comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uent. Nec idõ consenserunt in eas ho¬
mines quia iam ualebant ad signifi¬
cationẽ. s idõ ualent quia consense¬
runt in eas: Sic etiam ula signa qͥb
ꝑnitiosa demonũ sacietas cõparatur
pro cuiusq obseruationib ualent.
quod manifestissim& ostendit ritus
augurũ: qui & ante quã obseruent.
& postea quam obseruata signa tenu¬
erint. id agunt ne uideant uolatus
aut audiant uoces auiũ.: quia nulla
ista signa sunt nisi consensus obser¬
uantis accedat. cchocu. Descientia sen¬
tentiatum conexionum diffinitionũ.
diuisionũ ⁊ particionũ. ex eod libro de
ea que non ad corporis sensus
sed ad rationẽ anumi ꝑtinent:
libi disciplina regnat᷑ disputa¬
tionisꝰ & numeri. S disputationis
disciplina ad omĩa genera questionum
quȩ inluteris scĩs sunt penetranda. et
dissoluenda: plurimũ ualet tantũ ibi
cauenda est libido rixandi: & puerilis
quędam ostentatio decipiendi aduersa¬

Expanded text:
nent, nec ideo consenserunt in eas honent, nec ideo consenserunt in eas homines, quia iam ualebant ad significationem, sed ideo ualent, quia consenserunt in eas: sic etiam illa signa, quibus perniciosa daemonum societas comparatur, pro cuiusque obseruationibus ualent. quod manifestissime ostendit ritus augurum, qui et antequam obseruent et posteaquam obseruata signa tenuerint, id agunt, ne uideant uolatus aut audiant noces auium, quia nulla ista signa sunt, nisi consensus obseruantis accedat. CCLX. DE SCIENTIA SENTENTIARVM, CONEXIONVM, DEFINITIONVM, DIVISIONVM ET PARTITIONVM. EX EODEM LIBRO Dea quae non ad corporis sensus, sed ad rationem animi pertinent, ubi disciplina regnat disputationis et numeri. sed disputationis disciplina ad omnia genera quaestionum, quae in litteris sanctis sunt, penetranda et dissoluenda plurimum ualet; tantum ibi cauenda est libido rixandi et puerilis quaedam ostentatio decipiendi aduersa
Abbreviated transcription (Latin):
sa sunt: s anĩ aduertendo. atq signando
factum ẽ ut ualerent: & idõ diuersis diꝰ¬
uerse ꝓueniunt. scđm cogitationes. et
p̃sũptiones suas. Illi enĩ sp̃c qui decipere
uolt̃ talia ꝑcurant cuiq qualib eũ
ir retititum ꝑ suspiciones & consensio¬
nes eius uident. Sicut enĩ uerbigratia
una fig̾a littẽ quȩ decusatim notͣat᷑
aliud apud grecos. aluid apud latinos
ualet. ñ natura s placito ce consensiõe
significandi: Et idõ qui utrãq linguã
nouit si homine greco uelit aliqͥd signisi¬
care scͥbendo. ñ in ea significatione ponit hã
littãm in qua eam ponit cũ hõi scͥbit latino
& beta uno eodemq sono apud grecos
littere. apud latinos holeris nom̃ est.¬
& cum dico lege in his duabus sillabis.
aliud grecus latinus intelligit. Sicut
gͦ he om̃s significationes ꝓsuę cuiꝰq so¬
cietatis consensione animos mouent
& qͥa diuersa consensioẽ. diuerse mo¬

Expanded text:
ersa sunt, sed animaduertendo atque signando ersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum cogitationes et praesumtiones suas. illi enim spiritus, qui decipere uolunt, talia procurant cuique, qualibus eum irretitum per suspiciones et consensiones eius uident. sicut enim uerbi gratia una figura litterae, quae deousatim notatur, aliud apud Graecos, aliud apud Latinos ualet, non natura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouit, si homini Graeco uelit aliquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit, eum homini soribit Latino; et beta uno eodemque sono apud Graecos litterae, apud Latinos holeris nomen est; et cum dico: "lege", in his duabus syllabis aliud Graecus, aliud Latinus intellegit - sicut ergo hae omnes significationes pro sua cuiusque societatis confessione animos mouent et, quia diuersa confessio est, diuerse mo
Abbreviated transcription (Latin):
ticiones rerũ temporaliũ dissipant miseroꝵ corda.
nomĩb gͦ istis doctrinis societas de¬
monum formidanda atq uitanda ẽ.
quinichil cum principe suo diabolo
nisi reditũ nr̃m claude atq obserare
conantur. Sicut aut̃ destellis qͣs ꝯdidit
& ordinauit ds̃. humane & decepto¬
rie coniecturȩ abhominib institute
sunt: sic etiam dequibq nascentibus
uel quoqͦmͦ diuine ꝓ uidentie ammi¬
nistratione existentibus rebus multi mł¬
ta humanis suspicionibus quasi re¬
głarit̃ coniectata est litteris manda¬
uerunt. Si forte in solite accidertnt
tanquã simula pariat auc fulmine
aliquid ꝑcutiatur: que omĩa tantũ
ualent quantũ p̃sũptione animorum
quasi cominuni quadã lingua cũ de¬
monibus fȩderata sunt. Quȩ tamen
plena sunt omĩa pestifere curiositatis:
crucianti sollicitudinis. mortifere ser¬
uitutis. Non cnĩ qiua ualebant anĩ adu¬

Expanded text:
titiones rerum temporalium corda dissipant miserorum. titiones rerum temporalium corda dissipant miserorum. In omnibus ergo istis doctrinis, societas daemonum formidanda atque vitanda est, qui nihil cum principe suo diabolo, nisi reditum nostrum claudere atque obserare conantur. Sicut autem de stellis quas condidit, et ordinauit deus, humanae et deceptoriae coniecturae ab hominibus institutae sunt, sic etiam de quibusque nascentibus uel quoquo modo diuinae prouidentiae administratione exsistentibus rebus multi multa humanis suspicionibus quasi regulariter coniectata litteris mandauerunt, si forte insolite acciderint, tamquam si mula pariat aut fulmine aliquid percutiatur. Quae omnia tantum ualent, quantum praesumtione animorum quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animadu
Abbreviated transcription (Latin):
pacta & conuenta referende sunt. Hinc
enim fiet. ut occulto quodã iudicio di¬
uuno. Cupidi malarum rerum hominẽ
tradantur illudendi & decipiendi pro
meritis uoluntatum suaꝵ illudentibus
eos atq decipientib p̃uaricatorib an¬
głis: quib ista mundi pars infima scđm
pulcherrimũ ordinẽ rerũ. duune ꝓuidẽ¬
tie lege subiecta est. Quib illusionibus
& deceptionib euenit. ut istis suꝑstitiosiᷤ
& ꝑnitio sis diuinationũ generib mul¬
ta pcerita & futura dicantut. nec aliter
accidant quam dicunt᷑. Multaq obser¬
uantib scđm obseruationes suas eue-¬
niant quib implicati curiosiores fiant.
dumẽ. que uel ad cultũ ydolorum ł
ad creat᷑am eiꝰq partaes tanqͣm dm̃ colendas
thunt ł adremedioꝵ aliarumq obseruatio¬
num curã ꝑtinent. q̃ ñ st̃ diuinttꝰ ad dilectionẽ
dri ꝓximi tãꝙͣ publice ꝯstituta . s ꝑ pͥuataᷤᷤ appe

Expanded text:
pacta et conuenta referendae sunt. hinc pacta et conuenta referendae sunt. hinc enim fiet, ut occulto quodam iudicio diuino cupidi malarum rerum homines tradantur inludendi et decipiendi pro meritis uoluntatum suarum inludentibus eos atque decipientibus praeuaricatoribus angelis, quibus ista mundi pars infirma secundum pulcherrimum ordinem rerum diuinae prouidentiae lege subiecta est. quibus inlusionibus et deceptionibus euenit, ut istis superstitiosis et perniciosis diuinationum generibus multa praeterita et futura dicantur nec aliter accidant, quam dicuntur, multaque obseruantibus secundum obseruationes suas eueniant, quibus implicati curiosiores fiandum est, quae uel ad cultum idolorum uel ad creaturam eiusque partes tamquam deum colendas trahunt uel ad remediorum aliarumque obseruationum curam pertinent, quae non sunt diuinitus ad dilectionem dei et proximi tamquam publice constituta, sed per priuatas ap
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstitiosi sunt quidam ut etiã canẽ
qui medius int̃uen̾it ferire audeant.
ñ impune. Nãq a uano remedio
cito ule int̾dũ ꝑcussorẽ suũ aduerum
medicũ mittit: hinc sunt etiam uia.
lim̃ calcare dũ ante domum suam tran¬
sit. Redire ad lectum. siquis dumse
calciat sternuta uerit.⁊ redire domum
si ꝓeedens offendent. Cum uestis asori¬
cib toditur. plus cimere suspitione futuri
mali. quam p̃sens dampnũ dolere. Unde
illud elegant̃ dictumẽ eatonis. Qui cũ
eẽt consultus a qͦdam qͥ libi a soricib erosas
caligas diceret: respondit ñ esse
illud monstrum: s uere monstrũ habendũ
fuisse. si sorices a caligis roderent. Neq
segregandi sunt qui genethliaci ꝓꝑter¬
nataliũ dierum considerationẽ. Nunc au¬
tẽ iuilgo matemathici uocant. Quare
iste quoq opiniones quib dã rerũ sig¬
nis humana p̃sũptione institutis: ad
eandem illa quasi quedã cũ demonibus

Expanded text:
superstitiosi sunt quidam, ut etiam canem superstitiosi sunt quidam, ut etiam canem qui medius intervenerit, ferire audeant, non impune; namque a vano remedio cito ille interdum percussorem suum ad verum medicum mittit. Hinc sunt etiam illa, limen calcare cum ante domum suam transit; redire ad lectum, si quis dum se calceat sternutaverit; redire domum, si procedens offenderit; cum vestis a soricibus roditur, plus tremere suspicione futuri mali, quam praesens damnum dolere. Unde illud eleganter dictum est Catonis, qui cum esset consultus a quodam, qui sibi a soricibus erosas caligas diceret; respondit non esse illud monstrum, sed vere monstrum habendum fuisse, si sorices a caligis roderentur. CAPsegregandi sunt, qui genethliacinatalium dierum considerationem, nunc autem uulgo mathematici uocantur. Quare istae quoque opiniones quibusdam rerum signis humana praesumtione institutis ad eadem illa quasi quaedam cum daemonibus
Abbreviated transcription (Latin):
quos caractares uocant. siue inquibq
rebus suspendendis atq illigandis ut
etiam saltandis quodam modo ñ ad tẽ¬
ꝑatione in corporii. S adquas dã signifi¬
cationes. aut occultas. aut etiam mani¬
festas. que mitiore nomine phisica uo¬
cant. ut quasi ñ suꝑstitione implicare
s natura ꝓdesse iudeant᷑. sicut sunt in¬
aures insũmo auriũ singłarũ aut de
structionum ossib ansułe indigitis. a¬
ut cũ tͥ dẽ singultienti ut dextra ma¬
nu sinistrum pollicẽ teneas. His adiun¬
guntur milia iuanissimarum obseruati¬
onũ sim̃brum aliquod salierit. si uin¬
ctim ambulantib amicis lapis aut ca¬
nis aut puer mediꝰ int̾uenerit atq
illud qđ lapidẽ calcant tanquã ditem¬
ptorẽ amicitie minus molestũ ẽ quã cũ
innocentem puerum colapho ꝑcutiunt.
si pariceri ambulantib int̾currit. S
bellumẽ: qđ aliquando pueri uindi¬
cantur a canib. Nampletumq tam

Expanded text:
quos characteres vocant, sive in quibusque quos characteres vocant, sive in quibusque rebus suspendendis atque illigandis, vel etiam aptandis quodammodo, non ad temperationem corporum, sed ad quasdam significationes aut occultas, aut etiam manifestas; quae mitiore nomine physica vocant, ut quasi non superstitione implicare, sed natura prodesse videantur: sicut sunt inaures in summo aurium singularum, aut de struthionum ossibus ansulae in digitis, aut cum tibi dicitur singultienti, ut dextera manu sinistrum pollicem teneas. 31. His adjunguntur millia inanissimarum observationum, si membrum aliquod salierit, si junctim ambulantibus amicis lapis, aut canis, aut puer medius intervenerit: atque illud quod lapidem calcant, tanquam diremptorem amicitiae, minus molestum est, quam quod innocentem puerum colapho percutiunt, si pariter ambulantibus intercurrit. Sed bellum est quod aliquando pueri vindicantur a canibus: nam plerumque tam
Abbreviated transcription (Latin):
signis suꝑsticiosi qͥb ꝑnitiose demonum
societas comparatur. Exeodemlibro de
uosunt ge¬
nera doctrinarum que ingenti¬
libus etiammorib exercentur.
Unum earum rerum. quas instituerunt
homines: alterum earum quas anĩ¬
aduerterunt. iam ꝑactas aut diuinitꝰ
institutas. Iiluid quod est scđm institu¬
tiones hominum partim suꝑstitiosũ ẽ.
partim ñ ẽ suꝑstitiosũ suꝑstitiosumẽ
quiequid institutũ est ab hominibus.
ad facienda & colenda ydola ꝑtinens
uel ad colendam sic̃ dm̃ ereatutã patẽ¬
ue ullam creatura uel ad consultationes
& pacta quędã significationii. uel demo¬
nib placita atq federata: qualia sunt
molimina magicarum atcium: que quidẽ
commemorare potius quam docere as¬
solent poete ex quognẽ sunt S quasi li¬
centiore uanitate aruspicũ & augurum¬
libri: ad hoc genus ꝑtinent. Omĩs etiam
ligature atq remedia que medicorum
quoq disciplina condempnat: Siue in
precantationib. siue in quib dam notis

Expanded text:
signis superstitionis, quibus perniciose daemonum societas comparatur; ex eodem libro. sunt genera doctrinarum quae in gentilibus etiam moribus exercentur: unum, earum rerum quas instituerunt homines; alterumaduerterunt iam peractas aut diuinitus institutas. illud quod est secundum institutiones hominum partim superstitiosum est, partim non est superstitiosum. Superstitiosum est quidquid institutum est ab hominibus ad facienda et colenda idola pertinens uel ad colendam sicut deum creaturam partemue ullam creaturae uel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, quae quidem commemorare potius quam docere assolent poetae, ex quo genere sunt, sed quasi licentiore uanitate, aruspicum libri. Ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sive in praecantationibus, sive in quibusdam notis
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo aꝑitur ostium no ꝑseũ.¬
uerbi nͥ cum sensus aꝑiatur
audientis ut credat. & miti¬
ofidĩ facto ea que ad edificandũ sa¬
lubrem doctrinam p̃dicantur & dis¬
putatur ammittat᷑: ne ꝑ infidelitatẽ
corde clauso eaq̃ dicunt᷑ imꝓbet ac
repellat: unde & ad corinthios ait ꝑ¬
manebo aut ephesrusq ad pentecostẽ.
Ostium enĩ mͥ aꝑtũ ẽ magnum & cuidẽs:
& aduersarii multi. quid hic aliud po¬
test intelligi nͥ p̃dicato ibi ꝑeum pri¬
mitus eugłio credidisse mulcos. ⁊ mul¬
tos eiusdẽ fidĩ aduersarios extitisse.
scđm illud dñi. nemo uenit ad me uͥ
cuidatum fuerit a patre meoͬ. & uobis
datum est nosse misterium regui celo¬
rum illis aũt ñ ẽ datũ: ostiũ gͦ aꝑtũ ẽ¬

Expanded text:
uomodo aperitur ostium uerbi, nisi cum sensus aperitur audientis, ut credat, et initio fidei facto ea quae ad aedificandam salubrem doctrinam praedicantur et disputantur admittat, ne per infidelitatem corde clauso ea quae dicuntur improbet ac repellat? unde et ad Corinthios ait: permanebo autem Ephesi usque ad pentecosten; ostium enim mihi apertum est magnum et euidens, et aduersarii multi. quid hic aliud potest intellegi nisi praedicato ibi per eum primitus euangelio credidisse multos et multos eiusdem fidei aduersarios extitisse secundum illud domini: nemo uenit ad me, nisi cui datum fuerit a patre meo, et: uobis datum est nosse mysterium regni caelorum, illis autem non est datum? ostium ergo a
Abbreviated transcription (Latin):
& nolle ꝓprie uoluntatis ẽ. s metuen¬
dum est ne ista omĩa diuina testimo¬
nia. & quecũq alia sunt quȩ sine du¬
bitatione sunt plurima indefensione
liberi arbitri. Sic intelligu̾nt᷑. ut ad
uitam piã &e bonã conu̾sationẽ. cui
merces eterna debetur. aduitorio &
grẽ dĩ locus ñ relinquit᷑: & audłat. Ili¬
inse ipso ñ in dnõ głari: & spem recte
inuendi in scipso ponere: ut sequatur
eũ maledictum ieremie ꝓpħe dicentis.
Maledictus homo qui spem habet in ho¬
mine: & firmat carnẽ brachii sui. &
a dnõ discedet cor eus. Intelligite frẽs

Expanded text:
et nolle propriae voluntatis est. Sed metuenet nolle propriae voluntatis est. Sed metuendum est ne ista omnia divina testimonia, et quaecunque alia sunt, quae sine dubitatione sunt plurima, in defensione liberi arbitrii sic intelligantur, ut ad vitam piam et bonam conversationem, cui merces aeterna debetur, adjutorio et gratiae Dei locus non relinquatur, et audeat miin seipso, non in Domino gloriari, et spem recte vivendi in seipso ponere, ut sequatur eum maledictum Jeremiae prophetae dicentis: Maledictus homo qui spem habet in homine, et firmat carnem brachii sui, et a Domino discedit cor ejus. Int
Abbreviated transcription (Latin):
Nemi nem sie excusat ut sempit̃no igne
ñ ardeat. Si ꝓpt̃ ea non credidit quia
ñ audiuit om̃ino quid crederet: s
fortasse ut mitius ardeat. Non enim
sine causa dictum est. Effunde iram
tuam ingentes que te ñ nouerunt: &
illud quod ait apłs. Cum uenerit in
flamma ignis dare uindictã in eos
qui ignorant dm̃ ueruntam̃ ut ha¬
beamus & ipsam scientiam. nedicat
unus quisq. nesciui. ñ auduu. ñ intel¬
lexi: uoluntas conuenitur humana
uͥ dicitur. Nolite eẽ sicut equꝰ & mulꝰ¬
inquib ñ est intellectus: quamuis pe¬
ior appareat. De quo dictũ est. uerbis
ñ emĩdabitur seruus durus. Si enim
intellexerit ñ obaudiet: quando aũ¬
dicit homo. ñ possum facere quod
p̃cipit᷑. qm̃ concupiscentia mea iuncor
iam quidẽ de ignorantia ñ ht̃ excusa¬
tionẽ. nec dm̃ causatur in corde suo
s malũ suum in se cognoscit & dolit
uoluntatis eiuus conuenitur. Uelle enim

Expanded text:
neminem sic excusat, ut sempiterno igne neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim sine causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae te non nouerunt, et illud quod ait apostolus: cum uenerit in flamma ignis dare uindictam in eos qui ignorant deum. uerum tamen ut habeamus et ipsam scientiam, ne dicat unusquisque: "nesciui", "non audiui", ,,non intellexi", uoluntas conuenitur humana, ubi dicitur: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus, quamuis peior appanon emendabitur servus durus; si enim intellexerit, non obaudiet. Quando audicit homo: "non possum facere quod praecipitur, quoniam concupiscentia mea uincor", iam quidem de ignorantia non habet excusationem nec deum causatur in corde suo, sed malum suum in se cognoscit et dolet. voluntatis ejus convenitur; velle enim
Abbreviated transcription (Latin):
cere iudeos qui in lege peccant ñ eẽ ꝑitu¬
ris. cum in xp̃m non crediderint: quan¬
do quidẽ de illis dictum est plegem ui¬
dicabunt᷑ : sine fide enim xp̃i nemo liberari
potest. ac ꝑhoc ita iudicabuntur ut ꝑe¬
ant. Nam si peior ẽ conditione scientiũ
quam scientium legem dĩ. quomͦ uerũ
erit quod in eugłio dñs ait seruus qui
nescit uoluntatem dñi sui. & facit dig¬
na plagis. uapulabit pauca: seruus
autem qui scit uoluntatem dni sui. et
facit digna plagis uapulabit multa:
Ecce uͥ ostendit grauius peccare hominẽ
scientem quam nescientem: nec tam̃ i¬
dõ confugiendũ ẽ. ad ignorantiȩ tene¬
bras ut in eis quisq requirat ex cusa¬
tionẽ. aliud est enĩ nescisse: aliud sci¬
re noluisse: uoluntas quippe arguitur
ineo. De quo dicitur: noluit intellige
ut bene ageret. S ce illa ignorantia. q̃
ñ ẽ eorum qui scire nolunt. s eorum
qui tanquam simpliciter nesciunt.

Expanded text:
cere Judaeos qui in lege peccant non esse peritucere Judaeos qui in lege peccant non esse perituros, cum in Christum non crediderint, quandoquidem de illis dictum est: Per legem judicabuntur; sine fide enim Christi nemo liberari potest: ac ant. nam si peior est condicio nescientium quam scientium legem dei, quomodo uerum erit quod in euangelio dominus ait: seruus, qui nescit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit pauca; seruus autem, qui scit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit grauius peccare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: noluit intellegere, ut bene ageret. sed et illa ignorantia, quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bi dicitur noli hoc & noli illud &
ubiꝰ aliquid faciendum uel non
faciendũ induunis monitis opus uo¬
luntatis exigitur: satis liberum demon¬
stratur arbitrium. nemo gͦ dm̃ causetur
in corde suo. s sibi impũtet quisq cũ
peccat: Neq cum aliquid scđm dm̃ oꝑa¬
tur. alienet hoc a propͥa uoluntate. qñ
enim uolens facit. tunc dicendum eot
opiis bonũ tunc speranda est bonioꝑis¬
merces abeo de quo dictum ẽ. Qui red¬
det unicuiq scđm oꝑa sua. Qui ergo
noucrunt diuina mandata auftrtur
eis excusatio. quam solent habe homi¬
nes de ignorantia: s. nec ipsi sine penaert̃
qui legem di nesciunt. Qenm sine lege
peccauert. sine lege ꝑibt̃. Ꝙ aũ in lege peccauer̃:¬
significauerit eẽ passuros qui legem
nescuint in peceatis sus: quã illos qͥ
scuint. Peius enĩ iudetur eẽ perite.
quam iuidicari. s cum hoc degentib¬
& uidȩis loqueretur. quia illi sine lege sũt.
isti aut̃ legem acceperunt: quis audeat di¬

Expanded text:
bi dicitur, Noli hoc, et noli illud, et ubi ad aliquid faciendum vel non faciendum in divinis monitis opus voluntatis exigitur, satis liberum demonstratur arbitrium. Nemo ergo Deum causetur in corde suo, sed sibi imputet quisque, cum peccat. Neque cum aliquid secundum Deum operatur, alienet hoc a propria voluntate. Quando enim volens facit, tunc dicendum est opus bonum, tunc speranda est bonimerces ab eo de quo dictum est: qui reddet unicuique secundum opera sua. Qui ergo nouerunt diuina mandata, aufertur eis excusatio, quam solent habere homines de ignorantia. sed nec ipsi sine poena erunt qui legem dei nesciunt. qui enim sine lege peccauerunt, sine lege significaverit esse passuros qui legem nesciunt in peccatis suis, quam illos qui sciunt: pejus enim videtur esse perire, quam judicari. Sed cum hoc de gentibuet Judaeis loqueretur, quia illi sine lege sunt, isti autem legem acceperunt, quis audeat di
Abbreviated transcription (Latin):
quem seduci ꝑmittit uel obdurar ma¬
la cius merita creditae: In eo uͦ cuiꝰ mi¬
seretur. grãm dĩ ñ reddentes mala pro
malis s bona ꝓ malis fidelit̾ & indu¬
bitant̃ agnoscite. Nec idõ auferatis a
pharaone lib̾m arb̃m: quia multis lo¬
cis dicit ds. Ego induraui pharaonẽ.
uel induraui aut indurabo cor pha¬
raonis. Non enĩ ꝓpterea ipse pharao¬
ñ indurauit cor suũ. Nam ce hoc de
illo legitur quando ablata est & ab
egyptiis cynomia dicente scͥptura et
ingrauauit pharao cor suũ. Et ini
ur̃: si in bono ꝓposito ꝓficientes ꝑse¬
ueretis usq infinẽ. Ds̃ enĩ quo modo
illis quos liberat. ñ reddit scđm oꝑatͥoꝵ¬

Expanded text:
quem seduci permittit uel obdurari maquem seduci permittit uel obdurari mala eius merita credite, in eo uero cuius miseretur gratiam dei non reddentis mala pro malis, sed bona pro malis fideliter et indubitanter agnoscite. nec ideo auferatis a Pharaone liberum arbitrium, quia multis locis dicit deus: ego induraui Pharaonem uel: induraui aut indurabo cor Pharaonis. non enim propterea ipse Pharao non indurauit cor suum. nam et hoc de illo legitur, quando ablata est ab Aegyptiis cynomyia dicente scriptura: et ingrauauit Pharao cor suum et in iuester, si in bono proposito proficientes perseueretis usque in finem. deus enim, qui modo illis quos liberat non reddit secundum o
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓpt̃ miscdiam. Postea uero ꝓꝑter
iudiciũ uenturus est. uidicare iuuos
& mortuos: Quamius & inhoc tempore
ipsa salutatio ñ fiat sinc uidicio. s oc¬
culto. Idõ ait in uidiciũ ueni in hũc
mundũ: ut qui non uident udeant.
& qui uident cęci fiant. Ad occulta
gͦ dĩ uidicia reuocate quando uide¬
tis in una causa quam certe habent
om̃s paruuli. hereditarium malum
trahentes ex acdam. hiuc subueniri ut
baptrzetur. illi ñ subueniri. ut in ipsa
obligatione moriat᷑: illum baptizatum re¬
lingui in hac uita. quem p̃sciuit ds impium
futum: istũ baptiratũ rapide hac uita. ne ma¬
licia mutaret intellectum eiꝰ. s nolite inistis
sermonis huiue I quo ꝑuenistiᷤ
ineo ambulate: & hoc quoq uob̃ ds̃
reuelau̾it: Et siñ in hac uita. certe
in altera. Nichil est eñ occultũ quodñ
reuelabitur. Quando gͦ auditis dicen¬
tem dñm. Ego dñi seduxi ꝓpħam it¬
lum. & quod ait apłs. Cuiꝰ uult mi¬
seretur. & quem uult obdurat. In eo

Expanded text:
opter misericordiam; postea uero propter iudicium uenturus est iudicare uiuos et mortuos, quamuis et in hoc tempore ipsa saluatio non fiat sine iudicio, sed occulto; ideo ait: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. Ad occulta ergo dei iudicia reuocate, quando uidetis in una causa, quam certe habent omnes paruuli, hereditarium malum trahentes ex Adam, huic subueniri, ut baptizetur, illi non subueniri, ut in ipsa obligatione moriatur, illum baptizatum relinqui in hac uita, quem praesciuit dfuturum, istum vero baptizatum rapi ex hac vita, ne malitia mutet intellectum ejus : et nolite in istis sermonis hujus, in quod pervenistis, in eo ambulate, et hoc quoque vobis Deus revelabit , et si non in hac vita, certe in altera: nihil est enim occultum quod non revelabitur . Quando ergo auditis dicentem Dominum, Ego Dominus seduxi prophetam illum, et, quod ait apostolus: cuius uult miseretur, et quem uult obdurat, in eo
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sibi ꝓponens apłs ait. Quidergo
dicemꝰ ꝑmanebinꝰ inpeccato ut gratia ha¬
bundet: atq his uerbis hominũ errãtiũ
& dĩ grãm ñ intelligentiũ. respondit ut
debuit. dicens: absit. Si enim mortui sumꝰ
peccato: quomͦ uiuemꝰ in eo. nichil dici po¬
tuit breuiuis & melius. Quid enĩ nob̃ grã
dĩ utilius confert in hoc p̃senti scło ma¬
ligno nisi ut moriam̃ peccato: Ac phoc
ipsi grẽ inuenietur ingratus: qui ꝓꝑter
illã uult uiuere in peccato. ꝑ quam mori¬

Expanded text:
uerba sibi proponens apostolus ait: Quid ergo uerba sibi proponens apostolus ait: Quid ergo dicemus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? atque his uerbis hominum errantium et dei gratiam non intellegentium respondit, ut debuit, dicens: Absit; si enim mortui sumus peccato, quo modo "uiuemus in eo? nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utilius confert in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur peccato? ac per hoc ipsi gratiae i inuenietur ingratus, qui propter illam uult uiuere in peccato, per quam mori
Abbreviated transcription (Latin):
intelligeremꝰ atq saꝑemꝰ ñ diceretur
dõ. Damͥ intellectũ. ut discam man¬
data tua: neq in eugłio scͥptum eẽt.
Tunc aperuit illis sensũ ut intellige¬
rent scͥpturas: Nec ia cobus apłs dicetet.
Si quis aũt ur̃m indiget sapientia postu¬
let adõ qui dat om̃ib afflucnt̃. & ñ inꝑ¬
cumq dicit. uoluntas inea mͥ sufficit
affacienda oꝑa bona : declinat index¬
tram. S rursꝰo illi qui putant iu¬
tam bonã cẽ deserendã. quando audi¬
unt sic dĩ grãm p̃dicari ut credatua
& intelligatur. uoliuitates hominum
ipsa ex malis bonas facere. ipsa etiam
quas fecerit custodire. & ꝓpt̃ea dicunt
faciamus mala. ut uemiant bona. in
sinistram declinant. Idõ nob̃ dixi non
declinetis incdexteram neq insinistrã:
hoc ẽ nec sic defendatis lib̃m arbitrium.
ut ei bona oꝑaa sine dĩ grã tribuatis:
nec sic deffendatis gr̃am. ut quasi de il¬
la securi mala oꝑa diligatis quod ipsa
grã dĩ auertat a uob̾. talium quippe

Expanded text:
emus atque saperemus, non diceretur deo: da mihi intellectum, ut discam mandat-a tua, neque in euangelio scriptum esset: tunc aperuit illis sensum, ut intellegerent scripturas, nec Iacobus apostolus: si quis indiget, diceret, sapientia, postulet a deo, qui dat omnibus affluenter et nicumque dicit: \'Voluntas mea mihi sufficit ad facienda opera bona\', declinat in dextram. sed rursus illi, qui putant bonam uitam esse deserendam, quando audiunt sic dei gratiam praedicari, ut credatur et intellegatur uoluntates hominum ipsa ex malis bonas facere, ipsa etiam. quas fecerit. custodire, et propterea dicunt: Faciamus mala, ut ueniant bona, in sinistram declinant ideo uobis dixi: \'Non declinetis in dextram neque in sinistram\', hoc est nec sic defendatis liberum arbitrium, ut ei bona opera sine dei gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi mala opera diligatis, quod ipsa gratia dei auertat a uobis. talium quippe
Abbreviated transcription (Latin):
plicari potest: nichil obest scđm quam¬
libet earum que ostendunt᷑ sententiã distĩ¬
guere: ueluti ẽ illa ad corinthios. Has ergo
promissiones habentes Rm̃i. mundem
nos ab omi inquinatione carnis & sp̃s ꝑ
ficientes scĩficationẽ intimore dĩ sapite¬
nos. nemini nocuimꝰ. Dubiũ quippe:
ut sit scã & corpore & spũ: an munde¬
mus nos ab om̃i inquinatione carnis.
igit᷑ distinc̾tionũ ambiguitates: in po¬
testate legentis sunt. cclxxt. De ambi¬
guis pminciationib ponit exẽpli cai¬

Expanded text:
plicari potest, nihil obest secundum quamplicari potest, nihil obest secundum quamlibet earum quae ostenduntur, sententiam distinguere. Veluti est illa ad Corinthios, Has ergo promissiones habentes, charissimi, mundemus nos ab omni coinquinatione carnis et spiritus, perficientes sanctificationem innos: nemini nocuimus. Dubium quippe est, ut sit sancta et corpore et spiritu; an mundemus nos ab omni coinquinatione carnis, igitur distinctionum ambiguitates in potestate legentis sunt. CAPUT CCLXXII. De ambiguis pronuntiationibus ponit exempli ca
Abbreviated transcription (Latin):
magis optimũ: apparet cũ eiꝰ optimidi¬
cere se habere concupiscentiã: ut cum
exduob compellat᷑ alterius tam̃ habeat
concupiscentiã. alteruis necessitatem:
concupiscentiã scilicet eẽ cum xꝑ̃o. ne¬
cessitatẽ manere incarne: que ambigui¬
tas. uno consequenti uerbo duuidicatur.
qł positũ ẽ. enĩ quã particulã qui ab¬
stulerunt int̃p̃tes illa potius sententia
ducti sunt: ut ñ solũ cõpelli ex duobus.
s etiã duorũ habere concupiscentiã uide¬
retur. Sicergo distinguendũ ẽ. Et qͥd elgi
ignoro. Compellor aut̃ ex duob. Quã di¬
stinctionẽ sequit᷑. concupiscentiã habens
dissolui: & eẽ cũ xꝑ̃o. Et tanqm quereret᷑
quare huiꝰ rei potiꝰ habeat concupiscenti¬
am: multo enĩ magis optimũ inquit. Cur
gͦ eduob cõpellit᷑: quia ẽ manendi necessi¬
tas: quã ita subiecit: manere incarne neces¬
sarium ꝓpt̃ uos. Ubi aũt neq p̃scͥpto fidĩ
neq ipsuis sermonis texti ambiguitas ex¬

Expanded text:
magis optimum, apparet eum eius optimi dicere se habere concupiscentiam, ut, cum ex duobus compellatur, alterius tamen habeat concupiscentiam, alterius necessitatem: concupiscentiam scilicet esse cum Christo, necessitatem manere in carne. quae ambiguitas uno consequenti uerbo diiudicatur, quod positum est, enim. quam particulam qui abstulerunt interpretes, illa potius sententia ducti sunt, ut non solum compelli ex duobus sed etiam duorum habere concupiscentiam uideretur. sic ergo distinguendum est: et quid eligam ignoro. compellor autem ex duobus. quam distinctionem sequitur: concupidissolvi, et esse cum Christo. Et tanquam quaereretur quare hujus rei potius habeat concupiscentiam; multo enim magis optimum, inquit. Cur ergo e duobus compellitur? Quia est manendi necessitas, quam ita subjecit, Manere in carne necessarium propter vos. 5. Ubi autem neque praescripto fidei, neque ipsius sermonis textu ambiguitas ex
Abbreviated transcription (Latin):
enuĩ quidã int̾pres. cotidie morior per
rissime igit̃ & difficiilime inucniri pot̃
ambigiutas inꝓpͥis uerbis quantũ ad li¬
bros diumnaꝵ scripturarũ. spectat. quã
ñ aut circũstantia ipsa sermonis qua eo¬
gnoscitur scͥptorũ intentio. aut int̃p̃tum
collatio. aut p̃cedentis linguȩ soluat in¬
spectio. cclxxxi. De ambiguitatib uer¬
borũ trans latorũ in quib cauendum
premonet. nefigurata locutio ad licteram

Expanded text:
enim quidam interpres: cotidie morior per enim quidam interpres: cotidie morior per rissime igitur et difficillime inueniri potest ambiguitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio aut praecedentis linguae soluat inspectio. CCLXVL DE AMBIQVITATIBV 8 VERBORVM TBANSLATOBVM, IN QVIBVS CAVENDVM PRAEMONET, NE FIGVRATA LOCVTIO AD LI
Abbreviated transcription (Latin):
sub uuxisset. sic̃ p̃dixi: ñ nͥ ad colicẽ
p̃cedentis linguę recurrendũ eẽt. ut co¬
gnosceremꝰ utrum in eo qđ dix̃ p̃dico. ꝓ¬
cdicenda ancorripienda eẽt sillaba me¬
dia. Nc̃ aut̃ manifestum ẽ ꝓducendam
eẽ. Non eiũ ait. sic̃ p̃dicaui: s sicut p̃¬
dixi. Non solũ aut̃ iste. s etiã ille ambi¬
guitates. que ñ ad distinetionẽ uel pro¬
nunciationẽ ꝑtinent. similit considerã
de st̃: qualis ulla ẽ ad tħsalonicenses:
ꝓpt̾ea consolati sumꝰ frẽs in uob̃. dubi¬
umẽ enĩ utrũ o frẽs an hos frẽs: ne utrũ
aũt horũ ẽ contra fidẽ: s greta lingua
hos casus pares ñ habet: Et ido illa
solationẽ habuimꝰ fres in uob minus
seruitumẽẽt ub̃. s. minus de sententia
dubitaret᷑: aut cerit adderet᷑ nr̃i. ne¬
mo enĩ fere ambigeret uocatũ casũ
eẽ. cũ audiret ꝓpt̃ea consolati sumꝰ fres
nr̃i in uob̃ .s. etiam hoc periculosius ꝑ¬
mtttit᷑. Ita factũ est in illa ad corinthi

Expanded text:
subiunxisset: sicut praedixi, non nisi ad codicem praecedentis linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in eo quod dixit: praedico producenda an corripienda esset syllaba media. nunc autem manifestum est producendam esse. non enim ait: sicut praedicaui, sed: sicut praedixi. Non solum autem istae sed etiam illae ambiguitates, quae non ad distinctionem uel ad pronuntiationem pertinent, st. qualis illa est ad Thessalonicenses: propterea consolati sumus fratres in uobis. dubium enim, utrum "o fratres" an "hos fratres". neutrum autem horum eat contra fidem; sed graeca lingua hos casus pares non habet et ideo illa solationem habuimus fratres, in uobis", minus seruitum esset uerbis, sed minus de sententia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consolati sumus, fratres nostri, in uobis; sed iam hoc periculosius permittitur. ita factum est in illa ad Corinthio
Abbreviated transcription (Latin):
nõ aut ñ aut etiã. ꝓnunciabitur gͦ ita.
ut post ꝑcunctationẽ qua dicimꝰ. quis ac¬
cusabit ad uersus electosdĩ. illud quod
sequit᷑ signo int̾rogantis enuncietur. ds̃
qui uistificat : ut tacite respondeatur ñ:
& itẽ ꝑcunctem̃. Quis ẽ qͥ condẽpnãt: Rur¬

Expanded text:
uero aut "non" aut "etiam". pronuntiabitur ergo ita, uero aut "non" aut "etiam". pronuntiabitur ergo ita, ut post percontationem, qua dicimus: quis accusabit aduersus electos dei? illud quod sequitur sono interrogantis enuntietur: deus, qui iustificat? ut tacite respondeatur: "non" et item percontemur: quis, qui condemnat? rur
Abbreviated transcription (Latin):
ambigius distinctionib diximꝰ.
eadẽ obseruanda sunt. & in
ambiguis ꝓnunciationib. Nam & ipse
nͥ lectoris nimia uitient᷑ in curia: aut
regłis fidĩ corrigunt᷑. aut precedentis
uel consequentis conexione sermonis:
aut si neutrũ hoꝵ adhibeat᷑ ad correct¬
onẽ. nichilominus dubie remanebunt.
ut quo libet mͦ leccor ꝓnunciauerit
ñ sit inculpa. Nisi enim fides reuoces
qua credimus diñ ñ accusaturũ adus¬
sus electos suos. & xꝑ̃m ñ condẽpnat¬
rum electos suos: pot̾ ulud sic ꝓnund¬
ari. Quis accus abit ad uersus electos dĩ
ut hane int̾rogationẽ quasi responsio conse¬
quat᷑. ds̃ qui iustificat. & itẽ int̾rogetur.
sus qui mortius est. Qđ credẽ quia dem̃ti¬
simum est: ita ꝓnunciabitur. ut p̃cedat ꝑ¬
cunctatio. sequatur int̾rogatio. Int̃ ꝑcun¬
ctationẽ aut̃ & int̃rogationẽ. hoc ueteres
iñ eẽ dixerunt: qđ ad ꝑcunctationẽ mul¬
ta responderi possunt: ad int̃rogationem

Expanded text:
ambiguis distinctionibus, eadem observanda sunt et in ambiguis pronuntiationibus. Nam et ipse, nisi lectoris nimia vitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur, aut praecedentis vel consequentis connexione sermonis. Aut si neutrum eorum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiaverit, non sit in culpa. Nisi enim fides revocet, qua credimus Deum non accusaturum adversus electos suos, nec Christum condemnaturum electos suos, potest illud sic pronuntiari. Quis accusabit adversus electos Dei, ut hanc interrogationem quasi responsio consequatur, « Deus qui justificat. » Et item interroganti: « sus, qui mortuus est. » Quod credere quia dementissimum est, ita pronuntiabitur ut praecedat percunctatio, sequatur inttationem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possunt, ad interrogationem
Abbreviated transcription (Latin):
sic dici: de grã & mandato. Hec autẽ
magis mͥ uidet᷑ magna questioquam
regła que soluendis questionib adhi¬
benda est. Hec ẽ quã ñ intelligentes pela¬
giani uel condiderunt suã heresem uł
auxerunt. Laborauit in ea disserenda.
tychoniꝰ bene: s ñ plene. Disputans
enim de fide & oꝑib oꝑa nob dix̃
adõ darimerito fidĩ : ipsam uͦ fidẽ
sic ẽẽ a nob̾. ut nob̃ ñ sit adõ: data. nec
atrendit apłm dicentẽ. Pax frĩb & cari

Expanded text:
sic dici: "de gratia\' et mandato". haec autem sic dici: "de gratia\' et mandato". haec autem magis mihi uidetur magna quaestio quam regula, quae soluendis quaestionibus adhibenda est. haec est, quam non intellegentes Pelagiani uel condiderunt suam haeresem uel auxerunt. laborauit in ea disserenda Tyconius bene, sed non plene. disputans enim de fide et operibus opera nobis dixit a deo dari merito fidei, ipsam uero fidem sic esse a nobis, ut nobis non sit a deo, nec attendit apostolum dicentem: pax fr
Abbreviated transcription (Latin):
se eẽ dixit ꝓpt̃ temporalẽ unitatẽ intra
nna retia pisciũ bonorũ & malorum.
Tab̾nacula enĩ cȩdar adhismahelẽ ꝑtinẽt.
quiñ erit heres cũ filio libere. Itaq cum
de bona parte dicat ds̃. Ducam cecos in
uiam quam ñ noucrunt & semitas qͣs non
nouer̃t calcabunt: ⁊ faciã illis tenebͣs in lucẽ: ⁊
pͣua in directũ. hec ũba faciã & ñ derelĩquã
cos: Mox de alia parte que male̾ ꝑmix¬
ta ẽ. dicit. ipsi aut̃ conu̾si sunt retro qͣm¬
uis alii iam significent᷑ his uerbis. S qm̃
nunc in unosunt. tan quã de ipsis loqͥt᷑.
de quib loquebatur: ñ tam̃ semꝑ in uno
erunt. Ipse ẽ quippe ille seruus cõme¬
moratus in euglio: cuiꝰ dñs cum uenerit
diuidet eum. & partem eius cũ ypochri¬
tis ponet.
ercia regła est de promissis & lege.
que alio mͦ dici potest. de sꝑũ & lit¬
tera: sicut eam nos appellauimꝰ. cum
de hac re librũ scriberemꝰ. Potest etiam

Expanded text:
se esse dixit, propter temporalem unitatem intra se esse dixit, propter temporalem unitatem intra una retia piscium bonorum et malorum . Tabernacula enim Cedar ad Ismaelem pertinent, qui non erit haeres cum filio liberae . Itaque cum de bona parte Deus dicat, Ducam caecos in viam quam non noverunt, et semitas quas non noverunt calcabunt; et faciam illis tenebras in lucem, et prava in directum: haec verba faciam, et non derelinquam eos: mox de alia parte, quae male permixta est, dicit, Ipsi autem conversi sunt retro uis alii iam significentur his uerbis. sed quoniam nunc in uno sunt, tamquam de ipsis loquitur de quibus loquebatur. non tamen semper in uno erunt: ipse est quippe ille seruus commemoratus in euangelio, cuius dominus, cum uenerit, diuidet eum et partem eius cum hypocritis ponet. Tertia regula est "de promissis et lege". quae alio modo dici potest "de spiritu et littera", sicut eam nos appellauimus, cum de hac re librum scriberemus. potest etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ñ ita debiit appellate. Non enim
reuera dñi corpusẽ: quod cum illo non
erit in eternum: s dicendũ fuit de dñicor¬
pore uͦ. atq ꝑmixto. aut uero atq simu¬
lato. uel quid aliud: quia ñ solũ inetnũ.
uerumetiam nunc ypochrite. ñ cum illo
eẽ dicendi sunt: quamuis in eiꝰ eẽ uide¬
antur eccłia uñ poterat ista regła etiã
sic appellari: ut diceretur de ꝑmixta
eccłia. que regła intellectori in uigilã¬
tem requirit. quando scͥptura cum ad
alios iam loquatur. tanquam ad eos
ipsos ad quos loquebatur uidetur loqͥ.
uel de ipsis. cum de aliis iam loquatur.
tãquã unĩ sit utroꝵq corpus ꝓpt̃ tem¬
porariã cõmixtionẽ & communionem
sacͣm̃torũ: adhoc ꝑtinet. in cantico cã¬
ticorũ. fusca sũ & spetiosa. ut tab̃nacła
cedar. & speciosa ut pellis salomonis.
Non enĩ ait fusea fui ut tab̃nacula cedar.
& spetiosa ut pellis salomonis: s utrũq

Expanded text:
idem non ita debuit appellare; non enim idem non ita debuit appellare; non enim re uera domini corpus est quod cum illo non erit in aeternum, sed dicendum fuit: "de domini corpore uero atque permixto" aut" uero atque simulato" uel quid aliud, quia non solum in aeternum uerum etiam nunc hypocritae non cum illo esse dicendi sunt, quamuis in eius uideantur esse ecclesia. unde poterat ista regula et sic appellari, ut dice retur: "de permixta ecclesia". quae regula intellectorem uigilantem requirit, quando scriptura, cum ad alios iam loquatur, tamquam ad eos ipsos ad quos loquebatur uidetur loqui, uel de ipsis, cum de aliis iam loquatur, tamquam unum sit utrorum. que corpus propter temporariam commixtionem et communionem sacramentorum. adticorum: «Fusca sum et speciosa, ut tabernacula Cedar, ut pelles Salomonis .» Non enim ait: «Fusca fui, ut tabernacula Cedar, et speciosa sum ut pelles Salomonis; sed utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
quia plurimum adiuuat ad scripturas
intelligendas: & non de illo speretur tan¬
tum quantum non habet.Caute sane le¬
gendus est: non solum propter quedam
in quibus ut homo errauit. sed maxime
propt̃ illa quȩ sicut donatista hereticus
loquitur. Quid autem doceant uel ammo¬
neant istȩ septem regulȩ breuiter osten¬
dam.
clexroniii. De septe tx chonii regłis. quib ad in¬
telligendas scpturas. studiosos dicii pluri
ẽ: in qua scientes aliquando capitis
ctum ẽ fidelib gͦ abrahe sem̃ estis. cum sit
unum sem̃ habrahȩ quod ẽ xp̃c. Non he¬
sitemus quando acapite ad corpus. uel
acorpore transitur ad caput. & tam̃ non
receditur ab una eademq ꝑsona. Una
enim ꝑsona lo quitur dicens. Sicut spõ¬
so imposuit mͥ mitrã: & sic̃ sponsam
ornauit me ornamento. & tam̃ quid ho¬
rum duorum capiti quid corpori. idẽ.
quid xp̃o quid eccłie conueniat: utiq in¬
telligendum est
cdae de dñ corpore biꝑtito: quod qͥ¬

Expanded text:
quia plurimum adjuvat ad Scripturas quia plurimum adjuvat ad Scripturas intelligendas, et non de illo speretur tantum quantum non habet. Caute sane legendus est, non solum propter quaedam in quibus ut homo erravit; sed maxime propter illa quae sicut donatista haereticus loquitur. Quid autem doceant vel admoneant istae septem regulae, breviter ostendam.CLXXXI. De septem Tyconii regulis, quibus ad intelligendas Scripturas studiosos dicit plurimcorpore est, in qua scientes aliquando capitis ctum est fidelibus: Ergo Abrahae semen estis, cum sit unum semen Abrahae quod est Christus, non haesitemus quando a capite ad corpus, vel a corpore transitur ad caput, et tamen non receditur ab una eademque persona. Una enim persona loquitur, dicens: Sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento; et tamen quid horum duorum capiti, quiquid Christo, quid ecclesiae conueniat, utique intellegendum est"de domini corpore bipertito". quod qu
Abbreviated transcription (Latin):
libellum regularum scribere. & secretoꝵ
legis uelut claues & luminaria fabricare.
Dunt enim quedam regulȩ mysticȩ q̃
uniuerse legis recessus optinent. & ue¬
ritatis thes auros aliquibus inuisibiles
faciunt quarum si ratio regularum
sine inuidia ut communicamus accep¬
ta fuerit. clausa queq patefient. & ob¬
scura dilucidabuntur. ut quis propħie
immens am siluam perambulans his
regulis quodam modo lucis tramttbus
deductus ab errore defendatur. Nic Si
dixisset. sunt enim quedam regule my-¬
stice quȩ non nullos legis recessus opti¬
nent. aut certe que magnos recessus
optinent. non autem quod ait uniuerse
legis recessus.neq dixiss et clausa queq
patefient. sed claus a multa patefient. ue¬
rum dixisset. nec tam elaborato atq utili
operi suo plus quam res ipsa postulat
dando in spem falsam lectorem eius cog-¬
nitoremq misisset. Quod ideo dicendũ
putaui. ut liber ipse & legatur a studiosis

Expanded text:
libellum Regularum scribere, et secretorum libellum Regularum scribere, et secretorum Legis veluti claves et luminaria fabricare. Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae universae Legis recessus obtinent, et veritatis thesauros aliquibus invisibiles visibiles faciunt. Quarum si ratio regularum sine invidia, ut communicamus, accepta fuerit; clausa quaeque patefient, et obscura dilucidabuntur; ut quis prophetiae immensam silvam perambulans, his regulis quodammodo lucis tramitibus deductus ab errore defendatur. Hic si dixisset, Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae nonnullos Legis recessus obtinent, aut certe, quae Legis magnos recessus obtinent; non autem quod ait, universae Legis recessus: neque dixisset, Clausa quaeque patefient, sed, clausa multa patefient; verum dixisset, nec tam elaborato atque utili operi suo plusquam res ipsa postulat dando, in spem falsam lectorem ejus cognitoremque misisset. Quod ideo dicendum putavi, ut liber ipse et legatur a studiosis,
Abbreviated transcription (Latin):
uat obscura. in quib harum regularum
adhibet nullam. quoniam nec opus est.
Neq enim aliquid illic tale uers atur aut
querit᷑. sicut in apocalipsi iohis quęrit qͣm¬
admodum intelligendi sint angłi eccłiarum
septem quib scribere iubet᷑. & ratiocinatur
multiplicit̃. & ad hoc ꝑuenit ut ipsos angło ᷤ
intelligamꝰ eccłias. In qua copiosissima dis¬
putatione nichil istarum est regularum. &
utiq res illic obscurissima querit᷑. Quod
exempli gr̃a satis dictum sit. Nam collige¬
re omnia nimis longum & nimis oꝑosum
est. que ita obscura sunt inscripturis cano¬
nicis ut nichil istoꝵ septemibi requirendr̃
sit. Iste aut̃ cumhas uelut reglas commen¬
daret. tantum eis tribuit quasi omnia q̃
in lege id est in diuinis libris obseure po¬
sita inuenerimus. His bene cognitis atq ad¬
hibitis intelligere ualeamꝰ. Ita quippe erors
est eundem librum ut diceret. Necess a¬
rium duxi ante omnia quȩ michi uident᷑

Expanded text:
nat obscura, in quibus harum regularum nat obscura, in quibus harum regularum adhibet nullam, quoniam nec opus est. Neque enim aliquid illic tale versatur aut quaeritur, sicut in Apocalypsi Joannis quaerit, quemadmodum intelligendi sint angeli Ecclesiarum septem, quibus scribere jubetur, et ratiocinatur multipliciter, et ad hoc pervenit ut ipsos angelos intelligamus Ecclesias . In qua copiosissima disputatione nihil istarum est regularum, et utique res illic obscurissima quaeritur; quod exempli gratia satis dictum sit: nam colligere omnia, nimis longum et nimis operosum est, quae ita obscura sunt in Scripturis canonicis, ut nihil istarum septem ibi requirendum sit. 43. Iste autem cum has velut regulas commendaret, tantum eis tribuit, quasi omnia quae in Lege, id est, in divinis Libris obscure posita invenerimus, his bene cognitis atque adhibitis intelligere valeamus. Ita quippe exorsus est eumdem librum ut diceret: Necessarium duxi ante omnia, quae mihi videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
dictum sit quod non intelligimus. & sic ple¬
hiconius quidam qui contra donati¬
stas inuictissime scripsit cum fuerit do¬
natista. & illic inuentt᷑ absurdissimi cordis
ubi eos non omni ex parte relinquere uolu¬
it. fecit librum quem regularum uocauit.
quia in eo quas dam quasi septem regulas
executus est. quibus quasi clauibus diui¬
narum scripturarum aperirentur occul¬
ta. Quarum pͥmam ponit de domino & eiꝰ
corpore. Scd̃am de domini corpore biꝑtito.
Terciam de promissis ae lege. Quartam de
specie & genere. Quintam de demporibus.
Sextam de recapitulatione. Septimam de
diabolo & eius corpore. Quȩ quidem consi¬
derata sic̃ ab illo aꝑuntur non parum ad¬
iuuant. ad penetranda que decta sunt di¬
uinorum eloquioꝵ. Nec tamen omnia q̃
ita scripta sunt. ut ñ facile intelligantur pos¬
sunt bis regulis inueniri s alus modis plu¬
ribus qs hoc numero septenariousq adeoñ
est iste complexus ut idemipse multa expo¬

Expanded text:
dictum sit, quod non intelligimus, et sic pledictum sit, quod non intelligimus, et sic pleTichonius quidam qui contra Donatistas invictissime scripsit, cum fuerit donatista, et illic invenitur absurdissimi cordis, ubi eos non omni ex parte relinquere voluit, fecit librum quem Regularum vocavit, quia in eo quasdam septem regulas exsecutus est, quibus quasi clavibus divinarum Scripturarum aperirentur occulta. Quarum primam ponit, De Domino et ejus corpore; secundam, De Domini corpore bipartito; tertiam, De promissis et Lege; quartam, De specie et genere; quintam, De temporibus; sextam, De recapitulatione; septimam, De diabolo et ejus corpore. Quae quidem consideratae, sicut ab illo aperiuntur, non parum adjuvant ad penetranda quae tecta sunt divinorum eloquiorum: nec tamen omnia quae ita scripta sunt ut non facile intelligantur, possunt his regulis inveniri, sed aliis modis pluribus, quos hoc numero septenario usque adeo non est iste complexus, ut idem ipse multa expo