comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio qua xp̃s p̃figurabat᷑ unde &ipsũ nom̃ achris¬
mate ducit᷑ ꝓinde uerũ sacrificiũ qđ uni uero
debet᷑ dõ quo eiꝰ altare solus xp̃simpleuit. inuicti¬
mus peccoꝵ immitata demonia sibi arrogant̃ ex¬
poscunt. Vnde dic̃ a płs. &ue immolant gentes
demoniis immolant nondõ : Non qđ offerebat᷑
culpans sed quia illis offerebatur Flaebrxi aut̃
inuictimis peccoꝵ quas offerebant dõ. multis
& uarus modis sic̃ re tanta dignũ erat. ꝓpbeciã
celebrad̾ant futurȩ uictimȩ quã xp̃s obtulit:
U nde iam xpĩani ꝑacti eiusdem sacristeu. me¬
moriam celebrant: sacro scã oblatione &
participatione corporis && sanguinis xp̃i :
m anichei is nescientes quid dãpnandũ sit in
sacrisitus gentiũ & quid intellegendũ insacri¬

Expanded text:
tio, qua Christus praefigurabatur, unde et ipsum nomen a christio, qua Christus praefigurabatur, unde et ipsum nomen a chrismate ducitur. proinde uerum sacrificium, quod uni uero debetur deo, quo eius altare solus Christus inpleuit, in uictimis pecorum imitata daemonia sibi adroganter exposcunt. unde dicit apostolus: quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, non quod offerebatur culpans, sed quia illis offerebatur. Hebraei autem in uictimis pecorum, quas offerebant deo, multis et uariis modis, sicut re tanta dignum erat, prophetiam celebrabant . futurae uictimae, quam Christus obtulit. unde iam christiani peracti eiusdem sacrificii memoriam celebrant sacrosancta oblatione et participatione corporis et sanguinis Christi. Manichaei uero nescientes, quid damnandum sit in sacrificiis gentium et quid intellegendum in sacri
Abbreviated transcription (Latin):
ac pure orationes: cũsieit fallaces & inpurȩ blas¬
phemiae : & tam̃ u mibi dicatis uncie ista om̃ia
quae laudatis in uob his nominib appell& is:
ut dicatis tẽplũ. arã. sacrisiciũ: Sienĩ dõ uͦ ista uͤͭ
ñ debent᷑: quur lauclabilit̾ inuera religione
p̃dicant᷑: siautẽ dõ uero uerũ sacrisiciũm rite
clebaur unde &iam diuini honores recte ap¬
pellant᷑̾: cetera quȩ dicunt᷑ facrificia adsimilitu¬
dinẽ fiunt ciuꝰ uerisacrisitui: Hec autẽ partim s
imitam̃ta falsoꝵ & fallatiũ dedꝵ hoc. ẽ. demonioꝵ.
suꝑbȩ sibi abeis quos deceperint diuinos honores
exigentiũ: sicut sunt uł erant om̃ia intẽplis
idolisq gentiliũ : partym p̃dicamentauenturi
uniꝰ ueris summ sãcrificii qđ ꝓpeccatis om̃iũ credentiũ
offerri oporter& qualia erant p̃cepta diunitꝰ
antiqͥs patrib Nm̃is. Ubierat & illa mistica unc¬

Expanded text:
ac purae orationes, cum sint fallaces et inpurae blasac purae orationes, cum sint fallaces et inpurae blasphemiae? Et tamen uolo mihi dicatis, unde ista omnia. quae laudatis in uobis, his nominibus appelletis, ut dicatis templum, aram, sacrificium. si enim uero deo ista uera non debentur, cur laudabiliter in uera religione praedicantur ? si autem deo uero uerum sacrificium rite debetur, unde etiam diuini honores recte appellantur, cetera quae dicuntur sacrificia ad similitudinem fiunt cuiusdam ueri sacrificii. haec autem partim sunt imitamenta falsorum et fallacium deorum, hoc est daemoniorum, superbe sibi ab eis, quos deceperint, diuinos honores exigentium — sicut sunt uel erant omnia in templis idolisque gentilium — partim praedicamenta uenturi unius uerissimi sacrificii, quod pro peccatis omnium credentium offerri oporteret, qualia erant praecepta diuinitus antiquis patribus nostris, ubi erat et illa mystica unc
Abbreviated transcription (Latin):
accusatoria ẽ. ñ dep̃catoria Nec illud potestis
dicere qđ magist᷑ ueritatis docuit. dimitte nob
debita nr̃a sic̃ d nos dimittimꝰ debitorib nr̃is:
Quisunt enĩ debitores ur̃i. qui in uos peccauer̃.: si gens
tenebrarũ: nũ quidei dimittitis debita. quã usq
insinẽ eradicatam eterno carcere includitis:
quae autẽ debita uob̃ potest ille dimit tere
quando ille potius inuos peccanit cũ adista uos
misit. quã uos millũ qui mittenti obtẽperastis:
Autsi ꝓpt̃ea ille ñ peccauit. qs hoc necessitate fecit:
maior est ur̃a necessitas cũ iam inpugna ꝓstraci
iaceatis: quã fuit llius antequã pugnar&dis: lam enĩ
uos patimini commixtũ malũ: Nibil tale ille
paciebatur cũ tam̃ necessitatẽ ut uos miter&
pater&ur: Itaq aut ipse p̃ater potius uob̃ deb&e
qdđ ei dimittatis : aut sinec ipse uob. multomagis
netuos illi: Vbisunt ergo sacrificia ur̃a. simplices

Expanded text:
accusatoria est. non deprecatoria. nec illud potestis accusatoria est. non deprecatoria. nec illud potestis dicere, quod magister ueritatis docuit: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. qui sunt enim debitores uestri, qui in uos peccauerunt? si gens tenebrarum, numquid ei dimittis debita, quam usque in finem eradicatam aeterno carcere includitis? quae autem debita uobis potest ille dimittere, quando ille potius in uos peccauit, cum ad ista uos misit, quam uos in illum. qui mittenti obtemperastis ? aut si propterea ille non peccauit, quia hoc necessitate fecit, maior et uestra necessitas, cum iam in pugna prostrati iaceatis, quam fuit illius, antequam pugnaretis. iam enim uos patimini commixtum malum. nihil tale ille patiebatur, cum tamen necessitatem, ut uos mitteret. pateretur. itaque aut ipse potius uobis debet, quod ei dimittatis, aut si nec ipse uobis, multo magis nec uos illi. ubi sunt ergo sacrificia uestra, simplices
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ces ad dm̃ ur̃m ñ possunt. eẽ. religiose. sed in uidiose:
Quidenĩ mali apud illum cõmiseratis. ut in poena ista
nc̃ adeũ gematis. quẽ ñ ꝓp̾a uoluntate peccando
deseruists. sed ab illo dati estis hostib ipsius ut pax
regno eiꝰ compararur: nec saltẽ sicut obsides dari
solent cũ honore custodiendi nec sic̃ pastor ad
capiendã bestiam tendit insidias Pecus enim suum
sol& ponere inilla captoria tendicula ñ m̃brũ suum:
& plerũq ita ut ante bestia capio&sur. quã pestꝰ ledat᷑:
Vos aut̃ m̃bra dĩ clati estis hostib. ñ ualentes eorum
adõ ur̃o c̃pescere feritatẽ nisi eorũ contaminati
feclitate Non habentes peccatũ ꝓpͥũ. sed hostili
ueneno tabefacti Unde non potestis dicere in p̃cib¬
ur̃is ꝓpt̃ głam nominis tui dñe liberanos &ꝓpitius
esto peccatis nr̃is ꝓpt̃ nom̃ tuũ. sed dicitis libera nos
artetua: quia ut nꝰ in regno tuo securus lugeas.
Nos hnc preminĩ: dilaniam̃. inquinamur: Flec uox

Expanded text:
preces ad deum uestrum non possunt esse religiosae, sed inuidiosae. quid enim mali apud illum commiseratis, ut in poena ista nunc ad eum gematis, quem non propria uoluntate peccando deseruistis, sed ab illo dati estis hostibus ipsius, ut pax regno eius conpararetur ? nec saltem sicut obsides dari solent cum honore custodiendi, nec sicut pastor ad capiendam bestiam tendit insidias; pecus enim suum solet ponere in illa captoria tendicula. non membrum suum, et plerumque ita, ut ante bestia capiatur quam pecus laedatur. uos autem membra dei dati estis hostibus non ualentes eorum a deo uestro conpescere feritatem nisi eorum contaminati foeditate, non habentes peccatum proprium, sed hostili ueneno tabefacti. unde non potestis dicere in precibriam nominis tui, domine, libera nos; et propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum, sed dicitis: libera nos arte tua, quia ut modo in regno tuo securus lugeas, nos hic premimur, dilaniamur, inquinamur. haec uox
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo qui eos decepit recedentes aside.
intendentes spiritib seductorib & doctrinis
demonioꝵ. in hỹpoerisin iñ daciloquoꝵ:
Diseat ergofaustus uł potius illi qui eiꝰ litteris
delcrtentur. monarchiȩ opinionẽ ñ exgen¬
tib nos hab̾e : setl gentes ñusq adeo ad falsos
deos. eẽ. delapsas: ut opinionẽ amitterent
dĩ a constitutione muncli ꝑeaq facta sint
intellecta conspiciuntur senpiterna quoq
uirtꝰ eiꝰ ac diuinitas. ut sint in excusabiles: quia¬

Expanded text:
s a fide, intendentes spiritibus seductoribus et doctrinis daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum. Discat ergo Faustus uel potius illi, qui eius litteris delectantur, monarchiae opinionem non ex gentibus nos habere, sed gentes non usque adeo ad falsos deos esse delapsas, ut opinionem amitterent dei a constitutione mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirt
Abbreviated transcription (Latin):
sedad exercendam blas phemiã abstinere acibis
quos ds̃ creauit adꝑcipiendũ cũ grãrũ accione¬
fidelib & his qui cognouerunt ueritatẽ : qm̃
om̃is creatura dĩ bona.ẽ: & niħ abiciendũ
qđ cũ gr̃arũ accione ꝑcipit᷑: ingrati creatori.
& ꝓlargis eius benesiciis sacrilegas retribuentes
innirias: qm̃ plerũq in agapib etiam carnes pau-¬
sacrisicus paganoꝵ Iuoꝵ ñ nullis in hoc quoq similes
estis: ꝓpt̃ ea enim nefas hab&is peccora hab occidi:

Expanded text:
sed ad exercendam blasphemiam, abstinere a cibis, sed ad exercendam blasphemiam, abstinere a cibis, quos Deus creavit ad percipiendum cum grauerunt ueritatem, quoniam omnis creatura dei bona est, et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur, ingrati creatori et pro largis eius beneficiis sacrilegas retribuentes iniurias, quoniam plerumque in agapibus etiam carnes pausacrificiis paganorum, quorum nonnullis in hoc quoque similes estis. propterea enim nefas habetis pecora occidi
Abbreviated transcription (Latin):
imaginis corruptibilis hominis. & uolucrũ
& quadrupedũ. & serpentiũ: Hecs enĩ simu¬
lacragentiũ : in quib int̾pretanclis ñ habent
exitũ. nisi ad creaturã quã condidit ds̃. ut in ppsa
quoq int̃pretatione simulacroꝵ. dequa se
peritiores eoꝵ lactare atq inflare consuer̃
Hoc in eis siat qđ paulo post idẽ apłs dicit coluer̃
uani estis. & ineo qđ eis similes estis. peiores estis
Adhoc enim non cum ipsis creditis monarchiã
quodilli uerũ eredunt. ut ipsius unius dĩ substantiuã
expugnabilem corruptibilẽq credatis.: qđ ẽ inpie
uanitatis: in plurib autẽ dus colendis. doctrena
demoniorũ m̃daciloquoꝵ illis ꝑsuasit multa
idola : uob multa phantasmata Nec sacrificia
eoꝵ uertimꝰ inagapes: sed sacrifitiũ illud qđ paulo
ante commemoraui intelleximꝰ dicente cdño:
miscdiã uolo quã sacrisitiũ. Agapes enim nrae
pauperes pascunt : siue frugib siue carnib :.
Pascitur enĩ creatura dĩ. detreaturadĩ. quae

Expanded text:
inis, et volucrum, et quadrupedium, et serpentium. Haec sunt enim simulacra Gentium, in quibus interpretandis non habent exitum, nisi ad creaturam quam condidit Deus; ut in ipsa quoque interpretatione simulacrorum, de qua se peritiores eorum jactare atque inflare consueverunt, hoc in eis fiat quod paulo post idem apostolus dicit: Coluerunt uani estis, et in eo, quod eis similes estis, peiores estis. ad hoc enim non cum ipsis creditis monarchiam, quod illi uerum credunt, ut ipsius unius dei substantiam expugnabilem cor- . raptibilemqu credatis - quod est inpiae uanitatis — in pluribus autem diis colendis doctrina aemoniorum mendaciloquorum illis persuasit multa idola, uobis multa phantasmata. Nec sacrificia eorum uertimus. in agapes. sed sacrificium illud, quod paulo ante commemoraui, intelleximus dicente domino: misericordiam uolo quam sacrificium; agapes enim npauperes pascunt, sive frugibus, sive carnibus. Pascitur enim creatura Dei de creatura Dei, quae
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qđ sustinemus & donec emĩ demꝰ tolerare cõpellimꝰ:
Alia disciplina xp̃ĩanoꝵ: alia luxuria uinolentoꝵ uł error
in firmoꝵ uerũ tam̃ & in hoc ipso distent plurimũ oulpe
uinolentoꝵ & sacrilegoꝵ Longe quippe minoris peccati
ost hebriũ redire a martyrib: quã uł ieiunũ sacrificare
martĩrib: sacrificare martỹrib: dixi ⁊ ñ dixi sacrificare
dõ in memorus martỹrũ q̃đ frequentissime facimus:
Illo dũ taxat ritu quosibisa crificari noui testam̃ti

Expanded text:
are praecipimur, et donec emendemus, tolerare conpellimur. alia est disciplina christianorum, alia luxuria uinolentorum uel error infirmorum. uerumtamen et in hoc ipso distant plurimum culpae uinolentorum et sacrilegorum. longe quippe minoris peccati est ebrium redire a martyribus quam uel ieiunum sacrificare martyribus. sacrificare martyribus dixi, non dixi: sacrificare deo in memoriis martyrum. quod frequentissime facimus illo dumtaxat ritu. quo sibi sacrificari noui testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
Asole autluna discedit :̃ adsolẽ rurs accedit . Ita uob̵ auet orib:
uł potiꝰ deceptorib ꝑ dimidiã ant̾ partẽ circuli recedit aiur¬
tute sapientia: ⁊ adeã ꝑaliã dimidiã rurs accedit &cũ ple¬
naẽ tũ longe ẽ. auirtute sapientia. Tunc enĩtã longo int̃ uillo
a se disiunctas. hȩc duo lumina : ut cũ solũgit ad occidentẽ teluna
surgat abiriente . Ex quo fiorit qm̃ infirmant᷑ om̃ia quȩ
uirtute deferunt᷑. eo sapientia sit infirmior quoẽ luna
plonior: siaut̃ quo ueritas hab&. ⁊sapientia dĩ sẽꝑ tantũ
dẽ ual&. ⁊ iurtꝰ ditantũdẽ sapit cur hȩc sic duo dicitis. ut
ealocoꝵ sedib int̾ualłq: separetis cũ ⁊ipsassedes eiꝰdẽ subs¬
t antiȩ dicatis. homines cȩca: ⁊insana m̃te non recedentes
aphantasmate corpoꝵ. & irtute ac sapientia ita carer¬

Expanded text:
sole autem luna discedit et ad solem rursus accedit . ita uobis auctoribus uel potius deceptoribus per dimidiam partem circuli recedit a uirtute sapientia et ad eam per aliam dimidiam rursus accedit; et cum plena est, tum longe est a uirtute sapientia; tunc enim tam longo interuallo a se disiuncta sunt haec duo lumina, ut cum sol uergit ad occidentem, tunc luna surgat ab oriente . ex quo fit, ut, quoniam infirmantur omnia, quae uirtute deseruntur, eo sapientia sit infirmior, quo est luna pleniorDei semper tantumdem sapit; cur haec sic duo dicitis, ut ea locorum sedibus intervallisque separetis, cum et ipsas sedes ejusdem substantiae dicatis, homines caeca et insana mente non recedentes a phantasmate corporum, et virtute ac sapientia ita caren
Abbreviated transcription (Latin):
urm fiat mat̾: Ergo quid contendã
quando siue siue hinc siue in de nascenti.
non erit alius pater : hano profecto
mo destiam hane concupiscentiae coer¬
tionem. et im conmixtionem corporum
coniugalium solum appetitum posteri¬
catis hunanȩ ut erat acutus faustus
in illis licteris et intelligeret & lau¬
daret : nisi eius ingenium de testabili
secta cleprauatum. && quid rep̃ hencle¬
ret quaereret : & unam nuptialis
conuentionis honestatem ut masculus
et femina liberaorum pnocreanlorum
causa copulantur. hoc crimen maximũ
deputaret: Nunc tani defensis
patriarchȩ moribus resutatoq crimine
quod nefarius enror obiecit. delibro
ut possũmus mỹsteriorum secreta rimam̃
pulsemusq silei pietate ut nob̵ aperiatur
adño quid rerum sĩgurauerint quattuor
iste ueores iacob quarum duę liberȩ
duae ancille suerunt: Uidemus enim
apostolum in libera & ancilla quas habuit
abraham. duo testamenta intelligere
Sed ibi in una & una facilius apparet quod

Expanded text:
um fiat mater: ego quid contendam, quando sive hinc sive inde nascenti non erit alius pater? Hanc profecto modestiam, hanc concupiscentiae coercitionem, et in commixtione corporum conjugalium solum appetitum posteritatis humanae, ut erat acutus Faustus, in illis Litteris et intelligeret et laudaret, nisi ejus ingenium detestabili secta depravatum, et quid reprehenderet quaereret, et unam nuptialis conventionis honestatem, qua mares et feminae liberorum procreandorum causa copulantur, hoc crimen maximum deputaret. Nunc iam defensis patriarchae moribus refutatoque crimine. quod nefarius error obiecit, de libero, ut possumus, mysteriorum secreta rimemur pulsemusque fidei pietate, ut nobis aperiatur a domino, quid rerum figurauerint quattuor istae uxores Iacob, quarum duae liberae, duae ancillae fuerunt. uidemus enim apostolum in libera et ancilla, quas habuit Abraham, duo testamenta intellegere. sed ibi in una et una facilius adparet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ditionẽ xp̃i atq mosseos & ido non fuisse ueri¬
somile utsi credent masi crederent & xp̃o
łmnio illud pociꝰ eẽ. consequensutsi alteri uidȩi
crederent: alteri ne cessirio repugnarent:
non utiq: diceres si considerationis ooulũ
paululũ attoleres orbẽq trarũ sine con¬
tenptionis cȩcitate conspiceres in hominib
doctis atq: indoctis grȩcis &b arbaris sipi¬
entib & insipientib qͥb se debitore dicebat
apłs& mopsi &e xpõ si mul credentẽ : Siengo
rit cređent. multo minꝰ uerisimile ẽ. ut
orb t̃rarũ moysi & xpõparit̃ credat. Cũ uͦ
uideamꝰ om̃is gentesutriq credẽ &lliꝰ pre¬
phȩtiã cũ euangłohuiꝰ conuenientẽ fide
robustissima & ceberrima retinere non
ao alisa inpossibile gensuna uocabat᷑ eũ
et ducett siore deretis oysi credetis¬
inguendi duritia uideorũ qͥhoc noni
fecgne qđ totu mundũ fecisse conspi
cum cisione carnus & de different ⁊ eiliea¬

Expanded text:
ditionem Christi atque Moyseos et ideo non fuisse ueriditionem Christi atque Moyseos et ideo non fuisse uerisimile, ut si crederent Moysi, crederent et Christo, immo illud potius esse consequens, ut si alteri Iudaei crederent, alteri necessario repugnarent" non utique diceres, si considerationis oculum paululum adtolleres orbemque terrarum sine contentionis caecitate conspiceres in hominibus doctis atque indoctis, Graecis et barbaris, sapientibus et insipientibus, quibus se debitorem dicebat ap pariter crederent. multo minus uerisimile est, ut orbis terrarum Moysi et Christo pariter credat. cum uero uideamus omnes gentes utrique credere et illius prophetiam cum euangelio huius conuenientem fide robustissima et celeberrima retinere, non ad aliquid inpossibile gens una uocabatur, cum ei diceretur: si crederetis Moysi, credearguenda duritia Judaeorum, qui hoc non fecerunt, quod totum mundum fecisse conspiccumcisione carnis, et de differentia ciboru
Abbreviated transcription (Latin):
głiũ falsũ eẽ non constat. Redi ergo ad ꝓposi¬
tionẽ tuã qua dixisti aut alia dabitis aut nulla
er̃ : & uide nonte ostendisse. nulla nos alia
daturos. Uide etiã nos quã multa alia
iã supͣ dederimꝰ : & qͥd hinc confit᷑tat᷑ adũte.
Scilic& non eẽ. falsũ qđ in euangłio xp̃mdixissẽ
legimꝰ : si credetis morsi credetis & mͥ: deme
enĩ ille scripset: Euangeli qͥdẽ cã eminens est
auctoritas & tã fundata ueritas : ut etiã sinos
ꝓpt̃ carditatẽ intelligentiȩ nr̃ȩ nulla inueniremꝰ
amo se scripta de xpõ. non selũ cẽ. aliqua. sed ad
xpm omña ꝑtinere quȩ scripsit qͥa nonait ade
me scripsit sed deme ille scripst credere debe¬
rem Nunc aut̃ & side istr euangłi capło qđ ab sit
dubitandũ eẽt : cõꝑtistã multis inseriptura
mos si dexp̃o testimoniis omĩsilla dubrtdus
cor silla ullud qđ adungis dissimilẽ faussẽtra¬

Expanded text:
elicum falsum esse non constat. redi ergo ad proposielicum falsum esse non constat. redi ergo ad propositionem tuam, qua dixisti: aut alia dabitis, aut nulla erunt, et uide non te ostendisse nulla nos alia daturos. uide etiam nos quam multa alia iam supra dixerimus, et quid hinc conficiatur aduerte: scilicet non esse falsum, quod in euangelio Christum dixisse legimus: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. et euangelii quidem tam eminens est auctoritas et tam fundata ueritas, ut, etiamsi nos propter tarditatem intellegentiae nostrae nulla inueniremus a Moyse scripta de Christo, non solum esse aliqua, sed ad Christum omnia pertinere, quae scripsit, quia non ait: et de me scripsit, sed de me ille scripsit, credere deberemus. nunc autem, etsi de isto euangelii capitulo, quod absit, dubitandum esset, conpertis tam multis in scriptura Moysi de Christo testimoniis omnis illa dubitatio teret. Nam illud quod adiungis "dissimilem fuisse tra
Abbreviated transcription (Latin):
docuimꝰ & alia multa dedimꝰ : argum̃tatio tua¬
in potiꝰ nulla erit. Echȩc qͥdẽ que cõmemonasti quã¬
ius non obtinueris. salte es conatꝰ ostenđe non ct̃
dare non posse᷑ ut securꝰ inferres nulla eõ
Hunc uͦ tanꝗ libellus tuustã surdo sauditores
uł cecos lectoeseẽt̃ habitunꝰ ut nullus adũter&
qͥd p̃t̃ miseris cu curristi dicene. Si nulla fuerint
necx̾iꝰ potuit ad seuerare qđ nꝰ quã ẽ. Ita si x̾s hoc
minime ad seueraiit capitulũ hoc falsũ eẽ consti¬
cerit. Ohominẽ se cogitantẽ dictorẽ & aliũ non
cogitare contradictorẽ. Vbi ẽ. acum̃tuũ uan in
mala caiusa nom posses alit̃: Sed mala causa te
uana laqͥ coegit : malã uͦ habe causa ne mote cogit.
quid si enĩ alia dabimꝰ : certe utiq: non er̃ nulla qi
er̃ aliqua. & sier̃ aliqua : potuit x̾i asseuerare qđ ẽ.
Ita six̾i hoc asseuerare potuit : capłm illud euan.¬

Expanded text:
docuimus, et alia multa dedimus, argumentatio tuadocuimus, et alia multa dedimus, argumentatio tua potius nulla erit. Et haec quidem quae commemorasti, quamvis non obtinueris, saltem conatus es ostendere non esse dare non posse, ut securus inferres nulla esse. nunc uero tamquam libellus tuus tam surdos auditores uel caecos lectores esset habiturus, ut nullus aduerteret, quid praetermiseris, concurristi dicere: si nulla fuerint, nec Christus potuit adseuerare, quod nusquam est; ita si Christus hoc minime adseuerarit, capitulum hoc falsum esse constiterit. o hominem se cogitantem dictorem et alium non cogitantem contradictorem! ubi est acumen tuum? an in mala causa non posses aliter? sed mala causa te uana loqui coegit; malam uero habere causam nemo te cogit. quid enim ? si alia dabimus ? certe utique non erunt nulla, quia erunt aliqua. et si erunt aliqua, potuit Christus adseuerare, quod est. ita si Christus hoc adseuerare potuit, capitulum illud euang
Abbreviated transcription (Latin):
tuaplo r esponde sipotes qui ua cationẽ isiꝰ der
ab ram futuri cẽ cestae. Sed si llir estiter xp̃o
rion intelligentes uerũ sabbatũ. uosei nolite
resistere & intelligite uerã in nocentiã. Nã
eo ipoloco ubi p̃cipue destructor sabbiatipu¬
atu irscũ disipłi eiꝰ ꝑ segentẽ transeuntes
& csurientes uł lerent spicas & edent in no¬
centes cos dix̃ respondens uideis. Si sciretis

Expanded text:
tolo responde, si potes, qui uacationem ipsius diei umbram futuri esse testatur. sed si illi restiterunt Christo non intellegentes uerum sabbatum, uos ei nolite resistere et intellegite ueram innocentiam. nam eo ipso loco. ubi praecipue destructor sabbati putatur Iesus, cum discipuli eius per segetem transeuntes et esurientes uellerent spicas et ederent, innocentes eos dixit respondens Iudaeis: si sciretis
Abbreviated transcription (Latin):
unte sirrex. Qiũ muba ptorea breutatis necesitate
Rtricdus nor̃ qͥlegunt. Iĩ qa inbabilonã
domos & nouellarent uineas. & plantarent ortos
quis non agnoscat quid p̃figurauerit. qui a đ tenderit
ueros israbelitas in quib dolus non est. ꝑ apłicã dis¬
pensationẽ cũ euangelico sacramto adregnũ
gentiũ transmigasse. c Vnde nob̵ apłs tanquã hiere¬
mũ replicans dicit. Volo ergo primũ omĩũ fieride¬
p̃cationes: ad orationes in t̃pellationes grãrũ actiones

Expanded text:
e surrexit. quam multa praeteream breuitatis necessitate constrictus. norunt qui legunt. Iam ipsa in Babyloniam domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat, quid praefigurauerit, qui adtenderit ueros Israhelitas, in quibus dolus non est, per apostolicam dispensationem cum euangelico sacramento ad regnum gentium transmigrasse ? unde nobis apostolus tamquam Hieremiam replicans dicit: uolo ergo primum omnium fieri deprecationes, adorationes; interpellationes, gratiarum actiones
Abbreviated transcription (Latin):
deficit. hila enĩ datorẽ: diligit ds̃. heliseo ꝓueros uo¬
sultantes & clamantes caluie. calue. bestiȩ comedua :
pueri stultitia deridentes xpm̃ in loco caluariȩ
erucifixũ. inuasi ademonib pereunt. Mittit heliseus
ꝑseruũ baculũ suꝑ mortiũ & non reuiuscit: uenit
ise coniungit & co aptat se mortieiꝰ & reiuscit. Misit
sermo dĩ legẽ ꝑ seruũ suũ. nec ꝓfuit in peccatis mor¬
tuo generi humano quȩ tam̃ non sine causa missa est.
Ille enĩ misit : qͥ scir & eã pͥus cẽ mitendĩ Vent ise
conformauit se nob̃. factus particeps nrẽ mortis:
&uuiuficati sumꝰ. Cũ securib ligna cederentur deligio
fenrũ exilions in ꝓfundũ flumins morsũ÷ atq inlignũ
desuꝑ abheliseo piec̾tũ rẽ sũ est. Ita cũ impiosuideos

Expanded text:
deficit; hilarem enim datorem diligit deus. Heliseo pueros insultantes et clamantes: calue, calue! bestiae comedunt: puerili stultitia deridentes Christum in loco Caluariae crucifixum inuasi a daemonibus pereunt. mittit Heliseus per seruum baculum super mortuum et non reuiuescit: uenit ipse, coniungit et coaptat se morti eius et reuiuescit: misit sermo dei legem per seruum suum nec profuit in peccatis mortuo generi humano. quae tamen non sine causa missa est ; ille enim misit, qui sciret eam prius esse mittendam. uenit ipse, conformauit se nobis factus particeps mortis nostrae, et uiuificati sumus. cum securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exiliens in profundum fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuersum est: ita cum inpios Iudaeos
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dñs & saluator nr̃ filiꝰ dĩuerus scđm diuinitatẽ
& filiꝰ hominisuerꝰ scđm carnẽ : Non exeo qđ ẽ. suꝑ om̃ia
ds benedietꝰ inscła ex femina Natusẽ. sedexilla infirmi¬
tatẽ quã suscepit ex nob̾ utinea moreret᷑ ꝓnob &eam
sanar& in nob̵. Non exforma dĩ inqua cũ ect̃. non
rapinã arbitratꝰẽ. eẽ eqͣlis dõ natꝰ exfemina ẽ sed
exforma seriui. quã accipiendo sem& exinanunt Neq
enĩ obaliud exinnanis sẽ se dictꝰe nisi accipiendo
formã serui non a mittendo formã dei :. Illa
enĩ natura qͦ in formadĩ ȩquał ẽ. patri in cõmutabi¬
lit̃ ꝑmanente scepit mutabilẽ nram ꝑ qua de uirgi¬
ne nasceret᷑: Vosaut̃ cu carne xp̃i uirginali utero cõ¬
mittere horretis. ip̃sa diuinãtẽ dĩ non tantũ  hominã
sed etiã canũ porcorũq uteris cõmisisti. Somel concep¬
tã mnutero uirginis xp̃ĩ carnẽ ñuultis credere. in qͣ non

Expanded text:
ecundum diuinitatem, et filius hominis uerus secundum carnem, non ex eo, quod est super omnia deus benedictus in saecula ex femina natus est, sed ex illa infirmitate, quam suscepit ex nobis, ut in ea moreretur pro nobis et eam sanaret in nobis; non ex forma dei, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, natus ex femina est. sed ex forma serui, quam accipiendo semet ipsum exinan uit. neque enim ob aliud exinanisse se dictus est nisi accipiendo formam serui, non amittendo formam dei. illa enim natura, qua in forma dei aequalis est patri, incommutabiliter permanente suscepit mutabilem nostram, per quam de uirgine nasceretur. uos autem, cum carnem Christi uirginali utero committere horretis, ipsam diuinitatem dei non tantum hominum, sed et canum porcorumque uteris commisistis, semel conceptam in utero uirginis Christi carnem non uultis credere, in qua non
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ. abhumano genere alienũ singulos euangełtas
narrandas scepissẽ credimꝰ nonẽ. aueritate nrã
fides aliena. quo circa int̃sẽ iã eiangełtis conueni¬
entib sic̃ faustus ꝓmisit ut cũq succũbite. Anillud
utero extitissẽ credamꝰ. Non nemodo cõme moraui
apl̃i testimoniũ ubiait de uideis qͥrũ patres & exqͥb¬

Expanded text:
non est ab humano genere alienum, singulos euangelistas non est ab humano genere alienum, singulos euangelistas narrandas suscepisse credidimus, non est a ueritate nostra fides aliena. quocirca inter se iam euangelistis conuenientibus, sicut Faustus promisit, utcumque succumbite. An illudutero extitisse credamus. nonne modo commemoraui apostoli testimonium, ubi ait de Iudaeis: quorum patres, e
Abbreviated transcription (Latin):
tis modnĩ cõmemorat᷑ ad septua ginta & septẽ
ꝑueniat. Quẽ numerũ ipse dñs inpeccatoꝵ
remissionẽ cõmendat dicens: Nontantũ
septies. sedetiã septuagies septies: Nullo
pacto indagare possetis. nisi: ut abalico cat-¬
ipsi aberrore correcti pietate catholica petere¬
tis ut acciperetis quȩreretisutinue mretis pulsa¬
natura & adoptione solutãe : frustra se uoluit
ad duos euangełtas conferre & abaliis duob au¬
ferre magis offensurꝰ ad qͦsse contulisset quã eos
aqͥb abstulis set. Non enĩ amant sc̃ĩ suos electores
sisuorũ socioꝵ eos inuenerint desertores. Unitate
enĩ gaudent. & in xp̃o unũ s̃ & si aliꝰ aliqͥd & aliꝰ aliud
aut aliꝰ alit̃ & aliꝰ alit̃ : tamen om̃s dicunt. Nec sibi
ullomodo contraria. si piuiꝰ lector accedat. simitis
legat si non heretico animo unde rixet᷑ sed fideli
corde unde ȩdi ficet᷑ inqͥrat. Iã ergo qm̃ singuloꝵ
patrũ generationes qͦs utunꝰ homo duos haberet

Expanded text:
 commemoratur, ad septuaginta et septem perueniat — quem numerum ipse dominus in peccatorum remissione commendat dicens: non tantum septies, sed etiam septuagies septies —: nullo pacto indagare possetis, nisi aut ab aliquo catipsi ab errore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inueniretis, pulsanatura et adoptione solutum est. frustra se uoluit ad duos euangelistas conferre et ab aliis duobus auferre, magis offensurus, ad quos se contulisset, quam eos, a quibus abstulisset. non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos inuenerint desertores. unitate enim gaudent et in Christo unum sunt; et si alius aliud et alius aliud, aut alius aliter et alius aliter: uera tamen omnes dicunt nec sibi ullo modo contraria, si pius lector accedat. si mitis legat, si non haeretico animo, unde rixetur, sed fideli corde, unde aedificetur, inquirat. iam ergo quoniam singulorum patrum generationes, quos ut unus homo duos haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
acceper̃ inuener̃ in trauer̃. Nẽpe tota in hoc quȩstio
.ẽ. qͦmodo potuerit duos patres abere ioseph. hoc
enĩ si potuisse fieri demorstrat᷑ nulla omĩno causi ẽ
curqͥsquã istoꝵ euuglistarũ indiuersis generati
÷ onib
enumerandis falsũ dixisse credat᷑. Aduohenĩ pa¬
trib iã nonerit mirũ neq contrariũ qđ & auiduo¬
cuꝰerant ãbo filii & salo monqͥꝑtin& adordinẽ quem
matheuꝰ secutꝰẽ. & nathanqͥẽ. inserie quã lucas expo¬
suit: Adtendunt enĩ ista non nulli. &uident nom pos¬
se aduob: uiris ꝑcõmixtionẽ carnis hominẽ gigni. &
idõ prtant istã quęstionẽ non posse dissolui. Nec intuen¬
tͦ qđ usitalissinũ atq facillimũ ẽ. patrẽ cuiꝰquã non
eũ tantũ dicia quo gerutꝰ sed etiã eũ a quo fuerit
adoptatꝰ Neq enĩ ad optioris unculũ apđantiqͦs
alienũ ab eoꝵ morib fuit. cũ etiã feminas inueniamꝰ

Expanded text:
acceperunt, inuenerunt, intrauerunt. Nempe tota in hoc quaetio acceperunt, inuenerunt, intrauerunt. Nempe tota in hoc quaetio est, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph. hoc enim si potuisse fieri demonstratur, nulla omnino causa est, cur quisquam istorum euangelistarum in diuersis geonibus enumerandis, falsum dixisse credatur. A duobus enim patribus, jam non erit mirum neque contrarium, quod et avi duoerant ambo filii, et Salomon, qui pertinet ad ordinem, quem Matthaeus secutus est, et Nathan, qui est in serie, quam Lucas exposuit. adtendunt enim ista nonnulli et uident non posse a duobus uiris per commixtionem carnis hominen gigni et ideo putant istam quaestionem non posse dissolui. nec intuentur, quod usitatissimum atque facillimum est patrem cuiusquam non eum tantum dici, a quo genitus, sed etiam eum, a quo fuerit adoptatus. Neque enim adoptionis uinculum apud antiquos alienum ab eorum moribus fuit, cum etiam feminas inueniamus
Abbreviated transcription (Latin):
aduers rebellẽ Necio quã contrariã alienãq
naturã non alit̾ regno suo potiusse ꝓspicere atq
consulere nisi partẽ suȩ naturȩ in illiꝰ auidas
fauces deuorandĩ mitter&. atq ita polluendã
ut post tantos labores atq cruciatꝰ nom poss& saltẽ
purgari  ita netã malus nuntiꝰ euugłm ẽ. :Certe
om̃s qͥ grece uł toniit̃ nouer̃ euugłm bonũ nũtiũ.¬

Expanded text:
aduersus rebellem nescio quam contrariam alienamque aduersus rebellem nescio quam contrariam alienamque naturam non aliter regno suo potuisse prospicere atque consulere, nisi partem suae naturae in illius auidas fauces deuorandam mitteret atque ita polluendam, ut post tantos labores atque cruciatus non posset saltem tota purgari? itane tam malus nuntius euangelium est? certe omnes, q
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsã carnẽ subcȩlo creatã ea uoluntate ad supsit.
qua eciã cęlũ creaiit. Ea potestate deposuit & re¬
cepit qua etiã siderib: ĩperaint Curergo non sit
euagłm qđ de ista generatio narrat᷑ cũ tam bona
Nob̵ adnũtiet᷑ ut ꝑ ipsam nra sãnet᷑ infirmitas :
an qĩ matheus Nonẽ. ita exors ut dicer& initiũ¬
eugłii iħuxp̃i sic̃ ait marcꝰ sed lib generationis
ił ii xp̃i. hoc modonec ioħs euagłm scripsise di¬
catur. ql̾ nec ipse ait. initiũ engłi iꝰ aut lib̾euugli i.
sed in pͥncipio erat uerbũ. Nisi forte tãelsgans
uocabuloꝵ fabricator faustꝰ fuit. ut & hoc ioħis¬
exordiũ uerbidiũ nominauerit ꝓpt ũbũ. sic
illud ꝓpt̃genesim genesidiũ ausus ẽ. apellare.
edcur nom potiꝰ cogitatis. quanta impudentia
ꝓlixas illas &impias fabulas urãs eiugłm nomi¬
netis. Auid enĩ illibomi adnutiat᷑ ubi dr̃ ds¬

Expanded text:
et ipsam carnem sub caelo creatam ea uoluntate adsumpsit, et ipsam carnem sub caelo creatam ea uoluntate adsumpsit, qua etiam caelum creauit, ea potestate deposuit et recepit, qua etiam sideribus imperauit. Cur ergo non sit euangelium, quod de ista generatione narratur, cum tam bona nobis adnuntietur, ut per ipsam nostra sanetur infirmitas? an quia Matthaeus non est ita exorsus, ut diceret initiusicut ait Marcus, sed liber generationis Iesu Christi'? hoc modo nec Iohannes euangelium scripsisse dicatur, quia nec ipse ait initium euangelii' aut liber euangelii' sed in principio erat uerbum'. nisi forte tam elegans uocabuloexordium, Verbidium nominaverit, propter Verbum; sicut illud, propter genesim, Genesidium ausus est appellare. Sed cur non potius cogitatis, quanta impudentia prolixas illas et impias fabulas vestras Evangelium nominetis? Quid enim illic boni annuntiatur, ubi d
Abbreviated transcription (Latin):
donec eosusq: adipsũ locũ ubidi ubis infanserit
er hominu nascentui fata subftelł. utaliquã stel¬
larũ homine aliquo nato circuitꝰ sui ordinẽ reli¬
qͥsse. &adeũ qͥnatus ẽ. prexisse adseuerent: Sortẽ
qͥ ppȩ nascentis astrorũ ordini coilligari arbitran¬
tꝰ. N onastrorũ ordinẽ ad hominis natidiẽ posse
mutariꝰua ꝓpt̃ sitella illa exiserat quȩ incȩlo
ꝑagunt ordines quomado poterat decernere qđ
natus xp̃s acturꝰ erat quȩ natoxp̃o uissa ẽ. relin¬
quere qđ a gebat. Siaut̃ ut ꝓbabiliꝰ credic adde¬
mõstrandũ xp̃m quȩ non erat exortaẽ. non idõ
xp̃s natuse qr illa extitit. sed idõ illa extitit qr
non illa huic nascendi attulit causa. Siergo s fa ga
dĩ ẽ. in quo antequã eẽnt dicta s̃ om̃ia. non consordiũ
siderũ fatũ xpĩ ẽ. sed fatũ etiã siderũ xp̃s ẽ. Aui

Expanded text:
donec eos usque ad ipsum locum ubi Dei Verbum infans erat, donec eos usque ad ipsum locum ubi Dei Verbum infans erat, erunt hominum nascentium fata sub stellis, ut aliquam stellarum homine aliquo nato circuitus sui ordinem reliquisse et ad eum qui natus est perrexisse asseuerent? sortem quippe nascentis astrorum ordine colligari arbitrantur, non astrorum ordinem ad hominis nati diem posse mutari. quapropter si stella illa de his erat quae in caelo peragunt ordines suos, quomodo poterat decernere quod natus Christus acturus erat, quae nato Christo iussa est relinquere quod agebat? si autem, ut probabilius creditur, ad demonstrandum Christum quae non erat exorta est, non ideo Christus natus est quia illa extitit, sed ideo illa extitit quinon illa huic nascendi attulit causam. si ergo sunt fata us uerbum dei est, in quo antequam essent dicta sunt omnia, non consortium siderum fatum Christi est, sed fatum etiam siderum Christus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lius uerꝰ eẽt ꝑquẽ facti sumꝰ & hominis filiꝰ uerꝰ fier& ꝓ que
refecti sumꝰ. Cur ergo pͥmũ hominẽ urm̃ cõmentitiũ
nescio undȩ ꝓducitis & pͥmũ hominẽ quẽ doctrina
a postolica doc& non uultis a gnoscere : An ut cõple
aũtentes : ad fabulas aut̃ conuertent᷑ : paulus ad hũ¬
tiat pͥmũ hominẽ de cra trenũ. Manicheus adnũ

Expanded text:
lius uerus esset, per quem factlius uerus esset, per quem factmum hominem uestrum commenticium nescio unde producitis et primum hominem, quem doctrina apostolica docet, non uultis agnoscere? an ut compleatauertentes, ad fabulas autem conuertentur? Paulus adnuntiat primum hominem d
Abbreviated transcription (Latin):
deduunis regnis contrariũ. lux contra.tenebras
cȩtera enĩ quattuor nons contraria. Nã nec aer
qͥ audiat qđ pͥmu l ominẽ urm̃ dicitis scđm hostium
uoluntatẽ quo eos caper &. eiem̃ta quȩ portabat
mutasse atq uercisse. ut regnũ qđ dicitis falsitatis
insua natura manens non falla cit̃ dimicar&. & subs¬
tantia ueritatis mutabił apareat. ut faller&. hiiꝰpmi
nẽ quẽ laudatis qr mutabilib: & menda cib: formis
cũ adũsa gente pugnauit : siuerũ dicitis ñ imita¬
mini. Siaut̃ imitamini. & uos mentimini: Aua
testat᷑. & de uero do diuinitatis ȩt̃ntatẽ & de
uero homine carnisoriginẽ dtx̃. Non noruit a¬
postolica doctrina pͥmũ hominẽ urm̃ : Audite s apłs¬
decȩlo celestis. Qualis terrenus. tales & terreni.
Quailis caelestis tales & caelestes. Sicit portauimꝰ
imaginem terreni portemꝰ & imaginem cius qui
decaelo est: Primꝰ itaq homo det̾ra t̾renꝰ ille adam
& homo exteriꝰ fier& & d s̃interiꝰ ꝓmaner& : Vt & dĩ fi¬

Expanded text:
divinis regnis contrarium, lux contra tenebras? Caetera enim quatuor non sunt contraria. Nam nec aer quis audiat, quod primum hominem vestrum dicitis, secundum hostium voluntatem, quo eos caperet, elementa quae portabat mutasse atque vertisse, ut regnum quod dicitis falsitatis, in sua natura manens, non fallaciter dimicaret, et substantia ueritatis mutabilis adpareret, ut falleret? huius primi nem, quem laudatis, quia mutabilibus et mendacibus formis cum aduersa gente pugnauit, si uerum dicitis, non imitamini; si autem imitamini, et uos mentimini. quaptestatur, et de uero deo diuinitatis aeternitatem et de uero homine carnis originem duxit. non nouit apostolica doctrina primum hominem uestrum. audite aposde caelo caelestis. qualis terrenus, tales et terreni; qualis caelestis, tales et caelestes. sicut portauimus imaginem terreni, portemus et imaginem eius, qui de caelo est. primus itaque homo de terra terrenus ille Adam et homo exterius fieret et deus interius permaneret, ut et dei fi
Abbreviated transcription (Latin):
et quur ille incapite libri generationes ipsas enume¬
rauit ille aut̃ cũ dñs saluator aiohanne baptiratꝰ
fuiss&. & qͥd sibi uelit numerꝰ generationũ scđm
insũmã cõputatis tanquã una minꝰ appareat :

Expanded text:
et cur ille in capite libri generationes ipsas enumeet cur ille in capite libri generationes ipsas enumerauit. ille autem, cum dominus saluator a Iohanne baptizatus fuisset; et quid sibi uelit numerus generationum secundum in summam conputatis tamquam una mi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ eiꝰ adoptione renatisumus facile fuit ergoreli¬
giosis ꝑscrutatorib: diuinarũ litterarũ aliquantulũ
considerare. & uidere indiuersis xp̃i generationib:
ad uob eugłistis cõmemoratis quomodo duos patres
potuit habere ioseph. quoꝵ ꝓgene ratores diuersi
enumerent᷑. Hoc & uos sistudiũ contentionis non ex¬
cȩcar& : facile uidere possetis. Sedabillis uiris alia
etiã quesita & inuentas̃. cũ om̃s harũ narrationum
partes ꝑtractarent. Nec aut̃ aurõ intellectu longissime
remotas. Itaq: etiã inmanichȩi errore c̃stituti. id qđ
inreb: hunanis fieri sol& utaliscarne gener& filiũ.
alius eũ uoluntate adopt& . Acsic unꝰ duos patres ha¬
beat sinon ad uerso animolegeretis. cogitando uidere
possetis. Quuraut̃ matheus ab abra ã coeperit descen¬
densusq adiosẽph. Lucas aut̃ a ioseph cȩperit. ascen¬
dens nonusq adabraham. sedusq addm̃ qui fec̃ hominẽ.
& dato p̃cepto potestatẽ dedit utcredens filiꝰ dĩ fier&:

Expanded text:
quod eius adoptione renati sumus. Facile fuit ergo religiosis perscrutatoribus diuinarum litterarum aliquantulum considerare et uidere in diuersis Christi generationibus a duobus euangelistis commemoratis, quomodo duos patres potuit habere Ioseph, quorum progeneratores diuersi enumerentur. hoc et uos, si studium contentionis non excaecaret, facile uidere possitis. sed ab illis uiris alia etiam quaesita et inuenta sunt, cum omnes harum narrationum partes pertractarent; haec autem a uestro intellectu longissime remota sunt. itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum uoluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non aduerso animo legeretis, cogitando uidere possetis. Cur autem Matthaeus ab Abraham coeperit descendens usque ad Ioseph, Lucas autem a Ioseph coeperit ascendens non usque ad Abraham, sed usque ad deum, qui fecit hominem et dato praecepto potestatem dedit, ut credens filius dei fieret,
Abbreviated transcription (Latin):
& illis inscrutabilib iudicus dĩ apud quẽ
non est iniquitas. Proditũ est enĩ nobis
peccatũ adã fideli eloquio dei. Et quia
in illo om̃s moriunt᷑. & quia ꝑ illũ peccatũ
in trauit in hunc mundũ &ꝑpeccatũ mors
ueracit̃ scriptũ est. Et quia ex hac pȩna
corpus corrũpit᷑ & aggrauat animã. & depri¬
mit terrena babitatio sensũ multa cogitan¬
tẽ. uerissimũ notissimũ est. Et quia dehac
iusta pęna non liberat nisi misericors grã.
certũ ẽ. & hinc apostolus gemebundus
exclamat. Infelix ego ͦ qͦsme lib̵abit
decorpore mortis huiꝰ grã dĩ per iħm¬
xp̃m dnm̃ nrm̃: Sed quęsit distributio
iudicantis & miserantis clĩ. quur aliussic
alius aut̃ sic : occultis sit causis. iustis tam̃:
Non tam̃ idõ nescimus. om̃ia ista. iuditio
aut miscđia dĩ fieri: licet in abdito positis
m̃suris & numeris & ponderib quib om̃ia
disponunt᷑ adõ creatore om̃iũ quȩ naturalit̃

Expanded text:
et illis inscrutabilibus iudiciis dei, apud quem et illis inscrutabilibus iudiciis dei, apud quem non est iniquitas. proditum est enim nobis peccatum Adam fideli eloquio dei; et quia in illo omnes moriuntur, et quia per illum peccatum intrauit in hunc mundum et per peccatum mors, ueraciter scriptum est. et quia ex hac poena corpus corrumpitur et adgrauat animam et deprimit terrena habitatio sensum multa cogitantem, uerissimum nobisque notissimum est, et quia de hac iusta poena non liberat nisi misericors gratia, certum est. et hinc apostolus gemebundus exclamat: infelix ego homo! quis me liberabit de corpore mortis huius? gratia dei per m nostrum . Sed quae sit distributio judicantis et miserentis Dei, cur alius sic, alius autem sic; occultis fit causis, justis tamen. Non tamen ideo nescimus omnia ista judicio aut misericordia Dei fieri, licet in abdito positis mensuris et numeris et ponderibus, quibus omnia disponuntur a Deo creatore omnium quae naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ita clarescit toto orbe trarũ ut omiũ t̃giuersinti ũ
oculos feriat : Erũ dehis q̃ imipsa uideoꝵ gente iã factas:
Qđ sacrariũ eũsũ ẽ. qđ cessauit hostia. & sacerdos.
omĩa iã facta s̃ exigit᷑ abeis etiã unetus sc̃s scorũ
& qͥd respondeant non inueniant. Quomͦ aut̃ nobcũ
non de xp̃o sed tantũ deaduentu eiꝰ disceptarent. nisi bene
nossent eũ insius libris ꝓphetatũ cur aiohanne querunt
utrũ ipse sit xp̃s  Curipsa dño dicunt. quã diu animã
nram̃ tollis. situes xp̃s dic nob̵ palĩ  Cur petrus & in

Expanded text:
quae ita clarescit toto orbe terrarum, ut omnium tergiversantium quae ita clarescit toto orbe terrarum, ut omnium tergiversantium erum etiam de iis. quae in ipsa Iudaeorum gente iam facta sunt, quod sacrarium euersum est. quod cessauit hostia et sacerdos eomnia iam facta sint, exigitur ab eis etiam unctus sanctus sanctorum, et quid respondeant. non inueniunt. quomodo autem nobiscum non de Christo, sed tantum de aduentu eius disceptarent. nisi bene nossent eum in suis libris prophetatum ? cur a Iohanne quaerunt, utrum ipse sit Christus? cur ipsi domino dicunt: quamdiu animam nostram tollis? si tu es Christus. dic nobis palam? cur Petrus et An
Abbreviated transcription (Latin):
Qus aliũ intelligere ꝑmis sꝰ ẽ ubi
meremias dic̃ mmirũ desapientia. traclidit
illã iacobpuero suo. & isrł electosuo. Post
hȩc intrisuis ẽ. & cũ hominib: conũsatꝰ est.
Q uis non eundẽ paluatorẽ agnoscat apd clani¬
helẽ cũ antiquo dierũ offert᷑ filius homi¬
nis & accepit regnũ sine fine ut seriuant ei
om̃s gentes c Iã uero silocũ illũ quẽ cõme¬
monunt dñs ex eiꝰdẽ damheł ꝓphetia cũ ii¬
deritis ab ominationis uastationis
tatis etiã tp̃rib ebdomadũ ille numerꝰ per¬
traetet᷑ non solũ xp̾c. sed etiã tempꝰ reppe¬
ritur quo eũ oportuit uenire passurum.
Quanꝗ & sine cõputatione tẽpoꝵ manifes¬
tis rerũ effectib uidȩ os urgere soleamꝰ
cũqͥb nob̵ non utrũ in xpõ sit salus nrã
sed utrũ iã uenerit passq fuerit disceptio ẽ.
Conuinc̃t᷑ aut̃ reb ipsis aꝑtissimis non solũ cu
defide om̃iũ gentiũ quas ei seruituras
eadẽ cui cede cogunt᷑ scriptura p̃dix̃

Expanded text:
intellegere permissus est. ubi Hieremias dicit nimirum de sapientia: tradidit illam Iacob puero suo et Israhel electo suo; post haec in terris uisus est, et cum hominibus conuersatus est? Quis non eundem saluatorem agnoscat apud Danihelem, cum antiquo dierum offertur filius hominis et accipit regnum sine fine. ut seruiant ei omnes gentes? iam uero si locum illum, quem commemorauit dominus ex eiusdem Danihelis prophetia: cum uideritis abominationem uastationis tatis etiam temporibus hebdomadum, ille numerus pertractetur; non solum Christus, sed etiam tempus reperitur, quo eum oportuit venire passurum. Quanquam, et sine computatione temporum, manifestis rerum effectibus Judaeos urgere soleamus, cum quibus nobis, non utrum in Christo sit salus nostra, sed utrum jam venerit, passusque fuerit disceptatio est. Convincuntur autem rebus ipsis apertissimis, non solum de fide omnium gentium, quas ei servituras eadem, cui cedere coguntur, Scriptura praedixit,
Abbreviated transcription (Latin):
itleo: Ait a tulus leonis. Quis suscitabit eit s nonde ert
reposta sei. Etise expertatio gontũ. alligans ad
uneã pullũ suũ. & cilicio pullũ asinȩ. Lauabit
in umo stolã suã. & in sang̾ne uug a mictũ suum.
Fulgentes oculi eiꝰ aumo. & dentes eius¬
candidiores lacde. Falsalista. obscura sint ista
sinon i xp̃o euidentissima luce claruerħit. Si non
eũ laudint frs̃ eius apłi & om̃s cohere des eius¬
non suã głam que rentes sed ius. si nons manꝰ euis
suꝑ dorsi immicoꝵ ciꝰ si non de primunt᷑ atq cur¬
santur ad t̃rã crescentib: popłis
xristi anis qͥcũq illi adhuc aduersant᷑ : Sinon
minatione filius m̃s s ausi qͥppe reddita est quire
catulus. Incuiꝰ laude scriptũ est. Catub leonis
sortior uim̃tis. hoc ẽ etiã paruuł fortior maio¬
rib S Sinom ascendit incruce. recũbens inclinato
capite reddidit spm. Sinon dormiuit udeo quia
& mipsi morte nonẽ. uictus sed uicit. & ut catulus
leonis inde enĩ mortuus. unde & natꝰ. Sinon

Expanded text:
on deerit reposita sunt ei; et ipse expectatio gentium alligans ad uineam pullum suum et cilicio pullum asinae; lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum; fulgentes oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. falsa sint ista. obscura sint ista, si non in Christo euidentissima luce claruerunt, si non eum laudant fratres eius apostoli et omnes coheredes eiusnon suam gloriam quaerentes, sed ipsius; si non sunt manus eius super dorsa inimicorum eius; si non deprimuntur atque curuantur ad terram crescentibus populis christianis, quicumque illi adhuc aduersantur; si non minatione filius meus. causa quippe reddita est, quare catulus, in cuius laude alibi scriptum est: catulus leonis fortior iumentis, hoc est etiam paruulus fortior maioribus si non ascendit in cruce recumbens, cum inclinato capite reddidit spiritum; si non dormiuit ut leo, quia et in ipsa morte non est uictus, sed uicit, et ut catulus leonis - inde enim mortuus unde et natus — si non
Abbreviated transcription (Latin):
pendst inligno. ꝓropt ea & hic unde quiel
adiungat. & insan guine uuȩ amietũ fuũ
Ia duin uero fulgere oc eulos eiuis auino illa
in corpore eius mbra cognos cunt. quib do¬
natum est scã quadã ebrietate alienate¬
ñtis ab infra labentib cẽporalib ꝓtnam
lucẽ sapientiȩ contuert. Vnde quiaddã paulo
ante cõme morauimꝰ: Aicente paulo siue oriti ex

Expanded text:
pendit in ligno. propterea et hic uide, quid adiungat: et in sanguine uuae amictum suum. iam uero fulgere oculos eius a uino, illa in corpore eius membra cognoscunt, quibus donatum est sancta quadam ebrietate alienatae mentis ab infra labentibus temporalibus aeternam lucem sapientiae contueri. unde quiddam paulo ante commemorauimus dicente Paulo: siue enim men