comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumus om̃ib hominib ista credentes:
s carnem xꝑ̃i a carne peccati non esse
discretam magna miseria credimus.
ꝓ inde argum̃tationẽ tuam uana conclu¬
sione det̾minas dicens. Apparet gͥcrimen
uoluntatis eẽ. Non seminis. Hoc om̃ino
inanit intulisti: qm̃ suꝑiora ex quib eam
confectam putas. consequentia non eẽ mon¬
straui: Et ꝓculdubio. quia in paradiso cẽ
possent. nulla ẽẽ post paradisum nascen¬
tium uicia. nisi mala uoluntate primoꝵ
gigentium uiciarent᷑ & semina. Cur non
ꝓͦ potuis tͥ dicit᷑. ut nos ueracit qua tu fal¬
lacit᷑ usus es eadem forma ratiocinationis
utamur. si xp̃c homo insimilitudine car¬
nis peccati ad homines missus est. quomͦ
non quidam in uob̃.s. om̃s uos dicitis aliã
cui sit ista similis carnẽ non ẽe peccati:. si ñ
ẽ alia caro peccati . Si xp̃c non habuit simi¬
litudinẽ carnis peccati. inanis ẽ eius p̃dica¬

Expanded text:
sumus omnibus hominibus ista credentes; sumus omnibus hominibus ista credentes; sed carnem Christi a carne peccati non esse discretam, magna miseria credimus. Proinde argumentationem tuam vana conclusione determinas, dicens: Apparet igitur, crimen voluntatis esse, non seminis. Hoc omnino inaniter intulisti: quoniam superiora, ex quibus eam confectam putas, consequentia non esse monstravi; et procul dubio, quia in paradiso esse possent, nulla esse post paradisum vitia nascentium, nisi mala voluntate primorum gignentium vitiarentur et semina. Cur non ergo potius tibi dicitur ut nos veraciter, qua tu fallaciter usus es, eadem forma ratiocinationis utamur, Si Christus homo in similitudine carnis peccati ad homines missus est, quomodo non quidam in vobis, sed omnes vos dicitis, aliam cui sit ista similis, carnem non esse peccati, si non est alia caro peccati? Si Christus non habuit similitudinem carnis peccati, inanis est praedica
Abbreviated transcription (Latin):
le sit necesse est. Et si solus habuit xp̃c ue
ram quidem carnẽ. sicut ceteri homines.
s tam̃ carnis peccati. non proprietatem
s similitudinem: Non solum necesse est
ut sit alia cuihec similis sit caro peceati.
peccatt: Non ẽ tam̃ inxp̃o. qui uenit in
carne uera. non tam̃ in carne peccati .s.
insimilicudine carnis peccati. carnem
sanare peccati. Nongͦ ils redit᷑ reus:
s ab illo nr̃ soluit᷑ reatus. & originalis
&r additus. Unde nec inanis est apłi p̃di¬
catio: qui non p̃dicaret in xp̃o similicu¬
dinẽ carnis peccati nisi alioꝵ carnem
sciret ẽẽ peccau. Nec uacua ẽ fides nr̃a.
qua uacuat heresis ur̃a: nec falsitates
inueniunt᷑ apłi. qui similiuidinẽ carnis
peccati discernunt a carne peccati. qđ ñ
facit heresis ur̃a. Ꝙ sic ex semine dauid
asserant & uirgine maria. ñ de carnis
concupiscentia: ut similitudinẽ carnis
peccati haberet. carnem uero peccati
habere non posset.Nec miserabiliores

Expanded text:
le sit necesse est: et si solus habuit Christus le sit necesse est: et si solus habuit Christus veram quidem carnem, sicut caeteri homines, sed tamen carnis peccati non proprietatem, sed similitudinem; non solum necesse est ut sit alia cui haec similis sit caro peccati, peccati. carne vera, non tamen in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, carnem sanare peccati. Non ergo ille creditur reus, sed ab illo noster solvitur reatus, et originalis, et additus. Unde nec inanis est Apostoli praedicatio, qui non praedicaret in Christo similitudinem carnis peccati, nisi aliorum carnem sciret esse peccati. Nec vacua est fides nostra, qua vacuatur haeresis vestra. Nec falsi testes inveniuntur Apostoli, qui similitudinem carnis peccati discernunt a carne peccati, quod non facit haeresis vestra; et sic ex semine Davidasserant et virgine Maria, non de carnis concupiscentia, ut similitudinem carnis peccati haberet, carnem vero peccati habere non posset. Nec miserabiliores
Abbreviated transcription (Latin):
factus ex muliere factusq sub lege: nullũ
fecit. & ido nullũ habuit peccatum. Ap¬
paret gͥ. crim̃ uoluntatis eẽ. non seminis.
augꝰ. Ex hoc certe quasi fundamine.
tota ratiocinationis tuȩ structura consur¬
git : qđ primum posuisti dicens. Sixp̃e
qui homo factus ẽ non habuit naturale
peccatum quomͦ dicunt quidam in uob̃.
quia imagini dĩ prauitas dñet᷑ ingeni¬
ta. Istaq propositione conuulsa & efsoe¬
sa: quiequid deinde tanquam consequens
addidisti. facillima labe subu̾tit᷑. Noneñĩ
sequit᷑ ut si xp̃s qui homo factusest ñ habu¬
it naturale. hoc ẽ originale peccatum. nul¬
la imagim dĩ prauitas dñetur ingenita:
qm non sequitur ut si nichil habuit pra¬
uitatis similitudo carnis peccati. nichilha¬
beat prauitatis similitu cui ẽ ista similis.
idest caro ipsa peccati. Immo uero id sequit᷑.
ut si est similitudo carnis peccati. sit etiã
caro peccati:. Quia om̃e simile alicui simi¬

Expanded text:
factus ex muliere, factusque sub lege, nullum factus ex muliere, factusque sub lege, nullum fecit, et ideo nullum habuit peccatum. Apparet igitur crimen voluntatis esse, non seminis. AUG. Ex hoc certe quasi fundamine tota ratiocinationis tuae structura consurgit, quod primum posuisti, dicens: Si Christus, qui homo factus est, non habuit naturale peccatum; quomodo dicunt quidam in vobis quia imagini Dei pravitas dominetur ingenita? istaque propositione convulsa et effossa, quidquid deinde tanquam subsequens addidisti, facillima labe subvertitur. Non enim sequitur ut si Christus, qui homo factus est, non habuit naturale, hoc est, originale peccatum, nulla imagini Dei pravitas dominetur ingenita: quoniam non sequitur ut si nihil habuit pravitatis similitudo carnis peccati, nihil habeat pravitatis cui est ista similis, id est, caro ipsa peccati; imo vero id sequitur, ut si est similitudo carnis peccati, sit etiam caro peccati. Quia omne simile, alicui simi
Abbreviated transcription (Latin):
Estote sicut pat̾ ur̃ qui in celis ẽ. Et ꝑppbã¬
dicit᷑. Scĩ estote: qm̃ ego sc̃s sum. Non gͦ
idõ xp̃m non possumus imitari quia ille
in similitudine carnis peccati in hoc scło
fuit:nos aũt in carne peccati. Iuł. Has
uires exeramus intraduc̃ẽ: dicamusq Si
xp̃c qui homo factus ẽ. non habuit natu¬
rale peccatum: quomͦ dicunt quidam in
uobis. quia imagini dĩ prauitas dñetͤ
ingenita: Si aũt in natura malum est:
& xp̃c qui in eadem natura dep̃hendit᷑
sub regno ẽ diaboli constitutus. Si aut̃
ille credit̾ reus: inanis ẽ p̃dicatio nr̃a. &
uacua ẽ fides ur̃a. Inueniunt᷑ aut̃ falside¬
stes apłi: quia testimoniũ dixerunt ad¬
u̾sus dm̃. quod filium suum ex semine
dauid scđm carnẽ innocuum scm̃q
formauerit: si eum maledicti seminis
crimen infecit. Orsus si in talixp̃ospera
quam uerus ds̃. de adam stirpe generat᷑.

Expanded text:
Estote sicut Pater vester qui in coelis est ; et pEstote sicut Pater vester qui in coelis est ; et pdicitur, Sancti estote, quia ego sanctus sum . Non ergo ideo Christum non possumus imitari, quia ille in similitudine carnis peccati in hoc saeculo fuit, nos autem in carne peccati. XXXV. JUL. Has vires exseramus in traducem, dicamusque: Si Christus, qui homo factus est, non habuit naturale peccatum; quomodo dicunt quidam in vobis quia imagini Dei pravitas dominetur ingenita? Si autem in natura malum est; et Christus, qui in eadem natura deprehenditur, sub regno diaboli est constitutus. Si autem ille creditur reus, inanis est praedicatio nostra, et vacua est fides vestra: inveniuntur autem falsi testes Apostoli, quia testimonium dixerunt adversus Deum, quod Filium suum, ex semine David secundum carnem, innocuum sanctumque formaverit, si eum maledicti seminis crimen infecit. Prorsus si in tali Christo speramquam verus Deus, de Adam stirpe generatus,
Abbreviated transcription (Latin):
se uoluit equare moriendo. Non itaq ꝓpt̃¬
ea debemus similitudinẽ carnis peccati car¬
ni equare peccati. quantum attinet ad dif¬
ferentiam ꝑtinendi ad peccatum & non ꝑ¬
cinendi: quia uoluit ẽẽ inter utrãq carnẽ
differentiam resurgendi & non resurgen¬
di. qui noluit ẽẽ non moriendi atq mo¬
riendi. Imitatio aũt quam suffulcis ubi
non opus est. quid ad istam causam ua-¬
let: Imitatio quippe. in uoluncate est.S
cum bona est: Preparatur sicut scͥptũ ẽ
uoluntas a dño. Nemogͦ imitat᷑ nͥ uelit:
moritur autem homo & resurgit. uelit
nolit. Uerum ce ipsa imitatio ñ sẽꝑ tẽ
fit: quando cadem natura ẽ imitandi que
imitantis. Alioquin angłoꝵ quoꝵ duisa
re inoratione cum dicimus. fiat uoluntas
tua sicut incęlo & in terra. etiam ipse con¬
fessuses. Nec dm̃ patrem unitaremur.cuiꝰ
a nob̃ lõge diu̾sa natura ẽ. Tam̃ dñs ait.

Expanded text:
se voluit aequare moriendo. Non itaque propterse voluit aequare moriendo. Non itaque propterea debemus similitudinem carnis peccati carni aequare peccati, quantum attinet ad differentiam pertinendi ad peccatum et non pertinendi, quia noluit esse inter utramque carnem differentiam resurgendi et non resurgendi, qui noluit esse non moriendi atque moriendi. Imitatio autem quam, suffulcis. ubi non opus est, quid ad istam causam valet? Imitatio quippe in voluntate est; sed cum bona est, praeparatur, sicut scriptum est, voluntas a Domino . Nemo ergo imitatur, nisi velit: moritur autem homo et resurgit, velit nolit. Verum et ipsa imitatio non semper fit, quando eadem natura est imitandi, quae imitantis: alioquin Angelorum, quorum re in oratione, cum dicimus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra , etiam ipse confessus es . Nec Deum Patrem imitaremur, cujus a nobis longe diversa natura est: tamen Dominus ait,
Abbreviated transcription (Latin):
it: quod alioꝵ hominum poterit nemo:
Sigͦ ista dicant. quia xp̃m solum resurrexisse
concedunt cȩteros nolunt: Nunquid idõ
illas xp̃i tam magnas acȩteris differentias
negaturi sumꝰ. utalioꝵ quoq mortuoꝵ
resurrectionẽ. de xp̃i cum eis equalitate ꝑ-¬
suadere possimus: Sigͦ nec istam differen¬
tiam denegantes. qua fatemur solã carnẽ
xp̃i. non ut alioꝵ fuisse carnem peccati.
s carnis peccati similitudinem: non ideo
tam̃ solam resurrexisse. s alioꝵ quoq re¬
surrecturam eẽ defendimꝰ. & sic defendimꝰ.:
ut dicamus qđ apłs dixit: si morcu non re¬
surgunt. neq xp̃s resurrexit. Resurrexit
quia non eadem sunt inutraq carne ori¬
ginis merita. idõ non est ẽadem t̾rena mor¬
talisq substantia. Habet quidem differen-¬
tiam suam similitudo carnis peccati.qua
discernitur a carne peccati: s absit ut xp̃c
cis se disparem faciat resurgendo. quibus

Expanded text:
it; quod aliorum hominum poterit nemo? it; quod aliorum hominum poterit nemo? Si ergo ista dicant, quia Christum solum resurrexisse concedunt, caeteros nolunt; numquid ideo illas Christi tam magnas a caeteris differentias negaturi sumus, ut aliorum quoque mortuorum resurrectionem de Christi cum eis aequalitate persuadere possimus? Sic ergo nec istam differentiam denegantes, qua fatemur solam carnem Christi, non ut aliorum fuisse carnem peccati, sed carnis peccati similitudinem; non ideo tamen solam resurrexisse, sed aliorum quoque resurrecturam esse defendimus, et sic defendimus, ut dicamus quod Apostolus dixit, Si mortui non resurgunt, neque Christus resurrexit: resurrexit  Neque enim quia non eadem sunt in utraque carne originis merita, ideo non est eadem terrena mortalisque substantia. Habet quidem differentiam suam similitudo carnis peccati, qua discernitur a carne peccati: sed absit ut Christus eis se disparem faciat resurgendo, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit: quia xp̃c idõ resurrexit. ut resur¬
rectio mortuoꝵ edificaret fidem. in carne
resurrecturos homines ostendens. sicut
ipse homo factus resurrexit incarne. Ac
ꝑhoc consequens erat. ut negarent resur¬
rexisse xp̃m: qui resurrectionẽ ñ crederẽt
ẽẽ mortuor. Unde quia isti cum quibus
agebat᷑ illud negare non poterant. Hoc
quoq debe̾ant ablata caligine confiteri.
Nam si ꝓpt̃ aliquam xp̃i differentiã. recte
sibi homines uident᷑ resurrectionẽ nega¬
re mortuoꝵ. & tam̃ resurrectionẽ dñi non
negare: possunt & alia dicere quȩ multa
reppiunt. quib errorem suum sibi defen
de uideant᷑. Quid si enim cum audierint
tantum homo uerum etiam ds̃ ẽ. qđ ali¬
orum hominum nemo. Ille scđd̃m ipsũ
hominẽ de sp̃u sc̃o natus de ex uirgina ma-¬
ria. qđ alior hominum nemo. ille potesta¬
tem habuit ponendi animam suam &t iterũ
sum̃dieam. qđ alioꝵ hominum nemo:
Quid gͦ mirum si a mortuis resurgere potu¬

Expanded text:
surrexit; quia Christus ideo resurrexit, ut resurrectionis mortuorum aedificaret fidem, in carne resurrecturos homines ostendens, sicut ipse homo factus resurrexit in carne. Ac per hoc consequens erat, ut negarent resurrexisse Christum, qui resurrectionem non crederent esse mortuorum. Unde quia isti, cum quibus agebatur, illud negare non poterant; hoc quoque debebant ablata caligine confiteri. Nam si propter aliquam Christi differentiam, recte sibi homines videntur resurrectionem negare mortuorum, et tamen resurrectionem Domini non negare; possunt et alia dicere, quae multa reperiunt, quibus errorem suum defendere sibi videantur. Quid si enim, cum audierint,tantum homo, verum etiam Deus est; quod aliorum hominum nemo? Ille secundum ipsum hominem de Spiritu sancto natus et ex virgine Maria; quod aliorum hominum nemo ille: potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; quod aliorum hominum nemo: quid ergo mirum, si a mortuis resurgere potu
Abbreviated transcription (Latin):
Idest. quicũq uiuificabunt᷑ non nisi in xp̃o
ui inficabuntur: unde iam supͣ locuti sumꝰ
Nullaẽ utiq ambiguitas: ad quas duasres.
due iste referant᷑ imagines. Illa nãq re¬
fertur ad mortem: hec ad resurrectionem.
Illagͦ admortem corporis: quia hec ad re¬
surrectionem corporis. Illa ad corpusam¬
male. qd seminatur inignominia.Hecad
spiritale qdđ resurget ingłam: illa nascendo:
hac indiumur renascendo. S qm̃ sub
peccato nascimur. inpeccators autemre¬
missione renascimur: sictit portauunꝰ in¬
quit imaginem terrestris. portemus etiã
imaginẽ illius celestis. Illud factum cẽ
cominemorat: hoc exortat᷑ ut fiat. Nemo
enim potest efficere. ut non fuerit natus
inpena. qua corpus eius seminetur in
ignominia: s nisi fuerit renatus. & ꝑse-¬
uerauerit in eo qđ ẽ renatꝰ in gr̃a. ñꝑue¬

Expanded text:
quicumque vivificabuntur, nonnisi in Christo vivificabuntur; unde jam supra sumus locuti. Nulla est utique ambiguitas, ad quas duas res duae istae referantur imagines; illa namque refertur ad mortem, haec ad resurrectionem. Illa ergo ad mortem corporis; quia haec ad resurrectionem corporis: illa ad corpus animale, quod seminatur in ignominia; haec ad spirituale, quod resurget in gloria: illa nascendo, hac induimur renascendo. Sed quoniam sub peccato nascimur, in peccatorum autem remissione renascimur: Sicut portavimus, inquit, imaginem terrestris, portemus etiam imaginem illius coelestis. Illud factum esse commemorat, hoc exhortatur ut fiat. Nemo enim potest efficere ut non fuerit natus in poena, qua corpus ejus seminetur in ignominia: sed nisi fuerit renatus, et perseveraverit in eo quod est renatus in gra
Abbreviated transcription (Latin):
rios fieri debitores: nisi eos sicut iam in
suꝑiorib hinꝰ operis partib disputaui¬
mus. a uinculo illius ꝓu̾bn qđ dici solet.
patres manducauerunt uuam acerbam
& dentes filioꝵ obstupuerunt. ñurm̃
argumentum s: nouũ testamentum. nec
generationis natura .s grã regenerationis
absoluat. Diffimitio uero illa peccati. ubi
intelligitur uoluntas appstens qđ iusti¬
cia uetat. & unde liberum ẽ abstinere. il¬
lius peccati diffinitio est. qđ tantum mͦ
peccatum est. ñ qđ etiam pena peccatr:
qđ nescio quotiens tͥ iam ad ista respon¬
sum ẽ. Qui enim dicit non quod uolo

Expanded text:
rios debitores fieri, nisi eos, sicut jam in rios debitores fieri, nisi eos, sicut jam in superioribus hujus operis partibus disputavimus, a vinculo illius proverbii, quod dici solet, Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt , non vestrum argumentum, sed novum Testamentum, nec generationis natura, sed gratia regenerationis absolvat. Definitio vero illa peccati, ubi intelligitur voluntas appetens quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere, illius peccati definitio est, quod tantummodo peccatum est, non quod etiam poena peccati: quod nescio quoties tibi jam ad ista responsum
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt: ita ipsoꝵ duoꝵ p̃uaricatio
tam magnum peccatum debet indelli¬
gi. ut posset om̃iũ ex uiro & muliere na¬
scentium indeterius mutare naturam:
& cõmuni reatu tanquam herȩditarii
debitiobligare ꝙ rographum: quisqͥs
gͥ dicit talem conditionem quoꝵ libet
delictoꝵ que nunc committunt᷑. esse
debuisse. qualis fuit conditio delicti
illius. qđ in illius uite tanta felicitate
& tanta non peccandi facilitate cõmis¬
sum ẽ: etiã ipsas duas uitas debet eq̃re.
cam scilicet quȩ nunc agitur. & eam qͥ
in illis scĩs & beatis deliciis agebatur.
Qđ si eẽ stolidissimum cernis: desine de
peccatis p̃sentis scłi uelle p̃sc̾bere: neil¬
lud peccatum magnum habeat suam
uim & suum meritum singulare. Quã¬
quam & in hac uita omĩps & iustus il¬
le qui dicit. reddam peccata patrum
in filios. parentum reatu etiam poste¬
ros irretiri satis euident̃ ostendit: &
quamuis mitiore nexu tam̃ heredita¬

Expanded text:
nerunt: ita ipsorum duorum praevaricatio nerunt: ita ipsorum duorum praevaricatio tam magnum peccatum debet intelligi, ut posset omnium ex viro et muliere nascentium in deterius mutare naturam, et communi reatu tanquam haereditarii debiti obligare chirographum. Quisquis ergo dicit talem conditionem quorumlibet delictorum, quae nunc committuntur, esse debuisse, qualis fuit conditio delicti illius, quod in illius vitae tanta felicitate, et tanta non peccandi facilitate commissum est; etiam ipsas duas vitas debet aequare, eam scilicet quae nunc agitur, et eam quae in illis sanctis et beatis deliciis agebatur. Quod si esse stolidissimum cernis; desine de peccatis praesentis saeculi velle praescribere, ne illud magnum peccatum habeat suam vim et suum meritum singulare. Quanquam et in hac vita omnipotens et justus ille qui dicit, Reddam peccata patrum in filios , parentum reatu etiam posteros irretiri satis evidenter ostendit, et quamvis mitiore nexu, tamen haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
bitatores paradisi non erat grauaturꝰ
& cum solac mulier eius audierit in
tristicia paries filios: nullã parientiũ
ab hoc supplicio scimus immunẽ. Nũ¬
qͥd gͦ ita estis absurdiut. aut in para¬
diso existimetis homines istas erũpnas fu¬
isse passuros sinemo peccasset. quas ma¬
nifestissimũ ẽ dm̃ non nͥ p̃uaricatorib
illis tunc hominib intulisse. aut nunc
eas negetis eoꝵ posteros ꝑpeti paradisi
exules: & uͥq terrarum tot tantasq mi¬
serias ꝑferentes. Aut dicturi estis. qͣnto
magis quisq ẽ peccator atq impius tan¬
tomagis eius agros parere spinas & tribu¬
los. & tantomagis cum sudare laboribus:
& quanto ẽ quȩq mulier iniquior.tan¬
to eam parientem dolores ꝑpeti grauiores:
sicut gͦ penȩ humanarum miseriarum
quas communit ꝑferunt filuiadam. a
die exitus de uentre matris eoꝵ. idõ st̃
om̃ium quia parentes cõmuneᷤᷤ sunt
om̃iũ. de quoꝵ p̃uaricatione ista ue¬

Expanded text:
bitatores paradisi non erat gravaturus. bitatores paradisi non erat gravaturus. Et cum sola mulier ejus audierit, In tristitia paries filios ; nullam parientium ab hoc supplicio scimus immunem. Numquid ergo ita estis absurdi, ut aut in paradiso existimetis homines istas aerumnas fuisse passuros si nemo peccasset, quas manifestissimum est, Deum nonnisi praevaricatoribus illis tunc hominibus intulisse; aut nunc eas negetis eorum posteros perpeti paradisi exsules, et ubique terrarum tot et tantas miserias perferentes; aut dicturi estis, quanto magis quisque est peccator et impius, tanto magis ejus agros parere spinas et tribulos, et tanto magis eum sudare laboribus; et quanto est quaeque mulier iniquior, tanto eam parientem dolores perpeti graviores? Sicut ergo poenae humanarum miseriarum, quas communiter perferunt filii Adam a die exitus de ventre matris eorum, ideo sunt omnium, quia parentes communes sunt omnium, de quorum praevaricatione ista ve
Abbreviated transcription (Latin):
istoꝵ in aliquas inferiores terras proici¬
untur de hoc orbe terrarum: cum hic ip¬
sa scelera quamlibet magna cõmiserint:
Nunquid aligno uitȩ qđ in hac mise¬
ria nullum ẽ ꝓhibontur : s ꝑsistit ge¬
neris humani locus & uita. inquibus
uideamus illoꝵ impioꝵ locum & uitã.
sicut erat ante peccatum. post peccatũ
non potuisse consistere: debuerunt aut̃
scđm opimonẽ ur̃am paruuli nullo
reatu obligati. mox ut nascunt᷑. tã quã
innocentes imagines dĩ. ꝑferriabangłis
in paradisum dĩ. & illic sine ullo labore
ac dolore nutriri. Ut siquis coꝵ peccas¬
set. ipse inde merito ꝑ iceretur: ne cresce¬
rent imitatione peccata. Nunc uero cũ
solus audierit qui in paradisi felicitate
peccauit. spinas & tribulos terra pariet t
maledicta in om̃ib oꝑib tuis. & insu¬
dore uultus tui edes pancm tuum: nul¬
lum hominum uidemus apena labo¬
ris alienum: qui utiq labor beatos ha¬

Expanded text:
istorum in aliquas inferiores terras projiciistorum in aliquas inferiores terras projiciuntur de hoc orbe terrarum, cum hic ipsa scelera quamlibet magna commiserint? Numquid a ligno vitae, quod in hac miseria nullum est, prohibentur? Sed persistit generis humani locus et vita, in quibus videamus illorum impiorum locum et vitam, sicut erat ante peccatum, post peccatum non potuisse consistere. Debuerunt autem, secundum opinionem vestram, parvuli nullo reatu obligati, mox ut nascuntur, tanquam innocentes imagines Dei perferri ab Angelis in paradisum Dei, et illic sine ullo labore et dolore nutriri, ut si quis eorum peccasset, ipse inde merito projiceretur, ne crescerent imitatione peccata. Nunc vero cum solus audierit qui in paradisi felicitate peccavit, Spinas et tribulos terra pariet tibi, maledicta in omnibus operibus tuis; et in sudore vultus tui edes panem tuum: nullum hominum videmus a poena laboris alienum; qui utique labor beatos ha
Abbreviated transcription (Latin):
ceptoris tui in hoc tanto uiro ex parte
custodis: qđ eum ñ audes aꝑte repre¬
hende: s cummͥ nominatim conuci¬
aris lingua maledica. & fronte ꝓt̾ua:
ꝓfecto & illum & alios qͥ eademsen¬
serunt atq dixerunt ȩccłie catholi¬
ce magnos clarosq doctores. tanto ne¬
quius quanto obliquius criminaris. E¬
goitaq adu̾sus te & meam defendo et
illoꝵ fidem: quos palamtimes habere ini¬
micos: & inuitus pateris iudices: Absit
aũt ut apudtales iudices ualeant aliqͥd
argum̃tationes tuȩ. in quib peccato illi
magno hoc ẽ p̃uaricatiomi primi hoĩs.
peccata consequentium tempoꝵ cõparas:
& putas si scelere primi hominis. generis
humani natura mutata ẽ. etiam nunc
parentum scelera naturam debuisse mu¬
tare filioꝵ. Hec enim dicens. non respicis
peccatores illos postca quã peccatum il¬
lud grande fecerunt. & de paradiso eẽ
dimissos: & aligno uite canta seueritate
phibitos. Nunquid scelerati temporum

Expanded text:
aeceptoris tui in hoc tanto viro ex parte aeceptoris tui in hoc tanto viro ex parte custodis, quod eum non audes aperte reprehendere: sed cum mihi nominatim conviciaris lingua maledica et fronte proterva, profecto et illum et alios, qui eadem senserunt atque dixerunt, Ecclesiae catholicae magnos clarosque doctores tanto nequius, quanto obliquius criminaris. Ego itaque adversus te et meam defendo et illorum fidem, quos palam times habere inimicos, et invitus pateris judices. Absit autem ut apud tales judices valeant aliquid argumentationes tuae, in quibus peccato illi magno, hoc est, praevaricationi primi hominis, peccata consequentium temporum comparas, et putas si scelere primi hominis natura generis humani mutata est, etiam nunc parentum scelera naturam debuisse mutare filiorum. Haec enim dicens non respicis peccatores illos, posteaquam peccatum illud grande fecerunt, et de paradiso esse dimissos, et a ligno vitae tanta severitate prohibitos. Numquid scelerati temporum
Abbreviated transcription (Latin):
carnalit natum. contagiũ mortis antiq̃
prima natuntate traxisse:. Q hoc ipso.
ad remissionem peccatoꝵ accipiendã
facilus accede. qđ ei remitcunt᷑ non pͥa
s aliena peccata. Ms ẽ p̃ceptor ambro¬
sius: cuius non solum libroslegi. sed
uba etiam loquentis audun: & ꝑ eum
lauachrum regenerationis accepi :lon¬
ge sum quidẽ impar meritis eius: sed
confiteor. & ꝓfiteor me nichil inhaccau
sa ab hoc meo p̃ceptore differre. Cui
absit ut audeas p̃ferre pelagiũ p̃cepto¬
rem tuũ: quem tam̃ ego contrate de ã-¬
brosio teneo testemmeum. Pelagius
enim dixit: quod eius fidem & purissi¬
mum in scͥpturis sensum. ne inimicꝰ
quidem ausus ẽ rep̃hendere. Quemtu
sic audes rep̃hendẽ: ut qđ ait discordiã
carnis ꝑp̾uaricationẽ primi hominis
innt̃am u̾tisse naturam: & quicquid
aliud de uiciata ꝑ adam natura hu¬
mana sensit & dixit: manichei affir¬
mes eẽ cõm̃tũ. Sane testimonium p̃¬

Expanded text:
carnaliter natum, contagium mortis antiquae carnaliter natum, contagium mortis antiquae prima nativitate traxisse, et hoc ipso ad remissionem peccatorum accipiendam facilius accedere, quod ei remittuntur non propria, sed aliena peccata . Meus est praeceptor Ambrosius, cujus non solum libros legi, sed verba etiam loquentis audivi, et per eum lava crum regenerationis accepi. Longe sum quidem impar meritis ejus: sed confiteor et profiteor me in hac causa nihil ab hoc meo praeceptore differre. Cui absit ut audeas praeferre Pelagium praeceptorem tuum: quem tamen ego contra te de Ambrosio tenco testem meum. Pelagius enim dixit, quod ejus fidem et purissimum in Scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere . Quem siraevaricationem primi hominis in nostram vertisse naturam , et quidquid aliud de vitiata per Adam natura humana sensit et dixit, Manichaei affirmes esse commentum. Sane testimonium pr
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo ⁊uerum enim dicis &e nescis. sic̃
cayphas pontifex ꝑsecutor xp̃i scelera
cogitabat. & salubria nesciens u̾ba dice¬
bat gaudeo prorsus in hac quȩ int̃ nos
ũtitur questione: me nichil a meo p̃ccp¬
tore differre. Primo. quia ipse dñs do¬
cuit me. mortuos eẽ paruulos: ñ eos
ipse uiuificet. qui ꝑ om̃ib mortuuis ẽ.
Qđ exponens apłs dicit: gͦ om̃s mortui
sunt. & ꝑ om̃ib mortuus c̃. Et tu con¬
tradicis. negans paruulos mortuos ne
unuificentur in xp̃o: cum fatearis mor¬
tuum etiam ꝓ paruulis xp̃m. Hoc me
docet etiam ioħs om̃ium p̃ceptoris a¬
płs. qui dicit idõ uenisse filiũ dĩ. ut
soluat oꝑa diaboli. quȩ uos negatis
in pariuuilis solui. Quasi ꝓpt̃ illos non
uenerit. qui idõuenit. ut soluat oꝑa dia¬
boli. Preceptores etiam mcos negare non
debeo: qui me ad hoc intelligendũ suolit¬
terario labore iuuerunt: ms p̃ceptor ẽ
cyprianus: qui dicit infantem scdmadã

Expanded text:
intelligo. Verum enim dicis, et nescis; sicut intelligo. Verum enim dicis, et nescis; sicut Caiphas pontifex persecutor Christi, scelera cogitabat, et salubria nesciens verba dicebat . Gaudeo prorsus, in hac quae inter nos vertitur quaestione, me nihil a meo praeceptore differre; primo, quia ipse Dominus docuit me, mortuos esse parvulos, nisi ipse eos vivificet, qui pro omnibus mortuus est: quod exponens Apostolus dicit, Ergo omnes mortui sunt, et pro omnibus mortuus est . Et tu contradicis, negans parvulos mortuos, ne vivificentur in Christo, cum fatearis mortuum etiam pro parvulis Christum. Hoc me docet etiam Joannes omnium Praeceptoris apostolus, qui dicit, Ideo venisse Filium Dei, ut solvat opera diaboli : quae vos negatis in parvulis solvi, quasi propter illos non venerit, qui ideo venit ut solvat opera diaboli. Praeceptores etiam meos negare non debeo, qui me ad hoc intelligendum suo litterario labore juverunt. Meus praeceptor est Cyprianus, qui dicit, Infantem secundum Adam
Abbreviated transcription (Latin):
quia est crim̃ & maximũ. qđ ñsponte s
nascendosuscipit᷑. Remitte gͥ diffinitio¬
nẽ peccati. quȩ catholicis amica. ad uos
nec ospitii iure deflectit: atq ea remissa.
ꝓbate non eẽ illoꝵ cõmilitonẽ. qui ipsam
substantiã inudiam prauitatis oppu¬
gnant. Et ut qđ egimꝰ colligat᷑: aut nullũ
docebitur uoluntariũ siẽ aliquod natu¬
rale peccatum: aut nullũ erit naturale. si
om̃e peccatum uoluntarium diffinitur.
Conficit᷑q ex his. ut aut neges nasci posse
peccatum & transeas in catholicoꝵ fidem:
aut si ꝑsteteris. ñ aliqđ s maximũ crunen
sine uoluntate suscipi ꝑnaturam: reddã
nom̃tuum etiam manicheo eui totum
prestas obsequiũ. dugꝰ. Magnamte m̃
putas inuidiam cõparait. cũ dicis nichil
me a meo preceptore differre: at ego in
laudem meã tua summo conuicia: nec
qđ cogitas s qđ ũbis sonas reuocans ad
fidem meã. sicut me intelligere oportet

Expanded text:
quia est crimen, et maximum, quod non sponte, sed quia est crimen, et maximum, quod non sponte, sed nascendo suscipitur. Remitte igitur definitionem peccati, quae Catholicis amica ad vos nec hospitii jure deflectit, atque ea remissa, proba te non esse illorum commilitonem, qui ipsam substantiam invidia pravitatis oppugnant. Et ut quod egimus colligatur: aut nullum docebitur voluntarium, si est aliquod naturale peccatum; aut nullum erit naturale, si omne peccatum voluntarium definitur: conficiturque ex his, ut aut neges nasci posse peccatum, et transeas in Catholicorum fidem; aut si perstiteris non aliquod, sed maximum crimen sine voluntate suscipi per naturam, reddas nomen tuum etiam Manichaeo, cui totum praestas obsequium. AUG. Magnam te mihi putas invidiam comparare, cum dicis, nihil me a meo praeceptore differre: at ego in laudem meam tua sumo convicia; nec quod cogitas, sed quod verbis sonas, revocans ad fidem meam, sicut me intelligere oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
lud ex istis: Aut si mutuo sibi testimo¬
nio et̃ non possunt: qua impudentia
denegat᷑ ula p̃uaricatio alterius conditi¬
onis fuisse. idest ñ deuoluntate. s nat᷑ali
tabe ꝓlata: Postremo aude cum asser¬
tione craducis diffinire qđcũq peccatũ
non dico illud primum s interim uel
ddehis quȩ nunc funt u̾bi grã sacͥlegiũ.
flagicium. uel malũ quoppiam facitiuis.
idest hec peccata quam diffinitionẽ ha¬
beant explicato. Dices sinc dubio: uo¬
luntas ẽ appecens qđ iusticia uetat. et
unde liberum est abstinere. Quia si uo¬
luntas mala non eẽt: peccatum eẽ non
posset. Adhoc quã rationabilit̃ assur¬
gamus intende. O hebetudinc̃. o impu¬
dentiam non ferendam. Diffinis ñ eẽ
peccatum nͥ uoluntatem lib̾am &e a ui¬
sticia ꝓhibitam: cum mali naturalis
opinio p̃scribat eẽ peccatum cũ quo na¬
scitur homo. ñ uoluntariũ. Non ẽ gͦ uerũ
culpam ñ ẽẽ. nͥ quȩ sponte committitur:

Expanded text:
lud ex istis? Aut si mutuo sibi testimolud ex istis? Aut si mutuo sibi testimonio esse non possunt, qua impudentia denegatur illa praevaricatio alterius conditionis fuisse, id est, non de voluntate, sed naturali tabe prolata? Postremo, aude cum assertione traducis definire quodcumque peccatum, non dico illud primum, sed interim vel de his quae nunc fiunt, verbi gratia, sacrilegium, flagitium, vel malum quodpiam facinus; id est, haec peccata quam definitionem habeant, explicato. Dices sine dubio, Voluntas est appetens quod justitia vetat, et unde liberum est abstinere. Quia si voluntas mala non esset, peccatum esse non posset. Ad hoc quam rationabiliter assurgamus intende. O hebetudinem, o impudentiam non ferendam! Definis non esse peccatum nisi voluntatem liberam, et a justitia prohibitam; cum mali naturalis opinio praescribat esse peccatum, cum quo nascitur homo, non voluntarium. Non est ergo verum, culpam non esse, nisi quae sponte committitur;
Abbreviated transcription (Latin):
ram cransire non posse. u̾bi grã ut de
de peculatore. de parricida. de incesto orti
filii generantum peccatis nascant᷑ ob no¬
xii: nec ullum crim̃ eẽ qđ seminib mi¬
sceatur preter illud uum: aꝑtissime o¬
stendis illam inobedientiam ñte eiusdem
generis arbitrari cuius etiam cȩterȩ sunł.
Uidegͦ. int̾rogatio nr̃a quante sit breuita¬
tis & lucis. Si peccatum qđ adam cõmi¬
sit. uoluntate susceptum est̃ & potuit fi¬
eri naturaletur non hec que fiunt coti¬
die peccata quȩ uoluntas criminosa cõ¬
mittit in deformitatem & p̃iudicia semi¬
num congerunt᷑ : Qđ si ista non minus
a trocia quam plura ingenerari nequeũt:
qua lege. qua lege conditione. quõ pri¬
unlegio. illud solum uindicat᷑ ingenitũ:
si uniuis generis peccata sunt quȩ noui¬
mus: que lex arguit quȩ ȩquitas punit.
& illud primi hominis qđ uoluntate
cõmissum & equitate punitum est: Cur
non aut ista ex illo intelligimus: aut il¬

Expanded text:
ram transire non posse, verbi gratia, ut ram transire non posse, verbi gratia, ut de peculatore, de parricida, de incesto orti filii generantum peccatis nascantur obnoxii; nec ullum crimen esse quod seminibus misceatur, praeter illud unum; apertissime ostendis, illam inobedientiam non te ejusdem generis arbitrari, cujus etium caeterae sunt. Vide ergo, interrogatio nostra quantae sit brevitatis et lucis. Si peccatum, quod Adam commisit, voluntate susceptum est, et potuit fieri naturale; cur non haec quae fiunt quotidie peccata, quae voluntas criminosa committit, in deformitatem et praejudicia seminum congeruntur? Quod si ista non minus atrocia, quam plura, ingenerari nequeunt; qua lege, qua conditione, quo privilegio illud solum vindicatur ingenitum? Si unius generis peccata sunt, quae novimus, quae lex arguit, quae aequitas punit, et illud primi hominis, quod voluntate commissum et aequitate punitum est; cur non aut ista ex illo intelligimus, aut il
Abbreviated transcription (Latin):
iecta ẽ diabolo imago dĩ. Hoc enim ñ
fierit nisi iudicio dei. Nec remouetur
ista dampnatio: insi gr̃a dĩ. Qui enim
naturȩ excellentia. ut imago dĩ eẽt. ad
similitudinẽ dĩ factus ẽ: nonẽ miran¬
dum. quia naturȩ deprauatione ua¬
nitati similis factus ẽ. unde dies eius
uelut umbra pretereunt. Tudiocur
innumerabiles imagines dĩ in paruula¬
etate nulla peccata facientes ñ admittãt᷑
ad regnum dĩ. si non renascant᷑. Habent
enim aliquid unde mereant iacere sub
diabolo: ꝓpt̾ quod non merent᷑ regnare
sub dõ. Cuiꝰ si lumini cohereres: ñ tanta
arrogantia u̾ba tua fulmini comparares.
gustinum a suo p̃ceptore differre: s dis¬
putationib eius non minus adȩ quam
cȩteroꝵ naturam pessimam diffinurt.
Deniq ut adhuc aliquid cum codem de
his que egimus disseramus. Apparet
te etiam primi peccati ñ idẽ genus qd
aliarum putare culparum. Nam cum
dicis flagicia tempoꝵ secutoꝵ in natu¬

Expanded text:
jecta est diabolo imago Dei: hoc enim non jecta est diabolo imago Dei: hoc enim non fieret, nisi judicio Dei; nec removetur ista damnatio, nisi gratia Dei. Qui enim naturae excellentia, ut imago Dei esset, ad similitudinem Dei factus est, non est mirandum, quia naturae depravatione, vanitati similis factus est, unde dies ejus velut umbra praetereunt . Tu dic, cur innumerabiles imagines Dei in parvula aetate nulla peccata facientes, non admittantur ad regnum Dei, si non renascantur. Habent enim aliquid unde mereantur jacere sub diabolo, propter quod non merentur regnare sub Deo; cujus si lumini cohaereres, non tanta arrogantia verba tua fulmini comparares. gustinum a praeceptore suo differre, sed disputationibus ejus non minus Adae, quam caeterorum naturam pessimam definiri. Denique ut adhuc aliquid cum eodem de his, quae egimus, disseramus: apparet te etiam primi peccati non idem genus, quod aliarum putare culparum. Nam cum dicis flagitia temporum secutorum in natu
Abbreviated transcription (Latin):
dit bonum: qđ reddinon posset homi¬
nis uoluntate s. dĩ: quandoreddendũ
& quib red dendum.iustissimus poten¬
tissimus. & miscdissimus iudicabit. quẽ¬
admodum in corpore sicut iam diximꝰ
uoluntate hominis pocest eius insus aui-¬
ferri: qđ̃ si fit. sequitur çȩcitas. quam ne¬
cessitas ferat. uoluntas non auferat. Et in
animo potest uoluntas hominis in no¬
centiam eius ꝑdere: & non potest reddẽ.
Illud potiꝰ intuere: qd mala cum quibus
na scunt homines. que congenerari hoĩb
inparadisi felicitate non possent. ꝓfecto
nisi de paradiso exisset natura uiciata.
nunc eis congenerata non eẽnt. Ista que
manifesta sunt aspice. Non enim mala¬
mortalium a dic exitus de uentre matris
filioꝵ adam in obscuro conicimus: sed
in lucc clarissima cernimus. Hec quia
non sunt ex male aliene cõmixtione na¬
turȩ: ꝓculdubio ex deprauatione sunt
nr̃ẽ. Nec tͥ uideatur indignũ: quod sub¬

Expanded text:
dit bonum, quod reddi non posset homidit bonum, quod reddi non posset hominis voluntate, sed Dei, quando reddendum et quibus reddendum, justissimus, potentissimus, et misericordissimus judicabit: quemadmodum in corpore, sicut jam diximus, voluntate hominis potest ejus visus auferri; quod si fit, sequitur caecitas, quam necessitas ferat, voluntas non auferat; et in animo potest hominis voluntas innocentiam ejus perdere, et non potest reddere. Illud potius intuere, quod mala cum quibus nascuntur homines, quae congenerari hominibus in paradisi felicitate non possent, profecto nisi de paradiso exisset natura vitiata, nunc eis congenerata non essent. Ista, quae manifesta sunt, aspice. Non enim mortalium mala a die exitus de ventre matris filiorum Adam, in obscuro conjicimus; sed in luce clarissima cernimus. Haec quia non sunt ex malae alienae commixtione naturae; procul dubio ex depravatione nostrae sunt. Nec tibi videatur indignum, quod sub
Abbreviated transcription (Latin):
graue iugum suꝑ filios adam.adie
exitus deuentre matris eor: quando¬
quidem ipsum adam nec lege multipli¬
cata uoluit aggrauare : nempe cernitis.
quodsi in paradiso nemo peccasset. ita
fecunditas conuigum genere humano
locum illum tante felicitatis impleret:
ut nec animam corruptibile corpꝰ gra¬
uaretꝰ Nec iugum graue natos homines
p̃meret: nec labor & dolor miserandos
paruulos erudiret. Vndegͦ sunt ista
quȩ rtiq non sunt de nescio qua mala
quam manicheus fingit aut credit a
nob aliena nobisq ꝑmixta: nisi de nr̃a
uiciata primi hominis trangressione
natura : s miraris homo acutus ac pru¬
dens: & non existimas eẽ credendum
qđ diaboli exigua u̾ba cum muliere
cõmixta tantum uiriũ habuisse dicũ¬
tur. ut naturalia bona cuncta ꝑũterent:
Quasi hodo quentis u̾ba fecerint. ñ consen¬
sũ audientis. Non enimut dicis pauca
u̾ba serpentis. in conditionẽ u̾sa sunt
naturalium:s hominis uoluntas ꝑdi¬

Expanded text:
grave jugum est super filios Adam a die grave jugum est super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum ? quandoquidem ipsum Adam nec lege multiplicata voluit aggravare. Nempe cernitis, quod si in paradiso nemo peccasset, ita fecunditas conjugum genere humano locum illum tantae felicitatis impleret, ut nec animam corruptibile corpus gravaret, nec jugum grave natos homines premeret, nec labor et dolor miserandos parvulos erudiret. Unde ergo ista sunt, quae utique non sunt de nescio qua mala, quam Manichaeus fingit, aut credit, a nobis aliena, nobisque permixta, nisi de nostra vitiata primi hominis transgressione natura? Sed miraris homo acutus ac prudens, et non existimas esse credendum, quod diaboli exigua verba cum muliere commixta tantum virium habuisse dicuntur, ut naturalia cuncta bona perverterent: quasi hoc loquentis verba fecerint, non consensus audientis. Non enim, ut dicis, pauca verba serpentis in conditionem versa sunt naturalium: sed hominis voluntas perdi
Abbreviated transcription (Latin):
statem contraeos uulneratoris augais.
Dicit iħs. non est necessarius sanis me¬
dicus s malchabentib: non ueni uo¬
care iustos s peccatores: & uos ei dici¬
tis. nones gͦ paruulis necessarius qͥd.
nec uoluntate sunt propͥa. nec huma¬
na origine peccatores. Cumgͦ non
saluos uenire saluandos uetatis ad me¬
dicum: diaboliea in eis pestis exercet
potentius principatum. Quanto gͦ
est tolerabilius. ut tanquã parasitiet
ad sentatores. diabolũ falsis laudib
mulceatis: quam sicut milites uel sa¬
tellices eũ doginatũ falsitatib adiuuetis:
Copioso & ornato de scͥbis eloquio. qͦ mͦ d̾s
exlimo formauerit hominẽ flando aĩaue¬
rit. ꝑadisolocupletaui̾t. p̃cepto admini¬
culauit. tantãq curam ne in aliquo eũ
grauaret habuerit: ut idem precep¬
cũ ñ inmulta distendẽt. neqͥd oneris
hõ quẽ tanta be nignitate condidãt.
de multiplicata lege sentiret.Curgͦ nẽ
corpꝰ corruptibile aggͣuat aĩam. Curgͦ

Expanded text:
statem contra eos vulneratoris augetis. statem contra eos vulneratoris augetis. Dicit Jesus, Non est necessarius sanis medicus, sed male habentibus; non veni vocare justos, sed peccatores : et vos ei dicitis, Non es ergo parvulis necessarius, quia nec voluntate sunt propria, nec humana origine peccatores. Cum ergo non salvos venire salvandos vetatis ad medicum, diabolica in eis exercet pestis potentius principatum. Quanto ergo est tolerabilius, ut tanquam parasiti et assentatores diabolum falsis laudibus mulceatis, quam sicut milites vel satellites eum dogmatum falsitatibus adjuvetis? Copioso et ornato describis eloquio, quomodo Deus ex limo formaverit hominem, flando animaverit, paradiso locupletaverit, praecepto adminiculaverit, tantamque curam, ne in aliquo eum gravaret, habuerit, ut idem praeceptum non in multa distenderet ne quid oneris homo, quem tanta benignitate condiderat, de multiplicata lege sentiret. Cur ergo nunc corpus corruptibile aggravat animam ? cur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sortis scõꝵ in lumine: qui eruit nos de
potestate tenebrarum. & transtulit in
regnum filii claritatis suȩ: & uos istas
grãs ꝓparuulis nos agere phibetis: asseron¬
quid. nͥ ut inde non eruant᷑: ne lucra dia-¬
boli minuantur. Dicit iħc. qui scđm hoc
nom̃ suum saluũ facit popłm suũ a pec¬
catis eoꝵ. nemo intrat in domum fortis
ut uasa eius eripiat. nisi prius alligaue¬
rit fortem: & uos in hoc popło xp̃i quem
saluũ facit a peccatis eoꝵ. paruulos ñcẽ
contenditis: quos ut propriis ita
nec originalib uultis obstri ctos ẽẽ pec¬
catis: & cum fallaci ur̃o sermonem tni¬
nuitis uires enis. quẽ dixit ueritas for¬
tem: errore ur̃o etm facitis ad optinen¬
dos paruulos fortiorem. Dicit iħoue
nit enim filius hominis querere et sal¬
uum facere qđ ꝑierat: & uos ei respon¬
detis. non opus c̃ ut paruulos queras.
quia nonꝑierant. Atq ita cum abeis
saluatoris in quisitionẽ repellitis: poce¬

Expanded text:
sortis sanctorum in lumine; qui eruit nos de sortis sanctorum in lumine; qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : et vos istas gratias pro parvulis nos agere prohibetis, asserenquid, nisi ut inde non eruantur, ne lucra diaboli minuantur? Dicit Jesus, qui secundum hoc nomen suum, salvum facit populum suum a peccatis eorum , Nemo intrat in domum fortis, ut vasa ejus eripiat, nisi prius alligaverit fortem : et vos in hoc populo Christi, quem salvum facit a peccatis eorum, parvulos non esse contenditis, quos ut propriis, ita nec originalibus vultis obstrictos esse peccatis; et cum fallaci vestro sermone minuitis vires ejus, quem dixit Veritas fortem, errore vestro eum facitis ad obtinendos parvulos fortiorem. Dicit Jesus, Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat : et vos ei respondetis, Non opus est ut parvulos quaeras, quia non perierant; atque ita cum ab eis Salvatoris inquisitionem repellitis, pote
Abbreviated transcription (Latin):
tuit nec munerib oþtinere: manife¬
stum ẽ itaq in eius uos parte consistere.
cuiꝰ tam in modice potentiam p̃dicatis :
nec incultum dĩnr̃i ullum habere con¬
sortium: quẽ nos ut equissimũ ita oĩ¬
potentissimũ confutm̃: qui potensẽ.
& ueritas incircuitu eiꝰ qui humillat
sicut uulneratum suꝑbum. idest dia¬
bolum & manicheum: uosq eius asse¬
clas calumpniantes naturam. neuo
sponte peccare fatemini. Ipsegͦ deus
nr̃ in uirtute brachii sui disꝑdit ini¬
micos suos: ꝑ qđnichil aut a uobis
aut a manicheis afferri potuit. qđ
non ueritatis eius fulmine dissileret.
Auoꝰ. qssentatores diaboli non sumꝰ
nec eius potestatem quȩ dĩ subiectaẽ
potestati. adulatorio sicut nob̃ con¬
uinciamini p̃conio laudis extolli¬
mus. S utinam uos eiꝰ milites ñ cẽtis siẽ
om̃s heretici: quoꝵ ille dogmata inqͦs
tifera iaculatur. Dicit apłs. gr̃as agen¬
tes patri idoneos facienti nos in partẽ

Expanded text:
tuit, nec muneribus obtinere? Manifetuit, nec muneribus obtinere? Manifestum est itaque, in ejus vos parte consistere, cujus tam immodice potentiam praedicatis; nec in cultum Dei nostri ullum habere consortium, quem nos ut aequissimuni, ita omnipotentissimum confitemur, qui potens est, et veritas in circuitu ejus, qui humiliat sicut vulneratum superbum; id est, diabolum et Manichaeum, vosque ejus asseclas calumniantes naturam, ne vos sponte peccare fateamini. Ipse ergo Deus noster in virtute brachii sui disperdit inimicos suos , per quod nihil aut a vobis, aut a Manichaeis afferri potuit, quod non veritatis ejus fulmine dissiliret. AUG. Assentatores diaboli non sumus; nec ejus potestatem, quae Dei subjecta est potestati, adulatorio, sicut nobis conviciamini, praeconio laudis extollimus. Sed utinam vos non ejus milites essetis, sicut omnes haeretici: quorum ille dogmata in quotifera jaculatur. Dicit Apostolus, Gratias agentes Patri, idoneos facienti nos in partem
Abbreviated transcription (Latin):
non inmulta distendit᷑. nequidone¬
ris demultiplicata lege sentiret: sed
int̃dictu unius pomuli. testimonium
deuotionis ex pecitur. Postea quoq
ut haberet consortem ꝑ quam pater
fieret. denuo illius manus qua condi¬
tus erat nobilitatur aͭ tactu: diuino
quoq subinde colloquio foueturatq
honorat᷑. Hec gͦ ad̾o p̃stita cãlonga. tam
multa. tam grandia. instituta. munera.
p̃cepta. colloquia: nullam fecerunt ho¬
mim. bom necessitatem. Ate regione
diabolus non minus timide quam
callide exigua cum muliere u̾ba cõmi¬
scuit: & tantum uirium habuisse di¬
cunt᷑. ut continuo in conditionẽ na¬
curalium uercerent᷑. immo ingenita
cuncta subruerent.: facerent ꝑpetuã
mali necessitatem: ce dnm̃ ac posses¬
sorem imagini dĩ diabolum impone¬
rent. Qund gͦ fortius. quid excellentiꝰ.
quid magnificentius adu̾saria pote¬
state: si tantum leui confabulatiõe
fecit. quantum ds̃ nec oꝑib suis po¬

Expanded text:
non in multa distenditur, ne quid onenon in multa distenditur, ne quid oneris de multiplicata lege sentiret; sed interdictu unius pomuli, testimonium devotionis expetitur. Postea quoque ut haberet consortem, per quam pater fieret, denuo illius manus, qua conditus erat, nobilitatur attactu; divino quoque subinde colloquio fovetur atque honoratur. Haec ergo a Deo praestita tam longa, tam multa, tam grandia, instituta, munera, praecepta, colloquia, nullam fecerunt homini boni necessitatem: at e regione diabolus non minus timide, quam callide, exigua cum muliere verba commiscuit; et tantum virium habuisse dicuntur, ut continuo in conditionem naturalium verterentur; imo ingenita cuncta subruerent, facerent perpetuam mali necessitatem, et dominum ac possessorem imagini Dei diabolum imponerent. Quid ergo fortius, quid excellentius, quid magnificentius adversaria potestate, si tantum levi confabulatione fecit, quantum Deus nec operibus suis po
Abbreviated transcription (Latin):
anis diaboli: qđ de ponderib effectu¬
um. agno seilicet. fẽcit siquidẽ deus
hominem materiam ipsam limi. uene¬
rabili dignatione contrectans: que in
formam hominis. auctoris sui manũ
subacta sequeret᷑. Sceterat iam absolutũ.
ceterum pauens fringensq simulacrũ.
sp̃m quo interet & uigeret oꝑiens. Tũc
augustissimo auctoris afflatu creatus
&e inspiratus animus. uiscera impleta
cõmouit: cuncom̃s sensus in apparatũ
ꝓpͥoꝵ munerum suscitati sunt. Dedit
habitator ingressus. uiscerib colorem.
sangumi calorem. menbris uigorem:
cuti nitorem. Uide qđ negociũ in for¬
mando & animandohomine. pietas
dunna suscepit. Uerum nec ꝑfectum
cum reliquit familiaritas conditoris.
Transfertur ad ameniorẽ locum: & quẽ
clement̃ fecerat. munifice locupletat.
lec hoc tam̃ p̃stitisse contentus. illu¬
strat eum imꝑtitione colloquii. Dat
ei p̃ceptum. ut lib̾tatem suam intelli¬
gens. uideret sibi suppetere ꝑ quodami¬

Expanded text:
anus diaboli? Quod de ponderibus affectuanus diaboli? Quod de ponderibus affectuum agnosci licet. Fecit siquidem Deus hominem, materiam ipsam limi venerabili dignatione contrectans, quae in formam hominis auctoris sui manum subacta sequeretur. Steterat jam absolutum, caeterum pallens frigensque simulacrum, spiritum quo niteret et vigeret opperiens. Tunc augustissimo auctoris afflatu creatus et inspiratus animus, viscera impleta commovit: tunc omnes sensus in apparatum propriorum munerum suscitati sunt. Dedit habitator ingressus visceribus colorem, sanguini calorem, membris vigorem, cuti nitorem. Vide quod negotium in formando et animando homine pietas divina suscepit. Verum nec perfectum eum reliquit familiaritas Conditoris: transfertur ad amoeniorem locum, et quem clementer fecerat, munifice locupletat. Nec hoc tamen praestitisse contentus, illustrat eum impertitione colloquii: dat ei praeceptum, ut libertatem suam intelligens, videret sibi suppetere per quod fi