥ
mod̾amine sacerdotum fulciantur. Scetit
sanl inregno. dum samueli obediuit. statim
uero ex quo phitonissam adut: corruit. Rex
dauid gͣuiter ceciderat. s nathan corripiente
humilit̾ se accusans: resurgebat. Sa cerdo¬
tium gͦ p̃est regno. in his q̃ ad dm̃. p̾ est ireg¬
num sacerdotio: inhis que ꝑtinent ad muu¬
dum. Igitur sibi debita alterutrũ soluant.
ebediat rex sacerdoti: in mandatis dei. Noue¬
tit p̾sul se subiectum regi. innegotus scłi.
atq ita reddant᷑. que sunt cesaris cesari:
et que sunt dei deo . uiii. de t̾renis potesta
ex potestatib p̾cipue t̾renis. tibus.
curam impendere debet. qͣtinus legiti¬
me ꝯstitutas: rectus ordo agendi ꝯsequat᷑.
Nam qui gͣdum cuiꝰpiam dignicatis ambi¬
tiose ꝯscendit: ip̃o ingradu aut semꝑ aut
sepiuscule cupide se agit. Unde qui mun̾ib

Expanded text:
ferius. Imo sicut corpus errat nisi regimine animae ferius. Imo sicut corpus errat nisi regimine animae dirigatur, ita in praeceps propendent regna nisi moderamine sacerdotum fulciantur. Stetit Saul in regno dum Samueli obedivit ; statim vero ex quo pythonissam adiit, corruit. Rex David graviter ceciderat, sed Nathan corripiente humiliter se accusans resurgebat . Sacerdotium ergo praeest regno in his quae ad Deum, praeest et regnum sacerdotio in his quae pertinent ad mundum. Igitur sibi debita alterutrum solvant. Obediat rex sacerdoti in mandatis Dei; noverit praesul se subjectum regi in negotiis saeculi; atque ita reddantur, quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo . CAPUT VIII. De terrenis potestatibus. Rex potestatibus terrenis praecipue curam impendere debet quatenus legitime constitutas, rectus ordo agendi consequatur. Nam qui gradum cujuspiam dignitatis ambitiose conscendit, ipse in gradu aut semper, aut saepiuscule cupide se agit. Unde qui muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
opus eẽt feriente : Nunc aũ ꝯstituitur ut
eccłiam p̾sumat nemo de ext̾is oppugnare
aut de indigenis scandalizando inquietare.
Uel si id ceptum fuerit: tormentis corp̃m
dampnisq rerum corrigat᷑. nisi forte ea
culpa sit: que potius sacerdotũ iustitiesit
obnoxia: quib nec fundere licet sangui¬
nem: nec regib sp̃uali gladio ferire. Rex
ergo qm̃ ex ordine minist̾ii. sui id debet eccłie
ut ciꝰ alumpnos stans cum cquitate foueat
hostos uero iniustitiam ꝑosus deiciat. si ita
se ht̃ utiq rex est. alioqͥn: falso sub nomine
tyrannidem exercet. Qm̃ ergo uuln̾ib aĩc
medendis ut int̾ior ualeat homo. p̾sulis
offitium int̾ndit: regis aũ cura ut inuirie
extͥnsecus illate recidant᷑. penitꝰ insudat.
nisi qd̃ plerumq ⁊ hoc q̃n ita opus ÷: alter
alt̾ius offitium suo adiuuat officio: ꝓcul
dubio ꝯstas. tantum potestatem hanc illi
p̃ferendam: qͣntum corpus anima est in¬

Expanded text:
opus esset feriente? Nunc autem constituitur ut opus esset feriente? Nunc autem constituitur ut Ecclesiam praesumat nemo de externis oppugnare, aut de indigenis scandalizando inquietare. Vel si id coeptum fuerit, tormentis corporum, damnisque corrigatur; nisi forte ea culpa sit quae potius sacerdotum justitiae obnoxia sit, quibus nec fundere licet sanguinem, nec regibus spirituali gladio ferire. Rex ergo quoniam ex ordine ministerii sui id debet Ecclesiae ut ejus alumnos, stans cum aequitate, foveat, hostes vero in justitia prorsus dejiciat; si ita se habet, utique rex est; alioquin falso nomine tyrannidem exercet. Quoniam ergo vulneribus animae medendis, ut interior valeat homo praesulis officium est intendere, regis autem cura ut injuriae extrinsecus illatae rescindantur, penitus insudat; nisi quod plerumque et hoc quando ita opus est alter alterius officium suo adjuvat officio; procul dubio constat tantum potestatem hanc illi praeferendam, quantum corpus anima est in
Abbreviated transcription (Latin):
iudignus ÷ rectorem. ⁊ tñ qui resistit po¬
testati dei. ordinationi resistit. Qmobrem
obediendum ÷ potestati. ita tñ. ut nunꝗͣ.
errori. qm̃ is illicite se ingerit. assensus
fiat. error plerumq se ĩmiscet potestati.
tanꝗͣ malum bono: s iuditio mentis
ab inuicem secernenda sunt. qͣtenus
potestati te supponas: ⁊ errorem ace re¬
pellas. Si timens deum te subitis potes
ut totus homo integͣm sibi seruet salitẽ.
P̃cipue tñ ext̾ioris hominis pax ⁊ salus
inquirit᷑: ut int̾iori homun quies com¬
petur. Ergo potestas una alt̾i ꝯstituitur
suffraganea. Niirũ qm̃ sacerdotał digni¬
tas gladio petͥ morbos eccłie incessanter
renascentes minime p̾ualet resecare: i deo
alt̾o xͥ gladio regie potestati cõmendato:
opus ⁊. Nam si gladio suo sꝑ̃ali. correctio¬
in eccłia ad mutere necessitas nulla exige¬
ret. Quippe. si nec intͣ nec extͣ eccłam quis
eẽt. quo turbaret᷑ catholica quies: quid

Expanded text:
indignus est, rectorem. Et tamen, qui resistit poindignus est, rectorem. Et tamen, qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Quamobrem obediendum est potestati, ita tamen ut nunquam errori quem is illicite se ingerens admittit, assensus fiat. Error plerumque se immiscet potestati tanquam malum bono. Sed judicio mentis ab invicem secernenda sunt, quatenus potestati te supponas, et errorem a te repellas. Si timens Deum te subjicis potestut totus homo integram sibi servet salutem, praecipue tamen exterioris hominis pax et salus inquiritur, ut interiori homini quies comparetur. Ergo potestas una alteri constituitur suffraganea. Nimirum quoniam sacerdotalis dignitas gladio Petri morbos Ecclesiae incessanter renascentes minime praevalet resecare; ideo altero Christi gladio regiae potestati commendato, opus 224 est. Nam si gladio suo spirituali correctioin Ecclesia admittere necessitas nulla exigeret. Quippe si nec extra Ecclesiam quis esset quo turbaretur catholica quies, quid
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aut ornam̃tis. aut p̾cipue egens. Qd̾ si
si tanta est rer̃ eccł̃ie affluentia. ut upsi
sufficere. ⁊ alus queant ꝓdesse: rõnabilit̾
fieri pot̾. nulla tñ sacerdotib sua inpos¬
sessione iuolentia fc̃a. ut de eo qd̾ exube¬
rat aliquoꝵ ꝯuentui frũm suffragetur
aut ad tempus aut iuꝑpenuum uis. tali
tñ discretione: ut si qñ ea que bñfitium
impendit alii haut suffitiat sͥ libere id
sue necessitati retineat. quo sine aut oĩo
nequeat ẽẽ: aut male oẽ necẽe sit. Siut
bñfitia eccłie. firmo uire eant aut rede¬
ant. p̾sulis opus est censura .uii. Cur
potestates adeo sunt constirtete ⁊ qͣlit̃
deo namq potestates ꝯstitute sunt : ut
carum nutu. sibi. que subiecta sunt:
est. s different̃:mͦ namq imponit eam
iratus. quippe qui facit regnare hõmẽ
quillus iratus ei qui dignitatẽ male
accedendo usurpat. iratus. ñ nũqͣm et
ppło. cui potius mutit tyrannũ: qͣ. quo

Expanded text:
est aut ornamentis, aut praecipue egenis. Quod est aut ornamentis, aut praecipue egenis. Quod si tanta est rerum Ecclesiae affluentia ut et ipsi sufficere et aliis queat prodesse, rationabiliter fieri potest, nulla tamen sacerdotibus sua in possessione violentia facta ut de eo quod exuberat, aliquorum conventui fratrum suffragetur; aut ad tempus, aut ad perpetuum jus, tali tamen discretione, ut si quando ea quae beneficium impendit alii, haud sufficiat sibi, libere id sua necessitati retineat, quo sine aut omnino nequeat esse, aut male esse necesse sit. Sed ut beneficia Ecclesiae firmo jure eant aut redeant. Praesulis opus est censura. CAPUT VII. Cur potestates a Deo sint constitutae, et qualiter. Ideo namque potestates constitutae sunt, ut earum nutu sibi quae subjecta sunt est, sed differenter. Modo namque imponit eam iratus; quippe, qui facit regnare hominemquillus. Iratus ei qui dignitatem male accedendo usurpat; iratus nonnunquam et populo, cui potius mittit tyrannum, quam quo
Abbreviated transcription (Latin):
gi tͥmine occuꝑati.ñ inres hominũ inua¬
sionem faciunt. uer̃ indm̃ impetuosi. aut
latenti furto. aut rapina manifesta. serui
uira dñi surripiunt. Nicħ ergo aliud ad
laicos ꝑtinebit. nͥ ut ꝙ. debent ilł fideluer
restituant. quib institutum ÷. Rerum aũ
eccłiasticar̃ ordinatio cure ẽ ep̃al. Pontifi¬
ci n ꝓuidend̾ ÷. ut qui sub manu sua st̃
psb̾ri. singłi in sua parrochia tm̃ redditꝰ
accipiant. qͣtenus ex egestate turpe lucrũ
sectari ñ oporteat. ⁊ex suffitientia possint
secum in eccłia seruituros ⁊ domi hr̃e fa¬
mulaturos. Uñ forma facti gregis. ut ex¬
empla sc̃e ꝯu̾sationis suis subditis obten¬
dant: hospites debent accurate reciꝑe. et
desolatis miscd̾iter ut facultas datur:
subuenire. Si aũ ult̾uis res ecełie extendi
ualent. hoc ep̃i dispeusatio ꝓcur ⁊ ut in
bonos usus ꝯsumant᷑. ciꝰdem eccł̃ie si ita opus

Expanded text:
gii crimine occupati, non in res hominum invagii crimine occupati, non in res hominum invasionem faciunt, verum in Deum impetuosi aut latenti furto, aut rapina manifesta servi jura Domini subripiunt. Nihil ergo aliud ad laicos pertinebit, nisi ut quod debent, illi fideliter restituant, quibus institutum est. Rerum autem ecclesiasticarum ordinatio curae est episcopalis. Pontifici enim providendum est ut qui sub manu sua sunt presbyteri, singuli in sua parochia tantum redditus accipiant, quatenus ex egestate turpe lucrum sectari non oporteat; et ex sufficientia possint, secum in Ecclesia servituros, et domi habere famulaturos. Unde forma facti gregis, ut exempla sanctae conversationis suis subditis ostendant, hospites debent accurate recipere, et desolatis misericorditer, ut facultas datur, subvenire. Si autem ulterius res Ecclesiae extendi valent, hoc episcopi dispensatio procuret, ut in bonos usus consumantur, ejusdem Ecclesiae si ita opus
Abbreviated transcription (Latin):
leuati habeant ubi qͣntum ad debita na¬
ture ꝑtinet. pausent. Sacerdotum autem
num seruum ut uidices : dño suo stat aut
cadit. S̾emꝑ meminerimꝰ qͣm male cessit
cam filio noe. ꝙ pudenda patris maluit de¬
ridere: ꝙͣ tegere. Cierum ergo ⁊̃ negligentius
se hñtem causa dignitatis reuereamur. ne
intentus: ñ decimã tollat ministris eccłie.
s de nouem que remanent: ꝓuideat suoꝵ
indigentie ⁊ alioꝵ. Licet enim sibi suffici¬
ant clerici. ñ ideo tamen redebita laicoꝵ di¬
reptione sunt spoliandi. Qͣmobreni decuma
si ñ int̾ decem optima. at saltem qͣlem ordo
ip̃e aut nacendi aut num̾andi ad duxerit.
ita de parrochia ad ꝙͣ ꝑtinet ꝑsoluenda est.
ut ñ ad alt̾ius parrochie minist̾ium. licet
indigentem meliusq dignum a laicis tͣns¬
feratur. Quotiens enim eam aut ilł quib
uire ñ debetur ꝯfert̃. aut in ꝯferendo ꝙ̃ his
quoꝵ ⁊. fraudulenti fiunt: ipsi utiq sacͥle¬

Expanded text:
levati, habeant ubi quantum ad debita nalevati, habeant ubi quantum ad debita naturae pertinet pausent. Sacerdotum autem num servum ut judices; domino suo stat aut cadit . Semper meminerimus quam male cessit Cham filio Noe quod pudenda patris maluit deridere quam tegere . Clerum ergo etiam se negligentius habentem, causa dignitatis revereamur, ne intentus, non decimam tollat ministris Ecclesiae, sed de novem quae remanent provideat suorum indigentiae et aliorum. Licet enim sibi sufficiant clerici, non ideo tamen re debita, laicorum direptione sunt spoliandi. Quamobrem decima, si non inter decem optima, at saltem qualem ipse ordo aut nascendi aut numerandi adduxerit; ita de parochia ad quam pertinet persolvenda est, ut non ad alterius parochiae ministrum, licet indigentem, meliusque dignum, a laicis transferatur. Quoties enim eam, aut illis quibus jure non debetur conferunt, aut in conferendo etiam his quorum est, fraudulenti fiunt, ipsi utique sacrile
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ retinemꝰ: ut in nob̾ que sunt ꝑfc̃a. licet
pauciora: deo q̃ uero plura.s inualida: nob̾
attͥbuamus. Detima aũ oĩum que posside¬
mus. tam int̾re fructib. ꝙͣ maĩantium fetib
siue quoꝵ libet lucroꝵ gen̾ib ꝑ soluenda est
tia pͦpont̃. uixta illud nemo militans deo
implicat se secłarib negotus: tantomagis
labore egent alieno. qͣnto desistunt aꝓprio.
slam diuunis mancipati obsequiis. dum
studio oĩonis ⁊ diligentie correctionis. ꝓgre¬
ge xp̃i inuigilant : minꝰ sibi ad carnis ue¬
cessaria intendunt. que qm cõmuni oium
cõmodo insudant: cõmunit᷑ ab om̃ib ꝓ cu¬
rari equum ÷. aut debito oblationis: ⁊ deci¬
me. aut si id minus sufficit: muner̃ largi
tamus: Ideo enim cedros libani plantauit
deus. ut illic passeres nidificent. Nimirum
alti incandore scłi ĩo radicant᷑. ut pauꝑes
xp̃i ultͣ t̾rena omĩa pennis uͥtutum sub¬

Expanded text:
nobis retinemus, ut in nobis quae sunt perfecta, licet nobis retinemus, ut in nobis quae sunt perfecta, licet pauciora, Deo; quae vero plura, sed invalida, nobis attribuamus. Decima autem omnium quae possidemus tam in terrae fructibus, quam in animantium fetibus, sive quorumlibet lucrorum generibus, persolvenda est tia postponunt, juxta illud: Nemo militans Deo implicat se saecularibus negotiis , tanto magis labore egent alieno, quanto desistunt a proprio. Nam divinis mancipati obsequiis dum studio orationis, et diligentiae correctionis pro grege Christi invigilant, minus sibi ad carnis necessaria intendunt, quae quoniam communi omnium commodo insudant, communiter ab omnibus procurari aequum est aut debito oblationis et decimae; aut si id minus sufficit, munerum largittamus? Ideo enim cedros Libani plantavit Deus, ut illic passeres nidificent . Nimirum alti in candore saeculi, ideo radicantur, ut pauperes Christi ultra terrena omnia pennis virtutum sub
Abbreviated transcription (Latin):
opus ÷. ⁊ quo carͤre ñ oportet habuerit: ab
eo ñ exigitur. ut mopia sua opem ferat. Sic̃
enum ordo qͥdam actendendꝰ ÷ incaritate uixta
illud. ordinauit inme. caritatem: ita quoq
linhis quos parit caritas effectib. ut pͥmo
ꝓuideas. tͥ pꝰmodum aliis. unicuiq prit tibi
magis minꝰ ue est ꝯunctus. S qm̃ redemp¬
tio anime uiri ꝓprie diuitie. ⁊ uictime ĩpioꝵ
abhominabiles dño sunt: utrumq animad¬
ũtere nocẽe est. ut qd̾ de inuiria habes recto
possessor modo aliquo restituas. si ñ more za¬
chei qͣdruplum. at saltem simplum: et ut
de ꝓpͥo uire. indigentib sicut res tua patit᷑.
up̃is ÷ opus. subuenias. Redemptio nani¬
me uiri: ꝓpͥs diuitie. Uñ patet.ꝙ. de his que
nob̾ necessaria sunt: redimere animã ero¬
gando ñ admonem᷑. uerum de his que habe¬
ordinib qͣiꝰ decimus ordo loco corruentiũ
cõmputein᷑. Decimam deo offerimꝰ. ⁊ nouem

Expanded text:
opus est, et quo carere non oportet habuerit, ab opus est, et quo carere non oportet habuerit, ab eo non exigitur ut inopia sua opem ferat. Sicut enim ordo quidam attendendus est in charitate, juxta illud: Ordinavit in me charitatem , ita quoque et in his quos parit charitas effectibus, ut primo provideas tibi, postmodum aliis, unicuique prout tibi magis minusve est conjunctus. Sed quoniam, redemptio animae viri, propriae divitiae ; et, victimae impiorum abominabiles Domino sunt ; utrumque, necesse est agere, ut quod de injuria habes, recto possessori modo aliquo restituas; si non more Zachaei quadruplum, at saltem simplum, et ut de proprio jure indigentibus, sicut res tua patitur et ipsis est opus, subvenias. Redemptio enim viri propriae divitiae. Unde patet quod de his quae nobis necessaria sunt, redimere animam erogando non admonemur. Verum de his quae habeordinibus, quasi decimus ordo, loco corruentium computemur. Decimam Deo offerimus, et novem
Abbreviated transcription (Latin):
nitentes dampnandos ñ expectat.⁊ hoset
regn̾atos parit̾ saluandos sperat. puto
iocundatam sub locutione debita p̾ci. ag
mͦ opp̾ssis. Iuxta illud. Ait̾ alt̾uis onera por¬
tate. Si ergo languore aut carcere deuinctos
uisitare disponimꝰ: qm̃ si quid plus possumꝰ.
solum uidere quid m̃iti habet: Si ĩ midos
sitientes. famelicos. uiatores. aut qͣlibet uo¬
cessitate p̃gͣuatos uidemus. homines nos ẽẽ
ꝯsid̾antes. atq sõ carnem nr̃am infr̃e ñ despi¬
tientes: aut ꝯsilio desolatos ꝯfortemus. aut
re ipsa subueniamꝰ. Nam si fr̃s nr̃os neces¬
sitatem nouimꝰ hr̃e. possumꝰq sufficientia
nr̃a ut nos ñ egeamꝰ illoꝵ inopiam supplete:
cum duas tunicas hñtes. ñ hñti alt̾am tol¬
limus. neq desuꝑfluis saltem nr̃is more
magdalene pedes dñi det̾gimius: quomͦ ca¬
ritatem pret̃ ꝗͣ. mors anime semꝑ ÷ haberꝰ:
Namq qui id solum quosͥ seu familie sue

Expanded text:
uoniam poenitentes damnandos non exspectat, et hos et uoniam poenitentes damnandos non exspectat, et hos et regeneratos pariter salvandos sperat, puto jucundatam sub locutione debita preci aggmodo oppressis juxta illud: Alter alterius onera portate . Si ergo languore aut carcere devinctos visitare disponimus quoniam si quid plus possumus, solum videre quid meriti habet? si etiam nudos, sitientes, famelicos viatores aut qualibet necessnsiderantes, atque ideo carnem nostram in fratre non despicientes, aut consilio desolatos confortemus, aut reipsa subveniamus. Nam si fratres nostros necessitatem novimus habere, possumusque sufficientia nostra ut nos non egeamus illorum inopiam supplere; cum duas tunicas habentes, non habenti, alteram tollimus; neque de superfluis saltem nostris more Magdalenae pedes Domini detergimus, quomodo charitatem praeter quam mors animae semper est, habemus? Namque qui id solum quo sibi, seu familiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumis. qui iam mpatͥa ꝯstitut᷑. de p̃sen¬
tia dñi ⁊ familiaritate głatur: Quid ergo
÷ qd ꝓ defunctis oramus : Requiem et̃nam
id p̾cib postulare aut qui iam hñt. aut
qui numꝙͣ. hr̃e debent. cum id plane scia¬
mus. quid ꝓdest: ñ solum nicħ ꝑdest. s et
stultum est. Quippe nec hii habituri. nec
illi ũqͣm carituri regno cognoscuntur. ꝓ
rant᷑: ihi qui sunt. nͥ quos inuita negligen¬
tius egisse nouimus. bonum tñ ad eritum
ꝑuenisse suis signis sꝑamus: Id gͦ indus¬
tria nr̃a querimus. ut quos purgatoriis
affugi arbitͣmur: ad requiem nr̃a int̾cessi¬
one tͣnsferantur. Inagend̾ tñ mortuorum
pariuilis requiem oramus. ⁊ penitentib:
ne cadant inobscura tenebrarum loca. s
aporta inferi erutos: signifer sc̃s michael
rep̾sentet inlucem scãm qͣi infans rege¬
neratꝰ possit a requic detineri. aut penitẽs
inferni in obscura detrudi: aut quispiam

Expanded text:
praesumis qui jam in patria constitutus de praesenpraesumis qui jam in patria constitutus de praesentia Domini et familiaritate gloriatur? Quid ergo est quod pro defunctis oramus: Requiem aeternam id precibus postulare, aut qui jam habent, aut qui nunquam habere debent, cum id plane sciamus, quid prodest? Non solum nihil prodest, sed et stultum est; quippe nec ii habituri, nec illi unquam carituri regno cognoscuntur. Prrantur. Et ii qui sunt? nisi quos in vita negligentius egisse novimus; bonum tamen ad exitum pervenisse suis signis speramus. Id ergo industria nostra quaerimus, ut quos purgatoriis affligi aestimamus ad requiem nostra intercessione transferantur. In Agendis tamen parvulorum mortuorum requiem oramus, et poenitentibus ne cadant in obscura tenebrarum loca, sed a porta inferi erutos, signifer sanctus Michael repraesentet in lucem sanctam: quasi infans regeneratus possit a requie detineri; aut poenitens in inferni obscura detrudi, aut quispiam
Abbreviated transcription (Latin):
mo ut si malus ÷. aberrato reuocetur. sin
bonus: inꝓposito ꝓuehatur: pꝰ uitam uero
si certum nob̾ ⁊ aut celos penetͣsse ut scõs.
⁊ paruulos baptismo lotos. aut adinfer¬
na descendisse ut paruulos illotos. aut
quoslibet flagitioso innegotio subita per¬
nitie p̾uentos. quid industrie nr̃e studiũ
requiret: Num ut ab inferno detenti eru¬
antur. aut minus saltem inibi torq̃ant᷑:
S minferno nulla ẽ redemptio. Nam qui
ibi sunt adeo depͣuati putantur: ut nec
minus male debeat ẽẽ illis. Qmuis qͥdam
ñ assertiue. uer̃ opinãter aiunt. bñfitia ꝓ
huiꝰmodi facta. si quid ꝓsunt: ad hoc utiq
ꝓdesse. ut hu ł leuiꝰ puniant᷑. Quid item ce¬
lo receptis postulabimꝰᷤ Num ut bene
hãnt : s ibi male nulli ẽẽ pot̃. Num ut me¬
lus hãnt : s ut nob̾ melius sit: opꝰ ÷ illoꝵ
int̾uentu: ñne ridicłm te exhibes. quotiens
tu mecilio adbuc demoratꝰ ꝓ illo int̾cedere

Expanded text:
mo, ut si malus est ab errato revocetur; sin mo, ut si malus est ab errato revocetur; sin bonus, in proposito provehatur. Post vitam vero, si certum nobis est aut coelos penetrasse, ut sanctos et parvulos baptismo lotos; aut ad inferna descendisse, ut parvulos illotos, aut quoslibet flagitioso in negotio subita pernicie praeventos; quid industriae nostrae studium requiret? num ut ab inferno detenti eruantur, aut minus saltem inibi torqueantur? sed, in inferno nulla est redemptio. Nam qui ibi sunt, adeo depravati putantur, ut nec minus male debeat esse illis. Quamvis quidam non assertive, verum opinanter aiunt, beneficia pro hujusmodi facta, si quid prosunt, ad haec utique prodesse ut ii vel levius puniantur. Quid item coelo receptis postulabimus? num ut bene habeant? Sed ibi male nulli esse potest. Num ut melius, habeant? Sed ut nobis melius sit, opus est illorum interventu. Nonne ridiculum te exhibes, quoties tu in exsilio adhuc demoratus pro illo intercedere
Abbreviated transcription (Latin):
ut natiue gͣuitatis torporem: uerb̾ quasi
qͥbdam sumulis. adscm̃ studium excitemꝰ:
tand̾ iõ ut sicut oct̾is m̃bris ita quoq ⁊ ore
toti seruiamus deo. qui pͥus similit̾ coti
seciueramꝰ pecc̃o.
Aaniisie debemus ꝓdesse.
Lum elemosinam ꝓximo erogamus:
aut anime aut corꝑi necessaria ꝓui¬
demis. Quotiens n id ũn opus ñ÷ datur.
si adeo inualidum ÷ ut om̃ino nicħ ꝓficiat.
ĩe dator stolidus ÷. aut auarus : Uerũ si
tm̃ ÷ ut mod̾ excedat. ñne qui dederit alc̾utr̃
est aut imꝑuidus aut ꝓdigꝰs s qd̾ anime
ꝓdest. maioris ẽ. m̃tti qm ꝙ utile est corꝑi.
qͣnto dñs suꝑior ÷ qͣm ancilla. Ita ergo in¬
sistenduum ⁊ ut ualeat corpꝰ. qͣtenus idquisq
magis querat ut ualeat sp̃c. Anime ꝓximi
nr̃i utiles ẽẽ possumus. ⁊dum incarne com¬
moratur. ⁊ p̾ea. Enitamur gͦ ꝓximo adhuc
uiuenti ꝓdẽe supplicantes deo industrii ꝓxi¬

Expanded text:
ut nativae gravitatis torporem, verbis quasi ut nativae gravitatis torporem, verbis quasi quibusdam stimulis, ad sanctum studium excitemus. Tandem ideo ut sicut caeteris membris ita quoque et ore toti serviamus Deo, qui prius similiter toti servieramus peccato.animae debemus prodesse. Cum eleemosynam proximo erogamus, aut animae, aut corpori necessaria providemus. Quoties enim id unde opus non est datur, si adeo invalidum est ut omnino nihil proficiat, nonne dator stolidus est aut avarus? Verum si tantum est ut modum excedat, nonne qui dederit alterutrum est, aut improvidus aut prodigus? Sed quod animae prodest, majoris est meriti quam quod utile est corpori, quanto dominus superior est quam ancilla. Ita ergo insistendum est ut valeat corpus, quatenus id quisque magis quaerat ut valeat spiritus. Animae proximi nostri utiles esse possumus et dum in carne commmoratur, et postea. Enitamur ergo proximo adhuc viventi prodesse, supplicantes Deo, industrii proxi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑeris illud. s pec̃em qd̾ inte ÷ ͤ. Qd̾ si assi¬
dutatẽ p̃cum deuotionis aitentio ꝓsecu¬
ta. sese isli eqͣret: felix utiq esses. Nunc
uͦ dum attentꝰ atq deuotus fieri laboras
ꝯtͣq tuum luctaris moibum. ipso certamine
beatus es. laurea tandem dunicationis tͥum¬
phante donandꝰ. Idem qͦ inom̃i ꝯtͣ languorẽ
lucta. intelligend̾ artumo. Uictus n inin¬
firmitate ꝑficit᷑. Is quoq qui petit tał eẽ de¬
bet. taleq qd petit᷑ ẽẽ oporcet: ut hiuiꝰmodi
petitori petitionem huuiꝰmodi ñ ꝯueniat ne¬
gari. Plerumq n petimus ⁊ ñ accipimus:
qͣm male petimus. fit quoq ut cum p̾ces
multiplicam̃: deus ñ exaudiat. iõ ꝙ manus
nr̃e sanguine sunt plene. Uerb opus ñ est
ut intimemꝰ deo qui cordis inspector est: qͥd
uelunus. Nam cum deuota cordis meditatõ
iudicis exsuscitet pietatem: utimͣ tñ u̾bis.
tũ ut exemplo ꝓximum instruamꝰ. tum

Expanded text:
opereris illud, sed peccatum quod in te est? Quod si assiopereris illud, sed peccatum quod in te est? Quod si assiduitatem precum devotionis attentio prosecuta sese illi aequaret, felix utique esses. Nunc vero dum attentus atque devotus fieri laboras, contraque tuum luctaris morbum, ipso certamine beatus es, laurea tandem dimicationis triumphante donandus. Idem quoque in omni contra languorem lucta intelligendum autumo: Virtus enim in infirmitate perficitur . Is quoque qui petit, talis esse debet, taleque quod petitur esse oportet, ut hujusmodi petitori petitionem hujusmodi non conveniat negari. 221 Plerumque enim petimus et non accipimus, quoniam male petimus. Fit quoque ut cum preces multiplicamus, Deus non exaudiat, ideo quod manus nostrae sanguine sunt plenae. Verbis opus non est, ut intimemus Deo, qui cordis inspector est, quid velimus. Nam cum devota cordis meditatio judicis exsuscitet pietatem; utimur tamen verbis tum ut proximum exemplis instruamus, tum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pret̾ ieiunum: ut in p̃ceps ruentem com¬
pͥmas appetitum. frenumq imponas libi¬
dini. Postremo quicqͥd ꝑ disciplina susci¬
puur. si nicħ̾ admittit᷑ acredinis. m̾̃ito re¬
ꝓbatur. tui de oratione
kationem corde ꝯtͥto ⁊ humiliato ꝓ¬
dire necẽe est. Suꝑb n deus resistit.
affectumq petentis cum friget. pariupen¬
dit. Indiget qͦ or̃o ut plationem oris. attẽ¬
tio comitet᷑ cordis. Alioqrun: inualidus ni¬
miũ ÷ affectus. si uagantem ñ stabilit ani¬
mũ. Qd̾ si dedita uanis mens sponte ua¬
gatur. qͥd ꝓdest labia ꝯcutere: Utiq parũ.
aut potꝰ nicħ. Cum n cuipiam loqueris
⁊ alio mentẽ uertis. ñne si distractio tui
animadũsa fuerit. locutio tua ꝯtempti¬
bilis erit̃. Uerum si conatu cum toro con¬
strnigis aĩum cum uerb̾. unde tñ inuinci¬
bili infirmitate distraharis: ñne id ñ tͥ. s
tue imputabit᷑ fragilitati. ut iam ñ tu

Expanded text:
etiam praeter jejunium, ut in praeceps ruentem cometiam praeter jejunium, ut in praeceps ruentem comprimas appetitum, frenumque imponas libidini. Postremo quidquid pro disciplina suscipitur, si nihil admittit acredinis, merito reprobatur. CAPUT IV. De oratione. Orationem corde contrito et humiliato prodire necesse est: Superbis enim Deus resistit , affectumque petentis, cum friget, parvipendit. Indiget quoque oratio ut prolationem oris attentio comitetur cordis; alioquin invalidus nimium est affectus, si vagantem non stabilit animum. Quod si dedita vanis mens sponte vagatur, quid prodest labia concutere? utique parum aut potius nihil. Cum enim cuipiam loqueris et alio mentem vertis, nonne si distractio tui animadversa fuerit, locutio tua contemptibilis erit? Verum si conatu cum toto constringis animum cum verbis, unde tamen invincibili infirmitate distraharis, nonne id non tibi, sed tuae imputabitur fragilitati, ut jam tu non
Abbreviated transcription (Latin):
attũ modestia. sñ qua p̃cio carent ieui¬
nia: ipsa uigis et ꝑpetua ẽẽ pot̾. ⁊ debet.
Ierunia n q̃ ingurgitando se p̾gͣuant.
aut uire suo nat᷑am fraudando labe¬
factant: ex alt̾a parce ingluuiei. ex al¬
tera addicenda sunt suꝑstitioni. Ma¬
ceratione ergo assidua corpꝰ: castigan¬
dum ⁊ refectione cotdiana refouend̾. Ut
et maceratio corpꝰ inseruitutẽ redigat: et
refectio seruituti uires exhibeat hoc ÷. qd̾
apłs cassigare corpꝰ ⁊ inseruitutẽ redigere
docet. ħ : q item neminẽ carnem suã odisse
s nuͥre ⁊ fouere monet. hinc ⁊. ꝙ urxta pa¬
trum tͣditionem cotidie esurire. cotidie pͣn¬
dere. tͥduanis p̃fert᷑ ieuiniis. pͣndere oportet:
ut pondus ⁊ estum diei sustinere suffitias.
uerum cum mͦ. ut aliquid duriferas. Alio¬
quin ciu̾modi ÷ ieuinium. ubi ꝯtͣ uolup¬
tatẽ culpe nulla sit recompensatio pene:
Est q̃dam optanda recompensatio. eousq
iennare. ut esurias. Est alt̾a ⁊ ñ nulla.

Expanded text:
 modestia sine qua pretio carent jejunia ipsa jugis et perpetua esse potest et debet. Jejunia enim quae ingurgitando se praegravant, aut jure suo naturam fraudando labefactant, ex altera parte ingluviei, ex altera addicenda sunt superstitioni. Maceratione ergo assidua corpus est castigandum et refectione quotidiana refovendum; ut et maceratio corpus in servitutem redigat, et refectio servituti vires exhibeat. Hoc est quod Apostolus castigare corpus et in servitutem redigere docet. Hoc est quod item neminem carnem suam odisse, sed nutrire et fovere monet. Hinc est quod juxta Patrum traditionem quotidie esurire, quotidie prandere, triduanis praefertur jejuniis. Prandere oportet ut pondus et aestum diei sustinere sufficias, verum cum modo, ut aliquid duri feras; alioquin cujusmodi est jejunium ubi contra voluptatem culpae nulla sit recompensatio poenae? Est quaedam optanda recompensatio, eo usque jejunare ut esurias, est altera et nonnulla
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ⁊ quali̾tũq ꝯsuluerit: tm̃ penitens
de cõmissis doleat sacerdotiq pandat. &
quicqͥd religiose ille edixerit hic suscipi¬
at: qd si deiuat ille: uiam teneat iste. ne
ceco cecus duicatum p̾beat. ⁊ in foueam
ut̃q cadat. Penitenti inqͣm rõnem sec¬
tanti. nocere ñ poterit error psb̾ri. Prb̾r
fortasse indiligentiꝰ acerbitate flagelli:
uulnus curat pecci. s ꝑicłm salucis ibi
nullum est penitenti caueat sacerdos
sibi. Quippe quicqͥd minus fit apsb̾ro
suppletur adeo. Sicut si medicus modũ
excedit secando: totum suo rex milici re¬
pendit incelo. si ñ ut oportet sacerdos
punit. penam. deus suꝑaddit. aut in
futuro ignib purgatoriis aut in hoc
seculo uariis modis. penitentẽ nunc
ꝯfusione affitiens: nunc cruciatu cedẽs
ñ nunqͣm que cara habebat tollens.
Neq enim si sacerdos inscient̃ soluit
aut ligat. uidex iustus imprudens de¬

Expanded text:
sit, et qualitercunque consuluerit, tantum poenitens sit, et qualitercunque consuluerit, tantum poenitens de commissis doleat, sacerdotique pandat, et quidquid religiose ille edixerit, hic suscipiat. Quod si deviat ille, viam teneat iste, ne caeco caecus ducatum praebeat, et in foveam uterque cadat; poenitenti, inquam, rationem sectanti nocere non poterit error presbyteri. Presbyter fortasse indiligentius acerbitate flagelli vulnus curat peccati, sed periculum salutis ibi nullum est poenitenti. Caveat sacerdos sibi; quippe quidquid minus fit a presbytero, suppletur a Deo. Sicut, si medicus modum excedit secando, totum suo rex militi rependit in coelo. Si non, ut oportet, sacerdos punit, poenam Deus superaddit, aut in futuro ignibus purgatoriis, aut in hoc saeculo variis modis poenitentem nunc confusione afficiens, nunc cruciatu caedens, nonnunquam quae chara habebat tollens. Neque enim si sacerdos inscienter solvit aut ligat, judex justus imprudens de
Abbreviated transcription (Latin):
inp̾senti suscipitur. aut infuturo ñ effu¬
gietur. Sacerdos ergo his de quib rõnẽ
est redditurus. p̃sentem ꝓuideat penam:
ut euitent futuram. Nicħ̾ enim ad eum
ꝑtinent aliene oues. ĩmo eas nec liget
nec soluat. nisi cum rõ cogit. atq necessi¬
tas. Consueuer̃t enim quidam suam ab¬
horrentes maculã. ñ suos ⁊ ignotos expe¬
tere prb̾ros. ap̃ quos aut leuiꝰ onerent᷑.
lut muiꝰ ꝯfundant᷑. huiꝰ modi penitentes.
tm̃ scelera sua deponant: dampnatiõi
ñ obligo: qm̃ uero ñ ut oportet id agũt.
durissimis ñ eos flagellis absoluo. Sin
uero minus ꝯsili ap̾ suos sacerdotes in¬
ueniunt. atq ideo ab eis aut accepta
licentia. aut satisfactione penitential
iniuncta ad alios melioris ꝯsiliz iuros
ꝯfugerint. quoꝵ nutu uitam corrigant.
aut inuncta castigare satagant: hos
ñ solum ñ accuso: uerum prudentie ui¬
uatitatẽ cõmendo. Qualiscũq tñ sac̃dos

Expanded text:
in praesenti suscipitur, aut in futuro non effuin praesenti suscipitur, aut in futuro non effugietur. Sacerdos ergo his de quibus rationem est redditurus, praesentem provideat poenam, ut evitent futuram. Nihil ad eum pertinent alienae oves, imo nec eas liget nec solvat, nisi cum ratio cogit atque necessitas. Consueverunt enim quidam suam abhorrentes maculam, non suos, sed ignotos expetere, apud quos, aut levius onerentur, aut minus confundantur. Hujusmodi poenitentes tantum scelera sua deponant, damnationi non obligo; quoniam vero non, ut oportet, id agunt, durissimis non eos flagellis absolvo. Sin vero minus consilii apud suos sacerdotes inveniunt, atque ideo ab eis, aut accepta licentia, aut satisfactione poenitentiali injuncta ad alios melioris consilii viros confugerint, quorum nutu vitam corrigant, aut injuncta castigare satagant; hos non solum non accuso, verum prudentiae vivacitatem commendo. Qualiscunque tamen sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
causa. qͣm nullum pecẽm impunitum
deus enim ñ nuscret᷑ om̃ib qui oꝑantur
iniquitatẽ. ultiscens in omines ad inuentio¬
nes coꝵ: saterdos penam ꝯdignam reo im¬
positurus excogitet: iuxta illud facite
condignos frudus penitentie. ꝯsiderans
quid cuiꝰq uires ualent. quid ferre recu¬
sent quid culpe ure debeatur ut ita reꝰ
humiliet᷑. ostendat. qd̃ tñ colerari possit
imponat. Aluis ieiunium. aliꝰ uirgam.
alius frigora. alius labores tand̾ alius ħ
alius illud ꝑferre pot̾. Medicus egroto
id genus curationis ꝓ uideat: qd̾ possit
ce remedio. ñ languoris augmento. Ni¬
mirum qm̃ dulcedine pecẽi deũ offendi¬
mus: necesse ẽ. ut aliqua satisfadione
nob̾ anxia ipsum placemus. Unde pͥmi
parentes. qm̃ offensam in amenis ꝯtraxe¬
runt: eam dura animadu̾sione expia
de sufficientia nr̃o sine labore ministͣmꝰ
egenis. opus est ardore fornatis. un rubi¬
go ꝯsumatur pͣuitatis. Hic aũ ardor aut

Expanded text:
causa quoniam nullum peccatum impunitum causa quoniam nullum peccatum impunitum Deus enim non miseretur omnibus qui operantur iniquitatem, ulciscens in omnes adinventiones eorum , sacerdos poenam condignam reo impositurus excogitet, juxta illud: Facite dignos fructus poenitentiae ; considerans quid cujusque vires valeant, quid ferre recusent, quid culpae jure debeatur, ut ita reus humilietur, ostendat; quod tamen tolerari possit, imponat. Alius jejunium, alius virgam, alius frigora, alius labores, tandem alius hoc, alius illud perferre potest. Medicus aegroto id genus curationis provideat, quod possit esse remedio, non languoris augmento. Nimirum quoniam dulcedine peccati Deum offendimus, necesse est ut aliqua satisfactione nobis anxia ipsum placemus. Unde primi parentes, quoniam offensam in amoenis contraxerunt, eam dura animadversione expiavde sufficientia nostro sine labore ministramus egenis, opus est ardore fornacis, unde rubigo consumatur pravitatis. Hic autem ardor aut
Abbreviated transcription (Latin):
nec deponas. App̾hende disciplinã. neqñ
irascatur dñs. Quisqͥs offendit: suppli¬
cii reus est: si supplicium refugit. offen
crescit Unde iratus deus ei qui eam que
ultro fit reformidat anxietatem. illam
nifligit quam toleret .⁊ iuitus. longe
gͣuiorem. Nam ut scͥptura ꝑibet. qui
timet priunam: irruet suꝑ eum nie.
Id÷ quisqͥs male agens. a pena huma¬
nitus inferenda p̃cauendo defenditur.
is ab illa que celitꝰ debetur. in cautus p̾¬
occupabitur. cuitans facilem: incidens in
t quidem qui pocc̃o p̾peditur: ita sͥ
ꝓuidcat: qui autẽ ꝯsulere debet
p̃pedito: is aggressurꝰ opus qd̾ uix aquoꝗͣ
satis diligenter bñq ꝑagiur. inuoca¬
d tadiuina opitulatione. se p̾muniat. de¬
inde accendens: Quis. quid. ibi. quibus
auxiliis. cur. quomͦ. q̃n fecerit. Nam
iuxta harum qͣlitatem cͥcum stantiarũ:
qualitas ipsa negotii. ꝑpendicur. ⁊ uł
leuior ł grauior culpa estimat᷑. Cognita

Expanded text:
nec deponas: Apprehende diciplinam, nequando nec deponas: Apprehende diciplinam, nequando irascatur Dominus . Quisquis offendit, supplicii reus est; si supplicium refugit, offensa crescit. Unde iratus Deus et qui eam, quae ultro fit, reformidat anxietatem, illam infligit quam toleres invitus longe graviorem. Nam, ut Scriptura perhibet: Qui timet pruinam, irruet super eum nix , id est, quisquis male agens a poena humanitus inferenda praecavendo defenditur, is ab illa quae coelitus debetur, incautus praeoccupabitur, evitans facilem, incidens in Et quidem qui peccato praepeditur, ita sibi provideat. Qui autem consulere debet praepedito, is aggressurus opus, quod vix a quoquam satis diligenter beneque peragitur, invocata divina opitulatione se praemuniat; deinde attendens: Quis, quid, ubi, quibus auxiliis, cur, quomodo, quando fecerit. Nam juxta harum qualitatem circumstantiarum, qualitas ipsa negotii perpenditur, et vel levior, vel gravior culpa aestimatur. Cognita
Abbreviated transcription (Latin):
tionem cordis. ⁊ spem uenie. post deniq
ꝯfessionem: opus est suꝑstiti penitentie
fructib. Sicut enim cõpunctio nicħ est
sine ꝯfessione. ita tria simul in esficatia
sunt: si cum tempus suppetit. ⁊ possis.
aut a prb̾ro penicentie lam̃ta ñ recipis:
aut recepta ꝑagere paripendis: licet
enim ꝯfessionis puritate acceꝑis uem¬
am: si pꝰmodum negligis satufacere.
ꝑdis acceptam. sicui qui ꝯfratrum delic¬
ta ñ dimittit. dimissionẽ adeo sibi factã
manere facit. Quisq tñ caueat onꝰ im¬
portabile sibi assumere: ne necessitas co¬
gat sub fasce a prb̾ro ñ recte imposito suc¬
cumbere. Dum n qui onera importabi¬
lia in hum̃os hõium imponunt. adño
redargunt᷑. hi qui imposita suscipiunt.
nuinime laudandi in sinuantur. Quod
enim importabile ẽ. usq qͣ recusari de¬
bet. Qr̃ qd̃ uires ferre possunt ⁊ debent.
ex quo susceꝑis ñ deponas. ĩ mosuscipe

Expanded text:
tionem cordis, et spem veniae, post denique tionem cordis, et spem veniae, post denique confessionem, opus est supertisti poenitentiae fructibus. Sicut enim compunctio nihil est confessione; ita tria simul inefficacia sunt, si cum tempus suppetit et possis, aut a presbytero poenitentiae lamenta non recipis, aut recepta peragere parvipendis. Licet enim confessionis puritate acceperis veniam, si postmodum negligis satisfacere, perdis acceptam. Sicut qui confratrum delicta non dimittit, dimissionem sibi a Deo factam manere facit. Quisquis tamen caveat onus importabile sibi assumere, ne necessitas cogat sub fasce a presbytero non recte imposita succumbere. Dum enim qui onera importabilia in humeros hominum imponunt, a Domino redarguuntur ; hi qui imposita suscipiunt, minime laudandi insinuantur: quod enim importabile est; usquequaque recusari debet. Quare quod vires ferre possunt et debent, ex quo susceperis non deponas, imo suscipe,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm res se h̃t. trrepitudinẽ suam exagg̾et:
nec ip̃am exhorrens. u̾boꝵ appositione
excuset. Contemptus supͣ id qd̾ equum
est mnaltero expetitur. ialt̾o timetur.
inutroq aũt: u̾itas ꝑiclitatur. Qr̃ qͥcqͥd
deliquisti annunties: ⁊ prout deliquist
ita annunties. hanc metã. nec p̾tereas:
nec cit᷑ remancas magis minusq caue
qd̾ est. ⁊ cuiꝰmodi ÷. exequere. Plerũq enĩ
qd̾ ingestione negotii ꝯtingit: gesto ne¬
gotio. aut p̾ualet: aut reatum ad iung̃.
Rõne ergo tali. reula dño uiam tuam.
i sꝑa meo. ⁊ ip̃e facict. Nam qui tali mͦ.
uiam reuelat: ueniam sꝑare debet.
facietq d̾s qd̃ sꝑat. Opus÷ sꝑare: quia
sñ spe. ñ est impetͣre. Uerũptamen si qͥs
uitam ñ corrigit. ⁊ ueniam sꝑat: is frus
tra sꝑat. qm̃ sꝑatum ñ impetrat. Nimi¬
rũ maledictus homo qui peccat in spe:
qm̃ secure peccat. ⁊ cum potius gehennã
timere deb̾et: ueniam expectat. inqͥens

Expanded text:
quam res se habet, turpitudinem suam exaggeret, quam res se habet, turpitudinem suam exaggeret, nec ipsam abhorrens verborum appositione excuset. Contemptus supra id quod aequum est, in altero expetitur, in altero timetur, in utroque autem veritas periclitatur. Quare quidquid deliquisti annunties, et prout deliquisti ita annunties; hanc metam nec praetereas, nec citra remaneas magis minusque cave, quod est, et cujusmodi est, exsequere. Plerumque enim quod in gestione negotii contingit, gesto negotio aut praevalet, aut reatum adjungit. Ratione ergo tali: Revela Domino viam tuam, et spera in eo, et ipse faciet . Nam qui tali modo viam revelat, veniam sperare debet, facietque Deus quod sperat. Opus est sperare, quia sine spe non est impetrare. Verumtamen si quis vitam non corrigit, t, quoniam speratum non impetrat. Nimirum maledictus homo qui peccat in spe ; quoniam secure peccat, ut cum potius gehennam timere deberet, veniam exspectat, inquiens: