comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non nr̃i corporis atq anime homi¬
nem cum nos uerbũ carnẽ factũ.
& se exforma dei euacuantẽ xp̃m
or formã serui adsumentẽ ꝓfectũ
mane ce nr̃ȩ similitudinis natũ
hominẽ p̃dicem. Ut uere dĩ fili:¬
uerus homĩs filius natus sit. Neq ñ
natus ex dõ homo. neq qr natus ex
deo homo. ideo ds̃ eẽ deficiens: sed
ut ꝑ se sibiꝰ dsumpsit ex iurgine cor¬
pus: ita se sibi animam ad sumpsit.
Que utiq nũquã abhoĩe gignen¬
cium originib p̃betur. Si eñi con¬
ceptum carnis nisi ex deo iurgo
non habuit. longe maiꝰ necesse ẽ
anima corporis nͥ ex deo aliunde
non fuerit. Ꝙ cum ipse ille filius
hominis ip̃e sit qui ce filius dei
quia totus hominis filius totus
dei filius ẽ: qua ridicłẽ pret̾ dei
filiũ qui uerbum caro factũ est.
alium nescio que tanquã ꝓfecam
usq admortem. & quod potestatẽ
habet aĩe suȩ ponende ce resum̃dȩ
uolunt excͥnsecus animã non ex

Expanded text:
non nostri corporis atque animae hominon nostri corporis atque animae hominem: cum nos Verbum carnem factum, et se ex forma Dei evacuantem Christum, et formam servi assumentem, perfectum manae et similitudinis, natum hominem praedicemus, ut vere Dei Filius hominis filius natus sit: neque non natus ex Deo homo, neque quia natus ex Deo homo, ideo Deus esse deficiens. Sed ut per se sibi assumpsit ex virgine corpus, ita ex se sibi assumpsit quae utique nunquam ab homine gignentium originibus praebentur. Si enim conceptum carnis nisi ex Deo virgo non habuit, longe magis necesse est, anima corporis nisi ex Deo aliunde non fuerit. Et cum ipse ille filius hominis ipse sit qui et Filius Dei, quia totus filius hominis totus Dei Filius sit, quam ridicule praeter Dei Filium qui Verbum caro factum est, alium nescio quem, tanquam prophetam usque ad mortem, et quod potestatem habet animae suae ponendae et resumendae, volunt extrinsecus animam, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
quã multi confirmande heresis suȩ
arte ita auies imꝑitoꝵ soleant inlu¬
Atre. ui quia: aorpus & anima adȩ in
peccato fuit carnem quoq adȩ. Ac¬
q animã dñs ex uirgine acceꝑit
neq hominẽ totũ ex sp̃u sc̃o uirgo
conceꝑit. Qussi indelligent sacra¬
mentum carnis adsumpte in¬
telligẽnt & sacramentum eu̾dem
& hominis filii ce dĩ filii quasi uͦ
sisset: adsũpsisset quoq exeadem
ꝙr animã. Cum anima om̃is opus
dei sit. carnis uerogeneracio sẽꝑ
tum dm̃ qui inpͥncipio apud dm̃
erat ds̃ uerbũ. non substanciuum
dm̃ ẽẽ sed sermonem uocis emisse
ut quod loquentib ẽ suum u̾bũ
hoc sit patri deo filius argute sub¬
ripere uolunt. ne subsistens u̾bũ
ds & manens informa dei xp̃c hõ
natus sit. Ut cum hoĩem illũ huma¬
ne pocius originis causa quã spiri¬
talis concepcionis sacram̃tũ anima¬
uerit: non ds̃ uerbũ hominẽ se ex
partu uirginis efficiens extiterit.
soleant quod xp̃m dicamꝰ ẽẽ natũ.

Expanded text:
quam multi confirmandae haereseos suae arte, ita aures imperitorum soleant illudere, ut quia et corpus et anima Adae in peccato fuit, carnem quoque Adae atque animam Dominus ex Virgine acceperit, neque hominem totum ex Spiritu sancto Virgo conceperit. Qumentum carnis assumptae, intelligerent etiam sacramentum ejusdem et hominis filii et 334 Dei filii. Quasi vero ssumpsisset quoque ex eadem et animam: cum anima omnis opus Dei sit, carnis vero generatio semper tum Deum, qui in principio apud Deum erat Deus Verbum, non substantivum Deum esse, sed sermonem vocis emissae, ut quod loquentibus est suum verbum, hoc sit patri Deo Filius; argute subrepere volunt, ne subsistens Verbum Deus et manens in forma Dei Christus homo natus sit: ut cum hominem illum humanae potius originis causa, quam spiritalis conceptionis sacramentum animaverit, non Deus Verbum hominem se ex partu Virginis efficiens exstiterit, soleant, quod Christum dicamus esse natum
Abbreviated transcription (Latin):
cum & informa serui ẽẽt uera nati¬
uitas & in habitu reꝑtu ut hoiem
eẽt similitudo nacurȩ. Ip̃e quidem
ꝑuirginem ex se nat᷑ homo: & insi¬
militudinẽ uiciose peccati carnis
inuencus. Quod ip̃m ad romanos scri¬
impossibile erat legi inquo infirma¬
batur ꝑcarnem dei filium suum
misit insimilitudinem carnis pec¬
cati & de pecato condempnauit
peccatum. Non fuit habicus ille
tancum hominis. s ut hominis
neq caro illa caro peccati s simili¬
tudo carnis peccati: dum &e habitꝰ
carnis innatiuitatis ẽ dũ homo¬
xp̃s ẽ. Quia ce qui homo ẽ nͣ potuit
non homo ẽȩ quod natus ẽ: ce qui
xp̃s est non potuit amisisse quod
inhuius sacramenti intelligenciam
apłica fides instruat. quȩ or habitu
ut hominem reꝑtum & insimilitu¬
dine carnis peccati missũ hominẽ
xp̃m iħm eẽ testata sit: ut cũ habitu
ut homo ẽ sit informa serui ce non
sit inuiciis naturȩ: &e cum insimili¬
tudine carnis peccati ẽ sit quidem

Expanded text:
forma servi esset vera nativitas; et in habitu repertum ut hominem, esset similitudo naturae. Ipse quidem per virginem ex se natus homo, et in similitudine vitiosae peccati carnis inventus. Quod id ipsum ad Romanos scriimpossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus filium suum misit in similitudine carnis peccati, et de peccato condemnavit peccatum . Non fuit habitus ille tamquam hominis, sed ut hominis: neque caro illa caro peccati, sed similitudo carnis peccati: dum et habitus carnis in nativitatis est est: quia et qui homo est, non potuit non homo esse quod natus est; et qui Christus est, non potuit amisisse quod ad hujus sacramenti intelligentiam apostolica fides instruat, quae et habitu ut hominem repertum, et in similitudine carnis peccati missum hominem Christum Jesum esse testata sit: ut cum habitu ut homo est, sit in forma servi, et non sit in vitiis naturae; et cum in similitudine carnis peccati est, sit quidem
Abbreviated transcription (Latin):
qui de cȩlo descendi. Siquis mandu¬
cauerit de pane meo: uiuet inȩc̾̃nũ
De panem dicens. Ip̃e enim corporis
sui origo ẽ. ac ne uerba uirtus atq
nature defecisse a se existimaretur
incarnem. rursum panem suũ
ẽẽ dixit. Ut ꝑhoc quod descendens
de celis panis ẽ: non exhumana cõ¬
cepcione origo eẽ corporis existi¬
maretur: dum cȩleste ẽẽ corpus
ostenditur. At uero cũ suus paniᷤ
ẽ: ad sumpti. ꝑuerbum corporis
ẽ ꝓfessio. Subiecit enim. Nisi mã¬
ducaueritis carnem filii homĩs
&e sanguinem eius bibitis: ñ ha¬
bebitis uitam inuob̾. Ut quia id
quod filius hominis ẽ. & panis
de cȩlis ip̃e desendit. ꝑ panem
suum de cȩlo descendentem &¬

Expanded text:
qui de coelo descendi. Si quis manduqui de coelo descendi. Si quis manducaverit de pane meo, vivet in aeternum . Ipse enim corporis sui origo est. Ac ne Verbi virtus atque naturae defecisse a se existimaretur in carne, rursum panem suum esse dixit, ut per hoc quod descendens de coelo panis est, non ex humana conceptione origo esse corporis existimaretur, dum coeleste esse corpus ostenditur. At vero cum suus panis est, assumpti per Verbum corporis est professio; subjecit enim: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et ejus sanguinem biberitis, non habebitis vitam in vobis, ut quia id quod Filius hominis est et panis de coelis ipse descendit, per panem suum de coelo descendentem
Abbreviated transcription (Latin):
r incelis ẽ. Dum caro ẽ & hoĩs filiꝰ¬
ẽ. Dum uerbum caro factum ẽ:¬
& de celo ẽ &e hominis ẽ filiꝰ. E in cȩlo
ẽ.qi & uerbi uirtus non corpora.¬
lib modis manens nec de erat un-¬
de descendat. & caro non aliunde
originem sũpserat quam ex uerbo.
Q uerbum caro factũ cũ caro eẽt:
non tñ non erat & uerbum. Abso-¬
lute autẽ beatus apłs etiam huiꝰ
in enarrande corporee natiuitatiᷤ
sacramentum locutus ẽ dicens.
Primus homo de t̾re limo scds hõ
de cȩlo. Hominem enĩ dicens nati¬
uitatem exuirgine docuit: quȩ¬
que officio usa mat̾no sexus sui nat᷑am
inconceptu &e parcu hominis exse¬
cuta ẽ. Et cum ait scđ̃m hominem
de cȩlo:originem eius exsuꝑ ueni¬
entis inuirginẽ scĩ sp̃s aditu. testatꝰ
ẽ. Atq itacum & homo ẽ & de cęlis
ẽ: hominis huisis ce partus auir¬
gine ẽ &e conceptꝰ ex sp̃u ẽ. Et hȩc qͥ
natiuitatis suȩ misterium pandẽs
sic locutus ẽ. Ego sum panis uiuus:

Expanded text:
s Filius. Dum Verbum est caro factum, et de coelo est, et hominis est Filius, et in coelo est. Quod et Verbi virtus non corporalibus modis manens non deerat, unde descenderat, et caro non aliunde originem sumpserat quam ex Verbo, et Verbum caro factum est, cum caro esset, non tamen non erat et Verbum. Absolute autem B. Apostolus etiam hujus inenarrandae corporeae nativitatis sacramentum locutus est dicens: Primus homo de terrae limo, secundus homo de coelo. Hominem enim dicens, nativitatem ex Virgine docuit, quae officio usa materno sexus sui naturam in conceptu et partu hominis exsecuta est. Et cum ait secundum hominem de coelo, originem ejus ex supervenientis in Virginem Spiritus sancti aditu testatus est. Atque ita cum et homo est, et in coelo est, hominis hujus et partus a Virgine est, et conceptu ex Snativitatis suae mysterium pandens sic locutus est: Ego sum panis vivus
Abbreviated transcription (Latin):
iħs xp̃c ce dei filius. ce hominis
ẽ siliꝰ. & exforma dei se exinanens for¬
mam serui accepit. Nam alius filiꝰ
hominis quã qui filiꝰ dei ẽ: neq a¬
lius informa dei quã qui informa
serui ꝑsectus homo natus ẽ. Ut sic̃
ꝑnaturã constitutã nobis adeo ori¬
ginis nr̃ȩ pͥncipem corporis atq aĩȩ

Expanded text:
istus et Dei filius, et hominis est filius, et ex forma Dei se exinaniens formam servi accepit. Non alius filius hominis, quam qui filius Dei est: neque alius in forma Dei, quam qui in forma servi perfectus homo natus est: ut sicut per naturam constitutam nobis a Deo originis nostrae principe, corporis atque animae
Abbreviated transcription (Latin):
uel mea sp̃s incorrupcione quȩ ñ
dolet sedinferioris adeo patre na¬
turȩ & humane passionis trepi¬
dauerit metu ce adcorporal penȩ
congemuerit atrocitatẽ atq hic im¬
quia scriptum sit. Cristis ẽ anima
mea usq admorcẽ. Orursum. Pat̃
sipossibile ẽ transeat calix iste amȩ
sed & illud ds̃ m̃s. ds m̃s quare me
dereliquisti. hoc quoq adiciant.
Pat̾ cõmendo inmanꝰ cuas sp̃m¬
meũ. Has eñi om̃s pie fidei nr̃ȩ ꝓ
sessiones: adimpietatis suȩ rapuĩt
usurpacionẽ: ut timuerit qui tͥs¬
tis ẽ qui &e transferri ase calicem de¬
precatus sit ut doluerit qui dere¬
lictum se adeo inpassione conquestꝰ
sit ut infirmꝰ quoq fuerit qͥ sp̃m
suũ patri comm̃dau̾it. Nec anxie¬
tas admittat similitudinẽ ex eqͣtȩ
ad dm̃ inunigeniti natiuitate na
turȩ: quȩ infirmitatem diu̾sitatẽ¬
q: suam: & deprecacione calicis.

Expanded text:
vel in ea spiritus incorruptione, quae non vel in ea spiritus incorruptione, quae non dolet, sed inferioris a Deo Patre naturae et humanae passionis trepidaverit metu, et ad corporalis poenae congemuerit atrocitatem, quia scquia scriptum sit: Tristis est anima mea usque ad mortem ; et rursum: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me ; sed et illud: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti ? hoc quoque adjiciant: Pater, commendo in manus tuas sp. Has enim omnes piae fidei nostrae professiones ad impietatis suae rapiunt usurpationem: ut timuerit, qui tristis est, qui et transferri a se calicem deprecatus sit; ut doluerit, qui derelictum se a Deo in passione conquestus sit; ut infirmus quoque fuerit, qui spiritum suum Patri commendaverit, nec anxietas admittat similitudinem exaequatae ad Deum in Unigeniti nativitate 327 naturae quae infirmitatem diversitatemque suam
Abbreviated transcription (Latin):
toritatis innascibilis reseruante.
Neq ineo infirmam intelligi pos¬
se nat᷑am inqua tantũ in eẽt exna¬
tiuitate naturȩ quantũ impleret
posset ꝑfecta natiuitas neq ad dif¬
ferenciam diuinitatis unigenito
deo ignoracionem diei ce hore de¬
putandam: cum addemonstrãdã
aduersum hereticos sabellianos
innascibilem inpatre atq inini¬
ciabilem potestatem: innascibil
hȩc in eo sit pocestatis ex cepcio s
qui hanc nescite diei ꝓfessionem
non ignoracionis eẽ infirmitatẽ.
sed tacendi dispensacionem docui¬
mus: expurganda etiam nune
ẽ omĩs impie adsercionis occasio
ce om̃s hereticȩ blasphemie trans¬
currende s̃predicaciones ut ue
ritas euangłii ꝑ ea ipsa quib obs¬
curari uidebatur uidebat᷑ eluce¬
at. uolunt eñi pleriq eoꝵ expassi¬
onib metuet ex infirmitate paci¬
endi. non innatura eum impas¬
sibilis dei fuisse. Ut qui timuit
ce doluit non fuerit uł inea potes¬
tatis securitate que non timet

Expanded text:
toritatis innascibilis reservante: toritatis innascibilis reservante: neque in eo infirmam intelligi posse naturam, in qua tantum inesset ex nativitate naturae, quantum implere posset perfecta nativitas: neque ad differentiam divinitatis unigenito Deo ignorationem diei et horae deputandam, cum ad demonstrandam adversum haereticos Sabellianos 326 innascibilem in Patre atque ininitiabilem potestatem, innascibilis haec in eo sit potestatis exceptio. Sed quia hanc nescitae diei professionem, non ignorationis esse infirmitatem, sed tacendi dispensationem docuimus: expurganda etiam nunc est omnis impiae assertionis occasio, et omnes haereticae blasphemiae transcurrendae sunt praedicationes, uritas Evangelii per ea ipsa, quibus obscurari videbatur, eluceat. Volunt enim plerique horum ex passionis suae metu et ex infirmitate patiendi, non in natura eum impassibilis Dei fuisse, ut qui timuit et doluit, non fuerit vel in ea potestatis securitate, quae non timet,
Abbreviated transcription (Latin):
ginis dĩ sacramentum documus.
Demonstrances scõm dispensacionẽ
carnis adsumptȩ. tum cũ se ce forma
dĩ. euacuans formam serui accepit
infirmitate habitꝰ humani dei ñ
infirmas se naturam. seo salua di-¬
uinitatis in homine uirtute ad qͥ¬
sitam eẽ dei adhominem potestatẽ.
Namq cũ in hominẽ ds̃ natus sit
non idcirco natus est: ne non ds̃ ma¬
neret. s ut manente deo homo
natus indm̃ sit. Nam & emmanu¬
hel nom̃ eius ẽ quod ẽ nob̾cũ deus
ut non defectio dei adhominẽ sit.
s hominis ꝓsectus addm̃ sit. uelcũ
glorificaris erogat non uciq nat᷑e
dei sed adsumpcione humilitatis
hoc ꝓficit nam hanc glam postulat
quã ance consticucionem mundi
quoq: stulcissimis eoꝵ ꝓfessionib
usq adignorate ore descendimus
demonstracionẽ que etiã si scd̃m
non ferret ut eum natiurtas retro¬
ageret ad innascibilitatis ininici¬
abilem subticucionem: pocestatis
suȩ patre mom̃tum definiendi ad¬
huc diei addemonstracionẽ aue¬

Expanded text:
acramentum docuimus: demonstrantes secundum 325 dispensationem carnis assumptae, tum cum se ex forma Dei evacuans formam servi accepit, infirmitatem habitus humani Dei non infirmasse naturam, sed salva divinitatis in homine virtute acquisitam esse Dei ad hominem potestatem. Namque cum in hominem Deus natus sit; non idcirco natus est, ne non Deus maneret, sed ut manente Deo homo natus in Deum sit. Nam et Emmanuel nomen ejus est , quod est nobiscum Deus: ut non defectio Dei ad hominem sit, sed hominis profectus ad Deum sit . Vel cum glorificari se rogat, non utique naturae Dei, sed assumptioni humilitatis hoc proficit. Nam hanc gloriam postulat, quam ante constitutionem mundi quoque stultissimis eorum professionibus, usque ad ignoratae horae descendimus demonstrationem: quae etiamsi, secundum non ferret, ut eum nativitas retroageret ad innascibilitatis ininitiabilem substitutionem, potestati suae Patre momentum definiendi adhuc diei ad demonstrationem auc
Abbreviated transcription (Latin):
que predicacionis ueritas exsulabit.
Loquem᷑ eñi exsules ꝑhos libros: &
sermo dei qui uinciri non porest
lib excurret. de hoc eodẽ apłice pro¬
fecie admonens tempore ut cũ au¬
ditus ueritas impaciens dep̾hen¬
ditur & scđm desidia humana co¬
aceruati magistri repperiuntur
iam de tempore non ambigatur
s in eo coexsulare exsulantib sa¬
ne fidei p̃dicatorib ueritas incelli¬
gatur. de de temporib non querem̃
quin etiam gaudebimꝰ qr iniqͥtas
se ꝑhoc exsilii nr̃i temp̃ ostenddic.
quoᷤ ueritas in paciens saue doctri¬
ne predicatores ut scd̃m desicdĩa
sua coaceruaret sibi magistros.
relegat exsilio nr̃o letances ce exsul¬
tances in dño consticisse innobis

Expanded text:
sque praedicationis veritas exsulabit. sque praedicationis veritas exsulabit. Loquemur enim exsules per hos libros, et sermo Dei, qui vinciri non potest, liber excurret, de hoc eodem apostolicae prophetiae admonens tempore: ut cum auditus veritatis impatiens deprehenditur, et secundum desideria humana coacervati magistri reperiuntur, jam de tempore non ambigatur; sed in eo coexsulare, exsultantibus sanae fidei praedicatoribus, veritas intelligatur. Ac de temporibus non queremur: quin etiam goc exsilii nostri tempus ostenderit, quo veritatis impatiens sanae doctrinae praedicatores, ut secundum desideria sua coacervet sibi magistros, relegat: exsilio nostro laetantes et exsultantes in Domino, constitisse in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tis speciem adquirint dum quȩ ue¬
ra sunt &r loqui ce audire ñ posst̃.
predicandi magistris. desideriis hu¬
manis pocius quã sane fidei doctri¬
nis studetur. ¶ eo usq eos prurigo
aurium adea queq desid̃ant audiẽ¬
da excitauit: ut coaceruatis doc¬
torib sola hȩc nunc int̾im p̃dicacio
polleat: ꝑquã unigenitꝰ ds̃ apoteᷤ¬
tate cr ueritate dĩ patris alienus.
aut alt̾ius generis ds̃ sit infide nr̃a:
aut ds̃ non sit. Mortis ẽ id exutͦq
impietatis ꝓfessione. aut deos duos
subdiũsitate diuinitatis loquen¬
tes: aut dm̃ omĩno cui natura ex
deo ꝑnatiuitatem sit abnegantes
hoc alienatis abauditu ueritatis
& conuersis ad fabulas aurib pla¬
cet huius sane doctrine audien¬
cia non sustinetur & ip̃a om̃is cũ
predicatorib suis exulat. s licet a
multis caceruantib sibi scõm de¬
sideria sua. magistros sana doctri¬
na exsulcet: non tam̃ ascĩs quib¬

Expanded text:
tis speciem acquirant, dum quae vetis speciem acquirant, dum quae vera sunt et loqui et audire non possunt. potius quam Dei praedicandi magistris, desideriis humanis potius quam sanae fidei doctrinis studetur: et eo 323 usque eos prurigo aurium ad ea quae desiderant audienda excitavit, ut coacervatis doctoribus sola haec nunc interim praedicatio polleat, per quam unigenitus Deus a potestate et veritate Dei patris alienus, aut alterius generis Deus sit in fide nostra, aut Deus non sit: mortifera ex utroque impietatis professione, aut duos deos sub diversitate divinitatis eloquentes, aut Deum omnino, cui natura ex Deo per nativitatem sit, abnegantes. Hoc alienatis ab auditu veritatis, et conversis ad fabulas auribus placet: hujus sanae doctrinae audientia non sustinetur, et ipsa omnis cum praedicatoribus suis exsulat.multis, coacervantibus sibi secundum desideria sua magistros, sana doctrina exsulet; non tamen a sanctis quibu
Abbreviated transcription (Latin):
temporibꝰ recedent quidã a fide: at¬
tendentes spiritibꝰ seductoribꝰ. doc¬
tͥnis demoniorum in ypocͥsi loquen¬
nȩ ꝓfectusẽ. placita magis q̃ docenda
conquirere aucq doctrine religi
one non docenda desiderare sed
desideratis caceruare doctrinã:
Sed hȩc seduccencium sp̃uum in¬
centiua subpeditant &e simulate
re ligionis falsi loquia confirmãt
Sequitur enim fidei defectionem
hypocrisis mendax. ut sit uel in
uerb pietas qua amiserit consci¬
encia & ipsam quidẽ simulatam
pietatem om̃i uerboꝵ m̃dacio im¬
piam reddunt false doctrine ins¬
titutis corrumpentes sancticatem
fidei: dum scd̃m desidia studioꝵ
pocius quã scd̃m euãgłicam fidem
coaceruata doctrina ẽ. durib eñi
prurigine incitatis. dũ ꝑ audien¬
di inpacientẽ ob lectacionem
sub nouella desiderii sui predicaci¬
one scalpunt᷑: ipsi penitꝰ abaudi¬
tu ueritatis alieni. totos se fabuliᷤ
destinant ut his queloquant᷑ uerita:¬

Expanded text:
temporibus recedent quidam a fide, attemporibus recedent quidam a fide, attendentes spiritibus seductoribus, doctrinis daemoniorum in hypocrisi mennae profectus est, placita magis quam docenda conquirere? Aut quae doctrinae religio est, non docenda desiderare, sed desideratis coacervare doctrinam? Sed haec seducentium spirituum incentiva suppeditant, et simulatae religionis falsiloquia confirmant. Sequitur enim fidei defectionem hypocrisis mendax, ut sit vel in verbis pietas, quam amiserit conscientia. Et ipsam quidem simulatam pietatem omni verborum mendacio impiam reddunt, falsae doctrinae institutis corrumpentes sanctitatem fidei: dum secundum desideria studiorum potius, quam secundum evangelicam fidem, coacervata doctrina est. Auribus enim prurigine incitatis, dum per audiendi impatientem oblectationem sub novella desiderii sui praedicatione scalpuntur, ipsi penitus ab auditu veritatis alieni, totos se fabulis destinant: ut his, quae loquantur, verita
Abbreviated transcription (Latin):
cepisset. Harum igitur uiciosarũ
uoluntatũ non ignarus apls: int̃
multa contestande fidei ce p̃dicãdi
uerbi p̃cepta: ad thimoteũ scribẽs
ait. Erit tempꝰ cũ sanam doctrinã
non sustinebunt: sed ad sua desidia
coaceruabunt. sibi magistros: pru¬
rientes aures & aueritate quidẽ
audicum auertentes. adfabulas
autẽ conuercent᷑. Ubi eñĩ ꝑimpie¬
tatis studiũ extra sane doctrine
pacienciã erunt: tunc his quȩ de¬
siderant coͬceruabunt magistros:
apta scilicet cupidicatib suis doc¬
trinarum instituta cumulandes.
Neq enĩ doceri se desicdantes: s
doctores ad id quod desidant con¬
gregantes. Ut cumulus ip̃e conqͥ¬
sitoꝵ ce coaceruatoꝵ magistroꝵ es¬
tuancium desidioꝵ satis faciat doc¬
trinis. Q hic tantꝰ stulce in religio¬
sitatis furor quotandem sp̃u sanã
doctrinam non sustinens corrup¬
tam desid̾abit: si ignorat ab eodẽ
apło adhunc eundẽ chimoceũ
scribentẽ cognoscat. Sp̃s autẽ
manifeste dicit quia in nouissimis

Expanded text:
aerant. --Harum itaque vitiosarum voluntatum non ignarus Apostolus, inter multa contestandae fidei et praedicandi verbi praecepta, ad Timotheum scribens ait, Erit tempus cum sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt sibi magistros prurienrtent, ad fabulas autem convertentur . Ubi enim per impietatis studium extra sanae doctrinae patientiam erunt, tunc his quae desiderant coacervabunt magistros, apta scilicet cupiditatibus suis doctrinarum instituta cumulantes, neque doceri se desiderantes, sed doctores ad id quod desiderant congregantes: ut cumulus ipse conquisitorum et coacervatorum magistrorum, aestuantium desideriorum satisfaciat doctrinis. Et hic tantus stultae irreligiositatis furor quo tamdem spiritu, sanam doctrinam non sustinens, corruptam desiderabit, si ignorat; ab eodem Apostolo ad hunc eumdem Timotheum scribente cognoscat: Spiritus autem manifeste dicit, quia in novissimis
Abbreviated transcription (Latin):
precatus sit dicens: abba pater possi¬
bilia tibi omĩa sunt transfer calicẽ
hunc ame. Ut decet̾is non calũnier.
non ne hebitudinem impietatis tuȩ
uel hinc coarguisses quia legeras
reconde gladium tuũ inthecam:
calicem quẽ dedic mͥ pater non bi¬
bam illum: Quomͦ enim ꝑpacien¬
di metũ transferri ase de precaret᷑.
quod ꝑ dispensacionis studiũ festi¬
naret implere: Lon enim cõuenit
ut pati nollet quod pati uellet. E
cum paci eum uelle cognosceres re¬
ligiosius fuerat dicti in indelligen¬
ciam conficeri. quã ad id impie stul¬
ticie furore ꝓrumpere ut eũ ad¬
sereres ne paceretur orasse quem
adimpietatis tuȩ pugnã etiã hoc¬
dicto dñice uocis armabis. Ds dñs
m̃s quare me dereliquisti: Post cõ¬
tumeliam enim crucis forde dig¬
nacionẽ abeo pat̾ni auxilii existas¬

Expanded text:
precatus sit, dicens: Abba pater, possiprecatus sit, dicens: Abba pater, possibilia tibi omnia sunt, transfer hunc calicem a me . Ut de caeteris non calumnier, nonne hebetudinem impietatis tuae vel hinc coarguisses, quia legeras: Reconde gladium tuum in thecam: calicem, quem dedit mihi Pater, non bibam illum ? Quomodo enim per patiendi metum transferri a se deprecaretur, quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit, ut pati nollet, qui pati vellet. Et cum pati eum velle cognosceres; religiosius fuerat dicti inintelligentiam confiteri, quam ad id impiae stultitiae furore prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quemad impietatis tuae pugnam etiam dicto dominicae vocis armabis: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Post contumeliam enim crucis, forte dignationem ab eo paterni auxilii exist
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o restituta caro auris ẽ: unde int̾
sluentem sanguinẽ & post ip̃a des¬
cendentis gladii uestigia &e in ipsa
truncati corporis calumpnia exiit
quod non ẽ & sequit᷑ quod ñ extat
&e rependitur quo caretur: Produ¬
cens hȩcergo aurem manꝰ clauum
dolet. & seritit sibi uulnus qui alt̃i
dolorem uulneris non reliquid:
Conpungende carnis metu tristis¬
humanarum infirmitatũ inib̾e
ꝑpuersitate hinc insirmis ineo na¬
ture presumetur adsercio: quia
tristis sit anima eius usq admortẽ.
Nondũ te heretice cur uirtutem
dicti non intelligas arguo: intĩm
tam̃ ace requiro cur exeunte ad
ꝓdicionẽ iuda non memineris dic¬
tum fuisse. Nunc honorificatus ẽ
filius hominis. Si enim passio ho¬
norificatura eum erat quomodo
tristem eum metus passionis effe¬
cerat: Nisi forte tam inraciona¬
bilis fuerit ut pati timuerit que
se ẽẽnt glorificatura paciencem.
bitur. ut cransferri ase calicem de¬

Expanded text:
Christo, restituta caro auris est? Unde inter Christo, restituta caro auris est? Unde inter fluentem sanguinem et post ipsa discindentis gladii vestigia, et in ipsa trunci corporis calumnia, exiit quod non est, et sequitur quod non exstat, et rependitur quod caretur? Producens haec ergo aurem manus, clavum dolet? et sentit sibi vulnus, qui alteri dolorem vulneris non relinquit? Compungendae carnis metu tristishumanarum infirmitatum inhiberperversitate hinc infirmis in eo naturae praesumetur assertio, quia tristis sit anima ejus usque ad mortem . Nondum te, haeretice, cur virtutem dicti non intelligas, arguo. Interim tamen a te requiro, cur exeunte ad proditionem Juda non memineris dictum fuisse: Nunc honorificatus est filius hominis . Si enim passio honorificatura eum erat; quomodo tristem eum metus passionis effecerat? Nisi forte tam irrationabilis fuerit, ut pati timuerit 343, quae se essent glorificatura patientem. bitur, ut transferri a se calicem de
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑcaritatem xp̃i quẽ ei non
taro neq sanguis sed pat̾ qui in
cȩlis ẽ reuelauernt. de testatus
passionis sacram̃tum tali se uerita¬
tis sentencia confirmatus ad fidẽ
ẽ. Tu quidem sectaberis spei xp̃m
dm̃ negando. & metũ ei passionis
addendo: an netimuit qͥ armaci
adcorripiendum se obuius ꝓdiit.
&r incorpore eiꝰ infirmitas fuit ad
cuius occursum consternata ꝑse¬
quencium agmina conciderunt
& maiestatem ingerentis sȩ adiũ¬
cła non ferentes supinatis corporib
reciderunt. quã igitur infirmita¬
tem dominatam huius corporis
credis cuius tantam habuit nat᷑a
uirtutem: Sed forte dolorem iui¬
lnerum timuit. Quem rogo pene
rem: qui excise auris carnẽ solo
restatuit attactu: Expone nobis
tu dñce infirmitatis ad sertor h
ipso passionis tempore infirmate
opus carnis. Exerente enim petro
atq adigente gladium trũtus au¬
re seruus sacerdotis adstabat. Qͦmͦ
excise auris uulnus contingente

Expanded text:
idem per charitatem Christi, quem ei non idem per charitatem Christi, quem ei non caro neque sanguis, sed Pater qui in coelis est revelaverat, detestatus passionis sacramentum, tali severitatis sententia confirmatus ad fidem est. Tu quid sectaberis spei, Christum Deum negando, et metum ei passionis addendo? Anne timuit, qui armatis ad corripiendum se obvius prodiit ? et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina conciderunt, et majestatem ingerentis se ad vincula non ferentes 342 supinatis corporibus reciderunt? Quam igitur infirmitatem dominatam hujus corpcredis, cujus tantam habuit natura virtutem? Sed forte dolorem vulnerum timuit. Quem, rogo, o trem, qui excisrestituit attactu ? Expone nobis tu, dominicae infirmitatis assertor, hoc in ipso passionis tempore infirmatae opus carnis. Exserente enim Petro atque adigente gladium, truncus aure servus sacerdotis adstabat. Quomodo ex decisae auris vulnere, contingente
Abbreviated transcription (Latin):
or excorꝑis natiuitate homo natus
sit: nec sit in hominis uiciis qui ñ
sit mnorigine. Quia uerbum caro
factũ non potuit non caro esse
quod factum ẽ. & uerbum licet ca¬
ro factum sit. non tamen amisit
eẽ quod uerbum ẽ. Ꝙdum u̾bũ
caro factum originis sue ñ potest
carere natura: non potuit nisi in
natura suȩ origene ꝑmanere
quod uerbũ ẽ: neq non uere in¬
telligi uerbũ caro eẽ quod factũ
ẽ. Ita tͣn ut qui habitauit in nobis.
non caro illa uerbum sit: sed u̾bi
caro sit habitantis incarne. Quȩ
cum ita sint : tamͣ ut uideamus
anꝑactus uniuersos. ille passiois
ordo infirmitatem in dño corporal
doloris ꝑmitcat indelligi. Dilatis
enim admodicum eoꝵ dictorum
causis exquib metum dño eresis
ad scribit: res ip̃as ut geste sunt
conferam. Neq enim fieri pocest
ut cimor eius significetur inu̾b.
Cuius fiducia contineatur infac
głe passionẽ uidetur: sed ei obig¬
norancie huius errorem & satha¬
nas petrus scandalum ẽ. & ille qͥ¬

Expanded text:
et ex corporis nativitate homo natus sit, nec sit in hominis vitiis, qui non sit in origine; quia Verbum caro factum non potuit non caro esse quod factum est, et Verbum licet caro factum sit, non tamen amisit esse quod Verbum est; et dum Verbum caro factum originis suae non potest carere natura, non potuit nisi in naturae suae origine permanere quod Verbum est, neque non vere intelligi Verbum caro esse quod factum est; ita tamen, ut quia habitavit in nobis, non caro illa Verbum sit, sed Verbi caro sit habitantis in carne: quae cum ita sint, tamen videamus an peractus universus ille passionis ordo infirmitatem in Domino corporalis doloris permittat intelligi. Dilatis enim ad modicum eorum dictorum causis, ex quibus metum Domino haeresis adscribit; res ipsas ut gestae sunt conferamus. Neque enim fieri potest, ut timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia contineatur in facgloriae passionem videtur? Sed ei ob ignorantiae hujus errorem et satanas Petrus et scandalum est . Et ille qu
Abbreviated transcription (Latin):
cuus natiuitas om̃e inicii tempꝰ
exceclat sed que semꝑ ẽẽ &e ante tẽ¬
pora conficet᷑ nacũ tam̃ intempo¬
rali infinicate non ambigit eum
tam̃ exiniciabilis intelligencie na¬
quia dictum est pat̾ maior me ẽ¬
uel illud. De die autẽ ce ora nemo
scit: neq angłi incȩlis neq filius:
nisi pat̾ solus. Ignoracio ergo diei
atq hore obicitur unigenito deo:
ut ds̃ exdeo natus non sit mea na¬
ture ꝑfectione qua ds̃ ẽ. cum nesci¬
endi necessitate dominante. iam
uis aliqua excerior eo pocior sit.
que tanqua aduersũ se inbecillũ
inignoranciȩ cum infirmitate de

Expanded text:
cujus nativitas omne initii tempus cujus nativitas omne initii tempus excedat. Sed quem semper esse et ante tempora confitetur, natum tamen intemporali infinitate non ambigit, eum tamen ex ininitiabilis intelligentiae naquia dictum est, Pater major me esvel illud, De die autem et hora nemo scit, neque Angeli in coelis, neque Filius, nisi Pater solus . Ignoratio ergo diei atque horae objicitur unigenito Deo: ut Deus ex Deo natus non sit in ea naturae perfectione qua Deus est, cum nesciendi necessitate dominante, jam vis aliqua exterior eo potior sit, quae tamquam adversum se imbecillum in ignorantiae eum
Abbreviated transcription (Latin):
it maiorẽ. minorẽ uͦ filiũ esse.
natiuitatis nat᷑a non patit᷑. Ma¬
ior pat̾ ẽ. dũ gła assũpto homira
rogatur ut reddat filius minor ñ
est. dum głam resumit apud pacrẽ.
At que ita oe sacram̃tũ naciuitatis.
&r dispensacio corporacionis imple¬
tur. Nam ce pat̾ dũ &e pat̾ ẽ & glo¬
rificat nunc filiũ hominis maior
ẽ e pat̾ &e filius unum sunt. dum
expatłe nacus filius post ad sump¬
cionem terreni corporis glorifica¬
tur inpacre. Non habet itaq na¬
tiuitas nature ignobilitatẽ: qͥa
informa dei ẽ qui ex dõ nascitur.
¶cum differre significacione ipsa¬
ip̃a existimetur innascibilitas a
natiuitate: nac iucas tam̃ non
ẽ extra innascibilitatis naturam.
quia ñ sumpsit alium deqđ sub¬
stitit. Nam tam er si non consecu¬
ta sic. ut quo innascibilis effecta
sit: accepit tam̃ ex innascibili dõ
eẽ qđ deus ẽ. Fides igitur nr̃a ce si
inicium natiuitatis ñ app̃hen¬
pisse eum aliqͣndo conficeatur

Expanded text:
orem: minorem vero Filium esse nativitatis natura non patitur. Major Pater est, dum gloriam assumpto homini rogatur ut reddat: Filius minor non est, dum gloriam resumit apud Patrem. Atque ita et sacramentum nativitatis, et dispensatio corporationis impletur. Nam et Pater, dum et pater est et glorificat nunc filium hominis, major est: et Pater et Filius unum sunt, dum ex Patre natus Filius, post assumptionem terreni corporis glorificatur in Patrem. tivitas naturae ignobilitatem: quia in forma Dei est, quia ex Deo nascitur. Et cum differre significatione ipsa existimetur innascibilitas a nativitate; nativitas tamen non est extra innascibilitatis naturam, quia non sumpsit aliunde quod substitit. Nam tametsi non consecuta sit, ut coinnascibilis effecta sit; accepit tamen ex innascibili Deo esse quod Deus est. Fides igitur nostra, etsi initium nativitatis non apprehenpisse eum aliquando confiteatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut arbitror fidei oe incontaminate
ueritatis ꝓfsessionẽ tenentes: quã¬
qͣm scd̃m humane nature consue¬
cudinem nullꝰ sermo non sit ob¬
noxius contͣdictioni: eam tamen
nos arbitror tocius responsionis
nr̃ȩ mod̾atos eẽ racionem ut contͣ¬
dicere quisquã nisi cum inpietatiᷤ
ꝓsessionem non possit. eoꝵ enim dic¬
coꝵ quȩ seđm falsi loqui sui artem
or euangliis heretici p̾sumunt
ta de monstrata ueritas ẽ ut etiã
in contradictione ignoraneiam
& cusare non liceat s in religiositatẽ
necẽe sit conficeri. Eam quoq nũc
dei demonstracioneni: ut ne qͥd
ementiri falis aduersus nos al¬
Solent eñĩ ita de nob̃ implere au¬
res ignoranciã: ut nos all serant
negare naciuitatem cum unitatẽ
diunicatis p̃dicamus: & dicant
solicarium a nob̃ ꝑ hoc ego ce pater
unum sumꝰ. Significari dñi uc in¬
nascibilis ds̃ descendens inunrginẽ

Expanded text:
et incontaminatae veritatis professionem tenentes, quamquam secundum humanae naturae consuetudinem nullus sermo non sit obnoxius contradictioni, eam tamen nos arbitror totius responsionis nostrae moderatos esse rationem, ut contradicere quisquam nisi cum impietatis professione non possit. Eorum enim dictorum, quae secundum falsiloquii sui artem ex Evangeliis haeretici praesumunt, ita demonstrata veritas est, ut jam in contradictione ignorantiam 324 excusare non liceat, sed irreligiositatem necesse sit confiteri. Eam quoque nuncdei demonstrationem, ut ne quid ementiri saltem adversum nos Solent enim ita de nobis implere aures ignorantium, ut nos asserant negare nativitatem, cum unitatem divinitatis praedicamus: et dicant solitarium a nobis per hoc, Ego et Patrem unum sumus , significari Deum: ut innascibilis Deus descendens in Virg
Abbreviated transcription (Latin):
cens. ẽẽ oportere. qr maior se patͣ
eẽt: a qͦ scilicet e̾e̾t głam resũptu¬
rus. apuo quẽ et in qͦ eẽt głificã¬
dus. non nouello honore s pstino.
neq alieno: s quẽ apud eũ habu¬
it. Si itaq non ipfũ głificandꝰ ẽ.
idẽm ut sit in gła dĩ patris: cõtu¬
meliam ascribe natͣȩ. si uͦ qd̃ ab¬

Expanded text:
r se Pater esset: a quo scilicet esset gloriam resumpturus; apud quem et in quo glorificandus, non novello honore, sed pristino; neque alieno, sed quem apud eum habuit. Si itaque non in ipsum glorificandus est, id est, ut sit in gloria Dei patris; contumeliam adscribe naturae: si
Abbreviated transcription (Latin):
tis potestatis cegeneris: ut ieo ne¬
q opus nec sermo nec uisus alienꝰ
apatre sit. s cum naturalit̾ inse ha¬
beat aucltoris sui. imago naturam
ꝑ naturalem quoq imaginẽ suã
auctor ce oꝑatus & locutꝰ &e uisus sit.¬

Expanded text:
potestatis et generis, ut in eo nec opus, nec sermo, nec visus alienus a Patre sit: sed cum naturaliter in se habeat auctoris sui imago naturam, per naturalem quoque imaginem suam auctor et operatus, et locutus, et visus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uoluntas magis ad defensionẽ
placenciũ oo aptauĩt. ñ que uolũ¬
tatis instinctum. ꝑ intelligenciam
ueri racionabił incitauit. ꝑhec
igit᷑ uicia studiosarũ uoluntatũ:
om̃s aduersancium intencionũ
emergunt contradictiones. Et
int̃ ueri adsercionẽ & placiti de¬
sensionem ꝑtinax pugna ẽ.dũ
se ꝙueritas tenet ce tuet᷑ uolũtas.
Cet̾m si non p̃iret racionem uo¬
luntas. s ꝑueri intelligenciam

Expanded text:
sibi voluntas magis ad defensionem sibi voluntas magis ad defensionem placentium coaptaverit, non quae voluntatis instinctum per intelligentiam veri rationabilis incitabit. Per haec igitur vitia studiosarum voluntatum omnes adversantium intentionum emergunt contradictiones: et inter veri assertionem, et placiti defensionem, pertinax pugna est: dum se et veritas tenet, et tuetur voluntas. Caeterum si non praeiret rationem voluntas, sed per veri intell
Abbreviated transcription (Latin):
CICI N EST ambiguũ¬
id sac om̃e humani eloquii
orꝑiꝰsermonem. contradie¬
anihicioni obnoxium sẽꝑ
fuisse quia dissencientib uolunta¬
tem motib dissenciens quoq sit sẽ¬
sus animorum cum ad uersanciũ¬
iudiciorum adsectione conpugnãs
ad sercionib his quib ofsendit᷑
contradicit. quãuis enim om̃e
dictum ueri racione ꝑfectum sit:
tam̃ dum aliud aliis aut uidetur
aut conplacet padet ueritatis ser¬
mo aduersancium responsioni qr
contra ueritatem aut indellectam
aut offendentem: uel stulte uelin¬
ciose uoluntatis error obnititur.
immoderata enĩ ẽ om̃is suscepta¬
rum uoluntatum ꝑtinacia: ꝙ
inde flexo motu aduersandi stu¬
dium ꝑsistit. ubi ñ raciomi uolun¬
tas subicitur: nec studiũ doctrine
impenditur. sed his que uolumus
racionẽ conquirimꝰ &e hisquȩ stu¬
demus doctrinã coaptamꝰ. Iamq¬
non nominis pocius quã naturȩ
erit doctrina que fingit᷑: & ñ iam
ueri manebit racio s placiti: quã

Expanded text:
n est ambiguum, omnem humani eloquii sermonem contradictioni obnoxium semper fuisse: quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit sensus animorum; cum adversantijudiciorum affectione compugnans, assertionibus his, quibus offenditur, contradicit. Quamvis enim omne dictum veri ratione perfectum sit; tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, patet veritatis sermo adversantium responsioni: quia contra veritatem aut non intellectam aut offendentem, vel stultae vel vitiosae voluntatis error obnititur. Immoderata enim est omnis susceptarum voluntatum pertinacia: et indeflexo motu adversandi studium persistit, ubi non rationi voluntas subjicitur, nec studium doctrinae impenditur, sed his quae volumus rationem conquirimus, et his quae studemus doctrinam coaptamus Jamque nominis potius, quam naturae, erit doctrina quae fingitur: et non jam veri manebit ratio, sed placiti; quam
Abbreviated transcription (Latin):
qr nigra ẽ. Crustumia eadẽ et uolemis dicta. eođ uolã cõplear magnitudine. hoc
ẽ mediã manũ. unde et inuolare dicimꝰ. Quidã aũt uolemũ gallica linga bomũ et
magnũ intelligũt. Colimbades appellati. Oleũ aũt̃ ab olea nominatũ. ꝑlam ut
diximꝰ olea ẽ arbor. Unde et diriuatõ fi̾z oleũ soc qđ ex albis fuerit oliuis ex pressũ
exp̾ssũ: uiride appellatũ. Qd̃ uͦ exnimiũ maturis. cõmue dr̃. Ex his ad usũ uite
primũ ẽ spanũ. scd̾m uiride. t̾ciũ cõmune. Amurta pars olei qͣi ab emergendo dẽ
idẽ qd aboleo se demergat fex sit eius. Hanc greci amurcẽ uoc̾ant. ex latina lin¬
ga trahentes uocabulũ. Gum̃ grecũ ẽ. nom̃. Hoc eñi illi gomi dicũt. Resinã g̾ci
lata lignoꝵ. ut cerasi. lentisci balsami. uł reliquiarũ arboꝵ sine uirgultoꝵ. q̃ suda¬

Expanded text:
quia nigra est. Crustumia eadem et volemis dicta, eo quod volam compleat magnitudine, hoc quia nigra est. Crustumia eadem et volemis dicta, eo quod volam compleat magnitudine, hoc est, mediam manum, unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intelligunt. Colymbades appellatae . . . . . 68. Oleum autem ab olea nominatur. Nam, ut diximus, olea est arbor, unde derivatum fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expres, viride appellatur; quod ex nimio maturis, commune dprimum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. Amurca olei pars aquosa ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se mergat et faex sit eius. Hanc Graeci ἀμόργην vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim illi κόμμι dicunt. Resinam Graeci lata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultorum, quae suda
Abbreviated transcription (Latin):
mara atq ĩ fructuosa. Cui inserit oliue iramꝰ uim murat radicis. et uertit eam
ĩ ꝓpriã qualitatẽ. lacrima oleastri arboris dupplex. Alia eñi simulat gum̃ sine ul¬
lo qͣlitatis morsu. Alia ãmoniaci guitã ex distillatõne collectã ac mordentẽ.
bor ẽ. fruciꝰ oliua. succꝰ oleũ ẽ. Est aũt arbor pacis insignis. cuiꝰ fructo diu̾sis no¬
minib appellat᷑. Orcades oliue greca erhunologia a similitud ine testiculoꝵ uo¬
cate. quos greci orcos uocant. Radiole: ꝓ eo  ob longe s̃ ĩ modũ radioꝵ. Pafie
a pafo insula dicte. unde priꝰ allate s̃. Liciie eo qd optimũ dent lumẽ. Nã liri¬
nis lumẽ ẽ. ⁊ iude et lignũ nom̃ sũpsit. qr aptũ ẽ flĩmis et liminib. sꝰ ausia¬
quã cormupte rustici pansiã uocant. iuiridi oleo et suaui apta et dicta pausia q

Expanded text:
mara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam mara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione collectam ac remordentem. bor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo q lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausiaquam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod
Abbreviated transcription (Latin):
cauer. arundinẽ postea uarro dixit. Sciendũ sane q latinũ cannade lingua hebͤa
sũpsit. Ap̃ eoseñi calamꝰ canna dr̃. Cicuta aũt ẽ. qd ẽ int̾ cannarũ nodos. dicta đ late
ac. In inlicis stagnis nasci arundines calamiq dicñt. ex quorũ radicib expressũ
suauissimũ succũ bibũt. Unde et uarro ait. Indica ñ magnũ in arbore crescit.ariũ¬
do. Illius ez lentis premit᷑ radicib humor. Dulcia cui neq̃ant succo comedẽ bel¬
lã. Sambucꝰ mollis et ꝑ uia arbor Ramnis genus rubi. quã uulgo senticẽ ursi¬
nã appellant. asꝑũ uimis & spinosũ. Senter dicta asitu qd̃ ẽ t̾ra ĩculta. ĩ quasentices
spiceq nascunt᷑. Maiores au̾t nr̃i omnẽ arborẽ spinosã ueprẽ dicebãt. q ui prendat.
Oleast̃ dicid qd sit foliis oliue similib. s& latiorib. arbor ĩculta atq siluestris. a¬

Expanded text:
caverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum caverunt; arundinem postea Varro dixit. Sciendum sane quod Latinum sumptum est. Apud eos enim calamus canna dicitur. Cicuta autem est, quod est inter cannarum nodos, dicta, quod lateat. 58. In indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum succum bibunt, unde et Varro ait: Indica non magnum in arbore crescit arundo. Illius et lentis premitur radicibus humor: Dulcia cui nequeant succo concedere mella. 59. Sambucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, 340 quam vulgo senticem ursinam appelspinaeque nascuntur. Maiores autem nostri omnem arborem spinosam veprem dicebant, quod vi prendat. Oleaster dictus quod sit foliis olivae similibus sed latioribus, arbor inculta atque silvestris, a
Abbreviated transcription (Latin):
gilius. Et lente uites ꝓflexibiles. Huiꝰ fructꝰ oleũ desudat. correx resinã q̃ mas¬
tix appellat᷑. cuiꝰ płima er melior ĩ chio insulagignit᷑. Terebintꝰ arbor grecũ
nom̃ gn̾ans resinã om̃nũ resinarũ p̃rantiorẽ. Buxus grecũ nomẽ ẽ. ex partea¬
latinis corruptũ. pixoseñi appellatꝰ a grecis. arbor semꝑ uirens et leuitate mat̾ie
elemĩtoꝵ a piscib apta. Unde et scriptaᷤ. Scribe ĩbuxo. Rodandarũ q̃ corrup
te uulgo laurandrũ uocat᷑. qsit foliis lauri similib. flore ut rosa. arbor uene¬
nata. ĩ terfic̃ eñi animali .a. et medet᷑ sp̾entiũ uerationes. Erbitũ uocatũ pastores
eoqđ uice herbe prebebant᷑ peccorib. ubi pascua desũt. Turbiscus đ de imo ces¬
hinc et stipula ꝑdiminutionẽ. Arundo dicta q cito arescat. hanc uet̾es cannã uo¬

Expanded text:
gilius: Et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinam, quae masgilius: Et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur, cujus plurima et melior in Chio insula gignitur. 52. Terebinthus arbor Graecum nomen, generans resinam omnLatinis corruptum. Byxos enim appellatur a Graecis arbor virens, et levitate materiae elementorum apicibus apta, unde et Scriptura: Scribe in buxo . CAPte vulgo lorandrum vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa; arbor venenata. Interficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cesentur tecta. Hinc et stipula per diminutionem. Arundo dicta quod cito arescat. Hanc veteres cannam vo
Abbreviated transcription (Latin):
parte s̃ alba. alta̾ uiridia. hec gͦ bicolor hñs qi noctis et diei notas. qͦ tp̃re ornisoł
occasuq constat genꝰ. Gen̾at oẽ resinã curra heridanũ fluuiũ. ułut alii memorãt ĩ fimil
sirie. Tiliã dic̃ uocatã eoqđ utilis sit ad usũ telarũ. nitore et leuitate iaculandi. Est
lenta. uitib abilis unciendis. Cinꝰ seminis hanc dicũt eẽ nat᷑am ut siquis illud in
poculo hauferiz lib̾is carent. soe et fẽminas ĩfẽcundas effic̾. Ppłs aũt. et salix. et
atq ĩ humo fixa iadicib sese ip̃a demergat. Alirice quã latini tamariciã uocant᷑.
ex a maritudine nominata. gustꝯ em̃ enti nimis amarꝯ ẽ. hec arbor ĩ solitudĩe
tora mirtetis letissima. Et amantes littora mirtos. hinc ẽ qd et a grecis mirce¬
ne dicñr. Medicoꝵ aũt libri hanc arborẽ aptã scribut mulierũ necessitatib

Expanded text:
parte sunt alba, altera viridia. Haec igitur bicolor habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis parte sunt alba, altera viridia. Haec igitur bicolor habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium, vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. 46. Tiliam dicunt vocatam, eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate jaculandi. Est lenta, vitibus habilis vinciendis. Cujus seminis hanc dicunt esse naturam, ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat, sed et feminas infecundas efficit. Populus autem, et salix, et atque in humo fixa, radicibus sese ipsa demergat. 49. Myricae, quam Latini tamaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine tora myrtetis laetissima; et: Amantes littora myrtos. Hinc est, quod a Graecis μυρίνη dicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃ ea su̾ant᷑. sic̃ ficus nocere om̃ib. Abies dicta d precet̾is arberib eat longe. & ĩ ex¬
celsũ ꝓmineat. Cuiꝰ nata᷑ exꝑs ẽ t̾reni humoris. ac ꝓuide habilis atq louis he̾t᷑.
licĩ uocant. pp̃ candorẽ. est aũt sine modo. Eedrus quã greci cedros uocant qĩ cẽ om̃e
nesanonoron id ẽ arboris humor ardentis. cinus folia ad cipressi similitudinẽ hñt.
lignũ uͦ iocundioris ẽ. et diu durans. nec atinea umꝙͣ ext̾minat᷑. De qͣ ꝑsius. Et cedro
dignaloquit. Scilicet p̃p dutabilẽ ꝓpetiutatẽ. Unde et ĩ templis p̃p diuturnitatẽ
ex hoc ligno lacunaria fiunt. huiꝰ ligni resinacedria dr̃. Ppłs dicta qd eiꝰ calce młtitu¬
do nascat᷑. Cuiꝰ genꝰ dupplex ẽ. Nam alt̾a nig̃. Alba aũt ppłs dicta qͣi folia eiꝰ una

Expanded text:
sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in exsub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, ac proinde habilis atque levis habetulicum vocant propter candorem. Est autem sine nodo. Cedrus, quam Graec id est arboris humor ardentis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, nec a tinea umquam exterminatur. De qua Persius1, 42: Et cedro digna locutus; scilicet propter durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni resina cedria dicitur, quae ia nigra. Alba autem populus dicta, quia folia ejus una