comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
achab ⁊ ierabel. & ꝑ affinitatem con¬
federati st̃ rex iuda ⁊ rex isrł. Tunc
descendit ios aphat ad regẽ isrł uiden¬
dum. ꝙ eo p̃sente: dixit achab seruis
suis. Nra ẽ ram̃otħ quȩ ẽ ingalaad.
Cur negligimꝰ eã tollere de manu re¬
gis syriȩ: ꝙ ait ad iosaphat. uenies
ne mecũ ad p̃liandũ in ramoth gala¬
ad: Qui Rdit. Sicut ego ita ⁊ tu. ppłe
meus popłe tuus. S queramꝰ obsecro

Expanded text:
atem confoederati sunt rex Juda et rex Israel. Tunc descendit Josaphat ad regem Israel videndum, et eo praesente dixit Achab servis suis: « Nostra est Ramoth quae est in Galaad, cur negligimus eam tollere de manu regis Syriae. Et ait ad Josaphat: Venies ne mecum ad praeliandum in Ramoth Galaad? Qui respondit: Sicut ego, ita et tu, populus meus, populus tuus. Sed quaeramus ho
Abbreviated transcription (Latin):
eã. ꝙ occurrit ei helyas thesbytes.
dicens. hec dieit dñs. Occidisti. In su¬
per et possedisti. hebreus ht. Occidi¬
sti. ⁊ post hec hereditabis: In loco
hoc in quo linxerunt canes sangui¬
nem naboth: lambent quoq tuũ
intelligendũ ẽ in eodẽ loco singła¬
rit᷑. Qui Rdit. Num inuenistime
inimicũ tibi : i. quare inimicaris
mrꝙ ait helyas. Co qd uenundatrs
dabit domũ tuã sicut domũ ie robo¬
am ⁊ baasa S et de ierabel dieit dñs
sanes comȩdent ierabel in agro ierra

Expanded text:
eam. Et occurrit ei Elias Thesbites eam. Et occurrit ei Elias Thesbites dicens: Haec dicit Dominus: « Occidisti, insuper et possedisti. » Hebraeus habet: « Occidisti, et post haec haereditabis. » -- « In loco hoc in quo linxerunt canes Naboth lambent quoque sangintelligendum est in eodem loco singulariter. Qui respondit: « Num invenisti me inimicum tibi, » id est quare inimicaris mihi? Et ait Elias: « Eo quod venundatus dabit domum tuam, sicut domum Jeroboam et Baasa. Sed et de Jezabel dicit Dominus: Canes comedent Jezabel in agro
Abbreviated transcription (Latin):
orro: naboth iezraelites both¬
habebat uineã iuxta palati¬
um regis. ꝙ dixit ad eũ rex. da mͥ
uineã titã: ut faciã in ea ortum
holerum. daboq tibi ꝓea: uineam
meliorem uł p̃cium. Qui redit. ꝓpciiss
sit mͥ dñs: ne dem hereditatẽ patrũ
relicta ẽ m apatͥb: ut relinquã eam
post̾is ꝙ ꝯtristatus rex ꝓiecit se in
lectum. ⁊ nolebat comedere. ꝙ ꝯforta¬
uit cũ ietabel. diceus. ł quo animo
esto. Ego dabo tͥ uineã naboth. sẜ scͥp¬
sit secieto litt̃as ex noĩe achab: ⁊ anu¬
lo eiꝰ signatas ad iudices ierrael ut
conuentũ fac̾e̾nt.⁊ ieuinarent. tan¬
quam dei iudiciũ facturi. ꝙ sũmit¬
terent testes adu̾sum naboth. qui
dic̾ent. b̾ñdixit naboth deũ ⁊ regem.
.i. maledixt. scd̾m hebreum ydioma.
ꝙ iudicantes reum maiestatis: lapi¬
darent. & factum ẽ ita. łt lapidatus
ẽ naboth extra ciuitatẽ ierrael. Cum
gͦ accepisset achab de morte naboth.
descendebat in uineã ut possid̾et

Expanded text:
orro Nahoth Jezrahelites habebat vineam juxta palatium regis . Et dixit ad eum rex: « Da mihi vineam tuam, ut faciam in ea hortum olerum, daboque tibi pro ea vineam meliorem, vel pretium. Qui respondit: Propitius sit mihi Dominus, ne dem haereditatem patrum relicta est mihi a patribus, ut relinquam eam posteris. Et contristatus rex projecit se in lectum, et nolebat comedere, et confortavit eum Jezabel dicens: « Aequo animo esto, ego dabo tibi vineam Naboth. » Et scripsit secreto litteras ex nomine Achab, et annulo ejus signatas, et ad judices Jezrael misit, ut conventum facerent, et jejunarent, tanquam Dei judicium facturi, et submitterent testes adversum Naboth, qui dicerent. « Benedixit Naboth Deum et regem, » id est maledixit, secundum Hebraeum idioma; « et judicantes reum majestatis lapidarent. » Et factum est ita, et lapidatus est Naboth extra civitatem Jezrahel. Cum ergo accepisset Achab de morte Naboth, descendebat in vineam, ut possideret
Abbreviated transcription (Latin):
cto pugnabant ꝯtra iosaphat. Qui
cũ exclamasset: conuocans suos: in¬
tellexerunt syri non ẽẽ achab.  ces¬
sauerunt ab eo: Unus aut̃ dirigens
sagittã in incertum: ꝑcussit achab
int̾ pulmonẽ ⁊ stomachum. ⁊ flue¬
bat sanguis in sinũ .i. in interiora
currus. & ꝑ p̃cones reuocatꝰ ẽ exer¬
citꝰ abello Mortuus ẽ achab. ⁊ dela¬
tus in samariã. & sepultus ibi uix¬
ta domũ eburneã: quã edificau̾at.
& aum lauarent muliercłe eurrũ
⁊ habenas in piscina samariȩ: lui¬
rerunt canes sanguinẽ es. iuxta
u̾bum helyȩ. ꝙ regnauit ochorias
filiꝰ eiꝰ ꝓ eo Porro: iosaphat rede¬
unti occurrit iheu filiꝰ anani.
arguens: qd impio p̃buisset auxi¬
annoꝵ erat: cũ regnare cepisset. et
.xxͥ u. annis regnauit: Cepit aut̃ reg¬
nare: anno quarto achab regis isrł.
S et hic oritur questio de collatione.
quas om̃s post librũ regum separa¬
tim discueiemꝰ: Et ambulauit iosa¬

Expanded text:
cto pugnabant contra Josaphat. Qui cto pugnabant contra Josaphat. Qui cum exclamasset convocans servos, intellexerunt Syri non esse Achab, et cessaverunt ab eo. Unus autem dirigens sagittam in incertum percussit Achab inter pulmonem et stomachum, et fluebat sanguis in sinum, » id est in interiora currus, et per praecones revocatus est exercitus a bello. Mortuus est autem Achab, et delatus est in Samariam, et sepultus ibi juxta domum eburneam, quam aedificaverat. » Et dum lavarent mulierculae currum et habenas in piscina Samariae, linxerunt canes sanguinem ejus, juxta verbum Eliae: « Et regnavit Ochozias filius ejus pro eo. » Porro Josaphat redeunti occurrit Jehu, filius Anani arguens eum, quod impio praebuisset auxiannorum erat cum regnare coepisset, et viginti annis regnavit. Coepit autem regnare anno quarto Achab regis Israel. » Sed et hic oritur quaestio de collationibus, quas omnes post librum Regum separatim discutiemus. « Et ambulavit Josa
Abbreviated transcription (Latin):
intur. & intelligens achab: qd̾ p̃dic̾et ei
se morct᷑um: dixit ad iosaphat. uides.
quia ñ ꝓpħat m̾ bonũ. T unc addidit mi¬
cheas. Uidi dñm sedentẽ. ⁊ angłos assi¬
stentes ei. bonos: a dextris. malos: a sins¬
stris. ꝙ ait. Quis decipiet achab: ut as¬
cendat ⁊ cadat in ramoth galaad: hoc
enĩ exigebant merita eiꝰ. ꝙ dixit unus
t unc sedechias ꝑcussit micheam in
maxillam. & ait. Me ne dimisit sp̃e do¬
mini: ⁊ locutꝰ ẽ tibi: Cu micheas. Ui¬
surus es: qñ absconderis in cubieulo.
tanꝗͣ dep̃hensus in mendatio. ꝙ uidit
isset manꝰ mea. sic̃ manꝰ ieroboã. S
et locutꝰ ẽ ꝯtra helỹam. qui p̃dixit te
moriturũ ubi mortuus ẽ naboth.
Tunc rex p̃cepit inearcerari micheam
achab deferens: erat in habitu mili¬
tari. uł ne cognosc̾etur a syris. Rex
enĩ syrie p̃ceꝑat pͥncipib belli: ut
reliquos non curantes. soliꝰ achab san¬
guinẽ quererent. & ꝓpt̾ea: impetu fa¬

Expanded text:
ntur. » Et intelligens Achab, quod praediceret ei ntur. » Et intelligens Achab, quod praediceret ei se moriturum, dixit ad Josaphat: « Vides quia non prophetat mihi bonum. Tunc addidit Michaeas: Vidi Dominum sedentem, et angelos assistentes ei, bonos a dextris, malos a sinistris, et ait: Quis decipiet Achab, ut ascendat, et cadat in Ramoth Galaad. » Hoc enim exigebant merita ejus. Et dixit unus Tunc Sedecias percussit Michaeam in maxillam et ait: Mene dimisit spiritus Domini, et locutus est tibi? Cui Michaeas: Visurus es quando absconderis in cubiculo, tanquam deprehensus in mendacio. Et viditisset manus mea, sicut manus Jeroboam. Sed et locutus est contra Eliam, qui praedixit te moriturum, ubi mortuus est Naboth. Tunc rex praecepit incarcerari Michaeam, Achab differens erat in habitu militari, vel ne cognosceretur a Syris: rex autem Syriae praeceperat principibus belli, ut reliquos non curantes, solius Achab sanguinem quaererent. « Et propterea impetu fa
Abbreviated transcription (Latin):
ramoth galaad ad pugnandum. an
quiescam : Qui dixerunt. ascende.
& añs dabit eam in mranui regis. ꝙ ait
iosaphat. Num ẽ hic ꝓpħa dñi: Cuia¬
chab. Remansit unꝰ. micheas. filiꝰ hy¬
emla. s odi eum: quia ñ ꝓpħat michi
bonũ. putabat reliquos occisos ẽẽa
ietabel. Tunc petente iosaphat: uoca¬
tus ẽ micheas. & hortabat᷑ eũ nunciꝰ:
ut bona regi dice̾t: sicut ⁊ alii. Qui
ixdit. Uiuit dñs. quia qd̾cũq dix̾it mͥ
dñs: hoc loquar. Porro: in pseudo ꝓ¬
pħis erat sedechias. ferens cornua fer¬
rea. dicens ad achab. hec dicit dñs. his
uentilabis syriam: donec deleas eam.
.i. hoc signũ do tͥ: qͥa uentilabis syriam:
Tunc quesiuit achab a michea. id ip̃m
qd quesierat ab aliis Qui yed̾it a scende.
& tradit eos dñs in manu regis. Non tam̃
dixit. quos. uł: cuiꝰ regis. Cin achab. Ad¬
iuro te: ut ñ loquaris nisi qd̾ uerũ ẽ
in nomine dñi. Tunc micheas. Uidi
isrł disꝑsum: qͣsi oues sine pastore.

Expanded text:
Ramoth Galaad ad pugnandum, an quiescam? Qui dixerunt: Ascende, et Dominus dabit eam in manu regis. Et ait Josaphat: Num est hic propheta Domini? Cui Achab: Remansit unus Michaeas filius Jemla, » sed odi eum, quia non prophetat mihi bonum; putabat reliquos occisos a Jezabel. Tunc petente Josaphat vocatus est Michaeas, et hortabatur eum nuntius, ut bona regi diceret, sicut et alii. Quiivit Dominus, quia quodcunque dixerit mihi Dominus hoc loquar. Porro in pseudoprophetis erat Sedecias ferens cornua ferrea, et dicens ad Achab: « Haec dicit Dominus: His ventilabis Syriam, donec deleas eam, » id est hoc signum do tibi, quia ventilabis Syriam. Tunc quaesivit Achab a Michaea idipsum quod quaesierat ab aliis. Qui respondit: « Ascende et tradet eos Dominus in manu regis; » non tamen dixit quos, vel cujus regis. Cui Achab: Adjuro te ut non loquaris nisi quod verum est in nomine Domini. Tunc ait Michaeas: « Vidi Israel dispersum, quasi oves sine pastore.
Abbreviated transcription (Latin):
dũs offerri a filiis nis¬
irł: oleum oliuaꝵ purissimum.
piloq tunsum. hoc enĩ purius ẽ
qͣm nuceum. uł lineũ. uł myrti¬
num. uł raphaninũ. ut semꝑ
ayderet ex ȩo luc̾na in tabnaculo
testimnonii. Qũa accendebant aa¬
ron ⁊ filii eius in uesꝑe. & usq in
mane lucehant suꝑ candelabrũ
septẽ luc̾ne coram dũo. In die uo̾
tres: tantũ. lichnus luc̾ne papire¬
us erat. Cycendela uero quã mer¬

Expanded text:
nus offerri a filiis Israel oleum olivarum purissimum piloque tusum . Hoc enim purius est, quam nuceum, vel lineum, vel myrtinum, vel raphaninum, ut semper arderet ex eo lucerna in tabernaculo testimonii, quam accendebat Aaron, et filii ejus vespere; et usque mane lucebant super candelabrum septem lucernae coram Domino, in die vero tres tantum. Lychinus lucernae papyreus erat; cincendula vero, quam mer
Abbreviated transcription (Latin):
calamranei. uł cassidis modice. medi¬
etatem u̾ticis excedens. dicebaturq
manefey. hñs uittas. quȩ inuolate
sepiꝰ nectebant᷑: ne facile lab̾etur.
hñs desuꝑ aliud uelam̃ byssinum.
usq ad infi̾ora barbȩ descendens.ce¬
lans pillei ligaturas: ⁊ totã capitis
suꝑficiem. aptatumq ꝑfecter ne la¬
arabarchiis. Quaꝵ pͥma: tunica erat
iacinctina. poderis: uł ypoditis: di¬
cta .i. talaris. Citã hebreus mechir
dicit. Eratq de duab incisionibus
facta. Confuta suꝑ huimeros. ⁊ ꝑ lat̾a.
in modũ dalmatier facta. Manicas
s in longum sectionem habebat. a
pectore usq ad medias scapulas. Cui
aꝑture ne ante ⁊ retro turpit̃ appa¬
reret: assuta erat uitta quȩ suꝑ sca¬
pulas hine inde nastulis astringebat᷑.
punica. ex iacincto ⁊ purpura.⁊ coc¬
eo bistincto. ut ita post tintinabu

Expanded text:
parvi calamati, vel cassidis modicae, mediparvi calamati, vel cassidis modicae, medietatem verticis excedens, dicebaturque manephei, habens vittas, quae involutae saepius nectebantur, ne facile laberetur, habens desuper aliud velamen byssinum, usque ad inferiora barbae descendens celans pillei ligaturas, et totam capitis superficiem, aptatumque perfecte, ne larabarchus, quarum prima tunica erat hyacinthina, Poderis, vel impoditis dicta est talaris, quam Hebraeus michir, dicit . Eratque de duabus incisionibus facta consuta, super humeros, et per lateras in modum dalmaticae facta, manicas as, sed in longum sectionem habebat a pectore usque ad medias scapulas, cui aperturae, ne ante et retro turpiter appareret, assuta erat vitta, quae super scapulas hinc inde nastulis astringebatur;punica, ex hyacintho, et purpura, et cocco bis tincto, ita ut post tintinabu
Abbreviated transcription (Latin):
nech appellauit: S post a babiloni¬
is discentes hebrei hemyssaneam
dix̾unt. Est aut̃ descendens usq ad
talos. ⁊ decent̾ corpori coaptata. s
manicis brachia ualde ꝯstringens.
capicium stringñtib: Tercio ein¬
gebat᷑ balteo lato: quasi digitis q̃¬
tuor. sio reticulato: ut quasi pellis
uiperea quã estate exuit : uid̾etur.
contexto florib coccineis. purpu¬
reis. ⁊ iacynetinis. Stamen uͦ: tm̃
byssinũ erat. sumens inigum cin¬
gendi a pectore. circunduetus lat̾i¬
bus: iterũ ante umbilicũ redibat.
Ibiq modice stringebat᷑. ⁊usq ad
tybias dependebat ad decorem. dũ
saẽdos: nis oꝑabat᷑. Cũ aut̃ sacͥfica¬
bat. ne impediretur: pendentes sum¬
mitates suꝑ leuum humerum refle¬
stebat. unde ⁊ forte dtaconus qndoq
casulam plicatam cidem humero sub¬
ponit: Quarto: simplicẽ tyaram gesta¬
bat in capite. A eydari pontificali. plu¬
rimũ differentẽ. Erat enĩ in modum

Expanded text:
nech appellavit, sed post a Babyloninech appellavit, sed post a Babyloniis discentes Hebraei, emissan eam dixerunt. Est autem descendens usque ad talos, et decenter corpori coaptata, sed manicis brachia valde constringens, capitium constringentibus. Tertio stringebatur balteo, lato, quasi digitis quatuor, sic reticulato, ut quasi pellis viperea, quam in aestate exuit, videretur, contexta floribus coccineis, purpureis, et hyacinthinis, stamen vero tamen byssinum erat, sumens initium cingendi a pectore, circumductis lateribus, iterum ante umbilicum redibat, ibique modice stringebatur, et usque ad tibias dependebat ad decorem, dum sacerdos nihil operabatur cum autem sacrificabat, ne impediretur, pendentes summitates super laevum humerum reflectebat, unde, et forte diaconus quandoque casulam plicatam eidem humero superponit. Quarto simplicem tiaram gestabat in capite, a cidari pontificali plurimum differentem. Erat enim in modum
Abbreviated transcription (Latin):
ãaron ad te cũ filiis siuis. de medio
filioꝵ ispł. ut sac̾dotio sungant᷑
mͥ. faciesq uestem sc̃am fr̃ituo. in
qua scĩficatus mͥ ministret. de hiis
sane uestib quia confuse agit
historia: ad euidentiam: ꝯgruo
ordine ꝓsequam᷑. Quatuor erant
quos chananeos uocant. qͣm pͥncipi
sac̾dotum. quẽ arabarchum appel
pͥnceps sac̾dotum ittebatur. quib¬
ficatis pͥus manib ⁊ pedib aqita:
sae̾dos induebat manachasym. qd̾
astrictoriũ sonat. Q̾ g̾ce: bracee. la¬
tine feminalia: dici pot̃. Eratq de
bysso retorta ꝯtextum. Ingdientib
q ꝑ ip̃m pedib: ascendebat usq ad
lumbos. Ibiq fortit̾ stringebatur. &
usq ad genua tm̃ descendebat u̾m
tamen pontifex nr̃ quia iugemꝰ ht̃
ꝯtinenciã: tm̃ sandaliis pedes te¬
giti Ac si dicat᷑ ei. Qui lotus ẽ: non
indiget nͥ ut pedes lauet Sed̾o: bys¬
sina sindone dicplici uestiebat᷑. qd̾
cȩchomole .i. lineum dicebat᷑. qũa
nos lineam strictam. siue camisiam

Expanded text:
Aaron ad te, cum filiis suis de medio filiorum Israel, sacerdotio fungantur mihi, faciesque vestem sanctam fratri tuo . » in qua sanctificatus ministret mihi. De his sane vestibus, quia confuse agit historia, ad evidentiam congruo ordine prosequamur. Quatuor erant quos chaneos vocabant, quam principi sacerdotum, quem arabarchum appellprinceps sacerdotum, utebatur, quibficatis prius manibus et pedibus aqua, sacerdos induebat manachasim, quod constrictorium sonat, quod Graece brachae, Latine femoralia dici potest. Eratque de bysso retorta contextum, ingredientibusque per ipsum pedibus ascendebat usque ad lumbos; ibique fortiter stringebatur, et usque ad genua tantum descendebat. Noster tamen pontifex, quia jugem habet continentiam, tantum sandalis pedes tegit , ac si dicatur ei: « Qui lotus est, non indiget nisi ut pedes lavet. » Secundo byssina sindone duplici vestiebatur, quod ceetomone, id est lineum dicebatur, quam nos lineam strictam, sive camisiam,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicabat᷑ sepre. si ñ creu̾at: ablue¬
bat᷑ uestis. ⁊ recludebat᷑ aliiscuii. die¬
bus.Si adhuc dubra erat: rumpebat
illud a solido. Si tam̃ tt̾m alibi macła
apparebat: lepra uolatilis erat. & cõ¬
burebat᷑ uestis. de codem¬
i u̾o̾ similis macła corrosiia ap¬
parebat in domo. pͥus p̃cipiebat
iacerdos omĩa de domo efferri. Consi¬
d̾ansq ualliculas in pariete. pallore
uł rubore deformes ⁊ humiliores
suꝑficie reliqua: claudebat hostiũ
domꝰ.uii. dieb. Post quos si iueni¬
ret creuisse leprã: iubebat erui lapi¬
des leꝓsos. ⁊ ꝓici extra ciuitatem. ⁊
ĩmundo. ⁊ alios sapides substitui:
iu domo. ⁊ luto alio liniri domum.
Q si it̾m redirit macła: lepra ꝑse¬
uerans ẽ. & destruetur domꝰ. ⁊ ligna.
⁊ lapides.⁊ pulius extra opꝑidum
ꝑicientur in locum immundum

Expanded text:
judicabatur leprae. Si non creverat, abluejudicabatur leprae. Si non creverat, abluebatur vestis, et recludebatur aliis septem diebus. Si adhuc dubia erat, rumpebat illud a solido. Si tamen iterum alibi macula apparebat, lepra volatilis erat, et comburebatur vestis. Si vero similis macula corrosiva apparebat in domo, prius praecipiebat sacerdos omnia de domo efferri, consideransque valliculas in pariete pallore, vel rubore deformes, et humiliores superficie reliqua, claudebat ostium domus septem diebus; post quos, si inveniret crevisse lepram, jubebat erui lapides leprosos, et projici extra civitatem et immundo, et alios lapides substitui in domo, et luto alio liniri domum. Quod si iterum redierit macula, lepra perseverans est, et destruetur domus, et ligna, et lapides; et pulvis extra oppidum projicietur in locum immundum
Abbreviated transcription (Latin):
uerat lepra: it̾m recludebat eũ aliis
uabat homo uestim̃ta sita .⁊ mun¬
dus erat. Cum uͦ ꝑspicia erat lepra:
seꝑabat᷑ ad arbitrtũ sac̾dotis. & ha¬
bebat uestim̃ta sua dissicta .i. faci¬
lia ad induendũ. uł exuendũ. uel
solam uestem extͥnsecam: ut sic cog¬
nosc̾e̾tur. & caput nudum: ut posꝰ¬
set agnosci. & os ueste ꝯtectum. ne
fetorem loq̃ndo emitt̾et. & habita¬
bat solus extra castra. tta ut a mor¬
tuo nil differre uid̾etur. Patet di
cit iosephus illos irrisibiles: qui
dixerunt moysen lepra fatigatũ.
& similium eiectorum. fc̃m ducem:
uenisse in chananeã cũ eis. cum ita
quasi ĩ misericors eirca leꝓsos habi¬
tus sit: qui tunc maxime misedia
uł pellis : erat: macłã alba. uł ruffa.
humilior suꝑficie reliqua. qͥa corro¬
siua ẽ. Quȩ cum apparebat: considera¬
bat eam sac̾dos. si ꝑspicua erat lepra:
ꝯburebat᷑ uestis. si dubia: recludebat᷑¬
aliis .uii. dieb. Si creuerat macula: ad¬

Expanded text:
erit lepra, iterum recludebat eum aliis vabat homo vestimenta sua, et mundus erat. Cum vero perspicua erat lepra, separabatur ad arbitrium sacerdotis, et habebat vestimenta dissuta, id est facilia ad induendum, vel exuendum; vel solam vestem extrinsecam, ut sic cognosceretur, et caput nudum, ut posset agnosci; et os veste contectum, ne fetorem loquendo diffunderet; et habitabat solus extra castra, ita ut a mortuo nihil differre videretur. Patet, ut dicit Josephus, illos irrisibiles qui dixerunt Moysen lepra fatigatum, et similium ejectorum ducem factum, venisse in Chananaeam cum eis, cum ita quasi immisericors circa leprosos habitus sit, qui tunc maxime misericordia vel pellis, erat macula albida, vel rufa, humilior superficie reliqua, quia corrosiva est, quae cum apparebat, considerabat eam sacerdos. Si perspicua erat lepra, comburebatur vestis; si dubia recludebatur septem diebus. Si creverat macula ad
Abbreviated transcription (Latin):
.x.ii. partes. q ait ad ieroboam Tolle
tibi.⁊. seissuras. hoc eñi dicit dñs.
dabo tibi .x. tͥbus. & eris rex suꝑ
isrł. filio aut̃ salomonis: dabo
unã. ut remaneat lucerna dauid:
corã me in ierłm. quã elegi: ut ẽẽt
nom̃̾ meũ ibi. Quo audito: iero¬
boam intumescens suadebat ppło
ut reced̾et a salomone. Qmobrem:
salomon uoluit eum int̾ficere:
Tunc ieroboam fugit in egiptum:
ad susac regem egipti: usq ad mort̾e
salomonis Reliquũ u̾boꝵ. salomo¬
nis: ⁊ omĩa quȩ fecit: scripta st̃
in libro u̾boꝵ. uł in libro dierum
salomonis. hunc librũ quidã esti¬
mant ẽẽ ꝑalipomenon. S qͥa nec
in eo scͥpta sunt reliqua oꝑa salo¬
monis: ueriꝰ putandũ est: hunc
mon senex fuisse: cũ modicũ ul
anni erat. quẽ salomon cũ .xi. eẽt

Expanded text:
le tibi decem scissuras. Haec enim dicit Dominus: Dabo tibi decem tribus, et eris rex super Israel; filio autem Salomonis dabo unam, ut remaneat lucerna David coram me in Jerusalem, quam elegi, ut esset nomen meum ibi. » Quo audito, Jeroboam intumescens suadebat populo, ut recederet a Salomone. Quam ob rem « Salomon voluit eum interficere. Tunc Jeroboam fugit in Aegyptum ad Sesac regem Aegypti, usque ad mortem Salomonis. Reliqua vero verborum Salomonis, et omnia quae fecit, scripta sunt in libro Verborum, vel in libro Dierum Salomonis. » Hunc librum quidam aestimant esse Paralipomenon, sed quia nec in eo scripta sunt reliqua opera Salomonis, verius putandum est hunc lmon, senex fuisse, cum modicum ultt unius anni erat, quem Salomon cum undecim
Abbreviated transcription (Latin):
taron pͥncipem latͦnum in damasco
Ieroboam quoq filiꝰ nabath: effrate¬
us: de sareda: seruiens salomonis:
modo. Salomon edificabat mello.
muros a radice uoraginis extollens:
ut eoequaret eos ciuitati dauid ui¬
densq salomon. ieroboam bone in-¬
dolis ⁊ industriũ: statuit eũ p̃fectũ
lia uniu̾se domꝰ ioseph Quadam die:¬

Expanded text:
Razon principem latronum in Damasco. Razon principem latronum in Damasco. Jeroboam quoque filius Nabath Ephrathaeus de Sareda, serviens Salomoni, modo. Salomon aedificavit Mello, muros a radice voraginis extollens, ut coaequaret eos civitati David: vidensque Salomon Jeroboam bonae indolis, et industrium, statuit eum praefectum lia unive
Abbreviated transcription (Latin):
cor eiꝰ: cũ tam senex eẽt. ꝙ secutus ẽ
deos alienos: ne delicias suas contri¬
staret ¶ edificauit in excelsis cica
ierłm tria fana ydoloꝵ. unum: a
cuiꝰ fanũ statuit in monte oliueti:
e regione templi. qd płimũ deo
displicuit: uñ: ⁊ postea locus ile
dictus ẽ. locus offensionis uenit
gͦ ad eũ ꝓpħa missus adeo. nathan
uł alius. dicens. hec dicit dñs. qͥa
soidisti pactũ meñ: scindã regnũ
tuũ. ⁊ dabo illud seruo tuo. non
tam̃ totũ. s tͥbum unã: p̃ter tribũ
tuda: dabo filio tuo ꝓpt̃ seruũ me
lomon in sũma pace: circa finem
uitȩ suscitauit ei dñs adu̾sarium:
adad ydumeũ de semine regio.
qui in tempestate illa: qn deseuit
ioab in ydumeos: puer fugit in
egiptũ: Cui postea rex egipti dedit
uxorem: sororem uxoris sut. que
peꝑit ei filiũ: ienebath Cũq au¬
disset adãd: dauid ⁊ ioab mortuos
sus de egipto: infestabat isrł. Sus¬
citauitq ei dñs alium adu̾sarium.

Expanded text:
cor ejus, cum jam senex esset; et secutus est deos alienos, ne delicias suas contristaret. Et aedificavit in excelsis circa Jerusalem tria fana idolorum: unum Astcujus fanum statuit in monte Oliveti, e regione templi: quod plurimum Deo displicuit. Unde et postea dictus est locus ille locus Offensionis. Venit ergo ad eum propheta missus a Deo Nathan, vel alius, dicens: « Haec dicit Dominus: Quia scidisti pactum meum, scindam regnum tuum, et dabo illud servo tuo, non tamen totum, sed tribum unam, praeter tribum Juda, dabo filio tuo, propter David lomon in summa pace, circa finem vitae suscitavit ei Dominus adversarium Adad Idumaeum de semine regio, qui in tempestate illa, quando desaevit Joab in Idumaeos, puer fugit in Aegyptum: cui postea rex Aegypti dedit uxorem sororem uxoris suae, quae peperit ei filium Genubath. Cumque audisset Adad, David et Joab mortuos sus de Aegypto infestabat Israel. Suscitavitque ei Dominus alium adversarium
Abbreviated transcription (Latin):
bos rummnat: putaret asinꝰ ip̃m co¬
med̾e. ⁊ fame affic̾etur. ⁊ defic̾e̾t. It̾m.
Non indueris uestim̃to qd̾ ex lana li¬
noq ꝯtextum ẽ. Quia ut dicit iosephꝰ.
ħ uestis solis sac̾dotib erat ꝯcessa. ħ
usq ad̾o seruant uidei: ut nec pelles.
nec aliquã laneã uestẽ: nͥ filo laneo:
ꝯsuant. Tradit quoq iosephꝰ ium̃ta
diu̾si gnĩs ꝓhibita ꝯmisceri: ne uiu¬
ria ħ: tͣnsiret ad hoĩes. ut pecudib se¬
ꝯmisceri licitũ putarent. Multa em̃
in minorib ꝓhibita dicit. ne ad ma

Expanded text:
bos ruminat, putaret asinus ipsum cobos ruminat, putaret asinus ipsum comedere, et fame afficeretur, et deficeret. Item: « Non indueris vestimento quod ex lino lanaque contextum est, quia, ut dicit Josephus, haec vestis solis sacerdotibus erat concessa; hoc usque adeo observabant Judaei, ut nec pelles, nec aliquam laneam vestem, nisi filo laneo consuant. Tradit. quoque Josephus jumenta diversi generis prohibita commisceri, ne injuria haec transiret ad homines, ut pecudibus commisceri licitum putarent, multa tantum in minoribus prohibita dicit, ne ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
ddidit quoq moyses de quib
tuã alt̾o semine gͣni .s. uł legumins.
ne ⁊ sementis quã seuisti: ⁊ que na¬
scunt᷑ ex uinea: parit̾ scĩficent᷑. ne
scił. unã decimã. ⁊ singłares pͥmicias
des de uno agro. cũ de utroq fruo¬
⁊u seꝑatim danda sut. uł ne hac
occasione uelles pͥmictas sem̃tis uł
uini ñ dare: quia simul ñ scificant᷑.
Nam sem̃tis pͥmo anno: uinea qͣrto:¬
scĩficat᷑. facta gͦ alt̾a sc̃ificatione:
forte pictares suffic̾e: ad uniꝰ anni
scĩficationẽ. alia litt̾a ht̃: ne partt̃
suffocent᷑. Qd̾ uidet᷑ uelle iosephus
dicens. hanc ꝯmixtionẽ ꝓhibitã ẽẽ:
qͥa dissimiliũ ꝯmixtione nat᷑a ñ le¬
tatur. Item. Non arabis in boue simul
⁊ asino. Cuiꝰ sensũ ponit iosephus.
tuor enĩ qiͣ regca animalia ostendit
oñs erechieli. hono .N. rex ẽ om̃ium
animaliũ. sub quo leo ẽ. rex ferarum.
aquila: rex auiũ. bos: rex uim̃torum.
Quidã hebrei pueriliꝰ exponunt. qͥa .s.

Expanded text:
ddidit quoque Moyses de quibustuam altero semine grani, vel leguminis, ne et sementis quam sevisti et quae nascuntur ex vinea pariter sanctificentur , » ne scilicet unam decimam, et singulares primitias des tanquam de uno agro, cum de utroque fructu separatim danda sint, vel ne hac occasione velles primitias sementis, vel vini non dare, quia simul non sanctificantur. Nam sementis, primo anno, vinea, quarto. Facta ergo altera sanctificatione, forte sanctificationem. Alia littera habet: « Ne pariter suffocentur. » Quod videtur velle Josephus, dicens hanc communionem prohibitam esse, quia dissimilium conjunctione natura non laetatur. Item: « Non arabis in bove simul et asino. » Cujus sensum ponit Josephus, tuor enim quasi regia animalia ostendit Dominus Ezechieli : homo enim rex omnium animalium est, sub quo leo est rex ferarum, aquila rex avium, bos rex jumentorum. Quidam Hebraei puerilius exponunt, quia, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ebron. q unxerunt eum uiri iuda
in regẽ suꝑ tͥbum uida hic ircho¬
at quarta etas. ñ ꝓ initio regni iu¬
deoꝵ: ut quidã uolunt: quia t̃t
inchoasset a sauler s ꝓ innouati¬
one ꝓmissionis: quȩ patb olim da¬
ta erat de regno xp̃iano. Qd̃ p̃figu¬
ratum ẽ in dd̾. iurante dño druid
ueritatẽ: de fructu uentͥs eiꝰ ses¬
suro suꝑ sedem suam. Nunciatumq
ẽ dd̾: qd̾ iabite sepelissent saul.
regẽ. quia unxit me domꝰ uida re

Expanded text:
viri Juda in regem super tribum Juda . Hic inchoatur quarta aetas, non pro nuntio regni Judaeorum, ut quidam volunt, quia tunc inchoasset a Saule, sed pro innovatione promissionis, quae patribus olim data erat de regno Christiano, quod praefiguratum est in David, jurante Domino David veritatem, de fructu ventris ejus sessuro super sedem suam . Nuntiatumque est David quod Jabitae sepelissent Saul, regem, quia unxit me domus Juda re
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ montes gelboe: nec ros nec
pliuua ueniant suꝑ uos: quidã
diciuit. suꝑ te. sic legentis litt̾am.
Montis gełboe: subaudi: ue uo¬
bis.p ostea inferunt. neo ros
nec plunia ueniant suꝑ te.
Montes hiĩ ut dicunt: pͥus ub¬
rimi fuerant. & imp̃catur eis.
non: ariditatẽ. s sterilitatem.
qͣiͣ aridi eẽnt. Uñ subdit. neq
sint suꝑ uos agri pͥmictaꝵ .i.¬

Expanded text:
gitur; « Montes Gelboë, nec ros, nec gitur; « Montes Gelboë, nec ros, nec pluvia veniat super vos. » Quidam dicunt « super te, » sic legentes litteram. « Montes Gelboe, » subaudi, vae vobis; postea inferunt, « nec ros, nec pluvia veniant super te: montes hi, ut dicunt, prius uberrimi fuerant, et imprecatur eis non ariditatem, sed sterilitatem, quasi aridi essent. Unde subdidit. « Neque sint super vos agri primiti
Abbreviated transcription (Latin):
liber ñ habet sicut nec plurimi
combustos credinꝰ a babiloniis
fuerunt qui dic̾ent: huno librũ:
dici librũ iustoꝵ. es qd̾ de iustis
tilem ẽẽ. quia dicit iacob: se tulis¬
se agrũ de manu amoriei ingladio
r arcu Quidã legunt. iustoꝵ ne¬
utralit᷑. & dicunt librũ iustorũ:
quia agit de his quȩ iusta sunt.
quasi librũ iudicioꝵ. ut sit sen¬
sus: Sic p̃cepit dd̾ artẽ illã ser¬
uandã: sicut seruat᷑ q scͥptũ ẽ
in libro iustoꝵ Tunc planxit
dauid carm̃ lugũbre: suꝑ saul
n ionachan. & credit᷑ met̾rice cõ¬
positum fuisse. & ẽ ꝯtinencia hu¬
iuis carminis tꝑtita. primo agit
deloco. ubi fact̾a ẽ sitages. ⁊ imp̃¬
eat᷑ ei sedo: ꝯmendat saul⁊ iona¬
than. Tercio: sp̃altt̃ ꝯmendat io¬
natham. ostendens: qͣntũ dilexe¬
rit eũ. Nec obest. si aliqñ plu¬
ralit̃: aliqñ singłarit̾: de eodẽ
monte loquit᷑. Est enĩ unus
mons: pbures hñs colles. ubi le¬

Expanded text:
liber non habetur, sicut nec plurimi,liber non habetur, sicut nec plurimi,combustos credimus a Babyloniis. Fuerunt qui dicerent, hunc librum dici librum Justorum, eo quod de justis tilem esse, quia dicit Joab, se tulisse agrum de manu Amorrhaei in gladio t arcu . Quidam legunt Justorum neutraliter, et dicunt librum Justorum, quia ait de his, quae justa sunt, quasi librum judiciorum, ut sit sensus. Sic praecepit David artem illam servandam, sicut servatur, quod scriptum est in libro Justorum. « Tunc planxit David carmen lugubre super Saul et Jonathan, » et creditur metrice compositum fuisse. Et est continentia hujus carminis tripartita. Primo agit de loco ubi facta est strages, et imprecatur ei; secundo commendat Saul et Jonathan; tertio specialiter commendat Jonathan, ostendens quantum dilexerit eum. Nec obest quod aliquando pluraliter aliquando singulariter de eodem monte loquitur. Est enim unus mons
Abbreviated transcription (Latin):
eł: Qui respondit. Uidi sauł incũ¬
bentẽ suꝑ hastã suã.⁊ hostes appͦ¬
pinq̃buant ei Cũꝙ q̃sisset qͥs nam
eẽm: ⁊ dixissem amalechites sũ:
ait. Int̾fice me. qͥa ꝓselitꝰ es. ne
occidant me incirtũcisi . ꝙ occi
capite eiꝰ. ⁊ armillã debrachio
illiꝰ. ⁊ attuli ad te dñm meum.
aiunt hebrer:. hunc fuisse filiũ
doech ydumei. ein pat̃ suus pͥus
qͣm irrueret suꝑ gladiũ suum:
tradidit in signia regis que cu¬
stodiebat. ut ferens ea ad dauid:
reddet eũ sibi placabilẽ. Neo ob¬
uiat: qd̾ pat̾ ydumeus:⁊ filius
amalechites dicit᷑. cũ amalechi¬
te: sint ydumei. Amalec enĩ
sciderunt uestum̃ta sua. plan¬
gentes. ⁊ ieiunantes usq ad
uesꝑam scdm legẽ. Etait dauid
ad nunciũ. Quare ñ timuisti
mittere mranũ tuã in xp̃m do¬
mini: Os tuũ locutum ẽ cont᷑
te. ꝙ iubente dd̾:. unus de pu¬
.i. artem sagittandi. eo qd audierit
ppłm a sagittariis int̾fectum. siẽ
scriptũ est in libro iustoꝵ hio

Expanded text:
Vidi Saul incumbentem super hastam suam, et hostes appropiabant ei. » Cumque quaesisset quisnam essem, et dixissem: « Amalecites sum, » ait: « Interfice me, quia proselytus es; ne occidant me incircumcisi. Et occidcapite ejus, et armillam de brachio ejus, et attuli ad te dominum meum . Aiunt Hebraei hunc fuisse filium Doeg Idumaei, cui pater suus, prius quam irrueret super gladium suum, tradidit insignia regis, quae custodiebat, ut ferens ea ad David redderet eum sibi placabilem. Nec obviat quod pater Idumaeus filius Amalecites dicitur, cum Amalecitae sint Idumaei. Amalec enim sciderunt vestimenta sua, plangentes, et jejunantes, usque ad vesperam secundum legem, et ait David ad nuntium. « Quare non timuisti mittere manum tuam in christum Domini: os tuum locutum est contra te. » Et jubente David, unus de pu» id est artem sagittandi, eo quod audierit populum a sagittariis interfectum, sicut scriptum est in libro Justorum. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
cacumine montis. nec ante nec
post pluisse. s ꝑ maledictionẽ
ꝯfirmatum Planxitq dauid
saulem: eo qd uiliter int̃fectas
in nobe hebreus tñ: inchoat u̾¬
sum ita. A sanguine int̾fectoꝵ.
ab adipe forciũ. sagitta ion athe¬
prina unctione dauid in regẽ.

Expanded text:
cacumine montis, nec ante nec post pluisse, sed per maledictionem confirmatum. Planxitque David Saulem, eo quod viliter interfectus in Nobe. Hebraeus tamen inchoat versum ita: « A sanguine interfectorum, ab adipe fortium, sagittae Jonathprima unctione
Abbreviated transcription (Latin):
tes. hebrei tñ tradt̃ qd̾ philistei coe¬
gerunt eũ dormire cũ mulierib
robustis. ut ex eo sobolẽ robustam

Expanded text:
tes. Hebraei tamen tradunt quod Philisthaei coegerunt eum dormire cum mulieribus robustis, ut ex eo sobolem robustam
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ualeamꝰ eũ uinctũ affligere. ⁊ dabi¬
mus tͥ singłi. mille ⁊ centũ argñteos.
qd̾ ẽ: qͥnq milia ⁊ qͥngentos. Quidã tñ
distingunt ita. dabimꝰ tbi singłi de¬
nulle: centũ argñteos. & blandita ẽ
dalida sansoni. Qui respondit in do
humentib ligatꝰ fuero. ero siẽ cet̾i
hoĩes. quos iosephꝰ palmites uineaꝵ
recentes dicit. & attulerunt ad eam
.uii. funes. quib dormientem ebrium
colligauit : latentib apud se philisteis.
de clamauit mulier. philistiim suꝑ
te sanson. Qui rupit uincła: qi sta¬

Expanded text:
amus eum vinctum affligere, et dabimus tibi singuli mille et centum argenteos; » quod est quinque millia quingentos; quidam tamen distinguunt ita: « Dabimus tibi singuli mille et centum argenteos. « Et blandita est Dalila Samsoni. Qui respondit ei in dolhumentibus ligatus fuero, ero sicut caeteri homines. » Quos Josephus palmites vinearum recentes dicit. Et attulerunt ad eam septem funes, quibus dormientem ebrium colligavit, latentibus apud se Philisthaeis. Et clamavit mulier: « Philisthaei super te Samson. » Qui rupit vincula quasi stu
Abbreviated transcription (Latin):
tem: aꝑuit ei ueritatẽ. dicens. Nata¬
reus sũ: ab utero matͥs mex. Si rasum
fu̾it captit meũ: recedet a me fortitu¬
do. Tunc dalida reuocauit satrapat:
ut uenirent cũ pecunta quã ꝓmis̾a̾nt.
at illa dormire fecit eũ suꝑ genua sita

Expanded text:
ei veritatem, dicens: « Nazaraeus sum ab utero matris meae. Si rasum fuerit caput meum, recedet a me fortitudo. » Tunc Dalila revocavit satrapas, ut venirent cum pecunia, quam promiserant. At illa dormire fecit eum super genua sua,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ helya: conu̾tat corda patrũ infilios.
Iudeitũ causã huiꝰ tͣns lationis: potꝰ¬
quea plures legunt᷑ sanctiores eo. quoꝵ
nullus t̾nslatus ẽ. In tantũ enĩ apunt
deũ omĩa sub septenario disposuisse:
qd̾ etiã dicunt eum: septẽ celos creasse.

Expanded text:
trum in filios . Judaei tamen causam hujus translationis attrquia plures leguntur sanctiores eo, quorum nullus translatus est. In tantum enim aiunt, Deum omnia sub septenario disposuisse, quod etiam dicunt eum septem coelos creasse
Abbreviated transcription (Latin):
ic ẽ liber gen̾ationis ade. Repe¬
tit de gen̾atione ade. ut in tegrũ
ordinẽ genealogiȩ ꝓsequat᷑. In de qui¬
dius. qd̾ id̾o dicit : quia de abel nullus
natus ẽ. ⁊ gen̾atio cham: bota periit
in diluuio. uixit aut̃ adamicxxx.¬

Expanded text:
Hic est liber generationis Adae . Repetit de generatione Adae, ut integrum ordinem genealogiarum prosequatur. Unde qudius, et ideo hoc dicit, quia de Abel nullus natus est, et generatio Cain tota periit in diluvio. Vixit Adam c
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Iuxta ꝯsuetudinẽ t̾re egipti.
in qua habrtastis: ñ facietis. Iuxta
morem regionis ad quã uitroducã
uos: ñ agetis. addidit ⁊̃ specia le
p̃ceptũ: cũ int̾rent t̾ram ꝓmissi¬
onis . s. ut auferrent p̃putia arboꝵ
quas plautarent. Qd̃ quasi exponens
subdidit. Poma quȩ germinant:
ĩmunda erunt uobis. hoc tam̃ ñ
ẽ in hebreo. & uidet᷑ uelle qd̾ fructꝰ

Expanded text:
Dominus: « Juxta consuetudinem terrae Aegypti, Dominus: « Juxta consuetudinem terrae Aegypti, in qua habitastis, non facietis, juxta morem regionis, ad quam introducam vos, non agetis. » Addidit etiam speciale praeceptum, cum intrarent terram repromissionis, ut auferrent praeputia arborum quas plantarent. Quod quasi exponens subdit: « Poma quae germinant, immunda erunt vobis, » hoc tamen non est in Hebraeo. Et videtur velle quod fruct
Abbreviated transcription (Latin):
natione mortis ꝓhibuit. Ne etiã
colsig̾e̾nt spieas. uł racemos rema¬
nentes. nec grana decideucta. s re¬
linq̃rent pauꝑib t̾re. Nec opus mer¬
cennarii retinere usq mane. nec
acciꝑe ꝑsonas. Diligi amicũ sicut
mum ponunt. Sompnia: auguria.
diuinationes: obseruari ꝓhibuit.
nec agrum seri: diu̾so semine. Nec
ste ex duob texta indui. Nec cont̃a
in rotundũ tond̾i. Nec barbã radi.
Nec carnes suas suꝑ mortuos inci¬
di. Nec figuras aliqrias. aut stigma¬
ta: in carne sua fieri. In quib: ⁊ si¬
milib: ad lict̾am: sub intelligendũ
ẽ scd̃m ritum genttũ. ⁊ maxime
quã positus ẽ salomon. ⁊ delatus
ad fontẽ gyon: ad inungendũ. S
egiptus om̃ĩgenum uen̾ans mon¬
stra deoꝵ: in honore diu̾soꝵ deoꝵ.
quos putabant talib p̃esse: diu̾sa
semuia in agro. diu̾sas mat̾ras in
ueste socrabat. diu̾sos ⁊̃ eycinnos
capitis: diu̾sis diis sacrabat. Uñ
⁊ in pͥncipio horum p̃ceptoꝵ: dix̃

Expanded text:
natione mortis prohibuit; ne etiam colligerent spicas, vel racemos remanentes, ne grana decidentia; sed relinquerent ea pauperibus terrae, nec opus mercenarii retinere, usque mane, nec accipere personas, diligi amicum sicut mum ponunt. Somnia, auguria, divinationes observari prohibuit, nec agrum seri diverso semine, nec ste ex duobus texta indui, nec comam in rotundum tonderi, nec barbam radi, nec carnes suas super mortuo incidi, nec figuras aliquas, aut stigmata in carne sua fieri, cum quibus, et similibus, ad litteram subintelligendum est, secundum ritum gentium, et maxime quam positus est Salomon, et delatus ad fontem Gihon ad inungendum . Sed Aegyptus omnigenorum venerans monstra deorum, et in honore diversorum deorum, quos putabat talibus praeesse, diversa semina in agro, diversas materias in veste sociabat, diversos etiam cincinnos capitis diversis diis sacrificabat. Unde et in principio horum praeceptorum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
noua.de quib ñ nisi illa ꝓstrinxi¬
mꝰ: quȩ ad intelligentiã lectionis sa¬
crȩ scripture sunt necẽta. Sane
ꝓħibuit dñs ne homo ad domesti
cam carnis suȩ accedet. nec reuela
⁊ intraret: pudenda ipsiꝰ. In priori
quidẽ parentũ ꝯiugio: ꝓpt̾ hominũ
raritatem: solas duas ꝑsonas exclusit
patri filia: copłabit᷑. Sub lege uͦ plures
soror. Neptis. amita. mat̾tera. uxor
patrui. Nurus. uxor frĩs. S hec det̾¬
minationẽ recipit. priuigna : filia
pͥuigni: uł pͥuigne soror uxoris. pau¬
cas tunc exclusit: ut multiplicarent᷑¬

Expanded text:
illa perstrinximus quae ad intelligentiam lectionis sacrae Scripturae sunt necessaria. Sane prohibuit Dominus ne homo ad domesticam suae carnis accederet, nec revelar intraret pudenda ipsius. In primorum quidem parentum conjugio propter hominum raritatem solum duas personas exclusit patri filia copulabitur. Sub lege vero plures soror, neptis, amita, matertera, uxor patrui, nurus, uxor fratris. Sed haec determinationem recipit privigna, filia privigni, vel privignae, soror uxoris. Paucas tunc exclusit, ut multiplicarent
Abbreviated transcription (Latin):
Dome: post exactos reges: dñtia¬
pͥmũ ꝯsules a bruto eẽ ceꝑunt.
ꝙ uix usq ad qͥntũ decimũ lapidem
roma tenebat imꝑnim. Inde: tͣbuni
plebis. ⁊ dictatores. & rursũ ꝯsules
rem publicã rexerunt. usq ad uiliũ
cesarẽ Pythagoras mortuus ẽ. Rome
populus a patrib facta seditione

Expanded text:
omae post exactos reges primum consules a Bruto esse coeperunt, et vix usque ad quintum decimum lapidem Roma tenebat imperium. Inde tribuni plebis, et dictatores, et rursum consules rempublicam rexerunt, usque ad Julium Caesarem. Pythagoras mortuus est. Romae populus a patribus, facta seditione
Abbreviated transcription (Latin):
set: ꝯirauerunt in eum. & occide¬
runt eum. & non regnauerunt ꝑ
annũ isti duo frẽs Porro: septem
magi cũ tractarent inter se quis
eoꝵ duc̾e̾t filiã regis: ⁊ regnaret ꝓ
eo: complacuit eis: ut tali uatici¬
nio umis ex eis eligeret᷑. Dilucło ue¬
nirent suꝑ equos soli in atrio
palacii. ante fores templi. & cui
equus prior hẏnnitũ daret: scd̾m
oracłm deoꝵ rex constitueretur:
Erat unꝰ eoꝵ: darius filiꝰ ythaspis.
Qui secretiꝰ loquens cũ custode equo¬
tum suoꝵ: mandauit ei ut in loco
ad quẽ in crastino ꝯuenire debebatł:
equo suo de nocte suppone̾t equã.
Quo facto: cũ in crastinũ septẽ ma¬
gi ad eundem locũ deuenissent:
statim ad equȩ memoriã: equus
darii hynnitũ dedit. & sine cuncta¬
tione in regem sublimatus ẽ. & reg¬
huic familiaris erat ⁊ orobabel
Cum enĩ int̾dixisset cambises ree¬
dificationẽ templi: ascendit ad eũ
rorobabel.⁊ ꝑ huiꝰ darii interuen¬

Expanded text:
set, conjuraverunt in eum, et occideset, conjuraverunt in eum, et occiderunt eum, et non repugnaverunt nisi per annum isti duo fratres. Porro septem magi cum tractarent inter se quis eorum duceret filiam regis, et regnaret pro eo, complacuit eis ut tali vaticinio unus ex eis eligeretur: diluculo venirent super equos soli in atrio palatii ante fores templi, et cujus equus prior hinnitum daret, secundum oraculum deorum rex constitueretur. Erat unus eorum Darius filius Hystaspis, qui secretius loquens cum custode equorum suorum, mandavit ei, ut in loco ad quem in crastino convenire debebant, equo suo de nocte supponeret equam. Quo facto, cum in crastino septem magi ad eumdem locum devenissent, statim ad equae memoriam, equus Darii hinnitum dedit, et sine cunctatione in regem sublimatus est, et regHuic familiaris erat Zorobabel. Cum enim interdixisset Cambyses reaedificationem templi, ascendit ad eum Zorobabel, et per hujus Darii interven
Abbreviated transcription (Latin):
unus de septẽ magis dariꝰ
qui iudicabant regnũ ꝑsarum:
filiã cambise in uxorem. simulans:
se ñ uelle sibi regnare. s conser¬
uare regnũ mergi: fratri cambise:
quia puererat hunc tam̃ mergĩ:
cambises pͥus occiderat in penetra¬
lib templi: solo isto erineide con¬
scio huiꝰ sacͥlegii. ⁊ parricidii: Cũq
post septẽ menses regni sui more¬
retur erineides: substituit sibi
frẽm. iuuenẽ elegantẽ. forma. et
uirib. dicens: hunc eẽ mergim:
cyri filiũ: ⁊ cambise frẽm hec aut̃
occultacio regum: de facili fieri po¬
tuit in ꝑside. quia ad regem nullus
magus: inter ꝯcubinas regis filiã
habebat. qui secretiꝰ loquens cũ ea:
monuit eam: ut de nocte attentꝰ
palparet caput regis. et dep̃hende¬
ret: utrũ auricłas hab̾et. hunc .N.
frẽm erineidis quondã sibi offen¬
sum: cambises mutilauerat auribꝰ.
Cũq puella dep̾hendisset eum au¬
res ñ habere: indicauit hoc patri.
Qui cũ reliquis magis hoc indicas¬

Expanded text:
unus de septem magis, qui judicabant regnum Persarumfiliam Cambyse, in uxorem, simulat se non velle sibi regnare, sed conservare regnum Mergi fratri Cambyse, quia puer erat. Hunc tamen Mergum Cambyses prius occiderat in penetralibus templi, solo isto Smerde conscio hujus sacrilegii et parricidii. Cumque post septem menses regni sui moreretur Smerdes, substituit sibi fratrem, juvenem elegantem forma et viribus, dicens hunc esse Mergum Cyri filium, et Cambysis fratrem. Haec autem occultatio regum de facili fieri potuit in Perside, quia ad regem nullus magus inter concubinas regis filiam habebat; qui secretius loquens cum ea, monuit eam, ut de nocte attentius palparet caput regis, et deprehenderet utrum auriculas haberet. Hunc enim fratrem Smerdis, quondam sibi offensum, Cambyses mutilaverat auribus. Cumque puella deprehendisset eum aures non habere, indicavit hoc patri. Qui cum reliquis magis hoc indicas
Abbreviated transcription (Latin):
sertus regni ꝑsarũ scd̾m qp cͥctum ẽ
in eugłio. Quadraginta ⁊ sex annis
edificatũ est templũ hoc .i.a pͥmali¬
centia quã dedit eyrus redeundi: et
reedificandi templũ: usq ad septimũ
annũ darii: quo consũmatum ẽ: tot
anni fluxerunt. & mortuus ẽ aggeus:
⁊ sepultus uixta sac̾dotũ monum̃ta
Conuenerunt aut̃ filii isrł ad dedi¬
cationẽ templi. & dedicauert̃ illud
mense duodecimo. qui apud latinos
marciꝰ dr̃. uicesima t̾cia die mensis
Qhec ẽ scd̾a templi dedicatio uernalis.
& celebrauert̃ silii isrł phase scd̾m
legim dñi: De archa u̾o quomͦ uł qñ¬
receꝑunt eam: incertũ est. S si uerũ
qd̃ epiphaniꝰ dicit: eam usq ad iuidi¬
cii diẽ non egrissurã de latibulo pitre
certum ẽ: qd̃ hebrei instar pͥoris edi¬
ficauerunt alt̾am. Nam inter manu¬
bias quas tulerunt romani de uidea:
legunt᷑ translata: archa dnĩ. candela¬

Expanded text:
sextus regni Persarum, secundum quod dictum est sextus regni Persarum, secundum quod dictum est in Evangelio: « Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc , id est a prima licentia quam dedit Cyrus redeundi, et reaedificandi templum usque ad septimum annum Darii, quo consummatum est tot anni fluxerunt. Et mortuus est Aggaeus, et sepultus juxta sacerdotum monumenta. Convenerunt autem filii Israel ad dedicationem templi, et dedicaverunt illud mense duo decimo qui apud Latinos Martius dicitur, vicesima tertia die mensis . Et haec est secunda templi dedicatio vernalis. Et celebraverunt filii Israel Phase, secundum legem Domini. De arca vero quomodo, eperunt eam incertum est. Sed si verum est quod Epiphanus dicit, eam usque ad judicii diem non esse egressuram de latibulo petrae, certum est quod Hebraei, instar prioris, aedificaverunt alteram. Nam inter manubias quas tulerunt Romani de Judaea, leguntur translata arca Domini, candela
Abbreviated transcription (Latin):
rem om̃ib eẽ ueritatẽ: dixit reyad
z orobabel ut pet̾et ab eo qd uellet
A postulauit ⁊ drobabel fieri templ
reedificationẽ. ⁊ uasa dñi remitti in
ierłm: q gauisus ẽ rex. Nam id ip̃m me
nus impedirent iudeos. s de sũptib
regis iuuarent eos. dantes eis ꝑ singu¬
los dies. hostias. similam. uinũ. ⁊ sal.
ut offerant ea deo celi. ⁊ orent ꝓ uita
regis ⁊ filioꝵ eiꝰ. & addidit. Qui hanc
mutaui̾t uissionẽ: tollat᷑ lignũ de do¬
mo eiꝰ. ⁊ configat᷑ in eo. domꝰ aut̃ eius
publicet᷑ Ego dariꝰ statui decretũ: qd̾
studiose impleri uolo: Remisit quoq
dariꝰ uasa dñ: ꝑ manũ zorobabel. Ni
redditũ faciens ꝑ caldeam: contͥbulib
suis regis mandata patefecit. & asceñ¬
derunt multi cũ eo ierosolimã. Igit᷑
anno scd̾o darii: mense octauo: insta¬
bant oꝑi. d compleuer̃t illud anno
septimo darii: qui erat quadragesimꝰ

Expanded text:
rem omnibus esse veritatem, dixit rex ad rem omnibus esse veritatem, dixit rex ad Zorobabel, ut peteret ab eo quod vellet. Et postulavit Zorobabel fieri templi reaedificationem et vasa Domini remitti in Jerusalem. Et gavisus est rex. Nam idipsum memnus impedirent Judaeos, sed de sumptibus regis juvarent eos, dantes eis per singulos dies hostias, similam, vinum, et sal, ut offerant ea Deo coeli, et orent pro vita regis, et filiorum ejus . Et addidit: « Qui hanc mutaverit jussionem, tollatur lignum de domo ejus, et configatur in eo, domus autem ejus publicetur. Ego Dari» Remisit quoque Darius vasa Domini per manum Zorobabel . Qui reditum faciens per Chaldaeam, contribulibus suis regis mandata patefecit, et ascenderunt cum eo multi Jerosolymam. Igitur anno secundo Darii, mense octavo, instabant operi, et compleverunt illud anno septimo Darii, qui erat quadragesimus
Abbreviated transcription (Latin):
ra ⁊ honorem ei: qui sapientiꝰ res¬
ponderet: In crastinũ coram satra¬
pis ⁊ magistratib: accesserunt
illi tres. & ait pͥmus: regem esse
forciorem ceteris Cũ enĩ homo
presit cet̾is animantib : rex pie¬
est homini. ⁊ ad nirtũ eiꝰ omia
fiunt. Sed̾s aut̃ p̃tulit uini fer¬
titudinẽ. quia cũ homo ñ presct
cet̾is nisi animi fortitudme. ii¬
num suꝑat ip̃am animi fortitudinẽ:
ferunt ⁊ alimoniã. ⁊ ad robur usq
ꝑducunt.⁊ ꝓ mulierib homines ani¬
mas ponere ñ timent: Retulit qͦq
se uidisse ꝯcubinã cuiꝰdam regis:
alapas regi imponentem: Cũq illa
risisset regem arridentem. ⁊ ea mo¬
lesta: regem molestatũ: Suꝑ hec om¬
nia uo: ueritatẽ dixit ẽẽ forciorem.
quȩ immutabilis ẽ ⁊ sempit̾na ueri¬
tas enĩ dei omĩa creauerat. ⁊ ad eiꝰ ꝓui¬
dentiã orbis regebat᷑. ⁊ nil ei resistere
pot̾at. Cũq om̃s iudicassent forcio¬

Expanded text:
ra et honorem qui sapientius resra et honorem qui sapientius responderet. In crastinum coram satrapis et magistratibus accesserunt illi tres. Et ait primus regem esse fortiorem cunctis. Cum enim homo praesit caeteris animantibus, rex praeesfiunt. Secundus autem praetulit vini fortitudinem, quia cum homo non praesit caeteris, nisi animi fortitudine, vinum superat ipsam animi fortitudinem. ferunt et alimoniam, et ad robur usque perducunt, et pro mulieribus homines animas ponere non timent. Retulit quoque se vidisse concubinam cujusdam regis, alapas regi imponentem; cumque illa risisset, regem arridentem, et ea molesta, regem molestatum. Super haec omnia vero veritatem dixit esse fortiorem, quae immutabilis est et sempiterna. Veritas enim Dei omnia creaverat, et ab ejus providentia orbis regebatur, et nil ei resistere poterat. Cumque omnes indicassent fortio