comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceret quia exuirgine pꝰ illum
factꝰ erat. Ergo ante me factꝰ
est. quidẽ. msiquia in pͥncipio
uerbum factum erat : Sic enĩ
ante iohanniẽ erat. Nam ex
uirgine post iohannẽ exat. Ac¬
cipe: et si non rixaris au̾te. Al¬
quantum enim forte subobs¬
curumẽ. quod uis intelligere.
ut rixando tibi augeas fumũ:
quo impediaris ab intellectu.
Scriptaram illam pͥmo ntu¬
ere: que te docet ut docibilis
fias. Esto mansuet᷑ ad audien¬
dum uerbum: ut intelligas.
Patere ergo paulisꝑ: fortẽ in¬
ueniemus quomodo dictum sit
ante me factus ẽ: dum tamen ñ
intelligamus factum uerbum
ꝑ quod facta sunt omnia. Quo¬
modo inquit: Si potuerodicã.
Si dicere ñ potuero: non tamen
non est quod dicat. qui dicere
potuerit. Eredo autem et spero
quod illuis maiestas unigeni¬
ti qui cum ẽẽt. u̾bum infans
factus est aꝑiet in fantiam lin¬
gue mee: et faciet inore par¬
tum. qui fecit in corde concep¬
tum. Ecce dicam ut potuero. ĩ¬
tellige ut potes: et quod ñ pote¬

Expanded text:
quia ex virgine post illum factus erat. Ergo, ante me factus est, quid est, nisi quia in principio Verbum factum erat? Sic enim ante Joannem erat; nam ex virgine post Joannem erat. Accipe, et si non rixaris, adverte. Aliquantum enim forte subobscurum est quod vis intelligere, ut rixando tibi augeas fumum, quo impediaris ab intellectu. Scripturam illam primo intuere, quae te docet ut docilis fias. Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas . Patere ergo paulisper: forte inveniemus quomodo dictum sit, ante me factus est; dum tamen non intelligamus factum Verbum per quod facta sunt omnia. Quomodo, inquit? Si potero, dicam: si dicere non potero, non tamen non est quod dicat qui dicere potuerit. Credo autem et spero, quod illius majestas Unigeniti, qui cum esset Verbum, infans factus est, aperiet infantiam linguae meae, et faciet in ore partum, qui fecit in corde conceptum. Ecce dicam ut potero: intellige ut potes; et quod non pote
Abbreviated transcription (Latin):
cogitas: auerso interuis habi¬
tatore. que sunt ante oculos
tuos non uides. Fenestre enin
frustra patent: quando qui ꝑ
eas attendit. absens ẽ. Nonergo
oculi uident: s quidam ꝑ o
culos uulet. Erige illum. ex¬
cita illum. Non enim denegatꝰ
est tibi. Rationale animal te¬
te deus fecit. Preposuit te pe¬
corib: adymaginem siam te
formauit. Sic in eo uti oculis
debes ut pecus: tantum ut u¬
deas quid addas uentͥ. non mẽ¬
ui  Etige crgõ rationalem aĩ¬
pectum: utere oculis ut homo.
Intende celum et derram: or¬
namenta celi: fecunditatem
terre: uolatus auium: natatꝰ
piscium: ium seminũ: ordinẽ
temporum. Intende facta: et
quere factorem. Aspice que
uides: et quere quem ñ uides.
Crede ineum quem ñ uides : ꝓpt̾
ista que uides. Apłm audi di¬

Expanded text:
cogitas averso interius habicogitas averso interius habitatore, quae sunt ante oculos tuos non vides. Fenestrae enim frustra patent, quando qui per eas attendit absens est. Non ergo oculi vident, sed quidam per oculos videt: erige illum, excita illum. Non enim denegatum est tibi: rationale animal te Deus fecit, praeposuit te pecoribus, ad imaginem suam te formavit. Siccine uti illis debes, ut pecus; tantum ut videas quid addas ventri, non menti? Erige ergo rationalem aspectum, utere oculis ut homo, intende coelum et terram, ornamenta coeli, fecunditatem terrae, volatus avium, natatus piscium, vim seminum, ordinem temporum: intende facta, et quaere factorem; aspice quae vides, et quaere quem non vides. Crede in eum quem non vides, propter ista quae vides. Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
quam sint ꝑuersi et imꝓperan¬
di uiciosi: qui tanquam imma¬
turi conceptꝰ ante ortum que¬
runt abortum: qui nob̾ dicunt.
qui me iubes credere quod nõ
uideo. Uideam aliquid: ut
crelam. Iubes credere dum nõ
uideam: Ergo uidere uolo: et iu¬
denlo credere non audliendo. Di¬
cat ꝓpħa. Nisi crelideritis:. non
intelligetis. Ascendere uis. et
gradus obliuisceris: utiq per¬
uerse homo si iam tibi possem
ostendere quod uideres: non hor¬
darer ut crederes. Est enim fi
Si nonuident᷑: quomodo con¬
uintunt᷑ quia sunt: unde enĩ
sunt ista que uides: nisi ex il¬
lo quod non uides. Utiq uides
aliquidut crelas aliquid. et
ex eo quod uides. credas quod ñ
uides: ne sis ingratus ei qui te
fecit uidere. unde possis credere
quod nondum potes uidere.
Dedic tibi d̾s oculos incorpore:
rationem incorde. Excitaratio¬
nem cordis: erigere ininterio¬
assumat fenestras suas: inspi¬
ciat creaturam dei. Est enim a¬
liquis intꝰ. qui ꝑ oculos uideat.
Nam quando aliunde nime

Expanded text:
quantum sint perversi et properando vitiosi, qui tanquam immaturi conceptus ante ortum quaerunt abortum; qui nobis dicunt, Quid me jubes credere quod non video? Videam aliquid, ut credam. Jubes credere, dum non videam: ego videre volo, et videndo credere, non audiendo. Dicat propheta: Nisi credideritis, non intelligetis. Ascendere vis, et gradus oblivisceris. Utique perverse. O homo, si jam tibi possem ostendere quod videres, non hortarer ut crederes. CAPUT II. 3. Si non videntur, quomodo convincuntur quia sunt? Unde enim sunt ista quae vides, nisi ex illo quod non vides? Utique vides aliquid, ut credas aliquid, et ex eo quod vides, credas quod non vides. Ne sis ingratus ei qui te fecit videre, unde possis credere quod nondum potes videre. Dedit tibi Deus oculos in corpore, rationem in corde; excita rationem cordis, erige interioulorum tuorum, assumat fenestras suas, inspiciat creaturam Dei. Est enim aliquis intus qui per oculos videat. Nam quando aliquando in me
Abbreviated transcription (Latin):
crescere. me autẽ mmui. Ille
creuit in ligno: hic ẽ. diminut
in ferro. Locute sunt hec passi¬
ones: hoc mysterium loquant᷑ et
dies. Nascitur xp̃c et augentur:
nascitur iohannes et minuitur.
Minuatur gͦ honor hominis: au¬
geatur honor dei:ut honor ho¬
minis inueniatur in honore di.

Expanded text:
crescere, me autem minui. Ille crescere, me autem minui. Ille crevit in ligno, hic est diminutus in ferro. Locutae sunt et passiones hoc mysterium, loquantur et dies. Nascitur Christus, et augentur; nascitur Joannes, et minuuntur. Minuatur ergo honor hominis, augeatur honor Dei; ut honor hominis inveniatur in honore Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
humana. Si diuina non pos¬
sunt fieri nisi adeo: uide neĩ
homine lateat deus. Attende
te illud credere. quod uidere
sis credere quod nonuides. Par¬
uane signa. paruane indicia st̃
creatoris. in ip̃a creatura. enit
etiam: feut miracula. Non po¬
teras uid̾e dm̃: poteras homi¬
nem. Deus factus est homo:
ut inuno tibi eẽt. et quod uide¬
res. et quod crederes. In pͥncipio
erat uerbum. et uerbum erat
apud dm̃. et deus erat uerbũ
audis: et nondum uides. Ecce
assumit: ecce de femina ꝓcedit.
Qui fecit masculum et feminã:
nam. Contempturus enĩ eras¬
eum forte. qui nasceretur. Pre
fr̃i suo. Ut quid enim hoc d̾s
preceperat: nisi ut eo modo si¬
gnificaretur semen suscitandũ
preceptum erat: ut qui inde
nasceretur nomen haberet
defuncti. Defunctus ẽ. xp̃ci ac¬
ceperunt coniugemeius apli
eccłiam. Quos de illa genuerũt:
non paulianos aut petrianos.
sed xp̃ianos nominauerunt.
Loquantur ergo hec duo. am¬
be passiones: illum oportet

Expanded text:
hominem. Si divina non poshominem. Si divina non possunt fieri, nisi a Deo, vide ne in homine lateat Deus. Attende, te illud credere, quod non potsis credere quod non vides. Parvane signa, parvane indicia sunt Creatoris ipsa creatura? Venit etiam, fecit miracula. Non poteras videre Deum, poteras hominem: Deus factus est homo, ut in uno tibi esset et quod videres, et quod crederes. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Audis, et nondum vides. Ecce ecce de femina procedit, qui fecit masculum et feminam. nam. Contempturus enim eras forte qui nasceretur, non fratri suo. Utquid enim hoc Deus praeceperat, nisi ut eo modo significaretur semen suscitandum nim praeceptum erat, ut qui inde nasceretur, nomen haberet defuncti. Defunctus est Christus, acceperunt conjugem ejus Apostoli Ecclesiam. Quos de illa genuerunt, non Paulianos, aut Petrianos, sed Christianos nominaverunt. Loquantur ergo haec duo ambae passiones: Illum oportet
Abbreviated transcription (Latin):
is: de quã con s il tempti¬
bilib: et non mirentur alia:
cum sit magnum ip̃e mira¬
tor miraculum. Unde ergo
ista que uides: nisi ex illo qm
non uides: Sz ut dicere cepe¬
ram. quia tibi sta uiluerant.
uenit ip̃e ad facienda insoli
tificem tuum. Uenit ille ad¬
innoua signa: cui dictum est.
mirifica miscdias tuas. Largi¬
ebatur enim eas: largiebat᷑
et nemo mirabat᷑. Uenit ergo
paruus ad paruos:uenit me¬
dicus ad egrotos: qui poterat
uenire cum uellet. redire cũ
uellet: facere quicquid uellet:
iudicare ut uellec. Et hoc qd̾
uellet: ip̃a iusticiaẽ. Et quod
ille uult inquam: ip̃a iusticia
ẽ. Non enim iquumẽ. quod
ille uult: aut equũ pot̾ esse
quod ille non uult. Uenit sus¬
cicare mortuum mirantib:
reddere luci hominẽ qui non¬
erat inluce:qui cotidie que ñ
ista: et contemptꝰ ẽ. amultis.
plus attendentib non quam
magna faceret. s quam paruꝰ
se.Ista diuina sunt: s iste hõ
est. Duo gͦ uides: diuina et

Expanded text:
is? de quam comtemptiis? de quam comtemptibilibus. Et miratur alia, cum sit ipse mirator magnum miraculum. Unde ergo ista quae vides, nisi ex illo quem non vides? Sed, ut dicere coeperam, quia tibi ista viluerant, venit ipse ad facienda insolittificem tuum. Venit ille Innova signa : cui dictum est, Mirifica misericordias tuas . Largiebatur enim eas; largiebatur, et nemo mirabatur. Venit ergo parvus ad parvos, venit medicus ad aegrotos, qui poterat venire cum vellet, redire cum vellet, facere quidquid vellet, judicare ut vellet. Et hoc quod vellet, ipsa justitia est; et quod ille vult, inquam, ipsa justitia est. Non enim iniquum est quod ille vult, aut aequum potest esse quod non vult. Venit suscitare mortuum, mirantibus reddere luci hominem, qui erat in luce, qui quotidie qui non ista, et contemptus est a multis, plus attendentibus non quam magna faceret, sed quam parvus: se, Ista divina sunt, sed iste homo est. Duo ergo vides, divina et
Abbreviated transcription (Latin):
Post ponebas ista: nec attende¬
bas ut homo. s ut animal ir¬
rationale. Clamauit ad te ꝓ¬
pħa. et frustra clamauit. Noli
esse sicut equus et mulus: qui¬
bus ñ ẽ. intellectꝰ. Uidebas gͦ
ista: et postponebas. Miracula
assiduitate uiluerunt. Quid
enim disficilius cognitione.
quam ut nascatur homo qui¬
non erat: moriendo discelat ĩ
secreta quierat: nascendo ꝓ¬
cedat inpublica qui ñ erat ͤ
Quid tam nurabile: quid tã
difficile cognitu: Deo autem
facile factu. Mirare ista: exꝑ¬
giscere. In solita nosti mirari:
maiora sunt que uid̾e consue¬
sti. Mirati sunt homines do
et ñ mirant᷑ ꝑ pauca grana
Quid aliud fit de pluiua per
radicem uitis:. Ip̃e illa fecit:
ip̃. eista. Illa ut pascaris: itta
ut mireris. S utraq miran¬
da sunt: quia opera dei sunt.
Widet homo insolita: et mi¬
ratur. Unde est ip̃e qui mira¬
tur : uideat unde ꝓcessit. uñ
forma corporis: unde membro¬
rum distinctio:
unde
habitus iste. mui speciosꝰ:
de quibuspr ulit i imordi¬

Expanded text:
Postponebas ista, nec attendebas ut homo, sed ut animal irrationale. Clamavit ad te propheta, et frustra clamavit: Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Videbas ergo ista, et postponebas. Quotidianassiduitate viluerant. Quid enim difficilius cognitione, quam ut nascatur homo, moriendo discedat in secreta qui erat, nascendo procedat in publica qui non erat? Quid tam mirabile, quid tam difficile cognitu? Deo autem facile factu. Mirare ista, expergiscere: insolita nosti mirari, majora sunt quam quae videre consuevisti? Mirati sunt homines Domet non mirantur per pauca grana erunt : quid aliud fit de pluvia per radicem vitis? Ipse illa fecit, ipse ista: illa ut pascaris, ista ut mireris. Sed utraque miranda sunt, quia opera Dei sunt. Videt homo insolita et miratur: unde est ipse homo qui miratur? ubi erat? unde processit? unde forma corporis? unde membrorum distinctio? unde habitus iste speciosus? de quibus primordi
Abbreviated transcription (Latin):
gracia participate sapientie:
gracia participate salutis. Qd
sibi ergo uult. nonerat ille lu¬
men: s ut testimonium phi¬
beret de lumine: Quare hoc
dixit: Nomi inquit quid di¬
cam. testimoniũ ꝑhiberet de
lumine. Erat enim lumenue¬
rum distinctuma ioh̾e: ne ꝓr¬
sus non lumen iohannes:sut
in comparatione huiꝰ luminiᷤ
dictum intelligatur. ñ erat
ille lumen. scđm quod dixit qr
erat lumen uerum. Quomodo
discernis hoc uerum: Quod
illuminat inquit omnem ho¬
minẽ. uenientẽ in hunc mun¬
dum. Si omnẽ hommẽ: ergo
et iohannẽ. S ut ñ uideamur
nos colligere ex uerbis quod nõ
est dictum. quamuis conseqñ¬
ter intelligendum: ip̃e ioħes
dicat. Nos omnes de plenitudi¬
ne euis accepimꝰ. Erat ergo lu¬
men uerum. Iohannes lumen
illuminatum: xp̃c lumen illu¬
minans. Nam ut noueris qͥ a
lum̃ erat ioħs: iam ꝑhibeat
illi et dñs destimoniũ. Fhibuit
ipse testimoniũ domino suoͤ
testimoruum ueritatis de Año

Expanded text:
gratia participatae sapientiae, gratia participatae sapientiae, gratia participatae salutis. Quid sibi ergo vult, Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine? Quare hoc dixit? Novi, inquit, quid dicam, testimonium perhibere de lumine. Erat enim lumen verum distinctum a Joanne, ne prorsus non lumen Joannes, sed ut in comparatione hujus luminis dictum intelligatur, Non erat ille lumen; secundum quod dixit, quia Erat lumen verum. Quomodo discernis hoc verum? Quod illuminat, inquit, omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem, ergo et Joannem. Sed ut non videamur nos colligere ex verbis quod non est dictum, quamvis consequenter intelligendum, ipse Joannes dicat: Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Erat ergo lumen verum. Joannes lumen illuminatum, Christus lumen illuminans. Nam ut noveris quia lumen erat Joannes, jam perhibeat et illi Dominus testimonium. Perhibuit ipse testimonium Domino suo, testimonium veritatis de Domino
Abbreviated transcription (Latin):
nigloria dei frẽs: gloria nr̃a
est. Quantum dulcius glorifi¬
catur deus: tantum nobis pro¬
dest. Non enu altior erit deu.
quia honoramus deum: hu¬
miliemus nos. et exaltamus
illum. Scriptum ẽ enim. Ex al¬
tabo te domine. Quid ẽ. exalta¬
bo te: In terra erat et eum ince¬
lo posusti: Et homo exaltat
deum: Quid ẽ. exaltabo te: Al¬
tum te conficebor. Confiteatur¬
se ergo homo hominẽ: decres¬
cat prius ut crescat. Dieat io¬
hannes de crescendo adhumi¬
litatem. non esse se dignum
qui soluat corrigiam calcia¬
menti: et incelligat se partici¬
pando illuminatum fieri. Hoc¬
xit de illo. Non erat ille lum̃.
Iniuiriam forte fecit iohanni.
quia ait non erat ille lumen:
cum apłis dictum sit a deo. uoᷤᷤ
estis lumen mundi. Pretuler̃t
se apłi iohanni:. Nonfacunt:
ne mendacem ip̃m dominum
iuidicent: qui dixit. innatis
mulierum non exsurrexit ma¬
ior iohanne baptista. Nonuti¬
q maior statura corporis. s

Expanded text:
nim gloria Dei, fratres, gloria nostra nim gloria Dei, fratres, gloria nostra est. Quantum dulcius glorificatur Deus, tantum nobis prodest. Non enim altior erit Deus, quia honoramus illum: humiliemus nos, et exaltamus illum. Scriptum est enim, Exaltabo te, Domine . Quid est, Exaltabo te? In terra erat, et eum in coelo posuisti? Et homo exaltat Deum? Quid est, Exaltabo te? Altum te confitebor. Confiteatur ergo se homo hominem; decrescat prius, ut crescat. Dicat Joannes decrescendo ad humilitatem, non se esse dignum, qui solvat corrigiam calceamenti, et intelligat se participando illuminatum fieri. xit de illo: Non erat ille lumen. Injuriam forte fecit Joanni, quia ait, Non erat ille lumen; cum Apostolis dictum sit a Domino, Vos estis lumen mundi? Praetulerunt se Apostoli Joanni? Non faciunt, ne mendacem ipsum Dominum judicent, qui dixit, In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista . Non utique major statura corporis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Referamus ergo fortassis ad
głiam: et intelligamus. illũ
oportet crescere. me autẽ mi¬
nui: scđm hoc dictum quod
post me uenit. et ante me fac¬
tus ẽ. Iohannes enim ꝑsonã
sustinebat hominis: et loque¬
batur extẏpo generis humani.
ad quod saluandum uenerat
xp̃c. Dixeramus autem frẽs:
humilis d̾s uenit ad suꝑbum
hominẽ. Agnoscat. homo se ho¬
minem: appareat deus hom̃i.
Et enun si ideo uenit xp̃c ut hu¬
miliaret᷑ homo. et ex humili¬
tate cresceret homo: oportebat
ut głia iam cẽseret hominis et
głia sua: dicente aplo. Qui
gloriatur: in dño glorietur.
Recte ergo dicitur homini.
Quid habes quod non accepi¬
sti: Si autem accepisti: quid
gloriaris quasi non acceperis.
Hunc typum humilitatis hu¬
mane iohannes ostendit: quia
quantum ꝓficiebat opinio et
fama xp̃i. non statura xp̃i. non
maiestas xp̃i. non sapientia ñ
uerbum deiͥ s fama illa que
cepit aminimo. et iam tenet
tiat deus diuinitatem suam. Et e¬

Expanded text:
Referamus ergo fortassis ad Referamus ergo fortassis ad gloriam; et intelligamus, Illum oportet crescere, me autem minui, secundum hoc dictum, quod post me venit, et ante me factus est. Joannes enim personam sustinebat hominis, et loquebatur ex typo generis humani, ad quod salvandum venerat Christus. Dixeramus autem, fratres, humilis Deus venit ad superbum hominem. Agnoscat homo se hominem, appareat Deus homini. Etenim si ideo venit Christus, ut humiliaretur homo, et ex humilitate cresceret homo; oportebat ut gloria jam cessaret hominis, etgloria sua, dicente Apostolo, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Recte ergo dicitur homini, Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Hunc typum humilitatis humanae Joannes ostendens, quia quantum proficiebat opinio et fama Christi, non statura Christi, non majestas Christi, non sapientia, non Verbum Dei; sed fama illa, quae coepit a minimo, et jam tenet tiat Deus divinitatem suam. Ete
Abbreviated transcription (Latin):
miliꝓpt̾ hominẽ: homo hu¬
milis ꝓp̃t hominẽ. D̾eui enĩ
humilis ut ꝓdesset homini:
homo humił ut non obsit
duo et in ip̃a differentia pas¬
sionum. Legimus iohannẽ
ip̃a ueritate. Neq enim ideo
de collatus est iohannes. quia
confessus est xp̃m: s monebat
temperantiam: monebat ui¬
stitiam. Dicebat. Non tibi li¬
cet habere uxorem frĩs tui. lex
enun que hoc uisserat. de illis
usserat qui morerentur sine
liberis: ut acciꝑent frẽs uxores
fr̃m suorum: et resuscitarent
semen fr̾ib suis. Ubrista cau¬
sa non erat: nchil nsilibido
erat. Hanc libidinem ioh̃es
arguebat: castus in cestum:
quia et illud quod figurabut
tale est. Illum oportet crescere:
si intelligimus quia creuit .xͨ:
absurdi sumus. et nimis ex¬
ramus. Crescit enim aliquid.
ut ꝑficiatur. Deus quo crescat
non habet. Si enim habet quo
crescat: minor erat antequã
cresceret. Rademus ad formã
carnis. Ip̃a cum iohanne cre¬
uit: non illo minuto creuit.

Expanded text:
milis propter hominem, homo humilis propter hominem, homo humilis propter hominem. Deus enim humilis ut prodesset homini, homo humilis ut non obsit duo et in ipsa differentia passionum. Legimus Joannem pipsa veritate. Neque enim ideo decollatus est Joannes, quia confessus est Christum. Sed monebat temperantiam, monebat justitiam: dicebat, Non tibi licet habere uxorem fratris tui . Lex enim quae hoc jusserat, de illis jusserat qui morerentur sine liberis, ut acciperent fratres uxores fratrum suorum, et resuscitarent semen fratribus suis. Ubi ista causa non erat, nihil nisi libido erat. Hanc libidinem Joannes arguebat, castus incestum: quia et illud quod figurabat, tale est, Illum oportet crescere, si intelligamus quia crevit Christus, absurdi sumus, et nimis erramus. Crescit enim aliquid, ut proficiat. Deus quo crescat non habet: si enim habet quo crescat, minor erat antequam cresceret. Redeamus ad formam carnis. Ipsa cum Joanne crevit, non illo minuto crevit.
Abbreviated transcription (Latin):
carnis: et ꝑ uenerunt ad cer¬
tum modum sicut homines.
Sed iohannes homo: xp̃c d̾s
fuit blasphemus. et ꝑsecu¬
tor et inuiriosus. Ecce tenebre.
Accendatur lucerna. S mise¬
ricordiam consequutus sum.
Et ut noueris de ip̃is dictum.
neq accendunt lucernam.
et ponunt eam sub modio.
s suꝑ candelabrum. ut luce¬
at om̃nib qui indomo sunt.
statim sequitur. Sic luceat lu¬
men ur̃m coram hominib:
ut uideant bona opera ura.
S in humilitate: quia opor¬
autem dm̃ crescere: Et glori¬
ficent patrem ur̃m qui in ce¬
lis ẽ. Glorificatur pat̾. glori¬
ficatur filius: quia pater glo¬
rificat filium. et filius glor¬
ficat patrem. Agnoseat se gͦ
homo humilem. Agnoscat
excelsum dm̃ꝓpt̾se humiliatũ:
ut homo quihumiliatꝰ erat
inconfessione peccati exalte¬
tur in adoptione iusticie. Ecce
duo dominus ⁊ iohannes: hu¬
militas. et claritas. Deus hu¬
milis inclaritate: homo hu¬
milis in infumitate. Oeus hu¬

Expanded text:
carnis, et pervenerunt ad cercarnis, et pervenerunt ad certum modum sicut homines. Sed Joannes homo, Christus Deus fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus. Ecce tenebrae, accendatur lucerna: Sed misericordiam consecutus sum . Et ut noveris de ipsis dictum, Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo sunt; statim sequitur, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra: sed in humilitate, quia homiautem Deum crescere? Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Glorificatur Pater, glorificatur Filius: quia Pater glorificat Filium, et Filius glorificat Patrem. Agnoscat se ergo homo humilem, agnoscat excelsum Deum propter se humiliatum, ut homo, qui humiliatus erat in confessione peccati, exaltetur in adeptione justitiae, Haec duo; Dominus et Joannes, humilitas et claritas: Deus humilis in claritate, homo humilis in infirmitate; Deus hu
Abbreviated transcription (Latin):
retur: et dicit se amicum ꝓpt̃
amorem: deicit se auestigia
ꝓpter tumorem. Et parumẽ.
quod se aduestigia deponit: nec
dignum se dicit soluere corrigi¬
am calciamenti. Humilis pro¬
fecto si dignum soluere: s quia
nec dignum se dicit soluere: di¬
gnus qui exaltaretur ab humi¬
tate. Dicat etiam aꝑcuis. dicat
distinctuis: quid est pt me ue¬
int ante me factus ẽ. Dixit enĩ
et causam. Quia prior me erat:
qm̃ in principio erat uerbũ
Et cum informa dei ẽẽt: non ra¬
pinam arbitratus ẽ. esse equa¬
lis deo. Illum oportit crescere:
me autem minui. Oportebat
ut cresceret qui posterior ue¬
nit: et minueretur qui ante¬
rior uenit. Sicreuit qui poste¬
rior uenit: ante ip̃m factus
est crescendo. Illum inquit o¬
portet crescere: me autem mi¬
nui. Hoc est ante me factus ẽ.
Et quomodo creuit xp̃c: minu¬
tus est iohannes: Precessit eta¬
te iohannes dñm. Innatuu¬
tate humana creuerunt am¬
bo annis accedentib statura

Expanded text:
retur; dicit se amicum propter retur; dicit se amicum propter amorem, dejicit se ad vestigia propter timorem. Et parum est quod se ad vestigia deponit; nec dignum se dicit solvere corrigiam calceamenti. Humilis profecto, si dignum solvere; sed quia nec dignum se dicit solvere, dignus qui exaltaretur ab humilitate. Dicat etiam apertius, dicat distinctius, quid est, Post me venit, ante me factus est. Dixit enim et causam, quia prior me erat. Quoniam, In principio erat Verbum; et, Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Illum oportet crescere, me autem minui . Oportebat ut cresceret qui posterior venit, et minueretur qui anterior venit. Si crevit qui posterior venit, ante ipsum factus est crescendo. Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Hoc est, ante me factus est. Et quomodo crevit Christus, minutus est Joannes? Praecessit aetate Joannes Dominum in nativitate humana; creverunt ambo annis accedentibus, statura
Abbreviated transcription (Latin):
S uide utrum merito. Inter¬
roga ip̃m ioħ̾em. Ille qui post
te uenit. quare ante te factuᷤᷤ
ẽ. qui te sequebatur. quare tͥ
p̾latus est: Sequitur. Quia
prior me erat. Hoc est inprin¬
cipio erat uerbum. Ergo me¬
rito ante me factus ẽ: quia
prior me erat. Prior iohanne.
prior abraham. prior quam
adam: prior quam celum et
terra: prior quam angłi. sedes.
dominationes. pͥncipatus: et
potestates. Quare prior᷑. Qͥa
omnia ꝑ ip̃m facta sunt. Ag¬
noscat seruus humilitatem
suam: ostendat dns maiesta¬
tem suam. Dieat idem ioħ̃s.
Non sum dignus corrigiam
ealciamenti eius soluere. Mł¬
tum se humiliaret: si diceret
dignus sum. Quid enim. si se¬
dere inuiditio ad dexteram pa¬
tris: nunquid uenire ad uidi¬
candos uiuos et mortuos: Qd¬
si se dicet dignum soluere corri¬
giam calciamenti: Magna hu¬
militas: si hoc ẽ. dignus amicꝰ
sponsi. Dicturus enim erat
amicum se eẽ. sponsi. Et ne in
illa amuum. equaluus forte ab
aliquo imprudente indellige¬

Expanded text:
 vide utrum merito. Interroga ipsum Joannem: Ille qui post te venit, quare ante te factus est? Qui te sequebatur, quare tibi praelatus est? Sequitur, Quia prior me erat. Hoc est, In principio erat Verbum. Ergo merito ante me factus est, quia prior me erat. Prior Joanne, prior Abraham, prior quam Adam, prior quam coelum et terra, prior quam Angeli, Sedes, Dominationes, Principatus et Potestates. Quare prior? Quia omnia per ipsum facta sunt. Agnoscat servus humilitatem suam: ostendat Dominus majestatem suam. Dicat idem Joannes, Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere. Multum se humiliaret, si diceret, Dignus sum. Quid enim si dere in judicio ad dexteram Patris? numquid venire ad judicandos vivos et mortuos? Quid si diceret dignum solvere corrigiam calceamenti? Magna humilitas, si hoc est dignus amicus sponsi. Dicturus enim erat amicum se esse sponsi: et ne in illa amicitia aequalitas forte ab aliquo imprudente intellige
Abbreviated transcription (Latin):
sursum cor tenderes. et clama¬
res de ꝓfundo ad dñm. Rum¬
peret nubes caliginis carnis
tue. aperiret oculos humih¬
tati. lux que uenit in humi¬
litate: uid̾es inpͥncipio erat
uerbum. et u̾bum erat apud
dm̃. et d̾s erat uerbum. hoc
erat inpͥncipio apud d̃m. Di¬
cat et paulus. Qui cum in for¬
ma dei eẽt. Quid de huma¬
na natiuitate dicit iohannes:
Et uerbum caro factum ẽ. Di¬
cat et paulus. Semet ipsum ex¬
mnainuit: formam serui acci¬
piens. Quid ergo dicebat de
uerbis iohannis baptiste eadẽ
michi: Nunc ea repete: nunc
ea loquere. Quid ait iohannes
baptista: Post me uenit. agno¬
sco natiuitatem. Ille de sterili:
ille de uirgine. Sterilitas con¬
uersa est infecunditatem: uir¬
ginitas mansit uꝰ fecunditatẽ.

Expanded text:
sursum cor tenderes, et clamasursum cor tenderes, et clamares de profundo ad Dominum: rumperet nubes caliginis carnis tuae, aperiret oculos humilitati lux quae venit in humilitate; videres, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Dicat et Paulus, Qui cum in forma Dei esset. Quid de humana nativitate dicit Joannes? Et Verbum caro factum est . Dicat et Paulus, Semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Quid ergo dicebas de verbis Joannis Baptistae? Eadem mihi nunc ea repete, nunc ea loquere. Quid ait Joannes Baptista? Post me venit. Agnosco nativitatem. Ille de sterili, ille de virgine. Sterilitas conversa est in fecunditatem: virginitas mansit post fecunditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
santis irrumpente. In princi¬
pio fecit deus celum et terram.
Facta erant hec: s nondumor¬
nata: nondum de clarata.
Terra nondum distincta: sed
tamen iam facta. Ne aut̃ pu¬
tares continuo t̾ram sic fuisse¬
posita. Facta erat quidẽ. quia
inpͥncipio fecit deuscelum
et terram: terra autem quã
fecit aeus adhuc inuisibilis
erat ⁊ in composita. Ostendit
tibi qualis erat. que fc̃a erat:
non quia erat que facta non
erat. Poterat ergo dicere ioh̃s.
in principio fecit deus u̾bũ.
uerbum autem erat. quomͦ.
inpͥncipio fecit deus celum ⁊
terram. terra autem erat:
ut iste eẽt. ordo uerborum. ⁊̃
pͥncipio fecit deus uerbum.
et uerbum erat apud dm̃. uͭ
intelligeremus quia hoc uer¬
bum erat apud deum. quod
uerbum fecerat deus. Nunc
ergo cum audis inpͥncipio e¬
rat uerbum: cur queris ante¬
riora factus extremior. Extre¬
mior enim tu merrore tuo
factus es. De imo loqueris:
et ad ima respicis. Uellem qͣu¬
nus sic de imo ioqueris: ut

Expanded text:
santis irrumpente, In princisantis irrumpente, In principio fecit Deus coelum et terram. Facta erant haec; sed nondum ornata, nondum declarata: terra nondum distincta, sed tamen jam facta. Ne autem putares continuo terram factam sic fuisseait: Facta erat quidem, quia in principio fecit Deus coelum et terram; terra autem, quam fecit Deus, adhuc invisibilis erat et incomposita. Ostendit tibi qualis erat, quae facta erat; non quia erat, quae facta non erat. Poterat ergo dicere Joannes, In principio fecit Deus Verbum, Verbum autem erat; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram; terra autem erat: ut iste esset ordo verborum, In principio fecit Deus Verbum, et Verbum erat apud Deum; ut intelligeremus quia hoc Verbum erat apud Deum, quod Verbum fecerat Deus. Nunc vero audis, In principio erat Verbum. Quid quaeris anteriora factus extremior? Extremior enim tu in errore tuo factus es: de imo loqueris, et ad ima respicis. Vellem, si de imo loquereris, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quiunt: An non audistiet de
terral terra erat inuisibilis
⁊ in composita: Si ꝓpt̾ea inqͥ¬
unt dicis uerbum factum nõ
esse quia dictum ẽ. u̾bũ erat.
nec terra facta est quia dictũ
est terra erat. Oceca et heretica
insanta.Attende si est unde at¬
tendas: audi si ẽ. unde audias:
ne sonus in anit aurem ꝑcu¬
ciat. cuiꝰ cor ueritas non illusttͣ
uerba eiusdem scripture dictu¬
rus sum. que ibi inuenisti cũ
legeres: et p̾t̾misisti cum liti¬
gares. Nempe ꝓpt̾ea putas ta¬
le aliquid dictum de uerbod̾i.
cum dictum ẽ. in pͥncipio erat
uerbum: quale dictumẽ. de
terra. quia dictum ẽ. t̾ra erat
inuisibił et incomposita. Ego
tibi in hoc libro geneseos suꝑio¬
ra uerba recitabo: quod ante ꝙͣ
dic̾et scriptor dei famulꝰ terra
erat. ut appareret quia facta
erat: prius dixit. inpͥncipio
fecit deus celum ⁊ t̾ram. Ecce
ego priꝰ tibi edidi terram fac¬
tam. et factam utiq adeo: so¬
nante scptura ⁊ inaures recu¬

Expanded text:
quiunt? Annon audisti et de quiunt? Annon audisti et de terra, Terra erat invisibilis et incomposita ? Si propterea, inquiunt, dicis Verbum factum non esse, quia dictum est, Verbum erat; nec terra facta est, quia dictum est, Terra erat. O caeca et haeretica insania! Attende, si est unde attendas; audi, si est unde audias: ne sonus inaniter aurem percutiat, cujus cor veritas non illustrat. Verba ejusdem Scripturae dicturus sum, quae ibi invenisti cum legeres, et praetermisisti cum litigares. Nempe propterea putas tale aliquid dictum de Verbo Dei, cum dictum est, In principio erat Verbum; quale dictum est de terra, quia dictum est, Terra erat invisibilis et incomposita. Ego tibi in hoc libro Geneseos superiora verba recitabo, quod antequam diceret scriptor Dei famulus, Terra erat; ut appareret quia facta erat, prius dixit, In principio fecit Deus coelum et terram. Ecce ego prius tibi edidi terram factam; et factam utique a Deo, sonante Scriptura et in aures recu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed prius illud uide quod apłs
utrumq distinguens. et unũ¬
tamen inutroq eumdemq
commendans: non dixit formã
dei accipiens. De forma uero dei
quid dint : Cum in forma dei eẽt.
Respiciens ad illum qui uocatꝰ
erat ante illum in cuiꝰ euangłi¬
o est in principio erat uerbum:
limo respiciens ad illud lumẽ
unde et ille hoc dixit. Neq enĩ
dixit iohannes. inpͥncipio fec̃
deus uerbum: cum posset dice̾
ita ut dixit moyses. qui de crea¬
tura facta a dño deo loqueba¬
tur: inprinupio suũ deuĩ ce¬
lum et terram. Cum ergo il¬
le si hoc sentiret quod arriant
sentiunt. posset dicere in pͥn¬
cipio fecit deus uerbum: nõ
hoc art: s ait inprincipio erat
uerbum. Quod in pͥncipio e¬
rat: factum ñ erat. Neq enĩ
precessit aliquid de facto u̾bo
Omnia enim que deus fecit:
uerbo fecit. Dint et facta sunt:
mandauit. et creata sunt. Int̾
dicentem ut fiat. et quod fcm̃ẽ.
adicente. płimum distat. S si
dicens ẽ: nerbum habet. Si u̾

Expanded text:
sed prius illud vide, quod Apostolus utrumque distinguens, et unutamen in utroque eumdemque commendans, non dixit, Formam Dei accipiens. De forma vero Dei quid dixit? Cum in forma Dei esset: respiciens ad illum qui vocatus erat ante illum, in cujus Evangelio est, In principio erat Verbum; imo respiciens ad illud lumen, unde et ille hoc dixit. Neque enim dixit Joannes, In principio fecit Deus Verbum: qui posset dicere ita, ut dixit Moyses, quia de creatura facta a Domino Deo loquebatur, In principio fecit Deus coelum et terram. Cum ergo ille, si hoc sentiret quod Ariani sentiunt, posset dicere, In principio fecit Deus Verbum; non hoc ait: sed ait, In principio erat Verbum. Quod in principio erat, factum non erat. Neque enim praecessit aliquid de facto Verbo. Omnia enim quae Deus fecit, Verbo fecit: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt . Inter dicentem ut fiat, et quod factum est a dicente, plurimum distat: sed si dicens est, Verbum habet; si Ver
Abbreviated transcription (Latin):
debemus. reddere ilł honorificen¬
diam. qui nobis salutem ꝓfusiõe
fui sanguinis pepererunt: qui
tanquam sacrata hostia pro nr̃a
propitiatione domino sunt ob

Expanded text:
debemus, reddere illis honorificentiam qui vobis salutem profusione sui sanguinis pepererunt, qui tanquam sacrata hostia pro nostra propitiatione Domino sunt ob
Abbreviated transcription (Latin):
cedit ꝓmissio: dolorem com¬
minatio. Ut ergo habeant ho¬
mines uoluptatem. uel non
paciantur dolorem: peccant.
Ideo deus contra ista duo. quoꝵ
ẽ. unum inblanda ꝓmissione.
alterum interribili comini¬
natione: ⁊ ꝓ mitdere dignatusẽ.
⁊ terrere. Promittere regnũ
celorum: terrere de suppliciis
sed dulcior est deus. Malus
ẽ dolor temporalis: s peior
est ignis et̾nus. Habes quod a¬
mes ꝓ munddi amorib: unmo
pro immundis amorib: ha¬
bos quod tueas pro mundi ter
nisi impetres adiuuari. Pre¬
sens ergo psalmus quemcan¬
taiumus docuit nos. adeo ut¬
q ẽẽ pacientiam nr̃am contra

Expanded text:
cedit promissio, dolorem comcedit promissio, dolorem comminatio. Ut ergo habeant homines voluptatem, vel non patiantur dolorem, peccant. Ideo Deus contra ista duo, quorum est unum in blanda promissione, alterum in terribili comminatione, et promittere dignatus est, et terrere; promittere regnum coelorum, terrere de suppliciis sed dulcior Deus. Malus est dolor temporalis, sed pejor est ignis aeternus. Habes quod ames pro mundi amoribus, imo pro immundis amoribus. Habes quod timeas, pro mundi terrnisi impetres adjuvari. Praesens ergo psalmus quem cantavimus, docuit nos, a Deo utique esse patientiam nostram contra
Abbreviated transcription (Latin):
sic meorum pas¬
sione miremur: ut grãm Añi
predicemus. Neque enim et
illi in se ip̃is laudari uoluert̃.
s in illo cui dicitur. In domino
laudabitur anima mea. Hoc
qui intelligunt: non suꝑbi¬
unt. Cum tremore petunt:
cum gaudio accipiunt. ꝑ se¬
uerant: iam non amittunt.
Quia enim non suꝑbuint:
mites sunt. Et ideo cumdniss.
in dño laudabitur animna mea.
ad didit. audiant mites ⁊ le¬
tent᷑. Quid caro infirma qͥd
uermis et putredo eẽt. nisi qd̃
cantauimꝰ uerum eẽt: deo su¬
bicietur anima mea. qm̃ ab
ip̃o ẽ. patientia mea: Et enun
tolerarent: urtus eorum pa¬
cientia nominatur. Duo sunt
enum que inpeccata homines
aut illicuint aut impellunt.
uoluptas.⁊ dolor. uoluptas iili¬
cit: dolor impellit. Contͣ uo¬
luptates. necessaria ẽ. continen¬
tia: contra dolores ꝑacientia.
Hoc enim modo surggiritur
humane menti ut peccet. Ali¬
quando dicitur. fac. et hoc ha¬
bebis: aliquando autem fac. ne
hoc paciaris. Uuoluptatem pre¬

Expanded text:
in eorum passione miremur, ut gratiam Domini praedicemus. Neque enim et illi in se ipsis laudari voluerunt, sed in illo cui dicitur, In Domino laudabitur anima mea. Hoc qui intelligunt, non superbiunt: cum tremore petunt, cum gaudio accipiunt: perseverant, jam non amittunt. Quia enim non superbiunt, mites sunt. Et ideo cum dixisset, In Domino laudabitur anima mea; addidit, Audiant mites, et jucundentur . Quid caro infirma, quid vermis et putredo esset, nisi quod cantavimus verum esset, Deo subjicietur anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea ? Etenim tolerarent, virtus eorum patientia nominatur. Duo sunt enim quae in peccata homines aut illiciunt, aut impellunt; voluptas, aut dolor: voluptas illicit, dolor impellit. Contra voluptates, necessaria est continentia; contra dolores, patientia. Hoc enim modo suggeritur humanae menti, ut peccet: aliquando dicitur, Fac, et hoc habebis; aliquando autem, Fac, ne hoc patiaris. Voluptatem prae
Abbreviated transcription (Latin):
quod incarne omnes: nec so¬
lum non terrebatur. sed etiam
ꝑ secutor. uelut matrem de cete¬
ris matrib computauit. ꝑ sua¬
de inquit filio tuo ne pereat
Et ula. Plane filio meo uitam
ꝑ suadebo ad mortẽ cohortando.
tu mortem uis ꝑsuadere par¬
cendo. Qual autem allocutio.
quam ꝑia. quam mat̾na: ꝙͣ
inter spĩtales ⁊ carnales in
ambiguo suspensa. fili. mi¬
serere mei. fili inquit mise¬
rere mei. que te nouem m̃si¬
bus uitero portaui: cui lac
triennio dedi: atq ad hanc
etatem ꝑduxi: miserere mei.
Omnes expͥectabant uerba
consequentia. consenti antio¬
cho: noli deserere matrem tu¬
am. Illa e contra. Consenti deo:
noli deserere frẽs tuos. Sime
quasi deseris: tunc me non de¬
seris. Ibi te habeo: ubi ne ꝑdã
ulterius non tumebo. Ibi de mͥ
seruabit xp̃c: unde non tollet
anthiochus. Om̃ timuit: ma¬
trem auduuit: regi respondit
frib ad hesit matrem traxit.

Expanded text:
quod in carne omnes; nec soquod in carne omnes; nec solum non terrebatur, sed etiam persecutor velut matrem de caeteris matribus computavit. Persuade, inquit, filio tuo, ne pereat. Et illa: Plane filio meo vitam persuadebo, ad mortem cohortando: tu mortem vis persuadere, parcendo. Qualis autem allocutio, quam pia, quam materna, quam inter spirituales et carnales in ambiguo suspensa! « Fili, miserere mei. Fili, » inquit, « miserere mei, quae te novem mensibus in utero portavi, cui lac triennio dedi, arque ad hanc aetatem perduxi: miserere mei » . Omnes exspectabant verba consequentia: Consenti Antiocho, noli deserere matrem tuam. Illa e contra: Consenti Deo, noli deserere fratres tuos. Si me quasi deseris, tunc me non deseris. Ibi te habebo, ubi ne perdam ulterius non timebo. Ibi te mihi servabit Christus, unde non tollet Antiochus. Deum timuit, matrem audivit, regi respondit, fratribus adhaesit, matrem traxit.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe regem ꝑsecutorem impi¬
um ꝑtulerunt ⁊ memoria mar¬
tyru eorum in antiochia celebꝰ¬
tur: ut simul sonet ⁊ nom̃ ꝑ se¬
cutoris. ⁊ memoria coronatoris.
hec basilica a xp̃ianis tenetur.
a xp̃ianis edificata ẽ. Eorum gͦ
memoriam celebrandam nos ha¬
bemus. nos tenemus: apud noᷤᷤ
passiones eorum. milia ꝑorbem
terrarum scõrum mr̃m imitata
sunt. Nemo ergo dubitet fres
mei. imitari machabeos: nec ẽ
imitatur machabeos. putet
se non unitari xp̃ianos. Prors
imitationis affectus ferueat
incordib nris. Discant uiri. mo¬
ri ꝓueritate: discant femine de
matͥs illius tanta pacientia. in¬
effabili uirtute que nouerat cõ¬
seruare filios suos. habere uoue¬
rat: que ꝑdere non tunebat.
Isti in se singuli sentiendo. illa
uidendo iomnibz passa est.
facta mat̾ septem martẏrum:
septies martyr. Afiliis non sepa¬
rata spectando: ⁊ filiis ad dita
moriendo. uidebat omnes.ama¬
bat omnes: ferebat inoculis

Expanded text:
quippe regem persecutorem impiquippe regem persecutorem impium pertulerunt, et memoria martyrii eorum in Antiochia celebratur; ut simul sonet et nomen persecutoris, et memoria coronatoris. Haec basilica a Christianis tenetur, a Christianis aedificata est. Eorum ergo memoriam celebrandam nos habemus, nos tenemus: apud nos passiones eorum millia per orbem terrarum sanctorum martyrum imitata sunt. Nemo ergo dubitet, fratres mei, imitari Machabaeos; ne cum imitatur Machabaeos, putet se non imitari christianos. Prorsus imitationis affectus ferveat in cordibus nostris. Discant viri mori pro veritate. Discant feminae, de matris illius tanta patientia, ineffabili virtute; quae noverat servare filios suos. Habere noverat, quae perdere non timebat. Isti in se singuli sentiendo, illa videndo in omnibus passa est. Facta mater septem Martyrum, septies martyr: a filiis non separata spectando, et filiis addita moriendo. Videbat omnes, amabat omnes. Ferebat in oculis,
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. Si crederetis moysi: crede¬
ritis ⁊mͥ. hoc audi: hoc accipe
si potes. Si ame uelamen ablatũ
ẽ: uide. Sicrederetis inquit moy¬
si: crederetis ⁊ mͥ. De me enim il¬
le scripsit. Si de xp̃o moyses scpͥ¬
sit: qui ꝓ lege moysi ueraciter
mortuuis ẽ: ꝑ xp̃o animam po¬
suit. De me inquit ille scripsit.
Cui serueruit lingue confiten¬
tium: ei seruiuit calamus ue¬
ra scribentium. uos calamum
moy si quomodo intelligere po¬
teritis. qui in calamo acextum
ligastis. Utinam aliquando uii¬
num euis bibatis: cui adhuc
blasphemando acetum ꝓpina¬
tis. Machabei ergo martyres¬
xp̃i sunt. Ideo non incongeue
neq importune immo conueni¬
entissime dies eorum et sollemp¬
nitas eorum a xp̃ianis pocius es¬
lebratur. Quid tale iudei celebͣ¬
re nouerunt. Scõrum machabe¬
orum basilica. eẽ. in antiochia
predicatur. In illa scilicet cuu¬
tate. que regis ipsuis ꝑsecutoris
nomine uocitatur. Antiochum

Expanded text:
tuis. Si crederetis Moysi, credetuis. Si crederetis Moysi, crederetis et mihi. Hoc audi, hoc accipe, si potes. Si a me velamen ablatum est, vide. Si crederetis, inquit, Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit . Si de Christo Moyses scripsit; qui pro lege Moysi veraciter mortuus est, pro Christo animam posuit. De me, inquit, ille scripsit. Cui servierunt linguae confitentium, ei servivit calamus vera scribentium. Vos calamum Moysi quomodo intelligere poteritis, qui in calamo acetum ligastis? Utinam aliquando vinum ejus bibatis, cui adhuc blasphemando acetum propinatis. CAChristi sunt. Ideo non incongrue, neque importune, imo convenientissime dies eorum et solemnitas eorum a Christianis potius celebratur. Quid tale Judaei celebrare noverunt? Sanctorum Machabaeorum basilica esse in Antiochia praedicatur: in illa scilicet civitate, quae regis ipsius persecutoris nomine vocatur. Antiochum
Abbreviated transcription (Latin):
Quo dicto: inclinato capite
tradidit spm̃. Tunc derre fun¬
damenta concussa sunt: tẽ
diruptis petris. inferorum se¬
creta patuerunt: tunc sepul¬
cra mortuos reddiderunt:
et ut dicam ꝓpter quod totũ
Aminus. quia iam tempus
erat ut misterio crucis omtua
que inueteri testamento ue¬
labantur reuelarentur: ue¬
lum templi conscissum ẽ. Ce¬
ꝑit ergo exillo xp̃e post resur¬
rectionẽ aꝑtissime predicari.
Ceꝑunt in eo que p̃dicta erant
ꝓphetica manifestissime imple¬
ri. ceperunt eum marty res
nifesto confessi sunt: quem
pro xp̃i nomine. in lege uelato.
tes adiuuit utrosq : xp̃c corona¬
uit utrosq. Xpistus habet in mi¬
nisterio suo. tanquam quidam
potentissimus incedens cum
agiine obsoquentium: alus
precedentib aliis sequentibus.
Ipsum gͦ pocius intuere. in car¬
nis uehiculo presidentem: et qͥ
precedunt illi obsequuntur.
et qui sequuntur. illi deuoti st̃.
moysi morientes. ꝓxp̃o sunt
um: uelumtollatur aboculis

Expanded text:
Quo dicto, inclinato capite Quo dicto, inclinato capite tradidit spiritum. Tunc terrae fundamenta concussa sunt, tunc disruptis petris inferorum secreta patuerunt, tunc sepulcra mortuos reddiderunt; et ut dicam propter quod totum diximus, quia jam tempus erat ut in mysterio crucis omnia quae in veteri Testamento velabantur, revelarentur, velum templi conscissum est. Cpit ergo ex illo Christus post resurrectionem apertissime praedicari. Coeperunt in eo quae praedicta erant prophetica manifestissime impleri; coeperunt eum martyres cnifesto confessi sunt, quem pro Christi nomine in lege velato. tes adjuvit utrosque, Christus coronavit utrosque. Christus habet in ministerio suo utrosque, tanquam quidam potentissimus incedens cum agmine obsequentium, aliis praecedentibus, aliis sequentibus. Ipsum ergo potius intuere in carnis vehiculo praesidentem: et qui praecedunt, illi obsequuntur; et qui sequuntur, illi devoti sunt.Moysi morientes, pro Christo sunt um, velum tollatur ab oculis
Abbreviated transcription (Latin):
go dorminii. Tanquam dic̾et
Quid uos de mea morte iacta¬
tis: quid quasi me uiceritis
ĩanit᷑ głamini. Ego dormiuii.Ego dormi¬
ui quia uolui: non quia seui¬
stis. Ego impleui quod uolui.
uos in scelere remansistis. Accep¬
to ergo aceto et hausto: Aixit.
ꝑfcc̾tum ẽ. Quid ꝑfectum ẽ: Qd̃
de me scriptum ẽ. Quid de illo
scriptum ẽ: Dederunt in escam
meam meam fel: ⁊ in siti mea
potauerunt me aceto. Cirium¬
spiciens ergo cuncta que gesta
fuerant in passione eius: lam
illi ante crucem caput agitaue¬
rant: iam fel dederant: iam os¬
sa pendentis ⁊ excenti numera¬
uerant: iam uestimenta diui¬
saerant: iam suꝑ tunicam indi¬
iuisibilem. sortem miserant: cir¬
cumspectis ĩ quodammͦ compu¬
tatis omnib que de ipsius pas¬
sione ꝓpħe predixerant: resta¬
bat nescio quid quod minus
erat. Et insiti mea potauerunt
me aceto. Ut hoc quod modicũ
remanserat ad deretur: dixt
Sicio. Accepto quod minus
erat: respondit. ꝑfectum ẽ.

Expanded text:
go dormivi . Tanquam diceret: go dormivi . Tanquam diceret: Quid vos de mea morte jactatis? quid, quasi me viceritis, inaniter gloriamini? Ego dormivi. Ego dormivi, quia volui; non quia saevistis. Ego implevi quod volui: vos in scelere remansistis. Accepto ergo aceto et hausto, dixit, Perfectum est. Quid perfectum est? Quod de me scriptum est. Quid de illo scriptum est? Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Circumspiciens ergo cuncta quae gesta fuerant in passione ejus; jam illi ante crucem caput agitaverant, jam fel dederant, jam ossa pendentis et extenti numeraverant, jam vestimenta divisa erant, jam super tunicam indivisibilem sortem miserant: circumspectis et quodam modo computatis omnibus quae de ipsius passione Prophetae praedixerant, restabat nescio quid, quod minus erat: Et in siti mea potaverunt me aceto. Ut hoc quod modicum remanserat adderetur, dixit, Sitio. Accepto quod minus erat, respondit, Perfectum est.
Abbreviated transcription (Latin):
plere. uelamen ergo euacuatur.
ut quod obscurum erat. intel¬
ligatur. hoc utiq clausum erat.
quia nundum clauis crucis ac
sionẽ: pons tibi ante oculos in
ligno pendentẽ. ⁊ tanꝙͣ leonẽ cum
uoluit recumbentem: atq ut
occideret mortẽ. ñ necessitate
s potestate morientẽ. Idipsum
attende. uide quemadmodum
incruce aixit. Sitio. Et cumui¬
dei nescientes quid ꝑ eos ageret᷑
quid de nescientium manibus
impleretur. spongiam cum aceto
ligarent eum arundine. ⁊ ei sor¬
bendam cdarent: ille hausto
aceto. respondit. ꝑfectum ẽ: et
inclinato capite tradidit spm̃
Quis ita ꝓficiscitur: ut ille
defunctus ẽ: Quanta ueritate.
quanta potestate. quam illeqͥ
dixerat. potestatem habeo po¬
nendi animammeam: et pote¬
statem habeo tterum sumendi
eam. Nemo tollit eam a me:
s ip̃e eam pono a me. ⁊ iterum
sumo eam. Agnoscit regnum
uiuentis: quidigne cogitauit
potestatem morientis. Hoc aũ
dixerat ꝑ ꝓpħam ip̃is ud̾is. E¬

Expanded text:
plere Velamen ergo evacuatur, plere Velamen ergo evacuatur, ut quod obscurum erat intelligatur. Hoc utique clausum erat, quia nondum clavis crucis accsionem, pone tibi ante oculos in ligno pendentem, et tanquam leonem, cum voluit, recumbentem, atque ut occideret mortem, non necessitate, sed potestate morientem. Idipsum attende: vide quemadmodum in cruce dixit, Sitio. Et cum Judaei nescientes quid per eos ageretur, quid de nescientium manibus impleretur, spongiam cum aceto ligarent cum arundine, et ei sorbendam darent; ille hausto aceto respondit, Perfectum est. Et inclinato capite tradidit spiritum . Quis ita proficiscitur, ut ille defunctus est? Quanta veritate, quanta potestate, quam ille qui dixerat, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem iterum sumendi eam. Nemo eam tollit a me; sed ipse eam pono a me, et iterum sumo eam . Agnoscit regnum viventis, qui digne cogitaverit potestatem morientis. Hoc autem dixerat per prophetam ipsis Judaeis, E