comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Moyses montẽ adiit. diuinoꝵ
Omĩa scd̃m sp̃em. ostense sibi in-
monte ueritatis instituit. ꝑ fami¬
liaritatẽ loq̃ntis ad se dei. głam clari¬
tatis inconspicabilis sũsit. et corrup¬
tiuam uultus sui sp̃em lux intole¬
rabilis. uicinȩ maiestatis imple.¬
uit. Dm̃ testat᷑. de deo loquit᷑. Ad
hunc adorandũ. cũ lȩticia gentium
angłos dei aduocat. huiꝰ placitas be¬
nedictiones ioseph uertici imp̃cat᷑.
Et post hec solo concesso ei nomine.
audet qͥsqͣm negare qd̃ uerus ẽ. Nũc¬

Expanded text:
tus? Moyses montem adiit ; divinortus? Moyses montem adiit ; divinoromnia secundum speciem ostensae sibi in monte veritatis instituit, per familiaritatem loquentis ad se Dei, gloriam claritatis inconspicabilis sumpsit, et corruptivam vultus sui speciem lux intolerabilis vicinae majestatis implevit, Deum testatur, de Deo loquitur, ad hunc adorandum cum laetitia gentium angelos Dei advocat, hujus placitas benedictiones Joseph vertici imprecatur : et post haec solo concesso ei nomine, audet quisquam negare quod verus e
Abbreviated transcription (Latin):
crederes et deo. deifilio. nisi forte ne-¬
gabis. qd̃ de eo moyses loquutus sit.
Quod cum negare uoles: audies uer¬
bis dei. Si enĩ crederetis moysi: cre-¬
deretis forsitan et mͥ. De me enĩ ille
scripsit. Arguet te. plane. arguet il¬
le toto legis uolumine. quã manu.
mediatoris. ꝑ angłos dispositã suscȩpit.
Et quere anqui legem dederit. deus
uerus sit: cum utiq mediator sit ille
qͥ decderit. Aut nunqͥd non obuiam
deo moyses ppłm eduxit ad montẽ:
tem: Aut forte falsum hoc.⁊ adopti¬
uum pociꝰ nature suȩ nomĩ est: Intel¬
lige ꝑsonantes tubas. ⁊ lampadũ flã¬
mas. ⁊e monte estuantẽ fornaciũ fu¬
mum. et ad aduentũ dei. consciã hu¬
manȩ infirmitatis trepidationẽ. et
a ppło orato. ad loqͣ̃ndum moyse con¬
retice non ẽ. ds uerus. quo ifrł tantũ
na infirmitas non tulit. Tibi idcir¬
co deus non ẽ: q ut auoires et ui¬
deres. ꝑ infirmitatẽ hominis ẽ. locu¬

Expanded text:
crederes et Deo Dei filio: nisi forte necrederes et Deo Dei filio: nisi forte negabis quod de eo Moyses locutus sit. Quod cum negare voles, audies verbis Dei: Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi; de me enim ille scripsit . Arguet te plane, arguet ille toto legis volumine, quam manu Mediatoris per angelos dispositam suscepit. Et quaere an qui legem dederit, Deus verus est, cum utique Mediator sit ille qui dederit. Aut numquid non obviam Deo Moyses populum eduxit ad montem tem ? Aut forte falsum hoc et adoptivum potius quam naturae suae nomen est? Intellige personantes tubas, et lampadum flammas, et e monte aestuantem fornacium fumum, et ad adventum Dei consciam humanae infirmitatis trepidationem, et a populo, orato ad loquendum Moyse, conretice, non est Deus verus, quo Israel tantum na infirmitas non tulit? Tibi idcirco Deus non est, quia ut audires et videres, per infirmitatem hominis est locu
Abbreviated transcription (Latin):
igne ds̃ loquit᷑. Habes dispensationẽ¬
in angło. q in angło officiĩ ẽ. nõ na¬
tura. Habes in nat᷑e nomine deum.
qr angłs dei. deus ẽ. Sed forte non ue¬
rus ẽ. Nunqͥdnon uerus ẽ. ds̃ abrahe.
et os hisaac. et deus iacob: Horum
enĩ angłs. de rubo loquens: ds̃ in etͤ¬
num ẽ. Et ne adoptii nominis fu¬
reris occasionẽ: loquit᷑ ad moysen ds̃
ille qͥẽ. Ita enĩ scriptũ ẽ. Dixit aut̃
dñs ad moysen. Ego sum qui sũ. Et
dixit. Sic dices filiis isrł. Qui est:
sermo est. ut sacram̃tum intelligat᷑
humanȩ salutis infilio. Idem ds̃ abrae
et ds̃ ysaac. et ds̃ iacob est: ut ei na¬
ture suȩ nom̃ sit. Mittit deinde ad
isił: ds̃ qui ẽ: ut uere intelligeret᷑
heretice. impietatis stulticia uesano
sp̃u m̃tiris. et contra tantorũ patri¬
archarũ scientiam. generosi seminis
tritico urendam zizaniam sator noc¬
turnꝰ int̾seris: Sed si moysi crederes:

Expanded text:
igne Deus loquitigne Deus loquitin angelo, quia in angelo officium est, non natura: habes in naturae nomine Deum, quia Angelus Dei Deus est. Sed forte non verus est. Numquid non verus est Deus Abrahae, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Horum enim angelus de rubo loquens Deus in aeternum est. Et ne adoptivi nominis fureris occasionem, loquitur ad Moysen Deus ille, qui est. Ita enim scriptum est: Dixit autem Dominus ad Moysen: Ego sum qui sum. Et dixit: Sic dices filiis Israel: Qui estsermo est; ut sacramentum intelligatur humanae salutis in Filio: idem Deus Abrahae, et Deus Isaac, et Deus Jacob est; ut ei naturae suae nomen sit: mittit deinde ad Israel Deus, qui est; ut vere intelligeretur haereticae impietatis stultitia vesano spiritu mentiris, et contra tantorum patriarcharum scientiam 118 generosi seminis tritico urendam zizaniam sator nocturnus interseris? Sed si Moysi crederes,
Abbreviated transcription (Latin):
uerus sit. Non ẽ. de deo humanis iu¬
diciis sentiendũ. Neq enĩ nobis ea
natura ẽ. ut se in celestẽ cognitioẽ
sius iurib hȩc ferat. A deo discendũ
ẽ. qͥd de deo inrtelligendũ sit: qr non
nisi se auctore cognoscit᷑. adsit licet
scłaris doctrinȩ elaborata institutio.
adsit uite innocentia. Hec qͥdem ꝓ¬
ficient: ad conscientiȩ gratulationem.
Non tam̃ cognitionẽ dei consequent᷑
Moyses in regine filiũ adoptatus. et
om̃ib egiptiorũ doctriuis eruoitꝰ.
cum utiq ex nature affectu hebrei
inuiriam. morte egiptii ultus e̾ẽt.
nesciebat. Namq ob metũ cedis ꝓdite.
egiptũ derelinquens. cũ in t̾ra ma¬
bo. sine concrematione rubi contu.¬
ens. om̃ audiuit. et nonĩ int̾rogauit.
et naturam cognouit. Neq enĩ hec
de deo. nisi ꝑdm̃ coguita ẽẽ potuissẽt
Loquendũ ergo non alit̃ de deo ẽ qͣm¬
ut ipse ad intelligentiã mãm de se
loquutus ẽ. Angłs dei est. qui in ig¬
ne de rubo apparuit. et de rubo in

Expanded text:
entia. --Non est de Deo humanis judiciis sentiendum. Neque enim nobis ea natura est, ut se in coelestem cognitionem suis viribus efferat. A Deo discendum est, quid de Deo intelligendum sit: quia non nisi se auctore cognoscitur. Adsit licet saecularis doctrinae elaborata institutio, adsit vitae innocentia: haec quidem proficient ad conscientiae gratulationem, non tamen cognitionem Dei consequentur. Moyses in reginae filium adoptatus, et omnibus Aegyptiorum doctrinis eruditus , cum utique ex naturae affectu Hebraei injuriam morte Aegyptii ultus esset nesciebat. Namque ob metum caedis proditae Aegyptum derelinquens, cum in terra Mabo sine concrematione rubi contuens, Deum audivit, et nomen interrogavit, et naturam cognovit. Neque haec de Deo, nisi per Deum cognita esse potuissent. Loquendum ergo non aliter de Deo est qut ipse ad intelligentiam nostram de se locutus est. Angelus Dei est, qui in igne de rubo apparuit: et de rubo in
Abbreviated transcription (Latin):
diderũt: Quomͦ aut̃ credent ei.
quem non audierunt: Quom.
autem audient. sine p̃dicante:
Quomͦ aut̃ p̃dicabũt. nisi missi
fuerint: Sicut scriptũ ẽ. Quã
speciosi sunt pedes eorum qui an¬
nunciant pacem. eorum qui ãnũ¬
ciant bona: Ded non om̃s obediũt
euangłio. Laias enim dicit. Dñe
qͥs credidit auditui nr̃o: Itaq fi

Expanded text:
Quomodo autem credent ei quem non audierunt? Quomodo autem audient sine praedicante? Quomodo autem praedicabunt nisi missi fuerint? sicuti scriptum est: Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, eorum qui annuntiant bona : Sed non omnes obediunt Evangelio. Esaias enim dicit, Domine, quis credidit auditui n
Abbreviated transcription (Latin):
nedicet᷑ suꝑ t̾ram: Si asclis xp̃iani
uocabuli antea beatitudo unqͣm fu¬
it: nũc nouũ non ẽ. Sinuero hoc
scĩficatum pietatis nr̃e in dm̃ nouũ
nom̃ est: hec ꝓfecto ꝓfessionis noui¬
tas. celestiũ benedictioniĩ merces suꝑ¬
t̾ram ẽ. Iam uero totiꝰ fidei nr̃e con¬
scientiam. seq̃ns sermo confirmat: di¬
cens. Et benedicent dm̃ uerũ. et
qui uirant suꝑ t̾ram: iurabũt in
dm̃ uerũ. Hi certe benedicent dm̃
uerũ: quorũ in dei seruitute nouũ
nom̃ est. Tunc deinde qui iuranduᷤ
qͥs iuret᷑. qͥs benedicat᷑. ꝑ quẽ nouũ¬
nom̃ ipsis seruientib benedictumq
nomĩ sit: Confistit mecũ aduersus
impiam tuã heretice p̃dicationem
absoluta sermonis ȩuanglici fides.
tem ꝓfessionis benedicte. ex te suꝑ
t̾ram nuncupationis te uerũ om̃
iurans. Ome enĩ hos credentiũ. te
xp̃e dni loqͥt᷑. omĩs credentiũ fids
te dm̃ iuirat. dm̃ uerũ eẽ te confi¬

Expanded text:
nedicetur super terram? Si a saeculis Christiani nedicetur super terram? Si a saeculis Christiani vocabuli antea beatitudo umquam fuit, nunc novum non est. Sin vero hoc sanctificatum pietatis nostrae in Deum novum nomen est, 123 haec profecto professionis novitas coelestium benedictionum merces suverum.--Jam vero totius fidei nostrae conscientiam sequens sermo confirmat, dicens, Et benedicent Deum verum, et qui jurant super terram, jurabunt in Deum verum. Hi certe benedicent Deum verum, quorum in Dei servitute novum nomen est: tum deinde qui jurandus etur, quis benedicatur, per quem novum ipsi servientibus benedictumque nomen sit? Consistit mecum adversus impiam tuam, haeretice, praedicationem absoluta sermonis ecclesiastici fides, tis professionem benedictae ex te super terram nuncupationis, te verum Deum jurans. Omne enim os credentium tes credentium fides te Deum jurat, Deum verum esse te confi
Abbreviated transcription (Latin):
pret̾ea cũ suꝑiꝰ dictum sit: ꝓpt̾ea sic-
dicit dñs: intelligendũ ẽ. cur itahoc
consequat᷑. Uos aut̃ int̾ficiet dñs.
Deinde post hec: qͥd sibi uelit hic
sermo. seruientib uero mͥ uocabit᷑
nom̃ nouum. qd̃ benedicet᷑ suꝑ t̾rã.
Nunqͥd ambigit᷑ in eo qd̃ dictũ est
ꝓpt̾ea sic dicit dñs. ⁊ in eo qd̃ sequit᷑
uos aut̃ int̾ficiet dñs. id demonstra¬
tum fuisse. ut qui loqueret᷑. et qui
int̾fecturus ẽẽt. non aliud intellige¬
ret᷑ e̾ẽ. qͣm dñs. qui et postea sibi ser¬
uientes. nouo ẽẽt nomine munera¬
turus. et non ignoraret᷑ et in ppħis
loquitus eẽ. et piorum atq impi¬
orum uidex futus. Mlisteriũ itaq
sermo reliquus euangłici sacram̃ti
ne qͥd in dño dicente. et in dño int̾¬
ficiente ambigi posset. explicuit. Der-¬
uientib uero mͥ uocabit᷑ nom̃ no¬
uum qd̃ benedicet᷑ suꝑ t̾ram. Om̃is
hic futĩ temporis sermo ẽ. Et quod
ẽ. hoc nouũ nom̃ religionis. qd̾ be-¬

Expanded text:
praeterea, cum superius dictum sit, Propterea sic dicit Dominus; intelligendum est cur ita hoc consequatur, Vos autem interficiet Dominus: deinde post haec quid sibi velit hic sermo, Servientibus vero mihi vocabitur nomen novum, quod benedicetur super terram . Numquid ambigitur in eo quod dictum est, Propterea sic dicit Dominus, et in eo quod sequitur, Vos autem interficiet Dominus, id demonstratum fuisse, ut qui loqueretur, et qui interfecturus esset, non aliud intelligeretur esse quam Dominus; qui et postea sibi servientes novo esset nomine muneraturus, et non ignoraretur et in prophetis locutus esse, et piorum atque impiorum judex futurus? Mysterium itaque sermo reliquus evangelici sacramenti, ne quid in Domino dicente et in Domino interficiente ambigi possit, explicuit: Servientibus vero mihi vocabitur nomen novum, quod benedicetur super terram. Omnis hicest hoc novum nomen religionis, quod be
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ benedicet᷑ suꝑ t̾ram. E benedicẽt
dm̃ uerũ. et qui uirant suꝑ t̾iam:
iurabunt in dm̃ uerũ. Nunquã
non ex causa ẽ. cum consuetudo p̃¬
dicationis excedit᷑. et rationẽ noui¬
ducit. Cum enĩ antea tantȩ de dõ
ꝓpħiȩ extitissent. et ad dei dignita¬
tem ac naturam demonstrandom.
simplex et solũ dei nom̃ cõmemo¬
ratum fuisset: querendũ ẽ. qua
ratione nũc ꝑ ysaiam benedicen¬
dum dm̃ uerũ. ⁊ iurandũ fuper
quat᷑. Et pͥmum noscendum ẽ.
sermonẽ hunc res futriri tẽporis
nunciare. Et quero an ds uerus
non sit. qui tum scd̃m opinionem
iudeorũ. et benedicebat᷑. et iura¬
bat᷑. Iudei namq sacram̃tum miste¬
rii dei nescientes. et ꝑhoc dei filiũ
ignorantes. dnĩ tantũ non et pa¬
trem uenerabant᷑. Nam utiq ue¬
nerantes patrẽ: uenerarent᷑ et fili¬
um. Hi ergo dm̃ benedicebant. et
uirabant ꝑ eũ. Sed ꝓpħa benedicẽ¬
dum dĩ uerũ testat᷑. Uerum dm̃i
idcirco ꝓnuncians: qr ꝑ misterium

Expanded text:
edicetur super terram: et benedicent Deum verum, et qui jurant super terram, jurabunt in Deum verum . Numquam non ex causa est, cum consuetudo praedicationis exceditur: et rationem noviducit. Cum enim antea tantae de Deo prophetiae exstitissent, et ad Dei dignitatem ac naturam demonstrandam simplex et solum Dei nomen commemoratum fuisset; quaerendum est, qua ratione nunc per Esaiam benedicendum Deum verum, et jurandum super quatur. Et primum noscendum est, sermonem hunc res futuri temporis nuntiare. Et quaero an Deus verus non sit, qui tum secundum opinionem Judaeorum et benedicebatur et jurabatur. Judaei namque sacramentum mysterii Dei nescientes, et per hoc Dei filium ignorantes, Deum tantum, non et Patrem venerabantur . Nam utique venerantes Patrem, venerarentur et Filium. Hi ergo Deum benedicebant, et jurabant per eum. Sed propheta benedicendum Deum verum testatur: verum Deum idcirco pronuntians, quia per mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ uerũ. Hȩc si stulticia atq im¬
pietas heretica. ad fallendũ ignorã¬
tes simplicioresq dicta ẽẽ ex ꝑsona
dei patris mentiet᷑. ne in dñi filium
dicti huiꝰ intelligentia suscipi pos¬
sit: audiat m̃dacii suiab apło. et
doctore gentium reatũ. Omiahȩc
ad sacram̃tum passionis dñicȩ. et
ȩuangłicȩ fidei tempora p̃dican¬
tis. tum cum infidelitatẽ ifrł aduẽ¬
tum dñi in carnẽ non intelligen¬
tis exꝓbat. Ait enĩ ita. Omĩs e¬
nu quicũq inuo cauerit nomen

Expanded text:
ur. --Haec si stultitia atque impietas haeretica, ad fallendum ignorantes simplicioresque, dicta esse ex persona Dei patris mentietur, ne in Deum fillium dicti hujus intelligentia suscipi possit: audiat mendacii sui ab apostolo et doctore gentium reatum; omnia haec ad sacramentum passionis dominicae et evangelicae fidei tempora praedicante, tum cum infidelitatem Israel adventum Domini in carnem non intelligentis exprobrat. Ait enim ita: Omnis enim, quicumq
Abbreviated transcription (Latin):
et qͥs manꝰ suas ante diffidentem
contͣdicentẽq ppłm configens cru-¬
ci cyrographũ edicti ant̾ioris: ex¬
q sermonẽ. Seruientib uero mͥ uo¬
sabit᷑ nom̃ nouũ qd̃ benedicet᷑ suꝑ
t̾ram. Et benedicent dñi uerũ. et

Expanded text:
et quis manus suas ante diffidentem et quis manus suas ante diffidentem contradicentemque populum, configens cruci chirographum edicti anterioris exque sermonem, Servientibus vero mihi vocabitur nomen novum, quod benedicetur super terram, et bene
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm quẽ p̃sens sermo significet. non
ambiguat᷑: tam̃ connera suꝑuis
dicta. cuiꝰ ꝓfessio ista sit intelligen¬
da. demonstrant. Ait enim. Lalam
apparui non int̾rogantib me. et
inuentus sum a non q̃rentib me.
Dici ecce sum gentib quȩ non in¬
uocauerunt nom̃ meũ. Extendi
manꝰ meas tota. die ad ppłm diffidẽ¬
tem et contͣdicentem. Anne i¬
pia furtiuȩ p̃dicationis falfitas in
obscuro ẽ. et d̾s uerus ignorabit᷑ qͥ
hȩc loquit᷑ Rogo qͥs apparuit nõ
int̾rogantib et qͥs inuentꝰ ẽ. nõ que¬
rentib et qͥs gentiũ ẽ. quȩ non in¬
uocauerũt antea nom̃ eiꝰ.⁊ qͥs die
tota manꝰ ad diffioentẽ et contra.¬
dicentẽ ppłin extendit. confer cum
his sacrũ illud et diuinũ deut̾ono¬
mii canticũ. in quo non suꝑ deos ds̃.
exacerbatꝰ. suꝑ non gentẽ: ⁊ gentẽ
stultã in zelum incitat infioeles:
et intellige qͥs manifestus fit igno¬
rantib et qͥs ꝓpriꝰ usurpat᷑ alienis.

Expanded text:
quam quem praesens sermo significet, non ambigatur; tamen connexa superius dicta, cujus professio ista sit intelligenda, demonstrant. Ait enim: Palam apparui non interrogantibus me, et inventus sum non quaerentibus me. Dixi, Ecce sum genti, qui non invocaverunt nomen meum. Extendi manus meas tota die ad populum diffidentem et contradicentem . Anne impia furtivae praedicationis falsitas in obscuro est, et Deus verus ignorabitur qui haec loquitur? Rogo, quis apparuit non interrogantibus, et quis inventus non quaerentibus? Et quis gentium est 124 quae non invocaverunt antea nomen ejus? Et quis die tota manus ad diffidentem et contradicentem populum extendit? Confer cum his sacrum illud et divinum Deuteronomii Canticum , in quo super non deos Deus exacerbatus, super non gentem et gentem stultam in zelum incitat infideles: et intellige quis manifestus fit ignorantibus, et quis proprius usurpatur alienis,
Abbreviated transcription (Latin):
i. et ierache aꝑtissue pandit. Sic
enĩ singłorũ corruptis in meliꝰ uerbis
occurrit: ut nec cõmune ẽẽ cũ dam¬
pnatis hereticis qͥcqͣm patiat᷑. nec filiũ
dei scd̃m et patris testimoniũ. ⁊ summ
ꝓfessionẽ ignorandũ ẽẽ cuiqͣm ꝑmit¬

Expanded text:
i et Hierarchae apertissime pandit. Sic i et Hierarchae apertissime pandit. Sic enim singulorum correptis in melius verbis occurrit, ut nec commune esse cum damnatis haereticis quidquam patiatur, nec Filium Dei secundum et Patris testimonium, et suam professionem ignorandum esse cuiquam permit
Abbreviated transcription (Latin):
unũ uerũ dm̃ intelligere et confi-¬
teri. non aliꝰ ds̃ ad xp̃m deputat᷑. ut
ds̃ sit. Deus ẽ. ex natura. ex natiui¬
tate. ex deo. Quod enĩ d̃s est: ex deo
est. non etiam ds̃ als est. Aliꝰ enĩ ad
eum non deputat᷑. qr non ẽ. in eo alia
pret̾ quã quȩ dei ẽ. ueritas. Quidue¬
rum et non uerum. qͥd degenerem
et nobilem. qͥd diuersum et diuersũ
sub uniꝰ dei ementita religione com¬
ponis: Deus ẽ. pat̾. deus est et filiꝰ.
In deo deus ẽ. pret̃ eum ds̃ non est.
Non alt̃ ad eum deputat᷑: ut deus
sit. In his si unum magis qm solitan¬
um dm̃ intelliges: eccłie religionẽ
ꝓficeberis. quȩ patrẽ infilio confite¬
tur. Sinuero unũ dm̃ ad solitaris
significationẽ sacram̃ti cȩlestis ig¬
narus obtendes: extra cognitionem
dei ẽ. dm̃i in deo ẽẽ. non confitens.
iber sextus om̃s impias et frau¬
dulentas hereticorũ assertiones ua¬
lentini scilicet. ⁊ sabellii. et maniche¬

Expanded text:
unum Deum verum intelligere et confiunum Deum verum intelligere et confiteri. Non alius Deus ad Christum deputatur ut Deus sit. Deus est ex natura, ex nativitate, ex Deo. Quod enim Deus est, ex Deo est, non etiam Deus alius est. Alius enim ad eum non deputatur; quia non est in eo alia praeter quam quae Dei est veritas. Quid verum et non verum, quid degenerem et nobilem, quid diversum et diversum sub unius Dei ementita religione componis? Deus est pater, Deus est et filius. In Deo Deus est; praeter eum Deus non est, non alter ad eum deputatur ut Deus sit. In his si unum magis quam solitarium Deum intelliges; Ecclesiae religionem profiteberis, quae Patrem in Filio confitetur. Sin vero unum Deum, ad solitarii significationem, sacramenti coelestis ignarus obtendis; extra cognitionem Dei es, Deum in Deo esse non confitens.itas. VI. Omnes impias et fraudulentas haereticorum assertiones, Valentini scilicet, et Sabellii, et Manichae
Abbreviated transcription (Latin):
tendit pret̃ eum dm̃ non eẽ. qr in
se deo deus messet. Hoc uero qd̃ t̾ciũ
est. tu es deus et nesciebamꝰ: huma¬
nȩ intelligentiȩ piam et fidelẽ tes¬
tatur ꝓfessionem. quȩ cognitis na¬
Tu enĩ es deus. et nesciebamꝰ: deus
ifrł saluator. subsistentẽ in eo dei na-¬
turam intelligentes. cũ in eo deus
insit. nec pret̃ eum qui ẽ. deus. qͥs¬
qͣm seus aliꝰ sit: qi ipse deus et in eo
deus attĩus nobis cuiꝰqͣm dei non re¬
linquat errorem. Et hec qͥdem ysa¬
ias induniduam atq inseparabilem
patris et filii diuinitatẽ testatus ita
ꝓpħie uirtute indiscrete a deo patre
naturȩ unigenitũ esse dm̃ ita docu¬
it dicens. Hic deus nr̃. est: et non de¬
putabit᷑ alt̃ ad eum. Inuenit õmẽ
uiam scientie. et dedit eam iacobpu-
ero suo: et isrł dilecto suo. Post hec
supra t̾ram uisus ẽ: et int̾ homine̾
coicuersatus ẽ. Quid aliũd dm̃ infi¬
lio dei deo. heretice supponis: Disce

Expanded text:
tendit praeter eum Deum non esse, quia in tendit praeter eum Deum non esse, quia in se Deo Deus inesset. Hoc vero quod tertium est, Tu es Deus, et nesciebamus, humanae intelligentiae piam et fidelem testatur professionem, quae cognitis naTu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israel salvator: subsistentem in eo Dei naturam intelligentes, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum 130 qui est Deus quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus, alterius nobis cujusquam Dei non relinquat errorem. Et haec quidem Esaias, individuam atque inseparabilem Patris et Filii divinitatem testatus, itaprophetiae virtute, indiscretae a Deo patre naturae unigenitum esse Deum ita docuit, dicens: Hic Deus noster est, et non deputabitur alter ad eum. Qui invenit omnem vitam scientiae, et dedit eam dilecto suo. Post haec supra terram visus est, et inter homines conversatus est . Quid alium Deum in filio Dei Deo haeretice supponis? Disce
Abbreviated transcription (Latin):
sit. tam̃ eciam pnature uirtutẽ
in eo deus ẽ. et ꝑid qd̃ ipse ẽ. ds̃.
et in eo ds̃ ẽ: non est ds̃ pretͣ eum.
cum non extet aliunde: qd̃ deusẽ.
et in eo deus sit. habens in se.⁊ qd
ipse ẽ. et ex quo ipse subfistit. Cõ
lutarem ꝓfessionẽ idem atq unus
tans religiose doctrinȩ p̃dicationem.
Ut enĩ ꝑ moysen ex ꝑsona unige¬
niti dei dicta pleniore ad intelligen¬
dum confirmarent᷑. ꝓfecturus sum
sermone dei patris:⁊ ꝑsona uirorum
loquit᷑. qm̃ uite est ds̃. et non ẽ. pret̃
te ds̃. Cu enim es deus. et nescieba¬
mus. deus ifrł saluator. Inserat se in
hanc et nature et nominis insepara¬
bilem ꝓfessionẽ. heretice impietatis
despatus furor. ⁊ hec si potest dictis ac
reb umita rabido uesanie sue ore cos¬
crepat. In deo deus ẽ. et pret̾ eum ds̃
non ẽ. Dissoluat eũ qui mest ab eo.
in quo mest. et sacram̃ti huiꝰ intelli¬
intelligeret᷑ esse qui deus ẽ. In eo uͦ
qd̃ subiecit et pret̃ te non ẽ. ds̃: os¬

Expanded text:
 etiam per naturae virtutem in eo Deus est. Et per id, quod ipse Deus est et in eo Deus est, non est Deus praeter eum: cum non exstet aliunde quod Deus est, et 129 in eo Deus sit, habens in se et quod ipse est, et ex quo ipse subsistit. 38. lutarem professionem idem atque unus tans religiosae doctrinae praedicationem. Ut enim per Moysen ex persona unigeniti Dei dicta, pleniore ad intelligendum confirmarentur profectu; rursum sermone Dei patris ex persona virorum loquitur: Quoniam in te est Deus, et non est praeter te Deus. Tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus, Israel salvator . Exserat se in hanc et naturae et nominis inseparabilem professionem haereticae impietatis desperatus furor: et haec, si potest, dictis ac rebus unita, rabido vesaniae suae ore concerpat. In Deo Deus est, et praeter eum Deus non est; dissolvat eum qui inest, ab eo in quo inest: et sacramenti hujus intelliintelligitur esse qui Deus est. Est enim quod subjecit: Et praeter te non est Deus: os
Abbreviated transcription (Latin):
et credat: quod apłs contẽplet᷑ et p̃¬
dicet. namq cum lex umbra sit fu¬
turorũ. ueritatẽ corporis umbrae
sp̃es exp̃ssit. Et deus in homine et
uidet᷑. et credit᷑. et adorat᷑. qͥscd̾m
plenitudinẽ temporis eẽt in hõĩe
gignendꝰ. Namq ad uisum. sp̃es p̃fi

Expanded text:
et credat, quod Apostolus contemplatur et pret credat, quod Apostolus contemplatur et praedicat. Namque cum lex umbra sit futurorum, veritatem corporis umbrae species expressit. Et Deus in homine et videtur et creditur et adoratur, qui secundum plenitudinem temporis esset in homine gignendus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
impio. et erit iustus. tanqͣm impuis.
Nullo mͦ qui iudicas t̾ram. facies hoc
iudicium. Hũc ergo dm̃ iustũ iudi¬
cem necesse ẽ. et uerũ dni ẽẽ. Tuo te
impie teneo m̃dacio. nondũ ex ȩuan¬
geliis dñi udicẽ ꝓfero. lex mͥ iuidicẽ
dm̃ loquuta ẽ. Adime filio qd̃ uide x
ẽ: ut auferas qd̃ deus uerus ẽ. Cum
enĩ solũ. uerũ om̃. quẽ solũ iudicem
iustũ ꝓfessus es. Et quẽ iustũ udi¬
cem doces: hũc non potes scd̾m te. dm̃
potens ad om̃e uerbũ est. benedictio-¬
num ȩt̾narum sponsor est. piorũ un¬
piorũq uidex ẽ. abrahe deus ẽ. ab eo
adoratus ẽ. Ementire saltẽ aliqͥd per
hanc impiam et stultam uerbi tui
impudentiam: unde non uerus est.
Non ꝑunũt nat᷑e ueritatẽ. cȩlestis
miscd̃iȩ sacram̃ta. Sed nec scõrum fi¬
dem. sp̃es quȩ ad fidei uisionẽ coap¬
tant᷑ eludunt. Sacram̃ta enu le-¬
gis. mist̾i̾um dispensationis ȩuange¬
licȩ p̃sigurant. ut patriarcha uid̾at

Expanded text:
erit justus tamquam impius. Nullo modo, qui judicas terram, facies hoc judicium . Hunc ergo Deum justum judicem, necesse est et verum Deum esse. Tuo te, impie, teneo mendacio. Nondum ex Evangeliis Deum judicem profero: lex mihi judicem Deum locuta est. Adime Filio quod judex est, ut auferas quod Deus verus est. Eum enim solum verum Deum, quem solum judicem justum, professus es: et quem justum judicem doces, hunc non potes secundum te vepotens ad omne verbum est, benedictionum aeternarum sponsor est, piorum impiorumque judex est, Abrahae Deus est, ab eo adoratus est: ementire saltem aliquid per hanc impiam et stultam verbi tui impudentiam, unde non verus est.Non perimunt naturae veritatem coelestis misericordiae sacramenta: sed nec sanctorum fidem species, quae ad fidei visionem coaptantur, eludunt. Sacramenta enim legis mysterium dispensationis evangelicae praefigurant: ut patriarcha videat
Abbreviated transcription (Latin):
qui sapientiȩ mniciũ est. ubi deest
aufert secũ om̃e exordiũ prudentiȩ.
Ad infirmandã enĩ dei ueri infilio
fidem. ꝓpħicus sermo ꝓfert᷑. qͦ dictũ
ẽ. Et benedicent te dm̃ uerũ. Pri¬
mũ hȩc impietatis stulticia fuit. ut
ligerent᷑. aut intellecta cũ e̾e̾nt. ta¬
cerent᷑. Tum deinde ad quã se frau¬
dem sillabe adiectio quȩ in libris
non extat instruxit. stulticiȩ suȩ
in eo usa m̃dacio. tanqͣm dictis fu¬
is eo usq adhibenda ẽẽt fides. ut
requirendam ẽẽ. ipsam dictorum
ꝓpħicorum auctoritatem non pu¬
taret. Non enĩ ita scriptũ est. Be¬
nedicent te dm̃ uerũ: sed bene¬
dicent dm̃ uerũ. Nam non exi¬
guum ambiguitatis monĩtum
est. int̾ te dñi uerũ. ⁊ dm̃ uerũ.
ubi te ẽ. Cet̾um ubi ꝓnominis
sillaba non erit. ibi ad auctoritatẽ
ta intelligende ueritatis ratio sit:
ipsa illa ex solido ꝓpħe dicta sub¬
dent᷑. Propt̾ea sic dicit dñs. Eoce

Expanded text:
qui sapientiae initium est, ubi deest, qui sapientiae initium est, ubi deest, aufert secum omne exordium prudentiae. Ad infirmandam enim Dei veri in Filio fidem propheticus sermo profertur, quo dictum est, Et Benedicent te Deum verum. Primum haec impietatis stultitia fuit, ut ligerentur; aut intellecta cum essent, tacerentur. Tum deinde ad quam se fraudem syllabae adjectione, quae in libris non exstat, instruxit: stultitiae suae in eo usa mendacio, tamquam dictis suis eo usque adhibenda fides esset, ut requirendam esse ipsam dictorum propheticorum auctoritatem non putaret. Non enim ita scriptum est, Benedicent te Deum verum : sed Benedicent Deum verum. Nam non exiguum ambiguitatis momentum est inter te Deum verum, et Deum verum. ubi te est: caeterum ubi pronominis syllaba non erit, ibi ad auctorem ta intelligendae veritatis ratio sit, ipsa illa ex solido prophetae dicta subdentur. Propterea sic dicit Dominus: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑ pia. qd̾ magis impia ẽ: sic uera
quod falsa ẽ. Sic a te unꝰ et uerus dẽ
p̃dicat᷑: ut non sit. Negas enĩ dei fili-¬
um. dm̃ uerũ. cum tam̃ dmĩ non ne-¬
ges. Dñ tam̃. non nat᷑a confitendo:
s nomine. Si natiuitas eiꝰ. nominis
pociꝰ ẽ. qͣm ueritatis: potes auferre
nomini ueritatẽ. Si aut̃ uere deus
natus ẽ: quero quomͦ possit non ue¬
rus eẽ. qd̃ natus ẽ. Aut nega e̾e. ne
sit: aut si ẽ. quomͦ qd̾ ẽ non erit. eũ
quod ẽ. non possit eẽ. ne non sit:
Ac de natiuitate qͥdem max erit ser¬
mo. Int̾im tam̃ de ueritate naturȩ
dei. impietatẽ m̃dacii tui ꝓpħica ꝓ¬
fessione conuincam. ita tam̃ ut unũ
et uerũ dm̃ p̃dicari a nobis. neq sa¬
bellii heresis ipsum patrẽ sibi et fi¬
liũ ꝓfessa p̃fumat. neq tu ueritatẽ
de filio dei. unũ tantũ dm̃ uerũ p̾di¬
cons mentiaris. Nichil plane inse ha¬
bet sapientiȩ impietas. Et dei timor

Expanded text:
tatur pia, quod magis impia est; sic vera tatur pia, quod magis impia est; sic vera quod falsa est. Sic a te unus et verus Deus praedicatur, ut non sit. Negas enim Dei filium Deum verum, cum tamen Deum non neges; Deum tamen non natura confitendo, sed nomine. Si nativitas ejus, nominis potius est quam veritatis, potes auferre nomini veritatem: si autem vere Deus natus est, quaero quomodo possit non vere esse quod natus est? Aut nega esse, ne sit; aut si est, quomodo quod est non erit, cum quod est non possit esse, ut non sit? Ac de nativitate quidem mox erit sermo. Interim tamen de veritate naturae Dei impietatem mendacii tui prophetica confessione convincam; ita tamen, ut unum et verum Deum praedicari a nobis, neque Sabellii haeresis ipsum Patrem sibi et Filium professa praesumat, neque tu veritatem de filio Dei unum tantum Deum verum praedicans mentiaris. bet sapientiae impietas: et Dei timor,
Abbreviated transcription (Latin):
ut nat᷑am nominis ꝑ auctoritatẽ die¬
ti ꝓphici negaret: adiecit. benedicent
te dni uerum: ut ꝑid unũ dm̃ locu¬
ta lex eẽt. eẽtq infilio dei deo. nomen
pociꝰ qͣm ueritas. uo tantũ uero deo
intelligendo. Et forte contradicere
nos dictis tius ostulte arbit᷑ris. ut
negemꝰ unũ dm̃ uerũ. Non plane.
fides nr̃a. hȩc conscientia. hic sermo
ẽ. Sed intelligimꝰ dm̃ unũ. ⁊ eũdẽ
dm̃ uerũ. nec confessio nra ꝑiclitatur
in nomine. quẽ in natura filii unũ.
et uerũ dm̃ p̃dicat. Disce confessiomꝰ
tuȩ intelligentiam tuã.⁊ unũ acue¬
rum dm̃ cognosce. ut unũ ac uerum
dnĩ p̃dices pie. Rapis enĩ ad impieta¬
tem tuam religionis nẽ ꝓfessionem
et quod ẽ. negas: dũ quod ẽ. non ne¬
gas. Sic stultam mundi sapientiam
fallis. ut ueritatẽ ꝑimas sp̃e ueritauꝰ.
Unũ uerũ dm̃ confiteris. ut unum
uerũ deneges. ꝓfessio enĩ tua sic pu¬

Expanded text:
ut naturam nominis per auctoritatem dicut naturam nominis per auctoritatem dicti prophetici negaret, adjecit, Benedicent te Deum verum : ut per id unum Deum locuta lex esset, essetque in filio Dei Deo nomen potius quam veritas, uno tantum vero Deo intelligendo. Et forte contradicere nos dictis tuis, o stulte, arbitraris, ut negemus unum Deum verum. Non plane nfides nostra, haec conscientia, hic sermo est. Sed intelligimus Deum unum, et eumdem Deum verum. Nec confessio nostra periclitatur in nomine, quae in natura Filii unum et verum Deum praedicat. Disce confessionis tuae intelligentiam, et unum ac verum Deum cognosce, ut unum ac verum Deum pie praedices. Rapis enim ad impietatem tuam religionis nostrae professionem: et quod est negas, dum quod est non negas. Sic stultam sapientiam fallis, ut veritatem perimas specie veritatis. Unum 120 verum Deum confiteris, ut unum verum Deum deneges. Professio enim tua sic pu
Abbreviated transcription (Latin):
nominis posset intelligi. cũ uirtus
dei. potestas dei. res dei. nom̃ deun
eo ee̾t. quẽ dm̃ lex p̃dicabat. quȩ se¬
cundũ sacram̃ti ȩuangłici distribu¬
tionem. ad ꝑsonȩ significationem de-¬
monstraret. et in creando mũdo obe¬
dientẽ dictis dei dñi. ⁊ infigurando ho-¬
minẽ cõmunis secum et dei imagr¬
nis dm̃ creatorem.⁊ in uidicandis so¬
domitis uidicẽ dnm̃ a dño. ⁊ in lar¬
giendis benedictionib et indiscer¬
nendis misteriis legis. angłm dei dm̃.
ut ad salutarem confessionẽ in patre
deo. et infilio deo. deus semꝑ ostensus
naturȩ ueritatem. ipso nature nomi¬
ne edoceret. cum lex dĩ utrũq sig¬
nificans. ambiguitatẽ non relinque¬
quod pie et religiose lex docuit. non
impie furto. heretiae stulticiȩ p̃dican.
sinamꝰ. quȩ dei fuium negatura sic cȩ¬
pit. Audi isrł. dñs deus tuus unꝰ ẽ.
Et qr impietas eiꝰ ꝑiclitaret᷑ in nomi¬
ne. cum dñi et dm̃ lex eẽt loquuta.

Expanded text:
nominis posset intelligi; cum virtus Dei, potestas Dei, res Dei, nomen Dei in eo esset, quem Deum lex praedicabat: quae secundum sacramenti evangelici distributionem, ad personae significationem, demonstraret et in creando mundo obedientem dictis Dei Deum, et in figurando homine communis secum et Dei imaginis Deum creatorem, et in judicandis Sodomitis judicem Dominum a Domino, et in largiendis benedictionibus et in decernendis mysteriis legis angelum Dei Deum: ut ad salutarem confessionem in patre Deo et in filio Deo Deus semper ostensus, naturae veritatem ipso naturae nomine edoceret, cum lex Deum utrumque significans, ambiguitatem non relinquequod pie et religiose lex docuit, non impie furto haereticae stultitiae praedicari sinamus, quae Dei filium negatura sic coepit: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est . Et quia impietas ejus periclitaretur in nomine, cum Deum et Deum lex esset locuta;
Abbreviated transcription (Latin):
infestari scło deus ceptus ẽ. Mo¬
ise namq cuiꝰ ore hec de se uinge¬
nitus ds̃ ꝓfessus ẽ. uidete uidete
me. Ac ne forte dicti huiꝰ uirtu¬
tem. heretica impietas ad patreni
innascibilem dñ referat. et ipsa dic¬
ti ratio: ⁊apłs auctor occurrit. qui
ex ꝑsona unigeniti dei. sicut suꝑiꝰ
docuimꝰ. intelligendi totiꝰ huiꝰ seꝵ¬
monis int̾pres ẽ. Et hoc qd̃ dictũ
ẽ. lȩtamini gentes cum plebe eiꝰ:¬
ꝓpͥum eiꝰ ẽẽ. demonstrauit. subiens
ad fidem dicti. Et erit radrx iesse:
et qui surget regere gentes. in eo
gentes sꝑabũt. Demonstrato igit᷑ ꝑ
moysen eo qui dixerat. non ẽ. ds
pret̾ me. in eo qd̵ ait lȩtamini gen¬
apło ad ipsum ad dnm̃ nr̃m iħm¬

Expanded text:
nifestari saeculo Deus coeptus est, Monifestari saeculo Deus coeptus est, Moyse namque, cujus ore haec de se unigenitus Deus professus est: Videte, videte, me . Ac ne forte dicti hujus virtutem haeretica impietas ad patrem innascibilem Deum referat; et ipsa dicti ratio, et Apostolus auctor occurrit, qui ex persona unigeniti Dei, sicut superius docuimus, intelligendi totius hujus sermonis interpres est; et hoc quod dictum est, Laetamini gentes cum plebe eum ejus esse demonstravit, subjiciens ad fidem dicti: Et erit radix Iesse, et qui surget regere gentes, in eum gentes sperabunt . Demonstrato igitur per Moysen eo qui dixerat: Non est Deus praeter me, in eo quod ait: Laetamini genApostolo id ipsum ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
linigeitus intelligat᷑. et ꝑ id unꝰ
deus sit. qr ex nat᷑a dei ds̃ sit: tam̃ ex
ꝓpħicis dictis. ꝑfecte huiꝰ unitatis
fides ẽ. exstruenda.⁊ in euangłicae
domiꝰ sũt ponenda fundamina. ut
ꝑ eandẽ nat᷑ͣam diuinitatis. unꝰ ui
sus ds̃ ꝑ id intelligat᷑: qd̾ in dm̃ al¬
terũ. ds unigenitus non refert᷑. Le¬
nuimꝰ enĩ onñ hoc sermonis ur̃i li¬
bello eum ordinẽ: ut in qͥb suꝑio¬
re libro dnĩ filiũ docueramꝰ. in his
nũc dni uerũ ostenderemꝰ. Et ut
sꝑo ea dictorum om̃iũ absolutiofu¬
it: ut ds̃ uetus intelligeret᷑. quids̃
eẽ. non negabat᷑. Reliquus aut̃ nc̃
onũs sermo. ad id ꝓficiet: ut qui ds̃
uerus ẽc. inteluigit᷑. non in dm̃ ałte¬
rum deputet᷑. Et qd̾ ad alt̾um nõ
ꝓficit: ad unũ intelligat᷑. Unũ aut̃
illud non subsistentẽ naturam pe¬
rimat: infilio. sed in deo. ⁊ deo. na¬
tis ratio postulat ab eo inĩcium in¬
telligentiȩ istiꝰ sumi. ꝑ quem ma¬

Expanded text:
id unus Deus sit, quia ex natura Dei Deus sit: tamen ex propheticis dictis perfectae hujus unitatis fides est exstruenda, et hinc evangelicae domus sunt ponenda fundamina; ut per eamdem naturam divinitatis unius unus Deus per id intelligatur, quod in Deum alterum Deus unigenitus non refertur. Tenuimus enim omni hoc sermonis nostri libello eum ordinem, ut in quibus superiore libro Deum filium docueramus, in ipsis nunc Deum verum ostenderemus. Et, ut spero, ea dictorum omnium absolutio fuit, ut Deus verus intelligeretur, qui Deus esse non negabatur. Reliquus autem nunc omnis sermo ad id proficiet, ut qui Deus verus esse intelligitur, non in Deum alterum deputetur; et quod ad alterum non proficit, ad unum intelligatur: unum autem illud non subsistentem naturam perimat in Filio, sed in Deo et Deo natis ratio postulat, ab eo initium intelligentiae istius sumi, per quem ma
Abbreviated transcription (Latin):
patio est generis alieni: ibi existi¬
mat᷑ ueritas eiꝰdem generis non in¬
esse. Et qͥdem iam suꝑior liber ina¬
nitatẽ huiꝰ qͣstionis ostendit. In an¬
gelo enĩ oficii pociꝰ qm nat᷑e intelli¬
gentia est. Et ꝓpħa mͥ testis ẽ. dicẽs.
Qui facit angłos. suos sp̾s. ⁊ minis

Expanded text:
patio est generis alieni, ibi existipatio est generis alieni, ibi existimatur veritas ejusdem generis non inesse. Et quidem jam superior liber inanitatem hujus quaestionis ostendit. In angelo enim officii potius quam naturae intelligentia est. Et propheta mihi testis est, dicens: Qui facit angelos suos
Abbreviated transcription (Latin):
et unũ dm̃i uerũ temptas. ne deus
uerus unꝰ sit: Nondũ uesanos sp̃e.
tuos. dictis ȩuangłicis atq apłicis suf¬
foco. in qͥb pat̾ et filiꝰ. non ꝑsona sed
natura unꝰ et uerus ds̃ ut̃o est: In¬
terim te lex sola enecat. Nunqͥd ait.
dĩ uerũ. et non dm̃ uerũ: Nunqͥd
alit̃ in utroq pret̾ quam nat̾e nomi¬
ne usa e: Reum et dm̃ drcit. que
dixit dm̃ unum. Sed quid tantum
clixisse dico: Dñ uerũ et dm̃ uerũ.
ꝑ ueritatẽ imaginis p̃dicauit: usa m
nuncupatione pͥmũ nat᷑ȩ nomine: u¬
tit᷑ deinceps in genere. ueritatẽ nat᷑ȩ.
Cum enĩ qui fit. scd̃m imaginẽ creat᷑
utriꝰq. non potest non ex utroq con
gamꝰ etiam num eo p̃dicationis nr̃ȩ
itinere. quolex sc̃a de deo docuit. An¬
gelus dei ad agar loquit᷑. et idem an¬
gelus. deus ẽ. Sed forte idcirco nõ ds̃
uerus ẽ: qi angłs dei ẽ. Inferioris enĩ
nat᷑e uidet᷑ hoc nomĩ. ꝙubi nĩcu¬

Expanded text:
et unum Deum verum, tentas ne Deus et unum Deum verum, tentas ne Deus verus unus sit? Nondum vesanos spiritus tuos dictis evangelicis atque apostolicis suffoco, in quibus Pater et Filius non persona, sed natura unus et verus Deus uterque est: interim te lex sola enecat. Numquid ait Deum verum et non Deum verum? Numquid aliter in utroque praeter quam naturae nomine usa est? Deum et Deum dixit, quae dixit Deum unum. Sed quid tantum dixisse dico? Deum verum et Deum verum per veritatem imaginis praedicavit. Usa est in nuncupatione primum naturae nomine: utitur deinceps in genere veritate naturae. Cum enim qui fit, secundum imaginem creatur utriusque, non potegamus etiam nunc eo praedicationis nostrae itinere, quo lex sancta de Deo docuit. Angelus Dei ad Agar loquitur, et idem Angelus Deus est. Sed forte idcirco 110 non Deus verus est, quia angelus Dei est. Inferioris enim naturae videtur hoc nomen: et ubi nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
Ad imaginem dei fecit eũ. Imago:
cõmunis ẽ. Deus ad iaginẽ dei ho¬
mine fecit. Qui uerũ dm̃ filiũ dei
denegat. quero ad cuiꝰ dei imagnem
a deo factũ hominẽ intelligat᷑. Me¬
minerit tam̃ semꝑfiliũ omĩa: ne
forte heretica intelligentia oꝑatio¬
nem sibi dei patris coaptet. Si igit᷑.
ad imaginem dei patris ꝑ filiũ dm̃ho¬
mo condit᷑. condit᷑ ꝙͦ ad imaginem filii.
qr nemo filio dictũ negat. ad imaginem
et similitudinẽ nr̃am. Tenuit ergo
sermo diuinꝰ rationẽ ueritatis in dic¬
tis. quã opꝰ explebat infactis. ut homi¬
nem ad imaginẽ dei. deus figuraret. ut
dm̃ significaret: ne ueritatẽ deo adime¬
ret. cũ et in cõmunione imaginis eẽt
deus uerus. qui in oꝑe efficiendo intel¬
ꝑdite. o stulta cecȩ impietatis temeri¬
tas. Audis dñi et dm̃. audis imaginẽ
nr̃am. Quid tu subicis uerũ et non
uerũ: Quid inseris naturalem atq
falsum: Quid sub religionis nomine
religionẽ euertis: Quid ꝑ unũ deum

Expanded text:
maginem Dei fecit eum . Imago communis est: Deus ad imaginem Dei hominem fecit. Qui verum Deum filium Dei denegat, quaero ad cujus Dei imaginem a Deo factum hominem intelligat. Meminerit tamen semper per Filium omnia; ne forte haeretica intelligentia operationem sibi Dei patris coaptet. Si igitur ad imaginem Dei patris per filium Deum homo conditur, conditur quoque ad imaginem Filii: quia nemo Filio dictum denegat ad imaginem et similitudinem nostram. Tenuit ergo sermo divinus rationem veritatis in dictis, quam opus explebat in factis: ut hominem ad imaginem Dei Deus figuraret, ut Deum significaret, nec veritatem Deo adimeret: cum et in communione imaginis esset Deus verus, qui in opere efficiendo intelperdite! o stulta caecae impietatis temeritas! Audis Deum et Deum, audis imaginem nostram: quid tu subjicis verum et non verum? quid inseris naturalem atque falsum? quid sub religionis nomine religionem evertis? quid per unum Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd non uerus dñs. a uero dño:
Aut mĩqͥd aliud qͣm dĩs a diłar Uel
quid pret̾ significationẽ ꝑsone in dño
ac dño coaptabis: Et mem̃to qd̃ quẽ
solũ uecũ dm̃ nosti. hunc eundẽ solũ
iustũ uidicem sis ꝓfessus. Et intelli-¬
ge qd̃ dñs qui pluit adño. non occidẽs
iustũ cum impio. om̃em iudicans t̾rã.
et ds̃ et iustus. et uidex ẽ. et pluit.
a dño.⁊ int̾ hȩc quẽ solũ iustũ uidicẽ¬

Expanded text:
s a vero Domino? aut quid aliud quam Dominus a Domino? vel quid praeter significationem personae in Domino ac Domino coaptabis? Et memento quod quem solum verum Deum nosti, hunc eumdem solum justum judicem sis professus. Et intellige, quod Dominus, qui pluit a Domino, non occidens justum cum impio, omnem judicans terram, et Dominus et justus judex est, et pluit a Domino. Et inter haec, quem solum justu
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. nec ocłi nr̃i uiderũt dm̃ pret̃
te. et oꝑa tua quȩ facies expectan¬
tib miscd̃iam tuã. Loquit᷑ ysaias
pret᷑ hunc se neminẽ dm̃ uidisse.
uerat mist̾ium corporationis ex
uirgine. Ac si tu heretice ignoras
qd̾ in ea gła unigenitũ dm̃ uide¬
rit: audi ioħem euãgłistam dicen
tem. Hȩc aut̃ dixit ysaias. qnͣdo
uidit honorẽ eiꝰ: et loquutus ẽ. de
eo. Hinc apłicis. hinc ȩuangłicis.
hinc ꝓpħicis dictis. impie heretice
concluderis. Isaias enĩ dm̃ uidit.
Et cũ scriptũ sit nemo udit dm̃

Expanded text:
i viderunt Deum praeter te, et opera tua quae facies exspectantibus misericordiam tuam . Loquitur Esaias, praeter hunc se neminem Deum vidisse. verat mysterium corporationis ex virgine. Ac si tu haeretice ignoras, quod in ea gloria unigenitum Deum viderit; audi Joannem evangelistam dicen Haec autem dixit Esaias, quando vidit honorem ejus, et locutus est de eo . Hinc apostolicis, hinc evangelicis, hinc propheticis dictis, impie haeretice, concluderis. Esaias enim Deum vidit; et cum scriptum sit: Deum nemo
Abbreviated transcription (Latin):
infantes corriꝑe ac laniare solitas. a lamando specialit̾ dictas. pilos qui grece pani¬
te. Latine ĩcubi appellant᷑. siuc inui ab ineundo passim cũ animalib. Unde et in¬
cubi dicuntꝰ. ab incubando. hoc ẽ stuprando. Sepe eni imꝓbi existunt oe mulieri¬
b. et earũ ꝑagunt ꝯcubitũ. qd̾ demones et gallidusios mincupant. qr assidue hãc¬
ĩ mundiciaĩ ꝑagũt. Quẽ aũt uulgo incubonẽ uocant. hunc romani faunũ ficariũ di¬
cunt. ad que oratiꝰ dic̃. Faune nimpharũ fugientiũ amator: ꝑ meos fines et aprisca ru¬
ra lenis incedas. Explicit. liber octauus.
De linguis gentiũ.¬

Expanded text:
infantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Paniinfantes corripere ac laniare solitas, a laniando specialiter dictas. Pilosi, qui Graece Panitae, Latine Incubi appellantur, sive Inui ab ineundo passim cum animalibus. Unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stuprando. Saepe enim inprobi existunt etiam mulieribus, et earum peragunt concubituimmunditiam. 104. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum Ficarium dicunt, ad quem Horatius dicit: Faune Nympharum fugientum amator, Per meos fines, et aprica rura Lenis incedas. LIBER NONUS. DE LINGUIS, GENTI
Abbreviated transcription (Latin):
relrioniso ⁊ quascia quas scõꝵ sortes uocant diuinatõns scienerã ꝓfirennur
auit quuarufũq se pturirũ inspectc̃efurura ꝓmittũt. Salisatores uocutiste
qr di ois mebiorũ quacũq parte salier̃. aliquid sibi exinde psꝑui sentͥste
significite p̃dicñtꝰ. adl. ec om̃ia ꝑtinẽtꝰ et ligature excecrabiliu remiediot
que its medicoꝵ ꝯtempnit suie in pͥcantationib siue icaragteuibx quba

Expanded text:
sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcunque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores dicuntur, quia dum eis membrorum quecunque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste signare predicunt. Ad hec omnia pertinent et ligature execrabilium remediorum, que ars medicorum condemnat, vel in precantationibus vel in characteribus
Abbreviated transcription (Latin):
eã pactant: precipit᷑ inquiũt. ut qui t̾ram colunt ne sedeant. semꝑ em̃ eẽ qd̾ agũt.
Cumbaloꝵ aũt̾ ereoꝵ sonitꝰ. ferram̃toꝵ crepitꝰ incolendos agros. et ideo ere. qd t̾ta

Expanded text:
eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo aere
Abbreviated transcription (Latin):
animalia fructib sius alit. Est eni alim̾toꝵ nuitrix t̾ra. qđ simulacrũ eius cũ
claui fingit᷑. quia tellꝰ hyeme claudit᷑ uere aꝑit᷑. ut fruges nascant᷑. Qđ tym¬
panũ hr̃ significare uolũt orbẽ t̾re. qđ curru uehi dr̃. qr ip̃a ẽ t̾ra que pendet
mansuetos: ut oñdant̾ nuillũ eẽ genus t̾re tam ferũ qd̾ ñ subigi possit aur suꝑ¬
ari ab ea. Qđ in capite turritã gestar coronã. oñdir suꝑpositas t̾re ciuitates quasi
ĩ signitas turrib ꝯstare. Qđ sedes finguntꝰ circa eã. qr c̃ ea om̃ia moueant᷑. ipsam
ñ moueri. qd corripantes eius ministri c̃ strictis gladiis ẽc̃ fingunt᷑. ut signifĩ¬
cet᷑ om̃s ꝓ t̾ra sua debere pugnare. Qđ gillos huic dee ut siurent fecer. signifĩ¬
cant qui semuine indigeat tram sequi oportere. ĩ ea quippe om̃ia reꝑient. qđ se ap̃

Expanded text:
animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Simulacrum ejus cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae: quod curru vehi dicitur, quia mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud
Abbreviated transcription (Latin):
manã eiꝰ similit̾ lunã. et uiarũ p̾sidẽ aiunt. unde et uirginẽ uolunt qd uia pari¬
at nichil. et ideo ambo sagitas hĩe fingunt᷑: qd̾ ip̃a duo sydera de celo radios usq
ad t̾ras emutant. Dianã aũt uocatã qi duanã. qd die ee nocte luna appareat. Ipsĩ
et lunã asser̃ eo qd̃ luceatꝰ. Fandẽ et trimã eoq̃ trib fingarͦ figuris. De qua uirgi
go ẽ. Cũ sb̾ nira sedoe solio plutonia ꝯiunx. Litonia aũt diana. eo qd̃ latone fũ¬
płiis. Dicunt & eã et opẽ. qd̾ oꝑe melior fiar t̾ra. ꝓ serpinã. qd̾ ex ea ꝓspͥant
fruges. Uestã qd̾ here ut uariis uestita sir reb. uł aui uastando. Fandẽ et tel¬
lure̾ et marrẽ magnã fingunt. Turritã. cũ rympano et gallo. et strepitu cim¬
baloꝵ. Alatrẽ uocatã ꝙ płina pariat magnã q cibũ gignatꝰ. Almã quia uniu̾sa

Expanded text:
manam eius similiter lunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihimanam eius similiter lunam et viarum praesidem aiunt. Unde et virginem volunt, quod via nihil pariat. Et ideo ambo sagittas habere finguntur, quod ipsa duo sidera de caelo radios usque ad terras emittant. Dianam autem vocatam quasi Duanam, quod luna et die et Lucinam asseverant, eo quod luceat. Eamdem et Triviam, quod tribus fingatur figuris. De qua Virgilrgo est: Cum subnuxa sedet solio, Plutonia conjux. Latonia autem Diana, eo quod Latoniae fuplurimis. Dicunt eam et opem, quod opere melior fiat terra. Proserpinam, quia ex ea proserpant fruges. Vestam, quod herbis lurem et Matrem magnam fingunt turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat: magnam, quod cibum gignat. Almam, quia universa