comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia. q. u̾e spes implebitur. Ut quid enimi. uisi
spes inplenda sit rp̃e eum infirmi. e̾emꝰ. mortuꝰ
est ꝓ nob̾ impiis .i. ꝓ nob̾ qui ad̾o infirmi era¬
miis qd̾ etiam impͥii. mortiuis dico. ẜ tempus. ⁊
est sensus ꝓ nichido tam magnũ fecit᷑ nͥ spes

Expanded text:
t: Vere spes implebitur. Ut quid enim, nisi spes implenda sit, Christus, cum infirmi essemus, mortuus est pro nobis impiis, id est pro nobis qui adeo infirmi eramus, quod etiam impii. Mortuus dico, secundum tempus. Et est sensus: Pro nihilo tam magnum fecit Chris
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sp̃c sc̃s. habitat. ꝙ elem̃tis acedi uͭ potuit. q
indignũ erat inuisibilẽ et incorꝑeũ habitare
insũb̾a uisibili. ⁊ ĩsensibili. audiant gͦ ⁊ ueni¬
ant cultores. elemĩtoꝵ. et credant inxp̃m ut fi¬
ant maiores eoꝵ. quos non colunt. Io: ait an

Expanded text:
 sanctus habitat, quod elementis concedi non potuit, quia indignum erat invisibilem et incorporeum habitare in substantia visibili et invisibili. Audiant ergo et veniant cultores elementorum et credant in Christum ut fiant majores eorum quos nunc colunt. Ideo ait, in
Abbreviated transcription (Latin):
ita in ip̃o habitat oĩs
pleuitudo diuinitatis. q ille ⁊ cap̃ in qͦ st̃ om̃s
sensus. in sc̃is u quasi solus tactus ÷. quib datꝰ
ter illd̾ cap. et cuilib ⁊ m̃bri excellentiã. ꝙ sin¬
głari quadã susceptione hois factꝰ ẽ ħo ille uu
p̾sona cũ ubo. de nullo enĩ scoꝵ dici potuit. ł

Expanded text:
Ita in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, in quo sunt sensus, in sanctis vero quasi solus tactus est, quibus dater illud caput, et cujuslibet membri excellentiam, quia singulari quadam susceptione hominis factus est homo ille una persona cum Verbo. De nullo enim sanctorum dici potuit vel
Abbreviated transcription (Latin):
debecis uos subtrahe:
qruos ip̃i scitis. quem¬
porteat imimitari nos
⁊ cũ illi hoc ũ faciant.:
debetis uitare eos et
u̾e oportet imitari uos.
qr bonꝯ sumꝰ. qd̾ ita ait.
uos neq gͣtis .i. sine la¬

Expanded text:
os subtrahere, quia vos ipsi scitis quemporteat imitari nos, et cum illi haec non faciant, debetis vitare eos. Et vere oportet imitari nos, quia boni sumus: quod ita ait: vos, neque gratis, id est sine la
Abbreviated transcription (Latin):
pa. sũptũ ab ali. s fui¬
mus inlabore contra
labor fuit usq ad faci¬
gationẽ. nos dico. noc¬
de et die oꝑantes. contͣ
hoc qd̾ supra dixit. ab
aliquo. oꝑantes dico:
nequeni nr̃m grauare¬
mus. et nequnsꝰ dicẽt eũ
io: non accepisse. qr nõ
haberet potestacem:
subdit: ã ĩo ñ acepimꝰ

Expanded text:
 sumptum ab aliquo: sed fuimus in labore contra labor fuit usque ad fatigationem. Nos dico, nocte et die operantes, contra hoc quod supra dixit ab aliquo. Operantes dico, ne quem vestrum gravaremus, et ne quis diceret eum ideo non accepisse, quia non haberet potestatem, subdit: Non ideo non accepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ uos .i. ut uos imitaremuni nos. et ociũ di¬
inict̾etis. Ecce ꝓ alia causa hic: qͣmͣ apud coruthioᷤ
abstinuit. hie .N. ꝓexemplo dͥando: ab stinuitabi:
e eã que ũb docet. oꝑil ex plere. et si cnĩ manifes¬
ce ũa ee̾. non ignorent᷑ quȩ docent᷑. tñ sinegligi
cepuit amagistro: non facile ꝓficient audientib¬
renunerandi st̃: qui negligentib magist̾ĩ de soł
ũb ꝓ ficuuit. apłs gͦ forma erat his: qui tenues erã
substantia: inplebenit disc̾eut lib̾tatẽ suã ĩ aunt¬
to Ũ et salomon. Raro inqͥt inferespedan ad
amicũ tuuĩ. ne saciatꝰ tui: oderit te. qui enĩ freqͦ¬
⁊ ad alienam mensam ꝯueñ: ocio deditꝰ: adulet᷑
nerat᷑ õ ⁊pascenti se. cũ religio nr̃a acdlib̾tatẽ hoĩes
ad uocet. iiĩ: ⁊ addidit.

Expanded text:
nos, id est ut imitaremini nos, et otium dimitteretis. Ecce pro alia 208 causa hic, quam apud Corinthios abstinuit. Hic enim pro exemplo dando abstinuit, ibi  ea quae verbis docet operibus implere. Et si enim manifesta vera esse non ignorentur quae docentur, tamen si negligi coeperint a magistro, non facile proficient audientibremunerandi sunt qui negligentibus magisficiunt. Apostolus ergo forma erat his qui tenues erant substantia in plebe, ut discerent libertatem suam non amittere. Unde et Salomon: Raro, inquit, inferes pedem ad amicum tuum, ne satiatus tui oderit te . Qui enim frequenter ad alienam mensam convenerit otio deditus, aduletur necesse est pascenti se, cum religio nostra ad libertatem homines advocet.
Abbreviated transcription (Latin):
si gnũ siuit: ñ.fi s uifi. qr dũ dat d̾s loqu lingͥs.
sine int̾p̃ cacione. significat᷑. ꝑꝑ iufideles ħ fieri. ue
eisreueletur u̾icas. Uł ita aliis liugus. loqui.¬
aliis labiis dicit. parabolice et obscure loqui.
quałr inc̃dub loquit᷑ dñs. fidelib autẽ ii reuelati¬
oue u̾itatis. uñ dñs apłis ait. uob̃. cdatum est
nosse iust̃iũ regni dĩ. cet̾is autem in ꝑaboł. et ue¬
lamine ĩ coguite lingue obscurantur sermones
di. ne uideant᷑ aꝑfidis. et io liugua non est. ap¬
pecenda. et conuenit inpaite eũ p̃cedente lectiõe

Expanded text:
s loqui linguis sine interpretatione, significatur propter infideles hoc fieri, ne eis reveletur veritas. Vel ita: aliis lingualiis labiis dicit parabolice et obscure loqui, qualiter incredulis loquitur Dominus; fidelibus autem in revelatione veritatis. Unde Dominus apostolis ait: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis . Et velamine incognitae linguae obscurantur sermones Dei, ne videantur a perfidis, et ideo lingua non est appetenda, et convenit in parte cum praecedente lectione;
Abbreviated transcription (Latin):
frenesim pacientis. aii¬
fit. ap̃ pagnos quil aliquo mͦ. illa q̃ ab eiͤ
uocantur ẜacra. uelautur ne se uanitatibe ce
rit. et falsa ꝓ ueris ostendit. sic̃ pagaui tec¬
tis urauitatib illudũt᷑. ap̃ uos añ nicħ astute
fucatũ est. s simplicit̾ et aꝑte unꝰ laudat᷑ ds.
qr sinultꝰ uitellig̾et. poss uidi seductio. que
lĩgius caneretur cum ꝑudor eẽt reuelari.

Expanded text:
renesim patientis. Ambfit apud paganos, quibus aliquo modo illa quae ab eis vocantur, sacra velantur, ne se vanirit, et falsa pro veris ostendit, sicut pagani, tectis vanitatibus illuduntur. Apud vos autem nihil astute fucatum est, sed simpliciter et aperte unus laudatur Deus, si nullus intelligeret, posset videri seductio, quae linguis caneretur, cum pudor esset revelari.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone cłi tͥbuere: qd inñobis facit. Sicut apłs
ipãm locutionẽ illi tͥbuit. cuiꝰ muñe loquebant᷑ .i.
exꝑti. ue dubitent se ab eo posse puniri. qr uidert᷑
ui noie eius mortuos. suscitatos. demones. fugatos.
surdis: auditũ. nuitis. affatũ. daudis. gressũ. oeis:
uisũ eẽ redditũ. Et ũe potens ẽ. Nam ot si crucifixꝰ

Expanded text:
personae Dei tribuere quod in nobis facit, sicut Apostolus ipsam locutionem illi tribuit, cujus munere loquebatur in experti non dubitent se ab eo posse puniri. Quia viderunt in nomine ejus mortuos suscitatos, daemones fugatos, surdis auditum, mutis affatum, claudis gressum, caecis visum esse redditum. Et vere potens est: nam, etsi c
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex cõmunicari: ⁊ pꝰ reꝯciliari m̾eant᷑. sic̃ agunt
iomĩb eccłiis illi qui ꝓpͥ̾e penitendes. appellant᷑.
Est etiani penitentia bonoꝵ ⁊ humiliũ fideliũ. pe¬
ioppͥment. sicut unũ aliqd̃ grand̃ ꝑ eccat᷑. Qͥ d.ii
inter ẽ ad naufragnĩ aniuõ gͣndi fluccu nauis
oꝑlat᷑. et obruatur. an paulatim surrepens aqͣ
nisentinã impleat nauem atq de mergatur. Io
cunͥa et elemosine. et orationes inuigilant. et

Expanded text:
ut excommunicari, et post reconciliari mereantur, sicut agunt in omnibus Ecclesiis illi qui proprie poenitentes appellantur. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium peet oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, an grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam impleat navem atque submergat? Ideo jejunia, et eleemosynae, et orationes in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbe intelli gantes. dũ
xͦ contra dicentes: iinci¬
humilit̾ obediant: Nos
dico: eciã in ꝓiptu hnͣteᷤᷤ
quiꝰ uichil nos remord
cisci ouĩem ĩ obedienti¬
am. Q uod faciemꝰ cum
quib ostendi uob̾. poeiꝰ
deb̾e nos sequi: quam
pseudo: et si uob̾ nõ suf¬
ficit ꝙ dixi: quare me

Expanded text:
s, vel intelligentes, dum Christo contradicentes vincihumiliter obediant. Nos, dico, etiam in promptu habentes, quia nihil nos remordet, cisci omnem inobedientiam. Quod faciemus, cumquibus ostendi vobis potius debere nos sequi quam pseudo, et si vobis non sufficit quod dixi, quare me
Abbreviated transcription (Latin):
ramn dñi mordem negat᷑os et ĩo: uolentes ab ħ male¬
dido xp̃m seuing̾e̾. ut amortis eciã u̾itate se iun¬
qͥnt. s contra longe sucos ħecicos. de longe cla¬
nat moyses. sine causa: t̃giũsamini o heretici. qͥ¬
ħꝰ displicet u̾itas mortis mortis xͥ. Malcoictꝰ eĩ oĩs
qu pcn . iii. lig. ñ ille aut ille: s omĩs omĩo. etiam
pͥndictus ẽ in sua iꝰticia: maledictꝰ aũ in morte

Expanded text:
ram Domini mortem negaturos. Et ideo volentes ab hoc maledicto Christum sejungere, ut a mortis etiam veritate sejungerent. Ergo contra longe futuros haereticos de longe clamat Moyses: Sine causa tergiversamini, o haeretici, quibus displicet veritas mortis Christi. Maledictus enim omnis qui pendet in ligno, non ille aut ille, sed omnis omnino, etiam benedictus est in sua justitia, maledictus autem in morte
Abbreviated transcription (Latin):
iłł. non ait qui fec̾it eã.
uiuet in ea. cũ p̃misiss
lex ñ est ex fide ut uitel¬
ligas legem in s loco ꝓ ip̃i¬
onib fiebaut. poĩtã. Qͥ
autẽ uiueb aut ĩhis oꝑi¬
b timebant utiq suĩ ea
fecissent. lapidationẽ .ł

Expanded text:
lis. Non ait: Qui fecerit eam, vivet in ea, cum praemisisset: lex non est ex fide; ut intelligas legem in hoc loco ponibus fiebant positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique, si ea non fecissent, lapidationem, ve
Abbreviated transcription (Latin):
oro: qr gaudiũ mag¬
nũ habui. in corde.
et ꝯsoladionem in ad¬
uersis. in caritate. tua.¬
que non solo uͥtutis
habitu. incorde iugu¬
it. s etiam extͣi oꝑe
manifesta ẽ. hac. s. qr¬

Expanded text:
oro, quia gaudium magnum habui in corde, consolationem in adversis in charitate tua,e non solo virtutis habitu in corde vigt, sed etiam extra in opere manifestata est, hac sci
Abbreviated transcription (Latin):
fidem et caritatẽ coꝵ.
postea philemonẽ ob¬
secrat. cum ei imꝑa¬
Ire posset: ut ouesimo pareat. et gras
Etdo agat qrtalem illũ repit. uit noꝗ
scrnũ estimet s dlectiusim ũ fr̾em. Dem̃ diẽ

Expanded text:
fidem et charitatem eorum. Postea Philemonem obsecrat, cum ei imperare posset, ut Onesimo parcat, et gratias Deo agat, quia talem illum recipit, ut non servum aestimet, sed dilectissimum fr
Abbreviated transcription (Latin):
debeniꝰ ħ facẽ uidentur
illi eintilari. et inuide
dño. reguũ euius dimi¬
nuũt. qui cum scanda lo
frm̃i comectunt. y dolotita. imita tores
diabłi. Telo euĩ inuidie. sathanas y¬
dolatͥam inuenit ut hoies negando dm̃. y doł
ñ fortiores eo sint. uñ subd̃. Nunꝙͥ. fortiores

Expanded text:
debemus hoc facere. Videntur illi aemulari, et invidere Domino, regnum cujus diminuunt, qui cum scandalo fratrum comedunt idolothyta imitatores diaboli. Zelo enim invidiae Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deum idolisnon fortiores eo sint. Unde subdit: Nunquid fortiores
Abbreviated transcription (Latin):
nub ⁊ quibdam notis ł inquibdam reb suspeu¬
denchas. ⁊ illigandis. uecilli ab ħgn̾e ꝑ nitiose. sr̃sti¬
ciomis. seg̾gandi siuit. qͥ genechiaci. obnataliũ
dierum considerationes. nẽ autem utilgo mathe¬
matici uocantur. qui conant᷑ actionũ euenta p̃di¬
dicẽ. Icło nolo. qr ñ potestis bib̾e calicem dim̃.

Expanded text:
nibus, et quibusdam votis, vel in quibusdam rebus suspendendis et illigandis, nec illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui conantur actionum eventa praedicere. Ideo nolo, quia non potestis bibere calicem Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
et alii uir boni ñ itlłos mnala morte punier̾t qi sic ata
uentib utił metꝰ incuciebatur. et uł qͥ morte pine¬
batur nõ ip̃a mors nocebat s peccatũ ꝙ auger pol¬
set si uiue̾nt muniebatur. Non tem̃e iudicabant
Quib tale iudiciũ donanerat o̾s. Iñ est ꝙ helasel¬
tõsmorte affecit. et ꝓpͥamanu. et igne diuinitꝰ iꝑ¬
trato uũ et ħ exemplũ helie. ñ rep̃hendit xͦ uel¬
cipłis memorantib. ꝙ ab eo factum sit. et patub
⁊ s ip̃is dari potestaceni dandi ignem de sublnid
ꝯsum̃dos eos qͥ sibi hospicrã ñ p̃berent. s iguroẽ¬

Expanded text:
ata morte punierunt, quia sic et viventibus utilis metus incutiebatur, et illis qui morte puniebantur non ipsa mors nocebat, sed peccatum quod augeri posset, si viverent, minuebatur; non temere judicabant, quibus tale judicium donaverat Deus. Inde est quod Elias multos morte affecit, et propria manu et igne divinitus impetrato. Unde et hoc exemplum Eliae non reprehendit cipulis memorantibus quod ab eo factum sit, et petentibus etiam sibi ipsis dari potestatem dandi ignem de sublimi ad consumendum eos qui sibi hospitium non praeberent . Sed igno
Abbreviated transcription (Latin):
ministrat seminanti
cessaria uite. p̾stabit ad
manducandũ. ũ ad sr̃¬
fluitatẽ: et uitantũ pra¬
semen urm. Uñ ꝑlure

Expanded text:
ministrat seminanti,necessaria vitae, praestabit ad manducandum, non ad superfluitatem, et in tantum prasemen vestrum, unde plure
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: grãs. ago do suꝑ
dono eius uienarrabi
li .i. de caritate quam
suis ooriat. que non potest¬
us ElIIS euarrari: quantum utilis sit.
Ul en arabili ioest quod debet enarrari
pẽ autẽ ego pau¬
lus obsecͦ uos ꝑ

Expanded text:
sunt, gratias ago Deo super dono inenarrabili, id est de charitate quam suis donat, quae non potest enarrari quantum utilis sit. Vel, enarrabili, id est quod debet enarrari. pse autem ego Paulus obs
Abbreviated transcription (French):
tionib positi .i. stabi¬
les sumus. et u̾e in
ħ positi sumus:.nã ⁊¬
cebamꝰ uob̾nos pas¬
suros. tͥbulationes. sic̃.¬
si nos p̾scuumꝰ. et ñ
fugimus: t̾g et uos pa

Expanded text:
 positi, stabiles sumus: et vere in hoc positi sumus, nam ccebamus vobis nos passuros tribulationes, sicusi nos praescivimus et non fugimus, tunc et vos pat
Abbreviated transcription (Latin):
denda. ut nemo ut̾m
moueatur ab integta¬
te fid̾i: intͥbulationi¬
b istis. tnͣsitoriis. Ip̃i
moũi ꝓpt̃ tbulatioes.
qr ad noc destinati
sumꝰ: ꝙ ita ait. ip̃i.
enĩ sc̃itis : qd̾ in hoc.

Expanded text:
denda, ut nemo vestrum moveatur ab integritate fidei in tribulationibus istis transitoriis. Ipsi mori propter tribulationes, quia ad hoc destinati sumus, quod ita ait: Ipsi enim scitis quod in hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃i .N. scitis
qd̃ in hoc poᷤ¬
siti sumꝰ. ã
et cũ ap̃ uos
mꝰ uob pas¬
suros nost¬
bulationes
sicut et factũ
ẽ scitis. Prop¬
t̾ea et ego am¬
plius ñ susti¬
necis misi ad
cognosceud¬
ne force tem¬

Expanded text:
 scitis quod in hoc positi sumus. Nam et cum apud vos mus vobis passuros nos tribulationes, sicut et factum est et scitis. Propterea et ego amplius non sustinens, misi ad cognoscendne forte te
Abbreviated transcription (Latin):
at s tm̃ errat: ut nec se ipm aguoscat. qñ cuii ȩxtoto
ip̃e sit et corde statuente. et corꝑe implente. ad hucse
nmistĩo corꝑis. ꝑfic̃ Motũ porro illiciti desidii en
no obiendo no eũ oꝑam iõ et nos ag̾e dicim᷑ qm̃
ñ est nat᷑e nigor aliene. s languor nr̃e quieũ oꝑat᷑.¬

Expanded text:
tum errat, ut nec se ipsum agnoscat; quando cum ex toto ipse sit, et corde statuente et corpore implente, adhuc se ministerio corporis perficit. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo, non cum operamur: ideo et nos agere dicimur, quoniam non est naturae vigor alienae, sed l
Abbreviated transcription (Latin):
iusti iudicii d̾l. aatur. exeis exire la¬
borant. de quib non loqͥtur hic. St ali qͥb
placent mala. et de noĩ miscd̾ia łi mins p̃¬
et suam cumulant sarcinam. det̾ius peccando¬
Et st̃ alii quib displicent quid̾e mala. s qm̃
ea grauia eẽ uitellig̾t ꝓ pucant sibi iam n posse
ignosci. sicut caẏni. qui tdix̃ maior ⁊ unquitaᷤ
mea ꝙͣ ut ueniam ĩear. et hac desꝑatio e sub¬
repit eis ut ꝯuicqͥd libuerit tauqͣm dãpuatio¬
ui destinati.sine penitentia faciant. Illigͦ nimia
t ꝑiclicabunt᷑. et sꝑando ⁊ desꝑaudo. Contraris
reb ꝯtrariis asfectionibꝰ laborantes: ꝑ ibunt.
uersa spes his duol fit blasphemia insp̃m¬

Expanded text:
us eis datur, ex eis exire laborant, de quibus non loquitur hic. Sunt alii quibus placent mala, et de misericordia Dei nimis pret suam accumulant sarcinam deterius peccando. Sunt alii quibus displicent quidem mala, sed quoniam ea gravia esse intelligunt, putant sibi jam non posse ignosci, sicut Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear . Et hac desperatione subrepit eis, ut quidquid libuerit tanquam damnationi destinati sine poenitentia faciant. Illi ergo nimia iclitabuntur, et sperando et desperando. Contrariis rebus, et contrariis affectionibus laborantes peribunt. , et perversa spes. His duobus fit blasphemia in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsolationis. s obserua ne longitudie mĩe dĩ
aeatur ds misericors. ut ñ uideat᷑ iustus. uͦ
ita ĩtustut imisereri ñ uelit. Ad ħ enĩ paret̃¬
quare peeccatum in sp̃m sc̃m. in remissibile di¬
catur. de quo diuersi uarie sentiunt. Alii enĩ
dicunt. ĩo dici iuremissibile. qi talit̾ poecan¬
des peuit̃e no possunt. hũtes corda indurata
uelut lapides. sicut dediabolo dr̃. Iudura¬
tũ ÷ cor euis. tanqͣm lapis. Alii uͦ dicunt io di¬
ci. inteii ssib ile. qi talit̾ peccantes. nũꝙͣ. peni¬
tent. c̃ tñ possint. et io numꝗͣ. eis remitat᷑.
Utq uͦ in assercionẽ sue ꝯpiniouis. auctorita

Expanded text:
solationis; sed observa ne longitudine misericodeatur sic Deus misericors, ut non videatur justus; non ita justus, ut misereri non velit. Ad hoc non parciquare peccatum in Spiritum sanctum irremissibile dicatur. De quo diversi varie sentiunt. Alii enim ideo dicunt irremissibile, qui aliter peccantes poenitere non possunt, habentes corda indurata, velut lapides, sicut de diabolo dicitur: Induratum est cor ejus tanquam lapis . Alii vero dicunt, ideo dici irremissibile, quia taliter peccantes nunquam poenitent, cum tamen possint, et ideo nunquam eis remittitur. Utrique vero in assertionem suae opinionis a
Abbreviated transcription (Latin):
ad peuttentiam adducit. Paganꝰ ÷ hodie. ui¬
aeus infideł ⁊ hodic. ħecicus ⁊ hodie. scisma¬
ticꝰ ⁊ hodie. qͥd sicͥas amplectatur catholicã
pacẽ. ⁊ sequat᷑ catholicam u̾itatẽ Q d siisti
ꝯuos inquocũq gn̾e. erioris notas. et canꝙͣ

Expanded text:
am patientia Dei adducit: paganus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
uitus diffidit decłi bonitate. Et utr̃q r
ẽollentes tuħ turbtilentissimo unquitatũ
mari. portũ diuine uidulgentie. quo se re¬
cipiant fluctuantes. atq ip̃a desꝑatione. ad¬
dunt pecc̃a pecc̾is. dicentis mĩa nulla ÷. et¬

Expanded text:
itus diffidit de Dei bonitate. Et utrumque tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes mise
Abbreviated transcription (Latin):
dosꝑacissimi. Nñ et ioħ̾s. eaute. noart. dioo:
ut ñ quis oret. s non dico ut quis oret. mod
dicunt᷑ tales non posse penic̾e̾. uel humilita¬
tẽ peccandi subire. intelligendũ ÷. nou pos¬
in mortem. apͥncipio ꝯsiititit hoies. ip̃e enĩ
infert sibi int̾itũ. qui medentis dñi ꝯterpꝰ¬

Expanded text:
desperatissimi. Unde Joannes caute non ait, dico ut non quis oret, sed non dico ut non quis oret . Et quod dicuntur tales non posse poenitere, vel humilitatem deprecandi subire, intelligendum est, non posin mortem, a principio constituit homines. Ipse enim sibi infert interitum, qui medentis Domini contem
Abbreviated transcription (Latin):
di ec̃ legein. quã ꝓphatꝰ iste blasphemat. et iudeoᷤ
hr̃e suas tradiciones. alibͥs ꝓpħicis. et legittimis:
alienas. qͣs appellasse apostrtũ fabulas ꝓphanas
et genealogias int̾imiuatas. ñ ħeticus. s eatholicꝰ
lector intellig̃. quȩ fabule. mag̾ prant qnestio¬

Expanded text:
Dei esse legem quam profanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditiones a libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse Apostolum fabulas profanas et genealogias interminatas non haereticus, sed Catholicus lector intelligit. Quae fabulae, magis parant quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt duas mulieres¬
⁊ alt̾am. ex quadicũt:¬
młtos filios ẽe natos. ꝙ
nusꝙͣ sacra pagina nar¬
rat. Uł fabulas ħͥ dic̃
doctͥnam illoꝵ: qui le

Expanded text:
dicunt duas muliereset alteram ex qua dicuultos filios esse natos, quod nunquam sacra pagina narrat. Vel fabulas hic dicit doctrinam illorum qui le
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se. non ꝑmuustros: unx̃ te. scd̾mhoĩem:
q ditas: millo inliguit᷑. Not̾a: ꝗ repeatar
As exmagna dilectione. Ył scd̾m augustim.
alt᷑ casus. ẽ uocat̾s alt̃ noĩatiuus. ut sicdica
no putatur iãcm casus noĩat̾s reꝑit᷑. hiu¬

Expanded text:
 se, non per ministros unxit te secundum hominem, quia deitas nullo indiguit. Nota quod repetitur Deus ex magna dilectione, vel secundum Augustinum, alter casus est vocatrix, alter nominatrix, ut sic dicatno putatur idem casus nominis repeti
Abbreviated transcription (Latin):
dico : errantes. abono.
⁊ alios. merrorẽ nuttẽ¬
tes. ip̃o actu. Quales¬
st̃ illi. quituũces hos
lede coram quib locũ¬

Expanded text:
dico, errantes a bono, et alios in errorem mittentes, ipso actu. Qualent illi qui timentes hos laedere coram quibus loqu
Abbreviated transcription (Latin):
restiter̃t moysiusq ad
terciũ signũ. in qͦ defe¬
cer̾t dicentes: digitus dĩ
⁊ hic ⁊ sicut illi restite¬
rt̃ moysi: ita et hi .s.¬

Expanded text:
estiterunt Moysi usque ad tertium signum, in quo defunt dicentes: Digitus Dei est hic. Et sicut illi restitent Moysi, ita et hi, s
Abbreviated transcription (Latin):
sustiuui tͥbulationes.
b eripuit me dñs. sic
et te eruet: nec solus
pacientꝰ incord. ł cor¬
ꝑe adiabolo. uł ama¬
ł hoĩbꝵ uel asuis ꝯcu¬
piscentiis. Uł ꝓdolo
piȩ uolunt uiu̾e ꝑse¬
cutione̾ patiuntur:
ita necẽẽ ẽ et tͥ. sipie
uiu̾e ius piȩ uiuit ille
in xͦꝰ qui dicit quis in¬
firmatur. et ego u̾m

Expanded text:
sustinui persecutiones ibus eripuit me Dominus, sic et te eruet. Nec solus patientur in corde vel corpore a diabolo, A hominibus vel a suis concupiscentiis, vel pro dolorpie volunt vivere persecutionem patiuntur, ita necesse est, et tibi si pie vivere vis. Pie vivit ille in Christo qui dicit: Quis infirmatur, et ego non
Abbreviated transcription (Latin):
natos inuenit. ⁊ illos diuitias suas fac̃. non sa¬
ne cum uidicio: s cũ tem̾itate inꝯsid̃ata. No
etĩ ibi icellig̾ oe̾ ueram. et salubrẽ. et quo¬
dãm g̃manani atq radicabilem. xanam so¬
cĩatam. uñ istos seꝑauit: quos adsuas diiti¬
as ꝯgregauit. s pea derelinqͥtur: et ẽ insipiẽs
qr qui pmo ꝑpollicitacionẽ et ostentacionẽ
beceltentis sapĩe seducebat: erit insipiens. s
apparebit iusipiens. eis enĩ qͥb pͥmos apiẽs
erat te erit insipienscũ apparebit q dem̃ti

Expanded text:
natos invenit, et illos divitias suas facit, non sano cum judicio, sed cum temeritate inconsiderata. Non enim intelligit ibi esse veram et salubrem et quodammodo germanam atque radicalem Christianam societatem. Unde istos separavit quos ad suas divitias congregavit; sed postea derelinquitur, et est insipiens, quia qui primo per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est apparebit insipiens. Eis enim quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum apparebit, quia dementia
Abbreviated transcription (Latin):
destruendos hereticos p̾dicit hic. manisesta
ħeticoꝵ semꝑ inquieta ẽ. quos magoꝵ pha¬
raonis hab̾e conatum declarat. hic apłs. s
ꝑans eos magis pharaonis. quos hieremin.
ꝑdici insipienti auicule ꝯꝑat. dicens. clama¬
uit ꝑdix. ꝯgreganit: quȩ non peꝑit. fecit
Aiuitias ñ cũm indicio inmedio dierũ eius¬

Expanded text:
destruendos haereticos praedicit hic. Manifesta haereticorum semper inquieta est, quos magorum Pharaonis habere conatum declarat hic Apostolus comparans eos magis Pharaonis. Quos Jeremias perdici insipienti aviculae comparat dicens: Clamavit perdix, congregavit quae non peperit, fecit divitias, non cum judicio
Abbreviated transcription (Latin):
inisistis: placent doͥ:
ut odor suauissimꝰ ꝯ¬
paraut᷑. enĩ: orationi:
quȩ est incensũ oĩ:
nam et ip̃a orae ꝓ uo
b̾ addũm. misistis illa
dico: .s. hostiam accep¬
ħ sunt hostia: qua detͣ¬
accipit d̾s placide.

Expanded text:
isistis placent Deo, ut odor suavissimparatur enim orationi, quae est incensum Dei. nam, et ipsa orabit pro Dominum. Misistis illa, dico, scilicet hostiam accepest hostia, qua daccepit Deus placide.
Abbreviated transcription (Latin):
ũbo pr̃i coet̾uo in unitatem ꝑsone assũ¬
ptꝰ filius dĩ. iugenitus eẽt. un ħ meruit
qd̾ eiꝰ botũ qualec̃q p̃cessit ut ad hanc
in esfabilem excellentiã ꝑueniret : facieu¬
te ac suscipiente d̾o u̾bo. ip̃e homo exqͦ
ẽẽ cepit. filius di unicus eẽ cep̃. filiũ di
unucum. fenita illa gr̾a plena ꝯceꝑit.¬
de spu scõ exuͥgine maria. d̾s uiicusua
t ÷ ñ carnis oupidine. s solo d̃i uuͣnt̾. Lib̾a ĩ
illo uoluntas erat. et cauto mag̃. qnͣco magis
peccare naipoterat. Apparet itaq nob̾. in
nr̃o caꝑite. ipẽ fons grẽ. a quo in cuncta m¬
bra eiꝰ grã diffunditur. Ita etum ab iicio

Expanded text:
o in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset; unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Verbo, ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Filium Dei unsancto. Ex Virgine Maria Deus unicus natus est, non carnis cupiditate, sed solo Dei munere. Libera in illo voluntas erat, et tanto magis, quanto magis peccare non poterat. Apparet itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, a quo in cuncta membra ejus gratia diffunditur. Ita enim ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate ꝑpetrare peccm̃: ip̃e nulł eoꝵ
p̃cedentibeis ineritis facit. credentes uiã
quib dimitat onĩe peccatũ qui fecit
illum talem: ut nunꝙͣ. habu̾it. habitu¬
rusq sit. uoliuitatẽ inalã. ip̾e facit. in
m̃briseius. er inala uolundate bonã.

Expanded text:
voluntate perpetrare peccatum, ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum. Qui fecit illum talem ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem malam, ipse facit in membris ejus ex mala voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
toe masse d ampnate. nec obdurat ds. imꝑciendo ma¬
simꝑtitur nec digni sc̃ nec merent᷑: potiꝰ ut ñ ꝑͣtiat᷑ ħdg¬
nusunt ħ m̃ent᷑. Qsquis gͦ obduratꝰ est. se obluratũ
Aebite et᷑ qͥuisqͥs ad utꝰ ẽ. se acditũ gratis agnoseat. ¶iser¬
dlr gͥ magna bonitate. et obctuiat nusla iniqͥtate. u nec
quos inumna ꝓ dictionis conc̃̾au̾at inassa: aborigine duc¬
taito an sudicio inapostatica radice dãpnatũ ẽ loĩ¬
simullus incde sibaretur: nemo recte pos di uituꝑareꝰ

Expanded text:
massa damnata est; nec obdurat Deus impertiendo maimpertitur, nec digni sunt, nec merentur: at potius ut non ustinus Quisquis igitur obduratus est, se obduratum debite et quisquis adjutus, se adjutum gratis agnoscat. Miseretur ergo magna bonitate et obdurat nulla iniquitate, ut nec quos in una perditionis concreaverat massa ab origine ducio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ eos nuracła. doct᷑nam eius ꝯfir¬
depistis d ona sp̃e scĩ et non parcẽ. s inplenitu¬
dine młta. ħ iõ dicit: ut mulło uideant᷑ sibi
minores eccłis uideoꝵ et gaudeant indono
di. qui parcicipes illos facere dignatus ÷: ꝓmiᷤ¬
dilecti et electi. estis a d̾o

Expanded text:
apud eos miracula, doctrinam ejus confirper me recepistis dona Spiritus sancti: Et non parce, sed in plenitudine multa. Hoc ideo dicit ut in nullo videantur sibi minores Ecclesiis Judaeorum, et gaudeant in dono Dei qui participes illos facere dignatus est promisam, id est quod dilecti et electi estis a Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uaccabant. sapientes. gͦ quim locis ꝯsistebant fideles
ͥo dirriu̾dis. uł int̾ueniendo p̃cidendis. Dico ꝯstitui¬
ce ꝯtemptibiles. ħ autẽ ad reuerentiã urã dro. ut iu¬
delicet ħi t̾ienas eãs examninent. qui ext̾ioꝵ rer̾ sapĩã
ꝑceꝑunt. qui autem spũalib donis clitati sunt t̾renis
ũ debent negociis implicari. ut d ñ ñ cogunt᷑ inferio¬
ra bona disposicioneͣ. ualeant bonis suꝑiorib deser¬
iure. s tñ curandum magno oꝑe ẽ ait hi qͥdonis spũ¬

Expanded text:
non vacabant. Sapientes ergo qui in locis consistebant fideles do dirimendis, vel interveniendo praecidendis. Dico constituite contemptibiles. Hoc autem ad reverentiam vestram dico, ut videlicet ii terrenas causas examinenperceperunt. Qui autem spiritualibus donis ditati sunt, terrenis non debent negotiis implicari, ut dum non coguntur inferiora bona disponere, valeant bonis superioribus deservire. Sed curandum magnopere est ut hi qui donis spir
Abbreviated transcription (Latin):
euĩ pat̾ piꝰ fidelit̾ tenens qmͣ ꝑ hẽ
DS. Io portebat unpleri: quẽ ds iubebat
occidi: ñ hesitauit. ꝙ sibi reddi pot̾at un¬
molatꝰ: qui dari potuit noi sꝑatꝰ: noq si
hi fecit questionẽ.q. de ꝯtrariis. et s ad
tuũ. S erat iun cordo eiꝰ. fides uꝯcussa: ⁊
nͥ deficiens. qua cͤdidit dñi. qui dedit ut
ille de senib uasc̾etur posse etiam d̾mor

Expanded text:
em pater pius fideliter tenens. quia per hunc oportebat inpleri, quem Deus iubebat occidi, non haesitauit, quod sibi reddi poterat immolatus, qui dari potuit non speratus. Sibi fecit quaestionem quasi de contrariis, et sibi tuum. Sed erat in corde ejus fides inconcussa et non deficiens qua credidit Deum qui dedit, ut ille de senibus nasceretur posse, etiam de mort
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ eui pa¬
rabola accep̃
ide et defu¬
turis bnͣdiẽ
ysaac laco¬
b. et esau. fi¬
de iacob mo¬
riens singloᷤ
filioꝵ.iosep¬
h bũdix. et
adorauit faᷤ¬
tigiũ uirge
eiis. ⁊ ide
ioseph mo

Expanded text:
um et in parabola accepit fide et de futuris benedixit Isaac Iacob et Esau fide Iacob moriens singulis filiorum Ioseph benedixit et adoravit fastigium virgae eius fide Ioseph mo
Abbreviated transcription (Latin):
.C hos p̃dictos salutate
⁊ nucamini. hos aũ alioᷤᷤ
utobsernetis .i. discñatis
eos qui faciunt dissensio¬
uit uos dissentire. ⁊ offẽ¬
de uiuioẽ. Illos dico entes
p̃t̾ doctͥnam qmi uos didi¬
cistis aueris apłis. qr illi
d̾ lege agebant. qr coge¬
bant c̃dentes uidarz are
Inħ peudo apłos tangit.
quos intota epła. cauendoᷤ
ẽẽ tuoriet. Obsuecis dico.
et declinate abilł. Et dehe¬
tis hͦmoĩ enĩ hoĩes nou

Expanded text:
 Hos prae dictos salutate, et imitamini. Hos autem alios ut observetis, id est discernatis, eos qui faciunt dissensiount vos dissentire et offendere invicem. Illos dico docentes, praeter doctrinam quam vos didicistis, a veris apostolis, quia illi de lege agebant, quia cogebant credentes judaizare. In hoc pseudo-apostolos tangit, quos in tota Epistola cavendos esse monet. Observetis dico, et declinate ab illis, etiam debetis. Hujusmodi enim, homines, non
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Salutate om̃s uosĩ¬
uicem iuoscło scõ. Om̃s
quib scͥbit. et quos nou̾t
nalia. Salutant uosõs
eccl̃iȩ hoꝵ locoꝵ. Eccl̃ic¬

Expanded text:
. Salutate omnes vos invicem in osculo sancto. Omnes quibus scribit, et quos noveranalia. Salutant vos omnes Ecclesiae, horum locorum. Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. ł particeps oꝑ is. Salu¬
tate eos qui st̃ exaristobo¬
li domo. Arisfobotꝰ iste
solebat cong̾̃gare fr̃sirͦ.¬
qͦs salutat apss ad̾o ꝓbãs¬
illiꝰ factũ. Salutat᷑ erodio¬
uẽ cognatũ meũ. Satutat᷑
eos qui st̃̾ ex narrissi domo.¬

Expanded text:
set vel particeps operis. Salutate eos qui sunt ex Aristoboli domo. Aristobolus ille solebat congregare frasalutat, etsi non amicus esset vel particeps operis. Salutate eos qui sunt ex Aristoboli domo. Aristobolus ille solebat congregare fratr
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ multũ labora¬
uit ĩdno. S a-¬
lutate rufũ elec¬
dũ indno. et ma¬
trẽ eiꝰ et meam.
Salutate ansin¬
te philologu᷑⁊
sororẽ eiꝰ. et olipi¬

Expanded text:
e multum laboravit in Domino. Salutate Rufum electum in Domino, et matrem ejus, et meam. Salutate Asynte Philologum sororem ejus, et Olympi
Abbreviated transcription (Latin):
asẽ. et sinemini detur qr d̾s erat par̾ et filio coet¬
nis anteqͥ alqu daretur nec qr illidant. et ip̃s
uatur. ido muior ẽ ilt. Ita cnĩ datur. sicut cłĩ do¬
nũ. utetiã se ip̃m det sicut ds ñ enĩ dici pocest.
nõ eẽ sue potestatis. &equo dictum est. sp̃c ubi

Expanded text:
Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam alicui daretur, nec quia illi dant, et ipse datur. Ideo minor est illis. Ita enim datur sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de quo dictum est: Spiritus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
quippe erat qđ adũ¬
sarii faciebãt ũo la
ame. dmussũ. iit
candũ directum. uł
forsitan dimissũ. a
carc̾e. inquo ante de¬
tentus fueratio̾ qͦsi sce¬

Expanded text:
quippe erat quod adversarii faciebant: et idea me dimissum in iter icandum directum, vel forsitan, dimissum a carcere in quo ante detentus fuerat. Cum quo si ce
Abbreviated transcription (Latin):
incredulitatẽ cã efficiens. s fracti suut
acłi . uñ tibi oportunitas salutis fuit. ñ
s ip̃i. se ip̃os reꝓbos fecerc̃. sꝑnẽtes dĩ donũ. uñ et occa¬
siouemi. dedert gentib adsalutẽ. qmͣ excolleutiã
repͥmi uult ͥut inag̾ saluti congaudeat᷑. ñ ufirmi¬
tati uisultetir: fãcile enim decipiturꝰ qͥ gaudet alie¬
est. uontuũ m̃itum. et iõ noli altum saꝑe.i. suꝑbi
biam. ut ille ꝑ inc̾dulita¬
tem. S time. caste tue.

Expanded text:
a efficiens, sed fracti sunt, io. Unde tibi, opportunitas salutis fuit non sed ipsi seipsos reprobos fecerunt spernentes Dei donum. Unde et occasionem dederunt gentibus ad salutem. Quam extollentiam reprimi vult, ut magis saluti congaudeatur, non aegritudini insultetur; facile enim decipitur, qui gaudet alieest, non tuum meritum. Et ideo, noli altum sapere, id estsuperbiam ut ille per incredulitatem, sed time, caste time,
Abbreviated transcription (Latin):
ultus: ita udeis ad huc paruuł. lex fuit pedago¬
ꝙͣ qr timore. ꝯp̾ssit: et p̃ceptis dĩ. seriure coagit᷑
fuit eciam tutor et accor udis: quosd̾s heoes in¬
sticuit. d̾u pariuili erant cognitione d̾r ⁊ nirib
resistendi pecc̾is quo tp̃r: erant ⁊̃ quasi serurꝰle¬
ũ: adbona incitati. fi sui du̾abant᷑. s ucia nec suoꝵ:
i. hereditatis et̾̃nȩ. cum e̾ẽnt hoꝵ du̾: ad̃o institu¬
ti. his ꝙͥ suit lex tutoris loco: dum contͣ maligno¬
rũ spũũ inpugnationes. ⁊ gentiliũ ꝑsuasiones.
qͥ ad ydolat̾am t̾herent: illos defendebat. ad monẽ¬
uit: fuit eis ⁊ accor:. qi cãm eoꝵ apͣ dm̃ bñ egit. dũ
ꝑ sacͥficia. ⁊ expiationes d̾ni eis placauit. ⁊ ħ: usq
ad tempus p̾finitum .i. usq ad ad ueatũ xͥ. inquo¬
seruiebamꝰ. at ubi. non fatali necessitate. s sola
pͣcedens ad impletũ est: plenitudo eĩ tpr̃ise. lom¬

Expanded text:
udaeis adhuc parvulis lex fuit paedagogus, quia timore compressit, et praeceptis Dei servire coegit. Fuit etiam tutor et actor Judaeis quos Deus haeredes instituit, dum parvuli erant cognitione Dei, et viribus resistendi peccatis: quo tempore erant etiam quasi servi, lea incitati; nec sui dominabantur, sed vitia; nec suorum, id est haereditatis aeternae, cum essent horum domini a Deo instituti. His igitur fuit lex tutoris loco dum contra malignorum spirituum impugnationes et gentilium persuasiones, qui ad idololatriam traherent, illos defendebat admonenvit. Fuit eis et actor, quia causam eorum apud Deum bene egit, dum per sacrificia et expiationes Deum eis placavit, et hoc usque ad tempus praefinitum, id est usque ad adventum Chriserviebamus, at ubi, id est non fatali necessitate, sed solauam tempus praecedens adimpletum est. Plenitudo enim temporis est com
Abbreviated transcription (Latin):
głista ait. ⁊ nemo misit in illũ iauꝰ. qi ñ dũ uenit
hora eiꝰ hoc est. qr nolebat. nouemĩ dñs sub fato na¬
tus est ħ nͨ de de credendũ est. nedum de illo: ꝑ quẽ
st̃s es. nonẽ: enĩ hora eiꝰ. ł nra: nisi uoluntas eius.
non gͦ horam dixit. qua cog̾etur mori. s qua dig¬
narit᷑ occidi. tempꝰ enim expeccabat: quo morere¬
non añ uenit xͦ⁊ quil respondendũ est. qr nou
dũ uen̾at plenitudo tpr̃is. mod̾ante illo: ꝑquem
fra siuit temꝑa. sciebat enuim qũ uenire deb̾et. ł
etiam pati: etceta facẽ. ante tũ longa series p̃conũ:
p̃mittenda erat. nou enĩ aliquis parius uentu¬
iꝰ erat. dui fuerat p̃dicendus. semꝑ tenendꝰ. qnͣto
maior uidex ueniebat: tanto p̾conũ series longior
liere. ¶Nota: qd̃ eũ qui
erat increatꝰ. fcm̃ dicit.¬
fecit gͦ eũ pat̾. ex muli¬
ere. sub lege. Cum gͥait.¬

Expanded text:
ista ait: Nemo misit in illum manus, quia nondum venit hora ejus . Hoc est, quia nolebat. Non enim Dominus sub fato natus est: hoc nec de te credendum est, nedum de illo per quem factus es. Non est enim hora ejus vel nostra, nisi voluntas ejus. Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo morerenon antevenerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora. Sciebat enim quando venire deberet, vel etiam pati, et caetera facere. Ante tamen longa series praeconum praemittenda erat. Non enim aliquis parvus venturus erat, diu fuerat praedicendus, semper tenendus: quanto major judex veniebat, tanto praeconum series longior  muliere. Nota quod eum qui erat increatus factum dicitergo eum Pater ex muliere sub lege. Cum igit
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma institucio: ad fidẽ
nꝰticiam. sic̃ ab elem̃tif.¬
pͥmũ usũ discendi as¬
sumũt paruuli. elem̃¬
tis dico: mundi. b̾n lex
d̾ elem̃ta mundi: quia
toria: ut est mundꝰ. Nel in elem̃tis signiticant᷑. ue¬
omenie .i. lunares dies et salbatũ. quȩ indei ob¬
unint s ipĩs elementis colunt .n. astra solem. lunã

Expanded text:
rima institutio ad fidem et justitiam, sicut ab elemprincipium discendi assumunt parvuli. Eletis, dico, mundi, bene lex dicitur elementa mundi, quia toria, ut est mundus. Vel in elementis significantur neomeniae, id est lunares dies et Sabbatum, quae Judaei obviunt, sed ipsis elementis. Colunt enim astra, solem, lunam,
Abbreviated transcription (Latin):
enim in exeusationẽ
s qrii talla et si eadem ago que
¶udico: me tñ iudeũ defen¬
aguit. dͣ geuꝰ eo lex. et econtia gen¬
tilis. me gentilem defendit. ignorantia ꝯ¬

Expanded text:
enim in excusationem ere Judaeus: et si eadem ago quae judico, me tamen Judaeum defendit genus et lex; et contra gentilis: me defendit ignorantia. C
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ ĩmolare. secuntur enĩ oꝑa. iustificatũ. s so¬
la fide. sũ oꝑib p̾cedentib. fit homo iustꝰ. ũ nõ
mag̾ suit iusti. qui oꝑa legis timore fecerant.
ciiii fides ꝑdilectionẽ oꝑetur. incorde eciam si
foris non exit inoꝑe. nam fides que ꝑdilecti¬
onem oꝑatur. ⁊ sina sit uiqͦ ext̾ius oꝑetur. incor
Ita enĩ inͥ uidentur ẽẽ. ut magne iures. et eursus
celerrimꝰ p̾t̾ uiam nemo gͦ ꝯputet uerbona oꝑa¬
sua ante fidem. ubi fides noꝗ erat. bouũ opꝰ ñ
erat. bo iuiꝰ enĩ opꝰ. intentio fac̾. intentionẽ fides
dirigit. Non ualde attendas. quid h̃o faciat.
s qmd cũm facit attendat. quo lac̾tos optune
An iudeoꝵ de

Expanded text:
 justificandum, sed sola fide sine operibus praecedentibus fit homo justus, ut non magis sint justi qui opera legis timore fecerant; cum fides per dilectionem operetur in corde, etiam si foris non exeat in opere. Nam fides quae per dilectionem operatur, et si non sit in quo exterius operetur, in corIta enim mihi videntur esse ut magnae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet vere bona opera ante fidem, ubi fides non erat, bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit attendat, quo lacertos optimae An Judaeorum De
Abbreviated transcription (Latin):
pucet digniorẽ: nõ ħ ita debeniꝰ estimare: ut
nos estimare fingamꝰ. s u̾ẽ existimemꝰ posse
eẽ. aliqͥd occultũ in alio: quo nob̾ suꝑior sit. ⁊̃¬
si bonũ nr̃m quo illo uidem̃ suꝑiores eẽ ñ sit.
occultũ on q̃ sua. hic docet quomodo iu¬

Expanded text:
putet digniorem. Non ita hoc debemus aestimare ut nos aestimare fingamus, sed vere existimemus posse aliquid esse occultum in alio, quo nobis superior sit, etsi bonum nostrum quo illo videmur superiores esse, non sit occultum. Non quae sua. Hic docet quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ. qui solet ad ꝓfeccũ ꝑtine de lmquentiũ
s rasdendu eẽ:÷ dicit ostendens hane iram ẽẽ:
bonã. s mouet nemo dũ excedendo: peecent.
qui exeis. corrigant᷑. et sol uos occidat suꝑ ira¬
cundiã uram. i. ip̃a ira ñ duret : usq ad occa¬
sũ soł. intelligit᷑ qͥd̾e simplie̾r. et scd̾m tp̃c. ꝙ

Expanded text:
i qui solet ad profectum pertinere delinquentium. Ideo irascendum esse dicit, ostendens hanc iram esse bonam, sed monet ne modum excedendo peccent, qui ex eis corrigantur. Et sol non occidat super iracundiam vestram, id est ipsa ira non duret ad occasum solis. Intelli
Abbreviated transcription (Latin):
de sicut ego: qr et ego.
sic̃ uos. ho sum: qui de
errore correctꝰ sũ. ita et
uos potestis corrigi uł
ita. estote sicut ego: qr et
ego. qui legem habur:
li daudicatione ꝯtemp¬

Expanded text:
te sicut ego, quia et ego sicut vos, homo sum qui de errore correctus sum, ita et vos potestis corrigi. Vel ita, estote sicut et ego, quia ego qui legem habui, li dijudicatione contem
Abbreviated transcription (Latin):
na qm̃ cepit eqͣlitas angłoꝵ. quã quinͣ su habẽ¬
bat. et ꝑꝑ illam que iam merat ꝑfecctũ: et pꝑ
utau. qͣue ad huc de erat :mꝑfectum se ẽe dide¬
bat. ininor ista iticia: fa c̃ m̾itũ. maior illa: p̃¬
uaui ło qui istam ñ sequit᷑: illam ñ assequit᷑.

Expanded text:
erit aequalitas angelorum. Quam qui nondum habebat, et propter illam quae jam inerat, perfectum; et propter istam quae adhuc deerat, imperfectum se esse dicebat; minor ista justitia facit meritum, major illa, praemium. Ideo qui istam non sequitur, illam non assequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
b .s. pugnis ⁊ questi¬
ouib. oriunt᷑ inuidie.
⁊ ꝯtentiones. qr qui s̃¬
ꝯtendunt. et blasphe¬
tollit sibi. ⁊ suspiciões
tẽ. fuix̾imꝰ ad lucͥum.
et ꝯflictactaciones.

Expanded text:
 pugnis et quaestionibus, oriuntur invidiae et contentiones, quia qui secontendunt: et blasphetollit sibi; et suspiciones tem finxerimus ad lucrum, et conflictiones
Abbreviated transcription (Latin):
le abauditorib ac¬
cipiant. qr ꝓ que ftu
p̃ dicant: non ꝓ futu
s pietas ÷ longe aliu̾
questus. qr ẽ questũ.

Expanded text:
le ab auditoribus accipiant, quia pro quaestu praedicant, non pro futursed pietas est longe alius quaestus, quia est quaestus
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e. qͣm necesse ẽ.
ꝙ decet. nich enĩ. naᷤᷤ¬
cendo. uitulimꝰ inh̾e
dubiũ ẽ. qr nec mori¬
endo possumꝰ aufer¬
re quid.i. aliqͥd de
mundo. uũ iob. Nũ¬
dus exini de ut̃o ma¬

Expanded text:
e quam necesse est: quod decet. Nihil enim nascendo intulimus in hunc dubium est, quia nec moriendo possumus auferre quid, id est aliquid de mundo. Unde Job: Nudus exivi de utero ma
Abbreviated transcription (Latin):
le̾cit s qͣͣ repetitiᷤ acce̾sionibꝰ.
languet.cͥca questio¬
nes et pugnas ũboꝵ
Questio enĩ erat. au
aliquis ẽẽt seruuꝰ. cũ
oñis ex eisdem patͥb
mit. Item u̾boꝵ pug

Expanded text:
onibus languet circa quaestiones et pugnas verborum. Quaestio enim erat an aliquis esset servus, cum omnes ex eisdem patribumit. Item, verborum pug
Abbreviated transcription (Latin):
clũ ei obicitur xp̃m
dixisse. reddite cesari.
.s. quȩ no facit odio¬
ratio. ducit eũ. ⁊ iõ
elatus:. non paciens
se iunci. qͥppe cũ adfa¬
uorem querendũ: in
ꝯflictum ꝓrumpat.¬

Expanded text:
um ei objicitur Christum dixisse: Reddite Caesari scilicet quae non facit odioratio ducit eum. Et ideo elatus est non patiens se vinci, quippe cum ad favorem quaerendum in conflictum prorumpit
Abbreviated transcription (Latin):
tate. et sñ d̾o .i. siue dĩ
do. et non carnalily: s spũalil indeis. et ħ: inxͦ
iħ̃u .i. ꝑrp̃m. ⁊ñ qͦ qͦmͦ ꝑ xp̃m s insangͥne xͦ .i.¬
ꝑ sangͥnẽ eiꝰ. inqͥbdũ codicib repꝑitũ scͥptũ et̃
iegr. uisq ibi. nc̃ autẽ. eo dein tñ manente sensur¬

Expanded text:
cepistis, dicebamini, pes, eo quod, cum suscipiebatur dominus domus, et qui suscitium, et datis dextris, non habentes spem promis
Abbreviated transcription (Latin):
ar̃ circ̃cisio qi facta ÷
inanu. humara. ñ ad̾o:
ĩ carue: nͥ in spũ et me¬
mores estode. qͦ duos qͥ
nc̃ tales estis: eratis il¬

Expanded text:
ur circumcisio, quia facta est manu humana, non a Deo in carne, non in spiritu, et memores estote quod vos, qui nunc tales estis, eratis il
Abbreviated transcription (Latin):
uinetis. qui no poce¬
minustrando uecĩa
ꝓ qua causa ur̃is uo¬
bis ablatis gauisi es¬
dis. ec hoc ÷ qͣd̃ subdit.
⁊ rapinam bouoꝵ¬

Expanded text:
inctis, qui non poteministrando necessaria pro qua causa vestris vobis ablatis compassi estis. Et hoc est quod subdit: Et rapinam bono
Abbreviated transcription (Latin):
tendit quomͦ noqiam
amictatur ꝯfidentia.
s. si pacientiar h̾atur
inpatientia. enĩ ingͥt¬
dũs possidebitis aĩas
uias. id̾o: ait patien.¬

Expanded text:
tendit quomodo jam non amittatur confidentia,  si patientia habeatur. In patientia enim, innus, possidebitis animas vestras. . Ideo ait patien
Abbreviated transcription (Latin):
delecteris. uel ꝯsentias coueupiscentie carnis. que
ex languore ueniens: tehellat. adu̾sus te. Langor
nare. sunt et eiꝰ desidia que sunt auctuales concu¬
datur illi. ut deserente nos do: accepta potestate.
illudat. et mortificet. Si gͦ nis ẽe uictor tyranni.
⁊ inmicũ sermẽ inuenire. et sict̾ subic̃e no obe¬
dias ꝯcupiseentiȩ. male oꝑando. Nec etiam con¬
cupiseatis: delectandoł ꝯsentiendo. Sed potiꝰ
exibete .i. Habiles. facite.¬

Expanded text:
delecteris, vel consentias concupiscentiae carnis, quae ex languore veniens rebellat adversum te. Languor nare. Sunt etiam ejus desideria quae sunt actuales concudatur illi ut deserente nos Deo accepta potestate illudat et mortificet. Si vis ergo esse victor tyranni et inimicum inermem invenire, et sic tibi subjicere, non obedias concupiscentiae male operando, nec etiam concupiscatis delectando vel consentiendo. Sed potius exhibete, id est habiles facite
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝓdest circumeisio:
si legem obserues.
si autem p̾uaricator
legis sis .i. si non iin¬
ples qd̾ circumcisio
exigit. s. ut credas in

Expanded text:
dest circumcisio si legem observes; si autem praevaricator legis sis, id est si non imples quod circumcisio exigit, scilicet ut credas in
Abbreviated transcription (Latin):
est. Non enĩu̾e uideꝰ
tione. et qui labiis con¬
ficetur. corde ÷ remotꝰ.
ꝯfitens. qui enĩ u̾e cre¬
dit et recte confitet᷑:¬
u̾e iudeus ẽ. Neq illa
÷ uera circumcisio: q̃¬
iumanifesto est .s. que
inanufacta ẽ in car¬
ne.i. in ablatione cu¬
tis. S ille ÷ uerꝰ iudeu¬
qu est uideꝰ in abscon¬
non exholb. gis infigura docebat.¬
Cuiꝰ cͥcumcisionis laus.
cisio non exhoĩb est. s exdõ. qua illicita. ꝯ¬
cupiscentia: amputatur. qd̾ non fit lict̾ado¬
deus. qui t̾rena sapiunt ⁊ in carne głiantur:
s ex do ⁊. laudat. enĩ ds. credence̾. ñcarne

Expanded text:
est. Non enim vere tione, et qui labiis cofitetur, corde est remotus. fitens, qui enim vere credit et vere confitetere Judaeus est. Neque illa est vera circumcisio qumanifesto est, scilicet quae manu facta est. In carest in ablatione cutis; sed ille est vere Judi est Judaeus in absconra legis in figura docebat.circumcisionis laus, cisio non ex hominibus est, sed ex Deo est, qua illicita concupiscentia amputatur: quod non fit littera dodaeis qui terrena sapiunt, et in carne gloriantur, sed ex Deo est. Laudat eni
Abbreviated transcription (Latin):
. quid ꝯsecutus ÷ de circuicisione: ad ħ
respondet. ualuit qͥdem olim. s ñ id̃eo dig¬
dũ. Omnis modus
est᷑. uł in administra¬
cione temꝑaliũ: uel
in reseratione sp̃ua¬
liũ. inquo utͦq mł¬
ta uideis di fecit. q̃¬
non gentib. et ita.ẜ
pͥorem statũ dignio¬

Expanded text:
t quid consecutus est de circumcisione? Ad hoc respondet: Valuit quidem olim, sed non ideo digdum. Oest vel in administratione temporalium, vel in reseratione splium, in quo utroque multa Judaeis Deus fecit,non gentibus, et ita priorem statum dignio
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ dicit. penuri¬
am scłi. qmͣ sepe paciunt᷑
ꝯuigati. Infiris ĩfirmã
rationẽ p̃tendit. posset enĩ adigniorẽ¬
ampliꝰ ꝯm̃dando sr̃ g̾cditur enĩ uͥgnutas s ꝯdicioue¬

Expanded text:
Necessitatem dicit penuriam saeculi, quam saepe patiuntur conjugati. Infirmis infirmam rationem praetendit. Posset enim dignioreamplius commendando