comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes. tanquã nundũ ꝑfecte similis.
Propterea dicit. Accedite ad eũꝙ illu¬
minamini: ꝙ facies tr̃e ñ confunden¬
tur: Ita sane: s si quantũ satis ẽ illumi¬
namur:⁊ ut reuelata facie speculanteᷤ
glam di in eandem imaginẽ transfor¬
memur de daritate inclaritatẽ tan¬
ñ irruendum: ne irreuerens scruta¬
tor maiestatis oppͥmatur agła. Nec lo¬
cis sane accedendũ s claritatib: ipsiᷤᷤ¬
q ñ corporeis s spũalib tanquã ad ñi

Expanded text:
test, tanquam nondum perfecte similis. test, tanquam nondum perfecte similis. Propterea dicit: Accedite ad eum et illuminamini, et facies vestrae non confundentur . Ita sane, sed si quantum satis est illuminamur, ut revelata facie speculantes gloriam Dei, in eamdem imaginem transformemur de claritate in claritatem, tannon irruendum, ne irreverens scrutator majestatis opprimatur a gloria . Nec locis sane accedendum, sed claritatibus; ipsisque non corporeis, sed spiritualibus, tanquam a Domini
Abbreviated transcription (Latin):
istũ quẽ cotidie indes. indistitam̃ ali¬
quando sicuti ẽ: s tantũ sicuti illumi¬
nat uerbi causa aerẽ. montẽ. parietẽ.
Qd̃ ne ipsum quidẽ aliquatenꝰ pos¬
ses: siñ aliqua ex parte ipsũ lum̃.
corporis tui ꝓ sui ingenita serenitate.
ꝙ ꝑspicuitate celesti lumini simile
ẽẽt. Non deniq alterũ mẽbrũ corpo¬
ris capax ẽ luminis: ob multa utiq
d̃issimilitudinẽ. S nec ipse ocłs cũ
ob amissam similitudinẽ. Quigͦ tur¬
batus nullatenꝰ serenũ solem uidet
ꝓpter dissimilitudinẽ: serenꝰ aliqͣtenꝰ
uidet ꝓpt̾ ñ nullã similicudinẽ: ꝓfe¬
to si pariꝓrsus puritate ugeret: in¬
deret omino inoffensa acie eũ ficu¬
ti ẽ. ꝓpter omĩmodam fimilicudinẽ.
ta ꝙ solem iustitiȩ illũ qͥ illuminat
omnẽ hominẽ uementẽ in huncmũ¬
dũ. uidere in hoc mundo ficut illu¬
minat illuminatꝰ potes. tanꝙͣ iam
in aliqͦ similis: sicuti ẽ omnino ñ po¬

Expanded text:
istum, quem quotidie vides vidisti tamen aliistum, quem quotidie vides vidisti tamen aliquando sicuti est, sed tantum sicut illuminat, verbi causa aerem, montem, parietem. Quod nec ipsum quidem aliquatenus posses, si non aliqua ex parte ipsum lumen corporis tui, pro sui ingenita serenitate et perspicuitate, coelesti lumini simile esset. Non denique alterum membrum corporis capax est luminis, ob multam utique dissimilitudinem. Sed nec ipse oculus, cum , nimirum ob amissam similitudinem. Qui ergo turbatus, nullatenus serenum solem videt propter dissimilitudinem; serenus aliquatenus videt propter nonnullam similitudinem. Profecto si pari prorsus puritate vigeret, videret omnino inoffensa acie eum sicuti est, propter omnimodam similitudinem. Ita et solem justitiae illum, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, videre in hoc mundo, sicut illuminat, illuminatus potest, tanquam jam in aliquo similis; sicuti est, omnino non po
Abbreviated transcription (Latin):
qui sic uident denariꝰ redditur: in
una specie que offertur. Nam ꝙ qd
apparet ut inuariabile in se ẽ:ita
inuariabilit̾ intuentib p̾sto ẽ: ꝙ
qͥb apparet nluidere desidabilius
Inolunt: nil possunt delectabilius.
Quando gͦ illa uł fastidiet auiditas.
uł se subtrahet suauitas: uł frauda¬
bit u̾itas. uł deficiet et̾nitas: Qd̾ si
ineternum extenditur uidendi: co¬
pra parit̾ ꝙ uoluntas: qͦmͦ ñ plena
felicitas: Nil quippe aut dest iam
semꝑ uidentib:aut suꝑ est semꝑ
uolentib At talis tusio ñ ẽ uitȩ pre¬
sentis: s in nouissimis reseruatur. His
dũ taxat qͥdicere possunt. Scimꝰ qr cũ
apparuerit similes ei erimꝰ: qr uidebimꝰ
eũ sicuti ẽ. W nunc qͥdem apparet qͥb
uult: s sicuti uult ñ sicuti ẽ. Non sa
tali poterit autẽ immortali qͥ dignus
habebitur. Itaq uidetur ꝙ hic: s sicut
uidetur ipsi:ꝙ ñ sicuti ẽ. Nam neq
hocluminare magnũ solem loquor

Expanded text:
qui sic vident, denarius redditur in qui sic vident, denarius redditur in una specie quae offertur. Nam et quod apparet, ut invariabile in se est, ita invariabiliter intuentibus praesto est; et quibus apparet, nil videre desiderabilius volunt, nil possunt delectabilius. Quando ergo illa vel fastidiet aviditas, vel se subtrahet suavitas, vel fraudabit veritas, vel deficiet aeternitas? Quod si in aeternum extenditur videndi copia pariter et voluntas; quomodo non plena felicitas? Nil quippe aut deest jam semper videntibus, aut superest semper volentibus. 2. At talis visio non est vitae praesentis, sed in novissimis reservatur, his duntaxat qui dicere possunt: Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est . Et nunc quidem apparet quibus vult; sed sicuti vult, non sicuti est. Non saptali; poterit autem in immortali; qui dignus habebitur. Itaque videtur et hic, sed sicut videtur ipsi, et non sicuti est. Nam neque hoc luminare magnum solem loquor
Abbreviated transcription (Latin):
sis mentib uerbum sponsus frequen-¬
ter apparet: ꝙ ñ sub una specie. Quid
itas ꝓ fecto qm̃ ñdum uidetur sicuti
ẽ Nempe illa insio stat: qr forma stat
quȩ tunc uidecur. Est enm: nec ullã
capit ex eo qd̃ ẽ fint. uł erit mutatio¬
nẽ. Tolle nempe fuit &. erit: unde ia
transmutatio aut incisfitudinis obũ¬
bratio: At qͥcquid ueniens ex eo qd̃ fu¬
it. ñ cessat tendere in id qd̃ erit: tran¬
sicũ sane habet ꝑ ẽ: s omino ñ ẽ. Nam
qͦm ẽ qd̾ nunquã in eode statu ꝑma¬
net. Solũ ꝓinde uere ẽ. qd̃ nec a fint
p̾dicitur. nec ab erit expungitur: s
solum atq mexpugnabile remanet
ei ẽ. ꝙ manet qd̾ ẽ. Nec finit sane tollit
illi ẽẽ ab et̾no: nec erit ẽẽ inet̾num:
ac ꝑ hoc fibi uendicat uerũ eẽ. idest in¬
creabile. int̾minabile. inuariabile.
ẽ. idetur sicutiẽ: stat ut dixi illa ui¬
sio: ꝙr nulla eam interpolat uicissi¬
tudo. Etunc ille de eugłio unꝰ om̃ib

Expanded text:
sis mentibus Verbum sponsus 1380 frequensis mentibus Verbum sponsus 1380 frequenter apparet, et non sub una specie. Quid ita? Profecto quoniam nondum videtur sicuti est. Nempe illa visio stat, quia forma stat quae tunc videtur; est enim: nec ullam capit ex eo quod est, fuit, vel erit, mutationem. Tolle nempe: Fuit et Erit; unde jam transmutatio aut vicissitudinis obumbratio? At quidquid veniens ex eo quod Fuit non cessat tendere in id quod Erit, transitum sane habet per Est, sed omnino non est. Nam quomodo est, quod nunquam in eodem statu permanet? Solum proinde vere est, quod nec a Fuit praeciditur, nec ab Erit expungitur; sed solum atque inexpugnabile remanet ei Est, et manet quod est. Nec fuit sane tollit illi esse ab aeterno; nec Erit esse in aeternum: ac per hoc sibi vindicat verum esse, id est increabile, interminabile, invariabile. est, videtur sicuti est; stat, ut dixi, illa visio, quia nulla eam interpolat vicissitudo. Et tunc ille de Evangelio unus omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
as infirmitates. Qui attendere debens.
pͥmum quidẽ apłi minime sibup¬
si rem istiusmodi suadere: s nec disci¬
płin eque exposcere sibi. Deinde ñ mo¬
nacho hoc intimari s ep̃o: cuiꝰ uita
tenere adhuc ꝙ nascenti ecclȩ ꝑ neces¬
saria cẽt. Thimotheus hic erat.Dam̾
alterũ thimotheusn: ꝙ ego cibo eum
si uis etiã auro. ꝙ poto balsamo. Cete¬
rũ tu tibimetipsi dispensas: misertꝰ
tui. Stispecta ẽ mͥ fateor tua ipsitis in
te dispensatio: ꝙ uereor tibi illudi fur
tegmine ꝙ nomine discretionis a car¬
nis prudentia. Id te saltm uolo admo¬
intum ẽẽ. ut si ita tibi auctoritas apłi
placet debibendo uino: modico qd̾il¬
le adiunxit ñ p̃termittas. ꝙ die hoc
satis. S reu̾tamur ad sponsamꝙ dis¬
camus ab ea uineas ꝓpͥas utilit̾ ñ custo¬
dire: p̾sertm nosqui uidemur de¬
putati custodes in uineis sponsi ecd̃
idica mͥ quẽ diligit anima mea: ubi
pascas. ubi cubes in meridie. Studio¬

Expanded text:
as infirmitates . Qui attendere debent as infirmitates . Qui attendere debent primum quidem Apostolum minime sibi ipsi rem istiusmodi suadere, sed nec discipulum aeque exposcere sibi. Deinde non monacho hoc intimari, sed episcopo, cujus vita tenerae adhuc et nascenti Ecclesiae pernecessaria esset. Timotheus hic erat. Da mihi alterum Timotheum; et ego cibo eum, si vis, etiam auro, et poto balsamo. Caeterum tu tibimetipsi dispensas, misertus tui. Suspecta est mihi, fateor, tua ipsius in te dispensatio; et vereor tibi illudi sub tegmine et nomine discretionis a carnis prudentia. Id te saltem volo admonitum esse, ut si tibi ita auctoritas Apostoli placet de bibendo vino, modico, quod ille adjunxit, non praetermittas. Et de hoc satis. Sed revertamur ad sponsam, et discamus ab ea vineas proprias se utiliter non custodire, praesertim nos qui videmur deputati custodes in vineis sponsi EccleIndica mihi quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie . Studio
Abbreviated transcription (Latin):
agris. hortis. cellariis ue repꝑiri uix poᷤ¬
sit qd̃ comedas : Puta te queso mona¬
chum ẽẽ ñ medicũr: nec de cõplexione
iudicandum s de ꝓfessione. Parce obse¬
cro. pͥmum quidẽ qͥ eti tuȩ: parce dem¬
de labori ministrantiũ: parce graua.¬
mini domꝰ. parce conscientie. Conscien¬
die dico ñ tuȩ s alterius : illiꝰ uidelicet
qui ꝓpter sedens ꝙ edens qd̾ sibi apponi¬
tur: de tuo singulari ieiunio murmi¬
rat. Scandalo quippe ẽ ei aut tuaodio¬
sa suꝑsticio: aut duritia quã forte pu¬
tat illiꝰ qui tibi habet ꝓuidere. Scan¬
dalizatur in quã in tua singularitate
fr̃: iudicans te suꝑsticiosum. tanquã
suꝑflua queritantẽ: aut certe me du¬
rum causans. qui ñ ꝑquirã tuctuidu¬
o necessaria. frustra sibi quidẽ blandi¬
untur de exemplo pauli: hortantis
discipłm ñ bibere aquã s modicouti
uno ꝓpter stomachũ ꝙ frequentes su¬

Expanded text:
agris, hortis, cellariisve reperiri vix posagris, hortis, cellariisve reperiri vix possit quod comedas? 12. Puta te, quaeso, monachum esse, non medicum; nec de complexione judicandum, sed de professione. Parce, obsecro, primum quidem quieti tuae, parce deinde labori ministrantium, parce gravamini domus, parce conscientiae. Conscientiae dico, non tuae, sed alterius; illius videlicet, qui prope sedens, et edens quod sibi apponitur, de tuo singulari jejunio murmurat. Scandalo quippe est ei aut tua odiosa superstitio, aut duritia, quam forte putat illius, qui tibi habet providere. Scandalizatur, inquam, in tua singularitate frater judicans te superstitiosum, tanquam superflua quaeritantem; aut certe me durum causans, qui non perquiram victui tuo necessaria. Frustra sibi quidam blandiuntur de exemplo Pauli, hortantis discipulum non bibere aquam, sed modico uti vino propter stomachum et frequentes su
Abbreviated transcription (Latin):
nis sapientiã condempnari: ꝑ quãuti¬
q aut in luxũ uoluptatis diffluitur aut
ipsa qͦq bona ualitudo corporis ultra ꝙͣ
oportet appetitur: Deniq qd̃ uera sapi¬
entia in uoluptates ñ effluat: audistiꝓ
fecto a sapiente. ne inueniri qͥdem hac
in t̾ra suaunter uiuentiũ. Qui autẽ in¬
uenit dicit. Suꝑ salucẽ ꝙ omnẽ pulchri¬
tudinẽ dilexi sapientiã. Si suꝑ salutem
ꝙ pulchritudinẽ: quantomagis suꝑ
uoluptatẽ ꝙ turpitudinẽ Quid uͦ pro¬
dest tẽꝑare auoluptatib:ꝙ inuestigan¬
dis diu̾sitatib cõplexionũ ciborũq uari¬
etatib exquirendis. cotidianã expende¬
recurã. Legumina inqͥt uentosa sunt:
caseus stomacũ grauat. Lac capiti nocet:
potũ aquȩ ñ sustinet pectꝰ :⁊ caules nu¬
triunt melancoliã: colerã porri accen¬
dunt: pisces de stagno aut delutosa a¬
qua. meȩ penitus complexioni ñ con¬
gͥuunt. Quale ẽ hoc ut in dotis fluuiis.

Expanded text:
nis sapientiam condemnari, per quam utinis sapientiam condemnari, per quam utique aut in luxum voluptatis diffluitur, aut ipsa quoque bona valetudo corporis ultra quam oporteat appetitur? Denique quod vera sapientia in voluptates non effluat, audisti profecto a Sapiente, ne inveniri quidem hanc in terra suaviter viventium . Qui autem invenit, dicit: Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam . Si super salutem et pulchritudinem, quanto magis super voluptatem et turpitudinem? Quid vero prodest temperare a voluptatibus, et investigandis diversitatibus complexionum, ciborumque varietatibus inquirendis, quotidianam expendere curam? Legumina, inquit, ventosa sunt, caseus stomachum gravat, lac capiti nocet, potum aquae non sustinet pectus, caules nutriunt melancholiam, choleram porri accendunt, pisces de stagno aut de lutosa aqua meae penitus complexioni non congruunt. Quale est hoc, ut in totis fluviis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sanginsꝓcerto reuelaint tibi hanc sa¬
pientiã: ñ sp̃s patris. Est enĩ carnis hȩc
sapientia.S audi qͥd de ipsa nr̃i medi¬
ci sentiant. Sapientia inquiunt carniᷤᷤ
mors ẽ. Idem. Sapientia carnis mnimica
ẽd̃õ. Num hipoeratis seu galieni senten¬
loquor.Ego si ꝑegrinũ dogma indurero:
ipse peccaui. Epicurus atq hipocras cor¬
poris alter uoluptatẽ. alter bonã habitu¬
dinẽ p̃fert: meus magister utriꝰq rei
contemptũ p̃dicat. Anime in corpore
uitã quã summo studio iste unde susten¬
tet. ille unde & delectet inquirit atq in¬
it. cum paulo ante clamatũ ẽ. qͥ amat
ammam suam ꝑdet eã: ꝑdet cam dixit.
siue ponendo ut martyr. siue affligen¬
do ut penitens. Quãquã genus martyrii
ẽ. spũ facta carnis mortificare: illonmi¬
rum quo membra ceduntur ferro. hor¬
rore qͥdem mitꝰ. s diuturnitate molestiꝰ.
uides ne hac sententia magistri mei. car¬

Expanded text:
et sanguis pro certo revelavit tibi hanc saet sanguis pro certo revelavit tibi hanc sapientiam, non spiritus Patris; est enim carnis haec sapientia. Sed audi quid de ipsa nostri medici sentiant. Sapientia, inquiunt, carnis mors est; item: Sapientia carnis inimica est Deo . Num Hippocratis seu Galeni sentenloquor: ego si peregrinum dogma induxero, ipse peccavi. Epicurus atque Hippocrates corporis alter voluptatem, alter bonam habitudinem praefert; meus Magister utriusque rei contemptum praedicat. Animae in corpore vitam, quam summo studio iste 1379 unde sustentet, ille unde et delectet, inquirit atque init, cum paulo ante clamatum est: Qui amat animam suam, perdet eam? Perdet eam dixit, sive ponendo ut martyr, sive affligendo ut poenitens. Quanquam genus martyrii est, spiritu facta carnis mortificare; illo nimirum, quo membra caeduntur ferro, horrore quidem mitius, sed diuturnitate molestius. Videsne hac sententia Magistri mei car
Abbreviated transcription (Latin):
Tu qͦq si ꝓpͥam deseras uoluntatẽ: si cor¬
poris toluptatib ꝑfecte renunties: si
carnem tuã crucifigas cũ uiciis ꝙ concupiᷤᷤ¬
centiis: s ꝙ mortifices membra tua quȩ ft̃
suꝑ terrã: ꝓbabis te pauli imitatorẽ. qͥ ñ
facias anmã tuã p̾ciosiorem de ipso: ꝓba¬
bis & xp̃i discipłm etiã illam ꝑdendo sa¬
lubrit̃. ꝙ quidẽ prudentiꝰ eã ꝑdis ut cus¬
todias: quã custodis ut ꝑdas. Nam qͥ uolu¬
erit animã suam saluam facere: ꝑdet eã.
Quid hic uos dicitis obseruatores ciborum:
mors negleccores: Hypocras ꝙ sequaces
eiꝰ docet animas saluas facere in hoc mun
do: xp̃c ꝙ eiꝰ discipłi ꝑdere. Quẽ nam uos
eduob sequi magistrũ eligitis: Aut ma¬
nifestum se facit quisic disputat: hoc oc¬
culis & hoc capiti: illtd pectori uł stoma¬
cho nocet. Profecto unusquisq qd̃ asuo
magistro didicit: hoc in mediũ ꝓfert.
Num in eugłio legistis has differentias
aut in ꝓpħis. aut in litceris apł̃oꝵ: Caro

Expanded text:
Tu quoque si propriam deseras voluntatem, si corporis voluptatibus perfecte renunties, si carnem tuam crucifigas cum vitiis et concupiscentiis, sed et mortifices membra tua, quae sunt super terram: probabis te Pauli imitatorem, qui non facias animam tuam pretiosiorem te ipso; probabis et Christi discipulum, etiam illam perdendo salubriter. Et quidem prudentius eam perdis ut custodias, quam custodis ut perdas. Nam qui voluerit animam suam salvam facere perdet eam. Quid hic vos dicitis, observatores ciborum, morum neglectores? Hippocrates et sequaces ejus docent animas salvas facere in hoc mun et ejus discipuli, perdere. Quemnam vos e duobus sequi magistrum eligitis? At manifestum se facit qui sic disputat: hoc oculis, hoc capiti, et illud pectori vel stomacho nocet. Profecto unusquisque quod a suo magistro didicit, hoc in medium profert. Num in Evangelio legisti has differentias, aut in prophetis, aut in litteris apostolorum? Caro
Abbreviated transcription (Latin):
q modis: cum ipse in se sit unus ip
seu uoces sonantes. S ẽ diuina inspe¬
ctio. eo differentior ab his qͦ inderior cũ
ꝑse ipsum dignatur inuisere d̾s ani¬
mã querentem se: quȩ tam̃ ad querẽ¬
dum. tota se desid̃ioꝙ amore deuouit.
W hoc signũ istrusmodi aduentꝰ ẽ: si

Expanded text:
que modis ; cum ipse in se sit unus, dique modis ; cum ipse in se sit unus, diseu voces sonantes. Sed est divina inspectio, eo differentior ab his quo interior, cum per se ipsum dignatur invisere Deus animam quaerentem se, quae tamen ad quaerendum toto se desiderio et amore devovit. Et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iam p̾sentib ñ aliud ẽ uidere sicuci
ẽ. quã ẽẽ sicuti ẽ: ꝙ aliqua dissimilitu¬
dine ñ confundi. S id tunc: ut dixi.
Interim uͦ tanta hȩc formarũ uarie¬
tas atq numerositas specierũ in reb
conditis. quid nisi qͥdam sunt radii
ditatis: monstrantes qͥdem qr ueresit
a qͦ sunt. ñ tam̃ qͥd sit ꝓrsus diffinentes:
Itaq de ipso uides. s ñ ipsum. Cũ autẽ
de quẽ ñ uides cetera uides: scis indu¬
bitant̾ existere quẽ oportet inqͥrere:
ut inqͥrentem ñ fraudet gr̃a. negli¬
gentẽ ignorantia ñ excuset. Uerũ
hoc genus indendi. cõmune. In ꝓm¬
ptu enĩ ẽ iuxta apłm om̃i udenti
radione inuisibilia i ꝑ eaquȩ fac¬
ta sunt intellecta conspicere. Alius
ꝓculdubio ille modus. qͦ qͦndam pa¬
trib crebra illa atq ambitiosa diui¬
nȩ p̃sentie familiaritas dignanter
indulta ẽ: quãquam nec ipsis sicuti
est. s sicut dignata ẽ. Nec uno om̃ib
mͦ : s ut ait apłs. multifarie multis¬

Expanded text:
entibus non aliud est videre sicuti est, quam esse sicuti est, et aliqua dissimilitudine non confundi. Sed 1381 id tunc, ut dixi. Interim vero tanta haec formarum varietas, atque numerositas specierum in rebus conditis, quid nisi quidam sunt radii Deitatis, monstrantes quidem quia vere sit a quo sunt, non tamen quid sit prorsus definientes? Itaque de ipso vides, sed non ipsum. Cum autem de eo, quem non vides, caetera vides, scis indubitanter existere quem oportet inquirere, ut inquirentem non fraudet gratia, negligentem ignorantia non excuset. Verum hoc genus videndi commune. In promptu enim est, juxta Apostolum, omni utenti ratione, invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, intellecta conspicere . 4. Alius procul dubio ille modus, quo quondam Patribus crebra illa atque ambitiosa divinae praesentiae familiaritas dignanter indulta est, quanquam nec ipsis sicuti est, sed sicut dignata est. Nec uno omnibus modo, sed, ut ait Apostolus, multifarie multis
Abbreviated transcription (Latin):
in umbra xp̃i. qui ꝑ fidem ambula-¬
mus: & carne ipsius pascim᷑ ut uiua¬
mus. Caro enim xp̃i uere est cybus.
Et uide ne ꝓpt̾ea etiam nunc describa¬
tur hoc loco apparens tanqũa in sce¬
mate pastorali: ubi illũ sponsa qͣsi
unum qũepiam de pastorib uidet᷑
alloqui dicens. Indica mͥ ubi pascas
uͥ cubes in meridie. Bonus pastor.
qui animã suam dat ꝓ ouib sius.
Animam ꝓ illis. carnem illis: illam in
precium. istam in cibum. Res mira. ip̃e
pastor ipse pascua est: ipse redemptio.
Uerum sermo in longum ꝑgit qm̃ lo¬
cus amplus est. & grandia continens. et
non explicabit᷑ paucis: atq hac necessita¬
te uidetur mͥ iam rumpendus potius
qũa finiendus. Oportet autẽ ut qm̃ ma-¬
teria pendet. memoria uigilet: quatinus
ubi pausatum erit. inde mox resumat᷑.
Et ꝑtractetur ꝓ ut dominꝰ dabit iħc &c.¬

Expanded text:
in umbra Christi, qui per fidem ambulain umbra Christi, qui per fidem ambulamus, et carne ipsius pascimur ut vivamus. Caro enim Christi vere est cibus . Et vide ne propterea etiam nunc describatur hoc loco apparens, tanquam in schemate pastorali, ubi illum sponsa, quasi unum quempiam de pastoribus videtur alloqui, dicens: Indica mihi ubi pascas, ubi cubes in meridie. Bonus Pastor, qui animam suam dat pro ovibus suis animam pro illis, carnem illis; illam in pretium, istam in cibum. Res mira! ipse pastor, ipse pascua est, ipse redemptio. Verum sermo in longum pergit, quoniam locus amplus est, et grandia continens, et non explicabitur paucis; atque hac necessitate videtur mihi jam rumpendus potius quam finiendus. Oportet autem, ut, quoniam materia pendet, memoria vigilet; quatenus ubi pausatum erit, inde mox resumatur et pertractetur, prout Dominus dabit,
Abbreviated transcription (Latin):
uultus glȩ głatur. & bona fidei
umbra. quȩ lucem temꝑat oculo cali¬
ganti: et oculum preꝑat luci. Seriptũ
est enu. fide mundans corda eorum.
fides itaq lucem ñ extinguit: s custodit.
Quicqͥd sane est illud qd uidet angłs.
hoc mͥ umbra fidei seruat. fideli sinu
repositum: in temꝑe reuelandum. An¬
non expedit tenere uel inuolutum qd̃
nudum ñ capis: Beniq et mater dñi
uiuebat in umbra fidi: cui dictum est
& beata quȩ credidisti. Habuit et de
xp̃i corpore umbram: quȩ audiuit. &
uirtus altissimi obumbrabit tibi. Nec
uilis umbra: quȩ de uirtute altisfimi
format᷑. Et uere uirtus in carne xp̃i. qͥ
uirgini obumbrauit: ut qd̃ impossi¬
bile erat mortali feminȩ obiectu tam̃
inuolucri uiuifici corꝑis ferret pre¬
sentiam maiestatis: & lucem sustineret
in accessibilem. Uirtus plane: in qua
om̃is contraria fortitudo debellata est.
& uirtus et umbra: fugans demones.
tutans homines. Aut certe uirtus uege¬
tans: umbra refrigerans. Uiuimꝰ ꝓinde

Expanded text:
 gloriatur. 9. Et bona fidei umbra, quae lucem temperat oculo caliganti, et oculum praeparat luci; scriptum est enim: Fide mundans corda eorum . Fides itaque lucem non exstinguit, sed custodit. Quidquid sane est illud quod videt angelus, hoc mihi umbra fidei servat, fideli sinu repositum, in tempore revelandum. Annon expedit tenere vel involutum, quod nudum non capis? Denique et Mater Domini vivebat in umbra fidei, cui dictum est: Et beata quae credidisti. Habuit et de Christi corpore umbram, quae audivit: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Nec enim vilis umbra, quae de virtute Altissimi formatur. Et vere virtus in carne Christi, quae virgini obumbravit, ut quod impossibile erat mortali feminae, objectu tamen involucri vivifici corporis ferret praesentiam majestatis, et lucem sustineret inaccessibilem. Virtus plane, in qua omnis contraria fortitudo debellata est; et virtus et umbra fugans daemones, tutans homines; aut certe virtus vegetans, umbra refrigerans. 10. Vivimus proinde
Abbreviated transcription (Latin):
sua magis censuit deputandũ: quã se
ꝑsonaliter expͥmendum ꝑ illud. Cum
me dieo inqͥt. excellentiꝰ qd̃ in me ẽ in qͦ
ꝙ sto ꝑ grãm dĩ: idest m̃tem rationẽq
intellige.Cum loquor animã meam:
hoc inferiꝰ accipe qd̃ carni antmande ui¬
des accõmodatum. etiã ꝙ iunctũ incon¬
cupiscentia. Id me fuisse quid̃e s iam
ñ ec̃ agnosco: qr ñ scd̾m carnẽ adhuc am¬

Expanded text:
sua magis censuit deputandum, quam se sua magis censuit deputandum, quam se personaliter exprimendum per illud. Cum me dico, inquit, excellentius quod in me est, in quo et sto per gratiam Dei, id est mentem rationemque, intellige. Cum loquor animam meam, hoc inferius accipe, quod carni animandae vides accommodatum, etiam et junctum in concupiscentia. Id me fuisse quidem, sed jam non esse agnosco, quia non secundum carnem adhuc am
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut ñ solum alligari. s ꝙ mori in
ihrłm paratꝰ fuerit ꝓpter nom̃ dñi¬
nr̃i iħ̃u xp̃i. Deniq nichil hors uere¬
or inquit: nec facio animã mẽa p̾ci¬
osiorẽ quã me. Optimꝰ estimator re¬
rũ: qui nil suoꝵs fibi p̾ferendum ex¬
istimet. Quã multi. saluti ꝓprie mo¬
dicã inlissimãq pecumã p̾tuleruñ
Paulus nec ammã. Non inqͥt facio
eã p̾ciosiorem quã me. Ergo differĩ¬
Prudenter quide tutibi pluris es:
tu: Arbitror qd qr paulus iam tunc
in spũ ambularet ꝙ m̃te consentiret
legid̃i qm̃ bona ẽ: iccirco banc ipsã
mentẽ fuam tanquã pͥncipale acsup¬
pͥmum qd̾ dam sui. dignũ durerit su¬
met potius. quã sue cuiuspiã rei no¬
mine designare. Reliquũ uͦ qd̾ constat
nature ẽe inferioris. ꝙ inferiori ꝑ inde
officio inirificandi ac sensificandi. s q
fouendi nutriendiq desid̃ĩo: hoc inꝙͣ
sensuale atq carnale appellatione fin
homo fpũalis indignũ idicans. inter

Expanded text:
um alligari, sed et mori in Jerusalem paratus fuerit propter nomen Domini Jesu Christi . Denique: Nihil horum vereor, inquit, nec facio animam meam pretiosiorem quam me . Optimus aestimator rerum, qui nihil suorum sibi praeferendum existimet. 9. Quam multi saluti propriae modicam vilissimamque pecuniam praetulerunt! Paulus nec animam. Non, inquit, facio eam pretiosiorem quam me. Ergo differenPrudenter quidem tu tibi pluris es, tu? Arbitror quod quia Paulus jam tunc in spiritu ambularet, et mente consentiret legi Dei quoniam bona est ; idcirco hanc ipsam mentem suam, tanquam principale ac supremum quiddam sui, dignum duxerit suimet potius, quam suae cujuspiam rei nomine designare; reliquum vero, quod constat naturae esso inferioris, et inferiori proinde officio vivificandi ac sensificandi, sed et fovendi nutriendique desiderio: hoc, inquam, sensuale atque carnale appellatione sui homo spiritualis indignum judicans, inter
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse aliquando eccłam istrusmodi depu¬
tatã officio: Nunqͥd de umneis cura ẽ dõ:
Si aucẽ sp̃itali sensu uineas eccłas idest
fideles interp̃tamur popłos iuxta ꝓpħȩ
sensum dicentis. uinea dñi sabaoth domꝰ
isrłẽ: incipiet fortassis elucere nob̃. qͦmͦ
sponse minime indignũ sit fieri custo¬
dem in uineis. Puto qđ & ñ parua insuꝑ
in hoc ipso apparebit p̾rogatiua siqͥs dili¬
gentiꝰ curet adu̾dere quantũ ubiq ꝑ or¬
bem in huiꝰmodi uineas dilatauerit ter¬
minos fuos. adie illa qua iherosolimis a
filiis matͥs suȩ expugnata ẽ ꝙ exturbata:
una cũ pͥma illa sua nouella plantatiõe:
multitudinẽ dico credentiũ qͦrum legit᷑
fuisse cor unũ & anima una. & ipsa ẽquã
se mͦ fadetur minime custodisse: s ñ ad
insipientiã sibi. Nec enĩ ita inde euulsa
in ꝑsecutione fuit. ut ñ alibi plantaret᷑
atq aliis locaretur agricolis: qͥ reddant

Expanded text:
fuisse aliquando Ecclesiam istiusmodi depufuisse aliquando Ecclesiam istiusmodi deputatam officio? Nunquid de vineis cura est Deo? Si autem spirituali sensu vineas Ecclesias, id est fideles interpretamur populos, juxta prophetae sensum dicentis, Vinea Domini sabaoth domus Israel est , incipiet fortassis elucere nobis quomodo sponsae minime indignum sit fieri custodem in vineis. 3. Puto quod et non parva insuper et in hoc ipso apparebit praerogativa, si quis diligentius curet advertere quantum ubique per orbem in hujusmodi vineas dilataverit terminos suos a die illa qua Jerosolymis a filiis matris suae expugnata est et exturbata, una cum prima illa sua novella plantatione; multitudinem dico credentium, quorum legitur fuisse cor unum et anima una . Et ipsa est, quam modo fatetur se minime custodisse, sed non ad insipientiam sibi. Nec enim ita inde evulsa in persecutione fuit, ut non alibi plantaretur, atque aliis locaretur agricolis, qui reddant
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeat constitutã. Hoc mͥ inqͥt p̾sticere
pugnando contra me. ꝙ contra uineã
meã qui dicunt exinanice exmanite
usq ad fundam̃tum in ea: ut unã plu¬
rib cõmutarim. Hoc qͥppe ẽ qd̃ infert.
uineã meã ñ custodiui: tanquã causã
subiungens unde hoc illi contigerit. ut
ñ in una iam s: in plurib custos posita
sit. Ꝙ littera qͥdem sic ẽ. S si eã simplici¬
t̃ seqͥmur contenti eo solo qd̃ sonare suꝑ¬
ficie illa uidetur. putabimꝰ nos legere
in scriptura scã de his uineis corporeis
& t̾renis. quas cotidie cernimꝰ de rore ce¬
li ꝙ de pinguedine t̾re acciꝑe unde fun¬
dunt uinũ in qͦ ẽ luxuria: ꝙ sic nichil ñ¬
dico dñi sponse dignũ. s nec cui uis cetera¬
rũ congruũ qͥd. detam scã ꝙ diuina scrip¬
tura attulisse uidebimur: Quȩ enĩ conue¬
mentia sponsis ꝙ custoduis uinearũ. S
& si conuenire putetur. unde docebimꝰ

Expanded text:
gaudeat constitutam. Hoc mihi, inquit, praestitere gaudeat constitutam. Hoc mihi, inquit, praestitere pugnando contra me et contra vineam meam, qui dicunt: Exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea , ut unam pluribus commutarim. Hoc quippe est quod infert, Vineam meam non custodivi: tanquam causam subjungens unde hoc illi contigerit, ut non in una jam, sed in pluribus custos posita sit. Et littera quidem sic est. 2. Sed si eam simpliciter sequimur, contenti eo solo quod sonare in superficie illa videtur, putabimus nos legere in Scriptura sancta de his vineis corporeis et terrenis quas quotidie cernimus de roro coeli et de pinguedine terrae accipere, unde fundunt vinudico Domini sponsae dignum, sed nec cuivis caeterarum congruum quid de tam sancta et divina Scriptura attulisse videbimur. Quae enim convenientia sponsis et custodiae vinearum? Sed etsi convenire putetur, unde docebimus
Abbreviated transcription (Latin):
osuerunt me custode .xx x.¬
in uineis. Qui: Tui ne illi op¬
pugnatores qͦs ꝓrime memo¬
rasti: Audite e.q intelligite si ñ se ab
illis ipsis faceair ista ꝓmotã aquib
q passam. Nec mirũtam̃: siquidem
fuerit causa pugnandi. intentio cor¬
rigendi. Nam quis nesciat multos
amicabilit̾ utilit̾q muldotiensoppug¬
natos: Quã multos cotidie exꝑimur
piis impugnationib p̃lators ad meli¬
ora ꝓficere: ꝓuehi ad altiora. Ergo illud
potiꝰ demonstremꝰ si possumꝰ: quẽadmo¬
dũ adu̾sus eccłam pugnatũ sit afilus
matris suȩ.ꝙ hostili animo. ꝙ dampno
utili. Id enĩ iocundus: cũ qui nocere
intendunt. ꝓfunt & nolentes. Utrũq
uͦ sensum tenet. suꝑior interp̾tatio:
qm̃quide ñ defueruntq qui beneq qͥ
male emularentur eã. diu̾sa intentione
pugnantes: s utriq ꝓfuerunt. In tat¬
tũ deniq se ꝓfecisse ex his quȩ ab emu¬
lis passa ẽ głatur: ut ꝓuna uinea quã
sibi abstulisse uisi sunt. suꝑ multas se

Expanded text:
osuerunt me custodem in vineis . Qui? Tuine illi oppugnatores quos proxime memorasti? Audite et intelligite, si non se ab illis ipsis fatetur ista promotam, a quibus et passam. Nec mirum tamen, siquidem fuerit causa pugnandi intentio corrigendi. Nam quis nesciat multos amicabiliter utiliterque multoties oppugnatos? Quam multos quotidie experimur piis impugnationibus praelatorum ad meliora proficere, provehi ad altiora? Ergo illud potius demonstremus, si possumus, quemadmodum adversus Ecclesiam pugnatum sit a filiis matris suae, et hostili animo, et damno utili. Id enim jucundius, cum qui nocere intendunt, prosunt et nolentes. Utrumque vero sensum tenet superior interpretatio: quoniam quidem non defuerunt, et qui bene, et qui male aemularentur eam, diversa intentione pugnantes; sed utrique profuerunt. In tantum denique se profecisse ex iis quae ab aemulis passa est gloriatur, ut pro una vinea, quam sibi abstulisse visi sunt, super multas se
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obliuiscar iustificatiões istas. Cantabileᷤ
mͥ erunt ambo parit̾ in loco ꝑegrinatio¬
nis meȩ: qͦusq miscdia suꝑ ex altata iudi¬
cio miseria conticescat: ac sola cantet tibi
d̃e cet̾o gła mea & ñ cõpungar. S̾ uiiꝰ.

Expanded text:
non obliviscar justificationes istas; cantabiles non obliviscar justificationes istas; cantabiles mihi erunt ambae pariter in loco peregrinationis meae, quousque misericordia superexaltata judicio, miseria conticescat, ac sola cantet tibi de caetero gloria mea, et non compungar. SERMO VII.
Abbreviated transcription (Latin):
pessimam generat securitatẽ. Datũ ẽ ꝙ mͥ
misero ñ nunꝗͣ sedere secus pedes dñi iħ̾u:
q mͦ hunc. mͦ illũ tota deuotione comple¬
cti: in quantũ me sua benignitas digna¬
batur admittere. At qͣndo miserationis ob¬
litꝰ stimulante conscientia iudicio paulo
iutiꝰ inhererẽ: mox metu incredibili. ac
miserabili confusiõẽ deiectꝰ t̃ tenebroso
circũ fusus horrore. hoc solũ palpitans: de
ꝓfundis clamabã. Quis nouit potestatẽ
irȩ tuȩ ꝙ p̃timore tuo irã tuã dinume¬
rare: Qd̃ si eo relicto pedẽ miscdiȩ pluste¬
nere contingeret: stat̾i ẽ contͣrio incuria.
& negligentia dissoluebar: ut confestim
& oratio tepidior: ꝙ actio pigrior: ꝙ risus
ꝓmptior: ꝙ sermo incautior ꝙ om̃is deni¬
q utriꝰq hominis statꝰ: inconstantior ap¬
pareret. Proinde magistra instruetꝰ exꝑi¬
entia: ñ iudiciũ iã solũ. aut solã miscd̃iã.¬
scbiãparit᷑ & iudiciũ cantabo tͥ dñe. In eternũ

Expanded text:
pessimam generat securitatem. 9. Datum est et mihi misero nonnunquam sedere secus pedes Domini Jesu; et modo hunc, modo illum 1282 tota devotione complecti, in quantum me sua benignitas dignabatur admittere. At si quando miserationis oblitus, stimulante conscientia, judicio paulo diutius inhaererem, mox metu incredibili ac miserabili confusione dejectus, et tenebroso circumfusus horrore, hoc solum palpitans de profundis clamabam: Quis novit potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare? Quod si eo relicto pedem misericordiae plus tenere contingeret, tanta econtrario incuria et negligentia dissolvebar, ut confestim et oratio tepidior, et actio pigrior, et risus promptior, et sermo incautior, et omnis denique utriusque hominis status inconstantior appareret. Proinde magistra instructus experientia, non judicium jam solum, aut solam miseriordiam pariter et judicium cantabo tibi, Domine . In aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis dabit mͥ ñ solum infirmari.sq de¬
stitui. ac deficere penitus a memetipso: ĩn
dñi uirtutũ uirtute stabiliar: Nam uir¬
tus in infirmitate ꝑficitur. Deniq ait.
Quando infirmor: tunc fortis sum ꝙ po¬
tens. Qd̃ cum ita sit: pulcre sponsa con¬
emulis intorquetur: ñ mͦ formosam s
& nigram ẽẽ se głans. Non enĩ erubescit
nigredinem: quã nouit p̾cessisseq in
sponso. Cui similari. quante etiã głe ẽc
si incruce dñi mei iħu xp̃i. Grata igno¬
minia crucis: ei qui crucifixo ingratus
ñ ẽ. Nigredo ẽ: s forma ꝙ similitudo dñi.
Uade ad scm̃ ysaiam: ꝙ describet tibi qͣ¬
lem in spũ illum uid̾it. Quẽ namq a¬
lium dicit uirũ doloris. ꝙ scientẽ nfir¬

Expanded text:
Quis dabit mihi non solum infirmari, sed et deQuis dabit mihi non solum infirmari, sed et destitui ac deficere penitus a memetipso, ut Domini virtutum virtute stabiliar? Nam virtus in infirmitate perficitur. Denique ait: Quando infirmor, tunc fortis sum et potens . 8. Quod cum ita sit, pulchre sponsa conobrio ab aemulis intorquetur; non modo formosam, sed et nigram esse se glorians. Non enim erubescit nigredinem, quam novit praecessisse et in sponso: cui similari quantae etiam gloriae nisi in cruce Domini mei Jesu Christi! Grata ignominia crucis ei qui Crucifixo ingratus non est. Nigredo est, sed forma et similitudo Domini. Vade ad sanctum Isaiam, et describet tibi qualem in spiritu illum viderit. Quem namque alium dicit virum doloris, et scientem infir
Abbreviated transcription (Latin):
ac decorando interiori illi.qui ad imagi¬
nem dĩ ẽ.ꝙ. renouatur de die in hem.
Certi sunt enĩ do ñ posse ẽẽ quicquã accep¬
tius imagine sua: si ꝓprio fuerit restitu¬
ta decori. Propterea & om̃is gła eoꝵs in¬
tus ñ foris ẽ: hoc ẽ ñ in flore feni aut
in ore uulgiꝰ s in dño. Unde ꝙ dicunt.
Gła nr̃a hec ẽ: testimoniũ conscientiȩ
nr̃e: qd̾ conscientie solus sit arbiter ds̾.
cui soli placere desid̾ant: & cui placere.
sola uera ꝙ summa gła ẽ. Non mediocͥs
plane gła ẽ illa quȩ intus ẽ: in qua gła¬
ri dignatur ꝙ dñs gle. dicente dauio. Oĩs
gła eius filiȩ regis abintus. E tutior sua
cuiq gła: dum eam habet insemet ipso
ꝙ ñ in altero. At ñ in solo fortassis can¬
dore interno. s exteriori quoq nigre
benter ait głabor in infirmitatib meis:¬
ut inhabitet in me uirtus xp̃i. Optanda
infirmitas: quȩ xp̃i uirtute cõpensatur.

Expanded text:
ac decorando interiori illi, qui ad imagiac decorando interiori illi, qui ad imaginem Dei est, et renovatur de die in diem. Certi sunt enim Deo non posse esse quidquam acceptius imagine sua, si proprio fuerit restituta decori. 1352 Propterea et omnis gloria eorum intus, non foris est; hoc est, non in flore feni, aut in ore vulgi, sed in Domino. Unde et dicunt: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae : quod conscientiae solus sit arbiter Deus, cui soli placere desiderant; et cui placere, sola vera et summa gloria est. Non mediocris plane gloria illa quae intus est, in qua gloriari dignatur et Dominus gloriae, dicente David: Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . Et tutior sua cuique gloria, dum habet eam in semetipso, et non in altero. At non in solo fortassis candore interno, sed in exteriori quoque nigrebenter, ait, gloriabor in infirmitatibus meiut inhabitet in me virtus Christi. Optanda infirmitas, quae Christi virtute compensatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Candida ꝓinde pauli anima erat. & sapx¬
entia sedebat in ea: ita ut sapientiã loque¬
retur inter ꝑfectos: sapientiã in mysterio
absconditam. quam nemo pͥncipium
mundi huius agnouit. Porro hunc in
eo sapientiȩ iusticieq candorem.ngredo il¬
la exterior de p̾sentia corporis infirma. de
laborib plurimis. de ieiuniis ac uigilus
multis: aut oꝑabatur: aut ꝑmerebatur.
Idoq ꝙ qd̾ nigrum ẽ pauli. speciosius est
om̃i ornam̃to extrinseco: om̃i etiã regio
cultu. Non comparabitur ei quantali¬
bet pulcritudo carnis: ñ cutis utiq m¬
tida ꝙ arsura: ñ facies colorata uicina
putredini: ñ uestis p̾ciosa obnoxia uetu¬
stati: ñ auri species splendorq geminarũ:
seuqueq talia: quȩ omĩa sunt ad corru¬
ptionẽ. Merito ꝓinde om̃is cura scorum.
spreto ornatu cultuq suꝑfluo exterioriᷤᷤ
sui hominis qui certe corrumpitur: õĩ
se diligentia p̾bet ꝙ occupat excolendo.

Expanded text:
Candida proinde Pauli anima erat, et sapiCandida proinde Pauli anima erat, et sapientia sedebat in ea, ita ut sapientiam loqueretur inter perfectos, sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principum mundi hujus agnovit. Porro hunc in eo sapientiae, justitiaeque candorem nigredo illa exterior de praesentia corporis infirma, de laboribus plurimis, de jejuniis ac vigiliis multis, aut operabatur, aut promerebatur. Ideoque et quod nigrum est Pauli, speciosius est omni ornatu extrinseco, omni etiam regio cultu. Non comparabitur ei quantalibet pulchritudo carnis, non cutis utique nitida et arsura, non facies colorata vicina putredini, non vestis pretiosa obnoxia vetustati, non auri species, splendorve gemmarum, seu quaeque talia, quae omnia sunt ad corruptionem. 7. Merito proinde omnis cura sanctorum, spreto ornatu cultuque superfluo exterioris sui hominis, qui certe corrumpitur, omni se diligentia praebet et occupat excolendo
Abbreviated transcription (Latin):
Homo siquidẽ uidet in facie: d̾s audem
intuetur cor. P ropterea ꝙ si nigra foris.
s intus formosa: ut ei placeat cui se ꝓ¬
bauit. Non enĩ uobis: quib si ad huc
placeret. xp̃i seruus ñ eẽt. Felix ngredo
quos aut humilitas penitentiȩ. aut ca¬
ritatis zelus. tanquã solis estus decoloraᷤᷤ¬
se uidetur. Si fuerint peccata ur̃a ait
ut coccinum quasinix dealbabuntur:
ꝙ si fuerint rubra quasi uermiculus.
uelut lana alba erunt. Non plane cor¬
temnenda in scĩs. extera ista nigredo
quȩ candorẽ oꝑatur int̾num: & sedem
ꝑinde p̾parat sapientiȩ. Candor enĩ est
uite et̾ne sapientia. ut sapiens diffinit :
ꝙ candidam oportet ẽẽ animã. in qua ip¬
sa sedem elegerit. Quod si anima iusti se¬
des ẽ sapientiȩ. haut dubie dixerim ani¬
mam iusti eẽ candidam. & fortassis: iu¬
stitia ipsa candor ẽ. Iustus autẽ erat pãu¬
lus: cui reposita fuerat corona iust̃tĩe:

Expanded text:
Homo siquidem videt in facie, Deus autem Homo siquidem videt in facie, Deus autem intuetur cor . Propterea etsi nigra foris, sed intus formosa, ut ei placeat cui se probavit. Non enim vobis: quibus si adhuc placeret. Christi servus non esset. Felix nigredo, quos aut humilitas poenitentiae, aut charitatis zelus, tanquam solis aestus, decolorasse videtur. Si fuerint, ait, peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur; et si fuerint rubra quasi vermiculus, velut lana alba erunt . Non plane contemnenda in sanctis ista nigredo extera, quae candorem operatur internum, et sedem proinde praeparat sapientiae. Candor est enim vitae aeternae sapientia, ut Sapiens definit : et candidam oportet esse animam, in qua ipsa sedem elegerit. Quod si anima justi sedes est sapientiae, haud dubie dixerim animam justi esse candidam. Et fortassis justitia ipsa candor est. Justus autem erat Paulus, cui reposita fuerat corona justitiae .
Abbreviated transcription (Latin):
d̃e p̾sentia corporis estimatis. ꝙ tanqͣ
decolorem deformemq contempnitis.
qr cernitis homunculum afflctari in
fame ꝙ siti in frigore & nuditate. in la¬
borib plurimis. in plagis supramo¬
dum. inmortib frequent᷑: Hec sunt
quȩ denigrant paulum. Pro huius¬
modi doctor gentiũ reputatur ingłi¬
us. ignobilis. niger:. obscurus: tanquã
deniq ꝑipsima huius mundi. Eñu̾
ñne ipse ẽ qui rapitur in paradisum
qui unũ alterumq ꝑambulans. usq
ad tercium sui puritate penetrat g¬
lum: Ouere pulcherrima anima.
quã & si infirmũ in habitantẽ corpus¬
culum pulcritudo cȩlestis admittere ñde¬
spexit: angłica sublimitas ñ reiecit: cla¬
ritas diuina ñ reppulit. Hanc uos dicitiᷤ
nigram: Nigra s formosa filiȩ ihrłm.
nigra ur̃o: formosa diumno angłicoq
iudicio. & si nigra ẽ: forisecus ẽ.Sibi
autẽ ꝓ minimo ẽ ut auobis iudicetur:
aut ab his qui sc̃m faciem iudicant.

Expanded text:
de praesentia corporis aestimatis, et tanquam de praesentia corporis aestimatis, et tanquam decolorem deformemque contemnitis, quia cernitis homunculum afflictari in fame et siti, et frigore et nuditate, in laboribus plurimis, in plagis supra modum, in mortibus frequenter? Haec sunt quae denigrant Paulum. Pro hujusmodi doctor gentium reputatur inglorius, ignobilis, niger, obscurus; tanquam denique peripsema hujus mundi. Enimvero nonne ipse est qui rapitur in paradisum, qui unum alterumque perambulans, usque ad tertium sui puritate penetrat coelum? O vere pulcherrima anima! quam, etsi infirmum inhabitantem corpusculum, pulchritudo coelestis admittere non despexit, angelica sublimitas non rejecit, claritas divina non repulit. Hanc vos dicitis nigram? Nigra est, sed formosa, filiae Jerusalem. Nigra vestro, formosa divino angelicoque judicio. Etsi nigra est, forinsecus est. Sibi autem pro minimo est, ut a vobis judicetur, aut ab his qui secundum faciem judicant.
Abbreviated transcription (Latin):
xerit tabernacłm. Hoc enim ec̃ pelleᷤ
qd tabernaculum: ꝓph̾a ostendit di¬
cens. Repente uastãta sunt tabernacu
gra sicut uilissima tabernacła cedar:
postea formosa sicut pelles głosi regi.
S uideamus qͦmͦ ad statũ potius uite
potioris. utrumq respiciat. Si con¬
sideremus habitũ exteriorẽ scõꝵs. eũ
qui in facie ẽ quã sit humilis utiq & ab¬
iectus. ꝙ quadã neglectus in curia : cũ
tamen idemtidem intus reuelata facie
głam dĩ speculantes. in eandem imagi¬
nem transformentur de claritate incla¬
ritatẽ. tanquã adm̃i spũ: nonne una
quelibet talis anima. merito nobis ui¬
debitur posse respondere expbrantib
sibi ngredinẽ. nigra sum s formosa:
Uis tibi deniq demonstrem animam.
ꝙ nigram parit̾ ꝙ formosam: Epłe in¬
quiunt graues sunt: s p̾sentia corporiᷤᷤ
infirma. ꝙ sermo contẽptibilis. Pa̾ulus
hic erat. Ita ne paulum o filiȩ ihrłm

Expanded text:
xerit tabernaculum. Hoc enim esse pelles, xerit tabernaculum. Hoc enim esse pelles, quod tabernaculum, propheta ostendit dicens: Repente vastata sunt tabernaculgra, sicut vilissima tabernacula Cedar: postea formosa, sicut pelles gloriosi regis. 5. Sed videamus quomodo ad statum potius vitae potioris utrumque respiciat. Si consideremus habitum exteriorem sanctorum, eum qui in facie est, quam sit humilis utique et abjectus, et quadam neglectus incuria; cum tamen identidem intus revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem transformentur de claritate in claritatem, tanquam a Domini Spiritu : nonne una quaelibet talis anima merito nobis videbitur posse respondere exprobrantibus sibi nigredinem: Nigra sum, sed formosa? Vis tibi denique demonstrem animam et nigram pariter, et formosum? Epistolae, inquiunt, graves sunt; sed praesentia corporis infirma, et sermo contemptibilis . Paulus hic erat. Itaque Paulum, o filiae Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
culam. aut rugam. aut aliquid huius¬
modi. At uͦ
nunc si di¬
ceret qr
nigredi¬
nẽ non
se ipsam
obrem ne mireris.qr dixit nigra sũ:
ꝙ rursum nichilominus qr formosa
sit głatur: Quom enĩ ñ formosa: cui dr.¬
putet
hoc dictum ñ qui¬
dem huic
nigre quȩ adhuc laborat ueniendo
in uia: s beatȩ illi quȩ iam prsus absq
nigredine regnat in patria.S audi.
unde nigrã. ꝙ unde formosam se dixerit.
An nigrã quidem obtetram conuersa¬
tionem quam pͥus habuit sub pͥncipe
huius mundi imaginẽ t̾restriꝰhomi¬
nis adhuc portans: formosam uͦ de cȩ¬
lestis similitudine. quã postea cõmu¬
tauit. ambulans iam in nouitate ui¬
tȩ : S si hoc ẽ. cur non magis de p̾teri¬
to nigra fui: ꝙ ñ nigra sum dicit:
Sicui tam̃ placet hic sensus. id qd se¬
quitur. sicut tabernacłm cedar: si¬
cut pelles salomonis.sic oportet in¬
telligi: ut de uet̾i quidem conu̾satio¬
ne cedar. de noua uͦ salomonis se di¬

Expanded text:
culam, aut rugam, aut aliquid hujusculam, aut rugam, aut aliquid hujusmodi. At vero nunc si diceret, quia nigredinem non se ipsam on esset. Quamobrem ne mireris quia dixit: Nigra sum, et rursum nihilominus, quia formosa sit, gloriatur. Quomodo enim non formosa cui dputet hoc dictum, non quidem huic nigrae, quae adhuc laborat veniendo in via; sed beatae illi, quae jam prorsus absque nigredine regnat in patria. 4. Sed audi unde nigram et unde formosam se dixerit. An nigram quidem ob tetram conversationem, quam prius habuit sub principe hujus mundi, imaginem terrestris hominis adhuc portans; formosam vero de coelesti similitudine, quam postea commutavit, ambulans jam in novitate vitae? Sed si hoc est, cur non magis de praeterito, nigra fui, et non nigra sum, dicit? Si cui tamen placet hic sensus, id quod sequitur, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis , sic oportet intelligi, ut de veteri quidem conversatione Cedar, de nova vero Salomonis se di
Abbreviated transcription (Latin):
poralem
saltẽ societatẽ
seu etiã
ꝓpter spe fu¬
ture sa¬
lutis. a qua
omĩno ñ sunt quã diu ħ¬
uiuunt uł tales desꝑande. quantũli¬
bet uiuant desꝑate: ñ incongrue filie
ihrłm nominantur. uideamus iam
quid illud fu̾it dicere: nigra sum s
formosa. Nulla ne in his uerbis repu¬
gnantia ẽ: Absit. Propter simplices
dico. Qui inter colorẽ ꝙ formã discer¬
nere non nouerunt: cum forma
ad cõpositionem ꝑtineat. ngredo
color sit. Non omẽ deniq qͦd nigrũ
ẽ: continuo ꝙ deforme ẽ. Nigredo u̾¬
bi causa: in pupilla ñ dedecet. & m¬
gri quidam lapilli mornam̃tis pla¬
cent: ꝙ nigri capilli candidis uul¬
tibus etiam decorem augent ꝙ gra¬
tiam. Sic tibi quoq facile aduer¬
tere est in reb in numeris. Quãꝙͣ
sine numero sunt.quȩ insuperficie
quidem repies decoloria: incompositi¬
one uero decora. Tali fortassis mͦ potest
sponsa cum pulcritudine utiq cõposi¬
tionis. neuo ñ carere nigredinis: s sane

Expanded text:
poralem saltem societatem, seu etiam propter spem futurae salutis, a qua o non sunt, quandiu vivunt, vel tales desperandae, quantumlibet vivant desperate; non incongrue filiae Jerusalem nominantur. 3. Videamus jam quid illud fuerit dicere: Nigra sum, sed formosa. Nullane in his verbis repugnantia est? Absit! Propter simplices dico, qui inter colorem et formam discernere non noverunt, cum forma ad compositionem pertineat, nigredo color sit. Non omne denique quod nigrum est continuo deforme est. Nigredo, verbi causa, in pupilla non dedecet; et nigri quidam lapilli in ornamentis placent; et nigri capilli candidis vultibus etiam decorem augent et gratiam. Sic tibi quoque facile advertere est in rebus innumeris. Quanquam sine numero sunt, quae in superficie quidem reperies decoloria, in compositione vero decora. Tali fortassis modo potest sponsa, cum pulchritudine utique compositionis, naevo non carere nigredinis; sed sane
Abbreviated transcription (Latin):
obdiuina tantũ quib effulges miracula:
s ꝙ. ꝓpter ueritatẽ ꝙ mansuetudinẽ ꝙ iu¬
stitiam. Beatus qui te in his hominẽ int̃
homines conu̾sandem diligender obseruas.
se ipsum p̾bet ꝓuirib imitatorẽ tui. Hoc
iam beatitudinis munus formosa tua pͥ¬
mitias suȩ dotis accepit: nec qd̾ formosũ
ẽ tui. imitari pigra: nec qd̾ nigrũ. sustine¬
re confusa. Unde ꝙ dicebat. Nigra sums
formosa filiȩ ihrłm. & addidit similitu¬
dinem: sicut tabernacła cedar: sicut pel¬
les salomonis. At istud obscurũ ẽ: nec at¬
tingendum omnino fatigatis. Dabetis
tempus ad pulsandum. Si ñ dissimu¬
latis aderit qui reuelat mysteria: nec
cunctabitur aꝑire quiꝙ ad pulsandũ

Expanded text:
ob divina tantum quibus effulges miracula, ob divina tantum quibus effulges miracula, sed et propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam. Beatus qui te in his hominem inter homines conversantem diligenter observans, se ipsum praebet pro viribus imitatorem tui. Hoc jam beatitudinis munus formosa tua primitias suae dotis accepit; nec quod formosum est tui, imitari pigra; nec quod nigrum sustinere confusa. Unde et dicebat: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem; et addidit similitudinem: Sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis. At istud obscurum est, nec attingendum omnino fatigatis. Habetis tempus ad pulsandum. Si non dissimulatis, aderit qui revelat mysteria; nec cunctabitur aperire, qui et ad pulsandu