comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o subiacet ut ñ fuerit ante quã natꝰ ẽ.
iam natiuitate eius & sensus nr̃ & tẽpꝰ
anterius est. qr omẽ quod non fuit. iã ⁊
sensui obnoxium & tempori ẽ. in ea ipsa
significatione qua non fuit. qr non fuisse
pars temporis est. Q aut̃ ab ȩterno ẽ & sempꝑ
fuit: neceẽ ẽ sine natiuitate. nec non fuit dũ
⁊ semꝑ fuisse supra tempus ẽ. ⁊ natũ eẽ nati¬
ante ȩt̃na tempora confitem᷑: qr confiteri
humanus intelligentiã intemporalis nati¬
uitatis ñ app̃hendat: qr aliꝗd innaturis
terrenis ante tempora natũ eẽ ñ conuenit.
Quod cũ ita a nobis p̃dicabit᷑. quomꝰ rur¬
sum eiꝰ dẽ intelligentiȩ cõplexu ñ fuisse
ante quã nascitur dicłinus. cũ scdm̃ apłm

Expanded text:
e quam natus est; jam nativitate ejus et sensus noster et tempus anterius est: quia omne, quod non fuit, jam et sensui obnoxium et tempori est in ea ipsa significatione qua non fuit; quia non fuisse, pars temporis est. Qui autem ab aeterno est, et semper fuit, nec est sine nativitate, nec non fuit; dum et semper fuisse supra tempus est, et natum esse natiante aeterna tempora confitemur; quia confiteri humanus intelligentiam intemporalis nativitatis non apprehendat, quia aliquid in naturis terrenis ante tempora natum esse non convenit. Quod cum ita a nobis praedicabitur; quomodo rursum ejusdem intelligentiae complexu non fuisse ante quam nascitur dicemus, c
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ intelligentiã mundi ñ fuerit anteꝗͣ
nascat᷑. cum ult᷑ sensũ humanũ ⁊ intelli¬
gentiã mundi nascat᷑ ȩt̃nũ. E t̃nũ aut̃ ẽ:
omĩa uł opinione cõplectim uł scientia.
cum quod nunc est. scimus ñ etiã pridie
fuisse. qr qd pridie fuerit. nunc non sit.
Qd aut̃ nunc ẽ. nc̃ tantũ sit: ñ pͣridie
fuerit. Opinione uͦ ita p̃t̃ita metim̃. ut
ante urbẽ aliquã institutã ñ ambigatur
tempus fuisse. quo urbs instituta ñ suerit
Cũ gͦ uł scientie uł opinioni nr̃e subia¬
cent tempora. sensu humane intelligen¬
tiȩ iudicamꝰ. ut de aliqua re ratione
dixisse existimem. ñ fuit ante ꝗͣ nasci¬
retur. qr uni cuiꝰq originẽ tempora
semꝑ ante lata p̃ueniant. At ũ cũ ind̾i¬

Expanded text:
ut per intelligentiam mundi non fuerit ante quam nascitur, cum ultra sensum humanum et intelligentiam mundi nascatur aeternum. Aeternum autem est, omnia vel opinione complectimur, vel scientia: cum quod nunc est, scimus non etiam pridie fuisse, quia quod pridie fuerit, nunc non sit: quod autem nunc est, nunc tantum sit, non et pridie fuerit. Opinione vero ita praeterita metimur, ut ante urbem aliquam institutam non ambigatur tempus fuisse, quo urbs instituta non fuerit. Cum ergo vel scientiae vel opinioni nostrae subjacent tempora, sensu humanae intelligentiae judicamus; ut de aliqua re ratione dixisse existimemur, non fuit ante quam nascitur, quia uniuscujusque originem tempora semper antelata praeveniant. At
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dñs głȩ natus eẽt. & ad ministeriũ efficien¬
di scłi crearet᷑. non etiam semꝑ eẽt filius di¬
lectionis & rex scłoꝵ: S quanqm̃ hunc impi-¬
issimũ sensum tuum intelligentia cõmunis
extinguat. qr aliud sit ininitiũ uiarum di
& in oꝑa creari. aliud ante scła nasci: tamen
hic idem locus ne ꝓpt̃ oꝑationem mundi do¬
minũ xp̃m creatũ eẽ mentireris. occurrit.
cum dm̃ patrẽ effectorẽ atq oꝑatorẽ uniuer¬
sitatis ostendit. tuto id quid̾e. qr ei qui p̃para¬
tura: nunc tam̃ sapientia ad enecandam
impietatis occasionem & fabricatorẽ mundi
dm̃ patrẽ ꝓfessa ẽ. neq se fabricanti dõ abfu¬
que ꝓpt̾ oꝑa creata eẽ intelligeretur: qr ȩter¬
nȩ s̾parationi futuroꝵ oꝑũ affuiss. Lt eque
scripturã mendacẽ constitueret: q cũ pa¬

Expanded text:
 gloriae natus esset; et ad ministerium efficiendi saeculi crearetur, non etiam semper esset filius dilectionis et rex saeculorum? Sed quamquam hunc impiissimum sensum tuum intelligentia communis exstinguat; quia aliud sit in initium viarum Dei et in opera creari, aliud ante saecula nasci: tamen hic idem locus, ne propter operationem mundi Dominum Christum creatum esse mentireris, occurrit, cum Deum patrem effectorem atque operatorem universitatis ostendit. Tuto id quidem, quia ei qui param esset locutura; nunc tamen Sapientia; ad enecandam impietatis occasionem, et fabricatorem mundi Deum patrem professa est, neque se fabricanti docuit afuquae propter opera creata esse intelligeretur, quia aeternae praeparationi futurorum operum adfuisset, neque Scripturam mendacem 434 constitueret, quia cum pa
Abbreviated transcription (Latin):
creandis reb nichil nouũ ac recens ẽ. iã facta
sunt. dum ⁊ tempoꝵ dispensatio ẽ ut creen¬
tur: etiã indiuine uirtutis p̾scientiȩ effici¬
entia sint creata. Et iccirco nc̃ sapientia na-¬
tã se ante scła docens. anteriorẽ se ñsolum
his quȩ creata sunt docet. s eternis coȩtnam :
p̃parationi scilicet cęli ⁊ discretioni sedis dei.
Li on enĩ tũ discreta sedes ẽ. cũ effecta ẽ: qr
aliud ẽ discerm sedem. aliud componi. Neq
tum paratum cęlum ẽ. cũ p̃paratũ ẽ. Ham
erat apud p̃parantẽ & decernentẽ. postea uͦ
cõponebat cum parante: et̾nitatẽ suã cum
p̃paranti ad est.⁊ ministeriũ. qñdo cũ pa¬
rante componit. ostendens. Iccirco nc̃ etiã
ante terrã & montes ⁊ colles genitã eẽ se dix̃.
qr & p̃parationi cęli affuisse se doceret. ut
hec iam tunc cum p̃pararet᷑ cȩlum penes
dm̃ facta eẽ ꝑ id quod nichil deo nouũ ẽ

Expanded text:
creandis rebus nihil novum ac repens est, jam facta creandis rebus nihil novum ac repens est, jam facta sunt: dum et temporum dispensatio est ut creentur, et jam in divinae virtutis praesciente efficientia sint creata. Et idcirco nunc Sapientia natam se ante saecula docens, anteriorem se non solum his quae creata sunt docet, sed aeternis coaeternam, praeparationi scilicet coeli, et discretioni sedis Dei. Non enim tum discreta sedes est, cum effecta est: quia aliud est discerni sedem, aliud componi. Neque tum paratum coelum est, cum praeparatum est: nam erat apud praeparantem et discernentem. Postea vero componebat cum parante: aeternitatem suam cum praeparanti adest, et ministerium quando cum parante componit ostendens. Idcirco nunc etiam ante terram et montes et colles genitam esse se dixit, quia et praeparationi coeli adfuisse se doceret: ut haec jam tunc, cum praepararetur coelum, penes Deum facta esse per id, quod nihil Deo novum est,
Abbreviated transcription (Latin):
impensam & strumenta quesierit: At qͥ
alius ꝓpħe de oꝑationib dei sensus ẽ: cum
ait. Uerbo domini cȩli firmatisunt. ⁊ spũ
oris eiꝰ om̃is uirtus eoꝵ. Precepto tm̃ dei
cęli ꝙͣ firmarent᷑ eguerunt ñ apparatu.
& uirtus eoꝵ in hac imꝑturbate consti¬
tutionis sue firmitate non de temꝑatioẽ
alicuiꝰ & ꝑmixtione materiei. s ex sp̃u di¬
uini oris existit. Qd gͦ ẽ p̃paranti dõ cȩbõ
genitam ab eo adeẽ sapientiã. cũ neq crea¬
tioceli ex p̃paratione consistat. neq natͣe
dei sit in apparatu eũ cogitandi oꝑis com¬
morari:
nichilenimnon semꝑ cum deo fuit quicꝗd
in reb est. quia & si ad creationem sui cȩpta¬
cuncta sunt: non sunt tam̃ ad deił scientiã
uł potestatẽ inchoata. Et testis nobis ẽ ꝓpħa
dicens. Ds̃ qui fecisti omĩa quȩ futura sunt.
Quȩ enimfutura sunt. licet in eo quod cre¬
anda sunt adhuc fiant. do tamenoui in

Expanded text:
impensam et instrumenta quaesierit? Atquin impensam et instrumenta quaesierit? Atquin alius prophetae de operationibus Dei sensus est, cum ait: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Praecepto tamen Dei coeli ut firmarentur eguerunt; nam apparatus et virtus eorum in hac imperturbatae constitutionis suae firmitate, non de temperatione alicujus et permixtione materiae, 431 sed ex spiritu divini oris exsistit. Quid ergo est, praeparanti Deo coelum genitam ab eo adesse sapientiam; cum neque creatio coeli ex praeparatione consistat, neque naturae Dei sit, in apparatu eum cogitandi operis commorari? Nihil enim non semper cum Deo fuit, quidquid in rebus est: quae etsi ad creationem sui coepta sunt, non sunt tamen ad Dei vel scientiam vel potestatem inchoata. Et testis est nobis propheta dicens: Deus qui fecisti omnia quae futura sunt . Quae enim futura sunt, licet in eo quod creanda sunt adhuc fient, Deo tamen, cui in
Abbreviated transcription (Latin):
apud illum componens. Quis hic tempoꝵ
locus ẽ. aut quo se extendere ultra infinitã
unigenitidei natiuitatẽ humanȩ intelli-¬
creationẽ mente concipimꝰ cõphendi gene-¬
ratio eiꝰ potest. qui anterior his om̃ib est.
ut quãius p̃stet intempore non tam̃ infi-¬
nitus sit. cui hoc solũ tributũ sit ut ante
temporalia natussit. Liam cumilla tẽpora
in sui constitutione subiaceant. ille tamen
licet anterior his om̃ib sit. ñ sit liber a tem¬
pore. qr temporalis hoꝵ constitutio tempꝰ
natiuitatis eiꝰ qui ante sit natus ostendat.
dũ hõc ipsum ei tempꝰ ẽ. quod temporalib
doctrina loquit᷑ ꝑfecta. & absoluta signifi¬
cat. docens se non temporalib eẽ anteriorẽ
s infinitis. Cum enim p̃pararetur celum:
aderat dõ. Hunquid celi p̃paratio dõ ẽ tẽ¬
poralis. & ͭ recogitationis motus subito in m̃¬
tem tanquã antea torpidam stupentẽ q
subrepsit. humano q modo fabricandi cȩli

Expanded text:
apud illum componens . Quis hic temporum apud illum componens . Quis hic temporum locus est? Aut quo se extendere ultra infinitam unigeniti Dei nativitatem, humanae intellicreationem mente concipimus, comprehendi generatio ejus potest, qui anterior his omnibus est ut quamvis praestet in tempore, non tamen infinitus sit, cui hoc solum tributum sit, ut ante temporalia natus sit. Nam cum illa tempori in sui constitutione subjaceant, ille tamen, licet anterior his omnibus sit, non sit liber a tempore: quia temporalis horum constitutio tempus nativitatis ejus, qui ante sit natus, ostendat; dum hoc ipsum ei tempus est, quod temporalibus doctrina loquitur perfecta, et absoluta significat, docens se non temporalibus esse anteriorem, sed infinitis. Cum enim praepararetur coelum, aderat Deo. Numquid coeli praeparatio Deo est temporalis ut repens cogitationis motus subito in mentem tamquam antea torpidam stupentemque subrepserit, humanoque modo fabricandi coeli
Abbreviated transcription (Latin):
manifestant infinitatis exordiũ: cum ipsa
exordiũ temporale sortita sint. Quid enĩ ma¬
quior : Aut cur qui ante terrã genitꝰ dice¬
retur: etiamante montes. neq solum ante
montes. s etiam ante colles natus manifesta¬
retur. cum collium significatio post montes
sit. montiũ uͦ intelligentia post terram sit:
ẜ quod existimari non potest iccirco hȩc eẽ
dicta ut ante colles & montes i terrã ẽẽ intelli¬
geret᷑ qͥ ea quȩ ante trã i montes icolles sunt
infinitatis sue eternitate p̃celleret. S: sen-¬
sum nrm̃ sermo diuinus non inopẽ ratioĩs
reliquit. Li am causam dicti. ꝑ hȩc quȩ c̃¬
sequunt᷑ ostendit. Ds fecit regiones. & in¬
habitabilia. & caciimina quȩ habitantur
sub celo. Cum pararet cęlum. eram cum illo.
& cũ segregabat sua sedem quando supti¬
suꝑ uentosualidas faciebat in sũmo nubes.
& cum certosponebat montes sub cęlo. ⁊ cum
fortia faciebat fundamenta terrȩ: ego erã

Expanded text:
manifestant infinitatis exordium; cum ipsa manifestant infinitatis exordium; cum ipsa exordium temporale sortita sint. Quid enim maquior? Aut cur qui ante terram genitus diceretur, etiam ante montes, neque solum ante montes, sed etiam ante colles natus manifestaretur: cum collium significatio post montes sit, montium vero intelligentia post terram sit? Per quod existimari non potest, idcirco haec esse dicta, ut ante colles et montes et terram esse intelligeretur, qui ea, quae ante terram et montes et colles sunt, infinitatis suae aeternitate praecelleret. 38. Insum nostrum sermo divinus non inopem rationis reliquit; nam causam dicti per haec quae consequuntur ostendit: Deus fecit regiones, et inhabitabilia, et cacumina quae habitantur sub coelo. Cum pararet coelum, eram cum illo, et cum segregabat suam 430 sedem. Quando super ventos validas facet cum certos ponebat fontes sub coelo, cum fortia f
Abbreviated transcription (Latin):
nita deputaret. fundatã se ante scła sit ꝓfessi:
Ut dum aluid ẽ iniuard iitiũ ⁊ iopera
creari. & aluid ẽ ante scła fundari: anterior
incelligeret᷑ eẽ creatione fundatio. & hoc
ipsum q̃d fundata in oꝑa ante sclmẽ sacram̃¬
tũ creationis ostenderet: qi fundatio ante se¬
culũ. ⁊ creatio inuiarũ initiũ atq in oꝑa pꝰ¬
scłm sit. Iam uͦ ne creatio & fundatio fidem
diuine natiuitatis offenderet: sequit᷑. Priꝰ
quã terrã faceret. priꝰ quã montesstabiliret:
ante om̃s colles genuit me. Iamgenitus ẽ ante
terrã qui ante scła fundatus ẽ. neq solũ ante
terrã. s: etiã ante montes atq colles. Et in
quã audit᷑. O mia enĩ quȩ cumq ad infinita¬
tis intelligentiã significant᷑: istuis modi eẽ
oportet. ne rei cuiqua aut generi scda intem.¬
pore sint. Cȩterũ ad et̾nitatis demonstrati-¬
onẽ ne quaquã temporalia coaptabunt᷑. quia
ꝑ id q̃d posteriora sunt ceteris. ꝑ se ipsa non

Expanded text:
undatam se ante saecula sit professa: ut dum aliud est in viarum initium et in opera creari, et aliud est ante saecula fundari, anterior intelligeretur esse creatione fundatio: et hoc ipsum, quod fundata in opera ante saeculum est, sacramentum creationis ostenderet; quia fundatio ante saeculum, et creatio in viarum initium atque in opcedit. --Jam vero ne creatio et fundatio fidem divinae nativitatis offenderet, sequitur: Prius quam terram faceret, prius quam montes stabiliret, ante omnes colles genuit me . Jam genitus est ante terram, qui ante saeculum fundatus est: neque solum ante terram, sed etiam ante montes atque colles. quam auditur. Omnia enim, quaecumque ad infinitatis intelligentiam significantur, istius modi esse oportet, ne rei cuiquam aut generi secunda in tempore sint. Caeterum ad aeternitatis demonstrationem nequaquam temporalia coaptabuntur: quia per id, quod posteriora sunt caeteris, per se ipsa non
Abbreviated transcription (Latin):
astroꝵ constitutio. aquarũ terreq in eicien¬
dis ex se animalib generatio. s celi ⁊ terrȩ
ceteroꝵ q elementoꝵ creatione leui salti mo¬
mento oꝑationis discernit᷑. qr eoꝵ p̃paratio ȩ¬
quabili penes dm̃ infinitatis et̃nitate consti¬
scientiã: ut quantũ ad fid̾ẽ ꝓficeret di in¬
tellecta natiuitas. tantũ ualeret ad susceptã
religionẽ cognita natiuitatis et̃nitas. quia
cula & creatio in initium uiarum dei & in
oꝑa predicat᷑. Hon enim pot̾ natiuitas
ꝓ creatione accipi. cum natiuitas ante cau¬
sam sit. creatio ũ ꝑ causam. Ante p̃paratio¬
nẽ enumncȩli erat. & ante scłm fundat᷑: qui
ininitiũ uiarũ dĩ & in oꝑa est creat᷑. Aut
nunquid etꝰdem intelligentiȩ ẽ in initiũ

Expanded text:
astrorum constitutio, aquarum terraeque in ejicienastrorum constitutio, aquarum terraeque in ejiciendis ex se animantibus generatio: sed coeli, terrae, caeterorumque elementorum creatio ne levi saltem momento operationis discernitur; quia eorum praeparatio aequabili penes Deum aeternitatis infinitate constiscientiam: ut quantum ad fidem proficeret Dei intellecta nativitas, tantum valeret ad susceptam religionem cognita nativitatis aeternitas: quia cula, et creatio in initium viarum Dei et in opera praedicatur. Non enim potest nativitas pro creatione accipi: 433 cum nativitas ante causam sit, creatio vero per causam. Ante praeparationem enim coeli erat et ante saeculum fundatus, qui in initium viarum Dei et in opera est creatus. Aut numquid ejusdem intelligentiae est, in initium
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uniuersitatis huiꝰ corpꝰ effectum ẽ. ut pͥ¬
mũ de cęlo sit cogitatũ. tunc postea terrę
cura ⁊ tractatus dm̃ inierit. cogitatũq ꝑ
singła sit. ut pͥmũ in planitiẽ diffunde¬
ret᷑. deinde postea meliore consilio monti¬
b eleuaret᷑. rursũ aut̃ etiã collib uariaret᷑.
quarto deinde habitabilis etiã in ipsis cacu¬
minib redderet᷑. p̃paratũ q celum ac sedes
di segregaret᷑. uentoꝵ. sexaltationes nubes in
summo ualidȩ continerent. Tum demde¬
certi sub cȩlo fontes mearent. ac postremo
fundamentis terra fortib confirmaretur.
Singłis enĩhis om̃ib anteriorẽ se sapientia
facta sint. & cõponendo cȩlo xp̃c affuerit.
& ipsã p̃parati cęli p̃ueniat et̃nitatẽ: ñ pa¬
titur hoc existimarim dõ minutarũ rerũ
particulatas cogitationes. q om̃is hoꝵ p̃para¬
tio deo ẽ coȩt̃na. Ham tam & si habeat di¬
spensationẽ sui scdm̃ moysen firmamenti
solidatio. aride nudatio. maris congregatio.

Expanded text:
atis hujus corpus effectum est, ut primum de coelo sit cogitatum, tum postea terrae cura et tractatus Deum inierit, cogitatumque per singula sit, ut 432 primum in planitiem diffunderetur, deinde postea meliore consilio montibus elevaretur, rursum autem etiam collibus variaretur, quarto deinde habitabilis etiam in ipsis cacuminibus redderetur, praeparatumque coelum ac sedes Dei segregaretur, ventorumque exhalationes nubes in summo validae continerent; tunc decerti sub coelo fontes mearent, ac postremo fundamentis terra fortibus confirmaretur. Singulis enim his omnibus anteriorem se Sapientia facta sint, et componendo coelo Christus adfuerit, et ipsam praeparati coeli praeveniat aeternitatem; non patitur hoc existimari in Deo minutarum rerum particulatas cogitationes, quia omnis horum praeparatio Deo est coaeterna. Nam tametsi habeat dispensationem sui, secundum Moysen , firmamenti solidatio, aridae nudatio, maris congregatio,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ una nobiscũ doctrina apłice p̃dicationis ar¬
guit᷑. natiuitatẽ quid̃e confessa. s ȩt̃nitatem
natiuitatis ꝓfessa. ut ⁊ natiuitas testaretur
auctorẽ: ⁊ ęt̾nitas in sacramento dixinȩ nati¬
uitatis sensũ humanȩ opinionis excederet.
Profert᷑ enĩ aduersum nos sapientie de se ꝓte¬
statio. quacreatã se docuerit his dictis. Dñs
creauit me initiũ uiarũ suarui. & o te mise
rũ heretice qui indulta eccłe aduersum syna¬
gogã arma contra fidem eccłasticȩ p̃dicationis
inuadis. &. doctrine salutaris munitissimam
intelligentiã rapis aduersum uniuersoꝵ salu¬
tẽ. creaturã xp̃m ꝑ hec uerba eẽ contendens.
ñ iudeũ potiꝰ negantẽ xp̃i ante scła ȩt̃na dioi

Expanded text:
edicationis arguitur, nativitatem quidem confessa, sed aeternitatem nativitatis professa: ut et nativitas testaretur auctorem, et aeternitas in sacramento divinae nativitatis sensum humanae opinionis excederet. Profertum enim adversum nos Sapientiae de se protestatio, quae creatam se docuerit his dictis: Dominus creavit me in initium viarum suarum . 36. Quaer, haeretice, qui indulta Ecclesiae adversum Synagogam arma, contra fidem ecclesiasticae praedicationis invadis: et doctrinae salutaris munitissimam intelligentiam rapis adversum universorum salutem; creaturam Christum per haec verba esse contendens, non Judaeum p
Abbreviated transcription (Latin):
Non post aliꝗd se eẽ sapientia: s ante oĩa
loquitur. Tecũ a sole ac luna tempora insti¬
tuta sunt. Xp̃m̃ aut̃. a auid ante solem ꝑ¬
manere significat. dicens. ante solẽ nom̃ ciꝰ
Et ne res dei mundustius origine inchoatas
arbitrareris. idemdix. Et ante lunã ⁊ ante¬
generatione generationũ. Despiciunt᷑ hic
tempora a tantis uiris & ꝓphetiȩ sp̃u dignis.
& nichil sensui humano relinquit᷑. in quo se
ante natiuitatẽ quȩ tempora ȩt̾na excedit.
extendat. S adhũc modũ tantũ habeat re¬
ligiose opimonis fides. ut dnĩ ihm̃ xp̃m u¬

Expanded text:
Non post aliquid se esse Sapientia, sed ante omnia loquitur. Tecum a sole ac luna tempora instituta sunt: Christum autem David ante solem permanere significat dicens: Ante solem nomen ejus . Et ne res Dei mundi istius origine inchoatas arbitrareris, idem ait: Et ante lunam generationes generationum . Despiciuntur hic tempora a tantis viris et prophetiae spiritu dignis: et nihil sensui humano relinquitur, in quo se ante nativitatem, quae tempora aeterna excedit, extendat: sed hunc modum tantum habeat religiosae opinionis fides, 428 ut Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ natum semꝑ eẽ. non licet ia eẽ post sensum.
non fuisse eum ante quã nascit᷑. Cum itaq na¬
tum semꝑ eẽ nichil aliud confitendũ ẽ eẽ quã
natum: id sensui anteꝗͣ nascit᷑ uł fuisse uł ñ
fuisse non subiacet. quia sensum nichil aliud
quam ante tempora ȩtna natũ eẽ semꝑ ante¬
uenit. Natusitaq ẽ ⁊ semꝑ ẽ: qui nichil ali¬
ud de se patit᷑ intelligi & dici posse. nͥ natum.
Na cũ anterior ipso tempore sensuũ ẽ. q ante
sensum tempꝰ et̃num ẽ. n admittit sensũ de
Ergo & infinitas tempoꝵ et̃noꝵ quod est
temporis idẽ ñ fuisse ꝯsumit: ⁊ natiuitas
Quod si aut eẽ aut non fuisse sensi subiace¬
bit: iam natiuitas ipsa post tempꝰ ẽ quia qͥ ñ
semꝑ ẽ. neceẽ ẽ ceꝑit eẽ post aliquid. Finis

Expanded text:
est, natum semper esse, non licet jam esse post sensum, est, natum semper esse, non licet jam esse post sensum, non fuisse eum ante quam nascitur. Cum itaque natum semper esse, nihil aliud sit confitendum esse, quam natum, id sensui, ante quam nascitur vel fuisse vel non fuisse, non subjacet: quia sensum nihil aliud, quam ante tempora aeterna natum esse, semper antevenit. Natus itaque est, et semper est: qui nihil aliud de se patitur intelligi et dici posse, nisi natum. Nam cum anterior ipso tempore sensuum est, quia ante sensum tempus aeternum est; non admittit sensum de Ergo et infinitas temporum aeternorum quod est temporis, id est, non fuisse, consumit: et nativitas e, non patitur. Quod si aut esse aut non fuisse sensui subjacebit, jam nativitas ipsa post tempus est: quia qui non semper est, necesse est coeperit esse post aliquid. 32. S
Abbreviated transcription (Latin):
fitendus ẽ eẽ. qui ꝑ id quod ita natus ẽ. semꝑ ẽ.
Concipi qͦq nullo sensu licet. ut ñ fuerit
ante quã nasceretur: q & ante sensum omẽ
ẽ. qui ante tempora eterna natus est.
ẽ ñ fuisse. D argute huiꝰ interrogationis
calumpnia ante fert̃. Sunquit insensũ ñ
cadit s̃ fuisse ante quã nasceret᷑. reliquu hoc
ti respondebe. Hunquid a me aliud qm̃ na¬
tum dici meminerit. Aut nunꝗd ante tem¬
pora ȩt̃na eẽ id ipsum sit quod ẽ eũ qui erat
nasci. qr nasci quod erat. iam ñ nasci ẽ. s se
ipsũ demutare nascendo. Hatũ aut̃ semper
eẽ. hoc est sensum tempoꝵ nascendo p̃currere:
neq intelligentiȩ patere aliqñdo fuisse non
natum. Hon est itaq id ipsũ natum ante
tempora ȩterna semꝑ eẽ. & eẽ ante q̃m nasci.
Katum aut̃ ante tempora ȩt̃na semꝑ eẽ. exclo
prius eẽ quam nasci: qi qui ultra sensum est
innullo subiacet sensui. Nam si ultra sensum

Expanded text:
fitendus est esse, qui per id, quod ita natus est, semper est; fitendus est esse, qui per id, quod ita natus est, semper est; concipi quoque nullo sensu licet, ut non fuerit ante quam nascitur; quia et ante sensum omnem est, qui ante tempora aeterna natus est, est. --Sed argute hujus interrogationis calumnia antefertur: « Si, inquit, in sensum non cadit non fuisse ante quam nascitur, reliquum hoc ti respondebo: Numquid a me aliud, quam natum, dici meminerit? Aut numquid ante tempora aeterna esse, id ipsum sit quod est, eum qui erat nasci? quia nasci quod erat, jam non nasci est, sed se ipsum demutare nascendo. Natum autem semper esse hoc est, sensum temporum nascendo praecurrere, neque intelligentiae patere aliquando fuisse non natum. Non est itaque id ipsum, natum ante tempora aeterna semper esse, et esse ante quam nasci. Natumprius esse quam nasci: quia qui ultra sensum est, in nullo subjacet sensui. Nam si ultra sensum
Abbreviated transcription (Latin):
fessionib de se dei credit᷑. qͦmͦ id quod in
sensu intelligentiȩ et̃nȩ natum semꝑ id ÷
ante tempora ȩt̃na eẽ apłica fides collocuta
sit. id rursum ñ fuisse ante ꝗͣ nascit᷑ ꝑ sen¬
sũ humane intelligentiȩ nr̃i temporis in¬
fidelitas eloquit᷑. cũ qd ante tẽpꝰ natũ est.
semꝑ ẽ natum. q id quod ẽ ante ȩt̾num
tempꝰ. hoc semꝑ ẽ: Quod aut̃ semꝑẽ natũ.
ñ admittit ne aliqñdo ñ fuerit: quia a¬
liquando non fuisse. iam non est semꝑ esse.
Semꝑ aut̃ eẽ. excludit non semꝑ fuisse. &
excluso eo ꝑ id quod semꝑ est natus. non sẽꝑ
fuisse non cadit in sensum ut idfuerit ante
quam natussit. Quia qui ante tempora et̃¬
na natus ẽ. natus eẽ semꝑ insensu est. cũ tam̃
ante tempora natum eẽ nonsubeat in sensũ.
Nã si quod utiq conuenit. ante creaturã seu
inuisibilem seu corporalem. & ante omĩa scła ⁊
tempora ȩt̃na. & ante sensum omnẽ natus con¬

Expanded text:
 id quod sine sensu intelligentiae aeternae natum semper, id est, ante tempora aeterna esse, apostolica fides cum locuta sit; id rursus non 425 fuisse ante quam nascitur, per sensum humanae intelligentiae, nostri temporis infidelitas eloquitur? cum quod ante tempus natum est, semper est natum: quia id quod est ante aeternum tempus, hoc semper est. Quod autem semper est natum, non admittit ne aliquando non fuerit: quia aliquando non fuisse, jam non est semper esse. Semper autem esse, excludit non semper fuisse. Et excluso eo, per id quod semper est natus, non semper fuisse; non cadit in sensum, ut non fuerit ante quam natus sit: quia qui ante tempora aeterna natus est, natus esse semper in sensu est; cum tamen ante tempora natum esse non subeat in sensum. Nam si, quod utique convenit, ante creaturam seu invisibilem seu corporalem, et ante omnia saecula et tempora aeterna, et ante sensum omnem natus con
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione temporis xpistus creatus. et
in qua temporum eternitate sit natus.
Ki atus autem ex deo deus est. ut uere in¬
eo natiuitatis et perfectȩ generationis non
ambigua diuinitas est. Nichii enĩ in unigeni
todonͥnatũ et ȩternum confitemur.
Ki atum autem non post aliquid. sed an¬
te omnia : ut natiuitas tantum testetur
auctorem. non preposterum aliquid in se
ab auctore significet. E t̃ quidem confessi¬
one communi. secunda quidem ab auctore
natiuitas est. quia ex deo est: non tamen
separabilis ab auctore. quia inquantum
sensus noster intelligentiam temptabit
natiuitatis excedere: in tantum necesse ẽ
etiam generationis excedat. S olus hic itaq
pus de deo sermo est scire patrem: et cum
eo eum qui ex eo est filius N eq sane ali¬
uid de deo preter quam patrem eum eẽ
unigeniti dei et creatoris docemur. Ultra
se itaq infirmitas humana non tendat:
sedloguatur hoc solum inquosolo ei salus

Expanded text:
dispensatione temporis Christus creatus, et dispensatione temporis Christus creatus, et in qua temporum aeternitate sit natus. Natus autem ex Deo Deus est, et verae nativitatis in eo et perfectae generationis non ambigua divinitas est. Nihil enim in rebus Dei nisi natum et aeternum confitemur. Natum autem non post aliquid, sed ante omnia: ut nativitas tantum testetur auctorem, non praeposterum aliquid in se ab auctore significet. Et quidem confessione communi, secunda quidem ab auctore nativitas est, quia ex Deo est; non tamen separabilis ab auctore, quia in quantum sensus noster intelligentiam tentabit nativitatis excedere, in tantum necesse est etiam generationis excedat. Solus itaque hic pius de Deo sermo est, scire Patrem: scire et cum eo eum qui ex eo Filius. Neque sane aliud de Deo, praeter quam patrem eum esse unigeniti Dei et creatoris, docemur. Ultra se itaque infirmitas humana non tendat: et loquatur hoc solum, in quo solo ei salus
Abbreviated transcription (Latin):
ex uno diuinitatem protestaretur. quia
humane permixtionis conceptum factu¬
rȩ nomen excluderet. cum factus esse ex
uirgine diceretur: qui natus esse magis
non ambigebatur. At uide tu quã sis
impius o heretice. Creatum ihin xp̃m̃
potios ex deo quam natum esse. ser mo
nullus. aut propheticus. aut euangelicus.
aut apostolicus est locutus: tu ũ natiuita¬
tem negas. et affirmas creaturam non se-¬
cundum significationem apostoli fa ctũ
esse dicentis. ne natus esse ambige ret᷑
unus ex uno: sed ad impiissimum: sensũ
ne deus naturali natiuitate sub sisteret.
cumcreatura potius ex nichilo substitis¬
set. Hoc primum infelicis inentis tue
uirus est: non natiuitatem etiam creaturã
nominare. sed pro natiuitate fidem creati¬
oni aptare. quam quam id quidem inopis
ingenii esset: sed tamen non admodum ir¬
religiosi creatum iccirco dixisse. ut impassi¬
bilis ex deo tanquam unius ex uno natiuitas
apostolica fides patitur. Scit enim inqua

Expanded text:
ex uno nativitatem protestaretur; quia ex uno nativitatem protestaretur; quia humanae permixtionis conceptum facturae nomen excluderet, cum factus esse ex virgine disceretur, qui natus magis esse non ambigebatur. At vide tu, quam sis impius, o haeretice. Creatum Jesum Christum potius ex Deo, quam natum esse, sermo nullus aut propheticus aut evangelicus aut apostolicus est locutus: tu vero nativitatem negas, et affirmas creaturam, non secundum significationem Apostoli, factum esse dicentis ne natus esse ambigeretur unus ex uno; sed ad impiissimum sensum, ne Deus naturali nativitate subsisteret, cum creatura potius ex nihilo 439 substitisset. Hoc primum infelicis mentis tuae virus est, non nativitatem creaturam nominare, sed pro nativitate fidem creationi aptare. Quamquam id quidem inopis ingenii esset, sed tamen non admodum irreligiosi, creatum idcirco dixisse, ut impassibilis ex Deo tamquam unius ex uno nativitas apostolica fides patitur. Scit enim in qua
Abbreviated transcription (Latin):
nunc uͦ cur creatio ad natiuitatem
depu Etatur. cum quȩ genita ante
omnia est. ipsa fundata ante secu¬
la est: quȩ autem fundata ante sȩcula
est: ca ipsa ininitium uiarum dei et in o¬
pera eius creata a seculis est. ut creatio a
seculis differre intelligeretur ab ea quȩ
ante secula. et que ante uniuersa natiui¬
tas est: Hon habet saltem impietas ue¬
niam. ut precendat impiecatis errorem.
quȩ creationis proprietas esset consequi
posset: tamen uel secundum apostoli di¬
ctum facturam uere natiuitati deputan¬
tem: creationem quoq et si indocte. tam
non impie adgenerationis fidem profi¬
cere oportere. existimare debuerat. Apłs
enim uidetur unuis ex uno natiuitatẽ
idest domini ex uirgine sine passionum
humanarum conceptu predicaturus. ñ
extra rationem factum de muliere locu¬
tus esse. quem natum sciebat frequent̃¬
q dixisset. ut et natiuitas ueritatem ge¬
nerationis ostenderet: et factura unius

Expanded text:
nunc vero cur creatio ad nativitatem nunc vero cur creatio ad nativitatem deputatur, cum quae genita ante omnia est, ipsa fundata ante saecula est; quae autem fundata ante saeculum est, ea ipsa in initium viarum Dei et in opera ejus creata a saeculis est: ut creatio a saeculis differre intelligeretur ab ea, quae ante saecula et quae ante universa nativitas est. Non habet saltem impietas veniam, ut praetendat impietatis errorem. quae creationis proprietas esset consequi posset; tamen vel secundum Apostoli dictum facturam verae nativitati deputantem, creationem quoque etsi indocte, tamen non impie, ad generationis fidem proficere oportere existimare debuerat. Apostolus enim videtur, unius ex uno nativitatem, id est, Domini ex virgine sine passionum humanarum conceptu praedicaturus, non extra rationem factum de muliere locutus esse, quem natum sciebat, frequenterque dixisset: ut et nativitas veritatem generationis ostenderet, et factura unius
Abbreviated transcription (Latin):
mo ille est: qui secundum deum creatus est.
Qui enim erat filius dei. natus erat et fili¬
us hominis. quia non duuinitatis erat nati¬
uitas. sed creatura carnis significationem sui
generis accepit. nouus homo secundum na¬
tum ante sȩcula deum creatus. Et cur se¬
cundum deum homo nouuscreatus esset.
fuit. et factus est nobis iusticia. et sancti¬
ficatio. et ipse est ueritas. Hunc ergo
xpistum. qui secundum deum nouus ho¬
mo creatur: induimur. Si igitur sapienta¬
memorem se eorum quȩ asȩculo sunt ge¬
sta dicens. in opera dei atq inuias dei. cre¬
atam se esse dixit. atq ita creatam ut fun¬
datam se ante sȩcula edoceret. ne assum¬
pte illius uarie ac frequenter creationis
sacramentum demutasse naturam iud̾etur.¬
cum fundationis firmitas conuellendi sta¬
tus non reciperet perturbationem. at uͦ
ne fundatio aliud quicquam quam na¬
ti uitatem uidetur ostendere: ante
om. nia professa est esse se genitam:

Expanded text:
mo ille est, qui secundum Deum creatus est. mo ille est, qui secundum Deum creatus est. Qui enim erat filius Dei, natus erat et filius hominis. Quia non divinitatis erat nativitas, sed creatura carnis; significationem sui generis accepit novus homo, secundum natum ante saecula Deum creatus. Et cur secundum Deum homo novus creatus esset, fuit: et factus est nobis justitia et sanctificatio, et ipse est veritas. Hunc ergo Christum, qui secundum Deum novus homo creatur, induimur. memorem se eorum quae a saeculo gesta sunt dicens, in opera 438 Dei atque in vias Dei creatam esse se dixit; atque ita creatam, ut fundatam se ante saecula doceret, ne assumptae illius varie ac frequenter creationis sacramentum demutasse naturam videretur,cum fundationis firmitas convellendi status non reciperet perturbationem; at vero ne fundatio aliud quidquam quam nativitatem videretur ostendere, ante omnia professa est esse se genitam:
Abbreviated transcription (Latin):
retulit nomen. Inhis enim omnibus deus
qui ignis consumens est. ita creatus in est.
ut creationem ea uirtute qua assumpsit ab¬
sumeret. potens abolere rursum quod tan¬
tum ad causam contemplationis extiterat.
intra uirginem carnis natiuitatem quia
tum creaturȩ nostrȩ et natura et species
nascebatur. creaturam et facturam aposto¬
lus nominauit. Et certe cum eo uere secun
dum hominem natiuitatis hoc nomen est:
cumait. At ubi uenit plenitudo temporis.
misit deus filium suum factum de mulie¬
re.factum sub lege. ut eos qui sublege sunt
redimeret. ut adoptionem filiorum conse-¬
queremur. Iilius itaq suus est. qui et in
homine est. et ex homine factura. neq fa-¬
ctura tantum: sed etiam creatura. ut dici¬
tur. Sicut est ueritas inihesu: deponere
cundum concupiscentias deceptionis. In¬
nouamini aut̃ spiritu sensus uestri. et in¬
duite nouum hominem. qui secundum de¬
um creatus est. Induendus itaq nouus ho¬

Expanded text:
retulit nomen. In his enim omnibus Deus, retulit nomen. In his enim omnibus Deus, qui ignis consumens est, ita creatus inest, ut creationem ea virtute qua assumpsit absumeret: potens abolere rursum, quod tantum ad causam contemplationis exstiterat.intra virginem carnis nativitatem, quia tum creaturae nostrae et naturae et species nascebatur, creaturam et facturam Apostolus nominavit. Et certe cum eo secundum eum verae secundum hominem nativitatis hoc nomen est, cum ait: At ubi venit adimpletio temporis, misit Deus filium suum factum de muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege sunt redimeret, ut adoptionem filiorum consequeremur . Filius itaque suus est, qui est in homine et ex homine factura; neque factura tantum, sed etiam creatura, ut dicitur: Sicut est veritas in Jesu, deponercundum concupiscentias deceptionis. Innovamini autem spiritu sensus vestri, et induite novum hominem eum, qui secundum Deum creatus est . Induendus itaque novus ho
Abbreviated transcription (Latin):
speciem quam ad substantiam naturȩ fidem
discerneres. Habuit tum in se potestatem
conflagrandi. non tamen naturalem susci¬
piens urendi necessitatem: quia sine rubi
re per tempora. et intellige qualis uisus
sit uel ihesu naue nominis sue prophetȩ.
uel ysaie etiam cum euangelico testimonio
uisum predicanti. uel erechieli usq ad con¬
scientiam resurrectionis assumpto. uel da¬
nieli hominis filium in ȩterno sȩculorum
regno confitenti. cȩterisq aliis quibus se in
habitu uariȩ creationis ingessit. in uias dui
et inopera dei ad cognitionem scilicet dei
et nostrȩ ȩternitatis profectum. Quid
hic nunc hec humane salutis dispensatio
tampia. ad ȩterne natiuitatis contumeliam
molitur. Treatio ista a sȩculis est: cȩterum
ante secula infinita natiuitas est. Uim sa¬
ne nos dictis afferre contende: si propheta.
si dominus. si apostolus. si sermo usllus ad
dixinitatis ȩternȩ natiuitatem creature

Expanded text:
speciem, quam ad substantiam naturae, fidem speciem, quam ad substantiam naturae, fidem disceres. Habuit tum in se potestatem conflagrandi, non tamen naturalem suscipiens urendi necessitatem: quia sine rubi re per tempora, et intellige qualis visus sit, vel Jesu Nave nominis sui prophetae, vel Esaiae etiam cum evangelico testimonio visum praedicanti, vel Ezechieli usque ad conscientiam resurrectionis assumpto , vel Danieli hominis filium iu aeterno saeculorum regno confitenti , caeterisque aliis, quibus se in habitu variae creationis ingessit, in vias Dei et in opera Dei, ad cognitionem scilicet Dei et nostrae aeternitatis profectum. Quid hic nunc haec humanae salutis dispensatio tam impiam aeternae nativitatis 437 contumeliam molitur? Creatio ista a saeculis est: caeterum ante saecula infinita nativitas est. Vim sane nos dictis afferre contende, si Propheta, si Dominus, si Apostolus, si sermo ullus ad divinitatis aeternae nativitatem creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
nedicens quoq enoch qualis affuerit. ange¬
lus ad agar loquitur: et utiq idem deus
est. Hiunquid speciei eisdem est cum an¬
gelus uidetur. cuis est in ea natura qua de.¬
us est: Certe species angeli ostenditur: ubi
postea dei natura memoratur. Sed quid de
angelo dicam: H omo ad abraham uenit.
Nunquid secundum naturam hominis in
creationis istius habitu xpistus talis astitit
qualis est et deus: Sed et homo loquitur:
et corpore assistit. et cibo alitur. ueruita¬
men deus adoratur. Certe qui ante ange-¬
lus. nunc etiam homo est. ne naturalem-
banc esse dei speciem diuersitas huros iꝑsus
assumptȩ creationis pateretur intelligi. ad¬
est autem ad iacob etiam usq adluctȩ com¬
plexum inhabitu humano. et manum con
serit. et membris nititur. et lateribus infle¬
ctitur. et in omni motu nostro incessũq con¬
sistit. Sed idem postea et moysi ignis esse
ostenditur: ut naturȩ creatȩ tumpotios ad

Expanded text:
nedicens quoque Enoch qualis adfuerit. Angenedicens quoque Enoch qualis adfuerit. Angelus ad Agar loquitur : et utique idem Deus est. Numquid speciei ejusdem est cum angelus videtur, cujus est in ea natura qua Deus est? Certe species angeli ostenditur, ubi postea Dei natura memoratur. Sed quid de angelo dicam? Homo ad Abraham venit . Numquid secundum hominem in creationis istius habitu Christus talis assistit, qualis et Deus et corpore assistit, et cibo alitur, verumtamen Deus adoratur. Certe, qui ante angelus, nunc etiam homo est, ne naturalem hanc esse Dei speciem diversitas ipsius assumptae creationis pateretur intelligi. Adest autem ad Jacob et usque ad complexum in habserit, et membris nititur, et lateribus inflectitur, et in omni motu nostro incessuque consistit . Sed idem postea et Moysi esseodi III, 2: ut naturae creatae tum potius ad
Abbreviated transcription (Latin):
asdĩ atq in opeta eius: oꝑib ac uiis cau¬
itium uiȩ operum dei. Hec ut opinor am¬
bigitur. Ait enim. Ego sumuia. et nemo
euntium. festinantium cursus. ignoranti¬
um securitas. et quedam nescitarum ac de-¬
sideratarum rerum magistra. Ergo in uia¬
rum initium in opera deicreatur: quia et
uia est. et deducit ad patrem. Sed creatio¬
nis huius quȩ a sȩculis est. ratio querenda
est. Ri amultimȩ dispensationis sacra¬
mentum est. quo etiam creatus in corpore
uiam se dei operum professus est. Creatus
autem est ininas dei a seculo: cum adcon¬
spicabilem speciem subditus creaturȩ. habi¬
tum creationis assumpsit. Uid eamus itaq¬
ata sit: nata ante sȩcula ex deo sapientia.
U ocem deambulantis in paradyso ad am
audiuit. Putasne deambulantis incessum
nisi inspecie assumptȩ creationis auditum.
ut in aliqua creatione consisteret. qui in am¬
bulans fuerit auditus: Non requiro qua¬
lis ad cayn et abel. et noe locutus sit. et be¬

Expanded text:
as Dei atque in opera ejus, operibus ac viis cauitium viae operum Dei. Nec, ut opinor, ambigitur: ait enim, Ego sum via ; et, Neeuntium, festinantium cursus, ignorantium securitas, et quaedam nescitarum ac desideratarum rerum magistra. Ergo in viarum initium in opera Dei creatur: quia et via est, et deducit ad Patrem. Sed creationis hujus, quae a saeculo est, ratio quaerenda est. Nam ultimae dispensationis sacramentum est, quo etiam creatus in corpore, viam se Dei operum est professus. Creatus autem est in vias Dei a saeculo: cum ad conspicabilem speciem subditus creaturae, habitum creationis assumpsit. 46. Viaata sit, nata ante saecula ex Deo Sapientia. Vocem deambulantis in paradiso Adam audivit . Putasne deambulantis incessum nisi in specie assumptae creationis auditum: ut in aliqua creatione 436 consisteret, qui inambulans fuerit auditus? Non requiro qualis ad Cain et Abel et Noe locutus sit, et be
Abbreviated transcription (Latin):
liud ultra ad intelligentiã dei ȩt̃nitate dei¬
ꝓcedendi quã dm̃ semꝑ eẽ semꝑ occurrat.
Quod gͦ & ꝑ moysen dedd̃ significatũ &
ꝑ cõmunẽ sensũ nichil aliud nobis intelli

Expanded text:
liud ultra ad intelligentiam Dei, aeternitate proliud ultra ad intelligentiam Dei, aeternitate procedendi, quam Deum semper esse semper occurrat. Quod igitur et per Moysen de Deo significatum, et per communem sensum nihil aliu
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis dei unigenitus inse ds̃ conti¬
nens. in omĩb his que ꝓpria deo patͥ st̃.
ꝑplenitudinẽ uerȩ inse dixinitatis egͣ¬
ꝑ uirtutẽ ⁊ generationẽ sicut pat̾ & ho¬
norandus ⁊ potens ẽ. ita & in eo qd̃ pater
semꝑ ẽ. ei quoq in eo quod filuis ẽ. fi¬
lio semꝑ eẽ cõmune ẽ. Nam scđm ad
moysen dictũ. misit me ad uos is qui ẽ.
dẽo ꝓprium ẽẽ id quod est. ñ ambigens
sensus ẽ. qr id quod ẽ ñ pot̃ intelligi
diciq ñ eẽ. Esse enĩ & non eẽ: contria
sunt. H eq heȩ diuerse significatioes
inunũ atq idem coeunt. qr manente
alia altera ñ erit. E rgo ubi ẽ. est: non
pot̃ uł sensum uł sermonẽ inire ñ ẽẽ.
sensu nr̃o retroacto semꝑq reuocato
ad intelligentiã eiꝰ qui est. dũ id ipsũ
tantũ quod est. ei semꝑ anteriꝰ ẽ. qr id
qd̾ infinitũ indeo ẽ. semꝑ se infiniti
sensus nri recursu sũbtrahat. ut ante
intentio retroacta ñ capiat. quia nichil a¬

Expanded text:
visibilis Dei unigenitus in se Deus continens, in omnibus his quae propria Deo patri sunt, per plenitudinem verae in se divinitatis aequper virtutem et venerationem, sicut Pater, et honorandus et potens est: ita et in eo quod Pater semper est, ei quoque, in eo quod filius est, Filio semper esse commune est. Nam secundum ad Moysen dictum, 422 Misit me ad vos is qui est , Deo proprium esse id quod est, non ambigens sensus est: quia id quod est, non potest intelligi dicique non esse. Esse enim et non esse contraria sunt: neque hae diversae significationes in unum atque idem coeunt; quia manente alia, altera non erit. Ergo ubi est, non potest vel sensum vel sermonem inire non esse. Sensui nostro retroacto semperque revocato ad intelligentiam ejus qui est de eo id ipsum tantum, quod est, ei semper anterius est: quia id quod infinitum in Deo est, semper se infiniti sensus nostri recursui subtrahat: ut ante intentio retroacta non capiat; quia nihil a
Abbreviated transcription (Latin):
uł sensu. dm̃ in cuiꝰ cognitionis sacram̃to
ꝓprium ẽ. quod pater est. non semꝑ pa¬
trẽ eẽ filii a segeniti: habes & in intelligñtia
& scientia ñ semꝑ filiũ eẽ qui genitꝰ est.
Quod si semꝑ pat̾ ꝓpͥum ẽ quod semꝑ ẽ
filius. Et quomͦ in sermonẽ nr̃m atq¬

Expanded text:
sensu Deum, in cujus cognitionis sacramento proprium est quod pater est, non semper patrem esse filii geniti; habes et in intelligentia et in scientia, non semper filium esse qui genitus est. Quod si semper Patri proprium est quod semper est Filius. Et quom
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽ sine auctore eẽ semꝑ eternũ. aliud
quod patͥ id ÷ auctori ẽ coeternũ. Ubi enĩ
pat̾ auctor ẽ: ibi & natiuitas ẽ. Atͣ ubi
auctor ȩternus ẽ. ibi & natiuitãs ęternitas
ẽ. Quia sicut natiuitas ab auctore ẽ: ita
ab ȩt̃no auctore ȩterna natiuitas ẽ. Om̃e¬

Expanded text:
aliud est sine auctore esse semper aeternum, aliud aliud est sine auctore esse semper aeternum, aliud quod Patri, id est auctori, est aeternum. Ubi enim Pater auctor est, ibi et nativitas est; at vero ubi auctor est aeternus, ibi et nativitatis aeternitas est, quia sicut nativitas ab auctore est, ita et ab aeterno auctore aeterna nativitas. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
potessima ad salutẽ sit: tam̃ nͥ ꝑ doctͥnã
instruat᷑. habebit quid̾e int̃ ad uersa
tutũ diffugͥendi recessũ. ñ etiã retinebit
constantẽ obnitendi securitatẽ. erit q
ut infirmib st̃ pꝰ fugã castra. ñ etiã ut
castra habentib ad ÷ int̾rita fortitudo.
Contundende gͦ sunt insolentes ad uer¬
sũ dm̃ disputationes. & destruenda rati¬
onũ fallaciũ munimenta. ⁊ eleuata ad in¬
pietatẽ ingenia conterenda. Li ec carna¬
lib arinis s spiritalib nec terrena doct¬
na s celesti sapientia: ut qͣnta rerũ din¬
narũ humanarũq discretio ẽ. tanta ult᷑
set itaq sollicitudo ꝑfidiȩ. neq negare
nos q ipsa non intelligit existimet qͥ
solum a nobis bene & incelligit᷑ & credit᷑.
Li amipsa sermonũ enuntiatione cum
natũ confitem̃: ñ tam̃ ñ natũ p̃dicamus.
Neq enĩ id ipsum ẽ ñ natum atq nasci:

Expanded text:
potissima ad salutem sit, tamen nisi per doctrinam potissima ad salutem sit, tamen nisi per doctrinam instruatur, habebit quidem inter adversa tutum refugiendi recessum, non etiam retinebit constantem obnitendi securitatem; eritque ut infirmibus sunt post fugam castra, non etiam ut castra habentibus adest interrita fortitudo. 420 Contundendae sunt ergo insolentes adversum Deum disputationes, et destruenda rationum fallacium munimenta, et elevata ad impietatem ingenia conterenda, nec carnalibus armis, sed spiritalibus; nec terrena doctrina, sed coelesti sapientia: ut quanta rerum divinarum humanarumque discretio est, tanta ultra set itaque sollicitudo perfidiae: neque negare nos, quia ipsa non intelligit, existimet, quod solum a nobis bene et intelligitur et creditur. Nam ipsa sermonum enuntiatione cum natum profitemur, non tamen non natum praedicamus. Neque enim id ipsum est non natum atque nasci:
Abbreviated transcription (Latin):
scđm xp̃m. in quo inhabitat om̃is pleni¬
tudo diuinitatis corporalit᷑. Cauendum
gͥ aduersum philosophiam ẽ. & humanaꝵ
traditionũ ñ tã euitanda st̃ studia qm re¬
futanda. Heq enim hisita concedendũ ẽ.
quasi uincant potiꝰ quã fallant: qr nos xp̃m
d̾i uirtutẽ & di sapientiã p̃dicantes. ȩquũ
ẽ humanas doctrinas ñ tam diffugere qm
refellere. & simpliciores ne abhisspolient᷑
& obstruere & instruere. H ã cũ possit
omĩa & ea ipsa omĩa sapient̃ d̾s possit. nec
uirtuti eiꝰ ratio. nec rationi uirtus absistit.
oportet eos qui xp̃m p̃dicant mundo ir¬
religiosis mundi imꝑfectisq doctrinis
ꝑ scientiã sapientis omĩpotentiȩ contra¬
ĩre. scdm̃ illud beati apłi dictum. Hr̃a
aut̃ arma ñ sunt carnalia. s potentia dõ
ad destructionẽ munitionũ. rationis de¬
struentia & omnẽ altitudinẽ eleuatã ad¬
uersus cognitionẽ di. F idem ñ nudã apłi
atq inopẽ rationis reliquit. Que q̃uis

Expanded text:
m, in quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Cavendum igitur adversum philosophiam est, et humanarum traditionum non tam evitanda sunt studia, quam refutanda. Neque enim his ita concedendum est, quasi vincant potius quam fallant: quia nos Christum Dei virtutem et Dei sapientiam praedicantes, aequum est humanas doctrinas non tam diffugere, quam refellere; et simpliciores, ne ab his spolientur, et obstruere et instruere. Nam cum possit omnia, in ea ipsa omnia sapienter Deus possit, nec virtuti ejus ratio, nec rationi virtus absistat; oportet eos, qui Christum praedicant mundo, irreligiosis mundi imperfectisque doctrinis per scientiam sapientis omnipotentiae contraire, secundum illud beati Apostoli dictum: Nostra enim arma non sunt carnalia, sed potentia Deo, ad destructionem munitionum, rationes destruentia, et omnem altitudinem elevatam adversus cognitionem Dei . Fidem non nudam Apostolus atque inopem rationis reliquit: quae quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Iut cũ a nobis queratur. ẽ ne aliquid
ante quã nascit᷑. in ꝑfessione nr̃a sit ñ fuis
se ante ꝗͣ nascitur: H eq enĩ aut in nat̾a
aut in necessitate ẽ. ut quod est nascatur.
cum nasci aliquid ob id tantũ ut sit. ñ qr
erat necẽt sit. Quod cum concessum fue¬
rit a nobis. ꝙ recte concedit᷑. exiiti fidei
scientia. capti iam impiis atq alienis stu¬

Expanded text:
bit, quam ut cum a nobis 419 quaeratur, Estne aliquid bit, quam ut cum a nobis 419 quaeratur, Estne aliquid antequam nascitur? In professione nostra sit, non fuisante quod nascitur? Neque enim aut in natura aut in necessitate est, ut quod est nascatur: cum nasci quid ob id tantum ut sit, non quia erat, necesse sit. Quod cum concessum fuerit a nobis, quia recte conceditur; exuti fidei conscientia, capti jam impiis atque alienis stu