comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionis et puritate fidei. nec animalia imimolauit.
s pane et uino xp̃i sacerdotium dedicauit ñ ueres
plo affirmat apłs quod sacerdotium aaron &
principium habuit &e finc̃ s acłiȩ sacerdotium
cẽ i p̾ceritum et in futurũ ȩcnum fit .s Mel¬

Expanded text:
tionis et puritate fidei, nec animalia immolavit, sed pane et vino Christi sacerdotium dedicavit. Non vereem exemplo affirmat Apostolus quod sacerdotium Aaron et principium habuit et finem, sed Ecclesiae sacerdotium, et in praeteritum, et in futurum sit ae
Abbreviated transcription (Latin):
Et si bestia tetigerit monte. api¬
dabit᷑. Et ita terribile erat qđ ui¬
debatur. Moyses dixit. Exterrit᷑
sum. et tremebund̃. S accessistis¬
ad syon montẽ et cuutatẽ dĩ ui

Expanded text:
et si bestia tetigerit montem, lapidabitur. Et ita terribile erat debatur. Moyses dixit: Exterritus sum et tremebundus. Sed accessistin montem et civitatem Dei vi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Hoc nolite. s eugi¬
late a torpore. & siceri¬
tis iusti. & post nolite
peccare illis consentien¬
doquia ignorant. dm̃¬

Expanded text:
 Hoc nolite, sed evigilate a corpore; et sic eritis justi; et post: Nolite peccare illis consentiendo, quia ignorant D
Abbreviated transcription (Latin):
istũ.¶ Deinde finis. Hoc ponit
ad commendationẽ resurrectionis.
dus. angłi angłis p̃sunt. demones de¬
monib. homines hominib ad utili¬
tatẽ uiuentium. uel ad deceptionẽ.
regnat ds̃ ꝑ fidẽ. quia tunc reuelabi-¬
tur a filio pater. Unde. Nemo nouit
lare. ubi essentia filii cum patre iu

Expanded text:
 Deinde finis. Hoc ponit ad commendationem resurrectionis, dus, angeli angelis praesunt, daemones daemonibus, nomines hominibus: ad utilitatem viventium, vel ad deceptionem. regnat Deus per fidem, quia tunc revelabitur a Filio Pater. Unde: Nemo novit lare . Ubi et essentia Filii cum Patre et
Abbreviated transcription (Latin):
nis desicłioꝵ. In dispari claritate erit par gau¬
dium ubi quod habebunt singuli commune
unculum caritatis.
¶ Manducemus. Hoc ꝓpł eos qui quasi nicħ
futurum sit pͦ mortẽ. uentri tantum student. ut
Stulte. si pater tuus surgeret crecdes. ds̃ om̃iũ
surrexit. et non credis. qui uoluit mori et surg̃e.
ut omnes uni crederemus. ne a multis dcciꝑe¬
mur. Credes patri iterum morituro. & ñ credis
monium ab inferis.

Expanded text:
it etiam in dispari claritate par gaudium, ut quod habebunt singuli, commune vinculum charitatis. moriemur. Hoc propter eos qui quasi nihil futurum sit post mortem, ventri tantum student ut Stulte, si pater tuus surgeret, crederes? Dominus omnium surrexit, et non credis. Qui voluit mori et surgere, ut omnes uni crederemus, ne a multis deciperemur. Crederes patri iterum morituro, et non credimonium ab inferis.
Abbreviated transcription (Latin):
etiam inuitos loqui cogat. ut omĩa mulicres tacea¬
cet gͦ & ad pacificum ordinẽ uocat in¬
quietos. tanto ad seditionẽ facilio¬
res. quanto sibi uidebantur spũ ex¬
cellere: cum suꝑbiendo cuncta turba¬
quia qui uere ẽ ita cognoscit. et qui
hec ignorat ignorabit᷑ .i. non imꝓba¬
bitur. Pusilli in cruce głantes. & fi ig¬
norant. quȩ subtilissime disserunt᷑
unus de pusillis ꝓquib xp̃c mortuus ẽ.¬
etangłium i. resurrectionẽ mortuoꝵ
ea ratione qua confirmam uob̾. idest
rum. aut incassum ẽ fides. qued ñ
accipitur nisi spe resurrectionis.

Expanded text:
etiam inuitos loqui cogeret, ut m u Ii et ad pacificum ordinem revocat inquietos, tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi videbantur spiritu excellere, cum superbiendo cuncta turbaqui enim vere est, ita cognoscit, et qui haec ignorat, ignorabitur, id est improbabitur. Pusilli in cruce gloriantes etiamsi ignorent quae subtilissime disserunturunus de pusillis pro quibus Christus Evangelium de resurrectione mortuorum ea ratione qua confirmavi vobis, id erum, aut incassum est fides, quae non accipitur nisi spe resurrectionis.
Abbreviated transcription (Latin):
is faciendis adsimilitudinc̃ mortis xp̃i quid facient.
cum non sint uitam habituri. Si omnino mortui¬
non resurgunt. ut nec xp̃c resurrexerit. utquid ba¬
ptirantur cum non dimittantur: si non resurre-¬
xit. ł fuerunt imꝑiti qui baptirabantur ꝓhisqͥ
de hacuita sine baptismo discesserant pucan¬
dimittantur nisi causa futurȩ resurrectionis.
Quasi si stulti adeo certi sunt ile resurrectione:
uos non debetis dubitare.

Expanded text:
is faciendis ad similitudinem mortis Christi, quid facient cum non sint vitam habituri? Si omnino, etc. Ita ut nec Christus surrexerit? ut quid baptizantur cum peccata non dimittantur, si Christ quidam imperiti qui baptizabantur pro his qui de hac vita sine baptismo discesserant, putanremittantur nisi causa futurae resurrectionis? Quasi dicat: Si stulti adeo certi sunt de futura resurrectione, vos non debetis dubitare.
Abbreviated transcription (Latin):
habentes dona differentia. ut sin-¬
guli simus membra. igitur indif¬
fcrentib donis hoc agatur: Siue
bra aliorum ut illis prophetemus.
habentes dico secundum rationẽ
fidei. quia prout exigit fides eoꝵ
uel auditorum datur prophetia.¬
datus ẽ sps̃. Sed cȩceris omnibus.¬

Expanded text:
habentes bona differentia. Vel singuli sumus membra, igitur in differentibus donis hoc agatur; quae bra aliorum, ut illis prophetemus. Habentes dico secundum rationem fidei, quia prout exigit fides eorum, vel auditorum prophetiadatus est spiritus, sed caeteris omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dum odium.S lȩtabitur iustus cũ
uidit iundictam. Precipit autẽ ut¬
non ipsi se iundicantes dent locũ
irȩ dĩ qui dicit. michi uindictam
or ego retribuã. Si gͦ uult bonusut
ds̃ inimicum puniat. nonne ẽ hoc
reddere malum ꝓ malo. & non di¬
S bonus magis cupit corrigi inuni¬
cum qͣm puniri. & cum ds̃ punit
non delectatur depgna. quia non
sipluit suꝑ iustos & iniustos. tam̃
& in hoc scło asꝑis corrigit. & ꝑtina.¬
cesinsine dampnabit.

Expanded text:
um est: Laetabitur justus, cum viderit vindictam. Praecipit autem, ut ipsi se non vindicantes dent locum irae Dei qui dicit: Mihi vindictam, et ego retribuam. Si ergo vult bonus, ut Deus inimicum puniat, non est hoc reddere malum pro malo. Cum Sed bonus magis cupit corrigi inimicum quam puniri, et cum Deus punit non delectatur de poena inimici, quia non , pluit hic super justos et injustos : tamen et in hoc saeculo asperis corripit, et pertinaces in fine damnabit
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo non requirit
gemitum ueĩ planccũ.
uel opus aliquod. nisi
tis condonat. hoc ideo
ne putent illos non pos¬
cos dolere non uident.

Expanded text:
baptismo non requirit gemitum, vel planctum, vel opus aliquod, nisi tis condonat. Haec ideo dicit, ne putent illos non poseos dolere non vident.
Abbreviated transcription (Latin):
ccisunt dilecti propter patres qui¬
b hec ꝓmissa sunt. quia non uoca¬
ti ea uocatione. quia multi non pre¬
sciti: quia tamen ꝑeunt. s ea qua
auchit a patir uenit ad filium. qui
non ꝑdit quicquam de omni dato.
Quisquis uero ꝑit. non inde fuit.
Uñ a nob̾ exier̃t. s ex nob ñ fuert̃.
& ꝓpt̃patres sunt saluandi. quia
electio ab eterno sunt sine penitẽ¬
tia .i. sine immutatione consilii sui.
fidem inspirat. sine precedente coꝵ
pęnitentia inspirat.

Expanded text:
cti sunt dilecti propter patres, quibus haec promissa sunt; quia non sunt vocati ea vocatione qua multi non praesciti, qui tamen pereunt, de qua audit a Patre venit ad Filium, qui non perdit quidquam de omni dato; quisquis vero perit, non inde fuit; unde: A nobis exierunt, sed ex nobis non fuerunt et propter patres Sunt salvandi: quia ei ab aeterno, sunt sine poenitentia, id est sine immutatione consilii Dei, fidem inspirat, sine praecedente eorum poenitentia inspirat.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽa dõ s que a dõ sunt ordinata. igit᷑
potestas ẽ orclinata. Itaq qui resistit
potestati: dĩ ordinationi resistit. de
bona potestate patet quod eã p̃fecit
rationabiliter ds̃. De mala uderipo¬
test. dum et boni ꝑ eam purgantur.
& mali dampnant᷑. et ipsa det̾ius pre-¬
cipitatur.
Non sunt timori boni oꝑis. Si bo¬
nus ẽ princeps. bene oꝑantem non
punit. s diligit. si malus: non nocet
bono. s purgat eum. Malus debet
timere. quia instituti sunt princi¬
pes ut mala puniant.

Expanded text:
e a Deo sunt, ordinata sunt; ergo potestas est ordinata. Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit, de bona potestate patet, quod eam perfecit Deus. Rationabiliter de mala videri potest, dum et boni per eam purgantur, et mali damnantur, et ipsa in deterius praecipitatur.Non sunt timore boni, etc. Si bonus est princeps, bene operantem non punit, sed diligit. Sin malus, non nocet bono, sed purgat eum. Malus ergo subditus debet timere, quia instituti sunt principes ut mala puniant.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Obsecro. Hucusq
ne alter adũsus alte¬
rum suꝑbiret. hinc
ut alter de alteriꝰ uti¬
litate laboret. Obse

Expanded text:
Obsecro vos. Hucusque ne alter adversus alterum superbiret; hinc ut alter de alterius utilitate laboret. Obsec
Abbreviated transcription (Latin):
sentientes. Nolite ẽẽ pruden¬
¶Consentientes. quod non fit
ore. quia tunc uera est humilitas
si non est in sola lingua. ne presum̃¬
tes de se non condoleant aliis. seil ex

Expanded text:
sentientes, Consentientes. Quod non fit ore tantum, quia tunc est vera humilitas, si non est in sola lingua, ne praesumentes de se non condoleant aliis, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. ne decct̃o possint credere In
quia scientes uerum dicebant ẽẽ fal¬
sum. decec̃o ñ intelligerent qđ suũ
ẽ. Hoc incretur inuidia male uolun¬
tatis. non ita dehis qui errore hoc ag̃t.
¶Quantomagis. plus .i. si malum eo¬
rum uercit ds̃ in bonum .i. in duu¬
tias mundi. multomagis bonum
coꝵ cumin fine plenitudo eorum
conũsa ditabit gentes doctrina &
exemplo in quo ostendit nec inuti¬
lem nec irrecuꝑabilem casum eorũ.
¶Quod si delibatio. Dixi quod
assumptio eorum erit semꝑutilis.
si totumgenus sit repudiatum. qr
si delibatio .i. pauci de illis assump¬
ti ut apłi & alii discipłi sunt scĩ. &
massa .i. genus potest scĩficari. Est¬
autẽ delibatio parua ex aliqua re
assumptio ad exꝑimentum totius
genere excreuerunt in eis fundati.¬
morẽ. bona enim arbor in non bo¬
nam inseritur. hic non bona in bo¬
nam.
stantes uel contra eos licet głari qui
causa insertionis meȩ repulsi sunt.
tustas fide .i. non merito tuo. sed

Expanded text:
t ne de caetero possit credere. In quia scientes verum, dicebant esse falsum, de caetero non intelligerent quod verum est. Hoc meretur invidia malae voluntatis, non ita est de his qui errore hoc agunt.Quanto magis. Id est, si malum eorum vertit Deus in bonum, id est in divitias mundi, multo magis bonum eorum, cum in fine plenitudo eorum conversa ditabit gentes doctrina et exemplo. In quo ostendit nec inutilem, nec irrecuperabilem casum eorum.Quod si delibatio. Dixi quod assumptio eorum erit multum utilis; fieri, quasi totum genus sit repudiatum, dico quod si delibatio, id est pauci de illis assumpti, ut apostoli et alii discipuli sunt sancti. Et massa. Id est, genus potest sautem delibatio parva ex aliqua re assumptio ad experimentum totius genere excreverunt in eorum fide fundati.morem. Bona enim arbor in non bonam inseri solet, hic non bona in bonam. stantes, tamen contra eos licet gloriari, qui causa insertionis meae repulsi sunt; atem; tu stas fide, id est non merito tuo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quasi nimis iustus & seturus iudi¬
cium expectat sine miscdia iram ꝓ
canti ignoscere. oppresso sub uenire.
Simplicitas excludit hipocrism. gau¬
dium ostendit fretum spe futuri.

Expanded text:
quasi nimis justus et securus judicium exspectat sine misericordia, scanti ignoscere, oppresso subvenire, Simplicitas excludit hypocrisim. Hilaritas gaudium ostendit fretum spe futuri.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hucusq satisutrãq partem hu¬
miliauit. et głam de priori statu ad¬
nichilauit. modo quasi finito ne¬
gocio deinceps ad moralitatẽ in¬
ut homines causa peccati subiecui
morti ostenderentur. N unc quia
a peccato libi uiua offertur in sig¬
anima sacrificium cum igne amo¬
ris accensa formam concupiscentie
scłaris amittit. ec dõ se referens. ei
tanquam inꝰmutabili forme
subdita reformat᷑.s Nolite .c. ge

Expanded text:
Hucusque satis utramque partem humiliavit, et gloriam de priori statu annulavit, modo quasi finito negotio deinceps ad moralitatem ut homines causa peccati subjecti, morti ostenderentur; nunc quia a peccato sunt liberi, viva offertur in sigit sacrificium, cum igne divini amoris accensa, formam concupiscentiae saecularis amittit, et Deo se referens ei tanquam incommutabili formae subdita reformatur. Et hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dico ergo. Nunquid. Quia
dico excecatos aucctoritate ꝓpħar̃.
putatis quod irrecuꝑabilit & sine
sunt restitui. nequis ergo eos despi¬
ciat.
¶Ut illos emulent᷑. Hoc sepe factũ
ẽ ⁊ plemius fiet in fine scłi. quando
iudei xpĩanos sequentur in fidẽ xͥ.
Potest etiam intelligi ut gentes iu¬
deos emulentur .i. ut credant ficut
& ipsi crelebant. uel ut dĩ emula¬
tione cuca oꝑa coꝵ mala moueant᷑.

Expanded text:
 Dico ergo, Nunquid. Quia dico excaecatos auctoritate prophetarum, putatis quod irrecuperabiliter et sunt restitui, ne quis eos despiciat.Ut illos aemulentur. Hoc saepe factum est, et plenius fiet in fine saeculi quando Judaei Christianos persequentur in fide Christi. Potest etiam intelligi ut gentes Judaeos aemulentur, id est ut credant, sicut et ipsi credebant. Vel ut Dei aemulatione circa opera eorum mala moveantur.
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiatis in dño digne scĩs: & adsi
statis ei in quocunq negocio ur̃i in¬
digucrit. Et enim ipsa quoq astitit
multis & michi ipsi. Salutate priscã
& aquilam aduitores meos in xp̃o¬
ihir. qui ꝓ anima mea suas ceruices¬
supposuerunt. quib ñ solus egogra¬
tias ago. s & cunctȩ eccl̃iȩ gentium.
te ephenetum dilectum michi. qui
ẽ primnituus asie in xp̃õ iħu Salu
Accepta. Ut intellecta caritate
illiusgͣ se cum illo unammes dõ grãs
agant. Magnus enim profectus ẽ ei

Expanded text:
suscipiatis in Domino digne sanctis statis ei in quocunque negotio vestri indiguerit. Etenim ipsa quoque astitit multis, et mihi ipsi. Salutate Priscam et Aquilam, adjutores meos in CJesu qui pro anima mea suas cervicessupposuerunt: quibus non solus ego gratias ago, sed et cunctae Ecclesiae gentium; te Epaenetum dilectum mihi, qui est primitivus Asiae in Christo. SaluAccepta. Ut illi intellecta charitate illius erga se, cum illo unanimes Deo gratias agant. Magnus enim profectus est ei,
Abbreviated transcription (Latin):
s qui ita loquor.
& ipsi pleni estis dilectione. reple¬
ti om̃i scientia itaut possitis alte¬
rutrum monere. Audaciꝰ autẽ
scripsi uobis frs ex parte. tanqͣm¬

Expanded text:
 qui ita loquor,  ipsi pleni estis dilectione, qua veti omni scientia, ita ut possitisrutrum monere. Audacius autem scripsi vobis, fratres, ex parte, tanq
Abbreviated transcription (Latin):
des. & ad corrigendum insipientes.
remouet. qđ iõ incipit ut ammone¬
at ꝑfectiores de correitione minoꝵ
& inde p̃ponit. se exemplum. qui
laborat de aliis. & oyus ẽ ut isti fa¬
ciant cum ipse aliis impeditus ad
cos uenire non possit. ¶ ꝑ laudẽ
tantis unde nec dicit dꝯcere sed
iuonere quass quod iciatur. sed
subter fugit animo.¶ Non te

Expanded text:
des et ad corrigendum insipientes, removet quod ideo incipit, ut admoneat perfectiores de correctione minorum; et inde praeponit se exemplum qui laborat de aliis, et opus est ut isti hoc faciant, cum ipse aliis impeditus ad eos venire non possit. Repleti omntantis. Unde nec dicit docere, sed monere; quasi dicat quod sciatur, sed subterfugit animo. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
in dño. Salutate urbanum adiuto¬
meum. Salutate appellẽ ꝓbum in
xp̃o. Salutate eos qui sunt ex aristo¬
boli domo. Salutate herodionẽ cog¬
natum meum. Salutate eosqui si
ex narcissi domo. qui sunt in dño. Sa¬
lutate triphenam et triphosam quȩ¬

Expanded text:
ino salutate Urbanum adiutmeum salutate Apellen probum in Christo salutate eos qui sunt ex Aristoboli salutate Herodionem cognatum meum salutate eos qui sunt ex Narcissi qui sunt in Domino salutate Tryfenam et Tryfosam qu
Abbreviated transcription (Latin):
men patrobam. hermam. & qui cum¬
eis sunt fr̃s. Salutate phirologum oe
uiliam. nereum. & sororẽ eius. & olim¬
piadem. & om̃s qui cum eissunt scõs.
Salutate inuicẽ in osculo scõ. Salu

Expanded text:
m, Patrobam, Hermen, et qui cumtres. Salutate Philologum et Juliam; Nereum et sororem ejus, et Olympiadem, et omnes, qui cum eis sunt, sanctos. Salutate invicem in osculo sancto. Salu
Abbreviated transcription (Latin):
o ds̃. iudei dixerunt me peccare in
te. quod potius me non recipiendo
quem misisti. exprobrauerunt te
& idocudunt. Sic peccata peccan
innocens apeccatorib occiditur
quasi blasphemus.

Expanded text:
ia dixerunt me peccare in te, qui potius me non recipiendo quem misisti exprobraverunt te Deum, et sic peccata peccanttum, quia innocens a peccatoribus occiditur quasi blasphemus.
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio censet dampnandum. qͥ
qđ dic̃ ñ deb̾e se facert facit.¬
tum ẽ. non tam̃ omne quod fit cũ
fidebonum ẽ. quia ignorantia quȩ
sine summo bono. Ubi deest agni¬
tio ȩt̃nȩ ueritatis. falsa iurtus est
etiam in optimis.¬

Expanded text:
mnandum, qui, quod dicit se debere facere, non facit.utem. Non tamen omne quod fit cum fide bonum est, quia ignorantia quae sine summo bono, ubi deest agnitio veritatis aeternae. Falsa virtus est etiam in optimis
Abbreviated transcription (Latin):
ctemur quȩ pacis non discordiȩ. &
quȩ eilificationis ut exceri ȩdificen¬
tur. uel iam edificati conseruent᷑.
inuicẽ udeus ad gentilẽ. gentilis
ad iudeum.

Expanded text:
ctemur quae pacis non discordiae, et quae aedificationis, ut caeteri aedificentur, vel jam aedificati conserventur invicem Judaeus ad gentilem, et gentilis ad Judaeum.
Abbreviated transcription (Latin):
quod uel quantum pro congruen¬
tia hominum et ꝑsone suȩ pro ua¬
litudinis necessitate quis capiat. s
quod facile et leto animo careat.
cum his uel oportet uel necesse est
in disceptatione ira ubinon ẽ sp̃s̃.
quia in solis pacificis.¬

Expanded text:
um vel quantum pro congruentia hominum et personae suae et pro valetudinis suae necessitate quis capiat, sed quam facile et laeto animo careat his, cum his vel oportet vel necesse est in disceptatione ira, ubi non est spiritus, quia in solis pacificis
Abbreviated transcription (Latin):
peccata & si ꝑ corpus generantur. ñ
tam̃ animam ita carnali concupiscen¬
tiȩ faciunt obstrictam & obnoxiam.
q̃m ad modum cominisceri facit ani¬
mamcumipso corpore libidinis ius ager
in oꝑe carnalis fornicationis. et in tan¬
tum agglutinatur anima corpori. ut
in ipso momĩto nichil aliud cogitare
homini liceat aut intendẽ &x ipsam
intẽ captuã subdit ipsa submersio
& absorbitio libidinis & concupiscen¬

Expanded text:
peccata etsi per corpus generantur, non tamen animam ita carnali concupiscentia faciunt obstrictam et obnoxiam, quemadmodum commisceri facit animam cum ipso corpore usus libidinis, agens in opere carnalis fornicationis; quia in tantum agglutinatur anima corpori, ut in ipso momento nihil aliud cogitare homini liceat aut intendere; quia ipsam mentem captivam subdit ipsa submersio et absorbitio libidinis et concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Om̃ia michilicent. Quia dix̃ potiꝰ
ferendum eẽ qͣm causas male agere. ne
quis putet sua nullo modo ẽẽ repeten
ad cursum meum: s impediunt. Itẽ
quia cum sim lib. nolo redigisub po¬
testatẽ uidicis. ł. nolo eẽ sub dnĩo alicuiꝰ
betur uentri. ẜ hoc nota necessaria na¬
ture. et iõ licet repeti. s multum ꝓhis
laborandum. quia destruentur. & iõ
luit de his fieri udiciũ.iͣ p̃teriuũ.

Expanded text:
 Omnia mihi licent. Quia dixit potius ferendum esse, quam causas male agere, ne quis putet sua nullo modo esse repetendad cursum meum, sed impediunt. Item quia cum sim liber, nolo redigi suo potestate judicis: vel, nolo esse sub dominio alicujus betur ventri. Per haec nota necessaria naturae, et ideo licet repeti. Sed non multum pro his laborandum, quia destruentur, et ideo licet de his fieri judicium vel praetermitti.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De quib aũ. Occasione fornica¬
tionis quã ꝓhibet continuat de nup¬
tiis. Unde illi quesierant & agit tri¬
pliciter scđm consilium. scłm indul¬
gentiam. scđ̾m p̃ceptum. ¶ Cũ pseu¬

Expanded text:
- De quibus. Occasione fornicationis quam prohibet, continuat de nuptiis, unde illi quaesierant. Et agit tripliciter, secundum consilium, secundum indulgentiam, secundum praeceptum. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
non adherens dõ adheret mundo.
Inde dr̃. Amicus mundi inimicꝰ ẽ dĩ.
Qui gͥ herens munddo longe ẽa dõ.
in corpus peccat. quia corporali con¬
cupiscentia m quȩq temporalia am-¬
mus distrahitur. seruiens creature¬

Expanded text:
non adhaerens Deo adhaeret mundo, unde dicitur: Amicus mundi, inimicus est Dei .Qui ergo haerens mundo longe est a Deo, in corpus suum peccat, quia corporali concupiscentia in quaeque temporalia animus distrahitur, serviens
Abbreviated transcription (Latin):
¶Aliq̃n. aliquo tempore quia ñ
quia michi ꝓdest ur̃a compassio. Ne
autẽ uidentur aliqua mala causa
int̾misisse: ad dit modo refloruistis.
s ante eratis occupati. & impediti ali¬

Expanded text:
. Aliquo tempore, quia non Quia mihi prodest vestra compassio. Ne autem viderentur aliqua mala causa intermisisse addit: modo refloruistis, sed ante eratis occupati et impediti ali
Abbreviated transcription (Latin):
¶Innotescant. Hec noticia assiduita¬
te fit et ugilantia orationis. tuncde¬
mum pax custodit corda in xp̃o. Hoc
iõ dicit. quia qui cum dõ ht̃ pacem:
non tumetm̃tem adũsam. ¶ Apd̃
dm̃. ł angłi qui dõ eas offerunt. uel¬

Expanded text:
Innotescant. Haec notitia assiduitate fit, et vigilantia orationis. Tunc demum pax custodit corda in Christo. Hoc ideo dicit, quia qui cum Deo habet pacem, non timet mentem adversam. Apud Deum. Vel angelis, qui Deo eas offerunt. U
Abbreviated transcription (Latin):
ni aure. Post orphi. inde spherulȩ auteȩ. tandem lilia. Caiami sc̃ĩ qui
&e scientiã dĩ inde spherulȩ .i. rotundi &e ꝑfecti & uolubiles. quos nichilde
statim loco eiꝰ substituendus ẽ aliꝰ s inseptima ȩtate om̃s auferentur. Scd̃mi¬
p̾ulum. eccłia celestis quȩ uelatur qͣmdiu hic unumus. T̃ huribulum xp̃s
& ope euis non nisi pura ueritas. Longitudo ꝑseuerantia doctrinȩ. que ꝑ
unum cubitum &e oꝑationis que ꝑ alterũ cubitum designatur: ad cuius
ꝑfctiorniẽ humanus intellectus imꝑfectiis ẽ. quod signat dimidius cubit᷑
mundi partes. quib semꝑ adherent uectes aure .i. pradicatores sapientia
sulgearesiemꝑ parati contra hostes. In archa urna habens manta .i.
aminam xp̃i. continens plenam sapientiam qua reficiuntar & an
geli. uinga surificat sacerdotalẽ potestatem xp̃i. T abula. quodipseda¬
tor legis. Propiciatortum xpc̃ qui propiciatur nobis. Duo cherubi.
orimes ordines celi quiui eo consistunt. qui inuicem congcisunt dile

Expanded text:
mi aurei, post erant scyphi, inde sphaerulae aureae, tandem lilia. Calami sunt sancti qui et scientiam Dei, inde sphaerulae, id est rotundi, et perfecti, et volubiles constatim loco ejus alius substituendus est, sed in septima aetate omlesia coelestis quae velatur quandiu hic vivimus, thuribulum Christus et opere ejus, non nisi pura veritas; longitudo, perseverantia doctrinae quae per cubitum unum, et operationis quae per cubitum alterum designatur, ad cujus perfectionem humanus intellectus imperfectus est quod signat dimidius; latitumundi partes: quibus semper adhaerent vectes aurei, id est praedicatores sapientia fulgentes, semper parati contra hostes. In arca enim erat urna habens manna, id est anima Christi continens plenam sapientiam, qua reficiuntur etiam angeli. Virga significat sacerdotalem potestatem Christi; tabulae, quod ipse sit lator legis; propitiatorium, Christus qui propitiatur nobis; duo cherubin omnes ordines coeli, qui in eo consistunt, qui invicem dilectione conne
Abbreviated transcription (Latin):
uel suꝑ thionos& dominationes ibi minister
tam. et minister tab̾naculi ueri .i. ueritatis. quã
tabnaculum uetus prefigurabat. scilicet iusti
maneat. Umbratile uero erat non fixum. sed
portabile. Et non homo quia et uetus posuit.

Expanded text:
minister tam, et minister veri tabernaculi, id est veritatis quam tabernaculum praesignabat, scilicet justitmaneat. Umbratile vero erat non fixum, sed portabile. Et non homo. Hoc addidit, quia et vetus posuit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Inmente. non in tabulis lapideis. ñ
atramento sed spũ quo presente qui ẽ
s intus diligunt iusticiam. Unde hec mer¬
ces. & ero illisin dm̃. hoc ẽ iuuent ex meoe
michi. & in futuro me uidebunt. quod ẽ
ꝑfectio ut alter alterum non doceat. Hȩo
est distantia ueteris & noui. quia illud
in lapide. hoc inçorde. ibi merces terra.
bat in littera. & discebat populiis ꝑ tradi¬
tiones magistroꝵ hoc sp̃s adueniens docu
bitimusquisq ꝓximũ suũ. quia om̃s sci¬
ent si cut in euangłio dr̃. Tunc aꝑuit illis

Expanded text:
in mentes. Non in tabulis lapideis, non atramento, sed Spiritu, quo praesente qui essed intus diligunt justitiam. Dando legeari. Et ero illis in Deum. Id est vivent ex me et mihi, et in futuro me videbunt, quod est perfectio, ut alter alterum non doceat. Haec est distantia Veteris et Novi, quod illud in lapide, hoc in corde; ibi merces, terra;bat in littera, et discebat populus per traditiones magistrorum, hoc Spiritus adveniens docuibit unusquisque proximum, quia omnes scient ; sicut in Evangelio dicitur: Tunc aperuit eis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qui exẽplari. Exemplar ẽ ad cuiꝰ similitu¬
dinẽ aliquid fit. exemplum similitudo. quȩ
inde trahit᷑. Ds in monte moysi ucritatẽ ostẽ¬
dit s quia carnalis popłs coꝑe non posset:
p̃cepit ut eã figuris imaginaretur. in quib
gurarum iuxta se factarum. Itẽ figurȩ di¬
ciutur exemplar ũtatis quȩ posteaimple¬

Expanded text:
 monte Sina . Exemplar est, ad cujus similitudinem aliquid fit. Exemplum, similitudo quae inde trahitur. Et Dominus in monte Moysi veritatem ostendit, sed cum carnalis populus capere non posset, praecipit ut eam figuris imaginaretur, in quibusgurarum juxta se factarum. Item figurae dicuntur exemplar veritatis, quae post imple
Abbreviated transcription (Latin):
Et uos cum essetis. Commemorat.
prioraui in bonis humilientur. & cer¬
tum sit. quod si immicis hecdata st̃.
magis amicis dabuntur. quȩ apłs
optat. Quasi dicat. Caput ẽ omnis
ecclie et ur̃m. quia uos conunufica¬
uit. Cum .i. quãuis eẽtis mortui. uel
nos qui credidimus habemus spem
hereditatis. & uos scił credidistis. ds̃
autẽ conuuuficauit. ł iħm suscita.¬

Expanded text:
Et vos, cum essetis, etc. Commemorat priora, ut in bonis humilientur, et certum sit quod si inimicis haec data sunt, magis amicis dabuntur, quae apostolus optat; quasi dicat: Caput est omnis Ecclesiae et vestrum, quia vos convivificavit: cum, id est, quamvis essetis mortui. Vel nos qui credidimus, habemus spem haereditatis, et vos, scilicet credidistis. Deus autem convivificavit, vel Jesum suscita
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit multis indici
ist ipsos aliquandopu
dit notificabat poten¬
tiam. qđ ꝑ malos pur¬
gat bonos. Quasi. Po¬
teris dicere qđ iuste sub¬
trahit grãm &e damp¬
nat illos. qui ita expor¬
tatõ nolucrunt resipi¬
socre. s hac grã abusist̃.¬
¶Cum ostensũ sit qd̃
ex sola grã sint filii. in
popło.

Expanded text:
ostendit eis multis indiciis vel ipsos aliquando pudit, notificavit potentiam, quia per malos purgat bonos? Quasi dicat: Potes dicere, quod juste subtrahit gratiam, et damnat illos, qui ita exspectati noluerunt resipiscere, sed hac gratia abusiCum ostensum sit quod ex sola gratia sint filii, incpopulo.
Abbreviated transcription (Latin):
ne uideantur merita parentum diffe¬
rentia ingeneratis. patris .i. institutoris
nr̃i quem imitemur si uolumꝰ eẽ filii.
Promissio facta sarȩ ostendit quod ꝓ¬
pter genus nullus saluatur. ista que
nullum meritum suum ł parentum
aliquis eligitur s sola gratia.
¶ In ia cob nil inuenit amandum
nisi miscłiȩ suȩ donum. in csau nil
odit. nisi originale peccatum. S quomͦ
hoc recte cum nichil egissent. quia res
apparet in aliis ex eadem massa cui de¬
non lib̾et scrutecur. qui potest tantum
ꝓfundum iudiciorum. uerũtam̃ caue¬
merito hunc elegit. huno reꝓbat. di¬
cetur mniquus ds̃: non. quia hunc ꝑ
miscłiam eligit. illum ꝑ iusticiã reꝓ¬
bat. in quo neutro õ iniquitas. Hunc
ꝑ miscdiam. quia ita dicit ds̃ a moyse¬
cit scriptura inducens dm̃ loqui pha¬

Expanded text:
ne videantur merita parentum differentia in generatis, sed patris, id est institutoris nostri, quem imitemur, si volumus esse filii Dei. Promissio facta Sarae ostendit quod propter genus nullus salvatur. Ista autenullum meritum suum vel parentum aliquis eligutur, sed sola gratia. In Jacob nihil invenit amandum, nisi misericordiae suae donum. In Esau nihil odit, nisi originale peccatum. Sed quo modo hoc recte, cum nihil egissent? Quia res apparet in aliis ex eadem massa cui denon liberet, scrutetur qui potest tam magnum profundum judiciorum Dei, verumtamen cavemerito hunc elegit, hunc reprobavit, dicetur iniquus Deus? Non quia hunc per misericordiam elegit, illum per justitiam reprobavit. In quo neutro est iniquitas; hunc per misericordiam, quia ita dicit Moysecit Scriptura inducens Deum loqu
Abbreviated transcription (Latin):
dos decreuit prescius ñ ꝑsonarum
acceptor. nullum enim dampnat an¬
te qͣmpeccet. & nullum coronat an¬
te qͣm uincat. s p̃scientia diffinitũ
habet. qualis uniꝰcuiꝰq futura sit¬
uoluntas ex qua dampnetur. ł co¬

Expanded text:
dos decrevit praescius, non personarum acceptor. Nullum enim damnat antequam peccet, nullum coronat antequam vincat; sed praescientia definitum habet qualis uniuscujusque sit futura voluntas ex qua damnetur, vel co
Abbreviated transcription (Latin):
brosius depicientia pharaonem campnan¬
dum censuit. sciens eum non se correccurũ.
Apłm uero paulum elegit prescius utiq quod
na eorum erant scripta in celo ꝓpt̃ iusticiã
cui deseruiebant. Scđ̃m uero prescientiam
mnumero erant malorum. De iusticia enĩ
iudicat ds̃. ñ de p̃scientia. Unde & moysi di¬
cit.Si quis peccauerit ante me delebo eũ
de libro uite. ut scdm iusticiam uidicis
tunc uideatur deleri cum peccat. Iuxta
p̃scientiam tam̃ nunquam in libro uitȩ
fucrat. E contra tunc aliquis uidet᷑ ascri¬
bi cum malus ẽẽ desinit. qd secundum
p̃scicntiam nunquam defuit.

Expanded text:
praescientia Pharaonem damnandum censuit, sciens eum non se correcturum; apostolum vero Paulum elegit, praescius utique quna eorum erant scripta in coelo propter justitiam, cui deserviebant; secundum vero praescientiam, in numero erant malorum. De justitia enim Deus judicat, non de praescientia; unde et Moysi dicit: Si quis peccaverit ante me, delebo eum de libro vitae ; ut secundum justitiam judicis tunc videatur deleri, cum peccat; juxta praescientiam tamen nunquam in libro vitae fuerat; econtra tunc videtur ascribi, cum malus esse desinit, qui secundum praescientiam nunquam defuit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui respondealdõ .i. intelligas quȩ¬
ds̃ facit. scł cur huiꝰ miseretur ce te
indurat. quasi si cibi diceretur. ne¬
scires responde .i. incelligere ꝓ tua
carnalirate. nec te ad hoc iuuat¬
tua sapientia. nec aliqua uirtus

Expanded text:
qui respondeas, id est intelligas quae facit, id est cur hujus miseretur, et te indurat. Quasi dicat: Si tibi diceretur, nescires respondere, id est intelligere pro tua carnalitate, nec te ad hoc juvat sapientia tua, nec aliqua virtus
Abbreviated transcription (Latin):
tum miscdiȩ nullum
ẽ. meritum oliduratio¬
nis ẽ peccatum totius
masse dampnate. nec
obdurat imꝑtiendo ma¬
liciam s ñ imꝑuiendo mi¬
scłiam. sic̃ nec digni st̃
quod facit equitate oc¬
culta. & ab humanis

Expanded text:
tum misericordiae nullum est, meritum obdurationis peccatum massae totius damnatae. Nec obdurat impartiendo malitiam, sed non impartiendo misericordiam, sicut nec digni sunt, quod facit aequitate occulta; et ab
Abbreviated transcription (Latin):
itos ẽẽ aignos remuneratione. quia
statimut sentiunt se a gr̃a dĩ p̃ueni¬
ri. totisnisib laborant uoluntati eiꝰ
obseducando obȩdire.
¶ Quid adhuc querit᷑ .i. postquam
constat ex uoluntate. ẽẽ dĩ. quãte ii¬
quirit᷑ uñ alius sit bonus. aliꝰ sit malꝰ:
Non ẽ opus quia talis erit quisq qͣlẽ
aliud saluat. Uł quid querit᷑ .i. cur
nititur aliquis bene agere cũ nicħ

Expanded text:
ctos dignos esse remuneratione, quia statim ut sentiunt se a Dei gratia praeveniri, totis nisibus laborant voluntati illius obsecundando obedire. Quid adhuc. Postquam constat ex voluntate Dei esse, quare inquiritur unde alius sit bonus, alius sit malus? Non est opus, quia talis erit quisque qualem alium salvat: vel quid queritur, id est cur nitit
Abbreviated transcription (Latin):
dans eos hortatur ad meliora:
contristatos quidẽ eos sed em̃¬
¶Quib dam corinthior
ꝑ primam epłam correctis:
causa reliquorum scribit se¬
cundam repellens pseudo apo¬
stolos ostendendo deceptionẽ
p̃dicationis eorum. se multis
modis commendans. Notat
etiam in elemosinis partos:
Precipit correctum fornicato¬
ibi tribulabantur. se eis exem¬

Expanded text:
dans eos, hortatur ad meliora, contristatos quidem eos, sed emQuibusdam ergo Corinthiorum per primam Epistolam correctis, causa reliquorum scribit hanc Epistolam secundam, repellens pseudoapostolos ostendendo deceptionem praedicationis eorum, et se multis modis commendans. Notat etiam illos in eleemosynis parcos. Praecipit quoque correctum fornicatoibi tribulabantur, se eis in exem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tenebrarum .h. Ne putarent᷑ de¬
mones hunc uifibilẽ mundum regere
subdit. quod nomine mundi intellex̃.
dominantur demones mundo. qui
da pugnant. ł celestia dic̃ uirtutes in
quib pugnã demonum patimur. ł
sps̃ nequam sunt in cȩlestib .i. in hoc
inferiori acre. Ipsi equi tes pugnant in
equis hominib Equites occidamus. eqͦs
tos apłos sandaliis ł solais. ut neq pes
sit tectꝰ. nec nudus ad terrã .i. ne occulte¬
tur euangłium nec terrenis commodis
ita sint parati ad pdicandum euangłiũ.
quod nunciat pacem int̃ dm̃ et homines.
sicut sub munimine omĩum iurtutum

Expanded text:
Tenebrarum. Ne putentur daemones hunc visibilem mundum regere, subdit quid nomine mundi intellexeridominantur daemones mundo qui da pugnant. Ut coelestia dicit virtutes, in quibus pugnam daemonum patimur, vel spiritus nequam sunt in coelestibus, id est in hoc inferiori aere. Ipsi enim quasi equites pugnant in equis hominibus. Equites ergo occidamus, equos los calceatos sandaliis, vel soleis, ut neque pes sit rectus, nec nudus ad terram, id est nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis ita sint parati ad praedicandum Evangelium quod nuntiat pacem inter Deum et hominem; sicut sub munimine omnium virtutum,
Abbreviated transcription (Latin):
nusterii di in xp̃o. Uult fouere animos eorum in cari¬
scientiȩ diuitias. si agnoscatur xp̃c in deitatis suȩ
ł terrene creaturȩ in eo ẽ qui ẽ caput eoꝵ ⁊ auctor.
ut qui hunc nouit nichil eltra querat. quia hic
ꝑfecta uirtus & sapientia. quicquid alibi queri¬
tur. hic ꝑfecte inuenitur. In danihele & salomo¬
ne ostendu in fidelib se auctorẽ totius sapientiȩ.
quod infideles non putant. quia non legunt in
utile ẽ. ¶Instructi in caritate quã ds̃ ad nos
habuit qui ꝓ nob filium tradidit. Hoc si quis
attendit potest se in hac miseria consolari. qr
uide ꝑpendit ad patriani posse re̾iti & instru¬
cti in agnitione dĩ ꝑ hoc tendo in om̃s diuitias
id copiã intellectꝰ pleni. ut ꝑfecte de humanis
& diuinis habeant intellectum. ut de anima
de suꝑnis spiritibꝰ. alit̃ enim adcognitionẽ dĩ

Expanded text:
s erat, diligebat; ut foveret animos eorum in chariscientiae divitias, si agnoscatur Chrivel terrene creature in eo est, qui est caput earum et auctor, ut qui hunc novit, ultra nichil querat. Quia hic est perfecta virtus et sapiencia; quicquid alibi queritur, hic perfecte inne ostendit infidelibus se totius auctorem sapientiae. Quod infideles non putacorda sua instructi in charitate, quam Deus ad nos habuit, qui pro nobis Filium tradidit. Qui enim hoc attendit, potest se in hac miseria consolari, quia inde perpendit ad patriam se posse reverti. cti in agnitione Dei, per hoc veniunt in omnes divitias, id est copiam; intellectus pleni, ut perfecte de humanis et divinis habeant intellectum, ut de anima et de supernis spiritibus. In agnitione Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
a paucis cognitum de ẽẽntia dĩ patris xp̃i. ut sci¬
stantia cum eo. ad quã cognitionẽ si tenditis ad
xp̃m tam̃ recurrite. quia in eo sunt. om̃s copiȩ
s absconditȩ. & iõ ne miremini si in xp̃o estis.
& eas ñdum inuenistis. quia non om̃ib patent¬
nisi his qui pecunt et pulsant.

Expanded text:
 ad cognitionem Dei ascendit. Dei Patris, etc. Ut scidem in substantia cum eo. Ad cognitionem si tenditis, ad Christum tantum recurrite, quia in eo sunt omnes copiae, sed absconditae, et ideo ne miremini si in Christo estis, et eas nondum invenistis, quia non omnibus patent, sed his qui petunt et pulsant.
Abbreviated transcription (Latin):
nec in principalem naturam. et ita non
in creatorẽ. sed in homines qui ex se uicia¬
ti sunt. ut prauis nequeant motib resistẽ.¬
¶ Quodenim oꝑor. P robat quod scruus
peccati. quia quod oꝑor secundum ext̾iorẽ.
dimittendo bona. ł faciendo mala. in tel¬
ligo secundum interiorem non ẽc oꝑandũ.
Nere oꝑor quod non intelligo. quiã dimit¬
tobonum quod uolo. & faciomalum qd̃

Expanded text:
nec in principalem naturam debet refundi, et ita non in Creatorem, sed in homines qui ex se vitiati sunt, ut pravis nequeant motibus resiste Quod enim operor. Probat, quod servus est peccati: quia quod operor secundum exteriorem dimittendo bona vel faciendo mala, intelligo secundum interiorem non esse operandum. Vere operor quod non intelligo, quia et dimitto bonum quod volo, et facio malum quod
Abbreviated transcription (Latin):
da. Ut firmet ammos eorum exem¬
plo humanȩ legis utitur: Sciunt
legẽ romani. quia non sunt bar¬
bari. s naturalẽ iusticiam comp̃¬
hendunt. partim ex grecis. sicut gre¬
lege scitis & ego loquor scientib le

Expanded text:
. Ut firmet animos eorum, exemplo humanae legis utitur. Sciunt legem Romani, quia non sunt Barbari, sed naturalem justitiam comprehenderunt, partim ex Graecis, sicut Graelegem scitis, et ego loquor scientibus le
Abbreviated transcription (Latin):
¶ꝑ carnẽ quȩ rebellabat. & audita
lege amplius ẽ incitata. sic infirma.
sibile lib̾are a lege peccati et mortis.
non est iustus. quia nec qui ẽ scłm
eam. cur non: quia sapit que car

Expanded text:
atem, quae rebellabat, et audita lege amplius est incitata; sic infirmatasibile liberare a lege peccati et mortis. non est justus, quia nec qui est secundum eam. Cur non? quia car
Abbreviated transcription (Latin):
¶Non enĩ qđ uolo. Bonum ꝑficere non
multi enim stulti non inuenuit. qͥ iñ ẽ.
bonam quȩ idẽ uult. & ei consentit. hic
adiungit bonam legẽ bonȩ naturȩ adu¬
tricẽ. & cam̃ exterior uincit conunictas ut¬
Quia car ex ada traducit᷑. pecc̃m in se ht̃. si
adȩ peccauit. Si uͦ anima pecc̃m in se hab̃et:
Recte lex quia legitime factũ. ut qui ñ obe¬
diuit suo suꝑiori. eiñ seruiat suũ inferus
.i. caro.¶ Captũi ex carne. ex parte. quia
mens repugnat. & deleccat᷑ legi dĩ. sic de ipso
apło accipit᷑. mens ñ consentit peccato. mors
contendit. mens ñ consentit. ẽ enĩ in me qͥd¬
dam mortuum. quiddã uiuum. Quid inde

Expanded text:
Non enim quod volo. Bonum perficere non Multi enim stulti non inveniunt bonum bonam quae idem vult et ei consentit: hic adjungit bonam legem bonae naturae adjutricem; et tamen exterior homo conjuncta Quia caro ex Adam traducitur peccatum in se habet, si Adae peccavit, si vero anima peccatum in se haberet, quia legitime factum est, ut qui non obedivit suo superiori, ei non serviat suum inferius, id est caro. Captivum. Ex carne, ex parte: quia mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic de ipso Apostolo legitur: mens non consentit peccato, mors contendit, mens non consentit. Est in me quiddam mortuum, quiddam vivum: quid inde
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ego. Quia dixit gr̃ã se c̃ẽ lib̾atum.
ne quis torpeat securus quasi peccatum
non ultra noceat. det̾minat qͣmͦ sit lib̃a¬
tio. sun gr̃a manserint. alioquin pec̃ẽm
it̃ occupat. ¶ Ego ipse. ego in carne.
ego in mente. non duos: unus ex utroq
mente non consentio. carne concupisco.
carnis. quod non potuit tercia lex mo¬

Expanded text:
d quia dicit gratia se esse liberatum, ne quis torpeat securus, quasi peccatum non ultra noceat, determinat quomodo sit liberatio si in gratia manserit. Alioquin peccatum iterum occupabit. Ego ipse. Ego in carne, ego in mente: non duo, sed unus ex utroque; mente non consentio, carne concupisco.mortis: quod non potuit tertia lex Mo
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ facit. quod tam̃ est
uicio hominis. hocdic̃
ut nocet de quantis ds̃ eũ¬
eruit. ¶ Uolenti tan¬
tũ. quia ꝑficere non pos¬
sum. quia malum ratio¬
ni prope ẽ insidians in
carnẽ ẽ. quasi adianu¬

Expanded text:
tatem facit quod tamen est vitio hominis. Hoc dicit, ut notet de quantis Deue. Volenti. Tantum: quia perficere non possum, quia malum rationi prope est, insidians in carne est quasi ad janu
Abbreviated transcription (Latin):
ago quod uolo. et ago quod nolo. si autẽ
hoc ẽ .i. si quod nolo dimirtere. tam̃ dimit¬
to lege illudidem precipiente. et quod no¬
lo facere. tam̃ facio. lege illudidem ꝓhiben¬
iam accepta grã xp̃i. qui fui ante sub peccõ
uenundatus. ñ ego. lib̃a ẽ mens. caro capti¬
ua. habitat. ⁊ si ñ ei consentiendo. uiuic ex flde.
St desidia s siñ regnant ipse ñ fac̃ facet ali. si. ꝯsecnt.¬
Uelle. Bona sunt quȩ uibet lex. ad eo ut
uita. ¶ ꝑficere. Non au facere. s ꝑficere.
quia non nichil agit. agit bonum. quia
concupiscentiȩ non consentit. s non ꝑfiẽ
ut omĩno non concupiscat. Sic et hostis
agit malum. dum mouet desidium. sed
ñ ꝑficit. quia non trahit ad malum.
¶ Dic̃ augustinꝰ. aliquando sibi uisñ fuis¬
se in hoc apłi sermone describi hominẽ sub
lectatur legidĩ & consentit: & qui dñ oꝑat᷑
malum nec uult: & qui ignorat .i. ñ apꝓ¬

Expanded text:
ago quod volo, et ago quod nolo. Si autem hoc, id est si quod nolo dimittere, tamen dimitto lege illud praecipiente, et quod nolo facere, illud tamen facio, lege illud prohibenjam accepta gratia Christi qui fuit ante sub peccato venundatus. Non ego. Libera est mens, caro captiva. Habitat, etsi non consentiendo ei, vivit ex fide. Sunt desideria, sed si non regnant ipse non facit, faceret autem si consentVelle. Bona sunt quae jubet lex, adeo ut vita. Perficere. Non ait facere, sed perficere, quia non nihil facit. Agit bonum: quia concupiscentiae non consentit; sed non perficit ut omnino non concupiscat, sic et hostis agit malum, dum movet desiderium, sed non perficit, quia non pertrahit ad malum. Augustinus, aliquando sibi visum fuisse in hoc Apostoli sermone describi hominem sub lectatur legi Dei, et consentit: qui non operatur malum, nec vult, et qui ignorat, id
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Non crgo .r. Quia dixit mortuos
ẽẽ peccate. & non deb̾e uiuere in eo. cũ
nemo sine peccato. detminat a quib
maxime est cauendum. quasi concdu¬
dat quod suꝑus querebatur. ꝑ manebi¬

Expanded text:
 sub gratia. » Quia dixit mortuos esse peccato, et non debet revivere in eo, cum nemo sit sine peccato, determinat, a quibus maxime est cavendum, quasi concludat quod supra querebatur, permanebi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Non intelligo. quia ali¬
ud uidet se ꝑ legẽ scire. &
aliud agere.
ñ uult.¬
¶ facio. concupisco. non
quod post concupiscenti
mala trahat. Luctabat᷑
non subuigabatur. De
se hoc tͥꝓponit. ne desꝑes

Expanded text:
 Non intelligo. Quia aliud video me per legem scire, et aliud agere. non vult. Facio. Concupisco, non quod post concupiscentiamala trahat: luctabatur, non subjugabatur: de se hoc tibi proponit, ne de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ut nicħ̃ addatur de lege operib quȩ uetusta sunt.¬
¶Quidgͦ. Quod quidẽ lex mortis ẽ.
& auxit uires peccati detinens a bona
id÷ docens peccare. uel talis ꝓ qua do¬
nata peccauit auctor euis. quasi ma¬
le rei: non. s potiusbonum ẽ quia pec¬
catum fecit agnoscere. quia priusne¬
sciebantur quedam uel ẽẽ peccata.
uel adeo grauia. uel ẽẽ punienda.
¶Occasione. Quia talis ẽ nr̃a carna¬
litas. ut ardentius desidet ꝓhibita. qͥ¬
b non memoratis iaceret quasi sopita.
& diabolus uidens legẽ in auxilium
hominib datam. magis exarsit. & ma¬
gis institit. ut eam inuerteret illis in
ꝑniciẽ. cum prius quasi secure possi¬
dens. minus temptaret. ł occasione
accepta in ipsis reb. ut uisa muliere
uel auro.
¶ Ego aũ. Nota duos homines in eod̾.
nam ẽẽ legem apꝓbat. exteriorẽ uero
contra interiorẽ. & contra legẽ repug¬
nare. & captiuare. & ꝑ legem maiorẽ
potestatem peccandi habe.¬

Expanded text:
ut nihil addatur de legis operibus, quae vetusta sunt.emus. Quandoquidem lex mortis est et auxit vires peccati, detinens a bona id est docens peccare, vel talis pro qua donata peccavit auctor ejus, quasi malae rei. Non, sed potius bonum est: peccatum fecit agnoscere, quia prius nesciebantur quaedam vel esse peccata, vel adeo esse gravia, vel esse punienda.ccepta. Quia talis est nostra carnalitas, ut ardentius desideret prohibita: quibus non memoratis, jaceret quasi sopita. Et diabolus videns legem in auxilium hominibus datam, magis exarsit et magis institit, ut eam verteret illis in perniciem, cum prius quasi secure possidens minus tentaret, vel occasione accepta in ipsis rebus, ut visa muliere vel auro.vivebam. Nota duos homines in eodem,nam esse legem approbat. Exteriorem vero contra interiorem et contra legem repugnare et captivare et per legem majorem potestatem peccandi habe
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Det̃minat delictum
unius. & iusticiã uniꝰ.
ut sicut ule merito pec¬
catiꝑdidit: ita iste me¬
ritoiusticie. & non ui¬
libasse iudeatur.
ddei consiliũ ut ꝑ legẽ ha¬
bundet delictum. uͦt ĩ
austĩtate legis suã ĩtel¬
ligñtes ĩfirmtatẽ ĩ firmi
ad medicũ confugerent
⁊ auxilium gratie que¬
perent.
catis datur lex ad doman¬
dam suꝑbiam. quasi ñ
dcest qui ubeat. d̾e est
qui impleat: quia inpec¬

Expanded text:
 Determinat delictum unius et justitiam unius, ut sicut ille merito peccati perdidit, ita iste merito justitiae nos liberasse videatur. Dei consilium fuit, ut per legem abundaret delictum, ut in austeritate legis suam intelligentes infirmitatem, infirmi ad medicum confugerent, et auxilium gratiae quaererent. catis datur lex ad domandam superbiam quasi: Non deest qui jubeat, sed deest qui impleat, quia in pec
Abbreviated transcription (Latin):
id dampnatio.¶ In om̃s. quia ctiam ante legẽ cum ñ
data ẽ nouerunt dm̃ curare humana. & iudicare. Ante
non imputabatur. s regnauri mors secure possidente homi¬
nes diabolo. ꝓ impunitate credita usq ad moysen. ꝑ quem
p̃uaricatori ade. qui neglecto dõ creature seruiunt. sicui
ille loco cdĩ diabolo conscnsit. tales crant fere om̃susq ad legẽ.
ꝑpauciut abraham uni dõ seruierunt. & in eos non regna¬
uit mori qui sub spe seruati funt aduentu xp̃i libandi

Expanded text:
In omnes homines. Quia etiam ante legem, cum non data est, noverunt Deum curare humana et judicare. Ante non imputabatur, sed regnavit mors secure, possidente homines diabolo pro impunitate credita usque ad Moysen per quem praevaricatori Adae, qui, neglecto Deo, creaturae servierunt, sicut ille loco Dei, diabolo consensit. Tales erant fere omnes usque ad legem. Perpauci, ut Abraham, uni Deo servierunt, et in eos non regnavit mors, imo sub spe servati sunt in adventu Christi liberandi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ sicut tunc nullus timor coegit.
lectatio iusticie adultȩ. et si nondũ
ꝑfectȩ. Unde dixithumanum. Ita
tunc. quia pluseciam debet amari
iusticia nunc. quam tunc iniquitas.
iit ꝓ iusticia toleret᷑ dolores. & contẽp¬
nat omnia. eciam mortem.

Expanded text:
 Sicut tunc nullus timor coegit, lectatio justitiae adultae, etsi nondum perfecta; unde dixit: Humanum. Ita nunc. Quia plus etiam deberet amari justitia, quam tunc fuit iniquitas, ut pro justitia toleret homo dolores, et contemn
Abbreviated transcription (Latin):
generati. & si qui p̃cer xp̃m regenerati:
non diceret omnes. & om̃s. Sicut autem
nullus homo p̃ter illam generationẽ.
sic nullus iustus preter istam. Eosoem.
post dicit multos.
ginalia qͣm accualia. hic addit. quod &¬
a peccato legis lib̾at .i. p̃uaricatione. ut

Expanded text:
generati, et si qui praeter Christum regenerati, non diceret omnes et omnes. Sicut autem nullus homo praeter illam generationem, sic nullus justus praeter istam. Eosdem post dicit multos. ginalia quam actualia. Hic addit etiam quod a peccato legis liberat, et a praevaricatione, ut