comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
die efficit: cum eos propter
peccata cominissa de sedib ꝓpͥis
euellens. defert interram alie¬
nam quo magis lugere delectat
quam cantica leticiȩ proferre:
Unde et psamista mistico elo¬
quio hoc idem cominemorat:
dicens. Super flumina babi¬
lonis. illic sedimus et fleuimꝰ:
dum recordaremur cui syon.
In salicib in medio eius. suspen
dimus organa nr̃a: quia illic
interroga uerunt nos qui cap¬
tiuos duxerunt nos. uerba
cantionum: et qui abduxerunt
nos. hẏmnum cantate nob̃
de canticis sion: Quomodo can¬
tabimus canticum domini in
t̃ra aliena: Qd̾ dicit᷑ de his que
in samariã arege assirioꝵ adduc¬
te sunt nationib et una queq
gens fabricata.ẽ. dm̃ suum: po¬
suert̃q eos in fanis exeelsis q̃ fecerãt
samarite gñs igẽs murbib sus. ĩ qͥbꝰ
habitabant. Uirienĩ babilonifecer̃t
socoth benoth. Uiri autem scrite
libro quidem locorum legitur
quod benõch. et nergel fue¬
rint ciuitates. quas construx¬

Expanded text:
die efficit, cum eos propter die efficit, cum eos propter peccata commissa, de sedibus propriis evellens, defert in terram alienam, quo magis lugere delectat, quam cantica laetitiae proferre. Unde et Psalmista mystico eloquio hoc idem commemorat, dicens: « Super flumina Babylonis illic sedimus, et flevimus, dum recordaremur tui, Sion. In salicibus in medio ejusdimus organa nostra. Quia illic interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt nos, verba cantionum. Et qui abduxerunt nos: Hymnum cantate nobis de canticis Sion. Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? » Quod dicitur de his quae in Samaria a rege Assyriorum adductae sunt nationibus: « Et unaquaeque gens fabricata est Deum suum: posueruntque eos in fanis excelsis, quae fecerant Samaritae gens et gens, in urbibus suis, in quibus habitabant. Viri enim Babylonii fecerunt Socoth Benoth; viri autem Cuthenitc. In libro quidem locorum legitquod Benoth et Nergel fuerunt civitates, quas construx
Abbreviated transcription (Latin):
crudelem. et uidicem uocat. Hec
illis dicentib: dominus cõmina¬
tur quod non stet consilium ip¬
sorum: s interim nunc quai¬
diu mundus iste stat. et ea que
tam mundi res quȩ in sex annis
facte sunt. quã omĩa que ad.u.
sensus ꝑtinent. finem acciperit᷑:
tunc uniuersa ẽẽ soluenda q̃
gentiles et heretici futura non
credunt. et propter infidelita¬
tem non intelligunt quȩ dicun¬
tu suo: et non remansit nisi tribꝰ
iuda tantum modo. S nec ipse
iudas: custodiuit mandata
dñ dĩ sui. Ueruntamen ambu¬
lauit in errorib isrł. quos oꝑatꝰ
fuerat. Piecitq dominus omẽ
semen isrł. et afflixit eos itͣdidit
ĩmanu diripientiũ donec ꝓieeret eos
a facie sua: Subuersio autem
isrłitarum quȩ ab assyrie regi¬
bus perpetrata ẽ. quid signifi-¬
cat. nisi miserabilem et nimis
deflendam ruinam popłi eccłi¬
astici. quam rex assẏrius hoc ẽ
diabolus cum suo exercitu de¬
uastando atq obsidendo coti¬

Expanded text:
crudelem et judicem vocat. Haec crudelem et judicem vocat. Haec illis dicentibus, Dominus comminatur, quod non stet consilium ipsorum, sed interim nunc quamdiu mundus iste stat, et ea quaetam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus pertinent, finem acceperint, tunc universa esse solvenda, quae gentiles et haeretici futura non credunt, et propter infidelitatem non intelligunt quae dicuntu suo, et non remansit nisi tribus Juda tantummodo. Sed nec ipse Judas custodivit mandata Domini Dei sui. Verumtamen ambulavit in erroribus Israel, quos operatus fuerat. Projecitque Dominus omne semen Israel, et afflixit eos et tradiin manu diripientium, donec projiceret eos a facie sua. » Subversio autem Israelitarum, quae ab Assyriae regibus perpetrata est quid significat, nisi miserabilem et nimis deflendam ruinam populi ecclesiastici? quam rex Assyrius, hoc est diabolus, cum suo exercitu devastando atque obsidendo quoti
Abbreviated transcription (Latin):
in domini passione amicitia fe¬
derantur. Impio regi ssaias iubet
occurrere: exiens de loco suoñ ĩpͥn¬
cipio aque ductus. s in extremis
finibus piscinȩ suꝑioris. que era
in agro fullonis: ubi sordes et
macule purgabantur. Quãuis
enim achar regnaret suꝑ iudã:
tamen quia impius erat: insu¬
ꝑioris piscinȩ extremis finib
morabatur. Ergo dñs non tam
regi miseretur quem in dignum
existimabat salute: quam popłi¬
sui. Duas autem caudas corrium
fumigantium ut prius diximis
uocat sapientiam secularem.
hereticumq sermonem. quorum
sinis exustio ẽ. Qui frustra inier̃
consilium ut ascenderent contra
iudam: et quasi negligentem
e dormiendem caperent. et suis
giorib copularent: ponerentq
super eñ regem filium thabehel.
hocẽ bonum deum. Uterq enim
aduersarius apuo se ueritatem:
apuo se estimat optimam eẽ doc¬
trinam. Deniq martion hereticꝰ
boni dĩ filium hoc ẽalterius pu¬
ꝓpħe sñt: quem sanguinariũ.

Expanded text:
in Domini passione amicitia foein Domini passione amicitia foederantur . Impio regi Isaias jubetur occurrere exiens de loco suo non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur . Quamvis enim Achaz regnaret super Judam, tamen quia impius erat, in superioris piscinae extremis finibus morabatur. Ergo Deus non tam regis miseretur, quem indignum aestimabat salute, quam popsui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientiam saecularem, haereticumque sermonem, quorum finis exustio est. Qui frustra inierunt consilium, ut ascenderent contra Judam, et quasi negligentem et dormientem caperent, et suis erroribus copularent, ponerentque super eum regem filium Tabeel, hoc est, bonum Deum. Uterque enim adversarius apud se veritatem, apud se aestimat optimam esse doctrinam. Denique Marcion haereticus, boni Dei filium, hoc est, alterius, puProphetae sunt; quem sanguinarium,
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitatib. siue ut septuagin¬
ta transtulerunt in montib
medorum: iuxta anagogen
facilis interpretatio ẽ: quod
regnante achaz rege impiorex
aram qui interpretatur excels
atq sublimis. ut udicet arro¬
gantiam sapientie scłi: et pha¬
cee filius romelie. qui et ipse
iuxta oseẽ propħam ẽ. de tri¬
bu effraim. de qua fuit hiero¬
boam filius nabath. qui uitu¬
los aureos in bethel et dan ꝯsti¬
tuerat. et a domo dauidͣ popłm
eccłiam. Quo cum audierit do¬
mnus dauid quem in ezechiel pa¬
torem bonum legimus suscita¬
tum: et popłs eius sim pliciter
credens in dominum per crems¬
cat. Et ideo ꝑtremescit: quia no
arborib frugiferis s infruccuo¬
so saltui compatur. Huꝰ autem
hereticos atq gentiles contra do-¬
mum dauid argumentorum. et
dialetice artis gladiis dimicare
nulli dubium ẽ: ut qui interse
discrepant: in eccłe obpugnatiõe
ꝯsentiant: uixta illud quod hero¬
des. et pilatus. int̾ se discordantes.

Expanded text:
in civitatibus, sive ut Septuaginin civitatibus, sive ut Septuaginta transtulerunt in montibus Medorum. Juxta anagogen facilis interpretatio est, quod, regnante Achaz rege impio, rex Aram, qui interpretatur excelsus atque sublimis, ut indicet arrogantiam sapientiae saeculi, et Phacee filius Romeliae qui et ipse juxta Osee prophetam et tribum Ephraim, de qua Jeroboam, filius Nabath, vitulos aureos in Bethel et Dan constituerat, et a domo David Dei popEcclesiam. Quod cum audierit domus David, quem in Ezechiele pastorem bonum legimus suscitatum, et populus ejus simpliciter credens in Domino pertimescit, et ideo pertimescit, quia non arboribus frugiferis, sed infructuoso saltui comparatur. Eosdem autem haereticos atque gentiles contra domum David argumentorum et dialecticae artis gladiis dimicare nulli dubium est, ut qui inter se discrepant, in Ecclesiae oppugnatione consentiant, juxta illud, quod Herodes et Pilatus inter se discordantes,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore accidisse. quo ingressꝰ
otias intemplum dĩ. sibi sacͥ¬
dociũ uendicabat ⁊ terra exin¬
ꝑcussa ẽ. et cineres altaris effu¬
si sunt: et ipse ẽ ꝑcussus lepra.
uolunt autem aunoꝵ fuisse
runt: cuiꝰ reliqui anni sunt
cim: et huiꝰ filius achaz anͣnis
sedecim postquem regnauit
etechias. cuius sexto imꝑii an¬
no capta samaria ẽ: atq ita
lasar rex asiriorum. sub rege
achaz ascenderit in damas¬
cum. et uastauerit eam: et
transtulerit habitatores eius
cyrenem et rasim interfecerit:
et quod tetenderit in sidias pha¬
cee filio romelie. oree filius ela:
et ꝑcusserit eum et interfecerit.
et regnauerit pro illo in isrł
annis nouem: et quod uenerit
salmanasar rex asur et obsede¬
rit samariam. que nunc se¬
basten uocatur tribus annis.
et nono anno regni osee ceꝑit
eam: uinctumq osee incarcerẽ
miserit. et transtulerit isrł
in assirios: posueritq eos ñ alã
et sabor. iuxta fliuium goran

Expanded text:
tempore accidisse, quo ingressus tempore accidisse, quo ingressus Ozias in templum Dei, ibi sacerdotium vindicabat, et terra percussa est et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex percussus lepra. Volunt autem annum fuisse runt, cujus reliqui anni sunt cim, et hujus filius Achaz, aliis sedecim. Post quem regnavit Ezechias, cujus sexto imperii anno, capta Samaria est, atque ita lasar rex Assyriorum sub rege Achaz ascenderit in Damascum, et vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit. Et quod tetenderit insidias Phacee filio Romeliae Osee filius Ela, et percusserit eum et interfecerit, et regnaverit pro illo in Israel annis novem, et quod venerit Salmanasar rex Assur et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam, vinctumque Osee in carcerem miserit, et transin Assyrios, posueritque eos in Ailam, et in Thabor, juxta flumen Gozam,
Abbreviated transcription (Latin):
melie. eoquod consilium inierit
contra te siria pessimum ephra¬
im et filius romelie. dicentes. As¬
cendamus ad iudam. et suscitem̃
eum. et euellamus eum ad nos.
et ponamus regem in medio eiꝰ
filium thabethel. hec dicit dñs
ãs. Nonstabit et non erit istud:
s caput sẏrie damascus. et cap̃
damasci rasin: et adhuc sexagin¬
ta et quinq anni. et desinet es¬
fraim ẽẽ populus. Duas autem
caudas titionum idẽ corrium
fumigantium uocat rasim re¬
gem syrie. et facee filium ro¬
melie regem samarie: eo quod
millis finitũ sit regnũ siriȩ .i. Da¬
masei :⁊ regnũ samariȩ .i. decẽ tͥbuũ
quȩ alio nomine appellabant᷑ effra¬
ut amos qui sub oria cepit ꝓ¬
pħare quando et ysaias ꝓphe¬
tie sue habuit exordium. pͥm̾
autem captiuus ducetur de
terra sua: Titulus quoq ꝓphe¬
tiȩ eius contra samariam sit.
et ꝓpħare ceꝑit indieb orie
regis iuda: ante duos annos
terre motus:. Quem uolunt eo

Expanded text:
meliae, eo quod consilium inierit meliae, eo quod consilium inierit contra te Syria pessimum, et Ephraim et filius Romeliae, dicentes: Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum, et evellamus eum ad nos, et ponamus regem in medio ejus filium Tabeel. Haec dicit Dominus Deus: Non stabit et non erit istud, sed caput Syriae Damascus, et caput Damasci Rasin. Et adhuc sexaginta quinque anni, et desinet Ephraim esse populus. » Duas autem caudas titionum, id est torrium fumigantium, vocat Rasin regem Syriae, et Phacee filium Romeliae regem Samariae, eo quod in illis finitum sit regnum Syriae, id est Damasci, et regnum Samariae, id est decem tribuum, qui alio nomine appellabantur Ephraut Amos qui sub Ozia coepit prophetare, quando et Isaias prophetiae suae habuit exordium, primus autem captivus ducetur de terra sua. » Titulus quoque prophetiae ejus contra Samariam fit, et prophetare coepit in diebus Oziae regis Juda, ante duos annos terraemotus; quem volunt eo
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ aram. et phacee filius ro¬
melie rex isrł in samaria: et ue¬
nerunt in ihełm. ut expugna¬
rent eam. Legimus in paralipo¬
menon libro. rasim regem da¬
masci uicto achat multos de
uidea damascum transtulisse.
et phacee filium comelie rege
decem tribuum que appellaban¬
tur isrł et regnabant in samaria
ominum bellatorum:. et ducen¬
ta milia mulierum. puerorumq
et puellarum. cum infinita p̃da
in samariam duxisse captiua:
Rursum ueniunt ad iudeam. et
iherłm cupiunt debellare et
non potuerunt: quia auxiliatꝰ e
ei dñs ut suboccasione miscđie
qua popłm lib̾abat obsessum.
filium suum nuntiaret de uls¬
gine
nasciturum: sicut y saie ꝓphe liber
cõmemorat. huic non suo merito
sum ysaias iubet᷑. ad extremum
aque duct̾us piscine suꝑioris. in uia
agri fullonis: et dicere adeum:
uide ut sileas. Noli timere: et cor
tuum ne formidet. aduabus cau¬
dis citionum fumigantium istoꝵ.¬
In ira furoris rasin sirie et filui ro¬

Expanded text:
id est, Aram et Phacee filius Roid est, Aram et Phacee filius Romeliae, rex Israel in Samaria; et venerunt in Jerusalem, ut expugnarent eam. Legimus in Paralipomenon libro , Rasin, regem Damasci, victo Achaz, multos de Judaea Damascum transtulisse, et Phacee, filium Romeliae, regem decem tribuum quae appellabantur Israel, et regnabant in Samaria,hominum bellatorum, et ducenta millia mulierum puerorumque et puellarum cum infinita praeda in Samariam duxisse captiva. Rursum veniunt ad Judaeam et Jerusalem cupiunt debellare, et non potuerunt, quia auxiliatus est ei Dominus, ut sub occasione misericordiae, qua populum liberabat obsessum, filium suum nuntiaret de Virgine nasciturum, sicut Isaiae prophetae liber commemorat. Huic non suo merito,sum Isaias jubetur ad extremum aquaeductus piscinae superioris in via agri fullonis, et dicere ad eum: « Vide ut sileas, noli timere, et cor tuum ne formidet a duabus caudis in ira furoris Rasin regis Syriae, et filii Ro
Abbreviated transcription (Latin):
b suis: et dixit Dii regum syriȩ
auxilientur eis: quos ego pla¬
cabo hostiis. et adherunt michi:
cum etontrario ipsi fuerint ru¬
ina eius. et uniuerso isrł:
Directis itaq achaz omnib
uasis domis dei atq confiac¬
tis. clausit lauuas templi dñi:
et fecit sibi altaria in uniuer¬
sis angulis iberłm. In omnib
quoq urbibus iuda. extruxit
aras ad ciemandum thus: atq
aduacundiam prouocauit do¬
minum dm̃ patrum suorum:
hec sicut scripta repperimus.
hoc in loco ponenda ẽẽ censui¬
mus: parati si qͥ aliquid in¬
de certius ex presserint. eorum
sententiam auscultare. Cunc
ascendit rasin rex siriȩ. et pha¬
cee filius romeliȩ rex isrł in ihe¬
rłm ad preliandum. Cumq ob¬
siderent achaz: non ualuerunt
suꝑare eum. Rex impius qui
dñm dm̃ patrum suorum de¬
relin quit. et secutus ẽ idola
gentium: iuste domini auxi¬
lio derelictus ẽ. Et consurrexer̃
aduersus eum rasim rex syriȩ.

Expanded text:
us suis, et dixit: Dii regum Syriae us suis, et dixit: Dii regum Syriae auxiliantur eis, quos ego placabo hostiis, et aderunt mihi, cum e contrario ipsi fuerint ruina ei et universo Israel . » « Direptis itaque Achaz omnibus vasis domus Dei, atque confractis, clausit januas templi Domini, et fecit sibi altaria in universis angulis Jerusalem. In omnibus quoque urbibus Juda exstruxit aras ad cremandum thus atque ad iracundiam provocavit Dominum Deum patrum suorum. » Haec sicut scripta reperimus hoc in loco ponenda esse censuimus, parati, si qui aliquid inde certius expresserint, eorum sententiam auscultare. « Tunc ascendit Rasin rex Syriae, et Phacee filius Romeliae, rex Israel, in Jerusalem ad praeliandum. Cumque obsiderent Achaz, non valuerunt superare eum. » Rex impius, qui Dominum Deum patrum suorum dereliquit, et secutus est idola gentium, juste Domini auxilio derelictus est. Et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae,
Abbreviated transcription (Latin):
regis exterius. conuertit in tẽ¬
plum dñi. propter regem assi¬
riorum. legi in cuiꝰdam libio
musach sabbati ex positum lo¬
cum quendam. uel edificium
quoddam ẽẽ positum inuesti¬
bulo templi dñi: ubi reges qͣn
do in sabbato orationis causa
ad templum ibant. pecuniã
pto elemosina immittebant:
Et ita musach sabbati garophila¬
tium ẽẽ regum: sicut corbanan
ẽ sacerdotum. uidetur enim
achaz ipsum edificium et in¬
gressũ regis exterius non ideo
conuertisse intem plum dñi.
quod in eo cultui serui retur
diuino: s ut simul cum tem¬
plo prophanaretur: studers
ut magis regi placeret asyrio¬
quam deo patrum suorum
et dño Eui sensui uidetur
liber paralipom enon astipu¬
lari: ubi ita scriptum ẽ. Igitur
achaz spoliata domo dñi. et
domo regum. et principum.
dedit regi asẏriorum munera:
et tamen nichil ei ꝓfuit. In¬
super et intempore angustie
suȩ auxit contemptum in
diis damasci uictimas ꝑcussori-¬

Expanded text:
regis exterius, convertit in temregis exterius, convertit in templum Domini, propter regem Assyriorum. Legi in cujusdam libro, Musach sabbati, expositum locum quemdam, vel aedificium quoddam esse positum in vestibulo templi Ddo in sabbato orationis causa ad templum ibant, pecuniam pro eleemosyna immittebant; et ita musach sabbati gazophylacium esse regum, sicut corbonam est sacerdotum. Videtur enim Achaz ipsum aedificium et ingressum regis exterius non ideo convertisse in templum Domini, quod in eo cultui serviretur divino, sed ut simul cum templo profanaretur, studens ut magis regi placeret Assyrioquam Deo patrum suorum et Domino. Cui sensui videtur liber Paralipomenon astipulari, ubi ita scriptum est: « Igitur Achaz spoliata domo Domini, et domo regum et principum, dedit regi Assyriorum munera, et tamen nihil ei profuit, insuper in tempore angustiae suae auxit contemptum in diis Damasci victimas percussorib
Abbreviated transcription (Latin):
filiĩ romelie: regnauit achar
filius ioatham regis uida. Xx.
annorum erat achar cum reg¬
nare cepisset: et seilecim annis
regnauit in ihierłm. Non fecit
quod erat placitum in conspec¬
tu domini dĩ sui sicut dauio
pater eius: si ambulauit in
uia regum isrł: insuꝑ filium
suum consecrauit transserers
ꝑignem scđm idola gentium
que dissipauit diis coram filiis
isrł. Hinc. iosephus caliter nar¬
rat. Porro ioatham mutauit ui¬
tam cum uixisset annũ unũ¬
et quadra ginta: ex quib regna
uit. xii. sepultusq  in regiis mo¬
numentis. Uenitq regnum ad
eius filium achat: qui impuis
cura dm̃ existens. et paderne p̾¬
uaricator legis. reges isrłitarum
imitatus in iherosoliis idoloꝵ
aras constituit: et suꝑ ea sacrifi¬
cauit. In quib etiam suum
holocaustum obtulit filium suũ¬
more chananeorum: et suꝑ hec.
multa alia scelera ꝑpetrauit.
Musach quoq sabbati quod edi¬
ficauerat in templo: et ingressũ

Expanded text:
filii Romeliae, regnavit Achaz filii Romeliae, regnavit Achaz filius Joatham regis Juda. Viginti annorum erat Achaz cum regnare coepisset, et sedecim annis regnavit in Hierusalem. Non fecit quod erat placitum in conspectu Domini Dei sui, sicut David pater ejus, sed ambulavit in via regum Israel. Insuper et filium suum consecravit, transferens per ignem secundum idola gentium, quae dissipavit Dominus coram filiis Israel. » Hinc Josephus taliter narrat: Porro Joatham mutavit vitam cum vixisset annis quadraginta unum, ex quibus regnavit duodecim. Sepultus est in regiis monumentis, venitque regnum ad ejus filium Achaz, qui impius circa Deum existens, et paternae praevaricator legis, reges Israelitarum imitatus, in Jerosolymis idolorum aras constituit, et super ea sacrificavit. In quibus etiam suum in holocaustum obtulit filium more Chananaeorum, et super haec multa alia scelera perpetravit. Musach quoque sabbati quod aedificaverat in templo, et ingressum
Abbreviated transcription (Latin):
roboam rege isrł ipse restituit
terminos isrł ab introitu emad
ad mare solitudinis. Emath que
nunc epiphania dicitur. sep¬
temtrionis: erat terminus ssr̃.
Mare autem solitudinis quod
hebraice dicitur araba: mare mor¬
tuum designat : quod in longi
ꝓgre ditur. Euiꝰ loci iosephus.
ita meminit dicens. Anno au¬
tem quinto decimo regni ama¬
sie: undecimus regnauit in
isrł filius ioas hieroboam in
rex cirta dm̃ quidem in iurios
et iniquuis extitit. uehement᷑
idola colendo: et multa incon¬
grua. et opera extranea facien¬
do. sopulo autem isrłitarum.¬
multorum bonorum fuit
occasio. Huic quidem ionas ꝓ¬
phauit. quia oporteret eum
spros uincere dimicando: et
regnum proprium dilatare
in partib quidem a quilonis
usq ad emachi ciuitatem: a me¬
cidie uero usq ad aspalditen: An¬
tiquitus enim termini cana¬
nei isti fuerunt: Sicut prin¬
ceps iesus ea loca. determina¬
uit. Igitur hieroboam castra¬
metatus contra syros: omnem

Expanded text:
roboam rege Israel: Ipse restituit roboam rege Israel: Ipse restituit terminos Israelis ab introitu Emath, usque ad mare solitudinis, Emath, quae nunc Epiphania dicitur, septentrionalis erat terminus Israelis: Mare autem solituHaebraice dicitur Araba, mare Mortuum designat, quod in longitprogreditur. Cujus loci Josephus ita meminit, dicens: « Anno autem quintodecimo regni Amasiae, undecimus regnavit in Israel filius Joas Jeroboam in rex circa Deum quidem injuriosus et iniquus exstitit vehementer idola colendo, et multa incongrua et opera extranea faciendo. Populo autem Isrmultorum bonorum fuit occasio. Huic quidem Jonas prophetavit, quia oporteret eum Syrios vincere dimicando, et regnum proprium dilatare, in partibus quidem Aquilonis, usque ad Etham civitatem: a meridie vero usque ad Asphaltum. Antiquitus enim termini Chananaei isti fuerunt, sicut princeps Jesus ea loca determinat. Igitur Jeroboam castrametatus contra Syrios omnem
Abbreviated transcription (Latin):
scirptum ẽ. Dum pharao uixtt.
popłs isrł̃ ex luti et lateris et
palearum oꝑe non suspirauit¬
ad dominum. Dum ille regna¬
uit: nemo quesiuit dñi abra
ham ysaac. et iacob patrem.
Quando uero ille mortuus ẽ.
supirauerunt filii isrł ut scrip¬
tura dicit: et ascendit clamor eo
ad dominum. Cum utiq iuita
historiam cunc magis gaude
debuerint. et ante suspirare
cum iuueret. Hiec⁊echiele qͦq
ꝓphetante faltias filius banaie
occubuit. Et pessimi post ducis
interitum. cecidi inqui suꝑ faci¬
em meam. et clamaui uoce mag¬
facis reliquiis isrł: Si ergo intel¬
legas in oria et pbaraone. et fal¬
tia et cet̾is istiusmodi contrari¬
as fortitudines: uidebis quomͦ
illis uiuentib nullus nrõꝵ
uideat ac suspiret. et in poͣten¬
tiam corruat. Hon regnet ait . pli
peccatum in mortali ur̃o corpe.
Regnante peccato. extrumus egi¬
tiis ciuitates: in cinere uersam̃
et sordibus: pro frumento pas¬
as. pro solida petra. luti opera

Expanded text:
scriptum est, dum Pharao vixit, scriptum est, dum Pharao vixit, populus Israel ex luti et lateris et palearum oad dominum; dum ille regnauit, nemo quaesiuit deum patrum Abraham, Isaac et Iacob. quando uero ille mortuus est, suspirauerunt filii Israhel, ut scriptura dicit: et ascendit clamor eorum ad dominum, cum utique iuxta historiam tunc magis gaudere debuerint et ante suspirare, dum uiueret. Ezechiel quoque prophetante Phaltias filius Banaiae occubuit et post pessimi ducis interitum: cecidi, inquit, super faciem meam et clamaui uoce magfacis reliquias Israhel. si ergo intellegas in Ozia et Pharaone et Phaltia et ceteris istiusmodi contrarias fortitudines, uidebis, quomodo illis uiuentibus nullus nostrum uideat ac suspiret et in paenitentiam corruat. non regnet, ait apostolus, peccatum in mortali uestro corpore. regnante peccato Aegyptiis extruimus ciuitates, in cinere uersamur et sordibus, pro frumento paleas, pro solida petra luti opera
Abbreviated transcription (Latin):
stȩ regis uidȩ. Sedecim annoꝵ
erat cum regnare cepisset. et
quinquaginta annis regnauit in
ierłem et ceta. Azarias ipse ẽ¬
ocias. qui propter contemp¬
tum domini dum sacrificare
in templo uellet: contra legem
moysi ꝑcussus ẽ lepra adnõ
uixta altare. astans: et holo¬
causta nitens offerre. Potest
quippe orias leprosus rex sig¬
nificare diabolum: cuius lẽ¬
pra iniquitatis. insanabilis ẽ:
qui cum suam mensuram
non uellet cognoscere: et ma¬
iora temptasset appetere: fedi¬
tate pessime lepre notabilis
inse.ẽ. sacerdotium dissipante.
ysaias ꝓpħa uisionem illam
magnificam qua uiderat dum̃
sedentem suꝑ solium excelsũ
uide non potuit. Quam diu
ille regnum cenuit in uidea:
ꝓpħa oculos non leuauit ad ce¬
lum: non sunt ei reserata celes¬
cia: non apparuit dñs sabaoth.
nec in ministerio fideliter sc̃i
nomen auditum ẽ. Quando uero
ille mortuus ẽ: uniuersa que
subsequens sermo monstiauit
aꝑto sese lumine prodidert̃.
Tale quiddam. et inexodo

Expanded text:
s Juda. Sedecim annorum erat, cum regnare coepisset, et quinquaginta duobus annis regnavit in Jerusalem, » etc. Azarias ipse eOzias, qui propter contemptum Domini dum sacrificare in templo vellet contra legem Moysi, percussus est lepra a Domino juxta altare astans, et holocausta nitens offerre . Potest quippe Ozias, rex leprosus, significare diabolum, cujus lepra iniquitatis insanabilis est. Qui cum suam mensuram non vellet cognoscere, et majora tentasset appetere, foeditate pessimae leprae notabilis in se, sacerdotium dissipante, Isaias propheta visionem illam magnificam, qua viderat Dominum sedentem super solium excelsum , videre non potuit. Quandiu ille regnum tenuit in Judaea, propheta oculos non levavit ad coelum, non sunt ei reserata coelestia, non apparuit Dominus sabaoth, nec in ministerio fideliter sancti nomen auditum est. Quando vero ille mortuus est, universa, quae subsequens sermo monstravit, aperto sese lumine prodiderant. Tale quiddam et in Exodo
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq ponam cuculum siue ca¬
mum in naribꝰ tuis: ut blas¬
phemantia ora constringam. et
nequaquam ultra talia loqui
audeas: frenumq iniciam la
bus tuis quod tuam ferociam
domet᷑ et te reducat ĩ assirios.
sibi autem erechia. hoc erte sig¬
num. Comede hoc anno que rep¬
pereris: in scđo autem anno q̃
sponte nascuntur. Porro ĩ an¬
no certio. seminate et metite:
it rełq Notandum autem quod
in libro ẏsaie ubi uerba ipsius
paopłie ad regem ezechiam des¬
cripta sunt: ita narratiui: Some¬
de hoc anno quȩ sponte nascun¬
tur et anno scđo pomis uesce̾:
in anuo autem tercio seminate
et metite. et plancate uin eas.
et bibite fructum earum. et
mittet id quod saluatum fuerit
de domo uida: et quod reliquũ
ẽ radicem deorsum: et faciet fruc¬
tum sursum ntun: Quia de
iherłm exibunt reliquie. et sal

Expanded text:
Itaque ponam circulum sive caItaque ponam circulum sive camum in naribus tuis, ut blaspbemantia ora constringam, et nequaquam ultra talia loqui audeas, frenumque mittam in labiis tuis, quod tuam ferociam domet et te reducat in Assyrios. « Tibi autem Ezechiae hoc erit signum: comede hoc anno quae repereris, in secundo autem anno quae sponte nascuntur: porro in anno tertio seminate et metite, » et reliqua. Notandum autem quod in libro Isaiae ubi verba ipsius prophetae ad regem Ezechiam descripta sunt, ita narrantur: « Comede hoc anno quae sponte nascuntur, et anno secundo pomis vescere. In anno autem tertio seminate et metite, et plantate vineas, et comedite fructum earum, et mittet id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum, quia de Hierusalem exibunt reliquiae, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
pore: ut colles ide principes
quia inter se ante pugnabat᷑
iciuitates munitissimȩ mecũ tra¬
hente manu mea. nec solum p̃¬
bente auxilium eradicarentur
et concremescerent ac perirent
et cõpararentur non oliuȩ. et
uineȩ fructuosisq arborib:s
feno et gramini herbisq domi¬
cum que frugibus inpedim̃ta
sunt: et ante marcescunt quã
ad maturitatem ꝑueniant. Itd¬
q et sessionem et egressum. et
introitum ante cognoui: et in¬
saniam qua contra me. dibaca.¬
turus eras. propħis uaticinanti¬
bus sum locutus: ꝑ quos olim
dicturum eẽ te noueram. Incę¬
lum ascendam. suꝑ sidã celi po¬
nam thronum meum: ero simi¬
lis altissimo. Itaq furor. tuus
et suꝑbia ꝑuenit in aures meis.
et nequaquam te ultra portabo.
ut intelligas quod potiusti non
potuisse tuis te uirib s meo ar¬
bitrio. Merebantur enim impie
gentes et fructuose arbores: ut
ꝑte quasi securim et ferram me¬
am succiderentur et caderent.

Expanded text:
pore: ut colles, id est principes pore: ut colles, id est principes qui inter se ante pugnabant, et civitates munitissimae, me contrahente manum meam nec solitum praebente auxilium eradicarentur, et contremiscerent ac perirent; et comparentur non olivae et vineae, fructuosisque arboribus, sed feno et gramini herbisque dogmatum, quae frugibus impedimenta sunt, et ante marcescunt quam ad maturitatem perveniant. Itaque et sessionem, et egressum, et introitum tuum ego novi, et insaniam qua contra me debacchaturus eras, prophetis vaticinantibus, sum locutus. Per quos olim dicturum esse te noveram: in coelum ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, ero similis Altissimo. Itaque furor tuus et superbia pervenit in aures meas, et nequaquam te ultra portabo, ut intelligas quod potuisti non tuis potuisse te viribus, sed meo arbitrio. Merebantur enim impiae gentes et infructuosae arbores, ut per te quasi securim et serram meam succiderentur et caderent.
Abbreviated transcription (Latin):
aquam et siccaui uestigio pe¬
dis mei omnes riuos agerum
uel obhoc dixit. quia p̃ multi¬
tudine exercitus omnia fluen¬
ta siccauerit. ut puteos sibi fo¬
dert compulsus sit: uel quia
om̃s popłos quosaque significãt
suo uastai̾nit exercitu. Nũqͥd¬
ñ audisti que olim fecerim ex
diebus antiquis: ego plasma ui
illud: Et nunc adduxi. et factũ
ẽ. ineradicatione collium com¬
pugnantium. et ciuitatum
munitarum: habitatores eoꝵ
breuiata manu contremue¬
runt: et confusi sunt. facti st̃
sicut fenum agri. et gramen
pascuȩ et herba tectorum: que
exaruit antequam matures¬
ceret. Habitationem tuam et
egressum cuum. et introitum
tuum cognoui. et insaniam
tuam contra me: cum fureres
aduersum me. Suꝑbia cua.
ascendit in aures meas. Ponã
ergo circulum in naribus tuis.
et frenum in labiis tuis. et re
ad blasphemiam eius sic res¬
pondit dominus. Non ignoras
quod ea que fecisti. mea fece
decreui. hoc expletum ẽ tem¬

Expanded text:
aquam; et siccavi vestigio peaquam; et siccavi vestigio pedis mei omnes rivos aggerum, » vel ob id dixit, quia pro multitudine exercitus omnia fluenta siccaverit, ut puteos sibi fodere compulsus sit: vel quia omnes populos, quos aquae significant, suo vastavit exercitu. « Nunquinon audisti quae olim fecerim? Ex diebus antiquis ego plasmavi illud, et nunc adduxi; et factum est in eradicationem collium compugnantium, et civitatum munitarum. Habitatores eorum breviata manu contremuerunt et confusi sunt. Facti sunt sicut fenum agri, et gramen pascuae, et virens herba tectorum, quae exaruit, antequam maturesceret. Habitationem tuam, et egressum tuum, et intrtuum cognovi, et insaniam tuam contra me. Cum fureres adversum me, superbia tua ascendit in aures meas. Ponam ergo circulum in naribus tuis, et frenum in labiis tuis, et redad blasphemiam ejus sic responderit Dominus: « Num ignoras quod haec quae fecisti, mea fecerdecrevi, hoc expletum est tem
Abbreviated transcription (Latin):
dñs de eo. Spreuit te ⁊ subsannaũ
te uirgo filiasyon: post tergũ tuũ
cap̃ mouit filia ierłm. Cui exꝓbͣasti
iquẽ blaphemasti: Contra quem
exaltasti uocem: et eleuasti in excel
deniq eeechias audacter dominũ
dep̃catur: nec misit adisaiam. ut
prius fecit̾. Non ipse propħa ꝑgit
ad eum. s nuntios mittit: qui
dĩ responsum deferant ad eum.
ideo uigo dicitur et filia: quia
cunctis gentib simulacra mor
cuorum ad orantib hec sola
conseruat castitatem reli¬
gionis dĩ: et unius dinitatis
cultum. et que ne ad maiorem
blasphemiam concitaret:
presenti non respondit. P abeũ¬
tem mouit caput suum. cer¬
ta de ultione: secura de pena.
In manu seruorum tuorum
nec ipse ꝑ te. s ꝑ seruos cuos
ut maior. eẽt arrogantia: dnm̃
blasphemasti. Altitudo mon¬
tium et iuga libani excelsa cȩ¬
dri et abietes. uel ꝑ metaforam
abietes. potentes quiq et obdi¬
mates. Altitudo summitatis
et saltus carmeli: templum ẽ.
Quodꝙ infert ego fodi. et bibi

Expanded text:
 subsannavit te virgo filia Sion, post tergum tuum caput movit filia Jerusalem. Cui exprobrasti, et quem blasphemasti? Contra quem exaltasti vocem, et elevasti in excels etc. Denique Ezechias audacter Dominum deprecatur; nec misit ad Isaiam, ut prius fecit, non ipse propheta pergit ad eum, sed nuntios mittit, qui Dei responsum deferant ad eum. ideo virgo dicitur et filia, quia, cunctis gentibus simulacra mortuorum adorantibus, haec sola conservat castitatem, religionis Dei et unius divinitatis cultum; et quae ne ad majorem blasphemiam concitaret, praesenti non respondit, « post abeuntem movit caput suum, » certa de ultione, secura de poena. In manu servorum tuorum, nec ipse per te, sed per servos tuos, ut major est arrogantia, Dominum blaphemasti. Altitudo montium et juga Libani excelsa cedri et abietes, vel per metaphoram  Libani, et abietes potentesque et optimates. Altitudo summitatis et saltus Carmeli, templum est. Quodque infert: « Ego fodi et bibi
Abbreviated transcription (Latin):
impendere. nec non et scien¬
tiam spiritalem instanter me¬
ditari. quam septiformis sp̃s
grã in scripturis sacris consti¬
tuit: atq ad salutem humani
generis gemino testamento
edidit. Qui autem solam fi¬
dem sine oꝑib bonis et me¬
ditatione legis dĩ sibi sufficẽ
credunt ad salutemꝰ rect̾e a
ꝓpħa arguuntur.: quia scđm
iacobi apłi sententiam. sicut
corpus sine spũ morcuum . ẽ. ste

Expanded text:
impendere, necnon et scienimpendere, necnon et scientiam spiritualem instanter meditari, quam septiformis Spiritus gratia in Scripturis sacris constituit atque ad salutem humani generis gemino Testamento edidit. Qui autem solam fidem sine operibus bonis et meditatione legis Dei sibi sufficere credunt ad salutem, recte a propheta arguuntur, quia secundum Jacobi apostoli sententiam, « Sicut corpus sine spiritu mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
inqua uocatus. es. Et ait helise¬
us ad regem: Colle sagitas: Qui
cum tulisset: rursus dix̃ ei ꝑeute
iaculo terram: Et cum ꝑcussiss
tribus uicib et stetisset. Iratus
ẽ contra eum uir dĩ. et ait
Si ꝑcusises quinquies. aut sex
ies. siue septies: ꝑcussisses si¬
riam usq ad consum mationẽ.
Nunc autem tribus uicib ꝑ¬
cuties eam. Ecce propħa man¬
da iaculo regi ꝑeutere terram:
etͣ ꝑ cutit tribus uicib et stat:
irascitur contra eum quod non
sepius terram ꝑcuteret: Ita et
doctorib precipitur predica¬
tionis sue iaculo terram hoc ẽ
carnales ꝑcutere: S qui hoc
minus studiose agunt.: ineri¬
to increpatione diuina argu¬
untur. Quid ẽ enim tribus ui¬
cib terram iaculo ꝑcutere:
nisi trinitatis fidem carnalib
ꝑ doctrinam in sinuare: Seo
cum hoc satis doctor agit. ho¬
minesq ad fidem ꝑducit: ne¬
cesse. ẽ. ut ad huc instet uerbo.
donec illos doceat quinq cor
rum ex primuntur studiũ

Expanded text:
in qua vocatus es . » « Et ait Elisein qua vocatus es . » « Et ait Eliseus ad regem: Tolle sagittas. Qui cum tulisset, rursum dixit ei: Percute jaculo terram. Et cum percussisset tribus vicibus, et stetisset, iratus est contra eum vir Dei, et ait: Si percussisses quinquies, sive septies, percussisses Syriam usque ad consummationem. Nunc autem tribus vicibus percuties eam. » Ecce propheta mandat regi jaculo percutere terram, et cum percutit tribus vicibus et stat, irascitur contra eum quod non saepius terram percuteret. Ita et doctoribus praecipitur, praedicationis jaculo terram, hoc est, carnales percutere. Sed qui hoc minus studiose agunt, merito increpatione divina arguuntur. Quid est enim tribus vicibus terram jaculo percutere, nisi Trinitatis fidem carnalibus per doctrinam insinuare? sed cum agit hoc satis doctor, hominesque ad fidem perducit, necesse est ut adhuc instet verbo, donec illos doceat quinque senrum exprimuntur studium
Abbreviated transcription (Latin):
et spiritalium hostium certis¬
sima interfectio. si ꝑseuerant᷑
agitur. Nefas ẽ ut aliquando
dispensator. uerbi dĩ segniter
torpeat: cui uissum ẽ ut gregis
dnĩci curam gerat. quia multu
obẽ deuotis auditorib si in er¬
tia p̃ualet doctorib dicit enĩ
ad timotheum. Testificor. inqͥt
caturus ẽ uiuos ac mortuos.
et aduentum ipsius et regnũ
cius: predica uerbum. insta
oportune inportune: argue. ob¬
secra. in crepa: in omni patientia
et doctrina. Unde non debet
doctor propter auaritiam ne¬
glig̾e animarum curam: s ma¬
gis ꝑ pietatem ad eternam p̃¬
tendere requiem: quod signi¬
ficat aphec. interpretatur eni
continebit. uel apprehendit.
Unde idẽ apłs enumeratis iitiis
que auaritiam comitantur:
ad predictum discipłum in¬
tulit dicers. Cu autem homo
dĩ hec fuge: sectare  iusticiam.
pietatem. fidem. caritatem. pa¬
tientiam. mansuetudinem.
Certa bonum certamen fidĩ.
app̃hende uitam eternam.

Expanded text:
et spiritalium hostium certiset spiritalium hostium certissima interfectio, si perseveranter agitur. Nec fas est ut aliquando dispensator verbi Dei segniter torpeat, cui jussum est ut gregis Dominici curam gerat, quia multum obest devotis auditoribus, si inertia praevalet doctoribus. Dicit enim ad Timotheum: « Testificor, inquit, caturus est vivos ac mortuos, et adventum ipsius, et regnum ejus. Praedica verbum, insta opportune, importune, argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . » Unde non debet doctor propter avaritiam, negligere animarum curam, sed magis per pietatem ad aeternam pertendere requiem, quod significat Apher, interpretatur enim continebit vel apprehendit. Unde idem Apostolus, enumeratis vitiis quae avaritiam comitantur, ad praedictum discipulum intulit, dicens: « Tu autem, homo Dei, haec fuge. Sectare vero justitiam, pietatem, fidem, charitatem, patientiam, mansuetudinem. Certa bonum certamen fidei; apprehende vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
carnato dño factum ẽ: signatus
corda. Et dum corda trahitur:
cornu curuatur: quia cum testi¬
mentum nouum discutitur:
a duritia littere uetus inclina¬
tur: et ad intellectum spiritalẽ
flectitur: quia rigor eius durite
non tenetur. Sagitte enim st̃
hec ipsa uerba: que doctores
ꝓferunt. Unde bene etiam de
scĩs doctorib ꝑ ꝓpħam gentilia¬
tem ingredientib dicitur
Cum sagittis et arcu ingredient̃¬
iluc. Nos ergo cum scripturȩ
ocre dicta pensamus arcum
intendimus: uerba doctrine
aamus: sagitas emittimus. Po¬
nitq heliseus manus suas suꝑ¬
manus regis: cum exemplis su¬
is dñs actiones doctorum diri¬
git et confortat. Orientalem fe¬
nestram aperire mandat. et ia¬
cere sagittam: quia lumine
scientie uere doctrine. suos orta
tur primum illustrariꝰ et sic
heliseus. Sagitasalutis dñi. sagit¬
donec consumes eam. Sagitta
eigo salutis domini ẽ. predica¬
to scã. cum decenter exhibet᷑:

Expanded text:
carnato Domino factum est, signatur carnato Domino factum est, signatur chorda. Et dum chorda trahitur, cornu curvatur, quia cum Testamentum Novum discutitur, a duritia litterae Vetus inclinatur, et ad intellectum spiritalem flectitur, quia rigor ejus duritiae non tenetur. Sagittae enim sunt haec ipsa verba quae doctores proferunt. Unde bene etiam de sanctis doctoribus per prophetam gentilitatem ingredientibus dicitur: « Cum sagittis et arcu ingredientluc . » Nos ergo cum Scripturae sacrae dicta pensamus, arcum intendimus. Cum verba doctrinae damus, sagittas emittimus. « Ponitque Eliseus manus suas manus regis, » cum templis suis Dominus actiones doctorum dirigit et confortat. Orientalem fenestram aperire mandat, et jacere sagittam, quia lumine scientiae et verae doctrinae suos tur primum illustrari, et sic Et ait Eliseus: Sagitta salutis Dominidonec consumas eam. » Sagitta ergo salutis Domini est praedicatio sancta, cum decenter exhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
bat infirmitate: qua et mortuus ẽ.
Descendit adeum ioas rex isrł.¬
isrł. et flebat coram eo: dicebat¬
q. Pater mi. Pater mi: curiꝰ
isrł. et auriga eius. Et ait heli¬
seus. Affer arcum et sagitas.
cumq attulisset ad eũ arcũ et
sagitas: dixͣ ad regẽ isrł. Pone ma¬
num tuam suꝑ arcũ. E cũ posuis¬
set ille manũ suã: suꝑ posuit he¬
liseus manus suas manib regis.
Piant elperi fenestrã
orientalem. Sum q apuruiss
dixit heliseus. Iace sagutam.
Et iecit. Et ait heliseus. Sagntes
salutis dni: et saguta saluas
contra siriam. Percutiesq sirũ
in aphec. donec consumes eam:
isrł iubet arcum et sagutam
afferre: nisi quod redemptor.
nr̃ rectorib eccłȩ armis sp̃alib se
indui. et contra hostem antiquũ
precepit preliari: Arcus enim ñ
solet: quod exutroq testamento
uelut excornu et corda constat.
ꝑuetus quippe testamentum
figuratur cornu propter duri¬
tiam:ẜ nouum uero quod in¬

Expanded text:
bat infirmibat infirmiDescenditque ad eum Joas rex Israel, et flebat coram eo; dicebatque: Pater mi, Pater mi, currus Israel, et auriga ejus. Et ait Eliseus: Affer arcum et sagittas. Cumque attulisset ad eum arcum et sagittas dixit ad regem Israel: 'Pone manum tuam super arcum'. Et cum posuisset ille manum suam, superposuit Heliseus manus suas manibus regis et ait: 'Aperi fenestram Orientalem'. Cumque aperuisset, dixit Heliseus: 'Iace sagittam'. Et iecisalutis Domini, et sagitta salutis contra Syriam. Percutiesque Syriam in Aphet, donec consumes eam. Israel jubet arcum et sagittam afferre, nisi quod Redemptor noster rectoribus Ecclesiae armis spiritalibus se indui et contra hostem antiquum praecipit praeliari? Arcus enim nonsolet, quod ex utroque Testamento, velut ex cornu et chorda, constat; per Vetus quippe Testamentum figuratur cornu propter duritiam; per Novum vero, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: ut nullus dubitauerit
quin pecuniam domini sine
alicuĩ fraudis suspitione trac¬
tarent: et hanc de erario sub¬
lateim fideliter artificib ad
muniendam domum ꝓ ut
insingulis opus eẽt offerrene.
Unde necesse ẽ ut considerent
hi qui sp̃alem pecuniam uerbi
dĩ ad dispensandum com seruis
suis. oꝑariis scilicet diuinis ac¬
cipiunt. quanta fide quantaq
discretione illis opus ẽ quib rati¬
o de etidem pecunia reddenda ẽ:
ut studeant non minus fideles
in sp̃alib inueniri. quam isti
in corporalibꝰ fuerunt inuenti:
Pecuniam uero ꝓdelic̃to. et pe¬
cuniam ꝓpeccatis non infere¬
bant intemplum domini: qr
sacerdotum erat. hec sententia
ostendit quod non quis propͥo
arbitrio facile se credere debet:
s sciat quod magis confessio pec¬
catorum et penitentia sacerdo¬
tum iudicio ꝑagenda ẽ. qui ha¬
bent scientiam discernendi. in¬
ter mundum et inmundum.
et lepre maculam diuidicare:
et aut condempnare. aut mun¬

Expanded text:
erint, ut nullus debitaverit erint, ut nullus debitaverit quin pecuniam Domini sine alicujus fraudis suspicione tractarent, et hanc de aerario sublatam fideliter artificibus ad muniendam domum, prout in singulis opus esset, offerrent. Unde necesse est ut considerent hi, qui spiritalem pecuniam verbi Dei ad dispensandum conservis suis, operariis scilicet divinis, accipiebant; quanta fide, quantaque discretione illis opus est, quibus ratio de eadem pecunia reddenda est, ut studeant non minus fideles in spiritalibus inveniri, quam isti in corporalibus fuerunt inventi. « Pecuniam vero pro delicto, et pecuniam pro peccatis non inferebant in templum Domini, quia sacerdotum erat. » Haec scientia ostendit, quod non quis proprio arbitrio facile se credere debet, sed sciat quod magis confessio peccatorum, et poenitentia sacerdotum judicio peragenda est; qui habent scientiam discernendi inter mundum et immundum, et leprae maculam dijudicare, et aut condem
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt item alia tante profundi¬
tatis que scĩ sp̃s solum modo sci¬
entie pateant: nĩe uero capacita¬
tis ꝑ omnia mensuram trans¬
cendant. Turibula autem illos
figurate demonstrant: qui mun¬
dam orationem exconscientia pu¬
ra et fide non ficta offerunt dõ:
et cum ꝓpħa dicere possunt:
Dirigatur oratio mea: sicut incen¬
sum in conspectu tuo. Tube au¬
tem quid aluid st̃ quam p̾dicato¬
tores scĩ: qui in toto orbe terrarũ
uocem euangłicȩ p̾dicationis e¬
mittunt: quorum ꝑsone ꝑ pro¬
pħam dictum ẽ. Clama ne cesses:
quasi tuba exalta uocem tuam:
et adnuntia popło meo scelera
eorum: & domui iacob peccata
eorum. Et psalmista. In omnem
terram ait exiuit sonus eorum:
et infines orbis terre uerba eoꝵ.
Sequitur. Et non fiebat distrac¬
tio his hominib qui accipiebant
pecuniam. ut distribuerent
eam artificib s infide tractabant
dit de quib sermo. ẽ. qui tan¬
tum studii in religione habu¬

Expanded text:
Sunt item alia tantae profundiSunt item alia tantae profunditatis, quae sancti Spiritus solummodo scientiae pateant, nostrae vero capacitatis per omnia mensuram transcendant. Thuribula autem illos significare demonstrant qui mundam orationem ex conscientia pura et fide non ficta offerunt Deo, et cum Propheta dicere possunt: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . » Tubae autem quid aliud sunt, quam praedicatores sancti, qui in toto orbe terrarum, vocem evangelicae praedicationis emittunt? Quorum personae per prophetam dictum est: « Clama, ne cesses, quasi tuba, exalta vocem tuam, et annuntia populo meo scelera eorum, et domui Jacob peccata eorum . » Et Psalmista: « In omnem terram, ait, exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Sequitur: « Et non fiebat ratio his hominibus, qui accipiebant pecuniam, ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant rum de quibus sermo est, qui tantum studii in religione habu
Abbreviated transcription (Latin):
bant exeadem pecunia. hẏdrie
templi dñi. et fuscinule. et turi¬
bula. et cube. et om̃e uas aureũ
et argentum de pecunia quȩ in¬
ferebatur in templumͣ᷑. signifi¬
cat quod alia debet eẽ. ratio for
terium dñi: alia parandorum
lignorum. et sarorum in edificiũ¬
domus: quia alia debet eẽ doctri¬
na qua rudes inbuuntur ad fidẽ.
it alia qua iam perfecti instruun¬
tur ad scientie plenitudinem:
Bene autem uasa domus domini
illi possunt intelligi: qui iam ap¬
ti sunt ad capienda munera di¬
uina:et habiles fiunt ad mi¬
nisterium dĩ. Dam idrie signi¬
ficare eos possunt: qui aquam
sapientie poffunt diuine in se
continent: fuscinule quoq doc¬
tores spiritales: quorum officium
ẽ. corpus et sanguinem domini
credentib distribuere. in felib
abnegare: nec non et sp̃alem ali¬
moniam uerbi cuiq ꝓ ut oue¬
nit dispertiri: quia sunt in uer¬
bis dĩ non nulla que nr̃e humi¬
litati reuelare. ad nr̃e epulas re¬
fectionis concedere dignatus ẽ.

Expanded text:
bant ex eadem pecunia hydriae templi Domini et fuscinulae et turibula et tubae omne vas aureum et argenteum de pecunia quae inferebatur in templumcat quod alia debet esse ratio formterium Domini; alia parandorum lignorum et saxorum in aedificiudomus: quia alia debet esse doctrina, qua rudes imbuantur ad fidem, et alia qua jam perfecti instruuntur ad scientiae plenitudinem. Bene autem vasa domilli possunt intelligi qui jam apti sunt ad capienda munera divina, et habiles fiunt ad ministerium Dei. Nam hydriae eos significare possunt qui aquam sapientiae divinae in se continent; fuscinulae quoque, doctores spiritales, quorum officium est corpus et sanguinem Domini credentibus distribuere, infidelibus abnegare, nec non et spiritalem alimoniam verbi cuique, prout convenit, dispertiri. Quia sunt in verbis Dei nonnulla quae nostrae humilitati revelare, ad nostrae epulas refectionis concedere dignatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sedes suꝑ cherubin. tu es ds solus
rtgum omnium terre: tu fecisti
celum et terram: inclina aurem
tuam et auili: aperi domine
oculos tuos s uide: et audi omnia
uerba sennacherib. qui misit. utt
ex probraret nobis dm̃ uiuentẽ:
et cet̾a Prius ezechias dñi timo¬
re ꝑ territus: ora resetare intemplo
non audebat. uel lib̾as fundere
prices. Nunc autem quia audit
ysuam dicentem. ne cimeas a fa¬
cie uerborum que audisti. et nł̃q:
dudacter dominum dep̃catur.

Expanded text:
sedes cherubim, tu es Deus solus sedes cherubim, tu es Deus solus regum omnium terrae, tu fecisti coelum et terram, inclina aurem tuam et audi; aperi, Domine, oculos tuos et vide, et audi omnia verba Sennacherib, qui misit ut exprobraret nobis Deum viventem, » etc. Prius Ezechias, Domini timore perterritus, ora reserare in templo non audebat, vel liberas fundere preces; nunc autem quia audit Isaiam dicentem: « Ne timeas a facie verborum, quae audisti, » etc., audacter Dominum deprecatur: