comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uoluntas. que presens premat in seculum: Pans
autem subeinericuis exea parte ẽ. mundior. quam
inferius occultat: atii. erea parte sordidior. qua de¬
suꝑ cinerem tolerat: Quisquis ergo intentionẽ qua
deum debuisset querere neglegit: quasi more panis
subcinericii. mundiorem partem in feruis prem it
Et cum curas seculi libenter tolerat: quasi congestũ
cinerem superius portat: Reuer saretur autempa¬
nis subcinericuis sidesideriorum carnalium cine¬
rem repelleret: et intentionem bonam quam in se
dudum despiciendo oppresserat. suꝑuis ostentaret:
Sed reuersari renuit: cum mens amore curarum
secularium pressa. molem suꝑpositi cineris abicere
neglegit: Dumq adsurgere in intentione bona
non appecit: quasi mundiorem faciem subter pre
rum demerge infoueam: Acsi dicat ut ego:
Iustonamq udicio suꝑborum facies dominus
in foueam mergit: quia intentionem cordis eo¬
rum se se ultra homines erigentem. inferius dei¬

Expanded text:
inest voluptas, quae praesens premat in saeculum. Panis inest voluptas, quae praesens premat in saeculum. Panis autem subcinericius ex ea parte est mundior, quam inferius occultat, atque ex ea parte sordidior, qua desuper cinerem tolerat. Quisquis ergo intentionem qua Deum debuisset quaerere negligit, quasi more panis subcinericii mundiorem partem inferius premit, et cum curas saeculi libenter tolerat, quasi congestum cinerem superius portat. Reversaretur autem panis subcinericius, si desideriorum carnalium cinerem repelleret, et intentionem bonam, quam in se dudum despiciendo oppresserat, superius ostentaret. Sed reversari renuit, cum mens, amore curarum saecularium pressa, molem superpositi cineris abjicere negligit, dumque assurgere in intentionem bonam non appetit, quasi mundiorem faciem subter premrum demerge in foveam. Ac si dicat, Ut ego. Justo namque judicio superborum facies Dominus in foveam mergit, quia intentionem cordis eorum sese ultra homines erigentem inferius deji
Abbreviated transcription (Latin):
eorum demerge infoueam: Acsi dicat: ut ego:
Suꝑbos enim et impios uisto uidicio in puluere do
miniis abscondit: quia eorum corda ipsis que de¬
specto amore auctoris eligunt. terrenis opprimi
negotiis ꝑmittit: Unde et illorum uitam cum
iudicio extremo discutit: taiquam sibi abscon¬
ditam non cognoscit dicens: H escio quiestis:
Uita pranorum sub puluere absconditur: quia
abiectis et infimis aesideriis grauatur: Quisquis
enim ad hiic ea que mundi sunt appetit: quasi an¬
te faciem ueri luminis non apparet: quia nimirũ
sub puluere terrene cogitationis latet: Hunc pͣ¬
uarum cogitationum puluerem oppressamens
tolerat: quem uentus nequissime temptacioniᷤᷤ
ma terrenis desideriis ad grauata: sub ephraii
specie per propham dicitur: factus ẽ. ephrami sub¬
cinericius panis: qui non reu̾ satur: Ex natura
quippe bene condita ẽ nob̃ intentio. que surgat in
deuni: sed ex conuersatione nequiter ad suetam

Expanded text:
eorum demerge in foveam. 12. Deorum demerge in foveam. 12. DSuperbos enim atque impios justo judicio Dominus in pulvere abscondit, quia eorum corda ipsis quae, despecto amore creatoris, eligunt terrenis opprimi negotiis permittit. Unde et illorum vitam cum in extremo judicio discutit, tanquam sibi absconditam non agnoscit, dicens: Nescio qui estis . Vita pravorum sub pulvere absconditur, quia abjectis et infimis desideriis gravatur. Quisquis enim adhuc ea quae mundi sunt appetit, quasi ante faciem veri luminis non apparet, quia nimirum sub pulvere terrenae cogitationis latet. Hunc pravarum cogitationum pulverem oppressa mens tolerat, quem ventus nequissimae tentationis ama terrenis desideriis aggravata sub Ephraim specie per prophetam dicitur: Factus est Ephraim panis subcinericius, qui non reversatur . Ex natura quippe bene condita est nobis intentio, quae surgat in Deum; sed ex conversatione nequiter assueta
Abbreviated transcription (Latin):
locus: ipsa suꝑbia ẽ: Quia cum scriptum sit. iniciũ
omnis peccati superbia: unde oritur impietas. ibi
continetur. quamuis nec quicquam a suꝑbia distat
impietas. Walde enim suꝑbire ẽ. impie de auctore
sentire: Impnisergo in loco suo conteritur: quia ip¬
sa suꝑbia qua eleuatur: opprimitur. Cumq efferen¬
do se in cogitacionibus erigit: lumen sibi iusticie q̃d̾
inuenire debuisset abscondit: Sepe autem dum
contra deum falsa gloria exterius proficit: uera mui¬
seria internis manescit: Unde propħa ait. Deiecisti¬
eos: dum alleuarentur Non enim ait deiecisti eos
postquam eleuati sunt: sed cum alleuarentuR:
Quia hoc ipsum sit suꝑbis interuis deici: quodeis
falsa contingit gloria exterius eleuari: Ordmante
eni duiino iudicio n noneis hic aliud culpaẽ.
atq aliud pena: sed sua illis in penam uertitur
culpa. Ut elatus fastu suꝑbie. hoc ipsum sit ue¬
re uitus cadere: quo foras ostenditur profecisee:

Expanded text:
locus ipsa superbia est, quia cum scriptum sit: Initium locus ipsa superbia est, quia cum scriptum sit: Initium omnis peccati superbia , unde oritur impietas, ibi continetur, quamvis nec quidquam a superbia distat impietas. Valde enim superbire est impia de auctore sentire. Impius ergo in loco suo conteritur, quia ipsa superbia qua elevatur opprimitur; cumque, efferendo se in cogitationibus erigit, lumen sibi justitiae quod invenire debuisset abscondit. Saepe autem dum contra Deum falsa gloria exterius proficit, vera miseria interius inanescit. Unde Propeos, dum allevarentur. Non enim ait: 'Deiepostquam elevati sunt, sed cum allevarentur; quia hoc ipsum fit superbis interius dejici, quod eis falsa contingit gloria exterius elevari. Ordinante etenim divino judicio, non eis hic aliud culpa est atque aliud poena, sed sua illis in poenam vertitur culpa, ut elatis fastu superbiae hoc ipsum sit vere intus cadere, quod foris ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsum ẽ. blandum uidet: Hoc itaq loco
furor domini dicitur. non ꝑturbatio diuune sub¬
stancie: sed suꝑ peccatores male sibi conscios. exa¬
minatio iuste uindicte: Quamuis enim eum
tranquillum iniudicio uideant: quia tamen
feriendos se ab illo non dubitant. eum insuis mo¬
tibus perturbatum putant. Seqͥtur: Et respici
ut ego: Apte auten ad uindicte ordinem arro¬
gantib suꝑborum culpa preponitur: quia n¬
mirum non suꝑbia de arrogantia. sed arrogan¬
tia de suꝑbiageneratur: Duob autem modis
a domino peccator imusquisq respicitur: cum
aut apeccato conuertitur. aut et peccato punit᷑:
De respectu enim conuersionis dicitur: quia
respexit dominus petrum. et recordatus petrus
tem modis in humilitatem arrogans sternit᷑
respectu domini confunduntur. aut hic de pietate
cognoscentes. et dampnantes crimina: aut
illic supplicia de iusticia sentientes: Impiorum uͦ

Expanded text:
semetipsum est blandum videt. Hoc itaque loco semetipsum est blandum videt. Hoc itaque loco furor Domini dicitur non perturbatio divinae substantiae, sed super peccatores male sibi conscios examinatio justae vindictae. Quamvis enim eum tranquillum in judicio videant, tamen quia feriendos se ab illo non dubitant, eum in suis motibus perturbatum putant. Sequitur: CAPUT VIIut ego. Apte autem ad vindictae ordinem arrogantibus superborum culpa praeponitur, quia nimirum non superbia de arrogantia, sed generatur arrogantia de superbia. Duobus autem modis a Domino peccator unusquisque respicitur, cum aut a peccato convertitur, aut ex peccato punitur. De respectu enim conversionis dicitur: Quia respexit Dominus Petrum, et recordatus Petrus tem modis in humilitate arrogans sterniturrespectu Domini confunduntur, aut hic de pietate cognoscentes et damnantes crimina, aut illic supplicia de justitia sentientes. Impiorum vero
Abbreviated transcription (Latin):
modificentur: Quia. ⁊istis eum benignum os¬
tendit. aute acta iusticia: et illis derribilem cul
pa: Quorum pauorem quis explicet. dum con¬
tingit miseris. et intra se culpas cernere. et ante
se iudicem iustum uidere: Hoc ninurum coti¬
die. inusum uite presentis agitur: ut de qualitate
uenturi uidicis. mortalium corda doceantur:
Nam cum duo ad iuidicium ꝑgunt. alius inno¬
centie sibi conscius. et alius culpe. ante prolatam
sententiam ad huc tacentem uidicem utriq con¬
spiciunt: et tamen culpe debitor grauem contra
se iram hoc ipsum uidicis silentium suspie atur:
Quam iram sibi non denuntiat ꝑturbatio uidi¬
cis s recordacio prauitatis: quia et si ad huc foras
reum sententia non clamat. uitus iam grauiter
conscientia accusat: At contra iusticie amicus de¬
cernentis uultum conspicit: s intus de testimo¬
mobone recordationis hilarescit: Et quo apud se
quod metuat non habet: eo omne quodergama

Expanded text:
modificentur, quia et istis eum benignum modificentur, quia et istis eum benignum ante acta justitia, et illis terribilem culpa facit. Quorum pavorem quis explicet, cum contingit miseris, et intra se culpas cernere, et ante se judicem justum videre? Hoc nimirum quotidie in usu vitae praesentis agitur, ut de qualitate venturi judicii, mortalium corda doceantur. Nam cum duo ad judicium pergunt, alius innocentiae sibi conscius, et alius culpae, ante probatam sententiam adhuc tacente judice utrique conspiciunt, et tamen culpae debitor gravem contra se iram, hoc ipsum judicis silentium suspicatur, quam iram sibi non denuntiat perturbatio judicis, sed recordatio pravitatis, quia etsi adhuc foras reum sententia non clamat, intus jam graviter conscientia ac cusat. At contra amicus justitiae decernentis vul tum conspicit, sed intus de testimonio bonae recordationis hilquod metuat non habet, eo omne quod erga
Abbreviated transcription (Latin):
ne cum tranquillitate nidicas: Hinc propħa
ait. Oeserta facta ẽ terra. a facie ire columbe: a
facie furoris domini: Quod enim iram colum¬
be predixerat: hoc furorem domini subiun¬
git: Columba namq: simplex ẽ. ualde aĩal
Et quia indeum nulla furoris in equalitas ser¬
pit: furorem domini iram columbe nomina¬
uit. Ut enim diuine districtionis um in ꝑtꝰ¬
babilem demonstraret: et iram dixit. et colum¬
be Acsi aꝑtius diceret:. Districtum iudiciũ
inconcussus exerit: qui ꝑmanens mansuetuᷤᷤ
punit: Unde et in extremo iudicio insemet ip¬
so in commutabilis manens. nulla uicissitudine
ac mutabilitate uariatur: s tamen electis et re¬
probis. ne quaquam sub specie eiusdem incom
mutab ilitatis ostenditur. quia et tranquillus
iustis. et iratus parebit in iustis: Ceste enun con¬
sciencia intra semet ipsos deferunt: unde eorum
mentes eque unum respiciant. s non equaliter

Expanded text:
ne, cum tranquillitate judicas . Hinc propheta ne, cum tranquillitate judicas . Hinc propheta ait: Deserta facta est terra a facie irae columbae, a facie furoris Domini . Quod enim iram columbae praedixerat, hoc furorem Domini subjunxit. Columba namque valde simplex est animal; et quia in Deum nulla furoris inaequalitas serpit, furorem Domini iram columbae nominavit. Ut enim divinae districtionis vim imperturbabilem demonstraret, et iram dixit, et columbae, ac si apertius diceret: Districtum judicium inconcussus exerit, qui permanens mansuetus injustos punit. Unde et in extremo judicio, in semetipso incommutabilis manens, nulla vicissitudine ac mutabilitate variatur, sed tamen electis ac reprobis neqmutabilitatis ostenditur, quia et tranquillus justis, et iratus apparebit injustis. Teste enim conscientia intra semetipsos deferunt, unde eorum mentes aeque unum respiciant: sed non aequaliter
Abbreviated transcription (Latin):
tranfigurato in monte domino. uestimenta eiꝰ
facta sunt candida sicut nix. In qua traussigu¬
ratione. quid aliud quam resurrectionis ulti¬
me gloria nunciatur. In monte enim uestim̃ta
eius sicut uye fasta sunt: qua insuꝑne clartta¬
tis culmine. sancti omnes ei luce iusticie ful
nestium nomine: instos sibi quomodo adiun¬
gat insiuat: inuistos etiam quomodo a se diᷤ¬
furore tuo: Subaudis ut ego: qui eos et tranqͥl¬
litans tempore unitos contra me tolero. et distri¬
ctus quandoq ueniens. in meo eos furore dĩꝑgo:
Sed inter hec sollerter intuendum ẽ: quod grauis
perfidie error admittitur. si fortase quis estimet
quod in illa diuinitatis substantia. furor et tran¬
quillitas uarietusi: Ereator namq omnium. eo sũ¬
me in mortalis ẽ: quo creature more mutabilis ñ
est: Hinc de illo: per iacobum dicitur: Apud
quem non ẽ transmutacio: nec iicissitudinis obũ¬
bracio: Hinc rursum scriptum ẽ. Cu autem domi¬

Expanded text:
transfigurato in monte Domino vestimenta ejus transfigurato in monte Domino vestimenta ejus facta sunt candida sicut nix . In qua transfiguratione quid aliud quam resurrectionis ultimae gloria nuntiatur? In monte enim vestimenta ejus sicut nix facta sunt, quia in supernae claritatis culmine sancti omnes ei luce justitiae fulgvestium nomine justos sibi quomodo adjungat insinuat, injustos etiam quomodo a se disur.---Subaudis ut ego, qui eos et tranquillitatis tempore unitos contra me tolero, et districtus quandoque veniens, in meo eos furore dispergo. Sed inter haec solerter intuendum est quod gravis perfidiae error admittitur, si fortasse quis aestimet quod in illa divinitatis substantia furor et tranquillitas varietur. Creator namque omnium eo summe immortalis est, quo creaturae more mutabilis 1052 non est. Hinc de illo per Jacobum dicitur: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Hinc rursum scriptum est: Tu autem, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
re: et esto gloriosus. et speciosis in duere uestibus
subaudis ut ego: Ipse enim sibi circumdat deco¬
rem: de quo scuptum ẽ. Dominus regnauit. de¬
corem induit: Ipse apud nos in sublime erigitur:
cum nostris mentib in natura sua eẽ. in penetrabi¬
lis demonstratur: Ipse uere gloriosus ẽ: qui bum
se ipso ꝑfruitur. accedentis laudis indigensñ ẽ:
Ipse spetiosis induitur uestibus: quia sanctorũ
angelorum choros quos condidit. iusum sui
decoris ad sumpsit: Et uelut quandam uestem
gloriosam sibi ecclesiam exhibet: non habentem
tur: Confessionem et clecorem in diusti: amictꝰ
lumine sicut uestimentum: hic quippe confes¬
sionem induit. illic decorem: quia quos hic per
penitentiam confitentes fecerit. illic fulgentes
ꝑdecorem iusticie ostendit. Luce ergo sicut uesti¬
mento amicitur: quia sanctis omnib quib di¬
ctum ẽ. uos estis lux mundi. in illa eterna glori¬
a uestietur: Unde et ꝑ euangłm dicitur: quia

Expanded text:
re, et esto gloriosus, et speciosis induere vestibusre, et esto gloriosus, et speciosis induere vestibusSubaudis, ut ego. Ipse enim sibi circumdat decorem, de quo scriptum est: Dominus regnavit, decorem induit . Ipse apud nos in sublime erigitur, cum nostris mentibus in natura sua esse impenetrabilis demonstratur. Ipse vero gloriosus est, qui dum seipso perfruitur, accedentis laudis indigens non est. Ipse speciosis induitur vestibus, quia sanctorum angelorum choros, quos condidit, in usum sui decoris assumpsit, et velut quamdam vestem gloriosam sibi Ecclesiam exhibet non habentem tur: Confessionem et decorem induisti amictus lumine sicut vestimento . Hic quippe confessionem induit, illic decorem, quia quos hic per poenitentiam confitentes fecerit, illic fulgentes per decorem justitiae ostendet. Luce ergo sicut vestimento amictus est, quia sanctis omnibus, quibus dictum est: Vos estis lux mundi , in illa aeterna gloria vestietur. Unde et per Evangelium dicitur, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
tis Nam cum indeo oculus. scapule. pes. atꝙ¬
ale nomunantur: effectus quedam oꝑationis
ostenditur: Cum uero manus. brachium. dex
consubstantialis ei filus demonstratur. Ipse
quippe ẽ. manꝰ et dextera: de cuius ascensione ꝑ
moysen pater loquitur dicens: Tollam ince¬
lo manum meam: e uirabo ꝑ derterã meã:
Ipse brachium: de quo propħa ait. Et brachiũ
erat uerbum. et uerbum erat apud deum: et ds̃
erat uerbum: Per quod uerbum fecisse patrem
omnia: dautlasserit dicens: Dixit et facta sunt:
Deo ergo brachium habere ẽ: operantem filium
gignere. Uoce tonare ẽ: consubstantialem sibi fi¬
lum munilo terribiliter demonstrare: Deato
ergo iob dum dicit dominus. si habes brachium si¬
cut deus. et si uoce similitonas: mira dispensatioe
pietatis. eum dum increpat. exaltat: Quia eum
quem sua comparatione superat: superiorem cun¬
ctis demonstrat. Eui inhac proposicione subum

Expanded text:
tis. Nam cum in Deo oculus, scapulae, pes tis. Nam cum in Deo oculus, scapulae, pes nominantur, effectus quidam operationis ostenditur. Cum vero manus, brachium, dextconsubstantialis ei Filius demonstratur. Ipse quippe manus est et dextera, de cujus ascensione per Moysen Pater loquitur, dicens: Tollam in coelum manum meam, et jurabo per dexteram meam . Ipse brachium de quo propheta ait: Et brachium erat. Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Per hoc Verbum fecisse Patrem omnia David asserit, dicens: Dixit, et facta sunt . Deum ergo brachium babere est operantem Filium gignere, voce tonare est consubstantialem sibi Filium mundo terribiliter demonstrare. Beato igitur Job cum dicit Dominus: Si habes brachium sicut Deus, et si voce simili tonas, mira dispensatione pietatis eum dum increpat exaltat, quia eum quem sua comparatione superat superiorem cunctis demonstrat. Cui in hac propositione subjun
Abbreviated transcription (Latin):
eos Et sicut propħa ait: Sub umbra alarum
tuarum protege me: Quia enim nos paruuloᷤ
dum protegit nutrit. et nongraui atq onerosa.
sed leui &̃ blanda protectione nos refouet. dũ
suas in nos misericordias exerit: quasi more
suꝑ nos auium alas tendit: Aliquando etiam
in sensatis rebus propter in firmitatem nrãm
alta condescensione se comparat: sicut ꝑ pro¬
phetam dicit: Ecce ego stridebo suꝑ uos: sicut
stridet plaustrum onustum feno. Q uia enim
fenum ẽ. uita carnalium sicut scriptum est
ominis caro fenum: in eo quod dominus uitã
carnalium patitur. more plaustri fenum se
portare testatur: Eui sub fenionere stridere ẽ:
pomlera et iniquitates peccantium cum que¬
rela colerare: Cum ergo longe clissimiles in
se similitudines trahat: sollerter intuendum
ẽ quod quedam talia aliquando dicantur
indeo. propter effectum operis: aliquando au¬
tem ad indagandam enis substantiam maiesta¬

Expanded text:
eos. Et sicut propheta ait: Sub umbra alarum eos. Et sicut propheta ait: Sub umbra alarum tuarum protege me. Quia enim nos parvulos, dum protegit, nutrit, et dum non gravi atque onerosa, sed leni et blanda protectione nos refovet, dum suas in nos misericordias exerit, quasi more avium super nos alas tendit. Aliquaninsensatis rebus, propter infirmitatem nostram alta condescensione se comparat, sicut per prophetam dicit: Ecce ego stridebo super vos, sicut stridet plaustrum onustum feno . Quia enim fenum est vita carnalium, sicut scriptum est: Omnis caro fenum , in eo quod Dominus vitam carnalium patitur, more plaustri fenum se portare testatur. Cui sub feni onere stridere est pondera et iniquitates peccantium cum querela tolerare. Cum ergo longe dissimiles in se similitudines trahat, solerter intuendum est quod quaedam talia aliquain Deo propter effectum operis, aliquando autem ad indicandam ejus substantiam majesta
Abbreviated transcription (Latin):
liuione rumpitur. nec recordatione saititur:.
sed cum aliqua deserens pretermittit: more
mentium obliuisci dicitur Et cum post lon
gum tempus que uoluerit uifitat: nostre
mutabilitatis consuetudine recordatus uo¬
catuꝵ: Quo enim pacto diuinitatis eius ium
obluio dissipat. qui ipsa quoq laudabilis me¬
moria esseutialiter non concordat: Nulla¬
namq nisi aut preterita. aut absentia recordã¬
tur: Quomodo ergo dominus preteritorum
reminiscitur. cum ipsa que insemet ipsis pre¬
tereunt. eius notui semꝑ presentia ad sistunt:
Aut quomodo absentium recordatur. dũ om̃e
quod ẽ. per hoc illi presto ẽ quod in ipso ẽ: Qđ̃
si ei presto non esset: omnino non esset: Nam
non existentia uidendo creat: existentia uiden¬
do continet: Quicquid ergͦ creator non uidet:
essentiasub sistenti caret: Aliquando autem ab
auibus in illum similitudo trahitur: sicut per
moysen dicitur: Ex pandit alas suas: et accepit

Expanded text:
livione rumpitur, nec recordatione sarcitur? livione rumpitur, nec recordatione sarcitur? Sed dum aliqua deserens praetermittit, more mentium oblivisci dicitur: et cum post longum tempus quae voluerit visitat, nostrae mutabilitatis consuetudine recordatus vocatur. Quo enim pacto divinitatis ejus vim oblivio dissipat, cui ipsa quoque laudabilis memoria essentialiter non concordat? Nullanamque nisi aut praeterita, aut absentia recordantur. Quomodo ergo Deus praeteritorum reminiscitur, cum ipsa quae in semetipsis praetereunt ejus nutui semper praesentia assistunt? Aut quomodo absentium recordatur, dum omne quod est per hoc illi praesto est, quod in ipso est? Quod si ei praesto non esset, omnino non esset; nam non existentia videndo creat, existentia videndo continet. Quidquid ergo creator non videt, essentia subsistendi caret. Aliquando autem ab avibus in illum similitudo trahituMosen dicitur: Expandit alas suas, et assumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
dines trahat: Pierumq enim acorporib ho¬
minum inse similitudinem trahit: sicut de eo
propheta ad israhelitas dicit: Qui tengerit uos:
tangit pupillam oculi eius: Et sicut de eo rursũ
speranti homini ꝑ prophetam dicitur: In sca¬
pulis suis. obumbrabit tibi: Constat nimirum:
quod in natura sua nec oculum deus nec scapu¬
las habeat Sed quia nos ꝑ oculum cernimus.
inscapulis uero onera sustinemus: deus quod
omnia uideat. oculum habere ꝑhibetur: Qd̃
uero nos tolerat. atq eo ipso quod tolerat seruat:¬
obumbrare nobis in scapulis dicitur: Ait enim:
In scapulis suis obumbrabit tibi: Ac si diceret᷑
peccatori homini. et post peccatum ueniam de¬
pretanti: Ea pietate dominus protegit: quate
pietate tolerauit. Obumbrat enim in scapu¬
uero a mentib in se similitudinem trahit: sic̃
per propħam ad isrł dicit: R ecordatus sũ tur:
miserans adolescentiam tuam: Et rursum
Quis enim uesciat quia dei memoria necob¬

Expanded text:
dines trahat. Plerumque enim a corporibus hodines trahat. Plerumque enim a corporibus hominum in se similitudinem trahit, sicut de eo propheta ad Israelitas dicit: Qui tetigit vos, tangit pupillam oculi ejus . Et sicut de eo rursum speranti homini per Prophetam dicitur: In scapulis suis obumbrabit tibi . Constat nimquod in natura sua nec oculum Deus, nec scapulas habeat: sed quia nos per oculum cernimus, in scapulis vero onera sustinemus: Deus quod omnia videat, oculum habere perhibetur: quod vero nos tolerat, atque eo ipso quo tolerat serobumbrare nobis in scapulis dicitur. Ait enim: In scapulis suis obumbravit tibi. Ac si diceret peccatori homini, et post peccatum veniam deprecanti: Ea pietate Dominus te protegit, qua te pietate toleravit. Obumbrat enim in scapu Aliquando vero a mentibus in se similitudinem trahit, sicut per prophetam ad Israel dicit: Recordatus sum tui, miserans adolesQuis enim nesciat, quia Dei memoria nec ob
Abbreviated transcription (Latin):
tonas: Quia humanum genus beatus iob me¬
ritis transcendebat. eum pius conditor et erudi¬
tor. ad considerandam simulnudinem sue mag¬
intudinis prouocat: ut cognita tanta dissimi¬
litudine. i humilitate premat: S cum indeo¬
uox et brachium dicitur: cauendum sum moꝵe
ẽ: nequid in eum mens corpore ũ suspicetur:
In antropomorphitarum namq herese cade¬
re ẽ: eum qui in cutum scripte implet. et circũ¬
plestitur omina intra corporalia limamenta
concludere: S omnipotens deus ad sua nos
trahens. usq ad nostra se humiliat: atq ut alta¬
insimnet. humilib condescencit. Quatinus
paruulorum animus reb cognitis enutritus.
adinquirenda exurgat incognita atq ab eo
qui longe suꝑ ipsum ẽ. quedam nixta se audienꝰ.
quasi quibusdam ad illum passib moueatur:
Unde fit ut ꝑscripturam suam aliquando acor
porib hominum. aliquando amentibus. aliqͣn¬
do uero ab auibus. aliquando eriam ab insensatis
rebus: quasdam longe dissimiles in se similitu¬

Expanded text:
Quia humanum genus beatus Job meritis transcendebat, eum pius conditor et eruditor ad considerandam similitudinem suae magnitudinis provocat, ut cognita tanta dissimilitudine, in humilitate se premat. 7. Deuest ne quid in eo mens corporeum suspicetur. In Antropomorphitarum namque haeresim cadere est eum, qui incircumscripte implet et complectitur omnia, inter corporea lineamenta concludere; sed omnipotens Deus, ad sua nos trahens, usque ad nostra se humiliat, atqinsinuet, humilibus condescendit, quatenus parvulorum animus rebus cognitis enutritus, ad inquirenda exsurgat incognita, atque ab eo, qui longe super ipsum est, quaedam juxta se audiens, quasi quibusdam ad illum passibus moveatur. Unde fit ut per Scripturam suam alporibus hominum, aliquando a mentibus, aliquando vero ab avibus, aliquando etiam ab insensatis rebus quasdam longe dissimiles in se similitu
Abbreviated transcription (Latin):
pria iurtute audeat. quando contra angelorum
principem pulius pugnat: Sed quia suꝑnoꝵ
spirttuũ conditor t̾renum corpus ad sumpsit:
Recte iam suꝑbientemangelum. humilis puluiᷤᷤ
inncit. In herendo quippe uere fortitudini iuiresac¬
cipit: quos transfuga spiritus cum semet ipsum
sequit᷑. amisit Et dignum ẽ ut uincat᷑ a puluere
qui stantem se credidit deserto creatore: ut supe
ratꝰ inueniat. qi defecit elatus: Walde autẽ sem¬
ens anhelat. qd̃ cum ipsum ima crucient. homo
ad summa conscendat: qd̾ in illa celsitudine sub

Expanded text:
ropria virtute audeat, quando contra angelorum ropria virtute audeat, quando contra angelorum principem pulvis pugnat? Sed quia supernorum spirituum conditor terrenum corpus assumpsit, recte jam superbientem angelum humilis pulvis vincit. Inhaerendo quippe verae fortitudini vires accipit, quas transfuga spiritus, cum semetipsum sequitur, amisit. Et dignum est ut vincatur a pulvere, qui fortem se credidit deserto cratus inveniat quia defecit elatus. Valde autem saeviens anhelat, quod eum ipsum ima crucient, homo ad summa conscendat, quod in illa celsitudine sub
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ut arrius. aut non factum filium pre¬
dicet. aut eum post behemoth conditum stul¬
tius putet. Quia uero omne quod applica¬
tur insemet ipso reducitur: recte applicatus
behemoth gladius dctur: In semet ipsam
namq se eius malicia dequoquit: cum ad
uotum suum contra electorum uitam ꝓhibi-¬
ta non exercuit: Multos autem exigentibus
meritis ferire ꝑmittitur: ut cum deserunt
dampnato hosti famulentur: Ab electis ue¬
ro eoualentius iuincitur: quo soli aucdoriom¬
mum. humilius substernuntur: Quia igi¬
tur per hoc quod uiarum dei principiũ di¬
tur ꝑ hoc quod ꝑmittente deo uarde intole¬
rabilis demonstratur: aꝑte cognoscimus. cũ
quanto hoste pugnemus: Suꝑẽ. ut unusdsp
nostrum tanto se plenuis auctori subiciat: quã¬
to contrase nerius uiolentas ad uersarii urespen¬
sat. Quidnamq nos. ni᷑ si puluis sumus: Quid
uero ille nisi unus eque excelestibus spiritibus.
et quod ad huc manis e. summus: Quid gͦ de ꝓ¬

Expanded text:
ergo ut Arius aut non factum Filium praeergo ut Arius aut non factum Filium praedicet, aut eum post Behemoth conditum stultus putet. Quia vero omne quod applicatur in semetipsum reducitur, recte applicatus Behemoth gladius dicitur. In semetipsam namque se ejus malitia decoquit, cum ad votum suum sese contra electorum vitam prohibita non exercet. Multos autem exigentibus meritis ferire permittitur, ut cum Deum deserunt, damnato hosti famulentur. Ab electis vero eo valentius vincitur, quo soli auctori omnium humilius substernuntur. Quia igitur per hoc quod viarum Dei principium dicitur, per hoc quod permittente Domino valde intolerabilis demonstratur, aperte cognoscimus cum quanto hoste pugnemus. Superest igitur ut unusquisque nostrum tanto se plenius auctori subjiciat, quanto contra se verius violentas adversarii vires pensat. Quid namque nos nisi pulvis sumus? Quid vero ille, nisi unus ex coelestibus spiritibus, et, quod adhuc majus est, summus? Quid ergo de p
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: gentes mouit. greges abstulit ignem
de celo deposuit. ꝑturbato aere uentos excita¬
uit. domum concuciens subruit. coniuuan¬
ces filios extuycit. uxoris mentem in dolo pra¬
ue ꝑsuasionis exercuit: mariti carnem in flictis
uilneribus confodit: Sed euis gladius acon¬
ditore replicatur. cum dicitur: animam illuiᷤ
serua Qui replicato gladio quante infirmita¬
tis sit. euangelio attestante describitur: quia
nec manere in obsesso homine potuit. nͨ rur¬
sus inuadere bruta animalia non uissus pre¬
sumpsit dicens: Sieicis nos: mitte nos ingre.¬
gem porcorum Malicie quippe eus gladui
quam sit replicatiis ostendditur: cui si potestas
cere. factis ad dei imaginem hominibus aude¬
at. de quo niirum constat. quod non inissus
behemoth dicitur: uesanum dognia arrii
aꝑte ratione dissipatur: facturam quippe dei
filium fatetur: et ecce behemoth in factura re¬
rum primus creatus ostenditur: Super est

Expanded text:
accepit, gentes movit, greges abstulit, ignem accepit, gentes movit, greges abstulit, ignem de coelo deposuit, perturbato aere ventos excitavit, domum concutiens subruit, convivantes filios exstinxit, uxoris mentem in dolo pravae persuasionis exercuit, mariti carnem inflictis vulneribus confodit; sed ejus gladius a Conditore replicatur, cum dicitur: « Animam illius serva . » Qui replicato gladio quantae infirmitatis sit, Evangelio attestante describitunec manere in obsesso homine potuit, nec rursus invadere bruta animalia nisi jussus praesumpsit, dicens: Si ejicis nos, mitte nos in gregem porcorum . Malitiae quippe ejus gladius quam sit replicatus ostenditur, cui si potestas cere factis ad Dei imaginem hominibus audeat, de quo nimirum constat quod non jussus Behemoth dicitur, vesanum dogma Arii aperta ratione dissipatur. Facturam quippe Dei Filium fatetur, et ecce. Behemoth in factura rerum primus creatus ostenditur. Superest
Abbreviated transcription (Latin):
nostram ostensa hostis potentia reprimit: eti¬
am infirmitatem nostram dominus patefa¬
cta gracia sue dispensationis fouet: Unde cũ
eum principium uiarum suarum diceret:
dium eius: uladius quippe behemoth istius.
ipsa nocendi malicia ẽ. Sed ab eo aquo bonus
ꝑ naturam factus ẽ: eius gladius applicatur:
quia eus malicia diuina dispensatione restrĩ¬
gitur. ne ferire tantum mentes hominum qͣ.¬
tum appetit ꝑmittatur. Quod ergo hostis
noster et multum potest. et minus ꝑ curit eiꝰ
gladium pietas conditoris a dstringit: ut re.¬
plicatus intra eus conscientiam lateat. et ultͣ
quam de suꝑ uiste disponitur. sese in mortes
hominum eius malicia non extendat: Quod
igitur ad multa fortiter preualet: hoc de pͥn¬
cipio magne condicionis potest: Quod uero
aquibusdam iuncitur: eius nimirum gla¬
dus ab auctore replicatur:. Iste namq behe¬
moth quia principium ruarum dei ẽ. cũ con¬
tra sanctum uirum licentiam temptationi

Expanded text:
nostram ostensa hostis nostri potentia reprimit, etinostram ostensa hostis nostri potentia reprimit, etiam infirmitatem nostram Dominus patefacta gratiae suae dispensatione fovet. Unde cum eum principium viarum suarum diceret, dium ejus . » Gladius quippe Behemoth istius ipsa nocendi malitia est. Sed ab eo a quo bonus per naturam factus est, ejus gladius applicatur, quia ejus malitia divina dispensatione restringitur, ne ferire tantum mentes hominum quantum appetit permittatur. Quod ergo hostis noster et multum potest, et minus percutit, ejus gladium pietas Conditoris astringit, ut replicatus intra ejus conscientiam lateat, et ultra quam desuper juste disponitur sese in mortes hominum ejus malitia non extendat. Quod igitur ad multa fortiter praevalet, hoc de principio magnae conditionis potest; quod vero a quibusdam vincitur, ejus nimirum gladius ab auctore replicatur. Iste namque Behemoth, quia « principium viarum Dei est, » cum contra sanctum virum licentiam tentationis
Abbreviated transcription (Latin):
ergo illic speciosus in multis frondibus. quod
illic signaculum similitudinis. quodillic che¬
rubui. quod illic proteges dicitur: hochic uo¬
ce dominica behemothiste. uiarum dei prin
quibus fuit. et que amisit insinuat: ut ter¬
rito homini ostendat. quid ipse suꝑbiens de
elationis sue culpa passurus sit. si feriendo il¬
li parcere noluit. queni creando ingloeia tan¬
te claritatis eleuauit: Consideret ergo homo
quid elatus interra mereatur: si et prȩlatus
angelis. angelus in celo prosternitur: Unde
et bene ꝑpropħam dominus dcit. In ebria¬
tus ẽ. incelo gladius meus: Ac si aꝑte diceret:
Qua ira feriam superbos terre perpendite.
siipsos etiam quos in celo uixta me condidi ꝓ
elationis uicio ꝑcutere non peperci: Tot itaq
antiqui hostis uirtutibus auditis. tanta condi¬
cionis eius magnitudine cognita. quis non in¬
mensa formidine corruat. quis non desperati¬
onis ꝑcussione succumbat: Sed quia elationẽ

Expanded text:
ergo illic speciosus in multis frondibus, quod ergo illic speciosus in multis frondibus, quod illic signaculum similitudinis, quod illic cherub, quod illic protegens dicitur, hoc hic voce dominica Behemoth iste viarum Dei princquibus fuit et quae amisit insinuat ut territo homini ostendat quid ipse si superbiat de elationis suae culpa passurus sit, si feriendo illi parcere noluit quem creando in gloriam tantae claritatis elevavit. Consideret ergo homo quid elatus in terra mereatur, si et praelatus angelis angelus in coelo prosternitur. Unde et bene per prophetam dicitur: Inebriatus est in coelo gladius meus . Ac si aperte diceret: Qua ira feriam superbos terrae perpendite, si ipsos etiam quos in coelo juxta me condidi pro elationis vitio percutere non peperci? Tot itaque hostis antiqui virtutibus auditis, tanta conditionis ejus magnitudine cognita, quis non immensa formidine corruat? quis non desperationis percussione succumbat? Sed quia elationem
Abbreviated transcription (Latin):
uicem caritate ligati sunt: atq hoc in munere
isto cadente. meruerunt ut nequaquam iam
de ornamento regio cadendo soluantur: Huius
principatus celsitudinem adhuc isdem propħa
intuens: adungit: Tu cherub extentus et pro¬
tegens in monte sancto dei: in medio lapidum
ignitorum per fectus ambulasti: Cherubin qͥp¬
pe: plenitudo scientie inter pretatur:. Et idcirco
iste cherubin dicitur. qua transcendisse cunctos
scientia non dubitatur:. Qui in medio ignitoꝵ
lapidum perfectus ambulauit: quia inter an¬
gelorum corda caritatis igne succensa. clarus
gloria condicionis extitit Quem bene extentũ
ac protegentem dicit Onine enim quod exten-¬
ti protegimus: obumbramus Et quia compa¬
ratione daritatis sue obumbrasse ceterorum
daritatem creditur: ipse extentus et prote¬
gens fuisse perhibetur: Reliquos enim qua
si obumbrando operuit: qui eorum magnitu¬
diuem excellentia maiore transcendit: Quod

Expanded text:
vicem charitate ligati sunt, atque hoc in munere, vicem charitate ligati sunt, atque hoc in munere, isto cadente, meruerunt ut nequaquam jam de ornamento regio cadendo solvantur. Hujus principatus celsitintuens, adjunxit: Tu Cherub extentus et protegens in monte sancto Dei: in medio lapidum ignitorum perfectus ambulasti . Cherub quippe plenitudo scientiae interpretatur. Et idcirco iste Cherub dicitur, quia transcendisse cunctos scientia non dubitatur. Qui in medio lapidum ignitorum perfectus ambulavit, quia inter angelorum corda charitatis igne succensa clarus conditionis gloria exstitit. Quem bene extentum et protegentem dicit; omne enim quod extenti protegimus, obumbramus. Et quia comparatione claritatis suae obumbrasse caeterorum claritatem creditur, ipse extentus et protegens fuisse psi obumbrando operuit, qui eorum magnitudinem excellentia majore transcendit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
git. Aurum opus decoris tui: et foramina
tua indie qua conditus es preparata sunt:
Aurum opus decoris eius extitit: quia sapien¬
tie claritate canduit. quam bene creatꝰ accept
foramina uero i dcuto inlapidibus fuint. ut um¬
culati auro. mnornamenti composicione uingan¬
tur: ut nequaquam ase dissidant. quos inter¬
fusum aurum repletis foraminibus ligat. huiꝰ
tus:. Qua si repleri uoluisset. stantibus angelis. tã¬
quam positis ini regis ornamento lapidibus: potu¬
isset in herere Si enim caritatis auro sese penet᷑¬
bileni prebuisset: sanctis angelis sociatus. in orna¬
mento ut diximus regio. lapis fixus maneret:
Habuit gͦ lapis iste foramina: s ꝓsuꝑbie uiciũ
cautatis auronon sunt repleta. Nam quia idcͥ
co ligantur auro ne cadant: idcirco cecidit. qͥ etiã
ꝑforatus manu artificis. amoris uinculis ligari
comcempsit:. Nunc autem ceteri lapides qui
huic similiter fuerant ꝑforati. penetrante se in¬

Expanded text:
git: Aurum opus decoris tui, et foramina git: Aurum opus decoris tui, et foramina tua in die qua conditus es, praeparata sunt Aurum opus decoris ejus exstitit, quia sapientiae claritate canduit, quam bene creatus accepit. Foramina vero idcirco in lapidibus fiunt, ut vinculati auro in ornamenti compositione jungantur, et nequaquam a se dissideant, quos interfusum aurum repletis foraminibus ligat. Hujus tus. Qua si repleri voluisset, stantibus angelis tanquam positis in regis ornamento lapidibus potuisset inhaerere. Si enim charitatis auro sese penetrabilem praebuisset, sanctis angelis sociatus, in ornamento, ut diximus, regio lapis fixus maneret. Habuit ergo lapis iste foramina, sed per superbiae vitium charitatis auro non sunt repleta. Nam quia idcirco colligantur auro ne cadant, idcirco iste cecidit, quia etiam perforatus manu artificis, amoris vinculis ligari contempsit. Nunc autem caeteri lapides, qui huic similiter fuerant perforati, penetrante se in
Abbreviated transcription (Latin):
dei creatus sit: angelo tamen quasi maius ali.¬
quid cribuens. non eum ad similitudinem cdĩ
conditũ. s ipsum signaculum dei similitudi¬
nis dicit. Ut quo subtilior ẽ natura: eo in illũ
similitudo dei plenius credatur expressa.: Hinc
ẽ. quod primatus eius potentiam ad huc insi¬
nuans. isdem propħa: subiungit. Omnis lapi̾
p̾trosus: operimentum tuum: Sardius. & to¬
parius. et iaspis. Chrisolitus. et onix. et beril¬
lus. Saphirus. carbunculus. & smaraglus
Nouem licit genera lapidum: quia nimirũ
nouẽ st̃ ordines angelorum: Nam cum ꝑsacra
eloquia angeli. archangeli. throni. dominati¬
ones. iurtutes. principatus. potestates. cherubĩ.
suꝑnorum ciuium quante sint distinctioneᷤ
ostendituꝵ: Quibus tamen behemoch iste oꝑ¬
tus fuisse describitur: quia eos uestem ad orm¬
tum suum habuit. quorum dum claritatem
transcenderet. ex eorum comparatione clarior
fuit. De cuius illic adhuc descriptione subiũ¬

Expanded text:
Dei creatus sit, angelo tamen quasi majus aliDei creatus sit, angelo tamen quasi majus aliquid tribuens, non eum ad similitudinem Dei conditum, sed ipsum signaculum similitudinis Dei dicitur; ut quo subtilior est natura, eo in illo similitudo Dei plenius credatur expressa. Hinc est quod primatus ejus potentiam adhuc insinuans, idem propheta subjungit: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum; sardius, topasius, jaspis, chrysolitus, onix, et berillus, saphyrus, carbunculus, et smaragdus . Novem dixit genera lapidum, quia nimirum novem sunt ordines angelorum. Nam cum per sacra eloquia angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim supernorum civium quantae sint distinctiones ostenditur. Quibus tamen Behemoth iste opertus fuisse describitur; quia eos quasi vestem ad ornamentum suum habuit, quorum dum claritatem transcenderet, ex eorum comparatione clarior fuit. De cujus illic adhuc descriptione subjun
Abbreviated transcription (Latin):
ditatae plantata: Quequamius excelsa sint cõ¬
dita: huic tamen nec prelata surit. nec eqͣta:
Qui speciosus factus in multis condensisq frõ¬
dibus dicitur: quia prelatum ceteris legioni¬
bus tanta illum species pulchriorem reddidit.
quanta et sub pofita angelorum multitudo
decorauit: Ista arbor in paradiso dei. tot quasi
condens as froudes habuit: quot sub se posutã
suꝑuorum spirituum legiones attendit:
Qui et id circo peccans. sine uenia damꝑnatꝰ
ẽ: quia magnus sine comparatione fuerat
creatus hinc ei rursum ꝑeundem propħam
dicitur: Eu signaculum similitudinis. ple¬
nus sapientia et ꝑfectus decore. indeliciis pa¬
radisi dei fuisti: Multa enim de euis magni¬
tudine locuturus: primo uerbo cuncta com¬
plexus ẽ: Quid namq boni non habuit. si sig¬
naculum dei similitudinis fuit: De sigiuio
exprimitur: qualis in sigillo eodem essentia¬
liter habetur: Et licet homo ad si militudinem

Expanded text:
ditate plantata? quae quamvis excelsa sint conditate plantata? quae quamvis excelsa sint condita, huic tamen nec praelata sunt, nec aequata. Qui speciosus factus in multis condensisque frondibus dicitur, quia praelatum caeteris legionibus, tanto illum species pulchriorem reddidit, quanto al., quanta et supposita angelorum multitudo decoravit. Ista arbor in paradiso Dei tot quasi condensas frondes habuit, quot sub se positas supernorum spirituum legiones attendit. Qui et idcirco peccans sine venia damnatus est, quia magnus sine comparatione fuerat creatus. Hinc ei rursum per eumdem prophetam dicitur: Tu signaculum similitudinis Dei, plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Multa enim de ejus magnitudine locuturus, primo verbo cuncta complexus est. Quid namque boni non habuit, si signaculum Dei similitudinis fuit? De signaculexprimitur, qualis in sigillo eodem essentialiter habetur. Et licet homo ad similitu
Abbreviated transcription (Latin):
te diceret. Iocirco ad tam multa fortit̾ sufficir:
quia in natura rerum hunc creando ꝑ substã¬
tiam conditor primum feci. Quid enim iuas
dei. nisi euis actiones accipimus: De quib per
propħham dicitur: Nonenim sunt uie mee:
sicut iue uestre Et principium uiarum dei.
behemoth dicitur: quia nimirum cum cun¬
cta creans ageret. hunc primum condidit.ꝙͦ.
reliquis angelis eminentiorem fecit: huius pͥ¬
matus eminentiam conspicit propħa cum di¬
cit. Cedri non fuerunt alciores illo in paradi¬
so dei: abietes non adequauerunt summitatẽ
eius. platani non fuerunt eque frondib illiꝰ
Omne lignum paradisi dei non est ad simila¬
tum illi et pulchritudini euis: quoniam specio¬
sum fecit eum. in multis condensisq frondibꝰ
Quid namq accipi incedris. abietibus. et plata¬
nis possunt. nisi illa uirtutum celestium pro¬
cere celsitudinis agmina. in eterne leticie uri¬

Expanded text:
erte diceret: Idcirco ad tam multa fortiter sufficit, erte diceret: Idcirco ad tam multa fortiter sufficit, quia in natura rerum hunc creando per substantiam Conditor primum fecit. Quid enim vias Domini nisi ejus actiones accipimus, de quibus per prophetam dicit: Non enim sunt viae meae sicut viae vestrae . Et principium viarum Dei Behemoth dicitur, quia nimirum cum cuncta creans ageret, hunc primum condidit, quem reliquis angelis eminentiorem fecit. Hujus primatus eminentiam conspicit propheta cum dicit: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei; abietes non adaequaverunt summitatem ejus; platani non fuerunt aequae frondibus illius. Omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus, quoniam speciosum fecit eum in multis condensisque frondibus . Qui namque accipi in cedris, abietibus et platanis possunt, nisi illa virtutum coelestium procerae celsitudinis agmina, in aeternae laetitiae viri
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ea suspectionibus iungunt. Et quo de se
magna sentiunt: eo de sua nequicia emend
dari contempnunt: Inde et recte adiuingit᷑:
Aruit: et facta ẽ. quasi lignum Culpa quip¬
pe eorum tanto insensibilior redditur: quan¬
to apud eos etiam laudabilis habetur: Quam
recte aridam asserit: quia nulla smi cogniciõe
uiri descit: Quod igitur apud hieremiam per
infirmitatem cutis: hoc apud beatum iob ꝑfra¬
gilitatem dicitur cartilago. Et quod illic ossa
per dariciam: hoc hic lamine ferree esse me
sua extremo tempore contra elecdos dei tantase
arte iniquitatis exercet. qui etiam ꝑsemet ipsũ
ad decipiendas mentes intanta insidiarum ter¬
guersatione se exhibet: cuius nature. eiuus fit
condicionis audiamus: Neq enim tam mira
uel in maligna oꝑatione posset: si non ex mag¬
na condicione fubsisteret: Unde et mor mira
pietate dominus. ac si causas tante astucie. tan¬
teq fortitudinis retineret: ad uinxit dicens:

Expanded text:
tibus ea suspicionibus jungunt, et quo de se tibus ea suspicionibus jungunt, et quo de se magna sentiunt, eo de sua nequitia emenddari contemnunt. Unde et recte adjungitur: Aruit et facta est quasi lignum. Culpa quippe eorum tanto insensibilior redditur, quanto apud eos etiam laudabilis habetur. Quam recte aridam asserit, quia nulla sui cogitatione viridescit. Quod ergo apud Jeremiam per infirmitatem cutis, hoc apud beatum Job per fragilitatem dicitur cartilago; et quod illic ossa per duritiam, hoc hic laminae ferreae esse msua extremo tempore contra electos Dei tanta se arte iniquitatis exercet, qui etiam per semetipsum ad decipiendas mentes in tanta insidiarum tergiversatione se exhibet, cujus naturae, cujus sit conditionis audiamus. Neque enim tam mira vel in maligna operatione posset, si non ex magna conditione subsisteret. Unde et mox mira pietate Dominus, ac si causas tantae astutiae tantaeque fortitudinis redderet, adjunxit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
monis greci racione: prolatitudine dicit᷑. Quid
uero ẽ. humane menti angustius. quam uolũ¬
tates proprias frangere: De qua fractione: ue¬
ritas dicit: Intrate ꝑ angustam portam: Quid
autem latius. quam nullis propriis uoluntati¬
bus reluctari. et quaqua uersum inpulsus
arbitrii duxerit. se sine tractatione diffundere᷑
Quiergo per fiduciam sanctitatis post posito
meliorum iudicio se sequuntur: quasi ꝑ plate¬
as ꝑgunt: Sed non sunt cogniti in plateis: qr
de uita sua aliud ostenderant. quando frãgen¬
do uoluntates proprias inangusto secalle reti¬
nebant: Et bene additur: adhesit cutis eorũ
ossibus: Quid in osse. nisi duricia fortitudimꝰ:
Quid in cute nisi molestia exprimitur in fir¬
mati ᷤ eutis ergo errum adherere ossibus dicit᷑:
quia ab eis praua sentientibus in firmitas uicis
duricia uirtutis putatur: In firma enim sũt
que faciunt: sed de elationis fiducia decepti for¬

Expanded text:
monis graeci ratione pro latitudine dicitur. Quid monis graeci ratione pro latitudine dicitur. Quid vero est humanae menti angustius quam voluntates proprias frangere? De qua fractione Veritas dicit: « Intrate per angustiam portam . » Quid autem latius quam nullis propriis voluntatibus reluctari, et quaquaversum impulsus arbitrii duxerit se sine retractatione diffundere? Qui ergo per fiduciam sanctitatis postposito meliorum judicio se sequuntur, quasi per plateas pergunt: sed non sunt cogniti in plateis, quia de vita sua aliud ostenderant: quando frangendo voluntates proprias in angusto se calle retinebant. Et bene additur: « Adhaesit cutis eorum ossibus. » Quid in osse nisi duritia fortitudinis, quid in cute nisi mollities exprimitur infirmitatis? Cutis ergo eorum adhaerere ossibus dicitur, quia ab eis prava sentientibus, infirmitas vitii duritia virtutis putatur. Infirma enim sunt quae faciunt: sed, elationis fiducia decepti, for
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: De quibus ut totum simul ostendat᷑:
ad uingitur: Saphiro pulchriores. Etherei
quippe coloris ẽ. saphirus: Et quia preceden¬
tes multosq ad suꝑna tendentes ꝑcelestem
conuersationem uidentur iuincere: narran¬
tur saphiro pulchriores extitisse: S plerumꝙ
dum uirtutum copia etiam plusquam expetit
prosperatur. in quadam sui fiducia mens ad du¬
citur: et decepta propria presumptione repente
peccato subripiente fuscatur Unde recte sub¬
uingitur: Oenigrata ẽ. suꝑ carbones facies eoꝵ:
Nigri enim post candorem fiunt: qui amissa
dei iusticia cum de se presumunt: in ea etiã que
non intelligiunt. peccata de labuntur: Et quia
post amoris ignem ad frigus torporis uemunt:
extuctis carbonib ex comparatione preferunt᷑.
Non nunquam eium dum timorem dei ꝑ sui
fiduciam deserunt: etiam frigidis mentibtis
frigidiores fiunt: De quib recte subiungit᷑:
Non sunt cogniti in plateis: Platea quippe. ser¬

Expanded text:
existunt. De quibus ut totum simul ostendatur existunt. De quibus ut totum simul ostendatur adjungitur: « Sapphiro pulchriores. » Aetherei quippe coloris est sapphirus, et quia praecedentes multos atque ad superna tendentes, per coelestem conversationem videntur vincere, narrantur sapphiro pulchriores exstitisse. Sed plerumque dum virtutum copia etiam plusquam expedit prosperatur, in quamdam sui fiduciam mens adducitur, et decepta praesumptione propria, repente peccato subripiente fuscatur. Unde recte subjungitur: « Denigrata est super carbones facies eorum. » Nigri enim post candorem fiunt: quia, amissa Dei justitia, cum de se praesumunt, in ea etiam quae non intelligunt peccata dilabuntur: et quia post amoris ignem ad frigus torporis veniunt, exstinctis carbonibus ex comparatione praeferuntur. Nonnunquam enim dum timorem Dei per sui fiduciam deserunt, etiam frigidis mentibus frigidiores fiunt. De quibus recte subjungitur: « Non sunt cogniti in plateis. » Platea quippe ser