comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lumina que de gła scribit indicio
sunt. lerum nos qͥa non uerborũ
echimologias sed scripturȩ sensũ
disserere conamur: ita hunc locũ
cum suꝑiorib copulauimus: Si
llequaquã ꝑlegem sed ꝑcaritatẽ
nobis inuicem seruientes: non de¬
benius de scripturarũ interp̃tati¬
one contendere. et dicere cireumcisio
melior ẽ. non. sed p̃putium: contẽp¬
nenda historia et allegoria sequen¬
da. immo allegoria uana ẽ et umi¬
bratica. et nulluis ueritatis fulta ra¬
dicibus. Unde euenit ut ininiuicem
nascantur iniuidię. Excludere enim
ait uos uolunt. ut illos emulemini:
Montam ueritatem legis uolentes do¬
cere quam iuncere. Ne aũt penitus
uerbũ głȩ pretermitamus intactum:
suas philosophis ineptias relinquen¬
tes de scripturis aliqua retractemus.
Opinionem uulgi et laudem homi¬
num fauore quesitam głe nomen so¬
nat. ubi dicitur: Omĩa aut fatiunt
ut ab hominibus głificentur: et ali¬
bi. Quomodo potestis credere. głam

Expanded text:
lumina, quae de gloria scripsit, inditio lumina, quae de gloria scripsit, inditio sunt. Verum nos quia non verborum etymologias, sed Scripturae sensum disserere conamur, ita hunc locum cum superioribus copulabimus: Si Legem, sed per charitatem nobis invicem servientes. Non debemus de Scripturarum interpretatione contendere et dicere: Circumcisio melior est: non, sed praeputium. Contemnenda historia, et allegoria sequenda immo allegoria vana est et umbratica, et nullis veritatis fixa radicibus. Unde evenit, ut invicem nascantur invidiae. Excludere enim, ait, vos volunt, ut illos aemulemini: non tam veritatem Legis volentes docere, quam vincere. Ne autem penitus verbum gloriae praetermittamus intactum, suas philosophis ineptias relinquentes, de 516 Scripturis aliqua retractemus. Opinionem vulgi, et laudem hominum favore quaesitam, gloriae nomen sonat, ubi dicitur: Omnia autem faciunt, ut ab hominibus glorificentur . Et alibi: Quomodo potestis credere, gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
rantur pariuilis atq lactentibus
fomenta uitiorũ. Crucifixit talem¬
xp̃i carnem. qui non uixta carnẽ
testimonio aduersum eos qui uo¬
lunt scripturas spiritalit̾ intellige¬
re. Quis ẽ aũt qui uiut sp̃u. nisi
ab sconditus homo ñr. qui et uix¬
ta carnem interdum solet iuiuere:
Sed cum sp̃u uixerit sp̃u ambulat:
cum incarne uoluerit ambulare.
nunquam uituit in carne. Contra.
qui se totum carni dederit. et passi¬
ombus deputauerit: nunquam ui¬
uit in sp̃u. Inter hos medii sunt qͦs
nec spirituales possumus appellare
nec carnales: sed qui inter uirtutes
et uitia fluctuantes. nunc ad meli¬
ora retrahuntur et sp̃s sunt: nunc
carnis lubrico supplantantur et ca¬
ro sunt. Non efficiamur in anis głę
cupidi inuicem ꝓuocantes inuicẽ
inuidentes. Unum uerbũ apud gre¬
latinus interpres expressit. Quan¬
tas aũt habeat diffinitiones et sig¬
nificantias gł&a p̃hilosophorũ innu¬
merabiles libri. et ciceronis duo uo¬

Expanded text:
rant parvulis atque lactentibus rant parvulis atque lactentibus fomenta vitiorum. Crucifixit Christi carnem, qui non juxta carnem testimonio adversum eos qui nolunt Scripturas spiritualiter intelligere. Quis est autem qui vivit spiritu, nisi absconditus homo noster, qui et juxta carnem interdum solet vivere? Sed cum spiritu vixerit, spiritu ambulat. Cum in carne voluerit ambulare, numquam vivit in carne. Et contra: Qui se totum carni dederit, et passionibus deputarit, numquam vivit in spiritu. Inter hos medii sunt, quos nec spirituales possumus appellare, nec carneos; sed qui inter virtutes et vitia fluctuantes, nunc ad meliora retrahuntur, et spiritus sunt: nunc carnis lubrico supplantantur, et caro sunt. Non efficiamur inanis gloriae cupidi, invicem provocantes, invicem invidentes. Unum verbum apud Graeinterpres Latinus expressit. Quantas autem habeat definitiones, et significantias gloria, et philosophorum innumerabiles libri, et Ciceronis duo vo
Abbreviated transcription (Latin):
nifestetur incarne nr̃a. Ita eñi ui¬
uficabuntur et mortalia corpora
nr̃a ꝑ in habitantem in nobis sp̃m.
Ubi latinus interpres uitia posuit
siones leguntur. Et quia passio po¬
test et dolorem et cȩteras necessita¬
tes significare corpusculi: caute apo¬
stolus intulit desideria. ut non na¬
turam corporis uideretur in sp̃itali¬
bus uiris negͤare. sed uitia & hoc ita
admonitum sit si uulgatam editio¬
nem sequimur legentef. Qui autẽ
sunt xp̃i carnem crucifixerunt
cum uitiis et concupiscentiis: ut
non carnem xp̃i sed suam eoscru¬
cifixisse dicamus. Pene oblitus sum
interp̃tationis scdẽ. Predixeram
eiũ om̃ia quȩ secuntur ad legem
&. ad circumcisionem esse referen¬
da. Sensus itaq iste ẽ. In quibus ẽ
fructus sp̃s caritas. gaudiũ par &¬
cȩtera: hii corꝑeam scripture intel¬
ligentiam quȩ nunc caro xp̃i ap¬
pellatur. crucifixerunt cum passi¬
onibus eius et desideriis que gene¬

Expanded text:
nifestetur in carne nostra. Ita enim vinifestetur in carne nostra. Ita enim vivificabuntur et mortalia corpora nostra per inhabitantem in nobis spiritum. Ubi Latinus interpres vitia posuit, siones leguntur. Et quia passio potest et dolorem, et caeteras necessitates significare corpusculi, caute Apostolus intulit desideria: ut non naturam corporis videretur in spiritualibus viris negare, sed vitia. Et hoc ita admonitum sit, si Vulgatam editionem sequimur, legentes: Qui autem sunt Christi carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis: ut non carnem Christi, sed suam eos crucifixisse dicamus. Pene oblitus sum interpretationis secundae. Predixeram enim omnia quae sequuntur ad Legem, et ad circumcisionem esse referenda. Sensus itaque iste est: In quibus est fructus spiritus, charitas, gaudium, et reliqua, hi corpoream Scripturae intelligentiam, quae nunc caro Christi appellatur, crucifixerunt cum 515 passionibus ejus et desideriis, quae gene
Abbreviated transcription (Latin):
cifigere filiũ dĩ et crucifigere car¬
nem. xp̃i cum uitiis et concupiscen¬
tiis. Caro quippe. xp̃i non prineipa¬
liter et proprie filius dĩ ẽ. sed xp̃ciħe
qui cum eẽt et in principio apud
patrem. uerbum ds̃ caro factus est
se ipsum exinaniuit formam serui
accipiens ut crucifigeret carnẽ.
et despoliaret principatus et po¬
testates triumphans de eis in lig¬
no. et compleretur illud apłt. Qa
enim mortiuis ẽ peccato: mortiuis ẽ
semel. Igitur si corpora nr̃a iembra
caro xp̃i ẽ. quam crucifigimus.
mortificantes eam suꝑ terram. for¬
nicationem. inmunditiam. passio¬
nem. desideriũ malũ et auariciã.
et de nobis in laude nunc ponitur.
qui xp̃i iħu carnem crucifixerũt
cum uitiis et concupiscentiis. et
semꝑ mortificationem iħu circum¬
ferimus incorꝑe nr̃o. ut et uita eius
manifestetur in carne nr̃a. Non mo¬
dicaͥ aũt laboris ẽ sic in presenti scło
iuiuere: ut iam nunc uita ihu ma¬

Expanded text:
cifigere Filium Dei, et crucifigere carcifigere Filium Dei, et crucifigere carnem Christi cum vitiis et concupiscentiis. Caro quippe Christi non principaliter, et proprie Filius Dei est, sed Jeum esset in principio apud Patrem, Verbum Deus caro factus est, et seipsum exinanivit, formam servi accipiens, ut crucifigeret carnem, et despoliaret principatus et potestates, triumphans de eis in ligno , ut compleretur illud Apostoli: Quod enim mortuus est, peccato, mortuus est semel . Igitur si corpora nostra membra caro Christi est, quam crucifigimus, mortificantes per eam super terram, fornicationem, immunditiam, passionem, desiderium malum, et avaritiam: et de nobis in laude nunc ponitur, qui Christi Jesu carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis, et semper mortificationem Jesu circumferimus in corpore nostro, ut et vita ejus manifestetur in carne nostra. Non modici autem laboris est, sic in praesenti saeculo vivere, ut jam nunc vita Jesu ma
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut quod legis publicȩ homi¬
nes facere necessitate compellunt
hoc illa ꝑsuadeat fieri uoluntate.
Qui aũt sunt. xp̃i carnẽ suã cruei¬
fixerunt cum uiciis et concupiscen¬
tiis. Origenes hunc locum suꝑiori¬
bus nectens ita legit. aduersus huiꝰ
tiis: ut non sicut in latino sonat
eos qui xp̃i sunt carnẽ suam dicat
crucifixisse cum uitiis et concupis¬
centiis. sed. xp̃i carnẽ ab his cum ui¬
ciis et concupiscentiis crucifixam:
et querit quomodo in his qui frue¬
tus sp̃s habeant. et aduersum quos
lex eẽ cessauit. crucifixio carnis
dominicȩ ponatur in laude: cum
ad hebreos inuituꝑatione sit posi¬
tum. Rursus crucifigentes sibimet¬
ipsis filiũ dĩ. et ostentui habentes.
Prursus crucifigentes. melius unũ
uerbũ compositum in greco est.
pretari possumus recrucisigentes.
Primũ ergo notandum quod aliud
ẽ crucifigere. aliud recrucifigere.
deinde quia non id ipsum sit recru¬

Expanded text:
sunt, ut quod leges publicae facesunt, ut quod leges publicae facere homines necessitate compellunt, hoc illa persuadeat fieri voluntate. Qui autem sunt Christi, carnem crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Origenes hunc locum superioribus nectens, ita legit: Adversus hujuscupiscentiis: ut non sicut in Latino sonat, eos qui Christi sunt, carnem suam dicat crucifixisse cum vitiis et concupiscentiis; sed Christi carnem ab his cum vitiis et concupiscentiis crucifixam. Et quaerit quomodo in his qui fructus spiritus habeant, et adversum quos Lex esse cessavit, crucifixio carnis Dominicae ponatur in laude, cum ad Hebraeos in vituperatione sit positum: Rursum crucifigentes in semetipsis Filium Dei, et ostentui 514 habentes . Pro rursus crucifigentes, melius unum verbum compositum in Graeco est, rpretari possumus, recrucifigentes. Primum ergo notandum quod aliud sit crucifigere, aliud recrucifigere. Deinde quia non idipsum sit recru
Abbreviated transcription (Latin):
qni ipsi possidebunt t̾ram. Et de se¬
ipso. discite ame quia mitis sum et
humilis corde et mansuetus. Con¬
tinentia uero inuia quidem uirtu¬
tis ẽ sed necdum ꝑuenit ad calcem:
quia cupiditates adhuc in eius qui
se continet cogitatione nascuntur
et mentis polluunt principale: li¬
cet non superent nec adopus ꝑ¬
trabant cogitantem. Non solum
aut indesideriis et cupiditate con¬
tinentia necessaria ẽ: sed etiã in
tribus reliquis ꝑturbationib do¬
lore scilicet leticia et timore: aduer¬
sus huimodi fructus sp̃s. non est
lex. Iusto quippe lex non ẽ posita
iniquis aũt et non subditis. impiis
et peccatorib. Lex michi dicit. Nõ
adulterabis. non occides. non fal¬
sum testimonium dices. non frau¬
dabis. non desiderabis aliena. non
ꝑiurabis. non furaberis. Si hȩc om̃ia
fructu in me sp̃s caritate regnante
non fatio: suꝑ flua michi sunt pre¬
cepta legis. Deniq et sapientes
mundi de philosophia sic opinati

Expanded text:
quoniam ipsi possidebunt terram . Et de sequoniam ipsi possidebunt terram . Et de seipso: Discite a me, quoniam mitis sum, et humilis, et mansuetus corde . Continentia vero in via quidem virtutis est, sed necdum pervenit ad calcem: quia cupiditates adhuc in ejus qui se continet, cogitatione nascuntur, et mentis polluunt principale, licet non superent, nec ad opus pertrahant cogitantem. Non solum autem in desideriis et cupiditate, continentia necessaria est, sed etiam in tribus reliquis perturbationibus, dolore scilicet, laetitia et timore. Adversus hujusmodi fructus spiritus, non est Lex. Justo quippe Lex non est posita: iniquis autem et non subjectis, impiis et peccatoribus . Lex mihi dicit: Non adulterabis: non occides, non falsum testimonium dices: non fraudabis: non desiderabis aliena: non perjurabis: non furaberis : si haec omnia, fructu in me spiritus charitate regnante, non facio, superflua mihi sunt praecepta Legis. Denique et sapientes mundi de philosophia sic opinati
Abbreviated transcription (Latin):
nus fructus e germinans ꝑhanc fa¬
mulus dĩ moyses testimoniũ scrip¬
turȩ meruit acciꝑe dicentis. Moy sez
qui fatie ad fatiem dm̃ uidebant
esse non poterat: quia multa sepe
compellimur ꝑ carnis facere infir¬
mitatem. De dauid quoq licet mul¬
ti de dño nr̃o estiment ꝓpħatum qd
nos etiã non negamus. sp̃s sc̃s in trpo
uenturi canit. Memento dñe dauid
et om̃is mansuetudinuis eius. Cuius
mansuetudo aduersus saul et absa¬
lon et semei uł maxime claruit. eũ
alius eũ uellet occidere. alius res no¬
uerem uentilans clamaret et dice¬
ret. Egredere egredere uir inique.
Extrema continentia infructibus
sp̃s collocatur quam non solũ in
castitate debemus acciꝑe: sed etiã
incibo et potu. in ira quoq et uexa¬
tione mentis et detrahendi libidine.
Inter modestiã aũt et continentiã
hoc inter ẽ. quod modestia iniuiris ꝑ¬
fectis ẽ consum mateq uirtutis de
quibus saluator ait. Beati mites:

Expanded text:
nos fructus egerminans. Per hanc fanos fructus egerminans. Per hanc famulus Dei Moyses, testimonium Scripturae meruit accipere, dicentis: Moyses qui facie ad faciem Deum videbant, esse non poterat: quia multa saepe compellimur per carnis facere infirmitatem. De David quoque, licet multi de Domino nostro aestiment prophetatum, quod nos etiam non negamus, Spiritus sanctus in typo venturi canit: Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus . Cujus mansuetudo adversus Saul, Absalon, et Semei, vel maxime claruit ? Cum alius eum vellet occidere: alius res no, et pulverem ventilans, clamaret et diceret: Egredere, egredere, vir inique . Extrema continentia in fructibus spiritus collocatur. Quam non solum in castitate debemus accipere, sed etiam in cibo et potu, in ira quoque et vexatione mentis, et detrahendi libidine. Inter modestiam autem et continentiam hoc interest, quod modestia in viris perfectis est, consumataeque virtutis, de quibus Salvator ait: Beati mites,
Abbreviated transcription (Latin):
prosit. suie uirtus ex qua oruintur
utilitates. aut uirtus ꝓpter semet¬
ipsam. uł affectus qui fons sit utili¬
tatum. Inter fructus sp̃s septimũ
et sacratiorẽ locũ fides possidet:
quȩ etiã alibi inter tres ponitur
spes fides caritas. Nec mirũ si spes
in hoc cathalogo non referatur cũ
infide sit quod sꝑatur: et ita eam
apłs ad hebreos scribens definiat.
Est aũt fides sꝑandarũ substantia
rerũ. argumentũ necdum parentiũ.
Siquidem id quod sꝑamus ẽẽ uen¬
turum et necdum ẽ in p̃senti fide
possidemus: sꝑantes nos tenere qđ
credimus. Queritur quoq quomͦ
sides incaritate sit posita. Qui dili¬
git nunquã se ledi estimat: nunꝗͣ
aliud nisi quod diligit et diligit᷑
suspicatur. Cum aũt dilectio pro¬
cul abfuerit. et si des parit᷑ absce¬
dit. Post fidem mansuetudo numera¬
tur quȩ aduersa ẽ irȩ rixȩ dissensio¬
nibus et nunquã ad sui contraria ꝓ¬
uocatur Nere de bona sp̃s arbore bo¬

Expanded text:
prodest: sive, virtus ex qua oritur prodest: sive, virtus ex qua oritur utilitas: aut, virtus propter semetipsam: aut affectus qui fons sit utilitatum. Inter fructus spiritus, septimum et sacratiorem locum fides possidet, quae etiam alibi inter tres ponitur: spes, fides, charitas. Nec mirum si spes in hoc catalogo non referatur: cum in fide sit quod speratur: et ita eam Apostolus ad Hebraeos scribens definiat: Est autem fides sperandarum substantia rerum, argumentum necdum apparentium , Siquidem id quod speramus esse venturum, et necdum est in praesenti, fide possidemus, sperantes nos tenere quod credimus. Quaeritur quoque quomodo fides in charitate sit posita. Qui diligit, numquam se laedi aestimat: numquam aliud nisi quod diligit et diligitur, suspicatur. Cum autem dilectio procul abfuerit, et fides pariter abscedit. Post fidem mansuetudo numeratur, quae adversa est irae, rixis, dissensionibus: et numquam ad sui contraria provocatur, vere de bona spiritus arbore, bo
Abbreviated transcription (Latin):
añ. possumus int̾p̃tari huic contra¬
ria ẽ pusillanimitas de qua scribitur.
Pusillanimes uehementer insipientes.
qui uero patiens et uniuersa susten
latum sapiens appellatur. ut in ꝓuer¬
biis quoq scriptũ ẽ. Longanimus
uir: multus in prudentia benignitas
etiã siuie suauitas quȩ apud grecos.
ẽ lenis. blanda tranquilla. et omĩum
bonoꝵ apta consortio inuitans ad fa¬
miliaritatẽ sui. dulcis alloquio. mo¬
ribus temꝑata. Deniq et hanc stoici
ita diffiniunt. Benignitas ẽ uirtus
sponte ad bene faciendum exposita.
non multũ bonitas ab enignitate¬
diuersa ẽ. quia et ipsa ad benefacien
dum exposita uidetur: sed in eo differt
quia potest bonitas esse tristior. et
fronte seueris morib irrugata. bene
quidẽ facere. et prestare quod posci¬
tur: non tamen suaius esse consortio
et sua cunctos inuitare dulcedine.
hanc quoq sectatores renonis ita
definiunt bonitas et uirtus que

Expanded text:
μίαν possumus interpretari. Huic contraμίαν possumus interpretari. Huic contraria est pusillanimitas, de qua scribitur: Pusillanimus vehementer insipiens: qui vero patiens est, et universa sustentπιτάσει multum sapiens appellatur, ut in Proverbiis quoque scriptum est: Longanimus vir, multus in prudentia . Benignitas etiam sive suavitas, quia apud Graecos est lenis, blanda, tranquilla, et omnium bonorum apta consortio, invitans ad familiaritatem sui, dulcis alloquio, moribus temperata. Denique et hanc Stoici ita definiunt: Benignitas est virtus sponte ad bene faciendum 512 exposita. Non multum bonitas a benignitatediversa est: quia et ipsa ad benefaciendum videtur exposita. Sed in eo differt, quia potest bonitas esse tristior, et fronte severis moribus irrugata, bene quidem facere et praestare quod poscitur: non tamen suavis esse consortio, et sua cunctos invitare dulcedine. Hanc quoque sectatores Zenonis ita definiunt: Bonitas est virtus quae
Abbreviated transcription (Latin):
Simul aũt et illud notandum quod
post dilectionem gaudium sequit᷑.
Qui eñi diligit quempiam semꝑ in
cius felicitate lȩtatur: et si eũ uiderit
aliquo errore deceptum peccatorum
lubrico concidisse. dolebit quidem
et eruere festinabit: sed non poterit
gaudiũ mutare tristicia. sciens nullã
rationabilium creaturarũ apud dm̃
perire ꝑpetuo. Tercius fructus ẽ sp̃s
pax: aqua salomon quoq qui in
trpo xp̃i p̃cessit nomen accepit:
et de ȩccła psalmista canit. Factus est
inpace locus euis: et inter octo euan¬
gelii beatitudines scribitur: beati pa¬
cifici qm̃ filii dĩ uocabuntur. In pri¬
mo etiã graduũ psalmo cantatur.
Cum his qui oderunt pacẽ eram pa¬
cificus. Nec putemus pacẽ tantũ in ea
eẽ querendam si cum alio non iurgem̃:
sed tunc pax. xp̃i hoc ẽ hereditas nr̃a
nobiscum ẽ. si tranquilla mens nullis
passionib ꝑturbetur. Post pacem se¬
quitur longanimitas siue patientia

Expanded text:
Simul autem et illud notandum, quod Simul autem et illud notandum, quod post dilectionem, gaudium sequitur. Qui enim diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur. Et si eum viderit aliquo errore deceptum, et peccatorum lubrico concidisse, dolebit quidem, et eruere festinabit: sed non poterit gaudium mutare tristitia, sciens nullam rationabilium creaturarum apud Deum perire perpetuo. Tertius fructus spiritus, est pax, a qua Salomon quoque qui in typo Christi praecessit, nomen accepit. Et de Ecclesia Psalmista canit: Factus est in pace locus ejus . Et inter octo Evangelii benedictiones scribitur: Beati pacifici: quoniam filii Dei vocabuntur . In primo etiam graduum psalmo cantatur: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Nec putemus pacem tantum in eo esse quaerendam, si cum alio non jurgemur: sed tunc pax Christi, hoc est, haereditas nostra nobiscum est, si tranquilla mens nullis passionibus perturbetur. Post pacem sequitur longanimitas, sive patientia:
Abbreviated transcription (Latin):
caro oꝑib suis mortificatis peccare
desistat: non tamen illo usq ꝓcediĩt
ut et neglecta arbor sp̃s oꝑa carnis
afferat. et arbor carnis exculta fru¬
ctus germinet sp̃itales. Insecundo
sp̃italium fructuũ loco gaudiũ po¬
situm ẽ quod sto iei quoq qui dis¬
tingunt inter uerba subtilius. aliud
quid ẽe estimant quam lȩticiam.
suudium quippe esse auint elationẽ
inimi suꝑ his quȩ digna sunt ex ul¬
tantis. leticiam uero effrenatam ani¬
mi elationem quȩ modum nesciat.
et in his quoq quȩ uitio sint mixta
letetur. Alii eregione gaudii uolup¬
tatem ponunt. non hanc quȩ cor¬
pus adlibidinem concitat. titillat
sensus. dulci blanditur affectu:
sine moderatione et ullo decore leti¬
ciȩ in risu exaltat uocem suã. Quod
si uerũ ẽ et eorũ inter uerba distin¬
ctio non fallit et fallitur: considere¬
mus ne forsitan idcirco sit dictum.
Non ẽ gaudere impiis dicit dñs.

Expanded text:
caro operibus suis mortificatis, peccare caro operibus suis mortificatis, peccare desistat. Non tamen illo usque procedunt, ut et neglecta arbor spiritus, opera carnis afferat, et arbor carnis exculta, fructus germinet spirituales. In secundo spiritualium fructuum loco, gaudium positum est: quod Stoici quoque qui distinguunt inter verba subtilius, aliud quid esse aestimant quam laetitiam. Gaudium quippe, esse, aiunt elationem animi super his quae digna sunt exsultantis: Laetitiam vero effrenatam animi elationem, 511 quae modum nesciat, et in his quoque quae vitio sint mixta, laetetur. Alii e regione gaudii voluptatem ponunt: non hanc quae corpus ad libidinem concitat, titillat sensus, dulci blanditur affectu; sine moderatione, et ullo decore laetitiae, in risu exaltat vocem suam. Quod si verum est, et eorum inter verba distinctio non fallit et fallitur, consideremus ne forsitan idcirco sit dictum: Non est gaudere impiis, dicit Dominus .
Abbreviated transcription (Latin):
tua. et ex tota iurtute tua. et
diliges. ꝓximũ tuũ tan quam te¬
ipsum quantis bonis referta sit cari¬
tas et supra breiiter ꝑstrinximus ꝙ
nunc uł parũ dixisse sufficiat. quod
dilectio non querit que sua sunt.
sed que aliena. sunt. et quamuis suo
quis uitio inimicus sit diligenti. et
tranquillitatem eius odiorũ fuctus
concitare nitatur. tamen nunquãlle
t᷑bat᷑ ñꝗͣ creaturãn. dei odio dĩgnam
estimat: Caritas enĩ oꝑit multitudinem
peccõꝵ. Illud quoq qd̃ a saluatore dici¬
tur. non potest arbor bona fructꝰ
afferre malos. neq arbor mala fru¬
ctiis afferre bonos: non tam de ho¬
minibus quam de fructu carnis et
sp̃s arbitror ꝓnuntiatum: quia nec
sp̃s unquam potest ea uitia quȩ in
carnis oꝑibus numerata sunt facere.
nec caro his fructib qui oriuntur
ex sp̃u redundare. Potest aũt fie¬
ri ut ꝑ negligentiam possidentis
et sp̃s qui uersatur in homine fruc¬
tus non habeat suos. et econtrario

Expanded text:
tua, et ex tota virtute tua: et tua, et ex tota virtute tua: et diliges proximum tuum sicut teipsum . Quantis bonis referta sit charitas, et supra breviter perstrinximus, et nunc vel parum dixisse sufficiat: quod dilectio non quaerit quae sua sunt, sed quae aliena . Et quamvis suo quis vitio inimicus sit diligenti, et tranquillitatem ejus ad odiorum fluctus concitare nitatur: tamen numquam ille turbatur: numquam creaturam Dei odio dignam aestimat. Charitas enim operit multitudinem peccatorum . Illud quoque quod a Salvatore dicitur: Non potest arbor bona fructus afferre malos: neque arbor mala, fructus afferre bonos Matt, VII, 18, non tam de hominibus, quam de fructibus carnis et spiritus, arbitror pronuntiatum: quia nec spiritus umquam potest ea vitia, quae in carnis operibus numerata sunt, facere; nec caro his fructibus qui oriuntur ex spiritu redundare. Potest autem fieri per negligentiam possidentis, ut spiritus qui versatur in homine, fructus non habeat suos: et econtrario
Abbreviated transcription (Latin):
luci ad tenebras: Quis consensus xp̃i
et belial: & putamus nos regnũ dei
consequi. si afornicatione. idolatria
et ueneficiis inmunes simus. Eece
inimicicie. contentio. ira. rixa. dis¬
sensio. ebrietas quoq et cȩteraque
parua arbitramur excludunt nos
aregno dĩ. nec refert. uno quisq
ab beatitudine excludatur an
pluribus. cum om̃ia similit̃ exclu¬
dant Inlatinis codicib adulteriũ qͦ ⁊ ĩ
uitiorũ scripta referuntur. Sed sci
endum non plusquam quindecim
carnis oꝑa nominata. de quib et
disseruimus. Fructus aũt sp̃s est
caritas. gaudiũ.pax. longamiitas
bonitas. benignitas. fides. mansue¬
tudo. continentia. Aduersuis huuis¬
modi non ẽ lex. Et que alia int̃ fru¬
ctus fp̃s debuit tenere primatum
nisi caritas sine qua urtutes cȩtere
non reputantur esse uirtutes. et
que bone sunt. Siquidẽ et in lege
et in euangło ipsa obtinet princi¬
patum. Diliges dñm dm̃ tuũ ex
toto corde tuo. et ex tota anima

Expanded text:
luci ad tenebras? qui consensus Christo luci ad tenebras? qui consensus Christo et Belial . Et putamus nos regnum Dei consequi, si a fornicatione, idololatria, et veneficiis immunes simus. Ecce inimicitiae, contentio, ira, rixa, dissensio, ebrietas quoque, et caetera quae parva arbitramur, excludunt nos a regno Dei. Nec refert uno quis a beatitudine excludatur, an pluribus, cum omnia similiter excludant. In Latinis codicibus, adulterium quoque, vitiorum scripta referuntur, sed scendum non plus quam quindecim carnis opera nominata, de quibus et disseruimus. Fructus autem spiritus, est charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia, adversus hujusmodi non est Lex. Et quae alia inter fructus spiritus debuit tenere primatum, nisi charitas, sine qua virtutes caeterae non reputantur esse virtutes, et quae bona sunt? Siquidem et in Lege, et in Evangelio ipsa obtinet principatum: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima
Abbreviated transcription (Latin):
bit et surrexerunt ludere: semꝑ ebri-¬
etati uincła luxuria ẽ. Pulchre qui¬
dam non ignorabilis ornator. cum
ebrium de somno describeret excita¬
cum ait. Nec dormire excitatus. nec
uigilare ebrius poterat: qua senten¬
tia expressit. quodam mͦ. nec mortuũ
eum fuisse nec uiuum. Longũ erat
uniuersa carnis oꝑa replicare. et
cathalogum facere uitioꝵ. Uno gͥ
omĩa sermone conclusit dicens.
et his similia quȩ utinam tam faci¬
le uitare possimus quam facile intel¬
ligimus. Predico inquit uobis sicut
p̃dixi: qm̃ qui talia agunt regnũ
di non consequentur. Ubi ante p̃di¬
xerat: non regnet inquit peccatũ
inmortali ur̃o corpore. adobedien¬
dum desideriis euis. Peccatum om¬
nes istas speties habet: inquibus nc̃
discriminandis plus forsitan quam
oportuit inmorati sumus. Ergo in
anima in qua peccatum regnaue¬
rit. non potest dĩ regnare regnũ.
Quȩ enĩ parcicipatio iusticie et
iniquitati: Quȩ communicatio

Expanded text:
bit, et surrexerunt ludere . Semper ebribit, et surrexerunt ludere . Semper ebrietati juncta luxuria est. Pulchre quidam non ignobilis orator, cum ebrium de somno describeret excitatum, ait: « Nec dormire excitatus, nec vigilare ebrius poterat. » Qua sententia expressit, quodammodo nec mortuum eum fuisse nec vivum. Longum erat universa carnis opera replicare, et catalogum facere vitiorum. Uno igitur omnia sermone conclusit dicens, et his similia. Quae utinam tam facile vitare possemus, quam facile intelligimus. Praedico, inquit, vobis sicut praedixi: quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Ubi ante praedixerat: Non regnet, inquit, peccatum in mortali vestro corpore, ad obediendum desideriis ejus . Peccatum omnes istas species habet, in quibus nunc discriminandis plus forsitan quam oportuit, immorati sumus. Ergo in anima, in qua peccatum regnaverit, non potest Dei regnare regnum. Quae enim participatio justitiae et iniquitati? quae communicatio
Abbreviated transcription (Latin):
potest negare qͥ eisdẽ passionib uinci-¬
tur: et licet me quidam in eo libro
quem deseruanda uirginitate con¬
scripsi rep̃hendendum putent quod
dixerim adolescentulas ita uinum
debere fugere ut uenenum: non me
sententiȩ penitebit. Opus quippe ibi
iuni quam dĩ anobis creatura damp¬
nata ẽ: et licentiam tulimus uirgi¬
ni ꝓpriꝰetatis calore feruenti. ne oe
casione parũ bibendi palus bibe¬
ret. et ꝑiret. Alio quin sciebamus.
et in xp̃i sanguine uinũ consecrari.
ꝑatum. Ebrietas aũt tam ex uino
quam ex cȩteris bibendi generibus
que uario modo confitiuntur potest
accidere. Ex quo et de scĩs dicitur.
uinũ et siceram non bibit. Sicera in¬
terp̃tatur ebrietas: et ne quis uinũ
non bibens aliud sibi putaret biben¬
dum. Exclusa causatio est dum om¬
ne quod in ebriari᷑ potest cum uino pa¬
riter aufertur. Quinta decima quȩ
et extrema inter carnis oꝑa comessa¬
tio est. Manducauit populus et bi¬

Expanded text:
potest negare qui eisdem passionibus vincipotest negare qui eisdem passionibus vincitur. Et licet me quidam in eo libro, quem de servanda virginitate scripsi, reprehendendum putent: quod dixerim adolescentulas ita vinum debere fugere ut venenum: non me sententiae poenitebit. Opus quippe ibi magis vini, quam Dei a nobis creatura damnata est: et licentiam tulimus 509 virgini proprio aetatis calore ferventi, ne sub occasione parum bibendi, plus biberet et periret. Alioquin sciebamus, et in Christi sanguinem vinum consecrari: peratum. Ebrietas autem tam ex vino quam ex caeteris bibendi generibus, quae vario modo conficiuntur, potest accidere; ex quo et de sancto dicitur: Vinum et siceram non bibet . Sicera interpretatur ebrietas. Et ne quis vinum non bibens, aliud sibi putaret bibendum, exclusa causatio est; dum omne quod inebriare potest, cum vino pariter aufertur. Quintadecima, quae et extrema inter carnis opera, commessatio est. Manducavit quippe populus et bi
Abbreviated transcription (Latin):
grecum uersum transferens elegi
acode inuidia lusit dicens. Ius¬
tius inuidia nichil ẽ quȩ ꝓtinus ip¬
sum auctorem rodit: excrutiatq
aniũ. Scribit et beatus cyprianus
librum de zelo et liuore ualde opti¬
mum: quem qui legerit non dubita¬
bit annumerari oꝑibus carnis inui¬
diam. Inter inuidum aũt et inui¬
diosum hoc inter ẽ. quod innui¬
dus feliciori inuidet. inuidiosus aut
iste ẽ qui ab alio patitur inuidiam.
Quartũ decimũ locũ inter carnis
oꝑa ebrietas tenet. Cbriosi quippe
regnum dĩ non possidebunt. Et do¬
minus ad discipulos. Cauete ait ne
forte grauentur corda ur̃a in uino
et crapula. Uino hominis sensus euer¬
titur. pedes corriuint. mens uacillat.
libido succenditur. Unde apłs clami¬
tat: et uinũ in quo ẽ luxuria habet
unus quisq suȩ sententiȩ potestatem:
ego apłm sequor inuino esse luxuriã
inuino ebrietatem ebetatem autemri
luxuriã int̾ carnis oꝑa num̾ari necille

Expanded text:
Graecum versum transferens, elegiaco Graecum versum transferens, elegiaco metro de invidia lusit, dicens: Justius invidia nihil est: quae protinus ipsum Auctorem rodit, excruciatque animum. Scripsit et beatus Cyprianus librum de Zelo et Livore valde optimum: quem qui legerit, non dubitabit annumerare operibus carnis invidiam. Inter invidum autem et invidiosum hoc interest: quod invidus feliciori invidet. Invidiosus autem is est, qui ab alio patitur invidiam. Quartumdecimum locum inter carnis opera ebrietas tenet. Ebriosi quippe regnum Dei non possidebunt. Et Dominus ad discipulos: Cavete, ait, ne forte graventur corda vestra in vino et crapula . Vino homini sensus evertitur: pedes corruunt: mens vacillat: libido succenditur: Unde Apostolus clamitat: Et vinum in quo est luxuria . Habet unusquisque suae sententiae potestatem. Ego Apostolum sequor: in vino esse luxuriam, in vino ebrietatem. Ebrietatem autem et luxuriam inter carnis opera numerari, nec ille
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia carnis inimica ẽ dõ. inimi¬
ca aũt sunt omnia dognata falsita¬
tis deo repugnantia: consequenter
et hereses inimicȩ dõ.ad carnis oꝑa
referuntur. Heresis aũt grecȩ ab ele¬
ctione dicitur. quod scilicet eam sibi
unus quisq eligat disciplinam quã
putat eẽ meliorem. Quicumq igitur
aliter scripturam intelligit quam
sensus sp̃s scĩ flagitat quo conserip¬
ta ẽ. licet de eccła non recesserit
tamen hereticuis appellari potest: et
de carnis oꝑibus ẽ eligens quȩ peio¬
ra sunt. hereses sequitur inuidia
quam non putemus idem esse quod
relum. quia zelus et in bonam par¬
tem accipi potest: Cum quis nititur
ea quȩ meliora sunt emulari. Inui¬
dia uero aliena felicitate torquetur
et induplicem scinditur passionem:
Cum auit ipse ẽ aliquis in eo in quo
alium esse non uult. aut aliũ uidẽs¬
esse meliorẽ. dolet se ei non eẽ consi¬
milem. Pulchre quidẽ de neotericis

Expanded text:
sapientia carnis inimica est Deo inimisapientia carnis inimica est Deo inimica autem sunt omnia dogmata falsitatis Deo repugnantia consequenter et haereses inimicae Deo, ad carnis opera referuntur. Αἵρεσις autem Graece, ab electione 508 dicitur: quod scilicet eam sibi unusquisque eligat disciplinam, quam putat esse meliorem. Quicumque igitur aliter Scripturam intelligit, quam sensus Spiritus sancti flagitat, quo conscripta est: licet de Ecclesia non recesserit, tamen haereticus appellari potest, et de carnis operibus est, eligens quae pejora sunt. Haereses sequitur invidia, quam non putemus idem esse quod zelum. Quia zelus et in bonam partem accipi potest, cum quis nititur ea quae meliora sunt, aemulari. Invidia vero aliena felicitate torquetur, et in duplicem scinditur passionem: cum aut ipse est aliquid in eo, in quo alium esse non vult: aut alium esse videns meliorem, dolet se ei non esse consimilem. Pulchre quidam de neotericis,
Abbreviated transcription (Latin):
dus semꝑ irascitur. iratus ꝓtemꝑe
concitatur: et nescio quis possit reg¬
num dĩ possidere. Cum is qui irasci¬
tur separetur aregno. Rixȩ quoq
quas alud greci significantes. &¬
l xN. dicitur: a regno dĩ ꝓhibent
tradicendum paratus stomacho dele¬
ctatur alieno: et muliebri uirgio
contendit et ꝓuocat contendentẽ.
Hec alio nomine apud grecos. piau¬
NIħ iã. appellatur: nec non et dis¬
sensiones oꝑa carnis sunt. cũ quis
nequaquam ꝑfectus eodem sensu
et eadem sententia. dicit. Ego sum
pauli. ego apollo. ego cephe et ego
xp̃i: sed et domoꝵ int̾ se hec eadẽ
dissensio reꝑitur. mariti uidelicet
ad uxorem. patris ad filiũ. fratris
ad fratrem. conserui ad conseruum.
militis ad contubernalem: artificis
ad euisdem oꝑis artificem. Nonnun¬
quam euenit ut in ex positionibus
scripturarum oriatur dissensio. ȩqui¬
bus hereses quoq que nunc in car-¬
nis oꝑe ponuntur ebulliant. Si enĩ

Expanded text:
dus semper irascitur: iratus pro tempore dus semper irascitur: iratus pro tempore concitatur. Et nescio quis possit regnum Dei possidere: cum is qui irascitur, separetur a regno . Rixae quoque quas aliud Graeci significantes, μάχη dicitur a regno Dei prohibent. tradicendum paratus, stomacho delectatur alieno: et muliebri jurgio contendit, et provocat contendentem. Haec alio nomine apud Graecos φιλονεικία appellatur. Necnon et dissensiones opera carnis sunt: cum quis nequaquam perfectus, eodem sensu, et eadem sententia dicit: Ego sum Pauli, et ego Apollo, et ego Cephae, et ego Christi . Sed et domorum inter se haec eadem dissensio reperitur: mariti videlicet ad uxorem, patris ad filium, fratris ad fratrem, conservi ad conservum, militis ad contubernalem, artificis ad ejusdem operis artificem. Nonnumquam evenit, ut et in expositionibus Scripturarum oriatur dissensio: e quibus haereses quoque quae nunc in carnis opere ponuntur, ebulliunt. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
inter carnis oꝑa contentio possidet
quodam quasi sacrato et eminenti int̃
uitia numero collocata seruũ autẽ
dñi non oportet rixari. sed eẽ mansu¬
etum ad om̃s. Doctorẽ longanimem
cum mansuetudine erudientẽ etiã
eos qui contra disputant: post conten¬
tionem octaua succedit ȩmulatio.
quȩ greco sermone ⁊elus significan¬
tius et notuis appellatur: quo quidẽ
malo nescio quis nr̃m careat: Telati
sunt enĩ et patriarchȩ ioseph frẽm
suũ. et maria et aaron ꝓpħss dĩ et sa¬
cerdos. contra moy sen tali passione
decepti sunt: intantum ut illa de qua
scriptura narrauerat dicens. Tollens
aũt maria ꝓpħes tẏmpanũ et cȩtera.
Postea extra castra ꝓiecta lepre uitio
sordidata sit: et penitentiã longiorẽ
septem dierũ seꝑatiõe reꝑauerit Ira
demde succedit q̃ iusticiã dĩ ñ oꝑatur
et speties ẽ furoris. Inter iracundiam
aũt et iram hoc inter ẽ. quod iracun¬

Expanded text:
inter carnis opera, contentio possidet, inter carnis opera, contentio possidet, quodam quasi sacrato, et eminenti 507 inter vitia numero collocata. Servum autem Domini non oportet rixari, sed esse mansuetum ad omnes, doctorem, longanimem, cum mansuetudine erudientem, etiam eos qui econtra disputant . Post contentionem, octava succedit aemulatio, quae Graeco sermone ζῆλος significantius et notius appellatur. Quo quidem malo, nescio quis nostrum careat. Zelati sunt enim, et patriarchae Joseph fratrem suum: et Maria, et Aaron prophetes Dei et sacerdos, contra Moysen tali passione decepti sunt : intantum ut illa de qua Scriptura narraverat, dicens: Tollens autem Maria prophetes tympanum , et caetera, postea extra castra projecta, leprae vitio sordidata sit, et poenitentiam longiorem septem dierum separatione signaverit . Ira deinde succedit, quae justitiam Dei non operatur , et species est furoris. Inter iracundiam autem et iram, hoc interest: quod iracun
Abbreviated transcription (Latin):
nibus habere pacem: quod si loquen¬
tes ueritatem aliquos meremur ini¬
micos. non tam nos inimici eorum
sumus quam illi inimici sunt uerita¬
tis. Nam quod ingenesi dicitur ad
abraham. inimicus ero inimicis ciuis.
et aduersabor aduersantibus tibi.
sicut supra intelligendum: non tam
abraham illis inimicum fuisse quã
ꝑ quam calcatis idolis cognitum
uenerabatur diñ. Illud quoq quod
populo p̃cipitur ifrł. ut odio sempi¬
terno. et inposterostͣns missa discor¬
dia inimici sint. madianeis: quasi his
dicitur qui sub pedagogo et in alio
loco merebantur audire: O dio habe¬
bis inimicũ tuũ: aut certe non tam
ꝑsonarũ quam morũ ẽ facta dissen¬
sio. ut quomodo deus utiliter int̃
serpentem et mulierem inimicicias
posuit. ne amiciciȩ eorũ inutiles es¬
sent homini ꝑquas ꝓiectus ẽ de para¬
diso. Ita et in hisrahelitis et madia¬
ncis uta magis dissimilis. quã gens
una dampnata ẽ. Septimum locũ

Expanded text:
nibus habere pacem. Quod si loquennibus habere pacem. Quod si loquentes veritatem, aliquos meremur inimicos: non tam nos inimici eorum sumus, quam illi inimici sunt veritatis. Nam quod et in Genesi dicitur ad Abraham: Inimicus ero inimicis tuis: et adversabor adversantibus tibi, sicut supra intelligendum, non tam Abraham illis inimicum fuisse, quam per quam, calcatis idolis, cognitum venerabatur Deum. Illud quoque quod populo praecipitur Israel, ut odio sempiterno, et in posteros transmissa discordia, inimici sint Madianeis , quasi his dicitur, qui sub paedagogo erant, et in alio loco merebantur audire: Odio habebis inimicum tuum . Aut certe non tam personarum, quam morum est facta dissensio: ut quomodo Deus utiliter inter serpentem et mulierem inimicitias posuit, ne amicitiae eorum inutiles essent homini, per quas projectus est de paradiso: ita et in Israelitis, et Madianeis vita magis dissimilis, quam gens una damnata est. Septimum locum
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Herecundos uł uerentes fa-¬
cite filios isrł ab om̃i inmunditia.
sic in hoc loco. ceteras extra ordina¬
rias uoluptates ipsarũ quoq oꝑa
nuptiarũ. si non uerecunde et cũ
honestate quasi sub oculis dĩ fiant
ut tantũ liberis seruiatur: inmun¬
ditiam et luxuriam nominauit.
Quartũ in cathalogo operũ carnis
idolatria locum tenet. Qui enum
semel se luxuriȩ uoluptatiq ꝑmi¬
serit. non respicit creatorẽ. Alias
aũt om̃iᷤ idolatria festiuitate gu¬
la uentre. et his que infra uentrẽ
sunt delectatur: et ne forsitan uene¬
ficia et maleficea artes non uide¬
rentur innouo ꝓhibitȩ testam̃to:
ipse quoq inter carnis oꝑa nomi¬
nantur. quia sepe magicis artib
et amare miseris euenit et ama¬
ri. Inimicicia quoq quȩ post ue¬
neficia ponitur quem babeat re¬
atum manifesto crimini subiect a de¬
clarat. Quantum enim innobis ẽ nul¬
liuis ẽẽ debemus inimici: sed cum om¬

Expanded text:
dicens: Verecundos, vel reverentes fadicens: Verecundos, vel reverentes facite filios Israel ab omni immunditia : sic in hoc loco caeteras extraordinarias voluptates, ipsarum quoque opera nuptiarum, si non verecunde, et cum honestate, quasi sub oculis Dei fiant, ut tantum liberis serviatur, immunditiam et luxuriam nominavit. Quartum, in catalogo operum carnis, idololatria locum tenet. Qui enim semel se luxuriae voluptatique permiserit, non respicit Creatorem. Alias autem omnis idololatria, festivitate, gula, ventre, et his quae infra ventrem sunt, delectatur. Et ne forsitan veneficia, et maleficae artes non viderentur in novo prohibitae Testamento, ipsae quoque inter carnis opera nominantur. Quia saepe magicis artibus, et amare miseris evenit et amari. Inimicitia quoque, quae post veneficia ponitur, quem habeat reatum, manifesti criminis subjectio declarat. Quantum enim in nobis est, nullius esse debemus inimici, sed cum om
Abbreviated transcription (Latin):
enim quodcumq fecerit homo. ex¬
tra corpus est. Qui aũt fornicatur
incarne sua peccat. et non sumus
nr̃i empti enim sumus pretio.
glorificemus et portemus dñm
in corpore nr̃o. In eo fornicatio
maioris ẽ criminis: quia tollit
membra. xp̃i. et facit ea m̃bra
meretricis. Erunt quippe duo in
carne una. Qui non est fidelis
nec credit in xp̃o: sua membra
facit membra meretricis. Qui
credit et fornicatur:. xp̃i m̃bra
facit membra meretricis. & econ¬
trario infidelis in fornicatione sua
utrum uolet an ȩdificet templũ
idolo nescio. ꝑuitia quippe uel
maxime demones coluntur: hoc
unum scio quod qui post fidem
.xp̃i fornicatur. uiolat templum
del: secundum opus carnis inmun¬
ditia nuncupatur: et eam comes
luxuria sequitur. Quomodo enim
in ueteri lege de nefandis criminib
quȩ in occulto fiunt. et ea nomina¬
re turpissimum ẽ. ne et dicentis os
et aures audientium polluerentur
generaliter scriptura complexa ẽ

Expanded text:
enim quodcumque fecerit homo, exenim quodcumque fecerit homo, extra corpus est: qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. Et non sumus nostri: empti enim sumus pretio, glorificemus et portemus Deum in corpore nostro. In eo fornicator majoris est criminis: quia tollit membra Christi, et facit ea membra meretricis. Erunt quippe duo in carne una. Qui non est fidelis, nec credit in Christo, sua membra facit membra meretricis: qui credit et fornicatur, Christi membra facit membra meretricis. Econtrario infidelis in fornicatione sua utrum violet, an aedificet templum idolo, nescio. Per vitia quippe vel maxime daemones coluntur. Hoc unum scio: quod qui post fidem Christi fornicatur, violat templum Dei. Secundum opus carnis, immunditia nuncupatur, et eam comes luxuria sequitur. Quomodo enim in veteri Lege de nefandis criminibus, quae in occulto 506 fiunt, et ea nominare turpissimum est ne et dicentis os et aures audientium polluerentur generaliter Scriptura complexa est,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑse pareant mala ẽẽ et fugi¬
enda. intantũ ut etiã hi qui ea fa¬
tuint cupiant occultare quod fa¬
tuint: uł certe his tantũ manifesta
qui in xp̃o crediderint. Plurimi
quippe gentium in sius ignominiis
glantur. et putant si expleuerint
uoluptatem quandã turpitudinũ
uictoriam consecutos. Sed et illud
elegant̃ quod in carne oꝑa posuit.
fructus in sp̃u. quia uitia in semẽt¬
ipsa finiuntur et ꝑeunt: uirtutes
frugib pullulant et redundant.
Hec putemus animȩ nullũ eẽ opus
si uitia carni. uirtutes spĩu depu¬
tentur: quia anima ut supra diximus
in quodam meditullio posita. uł car¬
ni iungitur. et dicitur de ea. Non ꝑ¬
manebit sp̃s m̃s in hominibus iftis
quia carnes st̃: uł sp̃ui copulatur.
et in sp̃s uocabulum transit. Qui
enim adheret dõ: unus sp̃s est.
Primum itaq carnis opus ẽ forni¬
catio Manifestaꝗͣ ĩ exordio posu¬
it. ne mediis ambigamus. Omne

Expanded text:
quia per se pateant mala esse et fugiquia per se pateant mala esse et fugienda, intantum ut etiam hi qui ea faciunt, cupiant occultare quod faciunt. Vel certe his tantum manifesta, qui in Chritso crediderint. Plurimi quippe gentilium in suis ignominiis gloriantur, et putant si expleverint voluptatem, quamdam se turpitudinum victoriam consecutos. Sed et illud eleganter, quod in carne opera posuit, et fructus in spiritu: quia vitia in semetipsa finiuntur et pereunt, virtutes frugibus pullulant et redundant. Nec putemus animae nullum esse opus, si vitia carni, virtutes spiritui deputentur. Quia anima ut supra diximus in quodam meditullio posita, vel carni jungitur, et dicitur de ea: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia carnes sunt ; vel spiritui copulatur, et in spiritus vocabulum transit. Qui enim adhaeret Domino, unus spiritus est . Primum itaque carnis opus, est fornicatio. Manifesta in exordio posuit, ne de mediis ambigamus. Omne
Abbreviated transcription (Latin):
reses. inuidiȩ. ebrietates. comessati¬
ones. et his similia. que p̃dico uob̃
sicut et p̃dixi: qm̃ qui hec agunt
regnum dĩ non possidebunt. Suꝑi¬
us cum exponeremus de carne et
sp̃u. triplicem intelligentiam dixe¬
ramus uł eos ẽẽ carneos. qui paruu¬
li et corporei in xp̃o solidum cibũ
et ꝑfecte ȩtatis alimenta caꝑe non
possunt: uł carnem legis eos esse
qui more uidaico. historiam tantũ
sequerentur et literam: aut certe
iuxta simplicem sensum in homi¬
nis fictione carnem sp̃mq subsistere:
et uixta diuersitatem substantiȩ. uł
oꝑa carnis eẽ uł sp̃s. Nunc ergo que
hic carnis oꝑa nominantur. Forni
tur ad simplicem carnis et sp̃s in¬
telligentiam quam ad carnem le¬
gis et paruulos in xp̃o referriLi¬
cet in eo loco ubi supra de decimo
origenis stromate uerbũ transtuli¬
mus aduerbũ. quid etiã dehissenti¬
ri possit expressum sit: Quod
U enĩ ait. manifesta aũt sunt oꝑa car¬
nis. uł om̃ibus ea nota ẽẽ demonstrat

Expanded text:
es, invidiae, ebrietates, comessationes, et his similia, quae praedico vobis sicut et praedixi: quoniam qui haec agunt, regnum Dei non possidebunt: Superius cum exponeremus de carne et spiritu, triplicem intelligentiam dixeramus: vel eos esse carneos, qui parvuli et corporei, in Christo solidum cibum, et perfectae aetatis alimenta capere non possent: vel carnales eos esse, qui more Judaico historiam tantum sequerentur et litteram: aut certe, juxta simplicem sensum, in hominis fictione carnem spiritumque subsistere, et juxta diversitatem substantiae, vel opera carnis esse, vel spiritus. Nunc ergo quae hic carnis opera nominantur, fornictur ad simplicem carnis 505 et spiritus intelligentiam, quam ad carnem Legis, et parvulos in Christo referri, licet in eo loco, ubi supra de decimo Origenis Stromate verbum transtulimus ad verbum, quid etiam de his sentiri possit, expressum sit. Quod autem ait: Manifesta autem sunt opera carnis, vel omnibus ea nota esse demonstrat:
Abbreviated transcription (Latin):
illos qui scãm mariam arbitrabant᷑
ẽ: sic ꝓpt̃ eos qui estimabant. xp̃m
eẽ sublege. nescientes quia factus
eẽt his qui erant sublege. quasi sub
lege: dicitur et ipse factus ẽesub le-¬
ge. Manifesta aũt sunt oꝑa carnis
Que sunt fornicatio. inmunditia.
inpudicicia. idoloꝵ seruitus. Uene

Expanded text:
illos, qui sanctam Mariam arbitrabanturillos, qui sanctam Mariam arbitrabanturest: sic propter eos qui aestimabant Christum esse sub Lege, nescientes quia factus esset his qui erant sub Lege, quasi sub Lege, dicitur et ipse factus esse sub Lege. Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt, fornicatio, immunditia, luxuria, idolorum servitus, ven
Abbreviated transcription (Latin):
lege. sed factus quasi sub lege. ut
ostenderet non ueritatem legis sed
similicudinem custodisse. Uide¬
mur nobis soluisse ꝓpositam ques¬
tionem. Sed quid fatiemus de illo
et non quasi sub lege: tota illa supe¬
rior disputatio uacua fieret. Herum
et hec oppositio de suo soluctur loco.
Qui enĩ ꝓpt̾ea factus sub lege ẽ. ut
eos qui sub lege erant redimeret:
utiq cum eẽt liber alege. legi se sub¬
didit uoluntate. et multo erat pau¬
lo liberior qui non sub lege sed qua¬
si sub lege fuisse testatus ẽ. Et quo¬
modo incȩnum et baratrum mor¬
tis ꝓpter nos descendit qui oraba¬
mus dicentes. quis me liberabit de
corpore mortis huiꝰ ita et ex mulie¬
re nasei uoluit et eẽ sublege ut cos
qui erant nati de muliere et sub lege.
saluaret et certe non ẽ natus de mu¬
bere id ẽ de nupta. sed de iurgine.
Uerum abusiue uirgo mulier appel¬
lata ẽ ꝓpter eos qui illam fuisse uir¬
ginem nesciebant. Ut itaq ꝓpter

Expanded text:
Lege, sed, factus quasi sub Lege, ut Lege, sed, factus quasi sub Lege, ut ostenderet se non veritatem Legis, sed similitudinem custodisse. Videmur nobis solvisse propositam quaestionem. Sed quid faciemus de illo et non quasi sub Lege, tota illa superior disputatio vacua fiet. Verum et haec oppositio de suo solvetur loco. Qui enim propterea factus sub Lege est, ut eos qui erant sub Lege, redimeret, utique cum esset liber a Lege, Legi se subdidit voluntate: et multo erat Paulo liberior, qui non sub Lege, sed quasi sub Lege se fuisse testatus est. Et quomodo in coenum et barathrum mortis propter nos descendit, qui orabamus dicentes: Quis me liberabit de corpore mortis hujus ? ita et ex muliere nasci voluit, et esse sub Lege, ut eos qui nati erant de muliere, et sub Lege, salvaret. Et certe non est natus de muliere, id est, de nupta, sed de virgine. Verum abusive virgo mulier appellata est, propter eos qui illam fuisse virginem nesciebant. Ut itaque propter