comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pe obnoxiꝰ ẽ. si cemulentꝰ quisq sit. si dis¬
cors. siturpiloqũ. sifeminaiũ familiars.
siseminans discordias. si tracundꝰ. si altȩ
et erecte ceruicis. sim̃te tumidꝰ. uł iactãti
incessu immod̾atus. si detͣctor. susurro
uł mindꝰ. si p̃sũptor rei peculiaris. si¬
peccume contagio implicatꝰ. si aliqͥd pret̃
regłarẽ dispensationẽ suꝑfluũ possidens
sifraudator rei accepte aut cõmisse sibi.
aut minꝰ cõmisse: int hȩc side reb secũ
allatis extulerit. uł de his ꝑ mobedien¬
tiã murmurau̾it. si reimaioris dãpnũ
intulerit. si furatꝰ fu̾it: si ꝑuirauit. si
falsũ dix̾it. si contentioẽs uł rixas ama¬
u̾it. si manifestũ conuictũ fr̃i intule¬
rit. si ꝑsonã innocentis falso cͥmine ma¬
culau̾it. si contumaci anmo semorẽ
despererit. si rancorẽ adu̾sus frẽm te¬
nuerit. Si peccanti in se et pꝰea suppli¬
canti ueniã ñ concesserit. si cũ paruuł
cũ alt̾o in imo lecto iacuerit. si extra cõ¬

Expanded text:
pae obnoxius est, si temulentus quisque sit, si discors, si turpiloquus, si feminarum familiaris, si seminans discordias, si iracundus, si altae et erectae cervicis, si mente tumidus vel jactanti incessu immoderatus; si detractor, susurro, vel invidus; si praesumptor rei peculiaris, sipecuniae contagio implicatur, si aliquid praeter regularem dispensationem superfluum possideat, si fraudator rei acceptae, vel commissae sibi, aut minus commissae. Inter haec si se de rebus secum allatis extulerit, vel de iis per inobedientiam murmuraverit; si rei majoris damnum intulerit, si furatus fuerit, si perjuraverit; si falsum dixerit; si contentiones et rixas amaverit; si manifestum convicium fratri intulerit; si personam innocentis falso crimine maculaverit; si contumaci animo seniorem despexerit; si rancorem adversus fratrem tenuerit; si peccanti in se et postea supplicanti veniam non concesserit; si cum parvulis cum altero in uno lecto jacuerit, si extra com
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ differentiã pene. Itẽ ex regła cuiꝰdã.
rõmunicatioĩs m̃sura qͣlis cẽ debeat:
iustũscientib librare uidiciũ culpȩ mo¬
dus ostendat. Leuiorib enĩ culpis leuior
adhibenda ẽ correptio: gͣuiorib uͦ. feruẽ¬
tior ẽ exhibenda dãpnatio. Proinde abbatͣ
studio pensandũ ẽ ut si aliqͥs fr̃ in leuiorib¬

Expanded text:
EX REGULA CUJUSDAM . Excommunicationis mensura qualis esse debeat, justum scientibus librare judicium culpae modus ostendit. Levioribus enim culpis levior est adhibenda correptio; gravioribus vero ferventior exhibenda damnatio. Proinde abbatis studio pensandum est, ut si aliquis frater in leviorib
Abbreviated transcription (Latin):
gmariꝰ serpens ille ꝑsigna tiñ ostendit᷑. cur
corã pharaone. cet̾i magorũ serpentes ꝑeũ
deuorant᷑: Cui obiectioĩ facile docti respõd̾e
⁊ idcͥco diuini sigm imaginaciodeuorare
pot̾at qͦo ꝑ magorũ diabolicas incantaci¬
ones imaginatũ fiebat. Iuxtagͦ hãc esti¬
macionẽ ñ innat᷑am serpentis uͥga u̾tit᷑:
que erat uͥga nat᷑alit̃. uͥga specialit̃ sẽꝑ¬
yses. cũ corãpharaone ut sͥ dñs im¬
ꝑauerat. signa fac̾et. ⁊di sententiã ut is¬
rłiticũ ppłm dimitt̾et regi indicass. & ip¬
serex di p̃cepto nullomͦ consentiret :iiuibẽ¬
te dño decẽ plagis. terrã egypti flagellaret:
Primo ꝑcussꝰmsanguinẽ u̾tit aqͣs. itaut

Expanded text:
 signa tantum ostenditur, cur coram Pharaone caeteri magorum serpentes per eum devorantur ? Cui objectioni facile docti respondere et ideo divini signi imaginatio devorare poterat quod per magorum diabolicas incantationes imaginatum fiebat. Juxta ergo hanc aestimationem non in naturam serpentis virga vertitur, quae erat virga naturaliter, serpens specialiteyses, cum coram Pharaone ut sibi Dominus imperaverat, signa faceret, et Dei sententiam, ut Israeliticum populum dimitteret, regi indicaret, et ipse rex Dei praecepto nullo modo consentiret, et jubente Domino decem plagis terram Aegypti flagellaret; primo percussas in sanguinem vertit aquas, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
lem qui futurus erat gentiũ saluator in
lege cłi scb̾eret᷑. In omĩ ppłi isrł itinere co¬
iũpna nubis ꝑdiem numq̃m defuit. nec
corã ppło colũpna ignis ꝑ noctẽ: ut noctis
frigore defensin a tenebͥs illuminati. ꝑgetet
cũ igne: ⁊a calore soł ꝓtecti fuer̾t in die sub
nube. Quẽ dñs custos isrł uere ꝓtegit: nec
sol ꝑ diem nec umq̃m luna ꝑ noctẽ exurit.

Expanded text:
lem, qui futurus erat gentium Salvator, in lege Dei scriberetur, In omni populi Israel itinere columna nubis per diem nunquam defuit, nec coram populo columna ignis per noctem , ut noctis frigore defensi, et a tenebris illuminari pergerent cum igne. Et a calore solis protecti fuerunt in die sub nube. Quem Dominus custos Israel vere protegit, nec sol per diem nec unquam luna per noctem exurit.
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebat. Qm̃ri hoiẽs qͥ alient inflati sp̃u
locunt᷑. ⁊ adhuc cũ locunt᷑ qͥd dic̃t nesciunt
⁊ nilex eo recordant᷑ cũ resipisct̃: s qͥloq̃ndi
modos ininubib ⁊ migne sepe inuenit.⁊
inore muti aĩał lingue plectrũ inũba gu¬

Expanded text:
niam et homines qui alieno inflati spiritu loquuntur, et adhuc cum loquuntur, quid dicunt nesciunt, et nihil ex eo recordantur cum resipiscunt. Sed qui loquendi modos et in nubibus et in igne saepe invenit, et in ore muti animalis linguae plectrum in verba gu
Abbreviated transcription (Latin):
qui frequenter ⁊ ꝑ res insensibiles ⁊ brutũ
et mutum ⁊ subiectũ sibi anmal eundẽ lo¬
cutũ comꝑiss. Qm̃ sp̃c di uͥ uult spirat. ⁊̃ si¬
uoluntati eius qui loquit᷑. minus conuemi¬
at. Sicut et saulꝓpħas occidere uolens ma¬
la incitatus uoluntate uenerat ⁊ tam̃sp̃c
dum deductus: illud uolens implere. ñ
maledicere dippło potuit. s contͣ uolun¬
tatem suam adm̃ spũ coactus ẽ bñdicere.
his g duab causis balaam tienire a dño¬

Expanded text:
qui frequenter, et per res insensibiles, et brutum et mutum et subjectum sibi animal, eumdem loqui comperisset. Qoluntati ejus qui loquitur, minus conveniat. Sicut et Saül prophetas occidere volens, mala incitatus voluntate venerat, et tamen Sdum deductus, et illud volens implere, non maledicere Dei populo potuit, sed contra voluntatem suam a Domini Spiritu coactus est benedicere . His ergo duab
Abbreviated transcription (Latin):
p̃starẽt ꝑ int̾itũ sitis: ⁊ hoĩb penale fac̾ent
exiciciũ. ħ aut̃ pͥmitꝰ uindicta egypciis
cũ rege suoconuiement̃ euen̾at: ut qͥ dei
ppłi infantes influm̃ iactare p̃ceꝑant. eiꝰoẽ
flummins aqͣ insangumẽ u̾sa. exiciũ bibẽ¬
tib inferret:i ñ bibentib penã pr̃aret. At

Expanded text:
per interitum sitis hominibus poenale facerent exitium . Haec autem primitus vindicta Aegyptiis cum rege suo convenienter evenerat, ut qui Dei populi infantes in flumen jactari praeceperant, ejusdem fluminis aqua in sanguinem versa exitium bibentibus inferret, et non bibentib
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ñ potest nͥ priꝰ inliqͦris nat᷑am moueat᷑.
P ret̾ea qͦ. ome metallũ qͣntecũꝙ ditricie ful̾it
liq̃scit. Dũ gͦ exaq̃ humore lapidũ nat᷑am
gigni ꝯꝓbat᷑. qͥd obstat si digub̾natoris
uoluntate lapis in aqͣm u̾sa uice mutet᷑.
ut nat᷑a ad suã originẽ redire festinet. cũ
ds aqm̃ de pet̾ ppło suo preb̾i iub.xXU.¬
ost ħ qͦ moysi cognatꝰ cũ sephorã ultꝰ
moysi uxorẽ. ⁊ duos filios eiꝰ detulerat:
ociꝰ ipsim occursũ moyses ꝑ desertũ exrre fe¬
stinat: cuiꝰ ꝯsilio qͣmuis gentilis. cũ ad castro¬
rũ locũtienit᷑ tribuni ⁊ centurioẽs ⁊ qͥnqͣgena¬

Expanded text:
quod non potest, nisi prius in liquoris naturam moveatur. quod non potest, nisi prius in liquoris naturam moveatur. Praeterea quoque omne metallliquescit. Dum ergo ex aquae humore lapidum natura gigni comprobatur, quid obstat si Dei gubernatoris voluntate lapis in aquam versa vice mutetur, ut natura ad suam originem redire festinet, cum Deus aquam de petra populo suo praeberi juboque Moysi cognatus, cum Sephoram illius Moysi uxorem et duos filios ejus detulerat, ocius ipsi in occursum Moyses per desertum exire festinat. Cujus consilio quamvis gentilis, tamen cum ad castroru
Abbreviated transcription (Latin):
iã lapillos ꝑ pluuiarũ infusionẽ. ⁊ ipsiꝰ
feni ihumũ mocionẽ genitos inueminꝰ.
Nnullas qͦ t̾ras argillosas tͣnffluentium
aqͣrũ assueto cursu suꝑfusas induriciã
tos qͣltt̃ iã ñ nullis lapidib iã concauos
hostreos qs qñ mollis humꝰ fuerat. int̃¬
positos habebat ueluti suȩ nat᷑ali duricie
nc̃ insertos uidemꝰ. Incetis qͦ qͦs longe ad¬
modũ ȩcatis mare ad t̾ras ꝓiecit supposite
rocce nagarba uident᷑: qs ñ de maris gla¬
rea eleuatas. s ex ipsa marim humoris
qͣlitate ⁊eorũ extrema corꝑũ indurata
cute admodũ ẽẽ concretas. ipsa ꝯsid̾atioẽ
ꝓbamꝰ. Pr̾ima ⁊̃ marina reptilia testuoi¬
nib coetaneis induunt᷑:. in qͥb duricies
plusqͣm płimorũ lapidũ uidr̃. Ex qͥb oĩb
manifestis approbacioib lapides ex aqͣ
uoctꝰ qͥsq ñ denegat. sic̃ i lacͥmosi mamori
nat᷑a ⁊i consuetudo indicat. Sał ĩ nat᷑a deli¬
rat historia resolutꝰ calore in es conit̾titur.

Expanded text:
jam lapillos per pluviarum infusionem et ipsius feni in humum motionem genitos invenimus. Nonnullas quoque terras argillosas transfluentium aquarum assueto cursu superfusas in duritiamtos. Qualiter jam nonnullis lapidibus quoque concavos ostreos, quos quando mollis humus fuerat, interpositos habebat, veluti suae naturali duritiae nunc insertos videmus. In caeteris quoque quos longe admodum aetatis mare ad terras projecit, superpositae morae nagarbae videntur, quas non de maris glarea elevatas, sed ex ipsa marini humoris qualitate, et eorum extrema corporum indurata cute admodum esse concretas, ipsa consideratione probamus. Plurima etiam marina reptilia testudinibus coaetaneis induuntur, in quibus durities plusquam plurimorum lapidum videtur. Ex quibus omnibus manifestis approbationibus, lapides ex aqua doctus quisque non denegat; sicut et lacrymosi marmoris natura et consuetudo indicat. Satis etiam natura de lirat historia, resolutus calore in aes convertitur ;
Abbreviated transcription (Latin):
holocausti tp̃r cȩlestis ignis cũ hisqͥad eũ ꝑ¬
tinebãt assũpsit: ieosqͥse in excelsũ eleuãtẽ
di ordinatioĩ resist̾e ceꝑant sub pedib eoꝵ
t̾ra dehiscens apto ore in infernuĩ degluciens
uorauit. In qͥb manifeste ostñdi. qͣd tm̃dẽ sen¬

Expanded text:
holocausti tempore, coelestis ignis cum his, qui ad eum pholocausti tempore, coelestis ignis cum his, qui ad eum pertinebant, absumpsit; et eos qui se in excelsum elevantes Dei ordinationi resistere coeperant, sub pedibus eorum terra dehiscens, aperto ore in infernum deglutiens, voravit . In quibus manifeste ostenditur, quod tan
Abbreviated transcription (Latin):
multos ꝑegͥnacioĩs eiꝰ dies illũ expectauit:
opia secũiꝑ desertũ ducebat: an eque de
sephora dr. qͦd ethiopissa sit: qm̃ ad aqͥlonẽ
maris rubͥ ubi priꝰ ethiopes fuer̃t. ethiopiã
alt̾am eẽ in multis locis historiarũ scͥpt᷑e
descͥbunt. de qͣ meccłiastica historia scͥbit᷑.
qͦd ex partẽ in die adħet: ⁊ incronicis cano¬
nib eusebii refert᷑. qͦd echiopes ab indo flum¬
telligit᷑ qd tra illa in qͣ pͥmitꝰ echiopes habi¬
tauerunt. ethiopia dicta eẽ potũit. ex qͣ ethi¬
opia si moy ses uxorẽ suã acceꝑat. ideo ethio¬
pissa dicta fuerat. xxix.
elismoreysi ⁊ a aron:i dathannabyron filii
eliab:i hon. filiꝰ phelec de tͥbu ruben ⁊ p̃tẽa
ducentiqͥnqͣgnita uiri ꝓceres synagoge
uendicare sͥ sac̾dociũ uolu̾at ⁊⁊ reliqͥ alii de
pͥncipatuppłi ꝯtendebãt: s illũ qͥ ignẽ ho¬
locaustido ñ p̃cipiente offerre appetiuit.

Expanded text:
multos peregrinationis ejus dies illum exspectavit; multos peregrinationis ejus dies illum exspectavit; opia secum et per desertum ducebat; an aeque de Sephora dicitur quod Aethiopissa sit, quando ad aquilonem maris Rubri, ubi prius Aethiopes fuerunt, Aethiopiam alteram esse in multis locis historiarum Scripturae describunt. De qua in ecclesiastica historia scribitur quod ex parte Indiae adhaeret. Et in Chronicis Canonicis Eusebii refertur, quod Aethiopes ab Indo flumtelligitur, quod terra illa in qua primitus Aethiopes habitaverunt, Aethiopia dicta esse potuerit; ex qua Aethiopia si Moyses uxorem suam acceperat, ideo Aethiopissa dicta fuerat. CAPUT elis Moysi et Aaron; et Dathan, et Abiron filii Eliab; et Hon, filius Phelech de tribu Ruben, et praeterea ducenti quinquaginta viri proceres synagogae, sacerdotium voluerat, et reliqui alii de principatu populi contendebant. Sed illum qui ignem holocausti Deo non praecipiente offerre appetivit,
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ utiq ostensã. ñ nuꝑ creatã. Qd̃ olĩ a̾s
cũ cet̾is creat᷑is in pͥncipio ꝯdidit. ħ in tp̃r
necessitatis plebi suȩ ministuit. S tñ iccͥco
cotͣices ad tale minist̾iũ q̃ priꝰcũ mania
gtbute niladu̾si edentib ꝯtulerãt. ista uice
itin detulit. ne qͥsqͣm putaret qͦd esca auiũ
tes incolumes seruauit: qñ cũ manna da¬
taẽ tote multitudini. nlincõmodũ p̃buit.
aaron ⁊ maria cc̃ moysẽ insolentia
ũba deꝓmunt: quẽ omĩũ qui tc̃ in t̾ra mo¬
rabant᷑ intitissimũ hoĩnũ sp̃e scĩdicta de¬
scbunt: s cũ tresciñ illos in tab̾naculũ
uocass. aaron castigat᷑ di sermone. oleo
unctioĩs a uinuicta defenoit᷑ marieᷤ lepre
p̃cipit᷑. s orante ꝓ ea moyse .uͦii. die itin
reuocat᷑ sana. At uͭ moysi de ista ethiopis¬
sa ꝯuige. duplex magistroꝵ inuenit᷑ in¬
tentio: utrũ de ethiopia cũ eẽt in domo pha¬
raonis de qͣ qͣdragenariꝰ eg̃dit᷑ accipit. q̃ ꝑ

Expanded text:
utique ostensam, non nuper creatam. Quod olim Deus cum caeteris creaturis in principio condidit, hoc in tempore necessitatis plebi suae ministravit. Sed tamen idcirco coturnices ad tale ministerium, quae prius cum manna contributae nihil adversi edentibus contuferant, ista vice iterum detulit, ne quisquam putaret, quod esca avium tes incolumes servavit; et quando cum manna data est, toti multitudini nihil incommodi praebuit.Aaron et Maria contra Moysen insolentia verba depromunt, quem omnium qui tunc in terra morabantur, mitissimum hominum Spiritus sancti dicta describunt. Sed cum tres tantum illos in tabernaculum vocasset, Aaron castigatus Dei sermone, oleo unctionis a vindicta defenditur; Mariae vero leprae cipitur. Sed orante pro ea Moyse, septimo die iterum revocatur sana . At vero de ista Moysi Aethiopissa conjuge duplex magistrorum invenitur intentio: utrum de Aethiopia cum esset in domo Pharaonis, de qua quadragenarius egreditur, acceperit, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
condonat᷑ signũ. scilicet. ut in tͥb testib
inse. ⁊ in duob signis consisteret u̾bum.
Nã uͥga qͣm moyses adhuc ouiũ pastor manu
portau̾at cũ int̾rãꝑiceret᷑. serpens fiebat.
& manũ illtꝰ in ꝓpͥũ sinũ suũ missã pͥmauice
leꝓsã ꝓtulerat: i scła uice ineundẽ sinum
ꝯu̾sa. sana apparebat. S inmanuaut in
sanitatẽ insitãut alt̾natĩ sepe ꝓbat᷑ carns
humane nat᷑a recinet. S crebratał mutacio

Expanded text:
condonatur signum, scilicet ut in tribus testibus, in se et in duobus signis, consisteret verbum. Nam virga quam Moyses adhuc ovium pastor manu portaverat, cum in terram projiceret, serpens fiebat: et manum illius in proprium sinum suum missam prima vice leprosam protulerat, et secunda vice in eumdem sinum conversa sana apparebat . Sed in manu aut in et sanitatem insitam, ut alternatim saepe probatur, carnis humanae natura retinet. Sed crebra talis mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
Iq uoebat sur rȩx̾at it mrubo ostenõct᷑
qͥd neceẽ erat: Cuiꝰdã gͦ uͥgulti ꝯsuetudo refert᷑.
qd qͣnto plus arserit. ñ tantũ ñ consumitur.
s ardendo purgaciꝰ reddit᷑. Deqͦligno sc̃s iero¬
nimꝰ mexplanacione altaris lignei qͦd inei¬
uitate ꝑuisionẽ dm̃i merechiele ostendit᷑
qd refert. qͦd qͣsi limcolorẽ habeat: attñ de
huiꝰ nomine reticuit. cũ illiꝰ nat᷑am indicauit.
Sigͦ milliꝰ arboris rubo ignis ille moysi ostũsꝰ
arserat. qͥd mirũ sineq̃qm illud cõburebat :
Seruata gͦ mutͦq natura igne scilicet ⁊ ar¬
bore consid̾at᷑: dũ iignis nat᷑alit̃ de arbore
aidet. ⁊ arbor ardens igninat᷑alit̃ ñ consu¬
mit᷑. ł certe millo rubo ñ ille ignis arborũ
iminicꝰ uidebat᷑. s pociꝰ ignis ille ibi fuit
de qͦ dr. Qui facit angłos suos sp̃c: imimists¬

Expanded text:
idebatur, surrexerat; ut in rubo ostenderetur quid necesse erat? Cujusdam ergo virgulti consuetudo refertur, quod quanto plus arserit, non tantum non consumitur, sed ardendo purgatius redditur. De quo ligno sanctus Hieronymus in explanatione altaris lignei, quod in civitate per visionem Domini in Ezechiele ostenditur , refert quod quasi lini colorem habeat: attamen de hujus nomine reticuit, cum illius naturam indicavit. Si ergo in illius arboris rubo ignis ille Moysi ostensus arserat, quid mirum si nequaquam illud comburebatur? Servata ergo in utroque natura, igne scilicet et arbore, consideratur; dum et ignis naturaliter de arbore ardet, et arbor ardens igni naturaliter non consumitur. Vel certe in illo rubo non ille ignis arboris inimicus videbatur; sed potius ignis ille ibi fuit, de quo dicitur, Qui facit angelos suos spirit
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ fuisse uid̾et᷑. qͦ semel intinctu flum¬
nis aqͦamarissima suauis ⁊ sapida fit: Et¬
em̃ sifauũ mellis aliqͥs nc̃ mamarã undã
iecerit. ñ ne pociꝰ fauꝰamarꝰ qͣm unda sapi¬
da crie: Ea qͦ intelligit᷑. ñ tc̃ lignũ cc̃ nat᷑a
aqͣmeffecisse dulcẽ. s p̃cepto ꝯditoris ⁊ nat᷑e
gubnatoris lĩphã mutauit insaporẽ.
Nã iuiga illa qͥa moyse mare rubrũ ꝑcu¬
ptidiu̾sis plagis macerat᷑. ñ hãc inse na¬
t̾ẽ uͥtutẽ hũit. cũ eã moyses ł aaron ad ħ
facienda eleuauit. ł ut aqͣm fluminis
aliqͥs pret̾ moysen⁊ ñ cũdi p̃cepto mare
⁊ ꝓfecto illas nũqm insanguinẽ muta¬
ret. sic ⁊ illã arborẽ ꝑ qͣm in marathaqͣ
saisa indulcat᷑.isi in amdrũliqͦrẽ aliqͥs
intingeret. siñidẽ ds ut pͥmitꝰ imꝑaret

Expanded text:
lignum fuisse videtur, quo semel intincta fluminis unda amarissima, suavis et sapida fit? Etenim si favum mellis aliquis nunc in amaram undam jecerit, nonne potius favus amarus, quam unda sapida erit? Ex quo intelligitur, non tunc lignum contra naturam aquam effecisse dulcem; sed praecepto conditoris et naturae gubernatoris lympham mutavit in saporem. Nam et virga illa qua a Moyse mare Rubrum percuatur, non hanc in se naturae virtutem habuit, cum eam Moyses vel Aaron ad haec facienda elevavit, vel ut aquam fluminis aliquis praeter Moysen, et non cum Dei praecepto, mare profecto illas nunquam in sanguinem mutaret. Sic et illam arborem per quam in Marath aqua salsa indulcatur, si in amarum liquorem aliquis intingeret, et non idem Deus ut primitus imperaret,
Abbreviated transcription (Latin):
sufferre. ñ pot̾at.s ꝯtinuo liq̃fiebat. cũ u̾sa
ince collectĩrimola ꝯfractũ incondendis
panib ignis aidorẽ sustinebat: Et siqͥs
in mane alteriꝰ diei residuũ auqͥd ex eo re¬
imq̃ret. u̾mib scatebat. cũ tñ gomor m̃su¬
ramanna sana ꝑ longa pꝰmodũ tpr̃a plena
aircha reseruabat. In qͦ ⁊ mirabilri necessario
tc̃ signo exceptis his q̃ ad figͣalẽ exposicionẽ
ꝑtinent. studiosis m̃tib subueniunt q̃suȩ
explanatioĩs illuminationẽ dñi aduitoro
erigunt. Primũ it utrũ sit panis q̃rit᷑. ⁊ qͦmͦ¬

Expanded text:
fiebat; cum versa vice collectum et mola confractum, in coquendis panibus ignis ardorem sustentabat. Et si quis in mane alterius diei, residuum aliquid ex eo relinqueret, vermibus scatebat; cum tamen gomor mensura manna sanum post longa postmodum tempora plena Arca reservabat . In quo et mirabili et necessario tunc signo, exceptis iis quae ad figuralem expositionem pertinent, studiosis mentibus subveniunt, quae suae explanationis illuminationem Domini adjutorio exigunt. Primum enim utrum panis sit q
Abbreviated transcription (Latin):
onsid̾antes gͥ filii isrł ualidissimã
potestatẽ. qm̃ in sui lib̾atiõe dñs
fec̃. moyse p̃cinente consono carmine
canticũ dño uniu̾si partt̃ decantabant.
Umnormissatis adimr̃one accioit dignũ
miracłm: ut cuncti parit̃ senescũ pueri
iom̃s ȩtates eodẽ inspirati famine. qͣsi ex
ore milla p̃monicioẽ ed octi. easdẽ ꝯcinent̃
lineas decantarẽt in unũ. s nat᷑e inqͥsi¬
tor in hoc loco securꝰ efficit᷑: uͥ ñ ꝯsuetudi¬
ne humam ingemi s diuino spũ can¬
torũ pectora ⁊ora inspirant᷑. S in his tñ

Expanded text:
onsiderantes igitur filii Israel validissimam potestatem, quam in sui liberatione Dominus fecit, Moyse praecinente consono carmine canticum Domino universi pariter decantabant . Ubi enormi satis admiratione accidit dignum miraculum, ut cuncti pariter senes cum pueris, et omnes aetates, eodem inspirati flamine, uno quasi ex ore, nulla praemonitione edocti, easdem concinenter litteras decantarent in unum. Sed naturae inquisitor in hoc loco securus efficitur, ubi non consuetudine humani ingenii, sed divino Spiritu cantorum pectora et ora inspirantur. Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
regniegyptiorũ dispensationẽ ⁊ dñium
t̾ix egypti accepit. itaut ⁊ pr̃em cũ omĩdo¬
mo sua megyptũ inuitauit. Ubi cũ annis
sexdecĩ uixiss. die mortis iã instante filiũ
suũ ioseph adiuratut. ut ad sepulchrum
prũm suorũ int̾rã reꝓmissioĩs inqͣ ab hã
⁊ẏsaac cũsara ⁊ rebecca iacebãt. ibi ĩlia ꝯ

Expanded text:
nsationem, et dominium terrae Aegypti accepit, ita ut et patrem cum omni domo sua in Aegyptum invitaverit: ubi cum annis sexdecim vixisset, die mortis jam instante, filium suum Joseph adjuravit, ut ad sepulcrum patrum suorum id terram repromissionis, in qua Abraham et Isaac cum Sara et Rebecca jacebant, ubi eti
Abbreviated transcription (Latin):
Uodẽ fere tprabrahȩ illiꝰ ex multitu xii.¬
Adine gentiũ i di amiciciã electisara
stilis uxor fitiũ ysaac noĩe iã nonagena¬
ria peꝑit.cũ illãusq etatẽ ꝑ totũ uitȩ suȩ
spaciũ st̾ilis fuit.S hoc ualde conueniebat.
ut qm̃ filiꝰ quẽ parturiebat. ipsã figurã x
qͥ ex sola uͥgine. sñ aliq̃ humane uoluntatĩ
cupidine nasceret᷑ p̃tulit. ulũ ñetate qͣso¬
etudinis metas parturiret. ut scilicet ille
infans. ñ solũ ult̃ qͥnq̃gesinũ annũ desi¬
uente partꝰ officio. s ⁊̃ nonagesimo anno
nasceret᷑. desinente uoluptatis desid̾io. Ec
hoc qͣmins contͣ consuetudinẽ: ñ tñ adũs
nat᷑am factũ ẽ. Qm̃ isi cont᷑ ꝯsuetudinẽ ẽ ut¬
pariat anꝰ: adũsꝰ tñ nat᷑am ñẽ. ut inut̾o
agar. cũ filiosuo hifmael qͥ pͥor natꝰ:¬

Expanded text:
Eodem fere tempore Abrahae illius ex multitudine gentium in Dei amicitiam electi, Sara sterilis uxor filium, Isaac nomine, jam nonagenaria peperit , cum illam usque aetatem per totum vitae suae spatium sterilis fuit. Sed hoc valde conveniebat, ut quoniam filius quem parturiebat, ipsam figuram Christi, qui ex sola Virgine sine aliqua humanae voluptatis cupidine nasceretur, praetulit; illum non aetate qua solius consuetudinis metas parturiret: ut scilicet ille infans non solum ultra quinquagesimum annum, desinente partus officio, sed etiam nonagesimo anno nasceretur, desinente voluptatis desiderio. Et hoc quamvis contra consuetudinem, non tamen adversus naturam factum epariat anus, adversus tamen naturam non est ut in utero Agar cum filio suo Ismael qui prior nat
Abbreviated transcription (Latin):
media egypciis erat tenebrosa ut ꝑtotã
di marmore lucida uia incederẽt. Orto
aut̃ diluculo defensꝰ utͦq ꝑicło hostiũ
ipelagi.totꝰ di ppłs euasit ad rura deser¬
tĩ. cũ totꝰ sñ satt̃ nuncio euadente. pha¬
raoĩs cuneꝰ. undis ad suasmetas reu̾ten¬
tib. concidit inglarea ꝓfundi. In hociã
insigni. andioꝑib miracło. istud dep̃¬
senti actꝰ nr̃i intencioẽ exigit᷑. qͦmꝰ insic¬
fato ⁊ recedente delittorib mari racio
conseruat᷑. S ipsũ ñtã difficuit̃ do au¬
xiliante nos inueniie credimꝰ. qͥ ꝯgelantib
undisstagnorũ dorsa glacie suꝑstrata se¬
pissime ꝯsid̾amꝰ. Qd̾gͥ uentr ipluuiarũ
desmente turbine aeris inferiores partes
gelu optinente in aqͥs sepe nat᷑alet̃ efficit᷑:
illud tc̃ di iussu ꝑ glacialẽ uentũ. subito
uigante pelago factũ fuisse ꝯꝓbat᷑. S sic̃
repente mare siccũ dño imꝑante redoit᷑.
ita eodẽ iubente. liqͥfactũ. influidas undaᷤ

Expanded text:
media Aegyptiis erat tenebrosa, ut per toda maris lucida via incederent. Orto autem diluculo, defensus utroque periculo, hostium et pelagi, totus Dei populus evasit ad rura deserti; cum totus, sine saltem nuntio evadente, Pharaonis cuneus, undis ad suas metas revertentibus, concidit in glarea profundi . In hoc tam insigni in Dei operibus miraculo, istud de praesenti actus nostri intentione exigitur, quomodo in siccato et recedente de littoribus mari ratio conservatur. Sed ipsum non tam difficulter, Deo auxiliante, nos invenire credimus, qui congelantibus undis stagnorum dorsa glacie superstrata saepissime consideramus. Quod ergo venti et pluviarum desinente turbine aeris inferiores partes gelu obtinente, in aquis saepe naturaliter efficitur, illud tunc Dei jussu per glacialem ventum subito urgente pelago factum fuisse comprobatur. Sed sicut repente mare siccum Domino imperante redditur, ita eodem jubente liquefactum, in fluidas undas
Abbreviated transcription (Latin):
gã suꝑ aqͣm: ranarũ mundacio repleuit
t̾rã. Et cũ c̾cio extendiss uirgã suꝑ puluerẽ
t̾iȩ: scimphes ebulliunt. & ꝑ aaron iste
tres plage fiunt: ⁊ seq̃ntestres alie ꝑ u̾bũ
moysi munstͣnt᷑. Nã illo iubente locuste

Expanded text:
rgam super aquam, ranarum inundatio replevit terram. Et cum tertio extendisset virgam super pulverem terrae, sciniphes ebulliunt : et per Aaron istae tres plagae fiunt. Et sequentes tres aliae per verbum Moysi ministrantur. Nam illo jubente, l
Abbreviated transcription (Latin):
senrimoyses ꝑaaron. pharaonẽ ⁊
t̾rãeiꝰ ⁊ seruos eiꝰ castigau̾at. nnlȩxressisse
timnos t̾̃re nat᷑e. ipsa plagarũ sĩplex
narracio manifestat. Qm̃risitõ solito plureᷤ:
semꝑtñdeaqͥs rane nascunt᷑. Et cimphes
estatis tp̃r calore soł de pulu̾e oriunt᷑. Lo

Expanded text:
et Moyses per Aaron, Pharaonem et terram ejus et servos ejus castigaverat, nil excessisse terminos naturae, ipsa plagarum simplex narratio manifestat. Quoniam etsi tunc solito plures, semper tamen de aquis ranae nascuntur; et sciniphes aes
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ra sepe aerẽ serenũ obscurat:⁊ uesicas ⁊
pꝰea ulcã in hõib iuim̃tis infectꝰ aergen̾at.
Grando ⁊̃ ⁊ fulgores de congelantib ⁊ uehe¬
m̃tert᷑batis nubib ruunt.⁊ absentialucis ocłoꝵ
obtutꝰ. qñqtũq lux recesserit. tenebre plꝰ
genita soboles cunctorũ arciꝰ dãpnat᷑. S
pcus tñplagali ꝯdicioẽ ad eorũ ꝑfidiã cõ¬
pescendã⁊ subito ⁊ pł solito accider̃. Quaꝵ.
ordo plagaꝵ sic̃ indiffrã rerũ: ita iministroꝵ
creuit. Pine nãq ex oĩb tres plage ꝑ aaron

Expanded text:
serenum obscurat, et vesicas, et postea ulcera in hominibus et jumentis infectis aer generat. Grando etiam et fulgura de congelantibus et vehementer turbatis nubibus ruunt, et absentia lucis oculorum obtutus, quantocumque lux recessit, tenebrae plus genita soboles cunctorum arctius damnatur. Sptiis tamen plagali conditione, ad eorum perfidiam compescendam, et subito, et plus solito acciderunt. Quarum ordo plagarum sicut in differentia rerum, ita et ministrorum crevit. Primae namque ex omnibus tres plagae
Abbreviated transcription (Latin):
moysi opꝰ ꝯuocant᷑. Moyses ii sũptũde ca
uis moĩt̾ra egyptinascunt᷑. Et pꝰea assu¬
mens uͥgã incȩlũ extendit. ⁊igͣndins fulgo¬
rũq insolens copia int̾rãruit. It̾mq idẽ
moyses eandẽ uͥgã incȩlũ duxx̃: ⁊tͥb: dieb¬
totidẽq noctib ꝑmanentes tenebras cͣssi¬
tͣnsiens. cuncta egyptiorũ pͥmogenita
deleuit. Quociens gͦ de tra uindicta col¬
ligit᷑: ꝑ aaron uelut inferioris ordims
ministrat᷑. Que uͦ de uolatilib ⁊ morte ui¬
m̃torũ. quȩ ⁊ ipsa uelut int̾ra uolãt pena

Expanded text:
Moysi opus convocantur. Moyses enim sumptum de camvis in omni terra Aegypti nascuntur. Et postea assumens virgam in coelum extendit, et grandinis fulgurumque insolens copia in terram ruit. Iterumque idem Moyses eatotidemque noctibus permanentes tenebras crassi Aegyptum transiens cuncta Aegyptiorum primogenita delevit . Quoties ergo de terra vindicta colligitur, per Aaron velut inferioris ordinis ministrum; quae vero de volatilibus et morte jumentorum, quae et ipsa velut in terra volant, poen
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ sp̃c ꝓpħie donũ condonat᷑. Quorũ qͣsihe¬
ditarii successores ad tholomeũ philadel¬
phũ alexandrie regẽ. apontificib eleaza¬
ro scilicet ⁊ cet̾is qui codẽ tpr uideorũ tẽ¬
plo ⁊ppło p̃erãt septuagiita sapientesqͥ ex
isrł stirpe descend̾ant missi sunt: i scͥptu

Expanded text:
 prophetiae donum condonatur . Quorum quasi haereditarii successores, ad Ptolomaeum Philadelphum Alexandriae regem a pontificibus, Eleazaro scilicet et caeteris, qui eodem tempore Judaeorum populo praeerant, septuaginta sapientes, qui ex Israel stirpe
Abbreviated transcription (Latin):
inat᷑alit̃ ꝯcͣhit᷑. Cũ n ꝑ uitis arborẽ infun¬
dit᷑: in uim saporẽ ⁊ colorẽ mutat᷑. & cũ o¬
liuetis ligni ad ȩxcelsas sũmitates ascen¬
dit: eadẽ aq̃olei pinguedinẽ fac̃. Et cũ ab
apib infauos ꝯgerit᷑: mellis dulcedinẽ o

Expanded text:
ntrahitur. Cum enim per vitis arborem infunditur, in vini saporem et colorem mutatur: et cum olivae ligni ad excelsas summitates ascendit, eadem aqua olei pinguedinem facit: et cum ab apibus in favos congeritur, mellis dulcedinem o
Abbreviated transcription (Latin):
cordẽ ultionẽ occid̾e uoluit. s hic ut̃q mo¬
yses uidelicet ⁊ aaron ad eab̃naculũ di diffu¬
giunt: ⁊ tt̾m in rebelli ppło cȩlestis flãmade¬
seuit. Rursũq aaron imꝑante moyse imn¬
pleto altarisigne thuribulo foras int̃ po¬
płmuenit: iint̃ uiuos i mortuos dig̃dien¬
tisuestigiũ uindicta ñ tͣnsiuit: recto inut᷑q
mod̾amine effecto. ut qͥ cc̃ tꝰtos pͥncipes ira¬
cundie igne intꝰ exarserãt. foris itissime
uindicte flãma conflag̃ret: ⁊ qͥ in corde ꝓ¬
ximorũ culpas ueniabilit̃ dimmiserat. eius
stigio defensos. ignis de cȩlo missꝰ itrẽ ñ au¬
reatiꝰ gͣuiꝰ ꝑurgebat. Attñ cessante tumultu.
na nocte regoit. Crastino aũt mane aaron
uͥga gẽmulas amigdalim floris ostñdit.
Qpatebat. aaron p̃ oĩb in sac̾dociũ dm̃ ele

Expanded text:
ultionem occidere voluit. Sed hic uterque, Moyses videlicet et Aaron, ad tabernaculum Dei diffugiunt, et iterum in rebelli populo coelestis flamma desaevit. Rursumque Aaron imperante Moyse, impleto altaris igne thuribulo, foras in populum venit, et inter vivos et mortuos digredientis vestigium vindicta non transivit. Recto in utroque moderamine effecto, ut qui contra justos principes iracundiae igne intus exarserant, foris justissimae vindictae flamma conflagrarent: et qui in corde proximorum culpas veniabiliter dimiserat, ejus vestigio defensos ignis de coelo missus urere non aureatus gravius perurgebat. Altamen cessante tumultu, na nocte recondit. Crastino autem mane Aaron virga gemmulas amygdalini floris ostendit, quo patebat Aaron prae omnibus in sacerdotium Deum eleg
Abbreviated transcription (Latin):
hõ in uolucrẽ. uti posse concedat᷑. nicħ ex
his firmare ñ posse. int᷑ suȩ nature t̾̃minos
ꝑmanere .⁊ ridiculosis magorũ fabulaciõib
dminhis ñ gub̾natorẽ. s mutatorẽ nat᷑aꝵ
manib ꝯp̃hensa uirgultꝰ manebat. ima¬
ginarietmñ inserpentis formã aliq̃ciens ꝓ
signo fuisse u̾sã psertĩcũ adnullos usꝰ nͥ ad
sigmostensionẽ necessaria eẽt. Si et enĩuerꝰ
serpens fuiss serpens sẽꝑ pꝰ signa manẽt:
& em̃ uerauirga fuerat. ex qͣ moysesegyptũ
mutata semꝑ uͥga ꝑmãserat. de qͣmare diui

Expanded text:
volucrem verti posse concedatur; nihil ex his firmiter possit intra suae naturae terminos permanere, et ridiculosis magorum fabulationibusDeum in his non gubernatorem, sed mutatorem naturarum manibus comprehensa virgultum manebat, imaginarie tantum in serpentis formam aliquoties pro signo fuisse versam, praesertim cum ad nullos usus, nisi ad signi ostensionem necessaria esset. Si enim verus serpens fuisset, serpens semper post signa maneret. Etenim vera virga fuerat ex qua Moyses Aegyptum mutata, semper virga permanserat. De qua mare
Abbreviated transcription (Latin):
siciens in cades desertisin: in mmure cc̃
largit̃q fluentes aq̃s siciens ppłs bibit.
Shac causa moyses crãrȩꝓmissioĩs ñ intͣuit.
Semel inchoreb pet̾ ꝑcutit᷑. uͥ cmñ ppłi infi¬
delitas notat᷑. in cades deserti sin. saxũ bis
cesũ pulsat᷑ ibi nãq infidelitas inppło et
flatuq ad urentes meũ dñsiminisit. Quoꝵ
Natu adustospłimos m̃mugratoꝵ. necauit.
Cetiaũ int̃eunttũpenat̾riti . aĩo penitũte ad sa¬
tiffactionẽ inclinati. ad moy senr⁊ ad dnm̃n
flexꝰ penitñtiũ lacinis dñs moy si uib⁊ ttt
serpentẽ eneũ uͥga mȩxcelsũ corãppło eleuaret.

Expanded text:
sitiens in Cades deserti Sin, murmure gravlargiterque fluentes aquas sitiens populus bibit. Sed hac causa Moyses terram repromissionis non intravit . Semel in Oreb petra percutitur, ubi tantum populi infidelitas notatur . In Cades autem deserti Sin saxum bis caesum pulsatur: ibi namque infidelitas in populo flatuque adurentes in eum Dominus immisit, quorum flatu adustos plurimos murmuratorum necavit. Caeteri autem intereuntium poena territi, et animo poenitente ad satisfactionem inclinati, ad Moysen et ad Dominuflexus poenitentium lacrymis Dominus Moysi jubet, ut serpentem aeneum virga in excelsum coram populo ele
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ .aͣᷤ. mãdatoꝵ legẽ de monte sẏnai induab
lapideis tabuł detulit. qs cũ offens̾ eẽt ppłi
peccantis piacło ad montis radices ꝯfregit.
nuillo fatigatꝰ medie labore nullã t̃̾rene
ꝯu̾satioĩs escã mãducauit. Qm̃ diuini
sermonis ꝯsorcio fultꝰ. tã longã inecliã
ppłi pars flagns m̃murauit ⁊ man¬
ne cȩlesti ollas carmũ egyptiaiũ p̃posuit.
b imoysi cũ eẽt intołanda resuisa. dñs po
płm inqͥt scifica c̾stino. ego it illos m̃se ĩ¬
tegͦ carnib sat᷑abo. Cinibecillitate inci¬
tatꝰ humana moyses seicenta respondit
peditũ pugnatoꝵ. excepto inntim̾abili
um iouiũ imm̃sa multitudo cedet᷑:
lut ad satacionẽ in num̾abił t̾be pisceᷤ
maris inunũ ꝯgregabunt᷑: Et icͥco
ut nilex his q̃ moysimens fragilis. nt¬
pote humana arripuit. inpastũ ppłi
ced̾et. uentꝰ a dño eg̃diens. arreptas
tͣnsmare cotͣnices ad castrorũ loca uetu¬
lit. easq duob cubitis in aere uolanteᷤ

Expanded text:
em mandatorum legem de monte Sinai in duabus lapideis tabulis detulit . Quas, cum offensus esset populi peccantis piaculo, ad montis radices confregit . nullo fatigatus inediae labore, nullam terrenae conversationis escam manducavit; quoniam divini sermonis consortio fultus, tam longam inediam populi pars flagrans murmuravit, et mannae coelesti ollas carnium Aegyptiorum praeposuit. Sed et Moysi cum esset intoleranda res visa, Do inquit, sanctifica crastino: ego enim illos mense integro carnibus saturabo. Cui imbecillitate incitatus humana Moyses, Sexcenta millia, respondit, peditum pugnatorum, excepto innumerabili um et ovium immensa multitudo caedetur, aut ad saturationem innumerabilis turbae pisces maris in unum congregabuntur? Et idcirco ut nihil de iis, quae Moysi mens fragilis, utpote humana arripuit, in pastum populi cederet. Ventus a Domino egrediens, arreptas trans mare coturnices, ad castrorum loca detulit, easque duobus cubitis in aere volantes
Abbreviated transcription (Latin):
ce nat᷑am tñ in illo neqͣ̃qͣm aliqͥd fit. Uttã a
insensibilẽ t̾ra hr̃e indubitant̃ dinoscit᷑. ꝑ
qͣm in se crescentia arborũ ⁊ olerũ frutecta
mou̾e uidnt᷑. Uñ q̃si in uiuenticarne pal¬
pitantes uene sangͥnis discurr̃t. ita ĩ ꝑt̾rã
iuiuentiũ aquarũ riu ꝓfluũt. ꝑ qͣm uitã
insensibibilẽ do imꝑante t̾ra ossuũ aꝑuit¬

Expanded text:
 tamen in illo nequaquam aliquid fit: vitam enim insensibilem terra habere indubitanter dignoscitur, per quam in se crescentia arborum et olerum fruteta moveri videntur. Unde quasi in vivente carne palpitantes venae sanguinis discurrunt, ita etiam per terram viventium aquarum rivi profluunt: per quam vitam insensibi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħicꝰ p̃uidit. qd̾ egyptiorũ gens ydolatͥe
dedita. ipsũ qͥ trene munificentie illis aue¬
tor fuiss ut ipsos de famis ꝑicło lib̾asset:
aliqñ adorare uellet. qd ⁊ fecer̃. Nã boius
simulachrũ uixta sepulchrũ iosephsta¬
tuer̃t: eo qͦd bos uiro magͥcultura cooꝑat᷑.
Qĩ causa filii isrłcũ indeserto idolũ adorare
uellent. ñ aliã aliqͣm statuã qm̃uitulũ id
ẽ bouẽ fecert̃. hacł maxẽ causa qͦd ipse in

Expanded text:
praevidit quod Aegyptiorum gens idololatriae dedita, ipsum qui terrenae munificentiae illis auctor fuisset, et ipsos de famis periculo liberasset, aliquando adorare vellet: quod et fecerunt. Nam bovis simulacrum juxta sepulcrum Joseph statuerunt, eo quod bos viro in agricultura cooperatur. Qua etiam causa filii Israel cum in deserto idolum adorare vellent, non aliam aliquam statuam quam vitulum, id est, bovem fecerunt: hac vel maxime causa quod ips
Abbreviated transcription (Latin):
cione uisitabit uos ds. iefferte ossa meahĩc
uob̾cũ. Hãc gͦ causãm hoc loco posui. ñ qd
int̃ mirabilia deputaret᷑: ẜ ne tã magnũ
int̃ abrahã ⁊ moysensine aliqͦqͦd memoraci¬
cutis uigo egypciorũgens filios isrł
cepit oppͥmere. itaut mareseorũ paruulos
ne ult᷑ modũ genssuccresceret influmine ꝓ¬
icere:⁊ diu̾sa ib̾et morte mactare. Q tpr̃
moyses amre filiꝰ milla ⁊̃ tẽpestate gen̾atꝰ
leuitice stirpisuir mnultione suȩ gentis
suriexit: iuidens uirũ egypciũ ifrłitã oppͥ¬
mentẽ occioit. Quȩ resut egypciorũ regiq̃¬
ltt̃ facta eẽt innotuit: ipse de egypto fugiens
ꝑ q̃draginta annos int̾ramadian ouespas¬
cens exul fuit. Cui euoluto cẽꝑe. ꝓmissioũ
q̃ facta ẽ ad prẽs minanti ꝑ pascuagͥgẽ
in monte oreb rub arde ⁊ igne suo ñ ꝯburi
apparuit. & cũ talẽ uisionẽ explorare cu¬
pet. cur rub ñ cõbureret᷑ cũ ardet: dñs de

Expanded text:
tione visitabit vos Deus; et efferte ossa mea hinc vobiscum. Hanc ergo causam in hoc loco posui, non quod inter mirabilia deputaretur, sed ne tam magnum inter Abraham et Moysen, sine aliquo quod commemoratitutis jugo Aegyptiorum gens filios Israel coepit opprimere, ita ut mares eorum parvulos, ne ultra modum gens succresceret, in flumine projicere, et diversa juberet morte mactare . Quo tempore Moyses Amrae filius, in illa tempestate generatus, Leviticae stirpis vir, in ultionem suae gentis surrexit: et videns virum Aegyptium Israelitam opprimentem, occidit. Quae res ut Aegyptiorum regi qualiter facta esset, innotuit; ipse de Aegypto fugiens, per quadraginta annos in terra Madian oves pascens exsul fuit . Cui evoluto tempore promissionis, quae facta est ad patres, minanti per pascua gregem in monte Oreb rubus ardens, et igne suo non comburi apparuit. Et cum talem visionem explorare cuperet, cur rubus non combureretur cum arderet, Dominus de
Abbreviated transcription (Latin):
assũptũ filiũ iãiãq iminolare ceꝑit.s. an¬
gło clamante filio suo qͥcqͣm mali ne facẽt
iã int̾ uepresherentẽ cornib arietẽ uidit:
que iubente angło holocaustũ ꝓ filio statĩ
obtulit.S iste aries reqͥrit᷑ uñ insolitudine
ĩ ne illud opꝰ pꝰ diem sextũ condidisse d̾s
de tra dicat᷑. istũ arietẽ detulisse angłm
aliunde credemꝰ: Qmͣ ⁊ philippũ angłs
eunucho tͣnstulit marotũ ⁊ ad damelẽ¬

Expanded text:
assumptum filium jam jamque immolare coepit: sed clamante angelo, filio suo quidquam mali ne faceret, jam inter vepres haerentem cornibus arietem vidit, quem angelo jubente holocaustum pro filio statim obtulit . Sed iste aries requiritur unde in solitudine etiam, ne illud opus post diem sextum condidisse de terra Deus dicatur, istum arietem detulisse angelum aliunde credimus, quo modo et Philippum angelus ab eunucho transtulit in Azotum Act
Abbreviated transcription (Latin):
namꝰ. Qd̾ c̃q gͦ ꝑ studiũ q̃ munis longi tpr̃is ĩ
ie aliqͣ inuenit᷑. ñ aliũde in eandẽ ꝑ undustͥã
ex aliena nat᷑a ꝯducit᷑. S cũ innat᷑e abdito
recessu occutrat᷑. priꝰ h ꝑplexi tprĩs urdustã¬
seu ĩ uerũ effectũ longo cultu effictt᷑. ħ diuo
uerti posse fieqͣnt̃ naute ꝯꝓbãt. qͥ illas ꝑhu
mũ optime t̾rȩ infusas: iħ artificio ⁊̃ indul¬
catas. sepe sitĩ temꝑant. Nubes qͦ de mari¬
nsfinib uapores leuãt saisiliqͥris ẜeas¬
dẽ dulces qñ pluunt t̾rems usib minist̾nt.

Expanded text:
que ergo per studium quamvis longi temporis in re aliqua invenitur, non aliunde in eamdem per industriam ex aliena natura conducitur; sed cum in naturae abdito recessu occultatur, prius hoc perplexit temporis industseu etiam rerum effectum longo cultu efficitur; hoc Deverti posse, frequenter nautae comprobant, qui illas per humum optimae terrae infusas, et hoc artificio etiam indulcatas, saepe sitim temperant. Nubes quoque de marinis finibus vapores levant salsi liquoris, sed easdem dulces, quando plu
Abbreviated transcription (Latin):
s ĩ ifleumate ⁊ tussi exp̃sso sputo pectory¬
sapit᷑. qd sał nat᷑a ꝑhumanũ corpꝰ inserat᷑.
Potens gͥ rerũgub̾nator. cũ totũ in partẽ
u̾ter cupit. qd in modica parte latebat.
ꝑtotũ infundit. atq hac ex causa. cũ u¬
xorẽ loth instatuã sał u̾tere uoluit. pars
illa temussima sał qͥ carmmerat. totũ
corpꝰ infec̃. & itatñ factũ ẽ. ut qͥserto die õs
naturas constituiere consũmauit: mlex aliqͣ

Expanded text:
sed etiam in phlegmate, et tussi expresso sputo pectsed etiam in phlegmate, et tussi expresso sputo pectd salis natura per humanum corpus inseratur. Potens ergo rerum gubernator, cum totum in partem vertere cupit, quod in modica parte latebat, per totum infundit. Atque hac ex causa, cum uxorem Loth in statuam salis vertere voluit, pars illa tenuissima salis quae carni inerat, totum corpus infecit. Et ita factum est, ut qui sexto die omnes naturas const
Abbreviated transcription (Latin):
sceł in hõib punit᷑. ꝑ alt̾am adinuencio
concupiscentie contͣ consuetudinẽ facta
uindicat᷑. In ista uͦsodomitana pęnaml
cont᷑ natur̃ã ds fac̾e cernit᷑: cũ desuꝑ aereo
ignito illospacioinsolit desid̾ii ardor in
loth ddi seruꝰ ꝑ angłos crutt᷑. s illius
uor ne retͦ respic̾et uissa dũ respic̾e̾t: in
salis statuã solidat᷑. ut cuiꝰ sensꝰ ñ erat
immunis ex culpe consorcio: mortẽ effu¬
gere ñ poss. qͣmuis ꝓpt̃ iusti contub̾mũ
cruta sit de incendio. S dũ hoc assũpsimꝰ
qͦd nilin di cieat᷑a contͣ nat᷑am sit. s insi¬
loth cũm salisstatuã u̾tit᷑. nat᷑a humani
corꝑis in hac mutaciõe gubnat᷑. Salisgͥ
nat᷑am in humano corꝑe eẽ nullꝰ ãbigit
qͥ lacͥmartĩ falsitudinẽ cõꝓbauit. qͥ a cur¬
bato felle ut medici dicunt eg̃dientes.
sał nat᷑am qm in recondito nate sinu
concipunit. de ocłis fluentes ⁊ saporiscõ¬
ꝓbatioẽ ostendunt. & ñ solũ inlacͥmis.

Expanded text:
n hominibus punitur, per alteram adinventio concupiscentiae contra consuetudinem facta vindicatur, In ista vero Sodomitana poena nil contra naturam Deus facere cernitur, cum desuper aereo ignito illo spatio, insoliti desiderii ardor inLoth Dei servus per Angelos eruitur; sed illius uxor ne retro respiceret jussa, dum respicit, in salis statuam solidatur , ut cujus visus non erat immunis ex culpae consortio, mortem effugere non posset, quamvis propter justi contubernium eruta sit de incendio. Sed dum hoc assumpsimus, quod nihil in Dei creatura contra naturam sit, sed insiLoth cum in salis statuam vertitur, humani corporis natura in hac mutatione gubernatur? Salis igitur naturam in humano corpore esse nullus ambigit, qui lacrymarum salsitudinem comprobavit; quae a turbato felle, ut medici dicunt, egredientes, salis naturam, quam in recondito naturae sinu concipiunt, de oculis fluentes, etiam saporis comprobatione ostendunt. Et non solum in lacrymis,
Abbreviated transcription (Latin):
potuerãt:. ꝯsonũ om̃s carm̃ decantare ĩu¬
nomom̃to dñs illis donauit. & qͥ paulo
añ ꝓfundũ corãeis aꝑuerat: ipse pꝰmodũ
intale canticũ eorũ ling̃as ⁊ĩgena gub̾nabat:¬
Nde ꝑinfecunde auiũ dig̃ssi solitudi xxii.¬
nis. tͥũ dierũ ꝯtinuo fatigati labore. qͣrulo¬
siaidore sitis inmarath aqͣs amarissimas
inuener. Qrũ salsitate ꝓhibiti. suȩ sitis
hrẽ solam̃ mimme ualuer̃. s moysi a dño

Expanded text:
potuerant, consonum omnes carmen decantare in uno momento Dominus illis donavit. Et qui paulo ante profundum coram eis aperuerat, ipse postmodum in tale canticum eorum linguas et ingenia gubernabat infecundae avium digressi solitudinis, trium dierum continuo fatigati labore, querulosi ardore sitis, in Marath aquas amarissimas invenerunt; quarum salsitate prohibiti, suae sitis habere solamen minime valuerunt. Sed Moysi a
Abbreviated transcription (Latin):
rumq erudicio contulit: litterulis his ĩ¬
timaui. Inquib si quid uiciosum ⁊ imimiᷤ
sane nitentionis apparet: non illorum s mea
Aluuio. quaiius famosa plurimoꝵ
mentes questio pulsat: ncħ inluminariũ
aut siderum consuetis ministrationib
diluuium commutasse ipsius aui qͦ
diluuium factum ẽ cursus manifestat.
Noc enim scđiuic esima prima die mensis
uicesimo .uͦii.die mensis. in montib arme¬
me eadem atcha requieuit. primadie dac¬
mimensis cacumina moncium apparue¬
runt:i prima die mensis primiaquȩ mi¬
mite sunt atq e uoluto annicutulo mense
aicha egressus ẽ. E.x quib indiciis mani¬
festissime ostenđr. qͦd inhis qͥ ad annicir¬
culũ ꝑagendũ ꝑtinebãt: inluminariũ
ministrationib dierũ ac noctiũ. plenitu¬
die decursa nicħ deeẽ uidr. Si enĩlumi¬
nariũ solis scilicet ⁊ lune cursꝰ maliqͦtitu¬
baret: dierũ ac noctiũ pͥmitꝰ uicissitudo.

Expanded text:
orumcumque eruditio contulit, litterulis his inorumcumque eruditio contulit, litterulis his intimavi, in quibus si quid vitiosum, et minus sanae intentionis apparet; non illorum, sed meluvio, quamvis famosa plurimorum mentes quaestio pulsat; nihil in luminarium aut siderum consuetis ministrationibus diluvium commutasse, ipsius anni quo diluvium est factum, cursus manifestat. Noe enim secundi decimo septimo die mensis vigesimo septimo die mensis, in montibus Armeniae eadem arca requievit. Prima die decimi cacumina montium apparuerunt. Et prima die mensis primi aquae minutae sunt. Atque evoluto anni circulo, mensearca egressus est . Ex quibus indiciis manifestissime ostenditur, quod in iis quae ad anni circulum peragendum pertinebant, in luminarium ministrationibus dierum ac noctium plenitudine decursa, nihil decedere videtur. Si enim luminarium, solis scilicet et lunae, cursus in aliquo titubaret; dierum ac noctium primitus vicissitudo, et
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia priuam᷑. In nob̾met ipsis oiẽ
nr̃e natiuitatis scimus ⁊ memoram: diem
mortis qñ ueniet. cum certe uentura sit
nescimus. Res ĩ corꝑales q̃s uidemꝰ. ex par
te tm̃ consid̾are possumꝰ. E& parte gͦ cog¬
noscimus. quamdiu in hoc scło sumꝰ. s si
ad illam lucem pat̾s luminũ uenerimꝰ:
nicħ mereaturis erit qͦd nesciamꝰ. At u̾
ut nr̃m sequamur ꝓpositum. inisto dilu¬
ii taminagno indeicreaturis miraculo
nicħ contranaturam factum cẽ ostenote
qm̃ nullum quod ds incieaturarũ pͥmac̃¬
dicione ñ fecerat. suꝑ inductum eẽ uidet᷑
nͥ quod solito habundancior mariscopia
et imbrium ducta congregatur nicħui
his auctoritate firmaiuu̾imut indefensioẽ
alicuiꝰ contenciosus sim: S si qͥd alteriꝰ in¬
genio. forte meliori intelligentia horum
occurrerit: hoc ⁊ meo ingeniolo forsitancõ¬
placebit. Ego enim quod mͥ magistrorũ qͥ¬

Expanded text:
intelligentia privamur. In nobismetipsis diem intelligentia privamur. In nobismetipsis diem nostrae nativitatis scimus et memoramus; diem mortis quando veniet, cum certe ventura sit, nescimus. Res etiam corporales quas videmus, ex parte tantum considerare possumus. Ex parte ergo cognoscimus, quamdiu in hoc saeculo sumus. Sed si ad illam lucem Patris luminum venerimus, nihil in creaturis erit quod nesciamus. At vero ut nostrum sequamur propositum in isto diluvii tam magno in Dei creaturis miraculo, nihil contra naturam factum esse ostem nihil quod Deus in creaturarum prima conditione non fecerat, superinductum esse videtur; nisi quod solito abundantior maris copia, et imbrium ducta congregatur. Nihil in his auctoritate firmaverim, ut in defensione alicujus contentiosus sim: sed si quid alterius ingenio forte meliori intelligentia horum succurrerit, hoc et meo ingeniolo forsitan complacebit. Ego enim quod in hoc magistrorum qu