comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cyrenensis illius. nel consequentis
septemetiam diebus apud ipsum
fimmus. referre cõmina ssed semꝑ¬
cedendrumn est. ne gallis se estimet fati¬
gari ¶C eterum postero die curi
aliqri ex incolis ad nos uisendos cõ¬
aiere oepissent. cosnouimꝰ ilũ hospitẽ
nostrum esse pbͣnm omod sũma nos
dissimulatione delauerat. Deinde
cum ip̃o ad etłiam ꝓcessimus. que fe¬
re dnob milib aberat s conspettu
nostro int̾iectu montis extlusa./ E¬
rat autem inlib texta uirgultis
nou multo ambiciosio quam nostri
hospitis tabernatłm. in quo nisi in¬
curuus quis non pot̾at consistere.
¶Cum hominũ mores quererenius
ilud p̾darum anunĩ conertunus
nichil eos ueq emere. neq uend̾e̾.
Quid sit fraus ant furtum. nesciñt.
arrum acq argentum que prima
moztoles putant. neq habent neq
halere tupiunt. Nam cñ eso pb̃ro
illi decem mĩmos aureos obtulissẽ.
refulsit alcioze consilio. protestatꝰ

Expanded text:
Cyrenensis illius uel consequentia — Cyrenensis illius uel consequentia — septem enim diebus apud ipsum fuimus — referre conuiuia: sed supersedendum est, ne se Gallus aestimet fatigari. ceterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos uisendos confluere coepissent, cognoscimus illum hospitem nostrum esse presbyterum, quod summa nos dissimulatione celauerat. deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus milibus aberat, a conspectu nostro interiectu montis exrat autem vilibus texta virgultis, non multo ambitiosis quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incurvus quis non poterat consistere. Cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum animadvertimus, nihil eos neque emere neque vendere. Quid sit fraus aut furtum, nesciunt; aurum atque argentum, quae prima mortales putant, neque habent, neque habere cupiunt: nam cum ego presbytero illi decem nummos aureos detulissem, refugit, altiore consilio protestatus,
Abbreviated transcription (Latin):
quam galle: placet ne tibi prã¬
dium. fascistulus herbaꝵ et pa-¬
nis dimidius: uiris quinq.
Tunt ille sicut est neretumdis¬
simꝰ aliquantulum erubesceus.
dum fatigationem meam accep̃.
fscis inquit suplici tuo moze: qͥ
millam octasionem. si qua tibi
rorrecta fu̾t omittis. qn nos e¬
dacitatis fatiges. s fatis in hu¬
mane: qui nos gallos homines
cogis exemplo angeloꝵ uiuere.
Qnamꝙͣ ego studio mandutandi.
etiam angelos manducare tre¬
dam. Nam istum dimidiũ ordea¬
cium timeo. nel solus actingere.
Sed contemptus sit hoc ille cire¬
nensis. tui nel necressitas uel
natura est esurire. nel postre¬
mo isti : quib credo marina iac¬
tatio mediam cibi fecerat:. Nos
ꝓcul amari ad sumꝰ : et quod tͥ
sepe testatꝰ sum. gam simnis
sed pergat hic potius explita¬
re sui cirenensis hystoriam.
ceuebo post hec eniusquã absiinẽ¬
ciam predicare. et gallos nostros
ardinum penitus offendat exemplil.
Stotueram autem etiam cenam

Expanded text:
quam, Galle? placetne tibi pranquam, Galle? placetne tibi prandium, fasciculus herbarum et panis dimidius viris quinque? Tum ille, sicut est verecundissimus, aliquantulum erubescens, dum fatigationem meam accepit, Facis, inquit, Sulpici, tuo more, qui nullam occasionem, si qua tibi porrecta fuerit, omittis, quin nos edacitatis fatiges. Sed facis inhumane, qui nos Gallos homines cogis exemplo angelorum vivere quamquam ego studio manducandi etiam angelos manducare credam: nam istum dimidium hordeaceum timeo vel solus attingere. Sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui vel necessitas vel natura est esurire; vel postremo isti, quibus, credo, marina jactatio inediam cibi fecerat. Nos procul a mari absumus, et quod tibi saepe testatus sum, Galli sumus. Sed pergat hic potius explicare sui Cyrenensis historiam. cauebo posthac cuiusquam abstinentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. statueram autem etiam cenam
Abbreviated transcription (Latin):
mis conspexeram ꝑtendens:
inuenio senem in ueste pesti¬
Consalutatus: accepit nos be¬
nigne. Eiettos nos in illud litꝰ
exponimus. et ne starimn repe¬
tere tursum possemus maris:
malitia attineri. Egressos in t̾¬
ram: nt est mos humai inge¬
mi. naturam locorum. cultum¬
qz habitantium uoluisse cognos¬
cere. ꝓpistianos nos esse. Id p̾¬
cipue querere an essent aliqͥ
inter mas sollitudines xpĩan.
Tum uero ille flens gandio: ad
genna nostra ꝓuoluitur. Itex
nos ac sepius ex osculatos inui¬
tat ad ozationem. Deinde positis
in t̾ra uer uetum pellib : facit
nos discumbere. Apponit pran¬
dium sane locupletissiminu:
dimidium panem ordeatium.
Eramꝰ añt uos quatuo: ipse
erat qͥntus. Fascitulum etiam
herbe intulit. tuiꝰ nomĩ excidit.
aue mente similis exuberans
foliis: saporem mellis presta¬
bat. Huiꝰ pzedulti ad modum
suanitate delectati acq exacia¬
ti sumus. ADhec subridẽs
ego ad gallum meum: quid in¬

Expanded text:
nus conspexeram, pertendi, nus conspexeram, pertendi, invenio senem in veste pelliconsalutatus accepit nos benigne. Ejectos nos in illud littus exponimus; et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in terram ut est mos humani ingenii naturam locorum cultumque habitantium voluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiani. Tum vero ille flens gaudio, ad genua nostra provolvitur: iterum nos ac saepius exosculatus invitat ad orationem; deinde impositis in terram vervecum pellibus facit nos discumbere. Apponit prandium sane locupletissimum, dimidium panem hordeaceum. Eramus autem nos quatuor, ipse erat quintus. Fasciculum etiam herbae intulit, cujus nomen excidit; quae menthae similis exuberans foliis, saporem mellis praestabat: hujus praedulci admodum suavitate delectati atque exsatiati sumus. Ad haec subridens ego ad Gallum meum, Quid, in
Abbreviated transcription (Latin):
re flatus ceꝑit maius in illis t̾¬
ris. quam in ullo mari naufra¬
gium sit. Nulla tibi g̾mina. lata
nilla ꝓueniunt omppe instabi¬
li loco arentib arenis ad omnẽ
motum uentozum cedentibus.
uerum ubi adirersa quedam
amari ꝓmunttoria uentis re¬
sistunt: terra oliquantulum
solidio herbam raram acq hys¬
pidam gignit. Ea ouibz est pa¬
bulum satis utile. In cole lacre
uiuunt. Qui solerciores sirat uł
nt ita dixerim. diciores. oz deatio
pane utiitur. Ea sibi sola mes¬
sic est. qne celeritate ꝓuentus
per naturam solis. sine aeris
nentoy casus enadere solet.
Ompe fertur a die retti semiis
tricesimo die maturs sõe ¶C on¬
sistere añt ibi hõiet nõ alia ra¬
cio facit: quam quod om̃s tribu¬
to liberi sunt. Excrema si qui¬
dem cyrenay oraest. deserto
illi contigna quod inter egyp¬
tum et affricam interiacet. ꝑ
quad olim cato cesarem fugi¬
ens. duxit excertitum¶ Ergo
ad tugurium illud qnod emi¬

Expanded text:
re flatus coeperit, majus in illis terre flatus coeperit, majus in illis terris quam in ullo mari naufragium sit. Nulla ibi germina, sata nulla proveniunt, quippe instabili loco, arentibus arenis ad omnem motum ventorum cedentibus. Verum ubi eversa quaedam a mari promontoria ventis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram atque hispidam gignit. Ea ovibus est pabulum satis utile. Incolae lacte vivunt; qui solertiores sunt, vel, ut ita dixerim, ditiores, hordeaceo pane utuntur. Ea ibi sola messis est, quae celeritate proventus per naturam soli sive aeris, ventorum casus evadere solet: quippe fertur a die jacti seminis tricesimo die maturescere. Consistere autem ibi homines non alia ratio facit, quam quod omnes tributo liberi sunt: extrema siquidem Cyrenorum ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interjacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. IV. Ergo ut ad tugurium illud quod emi
Abbreviated transcription (Latin):
tempore tioi suppliti bnc abiẽs
nale dixi. ubi narborie nauem
soluimꝰ qͥnto die portum affrice
intranimmus. adeo ꝓspera dei
nuitu nauigatio fint¶ Libuit
animo a dire cartaginem: lo¬
ca infitare sanctorum. et preti¬
Ipne ao sepulthzum cypriam mar¬
tiris adorare. Qͥnto decimo die ad
portum regressi ꝓnetti qs in aliũ
olexanoriam petentes reluictante
austro pene in syrtes ilati sumꝰ.
Quod ꝓuidi nante cauentes lactis
nauem anchoris sistunt. Sub oclis
entem terra continens erat. In
quam scaphis egressi. cum uacua
ab humano cultu om̃is tememus.
gostudiosius explorandoz
locozum gratia longnis pro¬
num tugurium int̾ arenas con¬
spicioscuius tectũ sicut salustrus
ait quasi carina nauis erat con¬
tignũ terre: satis firmis tabula¬
tis constratum. Non quod ibi uis
ymbrim ulla timeatur Ifuisse ans¬
tem alic plauiam neqũ qͥdem an¬
ditum est Sed anod uentoꝵ ea
uis est. ut si qnanto nel clemen¬
ciore celo aliquantulum spira¬

Expanded text:
tempore tibi, Sulpici, hinc abiens tempore tibi, Sulpici, hinc abiens valedixi, ubi Narbone navim solvimus, quinto die portum Africae intravimus: adeo prospera Dei nutu navigatio fuit. Libuit animo adire Carthaginem, loca visitare sanctorum, et praecipue ad sepulcrum Cypriani martyris adorare. Quintodecimo die ad portum regressi, provectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro pene in Syrten illati sumus: quod providi nautae caventes, jactis navem anchoris sistunt. Sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum vacua ab humano cultu omnia cerneremus, ego studiosius explorandorum locorum gratia longius provum tugurium inter arenas conspicio, cujus tectum, sicut Sallustius ait, quasi carina navis erat, contiguum terrae, satis firmis tabulis constratum, non quod ibi vis imbrium ulla timeatur fuisse autem illic pluviam nequando quidem auditum est, sed quod ventorum ea vis est, ut si quando vel clementiori coelo aliquantulus spira
Abbreviated transcription (Latin):
ego absit te inquam ista que¬
rere. que ant una mecũ ant
puro nõstiant si ignoras. non
audire sit melins illud reticere
non possum. Non solum illos
de quib interrogas nichil meli¬
ores qnam naueras factos.
sed mium illum nostri qͦndam
amantem in quo respirare ab
istoꝵ inseitationib solebamus
asꝑiorem nobis finsse quam de¬
binit. EAec uero quicquam in illũ
intlementiꝰ dicam. quia et ami¬
cum colui. et tunc etiam amani
con putabatur nimicus. Me
antem lec tacitis cogitationib
reuoluantem ad modũ doloz iste
compungit. Pene nos sapientis
et religiosi uiri. amicicia destitu¬
tos. illum qͦndam tam amicum
nobis. tam amarum in nos esse
potuisse. uerum hec que mero¬
ris plenasunt relinquamꝰ. te po¬
tius ut dudum spoponderas au¬
diamꝰ. Ita inquit fiat postu¬
mianus. Qd̾ cum dixisset. pan¬
lulum om̃s conticumus. Deñi
cilicium cui incederat ad me ꝓ¬
pius admouit. atq ita exorsus
est. Ante hoc triemnum qͦ

Expanded text:
ego, Absiste, inquam, ista quaeego, Absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum, ut puto, nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. Illud reticere non possum, non solum illos de quibus interrogas, nihil meliores quam noveras factos; sed unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. Nec vero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum colui, et tunc etiam amavi cum putabatur inimicus. Me autem haec tacitis cogitationibus resolventem admodum dolor iste compungit pene nos sapientis et religiosi viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit, fiat, Postumianus; quod cum dixisset, paululum omnes conticuimus. Dein cilicium cui insederat, ad me propius admovit, atque ita exorsus est: III. Ante hoc triennium, quo
Abbreviated transcription (Latin):
esse carus. Maxime cum ex man¬
tim sit disciplina. Neq granabo
quamlibet conserte nobistũ ut
tii mei. me antem utͣq maii ꝯ¬
plectebatur desiderio etiam ner¬
bosus impend̾em.
mi uero inquam satis pro¬
basti quantũ pius amo possit.
qui nostri cansa tot maria tan¬
tumq t̾raꝵ emensus a fũmo
ut ita ditam solis egressi usos
in eins occidua uenisti.¶Age ergo
quia secreti int̾ nos. nec occupa¬
ti sumꝰ. et sermoni tno uatare de¬
bemꝰ eonseras nobis uelim om̃em¬
tue peregrinationis ystoriam:
signis ac uirtutibus inseruis
suis xp̃c operetur. Nam certe
quia in his regionibus inter
ista que uiuimus ipsa nobis ui¬
ta fastidio est. hbenter exte an¬
diamus. Si uel in he̾mo uiuere
xp̃ĩanis licet. A⁊ hec postu¬
unanus faciam inquit: ut de¬
fiderare te uideo ¶s queso priꝰ
ex te audiamsan isti omnes quos
uic reliqueram sac̾dotes tales
siit quales eos antequam ꝓfis¬
cistereͥ nouerannus. C mͣ

Expanded text:
esse charus, maxime cum ex Maresse charus, maxime cum ex Martini sit disciplina. Neque gravabor quamlibet conserte vobiscum, ut cii mei me autem utraque manu complectebatur desiderio etiam verbosus impenderem. II. Enimvero, inquam, satis probasti, quantum pius amor possit, qui nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus, a summo, ut ita dicam, solis egressu usque in ejus occidua venisti. Age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus, et sermoni tuo vacare debemus, edisseras nobis velim omnem peregrinationis tuae historiam; signis ac virtutibus in servis suis Christus operetur: nam certe, quia in his regionibus, inter ista quae vivimus, ipsa nobis vita fastidio est; libenter ex te audiemus, si vel in eremo vivere Christianis licet. Ad haec Postumianus, Faciam, inquit, ut desiderare te video; sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes quos hic reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos, antequam proficiscerer, noveramus. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾em Tricesimo die massilliam ap
pulsus. inde hnc detimo peuenerim
adeo ꝓsꝑa nauigatio pie affint no¬
lutati Tu modo ꝓpter qnẽ tot
maria transnauigauinis. tam¬
tum t̾re transcurrimus/ cõplec¬
tandum. ꝑfruendum q. te remo¬
tis om̃ib trade.
go uero inqnam etiam cñ
tu in egypto mozareris. to¬
tus retum semper animo et cosi¬
tatione. uersabar. me q: dete dies
ac noctes cogicantem totum tua
caritas possidebat. ne dum modo
me tibi estimes puntto tp̃tis de¬
enturum. quo minus amore tuo
pendens te intuear. te audiam.
cecum loquar millo penitus in se¬
cretum nostrum quod nob hec
remocio cellula prestat admisso.
Aam hnius nostri. nt arbitroz gal¬
li p̾sentiam non moleste feres. qͥ
uoc aduentu tuo ut inides ꝑuidepdt¬
q exgo ip̃e triumphat gandia.
ette plane inquit
postumianus in societate
nostra. gallus iste retinebitur.
ama et si mithi parum cognitus
est. pro eo tamen quod tibi est ta¬
rissimus. non potest michi non

Expanded text:
derem. tricensimo die Massilderem. tricensimo die Massilpulsus, inde huc decimo pervenerim: adeo prospera navigatio piae adfuit voluntati. Tu modo, propter quem tot maria transnavigavimus, tantum terrae transcucurrimus, complectendum perfruendumque te, remotis omnibus, trade. Ego vero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione versabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua charitas possidebat; nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus amore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso: nam hujus nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc adventu tuo, ut vides, perinde atque ego ipse, triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus; in societate nostra Gallus iste retinebitur: quia etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen quod tibi est charissimus, non potest mihi non
Abbreviated transcription (Latin):
uin in unũ
locum. egoec
gallus nost̾
quenissemus
uir mithi et
ꝓoter marti¬
in memoriã
ex illius enim discipłis erat. ⁊ ꝓpt̾
sna merita karissimus. int̾ueniti
nobis postuminus meus suostri
causa. ab oziente quo se aute tri¬
ennum. patriam relinquens.
contulerat. regressus Complexi
hominem amantissimunis ex ostu¬
latiq genua et pedes eius cum u¬
no acq altero spatio quasi obsai¬
pesatii inuicem. flentes gaudio
deambulassemꝰ sactis in t̾ris cili¬
ciis in t̾ram consedimus.
¶um prio postumianus me in¬
tuens cum essem inquit in remotis
esypti: nuit. ut ad mere ust ꝓce¬
derem. Nenuem alic onerariam ossẽ¬
di. qnͣẽ cum mertib uarbouam pe¬
teus soluere parabat. Eadem nocte
michi in sompns astare uisus es.
et imeita. me maini trahere nt
nanem ilam conscend̾ens mox tene¬
bas rumpente diluculo. scum e loco
mano ameueram surrexissem. sop̃¬
num meiri ip̃e reputans. tanto
tni desiderio subito correptus sum
ut nichil cunttatus nanem conscen¬

Expanded text:
um in unum locum ego et Gallus noster convenissemus, vir mihi et propter Martini memoriam ex illius enim discipulis erat et propter sua merita charissimus; intervenit nobis Postumianos meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. Complexi hominem amantissimum, exosculatique genua et pedes ejus, cum uno atque altero spatio quasi obstupefacti, invicem flentes gaudio deambulassemus, jactis in terram ciliciis consedimus. Tum prior Postumianus me intuens, Cum essem, inquit, in remotis Aegypti, libuit ut ad mare usque procederem. Navim illic onerariam offeni, quae cum mercibus Narbonam petens soluere parabat. eadem nocte mihi in somnis adstare uisus es et iniecta me manu trahere, ut nauem illam conscenderem. mox tenebras rumpente diluculo, cum eo loco, in quo quieueram, surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus nauem conscen
Abbreviated transcription (Latin):
te mauet explica. Anmum emin
dudum alias res agentes consu¬
mimus temipus. et iam soli occi¬
dui umbra prolixio. mouet non
młtum diei uicins nocte suꝑesse.
Deinde cum paululum om̃s
contuisemus gallus ita cepit. Ca¬
uendum michi in primis esse ar¬
bitroz. ne ea de martimi uirtutib
repetam. que in libro suo sulpiciꝰ
iste memorauit. unde prima illius
inter militandum gesta pret̾eo.
neq ea actiuguam que laitus e¬
git. ac mouachus. sNec uero au¬
dita ab aliis potiꝰb quam que ui¬
di ipse. dicturus sum. Explicit

Expanded text:
te manet explica: nimium enim te manet explica: nimium enim dudum alias res agentes consumimus tempus; et jam solis occidui umbra prolixior monet, non multum diei vicina nocte superesse. Deinde cum paululum omnes conticuissemus, Gallus ita coepit: Cavendum mihi imprimis esse arbitror, ne ea de Martini virtutibus repetam, quae in libro suo Sulpicius iste memoravit. Unde prima illius inter militandum gesta praetereo, neque ea attingam quae laicus egit ac monachus: nec vero audita ab aliis potius quam quae vidi ipse, dicturus sum. DIALOGUS
Abbreviated transcription (Latin):
memozet.
go plane inquit gallus. licet
impar sum tanto honeri. ⁊¬
tamen relatis suꝑnis o postumꝰ¬
ano obedientie cogo exemplis.
nt munus istud auod imponitis
non retusem. S dum cogito me ho¬
minem ganum inter aquitanos
nerba facturum. uereo ne offen¬
dat uestras nimnim urbanas
aures sermo rusticior cndietis
me tamen. ut gurdonitum ho¬
minem nichil cum futo aut cõ¬
turno loquentem. Nam si michi
tribuitis martim me esse disci¬
pulum. illud etiam concedite: ut
michi liceat exemplo illius ĩ anes
sermonum falleras. et nerboꝵ
ornamenta contempnere. T u
nero inquit postinniamisi. uel
celtice. aut si manis gallice loq̃¬
re. dum modo iam martinum
loquaris. Ego aũt profiteoz
etiam si mutus esses nõ de fu
eut Cacharie in iohannis noĩe
lingna resoluta est. Ceterum
cum sis stolesticus artifitiose
fatis nt excuses impericiam. qͥa
excuberas eloquentia. Sed neq
monachum tam astutum. neq
gallum decet esse tam callidum.
uerum aggredere potius. et quod

Expanded text:
memoret. memoret. go plane, inquit Gallus, licet impar sim tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano obedientiae cogor exemplis, ut munus istud quod imponitis, non recusem: sed dum cogito, me hominem Gallum inter Aquitanos verba facturum, vereor ne offendat vestras nimium urbanas aures sermo rusticior. Audietis me tamen ut Gurdonicum hominem, nihil cum fuco aut cothurno loquentem: nam si mihi tribuitis Martini me esse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius inanes sermonum phaleras et verborum ornamenta contemnere. Tu vero, inquit Postumianus, vel Celtice; aut, si mavis, Gallice loquere, dummodo jam Martinum loquaris. Ego autem profiteor, quia, etiamsi mutus esses, non defutucut Zachariae in Joannis nomine lingua resoluta est. Caeterum cum sis scholasticus, artificiose facis, ut excuses imperitiam, quia exuberas eloquentia; sed neque monachum tam astutum, neque Gallum decet esse tam callidum. Verum aggredere potius, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ip̃e testatus sit istins mo¬
di opera que martimus imple¬
int ab om̃ib fidelibus esse faci
enda. qui martinum non credit
ista fecisse. non credit xpm̃ ista
dixisse. Sed infelices degeneres
sompnolenti que ipłi facere nõ
possunt. facta sb illo a erubescunt.
et malunt illius negare nirtu¬
tes: ꝙͣ suam merciam conficeri
erum nobis Xix.¬
ad alia ꝓperantib: om̃is
istorum memoria relinqnatur.
Tn potius ut iam dudum defide¬
ro. residua martim opera. con¬
texe. Nt ego inquam arbitro.
reius istud agano esse poscendũ.
Quippe qui et pura nouerit neq
enim ignorare potuit magistri
facta discipulus set qui non in¬
merito istam incem non solum
martino. sed etiam nob̾ debeat
sut ani ego iam librum editum
ac tu actenus orientolium ge¬
Ista memozasti. istam demũ nec¬
cessarii sermonis ystoziam gal¬
ius euoluat. quia ut dixi. et no¬
bis debet loquendi nicem et
martino suo creto prestabit.
et non grauate illius facta con¬

Expanded text:
Dominus ipse testatus sit istiusmoDominus ipse testatus sit istiusmodi opera, quae Martinus inpleuit, ab omnibus fidelibus esse faenda; qui Martinum non credit ista fecisse, non credit Christum ista dixisse. Sed infelices, degeneres, somnolenti, quae ipsi facere non possunt, facta ab illo erubescunt: et malunt illius negare virtutes, quam suam inertiam confiteri. Verum nobis ad alia properantibus omnis istorum memoria relinquatur: tu potius, ut jamdudum desidero, residua Martini opera contexe. At ego, inquam, arbitror rectius istud a Gallo esse poscendum, quippe qui plura noverit neque enim ignorare potuit magistri facta discipulus, et qui non immerito istam vicem non solum Martino, sed etiam nobis debeat; ut, quia ego jam librum edidi, ac tu hactenus Orientalium gesta memorasti, istam demum necessarii sermonis historiam Gallus evolvat: quia, ut dixi, et nobis debet loquendi vicem, et Martino suo, credo, praestabit ut non gravate illius facta com
Abbreviated transcription (Latin):
gͥo uero quo adiunam sẽ¬
per. et sapiam egypti mo¬
nachos preditabo. Landabo a¬
nachoretas. mirabo here mitas
martinum semꝑ excipieans Non
illi ego quemꝙͣ audebo monatho¬
rum. certe non epistoporum q̃¬
piam comparere. Hoc igitur
fatetur. hoc syria. Hoc ethiops
comperit. hos indus andunt. hoc
partus et persa nouerunt. Nec
ignorat armenia bos fozus ex¬
clusa cognouit. Et postremo. si
anis aut fortunatas insulas.
aut glacialem frequentac oce¬
anum. Q uo miserioz est regio
ista nostrorum que tantum ui¬
rum cum in ꝓximo habuerit.
nosce non merint. Nec tamẽ
luit crimini miscebo popula¬
res. Soli illum cłiti. soli nesci¬
unt sacerdotes Inec in merito¬
I nosce illum inuidi uoluerunti
quia si nirtutes illiꝰ noscent.
sua uitia cognouissent. Horres
dicere. quod iper audiui in¬
felicem dixisse nescio quem te
in illo libro tuo plura mentitũ.
Non est hominis uox ista. sed
dyaboli. Nec martino in hac pan¬
te detrahitur. sed fides euuã¬
geliis derogatur. Nam cum

Expanded text:
go uero quoadusque uiuam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas: Martinum semper excipiam: non illi ego audeo monachorum, certe non episcoporum quempiam conparare. hoc Aegyptus fatetur, hoc Syria, hoc Aethiops conperit, hoc Indus audiuit, hoc Parthus et Persa nouerunt, nec ignorat Armenia, Bosporus exclusa cognouit, et postremo si quis aut Fortunatas insulas aut glacialem frequentat oceanum. quo miserior est regio ista nostrorum, quae tantum uirum, cum in proximo habuerit, nosse non meruit. nec tamen huic crimini miscebo populares: soli illum clerici, soli nesciunt sacerdotes, nec inmerito nosse illum inuidi noluerunt, quia si uirtutes illius nossent, sua uitia cognouissent. horreo dicere quae nuper audiui, infelicem dixisse nescio quem, te in illo libro tuo plura mentitum. non est hominis uox ista, sed diaboli, nec Martino in hac parte detrahitur, sed fides Euangeliis derogatur. nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
altiozis ingemi neqna ex hoc ua¬
nitas. acq inflatio. obeperet uo¬
luisse Ergo fatearis neccesse
est in martino om̃ium illozũ
quos enumerasti fuisse nirtutes
martim antem in illis om̃ib nõ
fuisse. Quid tu inquit postu¬
mianus. ita mecũ. quasi nõ eadẽ
tetum. sentiam. semꝑ que sense¬

Expanded text:
altioris ingenii, ne qua ex hoc uaaltioris ingenii, ne qua ex hoc uanitas adque inflatio obreperet, noluisse. ergo fatearis necesse est m Martino omnium illorum, quos enumerasti, fuisse uirtutes, Martini autem in illis omnibus non fuisse. Quid tu, inquit Postumianus, ita mecum? quasi non eadem tecum sentiam semperque sense
Abbreviated transcription (Latin):
ioquebantur. Iam nero ad ueri¬
sus uanitatem acq iactantiam
ita inuittum spirituam gessit. ut
ma uitia foztins nemo contemp¬
nerit. Cum quidem inmundis spi¬
ritib afflatos absens plerum q
curauerit. nec solum comitibꝰ
aut prefetis. sed ip̃is etiam regi¬
bus imperaret. Minimũ id qͥdẽ
in illius nirtutibus. Sed credas
uelim non solum uanitati. sed
causis etiam. acq occasionibus
uanitatis neminem fozcius
repugnasse. Parua quidem
sed non pretereunda diturus
sum. amis et ille laudondus est.
qui sũma preditus potestate tã
religiosam ad reuerenciam bea¬
ti niri ostenderit uobantatem.
Memini uincentium prefectũ
uirum egregyum et quo nulliꝰ
sit intra gallias om̃i uirtutum
genere prestantio. dum turo¬
mis pret̾iret. a martino sepiꝰ
proposcisse. ut ei conuiuium ĩ
suo mouasterio daret. in qno
quidem exemplum beati ambro¬
sii ep̃i preferebat. qui eo tempo¬
re consules et prefectos subinde
pascere ferebatur. Sed uirum

Expanded text:
loquebantur. iam uero aduerloquebantur. iam uero aduersus uanitatem adque iactantiam ita inuictum spiritum gessit, ut illa uitia fortius nemo contempserit, cum quidem inmundis spiritibus adflatos absens . plerumque curauerit, nec solum comitibus aut praefectis, sed ipsis etiam regibus imperaret. minimum id quidem in illius uirtutibus, sed credas uelim, non solum uanitati, sed causis etiam adque occasionibus uanitatis neminem fortius repugnasse. parua quidem, sed non praetereunda dicturus sum, quia et ille laudandus est, qui summa praeditus potestate tam religiosam ad reuerentiam beati uiri ostenderit uoluntatem. memini Vincentium praefectum, uirum egregium et quo nullus sit intra Gallias omni uirtutum genere praestantior, dum Turonos praeteriret, a Martino saepius poposcisse, ut ei conuiuium in suo monasterio daretin quo quidem exemplum beati Ambrosi episcopi praeferebat, qui eo tempore consules et praefectos subinde pascere ferebatur —: sed uirum
Abbreviated transcription (Latin):
militem. qui pugnauerit in iniqͦ
loco: et tamen uictor enaserit. Il¬
los autem eque compone militibꝰ
sed qui ex equo loco. aut etiam de
suꝑiore certauerint. Quid ergo
⁊ si om̃im una nittoria est. non
potest esse par gloria. Etamẽ cũ
predara retuleris. a nemine re¬
tulisti mortuum suscitatum.
Quo unio utiq te necresse est ꝯ¬
fireri. Martino neminem con¬
ferendum. Nam si admiran¬
dum est. quod illũ egyptum
e lãma non actigit. Lꝯic quo¬
cs sepius imperaint incendiis.
si reuoluas quod anachoretis
feritas bestiarum uitta subcubu¬
it. hic familiariter et rabiem bes¬
tioꝵ. et serpentium uenena com¬
pescuit. ¶Q nod si illum conferas
qui inmundis spiritib obsessos
uerbi imperis. aut etiam fim¬
briarum uirtute curabat. In hͣc
quidem parte inferiorem fuisse
martimim multa documenta
sunnt ssi etiam ad illum retur¬
ras: quietis suis pro ueste con¬
tectus. putatur. ab angelis ui¬
Isitari. Cum isto angeli cotidie

Expanded text:
militem, qui pugnauerit in iniquo militem, qui pugnauerit in iniquo loco et tamen uictor euaserit, illos autem aeque conpone militibus, sed qui ex aequo loco aut etiam de superiore certauerint. quid ergo? etsi omnium una uictoria est, non potest omnium esse par gloria. tamen cum praeclara retuleris, a nemine retulisti mortuum suscitatum: quo uno utique necesse est confiteri Martino neminem conferendum. nam si admirandum est, quod illum Aegyptium flamma non adtigit, hic quoque saepius imperauit incendiis. si reuoluas quod anachoretis feritas bestiarum uicta succubuit, hic familiariter et rabiem bestiarum et serpentium uenena conpescuit. quodsi illum conferas, qui inmundis spiritibus obsessos uerbi imperio aut etiam fimbriarum uirtute curabat, ne in hac quidem parte inferiorem fuisse Martinum multa documenta sunt. si etiam ad illum recurras, qui saetis suis pro ueste contectus putabatur ab angelis uisitari, cum isto angeli cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
singuli diuerss fetissent per unĩ
istum facile completa. Nam cum
excessa retuleris quõ michi di¬
xisse liceat pace sanctozum. i¬
chil ate penitus audiui. in quo
martimuis esset inferior. xui.¬
ed sicut millius uniquam
cum illius uiri meritis
profiteor confendam esse uirtutẽ.
sitã et illud anmaduerti dedecet.
mniqua illum cum heremitis uel
etiam anachozetis conferri ¶Isli
beri. celo tantu acq angelis¬
testibus. plene ad ma mirabi¬
lia tocentur oꝑari Iste in medio
cetu et conuersatione populorũ
niter dicos dissidentes. int̾ epõs se¬
uientes. Cuni fere cotidianis
scandalis hinc acq inde premere¬
tur. mexpugnabili tamen aduer¬
sus omĩa uirtute. fundatus sretit.
et tanta operatus est. quanta ne
illi quidem. quos a te audiuimꝰ
esse in heremo nel fuisse fecer̃t
ac si illi paria fecissent. anis in¬
dex tam esset iniustus. ut non
istum esse potiorem. merito indi¬
caret. Puta enim istum fuisse

Expanded text:
singuli diuersa fecissent, per unum singuli diuersa fecissent, per unum istum facile conpleta. nam cum excelsa retuleris, quod mihi dixisse liceat pace sanctorum, nihil a te penitus audiui, in quo Martinus esset inferior. sed sicut nullius umquam cum illius uiri meritis profiteor conferendam esse uirtutem, ita illud animaduerti decet, iniqua illum cum eremitis uel etiam anachoretis condicione confberi, caelo tantum adque angelitestibus, plane admirabilia docentur operari: iste in medio coetu et conuersatione populorum, inter clericos dissidentes, inter episcopos saeuientes, cum fere cotidianis scandalis hinc adque inde premeretur, inexpugnabili tamen aduersus omnia uirtute fundatus stetit et tanta operatus est, quanta ne illi quidem, quos ante audiuimus esse in eremo uel fuisse, fecerunt. ac si illi paria fecissent, quia iudex tam esset iniustus, ut non istum esse potiorem merito iudicaret? puta enim istum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
i. iam per totam kartaginem
legebatur. Solus eum cireuensis
ille prebiter non habebat. Sed me
largiente descripsit s Iam quid e¬
go de alexandria loquar. ubi pene
om̃ib magis quam tibi notus est.
Hic egyptum nitriam thebaidã.
ac tota menphitica regna transi¬
uit. Hunc ego in heremo aquodã
sene legi uidi. Cin cum me fami¬
harem tuũ esse dixissem: et sb illo
et a multis fratrib. hec mithi in¬
iunita legatio est. ut si inquam
t̾ras istas te incolummi contigissẽ.
ea te supplere compellerem ane
in mlo tuo hbro de uirtutibus bĩ
uiri ꝓfessus es pret̾isse Age ergy
anis non illa ate audire deside¬
ro que a te sufficiunt. Ina qne tuũ
uel ꝓpter legentium ut credo fa¬
stidium. preteristi. multis id una
metum. a te posoentib. explicen¬
tur. E quidem postiane
inquam cum te iam dudum de
scõrum uirtutibus intentus an¬
direm. tacitis ad martinim me¬
um cogitationibus returrebã.
Merito ꝑspitiens om̃ia illa que

Expanded text:
i, iam per totam Carthaginem i, iam per totam Carthaginem legebatur. solus eum Cyrenensis ille presbyter non habebat, sed me largiente descripsit. nam quid ego de Alexandria loquar? ubi paene omnibus magis quam tibi notus est. hic Aegyptum, Nitriam, The baidam ac tota Memphitica regna transiuit. hunc ego in eremo a quodam sene legi uidi: cui cum me familiarem tuum esse dixissem, et ab illo et a multis fratribus haec mihi iniuncta legatio est, ut, si umquam terras istas te incolumi contigissem, ea te supplere conpellerem, quae in illo tuo libro de uirtutibus beati uiri professus es praeterisse. age ergo, quia non illa a te audire desidero, quae scripta sufficiunt, illa quae tum uel propter legentium, ut credo, fastidium praeteristi, multis id una mecum a te poscentibus explicentur. Equidem, Postumiane, inquam, cum te iam dudum de sanctorum uirtutibus intentus audirem, tacitis ad Martinum meum cogitationibus recurrebam, merito perspiciens omnia illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nt es solitus pͦnra referentem
Iam pridem in hoc desideriis me¬
is estueͣntib audiannis. Quid im¬
quam tibi de martino meo. ille
liber non sufficit quem ip̃e tu
nosti. me de illins nita acq uir¬
tutib edidisse.
gnosco io quidem. postumi¬
anus inquit. Neq uinꝙͣ
a dextera mea liber ille discedit.
Nam si agnoscis. aperit librum
qui sub neste latebat. en ip̃m.
Hic mithi inquit. terra at ma¬
ri comes. hic in peregrinatõne
tota socius et consolator fuit. Sed
referam tibi plane qd̃ nber iste pe¬
netrauerit. et quam nllus fere
in orbe terrarum lotus sit. ubi
non materie tam felicis ystoria ꝑ¬
uulgata teneatur sprimus eum ra¬
tiõne᷑ urͣbi uir studiosissimus tui
paulinus inuexit. Deinde cum tota
certatum urbe raperetur exultã¬
tes libzarios uidi. quod nichil ab
his que stuosius haberetur. Si¬
quidem nichil illo promptins in¬
chil carus uenderetur¶ Hic nam¬
gationis mee cursum longe arte
pzegressus. tum ad affricam ue-¬

Expanded text:
ut es solitus, plura referentem, ut es solitus, plura referentem, iam pridem in hoc desideriis meis aestuantibus, audiamus. Quid ? inquam, tibi de Martino meo liber ille non sufficit, quem ipse tu nosti me de illius uita adque uirtutibus edidisse? gnosco id quidem, Postumianus inquit, neque umquam a dextera mea liber iste discedit. nam si agnoscis, ecce — et aperit librum, qui ueste latebat - en ipsum. hic mihi, inquit, terra ac mari comes,. hic in peregrinatione tota socius et consolator fuit. sed referam tibi sane, quo liber iste penetrarit, et quam nullus fere in orbe terrarum locus sit, ubi non materia tam felicis historiae peruulgata teneatur. primus eum Rae urbi uir studiosissimus tui Paulinus inuexit: deinde cum tota certatim urbe raperetur, exultantes librarios uidi, quod nihil ab his quaestuosius haberetur, siquidem nihil illo promptius, nihil carius uenderetur. hic nauigationis meae cursum longe ante praegressus, cum ad Africam uen
Abbreviated transcription (Latin):
tib cumitis. et precipue loci illius
abbate: male animo fixa sententia.
non potuit auelli¶ Igitur infelici
se obstinatione proripiens: cum
dolore omnium digressus est a
fratribus. uix e conspettu abcesse¬
reportatus : cum coheroeri ĩ eo
ĩmundus spiritus non ualeret
neccesfitate cogente ferreis nexi¬
bus alligatur: pedes cum mani¬
buis uinciuntur. Non in meri¬
ta pena fugitiuo. ut qnem nõ
cohibuerat fides. tathene cohi¬
berent. Post bienniũ demum
oratione santtoꝵ ab innido
spiritu liberatus. Ad h̾emũ uñ
discesseret moy regressus est. et ip¬
se correctus. et aliis post futurus
Iexemplo. ne quem false insticie
umbzei decipiat. aut mcerta mobi¬
litas. inutili leuitate compellat.
semel cepta deserere E ed hec
uos de uirtutibus domini quas
satis operatus feci uestris auri¬
bus ẏmo eciam uerbosio fui foz¬
tasse quam debuis. tn modo ad mł
autem loquebatur debitum fenꝰ¬
uis exsolue. ut te de martino tuo

Expanded text:
tibus cunctis, et praecipue loci illius tibus cunctis, et praecipue loci illius abbate renitente, male animo fixa sententia non potuit avelli: igitur infelici se obstinatione proripiens, cum dolore omnium digressus est a fratribus. Vix e conspectu abscessereportatus, cum coerceri in eo immundus spiritus non valeret, necessitate cogente, ferreis nexibus alligatur, pedes cum manibus vinciuntur: non immerita poena fugitivo, ut quem non cohibuerat fides, catenae cohiberent. Post biennium demum oratione Sanctorum ab immundo spiritu liberatur; ad eremum unde discesserat, mox regressus est, et ipse correptus, et aliis post futurus exemplo, ne quem aut falsae justitiae umbra decipiat, aut incerta mobilitas inutili levitate compellat semel coepta deserere. Haec vos de virtutibus Domini, quassatisfeci uestris auribus, immo etiam uerbosior fui fortasse quam debui, tu modo — ad me autem loquebatur — debitum faenus exsolue, ut te de Martino tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
nib quedam loca heremi ton¬
tingisset sscõꝵ etiam taberna¬
cula cum plura uidisser abi
niro iohanne uerbum salutis
accepit. Nec moratus imitilẽ
miliciam cum uano illo hono¬
re contempne̾. Heremum
constanter ingressus breni
tempoze in om̃i geuere ꝑfetꝰ
nirtute  emicuit. Potens i¬
iimis. Hummilitate conspicu
fide firmus: facile se antiqui
monachis sindio nirtutis eiꝰ¬
uerat. ¶Cmn ĩterim lubiit e¬
um cogitatio iniecta per dya¬
bolum rectins esse ut reddit
ad patriam. filrum q unicum
at domum cotam cum ueoii
caluarets. quod ntiq esset a¬
ceptins deo. quam si solum se secu¬
lo errpere contentus. salutem suo¬
rum non sine impietate neglig̾et
Isaus modi ergo false iustitie colo¬
re suꝑatus. post quedrianum fere
celulam suam. acq propositum he
remita deseruit. Bed ubi ad ꝓxi¬
num monasterium quod a mul¬
tis fratribus habitatur accessit
causam discessionis acq consiliũ
querentibus confitetur. Renitẽ¬

Expanded text:
nibus quaedam eremi connibus quaedam eremi contigisset, sanctorum etiam tabernacula conplura uidisset, a beato uiro Iohanne uerbum salutis amilitiam cum vano illo honore contemnere, eremum constanter ingressus, brevi tempore in omni genere virtutum perfectus emicuit. Potens jejuniis, humilitate conspicuus, fide firmus, facile se antiquis monachis studio virtutis aequaverat; cum interim subiit eum cogitatio, injecta per diabolum, quod rectius esset ut rediret ad patriam, filiumque unicum ac domum totam cum uxore salvaret: quod utique esset acceptius Deo, quam si solum se saeculo eripere contentus, salutem suorum non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo falsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atque propositum et emita deseruit. Sed ubi ad proximum monasterium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis atque consilium quaerentibus confitetur. Reniten
Abbreviated transcription (Latin):
rat Atq hec caris induis ac fa¬
miliaribus mandat tributa uir¬
gimbus. Ina ut uyrrum rigen¬
tem: hec ut fluentem textat la¬
cernam uerum hec describenda
mordatius. bõ uiro ieronimo relĩ¬
quamus. ad prepositum reuer¬
istamur ¶ Tu uero inqnit gallus
mens. Descio quid ieronimo re¬
liqueris difputandum. Ita bzeni¬
ter uniuersa nostroꝵ instituta
camplexus es: nt pauca hec tua
uerba si equaminiter acceꝑint
et patienter expenderint multũ
eis arbitrer profutura ut nõ
indigeant libris post ieronimi
cohercerissed tu illa potins euol¬
ue que ceperas et illud quod ad¬
uersus falsam iustitiam dictu¬
rum te esse ꝓmiseras. ꝓde docu¬
mentum. Nam ut uere tibi fa¬
tear nullo ꝑnitionius malo in¬
tra galias loboramꝰ Ita fatiã
postumiamis inquit. nec te diu¬
Dolescens auidam ex asis
predines opib. genere da¬
rus hobens nxorem et filium
parnulum. Cum in egypto tri¬
bimus esseget fregnentibus
aduersum blembos expeditio¬

Expanded text:
rat, adque haec caris uiduis ac farat, adque haec caris uiduis ac familiaribus mandat tributa uirnibus, illa ut byrrum rigentem, haec ut fluentem texat lacernam. uerum haec describenda mordacius beato uiro Hieronymo relinquamus: ad propositum reuertamur. Tu uero, inquit Gallus meus, nescio quid Hieronymo reliqueris disputandum: ita breuiter uniuersa nostrorum instituta conplexus es, ut pauca haec tua uerba, si aequanimiter acceperint et patienter expenderint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthac Hieronymi coerceri. sed tu illa potius euolue quae coeperas, et illud, quod aduersus falsam iustitiam dicturum te esse promiseras, prode documentum: nam, ut uere tibi fatear, nullo perniciosius malo intra Gallias laboramus. ita faciam, Postumianus inquit, nec te diuAdulescens quidam ex Asia praediues opibus, genere clarus, habens uxorem et filium paruulum, cum in Aegypto tribunus esset et frequentibus aduersum Blembos expeditio
Abbreviated transcription (Latin):
nostra occurrit infirmitas Quis
em̃ nostrum est. quem si innis
homuntulus humilis salutau̾it.
ant fatuis. acq adulantibus uer¬
bis femina una laudau̾it. non
continuo elatus sit suꝑbis. non
statim in flatus sit uanitate. nt
eciam si non habeat conscientiã
santtitatis tamen cua uel stulto¬
rum adulatione ant fortassis er¬
rore. santtus eide ditatur sanctissi¬
mun pͥntabit. Iam uero si ei
muera crebra mittantur dei se
magnificentia asserit honorari.
Cui dormienti acq resoluto nec¬
cessaria conferantur. Q nod si uel
de modico ei aliqua uirtutis sig¬
na succederent. angelum se pata¬
Iret ¶Ceterum cum neq opere.
neq uirtute conspituns sit. Si qͥs.
clericus fuerit effectus. dilatat
contimo fimbrias suas. gaudet
bus inuehitur. Parua prius ac
uilli cellula contentus habitare.
erigit celsa la quearis. constenit
multa conclauis. sculpit ostia. ꝓĩ¬
ꝯit armaris. uestem ẜestunt gͥrossi¬
orem. induentum molle deside¬

Expanded text:
nostra occurrit infirmitas. Quis nostra occurrit infirmitas. Quis enim nostrum est, quem si unus homunculus humilis sahutauerit, aut fatuus, atque aduuantibus uerbis femina una laudauerit, non continuo elatus sit superbia, non statim inflatus sit uanitate? Aut etiamsi non habeat conscientiam sanctitatis, tamen quia uel stultorum adulatione, aut fortassis errore, sanctus esse dicatur, sanctissimum se putabit? Iam uero si ei munera crebra mittantur, Dei se magnificentia asserit honorari, cui dormienti atque resoluto necessaria conferantur. Quod si uel de modico ei aliqua uirtutis signa succederent, angelum se putaret. Caeterum cum, neque opere, neque uirtute conspicuus sit, si quis clericus fuerit efcontinuo fimbrias suas, gaudet is superbus inuehitur: parua prius ac nili cellula contentus habitare erigit celsa laquearia, construit multa conclauia, sculpit ostia, pingit armaria, uestem respuit grossiorem, indumentum molle deside
Abbreviated transcription (Latin):
tire grassari. diu multrimq dis¬
cutere conatus est ssed repelli pe¬
nitus. nel tatta conscientia na¬
nitas perseuerante uirtute nõ
potuit. ubios nomen eiꝰ demo¬
nes fatebantur. Ex cludere a
se confluentium populos non
ualebat. uirus interim latẽs
serpebat in pectore. Et cuins
mitu ex alioꝵ corporib demões
fugabantur. se ip̃m occultis co¬
gitationibus uenitatis. purga¬
re non poterat ¶Totis igitur
pretibus conuersus ad deum
fertur ozasse. ut per missa in
se mensib qͥnq dyaboli potesta¬
te. similis his fieret. anos ip̃e
curauerat. Quid multis morer.
ille p̾pocens. ille signis acq uir¬
tntib toto oriente uulgatus.
ile ad cuiꝰ limina populi ante
confluxerant. ad cuiꝰ fores sñ¬
me istius seculi se ꝓstrauerãt
potestates. correptus a demo¬
Ine est. Tentus in uinculis
omia illa que in ergumini solẽt
ferre perpessus. Quinto dennum¬
mense purgatus est. non tantũ
demone. sed quod illi erat utilius.

Expanded text:
tire grassari, diu multumque distire grassari, diu multumque discutere conatus est, sed repelli penitus uel tacita conscientiatis perseuerante uirtute non potuit. ubique nomen eius daemones fatebantur: excludere a se confluentium populos non ualebat. uirus interim latens serpebat in pectore, et cuius nutu ex aliorum corporibus daemones fugabantur, se ipsum occultis cogitationibus uanitatis purgare non poterat. totis igitur precibus conuersus ad Deum fertur orasse, ut permissa in se mensibus quinque diabolo potestate similis his fieret, quos ipse curauerat. quid multis morer? ille praepotens, ille signis adque uirtutibus toto Oriente uulgatus, ille ad cuius limina populi ante confluxerant, ad cuius fores summae istius saeculi se prostrauerant potestates, correptus a daemone est retentus in uinculis: omnia demum illa, quae energumeni solent ferre, perpessus quinto menmense purgatus est, non tamen daemone, sed, quod illi erat utilius a
Abbreviated transcription (Latin):
preditus potestate. mandita ꝑ
singnlos dies siona fatiebat.
Non solum enĩ presens. neq
nerbo tantum. sed absens qͦq
int̾dum cilicii sui finbriis. ant
epistolis missis. corpoza obcessa
enrabat¶ Hic ergo mirum in
modum frequentabatur a po¬
pulis. ex toto ad enm ozbe uem¬
entib. Taceo de minoribus. P¬
fecti. comites q. ac diuersaxim
indices potestatum. ꝓ fozibus
illius sepe iacuerunt. Episcop
quoq santtissimi. sacerdotali qͥs¬
toritate deposita. contigi se ab es
acq benedici humiliter postisã¬
tes. santlificatos se. ac diumo
munere illustratos. qnociens
manũ illius. nestem q contige¬
rant. non in merito crediderh
Bet ferebatur om̃i potu in ꝑpe¬
tuum penitus abstinere. ac
cibo. tibi sulpici in aurem so¬
quar. ne gallus hoc audiat
Septem tantũ cartis sustẽ¬
tari Int̾ ea sancto uiro. ut ex nir¬
tute houoz. ita ex honoze uemi¬
tas cepit obrepere Q nod malũ
me ubi pͥmum potuit in se sen¬

Expanded text:
praeditus potestate, inaudita per praeditus potestate, inaudita per singulos dies signa faciebat. Non solum enim praesens, neque verbo tantum, sed absens quoque interdum, cilicii sui fimbriis aut epistolis missis, corpora obsessa curabat. Hic ergo mirum in modum frequentabatur a populis ex toto ad eum orbe venientibus. Taceo de minoribus: praefecti comitesque, ac diversarum judices potestatum pro foribus illius saepe jacuerunt: Episcopi quoque sanctissimi, sacerdotali auctoritate deposita, contingi se ab eo atque benedici humiliter postulantes, sanctificatos se ac divino munere illustratos, quoties manum illius vestemque contigerant, non immerito crediderunt. Hic ferebatur omni potu in perpetuum penitus abstinere, ac pro cibo tibi, Sulpici, in aurem loquar, ne Gallus hoc audiat septem tantum caricis sustentari. interea sancto uiro ut ex uirtute honor, ita ex honore uanitas coepit obrepere. quod malum ille ubi primum potuit in se sen
Abbreviated transcription (Latin):
nistraret. donec quod contra om¬
nem naturam erat lignum ari¬
dum in solo arente uiuisceret
Subiettus aduena dure legis ĩ¬
xio. acmam ꝓpriis humeris tott¬
die ouuehebat. que a nilo flumi¬
ne per duo fere milia petebat᷑
Iam q emenso anni spatio labo
non cessabat operantis. et de fru¬
ttu oꝑis spes esse non poterat.
Tamen obediencie uirtus in la¬
bore durabatsequens quoq
annis Ganum labozem iam af¬
fecti fratris eludit. Tertio demũ¬
temporum succedentium lobente
curritulo. cini neq nocte. neq
interdu aquarius ille cessaret.
oꝑator uirga flozunt  Ego ipsam
ex ma uirgula arbusculam uidi
ranis uirentib quasi in testi¬
monium manens. qͣntum obe¬
dientia meruit et qnͣtum fides
possit. ostendit.c.xiii.¬
ra memorabo. quorum
unum egregium erit aduersus
inflationem. misere uanitatis
exemplum. Alterum aduersus
salsam iusticiam non mediotre
documentũ. Quidam ergo sã¬
clus fugandorum de corporibus
obsessis demonum incredibili

Expanded text:
nistraret, donec, quod contra omnem naturam erat, lignum aridum in solo arente uiresceret. subiectus aduena durae legis imperio aquam propriis umeris cotidie, conuehebat, quae a Nilo flumine per duo fere milia petebatur. iamque emenso anni spatio labor non cessabat operantis, et de fructu operis spes esse non poterat: tamen oboedientiae uirtus in labore durabat. sequens quoque annus uanum laborem iam affecti fratris eludit. tertio demum succedentium temporum labente curriculo, cum neque noctu neque interdiu aquarius ille cessaret operator, uirga floruit. ego ipsam ex illa uirgula arbusculam uidi, ramis uirentibus quasi in testimonium manens, quantum oboedientia meruerit et quantum fides possit, ostendit.ra memorabo: quorum unum egregium erit adversus inflationem miserae vanitatis exemplum, alterum adversus falsam justitiam non mediocre documentum. Quidam ergo Sanctus, fugandorum de corporibus obsessis daemonum incredibili
Abbreviated transcription (Latin):
uigiliis. ieiuniis. a or̃onib: dreno¬
tuq deo incũbebat. In alt̾a que sti
martini diuitis castri noui õr. deq̃
pͥmo uollonẽ fugiens sublatꝰ fili
in loco ubi nũc adoratur. Hue ule
seruatur.¶ Dño gͥ ut diximꝰ turonẽ¬
ruit. et ab adalaudo archip̾sule tu¬
ronensi. ⁊ fr̃e eius raimone aureli¬
anensi. ⁊ maioldo cenomãnenũ
et sc̃o lupo andegauerisi. ⁊ a suffici¬

Expanded text:
vigiliis, jejuniis, et orationibus, die noctuque Deo incumbebat. In altera, quae sancti Martini divitis Castri Novi dicitur: de qua primo Rollonem fugiens sublatus fuerin loco, quo ubi nunc adoratur, huc usque servatur. Domno igitur, ut diximus, Turonenviam ruit, et ab Adalaudo ronensi, & fratre eius Raimone Aurelianensi, & Mainoldo Cenomannensi, & sancto Lupo Andegauensi, & a suffra