comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ncipiũ uł collegii uł diturie.
inftitutus manũmissus uł alic¬
natus adibit hr̃ditatẽ Si si sci płlu
sit iussi ꝓcuãtoris cesaris. adibit hr̃¬
ditate st ẽ scpe rescriptũ. Sicuus pl

Expanded text:
cipum uel collegii uel decuriae heres institutus manumissus uel alienatus adibit hereditatem. Si fisci seruus sit, iussu procuratoris Caesaris adibit hereditatem, ut est saepe rescriptum. Si quis pl
Abbreviated transcription (Latin):
uoco ⁊ adhuc ano. auo sr̃ stitrie nasce¬
retur cipunĩ. non xumpitur. cĩ testa¬
m̃tũ. quia cum id̾ quod nascerttur
tur suus hr̃s agnosciat ne auoqui¬
dẽ suo hũc nexctẽ pͥ uiu̾ cum uiuo
filio nas ceret̃. suñ hr̃dm ꝓnius¬
ꝓunus agnasci. ⁊ idõ nec auitestam¬

Expanded text:
uo eo et adhuc auo quoque superstite nasceretur ei postumus, non rumpitur eius testamentum, quia cum id quod nasceretur tur suus heres adgn‹a›sci: ac ne auo quidem suo hunc nepotem postumum, cum uiuo filio nasceretur, suum heredem protinus adgnasci et ideo nec aui testam
Abbreviated transcription (Latin):
urtͣq ad cũ ꝑuenire testatore uoluisse ne
tale aliquit ⁊ inpaganoꝵ destim̃tis in¬
dulgendũ cẽt. iplac nonsine distrIcti
torum neo milos amplius quã unũsn¬
etessarium facẽ pont ¶ Sic̃ aut̃ hr̃dita¬
tem miles nuͣbauo lumtate darepoi̾.na
⁊ adimere pot̾. deniꝙ sicã celaui̾t testa¬
tntũ suũ uł incidit nullius eit mom̃ti.
sitestam̃tũ caᷤ celauĩt. ⁊ mot ualt̾ uo

Expanded text:
traque ad eum peruenire testatorem uoluisse negtale aliquid et in paganorum testamentis indulgendum esset: et placet non sine distinctitorum nec miles amplius quam unum necessarium facere poterit. Sicut autem hereditatem miles nuda voluntate dare potest, ita et adimere potest. denique si cancellaverit testamentum suum vel inciderit, nullius erit momenti: si tam
Abbreviated transcription (Latin):
s̃a cognatione filiꝰ emantipat᷑ cuiderat᷑
innocentialiqs potẽ qͥuerere. ¶prohr¬
de gessisse filiũ placuit. quimoriens con¬
perto mant snã intestato uita dccessisse
codicillis petit abhr̃de suo ut maĩnort

Expanded text:
sa cognitione filius emancipatus, cui de patris innocentia liquet, potest quaerere. Pro herede gessisse filium placuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita decessisse codicillis petit ab herede suo, ut maternorum
Abbreviated transcription (Latin):
relatũ ẽ quedam itu referũt ita
hr̃dem instititũ sicapitoliũ ascen¬
dĩt quod si non ascendiss legatũ cidai¬
tũ eũq ante quã ascendiss mor¬
te eolegato die cessissesilt̾a nõspes¬

Expanded text:
relatum est: quendam enim refer‹t› ita heredem institutum, si in Capitolium ascenderit, quod si non ascendisset, legatum ei datum, eumque antequam ascenderet morte eo legati diem cessisse. altera uero spe
Abbreviated transcription (Latin):
nusunt ¶S sifuumpene hrde igribit in¬
s̃ stituo nonualebi s si mortis tp̃e in
ciunate inuenianir. institutio incipit.
conualescẽ quaĩ nc̃ data hr̃ditade ⁊gñ¬
lit̃ in oĩb id potrͣt dici quos miles scci¬
bit hr̃des. Ut institutio incipiat uut̾
hab̾e simoruui trͣr taisiuenatur. ut am̃¬

Expanded text:
seruum poenae heredem scribat, institutio non ualebit: sed si mortis tempore in ciuitate inueniatur, institutio incipit conualescere quasi nunc data hereditate. et generaliter in omnibus id poterit dici quos miles scribit heredes, ut institutio incipiat uires habere, si mortis tempore talis inueniatur, ut a m
Abbreviated transcription (Latin):
a filio familias milite ercastrensi petu¬
lo hẽ insinutus omissa cã testam̃tti ali¬
quid ex piculio p̃sidebit dolone male
fecãt quominus p̾sidit᷑. dat̃ ineũ liga¬
toꝵ accio si m̃ĩles testam̃tũ intmili¬
tia fecã. codicillos p̾miliuã. ⁊ intra an¬
nũ missionis moriatit. pleriq pla¬
cet incodi cillis uitiscuitł regła spec¬
tari debcte. qui ante sunt amilite fa¬
cri.nec adre̾ ꝑtinẽ: quod testam̃to
confirmaͣr sũt. io q uibis legatis

Expanded text:
filio familias milite ex castrensi peculio heres institutus omissa causa testamenti aliquid ex peculio possidebit doloue malo fecerit, quo minus possideret, datur in eum legatorum actio. Si miles testamentum in militia fecerit, codicillos post militiam et intra annum missionis moriatur, plerisque placet in codicillis iuris ciuilis regulam spectari debere, quia non sunt a milite facti, nec ad rem pertinere, quod testamento confirmati sunt. ideoque in his legatis
Abbreviated transcription (Latin):
mtu ante militiã factũ amilite. si i mi¬
litia decessĩt. iuirͣe militari uałe simili¬
tis uoluntas contraria non suidius pĩ
rescripsit ssiquis se scribat h̃rdemin
testam̃to militis nonremittitur ei sela

Expanded text:
m ante militiam factum a milite, si in militia decesserit, iure militari ualere, si militis uoluntas contraria non sit, diuus Pius rescripsit. Si quis se scribat heredem in testamento militis, non remittitur ei sena
Abbreviated transcription (Latin):
pͣmosin seri cepit cap̃. tale cap̃. exmanea¬
is cũ innocenna meã ꝓlatum sit. sub¬
inde testaintu cõmilitonib relicta ꝓ.¬
fcriq quepͥsint incontrauersia decla¬
tꝗ si addiligñtiã legũ reuoctinur. ⁊ ob¬
seruantiã sctus animi merun egri
sulendũ eristimaui. Ut quomõ
testiti fuissent ratã eẽ eoꝵ uolun¬
tis. faciãt gͥ testainia quomõ uolã¬

Expanded text:
datis inseri coepit caput tale. caput ex mandatis: "Cum in notitiam meam prolatum sit subinde testamenta a commilitonibus relicta proferri, quae possint in controversiam deduci, si ad diligentiam legum revocentur et observantiam: secutus animi mei integriconsulendum existimavi, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum voluntas. faciant igitur testamenta quo modo vol
Abbreviated transcription (Latin):
nuu nicã cognita boni iuiri arbitͣtũ ue¬
tabo. oraĩto pͣtor inpedit inti diminu¬
tionẽ quãdiu nõe pupilli petũ ip̃s
addelibandũ quid. su. aũt dimiti¬
ui uetabo. uidcamꝰ. his u̾bis aũt pͣtor
nonta alienanionẽ inpendit u̾m
ĩ acc̾iones eĩteri. non parit̃. ẽ en̾i ad

Expanded text:
usa cognita boni uiri arbitratu uetabo'. Merito praetor impedit interim deminutionem, quamdiu nomine pupilli petitur tempus ad deliberandum. Quid sit autem 'deminui uetabo' uideamus. his uerbis praetor non tantum alienationem impedit, uerum etiam actiones exerceri non patitur: e
Abbreviated transcription (Latin):
hrditariũ ẜiũ iussusẽ. manu¬
tere ⁊ hr̃s ẽe. quãuis si manumistr
nichil agat. tñhr eit. Uerũ ẽeni
eũ manumississe s p̾ aodinoneor
lib̾tas suodata suꝑ uoluntatẽ te¬
statoris con ualescit. ¶Siquis te

Expanded text:
ditarium seruum iussus est manumittere et heres esse, quamuis, si manumiserit, nihil agat, tamen heres erit: uerum est enim eum manumississe: sed post aditionem libertas seruo data secundum uoluntatem testatoris conualescit. Si quis te
Abbreviated transcription (Latin):
ita accipioportet. quo pcũ nonftet
quo nirnus ducat aut faciat.
sobrina defimita ambo. Aoheredit¬
te uenientos semisses habebut
quia uerũ ẽ. eos br̃des. instituto
s emo lum̃to portunũ euentũ

Expanded text:
ita accipi oportet, quod per eum non stet, quo minus ducat aut det aut sobrina defuncta ambo ad hereditatem venientes semisses habebunt, quia verum est eos heredes institutos, sed emolumento portionum eventu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ut uiłiañ putat. Scientia uĩt
ut opino si filius samilias uł suu̾
instittisũt utru ip̃oꝵ andomiam
u pats accipiendasit finge pat̾e
uputasse p̃gnantẽ fiłiu certn ee fin¬
gt rea sicadire anatquirat br̃di

Expanded text:
utat. Scientia autem uel opinio, si filius familias uel seruus instituti sunt, utrum ipsorum an domini uel patris accipienda sit? finge patrem putasse praegnatem, filium certum esse fingere et sic adire, an adquirat heredi
Abbreviated transcription (Latin):
institͣum̃tori inspiciendori facẽ. Ut
ꝑĩn instruere sep̾sit expecliat nec
ne agnoscere hĩtitatẽ. ¶ Smaior
sit hrditas. ⁊ delib̾at hr̃s. i ressit᷑ in br¬
ditate quer tractu tpis deterigͥees su¬

Expanded text:
instrumentorum inspiciendorum facere, ut perinde instruere se possint, expediet nec ne agnoscere hereditatem. Si maior sit hereditas et deliberat heres et res sunt in hereditate, quae ex tractu t
Abbreviated transcription (Latin):
quodquã sit ridiculũ nulli non pãtet
Non abre am̃ hoc loco uelut excelsuᷤ
hnc subuingetur suisq tta hrdib insti¬
tictis siuoluint hr̃le. cẽ. non ꝑmittẽ¬
dum amplus abstine̾ sehr̃ditate cum
ea conoitione instiniti iam i non ne¬

Expanded text:
quod quam sit ridiculum, nulli non patet. Non ab re autem hoc loco uelut excessus hic subiungetur suis ita heredibus institutis 'si uoluerint heredes esse' non permittendum amplius abstinere se hereditate, cum ea condicione instituti iam non
Abbreviated transcription (Latin):
litͣũo quod ineatris ccrtũ ceͣt. solu̾is
teneatur quica stren sim itrũ hr̃s
institutus cẽt ertia castri contracio cre
alieno is solus obligitur. quittierarum
rerii hreres scͥptus eĩt. ciu sdiconuctu¬
eñ iudetur respondis  Ut et quaqͣ cã

Expanded text:
lienum, quod in castris contractum esset, solus is teneatur, qui castrensium rerum heres institutus esset, extra castra contracto aere alieno is solus obligetur, qui ceterarum rerum heres scriptus esset. cui scilicet conueniens uidetur respondisse, ut ex quaqua ca
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.ł.i.d. Qui duos impubes si¬
lios hr̃des relinquerat ito substi¬
tuit si amboͣ mortu erũt dem̃n pu¬
eri p̾mortẽ potris simul ꝑierunt
due brditain sub stititto deferunt᷑
S si diu̾sis tp̃ib uitadecedant inbt¬
ditate nouissimi pueĩ eius fr̃is qui añ¬
uenͣiet.s in rãtione falcidie pueri
sub sutint ei silu data sut quiprior
intestato decessit. adirrini oetidũt

Expanded text:
. Qui duos impuberes filios heredes reliquerat, ita substituit, si ambo mortui essent: deinde pueri post mortem patris simul perierunt: du‹ae› hereditates substituto deferuntur. sed si diuersis temporibus uita decedant, in hereditate nouissimi pueri eius fratris, qui anueniet: sed in ratione Falcidiae pueri a substituto eius filii data sunt, qui prior intestato decessit, ad irritum reccidunt
Abbreviated transcription (Latin):
manumittẽ siuiuer uł uir. Noẽ est
⁊ suta hr̃s in siititius eĩt quistitus br
esto ita ut fticbũ manumatrit. aut
nno centũ ita lego. ut stichũ manumi¬
ttat. Nã mortuo sticho nemodicet.
sumo uẽ dũ eũ. Nonuuletut enĩõ¬
factui conditione siparere uonpossit
pot̾. ¶ dehoc uie iuitando remttẽ¬
oononẽ necesse atire p̃itre. Sem el eñi

Expanded text:
idem est et si ita heres institutus esset quis: 'Titius heres esto ita, ut Stichum manumittat' aut 'Titio centum ita lego, ut Stichum manumittat'. nam mortuo Sticho nemo dicet summouendum eum: non uidetur enim defectus condicione, si p‹ar›ere condicioni potest. De hoc iureiurando remittendo non est nece
Abbreviated transcription (Latin):
tudruini numiusꝙ̃ ad supltionem
uł nebii. uł illi. aut con sequentur aui
pͥdcrent quoorelictũ ẽ. p̃ior consului᷑¬
tissime ĩnt nentt. ĩcĩ potuit isqui
qiuere. Ita enĩ hoĩtꝰ aut factns ad.¬

Expanded text:
tu diuini numinis usque ad superstitionem, ne uel hi uel illi aut consequerentur aut perderent quod relictum est, praetor consultissime interuenit. etenim potuit is, qu›quere: ita enim homines aut facientes ad
Abbreviated transcription (Latin):
ta utraq legata tã uͦ sitstam̃tũ quãq
codicillis datasunt ulta  orantẽ sin
queritur quatenus minuantur. eã
ĩ quib falcidia locubt comodissime
aut̃ id statuerũt ut ex uniu̾sitate
bonor insoliciũ soluns legrtis que
testam̃to miles declĩt id quod suꝑ

Expanded text:
ta utraque legata, tam quae testamento quam quae codicillis data sunt, ultra dodrantem sint, quae ritur, quatenus minuantur ea, in quibus Falcidia locum habet. commodissime autem id statuetur, ut ex uniuersitate bonorum in solidum sol‹u›t‹i›s legatis quae testamento miles dederat id qu
Abbreviated transcription (Latin):
srĩ separationẽ bonori putscõcesscĩt
ieñ ius dicendi ꝓpositũ cͣ. libosb
onerib hreltetiis non sponte suicꝑ¬
tis lib̾ae̾ nonuniuitos ab hr̃d e futi
mouere p̃serii ꝗ remotis tabulis se¬
cundislegituna hab frĩs hr̃dita¬
tem. Itaꝙ legata dũ taxat ex souis ta¬
bulis prãi deberen habita ratione¬

Expanded text:
ri separationem bonorum patris concesserit. etenim ius dicenti propositum est liberos oneribus hereditariis non sponte suscept‹i›s liberare, non inuitos ab hereditate remouere, praesertim quod remotis tabulis secundis legitimam haberet fratris hereditatem. itaque legata dumtaxat ex secundis tabulis praestari debe
Abbreviated transcription (Latin):
Ut nouissimo loco insubsidiũ icł. fuũ
necessaĩum hr̃dẽ instituat uł płes in
unius locũ p̾sunt sub strtui ⁊ uł unus
inpluriũ. uł sing̃. insingulis ut inui¬
cem ip̃i qui hr̃des sum inftrtui.¬

Expanded text:
t novissimo loco in subsidium vel servum necessarium heredem instituere. Et plures in unius locum possunt substitui, vel unus in plurium, vel singuli singulis, vel invicem ipsi qui heredes institu
Abbreviated transcription (Latin):
tis quitacita fidẽ acomodaneãt ut
non tapieni partẽ erto quod acce¬
pat dar adsubstationẽ impubiᷤ
ad missus utrũ ꝓea parte ꝓ quascͥp¬
tus fuit uen̾iat. anuo ꝓ ea quã cep̃.
ita ut augeat eiꝰ pars insubstitutio
te R. qui in fraude legũ fidem
Acomodat ad eũdo hr̃s effititꝰ. nec

Expanded text:
qui tacitam fidem accommodauerat, ut non capienti partem ex eo quod acceperat daret, ad substitutionem impuberis admissus utrum pro ea parte, pro qua scriptus fuit, ueniat, an uero pro ea quam cepit, ita ut augeatur eius pars in substitutione? respondi: qui in fraudem legum fidem accommodat, adeundo heres efficitur nec
Abbreviated transcription (Latin):
menus. fili qͥ octo an noꝵ decesseĩt u¬
trũ titius solus exsubstitutione ei
endum filio ⁊ funs huiꝰ pub̾tas ẽ.
maĩ aũt ẽ inutroq eoꝵ tem̃pussu¬
um separatĩ seruaĩ iusi contrarta
uoluntas testatoĩs aꝑte ostindat᷑
Lius tituis cũ habetr filio in
potestate. Uxorẽ hr̃aem scͥpserit.
et eisubstiruit filio quesitũ ẽ. anm
situtio uroris nullius mo̾m̃tisit.

Expanded text:
us' filiusqu‹e› octo annorum decesserit, utrum Titius solus ex substitutione ei endum filio, sed finis huius pubertas est: magis autem est in utroque eorum tempus suum separatim seruari, nisi contraria uoluntas testatoris aperte ostendatur. Lucius Titius cum haberet filios in potestate, uxorem heredem scripsit et ei substituit filios: quaesitum est, an institutio uxoris nullius momenti sit
Abbreviated transcription (Latin):
ue parte ⁊ sub conditione parie altam
accepiss n tõ suabit᷑ ałio subsitmo
¶Nam ille. falcidie rationẽ indice̾t
quaĩ plane sub conditioei pͥmis tabu
hr̃s institutus. iã ⁊imantne conr
filiod qnis q uadrantẽ integrũ opti¬
nec ¶Uã ⁊ cũlegatũ pͥmis tabulii n

Expanded text:
re partem et sub condicione partem alteram accepisset. non idem seruabitur alio substituto: nam ille Falcidiae rationem induceret quasi plane sub condicione primis tabulis heres institutus, tametsi maxime coheres filio datus quadrantem integrum optine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbamur ꝓuidet cui eis qui subiutiᷤ¬
iurandisconditiont quit accrꝑt auo
initinoo condutionẽ ꝑderẽt hr̃ltatẽ
legatumue. aut cogrni᷑ turpũ acci¬
piend̃i conorionẽ iutare. uolun gͣtui

Expanded text:
rouidit enim, ne is, qui sub iurisiurandi condicione quid accepit, aut omittendo condicionem perderet hereditatem legatumue aut cogeretur turpiter accipiendi condicionem iurare. uolui
Abbreviated transcription (Latin):
ad irritũ rociõit. ¶ Sum uenditor ẜ¬
uii añ traditionẽ abemptoie ꝓpartr
hrdem scriptũ adire uib restituere
cobrdi ẜui neccẽ ht̃. quialucrũ sacete
plane non botũ ꝗ acquisierit restitu¬
et. s ꝓ ea dutarit parte qͣ fuus col̃t¬

Expanded text:
itor seruum ante traditionem ab emptore pro parte heredem scriptum adire iubet, restituere coheredi serui necesse habet, quia lucrum facere plane non totum quod adquisierit restituet, sed pro ea dumtaxat parte, qua seruus co
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus iussutuo adiit teebanus
sinecessitate iofca. non quod alio¬
quin uellet obligii. ¶ Si quis itab̃r¬
dem institurĩt. tici. qͣ ex parte iiebi
socius ẽ. in inuegigali salienarũ ꝓca
parte nuchi br̃s esto. quidamputant
si asso descͥpto sud adiectũsit in m̾a¬
S siquapars uacuarlicta futit exta
hr̃dem eũ cc̃. quod totũ inptũ iutio¬
sumt̃. Quid em̃ uetat. asse descpto
utilit̃ ticiũ exparte sõte qrͣta. exqua
hr̃s esto. seuis. ⁊meuius hr̃olts sũpto.
Uerũ t̃. quod ꝓculo plac duos semisse

Expanded text:
stitutus iussu tuo adiit. Trebatius si necessitate id fecerit, non quod alioquin uellet obligari. Si quis ita heredem instituerit: 'Titius qua ex parte mihi socius est in uectigali salinarum, pro ea parte mihi heres esto', quidam putant, si asse descripto id ad‹ie›ctum sit, ut mased si qua pars uacua relicta fuerit, ex ea heredem esse. quod totum et ineptum et uitiosum est: quid enim uetat asse descripto utiliter Titium ex parte forte quarta, ex qua heres esto: Seius et Maeuius heredes sunto'. uerum est quod Procul
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ ẽ celicto locor ec̃fort̾e si quis
cauũ nisi iurass se aliquit facturũ
ristituturũ quod accepit. oponebiti¬
taq remittit cautionẽssiquis subiu¬
uiris iurandi condinõe ip̃itã sub alia

Expanded text:
dicendum est edicto locum esse, si forte quis cauerit, nisi iurasset se aliquid facturum, restituturum quod accepit: oportebit itaque remitti cautionem. Si quis sub iurisiurandi condicione et praeterea sub alia
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ ẽ. an necessiriꝰ fiat br̃e. ⁊ huma¬
nus ẽ ⁊ mag̃ equitatis rõe sub inxũ.
non fiẽi necessariũ. Qui eñi ĩ itiuito
de functo poteãt. libiatẽ extorquere.
Is libẽe ussus ñ magnũ udetur bñfi¬
cuim adfuncto consequi. iõ nic̾ com¬
modi sensisse. s mag̃ oebitã sibi acce

Expanded text:
rius fiat heres. et humanius est et magis aequitatis ratione subnixum non fieri necessarium: qui enim etiam inuito defuncto poterat libertatem extorquere, is liber esse iussus non magnum uidetur beneficium a defuncto consequi, immo nihil commodi sensisse, sed magis debitam sibi accep
Abbreviated transcription (Latin):
sibieit tinohrlitate suã fostuellegi¬
rimũ hr̃dem fili falua falcidia cogẽ¬
dũ parris hr̃ditarẽ ut adimpube fidĩ¬
cõmisso pͥmorre ẽ dãto restituẽ plac¬
uitsnec alunͣt seruandũ cũ substituti¬
onib conditio ꝓbubem etatẽ uerbis p̃¬
cariis egredit᷑. ¶ q uenalocũ habebũt
siparris testam̃tũ uie ualũit alioquiti
sum eĩt. alioquin silegata. uł sidĩ¬
cõmissa siliuis acceꝑi i utrra modum
cedine ita seipsti quos hrdes meos
inuit̾ẽ subsittuto crniuntos pͥmole¬
to uice mutua substitue uidetutꝗ
b insiituti om̃i puites non agnoscẽ¬
tib cetõs om̃s eohrdes admitt. ¶¬

Expanded text:
obierit, Titio hereditatem suam restituere, legitimum, heredem filii salua Falcidia cogendum patris hereditatem ut ab impubere fideicommisso post mortem eius dato restituere placuit, nec aliud seruandum, cum substitutionis condicio puberem aetatem uerbis precariis egreditur. quae ita locum habebunt, si patris testamentum iure ualuit: alioquin sssum erit: alioquin, si legata uel fideicommissa filius acceperit, intra modumordinem ita scripsit: 'quos heredes meos inuicem substituo', coniunctos primo loco uice mutua substituere uidetur: quibus institutionum partes non agnoscentibus ceteros omnes coheredes admitti.
Abbreviated transcription (Latin):
siderarẽt adire hr̃ditatõ nulla di¬
ficultas eñ. NUã siposteriores qd
liberos seeẽ dicẽt. ⁊ restitui hr̃di¬
tatem desideret. ansoluendo sit.
hr̃ditas ⁊ homnib lib̾is factis re
derat a dire hr̃ditatẽ. nonẽ audi¬
etidus quia sipͥm̾ uelit sibi resti¬
seruis futurus est.

Expanded text:
sideraret adire hereditatem, nulla difficultas erit. nam si posteriores quoque liberos se esse dicent et restitui hereditatem desiderent, an soluendo sit hereditas et omnibus liberis factis resderans adiri hereditatem non est audiendus, quia, si primus uelit sibi restiseruus futurus est.
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ de una uulgari tm̃ mõ substi¬
tunone inutrusq ꝑ scõ sensisie ia¬
telligat᷑. Itcm̃ inaltõ utroq substi¬
tuus intelligͥ. siuoluntas parentii
non res cagitut. uł cerit cutaude q̃¬
stionis grã sp̃alit̃ inurũq casum
inpub̃i sub stuat frr̃m. Nuc hr̃s
non eit sine eñt ⁊ intri pub̾tatis an

Expanded text:
ubsitutione in utriusque persona sensisse intellegatur: ita enim in altero utraque substitutio intellegitur, si uoluntas parentis non refragetur. uel certe euitandae quaestionis gratia specialiter in utrumque casum impuberi substituat fratrem: 'siue heres non erit siue erit et intra pubertatis an
Abbreviated transcription (Latin):
crind̾e principlia ip̃i principes so¬
lent intprctaĩ. Uerñ uoluuatẽ pͥno¬
pis inspiciens. pot̾ dioẽ tattnui idcun
iribuere uoluisse. quauñ sili eiusin
cade̾ ualitudine ꝑ scuerass ut quẽ ad¬
modũ iure cuuli pubtitẽ sintc᷑. pugil

Expanded text:
quidem principalia ipsi principes solent interpretari: uerum uoluntatem principis inspicientibus potest dici eatenus id eum tribuere uoluisse, quatenus filius eius in eadem ualetudine perseuerasset, ut, quemadmodum iure ciuili pubertate finitur p
Abbreviated transcription (Latin):
lẽa ut senat̾ consultũ aut ⁊̃ con¬
stitutio ẜuilibt̾atẽ ipendiant
is necessaĩus sieĩ non põt. ĩ sinon
sit soluendo testatõ. ¶Tempori¬
b diui adriani senatus censuit
site stator qui cũq moeit᷑ solue¬
do non fuit duob płib ue lib̾tatẽ
dedit. eis ꝙ hr̃ditate restitui uis¬
sec̃t. ⁊ iustitutus ht̃s suspcctã hr̃¬

Expanded text:
 consultum aut etiam constitutio serui libertatem impediat, is necessarius fieri non potest, etiamsi non sit soluendo testator. Temporibus diui Hadriani senatus censuit, si testator, qui cum moritur soluendo non fuit, duobus pluribusu‹e› libertatem dederit eisque hereditatem restitui iusserit et institutus heres suspectam
Abbreviated transcription (Latin):
stributis rescoua portio non inueni¬
tur.¶Uicbil aut̃ ut t̃ quoloco sine
portionc quis pr̃s instctuat quoini¬
gis assis residnũ accepisse iudeatut
ꝑsit hr̃atmn instituit. exreliqua

Expanded text:
 unciis distributis residua portio non inuenitur: nihil autem interest, quo loco sine portione quis heres instituatur, quo magis assis residuum accepisse uideatur. possit, heredem instituit, ex reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ͤ Qued simenius nullius capax
sit. urtotum substitutus at mͣt̾ntur
caueratut sisibi filiuis natus fuiss: hr
cẽt s i duo silu ex equis partib hr̃aos
eeñt. Si duc filie siulit̃. si filus ⁊ fi¬
lia filio duas partes. filie tertiam.
declãt. duob silus ⁊ filianatis. que¬
rebatur quẽ admodũ inxpõita sp̃e
partos facicmꝰ. Cum silii debeant par¬
tes ec̃ i a ⁊̃ i inguili duplo plus quã soro¬
res accipe. Quinq gͥ partee. sieĩ oport ⁊
ut ex his binal maiculini unã frmina

Expanded text:
 Quod si Maeuius nullius capax sit, in totum substitutus admittitur. cauerat, ut, si sibi filius natus fuisset, heres esset, si duo filii, ex aequis partibus heredes essent, si duae filiae, similiter: si filius et filia, filio duas partes, filiae tertiam dederat. duobus filiis et filia natis quaerebatur, quemadmodum in proposita specie partes faciemus, cum filii debeant pares esse uel etiam singuli duplo plus quam soror accipere. quinque igitur partes fieri oportet, ut ex his binas masculi, unam femina
Abbreviated transcription (Latin):
nec quicquã abeo pecrtũ ẽ. Nucrt¬
batur sulle amicus aut aoire noi¬
let. aut aditõ noll restinẽt hr̃di¬
tatẽ. an fidi commissũ abco peti
p̾s. aut aliqua accio adu̾su eum
hrddem sidẽ suã uit̃ põsuissꝑ. nõ
tñ alit̃ abco sidĩ commissũ petip̃¬

Expanded text:
nec quicquam ab eo petitum est. quaerebatur, si ille amicus aut adire nollet aut aditam nollet restituere hereditatem, an fideicommissum ab eo peti possit aut aliqua actio aduersus eum heredem fidem suam interposuisse, non tamen aliter ab eo fideicommissum peti
Abbreviated transcription (Latin):
tum rũpatur. suffic̃ na posterius fac¬
tumẽe. ut aliquo easu ponieñ ereob
eros existere. Quod añt aduni el institu¬
tionis ꝑtin itaseres bt̃. u quandiupu¬
pillo exea substimnõe hr̃s ꝑot̾ eẽ. exticn

Expanded text:
entum rumpatur, sufficit ita posterius factum esse, ut aliquo casu potuerit ex eo heres existere. quod ad uim autem eius institutionis pertinet, ita se res habet, ut, quamdiu pupillo ex ea substitutione heres potest esse, ex Titii
Abbreviated transcription (Latin):
uł Qui soluendo non eãt duos ap¬
pollomos. lib̾os. hr̃aesq cẽ uisserat. al¬
tero añ aꝑtas tabulas testam̃ti mor¬
tuo. non inelegant᷑ utsindi pont. eũ
dem for̃e. Quod siũq uiuit institu¬
tiã que amplius quã unũ hrdem ne

Expanded text:
 Qui soluendo non erat, duos Apollonios liberos heredesque esse iusser‹a›t. altero ante apertas tabulas testamenti mortuo non ineleganter defendi poterit eum dem fore. quod si uterque uiuit, institutiam, quae amplius quam unum ne
Abbreviated transcription (Latin):
hec sunt at ulterii accusatũ noniuẽ
testam̃to manumissũ. ãn sententĩa
abea muliere uidĩ que rea fuãt eius¬
dem cͥminis postulata. rõnis ẽ. qͣr se¬
quitur ut ineunde adõã collata insti¬
tutio. nicͥ mom̃tehãt. ¶ Simpatre
uł patͥa. uł alia similiassũptione fal¬
sum scriptũ ẽ. dim de eo quiõmostr¬
tus sitso Or fastiutio ual.¬

Expanded text:
eruum adulterii accusatum non iure testamento manumissum ante sententiam ab ea muliere uideri, quae rea fuerit eiusdem criminis postulata, rationis est'. quare sequitur, ut in eundem a domina collata institutio nihil momenti habeat. Si in patre uel patria uel alia simili adsumptione falsum scriptum est, dum de eo qui demonstratus sit constet, institutio ua
Abbreviated transcription (Latin):
habete constitit. s arbitrium diuuidcn¬
de hr̃ditatis sup̃mã uolumatẽ fac
tiones. cautionib sequi saluͣa falci¬
dia. sd ut quo uice mutua pr̃arent.
doli rõe quadrant̾ẽ retincado conͣpĩ¬

Expanded text:
habere constitit, sed arbitrum diuidendae hereditatis supremam uoluntatem factter actiones cautionibus sequi salua Falcidia, scilicet ut, quod uice mutua praestarent, doli ratione quadranti retinendo compen
Abbreviated transcription (Latin):
sut mortuo nascetur tunc ꝗuirił.
sexꝰ unus plures ue nascerentur ex
parte dimnidia. ⁊ quarta. ꝗ feminmi
sex. una płes uenate etũt exquarta
parte micbi hr̃s sit. p̾unius ei natũ

Expanded text:
 mortuove nascetur, tunc qui virilis sexus unus pluresve nascentur, ex parte dimidia et quarta, qui feminini sexus una pluresve natae erunt, ex parte quarta mihi heres sit": postumus ei
Abbreviated transcription (Latin):
re institutus eẽt. ¶ Hr̃ditas plẽrũq
diuidit᷑. in .xii.uutius que assis appel
puta hec serͣ cũr sertis quabrans tes
quincuux. semis. semptimos tunex
bes dodrans dertans.dunca. as.
dam ualere non putant sticus libesto
⁊ silib̾ eĩt. ur̃s esto s diuus marrusit¬
scripsit ban̾institutionẽ ualẽ ꝑm̃ atii

Expanded text:
re institutus esset. Hereditas plerumque diuiditur in duodecim uncias, quae assis appellputa haec: sextans quadrans triens quincunx semis septunx bes dodrans dextans deunx as. 5dam ualere non putabant: 'Stichus liber esto et, si liber erit, heres esto'. sed diuus Marcus rescripsit hanc institutionem uale
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to suo legatui rursus asubstitu
legato adẽpto.Nã ⁊ in legart inbis
te stam̃t᷑is nouissima stͥptura eñ in
spitienda. sicut in eodẽ testam̃to uł
restam̃to. uꝰ cedicillis confirmãtis obs¬

Expanded text:
stamento suo legauit, rursus a substitutlegato adempto: nam et in legato in his testamentis nouissima scriptura erit spectanda, sicut in eodem testamento uel testamento et codicillis confirmatis obser
Abbreviated transcription (Latin):
non ded̃t lib excodicilliserit. ¶ Si
quis serũ suũ libm sub condinõe:
ht̃dem pure scripsiss cũq uendi¬
s penclente conditione. uissuempto.¬
ris. fuus adist nereditatẽ pot̃. qr consti

Expanded text:
non dederit, liber ex codicillis erit. Si quis seruum suum liberum sub condicione, heredem pure scripsisset eumque uendidisset pendente condicione, iussu emptoris seruus adire hereditatem potest,
Abbreviated transcription (Latin):
tas p̾sit. ¶Asubstuutos pupilla
i ex hr̃aato substituere quis p̾sii ius
lit ad substitutũ ꝑtint que ad szad
institutũ ꝑuenerunt. ¶n arrogͥa¬
to quoq inpub̃e dicim ad substuu¬
tum eius ab. itrogatore dutũ nonõ¬
tus noneẽt. s eͥa sola que ip̃e cibort̃i
arrogator nisi forit distingumue
Ut quartã quidẽ que onuimõ er
rescͥpto diui pii debuit aelinque¬

Expanded text:
tas possit. Ad substitutos pupillaret exheredato substituere quis possit: lit ad substitutum pertinere, quae a se ad institutum peruenerunt. In adrogato quoque impubere dicimus ad substitutum eius ab adrogatore datum non dtus non esset, sed ea sola, quae ipse ei dedit adrogator: nisi forte distinguimus, ut quartam quidem, quam omnimodo ex rescripto diui Pii debuit ei relinque
Abbreviated transcription (Latin):
ficare. quã sihrditatẽ uł sibi non ac¬
quisieĩt uł mut̾ata cõd̾itione alium
dem nõ fecĩt que adiecno ad eos ꝑti¬
net. qui patres familias hr̃des scͥpt
casusemisses fiẽt. ita. ut alt̃ somis
int̃ eũ quidñs instituti hr̃dis fuãt.
substitutũ equis portionib duũdat᷑.

Expanded text:
ditatem uel sibi ‹non› adquisierit uel mutata condicione alium heredem non fecerit, quae adiectio ad eos pertinet, qui patres familias heredes scrip. igitur in hoc casu semisses fient ita, ut alter semis inter eum, qui dominus institu‹ti› heredis fuerit, et substitutum aequis portionibus diuida
Abbreviated transcription (Latin):
initaliã aoueherant̃ merces italico pani¬
monio ad uingeniam. Nam ⁊ sidediss
bat ituras ⁊ redituras dicenoũ ẽ. ħme qq̃
italici patrimonuẽt. rationẽ Ie esficẽ
eouiuo siue nondñ ⁊ siue sor siue igtia¬
riut̃t: ad eũ hrdem ꝑtinẽ. cuiitalicit.

Expanded text:
in Italiam adueherentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset bat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italici patrimonii esse. Rationem igitur efficere deo uiuo siue nondum, et siue scit siue ignorauit, ad eum heredem pertinere, cui Italicae res
Abbreviated transcription (Latin):
tuip̃se nec ẽẽ inutlẽ institinionem
s: ita ut officio iudicis fimilie Hꝑiscũ¬
de cogno scemtis conineat᷑. ut nc ãpliꝰ¬
pͣłius isqui ex re institutus ẽ. Quamrẽ
et quã hr̃s scͥptus ẽ. conseqũatur.Ita¬
d res accipietut u̾bigtã poneduos ẽẽ
s̃nr̃cles institutos unũ ex sundo libia¬

Expanded text:
ionem, sed ita, ut officio iudicis familiae herciscundae cognoscentis contineatur nihil amplius eum, qui ex re institutus est, quam rem, ex qua heres scriptus est, consequi. ita igitur res accipietur. uerbi gratia pone duos esse heredes institutos, unum ex fundo
Abbreviated transcription (Latin):
instiiutiones. istas exre factas nul¬
lũis eẽ mom̃tti/ ⁊ si forte falcidram
t̃ueniens ritisionẽ ẽt legaton facia
hic officio uidicis retidit pcep̃tio¬
nes istas. ut non plusquisq eorihãt.
quã eẽt habirurus silegatũ aariss: it

Expanded text:
institutiones istas ex re factas nullius esse momenti: et si forte Falcidia interueniens recisionem esset legatorum factur‹a, s›ic officio iudicis recidit praeceptiones istas, ut non plus quisque eorum habeat quam esset habiturus, si legatum accepisset
Abbreviated transcription (Latin):
que clistrahi p̾st̃ exquder p̃tio eri alieno
satis fieripꝰsit. Sigͥ dep̃henderit nõp̾se
aliunde ex solui quã expeclioꝵ distrat¬
tione. tũcꝑmittet distrahi simodour¬
geat c̾ditor. aut usurarũ modus paren¬
dum eĩ alieno suadeat ide p̃torexsti¬
mare debebit utrũ uendere potĩ. anobi¬
bligare ꝑmntat nec ñillud uigil antet
obfuare nepł accipiatur sub obligatiõe
p̃dior fenoĩs quã quod op̾ sit ab solũn¬
dũ esalicnũ. aut sistrahendũ abtctͣnt¬
strahatur. S si sit alia p̾sessio minor
uł min̾ utilior pupillo mag̃ ẽ iubere
distrai quã maiorẽ ⁊ utiliore/ In pͥmis gͥ
quotiens desideratut. abeout ꝑmitat᷑
distrahi requirere deb eũꝗie in struat
de fortunis pupilli. nec nimiũ tutorib¬

Expanded text:
quae distrahi possint, ex qu‹a›rum pretio aeri alieno satisfieri possit. si igitur deprehenderit non posse aliunde exsolui quam ex praediorum distractione, tunc permittet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat.Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potius an obligare permittat nec non illud uigilanter obseruare, ne plus accipiatur sub obligatione praediorum faenoris, quam quod opus sit ad soluendum aes alienum: aut distrahendum arbitstrahatur, sed si sit alia possessio minor uel minus utilior pupillo, magis eam iubere distrahi quam maiorem et utiliorem.In primis igitur quotiens desideratur ab eo, ut remittat distrahi, requirere debet eum, qui se instruat de fortunis pupilli, nec nimium tutorib
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e uenditiont̃. tiullũq decertũ. nõ eñ
passi m distrai iube p̃tori tributũẽ s
ita demũ siurgeat es alienũ. ¶ Mañ¬
⁊ acciopupillo. sipostea pot̾it ꝓbariob¬
reptũ eẽ p̃tori s uidendũ ẽ utrũ uirem
aninꝑsona dabimus ei accionẽ ⁊ ma

Expanded text:
etum: non enim passim distrahi iubere praetori tributum est, sed ita demum, si urgueat aes alienum. Manet actio pupillo, si postea poterit probari obreptum esse praetori. sed videndum est, utrum in rem an in personam dabimus ei actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat. ¶Uemꝑassim tutorib sub
obtimtuens auẽn pͣmitti debuit uen¬
ditio. Nãq nõẽe uiã eis distractiois tri¬
buiã ⁊ ĩꝗ pͣtori arbitriũ hiũ iti senat᷑
dedit. ¶ Cuius officio inpͥmis hoc conue¬
nit extraete. analunde p̾sit petunia
adexteminandũ es alirnũ expediri
Que rere gͦ debr anpecunia pupillus b¬
ãt. uł in muimato. uł in nomub quẽ¬

Expanded text:
dubitat.Non passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuit uenditio: namque non esse uiam eis distractionis tributam. et ideo praetori arbitrium huius rei senatus dedit, cuius officio in primis hoc conuenit excutere, an aliunde possit pecunia ad extenuandum aes alienum expediri. quaerere ergo debet, an pecuniam pupillus habeat uel in numerato uel in nom
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. ⁊ .i. Quam uis an cessor p̃sidis
decreuiss eap̃dia uenundari quetior
pupilli subiecto noĩe alñus ep̃torisip¬
se sibi cõpͣbat. tm̃ sifraũde. idolũcͣ
senat̾ consulti auctoritatt̃. ⁊ fidẽ tu¬
toris cõmissam dephendiss. succẽ

Expanded text:
um.Quamuis antecessor praesidis decreuisset ea praedia uenumdari, quae tutor pupilli, subiecto nomine alterius emptoris, ipse sibi comparabat, tamen, si fraudem et dolum contra senatus consulti auctoritatem et fidem tutori commissam deprehend
Abbreviated transcription (Latin):
tea oriõis impediri alienationẽ. s sła
linas h̃t pupilł id̾e eĩt dicendũ. ¶ Si
pupillus alienũ fundũ boã fide cp̃tum
p̾sideat dicendũ puto nec hẽ alienare
tut᷑ore pͥse. ea eñi alis quequasi pupillãi
Sipupillo sundus pignoratus sit. an
uendert tutores p̾sint hunc eniqual
debitoris hoc ẽ alienũ uendunt sit̃
impetrauerat pupillus ut pat eius
utiure dĩi p̃ sideant. conͣsequeni eit
dice nõ p̾se distrai quãi p̃diũ pupillãt
ioemc eͣ ⁊ sisiꝑa excã damni infecti.

Expanded text:
tia orationis impediri alienationem. Sed et si salinas habeat pupillus, idem erit dicendum. Si pupillus alienum fundum bona fide emptum possideat, dicendum puto ne hunc alienare tutores posse: ea enim, quae quasi pupillaris s pupillo pigneratus sit, an uendere tutores? hunc enim quasi debitoris, hoc est alienum uendunt. si tamen impetrauerat pupillus uel pater eius, ut iure dominii possideant, consequens erit dicere non posse distrahi quasi praedium pupillare. idemque et si fuerit ex causa damni infecti
Abbreviated transcription (Latin):
usus fructus pupilli. angͦ bic nec non
pͥetate hãt pupillus. nõpõt usum fruc¬
tum. uł usum alienare quãuis or̃o n¬
cbil deusu fructu loqͣtur. Simili m̃o
dici põt. nec .s. unut̾ẽ impou pse fun¬
do pupilli uł adolescentis nec ẜ uitut̃e
remĩtti quod ⁊ ĩsundo in dot᷑ali placu¬
it. ¶Silapidicinas ut que alia metal¬
lipupillus habũit. stipteĩe ut cuĩ altĩ
materie. uł sicreta fodmas argenui so¬
dinas. uł quid aliud huic simile.

Expanded text:
usus fructus pupilli. an ergo hic nec nproprietatem habeat pupillus, non potest usum fructum vel usum alienare, quamvis oratio nihil de usu fructu loquatur. simili modo dici potest nec servitutem imponi posse fundo pupilli vel adulescentis nec servitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit. Si lapidicinas vel quae alia metalla pupillus habuit stypteriae vel cuius alterius materiae, vel si cretifodinas argentifodinas vel quid
Abbreviated transcription (Latin):
gistratib actio dat᷑ q̃ ꝯpctit in ruto¬
res. De reb eorũ qui subtutela
ł cura sũt.s in dec̾to p̃tonis ñ alie¬
nandis ł supponendis.
se ueri orõe ꝓhibin sunt
tutoros ⁊ curatores pre¬
dia rustica uł suburba¬
ua distrahere. que orato¬

Expanded text:
gistratibus actio datur, quae competit in tutores. DE REBUS EORUM, QUI SUB TUTELA UEL CURA SUNT, SINE DECRETO NON ALIENANDIS UEL SUPPONENDIS 1Seueri oratione prohibiti sunt tutores et curatores praedia rustica uel suburbana distrahere.Quae orat
Abbreviated transcription (Latin):
terius pupilu atũ pupillo sundus
sit conꝑatus. isq. pupillo uł inõ
traditus anpignoris obligationeo
p̃sit hab̾e is cuius petunia sundus
sit emptiis. ⁊ mag̃ ẽ ut salũu sit us
pignous s constitution̾ẽ unꝑatorĩ
nr̃i ⁊ diui patris eiꝰ eipupillo cuis
pecunia conpatus ẽ. sundus. pig¬
nori tñ capuussu magistratus. E
p̃sidis. ł altiũs potestatis ⁊ difiraĩ
fundus pupillais poi̾ ss ⁊ inpossẽ¬
sionẽ mitti terũpupillarium ap̃¬
tore quis pot̃. ⁊ius pignoris conitaᷤᷤ¬
hitur. siue legatoꝵ ẜuandor c̃a. si¬
ue dãni infecti. i ꝓcedat iubtͣi
etiã p̾sidẽi potit. hec eñi obligati¬
ones siue alienationes lo cũ habñt
quia ñ extutors łcuratoris uolunta¬
te idsi s cymagistratuũ anctorita¬
te. ¶It̃e q̃ripot᷑ sisunidus atutorep¬
etitus nt pͥupillaris. nec restituat᷑
anlitis exstimatio oblata aliena¬
tionẽ paĩat. ⁊ mag̃ ẽ ut paĩat. hec
eñi alienatio ñ sponte tutorũ sit.¬

Expanded text:
terius pupilli alteri pupillo fundus sit comparatus isque pupillo uel minori traditus, an pignoris obligationem possit habere is, cuius pecunia fundus sit emptus? et magis est, ut saluum sit ius pignoris secundum constitutionem imperatoris nostri et diui patris eius ei pupilatus est fundus.Pignori tamen capi iussu magistratus uel praesidis uel alterius potestatis et distrahi fundus pupillaris potest. sed et in possessionem mitti rerum pupillarium a praetore quis potest et ius pignoris contrahitur, siue legatorum seruandorum causa siue damni infecti, ut procedat, iuberi etiam possideri poterit: hae enim obligationes siue alienationes locum habent, quia non ex tutoris uel curatoris uoluntate id fit, sed ex magistratuum auctoritate.Item quaeri potest, si fundus a tutore petitus sit pupillaris nec restituatur, an litis aestimatio oblata alienationem pariat, et magis est, ut pariat: haec enim alienatio non sponte tutorum fit.
Abbreviated transcription (Latin):
elsus . ł.xi. In magistratus quitu¬
tor̃ẽ detłim rõgo scribas. utr̃ ꝓuirili
portione. acciodanda sit. an aoptio
sit eĩ quipupillus fuit. cũ quo poti¬
simũ agat. R. sidolo fecetũt magisit¬
tus. ut minus pupillo cauenturin

Expanded text:
estorum.In magistratus qui tutorem dederunt rogo rescribas utrum pro uirili portione actio danda sit, an optio sit eius qui pupillus fuit, cum quo potissimum agat. respondit, si dolo fecerunt magistratus, ut minus pupillo caueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ sinottate patris magistratũ
aministrautt at tñ nonoportere pa¬
res a magistratib municipulib dato
cautionẽ nõ exata quori alterum in¬
opem decessisse. alim in solidum cõ¬
uentũ satis pupillo ficisse conquere¬
batur antittor iste adũsus magistra

Expanded text:
 uoluntate patris magistratum administrauit, attamen non oportere pares a magistratibus municipalibus datos cautione non exacta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistra
Abbreviated transcription (Latin):
siore mag̃ quã dolo iduidi fecisse. Quoĩ
si itra .xii. annos ħ decesseñ. cũhab̾et
dote pstat iulim̃ sidolo malo conũsatͥ
sit is ad quẽtdos ꝑtin pͥse ma̾itũ dounu
li exceptione condĩcentẽ sũmouere in
casib inquib doĩe. uł intotũ. uł inpar¬
tem si consgabat marrimoniũ suãt i¬

Expanded text:
 malo id uideri fecisse.Quod si intra duodecim annos haec decesserit, cum haberet dotem, putat Iulianus, si dolo malo conuersatus sit is ad quem dos pertinet, posse maritum doli mali exceptione condicentem summouere in casibus, in quibus dotem uel in totum uel in partem, si constabat matrimonium, fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
se nonimmiscuco dolũ et culsum pr̃are
nondeb̾e. ¶paulus . R. tale iudicium
inh̃tiem totous trans serit oporigre qͥ
quidẽ desunctus su̾scepit. heoptinet
ut non extusctut. ꝑẽs sidicat se insiru¬
mentũ tutes. ia noniuensse. Nani
cũ exp̃ib bõa side uidici̾e ꝓpi dolũ defũc¬
ti hr̃s teneatur. Ioem puto ẜ uandũ ⁊ in

Expanded text:
ulpam praestare non debere.Paulus respondit tale iudicium in heredem tutoris transferri oportere, quale defunctus suscepit. hoc eo pertinet, ut non excusetur heres, si dicat se instrumenta tutelaria non inuenisse: nam cum ex omnibus bona fide iudiciis propter dolum defuncti heres tene
Abbreviated transcription (Latin):
di uisẽ hac accione tenebitur. ¶ Sip̃¬
ses ꝓuincie benuntiart magistratꝰ
tm̃ desacultatb tutõri uoluit. ut
ip̃e daret uideainus an ⁊ quaienu̾
teneantur. ⁊ extat diui martirescͥp¬
sarenuntiatos. plane sip̃scs ꝓuincie
gistratus municipales remisũ ut
se denominib instruant. ⁊ ꝑiaui
situctus dedt tutoros eremplo eor
qpͣtore instraũt debr magistratus.
ip̃i magistratus nomina electa de
res ceori sub sidiaria agere pꝰsunt.¬
Sicuratoies suerũt minꝰ̃ idonei dan
diccndũẽ tenĩ magislratus oportere
siex suge siucoꝵ uł nominib ab eis
acciptis ꝑ̃ses dedũ. S ⁊ siadeos re.¬
misesti ᷑ ut ip̃i dem. ut posi datio¬
ad eos ꝑtinebu smagisiratib impu

Expanded text:
actione tenebitur.Si praeses prouinciae denuntiare magistratus tantum de facultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur. et extat diui Marci rescripsa renuntiantes. plane si praeses prouinciae gistratus municipales remiserit, ut se de nominibus instruant, et perinde instructus dederit tutores: an exemplo eorum qui praetorem instruunt debeant magistratus ipsi magistratus nomina electa dedres eorum subsidiaria agere possunt.Si curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post datioad eos pertinebit.Magistrati
Abbreviated transcription (Latin):
si de᷑ ussoior uidicem acctpit. iudice de¬
sũcto priusquã adeũ itur. contͣsolos
fide uissoies alt̃ iudex danis ẽ. officio co¬
gnosceuus conueniet. Si tutoits soluẽ¬
do sint. ⁊ aministratio nõdispars: cois
fuit portionũ iuriliũ. amitere tauons
exꝑsona tutorum
ideo stipͣusanti ꝓmiscrĩ. sereddituros.¬

Expanded text:
fideiussores iudicem accepit: iudice defuncto, priusquam ad eum iretur, contra solos fideiussores alter iudex datus est. officio cognoscentis conveniet, si tutores solvendo sint et administratio non dispar, sed communis fuit, portionum virilium admittere rationem ex persona tutorum.ideo stipulanti promiserunt se reddituros
Abbreviated transcription (Latin):
noceat. tñ restituͣtio facienda erit. si ap̾
ꝯputanda nõn ẽ. tictous conputanda
eest. utiq. ⁊ sipupillo cautu̾sii. melius
dicitur rm sũa restitui puͣpillo quam
sit. pupillus. R̾¬

Expanded text:
noceat, tamen restitutio facienda erit, si a prputanda non est, tutoris eius computanda est: utique etsi pupillo cautum sit, melius dicitur rem suam restitui pupillo quam isit pupillus, r
Abbreviated transcription (Latin):
quitas nonẽ ambiguane
contrahentes decipiantur.
dum falsus tutor adhibet᷑.¬
Uerba aut edicti hec sunt᷑ quod
suĩt. ¶Uerbis edicti młti desiii.
Quid eni si fui̾t tutoi.as tñ suit qui
auctoritatẽ acomodare ñpotuit.
pu̾ta siũosus uł ad alia regionẽ da¬
quãuisa nontdre gestũ ẽ. non ꝑtint
ad hãc parĩt edicti. quid eñi siluo
nitores. alt̃ falsus. alt̃ uerus. auc¬
toritate̾ a comodaui̾t nõ ne uãleb¬
t quod gestue ¶temtͣ edictũ li

Expanded text:
quitas non est ambigua, ne contrahentes decipiantur, dum falsus tutor adhibetur.Uerba autem edicti haec sunt. 'Quodfuerit'. uerbis edicti multa desunt: quid enim si fuit tutor, is tamen fuit qui auctoritatem accommodare non potuit? puta furiosus uel ad aliam regionem daquamuis a non tutore gestum est, non pertinere ad hanc partem edicti: quid enim si duo tutores, alter falsus, alter uerus auctoritatem accommodauerint, nonne ualebit quod gestum est?Item hoc edictum licet
Abbreviated transcription (Latin):
et inp̃setit̾arũ ẽ. stipuletur initorib.
lt̃e side iussorib eori rẽ saluĩa fors aũ
sinemo ẽ quistipuletur. ẜuus pũb¬
licus supisati deb rem sauĩa fore ꝑu¬
pillo aut certe ip̃e magistrauis ¶ꝑla¬
ne uͥ fuus publit̾. uł ip̃e magistiat᷑
stipulatur. bicendũ ẽ. utilem actionͣt
pupillodndã. ¶Si filius familias
fuit magistratus. ⁊ caũĩ pupillo nõ
curauĩt. aut ñ idonee cautũsit culpã
eius. an ⁊ quatenu sinpatrẽ eiꝰ actiodã¬
iosit queritur ⁊ ait uilianus inpatr̃e

Expanded text:
et in praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem saluam fore: aut, si nemo est qui stipuletor, seruus publicus stipulari debet rem saluam fore pupillo, aut certe ipse magistratus.Plane ubi seruus publicus uel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam. Si filius familias fuit magistratus et caveri pupillo non curaverit aut non idonee cautum sit culpa eius, an et quatenus in patrem eius actio danda sit, quaeritur. et ait Iulianus in patre
Abbreviated transcription (Latin):
satisdatione accioe dundam.¶Si
int̃magistratus ħ conuenĩt ut alteti¬
us tm̃ ꝑiculo tunoros dartnt᷑ conuenti¬
ones pupillo nõ p̃iudicãe diuus adn¬
anus rescͥpsit. conuentione enuduũ¬
iuĩrori uispublicũ mutari pot. prius
tm̃ arbiteor conuendũeũ qui ħ susce¬
pit dem̃n eatussis facultatib eĩ. tunc

Expanded text:
sdationes, actionem dandam.Si inter magistratus hoc conuenerit, ut alterius tantum periculo tutores darentur, conuentiones pupillo non praeiudicare diuus Hadrianus rescripsit: conuentione enim duumuirorum ius publicum mutari non potest. prius tamen arbitror conueniendum eum, qui hoc suscepit, deinde excuss
Abbreviated transcription (Latin):
exr plicanda tutore auctoie opus c̃e.
ta siũ. ap̃ꝓturatore cesaris in frascͥp
ñeo pupillũ pͥsciui ꝓcuratorcesagisd¬
iait. responsũ habes scis ꝗd agẽ d̾bea
quesutũ ẽ. anscdi ħacta adolescent¬
opupillus agendo tutor̃e suũ liba¬
turus ẽ. ediꝑo tutors auitore agirec¬
te non potest. Quando exfacto tutb¬
ris.ł curatons minores agere ł ꝯue

Expanded text:
explicanda tutore auctore opus esse.ta sunt apud procuratorem Caesaris infra scripneo pupillum'.Priscus procurator Caesaris dixit: 'responsum habes: scis, quid agere debeas'. quaesitum epupillus agendo tutorem suum liberaturus est, id ipso tutore auctore agi recte non potest. QUANDO EX FACTO TUTORIS UEL CURATORIS MINORES AGERE UE
Abbreviated transcription (Latin):
here alieno grauareiur.⁊res ineo
tione contenticẽt. acciperentq i̾cu
creditorib decidex̃. quesitũ ẽ ansiali¬
quis tucorũ creditor patͥs pupille.
solida pecuniã erpensã sibi ex re pup¬
ille cũ usũis fecent ⁊tuocari acuratõi

Expanded text:
ere alieno gravaretur et res in tione contenti essent acciperentquitoribus deciderunt: quaesitum est, an, si aliquis tutorum creditor patris pupillae solidam pecuniam expensam sibi ex re pupillae cum usuris fecerit, reuocari a curatori
Abbreviated transcription (Latin):
tor aułt cͥtũ cui aministratio tu¬
tele concessa nõ ẽ. idratũ ap̃toreha¬
lio placebat. sico titore auctore. qui
tutelã nonͣgerat. ema apupillo scĩẽs
aliũ euis tutclã getere. dñm meñ¬

Expanded text:
tur, cui administratio tutelae concessa non est, id ratum a praetore halio placebat, si eo tutore auctore, qui tutelam non gerat, emam a pupillo sciens alium eius tutelam gerere, domin
Abbreviated transcription (Latin):
uarisque sit. s ħ urũ itat sibis
auctor factus ẽ. anutia aultoitã
sufficiat eo añimo iu ad uttũq ꝑ¬
tineat. dubitat quid op. set for¬
au̾ctor sicri potest.¬

Expanded text:
utrique fit. sed hoc utrum ita est, si bis auctor factus est, an et una auctoritas sufficiat eo animo, ut ad utrumque pertineat? dubitat quidem Poauctor
Abbreviated transcription (Latin):
es ⁊ sipcuratorẽ surõisi culpa rat
dolo quid ammissũ suĩt. quẽ ad¬
modũ siquis stipulãtũs tutor ut
tuatoi fiussi aut uendiss hr̃dita¬
riã rem Inpune aut puto adi¬
muendũ quod ꝑsuror̃e alicuĩ actidit

Expanded text:
est et si per curatorem furiosi culpa uel dolo quid amissum fuerit, quemadmodum si quid stipulatus tutor uel curator fuisset aut uendidisset rem hereditariam. impune autem puto admittendum, quod per furorem alicui