comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. et cotidie ad eum referebantur:
tum ꝓmultis aliis in hunc modum sepe
patiebatur. hanc etus quietem intrum¬
pebant: et aliena quedam meditari cõ¬
pellebant. P reterea qͥ ante ep̃atum sub
ad quod scilicet sua quemq uoluntas
tita obtmnentes. in presentia cus ficta pa¬
ce aggaudere. retͥbutiones et obsequia pol¬
licen: alios in contraria lapsos.honor
eius detrahere.hommes eius ꝓposse im¬
pugnare: immensumminari. Ille autẽ
i patientia fua sciens possidere animam
suam: cum his qui oderunt pacẽ erat pa¬
cificus: tiba mansuetudinis et pacis sẽꝑ
reddens impuignatorib sus: cupiens
malum illorum in bono uincere. Attu
ea quȩ in sequent temꝑe poterant eccł̃iȩ
suȩ damno eẽ. neqͣꝗͣ. equo animo tolerare:
aut sub negligentia. eadẽ patiebatur.
S quid dicam: Tanta cupiditas ea tẽ¬
pestate dominabatur m̃tib quorumda.
ut nec patientia illius deliniti. monitis

Expanded text:
poterat, et quotidie ad eum referebantur; poterat, et quotidie ad eum referebantur; tum pro multis aliis quae in hunc modum saepe patiebatur, hanc ejus quietem interrumpebant, et aliena quaedam meditari compellebant. Praeterea hi qui ante episcopatum ad quod scilicet sua quemque voluptastita obtinentes in praesentia ejus ficta pace adgaudere, retributiones et obsequia polliceri, alios in contraria lapsos honori ejus detrahere, homines ejus pro posse impugnare, in immensum minari. 20. Ille autem in patientia sua sciens possidere animam suam, cum his qui oderunt pacem erat pacificus , verba mansuetudinis et pacis semper reddens impugnatoribus suis, cupiens malum illorum in bono vincere. Attamen ea quae in sequenti tempore poterant Ecclesiae suae damno esse, nequaquam aequo animo tolerare, aut sub negligentiam cadere patiebatur. Sed quid dicam? Tanta cupiditas ea tempestate dominabatur in mentibus quorumdam, ut nec patientia ipsius deliniti monitis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
centiam abanimo meo iamdudum pe¬
puli: qualiter in causis earm fortis et di¬
ligens existam: Immotu̾tatẽ dico ñ m̃ti¬
or : qr qñ ip̃e mͥ sese importune. et ex ne¬
cessitate ingerunt. ita mens mea illarum
horrore concutitur: sicut infans cum aliqͣ
t̃ribilis imago uultui eius ingentur. Nec
in earum dispositione magis delector: ꝗͣ
puer mubib mat̾s delectatur: dum illis
acerba amantudine suꝑlitis ablactatur.
His necessitatib actus. totam domꝰ suȩ cu¬
ram et dispositionem domno baldumo mo¬
nacho. cuius supͣ memorauimus impo¬
suit: quatinus ad nutum illius cuncta
penderent: et statuta contͣ ordinationẽ
sp̃ualib disciplinis et contemplationi o¬
eruntam̃ diuereȩ tͥbulationes et an¬
xietates. qͣs tum ꝓpt̃ t̾ras eccłiȩ. qͣs
muadebant: tum ꝓ pecunarum exactiõi¬
b quȩ totum regnum s maxime suos ho¬
mines inimensum deuastabant: tum ꝓ
monastiorum opp̃ssionib qͣs sedare non

Expanded text:
centiam ab animo meo jamdudum pecentiam ab animo meo jamdudum pepuli, qualiter in causis earum fortis et diligens existam? Imo veritatem dico, non mentior, quia quando ipse mihi sese importune et ex necessitate ingerunt, ita mens mea illarum horrore concutitur, sicut infans, cum aliqua terribilis imago vultui ejus ingeritur. Nec in earum dispositione magis delector, quam puer in uberibus matris delectatur, dum illis acerba amaritudine superlitis ablactatur. » His necessitatibus actus totam domus suae curam et dispositionem domno Balduino monacho, cujus supra meminimus, imposuit; quatenus ad nutum illius cuncta penderent, et statuta contra  al., extraspiritualibus disciplinis et contemplationi oVerumtamen diversae tribulationes et anxietates, quas tum propter terras Ecclesiae, quas te, invadebant; tum pro pecunarium exactionibus, quae totum regnum, sed maxime suos homines in immensum devastabant; tum pro monasteriorum oppressionibus, quas sedare non
Abbreviated transcription (Latin):
nemini rõnem ad inquisita redde contẽp¬
nebat: mox liquido cognoscebatur. ip̃m alit̃
ꝗͣ faciebat minime intalib fac̾e deb̾e uel
posse: dum se in regula uerȩ discretionis
uellet absq: errore tenere.
nequibat:s ꝓposse suo modis om¬
nib suam eis p̃sentiam subthebãt. Si q̃n
autẽ talis causa emergebat. ut ei necessa¬
rio intẽẽ oporteret: soli uitati studere. nui¬
li fraudem. nulli quodlibet p̃iudicium.
quantum sua indererat patiebat᷑ inferri.
Siuani clamores. si contemtiones. si iur¬
gia. ut sit oriebantur: aut ea sedare. aut
citi sese absentare curabat. E isi enim
ita fac̾et. tedio staum affectꝰ animo defi¬
ciebat: et insuꝑ graciem corꝑis egͥccidiñe
incurrebat. Quam consuetudinem eius
edocti. sepe illum re ip̃a cogente. de medio
multitudinis eduximus: ꝓponentesq e
to medicatum. in consuetum statũ redu
becillis ad seculares causas ac pusillani¬
mis existeret: respondebat. Q omnem

Expanded text:
nemini rationem ad inquisita reddere contemnemini rationem ad inquisita reddere contemnebat, mox liquido cognoscebatur ipsum aliter quam faciebat, minime in talibus facere debere vel posse, dum se in regula verae discretionis vellet absque errore tenere. nequibat, sed pro suo posse modis omnibus suam eis praesentiam subtrahebat. Si quando autem talis causa emergebat, ut ei necessario interesse oporteret, soli veritati studere, nulli fraudem, nulli quodlibet praejudicium, quantum sua intererat, patiebatur inferre. Si vani clamores, si contentiones, si jurgia, ut fit, oriebantur, aut ea sedare, aut citius sese absentare curabat. Nisi enim ita faceret, taedio affectus statim animo deficiebat, et insuper gravem corporis aegritudinem incurrebat. Quam consuetudinem ejus edocti saepe illum reipsa cogente de medio multitudinis eduximus, proponentesqueto medicatum, in consuetum statum  al.becillis ad saeculares causas ac pusillanimis existeret, respondebat: « Qui om
Abbreviated transcription (Latin):
ue iusticia. uel quicquid ad ueram intam
ꝑtinet. Omneq tempꝰ ꝑditum in assere¬
bat: quod bonis studnis. aut forte necessa¬
riȩ utilitat ñ seruiebat. Opinan autem
illum secus unxisse qũa docebat: ꝓfiteor
nefas ẽẽ. Nam cum illum ex quo religi¬
pontificatus dignitatem ommum uirtu¬
tũ ornam̃tis ratum sit studuisse. ip̃asq uir
exemplo inseruisse: ita nichiłmmus ra¬
tum ẽẽ confinnamus. eum totius bntanniȩ
tis eẽ deb̾et: p̃iudicat᷑ ẽ. Hoc ꝓ excellenti
humilitate erus. hoc ꝓ immensa patien¬
tia eitis. hoc ꝓnimia abstmentia eiꝰ. dice¬
batur: dictum accusabatur: accusatum
damnabatur. Precipue tñ ĩ seruando
mansuetudinem indiscretionis arguebat᷑
qm sicut a plurib putatum ẽ. multi qͦs
eccłiastica disciplma cornꝑe debuerat. in¬
tellecta lenitate eiͦ. insuis pͣuitatibꝰ quagi
licite quiescebant. u erum audit̾a suꝑ his
excusatiõe sua. nam neminem sꝑnebat.

Expanded text:
ve justitia, vel quidquid ad veram vitam ve justitia, vel quidquid ad veram vitam pertinet. Omneque tempus perditum iri asserebat, quod bonis studiis aut necessariae utilitati non serviebat. Opinari autem illum secus vixisse quam docebat profiteor nefas esse. Nam cum illum, ex quo religipontificatus dignitatem, omnium virtutum ornamentis ratum sit studuisse  al., claruiexemplo inseruisse: ita nihilominus ratum esse confirmamus eum totius Britanniae tis esse deberet, prejudicatus est. Hoc pro excellenti humilitate ejus, hoc pro immensa patientia ejus, hoc pro nimia abstinentia ejus dicebatur, dictum accusabatur, accusatum damnabatur. Praecipue tamen in servando mansuetudinem indiscretionis arguebatur, quoniam sicut a pluribus putatum est, multi quos Ecclesiastica disciplina corripere debuerat, intellecta lenitate ejus, in suis pravitatibus quasi licite quiescebant. Verum audita super his excusatione sua, nam neminem spernebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ce quidem: et ut mirareris tnde uiueret.
Uerunt̃n fatebat᷑. & uerum ẽe cognouimꝰ
qr dum alicui longe disputatiõi occupat᷑
erat. magis solito nescienter edebat: nob̾ qͥ
ꝓpniquiores sedebamus.cdanculo panem
questio sp̃ualis conusuis ex parte ꝓdiret:
p̃libato potius quam sumpto cibo mox ces¬
sabat: lectioniq intendens ma n¬
ducantes expectabat. Qd si aliqũe cernẽt
ꝓ sui expectatiõe celerius comedentem. aut
forte cibum relinquentẽ: utrunq redar¬
guebat: et qd suo commodo nicħ hesitan¬
tes. oꝑam darent: affectuose ammonebat.
affabili uultus iocunditate. sup eos aspi¬
ciebat: et aggaudens leuata modicum
dextera benedicebat eis dicens. Bene tiobis
quib modo tał anselmꝰ int̃ epuilas
fuas delectari consueuit. ut paucis qͦq expo¬
nat᷑ quib etiam aliis horis intendit: repe¬
tam quod de eo me suꝑius dixisse recordor.
uidelicet eius ori nunquam xp̃c defuit si¬

Expanded text:
ce quidem, et ut mirareris unde viveret. ce quidem, et ut mirareris unde viveret. Verumtamen fatebatur, et verum esse cognovimus, quia dum alicui longae disputationi occupatus erat, magis solito nescienter edebat, nobis qui propinquiores sedebamus, clanculo panem quaestio spiritualis cujusvis ex parte prodiret, praelibato potius quam sumpto cibo mox cessabat, lectionique intendens manducantes exspectabat. Quod si aliquem cerneret aut pro sui exspectatione celerius comedentem, aut forte cibum relinquentem, utrumque redarguebat, et quo suo commodo nihil haesitantes operam darent, affectuose admonebat. affabili vultus jucunditate super eos aspiciebat, et adgaudens levata modicum dextra benedicebat eis, dicens: « Bene faciat quibus modulis Anselmus inter suas epulas delectari consueverit, ut paucis exponatur quibus etiam aliis horis intenderit, repetam quod de eo me superius dixisse recordor, videlicet ejus ori nunquam Christus defuit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ht̃ ex illicita uoluntate. Nec enim
pꝰꝗͣ mortutis mundo claustrũ scibiit: ad
mundi negotia uł uoluntate ullatenꝰ re¬
dire debuit. Q uia tñ ip̃m uelle suũ ñ nͥy
ꝑmissus facto implere uoltit. obedientia
quam in hoc amplexꝰ ẽ ip̃m factum excusa¬
bit: s uelle quod contra obedientiam ha¬
buit: ꝑiculosum nͥ penituent illi ent. & d
ñ nulli minus attendentes. licentia qũa
ꝓ implenda uoluntate sua expetunt:
sepe falluntur.
suȩ qualitate ꝓposui: s quib int̃
eptilas occupari solitus erat. leui exemplo
monstraui. N am si de humilieate. de pa¬
tientia. de mansuetudine. et de hac qũa
ñc paululum tetigi obedientia. necne de
aliis inumeris ac ꝓfundis sententris
eum sicut singulis fere dieb audiebamꝰ
disserentẽ intͦduic̾em: alitid opꝰ cudendam:
et qd̾ in manuhabemꝰ eẽt int̃mittendũ.
Quando gͦ ait aliquis.manducabat:
Manducabat plane int̃ loquendum: par¬

Expanded text:
tamen habet ex illicita voluntate. Nec enim tamen habet ex illicita voluntate. Nec enim postquam mortuus mundo claustrum subiit, ad mundi negotia vel voluntate ullatenus redire debuit. Quia tamen ipsum velle suum nonnisi permissus facto implere voluit, obedientia quam in hoc amplexatus est, ipsum factum excusabit; sed velle quod contra obedientiam habuit, periculosum, nisi poenituerit, illi erit. Quod nonnulli minus attendentes, licentia, quam pro implenda voluntate sua expetunt, saepe falluntur. suae qualitate proposui, sed quibus inter epulas occupari solitus erat, levi exemplo monstravi. Nam si de humilitate, de patientia, de mansuetudine, et de hac quam nunc paululum tetigi obedientia, nec non de aliis innumeris ac profundis sententiis, eum, ut singulis fere diebus audiebamus, disserentem introducerem, aliud opus cudendum, et quod manu habemus esset intermittendum. Quando ergo, ait aliquis, manducabat? Manducabat plane inter loquendum, par
Abbreviated transcription (Latin):
horum faciat uel dimittat. q̃ ip̃i nec
faciunt nec dimittunt: obedientie uir¬
tꝰ quam exercet hec cuncta consumit: &
uas suum indegrum conseruans farma
de sua mola flrientem. q̃ illum et̃nalit̃
pascat. totam ac puram colligit atq re¬
condit. Non enim secundum carnẽ. s se¬
cundum obedientiam incedit: ac ꝑ hoc
atq ut id quod cupit ad effectum ꝑueniat.
tͦ: gr̃am spondet: Refert. Nicħ̾ hoc ad
ꝓpositum monachi ꝑtinet. Ait. Quare.
Nonne hic talis licet hocut dixi cupiat.
tñ ñ sine licentia p̃lati sui nil facere temp¬
tat: Respondit. Licentia multos decip̃.
Obedientia enim et mobedientia: cont᷑ria
sunt. harum media ẽ licentia. Is gͥ qũe
obedientia ñ constͥngit. claustra monastii
eg̃di. uult tñ extre. reguleq distͥctionẽ li¬
cent̃ declinare: quanuis nolit sine licentia
id p̃sumẽ. & iccnto actam suum licentia
qua nititur. putet se defendẽ peccatum

Expanded text:
horum faciat vel dimittat, quae ipsi nec horum faciat vel dimittat, quae ipsi nec faciunt nec dimittunt; obedientiae virtus, quam exercet, haec cuncta consumit; et vas suum integrum servans, farinam de sua mola fluentem, quae illum aeternaliter pascat, totam ac puram colligit atque recondit. Non enim secundum carnem sed secundum obedientiam incedit; ac per hoatque ut id quod cupit ad effectum perveniattur, gratiam spondet? » Refert: « Nihil hoc ad propositum monachi pertinet. » Ait: « Quare? Nonne hic talis licet hoc quod dixi cupiat, tamen sine licentia sui praelati nil facere tentat? » Respondit: « Licentia multos decipit. Obedientia enim et inobedientia contraria sunt. Harum media licentia est. Is igitur quem obedientia non constringit claustra monasterii egredi vult tamen exire, regulaeque districtionom licenter declinare, quamvis nolit sine licentia id praesumere, et idcirco actum suum licentia qua nititur possit defendere, peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
uolens.Huic forte p̃cipitur. ut extra clau¬
strumad custodiendam aliquam eccłiȩ
uillam eat. E.xcusat se: et ne fiat obsect.
ꝑstat abbas in sententia sua: et ꝑ obedien¬
tiam iubet ꝑagi imꝑata. Non audens
ille excusare paret.S cce uenit ad molã:
necessano illum molere. oportet. In surgunt
hinc inde querelȩ: placita. lites. Custodi¬
at gͦ sapiens monachus farmam suam:
eamꝙ uas in uas suum diligenter recipi¬
at. ne instuuium cadat. Qe inquis pa¬
cto: Nicħ ꝑ manem iactantiam agat.
nich qd̾ d̾s ꝓhibet. cinuslibet lucri gr̃a fa¬
ciat. Obedientie quȩ sͥ iniuncta ẽ. ita stu¬
deat:. ut et res eccłiȩ contra om̃s utriliter
iusteq tueatur & ꝓtegat: et de alieno ꝑ
miusticiam sub dominium eccłiȩ nicħ
redigẽ satagat. Si in huiusmodi conũ¬
satur et uiuit. quanuis aliq̃n ꝓ talib
missas ꝑdat. ñ ñꝗͣ loquatur. cum fr̃s
in claustro tacent: et quedam similia

Expanded text:
volens. Huic forte praecipitur ut extra clauvolens. Huic forte praecipitur ut extra claustrum ad custodiendam aliquam Ecclesiae villam eat. Excusat se, et ne fiat obsecrat. Perstat abbas in sententia sua, et per obedientiam jubet peragi imperata. Non audens ille recusare  al., excusare, paret. Ecce venit ad molam, necessario illum molere oportet. Insurgunt hinc inde querelae, placita, lites. Custodiat ergo sapiens monachus farinam suam, eamque in vas suum diligenter recipiat, ne in fluvium defluat. Quo, inquis, pacto? Nihil per inanem jactantiam agat, nihil quod Deus prohibet cujuslibet lucri gratia faciat. Obedientiae quae sibi injuncta est ita studeat, ut et res Ecclesiae contra omnes viriliter justeque tueatur et protegat, et de alieno per injustitiam sub dominium Ecclesiae nihil redigere satagat. Si in hujusmodi conversatur et vivit, quamvis aliquando pro talibus missas perdat, nonnunquam loquatur, cum fratres in claustro tacent, et quaedam similia
Abbreviated transcription (Latin):
quia oꝑatur. s tota farma. q̃ fructus est
opis a fluino. id ẽ a fluxu secularis desi¬
derii rapitur. ac p̃cipitatur. Hic cum in
fine uitȩ suȩ molendinum egressus. atq
i domum suam reũsꝰ. oꝑm suorum
fructus manducare uoluit: nicħ inueni¬
et. eo quod fluuius torrens totum absor¬
buit. Ieiunabit gͦ: ue misero inet̃nũ. Est
alius qui suam ñomnimodis farinam p
infirmum uisitat. nc̃ mortuum sepe¬
lit: & altis in hunc modum bonis inten¬
dit. Uerum cum his ip̃e uoluptatibus
carnis inseruit.ꝓ illata miuria podiũ
seuit. humanis laudib pascitur crapu¬
la et ebrietate sopitur. horumq sumilib
eneruatur:ne farme pars maxima peat.
neqͣ qͣm cautus inuigilat. Quid de isto erit
in futuro. nigi q recipiet ꝓut gessit: Iam
attende.E st gͥ monachus sub abb̃is sui
quantum in se ẽ uoluntate.ñꝗͣ claustra
monast̾n ꝓ quouis seculari negotio eg̃di

Expanded text:
quia operatur; sed tota farina sua, qui fructus est quia operatur; sed tota farina sua, qui fructus est operis, fluvio, id est a fluxu saecularis desiderii rapitur ac praecipitatur. Hic cum in fine vitae suae molendinum egressus, atque in domum suam reversus, operum suorum fructus manducare voluerit, nihil inveniet, eo quod fluvius torrens totum absorbuit. Jejunabit ergo, vae misero in aeternum. Est alius qui suam non omnimodis farinam peinfirmum visitat, nunc mortuum sepelit, et aliis in hunc modum bonis intendit. Verum cum is ipse voluptatibus carnis inservit, pro illata injuria per odium saevit, humanis laudibus pascitur crapula et ebrietate sopitur, horumque similibus enervatur, ne farinae pars maxima pereat, nequaquam cautus invigilat. Quid de isto erit in futuro, nisi quia recipiet prout gessit? 14. « Jam attende. Est igitur nonachus sub abbatis sui quantum in se est voluntate nunquam claustra monasterii pro quovis saeculari negotio egredi
Abbreviated transcription (Latin):
ut tota in fluurum labat᷑. ac defluat: alii
parte  retenta.partem i p̃ceps ire sinant:
alii totam colligant.atq: insua custodia
ꝯdant. Horum scilicet qui nicħ de fari¬
na reseruauit: quid in uesꝑe comedat. ñ
habebit. Qui parum retinuit: ꝓ portioẽ
sua parum inuemiet. Qui totã collegit.
large se pascere potent. Itaq: molendino
illorum. N am sicut mola dum aliquid
molit. i orcuitu ducitur. & arcumducta.
simili curdu sepe reducitur: sic et actus
humani. quibusq temꝑib i se reu̾tun¬
t ͦ. Ybi gr̃a. Arant homines. semmant.
metunt. molunt. panificant: comedunt.
En circuitum suum mola ꝑegit. Ultͣ ne
quiescit: N equaquam. Repetit enim
id ip̃m. Aratur. semmatur. metit᷑. molit᷑.
fit panis. et comeditur. Hȩx fiunt omni
anno: & more molȩ recurunt ad ip̃m. ui¬
deas gͥ hominem cuncta oꝑa sua ꝑ t̾reno
commͦ facientem. nicħ in eis nͥ transitoꝵ¬
um quid desiderantem. Iste quide molit.

Expanded text:
ut tota in fluvium labatur ac defluat, alii ut tota in fluvium labatur ac defluat, alii parte retenta partem in praeceps ire sinant, alii totam colligant atque in sua custodia condant. Horum scilicet qui nihil sibi de farina servavit, quid in vespere comedat non habebit. Qui parum retinuit, pro portione sua parum inveniet. Qui totam collegit, large se pascere poterit. 13. « Itaque molendino olae actus eorum. Nam sicut mola, dum aliquid molit, in circuitu ducitur, et circumducta simili cursu saepe reducitur; sic et actus humani quibusque temporibus in se revertuntur. Verbi gratia: Arant homines, seminant, metunt, molunt, panificant, comedunt. En circuitum suum mola peregit. Ultrane quiescit? Nequaquam. Repetitur enim idipsum. Aratur, seminatur, metitur, molitur, fit panis et comeditur. Haec fiunt omni anno, et more molae recurrunt in idipsum. Videas ergo hominem cuncta opera sua pro terreno commodo facientem, nihil in eis nisi transitorium quid desiderantem. Iste siquidem molit
Abbreviated transcription (Latin):
seculari tuta monachus factus: consiliũ¬
de uita sua flagitans. Hic cum alias ei fa¬
milianius locutus fuisset. int̃ pͣndendum
oportunitate potit dix̃ cũ quia se in inta se¬
culan deneret. intellexit ñ rectum fuisse
it̃ suum ꝑgendi ad uitam. Quamobrẽ
iquit relicto scło ueni ad ordinem mo¬
nachorum: sꝑans me ibi posse penitus
intende ꝑhemni uite.et deo. Scce autẽ
ex p̃cepto abbatis mei secularib nego¬
tiis intendo: et dum res eccłiȩ contra se¬
culares defendere.tueriq: desidero. pla¬
cito.litigo: nec mͥforsan magnȩ cure ẽ:
si alii ꝑdunt in meo lucͦ. Q ꝓpt̃ fere co¬
gor desꝑare: dum ea quȩ reliqui.cum
tot peccatis uideor administrare. Ad ħ
anselinus tali sub exemplo respondit.
ota uita hominum comꝑari potest¬
s molendino: suꝑ p̃cipitẽ fluuium
constitrito. Sit gͥ m hoc molendino ad
manum hommis molens mola: qua
qͥ molunt alii suam farmã negligant.

Expanded text:
saeculari vita monachus factus, consiliusaeculari vita monachus factus, consiliude vita sua flagitans. Hic cum alias familiarius ei locutus fuisset, inter prandendum opportunitate potitus dixit, quia cum se in saeculari vita teneret, intellexit non rectum fuisse iter suum pergendi ad vitam. « Quamobrem, inquit, relicto saeculo, veni ad ordinem monachorum, sperans me ibi posse penitus intendere vitae perenni et Deo. Ecce autem ex praecepto abbatis mei saecularibus negotiis intendo, et dum res Ecclesiae contra saeculares defendere tuerique desidero, placito, litigo, nec mihi forsan magnae curae est si alii perdunt in meo lucro. Quapropter fere cogor desperare, dum ea quae reliqui cum tot peccatis videor administrare. » Ad haec Anselmus tali sub exemplo respondit: « Tota vita hominum comparari potest molendino super praecipitem fluvium constituto. Sit igitur in hoc molendino ad manum hominis molens mola, qua qui molunt alii sic suam farinam negligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾b composuit. Qd opꝰ epłari stilo con
pontifici urbano dicauit.destinauit: quod
ille gratiose suscipiens. ac muincibili iõmis
uitate subnixum intelligens. in tanta a¬
ctoritate habint: ut pꝰmodum cont᷑ grecoᷤ
in concilio barensi. cuis suo loco mentio
fiet disputans. inde robur sue disputatioĩs
assumẽt: & quam damnabilis fuit error
eorum in hoc quod sp̃m sc̃m a filio ꝓced̾e
negabant: astrueret
quod ip̃e anselius ad refectionem corpis
sedens. mͦ se de sacra quȩ coram eo legebat᷑
lectiõe. mat̾ia loquendi sumpta conuescen¬
tes eclificabat: mͦ ex sua parte sacra uerba
edisserens. loco sacrȩ lectionis p̃sentium men¬
tes instruebat: mͦ de aliqua re utili uel ne
dientes mira suauitate reficiebat.Hinus
rei cognoscende gr̃a. quod leuius occurnt.
exempli causa unum subiciam: ñ qͦ tilla
doctrinȩ illius efficatia ꝑ hoc designetur:
s ut in quib lingua eius int̃ carnales epu

Expanded text:
Verbi composuit. Quod opus epistolari stylo cVerbi composuit. Quod opus epistolari stylo cpontifici dicavit, destinavit. Quod ille gratiose suscipiens, ac invincibili veritatis ratione subnixum intelligens, in tanta auctoritate habuit, ut postmodum contra Graecos in concilio Barensi, cujus suo loco mentio fiet, disputans inde robur suae disputationis assumeret, et quam damnabilis fuerit error eorum in hoc, quod Spiritum sanctum a Filio procedere negabant, astrueret. 11. quod ipse Anselmus ad refectionem corporis sedens, modo de sacra quae coram eo legebatur lectione, materia loquendi sumpta, convescentes aedificabat, modo ex sua parte sacra verba edisserens loco sacrae lectionis praesentium mentes instruebat, modo de aliqua re utili vel necpartem et coaudientes mira suavitate reficiebat. Hujus rei cognoscendae gratia, quod levius occurrit exempli causa unum subjiciam, non quo ulla doctrinae ejus efficacia per hoc designetur, sed ut in quibus lingua ejus inter carnales epul
Abbreviated transcription (Latin):
suis monachis uel cdericis erat:his dum¬
taxat exceptis qui ad eum ex diuergis lo¬
cis confluentes raro deerant. Om̃s etenĩ
ad se tienientes dulci alacritate suscipie¬
bat: et cuiq: ꝓ sui negotii qualitate effica¬
ater respondehat. U ideres siquidem istos
scripturarum sententus ac questronibus
inuolutos mor rõẽ ꝓposita ab eo euolui:
nitis informari: illos necessariarum rerũ
tenuitate laborantes. datis quib opꝰ habe¬
bant de mopia releuari. Nec ista largitas
solummꝰ monachoram. seu clicorum pe¬
nuriam subletiabat: s & in quoscuq la¬
icos ea indigentes. ea sibi subueniri peten¬
tes. ꝓ posse. & ññꝗͣ ultͣ posse pii patͥs re¬
dundabat.
uotiens autem oportunitas sese p̃¬
bebat. in remotiorẽ camerȩ suȩ lo¬
cum secede. solus celestib studiis consue¬
uerat inherere. Ynde ficdi xp̃iane delo
commotus: egregium. et ꝓ illitis tempis
statu ꝑ necessarum opꝰ. de incarnatiõe

Expanded text:
suis monachis et clericis erat. His dunsuis monachis et clericis erat. His duntaxat exceptis, qui ad eum ex diversis locis confluentes raro deerant. Omnes etenim ad se venientes dulci alacritate suscipiebat, et cuique pro sui negotii qualitate efficaciter respondebat. Videres siquidem istos Scripturarum sententiis ac quaestionibus involutos mox ratione proposita ab eo evolvi, nius informari, illos necessarium rerum tenuitate laborantes, datis quibus opus habebant, ab inopia relevari. Nec ista largitas solummodo monachorum seu clericorum penuriam sublevabat, sed et in quosque laicos ea indigentes ea sibi subveniri petentes pro posse, et nonnunquam ultra posse pii Patris redundabat. 10. Quoties autem opportunitas sese praebebat, in remotiorem camerae suae locum secedere, solusque coelestibus studiis consueverat inhaerere. Unde fidei Christianae zelo commotus egregium et pro illius temporis statu pernecessarium opus De Incarnatione
Abbreviated transcription (Latin):
E in tali conuersatiõe magnoꝑe respira¬
bat: ea sͥ deficiente grauit̃ suspirabat.
Oeum testor. me sepe illum sub uitatiᷤ
testimonio audisse ꝓtestantem. qd liben¬
tius uellet incongregatiõe monachoꝵ
loco puen inter pueros.sub uirga ma¬
gistri pauere: quam ꝑ pastoralem curã
toti britanniȩ p̾latus in conuentu ppłoꝵ
cathedrȩ pontificali p̃side. Forte dicit ali¬
quis.Si tam bonum tam iocundum erat
illi habitare cum monachis: cur ñ conti¬
nue habitabat cantuarie cum suis: Ad
magno se consolatum putaret. S et ħ
partim remotio uillarum suarum.par¬
am usts & institutio antecessorum suo
sine quib eum ẽẽ pontificalis honor ñ
sinebat. illi adimebat: etmq ꝑuillas sciaᷤ
ire. aut imibi degere compellebat. Pret̾a
si cantuanam assidue incoleret: homineᷤ
sui ex aduectione uictualium gͣuarent᷑. ꝙ¬
insuꝑ a p̃positis ut sepe contingebat mul
ditus irent. N ullo tñ loco uel tp̃r sine

Expanded text:
ergo in tali conversatione magnopere respiraergo in tali conversatione magnopere respirabat, ea sibi deficiente graviter suspirabat. Deum testor me saepe illum sub veritatis testimonio audisse protestantem, quod libentius vellet in congregatione monachorum pueri loco inter pueros sub virga magistri pavere, quam per pastoralem curam toti Britanniae praelatus in conventu populorum cathedrae pontificali praesidere. 9. Forte dicet aliquis: Si tam bonum tam jucundum erat illi habitare cum monachis, cur non continue habitabat Cantuariae cum suis? Ad  magno se consolatum reputaret. Sed et hoc partim remotio villarum suarum partim usus et institutio antecessorum suorsine quibus eum esse pontificalis honor non sinebat, illi adimebat, eumque per villas suas ire ac inibi degere compellebat. Praeterea si Cantuariam assidue incoleret, homines sui ex advectione victualium oppido  appositis, ut saepe contingebat, mulditus irent. Nullo tamen loco vel tempore sine
Abbreviated transcription (Latin):
paret. ullo ingenio facere posset. Multiᷤ
batur: & nulla terrem honoris. uel cõmo¬
di suauitate unde consolationẽ hab̾et. fo¬
uebatur. Merum salua in omnib et ad
ꝑe consolabat᷑. siq̃n se monachorum
claustͦ inferre. & q̃ institutio ute ip̃orũ
expetebat. coram eis effan ualebat. Qd
ip̃e quadam trce capitulo eorum p̃fidens
et ex more de hiiuismodi lib̃ius agens: di¬
cendi fine completo. iocunda hilantate
alludens. iocosa comꝑatiõe innotuit di¬
cens. Sicut bubo dum in cau̾na cum pul¬
lis suis ẽ letatur: et suosͥ mͦ bene ẽ. dum uͦ
inter cortios. aut corniculas. scu alias aueᷤᷤ
ẽ incursatur. ac dilanatur. omninoq sͥ
meum huiuscemodi eẽ. & immane dis¬
pendium animȩ meȩ. Ad quod uerbum
licet alludens ut dix ceꝑit:amarissime
flens. subinferens ait. S quedo miseremi¬
m mei miscremini mei saltem uos amici
mei:ꝙr manus domini tetigit me. Q a

Expanded text:
peraret ullo ingenio facere posset. Multis peraret ullo ingenio facere posset. Multis batur, et nulla terreni honoris vel commodi suavitate, unde consolationem haberet, fovebatur. 8. Verum, salva in omnibus et ad pere consolabatur, si quando se monachorum claustro inferre, et quae institutio vitae ipsorum expetebat, coram eis effari valebat. Quod ipse quadam vice capitulo eorum praesidens, et ex more de hujusmodi liberius agens, dicendi fine completo, jucunda hilaritate alludens, jocosa comparatione innotuit, dicens: « Sicut bubo, dum in caverna cum pullis suis est, laetatur, et suo sibi modo bene est; dum vero inter corvos aut corniculas seu alias aves det, incursatur ac dilaniatur, omnino quoqumeum hujusmodi esse procreet immane dispendium animae meae. » Ad quod verbum licet alludens, ut dixi, coepit amarissime flens subinferre, et ait: « Sed, quaeso, miseremini mei, miseremini mei, saltem vos amici mei, quia manus Domini tetigit me . » Quia
Abbreviated transcription (Latin):
precepit.
onsiderans anselmꝰ post hec qͥd qͥetĩ
ꝑdidit qͥd laboris inuenĩt: anxiat᷑ ẽ
sp̃u. et uehem̃ti dolore atiͥtus. Oucebat
enim ante oculos mentis suȩ. qualem
in pͥoratu et in abbatia positue uitam
agere solebat: quam scilicet iocunde in
dĩ ac ꝓoimi caritate quiescebat. ac dele¬
ctabatur: ꝗͣ. deuote u̾ba uitȩ loquens ab
omnib audiebatur: ꝗͣ deuotius ad suȩ
ut sꝑabat cumulum retbutionis quȩ di¬
cebat oꝑe exercebantur: et nc̃ econu̾so cũ
in melius ꝑ ep̃atum ꝓfice̾ debuent. ecce
die ac nocte in seculanb laborans. tidebat
ex ore suo uerbum uitȩ qd facto impleret.
ad suȩ ut reputabat detͥmentum mercedis.
audire uelle. Accesserant istis. in augmen¬
tum mali sui. crudeles suorum hominũ
des: et minȩ malignantium det̾iora. in
posterum ꝓmittentium. crcunqͣq into¬
tem et mentem contra eum in furorẽ con¬
citatam ẽẽ: & ob hoc quisq: malus bea¬
tum se fore credebat: si quod illum exas¬

Expanded text:
praecepit. 7. Considerans Anselmus post haec quid quietis perdiderit, quid laboris invenerit, anxiatus est spiritu, et vehementi dolore attritus. Ducebat enim ante oculos suae mentis qualem in prioratu et abbatia positus vitam agere solebat, quam scilicet jucunde in Dei et proximi charitate quiescebat ac delectabatur, quam devote verba vitae loquens ab omnibus audiebatur, quam devotius ad suae, ut sperabat, cumulum retributionis, quae dicebat, opere exercebantur: et nunc e converso cum in melius per episcopatum proficere debuerit, ecce die ac nocte in saecularibus laborans videbat ex ore suo verbum vitae quod facto impleret, ad suae, ut reputabat, detrimentum mercedis, audire velle. Accesserant istis in augmentum mali sui, crudeles  al., crebraetes, et minae malignantium deteriora in posterum pollicentium circumquaque detoregiam mentem contra eum in furorem concitatam esse; et ob hoc quisque malus beatum se fore credebat, si quod illum exas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfitentẽ. audiuimus. qm̃ si hinc peccati
horrorem. hinc inferm dolorem corꝑa¬
liter cerneret: et necessario uni eorm im¬
mergi debẽt: pͫꝰ infernum . quam pec¬
catum appetet. Aliud qͦ minus for¬
san aliquib mirum dicere solebat: ui¬
delicet malle se purum a peccato. & in¬
nocentem gehennam habere: quam
pec̃ci sorde pollutum regnum celoꝵ
tenere. Od dictum cum aliquib ex¬
traneum uideretur: reddita rõne tem¬
ꝑabat dicens. Cum constet solos malo ĩ
inferno torqueri. et solos bonos in cȩle¬
sti regno foueri: patet nec bonos in infer¬
no si illuc intͣrent posse debere tenen. de¬
bita pena malorum: nec malos in cȩlo
bonorum. Hec ꝓpt̃. magno semꝑ stu¬
dio intebatur peccatorum contagia de¬
uitare: et quicquidd eis aliquam nascen¬
di occasionem poterat ministrare. ab
intentiõe sua omni sollicitadine ꝓpul¬
sare. Nec in his mom̃taneus erat.
In his deniq u̾sabatur cotidiana institutio

Expanded text:
profitentem audivimus, quoniam si hinc peccati profitentem audivimus, quoniam si hinc peccati horrorem, hinc inferni dolorem corporaliter cerneret, et necessario ubi eorum immergi deberet, prius infernum quam peccatum appeteret. Aliud quoque non minus forsan aliquibus mirum dicere solebat, videlicet malle se purum a peccato, et innocentem gehennam habere, quam peccati sorde pollutum coelorum regna tenere. Quod dictum cum aliquibus extra eum videretur, reddita ratione temperabat, dicens: Cum constet solos malos in inferno torqueri et solos bonos in coelesti regno foveri, patet nec bonos in inferno, si illuc intrarent, posse teneri debita poena malorum; nec malos in coelo bonorum. Haec propter magno studio semper nitebatur peccatorum contagia devitare; et quidquid eis aliquam nascendi occasionem poterat ministrare, ab intentione sua omni sollicitudine propulsare. Nec in his momentaneus erat. In his denique versabatur quotidiana institutio
Abbreviated transcription (Latin):
se. magis illorum quam subsequi p̃ttide¬
bat ꝑdicioni: quam suȩ indoluit deceptiõi.
in se. aut in liberis sunis de reb eccłie quily
tc̃ in sublime raptabantur exheredandos:
et antiquȩ pauꝑtati in qua natifuerant.
et nutͥti subitigandos: aut forte certe aliqͣ¬
graui et contumeliosa uindicta arte mor¬
tem uel in morte quod det̾ius ẽẽt pumien¬
dos. Qđd dictum eius iam in qͥbusdam
complecum uidemus: et ex hoc. quid etiam
aliis timendum sit comiectamus. Ideo aut̃
eos corrig̾e nequibat: qm̃ ip̃i more densa¬
rum spinarum ꝑplexi. argatis u̾borum
assertionib.se tales ñ eẽ qui hurcismodi
correptiõẽ opus habent affirmabant.
At ille contentioni seruire deuitans: di¬
mittebat eos sͥ. timens ne mensuram dis¬
cretionis excederet: si in rimandis actib
illorum nimis studiosꝰ existeret. Nichil
enim in mundo: quantum peccare dme¬
bat.
onscientia mea teste ñ mentior: qr
sepe illum subuitatis testimonio

Expanded text:
se, magis illorum quam subsequi praevidese, magis illorum quam subsequi praevidebat, perditioni, quam suae indoluit transitoriaein se aut in liberis suis de rebus Ecclesiae, quibus tunc in sublime raptabantur exhaeredandos; et antiquae paupertati in qua nati fuerant et nutriti subjugandos; aut certe aliqgravi et contumeliosa vindicta, ante mortem vel in morte, quod deterius esset, puniendos. Quod dictum ejus in quibusdam jam completum videmus, et ex hoc quid aliis etiam timendum sit, conjectamus. Ideo autem eos corrigere nequibat, quoniam ipsi more densarum spinarum perplexi, argutis verborum assertionibus se tales non esse, qui hujusmodi correctione opus haberent, affirmabant. 22. At ille contentioni servire devitans, dimittebat eos, sibi timens ne mensuram discretionis excederet, si in rimandis actibus illorum nimis studiosus existeret. Nihil enim in mundo, quantum peccare timebat. Conscientia mea teste non mentior, quia saepe illum sub veritatis testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
anum alicuius causa commodi uellent
contra fidem suam scient̾ m̃tiri:
xs ichil ẽ. Tantonempe studio mͥ loquen¬
des sua uerba componunt. et ea. fide int̃¬
posita. uera ẽẽ iurant: ut incredulitat
pudetur posse asscribi: nolle crede eos ip̃a
uitatis firmitudine nit. Dicebat hȩc ille:
estimans ip̃os sͥ nolle. qd sciebat se nemi¬
ni fac̾e̾ uelle. Cumq responderetur. sui
moris illos ñ eẽ: aiebat. Fateor. malo de¬
cipi bona de illis credendo. etiam si me
nesciente mali sunt: quam deciꝑe me ip̃m
credendo mala de ipsis. qͦs nondum tiere
pontificatus sui dicta memmenm. Post¬
modum entm reiuitas uiro innotuit: &
q̃ sͥ a uere suis dicta fuerant. nimis uera
ẽẽ cognouit. Quanuis gͥ solitam fidem
ñ ex toto uerbis eorum deiceps prebtuit:
t̃n suis reb in posterum ñparum obfuit.
qd ip̃is in pͥncipio tam credulus fuit. Si¬
quidem illi certo scientes cum ꝓmalis sͥ
illatis. ad mala reddenda cor ñ hab̾e: a ti
peitis ꝓfecere. Qd̾ parum tractans ap̃

Expanded text:
 alicujus commodi causa vellent contra fidem suam scienter mentiri? Nihil est. Tanto nempe studio mihi loquentes sua verba componunt, et ea fide sua interposita vera esse jurant, ut incredulitati putetur posse ascribi nolle credere eos ipsa veritatis firmitudine niti. » Dicebat haec ille, aestimans ipsos sibi nolle quod sciebat se nemini facere velle. Cumque responderetur sui moris illos non esse, aiebat: « Fateor, malo decipi bona de illis credendo, etiamsi me nesciente mali sunt, quam decipere meipsum, credendo mala de ipsis quos nondum vere ppontificatus sui dicta meminerim. Postmodum enim rei veritas viro innotuit, et quae sibi a suis vere dicta fuerant, nimis vera fuisse cognovit. Quamvis igitur solitam fidem non ex toto verbis eorum deinceps praebuerit, tamen suis rebus in posterum non parum obfuit, quod ipsis in principio tam credulus fuit. Siquidem illi certo scientes eum pro malis sibi illatis ad mala reddenda cor non habere, a timpejus profecere. Quod Pater tractans apud
Abbreviated transcription (Latin):
pore et extasi in eo quod contigerat sibi.
Sed et uicini eius et noti partter congͣtu¬
lantes dñm collaudabant: qui mise¬
rabilis hominis et meritum simul et
uotum abundantia sue pietatis exces¬
sit. Unde etiam usq hodie locus ab in¬
colis demonstratur. ubi signum tam e¬
uidens diuine uircutis effulsit⁊ ubi se¬
nex claudꝰ ex multis annis tota inferiori
corporis sui parte p̾mortuus. et a renib
deorsum omni ꝓrsus membroꝵ destitutus
officio: dum stipem postulat sanitatem
recepit. Hic fuit uiriscĩ nouissimꝰ in remo¬
rum partes ingressus: siquidem factũ ẽ
hoc ante sacram eius depositionem cor¬
poris anno uno. De qua felicium eius accu¬
um felicissima consũmatione. erit nob̃
iam. sedsub alia narratione dicendum.
Nimis enim fallit᷑. si quis arbitͣtur huius
scĩssimi uiri facta mirifica posse cuncta
narrari: et tam necesse est multa sileri:
qͣm impossibile omnia comp̃hendi.

Expanded text:
pore et exstasi in eo quod contigerat sibi. pore et exstasi in eo quod contigerat sibi. Sed et vicini ejus et noti pariter congratulantes Dominum collaudabant, qui miserabilis hominis et meritum simul et votum abundantia suae pietatis excessit. Unde etiam usque hodie locus ab incolis demonstratur, ubi signum tam evidens divinae virtutis effulsit, ubi senex claudus ex multis annis, tota inferiori corporis sui parte praemortuus, et a renibus deorsum omni prorsus membrorum destitutus officio, dum stipem postulat, sanitatem recepit. Hic fuit Viri sancti novissimus in Remorum partes ingressus: siquidem factum est hoc ante sacram ejus depositionem corporis anno uno. De qua felicium ejus actuum felicissima consummatione erit nobis jam, sed sub alia narratione dicendum. Nimis enim fallitur, si quis arbitratur hujus sanctissimi viri facta mirifica posse cuncta narrari: et tam necesse est multa sileri, quam impossibile omnia comprehendi.
Abbreviated transcription (Latin):
eum ⁊ afferte ad me: pͥmo quidem pre
ammiratione mutuo sese intuebantur.ig¬
uorantes quid cẽt facturus. Dcinũ agnos¬
centes eum. clamabant ad inuicem: abbas
est clareuallis. ⁊ ꝑtinꝰ illum sanabit. Nimi¬
rum io litus erat quotiens pot̾at oꝑam da¬
re. ne in uicis agnosceretur: ⁊ interdicere
Eo:iis ne cui ex occurrentib manifestaren
eum aut de eo aliquid loquerent᷑. sed
querentib quis transiret. dicerent mo¬
nachos cẽ: aut aliquam de ꝑsonis simul
euntib nominarent. Igit᷑ agnito dei fa¬
inule. ruunt undiq ⁊ leuantes hominẽ
ferunt. et offerunt ei. Qui imponens u¬
tramq manum capiti eius et in ce¬
lum suspiciens. ac breuit̾ orans: deponi
illum iubet ⁊ ambulare. Excusante illo
et dicente non possum: ego tibi ait in
nomine dñi ⁊ euis uirtute p̃cipio. uade
et santis esto iam ab hac hora. Quid plu¬
ra: Statim depositus. statim sanatus ẽ
statim libere gradiebatur: repletus stu¬

Expanded text:
eum, et afferte ad me; » primo quidem prae eum, et afferte ad me; » primo quidem prae admiratione mutuo sese intuebantur, ignorantes quid esset facturus. Demum agnoscentes eum, clamabant ad invicem: « Abbas est Clarae-Vallis, et protinus illum sanabit. » 51. Nimirum solitus erat, quoties poterat, operam dare ne in vicis agnosceretur, et interdicere sociis ne cui ex occurrentibus manifestarent eum, aut de eo aliquid loquerentur; sed quaerentibus quis transiret, dicerent monachos esse, aut aliquem de personis simul euntibus nominarent. Igitur agnito Dei Famulo ruunt undique, et levantes hominem ferunt, et offerunt ei. Qui imponens utramque manum capiti ejus, et in coelum suspiciens ac breviter orans, deponi illum jubet, et ambulare. Excusante eo et dicente, « Non possum:--Ego tibi, ait, in nomine Domini et ejus virtute praecipio, vade, et sanus esto jam ab hac hora. » Quid plura? Statim depositus, statim sanatus est, statim libere gradiebatur repletus stu
Abbreviated transcription (Latin):
donabit. Accedens gͦ tetigit eam: et ocłos
eius aꝑuit. Que beneficium sentiens inspe¬
ratum: non minus miscdie magnitu dinẽ.
q̃m lucem insolitam mirabatur. Inter pri¬
mas ꝓpagines quas hec abundantissima u¬
tis emisit: in remoꝵ parrochia monast̾ium
ignacense plantatum felicit̾ radicauit. Qd
aliqͣndo uisitans idem ses: uictim mat̾ne
fluiuo ꝓximum queia ruolium nominas
comitabatur illum: solita uen̾atione de¬
ducens. Senex autem claulus ad m̃di¬
candum positus erat inuia: cui unus e
fratrib elemosinam dedit. Secutus abbaᷤ
sc̃s. cum iam hominem ꝑtransisset. conũ¬
tit se et paulisꝑ intendens in cum. quid
patiatur int̾rogat circũstantes: et sibi il¬
lum precipit exhiberi. Suspicati homine
quod eẽt ei amplius aliquid ipse dacurus.
dnẽ inquiunt claudus est. nec moueripo¬
test: nos ad eum ferimus quod uolucriᷤ
dare. Qͦ repetente u̾bum et dicente. tollite

Expanded text:
donabit. » Accedens ergo tetigit eam, et oculos donabit. » Accedens ergo tetigit eam, et oculos ejus aperuit. Quae beneficium sentiens insperatum, non minus misericordiae magnitudinem, quam lucem insolitam mirabatur. Inter primas propagines, quas haec abundantissima vitis emisit, in Remorum paroecia monasterium Igniacense plantatum feliciter radicavit. Quod aliquando visitans idem Sanctus, vicum Maternae fluvio proximum, quem Rivolium nominantcomitabatur illum, solita veneratione deducens. Senex autem claudus ad mcandum positus erat in via, cui unus e fratribus eleemosynam dedit. Secutus Abbas sanctus, cum jam hominem pertransisset, convertit se; et paulisper intendens in eum, quid patiatur interrogat circumstantes, et sibi illum praecipit exhiberi. Suspicati homines quod esset ei amplius aliquid ipse daturus:-- « Domine, inquiunt, claudus est, nec moveri potest; nos ad eum feremus quod volueris dare. » Quo respondente verbum et dicente, « Tollite
Abbreviated transcription (Latin):
ppło pacem daret: cui guit᷑ inimicabat᷑. Ille
uͦ renuere penitus et abiurare: nec ullis p̃ci¬
b flecci. Int̾ hec suꝑuenientes alii offerebant
beato iuro hominem surdum: obsecrantes
ut ei manum imponere dignaretur. At il¬
le fidei zelo succensus. sicut int̾dum ob
causas necessarias. terror quidam et aucto¬
ritas supͣ hominem in eius facie rutilabat:
conu̾sus ad militem tu nos inquit audire
contemnnis: quos continuo coram te audiet
surdus: et imponens mantis homini sig¬
nauit eum: et in aures eius digitos misit.
Quo ꝓtinus audiente pauens henrictis.
et tremens ruit ad pedes hominis dei:
humilit̾ satis faciens et libere anmiens
quicquid fuerat postulatus. Transiens a¬
liquando seruus xp̃i brenam oppidum:
m̃dicantem in platea uidit feminam ce¬
cam. Quã aliqͥntisꝑ intuitus. cum ex mo¬
re a tͥnse untib elemosinam flagitaret. tu
inquit petis argentum. et deus tibi uisũ

Expanded text:
populo pacem daret, cui graviter inimicabatur. Ille populo pacem daret, cui graviter inimicabatur. Ille vero renuere penitus et abjurare, nec ullis precibus flecti. Inter haec supervenientes alii offerebant beato Viro hominem surdum, obsecrantes ut ei manum imponere dignaretur. At ille fidei zelo succensus, sicut interdum ob causas necessarias terror quidam et auctoritas supra hominem in ejus facie rutilabat, conversus ad militem: « Tu nos, inquit, audire contemnis, quos continuo coram te audiet surdus. » Et imponens manus homini, signavit eum, et in aures ejus digitos misit. Quo protinus audiente, pavens Henricus et tremens ruit ad pedes Hominis Dei, humiliter satisfaciens, et libere annuens quidquid fuerat postulatus 50. Transiens aliquando servus Christi Brenam oppidum, mendicantem in platea vidit feminam caecam. Quam aliquantisper intuitus, cum ex more a transeuntibus eleemosynam flagitaret: « Tu, inquit, petis argentum, et Deus tibi visum
Abbreviated transcription (Latin):
nensi. in oppido quod scĩ florentim nomine
uocant: oblata est uiro dei mulier surda.
Cui manus imponens. ꝑ sp̃m sensit urcu¬
tis effectum: cum illa adhuc stupida et tu¬
multuosa ut est genus illud. et ut ipsa an¬
te solebat nichilse audire clamaret. Ma¬
ne autem facto. cum nec illa rediret. nec al¬
ter aliquid indicaret de ea.sciens scs diui¬
nam illi miscdiam affuisse: accersiri femi¬
nam iubet. Inuenta gͥ auditum recepisse.
uenit glorificans dm: et dei famulo grãs
ageus. E grediebat᷑ idem pat̾ metensium
ciuitatem. et ex more deuotus eum popłs
deducebat. cum epo eoꝵ stephano. et fratre
eius rainaldo barrensi comite. aliisq ꝑsonis:
tam exclericali qͣm ex militari ordine mul¬
tis. Interim causa exticit ut rogaret nobilẽ
uirum henricum de salinis. suꝑ u̾bo quoda
quod ipse ei ep̃c et alii qui conuenerant sug¬
gerebant. ut uidelicet metensi ciuitati. et

Expanded text:
nensi, in oppido quod Sancti-Florentini nomine nensi, in oppido quod Sancti-Florentini nomine vocant, oblata est Viro Dei mulier surda: cui manus imponens, per spiritum sensit virtutis effectum, cum illa adhuc stupida et tumultuosa ut est genus istud, et, ut ipsa ante solebat, nihil se audire clamaret. Mane autem facto, cum nec illa rediret, nec alter aliquid indicaret de ea; sciens Sanctus divinam illi misericordiam adfuisse, accersiri feminam jubet. Inventa igitur auditum recepisse, venit glorificans Deum, et Dei Famulo gratias agens. Egrediebatur idem pater Metensium civitatem, et ex more devotus eum populus deducebat, cum episcopo eorum Stephano, et fratre ejus Rainaldo Barrensi comite, aliisque personis tam ex clericali, quam ex militari ordine multis. Interim causa exstitit ut rogaret nobilem virum Henricum de Salmis super verbo quodam, quod ipse ei episcopus et alii qui convenerant, suggerebant, ut videlicet Metensi civitati et
Abbreviated transcription (Latin):
sem: reuertere ait. quere utrum audiat
homo. Rediit ille: et illum repperit au¬
dientem. Similiter ipso die cum signasset
alium cecum altero oculo et abiret: ds
inquit aꝑuit ocłm eius. Hoc etiam p̃dic¬
tus alexander cum ad inquirendum re¬
flexisset iter: ita cẽ cognouit. Iste ẽ alex¬
ander qurin eisdem diebus ad uiri dei
scã monita ostensionemꝙ uirtutum. cũ
aliis ferme. xxͫx. scło ualefecit: et secutꝰ est
cum. A quo etiam post modicum tempꝰ
abbas est ordinatus. in monasterio tolosa¬
ne diocesis. quod grandis silua uocatur. In
constantiensi quoq diocesi ꝓpe castrum
frieburg.cum homimi ceco in uia manum
imposuisset. remisit qui uide ret eum: et
inuentus est uidens Quod de duobus aliis
cecis in pago coloniensi ꝓpe monasterium.
quod brunuillare dicitur. similit̃ fecit: et
cum uidere nunciarentur: confessus ẽ se qͦq
sensisse uirtutem. In terricorio eciam seno¬

Expanded text:
sem: « Revertere, ait, quaere utrum audiat sem: « Revertere, ait, quaere utrum audiat homo. » Rediit ille, et illum reperit audientem. Similiter ipso die cum signasset alium caecum altero oculo et abiret: « Deus, inquit, aperuit oculum ejus. » Hoc etiam praedictus Alexander, cum ad inquirendum reflexisset iter, ita esse cognovit. Iste est Alexander, qui in eisdem diebus ad Viri Dei sacra monita, ostensionemque virtutum, cum aliis ferme triginta saeculo valefecit, et secutus est eum: a quo etiam post modicum tempus abbas est ordinatus in monasterio Tolosanae dioecesis, quod Grandis-Silva vocatur. In Constantiensi quoque dioecesi prope 1149 castrum Frieborg, cum homini caeco in via manum imposuisset, remisit qui videret eum, et inventus est videns. Quod de duobus aliis caecis in pago Coloniensi prope monasterium, quod Brumvillare dicitur, similiter fecit; et cum videre renuntiarentur, confessus est se quoque sensisse virtutem. 49. In territorio etiam Seno