comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ estote. intelligͣn¬
tes q̃ sit uoluntas
di .i. qd do placeat.
q̃rite. cuii placet.
ut omĩa ꝓuide. &¬
cũ modestia agant᷑.
cũ strepitu Et uos
qui huic pruden¬
tie oꝑam datis:¬

Expanded text:
tius estote, intelligentes quae sit voluntas Dei, id est quod Deo placeat. aerite cui placet, ut omnia provide cum modestia agantur, cum strepitu. Et vos qui huic prudentiae operam datis
Abbreviated transcription (Latin):
luxuria .i. ex quo
ꝓcedit malꝰ motꝰ.
uñ tollit᷑ auctoritaᷤᷤ
arguendi. Sobrii
enim possunt. ha¬
bere. fiduciã argu¬
endi. qͥa bona con¬
u̾satio: t̃rorẽ incu
in libidinẽ. Idõ no
s implemun sp̃u¬

Expanded text:
luxuria, id est ex quo procedit malus motus, unde tollitur auctoritas arguendi. Sobrii enim possunt habere fiduciam arguendi, quia bona conversatio terrorem incutin libidinem. Hierony. Sed impleamini Sp
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾itis: impłi sp̃u
scõ. si uos estis lo¬
.i. si uos intelligitis.¬
& si uosip̃os intus
instruitis. de his
q̃ dicitis. in ps̃mis
qui ad bonamo¬
ꝑationẽ cõmoneñ.
& hymnis qͥ de lau¬
dib dĩ agunt ⁊ can¬
ticis sp̃ualib quę
de etno gaudio ft̃.¬
&e ido sꝑitualiter
inteligenda t̃ qr sp̃u alia sunt q̃ doces̃¬
&e implenda sunt etiã oꝑe. Uñ subdit. can
te ip̃o actu. cantantes .i. d̾m laudantes. &
de gt̾̃nis exultantes. sicut hymnꝰ & canti¬
cum docet. ⁊ psallentes bono oꝑe. ut põmꝰ

Expanded text:
oteritis impleri Spiritu sancto, si vos estis loest si vos intelligitis, et si vos intus instruitis de his quae dicitis, in psalmis, qui ad bonam operationem commonent, et hymnis, quae de Dei laudibus dicunt, et canticis spiritualibus, quae de aeterno gaudio r intelligenda sunt, quia spiritualia sunt quae docet implenda sunt opere. Unde subdit: Cantte ipso actu, cantantes, id est Deum laudantes, et de aeternis exsultantes, sicut hymnus et canticum docent, et psallentes, bono opere, ut psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
auocate: dampno & litib. Uł ita. Sitis redim̃¬
des tempꝰ .i. quod minꝰ fecistis in uno tempore:
restituite in alio. dimidiandes dies quos impii
gypto. alii in deserco. alii int̾ra sc̃a. Nec mirũ
siminꝰ fecistis. q̃m dies mali st̃ .i. in hac uita¬

Expanded text:
avocare damno et litibus. Vel ita sitis redimeavocare damno et litibus. Vel ita sitis redimeest, quod minus fecistis in uno tempore, restituite in alio, dimidiantes dies quos impii gypto, alii in deserto, alii in terra sancta. Nec mirum si minus fecistis, quoniam dies mali sunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
seria hominũ. Cet̾m.
nent ad spacia hora
li sunt. ducunt enĩuices suas. agunt
tr̃pora. orit᷑ enĩ sol ce occidit. transeunt teꝑa
Cuimolesta st̃ temꝑa si homines sibi ñ sint
molesti: Dies gͦ dicunt᷑ mali. ut dixi: ppt̾ mali¬
ciam hominũ. & miseriam. s mĩseria homini
cõmumꝰ ẽ ñtñ debet malicia eẽ cõmunis. E xqͦ
enim adam lapsus ẽtte de paradiso expulsus.
nunqͣm fuerunt dies. nͥ mali. qd̾ ostendit pu¬
er qͥui nascit᷑. qͥ a ploratu incipit. nec rid̾e pot̃.
etiã si iustus fu̾it. In mediis certe tẽptationib
positus: semꝑ timebit. Redimamus gͦ tempꝰ
Quid est tẽpus redime : R edimit illẽ tempꝰ.
amitts. aliqͥd acquiris. Sic̃ gͦ ꝑdis mĩmos
ut emas tͥ aliqͥo: sic ꝑdas de tuo: ut emas tͥ
qͥetẽ. hoc ẽ tẽpus redim̾e. Uñdñs ait. Siquis
uult iudicio tecũ contend̾e: & tunicã tollere:
dimitte ei & pallium. ut habeas quietum cor.
ne ꝑdas tempꝰ uacandi d̃o tuo. aquo uult te

Expanded text:
seria hominum. Caeterum dinet ad spatia horarum ordinati sunt. Ducunt enim vices, agunt ra. Oritur enim sol et occidit, transeunt tempora, cui molesta sunt tempora si homines sibi non sunt molestiae. Dies ergo dicuntur mali, ut dixi, propter malitiam hominum et miseriam; sed miseria hominis communis est, non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus Adam de paradiso expulsus, nunquam dies nisi mali: quod ostendit puer qui nascitur, quia a ploratu incipit, nec ridere potest: setiam, si justus fuerit, in mediis certe tribulationibus positus semper timebit. Redimamus ergo tempus. Quid est tempus redimere? Redimit ille tempus amittis et aliquid acquiris. Sicut ergo perdis nummos ut emas tibi aliquid; sic perdas de tuo, ut emas tibi quietem, hoc est tempus redimere. Unde Dominus ait: Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tollere, dimitte ei et pallium, ut habeas quietum cor, ne perdas tempus vacandi Deo tuo, a quo vult te
Abbreviated transcription (Latin):
cusationẽ. nͥ sub duobus
aut trib testib Duo suf
ficiunt: si ado ꝓbati suñ.
hoc id̾o dicit: qr ñ facile¬
ẽ accusanda ꝑsona: tam
alti ordinis: ut sit uice
xp̃i. Peccantes aut̃ .i. hoc
trium conuictos peccas¬
se. uł peccantes qͥ mani
festi sunt: argue coram
uł subditi: timorẽ hãnt.
seruum eiꝰ. audiamus.
Dñs dicit in euangłio:¬
beanT Si peccauit urte fr̃ tuus corripe
illum int̾ te & ip̃m solum. Apłc dicit: peccanteᷤᷤ
corã om̃ib argue. Controu̾sia istauidetur. Apło
suo: contͣrium locutus ẽẽ uidet᷑ dñs. s ñ est. qr

Expanded text:
cusationem, nisi sub duobus aut tribus testibus. ficiunt, si a Deo probata sunt. Hoc ideo dicit, quia non facile accusanda persona tam alti ordinis, ut sit vice sti. Peccantes autem, id est hoc trium convictos peccasse. Vel, peccantes, qui festi sunt, argue coram vel subditi timorem habeant. servum ejus audiamus. Dominus dicit in Evangelio: Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum . Apostolus dicit: Peccantes coram omnibus argue. Controversia hic videtur. Apostolo suo contrarium locutus esse videtur Dominus, sed non est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
quando illud ẽẽ facierdum & aliqͣn illud. S¬
discerne debemꝰ. qͣn illud. & q̃n illud. Aliqͣndo
debes corriꝑe peccantẽ: int̾ te &e ip̃m solum.¬
⁊ ut dominus in euangłio ait aliq̃n coram oĩb:
ut cet̾timeant illud. Et si aliq̃n illud: aliqͣn
illud. fecimus: concordiam scripturarũ tene¬
bimꝰ. atq in faciendo ñ errabimꝰ. S dicet mͥ ali¬
qͥs. Qñ faciam illud. & qͣn illud: Intendite: &
uidete: quid: qñ fac̾e debeamꝰ. s utinã: fac̾e
pigriñ simus. Quando inte peccauit: corripe
eũ. int̾ te & ip̃m solum. Quare: quia in te pec
uit. tuncꝰ secreto argue. ne si publice argueris.
ñ sis corrector: s ꝓditor. ut iustus ioseph de ma¬
ria fecit. solus suspicans adultium. Qñ gͦ pa¬
lampeecat᷑. palam arguendũ est. Ut aut̃ p̃s¬

Expanded text:
um, aliquando illud. Siscernere debemus quando illud, et quando illud. Aliquando enim debes corripere peccantem inter te et ipsum solum, ut Dominus in Evangelio ait; aliquando coram omnibus, ut caeteri timeant illud. Et si aliquando illud, aliquando illud fecerimus concordiam Scripturarum tenebimus, atque in faciendo non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando faciam illud, quando illud? Intendite et videte quid quando facere debeamus, sed utinam facere pigri non simus: quando in te peccaverit, corripe eum inter te et ipsum solum. Quare? quia in te peccuod peccavit, tunc secreto argue, ne si publice argueris, non sis corrector, sed proditor, ut justus Joseph de Maria fecit solus suspicans adulterium. Quando autem palam peccatur, palam arguendum est, ut autem pre
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ex eo enim qd̾ temptatus ẽ. scit compati.
Ex couo qd̃ sine pecẽo est: potens est liberare.
Impossibile est enim scire afflctoꝵ afflictione
homini: qui afflictionis exꝑim̃tum ñ habuit
& sensibilit̾ oĩa ñ sustinuit. Xp̃c uͦ. scit. ñ so¬
lum ꝑ hoc qd̾ ds. scd̾m qd̾ omĩa nouit. s ⁊ ꝑb¬

Expanded text:
re. Ex eo enim quod tentatus est, scit compati; ex eo vero quod sine peccato est, potens est liberare. Impossibile est enim scire afflictorum afflictionem homini qui afflictionis experimentum non habuit, et sensibiliter omnia non sustinuit. Christus vero scit non solum per hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui obtulit se. scd̃m quod
homo.⁊ hoc ẽ qd̾ait. nos
pontifices. qui penetrauit .i. penitus intrauit:.
ut seqͥ possimus. non dico. sc̃asc̃oꝵ templi. s ce¬
eni HA dico. teneamꝰ &e tenere
debemus. qr cum sit po¬
etiam misericors. nr̃am
exꝑtus infirmitatẽ.⁊ ħ

Expanded text:
qui obtulit se secundum quod homo, et hoc est quod ait, nos pontifices, qui penetravit, id est penitus intravit ut sequi possimus, non dico Sancta sanctorum templi, sed coeuasi dicat: Dico teneamus et tenere debemus, quia cum sit pomisericors nostram expertus infi
Abbreviated transcription (Latin):
mediceus infirmo. infir¬
mitatib .i. fragilitatib.
nr̃is. hoc dicit. ne ꝓpͥori¬
b desꝑent. que ad eius
ꝑtinent altitudinẽ. Et si
enim ita sit altus. tñ po¬
test cõpati. Hoc dicit:
ne id̾o qr altus ẽ. uideat᷑
cos abicere. łemptatum

Expanded text:
medicus infirmo, infirmitatibus, id est fragilitatibus, nostris. Hoc dicit ne pro prioribus desperent quae ad ejus pertinent altitudinem. Et si enim ita sit altus tamen potest compati. Hoc dicit ne ideo quia altus est, videatur eos abjicere. Tentatum
Abbreviated transcription (Latin):
negent. hec ñ ꝓpter y¬
motheum memorat. s
dit futuros. & ista nega¬
turos. in quo euangłio
p̃dicando: laboro usq
aduincła. sic & tu facias.
Ego dico habitus:. quasi
male oꝑans. hic con¬
tumeliam notat: que
ei ingerebatur. s uer¬
bum dei non ẽ alliga¬
.i. licet egosim alligat᷑
corpore: tñ uerbum d̾i
ũ est alligatum. quiã
&e sermone p̾sentes.
&̾ litt̾is absentes: do¬
ꝓ euangłio: uł quia me¬
mor sum xp̃m resur¬
rexisse. sustineo omĩa
incõmoda. maxime: ꝓp¬
ter electos. & si omnib
ñ ꝓsim. ut & ipsi mecũ.
ꝯsequantur hic: salutẽ
anumȩ que ẽ in xp̃o¬

Expanded text:
negent. Haec non propter Timotheum memorat, sed dit futuros et ista negaturos, in quo Evangelio praedicando, laboro usque ad vincula, sic et tu facias: ego dico habitus, quasi male operans. Hic contumeliam notat quei ingerebatur. Sed verbum Dei non est alligaat: Licet ergo sim alligatus corpore, tamen verbum Dei non est alligatum: qui et sermone praesentes, et litteris absentes do Evangelio, vel quia memor sum Christum resurrexisse, sustineo omnia, incommoda maxime, propter electos, et si omnibus non prosim, ut et ipsi mecum consequantur, hic salutem animae quae est in
Abbreviated transcription (Latin):
tes .i. martyres. ꝯseq̃nt᷑
salutẽ. & hoc ẽ qdait.
Nam si nos sumꝰ cõmor¬
tur .i. si nos sumꝰ mortui
imundo. uł peccatis in
ꝓ xp̃o tribulationes &
passiones. & cõregnabimꝰ.
cũ illo in et̾na beatiu¬
dine Uł ita fidelis sino.
Nam si Ita ordina litte¬
ram. & continua. Qiͣ ut
sustineas: Memor esto
xp̃m resurrexisse. Nãsi
Et si negauimus eũ corã
hominib: &e ipse nega¬
bit nos coram patre. di
ait. Qui me ꝯfessus fu¬
erit coram hominil ꝯfi.¬

Expanded text:
est martyres, consequentur salutem. Et hoc est quod ait: Nam si nos sumus commortui, id est si nos sumus mortui mundo vel peccatis in to tribulationes et passiones, et conregnabimus cum illo in aeterna beatitudine. Vel ita: Fidelis sermo, nam si, ita ordina litteram et continua, quia ut sustineas memor esto Christum resurrexisse, nam si Et si negaverimus eum coram hominibus, et ipse negabit vos, coram Patre diceait: Qui me confessus fuerit coram homini
Abbreviated transcription (Latin):
q̃tunꝙ sunt iusta ad
in ꝓpria uita. & ut minꝰ
dicatur: q̃cunq st̃ ama¬
bilia .i. digna amari ut
modestus incessus. hu¬
milis sermo. ⁊ huiꝰmodi.
&e quecunq st̃ bonȩ fa¬
habeat᷑ mala opinio. s
bona. ut ꝓsint aliis. no¬
bis enĩ uita nr̃a necessa¬
ria est. aluis: fama nr̃a.
ꝓinde: quisquis acri¬
minib flagicioꝵ uitã
suam eustodit: sibi bñ
facit. Quisquis aũt̃ cẽ¬
misericors est. Que bo

Expanded text:
que, sunt justa, ad in propria vita, et ut minus dicatur quaecunque sunt amabilia, id est digna amari, ut modestus incessus, humilis sermo, et hujusmodi; et quaecunque sunt bonae fahabeatur mala opinio, sed bona, ut prosint aliis. Nobis enim nostra vita necessaria est, aliis fama nostra. Proinde quisquis a criminibus flagitiorum vitam suam custodit, sibi bene facit. Quisquis autem etmisericors est. Quae bo
Abbreviated transcription (Latin):
itaut extra ipsum nicħ intelligatis uł appet¬
ts. Nota qd pͥmisit de assiduitate. & iugilam
orationis. & post subdit de custodia pacis.q
dhibita assiduitate orationis. tunc demum
quicum dõ hñt pacẽ. non tinient mentẽ ad

Expanded text:
ta ut extra ipsum nihil intelligatis vel appetatis. Nota quod praemisit de assiduitate et vigilantia orationis. Et post subdit de custodia pacis, quia adhibita assiduitate orationis, tunc demum cum Deo habent pace
Abbreviated transcription (Latin):
orõnes nr̃as offerre d̾o. quasi d̃s tunc nou̾it. qͥd
uelimus: uł quo udigeamꝰ. qui omĩa añ quã
fiant: sic̃ ⁊ postquã facta sunt. nouit. S qr ne¬
cesse habet rationalis creatura: obtẽꝑans deo.
tẽporales causas ad et̾nam uitatẽ referre. si¬
ue petendo. quid fiat erga se. siue ꝯsulendo. qͥd
faciat. in quo ⁊ contestatur. qd ñ ipsa sit bonũs
qͦ beata fiat. s illud incõmutabile ẽ cuiꝰ parti¬
cipatione etiã sapiens

Expanded text:
d velimus, vel quo indigeamus, qui omnia antequam fiant, sicut et postquam facta sunt novit. Sed quia necesse habet rationabilis creatura obtemperans Deo, temporales causas ad aeternam veritatem referre, sive petendo quid erga se fiat, sive consulendo quid faciat: in quo et contestatur quod non sibi ipsa sit bonum quo beata fiat, sed incommutabile, cujus participatione etiam sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ homini qui m̃dax
est ꝑ iuram̃tum credit᷑.
qͣntomagis dõ creden¬
dum ẽ. qui mentiri non
ostend̃e habundantius
h̾edib pollicitationis
erant qd ꝓmittebatur
ĩmobilitatẽ ꝯsili sui. qd̃
erat de saluandis ꝑ gra
tiam electis. qd recte d̾r
ꝯsilium dĩ. qr uix aliquis
ri homines. uolens in¬
qͣm hoc. int̾posuit: int̾
ꝓmissionẽ &e impletio

Expanded text:
Si autem homini qui mendax est per juramentum creditur, quanto magis Deo credendum est, qui mentiri non ostendere abundantius haeredibus pollicitationis erant quod promittebatur immobilitatem consilii sui, quod erat de salvandis per gratiam suam electis: quod recte dicitur consilium Dei, quia vix aliquis ri homines. Volens, inquam. Hoc interposuit, inter promissionem et impletio
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ & iuramentum: in
quib impossibile est
um m̃tiri: habeamuᷤᷤ
nos faciat fortes. uo¬
lentes ad horam pati:
ut in ęt̾num regnemꝰ
qui in adu̾sis: ꝯfugi¬
spem: qui spe beati¬
tudinis tͥbulationes
sꝑuit. Spem dico: iam
quã spem: habemus
siẽ ancorã aĩe. Siẽ enĩ
anchora nauẽ:sie spes
tenet aĩam. ne mer¬
gatur in salo huiꝰmũ¬
di:. osentiendo iniqͥtati.
Sigͦ uideris fluctua¬
re in mariisto: noli
abrumpi abanchora:
LCante qͣm intres in por¬
tũ fluctuat nauis ĩ an¬
choris. s ñ longe a
t̾ra ꝓhicitur. nec in et̾¬
num fluctuabit. ce si
ad tempus fluctuet.
Anchora gͦ amme:
spes est. uñ ait. Quã
habemus siẽ ancho¬
ram aĩe tutam. quȩ
tbulationum impul
firmam quȩ nec etiã
titubet. & incedentẽ.i. nosinced̾e facientem:
quia introducit nos in rem: s. usq ad int̾iora
uelaminis .i. ad int̾iorem: & uelatam beatitu¬
dinẽ quam nemo uidit sic̃ est in hac uita .uͥ.
introducendis.⁊ ita patet: nos posse sequi.

Expanded text:
nem et juramentum, in quibus impossibile est Deum mentiri, habeamus, nos faciat fortes, volentes ad horam pati ut in aeternum regnemus. Qui in adversis confugispem, qui spe beatitudinis tribulationes spernit. Spem dico, jam quam spem habemus sicut anchoram animae. Sicut enim anchora navem, sic spes tenet animam: non emergatur in salo hujus mundi consentiendo iniquitati. Si ergo videris flucture in mari isto, noli abrumpi ab anchora, antequam intres in portum. Fluctuat navis in anchoris, sed non longe a terra projicitur, nec in aeternum fluctuabit, etsi ad tempus fluctuet. Anchora ergo animae spes est. Unde ait: Quam habemus sicut anchoram animae tutam, quae tribulationum impulfirmam, quae nec etiam titubet, et incedentem, id est nos incedere facientem, quia introducit nos in rem, id est usque ad interiora velaminis, id est ad interiorem et velatam beatitudinem quam nemo vidit, sicut est in hac vita. Ubi, id introducendis: et ita patet nos posse sequi.
Abbreviated transcription (Latin):
iusiurandũ.
ut ꝑduas
res immobi¬
les quib im¬
possibile est
mentiridm.
fortissimum
tium qui con¬
fugimus ad
ꝓpositã spem
Quam sicut
anchoram
habemꝰ ani¬
me tutam ac
firmã. & ince¬
dentẽ usq ad
interioraue ante¬
laminis ubi
p̾cursor pro
nobis intro¬

Expanded text:
usjurandum. Ut per duas res immobiles quibus impossibile est mentiri Deum: fortissimum mus: qui confugimus ad opositam spem: quam sicut ancoram habemus anime tutam ac firmam: et incedentem usque in interiora velaminis. Ubi precursor pro nobis intro
Abbreviated transcription (Latin):
qr st̃. ñ ad parcendu¬
corpori. qr dicunt se
ñ parrẽ corpori. & st̃.
ñ in honore aliquo. qr
dicunt: se ñcurare de
honore humano. & qr
ñ sunt: ad saturitatem¬
carnis. quia multa sibi
subtrahunt: aliosgulo
sapĩe. non inu̾itate. si¬
in suꝑstitione .i. infalli¬
tate. quȩ ẽ suꝑ habun¬
carnS dans. ubi nulla utilitas est.
s. ꝑ mundauam sapientiã & st̃. in humuilita¬
tẽ non illa. quę uirtus ẽ. s sicut ex greco i¬
telligtur: qua nens sentit humilia .i. uilra
multus labor est. qui est in anis. & ñ sunt.
cit᷑ nec scõꝵ. quoꝵ fides destruit᷑. & ñ st ad sa¬

Expanded text:
 sunt non ad parcendcorpori, quia dicunt se non parcere corpori, et n in honore aliquo, quia dicunt se non curare de honore humano. Et quia non sunt ad saluritatemcarnis, quia multa sibi subtrahunt, alios gulosapientiae, non in veritate, in superstitione, id est in falsitate quae est superabundans ubi nulla utilitas est, scilicet per mundanam sapientiam. Et sunt in humilitate, non illa quae virtus est, sed sicut ex Graeco intelligitur, quia mens sentit humilia, id est vimultus labor est, qui est inanis. Et non sunt citur, nec sanctorum, quorum fides destruitur. Et non sunt ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
simul atureligione. qr traditioni humane lno¬
men religioms applicant. ut religo appellecͤ.
cũsi t sacrilegium. qr qd̾ eont᷑ auctorẽ est sacͥ¬
t̾ra humiliat. ne erigantur ad suꝑra. oe e sulad
rest . in. hono. ali. illis. qr trimcati sunte a copliu
xp̃o totos sedantes mundo explentes sersum

Expanded text:
m habere putant, quia traditioni humanae nomen religionis applicant, ut religio appelletur, cum sit sacrilegium; quia quod contra auctorem est, sacriterra humiliat, ne erigantur ad superna. Et est noest in honore aliquo illis quia truncati sunt a capite Christo, toto se dantes mundo, et explentes sensum
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo. ⁊ fide sincera. om̃s tñ euan¬
głio ꝑficiebant. ũnma¬
los tͥołandos dicit sub
Ad ꝓfectũ euangłii. s
&ẽ mali. qͥ ñ bono animo
p̾dicant: sunt ad ꝓfec¬
di. Quidenĩ. refert qua
intentione p̾dicent
casionẽ terrenam. ut.
pe annunciabant qui
uo animo. trenis enim
cupiditatib ꝯsulenteᷤᷤ
regnum cȩloꝵ annun¬
ciabant. Habentes in
lingua u̾itatẽ. s. ñ in
pectore castitarẽ qui ft̃
utiles eis. qͦs instituit
dñs. U̾nait. que dicua
facite. que autẽ faci¬
unt. nolite facere:
E x occasione enim¬
euangłitant. que¬

Expanded text:
imo et fide sincera: omnes tamen Evangelio proficiebant. Unde malos tolerandos dicit, subad profectum Evangelii, sed etiam mali. Qui non bono animo praedicant sunt ad profecdi. Quid enim refert qua intentione praedicent, occasionem terrenam, sive pe annuntiabant quiro animo. Terrenis enim cupiditatibus consulentes regem coelorum annuntiabant, habentes in lingua veritatem, sed non in pectore castitatem, qui sunt utiles eis quos instruit Dominus. Unde ait: Quae dicunt facite, quae autem faciunt nolite facere . Ex occasione enimevangelizant qu
Abbreviated transcription (Latin):
tam salutẽ eiꝰ que¬
rentes: eui annun¬
ciant: quam cõmo¬
dum suũ. Qui uͦ au¬
ñ habet salutem:¬
quẽ illi annunci

Expanded text:
tam salutem ejus quaerunt cui annuiant, quam commodum suum. Ille aunon habet salutemquem ille annunti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. & ne uid̾ent᷑ cor¬
recti. addit. ñ sinc̾e̾ .i. ñ
set: in me auctorẽ eiꝰ
uindicent. Astutia gͦ
simulationis: isti xp̃m
annunciabant. ut poᷤ¬
sent seditiones exeitare
apło qͣli auctori. qͥ mul¬
tos aggregauat suo

Expanded text:
sunt. Et ne viderentur correcti, addit, non sincere, id est non set in me auctorem ejus vindicent. Astutia ergo simulationis isti Christum annuntiabant, ut possent seditiones excitare Apostolo, quasi auctori, qui multos aggregaverat suo
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Q ñ debetis obli
tur inqͣm: dicens. fi¬
limi. hec sunt u̾ba
xp̃i in ꝓu̾bis salo¬
momis. Noli neglig̾e
disciplinam dm̃. id
tribulationes quib
erudiris a dño. neq
fatigeris usꝙ ad de
fectũ: dũ argueris ab
eo qͥ purgat pecc̃a. Et¬
ñ debes fatigari. dũ ar¬
gueris. Quẽ enĩ di. dñs¬

Expanded text:
t: Non debetis oblivitur, inquam, dicens: Fili mi, haec sunt verbai in Proverbiis Salomonis. Noli negligere disciplinam Domini, id est tribulationes quibus erudiris a Domino; neque fatigeris usque fectum, dum argueris ab eo, qui purgat peccata. Etn debes fatigari dum argueris; quem enim dili
Abbreviated transcription (Latin):
bis: post habita confusione: debemꝰ currere:
ut facent regẽ qd̃ noluit. qͥa ip̃e erat uia humili¬
ut contẽpnenda monstraret. & omĩa t̾rena ma¬
la sustinuit: quę sustinenda p̾cipiebat. ut nͦ
in illis q̃reret᷑ felicitas. nec in istis timetur in¬
felicitas. Natus enĩ de matre. q̃ quamuis a
uiro intacta ꝯceꝑit. semꝑq intacta ꝑmanse¬
rit. fabro tñ desponsata erat. omne carnał
nobilitatis tumorẽ extinxit. Natus etiã i ei¬
uitate bethleem: que inter om̃s ciuitates iu¬
dee erat exigua: noluit quen qͣm de t̾rene cun¬
tatis sublimitate głari. Pauꝑ etiã factus est
cuiꝰ sunt omĩa. ne de t̾rens diuitiis quisquã
extolleret᷑. Noluit rex ab hominib fi̾. qr hu¬
militatis uiam ostendebat miseris. E suriure:
qͥ om̃s pascit. Sitiuit: qui est fons sitientiũ.
fatigatus est ex itine: qui uiã nob̃̾ fecit in cȩ¬
lum. obmutuit: & obsurduit: ꝑ quẽ mut᷑ lo¬
cutꝰ est ⁊ surdꝰ audiuit. uinctus est:. qui infir¬

Expanded text:
io, posthabita confusione, debemus currere; ut facerent regem, et noluit, quia erat via humilimonstraret; et omnia terrena mala sustinuit quae sustinenda praecipiebat, ut nec in illis quaereretur felicitas, nec in istis timeretur infelicitas. Natus enim de matre, quae quamvis a viro intacta conceperit, semperque intacta permanserit, fabro tamen desponsata erat, omnem carnalis nobilitatis tumorem exstinxit. Natus et in civitate Bethlehem, quae inter omnes civitates Judaeae erat exigua, noluit quemque de terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam fons est cujus sunt omnia, ne de terrenis divitiis quisquam extolleretur; noluit rex ab hominibus fieri, quia humilitatis viam ostendit miseris. Esuriit qui omnes pascit; sitivit qui est fons sitientium; fatigatus est ex itinere qui viam nobis fecit in coelum; obmutuit et obsurduit, per quem mutus locutus est et surdus audivit; vinctus est qui infir
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃. fide uerũ. usu ho¬
nestũ. fide cõmodũ: ana¬
thema sit. Nota qd̾ ñ
s a deo certꝰ est deu̾i̾tate euangłii sui: qd̃ si etiã
angłs aliud nunciaret: ñ credet. s anathema¬
tiraret. Attende etiã qd ñaie: plus qͣm accepi¬
stis. s p̾ter qͣm accepistis.Nam si illud diceret:
sibup̃e p̃iudicaret. qui cupiebat uenire ad qͦs¬
dam qͥb scribebat: sic̃ ad thessalonicenses: ut
suppleret: quȩ illoꝵ sides deerant. s qͥ supplet.
qdminus erat addit. ñ qd̾ merat : tollit. Qui aũ
pret̾greditur fidi regulam: ñ accedit inuia s
recedit a uia. Sequit᷑¬

Expanded text:
obis, fide verum, usu honestum, fide commodum, anathema sit. Nota quod non certus est de veritate Evangelii sui, quod etiam angelus si aliud nuntiaret, non crederet sed anathematizaret. Attende etiam quod non ait plusquam accepistis, sed praeter quam accepistis. Nam, si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit a via. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nione. ut du gentium. uł onficii gr̃a. ut scĩ aut
qd colit᷑ ut ds trinitas. Extollit᷑ dico. ita ut se
nis destructo. qd iudei tunc reȩdificabunt. Nas
ta qd iacobait. fiat dan: coluber in uia. cerasteᷤᷤ
in semita & cumuen̾it ierosolimam: circunci¬
dec se. dicens uideis: ego sumxp̃c: uob̾ ꝓmissus.
Tunc confluent ad eũ om̃s uidi: & reȩdificabt̃
tẽplum. a romanis destructũ. sedebit ꝙ ibi:
dicens se eẽ dm̃. Uł ita. Non nulli: ñ ip̃m prin¬
tẽ hominũ multitudinẽ. simul cũ ip̃o prinei¬
pe suo. hoc loco intelligi uolunt. rectiꝰq dici
putant. sic̃ & in greco ẽ: ñ in tẽplo. s in tẽplũ
sedeat dico: ostendens tanqͣm ipse. sit ds. slam
sicut in xp̃o omis plenitudo diuinitatis habita¬
uit: ita mantixp̃o: plenitudo maliciȩ & om̃is in¬
quitatis: habitabit. qr in ipso erit: caput om̃i

Expanded text:
nione, ut dii gentium; vel beneficii gratia, ut sancti. Aut quod colitur, ut Deus Trinitas. Extollitur dico, ita, ut senis destructo, quod Judaei tunc reaedificabunt. Nascta quod Jacob ait: Fiat Dan coluber in via, et cerastes in semita : et cum venerit Jerosolymam, circumcidet se dicens Judaeis: Ego sum Christus promissus. Tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum a Romanis destructum, sedebitque ibi dicens se esse Deum. Vel ita: Nonnulli non ipsum printem hominum multitudinem simul cum ipso principe suo, hoc loco intelligi volunt: rectiusque dici putant, sicut et in Graeco est non in templo, sed in templum cus. Sedeat dico, ostendens se tanquam ipse sit Deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo divinitatis habitavit, ita in Antichristo plenitudo malitiae et omnis iniquitas habitabit, quia in ipso erit caput omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uit. uñ. subd̾. Reddet eidis.¬
scd̾ oꝑa eiꝰ. nonait. reddat.
ciantis ẽ. ñ imp̾cantis
Indicat enĩ: ñ optat. quẽ¬
&e tu deuita.Ualde enim
Et In primamea de¬
fensione .i. quando pͥmo¬
cepi defend̾e euangłm.
contra illum: nemomͥ
it se sepe congressum
illatam: defensionem¬
sione:nemo
appellat. ẽ ribulatio
enĩ: xp̾̃ianis defensio
affuit : dico. s om̃s mei.¬
d̾eliquert̃ me: Non ilł
imputet᷑. q hominis
ẽ: timere: Nota.quia ñ¬
orat ꝓalexandro. qui in¬
identia frat̾nitatẽ oppugnando.¬
utet peccau̾at. s ꝓ his: qui n̾ abrupe¬
rant amorẽ. s timore
succubuerant. orat ut
eis ignoseat᷑. Multũ enĩ
modo: & eos. qui illomo¬
dopeccant. Dñs aut̃
astitit mͥ ⁊ confortauit
me. quanto plus abho¬
minib relictus sum. Con¬
fortauit me dico: ut ꝑ¬
me p̾dicatio impleatur.
& audiane om̃s gentes:¬
qd̾ lib̾atus sum etiã de

Expanded text:
vit. Unde subdit: Reddet ei Domndum opera ejus, non ait reddat, tiantis est, non imprecantis. Indicat enim, non optat. Quet tu devita, valde enim et in prima mea defensione, id est quando pepi defendere Evangelium contra illum, nemo miit se saepe congressum illatam defensionem appellat. Tribulatio enim Christianis defensio adfuit dico, sed omnes meireliquerunt me. Non illis imputetur, quia hominis  timere. Nota quod npro Alexandro qui invidentia faternitatem impugnando peccaverat, sed pro his qui non abruperant amorem, scilicet timore succubuerant, orat ut eis ignoscatur. Multum enim modo, et eos qui illo modo peccant. Dominus autem astitit mihi, et confortavit me, quanto plus abminibus relictus sum. Confortavit me dico, ut me praedicatio impleatur et audiant omnes gentesod liberatus sum de
Abbreviated transcription (Latin):
adductꝰ ab eis: qui pre¬
erant udeȩ. ob boc qr
cesarem appellauit. sã¬
duob annis mansit in
custodia liba. & post etiã transiuit ad alias na¬
tiones: quȩ erant in circuitu romȩ. Uł de ma
leo rugiens: circuit querens quẽ deuoret. qui
insultat ei apłe dicens. ibauit me etã drp
ab om̃i oꝑe

Expanded text:
ctus ab his qui perant Judaeae, ob hoc quia Caesarem appellavit. Naduobus annis mansit in libera custodia, et post etiam transivit ad nationes quae erant in circuitu Romae. Haimo Vuam rugiens circuit quaerens quem devoret . Quiinsultat ei Apostolus, dicens: Liberavit me etiam Dominus ab omni ope
Abbreviated transcription (Latin):
lexander. Qi. Illi reli¬
querunt. Alexander aut̃.
.i. custos erarii. multa ma¬
la michi oftendit .i. fecit¬
athenis. Iste ẽ alexander:
quẽ supra dixit reu̾sum
ad apostasiam. qͥ fabrica¬
bat edes dianȩ: apd̾ athe

Expanded text:
 Illi relime. Alexander autem custos aerarii, multa mala mihi ostendit, id estAthenis. Iste Alexander quem supradixit reversum ad apostasiam, qui fabricabat aedes Dianae apud Athe
Abbreviated transcription (Latin):
S dabant ꝙ potestatem:
menbrand edificandicuriam ⁊ ha¬
bendi consules: sic̃ ⁊ ipsi
habebant. Pat̃ gͥ paul de gischalo opido uidee:
ubi natus fuerat. translatus in tharsũ eyliciȩ.
qͦdam tẽporc uenientib romanis ꝑ cyliciã: oc¬
occurrit ipse eis. cũ alus tharsensib ut pote no¬
bilis. exceꝑuntꝙ eos cum pace:T unc romani:
concesserunt eis p̾dicta. ibiq pat̾ pauli: penu¬
lam accepit. Post cuiꝰ mortẽ: ob recordationem
eiꝰ: hanc uestem paulus sibi retinuit. Uł penu¬
ta hic dr̃ uolum̾ legis. Uñ. ieꝵ ait. Uolumen he

Expanded text:
 dabantque potestatem aedificandi curiam et habendi consules, sicut et ipsi habebant. Pater igitur Pauli de Giscalo oppido Judaeae ubi natus fuerat translatus in Tharsum Ciliciae, quodam tempore venientibus Romanis per Ciliciam occurrit eis ipse cum aliis Tharsensibus, utpote nobilis, exceperuntque eos cum pace. Tunc Romani concesserunt eis praedicta, ibique pater Pauli penulam accepit, post cujus mortem ob recordationem ejus hanc vestem sibi Paulus retinuit. Vel penula hic dicitur volumen legi
Abbreviated transcription (Latin):
.⁊ affectum pieta¬
tis erga om̃s: de¬
inde: subditur ex¬
ditur. benignitatẽ
animi. ad bnfaci¬
endum parati. &
humilitatẽ: ut si¬
tis humiles corde.
&e habitu. & mode¬
stiam. ut mom̃ib
modum seruetis.
& patientiã in ad¬
u̾sis tołandis. suꝑ¬
portantes inuicem.
ut alt̾ altius ona

Expanded text:
 affectum pietatis, erga omnes. Deinde subditur exditur, benignitatem animi ad benefaciendum parati, et humilitatem, ut sitis humiles corde et habitu, et modestiam, ut in omnibus modum servetis, et patientiam in adversis tolerandis, supportantes invicem, ut alter alterius
Abbreviated transcription (Latin):
cut &r dñs do¬
nauit uobis.¬
Alis Incus tei sacramento. laurt ope gedes
discoploꝵ ⁊ dixit. E templum dediuobis
ut  uos similter faciatis. Inuicem itaꝙ¬

Expanded text:
nus donavit vobis,aliis. In cujus rei sacramento lavit Christus pedes discipulorum, et dixit: Exemplum dedi vobis ut et vos similiter faciatis . Invicem ita
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. pot̾at in spu uid̾e: maior enĩ gra fuit in
aplis quam in ꝓpħis. Põo ait. sp̃u uob̾cũ sũ Sc̃ĩs
enidatum e. in sp̃uuidere remota. sͦ sibi caueaa
uui: quoꝵ actus magistrũ non latent. uobcum¬
sũ dico: Gaudens &
dens ordinẽ¬

Expanded text:
or enim gratia fuit in apostolis quam in prophetis. Ideo ait, spiritu vobiscum sum. Sanctis enim datum est in spiritu videre remota. Ergo sibi caveant illi quorum actus magistrum non latent. Vobsum dico, gaudens et deo, ordine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbia ⁊ cet̾is. amplecten¬
dem amore: eũ sermonẽ:
lem .i. ueracem. ita ħ¬
habeat: ut potens sit¬
uita &e scientia: exbor¬
tari scientes. in doc

Expanded text:
perbia, et caeteris, amplectentem amore eum sermonem lem, id est veracem. Ita habeat, ut potens sitvita et scientia exhortari scientes in doc
Abbreviated transcription (Latin):
stitui. Oportet. enim.
.i. necesse ẽ: ad tracta¬
tionem officii: ep̃m ẽẽ
sine crimmine .i. irrepre
hensibilem. sicut des
dispensatorẽ. cum dic̃:
ep̃m: aꝑte ostendit.
presbiteroꝵ nomine:
ep̃os supra fuisse de¬
signatos. sequit᷑ non
non ꝑcussorem .i. non¬

Expanded text:
scopus. Oportet enim, id est necesse est ad tractationem officii, episcopum esse sine crimine, id est hensibilem, sicut Dei dispensatorem, cum dicit opum, aperte ostendit presbyterorum nomine pos supra fuisse designatos. Non non percussorem, id
Abbreviated transcription (Latin):
in fine futuri sunt. & hoc¬
ẽ. qdait. Ex his enĩ sunt qͥ
penet᷑nt domoᷤ ad litt̾am. In¬
grediebant᷑ enĩ in domos
imilierũ. & decipiebant

Expanded text:
in fine futuri sunt. Haest quod ait: Ex his enim sunt qui penetrant domos. Ad litteram. Ingrediebantur enim in domos mulierum, et decipiebant
Abbreviated transcription (Latin):
amantes seip̾os ñ d̾m ut
petrꝰ. quiter introgatꝰ a do¬
imo: ter ꝓfessus ẽse eũ di¬
ligere. dicens: tu seis quia
pascendas credidit. qr in
pascendis ouib uera mon¬
eoaut̃: qd̾ scipsos. ñ deum
amant: quasi ex radice:
cume elati ad dominium.
suꝑbi de honorib sibum¬
pensis: a subditis. blasphe¬
mi. in d̃m ꝑ ħeses. ñ obedi¬
entes parentib carnalib.
uł sp̃ualib. ingrati de bo¬
bonis. ut qui. corrigentib
mala ꝓ bonis reddunt. sce¬
lesti in grauib ꝑpetrandiᷤ.
ut: qñmodum pecc̾i tran¬
animas. intͥficientes. sine
affectione ad aliquẽ. sine
qua sunt: ñ compatiendo
infirmis. sine pace .i. inqͥ¬
etantes alios: criminatoreᷤ.
.i. cͥmina aliis imponen¬
des. uł detractatores. famã
sc̃oꝵ macłare conantes.
incontinentes gulȩ: uł li¬
bidinis: ñ refrenando ma¬
las cupiditates ĩmites.⁊
crudeles: exercendo lites.
occultanda nouerunt. ꝓt̾¬
iIi. uł ꝓcaces habitu: uel
u̾bis. pudorẽ non seruan¬

Expanded text:
amantes seipsos, non Deum, ut Petrus qui ter interrogatus a Domino, ter confessus est se eum diligere, dicens: Tu scis quia pascendas tradidit, quia in pascendis ovibus vera moneo autem quod seipsos, non Deum amant, quasi ex radice hcuniae; elati ad Dominum; superbi de honoribus sibi impensis a subditis; blasphemi in Deum per haereses; non obedientes parentibus, carnalibus vel spiritualibus; ingrati de bonis, ut qui corrigentibus mala pro bonis reddunt; scelesti, in gravibus perpetrandis, ut quando modum peccandi trananimas interficientes; sine affectione ad aliquem, sine qua sunt non compatiendo infirmis; sine pace, id est inquietantes alios; criminatores, id est crimina aliis imponentes, vel detractores famam sanctorum maculare conantes; incontinentes gulae vel libidinis, non refrenando malas cupiditates; immites, id est crudeles, exercendo lites; occultanda noverunt; protervi vel procaces, habitu vel verbis pudorem non servan
Abbreviated transcription (Latin):
earum. ⁊t diabolus: pͥus
uł penetrant domos. id
& quos ydoneos mueni¬
unt: ducunt captiuos
uñ subdit. & muliercłas.¬
ducunt captiuas .i. uiroᷤᷤ
seduetibiles quasi muli¬
Peres: seducunt. mulier

Expanded text:
earum, ut diabolus prius l, penetrant domos, id et quos idoneos inveniunt ducunt captivos. Unde subdit: Et muliercuducunt captivas, id est viros seductiles, quasi muleres seducunt. Mulier
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ñ intelligentes q̃ locunt᷑
neq de qͥb agunt: uolup¬
tatum quarum libet ama¬
tores magis qͣm d̾i .i. carna¬
les leticias. spu̾alib p̃ponen¬
tes. habentes quide speciẽ
pietatis .i. religionis. qr ea¬
dem sacram̃ta habent. cum
aut eiꝰ pietatis .i. caritatem
abnegantes factis. Uirtus
pietatis ẽ: caritas. de corde
puro.⁊ ꝯscientia bona. ⁊ fi
de ñ ficta. Hec ẽ uirtꝰ. quam
nicħ uincit. nullꝰ ignis.¬
nulli fluctus scłi. nulla flu¬
mina temptationis: eam
ANextingunt. De hac dicit᷑.
fortis ẽ ut mors dilectio
Sicut enim mors qñue
nit resisti ñ pot̾ ei. sic utͣ¬
DeuITA: uolentiam caritatis. nicħ pot̾
mundꝰ E contrario: data ẽ similitudo. Quomͦ
eni moes ad auferendum iuolentissima: sic ca¬
ritas: ad saluandũ uiolenta ẽ. Uł scđ̾m aliam
litt̾am. ueritatẽ aut̃ eiꝰ .i. rem pietatis: abnegan¬
tes. idẽ sensus. Et hos tales. deuita. Ecce: qua¬
re incepit de nouissimis temporib Exhis i.¬

Expanded text:
n intelligentes quae loquuntur, neque de quibus agunt. Voluptatum quarumlibet amatores magis quam Dei, id est carnales laetitias spiritualibus praeponentes, habentes quidem speciem pietatis, id est religionis, quia eadem sacramenta habent cum autem ejus, pietatis, id est charitatem, abnegantes factis. Virtus pietatis est charitas de corde puro et conscientia bona, et de fide non ficta, haec est virtus quam nihil vincit, nullus ignis,nulli fluctus saeculi, nulla flumina tentationis eam exstinguunt. De hac dicitur: Fortis est ut mors dilectio . Sicut enim mors quando venit ei resisti non potest, sic contra violentiam charitatis nihil potest mundus. Econtrario data est similitudo. Quomodo enim mors ad auferendum violentissima est, sic charitas ad salvandum violenta est. Vel secundum aliam litteram, veritatem autem ejus, id est rem pietatis, abnegant, idem sensus. Et hos tales devita. Ecce quare incoepit de novissimis temporibus. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
iħu .i. qua in xp̃m creditis
sine ãmixtione legis: &
scõs: ñ cesso agens ꝓuob̾¬
laudo qͥ hec fecit. Pi enĩ qͥ
co. etiam faciens memoriã
rans. Uñ ꝯgrue ꝓiam da¬
tis: ꝓmittit᷑ grarumactio
Qui enĩ orandꝰ est ut facrat
illi ẽ grarum actio redden¬
da cum fecit. hoc aut̃ in
orõnib meis peto. ut deus

Expanded text:
id est qua in Christum creditis sine admissione legis, etsanctos, non cesso agens pro vlaudo qui hoc fecit. Ei enim qui o etiam faciens memoriam rans. Unde congrue pro jam datis praemittitur gratiarum actio. Qui enim orandus est ut faciat, illi est gratiarum actio reddenda cum fecerit. Hoc autem in orationibus meis peto, ut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ne batitudinis. que d̾r
hereditas. ꝙ firmiter
habebitur. que crit in
&x̾ sciatis etiã que sit
suꝑ eminens magni¬
tudo głe futurȩ in nos

Expanded text:
ae beatitudinis, quae dicitur haereditas, quia firmiter habebitur quae erit in Et sciatis etiam quae sit supereminens magnitudo gloriae futurae in nos
Abbreviated transcription (Latin):
de celestib pleniꝰ quã mͦ habeatis. ita ut ñ ob
porali sensu non attingitur. Ne gͦ putetis cor¬
porco sensu d̾m attingi. s occłis mentis: ipsũ
cognoscite. & aurib m̃tis ip̃m audite. In corꝑe
ubi diu̾sa m̃bra sunt. alibi audis. alibi uides. In
corde aũt tuo ubi diu̾sa m̃bra ñ inueniunt᷑. ibi¬
audis. uͥuides. Ad hoc
illuminet ocłos. Et
sciatis pleniꝰ quã modo.
que .i. quanta sit spes
uocationis eiꝰ .i. res spe¬
rata ad qͣm uocat cre¬
dentes. Hoc dicit: ut ꝓ¬
pensiores sint. Quia cũ
plene scierint qͥ fructꝰ¬
ẽ credentiũ: ꝓpensiores
fient cirea excolendam

Expanded text:
de coelestibus plenius quam modo habeatis; ita ut non obporali sensu non attingitur. Ne ergo putetis corporeo sensu Deum attingi, sed oculis mentis ipsum cognoscite, et auribus mentis ipsum audite. In corpore enim diversa membra sunt. Alibi audis, alibi vides; in corde autem tuo, ubi diversa membra non inveniuntur, ibiubi vides. Ad hoc illuminet oculos, ut sciatis, plenius quam modo, quae, id est quanta, sit spes vocationis ejus, id est res sperata ad quam vocat credentes. Hoc dicit ut propensiores sint, quia, cum plene scierint quis fructus credentium, propensiores fient circa excolendam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut stetis & habeatiᷤᷤ
s tendatis ad illud gia¬
ius qd̾ habebimꝰ. Eoã
enĩ increm̃tũgłe habe¬
bunt sũmi doctores
ultra illud qͥd̾ cõmunit̃
habebunt om̃s. habebt̃
enĩ om̃s eund̃e denari

Expanded text:
n ut stetis et habeatis, sed tendatis ad illud majus quod habebimus. Quoddam enim incrementum gloriae habebunt summi doctores ultra illud quod communiter habebunt. Habebunt enim omnes eumdem denari
Abbreviated transcription (Latin):
homo. & natus ex femi¬
na. Uñ in ps̃ mo dicit. De
uentre matris mee d̾s
m̃s es tu. ostendens pa¬
trem ẽẽ d̾m suũ. qr homo
factus ẽ. homo enim de¬
genuit: s etiã d̾s eius ẽẽt.
quẽ de uentre matris ho¬
minẽ ereauit. Qui gͦ pa¬
ter est filio ex uto suo.
de uentre matͥs. d̃s̃ eiꝰ est.¬
uri: ñ. de luo unipẽ dñs are. Ascendo ad
patrẽ meum &e patrẽ urm̃ d̾m meũ ⁊ dm̃ ur̃m.¬

Expanded text:
homo et natus ex femina. « Unde in psalmis dicitur: De ventre matris meae Deus meus es tu, ostendens Patrem esse Deum suum, quia homo factus est. Homo enim degenuit, sed etiam ejus Deus esset quem de ventre matris hominem creavit. Qui ergo Pater est Filio ex utero suo, de ventre matris Deus ejus est, non de suo. Unde ipse Dominus ait: Ascendo ad Patrem meum e
Abbreviated transcription (Latin):
hiberi dilectionis officia. quȩ fr̃ib maxime ft̃
Sienĩ in cunctos lib̾tatis frena laxant᷑: maxĩe
patrẽ. eiusdẽq magistri appellatione censent᷑.
Om̃ib gͥ impendenda est miscdia. in qͦ ꝓponen¬
di sunt iusti:. qui sunt ex fide. Qd̃ aũt etiã oĩb.¬
b̃n faciendũ sit: testis est ds̃. quidicit. bencfuei¬
te his qui od̾unt uos. diligite mimicos ur̃os.
b ñ esse claudenda. nec e siadu̾sum nos ostilẽ
animũ gerant. qr &e ip̃i homines funt. & hoc:
cxemplo dĩ patris astruit᷑ qui solẽ suũ facit ori¬
ri suꝑ bonos ⁊ malos.⁊ pluit. suꝑ iustos & iui¬
stos. St̃ tam̃ qui estimant elemosinas iustis tm̃¬
tm̃ eẽ p̾bendas. peocatorib aut̃ mehil dario¬
portere. ne contra d̾iconem᷑ si eis uolumꝰ sub

Expanded text:
hiberi dilectionis officia, quae fratribus maxime sSi enim in cunctos libertatis  f. libePatrem, ejusdemque magistri appellatione censentur. Omnibus igitur impendenda est misericordia, in quo praeponendi sunt justi qui sunt ex fide. Quia autem obenefaciendum sit, testis est Deus qui dicit: Benefacite his qui oderunt vos, diligite inimicos vestros .atoribus non esse claudenda, nec etiam si adversum nos hostilem animum gerant; quia et ipsi homines sunt. Et hoc exemplo Dei Patris astruitur, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Sunt tamen qui aestimant eleemosynas tantum justis esse praebendas, peccatoribus autem nihil dari oportere, ne contra Deum conemur, si eis volumus sub
Abbreviated transcription (Latin):
uindictam. bene fac humili & neded̾is impio.
qr & altissimꝰ odio h̃t pecc̃ores. & impus. reddet
uindictam. Hec u̾ba quomͦ accipienda sint ñ in¬
telligentes: detestabili crudelitate induuntur.
unde nos oportet hec caritati ur̃e explanare. qͣ¬
lit̾ intelligenda st̃. Illa gͦ ob hoc dicta fc̃: necui¬
quã pecc̃ori id̾o bñ facias. qr pecc̃or ẽ. s qr homo
ẽ. ut ñ sis ad uindicandũ remissus. necad subue
pe. & ꝑseq̃re. ut perimas qd̾ homo fecit. & con¬
serua qd̾ hõ est. Pecc̾m quippe homo fecit. homi¬
nẽ u̾od̃s. & ñ suscipias pecc̃orem. ut uelis saluũ
cẽ. in eo qd̾ malus ẽ. s qr homo. ut nulli homini
claudatur miscd̾ia. nulli pecc̃o relaxet᷑ impuns¬
tas. ꝑseqͣmur gͦ in malis ꝓpͥam iniqͥtatẽ. mise¬
reamur ineisde cõmunẽ ꝯditionẽ. Uidete. ⁊ c̃

Expanded text:
 dederis impio, quia et Altissimus odio habet peccatores, et impiis reddet vindictam . Haec verba quomodo accipienda sint non intelligentes, detestabili crudelitate induuntur. Unde nos oportet haec charitati vestrae explanare qualiter intelligenda sint. Illa ergo ob hoc dicta sunt, ne cuiquam peccatori ideo benefacias quia peccator est; sed quia homo est, ut non sis ad judicandum pe et persequere, ut perimas quod homo fecit, et conserva quod homo est. Peccatum quippe homo fecit, hominem vero Deus; et non suscipias peccatorem, ut velis salvum esse in eo quod malus est, sed quia homo, ut nulli homini claudatur misericordia, nulli peccatori relaxetur impunitas. Persequamur ergo in malis propriam iniquitatem, misereamur in eisdem communem conditi
Abbreviated transcription (Latin):
nandi: ẽ p̃sens uita qua currimus. in hac licoe
nob̃̾ qd uoluimꝰ seminare. Cũ uõ transierit. ope¬
randi tẽꝑus auferet᷑. Uñ. oꝑamini dũ dies ẽ. ue¬
met nox qñ iam nullꝰ poterit oꝑari. Oꝑemͣ bonũ
dico: ad om̃s ut sit ꝑfecta dilectio. Maxime ã ad¬

Expanded text:
nandi est praesens vita qua currimus; in hac licet nobis quod volumus seminare. Cum vero transierit, operandi tempus auferetur. Unde: Operamini, dum dies est; veniet nox quando jam nullus poterit operari . Operemur bonum, dico
Abbreviated transcription (Latin):
scdm diuiriã naturã cõmen¬
coet̾num. et coequa¬
lem patri. eius deq cum eo¬
substantie. s alterum in
ꝑsona. hoc aut̃ cum reli¬
giositate acciꝑe debemus.¬
& siquid absurdum fortas¬
se oceurrerit: ab acie m̃tis
abigere. ubiq siquidem
religioso nobis opus ẽ¬

Expanded text:
secundum divinam naturam commensecundum divinam naturam commenternum et coaequalem Patri, ejusdemque cum esubstantiae, sed alter in persona. Hoc autem cum religiositate accipere debemus,t si quid absurdum fortase occurrerit, ab acie mentis abigere, ubique siquidem religioso nobis opus e
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾soꝵ .i. possessorẽ omĩs creaturȩ. Non iam
portio domim est tm̃: iacob. or pars eiꝰ: isrł. s
titur nomine: ut duo quedã. ꝑ hoc astruat
tionis. illi nulla contingat amissio. Dicendo
quam: de om̃i dato patris. In hoc etiam qd̃
dixit ħede: humilitatis demonstrauit in¬
dicium. Deinde: ad suꝑiorẽ gradũ: altiorẽq:
patri coȩt̃num: fecit:. non solum et̃na .i. inui¬
sibilia. &e ĩmutabilia. que minus nob̃ sunt
tende: qualit̃ hic duas rectas uias ingredi¬
tur. una quidẽ reuocans nos: a nefando
errore sabellii. alia uͦ: ab arrianice. impietatis
errore. ne putet᷑ pat̾: uł unicum ñ habere. uł¬
filius extraneus a patre subsiste̾.Sunt enim
qͥdam: qui eum extraneum esse delirent. qd
male uisum ẽ arrio. alii: qui ñ alterũ patrem.
alterum filium: subpingere moliuntur s
eund̾e̾: aliqñ patrem: aliqñ filium. Integragͦ
cõmonet ratione. & ꝗt õi filius ẽ. & qd̾ ñ ab eo
alienus existit. Qui eum fit splendor. Hic

Expanded text:
id est possessorem omnis creaturae. Non jam portio Domini tantum Jacob et pars ejus Israel, sed titur nomine, ut duo quaedam per hoc astruat tionis illi nulla contingat amissio. Dicendo dquam de omni dato Patris; in hoc etiam quod dixit haeredem, humilitatis demonstravit edictum. Deinde ad superiorem gradum altioremque Patri coaeternum, fecit, non solum aeterna, id est invisibilia et immutabilia quae minus nobis sunt tende qualiter hic duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae impietatis errore, ne putetur Pater vel unicum non habere, vel extraneus a Patre subsistere. Sunt enim quidam qui eum extraneum esse delirent: quod male visum est Ario; alii qui non alterum Patrem, alterum Filium suppingere moliuntur, sed eumdem aliquando Patrem, aliquando Filium. Integra ergo commonet ratione, et quia Dei Filius est, et quod non ab eo alienus existat. Qui cum sit splendor. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
tisq modis .i. rerum diu̾sis iyft̃iis: futura sig¬
nificans. d̃s inquã. loq̃ns olum: nouissime .a. in
fine tempoꝵ. uł nouissime. quia post hanc
locutionẽ. ñ sequet᷑ alia locutio: in dieb istis. Q ͭ.
ipse id̾e modo loquitur: qui olim locutus est. Itẽ
quiddam nob̾ insinuat .s. qm̃ multo in mediũ
tempore ꝑcurrente: qñ iam ꝓximi eramꝰ ad pe¬
nã: qñ omĩa carismata quieuerant. tunc am¬
pliores existimus.⁊ digniores. qd̃. prudent̾ astru¬
it. dicens: nob̃ locutus ẽ d̃s. nobis: filiis illoꝵ pa¬
trum. ne aliud putet᷑ nob̃ locutus. qͣmillis. qd̾
poterat uideri. si alii loqueretur genti. locutꝰ
est inquam: in filio ꝑ filium unicum qui maior
est ꝓpħis. Est enim dñs ꝓpħarum. impletor &
sanctificator ꝓpħarum. Sic enĩ ꝓpħa xp̃c ẽ: qd̾¬

Expanded text:
ltisque modis, id est rerum diversis mysteriis futura significans. Deus, inquam, loquens olim, novissime, id est in fine temporum. Vel, novissime, quia post hanc locutionem non sequitur alia locutio in diebus istis. Quasiidem ipse modo loquitur qui olim locutus est. Chryquiddam nobis insinuat, quoniam multo in medium tempore percurrente, quando jam proximi eramus ad poenam, quando omnia charismata quieverant, tunc ampliores exstitimus et digniores, 232 quod prudenter astruit, dicens: Novissime locutus Deus nobis filiis illorum patrum, ne aliud putetur nobis locutus quam illis quod poterat videri, si alii loqueretur genti. Locutus est, inquam, in Filio, id est per filium unicum, qui major est prophetis. Est enim Dominus prophetarum impletor et sanctificator prophetarum. Sicut enim propheta
Abbreviated transcription (Latin):
eum uenturum: ut ñ subito ue¬
niens: borreret᷑. s creditus expec¬
E taretur: loquens dico: młtipha¬
riã .i. multotiens .i. multis locu
&e cet̾is. ⁊ eisd̾e: sepe. multis ꝙ mo¬
Uñ alibi dictum ẽ. Ego uisiones multiplicaui.
& in manib ꝓpħarum assimilatꝰ sũ. uł młtipha¬

Expanded text:
eum venturum, ut non subito veniens horreretur, sed creditus exspectaretur. Loquens, dico, multifariam, id est multoties, id est multis locuet caeteris eisdem saepe. Multisque moUnde alibi dictum est: Ego visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum. Vel multi
Abbreviated transcription (Latin):
ret: ꝓpħa ñ dic̾e̾tur. Ex eo qd̾ p̃sens annunci¬
auit: angłs erat. ex eo qd futurũ p̃dixit pro¬
pheta erat. ex eo qd u̾bum dĩcaro factum est
sc d̾m utranqͦ. naturam cõmendat. subdens.
Quẽ ostituit. Hic cõmendat eum: scd̃m hu¬
manam naturam.quia quãius cum patre:
scd̃m diuintratẽ omnia possideat: tñ scd̃m
humanitatẽ: recte dr heres ꝯstitutꝰ. scd̃ illd̾.¬

Expanded text:
eta non diceretur. Ex eo quod praesens annuntiavit, angelus erat; ex eo quod futurum praedixit, propheta erat; ex eo quod Verbum Dei caro factum estsecundum utramque naturam commendat, subdens: Quem constituit. Hic commendat eum secundum humanam naturam, quia quamvis cum Patre secundum divinitatem omnia possideat, tamen secundum humanitatem recte dicitur haeres constitut