comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ginati qua impudentia usndicatur.: ut
unũ idẽq peccatũ lege lata suꝑiꝰ quidẽ
defecisse. nunc aut̃ creuisse dicatur: Quo¬
mͦ gͦ post legẽ abundat naturale peccatum:
Acrius ne eȩperunt genitalia cõmouieri:
ut de augm̃tis & nouitate mortuũ. pec¬
catotuo uirtus uideat᷑ ad iuncta: Anlex
data nascentib est. ut qui delibidine ꝗͣ
dicis diabolicam eẽ traducẽ. fructumq
peccati. geniti erant. ad monerent᷑ em̃dare
qđ facti erant. & gestum corrigere quem
habuerant cum eos generarent parentes:
cogerent postremo quȩ facta erant infe¬
cta eẽ: qđ illi audire iudelicet rennuen¬
tes. in obedientie crim̃ incurrerent.
At hoc a nullo stultoꝵ. nedum alege
quã ds̃ dedit. poterat imputari. auõ.
Nunqͥd alicubi diximꝰ peccatũ origina¬
le creuisse post legem: aut hoc intelligi
uolumus in eo qđ ait apłs. lex subintra¬
uit ut abundaret delictũ: Ab undauit
enim. ñ quia illud genꝰ creuit qđ ante

Expanded text:
gmati qua impudentia vindicatur, ut gmati qua impudentia vindicatur, ut unum idemque peccatum lege lata, superius quidem defecisse, nunc autem crevisse dicatur? Quomodo ergo post legem abundat naturale peccatum? Acriusne coeperunt genitalia commoveri, ut de augmentis et novitate motuum peccato tuo virtus videatur adjuncta? An lex data nascentibus est, ut qui de libidine, quam dicis diabolicam esse et radicem fructumque peccati, geniti erant, admonerentur emendare quod facti erant, et gestum corrigere quem habuerant, cum eos generarent parentes? Cogerent postremo quae facta erant, infecta esse; quod illi audire videlicet renuentes, inobedientiae crimen incurrerent? At hoc a nullo stultorum, nedum a lege quam Deus dedit, poterat imputari. AUG. Numquid alicubi diximus, peccatum originale crevisse post legem? Aut hoc intelligi volumus in eo quod ait Apostolus, Lex subintravit, ut abundaret delictum? Abundavit enim, non quia illud genus crevit, quod ante
Abbreviated transcription (Latin):
ut delectatio peccati iusticiȩ delectati¬
one uincat᷑: atq ad eã postea ꝑueniat᷑
uitam. uͥ nullũ erit omino peceatũ. Q¬
mͦ gͦ res ñ similes incollationẽ uenire
non debent. sicut paulo ante dixisti cũ
ex contrariis fiat ista collatio. & exuna
parte generatio ponatur. & exaltera
regenatio: ex una regnum mortis. ex al¬
tera regnum uite: ex una abundantia
ex altera remissio peccatoꝵ: ex una de¬
lectatio peccati ꝑnaturȩ uiciũ usq ad
que nullũ intrinsecus. nullũ extrinse¬
cus patiet᷑ inimicum: Hec tene siuis
sanus eẽ: & noli contrahȩc que ad sanã
doctrinam ꝑtinent in sanire. auoꝰ.u
Certe inhis locis apłin de peccato natu¬
rali deᷤseruisse contendis. Ad hoc supra
dixerat usq ad legẽ fuisse:ut intelligeret᷑
pꝰ legẽ eẽ decsisse. Ilunc aut̃ de eodẽ dic̃:
qđ ceꝑit crescere & abundare pꝰ legem. Ca¬
tholico intellectui quẽ sequim. utrũq
hoc conuenire monstrauim: tuouero do¬

Expanded text:
tatione vincatur; atque ad eam postea perveniatur vitam, ubi nullum erit omnino peccatum. Quomodo ergo res non similes in collationem venire non debent, sicut paulo ante dixisti; cum ex contrariis fiat ista collatio, et ex una parte generatio ponatur, et ex altera regeneratio; ex una regnum mortis, ex altera regnum vitae; ex una abundantia, ex altera remissio peccatorum; ex una delectatio peccati, per naturae vitium usque ad quae nullum intrinsecus, nullum extrinsecus patietur inimicum? Haec tene, si vis sanus esse: et noli contra haec, quae ad sanam doctrinam pertinent, insanire. CCXVIII. JUL. Certe in his locis Apostolum de peccato naturali disseruisse contendis. Ad hoc supra dixerat, usque ad legem fuisse, ut intelligeretur post legem esse desiisse: nunc autem de eodem dicit, quod coeperit crescere et abundare post legem. Catholico intellectui quem sequimur, utrumque hoc convenire monstravimus: tuo vero do
Abbreviated transcription (Latin):
domus isrł. & uxorẽ ꝓximi sui ñ conta¬
minauit. & hominẽ ñ dep̃ssit. & pignꝰ
tĩ pignerauit. & rapinam ñ rapuit. pa¬
nem suũ esurienti dedit. & nudũ oꝑuit
uestimento. & ab iniquitate au̾tit manũ
suam.usuram et suꝑ abundantiã non
accepit. iusticiam fecit. & inp̃ceptis me¬
is ambulauit: iste ñ morietur inpatris
sui iniquitatib uita uiuet. Pat̃ autem
eiꝰ quia tribulatione tribulauit. & rapi¬
nam rapuit: contraria fecit in medio
popło meo: & mortuus ẽ in sua iniqui¬
tate. Ꝙ dixistis. Qͥdest qd ñ accepit
iniquitatem patris sui filius: quia fi¬
lius iusticiam et iudicium & miscdiã
fecit: Omĩa legitima mea conseruauit.
et fecit ea: uita uiuet. Anima autem
que peccat: ipsa moriet᷑. Filius ñ acci¬
piet iniusticiam suã patris sui: neꝙ
pat̾ accipiet in iusticiam filii sui. Iu

Expanded text:
Israel, et uxorem proximi sui non contaminavit, et hominem non depressit, et pignus non pigneravit, et rapinam non rapuit, panem suum esurienti dedit, et nudum operuit vestimento, et ab iniquitate avertit manum suam, usuram et superabundantiam non accepit, justitiam fecit, et in praeceptis meis ambulavit: iste non morietur in patris sui iniquitatibus, vita vivet. Pater autem ejus quia tribulatione tribulavit, et rapinam rapuit, contraria fecit in medio populo meo, et mortuus est in sua iniquitate. Et dixistis: Quid est quod non accepit iniquitatem patris sui filius? Quia filius justitiam et judicium et misericordiam fecit, omnia legitima mea conservavit, et fecit ea; vita vivet. Anima autem quae peccat, ipsa morietur. Filius non accipiet injustitiam patris sui, neque pater accipiet
Abbreviated transcription (Latin):
cite non ẽẽ baptismũ xp̃i paruuilis neces¬
sarium. aut peccatũ cui moriunt᷑ qnͣdo
quia nullum potestis aliud inuenire.
tandem aliquando agnoscite origina¬
le peccatũ. Iuł. Nempe cum uiuentib
loquebat᷑. & his dicebat iusticiam ꝑ my¬
steria fuisse collatam: quomͦgͦ ait eum
iustificatum eẽ quem mortuum: nsi qr
sine aliquo ostendit ambiguo. mortem
hic abrenuntiationẽ uocare. & idõ ã se
nom̃ mortis assumi. ut ostendat ita fide¬
les a peccatis. sicut mortuos ab actibus
debere cessare.: aus h omo contentiose.
tio uocat᷑. ut qui peccato abrenuntiat.
peccato moriat᷑: recole quẽadmodum
in ȩcclia xp̃i in qua baptizatus es. baptis¬
matis mysteria cęlebrent᷑. & iuenies qd
abrenuntient & paruuli ꝑora gestantiũ.
sicut credunt ꝑ ora gestantiũ: Qd̃apud
uos iam forsitan ñ fit sic enim ꝓfecistis
inpeius. ipsi errantes & alios merrorẽ
mittentes: qui uob̃ consenserint ñ debe
ab renuntiare paruulum baptirandũ.

Expanded text:
cite non esse Baptismum Christi parvulis necessarium, aut peccatum cui moriuntur, quanquia nullum potestis aliud invenire, tandem aliquando agnoscite originale peccatum. CCXXIV. JUL. Nempe cum viventibus loquebatur, et his dicebat justitiam per mysteria fuisse collatam. Quomodo ergo ait eum justificatum esse, quem mortuum; nisi quia sine aliquo ostendit ambiguo, mortem hic abrenuntiationem vocare; et ideo a se nomen mortis assumi, ut ostendat ita fideles a peccatis, sicut mortuos ab actibus debere cessare? AUG. Homo contentiose, tiatio vocatur, ut qui peccato abrenuntiat, peccato moriatur: recole quemadmodum in Ecclesia Christi, in qua baptizatus es, Baptismatis mysteria celebrentur; et invenies quod abrenuntient et parvuli per ora gestantium, sicut credunt per ora gestantium: quod apud vos jam forsitan non fit. Sic enim profecistis in pejus, ipsi errantes, et alios in errorem mittentes , qui vobis consenserint, non debere abrenuntiare parvulum baptizandum,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ducente peccato. Mors enĩ peccatum
sequit᷑: non p̃cedit. Hinc sunt om̃s mise¬
riȩ mortalium. a die exitus de uentre
matris eoꝵ: sicut scͥptumẽ. Qs miserias
uos cum sine ullo peccato accide dicitis
paruulis. iniustum dm̃ uere uos facitis:
manicheos autem horribilit adiuuatis.
Illi enim ne faciant in iustum dm̃. istas
miserias a natiuitate mortaliũ. mmu¬
tabili nature mali. & ab alio pͥncipio
uemienti.substantie tribuunt tenebrarũ:
quos impios simul &e uos ipsos uincit
cathollea fides: quȩ ista omĩa peccato
illi tribuit. qđ ex primi hominis uolun¬
tate intrauit inmundũ. qđ secuta ẽ
mors etiam ista. quȩ fugans animã. cor¬
pus intẽrimit: Quam uos. homini eti¬
anisi non peccasset. dicitis naturaliter
fuisse uenturam. Unde sequit᷑. ut non
solum illã imꝑiosam libidinẽ qua ni¬
mium delectamini. uerumetiã mole

Expanded text:
nisi ducente peccato: mors enim peccatum nisi ducente peccato: mors enim peccatum sequitur, non praecedit. Hinc sunt omnes miseriae mortalium a die exitus de ventre matris eorum, sicut scriptum est . Quas miserias vos cum sine ullo peccato accidere dicitis parvulis, injustum Deum vere vos facitis; Manichaeos autem horribiliter adjuvatis. Illi enim, ne faciant injustum Deum, istas miserias a nativitate mortalium immutabili naturae mali et ab alio principio venienti substantiae tribuunt tenebrarum: quos impios simul et vos ipsos vincit catholica fides, quae ista omnia peccato illi tribuit, quod ex primi hominis voluntate intravit in mundum: quod secuta est mors etiam ista, quae fugans animam, corpus interimit; quam vos homini, etiamsi non peccasset, dicitis naturaliter fuisse venturam. Unde sequitur, ut non solum illam imperiosam libidinem, qua nimium delectamini; verum etiam mole
Abbreviated transcription (Latin):
preter imprudentiã remansisse. quia cũ se
consiterent᷑ nullũ inratiõe habe presidiũ
de apłi dictis quȩ exposita sunt. totũ sibi
solacium usndicabant. Ꝙ qm̃ claruit.
nichil in his de forme. nichil non scĩtati
& rationi consentiens. fuisse ꝑscriptum:
apparet cecidisse sententiam. quam et
ratio cum muitis auctoritatib scͥpturaꝵ.
& quȩ indõẽ religio catholicoꝵ proruit.
& ia loci istius opinio non duetur. auẽ
Apparet om̃ib qui sano capite atq in¬
telligent̃ hȩc legunt. cum contra uerba
non magis mea quam beati apłi multa
tua diceres. nichil te inuenisse qđ diceres:
& cortuoso strepitu loquacitatis egisse.
ut eis qui nonincelligunt. dixisse aliquid
uidereris. Uelitis nolitis. ꝑ unũ hominẽ
peccatum intrauit inmundum. & ꝑ pec¬
catum mors: & ita inom̃s homines mors¬
ꝑtransiit. Qd ẽ itanisi ꝑpeccatum. non
sine peccato. neq enim ꝑtransiret mors:

Expanded text:
praeter impudentiam remansisse, quia cum se praeter impudentiam remansisse, quia cum se confiterentur nullum in ratione habere praesidium, de Apostoli dictis, quae exposita sunt, totum sibi solatium vindicabant: et quoniam claruit, nihil in his deforme, nihil non sanctitati et rationi consentiens fuisse praescriptum; apparet cecidisse sententiam, quam et ratio cum multis auctoritatibus Scripturarum, et quae in Deo est, religio Catholicorum proruit, et jam loci istius opinio non tuetur. AUG. Apparet omnibus qui sano capite atque intelligenter haec legunt, cum contra verba, non magis mea, quam beati Apostoli, multa tua diceres, nihil te invenisse quod diceres; et tortuoso strepitu loquacitatis egisse, ut eis qui non intelligunt, dixisse aliquid videreris. Velitis nolitis, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit . Quid est ita, nisi per peccatum, non sine peccato? Neque enim pertransiret mors,
Abbreviated transcription (Latin):
stius admoneretur abhis quos em̃dare stu¬
debat. ut quantum imperaret expenðet:¬
& sciret primum ẽẽ conculii constantis
gradum. imꝑii modum tenere. Ex aucto¬
rata quippe doctrina ẽ. quã ñ tuetur e¬
quietas: & plena auctoritatis. quã iusti¬
ciȩ libra cõm̃dat. Ac ꝑhoc. constat apłm
reuerendum eccłiarũ informatorẽ. rationẽ
magisterii sui consilio eqͥtate. humanita¬
te. reddentẽ. nichl de naturali sensisse pecc̾o:
s inculcasse ut res erat. & uicion nos seruos
ñ nͥ ꝑ uoluntatẽ fuisse. et iusticie nos eadẽ
posse si corrigat᷑ uoluntate seruire. uerũqm̃
in ex positione loci huiꝰ fui hact̾enꝰ occupatꝰ
ut ostenderẽ ꝑ apłi pauli uerba manicheoᷤ
nicħ posse defendi. patuitq contextu ora¬
tiois eiꝰ ueritas quã ꝑ om̃e delict̾oꝵ suorũ cor¬
pus exequit᷑: hic sit scdi finis libelli. quota¬
m̃ necessario cõmonemꝰ. nicħ traducianis

Expanded text:
stius admoneretur ab his, quos emendare stustius admoneretur ab his, quos emendare studebat, ut quantum imperaret, expenderet; et sciret primum esse consilii constantis gradum, imperii modum tenere. Exauctorata quippe doctrina est, quam non tuetur aequitas; et plena auctoritatis, quam justitiae libra commendat. Ac per hoc, constat Apostolum, reverendum Ecclesiarum informatorem, rationem magisterii sui, consilio, aequitate, humanitate reddentem, nihil de naturali sensisse peccato; sed inculcasse, ut res erat, et vitiorum nos servos nonnisi per voluntatem fuisse, et justitiae nos eadem posse, si corrigatur, voluntate servire. Verum quoniam in expositione loci hujus fui hactenus occupatus, ut ostenderem per apostoli Pauli verba Manichaeos nihil posse defendi; patuitque contextu orationis ejus veritas, quam per omne dictorum suorum corpus exsequitur: hic sit secundi finis libelli; quo tamen necessario commonemus, nihil Traducianis
Abbreviated transcription (Latin):
dum quȩ innata credebat: atq cum int̃¬
minatione p̾scriberet. debere me ea depo¬
nere.que ante habere ceꝑam.quã anima ĩ
corpus meũ. in hunc uero mundũ corpus
intraret. aug. Ergo carins concupiscen¬
tia non ẽ innata. aut ñ ab ea p̃cipit ab¬
stinendũ qui dicit: continete ipsum. et
desideria iuuenilia fuge: Cur non dir̃ uo¬
luntaria desidia fuge: Iuuentꝰ utiq: nom̃
etatis ẽ. Etates aũt: natura ñ uoluntas
habet. & ea concupiscentia de iuuenili
etate maxime accendit᷑. cuiꝰ utiq uis in
infante sopita est: sicut rationis. sicut
ipsius uoluntatis: s discernit oculus xꝑ̃i¬
anus non pelagianus. qͥd de creatoris in¬
stitutione. qͥd de uicii contaminatione.
uł sumat natura. uł contrahat:conditorẽ
suobono p̃dicans: eodẽq ꝓpt̃ malum qͦ
uiciata ẽ. indigens saluatore. De reatu
enim cum qͦ homo nascit᷑: non est qđ
ei p̃cipiatur. nisi ut renascatur. Iuł. Iu¬

Expanded text:
dum, quae innata credebat; atque cum intedum, quae innata credebat; atque cum interminatione praescriberet, debere me ea deponere, quae ante habere coeperam, quam anima in corpus meum, in hunc vero mundum corpus intraret. AUG. Ergo carnis concupiscentia non est innata; aut non ab ea praecipit abstinendum, qui dicit, Contine te ipsum ; et, Desideria juvenilia fuge . Cur non dixit, Voluntaria desideria fuge? Juventus utique nomen aetatis est: aetates autem natura, non voluntas habet, et ea concupiscentia de juvenili aetate maxime accenditur; cujus utique vis in infante sopita est, sicut rationis, sicut ipsius voluntatis. Sed discernit oculus christianus, non Pelagianus, quid de Creatoris institutione, quid de vitii contaminatione vel sumat natura, vel contrahat, Conditorem suo bono praedicans, eodemque propter malum, quo vitiata est, indigens Salvatore: de reatu enim, cum quo homo nascitur, non est quod ei praecipiatur, nisi ut renascatur. CCXXXVI. JUL. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitate liberum arbitrium : & in ur̃a
uirtute ñ assurgendo s cadendo confidite.
Iuł. Credamꝰ itaq magistro gentim:
& reddamꝰ ei testimonium ueritatis sue.
Uere cnuim sicut dixit. humanum ẽ qđ pre¬
cepit: ut uoluntatis correctio. em̃daret ui¬
tia uoluntatis. auõ. S correctiohec hu¬
mana: non fit nisi opitulatione diuina.
Quis cnim. hominis corrigit uoluntatem.
nisi ille cui dicit᷑ Ds̃ uirtutũ conuerte
nos. & ds̃ tu conũtens uiuificabis nos:
Adño enim gressus hominis dinguntur:
& unam eius uolet. Si aũt non ab illo di¬
rigantur. homo uiam dĩ ñ uolet: &e si iu¬
beat lex. ut uelit. Iu liꝰ. S ut hoc huma¬
num sit: illud aliud si putasset. ñ solũ
inhumanum. ñ solum ferum. uerũ etiã
iniustum. Non solum iniustum. uerũ etiã
insanum.ut peccatum si nosset innasci.
ex ꝓbraret sue ętatis hominib uicia par¬
tus antiqui: & abhis preciperet abstinẽ¬

Expanded text:
praecipitate liberum arbitrium, et in vestra praecipitate liberum arbitrium, et in vestra virtute, non assurgendo, sed cadendo, confidite.JUL. Credamus itaque Magistro Gentium, et reddamus ei testimonium veritatis suae. Vere enim, sicut dixit, humanum est quod praecepit, ut voluntatis correctio emendaret vitia voluntatis. AUG. Sed correctio haec humana non fit nisi opitulatione divina. Quis enim hominis corrigit voluntatem, nisi ille cui dicitur, Deus virtutum, converte nos ; et, Deus, tu convertens vivificabis nos ? A Domino enim gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet . Si autem non ab illo dirigantur, homo viam Dei non volet, etsi jubeat lex ut velit. CCXXXV. JUL. Sed ut hoc humanum, sic illud aliud si putasset, non solum inhumanum, non solum ferum, verum etiam injustum; non solum injustum, verum etiam insanum; ut peccatum si nosset innasci, exprobraret suae aetatis hominibus vitia partus antiqui ; et ab his praeciperet abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
ingero: nichil qđ uix portari possit in¬
dico: Ne si ꝓsplendore iusticie tale ali¬
quid inꝑarem: de carnis infirmitate
conquesti. allegaretis iugem uos labo¬
itin ferre non posse. Nunc itaq hac mo¬
deratione conucnio: ut talestudiũ uircutib
adhibcatis. quale adbibiustis ante crimi¬
nib. cũq iniuria sit honestarum rerum.
sitali appetantur ꝓposito. quale est de¬
formib impensum rebus: tam̃ disciplinȩ
huic inqua estis sufficit. si ueltali intentio¬
ne iusticiam sectemini. quali iniquitatem
estis immundiciãq sectati. auõ Hoc
tam̃ non facient. nisi illi formose susceptȩ
tuȩ. concupiscentiȩ carnis. repugnent rõ¬
bore caritatis: cum qua lege m̃broꝵ repu-¬
gnatura legi m̃tis. omis homo nascitur.
& cuiꝰ obligatione usurus siñ renascatur:
quam mortales ñuncunt suo spũ. si non
hi filii sunt dĩ. Ite nunc. & contra istam xͥ¬
anã atq apłicam ueritatem extollendo

Expanded text:
ingero, nihil quod vix portari possit iningero, nihil quod vix portari possit indico; ne si pro splendore justitiae tale aliquid imperarem, de carnis infirmitate conquesti allegaretis jugem vos laborem ferre non posse. Nunc itaque hac moderatione convenio, ut tale studium virtutibus adhibeatis, quale adhibuistis ante criminibus: cumque injuria sit honestarum rerum, si tali appetantur proposito, quale est deformibus impensum rebus; tamen disciplinae huic, in qua estis, sufficit, si vel tali intentione justitiam sectemini, quali iniquitatem estis immunditiamque sectati. AUG. Hoc tamen non facient, nisi illi formosae susceptae tuae, concupiscentiae carnis repugnent robore charitatis: cum qua lege membrorum, repugnatura legi mentis, omnis homo nascitur; et cujus obligatione reus est, si non renascatur; quam mortales non vincunt suo spiritu, si non hi filii sunt Dei . Ite nunc, et contra istam anam atque apostolicam veritatem extollendo
Abbreviated transcription (Latin):
ita nunc exhibete m̃bra ur̃a seruire iusti¬
cie inscĩficationẽ. Op̃ceptorem spũ dĩ
plenumuere uas aureũ: & tubam ñ con¬
cisis stridorib s absolutis uocib incre¬
pantem: auctoritatem sermoni suo. dcex¬
ortationis humanitate conciliat. auoꝰ.
Ote deceptorẽ spũ heretico plenum. totũ
dantem hominis uoluntati: contracũ
quidicit: quid em̃ habes. qđ ñ accepisti.
Homo pelagiane: plantando & rigando
ista dicebat apłs: sciens aut qđ neq qui
plantat ẽ aliquid. neq qui rigat. sed
qui increm̃tũ dat ds̃: ñ p̃cipiebat tantũ.
s etiam orabat ad dm̃ut malũ ñ facerẽt
quib eloquia p̃dicabat: aꝑte quippe a¬
u̾bum de consuetudine usurpauit. ut
humanum diceret: idest facile tractabile.
& quod causarum cõparatione mitescat:
non a uoħ inquit reposco parem augustiᷤ
reb intentionẽ: nec quã magne sunt uir¬
tutum opes. tam noua uob̃ quib eas ca¬
pessatis p̃cepta constituo nichil ferum

Expanded text:
mbra vestra servire justitiae in sanctificationem . O praeceptorem Spiritu Dei plenum! vere vas aureum, et tubam non concisis stridoribus, sed absolutis vocibus increpantem! Auctoritatem sermoni suo de exhortationis humanitate conciliat. AUG. O te deceptorem spiritu haeretico plenum, totum dantem hominis voluntati, contra eum qui dicit, Quid enim habes quod non accepisti ? Homo Pelagiane, plantando et rigando ista dicebat Apostolus: sciens autem quod neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus , non praecipiebat tantum, sed etiam orabat ad Deum, ut malum non facerent, quibus ejus eloquia praedicabat: aperte enim averbum de consuetudine usurpavit, ut humanum diceret, id est, facile, tractabile, et quod causarum comparatione mitescat. Non a vobis, inquit, reposco parem augustis rebus intentionem, nec quam magnae sunt virtutum opes, tam nova vobis, quibus eas capessatis, praecepta constituo: nihil ferum
Abbreviated transcription (Latin):
ihmxp̃m dñm nr̃m. Assereigit quc̃ad¬
modum peccatum tuũ idest traduciscȩ¬
ꝑit abundaret p̾ꝰ legem. qu̾e ptꝰ misteriũ
moysi increm̃ta susceꝑit. auõ. Immotu
assere. quomͦ sicut suꝑiꝰ dixisti regnũ
peccati lata lege cȩcidĩt: cum dicat apłs.
lata lege abundasse peccatũ. Ego aut̃
qđ dixi assero: quia & siñ asseramelarũ ẽ:
peccatum quippe originale fuit & an¬
te legem: quia ꝑunum hominẽ peccatũ
intrauit inmundum: & cum illo mors
ꝑomnes homines ꝑtransiit. Erat & uo¬
luntarium: qm̃ qui sine lege peccauerunt:
sine lege ꝑibunt. Subintrauit aut̃ lex
ut abundaret peccatũ: quia his genĩb
peccatoꝵ quȩ ante legem fuert̃. etiam
illud accessit qđ p̃uaricatio nuncupa t̃.
Ubieñ lex non ẽ: nec p̃uaricatio. Ubi gͦ
his om̃ib gen̾b peccatoꝵ abundauit
peccatũ. suꝑ abundauit gr̃a: quia in
ħis quiad eam ꝑtinent. om̃iũ istoꝵ

Expanded text:
Assere igitur quemadmodum peccatum tuum, id est, traducis, coeperit abundare post legem, quae post ministerium Moysi incrementa susceperit. AUG. Imo tu assere, quomodo, sicut superius dixisti , regnum peccati lata lege ceciderit; cum dicat Apostolus, lata lege abundasse peccatum. Ego autem quod dixi assero: quia etsi non asseram, clarum est. Peccatum quippe originale fuit et ante legem: quia per unum hominem peccatum intravit in mundum, et cum illo mors per omnes homines pertransiit . Erat et voluntarium: quoniam qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt . Subintravit autem lex, ut abundaret peccatum : quia his generibus peccatorum, quae ante legem fuerunt, etiam illud accessit, quod praevaricatio nuncupatur. Ubi enim lex non est, nec praevaricatio . Ubi ergo his omnibus generibus peccatorum abundavit peccatum, superabundavit gratia : quia in his qui ad eam pertine
Abbreviated transcription (Latin):
rexit xp̃s in gła patris: ita & nos in no¬
uitate uite ambulemꝰ.auqͦN unqͥd idõ
non uos apłica ista u̾ba suffocant. quia
& uos ea cõmemoratis. ne obliui scam̃
quam firma conemini domus di fun¬
damenta conuellere: Insane. cũ dixis¬
set apłs. si mortui sumꝰ peccato. quomͦ
adhuc uiuemus in eoͣ. Idõ subiecit. an
ignoratis q̃m quicũq baptirati sumus
in xp̃o iħu in morte ipsius baptirati
sumꝰ: ut baptiratos inxꝑ̃o. mortuos ꝓ¬
baret ẽẽ peccato. Usq adeo nesurdꝰ
es. ut ista non audias: Usq ad eo cȩcꝰ.
ut ista non uideas: Confitere gͦ pecca¬
to mortuos paruulos baptiratos. con¬
fiere tandem originale peccatũ. non
enim aliud cui morerent᷑ habuerunt:
aut dic aꝑte. baptizari eos ñopordere aut

Expanded text:
tus in gloria Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. AUG. Numquid ideo non vos apostolica ista verba suffocant, quia et vos ea commemoratis, ne obliviscamur quam firma conemini domus Dei fundamenta convellere? Insane, cum dixisset Apostolus, Si mortui sumus peccato, quomodo adhuc vivemus in eo? ideo subjecit, An ignoratis quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? ut baptizatos in Christo mortuos probaret esse peccato. Usque adeone surdus es, ut ista non audias? usque adeo caecus, ut ista non videas? Confitere ergo peccato mortuos parvulos baptizatos, confitere tandem originale peccatum; non enim aliud cui morerentur habuerunt: aut dic aperte, baptizari eos non oportere; aut
Abbreviated transcription (Latin):
sententiis letabilib urĩs. infirmos paruu-¬
los subtrahere conamini medicamentis
inꝓcessu. & docet. inꝑditione salutis hu¬
mane. dm̃copia suȩ miserationis admo¬
uitũ. desperatis reb efficatiorem solito
medicinam tulisse:. Ut qͦs p̃ceptis non
correxerat. beneficiis obligaret. Etita
deuotionẽ exigeret infucurũ. ut ñ im¬
putaret. ꝑacta. studerentq deinceps cu-¬
stodire iusticiam homines. quã compẽ¬
dio credulitatis fuerant assecuti. Abun¬
dantia gͦ p̃cedentiũ peccatoꝵ. tam abũ¬
dantis miscdiȩ exegit auxilium: qm̃ nͥ
tanta copia indulgentis fuisset. nulla
alia disciplina morbis tam grauibus
subueniret. Uerum inhac diuini cõ¬
m̃datione beneficii. uidit apl̃s obie¬
ctioni locum patere. eoꝵs qui dicere
poterant: si rite merita causarum de
effectib estimamꝰ. & peccatoꝵ copia
ut miscdia dĩ afflueret impetrauit:
insistendum peccatisẽ. ut gr̃e ñ desit
ubertas. Occurrens itaq opimoni

Expanded text:
sententiis lethalibus vestris infirmos parvulos subtrahere conamini medicamentis docet, in perditione salutis humanae, Deum copia suae miserationis admonitum, desperatis rebus efficaciorem solito medicinam tulisse; ut quos praeceptis non correxerat, beneficiis obligaret; et ita devotionem exigeret in futurum, ut non imputaret peracta; studerentque deinceps custodire justitiam homines, quam compendio credulitatis fuerant assecuti. Abundantia ergo praecedentium peccatorum, tam abundantis misericordiae exegit auxilium: quoniam nisi tanta copia indulgentis fuisset, nulla alia disciplina morbis tam gravibus subveniret. Verum in hac divini commendatione beneficii, vidit Apostolus objectioni locum patere eorum qui dicere poterant, Si rite merita causarum de effectibus aestimamus, et peccatorum copia, ut misericordia Dei afflueret, impetravit; insistendum peccatis est, ut gratiae non desit ubertas. Occurrens itaque opinioni
Abbreviated transcription (Latin):
potius ipsa ignorantia dȩminuta est̃.
quia scientia legis accessit: s peceatum
sine quo nemo nascitur creuit uolunta¬
tis accessuoriginali concupiscentia tra¬
hente peccantis assensũ: abundauit
aũt peccatũ idest nimis creuit. postea¬
quã ꝑlegem facta ẽ cognitio peccati: et
cȩpit etiam p̃uaricatione peccari. Quod
si uelitis au̾tere. & acquiescere uentatiꝰ. nul¬
la necessitate cogemini aꝑce apło contra-¬
dicere clamanti. ꝑ unũ hominem peccatũ
intrauit inmundum. & ꝑpeccatũ mors.
& ita inom̃s homines ꝑtransiit. Illoenĩ
dicente ꝑtransiit ꝑom̃s cum uos ñ ꝑom̃s¬

Expanded text:
potius ipsa ignorantia diminuta est, potius ipsa ignorantia diminuta est, quia scientia legis accessit. Sed peccatum, sine quo nemo nascitur, crevit voluntatis accessu, originali concupiscentia trahente peccantis assensum. Abundavit autem peccatum, id est, nimis crevit, posteaquam per legem facta est cognitio peccati , et coepit etiam praevaricatione peccari. Quod si velitis advertere, et acquiescere veritati; nulla necessitate cogemini, aperte Apostolo contradicere clamanti, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit . Illo enim dicente, pertransiit per omnes, cum vos no
Abbreviated transcription (Latin):
peccato liberȩ uoluntatis post moy sen.¬
cum uis transgressionis accessit de eodẽ
enim genere fuit licet intempore diu̾so
idẽ  mala uoluntate: que & ante legem
& post legem. non coactu insuꝑabili. s
studio intuiperabili delmquit. Quecũ
ita sint. łͥ nichil pocest de apłicis conue¬
mre u̾bis. Neq enim sub in troeunte le¬
ge. peccatum traducis aut copiosius fa¬
ctum docetur aut grandius : nec pecca¬
tis uoluntatis illud abundare iure dicit᷑.
qđ ad nascentiũ uoluntatẽ nequaquã
attinere monstratur. Nongͦ abundauit
post legem: qđ lex nec phibere potuit
nec punire. Ubͥiͣ autem abundauit
peccatum in mortẽ. i ta  grã regnet ꝑ iu¬
sticiã inuitam ȩternam. auoꝰ Originale
peccatũ ñ quidem post legem creuit. s
tam̃ lex etiam ipsum cuius abolitionem
circũcisione. infantis significaret inuenit.
sicut inuenit etiã peccata ignorantiȩ: quȩ
nec ipsa data lege creuerunt. qͣndoqͥdẽ

Expanded text:
peccato liberae voluntatis post Moysenpeccato liberae voluntatis post Moysenus transgressionis accessit: de eodem enim genere fuit, licet in tempore diverso, id est, de mala voluntate, quae et ante legem, et post legem, non coactu insuperabili, sed studio vituperabili deliquit. Quae cum ita sint, tibi nihil potest de apostolicis convenire verbis. Neque enim subintroeunte lege peccatum traducis aut copiosius factum docetur, aut grandius: nec peccatis voluntatis illud abundare jure dicitur, quod ad nascentium voluntatem nequaquam attinere monstratur. Non ergo abundavit post legem, quod lex nec prohibere potuit, nec punire. Ubi autem abundavit peccatum in mortem, ita gratia regnet per justitiam in vitam aeternam. AUG. Originale peccatum non quidem post legem crevit: sed tamen lex etiam ipsum, cujus abolitionem circumcisione infantis significaret, invenit: sicut invenit etiam peccata ignorantiae, quae nec ipsa data lege creverunt; quandoquidem
Abbreviated transcription (Latin):
quit scͥptura omĩa sub peccato: ut pro¬
missio ex fide ihuxp̃i daret᷑ credentib.
Eece qđ est consiliũ datȩ legis. Quis aũt
nescit. ñ legis s hominum uitio. lege sub¬
intrante abundasse peccatum:S hoc
uitium quo ꝓhibita plus delectant. &
fit uirtus peccatilex: non sanat nͥ uiuifi¬
cans sp̃c Non littera occidens. Quȩ
tam̃ ad hoc utilis fuit: quia cũ ipsa
occiderit Pp̃uaricationẽ. crescente ꝑ pro¬
hibitionẽ cupidate peccandi. inuifican¬
tem sp̃m fecit inquiri. & hominẽ de sua
uirtute lȩcalit confidentem. ad iutoriũ
gr̃e dĩ compulit poscere: sublege quã¬
uis sc̃a et iusta & bona tam̃ deficientem
atq adoꝑanda quȩ sc̃a et iusta. que bo¬
dicitur abundasse delictum. qđ et ante
legem & ptͦ legem unius cuiꝰ q cõmit¬
tebat uoluntas: s ante legem peccatrix:
post legem autem etiam prȩuaricatrix.
Tunc gͦ crescit & abundat aliquid. cum
ingenere suo colligit incrementa. sicut

Expanded text:
ptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Ecce quod est consilium datae legis. Quis autem nescit, non legis, sed hominum vitio lege subintrante abundasse peccatum? Sed hoc vitium, quo prohibita plus delectant, et fit virtus peccati lex , non sanat nisi vivificans spiritus, non littera occidens: quae tamen ad hoc utilis fuit, quia cum ipsa occideret, per praevaricationem, crescente per prohibitionem cupiditate peccandi, vivificantem Spiritum fecit inquiri, et hominem de sua virtute lethaliter confidentem, adjutorium gratiae Dei compulit poscere, sub lege, quamvis sancta et justa et bona, tamen deficientem, atque ad operanda quae sancta, quae justa, quae bodicitur abundasse delictum, quod et ante legem, et post legem, uniuscujusque committebat voluntas; sed ante legem peccatrix, post legem autem etiam praevaricatrix. Tunc ergo crescit et abundat aliquid, cum in genere suo colligit incrementa: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
go peccati. ꝓpt̃ qđ dixerunt paruulo
scđm adam carnalit̃ natos: contagiũ
mortis antique prima natiuitatẽ con
damnauerunt. Iuł. Uita aũt in qͣ
regnaturi sunt sanctiȩterna monstra¬
tur. Ergo & mors que iniquicatem
uoluntariam sequit᷑. ȩterna credatur.
Itaq sicut ꝑuniꝰ delictum in omnes
homines incondempnationẽ: sic et ꝑ
unius iusticiam in omnes homines

Expanded text:
go peccati; propter quod dixerunt, parvulos go peccati; propter quod dixerunt, parvulos secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitatdamnaverunt. CCXV. JUL. Vita autem in qua regnaturi sunt sancti, aeterna monstratur: ergo et mors quae iniquitatem voluntariam sequitur, aeterna credatur. Itaque, sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem; sic et per unius justitiam in omnes homin
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ insimilitudine p̃uaricationis
ade. quia sine lege peccauerunt:Hon
itaq peccauerunt eiꝰ exemplo: qm̃ ñ pec¬
cantes insimilitudine p̃uaricationis clꝰ.
non exemplum peccantis amauerunt:
qͣntum enim ab hac similitudine peccã¬
tis huiꝰ tantum abimitatione exempli
huiꝰ aliem sunt. Cumgͥ& in eos regnaue¬
ritmors. quidest qđ dicis. ut nemo co¬
gatur in mortẽ nͥ qui exemplum peccan¬
tis adamauerit.: eiꝰ uidelicet quem ꝓpter
imitationẽ formam uis fuisse peccati:
qui ñ inp̃uaricationis eiꝰ similitudine
mors. Anuis redire ad catholicam uen-¬
tatemut in eos quoq mortem regnasse
fatearis. qui ñ peccauerunt propͥa ñ faci¬
endo peccata.s regnũ mortis insimi¬
litudine p̃uaricationis eiꝰ decuiꝰ stirpe
sunt nati. tanquã hereditario miserie
iure subierunt: SSic quippe intellexert
hec apłica u̾ba doctores eccłiȩ: qui uide¬
runt ea ñ posse recte intelligi.nisi in eis
intelligatur obnoxie successionis ori¬

Expanded text:
udine praevaricationis Adae, quia sine lege peccaverunt? Non itaque peccaverunt ejus exemplo: quoniam non peccantes in similitudine praevaricationis ejus, non exemplum peccantis adamaverunt: quantum enim ab hac similitudine peccantis hujus, tantum ab imitatione exempli hujus alieni sunt. Cum igitur et in eos regnaverit mors, quid est quod dicis, « ut nemo cogatur in mortem, nisi qui exemplum peccantis adamaverit, » ejus videlicet, quem propter imitationem formam visqui non in praevaricationis ejus similitudine mors. An vis redire ad catholicam veritatem, ut in eos quoque mortem regnasse fatearis, qui non peccaverunt, propria non faciendo peccata, sed regnum mortis in similitudine praevaricationis ejus, de cujus stirpe sunt nati, tanquam haereditario miseriae jure subierunt? Sic quippe intellexerunt haec apostolica verba doctores Ecclesiae, qui viderunt ea non posse recte intelligi, nisi in eis intelligatur obnoxiae successionis ori
Abbreviated transcription (Latin):
nere post lega: nec ex pauescis uocẽ dĩ
ꝑ hominẽ dĩ. intendentem in xp̃m. atq
dicentem. Ecce agnus dĩ: ecce qui tollit
peccatum mundi qͥd desipis: quid in sa¬
nis. Non natura. ñ lex. s ecce qui tol¬
lit peccatum mundi et audes dicere pec¬
cati regnum lata lege cecidisse. & post
legem ñ potuit manere peccatũ. cũ di
lege nemo iustificat᷑. cum dicat apłs. Lex
subintrauit ut abundaret delictum:
cumdicat apłs. si data ẽẽt lex q̃ posset¬
uiui ficare omnino erlege cẽt usticia:
S conclusit scͥptura omnia sub peccato:
ut ꝓmissio ex fide iħuxp̃i daretur cre¬
dentib Si aures habetis: ora iam clau¬
dite. Si recte aꝑire ora uultis: prius
aures diuinis uocib aꝑite. Sane me¬
mineris te dixisse. generationẽ cepisse
abadam. qui soles dicere generatio¬
nẽ ñ nͥ ã duob incipere. Ꝙ idõ ñeam
uoluisse intelligi apłm in eo peccato.
qđ ꝑ unũ hominẽ intrasse dixit ĩ mun¬

Expanded text:
nere post legem: nec expavescis vocem Dei, nere post legem: nec expavescis vocem Dei, per hominem Dei intendentem in Christum, atque dicentem, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi? Quid desipis? quid insanis? Non natura, non lex; sed ecce qui tollit peccatum mundi: et audes dicere, peccati regnum lata lege cecidisse, et post legem non potuisse manere peccatum? cum diclege nemo justificatur : cum dicat Apostolus, Lex subintravit, ut abundaret delictum : cum dicat Apostolus, Si data et justitia: sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Si aures habetis, ora jam claudite: si recte aperire ora vultis, prius aures divinis vocibus aperite. Sane memineris te dixisse, generationem coepisse ab Adam; qui soles dicere, generationem nonnisi a duobus incipere, et ideo non eam voluisse intelligi Apostolum in eo peccato, quod per unum hominem intrasse dixit in mun
Abbreviated transcription (Latin):
me nichil potestis facere: ut taceant qui
clamant. & si difficilius. tam̃ possemus
& sine de facere. Aut si tacere ñ possunt:
se ipsos in latebras aliquas ducant᷑ ut
alios ñ seducant. Curgͦ ait apłs̃.usq
enim ad legem peceatum in mundo fuit.
nisi quia peccatũ auferre nec lata lex
potuit. s ille de quo dictum est. Ecce
agus dĩ. ecce qui collit peccata mũdr:
Iuł. Generatio aũt quȩ cepit ab adam:
post legẽ ꝑmanct. Quȩ si eẽt fons pec¬
catoꝵ & frutex diaboli sicut tuargum̃¬
taris: ñ utiq usq ad legẽ s & post legẽ.
& post xp̃m. hoc crim̃ iugeret peccatũ
itaq de quo apłs ꝓnuntiat. quia usq
ad legẽ fuerit. nec potuerit manere post
legem: actionis. ñ natiuitatis eẽ conuin¬
citur. auo. Ecce iaꝑte dicis. ñidõ dixis¬
se apło usq ad legẽ peccatum in mun¬
do fuit. qui a nec lex potuit au ferre
peccatum. s quia peccatũ ñ potuit ma¬

Expanded text:
me nihil potestis facere : ut taceant qui me nihil potestis facere : ut taceant qui clamant, Etsi difficilius, tamen possemus et sine te facere: aut si tacere non possunt, se ipsos in latebras aliquas ducant, ut alios non seducant. Cur ergo ait Apostolus, Usque enim ad legem peccatum in mundo fuit; nisi quia peccatum auferre nec lata lex potuit, sed ille de quo dictum est, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi ? JUL. Generatio autem quae coepit ab Adam, et post legem permanet: quae si esset fons peccatorum et frutex diaboli, sicut tu argumentaris, non utique usque ad legem, sed et post legem, et post Christum hoc crimen vigeret. Peccatum itaque de quo Apostolus pronuntiat, quia usque ad legem fuerit, nec potuerit manere post legem, actionis, non nativitatis esse convincitur. AUG. Ecce aperte dicis, non ideo dixisse Apostolum, Usque ad legem peccatum in mundo fuit, quia nec lex potuit auferre peccatum; sed quia peccatum non potuit ma
Abbreviated transcription (Latin):
tiam sauciare. aug. In illo peccauerunt
om̃s. in quo moriuntur om̃s: cuiꝰ a con-¬
trario forma ẽ in quo uiuificant᷑ omnes
Sicut autem in adam om̃s moriuntur:
sic inxp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Qd ĩdõ di¬
ctum ẽ. quia situt nemo nͥ ꝑadam uergit
uitam. O homo. qui nichil potes dicere:
intulit.usq ad legẽ regnasse peccatum:
ostendens regnũ peccati lata lege cecidis¬
se.auq Silata lege cecidit regnũ peccati:
ẽ. Apłi ẽ uox ista non mea. Iam erũpite
mnaꝑtum: immici crucis xꝑ̃i: qͥd timetis
ri natura. iustificari lege possemꝰ: gratis
mortuus ẽ xꝑ̃e. S formidantes multi¬
tudinẽ xp̃ianam. pelagianum u̾bũ sup¬
ponitis: & querentib ã uob quare mor¬
tuus sit xp̃c si natura uellex efficit iꝰtos:
respondetis. ut hoc ipsum facilius fieret.
Quasi posset quãuis difficiliꝰ ficri tam̃:
siue ꝑ naturam siue ꝑlegem. xp̃e respon¬
de: uince.atq conuince. Clama. sine

Expanded text:
tiam sauciare. AUG. In illo peccaverunt tiam sauciare. AUG. In illo peccaverunt omnes, in quo moriuntur omnes: cujus a contrario forma est, in quo vivificantur omnes. Sicut autem in Adam omnes moriuntur, sic in Christo omnes vivificabuntur . Quod ideo dictum est, quia sicut nemo nisi per Adam vergit rgit in vitam. O homo qui nihil potes dicere, oc autem intulit, usque ad legem regnasse peccatum: ostendens, regnum peccati lata lege cecidisse. AUG. Si lata lege cecidit regnum peccati, est . Apostoli est vox ista, non mea. Jam erumpite in apertum, inimici crucis Christi. Quid timetis ri natura, justificari lege possemus; gratis mortuus est Christus. Sed formidantes multitudinem christianam, Pelagianum verbum supponitis, et quaerentibus a vobis, quare mortuus sit Christus, si natura vel lex efficit justos; respondetis, Ut hoc ipsum facilius fieret: quasi posset, quamvis difficilius fieri tamen, sive per naturam, sive per legem. Christe, responde, vince, atque convince; clama, Sine
Abbreviated transcription (Latin):
unitatus. S quia generationẽ ñ imita¬
tionẽ uolebat intelligi. ꝑunũ inquit
hominẽ peccatũ intrauit in mundum:
Aut ãbos singłari numero includens. ꝓpt̃
qđ dictum est. igit᷑ iam ñ sunt duo ut
eum potissimũ cõmemorans. a quo est
principium generandi. cũ seminatio
exorditur. ut conceptio subsequatur. Hec
onem: neqͥs putaret transisse peccatum.
ut mors quȩ ꝑcucurrit iudicante iusti¬
cia. secuta pbaret᷑ materias ultionis: qͣͦs
in uno quoq peccatore de studio malȩ
uoluntatis inuenerat. Ostendit gͥ ñ
naturam accusandam eẽ. s studia. auõ.
Crustra te u̾sas et reu̾sas. Adam respice.
& xp̃m. Ille forma ẽ futuri. Nonẽ ergo
a contrario iste conformis. qui iꝰticiam
suam in renascentes paruulos traicit:
si peccatum innascentes ille ñ traicit. Iuł.
Subumxit in eo regnasse mortẽ: in quo õs
peccauerunt. Quo sermone ñ nascentis
ruina. s. oꝑa agentis exp̃ssa ẽ. Apꝓbauit
se itaq prauitatem arguere: nec innocen¬

Expanded text:
tus. Sed quia generationem, non imitationem, volebat intelligi, Per unum, inquit, hominem peccatum intravit in mundum: aut ambos singulari numero includens, propter quod dictum est, Igitur jam non sunt duo ; aut eum potissimum commemorans, a quo est principium generandi, cum seminatio exorditur, ut conceptio subsequatur. Haeconem, ne quis ita putaret transisse peccatum; ut mors quae praecucurrit judicante justitia, secuta probaretur materias ultionis, quas in unoquoque peccatore de studio malae voluntatis invenerat. Ostendit igitur, non naturam accusandam esse, sed studia. AUG. Frustra te versas, et reversas. Adam respice, et Christum: ille forma est futuri; non est ergo a contrario iste conformis, qui justitiam suam in renascentes parvulos trajicit, si peccatum in nascentes ille non trajicit. CXCVII. JUL. Subjunxit, in eo regnasse mortem, in quo omnes peccaverunt: quo sermone, non nascentis ruina, sed opera agentis expressa est. Approbavit se itaque pravitatem arguere, nec innocen
Abbreviated transcription (Latin):
consequent qđ cȩpit affirmat. Duas
enim posuit sententias: utriq uolens
conuenire qđ in fine subiunxit. Per
unũ enim qui fuit forma peccati. et in
cuiꝰ similitudine p̃uaricantur sub lege
peccantes. ꝓnũtiat regnare mortẽ: et ꝑ
unum regnare inuita abundantiam qͦs¬
q grẽ consecutos: quȩ gr̃a uirtutemi¬
mitantib ꝓdest. Non remansit ergo
de uno quȩstio: quia hoc subditumẽ.
eos uidelicet in uita regnare. qui abun¬
dantiã gr̃e ꝑcsꝑint: etiam primũ illud
absoluit: ut nemo in delicet cogatur
inmortem. nisi qui exemplũ peccantis
ad amauerit. auoꝰ. Cuiꝰ exemplum
peccantis adamauerit. Nẽpe primiho¬
minis. Hunc enim formam dicis esse
peccati: ꝓpt̃ imitationẽ ñ ꝓpt̃ gena̾tio¬
nẽ. Ppt̃inde sicut dicis. nemo in mortẽ
cogitur: nisi qui exemplũ peccantis hu¬
ius adamauit. Nongͦ cogunt᷑ in mortẽ:
qui ñ insimilitudine p̃uaricationis ciꝰ

Expanded text:
Consequenter quod coepit affirmat: duas enim posuit sententias, utrique volens convenire quod in fine subjunxit. Per unum enim qui fuit forma peccati, et in cujus similitudine praevaricantur sub lege peccantes, pronuntiat regnare mortem; et per unum regnare in vita abundantiam quosque gratiae consecutos, quae gratia virtutem imitantibus prodest. Non remansit ergo de uno quaestio, quia hoc quod subditum est: eos videlicet in vita regnare, qui abundantiam gratiae perceperint, etiam primum illud absolvit, ut nemo videlicet cogatur in mortem, nisi qui exemplum peccantis adamaverit. AUG. Cujus exemplum peccantis adamaverit? Nempe primi hominis: hunc enim formam dicis esse peccati, propter imitationem, non propter generationem; proinde, sicut dicis, « nemo in mortem cogitur, nisi qui exemplum peccantis hujus adamaverit: » non ergo coguntur in mortem, qui non in similitudine praevaricationis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. fuit enim adam: & millo fiuimꝰ om̃s.
Periit adam: & in illo om̃s perierunt. Am¬
brosiꝰ hocdixit. Calumpniose: ñerat ina-¬
nicheus. Paruulos contagiũ mortis an¬
tique prima natiuicate contrahere:Cypri¬
anus dixit. Calũpniose:onerat mam¬
cheus. Om̃s in uno adam peccasse. Hyla¬
rius dixit. Calũpniose. ñ erat maniche-¬
us. In qua eccłia ista didicerunt: calũ¬
pniose. ñ erat manichea. Et quia catho¬
lica erat atq catholica ꝑseuerat: ideo
uos contra ista sentientes & contenden¬
tes ferre si potuit:& ut catholica ꝑma¬
neret: infirmitatem paruuloꝵ suoꝵ
urã dãpnatione muniuit. Iuł. Iusti¬
ficati itaq ex fide. pacem habeamꝰ ad

Expanded text:
nem . « Fuit enim Adam, et in illo fuimus omnes; nem . « Fuit enim Adam, et in illo fuimus omnes; periit Adam, et in illo omnes perierunt. » Ambrosius hoc dixit : calumniose, non erat Manichaeus. Parvulos contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere, Cyprianus dixit : calumniose, non erat Manichaeus. Omnes in uno Adam peccasse, Hilarius dixit: calumniose, non erat Manichaeus. In qua Ecclesia ista didicerunt, calumniose, non erat Manichaea: et quia catholica erat, atque catholica perseverat, ideo vos contra ista sentientes et contendentes ferre non potuit; et ut catholica permaneret, infirmitatem parvulorum suorum vestra damnatione munivit CLXV. JUL. Justificati itaque ex fide, pacem habeamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
scđs homo sit xꝑ̃c: cum tot hominũ
minũ milia int̃ illũ & hunc orta sint.¬
Et idõ manifestum ẽ. ad illum ꝑtinere
omnem qui ex illo successione ꝓpagi¬
nis nascitur:sicut ad istum ꝑtinec oĩs
qui in illo gr̃e largitate renascitur. Un¬
de fit. ut totũ genus humanum qͦdã
modo sint homines duo: Primꝰ & scđs.
de uno manicheoꝵ idest traducis suspi¬
catur. aus. S utiq homo contentio¬
se. multa delicta eeñt quȩ multi haberẽt
etiam singła singłi ꝓprie uoluntatis:
si ad lauachrum regenerationis uenirẽt.
cum primum peccare peccare cȩpissent.
Qs homines scd̾m istam ñ rationẽ sed
distortionẽ tuam. abhac grã que ex
multis delictis iustificat facitis alienos.
qm̃ ñ uultis eiꝰ ẽẽ participes qͦslibet ho¬
mines. quoꝵs delicta sunt singła qͣnto
magis gͦ multa sunt. eis additis que ha¬
bent alii plura. alii pauciora: Aquib
tam̃ om̃ibus liberat ista grã: de qua di¬
ctum ẽ. ex multis delictis in iustificatio¬

Expanded text:
 cum tot hominum millia inter illum et hunc orta sintet ideo manifestum est, ad illum pertinere omnem qui ex illo successione propaginis nascitur, sicut ad istum pertinet omnis qui in illo gratiae largitate renascitur. Unde fit ut totum genus humanum quodam modo sint homines duo, primus et secude uno Manichaeorum, id est, traducis suspicatur. AUG. Sed utique, homo contentiose, multa delicta essent, quae multi haberent, etiam singula singuli, propriae voluntatis, si ad lavacrum regenerationis venirent, cum primum peccare coepissent; quos omnes secundum istam, non rationem, sed distortionem tuam, ab hac gratia, quae ex multis delictis justificat, facitis alienos; quoniam non vultis ejus esse participes quoslibet homines, quorum delicta sunt singula. Quanto magis ergo multa sunt, eis additis quae habent alii plura, alii pauciora? a quibus tamen omnibus liberat ista gratia, de qua dictum est, Ex multis delictis in justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
rt mors regnau̾it & in eos qui ñ pecea¬
uerunt. addendo & dicendo insimilicu¬
dinẽ p̃uaricationis adȩ: Idest ꝓpt̃ea
regnasse ostendens mortem & in eos qͥ
non peccauerunt. qm̃ qͣndã similicu¬
dinis formam ex ade p̃uaricatione
traxerunt. Adam quippe induunt
qui nascunt᷑. sicut xp̃m induunt qui
renascunt᷑. Iuł. Negnauit inqͥt mor̾.
& iã in eos quiñ peccauerunt in similitu¬
dine p̃uaricationis adẽ. Uides cum¬

Expanded text:
are mors regnaverit et in eos qui non peccaare mors regnaverit et in eos qui non peccaverunt, addendo et dicendo, in similitudinem praevaricationis Adae; id est, propterea regnasse ostendens mortem et in eos qui non peccaverunt, quoniam quamdam similitudinis formam ex Adae praevaricatione traxerunt. Adam quippe induunt qui nascuntur, sicut Christum induunt qui renascuntur. CXCII. JUL. Regnavit, inquit, mors etiam in eos qui non peccaverunt in similitudine praevaricationis Ad
Abbreviated transcription (Latin):
adiusticiam xp̃i. qui renascant᷑ non
ꝑtinent ad peccatum adȩ qui nascũt᷑
& non ẽ xp̃s forma a contrario. S qͥa
forma est. ꝓculdubio sicut renati ad
iusticiam xp̃i transeunt etiam par¬
uuli. quam uis oꝑari iusticiam non
ualentes: ita cum transitu peccati ex
adam nati sunt siue nascunt᷑. quãuis nec
peccatũ adhuc ualeant oꝑari. Agnosce
formã: & nolieẽ contradictione deformis
I. Nunc intuere qͣntũ ãtua ex posi¬
tione discordent. ut cętera eiꝰ dem loci.
in eos regnasse mortem. qui ñ peccaue¬
runt insimilitudinẽ p̃uaricationis a¬
de:qui ẽ forma futuri. Si enĩ de natu¬
rali peccato ageret. de quo dixerat ut
uidetur t̾ in quo om̃s peccauert̃: qui
eent hiquos statim ꝓnuntiat non solũ
inp̃uaricatione ade.s. ne insimilitudi¬
ne quidem culpe illius. obnoxios dep̃¬
hendi: auoꝰ. Sed ti sic intelligis: qui ñ
intelligis. Apłs aũt rationẽ reddidit qͣ¬

Expanded text:
ad justitiam Christi, qui renascuntur; non ad justitiam Christi, qui renascuntur; non pertinent ad peccatum Adae, qui n non est Christus forma a contrario: sed quia forma est, procul dubio sicut renati ad justitiam Christi transeunt, etiam parvuli, quamvis operari justitiam non valentes; ita cum transitu peccati ex Adam nati sunt, sive nascuntur, quamvis nec peccatum adhuc valeant operari. Agnosce formam, et noli esse contradictione deformis. CXCI. JUL. Nunc intuere, quantum a tua expositione discordent, ut caetera ejusdem loci, in eos regnasse mortem, qui non peccaverunt in similitudine praevaricationis Adae, qui est forma futuri. Si enim de naturali peccato ageret, de quo dixerat, ut videtur tibi, In quo omnes peccaverunt: qui essent hi, quos statim pronuntiat, non solum in praevaricatione Adae? sed ne in similitudine quidem culpae illius obnoxios deprehendi? AUG. Sed tu sic intelligis, qui non intelligis: Apostolus autem rationem reddidit, qu