comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
absalon uir ñ erat pulcher inomĩ
isrł. & decorus nunis. a uestigio pe¬
dis usq aduerticem ñ erat in eo
macula. qui etiam postea fecit
sibi currum & ęquites. qui iudici¬
um patris stans inporta rep̃hen¬
debat: potest figuraliter intelligi.
Absalon ipse filius dauid qui int̃prȩ¬
tatur patris pax. de qua interpreta¬
tione dicturi sumus insequentib.
figuram gestauit populi iudȩoꝵ.
Qui bene decorus. ẽẽ. dr̃. Quod ad
eundem populum figuraliter refer¬
tur. ꝓpt̃ regnum & sacerdotium.
atq cet̾a dona quȩ olim ei a deo col¬
lata fuerant: qui pacem cum nro
dauid dũo scilicet saluatore hab̾e
noluit. Ait enun idem absalon.
Quis me constituet iudicem super
t̃ramꝰ Wcȩt̾a. Simulata humi¬
litas in absalon demonstrata est.
Nichil enim ẽ. de terius quã ꝑhy¬
pocrisim falsas uir tutes quempiam
ex aggerare. & ꝑelationem cordis
maiorum acta ac fortia rep̃henden¬
do diffamare: sic̃ & absalon patͥs

Expanded text:
Absalom vir non erat pulcher in omni Absalom vir non erat pulcher in omni Israel et decorus nimis. A vestigio pedis usque ad verticem, non erat in eo ulla macula. Qui etiam postea facit sibi currus et equites, qui et judicium patris stans in porta reprehendebat. » Potest figuraliter intelligi Absalom ipse filius David qui interpretatur patris pax, de qua interpretatione dicturi sumus in sequentibus figuram gestavit populi Judaeorum: qui bene decorus esse dicitur, quod ad eumdem populum figuraliter refertur, propter regnum et sacerdotium, atque caetera dona quae olim a Deo collata fuerant. Qui pacem cum nostro David Domino scilicet Salvatore habere noluit. Ait enim idem Absalom. « Quis me constituat judicem super terram? » etc. Simulata humilitas in Absalom demonstrata est: nihil enim est deterius, quam per hypocrisim falsas virtutes quempiam exaggerare, et per elationem cordis majorum acta et fortia reprehendendo diffamare. Sicut et Absalom patris
Abbreviated transcription (Latin):
dĩuocat eundem absalon siue eos
quicum illo erant. Qui quasi cap¬
tiui & eiecti erant: eo quod ñ re¬
aucerentur ad hȩreditatem dei
ne forte coacti diis alienis inter¬
ra aliena seruirent. Nec uu ilt
deus perire animam: s retracꝰtat
cogitans ne pereat penirus qui ab¬
uctus ẽ. Ac si diceret. Ds̃ pecca¬
tores qui a diabolo captiui deti¬
nentur. ut ad se conuertantur
uocat. & tu qui eum iitari de¬
bes. cur non eo mͦ agis. Et qͣn¬
do tondebatur capillus: semel
autem mnanno tondebatur. In
hebreo ita legitur. & quando ton¬
debatur caput eius: statuto tpr
tondebatur. & reł. Honenim
semel inanno ut latini codices
habent. tondebatur. sed statu¬
triginta dieb. S nos hanc opi¬
nionem aliquorum omit tentes.
simpliciter sic̃ apud nos legitur.
uidelicet. quando tondebatur
caput. semel autem uanno ton¬
debatur. legere decreiumus:
quia hanc transiationẽ ex hȩbra¬
rofonte haustam credimus.
oro autem quod ait. nam si ẽ

Expanded text:
Dei vocat eumdem Absalom, sive eos Dei vocat eumdem Absalom, sive eos qui cum illo erant: qui quasi captivi et ejecti erant, et quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servirent. « Nec vult perire Deus animam, sed retractat cogitans ne pereat penitus qui abjectus est. » Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi detinentur, ut ad se convertantur, vocat: et tu qui eum imitari debes, cur non eo modo agis? « Et quando tondebat capillum semel autem in anno tondebatur. In Hebraeo igitur ita legitur: Et quando tondebatur caput ejus, statuto tempore tondebatur, » et reliqua. Non enim semel in anno, ut Latini codices habent, tondebatur, sed statutriginta diebus. Sed nos hanc opinionem aliquorum omittentes, simpliciter sicut apud nos legitur, videlicet quando tondebat caput semel autem in anno tondebatur legere decrevimus: quia hanc translationem ex Hebraico fonte haustam credimus. Porro autem quod ait: « Nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
& interfectus ẽ. alter abaltero. ita
& tu absq culpa es. ꝓ eo quod absi¬
lon ãmon dignum morte iuterfẽc̃.
Quȩ ait. Recordetur rex dñi dei
sui: ut ñ multiplicentur. ꝓrimi sai¬
guinis ad ulciscendum: & ne quai
interficient filium meum. Recor¬
datio hic piuram̃to posita est.
Ac si aꝑte diceret. Recordetur
rex ꝓmissionis sue immo iunam̃¬
ti. quod mͥ ꝑ dnm̃ deum suum pol¬
licitus ẽ: ut non multiplicentur
primi sanguinis ad ulciscendum.
Dixitq mulier. Quare cogitasti
huiusoemodi rem contra popłm
dĩ. & loquuttis ẽ. rex uerbum
istud ut peccet & non reducat eie
tum suum: Ex hoc loco de mon¬
stratur illud quod suꝑius dictim
ẽ. cessauit dauid rȩx exire pos
isalon: id ẽ. cessauit ut non exi¬
retur abaliquo. & non reduceret᷑
absalon. Inde ait mulier. & loquu¬
tuis ẽ. rex uerbum istud. ut peccet
s non reducat eiectum fiium. Qd
uero ait quare cogitasti istuismodi
rem contra popłm dĩ: populum

Expanded text:
et interfectus est alter ab altero, ita et interfectus est alter ab altero, ita et tu absque culpa es, pro eo quod Absalom Ammon dignum morte interfecit. « Quae ait: Recordetur rex Domini Dei sui, ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum, et nequaquam interficient filium meum. » Recordatio hic pro juramento posita est. Ac si diceret: Recordetur rex promissionis suae, imo juramenti quo mihi per Dominum Deum suum pollicitus est, ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum. « Dixitque mulier: Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? Et locutus est rex verbum istud, ut petum suum. » Ex hoc loco demonstratur illud quod superius dictum est: « Cessavit David rex exire post Absalom, » id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et non reduceret Absalom. Inde ait mulier: « Et locutus est rex verbum illud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Quod vero ait: « Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? » Populum
Abbreviated transcription (Latin):
aina fuisse eiusdem amos ꝓpħȩ.
Quȩ respondit. Heu mulier uidua
ego sum: mortius ẽ. autem uir
meus. & ancillȩ tuȩ erant duo fi¬
lii. Qui ryxati sunt ad uersus se
inagro: nullusq erat qͥ eos ꝓhib̾e
potuisset. Q ꝑcussit alter alterũ
uniu̾sa cognatio adu̾sus ancil¬
lam tuam dicit. trade eum qui
autem ut hebrei tradunt hec
mulier uidua duos filios habuit.
qui rixati sunt magro suꝑhȩre¬
ditate patrissui. & alterum ab
altero intẽmptum. S se ipsam
tamen eadem uidua inꝑsona da¬
uid posuit. & duos filios in ꝑsona
ãmon & absalon: cogna tionem
uero quȩ consurrexit aduersus
indomo patrismei: rex autem ꝙ
thronus eiꝰ sit innocens. Ac sidi¬
ceret. Peo quod alter filius in alterũ
si tam̃ aliqua. eẽ. debet : inite autẽ
o rex dauid nulla sit imquitas. qui
absq culpa es in eo quod illi duo fr̃s
inter se conflixerunt. Q sicut ego ab¬
sq culpa sum ꝓ eo quod duo filii
mei consurrȩxerunt aduersum. se

Expanded text:
avia fuisse ejusdem Amos prophetae. avia fuisse ejusdem Amos prophetae. « Quae respondit: Heu! mulier vidua ego sum. Mortuus est enim vir meus, et ancillae tuae erant duo filii qui rixati sunt e posset, et percussit alter alterum, universa cognatio adversus ancillam tuam, dicit: Trade eum, quiautem, ut Hebraei tradunt, haec mulier vidua duos filios habuit, qui rixati sunt in agro super haereditatem patris sui, et alter ab altero interemptus; seipsam tamen eadem vidua in persona David posuit, et duos filios suos in persona Ammon et Absalon. Cognationem vero quae consurrexit adversus in domo patris mei, rex autem et thronus ejus sit innocens, » etc. Ac si diceret: Pro eo quod alter filius meus consursi tamen aliqua esse debet; in te autem, o rex David, nulla sit iniquitas, quia absque culpa es in eo quod illi duo fratres inter se conflixerunt. Et sicut ego absque culpa sum, pro eo quod duo filii mei consurrexerunt adversum se,
Abbreviated transcription (Latin):
sare dr̃exire post absalon. subau¬
ditur. ut eum ad ꝓpria reuocaret.
Illud etiam quod sub infert᷑. conso¬
latus ẽ. dauid suꝑãmon interitu:
ita intelligi uolunt. uidelicet.
postquam noluit exire post absa¬
lon ut reduceret eum ꝙ uideret᷑
abeo. cȩpit consolari suꝑ morte
ãmon. Quam dui enim putabat᷑
reduci absalon ut uideretur a
dauid: semꝑ mors ãmon filii sui
animo eius occurrebat. Siue con¬
solatus ẽ. suꝑ eius interitu sicut
nob̾ indetur: eo quod nouerit
etim flagitiosum. & dignum mor
salon: misit thecuam. & tulit inde
mulierem sapientem. dix̃q ad eã.
Lugere te simula. & induere ue¬
ste lugubri. & ne ungaris oleo. ut
sis quasi mulier plurimo iam tem¬
pore lugens mortuum. Cor regis
pirare. & in eo intellȩxit quod cor
eius u̾sum. eet. ad absalon: misit¬
q thecuam. & tulit inde mulie¬
rem sapientem. Thecua ciuitas
ẽ: de qua fuit amos ꝓpħa. P utat᷑
autem ab hȩbreis eadem iudua

Expanded text:
sasse dicitur exire post Absalom, subausasse dicitur exire post Absalom, subauditur ut eum ad propria revocaret. Illud etiam quod subinfertur: « Consolatus est David super Amnon interitu, » ita intelligi volunt, videlicet postquam noluit exire post Absalom, ut reduceret eum et videretur ab eo, coepit consolari super morte Amnon. Quandiu enim putabatur reduci Absalom, ut videretur a David, semper mors Amnon filii sui animo ejus occurrebat: sive consolatus est super ejus interitu, sicut nobis videtur, eo quod noverit eum flagitiosum et dignum mortsalom, misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem, dixitque ad eam: Lugere te simula, et induere veste lugubri, et ne ungaris oleo, ut sis quasi mulier plurimo jam tempore lugens mortuum. » Cor regis pirare, et in eo intellexit, quod cor ejus versum esset ad Absalon. « Misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem. » Thecua civitas est, de qua fuit Amos propheta. Putatur autem ab Hebraeis vidua
Abbreviated transcription (Latin):
atem. in peccati amaritudinem ca-¬
dit. licet immicus se quasi patrem
pacis ostendat: & p̾pera ꝓ talibus
sadis ꝓuenire falso ꝓmittat. Ne¬
cesse ẽ. eium ut cito ad pęnitentiã
post scelus redeamꝰ: ne forte diabo¬
lussi adhuc ebrietati inseruierimꝰ.
& inluxum seculi resoluam. ꝑ obtẽp¬
perantes sibi malignossp̃c innecem
nrãm conspiceret. at morti ꝑpetue
tradat. Porro absalon fugiensabiit
ad tholomai filiũ amuir regemge¬
sur. & cȩt̾a. usq quo ait. cessauitq
dauid rex ꝑsequi absalon: eo quod ꝯ¬
dunt enim hebrei sicut a quibusdã
didici. quod tholomai pat̾ fuit maa¬
cha matris absalon. quam dauidin
p̃liocȩpit: ꝙcesariȩ ut inquiunt
unguib prȩscisis scd̾m legẽ acc ep̃
uxorem. & ex ea genuit thamar ꝙ
absalon: & ideo ad eum fugisse per¬
hibent. Nam quod sequitur. ces¬
de suo. quod quotiens eum uideret
totiens dolorem mortis ãmon ei ad
memoriam reduceret: iccirco ces¬

Expanded text:
atem, in peccati amaritudinem caatem, in peccati amaritudinem cadit: licet inimicus se quasi patrem pacis ostentet, et prospera pro talibus factis provenire falso promittat. Necesse est enim ut cito ad poenitentiam post scelus redeamus, ne forte diabolus, si adhuc ebrietati inservierimus, et in luxum saeculi resolvamur, per obtemperantes sibi malignos spiritus, in necem nostram conspiret, ac morti perpetuae tradat. « Porro Absalom fugiens abiit ad Tholomai filium Ammiud, regem Gessur, » etc., usquequo ait: « Cessavitque David rex persequi Absalom, eo quod cdunt enim Hebraei, sicut a quibusdam didici, quod Tholomai pater fuit Maacha matris Absalom, quam David in praelio cepit, et Caesareae, ut inquiunt, unguibus praecisis secundum legem, accepit uxorem, et ex ea genuit Thamar et Absalom; et ideo ad eum fugisse perhibent. Nam quod sequitur: « Cesde suo, quod quoties eum videret, toties dolorem mortis Amnon ei ad memoriam reduceret: idcirco ces
Abbreviated transcription (Latin):
nis dauid patris suimcestauit: hoc
enim fuit iitium scandali domui
eiꝰ. Quod autem post ꝑpetratum
scelus exosam eam habuisse legitur:
erum ꝑsonam ex prȩssit. qui postad¬
missum quodlibet facinus. maius
odium habent quã ante ꝑpetratio¬
nem illud dilexerant. & obhoc ei¬
ciuis ueniam consequunt᷑. quam
ili qui faciunt & diligunt. si tam̃
maliuduitium denuo ñ offendt̃.
sicut ãmon qui post ammissum stu¬
prum insorore sua obhoc mortem
ñ euasit. quia ȩbrietatem quȩ fo¬
mes ẽ. luxuriȩ ñ uitauit. Moralit̃. ̃¬
ergo monemur hoc facto. ut semꝑ
caute & prudenter agamus. ne for¬
te dominentur in nobis uitia. O
pͥnceps peccati. qui falsam pacem
periclitantib spondet. ne nos in pa¬
ratos inueniens atq imꝓuisos. tru¬
cidet. sic̃ absalon ãmon fratrem su¬
um ꝓpter stuprum thamar. Absa
ptȩtatur. ãmon donans. & thamar
amaritudo. Quienim membra
sua donat libidini. ꝙ semet ipsum
tradit seriure iniquitati adiniqui¬

Expanded text:
nis David patris sui, incestavit: hoc enim fuit initium scandali domui ejus. Quod autem post perpetrato scelere exosam eam habuisse legitur, eorum personam expressit, qui post admissum quodlibet facinus majus odio habent quam ante perpetrationem illud dilexerant, et ob hoc citius veniam consequuntur, quam illi qui faciunt et diligunt, si tamen in aliud malum denuo non offendunt. Sicut Amnon, qui post admissum stuprum in sorore sua, ob hoc mortem non evasit, quia ebrletatem, quae fomes est luxuriae, non vitavit. Moraliter vero monemur hoc facto, ut semper caute ac prudenter agamus, ne forte dominentur in nobis vitia et princeps peccati, qui falsam pacem periclitantibus spondet, nos imparatos inveniens, atque improvisos trucidet: sicut Absalom Amnon fratrem suum, propter stuprum Thamar incautpretatur: Amnon donans, et Thamar amaritudo; qui enim membra sua donat libidini, et semetipsum tradidit servire iniquitati ad iniquit
Abbreviated transcription (Latin):
hinc u̾ba dierum lucidius ita nar¬
rant. Manubias quoq urbis plu¬
rimas tulit: populum autẽ qui
erat in ea eduxit. & fecit suꝑ cos
tͥbulas & trahas & ferrata carpen¬
ta tranfire. ita ut dissiparentur
&contererentur. Sic fecit daus
cuncꝰtis urbib filiorum ãmon.e
reuersus ẽ. cum omĩ popło uueril¬
salem. xx¬

Expanded text:
Hinc Verba Dierum ita narrant: « Manubias quoque urbis plurimas tulit. Populum autem qui erat in ea, eduxit; et fecit super eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta transire, ita ut dissecarentur et contererentur. Sic fecit David cunctis urbibus filiorum Ammon; et reversus est cum omni populo in Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Deus enim ẽ. secundum
apostolum qui operatur in nob̃
& uelle & ꝑficere: & ipse trium¬
ergo regis populi hostilis dauid de
capite tulit. & sibimet diadema
inde formauit: cum redemptor
nr̃ ex contraria potestate reg¬
num auferens. sibunet insigne
decorum parauit. Quȩ autem
melius corona ueri dauid intel¬
ligitur quam conuentꝰ populi
catholici. qui caput nrm̃ regẽ
uidelicet xpm corde credulo no¬
biliter ambit. ꝙ digne conti̾sans
decenter coronat: Omĩs eninscõrs
labor & certam̃ atq uictoria ad ho¬
norem cȩlestis regis refertur. quia
ipse ẽ. cui omẽ genu flectitur. ole¬
tris. Rabat ergo ciuitas ẽ. regni
ammon: quȩ nunc philadelphu
uocatur: cuius meminit ꝙ ihere¬
mias ꝓpħa. Interprȩtatur ergo
rabat multi. Q saluator in euan¬
gelio dic̃: quia multi uenient ab
oriente & occidente: & recumbes
cum abraham. isaac & iacob inreg

Expanded text:
bitur: « Deus est enim, secundum bitur: « Deus est enim, secundum Apostolum, qui operatur in nobis et velle et perficere ; et ipse triumu . » Coronam ergo regis populi hostilis David de capite tulit, et sibimet diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex contraria potestate regnum auferens, sibimet insigne decorum paravit. Quae autem melius corona veri David intelligitur, quam conventus populi catholici, quae caput nostrum, regem videlicet Christum, corde credulo nobiliter ambit, et digne conversans decenter coronat? Omnis enim sanctorum labor et certamen atque victoria ad honorem coeleipse est cui « omne genu flectitur, coeletris . » Rabath ergo civitas est regni Ammon, quae nunc Philadelphia vocatur, cujus meminit et Jeremias propheta , interpretatur ergo Rabath multi: et Salvator in Evangelio dicit: « Quia multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum A
Abbreviated transcription (Latin):
prȩtatur rex eorum. Rex eorum¬
uocatur ut hȩbrei uolunt ido¬
lum illorum. quod hic uocatur
melchon.: cuius diadematis au¬
rum & geminas conflasse & pur-¬
gasse dicitur dauid. secundum
legem. & fecisse inde sibi dia¬
dema. quodhic positum suꝑ caput
q eius adducens serrauit: & cir¬
cum egit suꝑ eos ferrata carpenta.
diuisitq cultris. & transduxit in
typo laterum.Idẽ. serrauit¬
ferratis carpentis corpora homi¬
num: & diuisit cultris ferreis
sicut lateres diidi solent. qui ex
palȩis & luto constituunt᷑. Uic¬
toua autemhȩc dauid in ammo¬
nitis. quam dux suus bellando in¬
choauit. sed rex ipse ꝑfecit. quid
significat. nisi regis nostri uicto¬
riam incunctis gentib Dux enĩ
dauid contra hostes bellum agit:
cum ordo scõrum p̃dicatorum con-¬
tra mundi potentes scutum fidĩ
opponit. S finis certaminis &
triumphus belli ad regem. xp̃m
solumin defertur: quia el omĩs
potestas & potentia regni ascri¬

Expanded text:
rpretatur rex eorum. Curpretatur rex eorum. Cuvocatur, ut Hebraei volunt, idolum illorum, quod hic vocatur Melchom. Cujus diadematis aurum et gemmas conflasse et purgasse dicitur David secundum legem, et fecisse inde sibi diadema, quod hic positum super caput ejus adducens serravit, et circumegit super eos ferrata carpenta, divisitque cultris et transduxit in typo laterum. Serraferratis carpentis corpora hominum, et divisit cultris ferreis, sicut lateres dipaleis et luto conficiuntur. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed rex ipse perfecit, quid significat, nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? Dux enim David contra hostes bellum agit, cum ordo sanctorum praedicatorum contra mundi potentes scutum fidei opponit. Sed finis certaminis et triumphus belli ad regem Christum solum modo defertur, quia ipsi omnis potestas et potentia regni ascri
Abbreviated transcription (Latin):
diitur dilectus: ꝓp̾ter suam sci¬
icet miscdiam gratuitam qua
simn diligere dignatus ẽ. cumuti
seius cdulectione ꝙ miscdia in¬
dignus. eẽt. quem constabat man¬
zerem. ẽẽ.
Ditur pugnabat ioab contra ra¬
bath filiorum ammon: & expugna¬
bat urbem regiam. Misitq ioab
ui adu̾sum rabath: & capienda.
ẽ. ubrsaquarum. Nunc igitur con¬
grega reliquam partem populi.
& obside ciuitatem & cape eam:
ne cum a me uastata fuerit ubrs.
nomini meo ascribatur uictoria.
ꝙreł. Notandum quod in hȩbreo
quando cum adiectione ponitur
nominum. rabbat scribitur. sicut
ẽ. hic: quando uero sine adiectione
nominum. non rabbat sed raba scri¬
bitur. Congregauit itaq dauid
sum rabath. C umq dunicasset:
cȩpit eam & tulit diadema regis
eoꝵ de capite eius pondo auri
talentum. M reł. In paralipo¬
menon libro ita habetur. Tulit
inquit dauid coronam melchon
de capite eiꝰ: & inuenit inea au¬
ripondo talentum & p̃ciosissimas
geminas. fecitq sibi diadema in

Expanded text:
inum dicitur, propter suam scilicet misericordiam gratuitam, qua eum diligere dignatur, cum utique ejus dilectione et misericordia indignus existeret, quem constabat manzerem esse. « itur pugnabat Ioab contra Rabbath filiorum Ammon et expugnabat urbem regiam misitque Ioab vi adversum Rabbath et capienda est urbs Aquarum nunc igitur congreet obside civitatem, et cape eam, ne, cum a me vastata fuerit urbs, nomini meo ascribatur victoria.. Notandum quod in Hebraeo, quando cum adjectione ponitur nominum, Rabath scribitur, sicut est hic. Quando vero sine adjectione nominum non Rabath, sed Raba scribitur. « Congregavit itaque David sum Rabath. Cumque dimicasset, cepit eam et tulit diadema regis eorum de capite ejus pondo auri talentum, » etc. In Paralipomenon libro ita habetur: « Tulit, inquit, David coronam Melchom de capite ejus, et invenit in ea auri pondo talentum, et pretiosissimas gemmas, fecitque diadema ind
Abbreviated transcription (Latin):
me exterius despiciens ex hibeo
talem me & interuis attendo.
Qiid ergo acturi sunt quos doc¬
trina eleuat. si dauid ex carne
sua uenturum redemptorem no¬
uerat. eiꝰq gaudia ꝓphetando
nuntiabat. &tamen insemet¬
ipso ceruicem cordis ualida discr¬
tionis calce deprime bat diceis
eroq humilis in ocłis meis:¬
actum
ẽ. autem cum sedisset rex
indomo sua: & dominus di¬
disset ei requiem undiq ab unl¬
uersis inimicil suis. dixit ad
nathan ꝓpħam. Uides ne quod
ego habitem in domo cȩdrina. &
archa dei posita sit inmedio pel¬
lium: Dixitq nathan ad regẽ.
Omne quod ẽ. incorde tuo fae
quia dominus tecum ẽ. Et rel. Hoc
nathan ex se non ex sermone dei di¬
rit: & ideo errauit de sensu suo prȩ¬
sumens. Prius enim dm̃ interrogare

Expanded text:
me exterius despiciens exhibeo, me exterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt quos doctrina elevat? si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen, in semetipso cervicem cordis, valida discretionis calce deprimebat, dicens: « Eroque humilis in oculis meisactum est autem cum sedisset rex in domo sua, et Dominus dedisset ei requiem undique ab universis inimicis suis, dixit ad Nathan prophetam: Videsne quod ego habitem in domo cedrina, et arca Dei posita sit in medio pellium? Dixitque Nathan ad regem: Omne quod est in corde tuo, vade, fac, quia Dominus tecum est. FacNathan ex se, non ex sermone Domini dixit; et ideo erravit de sensu suo praesumens: prius enim Deum interrogare
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli qui desemet ipsis hu¬
milia sentiunt. qui in honorib
positi nichil se ẽẽ nisi pulue¬
rem fauillamq ꝑpendunt:
s tamen coram hominib uiles
apparere refugiunt. & contra
hoc quod de se interius cogitant.
quasi rigida exteruis uenustate
palliantur. & sunt ñ nulli qui
uiles uideri ab hominib appe¬
tunt. atq omne quod sunt de ie¬
tos se ex hibendo contempnunt.
sed tamen apud se introrsus quasi
ex ipso merito ostense uilitatis
intumescunt. & tantomagis i
corde elati sunt quanto ampliꝰ
inspeciȩ elationem prȩmunt.
Quȩ utraq hunius elationis bel¬
la magna dauid circumspectio¬
ne deprȩhendit: mira uir tute
superauit. Quia enim de se¬
met ipso intus humilia senti¬
ens. honorem ex terius non que¬
siuit: in sinuat dicens. Ludam
& uilior fiam. Et quia per hoc qł
ulem se ex terius prebuit. ne¬
quaquam interuis intumuit:
adiungit. Eroq humilis in oci¬
lis meis. Ac si dicat. Qualem

Expanded text:
nonnulli qui de semetipsis hunonnulli qui de semetipsis humilia sentiunt, quia, in honoribus positi, nihil se esse, nisi pulverem favillamque perpendunt; sed tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli, qui viles videri ab hominibus appetunt, atque omne quod sunt, se dejectos exhibendo, contemnunt; sed tamen apud se introrsus, quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis bella, magna David circumscriptione deprehendit, mira virtute superavit, quia enim de semetipso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerens, insinuat, dicens: « Ludam et vilior fiam. » Et quia per hoc quod vilem se exterius prius praebuit, nequaquam interius intumescit, adjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si dicat: Qualem
Abbreviated transcription (Latin):
douilescere metuit:non se ho¬
nore prȩlatum cȩteris. ante eiꝰ
archam qui honorem dederat.
recognoscit. Coram deo egit de¬
bilia uel extrema: ut illa ex hu¬
militate solidaret. quȩ coram
hominib gesserat fortia. Quid
de eius factis ab aliis sentiatur
ignoro: ego dauid plus saltantẽ
stupeo quam pugnantem. Pug¬
nando quippe hostes subdit:
saltando autem coram domino.
semet ipsum uicit. Quem mi¬
chol filia saul. adhuc extumore
regii generis insana. cum humi¬
liatum despiceret dicens. quã
gloriosus fuit hodie rex israhel
discooperiens se ante ancillas
seruorum suorum. & nudatus
ẽ. quasi si nudetur unus de scur¬
ris: ꝓtinus audiuit. Ludam
ante dominum: qui me elegit
potius quam patrem tuum.
Ac paulo post ait. & ludam &.
uiliorem fiam plusquam factꝰ
sum: & ero humilis inoculisme¬
is. Ac si aꝑte dicat. Uilescere
coram hominib appeto: quia
seruare michi coram deo regnum
ꝑhumilitatem quęro. Sunt uͦ

Expanded text:
do vilescere meruit, non se hodo vilescere meruit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat, recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro; ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem. Pugnando quippe hostem subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol, filia Saul, regii generis insana, eum humiliatum despiceret, dicens: « Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas servorum suorum, et nudatus est, quasi si nudetur unus de scurris. » Protinus audivit: « Ante Dominum qui elegit me potius quam patrem tuum. » Ac paulo post ait: « Et ludam et vilior fiam plus quam factus sum, eroque humilis in oculis meis. » Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare mihi coram Deo ingenium per humilitatem quaero. Sunt vero
Abbreviated transcription (Latin):
ceps moraliter intueri libet. quan-¬
ta uirtutum munera dauid ꝑre¬
ceperat: atq in his omnib quã
forti se humilitate seruabat.
Quem enim non extolleret ora
leonum frangere. ursorum bra¬
chia dissipare. despectis priori¬
bus fratrib eligi. reꝓbato rege
ad regni gubernacula ungi.
timendum cunctis goliam uno
lapide sternere. a rege. ꝓposita
extinctis allophilis numerosa p̃¬
cipua reportare. ꝓmissum tan¬
dem regnum ꝑcipere. cunctum¬
q israeliticum populum sine
ulla contra dictione possidere
& tamen cum archam dei ierusa¬
lem reuocat: quasi oblitus pre¬
latum se omnib ad mixtus
populis ante archam saltat.
& quia coramarcha saltare ut
creditur uulgi mo̾r fuerat: rex
se indiuino obsequio ꝑsaltatũ
rotat. Ecce quem dominus cun¬
ctis singular iter pretulit. se
se sub domino. & exe quando
minimis. & abiectum se exhiben¬
do contempnit. Hon potestas
regni ad memoriam reducitur.
non subiectorum oculis saltan¬

Expanded text:
ceps moraliter intueri libet quantceps moraliter intueri libet quantum virtutum munera David perceperat: atque in his omnibus qui forte se humilitate servabat. Quem enim non extolleret? ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege, ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis, uno lapide Goliath sternere, a rege proposita exstinctis Allophylis, numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum que Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere: et tamen cum arcam Dei Jerusalem revocat, quasi oblitus praelatum se omnibus, admistus populis ante arcam saltat; et quia coram arca saltare ut creditur vulgi mos fuerat, rex se in divino obsequio per saltatum rotat. Ecce quem Dominus cunctis singulariter praetulit, se quoque sub Domino, et exaequando minimis, et abjectum exhibendo contemnit; non potestas regni ad memoriam reducitur, non subjectorum oculis saltan
Abbreviated transcription (Latin):
hritq dauid admichol. Uiuit
dominus quia ludam ante domi¬
num qui elegit me potius quam
archam uuerusalem transferret.
atq ante eam luderet: a michol
silia saul urore sua hostili irrisio¬
tum dei inȩccłiam suam trans¬
ferre uoluisset. hoc ẽ ex ueteri
testamento ȩuangelica precepta
uelut noua condere a plebe
iudaica comprȩhensus atq in
cruce suspensus ludibrium eis
fuit. Inqua cruce uelut nudus
esapparuit: dum potentiam
diunitatis suȩ illis abscondens.
infirmitatem tantum carnis
stendit. Ancillas uero seruoꝵ
Aiso de quib ei michol imꝓpe¬
rata ẽ: ꝑsonam gestasse sanctoꝵ
non dubium ẽ. Dequib uere da¬
iud hoc ẽ. manufortis dominus
post ascensionem suam incȩlos
ꝑęuangelicam p̃dicationem. ꝑ
uirtutum miracula. & ad extre¬
mum ꝑmartirii triumphum
gloriosior effectus ẽ.ingentibus
multomagis quam ipassione
sua uidȩis uisus fuerat.Igit᷑
michol non est natus filuis us¬
in typo synagoge sterilis per¬
mansit. Ecce allegorice. Nem¬

Expanded text:
Dixitque David ad Michol: Vivit Dominus, quia ludam ante Dominum, qui elegit me, potius quam in Hierusalem transferret, atque ante eam luderet, a Michol filia Saul, uxore sua, hostili irrisiotum Dei in Ecclesiam suam transferre voluit, hoc est, ex Veteri Testamento evangelica praecepta, velut qui nova conderet, a plebe Judaica comprehensus, atque in cruce suspensus, ludibrium eis fuerit. In qua cruce velut nudus eis apparuit, dum potentiam divinitatis suae illis abscondens, infirmitatem tantum carnis ostendit. Ancillas vero servorum David de quibus ei Michol improperata est, personam gestasse sanctorum non dubium est. De quibus verus David, hoc est manu fortis Dominus, post ascensionem suam in coelis, per evangelicam praedicationem, per virtutum miracula, et ad extremum per martyrii triumphum gloriosior effectus est in gentibus multo magis quam in passione sua Judaeis visus fuerat. « Michol non est natus filiusin typo Synagogae sterilis permansit: ecce allegorice. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uerus dauid. dominus seili¬
cet ꝙ saluator nr̃ clementi respec¬
tu ꝑpęnitentiam abindulgentia
ñ excludit: quos & in iherico. hoc
ẽ. subanathematȩ penitentie &
oppbrio meliorum residere uibet.
donec sacramenta spũalia ꝙ for¬
ttudinem mentis quam peccan¬
do ꝑdiderant. fatisfaciendo recipi¬
ant. ꝙ sic demum inconspecꝰtu eiꝰ
tare ualeant. Nec credendum ẽ.
utiq qđ dauid nr̃ milites suosuel
mnultos. eẽ. patiatur. qui hostes su¬
os exerciti congregato suꝑat. ac
uindicat suorum uniuriam. cum
non solum aduersarios suos nẽ ꝑ

Expanded text:
tamen verus David, Dominus scilitamen verus David, Dominus scilicet et Salvator clementi respectu, per poenitentiam, ab indulgentia non excludit: quos et in Jericho, hoc est sub anathemate poenitentiae et opprobrio meliorum residere jubet: donec sacramenta spiritualia et fortitudinem mentis, quam peccando perdiderant, satisfaciendo recipiant, et sic demum in conspectu ejus stare valeant. Nec credendum est utique, quod David noster milites suos inultos esse patiatur, qui in hostes suos exercitu congregato procedit, ac vindicat suorum injuriam: cum non solum adversarios suos, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ualde: & mandauid eis dauid di¬
cens. Manete hiericho donec cres¬
cat barba ur̃a: & tc̃ reuertimim.¬
Quid hoc significat. nisi bellum di¬
aboli contra eccłiam: Anon qup¬
pe qui interp̃tatur dolor eoꝵ.¬
quis melius intelligi potest quã
diabolus. qui ammanitarum
licet merentis a semper
inangustia con stituti.¬
stituti.
qui comprueremuel co¬
angustare hoĩes desi¬
Sic̃ enim anon rex am̾on seruo
dauid ad se missos detũr pauit.
atq ludibrit̃ fȩdatos ad eundẽ
daiid remisit: ita ꝙ diabolus
pͥnceps huius mundi plerois
religiosos. & p̃dicator uerbi dei
conu̾sationem. ꝑsubripientia ui¬
na de turpare consueuit. Qui
dum eorum latentia mala in
apto & flagitiosa ꝑpetrataq luxu¬
ria detegit: quasi eorum indum̃¬
tisusq ad nates abscissis. nudos¬
a dignitate castitatis derelinqͥt.
ꝙ inoculis hominum turpia fac¬
ta quȩ ipse ꝑsuaserat reuelat. ꝙ
dum pristinam eors fortitudinẽ
eripit: uelut barbam radit. Qͦs

Expanded text:
valde, et mandavit eis David divalde, et mandavit eis David dicens: Manete Jericho, donec crescat barba vestra, et tunc revertimiQuid haec verba significant, nisi bellum diaboli contra Ecclesiam? Hanon enim, qui interpretatur dolor eoquis melius intelligi potest quam diabolus, qui Ammonitarum licet moeroris et semper in angustia constituti, qui comprimere vel coangustare homines desiSicut enim Hanon rex Moab servos David, ad se missos, deturpavit, atque ludibriter foedatos ad eumdem David remisit: ita et diabolus princeps hujus mundi, plerosque religiosos et praedicantes Verbi Dei conversationem, per subrepentia vitia deturpare consuevit. Qui dum eorum latentia mala, in aperta flagitiosa perpetrataque luxuria detegit, quasi eorum indumenta usque ad nates abscisa, nudosa dignitate castitatis derelinqui: et in oculis hominum turpia facta, quae ipsi persuaserat, revelat. Et dum pristinam eorum fortitudinem eripit, velut barbam radit. Quos
Abbreviated transcription (Latin):
nit ad naas regem aminon. Qui
fecit cum eo miscđiam: multa ei¬
imꝑtiendo bona. De naas itaq
uenit inspeluncam modollam.
Ubi uenerunt ad cum pater & ma¬
ter. & om̃is domus eiꝰ. Inde ue¬
nit ad moab. & dunisit apud eũ
ac his rex geth. hiccinȩ ingredi¬
etur domum meam. abiit inde
dauid & fugit inspeluncam odol¬
lam: abiit inde subauditur de
domonaas. & fugit adeandem
speluncam odollam. Si uͦ querit᷑
ac his dauid redierit ante cuiꝰ
faciem fugerat: intelligendum¬
ẽ. quod iste achis filiꝰ fuerit ille
achisa quo dauid fugit. unde ꝙ
insequentib achis cum quo daur
inp̃lium contͣ saul descendebat.
filius fuisse dicitur mahoc. Nonem̃
a patre hoc nom̃ patrononicum.
s a matre sumpsit. quȩ macha
uocabatur: & iccirco non a patre
hoc sumpsit nom̃: eo quod dauo
a se abiecerit. Gulit itaq anon
rex ammonitarum nuntios
dimtsit eos. Qd̃ cum nuntiatum
eẽt. dauid. misit in occursum eoꝵ
erant enim uiri confusi turpiter

Expanded text:
nit ad Naas regem Ammon, qui nit ad Naas regem Ammon, qui fecit cum eo misericordiam, multa impertiendo bona. De domo Naas itaque venit in speluncam Odollam, ubi venerunt ad eum pater et mater et omnis domus ejus. Inde venit ab Moab, et dimisit apud eum Achis rex Geth: Hiccine ingredietur domum meam? Abiit inde et fugit in speluncam Odollam. Abiit inde, inquit, subauditur de domo Naas, et fugit ad eamdem speluncAchis David redierit, ante cujus faciem fugerat, intelligenduest iste Achis filius fuisse illius Achis, a quo fugit David. Unde et in sequentibus Achis, cum quo David in praelium contra Saul descendebat, filius fuisse dicitur Maoch. Non enim a patre hoc nomen patronymicum, sed a matre sumpsit, quae Maacha vocabatur, et idcirco non a patre hoc sumpsit nomen, eo quod David a se abjecerit. Igitur Ammon rex Ammonitarum David nudimisit eos. Quod cum nuntiatum esset David, misit in occursum eorum. Erant enim viri confusi turpiter
Abbreviated transcription (Latin):
honorem inter filios habere conces¬
sit. Unde & dauid agros saul
&seruitia mifibosech donans.
ipsum mifiboseth conuiuam su¬
um suꝑ mensam suam simul cũ
filiis. ẽẽ. p̃cepit: quia mediatoris
deposuit potentes de sede & exal¬
annȩ. suscitat depuluere egenũ.
& de stercore erigit pauꝑem. ut
sedeat cum principib & solium
głȩ teneat: contemptibiles ꝑ¬
sonas de mundo auferens. posses¬
sores uirtutum efficit. & scientia sp̃u¬
ali suꝑ mensam scripturarum
scãrum cotidie secum reficit. Un¬
de euenit ut tales sobolem gig¬
tatione micha. Micha enim qͥs
est iste latine resonat: quia fre¬
quenter uadmirationem popłi
tales ueniunt. qui nuꝑ e despec¬
tu mundi ablati. głosi ineccłia
dei dono apparebunt.xU¬
actum ẽ. autem post
hec : ut moreretur rex filio¬
rum ammon:& regnaret anon
filius eius ꝓ eo. Dixitq. dauid.
faciam miscdiam cumanon filio
naas. sicut fecit pater eius mecũ
dauid a facie achis regis geth: ue¬

Expanded text:
honorem inter filios habere conceshonorem inter filios habere concessit. Unde et David agros Saul et servitia Miphiboseth donans, ipsum Miphiboseth convivam suum super mensam suam simul cum filiis esse praecepit. Quia mediatoris « deposuit potentes de sede, et exalAnnae, « suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigit pauperem, ut sedeat cum principibus, et solium gloriae teneat , » contemptibiles personas de mundo auferens, possessores virtutum efficit, et scientia spirituali super mensam Scripturarum sanctarum quotidie secum reficit. Unde evenit, ut tales sobolem gigetatur Micha. Micha enim quis est iste Latine resonat: quia frequenter in admirationem populi tales veniunt, qui nuper de despectu mundi ablati gloriosi in Ecclesia Dei dono apparebunt. Cactum est autem post haec ut moreretur rex filiorum Ammon et regnaret Anon filius eius pro eo dixitque David faciam misericordiam cum Anon filio Naas sicut fecit pater eius mecum David a facie Achis regis Geth, ve
Abbreviated transcription (Latin):
nifiboseth decor ignominiȩ. Is
nd cuius loquȩlam & prȩscien¬
lam suꝑbia mundi despicit:
deidono utilis ad spũale my¬
nisterium ineccłia apparebit.
Quid ẽ. ergo quod dauid sibam
seruum faul aliquem de styrpe
saul quȩsitans. eo reuelante mifi¬
boseth inuenit: nisi quia redemp¬
tor nr̃ electorum numerum discu¬
tiendo inter eos qui contempti
mundum reliquerunt. ad se ue
nire fecit: Siba enim egressus
uenit interpretatur. Int̾rogatꝰ
ergo siba a rege. imphiboseth fili¬
um ionathȩ indomo machir filii
aminiel iilodabar eẽ. respondit.
Quȩ res presenti expositioni bene
conuenit. Interpretatur enim ma¬
chir uendens uel de infirmitate.
aminiel popłs eiꝰ ds̃. lodabar
ipse u̾bum. Deniq dauid nr̃ con¬
temptibiles huius mundi & ea. q̃
non sunt eligens. ut ea quȩ sunt
destruat: eos uendibiles mundo
& in infirmitate constitutos re¬
periendo populo suo dignos u̾bo
prȩdicationis asciuit eisq regiũ

Expanded text:
Miphiboseth decor ignominiae: is Miphiboseth decor ignominiae: is ergo cujus loquelam et praescientiam superbia mundi despicit, Dei dono utilis ad spiritale mysterium in Ecclesia apparebit. Quid est ergo quod David Sibam servum Saul de stirpe Saul quaerens, eo revelante, Miphiboseth invenit, nisi quia Redemptor noster electorum numerum discutiendo inter eos qui contempti mundum relinire fecit? Siba enim egressus venit interpretatur. Interrogatus ergo Siba a rege, Miphiboseth filium Jonathae in domo Machir filii Ammiel in Lodabar esse respondit. Quae res praesenti expositioni bene convenit. Interpretatur enim Machir vendens, vel de infirmitate; Ammiel, populus ejus Deus; Lodabar, ipse verbum. Denique David noster contemptibiles hujus mundi, et ea quae non sunt eligens, ut ea quae sunt destruat , eos vendibiles mundo et in infirmitate constitutos, reperiendo populo suo dignos, verbo praedicationis ascivit, eisque regium
Abbreviated transcription (Latin):
gi. Suꝑẽ. filius ionathan de bil
olim pepigerat. miscđiam quam
ciꝓmiserat implere curauit: fili¬
umq eiꝰ requirit. & miscđiam cum
eo facit. Nonenim erat dauidex
eorum societate: de quib alias scrip¬
tum. ẽ. Qui tollit ab amico suo mise¬
ricordiam: timorem dñi derelinquit.
Quȩ res& fidelitatem ꝓbauit se-¬
cundum hystoriam in uiro: M
sacramentum uixta allegori¬
am ostendit in facto. Sepe enim
dictum ẽ. dauid ꝑsonam xp̃i fi¬
gurare: necnon & insuꝑiorib cõ¬
memoratum ẽ. ionathan qui int̃¬
prȩtatur columbȩ donum. uel dñi
donum. typum tenere grẽ spc̃ scĩ.
uulum nominȩ miphiboseth: utro¬
q pede claudum ut scͥptura desta-¬
tur. Quem dauid ad se accersiri
iussit: cum p̃destinatio & p̃scien¬
tia dei eum quem ad sȩculi minist̾ĩa
& mundana negotia exercenda
sermone & actione debilem con¬
spicit. ad diuinum ministerium
eligit: quia quẽ i mundus ꝑ
sastum elatiU onis spernit.¬
adquirit. Interprxtaturenĩ

Expanded text:
gi; Superest filius Jonathan, debiliolim pepigerat : sed mei promiserat implere curavit, filiumque ejus requirit, et misericordiam cum eo fecit. Non enim erat David ex eorum societate, de quibus alias scriptum est: Qui tollit ab amico suo misericordiam, timorem Domini derelinquit. Quae res et fidelitatem probavit secundum historiam in viro, et sacramenta juxta allegoriam ostendit in facto. Saepe enim dictum est David personam Christi figurare, nec non et in superioribus commemoratum est Jonathan, qui interpretatur columbae donum, vel Domini donum, typum tenere gratiae Spiritusilium parvulum nomine Miphiboseth, utroque pede claudum, ut Scriptura testatur. Quem David ad se accersiri jussit, cum praedestinatio et praescientia Dei eum, quem ad saeculi ministeria et mundana negotia exercenda sermone et actione debilem conspicit, ad divinum ministerium elegit: quia quem mundus per fastum elatiitatis acquirit. Interpretatur enim
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim milia cecidisse: noueni
hoc uicio scriptorum in eisdemco¬
dicib molitum ẽe. Ueraciter tan¬
tum dauid in eadem ualle salma¬
rum decem & octo milia cecidit:¬
quinquagesimi octaui psalmi scͥb¬
tur. Ceterum allegoricȩ quid in
ꝑcussa multitudine a dauid inbi¬
linarum ualle signatur. nisiqusa
mine. inhis qui de illo praua sen¬
tiunt. stulticiam unmoderati sa¬
poris extinguit: Unde & per¬
rum male habebit in nouissimo
M. Quiamat ꝑiculum in illope¬

Expanded text:
duodecim millia cecidisse, noverit duodecim millia cecidisse, noverit hoc vitio scriptorum in eisdem codicibus inolitum esse. Veraciter tamen David in eadem valle Salinarum decem et octo millia cecidit:Quinquagesimi Octavi psalmi scribitur. Caeterum allegorice quid in cussa multitudine ad David in salinarum valle signatur, nisi quiastrictionis examine, in his qui de illo prava sentiunt, stultitiam immoderati saporis extinguit. » rum male habebit in novissimo et qui amat periculum in illo pe
Abbreviated transcription (Latin):
humecta libidine. suꝑba spũ. san¬
guinem humanum in explebi¬
liter siciebat: nunc mundata
baptismate xp̃i. sublimis ꝓfectu
uirtutum. sanguinis eius pocu¬
lum desiderat ꝑcipere. Quid
autem significat quod dauid ua¬
sa aurea & argentea atq erea
quȩ tulerat de uniuersis genti¬
om̃s quos de uniu̾sis gentib con¬
uocat ad fidem suam alios auri
loco hoc. ẽ. sensu spũali prȩclaros.
alios argenti. Hoc ẽ. eloquentiȩ
nitore splendentes. alios uͦ pre¬
dicatione diuna sonoros scificat
dño. ut in eius tab̾naculo fidelit
deseruientes. ipsus ministerio in
et̃num decentissimȩ ꝑfungantur:
ualle salinarum cȩsis decem & oc¬
tomilib. erexit sibi fornicẽ trium¬
phalem. Fecit etram sibi nom̃: qr
uicta sẏria damasci & siria sobas
erexisse fibi dicitur alterum form¬
cem triumphalem. Q siquemino¬
uet quod implerisq latinorum
codicib inuenitur. dauid ñ decẽ
& o cto milia inualle salinarũ. se

Expanded text:
humecta libidine, superba spiritu, sanhumecta libidine, superba spiritu, sanguinem humanum inexplicabiliter sitiebat, nunc mundata baptismate Christi, sublimis profectu virtutum, sanguinis ejus poculum desiderat percipere. Quid autem significat quod David vasa aurea et argentea atque aerea quae tulerat de universis gentiomnes quos de universis gentibus convocat ad fidem suam, alios auri loco, hoc est, sensu spirituali praeclaros, alios argenti, hoc est, eloquentiae nitore splendentes, alios vero praedicatione divina sonoros significat Domino, ut in tabernaculo fideliter deservientes, ipsius ministerio in aeternum decentissime perfungantur. « valle Salinarum, caesis decem et octo millibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci, et Syria Soba, erexisse sibi ducitur alterum fornicem triumphalem. Et si quem movet quod in plerisque Latinorum codicibus invenitur, David non decem et octo millia in valle Salinarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sit: quia xp̃c dominus de aeriis po¬
destatib triumphans. frenumer¬
roris quod humano generi imposu¬
erat confregit. Quod autemait.
ꝑcussit moab & mensus ẽ. duos fu¬
niculos. unum ad occidendum. ꝙ
unum ad iuiuficandum: occultã
infideli alios gratuita miseratione
uiuificans ad ęt̾̃nam libertatem prȩ¬
destinauit. alios uͦ occulto iudicio
insua impietate derelinquendo in
ꝑpetua morte dampnauit. Quod
autem dauid moab qui int̃prȩtat᷑
de patre. & siriam damasci & cȩt̾as¬
ditioni suȩ subiugans fecit ẽẽ. tri¬
butarias: mysticȩ significat quod
xp̃c om̃s gentes subsua dominatio¬
ne tenens. facit pensum seruitutis
sibi redere: dum singulȩ quȩq na¬
tiones innominis eius confessione
adunate. deuote censum bonorum
operum illi exsoluunt. Damascꝰ
enim nobilis ẽ. urbs fȩnicis: eodẽ
uocabulo. quo &. maseth ancillȩ
abraham filius appellatꝰ ẽ. Et
damascus interprx̧tatur sangui¬

Expanded text:
sit, quia Christus Dominus de aereis posit, quia Christus Dominus de aereis potestatibus triumphans, frenum erroris quod humano generi imposuerat, confregit. Quod autem ait: « Percussit Moab et mensus est duos funiculos, unum ad occidendum et unum ad vivificandum. » Occultainfideli, alios gratuita miseratione vivificans, ad aeternam libertatem praedestinavit, alios vero occulto judicio in sua impietate derelinquendo, in perpetua morte damnavit. Quod autem David Moab, qui interpretatur de patre, et Syriam Damasi, etditioni suae subjugans, fecit esse tributarias: mystice significant quod Christus omnes gentes sub sua dominatione tenens, facit pensum servitutis sibi reddere, dum singulae quaeque nationes in nominis ejus confessione adunatae, devote censum bonorum operum illi exsolvunt. Damascus enim nobilis est urbs Phoeniciae, eodem vocabulo quo et Meseth ancillae Abraham filius appellatus est: et Damascus interpretatur su
Abbreviated transcription (Latin):
leonib fortiores. Cui simillimum
ẽ. illud etiam secularium littera¬
rum. Qui candore niues anteirent.
cursib auras. Quod autem m̃sos
eos funculo dix̃. funculum alle¬
goricȩ ꝓsorte posuit: eo quod fu-¬
niculo soleant agrorum spacia me¬
tiri. Unde scͥptum ẽ. & sorte di¬
uisit eis tram. infuniculo distri¬
butionis. Significat autem: quia
tam libera dispositione dauid regi¬
ones moabitarum hȩredib quibus
uellet diuideret. quassi possessor
quilibet agros ꝓprios ad nutum su¬
um. ducto hinc inde funiculo di¬
rimeret. Mensus ẽ. autem duos
funiculos: unumad occidendum
& unum aduuificandum. Et
hoc allegoricȩ dictum : significans
quod dauid insua potestate habu¬
erit nullo utiq contradicente
quos eorum neci daret contumaces:
quib parceret subiectis. Nam qd̾¬
ait. ꝑcussit dauid philistiim &
humiliauit eos. & tulit frenum
tͥbuti & reliqͣ: potest allegoricȩ
intelligi. O auid philistum ꝑcus¬

Expanded text:
leonibus fortiores . Cui simillimum leonibus fortiores . Cui simillimum est illud etiam saecularium litterarum: Qui candore nives anteirent, cursibus auras. Quod autem mensus eos funiculo dixit, funiculum allegorice pro sorte posuit, eo quod funiculo solent agrorum spatia metiri. Unde scriptum est: Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Significat autem quod tam libera dispositione David regiones Moabitarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si possessor quilibet agros proprios ad nutum suum ducto hinc inde funiculo dirimeret. Mensus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vivificandum. Et hoc allegorice dictum significans quod in sua David potestate habuerit, nullo utique contradicente, quos eorum neci daret contumaces, quibus parceret subjectis. 9. ait: « Percussit David Philisthiim, et humiliavit eos, tulitque frenum tributi, » etc., potest allegorice intelligi: David Philisthiim percus
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. de dauid. & ꝑcussit moab
ymensus ẽ. eos funiculo coȩquans
t̃rȩ: hyꝑbolicȩ debet accipi. Non
enim fieri poterat ut homines in
terra uiuentes intantum humilia¬
rentur. donec ipsius t̃rȩ dorso funi¬
culo suꝑ extenso comꝓbante appa¬
rerent ȩquales. s imm̃sam humilia¬
donem captȩ & opp̃ssȩ gentis uolu¬
it scrptura hoc uerbo accumulare.
ut dicexet coȩquatos eost̃rȩ quasi
adeo. ee̾nt. eiurati atq contempti¬
ita ut innullo amplius homines in
terra degentes. quam tra ea quȩ nul¬
los haberet homines possent uale¬
te. Huiusmodi loquutionis plura
habe. ȩxempla inscripturis: qͣle
ẽ. illud euangelii. Sunt autẽ & alia
multa quȩ fecit iħc: quȩ si sc̾ban¬
tur ꝑsingula. nec ipsum arbitror
mundum capere eos qui scribendi
sunt libros. Quomodo enim ñ cape¬
net mundus libros qui scribi po¬
dussent inmundo: S ad insinu¬
ndam magnitudinem & multi¬
uerbo uoluit uti scͥptura & in
planctu dauid: aquilis uelociores.

Expanded text:
tum est de David: Et percussit Moab, et mensus est eos funiculo coaequans terrae, hyperbolice debet accipi. Non enim fieri poterat ut homines in terra viventes in tantum humiliarentur, donec ipsius terrae dorso funiculo super extenso comprobante apparerent aequales; sed immensam humiliationem captae et oppressae gentis voluit Scriptura hoc verbo accumulare, ut diceret coaequatos eos terrae, quasi a Deo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines in terra degentes quam terra ea quae nullos haberet homines possent valere. Cujusmodi locutionis plura habes exempla in Scripturis, quale est illud Evangelii: Sunt autem et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos qui scribendi sunt libros . Quomodo enim non caperet mundus libros qui scribi potuissent in mundo? Sed ad insinuandam magnitudinem ac multiverbo voluit uti Scriptura. Et in planctu David, aquilis velociores,