comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o: Benedictio autem pacis ⁊ gratię
quam dat dilectis dei. ad quos scribit
apłs paulus. puto qͦd non sit minor ea
quȩ fuit benedictio uisem ⁊ in iafeth:¬
tus est abraham a melchisedech. ⁊ iacob
benedicunt᷑ a patre suo isrł: uł benedic̃¬
tio moysi. qua benedixit.xii. tribus isrł.
Non gͦ hi ᷤ omnibus inferiorem duco hãc
apłi benedictionem: qua benedixit ȩccłiaᷤᷤ
xp̃i. Att enim ⁊ ipse de se. Puto autem
quod ⁊ ego sp̃m dei habeo. Inspiritu gͦ
niant᷑ suꝑ quos ueniat benedictio eius.
Alioquin: fiet illud quod scriptum est.
Si fuerit ibi filius pacis: pax ur̃a ueniet
suꝑ eum. sinautẽ: pax u̾ra aduos reuertet᷑¬

Expanded text:
 Benedictio autem pacis et gratiae quam dat dilectis Dei ad quos scribit apostolus Paulus, puto quod non sit minor, quam fuit benedictio Noe in Setus est Abraham a Melchisedech, et Jacob benedicuntur a patre suo Israel , vel benedictio Moysi, qua benedixit duodecim tribus Israel , non ergo his omnibus inferiorem duco hanc Apostoli benedictionem, qua benedixit Ecclesiis Christi, ait enim et ipse de se: Puto enim quia et ego spiritum Dei habeo . In spiritu ergo niantur, super quos veniat benedictio ejus, alioquin fiet illud quod scriptum est, « si fuerit ibi filius pacis, pax vestra veniet super eum, sin autem pax vestra ad vos revertet
Abbreviated transcription (Latin):
qui u̾bum carofactus apparuit positꝰ
incarne. sicut apłs dicit. quia mani¬
festatus ẽ in carne. ustificatus inspũ.
apparuit angeli. hoc quod apparuit
angelis non eis absq eugłio apparue¬
rit: sicut ne nobis quidem hominibꝰ
ad quos missum se ꝑdocet. ęuangeli¬
zare pauꝑibus. dimittere captiuos
in remissionem. ⁊ annuntiare annũ
dñi acceptum: Si gͦ cum apparuerit
nobis hominibus. non sine ȩuangelio
apparuit: consequentia uidetur o¬
stendere quod ȩtiam angelico orditi
ñ sine eugłio apparuerit. illo fortassiᷤ
quod ȩternum euangelium ab iohe
memoratum supra edocuimus: Si uͦ¬
dum sit. in ea qua singuli quiq sunt¬

Expanded text:
qui Verbum caro factus apparuit, positus qui Verbum caro factus apparuit, positus in carne, sicut Apostolus ait, quia manifestatus est in carne, justificatus in spiritu, apparuit angelis , in hoc quod apparuit angelis non eis absque Evangelio apparuit, sicut ne nobis quidem hominibus ad quos missum se dicit evangelizare pauperibus, dimittere captivos in remissionem, et annuntiare annum Domini acceptum . Si ergo cum apparuerit nobis hominibus non sine Evangelio apparuit, consequenter videtur ostendere, quod etiam angelico ordini non sine Evangelio apparuerit, illo fortassis quod aeternum Evangelium ab Joanne memoratum supra edocuimus. Ddum
Abbreviated transcription (Latin):
Utrum simplicĩt accipi debeat ȩuan¬
gelium ꝑscripturas ꝓpħicas a deo re¬
promissum. ad distinctionem alteriꝰ
ȩuangelii. qđ ȩternum dicit ioban¬
nes in apocalipsi. quod tunc reuelan¬
dum ẽ. eum umbra transierit. ⁊ ueritaᷤᷤ
uencrit. & cum mors fuerit absorta
iȩternitas restituta: considerato ȩtiam
tu qui legis Cui ȩterno ȩuangelio con¬
uenire uidebunt᷑ etiam illi ęterni an¬
ni de quibꝰ ꝓpħa dicit: iannos ęternoᷤᷤ
inm̃te habui: eiq adiungi potest et
ille liber uitȩ in quo sc̃orum nomina
scripta dicunt᷑: s ⁊ illi libri qui apud
danihelem cum uidicium consedisset
aꝑtisunt: uł qui apud ierechielem ꝓ¬
phetam deintꝰ ⁊ dẽforis dicunt᷑ inscri¬
pti: omniaq non atramento s spiritu
dei uiui scripta memorant᷑. De quibꝰ
da sunt dicta sapientium ⁊ enigiata.
s subtili ad modum mentis acie in qͣn¬
tum res patitur uelut ꝑ quoddam
speculum contemplanda: ne forte is

Expanded text:
utrum simpliciter accipi debeat, Evangelium per scripturas propheticas a Deo repromissum, an ad distinctionem alterius Evangelii, quod aeternum dicit Joannis Apocalypsis, quod tunc revelandum est, cum umbra transierit, et veritas venerit, et cum mors fuerit absorpta, et aeternitas restituta, considerato et jam tu, qui legis, cui aeterno Evangelio convenire videbuntur etiam illi aeterni anni, de quibus Propheta dicit: Et annos aeternos in mente habui , eique adjungi potest et ille liber vitae, in quo sanctorum nomina scripta dicuntur . Sed et illi libri qui apud Danielem cum judicium consedisset aperti sunt , vel qui apud Ezechielem prophetam de intus et de foris dicuntur inscripti , quae omnia non atramento, sed spiritu Dei vivi scripta memorantur. De quibuda sunt dicta sapientium, et aenigmata, sed subtili admodum mentis acie, in quantum res patitur, velut per quoddam speculum contemplanda, ne forte is
Abbreviated transcription (Latin):
ex ioseph natum: inquẽ ioseph series
ex dauid descendentis generationis
adducitur. Quibus occurrere qͣmius
molestum sit scdm litterȩ rationem: tam̃
respondet᷑ a nr̃is quod maria quȩ des¬
sc̃o: scđm legem sine dubio contribuli
suo ⁊ cognato coniuncta ẽ. Et quãuis
dicat᷑ ei ab angelo. quod helisabeth
cognata tua ȩtiam ipsa pariet filium
in senectute sua. helisabeth autem ex
filiabus aãron ẽẽ dictt᷑: tam̃ affirmabit᷑
a nobis quod cognationis nomen non
solum ad contribules s ad omnes qui
pętenter possit aptari. sicut ⁊ idem apłs
de omnibus simul dicit:. qui sunt cogna¬
ti mei scđ̃m carnem Hȩc quidem ⁊ alia
his similia respondentur. Uerum qͣm

Expanded text:
ph non esse natum, in quem Joseph series ex David descendentis generationis adducitur? Quibus occurrere quamvis molestum sit secundum litterae rationem, tamen respondetur a nostris, quod Maria, quae scundum legem sine dubio contribuli suo et cognato conjuncta est; et quamvis dicatur ad eam ab angelo, quod Elisabeth, cognata tua, et ipsa pariet filium in senectute sua , Elisabeth autem ex filiabus Aaron esse dicatur, tamen affirmabitur a nostris, quod cognationis nomen non solum ad contribules, sed ad omnes, qui l, possit aptari, sicut idem apostolus de omnibus simul dicit: Qui sunt cognati mei secundum carnem . His quidem alia et his similia respondentur. Nobis tam
Abbreviated transcription (Latin):
durarunt: Est ⁊ uocata uirgo. s non
electa uirgo: quȩ scilicet non fuerit
sc̃a corpore ⁊ sp̃u Et est uocatus pastor.
s non electus pastor: qui p̾est quidẽ
gregi. ⁊ lacꝰte eius utit᷑. ⁊ lanis coope¬
ritur: s infirmum ñ requirit. ⁊ clau¬
dum ñ colligit: ⁊ fortem circumscri¬
bit in laborem Ita ẽ ⁊ uocatus absti¬
nens. s non electus abstinens: scilic&
qͥ ieuinat tristiᷤ. et ext̾minat faciem
suam. ut hominibꝰ placeat. S ⁊ per
singulos gratiarum gradus. similit
inuenies multoᷤᷤ quidem uocatos:
paucos autẽ electos S egregatus
sola generali ᷤ uocatio ad apłatum
dei prescientiam subsecuta. ꝑ hoc qͦd
segregatus dicit᷑ in ęuangelium dĩ:
sicut ⁊ alibi de sedicit. Cum aut̾e ꝑ la¬
cuit deo qͥ me segregauit de utero ma¬
tris meȩ: ut reuelaret filium suũ in

Expanded text:
durarunt; est et vocata virgo, sed non durarunt; est et vocata virgo, sed non electa virgo, quae scilicet non fuerit sancta corpore et spiritu ; et est vocatus pastor, sed non electus pastor , qui praeest quidem gregi, et lacte ejus utitur, et lanis ejus operitur, sed infirmum non requirit, et claudum non colligit, et fortem circumscribit in labore, ita est et vocatus abstinens, sed non electus abstinens, scilicet qui jejunat tristis exterminans faciem suam, ut hominibus placeat , sed et per singulos gratiarum gradus similiter invenies multos quidem vocatos, paucos autem electos . Segregatus sola generalis vocatio ad apostolatum Dei praescientiam, subsecuta , per hoc quod segregatus dicitur in Evangelium Dei, sicut et alibi ipse de se dicit: Cum autem placuit Deo, qui me segregavit de utero matris meae, ut revelaret filium suum in
Abbreviated transcription (Latin):
Nom̃ hoc. id est uocatus quod ad om̃s
ꝑtinet qui in xp̃o credunt: generale
potest uideri. S unusquisq scđm id
Sciendum tamen ẽ. quod possibile est
aliquem ẽẽ uocatum apłm. aut uoca¬
tum ꝓphetam. aut uocatum magistrũ:
isi neglexerit uocationis suȩ grãm de¬
cidere ex ea: sicut uiudas qui apłs uoca¬
tus ẽ: ⁊ negligens uocationiᷤᷤ suȩ gratiã.
ex apło effectus ẽ ꝓartor: & fuit quidẽ
uocatus apłs. s non fuit electus apłs:
libro refertur ꝓpłiasse de iheroboam:
uocatus ꝓpħa fuit. Si autẽ ⁊ electus.
ipse discutito: qm̃ quidem ꝓhibitus
panem manducare in isrł. manduca-¬
uit. ⁊ untfectus ẽ a leone. Sunt ⁊ mul-¬
ti uocati magistri ꝑ om̃s ȩccłias dei.
⁊ uocati ministri: s nescio qui in hiᷤ
electi magistri sint. ⁊ electi ministri
id ÷ uocatos martyres.s non electos
martyres: ut sunt illi qui post tor¬
mentoꝵ agones ⁊ carcerum. non usq
ad finem in ꝯfessionis tolerantia per¬

Expanded text:
Nomen hoc, id est, vocatus, quia ad omnes pertinet, qui in Christo credunt, generale potest videri, sed unusquisque secundum id Sciendum tamen est, quod possibile est aliquem esse vocatum apostolum, aut vocatum prophetam, aut vocatum magistrum, et si neglexerit vocationis suae gratiam, decidere ex ea, sicut et Judas, quia apostolus vocatus est, et negligens vocationis suae gratiam, ex apostolo effectus est proditor, et fuit quidem vocatus apostolus: sed non fuit electus apostolibro refertur prophetasse de Hieroboam, vocatus propheta fuit, si autem et electus ipse, discutitur, quoniam quidem prohibitus panem manducare, in Israel manducavit, et interemptus est a leone. Sunt et multi vocati magistri per omnes Ecclesias Dei, et vocati ministri; sed nescio qui in his electi magistri sint, et electi ministri, id est, vocatos martyres, sed non electos martyres, ut sunt illi qui post tormentorum agones, et carcerum, non usque ad finem in confessionis tolerantia per
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iuste separant᷑ a uentre. E rgo et
paulus quod segregatus in ęuangeli¬
um d̃r: ⁊ segregatus a uentre matriᷤᷤ
suȩ: causas in eo ⁊ merita quibꝰ in hoc
segregari debuerit. uidit ille quem
ñ latemus Brȩuidit enim qđ habun¬
dantius qͣm cȩteri am̃s laboraturus
eẽt in cugłio: quod in fame ⁊ siti. in¬

Expanded text:
quod justi separentur a ventre. Ergo et Paulus quidem segregatus in Evangelium dicitur, segregatus a ventre matris suae. Causas in eo et merita quibus in hoc segregari debuerit, vidit ille quem non latet mens: praevidit enim quod abundantius quam caeteri omnes laboraturus esset in evangelio, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
lleq enim gentes quȩ erant alienȩ a testa¬
mento dei ⁊ conu̾satione israel. eredere
poterant ȩuangelio. nisi ꝑ gratiam quȩ
apłis fuerat data. ꝑ quam p̾dicantibus
apostolis infidem obȩdire dicunt᷑. et in
omnem t̾ram de nomine xp̃i sonus
gr̃ȩ eorum cõmemoratur exisse: ita ut
ad cos qui romȩ sunt ꝑueniret. ait apłs.¬

Expanded text:
neque enim gentes, quae erant alienae a testamento Dei et conversatione Israel, credere poterant Evangelio, nisi per gratiam quae Apostolis fuerat data, per quam praedicantibus Apostolis in fidem obedire dicitur, et in omnem terram de nomine Christi sonus gratiae eorum commemoratur exisse , ita ut ad eos qui Romae sunt perveniret, ad
Abbreviated transcription (Latin):
atq idem est dici ȩuangelium dei:
ȩuangelium xp̃i: uł quia ipse dñs
dicit. quod ego ⁊ pat̾ unum sumus:
itt̾m dicit ad patrem. om̃ĩa mea tua
cis Ergo ⁊ ęuangelium patriᷤᷤ. cuan¬

Expanded text:
atque idem est dicere, et evangelium Dei, evangelium Christi, quod ipse Dominus dicit: Ego et Pater unum sumus. Et iterum dicit ad Patrem: Omnia mea tua . Ergo evangelium Patris, evan
Abbreviated transcription (Latin):
nobus ad eos qui adu̾santur respondere.
quod sieut iħe ioseph filus ẽe cticitur. ex¬
ioram ex quo non ẽ genitus. tta ⁊ exsemi¬
ne dauid scđ̃m carnem xp̃c potest acci¬
piꝰ. ut quicqͥd rationis uł assertionis in

Expanded text:
nobis ad eos, qui adversantur, respondere quod sicut Jesus filius Joseph dicitur eJoram, ex quo non est genitus. Ita et ex semine David secundum carnem Christus potest accipi, ut quidquid rationis in Jor
Abbreviated transcription (Latin):
mitis sum ⁊ humiliᷤᷤ corde: non errabi
in paulo. dicit enim upse: nam cum
liber sim ab omnibꝰ hominibus. ser¬
uum me fȩci. seruit gͦ xp̃o non in spũ
seruitutiᷤᷤ. s inspiritu adoptionis:
quod omni libertate nobilior est ser¬
eius ꝓnuntiet qui dixerat. ecce ego sum
inmedio ur̃m non sicut discumbens sed
sicut ministrans: leius qͥ semet ipsum
exinaniuit form̃a serui accipiens ut sic̃¬

Expanded text:
sum et humilis corde ; neque in Paulo, dixit enim: Nam cum liber sim ab omnibus, me servum feci . Servit ergo Christo, non in spiritu servitutis, sed in spiritu adoptionis, quia omni libertate nobilior est serejus pronuntiat, qui dixerat: Ego sum in medio vestrum, non sicut discumbens, sed sicut ministrans , et ejus qui semetipsum exinanivit, formam servi accipiens
Abbreviated transcription (Latin):
ca ẽ dõ. Legi enĩ dĩ ñ ẽ subiecta: nec
euolui. Quomͦ enĩ sapientia carnis. hoc
ẽ carnalis intelligentia ñ sit inimica
quẽ misit ds̃ : qͤ dic̃. nos legẽ babemꝰ.
et scdđm legẽ debet mori. qm̃ filiũ clĩ
se fec̃: Quomͦ gͦ hȩc talis sapientia. et¬
talis intelligentia in lege. do ñ dicat᷑
sic̃ contͣriũ ẽ sibi. uita et mors: itã con¬
trariũ ẽ sibi littã legis occidens. quȩ
et sapientia carnis ẽ: et spc̃ uuificans.
qͥ uere lex cłi ẽ. Qui aut̃ in carne sunt:

Expanded text:
gi enim Dei non est subjecta, nec omodo enim sapientia carnis, hoc est, carnalis intelligentia non sit inimica quem misit Deus? quae dicit: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quoniam filium Dei se fectalis intelligentia in lege Deo non dicatur sicut contraria sibi sunt vita et mors, ita contraria sibi sunt littera legis occidens quae et sapientia carnis, et spiritus vivificans qui vere le
Abbreviated transcription (Latin):
eretis euacuans: ut duos conderet
ne faciens pacẽ: ut reconeiliaret
utrosq in suo corpore dõ. ꝑ erucẽ
int̾ficiens inimicitias in semet iꝑ¬
so: et ueniens ȩungłitauit pacẽ
uobis qͥ longe. et pacẽ his qui ꝓ
utriq inuno sp̃u ad patrẽ. S p̃ei¬

Expanded text:
cretis euacuansut duos conderet nem faciens pacem et commutaret utrosque in uno corpore deo per crucem, interficiens inimicitias in semet ipso. et ueniens euangelizauit pacem vobis qui longe, et pacem his qui prutrique in uno spiritu ad Patrem:
Abbreviated transcription (Latin):
quanto tẽpore iuiuit: ñ ad hominẽ s
ad legẽ refert᷑. Hoc enĩ et inconseqͤnti¬
bꝰ indicat uͥdic̃: uiuente iuro alligata
ẽ legi: et ipsius exempli qđ assũptũ ẽ
pleniꝰ idẽ ordo designat. Legẽ enĩ loco
uiri posuit: et de ipsa dic̃. Si aũt mor¬
tuus fuerit uir: soluta ẽ alege uiri.
dider̃t dicta intelligant᷑: nichil com¬
mouebit᷑ questionis. Clarũ nãq ẽ qđ
hi legẽ uelut uirũ habuert̃: sub euius
potẽstate uiuebant. S uͥ uenit pleni¬
tudo temporis: lex infirmari cȩpit in car¬
ne: et infirmitatẽ mors consecuta ẽ. et
si qui sub potestate uiri huiꝰ uixer̃t̃. tam¬
quã mulier. mortua littera sp̃ui nupse
isse uirũ. legis sermonẽ. Testimoniũ aut̃
huiꝰ rei. idẽ qđ hi qͥ excireũcisione sunt.
sub uiro fuerint. hi aut̃ qͥ exgentibus.
sine uiro: ysaias declarat dicens. Leta¬
re sterilis. ꝗͤ ñ paris: erũpe et clama.

Expanded text:
d hominem, sed ad legem refertur. Hoc enim et in consequentibus indicat, ubi ait: Vivente viro alligata est legi. Et ipsius exempli quod assumptum est, plenius is ordo declarat: legem enim viri loco posuit, et de ipsa dicit: Si autem mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege viri.diderunt, dicta intelligantur, nihil commovebitur quaestionis; clarum namque est quod hi legem velut virum habuerunt, sub cujus potestate vivebant. Sed ubi venit plenitudo temporum, lex infirmari coepit in carne, et infirmitatem mors consecuta est, et si qui sub potestate viri hujus vixerant tanquam mulier, mortua littera spiritui nubisse virum legis sermonem. Testimonium autem hujus rei, id est, quod hi qui ex circumcisione sunt sub viro fuerint, hi autem qui ex gentibus sine viro, Isaias clamabat dicens: Laetare sterilis quae non paris: erumpe et clam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c abstraxit a lege peccati. ut uetusta¬
ti littẽ seruianiꝰ.: id ẽ circũcisionẽ recipia¬
mꝰ et sabbata et cęt̾a qͥ uetustas legis
littẽ continet: s ut legẽ di in sp̃c noui¬
tate seruemꝰ. idẽ ex omĩbꝰ qͤ inea scripta
st̃ spãlem sensum spũ donante capia¬
ẽ positũ in facie moysi. cũ aut̃ conu̾sus
fuerit qͥs ad dnm̃. auferet᷑ uelamen.
Nouitatẽ sane sp̃c scio quoslam male in¬
telligentes illuc traxisse: ut dicerent no¬
uũ ẽẽ sp̃m. tãquã qͥ ante ñ fuerit. nec
ueteribꝰ in notuerit: et nesciunt se in
hoc grauissime blasphemare. Ipse enĩ
spẽ ẽ in lege. ipse in ȩiuigłio: ipse semꝑ
cũ patre et filio ẽ: et semꝑ ẽ et erat. et
erit: sic̃ pat̾ et filius. Non gͦ ipse nouuᷤ
ẽ.s credentes innouat: cũ eos auete¬
ribꝰ malis ad nouã uitã et nouã ob¬

Expanded text:
bstraxit a lege peccati, ut vetustati litterae serviamus, id est, ut circumcisionem recipiamus, et sabbata vel caetera quae vetustas legis litterae continet; sed ut legem Dei in spiritus novitate serviamus, id est, ex omnibus quae in ea scripta sunt spiritualem sensum Spiritu donante capiaest positum in facie Moysi: cum autem conversus fuerit quis ad Dominum, auferetur velamen. Novitatem sane spiritus scio quosdam male intelligentes illuc traxisse, ut dicerent novum esse Spiritum, tanquam qui ante non fuerit, nec veteribus innotuerit, et nesciunt se in hoc gravissime blasphemare; ipse enim Spiritus est in lege, ipse in Evangelio, ipse semper cum Patre et Filio est, et semper est, et erat, et erit sicut Pater et Filius. Non ergo ipse novus est, sed credentes innovat, cum eos a veteribus malis ad nova
Abbreviated transcription (Latin):
sit aut iusticiȩ: ad quãcũq enĩ partẽ in¬
clinauerit obedientiã. et cuicũq parere
uoluerit. hic sibi eũ uendicat seruũ: in
qͦ ut dixi absq ulla cunctatione in nob̃
ẽẽ ostendit arbitrii libertatẽ. In nobis
nãq ẽ: ex bibere obedientiã nr̃am uł u
ũ amabit. id ẽ iusticiã: aut paciet᷑ unũ
peccatũ dũ taxat. et aliũ contẽpnet. id
iusticiȩ. S et omĩs qͥ fac̃ peccatũ. seruus¬
ẽ peccati. ad hoc respic̃: quã uis ñ adiece¬
rit. et omĩs qͥ fecerit iusticiã seruus ẽ
iusticiȩ. Qd̃ fortassis putet alius iecir¬
co subi relictũ: ut alia ex consequenti
bꝰ debeant intelligi. Michi tam̃ uidet᷑
consulto ñ additũ. Neq enĩ conuenie¬

Expanded text:
partem inclinaverit obedientiam, et cuicunque parti parere voluerit, haec sibi eum vindicat servum. In quo, ut dixi, absque ulla cunctatione in nobis esse ostendit arbitrii libertatem. In nobis namque est exhibere obedientiam nostram, veum amabit, id est, justitiam; aut unum patietur, peccatum duntaxat, et alium condemnet, id justitiae; sed omnes qui faciunt peccatum, servi sunt peccati. Ad hoc respicit, quamvis non adjecerit: Et omnis qui facit justitiam, servus est justitiae; quod fortassis putet alius idcirco subrelictum, ut cum sequentibus quasi debeat intelligi, mihi tamen consulte
Abbreviated transcription (Latin):
noticiã. tradat ds̃ scđm desideria
cordis eoꝵ inimmundiciã. ut con¬
tumeliis afficiant corpora sua in
semet ipsis: et alios qui cõmutaue¬
runt głam incorruptibilis dĩ. tradat
inpassiones ignominiȩ: de qͥbꝰ in lo¬
eis suis ꝓ ut potuimꝰ diximꝰ. Et hos
gͦ qͥ semet ipsos exhibent seruos ui¬
ñ dixit. obedistis ex corde doctͥne
inquã tͣliti estis: s formã doc tͥnȩ
posuit. Nec puto qđ unũ eẽ senserit
uidet᷑ qđ formã doctͥnȩ minus eẽ sei¬
erit. quã ipsam doctͥnã: et nẽ qͥdẽ
inp̃senti uita dũ in corpore sumus.
et adgrauat t̾renũ habitacłm sen¬
sum multa cogitantẽ. formã doctrinȩ
habeamꝰ. ñ ipsam doetͥnã: sic̃ idẽ apłs
in aliis dic̃. nẽ aũt iudemꝰ ꝑ specłm
in eniginate: ipsa aut̃ doctrina sit.
de qua dic̃: tunc aut̃ uidebimus faciȩ
ad faciem. Unde et inp̃senti uita pu¬
to qđ formã atq umbrã uirtutum
tenere possimus: ipsas uͦ uirtutes

Expanded text:
 tradat Deus secundum desideria cordis eorum in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis , et alios qui commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei, tradat in passiones ignominiae, de quibus in locis suis, prout potuimus, diximus. Et hos ergo qui semetipsos exhibent servos ju, quod non dixit, obedistis ex corde doctrinae, in quam traditi estis, sed formam doctrinae posuit. Nec puto quod unum esse senserit  formam doctrinae minus esse scierit, quam ipsam doctrinam, et nunc quidem in praesenti vita dum in corpore sumus, et aggravat terrenum hoc habitaculum sensum multa cogitantem, formam doctrinae habemus, non ipsam doctrinam, sicut idem Apostolus in aliis dicit: Nunc autem videmus per speculum in aenigmate, ipsa autem doctrina sit, de qua dicit, tunc autem videbimus facie ad faciem. Unde et in praesenti vita puto, quod formam atque umbram virtutum tenere possimus: ipsas vero virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
Mors aut̃ corpori peccati causa. id est
ne peccet imponit᷑. Qđ si corpus
peccato mortuũ ẽ. sp̃c necessario ad
faciendã iusticiã uiuit. Qui in corpo¬
re mort᷑. nec seruit peccato: necesse
ẽ ut in spu uiuat. et iusticiȩ serui¬
at. Sic et idẽ apłs in quodã loco
dic̃. tradidisse se quendã in intĩ¬
tũ carnis: ut sp̃c saluus fiat. Qđ si¬

Expanded text:
Mors autem corpori peccati causa, id est, ne peccet, imponitur. Quod si corpus peccato mortuum est, spiritus necessario ad faciendam justitiam vivit. Qui enim in corpore mortuus nec servit peccato, necesse est ut in spiritu vivat et justitiae serviat. Sic et idem apostolus in quodam loco dicit tradidisse quemdam in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat. Q
Abbreviated transcription (Latin):
senti loco dic̃: ꝙr mors ei ultra ñ dñabi¬
t᷑. Non enĩ ultra dabit semet ipsum
in dñationẽ tẏranni. neq iterũ ex in¬
aniet se ut formã serui accipiat. et
fiat obedieus usq ad mortẽ: ne rur¬
sũ informa serui quã uis uolunta¬
te et ñ necessitate positus. dñationem

Expanded text:
aesenti loco dicit: quia mors ei ultra non dominabitur. Non enim ultra dabit semetipsum in dominationem tyranni, neque iterum exinaniet se, ut formam servi accipiat, et fiat obediens usque ad mortem , ne rursum in forma servi, quamvis voluntate, et non necessitate positus, domination
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ legit. Alius uͦ qͥ ꝓfundiorẽ in his
pauli sensum in uirtute sp̃c contue¬
gendus ẽ nouissimꝰ inimicus. qͥ figurã
habuit cȩti illius qͥ absorbuerat ionã:
de qͦ in iob scriptũ ẽ. s maledicat illã
qͥ maledixit illã diẽ. ille qͥ magnũ cȩ¬
tũ ꝑempt᷑us ẽ: in qua morte tamquã
ionas in uentre cȩti xp̃e ingressus ẽ.
in eũ scilicet locũ quẽ saluator ipse
cor t̾rȩ nominauit: in quo tres dies
et tres noctes exemplo ionȩ facturũ
eẽ filiũ hominis dic̃: ut eos qͥ in ibi
morte detinebant᷑ eximeret. Proptẽa¬

Expanded text:
. Alius vero qui profundiorem in his Pauli sensum in virtute Spiritus contuegendus est novissimus inimicus, qui figuram habuit ceti illius qui absorbuerat Jonam , de quo in Job scriptum est, sed maledicat illam, qui maledixit diei , ille qui magnum cetum perempturus est. In quam mortem, tanquam Jonas in ventre ceti ingressus est, in eum scilicet locum, quem salvator ipse cor terrae nominavit, in quo tres dies et tres noctes exemplo Jonae futurum esse filium hominis dicit , ut eos qui inibi a morte detinebantur, eximeret, unde
Abbreviated transcription (Latin):
merito de se. et sibi similibus dic̃: qi
cũ inimnici eẽmus. reconciliati sumus
dõ. ꝑ sanguinẽ filiĩ eĩ. Granclis pu¬
dor ẽ. uͥ talis reconciliatio facta ẽ. uͥ
inmicitias int̃ dm̃ et homines ñ
sermo p̃dicatoris. s sanguis int̾ces¬
soris absoluit. iterũ nos conu̾ti ad
mimicitias: et agere ea quȩ odit il¬

Expanded text:
it: Qui cum inimici essemus, reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus. Grandis pudor est, ubi talis reconciliatio facta est, ubi inimicitias inter Deum et homines, non sermo peccatoris, sed sanguis intercessoris absolvit, iterum non converti ad inimicitias, et agere ea quae odit il
Abbreviated transcription (Latin):
dit in hoc tempore. Presentis enim
scłi tẽpore in sustentatione ẽ iustici¬
a dĩ: futuri uͦ inretͥbutione. Iustũ¬
nãq apud dm̃ uisum ẽ: ut qr futu¬
rũ scłm ad iudiciũ statuerat. p̃sens
sustentationi et pacientiȩ deputa¬
ret. Nam si puniret in hoc tempore
peccatorẽ: iustũ ñ uideret᷑ iterũ ad
iudiciũ quẽ punierat euocare. Si
uͦ sustentet et paciat᷑ inp̃senti scło:
recte erit iustus iudex in futuro.
Iustificat gͦ eũ qͥ ex fide ẽ: sic̃ et de
abraham scriptũ ẽ. ꝙr credidit ab ra¬
hã do. et reputatũ ẽ ei ad iusticiã.

Expanded text:
addit, in hoc tempore, praesentis enim saeculi tempore, in sustentatione Dei, est justitia Dei; futuri vero, in retributione. Certunamque apud Dominum visum est, ut quia futurum saeculum ad judicium statuerat, praesens sustentationi et patientiae deputaret; nam si puniret in hoc tempore peccatorem, justum non videretur iterum ad judicium quem punierat evocare; si vero sustentet et patiatur in praesenti saeculo, recte erit justus Judex in futuro. Justificat ergo eum qui ex fide est, sicut et de Abraham scriptum, quia credidit Abraham Deo et re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in p̃putio: ac ꝓfundam in his pauli
sapientiã. contẽplem᷑. Fortassis enim
aliquibꝰ eundẽ sermonẽ scdo dicere
utiq sermo multã int̾ se uidet᷑ habe¬
re differentiã. Signũ namq dicit᷑
cũ ꝑ hoc qđ uidet᷑ aliud aliqͥd indica

Expanded text:
erat pietatis. Profundam in his Pauli sapientiam contemplamur: fortassis enim aliquibus eumdem sermonem dicere uterque sermo multam inter se videtur habere differentiam. Signum namque dicitur, cum per hoc quod videtur, aliud aliquid indica
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ apeccato: serui factiestis iusticiȩ.
Expositio ẽ in his eoꝵ qͤ suꝑius dixit. Si
enĩ ultra ñ seruiatis peccato: certũ ẽ
qđ liberati ab eo serui facti estis iusticiȩ
Si reqͥrit᷑ qͥs ẽ qui liberat a peccato: sine
dubio ueritatis agnitio. Sic enĩ dice¬
bat ibc ad iudeos qͥ credider̃t ei. Si
credideritis u̾bo meo. agnoscetis ueri¬
tatẽ: et ueritas liberabit uos. Ueritas
ẽ gͦ quȩliberat apeccato: et ueritatis
agnitio. Certũ ẽ aut̃ qđ oĩs qͥ liberatuᷤᷤ fu¬
erit a peccato iusticiȩ seruiat. Qđ aũt
dicimꝰ. iusticiȩ seruiat. qm̃ iusticia ẽ
una ex uirtutũ choro: simile ẽ ac si di¬
ceremꝰ. qr siqͥs liberatꝰ ẽ apeccato. ser¬
iuet ueritati. et seruiet sapientiȩ. et

Expanded text:
peccato, servi facti estis justitiae. Expositio est in his eorum quae superius diximus: Si enim ultra non serviatis peccato, certum est quia liberati ab eo servi facti estis justitiae. Sed requiritur, quis est qui liberat a peccato. Sine dubio veritatis agnitio. Sic enim dicebat Jesus ad Judaeos, qui crediderunt ei: Si credideritis verbo meo, agnoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Veritas est ergo quae liberat a peccato, et veritatis agnitio; certum est autem quia omnis qui liberatus fuerit a peccato justitiae serviat. Quod autem dicimus justitiae serviat, quoniam justitia una est ex virtutum choro, simile est, ut si diceremus: quia si quis liberatus est a peccato serviet veritati et serviet sapientiae et
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ueniet in sanabilis furoris et irę
ponere orbem t̾rȩ desertum: et pecca¬
tores ꝑdere exeo. Et post pauca. Cȩlũ¬
fundam̃tis suis: ꝓpter furorem irȩ dñi
sabaoth: in die qua suꝑ uenerit furor

Expanded text:
Domini venit insanabilis indignationis et irae, ponere orbem terrae desertum, et peccatores perdere ex eo . Et iterum: Efundamentis suis propter furorem irae Domini Sabaoth, in die qua supervenerit furor
Abbreviated transcription (Latin):
ȩceliis ad mirandam tradit. et id̃o
dicit. Quibus ñ solus ego grãs ago:
s et uniu̾se eccłȩ gentium. Unde appa¬
ret eos officiosos hospitales extitisse
erga oms̃ fr̃s fideles. ñ solum qui
ex iudeis s etiam qui exgentibus cre¬
didissent. Magna enim grã inhospi¬
talitatis officio. ñ solum apud dm̃
s et apud homines inuenitur. Quȩ
om̃s qui ministeriam istud cũ ipsis
fidelit̃ ad implebant. domesticã eoꝵ¬
nominauit ȩccłam. Salutate ephe¬
netũ dilectum meum: qui ẽ initium
mͥ omĩum primus ex asia credidisse:
unde et initium eũ ȩecłiȩ appellauit.
uł ut ingrco habetur: pͥmitias asiȩ.
nisi si aliquid ꝓfundius sermo istȩ
quosq primitias dõ. ex his qui cre¬
dunt. Ormitiȩ aut̃ apud illos udi¬
cantur. ñ in his qui tẽpore pͥmist̃:
s qui uirtutibus et meritis p̃cellt̃.
Quoꝵ sciens ꝑ sp̃m paulus electionẽ
erga ephenetũ. et qđ ipsum ex
omĩ fidelium numero qui erant

Expanded text:
Ecclesiis admirandam tradit, et ideo Ecclesiis admirandam tradit, et ideo dicit: Quibus non solus ego gratias ago, sed et universae Ecclesiae gentium. Unde apparet eos officiosos et hospitales exstitisse erga omnes fratres fideles, non solum qui ex Judaeis, sed etiam qui ex gentibus credidissent: magna enim gratia in hospitalitatis officio, non solum apud Deum, sed apud homines invenitur. Quae omnes qui ministerium istud cum istis fideliter adimplebant, domesticam nominavit Ecclesiam. Salutate Ephenetum dilectum mihi, qui est primitivus mihi omnium prius ex Asia credidisse. Unde et initium eum Ecclesiae appellavit, vel, ut in Graeco habetur, primitias Asiae, nisi aliquid profundius sermo iste squosque primitias Deo ex his qui credunt; primitiae autem apud illos judicentur non in his qui tempore primi sunt, sed qui virtutibus et meritis praecellunt: quorum sciens per Spiritum Paulus electionem erga Ephenetum, et quod ipsum ex omni fidelium numero qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
rium fuerit. siue spũalibus siue etiã
carnalibus officiis honorifice habean¬
tur. Salutate priscam et aquilam.¬
aduitores meos in xp̃o iħu: qui ꝓ aĩa
mea suas ceruices posuerunt. quibꝰ
ñ solum ego grãs agõ: s et uniuerse
eccłȩ gentiũ et domestica eoꝵ ȩccłia.
Uidientur mͥ ipsi eẽ de quibus inactibꝰ
apłoꝵ ita scriptũ ẽ. Post hec aut̃
discecdens paulus abathenis uenit
corinthum: et inuenit ibi quendam
iudeum. nomine aquilã. ponticum
genere: qui nuꝑ uenerat ab italia et
mirum. si priscam paulus in ȩpła
ta ẽ cȩt̃is concordantibus pot̾ aut̃
fieri ut quia illo tempore pulsis
corinthũ uenerant: rursus edicti
cessante seuitia. romã regressi sa¬
lutent᷑ a paulo: quos tam̃ apparet
nideoꝵ in sidiis paulo ꝑielitante
semet ipsos obiecisse. ut ille liber absce¬
deret. Hoc enim et iason quidã fecisse
rũ laudẽ apłs ñ silet: s omĩbus eam

Expanded text:
rium fuerit, sive spiritalibus, sive etiam rium fuerit, sive spiritalibus, sive etiam carnalibus officiis, honorifice habeantur. Utadjutores meos in Christo Jesu, qui pro anima mea suas cervices supposuerunt, quibus non solum ego gratias ago, sed et cunctae Ecclesiae gentium, et domesticam eorum Ecclesiam. Videntur mihi ipsi esse, de quibus in Actibus apostolorum ita scriptum est: Post haec autem discedens Paulus ab Athenis venit Corinthum . » Et invenit quemdam Judaeum nomine Aquilam, Ponticum genere, qui nuper venerat ab Italia, etmirum si Priscam Paulus in Epistota est caeteris concordantibus. Potest autem fieri, ut qui illo tempore, pulsis Corinthum venerant, rursus edicti cessante saevitia, Romam regressi salutentur a Paulo; quos tamen apparet Judaeorum insidiis Paulo periclitante semetipsos objecisse, ut ille liber abscederet. Hoc autem et Jason quidam fecisse rum laudem apostolus non silet, sed omnibus eam
Abbreviated transcription (Latin):
nas inministerio eccłȩ constitui. in
quo officio positã fęben apud ȩccłam
quȩ ẽ chenchris. paulus cũ laude
magna et cõmendatione ꝓsequit᷑.
enumerans etiam gesta ipsius p̃cla¬
ra. et dicens: quia intantũ omĩbus
astitit. hoc ẽ in necessitatebus p̃sto
mentis astiterit. Simile aut̃ opus
eius dixerim hospitalitati loth: qui
dũ semꝑ hospites suscepit. meruit
rit hospitibus: ineruit ut dñs cum
angłis duiteret ad tabernacłm eiꝰ.
Ita et hȩe religiosa febȩ dũ astat
omĩbus. et omĩbus obsequit᷑ asistere
et obsequi etiã apło meruit. Et icdo
locus hic duo parit̾ docet: et babe¬
ri ut diximus feminas ministras
in ȩccła. et tales debere assumi in
miuisterium. quȩ astiterint multis
et ꝑ bona officia usq ad apłicam lau¬
dem meruerint ꝑuenire. Hortat᷑ etiã
illud. ut qui bonis oꝑibus mȩccłiis
dant oꝑam. uicem recipiant a fr̃ibus
et honorem: ut in quibuscũq necessa¬

Expanded text:
nas in ministerio Ecclesiae constitui. In nas in ministerio Ecclesiae constitui. In quo officio positam Phoeben apud Ecclesiam quae est Cenchris, Paulus magna cum laude et commendatione prosequitur, enumerans etiam gesta ipsius praeclara, et dicens, quia in tantum omnibus astitit, hoc est, in necessitatibus praesto mentis astiterit. Simile autem opus ejus dixerim hospitalitati Lot, qui dum semper hospites suscepit, meruit rit hospitibus, meruit ut et Dominus cum angelis diverteret ad tabernaculum ejus . Ita et haec religiosa Phoebe, dum astat omnibus et obsequitur, assistere et obsequi etiam Apostolo meruit. Et ideo locus hic duo pariter docet et haberi, ut diximus, feminas ministras in Ecclesia, et tales debere sumi in ministerium, quae astiterint multis, et per bona officia usque ad apostolicam laudem meruerint pervenire. Hortatur etiam illud, ut hi qui bonis operibus in Ecclesiis dant operam, vicem recipiant a fratribus et honorem, ut in quibuscunque necessa
Abbreviated transcription (Latin):
tum: uł ne desiderium eius qđ gͣ
romanos habet uisendos. diutius
differatur. Si enĩ inquit hoc ita cesse¬
rit. ut et ministerium meũ acceptũ
fiat scĩs in iherosolima. et liberatus
ab incredulis qui st̃ in uidea. uenire
ad uos ñ impediar. ꝓbene gestis re¬
bꝰ gaudens ꝓfecto aduos ueniã. cũ
uoluntate di et requiescã uobiscum.
Non corporalem utiq requiem querit
paulus: s illã quȩ consolationẽ
habet ex cło: sieut et ipse in pͥmis
huius epłȩ partibꝰ dixit. consolari
inuobis ꝑ eam quȩ inuicẽ ẽ. fidẽ
urãm atq meã. Us̃ aũt pacis sit
cũ omĩbus uobis. Ingenti bene¬
dictione munerat romanos. ut
ds pacis sit cũ eis: id ẽ ut pax di quȩ
suꝑat omnẽ m̃tem eustodiat corda eo¬
do aut̃ uobis febem sororem nr̃am
quȩ ẽ inministerio ȩecłȩ. quȩ ẽ chen¬
cris: uit eam suscipiatis in dño eligne
satis. et adsistatis ei. inquibuscũq
apłica auetoritate docet etiã femi¬

Expanded text:
um, vel desiderium ejus quod erga Romanos habet visendos diutius differatur. Si enim, inquit, haec ita cesserint, ut et ministerium meum acceptum fiat sanctis in Hierosolyma, et liberatus ab incredulis qui sunt in Judaea, venire ad vos non impediar, pro bene gestis rebus gaudens profecto ad vos veniam cum voluntate Dei, et requiescam vobiscum. Non corporalem utique requiem quaerit Paulus, sed illam, quae consolationem habet ex Deo, sicut et ipse in primis hujus Epistolae partibus dixit, Consolari in vobis per eam quae invicem est fidem vestram atque meam. Deus autem pacis sit cum omnibus vobis. Amen. Ingenti benedictione muneratur Romanos, ut Deus pacis sit cum eis, id est, ut « pax Dei, quae superat omnem mentem, custodiat corda eosororem nostram quae est in ministerio ecclesiae quae est Cenchris ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis et adsistatis ei in quocumque neapostolica auctoritate docet etiam femi
Abbreviated transcription (Latin):
scio qm̃ ueniens ad uos in abundan¬
tia benedictionis xp̃i ueniam: nichi¬
lominus tam̃ sciebat. etiam in his
quȩ manifeste futura cognouerat.
orationẽ ẽẽ necessariam ÷ quȩ utiq
siu̾bi causa. ñ fuisset alhibita: seque
romȩ sunt fr̃s orare ꝓse. contempnat¬
lare : etiam si inferioris meriti eẽ ui¬
deantur hi a quibus oratio postula
tur : Ecce enim paulus apłicis p̃di¬
tus meritis. ñ solum romanos ora¬
re ꝓse. s et corinthios adhortatur.
Uide aũt. et quã ualidis eos astrin¬
git religiosisq sacram̃tis. Et ꝑ do¬

Expanded text:
iam veniens ad vos in abundantia benedictionis Christi veniam, nihilominus tamen sciebat etiam in his quae manifeste futura cognoverat, orationem esse necessariam, quae utique, verbi causa, si non fuisset adhibita, sequeRomae sunt orare pro se, contemnatlare, etiam si inferiores meritis esse videantur hi, a quibus oratio potur? Ecce enim Paulus apostolicis praeditus meritis, non solum Romanos orare pro se, sed et Corinthios adhortatur. Vide autem et quam validis eos astringit religiosisque sacramentis, Per Do
Abbreviated transcription (Latin):
tempus ad eẽt. ut uerbũ caro fieret.
et habitaret in nobis: et manifesta¬
retur omĩbus gentibus. ad obedi¬
entiam fidei. Quod uero ait soli
sapienti dõ: sapientẽ dñi ñ ita
accipias. quasi quasi quẽ sapien¬
tia fecerit sapientem. ut int̾ homi¬
nes habetur: sapiens enim inter
homines dicitur unusquisq ex
participatione sapientiȩ: ds uero
ñ quasi ex sapientia sapiens factꝰ
sit. s quasi ipse auctor sit etge¬
nitor sapientiȩ. sapiens appellat᷑.
Non enim ut diximus ex sapientia
sapiens ds: s ex sapiente do sa¬
pientia ꝓcedit. Merito aut̃ dicitur.
soli sapienti dõ. Solus ẽ enim ita
genuerit: quam ex sapientia sapi¬
ens factus sit. Et recte ei claritas
entem eẽ solum dm̃. ut ipse sapien¬
diuinȩ inm̃sitatem ꝑ hoc tẽpoꝵ
designare. Amen aut̃ quasi ad
confirmationem omĩum quȩ suꝑiꝰ
scripta sunt in fine posuit: ꝑ qđ
uernacło hebreoꝵ sermone uera

Expanded text:
tempus adesset, ut Verbum caro fieret tempus adesset, ut Verbum caro fieret et habitaret in nobis , et manifestaretur omnibus gentibus ad obedientiam fidei. Quod vero ait, soli sapienti Deo, sapientem Deum non ita accipias, quasi quem sapientia fecerit sapientem, ut inter homines habetur: sapiens enim inter homines dicitur unusquisque ex participatione sapientiae; Deus vero, non quasi qui ex sapientia sapiens factus sit, sed quasi qui ipse auctor sit et genitor sapientiae, sapiens appellatur; non enim, ut diximus, ex sapientia sapiens Deus, sed ex sapiente Deo sapientia procedit. Merito dicitur soli sapienti Deo, solus est enim ita genuerit, quam ex sapientia sapiens factus sit, et recte ei claritas entem esse solum Deum, ut ipse sapienimmensitatem per hoc temporum designare. Amen. Aut quasi ad confirmationem omnium quae superius scripta sunt in fine posuit, per quod vernaculo Hebraeorum sermone vera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprio ꝓferebant: ñ erant sapien¬
tes. Uerum si stultum ẽ ꝓꝓħas con¬
fiteri. et negari eos fuisse sapien¬
tes: restat. ut quia sapientes fu¬
erunt intellexerunt quȩ ex ore
ꝓprio ꝓferebant: et habuerint
intellectum in labiis suis. Quȩ
ergo sit silentii ratio uideamus: ne
illa sit quam et ipse paulus sibi tra¬
ditam ꝓsacram̃toꝵ dispensatione
ꝑ docuit: ubi dicit abductum se ẽẽ
in tereium cȩlum. et inde inparady¬
sum: et audisse ñ edicenda u̾ba quȩ
ñ licet homini loqui. In quo utiq
ostendit. ñ qđ ipse ignoret qͥd au¬
bus pandere quȩ sibi sunt indicata
ñ liceat. Ita gͦ potest et in hoc loco
dictum uideri sacramentũ. tempo¬
ribus scłoꝵ in silentio habitũ. quo
scierint quidem ꝓpħe: ex scripturis
enim ꝓpħicis manifestat᷑: s homi¬
nibus id ẽ uulgo ñ manifestauerint
nec patȩfecerint. s silentio texerint
scdm p̃ceptum ȩt̃ni di: usquequo

Expanded text:
proprio proferebant, non erant sapienproprio proferebant, non erant sapientes. Verum quia stultum est prophetas confiteri, et negare eos sapientes fuisse, restat ut sapientes fuerint, et intellexerint quae ex ore proprio proferebant, et habuerint intellectum in labiis suis. Quae ergo silentii ratio? Videamus ne illa sit quam et ipse Paulus sibi traditam pro Sacramentorum dispensatione perdocuit, ubi dicit, perabductum se esse in tertium coelum et inde Paradisum, et audisse non edicenda verba, quae non licet homini loqui. In quo utique ostendit, non quod ipse ignoret quod aubus pandere, quae sibi sunt indicata non liceat. Ita ergo potest et in hoc loco dictum videri Sacramentum temporibus saeculorum in silentio habitum, quod scierint quidem Prophetae ex Scripturis enim Propheticis manifestatur, sed hominibus, id est vulgo non manifestaverint nec patefecerint, sed silentio texerint secundum praeceptum aeterni Dei, usquequo
Abbreviated transcription (Latin):
uelationẽ saeram̃ti temporibus
scłoꝵ insilentio habiti. Non michi
uidetur. qđ ad om̃s ꝑtineat ista
utriusq generis confirmatio:s
ad om̃s quidem ꝑtinet creden¬
tes dunitaxat. euu̾głium paull.
et p̃dicatio xpĩ: reuelatio uero
sacramenti. temporibus scłoꝵ in
silentio habiti. ñ ad plures.s ad
paucos et electos qui capaces eẽ
possint sapientiȩ et scientiȩ dei:
de quibus dicitur: multi uocati.
pauri aut̃ electi. S et clego qđ ait.
sacram̃ti in silentio habiti. requi¬
rendum ẽ. utrum ita id dicat. in
silentio habitum. ut omĩno nullus
agnouerit. ne ipsi quidem qui
annunciabant ꝓpħȩ: an altior a¬
liqua silentii intelligenda ẽ ratio.
Michi quidem ualde absurdum uicle¬
tur. ut dicamus ꝓpħas ita scrip¬
sisse de sacram̃tis diuinis: ut ñ in¬
tellexerint ea ipsa quȩ dicebant.
cũ scriptura dicat. Sapiens intel¬
ligit quȩ de ore eius ꝓcedunt: et
in labiis ppħat intellectum. Si gͦ
ꝓpħȩ ñ intellexerunt. quȩ de ore

Expanded text:
elationem sacramenti temporibus saeculorum in silentio habiti, non mihi videtur quod ad omnes pertineat ista utriusque generis confirmatio, sed ad omnes quidem pertinet credentes duntaxat Evangelium Pauli, et praedicatio Christi. Revelatio vero sacramenti temporibus saeculorum in silentio habiti non ad plures, sed ad paucos, et electos, qui capaces esse possint sapientiae et scientiae Dei, de quibus dicitur: Multi vocati, pauci autem electi . Sed et de eo quod ait, sacramenti in silentio habiti, requirendum est utrum ita id dicat in silentio habitum, ut omnino nullus agnoverit, ne ipsi quidem, qui annuntiabant Prophetae, an altior aliqua silentii intelligenda est ratio: mihi quidem valde absurdum videtur, ut dicamus Prophetas ita scripsisse de Sacramentis divinis, ut non intellexerint ea ipsa quae dicebant, cum Scriptura dicat: Sapiens intelligit quae de ore ejus procedunt, et in labiis portat intellectum . Si ergo Prophetae non intellexerunt quae de ore
Abbreviated transcription (Latin):
Aiunt enim mͥ. In his quȩ scribiꝰ qm̃
plurima in eis tui oꝑis habentur.
da titulum nominis tui: et seribe
nos explanationum libri. sicut et apud
auctores inquiunt scłares. non illius
qui exgreco translatus ẽ .s. illius qui
transtulit nom̃. titulus tenet. Hoc
aut̃ totum mͥ donant. ñ amore mei:
s oclio auctoutatis. Uerum ego qͥ
plus conscientiȩ meȩ quã nomimi
defero. etiam si addere aliqua ludeor
et explere quȩ desunt. aut breuiare
quȩ longa sunt: furari tamen titu¬
lum eius qui fundam̃ta oꝑis iecit.
et construendi ȩdificii materiam p̃¬
buit. rectum ñ puto. Sit sane in
arbitrio legentis: cum opus ꝓbaue¬
rit. oꝑis meritum cui uelit ascribe¬

Expanded text:
Aiunt, inquit, in his quae scribis, quoniam plurima in eis tui operis habentur, da titulum nominis tui, et scribe:nos explanationum libri: sicut et apud auctores, inquiunt, saeculares, non illius, qui ex Graeco translatus est, sed illius qui transtulit nomen, titulus tenet. Hoc autem totum mihi donant non amore mei, sed odio auctoris: verum ego, qui plus conscientiae meae quam nomini defero, etiamsi addere aliqua videor, et explere quae desunt, aut breviare quae longa sunt; furari tamen titulum ejus, qui fundamentum operis jecit, et construendi aedificii materiam praebuit, rectum non puto. Sit sane in arbitrio legentis, cum opus probaverit, operis meritum, cui velit ascribe
Abbreviated transcription (Latin):
marcion aquo scripturȩ ȩuu̾głicȩ
atq aplicȩ interpolate sunt. de
hac epła penitus abstulit: ñ so¬
lum hoc s et in eo loco ubi scrip¬
tum ẽ. omẽ aut̃ qd ñ ẽ ex fide
peccatum ẽ: usq ad finem eunc¬
ta desecuit. In aliis uero exem¬
a marcione temerata hoc ipsũ
caput diu̾sȩ positum inuenimꝰ
In non nullis et enu codicibus post
ẽ : statim coherens habetur. ei aut̃
qui potens ẽ uos confirmare: alii
uero codices infine id ut munc posi¬
Duas mͥ causas paulus uidetur
ostendere. quibus roborantur hi
qui infine ȩuu̾głii confirmantur.:
unam. qua eis p̃dicatio pauli quȩ
ẽ et xp̃i p̾dicatio. innotescit: et aliã.
qua reuelatur eis saeramentum
qł omĩum temporibus scłoꝵ in
silentio habitum ẽ. nunc uero hoc
ẽ in aduentu xpĩ presentia corpo¬
rali manifestatum ẽ. et aꝑtum ẽ.
et quantum spectat ñ sine ydone¬
is testibus. s scripturiᷤ ꝓpħicis
astipulantibus declaratũ. Ita enĩ¬

Expanded text:
Marcion, a quo Scripturae Evangelicae atque apostolicae interpolatae sunt, de hac Epistola penitus abstulit. Sed et ab eo loco ubi scriptum est: Omne autem quod non est ex fide, peccatum est, usqta dissecuit. In aliis uero exema Marcione temerata, hoc ipsum capitulum diuerse positum inuenitur. In nonnullis etenim codicibus post est, statim habetur: Ei autem qui potens est uos confirmare. Alii uero codices in fine id ut nunc est posiDuas mihi causas Paulus videtur ostendere quibus roborantur hi qui in fide evangelii confirmantur: unam qua eis praedicatio Pauli, quae est et Christi praedicatio, innotescit; et aliam qua reveratur eis sacramentum, quod omnium temporibus saeculorum in silentio habitum est. Nunc vero. Hoc est in adventu Christi, et praesentia corporali manifestum est et apertum, et quantum exspectat non sine idoneis testibus, sed Scripturis propheticis astipulantibus declaratum exi
Abbreviated transcription (Latin):
tus fr̃. Ipsum puto ẽẽ erastum.
quem dicit quia remansit cor¬
inthi: quiq uidetur dispensa¬
tor enutatis ostendi.S ñ puto
qđ ex hoc officio magnoꝑe paulus
m̃tionem eius in ępła sua fecerit:
nisi si forte aliquid in eo amplius
sensit. et archarium eum id ẽ dis¬
pensatorem ciuitatis illiuis dixerit.
cuiuis artifex et conditor ds̃: et idõ
nec nomen posuerit cuius cuuta¬
tis: s tantummͦ eum archarium
tali aliquo mͦ. an uero simpliciter
magis accipiendum sit. et nichil
ꝓfundius in pauli litteris requi¬
rendum: considerato qui legis.
Ei aut̃ qui potens ẽ uos confirma¬

Expanded text:
um. Ipsum puto esse Erastum quem dicit, quia remansit Corinthi, quique videtur dispensator civitatis ostendi. Sed non puto quod ex hoc officio magnopere Paulus mentionem ejus in epistola sua fecerit, nisi forte aliquid in eo amplius senserit, et arcarium eum, id est, dispensatorem illius civitatis dixerit, cujus artifex et conditor Deus, et ideo nec nomen posuerit cujus civitatis, sed tantummodo eum arcarium tali modo aliquo, an vero simpliciter magis accipiendum sit, nihil potius in Pauli litteris requirendum, tu considerato qui legis. Ei autem qui potens est vos confirma
Abbreviated transcription (Latin):
Et hic similit̾ ut andronicus. et
uinias. cognatus pauli dicitur:
s neq concaptiuus ut illi. neq
nobilis in apłis. in his qui ante pau¬
lum fuerunt. in xp̃o nominatur.
Unde intelligendum ẽ. etiam in his
quos cognatos suos paulus appellat.
ẽẽ multam differentiam: scdm illã
ut ego arbitror rationẽ. quã suꝑnus
qui sunt ex narcissi qui sunt in dño.
Uidentur plures fuisse exdomo uei
familia narcissi. s ñ om̃s in dño fu¬
isse: et iło addit. eos salutandos
eẽ. qui sunt in dño. Salutate try fe
nam et tryfosam. quȩ laborant in
dño. Bonum de his dat testimoni¬
um: quarũ laborẽ ñ huius mundi.
neq cõmunis uitȩ. s in dño ẽe te¬
statur. Multi enim laborant: s ñ
om̃ium laborem constat eẽ in dño.
Salutate ꝑsidam carissimã: quȩ mul¬
tum laborauit in dño. Uidetur hȩc¬

Expanded text:
Et hic, similiter ut Andronicus et Et hic, similiter ut Andronicus et Junia, cognatus Pauli dicitur: sed neque concaptivus uti illi, neque nobilis in apostolis, in his qui ante Paulum fuerunt in Christo, nominatur. Unde intelligendum est etiam in his quos cognatos suos Paulus appellat, esse multam differentiam secundum illam, ut ego arbitror, rationem, quam superius qui sunt ex Narcissi domo. Videntur quidem plures fuisse ex domo, vel familia Narcissi, sed non omnes in Domino fuisse, et ideo addidit, eos salutandos esse qui sunt in Domino. Snam et Tryphosam, quae laborant in Domino. Bonum de his dat testimonium, quarum laborem non hujus mundi neque communis vitae, sed in Domino esse testatur; multi enim laborant, sed non omnium laborem constat esse in Domino. Salutate Persidem charissimam, quae multum laboravit in Domino. Ista