comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrena. cȩlestis głȩ hereditatem petat:
ce sic̃ aurum igni. p̃sentis uitȩ erum¬
narum ꝓbetͣ examine. qͦ uircatis p̃¬
mia ñ ex dei dono tm spet. s ut uere
uirtꝰ summum eibonum fit. suo eã
oꝑe ac labore conqgͥrat: ut a creatore
quidem nob̃ naturalit̃ instcam uide¬
atur bonum. a nob̃ autem uolunta.
de nr̃a ac ꝓposico excultum. & liberi
arbiti. utriusq inotꝰ exercitio ꝓpa¬
gatum: aliauͦut etiam hanc det̃io¬
rem fub̃am corꝑis secum traheret.⁊
sursum in suꝑnis sedib collocaret.
soluens paulatm esus crassitudinem
qͣ retardatur: ut hoc qͦdẽ ds anime.
fiat etiam anima corꝑi: gub̃nans
ministram sͥ mat̾iam. &e deo secum
offerens fidelem conseruam. Locoꝵ
ac temporum. & etatis. cetorumq
similtum differentias. medici requi¬
runt: q̃n &e qualib uł medicam̃tiᷤᷤ
ul cibis opus sit. uł qualit̃ a noxisᷤ
abstinendum : utine artis discipli¬

Expanded text:
terrena, caelestis gloriae heredi­ tatem petat terrena, caelestis gloriae heredi­ tatem petat et, sicut aurum igni, praesentis uitae aerumnarum probetur examine, quo uirtutis praemia non ex dei dono tantum speret sed, ut uere uirtus summum ei bonum sit, suo eam opere ac labore conquirat, ut a creatore quidem nobis naturaliter insitum uideatur bonum, a nobis autem uoluntate nostra ac proposito excultum et liberi arbitrii utriusque motus exercitio propagatum; alia uero, ut etiam hanc deteriorem substantiam corporis secum traheret ac sur­ sum in supernis sedibus conlocaret soluens paulatim eius crassitudinem, qua retardatur, ut hoc, quod est deus animae, fiat etiam anima corpori gubernans ministram sibi materiam et deo secum offerens fidelem conseruam. 18. Locorum ac temporum et aetatis ceterorumque similium differentias medici requirent, quando et qualibus uel medica­ mentis uel cibis opus sit uel qualiter a noxiis abstinendum, uti ne artis discipli
Abbreviated transcription (Latin):
mius sane qͥs etiam ex medicma cor¬
porum curas qͦ contemplabit᷑ aĩaꝵ
& qͣnto difficilem captu corporalem
inuenerit medicinam: tanto diffici¬
liorem inueniet ammars. Siquidẽ
& sub̃ȩ qualitas multo ẽ p̾stantior
& finis rerum multo p̃ciosior. Illa
nanq corporib erhibet medelam:
gͣ temporalem mat̾iam curam addhi¬
bet ac ciligentiam: que fine dubio
litate. etiam si nc̃ artis argumentore¬
paretur. Certum est enim. quodul
egritudine. uel dempore corpus õe
dienina ce a deouemiens. & fuꝑne
nobilitatis consors. ad quiam etiã
redire festinat. licet socio decerior
colligata ẽ & deuicta: fortassis cc̃
ꝓpt̃ alias causas. qͣs solus nouit il¬
le qui umnxit & colligaute dͥs: et
siguis ille est qͥ abipso de huruscemͦ
misteriis illuminatus ẽ ⁊ instruct̾.
Uerum quantum ego intelligere poᷤ¬
sum. duab opinor ex causis: una. ut
ꝑagones certaminum q̃ funt adũsꝰ

Expanded text:
nius sane quis etiam ex medicina cornius sane quis etiam ex medicina corporum curas quoque contemplabitur animarum et, quanto difficilem captu corporalem inuenerit medicinam, tanto difficiliorem repe- riet animarum, siquidem et substantiae qualitas multo est praestantior et finis rerum multo pretiosior. illa namque cor- poribus exhibet medelam et erga temporalem materiam curam adhibet ac diligentiam, quae sine dubio etiamsi nunc artis adiumento reparetur. certum est enim quod uel aegritudine uel tempore corpus omne diuina et a deo ueniens, super- nae nobilitatis est consors, ad quam etiam redire festinat, licet socio deteriori conligata est et deuincta, fortassis etiam propter alias causas, quas solus nouit ille qui uinxit et conligauit deus et si quis ille est qui ab ipso de huiuscemodi mysteriis inluminatus est et instructus, uerum, quantum ego intellegere possum, duabus, opinor, ex causis: una, ut per agones certami- num, quae ei sunt aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
gat: & ut catieat omina agere q̃ ad
penam trahunt. uł grauissima le¬
gis animadu̾zione plectunt᷑. Htuc
uero qͥ aliis p̃est omnoꝑe peccato pꝰ¬
tergum posito ꝓficere inoptimis
conuenit: itaut possit ꝓfectus fui ex¬
emplo tnuitare & illicere cetos aduͥ¬
tutem: p̃cipue ꝑhumilitatis a dño
nob̾ traditam formam. Non em̃ opor¬
tet ui uł necessitate constringere: sed
ratione & uite exemplis suade : qm̃
attrahitur. siẽ nouelle arboris siqͥs
ui cacumen inelinet. relacatarur
sum in id quod fuerat redit. Quod
auitem ex ꝓposico sit & uoluntate. tam
legitium quam certum ẽ. ualidis¬
simnis scilicet umncłis ꝓpͥe uoluntatis
astͣctum. Unde &e regere gregem uo
tia ad docenctum ueniat. qͥ ipse hac
fide ñ accessit ut disceret. Re emm
uera muidetur ẽẽ ars ardum &e dis¬
ciplina disciplinarum. hominem
uel regere uel mibuere: qͥ certe ẽ int̃
om̃s animantes maxime ce moribus
uariꝰ. & uoluntate diu̾sus. Haut seg¬

Expanded text:
gat et ut caueat omnia agere quae ad gat et ut caueat omnia agere quae ad poenam trahuntur uel grauissima legis animaduersione plectuntur. huic uero qui aliis praeest omni opere peccati postergum relicto proficere in optimis conuenit, ita ut possit profectus sui exemplo inuitare et inlicere ceteros ad uirtutem praecipue per humilitatis a domino nobis traditam formam. non enim oportet ui uel necessitate constringere, sed ratione et uitae exemplis suadere, quiadtrahitur, sicut nouellae arboris si quis ui cacumen inclinet, relaxatum rur­ sum in id quod fuerat redire. quod autem ex proposito fit et uoluntate, tam legitimum quam certum est ualidissimis scilicet uinculis propriae uoluntatis adstrictum. unde et regere gregem uoltia ad do- cendum ueniat qui ipse hac fide non accessit ut disceret. re enim uera mihi uidetur esse ars artium et disciplina disciplinarum hominem uel regere uel inbuere, qui certe est inter omnes animantes maxime et moribus uarius et uoluntate diuersus. haud seg
Abbreviated transcription (Latin):
computanda funt q̃ ñdum implere
dos ẽ uita hec. ex quo nicħ refert ex¬
plicuisse qͦd ascendis. nͥ qͦd restat eua¬
seris: nec nosmetipsos ex cet̾oꝵ collati¬
one metiamͣ. & magnum putemus si
forte aliqͥb p̾stantiores inueniamur.
s damnum illud poti arbitremur.
si ñ digna loco &e gradunr̃o geramꝰ.
Et siqua gerunt᷑ nob̃ ñ ex negligen¬
tium comparatione. s ex p̃cepti auc̃¬
toritate pendant᷑: fiue illi negligen¬
ditis siue etiam aliquanto studiosius
uiuunt. qͥa turcutum formas ñ ex xx¬
imorum nrõꝵ gestis. s ex u̾bi di auetͥo¬
ritate susceꝑimits : a qͦ omina &e in qͦ
omnia. ce ad quem omma referunt̃.
Nec ptitantum est eadem omnibus
conuenre : sic̃ ne etas quidem una
omnib ẽ. nec uultuum linam̃ta
uniũsis eadem ÷ nec todiꝰ terre una ẽ
qualitas: nec stellarum unꝰ ẽ splen¬
dor. Conuentre gͦ idiote &e simpli¬
cior euiq putandum ẽ ne male a¬

Expanded text:
conputanda sunt quae nondum inplere conputanda sunt quae nondum inplere dus est uita haec, ex quo nihil refert explicuisse quod ascenderis, nisi quod restat euaseris. nec nosmet ipsos ex ceterorum con- latione metiamur et magnum putemus, si forte aliquibus praestantiores inueniamur, sed damnum potius illud arbitremur, si non digna loco et gradu nostro geramus et, si qua gerun- tur nobis, non ex neglegentium conparatione, sed ex praecepti auctoritate pendantur, siue illi neglegentius siue etiam ali­ quanto studiosius uiuunt, quia uirtutum formas uon ex proxi­ morum nostrorum gestis, sed ex uerbi dei auctoritate susce­ pimus, a quo omnia et in quo omnia et ad quem omnia referuntur. 15. Nec putandum est eadem omnibus conuenire, sicut nec aetas una omnibus est nec uultuum liniamenta uniuersis eadem nec totius terrae una est qualitas nec stellarum unus est splendor. conuenire ergo idiotae et simpliciori cuique putandum est, ne male a
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥ ad alios curandos p̃sumnis. in¬
ueniamur tpsi scatentes ulcerib. Tũ
demde quod etiam si sciptum aliquis
a totiꝰ peccati contaminatione custo¬
diat: ne hoc qͥdem fafficere estimo
huic qͥ erudiendis atq instituendis
aduirtutem popł p̃est. Neq enim
satis ẽ eum malt̃ ñ ẽẽ. cui docendi
fumma commitat᷑: quod titiq culpa¬
bile & dedecorosum ẽ. etiam in his
qͥ docent᷑: s oportet eum etiam oĩb
bonis actib ẽẽ p̃ditum scđm manda¬
tum illud qͦd diẽ. declina a malo ce
fac bonum. Nec sufficit de anima
indignas abicere cogitationes. et
malarum rerum formas abolere:
s ce p̾stantiores diriniores ꝙ inserere
conscribe. ita tit nob multo magis uͥtꝰ
animi quam humana dignitas ad¬
iuncta uideat᷑: nec putare umquam
aliquem nob factum bonorum finem
aut ꝓficiendi nob̃ terminum poficum:
nec ita aqd lucrum ducenda sunt. q̃ recꝰ¬
te a nob̃gesta funt. qͣm detrimento

Expanded text:
ut, qui ad alios curandos praesumus, inut, qui ad alios curandos praesumus, inueniamur ipsi scatentes ulceribus. 14. Tum deinde quod, etiamsi se ipsum aliquis a totius peccati contaminatione custodiat, ne hoc quidem sufficere aestimo huic qui erudiendis atque instituendis ad uirtutem populis praeest. neque enim satis est malum non esse eum cui docendi summa committitur — quod utique culpabile et dedecorosum est etiam in his qui docentur —, sed oportet eum etiam omnibus bonis esse actibus praeditum secundum mandatum illud quod dicit: declina a malo et fac bonum. nec sufficit de anima indignas abicere cogitationes et malarum rerum formas abolere, sed et praestantiores diuinioresque inserere conscribere, ita ut multo magis nobis uirtus animi quam humana dignitas adquisita uideatur. nec putandum umquam aliquem nobis factorum bonorum finem aut proficiendi terminum positum, nec ita ut lucrum ducenda sunt quae recte nobis gesta sunt quam detrimento
Abbreviated transcription (Latin):
Si immundicia contigertt uestim¬
tum mundi: utrum polluat eume
qm pc̃ifficibis est assumptio boni na¬
ture mortalium: uelut siignis hu¬
mide alicui mat̾ie addhibeatur. Ra¬
rati atitem sumus ad rectpiendum
malum qͣm uturum ce aꝑti: uelut si
aride quis stiptile scintillam ignis
tis ammet᷑. Ita tielociꝰ malicie partia
scintilla consumim᷑: quam uirdutis
ignib uł accendi uł etram concales¬
cere possimꝰ. Nam et melli plur imo
parum abscintii imec̾tum. uelocem
amaritudinẽ tradit. Mellis uͦ etrã¬
si duplum initiat᷑ ab scitio: ñ pot̾it
eiꝰ obtineri dulcedo. Sic brciis gleba
fluitii. xipe fubducta. pondꝰ todus flci¬
minis deriuat in p̃ceps. obsistere uͦ
ce au̾tere lapsum fluui uix magnis
molib & iminsis machunis queas. ꝓꝑder
manrur pulchre ac decore uirtutis
quidam pictores pessimi: uł certe a
semetipsam depingere. imagnus eiꝰ
pessima p̾bentes cxemplaria: tił cer¬
te ne accidat nob̃ res usitati ꝓũbii.

Expanded text:
si inmun­ ditia contigerit uestimensi inmun­ ditia contigerit uestimentum mundi, utrum polluat eum? quoniam perdifficilis est adsumptio boni naturae morta­ lium, uelut si ignis humidae alicui materiae adhibeatur. parati autem sumus ad recipiendum malum quam plurimi et apti, uelut si aridae quis stipulae scintillam ignis tibus animetur. ita uelocius malitiae parua scintilla consumimur quam uirtutis ignibus uel accendi uel etiam concalescere possumus. nam et melli plurimo parum absinthii iniectum uelocem amaritudinem tradit, mellis uero etiamsi duplum iniciatur absinthio, non poterit ipsum obtinere dulcedo. sic breuis gleba fluuii ripae subducta pondus totius fluminis deriuat in praeceps, obsistere uero et auertere lap­ sum fluuii uix magnis molibus et inmensis machinis queas. 13. Propter niamur pulchrae et decorae uirtutis quidam pictores pessimi uel certe alsemet ipsa depingere, imaginis eius pessima praebentes exemplaria, uel certe ne accidat nobis res usitati prouerbii,
Abbreviated transcription (Latin):
atq tͣnffunditur: & multo facilius
quod malum ẽ ab eo trangit: guam
siqͥd in eo u̾tatis ⁊ industrie fuerit.
In quo ego qͦ soleo crebro aptid me¬
metipsum de talib conferens ammi¬
rari plurimum. qͦd tam facile ⁊ sine
aliqͦ labore atq ullis ammincłis
malicia ꝓficit: &e ncħ tam facile ẽ
qm effici malum. etiam sinemo do¬
ceat. nemo cõpellat. raro autem et
ꝑdifficile sit fieri boncm: & ita qͣsi
conscendendus sie ardue cuiusdam
ce p̃rupte rupis ascensts: licet plu¬
res ꝓuocent. licet multi inuitent.
etiam si om̃s faueant & hortentur
Et hoc est qͦdm indet̾ etiam beatus
aggeus intelligens ammirandam
illam introduxisse ꝑcunctationis
imaginem: cum ad eum di. Inter¬
roga sacerdotes legem: & dic eis. Si
caroseã tił uas sc̃m contigerte alicuiꝰ
uestim̃tum. si sc̃ificat cum ex eo qͦd
contigitꝰ lcũ dixissent sacerdotes
qͥa non scĩficat: dicte ad eos rurfũ.

Expanded text:
atque transfunditur; et multo facilius atque transfunditur; et multo facilius quod malum est ab eo transit quam si quid in eo uirtutis et industriae fuerit. in quo ego quoque soleo crebro apud memet ipsum de talibus conferens admirari plurimum, quod tam facile et sine aliquo labore atque ullis adminiculis malitia proficit et nihil tam facile est quam effici malum, etiamsi nemo doceat, nemo conpellat, rarum autem et perdifficile sit fieri bonum, et ita quasi conscendendus sit arduae cuiusdam et praeruptae rupis ascensus, licet plures prouocent, licet multi inuitent, etiamsi omnes faueant et hortentur. et hoc est quod mihi uidetur etiam beatus Aggaeus intellegens admirandam illam introdu­ xisse percontationis imaginem, cum ad eum dicitur: interroga sacerdotes legem et dic eis: si caro sancta uel uas sanctum contigerit alicuius uestimentum, si sanc­ tificat eum ex eo quod contigit? et cum dixissent sacer­ dotes quia non sanctificat, dicit ad eos rursum:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ex dtuma lege descendte. atq ad
dm ducit. Cuius qͣnto spes ce gła
maior ẽ: tanto ꝑicłm grauius. qͥp¬
pe habentib intellect̾um. Quemre¬
ct̾orem pͥmo omnium ut in uidetur
oportet fic̃ argentum uel aurum ꝓ¬
bari. & ex omin parte circumspici:
atq in omni tempore &e act̾ib contem¬
plari. ne qͥd forte habeat intra se ãmix¬
tionis aliene uł mat̾ie uilioris. ⁊ raucũ
sonum plumib uł eris ammixtione
respondeat: & lateat int̾nsecus adul¬
terinum aliq̾d. quod ignis examinet¬
& resoluat. Qͦdmalum utiq tanto
fict pniciosius: qͣnto numerosioris
popłi rect̃or excc̾it. Diẽ certe grauiꝰ
est in multos diffundi pestem quam
unum pestilentia confumi : nec cada¬
ueris fecor ita ꝑnitiosus ẽ. si unum
polluat locum. fiẽ si sparsim seuo
ndore diffuiso corrupti aeris morbũ
plurib generet: ita siqͥs est in recto¬
re tnitiorum morbꝰ. facile in eos qͥ ei
ad obtemꝑandum p̃stosunt. tͣditur

Expanded text:
quae ex diuina lege descendit atque ad quae ex diuina lege descendit atque ad deum ducit. cuius quanto spes et gloria maior est, tanto et periculum grauius quippe habentibus intellectum. quem rectorem primo omnium, ut mihi uidetur, oportet sicut argentum uel aurum probari et ex omni parte circumspici atque in omni tempore et actibus contemplari, ne quid forte habeat intra se admixtionis alienae uel materiae uilioris et raucum sonum aeris uel plumbi admixtione respon­ deat et lateat intrinsecus adulterinum aliquid, quod ignis examinet et resoluat. quod malum utique tanto fiet perni- ciosius, quanto numerosioris populi rector extiterit, sicut certe grauius est in multos diffundi pestem quam unum pestilentia consumi. 11. Nec cadaueris foetor ita perniciosus est, si unum polluat locum, sicut si sparsim saeuo nidore diffuso corrupti aeris morbum pluribus generet. ita si quis est in rectore uitiorum morbus, facile in eos qui ei ad obtemperandum praesto sunt traditur
Abbreviated transcription (Latin):
calami uł fistule fuaurtate ꝑmulcẽs
Nec aliucdultra opis uł armentario
imminet uł pastori: n qͦd parua que¬
dam sollicttudo requirit᷑ aduersus
insidias atq improbitatẽ luporum:
ae ficubi forte ẽ egrum pecꝰ tił reuisere
ocło. uł palpando curare ÷ timbias
in estib ꝓspicere : strata recumbenti¬
bus mollia acq herbida ꝓtridere:
ꝑflariq recumbentrum locum au¬
ris spirantib sinere quem ꝓpt̃ dec̃¬
rentis riuii frigida unda ꝑstringat.
Cantare qͦ ce uetut auoqͥ greges aute
antiguitatis aliqͥd aut amoris: ad
hec uł tugulare pinguiꝰ quodq tił
inp̃erum uertere licet. Uirtutis uͦ a
nm de indast̾e uulla citra huiꝰcemͦ
pastorib imminet: ꝑ quam necesse
habeant tioluntat gregis magis quã
sue obseqͥ. Hominiiu̾ cum ꝑdifficile
sit scire regi .i. regenti se obtempare:
multo difficiliꝰ est setre alios regere:
&e regere scđm istam nr̃am chisciplinã

Expanded text:
calami uel fistulae suauitate permulcens. calami uel fistulae suauitate permulcens. nec aliud ultra operis uel armentario inminet uel pastori, nisi quod parua quaedam sollicitudo requiritur aduersum insidias atque inprobitatem luporum et, sicubi forte aegrum pecus, uel reuisere oculo uel palpando curare, umbras in aestibus prospicere, strata recu- bantibus mollia atque herbida prouidere perflarique recubantium locum auris spirantibus sinere, quem propter decurrentis riui frigida unda perstringat, cantare quoque et uelut alioqui greges aut antiquitatis aliquid aut amoris. ad haec uel iugulare pin­ guius quodque uel in pretium uertere licet, uirtutis uero animi et industriae nulla cura huiuscemodi pastoribus inminet, per quam necesse habeant uoluptati gregis magis quam suae obsequi. 10. Homini uero cum perdifficile sit scire regi, id est regenti se obtemperare, multo difficilius est scire alios regere et regere secundum istam nostram disciplinam,
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur: qͦd sac̾dotia uł minist̾ia
ambitione potiꝰ & gr̃a quam m̃ttors
tudicio deferunt᷑. Ouius reiu tgtim
uł labem etiam si ꝓhibe supra nos
est: at certe erubescere ⁊ aduersari.
deterrebat: illud ẽ. Ulemendũ nãq
est ad stiminũ ipsum uerbi fastigtum:
ae ꝓferendum q̃uera funt. Neq enim
fas ẽ in talib falłe. Arbitrabar n ẽẽ
simile. sicut & nẽ qͦ arbitror: pecora
uel armenta regere: & hominibus p̃¬
esse atq animas modari. Ibi enm stu¬
dtum ẽ: gregem uł armenti tiel peco¬
ris ualidum membris. & lecum car¬
nib facere. Quod ꝓfpiciens uel arm̃¬
tartus ille tiel pastor. comantes her¬
bis. & utrides ⁊tuis delegit campos.
quos fecundiores ꝓbarit ad pabula:
& hos ipsos alt̾nis pastib innouat.
&̧e ab aliis ad alios gregem tͣnsmo¬
uet saltꝰ: s ce ad requiem ꝑquirit
nemorosa cubilia. Agro autem gre¬
gem int̾dum uirga: p̃cipue tamen

Expanded text:
nascitur quod sacer­ dotia uel ministeria nascitur quod sacer­ dotia uel ministeria ambitione potius et ad gratiam quam meritorum iudicio deferuntur. cuius rei uitium uel labem etiamsi prohibere supra nos est, at certe erubescere et auer­ sari pdeterrebat illud est — ueniendum namque est ad summum ipsum uerbi fastigium et proferendum quae uera sunt; neque enim fas est in talibus fallere —: arbitrabar non esse simile, sicut et nunc quoque arbitror, pecora uel armenta regere et hominibus praeesse atque animas mode­ rari. ibi enim studium est gregem uel armenti uel pecoris ualidum membris et laetum carnibus facere; quod prospiciens uel armentarius ille uel pastor comantes herbis et uirides riuis deligit campos, quos fecundiores probarit ad pabula, et hos ipsos alternis pastibus innouat et ab aliis ad alios gregem transmouet saltus. sed et ad requiem perquirit nemorosa cubilia. agit autem gregem interdum uirga, praecipue tamen
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd stue rusticteatis fiue lib̃tatis meȩ
fuerit. uos ꝓbate. Ertibu de guribus¬
dam. qͦs uidebam ncħ pentt᷑ ad cm̃da¬
dionem uitȩ sciȩ. incħ acquisisse corree¬
tionis admores: qͥn imimo & neqͥoreᷤᷤ
effectos. immundis ut dꝵ pedib ir¬
rtientes certatim in sc̃a: &e pͥtisqͣm dig¬
ni hab̾ent᷑. pͥmo aditci ac iantus ad tri¬
bunal continuo tende. atq ad sacer¬
dotium festinare: & reptilsis cet̾is. ipsiᷤ
sacͥs altarib inctibare: ut iam non ad
formam &e exemplum plebi p̃bendum.
ordo ille tadeat᷑: s occasio q̃dam ina¬
bundantia &e securitate tuuendi: nec
offictum ducat᷑ fucuro di iudicio õb¬
noxit: s secura q̃dam &e misquam
discutienda ãministratio putetuꝵ.
Et sunt pene plures nũo rectores
isti quam illi quos regunt: tt nusqͣ
antiquorum hystoria tradicdit. uel
tm̃ in eccłia fuisse ministrorum nũm
uel tam uiliter congregatum. Unde
ce religiomi ac doctͥne nr̃e obobriũ

Expanded text:
quod siue rusticitatis siue libertatis meae quod siue rusticitatis siue libertatis meae fuerit uos probate. erubui de quibusdam, quos uidebam nihil penitus ad emendationem uitae suae, nihil adquisisse correctionis ad mores, quin immo et nequiores effectos inmundis, ut dicitur, pedibus inruentes certatim in sancta et, priusquam digni haberentur primo aditu ac ianuis, ad tribunal continuo tendere atque ad sacerdotium festinare et repulsis ceteris ipsi sacris altaribus incubare, ut iam non ad formam et exemplum plebi praebendum ordo ille uideatur, sed occasio quaedam in abundantia et securitate uiuendi, nec officium ducatur futuro dei iudicio obnoxium, sed secura quaedam et nusquam discutienda administratio putetur. et sunt paene plures numero rectores isti quam illi quos regunt, ut nusquam antiquorum historia tradidit uel tantum in ecclesia fuisse ministrorum numerum uel tam uiliter congregatum. unde et religioni ac doctrinae nostrae obprobrium
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsfecri. Siquis forte ur̃m huiꝰcem᷑i
amoris aliqn sensit ardorem. scit q̃
dico. & q̃ loquor agnoscit. & quare ꝑ¬
turbatus simnouit: ac facile teniam
dabit. Cct̾is autem ñ eromimus in
satisfact̾ione : quib fortasse huiꝰcemͦi
sermo dum opꝰ eiꝰ ignorat᷑. etiam de¬
riscri ẽe potest: & his p̃cipue gicibus
mindie languor recte tudicandi p̃ye¬
dit senfum. ⁊ oꝑi obtimo entiofcim
nom̃ infligunt. phylosophiam. ceno¬
doriam uocantes. & p̃clara sapientie
studia iact̾antie appellationib in¬
famantes: quib libent uilis quoq ⁊
imꝑite multitudinis consensus acce¬
dit. Paratior nãq ẽ imꝑtiorum turba.
ad derogandum bonis studus quam
ad imitandum. ut sit cis omi genere
delictum: uł dum manifesta ⁊ puiblica
mala ñ tutant: uł dum occultis ⁊ re¬
conditis ñ creditnt bonis. Ad hec ac¬
cessit etiam illud ꝓferam etenim oĩa
apud uos. & nicħ iam tegam secreti:

Expanded text:
transferri. si quis forte uestrum huiusce- modi transferri. si quis forte uestrum huiusce- modi amoris aliquando sensit ardorem, scit quae dico et quae loquor agnoscit et quare perturbatus sim nouit ac facile ueniam dabit. ceteris autem non ero nimius in satisfactione, quibus fortassis huiuscemodi sermo, dum opus eius ignoratur, etiam derisui esse potest, et his praecipue quibus inuidiae languor recte iudicandi praepedit sensum; et operi optimo uitiosum nomen infligunt philosophiam cenodoxiam uocantes et praeclara sapientiae studia iactantiae appellationibus infa­ mantes, quibus libenter uilis quoque et inperitae multitudinis consensus accedit. paratior namque est inperitorum turba ad derogandum bonis studiis quam ad imitandum, ut sit eis omni genere delictum, uel dum manifesta et publica mala non uitant uel dum occultis et reconditis non credunt bonis. 8. Ad haec accessit etiam illud — proferam etenim omnia apud uos et nihil iam tegam secreti —,
Abbreviated transcription (Latin):
tem iautiam contigisse: atq inde acriꝰ
accendebar. quo m̃ notiora eiꝰ bona fi¬
ebant. Edideo ñ tuli me uiolent̃ in
mectias tarbas ꝑtrahi popłorum: et
multuosĩhuiꝰ utce fragorib obici. Nich
entm reuera mͥ ad beatam uitam pre¬
stantiꝰ uidebatur. qͣm uelut claufis
catnalib sensib. ce extra carnem mun¬
dumq effectum quempiam in semet
ipsum conu̾ti. id ẽ suos sensꝰ atq ani¬
mos consꝑicari: alientmq effectum
a mortalium curis fibi sol loqͥ &e deo.
ut altior cunct̾is uisibilib fac̾tus. men¬
tem suam repleat dinis sensib ce cȩ¬
lestib formis absq ulla admixtione
t̃rena. uͭ fpecłm tmmacłatum effect̾ts
imaginis đi. & ex iꝑsitis lumine sem¬
per lum̃ accipiens. auspicia quedam
uel inicia futuri in semecipso seli ferẽs:
atq int̾tis adhuc posteꝰ. consortio quo¬
dammꝰ ꝑfrciens angłorum. despecta
ac derelic̾ta fragilitate derrena. ad

Expanded text:
tim ianuam contigisse, atque inde acrius tim ianuam contigisse, atque inde acrius accendebar, ex quo mihi notiora eius bona fiebant. et ideo non tuli me uiolenter in medias turbas pertrahi populorum et multuosis uitae huius fragoribus obici. 7. Nihil enim re uera mihi ad beatam uitam praestantius uidebatur quam uelut clausis carnalibus sensibus et extra carnem mundumque effectum quempiam in semet ipsum con­ uerti, id est suos sensus atque animos conspicari alienumque effectum a mortalium curis sibi soli loqui et deo, ut altior cunctis uisibilibus factus mentem suam repleat diuinis sensibus et caelestibus formis absque ulla admixtione terrena uere speculum inmaculatum effectus imaginis dei et ex ipsius lumine semper lumen accipiens, auspicia quaedam uel initia futuri in semet ipso saeculi ferens atque in terris adhuc positus consortio quodammodo perfruens angelorum, despecta ac derelicta fragilitate terrena ad
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrer untuersȩ nature mortaliũ
qͣlibet mͦ &e in quolibet ordine apꝓ¬
pinguare deo. qͥ solus inaccessibi¬
lem ommi creature habitat lucem.
Que gͥ est ratio inobedientie mex̧:
Uisus sum etenm in illo tempore
nicħ meum habe. nec meis mori¬
bus simile: s audacius contradi¬
cere impudentiusq resistere. Cau¬
sas gͦ huius rei. quod iamdiu de¬
sideratis: audite. Precipua illa
fuit ꝑturbationis meȩ causa. qͦd
fubito mͥ suꝑuentum est: ce sicut
cum sontis aliquis repentinus in¬
crepuit. turbant᷑ anum ex impro¬
uiso terrore ꝑculsi: ita ego qͦ der¬
ritus omnem resolui uerecun di
comes indissociabilis fuit. Tum
deinde recordatio m ei silentu et
quietis mee uehementius ꝑturba¬
bat: cumidmͥ impedir uiderem.
qͦd ego apͥncipio uitȩ meȩ finglari¬
ter dilexi: & in magnis maximisq
piclis deououi. ¶iꝰ defit̃io eo ampliꝰ
concitabar. quo mͥ iam uidebar eiꝰ sal¬

Expanded text:
arbitrer uniuersae naturae mortalium arbitrer uniuersae naturae mortalium quoquolibet modo et in quolibet ordine adpropinquare deo, qui solus in- accessibilem omni creaturae habitat lucem. 6. Quae igitur ratio est inoboedientiae meae? nisus sum etenim in illo tempore nihil meum habere nec meis moribus simile, sed audacius contra dicere inpudentiusque resistere. causas ergo huius rei, quod iam dudum desideratis, audite. praecipua fuit illa perturbationis meae causa, quod subito mihi superuentum est. et sicut, cum sonus aliquis repentinus increpuit, turbantur animi inprouiso terrore perculsi, ita ego quoque territus omnem resolui uerecundiama mea comes indissociabilis fuit. tum deinde re- cordatio me silentii et quietis meae uehementius perturbauit, cum id mihi inpediri uiderem quod ego a principio uitae meae singulariter dilexi et in magnis maximisque periculis deo uoui. cuius desiderio eo amplius concitabar, quo mihi iam uidebar eius sal
Abbreviated transcription (Latin):
rex neq pͥnceps. neq sacerdodum ne¬
q sacrificium. Et omnia illa nob
quoq accident: quib ꝓ iimensis
scelerib pͥor ille popłs condemnatꝰ
ẽ. Uerum ne hoc qtridem nouum
auit ꝑegrinum ẽ his. apud quos
diume phylosophiȩ studia uigent.
ut ex ordine discipłorum quis in
magistrorum assumat᷑ offictum:
fic̃ ne naute qͥdem ꝓbabili. si res poᷤ¬
cat ad inspectionem ꝓre tͣnfferri:
uł ex illo loco. sitientoꝵ ꝓbabilicer
collegerit disciplinam. ad ipsa na¬
uis gubnacła ꝓuocari: uł fortissi¬
mo militicuram turmȩ cohortisq
commita: uł b̃n agentem tormam
ad totiꝰ erercitus transferri magiste¬
tium. Non gͦ existimet quis eortm
qͥ in aliems negociis grauissim cen¬
sores fcunt. & ex sins uitus aliena
gesta ꝑpendunt: quod ego erubu¬
erimmmnisterii huiꝰ gradum ma¬
Non ita ego sum uel durmarum re¬
rum magnitudinis. uł humanaꝵ
humilitatis ignarꝰ : ut ñ magnum

Expanded text:
rex neque princeps neque sacerdotium nerex neque princeps neque sacerdotium neque sacrificium. et omnia illa nobis quoque accident, quibus pro inmensis sceleribus prior ille populus condemnatus est. 5. Uerum ne hoc quidem nouum aut peregrinum est his, apud quos diuinae philosophiae studia uigent, ut ex ordine discipulorum quis in magistrorum adsumatur officium, sicut ne nautae quidem probabili, si res poscat, ad inspectionem prorae transferri uel ex illo loco, si uentorum probabiliter collegerit disciplinam, ad ipsa nauis gubernacula prouocari. uel fortissimo militi curam turmae cohortisque committi uel bene agentem turmam ad totius exercitus transferri magisterium. non ergo existimet quis eorum, qui in alienis negotiis grauissimi censores fiunt et ex suis uitiis aliena gesta perpendunt, quod ego erubuerim ministerii huius gradum manon ita ego sum uel diuinarum rerum magnitudinis uel humanarum humilitatis ignarus, ut non magnum
Abbreviated transcription (Latin):
at caput. Quamuis gͦ ne abiis qͥdem
ullis animantib absq rectoribus ẽẽ
&e gubnacłis tutum sciam. s multo
magis hominib: iccco qͦd amplius
his ce maiꝰ ꝑicłm impendet errantib.
Aquib siquidem illud qͦd pͥmum ẽ¬
certe in eis scđm salutis obtinet locũ.
si corrigant̾ &e reuocentur a delicto.
Si gͦ hoc uerum apparuit &e bonũ
iustumq uisum ẽ: certum ẽ malũ
ẽẽ econtrario. & inutile uel omnes
fieri uelle rectores. ut nullus qͥ regi
debeat iam suꝑsit : uł rursum regen¬
di offictum neminem uelle fuscipere:
ꝑ qͦd utiq elaudicare contintio &e la¬
befactaripot̾it omne corpꝰ eccłie. ne¬
mine scilicet gubnante. Et tibi iam
nob̃. uel qͣm aut a quib coletur d̃s:
Quo pacto sacrosçã imsteria ad instar
celestis imaginis celebrabunt᷑: ꝑ q̃
utiq adhuc in terris positi cęlestib
ordinib sociamur: Erit fine du¬
bio illud quod dict̾um est: ut ñ sit

Expanded text:
at caput. 4. Quamuis ergo ne aliis quidem at caput. 4. Quamuis ergo ne aliis quidem ullis animantibus absque rectoribus esse et gubernaculis tutum sciam, multo tamen magis hominibus idcirco quod amplius his et maius periculum inpendet errantibus, a quibus siquidem illud quod primum certe in eis secun­ dum salutis obtinet locum, si corrigantur ac reuocentur a de- licto. si ergo hoc uerum apparuit et bonum iustumque uisum est, certum est malum esse e contrario et inutile uel omnes fieri uelle rectores, ut nullus qui regi debeat iam supersit, uel rursum regendi officium neminem uelle suscipere, per quod utique claudicare continuo et labefactari poterit omne corpus ecclesiae nemine scilicet gubernante. et ubi iam nobis uel quomodo aut a quibus coletur deus? quo pacto sacrosancta mysteria ad instar caelestis imaginis celebrabuntur, per quae utique in terris adhuc positi caelestibus ordinibus sociamur? erit sine dubio illud quod dictum est, ut non sit
Abbreviated transcription (Latin):
diuinas leges statutaq despiciens.
Noui etenim. qͥa sic̃ in corpore nr̃o
alia funt m̃bra que regunt corpꝰ. atq
q̃ reguntur. & obsequtum rectoribus
p̃bent: ita etiam in eccłia statuit ds.
eqͥtatis eam lege dispensans: ce ꝑ diui¬
nam ꝓuidentiã fuam qͣ unus a com¬
ponit. meritoꝵs temꝑans pͥtuilegia.
alios insticcuit regi & gab̃nari. qͥb hoc
utiliꝰ est. ut &e u̾bo & oꝑe rectͥorum ad
id qͦd expedit imbuant᷑ : alios pastoreᷤ
dedit & doctores ad ꝑfect̾ionem eccłiȩ:
eos scilicet qͥ ꝑre cet̾is uirtute amimi p̃¬
diti. familiariꝰ deo assistant. & id officii
in eccłia gerant. qͦd uel anima in cor¬
pore. uł mens & ratio oꝑatur in aĩa:
ut utraq parit̃ comꝑaginata ce sibi
inuicem mixta. in qͦ qͥd deẽ & in quo
abundat uelut in m̃brorum diu̾sita¬
te consonantia facta ꝑ sp̃m. ꝑfectum
ce integrum atq aptum ad omnia
corpꝰ existat. &e dignum qͦd xp̃m habe¬

Expanded text:
diuinas leges statutaque despiciens. diuinas leges statutaque despiciens. noui etenim quia, sicut in corpore nostro alia sunt membra quae regunt corpus atquequae reguntur et obsequium rectoribus praebent, ita etiam in ecclesia statuit deus aequitatis eam lege dispen­ sans et per diuinam prouidentiam suam, qua uniuersa conponit, meritorum temperans priuilegia. alios constituit regi et guber­ nari — quibus hoc utilius est —, ut uerbo et opere rectorum ad id quod expedit inbuantur; alios pastores dedit et doctores ad perfectionem ecclesiae, eos scilicet qui prae ceteris uirtute animi praediti familiarius deo adsistant et id officii in ecclesia gerant, quod uel anima in corpore uel mens et ratio operatur in anima, ut utraque pariter conpaginata et sibi inuicem mixta, in quo quid deest et in quo abundat uelut in membrorum diuersitate consonantia facta per spiritum perfectum et integrum atque aptum ad omnia corpus existat et dignum quod Chri­ stum habe
Abbreviated transcription (Latin):
dixi putent alia : ego uͦ absq omni
derecundia qͦd uerum ẽ in medium
ꝓferam: utͥsq partib satisfaciens: id
est tam his qui affectu in nos. quam
etiam his qͥ odio ꝑmouent̃: in quib¬
dam qͥdem ipse mei accusator existẽs:
ꝓ qͥb dam uͦ etiam satisfaciens. Et ut
nobis scdm ordinem sermo ꝓcedat:
pͥmo de formidine mea ac mecu pͥ¬
stino disseram. Neq enĩ patiar ĩme
susꝑitionis qͥcquam remanere: eoꝵ
qͥ uel bona nr̃a uel contraria eurio¬
sa examinatione discuctunt. Est
enim &e hoc religionis officium. u̾b
satisfactione curare: si qͥ illi forte st̃.
q̃ uident᷑ susꝑicionum spicłis uul¬
nerati: q̃mquidem ꝑobtimum est.
ut neq peccando qͥs. neq positus in
suispicione peccati. si fieri potest ⁊ res
indulgeat offendicłm frĩb ponat at
scandalum. Scimꝰ enim scandalitan¬
itus hec aut stultꝰ incurri: neq ut ⁊
ego partm aliqͥd głer arrogans. qͣsi

Expanded text:
dixi, putent alia, ego uero absque omni dixi, putent alia, ego uero absque omni uerecundia quod uerum est in medium proferam utrisque partibus satis faciens, id est tam his qui affectu in nos quam, etiam his qui odio permouentur, in quibusdam quidem ipse mei accusator existens, pro quibusdam uero etiam satis faciens. 2. Et ut nobis secundum ordinem sermo procedat, primo de formidine mea ac metu pristino disseram. neque enim patiar in me suspiciones cuiquam remanere eorum qui uel bona nostra uel contraria curiosa examinatione discutiunt. est enim et hoc religionis officium uerbi satisfactione curare, si qui illi forte sunt qui uidentur suspicionum spiculis uulnerati, quoniam quidem peroptimum est, ut neque peccando quis neque positus in suspicione peccati, si fieri potest et res indulget, offendiculum fratribus ponat aut scandalum. scimus enim scandalizaneritus haec aut stultus incurri neque — ut et ego parum aliquid glorier — adrogans quis et
Abbreviated transcription (Latin):
Sict̾us fum: & fatcor
me ẽẽ suꝑatum. Sub¬
iectus sum dño: &e ob¬
seeraui cum. Dignũ
etenim ẽ. ut mͥ beatꝰ
dquid aꝑiat sermo¬
nis exordium:. inmouͦ ille ipse qͥm
dauid loq̾batur. & qͥ etiam nẽ ꝑ eum
loquitur. Oꝑtimꝰ nanq ordo ẽ. ut
totiꝰ uel uerbi uł oꝑis. ⁊ a deo nobis
origo sumat᷑. & in dm̃ confũmatio
referat᷑. Causa ꝓ ꝗͣ dudum uelue te¬
dio qͦdam & indignatione suꝑatus
abscessi. & elongaui fugiens. ⁊ habi¬
taui in deserto non paruo dempore:
alia fortasse aliis uideatur. his qͥ uł
odio circa me ut fieri solet uł amo¬
re decinentur. Et id quod tẽ feri
qͥdem uidebam̃ & immites. nĩcuͦ man¬
sueuimꝰ. &e regressi sumꝰ in hoc quod
antea fugeramꝰ ÷ alius quidem cul¬
pat inconstantiȩ : alius amplectitun
factum. Nicħ enim hominib suauiꝰ
quam aliena loqͥ. & aliena curare :
maxime si eueniat uł odio aliquos
uł amore p̃ueniri: a quib p̃cipue sẽꝑ
occultat᷑ ueritas ce furatur. Alii gͥ ut

Expanded text:
ictus sum et fateor me esse superatum; subiectus sum domino et obsecraui eum. dignum etenim est, ut mihi beatus Dauid aperiat sermonis ostium, immo uero ille ipse qui in Dauid loquebatur et qui etiam nunc per eum loquitur. optimus namque ordo est, ut totius uel uerbi uel operis et a deo nobis origo sumatur et in deum consummatio referatur. causa, pro qua dudum uelut taedio quodam et indignatione superatus abscessi et elongaui fugiens et habitaui in desejto non paruo tempore, alia fortassis aliis uideatur, his qui uel odio erga me, ut fieri solet, uel amore detinentur. et id quod tunc feri quidam uidebamur et inmites, nunc uero mansueuimus et regressi sumus in hoc quod antea fueramus, alius quidem culpat inconstantiae, alius amplectitur factum. nihil enim hominibus suauius quam aliena loqui et aliena curare, maxime si eueniat uel odio aliquos uel amore praeueniri. a quibus praecipue semper occultatur ueritas et furatur. alii igitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa. illusores dñabuntur eortim. & tu¬
uenes p̃posiai & ꝑueri sensib. qͥ for¬
tassis ne panem quidem uel uestim̃¬
tum habeamꝰ. ad hoc tꝑsum ut pͥnci¬
pes aliquoꝵ simus aut ꝓpħe: docen¬
tes inqua. & qͥ beatificanur in cas¬
sum. Multum nob̃ certe deest ut
simus sacerdotes loguentes in corde
irłm. Que omnia ysaras imputat
ce exꝓbrat: cutus labia ꝑseraphin
ignea pruna purgatnt.S guid:
opꝰ quidem tm̃ ac tale & tam labo¬
rio a sum cordi sensibili. ꝑicł̃m
uͦ lexe aut ntillum. &e lapstis con¬
temꝑtibilis: equidem multum mͥ
metum intentat. Hinc qͥdem beatꝰ
osee iudicrum dicens ẽẽ de nob̃ sac̾¬
inqͥt. laquetis fact̾i sumus in specła.
& fic̃rete quod extensum ẽ suꝑ tabiri¬
um qd extenfum ẽ ab his qͥ humanaᷤᷤ
animas captunt. S ce desecandos
consumendos iudices eoꝵs. cessandum
qͦ ẽẽ ab unguendis regib & pͥncipi
rec beatꝰ micheas ñ ferens fabricari sy¬

Expanded text:
quia inlusores domi­ nabuntur eorum et iuquia inlusores domi­ nabuntur eorum et iuuenes praepositi et pueri sensi­ bus, qui fortassis ne panem quidem uel uestimentum habea­ mus ad hoc ipsum ut principes aliquorum simus, aut prophe- tae docentes iniqua et qui beatificamur in cassum. multum certe nobis deest, ut simus sacerdotes loquentes in corde Hierusalem. quae omnia Esaias inputat et exprobrat, cuius labia per Seraphin ignea pruna purgantur. 57. Sed quid? opus quidem tantum ac tale est et tam laboriosum cordi sensibili, periculum uero leue aut nullum et lapsus contemptibilis? et quidem multum mihi metum intentat. hinc quidem beatus Osee iudicium dicens esse de nobis saceinquit, laqueum facti sumus ip specula et sicut rete quod extensum est super Itabyrium, quod extensum est ab his qui humanas animas capiunt. sed et desecandos consumendos iudices eorum. cessandum quoque esse ab ungendis regibus et principibret beatus Michaeas non ferens fabri­ cari Si
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Imitatur ce in hoc xp̃m qͥ fac̾tꝰ
est ꝓ nob̃ maledictum: gurinfirmi¬
tates nr̃as tulit. & languores nr̃os
portauit: &e eligit ut ita dicam extͣ
pietatem fieri ꝓ pietate. dũ anathe¬
ma c̃ẽ a xp̃o patitur: tm̃ut isti salui
dum s̃ crucifigit. & se mundo. Oĩa
parua duc̃ & exigua ꝓ desidio xp̃i.
etiam si ab irłm ce in circuttu & us¬
q ad illiricum repleat cugłm : etiã¬
siusq ad tercium cęlum raptus as¬
cendat: etiam sin paradyfum dedu¬
catur. & ibi atidiat uerba q̃ non licet
hominib loqͥ. in his omnib ñ głat᷑.¬
nͥ tm̃minfirmitatib suis. S hec pay¬
lus: &e si qͥ forte funt in sp̃usimiles ei.
los uͦ uereor. ne scđm illud qͦd scͥptũ
est. stulti quidem simꝰ pͥncipes thaneoᷤᷤ.
acit exact̾ores popłos racemantes uel
beatificantes popłm ad seductionem.
& semitas pedum eorum conturban¬
tes: acit etiam ex illis de quib dicit᷑.

Expanded text:
rem! imitatur et in hoc Christum, qui factus rem! imitatur et in hoc Christum, qui factus est pro nobis maledictum, qui infirmitates nostras tulit et languores nostros portauit et elegit, ut ita dicam, extra pietatem fieri pro pietate, dum anathema esse a Christo patitur, tantum ut isti salui dum sibi crucifigit et se mundo; omnia parua ducit et exigua pro desiderio Christi. etiamsi ab Hierusalem in circuitu usque ad Illyricum repleat euangelium, etiamsi usque ad tertium caelum raptus ascendat, etiamsi in paradisum deducatur et ibi audiat uerba quae non licet hominibus loqui, in his omnibus non gn infirmitatibus suis. sed haec Paulus et si qui forte sunt in spiritu similes ei. nos uero uereor ne secundum illud quod scriptum est stulti quidam simus principes Taneos aut exactores populos racemantes uel beatificantes populum ad seductionem et semitas pedum eorum conturbantes aut etiam ex illis, de quibus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
li mortificatione xp̃i adornat᷑. ce ex¬
celsior ẽ supͣ omne quod carnale e.
Exultat autem insp̃italib & głat᷑:¬
cecum ñ sit imꝑiots inscientia: tam̃
ꝑspecłm &e in enigmate uide se dicit.
Confidit sp̃u: & tam̃ corpꝰ affligit.
uelut clandestinum aduersartum
destruens. Qtid nos edocens ꝑ hȩc.
quid erudiens. nͥ nicħ ex his q̃ deorsũ
funt p̾fumere : neq inflari ꝑscientiã.
neq carnem adu̾ctm sp̃m erigere:
Ruignat gͦ ille ꝓ omnib: orat ꝓ oĩb:
zelatur om̃s di zelo: accendituir pro
omitib &c inslammat᷑ ꝓ his qui extra
legem sunt: ꝓ his qui in lege funt. Ma¬
gister gentium. audeorum aduocatus.
ꝓ quib etiam audec aliquid ultra qͣ
fas ẽ. ꝓ fratrib scilicet scđm carnem:
ultra mandatum dĩnitit᷑. Nam ꝓri
mos suos ñ sic̃ se s plusquam se dilig̃.
Deniq se etiam abiecto. illos ꝓse intͦ¬
dcici orat ad xp̃m. O singłarem m̃tis
magnificentiam: o cęlestem sp̃c calo

Expanded text:
li mortificatione Christi adornatur; excelsior est supra omne quod carnale est, exultat autem in spiritalibus etcum non sit inperitus in scientia, tamen per speculum et in aenigmate uidere se dicit. confidit spiritui, et tamen corpus adfligit uelut clandestinum aduersarium destruens, quid nos edocens per haec et quid erudiens nisi nihil ex his quae deorsum sunt praesumere neque inflari per scientiam neque carnem aduersum spiritum erigere? pugnat ergo ille pro omnibus, orat pro omnibus, zelatur omnes dei zelo, accenditur pro omnibus et inflammatur, pro his qui extra legem sunt, pro his qui in lege sunt, magister gentium, Iudaeorum aduocatus. pro quibus etiam audet aliquid ultra quam fas est, pro fratribus scilicet secundum carnem, ultra mandatum dei nititur; nam proxi- mos suos non sicut se sed plus quam se diligit. denique se etiam abiecto illos pro se introduci orat ad Christum. o singularem mentis magnificentiam! o caelestem spiritus calo­
Abbreviated transcription (Latin):
ria ille qͥ muttus passtis fuerat cura¬
retur: quoscilicet ꝓ singłis nob hoc
qͦd sctpra nos erat redderet̃. Comple¬
tur gͦ nouum imscđie sacramentum:
erga eum qui ꝑ mobectientiã decidit.
ꝓptcrea noua natiuitas. ce uirgo ma¬
ter: & bechleem ꝓ eden. & p̃sepe ꝓ pa¬
radyso: partia & usibilia ꝓ occultis
&e magnis. Icc̾co ce pastores cȩlestem
głam uident: ꝓptc̃a agnum ⁊ pasto¬
rem: ꝓptea stella duce magi adorañ.
& munera offerunt: qͦd scilicet nemo
tam ultra uł idola uel stellas adora¬
ret. Ppt̾ea iħc baptrzat᷑. & testimo¬
nrum ei de cȩlestib ꝑhibetur. ce ie¬
umat & demptat᷑. & uincit eum qͥ ui¬
cerat. Apt̾ea demones fugant᷑ : egri¬
tudines curantur: & magnorum p̃
meditant᷑. Eptea lignum aduersꝰ
lignum. & manꝰ patient̃ extendonẽ
adduersꝰ manus incontinent̃ extensaͤ.
ꝓsolutis & remissis p̃bentur clatuis
confixe. Cꝰ his q̃ ciecerunt adam p̃¬

Expanded text:
ria ille qui inuifus passus fuerat curaria ille qui inuifus passus fuerat curaretur, quo scilicet pro singulis nobis hoc quod supra nos erat redderetur. con­ pletur ergo nouum misericordiae sacramentum erga eum qui per inoboedientiam decidit. propterea noua natiuitas et uirgo mater et Bethleem pro Edem et praesepe pro paradiso, parua et uisibilia pro occultis et magnis. idcirco et pastores caelestem gloriam uident propter agnum et pastorem; propterea stella duce magi adorant "et munera offerunt, quo scilicet nemo iam ultra uel idola uel stellas adoraret; propterea lesus baptizatur et testimonium ei de caelestibus perhibetur et ieiunat et temptatur et uincit eum qui uicerat; propterea daemones fugantur, aegritudines curantur et magnorum prameditan­ tur; propterea lignum aduersum lignum et manus patienter extenduntur aduersum manus incontinenter extensas: pro solutis et remissis praebentur clauis confixae, pro his quae eiecerunt Adam pr
Abbreviated transcription (Latin):
ultimum. hominem filium dei fac̾e
atq in celest beatitudine cum cȩle¬
stib collocare. Ad hoc nob̃ pedago¬
gusdata ẽ lex: ad hoc medii legis ⁊
xp̃i missisunt ꝓpħe ÷ ad hoc sp̃italiᷤ
lex adimplet̃: ce finis omnium xp̃e
aduenit. Hoc ẽ quod agit euacua¬
ta diuinitas: hoc ꝓmouet carnis
assumꝑtio: &e hoc ẽ qͦd ex utͦq mere¬
amur. Hec ẽ noua illa commixtio
di & hominis: ut ꝑunum utrũq
hab̃e possimꝰ. Ept̃eananq d̾s corpi
anima mediante coniunctꝰ ẽ. ut con¬
iungeret separata: atq in concordi¬
am & pacem dis cordantia reuoca¬
ret in unum se: ce ꝑ sereuocans õta.
abuno patre gñis nr̃i prius ꝑdita.
Animam fuscepit ꝓpt̃ inobedientiã¬
⁊ anime : carnem ꝓpt̃ malam obȩ¬
dientiam ꝓ qͣ ce sĩmul condemnata
ẽ: ut sic̃ in carne &e anima fuerat
condemnatio: ita in carne &e anima
sine peccato: & introducit᷑ ꝓuetere
nouus : ut huius passione uolunta¬

Expanded text:
ultimum hominem filium doi facere ultimum hominem filium doi facere atque in caelesti beatitudine cum caelestibus conlocare. 23. Ad hoc nobis paedagogus data est lex, ad hoc medii legis et Christi missi sunt prophetae, ad hoc spiritalis lex adinpletur et finis omnium Christus aduenit. hoc est quod agit euacuata diuinitas, hoc promouet carnis adsumptio et hoc est quod ex utroque mercamur. haec est noua illa commixtio dei et hominis, ut per unum utrumque habere possimus. propterea namque deus corpori anima mediante commixtus est, ut coniungeret separata atque in concordiam et pacem discordantia reuocaret in unum se et per se reuocans omnia ab uno patre generis nostri prius prodita: animam suscepit propter inoboedientiam animae, carnem propter malam oboedientiam, pro qua et simul condemnata est, ut, sicut in carne et anima fuerat condemnatio, ita in carne et anima sine peccato. 24. Et introducitur pro uetere nouus, ut huius passione uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
atq oꝑe demonstrat᷑: tit possuntis qͦd
in nob est p̃ciosius. uł eurare animas
a languorib uitiorum uł purgare a
macłis peccatoꝵ.finis audem utriusq
medicine. hoc enim restat ostendexe:
umꝰ quidem ẽ: ut sanitas corporis ł
siẽ conseruet᷑. uł si discesserit retioce¬
tur. q̃ ñsatis certum ẽ utrum semꝑ ꝓ
fuierit his qͥ eauisi sunt. cum tudeamꝰ
frequent̃ aliquantis corporei roboriᷤ
forcicudinem nocuisse: dum in hac fi¬
dentes ĩnulli uł latͦcimis uł raptib
uacant. Media tam̃ hȩc sunt: sic̃ &
pauptas &e diuitie. uł humilitas uł
claritas. & cȩc̾a his fimilia: que media
icc̃co dñr: qͥa ex ꝓposito utendium uł
ad bonum uł ad malum trahi posst̃
est: incitare animam ad uirtutem
&e eriꝑe ex hoc mundo ce offerre do:
atq imaginem di q̃ in ea ẽ. uł sirec¬
te inest seruare. uł regere si ꝑiclitat᷑.
ul si collapsa aut opỹssa est. reparare

Expanded text:
atque opere demonstratur, ut possimus, quod atque opere demonstratur, ut possimus, quod in nobis est pretiosius, uel curare animas a languoribus uitiorum uel purgare a maculis peccatorum. 22. Finis autem utriusque medicinae — hoc enim restat ostendere — unius quidem est, ut sanitas corporis uel, si est, conseruetur uel, si discesserit, reuocetur. quae nou satis certum est utrum semper profuerit his qui ea usi sunt, cum uideamus frequenter aliquantis corporei roboris fortitudinem nocuisse, dum in hac fidentes nonnulli uel latrociniis uel raptibus uacant. media tamen haec sunt, sicut paupertas atque diuitiae uel humilitas et claritas et cetera his similia, quae media idcirco dicuntur, quia ex proposito utentium uel ad bonum uel ad malum trahi possuntest incitare animam ad uirtutem et eripere ex hoc mundo et offerre deo atque imaginem dei, quae in ea est, uel, si recta est, seruare uel regere, si pericli­ tatur, uel, si conlapsa aut oppressa est, reparare
Abbreviated transcription (Latin):
punientes. qnͣtum ampliꝰ in adu̾sa¬
rios deseuierint ÷ sic̃ hi qui insania
& furore correpti ꝓpͥas carnes laniaÑ.
quas m̃de capti alienas putant. Hec
sunt. ꝓ quib ego hanc nr̃e medici¬
ne dis ciplinam multo difficiliorẽ
puto. quam illam q̃ corporib solis
medetur: q̃ quando difficilior ẽ. tan¬
to utiq p̃ciosior & utilior. Nam illa
quidem pauca quedam de ꝓfunctio
rib tractat. quam plurima uͦ artiᷤ
sue atq oꝑis in ocłis acq manibus
gerit. In hac uͦ nr̃a erga unt̃iorem cor¬
dis hominem omnis cura ẽ. atq õe
studium gerit᷑. & adu̾suo hostem
qui nos intrinsecꝰ impugnat atq ob¬
luctatur in sensib. ẽ nobis omne cer¬
tamen: qui nob ipsis aduersus nos
gladiis abutens morti nos tradit.
Aduersum hȩc gͦ omnia. multa qͥdẽ
immo tota fide. maiore uͦ dei gratia:
aliqnͣto qͦq ut ego arbiͦt cciam nr̃o
studio ac labore intendim ẽ qͦd in u̾bo

Expanded text:
punientes, quantum amplius in aduersapunientes, quantum amplius in aduersarios desaeuierint, sicut hi qui insania et furore correpti proprias carnes laniant, quas mente capti alienas putant. 21. Haec sunt, pro quibus ego hanc nostrae disciplinae medicinam multo difficiliorem puto quam illam quae corporibus solis medetur. quae quanto difficilior est, tanto utique pretio­ sior et utilior. nam illa quidem pauca quaedam de profundio­ ribus tractat, quam plurima uero artis suae atque operis in oculis atque in manibus gerit; in hac uero nostra erga interiorem cordis hominem omnis cura est atque omne studium geritur et aduersum hostem, qui nos intrinsecus inpugnat atque obluctatur in sensibus. est nobis omne certamen, qui nobis ipsis aduersum nos gladiis abutens morti nos tradit. aduersum haec ergo omnia multa quidem, immo tota fide, maiore uero dei gratia, aliquanto quoque, ut ego arbitror, etiam nostro studio ac labore nitendum est, quod in uerbo