comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicite his qui ñ recte ambulant. in uiis me¬
is. Fũs nr̃i estis uos. Ut gͦ consolaret᷑ istoᷤ.
post correptiones fr̃s illos uocat. & ademu¬
lationẽ ꝓpħiȩ hortatur: ut assidua dis¬
putatione. explanatione legis diumȩ
sierent. structiores. ut possent dicere ꝑuer¬
su̾cẽ pseudo apłorum p̃dicationes Ex
loqui linguis nolite ꝓhibere. Et hoc
pparitatem: ut qui possunt loqui lĩguis.
si interpres fuerit presens. non ue¬
tentur:. ne fiat dissensio. Omma enĩ ho¬
neste & scłm ordinem fiant. Hoc est secun¬
dum ordinẽ supͣdistũ. honeste aũt illud
fit: quod cum pace & disciplina fit.

Expanded text:
Dicite iis qui non recte ambulant in viis meDicite iis qui non recte ambulant in viis meis: Fratres nostri estis vos . Ut ergo consolaretur istos post correptiones, fratres illos vocat; et ad aemulationem prophetiae hortatur, ut assidua disputatione et explanatione legis divinae fierent instructiores; ut possent discere perversas esse pseudoapostolorum praedicationes. Et loqui linguis nolite prohibere. Et hoc propter charitatem, ut qui possunt loqui linguis, si interpres fuerit praesens, non vetentur, ne fiat dissensio. Omnia autem honeste et secundum ordinem fiant; hoc est, secundum ordinem supradictum. Honeste autem illud fit, quod cum pace et disciplina fit.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis oportebat loqui uerba uite huiꝰ. s qͥa
reppulistiꝰ ea indignos facientes ȩterniȩ
uite ecce conucrtimꝰ noᷤ ad gentes. Si
quis existimat᷑ ꝓpłia ec̃. aut sp̃ialis. cog¬
noscat que scribo uobis. quia dñi sunt:¬
hec dicens tangit supͣ memoratos falsos
apłos a quibus fuerant depͣuati qui
ꝓdesideriis hominũ ñ dunnas. terrena
docebant. Ideo nichil suum tͣilere sediẽ.
s dñi ut quibꝰ suadet. dõ ad quisiti non
hominibꝰ indeant᷑: qua fidittia et const̃
p̃dicat liberam habens conscientiam quia
hominibꝰ placere ñ uult sed dõ: unde pec¬
catoribꝰ non blandit᷑ ut crescant. s ad mo¬
ne ut desinant. Si quis autẽ ignorat ig¬
nescio uos. Propt̃ quod fr̃s emulationẽ
habete ꝓpłiandi. Quanuis arguat hos
& in multis rep̃hendat & corripiat eo qđ
recesserant atraditione eiꝰ. tam̃ fr̃s hos
uocat: quia dicit ysaias ad plebemdm̃.

Expanded text:
primum oportebat loqui verba vitae hujus: sed quia primum oportebat loqui verba vitae hujus: sed quia repulistis ea, indignos vos facientes aeternae vitae, ecce convertimur nos ad gentes . Si quis existimatur propheta esse, aut spiritalis, cognoscat quae scribo vobis, quia Domini suntHoc dicens tangit supra memoratos falsos apostolos, a quibus fuerant depravati, qui pro desideriis hominum non divina, sed terrena docebant. Ideo hic nihil suum tradere se dicit, sed Domini; ut quibus suadet, Deo acquisiti non hominibus videantur: qua fiducia et constanter praedicat, liberam habens conscientiam; quia non hominibus placere vult, sed Deo. Unde peccatoribus non blanditur, ut crescant: sed admonet, ut desinant. Si quis autem ignorat, ignescio vos. . Propter quod, fratres, aemulationem habete prophetandi. Quamvis arguat hos, et in multis reprehendat et corripiat, eo quod recesserant a traditione ejus; tamen fratres eos vocat, quia dicit Esaias ad plebem Domini:
Abbreviated transcription (Latin):
Iccirto cdixit subiectus est ꝓpħ̃is. ut ingenia
accenderet. hac spe qu sp̃c contradicendi
resisteret ne discordia fiat in corꝑs quitm̃
in pace uocant᷑ patientie debent studere:
ne pacis iura soluant᷑. Sicut in ommbꝰ
eccłiis scõrum doceo. Hoc dicto hortati
illos ut que p̃cipi  faciant quando seedt¬
siis scõrum p̃dicare testat᷑. Aut a uobi
uerbum dĩ ꝑfectũ ẽ. aut in uos solos de.¬
uenit: Aiguentis uerba sunt. Sic enĩ
inflati erant quasi ipsis ꝓmissa fuisser hoc
salus: et exẽplo eorũ cet̾e gentes uocarent᷑
ad fidem: aut non eent aliqͥ qui possent sus
tabant: quasi bñefitium darent. magis quã
acciꝑent. Accedentes ad fidem: Unde dici
aut in uos solos deuenit uerbum d Ds
enim quiuult aliquid emere quod sete
ab aliquo non requi i. cũ quodã fantih̃io
accedit ademptionẽ: quasi bñfitium p̃sta¬
turus uendenti. Ideo hoc apłs arguit in
corinthiis: quia tales se p̃bebant elatione

Expanded text:
idcirco dixit: Subjectus est prophetis; ut ingenia idcirco dixit: Subjectus est prophetis; ut ingenia accenderet hac spe, quod Spiritresistere; ne discordia fiat in corpore. Qui enim in pace vocantur, patientiae debent studere; ne pacis jura solvantur. Sicut in omnibus Ecclesiis sanctorum doceo. Hoc dicto hortatur illos; ut quae praecepit faciant; quando s. An a vobis verbum Dei profectum est, aut in vos solus devenit? Arguentis verba sunt; sic enim inflati erant, quasi ipsis promissa fuisset haec salus; et exemplo eorum ceterae gentes vocarentur ad fidem, aut non essent aliqui, qui possent suscenim 160 se jactabant quasi beneficium darent magis quam acciperent, accedentes ad fidem; unde dicit: Aut in vos solos devenit verbum Dei. Omnis enim qui vult aliquid emere, quod scit ab aliquibus non requiri, cum quodam fastidio accedit ad emptionem, quasi beneficium praestiturus vendenti. Ideo hoc Apostolus arguit in Corinthiis, qui tales se praebebant elatione
Abbreviated transcription (Latin):
autem interrogore ꝑmisit de his quȩ forte
in ambiguis ueniunt aut que asseqͥ ali¬
quis non potest:quia diuersa sunt in¬
geuia. ut disputatione plamore di¬
lucident᷑. Quod si alii reuelatum sedenti
fuerit. Prior taceat. Idest ꝑmittat potior
inferiori ut si potest dicat. ne egre ferat:
quia potest et illi lari donum ut di¬
cat cum uidet᷑ inferior. ꝗͥ potiori con¬
cessumest sic̃ enĩ totũ uniconcedi non
potest licet potiorr̃ita & non potest
alicin quanuis inferiori nichil imꝑti¬
et omnes exhortentur. Hec tͣditio synago¬
ge est quam nos uult sectari: qr xp̃ia¬
nis quidẽscribit. sed ex gentibꝰ factis ñ
iudeis. ut fedentes disputent. semores dig¬
uitate incathedris. sequentes in sub¬
selliis. nouissimi In paiumento suꝑ mat¬
tas. Quibꝰ releuatum fuerit dandũ lo¬
cum dicendi p̃cipit: nec decipiendos qͥa
membra corporis sunt. Et sp̃c ꝓpħarũ
infundit seꝓratione & qualitate causarun:

Expanded text:
autem interrogare permisit de iis, quae forte autem interrogare permisit de iis, quae forte in ambiguum veniunt, aut quae assequi aliquis non potest; qui diversa sunt ingenia, ut disputatione planiore dilucidentur. Quod si alii revelatum fuerit sedenti, prior taceat: id est, permittat potior inferiori, ut si potest dicat: nec aegre ferat; quia potest et illi dari donum, ut dicat, cum videtur inferior, quod potiori concessum non est. Sicut enim totum uni concedi non potest, licet potiori; ita et non potest alicui, quamvis inferiori, nihil impertiet omnes exhortentur. Haec traditio Synagogae est, quam nos vult sectari; quia christianis quidem scribit, sed ex gentibus factis, non ex Judaeis; ut sedentes disputent, seniores dignitate in cathedris, sequentes in subselliis, novissimi in pavimento super mattas. Quibus si revelatum fuerit, dandum locum dicendi praecipit, nec despiciendos; quia membra corporis sunt. Et spiritus propinfundit se pro ratione et qualitate causarum;
Abbreviated transcription (Latin):
magis &̃ ut imꝑiti ꝓficiant: ne quid
sit corꝑis ꝑ imꝑitiam tenebrosum: id¬
circo om̃s ꝑatos uult conuenire diu̾¬
sis donis spͣualibꝰ. ut ipsa auiditate
amimi uigilantes inuicẽ se exhortati.
melioradona emularentur ad illumi-
particulatim. ut unus int̃pretetur.
hoc ẽ. duoaut tres. plus non linguis
loquantur s singłi non simul om̃s
ne insaiuire inderent᷑. Tdo gͦ ut mul¬
tum tres: ne occuparent diẽ linguis
loquentes & interp̃tẽ illorum. ꝙ ñ
hab̾ent ꝓphete tempus scripturas
disserendi: qui sunt ȩccłiȩ tociꝰ illumina¬
tores. Quod si non fuerit inter pres
taceat in eccłia: sibi autem loquat᷑ &
do: hoc est intra se tacite oret. aut loqͣ¬
tur dõ qui audit muta omnia. In ec¬
clesia enĩ debet ille loqui qͥ om̃ibus ꝓsit.
Prophete autem duo aut tres loquant᷑:¬
& alii examinent uel int̾rogent. Ipsũ
modũ tenuit dicendo duo aut tres lo-¬
quant᷑. singuli autẽ sicut supra. Cet̾os

Expanded text:
magis, ut et imperiti proficiant; ne quid magis, ut et imperiti proficiant; ne quid sit corporis per imperitiam tenebrosum. Idcirco omnes paratos vult convenire diversis donis spiritalibus; ut ipsa aviditate animi vigilantes, invicem se exhortantes, meliora dona aemularentur, ad illumintres; et particulatim ut unus interpretetur. Hoc est, duo aut tres non plus linguis loquantur: sed singuli, non simul omnes; ne insanire viderentur. Ideo, ergo ut multum, tres, ne occuparent diem linguis loquentes, et interpretes illorum; et non haberent prophetae tempus Scripturas disserendi, qui sunt totius Ecclesiae illuminatores. Quod si non fuerit interpres, taceat in Ecclesia: sibi autem loquatur et Deo; hoc est, intra se tacite oret, aut loquatur Deo, qui audit muta omnia; in Ecclesia enim ille debet loqui, qui omnibus prosit. 159 Prophetae autem duo vel tres loquantur, et alii examinent, vel interrogent. Ipsum modum tenuit dicendo: Duo vel tres loquantur; singuli autem, sicut supra. Caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
der geri: sic̃ apud paganos quibus
uelantur ocłi neꝙ̃ sacra uocant ꝑspi¬
tientes uariis se uanitatibus illudi cernãt
Om̃isenĩ ĩpostura tenebras petit : &. fal¬
sa ꝓueris ostendit. Ido apud nos m¬
chil astute nichil sub uelamine sed
smplicit̃ unus laudat᷑ deus. ex quo
a quo ipse discutiat᷑ potest dicere sedu¬
ctionẽ ec̃ quandam.ꝙ uanitatem que
iđo linguis canit᷑ quia pudoris est
Doctrinã habet hoc est sensuũ ꝑspũa¬
lẽ prudentiam ht̃ expositionem. R e¬
uelationem habet. Id est sub est ei ꝓphe¬
ĩla occũtiorũ: quȩ aci om̃ium m̃tem᷑ ꝑ¬
ueniat fauente spũ scõ. Linguam
habet: ut eosqui linguam loqui po¬
terant ñ constristaret: ꝑmisit eos lo¬
qui linguis. Ita tñ ut uñp̃tatio seque¬
ret᷑. Ido ait. Interp̃tationem ħt. Ut si
interpres adẽẽt: daretur locꝰ loquendi
linguis. Omma ad edificationẽ fi-¬
ant. Conclusio hec est ut ncħ incas¬
sum in eccłia gerat᷑: bocq laborandũ

Expanded text:
ibus velantur oculi; ne quae sacra vocant perspicientes, variis se vanitatibus cernant illudi. Omnis enim impostura tenebras petit, et falsa pro veris ostendit; ideo apud nos nihil astute, nihil sub velamine: sed simpliciter unus laudatur Deus, ex quo a quo ipse discutiatur, potest dicere seductionem esse quamdam et vanitatem, quae ideo linguis canitur, quia pudoris est,Doctrinam habet: hoc est, sensuum per spiritalem prudentiam habet expositionem. Revelationem habet: id est, subest ei prophetia occultorum, quae ad omnium mentem perveniat, favente Spiritu sancto Linguam habet; ut eos qui lingua loqui poterant, non contristaret, permisit eos loqui linguis: ita tamen, ut interpretatio sequeretur. Ideo ait: Interpretationem habet; ut si interpres adesset, daretur locus loquendi linguis. Omnia ad aedificationem fiant. Conclusio haec est, ut nihil incassum in Ecclesia geratur, hocque elaborandum
Abbreviated transcription (Latin):
derit regnũ dõ & patri putantes tradi¬
tionẽ hanc regni si iuxta sonũ uerbun¬
telligat᷑ uacuã remanere̾. Ut si tradit
iã ipse ñ habeat quasi pater tradens om¬
nia filio euacuauerit se. Nam ipse dñs
ait. Omnia mihi tradita ft̃ apatre meo.
& postea. hoc est autẽ inqͥt uita ȩt̾na

Expanded text:
derit regnum Deo et Patri; putantes tradiderit regnum Deo et Patri; putantes traditione hac regni, si juxta sonum verbi intelligatur, vacuum remanere; ut si tradit, jam ipse non habeat: quasi Pater tradens omnia Filio, evacuaverit se. Nam et ipse Dominus ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo ; et postea: Haec est aut
Abbreviated transcription (Latin):
dmne. Nc̃ ordines uult resurrectionis
exponere: ne ido putarent fabulosũ ẽc̃
nes illis exponit & tempora quando fac-¬
tũ sit & qͣnͣdo futurui ẽ. ut resurgant
mortui. Initiũ xp̃c sic̃ in actibꝰ apłorũ.
testat᷑ scriptũ ẽẽ. in moyse. Si pa̾sibi¬
lis xp̃c. si pͥor resurgens a mortius. & ce¬
tera: prior gͦ resurrexit: ut forma fieret credentb
surgent iuxta fidẽ inapocalipsi ioħis
sicut & in pͥmo aduentu cũ resurrexit.
Multa corꝑa scõrũ resurrexerunt ad ꝓtela¬
tionẽ uite moras ac spoliate sub una
significatione dupplicẽ aduentũ dm̃ õ¬
p̃hendit. Dainde fims cũ tradide¬
rit regnũ dõ et patri:. cum destruxerit
omnẽ principatũ & omnẽ potestatẽ
dicit quia tradito regno finis erit
mundi ampleta refurrectione Qd quidã
atriti asꝑitate sermonis dũ quasi pie
uolunt sentire a ꝓpͥetate sensus declinãt.
horrent enĩ sonũ u̾braudientes cũ tradi¬

Expanded text:
dine. Nunc ordinem resurrectionis dine. Nunc ordinem resurrectionis vult exponere, ne ideo putarent fabulosum esse;nes illis exponit et tempora, quando factum sit, et quando futurum est, ut resurgant mortui. Initium Christus. Sicut in Actibus apostolorum testatur scriptum elis Christus, si prior surgens ex mortuis. etc. Prior ergo resurrexit ut forma fieret credentibsurgent, juxta fidem Apocalypsis Joannis , sicut et in 163 primo adventu cum resurrexit, multa corpora sanctorum resurrexerunt , ad protestationem victae mortis ac spoliatae. Sub una ergo significatione duplicem adventum Domini comprehendit. Deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri, cum destituerit omnem principatum et omnem potestatem, dicit, quia tradito regno finis erit mundi, impleta resurrectione. Quod quidam territi asperitate sermonis, dum quasi pie volunt sentire, a proprietate sensus declinant. Horrent enim sonum verbi audientes: Cum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ resurreccio mortuorũ: hoc dicens
gabant ac ꝑ hoc nouresurrexisse carnẽ:
quia quinatus natꝰ non ẽ. nec moritur:
si ᷤ autẽ ꝓbat xp̃m a mortuis resurrens¬
se quia homo fuit: ut dubiũ non sit ado
ex mortuis excitatũ: ut quia peccato ho-¬
minis mors inuenta ẽ: xp̃i iusticia re-¬
surrectionẽ meruiͣt mortuorũ. Sic̃ enĩ
inadã om̃s moriuntur. Ita & in xp̃o om̃s
uiuificabuntur: hoc dicit quia sic̃ adã
peccans mortem inuenit & omnes &x eiꝰ¬
non peccat uineit mortẽ quia morsex
peccato. Omnibꝰ qui sunt ex eiꝰ corꝑe
ad quisiuit uitã idẽ. resurrectionẽ. quã.
us generaliter tribuerit resurrectionẽ
Ut sic̃ ĩ adã om̃s siue iusti siue iniustimo.¬
riunt᷑. ita et in xp̃o om̃s tam credentes qͣmͣ
diffidentes resurgant: licet ad penã in¬
creduli tñ uiuificari uident᷑. quia corꝑa
suarecipient lam non morituri sed pas-¬
suri penã meis sine fine quod credere
noluerunt. U̾ musquisq aũ in suoor¬

Expanded text:
hominem resurrectio mortuorum. Haec dicens, gabant, ac per hoc non resurrexisse carnem; quia qui natus non est, nec moritur. Sic autem probat Christum a mortuis resurrexisse, quia homo fuit, ut dubium non sit hoa mortuis excitatum, ut quia peccato hominis mors inventa est, Christi justitia resurrectionem meruit mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur. Hoc dicit quia sicut Adam peccans mortem invenit et omnes enon peccat vincit mortem, quia mors ex peccato, omnibus qui sunt ex ejus corpore acquisivit vitam, id est resurrectionem. Quamvis ergo generalem tribuerit resurrectionem, ut sicut in Adam omnes sive justi sive injusti moriuntur: ita et in Christo omnes tam credentes quam diffidentes resurgant, licet ad poenam increduli; tamen vivificari videntur; quia corpora sua recipient, jam non morituri, sed passuri poenam in eis sine fine: quod credere noluerunt. Unusquisque autem in suo or
Abbreviated transcription (Latin):
ale. Animale corpꝰ.ẽ. dũ cibis sustenta¬
tur ut uiuat. Spĩale autẽ cũ horum
nichil indigebat. conuersum inuitã: oĩa
supͣdicta hoc sensu claudunt᷑. Non enĩ
spĩale quod possit ire obinã xp̃o. Sic̃
scriptũ ẽ factꝰ est pͥmus hõ adã in ani-¬
uiuificantẽ. Hotandũ c̃ quod cũ duos
adã eiꝰdẽ nature utrosq demonstrat.
quod contra manicheos & apollina¬
ristas facit. qui negant dei tierbo ꝑfec¬
tũ ẽẽ hominẽ susceptũ. S ed non priꝰ
quod spĩale ẽ. s quod ammale. Dem¬
de quod spĩale. Primꝰ hõ de terrater

Expanded text:
ale. Animale corpus est, dum cibis sustentatur, ut vivat: spiritale autem, cum horum nihil indigebit, conversum in vitam. Omnia supradicta hoc sensu clauduntur; non enim spiritale, quod possit ire obviam Christo. Sicut scriptum est: Factus est primus homo Adam in anivivificantem. Notandum est, quod cum duos Adam dicit ejusdem naturae utrosque demonstrat. Quod contra Manichaeos et Apollonaristas facit, qui negant Dei verbo perfectum hominem esse susceptum. Sed non prius quod spiritale est, sed quod animale est. Deinde quo
Abbreviated transcription (Latin):
tamã mirabile factũ uirtutieiꝰ ad scribit:
qđ siuerũ ẽ. quia excitauit a mortuis¬
xp̃m. quid huic dicendum ẽ. qui &
cestis contͣ dm̃ falsus ẽ. & opus eiꝰ stul-¬
ticiam asserit: Terret illos ut quia ne-
mo sibi male uult. doleat illis hoc
cepisse credere quod contra ipsos estiqͥs
enim peccata sibi remissa noluit audire:
Et qui dormierunt in xp̃o ꝑierunt. Addit
ad terrorem qͥa carorum suorũ excessũ no-¬
lunt estimare ꝑditionẽ. Quienĩ nont¬
muerunt subhac spe de scło exierunt
suie occidi non timuerunt. quia resurge¬
re exemplo xp̃i crediderunt & nonẽ. ue¬
rũ: ꝑierunt. hoc illis dicit qdi amore
suorum defunctorũ uolunt audire. ut ã
pute ⁊ illis quod priꝰ ꝑ errorẽ uolebant
audire Siinhac uita tantũ sꝑantes sumꝰ¬

Expanded text:
tam admirabile factum virtuti ejus ascribit. tam admirabile factum virtuti ejus ascribit. Quod si verum est, quia excitavit Christum a mortuis, quid huic dicendum est, qui et testis contra Deum falsus est, et opus ejus stultitiam asserimo sibi male vult, doleat illis hoc coepisse credere, quod contra ipsos est. Quis enim peccata sibi remissa nolit audire? Ergo et qui dormierunt in Christo, perierunt. Addit ad terrorem, quia charorum suorum excessum nolunt aestimare perditionem. Qui enim sub hac spe de saeculo exierunt, sive occidi non timuerunt; quia resurgere exemplo Christi crediderunt, et non est verum, perierunt. Hoc illis dicit, quod amore suorum defunctorum nolunt audire; ut illis amputet, quod prius per errorem volebant audire. Si in hac vita tantum
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ẽ. quia xp̃s non resurrexit falsi
sumꝰ p̃dicatores. &. fides ur̃a manis erit.
hoc enĩ crediderunt apło p̃dicante
qui a mortui resurgent: Et hac spe ad¬
tracti sunt ad fidẽ Qd̃ utiq ad detri¬
m̃tũ illorũ ꝓfic̾e asserit si crediderĩt qđ
futurũ nonẽ: & pudoris est ut aliquis
ꝓfiteat᷑. hoc se credidisse quod falsũ ẽ.
& uerecundiã gͦ illis meutit: & labo.¬
res illorũ dicit infructuosos. si q. afalsis
apłis audiert᷑ uerũ ẽ. quia mortui ñ re¬
surgent. Si enim mortui non resurg̃t¬
perierunt: Quod nemo utiq de se pa-¬
atur audire ut uidentes hoc contrase
eẽ. reuerterentur ad pͥmam fidem.
Inuenimꝰ aũt & falsi testes dĩ. quia testi¬
moniũ diximꝰ ad u̾sus dm̃ qm suscitauerit
xp̃m. quẽ non suscitauit: qui adserit
qđ̃ xp̃o deus a mortuis suscitauit fal¬
sus est testis. sinonẽ. factũ. Uirtutem tñ
di p̃dicat: nonutiq ut immicus qui

Expanded text:
verum est quia Christus non resurrexit, falsi verum est quia Christus non resurrexit, falsi sumus praedicatores, et fides vestra inanis est. Hoc enim crediderunt, Apostolo praedicante, quia mortui resurgent, et hac spe attracti sunt ad fidem. 162 Quod utique ad detrimentum illorum proficere asserit, si crediderunt quod futurum non est: et pudoris est, ut aliquis profiteatur hoc se credidisse, quod falsum est. Et verecundiam ergo illis incutit, et labores illorum dicit infructuosos; si quod a falsis apostolis audierunt, verum est, quia mortui non resurgent: resurgent: quod nemo utique de se patitur audire; ut videntes hoc contra se esse, reverterentur ad primam fidem. Invenimur autem et falsi testes Dei; quia testimonium diximus adversus Deum, quod suscitaverit Christum, quem non suscitavit. Qui asserit quod Christum Deus a mortuis suscitavit, falsus est testis, si non est factum; virtutem tamen Dei praedicat, non utique ut inimicus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam qua uigebat in xp̃o afflictꝰ
ĩ qđ ñ egre ferens dignior factus ẽ.
Non ego aũ s gr̃a dĩ mecũ: ne se extu¬
lisse iactant̃ putarit᷑ statĩ se humiliat:
cũhocipsũ ñ magis sibi seddĩ gr̃ȩ as
scribit. ut semꝑ omẽm głam reporter
uldm̃. Nncĩe iure exaltandus est. Si
u gͥ ego siue illi sic̃ p̃dicamꝰ .&. ita
eredidistis. hoc ẽ. quã supra significa¬
uit. quia non inferiorẽ grãm in p̃di
corinthiorũ. Quia cũ manifesta eẽt
credulitas hȩc apud om̃s eccłias. hiab
hac fide & spe desciuerãt. quod subiecit
desur̃a. hȩc afalsis apłis crant tradi¬
ia qui xp̃m neq natũ. neq incarne pas-¬
sum neq resurrexisse xp̃m ad seuera¬
ap̃m in cartie uenisse. hic ẽ. antixp̃s:
& qui negat filiũ nec patrem ho isti
ambulabant. Et quorũdã fidẽ ne im-¬
prudentes a mundi sapientibꝰ uidicarẽ¬
tur. subuertebant: quia prudentes se¬
cłi stultum iudicant. cum audiunt re¬
surrectionẽ mortuorũ. Quod si inquit

Expanded text:
stantiam, qua vigebat in Christo, afflictus est: quod non aegre ferens, dignior factus est. Non ego autem, sed gratia Dei mecum. Ne se extulisse jactanter putaretur, statim se humiliat, cum hoc ipsum non magis sibi, sed Dei gratiae ascribit; ut semper omnem gloriam reportet ad Deum, unde jure exaltandus est. Sive igitur ego, sive illi, sic praedicamus, et ita credidistis. Hoc est, quod supra significavit, quia non inferiorem gratiam in praCorinthiorum, quia cum manifestata esset credulitas haec apud omnes Ecclesias, hi ab hac fide et spe desciverant, quam subjecit, vestra. Haec a falsis apostolis erant tradita, qui Christum neque natum, neque in carne passum, neque resurrexisse asseverastum in carne venisse, hic est Antichristus: et qui negat Filium, nec Patrem habet . Isti ambulabant, et quorumdam fidem, ne imprudentes a mundi sapientibus judicarentur, subvertebant; quia prudentes saeculi stultum judicant, cum audiunt resurrectionem mortuorum. Quod si, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
quia enĩ aliter ñ fiet quã scit ds̃: fac¬
tum dr̃ nobis enĩ fit nondõ: quia ap̃
dm̃ nicħ ẽ. quod futurum dicat᷑. Et
in psalmoait. Dñs regnauit a ligno.
ante oculos ur̃os: & ñ credeus Iccir
cogͦ in eadẽ causa & futi᷑ temporis aliqͣu¬
dosignificantia ponit᷑: ne aꝑuersis non
de xp̃o dictũ defendẽtur si totũ quasi
p̃t̾itũ significaret. Et quia sepittus
est. Nulli dubium mortuũ sepultũ c̃ẽ :
Sicut dixit ysaias ꝓpħa: & dabo malos
ꝓ sepultura eiꝰ. Et quia resurrexit
tertia die scdm scripturas. Omma in

Expanded text:
Quia enim aliter non fiet, quam scit Deus, factum dicitur; nobis enim fit, non Deo, quia apud Deum nihil est, quod futurum dicatur. Et in Psalmo ait: Dominus regnavit a ligno . ante oculos vestros, et non credetis . Idcirco enim in eadem causa et futuri temporis aliquando significantia ponitur; ne a perversis non de Christo dictum defenderetur, si totum quasi praeteritum significaret. Et quia sepultus est. Nulli dubium mortuum sepultum esse, sicut dicit Esaias propheta: Et dabo malos pro sepultura ejus . 161 Et quia resurrexit tertia
Abbreviated transcription (Latin):
isset ut sit ds̃ ĩom̃ibꝰ. intellig̾et᷑ in om̃ibꝰ
quidẽ eẽ. s ꝑ affectũ aut cõmunẽ sensũ:
N ipsis autẽ. qͥa in om̃iũ confessione unꝰ
erit ds̃ ñ tam̃ sic subicit᷑ filiꝰ patri sic̃
filio creat᷑a. Alioquin quid facient qui
baptirant᷑ ꝓ mortuis : si omnino mortui
non resurgunt. quid &e. baꝑtrzant᷑ ꝓ illis:
Intantũ ratã &. stabilẽ uult ostende re-¬
surrectionẽ mortuorũ. ut exemplum
d& eoꝵ qui tam securi erant de futura
resurrectione ut etiam ꝓ mortius bapti¬
⁊arent᷑. Si q̃nforte mors p̃uenisset: tiñ¬
tes ne aut male aut ñ resurgereͬ qͥ bapti¬
⁊atus ñ fuerat. uiuus. noĩe mortui tur¬
guebatur. Unde subiecit. Quid &. bap¬
tizantur ꝓ illis: Exemplo hoc non fac¬
tum illorũ ꝓbat. sed fixam fidẽ in resur
do quid & nos ꝑiclitamur. discreuit
ꝑsonas oftendens. non cotholicos cẽ. qui
ꝓ mortuis baptizabant᷑. Deniq supra-

Expanded text:
Ut sit Deus in omnibus; intelligeretur in omnibus quidem esse, sed per affectum, aut communem sensum; in ipsis autem; quia in omnium confessione unus est Deus. Non tamen sic subjicitur Filius Patri, sicut Filio creatura. Alioquin quid facient, qui baptizantur pro mortuis, si omnino mortui non resurgunt? Ut quid et baptizantur pro illis? In tantum ratam et stabilem vult ostendere resurrectionem mortuorum, ut exemplum det eorum, qui tam securi erant de futura resurrectione; ut etiam pro mortuis baptizarentur, si quem forte mors praevenisset: timentes ne aut male, aut non resurgeret, qui baptizatus non fuerat, vivus nomine mortui tingebatur. Unde subjecit: Ut quid et baptizantur pro illis? Exemplo hoc non factum illorum probat, sed fixam fidem in resurrUt quid et nos periclitamur? discrevit personas, ostendens non catholicos esse, qui pro mortuis baptizaba
Abbreviated transcription (Latin):
corripi se doleant & corrigantur. Tra
Scripturas testamenti ueteris memora.¬
uit. que futuram passionem dñi ceci-¬
nerunt. Dicit enĩ ysaias ꝓpħa. Ut omᷤ
ad immolandum ductus ẽ & int̾ cet̾a:
quia tollet᷑ a terra uita eiꝰ. ab iniquita¬
tibꝰ popłi meiductus ẽ. ad mortẽ: hȩc¬

Expanded text:
corripi se doleant, et corrigantur. Tradcorripi se doleant, et corrigantur. TradScripturas Testamenti veteris memorat quae futuram passionem Domini cecinerunt. Dicit enim Esaias propheta: Ut ovis ad immolandum ductus est . Et inter quia tolletur de terra vita ejus. Ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rogent. Turpe ẽ. enĩ mulieribꝰ in eccłia
loqui. Turpe ẽ: qͥa contra disciplinã ÷
ut indomo di qͥ eas subiectas uiris suis
gis compet̾e ut indomo di p̃cibus ua ceg¬
regnauit. Nam & si aucleant in eccła lo-¬
qui dedecus ẽ : quia iccirco uelant᷑ ut bumilia¬
te appareant. Ilȩ autẽ se inuerecundas
ostendunt. qđ & uiris opprobriũ ẽ. Imu¬
lierum enĩ insolentia etiã mariti notant᷑.¬
Notum autẽuob̾ fatio fr̃s euangłiũ quod
p̃dicaui uobis quod & accepistis in quo
&. statis ꝑ quod & salui efficimim. Qđ
sermone annuntiaui uobis debetis te¬
nere: nisi forte sine causa credidistis. Osten¬
dit illis quia sii hac causa quȩ subiec¬
ta ẽ. atraditione seducti sunt ꝑdide¬
runt quod crediderunt. Omnis enĩ spes credẽtiũ
in hoc sensu est quia mortiu resurgeñ.
Quod autẽ dicit in quo &. statis his dic̃
qui firmi erant infide traditionis huiꝰ.
.Pmuiseuis eñ loquitur. ut hii qui in fude
firmisunt gaudeant: & quinutant

Expanded text:
tione. Nam turpe est mulieri in ecclesia loqui. Turpe est, quia contra disciplinam est, ut in domo Dei, qui eas viris subjectas gis competere ut in domo Dei precibus vaceregnavit. Nam si audeant in Ecclesia loqui, dedecus est; quia idcirco velantur, ut humiliatae appareant: illae autem se inverecundas ostendunt, quod et viris opprobrium est; in mulierum enim insolentia etiam mariti notant Evangelium quod praedicavi vobis, quod et accepistis, in quo et statis, per quod et salvi efficiemini, quod et sermone annuntiavi vobis, debetis tenere; nisi forte sine causa credidistis. Ostendit illis quia si in hac causa quae subjecta est, a traditione ejus seducti sunt, perdiderunt quod crediderunt; omnis enim spes credentium in hoc sensu est; quia mortui resurgent. Quod autem dicit: In quo et statis, his dicit, qui firmi erant in fide traditionis hujus; promiscuis enim loquitur, ut et ii qui in fide sunt, gaudeant: et qui nutant,
Abbreviated transcription (Latin):
dnmssi cominꝰ non uidebit᷑ eis dignus
sit. Telo enĩ sathanas idolatriam inue¬
uit. ut homines negantes dnmdm̃ ido¬
lis seruiant qͣsi diis & dnĩs. O mĩa mͥ
licent: s ñ omĩa expediunt. Omĩa di¬
cit licere scd̾m legẽ nature. Omĩa enĩ
munda sunt. De escis enĩ agebat᷑. &¬
carne idolis immolata. Nlamqͦ ꝓhibi¬
ta & int̾dicta sunt. qͦmͦ dici possunt
licere cũ hic etiã ipsa q̃ concessa st̃
significet aliꝗͣdo ñ expedire. sic̃ dic̃

Expanded text:
si quominus, non videbitur eis dignus sit. Zelo enim Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deum Dominum, idolis serviant quasi diis et dominis. Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt. Omnia dicit licere secundum legem naturae; omnia enim munda sunt. De escis enim agebatur, et carne idolis immolata. Nam quae prohibita et interdicta sunt, quomodo dici possunt licere, cum hic etiam ipsa, quae concessa sunt, significet 146 aliquando non expedire? sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ bone conu̾sationis ostendit.
¶uidam adii enĩ datur ꝑ sp̃m sermo sa¬
pientie. idest datur illi prudentia non
ex litteris sed chorusco splendore sp̃s sc̃i.
ut cor habeat illuminatum &. sit pru-¬
dens ut discernat que uitandast̃ & que
sequenda. Alii autẽ sermoscientie
scientiam rerũ diuinarũ. Alii gr̃a
curationũ in uno sp̃u. Ideftut mede¬
lam tribuat in firmis uł egris. Alii fi¬
des in eodem sp̃u. Hoc dicit ut fidei ꝓ¬
fitende ac uẽdicande p̃ssa uerecundia
accipiat facultatem. Alii oꝑatio uir¬
tutum. Potestatem significat in eicien¬
dis demoniis. aut signis faciendis. Alii
ꝓphetia. Idẽ ut sp̃u scõ repletus dicat
futura. Alii discrenio spũum. Hoc
dicit ut intelligat & udicet qđ dicit᷑
an sp̃s sc̃i sit an mundani. Alii gn̾ia

Expanded text:
exemplum bonae conversationis ostendit. exemplum bonae conversationis ostendit. Cuidam enim datur per Spiritum sermo sapientiae. Id est, datur illi prudentia non ex litteris, sed corusco Spiritus sancti igne; ut cor habeat illuminatum, et sit prudens, ut discernat quae vitanda sunt, quaeve sequenda. Alii vero sermo scientiae scientiam rerum divinarum. Alii gratia curationum in uno Spiritu: id est, ut medelam tribuat infirmis, vel aegris. Alii fides in eodem Spiritu. Hoc dicit, ut fidei profitendae ac vindicandae, pressa verecundia, accipiat facultatem. Alii operatio virtutum. Potestatem dari significat in ejiciendis daemoniis, aut signis faciendis. Alii prophetia: id est, ut Spiritu sancto repletus dicat futura. Alii discretio spirituum. Hoc dicit, ut intelligat et judicet, quod dicitur, an Spiritus sancti sit, an mundani. Alii genera
Abbreviated transcription (Latin):
neq qui plantat ẽ. aliqͥd. neq quirigat: s¬
& qui increm̃tũ dat deus.Idem autẽ sp̃s.
& diuisiones minstiorum sunt. ꝑeundem sp̃m
diuersadona dicit p̾stari. Idem uͭ dñs.¬
tur omnia momnibꝰ. In tantum non hoc
homnibus daudũ qͦsi ꝓpͥum sit. sed soli dõ as-¬
uniꝰ dĩ dicat oꝑationẽ. ne gr̃a & doncũ diuisũ
& diuinitatem. Diuisiones autem gr̃arum
sunt: officiis ȩcełie non humanis m̾itis depu
deus ẽ: tres unus ds̃ est. Cum enim sp̃c¬
scĩgła & potestas & nat᷑a dei est & do¬
minus iesus idem est in natura quod
unus deus ẽ. & tres unus deus. De-¬
niq oꝑante uno. tres oꝑaridicũt᷑ ut tri¬
nitatis mist̾ĩum uniꝰ dei. & natura&
potestate claudatur: cũ sit immensũ.
Uncuiq aut̃ datur manifestatio spiritꝰ
ad utilitatem. hoc est donumaccipit.
ut diuinis retinaculis uitam suam gu-¬
bernans. & sibi & aliis utilis sit: dum

Expanded text:
Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat: seNeque qui plantat est aliquid, neque qui rigat: sed qui incrementum dat Deus . Idem autem Spiritus. Et divisiones ministeriorum sunt. Per eumdem Spiritum diversa dona dicit praestari. Idem tur omnia in omnibus. In tantum non hoc hominibus dandum, quasi proprium sit, sed soli Deo asunius Dei dicat operationem; ne gratia et donum divisum divinitatem. Divisiones autem gratiarum sunt officiis Ecclesiae, non humanis meritis depuDeus est, et tres unus Deus est; cum enim Spia, et potestas, et natura Dei est, et Dominus Jesus idem est in natura quod Deus unus, et tres Deus unus. Denique operante uno, tres operari dicuntur; ut Trinitatis mysterium in unius Dei natura et potestate claudatur, cum sit immensum. Unicuique autem datur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Hoc est, donum accipit, ut divinis retinaculis vitam suam gubernans, et sibi et aliis utilis sit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
rent in regula xp̃iana. & ꝓpter hoc argui¬
se minime pat̾entur. sicut ẽ & insimulacͥs.
homo enim adinuenit ut quif deus dicat᷑
qui non est: ac ꝑ hoc subiectisunt antistites
illis. Ostendit enim itaq illis nullum bñ¬
fitium ẽẽ. humanum. in eo qđ dicit᷑ dñs¬
he: sed magnum donuĩ di. qͥ dignatusẽ.
mist̾ium suum hominibꝰ declarare. Eft
emim ipsa ꝓfessio remissionem adquirit pec¬
catorũ: sicut exaggerat dicatio idolorum:
more idolorum hominum putarent gr̃am
ẽe. in lege dñi. dum uocat᷑ deus qͥ non est.
Deniq non intellegentes donum di ẽẽ. in fide:
singłi singłos sibi homines elegerant quos
sequerentur dicentes Ego sum pauli. Fgo
uͦ apollo: Suꝑbiã gͦ illorũ humiliat
grãrum sunt. Non hoc humanis mertas
uult ascribi sic̃ dixi: sed gr̃e dĩ adhonorificen
co ordinis officii ecclesiastici positus grãm
ꝑ efficatiam sp̃c sc̃i. Unde inter mitia dicit:

Expanded text:
rent in regula christiana, et propter hoc se arguirent in regula christiana, et propter hoc se argui minime paterentur, sicut est et in simulacris homo enim adinvenit, ut Deus dicatur, qui non est; ac per hoc subjecti sunt antistites illis; ostendit enim eis nullum beneficium eJesus, sed magis donum Dei, qui dignatus est mysterium suum hominibus declarare. 5. enim ipsa professio remissionem acquirit peccatorum, sicut exaggerat dicatio idolorum. more idolorum hominum putarent gratiam esse in lege Domini, dum vocatur Deus, qui non est. Denique non intelligentes Dei donum esse in fide; singuli singulos sibi homines delegerant, quos sequerentur, dicentes: Ego sum Pauli, ego vero Apollo . Superbiam ergo illorum humiliat;visiones vero gratiarum sunt. Non hoc humanis meritis vult ascribi, sed gratiae Dei ad honorificentco ordinis officii ecclesiastici positus, gratiper efficaciam Spiritus sancti. Unde et inter initia dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ministri do. Et qr qui dñm iħm uocat
nonsine spũscõ hoc dicit. ħt enĩ gr̃am.
in eo ipso fidei suȩ ꝓpter głam nominis xp̃i
non enim sine dono di est dñm dicere ie¬
sum: ac ꝑ hoc ostendit illis i omnibꝰ dĩ
cẽ. laudem & grãm: quia sicut idolorum unago
inł ministris eius est ordinemsuum ha¬
bens ꝑsingłos gͣdus totum tamen homi¬
nis est. Ita & in lege dominica gͣdus caris¬
matum sunt officiis eccłiȩ. non utiq m̾itis
humanis indulti: s ut membra adedifica¬
tionẽ eccłie ꝑtinentia quȩ ꝑ se de inse ha¬
bent gloriam sicut est etiam in humanis
officiis Scole enim sunt quȩ positis inse
dant dignitatẽ ut loci honor hominem fa
rore ꝓlata: quicquid enim falsum est ab ho¬
mine est. Et nemo potest dnm iħm dicere
signtficat᷑ dñs iħc. non ab adulatione homi¬
num ficut & idola dii uocantur. sed spiritus
scĩ u̾itate ꝓfusum est. Quicquid enim uerũ
tur sp̃u. Ne gͦ hominum fauorẽ existima¬

Expanded text:
ministrari: et quia qui Dominum Jesum vocat, non sine Spiritu sancto hoc dicit; habet enim gratiam in eo ipso fidei suae propter gloriam nominis Christi; non enim sine dono Dei est Dominum dicere Jesum: ac per hoc ostendit illis in omnibus Dei esse laudem et gratiam; quia sicut idolorum imago in ministris ejus est, ordinem suum habens per singulos gradus, totum tamen hominis est: ita et in lege Dominica gradus charismatum sunt officiis Ecclesiae, non utique meritis humanis indulti; sed ut membra ad aedificationem Ecclesiae pertinentia, quae per se et in se habent gloriam, sicut est etiam in humanis officiis. Scholae enim sunt, quae positis in se dant dignitatem; ut loci honor hominem facrore prolata; quidquid enim falsum est, ab homine est. Et nemo potest dicere Dominum significatur Dominus Jesus, non ab adulatione hominum, sicut et idola dii vocantur, sed Spiritus sancti veritate profusum est; quidquid enim verum tu. Ne ergo hominum favorem existima
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa in om̃ibꝰ. Idẽ sensus c̃. quẽ nunc
aꝑit ut manifestet qͥd sit tradere reg¬
num filiũ dĩ & patri. hoc autẽ addit ad
sensum. quia tradens pat filio regnum
non se subiecit filio sic̃ filius patͥ
se sub iecit. Incongruũ est enĩ ut pater
subiciat᷑ filio. Omnia gͦ subiecit pater
filio. t similiter honorificet᷑ filiꝰ. sicut¬
et honorificat᷑ pater. Cũ gͦ om̃ia confes¬
sa fucrint xp̃m dm̃ substrata pedibꝰ eiꝰ:
ut sit deus omnia momñibꝰ. hoc dic̃ qͥa c̃
omniũ pͥncipũ & potestatũ & dñationũ
fuerit p̃ssa suꝑbia .&. adoraueri nt xp̃m¬
qͣsi dm̃. tunc & xp̃e ꝓpt̾ unicã auctoritatẽ
patris dñi qͥdẽ se ostend̾et s de dõ. ut
umiꝰ pͥncipii sullimis & in effabilis aucto¬
ritas maneat: hoc ẽ. subicere se filiũ patui.
hoc ẽ. dm̃ eẽ omnia in om̃ibꝰ. Quia cũ di¬
cit om̃is creatura caput suũ eẽ. xp̃m. xp̃i

Expanded text:
omnia in omnibus. Idem sensus est, quem nunc aperit; ut manifestet quid sit Filium tradere regnum Deo et Patri: hoc autem addit ad sensum, quia tradens Pater Filio regnum, non se subjecerit ei, sicut Filius Patri se subjecit; incongruum est enim ut Pater subjiciatur Filio. Omnia ergo subjecit Pater Filio, ut similiter honorificetur, sicut honorificatur et Pater. Cum ergo omnia confessa fuerint Christum Deum, substrata pedibus ejusUt sit Deus omnia in omnibus. Hoc dicit, quia cum omnium principum et potestatum et dominationum fuerit pressa superbiapter unicam auctoritatem Patris, Deum quidem se ostendet, sed de Deo; ut unius principii sublimis et ineffabilis auctoritas maneat. Hoc est subjicere se Filium Patri, hoc est, Deum esse omnia in omnibus; quia cum discit omnis creatura caput suum esse Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tris. Munus enĩ oblatum tocius popłi
fit. quia in uno pane om̃s significant᷑:
ꝑ id qͣuod unũ sumꝰ de uno pane om̃s
nos sumere oportet. Quid dicã uob̾:
laudo uos in hoc ñ laudo. Aꝑtum. ẽ
dep̃henso & correpto errore. ut de
cetero corrigant: & sciant hoc uerũ
qd dudum in pͥmordiis ipsi didiceraN:
formã illiꝰ quȩ asaluatore iure huius¬
in oĩdata. ẽ iterat dicens. Ego enĩ ac¬
cepi adnõ qͦd & tradidi uob̃: qm̃ dñs¬

Expanded text:
tris. Munus enim oblatum totius populi tris. Munus enim oblatum totius populi sit; quia in uno pane omnes significantur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Quid dicam vobis? Laudo vos? In hoc non laudo. Apertum est deprehenso et correpto errore, ut de caetero corrigant, et sciant hoc verum, quod dudum in primordiis ipsi didicerant; formam illius quae a Salvatore in re hujusmodi data est, iterat dicens: Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi vobis, quon
Abbreviated transcription (Latin):
tionis erant euangłice disciplinȩ ad
condempnationem ceteroꝵ. Hi st̃
minicã cenã manducare: unꝰ quisq eiĩ
ur̃m ꝓpͥã cenã p̃sumit in manducan¬
do & alius quidẽ esurit. aliꝰ ebriꝰ. ẽ
nunqͥd comos non habetis ad edendũ
& bibendum: aut eccłam contẽpni¬
tis & confunditis non habentes:
Hos notat qui sic in ȩccłam ẽ ueniebãt
ut munera sua offerentes aduenien
om̃ĩb locis fuerant constituti. totũ
sibiqͥ obtulerat uindicaret scisinatis
causa. Dissensiones enĩ int̾ eos pseu¬
do apłi seminauert̃. ita ut oblatioẽs
suas ⁊elarentur. cũ una atq eadẽ pre¬
ce oĩum oblationes benedicerent᷑ ut
hi qui ^ assolet fieri nobtuleit᷑ aut
uñ offe̾rent non habebant. pudore
correpti confunderent᷑. non sum̃¬
tes parcẽ. Et cã cito illud agebant.
ut unꝰquisq sumat domi hec ageN¬
daꝰ in eccła ubi unitatis & misterii cau¬
sa conuenit᷑. non dissensionis & ueni¬

Expanded text:
tionis erant evangelicae disciplinae ad tionis erant evangelicae disciplinae ad condemnationem caeterorum. Ii sunt minicam coenam manducare. Unusquisqueriam coenam praesumit in manducando: et alius quidem esurit, et alius ebrius est. Numquid domos non habetis ad edendum et bibendum? aut Ecclesiam Dei contemnitis, et confunditis non habentes? Hos notat, qui sic in Ecclesiam conveniebant ut munera sua offerentes, advenienomnibus locis fuerant constituti, totum sibi qui obtulerant, vindicarent, schismatis causa. 149 Dissensiones enim inter eos pseudoapostoli seminaversuas zelarentur, cum una atque eadem prece omnium oblationes benedicerentur, ut hi qui ut assolet fieri nihil obtulerant, vel unde offerrent non habebant, pudore correpti confunderentur, non sumentes partem. Et tam cito illud agebant, ut unusquisqnon in Ecclesia; ubi unitatis et mysterii causa convenitur, non dissensionis et ven
Abbreviated transcription (Latin):
uincat: auctoritatẽ int̾ponit. qr neq
iudaismꝰ hoc habint. Unde dic̃ neq noᷤ
neq eccła dĩ ut neq moy ses neq sal¬
uator sic tradiderit. Hoc autẽ p̾cipio
tionem eoꝵ ꝑcorreptionẽ em̃dat:
ita & traditiones eoꝵ non laudans utiq
s uituꝑans eos. Primũem̃. Prumũ
dicẽdo genꝰ peccati. ostendit unde orci
sunt errores rep̃hendit. Ubi enĩ dis¬
senfio. ẽ: nichil rectũ. ẽ. Cõ uenien¬
tib uob̃ in eccłam audio dissensio¬
nes eẽ. & partĩ credo oportet enĩ et
hereses. eẽ: ut & qui ꝓbati st̃ manifesti
fiant int̾ uos. Sciendum ñ nullos m̃te
corruptos u̾sutia diaboli Dicit opor-¬
tet hereses. eẽ. Non utiq uoluit nec
optauit s quia scunt futurum dix̃
sic̃ & dominꝰ oportet inquit uenire
scandala. et oportet filiũ hominis pati:
p̃scius quia nidas ꝓditor erat futurus:
ut ꝓbati aut̃ eum dici manifesti fiant
int᷑ uos illos significat qui intraditio¬
ne accepta durantes exemplũ ꝓba¬

Expanded text:
interponit; quia neque Judaismus hoc habuit, unde dicit: Neque nos, neque Ecclesia Dei, ut neque Moyses, neque Salvator sic tradiderit. Hoc autem praecipitionem illorum per correptionem emendat; ita et traditiones illorum, non laudans utique, sed vituperans eos. Primum enim. Primum dicendo, genus peccati ostendit, unde orti sunt errores, quos reprehendit; ubi enim dissensio est, nihil rectum est. Convenientibus vobis in Ecclesiam, audio dissensiones esse, et partim credo. Oportet enim et haereses esse, ut et qui probati sunt, manifesti fiant inter vos. Sciendo nonnullos mente corruptos versutia diaboli, dicit: Oportet haereses esse. Non utique voluit, nec optavit: sed quia scivit futurum, dixit, sicut et Dominus: Oportet, inquit, venire scandala . Et: Oportet Filium hominis pati , praescius, quia Judas proditor erat futurus. Ut probati autem cum dicit, manifesti fiant inter vos, illos significat, qui in traditione accepta durantes, exemplum proba
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ. Sectamini caritatẽ. enuilami¬
ni sp̃ĩalia magis autem ut ꝓphetens.
Post caritatẽ ꝓpħandi studiũ magis ha¬
bendũ hortat᷑: quia quanuis magni
sint sp̃itales gradus quos enumerat:
hic tñ melior qui ad utilitatẽ ȩccłiȩ ꝓfi¬
cit. ut discant om̃s diuine legis rationẽ:
Inqͦ enĩ quis animũ dełit. in eo ipso ac¬
cipit donũ dicente salomone. Srire le¬
gem: sensus ẽ. oꝑtimꝰ. Scientia eñĩ sub¬
nixa caritate non inflat᷑:. s ẽ. mansue
ta ꝓfitiens ominbꝰ ad utilitatẽ. Quienĩ
loquit᷑ linguis. non hominbꝰ loquit᷑
s dõ. Nemo enĩ enim audit: spũ autẽ
loquit᷑ misti̾a. hoc ẽ. qđ dicit. qr qui
loquit᷑ incognita lingua do loquit᷑:
quia ipse omnia nouit. homine senĩ
nesciunt ido q nullus ÷ ex haerẽ

Expanded text:
Sectamini charitatem, aemulamini spiritalia: magis autem ut prophetetis. Post charitatem prophetandi studium magis habendum hortatur: quia quamvis magni sint spiritales gradus, quos enumerat: hic tamen melior, qui ad utilitatem Ecclesiae proficit, ut discant omnes divinae legis rationem. In quo enim quis animum dederit, in eo ipso accipit donum, dicente Salomone: Scire legem, sensus est optimi ; scientia enim charitate subnixa non inflata, proficiens omnibus ad utilitatem. Nam qui loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo; nemo enim audit, spiritu autem loquitur mysteria. Hoc est quod dicit, quia qui loquitur incognita lingua, Deo loquitur; quia ipse omnia novit: homines vero nesciunt; ideoque nullus est ex hac re
Abbreviated transcription (Latin):
Uigilate mertis ocłis ad diaboli astutas
p̃cauendas: state qͥa stantibꝰ difficile
sonnus obripit: uiriliter agite. Muli
eris enĩ om̃is inconstantia & uarietas
sa s caritatis gr̃a facere festinate. Obse¬
cro autẽ uos fr̃s nostis domũ stephane
& fortunati & achaici. qm̃ sunt pͥmitie
achaiȩ & in minist̾ium scõrũ se ordi
Gaudeo autẽ in presentia stephane &
fortunati & achaici qm̃ id quod uobis

Expanded text:
igilate mentis oculis ad diaboli astutias praecavendas. State, quia stantibus difficile somnus obrepit. Viriliter agite. Muliebris enim omnis inconstantia et varietassa, sed charitatis gratia facere festinate. Obsecro autem vos, fratres, nostis domum Stephanae et Fortunati, et Achaici, quoniam sunt primitiae Achaiae, et in minisGaudeo autem in praesentia Stephanae, et Fortunati, et Achaici; quoniam id quod vobis
Abbreviated transcription (Latin):
dm. Nam quia fupͣdicta non semꝑ ad
m̃itũ ꝑtinet dicit saluator. Multi mi¬
dn dicent in illadie idest iuditii. Dñe
moma eic̃imꝰ. & uirtutes multas feci¬
mꝰ: Et quia non hoc ad m̃itũ ꝑtinet.
sed officia sunt eccłie ad confusionẽ
gentiliũ & dĩ honorificentiam ꝓtes¬
tandam: dic̃ eis dñs Recedite ame
ñ nom uos oꝑarii miquitatis. Securi
enĩ quia di millis oꝑatio cernebat᷑ ne-¬
glegentes erga se fuerunt. Nam & sep¬
tuaginta duobꝰ discipłis gaudentibꝰ qͥa
demona illis subdita fuerant. Dic̃
saluator no lite in hoc gaudere.quia
demona uob̃ subdita sunt. Quare.¬
nisi quia nõi di subdita sunt non
homuns m̾ito: Et quare nune non
ita fit ut habeans homines gr̃amdi:
lut̃ initia fieri oportint: ut fundam̃ta
uident᷑ corum bonaoꝑa & p̃dicatio

Expanded text:
Deum. Nam quia supra dicta non semper ad Deum. Nam quia supra dicta non semper ad meritum pertinent, dicit Salvator: Multi mihi dicent in illa die, id est, judicii: Domine, monia ejecimus, et virtutes multas fecimus ? Et quia non hoc ad meritum pertinet, sed officia sunt Ecclesiae, ad confusionem gentilium, et Dei honorificentiam protestandam, dicit eis Dominus: Recedite a me: non novi vos, operarii iniquitatis . Securi enim quia Dei in illis operatio cernebatur, negligentes erga se fuerunt; nam et septuaginta duobus discipulis gaudentibus quia daemonia illis subdita fuerant, dicit Salvator: Nolite in hoc gaudere, quod daemonia vobis subjecta sunt; senisi quia nomini Dei subjecta sunt, non hominis merito? Et quare nunc non ita fit, ut habeant homines gratiam Dei? Inter initia fieri oportuit, ut fundamentavidentur eorum bona opera, et praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
pit donum in hac re. Nunqͥd om̃s in¬
terpretant᷑: Ille potest linguas interp̃tari
cuidat dõ in suꝑͣ dictũ sensũ. hec inserẽ¬
da. Explanauit enĩ reddita ratione õs
hab̾e diu̾sas grãs. ꝙ nec totũ alicui conce¬
diexẽplo membrorũ. Erẽplũ em̃ corpis
in rebus phisicis iuenimꝰ. Aurũ aũ ẽ
melius argento sit: plustũ musu ar¬
gentũ. ẽ:. Et cum es necessarium sit:
plus tam̃ ferrũ opus: Nicħ em̃ pene si¬
ne ferro fit cũ sit inferiꝰ. Et post hoc.
Emulamini aũ carismata meliora. Hoc
mox in subrectis absoluit. Et adhuc ex
cellentiorẽ uob̾ uiã demonstro gͣdatĩ
illos adutiliora ꝓuehit. oftendens illis
gram supͣdicti omnis doniqͥ ĩ hõib
uidetur. siue loquencli aut curandiant
ꝓpłandi. ñ ad meritũ hominis ꝑtin̾e.
s ad honorificentiam di. Idoq ñc ilis¬
uiã dicit se ostendẽ planiorem qͣ itur
adcelum quȩ meritũ collocat apud

Expanded text:
pit donum in hac re. Numquid omnes inpit donum in hac re. Numquid omnes interpretantur? Ille potest sermones interpretari, cui dat Deus. In supradictum sensum haec inserenda. Explanavit enim, reddita ratione, omnes habere diversas gratias, nec totum alicui concedi, exemplo membrorum. Exemplo enim corporis in rebus physicis invenimus; aurum enim cum melius argento sit, plus tamen in usu argentum est; et cum aes necessarium sit, plus tamen ferro opus est; nihil enim pene sine ferro fit, cum sit inferius. Et post haec: Aemulamini charismata meliora. Hoc mox in subjectis absolvit. Et adhuc magis excellentiorem viam vobis demonstro. Gradatim illos ad utiliora provehit, ostendens illis gratiam supradicti omnis doni, quod in hominibus videntur, sive loquendi, aut curandi, aut prophetandi, non ad meritum hominis pertinere, sed ad honorificentiam Dei. Ideoque nunc viam se dicit illis ostendere planiorem, qua itur ad coelum, quae meritum collocat apud