comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ argentũ & aurũ. & emundabit filios leui.
& fund& cossic̃ aurũ & argentũ. qͥd aliud intel¬
ligendũ ÷ : Dic̃ tale aliquid. & isaias Lauabit
dns sordes filioꝵ & filiaꝵ syon. & sanguinẽ e¬
mundabit de medio eoꝵ. spũ uidicii. & spũ cõ¬
bustionis Nisi forte sic eos dicendũ ÷ emundari
a sordib & diquari qͦdã mͦ. cum ab cis mali ꝑ poe¬
nale iudiciũ seꝑ̾antur. ut illoꝵ separatio atq
dãpnatio. purgatio sit istoꝵ: quia sine talium
de ceto ꝑ mixtione incturi sunt Sed cũ dicit
& emundabit filios leui: & fund& cossic̃ aurũ &
argentũ. & crunt dño offerentes hostias in iusticia
& placebit dño sacrificiũ uida & ierlm̃. utiq os¬
tendit eos. ipsos qui emundabur̃ denceps in sa¬
crificus iusticie dnõ eẽ placituros. ac ꝑ hoc ipsi
a sua iusticia mundabunt᷑ in qͥ dño displicebant:
Hostiae porro in plena ꝑfectaꝙ iusticia. cũ man¬
dati fucrint ipsi erunt: Quid onĩ acceptiꝰ dõ tales

Expanded text:
t filios Leui, et fundet eos sicut aurum et argentum: quid aliud intellegendum est? Dicit tale aliquid et Esaias: Lauabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eorum spiritu iudicii et spiritu combustionis. Nisi forte sic eos dicendum est emundari a sordibus et eliquari quodam modo, cum ab eis mali per poenale iudicium separantur, ut illorum segregatio adque damnatio purgatio sit istorum, quia sine talium de cetero permixtione uicturi sunt. Sed cum dicit: Et emundabit filios Leui et fundet eos sicut aurum et argentum; et erunt Domino offerentes hostias in iustitia, et placebit Domino sacrificium Iudae et Hierusalem, utique ostendit eos ipsos, qui emundabuntur, deinceps in sacrificiis iustitiae Domino esse placituros, ac per hoc ipsi a sua iniustitia mundabuntur, in qua Domino displicebant. Hostiae porro in plena perfectaque iustitia, cum mundati fuerint, ipsi erunt. Quid enim acceptius Deo tales
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝑ suc̨ p̾sentie manifestationẽ ñ iudicat quẽ¬
quã. s omẽ uidicium dedit filio. qr manifesta¬
iacob & isrł. de cuiꝰ semine corpꝰ accepit : Qdita
scriptũ ÷: Iacob puerms suscipiam illũ. isrł doc¬
tꝰ ms. ad sumpsit cum aĩa mea Dedi sp̃m meũ in
illũ. iudiciũ gentib ꝓstr&. Non cessabit. neq

Expanded text:
ipse per suae praesentiae manifestationem non iudicat quemipse per suae praesentiae manifestationem non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit Filio, qui manifestaIacob et Israel, de cuius semine corpus accepit? quod ita scriptum est: Iacob puer meus, suscipiam illum; Israel electus meus, adsumsit eum anima mea. Dedi Spiritum meum in illum, iudicium genti
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ & mĩȩ. iam fideles ñ dãpͥnabunt᷑ cum impus pa¬
rentib suis. dolebt̃ tam̃ tãꝗ̃ ipsi feccruit qͦd ab illis
peo quod insultauer̃. sic int̾p̃tatũ ÷ ex hebreo: Et
aspicient adme: qͦm c̃fixer̃. Q qͥdem uerbo euiden¬
tiꝰ xp̃c appar& crucifixꝰ. Sod illa insultatio ꝗͣ lxx
de tento. & alligato. & iudicato. & ob ꝓbrio igno¬
miniose uestis in duto. & spinis coronato. & cala¬
mo in capite ꝑ cusso. & irrident̃ fixis genib ad¬
orato. & crucẽ suã portanti. & in ligno iam pen¬
denti. utiq insultauer̃. Proinde int̾p̃tationẽ ñ sc¬
quents unam. s utramq uingentes. cum & in¬
sultaucr̃ & c̃fixer̃ legimꝰ. pleniꝰ ueritatẽ dnĩce
passionis agnoscimꝰ. Cum gͦ in ꝓphĩcis litteris
ad nouissimũ uidiciũ faciendũ ds̃ legit̾ eẽ uen¬
turꝰ. & si eiꝰ alia distinctioñ ponatur. tantũ mͦ ꝓ
dicabit. ꝑ aduentũ filii hominis uidicabit Nã¬

Expanded text:
e iam fideles non damnabuntur cum inpiis parentibus suis, dolebunt tamen tamquam ipsi fecerint, quod ab illis pro eo quod insultaverunt; sic interpretatum est ex Hebraeo, Et aspicient ad me, quem confixerunt. Quo quidem verbo evidentius Christus apparet crucifixus. Sed illa insultatio, quam Sdetento, et alligato, et adjudicato, et opprobrio ignominiosae vestis induto, et spinis coronato, et calamo in capite percusso, et irridenter fixis genibus adorato, et crucem suam portanti, et in ligno jam pendenti utique insultaverunt. Proinde interpretationem non sequentes unam, sed utramque jungentes, cum et insultauerunt et confixerunt legimus, plenius ueritatem dominicae passionis agnoscimus. Cum ergo in propheticis litteris ad nouissimum iudicium faciendum Deus legitur esse uenturus, etsi eius alia distinctio non ponatur, tantummodo udicabit, per aduentum filii hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ten. antequã uemat dies dñi magnꝰ & illustris. õ
conuertĩt cor patris ad filiũ. & cor hominis ad pxi¬
mũ suũ. ne forte ueniens ꝑcutiã t̾ram penit᷑:
ꝑhunc heliam magnũ miribilẽ ꝙ ꝓphãm ex¬
ros: celeberrimũ ÷ in sermonib cordib ꝙ fide¬
lium: Ipse quippe ante aduentũ iudicis saluato¬
ris ñ in merito spatur ẽẽ uenturꝰ. qui etiã nc̃ uiue¬
re ñ in merito credit᷑ Curru nĩq igneo riptus

Expanded text:
ten, antequam ueniat dies domini magnus et inlustris, qui ten, antequam ueniat dies domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exros celeberrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. ipse quippe ante aduentum iudicis saluatoris non immerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non immerito cred
Abbreviated transcription (Latin):
placent: Ad hȩc in ꝗͣ ct᷑ dm̃ murmura ꝑuenerunt
lege moisi accipiendo carnalit̾. Unde & ille in ꝑsai¬
mo lxͫXͦ ii. pene cõmotos dic̃ fuisse pedessuos & efu¬
sos gressꝰ utiq in lapsũ: qi ⁊eluit in peccatorib pa¬
cẽ peccatoꝵ intuens. ita ut int̾ cetã diccra. Quomo¬
do scunt ds̃. & si c̃ scientia in altissimo : Dicer& &ĩã
Num quid uane iustificaui cor meũ: & laui int in¬
nocents manꝰ meas : Vt aut̃ solueraa hane disficili¬
mam questionẽ. quȩ fit cum uidentur boni et̃ mise
r .&. felices mali. hoc inquit labor c̃ ante me: as¬
nec intioeim in scũ arũ dĩ & intelligã in nouissi¬
ma iludicio quippe nouissimo ñ sicerit: s in apta
iniquoꝵ miseria. & aꝑta felicitate iustoꝵ longe
meminissent legis moy si qm̃ p̃uidebat eos multo
ad huc tempẽ ñ eã spãlit̃ sic̃ oportuerat accepturos
c̃tinuo subiet̃ Ecce ego mutã uobis hdiã thesbi¬

Expanded text:
placent. Ad haec, inquam, contra Deum murmura peruenerunt placent. Ad haec, inquam, contra Deum murmura peruenerunt legem Moysi accipiendo carnaliter. Unde et ille in psamo secundo paene commotos dicit fuisse pedes suos et effusos gressus suos, utique in lapsum, quia zelauit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens; ita ut inter cetera diceret: Quo modo sciuit Deus, et si est scientia in Altissimo? diceret etiam: Numquid uano iustificaui cor meum et laui in innocentibus manus meas? Ut autem solueret hanc difficillimam quaesri, et felices mali: Hoc, inquit, labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima . Judicio quippe novissimo non sic erit: sed in aperta iniquorum miseria, et aperta felicitate justorum, longe meminissent legis Mosi — quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos — continuo subiecit: et ecce ego mittam uobis Helian Tesbi
Abbreviated transcription (Latin):
uatores legis contẽptoresq discrimen Simul etiam
ut discant legem spãlit̃ intelligere. & inueniant in ca
xp̃m̃ ꝑ quẽ uidicem facienda ÷ int̃ bonos & malos
ipsa discretio. Non enĩ frust̃ idem dñsait udais
Si crederitis moisi crederctis &mͥ. De me enĩ ille
scripsit Carnalit̃ quippe accipiendo legc̃ & ciꝰ ꝑmis¬
saterrena rerũ cęlestiũ figuras eẽ nescientes. in illam̃¬
mura corruer̃. ut dicat auderent. Uinꝰ÷ qͥ seruit dõ.
& quid ampliꝰ. qr eustodiuimꝰ mindata ciꝰ &. qui a
ambulauimꝰ simplices ante faciẽ dnĩ om̃ipotentis.
& nc̃ nos beatos dicimꝰ alionos & edificantur om̃s qͥ
cõpulsus ÷ nouissimũ p̃nunciare udiciũ. ubi mali
scri. & boni nulla tẽporali saltim miscra laborent.
s clara ac sempit̾na beatitudine ꝑfruant᷑. Oixerat
qui ppe istoꝵ talia quedam uerba. etiã suꝑiꝰ dicentiũ
Omis qui fac malũ bonꝰ:÷ in espectu dni x tales ci

Expanded text:
 observatores legis contemptoresque discrimen; simul etiam ut discant legem spiritualiter intelligere, et inveniant in ea Christum, per quem judicem facienda est inter bonos et malos ipsa discretio. Non enim frustra idem Dominus ait Judaeis, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Carnaliter quippe accipiendo legem, et ejus promissa terrena rerum coelestium figuras esse nescientes, in illa murmura corruerunt, ut dicere auderent, Vanus est qui servit Deo: et quid amplius, quia custodivimus mandata ejus, et quia ambulavimus supplices ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatos dicimus alienos, et aedificantur omnes qui conpulsus est nouissimum praenuntiare iudicium, ubi mali appareant, et boni nulla temporali saltem miseria laborent, sed clara ac sempiterna beatitudine perfruantur. Dixerat quippe istorum talia quaedam uerba etiam superius dicentium: Omnis, qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ suꝑsacrificia Hoc nos de dño ihũ xp̃o intelligi¬
mꝰ. quẽ sꝑamus decęlo et̃ uentuꝵ ad uiuos & mor¬
tuos uidicandos Manifestꝰ enĩ uoni& int̃ iustos &
in uistos iudicaturꝰ iuste: qui priꝰ uenit occultꝰ . ab
in uistis iudicandus in iuste: Ipse inquã manifestꝰ
ueni& & ñ silebit: Id ÷ in uoce iudicis eiudens ap¬
parebit. qͥ priꝰcũ ueniss& occultꝰ anit iudicẽ siluit
qͣdo sic̃ ouis ad in molandũ ductꝰ ÷. & sic̃ agnus¬
coram tondente se fuit sine uoce. quc̃ ad modũ de
illo ꝑ isaiã legimꝰ ꝓphatũ. & in euuanglõ uidemnꝰ
impletũ Deigne uͦ & tempestate cum in isaie ꝓ¬
phetia tale aliquid tractaremꝰ. quomodo c̾e̾nt hec
lantur. nimirũ hoc ÷ quod ait a płs. Simul rapi¬

Expanded text:
eius super sacrificia. Hoc nos de Domino Iesu Christo intellegieius super sacrificia. Hoc nos de Domino Iesu Christo intellegimus, quem speramus de caelo esse uenturum ad uiuos et mortuos iudicandos. Manifestus enim ueniet inter iustos et iniustos iudicaturus iuste, qui prius uenit occultus ab iniustis iudicandus iniuste. Ipse, inquam, manifestus ueniet et non silebit, id est, in uoce iudicis euidens apparebit, qui prius cum uenisset occultus, ante iudicem siluit, quando sice, quem ad modum de illo per Esaiam legimus prophetatum et in euangelio uidemus inpletum. De igne uero et tempestate, cum in Esaiae prophetia tale aliquid tractaremus, quo modo essent haec lantur, nimirum hoc est, quod ait apostolus: Si
Abbreviated transcription (Latin):
Nonenim dignabuntur de petri aplĩ loquu¬
tione quẽ uehement̃ oder̃ hebreoꝵ defenaere
pietatẽ dõꝵ suoꝵ oraculis ad ꝓbatã: in saltim
ne totꝰ mundus ꝑiturꝰ eẽ credatur. sic a toto pars
accipiatur in eo quod dictũ ÷ ipsi ꝑibt̃ cũ soli cȩ¬
li infirmi ꝑituri sint. quem ad modũ in aplica
iulla eplĩ a toto pars accipit᷑. quod diluiuo ꝑisse dictus ÷
mundꝰ. quamuis sola eiꝰ cũ suis celis pars ima ꝑierit:
S qr hoc ut dixi ñ dignabuntur. ne uł aplĩ petri ad¬
ꝓbent sensũ. uł tantũ concedint c̃flagrationi nouis¬
sime quantũ dicimꝰ ualuisse diluuiũ. qui nullis aqͥs
nullis flãmis totũ genꝰ humanũ ꝑisse posse contendunt.
restat ut dicant qͦd̾ ꝓpt̾ea diseoꝵ hebreã sapientiam
laudauer̃. qr istũ psalmũ ñ legerant: In psalmo etiõ
uocabit celũ de sursũ. & terram discernere popbñ
suũ: Congregatt illi scõs eiꝰ. qͥ dispoñt testamentĩ

Expanded text:
Non enim dignabuntur de Petri apostoli locuNon enim dignabuntur de Petri apostoli locutione, quem uehementer oderunt, Hebraeorum defendere pietatem, deorum suorum oraculis adprobatam, ut saltem, ne totus mundus periturus esse credatur, sic a toto pars accipiatur in eo, quod dictum est: Ipsi peribunt, cum soli caeli infimi perituri sint, quem ad modum in apostolica illa epistula a toto pars accipitur, quod diluuio perisse dictus est mundus, quamuis sola eius cum suis caelis pars ima perierit. Sed quia hoc, ut dixi, non dignabuntur, ne uel apostoli Petri adprobent sensum, uel tantum concedant conflagrationi nouissimae, quantum dicimus ualuisse diluuium, qui nullis aquis, nullis flammis totum genus humanum perire posse contendunt: restat ut dicant, quod propterea di eorum Hebraeam sapientiam laudauerunt, quia istum psalmum non legerant. In psalmo etiam rsum et terram discernere populum suum. Congregate illi iustos eius, qui disponunt testamento
Abbreviated transcription (Latin):
illi celi intelligi pituri. quos dix̃ repositos ignire¬
seruandos. & ca elementa accipi arsura. qͦ in hac
ima parte mundi subsestunt ꝓcellosa & turbu¬
lenta. in qua eosdem celos dixit et̃ repositos. sal¬
uis illis suꝑiorib & in integritait sua manentib
in quoꝵ firmamento sunt sẏdera c̃stituta: Nã
& illud quod scriptũ ÷. stellas de celo eẽ casu¬
ras. p̃ter quod potest multo ꝓbabiliꝰ & aliter in¬
tellegi. magis ostendit mansuros eẽ illos edos.
si tamꝰ stelle inde casure st̃: cum uł tropica sit
locutio quod ÷ credibilius. uł in isto imo edo
futuꝵ sit. utiq mirabiliꝰ ꝗͣ nc̃ fit Vnde & illa
stella uirgiliana facẽ ducens multa cũ luce cuc̾rit
& idea se c̃didit silua: Hoc aut̃ quod de psalmo
cõmemoraui. nullũ celoꝵ uidetur relinquere
manuum tuaꝵ st̃ celi. ipsi ꝑibt̃. ꝗͣ nullum eoꝵ
ab oꝑe dĩ tam nullũ eoꝵ a ꝑditione se cernit᷑.

Expanded text:
illi caeli intellegi perituri. quos dixit repositos igni reilli caeli intellegi perituri. quos dixit repositos igni reseruandos, et ea elementa accipi arsura. quae in hac ima mundi parte subsistunt procellosa et turbulenta, in qua eosdem caelos dixit esse repositos, saluis illis superioribus et in sua integritate manentibus, in quorum firmamento sunt sidera constituta. Nam et illud quod scriptum est, stellas de caelo esse casuras, praeter quod potest multo probabilius et aliter intellegi, magis ostendit mansuros esse illos caelos, si tamen stellae inde casurae sunt; cum uel tropica sit locutio, quod est credibilius, uel in isto imo caelo futurum sit, utique mirabilius quam nunc fit. Unde et illa stella Vergiliana facem ducens multa cum luce cucurrit, et Idaea se condidit silua. Hoc autem quod de psalmo commemoraui, nullum caelorum uidetur relinquere, manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. quam nullum eorum ab opere Dei, tam nullum eorum a perditione secernitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ros curusq ad eouana ÷ ista fallacia. ut in fide xp̃a¬
noꝵ uł int̾ cetã uł p̃ oeteris hoc detestentur. quod in
ea ꝑiturꝰ credatur mundꝰ quo utiq nͥ pereuntt celi
ꝑire ñ possunt : Et in litteris quidem sacrisquȩ ꝓ¬
priȩ nr̃e st̃ nͣ hebreis nobis ꝙ cõmunes. id ÷ in euuan¬
gelicis & apłicis libris legitur Preterit figura mun¬
di huiꝰ Legitur. mundꝰ transit Legitur. celũ &
terra transibt̃. S puto quod p̃terit transit. tran¬
sibunt aliquanto mitius dicta sunt: quã ꝑibunt:
a toto significata. & quatenꝰ ꝑisse sit dicta. & qui
celi repositi igni reseruandi in diẽ iudicii. & ꝑdi¬
tionis hominũ impioꝵ: Et in eo quod paulopꝰ ait.
ueni & dies diũ ut fur. in qͦ celi magno impetutran
scurrent. elem̃ta aũ ardentia resoluent̾ & terra &
quȩ in ipsa st̃ oꝑa exurentur. ac deinde subiecit¬
his omĩb ꝑeuntib quales oporta. eẽ uos: posst̃

Expanded text:
ros: quur usque adeo uana est ista fallacia, ut in fide Christiaros: quur usque adeo uana est ista fallacia, ut in fide Christianorum uel inter cetera uel prae ceteris hoc detestentur, quod in ea periturus creditur mundus, quo utique nisi pereunte caeli perire non possunt? Et in litteris quidem sacris, quae proprie nostrae sunt, non Hebraeis nobisque communes, id est in euangelicis et apostolicis libris legitur: Praeterit figura huius mundi; legitur: Mundus transit: legitur: Caelum et terra transibunt. Sed puto. quod praeterit, transit, transibunt aliquanto mitius dicta sunt quam peribunt.a toto significata. et quatenus perisse sit dicta, et qui caeli repositi igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum; et in eo quod paulo post ait: Veniet dies Domini ut fur, in quo caeli magno inpetu transcurrent. Elementa vero calore solventur: et terra et que in ipsa sunt opera exurentur. HiHis omnibus pereuntibus quales oportet esse uos? possunt
Abbreviated transcription (Latin):
mutabis cos: & mutabunt᷑. Tu aut̃ idom ipse es:
& annitui ñ deficient. Quid ÷ quod porphiriꝰ
cũ pictatẽ laud& hebreoꝵ q̃ magnꝰ & uerꝰ & ip¬
sis numinib terribilis abcis colitur dz xp̃rnosob
hoc arguit maxine stultitie. etiĩ ex oraculis dõꝵ
suoꝵ. quod istũ mundũ dict̃ et̃ ꝑiturũ : Eoce
in littis pietatis hebreoꝵ dr̃ dõ. quẽ confitente tan¬
to philos opho etiam ipsa numina phorrescunt:
Oꝑa manuũ tuaꝵ st̃ celi. ipsi ꝑibt̃. Numquid
quando geli ꝑibunt. inundus euiꝰ idem eli supior
pars ÷: & tutior ñ ꝑibit : Si hȩc sententia iouidis¬
plic& cuiꝰ ut scribit iste philosofꝰ. udut gͥuioris aut¬
toritatis oraculo in xp̃ianoꝵ credulitatt culpatur.
curñ similit̾ sapientiã tanquã stultitiã culpat he¬
breor. in quoꝵ libris pussis inuenit᷑ : Porrosi
in illa sapientia ꝗͣ porphirio tãmultũ plac& ut eam
deoꝵ quoꝙ suoꝵ uocib p̃dic&. legitur celos eẽ ꝑitu¬

Expanded text:
ipse es, et anni tui non deficient. Quid est quod Porphyrius, cum pietatem laudet Hebraeorum, qua magnus et uerus et ipsis numinibus terribilis ab eis colitur Deus, Christianos ob hoc arguit maximae stultitiae etiam ex oraculis deorum suorum, quod istum mundum dicunt esse periturum? Ecce in litteris pietatis Hebraeorum dicitur Deo. quem confitente tanto philosopho etiam ipsa numina perhorrescunt: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. Numquid quando caeli peribunt, mundus, cuius idem caeli superior pars est et tutior, non peribit? Si haec sententia Ioui displicet, cuius, ut scribit iste philosophus, uelut grauioris auctoritatis oraculo in Christianorum credulitate culpatur: quur non similiter sapientiam tamquam stultitiam culpat Hebraeorum, in quorum libris piissimis inuenitur? Porro si in illa sapientia, quae Porphyrio tam multum placet, ut eam deorum quoque suorum uocibus praedicet, legitur caelos esse peritu
Abbreviated transcription (Latin):
futura. utens p̃teriti tẽporis ũbo. quẽ ad modũ
apud eundem ꝓphãm legitur: Sic̃ oius adĩmo¬
landũ ductꝰ ÷. N enĩ ait ducetur. s ꝓ eo qͦd
futurũ erat. p̃teriti temꝑis uerbũ posuit. & as¬
sidue ꝓphetia sicloqͥtur Est aliꝰ locꝰ apud ⁊a¬
charia. qͥ hoc euident̃ ostendit. qͦd omĩ potentẽ
misit om̃ip̃s. Quis quẽ nͥ ds̃ pat̃ diñ filiũ : Nã
me suꝑ gẽs. qͦ spoliauer uos: qr qͥ tetigerit uos.
qͣs qͥ tanget pupilla oculi eiꝰ. E cce ego inferã
manũ meam suꝑ eos. & cr̃ spolia his qui scrinerant

Expanded text:
ti temporis uerbo, quem ad modum aput eundem prophetam legitur: Sicut ouis ad immolandum ductus est. Non enim ait: \'ducetur\', sed pro eo, quod futurum erat, praeteriti temporis uerbum posuit. Et adsidue prophetia sic loquitur. Est et alius locus aput Zachariam, qui hoc euidenter ostendit, quod omnipotentem misit omnipotens: quisme super gentes, quae spoliauerunt uos; quia qui tetigerit uos, quasi qui tangit pupillam oculi eius. Ecce ego inferam manum meam super eos, et erunt spolia his, qui seruie
Abbreviated transcription (Latin):
tura testat᷑. Cũ uencritgͦ exponere legẽ spaliter.
quã nc̃ uidei carnalit sapiunt. cũtecor patris
ad filiũ. id ÷ cor patrũ ad filios. S ingulart̃
quippe ꝓ numero plurali int̾p̃tes septuaginta
posuer: & ẽ scnsꝰ. Ut ctũ filii sic intellagant legt̃
id ÷ iudci. quem ad modũ cam patras intellexer.¬

Expanded text:
o legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios. singularem quippe pro numero plurali interpretes septuaginta posuerunt; et est sensus, ut etiam filii sic intellegant legem, id est Iudaei, quemadmodum eam patres intellexer
Abbreviated transcription (Latin):
euident̃ apparcat. ut & quando ñ sic appar&. &
ꝓpham. qͥ hoc quod dico euident̃ ostendit: Ds̃ enĩ
ꝑ ꝓphãm. audime inquit iacob. & isrł quẽ ego
prt̾num: Manꝰ mea fundauit t̾ram. & dexte¬
ra fundaũ celũ: Vocabo eos & stabt̃ simul. &
c̃gregabuntur om̃s & audient. Quis enunciaũ
heo: Diligins te. feci uoluntatẽ tuã suꝑ babi¬
lonẽ. ut auferrẽ semen chaldeoꝵ. & locutꝰ sũ.
Et ego uocaui & adduxi eũ. & ꝓsꝑam feciuiã
eiꝰ Accedite ad me. & audite hec. N a pͥncipio
in abscondito loquutꝰ sũ. quando fiebant. ibierã:

Expanded text:
evidenter appareat: ut et quando sic non apparet, et prophetam, qui hoc quod dico evidenter ostendit. Deus enim per prophetam, Audi me, inquit, Jacob et Israel quem ego piternum, et manus mea fundauit terram, et dextemea firmauit caelum. Vocabo eos, et stabunt simul, et congregabuntur omnes et audient. Quis ei nuntiauit haec? Diligens te feci uoluntatem tuam super Babylonem, ut auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego uocaui; adduxi eum et prosperam feci uiam eius. Accedite ad me et audite haec. Non a principio in abscondito locutus sum; q
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑierant domꝰ isrł. Ait namq in eiui angłio
Nonsũ missus nͥ ad oues quę ꝑierunt domꝰ isrł Qs
hic comparauit pupille occuli dĩ. ꝓpt̃ excellentissi¬
mum dilectionis affectũ Ex quo genere ouiũ : etũ
ipsi aplĩ fuer̃: S. post glãm resurrectionis utiqͥ suȩ
qͦ anteq̃ fier& ait euuanglista. Ihc̃ ñdũ erat glifica¬
tꝰ. Etiam suꝑ gãs missus ẽ in aplis suis. ac sic imple¬
tũ ÷ quod in psalmo legitur Eruesme de contra¬
dictionib popli. cͣstitusme in capd̃ gentiũ: Ut qͥ
spoliauer̃ isrłitas. quib q isrłite seruierant. quan¬
do st̃ gentib subditi. ñ uicissi eodẽ mͦ spoliarent᷑
s ipsi spolia ficrent isrłitaꝵ Hoc enĩ aplis ꝓmi¬
serat dics Faciam uos piscatores hominũ Et uni
eoꝵ. ex hoc inquit iã homines eris capiens: Spolia
gͦ fierent. s in bonũ. taꝗ̃ erepta uasa illi forti. sed
fortus alligato: Item ꝑ eundẽ ꝓphũm dñs loquens

Expanded text:
perierant domus Israel? Ait namque in euangelio: Non sum missus nisi ad oues quae perierunt domus Israel; quas hic comparauit pupillae oculi Dei propter excellentissimum dilectionis adfectum; ex quo genere ouium etiam ipsi apostoli fuerunt. Sed post gloriam resurrectionis utique suae quae antequam fieret, ait euangelista: Iesus nondum erat glorificatus etiam super gentes missus est in apostolis suis, ac sic inpletum est quod in psalmo legitur: Erues me de contradictionibus populi, constitues me in caput gentium, ut, qui spoliauerant Israelitas quibusque Israelitae seruierant, quando sunt gentibus subditi, non uicissim eodem modo spoliarentur, sed ipsi spolia fierent Israelitarum hoc enim apostolis promiserat dicens: Faciam uos piscatores hominum, et uni eorum: Ex hoc iam, inquit, homines eris capiens; spolia ergo fierent, sed in bonum, tamquam erepta uasa illi forti, sed fortius adligato. Item per eundem prophetam Dominus loquens:
Abbreviated transcription (Latin):
& filii: Quĩquã in ucrbis scͥptuaginta int̾p̃tum
qui ꝓpħice int̾p̃tati sunt. potest aliꝰ scasus idem¬
ꝙ edectior inuciuri. ut intelligatur helias cor dĩ
putris c̃uersurꝰ ad filium. ñ utiq agendo ut pa¬
t̃ diligit filiũ. s docendo quod pat̃ diligat fi¬
liũ. ut & udq quem prius oderant diligant ain¬
cor eiꝰ c̃uertet᷑ ad filium cũ ipsi c̃uerso cordedi¬
dicerunt dilectionẽ patris infiliũ. Quod uͦ scqͥt
& corhominis ad ꝓximũ suũ. id ÷ conuerta he¬
lias & corhominis ad ꝓximũ suũ. quid indius in

Expanded text:
ptuaginta interpretum qui prophetice interpretati sunt, potest alius sensus idemque electior inveniri, ut intelligatur Helias cor Dei Patris conversurus ad Filium: non utique agendo ut pater diligat filium, sed docendo quod pater diligat filium, ut et Judaei quem prius oderant, diligant, eumcor eius conuertetur ad filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectionem patris in filium. quod uero sequitur: et cor hominis ad proximum suum, id est conuertit Helias
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ dignatꝰ: etiã primꝰ nr̃. Hoc gͦ faci& helis:¬
Ne forte inquit ueniã: & ꝑcuti& terrã penitꝰ:
Terra sunt enim qui trena sapiunt. sic̃ uidei car¬
nales usq nc̃. Ex quo uicio c̃t᷑ dm̃ murmura illa
uener̃. qr mali ei placent. & uanꝰ ÷ qui seruit dõ¬

Expanded text:
est etiam proximus noster. Hoc ergo faciet HeliNe forte, inquit, ueniam et percutiam terram penitus. Terra sunt enim, qui terrena sapiunt, sicut Iudaei carnales usque nunc; ex quo uitio contra Deum murmura illa uenerunt: Quia mali ei placent, et: Vanus est qui seruit D
Abbreviated transcription (Latin):
dit: adiungendo atq dicendo: Et aspicient adme ꝓ
eo qͦd insultauer̃. & plangent suꝑ cum planctũ quisi
suꝑ carissimũ. siue dilectũ. & dolebt̃ dolore quasi
suꝑ imigenitum: Penitebit quippe uideos in de il¬
la euam eos qui accepturi s̃ sp̃m grẽ & mĩę: quod¬
quẽ priꝰ humilẽ in suis parentib illuser̃: Quam uis
& ipsi parentes eoꝵ tante illiꝰ impietatis auctors.
resurgentes uidebunt eũ. s puniendi iam : ñ ad¬
huc corrigendi: Non itaq hoc loco ipsi intelli¬
gondi sunt. ubi dictũ c̃: & effundã suꝑ domũ dd & suꝑha

Expanded text:
dicendo: Et adspicient ad me pro eo quod insultauerunt, et plangent super eo planctum quasi super carissimum siue dilectum et dolebunt dolore quasi super unigenitum. Paenitebit quippe Iudaeos in die illa, etiam eos, qui accepturi sunt spiritum gratquem prius humilem in suis parentibus inluserunt; quamuis et ipsi parentes eorum tantae illius inpietatis auctores resurgentes uidebunt eum, sed puniendi iam. non adhuc corrigendi. Non itaque hoc loco ipsi intellegendi sunt, ubi dictum est: Et effundam super domum Dauid et super
Abbreviated transcription (Latin):
paurã. & in meliꝰ grã mea. ego ñ mutor Testẽ uͦ se dic̃ uo
futuꝵ quia inuidicio suo ñ indig& testib. eumq ue¬
locẽ siuc quia repenit uenturꝰ ẽ. eritq uidiciũ ipso
in opinatu ciꝰ aducntu clarimũ. quod tardissimum
uidebat᷑ suit qr ipsas conuinc& sine ulla sermonis
plixitait c̃scientias. In cogitationib enĩ sic̃ scriptum
ẽ impii int̾ro grtioerit. & apłsꝰ cagitationib inquit
accusantib uł etiam excusantib in dic qͦ iudicabit ds
occulta hominũ. sedm̃ cuuangłium icũ ꝑ ihm̃
cũ sinc mora reuocaturꝰ ÷ in memnoriam. unde con¬
qui seruit ei. Et conuertar & uidebitis quid sit int̾
iustũ & iniustũ. & int̾ seruuientẽ dõ. & eum qͥ non
scruit ei Quia eece dies uenit ardois sicut dẏbanꝰ. & c̃¬
bura eos Et erunt om̃s alienigene. & uniũsi qui facuins¬

Expanded text:
pa uestra et in melius gratia mea, ego non mutor.\' Testem uero se dicit futurum, quia in iudicio suo non indiget testibus, eumque uelocem, siue quia repente uenturus est eritque iudicium ipso inopinato eius aduentu celerrimum, quod tardissimum uidebatur, siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim, sicut scriptum est, inpii interrogatio erit; et apostolus: Cogitationibus, inquit, accusantibus uel etiam eicusantibus in die, qua iudicabit Deus occulta hominum secundum euangelium meum cum sine mora reuocaturus est in memoriam, unde conqui seruit ei; et conuertar et uidebitis quid sit inter iustum et iniquum, et inter seruientem Deo et eum qui non seruit ei. Quia ecce dies uenit ardens sicut clibanus et conburet eos, et erunt omnes alienigenae et uniuersi, qui fac
Abbreviated transcription (Latin):
dormientiũ in terre aggere Ponit enĩ aliquando
scriptura ꝓ om̃ib multos. ꝓptta & abrahe dic¬
tum ÷ Patrẽ multaꝵ gentiũ posuite Cui tam̃
alio loco. in semine inquit tuo benedi centur om̃s
gentas. De tali aũ resurrectione huic quoq ipsi ꝓ¬
phete danidi paulopꝰ dr̃: Et tu ueni: & rtqui¬
esce Ad huc enĩ dics in cõpletionẽ c̃sumationis
& requiesces & resurges in sorit tua in fine dicrũ:¬
Multa de udicio nouissimo dicunt᷑ in psalmis.
s coꝵ plura transcunt̃ & strictim Hoc tam̃ qͦd de
finc huiꝰ sclĩ aꝑtissimne dictũ ÷ ibi. neqͥquã silen¬
tio p̃tĩbo Pricipio trã tufundasti dnẽ. & opa

Expanded text:
dormientium in terrae aggere. Ponit enim aliquando dormientium in terrae aggere. Ponit enim aliquando scriptura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum est: Patrem multarum gentium posui te, cui tamen alio loco: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes. De tali autem resurrectione huic quoque ipsi prophetae Danieli paulo post dicitur: Et tu ueni et requiesce; adhuc enim dies in conpletionem consummationis, et requiesces et resurges in sorte tua in fine dieruMulta de iudicio nouissimo dicuntur in psalmis, sed eorum plura transeunter et strictim. Hoc tamen quod de fine huius saeculi apertissime ibi dictum est, nequaquam silentio praeteribo. Principio terram tu fun
Abbreviated transcription (Latin):
loco idem oaniel & erit inqͥt tempꝰ tribulationis
qualis ñ fuit. ex qͦ nata ÷ gens suꝑ terrã usq ad itpꝰ
illud. & in tempẽ allo saluabit᷑ popss tuus omis qͥin¬
re puluere exurgent hi inuitã eternã. & hi in obꝓ¬
briũ & c̾fusionc̃ eternã. & intilligentes fulgebt̃
sic̃ claritas firmamenti. & ex iustis multi sic̃ stellȩ
iste simillimꝰ. de resurrectione dũ taxat corpoꝵ
mortuoꝵ: Nã qͥ illi dicti st̃ et̃ in monumentis.
ipsi hic dormientes in terre. aggere. uł sicut alii in¬
t̃p̃tati sunt in terix puluert Et sic̃ ibi ꝓcedent
dictum ÷. ita hic exurgent: Sic̃ ibi qui bona
fecer̃ in resurrectionc̃ uitt. qͥ aut̃ mala eger̃ in re¬
surrectionẽ iudicii. ita & isto loco. in in uitã cõrã
& hi inob ꝓbriũ. & in confusionẽ ęcernã. Non
aut̃ diuersũ pitit̃. quod cum ibi positũ sit om̃s
qͥst̃ in monumentis. hic ñ ait ꝓphã om̃s.s multi

Expanded text:
loco idem Daniel: Et erit, inquit, tempus tribulationis, loco idem Daniel: Et erit, inquit, tempus tribulationis, qualis non fuit ex quo nata est gens super terram usque ad tempus illud. Et in tempore illo saluabitur populus tuus omrae pulvere surgent: hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium et in confusionem aeternam ; et: Intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti. Et de justis: Multi sicut stellae iste simillimus, de resurrectione duntaxat mortuorum corporum. Nam qui illic dicti sunt esse in monumentis, ipsi hic dormientes in terrae aggere; vel, sicut alii interpretati sunt, in terrae pulvere. Et sicut ibi, procedent, dictum est; ita hic, exsurgent. Sicut ibi, Qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem judicii; ita et isto loco, Hi iet hi in obprobrium et in confusionem aeternam. Non autem diuersum putetur, quod, cum ibi positum sit omnes qui sunt in monumentis, hic non ait propheta omnes, sed multi
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiũ. ac ꝑ hoc ꝑtres annos & scinissẽ etiam nume¬
ro dicrũ posttrius posito dilucescit. & aliquando¬
uł de scripturis & mensiũ numero declaratur. Vi¬
dentur enĩ temp̾a in defite hic dicta. lingui lati¬
na. s ꝑ dualẽ numeꝵ dicta st̃: quem latini ñ habent:
Dic̃ aũ greci. ita hunc dicunt᷑ habere & hebrai Sic
gͦ dicta sunt tempora. tamꝗ̃ dicertnt᷑ duo tẽpora
Uereri me sane fateor ne in decẽ regib quos tãqͣ decẽ
homines uidet᷑ inuenturꝰ anticristꝰ ne forte fallam̃.
atq̃ ita ille inopinatꝰ ad ueniat. ñ existentib tot
regib in orbe romano. Quid si enĩ numero isto de¬
nario uniuersitas regũ significata ÷ pꝰ quos ille uen¬
turꝰ ÷. sic̃ millenario. cenitnario. septenario sig¬
nificatur plerũ ꝙ uniuersitas. & aliis atq aliiꝰ
numeris. qͦs nc̃ cõmemorare ñ ÷ necesse. : Alio

Expanded text:
dimidium ac per hoc tres annos et semissem etiam numedimidium ac per hoc tres annos et semissem etiam numero dierum posterius posito dilucescit, aliquando in scripturis et mensum numero declaratur. Videntur enim tempora indefinite hic dicta lingua Latina; sed per dualem numerum dicta sunt, quem Latini non habent. Sicut autem Graeci, ita hunc dicuntur habere et Hebraei. Sic ergo dicta sunt tempora, tamquam dicerentur duo tempora. Vereri me sane fateor, ne in decem regibus, quos tamquam decem homines uidetur inuenturus Antichristus, forte fallamur, adque ita ne ille inopinatus adueniat, non exsistentibus tot regibus in orbe Romano. Quid si enim numero isto denario uniuersitas regum significata est. post quos ille uenturus est; sicut millenario, centenario, septenario significatur plerumque uniuersitas, et aliis adque aliis numeris, quos nunc commemorare non est necesse? Alio
Abbreviated transcription (Latin):
mouebt̃ ad exterminandũ & ꝑdendũ usq in finem:
Et rognũ & potestas & magnitudo regũ qͥ sub omĩ
celo sunt. data ÷ scĩs altissimi Et regnũ eiꝰ regnũ
empiternũ. & om̃s principatꝰ ipsi seruient. & ob au¬
nt: Huc usꝙ inquit finis scrinonis:
Go danihel: multũ cogitationes mex cont̃¬
babant me: & forma mea inmutata ẽ suꝑ
me: & uerbũ in corde mo conscruaui Qua¬
tuor illa regna exposucr̃ quidã. assicioꝵ. ꝑsaꝵ. ma¬
chedoniũ. & romanoꝵ. Quã uͦ conuenunter id fite¬
rint. qui nosse desiderant. legant prbĩ hicronimi
librũ indanidẽ satis erudite diligent̃q c̃scriptũ
Anticristi tamen aducrsus eccłãm scuissimũ regnũ
lic& exigno spacio temꝑis sustinendũ. donec dĩ ulti¬
mo uidicio regnũ sci accipiant sempitnũ. qui uł dor¬
mitans hec legit dubitare ñ sinitur Tempꝰ quippe
& temp̃a & dimidiũ tẽporis. unũ annũ et̃ & duos &

Expanded text:
mouebunt ad exterminandum et perdendum usque in finem; mouebunt ad exterminandum et perdendum usque in finem; et regnum et potestas et magnitudo regum, qui sub omni caelo sunt, data est sanctis Altissimi. Et regnum eius regnum sempiternum; et omnes principatus ipsi seruient et obaudient. Huc usque, inquit, finis sermonis. Ego Daniel; multum cogitationes meae conturbabant me, et forma mea inmutata est super me, et uerbum in corde meo conseruaui. Quattuor illa regna exposuerunt quidam Assyriorum, Persarum, Macedonum et Romanorum. Quam uero conuenienter id fecerint, qui nosse desiderant, legant presbyteri Hieronymi librum in Danielem satis erudite diligenterque conscriptum. Antichristi tamen aduersus ecclesiam saeuissimum regnum licet exiguo spatio temporis sustinendum, donec Dei ultimo iudicio regnum sancti accipiant sempiternum, qui uel dormitans haec legit, dubitare non sinitur. Tempus quippe et tempora et dimidium temporis unum annum esse et duo et
Abbreviated transcription (Latin):
& de altero qͦd ascendit & excussit de pͥorib tria.
cornu illud in quo erant oculi. & os loquens mag¬
na & uisus ciꝰ maior cctĩs Uidebã. & cornu illud
faciebat bellũ cũ scis. & p̃ualebat ad ipsos: donco
uenit uetustꝰ dieꝵ. & regnũ dedit sc̃is altissimi.
tempꝰ. & tempꝰ puenit. & regnũ obtinuer̃ sci Hȩc
daniel quesisse se dix̃ Deinde quid audierit c̃ti¬
nuo subiuingens. & dix̃ inquit. ed ⁊ a quo ille que
sicrit respondit & dix̃. Bestia quarta quartũ regnũ erit
in terra. quod pͣualebit om̃ib regnis. & manducabit
omẽm terram. & conculcabit eam &c̃cid&. Et decem
cornua eiꝰ. detẽ reges surgent. & post cos surg& alius
qͥ suꝑabit malis õs qͥ ante cũ fuer̃: Et tres reges humi¬
liabit. & uerba aduersus altissimũ loquetur. & scõs
altissimi c̃ter&. & suspicabitur mutare tempora & le¬
gẽ Et dabit᷑ inmanu ciꝰ usq ad tẽpꝰ & temꝑa. & di¬
midiũ temꝑis. & in uidiciũ sedebit. & pͥncipatũ re¬

Expanded text:
et de altero, quod adscendit et excussit de prioribus tria; cornu illud in quo erant oculi et os loquens magna, et uisus eius maior ceteris. Videbam, et cornu illud faciebat bellum cum sanctis, et praeualebat ad ipsos, donec uenit uetustus dierum, et regnum dedit sanctis Altissimi; et tempus peruenit, et regnum obtinuerunt sancti. Haec Daniel quaesisse se dixit. Deinde quid audierit continuo subiungens: Et dixit, inquit id est ille, a quo quaesierat. respondit et dixit: Bestia quarta quain terra, quod praeualebit omnibus regnis; et manducabit omnem terram, et conculcabit eam et con c ide t. Et decem cornua eius decem reges surgent; et post eos surget alius, qui superabit malis omnes, qui ante eum fuerunt; et tres reges humiliabit et uerba aduersus Altissimum loquetur et sanctos Altissimi conteret et suspicabitur mutare tempora et legem: et dabitur in manu eius usque ad tempus et tempora et dimidium tempus. Et iudicium sedebit, et principatum re
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã uidicandis Prophã malachiel siue ma¬
lachim. qͥ & angls dictus ÷. qui etiã et ras sacer¬
dos. cuiꝰ alia in canone scripta recepta sunt. ab
aliqͥb credit̾. nam de illo hanc et̃ hebreoꝵ opini¬
Eccc ueni& dñs omĩp̃s. & quis sustinebit dic̃ intro¬

Expanded text:
a Malachiel siue Malachi, qui et angelus dictus est, qui etiam Esdras sacerdos, cuius alia in canonem scripta recepta sunt, ab aliquibus creditur nam de illo hanc esse Hebraeorum opiniEcce uenit, dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
appellat gog & magog. ñ sic sunt accipiende. tã¬
quã sint aliqͥ in aliqua parte t̾rarũ. barbari con¬
stituti. suic quos quidã suspicint᷑ getas : & masage¬
tas ꝓpter luteras horũ nominũ primas. siue ali¬
quos alios alienigenas. & a romano uire se uinc̾¬
tos: Tantonamq orbe terraꝵ significati sunt isti
eẽ. cum dictũẽ nationes quȩ sunt in quatuor an

Expanded text:
appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamappellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, sive quos quidam suspicantur Gethas et Massagethas propter litteras horum nominum primas, sive aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. Toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictu
Abbreviated transcription (Latin):
dotes dĩ. & xp̃i hoc ẽ patris & filii Quamuis ꝓp¬
ter formam serui sic̃ hominis filiꝰ. ita etiam sacer¬
dos xpꝰc effectussit in ȩternũ scđm ordinẽ melchi¬
sedech. De qͦre in hoc oꝑc ñ semel diximꝰ: Et cũ¬
finiti fuerint inquit mille anni soluetur sathanas
de custodia sua. & exibit ad seducendas nationes
qͣ sunt in quatuor angulis trę. gog & magog
& trahet eos in bellũ. quoꝵ numerꝰ ẽ ut harena
maris. Ad hoc gͦ tunc seduca ut in hoc bellum
trahat Nam & antea modis quib potuerat. ꝑ
mala multa & uaria seducebat Exibit autem
dictũ c̃ in aꝑtam ꝑsequutionẽ. de latebris eruni¬
pens odioꝵ. Hȩc enĩ erit nouissima ꝑsequutio
nouissimo imminente iudicio quã sca ecclã a
toto terraꝵ orbe patietur. uniuersa scilic& ciui¬
tas xp̃i ab uniuersa diaboli ciuitatt. quanta¬
cũq erit utroq suꝑ terrã: Mentes quippe iste qͥs

Expanded text:
rdotes dei et Christi, hoc est patris et filii, quamuis proprdotes dei et Christi, hoc est patris et filii, quamuis propter formam serui sicut hominis filidos Christus effectus sit in aeternum secundum ordinem Melchisedech. De qua re in hoc opere non semel diximus. Cfiniti fuerint, inquit, mille anni, soluetur satanas de custodia sua, et exibit ad seducendas nationes, quae sunt in quattuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eos in bellum, quorum numerus est ut harena maris. Ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. Nam mala multa et varia seducebat. Exibit autem, ut dictum est, in apertam persecutionem de latebris erumpendorum odiorum. Haec enim erit novissima persecutio, novissimo imminente iudicio, quam sancta Ecclesia toto orbe terrarum patietur, universa scilicet civitas Christi ab universa diaboli civitate, quantacumque erit utraque super terram. Gentes quippe istae, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse resurgere nͥ qui cadunt. & ideo putan
resurrectionẽ ad corpora ñ ad animas ꝑtinere.
qui a corpoꝵ ẽ cadere. cur ñ audiunt. ñ reced¬
tis ab illo ne cadatis & suo dnõstat aut cadit
& se putat stare. caueat ne cadat Puto enĩ
qͦđ ui aduma ñ in corpore casusiste cauendus
e D gͥ cadentiũ e resurreotio. cadunt autc̃
& animȩ: ꝓfecto & animas resurgere confitendi ẽ:
Qͦd aũ cum dixiss&. in istis sedã mors ñ haba po¬
testatẽ: adiunx̃ atq ait. sed erunt sacerdotes dĩ
& xp̃i. & regnabunt cũ eo mille annis. ñ utiq de
solis ep̃ĩs & pres biteris dictũ ẽ: qui ꝓpͥe iam uocan¬
t᷑ in ȩcclã sacerdotes. s sic̃ om̃s xp̃os dicimꝰ ꝓpter
misticũ crisma. sic om̃s sacerdotes qm̃ menbra st̃
uniꝰ sacerdotis. De quib apłis petrus ait: Plebsin¬
quit scã. regalc sacerdotiũ. Sane lic& breuit᷑ atq
trans eunter in sinuauit eẽ dm̃ xp̃m dicendo. sac̃¬

Expanded text:
n posse resurgere nisi qui cadunt et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere, cur non audiunt: non recedatis ab illo, ne cadatis, et: suo domino stat aut cadit, et: qui se putat stare caueat, ne cadat? puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae, profecto et animas resurgere confitendum est. quod autem, cum dixisset: in istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit atque ait: sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis, non utique de solis episcopis et presbyteris dictum est, qui proprie iam uocantur in ecclesia sacerdotes; sed sicut omnes christos dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. sane, licet breuiter atque transeunter, insinuauit esse deum Christum dicendo: sace
Abbreviated transcription (Latin):
celo & tantã familiã cũ tantis gegib pecoꝵ sc̃ũob
uno ĩpetu ab sũpsit. & turbo irruens. & domũ dcia¬
oꝑa sathane: cuids dederat hanc potestut̃: Propt̃ quid
hoꝵ gͦ dicta s̃ ꝓdigia & signa mendacii. tt̃ potiꝰ appa¬
rebit S ꝓpt̾ quod liba hoꝵ dictũ sit. seducentur eis
signis atq ꝓdigiis qͥ seduci merebunt᷑ ꝓeo quod dilas¬
tionẽ ueritatis inquit ñ receper̃. ut salui fierent: Nec
dubitauit apłs addere. & dicere: Ideo mut& illis ds
oꝑationẽ erroris. ut credant mendacio: Ds̃ enĩ mitt&
quia ds̃ diabolũ facere ista ꝑmitt& iusto ipse iudicio:
quã uss faciat ille iniquo malignoq c̃silio Ut uidicen¬
t᷑ inqͥt om̃s qui ñ credider̃ ueritati. s c̃sinser̃ iniqͥtati
Pinde uidicati seducent̃. & seducti iudicabuntur. Sed
uidicati seducentur illis uidicus dĩ occulte iustis
iustȩ occultis. quib ab inicio peccati racionał cre
bunt᷑ nouissimo manifestoq udicio. ꝑ xpm̃ ihm̃¬

Expanded text:
et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno impetu absumsit et turbo irruens et domum deica satanae, cui deus dederat hanc potestatem. propter quod horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. sed propter quodlibet horum dictum sit, seducentur eis signis atque prodigiis qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis non receperunt, ut salui fierent nec dubitauit apostolus addere ac dicere: ideo mittet illis deus operationem erroris, ut credant mendacio. deus enim mittet, quia deus diabolum facere ista permittit iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio. ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationa- . libuntur nouissimo manifestoque iudicio per Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ficium uida & ierlin. sic̃ dieb pristius. & sic̃ an¬
nis pͥorib. Et accedam aduos in iudicio &cro
testis uelox suꝑ maleficos. & suꝑ adulttros. & suꝑ
eos qui iurant in nomine meo mendacit᷑. & qͥ
fraudant inercede mercennarios. & oppͥmunt ꝑ
potentiã uiduas. & ꝑcutiunt pupillos. & ꝑucr¬
quȩ dicta sunt uidentur euidentius apparert:
in illo uidicio. quasdam quoꝵdã purgatorias
penas futuras. Ubi enĩ dr̃. quis sustinebit diem
introitꝰ eiꝰ. aut quis ferre poterit. ut aspiciat cũ
qr ipse in gredit᷑ quasi ignis c̃flatorii. & quasi

Expanded text:
annis prioribus. Et accedam ad uos in iudicio, et ero testis uelox super maleficos et super adulteros et super eos, qui iurant in nomine meo mendaciter, et qui fraudant mercedem mercennario et obprimunt per potentiam uiduas et percutiunt pupillos et peruerquae dicta sunt uidetur euidentius apparere in illo iudicio quasdam quorundam purgatorias poenas futuras. Ubi enim dicitur: Quis sustinebit diem introitus eius, aut quis ferre poterit, ut adspiciat eum? Quia ipse ingreditur quasi ignis
Abbreviated transcription (Latin):
aaron.s. sic̃ oportebat in testamento nouo. ubise¬
cundũ ordinem mlchi sedech. sũmus sacerdos est
xpcͦ. ꝓ cuiꝰ mͦncrito quođ cũ grã diuina contule¬
rit sacerdotis & leuitas eliginc̃ uidemꝰ. quiñ no
mine isto qͦd sepe asse qunt᷑ in digni. s taquę
ñ est bonis malisq cõmunis sc̃ĩtate pensandi
cua nobisq notissima. dĩ miscratione dixissa
ꝓ misit & fines ad quos ꝑ iitimũ iudicium
facta bonoꝵ maloꝵ q̃ discretione uenie¬
tur. dic̃s ꝑ ꝓphetiã. uł de dnõ dics. ip
seꝓphã. Quom̾ enĩ cdũ nouũ & t̾ra noua manbitao¬
ram me dix̃ dñs. & egredicntur & udebt̃ menbra homi¬

Expanded text:
Aaron; sed, sicut oportebat in testamento nouo, ubi seAaron; sed, sicut oportebat in testamento nouo, ubi secundum ordinem Melchisedech summus sacerdos estcuiusque merito, quod in eum gratia diuina contulerit, sacerdotes et Leuitas eligi nunc uidemus; qui non isto nomine, quod saepe adsequuntur indigni, sed ea, quae non est bonis malisque communis, sanctitate pensandi cua nobisque notissima Dei miseratione dixisset, promisit et fines, ad quos per ultimum iudicium facta bonorum malorumque discretione uenietur, dicens per prophetam, uel de Domino dicens ipse propheta: Quo modo enim caelum nouum et terra noua manebit coram me, di
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ apls peccauer̃. & egent glã dĩ: Et relicturũ
se dic̃ suꝑ eossigna. que utiq mirantes credent
in eũ. & emissurũ ex illis saluat ingentes diuer¬
electoꝵ. adducturos aũ ex om̃ib gentib mu¬
nꝰ dõ in iumentis & uchiculis Quȩ ium̃ta & ue¬
hicula bene intellegunt᷑ ad iutoria eẽ diuina.
ꝑ cuiꝰ ꝙ genis ministtria dĩ uł anglica uł hu¬
mana in scam̃ ciuitatẽ iherlm̃. quę nc̃ in scĩs
fidelib ẽ diffusa ꝑ terras Ubi enĩ diuinitus
ad uiuantur. ibi crtdunt. & ubi credunt ibi
ueniunt: Comparauit aũ illos dñs tamq̃ ꝑ
similitudinẽ filiis isrł offerentib e suas hostias cũ
psalmis in domo ciꝰ. quod ubiq iam fac̃ ȩcdã. & ꝓ
misit ab ipsis se accepturũ sibi sacerdois & leuitas.
quod nichil ominꝰ fieri nc̃ uidemꝰ: Non enĩ exge¬
nert carnis & sanguinis. sicut erit pͥmũ scdm̃ ordinẽ

Expanded text:
dicit apostolus, peccauerunt et egent gloria Dei. Et relicturum dicit apostolus, peccauerunt et egent gloria Dei. Et relicturum se dicit super eos signa, quae utique mirantes credant in eum: et emissurum ex illis saluatos in gentes diuerelectorum; adducturos autem ex omnibus gentibus munus Domino in iumentis et uehiculis quae iumenta et uehicula bene intel leguntur adiutoria esse diuina per cuiusque generis ministeria Dei, uel angelica uel humana in sanctam ciuitatem Hierusalem, quae nunc in sanctis fidelibus est diffusa per terras. Ubi enim diuinitus adiuuantur, ibi credunt, et ubi credunt, ibi ueniunt. Conparauit autem illos Dominus tamquam per similitudinem filiis Israel offerentibus ei suas hostias cum psalmis in domo eius, quod ubique iam facit ecclesia: et promisit ab ipsis se accepturum sibi sacerdotes et Leuitas; quod nihilo minus fieri nunc uidemus. Non enim ex genere carnis et sanguinis, sicut erat primum secundum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
cipi: Nam & ignẽ dñs uelle se dix̃ mittere in
mundũ. & uise st illis linguȩ diuise udutig¬
nis. quando uenit sp̃oꝰ sc̃s Et ñ ueni inquit
idem dñs pacẽ mutere in terrã s gladiũ
Et sormonẽ di dic̃ scriptura gladiũ bis acutũ.
ꝓpt̾ aciẽ geminã testamentor duoꝵ. Et in cantico
canticoꝵ caritate sedic̃ scã ȩeclã uulneratã. ue
lut amoris impetu sagitatã: Sed hic cũ logimus
uł audimꝰ ultorem dnm̃ eẽ uenturũ. quem ad mo¬
dũ hȩc intellegenda sint darũẽ: Deinde breuit̃
cõmemoratis eis qui ꝑ hoc udiciũ c̃sum̃ tur sub
figura oẏboꝵ in lege ueteri uetitoꝵ. aquib se
n abstinuer̃. peccatores impiosꝙ̃ significans. reca¬
pitulat ab micio grãm noui testamenti. ex pͥmo sal¬
uatoris aduentu. usq ad ultimũ iudiciũ de qͦnc̃
agimꝰ ꝑducens finiensq serinonem: Narrat nã¬
q dñm dicere se uenire. ut c̃greg& om̃s gentes.
casꝙ uenturas. & uisuras eiꝰ glãm: Om̃s enĩ sicut

Expanded text:
bono. Nam et ignem Dominus uelle se dixit mittere in mundum, et uisae sunt illis linguae diuisae uelut ignis, quando uenit Spiritus sanctus: et: Non ueni, inquit idem Dominus, pacem mittere in terram, sed gladium, et sermonem Dei dicit scriptura gladium bis acutum propter aciem geminam testamentorum duorum, et in cantico canticorum caritate se dicit sanchic cum legimus uel audimus ultorem Dominum esse uenturum, quem ad modum haec intellegenda sint, clarum est. Deinde breuiter commemoratis eis, qui per hoc iudicium consumentur, sub figura ciborum in lege uetere uetitorum, a quibus se non abstinuerunt, peccatores inpiosque significans recapitulat ab initio gratiam noui testamenti a primo Saluatoris aduentu usque ad ultimum iudicium, de quo nunc agimus, perducens finiensque sermonem. Narrat namque Dominum dicere se uenire, ut congreget omnes gentes, easque uenturas et uisuras eius gloriam. Omnes enim, sicut