comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
medicum. xp̃m dicendo nonẽe in eis. qͦt¬
quot uenit ille sanare: Cicero inuectus
inpatrie parricidam. eam defendebat ci¬
uitatem: quam rex eius romulus congre¬
gatis undecunq peccatoribus condidit.
Tuaũt tot paruulos qui sine sacro baptis¬
mate moriunt᷑. & clamas peccatũ nullũ
habere: & adciuitatem regis adcuiꝰ ima¬
ginem facti sunt. non ꝑmittis accedere.
fingis. quod nec tͥ opitulari potest. et
ame p̃t̃missum nonest:sedeo insercum
ordine. quo ãte fuerat collocatũ: ut que
iprimo fidelit cõmemoratum. ita ctiã
in quarto oꝑis mei libro. licet cursim &
breuit explanatũ .ẽ. Commemorationẽ
quoq catholice ȩccłiȩ. quam tuad hoc
feceras. ut catholicam fidem desererent
a te decepti. & catholica miserabiles ap¬
pellatione gauderent: non p̃termisi. Ꝙ
quamuis nulla argum̃toꝵ uis ineius¬
modi u̾bis eẽt : tam̃ ame aud alit dicto¬
rum tuoꝵ caput ꝓpositum ẽ. quã ãte

Expanded text:
medicum Christum, dicendo non esse in eis medicum Christum, dicendo non esse in eis quod venit ille sanare? Cicero invectus in patriae parricidam, eam defendebat civitatem quam rex ejus Romulus, congregatis undecumque peccatoribus condidit: tu autem tot parvulos, qui sine sacro Baptismate moriuntur, et clamas peccatum nullum habere, et ad civitatem Regis, ad cujus imaginem facti sunt, non permittis accedere. fingis, quod nec tibi opitulari potest, et a me praetermissum non est; sed eo insertum ordine, quo a te fuerat collocatum: utque in primo fideliter commemoratum, ita etiam in quarto operis mei libro, licet cursim et breviter, explanatum est. Commemorationem quoque catholicae Ecclesiae, quam tu ad hoc feceras, ut catholicam fidem desererent a te decepti, et catholica miserabiles appellatione gauderent, non praetermisi. Et quamvis nulla argumentorum vis in ejusmodi verbis esset, tamen a me haud aliter dictorum tuorum caput propositum est, quam a te
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur illa nr̃a quę posuit: sicut supra
scriptum ẽ. Quousq simplicitati qui
hec loqueris religiosorum pectoꝵ. & im-¬
ꝑitis auribus ꝑstabis illudere Quem
ad finem. se se imprudentia effrenata
iacꝰtabit. Nichil tecum hec scriberes
censura docꝰtoꝵ uiroꝵ. nichil reueren¬
tia futim iudicii. nichil ipsa licterarũ
monumenta mouerunt.u Patere iam
fallaciam tuam. & deprehensam tenc-¬
ri non uides: Quid inprimo. qͥd in
scdo oꝑe conscripseris. quem nr̃m ig¬
norare arbitraris: Libuit enĩ prsus
& decuithis de compellare modis: qͥh
in parricidam publicum. eloquens
consul infremuit. augustinꝰ. P enefa¬
cis indicare nob̃: neforte nõnagno¬
sceremus. de inuectiuis ciceronis de ista¬
sumpsisse atq u̾tisse. S. non timemꝰ iuli¬
anum. cum uidemus factum ẽẽ tullianũ:
immo potius dolemus insanum. cũ uide¬
mus sensum ꝑdidisse. xp̃ianum. Quid
enim insanius. quam phibere a pariuilis

Expanded text:
quuntur illa nostra quae posuit, sicut supra quuntur illa nostra quae posuit, sicut supra scriptum est » . Quousque simplicitati, qui haec loqueris, religiosorum pectorum et imperitis auribus perstabis illudere? quem ad finem sese impudentia effrenata jactabit? Nihil te, cum haec scriberes, censura doctorum virorum, nihil reverentia futuri judicii, nihil ipsa litterarum monumenta moverunt? Patere jam fallaciam tuam, et deprehensam teneri non vides? Quid in primo, quid in secundo opere conscripseris, quem nostrum ignorare arbitraris? Libuit enim prorsus, et decuit, his te compellare modis, quibus in parricidam publicum eloquens Consul infremuit . AUG. Bene facis, indicare nobis, ne forte non agnosceremus, de invectivis Ciceronis te istasumpsisse atque vertisse: sed non timemus Julianum, cum videmus factum esse Tullianum; imo potius dolemus insanum, cum videmus sensum perdidisse christianum. Quid enim insanius, quam prohibere a parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
moliunt᷑. Deinde aliamea u̾ba subtexuit.¬
ubi dixi. Nec aduertunt. quod ita nup¬
tiarum bonum malo originali qđ inde
trahitur non potest accusari: sicut ad¬
ulteriorum & formeationum malũ. bo¬
no natura li qđ inde nascitur ñ potest
excusari. Nam sicut peccatum. siue hinc
siue inde a paruulis trahatur. opus est
diaboli: sic homo. siue hinc siue inde na¬
scatur. opus dĩ ẽ: etiam hic ea p̃t̃misit:
inquib aures catholicas timuit. Nam
ut ad hȩc u̾ba ueniretur: supradictum
erat ã nob̃. Hoc gͦ quia dicimꝰ qđ anti¬
quissima atq firinissima catholice fidĩ
regula continetur: isti nouelli & ꝑu̾si
dogmatis assercores. qui nichil peccati
cẽ inparuulis dicunt. qđ lauachro re¬
generationis abluatur: tanquam dam¬
pnemus nuptias. & tanquam opus dei
hoc est hominẽ qui ex illis nascitur. opꝰ
diaboli ẽẽ dicamus: infidelit̃ uelimꝑite
calumpniant᷑. His gͦ nr̃is p̃t̃missis: se¬

Expanded text:
moliuntur. Deinde alia mea umoliuntur. Deinde alia mea uubi dixi: nec advertunt, quod ita nuptiarum bonum malo originali quod inde trahitur non potest accusari, sicut adulteriorum et fornicationum malum bono naturali quod inde nascitur non potest excusari. Nam sicut peccatum, sive hinc sive inde a parvulis trahatur, opus est diaboli; sic homo, sive hinc sive inde nascatur, opus est Dei. Etiam hic ea praetermisit, in quibus aures catholicas timuit. Nam ut ad haec verba veniretur, supra dictum erat a nobis: Hoc ergo quia dicimus, quod antiquissima atque firmissima catholicae fidei regula continetur, isti novelli et perversi dogmatis assertores, qui nihil peccati esse in parvulis dicunt quod lavacro regenerationis abluatur, tanquam damnemus nuptias, et tanquam opus Dei, hoc est, hominem qui ex illis nascitur, opus diaboli esse dicamus, infideliter vel imperite calumniantur. His ergo nostris praetermissis se
Abbreviated transcription (Latin):
notissimo. ista posuit: quȩ refutare co¬
natus c̃. Dampnatores nos ẽẽ nuptiaꝵ
opisq diuim. quo ex marib & feminis ds̃
homines crcat. mnindiosissime clamitant:
qm̃ dicimus. eos qui de tali cõmixtione
nascunt᷑ trahere originale peccatum:
tur. non negamꝰ adhuc eẽ subdiabolo:
nisi renascantur inxp̃o. In his u̾bis meis.
testimonium apłi quod int̃posui p̃t mi¬
sit.: cuius se premi magna mole sentie¬
bat. Ego cnim cum dixissem homines
trahere originale peccatum: mox adiun¬
xi: de quo apłs ait. Punum hominem
peccatum intrauit inmundum. & ꝑ
peccatum mors: & ita iomnes homines
ꝑtransiit: in quo om̃s peccauerunt. Q
testimonio ut diximus precmifsso: cęt̾a
illa contexuit. quȩ supra cõmemorata
sunt. Nouit enim. quẽ admodum so
cipere catholicoꝵ corda fidelium. Que
u̾ba tam recta et tanta luce fulgentia:
tenebrosis & tortuosis int̃p̃tationibus
noui heretici obscurare & depͣuare

Expanded text:
notissimo ista posuit, quae refutare conotissimo ista posuit, quae refutare conatus est: Damnatores nos esse nuptiarum, operisque divini, quo ex maribus et feminis Deus homines creat, invidiosissime clamitant: quoniam dicimus, eos qui de tali commixtione nascuntur, trahere originale peccatum; tur, non negamus adhuc esse sub diabolo, nisi renascantur in Christo. In his verbis meis testimonium Apostoli, quod interposui praetermisit, cujus se premi magna mole sentiebat. Ego enim cum dixissem, homines trahere originale peccatum, mox adjunxi: De quo Apostolus ait, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. quo testimonio, ut diximus, praetermisso cetera ille contexuit, quae supra commemorata sunt. nouit enim quemadmodum solcipere catholicorum corda fidelium. quae uerba tam recta et tanta luce fulgentia tenebrosis et tortuosis interpretationibus noui haeretici obscurare et deprauare
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. Auoꝰ. Et que p̃t̃mittis. colligẽt᷑
fortasse uel a nob̃ uel ab aliis: ut appareat
cur p̃t̃miseris. Iulianus. Quod licet ple¬
ne primo oꝑe constet effecꝰtum: tamen qñ
nunc ñnulla de uno dum taxat libro
meo sibi refellenda ꝓ posuit. meq ut p̃¬
locutus sum arguit. quod capita dictorũ
eius quȩ inseruimagna ex parte truncaue¬
rim: ostendam pͥmo id quod rep̃hendit.
nec anie cẽ factum: & ab illo impudentis¬
sime in hoc eodem oꝑe frequentatum.
Tunc ꝓbabo. illis ipsis concisis breuibq
sententiis. quas descriptis meis quibus
fuerat impugnatus int̾serit. ita nullis
cum solidis responsionib obstitisse: ut
& illa inuexata ꝑmaneant: & hic planiꝰ
detestanda fateatur. quam nr̃a oꝑatio la¬
borauerat explicare.augtinꝰ. Iam suꝑiꝰ
adista respondi. Iulianꝰ. At tomitigͦ. qͥd
contra me scripserat audiamus. Uerba
inquit de libro meo tͥ ame misso tibiq

Expanded text:
ratur. AUG. Ea quae praetermittis, colligentur ratur. AUG. Ea quae praetermittis, colligentur forta se vel a nobis vel ab aliis, ut appareat cur praetermiseris. XXI. JUL. Quod licet plene primo opere constet effectum: tamen quoniam nunc nonnulla de uno duntaxat libro meo sibi refellenda proposuit, meque, ut praelocutus sum, arguit, quod capita dictorum ejus quae inserui, magna ex parte truncaverim; ostendam primo, id quod reprehendit, nec a me esse factum, et ab illo impudentissime in hoc eodem opere frequentatum. Tunc probabo, illis ipsis concisis brevibusque sententiis, quas de scriptis meis, quibus fuerat impugnatus, interserit, ita nullis eum solidis responsionibus obstitisse, ut et illa invexata permaneant, et hic planius detestanda fateatur, quam nostra oratio laboraverat explicare. AUG. Jam superius ad ista respondi. XXII. JUL. Attoniti ergo, quid contra me scripserit, audiamus. « Verba, » inquit, « de libro meo tibi a me misso tibique
Abbreviated transcription (Latin):
quod eos querens non potin celeriter m¬
uenire :tam̃ potui & om̃ino debui. ea gͤ
mͥ missa cartula continebat. cuiꝰcunq
& qualia cũq eẽnt. ne putarent᷑ inuicta.
plane aꝑtis non inuolutis oculis inspi¬
cere. & sine dilatione refellere: Quia ce¬
sinunquam libros tuos repꝑire possem:
oportuit. ut ea que alicuiꝰ momĩti esse
credidit. qui tanto uiro arbitratus est
cẽ mittenda. quantum ualerem. ne qͥsꝗͣ
legens eis deciꝑet᷑ arguerem. Non gͦ mͥ
qđ obiecisti obiceres: nisi tu potius ista
ut non dicam extincꝰtis. certe clausis o¬
culis loquereris. Nullomͦ aut̃ diceres
uulgi a nob̃ in uos pectora cõmoueri:
nisi scires. multitudinem xp̃ianam in
utroq sexu fidem catholicam ñ latere.
quam conaris euertere. Iulianu Admo¬
neo tam̃ hic quoq sicut priore ãnobis
oꝑe factum ẽ. non me omĩa examussim
eius u̾ba positurum: s ea capita. quib
destructis naturalis mali opinio conte¬

Expanded text:
quod eos quaerens non potui celeriter iquod eos quaerens non potui celeriter invenire? tamen potui et omnino debui, ea quae mihi missa chartula continebat, cujuscumque et qualiacumque essent, ne putarentur invicta, plane apertis, non involutis oculis inspicere, et sine dilatione refellere: quia etsi nunquam libros tuos reperire possem, oportuit ut ea quae alicujus momenti esse credidit, qui tanto viro arbitratus est esse mittenda, quantum valerem, ne quisquam legens eis deciperetur, arguerem. Non ergo mihi quod objecisti objiceres, nisi tu potius ista, ut non dicam exstinctis, certe clausis oculis loquereris. Nullo modo autem diceres, vulgi a nobis in vos pectora commoveri, nisi scires multitudinem christianam in utroque sexu fidem catholicam non latere, quam conaris evertere. XX. JUL. Admoneo tamen hic quoque, sicut priore a nobis opere factum est, non me omnia examussim ejus verba positurum; sed ea capita, quibus destructis, naturalis mali opinio conte
Abbreviated transcription (Latin):
gitium eẽ int̾ eruditos. inscribendi gra¬
uitate delinquere: & inpatientia delibe¬
randi. impugnare quod nescias. Huc
accedit: quod nob̃ calliditatis moliturꝰ
inuidiam. que dictoꝵ eiꝰ seriem curta-¬
uerit: His excerptis fidem accomodauit:
quȩ ueri similiꝰ falsitate eius & maligni¬
tate. quam cuiꝰ quam nr̃m imꝑita sun-¬
plicitate. uident᷑ eẽ composita. N erum
id quo uis animo. quouis auctore con¬
tigerit. nob̃ tam̃ duob suffragat᷑ modis:
Quia simul patuit. & quanta sit leuitas
& quanta mbecillitas in ueritatis inimico.
quise approbauit. & cum loqui ñ deheat
tacere ñ posse: & paucisssmif plenis dis¬
cerptisq magis quam aggregatis senten¬
tiis. De primo tam̃ solum libro meo ita
cessisse facꝰtum. ut uulgi in nos femincis
admodum uocib pectora cõmouerst.
Qd̃ disputationis nr̃e ꝓcessib apparebit.
augcinꝰ. Quid mͥ irasceris. qđ ad me li¬
britui ꝑuenire tardius potuerunt: uel

Expanded text:
gitium esse inter eruditos in scribendi gragitium esse inter eruditos in scribendi gravitate delinquere, et impatientia deliberandi impugnare quod nescias. Huc accedit, quod nobis calliditatis moliturus invidiam, quae dictorum ejus seriem curtaverit, his excerptis fidem accommodavit, quae verisimilius falsitate ejus et malignitate, quam cujusquam nostrum imperita simplicitate videntur esse composita. Verum id quovis animo, quovis auctore contigerit; nobis tamen duobus suffragatur modis: quia simul patuit et quanta sit levitas, et quanta imbecillitas in veritatis inimico, qui se approbavit, et cum loqui non debeat, tacere non posse, et paucis semiplenis discerptisque magis quam aggregatis sententiis, de primo tamen solum libro meo ita cessisse fractum, ut vulgi in nos femineis admodum vocibus pectora commoveret: quod disputationis nostrae processibus apparebit. AUG. Quid mihi irasceris, quod ad me libri tui pervenire tardius potuerunt; vel
Abbreviated transcription (Latin):
Hec epła non ẽ ad zosimum: s adeos se¬
ducendos. qui roma possent talisuasio¬
ne seduci. S si eam non agnoscis: ecce ñ
sit tua. Utinam & illi libri ñ eẽnt tui. s
alien: ne ꝑeos tu longe a ueritate fieres
alienus. Iulianus. Porro utat᷑ indicio e¬
płẽ quam aut accepit. aut finxit. me
responsionẽ contra nouos manicheos.
qͣ uetus dedignat᷑ uideri. quatuor uo¬
luminib explicasse. Cur non curauit.
ea quȩ obiecissemus ad discere. cur ñ
studuit. qui cum eẽt congressurus agno¬
scere: S leuitate turpissua concitatꝰ
incertam̃ maximum. luminib inuolu¬
tis. andabatarum more pcessit. Quod
factum. eiꝰ modi allegatione defenditut
dicat. separatroni sui festinationẽ. quam
ille intransmittendis schedis habuit.
imitari p̃cipiti responsione uoluisse.
Quasi non honestissime potuerit intima¬
re. tempus sibi aliquod debere concedi.
quo adlectionẽ editi oꝑis ꝑueniret. fla¬

Expanded text:
Haec epistola non est ad Zosimum; sed ad eos seHaec epistola non est ad Zosimum; sed ad eos seducendos qui Romae possent tali suasione seduci. Sed si eam non agnoscis; ecce, non sit tua. Utinam et illi libri non essent tui, sed alieni: ne per eos tu longe a veritate fieres alienus. XIX. JUL. Porro utatur indicio epistolae, qua aut accepit, aut finxit me responsionem contra novos Manichaeos quia vetus dedignatur videri quatuor voluminibus explicasse: cur non curavit ea quae objecissemus addiscere? cur non studuit, qui cum esset congressurus, agnoscere; sed levitate turpissima concitatus in certamen maximum luminibus involutis, Andabatarum more, processit? Quod factum ejusmodi allegatione defendit, ut dicat se patroni sui festinationem, quam ille in transmittendis schedis habuit, imitari praecipiti responsione voluisse: quasi non honestissime potuerit intimare tempus sibi aliquod debere concedi, quo ad lectionem editi operis perveniret; fla
Abbreviated transcription (Latin):
elaboraret intentio: nisi et ego respon¬
sionem differre. noluissem: sicut nec tu
trans missionem scriptoꝵ quib respon¬
dendum ẽ. distulisti. Ostendit gͦ hic aꝑ¬
tissime. excerpta illa suspicari se de o¬
pere meo tumultarie fuisse collecta. in¬
tegros aũt ignorare libros: Quib tam̃.
audet se dicere respondẽ potuisse. augꝰ.
Cur ñ auderem: quite in eis uana dixis¬
se dubitare utiq ñ deberem: Non eñi
contra uera. posses loqui nisi uana. Neq
m̃s animus me fefellit. Cos nãq libros
tuos tales inueni cum legerenr: quales
presumpscram ẽẽ anie quam legerem. Iuł.
F acit quoq epłe mentionẽ: quã ame ait
romam fuisse dirccꝰtam:s: ꝑu̾ba quȩ po¬
suit: nequiuimus quod dẽscripto loqͤret᷑
agnoscere. Nam ad zosimum quondã
illius ciuitatis ep̃m. suꝑhis questionib
duas epłas destinaui. Uerum cotẽpore:
quod adhuc libros exorsus ñ eram. auõ.

Expanded text:
laboraret intentio; nisi et ego responlaboraret intentio; nisi et ego responsionem differre noluissem; sicut nec tu transmissionem scriptorum, quibus respondendum est, distulisti » . Ostendit ergo hic apertissime excerpta illa suspicari se de opere meo tumultuarie fuisse collecta; integros autem ignorare libros, quibus tamen audet se dicere respondere potuisse. AUG. Cur non auderem, qui te in eis vana dixisse dubitare utique non deberem? Non enim contra vera posses loqui nisi vana. Neque meus animus me fefellit: eos namque libros tuos tales inveni, cum legerem, quales praesumpseram esse, antequam legerem. XVIII. JUL. Facit quoque epistolae mentionem, quam a me ait Romam fuisse directam; sed per verba quae posuit, nequivimus quo de scripto loqueretur, agnoscere. Nam ad Zosimum quondam illius civitatis episcopum super his quaestionibus duas epistolas destinavi; verum eo tempore, quo adhuc libros exorsus non eram. AUG.
Abbreviated transcription (Latin):
reres homini hac occasione calũpniã.
studiosum ec̃ libroꝵ suoꝵ. cumsit mi¬
litie sudorib occupatꝰ. indieat abalypio
cartulas ad se fuisse delatas: quȩ ita su¬
ꝑ scͥpte ceñt: capitula de libro augustim
quem scͥpsit. contra quȩ delibris pauca
decerpsi. Hic uideo. eum quituȩ p̃stantie
ista scripta direxit. de nescio quib libris
ea causa quantum existimo celcrioris
responsionis. nctuam differret instanti-¬
am: uoluisse decerpere. Qui aũt sint isti
libri cum cogitarem: eos eẽ arbitratussũ.
quoꝵ mentionẽ iulianus facit in ȩpłã
cunt etiam istas quȩ mͦ agunt᷑ nuptias
adõ institutas non fuisse: quod in libro
augustim legitur. contra quc̃ ego mͦ qͣ¬
tuor libellis respondi. Et post hec u̾ba.
infert iterum suis sermonib credo. ex
his libellis ista decerpta sunt. Unde me¬
lius fortasse fuerat. ut uniu̾so ipsi oꝑi
eius. quod uquatuor uoluminib expli¬
cauit. refellendo & redarguendo. nr̃a

Expanded text:
reres homini hac occasione calumniam. Xreres homini hac occasione calumniam. Xstudiosum esse librorum suorum, cum sit militiae sudoribus occupatus, indicat ab Alypio chartulas ad se fuisse delatas, quae ita superscriptae essent: « Capitula de libro Augustini quem scripsit, contra quae de libris pauca decerpsi. Hic video, eum qui tuae Praestantiae ista scripta direxit, de nescio quibus libris ea, causa, quantum existimo, celerioris responsionis, ne tuam differret instantiam, voluisse decerpere. Qui autem sint isti libri cum cogitarem, eos esse arbitratus sum, quorum mentionem Julianus facit in epistola cunt etiam istas, quae modo aguntur, nuptias a Deo institutas non fuisse, quod in libro Augustini legitur, contra quem ego modo quatuor libellis respondi. » Et post haec verba infert iterum suis sermonibus: « Credo, ex his libellis ista decerpta sunt: unde melius fortasse fuerat, ut universo ipsi operi ejus, quod quatuor voluminibus explicavit, refellendo et redarguendo nostra
Abbreviated transcription (Latin):
nequeo hominis impudentiam: qͥ: in
hoc recenti oꝑe suo libros meos falsita¬
tis accusat: Quos tam̃ necdum in ma¬
nus suas uenisse testat᷑. Durum quidẽ
quod consuetudo peccandi amorem
delicti facit. S nichil durius. quã qđ
extinguit pudorem. Qđlicet ex imꝑ¬
bitatis usu cẽ constaret: tam̃ amplius
p̃sentia pericła docuerunt. quamquis¬
quam nr̃m poterat autumare. Qnͣdo
enim crederem. eousq numidȩ induru¬
isse frontem᷑: ut inuno oꝑe & uno u̾su
utrũq fateretur. & me falsa dixisse. et
se non legisse quid dixerim: Augꝰtinus
Si hoc non fecisti: ille fecit qui delibͥs
tuis ea que comiti ualcrio putauit
mittenda eẽ. decerpsit. Quod eum ñ
credens ego fecisse m̃dacit᷑: auctoritri¬
bui. qđ decẽprptori debui. Tuos qͥppe
libros nondum legeram: s quȩ ille ex
cis decerpserat legeram. Si te homi¬
nem cogitares:. hoc fieri potuisse cumcer¬
neres. nequaquam tam inuidiosam. que¬

Expanded text:
nequeo hominis impudentiam, qui in nequeo hominis impudentiam, qui in hoc recenti opere suo libros meos falsitatis accusat, quos tamen necdum in manus suas venisse testatur . Durum quidem, quod consuetudo peccandi amorem delicti facit: sed nihil durius, quam quod exstinguit pudorem; quod licet ex improbitatis usu esse constaret, tamen amplius praesentia pericula docuerunt, quam quisquam nostrum poterat autumare. Quando enim crederem eo usque Numidae induruisse frontem, ut in uno opere et uno versu utrumque fateretur, et me falsa dixisse, et se non legisse quid dixerim. AUG. Si hoc non fecisti, ille fecit qui de libris tuis ea, quae comiti Valerio putavit mittenda esse, decerpsit. Quod eum non credens ego fecisse mendaciter, auctori tribui quod decerptori debui. Tuos quippe libros nondum legeram, sed quae ille ex eis decerpserat, legeram. Si te homnem cogitares, hoc fieri potuisse cum cerneres, nequaquam tam invidiosam quae
Abbreviated transcription (Latin):
te putasse concedam. non tam̃ ita eẽ
catholicus & intelligens. si & unũ illũ
meum &e tuos quatuor habuerit. dili¬
gentiãq adhibuerit lecꝰtor. mnucniet. Iul.
Terpturarum sane testimonia quedam
latius exposui. quedam breuius: quia me
plene id secuturo oꝑe facꝰturũ spopondi.
Nichil itaq ibi de omib augustini argu¬
mentis & ꝓpositionibus non explosum
remansit: nichil ame impletum ẽ aliter
quam ꝓmissum. Multa ininucntis eiꝰ
falsa. multa stolida: sacͥ lega multa. con¬
uici. augꝰ. Hoc quidem dicis: s tudi¬
cis. Quiaut̃ legit & intelligit: si non
pelagianus c̃. non hoc dicit. Iulianꝰ. Q
ꝓfessione non ẽ nob̃ arrogantie fama
metuenda: quia non ingenio meo uitatẽ
defensam: s inbeculitatem nr̃i ingenii
ueritatis iuiribus confitemus ad uitam.
augꝰ. Elisam dixisses: siuerũ dicere uo¬
luisses. Iul. C umhec itaq haudaliter
quam dixi constet impleta. mirari satis

Expanded text:
te putasse concedam; non tamen ita esse, te putasse concedam; non tamen ita esse, catholicus et intelligens, si et unum illum meum et tuos quatuor habuerit, diligentiamque adhibuerit, lector inveniet. XIV. JUL. Scripturarum sane testimonia quaedam atius exposui, quaedam brevius: quia me plene id secuturo opere facturum spopondi. Nihil itaque ibi de omnibus Augustini argumentis et propositionibus non explosum remansit, nihil a me impletum est aliter quam promissum: multa in inventis ejus falsa, multa stolida, sacrilega multa convici. AUG. Hoc quidem dicis, sed tu dicis: qui autem legit et intelligit, si non Pelagianus est, non hoc dicit. XV. JUL. Qua professione non est nobis arrogantiae fama metuenda: quia non ingenio meo veritatem defensam, sed imbecillitatem nostri ingenii veritatis viribus confitemur adjutam. AUG. Elisam dixisses, si verum dicere voluisses. XVI. JUL. Cum haec itaque haud aliter quam dixi, constet impleta; mirari satis
Abbreviated transcription (Latin):
fensionẽ catholicȩ religionis afferuus.
Ne piget mandare litteris remedia: que
contra eorum uenena conficimus. augꝰ
Stulticia & turpitudo uos peperit: s
si in eccłia dominatum adepta esset:i¬
biuos utiq tenuisset. Iulianꝰ. T.estatꝰ
utiq ut dixi fucram. nec contra om̃s me
species defendendȩ traducis in primo
disserturum oꝑe: nec cuncꝰta que illeli¬
ber tenebat replicaturum: s cum his
confliclurum. in quib sũmam & uim
sui dogmatis collocasset. Hoc autem
me spopondisse fidelit. quicũq uel ob¬
liquus sit. tantum diligens utriusq
oꝑis lecꝰtor. agnoscet. Ego aũt consci¬
entiȩ honestate securus. inimicum nrm̃
& adhortor & stimulo: ut si aliquod a
se ꝓlatum. ame p̃t̃missum estimat ar-¬
gum̃tum. quod cuiꝰpiam mom̃ti uel ip¬
se iudicet. in medium ꝑferat: & me ti¬
moris doliq conuineat. augꝰ. Nor
credo quod ea quȩ p̃termisisti nullius
mom̃ti eẽ putaueris: quamuis & si hoc

Expanded text:
fensionem catholicae religionis afferimus: fensionem catholicae religionis afferimus: nec piget mandare litteris remedia, quae contra errorum venena conficimus. AUG. Stultitia et turpitudo vos peperit: sed si in Ecclesia dominatum adepta esset, ibi vos utique tenuisset. XIII. JUL. Testatus utique, ut dixi, fueram, nec contra omnes me species defendendae traducis in primo disserturum opere, nec cuncta, quae ille liber tenebat, replicaturum: sed cum his conflicturum, in quibus summam et vim sui dogmatis collocasset. Hoc autem me spopondisse fideliter, quicumque vel obliquus sit, tantum diligens utriusque operis lector, agnoscet. Ego autem conscientiae honestate securus inimicum nostrum et adhortor, et stimulo, ut si aliquod a se prolatum, a me praetermissum aestimat argumentum, quod cujuspiam momenti vel ipse judicet, in medium proferat, et me timoris dolique convincat. AUG. Non credo quod ea quae praetermisisti, nullius momenti esse putaveris: quamvis et si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tis suç. Int̾ negationẽ enim confesso¬
rũ oonegadorũ ꝯfessionẽ ultima necessitate
uexatus: quid erumpnarum pat̾et᷑.
feda conscientia publicauit. augͦtinꝰ
Conuiciare quantum potes: quis enĩ
conuitiosus hoc non potest. Iulianus.
Priori gͦ oꝑi. quatuor libellis. ea quam
suppeditauit u̾itas facultate. respondi:
Prefatus sane p̃ceriturum me. quȩ et ꝓ
doginate illius nichil habere ponderis
apparebat. & me possent arguere mul¬
tiloquii. si fuissem in becilla quȩq et
mania ꝑsecutus. Quam quã si hanc re¬
głam ut decuit seruare licuisset. idest
ut nec oppugnationẽ ex ꝓfessione in cp¬
ta mererentur. pene omnia eius inuenta
publico fuerant sꝑnenda silentio. Sed
qm̃ rebus inpeiorem partem ꝓperantib.
quod mundi fim suo incumbentis indi¬
cium ẽ. In eccłia quoq dĩ adeptas stul¬
ticia & turpitudo dominatum: poxp̃o
legatione fungimur: & prouirili por¬
tione. quantum ualemus opis. ad de¬

Expanded text:
tis suae. Inter negationem enim confessotis suae. Inter negationem enim confessorum et negatorum confessionem ultima necessitate vexatus, quid aerumnarum pateretur foeda conscientia publicavit. AUG. Conviciare quantum potes: quis enim conviciosus hoc non potest? XII. JUL. Priori ergo operi quatuor libellis ea, quam suppeditavit veritas, facultate respondi: praefatus sane praeteriturum me, quae et pro dogmate illius nihil habere ponderis apparebat, et me possent arguere multiloquii, si fuissem imbecilla quaeque et inania persecutus. Quanquam, si hanc regulam, ut decuit, servare licuisset, id est, ut nec oppugnationem ex professione inepta mererentur, pene omnia ejus inventa publico fuerant spernenda silentio. Sed quoniam, rebus in pejorem partem properantibus quod mundi fini suo incumbentis indicium est, in Ecclesia quoque Dei adepta est stultitia et turpitudo dominatum; pro Christo legatione fungimur, et pro virili portione quantum valemus opis ad de
Abbreviated transcription (Latin):
contineat. Porro fideliter. quid scͥptor
eius cupiat. ostendit. Uidelicet. ut contͣ
rationẽ. contra fidem contra omnem
morum & dogiatum sancꝰtitatem. u
fera. & ceca inpotentia. dimicet᷑. augꝰtinꝰ.
Absit axp̃ianis potestatib terrene rei¬
publice. ut de antiqua catholica fide
dubitent. & obhoc oppugnatorib eius
locum & tempus examinis p̃beant: ac
non potiꝰ in ea certi atq fundati. talibꝰ
quales uos estis immicis cius. disciplinã
coercitionis imponant. Quod enĩ ppt̃
donatistas factum ẽ: eorum uiolentis¬
simȩ turbȩ fieri coegerunt ignorantes
quid ante sit gestum. quod eis fuerat
ostendendum: quales uos turbas deus
auertat ut habeatis: dõ tam̃ ꝓpitio
non habetis. Iulianus. Quib gestis.
inter uoluminis primas partes. ꝓ gres¬
sus ẽ ad distinctionẽ nuptiarum et
concupiscentie. sicut fuerat tituli insc̾¬
ptione pollicitus: Deditq toto dem¬
ceps oꝑe. documentum artis et uirtu¬

Expanded text:
contineat. Porro fideliter quid scriptor contineat. Porro fideliter quid scriptor ejus cupiat ostendit: videlicet, ut contra rationem, contra fidem, contra omnem morum et dogmatum sanctitatem, vi fera et caeca impotentia dimicetur. AUG. Absit a christianis potestatibus terrenae reipublicae, ut de antiqua catholica fide dubitent, et ob hoc oppugnatoribus ejus locum et tempus examinis praebeant; ac non potius in ea certi atque fundati, talibus, quales vos estis, inimicis ejus disciplinam coercitionis imponant. Quod enim propter Donatistas factum est, eorum violentissimae turbae fieri coegerunt, ignorantes quid ante sit gestum, quod eis fuerat ostendendum: quales vos turbas Deus avertat ut habeatis; Deo tamen propitio non habetis. XI. JUL. Quibus gestis inter voluminis primas partes, progressus est ad distinctionem nuptiarum et concupiscentiae, sicut fuerat tituli inscriptione pollicitus: deditque toto deinceps opere documentum artis et virtu
Abbreviated transcription (Latin):
cepistis. ã preclarissimis qui fuerunt ante
nos doctoribus p̃dicata demonstrat. Ñ
autem omnib respondendum ẽ conui¬
ciis. potius quam accusationib tuis:
quȩ non inme. s etiam in ambrosium.
hilarium. gregorium. cyprranum. ali-¬
osq predicatissimos eccłiȩ doctores. fron¬
te impudentissima. & lingua ꝓcacissi¬
ma iacularis. Iulianꝰ. Laudat etiam
potentem hominẽ. quod nr̃is petitiõib.
qui nichil aliud quamdari tanto ne¬
gocio iudices uociferabam᷑ ut ea que
subreptionibus acta constabant. emen¬
darentur potius quã pumrentur exa¬
mine molesue dignitatis obstiterit:
nec disceptationẽ tempus aut locum ꝑ¬
miserit impetrare. Quod utrum ille ad
quem scribitur. tam nequit fecerit quam
testatur ista laudatio: ipse uiderit. Nos
tam̃ in quantum de eo meliꝰ estimauimꝰ.
nominis illius cõmemoratio opusculo
meo honorifice inscita. patefecit. Uerũ
liber ille. de patrono suo falsa fortasse

Expanded text:
coepistis, a praeclarissimis, qui fuerunt ante coepistis, a praeclarissimis, qui fuerunt ante nos, doctoribus praedicata demonstrat. Non autem omnibus respondendum est conviciis potius quam accusationibus tuis, quae non in me, sed etiam in Ambrosium, Hilarium, Gregorium, Cyprianum, aliosque praedicatissimos Ecclesiae doctores, fronte impudentissima et lingua procacissima jacularis. X. JUL. Laudat etiam potentem hominem, quod nostris petitionibus, qui nihil aliud quam dari tanto negotio judices vociferabamur, ut ea quae subreptionibus acta constabat, emendarentur potius, quam punirentur examine, mole suae dignitatis obstiterit, nec disceptationi tempus aut locum permiserit impetrare. Quod utrum ille ad quem scribitur, tam nequiter fecerit, quam testatur ista laudatio, ipse viderit. Nos tamen in quantum de eo melius aestimaverimus, nominis illius commemoratio opusculo meo honorifice inserta patefecit. Verum liber ille de patrono suo falsa fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
gna tͥ pęnaẽ. disputator hic pęnus: et lon¬
ge ante quam nasccremini. magna pena he¬
resis ur̃ȩ. pęnus p̃paratus est cyprianus.
Iulianꝰ. Dedit enim ingenii sui denuo fi¬
deiq monimenta. quȩ intelligantur eger¬
rime: exponantur difficilime. Uix sine
horrore audiantur aliquanti confodiant᷑ ac̾rime
conuincant᷑ aũt facillime: ꝓpt̃ honestati teueretiã obliui¬
oni exterminata mandentur. augꝰ. Non
quomodo uis. iudicant qui legunt. Iulianꝰ
Primus gͥ eius liber. qui ante hunc solus est
editus. nouos nos eẽ hereticos criminat᷑.
quia repugnemus opimoni. quȩ dealbati
instar sepulchri. quod scdm eugłii senten¬
tiãmundo extrinsecus colore uestitum. spur¬
citia c̃ & iniquitate confertum: sub laude
baptismatis eructat manicheoꝵ sordes.
ac naturale peccatum: ut ȩccliȩ catholicȩ
pura hactenus sacramenta contaminet.
augtinꝰ. Nouos hereticos uos. antiqua
catholica fides quam modo oppugnare

Expanded text:
gna tibi poena est disputator hic Poenus: et longna tibi poena est disputator hic Poenus: et longe antequam nasceremini, magna poena haeresis vestrae Poenus praeparatus est Cyprianus. VIII. JUL. Dedit enim ingenii sui denuo fideique monumenta, quae intelligantur aegerrime, exponantur difficillime, vix sine horrore audiantur; convincantur autem facillime, confodiantur acerrime, et propter honestatis reverentiam oblivioni exterminata mandentur. AUG. Non quomodo vis judicant qui legunt. IX. JUL. Primus igitur ejus liber, qui ante hunc solus est editus, novos nos esse haereticos criminatur : quia repugnemus opinioni, quae dealbati instar sepulcri, quod secundum Evangelii sententiam, mundo extrinsecus colore vestitum, spurcitia est et iniquitate confertum , sub laude Baptismatis eructat Manichaeorum sordes ac naturale peccatum, ut Ecclesiae catholicae pura hactenus Sacramenta contaminet. AUG. Novos haereticos vos antiqua catholica fides, quam modo oppugnare
Abbreviated transcription (Latin):
a sorde. nec infans cuiꝰ ẽ unius diei uita
suꝑ terram᷑: & alia plurima. quȩ ur̃is
tenebris inuoluere. & in ur̃m ꝑuersum
sensum molimim uana loquacitate con¬
u̾terc: Iulian Hoc gͦ ex nr̃o more adhuc
solum exequi cogitabam: id ut atraduci¬
anoꝵ int̃p̃tationib m̃bra diuinȩ legis
quȩ subiacebant contumeliȩ liberarem:
quȩ erãt scilicet diuina: quod eẽnt iusta
monstrando. auoꝰtinꝰ. Contumelioso ore
tradutionos uocas. cyprianum. ambrosi¬
um. gregorium. ceterosq socios eorum. con¬
ficentes originale peccatum. S: non est
mirum: quod noui heretiei. catholicis
a quib exeunt. nouum nomen impont̃.
Hoc & alii fecerunt: quando similiter exi¬
erunt. Iulianꝰ. Uerum id impendio po¬
poscisti immo ind iristi aucloritate pa¬
tria. ut libro tracꝰtatoris pęni. quẽ ad ua¬
lerium comitem uernula peccatoꝵ eius
alypius nuꝑ detulit obiuarem: Hinc mẽ
longior facta responsio. augꝰtinꝰ. Ma¬

Expanded text:
 cujus est unius diei vita super terram : et alia plurima, quae vestris tenebris involvere, et in vestrum perversum sensum molimini vana loquacitate convertere? VI. JUL. Hoc ergo ex nostro more adhuc solum exsequi cogitabam, id est, ut a Traducianorum interpretationibus membra divinae legis, quae subjacebant contumeliae, liberarem: quae erant scilicet divina, quod essent justa monstrando. AUG. Contumelioso ore Traducianos vocas, Cyprianum, Ambrosium, Gregorium, caeterosque socios eorum confitentes originale peccatum. Sed non est mirum quod novi haeretici Catholicis, a quibus exeunt, novum nomen imponunt: hoc et alii fecerunt, quando similiter exierunt. VII. JUL. Verum quia id impendio poposcisti, imo indixisti auctoritate patria, ut libro tractatoris Poeni, quem ad Valerium comitem vernula peccatorum ejus Alypius nuper detulit, obviarem, hinc mihi est longior facta responsio. AUG. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
mo iuliani libro decerpendas curauit: qͥ¬
bus ut quantotiꝰ responderem. idem uale¬
rius poposcit. Et factum ẽ. ut sub eodẽ
titulo etiam scđ̃m librum scriberem. con¬
tra quem iulianus alios octonimia loqͦci¬
tate conscripsit. His nunc respondeo. eiꝰ
u̾ba ꝓponenᷤ. cisdemq subiungens res¬
ponsionẽ meam adloca singula: sicut re¬
futatio eoꝵ uisa est ẽẽ reddenda: cum ĩa
priores quatuor eius libros. postea quam
inmanus meas uenerunt. sex libris satis

Expanded text:
mo Juliani libro decerpendas curavit: quimo Juliani libro decerpendas curavit: quibus ut quantocius responderem, idem Valerius poposcit. Et factum est ut sub eodem titulo etiam secundum librum scriberem, contra quem Julianus alios octo nimia loquacitate conscripsit. His nunc respondeo, ejus verba proponens, eisdemque subjungens responsionem meam ad loca singula, sicut refutatio eorum visa est esse reddenda: cum jam priores quatuor ejus libros, posteaquam in manus meas venerunt, sex libris satis
Abbreviated transcription (Latin):
duersus hercticos pelagia¬
nos. qui dicunt adam e¬
tiam si non peccasset fuis¬
se corpore moriturum.
nec in illo humanum
genus ẽẽ uiciatum.
unde sequit᷑ eos. ut
mortes & mortiferos
morbos. & omnia mala que uidemꝰ & par¬
uulos ꝑpeti. etiam in paradiso futura fuis¬
se contendant. etiamsi nemo peccasset scͥpsili¬
brum ad comitem ualerium: cuiꝰ libri ti¬
tulus est de nupciis & concupiscentia: eoqd̃
adillum ꝑuenisse cognoueram. dicere pela¬
gianos. dampnatores nos eẽ nuptiarum.
Deniq in illo opere. nuptiarum bonum. a
concupiscentia carnalis mali quo bene
utit᷑ pudicitia comugalis: quali potui
disputatione discreui. Quo libro accep¬
to. memoratus uir illustris misit michi
in cartula non nullas sententias. decerptas
ex oꝑe iuliani heretici pelagiani: in quo o¬
pere. libris quatuor respondisse sibi uisus
est illi uni meo. quẽ de nuptus ce concu¬
piscentia me scͥpsisse memoraui. missas si¬
bi a nescio quo. quieas ut uoluit expri¬

Expanded text:
dversus haereticos Pelagianos, qui dicunt Adam, etiamsi non pecasset, fuisse corpore moriturum, nec in illo humanum genus esse vitiatum unde sequitur eos, ut mortes, et mortiferos morbos, et omnia mala quae videmus et parvulos perpeti, etiam in paradiso futura fuisse contendant, etiamsi nemo peccasset, scbrum ad comitem Valerium, cujus libri titulus est, De Nuptiis et Concupiscentia: eo quod ad illum pervenisse cognoveram, dicere Pelagianos, damnatores nos esse nuptiarum. Denique in illo opere, nuptiarum bonum a concupiscentiae carnalis malo, quo bene utitur pudicitia conjugalis, quali potui disputatione discrevi. Quo libro accepto, memoratus vir illustris misit mihi in chartula nonnullas sententias decerptas ex opere Juliani haeretici Pelagiani in quo opere libris quatuor respondisse sibi visus est illi uni meo, quem de Nuptiis et Concupiscentia me scbi a nescio quo, qui eas, ut voluit, ex pri
Abbreviated transcription (Latin):
tinam imiteris turbantium. Post illa
tua seripta. & post has tuas laudes: quibꝰ
eum dicis uirum magno uirtutum ful¬
gore conspicuum. a ur̃o errore lib̃atum:
Responsum ẽ aũt illis libris tuis. & demon¬
stratum tͥ. quȩ catholica lumina in scãrũ
scripturarum tractatione clarissima. hoc
obprobrio. idest manicheoꝵ appellatiõe.
offuscare coneris.

Expanded text:
tinam imiteris Turbantium post illa tua scripta, et post has tuas laudes, quibus eum dicis virum magno virtutum fulgore conspicuum, a vestro errore liberatum! Responsum est autem illis tuis libris, et demonstratum tibi, quae catholica lumina in sanctarum Scripturarum tractatione clarissima hoc opprobrio, id est, Manichaeorum appellatione, offuscare coneris.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ primi hominis in naturam nr̃am uer¬
tisse disserimus: & contra utrosq nr̃m fi¬
dent̃ asserimus ⁊ carnẽq xp̃i ñ sicut illi nul¬
lam. nec sicut uos calumpniamini a na¬
turel nr̃ẽ carnis alienam. s ab hoc nr̃oui
cio quo caro contra sp̃m concupiscit. in¬
munem atq omnino integram p̃dicamꝰ.
Uos autem mala negando ẽẽ quȩ mala s̃.
eoꝵq originẽ non ad primi hominis
referendo peccatum. ñ ut ea mala ñ
sint efficitis: s ut ex mala natura bono
ecerno coȩt̃na ẽẽ eredant᷑. de testabili ceci¬
tate suffragamini manicheis : eosq ac¬
cusatis in aniter. quia miserabilit̃ ad¬
iuuatis.

Expanded text:
nem primi hominis in naturam nostram vernem primi hominis in naturam nostram vertisse disserimus, et contra utrosque vestrum fidenter asserimus: carnemque Christi, non sicut illi nullam, nec sicut vos calumniamini, a natura nostrae carnis alienam; sed ab hoc nostro vitio, quo caro contra spiritum concupiscit, immunem atque omnino integram praedicamus. Vos autem mala negando esse quae mala sunt, eorumque originem non ad primi hominis referendo peccatum, non ut ea mala non sint efficitis; sed ut ex mala natura bono aeterno coaeterna esse credantur, detestabili caecitate suffragamini Manichaeis, eosque accusatis inaniter, quia miserabiliter adjuvatis.
Abbreviated transcription (Latin):
malum ẽẽ concupiscentiam qua caro con¬
cupiscit adũsus sp̃m. & illi & nos dici¬
mus:s: uos ab eis ineo qđ simul dicitis.
dissimili quidem. uerumtam̃ alio erro¬
re distatis: qui mortem carnis non sicut
illinaturȩ tribuitis alienȩ nobisq ꝑmix¬
tȩ: s eam naturȩ nullo peccato uiciatȩ
impingitis nr̃ȩ. Ac sic paradisum hone¬
stissimȩ ac felicissimȩ uoluptatis. fune¬
rib mortuoꝵ cruciatibq morientium.
infelicit᷑. atq indecent̃ impletis. Nos uͦ
meo qđ cum manichȩis dicimus con¬
cupiscentiam carnis qua contra sp̃m
concupiscit malum eẽ atq a patre ñ
ẽẽ. non ab eis allo quamuis dissimili tam̃
ipso heretico errore. s catholica ueritate
distamus: quia istam discordiam duarũ
concupiscentiarum carnis & sp̃c. non cũ
illis ꝑalienȩ dõ coeternȩ malȩq naturȩ cõ¬
mixtionẽ nob̃ accidisse. s cum catholico
ambrosio eiusq consortib ꝑ p̃uari catio¬

Expanded text:
malum esse concupiscentiam, qua caro conmalum esse concupiscentiam, qua caro concupiscit adversus spiritum, et illi et nos dicimus. Sed vos ab eis, in eo quod simul dicitis, dissimili quidem, verumtamen alio errore distatis, qui mortem carnis non sicut illi naturae tribuitis alienae, nobisque permixtae, sed eam naturae nullo vitiatae peccato impingitis nostrae: ac sic paradisum honestissimae ac felicissimae voluptatis, funeribus mortuorum et cruciatibus morientium infeliciter atque indecenter impletis. Nos vero, in eo quod cum Manichaeis dicimus concupiscentiam carnis, qua contra spiritum concupiscit, malum esse, atque a Patre non esse , non ab eis alio, quamvis dissimili, tamen ipso haeretico errore, sed catholica veritate distamus; quia istam discordiam duarum concupiscentiarum carnis et spiritus, non cum illis per alienae Deo coaeternae malaeque naturae commixtionem nobis accidisse, sed cum catholico Ambrosio ejusque consortibus, per praevaricatio
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria tua. uͥẽ mors aculeus tuus: s iste a¬
culeus idest peccatum. ꝑunum ingrediens.
& iom̃s homines cum morte ꝑ transiens.
aliis quoq additis multiplicatũ:. nec lex
scã & iusta & bona quiuit auferre. Nurtꝰ
enim potius eius effecta est. cum phibita
concupiscentia magis ardesceret: & ad p̃¬
uaricationis cumulum ꝑueniret. Quid
& nos intemptationẽ non inferendo.ad
nouissimam uictoriam qua mors etiã
corporis ab sorbeat᷑ adducit: ut quigłat᷑
non confidat in uirtute sua. s in dño glẽ¬
t᷑. Hȩc recta & catholica fides. in qua etĩã
didicimus & tenemus mortem quoq cor¬
poris eo aculeo factam. qđ est peccatũ.
tantum a manichȩoꝵ errore diũsa est.
eiq potiꝰ declaratur adu̾sa: ut uobiscũ
illi dicant potius quam nobcum. sic mor¬
talem adam factum. ut siue peccaret.
siue non peccaret. moriturus eẽt
ido uos manichȩos dicimiis. quia & uos
hoc dicitis: nec uidetis tam̃. neq nos a
uob̃ idõ dici debere manichȩos. quia

Expanded text:
ictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? sed iste aculeus, id est peccatum, per unum ingrediens, et in omnes homines cum morte pertransiens, aliis quoque additis multiplicatum, nec lex sancta et justa et bona quivit auferre: virtus enim potius ejus effecta est, cum prohibita concupiscentia magis ardesceret, et ad praevaricationis cumulum perveniret. Quid et nos in tentationem non inferendo, ad novissimam victoriam, qua mors etiam corporis absorbeatur, adducit; ut qui gloriatur, non confidat in virtute sua, sed in Domino glorietur . Haec recta et catholica fides, in qua etiam didicimus et tenemus, mortem quoque corporis eo aculeo factam, quod est peccatum, tantum a Manichaeorum errore diversa est, eique potius declaratur adversa, ut vobiscum illi dicant potius, quam nobiscum, sic mortalem Adam factum, ut sive peccaret, sive non peccaret, moriturus esset. ideo vos Manichaeos dicimus, quia et vos hoc dicitis: nec videtis tamen, neque nos a vobis ideo dici debere Manichaeos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mo iuliani libro decerpendas curauit: qͥ¬
bus ut quantotiꝰ responderem. idem uale¬
rius poposcit. Et factum ẽ. ut sub eodẽ
titulo etiam scđm librum scriberem: con¬
tra quem iulianus alios octonimia loqͣci¬
tate conseripsit. His nunc respondeo. eiꝰ
u̾ba ꝓponenᷤ. eisdemq subiungens res¬
ponsionẽ meam ad loca singula: sicut re¬
futatio eoꝵ uisa est ẽẽ reddenda: cum ia
priores quatuor eius libros. postea quam
inmanus meas uenerunt. sex libris satis
aꝑteq refellerim:

Expanded text:
mo Juliani libro decerpendas curavit: qumo Juliani libro decerpendas curavit: quibus ut quantocius responderem, idem Valerius poposcit. Et factum est ut sub eodem titulo etiam secundum librum scriberem, contra quem Julianus alios octo nimia loquacitate conscripsit. His nunc respondeo, ejus verba proponens, eisdemque subjungens responsionem meam ad loca singula, sicut refutatio eorum visa est esse reddenda: cum jam priores quatuor ejus libros, posteaquam in manus meas venerunt, sex libris satis aperteque refellerim.
Abbreviated transcription (Latin):
duersus hercticos pelagia¬
nos. qui dicunt adam e¬
tiam si non peccasset fuis¬
se corpore moriturum.
nec in illo humanum
genus ẽẽ uiciatum.
unde sequit᷑ eos. ut
mortes & mortiferos
morbos. & omnia mala quȩ uidemꝰ & par¬
uulos ꝑpeti. etiam in paradiso futura fuis¬
se contendant: etiam si nemopeccasset scͥpsili¬
brum ad comitem ualerium: cuiꝰ libri ti¬
tulus est de nupciis & concupiscentia: eoqd̃
adillum ꝑuenisse cognoueram. dicere pela¬
gianos. dampnatores nos ẽẽ nuptiarum.
Deniq in illo opere. nuptiarum bonum. a
concupiscentia carnalis mali quo bene
utit᷑ pudicitia coniugalis: quali potui
disputatione discreui. Quo libro accep¬
to memoratus uir illustris misit michi
in cartula non nullas sententias. decerptas
ex oꝑe iuliani heretici pelagiani: in quo o¬
pere. libris quatuor respondisse sibi uisus
est illi uni meo. quẽ de nuptiis &e concu¬
piscentia me scͥpsisse memoraui. missas si¬
bi a nescio quo. qui eas ut uoluit expri¬

Expanded text:
dversus haereticos Pelagianos, qui dicunt Adam, etiamsi non pecasset, fuisse corpore moriturum, nec in illo humanum genus esse vitiatum unde sequitur eos, ut mortes, et mortiferos morbos, et omnia mala quae videmus et parvulos perpeti, etiam in paradiso futura fuisse contendant, etiamsi nemo peccasset, scbrum ad comitem Valerium, cujus libri titulus est, De Nuptiis et Concupiscentia: eo quod ad illum pervenisse cognoveram, dicere Pelagianos, damnatores nos esse nuptiarum. Denique in illo opere, nuptiarum bonum a concupiscentiae carnalis malo, quo bene utitur pudicitia conjugalis, quali potui disputatione discrevi. Quo libro accepto, memoratus vir illustris misit mihi in chartula nonnullas sententias decerptas ex opere Juliani haeretici Pelagiani in quo opere libris quatuor respondisse sibi visus est illi uni meo, quem de Nuptiis et Concupiscentia me scripsisse memorabi a nescio quo, qui eas, ut voluit, ex pri
Abbreviated transcription (Latin):
unde sequit᷑ eos. ut
mortes & mortiferos
morbos. & omnia mala quȩ uidemꝰ & par¬
uulos ꝑpeti. etiam in paradiso futura fuis¬
se contendant. etiam si nemopeccasset scͥpsili¬
brum ad comitem ualerium: c̃uiꝰ libri ti¬
tulus est de nupciis & concupiscentia: eoqd̃
adillum ꝑuenisse cognoueram. dicere pela¬
gianos. dampnatores nos ẽẽ nuptiarum.
Deniq in illo opere. nuptiarum bonum. a
concuniscentia carnalie mali l¬

Expanded text:
unde sequitur eos, ut mortes, et mortiferos morbos, et omnia mala quae videmus et parvulos perpeti, etiam in paradiso futura fuisse contendant, etiamsi nemo peccasset, scripsi librum ad comitem Valerium, cujus libri titulus est, de Nuptiis et Concupiscentia: eo quod ad illum pervenisse cognoveram dicere Pelagianos, damnatores nos esse nuptiarum. Denique in illo opere, nuptiarum bonum a concupiscentiae carnalis mal
Abbreviated transcription (Latin):
agnis licet impeditus
laboribus. quos intuen¬
ti michi hac tempestare
ȩccłiarum statum. par¬
tim indignatio ingerit.
partim miseratio: Non
abieceram tamen ꝑmissionis meȩ fidem:
uidelicet ut qui fueram factus debitor. sol¬
uendo quoq ẽẽ curarem. Nam in libris. qͦs
ad frẽm nr̃m turbantium ep̃m. uirum ma¬
gno uirtutum fulgore conspicuum contͣ
augustini scripta dictaui. pollicitus sum
si nichil quod studiis obsisteret eueniret
in commodi. Occursurum me ꝓtinus eoꝵ
argumentis omnib. qui ex sententia ma¬
nicheoꝵ. traducem peccati idest malum
naturale defenderent: a quo sum hactenus
munere. uaria & indissimulabili necessita¬
te suspensus.
Augustinus.

Expanded text:
agnis licet impeditus angoribus, quos intuenti mihi hac tempestate Ecclesiarum statum, partim indignatio ingerit, partim miseratio; non abjeceram tamen promissionis meae fidem; videlicet ut qui fueram factus debitor, solvendo quoque esse curarem. Nam in libris quos ad fratrem nostrum Turbantium episcopum, virum magno virtutum fulgore conspicuum, contra Augustini scripta dictavi, pollicitus sum, si nihil quod studiis obsisteret, eveniret incommodi, occursurum me protinus eorum argumentis omnibus, qui ex sententia Manichaeorum traducem peccati, id est, malum naturale defenderent: a quo sum hactenus munere varia et indissimulabili necessitate suspensus. AUGUSTINUS.
Abbreviated transcription (Latin):
erum ut primum respirare licuit. con¬
silium erat. quantum maxime tulisset
ipsius rei natura. breuit̃ ꝓmissa complere:
nisime actuosiorem denuo ingredi ꝑuinci¬
am. beatissime pat̃ flore uoluisses. Qui
qm̃ tantum uales reuerentia sc̃itatis. ut
preceptis tuis segnit obedire ir religiosũ
iudicem: obtinusti facile. ut in longiores

Expanded text:
erum, ut primum respirare licuit, consilium erat, quantum maxime tulisset ipsius rei natura, breviter promissa complere, nisi me actuosiorem denuo ingredi provinciam, beatissime pater Flore, voluisses: qui, quoniam tantum vales reverentia sanctitatis, ut praeceptis tuis segniter obedire irreligiosum judicem, obtinuisti facile ut in longiores