comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ibi ueritas in causa eẽ dinoscitur. Rur¬
sus quod et suꝑius ꝓpositum est. uos non
solum diuimis humana. s et communib
pͥuata p̃tulisse imꝑia: hoc solum ad ꝓba¬
tionem sufficiat. quod ur̃e illi. et nouitati
insolite. et insolenti p̃sũptiom. non tantũ
nr̃i ordinis uniu̾sitas. s etiam om̃ium
monasteriorũ et consuetudo et institu¬
tio. reclamare uidetur. Quodet uos quoq
non inmerito timentes. nec satis de ꝓ¬
pria causa confidentes: remorsas ac re¬
mordentes conscientias. apłica conati
estis delinire licentia. Ofriuolum satis
remedium: quod non est aliud nisi more
ꝓthoplastorum cauteriatis conscientiis
texere ꝑiromata: uiãelicet ad uelam̃tũ
non ad medicamentum. Apostolicã in¬
quiunt licentiam quesumꝰ: et impe¬
trauimus. Utinam non licentiã quęsisse¬
tis s consilium: idẽ. non ut liceret: s an
liceret. Inde tamen querebatis licentiã :

Expanded text:
tas ibi veritas in causa esse dignoscitur. Rurtas ibi veritas in causa esse dignoscitur. Rursus, quod et superius propositum est, vos non solum divinis humana, sed et communibus privata praetulisse imperia, hoc solum ad probationem sufficiat, quod vestrae illi et novitati insolitae, et insolenti praesumptioni, non tantum nostri Ordinis universitas, sed etiam omnium monasteriorum et consuetudo, et institutio reclamare videtur. 9. Quod et vos quoque non immerito timentes, nec satis de propria causa confidentes, remorsas ac remordentes conscientias apostolica conati estis delinire licentia. O frivolum satis remedium! quod non est aliud, nisi more Protoplastorum cauteriatis conscientiis 21 texere perizomata, videlicet ad velamentum, non ad medicamentum. Apostolicam, inquiunt, licentiam quaesivimus, impetravimus. Utiam non licentiam quaesissetis, sed consilium; id est, non ut liceret, sed an liceret. Unde tamen quaerebatis licentiam?
Abbreviated transcription (Latin):
datũ. ñ purũbonũ aut medium. s purũ
omino fuerit malum: qm̃ quidem et
purum bonum semꝑbonum est. et
inedium bene fieri potest. Quomodo
gͦ uł abb̃is iussio. uel pape ꝑmissiotici¬
tum facere ualuit. quod purum sicut
in refutabiliter ꝓbatum est malũ fuit:
cum suꝑius nichilominus allegatum sit.
ea quȩ huiusmodi sunt. id est pura mala.
ut nunquam iuste iuberi. sic neclicite pos¬
se ficri  Uides quam manis excusatio de
humana obedientia: ubi in deum con¬
uincitur facta transgressio : Nec timendũ
michi arbitor quod ad illud dei responsũ
de sibi nunciato scandalo pharis eorum re¬
fugias: ut quomodo ille nchili pendebat
dicens. sinite illos ceci sunt duces cecorum:
ita et nr̃a uobis scandala non cẽ timenda
existimes. Uides nempe quam nil simile
habeat in hac parte ꝓportio. Nam si com¬
pares ꝑsonas: illie pharisei suꝑbi. hic pau¬
ꝑes xp̃i scandalizantur. Si causas: hic leui¬

Expanded text:
datum, non purum bonum aut medium, sed purum datum, non purum bonum aut medium, sed purum omnino fuerit malum: quoniam quidem et purum bonum semper bonum est, et medium bene fieri potest. 8. Quomodo ergo vel abbatis jussio, vel Papae permissio licitum facere valuit, quod purum sicut irrefutabiliter probatum est malum fuit: cum superius nihilominus allegatum sit, ea quae hujuscemodi sunt, id est pura mala, ut nunquam juste juberi, sic nec licite posset fieri? Vides quam inanis excusatio de humana obedientia, ubi in Deum convincitur facta transgressio? Nec timendum mihi arbitror, quod ad illud Domini responsum de sibi nuntiato scandalo Pharisaeorum refugias, ut quomodo ille nihili pendebat dicens, Sinite illos, caeci sunt, et duces caecorum ; ita et nostra vobis scandala non esse timenda existimes. Vides nempe quam nil simile habeat in hac parte proportio. Nam si compares personas, illic Pharisaei superbi, hic pauperes Christi scandalizantur: si causas, hic levi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ et ipsa licentia suo quidem loco
erit discutienda. talis potius potius¬
ꝓferatur. euius om̃ino fas non sit atic¬
toritati contradicere. Certe summus
ille pontifex qui ꝑ sanguinem ꝓpͥũ
solus et semel introiuit in sc̃a. eter¬
na redemptione inuenta: terrifica uo¬
ce denuntiat in euangłio: ne quis unũ
de pusillis eius audeat scandal kare.
Uobis autem unius donetur scandalũ:
si non ultra ꝓcessit malum. Facilis se¬
quatur uenia culpam: ex qua graue
dampnum non oritur. Nunc uero qđ
dubium non est plurib scandalizatis:
quis aꝑte non uideat quam inhumane
humanam iussionem diuine p̃tuleritis:
Quod quidem audere quis nisi amens
dicere audeat. bonum ẽẽ aut bonum
fieri posse: quantelibet dignitatis ho¬
mine p̃cipiente: Quod autem nec bo¬
num est. nec bene fieri potest. purum
ꝓculdubio malum est. Inde consequen¬
ter aduercitur. qđ iterurm in multoꝵ
usurpatũ scandalũ ac ꝑhoc & contͣdimã¬

Expanded text:
quae et ipsa licentia suo quidem loco quae et ipsa licentia suo quidem loco erit discutienda ; talis potius proferatur, cujus omnino fas non sit auctoritati contradicere. Certe summus ille Pontifex qui per sanguinem proprium solus et semel introivit in sancta, aeterna redemptione inventa terrifica voce denuntiat in Evangelio, ne quis unum de pusillis ejus audeat scandalizare . Vobis autem unius donetur scandalum, si non ultra processit malum. Facilis sequetur venia culpam, ex qua grave damnum non oritur. Nunc vero quod dubium non est, pluribus scandalizatis, quis aperte non videat quam inhumane humanam jussionem divinae praetuleritis? Quod quidem audere, quis nisi amens dicere audeat bonum esse aut bonum fieri posse, quantaelibet dignitatis homine praecipiente? Quod autem nec bonum est, nec bene fieri potest, purum procul dubio malum est. Unde consequenter advertitur, quod iter vestrum in multorum usurpatum scandalum, ac per hoc et contra Dei man
Abbreviated transcription (Latin):
et actio cum diu̾sa non fuerint: im¬
possibile usum est. unam sine altera
uel apꝓbari uł respui. Liquet tam̃
huius cemodi iussioni non fuisse ob¬
temꝑandum:deo quippe imꝑance
contraria. Item. Maiorum insticutis
minorum non eẽ p̃ponenda: aut
communib pͥuata non p̃iudicare
imꝑia. quis dubitat: Nam ex regła
sci benedicti hoc habemus. Possem
quidem abbatẽ cisterciensem ad me¬
dium deducere: qui utiq suꝑior illo
quantum pater filio. quantũ magi¬
ster discipło. quantum deniq abbas¬
sibi commisso monacho. merito se a
uobis ꝓpter ipsum queritur fuisse
condemptum. Possem et ep̃m. cuius
nichilominus quia non fuit expecta¬
cus consensus: in excusabilis est et
contemptus: cum adipsos et de ipsis
dñs dicat. Qui uos sꝑnit: me sꝑnit.
S quoniã his posset ambob opponi
et ante poni romani pontificis tan¬
quam grauior auc̃toritas. cuius qͥppe
uos aiunt p̃munitos fuisse licentia:

Expanded text:
hominis cum diversa non fuerint, imhominis cum diversa non fuerint, impossibile visum est unam sine altera vel approbari, vel respui. Liquet tamen hujuscemodi jussioni non fuisse obtemperandum, Deo quippe imperante contraria. Item majorum institutis, minorum non esse praeponenda, aut communibus privata non praejudicare imperia quis dubitat? Nam ex Regula sancti Benedicti hoc habemus. 7. Possem quidem abbatem Cisterciensem ad medium deducere, qui utique superior illo quantum pater filio, quantum magister discipulo, quantum denique abbas commisso sibi monacho, merito se a vobis propter ipsum queritur fuisse contemptum. Possem et episcopum, cujus nihilominus quia non fuit exspectatus consensus, inexcusabilis est et contemptus, cum ad ipsos et de ipsis Dominus dicat: Qui vos spernit, me spernit . Sed quoniam his posset ambobus opponi et anteponi Romani pontificis tanquam gravior auctoritas; cujus quippe vos aiunt praemuntios fuisse licentia
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑgit. Uos fr̃s uos inquam aꝑte et
specialiter notat illud apud hieremi¬
am:quod cum dolore quidem remi¬
nscor obꝓbrium. Hec est inquit gens:
que non audiuit uocem dei sui. Dei em̃
ꝓprie uox est ista. hostem suũ ꝓprio
de signantis ex officio: et tamquã digi¬
to demonstrantis: ut simplices ab eiꝰ
impio deterreat consectatu. Qui non
est inquit mecum: disꝑgit. Ac sidicat.
In hoc te iam mecum non eẽ intelligas:
si sequeris disꝑsorem. Deo gͦ clamante
qui non colligit mecum disꝑgit: seqͥ
uos oportuit disꝑsorem: Deo inquit
uos inuitante ad colligendum: homi¬
n potius ad disꝑgendum obsequi de¬
bebatis: Magistros contempnebat.
subdicos exponebat: socios conturba¬
bat: et uos uidences furem curreba¬
tis cum eo: Silere de morcuo statue¬
ram: s conpulsus sum fateor aliqͦn¬
tum p̃tergredi. dum non pocuit im¬
ꝓbari obeditio: si non reꝓba monstra¬
retur et iussio. Porro iussio hominis

Expanded text:
dispergit . Vos, fratres, vos, inquam, aperte et dispergit . Vos, fratres, vos, inquam, aperte et specialiter notat illud apud Jeremiam, quod cum dolore quidem reminiscor, opprobrium. Haec est, inquit, gens quae non audivit vocem Dei sui . Dei enim proprie vox est ista, hostem suum proprio designantis ex officio, et tanquam digito demonstrantis, ut simplices ab ejus impio deterreat consectatu: Qui non est, inquit, mecum, dispergit: ac si dicat, In hoc te jam mecum non esse intelligas, si sequeris dispersorem. Deo ergo clamante, 20 Qui non colligit mecum, dispergit; sequi vos oportuit dispersorem? Deo, inquam, vos invitante ad colligendum, homini potius ad dispergendum obsequi debebatis? Magistros contemnebat, subditos exponebat, socios conturbabat; et vos videntes furem currebatis cum eo! Silere de mortuo statueram: sed compulsus sum, fateor, aliquantulum praetergredi, dum non potuit improbari obeditio, si non reproba monstraretur et jussio. Porro jussio et actio
Abbreviated transcription (Latin):
nes a me iudicium.Tamen ad correc¬
tionem uiuentium non quidem qđ
gessit. s quod iussit discatio: utrum
indelicet illa iussio uim habere debu¬
erit: quatintis in scandalum multorũ
ei fuerit obsequendum. Et p̃mitten¬
dum. quod siqui simplicit̃ mehilq
suspicantes mali. male licet ꝓficiscen¬
tem secuti sunt. putantes illum ep̃i
lingonensis et abbatis cisterciensis.
nam utriq debitor erat licentia ꝓficis¬
ciiquod utiq non nullos de illo comi¬
tatu sic credidisse incredibile non est.
nr̃a hec illos non tangit rep̃hensio:
dum modo tibi comꝑeriñ. sine mora
regrediantur. Igitur aduersus illos
tantum. immo ꝓ illis sermo est nobis.
qui scientes et prudentes miserunt
manus in ignem. qui conseii presũp¬
tionis. secuti sunt p̃sumptorem: non
audientes apostolum ꝓhibentem et
denuntiantem. ut se abom̃ĩ fr̃e am¬
bulante inordinare subtraherent:
contempnentes et ipsius dñi uocem
dicentis. Qui non colligit mecum:

Expanded text:
nes a me judicium. Tamen ad correcnes a me judicium. Tamen ad correctionem viventium, non quidem quod gessit, sed quod jussit discutio; utrum videlicet illa jussio vim habere debuerit, quatenus in scandalum multorum ei fuerit obsequendum. Et praemittendum, quod si qui simpliciter, nihilque suspicantes mali, male licet proficiscentem secuti sunt, putantes eum episcopi Lingonensis et abbatis Cisterciensis nam utrique debitor erat licentia proficisci quod utique nonnullos de illo comitatu sic credidisse incredibile non est; nostra haec illos non tangit reprehensio, dummodo ubi compererint, sine mora regrediantur. 6. Igitur adversus illos tantum, imo pro illis sermo est nobis, qui scientes et prudentes miserunt manus in ignem, qui conscii praesumptionis secuti sunt praesumptorem; non audientes Apostolum prohibentem et denuntiantem, ut se ab omni fratre ambulante inordinate subtraherent ; contemnentes et ipsius Domini vocem dicentis: Qui non colligit mecum,
Abbreviated transcription (Latin):
homini medium est. qm̃ et non possidere
licet: monacho uero quia possidere non
licet: purum malum est. Uides ne iam
dum bonis: ꝓbabile est.Si puris malis
deputandtim: uituꝑabile est. Sin uero
collocandum inter media: uia quidem
excusari forsitan potest ꝓpter obedien¬
tiam: mora uero penitus non potest. quȩ
non fit ꝑobedientiam. Nam mortuo iam
abbati. si quid ante iussit quod non debu¬
it. nequaquam eẽ parendum: suꝑior pa¬
tefecit disputatio. Et si res ꝑse iamsa¬
tis elucescat:tamen ꝓpter quosdam qui
querunt occasionem ubi ratio non sup¬
peditat. clarum faciam breuiter: et ita
clarum. ut omĩs dubietatis umbra dis¬
pareat: quod nec purum nec medium
bonum. s plane ꝑtirum fucrit malũ
sic obedisse: sic urm monasterium reli¬
quisse.Et quidem taceo de mortuo qui
suum et solum iam iudicem habet dm̃
et uere nunc suo dño aut stat aut ca¬
dit: ne forte indignans. et merito in¬
dignans dicat deus. Tulerunt homi¬

Expanded text:
homini medium est, quoniam et non possidere homini medium est, quoniam et non possidere licet: monacho vero quia possidere non licet, purum malum est. 5. Videsne jadum bonis, probabile est: si puris malis deputandum, vituperabile est: sin vero collocandum inter media: via quidem excusari forsitan potest propter obedientiam, mora vero penitus non potest, quae non fit per obedientiam. Nam mortuo jam abbati, si quid ante jussit quod non debuit, nequaquam esse parendum, superior patefecit disputatio. Et si res per se jam satis elucescat, tamen propter quosdam qui quaerunt occasionem, ubi ratio non suppeditat, clarum faciam breviter, et ita clarum ut omnis dubietatis umbra dispareat; quod nec purum, nec medium bonum, sed plane purum fuerit malum sic obedisse, sic vestrum monasterium reliquisse. Et quidem taceo de mortuo, qui suum et solum jam judicem habet Deum, et vere nunc suo domino aut stat aut cadit: ne forte indignans, et merito indignans dicat Deus: Tulerunt om
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uł iuberi uł ceneri: bene non possunt
uł ꝓhiberi uł non teneri. Pura mala sunt.
furtum. sacrilegium. adulterium. et cęt̾a
talia. quȩ utiq nec uł bene p̃cipi uł ꝑfici
possunt: nec male ꝓhiberi. uł non fieri
Aduersus huiusmodi non est lex. Nulliꝰ
quippe ꝓhibitio ualet obtuare p̃ceptis
nullius iussio p̃iudicare ꝓhibitis. Sunt
deinde media. quȩ quidem ꝑse nec bona
ẽẽ noscuntur nec mala: possunt tamen
indifferenter. et bene pariter et male uł
iuberi uł ꝓhiberi: s male nullatenus
in his a subditis obediri. Ex his sunt ut
exempli grã ponam. ieiunare. uigilare.
legere:et queq: talia. Sciendum uero:
quia media quedam inpurorũ plerũq
bonorũ seu malorũ transeunt rationẽ
Nam comugium cumet fieri liceat et
non fieri: factum iam solui non licet. Qđ
ergo ante nuptias medrum eẽ liquebat.
in iam comugatis puri bom uim obtinet.
Item. ꝓpria possidere seculari quidem

Expanded text:
sunt vel juberi vel teneri, bene non possunt sunt vel juberi vel teneri, bene non possunt vel prohiberi vel non teneri. Pura mala sunt furtum, sacrilegium, adulterium, et caetera talia, quae utique nec vel bene praecipi vel perfici possunt, nec male prohiberi vel non fieri. Adversus hujusmodi non est lex. Nullius quippe prohibitio valet obviare praeceptis: nullius jussio praejudicare prohibitis. Sunt deinde media, quae quidem per se nec bona esse noscuntur, nec mala: possunt tamen indifferenter et bene pariter et male vel prohiberi, vel juberi, sed male nullatenus in his a subditis obediri. Ex his sunt, ut exempli gratia ponam, jejunare, vigilare, legere, et quaeque talia. Sciendum vero quia media quaedam in purorum plerumque bonorum seu malorum transeunt rationem. Nam conjugium cum et fieri liceat, et non fieri, factum jam solvi non licet. Quod ergo ante nuptias medium esse liquebat, in jam conjugatis puri boni vim obtinet. Item propria possidere, saeculari quidem
Abbreviated transcription (Latin):
quolibet ȩtiam iubente. constat non ẽẽ obe¬
dientiam: s potius inobedientiam. Sane
hoc aduertendum quod quedam sunt pura
bona. quedam pura mala. et inhis nullã
deb̾i hominib obedientiam: qm̃ nec illa
omittenda sunt. etiam cum ꝓhibentur:
nec ista. uel cum iubentur committenda
Porro inter hec sunt media quȩdam. que
ꝓ modo. loco. tempore. uł ꝑsona. et mala
possunt eẽ et bona: et inhis ler posita est
obedientiȩ tamquã inligno scientie bom
et mali: quod erat in medio paradisi. Inhis
ꝓfecto fas non est: nr̃m sensum. sententie
p̃scribere magistrorum. In his om̃mo. p̃¬
latorum nec iussio nec ꝓhibitio contemp¬
nenda. Iideamus ne forte tale fuerit quod
arguimus inuobis: et obhoc forsitan ar¬
gui non debuerit. Quod euidentius elu¬
cebit: si premisse diuisionis exempla sub¬
iecero. Fides. spes.caritas. et cetera huius¬
modi pura sunt bona: quia male non pos¬

Expanded text:
quolibet etiam jubente, constat non esse obequolibet etiam jubente, constat non esse obedientiam, sed potius inobedientiam. 4. Sane hoc advertendum, quod quaedam sunt pura bona: quaedam pura mala, et in his nullam deberi hominibus obedientiam: quoniam nec illa omittenda sunt, etiam cum prohibentur; nec ista, vel cum jubentur, committenda. Porro inter haec sunt media quaedam, quae pro modo, loco, tempore vel persona, et mala possunt esse, et bona: et in his lex posita est 19 obedientiae, tanquam in ligno scientiae boni et mali, quod erat in medio paradisi. In his profecto fas non est nostrum sensum sententiae praescribere magistrorum: in his omnino praelatorum nec jussio, nec prohibitio contemnenda. Videamus ne forte tale fuerit quod arguimus in vobis; et ob hoc forsitan argui non debuerit. Quod evidentius elucebit, si praemissae divisionis exempla subjecero. Fides, spes, charitas, et caetera hujusmodi, pura sunt bona: quae quia male non pos
Abbreviated transcription (Latin):
portabit inquitatẽ patris: et pater ñ
portabit inquitatem filii. Ex his ergo
liquido apparet. mala imꝑantib non
ẽẽ parendum: p̃sertim dum prauis ob¬
temꝑans imꝑiis. in quo homini uideris
obediens: deo plane qui omne quod ꝑpe¬
ram agitur interdirit. inobedientem
te exibes. Ualde autem ꝑuerstim ẽ. ꝓfite¬
rite obedientẽ. in quo nosceris suꝑiorem
ꝓpter inferiorem. idest diuinam ꝓpt̃
humanam soluere obedientiam. Quid
enim: Quod iubet homo. ꝓhibet deus: et
ego audiam hominem. surdus deo: Non
sic apłi. Clamant quippe dicentes. Meliꝰ
est obedire deo: quam hominib. hinc
dñs in euanglio pharis eos merepans:
quare et uos inquit transgredimini
mandatũ dei ꝓpt̾ traditiones urãs: Et
ꝑ ysaiam. Sine causa autẽ ait colunt me.
mandata et doctrinas hominũ tenentes.
Et item ad ꝓthoplastum ꝓeo quo d obe¬
disti uoci uxoris tuȩ. plusquã meȩ : male¬
dicta terra inoꝑe tuo. Igitur facere malũ

Expanded text:
portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii . Ex his ergo liquido apparet, mala imperantibus non esse parendum, praesertim dum pravis obtemperans imperiis, in quo homini videris obediens, Deo plane, qui omne quod perperam agitur interdixit, inobedientem te exhibes. Valde autem perversum est profiteri te obedientem, in quo nosceris superiorem propter inferiorem, id est divinam propter humanam, solvere obedientiam. Quid enim? quod jubet homo, prohibet Deus; et ego audiam hominem surdus Deo? Non sic Apostoli. Clamant quippe dicentes: Melius est obedire Deo, quam hominibus . Hinc Dominus in Evangelio Pharisaeos increpans: Quare ei vos, inquit, transgredimini mandatum Dei propter traditiones vestras? Et per Isaiam: Sine causa autem, ait, colunt me, mandata et doctrinas hominum tenentes . Et item ad Protoplastum: Pro eo quod obedisti voci uxoris tuae plus quam meae, maledicta terra in opere tuo . Igitur facere malum,
Abbreviated transcription (Latin):
de functo necesse est uos obedire. et obe¬
dire contra caritatem: obedire in ur̃ȩ
ipsorum salutis ꝑiculum :. S arbitror
quod nequaquam firmius seu tenatius
ẽẽ dices uinculum abbatũ ad subditos.
quam coniugum ad se ipsos: quorum qͥp¬
pe deuis copulam et non homo.inuio¬
labili ligauit sacramento. loquente sal¬
uatore: quos deus coniunxit homo non
separit. Apło autem asserente solutam
ẽẽ mulierem a lege uiri mortuo illo: tu
te abb̃is eristimas defuncti lege teneri.
et hoc contra legem que sanctior est.
legem indelicet caritatis: Et hec dixi:
non quod putem uos uł uitienti in hoc
paruisse debere:aut tiel dicendam cẽ o¬
bedientiam sic paruisse. Alioquin. gene¬
ralis de huiusmodi illa sententia est.
Declinantes autem mobligationes: ad¬
ducet dñs cum operantib iniquitatem
Ae ne force quis abb̃m etiam in malo obe¬
dientiam. ab hoc maledic̃to lib̃am ẽẽ
contendat: audi alibi aꝑtius. Filius ñ

Expanded text:
defuncto necesse est vos obedire, et obedefuncto necesse est vos obedire, et obedire contra charitatem, obedire in vestrae ipsorum salutis periculum? Sed arbitror quod nequaquam firmius seu tenacius dices esse vinculum abbatum ad subditos, quam conjugum ad se ipsos, quorum quippe Deus copulam, et non homo, inviolabili ligavit sacramento, loquente Salvatore: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Apostolo autem asserente, solutam esse mulierem a lege viri mortuo illo ; tu te abbatis existimas defuncti lege teneri, et hoc contra legem quae sanction est, legem videlicet charitatis? 3. Et haec dixi, non quod putem vos vel viventi in hoc paruisse debere, aut vel dicendam esse obedientiam sic paruisse. Alioquin generalis de hujusmodi illa sententia est: Declinantes autem in obligationes adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . At ne forte quis abbatum etiam in malo obedientiam ab hoc maledicto liberam esse contendat, audi alibi apertius: Filius non
Abbreviated transcription (Latin):
Abbas nr̃ addurit nos: et secum ire p̃¬
cepit. Num in obedientes ẽẽ debuimꝰ:
Scis quidem nisi forte oblitus sis. qͥd
quadam die cõmunicato mecũ iam
conspirati scandali consilio. ae dili¬
genter mutua collatione discusso:
inter nos conuenerit. In quo si ꝑman¬
sisses: et de te illud non incongrue di¬
ceretur. Beatus uir qui non abiit
inconsilio impiorum. S esto. Debuis¬
tis obedire filii patri. magistrum sequi
discipli. Licuerit certe abbi. monachos
suos ducere quo libuerit. et docere qđ
uoluerit: s qm diuuixit. Nunc uero
mortuo illo. quem uł audire doctorẽ.
uł sequi ducem cogimins: quo adhuc
tam graue scandalũ emendare cunc¬
demini: Quis iam ꝓhibet non dicome.
reuocantem audire : Ait enĩ. Nũquid
qui cecidit non resurget: aut qui auer¬
sus est non reuertetur: An et ille mo¬
riens interdixit. ne uł post casum tẽp¬
tetis resurgere. post au̾sionem muti¬
re audeatis de reuersione: Ita ne etiam

Expanded text:
Abbas noster abduxit nos, et secum ire praeAbbas noster abduxit nos, et secum ire praecepit; num inobedientes esse debuimus? Scis quidem, nisi forte oblitus sis, quid quadam die, communicato mecum jam conspirati scandali consilio, ac diligenter mutua collatione discusso, inter nos convenerit. In quo si permansisses, et de te illud non incongrue diceretur: Beatus vir qui non abiit in concilio impiorum . Sed esto. Debuistis obedire filii patri, magistrum sequi discipuli. Licuerit certe abbati monachos suos ducere quo libuerit, et docere quod voluerit: sed quandiu vixit. Nunc vero mortuo illo, quem vel audire doctorem, vel sequi ducem cogimini, quo adhuc tam grave scandalum emendare cunctemini? Quis jam prohibet, non dico me,igne vos revocantem audire? Ait enim: Nunquid qui cecidit, non resurget? aut qui aversus est non revertetur? An et ille moriens interdixit, ne vel post casum tentetis resurgere, post aversionem mutire audeatis de reversione? Itane etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pignorib. tam inbumane agendo non
peꝑcistis. nec parcitis. scindentes unita¬
tem. rumpentłs uinculũ pacis: Ponen¬
dum gͦ est munus quodeumq offerre
paratis: et prius habenti aduersum uos
non fr̃i. s frm multitudini reconcili¬
andum. Ecce nimirum uni̾se frat̃in¬
tatis unitas. adu̾sum urãm paucita¬
tem quodam ueluti ur̃i discessus gla¬
dio sauciata conqueritur: quasi que
plangens miserabilit dicat. Filii ma¬
tris mee pugnauerunt contra me.
Et m̾ito. Quienim non est cum illa:
contra illam est. Putas sine gemitu
tam iustum filiȩ gemitum. p̾ia possit
mater caritas audire: Ideo et ipsa
nr̃is lacrimis iungens suas: ait de
uobis. Filios enutriui et exaltaui: ip¬
si autem spreuerunt me. Garitas
ipse deus est. Pax nr̃a xp̃c: qui fecit
utraq unũ Intrinitate: unitas max¬
une commendatur. Qui gͦ caritas. pat
et unitas irata cognoscitur: quid habet
in regno xp̃i et dei: S forsican dicis.

Expanded text:
pignoribus tam inhumane agendo non pignoribus tam inhumane agendo non pepercistis nec parcitis, scindentes unitatem, rumpentes vinculum pacis? Ponendum est ergo munus quodcumque offerre paratis, et prius habenti adversum vos, non fratri, sed fratrum multitudini reconciliandum. Ecce nimirum universae fraternitatis unitas adversum vestram paucitatem, quodam veluti vestri discessus gladio sauciata conqueritur, 18 quasi quae plangens miserabiliter dicat: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Et merito: qui enim non est cum illa, contra illam est. Putas sine gemitu tam justum filiae gemitum pia possit mater charitas audire? Ideo et ipsa nostris lacrymis jungens suas, ait de vobis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . Charitas ipse Deus est. Pax nostra Christus, qui fecit utraque unum . In trinitate unitas maxime commendatur. Cui ergo charitas, pax et unitas irata cognoscitur, quid habet in regno Christi et Dei? 2. Sed forsitan dicis:
Abbreviated transcription (Latin):
quam inte olim aut nouimus aut
putauimus: caritatis ꝓfecto dãp¬
na sentires: quȩ utiq sunt scandala pusil¬
lorum. Nec enim caritas caritatẽ offende¬
ret. aut contempneret: cum sentiret offen¬
sam. Nam se ipsam non potest negare. nec
enim inse diuisa est. Norit potius in se
diuisa comungere: coniuncta diuide ne¬
scit. ꝓinde ut dixi simaneret inte: non si¬
leret. non quiesceret. non dissimularet. ge¬
mens. et estuans: et intra piũ pectus tuũ.
ꝓculdubio sub murmurans illud. Quiscan¬
dalizatur et egononuror: Siquidem be¬
nigna est. Pacem diligit: congaudet uni¬
tati.Sola quippe est que illam generat.
colligat. solidat: et conseruat. ubicumq
seruari cognoscitur inuinculo pacis. In¬
fensa gͦ tiobis hac tam honorabili matre
unitatis et pacis: quo pacto queso urm̃
quodeumq sacrificium deo fore acceptũ
p̃sumitis. cum absq illa nec martirium
quidem aliquid ẽẽ putet apłs: Aut qua
ratione uobis forte infensam non ẽẽ con

Expanded text:
quam in te olim aut novimus aut putavimus, charitatis profecto damna sentires, quae utique sunt scandala pusillorum. Nec enim charitas charitatem offenderet aut contemneret, cum sentiret offensam. Nam se ipsam non potest negare, nec enim in se divisa est. Novit potius in se divisa conjungere: conjuncta dividere nescit. Proinde, ut dixi, si maneret in te, non sileret, non quiesceret, non dissimularet, gemens et aestuans, et intra pium pectus tuum procul dubio submurmurans illud: Quis scandalizatur, et ego non uror? Siquidem benigna est, pacem diligit, congaudet unitati. Sola quippe est quae illam generat, colligat, solidat, et conservat ubicunque servari cognoscitur in vinculo pacis. Infensa ergo vobis hac tam honorabili matre unitatis et pacis, quo pacto, quaeso, vestrum quodcunque sacrificium Deo fore acceptum praesumitis, cum absque illa nec martyrium quidem aliquid esse putet Apostolus? Aut qua ratione vobis forte infensam non esse conf
Abbreviated transcription (Latin):
dantur. Confundentur aũ. si quib de
benignitate ur̃a spem indulgentiȩ ꝓmi¬
serunt: cum ꝓ ipsis interuenerint: inuene¬
rint uos quod absit in exorabiles: Ad hen¬
bernardus abbas dictus de clara¬
ualle. honorem. sospitatẽ. et pacẽ.
Selle uos instruere de his p̃sertim que
spectant ad honestatem. aut insipientis
est: aut uos penitus ignorantis. Sa ꝓpt̃.
rem simplicit̃ intimare sufficit. Et hoc
stiꝑ flue ingeruntur. In ingressu tirbis
sumꝰ. salus est inianuis. iusticia nob̾cum
est s romanis militib cib iste non sapit.
Itaq iusticia placamus dm̃. militia ter¬
remus hostes. soł necessariis necessaria
non habemus Quidoptis sit facto. ut
opus ur̃m compleatur. qđ de dñi pape
inocentii magnifica et honorifica illa
sasceptione fecistis: uos melius nostis:¬

Expanded text:
ndantur. Confundentur autem, si qui de ndantur. Confundentur autem, si qui de benignitate vestra spem indulgentiae promiserunt, cum pro ipsis intervenerint, invenerint vos, quod absit! inexorabiles. EBERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, honorem, sospitatem et pacem. Velle vos instruere, de his praesertim quae spectant ad honestatem, aut insipientis est, aut vos penitus ignorantis. Eapropter rem simpliciter intimare sufficit, et hoc superflue ingeruntur. In ingressu urbis sumus, salus est in januis, justitia nobiscum est; sed Romanis militibus cibus iste non sapit. Itaque justitia placamus Deum, militia terremus hostes: solis necessariis necessaria 145 non habemus. Quid opus sit facto, ut opus vestrum compleatur, quod de domini papae Innocentii magnifica et honorifica illa susceptione fecistis, vos melius nostis
Abbreviated transcription (Latin):
sane mediolanenses ingrãm diñ pape
et eccłie unitatẽ recepti sunt: qͦtisq
palam conrado refutato et abnegato.
dnĩn nr̃m lotharium in suũ dñm et re¬
gem receꝑunt. et romanorũ imꝑatorẽ
augustũ una cũ coto orbe confessi sunt.
et de iniuria transacta iuxta consilium
et mandatum dñi pape digne uobis se
satis facturos ẽẽ. tacto sacro scõ euangłio
spoponderunt. Unde magnas grãs agen¬
tes diuine bonitati. que absq bellorum ꝑ¬
ictilis. absq humani sanguinis effusione.
inimicos urõs sic humiliauit:rogamus
urãm satis nob̃ exꝑtam clementiam. ut
tp̃r suo eum requisierint p̃dic̾ti mediola¬
nenses ꝑdñm papam utiq mediatorem
suȩ reconciliationis grãm urãm. benignos
uos atq placabiles inueniamus: quatinꝰ
nec eos penideat sanis paruisse consiliis.
et uos de eis debitum habeatis seruitium
et honorem. Non enĩ decet ut fideles ur̃i.
qui phonore ur̃o laborant. ap̃ uos confu¬

Expanded text:
sane Mediolanenses in gratiam domini papae sane Mediolanenses in gratiam domini papae et Ecclesiae unitatem recepti sunt, quousque palam Conrado refutato et abnegato, dominum nostrum Lotharium in suum regem et dominum receperunt, et Romanorum imperatorem Augustum una cum toto orbe confessi sunt: et de injuria transacta, juxta consilium et mandatum domini papae, digne vobis sese satisfacturos esse tacto sacrosancto Evangelio spoponderunt. Unde magnas agentes gratias divinae bonitati, quae absque bellorum periculis, absque humani sanguinis effusione, inimicos vestros sic humiliavit; rogamus vestram satis nobis expertam clementiam, ut tempore suo, cum requisierint praedicti Mediolanenses, per dominum papam, utique mediatorem suae reconciliationis, gratiam vestram, benignos vos atque placabiles inveniamus: quatenus nec eos poeniteat sanis paruisse consiliis, et vos de eis debitum habeatis servitium et honorem. Non enim decet ut fideles vestri, qui pro honore vestro laborant, apud vos confu
Abbreviated transcription (Latin):
quoq quod labor labiorum ipsorũ sibi
penitus ꝑire non poterit. Inusquisq
enm mercedem accipiet : scđm ꝓpͥum
laborem. Ego labia mea non ꝓhibui.
tu aꝑtusti et uiscera: ideo ꝓculdubio plus
recepturtis. qm̃ plus laborasti. Certus
sum eni quia non tiacat tibi quod sitien¬
titulisti aquam: et cum panib occurri¬
sti fugientib. Non inquiam tiacant of¬
ficia humanitatis. non hortamenta sa¬
lutis: quib xp̃i uere uiscera millis pau¬
perib refotusti. Ambo tñ collaborato¬
res. ambo coadiutores dei sumus:ambo
pariter spemus frcictum. in refectione
animarum scãrum. Quis mdet nũquã
memoriã tui deserere.numquã abipsa
N reconciliatione mediola cxxxuiiii¬
nensium. non obliti sumus unde atira
excellentia p̃moniti fueramus. Quod
et si non monuissetis. nichilominus
honori ur̃o. et regni utilitatib intende¬
remus: sicut ubiq et semꝑ fideliter qͣn¬
tum possumtis facimus. Non ante

Expanded text:
quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi quoque, quod labor labiorum ipsorum sibi penitus perire non poterit. Unusquisque enim mercedem accipiet secundum proprium laborem . Ego labia mea non prohibui: tu aperuisti et viscera, ideo procul dubio plus recepturus, quoniam plus laborasti. Certus sum enim quia non vacat tibi, quod sitienti tulisti aquam, et cum panibus occurristi fugientibus. Non, inquam, vacant officia humanitatis, non hortamenta salutis, quibus Christi vere viscera in illis pauperibus refovisti. Ambo tamen collaboratores, ambo coadjutores Dei sumus: ambo pariter speramus fructum in respectione animarum sanctarum. Quis mihi det memoriam tui nunquam deserere, nunquam ab ipsIn reconciliatione Mediolanensium non obliti sumus unde a vestra excellentia praemoniti fueramus. Quod etsi non monuissetis, nihilominus honori vestro et regni utilitatibus intenderemus, sicut ubique et semper fideliter, quantum possumus, facimus. Non ante
Abbreviated transcription (Latin):
ad concilium. ꝑtios deo auxiliante re¬
uersuri. consilium et auxilium qđ se¬
cundũ rationẽ poterimus. urõ sco pro¬
bonum iactum interram bo¬
nam. fructum acculisse uide¬
tur: ipsius est gła qui dedit semense¬
renti. fecunditatẽ derrȩ. semini inere¬
mentum.Quid in his nos capimas
totͦi scrupulosius usurpabo michi
Profecto lex dm̃ conuerdit animas. et
non ego. Gestimonium dñ fidele.
sapientiam p̃stat paruulis: non ego:
Laudatur de bona litterȩ tornatura:
manus. non calamus. Fateor ut mul¬
tum tͥbuam michi. lingua mea cala¬
mus scribe. uelociter scribentis. Si
higͦ inquis quid afferunt bom. spe¬
eiosi pedes euangłizantiũ bona: Mtil¬
tum ꝑomnẽ modum. Primũ quidẽ
quia filii sunt patris suuqui incelis est.
et łam quam deferunt pr̃i. nequaquã
a se ducunt alienam. Nam si filii: et he¬
redes:. Demn uͦ quod ꝓrimorum salutẽ.
suam nichilominus arbitrantur: qͥppe
quos tanquam se ipsos diligunt.Tercio

Expanded text:
ad concilium, per vos Deo auxiliante read concilium, per vos Deo auxiliante reversuri, consiliumet auxilium, quod secundum rationem poterimus, vestro sancto probonum, jactum in terram bonam, fructum attulisse videtur, ipsius est gloria qui dedit semen serenti, fecunditatem terrae, semini incrementum. Quid in his nos capimus?to vero scrupulosius usurpabo mihi. Profecto lex Domini convertit animas, et non ego: testimonium Domini fidele sapientiam praestat parvulis , et non ego. Laudatur de bona litterae tornatura manus, non calamus. Fateor, ut multum tribuam mihi lingua mea calamus scribae velociter scribentis . Sibi ergo, inquis, quid afferunt boni speciosi pedes evangelizantium bona? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia filii sunt Patris sui qui in coelis est, et gloriam, quam deferunt Patri, nequaquam a se ducunt alienam. Nam si filii, et haeredes. Deinde vero quod proximorum salutem, suam nihilominus arbitrantur, quippe quos tanquam se ipsos diligunt. Tertio
Abbreviated transcription (Latin):
m̃is fr̃ib de mediolano n¬
ꝑ conuersis ad dm̃. bernar¬
dus abbas dictus de clari¬
ualle. in spũ consilii et forcicudims
quod bene ceptum est digno exitu
consũmare. Benedictus ds̃. qui feet
uobis uilescere mundi głam.larg¬
tarus suiam: Oquam uam filii homi¬
num. quam m̃daces filii hominũ
in stateris. qui scm illud euangłi.
głam ab inuicem querunt. et głam
quȩ a solo deo est nolunt. planei
hoc ipsi decipientes de tiantate in
id ipsum. Uos autem nonsic. Abhoc
uos obꝑbrio liberauit nunc diuina
miscdia. ut ẽẽtis xp̃i bontis odor deo
mom̃i loco. ⁊psi adgłam.angłis adle¬
ticiam. hominib adexemplum. Siqu¬
dẽ gaudium est incelo suꝑ tino perra¬
tore penitentiam agente.quantoma¬
gis suꝑ dot et talib uiris. et de tali
hoc ipsum direxisti. decreuerã simcil
cum ipsis uenire aduos. Qet̃m melꝰ
existimans non marticło temporis.
neq intransitu uos tudere: distuliusꝙ
adreditum nr̃m. Propamus quipoe

Expanded text:
diolano, nuper conversis ad Deum, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, in spiritu consilii et fortitudinis, quod bene coeptum est, digno exitu consummare. Benedictus Deus, qui fecit vobis vilescere mundi gloriam, largiturus suam. O quam vani filii hominum, quam mendaces filii hominum in stateris, qui secundum illud Evangelii, gloriam ab invicem quaerunt, et gloriam quae a solo Deo est, nolunt ; plane in hoc ipsi decipientes 143 de vanitate in idipsum! Vos autem non sic. Ab hoc vos opprobrio liberavit nunc divina misericordia, ut essetis Christi bonus odor Deo in omni loco; ipsi ad gloriam, angelis ad laetitiam, hominibus ad exemplum: si quidem gaudium est in coelo super uno peccatore poenitentiam agente; quanto magis super tot et talibus viris, et de tali hoc ipsum direxistis, decreveram simul cum ipsis venire ad vos. Caeterum melius existimans, non in articulo temporis, neque in transitu vos videre, distuli usque ad reditum nostrum. Properamus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
sultius agi. noxiam reuocari p̃cem. da¬
ri locum itsticie: ante quã eccłia illa
funditus destruatur. Pauꝑ sum ego.
fidelis tñ ur̃. et si tudeor importunus.
fortassis inde est. Dominã imꝑatri¬
cem inxp̃i caritate oppido salutam

Expanded text:
sultius agi, noxiam revocari precem, dasultius agi, noxiam revocari precem, dari locum justitiae, antequam ecclesia illa funditus destruatur. Pauper sum ego: fidelis tamen vester, et si videor importunus, fortassis inde est. Dominam imperatricem in Christi charitate oppido salutam
Abbreviated transcription (Latin):
sui : Animabit insuꝑ honestas cause: im¬
mo duplex ꝓuocabit necessitas. Non est
meum hortari ad pugnam: est tam̃ secuiꝰ
dico aduocati eccłie. arcetre ab eccłie infe¬
statione scismaticorũ rabiẽ: ẽ. cesaris ꝓpͥam
uendicare coronam. ab usurpatore siculo.
Ut enĩ constat iudaicam sobolem sedem petͥ
inxp̃i occupasse iniuriam. sic ꝓculdubio
om̃ĩs qui in sicilia regem se facit contradi¬
cit cesari. Si aut̾e utrumq ineumbit cesa¬
ri.restituere scilicet cesari que sunt cesaris
et que sunt dei deoͬctir ap̃tullum res dei
minuitur cũ cesar nicħ ibi lucretur. Ue¬
rendum ne est minimorũ neglectus.im¬
pedim̃tũ sit maximorum. Hoc est qđ
dico. Eccłia scĩ iangulfi grauiter in¬
iusteq ut dicit᷑ in illa ciuitate oppͥmi¬
tur: et aiunt ur̃ȩ prudentiȩ nescio qua
fraude subreptum. ut dño pape ꝑiusti¬
ciam subuenire paranti. ur̃e int̃uentu
p̃cis obuiaretis. Obsecro et consulo con¬

Expanded text:
sui? Animabit insuper honestas causae; isui? Animabit insuper honestas causae; imo duplex provocabit necessitas. Non est meum hortari ad pugnam: est tamen securus dico advocati Ecclesiae arcere ab Ecclesiae infestatione schismaticorum rabiem: est Caesaris propriam vindicare coronam ab usurpatore Siculo . Ut enim constat Judaicam sobolem sedem Petri in Christi occupasse injuriam; sic procul dubio omnis qui in Sicilia regem se facit, contradicit Caesari. 2. Si autem utrumque incumbit Caesari, restituere scilicet quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo, cur apud Tullum res Dei minuitur, cum Caesar nihil ibi lucretur? Verendum est ne minimorum neglectus, impedimentum sit maximorum. Hoc est quod dico. Ecclesia Sancti Gengulfi graviter injusteque, ut dicitur, in illa civitate opprimitur: et aiunt vestrae prudentiae nescio qua fraude subreptum, ut domino papae, per justitiam subvenire paranti, vestrae interventu precis obviaretis. Obsecro et consulo con
Abbreviated transcription (Latin):
augusto. bnardus abbas dictus de clara¬
ualie: siquid pot̃ peccatoris oratio. Bene¬
dictus ds̃ qui uos elegit. et erexit cornu
salutis nobis. ad laudem et głam nominis
sui.et reparandum imꝑii decus. ad sub¬
ueniendum eccłiȩ sue indempore malo:
postremo adoꝑandum etiã nunc salutẽ
inmedio terrȩ. Ipsits est enim opꝰ. quod
corona głe ur̃e ita indies ampliatur: et
sublimatur mirabiliter crescens ac ꝓfi¬
ciens in om̃i decore et magnificentia ap̃
dm̃ et homines. Ipsius ꝓfecto nuꝑ opus
et uircus fuit. quod iter satis laboriosum
et meticłosum ꝓpace regni et eccłie libera¬
tione susceptum. intanta ꝓsꝑitate ꝑegi¬
stis: romȩ siquidẽ imꝑialis culminis ple¬
nitudinem głosissime assecutus. Idq qđ
maius fuit in manu non magna: ut ani¬
ii fideiq magnitudo claritis emineret
Quod si ante tantillum exercitum terra
tremuit. et quieuit: quantus putamus
horror hostium corda inuadẽ habeat. ct̃i
ceꝑit rex ꝓcedẽ in magnitudine brachii

Expanded text:
Augusto, BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, si quid potest peccatoris oratio. 1. Benedictus Deus, qui vos elegit, et erexit cornu salutis nobis, ad laudem et gloriam nominis sui, et reparandum imperii decus, ad subveniendum Ecclesiae suae in tempore malo, postremo ad operandum etiam nunc salutem in medio terrae. Ipsius est enim opus, quod corona gloriae vestrae ita in dies ampliatur et sublimatur, mirabiliter crescens ac proficiens in omni decore et magnificentia apud Deum et homines. Ipsius profecto nuper opus et virtus fuit, quod iter satis laboriosum et meticulosum, pro pace regni et Ecclesiae liberatione susceptum, in tanta prosperitate peregistis. Romae siquidem imperialis culminis plenitudinem gloriosissime assecutus, idque, quod majus fuit, in manu non magna, ut animi fideiqne magnitudo clarius emineret. Quod si ante tantillum exercitum terra tremuit et quievit, quantus putamus horror hostium corda invadere habeat, cum coeperit rex procedere in magnitudine brachii
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cibus nr̃is acquieuit. etiã hac uice: tanquã
filius obedientie. Urm̃ erit iuare eñ: ut pos
sit ianr⁊ in edificuis ⁊ in cet̾is necessarus pro¬
moueri domus ur̃a. Illud qͦ pat̾nitꝗti ur̃e
suggerimꝰ. ut uiris religiosis. ⁊ qͦs sꝑatis
utiles fore monasterio ꝑsuadeatis quatmꝰ
ad eorum ordinem ueniant: qm̃ hȩc erit
summa utilitas domꝰ. ⁊ uobis faciliꝰ acqͥes¬

Expanded text:
precibus nostris acquievit etiam hac vice, tanquam precibus nostris acquievit etiam hac vice, tanquam filius obnecessariis promoveri domus vestra. Illud quoque Paternitati vestrae suggerimus, ut viris religiosis, et quos speratis utiles fore monasterio, persuadeatis, quatenus ad eorum Ordinem veniant: quoniam haec erit summa utilitas domus, et vobis facilius acquies
Abbreviated transcription (Latin):
relatione didicimꝰ: multiplicat᷑ eñ in tẽꝑa¬
lihus quã in spiritalib. Uñ ⁊ congratu¬
lemur plurmum: et toto animo gras agimꝰ
adhuc opus ẽ uigilantia. tanquã in loco no¬
uo.⁊ in t̾ra tam insueta imino ⁊ piexꝑta
monastice religionis: obsecramꝰ in dño ne
retrakatis manũ urãm÷ s qͦd bñ incepisti ᷤᷤ
optime ꝑficiatis. De fracͥbus nr̃is qui
redierunt a loco illo. nobis bñ placuisset
sremansisient. Et fortasse ĩullam occasio¬
nem p̃buerunt eis. fratrũ qͥ de t̾ra sunt mi¬
nus disciplinati mores: in eo maxime. qͦd
mimis facile eorũ consilis acquiesc̾e uiden¬
tur.in iii. reb quarũ pͥꝰ fuerant mexꝑti.
Carillimũ filiũ nr̃m xp̃ianum ⁊ ur̃m re
imisimꝰ ad uos. quantũ potinmꝰ instructũ
Ni his que ad ordinẽ ꝑtinent. ⁊ deceto̾
circa obseruantias eiꝰ sollicitiorẽ futurum
sr̃s. qui facile acquiescerent: nec inuitos co¬
gere consiliũ fuit. Dilectissimꝰ fr̃ ñr rob̾tus

Expanded text:
relatione didicimus: multiplicatur tam in temporalibus quam in spiritualibus. Unde et congratulamur plurimum, et toto animo gratias agiadhuc opus est vigilantia, tanquam in loco novo, et in terra tam insueta, imo et inexperta monasticae religionis; obsecramus in Domino, ne retrahatis manum vestram, sed quod bene 323 incoepistis, optime perficiatis. De fratribus nostris, qui redierunt a loco illo, nobis bene placuisset, si remansissent. Et fortasse nonnullam occasionem praebuerunt eis fratrum, qui de terra sunt, minus disciplinati mores, in eo maxime, quod minus facile eorum consiliis acquiescere videntur in his rebus, quarum prius fuerant inexperti. 3. Charissimum filium nostrum Chrimisimus ad vos, quantum potuimus instructum plenius in his quae ad Ordinem pertinent, et de caetero circa observantias ejus sollicitiorem futurum, fratres, qui facile acquiescerent, nec invitos cogere consilium fuit. Dilectissimus frater noster Robertus
Abbreviated transcription (Latin):
cunq nr̃as orationes. Quam dultia faticib me¬
is eloquia tua dñe pat̃: quã iocunda tuȩ memo¬
ria sanctitatis. Si quid affectionis. si qͥd deuotiõis¬
si quid animi in nobis ẽ: totũ sñ dubio sibi uen¬
dicat tue dilectionis caritas. Nec opus ẽ u̾boꝵ
multitudine: uͥ multum uiget affec̾tus. Con-¬
fido enim. quod testimonium ꝑhibeat spũi tuo.
bliuioni animã pauꝑis. caritatis nexibꝰ adhe¬
rentem tͥ: et animã pauꝑis tui ne obliuiscariᷤ
in finẽ. Neq enim quasi de nouo cõmendamꝰ

Expanded text:
ras orationes. 1. Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, domine pater! quam jucunda tuae memoria Sanctitatis! Si quid affectionis, si quid devotionissi quid animi in nobis est, totum sine dubio sibi vindicat tuae Dilectionis charitas. Nec opus est verborum multitudine, ubi multum viget affectus. Confido enim quod testimonium perhibeat spiritui tuo blivioni animam pauperis, charitatis nexibus adhaerentem tibi, et animam pauperis tui ne obliviscaris in fine
Abbreviated transcription (Latin):
lis sanc̾titatis tue. S oramꝰ: ut dilec̾tio iam ñ
noua nouis cotidie ꝓficiat increm̃tis. Filios no¬
stros immo et ur̃os. tanto obuixius comm̃damꝰ
uobis: quanto ampliꝰ remoti sunt a nobis. Uos
scitis. q̃m tota pꝰdm̃ fiducia nĩa fuit. ut mute̾mꝰ

Expanded text:
tuae: sed oramus, ut dilectio, jam non nova, novis quotidie proficiat incrementis. Filios nostros, imo et vestros, tanto obnixius commendamus vobis, quanto amplius remoti sunt a nobis. Vos scitis quoniam tota post Deum fiducia nostra fuit, ut mitteremus
Abbreviated transcription (Latin):
canenda infirmitas animarũ. ꝓptea minime
competit religioni ur̃e. medicinas querere cor¬
ꝑales: s nec expedit saluti. Nam de uilibus
quidẽ herbis. ⁊ quȩ pauꝑes deceant. int̃dum
aliquid sumere. tolerabile ẽ:⁊ hoc aliqñ solet fi¬
eri. At uͦ specieᷤᷤ eniere. querere medicos. acciꝑe
potiones. religioni indecens ẽ. ⁊ contrariũ pu¬
ritati: maximeq ordinis nr̃i. uec honestati
congruit nec puritati. Hec enĩ omĩa genteᷤ
inquir̃t. Scimꝰ aũ qͥa qui in carne uiuunt.
d̃õ placẽ non possunt. Spiritalia ꝓm̃ spiri¬
talibus comꝑanda: et querenda potio hu¬
militatis ⁊ pacientie: et clamandũ in totocor¬
de. sana animã meã dñe. quia peccaui tͥ.
Hincsanitati fr̃s dilec̾tissimi oꝑam date:
hanc sectamini hanc seruate: quia uana
salus hominũ..¬

Expanded text:
cavenda infirmitas animarum; propterea minime cavenda infirmitas animarum; propterea minime competit religioni vestrae medicinas quaerere corporales, sed nec expedit saluti. Nam de vilibus quidem herbis, et quae pauperes deceant, interdum aliquid sumere tolerabile est: et hoc aliquando solet fieri: at vero species emere, quaerere medicos, accipere potiones, religioni indecens est, et contrarium puritati, maximeque ordinis nostri, nec honestati congruit, nec puritati; haec enim omnia gentes inquirunt: scimus autem quia qui in carne vivunt, Deo placere non possunt; spiritualia proinde spiritualibus comparanda, et quaerenda potio humilitatis, et clamandum in toto corde: Sana animam meam, Domine, quia peccavi tibi. Huic sanitati, fratres dilectissimi, operam date, hanc sectamini, hanc servate, quia vana salus hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
citi semꝑ circa custodiam ordinis. ut ordo custodi¬
at uos: solliciti seruare unitatẽ sp̃c in uincło pa¬
cis: mutuam in uobisinetipsis maximeq ad pre¬
latos caritatem humilem habentes. que ẽ uin¬
culum ꝑfec̾tionis: humilitatẽ an om̃ia. suꝑ om¬
nia pacem sectamini ꝓpt̃ inhabitantẽ sp̃m d̃i
in uobis. qͥ ñ nͥ suꝑ quietũ ⁊ humilẽ requiescit.
Ceterum unũ quidem ame petit uenabilis
abbas ur. qͦd mͥ ininime bonũ uidet᷑. C redo aũ
quod et ego spm̃ di habeam ⁊ consilium dĩ in
hoc. Scio equidem qͦd in regione habitatiᷤᷤin¬
firma et multis aliqui ex uob̾ laborant infir¬
mitatib: s inem̃tote quis dixi̾t. Libent̃ glo¬
riabor in infirmitatib meis. ut inhabitet ĩ me
uirtus xp̃i: et cũ infrmor inqͥt. tunc fortior sum.
Compatior utiq⁊ multũ ego compatior infir¬
nutati corporũ: s tim̃da multomagis. ampliq¬

Expanded text:
citi semper circa custodiam Ordinis, ut Ordo custodiciti semper circa custodiam Ordinis, ut Ordo custodiat vos: solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis ; mutuam in vobismetipsis, maximeque ad praelatos, charitatem humilem habentes, quae est vinculum perfectionis . Humilitatem ante omnia, super omnia pacem sectamini, propter inhabitantem Spiritum Dei in vobis, qui nonnisi super quietum et humilem requiescit . 2. Caeterum unum quidem a me petit venerabilis abbas vester, quod mihi minime bonum videtur. Credo autem quod et ego spiritum Dei habeam, et consilium Dei in hoc. Scio quidem quod in regione habitatis infirma, et multis aliqui ex vobis laborant infirmitatibus: sed mementote ejus qui dixerit: Libenter gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi; et: Cum infirmor, inquit, tum fortior sum . Compatior utique, et multum ego compatior infirmitati corporum: sed tim