comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũt fucuris uirtus dĩ. Hocẽ quo cõm̃da¬
uit caritatem suã in nob: qm̃ quȩ lacerat
impietas manichei. ea omĩa pietas me-¬
diatoris assũpsit. Nichil gͦ me pudet
in dño meo: in quȩ ꝓpt̃ saluit̃ meã uenit
teneo ueritatẽ meam̃broꝵ: ut exempli esꝰ
soliditatẽ arcẽq suscipiã. dus̃ eliudẽ
ueritas m̃broꝵ quã xp̃ianꝰ om̃is agnoscit
in xp̃o. aliud cupiditas peccatoꝵ. quã tu
importare uis xp̃o. Dicis cñi concupiscen¬
tiam carnis hocẽ libidinẽ. quã libentius
uocas concupiscentiã naturalẽ. bonũ ec̃:
& sicarguis eius excessum. ut quisquis eã
concessos fines transgredi siuerit. tanquã
male utens bono culpã contrahat: Qͥsqͥs
autẽ illã usq adlicita atq concessa ingͥdi.
nec ultra ꝑmiserit prog̾di: tãquã bono be¬
ne utens. laude sit dignus. Pinde qm̃ uide¬
mus alios ita ec̃ natos. ut maiore libidine

Expanded text:
autem futuris virtus Dei. Hoc est quo commendaautem futuris virtus Dei. Hoc est quo commendavit charitatem suam in nobis; quoniam quae lacerat impietas Manichaei, ea omnia pietas Mediatoris assumpsit. Nihil ergo me pudet in Domino meo: in quae propter salutem meam venit, teneo veritatem membrorum, ut exempli ejus soliditatem arcemque suscipiam. AUG. Aliud veritas membrorum, quam christianus omnis agnoscit in Christo: aliud cupiditas peccatorum, quam tu importare vis Christo. Dicis enim concupiscentiam carnis, hoc est libidinem, quam libentius vocas concupiscentiam naturalem, bonum esse; et sic arguis ejus excessum, ut quisquis eam concessos fines transgredi siverit, tanquam male utens bono, culpam contrahat; quisquis autem illam usque ad licita et concessa ingredi, nec ultra permiserit progredi, tanquam bono bene utens laude sit dignus. Proinde quoniam videmus alios ita esse natos, ut majore libidine
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis uirtute om̃iuĩ eẽ castissimꝰ. Can¬
to quippe in eo sicut disputas continentie
sp̃s maior ec̃t: qnto maiorẽ carnis concu¬
piscentiã eoherceret adhunc te interitũ:
tua suscepta nimiũ dilecta ꝑduxit. Iul̃
rum. integer corporis. homo uterus. uir
ꝑfectus. si petro apło creditur in actibus
disserenti: In tacta castitate conspicuus.
& animum & oculos nũquã remisso cor¬
dis uigore custodiens: s qđ hoc tocum
uirtute mentis. ñ carnis infirmitate ꝑ¬
fecenit. Concupiscentiã carnis. totiꝰ corpo¬
ris immixtã sensib & ueritatẽ ac sani¬
tatem conditionẽq m̃broꝵ fuisse in eo:
& somnꝰ eiꝰ & cib & barba. & sudor et
labor. & crux testat᷑ & lancea. Nongͦ sensꝰ
corporis ñ habuit ille. s rexit. Hoc ẽ un¬
de gentib. Unde manicheis insultat ca¬
tholicoꝵ fides:. quia u̾bũ ut crucis ita
carnis eius. percuntib stulticia ẽ: saliuis

Expanded text:
luntatis virtute omnium esse castissimus. Tanluntatis virtute omnium esse castissimus. Tanto quippe in eo, sicut disputas, continentiae spiritus major esset, quanto majorem carnis concupiscentiam coerceret. Ad hunc te interitum tua suscepta nimium dilecta perduxit. LIIrum, integer corporis, homo verus, vir perfectus, si Petro apostolo creditur in Actibus disserenti ; intacta castitate conspicuus, et animum et oculos nunquam remisso cordis vigore custodiens; sed quod hoc totum virtute mentis, non carnis infirmitate perfecerit, concupiscentiam carnis totius corporis immixtam sensibus, et veritatem ac sanitatem conditionemque membrorum fuisse in eo, et somnus ejus, et cibus, et barba, et sudor, et labor, et crux testatur, et lancea. Non ergo sensus corporis non habuit ille, sed rexit. Hoc est unde Gentibus, unde Manichaeis insultat Catholicorum fides, quia verbum ut crucis, ita carnis ejus, pereuntibus stultitia est, salvis
Abbreviated transcription (Latin):
tibi castior uideat᷑ qͥ concubitꝰ illicitoᷤ cupit
s ut ñ ꝑpetret sue cupiditati resistit: quã
qui talia mala nec saltẽ cupit. ñ ꝑimpos¬
sibilitatẽ carnis. s ꝑsũmitatẽ ꝑfectionẽ¬
q uirtutis: immo ille sit castus. iste aut̃
scđm te si castus eẽt. mala ista cuperet
ꝑ naturã: s eandẽ naturalẽ cupiditatẽ
uirtute animi coherceret. Ista fit ut te
illa horribilis sicut iã suꝑiꝰ ostendi se¬
quat absurditas. tanto eẽ quẽq uoluntate
castiorem. quanto maiorẽ nature suc libi¬
dinẽ uicerit. nec inaliquos excessus luxuriȩ.
qualibet illa magna sit. exire ꝑmiserit Nui
aut̃ minorẽ flagitioꝵ libidinẽ cohibet. mi¬
nus ẽẽ castum: qm̃ quẽ ñ libet qđ ñ licet.
scđm tuã sapientiã uł potiꝰ amentiam.
om̃ino nec castis ẽ. Ecce qđ xp̃o impor¬
tare conaris insane. ut natura fuerit om¬
niũ libidinosissimꝰ: quia ita posset uo¬

Expanded text:
tibi castior videatur, qui concubitus illicitos cupit, tibi castior videatur, qui concubitus illicitos cupit, sed ut non perpetret, suae cupiditati resistit; quam qui talia mala nec saltem cupit, non per impossibilitatem carnis, sed per summitatem perfectionemque virtutis: imo ille sit castus, iste autem  quoniam, secundum te, si castus esset, mala ista cuperet per naturam, sed eamdem naturalem cupiditatem virtute animi coerceret. Ita fit, ut te illa horribilis, sicut jam superius ostendi, sequatur absurditas, tanto esse quemque voluntate castiorem, quanto majorem naturae suae libidinem vicerit, nec in aliquos excessus luxuriae, quamlibet illa magna sit, exire permiserit: qui autem minorem flagitiorum libidinem cohibet, minus esse castum; quoniam quem non libet quod non licet, secundum tuam sapientiam, vel potius amentiam, omnino nec castus est. Ecce quod Christo importare conaris insane, ut natura fuerit omnium libidinosissimus, quia ita posset vo
Abbreviated transcription (Latin):
ieo libro te ñ ostendisse conuei. Iuł.
Et idõ hoc in p̃sentiarũ relicto: illud
efflagito. uͥ tu legeris xp̃m eunuchum
fuisse naturalit̃. Auoꝰ Quem̃ uͥ mehoc
dixisse legisti: nisi quia calũpniaris
ut soles.  Aliud est possibilitas seminã¬
doꝵ filioꝵ quã xp̃i carni defuisse non
dicimus. sicut deẽc carni nouimꝰ eunu¬
choꝵ: & aliud ẽ cupiditas uicioꝵ. quã
tu ꝑsuadere conaris habuisse xp̃m. et
iactas te eẽ xp̃ianũ: quia uidelicet sic̃
pauloante dixisti. xp̃s etiam fraudis cri¬
minib urgeret᷑ si diceret mortalib. ex¬
tendimimi ad patientiã hominis nichil
sentientis: Quasi sequat᷑ ut ñ sentiat
inflictos dolores. qui uult & pocest non
habere malas cupiditates. Uel si diceret
ut tua u̾ba ipse cõponis. imitamini ca¬
stitatẽ. certa nacurę ur̃e irritam̃ta uincẽ¬
tes. illiꝰ quẽ debilitas fecit pudicũ uide¬
ri sic eñi es amator egregiꝰ castitatis. ut

Expanded text:
meo te non ostendisse convici. LII. JUL. meo te non ostendisse convici. LII. JUL. Et ideo hoc in praesentiarum relicto, illud efflagito, ubi tu legeris Christum eunuchum fuisse naturaliter. AUG. Tu enim ubi me hoc dixisse legisti, nisi quia calumniaris, ut soles? Aliud est possibilitas seminandorum filiorum, quam Christi carni defuisse non dicimus, sicut deesse carni novimus eunuchorum: et aliud est cupiditas vitiorum, quam tu persuadere conaris habuisse Christum, et jactas te esse christianum; quia videlicet, sicut paulo ante dixisti, « Christus etiam fraudis criminibus urgeretur, si diceret mortalibus, Extendimini ad patientiam hominis nihil sentientis: » quasi sequatur, ut non sentiat inflictos dolores, qui vult et potest non habere malas cupiditates: vel si diceret, ut tua verba ipse componis, « Imitamini castitatem, certa naturae vestrae irritamenta vincentes, illius quem debilitas fecit pudicum videri. » Sic enim es amator egregius castitatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
pollinaris sectator ñ uidearis licebit:
Minoris quippe ẽ ille impietatis inuentor
Pte aut̃ non licet. ut uoceris aliud quam
manicheus. Aug. N ec appoilinarista nec
manicheus fuit s hereticors expugnator
paulũ sicut oportuit & intelligens & ex¬
ponens. Tuaũt tantomagis adiuuas
manicheos qđ sepissime ostendi: qͣnto
magis ab eis ce cẽ arbitraris alienum: es
aut nouus hereticꝰ pelagianus. In dispu¬
tatione loquacissimꝰ. incontentione ca¬
lũpniosis simꝰ: inꝑfessione fallacissimꝰ.
Nichil enĩ qđ dicas inueniens. inania
multa dicis: falsum crimen catholicis
obicis: catholicũ ce ẽẽ m̃tiris. luł. Osten¬
di quidẽ in t̾cio libello primi oꝑis mei
ir refutabilit̾ necesse ẽẽ dicietiã xp̃m re¬
atũ de mariȩ carne traxisse. si crederet᷑
naturale peccatum: eũq a te sub pote¬
state diaboli collocari. qui affirmares
adius diaboli hominũ unuisam ꝑti¬
nere substantiã. auoꝰ. Qđ int̃cio tuo
libro te ostendisse cõmemoras: quinto

Expanded text:
is sectator non videaris licebit: minoris quippe est ille impietatis inventor. per te autem non licet ut voceris aliud quam Manichaeus. AUG. Nec Apollinarista, nec Manichaeus fuit, sed haereticorum expugnator Paulum, sicut oportuit, et intelligens et exponens. Tu autem tanto magis adjuvas Manichaeos, quod saepissime ostendi, quanto magis ab eis te esse arbitraris alienum: es autem novus haereticus Pelagianus, in disputatione loquacissimus, in contentione calumniosissimus, in professione fallacissimus. Nihil enim quod dicas inveniens, inania multa dicis, falsum crimen Catholicis objiciis, catholicum te esse mentiris. LI. JUL. Ostendi quidem in tertio libello primi operis mei, irrefutabiliter necesse esse dici etiam Christum reatum de Mariae carne traxisse, si crederetur naturale peccatum; eumque a te sub potestate diaboli collocari, qui affirmares ad jus diaboli hominum universam pertinere substantiam. AUG. Quod in tertio tuo libro te ostendisse commemoras, quinto
Abbreviated transcription (Latin):
in qua primitus condita ẽ minꝰ hec hab̃e
nunc omĩa. Hane uenit xꝑ̃c redintegrare.
corrigere atq sanare. integer sine ullacor¬
reptione. rectus sine ulla prauitate:Saluũ
sine ulla cupiditate peccati. Iuł. Ac ꝑhos
in eanatura ñ potest ẽẽ peccatum: cum
inillo in quo tota ẽ. nichil iniquitatis in¬
uentũẽ. dug̾. Immanit iuliane blasphe¬
mas. coequans carnẽ xp̃i cȩteroꝵ hominũ
carni: nec uidens illũ uenisse ñ in carne
peccati. s insimilitudine carnis peccati.

Expanded text:
in qua primitus condita est, minus haec habere in qua primitus condita est, minus haec habere nunc omnia. Hanc venit Christus redintegrare, corrigere, atque sanare, integer sine ulla corruptione, rectus sine ulla pravitate, salvus sine ulla cupiditate peccati. LX. JUL. Ac per hoc, in ea natura non potest esse peccatum, cum in illo in quo tota est, nihil iniquitatis inventum est. AUG. Immaniter, Juliane, blasphemas, coaequans carnem Christi caeterorum hominum carni; nec videns illum venisse non in carne peccati, sed in similitudine carn
Abbreviated transcription (Latin):
insc haberet discordiã carnis & sp̃s. Iuł.
tut res plana aliquo confirmet᷑ exc̃plo
inelius ẽhaber rationẽ quã ñ habere. Ho¬
mines aut rationabiles factisunt: pecora
uero irrationabilia. Nontam̃ idõ quiahu¬
mana natuta quadrupedib antistat.: qua¬
Cemecia aiit malum aliqđ aut diaboli
sua menbra formaret. noluerit eis sensũ
adimiscere genitaliũ quo usurus ñ erat.
Num idõcum ysaac iacob & om̃iũ men¬
bra fingebat eis ꝗͥq & sexum dabat et
sensũ malũ aliqͥd faciebat: Aut ad hȩc
uemiens. in adiutorium aduocabat diabo¬
lum. ut menbris quȩ ipse cõpegerat. ne¬
cessaria oblectamenta misceret: Nec exi¬
guũ quiequã igit᷑ omĩno. sicut & in hoc
&e inpore oꝑe dõ adiuuante monstraui¬
tinere potiusti. Claruit eñiꝰ nichil minꝰ
denatura hominũ saluatoris corpꝰ habu¬
isse. Aud̃. Immoclaruit. hominũ naturã.
ad ulã integritatem. rectitudinẽ. salutẽ.

Expanded text:
in se haberet discordiam carnis et spiritus. in se haberet discordiam carnis et spiritus. LIX. JUL. Et ut res plana aliquo confirmetur exemplo, melius est habere rationem, quam non habere: homines autem rationabiles facti sunt, pecora vero irrationabilia: non tamen ideo quia humana natura quadrupedibus antestat, quadrupedia aut malum aliquod, aut diaboli istus, cum sua membra formaret, noluerit eis sensum admiscere genitalium, quo usurus non erat: num ideo cum Isaac, Jacob, et omnium membra fingebat, eisque et sexum dabat et sensum, malum aliquid faciebat? Aut ad haec veniens, in adjutorium advocabat diabolum, ut membris quae ipse compegerat, necessaria oblectamenta misceret? Nec exiguum quidquam igitur omnino sicut et in hoc, et in priore opere, Deo adjuvante monstravitinere potuisti. Claruit enim nihil minus de natura hominum, Salvatoris corpus habuisse. AUG. Imo claruit hominum naturam, ad illam integritatem, rectitudinem, salutem,
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiam. uerum etiã cum ꝑfecta¬
rum laude uirtutum: qualẽ concupiscen¬
tiam nouimus carni cȩteroꝵ hominũ.
ẽẽ consequens ut hoc malum sit etiã si con¬
cedas idxp̃m noluisse suscipe. sicut ñ
idõ dampnauit nuptias quia noluit
habe conuigium: hoc delibidine pecor
dici potest. Quib ido ñ ẽ malũ. quia
ñ habent rationis bonũ. unde caro eor
non concupiscit adũsus sp̃m. Qđuero
resistit sp̃ui hominris uolentis facere bo¬
num: quantalibet loquacitate abste
etiam cupiditate peccati: Nonẽĩ ũt exi¬
stenti resisteret. ẜ ut illa nũquã prorsus
existeret: ñ qđ eam ñ posset habere siuel¬
let. s ñ recte uellet. qđ eum caro peceati
quã ñ gerebat. etiam inuitũ habere nor
cogeret. Proinde illeuir ꝑfectus. ñ ꝑcon¬
cupiscentiã natus quȩ indifferent appe¬
tit & illicita & licita. s dde spũ scõ & uir¬
gine maria: quicquid concupiuit licunt.

Expanded text:
concupiscentiam, verum etiam cum perfectaconcupiscentiam, verum etiam cum perfectarum laude virtutum, qualem concupiscentiam novimus carni caeterorum hominum esse consequens ut hoc malum sit, etiamsi concedas id Christum noluisse suscipere; sicut non ideo damnavit nuptias, quia noluit habere conjugium: hoc de libidine pecorum dici potest, quibus ideo non est malum, quia non habent rationis bonum, unde caro eorum non concupiscat adversus spiritum; quod vero resistit spiritui hominis volentis facere bonum, quantalibet loquacitate abs teomni cupiditate peccati: non ut ei existenti resisteret, sed ut illa nunquam prorsus existeret; non quod eam non posset habere si vellet, sed non recte vellet, quod eum caro peccati quam non gerebat, etiam invitum habere non cogeret. Proinde ille vir perfectus, non per concupiscentiam natus, quae indifferenter appetit et illicita et licita, sed de Spiritu sancto et virgine Maria, quidquid concupivit, licuit;
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ñ solum ñ ꝑpetrãuit.s nec concupi¬
uit illicita: ut impleret legem dicentem
ñ concupisces. Hoc certe de sc̃e scͥpture ue¬
na non de ceno manicheoꝵ. manat in
corda fideliũ. qđ ur̃m dogina extinguit
hȩreticũ. somniasse medicis. ñ fuisse in s̾
carnis concupiscentiã. spũi resistentẽ . C uꝰ
tu etiã ipsis sommis ñ peꝑcisti dormisse
quippe nouimꝰ xp̃m. In quosierat tuai
sta suscepta. ꝑfecto sopitos eiꝰ sensus ali¬
quando ꝑtalia somnia deludebat. ut ẽ
ctiam concumbere uideretur: atq ita esꝰ
caro istotuo bonostimulante cõmota. & in
irritũ extenderet genitalia. & irrita effũ¬
deret semina. Si aũt hoc de xp̃i carne
credere contremiscis. ñ enĩ sic es lapideus
ut ñ contremescas. quod ego quãuis ut
te redarguerem. sine cordĩ tam̃ tremore ñ
dixi: ꝑfecto fateri debes. natine xp̃i noꝵ
solum sine dispendio defuisse talẽ carnis

Expanded text:
n solum non perpetravit, sed nec concupin solum non perpetravit, sed nec concupivit illicita, ut impleret legem dicentem, Non concupisces. Hoc certe de sanctae Scripturae vena, non de coeno Manichaeorum manat in corda fidelium, quod vestrum dogma exstinguit haereticum. Somniasse me dicis, non fuisse in Christo carnis concupiscentiam spiritui resistentem; cujus tu etiam ipsis somniis non pepercisti. Dormisse quippe novimus Christum, in quo si erat ista tua suscepta, profecto sopitos ejus sensus aliquando per talia somnia deludebat, ut sibi etiam concumbere videretur, atque ita caro ejus isto tuo bono stimulante commota, et in irritum extenderet genitalia et irrita effunderet semina. Si autem hoc de Christi carne credere contremiscis non enim sic es lapideus, ut non contremiscas, quod ego, quamvis ut te redarguerem, sine cordis tamen tremore non dixi; profecto fateri debes, naturae Christi non solum sine dispendio defuisse talem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
penitus ñ habere sic enim eas potest pue¬
ctu cotidiano minuiere quas nullas habe
ꝓfanissime effatus es in xp̃i carne ñ fus¬
se qdhumane nature est: qꝗ certe de nul¬
la scͥpturȩ rationabilis uena.s de solo
manicheoꝵ cȩno deceptus hausisti.
Uerum ut maior copia defendende uerita¬
tis appareat: concedamꝰ te sommasse. in
xp̃ocarnis quam dicis concupiscentiã ñ
fuisse. Qđ certe in manichei priꝰ. postea
in appollinaris furore dampnatum est
cuotam̃ qͥd possit dogiati suffragarr
cum non continuo sequeretur. malum eẽ.
siqͥd ille assumere noliusset. qm̃ gradatĩ
crescentib meritis bonoꝵ diceretur isse
ꝑoptima. nec bona tam̃ infra se locata .su¬
ꝑioꝵ electione dampnasse: Quomͦ enĩ nup¬
tias ñ infamauit integritatẽ secutus: ita
nec sensum carnis genitalis dampnasset.
siciꝰ possibilitatẽ nec in substantia sua ha¬
bere uoluisset. Auoꝰ. Iam suꝑiꝰ dixi qđ¬

Expanded text:
penitus non habere: sic enim eas potest provepenitus non habere: sic enim eas potest provectu quotidiano minuere, quas nullas habeaut omnia, profanissime effatus es, in Christi carne non fuisse quod humanae naturae est: quod certe de nulla Scripturae rationabilis vena, sed de solo Manichaeorum coeno deceptus hausisti. Verum ut major copia defendendae veritatis appareat, concedamus te somniasse, in Christo carnis quam dicis concupiscentiam non fuisse; quod certe in Manichaei prius, postea in Apollinaris furore damnatum est: tuo tamen quid possit dogmati suffragari; cum non continuo sequeretur malum esse, si quid ille assumere noluisset? Quoniam gradatim crescentibus meritis bonorum, diceretur isse per optima, nec bona tamen infra se locata superiorum electione damnasse. Quomodo enim nuptias non infamavit, integritatem secutus: ita nec sensum carnis genitalis damnasset, si ejus possibilitatem nec in substantia sua habere voluisset. AUG. Jam superius dixi, q
Abbreviated transcription (Latin):
cõmittunt᷑ s nec cupiunt᷑ illicita. Nã qui
concupiscit mala. & resistens concupiscen¬
tiȩ sue ñ ea ꝑpetrat. implet quidẽ qđ scͥ¬
ptũ ẽ. post concupiscentias tuas ñ eas: sed
ñ implet qđ ait lex. ñ concupisces. Xꝑ̃s
gͦ qui legẽ ꝑfectissime impleuit. nulla
illicita concupiuit.: quia discordiam
carnis & sp̃s que in hominũ naturã ex pre¬
uaricatione primi hominis uertit. prorsus
ille non habuit. qui de spũ & uirgine non
ꝑconcupiscentiã carnis ẽ natus. In nobis
ita ut om̃ino ꝑficiat: nisi & contra carnẽ sp̃s
ita concupiscat ut iuncat. Dicis mentẽ xp̃i
om̃iũ sensuũ domitricẽ: s hoc domandũe
qđ resistit. Caro aũt xp̃i nichil habebat in¬
domitum. nec in aliquo spũi resistebat. ut
ab illo eam domati oporteret. Quo pposito
ꝑfectionis exemplo: Ad hoc se debet omĩs
imitator extendere. ut concupiscentias carnis
quas uetat apłs ꝑficinitatur acq optet

Expanded text:
committuntur, sed nec cupiuntur illicita. Nam qui committuntur, sed nec cupiuntur illicita. Nam qui concupiscit mala, etsi resistens concupiscentiae suae non ea perpetrat, implet quidem quod scriptum est, Post concupiscentias tuas non eas : sed non implet quod ait lex, Non concupiscgo qui legem perfectissime implevit, nulla illicita concupivit; quia discordiam carnis et spiritus, quae in hominum naturam ex praevaricatione primi hominis vertit, prorsus ille non habuit, qui de Spiritu et Virgine non per concupiscentiam carnis est natus. In nobis ita ut omnino perficiat, nisi et contra carnem spiritus ita concupiscat, ut vincat. Dicis mentem Christi omnium sensuum domitricem: sed hoc domandum est, quod resistit: caro autem Christi nihil habebat indomitum, nec in aliquo spiritui resistebat, ut ab illo eam domari oporteret. Quo proposito perfectionis exemplo, ad hoc se debet omnis imitator extendere, ut concupiscentias carnis, quas vetat Apostolus perfici , nitatur atque optet
Abbreviated transcription (Latin):
delicti. Itane iste doctor eccłie accusator
erat scõꝵ & patronꝰ asinor: nẽpe corru¬
ꝑtibile corpus ẽ & asini & hominis: & ta¬
men ñ asini aggrauat s hominis animã.
De homine quippe scͥptura dicit: corpus
corruptibile aggrauat animã. Sie gͦ &
in libidine. agnosce & pecoris naturam
& hominis penã: si animã ñ habes asininã.
ueriis ds̃. nichil de naturalib minus ha¬
buit. s iustum erat. ut qui dabat ꝑfectio¬
nis exemplum. om̃ib uirtutum studiis an-¬
tecelleret. castitasq eiꝰ continua integrita¬
te celsa. nullo ꝑmota libidinis appetitu.
quͣã uirgo seẽ m̃tis extiterat. & om̃iũ sen¬
suum domitrix animi magnitudo. et
suꝑatrix doloꝵ: cunctis fidelib & huma¬
nitate imitabilis fieret. & sublimitate mi¬
rabilis. duõ. Picis castitatẽ xp̃i conti¬
nua integritate celsam: s homo es cun non
uidetur castitas integra. uͥ magnitudine
& ꝑfectione uoluntatis bonȩ. ñ solũ non

Expanded text:
e iste, iste doctor Ecclesiae accusator erat sanctorum, et patronus asinorum? Nempe corruptibile corpus est et asini et hominis; et tamen non asini aggravat, sed hominis animam: de homine quippe Scriptura dicit, Corpus corruptibile aggravat animam . Sic ergo et in libidine agnosce, et pecoris naturam, et hominis poenam, si animam non habes asininam. verus Deus, nihil de naturalibus minus habuit: sed justum erat ut qui dabat perfectionis exemplum, omnibus virtutum studiis antecelleret, castitasque ejus continua integritate celsa, nullo permota libidinis appetitu, quae virgo sanctae mentis exstiterat, et omnium sensuum domitrix animi magnitudo, et superatrix dolorum, cunctis fidelibus, et humanitate imitabilis fieret, et sublimitate mirabilis. AUG. Dicis castitatem Christi continua integritate celsam: sed homo es, cui non videtur castitas integra, ubi magnitudine et perfectione voluntatis bonae non solum non
Abbreviated transcription (Latin):
falsum ipse senserit: anetiã nos illi falso
tribuere. cũ hoc ipse non senserit. neq id
omnino qđ eum nos dixisse dicimꝰ dixerit÷
an eam nos non intelligendo falsum opi-¬
nari de illa. cum ipsa sit uera: S non tã
contumeliose de ambrosio loqueris. ut illi
uiro erubescendã tribueres falsitatẽ: Nos
uero eã cõposuisse. & qđ ab illo fuerit pro¬
lata finxisse. ñ ausus es dicere. Tam multis
em̃ doctoris illiꝰ nota st̃ scͥpta. ut in hoc ab¬
ruptũ te p̃cipitare timueris ẽ am uͦ aꝑta ẽ
ista sententia. ut ñ acutus qui hane intelle¬
xerit.s. suꝑfluus uideri possit qui exponen¬
dam putauerit. Deniq ut qđ dico possit
attendi: uba ipsa beatissimi catholici anti¬
stitis & hic ponã. Ait gͦ ille. ille cuiꝰ fidẽ
& purissimũ inscͥpturis sensum. pelagius
ũr dicit ne inimicũ quidẽ ausũ fuisse re¬
prehendere: cũ de natiuitate dñi loqͤret᷑.

Expanded text:
falsum ipse senserit? an eam nos illi falso falsum ipse senserit? an eam nos illi falso tribuere, cum hoc ipse non senserit, neque omnino quod eum nos dixisse dicimus dixerit? an eam nos non intelligendo, falsum opinari de illa, cum ipsa sit vera? Sed non tam contumeliose de Ambrosio loqueris, ut illi viro erubescendam tribueres falsitatem. Nos vero eam composuisse, et quod ab illo prolata fuerit finxisse, non ausus es dicere: tam multis enim doctoris illius nota sunt scripta, ut in hoc abruptum te praecipitare timueris. Tam vero aperta est ista sententia, ut non acutus qui hanc intellexerit, sed superfluus videri possit qui exponendam putaverit. Denique ut quod dico possit attendi, verba ipsa beatissimi catholici antistitis et hic ponam. Ait ergo ille, ille cujus fidem et purissimum in Scripturis sensum, Pelagius vester dicit, ne inimicum quidem ausum fuisse reprehendere ; cum de nativitate Domini loqueretur:
Abbreviated transcription (Latin):
cogaris ambrosiũ. Absit inquis ut dicam.
Cur queso: Anhic ostendis qͣnta sit forti¬
tudo lib̃i arbitrii: qnͣdo tantã uim pateris
ut dicas. nec tam̃dicis: Cur gͦ medicis. qđ
illũ ẽẽ ñdicis: cum hoc ille tanto ante di¬
xerit qđ ego nunc dico:atq in hac sentẽtia
ꝓpt̃ quã manicheũ medicis mͥ & illi sit cau¬
sa cõmunis: An qm̃ ñ inuenis qua exeas.
irã quidẽ simulas: ñ tam̃ iratꝰ s turbatus
exclamas: Uerum inipsis exclamatiõĩb
tuis audio. O clalamitosam hominis pra¬
uitatẽ: quia uidelicet homo sum calami¬
tosus & prauus. qui consentire eligo am¬
brosio: eẽmuero beatuis & rectuis. si eligerẽ
consentire uiliano. Audio. o intentionẽ
nefandã. Intentio quippe nr̃a nefanda ẽ.
quia opponimꝰ ambrosium iuliano. Esset
aũt fanda. si iulianũ p̃poneremꝰ ambro¬
sio. S qͥdest qđ audio tertiã exclamatio¬
nẽ tuã: o falsitatẽ erubescendã: falsam¬

Expanded text:
cogaris Ambrosium. Absit, inquis, ut dicam. cogaris Ambrosium. Absit, inquis, ut dicam. Cur, quaeso? An hic ostendis quanta sit fortitudo liberi arbitrii, quando tantam vim pateris ut dicas, nec tamen dicis? Cur ergo me dicis, quod illum esse non dicis, cum hoc ille tanto ante dixerit, quod ego nunc dico, atque in hac sententia propter quam Manichaeum me dicis, mihi et illi sit causa communis? An, quoniam non invenis qua exeas, iram quidem simulas, non tamen iratus, sed turbatus exclamas? Verum in ipsis exclamationibus tuis audio, O Calamitosam hominis pravitatem! Quia videlicet homo sum calamitosus et pravus, qui consentire eligo Ambrosio: essem vero beatus et rectus, si eligerem consentire Juliano. Audio, O intentionem nefandam! Intentio quippe nostra nefanda est, quia opponimus Ambrosium Juliano: esset autem fanda, si Julianum praeponeremus Ambrosio. Sed quid est quod audio tertiam exclamationem tuam, O falsitatem erubescendam! Falsam
Abbreviated transcription (Latin):
de sexus utriꝰq fuerant cõmixtione pro¬
gnati: ꝑ qđ docin illum nuptias quȩ ãdõ
nstitute sunt. quȩ sine cõmixtione esse
ñ possunt. diabolo mancipasse. Auoꝰcinꝰ
Hoc nulla ratione docere potuisti. quã¬
uis fueris multa conitntione conatꝰ: qđ pꝰst̃
ones meas. Iuł. Hoc gͦ nunc sibi ꝓposu¬
it. & p̃mittit introgationẽ meã. Dicis ergo
inquit: idõ illos eẽ subdiabolo. qr de sexus
utriꝰq cõmixtione nascunt᷑. Ad qđ qualẽ
plane: ꝓpt̃ delictum eos ẽẽ sub diabolo. Idõ
aut̃ exꝑtes ñ ec̃ delicti. qͥa de illa cõmixtio¬
ne sunt nati: que sine pudenda libidine
ñ pot̃ etiã qđ honestũ ẽ oꝑari. Dixit hoc
etiã beatissimȩ memoriȩ ãbrosiꝰ. O cala¬
mitosã hominis prauitatẽ: o intentio¬
nẽ nefandã: o falsitatẽ erubescendam.
auoꝰ. Exclama exclama qͣntũ potes: ad de
exclamationib tuis obia. Homo quippe
innocens ium pateris: ut manicheũ dicere

Expanded text:
de sexus utriusque fuerant commixtione prode sexus utriusque fuerant commixtione prognati; per quod docui, illum nuptias quae a Deo institutae sunt, quae sine commixtione esse non possunt, diabolo mancipasse. AUG. Hoc nulla ratione docere potuisti, quamvis fueris multa contentione conatus; quod posones meas. CVI. JUL. Hoc ergo nunc sibi proposuit, et praemittit interrogationem meam. Dicis ergo, inquit, ideo illos esse sub diabolo, quia de sexus utriusque commixtione nascuntur? Ad quod qualem plane propter delictum eos esse sub diabolo; ideo autem expertes non esse delicti, quia de illa commixtione sunt nati, quae sine pudenda libidine non potest etiam quod honestum est operari. dixit hoc etiam beatissimae memoriae Ambrosius ecclmitosam hominis pravitatem! o intentionem nefandam! o falsitatem erubescendam! AUG. Exclama, exclama quantum potes: adde exclamationibus tuis, O bia! Homo quippe innocens, vim pateris, ut Manichaeum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
ne uana garrire. & om̃s qui ñdum nati
nichil ꝑppͥas uoluntates agere poterant
boni uel mali. in uno potuisse peccare in
quo ꝑrationẽ seminis erant. quando ille
ꝓpͥa uoluntate peccatũ illud grande pec¬
cauit. naturamq inse uiciauit. mutauit.
obnoxiauit humanã. excepto uno hoĩe
qui exipso quidẽ semine. ñ tam̃ seminali
ratione ꝓcreatus est. si potes intellige
Siñ potes crede. Iulianꝰ Post hanc uero
responsionẽ: aliud u̾ anie fuerat pulsatꝰ
deluere conat᷑. Ego quippe pꝰquã de par¬
uuloꝵ uoluntate requisiueram: secutus
sũ s. negas hoc. idest uoluntatẽ peccatri¬
cẽ mẽẽ nascentib & dicis tameẽ subdia¬
bolo paruulos. nec dissimulas ꝑ qͥd eos de¬
gere sub potestate uliꝰ arbitieris. Ais qͥp¬
pe: quia desexus utriꝰq cõmixtione na¬
scunt᷑ sub adũsaria pocestati sunt. Dicto¬
rum etꝰ itaq testimonio patuit. obhoc il¬
lum paruulos demoni usndicare. quia

Expanded text:
ne vana garrire, et omnes qui nondum nati ne vana garrire, et omnes qui nondum nati nihil per proprias voluntates agere poterant boni vel mali, in uno potuisse peccare, in quo per rationem seminis erant, quando ille propria voluntate peccatum illud grande peccavit, naturamque in se vitiavit, mutavit, obnoxiavit humanam; excepto uno homine, qui ex ipso quidem semine, non tamen seminali ratione procreatus est, si potes, intellige; si non potes, crede. CV. JUL. Post hanc vero responsionem aliud ubi a me pulsatus fuerat, deluere conatur. Ego quippe postquam de parvulorum voluntate requisiveram, secutus sum: Sed negas hoc, id est, voluntatem peccatricem inesse nascentibus, et dicis tamen esse sub diabolo parvulos, nec dissimulas per quid eos degere sub potestate illius arbitreris: ais quippe, Quia de sexus utriusque commixtione nascuntur, sub adversaria sunt potestate. Dictorum ejus itaque testimonio patuit, ob hoc illum parvulos daemoni vindicare, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ipse scđm carnẽ sem̃ abrahe. eo qđ uirgo
maria de qua carnẽ sumpsit ex ipso semi¬
ne ꝑpagata est: ñ tamẽ obnoxius eidem
semimi. qui uirili ñ est conceptꝰ ex semine.
liber a nexu seminat̾cis concupiscentie. N
iamgͦ ambrosio sicut dicebam: sed illi dic
qui scripsit adhebitos. atq ait. Et sicut
oportet dicere. ꝓpt̃ abraham & leui accipi¬
ens decimã decimatus est. Adhuc eñĩ in
lumbis patris suifuit: cum ei occurrit mel¬
chisedech. Huic calũpniare ceca loquaci¬
tate: & dic si audes: cum pat̾ abraham uo¬
luntate sua fuerit decimatꝰ: quomͦ potuit
ꝑillꝰ uoluntatẽ decimari hoc ẽ decimꝰ
dari leui. cuiꝰ uoluntas nulla erat. quia
om̃ino ipse ñdum erat. ẽa ratione qͥppe
uel potiꝰ hoc errore. dicis & nob̃ cum pͥmꝰ
homo uoluntate peccauerit: quomͦ potu¬
erunt ꝑeiꝰ uoluntatẽ simul in illo peccare.
qui suã ñdum habebant. quia ꝑsubstan-¬
tiam suã nulli adhuc erant: immo desi¬

Expanded text:
ipse secundum carnem semen Abrahae, eo quod virgo ipse secundum carnem semen Abrahae, eo quod virgo Maria, de qua carnem sumpsit, ex ipso semine, propagata est: non tamen est obnoxius eidem semini, qui virili non est conceptus ex semine, liber a nexu seminatricis concupiscentiae. Non jam ergo Ambrosio, sicut dicebam, sed illi dic qui scripsit ad Hebraeos, atque ait: Et, sicut oportet dicere, propter Abraham et Levi accipiens decimam decimatus est; adhuc enim in lumbis patris sui fuit, cum ei occurrit Melchisedech . Huic calumniare caeca loquacitate, et dic si audes: Cum pater Abraham voluntate sua fuerit decimatus, quomodo potuit per illius voluntatem decimari, hoc est decimas dare Levi, cujus voluntas nulla erat, quia omnino ipse nondum erat? Ea ratione quippe, vel potius hoc errore dicis et nobis: Cum primus homo voluntate peccaverit, quomodo potuerunt per ejus voluntatem simul in illo peccare, qui suam nondum habebant, quia per substantiam suam nulli adhuc erant? Imo desi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc intelligere qđ tu ñ potes. ñ hoc dici
seminis unde om̃s futurierant: sedm
quã originẽ om̃s in illo uno erant. ethi
om̃s unus ille erant. qui inse ipsis nulli
adhuc erant. Scdmhanc originẽ semina¬
lẽ. et sã leui adhuc in lumbis patris sui a¬
braham fuisse dicit᷑: quando amelchise¬
dech decimatus ẽ abrahã. Vnde
& ipse leui tunc decimatꝰ ostendit᷑. ñ in se
ipso . s in illo incuiꝰ lumbis fuit: nec uo¬
luit nec noluit decimari. qm̃ nulla cius
uoluntas erat. qͣndo scd̾m suã substantiã
nec ipse adhuc erat: Et tam̃ scđm rationẽ
seminis. ñ mendacit᷑ nec in anit̃ dictũ ẽ.
qđ ibi fuit. & dec imatus est. Unde abhac
decimatione filioꝵ abrahe. qui erant
in lũbis eiꝰ quando melchisedech sac̃ doti
decimas dedit. ille solus sac̾dos exceptꝰ
ẽ : cui dictum ẽ. tues sac̾dos in ęternũ scđm
ordinẽ mel chisedech. Qui licet sit etiam

Expanded text:
hoc intelligere, quod tu non potes, non hoc dici hoc intelligere, quod tu non potes, non hoc dici riginem seminis, unde omnes futuri erant: secundum quam originem omnes in illo uno erant, et hi omnes unus ille erant, qui in se ipsis nulli adhuc erant. Secundum hanc originem seminalem, etiam Levi in lumbis patris sui Abraham fuisse dicitur, quando a Melchisedech decimatus est Abraham: unde et ipse Levi tunc decimatus ostenditur, non in se ipso, sed in illo in cujus fuit lumbis: nec voluit, nec noluit decimari; quoniam nulla ejus voluntas erat, quando secundum substantiam suam nec ipse adhuc erat; et tamen secundum rationem seminis, non mendaciter, nec inaniter dictum est, quod ibi fuit, et decimatus est. Unde ab hac decimatione filiorum Abrahae, qui erant in lumbis ejus, quando Melchisedech sacerdoti decimas dedit, ille solus sacerdos exceptus est, cui dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Qui licet sit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
digͦ uiliane. Om̃s inquit in adam mori¬
unt᷑: quia ꝑunũ hominẽ peccatũ intra¬
uit inmundũ. & ꝑpeccatũ mors. & ita
inom̃s homines ꝑtransiit. in quo omnes¬
peccauerunt. Illius gͥ culpa: mors om̃iũ
ẽ. Audi adhuc aliud. fuit inquit adam
& in illo fuimꝰ om̃s. Perut adam: & in il
lo om̃s ꝑierunt. Huic dic si audes. quod
una anima ꝓpͥa uoluntate peccante.
non potuert̃ pue tot animȩ: ñcdũ habentes
ꝓpͥas uoluntates. Argue de origine amina¬
rum cunctationẽ meã. quia ñ audeo doce¬
rc uł affirmare qđ nescio: ꝑfer tu de huiꝰ
rei tam ꝑfunda obscuritãte qđ placet
Dum tam̃ fixa & inconcussa sit ista senten¬
tia. quia illiꝰ uniꝰ culpa mors om̃iũ est.
& inillo om̃s perierunt. Unde uenit no¬
uissimus adam: querere & saluare qđ ꝑie¬
rat. Huic dic. O istigͦ sua uoluntate pec¬
carunt: quos in illo ꝑisse dicis. qui sua
uoluntate peccauit. S. poterat ambrosiꝰ

Expanded text:
ergo, Juliane: Omnes, inquit, in Adam moriergo, Juliane: Omnes, inquit, in Adam moriuntur; quia « per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines rs omnium est . Audi adhuc aliud: Fuit, inquit, Adam, et in illo fuimus omnes; periit Adam, et omnes in illo perierunt . Huic dic, si audes, quod una anima propria voluntate peccante, non potuerunt perire tot animae nondum habentes proprias voluntates. Argue de origine animarum cunctationem meam, quia non audeo docere vel affirmare quod nescio: profer tu de hujus rei tam profunda obscuritate quod placet; dum tamen fixa et inconcussa sit ista sententia, quia illius unius culpa mors omnium est, et in illo omnes perierunt; unde venit novissimus Adam quaerere et salvare quod perierat . Huic dic, Et isti ergo sua voluntate peccaverunt, quos in illo periisse dicis, qui sua voluntate peccavit. Sed poterat Ambrosius
Abbreviated transcription (Latin):
unus om̃s fuerunt: de quo singłi peccatũ
originale traxerunt. Hic enĩ laborandum
non est ut doceamus. cum uoluntas opus
ꝑsone sit. uoluntatẽ ante ꝑsonã cuiꝰ uolũ¬
tas est. ẽẽ non posse. S illud potissimum
intelligi uolo: quia nec scđm hanc opinio¬
nẽ ẽ originale peccatum. Nam si om̃s ibi
fuerunt qui peccauerunt. nichil traxert̃
de originali malo. quia id uniũsis suis stu¬
diis ꝑpetrarunt. e radux gͦ peccati ñ solum
catholica ueritate destruit᷑: uerũ
etiam patroni sui argum̃tis om̃ib: quod
quidẽ habet nĩdacioꝵ natura. ut ñ seruet
simulandi concinentiam. S: uerecundie
ꝓdiga. & alieni appecens. in uniũsis que u¬
surpauerit detegat᷑. Auoꝰ. Per unũ homi¬
nẽ in quo om̃s peccauerunt. inmundũ
intrasse peccatum. dixit apłs. intellexit
ambrosiꝰ. S eadem u̾ba apłica in suum
ꝑusum sensum conat᷑ ꝑu̾tere iulianus.
Cur ei ñ ipse potiꝰ respondet ambrosiꝰ. Au

Expanded text:
unus omnes fuerunt, de quo singuli peccatum unus omnes fuerunt, de quo singuli peccatum originale traxerunt. Hic enim laborandum non est, ut doceamus, cum voluntas opus personae sit, voluntatem ante personam, cujus voluntas est, esse non posse: sed illud potissimum intelligi volo, quia nec secundum hanc opinionem est originale peccatum. Nam si omnes ibi fuerunt qui peccaverunt, nihil traxerunt de originali malo, quia id universi suis studiis perpetrarunt. Tradux ergo peccati non solum catholica veritate destruitur, verum etiam patroni sui argumentis omnibus: quod quidem habet mendaciorum natura, ut non servet simulandi concinentiam, sed verecundiae prodiga, et alieni appetens, in universis quae usurpaverit detegatur. AUG. Per unum hominem, in quo omnes peccaverunt, in mundum intrasse peccatum, dixit Apostolus, intellexit Ambrosius: sed eadem verba apostolica in suum perversum sensum conatur pervertere Julianus. Cur ei non ipse potius respondet Ambrosius? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
& usi sunt electionis arbitrio. priusquã
substantiae eoꝵs semina conderẽt᷑. Cur
itaq metiuis dicere. in eis tempore conce¬
ꝓtuũ suoꝵ ẽẽ lib̃am uoluntatẽ. qua pec¬
catum non trahant naturalit̃ s sponte
committant: si credis eos hodie conceptoᷤ
ante tot scła habuisse sensũ. iudicium.
efficientiã uoluntatis: Qđ quidẽ in li¬
bris quos ad marcellini nom̃ edidisti. ñ
dubitasti ponere: Plane ad ostendendũ
qua am̃tia teneant᷑ inimici dĩ. Ibi enim ita
ais: qui paruuli madam peccauerunt: ut ei
similes crearent᷑. Quo qͥd mñdacius. amentiꝰ.
spurtiꝰ. potuit insonare: quam ante pecca¬
uerunt ut crearent᷑. id est faciendo meruert̃
ut possinit ẽẽ qui aliquid oꝑarent᷑. & antiqͥor
coꝵ funit actio quã substantia: Que cõm̃¬
ta orgus & thyrsis aptiora quã litteris: in¬
dicasse sufficiat. Inde gͦ manauit ista respõ¬
sio qua dicis. om̃s in eo peccauert̃. qͣndo ille

Expanded text:
 usi sunt electionis arbitrio, priusquam  usi sunt electionis arbitrio, priusquam substantiae eorum semina conderentur. Cur itaque metuis dicere, in eis tempore conceptuum suorum esse liberam voluntatem, qua peccatum non trahant naturaliter, sed sponte committant; si credis eos hodie conceptos, ante tot saecula habuisse sensum, judicium, efficientiam voluntatis? Quod quidem in libris quos ad Marcellini nomen edidisti, non dubitasti ponere; plane ad ostendendum qua amentia teneantur inimici Dei. Ibi enim ita ais: « Qui parvuli in Adam peccaverunt, ut ei similes crearentur » . Quo quid mendacius, amentius, et spurcius potuit insonare, quam « ante peccaverunt, ut crearentur? » Id est, faciendo meruerunt, ut possent esse qui aliquid operarentur; et antiquior eorum fuit actio, quam substantia. Quae commenta, Orgiis et Thyrsis aptiora quam litteris, indicasse sufficiat. Inde ergo manavit ista responsio, qua dicis, Omnes in eo peccaverunt, quando ille
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt᷑. Tunc inquis peccauerunt: qͣndo
om̃s ille unus fuerunt. Hocautẽ iam ad mar¬
cellinũ te scͥpsisse signaueram. Quo cestimo¬
mo conuinceris. ammarũ traducẽ de ma¬
nichei specialit̃ uiscerib acceptũ. cuius
intercio libro sententias inserui credereatq
complecti. Qđ certe tam deforme estut
tuilud cumsignifices. nequaquã tamen
audeas ꝑfiteri. S hoc nos in p̃senti inter̃i
differamus: qđ & prioris assertoris sui
obscenitate. & sequentis idest tuo patio¬
re iugulat᷑. Illud aut̃ inp̃senti despicere
iuuat: qͣnta indisputando ꝑturbatione
quomͦ ꝑuoluntatẽ illius malã. om̃s pec¬
cauerunt: Cum istiom̃s quos in illo fuis¬
se dicis. sua potuerint uoluntate pecca¬
re: Immout recorqueamꝰ ille infeliti¬
or cunctis qui solus portat inuidiam:
cumom̃s in illo scđm tuũ dogina deli¬
querint. Habuerunt gͦ paruuli uolun¬
tatem ñ solum ante quã nascerentur.
uerum ante quã ꝑ aui eoꝵ generarent᷑:¬

Expanded text:
xerunt » . « Tunc, » inquis, « peccaverunt, quando omnes ille unus fuerunt. » Hoc autem jam ad Marcellinum te scripsisse signaveram: quo testimonio convinceris, animarum traducem de Manichaei specialiter visceribus acceptum cujus in tertio libro sententias inserui credere atque complecti. Quod certe tam deforme est, ut tu illud cum significes, nequaquam tamen audeas profiteri. Sed hoc nos in praesenti interim differamus, quod et prioris assertoris sui obscenitate, et sequentis, id est, tuo pavore jugulatur. Illud autem in praesenti dispicere juvat, quanta in disputando perturbatione quomodo per voluntatem illius malam omnes peccaverunt; cum isti omnes, quos in illo fuisse dicis, sua potuerint voluntate peccare? Imo, ut retorqueamus, ille infelicior cunctis, qui solus portat invidiam, cum omnes in illo secundum tuum dogma deliquerint. Habuerunt ergo parvuli voluntatem, non solum antequam nascerentur, verum antequam proavi eorum generarentur; et
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ non pudenda & postea pudenda
res acta ꝑtulit absoluto: uenio ad illud
qđ dixisti inxp̃o hanc naturalẽ concu¬
piscentiã ñ fuisse sic em̃ obloqueris nͥys
iste in his om̃ib noluit nominare concupi¬
scentiã carnis. que ñ ẽ ãpatre s ex mundo

Expanded text:
prius non pudenda et postea pudenda prius non pudenda et postea pudenda res acta pertulit, absoluto, venio ad illud quod dixisti, in Christo hanc naturalem concupiscentiam non fuisse. Sic enim obloqueris mihi: iste in his omnibus noluit nominare concupiscentiam carnis, quae non est a Patre, se
Abbreviated transcription (Latin):
siuelimes. int̃ tot eiꝰ diu̾sitates. que fuĩt
diusis necessitatib artib opinonib.
morib siue rectis siue ꝑu̾sis: Ecce ha¬
bes homines. ñ alicuiꝰ gentis sicut scot¬
thos. s parentes om̃iũ gentiũ. ñ aliqua
praua opinione deprauatos sicut cyni¬
cos & quos libet alios similis ir reuerentie
deformitate fedatos: s adõ condicos recꝰ¬
tos. non oꝑc alicuiꝰ necessitatis obstrictoᷤ.
sicut petri nuditas fuit qua te putasti
ẽẽ uelandum. s indeliciaꝵ paradiso li¬
beros. Ipsos aspice. ante peccatum osten¬
tatores libertatis: Post peccatum docto¬
res pudores: ante peccatum nudi erant
& non confundebant᷑: post peccatum de
nuditate confusi sunt: ante peccatũ ge¬
nitalia ñdũ pudenda sine cegimine re¬
liquert̃: post peccatum genitalia lam
pudenda texerunt. Hi gͦ testes satis
idonei. & pelagianoꝵ ꝑuicatiã. & quarũ¬
dam gentiũ cyconicoꝵq impudentiã

Expanded text:
 tot ejus diversitates, quae fiunt  tot ejus diversitates, quae fiunt diversis necessitatibus, artibus, opinionibus, moribus, sive rectis, sive perversis? Ecce habes homines, non alicujus gentis, sicut Scotos, sed parentes omnium gentium; non aliqua prava opinione depravatos, sicut Cynicos, et quoslibet alios similis irreverentiae deformitate foedatos, sed a Deo conditos rectos; non opere alicujus necessitatis obstrictos, sicut Petri nuditas fuit, qua te putasti esse velandum, sed in deliciarum paradiso liberos: ipsos aspice, ante peccatum ostentatores libertatis, post peccatum doctores pudoris. Ante peccatum nudi erant, et non confundebantur: post peccatum de nuditate confusi sunt. Ante peccatum genitalia nondum pudenda sine tegimine reliquerunt: post peccatum genitalia jam pudenda texerunt. Hi ergo testes satis idonei, et Pelagianorum pervicaciam, et quarumdam gentium Cynicorumque impudentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
taluĩ secreta uulgarent: Agnosce igitur
ñdum fuisse causam pudendi. quando
nondum pudenda erant m̃bra illa: quȩ
nunc ꝑprie pudenda dicunt᷑. Non enĩ
habitabat inm̃bris lex repugnans legi
mentis. sine qua nunc nascitur nemo.
Nondum fuerat iusto iudiciodĩ. qui
merito deseruit desertorẽ. inobȩdien¬
tihomini suȩ carnis in obedientia
retributa. Neq eñi ñ ẽ carnis iobędientia
contra sp̃m concupiscere: quãuis etiã sp̃u
contra eam concupiscente. ñ sinat᷑ quod
conat᷑ implere. Hocgͦ ñdumerat. qͣndo
nudierant. & non confundebant᷑. Non
itaq illi uera nuditate importune gem¬
talium secreta uulgabant: s adhuc im¬
portunũ nichil ingenitalib senserant.
Qͥ d colligis ũba mania. tãquã folia leuia:
quib &e tu concegas carnalem contenti¬
onẽ tuã contra sp̃italẽ auctoritatẽ. qua¬
si concupiscentẽ contra sp̃m carnẽ: Qͥd
queris que pudoris tenenda sit qͦntitas

Expanded text:
talium secreta vulgarent? Agnosce igitur talium secreta vulgarent? Agnosce igitur nondum fuisse causam pudendi, quando nondum pudenda erant illa membra, quae nunc proprie pudenda dicuntur. Non enim habitabat in membris lex repugnans legi mentis, sine qua nunc nascitur nemo. Nondum fuerat justo judicio Dei, qui merito deseruit desertorem, inobedienti homini suae carnis inobedientia retributa. Neque enim non est carnis inobedientia contra spiritum concupiscere, quamvis etiam spiritu contra eam concupiscente non sinatur quod conatur implere. Hoc ergo nondum erat, quando nudi erant, et non confundebantur. Non itaque illi vera nuditate importune genitalium secreta vulgabant: sed adhuc importunum nihil in genitalibus senserant. Quid colligis verba inania, tanquam folia levia, quibus et tu contegas carnalem contentionem tuam contra spiritualem auctoritatem, quasi concupiscentem contra spiritum carnem? Quid quaeris qu
Abbreviated transcription (Latin):
doceri. diabolum naturalem ardorem se.¬
xib miscuisse: Ac ꝑhoc ut p̃sidium
opinionis tuȩ. constat officiis. locis. mo¬
rib artib. & cotis simulgentib dissolu¬
tum: ita remansit inuictum. quod nos
ipsa ratione & apło paulo docente de¬
fendimꝰ. omia corpora omĩa m̃bra cor¬
poꝵ. om̃sq sensus corpoꝵ. dm̃ aucto¬
rem uniũsoꝵ creasse s: ita ordinasse. ut
quedam inm̃bris nr̃is ꝓ oportunitatib
tempoꝵ amiciret pudor. quedã hone¬
stas naturalis offerret: quib tam inde¬
coꝵ eẽt tegim̃ adhiberi. quã importune
genitaliũ uulgare secrecum. Aug. Tu
potiꝰ importune culpa importuntatis
asꝑgis eos de quib ait scͥptura diuina:
nudierant & ñ confundebant᷑ & certe
tunc ita rectierant: ut recti factierant.
fecit enimds sicut legimꝰ hominẽ rectũ.
Illo gͦ tempore tantȩ recticudinis suȩ. nũ¬
quid tam praui erant. ut imprudent̃.
impudent̃. in honeste. importune. geni¬

Expanded text:
doceri, diabolum naturalem ardorem sedoceri, diabolum naturalem ardorem sexibus miscuisse? Ac per hoc, ut praesidium opinionis tuae constat, officiis, locis, moribus, artibus, et totis simul gentibus dissolutum; ita remansit invictum, quod nos ipsa ratione et apostolo Paulo docente defendimus, omnia corpora, omnia membra corporum, omnesque sensus corporum, Deum auctorem universorum creasse; sed ita ordinasse, ut quaedam in membris nostris pro opportunitatibus temporum amiciret pudor, quaedam honestas naturalis offerret, quibus tam indecorum esset tegimen adhiberi, quam importune genitalium vulgare secretum. AUG. Tu potius importune culpa importunitatis aspergis eos, de quibus ait Scriptura divina, Nudi erant, et non confundebantur . Et certe tunc ita recti erant, ut recti facti erant: Fecit enim Deus, sicut legimus, hominem rectum . Illo ergo tempore tantae rectitudinis suae, numquid tam pravi erant, ut imprudenter, impudenter, inhoneste, importune, geni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona aut ignotior aut honoratior affu¬
erit. tanto diligentior habitus cõparatur:
uicio nuditatẽ dedit: ac ne ista simplici¬
tas ꝑsonis magis quã negocus imputet᷑.
more om̃iũ etiam petrus apłs. & pt᷑ resur¬
rectionẽ dñi nudus in nauigio piscabat᷑
dirige hinc oculos: admedicantum mu¬
nera. DIct̃ artem studio salutis in locos
pudoris: atlet̾is nuditas etiam decoraẽ.
Iam uero ñ solũ adolescentulis. & petulan¬
ti sibi societate coniunctis. s etiã totis
quib dam gentib ut̃q sexus retectus:
& sine secretiẽ electione cõmixtio. Qͥd
tam̃ mirum si id scotthꝰ uicinarũq
gentiũ barbaries agat: cum & philoso¬
phia cuiꝰ supra cõmemorationẽ fecimus
idem censuerit. & traducianoꝵ huc dog¬
ma ꝑuenerit: Quȩ gͦ pudoris tenebit᷑
quantitas. qui uelimes. int̾ tot eiꝰ diuer¬
sitates. atq int̾ceptus partim necessarios.
partim societate defensos: ꝑquẽ possit

Expanded text:
persona aut ignotior aut honoratior adfupersona aut ignotior aut honoratior adfuerit, tanto diligentior habitus comparatur?  nemo vitio nuditatem dedit? Ac ne ista simplicitas personis magis quam negotiis imputetur, more omnium etiam Petrus apostolus, et post resurrectionem Domini nudus in navigio piscabatur . Dirige hinc oculos ad medicantum munera: ducunt artem studio salutis in locos pudoris. Athletis nuditas etiam decora est. Jam vero non solum adolescentulis, et petulanti sibi societate conjunctis, sed etiam totis quibusdam gentibus uterque sexus retectus, et sine secreti est electione commixtio. Quid tamen mirum, si id Scotus vicinarumque gentium barbaries agat; cum et philosophia, cujus supra commemorationem fecimus idem censuerit, et Traducianorum huc dogma pervenerit? Quae ergo pudoris tenebitur quantitas, quive limes inter tot ejus diversitates, atque inter coeptus partim necessarios, partim societate defensos, per quem possit