comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conditum.sult̃
putet. Qa uͦ omne qd applicat᷑.
insemet ipso reducit᷑: rectȩ appli-¬
catus uehemoth gladi dr̃. Inse¬
met ipsam nanq se eiꝰ malicia
decoquit: cũ ad uotũ suũ. sese
contͣ electoꝵ uitam ꝓhibita ñ ex¬
ercet Multos autem exigentib
mentis. ferire ꝑmittit᷑ ut cũ dm
deserunt. dampnato hosti famu¬
lentur. Ab elects uͦ. eo ualentius
uincitur: qͦ soli auctori omnium.
humilius substernuntur. Qͥa gͥ
intolerabilis demonstratur: aptȩ
cognoscimꝰ. cũ qͣnto hoste pugne
tanto se pleniꝰ auctori subiciat:
qͣnto. contͣ se uerius uiolentas ad¬
uersarii uires pensat. Quid nanq
nos. nͥ puluis sumus: Quid uͦ ille.
nͥ unus eque excelestib spiritib:
& qđ adhuc mauis ẽ. sũmus: Qd
gͦ de ꝓpria uirtuite audeat: qͣndo.
contra angłoꝵ principẽ. puluis
pugnat: S quia suꝑnoꝵ spiri¬
tuum conditor. t̾renũ corpꝰ assũ¬
psit: rectȩ iam suꝑbientem ange¬
lum. humilis puluis uincit. In¬

Expanded text:
conditum stultus putet. Quia vero omne quod applicatur in semetipsum reducitur, recte applicatus Behemoth gladius dicitur. In semetipsam namque se ejus malitia decoquit, cum ad votum suum sese contra electorum vitam prohibita non exercet. Multos autem exigentibus meritis ferire permittitur, ut cum Deum deserunt, damnato hosti famulentur. Ab electis vero eo valentius vincitur, quo soli auctori omnium humilius substernuntur. Quia igintolerabilis demonstratur, aperte cognoscimus cum quanto hoste pugnemtanto se plenius auctori subjiciat, quanto contra se verius violentas adversarii vires pensat. Quid namque nos nisi pulvis sumus? Quid vero ille, nisi unus ex coelestibus spiritibus, et, quod adhuc majus est, summus? Quid ergo de propria virtute audeat, quando contra angelorum principem pulvis pugnat? Sed quia supernorum spirituum conditor terrenum corpus assumpsit, recte jam superbientem angelum humilis pulvis vincit. In
Abbreviated transcription (Latin):
instigatur. hec
eiꝰ admirationib t̾rita. amplior
instigatio ꝑcutit. Tẽ erꝰ alitus ar
dete uehementiꝰ prunas fac̃: qͥa
reꝓboꝵ m̃tes. qͣs iã calentes amo¬
re glȩ demporalis inuenerit: sug¬
gestionis suȩ flatib. usq ad ne¬
quiciã exercendȩ crudelitatis in¬
cendit. Tc̃ de ore eius flamma e
quo. infructuosa ligna concremã¬
tur. Igni autem trenȩ concupi¬
scentȩ. eoꝵ mens tangitur: qui
nequaqͣm fieri p̃ciosa metalla c̃¬
cupiscunt. Qui gͦ oris er ñ uult
flamma affici: iuxta doctoris ueri
sententiã. ñ lignum. fenũ. stipula:
s aurum. argentum. & p̃ciosꝰ la¬
pis. curet inueniri: qͥa tanto. igniᷤ
suasionis illius ampliꝰ incendit:
qͣnto se ei ad consentiendũ mol¬
liorẽ quisq p̾buerit. Sed quia
nulla ratione concedit᷑ ut mens
in hac corruptibili carne posita.
nequa qͣm suasionis eiꝰ ardore
tangatur: restat ut malignis fla¬
tib adusta. ad orationis opem.
se sine cessatione conuertat fła¬

Expanded text:
instigatur. Haecejus admirationibus territa amplior instigatio percutit. Tunc dere vehementius prunas facit, quia reproborum mentes, quas jam calentes amore gloriae temporalis invenerit, suggestionis suae flatibus usque ad nequitiam exercendae crudelitatis incendit. Tunc de ore ejus flamma egquo infructuosa ligna concremantur. Igne autem terrenae concupiscentiae eorum mens tangitur, qui nequaquam fieri pretiosa metalla concupiscunt. Qui ergo oris ejus non vult flamma affici, juxta doctoris veri sententiam, non lignum, fenum, stipula, sed aurum, argentum, et pretiosus lapis curet inveniri , quia tanto ignis suasionis illius amplius incendit, quanto se ei ad consentiendum molliorem quisque praebuerit. Sed quia nulla ratione conceditur ut mens in hac corruptibili carne posita nequaquam suasionis illius ardore tangatur, restat ut malignis flatibus adusta, ad orationis opem se sine cessatione convertat. Fla
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitę cauendum sit. de elatio¬
ne quod uulnerat. Qui multa
quidem supius moraliter intulit.
sedinuerbis sequentib. ad sola
se ꝓphiȩ archana sustulit. Ima
enim iam moralitatis deserit:
& ad ꝓphiȩ summa conscen¬
rogans impleri ꝓpħico spũ po¬
duit: cum saul etiam innume¬
ro ꝓpḣarum fuit. S hoc de sau¬
le cur dicimus: cum exuisione
angłi accipere uerba rationabi¬
lia & asmam nouerimus: S siẽ
irrationabile animal rationis
uerba ȩdidit᷑ nec tamen ad ꝑ¬
mutationem naturȩ rationalis
accessit: ita sepe quilibet indi¬
gnus. sca uerba. ꝑꝓpħiȩ sp̃m¬
accipit.stamen adpinerendã
supra seloquendo uł emineat.
et infra se torpendo torpescat
Unde nunc helui redemptoris
nñi aduentum humilẽ. non hu¬
milis conspicit: et eum ꝓphe¬
tando p̃dicat. quẽ elatis mori¬
bus impugnat: dicens. Ecce¬
.II.

Expanded text:
sollicite cavendum sit de elatione quod vulnerat. Qui multa quidem superius moraliter intulit, sed in verbis sequentibus ad sola se prophetiae arcana sustulit. Ima enim moralitatis deserit, et ad prophetiae summa conscenrogans impleri prophetico spiritu potuit, cum Saul etiam in numero prophetarum fuit . Sed hoc de Saule cur dicimus, cum ex visione angeli accepisse verba rationabilia et asinam noverimus ? Sed sicut irrationale animal rationis verba edidit, nec tamen ad permutationem naturae rationalis accessit, ita saepe quilibet indignus sancta verba per paccipit, sed tamen ad promerendam supra se loquendo emineat, et infra se vivendo torpescat. Unde nunc Eliu Redemptoris nostri adventum humilem non humilis conspicit, et eum prophetando praedicat, quem elatis moribus impugnat, dicens: CAII.
Abbreviated transcription (Latin):
ritoꝵ. Sic sic suꝑbia mercit
deic: sic. humilitas exaltari:
quadnus. & celestis sp̃s erigen¬
do se. tartarum toleret: & terra
humilis. sine dermino suꝑ cȩ¬

Expanded text:
ritorum. Sic sic superbia meruit dejici, sic humilitas exaltari, quatenus et coelestis spiritus erigendo se tartarum toleret, et terra humilis sine termino super coe
Abbreviated transcription (Latin):
dcognoscendos
quippe istos iudiciorum secretorum
sinus: nullus ascendit. Dicatur gͦ
homini. ut se nescire cognoscat ne¬
scientem se uero cognoscat ut tune¬
at Timeat. ut humilietur: humi¬
lietur. ne p̾sumat inse. Non p̃su¬
mat inse: ut conditoris sui aurili¬
um requirat: & qui in se fidens.
mortuus ẽ: auctoris sui adiutori¬
um appetens. uiuat. Audiat itaq
uir iustus: iam quidẽ se sciens.
sed adhuc quȩ supͣse sunt. nesci¬
ens. Iunquid nosti ordinem cęli.
&pones rationem eius interra:
Idest nunquid occultos ordines
iudicioꝵ cȩlestium comprehen¬
dis:aut aꝑire humanis aurib
sufficis: Beatus gͥ iob. de iudicio¬
rum incomprehensibilium in¬
uestigatione requiritur: ac si es
aꝑtȩ diceretur. Cuncta quȩ pa¬
teris. tanto tolerare patientus
debes: quanto secretorum cȩle¬

Expanded text:
cognoscendos quippe istos judiciorum secretorum sinus, nullus ascendit. Dicatur ergo homini, ut se nescire cognoscat; nescientem vero se Cognoscat et timeat; timeat ut humilietur, humilietur ne praesumat in se; non praesumat in se, ut Conditoris sui auxilium requirat, et qui in se fidens mortuus est, auctoris sui adjutorium appetens vivat. Audiat itaque vir justus jam quidem se sciens, sed adhuc quae supra se sunt nesciens: Nunquid nosti ordinem coeli, et pones rationes ejus in terra? id est, nunquid occultos ordines judiciorum coelestium comprehendis, aut aperire humanis auribus sufficis? Beatus igitur Job de judiciorum incomprehensibilium investigatione requiritur, ac si ei aperte diceretur: Cuncta quae pateris tanto tolerare patientius debes, quanto secretorum coele
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ gerimus:
unu̾sitatis der¬
minũ. ex ea quȩ
nos sumꝰ parte.
pensemus.Ctrus quippe. qͣlis
sit mundi finis agnoscimꝰ: si sol¬
licitȩ aspicimus.hoc qd de mũ¬
do gestamꝰ. Etas &enim nr̃a. ꝑ
iuueniles annos robustiꝰ iuget:
in senili audem tempore. crebre¬
scentib morbis excoquit᷑ Et¬
dum diutiꝰ distenditur. ut sub¬
sistat: moriendi uice eotidie de¬
fic̃ ꝑ momenta uiuendi. Ita etiã
mundi tp̃s. dum uenientib an¬
nis. augetur: crebrescentib ma-¬
lis. afficit᷑ & unde ȩtatis augm̃¬
tum ꝑcipit: inde saluiis dispen¬
chum sentit. Tribulationes nãq
illi. cum temporib crescunt: &¬
eo detrimenta uitȩ debilior to¬
lerat: quo. qͦsi ad uitã ꝓuectior
durat. Totis enim eont᷑ illũ an¬
tiquus hostis iuirib soluit᷑: qui

Expanded text:
corpus gerimus, universitatis terminum ex ea qua nos sumus parte pensemus. Citius quippe qualis sit mundi finis agnoscimus, si sollicite aspicimus hoc quod de mundo gestamus. Aetas etenim nostra per juveniles annos robustius viget, in senili autem tempore crebrescentibus morbis excoquitdum diutius distenditur ut subsistat, moriendi vice quotidie deficit per momenta vivendi. Ita etiam mundi tempus dum venientibus annis augetur, crebrescentibus malis afficitur; et unde aetatis augmentum percipit, inde salutis dispendium sentit. Tribulationes namque illi cum temporibus crescunt, et eo detrimenta vitae debilior tolerat, quo quasi ad vitam provectior durat. Totis enim contra illum hostis antiquus viribus solvitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne confusus: nec naturarum distinc¬
tione geminat᷑. S qͥa non hȩc trac¬
tanda suscepim̃: adexponendi ordi¬
qđ sc̃s iuir: ut longe distare abhac
sapientia angłos demonstraret: dix̃
Non dabitur aurũ obrirum ꝓea Qui.
ut antiquos etiã patres. sacri eloquii
tractatores. inferiores ostenderet:
adiunxit. Nec appendet᷑ argentũ:
incommutatione . erꝰ. Ut philosopho¬
rum qͦ sapientiã. huic demonstra¬
ret longe subẽe. intulit. Non confer¬
tur tinctis indiȩ colorib. Atq sub¬
iunxit: nec lapidi sardonico p̃cio¬
sissimo. uel saphyro. Ut milla qͦ
suꝑna ciuitate nullũ ꝑuenire ad
equalitatem unigeniti demonstra
ret: addidit. Non adequabitur ei
mutabuntur ꝓ ea. uasa auri excel¬
sa eteminentia: nec commemora¬
buntur. comparatione eius.Tahi¬
tur enim sapientia de occults. Ad
extremum uͦ. ut ipsos qͦ ineccłia
heretcos increparet qui agentili¬
didit. Non adequabit᷑ ei topariũ

Expanded text:
ne confusus, nec naturarum 599 distincne confusus, nec naturarum 599 distinctione geminatus. Sed quia non haec tractanda suscepimus, ad exponendi ordiquod sanctus vir, ut longe distare ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostenderet, adjunxit: Nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ut philosophorum quoque sapientiam huic monstraret longe subesse, intulit: Non conferetur tinctis Indiae coloribus. Atque subjunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate nullum pervenire ad aequalret, addidit: Nec adaequabitur ei mutabuntur pro ea vasa auri, excelsa eminentia: nec commemorabuntur comparatione ejus. Trahitur enim sapientia de occultis . LVIII. Ad extremum vero ut ipsos quoque in Ecclesia haereticos increparet, qui fidem qdidit: Non adaequabitur ei topazium
Abbreviated transcription (Latin):
sit ẽẽ. infine scłoꝵ: ut ꝑinesfabile sa¬
cramentũ concepto scõ. & partu in
uiolabili. scđm ueritatem utriusq
naturȩ. eadem uirgo. & ancilla dñi
esset. & mat̃. Sic quippe ei: abheli¬
sabeth dr. Unde hoc mͣ: ut ueniat
mat̃ dñi mei adme: Et ipsa uirgo
concipiens: cic̃ Ecce ancilla dñi:
fiat mͥ scd̾m uerbũ tuũ . Et quãtis
ipse aliud expatre. aliud exuirgine:
non tamen alius expatre alius ex
uirgine: sed ipse ẽ ȩternus ex patre:
ipse temporalis exmatre. Ipse qui fe¬
cit: qui factus ẽ Ipse speciosus for¬
ma p̃filiis hominum. ꝑdiuinitatẽ
& ipse dequo dictum ẽ Nidimꝰ eum.
& non erat aspectus: et non ẽ spes
ei. neq decor phumanitatem. Ipse
ante scła de patre sine matre. ipse in
fine scłorum de matre sine patre
Ipse templum: ipse conditor templi.
Ipse auctor oꝑis: ipse opꝰ auctoris:
maneis unus exutraq et inutraq
natura: nec naturarum copulatio¬

Expanded text:
set esse in fine saeculorum: ut per ineffabile saset esse in fine saeculorum: ut per ineffabile sacramentum, conceptu sancto, et partu inviolabili, secundum veritatem utriusque naturae, eadem virgo et ancilla Domini esset et mater. Sic quippe ei ab Elisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me ? Et ipsa Virgo concipiens dixit: Ecce ancilla Domini; fiat mihi secundum verbum tuum . Et quamvis ipse aliud ex Patre, aliud ex Virgine, non tamen alius ex Patre, alius ex Virgine, sed ipse est aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit, ipse qui factus est; ipse speciosus forma prae filiis hominum per divinitatem, et ipse de quo dictum est: Vidimus eum, et non erat aspectus, et non est species ei neque decor , per humanitatem. Ipse ante saecula de Patre sine matre, ipse in fine saeculorum de matre sine patre. Ipse templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus auctoris; manens unus ex utraque et in utraque natura, nec naturarum copulatio
Abbreviated transcription (Latin):
lis uinceret: excommirtione carna¬
lis cõpulȩ conceptus non ẽ. Huic se
sapientie quasi qd̃dã toparium de
ethiopia ȩquari uoluit: cũ quidam
deo facto: si uolo. et ipse possũ fieri.
ceptionis. sed ꝑ ꝓuectũ grẽ deum
putauit: ꝑuersa allegatione astru
estimans. et se & qͦslibet alios. epoᷤ¬
se coȩquani: qͥ filii dĩ ꝑgrãm fiunt:
ñ intelligens ñ attendens. qͥa non¬
Aliud ẽ enĩ natos homines grãm ad¬
optionis acciꝑe: aliud. unũ singu¬
lariter. ꝑdiuinitatis podentiã dm
exipso conceptu ꝓdisse. Nec ȩquari
potest gła unigeniti. habita ꝑna-
turã: aliis. accepta ꝑgrãm. Media
rus homo concept᷑ atq editꝰ. post.
ꝑmeritũ ut d̾s eẽt accepit: s nun¬
ciante angło. & adueniente spũ.
mox uerbum inutero. mox intra¬
uterum. uerbũ caro. & manente in
psit intra uirginea uiscera. ubi &
impassibilis pati. & inmortalis mori.
&eternus ante scła. temporalis pos¬

Expanded text:
lis vinceret, ex commixtione carnalis vinceret, ex commixtione carnalis copulae conceptus non est. Huic se sapientiae quasi quoddam topadion de Aethiopia aequari voluit, cum quidam Deo facto; si volo, et ipse possum fieri.ceptionis, sed per profectum gratiae Deum putavit, perversa allegatione astrueque ob hoc aestimans et se et quoslibet alios ei posse coaequari, qui filii Dei per gratiam fiunt, non intelligens nec attendens quia neest enim natos homines gratiam adoptionis accipere, aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse. Nec aequari potest gloriae Unigeniti habitae per naturam alia accepta per gratiam; Mediatrus homo conceptus atque editus, post per meritum ut Deus esset accepit, sed nuntiante angelo, et adveniente Spiritu, mox uterum Verbum caro, et manente incpsit intra Virginis viscera, unde et impassibilis pati, et immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis pos
Abbreviated transcription (Latin):
modũ iudea sequeretur: sic̃ scrip¬
tum ẽ: donec plenitudo gengum
introiret: et sic omĩs isrł saluus
fieret: dicit. Echiopia p̃ueniet ma¬
nus er deo: idest priusqͣm iudẽa
credat. saluandã se offert omĩpoten¬
t dño. peccatis nigra gentilitas. To¬
om̃i colore resplendet: copariũ. quasi
topanrium uocat᷑. Dũ uͦ indm con¬
uersa gentilitas credidit: exea mul¬
t ita sunt dono sp̃s locupletati: ut
qͣsi mults colorib sic mults uir¬
tutib luceant. S ne acceptis qͥsꝙͣ
Nullus scõꝵ quiblibet urtutib ple¬
nus existat: tam̃ nigredine mun¬
d concept᷑. equari potest ez de quo
dictum ẽ. qd nascet᷑ exte. scm̃: uoca¬
bitur filius d̃. Nos quippe &si scĩ
efficimur: ñ tam̃ nascimur:qͥa ipsa
naturȩ corruptibilis conditione
constringimur: ut cũ ꝓpħa dicam.
Ecce enĩ miniquitatib conceptꝰ sũ:
et indelictis peꝑit me mat̾ mea. Ille
autẽ solus ueracit sc̃s natus ẽ: qͥut
ipsã conditionẽ nature corruptibi¬

Expanded text:
m Judaea sequeretur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret , dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo , id est, priusquam Judaea credat, salvandam se offert omnipotenti Domino, peccatis nigra gentilitas. Topro eo quod omni colore resplendet topazium, quasi topandium vocatur. Dum vero in Deum conversa gentilitas credidit, ex ea multi ita sunt dono Spiritus locupletati, ut quasi multis coloribus, sic multis virtutibus luceant. Sed ne acceptis quisque Nullus sanctorum quibuslibet virtutibus plenus, ex ista tamen nigredine mundi collectus aequari potest, de quo dictum est: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Nos quippe sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut cum propheta dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Ille autem solus veraciter sanctus est, qui ut ipsam conditionem naturae corruptibi
Abbreviated transcription (Latin):
de sapientia ueniat. Ab eo etenim
uenit: a qͦ orta ẽ S qͥa abinuisibili
intelligentiȩ er ẽ humana mens:
qͣm hec dĩ sapientia dũ repleuerit.
scãm fac̃ Qiuia gͦ & inuisibilis est
de quo ꝓdiit: & incertũ nob̾ ẽ. incuiꝰ
mente. intellecta requiescat: rectȩ

Expanded text:
de sapientia veniat. Ab eo etenim venit a quo orta est. Sed quia ab invisibili intelligentiae ejus est humana mens, quam haec Dei sapientia, dum replevit, sanctam facit. Quia ergo et invisibilis est de quo prodiit, et incertum nobis est in cujus mente intellecta requiescat, recte
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. sensum multa cogitantem.
Nam qͣmuis inhac uita exmagna
iusticiȩ clantate resplendeant: ne¬
quaqͣm tam̃ ad purũ. peccatorũ
sordib carent: iohe apło attestan¬
te. qui chc̃. Si dixerimꝰ qͥa peccatũ
ñ habemꝰ: nos ipsos seducimꝰ: & ue¬
ritas in nobis non ẽ. Affirmante
iacobo: qui astruit. dicens. Inmultis
enĩ offendimꝰ om̃s ꝓph̃a etiã depre¬
cante: qui ait. Non intres iniudiciũ
cũ seruo tuo: qr non iustificabit᷑ in
conspectu tuo omĩs uiuens. Aurũ¬

Expanded text:
tatio setatio seNam quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant, nequaquam ad purum, peccatorum sordibus carent, Joanne apostolo attestante, qui ait: « Si dixerimus quia penon habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; et affirmante Jacobo, qui astruit, dicens: In multis enim offendimus omnes . Propheta etiam deprecante, qui ait: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Auru
Abbreviated transcription (Latin):
tia ñiam turbulenta atq confusa.
s tranquilla corda repleantur. Be¬
ne gͥ deea dr̃. quia abyssus dicit:
non ẽ inme: & mare loquitur.ñ
ẽ mecũ. Aesi apte diceret̃ ꝑturba¬
tȩ mentes scłanum. eo ipso clamãt¬
qm̃ auera sapientia longe chuisȩ
sunt: qͦ quiete ñ sunt. Quia uͦ hec
di sapientia manens cũ patre ante.
scła. incarnanda erat infine scłoꝵ:
ut adrechmendũ genꝰ humanũ. ñ
scõs angłos. ñ iustos homines mit¬
teret. s inmanifestatione uisionis
ꝑsemetipsã ueniret: rectȩ subiungi¬
xxiii tur: Non dabitur aurũ obrrum ꝓea.
angłi designantur: & rectȩ & aurũ
uocantur. &obrium: aurũ. quia
fulgent claritate iusticiȩ: obrirum.
qͥa nullum habuerunt unqͣm con¬
tagiũ culpȩ. Homines uͦ iusti. qͣm¬
diu inhac carne corruptibili mor¬
taliter uiuunt: aurũ quidẽ ẽẽ pos¬
sunt: obrirum omnino ñpossuis.
qͥa corpꝰ qđ corrumpitur aggrauat
animã: & depriit t̾rena inhabi¬

Expanded text:
tia non jam turbulenta atqua confusa, tia non jam turbulenta atqua confusa, sed tranquilla corda repleantur. Bene ergo de ea dicitur quia Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ac si aperte diceretur: Perturbatae mentes saquoniam a vera sapientia longe divisae sunt, quo quietae non sunt. Quia vero haec Dei Sapientia, manens cum Patre ante saecula, incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum, non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per semetipsam veniret, recte subjungitur: Nunquid dabitur aurum obrizum pro ea? angeli designantur? qui recte et aurum vocantur obrizum; aurum, quia fulgent claritate justitiae; obrizum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi, quandiu in hac carne corruptibili mortaliter vivunt, aurum quidem esse possunt, obrizum esse omnino non possunt, quia corpus, quod corrumpitur, aggravat, animam: et deprimit terrena inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
prẽe motib camis: sic sepe suꝑ¬
impositos tumult᷑ occupationis.
bene regit amor quiets: quia ex¬
tenores curȩ. si ꝑuerso amore non
appetunt᷑ non confuso s ordinato
animo ministrari queunt. Scĩ ⁊
enĩ iuiri nequaqͣm eas appetunt:
s occulto ordine sͥ suꝑimpositaᷤ
gemunt: & qͣmuis illas ꝑmeliorẽ
intentionẽ fugiant: tam̃ ꝑsubditã
m̃tem portant. Qs quidẽ sũmoꝑe
si liceat uitare festinant: stim̃tes
occultas dispensatones d̃i tenẽt
qd fugiunt: & exercent qđ uitant
Intrant enĩ adcor suũ: & ibi con¬
sulunt qͥd uelit occulta uoluntas
di: seseq subditos debere ẽẽ sũmiᷤ
ordinationib cognoscentes. hu¬
miliant ceruicẽ cordis. iugo dui¬
nȩ dispensationis. quisquis uero
talis ẽ quilibet tumultus uersent᷑
extrinsecus. nunqͣm adeius inte¬
riora pueniunt. Itaq agit᷑. ut ali¬
ud intrinsecus uoto̾ aliud extrin¬
secus teneat᷑ officio: & hac sapien¬

Expanded text:
praeest motibus carnis, sic saepe superpraeest motibus carnis, sic saepe superimpositos tumultus occupationis bene regit amor quietis, quia exteriores curae si perverso amore non appetuntur, non confuso, sed ordinato animo ministrari queunt. Sancti etenim viri nequaquam eas appetunt, sed occulto ordine sibi superimpositas gemunt; et quamvis illas per meliorem intentionem fugiant, tamen per subditam mentem portant. Quas quidem summopere, si liceat, vitare festinant; sed timentes occultas dispensationes Dei, tenent quod fugiunt, et exercent quod vitant. Intrant enim ad cor suum, et ibi consulunt quid velit occulta voluntas Dei; seseque subditos debere esse summis ordinationibus cognoscentes, humiliant cervicem cordis jugo divinae dispensationis. Quisquis vero talis est, quilibet tumultus versentur extrinsecus, nunquam ad ejus interiora perveniunt. Itaque agitur ut aliud intrinsecus voto, aliud extrinsecus teneatur officio; et hac sapien
Abbreviated transcription (Latin):
antur. Quoꝵ tam̃ ministerium. a
nunqͣm uͦ ante supnum iudicem.
insola cogitatione discernitur. Ne¬
ni quippe suꝑna sapientia. discer¬
nunt qualit̾ debeant & ad aliud ua¬
care intrinsecus: & ad aliud extͥnsec̃
occupari: ut si forte occulta d̃i ordi¬
natione. aliqͥd eis ñ appetentib de
huius scł̃i curis imponit᷑ dedant
dõ. quẽ diligunt: & p̃amore ei in¬
trinsecus solam illi desiderent ui¬
sionem: Pretimore uͦ eiꝰ impositã
sibi extrinsecus humilit̃ expleant
actionem: ut & uacare dõ appetañ
ergrã dilectionis: & rursũ curas
suꝑimpositas. exconditione exple¬
ant seruitutis. Cumq occupatio¬
nes extrinsecus ꝑstrepunt. intrin¬
secus inamore pacatissima quies
tenet᷑: atq occupationũ tumult̃
exterius ꝑstrepentes. dispensat in¬
terius p̃sidens iudex ratio: & tran¬
quillo moderamine ea quȩ circa
se minus sunt tranquilla. dispo¬
nt. Sic̃ enĩ uigor m̃tis. frenandis

Expanded text:
antur. Quorum tamen ministerium a antur. Quorum tamen ministerium a nunquam vero ante supernum judicem in sola cogitatione discernitur. Pleni quippe superna sapientia discernunt qualiter debeant et ad aliud vacare intrinsecus, et ad aliud extrinsecus occupari ut si forte occulta Dei ordinatione aliquid eis non appetentibus de hujus saeculi curis imponitur, cedant Deo quem diligunt, et prae amore ejus intrinsecus solam illius desiderent visionem; prae timore vero ejus impositam sibi extrinsecus humiliter expleant actionem, ut et vacare Deo appetant ex gratia dilectionis, et rursum curas superimpositas ex conditione expleant servitutis. Cumque occupationes extrinsecus perstrepunt, intrinsecus in amore pacatissima quies tenetur; atque occupationum tumultus exterius perstrepentes dispensat interius praesidens judex ratio, et tranquillo moderamine ea quae circa se minus sunt tranquilla disponit. Sicut enim vigor mentis frenandis
Abbreviated transcription (Latin):
entiã & intrinsecus uiuacit᷑ tenuisse:
&curas mundi extrinsecꝰ sollempni¬
ter ministrasse: Anꝑceptione huy
sapientiȩ ioseph priuatũ dicimꝰ: qͥ
famis tempore. toti egypti curaᷤsu¬
scipiens. ñ solum egyptiis alim̃ta p̃¬
buit: suitã qͦ exteroꝵ aduenienti¬
um. ministerii sui arte seruauit.An
abhac sapientia daniel alienꝰ exstitt:
qͥ achaldeoꝵ rege. inbabilonia prin¬
ceps magistratuũ effectus. tanto
ñ terrenostucdio derrenis curis impli¬
cari: patenter agnoscimus. qͥa sic ñ¬
nunqͣm ques ĩerusalem angarias
soluunt babylonie: sic̃ sepe ciues
babyloniȩ impendunt angarias
serłm. Nam sunt nonnulli. qui uer¬
bum uitȩ. ꝓsapientiȩ ostentatione
p̃dicant: elemosinarum opem. pro
appetitu uanȩ głȩ subministrant.
Et quidẽ ierłm uidentur et̃ quȩ agt̃
sedtam̃ babylomie ciues sunt. Sic¬
itaq aliquando contingit: ut qͥ
solam çȩlestem patriã diligunt: ter¬
renȩ patriȩ curis subiacere uide¬

Expanded text:
entiam et intrinsecus vivaciter tenuisse, et curas mundi extrinsecus solemniter ministrasse ? An perceptione hujus sapientiae Joseph privatum dicimus, qui famis tempore totius Aegypti curas suscipiens, non solum Aegyptiis alimenta praebuit, sed vitam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servavit? An ab hac sapientia Daniel alienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto non terreno studio terrenis curis implicari, patenter agnoscimus quia sic nonnunquam cives Jerusalem angarias solvunt Babyloniae, sicut saepe cives Babyloniae impendunt angarias Jerusalem. Nam sunt nonnulli qui verbum vitae pro sola sapientiae ostentatione praedicant, eleemosynarum opem pro appetitu vanae gloriae subministrant. Et quidem Jerusalem videntur esse quae agunt, sed 590 tamen Babyloniae cives sunt. itaque aliquando contingit ut qui solam coelestem patriam diligunt, terrenae patriae curis subjacere vide
Abbreviated transcription (Latin):
tri. inuentos uigiles scã ȩccłia tͣnsiit:
quȩ ꝓpħarum dñm. unumquem¬
libet exꝓpħis credere contempsit.
Dicatur gͦ. Nec commutabunt᷑ ꝓea.
uasa auri excelsa &eminenta: qͥa
elect quiq scõꝵ uitã et uenerantur
exsublimitate: & tamen ñsuscipiuis
aderrorem. Quos enĩ puros ẽẽ homi
nes sciunt: deo homini omninoñ
conferunt. Inde. adhuc subditur.¬

Expanded text:
tri inventos vigiles sancta Ecclesia transiit, tri inventos vigiles sancta Ecclesia transiit, quae prophetarum Dominum unum quemlibet ex prophetis credere contempsit. Dicatur ergo: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, quia electi quique sanctorum vitam et venerantur ex sublimitate, et tamen non suscipiunt ad errorem. Quos enim puros homines esse sciunt, Deo homini omnino non conferunt. Unde adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
quẽlibet eoꝵ ẽe credidit: uas auri
excelsũ &eminens. ꝓsapientia com¬
mutauit . Eccłia uͦ ꝓhac sapientia.
uasa auri excelsa &eminentia non
credit. Ipsam qͥppe adse uenisse sa¬
pientiã uidens. noluit se iilliᷤ au¬
reis uasis figere: s ineã studuit fi¬
de certissima ꝑtransire. Unde incan¬
ticis canticoꝵ dic̃ Inuenerunt me
uigiles: qui custodiunt ciuitatem.
Num quẽ dilerit anima mea uidists
Paululum cũ ꝑtransissem eos. inuen
quem diligit anima mea. Quos enĩ
priores patres uł ꝓphas accipimꝰ. qui
studuerunt ad custodiã nr̃am.sc̃ȩ p̃
ipsis antiquis p̃dicatorib spẽ figẽ
noluit. quȩ chc̃ Paululũ cũ ꝑtransis¬
sem eos: inuem quẽ diligit anima
mea. Illum quippe inuenire ñpos¬
set: si istos ꝑtransire noluisset. Inistis
se custodib infideles fixerant: qui
xp̃m dĩ filium. unum quẽlibet il
loꝵ ẽẽ credebat. uoce gͥ ac fide pe¬

Expanded text:
quemlibet eorum esse credidit, vas auri quemlibet eorum esse credidit, vas auri excelsum et eminens pro sapientia commutavit. Ecclesia vero pro hae sapientia, vasa auri excelsa et eminentia non credit. Ipsam quippe ad se venisse sapientiam videns, noluit se in illis aureis vasis figere, sed in cam studuit fide certissima pertransire. Unde in Canticis canticorum dicit: Invenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem. Num quem diligit anima mea vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Quos enimpriores Patres vel prophetas accipimus, qui studuerunt ad custodiam nostram sanctaeipsis antiquis praedicatoribus spem figere noluit, quae dicit: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Illum quippe invenire non posset si istos pertransire noluisset. In istis se custodibus infideles fixerant, qui Christum Dei Filium unum quemlibet esse illorum credebant. Voce igitur ac fide Pe
Abbreviated transcription (Latin):
de & subditur. Nec commutabun¬
tur ꝓea uasa auri. excelsa eteminen¬
tia. E xcelsx̃ quippe uas auri heliaᷤ
atq eminenta auri uasa. priores
patres fuere.S hȩc dĩ sapientia. ut
ãcarnali nos conuersatione redime¬
ret: apparuit incarne. Et qui illam
ueraciter ñ agnouit: mediatorẽ dĩ
oculi. fide tenuerunt dm: cũ uide¬
ient hominẽ. Unde abeo scĩs disci¬
pulis dr. Quẽ dicunt ẽẽ homines fi
lium hominis: Cui. cũ ꝓtinus re¬
sponderent: alii.ioħem baptistam:
alii. autẽ heliam: alii uͦ ieremiã: aut
unũ ex ꝓphis: de suo mox sensu re¬
quirunt᷑ Uos autẽ: quẽ me eẽ diciti
Cui petrus. totiꝰ ȩccłiȩ uoce respondẽs:
ait. lu es. xp̃c filius cħ uiui. Quia
dĩ uirtutẽ. et di sapientiã: petrus
ꝓhac sapientia. uasa auri excelsa.
eteminentia commutare noluit:
qͥ de illa ñ aliud qͣm erat indellex̃.
Magnũ quippe ut dictũ ẽ uas auri.
ioh̃s: magnũ uas auri. helias: uł i̾e¬
remias fuit. S quisqͥs eundẽ dñm.

Expanded text:
S. 18. Nec commutabuntur pro ea vasa auri, excelsa et eminentia. - Excelsum quippe vas auri Helias atque eminentia auri vasa priores Patres fuerunt. Sed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in carne, et qui illam veraciter non agnovit, mediatorem Dei uerunt Deum, cum viderent hominem. Unde ab eo sanctis discipulis dicitur: Quem dicunt homines esse Filium hominis? Cui cum protinus responderent: alii Joannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex prophetis; de suo mox sensu requiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei vivi . Quia Dei virtutem, et Dei sapientiam , Petrus pro hac sapientia vasa auri excelsa et eminentia commutare noluit, quia de illa non aliud quam erat intellexit. Magnum quippe, ut dictum est, vas auri Joannes, magnum vas auri Elias vel Jeremias fuit. Sed quisquis eumdem Deum
Abbreviated transcription (Latin):
mus eum sicuti ẽ. fttam̃ scriptũ ẽ¬
Oñe:qͥs similis tibi: Et iterum. Aut¬
qͥs similis erit deo: interfilios dĩ:
Inde gͦsimiles. & unde ñsimiles:
nͥ quia huic sapientiȩ. & similes
erunt adimaginem. et tamen ñ
erunt similes adȩqualitatem: A¬
spiciendo quippe ȩternitatẽ des:
fit eis ut ȩterni sint. Et dum uisio¬
nis eius donũ ꝑcipiunt: expcep¬
tione beatitudinis. imitant᷑ qđ uidet̃.
Etsimiles gͦ sunt: qͥa beati fiunt: ei ca¬
men creatori similes ñ sunt: quia crea¬
tura sunt. Et habent itaq qͣndã dei
similitudinẽ: quia ñ habent finẽ: ẽt
tamen incircumscripti ȩqualitatem
ñhabent: quia habent circumscrip¬
tionem. Dicatur itaq rectȩ. Non ad¬
equabitur ei aurũ. uł uitrũ: qͥa qͣn¬
talibet scĩ claritate & ꝑspicuitate
fulgeant: aliud ẽ homines eẽ sapi¬
entes indeo: atq aliud. ẽc̃ hominẽ
sapientiã di. Quam ꝓfecto sapien¬

Expanded text:
mus eum sicuti est ? Et tammus eum sicuti est ? Et tamDomine, quis similis tibi? . Et iterum: Quis similis erit Deo inter filios Dei? . Unde ergo similis, et unde non similis; nisi quia huic Sapientiae et similes erunt ad imaginem, et tamen non erunt similes ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati sunt; et tamen Creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, qui habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse sapientes in Deo, atque aliud esse hominem sapientiam Dei. Quam profecto sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ne illiꝰ ꝑassumptȩ carnis parietẽ
excludor. Quousq itaq in hac cor¬
ruptibili carne uiuimꝰ: cogitatio¬
nes nr̃as inalterutrũ ñ uidemꝰ. Un¬
de.rursũ ꝑeundẽ paulũ dr. Quis
scit hominũ quȩ sunt hominis:
nͥ sp̃s hominis. qui impso ẽ: et rur
sum. Nolite iudicare ante tempꝰ:
donec ueniat dñs: qui. et illumina¬
bit abscondita tenebrarũ: et mani¬
festabit consilia cordium. Illa itaq
ciuitas. quȩ sua uicissim singulis
corda manifestat: exauro dr simi¬
li uitio mundo: ut designet᷑ auro.
scĩ om̃s tanta claritate fulgeant.¬
ac tanta ꝑspicuitate tñsluceant:
ei tam̃ sapientiȩ. decuiꝰ imagine
habent om̃e qd sunt: equari non
possunt. Bene gͦ dr: non adȩqua¬
bitur ei aurũ. uł uitrum. Ad hoc
enim scĩ om̃s ad illa gaudia ȩc̃na
pueniunt: ut ẽẽ deo similes pos¬
sint: sic̃ scriptum ẽ. Cũ apparue¬
rit. similes ei erimus: qm̃ uidebi¬

Expanded text:
ne illius per assumptae carnis parietem ne illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videmus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est I Corante tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur similis vitro mundo, ut designetur auro i omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. Cui scilicet luto ꝑpassionẽ m̃¬
tis inherere ꝓpħa formidabat: cũ
diceret. fripe me deluto: ut ñ infi¬
gar. Qd̃ nimirũ habitaculũ corpoꝵ
paulus domũ terrestrẽ nominat. di¬
cens. Scimꝰ. qm̃ si terrestris domꝰ nr̃a
huiꝰ habitationis dissoluat᷑: qđ edi¬
ficationẽ exdeo habemꝰ. domũ non
manufactã eternam incȩlis. In hac
itaq terrestri domo. quousq uiuimꝰ.
ipfũ ut ita chcã corruptionis nr̃e pa¬
rietẽ. m̃ts ocło nullatenus penetra¬
mus: & uicissim maliis uidere oc¬
culta ñpossum. Unde scã eccł̃ia spõ¬
si sui spẽm uidere indiuiitate de¬
siderans. nec tam̃ ualens: qͥa ȩtemi¬
tatis illiꝰ formã qͣm intueri concu¬
piuerat. ab eius ocłis assumpta hu¬
manitas abscondebat: incanticoꝵ
canticis merens. dic̃. En. ipse stat pꝰ
parietẽ nr̃m. Ac si aꝑtȩ dicat. Ego
hunc induinitatis suȩ iam specie
uidere desidero: sed adhuc auisio¬

Expanded text:
duntur. Cui scilicet luto per passionem meduntur. Cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero, sed adhuc a visio
Abbreviated transcription (Latin):
illã beatoꝵ ciuiũ societatẽ. quoꝵ
corda sibi inuicẽ & claritate fulgẽt
et puritate tͣnsliicent: quã ioħs in
apocalipsi conspexerat cũ dicebat.
et erat instructura muri er exlapide
iaspide. ipsa uͦ ciuitas aurũ mun¬
dum. simile uitro mundo: Qͥa enĩ
sci om̃s summa in ea beatitudinis
claritate fulgebunt: instructa auro
sͥ in alternis cordib patet: et cũ uniꝰ¬
cuiusq uultus attendit᷑ simul &
conscientia penetratur: hoc ipsũ
aurũ. uitro mundo simile eẽ me¬
moratur. Ibi quippe uniuscurꝰq
mentẽ ab alterius ocłis. menbroꝵ
corpulentia ñ abscondit: s pate¬
bit animꝰ: patebit corporalib ocłis¬
ipsa etiã corꝑis armonia. Sicq unꝰ¬
quisq tẽ erit conspicabilis alteri:
sicut nunc ẽe ñpotest conspicabiliᷤ
sib. Nunc autẽ corda nr̃a. quãdiu
inhac uita sumꝰ qͥa ab altero in alte¬
rũuideri ñ possunt: ñ intra uitrea.
sed intia lutea uascula conclu¬

Expanded text:
illorum beatorum civium societatem quorum illorum beatorum civium societatem quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritate translucent, quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civitas auro mundo simili vitro mundo ? Quia enim sancti omnes summa in ea beatitudinis claritate fulgebunt, instructa auro ritas vicissim in alternis cordibus patet, et dum uniuscujusque vultus attenditur, simul et conscientia penetratur: hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur, Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animipsa etiam harmonia corporis. Sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc non potest esse conspicabilis sibi. Nunc autem corda nostra quandiu in hac vita sumus, quia ab altero in alterum videri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula conclu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa exdeitate habet. qđ inhumani¬
tate quẽqͣm similẽ ñ habet. Unde.
ei aurur̃:uł uitrũ. Quis hoc. sanũ
sapiens. iurta litterã sentire digne¬
tur: Uitrũ qͥppe. ut suꝑrꝰ dixim̾:
auro longe ẽ uilius. Et postquã
dictũ ẽ qđ aurũ huic sapientiȩ
ñ ȩquat᷑: adhuc qͣsi crescendo sub¬
iungit᷑ qđ ei qͦ nec uitrũ possit ȩqͣ¬
ri. S ipsa nos litera abhystorico
intellectu deficiens: adindagandũ
allegoriȩ mysterium mittit Aurt
nanq metallũ. nouimꝰ potiori me¬
tallis omnib claritate fulgere. ui¬
tri uͦ natura ẽ uit extrinsecus uisũ.
pura intrinfecus ꝑspicuitate ꝑlu¬
ceat. Inalio metallo quicqͥd intrin¬
secus continetur. abscondit᷑ inui¬
tro uͦ.quilibet liquor. qualis conti¬
netur interiꝰ:talis exterius demon
stratur: atq ut ita dixerim. omĩs
liquor inuitreo uasculo clausus
patet. Quid gͦ aliud inauro uł ui¬
tro accipim. ñ illã suꝑnã patriam.

Expanded text:
quia ex Deitate habet quod in humaniquia ex Deitate habet quod in humanitate quemquam similem non habet. Unde ebunt ut vitrum.---Quis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est vilius; et postquam dictum est quod aurum huic sapientiae non adaequatur, adhuc quasi crescendo subjungitur quod ei quoque nec vitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namque metallum novimus potiori metullis omnibus claritate fulgere. Vitri vero naturae est ut extrinsecus visum, pura intrinsecus perspicuitate luceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demostratur, atque ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet. Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ p̃chcatores expͥmi destam̃t noui.
ni seruuiebant. Quia gͥ constat qd̃
quedã t̾rena agerent: ñ immerito
ꝑsardonicũ lapidẽ qͥ ut p̃diximꝰ
terrȩ rubrȩ tenet spẽm. designant᷑.
ꝑsaphirũ u̾. quia etherei ẽ coloris.
testam̃t noui congruȩ p̃dicatoreᷤᷤ
accipimꝰ: qui carnalis ꝓpaginis
desideria postponentes: celestiaso¬
la sect̾ati sunt. Unde. et ꝓpha con¬
spiciens cuncta carnis desideria
scõs apłos spiritali ardore tran¬
scende: admiratus ait. Qui sunt
isti:qui. ut nubes uolant: Ac si aꝑ¬
tȩ dicat. Nos ꝑt̾ram gradimur: qͥ
adhuc coniugiis implicamur
& ꝓpagandȩ soboli. oꝑa carnis
impendimus. Isti uͦ. interrã non
ambulant: sed ut nubes uolant: qui.
dum cȩlestia appetunt: de terrenis
desideriis nichil tangunt. An ergo
qͥa di sapientia sardonieo. uł saphi¬
ro lapidi non confeit᷑ ac si patent̃
insinuet. hicens fi qui homo int̃
homines cernit᷑ nec mantiqͥs qͥs¬
qͣm. nec innouis patrib ȩquatur:

Expanded text:
vero praedicatores exprimi testamenti novi. ni serviebant. Quia igitur constat, quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum vero, qui aetherei est coloris, testamenti novi congrue praedicatores accepimus, qui carnalis propaginis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Unde et propheta, conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei qui homo inter homines cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lecti. scĩ quidẽ & iusti sunt: s par¬
ticipatione sapientiȩ. ñ compara.¬
tione. Qͥd enĩ sunt homines: deo
comparati: Lumen audẽ sapien¬
tia. lum̃ et serui sapientiȩ uocari
solent: s uia. lum̃ illuminans. isti.
lum̃ illuminatũ: sic̃ scriptũ ẽ. Frat
lur uera:quȩ illuminat omnẽ ho¬
minem uenientẽ in mundũ. Istiᷤ

Expanded text:
lecti sancti quidem et justi sunt, sed participatione sapientiae, non comparatione. Quid enim sunt homines Deo comparati? Lumen autem sapientia, lumen et servi sapientiae vocari solent. Sed illa lumen illuminans, isti lumen illuminatum, sicut scriptum est: « Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hu
Abbreviated transcription (Latin):
istȩ tanto maiori disputatione in¬
diget: qͣnto hoc qdđ dicit si negligi¬
tur. acrius dolet Hic nimirũ non
illud iudicium designatur. qđ pȩcer¬
nam retributionem punit sed qđ
mente conceptum. ꝑconu̾sionem
diluit. Adillud quippe uenire ñ de¬
siderat: quisqͥs se dampnari pillud
formidat. Dum gͦ dr. neq enĩ ultra
in hominis potestate ẽ. ut ueniat ad
dđm iniucdicium: ꝓfecto ostendit᷑

Expanded text:
iste tanto majore disputatione indiget, quanto hoc quod dicit, si negligitur, acrius dolet. Hic nimirum non illud judicium designatur, quod per aeternam retributionem punit, sed quod mente conceptum per conversationem diluit. Ad illud quippe venire non desiderat, quisquis se per illud damnari formidat. Dum ergo dicitur: Neque enim ultra in hominis potestate est, ut veniat ad Deum in judicium, profecto ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet qͥ iam dñm honorat ex
fide . sollicitȩ iudicet qͥd ei debeat in
opatione: Unde rursum scͥptum ẽ
Iudicare coram dño: & expecta eum.
Coram dño scilicet iudicatur: qͥ cor¬
de dñm conspict: & acđ suoᷤ sub
eius p̃sentia. sollicita inquisitione
discernit. Quem. tanto qͥs securius
expectat: qͣnto cotidie uitã suam
suspectus examinat. Qui enĩ adex¬
tiemum eius iudicium uenerit:
non iam coram illo.sed abillo iudi¬
catur. De hoc qͦ mendis iuhcio:
dic̃ Reduc me inmemoriam: ut
iudicemur simul. Harra si quid ha¬
bes: ut iustificens. Debet enim umꝰ¬
cuiusq mens. & causas suas apud
dominũ: & causas dñi. contra se sol¬
licita inquisitione discutere: debet
cautȩ  pensare uel quȩ abeo bona
ꝑceꝑit: uel quȩ mala bonis illius.
ꝑuersȩ uiuendo. responderit. Qđ.
elec̾ti quidẽ cotidie facere omnino
ñcessant. Unde bene salomon att
Cogitationes iustoꝵ iudicia. Acce¬
dunt enim adsecretarium uidicis.
intra sinum corhis: & eogitando.¬

Expanded text:
uia qui jam Dominum honorat ex fide, sollicite judicet, quid ei debeat in operatione. Unde rursum scriptum est: Judicare coram Domino, et exspecta eum ; coram Domino judicatur qui corde Dominum conspicit, et actus suos sub ejus praesentia sollicita inquisitione discernit, quem tanto quisque securus exspectat, quanto quotidie vitam suam suspectus examinat: qui enim ad aeternum ejus judicium venerit, non jam coram illo, sed ab illo judicatur. De hoc quoque mentis judicio dicit: Reduc me in memoriam, ut judicemur simul; narra si quid habes ut justificeris . Debet enim uncujusque mens et causas suas apud Dominum, et causam Domini contra se sollicita inquisitione discutere. Debet caute pensare vel quae ab eo bona perceperit, vel quae mala bonis illius perverse videndo responderit: quod electi quidem quotidie facere omnino non cessant. Unde bene Salomon ait: Cogitationes justorum judicia : accedunt enim ad secretarium judicis intra sinum cordis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ineommutabilis durat. Proinde.
quoties indignũ aliqͥd corde conq¬
pimus. tocies inluce peccam: qͥa
ipsa nobis & non sibi prȩsentib.
prȩsto ẽ & ꝑuersȩ gradientes. inp¬
sa impingimus: aqua. ꝑmeritum
longe sumus. Cum uͦ nos uider ñ
credimus: in sole oculos clausos te¬
nemus: illum uidelicet nobis ab¬
scondimus: non nos. illi. Nunc gͦ
dum possumus: aconspectu ȩt̾m
iudicis. & male cogitata. & peius
ꝑpetrata deleamus. Reuocemꝰ an¬
egimus. ꝑnequiciã p̃sumptionis :
nichil sibi nr̃a blandiat᷑ infirmitas:
atq inhis quȩ recolit. semetipsam
delicatȩ non palpet: sed quantum
sibi male sit conscia: tanto inse be¬
nignius sit seuera Proponat cont᷑
se futurum iudicium: & queq in
se sentit distric̾tȩ ferienda ꝑsenten¬
dam iudicis: hȩc inse piȩ feriat ꝑ
penitentiam conuersionis. Unde.
aptȩ postquam dolentis huiꝰ pȩna
descripta ẽ: sequitur. N eq enim. U¬

Expanded text:
incommutabilis durat. Proinde incommutabilis durat. Proinde quoties indignum aliquid corde concipimus, toties in luce peccamus, quia ipsa nobis, et non sibi, praesentibus praesto est, et perverse gradientes in ipsa impingimus, a qua per meritum longe sumus. Cum vero nos videri non credimus, in sole oculos clausos tenemus: illum videlicet nobis abscondimus, non nos illi. Nos ergo, dum possumus, a conspectu aeterni Judicis male cogitata et pejus perpetrata deleamus. Revocamus anegimus per nequitiam praesumptionis. Nihil sibi nostra blandiatur infirmitas; atque in his quae recolit semetipsam delicate non palpet; sed quanto sibi mali sit conscia, tanto in se benignius sit severa, proponat contra se futurum judicium, et quaeque in se sentit districte ferienda per sententiam judicis, haec in se pie feriat per poenitentiam conversionis. Unde apte postquam violenti hujus poena descripta est, sequitur: CAPUT VII
Abbreviated transcription (Latin):
nanq ꝓpria. in prȩceps posse se ire
considerat: s adc̾atorẽ suũ. amo¬
ris manu se recinet ne cadat: quo¬
usq adimmutabilitatem transe¬
at lit eo ucrȩ immortaliter. quo
immutabiliter. uiuat. Ipsi qͦ an¬
gelici sp̃s. mutabiles exnatura suĩ
condidi: quatnus aut sua sponte
caderent: aut exarbitrio starent.
S quia humiliter elegerunt ei m¬
herere aquo creati sunt. hanc ipsã
inse mutabilitatem suã stand iã
immutabilitate uicerunt: ut hoc
ipsum mentũ transcenderent: qd̃
naturȩ suȩ ordine. mutabilitati
sub eẽ potuissent. Quia gͦ solius
diuinȩ naturȩ ẽ. umbram igno¬
rantiȩ mutabilitatisq ñ ꝑpeti:
dicatur rectȩ. N on sunt tenebrȩ.
& non ẽ umbra mortis: ut abscon¬
dantur ib. qui opantur miqui¬
tatem. Lur enim ȩtrna quȩ do ẽ
qͣnto incommutabiliter fulget:
tanto penetrabiliter uidet: ut neq
occulta nesciat. quia cuncta penc¬
trat: neq penetrata obliuiscat᷑ qͥa

Expanded text:
namque propria in praeceps posse se ire namque propria in praeceps posse se ire considerat, sed ad creatorem suum amoris manu se retinet, ne cadat, quousque ad immutabilitatem transeat, et eo vere immortaliter, quo immutabiliter vivat. 11. Ipsi quoque angelici spiritus mutabiles ex natura sunt conditi, quatenus aut sua sponte caderent aut ex arbitrio starent. Sed quia humiliter elegerunt ei inhaerere, a quo creati sunt, hanc ipsam in se mutabilitatem suam standi jam immutabilitate vicerunt: ut hoc ipsum merito transcenderent, quod naturae suae ordine mutabilitati subesse potuissent. Quia ergo solius divinae naturae est umbras ignorantiae mutabilitatisque non perpeti, dicatur recte: Non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi qui operantur iniquitatem. Lux enim aeterna, quae Deus est, quanto immutabiliter fulget, tanto penetrabiliter videt: et neque occulta nescit, quia cuncta penetrat; neque penetrata obliviscitur, quia