comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne qui adherent domiño ut colant
eum et diligunt nom̃ eius: ut sint enĩ
in seruos. omnem custodientem salba¬
tum ne polluat illud. et tenentem fedꝰ
meum. et letificabo eos in domo oratio¬
nis mee. Lxx. Alienigenis qui additi st̃
domino seruire ei et diligere nomen
enus ut sint ei in seruos et ancillas. et
om̃s qui custodiunt sabbata mea ut ñ
iuolent ea et tenent testamentum me¬
um: inducam illos in montem sc̃m mer
et letificabo eos in domo orationis mee.
Post eunuchos transũt ad alienigenas
quos pͥus nominau̾at. et illis quoq p̃¬
mia pollicetur. Qd̃ si scruierint ei et de
seruitute tͣnsierint ad nominis illius ca¬
ritatem: sint ei serui. Qualis fuit et apo¬
stolus paulus. scribens in pͥncipio epła¬
rum suarum. Paulus seruus iħr xp̃i.
Et moyses famulus dĩ. Qd̃ aut̃ in . lxx.
addicum ẽ et in ancillas: obelo p̃nota¬
iumus. Neq enim fieri potest in sp̃ĩta¬
libus donis ut sit sexus ulla diũsitas

Expanded text:
nae, qui adhaerent Domino, ut colant nae, qui adhaerent Domino, ut colant eum, et diligant nomen ejus, ut sint ei in servos: omnem custodientem sabbatum ne polluat illud, et tenentem Al. meum, et laetificabo eos in domo orationis meae. LXX: Et alienigenis, qui additi sunt Domino servire ei, et diligere nomen ejus, ut sint ei in servos ÷ et ancillas  et omnes qui custodiunt sabbata mea, ut non violent ea, et tenent testamentum meum, inducam illos in montem sanctum meum, et laetificabo eos in domo orationis meae. Post eunuchos transit ad alienigenas, quos prius nominaverat, et illis quoque praemia pollicetur: quod si servierint ei, et de servitute transierint ad nominis illius charitatem, sint ei servi: qualis fuit et Apostolus Paulus, scribens in principio Epistolarum suarum: Paulus servus Jesu Christi . Et Moyses famulus Dei . Quod autem in LXX additum est: et anvimus. Neque enim fieri potest, ut in spiritualibus donis sit sexus ulla diversitas:
Abbreviated transcription (Latin):
noũit in domo dñi que ẽ. eccła eiꝰ locũ
optimum. Multe enĩ mansiones sunc
apud pacrem. Et qui eunuchuis fuerit
ac fecerit uniu̾sa que scripta sunt ha¬
bebit mmuris eius locum optimum
ut scilicet turris domini efficiatur. et
in sacerdotali consistat gradu. et ꝓcarnis
filiis multos habeat filios spĩtales. Talẽ
fiusse eunuchum quem iħs amauit
płimum euangelistam ioħem eccłiasti¬
ce tradunt hystorie qui recubuit suꝑ
pectus iħu. qui petro tardiꝰ ambulante
elatus urginitatis alis cucurrit ad do¬
minum: qui in secreta diuine se nati¬
uitatis inmergens. ausus ẽ. dicere. qd̃
cuncta scła nesciebant: In pͥncipio erat
uerbum et uerbum erat apud dm̃
et deus erat uerbum. hoc erat in pͥnci¬
pio apud dñ. facessat gͥ om̃is cauilla¬
tio iudeorum et rifui prebere secessit
aꝑiens semiiuiris regna celorum. cum
pudicitia non in debilitate sic corporis:
s manimi uoluntate Ent filios adue¬

Expanded text:
noverit in domo Domini, quae est Ecclesia ejus, locum noverit in domo Domini, quae est Ecclesia ejus, locum optimum. Multae enim mansiones sunt apud Patrem . Et qui eunuchus fuerit, ac fecerit universa quae scripta sunt, habebit in muris ejus locum optimum, ut scilicet turris Domini efficiatur, et in sacerdotali consistat gradu, et pro carnis filiis, multos habeat filios spirituales. Talem fuisse eunuchum, quem Jesus amavit plurimum, Evangelistam Joannem, Ecclesiasticae tradunt historiae, qui recubuit super pectus Jesu ; qui Petro tardius ambulante, elatus virginitatis alis cucurrit ad Dominum ; qui in secreta divinae se nativitatis immergens, ausus est dicere, quod cuncta saecula nesciebant: In principio erat VerDeus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Facessat igitur omnis cavillatio Judaeorum, et risui praebere se cesset, eriens semiviris regna coelorum, cum pudicitia non in debilitate sit corporis, sed in animi voluntate. Et filios adve
Abbreviated transcription (Latin):
locum: et nom̃ melius a filiis et filiabus
qd milla obliuone delebitur. Qui funt
eunuchi supra diximus: qui solliciti
funt ea que dei funt. De quib loqͥtur
et sapientia: que titulo salomonis scri¬
bitur. Beata sterilis iminaculata que
non cognouit stracum in delicto: habe¬
bit fructum in uifitatione animarum.
Et emichus qui non ẽ. oꝑatus manu mi¬
quitatem neq cogitauit contra dnĩ
mala: dabitur enim fide enis electa grã
et mͣ templo domini delectabił. Hec ste¬
rilis uirginitate fecunda ẽ. hic eunuchꝰ
regno celorum ium fac̃ et uiolent̃ diri¬
pit illud. Iste custoiꝰ ẽ. sabbatorum: ut
nnquam faciat oꝑa nuptiarũ. Iste ele.¬
gic que. dominꝰ uoluit. ut opus offerat
quam p̃ceptum ẽ: uit ñ indulgentiam
apłi enis. s uoluntatem considet. Iste
tenet fedus domini sempit̾na. ut non
ad tempꝰ uacet orationi. et iterum ad id
ipsum reu̾tatur: s accepturum eẽ se

Expanded text:
locum, et nomen melius filiis et filiabus, locum, et nomen melius filiis et filiabus, quod nulla oblivione delebitur. Qui sint eunuchi supra diximus, qui solliciti sunt ad ea quae Dei sunt; quibus loquitur et Sapientia, quae titulo Salomonis inscribitur: Beata sterilis immaculata, quae non cognovit stratum in delicto, habebit fructum in visitatione animarum. Et eunuchus, qui non est operatus manu iniquitatem, neque cogitavit contra Dominum mala. Dabitur enim fidei ejus electa gratia, et pars in templo Domini delectabilis . Haec sterilis virginitaregno coelorum vim facit, et violenter diripit illud. Iste custos est sabbatorum, et nunquam faciet opera nuptiarum. Iste elegit quae Dominus voluit ut plus offerat quam praeceptum est, ut non indulgentiam apostoli ejus sed voluntatem consideret. Iste tenet foedus Domini sempiternum ut non ad tempuipsum revertatur, sed accepturum esse se
Abbreviated transcription (Latin):
bus. Nom̃ sempit̾num dabo eis: qd̾ non
ꝑibit. Lxx. hec dicit dñs eumichis. Si
custodierint sabbata mea et eleg̾int q̃
ego uolo et tenuerint testamentum
meum: dabo eis in domo mea et in mu¬
ro meo locum nominatum meliorem
afiliis et filiabus. Nom̃ sempic̾num da¬
bo eis: et non deficiet. Duo ꝓposuerat
ꝓselitos et enuchos. Prius loquitur de
eumichis datq eis p̃cepta uiuendi. et
fucuroꝵ p̃mia pollicetur: et post eos
uenit ad ꝓselicos. illis quoq similia re¬
ꝓmictens. Loquitur gͦ eunuchis qui de¬
sꝑatione dixerunt. ecce ego lignum arens.
ne se putent subiacere maledicto quod
sterilib dictum ẽ: maledictus st̾ilis qui
non facit semen in ifrł.Si inquit custo¬
dierinc sabbata mea. et de meis p̃ceptis
ea eleg̾int que uolui. et non ea que ꝓ
audientium imbecillitate concessi et
fedꝰ meum siue testamentũ omĩ retinu-¬
erint fide: dabo eis in domo mea et in tem¬
plo meo et muris firmissime ciuitatis mee

Expanded text:
o eis, quod non peribit. LXX: Haec dicit Dominus eunuchis: Qui custodierint sabbata mea, et elegerint quae ego volo, et tenuerint testamentum meum, dabo eis in domo mea, et in muro meo locum nominatum, meliorem filiis et filiabus: nomen sempiternum dabo eis et non deficiet. Duo proposuerat, proselytos et eunuchos. Prius loquitur de eunuchis, datque eis praecepta vivendi, et futurorum praemia pollicetur. Et post eos venit ad proselytos, illis quoque similia repromittens. Loquitur ergo eunuchis, qui desperatione dixerunt, Ecce ego lignum arens , ne se putent subjacere maledicto, quod sterilibus dictum est: Maledictus sterilis qui non facit semen in Israel . Si, inquit, custodierint sabbata mea, et de meis praeceptis elegerint ea quae volui, et non ea quae pro audientium imbecillitate concessi, et foedus meum sive testamentum omni retinuerint fide, dabo eis in domo mea, et in Templo meo, et in muris firmissimae civitatis meae
Abbreviated transcription (Latin):
miustum ut qui p̾bet elemosinam de
iniquo mamimona ut faciat sibi amicos
qui cum recipiant in ȩt̾na tabernacula:
et qui sp̃itales largitur cẏbos datq con¬
seruis cẏbaria in temꝑe suo: non mue¬
nrat eos post multa secula. que ecclesi¬
astes appellat dierum multitudinem.
uia m leticia egrediemii et inpace
deducemim. Monces et colles et cantabt̃
coram uobis laudem: et omĩa ligna regio¬
nis plaudent manu. Pto saliuncula as¬
cendet abies: et ꝓurtica crescet myrtus.
Et erit dominus nominatus in signum
eternum. qd̾ non auferetur. L.xx. In leci¬
cia egrediemini: et in gaudio deducemi¬
n. Monces et colles exilient expectantes
uos in gaudio. et omĩa ligna agri applau¬

Expanded text:
injustum, ut qui praebet eleemosynam, de injustum, ut qui praebet eleemosynam, de iniquo mammona faciat sibi amicos, qui eum recipiant in aeterna tabernacula : et qui spirituales largitur cibos, datque conservis cibaria in tempore suo, non inveniat eos post multa saecula, quae Ecclesiastes appellat dierum multitudinem . Quia in laetitia egrediemini, et in pace deducemini. Montes et colles cantabunt coram vobis laudem, et omnia ligna regionis plaudent manu. Pro saliuncula ascendet abies, et pro urtica crescet myrtus. Et erit Dominus nominatus in signum aeternum, quod non auferetur. LXX: In laetitia egrediemini, et in gaudio deducemini. Montes et colles exsilient, exspectantes vos in gaudio, et omnia ligna agri applau
Abbreviated transcription (Latin):
bamea. Ut qui semmauerint in lacrimiᷤ
ingaudio metant: et qui seminaũmt
inusticia et spũ. metant fructũ uite
sempit̾ne: accipiantq panem doctͥue
euanglice de quo in ꝓuerbiis et in ec
clesiaste scriptum ẽ. aꝑi oculos tuos
et implere panibus. Et iterum. Mutte
panem tuum suꝑ aquam: quia inmul¬
ticudine dicrum tuoꝵ inuenies cum.
Neq enim credendum ẽ. quod p̃cipia¬
tur uescentib ut ad comedendum hc̃
ant. et sic saturari panibus quos in aba¬
cuc comedit paup abscondite: s adpa¬
nem doctrine cohortantur dei.quem
nisi aꝑuerimꝰ oculos cordis nr̃i come¬
dere non possumus. De quo sepe scribit
et paulus. his qui fidei et u̾itatis sermo¬
nibus nutriuntur. Precipit᷑q doctori
ut panem doctrme sue mitat fuper
omnem aquam. et cunctis infundat
gr̃am spiritalem: et sciat qd̾ sifecerit
que p̃cepta sunt in nouissimo temꝑe
sit p̃mia recepturus. Satisq uidebitur

Expanded text:
ba mea; ut qui seminaverint in lacrymis, ba mea; ut qui seminaverint in lacrymis, in gaudio metant . Et qui seminaverint in justitia et spiritu, metant fructum vitae sempiternae, accipiantque panem doctrinae Evangelicae, de quo in Proverbiis et in 652 Ecclesiaste scriptum est: Aperi oculos tuos, et implere panibus ; et iterum: Mitte panem tuum super aquam, quia in multitudine dierum tuorum invenies eum . Neque enim credendum est, quod praecipiatur vescentibus, ut ad comedendum huncant, et sic saturari panibus, quos in Abacuc comedit pauper abscondite . Sed ad panem doctrinae cohortatur Dei, quem, nisi aperuerimus oculos cordis nostri, comedere non possumus. De quo saepe scribit et Paulus his, qui fidei et veritatis sermonibus nutriuntur . Praecipiturque doctori, ut panem doctrinae suae mittat super omnem aquam, et cunctis infundat gratiam spiritualem, et sciat quod si fecerit quae praecepta sunt, in novissimo tempore sit praemia recepturus. Satisque videbitur
Abbreviated transcription (Latin):
tibus panes inusus hominum ꝓcreent᷑:
sic reymissionis mec ũbum qd̾ semel pol¬
licitus sum &e qd̃ egressum ẽ. de ore meo
ireritum non ẽ. s omnia opere complebun¬
tur Iuxta anagogen duplex intelligentia
qd uerbum domini ułille sic de quo scrip¬
tum ẽ. in pͥncipio erat ũbum et uerbum
erat apud dm̃ et deus erat u̾bum. qui non
reũtitur ad eum uacuus nisi patris fece¬
rit uoluntatem: et unũsa compleuerit
ꝓpt̾ que fuerat corporatus. et mundum
reconciliaũit deo: qui de ore ꝓcedere di¬
citur et de utero ac uulua. Nonquo ds̃
hec membra habeat. s quo nos natira nr̃a¬
dicendum qd̾ euangłice sermo doctrine
ymber appelletur et pluuie quas fun-¬
dunt suꝑ t̾ram bonam nubes spĩtales ad
quas puenit u̾itas dĩ. Quem ymbrem
et quas pluuias moyses in deut̃o nomii
cantico pollicetur. Audiat terra uerba
oris mei. expectetur sicut pluuia eloqui¬
um meum. et descendant sicut rosuer¬

Expanded text:
tibus panes in usus hominum procreentur: tibus panes in usus hominum procreentur: sic repromissionis meae verbum, quod semel pollicitus sum, et quod egressum est de ore meo, irritum non erit; sed omnia opere complebuntur. Juxta anagogen duplex intelligentia est, quod verbum Domini vel ille sit, de quo scriptum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Qui non revertetur ad eum vacuus, nisi Patris fecerit voluntatem; et universa compleverit propter quae fuerat corporatus, et mundum reconciliaverit Deo. Qui de ore procedere dicitur, et de utero ac vulva: non quod Deus haec membra habeat, sed quod nos naturadicendum, quod Evangelicae sermo doctrinae imber appelletur, et pluviae quas fundunt super terram bonam, nubes spirituales, ad quas pervenit veritas Dei. Quem imbrem, et quas pluvias Moyses in Deuteronomii Cantico pollicetur : Audiat terra verba oris mei: exspectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros ver
Abbreviated transcription (Latin):
egredietur de ore meo. Non reu̾cetur
ad me uacuum: s faciet quecumq
uolui. et ꝑsꝑabitur in his ad que misi
illud. Lxx. Quom᷑ si descendat pluuia
aut nux decelo et non rcũtatur aer do¬
nec inebriet t̾ram et generet et onacur
et det semen semmanti et panem ad
comedendum: sic crit u̾bum meum
quod exierit de ore meo. Non rruer¬
tetur donec compleat que uolui: et ꝓ¬
speras faciam uias eius. et p̃cepta mea.
Pendent ex suꝑiorb que dicuntur.
et breuit᷑ hic sensus ẽ. Non sit incredu¬
lus populus nationum: qd̾ post calsa
scelera impiꝰ repente saluecur. Noncñ
sunt cogicationes mee ut cogitationes
hominum. Et quantum celum ada
distat: tantum mec cogitationes a co¬
gitationibus hominum sc̃parate funt.
ego eim clementissimus sum: et mul¬
tus adignoscendum. Uultis et aliam acci¬
pere himnilicudinem: Quomͦ imber et nix
descendit de celo et illuc ultra non reuer¬
detur.ẜinebriat t̾ram et infundit eam
et uaria semina pullulat. ut plenis sege¬

Expanded text:
dietur de ore meo; non revertetur ad me vacuum, sed faciet quaecumque volui, et prosperabitur in his, ad quae misi illud. LXX: Quomodo si descendat pluvia, aut nix de coelo, et non revertatur, donec inebriet terram, et generet et oriatur, et det semen seminanti, et panem ad comedendum: sic erit verbum meum, quod exierit de ore meo: non revertetur donec compleat quae volui, et prosperas faciam vias ejus et praecepta mea. Pendent ex superioribus quae dicuntur, et breviter hic sensus est: non sit incredulus populus nationum, quod post tanta scelera impius repente salvetur. Non enim sunt cogitationes meae ut cogitationes hominum, et quantum coelum distat a terra, tantum meae cogitationes a cogitationibus hominum separatae sunt. Ego enim clementissimus sum, et multus ad ignoscendum. Vultis et aliam accipere similitudinem? Quomodo imber et nix descendit de coelo, et illuc ultra non revertetur, sed inebriat terram, et infundit eam, et varia semina pullulat, ut plenis sege
Abbreviated transcription (Latin):
poterat xp̃i bonus odor sumus: recte
cy parissus appellatur et myrtus. Me¬
retrices et publicani p̃ueniunt phari¬
seos inregno dei: et latro de cruce tran¬
sit in paradisum. Ergo illud qd̾ in euan¬
gelio dicitur. ñ potest arbor bona facrt
fructus malos. nequaquam refercut
ad nature ꝓprietatem ut heretici uo¬
lunt: s ad mentis arbitrium. Deniq
infertur. Aut facite arborem bonam
et fructus eius bonos: aut facite arbo¬

Expanded text:
poterat: Christi bonus odor sumus , recte poterat: Christi bonus odor sumus , recte cyparissus appellatur, et myrtus. Meretrices et publicani praeveniunt Pharisaeos in regno Dei, et latro de cruce transit in paradisum . Ergo illud quod in Evangelio dicitur: Non potest arbor bona facere fructus malos , nequaquam refertur ad naturae proprietatem, ut haeretici volunt, sed ad mentis arbitrium. Denique infertur: Aut facite arborem bonam, et fructus ejus bonos. Ex quo per
Abbreviated transcription (Latin):
odorisq pessimi. Ubi autem .lxx. transtu¬
lerunt ronzan. que in hebraico dicitur
Sał od.sẏminachus uertit urticam. Ut¬
cumq se habeat nominum ꝓprietas. he
dicendum ẽ. qd mala u̾tantur inbona
et ꝓuitiis nascantur iurtutes. id: po
miquitate iusticia. ꝓtemeritate forati¬
do ꝓ luxuria temꝑantia. ꝓstulticrapu¬
dentia. Demus exempla maiorum. M¬
theus et zacheus et pliblicani saliunca
erant ctoion et stirpes inutiles et roma
amari saporis et odoris teterrimi. dica¬
tes computruerunt et corrupte sunt
cicatrices mee a facie infipientie mec.
Isti in apło repente mutati. facti sunt
cyparissus et abies et myrtꝰ odoris op¬
tumi: et inuaria opera necessarii. Pa¬
lus quoq ꝑsecutor eccłe quando audi¬
ebat a domino saule saule quid me ꝑ¬
sequeris. durum tibi ẽ. contra stimu¬
lum calcitrare. urtica erat: habens ꝑ¬
secutionis aculeos. Quando autem in
toto orbe cuangłm p̃dicauit et dicere

Expanded text:
 pessimi. Ubi autem Septuaginta transtulerunt κονύζη, quae in Hebraico dicitur OD  , Symmachus vertit, urticam. Utcumque se habet nominum proprietas, hoc dicendum est, quod mala vertantur in bona, et pro vitiis nascantur virtutes, id est, pro iniquitate, justitia; pro temeritate, fortitudo; pro luxuria, temperantia; pro stultitia, prudentia. Demus exempla majorum: Matthaeus et Zachaeus et publicani, saliuncula erant, et στοιβὴ, et stirpes inutiles, et κονύζη amari saporis, et odoris teterrimi, dicentes: Computruerunt et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Isti in Apostolos repente mutati, facti sunt cyparissus, et abies, et myrtus, odoris optimi, et in varia opera necessarii. Paulus quoque persecutor Ecclesiae, quando audiebat a Domino: Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est contra stimulum calcitrare , urtica erat, habens persecutionis aculeos. Quando 654 autem in toto orbe Evangelium praedicavit, et dicere
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse ẽ. iusticia et miscđia dei. Si
enim cogitationes scõrum iudicia sunt
et ex̾citatos sensus ad discrecionem bo¬
ni uel mali habere debeamus: eur non
omĩ tempore custodiamus iudicium
ne accipiamus ꝑsonam pauꝑis in nicu¬
cio: Ne diuitiis potentium t̾reamur

Expanded text:
quia ipse est justitia et misericordia Dei. Si quia ipse est justitia et misericordia Dei. Si enim cogitationes Sanctorum judicia sunt: et exercitatos sensus ad discretionem boni ac mali habere debemus, cur non omni tempore custodiamus judicium, ne despiciamus personam pauperis in judicio, ne divi
Abbreviated transcription (Latin):
luntate facere amime sue bonam uel
malam arborem: cuiꝰ fructus uarũ
sunt. Sequitur. Et erit dominus in uo¬
men et insignum sempit̾num: quod
non deficiet. His qui de malo comnu¬
tati fuerint in honum. eric dominus
in nomen et signum et̾num: ut ex ipsius
appellantur nomine x p̃rani. et crucis eiꝰ
mirantur cauterio. De quo signo syme¬
on tenens ulnis pariulum loquebatur.
hic erit in ruinam et in resurrectionem
multorum: et insignum cui contradice¬
tur. De quo supradictum ẽ. dabit uobis
dominꝰ signum. Et sc̃s cantat in psalmo.
fac mecum signum inbonum. Et ipse
signum ẽ. cum iuditis ait signum filii
hominis. Qd̾ non deficiet nec ullo fine
mutabitur: s de p̃senti conũsatione tͣn¬
ricordiam transtulerunt: cetera simi¬
liter. Gentium uaticinio t̾minato que
in aduentu sermonis dĩ de saliunca urci¬
ca in ryparissum myrtumq mutande
sunt: loquit᷑ ysaias ad illius temporis
auditores. ut faciant cuncta quie recta
sunt et parent se aduentui saluatoris:

Expanded text:
uam  Al. animae suae bonam vel malam arborem, cujus fructus varii sunt. Sequitur: Et erit Dominus in nomen et in signum sempiternum, quod non deficiet. His, qui de malo commutati fuerint in bonum, erit Dominus in nomen et in signum aeternum, ut ex ipsius appellentur nomine Christiani, et crucis ejus inurantur cauterio. De quo signo Simeon tenens ulnis parvulum, loquebatur: Hic erit in ruinam et in resurrectionem multorum, et in signum, cui contradicetur : de quo et supradictum est: Dabit vobis Dominus signum : Et sanctus cantat in psalmo: minum signum in bonum . Et ipse qui signum est: Cum videritis, ait, signum Filii hominis, quod non deficiet, nec ullo fine mutabitur, sed de praesenti conversatione tranricordiam transtulerunt, caetera similiter. Gentium vaticinio terminato, quae in adventu sermonis Dei de saliuncula et urtica in cyparissum myrtumque mutandae sunt, loquitur Isaias ad illius temporis auditores, ut faciant cuncta, quae recta sunt, et parent se adventui Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
tuorum. In leticia enim egrediemini de
idolatrie sanguine et deducemini mn pa¬
ce: ut audiatis ab apło. grã uobis et pax
Siue in gandio deducemini: ut pꝰum
bram legis discatis euangeliĩ u̾itatem.
Montes enuim et colles quos angelos
intelligere possumꝰ et scõrum animas
que ꝓuarietate uirtutum montes ap¬
pellantur et colles gaudebunt suꝑ pe¬
nitentibus: et mentis leticiam saltibus
Omĩa quoq ligna agri plaudent ma¬
nu siue ramis que plantata sunt secus
decursꝰ aquarum. que fructum suum
dabunt in tempore suo et folium eorũ
non defluet. De quib unum lignum lo¬
quebatur in psalmo. Ego aut̃ sicut oli¬
ua fructifera in domo domini. Int̾roge¬
inus eos qui simplicem tantum secun-¬
tur hystoriam et elixas carnes sanguine
comedunt utrum ligna plaudant ramis
et concrepent manu: et illud qd̃ de flumi¬
nib dicitur flumina plaudent manu quo
sensu accrpiendum ẽ. Nec solum montes
et colles exilient. atq cantabunt et omnia

Expanded text:
. In laetitia enim egrediemini de idololatriae sanguine, et deducemini in pace; ut audiatis ab Apostolo: Gratia vobis et pax . Sive in gaudio deducemini: ut post umbram Legis discatis Evangelii veritatem. Montes enim et colles, quos Angelos intelligere possumus, et Sanctorum animas, quae pro varietate virtutum, montes appellantur et colles, gaudebunt super poenitentibus, et mentis laetitiam saltibus Omnia quoque ligna agri plaudent manu, sive ramis, quae plantata sunt secus decursus aquarum, quae fructum suum dabunt in tempore suo, et folium eorum non defluet . De quibus unum lignum loquebatur in psalmo: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Domini . Interrogemus eos, qui simplicem tantum sequuntur historiam, et elixas carnes agni comedunt. Utrum ligna plaudant ramis, et concrepent manu, et illud quod de fluminibus dicitur: Flumina plaudent manu , quo sensu accipiendum sit. Nec solum montes et colles exsilient atque cantabunt; et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
pat eos qui sequuntur sapĩam scł̃arem
tasq doctͥnas ⁊ phariseoꝵ traditiones
onmnẽꝙ falsi nominisscientiam que ele¬
uatur contra dm̃. ⁊ magiris p̃cissacla¬
bore continuo appenderent argentum
ꝓ ea disciplina in qua ñ sunt panes. si
dant ꝓhis cibis in quibus milla saturi¬
tas est. Ex quo ostenditur eã sectandam
eẽ sapientiam que non est infoliis acfis¬
re uerborum s in medullis ac fructib
sensuum: que non aurem pret̾uolat s
anunum reficit. Quamut discamus
non transimꝰ maria nec magnis sũpt.¬
b migemꝰ: s ꝓpe est uerbum more
tuo et in corde tuo. Iudite audientes
me. et comedite bomim: et delectabi

Expanded text:
pat eos, qui sequuntur sapientiam saecularem pat eos, qui sequuntur sapientiam saecularem tasque doctrinas, et Pharisaeorum traditiones, omnemque falsi nominis scientiam, quae elevatur contra Deum, et magnis pretiis ac labore continuo appendunt argentum pro ea disciplina, in qua non sunt panes, et sudant pro his cibis, in quibus nulla saturitas est. Ex quo ostenditur eam sectandam esse sapientiam, quae non est in foliis ac flore verborum, sed in medullis ac fructibus sensuum; quae non aurem praetervolat, sed animum reficit. Quam ut discamus, non transimus maria, nec magnis sumptibus indigemus, sed prope est verbum in ore nostro, et in corde nostro. Audite audientes me, et comedite bonum
Abbreviated transcription (Latin):
am non habentes ꝓuocans ad bibendñ.
Et non solum uiũ emainꝰ. s ⁊ lac: quod
significat in nocentiam paruulorum.
Qui mos ac typus in occidentis ecclesiis
paulus: lac nobis potũ dedi non solidũ
cibum. & petrus. Quasi modonatipar¬
uuli racionabile lac desiderate. Unde ⁊
moysesuiũ ⁊ lac inxp̃i intelligens pas¬
siouem: mistico sermone testatur. Gra¬
ciosi ocłi eius auino: ⁊ candidi dentes eiꝰ
alacte. Prolacte inpresentiloco.lxxͦ.
actipem transtulerunt. De quo sc̃s dicit
inpsalio. Sicut adipe & pinguedine
repleatur antma mea. & inalio loco. Ciba¬
uit eos de adipe frumenti: & de petra
melle saturauit eos. Qui adipes non ali¬
ud̃ quam mysticam carnem sonant.
ad quiam dominꝰ discipłos hortabat᷑ di¬
cens. Nisi comederitis camem meam &
biberitis sangumem meũ: non habebi¬
tis uitam inuobis. Unde ⁊ ingethsema¬
intraditus ẽ: qd̾ significat uallem adi¬
peam sine pinguissimã Simulq incre¬

Expanded text:
am non habentes provocans ad bibendum, am non habentes provocans ad bibendum, et non solum vinum emamus, sed et lac: quod significat innqui mos ac typus in Occidentis Ecclesiis Paulus; Lac vobis potum dedi, non solidum cibum . Et Petrus: Quasi modo nati parvuli, rationale lac desiderate . Unde et Moyses vinum et lac in Christi intelligens passione, mystico sermone testatur: Gratiosi oculi ejus a vino, et candidi dentes ejus a lacte . Pro lacte in praesenti loco LXX adipem transtulerunt. De quo sanctus David dicit in psalmo: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea ; et in alio loco: Cibavit eos de adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos . Qui adipes non aliud quam mysticam carnem sonant. Ad quam Dominus discipulos hortabatur, dicens: Nisi comederitis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis . Unde et in Gethsemani traditus est, quod significat vallem adipeam, sive pinguissimam. Simulque incre
Abbreviated transcription (Latin):
emunt aquas absq pecuna: ⁊ ñ bibt̃
eas s comedunt. Ipse enĩ ⁊ aqua ⁊ panis
est qui decelo descendit. Ergo qd̵ inquib
exemplarib legit᷑. emite ⁊ bibite. ab imꝑi
tis scͥptorib immutatũ est. qui putaue¬
runt ẽẽ consequentius sibiberent᷑ potius
aque quã comederent᷑. Est aut̃ ⁊ pecuma
pessima siue argentũ: quod repbat scͥp¬
tura dicens Pecuma que datur cum do¬
lo: quasi testa reputabitur. & ialioloco.
argentum urm reꝑbum. Et .ẽ. argentũ
qd̃ dei eloquiis coniparat᷑. eloquia dñi
eloquia casta: argenttim igne examina¬
tum. t̾re purgatum septuplũ. Spreto
igit᷑ illo argento ⁊ pecuniis quib aquas¬
domini emere nou posfunt ꝑgamus
ad eum qui tenens calicem sacramenti
discipulis loquebatur. Accipite & bibi¬
te. hic est sanguis meusqui ꝓuobis ef¬
fundetur in remissionem peccatorum.
d̾uinũ mriscuit ⁊ sapientia in cratere
suo: om̃s stultos scłi miuiidiq sapienti¬

Expanded text:
emunt aquas absque pecunia; et non bibunt emunt aquas absque pecunia; et non bibunt eas, sed comedunt. Ipse enim et aqua et panis est, qui de coelo descendit . Ergo quod in quibusdam exemplaribus legitur: Emite, tis scriptoribus immutatum est, 644 qui putaverunt esse consequentius, si biberentur potius aquae, quam comederentur. Est autem et pecunia pessima, sive argentum, quod reprobat Scriptura, dicens: Pecunia, quae datur cum dolo, quasi testa reputabitur ; et in alio loco: Argentum vestrum reprobum . Et est argentum quod Dei eloquiis comparatur: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum . Spreto igitDomini emere non possumus, pergamus ad eum qui tenens calicem sacramenti discipulis loquebatur: « Accipite et bibite, hic est sanguis meus qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . » Quod vinum miscuit, et sapientia in cratere suo omnes stultos saeculi, mundique sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nam. De his aquis clamabat intẽplo.
Siquis fitit ueniat adme ⁊ bibat. Quubi¬
berit deaqua quã ego dedero ei. flumi¬
na de uentre erus fluent aquȩ iuȩ
significans sp̃m̃ sc̃m. quem credentes
accepturi erant. & de quo ꝓpħa misti¬
co sermone sonabat. Sitiuit anima mea
ad dm̃ uiuentem. & iterum. Apud te
est fons. qui ipse de se loquebat᷑. Me de¬
reliquerunt fontem aque uiue. &
foderunt sibilacus contritos. qui non
possunt aquas continere. has aquas
spargunt mibes. ad quas ꝑuenit ueri¬
tas dei. sicut scriptum est. & nubes spar¬
gunt uisticiam. Erecipiturq ficientib
ut nequaquam bibant aquas turbidaᷤᷤ
& tumentes gurgites assyrioꝵ sed per¬
gant adaquas syloe. que uadunt cũ
silentio. nec trieant eloquii pauꝑtatẽ
si argentum forte non habeant: s au¬
diant apłm dicentem. gra salu facti
estis. & dm̃n ad discipulos. Gratisacce¬
pistis: gratis ddate. Mirumq in modũ

Expanded text:
aeternam . De his aquis clamabat in Templo: aeternam . De his aquis clamabat in Templo: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat. Qui biberit de aqua, quam ego dedero ei, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , significans Spiritum sanctum, quem credentes accepturi erant, et de quo Propheta mystico sermone resonabat: Sitivit anima mea ad Deum viventem ; et iterum: Apud te fons est vitae . Qui ipse de se loquebatur: Me dereliquerunt fontem aquae vivae: et foderunt sibi lacus contritos, qui non possunt aquas continere . Has aquas spargunt nubes, ad quas pervenit veritas Dei. Sicut scriptum est: Et nubes spargant justitiam . Praecipiturque sitientibus, ut nequaquam bibant aquas Sior turbidas, et tumentes gurgites Assyriorum; sed pergant ad aquas Siloe, quae vadunt cum silentio; nec timeant eloquii paupertatem, si argentum forte non habeant , sed audiant Apostolum dicentem: Gratia salvi facti estis ; et Dominum ad discipulos: Gratis accepistis, gratis date . Mirumque in modum
Abbreviated transcription (Latin):
emite & comedite. Uenite emite absqꝑ
argento: & absq ulla cominutatione
uinum & lac. Quare appenditis argen¬
tum. non in panibus. & laborem ur̃m
non in saturitate:lxx. Qui sititis ite
ad aquam. & quotquot non habetis
pecuniam. euntes ennte & comedite. ⁊
ambulate. & emite absq pecunia et
absq p̃cio uinum & adipem. Quare e
biguũ et uel int̾iectionem uocantis uł
ue fignificaret: hic in pͥncipio capituli
pofitum est. nequaquam plangentis
legitur. s uocantis affectu. Quia gͦ uas
fictum contra eccłiam dixerat cont̾e̾n¬
dũ ⁊ omnẽ uocẽ lingnãꝙ que searma¬
uerat contra scientiã di ẽẽ suꝑandam:
ꝓuocat credentes ad fluuiũ dei qui reple
tur aquis. & cuiꝰ impetus letificat cuitta¬
cem di. ut bibant aquas de fontibus
saluatoris qui loquitur ad samaritanam
si scires gr̃am i et quis ẽ quidicit tͥ da
michibibere : Ttipetisses ab eo & dediss
tibi aquam. Et aqua quã egodedero ei¬
& fiet meo fons aque salientis inuitam

Expanded text:
e: venite, emite absque argento, et absque ulla commutatione vinum et lac. Quare appenditis argentum non in panibus, et laborem vestrum non in saturitate? LXX: Qui sititis, ite ad aquam, et quotquot non habetis pecuniam, euntes emite, et comedite, et ambulate, et emite absque pecunia et absque pretio vinum et adipem. Quare embiguum, et vel interjectionem vocantis, vel vae, significaret, hic in principio capituli positum, nequaquam plangentis legitur, sed vocantis affectu. Quia ergo omne vas fictum contra Ecclesiam dixerat conterendum, et omnem vocem linguamque, quae se armaverat contra scientiam Dei, esse superandam: provocat credentes ad fluvium Dei, qui repletus est aquis, et cujus impetus laetificat civitatem Dei, ut bibant aquas de fontibus Salvatoris, qui loquitur ad Samaritanam: Si scires gratiam Dei, et quis est, qui dicit tibi, da mihi bibere: tu petisses ab eo, et dedisset tibi aquam. Aqua quam ego dedero ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam
Abbreviated transcription (Latin):
consiliis separantur: De meis enim o¬
gitationib dicitur. inscrutabilia niqi¬
cia eius. et inuestigabiles uie illius po¬
ro deur̃is. cogitauerunt consilium qsꝰ
non potuerunt stabilire. & in alio loco
Quodcumq inieritis consilium. dissi¬
pabitur: et quicquid locuti fucritis
non ꝑmanebit in uobis. ꝑspicua inter¬
pretatione non indigent. iccuco strin¬
et illuc ultra ñ reũtitur s inebriat ter

Expanded text:
consiliis separantur. De meis enim coconsiliis separantur. De meis enim cogitationibus dicitur: Inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae illius . Porro de vestris: Cogitaverunt consilium, quod non potuerunt stabilire . Et in alio loco: Quodcumque inieritis consilium, dissipabitur, et quidquid locuti fueritis, non permanebit in vobis . Perspicua interpretatione non indigent, idcirco strinet illuc ultra non revertetur Vulg. rever
Abbreviated transcription (Latin):
S quantum distat celum a terra: tan¬
tum distant uie mee auiis urĩs. et co¬
gitationes ur̃e a cogitatione mea Ne
putetis inquit difficile eẽ. qd spondeo
et uobis incredibile uideatur impi¬
um et iniquum posse saluari uel po¬
pulum iudeorum uel om̃s qui ingen¬
tib nesciebant dm̃: hoc considerate qd̾
multa int̾ mea urãq consilia sit diffe¬
rentia. et quanta nrature. tanta uo-¬
luntatis diuersitas. Multe enim cogi¬
tationes in corde uiri: consilium aut̃
domini in sempit̾num manet. Uos ut
homines sepe ꝓmisi. penitentem uete¬
rem uoluntatem nouella uoluntate
subũtistis. Dñs enim dissipat consilia
gentium et repbat cogitationes popu¬
lorum. et irritas facit uoluntates pmn¬
cipum. Cogitationes cordis eius es gere¬
ratione et generatione: et quic quo
decreuerit non potest imiitari. itis
scire diu̾sitatem mei ur̃iq consilii.l
tum celum loci distat a terra. et aliuo
angelorum aliud hominum habiatu¬
lum ẽ. tantum mec cogitationes aun:

Expanded text:
Sed quantum distat coelum a terra, tantum distat via mea a viis vestris, et cogitationes vestrae a cogitatione mea. Ne putetis, inquit, difficile esse quod spondeo, et vobis incredibile videatur, impium et iniquum posse salvari, vel populum Judaeorum, vel omnes qui in gentibus nesciebant Deum: hoc considerate, quod multa inter mea vestraque consilia sit differentia, et quanta naturae, tanta voluntatis diversitas . Multae enim cogitationes in corde viri, consilium autem Domini in sempiternum manet. Vos, ut homines, saepe promissi poenitentes, veterem voluntatem novella voluntate subvertistis. Dominus enim dissipat consilia gentium, et reprobat cogitationes populorum, et irritas facit voluntates principum . Cogitationes autem cordis ejus a generatione in generationem; et quidquid decreverit, non potest immutari. Vultis scire diversitatem mei vestrique consilii? Quantum coelum loci distat a terra, et aliud Angelorum, aliud hominum habitaculum est, tantum meae cogitationes a vestris
Abbreviated transcription (Latin):
in celo fidelis: quia ꝓmissa compleue¬
rit. ꝓ quib.lxx. transtulerunt sancta
dauid fidelia. Qd̾ pocest profirmmis acci¬
pi atq robustis: ut ẽ. illud. fidelia om¬
nia mandata eius: confirmata in secu¬
lum sectli. Et in alio loco. Deus fideł
Sinegauerimꝰ inquit eum ipse fidelis
manet. negare se ipfum ñ potest. Et in
alio loco scribens ad timotheum. fide¬
lis sermo et omĩ acceptione dignus.
hoc autem pactum quod dominus
pollicetur non erit breue et unius tẽ¬
poris sieut fuit populi uideoꝵ. s mane¬
bit inet̾num. ut ueniat uerus dauid
et in euangelio compleant᷑ que ex dei
ꝑsona sunt reꝑmissa. inuenit dauid
seruũ meum. in miscłia scã unxi eũ.
suiꝰ manum posuit in mari: et in flu¬
minib dext̾am illius. Quem iuxta
iezechiel ꝑ multa iam scła dormien¬
te dauid appellat seruũ suum atq
pastorem dicens. suscitabo uobis ꝑa¬
storem unũ seruũ meum dauid. cce
testem populis dedieum: ducem ac
p̃ceptorem gentibus. Ecce gentem ꝗͣ

Expanded text:
 fidelis, quia promissa compleverit. Pro quibus LXX transtulerunt, sancta David fidelia : quod potest pro firmis accipi atque robustis. Ut est illud: Fidelia omnia mandata ejus: confirmata in saeculum saeculi . Et in alio loco: Deus fideliSi negaverimus, inquit, eum, ipse fidelis manet: negare seipsum non potest . Et in alio loco scribens ad Timotheum: Fidelis sermo, et omni acceptione dignus . Hoc autem pactum, quod Dominus pollicetur, non erit breve et unius temporis, sicut fuit populi Judaeorum, sed manebit in aeternum, ut veniat verus David, et in Evangelio compleantur quae ex Dei persona sunt repromissa: Inveni David servum meum, in misericordia sancta unxi eum . Cujus manum posuit in mari, et in fluminibus dexteram illius. Quem juxta Ezechiel, per multa jam saecula dormiente David, appellat servum suum atque pastorem dicens: Suscitabo vobis pastorem unum, servum meum David . Ecce testem populis dedi eum, ducem ac praeceptorem ge
Abbreviated transcription (Latin):
uiam suam. et uir iniquus cogitatio¬
nes suas: et reũcatur ad dominum et
miserebitur eius: et ad dm̃ nrm qͦniam
multus ẽ. ad ignoscendum. lxx. Queri¬
te dñm et cum inueneritis eum inuoca¬
te. Et post quam uobis appropinqua¬
uerit: relinquat impiꝰ uias suas. et uir
iniquus cogitationes suas. Et comu̾̃ta¬

Expanded text:
am, et vir iniquus cogitationes suas, et convertatur ad Dominum, et miserebitur ejus, et ad Deum nostrum: quoniam multus est ad ignoscendum. LXX: Quaerite Dominum: et cum inveneritis eum, invocate. Et postquam vobis appropinquaverit, relinquat impius vias suas et vir iniquus cogitationes suas et co
Abbreviated transcription (Latin):
fideles. De quib idem psalmista can¬
tabat. Misccłias domini in et̾nũ can¬
tabo: in generatione et generatione
annuntiabo ueritatem tuam. Et ut
sciamus que sint iste miscd̾ie: sequen¬
ti sermone demonstrat.Semel uiraui¬
iuraui in scõ meo si dauid mentiar:
semen enis in et̾num manebit. Et chro¬
nus illius ficut sol in conspectu. meo:

Expanded text:
fideles. De quibus idem Psalmista canfideles. De quibus idem Psalmista cantabat: Misericordias Domini in aeternum cantabo. In generatione et generatione annuntiabo veritatem tuam . Et ut sciamus quae sint istae misericordiae, sequenti sermone demonstrat: Semel juravi in sancto meo: si David mentiar, semen ejus in sempiternum manebit, et thronus illius sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cit habentes uictum et uesticum his con¬
tenti sumus ꝑspicuum ẽ. diuicias et
egestatem et languorem uoluptatesatq
cruciatus nec bona ẽẽ nec mala s pro
sustinentium diu̾sitate bona et mala
habundantiam et delicatos cybos et
crassitudinem corꝑis. auesq fasides. et
fartos turtures. mulsum merum. uxo¬
rum pulcricudinem. examina liboꝵ.
dominus anime pollicetur: s illas deli¬
tias ad quas nos mystice ꝓuocat dicens.
Delectare fiue delitus fruere in domino:
et dabit tibi petitiones cordis tui. & ali¬
bi. Credo uidere bona domini: in terra
iuuentium. Et in alio psalmo. Benedic
anima mea dño. et omĩa int̾iora mea
nomen scm̃ eius: qui implet in bonis
desiderium tuum. Deniq imfert: au¬
dite me et iuuet anima ur̃a. Oim̃um
bonorum ꝓmissio uita ẽ. sempiterna.
Qd̾ si uolueritis audire et anima urã
iuxerit in eternum: feriam uobcum
pactum sempit̾num. miscdias dauid

Expanded text:
cit: Habentes victum et vestitum, his concit: Habentes victum et vestitum, his contenti sumus : perspicuum est divitias et egestatem, sanitatem et languorem, voluptatem atque cruciatus, nec bona esse nec mala, sed pro sustinentium diversitate bona et mala opum abundantiam, et delicatos cibos, et crassitudinem corporis, phasidesque et fartos turtures, mulsum, merum, uxorum pulchritudinem, examina liberorum, Dominus animae pollicetur, sed illas delicias, ad quas nos mystice provocat dicens: Delectare, sive deliciis fruere in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui ; et alibi: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et in alio psalmo: Benedic, anima mea, Domino, et omnia interiora mea nomen sanctum ejus. Qui implet in bonis desiderium tuum . Denique infert: Audite me, et vivet anima vestra . Omnium bonorum promissio, vita est sempiterna. Quod si volueritis audire, et anima vestra vixerit in aeternum, feriam vobiscum pactum sempiternum, misericordias David
Abbreviated transcription (Latin):
bilicas accipienda. s omĩa uitia que
uere mala sunt. Deniq abraham non
idõ bona habuit quia diues fuit: s qͥa
diuitiis bene abusus ẽ. Et lazarus qui
pꝰea requiescit in sinu eius ñ iccirco ma¬
la sustinuit qui cum egestate passus
est corm̃ta morborum : s malis que
putabant᷑ in seculo. uera bona ẽ. con¬
secutus. Unde et diues ille purpuratꝰ
recepit bona sua in uita sua. que illi
erant bona que arbitrabat᷑ bona: &
de lazaro ñ econtrario dicitur recepit
mala sua in uita sua. s recepit mala
in uita sua. que mala non illi qui patie¬
batur s aliis udebantur. Utriusq rei exẽ¬
plum nobis tribuit beatus iob: quinec
in bonis nec in malis seculi uictus ẽ. sed
omĩa pari mentis firmitate sustinuit. Qm¬
obrem salomon p̃catur dm̃. diuitias et pau¬
ne saturatus mendax efficiar. et dicam
quis me uidet: aut egens furer et iurem¬
ꝑ nom̃ domini. Si autem hoc dep̃catur

Expanded text:
bilitas accipienda, sed omnia vitia, quae bilitas accipienda, sed omnia vitia, quae vere mala sunt. Denique Abraham non ideo bona habuit, quia dives fuit, sed quia divitiis bene usus est . Et Lazarus qui postea requievit in sinu ejus, non idcirco mala sustinuit, quia cum egestate passus est tormenta morborum, sed malis quae putabantur in saeculo, vera bona est consecutus. Unde et dives ille purpuratus recepit bona sua in vita sua, quae illi erant bona, qui ea arbitrabatur bona , et de Lazaro non e contrario dicitur: Recepit mala sua in vita sua; sed recepit mala in vita sua, quae mala non illi, qui patiebatur, sed aliis videbantur. Utriusque rei exemplum nobis tribuit beatus Job, qui nec in bonis nec in malis saeculi victus est, sed omnia pari mentis firmitate sustinuit . Quamobrem Salomon precatur Deum: Divitias et paune saturatus mendax efficiar, et dicam: Quis me videt? aut egens furer et perjurem nomen Domini . Si autem hoc deprecatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscum pactum in sempit̾num. mise¬
ricordias dauid fideles. lxx. audice et co¬
medetis bona: et delectabitur in bomis
anima urã. Atendite aurib urĩs. et
sequimini uias meas: et audite me et
iuuet in bonis anma ur̃ã. Et constitu¬
am uob testamentum et̾num: sc̃ã da¬
uid fidelia. Nequis putaret audicum
carnis eẽ. ñ mentis. ad quem cohortatur
audicuros sermo diuinus: non carnis¬
illis bona s anime pollicetur.Si enim
audieritis me bona t̾re comedecis siue
bonum: qui dicit ego sum pastor bonꝰ
et delectabit᷑ in bonis et in crassicudine
anima uestra. Ergo bona que anime
reꝓmissa sunt non diuitie et corꝑis sam¬
tas et seculi dignitates que etiam philo
sophi appellant indifferentia. id÷ nec bo¬
na nec mala et ꝓ ucentium qualitate
uariantur. s illa credenda sunt adque
nos cohortatur ds̃. declina amalo et fac
bonum. Sin aut̃ bona anime honestas
uirtutesq dicuntur: ergo et mala non
pauꝑtas et infirmitas corporis et igno¬

Expanded text:
misericordias David fideles. LXX: Audite me, et comedite bona, et delectabitur in bonis anima vestra. Attendite auribus vestris, et sequimini vias meas: et audite me, et vivet in bonis anima vestra. Et constituam vobis testamentum aeternum, sancta David fidelia. Ne quis putaret auditum carnis esse, non mentis, ad quem cohortatur audituros sermo diillis bona, sed animae pollicetur. Si enim audieritis me bona terrae comedetis, sive bonum, qui dicit, Ego sum pastor bonus, et delectabitur in bonis et in crassitudine anima vestra. Ergo bona quae animae repromissa sunt, non divitiae et corporis sanitas, et saeculi dignitates, quae etiam phisophi appellant indifferentia, id est, nec bona, nec mala, et pro utentium qualitate variantur; sed illa credenda sunt, ad quae nos cohortatur Deus: Declina a malo, et fac bonum . Sin autem bona animae, honestas virtutesque dicuntur; ergo et mala, non paupertas, et infirmitas corporis, et igno
Abbreviated transcription (Latin):
non aꝑuit os suum. De quo supra d̃
uidimus eum et ñ habebat spẽm nes
decorem⁊ et ipse peccata nr̃a porcauit
et ꝓ nobis dolet. Ad hunc confugeruns
siue eueurrerunt qui eum antenesa¬
ebant: dicentes. ds̃ noster refugium
et uirtus. Et iterum. Domine refugũ
factus es nobis: in generatione et gene¬
ratione. De quorum fide et supra legi¬
inus. Quib non ẽ predicatum de co
uidebunt: et qui ñ audierant incellur¬
gent. Ipse testis ẽ. om̃um: que pater mun¬
oo spopondit et p̾sticit. suiꝰ mẏsterium
breui paulus ad ephesios sermone com¬
p̃hendens: ds̃ inquit dnĩ nr̃i ihuxp̃i

Expanded text:
non aperuit os suum. De quo supra dicitur: non aperuit os suum. De quo supra dicitur: Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem ; et: Ipse peccata nostra portavit, et pro nobis dolet. Ad hunc confugerunt, sive cucurrerunt, qui eum antea nesciebant, dicentes: Deus noster refugium et virtus ; et iterum: Domine, refugium factus es nobis in generatione et generatione . De quorum fide et supra legimus: Quibus non est praedicatum de eo, videbunt: et qui non audierant, intelligent. Iste testis est omnium, quae Pater mundo spopondit et praestitit, cujus mysterium brevi Paulus ad Ephesios sermone comprehendens: Deus, inquit, Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
lxx. Ecce testimoniũ in gentib dedi
eum: pͥncipem ac p̃cipiencem gentibꝰ
Gentes que nesciebant te inuocabunr
et populi qui ignorabant te adcar
glorificabit te. Prouocauerat ad Qꝑ¬
dendum popłm udeorum ut mebi¬
rent aurem suam et pactum accipes
sempic̾num qd̾ dominꝰ dauid repmi¬
populos nationum. transit ad gentes
et dicit misisse filium suum testemuł
testimonium cunctarũ nationum qͥ
precepta illius atq mandata populis
nuntiaret. Qui de se ipso loquit᷑. opor¬
tec p̃dicari euangłm istud in omni
orbe: in testimonium cunctis gentibꝰ.
Deniq suꝑbientem pilatum: hoc ser¬
mone confutat. In hoc natus sum: ut
testimonium p̃beam u̾itati. De quo
apłs paulus scribit timotheo. Unus
mediator dĩ et hominum homo iħs
bus testimonium temꝑib ꝓpriis. in
quo positus sum p̾co et apłs. Omnia
ergo que dicuntur ad eum referenda
sunt: qui quasi ouis ad uictimam du¬
ctus ẽ. et quasi agnꝰ coram tondence

Expanded text:
LXX: Ecce testimonium in gentibus dedi eum, principem et praecipientem gentibus: gentes, quae nesciebant te, invocabunt te: et populi, qui ignorabant te, ad te glorificavit te. Provocaverat ad credendum populum Judaeorum, ut inclinarent aurem suam, et pactum acciperent sempiternum, quod Dominus David repromipopulos nationum, transit ad gentes; et dicit misisse se Filium suum testem vel testimonium cunctarum gentium, qui praecepta illius atque mandata populis nuntiaret, qui de seipso loquitur: Oportet praedicari Evangelium istud in omni orbe, in testimonium cunctis gentibus . Denique superbientem Pilatum hoc sermone confutat: In hoc natus sum, ut testimonium praebeam veritati . De quo apostolus Paulus scribit Timotheo: Unus mediator Dei et hominum, homo Chrbus, testimonium temporibus propriis: in quo ego positus sum praeco et Apostolus . Omnia ergo quae dicuntur, ad eum referenda sunt, qui quasi ovis ad victimam ductus est, et quasi agnus coram tondente
Abbreviated transcription (Latin):
deus de lapidib istis suscitare filios abra¬
ham. Et quomodo in ꝓselitis non ẽ ul¬
la diu̾sitas s et uiri et femine ad salutt̃
parit̾ uocantur: sic et in ethnicis quisc
castrauerunt ꝓpt̾ regnum celorum. ut̾q
sexis accipitur. qui mortificauerunt m̃¬
bra sua que sunt suꝑ t̾ram. fornicationẽ
iminunditiam. passionem. desidium ma-
scłm carnem. Et si cognouimus iuya
Ergo ineumichis nequaquam illi in¬
telligendi sunt quos ardens pora del¬
cribens ait. Necnon infelix ferntrul
celorum. Quales erant et apłi quib
admirantib et ꝓ rei difficultate dicẽ¬
tib quis ergo potest saluuis fieri re¬
spondit saluator. Qui ꝑocest caꝑe capi¬
at Inde et apłs de huiꝰcemodi eunuehis
habere cestatur. s dat confilium quasi
misecłiam consecutꝰ a domino. uolens
om̃i ee sicut semet ipsum. lempꝰ enuon
artincollecto ẽ: suꝑ e. uc et qui habent
uxores sic sint quasi non habeant. Qui

Expanded text:
brabrahae . Et quomodo in proselytis non est ulla diversitas, sed et viri et feminae ad salutem pariter vocantur: sic et in eunuchis qui se castraverunt propter regna coelorum, uterque sexus accipitur; qui mortificaverunt membra sua super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, desiderium malusecundum carnem. Et si cognovimus juxta Ergo in eunuchis nequaquam illi intelligendi sunt, quos ardens poeta describens ait : Nec non infelix ferro trucoelorum : quales erant et Apostoli, quibus admirantibus et pro rei difficultate dicentibus: Quis ergo potest salvus fieri? respondit Salvator: Qui potest capere, capiat. Unde et Apostolus de hujuscemodi eunuchis,habere testatur, sed dat consilium quasi misericordiam consecutus a Domino, volens omnes esse sicut seipsum: Tempus enim, ait, in collecto est: superest, ut et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant . Qui