comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłm oꝑa corporalia seruos dĩ oꝑan
uoluisse. quȩ finẽ haberen
minagnam spiritalẽ mer¬
cedẽ: ad hoc ut ipsouie¬
tu &e regum̃to a nullo
indigerent. s manib
sius hecsibi ꝓcurarent: & eugł̃i

Expanded text:
opera corporalia servos Dei operari voluisse, quae finem haberent magnam spiritualem mercedem, ad hoc ut ipso victu et tegumento a nullo indigerent, sed manibus suis haec sibi procurarent: dei
Abbreviated transcription (Latin):
inspu̾ meo. Anima uͦ cũ carnalia bo¬
na dohuc appetit. caro nominat᷑.: &¬
resistit sp̃ui.
ñ natura. s consuetudi.¬
ne pecca¬
torum. U nde dr̃. Men¬
te seruio
legi tĩ: carne autẽ
legi peccati. Quȩ consuetudo in
naturã uersa. scdm generationẽ morta¬
lẽ peccato opprimit hominẽ : idõq scrip¬
tũ. ẽ. Ꝙ nos aliquando fiumus natura
fili irȩ. id÷ uindictȩ : ꝑ quã factũ . ẽ.
ut seruiamus legi peccati. Est autẽ
animȩ natura ꝑfecta. cum spui suo sub¬
ditur: & eum sequitur sequentẽ d i.
dõ animalis homo ñ ꝑcipit quȩ st̃
ram sioem & bonam uoluntatẽ: s ali¬
quando eius impecus quo in carnalia
⁊ temporalia defluit. refrenatur. S
qm ⁊ ipsa mundatur. recipiens stabil¬
tatem nature suȩ. dñante spũ qd̾ sib
captt.ẽ. cui eius capit caput . ẽ. xp̃c.¬

Expanded text:
in spiritu meo. anima uero, cum carnalia bona adhuc adpetit, caro nominatur resistit spiritui non natura, sed consuetudine peccatorum. unde dicitur: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quae consuetudo in naturam uersa est secundum generationem mortalem peccato primi hominis. ideoque scriptum est: et nos aliquando fuimus natura filii irae, id est uindictae, per quam factum est, ut seruiamus legi peccati. est autem animae natura perfecta, cum spiritui suo subditur et cum sequitur sequentem deum. ideo animalis homo non percipit quae sunt ram fidem et bonam voluntatem: sed aliquando tardius ejus impetus, quo in carnalia et temporalia defluit, refrenatur. Sed quoniam et ipsa mundatur, recipiens stabilitatem naturae suae dominante spiritu, quod sibi caput est, cui ejus capiti caput est C
Abbreviated transcription (Latin):
contraria. At eñĩ dñs ait. Nolite solli¬
citi. ẽẽ. anunȩ ur̃e quid manducetis :¬
neq corpori ur̃o quid induamini. Recte.
qm̃ supͣdixerat. ñ potestis dõ serure &
mãmone. Qui enim ꝓpt̃ hoc eugłium
p̃dicat. ut habeat unde matducor et
unde uestiatur. sunul se putat & d̃õ
dicit fieri ñ posse. Aͤ ꝑ hoc ille qui
ꝓpt̃ ista ęuangłium p̃dicat. ñ dõ s mam¬
mone seruire conuincit᷑: & si di ilo
ad aliorũ ꝓuectũ quomͦ ipse nescit utat᷑.
Iam huic sententiȩ subiungit dicens.
Id̃o dico uob̾. nolite solliciti. eẽ. animȩ¬
ur̃ȩ quid manducetis. neq corpori ur̃õ¬
quid induamitii: ñ ut ista ñ ꝓcurent.
quantũ necessitati sat. ẽ. unde honeste
potuerint: s nt ñ ista intueantur. &
ꝓpt̃ ista faciant. quicquid in eugłii¬

Expanded text:
t enim dominus ait: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim propter hoc euangelium praedicat, ut habeat unde manducet et unde uestiatur, simul se putat et deo dicit fieri non posse. ac per hoc ille, qui propter ista euangelium praedicat, non deo, sed mamonae seruire conuincitur, etsi deus illo ad aliorum prouectum, quomodo ipse nescit, utatur. nam huic sententiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite solliciti esse animae quid manducetis neqquid vestiamini: non ut ista non procurent, quantum necessitati satis est, unde honeste potuerint; sed ut non ista intueantur, et propter ista faciant quidquid in E
Abbreviated transcription (Latin):
unt ubi nos dñs uibae. de uictu et
tegum̃to nr̃o. eẽ. securos. Quomͦ gͦ
quit manoucemus. et quid bibamus.
n unde cooꝑiam᷑: ut nos etiam opificũ
artib curis. laborib onerarce.ꝰ Qua¬
ꝓpt̃ in eo quod ait qui ñ oꝑari nec¬

Expanded text:
unt, ubi nos dominus iubet de uictu et tegumento nostro esse securos. quomodo equid manducemus et quid bibamus t unde cooperiamur, ut nos etiam opificum artibus, curis, laboribus oneraret? quapropter in eo, quod ait: qui non
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in ipsum: & elect in ipso ante muns¬
di constitutionẽ. S id̃o d̃s ꝑ orationes
credentium ñdũ credentes credere facit:
ut ostendat qr ipse facit. Nemo. ẽ. enĩ
tam imꝑitus. tam carnalis. tam tardus
ingenio: qui ñ uideat dm̃ facere. quod
rogari se p̃cepit ut faciat. Non eni om̃i
posse habere caritatem: natura. ẽ. ho¬
minum. Habere autem fidẽ sicut ha¬
bere caritatẽ: grã.ẽ. stoelium. S cum
uoluntas credendi aliis p̃paratur. aliis
ñ p̃paratur a dño: discernendũ . ẽ. qͥd
ueniat de miscđia eiꝰ. quid de iudicio:
&e ueritas. Inuestigabiles autẽ sunt
uiȩ ipiius. Inuestigabiles gͥ sunt: &
miscđia quagratis lib̾at : ⁊ ueritas

Expanded text:
psum, et electi in ipso ante mundi constitutionem ; sed ideo Deus per orationes credentium nondum credentes credere facit, ut ostendat quia ipse facit. Nemo est enim tam imperitus, tam carnalis, tam tardus ingenio, qui non videat Deum facere quod rogari se praecipit ut faciat. 28. Haec posse habere charitatem, naturae est hominum: habere autem fidem, quemadmodum habere charitatem, gratiae est fidelium. Sed cum voluntas credendi aliis praeparetur, aliis non praeparetur a Domino; discernendum est, quid veniat de misericordia ejus, quid de judicio. et veritas. Investigabiles autem sunt viae ipsius. Investigabiles igitur sunt, et misericordia qua gratis liberat, et veritas
Abbreviated transcription (Latin):
uisibile istã ꝑtinere ꝓpħiam. qr spe in¬
uisibilium bonorũ gaitoere ñ norunt
in laqueos illiꝰ riuturi sunt. de quo dũs
ait. Ego ueni in nomine patris mei ⁊
ñ suscepistis me. Alius ueniet in nomi¬
ne suo: hunc suscipietis. De quo pau¬
lus apłs dicit. qr reuelabitur homo
peccati filius interitus : & cętera. ꝑ isũ¬

Expanded text:
visibile istam pertinere prophetiam, quia spe invisibile istam pertinere prophetiam, quia spe invisibilium bonorum gaudere non norunt; in laqueos illius ruituri sunt, de quo Dominus ait: «Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me; alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis» . De quo apostolus Paulus dicit, «Quia revelabitur homo peccati, filius interitus, qui advers
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦlibae intelligatur. quid sit. ab
alio sic. ab alio autẽ sic. quandui tam̃
oꝑecur occultũ. ẽ: neq id exp̃ssit apłs.
tanquam homo ex eorũ numero. quib
dictũ. ẽ. ñ .ẽ. urm scire tempora. Quã¬
uis enĩ ñdũ inter eos erat. quando eis
hoc dictũ. ẽ: ad eoꝵ tam̃ collegiũ atq
societatẽ. etiam ipsum ñ ambigimus ꝑ¬
tinere. Itẽ qd̾ sequitur. tantũ qui modo
tenet teneat donec de medio fiat. &
tunc reuelabit᷑ ille iniquus quẽ dñs
iħc int̃ficioe spũ oris sui: docet nos anti¬
xp̃m manifestũ uenturũ. Siquidẽ ip¬
sum uidetur aliquanto eudentiore
signisicatione tetigisse. intficiendum
cutus. ẽ. Quisnãsit enĩ qui mͦ tenet.
uł quid teneat. uel quid sibi uelit qd̾
ait. de medio fiat. potest quisq se co¬
artare ut intelligat. uł aliquatenus
suspicetur: quoquo mͦ qͣm scriptũ legit.
Quandui autẽ teneat. & pꝰ quanta tẽpoꝵ
spatia de medio fiat. hoc tacetur om̃i¬

Expanded text:
odo libet intellegatur quid sit ab alio sic ab alio autem sic; quam diu tamen operetur, occultum est. neque id expressit apostolus tamquam homo ex eorum numero, quibus dictum est: Non est uestrum scire tempora; quamuis enim nondum inter eos erat, quando eis hoc dictum est, ad eorum tamen collegium atque societatem etiam ipsum non ambigimus pertinere. Item, quod sequitur: Tantum, qui modo tenet, teneat, donec de medio fiat, et tunc reuelabitur ille iniquus, quem dominus lesus interficiet spiritu oris sui, docet nos Antichristum manifestum futurum, si quidem ipsum uidetur aliquanto euidentiore significatione tetigisse interficiendum cutus est. quisnam sit enim, qui modo tenet, uel quid teneat uel quid sibi uelit, quod ait: De medio fiat, potest quisque se coartare, ut intellegat uel aliquatenus suspicetur, quoniam quoquo modo scriptum legit; quam diu autem teneat et post quanta temporum spatia de medio fiat, hic tacetur omni
Abbreviated transcription (Latin):
anosephus qui uidaicam serao sit
hysoriã. talia mala dicit
illi
btunc accidisse: ut urx
arabilia uideantur.
ce ñ immerito dictũ ÷
talẽ
nbilationẽ ñ fuissea
creatu¬
⁊ intio: nec futuram. S & si
impore antrxp̃s talis aut maior forsitat
au: intelligendum. ẽ. de illo ppło dic¬
ũ. quod ei talis ampliꝰ futura non erit.
Ditũ antixp̃m illi priitus ⁊ p̃cipue re¬
cptiri sunt: facturus. ẽ. tunc idẽ ppłs
ntulationẽ potius quam passurus. De¬

Expanded text:
osephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulationem potius quam passurus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie sinagoga dici solet: quauis
semꝑ eccłam: siue discernendi cau¬
sa: siue quod int̾ congregitionẽ
unde sẏnagoga. et conuocatio.¬
nẽ unde ȩccła nom̃ accepit. dis¬
tet aliquio: quod scilicet congregari
⁊ peccoa solent: quorum ⁊ greges ꝓprie
dicimus. Conuocari autem magis. ẽ.
utentium ratione: sicut sunt homines.¬

Expanded text:
prie Synagoga dici solet, quamvis semper Ecclesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde Synagoga, et convocationem, unde Ecclesia nomen accepit, distat aliquid: quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem majus est utentium ratione, sicut sunt homines.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic credent mendatio. qr dilectionẽ uen¬
tatis ñ receperunt: ut ñ bona carnalia
s sp̃alia concupiscerent. Sic eñ a dia¬
bolo decepti sunt ut occiderent xp̃m:
quando dixerunt. si dimittimꝰ eũ sic.
om̃s credent in eum & uenient roma¬
ni & tollent nr̃m &t locum et gentem:
quando cayphas unus ex ipsis cũ ẽẽt
pontifea anni illiꝰ dix̃ eis. uos nesci¬
tis quicquã nec cogitatis : qr exxpedit
uob̾ ut unus moriatur homo ꝓ pͦpło.¬
tunc tribulatio magna: qualis ñ fuit
ab initio mundi.neq fiec. Sic ẽ po¬
sicũ scđ̾m matheũ &e scdm marcũ : ut
incertũ sit. utrũ de excidio illiꝰ ciuita¬
tis. an de scłifine intelligi debeat. Lu¬
cas uͦ ut ostenderet tunc factã fuisse
abhominationẽ desolationis quȩ a
danihele p̃dicta. ẽ. quando expug¬

Expanded text:
Sic credent mendacio, quia dilectionem veritatis non receperunt, ut non bona carnalia, sed spiritualia concupiscerent. Sic enim a diabolo decepti sunt, ut occiderent Christum, quando dixerunt, «Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum et locum et gentem:» quando «Caiphas unus ex ipsis, cum esset pontifex anni illius, dixit eis, Vos nescitis quidquam, nec cogitatis quia expedit nobis ic credent mendacio, quia dilectionem vertunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi neque fiet, sic est positum secundum Matthaeum et secundum Marcum, ut incertum sit, utrum de excidio illius ciuitatis an de saeculi fine intellegi debeat. cas vero ut ostenderet tunc factam fuisse abominationem desolationis, quae a Daniele praedicta est, quando expug
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝑmittet: iusto ipse iudicio: quã¬
uis faciat ille iniquo malignoq con¬
silio. Ut udicentur inquit om̃s qui
ñ crediderunt ueritati: s consenseruñ
iniquitati. Pinde iudicati selucentur.:¬
⁊ seduca iudicabunt᷑. S iudicati iui¬
dicabuntur illis iudici is dĩ occulte
iustis. iuste occultis: qͥuib ab initio
peccati rationalis creature nunquã ui¬
dicare cessauit. Seducti autem iudica¬
bunt᷑ nouissimo manifes toq uidicio:¬
uistissime iudicatũ. H ec uerba¬
apħca ita sane obscura sunt ⁊ mẏstice
dicta: ut tam̃ appareat eum nichil de
statutis dixisse tẽporib. nullũq eorum
int̾̃uallũ spaciũq aꝑuisse. Ait enĩ in¬

Expanded text:
ista permittet, iusto ipse iudicio, quamista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationa- . lis creaturae numquam iudicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestoque iudicioustissime iudicatu ita sane obscura sunt et mystice dicta, ut tamen appareat eum nihil de statutis dixisse temporibus nullumque eorum interuallum spatiumque aperuisse. ait eni
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in om̃i uirtute sua mirabilit̾ qui¬
dẽ s mendacit̃ oꝑabitur: quȩ solet ain¬
bigi utrum ꝓptea dicta sint signa & ꝓ¬
digia m̃oacii. qm̃ mortales sensus ꝑfati¬
tasmata decepturus. ẽ. ut qd̃ ñ facit
facere uideat᷑ : an qr illa ipsa etiã si ert̃
uera ꝓdigia. ad m̃daciũ ꝑtrahent credi¬
turos. ñ ea potuisse nisi diuinitus fie¬
ri: iurtutẽ diabol nescientes. maxime
quando tantã quantã nũquã acceꝑit
nis cȩcidit. & tantã familiã cũ tantis gre¬
gib pecoum scĩ iob uno impetu ab¬
sũpsit. & turbo irruens. et domũ eici¬
ens filios eiꝰ occidit fantasmata fueruri.
quȩ tam̃ fuerunt oꝑa sathane. cui ds̃
dederat hanc potestatẽ. Tpt̃ quid hoꝵ
gũs qui seduci merebunt᷑ ꝓ eo quod
dilectionem ueritatis ñ receꝑunt inquit.
ut salui fierent. Ne: dubitauit apłs
dicere atq addere: idõ mittet illis ds̃
oꝑationẽ etroris ut credant m̃dacio.
Ds enĩ mittet: qr dĩ diabolum facere

Expanded text:
m in omni sua virtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quod solet ambigi utrum propterea dicta sint, signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere videatur: an quia illa ipsa, etiam si erunt vera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi divinitus fieri virtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam quantam nunquam habuit anis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Job uno impetu absumpsit, et turbo irruens et domum dejiciens filios ejus occidit, phantesmata fuerunt, quae tamen fuere opera Satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Sed propter qugiis qui seduci merebuntur: pro eo quod dilectionem, inquit, veritatis non receperunt ut salvi fierent. Nec dubitavit Aposere ac dicere: Ideo mittet illis Deus operationem erroris ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum facere
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ ut putaretur occisus: & uiuũ occll.¬
tari iniuigore ipsiꝰ ȩtatis. inqua fuit c̃
crederetur eoxtinctus.: donec suo tẽpore
reueletur. & restituat᷑ in regnũ. S multũ
michi mira. ẽ. hȩc opinantiũ tanga p̃¬
suptio. Iluo tam̃ quod ait apłs. tantĩ
sbsurde de ipso romano imꝑio credit᷑
aiũ: tanquã dictũ sit. Tantũ qui mͦ un¬
rat imꝑae. donec de medio fiat. id.ẽ.
ae medio tollat᷑: ⁊ tunc reuelabit᷑ iniguꝰ.
quẽ significari antixp̃m nullus ambigit.
ii uͦ &e quod ait. quid detineat scitis.
ucłia. donec ꝑueniant ad tantũ nume¬
ũ qui antixp̃o magnum ppłm faciat.
e hoc. eẽ. mẏsterium iniquitatis quia
udecur occultũ: hortari apłmi autem
sideles. ut in fide quã tenent tenacit᷑
ystuerent: dicendo. tantũ qui tenet mͦ.
teneat. donec de medio fiat. hoc . ẽ.
uonec exeat de medio eccłiȩ mysteriũ
inquitatis. qd̾ nunc occultũ. ẽ. Ad ip¬

Expanded text:
tititari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur extinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. sed multum mihi mira est haec opinantium tanta praesumtio. illud tamen quoabsurde de ipso Romano imperio creditur dictum, tanquam dictum sit, tantum qui modo imperat imperet donec de medio fiat, id est, de medio tollatur, et tunc revelabitur iniquus quem significari Antichristum nullus ambigit. Alii vero et quod ait, quid detineat scitis eEcclesia donec perveniant ad tantum numerum qui Antichristo magnum populum faciat, et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur occultum; hortari autem apostolum fideles, ut in fide quam tenent tenaciter perseuerent, dicendo: Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, hoc. est, donec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
ficiebat ut scirent imparatis atq dor¬
mientib horam dñ sicut furẽ. ẽẽ. uen¬
turam: atq hoc sciendo. eẽnt ipsi ui¬
gilant̃ parati. post quanta libre tẽpora
ueniret: & suũ seruauit modũ: ut
de quo apłis dnm dixisse cognoue¬
nocte. id ÷ nullo sciente aut sꝑante:¬
quippe cum ipse dicat dñs. de die autẽ
cum uenit. clamor sacius. ẽ: ecce sponi¬
sus uenit. surgite oburam. In ictu ocħ.
in nouissima tuba om̃s resurgemus.

Expanded text:
ficiebat, ut scirent inparatis atque dorficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum seruauit modum, ut e, quod apostolis dominum dixisse cognouenocte, id est, nullo sciente aut speranteie autem cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus.
Abbreviated transcription (Latin):
lum norussimũ. nasicum dixerint. pax
⁊ securitas. Quib uerb̾ uidetur apłs.
huiꝰ nouissimi diei uel spe uł timorẽ.
ab hoc tempore remouisse. Non enun
uidemus ipsos amatores huiꝰ scłi. quib
subitaneus apparebit interitus. iam di¬
cere. pax & securitas. Iuid gͦ scire suf¬
ficiat. satis ipse demonstrat apłs. dicen¬
do. De temporib ⁊ mom̃tis ñ opus
habemus uob̾ scrib̾e: uł sicut alii codi¬
ces habent. ñ opus habetis uob̾ scrib:
Iam secutus ad uinxit. Uos eñ diligen¬
ter scitis: quia hora dñi sicut fur.tta
ut curent fili lucis. eẽ & parato corde
iugilare. qui nolunt ab illa hora sicut
a nocturno fure comp̃hento. Namsi ad
cauendũ hoc malũ .id.ẽ. ne horaoñs
tanquã fur uiueniat imparatos. opꝰ
ẽẽt nosse tẽparum spacia: ñ diceret
apłs ñ opus. eẽ. ut hoc scrib̾aͥ s hoc
potuis. eẽ. scribendũ. tanquã doctor
pudentissimus uidicaret. Nunc autẽ
nec illis opus. ẽẽ. monstrauit. quib stif¬

Expanded text:
lum nouissimum, nisi cum dixerint: Pax et securitas. quibus uerbis uidetur apostolus huius nouissimi diei uel spem uel timorem ab hoc nostro tempore remouisse; non enim uidemus ipsos amatores huius saeculi, quibus subitaneus apparebit interitus, iam dicere: Pax et securitas. Quid ergo scire sufficiat, satis ipse demonstrat apostolus dicendo: De temporibus et momentis non opus habemus uobis scribere uel, sicut alii codices habent: Non opus habetis uobis scribi. nec secutus adiunxit: Vos enim ipsi diligenter sciut curent filii lucis esse et parato corde vigilare, qui nolunt ab illa hora sicut a nocturno fure comprehendi. Nam si ad cavendum hoc malum, id est, ne hora Domini tanquam fur inveniat imparatum, opus esset nosse temporum spatia, non diceret Apostolus non opus esse ut hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus suf
Abbreviated transcription (Latin):
quisq debet etiam de die uitȩ suȩ notits¬
sino frrmidare. in quo unũquẽq inuene.¬
sto quisq moritur: talis iidie illo tudicat᷑.
d hoc ꝑtinet qd̾ in eugłio scđ̾m marcũ ita
saipũ. ẽ. Uigilate gͦ quia nescitis quando

Expanded text:
ebet etiam de die huius uitae suae nouissimo formidare; in quo enim quemque inueneristo quisque moritur, talis in die illo iudicabitur. Ad hoc pertinet. quod in euangelio secundum Marcum ita scriptum est: Vigilate ergo, quia nes
Abbreviated transcription (Latin):
Iuanto dicebat. ñ cito moueamiti mente.
dm̃: nolebat utiq ut credent eis qui
um ꝑpinquare dñi arbitrabant᷑ aduentũ:
nectam̃ uolebat. ut tanquã seruus ille di¬
cerent. morã facit dñis ms uenire. & tra¬
os holebat de ꝓpinquante die nouissi¬
mo falsis auscultare rumorib ut tamen
uellet eos paratos aduentũ dñ sui lumbis
accticas ⁊ lucernis ardentib oꝑiri. quib
dicit. Uos autem fr̃s ñ estis intenebris.
ut dies ile tatiquam furꝰ uos comp̃heroat.¬

Expanded text:
uando dicebat: Non cito moueamini mente es domini. nolebat utique, ut crederent eis, qui iam propinquare domini arbitrabantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dicerent: Moram facit dominus meus uenire et trasic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellet eos paratos aduentum domini sui lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ante finẽ in hac hora inquiunt quã
ioħs nouissiã dicit. exierunt multi
heretici de medio eccłȩ quos multos
dicit antixp̃os : ita om̃s tunc inde exi¬
bunt. qui ñ ad xp̃m s ad illũ nouissi¬
nũ antixp̃m ꝑtinebunt: ⁊ tunc reue¬
labitur. Alius gͦ sic. alius autẽ sic.
apħ obscura uerba coniectat: quod ta¬
men eum dixisse ñ dubuim. ẽ. ñ ueni¬
& ad uiuos & mortuos uidicandos xp̃c.
nisi prius uenerit ad seducendos inani.¬
ma mortuos ad uersarius eiꝰ antixp̃e:
iudiciũ. qd̾ ab illo seducentur. ꝑ resen¬
ul quippe eius erit sicut dictũ .ẽ. sed̾m
oꝑationẽ sathanȩ: in om̃i uirtute. &
signis ⁊ ꝓdigiis mendacii.⁊ in om̃i se

Expanded text:
go ante finem in hac hora, inquiunt, quam Iohannes nouissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio ecclesiae, quos multos dicit antichristos, ita omnes tunc inde exibunt, qui non ad Christum, sed ad illum nouissimum antichristum pertinebunt, et tunc renelabitur. alius ergo sic, alius autem sic apostoli obscura uerba coniectat; quod tamen eum dixisse non dubium est: non ueniet ad uiuos et mortuos iudicandos Christus, nisi prius uenerit ad seducendos in anima mortuos aduersarius eius antichristus,  pertineat quod ab illo seducentur. praesentia quippe eius erit, sicut dictum est, secundum operationem satanae in omni uirtute et signis et prodigiis mendacii et in omni s
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. conditio nescientium. quã scientum
legẽ dĩꝰ quomͦ uerũ ent quod in eugło
dñs ait. seruus qui nescit uoluntatẽ dñ
sui et facit digna plagis. uapulabit
pauca. seruus autẽ qui scit uolutatẽ
dm̃i sui ⁊ ñfecit digna. plagis uapillabit
multis. Ecce ubi ostendit grauiꝰ pͣec¬
care hominẽ scientẽ. quã nescientẽ. Nec
tam̃ idd confugiendũ. ẽ. ad ignorantiȩ
tenebras: ut in eis quisq requirat excusa¬
tionem. Aluid. ẽ. eñi nescisse: alud sci¬
re noluisse. Uoluntas quippe argurtur
in eo: de qͦ dr̃. noluit intelligere ut be¬
ne ageret. S ce illa ignorantia quȩ ñ
ẽ. eorum qui scire nolutit. s eorum qui
tanquam simplicit᷑ nesciunt. neminem
sic exccusat. ut sempiterno igne ñ ardeat:
siꝓpt̃ea ñ credidit quia ñ audit om̃ino
quid credet. s fortasse. ut mitius ardeat
on enĩ sine causa dictũ. ẽ. Effunde iram
tuam ingentes. quȩ te ñnouerunt. Et
illud quod apłs ait. Cum uenerit in¬

Expanded text:
est condicio nescientium quam scientium legem dei, quomodo uerum erit quod in euangelio dominus ait: seruus, qui nescit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit pauca; seruus autem, qui scit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit grauius peccare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: noluit intellegere, ut bene ageret. sed et illa ignorantia, quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim sine causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae te non nouerunt, et illud quod a
Abbreviated transcription (Latin):
religionis huiꝰ ꝑ quã solam uerã salus
uera ueracit̃ ꝓmittitur. nulli uinquã
desuit qui dignus fuit: ce cui defuit
dignus ñ fuit: ñ tanquã ex meritis suis¬
quisq dignus fueritꝰ s quẽ ad modum
di ꝑpositũ asserit ꝑtinere: unde dicit.:
diigentib dm̃ om̃ia cooꝑantur inbo¬
nũ: his qui scdm ꝑpositum uocati sunt sq̃ : de suo
Ut dignos uos habeat uocatione sua scã.

Expanded text:
religionis huius, per quam solam ueram salus uera ueraciterque promittitur, nulli umquam defuit, qui dignus fuit, et cui defuit, dignus non fuit, non quisquam dignus fuerit, sed quemadmodum dei propositum asserit pertinere. unde dicit: ndiligentibus deum omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum uocati sunt. de qua u
Abbreviated transcription (Latin):
ribq iacentiũ: uerũ etiam in ipsꝰ
dñi corpore p̃dicati atq lauoati sunꝰ
qui ista feceruit. Impleant hȩc ho¬
mines erga suos officia postremi mi¬
neris : & sui humani lenim̃ta mero¬
ris. Uerum illa quȩ adiuirant sp̃s
defunctorum. oblationes. erogatio¬
nes. multo ꝓ eis obseruantiꝰ & abuii¬
mientib inquit nolo uos ignorare
fr̃s: ut ñ contristemin sicut & gen¬
tes. quȩ spẽ ñ habent. Non tantũ
ait ut ñ contristemini: s ut ñ coñ¬
tristemini quẽ ad modum gentes.
quȩ spẽ ñ habent. Necesse. ẽ. lit
contristemiti. S ubi contristaris.
consoletur te spes. uomͦ enĩ con
tristaris: ubi corpus quod uiuit
ex anuna fit ex anime Disceden
te anima qui ambulabat iacor.
qui loquebatur tacce: clausi ocul
lucẽ ñ capiunt: aures nulla uoce
patescunt: om̃ia menbrorũ officra
conquieuerunt: ñ. ẽ. qui moueat
gressus ad ambulano um: matius
iooꝑandum: sensus ad ꝑcipiendum.
oie ista. ẽ. domus quã nescio quis

Expanded text:
cumque jacentium; verum etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque collaudati sunt, qui ista fecerunt. Impleant haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunctorum, oblationes, orationes, erogationes, multo pro eis observantius, insmientibus, inquit, nolo vos ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et Gentes, quae spem non habent. Non tantum ait, ut non contristemini; sed, ut non sic contristemini, quemadmodum Gentes, quae spem non habent. Necesse est enim ut contristemini: sed ubi contristaris, consoletur te spes. Quomodo enim non contristaris, ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime, discedte anima, qui ambulabat jacet, qui loquebatur tacet: clausi oculi lucem non capiunt, aures nulli voci patescunt, omnia membrorum officia conquiescunt. Non est qui moveat egressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus, quam nescio quis
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ Alitio. ẽ. ẽẽ. sine peccato. qd de solo
.ẽ. eẽ. sine querela. quod de multis
iustis etiam in hac uita dici potuit:
q̃m ẽ. quidã modꝰ bonȩ uite. de quo
ctiã in ista humana conuersatione.
iusta querela. eẽ. ñ possit. Quis cium
iuste queritur de homine. qui nemini
male uult. & quib potest fidelit̃ con¬
sulit. nec contra cuiꝰquã iniurias ten&
libiditiẽ uindicano. ut ueracit̃ dicat.
sicut ⁊ nos dimittimus debitorib nr̃is.
⁊ tameri eo ipso qd̾ uerum dicit.

Expanded text:
iud est esse sine peccato, quod de solo esse sine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo etiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui nemini male uult et quibus potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? et tamen eo ip
Abbreviated transcription (Latin):
adueniente dño cũ futura. ẽ. resurrec¬
tio mortuoꝵ ñ.eẽ. morituros: s uiuos
reꝑtos in illam immortalitatẽ. quȩ¬
scĩs etiam cȩteris dabitur. repente mu¬
tandos: & simul cum illis rapiendos
sicut dicit innubib. S uellẽ huic¬
qui putant aliquos morte ñ p̃ceden¬
ee iuuificatos. ad uutã ꝑpetuã tranfi¬
turos. dicere inueniatus apłs. Stulte.
tu quod seminas non uiuificat᷑: nisi¬
prius mortatur. Nam &e illud quod in
plerisq codicib legitur. om̃s resurge¬
mus. tuide sieri poterit: nisi om̃s mo¬
riamur: Resurrectio quippe: nisi mors
p̃cesserit. nulla. ẽ. & quod ñnusli co¬
dices habent om̃s dormiemus. mul¬
to facilius & aꝑtius cogit intelligi. &
si quid altud in sc̃is litteris inuenitur.
ad id iuiecur impe᷑ su: ut uullus homo
existimctur⁊ minortalitatẽ. nisi mors
p̃cesserit adepturus. ꝓ inde. uellẽ sic̃¬

Expanded text:
adueniente domino, cum futura est resurrectio mortuorum, non esse morituros, sed uiuos resanctis etiam caeteris datur, repente mutandos, et simul cum illis rapiendos, sicut dicit, in nubibus: nec aliqui putant aliquos morte non praecedente vivificatos, ad vitam perpetuam transituros, dicere inveniatur Apostolus: Stulte, tu quod seminas, non vivificatur, nisi moriatur. Nam et illud quod in plerisque codicibus legitur, Omnes resurgemus , unde fieri poterit, nisi omnes moriamur? Resurrectio quippe, nisi mors praecesserit, nulla est. Et quod nonnulli codices habent, Omnes dormiemus, multo facilius et apertius id cogit intelligi; et si quid aliud tale in sanctis Litteris invenitur, ad id videtur impellere, ut nullus hominum existimetur immortalitatem, nisi mors praecesserit, adepturus. Proinde ubi di
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ apłs oꝑatur. plantanoo. rigando.
edificando. & fundam̃tum ponendo:
ita qui ñ uult oꝑari nec manducet.
pasci uerbo dĩ. si ñ inde oꝑatur alioꝵ
edificationẽ.ꝰ Sicut gͦ illi pigro
ferretur infinẽ: & ipse in exteriores
tenebras mitterecur.ꝰ Sic inquiunt
⁊ nos facunus. Legimus cũ fr̃ib quiad
nos aĩ estu scłi uenuitit fatigati. ut
apud nos in uerbo dĩ & inorationib
psalmis. ymnis. canticis sp̃alib requi¬
escunt : alloquim᷑ eos. consolam᷑. exhor¬
tam᷑ edificantes in eis si quid in eorũ
uita ꝓ suo gradu deẽẽ. ꝑspicunus.
alia oꝑa si ñ faceremꝰ: ꝑiculose a dño
alim̃ta ipsa sp̃alia sumeremꝰ. S si
hoc solũ de hac re dixisset apłs. qui
ñ uult oꝑari nec manducae: possent
hec uerba in aliam traduci sententiam.
Cũ uͦ multis aliĩs locis epłarũ suarũ qͥd
hinc sentiat aꝑtissime doceat. suꝑfluo
conantur & sibi ce cȩteris caliginem
obducereꝰ ut qͦd utilit̃ illa caritas

Expanded text:
 operatur plantando, igando, aedificando et fundamentum ponendo, ita qui non uult operari, non manducet. pasci uerbo dei, si non inde operatur aliorum aedificationem? sicut illi pigro ferretur in fine tenebras mitteretur ? Sic, inquiunt, et nos facimus: legimus cum fratribus, qui ad nos ab aestu saeculi veniunt fatigati, ut apud nos in verbo Dei, et in orationibus, psalmis, hymnis, et canticis spiritualibus requiescant. Alloquimur eos, consolamur, exhortamur, aedificantes in eis, si quid eorum vitae pro suo gradu deesse perspicimus. Talia opera si non faceremus, periculose a Domino alimenta ipsa spiritualia sumeremus. hoc solum de hac re dixisset apostolus: qui non uult operari, nec manducet, possent haec uerba in aliam traduci sententiam; cum uero multis aliis locis epistularum suarum, quid hinc sentiat, apertissime doceat, superfluo conantur et sibi et ceteris caliginem obducere, ut quod utiliter illa caritas
Abbreviated transcription (Latin):
scentat ipse deorsum in terrã Itaq
in diluiui uastitate scriptũ. ẽ. Et mor¬
tua.ẽ. om̃is caro quȩ mouebat᷑ suꝑ terrã.
uolatilium. pecorũ.⁊ ium̃torũ. & fera¬
rum: &e om̃is serpens qui mouetur suꝑ
terrã: & om̃is homo: et om̃ia quecũq
habent sp̃m uitȩ. Ubi remotis om̃ib
adubitationis ambagib. generale noñ
nomonis significatio tam late patec: uit
eus ds uocetur sp̃s. Iste flatus aeris qũa¬
us sit corporeus: appellat᷑ in pialmo. sp̃s
tipestatis. Qua ꝓpt̾ eam quȩ anima.ẽ.
ciã sp̃m mincupari ptito: scđm illud

Expanded text:
scendat ipse deorsum in terram? itemque scendat ipse deorsum in terram? itemque in diluuii uastitate scriptum est: et mortua est omnis caro, quae mouebatur super terram, uolatilium, pecorum et iumentorum et ferarum; et omnis serpens, qui mouetur super terram, et omnis homo et omnia, quaecumque habent spiritum uitae: ubi remotis omnibus dubitationis ambagibus generale animae nominis significatio tam late patet, ut etiam deus uocetur spiritus; et iste flatus aerius, quamuis sit corporeus, appellatur in psalmo spiritus tempestatis. quapropter eam quae anima est etiam spiritum nuncupari puto secundum ill
Abbreviated transcription (Latin):
tis indicas. quid. eẽ. sp̃m hominiis sentias
id÷ rationale nr̃m. quo sentit atq in¬
telligit anima: ñ sicut sentitur corporis
sensib. s sicut. ẽ. ille intimus sensusex
quo. ẽ. appellata sententia. Hinc autem
pecorib sine dubitatione p̃ponimur:
eo quod sunt illa rationis exꝑtia. Non
habent itaq sp̃m pecora: id÷ intellec¬
tum & rationis ac sapientiȩ sensũ: s ani¬
mã tantũ. Nam ce de illis dictũ. ẽ.P.
ducant aque repentia animarũ uiuen¬
tium: & ꝓducat terra animã uiuentem.
Ut gͦ planissime atq plenissime noueris.
eam quȩ anima. ẽ. more diuinorum
eloquior etiam spm dici: appellat᷑ sp̃s
sp̃m: qũe tua dilectio discernenꝰ abanima
definiuit. Unde manifestũ. ẽ. quod
generali uocabulo. anima pecoris recte
potuit sic uocari : sicut legitur in libro
eccłaste. Iuis scirsi sp̃s filiorũ homiũ
ascendat ipse sursumꝰ & sp̃s pecoris side¬

Expanded text:
tis indicas quid esse spiritum hominis sentias, tis indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est rationale nostrum, quo sentit atque intellegit anima, non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. non habent itaque spiritum pecora, id est intellectum et rationis ac sapientiae sensum, sed animam tantum. nam et de illis dictum est: producant aquae repentia animarum uiuentium, et: producat terra animam uiuentem. ut ergo plenissime ac planissime noueris eam quae anima est more diuinorum eloquiorum etiam spiritum dici, appellatur pecospiritum, quem tua dilectio discernens ab anima definiuit. unde manifestum est, quod generali upotuit sic uocari, sicut legitur in libro Ecclesiaste: quis scit, si spiritus filiorum hominis ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris si de
Abbreviated transcription (Latin):
quit. sp̃s m̃s orat: mens autẽ infructuosaẽ.
Iabae iste suameandẽq difficilẽ questio¬
nẽ. Multis eñi modis atq urdiuersis
significationib scripturȩ diuinȩ sp̃m
nominant: s de quo nunc agimꝰ. quo
ratiotinam᷑. intelligunus. sapimꝰ. con¬
ut ñ sit uniuersa anima. s aliquid eus.
am̃ animã etiam sp̃m. ẽẽ. si ꝑpt̃ea negas.
qr euis intelligentia distincte dr̃ sp̃s. po¬
teris negare uniuersũ sem̃ ia cob appella¬
ri isrł: qm̃ excepto utoa etiam distincte
appellatus. ẽ. isrł. in tribub.xcͤ. quȩ in
samaria fuerunt. S quid opus. ẽ. hic du
.ẽ. etiam spm dici: cũ audis uł legisoño
moriente qd̾ scriptum. ẽ. & inclinat᷑o capi
te tradidit sp̃m. Attende etiam quib
uerb̾ sp̃m definieris atq descripsers:
cum illum ab anima distinguere iuteren
Hec anima inquis qr ex flatu dĩ habae or¬
ginem: sine  ꝓprio. atq intellectu intimno.

Expanded text:
quit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa quit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa ionem. multis enim modis atque in diuersis significationibus scripturae diuinae spiritum nominant; sed de quo nunc agimus, quo ratiocinamur, intellegimus, sapimus, conut non sit uniuersa anima, sed aliquid eius. tamen animam etiam spiritum esse si propterea negas, quia eius intellegentia distincte dicitur spiritus, poteris negare uniuersum semen Iacob appellari Israhel, quoniam excepto Iuda etiam distincte appellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Samaria fuerunt. sed quid opus est hic diuest etiam spiritum dici, quam audis uel legis. domino moriente quid scriptum est? et inclinato capie cum ita sint, attende etiam quibus verbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere nitereris: « Haec anima, inquis, quae ex flatu Dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo
Abbreviated transcription (Latin):
Qũauis ⁊ ꝓprie dicatur sp̃ł. ñ uniũsa
anima s aliquid ipsius. sicut apłs dic̃
uł illud multo exp̃ssius in libro iob.
absoluistis animã meam abspũ meo.
tam̃ &e uniuersa anima appellat᷑ hoc
in anima qd̾ ꝓprie sp̃s nominetur: illico
etiã ego dico ꝓpͥe uocari spm̃. quo ratio a¬
namur &e intelligimus: quando ita
distincte ista dicuntur. quẽ admodũ¬
corpus. Hunc autẽ sp̃m etiam mentẽ
uidetur appellare.: cũ dicit. Mente ser¬
uio legi dĩ: carne autem legi peccati.
am ipsa sententia. ẽ. caro concupiscit ad¬
uersus sp̃m. sp̃s autem aduersus carnẽ:
ut quod ibi dixit mentẽ. hoc intelligat᷑
nisi rationale & intellectuale nr̃m dice¬
mens : quom corpuscarnis. nichil aliud¬
potest. ẽẽ. quã caro. Nam & hoc scrip¬
tũ . ẽ. in expoliatione corporis carnis.
ubi carnẽ corpus appellat. Dicit sane
et alio mͦ sp̃m hominis: quẽ ꝓrsus a men¬
te discernit. Si eñi orauero lingua in¬

Expanded text:
Quamvis proprie dicatur spiritus, non universa anima, sed aliquid ipsius; sicut dicit Apost corpus. Vel illud multo expressius in libro Job: Absolvisti animam meam a spiritu meo. Tamen universa anima vocatur hoc in anima quod proprie spiritus nominetur, illud etiam ego dico proprie vocari spiritum quo ratiocinamur et intelligimus, quando ita distincte ista dicuntur. 20. AMcorpus. hunc autem spiritum etiam mentem uidetur appellare, cum dicit: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. am ipsa sententia est: et caro concupiscit aduersus spiritum, spiritus autem aduersus carnem; ut quod ibi dixit: mente, hoc intellegatur nisi rationale et intellectuale nostrum dicemens, quomopotest esse quam caro: nam et hoc scriptum est, In exspoliatione corporis carnis ; ubi carnem corpus carnis appellat. Dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: Si enim oravero lingua, in
Abbreviated transcription (Latin):
ria sunt quib homo constat: sp̃s. anima
et coipus. Quȩ rursus duo dicunt᷑:
quia sepe anima simul cum spũ nomi¬
natur. ꝑ ars eñi quedã eiusdem ratio¬
nalis qua carent bestiȩ: sp̃s dr̃. Priti
quȩ conuingitur corpori anima dr̃.:
postremo ipsũ corpis qm̃ uisibile. ẽ.
ultimũ nr̃m . ẽ. Hȩc autẽ omĩs creatu¬
ra: ingemiscit ⁊ parturit usq ad huc.¬

Expanded text:
ria sunt, quibus homo constat: spiritus. anima et corpus, quae rursus duo dicuntur, quia saepe anima simul cum spiritu nominatur — pars enim quaedam eiusdem rationalis, qua carent bestiae, spiritus diciturqua coniungimur corpori, anima dicitur; postremo ipsum corpus, quoniam uisibile est, ultimum nostrum est. haec autem omnis creatura ingem
Abbreviated transcription (Latin):
eir sicut eciam apud uos. ait eruantur
abiquis ⁊ malis hominib. Hon eñĩ
iaretur uerbũ dĩ. nisi ad fidẽ conuer
ios. Scit certe hoc ab illo fieri quem
uilt rogari: ut hoc faciat eciam ut¬
tuatur ab iniquis ⁊ malis homitub.
qilꝓfecto ⁊ illis orationib ñerant cre

Expanded text:
 sicut etiam apud vos; et ut eruamur ab iniquis et malis hominibus: non enim ficaretur verbum Dei, nisi ad fidem conversmodum et apud vos? Scit certe hoc ab illo fieri, quem vult rogari ut hoc faciat, ut etiam eruatur ab iniquis et malis hominibus; qui profecto et illis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħias nolite sꝑnere. Non quia ille
exxtingui potest: s quantũ in ipsis. ẽ. ex¬
tinctores eiꝰ merito uocantur. quisic
agunt. ut extinctũ uelinit. U ox eñi
beremus. intenebris ꝑmaneremus. Petrꝰ
eñi dicit. Nos habenus certiorẽ ꝓpħi¬
cum sermonẽ: cui benefacitis intenden¬
tes. uelut lucernȩ in obscuro loco. do¬
istam noctem. Interim in hac nocte
lucerna ñ desit. Et hoc. ẽ. fortasse
quod nunc facunus. has litteras expo¬
nendo luce inferimus: ut in hac
nocte gaudeamus. Quȩ quidẽ deba
acce̾ssa eẽ. sẽꝑ. in domib ur̃is. Talib

Expanded text:
itum nolite exstinguere ; non quia ille itum nolite exstinguere ; non quia ille exstingui potest, sed quantum in ipsis est, exstinctores ejus merito dicuntur, qui sic agunt ut exstinctum velint. Isto sensu haberemus, in tenebris permaneremus. Petrus enim dicit: Et nos habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, velut lucernistam noctem; interim in hac nocte lucerna non desit. Et hoc est fortasse quod nunc facimus: has Litteras exponendo, lucernam inferimus, ut in hac nocte gaudeamus. Quae quidem debet accensa esse semper in domibus vestris. Talibus
Abbreviated transcription (Latin):
Sentiunt iam gͦ istam mercedẽ: qui gau¬
psicietur: cũ etiam hoc mortale induerit
uͥs ait. oportet semꝑ orare &e ñdeficere
c apłs. sine int̃missione orate. Id̾ sanis¬
sime sic accipitur : ut nullo die int̃mit¬
uũ: oratio tua. Et si continuũ desid̾i¬
ũ: continua oratio. Non enĩ frustra dix̃
apłs: sine int̾missione orate. Nunqͥd
siue int̃mnissione genu flectimus. corpus
ꝓsterminus. aut manus leuamus: ut
orare. Si ñuis de int̃mittere orare:
noli int̾mittere desid̾are. Continuum
desiderium tuũ: continua uooc tua. ẽ.
acebis si amare destiteris: qr tacueruñ
de quib dictũ. ẽ. qm̃ abundabit ini¬
qutas refrigescet caritas multoꝵ. frigꝰ
cariatis: silentium cordis. ẽ. Flagrantia
grãs agite. Uera fidelium humilitas. ẽ. ex libꝰ sent̃ ꝓsꝑ¬
in nullo suꝑbire. innullo murmurare:
nec ingratũ. ẽẽ. nec querulũ: s in om̃ib
dĩ iudiciis grãs agere dõ. dm̃q lau¬
dare: cuiꝰ om̃ia oꝑa. aut uista sunt.

Expanded text:
Sentiunt ergo jam istam mercedem, qui gauperficietur, cum etiam hoc mortale induerit us ait: Oportet semper orare, et non deficere. Et Apostolus: Sine intermissione orate. Quod sanissime accipitur sic ut nullo die intermittuum, oratio tua est: et si continuum desiderium, continua oratio. Non enim frustra dixit Apostolus, Sine intermissione orantes . Numquid sine intermissione genu flectimus, corpus prosternimus, aut manus levamus, ut orare. Si non vis intermittere orare, noli intermittere desiderare. Continuum desiderium tuum, continua vox tua est. Tacebis, si amare destiteris. Qui tacuerunt? De quibus dictum est: Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Frigus charitatigratias agite. Vera fidelium humilitas est, in nullo superbire, in nullo murmurare, nec ingratum esse, nec querulum; sed in omnibus Dei judiciis Deo gratias agere, Deumque laudare, cujus omnia opera aut justa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dormiunt nocte dormiunt. Nosqui de¬
die sumus: sobrii sumus. Nortatur nos:
Uos inquit filii lucis estis: & filii diei.
N on sumus noctis. neq tenebrarũ. Qui
sunt filii noctis. & filii tenebrarũ:ᷤ
Qui om̃ia mala oꝑantur. Usq ad eo
filii noctis sunt. ut timeant uidere
quidem inluce solis. s intenebris cor¬
dis.: Nemo gͦ in diluiculo oꝑatur : nisi

Expanded text:
dormiunt, nocte dormiunt: nos qui dormiunt, nocte dormiunt: nos qui diei sumus, sobrii simus. Hortatur nos Vos, inquit, filii lucis estis, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum . Qui sunt filii noctis, et filii tenebrarum? Qui omnia mala operantur. Usque adeo filii noctis sunt, ut timeant videri erantur, sunt quidem in luce solis, sed in tenebris cordis. Nemo ergo in diluculo operatur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
dormiunt: ñ faciunt locum dño. Tales
excitat apłs. Surge qui dormis. &e
exurge a mortus: & illuminabit te
xp̃c. Et alio loco. Nos autem qui
diei sumus: ugilemus & sobrii simus.
Iam qui dormiunt nocte dormiunt.
⁊ qui in ebriantur. nocte ebrii sunt:
noctẽ dicens iniquitatem. in qua illi
obdormierunt. cupiendo ista terrena
t om̃s istę felicitates quȩ uidentur
scħ somnia sunt dormientium. Et
qui uidet thesauros in somnis. dormi¬
ens diues. ẽ. s eiugilabit & pauꝑerit:
sic om̃ia ista uana huiꝰ scł. de quib
homines gaudent. in somno gaudent:
iugilabunt quando uolunt. si ñ tͦn
euigilant quando utile. ẽ: ⁊ inuenieÑ
somnia fuisse illa. & transire sicut
scripiura dicit uelut somniũ surgentis.
igna debemus oꝑari. id. ẽ. tanquã in
luce: quando xp̃o demonstrante oꝑa¬
mur. Quicunq oꝑatur mala. in nocte
oꝑatur ñ diluculo: apło dicente. Iui
in ebriantur nocte in ebriant᷑: & qui

Expanded text:
dormiunt, non faciunt locum Domino. Tales excitat Apostolus: «Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus» ; et alio loco, «Nos autem qui diei sumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt» . Noctem dicens iniquitatem, in qua illi obdormiunt cupiendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» igna debemus operari; id est tanquam in luce, quando Christo demonstrante operamur. Quicumque operatur mala, in nocte operatur, non in diluculo, Apostolo dicente: Qui inebriantur, nocte inebriantur; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ infirmitatẽ cadant. Si titubare eum
fecit infirmitas: sinu suo suscipiat eari¬
a. Et cum ista dixisset: adiecit iino.¬
iusino. Uidete.: ne quis malum ꝓmalo
aiciu reddat. Ergo ñ. ẽ. malũ correp¬
posisit. S bona oius quanto corripitur
ipposto suo. quid dicit: Em̃dabit me
bona ẽ. exultare dno. Pie debes dño ex¬
ultare: siuis securus mundo insultare.
udiũ enim tuuĩ ñ de te: ut qui głatua

Expanded text:
per infirmitatem cadant. Si titubare eum per infirmitatem cadant. Si titubare eum fecit infirmitas, sinu suo suscipiat charitas. Et cum ista dixisset, adjecit in novissimo, Videte ne quis malum pro malo alicui reddat . Ergo non est malum correptio si sit. Sed bona ovis, quando corripitur a praeposito suo, quid dicit? Emendabit me bona est, exsultare Domino. Pie debes Domino exsultare, si vis securus mundo insultare. udium enim tuum non de te, ut qui gloriat
Abbreviated transcription (Latin):
ille male accipiat quod corripiturꝰ :⁊
ñ dae quod solet. Uidet lupũ uenientẽ:
id ÷ diabolum male uiuentis collafran¬
gentem: & fugit animo. Abstino
ab utili correptione: plenus timore.
Q ui autẽ pastor. ẽ. &: ẽ. ei cura ꝓ ouib.
ñ eum dimitut: & facit quod ait apłs.
Corripite inquietos. consolamini prisila¬
nimes: & cȩtera: Non gͦ putet quispiã
pastor. uel qui se dicit pastorẽ. quia ñ
reddit malũ ꝓ malo: ei qui reddit po¬
tius bonũ ꝓbono. Ille eñi & si peccator
&e scelestus: de bonis suis dat ȩccłȩ.
Ille autẽ ei malũ ꝓ malo reddit: cui
subtrahit correptionem. S q̃m hoc
totum dilectissimi faciendũ. ẽ. aliquan¬
do autẽ homines correptores suos pu¬
tant inimicos suos: idõ cũ dixxissae an¬
ripite inquietos: subiecit. consolamini
pusillanmes. Forte enĩ de correptione
incipit deficere. & ꝑturbatur: tunc opor¬
tet consolari. Suscipite infirmos ne

Expanded text:
ille male accipiat quod corripitur, et ille male accipiat quod corripitur, et non det quod solet. Videt lupum venientem, id est diabolum male viventis colla frangentem; et fugit animo, abstinet ab utili correptione, plenus timore. Qui autem pastor est, et est ei cura pro ovibus, non eum dimittat, et facit quod ait Apostolus, Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, etc. Non ergo putet quis pium pastorem, vel qui se dicit pastorem, quia non reddet malum pro malo, cum reddat potius malum pro bono. Ille enim etsi peccator est scelestus, de bonis suis dat Ecclesiae: ille autem malum pro bono ei reddit, cui subtrahit correptionem. Sed quoniam hoc totum de dilectione faciendum est; anquando autem homines correptores suos putant inimicos suos: ideo cum dixisset, Corripite inquietos; subjecit, consolamini pusillanimes. Forte enim de correptione incipit deficere, et perturbatur: tunc te oportet consolari. Suscipite infirmos: ne