comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seant etiam si nemo peccasset. inipso paradi¬
so se fuisse laboraturos: ut luteratoꝵ libroᷤᷤ
& priꝰ ipsas literas discerent. Hec ẽ enim
ur̃a preclara scientia. nulli hominũ comp̃¬
hensibilis: nisi prudentib taris. nec ipsis nͥ
bis abunde constet effectum᷑:. tam̃ quia
oꝑi ñr̃o nascitur longitudo. sapiens lector.
intelligat nobis quidẽ optabilẽ fuisse
breuitatem: s exegisse cause necessitatẽ.
ut error scłi fauore diffusior. latiore ueri¬
tatis acie uinceret᷑. Haud gͥ denchilo
est: qđ sermo nr̃ extendit᷑. Adiutu eñĩ
xp̃i p̃sumo confore: ut nulla pars impi¬
ȩtatis. contra quã nob̃ certam̃ est Aut
negligent̃ quȩsita. aut minus inuenta.
aut attrita medioerit̃ censeat᷑. Nec illud
gͦ desperare uel possumꝰ uel debemus.
qm̃ ꝓcessu tempoꝵ tempestas excitata
considat: Et auctoritate sapientum uul¬
gus ignauũ qđ nunc ꝑstrepit corrigat᷑.

Expanded text:
scant, etiamsi nemo peccasset, in ipso paradiscant, etiamsi nemo peccasset, in ipso paradiso se fuisse laboraturos, ut litteratorum libros, et prius ipsas litteras discerent. Haec est enim vestra praeclara scientia, nulli hominum comprehensibilis, nisi prudentibus raris, nec ipsis nisbis abunde constet effectum; tamen quia operi nostro nascitur longitudo, sapiens lector intelligat, nobis quidem optabilem fuisse brevitatem, sed exegisse causae necessitatem, ut error saeculi favore diffusior, latiore veritatis acie vinceretur. Haud igitur de nihilo est, quod sermo noster extenditur. Adjutu enim Christi praesumo confore, ut nulla pars impietatis, contra quam nobis certamen est, aut negligenter quaesita, aut minus inventa, aut attrita mediocriter censeatur. Nec illud ergo desperare vel possumus, vel debemus, quoniam processu temporum tempestas excitata considat, et auctoritate sapientum vulgus ignavum quod nunc perstrepit corrigatur:
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti responsione satis suꝑq p̃ceden¬
tium uoluminũ disputatione ꝑdocui.
Quoꝵ lectione ñ dubito prudenti cuiq
constare. quem rarum eẽ hac p̃fatione te¬
status sum. nichil studere aliud ucritatis
immicum. quam ut simplicioꝵ ludificent᷑
aures. & euasisse si ut cũq se respondisse
uideat᷑. Auoꝰ Raros ec̃ prudentes p̃fatioe
cestaris: & quȩ causa sit raritatis huiꝰ. Melcur
nec ipsi quirara ingenioꝵ capacitate ad pru¬
dentiã ꝑuenerunt. sine labore magno pocue¬
rint consequi utilem scientiã. nec dicis nec
discis: qui fateri non uishumanã ꝑprimi
hominis p̃uaricationẽ deprauatam eẽ nra¬
turam. & tam̃ ad tuoꝵ libroꝵ⁊ lectionem
non nisi eos dem prudentes mittis: quos te¬
staris ẽẽ rarissimos. De quoꝵ in gemo tã
benc sentis. ut apud eos unũ librum meum
tius octo refutare coneris: Multiplicans
eis laborem filioꝵ adam. Quolabore di¬

Expanded text:
sequenti responsione, satis superque praecedensequenti responsione, satis superque praecedentium voluminum disputatione perdocui. Quorum lectione non dubito prudenti cuique constare quem rarum esse hac praefatione testatus sum, nihil studere aliud veritatis inimicum, quam ut simpliciorum ludificentur aures, et evasisse, si utcumque se respondisse videatur. AUG. Raros esse prudentes, praefatione testaris: et quae causa sit raritatis hujus, vel cur nec ipsi qui rara ingeniorum capacitate ad prudentiam pervenerunt, sine labore magno potuerunt consequi utilem scientiam, nec dicis, nec discis; qui fateri non vis humanam per primi hominis praevaricationem depravatam esse naturam. Et tamen ad tuorum librorum lectionem, nonnisi eosdem prudentes mittis, quos testaris esse rarissimos: de quorum ingenio tam bene sentis, ut apud eos unum librum meum tuis octo refutare coneris, multiplicans eis laborem filiorum Adam; quo labore di
Abbreviated transcription (Latin):
iniudicus: cut hoc ipsum qđ peccata patrũ
reddunt᷑ in filios. iustum ẽẽ non uultis: et
qd filii adama die exitus de uentre matris
eoꝵ graui iugo premunt᷑. dicere sine ulliꝰ
originalis peccati merito fieri ñ timetis.
Sisc̃s ẽ in oꝑib cur immundiciã nascentiũ.
que hominem dĩ dicere compulit. non ẽẽ
mundum a sorde peccati nec infantẽ cuiꝰ
ẽ unius dici uita suꝑ terram ab eius scõ opi¬
ficio quo naturam format quãts origi¬
nis contagione pollutam discernere recu¬
satis: Atq ita uicia & ingemoꝵ & corpoꝵ
tammulta. & aliquando tam magna. scõ
eiꝰ opificio cuncta tribuitis: que nolentes
tribuere uementib de natura peccato de¬
prauata originalib meritis. ꝓfecto aditũ
amplissimum ad alienã mali naturam
introducendam manicheis execrabilibus
aꝑitis: Quoꝵ doginanefarium quasi
accusatis horrentes: cum adiuuetis er¬
rantes. Iuł. His ita negotus libroꝵ eoꝵ
oppugnat: Quib sane uirib & quã con¬

Expanded text:
in judiciis, cur hoc ipsum quod peccata patrum redduntur in filios, justum esse non vultis; et quod filii Adam a die exitus de ventre matris eorum gravi jugo premuntur, dicere sine ullius originalis peccati merito fieri, non timetis? Si sanctus est in operibus, cur immunditiam nascentium, quae hominem Dei dicere compulit, non esse mundum a sorde peccati, nec infantem cujus est diei unius vita super terram , ab ejus sancto opificio quo naturam format, quamvis originis contagione pollutam, discernere recusatis; atque ita vitia et ingeniorum et corporum tam multa, et aliquando tam magna, sancto ejus opificio cuncta tribuitis? Quae nolentes tribuere venientibus de natura peccato depravata originalibus meritis; profecto aditum amplissimum ad alienam mali naturam introducendam Manichaeis exsecrabilibus aperitis; quorum dogma nefarium quasi accusatis horrentes, cum adjuvetis errantes. III. JUL. His ita negotiis librorum meorum oppugnat: quibus sane viribus, et quam con
Abbreviated transcription (Latin):
nuditatis sue. Ds̃ enim dicit. quis nuntia¬
uit tͥ nuditatem tuam. nͥ quia peccasti: et
tudicis. ut ipsa u̾batua ponã. Que paulo
ante locucus es: Sicẽ homo ꝑuniuersa
formatus: ut melius a nullo fingi posset.
Qui accepit prudent̃. Incorpore & locos et

Expanded text:
nuditatis suae. Deus enim dicit: Quis nuntianuditatis suae. Deus enim dicit: Quis nuntiavit tibi nuditatem tuam, nisi quia peccasti? Et tu dicis ut ipsa verba tua ponam, quae paulo ante locutus es: « Sic est homo per universa formatus, ut melius a nullo fingi posset: qui accepit prudenter in cor
Abbreviated transcription (Latin):
tib nũquã repugnantib uoluntati. Quȩ
sitalis eẽt. pudenda ñ eẽt: nec corporis m̃¬
bra que suo uel sollicitaret impecu uel
moueret. pudenda ꝓprie uocari faceret.
uelariq cõpelleret. Qđ post peccatum
factum ẽẽ. nec nͥ peccati pena fieri potu¬
isse: u̾ba testant᷑. Quis inquit nuncia
uittͥ quia nudus es. ñ ex ligno qđ p̃ce¬
perã tͥ tantũ neexeo manducares. ex co
manducasti:. ñ inquit tͥ nuntiata eẽt nu¬
ditas tua: nͥ eẽt abste p̃uaricata lex mea.
Qͥdẽ aũt nuditas nuntiata cui ꝓculdubio
ignota non erat. isi comotu stimulante ut
inusitat o aspectu se urgeret adũti. pudorẽ¬
q incuteret: qm̃ peccato factum erat. ut
hominis pars inferior contra suꝑiorem.
hoc ẽ caro contra sp̃m concupisceret:. sed
tu contra om̃ia claudis oculos: & do mani¬
festante qđ non confunderet᷑ homo de sua
nuditate nͥ peccasset: Ita fuisse asseris insti¬
tutum: Ut etiamsiñ peccasset. puderet euĩ

Expanded text:
uam repugnantibus voluntati: quae si talis esset, pudenda non esset; nec corporis membra, quae suo vel sollicitaret impetu, vel moveret, pudenda proprie vocari faceret, velarique compelleret; quod post peccatum factum esse, nec nisi peccati poena fieri potuisse, Dei verba testantur. Quis, inquit, nuntiavit tibi, quia nudus es, nisi ex ligno quod praeceperam tibi tantum ne ex eo manducares, ex eo manducasti ? Non, inquit, tibi nuntiata esset nuditas tua, nisi esset a te praevaricata lex mea. Quid est autem nuditas nuntiata, cui procul dubio ignota non erat, nisi eo motu stimulante, ut inusitato aspectu se urgeret adverti, pudoremque incuteret? Quoniam peccato factum erat, ut hominis pars inferior contra superiorem, hoc est, caro contra spiritum concupisceret. Sed tu contra omnia claudis oculos, et Deo manifestante quod non confunderetur homo de sua nuditate, nisi peccasset, ita fuisse asseris institutum, ut etiamsi non peccasset, puderet eum
Abbreviated transcription (Latin):
ris animi famulatũ ẽmere. uel infidã momĩ¬
toꝵ quiecem. De hac quippe potissimum
ignauoꝵ pectoꝵ ui litate factumẽ. ut per
eccłarum naufragia spurcũ manicheoꝵ
dogma uelificet: Quia simhis qui sac̃ dotui
munere fungebant᷑. lib̾a stetisset & uirilis
auetoritas. traducianoꝵ cõm̃ta ut in uicta
ratio proruit. ita publica contriuisset assen¬
sio. Uerum cum nichil ab hominib p̃sentium
amantib religioneuilius estimatur. itum ẽ
in criminationes dĩ ut nob̃ necessitas immi¬
neret. tam longis dis putationib dm̃ nr̃m
qui ẽ ds̃ ucrus fidelem inubis suis. ustum

Expanded text:
ris animi famulatum emere, vel infidam momenris animi famulatum emere, vel infidam momentorum quietem. De hac quippe potissimum ignavorum pectorum vilitate factum est, ut per Ecclesiarum naufragia spurcum Manichaeorum dogma velificet. Quia si in his qui sacerdotii munere fungebantur, libera stetisset et virilis auctoritas; Traducianorum commenta ut invicta ratio proruit, ita publica contrivisset assensio. Verum cum nihil ab hominibus praesentium amantibus, religione vilius aestimatur, itum est in criminationes Dei; ut nobis necessitas immineret, tam longis disputationibus Deum nostrum, qui est Deus verus, fidelem in verbis suis, justum
Abbreviated transcription (Latin):
nulla eẽt erumpna. quam debercmꝰ ꝓuerita¬
te fortit sustinere: Cumgͦ ista incontrariũ
ũsa sint omĩa: adhoc naturam nr̃am negas
eẽ uiciatam. ut te adiuuante manicheus
cõmixtam nobis introducat alienã. Ac sic
dum oppugnator eius ꝓsilis imꝑitꝰ fis auxi¬
liator ignarus. Iuł. Ostendit hoc etiã liber
ille qui sapientia dicit᷑. cum u̾ba ex primẽs
imꝑioꝵ. qͥpost umbram p̃sentiũ. rececta be¬
atoꝵ merita contucnit᷑: Nitam inquit illo¬
rum estimabamꝰ insaniam. Et quomͦ re¬
putati sunt int̃ filios dĩ: Inde ẽ gͦ qđ fide¬
liũ ꝑseuerantia. temꝑoꝵ iniquitatib con¬
tumax. & eligens affligi cum popłodĩ ma¬
gis quã temporalis peccati habere iocundi¬
tatẽ: abhis qui dicunt manducemꝰ & biba¬
mus. cras eñĩ moriam᷑. nomine ꝑtinaciȩ &
contentionis arguit᷑. Nichilq magis pu¬
tat᷑ cautis conuenire consiliis: quã degene¬

Expanded text:
nulla esset aerumna quam deberemus pro veritanulla esset aerumna quam deberemus pro veritate fortiter sustinere? Cum ergo ista in contrarium versa sint omnia, ad hoc naturam nostram negas esse vitiatam, ut, te adjuvante, Manichaeus commixtam nobis introducat alienam; ac sic dum oppugnator ejus prosilis imperitus, fis auxiliator ignarus. II. JUL. Ostendit hoc etiam liber ille, qui Sapientia dicitur, cum verba exprimens impiorum, qui post umbram praesentium retecta beatorum merita contuentur: Vitam, inquit, illorum aestimabamus insaniam; et quomodo reputati sunt inter filios Dei ? Inde est ergo, quod fidelium perseverantia temporum iniquitatibus contumax, et eligens affligi cum populo Dei magis, quam temporalis peccati habere jucunditatem , ab his qui dicunt, Manducemus et bibamus, cras enim moriemur , nomine pertinaciae et contentionis arguitur; nihilque magis putatur cautis convenire consiliis, quam degene
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Quis aut usq adeo sit tardus ingeni¬
o ut naturam neget obtunsa uel acuta in¬
genia ꝑtinere: aut existimet ñ eẽ animi uicia.
uel memorie uel intelligentię tarditatẽ: Et
quis dubitet xp̃ianus. eos qui in hoc scło er¬
rorib erũpnisq plenissimo in geniosissimi
apparent. quoꝵ tam̃ corruptibilia corpo¬
ra aggrauant animas: si illiꝰ ingenio com¬
parentur. distare longe amplius quã cele¬
ritate a uolucrib testudines distant: Inge¬
niisgͥ tam excellentib paradisi felicitas im¬
plerctur: si nemo peccasset. Tales quippe ds̃
sinc parentib creauerat. utiq ad imaginẽ
suam. Nondum enĩ homo uanitati simi¬
lis factus erat: ut dies eiꝰ sicut umbra in hoc
nũqͥd ista tua querela ullum haberet locũ:
Nunqͥd assecutio scientie laboriosa eẽt: ut
fuga laboris. imꝑitiẽe hominẽmallent: Nũ¬
quid ipsa fortitudine. quã uerum dicis uix
in paucissimis inueniri opꝰ haberemꝰ. ubi

Expanded text:
fuit. Quis autem usque adeo sit tardus ingenifuit. Quis autem usque adeo sit tardus ingenio, ut ad naturam neget obtunsa vel acuta ingenia pertinere, aut existimet non esse animi vitia vel memoriae vel intelligentiae tarditatem? Et quis dubitet christianus, eos qui in hoc saeculo erroribus aerumnisque plenissimo, ingeniosissimi apparent, quorum tamen corruptibilia corpora aggravant animas, si illius ingenio comparentur, distare longe amplius quam celeritate a volucribus testudines distant? Ingeniis ergo tam excellentibus paradisi felicitas impleretur, si nemo peccasset: tales quippe Deussine parentibus creaverat, utique ad imaginem suam. Nondum enim homo vanitati similis factus erat, ut dies ejus sicut umbra in hoc numquid ista tua querela ullum haberet locum? Numquid assecutio scientiae laboriosa esset, ut fuga laboris imperiti esse homines mallent? Numquid ipsa fortitudine, quam verum dicis vix in paucissimis inveniri, opus haberemus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
S. uellem diceres quid cause sit. ut homini tã
bene naturalit̃ instituto. utilia natur& atq
salubria sit laboriosissimũ discere: atq ita
laborem fugiens. in tenebris ignorantie fa¬
miliariꝰ libentiꝰq requiescat. Nẽpe tanta ra¬
ritas ingeniosoꝵ & studiosoꝵ. ꝑquȩ duo
adhumanarum diuinarumq rerum scien¬
tiam ꝑuenit᷑. & tanta multitudo tardorum
& desidiosoꝵ. satis indicat in quam partem
suo tanquã pondere ferat᷑ ipsa natura: quã
uniũsis generib: animarum uiuarum noĩa
imposuit: qđ excellentissime fuisse in diciũ
sapientiȩ. in litteris etiam scłarib legimus.
Namipse pychagoras a quo phylosophie
nom̃ exortum est: dixisse fertur. Illum fu¬
isse om̃iũ sapientissimĩr qui uocabula pͥ¬
mus indidit reb. Uerũ & sinchil tale de
adam didicissemꝰ: nr̃m erat utiq uera ra¬
tione conicere. qualis in illohomine natura
sit condita. in quo uicium om̃ino nullum

Expanded text:
sed vellem diceres quid causae sit, ut homini tam sed vellem diceres quid causae sit, ut homini tam bene naturaliter instituto utilia naturae atque salubria sit laboriosissimum discere, atque ita laborem fugiens, in tenebris ignorantiae familiarius libentiusque requiescat. Nempe tanta raritas ingeniosorum et studiosorum, per quae duo ad humanarum divinarumque rerum scientiam pervenitur, et tanta multitudo tardorum et desidiosorum, satis indicat in quam partem suo tanquam pondere feratur ipsa natura, quam ivarum nomina imposuit : quod excellentissimae fuisse indicium sapientiae, in saecularibus etiam litteris legimus. Nam ipse Pythagoras, a quo philosophiae nomen exortum est, dixisse fertur, illum fuisse omnium sapientissimum, qui vocabula primus indidit rebus. Verum etsi nihil tale de Adam didicissemus, nostrum erat utique vera ratione conjicere, qualis in illo homine natura sit condita, in quo vitium omnino nullum
Abbreviated transcription (Latin):
tas impediret: Ꝙ constantiã. crũpnarũ
que ab im ꝑbis excitant᷑ formido ꝑcellit.
Que opyugnationũ genera. uincunt qͥđe
fideles antmi atq sapientes. Uerum tã
rari sunt: ut int̃ insanoꝵ popłos quia ñ
furiunt insanire uideant᷑. auꝰ. Nonne te
admonet rarrtas ista hominum quam
tu ipse cõmemoras. in quib & scientia &
fortitudo ẽ. quid de humanogenere senti¬
re debeas: & de uniusa ista massa rationa¬
lium mortaliumq anmantiũ: Cur em̃i
ñ genꝰ mortaliũ adstudiũ scientiȩ roburq for¬
ticudinis. naturali appetitu uluniũsũ ułcerte¬
ex maxima parte consurgit: ut rarissimos qͦs¬
q potiꝰ miremur ab co qđ appecit nature in¬
stitutio deuiare atq desciscere: Cur inꝓfun¬
da imꝑitie ac mollitudinẽ ignauis quasi ꝑ
pelunia nescio quo uelut onere urgente de la¬
bit᷑.: fugam laboris certe dicis eẽ causamr̃qͣ
fit ut nesciant homines que seire debuerunt.

Expanded text:
tas impedit, et constantiam aerumnarum, tas impedit, et constantiam aerumnarum, quae ab improbis excitantur, formido percellit. Quae oppugnationum genera vincunt quidem fideles animi et sapientes: verum tam rari sunt, ut inter insanorum populos, quia non furiunt, insanire videantur. AUGUSTINUS. Nonne te admonet raritas ista hominum, quam tu ipse commemoras, in quibus et scientia et fortitudo est, quid de humano genere sentire debeas, et de universa ista massa rationabilium mortaliumque animantium? Cur enim non genus mortalium ad studium scientiae roburque fortitudinisex maxima parte consurgit, ut rarissimos quosque potius miremur, ab eo quod appetit naturae institutio deviare atque desciscere? Cur in profunda imperitiae ac mollitudinem ignaviae, quasi per proclivia, nescio quo velut onere urgente delabitur? Fugam laboris certe dicis esse causam, qua fit ut nesciant homines quae scire debuerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tentes. uel possunt indagare uerũ uel reꝑtũ
audent tucri. Ac sicut ait apłs exercitatos ha¬
bent sensus ad discretionẽ bom maliq nec
ullis adũsorum frangunt᷑ ꝓcellis: qui de
eodem audiunt p̃eeptore.usq ad sangui¬
nem resistendum eẽ peccatis. Hi gͦ pruden¬
dentes quos stolidoꝵ popli faciunt paucos
uideri: scientiȩ & fortitudim iurta ꝓrsus
student. Neutra enim absq altera aut fru¬
ctum assequit᷑. aut honorem: Qm̃ & forti¬
tudo nisi optimis ꝑscientiã ad mota reb
ẽ. in despicabilẽ erumpit in saniã: & eregi¬
one examinate iusticie leges nͥ magnani¬
mitatis murus incluserit. p̃de confẽstim
patebunt. ac seruitum criminib abducẽt᷑.
Has gͦ bigas sine qͥs triũphari de mundi
errorib nequit᷑. diu̾sis etatib rarisstim qͥ¬
q: qui colerent & iugarent atq regerut
extiterunt: Qm̃ & scientie studium cam
fuga laboris quam curarum scłariũ diu̾si¬

Expanded text:
tentes, vel possunt indagare verum, vel repertum tentes, vel possunt indagare verum, vel repertum audent tueri; aut, sicut ait Apostolus, exercitatos habent sensus, ad discretionem boni malique ; nec ullis adversorum franguntur procellis, qui de eodem audiunt praeceptore, usque ad sanguinem resistendum esse peccatis . Hi ergo prudentes, quos stolidorum populi faciunt paucos videri, scientiae et fortitudini juxta prorsus student. Neutra enim absque altera aut fructum assequitur, aut honorem: quoniam et fortitudo nisi optimis per scientiam admota rebus est, in despicabilem erumpit insaniam; et e regione examinatae justitiae leges, nisi magnanimitatis murus incluserit, praedae confestim patebunt, ac servitum criminibus abducentur. Has ergo bigas, sine quibus triumphari de mundi erroribus nequitur, diversis aetatibus rarissimi quique, qui colerent et jugarent atque regerent, exstiterunt: quoniam et scientiae studium tam fuga laboris quam saecularium curarum diversi
Abbreviated transcription (Latin):
lia corpora ur̃a ꝑmhabitantẽ sp̃m eiꝰ in uobis.
Qͥd aꝑtiꝰ. qͥd lucidiꝰ. Qͥs rogo contra istã
manifestationẽ nͥheretica in sania nega¬
ret originale peccatum:  ꝓpt̃ qđ pecca¬
tum etiam nũc utiq adhuc corpꝰ est mor¬
tuũ: quãuis iam ꝓpt̃ iusticiã uta sit sp̃s.
S uiuificabit inquit ds̃ & mortalia cor¬
pora ur̃a. Qs oblatraret huic ueritati. nisi
rabies uanitatis. que se iactat nulli opim¬
oni atq adulationi auscultare in macu
homines. si nullius peccati dicunt᷑ traħe
meritoͣ. proculdubio dĩ negat᷑ iustum eẽ
iudicum. Itaq cum uoluntati peccata sic
imputatis. ut uoluntati primi hominis
originale peccatũ imputare nolitis: om̃ia
mala que trahunt uł patiunt᷑ infantes.
iniquo dĩ iudicio eos qui nob̃ credunt
imputare compellitis. Explicit liber¬
omꝑtum est om̃is eui ꝑielis
apud paucos incorrupti
reuerentiam ingere iudi¬
en. Qui& scientiȩ stridi¬
is dediti & uirtutũ appe¬

Expanded text:
lia corpora vestra per inhabitantem spiritum ejus in vobis ? Quid apertius? quid lucidius? Quis, rogo, contra istam manifestationem, nisi haeretica insania, negaret originale peccatum? Propter quod peccatum etiam nunc utique adhuc corpus est mortuum; quamvis jam propter justitiam vita sit spiritus. Sed vivificabit, inquit, Deus et mortalia corpora vestra. Quis oblatraret huic veritati, nisi rabies vanitatis, quae se jactat nulli opinioni atque adulationi auscultare in maculuibus nascuntur homines, si nullius peccati dicuntur trahere meritum, procul dubio Dei negatur justum esse judicium. Itaque, cum voluntati peccata sic imputatis, ut voluntati primi hominis originale peccatum imputare nolitis, omnia mala quae trahunt vel patiuntur infantes, iniquo Dei judicio, eos qui vobis credunt, imputare compellitis. LIBERCompertum est omnis aevi periculis apud paucos incorrupti reverentiam vigere judicii, qui et scientiae studiis dediti, et virtutum appe
Abbreviated transcription (Latin):
qđ peccare potest ex nichilo factum ẽ. Tãquã
si dixissemomĩs bos animalest. non utiq ad¬
u̾sus me commemorare debuerunt multa
ammalia que non sunt boues: qm̃ ñ dixerã
omne animal bos c̃. s omisbos animalẽ.
Iterum gͦ dico omne qđ peccare potest exni¬
chilo factumẽ: omne gͦ qđ ex nichilo factũ
ẽ pocest peccare non dico: qđ uelut dixerim:
multa cõmemoras quãuis ex nichilo facta.
quȩ tam̃ peccare ñ possunt. Calliditatem
tuam tolle de medio. qua tardis illudis in¬
genus: aut cecitatem qua manifesta non
cernis. Cumaũt dico natura quȩ rationalis
creata est. ido peccare potuit qͥa de nichilofac¬
taẽ ñ dedo. attende qͥd dicã: ne mͥrinsus inani
loqͣcitate uentile nicħ & me dixisse affirmes uĩ
faciendialiqͥd hab̾e qd̾ nicħẽ. Hoc dico ego
naturã q̃ ratiõaliꝰ ereataẽ ꝓpt̃ ea peccare p̾otu

Expanded text:
st, ex nihilo factum est: tanquam si dixissem, Omnis bos animal est, non utique adversum me commemorari debuerunt multa animalia, quae non sunt boves; quoniam non dixerim, Omne animal bos est, sed, Omnis bos animal est. Iterum ergo dico, Omne quod peccare potest, ex nihilo factum est; omne ergo quod ex nihilo factum est, potest peccare, non dico; quod velut dixerim, multa commemoras, quamvis ex nihilo facta, quae tamen peccare non possunt. Calliditatem tuam tolle de medio, qua tardis illudis ingeniis; aut caecitatem, qua manifesta non cernis. Cum autem dico, Natura quae rationalis creata est, ideo peccare potuit, quia de nihilo facta est, non de Deo; attende quid dicam, ne mihi rursus inani loquacitate ventiles nihil, et me dixisse affirmes vim faciendi aliquid habere, quod nihil est. Hoc dico ego, naturam quae rationalis creata est, propterea peccare
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ iam inde abutero matris sue : qđ exulta¬
tio quoq eiꝰ ostendit: quando helisabethp̃¬
gnantem. coniuigatam. p̃gnans uirgo maria
salutauit. Anc. hec dicta. ñ ꝓpͥetatis sunt
dicta p̃como. s laudationis officio: Sic a¬
gite. sic uanescite. hoc ut dieatis ur̃e restat
non discernitis a carne peccati: nullamq
buisse genuniã negare cogamin sc̃itatẽ.
ꝑs om̃ino delicti. quia exꝑs illiꝰ conceptio¬
nis quȩ cõmixtione fit sexuum: Quia
& iheremias & ioħs quãuis scĩficati in u¬
teris matrum: traxerunt tam̃ originale
peccatũ. Nam quo alio merito intirent
eoꝵ anme de popło suo. nisi die circũcide¬
quẽ die octauo. idest pꝰ septimũ sabbati
resurrecturũ ꝓpt̃ ustificationẽ nram car¬
nis illa circumcisio figurabat: Crant ergo
illi& naturd filiuire abuteris matrũ: O grã
filii miscdie abuteris matrum: Quia nec
illa eis adhuc merat seĩtas que uinculum
solueret successionis obnoxie. qđ suotẽpore

Expanded text:
matris suae? quod exsultatio ejus quoque ostendit, quando Elizabeth praegnantem conjugatam praegnans virgo Maria salutavit . An et haec dicta non proprietatis sunt dicta praeconio, sed laudationis officio? Sic agite, sic vanescite; hoc ut dicatis, vestrae restat non discernitis a carne peccati, nullamquebuisse genuinam negare cogamini sanctitatepers omnino delicti, quia expers illius conceptionis quae commixtione fit sexuum? Quia et Jeremias et Joannes, quamvis sanctificati in uteris matrum, traxerunt tamen originale peccatum. Nam quo alio merito interirent eorum animae de populo suo, nisi die octavo circumcidequem die octavo, id est, post septimum sabbati, resurrecturum propter justificationem nostram, carnis illa circumcisio figurabat? Erant ergo illi et natura filii irae ab uteris matrum, et gratia filii misericordiae ab uteris matrum; quia nec illa eis adhuc inerat sanctitas, quae vinculum solveret successionis obnoxiae quod suo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
corngereris opponeres. Aliuid eñi ñ mor¬
tale s immortale. nec carnale s. spiritale
sem̃ uideras. qđ uidebat ioħs euglista qͥn¬
do dicebat. Omĩs quinatus qui natꝰ est
ex do non peccat: Quia sem̃ eiꝰ in ipso ma¬
net. Sed̾m hoc scm̃ quisq ñ peccat. quia &
sipeccat ut homo. habet tam̃ alterum sem̃
natus ẽ. Scdm hoc scm̃: filii ñ ꝓcreantur
in maledicto. In quib ꝓpħe u̾bis euigilare
debuistret aduertere qđ ñ ꝑ magno mune¬
re hoc promitteret᷑ popło dĩ: Nisi quia ꝓ¬
creantur filii immaledicto. scđm alterum
sem̃ qđ est ex adam. Non aũt ꝓcreantur

Expanded text:
corrigereris opponeres. Aliud enim non morcorrigereris opponeres. Aliud enim non mortale, sed immortale; nec carnale, sed spirituale semen videres: quod videbat Joannes evangelista, quando dicebat, Omnis qui natus est ex Deo, non peccat; quia semen ejus in ipso manet . Secundum hoc semen quisque non peccat: quia et si peccat ut homo, habet tamen alterum semenatus est. Secundum hoc semen filii non procreantur in maledicto. In quibus Prophetae verbis evigilare debuisti, et advertere quod non pro magno munere hoc promitteretur populo Dei, nisi quia procreantur filii in maledicto secundum atterum semen, quod est ex Adam; non autem procreantur
Abbreviated transcription (Latin):
sine p̃iudicio naturȩ dici: cuiꝰ inquis
imꝑturbabilis racio quiequid habet. a do
suo auctore sortit᷑. Nonne te admonent
ut cor habeas saltem qui fatui nascuntur:
Nlec tam̃ uel ipsi fatur. dm̃dicere audent
fatuitatis auctorem. Ilec utiq ut maniche¬
us desipit uel insanit: aliene nature cõmix¬
tio. s nr̃e deprauatio inuexit hoc incium.
Huiꝰ gͥ uics meritũ & alioꝵ naturalium
umaior ẽ lectionis auctoritas. sem̃ dicit᷑
benedictum: loquens enĩ de isrłitis ysaias
ꝓpħa. edificabt̃ inquit domꝰ ce ipsi inhabita¬
bunt. pastinabunt uineas & ip̃si mandu¬
cabunt fructus earum: Non edificabunt¬
& alii habitabunt. & non pastinabunt
alii manducabunt. Scdm enimdies li¬
gniuitȩ: erunt dies erunt dies poplimei.
Oꝑa labioꝵ eoꝵ ꝑseuerant electi mei. Non
laborabunt inuacuũ. nec filios ꝓcreabt̃
inmaledicto: quia sem̃ benedictum a dõ ẽ.
augꝰ. Hanc ẏsaie ꝓphetia si intelligeres:
non cã nobis ut elabereris. s tͥ potiꝰ ut

Expanded text:
udicio naturae dici, cujus, inquis, imperturbabilis ratio quidquid habet, a Deo suo auctore sortitur. Nonne te admonent ut cor habeas, saltem qui fatui nascuntur? Nec tamen vel ipsi fatui Deum dicere audent fatuitatis auctorem. Nec utique, ut Manichaeus desipit vel insanit, alienae naturae commixtio, sed nostrae depravatio invexit hoc vitium. Hujus ergo vitii meritum, et aliorum naturalium ubi major est lectionis auctoritas, semen dicitur benedictum. Loquens enim de Israelitis Isaias propheta, Aedificabunt, inquit, domus, et ipsi inhabitabunt; pastinabunt vineas, et ipsi manducabunt fructus earum: non aedificabunt, et alii habitabunt; et non pastinabunt, et alii manducabunt. Secundum enim dies ligni vitae, erunt dies populi mei: opera labiorum eorum perseverant; electi mei non laborabunt in vacuum, nec filios procreabunt in maledicto, quia semen benedictum a Deo est . AUG. Hanc Isaiae prophetiam si intelligeres, non eam nobis ut elabereris, sed tibi potius ut
Abbreviated transcription (Latin):
imputat uoluntati: ꝑ quȩ omĩa traduc̃e
peccati falsam ẽẽ non clubitat. Auo Ca¬
tholica potiꝰ fides peccatum eẽ origina¬
le ñ dubitat. Quam fidẽ ñ pueruli .s.
graues atq constantes uiri docti in eccła.
& docentes ȩccłiam:usq ad diem sui obi¬
tus defenderunt. Uos aut legem dĩ ad¬
u̾sum se sicut dicis urgare ñcreditis. et ip¬
si adiisus eã cȩca impietate uel impia cęcita¬
te uirgatis. Idõ eñ auctoritatẽ nullam in
exitiũ rationis uos iactatis ad mittere: ut
rationib ur̃is que non rationes s decepti¬
ones sunt. etiam diuina deponat᷑ potius
quam exponat᷑ auctoritas. Quamius ne¬
mo ita eẽ debeat grauns corde ut decipiat᷑
ratione pelagii.quam uelut exponens
apłm. ꝓtulit: & ait corpꝰ mortuũ ꝓpt̃ pecca¬
tum idõ dictũ. quia corpꝰ morit᷑ peccatis.
quando aũcit᷑ a peccatis. Contra quã ua

Expanded text:
imputat voluntati: per quae omnia traducem imputat voluntati: per quae omnia traducem peccati falsam esse non dubitat. AUG. Catholica potius fides peccatum esse originale non dubitat: quam fidem non pueruli, sed graves atque constantes viri, docti in Ecclesia, et docentes Ecclesiam, usque ad diem sui obitus defenderunt. Vos autem legem Dei adversum se, sicut dicis, jurgare non creditis, et ipsi adversus eam caeca impietate vel impia caecitate jurgatis. Ideo enim auctoritatem nullam in exitium rationis vos jactatis admittere; ut rationibus vestris, quae non rationes, sed deceptiones sunt, etiam divina deponatur potius, quam exponatur auctoritas. Quamvis nemo ita esse debeat gravis corde, ut decipiatur ratione Pelagii, quam velut exponens Apostolum protulit, et ait: Corpus mortuum propter peccatum, ideo dictum, quia corpus moritur peccatis, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tib eam. Unde & iste ꝓpħa. uel ds̃ potiꝰ per
ꝓpham. scđm dies ligni uite inquit crunt
dies popłi meyllita eterna & immortalis
promittebat᷑ his u̾bis: Noncarnalib sed
spũalib isrłitis. Ibi uince spiritales & domꝰ.
non quandoq morientib pastinator bꝰ
& edificatorib suis. possidebunt᷑ ab aluis :
s ab ipsis sinc fine uiuentib. Agnoscegͦ
duo genera seminum. Unum generationis.
alterum regeneracionis: Ꝙ noli eẽ incredu¬
lus .s. fidelis. Iuł. Patiant᷑ gͦ pueruli de
istis u̾boꝵ contrarietatib questionẽ: ut
nulliꝰ maioris rci quam sonoꝵ capaces. ꝓ
Alludentib sibi popłiᷤ pͣ lient᷑. Catholica
uͦ fides. neq uirgare adũsum se legem dĩ
credit. neq ullam auctoritatẽ in exitium
rationis admittit. Nec cunquã opinio¬
m atq adulationi. in maculã diuine eqͥ¬
tatis auscultat: S ut dm̃ non solũ credit.
uerumetiam nouit naturarum om̃ium¬
creatorẽ. ibi peccatum nulli alii quã lib̾e

Expanded text:
eta, vel Deus potius per Prophetam, Secundum dies ligni vitae, inquit, erunt dies mei populi. Vita aeterna et immortalis promittebatur his verbis, non carnalibus, sed spiritualibus Israelitis. Ibi vineae spirituales et domus non quandoque morientibus pastinatoribus et aedificatoribus suis possidebuntur ab aliis, sed ab ipsis sine fine viventibus. Ergo agnosce duo genera seminum, unum generationis, et alterum regenerationis: et noli esse incredulus, sed fidelis. CXXXVI. JUL. Patiantur ergo pueruli de istis verborum contrarietatibus quaestionem, ut nullius majoris rei quam sonorum capaces pro alludentibus sibi poculis praelientur: catholica vero fides neque jurgare adversum se legem Dei credit, neque ullam auctoritatem in exitium rationis admittit; nec cuiquam opinioni atque adulationi in maculam divinae aequitatis auscultat: sed ut Deum non solum credit, verum etiam novit omnium naturarum creatorem; ibi peccatum nulli alii quam liberae
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ñ milla congenita: que inetate qua u¬
siis incipit eẽ rationis. sicut ipsa ratio in¬
cipiunt appatere. Proide hominib
natura filiis ire. ꝓpt̃ea dant᷑ p̃cepta ui¬
uendi. quia dat̃ & gr̃a. ut qui iubet. iu¬
uet. Acsic mala ñ solũ quȩ uoluntate st̃
addita. Uerumetiã quȩ sunt congenera¬
tauineant᷑. Qd enĩ hominibꝰ impossi¬
bile ẽ: dõ facile ẽ. Quib aut ñdat᷑ dei

Expanded text:
enim nonnulla congenita, quae in aetate qua uenim nonnulla congenita, quae in aetate qua usus incipit esse rationis, sicut ipsa ratio, incipiunt apparere. Proinde hominibus natura filiis irae propterea dantur praecepta vivendi, quia datur et gratia, ut qui jubet juvet; ac sic mala non solum quae voluntate sunt addita, verum etiam quae sunt congenerata, vincantur. Quod enim hominibus impossibile est, Deo facile est . Quibus autem non datur Dei
Abbreviated transcription (Latin):
is fuisse similes impudicos seniores. dani¬
el ꝓpħa intelligi uoluit. quando eis dixit.
sem̃ chanaan & non iuda: tanquã diceret.
Similes fiiis chanaan. & ñfiliis uida. Sic̃
dictumest. Generatio utperarum: ꝓpter
quandam similituddinẽ maliciȩ uiꝑine. U¬
biaũt dñs ait. Nos a patre diabolo estis:
ieuera imitationẽ uoluit. ñ sem̃ intelligi.
S nec ipse dixit: uos sem̃ diaboliestis. Et
ubi scͥptum ẽ. Pat̃ cuus amoreus. & mat̃
tuacethea apparet idõ dictum. qđ eos fue¬
rant imitati quib hoc dicebat᷑. Deniq
tatis nimium criminib adherentis. conui¬
cium patuint᷑ & semina. Absit enĩ ut sc̃a
scͥptura seminib. sicut tu hominib conui¬
ciet᷑ ĩmeritis. Ubi aut sc̃s iob affectũ mi¬
cundem affectum multũ cõm̃daret hoc di¬
xisse. ñ qđdita eẽt: Cur non quesote annu¬
iiis cẽ quos dam natura miscricordes.
si natura quosdam ñ negamꝰ excordes: st̃

Expanded text:
is fuisse similes impudicos seniores, Daniis fuisse similes impudicos seniores, Daniel propheta intelligi voluit, quando eis dixit, Semen Chanaan, et non Juda, tanquam diceret, Similes filiis Chanaan, et non filiis Juda: sicut dictum est, Generatio viperarum , propter quamdam similitudinem malitiae viperinae. Ubi autem Dominus ait, Vos a patre diabolo estis; revera imitationem voluit, non semen intelligi: sed nec ipse dixit, Vos semen diaboli estis. Et ubi scriptum est, Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cetthaea, apparet ideo dictum, quod eos fuerant imitati quibus hoc dicebatur: denique tatis nimium criminibus adhaerentis, convicium patiuntur et semina. Absit enim ut sancta Scriptura seminibus, sicut tu hominibus, convicietur immeritis. Ubi autem sanctus Job affectum mi ut eumdem affectum multum commendaret, hoc dixisse, non quod ita esset: cur non, quaeso te, annuimus esse quosdam natura misericordes, si natura quosdam non negamus excordes? Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quos dicere ñ potes maioꝵ suoꝵ imita¬
tione meruisse suppliciũ. Cumgͦ eis non
solũ ñ iussit p̃beri miscdĩam .s. ut parẽ
uindictam cum parentib sumerent ipse
insuꝑ iussit. Qui utiq aliqͥd in iustum
uibere non potuit. Satis euident lucet. qd
non ꝓpt̃ exaggerationẽ neq ꝓpt̃ imitatio
nẽ .s: ꝓpt generationẽ dict̃a ẽ eorũ malicia
naturalis. & ipsi sem̃ maledictũ abinitio. Nã
contra errorem ur̃m. inhoc ipso semine de
quo agit᷑. ꝓphetica uigulauit auctoritas:
ut noe iustus peccantẽ cham filiũ. in etꝰ ma¬
lediceret filior. chanaan: ut hinc intellige¬
remus. uinctos ẽẽ filios meritis patrũ: nisi
hoc uineulũ generatione tractũ. regenatiõe
soluat᷑. De istog̾ chanaan duct̃ originẽ cha¬
naner: qui dicti sunt scm̃ maledictum ab ini¬
tio. Quoꝵ etiam paruuli. quia & ipsi hoc
crant non imitatione s. stirpe. int̃fici eum
parentib diuinitꝰ ussi sunt. His chanane¬

Expanded text:
quos dicere non potes suorum majorum imitaquos dicere non potes suorum majorum imitatione meruisse supplicium. Cum ergo eis non solum non jussit praeberi misericordiam, sed ut parem vindictam cum parentibus sumerent, ipse insuper jussit, qui utique aliquid injustum jubere non potuit; satis evidenter lucet, quod non propter exaggerationem dicta est eorum malitia naturalis, et ipsi semen maledictum ab initio. Nam contra errorem vestrum, in hoc ipso semine, de quo agitur, prophetica vigilavit auctoritas, ut Noe justus peccantem Cham filium in ejus malediceret filio, id est, Chanaan; ut hinc intelligeremus, vinctos esse filios meritis patrum, nisi hoc vinculum generatione tractum, regeneratione solvatur. De isto ergo Chanaan ducunt originem Chananaei, qui dicti sunt semen maledictum ab initio: quorum etiam parvuli, quia et ipsi hoc erant, non imitatione, sed stirpe interfici cum parentibus divinitus jussi sunt. His Chananae
Abbreviated transcription (Latin):
ueniebat indigentib de ub̃ib se traxisse:
immo de utero matris suȩ secum confirmat
egressum. Nichil gͦ reb ꝑspicuis. aut simi¬
litrido aut exaggeratio aut ambigiitas p̃¬
iudicare potest: qm̃ cum certum sit. nũquã
naturalium rerum correctionẽ a mortalib
reposci: Precipiat aũt ds̃ ut desistant hoĩes
amalo: omni u ͣ ueriꝰ apꝓbat᷑. naturale pec¬
catũ non eẽ posse. Auo. Putasti quidem te
exposuisse uba librisapͥientiȩ: s ñ easineris
eludere ubis insipientie. Satis enĩ apparet
& clarum ẽ. quomͦ illa natio nequissima
dicta sit. eiusq malicia naturalis: quomͦ
etiam sit appellata. scm̃ maledictũ abiniti¬
o.Sienim ut cu putas. ꝓpt̃ emulationem
id÷ imitationẽ dictũ fuisset. qua imitati
sunt maiorem suũ cham. quẽ sui peccati
merito maledixit pat̃ eiꝰ noe: ꝑfectods̃
quando inistam nationẽ uindictã iustis¬
simã ꝑtulit. iuberet eius paruulis pasei.

Expanded text:
veniebat indigentibus, de uberibus se traxisse, veniebat indigentibus, de uberibus se traxisse, imo de utero matris suae secum confirmat egressum . Nihil ergo rebus perspicuis, aut similitudo, aut exaggeratio, aut ambiguitas praejudicare potest: quoniam cum certum sit nunquam naturalium rerum correctionem a mortalibus reposci, praecipiat autem Deus ut desistant homines a malo; omni vero verius approbatur, naturale peccatum non esse posse. AUG. Putasti quidem te exposuisse verba libri Sapientiae: sed non ea sineris eludere verbis insipientiae. Satis enim apparet, et clarum est, quomodo illa natio nequissima dicta sit, ejusque malitia naturalis; quomodo etiam sit appellata, semen maledictum ab initio. Si enim, ut tu putas, propter aemulationem, id est imitationem, dictum fuisset, qua imitati sunt majorem suum Cham, quem sui peccati merito maledixit pater ejus Noe: profecto Deus quando in istam nationem vindictam justissimam protulit, juberet ejus parvulis parci,
Abbreviated transcription (Latin):
iaculatus. Qͥd gͦ mirum. si maioris eoꝵ
ꝓpt̃uie merito. sententie erat austeritate
ꝑculsus: recordatus ẽ scͥptor in maculã
posteroꝵ ñdesistentiũ ab emulatione.
cũ frequent̃ in lege imitatio posterorum.¬
qu̾oq necessitudinis uocabulis arguat᷑:
Sic quippe dñs in eugłio ad iudõs: uos
inquit ex patre diabolo estis. Ꝙ damel
contra spurcos pb̃ros. de isrłitis tam̃ stir¬
pe uenientes: eodem genere legit᷑ inue¬
ctus. Sem̃ inquit canaan: & ñ iuda.
Iherechiel quoq ꝓpha: exprobrat ple¬
bi iherłm. Mat̃ tua inquit chetea: &
pat tuus amorreus. Est gͦ hic usus. ut
ad uoluntatis inuidiam. infamatio stir¬
pis aecedat. Nimiũq crimini uideat᷑¬
acherere. ꝑcuiꝰ meritũ comnciũ patiunt̃
& semina. Seruat᷑ aut̃ hic idẽ mos etiã in
bonoꝵ parte: ut cum uidet̃ homo ꝑomĩa
ꝓbus. congenitis dicat᷑ florere uirtutibus.
Ulnde & beatꝰ iob. misedie affectũ quol sub¬

Expanded text:
jaculatus. Quid ergo mirum, si majoris eorum jaculatus. Quid ergo mirum, si majoris eorum proterviae merito, sententiae erat austeritate perculsus, recordatus est scriptor in maculam posterorum non desistentium ab aemulatione, cum frequenter in lege imitatio, posterorum necessitudinis quoque vocabulis arguatur? Sic quippe Dominus in Evangelio ad Judaeos: Vos, inquit, ex patre diabolo estis . Et Daniel contra spurcos presbyteros, de Israel tamen stirpe venientes, eodem genere legitur invectus: Semen, inquit, Chanaan, et non Juda . Ezechiel quoque propheta exprobrat plebi Jerusalem: Mater tua, inquit, Cetthaea, et pater tuus Amorrhaeus . Est ergo hic usus ut ad voluntatis invidiam infamatio stirpis accedat, nimiumque crimini videatadhaerere, per cujus meritum convicium patiuntur et semina. Servatur autem hic idem mos etiam in bonorum parte, ut cum videtur homo per omnia probus, congenitis dicatur florere virtutibus. Unde et beatus Job misericordiae affectum quo sub
Abbreviated transcription (Latin):
pas. Non quia impotenseras inpugna
impios iustis subicere: s partib iudicãs
dabas locũ penitentie. Aculeis inquit
muscarũ. etiã illos ipsos sacͥlegos stimula¬
bas: Ut potentiã uindicantis de ludiero
suc afflictonis adũterent. S post quam
& consilia dĩ ultionis genert: uoluntaria
peccata patuerunt. Quoꝵ reiectio expecta¬
bat᷑ & pecebat᷑. ẽ unc demũ in obstipam
punitoꝵ ꝓfanitatẽ. scriptoris assurgit
inuectiodicit que illos tantam inisse cum
criminib familiaritatẽ. ut innata qͦdã
tu tambenigne tam qͦue patient̃. & penitẽ¬
tie tempus indulseris. & speculã ad moniti¬
om infixeris. uti usticiã ac miscdiam ab
om̃i infamia ab om̃i suspitione crudeli¬
tatis assereres: tam̃ illis spreuerunt com¬
monitiones tuas. qui beneficia p̃missa
despexerant. uelut qui uelint ꝓbare de illiꝰ
ẽẽ seminechã. In quẽ noe beatus nuditate
derisa censura patria fuerat maledicta

Expanded text:
pas; non quia impotens eras in pugna pas; non quia impotens eras in pugna impios justis subjicere, sed partibus judicans dabas locum poenitentiae. Aculeis, inquit, muscarum etiam illos ipsos sacrilegos stimulabas, ut potentiam vindicantis de ludicro suae afflictionis adverterent. Sed postquam ex consilio Dei, et ultionis genere voluntaria peccata patuerunt, quorum rejectio exspectabatur et petebatur; tunc demum in obstipam punitorum profanitatem scriptoris assurgit invectio, dicitque illos tantam inisse cum criminibus familiaritatem, ut innata quodam tu tam benigne tamque patienter et poenitentiae tempus indulseris, et speculam admonitionis infixeris, ut justitiam ac misericordiam ab omni infamia, ab omni suspicione crudelitatis assereres: tamen illi spreverunt commonitiones tuas, qui beneficia praemissa despexerant, velut qui velint probare de illius esse semine Cham, in quem Noc beatus nuditate derisa, censura patria fuerat maledicta
Abbreviated transcription (Latin):
ci:imio p̃cepit om̃ino ñ parci. Hine intel¬
lige. sem̃ ab initio maledictũ. Neq enim
eum qui hoc p̃ccpit.dicere audebis iniu¬
stum. Qđ si tͥ uenisset in m̃tẽ. ñ idõ seiun¬
geres a parentib impns innocentiam fi¬
lioꝵ: qđ inde potissimũ offenderint pa¬
rentes dm̃. quia nec ãparuuloꝵ suorũ
ex itiis temꝑabant. Quoꝵ certe mors
inquis. ñ recurreret ad int̾fectoris inui¬
diam. si ꝑpt̃ unũ peccatũ & parricida
ło displiceret & fusꝰ. nec uides ita displi¬
cuisse dõ necatores filioꝵ. ut tam̃ eosdẽ
quoq filios cũ his iubert̾ occidi. Neque
eñĩ. quia illi impiissime etiam filios de¬
monus immolabant. Idõ ñ debuerunt
etiam idẽ filii. ñ humano scęlere.s udi¬
cio diuino utiq iusto quãuis occulto.
tanquã sem̃ei maledictum. sicut factũẽ
parit interire. Hec ñ attendis. dũ eloqͥn¬
peꝑcisti: & misisti p̃cedentes exercitũ ues¬

Expanded text:
ci: imo praecepit omnino non parci. Hinc intelci: imo praecepit omnino non parci. Hinc intellige semen ab initio maledictum: neque enim eum qui hoc praecepit, dicere audebis injustum. Quod si tibi venisset in mentem, non ideo sejungeres a parentibus impiis innocentiam filiorum, quod « inde potissimum offenderint parentes Deum, quia nec a parvulorum suorum exitiis temperabant. Quorum certe mors, » inquis, non recurreret ad interfectoris invidiam, si propter unum peccatum et parricida Deo displiceret, et filius. » Nec vides ita displicuisse Deo necatores filiorum, ut tamen eosdem quoque filios cum his juberet occidi. Neque enim, quia illi impiissime etiam filios daemoniis immolabant, ideo non debuerunt etiam iidem filii, non humano scelere, sed judicio divino, utique justo, quamvis occulto, tanquam semen maledictum, sicut factum est, pariter interire. Haec non attendis, dum eloquenpepercisti, et misisti praecedentes exercitum ves
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ tacitum ñẽ: qđd erat eoꝵ malicia na¬
turalis. Quiȩ quidẽ om̃iũ hominũ. sed
in alus minor. in alus maior est.Sicut
corpora corruptibilia sunt om̃iũ: s. alias
animas minus. alias plus grauant. ꝓ
diu̾sitate iudicioꝵ dĩ. occultoꝵ quidẽ.
s sine Iua dubitatione iustoꝵ. Quid
gͦ mirũ si cũ eausa exponeret᷑ cur in eos
talis undicta ꝓcesserit. Non uoluntania tã
cum malicia eoꝵ cõmemorata ẽ. Uerũetiã
naturalis: cui p̃t generis humani cõmune
contagiũ. accesserat aliquid ampliꝰ ex m̃a¬
ledictione ꝓphetica. sc̃s enim noe suũ ne¬
potem chanaan ꝓgenitorẽ maledixit illo¬
obligatione successionis obn̾oxia. Qđ ap-¬
paret etiam in pariuilis eoꝵ. qui cũ suis
parentib & hoc dõ iubente. sine ulliꝰ etatiᷤᷤ
exceptione deleti sunt: Cum maiores ꝓpt̃ea
maxime dõ displicuerint. qđ demonib
fundere solerent sosuoꝵ sangrunẽ par¬
uuloꝵ. Nec ds̃ p̃cepit eisdẽ paruuilis par¬

Expanded text:
tamen tacitum non est, quod erat eorum malitia naturalis; quae quidem omnium hominum, sed in aliis minor, in aliis major est: sicut corpora corruptibilia sunt omnium, sed alias animas minus, alias plus gravant, pro diversitate judiciorum Dei, occultorum quidem, sed sine ulla dubitatione justorum. Quid ergo mirum, si cum causa exponeretur, cur in eos talis vindicta processerit, non voluntaria tantum eorum malitia commemorata est, verum etiam naturalis, cui praeter generis humani commune contagium, accesserat aliquid amplius ex maledictione prophetica sanctus enim Noe suum nepotem Chanaan progenitorem maledixit illoobligatione successionis, in prole? Quod apparet etiam in parvulis eorum, qui cum suis parentibus, et hoc jubente Deo, sine ullius aetatis exceptione deleti sunt : cum majores propterea maxime Deo displicuerint, quod daemonibus fundere solerent suorum sanguinem parvulorum. Nec Deus praecepit eisdem parvulis par
Abbreviated transcription (Latin):
ego dixeram: Si peccatũ innatura. mala
natura quȩ peceatum facit. Quero ab illo.
si potest respondeat. Sicut manifestumẽ
ex uoluntate mala tanquam ex arbore ma¬
la fructus eiꝰ ficri om̃i oꝑa mala. sic ipsam
uoluntatem malam idest ipsam fructuũ
maloꝵ arboremmalã. unde dicat exortã.
Si ex angso. quiderat ipse angłs insi bonũ
opus dĩ: siex homine. quiderat ipse homo
nisibonuõpus dĩ. Immo quia uolun¬
tas mala ex angło angłi. ex homine ho¬
minis orta est. Quiderant hec duo ante¬
quamineis ista mala orerentur nisibonũ
opusdĩ. & bona atq: laudanda natura:
Cecegͦ ex bono orit᷑ malum: Nec fuit om̃i¬
no unde ori posset nisi ex bono: Ipsam
dicouoluntatem malam: quã nullũ p̃cessit
malũ. ñ oꝑa mala q̃ ñ st̃ nͥ exuoluntate mala
tanquã exarbore mala. Nec id̾o tam̃ exbono
potit oriri uolũtaᷤ mala qͥa bonũ factũ ẽ abo
s nods ẜ qͥa denichio factũẽ

Expanded text:
ego dixeram, Si peccatum in naturam, mala ego dixeram, Si peccatum in naturam, mala natura quae peccatum facit: « Quaero ab illo, si potest respondeat, sicut manifestum est, ex voluntate mala tanquam ex arbore mala fructus ejus fieri omnia opera mala; sic ipsam voluntatem malam, id est, ipsam fructuum malorum arborem malam unde dicat exortam. Si ex angelo; quid erat ipse angelus, nisi bonum opus Dei? Si ex homine; quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quia voluntas mala ex angelo angeli, et ex homine hominis orta est; quid erant haec duo, antequam in eis ista mala orirentur, nisi bonum opus Dei, et bona atque laudanda natura? Ecce ergo ex bono oritur malum, nec fuit omnino unde oriri posset, nisi ex bono; ipsam dico voluntatem malam, quam nullum praecessit malum; non opera mala, quae non sunt nisi ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala. Nec ideo tamen ex bono potuit oriri voluntas mala, quia bonum factum est a Deo bono; sed quia de nihilo factum
Abbreviated transcription (Latin):
retur: Cum gͦ adea ꝑuenisses loca. respon¬
disti fide solita me collegisse ucrum: sed
& in pariuilis duo eẽ. id naturã & pecca¬
tum. Quod tam̃ peccatum ut priorum
diffinicionũ recorderis. nichil ẽ aliud quã
uoluntas retinendi. uel admutendi quod
iusticia uetat:. Q unde liberumest abstine¬
reconsticuto gͦ. peccatum nichil eẽ aliud
quam prauę uolũtatis electionẽ:. Respon¬
disti epicure nr̃i temporis. in paruulis pec¬
catum cẽ uoluntatem ñ eẽ. Qdcuiꝰ sit de¬
decoris: liber iam quartus ostendit. In his
si ex natura. mala natura quȩ peccatũ fac̃:
ea questione es mͥ conatꝰ occurtere. quam
ati excogitata tam ñẽẽ manifestumẽ. Nam
cumante hos annos carthagim eẽmꝰ. a qͦdã
mͥ honorato nomine necessario tuomam¬
cheo equȩ. sicut epłe ur̃ẽ indicant. id ipsũ
que &ẽ maniñ. & martionẽ ante tot scła
decepisset. Sie gͦ loqueris contͣ hoc quod

Expanded text:
retur: cum ergo ad ea pervenisses loca, responretur: cum ergo ad ea pervenisses loca, respondisti, fide solita, me collegisse verum; sed et in parvulis duo esse, id est, naturam et peccatum. Quod tamen peccatum, ut priorum definitionum recorderis, nihil est aliud, quam voluntas retinendi vel admittendi quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere. Constituto ergo peccatum nihil esse aliud, quam pravae voluntatis electionem; respondisti, Epicure nostri temporis, in parvulis peccatum esse, voluntatem non esse: quod cujus sit dedecoris, liber jam quartus ostendit. In his si ex natura, mala natura, quae peccatum facit: ea quaestione es mihi conatus occurrere, quam a te excogitatam non esse manifestum est. Nam cum ante hos annos essemus Carthagini, a quodam mihi Honorato nomine necessario tuo, Manichaeo aeque, sicut epistolae vestrae indicant, id ipsum quae et Manem et Marcionem ante tot saecula decepisset. Sic ergo loqueris contra hoc quod