comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quanta ui contͣ reꝓbos ardentia
pugnent elementa & ipse uidex
cui suꝑne iurtutes obsequuntur:
qͥnta ui inmense magnituduus
cordiũ secreta illuminat: cũ om̃s
culpas ante omnium ocłos redu¬
rerit Postremo qͣm terribilis illa
sententia ꝓdeat. qua reꝓbi damp¬
nabunt᷑: & que sint gehenne pe¬
ne cum graui amaritudinis ob¬
scuritate pensent qui post confu¬
sionem cruciatꝰ maneat: cũ reatũ
anumum inmortalit morientem.
⁊ gehenna earnem indeficiente
consummauent deficientẽ. Int̾
hec mens ad se respiciat: ce illinc
districtionem iusticie. hinc meri¬
tum ponat culpe: & periturum se
homo absq aliqua ambiguitate
prenoscat: si remota pietate uidice¬
tur. Conũtatur adpenitentiam
ut ꝓcertis culpis pietas assit que ꝑ
lamenta p̃sentia. eruere abeterna
pena consueuit: &e que uitam no¬
stram sic ad se conũsam uidicat:
ut tam̃ culpas apud misericordem
excuset. Libear flere salubrit: quod

Expanded text:
quanta vi contra reprobos ardentia quanta vi contra reprobos ardentia pugnent elementa, et ipse judex, cui supernae virtutes obsequuntur, quanta vi universae magnitudinis cordium secreta illuminet, et omnes culpas ante omnium oculos reduxerit. Postremo quam terribilis illa sententia prodeat, qua reprobi damnabuntur, et quae sint gehennae poenae cum gravi amaritudinis obscuritate pensent, qui post confusionem cruciatus maneat, cum reatus animum immortaliter morientem et gehenna carnem indeficientem consummaverit deficientem. Inter haec mens ad se respiciat, et illinc districtionem justitiae, hinc meritum ponat culpae, et periturum se homo absque aliqua ambiguitate pernoscat, si remota pietate judicetur. Convertatur ad poenitentiam, ut pro certis culpis pietas ei adsit, quae per lamenta praesentia eruere ab aeterna poena consuevit, et quae vitam nostram sic ad se conversam judicat, ut tamen culpas apud misericordem excuset. Libeat flere salubriter quod
Abbreviated transcription (Latin):
cito finiant᷑. meritoꝵ p̃mia sine
fine durent: ut qui dm̃ timet sic̃
scͥptum ẽ cito sit securus. Temera¬
ru uͦ uoluptates qͣs ei p̃ponunt
uelocit̃ amittant. & mercedem ꝗͣ
oportet. eternalit incurrant. Hon
gͥ eligamus int̃ fallaces uoluptatiᷤ
qͣsi unius hore delectabile somniũ
uidere: ne nos contingat int̾ ueraᷤ
miserias eternos eruciatus subire.
est. ut caute considerent quid sit
homo: & ante qualem iudicem
staibit. Intueantur illius potentiã:
pensent suam infirmitatem. enu¬
merent mala ꝓͥi oꝑis: & contra hec
eraggerent bona illiꝰ largitatis. Con¬
siderent qͣm districte mala. qͣm sub¬
tlit bona discutiat: qͣm districtus
cont̃ hec ut̃q ueniet. Uersentur in
mente qͣntus ille sit tanti iudicii
aduentus: que tunc illa sit hominỹ
ingłorumq frequentiã. qͣnta illa
sit uerecundia inconspectu dotius
humani generis. om̃iumq angło¬
tum & archangłorum confundi:

Expanded text:
cito finiantur, meritorum praemia sine cito finiantur, meritorum praemia sine fine durent, ut qui Deum timet, sicut scriptum est, cito sit securus; temerarii vero voluptates, quas ei praeponunt, velociter amittant, et mercedem, quam oportet, aeternaliter incurrant. Non igitur eligamus inter fallaces voluptates quasi unius horae delectabile somnium videre, ne nos contingat inter veras miserias aeternos cruciatus subire. XXXII. est ut caute considerent quid sit homo, et ante qualem judicem stabit. Intueantur illius potentiam, pensent suam infirmitatem, enumerent mala proprii operis, et contra hoc exaggerent bona illius largitatis. Considerent quam districte mala, quam subtiliter bona discutiat, quam districtus contra haec utraque veniet. Versetur in mente quantus ille sit tanti judicii adventus, quae tunc illa sit hominum angelorumque frequentia, quanta illa sit verecundia in conspectu totius humani generis, omniumque angelorum et archangelorum confundi;
Abbreviated transcription (Latin):
endi. maxime a conspectu xp̃i foraᷤ
eic: cum uiderimꝰ alios etiam
cũ quib hanc uitam ducimꝰ in¬
tromitt. Crede mͥ ut in increpati¬
one lapsi dicit᷑ hoc ẽ quod gehen¬
nam suꝑet: quod om̃ib penis gra¬
uius torquet Demus si placet ad
fruendum delicias centum annos.
ce si maius: decies tantũ.S. que
erit exhis compensatio ad eterm¬
tatem: sed qui ineis passibilit̃ in¬
herent: delirare nos credunt. at¬
tam̃ ignorare nonpossunt. quia.
delicie qͥdem uelut umbra ꝑtran¬
seunt: & uelocit᷑ fugiunt: pene uͦ
ꝑpetuo manent. Quod si equale
tempꝰ & idem spacium esset pene:
esset aliqͥs ita stultus ce ita demeis
ut eligeret ꝓuno die deliciarum.
unũ diem penarũ: cum soleat
dolor unius hore. & quilibet corpi
cruciatus. in obluuonem mitten
omne p̃teritum tempꝰ inuolupta¬
tate transactum: hoc enim ꝓuid
Ds̃ ut hec uita laboris qͥdem esse:
s tam̃ ipsa breius uita ut labores

Expanded text:
endi, maxime a conspectu Christi foras endi, maxime a conspectu Christi foras ejici, cum viderimus alios etiam, cum quibus hanc vitam ducimus, intromitti. Crede mihi, ut in increpatione lapsi dicitur, hoc est quod gehennam superat, quod omnibus poenis gravius torquet. Demus, si placet, ad fruendum deliciis centum annos, et si mavis, decies tantum. Sed quae erit ex his compensatio ad aeternitatem? Sed qui in eis passibiliter inhaerent delirare nos credunt. Attamen ignorare non possunt, quia deliciae quidem velut umbra pertranseunt, et velociter fugiunt, poenae vero perpetuo manent. Quod si aequale tempus et idem spatium esset, pene esset aliquis ita stultus, et ita demens, ut eligeret pro uno die deliciarum unum diem poenarum, cum soleat dolor unius horae, et quilibet corporis cruciatus, in oblivionem mittere omne praeteritum tempus voluptate transactum. Hoc enim providit Deus, ut haec vita laboris quidem esset, sed tamen ipsa brevis vita, ut labores
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd de impuis dicitur. Transiet
nocturna uisio. Ut enĩ qui in
pena qualibet positi. ꝓsperitatẽ
qͣm iugilantes desiderant. forte
somniantes habere se uident: Cũ
erꝑgefacti fuerint uansi fuisse
quod somniauerint. nec sibi ꝓdesse
cognoscunt. sic amator & conqui¬
sitor huius uite cum abea discedit.
nichil fuis se quod transire licet de¬
lectando potuit: nudatus. desertus.
& ad nullatenus addiscit. S utinã
omnis pompa mortaliũ: usq ad
cineres ce uermes solumm uenis¬
set. S cogitemus horrendum ui¬
dicu tribunal: ardentẽ fluuium:
uermes qui non morientur. igneᷤ
gehenne: fletus & stridorem d en¬
tium: & p̃ ocłis habeamus. qͣsi iam
ad hec uentum sit. Ptimescamus
qͣsi iam p̃sens. qͦd & si tardet: fu¬
turum tameN ẽ. Adhuc autẽ suꝑ
his q̃ diximus est multo grauius
malum. excludi aꝑhennib boni᷑.
que p̃parata sunt scĩs. Om̃s enĩ
suꝑat cruciatus. remoueri ab illa
gła qua habueris inpotestate fru¬

Expanded text:
quod de impiis dicitur: Transiet ut quod de impiis dicitur: Transiet ut nocturna visio . Ut enim qui in poena qualibet positi prosperitatem, quam vigilantes desiderant, forte somniantes habere se vident, cum expergefacti fuerunt, vanum fuisse quod somniaverunt, nec sibi prodesse cognoscunt: sic amator et conquisitor hujus vitae, cum ab ea discedit. nihil fuisse quod transire licet delectando potuit, et nudatus, et desertus, et annullatus addiscit. Sed utinam omnis pompa mortalium usque ad cineres et vermes solummodo evenisset! sed cogitemus horrendum judicis tribunal, ardentem fluvium, vermes qui non morientur, ignes gehennae, fletus et stridorem dentium, et prae oculis habeamus quasi jam ad haec ventum sit, pertimescamus quasi jam praesens, quod etsi tardet, futurum est tamen. Adhuc autem super his quae diximus est multo gravius malum excludi a perennibus bonis, quae praeparata sunt sanctis. Omnes enim superat cruciatus, removeri ab illa gloria, quam habueris in potestate fru
Abbreviated transcription (Latin):
yo: qui placere querit alieno. Sed
hiqui amplexantur. uentos. & con¬
fidunt in nichili. meminisse de¬
bent qͥa iuxta iob. diuitias quã¬
deuorauerunt. euoment: & de
uentre eoꝵ extrahet eas d̃s. E si
duxerint inbono dies suos: inpun¬
cto ad inferna descendunt. Inpuncto
uidelicet. quia sicut stilus dũ ponit᷑
eleuatur. sic iniquus diues. p̃sens
gaudium dum tangit. amittit. Nã
qͣntis libet annis felicit᷑ iuxerit: cũ
ad finem uenerit: ita longum tẽpꝰ
illud consumitur. ac sibreue fu¬
isset xxx.
It autem interim de sequen¬
tib penis taceamus: nonne
ꝓipso defectu contempnen¬
da magis fuerat. p̃sentis uite głas
fuerunt ante nos & potentes. & su¬
ꝑbi: & uoluptuosi. Sed quid ilt
ꝓfuit inmoderata leticia: Uesteᷤ
& odoramenta diuerse uolupta¬
tis. & rerum opulentia ubi illa
nunc sunt. uel ubi ipsi: Acceda¬
mus adeoꝵ sepulchra: & quid
ibi uidebimus: fetidas uermiũ
reliquias. ꝓbabimus uerum ẽẽ.

Expanded text:
proprio qui placere quaerit alieno. Sed proprio qui placere quaerit alieno. Sed hi qui amplexantur ventos, et confidunt in nihili, meminisse debent quia, juxta Job, divitias quadevoraverunt evoment, et de ventre eorum extrahet eas Deus, et si duxerint in bonis dies suos, in puncto ad inferna descendent. In puncto videlicet, quia sicut stylus dum ponitur elevatur, sic iniquus dives praesens gaudium dum tangit amittit. Nam quantislibet annis feliciter vixerit, cum ad finem venerit, ita tempus illud longum consumitur, ac si breve fuisset. XXXI. Ut autem interim de sequentibus poenis taceamus, nonne pro ipso defectu contemnenda magis fuerat praesentis vitae gloria? fuerunt ante nos et potentes, et superbi, et voluptuosi. Sed quid illis profuit immoderata laetitia, vestes et odoramenta diversae voluptatis, et rerum opulentia? ubi illa nunc sunt, vel ubi ipsi? accedamus ad eorum sepulcra, et quid ibi videbimus? fetidas vermium reliquias. Probabimus verum esse
Abbreviated transcription (Latin):
as conceptum: Annitidius regene¬
antur nobiles: cum uixta iacobũ
pauperes elegit ds. diuites infide:
lob equalitatem pensabat: qui non
contempsit subire iudicium cum
sruo suo: licet rex. Ee domnꝰ mar¬
cinus qui ita seruo suo uersa uice
sitiuebat: ut eius calciamenta det̃¬
geret. Esau quẽ dominus odiohabu¬
i: cum quadringentis uiris gradie¬
latur. Iacob quem elegit: inbaculo
suo iordanem transut. Om̃s libros
intiquitatum considera: potentio¬
is semꝑ inuenies peiores. Nam ut
hoc inferam: sudorib pauperum
ỹparatur: unde potentiores sagi¬
nantur. Uestes ille. & histriata den¬
toria. sed & exotici cib num pauꝑi¬
orum manib p̃parantur: Si qua
uͭ pulcͥtudo ineis ẽ. aut suauitas.
artifices laudandi sunt. ut boe¬
tus dicit: & non hi qui eis utunt᷑
Qui cum emendicata ab exteriorib:
rebꝰ ueritate decorari gestiunt: ꝓ¬
pͥam sibi non sufficere ꝓdunt. Qñ
ieronimus. Offendere timet odore

Expanded text:
tis conceptum? An nitidius regenetis conceptum? An nitidius regenerantur nobiles, cum juxta Jacobum pauperes elegit Deus, divites in fide? Job aequalitatem pensabat, qui non contempsit subire judicium cum servo suo, licet esset rex. Et domnus Martinus, qui ita servo suo versa vice serviebat, ut ejus calceamenta detergeret. Esau, quem Dominus odio habuit, cum quadringentis viris gradiebatur. Jacob, quem elegit, in baculo suo Jordanem transiit. Omnes libros antiquitatum considera, potentiores semper invenies pejores. Nam, ut hoc inferam, sudoribus pauperum praeparatur unde potentiores saginantur. Vestes illae, et histriata tentoria, sed et exotici cibi num pauperiorum manibus preparantur? Si qua vero pulchritudo in eis est, aut suavitas, artifices laudandi sunt, ut Boetius dicit, et non hi qui eis utuntur: qui cum emendicata ab exterioribus rebus veritate decorari gestiunt, propriam sibi non sufficere produnt. Unde Hieronymus: Offendere timet odore
Abbreviated transcription (Latin):
reb & dm̃ offendere. et
prorimum grauare. & m̃¬
suram bonã ꝑdere nontrepidant:
ea qͦͣ dementia. tanto se meliores
putant. qͣnto in eisdem reb ꝑqͣs
peiores sunt. bonis & pus fratrib
excellere uidentur: & putant se
tanto plus habere: qͣnto plus uide¬
rint posse. & cum ipsi multorum
uiciorũ sint serui: gaudentq fr̃ib
se posse dominari. S si acdo sunt
rent. Nobilitatem qͥppe munda¬
nam: nonnatura. sed ambitio p̃¬
stitit. Ad unitatem quippe com¬
mendandam.eua de ipso adam
formata ẽ: & adam licet maior
tam̃ extra paradẏsum. iulla inpa¬
radẏsum. Vnde scͥptum ẽ. Nemo
ex regib aliud habuit natiuitati
bus aduitam. & similis exitus.
Et certe ut ait ieronimus. om̃s ꝑ di¬
uinam grãm equales efficimuꝵ.
qͦs natiuitas scd̃a regenerauit: ꝑ
qͣm tam nobilis qm̃ ignobilis. di
filius efficitur: & t̾rena nobilitas
splendore celestis głe obumbratur
anpauꝑiores sordidius generant᷑
cum &e dauid plangit se inpecea¬

Expanded text:
et Deum offendere, et proximum gravare, et mensuram bonam perdere non trepidant, ea quoque dementia tanto se meliores putant, quanto in eisdem rebus, per quas pejores sunt, bonis et piis fratribus excellere videntur; et putant se tanto plus habere, quanto plus viderint posse, et cum ipsi multorum vitiorum sint servi, gaudent quibusque fratribus se posse dominari. Sed si adeo sunt rent. Nobilitatem quippe mundanam non natura, sed ambitio praestitit. Ad unitatem quippe commendandam, Eva de ipso Adam formata est, et Adam licet major, tamen extra paradisum, illa in paradisum. Unde scriptum est: Nemo ex regibus aliud habuit nativitatis tus ad vitam, et similis exitus . Et certe, ut ait Hieronymus, omnes per divinam gratiam aequales efficimur, quos nativitas secunda regeneravit: per quam tam nobilis quam ignobilis Dei filius efficitur, et terrena nobilitas splendore coelestis gloriae obumbratur. An pauperiores sordidius generantur, cum et David plangit se in pecca
Abbreviated transcription (Latin):
habitu uel uictu traditiones pa¬
trum contempnere. cum ds̃ ter¬
minos patrum trans gredi inter¬
dixerit: despectaq uictus quali¬
tate uel qͣntitate ꝑbeatum bene¬
dictum p̃fixa. sanguineas dapeᷤ
cum filiis isrł desiderare: manna
e mensuram gomor despicien
des. & ollas carnium desideran¬
tes. corde reuerti ad egyptumre¬
darguunt᷑: Annon ẽ apostasia
humilem uestitum spernere. &
decorem uestimenti quererecũ
angłs apostata ꝑfectus decore
supbiens intartarum ruertt.
anu̾entrem colere est apostosia. cũ
flens paulus ꝓtestet᷑ qͦd ligurgito¬
nes inimici sancte crucis sunt. qͤ
apostasie uerba conueniunt. qͣndo¬
qͥdem religionis habitum ꝑ tot ret᷑
annoꝵ curricła retentatum lasci¬
uientes qͥq inter nos. & petulan

Expanded text:
habitu vel victu traditiones pahabitu vel victu traditiones patrum contemnere, cum Deus terminos patrum transgredi interdixerit, despectaque victus qualitate vel quantitate per beatum Benedictum praefixa, sanguineas dapes cum filiis Israel desiderare? Manna et mensuram gomor despicienes & ollas carnium desiderātes corde reuerti ad Ægyptum redarguūtur. An non est apostasia, humilem vestitum spernere & decorem vestimenti quærere; cum Angelus apostata perfectus decore supan ventrem colere non est apostasia, cum flens Paulus protestetur quod ligurgitones inimici sanctae crucis sunt, et apostasiae verba conveniunt, quandoquidem religionis habitum per tot retro annorum curricula retentum lascivient
Abbreviated transcription (Latin):
fili hominis. si uidicas eos: iniqͥ¬
tates patrum suorum ostende eiᷤ.
E item. Fili hominis adgentes
apostatrices mittote: ad filios
isrł. Patres eorum p̃uaricati sũt
pactum meũ: & cȩtera quousq
subiungro si forte uel ipsi audi¬
ant hoc sane quod eos apostatri¬
ces appellat. illis maxime con¬
gruit: qui post monasticam ꝓ¬
fessionem. ad scłaria desideria
relabuntur. De quib scͥptum ẽ
Ue peccatori. ingredienti duab
uuis. dpostata namq ntro ce¬
dens interp̃tatur. Q u̾ manum
suam in atatro miserit si retro
respexerit. utiq apostatare con¬
uincitur: ut nullatenus regno di
aptus ipso dõ testante ꝓnuncit᷑
E in nona ierechielis omelia phi¬
betur: quia sicut apostata est qͥ
de fide recedit adõ: ita qui ad
ꝑũsum opꝰ post ꝓfessam religio¬
nem redit. ab omnipotente do apo¬
stata absq ulla dubitatione de¬
putatur: etiam si fidem tenere
uideatur. An non e apostasia de

Expanded text:
fili hominis, si iudicas eos, iniqufili hominis, si iudicas eos, iniquitates patrum suorum ostende eis. Et item. Fili hominis ad gentes apostatrices mitto te, ad filios Israel, patres eorum præuaricati sunt pactum meū. &c. quousque subiungit, Si forte vel ipsi audiant hoc. Sane quod eos apostatrices appellat illis maxime congruit qui per monasticam professionem ad secularia desideria relabuntur. De quib. scriptum est, Væ peccatori ingredienti duabus vijs. Apostata namqdens interpretatur. Qui vero manum suam in aratro miserit, si retro respexerit, utique apostatare convincitur, ut nullatenus regno Dei aptus, ipso Deo testante, pronuntietur. Et in nona in Ezechielem homelia perhibetur, quia sicut apostata est qui de fide recedit a Deo, ita qui ad perversum opus post professam relationem redit ab omnipotente Deo, apostata absque ulla dubitatione deputatur, etiamsi fidem tenere videatur. An non est apostasia, de
Abbreviated transcription (Latin):
mea exardescet ignis. Aiter uero
cum diceret. non loquar ultra in
innomine illius: mor eodẽ igne
succensus adiunxit. E factus ẽ
sermo eius incorde meo. qͣsl ignis
estuans inossib meis: & defeci
ferre non sustinens. Audiui enim
contumelias multorũ. Sic greluˢ
caritatis inscĩs uiris dũ rep̾mitur:
augetur. ¶nimirũ ita se se conso¬
lantur: si in uocem erumpentes.
quod corrigere non ualent. saltẽ
increpare noncessant Suꝑ est tam̃
ut sicut dicit ꝓsper qui uerba despi¬
cuint opera bona indoctore uide¬
ant q̃ uenerent᷑: & si contigerit ut
apotentiorib uel ab alienigenis
contempnatur: sibi uel suis p̃di¬
cator canat. dicens cum iosue. Ego
autem & domus mea: sequemur
dominum. Nam ce ipsos fideles
plus ꝑ exempla. qͣm ꝑ uerba ꝓficẽ
certum est: & utraq sibi necessa¬
rio coniunguntur. ut qͦd loq̃ndo
qͥs p̃dicat: faciendo confirmet.
pud eos autemU
qui uerba p̃dicationis ut¬
cumq paciuntur audire.

Expanded text:
mea exardescet ignis. Alter vero mea exardescet ignis. Alter vero cum diceret, Non loquar vltra in nomine illius, mox eodem igne succēsus adiunxit, & factus est sermo eius in corde meo quasi ignis æstuans in ossibus meis, & defeci serre non sustinens. Audiui enim contumelias multorum. Sic ergo zelus caritatis in sāctis viris dum reprimitur augetur, qui nimirum ita sese consolātur, vt in voce erumpentes quod corrigere non valent saltem increpare non cessent. Superest tamen vt, sicut dicit Prosper, qui verba despiciunt, opera bona in doctore videant, quæ venerentur: & si contigerit vt a potentioribus, vel ab alienigenis contemnatur, sibi vel suis prædicator canat dicens, cum Iosue, Ego autem & domus mea sequimur Dominum. Nam & ipsos fideles plus per exempla quam per verba proficere certum est, & vtraq. sibi necessario coniungitur, vt quod loquendo quis prædicat faciendo confirmet. Apud eos autē qui verba prædicationis vtcūq. patiuntur audire,
Abbreviated transcription (Latin):
ditis. timeo molestum uobis fie¬
nͥ quia tantum adincitandum
ỹdicandi officium exaggeramus:
e idcirco uellem: ut alius aliquis
iritus in hac necessitate patuisset.
Sum scio ꝓph̃am dixissc. Insalicib
inmedio eiꝰ suspendimus organa
nrã. Idẽ inter ualde obstinatos
ndelicet qui sicut salices ftuctũ
boni oꝑis nonferunt: uerba p̃dicatio¬
nis reticemus. Hincipse ait. Obmu¬
tui & silui abonis: & humiliatus
sum. Et ieremias cum se minime
audiri conspiceret: silentium appe¬
tut dicens. Non recordabor eiꝰ neq
loquar ultra. in nomine illiꝰ. Sed
ueri p̃dicatores dum conspiciunt
quod ipsis non corripientib iniquo¬
rum facinora crescunt: uim quan¬
dam incorde sustinent: donec iN
aꝑte correptionis uocem erumpañ.
Uñ & alter exeisdem ꝓph̃is. cum
ꝓpt̃ incorrigibiles tacens diceret.
silui abonis. zelo caritatis ilico
exardescens. subdidit: & dolor
m̃s renouatus ẽ. Concaluit cor
meum intri me: & inmeditatiõe

Expanded text:
ditis, timeo molestum vobis fieditis, timeo molestum vobis fieri, quia tantum ad incitandum prędicandi officium exaggeramus: & iccirco vellem vt alius aliquis exitus in hac necessitate patuisset. Nam scio Prophetam dixisse, In salicibus in medio eius suspendimus organa nostra. Id est, inter valde obstinatos, videlicet quia sicut salices fructum boni operis nō ferunt, verba prædicationis reticemus. Hinc ipse ait, Obmutui & silui a bonis, & humiliatus sum. Et Ieremias cum se minime audiri conspiceret, silentium appetit dicens, Non recordabor eius neque loquar vltra in nomine illius. Sed veri prædicatores dum conspiciunt quod ipsis non corripientibus iniquorū facinora crescunt, vim quandam in corde sustinent, donec in apertæ correptionis vocem erumpant. Vnde & alter ex eisdem Prophetis, cum propter incorrigibiles tacens diceret, silui a bonis, zelo charitatis illico exardescens subdidit, & dolor meus renouatus est. Cōcaluit cor meum intra me, & in meditatione
Abbreviated transcription (Latin):
isdem doctor ꝑhibet tale sacrifi¬
cium đo est: sicut zelus animaꝵ
Hoc zelo quia finees unum adul¬
terum pugione transfirit: ira:n
dĩ ꝓtinus ab omni populo remo¬
uit. hunc quia heli non habuit.
tandem iram dĩ contͣ se in extingui¬
biliter accendit. Ut autem in bas
asicultate audiendi qua doctores
antempnunt᷑ d̾s eos consolatetur
am ierechielem ꝓpham ad filios is¬
nis muteret sermoni suo frequent
nterponit: si forte audiant. & si for¬
⁊ quiescant. Inquo aduerbio du¬
diatiuo notandum est: quia &e ꝓ
psu mittitur & audientiũ duricia
designatur. ꝑ quod uidelicet in¬
nitur. quia nec tacere debet is qͥ
ydicandi officium suscepit: nec
pauditorum duricia contristari.
Si enim ipse ds̃ uerba sua diffici¬
lepnunciat audiri: cur doctoꝵ
contristetur. si in ammonitione
sua condempnatur:
rauorum sane duricia ni¬
mis obealluit: sicut unicui
qͥa durus es tu: & neruus ferre¬
us ceriux tua. Qđ dum uos ꝑpen¬

Expanded text:
isdem doctor perhibet, tale sacrifiisdem doctor perhibet, tale sacrificium Deo est, sicut est zelus animarum. Hoc zelo quia Phinees unum adulterum pugione transfixit, iram Dei protinus ab omni populo removit. Hunc quia Heli non habuit, tandem iram Dei contra se inexstinguibiliter accendit. Ut autem in hac difficultate audiendi, qua doctores contemnuntur, Deus eos consolaretur, cum Ezechielem prophetam ad filios Israel mitteret, sermoni suo frequentnterponit, Si sorte audiat, &, si sorte quiescant. In quo aduerbio dubitatiuo notādū est, quia Propheta & mittitur, & audientium duritia designatur: per quos videlicet innuitur, quia nec tacere debet is qui prædicādi officium suscepit, nec pro auditorū duritia cōtristari. Si enim ipse Deus verba sua difficile pronūtiat audiri, cur doctor cōtristetur si in admonitione sua cōtēnatur? Prauorum sane duritia nimis obcalluit. Sicut vnicuiqquia durus es tu, & neruus ferreus ceruix tua. Quod dū vos perpen
Abbreviated transcription (Latin):
actione mortis contradictorem ha¬
buerit te. Nam morti cui. non con¬
tradireris: adiungeris. Hoc ergo
rector faciat: ne moriente subdi¬
to moriatur. Malis uidelicet ae¬
tib contradicat: ut scͥptum est
Discurre:. festina: suscita amicum
tuũ. Si uͦ speculatore dacente im¬
pius moritur: constat quidem qͥa
dignus non fuit ut ad eũ sermo
fieret. Ille tamen eum occidit qui
hunc dacendo morti ꝓdidit Hinc
enim beatus gregorius subdit. Pen¬
sandum ẽ q̃ntum conexa sibi suq̃¬
peccata subditorum: atq p̃posito¬
rum. Quod enim nos digni pasto¬
res non sumus. exur̃a culpa est. &
quod uos ad iniquitatem deflu¬
itis. ex nr̃o hoc reatu est: quod ob¬
sistentes inculpa non habetis. Uob̃
ergo &e nobis parcitis: si aprauo oꝑe
cessatis. Nobis & nobis parcimus.
qñ hoc quod displicet tion tace¬
mus. S nos alienas mortes nr̃is
peccatis addimus. & dot occidi¬
mus: quot mori cottidie tacen¬
des uidemus. Nullum qͥppe sicut

Expanded text:
actione mortis contradictorem haactione mortis contradictorem habuerit te. Nam morti, cui non contradixeris, adjungeris. Hoc ergo rector faciat, ne moriente subdito moriatur, malis videlicet actibus contradicat, ut scriptum est: Discurre, festina, suscita amicum tuum . Si vero speculatore tacente impius moritur, constat quidem quia dignus non fuit ut ad Deum sermo fieret: ille tamen eum occidit, qui hunc tacendo morti prodidit. Hinc enim beatus Gregorius subdit: Pensandum est quantum connexa sint peccata subditorum atque praepositorum. Quod enim nos digni pastores non sumus, ex vestra culpa est; et quod vos ad iniquitatem defluitis, ex nostro hoc reatu est, quod obsistentes in culpa non habetis. Vobis ergo et nobis parcitis, si a pravo opere cessatis. Vobis et nobis parcimus, quando hoc quod displicet non tacemus. Sed nos alienas mortes nostris peccatis addidimus, et tot occidimus, quot mori quotidie tacentes videmus. Nullum quippe, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
inalus corrigitur: adipsos q̃nq:
ueniat. Qs enim similis reatus
sociat: concordi ꝑtinatia etiam
defensio ꝑuersa constipat: ut
de facinorib suis alterna se inuicẽ
defensione tueant᷑ Se gͥ tegunt
dum alios ꝓtegunt: qͥa suã uitam
p̃uident inpeti: unde alios consi¬
derant libera correptione confundi.
Sicq fit: ut summa criminum dũ
defenditur augeatur: & uniꝰ cuiꝰ¬
q nequitia eo sit ad ꝑpetrandam
facilis: quo difficilis adpunien¬
dum. Scelera qͥppe peccantium
tanto maiora incrementa ꝑcipuit
qͣnto ꝑ defensionem potentium
diu inulta tolerantur.
nolunt: ipso contemptu non
esse ex parte di se ꝓdunt. S:
qntũlibet calcitrent: ammonẽ
di sunt ne sangiuis eorum de ma¬
nu pastoris requiratur. Si inqͥt
tu annunciaueris impio. & ille
non fuerit conu̾sus: ipse ininiqui¬
tate sua morietur: tu autẽ ani¬
mam tuã liberasti. Tunc enĩ sic̃
in expositione huius uerbi dicit᷑
subiectus moritur sine de: qñ in

Expanded text:
in aliis corrigitur, ad ipsos quandoque in aliis corrigitur, ad ipsos quandoque veniat. Quos enim similis reatus sociat concordi pertinacia, etiam defensio perversa constipat, ut de facinoribus suis alterna se invicem defensione tueantur. Se igitur tegunt dum alios protegunt, quia suam vitam praevident impeti, unde alios considerant libera correptione confundi. Sicque fit ut summa criminum dum defenditur augeatur, et uniuscujusque nequitia eo sit ad perpetrandum facilis, quo difficilis ad puniendum. Scelera quippe peccantium tanto majora incrementa percipiunt, quanto per defensionem potentium diu inulta tolerantur. nolunt ipso contemptu non esse ex parte Dei se produnt. Sed quantumlibet calcitrent, admonendi tamen sunt, ne sanguis eorum de manu pastoris requiratur: Si, inquit, tu annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus, ipse in iniquitate sua morietur: tu autem animam tuam liberasti . Tunc enim, sicut in expositione hujus verbi dicitur, subjectus moritur sine te, quando in
Abbreviated transcription (Latin):
ineadem epistola adgalathas. Si
fieri potest ut parit & dõ & homi¬
nib placeamus: placendũ est &¬
hominib. Sinautem alit̃ noN
placeamus hominib nisi d̾o dis¬
pliceamus: dõ magis qͣm homini¬
bus placere debemus.¬
ed dum hoc dicimus. ulud
nos uehementius contristat.
quia mentes prauoꝵ tanto¬
obstinatius summa audiunt qͣn¬
to arcius infimis inheserint qͥb
neq hoc sufficit ut ipsi pereant.
s: adhuc quod ẽ deterius cum qͦs¬
libet argui conspiciunt. corripien¬
tis increpationib obuiant. ne sal¬
tem alii cornigantur. Uñ bene &
de capite eor diabolo. dicituꝵ.
Protegunt umbre. umbram eius.
Umbre qͥppe sunt diaboli. omnes
iniqui: qui dum imitationi ini¬
quitatis eiꝰ inseruiunt: q̃si ab
eiꝰ corpore ymaginis speciem tra¬
hunt. Umbre umbram ꝓtegunt.:
quia peccatores quiq in quos
male sunt conscii. ĩn eo & alium
peccantẽ defendunt. Quod hoc
nimirum studio faciunt: nedũ
culpa inqua & ipsi obligati ft̃

Expanded text:
in eadem epistola ad Galatas, Si in eadem epistola ad Galatas, Si fieri potest vt pariter & Deo & hominibus placeamus, placendū est hominibus. Si autem aliter nō placeamus hominibus nisi Deo displiceamus, Deo magis quam hominibus placere debemus. Sed dum hoc dicimus, illud nos vehementius contristat, quia mentes prauoobstinatius summa odiunt, quanto arctius infimis inhaeserunt: quibus neque hoc sufficit ut ipsi pereant, sed adhuc, quod est deterius, cum quoslibet argui conspiciunt, corripientis increpationibus obviant, ne saltem alii corrigantur. Unde bene et de capite eorum dicitur: Protegunt umbrae umbram ejus . Umbrae quippe sunt diaboli omnes iniqui, qui dum imitationi iniquitatis ejus inserviunt, quasi ab ejus corpore imaginis speciem trahunt. Umbrae umbram protegunt, quia peccatores quique, in quo sibi male sunt conscii, in eo et alium peccantem defendunt. Quod hoc nimirum studio faciunt, ne dum culpa, in qua et ipsi obligati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
est: quia linguas detrahentum
scut nrͣ̃o studio non debemꝰ exci¬
ate ne ipsi pereant: ita ꝑsuã mali¬
cuam excitatas. debemꝰ equani¬
niter tolerare. ut nobis meritum
eescat Aliqñ autem etiã compe̾¬
cere: ne dum de nobis mala disse¬
minat̃. eoꝵ qui audire nos ad bona
dant corda innocentium corrũ¬
pant. hinc est enim quod iohan¬
nes obtrectatoris sui linguam re¬
darguit dicens. Is qui amat pri
matum gerere ineis diotrepes. ñ
trecipit nos. Propt̃ hoc si uenero. cõ¬
moneam eius oꝑa que facit: uerb̃
malignis garriens innos. Qntum
gͥ ex nobis est. ut ieronimꝰ ad ga¬
lathas dicit: nulliꝰ inimiciciam
cominouere debemus. Quod si
loquentes ueritatem. aliqͥs meni¬
erimus inimicos: non tam nos
inimici sumus eoꝵ. qͣm illi ini¬
mici sunt ueritatis. Unde & ip¬
sa ueritas dicit ad abraham. Ini¬
micus ero inimicis tuis. Quod
utiq nonfieret: si abraham ꝑ
suam culpam inimicicias eorũ
ꝓmeruisset. Item ipse. ieromimus

Expanded text:
est, quia linguas detrahentium est, quia linguas detrahentium sicut nostro studio non debemus excitare ne ipsi pereant, ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut nobis meritum crescat. Aliquando autem etiam compescere, ne, dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire nos ad bona poterant, corda innocentum corrumpant. Hinc est enim quod Joannes obtrectatoris sui linguam redarguimatum gerere in eis diotrepes non recipit nos. Propter hoc si venero commoneam eius opera quæ facit verbis malignis, garriens in nos. Quantū ergo ex nobis est, vt Hieronymus ad Galatas dicit, nullius inimicitiam commouere debemus. Quod si loquentes veritatem aliquos meruerimus inimicos, non tamen nos inimici sumus eorum, quoniam illi inimici sunt veritatis. Vnde & ipsa veritas dicit ad Abrahā, Inimicus ero inimicis tuis. Quod vtique non fieret si Abraham per suā culpā inimicitias earum meruisset. Item ipse Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
tanto minus timendus ẽ qͣntoh
quod esse debuit non est. Debent
aũ in metu haberi isti qͥa menb
sunt omnipotentis di & si ipsi
contristantur: ds qui in ipsisba¬
bitat offenditur: & ipsi interra
rep̃hendere solent: quod ds redar¬
guit ẽcelo. Mali uͭ ut diximus.
timendi non sunt. Unde eidem ꝓ
tales derogare solent: adiunctũ
ẽ Neq sermones eorũ: qͥa incre¬
duli & subu̾sores sunt decũ. Qui
tanto insuis derogationib tunen¬
di non sunt: qͣnto non placere dõ
ꝓbantur. Stultum enim ualdee
si illis placere q̃rimus: qͦs nonpla¬
cere do scimus. Nemo enim potest
inuna eademq re do simul atq
eiꝰ hostib gratus existere. amicũ
gͦ di se denegat: qui eiꝰ inimico
placet Unde & scĩ uiri eos adsua
excitare non metuunt: qͦs d̃m di
ligere non cognoscunt. Horũ itaq
derogatio uite nr̃e ꝓbatio ẽ quia
nisi aliquid boni haberemꝰ maliᷤ
non displiceremus. Sciendum uͦ

Expanded text:
tanto minus timendus est, quanto hoc tanto minus timendus est, quanto hoc quod esse debuit non est. Debent autem in metu haberi isti qui membra sunt omnipotentis Dei, et si ipsi contristantur, Deus qui in ipsis habitat offenditur, et ipsi in terra reprehendere solent quod Deus redarguit e coelo. Mali vero, ut diximus, timendi non sunt. Unde rursus etales derogare solent, adjunctum est, neque sermones eorum , quia increduli et subversores sunt tecum. Qui tanto in suis derogationibus timendi non sunt, quanto non placere Deo probantur. Stultum enim valde est, si illis placere quaerimus, quos non placere Deo scimus. Nemo enim potest in una eademque re Deo simul et ejus hostibus gratus existere. Amicum ergo Dei se denegat, qui ejus inimico placet. Unde et sancti viri eos ad sua odia excitare non metuunt, quos Deum non diligere cognoscunt. Horum itaque derogatio vitae nostrae probatio est, quia nisi aliquid boni haberemus, malis non displiceremus. Sciendum vero
Abbreviated transcription (Latin):
nec tacendo securi sunt: ꝓpt̃ illud.
Si non annunciaueris iniqͦ iniqͥ¬
datem suam: sangunẽ eius de
manu tua requiram. Ex qua re
nobis considerandũ est. quia in
qͣntum sine peccato possumꝰ iu¬
tare ꝓximoꝵ scandalum debe¬
mus.Si autẽ de ueritate scanda¬
lum sumitur: utilius ꝑmittit᷑
nasci scandalum. qͣm ueritas re¬
linquatur. Qđ ueritatis magis¬
ter: suo facto ꝓbat qui inqͤrun¬
dam cordib scandalum ne gig¬
neretur: tributum quod non
debuit dedit. Et rursum gene¬
rari scandalum contra ueritatem
inqͦrundam cordib uidens: eosin
suo scandalo remanere ꝑmisit
dicens. Sinite illos. Ceci sunt:
duces cecorum. hoc inseptimo
iezechielis. Item in decimo libro.
Ne timeas inquit: quia domus
exasꝑans est. Timeri enim homo
debuerat: si ipse aucꝰtorem om̃i¬
um. ut homo timuisset. Q enim
ut sup̃ diximus dm non timet:
homo non ẽ. Nam qui rationis sen¬
sum ad timorem dĩ. non habuit:

Expanded text:
nec tacendo securi sunt propter illud: nec tacendo securi sunt propter illud: Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram . Ex qua re nobis considerandum est, quia in quantum sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus; si autem de veritate scandalum sumitur, utilius permittitur nasci scandalum, quam veritas relinquatur. Quod veritatis magister suo facto probat, qui in quorumdam cordibus scandalum ne gigneretur, tributum quod non debuit dedit: et rursum generari scandalum contra veritatem in quorumdam cordibus videns, eos in suo scandalo remanere permiserit dicens: Sinite illos, caeci sunt, duces caecorum . Hoc in libro VII Ezechielis. Item in libro X: Ne timeas, inquit, quia Dominus exasperans est ; timeri enim homo debuerat, si ipse auctorem omnium ut homo timuisset. Qui enim ut supra diximus, Deum non timet, homo non est. Nam qui rationis sensum ad timorem Dei non habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibet quia scit malum eẽ quod
sciri formidat. Fugiant gͦ iniqui
humanos oculos: semetipsos certe
fugere nonpossunt. Inpeccatũ enim
quod committunt. pͥus contra se
uidicium rationis inueniunt: &
post ad districtionem eterni uidi¬
cis ꝑducuntur. Et hoc est forte ꝙ
ꝑ psalmistam dicit᷑ Abyssꝰ abyssũ
inuocat. Abysso enim abyssum
inuocare ẽ. de iudicio ad iudiciũ.
ꝑuenire. Eant gͥ p̃dicatores scĩ. re¬
darguant facta peccantium. Au¬
ditores autem praui: contẽpnant
uerba istorũ.Defendant q̃ntum
uoluerint prauitates suas. atq
impudent̃ gestas impudentius
defendendo multiplicent. Certe
ipsi sͥ inconscientia testes sunt. qr
excusabiles nonsunt.
uidam uero non solum am¬
monitionis uerba contẽp¬
nunt: s etiam contͣ ammo¬
nito ies uehement̃ scandalitan¬
tur. & quia scandalum ualde pe
ricłosum est idcirco boni iuri fre¬
quenter malunt tacere: qͣm maloᷤ
loquendo scandalizare. Qui dam̃

Expanded text:
perhibet, quia scit malum esse quod perhibet, quia scit malum esse quod sciri formidat. Fugiāt ergo iniqui humanos oculos, semetipsos certe fugere non possunt. In peccatum enim quod committunt prius contra se iudicium rationis inueniunt, & post ad districtionē æterni iudicis perducuntur. Et hoc est forte quod per Psalmistam dicitur: Abyssus abyssum inuocat. Abysso enim abyssū inuocare, est de iudicio ad iudicium peruenire. Eant igitur prædicatores sancti, redarguant facta peccantium, auditores autē praui contemnant verba istorum, defendant quātum voluerint prauitates suas, atque impudenter gestas impudētius defendendo multiplicent. Certe ipsi sibi in conscientia testes sunt, quia excusabiles non sunt. Quidam vero non solum ammonitionis verba contemnunt, sed etiam contra ammonitores vehementer scandalizantur. Et quia scandalriculosum est, idcirco boni viri frequenter malunt tacere, quam malos loquendo scandalizare. Qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iẽpeccati. Quib hoc intimandũ
ẽ quia aliud ẽ nescire: aliud est
nolle. Foc namq tarditatis ẽ. illud
supbie. Tales gͥ excusationem non
habent: quia si uellent scire pote¬
rant. Contra qͦs nimirum in iob
de d̾o dicitur. Qui inmanu om̃iũ
signat: ut nouerint singłi opera
sua. homo quippe sic racionabilis
ĩconditus. ut quod egerit ignorare
nonpossit. Naturali enim lege sci
re compellitur: seu prauum siue
rectum sit qͦd oꝑatur. Nam auisto
iudice. tunc ꝓfactis suis aut puni¬
tur aut remuneratur. si nonpotu¬
it scire quod fecit. Ipsi & enim qui
erudiri contempnunt: sibi testes
sunt: quia sciunt discere qͦd agunt.
alioquin cur de quib dam factis
tanqͣm de bene gestis inostentati¬
me gloriantur: e rursus cur in¬
aliquib suis actib uideri erubeͤ¬
cunt: Unde quidam sapiens dic̃
Cum sit cimida nequitia. dat con¬
scientie testimonium condempna¬
tioni: quia dum timor conscien¬
tiam arguit: ipse sibi testimoniũ

Expanded text:
esse peccati. Quibus hoc intimandum esse peccati. Quibus hoc intimandum est, quia aliud est nescire, aliud est nolle: hoc namque tarditatis est, illud superbiae. Tales igitur excusationem non habent, quia, si vellent, scire poterant. Contra quos nimirum in Job de Deo dicitur: Qui in manu omnium signat, ut noverint singuli opera sua ; homo quippe sic rationabilis est conditus, ut quod egerit ignorare non possit. Nare compellitur, seu prauum seu rectum sit quod operatur. Nam a iusto iudice tunc pro factis suis aut punitur aut remuneratur, si non potuit scire quod fecit. Ipsi etenim qui erudiri contemnunt, sibi testes sunt, quia sciunt discere quod agunt. Alioquin cur de quibusdam factis tanquā de bene gestis in ostentatione gloriantur? & rursus cur inaliquibus suis actibus videri erubescūt? vnde quidam sapiens dicit, Cum sit timida nequitia conscientiæ dat testimonium condemnationi, quia dum timor conscientiam arguit, ipse sibi testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq: qui uerba dĩ nec au¬
re corꝑis audire dignantur
qͣs malignus hostis ita possidet.
ut eos nullo confossos pͣdicationiᷤ
iaculo derelinquat. Sicut ado ad
beatum iob de eodem hoste dicit᷑
Nonfugabit eum uix sagritarius.
Sagitte sunt uerba domini: ut ẽ
illud. Sagite tue acute. Arcu uͦ
qui excornu fit &e corda uetus
testamentum propt̃ rigoris durici¬
am: & nouum ꝓpt̃ misericordie
flexibilitatẽ significat: Qã qͥs qͥs
ab illo plene capitur. uerba p̃dican¬
tium iam audire dedignatur. eñ
peccatis p̃cedentib irascens dñs.
his qͦs iusto udicio deserit: ꝑ pro¬
ph̃am dicit. Inmittam inuobis ser¬
pentes regl̃os quib non ẽincanta
ao. id÷ talib demonib uos tradã.
qui nulla p̃dicantiũ exhortatione
qs incantantantiũ carminib auo¬
lis excuciantuꝵ.
lii subdole seducuntur ꝓ eo
quod dominus dicit. Seruꝰ
sciens uoluntatem domini sui. e
nonfaciens: uapulabit multis. Pu¬
tantes ignorantiam impunitatẽ

Expanded text:
plerique qui verba Dei nec aure corporis audire dignantur, quos malignus hostis ita possidet, ut eos nullo confessos praedicationis jaculo derelinquat: sicut a Deo ad beatum Job de eodem hoste dicitur: Non fugabit eum vir sagittarius . Sagittae sunt verba Domini, ut est illud: Sagittae tuae acutae . Arcus vero qui ex cornu fit et corda, Vetus Testamentum propter rigoris duritiam, et Novum propter misericordiae flexibilitatem significat: quia quisquis ab illo plene capitur, verba praedicantium jam audire dedignatur. Unde peccatis praecedentibus irascens Dominus, his quos justo judicio deserit per prophetam dicit: Immittam in vobis serpentes regulos, quibus non est incantatio id est talibus daemonqui nulla praedicantium exhortatione quasi incantantium carminibus a vobis excutiantur. XII. Alii subdole seducuntur, pro eo quod Dominus dicit: Servus sciens voluntatem domini sui, et non faciens, vapulabit multis ; putantes ignorantiam impunitatem
Abbreviated transcription (Latin):
lestiarum causas nosse optamus:
quatinus ineo quod dolemus ex
ipsa rerum accidentiũ noticia.
quoddã consolationis genus ha¬
beamus. S: non ẽ necesse iam ut
singłis in eo quod qͥsq dolerat.
ds̃ respondeat: qͥa sacrã scͥptu¬
ram condidit. in qua unꝰ qͥsq
si requirat causam suã inueni¬
et Ut enĩ unum aplurib ꝓfera¬
mus: paulus infirmitate carniͤ
temptatus.: auduit Sufficit tͥ
gr̃a mea. Nam uirtus. ininfirmi¬
tate ꝑficitur. Inscͥptura gͦ sacra
idcͥco affligitur paulus singil¬
latim: ne singłi nr̃oꝵ qui non
audiunt consolationẽ audire
iampͥuatim q̃reremus. hinc in
iob. Semel loquit᷑ & sccdo id ipsũ
non repetit: nec ad om̃ia respon¬
debit Quasi diceret Ds̃ singłoꝵ
cordib pͥuatim non respondet
cum fortasse causas angustie sue
singłi scire q̃runt s tale eloquiũ
construit: ꝑ quod eunctoꝵ q̃stio¬
nib satis faciat. Honitaq iam
nr̃is eogitationib aut afflict

Expanded text:
lestiarum causas nosse optamus, lestiarum causas nosse optamus, quatenus in eo quod dolemus, ex ipsa rerum accidentium notitia quoddam consolationis genus habeamus. Sed non est necesse jam ut singulis, in eo quod quisque tolerat, Deus respondeat, quia sacram Scripturam condidit, in qua unusquisque, si requirat, causam suam inveniet. Ut enim unum e pluribus proferamus, Paulus infirmitate carnis tentatus audivit: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . In Scriptura ergo sacra idcirco affligitur Paulus sigillatim, ne singuli nostrorum, qui non audiunt hanc consolationem, audire eam privatim quaereremus. Hinc in Job: Semel loquitur, et secundo idipsum non repetit ; nec ad omnia respondebit. Quasi diceret: Deus singulorum cordibus privatim non respondet, cum fortasse causas angustiae suae singuli scire quaerunt, sed tale eloquium construit, per quod cunctorum quaestionibus satisfaciat. Non itaque jam nostris cogitationibus aut afflict
Abbreviated transcription (Latin):
adũsarii ferre non ualentes m̃ti
uulnerib ꝓstrati iacerent. Ob id
igitur licet bene merentes sepe ut
minis impetit. uel flagellis pre¬
mit: uel quib dam impositis one¬
rib grauat: uel laboriosis occupa¬
tionib implicat. capitulũ xlii.
is itaq uerbis id suasum
sit. quod molestias q̃s libet
idcirco diuina dispensatione
patimur: quatinus aut preterita
peceata innobis puniantur. aut
futura ꝓhibeantur. His autem
duob consideratis. non murmu¬
rabimus. indelligentes quod be¬
nignus uider ab eterna pena q̃
merebamur nos ꝑmomentaneam
excusare uelit: nec ullo modo nos
derelictos putabimus: qͥppe cum
exipsa flagelli experientia. dĩ ꝓ¬
uidentiam ita nobis impendi cog¬
nouerimus: ut ꝑ hoc ipsum. spes
inẽẽ possit qͦd diligat. quib cu¬
ram ne peccant adhibere dignat᷑:
uirta illud. Ego qͦs amo: arguo
&e castigo. Siquidem om̃s dũ
quib libet mentis & corporis mo¬
lestus afficimur. earundem mo¬

Expanded text:
adversarii ferre non valentes, mentis adversarii ferre non valentes, mentis vulneribus prostrati jacerent. Ob id igitur licet bene merentes saepe vel minis impetit, vel flagellis premit, vel quibusdam impositis oneribus gravas, vel laboriosis occupationibus implicat. XLIII. His itaque verbis id suasum sit quod molestias quaslibet idcirco divina dispensatione patimur, quatenus aut praeterita peccata in nobis puniantur, aut futura prohibeantur. His autem duobus consideratis, non murmuravimus, intelligentes quod benignus Judex ab aeterna poena, quam merebamur, nos per momentaneam excusare velit, nec ullo modo vos derelictos putabimus, quippe cum ex ipsa flagelli experientia Dei providentiam ita nobis impendi cognoverimus, ut per hoc ipsum spes inesse possit, quod diligat quibus curam ne peccent adhibere dignatur, juxta illud: Ego quos amo, arguo et castigo ; siquidem omnes dum quibuslibet mentis et corporis molestiis afficimur, earumdem mo
Abbreviated transcription (Latin):
nescit quod multo melius duris
inseruitio hominib subidi: qͣm
blandientib demonum spiritibꝰ
subic: Et tam̃ cum altero dĩ ui¬
dicio iugo humane conditionis
atterimur: inq̃relam ꝓsilimus.
Nimirum qͥa minus attendimnꝰ
quod si nos nulla conditio serui¬
tutis oppͥmeret: fortasse mens
nr̃a multis iniquitatib peius
lbera deseruiret. hec gͥ q̃ tolera¬
mus ido grauia credimꝰ: quia
considerare negligimus a qͣnto
hoste ꝑ flagellum liberamur.
Hinc ds̃ ad beatum iob. Mem̃to
inquit belli: nec ultra addas lo¬
qui. Ac si hunc rei consideratione
moneret. & amurmuratione com¬
pescat: dicens. Si gladium adu̾¬
sarii consideras: tanto te ad disci¬
plinam patͥs qui de exterius cru¬
ciatib abinterna passione libe¬
rat exibe tacitum: quanto de ad
eius dem hostis bella ꝓspexeris
infirmũ. dita qͥppe dispensatio
iuidicioꝵ dĩ mira potentia p̃ui¬
det: q̃m si quieti acliberi famu¬
li eius ꝑsisterent: demptationes

Expanded text:
nescit, quod multo sit melius duris nescit, quod multo sit melius duris servitio hominibus subjici, quam blandientibus daemonum spiritibus objici? et tamen cum alto Dei judicio jugo humanae conditionis atterimur, in querelam prosilimus nimirum quia minus attendimus. Quod si nos nulla conditio servitutis opprimeret, fortasse mens nostra multis iniquitatibus pejus libera desserviret. Haec igitur quae toleramus, ideo gravia credimus, quia considerare negligimus a quanto hoste per flagellum liberamur. s ad beatum Job: Memento, inquit, belli, ultra addas loqui . Ac si hunc rei consideratione moneat, et a murmuratione compescat dicens: Si gladium adversarii consideras, tanto te ad disciplinam patris, qui te externis cruciatibus ab interna passione liberat, exhibe tacitum, quanto te ad ejusdem hostis bella prospexeris infirmum. Alta quippe dispensatio judiciorum Dei mira potentia praevidet, quoniam si quieti ac liberi famuli ejus persisterent, tentationes
Abbreviated transcription (Latin):
dicinalis est: ut sepe feruorẽ us¬
cerum inpruriginẽ cutis trabat.
E plerumq inde curat interius.
unde exterius sauciat. Ita non ũ¬
qͣm diuine dispensationis medi¬
camine agitur. ut exteriorib do¬
lorib internum uulnus adimat᷑
&e flagelloꝵ sectionib repellatur.
ea q̃ occupare mentẽ poterat inte¬
rior putredo uicioꝵ. Caro enim
nr̃a pͥusqͣm resurrectionis incor¬
niptione solidetur: si nullo mero¬
r afficitur. intemptationib ef¬
frenatur. Siue gͥ ꝓpeccatis iam
patratis ad hoc inpresenti plecti¬
mur: ne infuturo puniamur: si¬
ue adhoc affligimur. ne infutu¬
ro scelera supplicuis digna inre¬
uquum ꝑpetrãmus: Satis ẽ uũ
ipsas tribulationes gaudenter
amplect᷑amur. uel uidici nostro
e medico. inomnib gr̃as agamꝰ.
fon enim parui momenti ẽ: qͦd ipl
nonsolum nos intribulatione
gaudere iubet: sed omne gau¬
dium existimare cũm tbulatio¬
nes uarias inciderimus. Qs aũ

Expanded text:
dicinalis est, ut saepe fervorem visdicinalis est, ut saepe fervorem viscerum in pruriginem cutis trahat, et plerumque inde curat interius unde exterius sauciat. Ita nonnunquam divinae dispensationis medicamine agitur, ut exterioribus doloribus internum vulnus adimatur, et flagellorum sectionibus repellatur ea, quae occupare mentem poterat, interior putredo viciorum. Caro enim nostra priusquam resurrectionis incorruptione solidetur, si nullo moerore afficitur, in tentationibus effrenatur. Sive igitur pro peccatis jam patratis ad hoc in praesenti plectimur ne in futuro puniamur; sive ad hoc affligimur ne in futurum scelera suppliciis digna in reliquum perpetremus, satis est unde ipsas tribulationes gaudenter amplectamur, vel judici nostro et medico in omnibus gratias agamus. Non enim parvi momenti est quod Apostolus non solum nos in tribulatione gaudere jubet, sed omne gaudium existimare, cum in tribulationes varias inciderimus. Quis autem