comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uimus & manifestũ ẽ. Foras ieramꝰ intromissi sumꝰ. Osi inuenirẽ
dicebas montẽ aliquẽ altũ & solitariũ : credo enĩ qe ialto ẽ.
ds magis me ex audit exalto. Quia imonte es ꝓpinquũte dõ
putas: &cito exaudiri quasi deꝓximo clamantẽ. In excelsis habi-¬
tat. sedhumiliarespicit. Prope ẽ. dñs. qͥbus & forte altis his qͥ obtri¬
uer̃ cor. Oirares ẽ. & inaltis habitat & humilib ꝓpinquat. Hu¬
milia respicit excelsa aũ alonge cognoscit. Suꝑbos longe ui¬
doe eos illis minus ꝓpinquat : quosibi uident᷑ altiores Querebas
ergo montẽ : descende ut adtingas. sed ascendere uis. ascende noli
montẽ quȩrere. Ascensiones inquid in corde eiꝰ hocpsalmus dicit
in conualle plorationis. Conuallis humilitatẽ hab&. Ergo intus
agetorũ & si fortȩ quęris aliquẽ locũ altũ: aliquẽ lõcũ scm̃. in
ius orare. inte hora: sed prius esto tẽplũ dĩ ꝗc ille intẽplosuo exau¬

Expanded text:
vimus, et manifestum est; foras ieramus, intro missi sumus. O si invenirem, dicebas, montem aliquem altum et solitarium! credo enim quia in alto est Deus, magis me exaudit ex alto. Quia in monte es, propinquum te Deo putas, et cito te exaudiri, quasi de proximo clamantem? In excelsis habitat, sed humilia respicit. Prope est Dominus. Quibus? forte altis? His qui obtriverunt cor . Mira res est: et in altis habitat, et humilibus propinquat: humilia respicit, excelsa autem a longe cognoscit ; superbos longe videt, eo illis minus propinquat, quo sibi videntur altiores. Quaerebas ergo montem? descende ut attingas. Sed ascendere vis? ascende: noli montem quaerere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus dicit, in convalle plorationis . Convallis humilitatem habet. Ergo intus age totum. Et si forte quaeris aliquem locum altum, aliquem locum sanctum, int. In templo vis orare? in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exau
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitꝰ ei iħs. mulier crede mͥ. Ueni& itaq eccła sic̃ dictũ est in
canticis canticorũ. ueni& &ꝑtransi &e abinitio fides. Ueniat ut
ptranseat & ptransire ñ potest nisi abinitio fidei. Merito iam
p̃sente uiro audit mulier crede mͥ. Iamͤ enĩ inte qͥcredĩt. qc pre¬
sens ẽ. uirtuus. Cȩpisti adesse intellectu quando me ꝓphacã
appellasti. Mulier crede mͥ ge si ñ credideritis ñ intelligctis Er¬
go mulier crede mͥ. qc ueni& hora. quando neque in monte hoc
neq in hierosolȩmis adorabitis patrẽ. Uos adoratis qd nesci¬
tis. nos adoramꝰ qđ scimꝰ qe salus exiudeis ẽ. sedueni& horaquin
do: & nunc ẽ : quȩ ergo hora quando ueri adoratores adorabiu
patre inspũ &ueritate: Non in monte isto ñ intẽplo. sed inspũ

Expanded text:
st in Canticis canticorum, veniet et pertransiet ab initio fidei . Veniet ut pertranseat, et pertransire non potest nisi ab initio fidei. Merito jam praesente viro audit, Mulier, crede mihi. Jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi: quia nisi credideritis, non intelligetis . Ergo, Mulier, crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus; quia saldo? et nunc est, quae ergo hora? quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate; non in monte isto, non in templo, sed in spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iohannis baptiste ꝑsonã dicentes. Hic ẽ qͥbaptitat ergo
curus homo accedat. ad inferiorẽ ministrũ. hab& enĩ superio.¬
rẽ magistrũ. Sed forte ait aliquis. Baptizat xp̃s qͥdẽ in
spũ non in corpore. quasi uero alterius dono quã illius quis¬
quã &ĩã sacram̃to corporis &iusibilis baptis matis inbua¬
tur. Uis nosse qc ipse baptitat. ñ solũ spũ sed &iã aqua. au-¬
di apostolũ. Sic̃ xp̃s inquit dilexit ecclȩsiam & se ipsũ tra¬
didit ꝑ eã mundans eã lauacro aque in uerbo ut exhiberte
sibi ipse gloriosa ecclȩsiam ñ habentẽ maculã aut rugã
aut aliquid eiꝰ modi. Mundans eã unde lauacro aquȩ̃ in
uerbo. Quid ẽ. baptis mͦxp̃i lauacrũ aquȩ in uerbo
Tolle aquã ñ ẽ. baptismꝰ. tolle uerbũ ñẽ. baptismͦ. Iã ergohis
pre actis ꝑquȩ ꝑuenit adc̃ locutionẽ cũ illa mulierẽ. Uidea¬

Expanded text:
per Joannis Baptistae personam dicentis, Hic est qui baptizat per Joannis Baptistae personam dicentis, Hic est qui baptizat curus homo accedat ad inferiorem ministrum, habet etenim superiorem magistrum. Sed forte dicat aliquis: Baptizat Christus quidem in spiritu, non in corpore. Quasi vero alterius dono quam illius quisquam etiam sacramento corporalis et visibilis baptismatis imbuatur. Vis nosse quia ipse baptizat non solum spiritu, sed etiam aqua? Audi Apostolum: Sicut Christus, inquit, dilexit Ecclesiam suam, et seipsum tradidit pro ea, mundans eam lavacro aquae in verbo, ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam, aut aliquid hujusmodi » . Mundans eam. Unde? Lavacro aquae in verbo. Quid est baptismus Christi? Lavacrum aquae in verbo. Tolle aquam, non est baptismus: tolle verbum, non est baptismus. 5. Jam ergo his praejactis, per quae venit ad collocutione
Abbreviated transcription (Latin):
rit in aliũ locũ. uidens furorẽ forte ꝑsequentiũ se. aut quȩ¬
rentiũ umalũ animã suã. Uider&ur autẽ ibi seruus dei
peccare si facer&e: nisi in faciendo dñs p̃ceffiss&e. Fecit hoc
ille magister bonus ut docer&. ñ qđ timerae. fortassis & iã
hor mõueat. curdictũ sit. baptizabat iħs plures quã ioħs
& postea quã dictũ ẽ. baptizabat subiectũ ẽ. quã quã iħs
ñ baptitabat sed discipuli eꝰ: quidergo falsum dictũ erat.
& correctũ ẽ. cũ additũ ẽ. quã quã iħs ñbaptitabat sed discipu-¬
lieiꝰ. Anutrũq. uerũ ẽ. ꝗ iħs & baptitabat & ñbaptitabat.
Baptitabat enĩ qc ipse mundabat. ñ baptitabat . qc ñ ipse tin¬
guebat. Prȩbebant discipuli ministeriũ corporis. p̃bebat ille
aduitorium maiestatis. Quando enĩ cessar& abaptitan¬
do quã diu ñcessat amundando a deqͦ dictũ ẽ. ab eodẽ ioħ anne

Expanded text:
rit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaerit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaerentium in malum animam suam; videretur autem sibi servus Dei peccare si faceret, nisi in faciendo Dominus praecessisset, fecit hoc ille magister bonus ut doceret, non quod timeret. 3. Fortassis etiam hoc moveat, cur dictum sit, Baptizabat Jesus plures quam Joannes; et posteaquam dictum est, Baptizabat, subjectum est, Quanquam Jesus non baptizabat, sed discipuli ejus. Quid ergo? falsum dictum erat, et correctum est, cum additum est, Quanquam Jesus non baptizabat, sed discipuli ejus? An utrumqueBaptizabat enim, quia ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant discipuli ministerium corporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, quamdiu non cessat a mundando? De quo dictum est ab eodem Joanne,
Abbreviated transcription (Latin):
quã quã iħs ñ baptitar& sed discipuli eꝰiꝰ. reliquid iudȩã t̾rã
& ab ut iterũ ingalileã. hinc diutius disputandũ ẽ. ne inmo-¬
rantes iñ manĩ festis angustias tẽporis patiamur ad obscu.¬
ra scrutanda & aperienda : utiq dñs siscir& phariseos. ita
dese cogno usse. qđ plures discipulos facera & qđ plures bap.¬
titarae ut hoc eis ad salutẽ ualer&e sequendi eum. ut & ipsi
essent discipuli & ipsi uellent ab eo bap̃titari magis ñ relin-¬
quer& iudȩam t̾rã sed pp̃t illã maner&e ibi. Quĩa uero cog¬
nouit eorũ scientiã simul cognouit & inudentiãa qe
ñ hoc : ꝓpt̃ ea didicerunt ut sequeren tur sedurꝑsequeren¬
tur . Abut inde. Poterat quidẽ ille & prȩsens abihis ñtene¬
risinolla&. ñ occidisi noll& qr potuit & non nasci sinoll&. sed
qc in omnire quã gessit ut homo homunib in secredituris p̃be-¬
bat excemplũ. Quia unus quisq seruus dĩ ñpeccãt sisecesse¬

Expanded text:
quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus, reliquit Judaeam terram, et abiit iterum in Galilaeam. » Hinc diutius disputandum non est, ne immorantes in manifestis, angustias temporis patiamur ad obscura scrutanda et aperienda. Utique Dominus si sciret Pharisaeos ita de se cognovisse, quod plures discipulos faceret, et quod plures baptizaret, ut hoc eis ad salutem valeret sequendi eum, ut et ipsi essent discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non relinqueret Judaeam terram, sed propter illos maneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunt ut sequerentur, sed ut persequerentur; abiit inde. Poterat quidem ille et praesens ab his non teneri, si nollet; non occidi, si nollet; quia potuit et non nasci, si nollet: sed quia in omni re quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum quia unusquisque servus Dei non peccat, si secesse
Abbreviated transcription (Latin):
entis. ꝗc &delatere incruce pendentis lanceapcusso : sacram̃¬
ta ece lesiȩ ꝓfluxerunt. Sed quare hoc dicere uolui fr̃s a qͥcin¬
firmitas xp̃i nos facit fortes: magna ibi imago p̃cessit. Po¬
tuit ds̃ carnẽ da rahere homini unde faceret fẽminã : & ma¬
mioride mur quast arneuent ipotutsse. ttebae uni sedus aepie¬
mior. & magis decarne in firmitas fieri debuit quã deosse.
ssa enĩ incarne. firmiora sunt. ñ detraaeit̾ carnẽ unde facerae
mulierẽ : sed de traxit os : & d& racto osse firmata ẽ. mulier. &
in locũ ossis caro adimpl&a ẽ. Poterat ꝓosse osreddere. Poterat
adfaciendã mulierẽ. ñ costã sed carnẽ d&rahere. Quid igit᷑
significauite factaẽ. mulier in costa. tãquã fortis factus
tas nr̃a ẽ. fortitudo. Quare ergohora seata qr gãte scłisea

Expanded text:
entis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacrameentis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tanquam fortis: factus tas nostra est fortitudo. 9. Quare ergo hora sexta? Quia aetate sa
Abbreviated transcription (Latin):
rauca om̃ib m̃bris dimissa &abiecta. ut quẽ ad modũ dixi.
&si &iã filios ñ uideas. matrẽ tam̃ intelligas si ergo infirm iħs
fatigatus abitmere. iter ipsius.ẽ: carõ ad sum̃ta ꝓnobis. Quomo¬
do enĩ iter hab&. qͥ ubiq ẽ. qͥ nus quã de ẽ. qͦ it. aut unde it . nisi
qc ñ adnos uenir&. nisi formã uisibilis carnis adsumer&. ꝗc
ergo uenire adnos. eo modo dignatꝰ ẽ. ut in forma serui ad sump¬
ta carne apparera& ipsa carñis ad sumptio ẽ. it̃ ipsius. Idõ fati¬
gatus abitinere. Quid ẽ. aliud quã fatigatꝰ incarnea infir¬
mͦ incarne iħs. sed nolitii infirmare. In illius infirmitate tũ
fortis esto. qr qđ infirmũ ẽ. dĩ fortius ẽ. hominib: Sub hac rerũ
imagine adam qͥerat forma futuri. p̃buit nobis magnũ indici¬
ũsãcram̃ti immods̃ in illo p̃buit. Nã & qor mienẽ meruit acci
miente futura erat ecclesia delatere ei delatere scili c& dormi¬

Expanded text:
rauca, omnibus membris demissa et abjecta, ut quemadmodum dixi, rauca, omnibus membris demissa et abjecta, ut quemadmodum dixi, etiamsi filios non videas, matrem tamen intelligas. Sic ergo infirmus Jesus, fatigatus ab itinere. Iter ipsius est caro pro nobis assumpta. Quomodo enim iter habet qui ubique est, qui nusquam deest? Quo it, aut unde it, nisi quia non ad nos veniret, nisi formam visibilis carnis assumeret? Quia ergo venire ad nos eo modo dignatus est, ut in forma servi assumpta carne appareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fatigatus ab itinere quid est aliud, quam fatigatus in Carne? Infirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormienmiente futura erat Ecclesia de latere ejus, de latere scilicet dormi
Abbreviated transcription (Latin):
terecreauit. Fortitudo xp̃i fecit ut qđ ñ erat essent. In fir¬
tas xp̃i fecit. ut qđ erat ñ perir&. & condidit nos fortitu¬
dine sua. quesiuit nos in firmitate sua. Nutrit ergo ipse
infirmus infirmos tãquã gallina pullos suosi huicenĩ
sesi milẽ fecit. quociens uolũi inquit adhierusalẽ c̃gre¬
garc filios tuos subalas. tãquã gallina pullos suos &nolu-¬
isti. Uidetis aũ frs quẽ ad modũ gallina infirmetur¬
cũ pullis suis. Nulla alia auis. qđ sit mat̾ agnoscit᷑. Uidemꝰ ni-¬
dificare passeres quos libae ante oculos nr̃os hirundines ciconias
colũbas cotidie uidemꝰ nidificare. quos nisi quando innidis ui-¬
demus. Parentes esse ñ cognoscimus. Gallina uero sic infirma¬
t᷑ inpullis suis. ut &iam̃ si ipsi pulli ñ sequant᷑. filios ñ uideas.
matrẽ tam̃ agnoscas. Ita fitalis dimissis. plumis hispida. uoce

Expanded text:
creavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infircreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. Nutrit ergo ipse infirmus infirmos, tanquam gallina pullos suos; huic enim se similem fecit: Quoties volui, inquit ad Jerusalem, congregare filios tuos sub alas, tanquam gallina pullos suos, et noluisti ? Videtis autem, fratres, quemadmodum gallina infirmeturcum pullis suis. Nulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscimus. Gallina vero sic infirmatur in pullis suis, ut etiamsi ipsi pulli non sequantur, filios non videas, matrem tamen agnoscas. Ita fit alis demissis, plumis hispida, voce
Abbreviated transcription (Latin):
unt mysteria ñ enĩ frustra fatigat᷑ uirtiis dũ ñ enĩ frusta
antur ñ enĩ frustra fatigatur quõ deserente fatigamur.
qͦ p̃sente firmamur. fatigat᷑ tam̃ iħs & fatitur abitinere.
innuunt aliquid indicare uolunt aliquid intentos faciunt ut
pulsemꝰ hortant᷑ Ipse ergo aperiat & nobis & uobis quidignat᷑
ẽ. ita ortari ut dicerã. pulsate & aperi&ur uobis. Tibi fa¬
tigatus ẽ. abitinere iħs. inuenimꝰ uirtutẽ iħm & inuenimus
iñ firmũ iħ m fortẽ & ĩnfirmũ iħm fortẽ ꝗc in principio
erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ. Hoc-
erat in principio abud dm̃. Uis uidere quã iste filius dĩ for¬
tissit Om̃a ꝑ ipsũ facta sunt. & sine ipso factũ ẽ. nihil &si¬
ne labore facta sunt. Quid ergo illo fortius ꝑquẽ sine labore
facta sunt: om̃ar infirmũ uis nossae. uerbũ caro factũ ẽ. & ha¬
bitauit in nobis fortitudo xp̃i tecreauit. infirmitas xp̃i

Expanded text:
im frustra fatigatur Virtus Dei; non enim frustra antur; non enim frustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatigatur tamen Jesus; et fatigatur ab itinere,innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dignatus est ita hortari ut diceret, Pulsate, et aperietur vobis . Tibi fatigatus est ab itinere Jesus. Invenimus Virtutem Jesum, et invenimus infirmum Jesum; fortem et infirmum Jesum: fortem, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Vis videre quam iste Filius Dei fortis sit? Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil; et sine labore facta sunt. Quid ergo illo fortius, per quem sine labore facta sunt omnia? Infirmum vis nosse? Verbum caro factum est, et habitavit in no
Abbreviated transcription (Latin):
onrudeẽ. aurib caritatis ur̃ȩ euan gelistã iohannẽ. Limundi
uelut aquilã uolare altius. caligiñemq. terrȩ trans cende.¬
re. & lucẽ ueritatis firmiorib oculis intueri. multa enĩ iam
exeuangelio eiꝰ ꝑministeriũ nrm dõ aduuante tractata sunt.
Excordinẽ aũ sequit᷑ hȩclẽctio. quȩ hodie recitata est. eaquȩdic¬
turussum donante dño multi sic audituri estis. ut magis recog¬
noscatis quãdiscatis m̃dõ tam̃ pigra deb& esse intentio. ꝗc ñ ẽ.
ritane muliere. Dicta enĩ ibi sunt magna mysteria: & mag.¬
narũ similitudines rerũ pascentes ãnimã esurientẽ refĩci¬

Expanded text:
on rude est auribus Charitas vestrae, evangelistam Joannem velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intueri. Multa enim jam ex Evangelio ejus per ministerium nostrum Domino adjuvante tractata sunt: ex ordine autem sequitur haec lectio, quae hodie recitata est. Ea quae dicturus sum Domino donante multi sic audituri estis, ut magis recognoscatis quam discatis. Non ideo tamen pigra debet esse intentio, quia non est ritana muliere. Dicta enim ibi sunt magna mysteria, et magnarum similitudines rerum; pascentes animam esurientem, refici
Abbreviated transcription (Latin):
samariȩ. quȩ dicit᷑ sic har iuata p̃diũ qđ dedit iacob ioseph¬
filio suo. Frat aũ ibi fons ia cab. Puteus erat. sed omnis puteus
fons. non om̃is fons puteus. Ubi enĩ aqua d&erra manat &
usui p̃boeur haurientib fons dicit᷑ sedsi in promptu & suꝑ¬
ficiȩ sit fons tantũ dicit᷑. siaũ in alto & in ꝓfundosit. ita pute¬

Expanded text:
Samariae quae dicitur Sichar, juxta praedium quod dedit Jacob filio suo Joseph. Erat autem ibi fons Jacob. » Puteus erat: sed omnis puteus fons, non omnis fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, ita pute
Abbreviated transcription (Latin):
cce mitto angelũ meũ antete & p̃parauit uiã tuã. Nonne &
ipse uerba dĩ loqͥt᷑ deqͦ &iã dictũ ẽ qđ si amplius quã ph&a.
siergo & ipsũ ds misit & uerba dĩ loꝗͥtur. Quo modo addis¬
tinctionẽ dexp̃o eũ dixisse accipimus. Quẽ eñi misit dsuer
ba dĩ loqͥtur & sed uide quid aduingat. Non enĩ ad m̃surã
dat ds̃ sp̃m. Quid est hoc ñenĩ admensurã datds̃ spiritũ a
inuenimus qx ad m̃surã datds̃ sp̃m audi a postolũ dicentem.
secundũ m̃surã donationis xp̃i. hominib adm̃ surã dat.

Expanded text:
Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam? Nonne et Ecce mitto angelum meum ante te, et praeparabit viam tuam? Nonne et ipse verba Dei Si ergo et ipsum Deus misit, et verba Dei loquitur; quomodo ad distinctionem, de Christo eum dixisse accipimus, Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur? Sed vide quid adjungat: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Quid est hoc, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum? Invenimus quia ad mensurSecundum mensuram donationis Christi . Hominibus ad mensuram dat,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ si suo dust̃. ñ est ibi summa caritas. si enĩ hic tanta cari-¬
tas ẽ ut animã ẽ. ut animã tuã & anim̃a amicitui. unã animã
faciat : qͦ modo ibi ñ ẽ unus dĩ pat̃ & filius. Absit ut hoc sentiat
fides ñ ficta: prorsus quantũ excellit caritas illa. Hinc intelli¬
gite : multȩ animȩ sunt multorũ hominũ. & sise diligunt una¬
ẽ. anima : sed possunt dici & multe animȩ plus sunt in hominib
qc ñ ẽ. tanta c̃iunctio. Ibiaũ unũ dm̃ lic& dicas : duos aut tres
deos ñ lic& dicas. Hinc tibi cõm̃dat᷑ supeminentia & summitas
caritatis tanta. ut maior esse ñ possit. Quẽ enĩ misit ds̃. uerba
dĩ loqͥt᷑. Hoc utiq de xp̃o dicebat ut se ab illo distinguerae. Quid
enĩ ipsum iohannẽ ñneds̃ misit Annon ipsedioĩt missus sum
ante eũ. & qui memisit baptitare in aqua &ede illo dictũ est.

Expanded text:
sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charisunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas illa, hinc intelligite. Multae animae sunt multorum hominum, et si se diligunt, una anima est; sed possunt dici et multae animae, possunt in hominibus, quia non est tanta conjunctio: ibi autem, unum Deum licet dicas; duos aut tres deos non licet dicas. Hinc tibi commendatur supereminentia et summitas charitatis tanta, ut major esse non possit. 10. Quem enim misit Deus, verba Dei loquitur. Hoc utique de Christo dicebat, ut se ab illo distingueret. Quid enim? ipsum Joannem nonne Deus misit? An non ipse dixit, Missus sum ante eum , et, Qui me misit baptizare in aqua : et de illo dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uerba dĩ loqͥt᷑ : ipse ẽ. ds̃ uerax. & misit illũ ds̃. Deus misit dm̃: iun¬
ge ambos unus ds̃ ds̃ uerax missus adõ. De singulis in t̾rogads̃:
& deambob: int̃roga ds̃. ñ singulis ds̃ & ambodii. sed singulis
quisq ds̃ & ambob: ds̃. Tantã enĩ ibi est caritas sp̃s sc̃ĩ tantapia
ehrens patri simul cũ illo unus ds̃ ẽ. Audite alterũ testimoniũ.
Nostis quã multi credider̃. quando omĩa quȩ habebant adpedes
apłorũ uendita posuer̃. ut distribueret᷑ unicuiq sic̃ opꝰ erat : & de
illa c̃gregatione scorũ. quid dicit scriptura. ł rat illis anima una
&corunũ in dño. Sicaritas d& othanimis fecit animã unã. & de
tot cordib fecit corunũ: quantaẽ. caritas int̾patrẽ & filiũ a ma¬
ior utiq potest eẽ. quã int̾ illos homines qͥb erat cor unũ. Sier¬
go multorũ fratrũ corunũ ꝓpt̃ caritatẽ & multorũ fratrum
anima una pp̃t caritatẽ : ds̃pat̃. &ds̃filius dicturus est qc duo

Expanded text:
verba Dei loquitur. Ipse est Deus verax, et misit illum Deus: Deus misit Deum. Junge ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax ualis adhaerens Patri simul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus erat: et de illa congregatione sanctorum quid dicit Scriptura? Erat illis anima una et cor unum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fratrum cor unum propter charitatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ qͥdãspłs natus adirã dĩ & adhoc p̃cognitus. quisint
eñĩ credituri : & quiñ sint credituri nouit dẽus. Quisint ꝑseue¬¬
raturi. in eo qđ crediderunt : & qui sunt lapsuri nouit᷑ ds̃.
Et numerati sunt dõ om̃s futuri inuitã ȩt̃nã : & nouit iã illũ
populũ distinctũ. Et si ipse nouit & ꝓphais dedit nosse ꝑ sp̃msuũ :
dedit & iohanni. Ad tendebat ergo iohannes ñ oculo suo. nã
grã sp̃s quã accepit adõ: uidit quendã populũ impiũ infi-¬
delẽ. Ad tendens illũ in in fidelitate sua ait. testimoniũ eus
qui uenit decȩlo nemo accepit. Quorũ nemo. eoꝵ qͥ adsi nistrã fu-¬
turist̃: eorũ qͥb dicit᷑. ite inignẽ xernũ qͥp̃paratus ẽ. di abolo

Expanded text:
Est enim quidam populus natus ad iram Dei, et ad hoc praecognitus. Qui sint enim credituri, et qui non sint credituri, novit Deus; qui sint perseveraturi in eo quod crediderunt, et qui sint lapsuri, novit Deus: et numerati sunt Deo omnes futuri in vitam aeternam; et novit jam illum populum distinctum. Et si ipse novit, et Prophetis dedit nosse per Spiritum suum, dedit et Joanni. Attendebat ergo Joannes, non oculo suo; nam gratia Spiritus, quam accepit a Deo, vidit quemdam populum impium, infidelem; attendens illum in infidelitate sua, ait, Testimonium ejus qui venit de coelo, nemo accipit. Quorum nemo? Eorum qui ad sinistram futuri sunt, eorum quibus dicetur, Ite in ignem aeternum qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
illi quib dic&ur. Uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnũ
qđ uobis paratũ aborigine mundi. Ad tendit ergo inspũ diuisio¬
nẽ : ingenere aũ humano conmiationẽ : & qđ ñdũ locis separa¬
tũ ẽ. separauit intellectu : separauit cordis aspectu: &iudit
terã: & secutus ait. Qui accepit testimoniũ eiꝰ signauit quia
ds̃ uerax est. Quid est signauit a qcds̃ uerax ẽ. nisi homo men¬
daxẽ. & ds̃ uerax ẽ. Quia nemohominũ potest dicere qđ ueritas
ẽ : nisi in luminet᷑ abeo. qͥ m̃tiri ñ potest. Ds̃ ergouerax. xp̃s au¬

Expanded text:
i quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Attendit ergo in spiritu divisionem, in genere autem humano commixtionem; et quod nondum locis separatum est, separavit intellectu, separavit cordis aspectu; et vidit teram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui mentiri non potest. Deus ergo verax,
Abbreviated transcription (Latin):
tus man& quẽ ad modũ sicurarentur alicuius oculi e&pris¬
tina cȩcitate. & inciper& uidere paululũ lucis. & alia die
plus uiderae. t̾̃cia die amplius. uideraeur illi luoccrescere.
Luoc tam̃ ꝑfecta ẽ. siue ipse uideat. siue ñ uideat. Sic est &
interior homo ꝑficit qͥdẽ indm̃. & ds̃ in illo uid&ur crescere.
ipse tam̃ minui ÷᷑ ut agła sua decidat & ingłam dĩ surgat. Etdis¬
tincte iã ac manifeste apparte. qđ modo auduumꝰ qͥde sursũ uenit

Expanded text:
tus manet. Quemadmodum si curarentur alicujus oculi ex pristus manet. Quemadmodum si curarentur alicujus oculi ex pristina caecitate, et inciperet videre paululum lucis, et alia die plus videret, et tertia die amplius, videretur illi lux crescere: lux tamen perfecta est, sive ipse videat, sive non videat. Sic est et interior homo: proficit quidem in Deo, et Deus in illo videtur crescere; ipse tamen minuitur, ut a gloria sua decidat, et in gloriam Dei surgat. 6. Et distincte jam et manifeste apparet quod
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ. illũ oportoe crescere. me aũminui. Deinde nat᷑ ẽ xp̃c
cũ iã inciperent. crescere dies. natꝰ ẽ. ioħs. quando cȩperunt
minuidies. Et a testata ẽ. ipsa creatura & ipse passiones uer¬
bis iohannes dicentis. illũ oport& crescere meaũ miniu.
Crescat ergo in nob̾ gloria dĩ. &minuat᷑ gloria nr̃a ut indõ
crescat &ẽ nr̃a. Hõc enĩ dic̃ apłs. hoc dicit scriptura sc̃ã.
ui gloriat᷑ in dño glori&ur. Inte uis gloriari crescere uis
sed malo tuo male crescis. qui enĩ male crescit iuste minuit᷑
Crescat ergods̃ quisemꝑ ꝑfectus ẽ. crescat inte: quanto enĩ
magis intelligis dm̃. & quanto magis capis. uidet᷑ in te eres¬
cerẽds̃. in se autẽ ñ crescit. sed sẽꝑ ꝑfectus ẽ. Intelligebas enĩ
modicũ intelligis hodie amplius intelligis cras multo ãpliuꝰ.
lum̃ ipsũ dĩ crescitunte. it a uelut hs c̃rescit. qui sẽꝑ ꝑfec¬

Expanded text:
quid est, Illum oportet crescere, me autem minui. Deinde natus est Christus quid est, Illum oportet crescere, me autem minui. Deinde natus est Christus cum jam inciperent crescere dies, natus est Joannes quando coeperunt minui dies. At testata est ipsa creatura et ipsae passiones verbis Joannis dicentis, Illum oportet crescere, me autem minui. Crescat ergo in nobis gloria Dei, et minuatur gloria nostra, ut in Deo crescat et nostra. Hoc enim dicit Apostolus, hoc dicit Scriptura sancta: Qui gloriatur, in Domino glorietur . In te vis gloriari? crescere vis: sed malo tuo male crescis. Qui enim male crescit, juste minuitur. Crescat ergo Deus qui semper perfectus est, crescat in te. Quanto enim magis intelligis Deum, et quanto magis capis, videtur in te crescere Deus: in se autem non crescit, sed semper perfectus est. Intelligebas heri modicum, intelligis hodie amplius, intelliges cras multo amplius: lumen ipsum Dei crescit in te; ita velut Deus crescit, qui semper perfec
Abbreviated transcription (Latin):
ille sine peccato. &ẽ inuenit om̃nes cũ peccato. Sisic uenitille
ut dimitterae peccata : ds̃ largiat᷑. homo c̾fiteat᷑. Et enĩ con¬
fessio hominis humilitas hom̃inis : miseratiodĩ altitudo dĩ.
Si ergo uenit ille dimittere homini peccata :̃ ignoscat homo
humilitatẽ suã. & ds̃ faciat miseri cordiã suã. Illũ oportae
crescere meaũ minui. Hocẽ. illũ oportae dare. meaũ acci¬
pere. Illũ oport& glorificare. meaũ c̃fiteri. Intelligat h
omo gradũ suũ. & confiteat᷑ dõ. & audiat apostolũdicẽntẽ homi¬
ni sũpbienti & ẽlato. & extollere seuolenti. Quid enĩ habes qđ
ñ accepisti: si aũ & accepisti quid gloriaris quasi ñ acẽperisa
intelligat ergohomo qͥ accepit. qͥuolebat suũ dicere. qđ non ẽ.
eiꝰ & mĩnuat᷑ . Bonũ ẽ. enĩ illi ut ds̃ in illo glorific&ur. ipse
inse minuat᷑ ut indõ augeat᷑. Hȩc testimonia & hanc uerita.¬

Expanded text:
ille sine peccato, et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille ille sine peccato, et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis, humilitas hominis: miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergo venit ille dimittere homini peccata, agnoscat homo humilitatem suam, et Deus faciat misericordiam suam. Illum oportet crescere, me autem minui: hoc est, illum oportet dare, me autem accipere; illomo gradum suum, et confiteatur Deo, et audiat Apostolum dicentem homini superbienti et elato, et extollere se volenti: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Intelligat ergo homo qui accepit, qui volebat suum dicere quod non est ejus, et minuatur. Bonum est enim illi ut Deus in illo glorificetur, ipse in se minuatur, ut in Deo augeatur . Haec testimonia, hanc verita
Abbreviated transcription (Latin):
quod adcarnẽ adtin&e: coeiuierant. sex m̃ses in t̾se habebant pa-¬
& ipsũ iohamnẽ eẽ. qͦ modo parit̾ creuerant. it a parit̃ senescire
poterant: quare ergo illũ oporta crescere meaũ minui : Pri
ta annorũ sit. adhuc crescite iã abipsa a&ate uergere inci¬
piunt homines. & declinare ad grauiorẽ a&atẽ & inde ad se¬
nectutẽ. Sed & ipsi pueri essent ambo ñdicerae illũ opor¬
t& crescere meaũ minui. Seddicer& & simulnos oportte
crescere. nunc aũ xax annorũ ille. trignita & ille. sea m̃ ses
qͥ int̃ erant. nullã distingunt a&atẽ. magis illud inuenit lectio
quã affectio. Quid ergo ẽ. illũ oportaẽ crescere meaũ minu i.
magnũ hoc sacram̃tũ. intelligat caritas ur̃a. Anquã ueni-
r& dñs iħs ut homines glorĩabunt᷑ dese uenit ille homo. ut
minueret᷑ hominis gloria & augeret᷑ gloriadĩ. & eni uenit

Expanded text:
quod ad carnem pertinet, coaevi erant: sex menses inter se habebant , paquod ad carnem pertinet, coaevi erant: sex menses inter se habebant , paic secum esse, quomodo pariter creverant, ita pariter senescere poterant: quare ergo, Illum oportet crescere, me autem minui? Primoam triginta annorum sit, adhuc crescit? Jam ab ipsa aetate vergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul nos oportet crescere. Nunc autem triginta annorum ille, triginta et ille: sex menses qui intererant, nullam distinguunt aetatem; magis illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid ergo est, Illum oportet crescere, me autem minui? Magnum hoc sacramentum! intelligat Charitas vestra. Antequam veniret Dominus Jesus, homines gloriabantur de se: venit ille homo, ut minueretur hominis gloria, et augeretur gloria Dei. Etenim venit
Abbreviated transcription (Latin):
& obduratũm ẽ. insipĩens cor eorũ. dicentes eñim se esse sapien¬
tes : stulti factist̃. Si enĩ dm̃ cognouer̃ simul cognouerant.
qr ñ eos fecerant sapientes nisideus. Hõ ergo sibi t̃ribuerent.
qđ a se ñ habebant. sed ea qͦ acceperant. Non aũ agendo gr̃ãsin-¬
sipientes factist̃. Ergo ds̃ quod dederat gratis. tulit ingra-¬
tis. noluit esse hoc ioħ gratus esse uoluit. c̃fessus ẽ. accepissese
& gaudere sedixit. ꝓp̃t uocẽ sponsi &ait. Hoc ergo gaudiũ meum
impl&ũ ẽ. illũ oport& crescere meaũ minui. Quidẽ hoca illũ
oport& exaltari meaũ humiliari. Quomodo crescitds̃. qͦ modo cres¬
tẽ qr dignatꝰ ẽ. esse homo & ñ fuit puer. &cũsit uerbũdĩ infans in
prȩsepe iacuit. &cũ ipse matrẽ suã c̃diderit lac infantiȩ dema¬
cre suit. qx creuit ergo iħs aate carnis. Idõ forte dictũ ẽ. illũ
oporta crescere meaũ miniu. Sed quare & hoce iohannes& iħs

Expanded text:
 dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ergo sibi tribuerent quod a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit propter vocem sponsi, et ait, Hoc ergo gaudium meum impletum est. 4. Illum oportet crescere, me autem minui. Quid est hoc? Illum oportet exaltari, me autem humiliari. Quomodo crescit Jesus? quomodo crescit Detem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem suam condiderit, lac infantiae de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, me autem minui. Sed quare et hoc? Joannes et Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
ne cordis & inspectaculo m̃tis. Sicds̃ edidit uerbũ hoc ẽ genuit
filiũ. &tuqͥdẽ eoctẽ pote gignis uerbũ &iã in corde dĩ sine
tẽpore genuit filiũ. ꝑquẽ creauit om̃a tẽpora. Cũ ergo uer¬
bum dẽi filius sit filius aũ locutus ẽ. nobis ñ uerbũ suũ sed
uerbũ patris ipsenobis loqͥuoluit. qcuerbũ patris loque¬
bat᷑. Hoc ergo quomodo decuit. &oportuit dixit iohannes.
qͦ modo potũ mͦꝰ nos exposuimꝰ. cui adcor nundũ ꝑuenit dig¬
nus. d&anta re intellectus. hab& qͦse cuert̾at habae
qͦ puls&e hab& aqͦ querat. hab& aqͦ p&eat. habet a qͦaccipiat.
dã ergonemo Est qͥdã populus p̃paratus adirã dĩ damnandus

Expanded text:
s edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de tanta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. dam enim  Al., ergo nemo. Est quidam populus praeparatus ad iram Dei, damnandus
Abbreviated transcription (Latin):
poquela noredimus : ipsi enĩnos audiuimus & icimus. ae hicẽ.
uerisaluator mundi. Et hoc paululũ anim aduertendũ ẽ.
qclecto t̃minata est. Mulier prima nuntia uit. & ad mulieris tes¬
timoniũ credider̃ samaritani : & rogauerunt eũ ut apud eos ma¬
neroe & mansit ibibiduo. &plures credider̃. Et cũ credidissent
dicebant mulieri. ñ iã ꝓpt̃ uerbũ tuũ credimꝰ : sed ipsi cognoui¬
mꝰ & scimꝰ qr uere bicẽ . saluator mundi. Primo ꝑfamam : postea
ꝑp̃sentiã. Dic agit᷑ hodie cũ eis qͥ foris sunt & ñdũ sunt xp̃iani.¬
Xp̃s nuntiat᷑ ꝑ ep̃ĩ anos amicos. tãquã illa muliere : hoc ẽ ec lesia
nuntiante ad xp̃m ueniunt. Credunt ꝑ istã famã : manoe apud
eos biduo. hoc ẽ. dat illis duo prȩcepta caritatis : & multo plu¬
res & firmius in eũ credunt : qm̃ uere ipse ẽ. saluator munqdi.

Expanded text:
loquelam credimus, ipsi enim audivimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, a lectio terminata est. Mulier prima nuntiavit, et ad mulieris testimonium crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret; et mansit ibi biduo, et plures crediderunt. Et cum credidissent, dicebant mulieri: Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Primo per famam, postea per praesentiam. Sic agitur hodie cum eis qui foris sunt, et nondum sunt Christis nuntiatur per christianos amicos; tanquam illa muliere, hoc est Ecclesia annuntiante, ad Christum veniunt, credunt per istam famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo praecepta charitatis; et multo plures et firmius in eum credunt, quoniam vere ipse est Salvator mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
Postremo facillũ montes trans ferre : caritatẽ aũ inquit ñ habea nihil
sum. Wideamꝰ utrũ habuerit caritatẽ : crederẽ siñ diuisiss& unita

Expanded text:
Postremo, fac illum montes transferre: Charitatem autem, inquit, non habeam, nihil Postremo, fac illum montes transferre: Charitatem autem, inquit, non habeam, nihil sum. Videamus utrum habuerit charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
&tibi capud in flas. Ego inquit ecclesia ⁊ sisponsasum
si arras accepi: sip̃cio sanguinis illius redempta sum :
audio uocẽ sponsi. & uocẽm amici sponsi. Tunc audiosi
sponsomeo dat gloriã : ñ sibidicat amicus : quihab&
sponsã sponsus ẽst. Amicus aũ sponsistat & audit eũ ÷¬
& gaudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ sponsi. fece habes sacra m̃ta.
sego c̃cedõ: habes formã sed sarm̃tũ es de uite p̃cisũ : tu for¬
mam ostendis ego radicẽ quero. Deforma fructus ñ exit ÷
nisi ubi ẽ. rađix. Ubi aũ ẽ radia nisi in caritatea &audi
formã sacram̃torũ : paulus loquatur. Sisriã inquit
om̃a sactam̃ta & habeã omnẽ ꝓpha&iã & omnẽ fidẽ :÷ & quan¬
tã fidẽ ⁊ ita ut montes transferã : caritatẽ aũ ñ habeã nihilsũ.
Hemo ergo uobis fabulas uendat & pontius fecit miraculũ : & dona¬
tꝰ orauĩt. & respondit eidñs decȩlo primo aut fallunt᷑. aut fallunt.

Expanded text:
et tibi caput inflas. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, et tibi caput inflas. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrhas accepi, si pretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam, non sibi. Dicat amicus, Qui habet sponsam, sponsus est: amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Ecce habes Sacramenta, et ego concedo. Habes formam, sed sarmentum es de vite praecisum; tu formam ostendis, ego radicem quaero: de forma fructus non exit, nisi ubi est radix; ubi autem est radix, nisi in charitate? Et audi formam sarmentorum; Paulus loquatur: Si sciam, inquit, omnia sacramenta, et habeam omnem prophetiam et omnem fidem et quantam fidem?, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 17. Nemo ergo vobis fabulas vendat. Et Pontius fecit miraculum; et Donatus oravit, et respondit ei Deus de coelo. Primo, aut falluntur aut fallunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dare: om̃a illa quȩlaudant᷑ inecclesia : nihil illis ꝓsum. qe c̃scin¬
dunt unitatẽ. idẽ. tunicã illã caritatis. Quid faciunt
disertist̃ multi int̃ illos: magnȩ linguȩ flumina lin¬
guar̃ : nũquid angelicȩ loquunt᷑ : audiant amicũ spon.¬
si. telantẽ sponso non sibi. Si linguis hominũ loquar
&angelorũ caritatẽ aũ ñ habeã : factus sum ȩram̃¬
tũ sonans aut cymbalũ tinniens. sed quid dicunt ha¬
bemꝰ baptismũ. habes sed ñtuũ. Aiud ẽ. habere. aliuq
dominari. Baptis mũ habes q accepisti ut baptitatꝰ sis : ac¬
cepisti tãquã inluminatꝰ. sitam̃ a teñtenebratus. Et quan¬
dodas minister das . ñ possessor. prȩco clamas ñ uidex.
pere quicquã: nisidatũ fuerit eidecȩlo. Confitere cũ
amico sponsi. Quihab& sponsã sponsus ẽ. amicus aũ sponsi
stat & audit eũ : sed osistares & audires eũ & ñcaderes ut
audires. Audiendo enĩ eũ stares & audires : ñ loqueris

Expanded text:
illa quae laudantur in Ecclesia, nihil illis prosunt: quia conscindunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid faciunt? Diserti sunt multi inter illos, magnae linguae, flumina linguarum. Numquid angelice loquuntur? Audiant amicum sponsi zelantem sponso, non sibi: Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . 16. Sed quid dicunt? Habemus Baptismum. Habes, sed non tuum. Aliud est habere, aliud dominari. Baptismum habes, quia accepisti ut baptizatus sis, accepisti tanquam illuminatus; si tamen a te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco clamas, non judex. pere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Confitere cum amico sponsi, Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum. Sed o si stares et audires eum, et non caderes ut audires te! Audiendo enim eum, stares et audires: nam loqueris,
Abbreviated transcription (Latin):
sas linguas adhibes. ut ꝑ feras uerbũ c̃cep̃tũ. Illud aũ qđ cor¬
de c̃ceperas: nulla lingua tenebat᷑. Cũ ego dĩ loquens linguã
ñquerer&e & genus elocutionis ñ assumera. qͦmodo auditus ẽ
afilio cũ ipsum filiũ sit locutꝰ dĩ: quomodo enĩ tuuerbũ qđ
loqueris incorde habes & apudte ẽ. & ipsa c̃ceptio sp̃ĩtalis est.

Expanded text:
sas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corsas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione manente. dicis multa uerba transeuntia: quid dici-¬
mus fr̃s ids̃ cũ loquer&ur adhibuit uocẽ adhibuit sonus. adhi¬
buit syllabas: siadhibuit ista lingua locutus ẽ : hebrea. angre¬
ca. anlatina ibi necessariȩ linguȩ. ubi distinctio gentiũ.
bi aũ nemo potest dicere illa lingua. uł illa lingua locutũ
cẽ dm̃. Cortuũ adtende quando c̃cipis uerbũ qđ dicas.
Dicã enĩ si potero qđ in nobis ad tendamus nunde illud con¬
prȩhenda mͦ. Quando ergo c̃cipis uerbũ qđ ꝓferas reuis
dicere & ipsarei c̃ceptio incorde tuo iã uerbũ ẽ. ñdũ ꝓces¬
sit. sed iã natũ ẽ. in corde & mana&e ut ꝓcedat. Adtendis
aũ adquẽ ꝓcedat cũ quo loquaris. silatinus ẽ. uocẽ latina quȩ¬
ris sigrecus ẽ. uerba greca meditaris. si punicus ẽ. ad tendis
si nosti linguã punĩcã. ꝓdi uersitate ergo auditorũ diuer-¬

Expanded text:
cogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicicogitatione manente dicis multa verba transeuntia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest dicere, illa lingua, vel illa lingua locutum esse Deum. Cor tuum attende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diver
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ & patrẽ ipse filius di. hab& & patrẽ & audit apatre. & qđ au¬
dit a patre quid ẽ  quis hoc explicat: quando lingua mea.
quando cormeũ sufficere potesti uł cor adintellĩgendũ: uel
lingua adꝓferendũ : quid est qđ filius audiuit apatre: Forte
filius uerbũ patris audiuit. immo filius uerbũ patris ẽ. Uide¬
tis quẽ ad modũ hic factigaeur. om̃is conatꝰ humanus e iude¬
tis quẽ ad modũ hicdeficiat om̃is c̃iectura pectoris nr̃i. &e
om̃is in tengiom̃tis caligantis audio dicentẽ scripturã. ꝗe fili-¬
us hocloꝗt᷑ qđ audiuit a patre & rursus audio dicentẽ scriptu¬
rã . qe filius uerbũ patris ẽ. In principio erat uerbũ. & uerbũ
erat apuddm̃ & qđs̃ erat uerbũ. Nos loqͥmur uerba uolantia . &
tran seuntia mox ut sonuerit in oretuo. uerbũ tuũ transit.
Peragit strepidũ suũ & transit insilentiũ. Nũ quid potes seꝗ
sonũ tuũ & tenere ut stae cogitatio tam̃ tua manae. & de ipsa

Expanded text:
enim et Patrem ipse Filius Dei; habet et Patrem, et audit a Patre. Et quod audit a Patre quid est? quis hoc explicat? Quando lingua mea, quando cor meum sufficere potest, vel cor ad intelligendum, vel lingua ad proferendum, quid est quod Filius audivit a Patre? Forte Filius Verbum Patris audivit? Imo Filius Verbum Patris est. Videtis quemadmodum hic fatigetur omnis conatus humanus; videtis quemadmodum hic deficiat omnis conjectura pectoris nostri, et omnis intentio mentis caligantis. Audio dicentem Scripturam quia Filius hoc loquitur, quod audit a Patre; et rursus audio dicentem Scripturam quia ipse Filius Verbum Patris est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nos loquimur verba volantia et transeuntia: mox ut sonuerit ore tuo verbum tuum, transit; peragit strepitum suum et transit in silentium. Numquid potes sequi sonum tuum, et tenere ut stet? Cogitatio tamen tua manet, et de ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
iã multa caritas ur̃ã qđ seq̃uit᷑. uideamꝰ. Aliquantũ enĩspis¬
sum ẽ. ad incellegendum. sed quo dicit ipse ioħ. ꝗe ñ potest
homo accipere quĩcquã nisi dͥatũ illi fuerit decȩlo. Quic quĩd
ñ intellegerimus. rogemꝰ eũ quidat decelo & homines sumus
& ñ possumꝰ. accipere quicquã nisi ille dederit qͥ homoñ ẽ. Hoc
ergo seqͥtur & dicit iohannes. Hoc ergo gaudiũ meũ implaeũ
ẽ. Quodẽ gaudiũ ipsius ut gaudeãt aduocẽ sponsi. Impl&ũ
est. in me habeo gratiã meã. Plus mͥ. ñ ad sumo ne & qđ accepi
amittã. Qđẽ. hoc gaudiũ  gaudio gaudor ꝓpt̃ uocẽ sponsi.
In tellegat ergo hom̃o ñ se debere gaudere desapientia sua. sed
desap̃ientiã quã accepit adõ. nihil plus quȩrit. & ñ amittit.
qđ inuenit. Multi enĩ idõ factist̃ insipientes : qc diocer̃ se eẽ.
sapentes: Arguit eos apłs paulus. & dicit de ipsis qc qđ notũ ẽ.

Expanded text:
jam multa Charitas vestra: quod sequitur videamus; aliquantum enim spisjam multa Charitas vestra: quod sequitur videamus; aliquantum enim spissum est ad intelligendum. Shomo accipere quidquam, nisi datum illi fuerit de coelo; quidquid non intellexerimus, rogemus eum qui dat de coelo: quia homines sumus, et non possumus accipere quidquam, nisi ille dederit qui homo non est. 3. Hoc ergo sequitur, et dicit Joannes, Hoc ergo gaudium meum impletum est. Quod est gaudium ipsius? Ut gaudeat ad vocem sponsi. Impletum est in me, habeo gratiam meam, plus mihi non assumo, ne et quod accepi amittam. Quod est hoc gaudium? Gaudio gaudet propter vocem sponsi. Intelligat ergo homo non se gaudere debere de sapientia sua, sed de sapientia quam accepit a Deo. Nihil plus quaerat, et non amittit quod invenit. Multi enim ideo facti sunt insipientes, quia dixerunt se esse sapientes. Arguit illos Apostolus, et dicit de ipsis: « Quia quod notum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gaudebit : q ds̃ sempit̃̾nus ẽ. Uis habere gaudiũ sempit̃nũ :
inhere illiꝗͥ sempit̃nus ẽ. Ialẽ se dixit iohannes: ꝓpt̃ uocẽ sponsi.¬
Eaud& amicus sponsiait : ñ ꝓpt̃ uocẽ suã & stat &e audit eũ. Si
tate ñstetit : dediabolo dictũ ẽ. Ergostare deb& amioꝰ sponsi &
inluminatorẽ. Frat aũ lum̃ uerũ ait euangelista : qđ in lu-¬
minat omnẽ hominẽ uenientẽ inhunc mundum. Si ergo om¬
nẽ hominẽ: & ipsum iohannẽ qc & ipse dehominib Ꝙ enĩm quã¬
uis nemo ex surrexerit maior iohanne innatis mulierũ : unꝰ
tam̃ & ipse. ex his qͥnatist̃ ex mulierib: Nũ quid comparan¬
mana. Di uina ñ hab& matrẽ. humana ñ hab& patrẽ Er-¬
go unus dec&eris iohannes. sed tam̃ maioris grȩ̃. ita ut inna-
mulierũ nemo eoc surger& maior illo. tantã testificatio
si ñdignũ tam̃ soluere corrigiã calciam̃ti ipsius. Hinc audiuit

Expanded text:
per gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? per gaudebit; quia Deus sempiternus est. Vis habere gaudium sempiternum? Inhaere illi qui sempiternus egaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam; et stat et audit eum: si tate non stetit . De diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi, et illuminatorem. Erat autem lumen verum, ait Evangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Si ergo omnem hominem, et ipsum Joannem; quia et ipse de hominibus. Etenim quamvis nemo exsurrexerit major Joanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparanmana: divina non habet matrem, humana non habet patrem. Ergo unus de caeteris Joannes, sed tamen majoris gratiae, ita ut in natis mulierum nemo exsurgeret major illo, tantam testificationsi, non dignum tamen solvere corrigiam calceamenti ipsius. Hinc audivit