comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dite unum locum. qui michi interim
occurrit. Lat̾ abraham qͣndo misit ser¬
uum suum ut peteret uxorem filio
suo ysaac: hoc eum sacramento obstrĩ¬
xit. ut fidelit̾ q iu bebat᷑ impleret:
sciret ̃ ipse qui faceret. Magna enĩ
res agebatur. qͣndo abrahȩ semini con¬
iugium querebat᷑. S ut cognosceret
seruus qd nouerat abraham. qr nepotes
ñ carnalit᷑ desiderabat. nec de genere
suo aliquid carnale sapiebat: ait ser¬
uo suo quem mittebat. Pone manum
sub femore meo. & iura ꝑ dm̃ cęli. Qͥd
uult d̃s cęli ad femur abrahȩ: iam
intelligitis sacramentum. ꝑfemur ge-¬
nus.G que fuit illa iuratio. nisi quia
significabat᷑ de genere abrahȩ uenturũ
in carne dm̃ cęli : Stulti reprehendunt
abraham quia dixit. mitte manũ sub
femore meo. Qui rep̾hendunt carnẽ xͥ:
rep̾hendunt factum abrahȩ. Nos aut̃
ham. Cuius ꝓpħa: seminis sui: ⁊ dñi
sui. Semen suum significauit dicendo:
mitte manum tuam sub femore meo:

Expanded text:
dite unum locum, qui mihi interim dite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autemham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo:
Abbreviated transcription (Latin):
ur exultauit ut uideret diem meuo
& uidit & gauisus ẽ. Magnum testino¬
nium ꝑhibet abrahȩ. semen abrahe
exultauit ut uideret. Erat enim in
illo caritas. quȩ foras mittit timorem
Nonait. exultauit qr uidit: s exulta¬
uit ut uideret. Credens utiq exultant
Sꝑando. ut uideret intelligendo uinor
sunt illi quib dominꝰ ocłos carnis apt¬
ruit. quale gaudium fuit uidentis
cordis lucem in effabilem. ũbũ manens
splendorem piis mentib refulgentẽ.
sapientiam indeficientẽ. ap̃ patrẽ no¬
uentẽ dm̃. & aliqͣndo in carne uentu¬
rum. nec de patris gremio recessurĩ
totum hoc uidit abraham. Nam qͥ ait
diem meun. incertum pot̾ ẽẽ unde ax¬
erit. utrum diem dñi temporalem qr
erat uenturus in carnẽ. andiem dm̃
qui nescit ortum. nescit occasum.s̾.
ego ñ dubito patrem ab ralam totum
scisse. Ꝙ ubi inueniam: an sufficere
Putemus nos inuenire ñ posse. qui
forte difficile ẽ. qͦmͦ manifestum sit
meritis. minime dubitemus. Tamen au-¬

Expanded text:
r exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est. Magnum testimonium perhibet Abrahae, semen Abrahae, exsultavit ut videret. Erat enim in illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Et vidit, sunt illi quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An sufficere su Christi? Putemus nos invenire non posse, quia forte difficile est, quomodo manifestum sit meritis minime dubitemus. Tamen au
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ. Natura enim bona quȩ ex d̃o ẽ.
peccauit ubluntate credendo quod di-¬
abolus ꝑsuasit. & uitiata ẽ. Ido medicũ
querit. quia sana ñ ẽ. Ecce quod dico:
S impossibile tibi uidet᷑ ut ex do sint.
&̃ ex do ñ sint. Audi qr ñ ẽ impossibile:
Sic sunt ex do. & ñ sunt. ex dõ. qͦmͦ &
filii abrahe sunt. & ñ sunt filii abrahȩ:
hic habetis: ñ ẽ quid dicatis. Ipsũ dnm̃
audi: ipse illis dixit. Scio qr filii abra¬
he estis. Ñ quid dñs mentiretur: Absit:
S uerum ẽ : q dominꝰ dixit uerum est:
rum ẽ. Audi ipsum negantem. Qdixit
filii abrahe estis. ipse illos negauit filioᷤͤ
abrahȩ. Si filii abrahe estis: facta abrahe
facite. Nunc aut̃ queritis me occidere.
hominẽ qui ueritatẽ uob̃ dico qͣm au-¬
diui ado. Hoc abraham ñ fecit. Uos fa

Expanded text:
ex Deo: natura enim bona quae ex Deo est, ex Deo: natura enim bona quae ex Deo est, peccavit voluntate, credendo quod diabolus persuasit, et vitiata est; ideo medicum quaerit, quia sana non est. Ecce quod dico. Sed impossibile tibi videtur ut ex Deo sint, et ex Deo non sint: audi quia non est impossibile. Sic sunt ex Deo, et non sunt ex Deo, quomodo et filii Abrahae sunt, et non sunt filii Abrahae. Hic habetis; non est quod dicatis. Ipsum Dominum audi, ipse illis dixit, Scio quia filii Abrahae estis. Numquid Dominus mentiretur? Absit. Ergo verum est quod Dominus dixit? Verum est. rum est. Audi ipsum negantem. Qui dixit, Filii Abrahae estis, ipse illos negavit filios Abrahae: Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico, quam audivi a Deo: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ille gͦ homicida erat abinitio. & inueriti
ñ stetit. qr ueritas ñ ẽ in eo. Cũ loquitur
mendaciũ de ꝓpriis loquit᷑. qr mendaxĩ
ipsius mendaoii qͦ loquit᷑ pat̾ ẽ. quia
ipse genuit mendacium suum:¬
ẜ̃go aut̃ quia ueritatem dico. ñ creditis mͥ
Quis ex uob̾ arguit me de peccato. qͦmͦ
ego arguo & uos & patrem ur̃m: Si ue¬
ritatem dico quare uos ñ creditis mͥ. nͥ
quia filiĩ diaboli estis: Qui ẽ ex d̃o. ũba
dĩ audit. Propterea uos ñ auditis. qͥ a
ex do ñ estis. Iterum nolite attendere
naturam s uitium. Sic sunt isti ex đo
& ñ sunt ex do. Natura ex do. uitio ñ
ex do. Obsecro uos attendite in eugłio:
habetis unde sanemini. contͣ errores
uenenosos & nefarios hereticorũ. qm
& de his uerbis solent manichei dic̃e:
Ecce quia duȩ naturȩ sunt. una bona
hoc dñs. Qͥd gͦ inquit tũ ad ista dicis:
Audi quȩ dicam. Ex d̃o sunt: ⁊ ñ sunt
ex d̃o. Natura ex d̃o sunt: uitio ñ sunt

Expanded text:
Ille ergo homicida erat ab initio, et in veritate Ille ergo homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo: cum loquitur mendacium, dipsius mendacii quod loquitur, pater est, quia ipse genuit mendacium suumautem quia veritatem dico, non creditis mihi. Quis ex vobis arguit me de peccato; quomodo ego arguo et vos et patrem vestrum? Si veritatem dico quare vos non creditis mihi; nisi quia filii diaboli estis? 15. Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Iterum nolite attendere naturam, sed vitium. Sic sunt isti ex Deo, et non sunt ex Deo: natura ex Deo, vitio non ex Deo. Obsecro vos, attendite; in Evangelio habetis unde sanemini contra errores venenosos et nefarios haereticorum. Quoniam et de his verbis solent Manichaei dicere, Ecce quia duae naturae sunt, una bona, haec Dominus. Quid ergo, inquit, tu ad ista dicis? Audi quae dicam. Et ex Deo sunt, et ex Deo non sunt; natura ex Deo sunt, vitio non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas ñ ẽ in eo. Uerum ẽ. Recedendo
a ueritate. ñ habet uoritatem. Cum lo¬
quit᷑ mendacium de ꝓpriis loquitur. ũ
aliunde accipit unde loquat᷑. Cum
loquit᷑ mendacium de ꝓpris̃s loquitur.
Qr mendax ẽ. & pater eius. Q mendaxi
& pat᷑ mendacii. Nam tu forte mendax
es qr mendacium loqueris. s ñ es paterqͥ
Sienim q̃ dicis adiabolo accepisti ⁊ diaba
credidisti. mendax es: pat̾ mendacii ñ es
Ille uoro qr ñ aliunde accepit m̃daciũ.
quo mendatio tanqͣm ueneno serpens
hominẽ occideret : pat̾ ẽ mendacii. sic¬
ds ẽ pater ueritas. Recedite a patre
mendacii: currite ad patrẽ ueritatis
Amplectimini ueritatem. ut accipiatis
lib̾tatem. Illi gͦ iudei ap̃ patrẽ suum
uiderant qͥ loquebant᷑. Quid nisi men.¬
dacium: Dominꝰ aut̃ ap̾ patrẽ suum
uidit quid loqueret᷑. Qͥ a nͥ seipsum:
quid nisi u̾bum patris: Qͥa nͥ ueritatẽ
patris ȩternam. & patri coeternam:

Expanded text:
veritas non est in eo. Verum est; recedendo veritas non est in eo. Verum est; recedendo a veritate non habet veritatem. Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur. Non aliunde accipit unde loquatur. Cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. Et mendax est, et pater mendacii. Nam tu forte mendax es, quia mendacium loqueris: sed non es pater ejus. Si enim quod dicis a diabolo accepisti, et diabolo credidisti; mendax es, pater mendacii non es: ille vero quia non aliunde accepit mendacium, quo mendacio tanquam veneno serpens hominem occideret, pater est mendacii; sicut Deus Pater est veritatis. Recedite a patre mendacii, currite ad Patrem veritatis; amplectimini veritatem, ut accipiatis libertatem. 14. Illi ergo Judaei apud patrem suum viderunt quod loquebantur: quid, nisi mendacium? Dominus autem apud Patrem suum vidit quod loqueretur: quid, nisi seipsum? quid, nisi Verbum Patris? quid, nisi veritatem Patris aeternam, et Patri coaeternam?
Abbreviated transcription (Latin):
erat ab initio. & inueritate ñ stetit. qr
ueritas ñ ẽ in eo. Cum loquit᷑ menda¬
cium de ꝓpriis loquit᷑. qr mendax ẽ ⁊
pater eiꝰ. Audi. intellige. ñ te longe mit¬
to. in ipsis uerbis intellige. Diabolum
dñs dixit patrem mendacii. Qͥd ẽ hoc:
Audi quid sit. Replica mͦ ipsa uerba
& intellige. Non enim qui mentitur.
pat̾ mendacii sui ẽ. Si enim ab alio mẽ¬
dacium accepisti & dixisti. tu quidem
mentitꝰ es ꝓferendo mendacium. s&
mendacium. Diabolus aut̃ aseipso mendir
fuit. mendacium suum ipse genuit.a
nemine audiuit. Quomodo ds pat̾ ge¬
nuit filium ueritatem. sic diabolus laps
genuit quasi filium mendacium. ħis
auditis replica nime & recole u̾ba dñ
mens catholica. quid audieris aduerte
quid dicat attende. Ille. Quis : Diab&
homicida erat. abinitio. Agnoscimꝰ. ocei¬
dit adam. Q̾ in ueritate ñ stecit. Agns¬
cimus quia de ueritates lapsus ẽ. quia

Expanded text:
erat ab initio, et in veritate non stetit; quia erat ab initio, et in veritate non stetit; quia veritas non est in eo: cum loquitur mendacium, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. 13. Audi, intellige; non te longe mitto, in ipsis verbis intellige. Diabolum Dominus dixit patrem mendacii. Quid est hoc? Audi quid sit, replica modo ipsa verba, et intellige. Non omnis enim qui mentitur, pater mendacii sui est. Si enim ab alio mendacium accepisti, et dixisti; tu quidem mentitus es proferendo mendacium: sedmendacium. Diabolus autem a seipso mendax fuit; mendacium suum ipse genuit, a nemine audivit. Quomodo Deus Pater genuit Filium veritatem; sic diabolus lapsus genuit quasi filium mendacium. His auditis, replica nunc et recole verba Domini: mens catholica, quid audieris adverte, quid dicat attende. Ille: quis? Diabolus - homicida erat ab initio. Agnoscimus, occidit Adam. Et in veritate non stetit. Agnoscimus, quia de veritate lapsus est. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
quia ueritas ñ ẽ in eo. Cum loquitur
mendatium ex ꝓpriis loquit᷑. qr mendax
ẽ & pater eiꝰ. Quid ẽ hoc: audistis u̾ba
euangłii. intenti accepistis. Ecce repeco.
ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo
dominꝰ ea dicebat. quȩ de diabolo dici
adño debuerunt. Ille homicida erat
ab mitio. Uerum ẽ. nam pͥmũ hominẽ
occidit. Q inueritate ñ stetit. quia de
ueritate lapsus ẽ. Cum loquit᷑ men¬
dacium utiq ipse diabolus de ꝓpriis
loquit᷑. quia mendax ẽ & pater eius
In his u̾bis quidam patrem habere di¬
abolum putauerunt. & quesierunt qͥs
ẽet diaboli pat̾. Hic uͦ decestabilis error
manicheorum inuenit adhuc quȩ deci¬
perent imꝑitos. Solent enim dicere:
Quta diabolus angłs fuit. & lapsus est:
Ab illo cepit peccatum sicut dicitis. łat̃
eiꝰ quis erat: Nos contͣ. Quis enĩ nrm
aliquando dixit diabolum hab̾e patrẽ:
& illi contͣ. Dominꝰ dicit. eugłm soquit᷑
de diabolo dicens. Ait. Ille homicida

Expanded text:
ia veritas non est in eo. 12. Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. Quid est hoc? Audistis verba Evangelii, intenti accepistis: ecce repeto, ut agnoscatis quid exigatis. De diabolo Dominus ea dicebat quae de diabolo dici a Domino debuerunt. Ille homicida erat ab initio, verum est; nam primum hominem occidit: et in veritate non stetit; quia de veritate lapsus est. Cum loquitur mendacium, utique ipse diabolus, de propriis loquitur; quia mendax est, et pater ejus. In his verbis quidam patrem diabolum habere putaverunt, et quaesierunt quis esset diaboli pater. Hic vero detestabilis error Manichaeorum invenit adhuc qua deciperet imperitos. Solent enim dicere: Puta diabolus angelus fuit, et lapsus est; ab illo coepit peccatum, sicut dicitis: Pater ejus quis erat? Nos contra: Quis enim nostrum aliquando dixit diabolum habere patrem? Et illi contra: Dominus dicit, Evangelium loquitur, de diabolo dicens, ait, Ille homicida
Abbreviated transcription (Latin):
de suo uerax. Dat̾ aut̃ uerax de suo ẽ
uerax. qr genuit ueritatẽ Aliud ẽ ue.¬
rax ẽ homo iste. quia ꝑcepit ueritatẽ:
aliud ẽ. uerax ds̃. qr genuit ueritatẽ:
Ecce qͦmͦ uerax ẽ ds̃. ñ participando sed
generando uenitatẽ. Uideo uos intel¬
lexisse & gaudeo. Sufficiat uobis hodie.
cetera qͦndo dño placuerit sicut dona-¬

Expanded text:
de suo verax. Pater autem verax, de suo est de suo verax. Pater autem verax, de suo est verax; quia genuit veritatem. Aliud est, Verax est homo iste, quia jam percepit veritatem; aliud est, Verax Deus, quia genuit veritatem. Ecce quomodo verax est Deus, non participando, sed generando veritatem. Video vos intellexisse et gaudeo: sufficiat vobis hodie; caetera quando Domino placuerit, sicut dona
Abbreviated transcription (Latin):
ocłs participando uidet. Nam lumine
subtracto ñ indet. cunus particeps factꝰ
uidet. Quia gͦ anima participando fit
bona. si mutata ẽe cepit mala. bonitas
manet. cuius erat parciceps bona:
Bonitatis enim cuiusdam particeps
facta ẽ. cum bona eẽt. qua mutata in
peius integra bonitas ꝑmanet. Si re-¬
cedat anima & mala fiat. ñ minuitur
bonitas. Si reuertatur & bona fiat. ñ
crescit bonitas. Factus ẽ. oculus tuus
particeps lucis huius. & uides. Clausꝰ ẽ.
hanc lucem n̾ minuisti. Aꝑtus ẽ hanc
lucem ñ auxifti. hac data similitudine
fr̃s. intelligite quia si pia ẽ anima. ẽ. pis¬
tas ap̾ dm̃ cuius ẽ particeps anima. Si
ẽ casta anima ẽ. castitas apud dm̃ cuiuis ẽ.
particeps anima. Si ẽ. bona anima ẽ. bo¬
nitas ap̃ dm̃ cuius ẽ. particeps anima:
Si ẽ. uerax anina. ẽ. ueritas ap̃ dm̃ cuiꝰ
ẽ particeps anima. Cuius particeps si
ñ fuerit anima. omnis homo mendax
Si omnis homo mendax. nullus homo

Expanded text:
oculus participando videt. Nam lumine oculus participando videt. Nam lumine subtracto non videt, cujus particeps factus videt. Quia ergo anima participando fit bona, si mutata coeperit esse mala, bonitas manet cujus erat particeps bona. Bonitatis enim cujusdam particeps facta est cum bona esset; qua mutata in pejus, integra bonitas permanet. Si recedat anima et mala fiat, non minuitur bonitas; si revertatur et bona fiat, non crescit bonitas. Factus est oculus tuus particeps lucis hujus, et vides: clausus est? hanc lucem non minuisti: apertus est? hanc lucem non auxisti. Hac data similitudine, fratres, intelligite quia si pia est anima, est pietas apud Deum, cujus fit particeps anima; si est casta anima, est castitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est bona anima, est bonitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est verax anima, est veritas apud Deum, cujus est particeps anima. Cujus particeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : si omnis homo mendax, nullus homo
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. qui me misit uerax ẽ : Filius
ueritas. pat̾ uerax. Qͥd plus sit quero.
s equalitatẽ inuenio. Ueraꝵ enim pat̾.
nͨ ab ea ueritate uerax ẽ. cuius partẽ
cepit: s qͣm totam genuit. Uideo pla¬
nius ẽẽ dicendum. Q certe ne uos du
teneam. hodie huc usq tractet᷑. Cum
finero q uolo dicere adiuuante dño.
sermo claudat᷑. Hoc ido dixi. ut uos¬
intentos facerem. Omnis anima qm̃ res
est mutabilis. & qmuis magna creatura.
tamen creatura. qͣmuis corꝑe melior
tamen facta: omnis gͦ anima qm mu¬
tabilis ẽ: hoc ẽ mͦ credit mͦ ñ credit.
modo uult. mͦ ñ uult.mͦ adultera ẽ.
modo casta ẽ. mͦ bona mͦ mala: mutabił ẽ:
sibi tenuit. ego sum qui sum. hoc ⁊ filiꝰ
dicendo. nisi credideritis qr ego sum:
Ad hoc ꝑtinet. & tu quis es: Principiũ:
Ds̃ gͥ incominutabilis ẽ. anima mutabił.
Quando capit anima ex d̃o unde sit
bona. participando fit bona. qͦmͦ tuus

Expanded text:
veritas, Qui me misit, verax est? Filius veritas, Qui me misit, verax est? Filius veritas, Pater verax: quid plus sit quaero, sed aequalitatem invenio. Verax enim Pater non ab ea veritate verax est cujus partem cepit, sed quam totam genuit. 8. Video planius esse dicendum. Et certe ne vos diu teneam, hodie huc usque tractetur: cum finiero quod volo dicere, adjuvante Deo, sermo claudatur. Hoc ideo dixi, ut intentos vos facerem. Omnis anima quoniam res est mutabilis, et quamvis magna creatura, tamen creatura; quamvis corpore melior, tamen facta: omnis ergo anima quoniam mutabilis est, hoc est, modo credit, modo non credit; modo vult, modo non vult; modo adultera est, modo casta; modo bona, modo mala; mutabilis essibi tenuit, Ego sum qui sum . Hoc est Filius, dicendo, Nisi credideritis quia ego sum: ad hoc pertinet et, Tu quis es? Principium . Deus igitur incommutabilis est, anima mutabilis. Quando capit anima ex Deo unde sit bona, participando fit bona: quomodo tuus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑb es aduersus eum cuiꝰ es seruus:
care : s qui me misit uerax ẽ. Tanquam
diceret. Iđo uerum dico. qr filius uera¬
cis ueritas sum. Pat̾ uerax. filiꝰ ueritas.
Qͥd putamus ẽẽ amplius: cogitemus si
possumus. qͥd ẽ amplius uerax anueritas
apio. Potest enim ẽẽ pietas: ⁊ si ille qͥ
pius erat factus ẽ impius ipse ꝑdidit
pietatem: pietati nichil abstulit. Quid
enim facit pulchrum. ñ pulcher facit
pulchritudinẽ. Castus & castitas. Castitaᷤᷤ
plane plus ẽ qͣm castus. Si enim castitaᷤᷤ
ñ eẽt : unde ẽẽt iste castus ñ haberet:
Si aut̃ noluerit ẽẽ castus: castitas in¬
tegra ꝑseuerat. Si gͦ plus pietas ꝙͣ. piꝰ
pulcher. plus castitas qͣm castus: nunqͥd
dicturi sumus plus ueritas qͣm uexax:
Si hoc dixerimus. filium incipiemus dic̾e
patre maiorem. Ait enim aꝑtissime ipse
dominꝰ. Ego sum uia & ueritas & uita:
G si filius ueritas. pat̾ qͥd. nisi qd ait

Expanded text:
superbus es adversus eum cujus servus superbus es adversus eum cujus servus care: sed qui me misit, verax est: tanquam diceret, Ideo verum judico, quia Filius veracis veritas sum. Pater verax, Filius veritas, quid putamus esse amplius? Cogitemus si possimus, quid est amplius, verax an veritas. a pio. Potest enim esse pietas, etsi ille qui pius erat, factus est impius. Ipse perdidit pietatem, pietati nihil abstulit. Quid enim facit pulchrum, non pulcher facit pulchritudinem? Castus et castitas? Castitas plane plus est quam castus. Si enim castitas non esset, unde esset iste castus, non haberet: si autem noluerit esse castus, castitas integra perseverat. Si ergo plus pietas quam pius, pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi sumus plus veritas quam verax? Si hoc dixerimus, Filium incipiemus dicere Patre majorem. Ait enim apertissime ipse Dominus: Ego sum, via et veritas, et vita . Ergo si Filius veritas; Pater quid, nisi quod ait ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
multas animas fecit unam animã. &
unum. unumq principium : Audiamꝰ
S principium qͥ loquitur nobis multo
inquit habeo loqui de uob̾ ⁊ iudicare:
Meministis qd ait. ego ñ iudico quemquã:
Ecce modo dicit. multa habeo de uobis
loqui & iudicare. S aliud ẽ ñ iudico. aliud
habeo iudicare. Non iudico dixit ad p̾seis
Uenerat enim ut saluaret mundum. ñ ut
iudicaret mundum. Qͦd aut̃ dicit multa
habeo de uob̃ loqui & iudicare. iudiciũ
futurum dicit. Id̾o enim ascendit. ut
ueniat iudicare uiuos & mortuos. Ne¬
mo iustius iudicabit. qͣm qui iniuste
iudicatꝰ ẽ. Multa inquit habeo de uob̾
loqui & iudicare. S qui me misit uerax ẽ:
Uidete qͦmadmodum patri det głam eqͣt
filius. Exemplum enim nob̾ p̾bet: ⁊ tãꝙͣ
in cordib nr̃is loquitur: O homo fidelis
si eugłm meum audis: dicit tibi dominꝰ
tuus. ubi ego in principio u̾bum ds ap̾
dm̃ equalis patri coȩternus gignenti
do głam ei cuius sum filius. quomͦ tu

Expanded text:
multas animas facit unam animam, et unum, unumque principium? 6. Audiamus ergo principium quod loquitur nobis. Multa, inquit, habeo loqui de vobis et judicare. Meministis quod ait, Ego non judico quemquam : ecce modo dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare. Sed aliud est, non judico; aliud, habeo judicare. Non judico, dixit ad praesens; venerat enim ut salvaret mundum, non ut judicaret mundum : quod autem dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare, judicium futurum dicit. Ideo enim ascendit, ut veniat judicare vivos et mortuos. Nemo justius judicabit, quam qui injuste judicatus est. Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare: sed qui me misit, verax est. Videte quemadmodum Patri det gloriam aequalis Filius. Exemplum enim nobis praebet, et tanquam in cordibus nostris loquitur: O homo fidelis, si Evangelium meum audis, dicit tibi Dominus Deus tuus, ubi ego in principio Verbum Deus apud Deum, aequalis Patri, coaeternus gignenti, do gloriam ei cujus sum Filius; quomodo tu
Abbreviated transcription (Latin):
eis tamen si diligebant uidendum
se ꝓmittebat. Sic & hic cognoscetis ue¬
ritatem. Quid enim q̃ dixisti ñ ẽ ueli¬
tas: Ueritas ẽ. s adhuc credit᷑. ñ dim
uidet᷑ Si maneat᷑ in eo ꝗ credit᷑. ꝑueniꝰ
ad id qđ uideat᷑. Inde iohannes ipse soe
filii di sumus s ñdum apparuit quiã
erimus. Iam sumus & aliquid erimus.
Qͥd plus eximus qͣm sumuse audiñdi

Expanded text:
eis tamen, si diligebant, videndum eis tamen, si diligebant, videndum se promittebat. Sic et hic, Cognoscetis veritatem. Quid enim? quod dixisti non est veritas? Veritas est, sed adhuc creditur, nondum videtur. Si maneatur in eo quod creditur, pervenitur ad id quod videatur. Inde Joannes ipse sancfilii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Jam sumus, et aliquid erimus. Quid plus erimus quam sumus
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd enim : ñ illam cognouerant qͣndo
dominꝰ loquebat᷑: Si ñ cognouerant.
qͦmͦ crediderunt : ñ ꝙr cognouerunt
crediderunt. s ut cognoscerent cre¬
diderunt. Credimus enim ut cognos¬
comus. nͣ cognoscimus ut credamts:
Qͦd enim cognituri sumus nec ocłs
uidit nec auris audiuit. nec in cor
hominis ascendit. Qͥd ẽ enim fiddes.
nisi credere qd ñ uides: ⁊ ides gͦ ẽ
q̃ ñ uides credere. ueritas q credidisti
fidem ambulauit in terra. Homo
erat. humilis factus erat. ab omnibꝰ
uidebatur. nec ab omnib cognoscebat᷑
A multis reꝓbabat᷑ a turba occidebat᷑.
a paucis dolebat᷑: s tamen & ab eis
a quib dolebat᷑. ñdum sicut erat᷑
agno scebat᷑. To̾tum hoc qͣsi initium ẽ.
limam̃toꝵ fidei. & structurȩ futurȩ.
Qͦd dominꝰ ipse attendens. qͥuodam
loco ait. Qui diligit me mandata
mea custodit. & qui diligit me dili¬
getur apatre meo. & ego diligam
eum. & ostendam meipsum illi. qm
qui audiebant utiq iam uidebant.

Expanded text:
do Dominus loquebatur? si non cognoverant, quomodo crediderunt? Non quia cognoverunt crediderunt, sed ut cognoscerent crediderunt. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quod enim cognituri sumus, nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid est enim fides, nisi credere quod non vides? Fides ergo est, quod non vides credere; veritas, quod credidisti fidem ambulavit in terra. Homo erat, humilis factus erat; ab omnibus videbatur, nec ab omnibus cognoscebatur; a multis reprobabatur, a turba occidebatur, a paucis dolebatur: sed tamen et ab eis a quibus dolebatur, nondum sicut erat agnoscebatur. Totum hoc quasi initium est lineamentorum fidei et structurae futurae. Quod Dominus ipse attendens quodam loco ait, Qui diligit me, mandata mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi . Quem qui audiebant, utique jam videbant;
Abbreviated transcription (Latin):
tiosi erant. nam hoc malum cõmue
rant credituri ea fide. qua sola pos¬
sent apeccatorum obligatione libari:
Qui ꝓꝑter p̾sciebat illos quib talia
dicibat in eo ꝑmansuros qͦd ex diabolo
erant. id ẽ in suis peccatis atq in ĩpi¬
etate morituros. in qua eisimiles erãt:
nec ueituros ad regenerationẽ in qua
ẽent filiĩ di id ẽ ex d̾o nati. a qͦ erant
homines creati. Scd̾m hanc p̃destinatio¬
nem loquutus ẽ dominꝰ. ñ q aliquom ho-¬
minem inuenerit qui uel scdm regene

Expanded text:
tiosi erant nam hoc malum communetiosi erant nam hoc malum communerant credituri, ea fide qua sola possent a peccatorum obligatione liberari. Quapropter praesciebat illos quibus talia dicebat, in eo permansuros quod ex diabolo erant, id est, in suis peccatis atque impietate morituros, in qua ei similes erant; nec venturos ad regenerationem in qua essent filii Dei, hoc est ex Deo nati, a quo eran homines creati. Secundum hanc praedestinationem locutus est Dominus: non quod aliquem hominum invenerit, qui vel secundum rege
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. Sic & dnm dm̃ nr̃m attendite:
Ex illo erant. & ex illo ñ erant. Qmͦ ex
illo erant: Quia ipse creauit hominẽ
de quo nati erant. Quomodo ex illo
erant: quia ipse ẽ conditor natur ȩ. ipse
ẽ. creator carnis & animȩ. Qͦmͦ gͦ i ex
illo ñ erant: quia uitiosi a seipsis facꝰti
erant. Ex illo nͨ erant. quia imitando
diabolum filii diaboli facti erant. Uenit
natura unde creator laudetur: agnos¬
cat᷑ uitium ꝓpter q̃ medicus inuocet᷑:
Qͦd gͦ ait dominꝰ. qui ẽ ex do u̾ba dei
audit. ꝓpterea uos ñ auditis qr ex d̃o ñ
estis: non naturarum merita discreuit.
aut̃ p̃ter suam animã & carnẽ aliqͣm
naturam in hominib quȩ peccato
uitiata ñ eẽt inuenit: s qm̃ p̾scie¬
rat qui fuerant credituri. ipsos dix̃
ex dõ: qm̃ regenerationis adoptione
nascerentur ex đo. Ad hos ꝑtinet. qͥ ẽ.
ex dõ uerba dĩ audit. Qͦd uͦ sequitur
ꝓpterea uos ñ audistis qr exdo ñ estis:
eis dictum ẽ. quiñ solum peccato ui-¬

Expanded text:
rum attendite: et ex illo erant, et ex illo non erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse creavit hominem de quo nati erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse est conditor naturae, ipse est creator carnis et animae. Quomodo ergo ex illo non erant? Quia vitiosi a seipsis facti erant. Ex illo non erant, quia imitando diabolum, filii diaboli facti erant. 16. Venatura, unde Creator laudetur; agnoscatur vitium, propter quod medicus invocetur. Quod ergo ait Dominus, Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; non naturarum merita discrevit, aut praeter suam animam et carnem, aliquam naturam in hominibus quae peccato vitiata non esset, invenit: sed quoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex Deo, quoniam regenerationis adoptione renascerentur ex Deo. Ad hos pertinet, Qui est ex Deo, verba Dei audit. Quod vero sequitur, Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; eis dictum est, qui non solum peccato vi
Abbreviated transcription (Latin):
idõ seuitis incarnem. quia ñ potestis ĩ
mentem. Ille homicida erat abinitio.
utiq in pͥme homine. Ex illo ille ho-¬
micida. ex quo potuit fieri homicidiũ:
Ex illo potuit fieri homicidium. ex qͦ
factus ẽ homo. Non enim posset occidi
homo. nisi prius fieret homo. Homicida
s ille ab initio. & unde homicida:
Q̾ in ueritate ñ stetit. G inueritate fint.
s ñ stando cecidit. & quare inueritate
ñ stecit: Quia ueritas ñ ẽ in eo. Ñ qͦmͦ¬

Expanded text:
ideo saevitis in carnem, quia non potestis in ideo saevitis in carnem, quia non potestis in mentem. Ille homicida erat ab initio: utique in primo homine. Ex illo ille homicida, ex quo potuit fieri homicidium: ex illo potuit fieri homicidium, ex quo factus est homo. Non enim posset occidi homo, nisi prius fieret homo. Homicida ergo ille ab initio. Et unde homicida? Et in veritate non stetit. Ergo in veritate fuit, sed non stando cecidit. Et quare in veritate non stetit? Quia veritas non est in eo. Non q
Abbreviated transcription (Latin):
patris ur̃i facere uultis. Ecce unde filii
eiꝰ. quia talia desideratis: ñ qr de illo nati
estis. Quȩ sunt illius desideria: Ille ho¬
micida erat abinitio. Ecce qd ẽ desideria
patris ur̃i facere uultis. queritis me ocoi¬
dere. hominẽ qui ueritatẽ uobis dico:
Q̾ ille inuidit homini: ⁊ occidit hominẽ:
Diabolus enim cum inuideret homini.
serpente indutus loquutus ẽ mulieri:
Q̾ de muliere uenenauit & uirum. Mor¬
tui sunt diabolum auddiendo. qͦm ñ audis¬
sent si dm̃ audire uoluissent. Positꝰ eium
homo inter eum qui creauit & eum qͥ
lapsꝰ ẽ: ob temꝑare debuit creatori ñ de¬
ceptori. gͦ ille homicida erat ab initio:
Uidete genus homicidii fr̃s. H omicida
dr diabolus. ñ gladio armatꝰ. ñ ferro ac¬
cinctus ad hominẽ uenit. Uerbũ malũ
seminauit. & occidit. Noli gͦ putare te
ñ ẽẽ homicidam. qͣndo fr̃i tuo mala ꝑsu-¬
ades. Si fr̃i tuo mala ꝑsuades. occidis:

Expanded text:
patris vestri vultis facere. Ecce unde filii patris vestri vultis facere. Ecce unde filii ejus; quia talia desideratis, non quia de illo nati estis. Quae sunt illius desideria? Ille homicida erat ab initio. Ecce quod est, desideria patris vestri facere vultis: Quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico. Et ille invidit homini, et occidit hominem. Diabolus enim cum invideret homini, serpente indutus locutus est mulieri, et de muliere venenavit et virum. Mortui sunt diabolum audiendo , quem non audissent, si Dominum audire voluissent: positus enim homo inter eum qui creavit, et eum qui lapsus est, obtemperare debuit Creatori, non deceptori. Ergo ille homicida erat ab initio. Videte genus homicidii, fratres. Homicida dicitur diabolus, non gladio armatus, non ferro accinctus; ad hominem venit, verbum malum seminavit, et occidit. Noli ergo putare te non esse homicidam, quando fratri tuo mala persuades: si fratri tuo mala persuades, occidis.
Abbreviated transcription (Latin):
si scamnum fecit. lignum ipse ñcreauit:
unde faceret. & tamen fecit. Facta sunt
enim quia uoluit. facta sunt qr dixit.
s facta factori comparari ñ possunt.
Queris quid compares. filium unicum
agnosce. Unde iudei filii diaboli: imitan¬
do. ñ nascendo. Audite scripturȩ sc̃ȩ con-¬
suetudinẽ. Propħa dicit ad ipsos iudeos:
Pater tuus amorreus. & mat̾ tua cethea:
Amorrei gens erat quedam unde origi¬
nem iudei nͨ ducebant. Cechei & ipsi
gentem suam habebant. omnino alienã
agenere iudeorum. S quia erant impii
amorrei & cethei. iudei aut̃ imitati st̃
parentes ñ de quib nascerent᷑. s quoꝵ
mores sectando pariter dampnarent᷑. Que-¬
ritis aut̃ fortasse unde ipse diabolus. Inde
utiq unde ceteri angłi. s ceteri angłi in
sua obedientia ꝑstiterunt. ille inobediẽdo
& suꝑbiendo lapsus ẽ angłs. & factꝰ ẽ diabolꝰ
s modo audite quid dicat dominꝰ. Uos
inquit apatre diabolo estis: & desidia

Expanded text:
si scamnum fecit, lignum ipse non creavitsi scamnum fecit, lignum ipse non creavitunde faceret, et tamen fecit. Facta sunt enim quia voluit, facta sunt quia dixit: sed facta factori comparari non possunt. Quaeris quod compares, Filium unicum agnosce. Unde ergo Judaei filii diaboli? Imitando, non nascendo. Audite Scripturae sanctae consuetudinem. Propheta dicit ad ipsos Judaeos: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea . Amorrhaei gens erat quaedam, unde originem Judaei non ducebant: Cethaei gentem suam habebant omnino alieni a genere Judaeorum. Sed quia erant impii Amorrhaei et Cethei; Judaei autem imitati sunt parentes, non de quibus nascerentur, sed quorum mores sectando pariter damnarentur. Quaeritis autem fortasse, unde ipse diautique unde et caeteri Angeli. Sed caeteri Angeli in sua obedientia perstiterunt: ille inobediendo et superbiendo lapsus est angelus, et factus est diabolus. 11. Sed modo audite quid dicat Dominus, Vos, inquit, a patre diabolo estis, et desideria
Abbreviated transcription (Latin):
curam mali. & gentem qͣndam tenebrarũ
cum principib suis. quȩ ausa ẽ. pugnare
cont᷑ dm̃. Illum uͦ dm̃ ne debellaret gens
aduersa regnum eiꝰ. misisse contͣ eã tanꝙͣ.
uiscera sua principes de luce sua. eamq
gentem ẽe debellatam. unde diabolus
ouiginem ducit. Hine dicunt ducere ori¬
ꝯinem carnem nr̃am. & scđm hoc putant
dictum a dño. uos apatre diabolo estis.
qͦͥd ẽẽnt illi uelut natura mali. ducentes
originem de gente contraria tenebrarũ:
Sio errant. sic excecant᷑. sic se ipsos faciut
gentem tenebrarum. credendo q falsũ ẽ.
contͣ eum a quo creati sunt. Bona ẽ enm
omnis natura. s uitiata ẽ. omnis natura
ꝑ uoluntatem malam. Qͦd fecit ds ñ pot̃
ẽẽ malum. si ipse homo ñ sit sibi malus:
S plane creator creator ẽ: creatura crea¬
tura ẽ. E quari creatura nͥ pot̾ creatori:
Discernite eum qui fecit. ab eo quo fecit:
Equari ñ pot̃ fabro scamnum. equari ñ
pot̾ columna structori. Q̾ tamen faber

Expanded text:
am mali et quamdam gentem tenebrarum cum principibus suis, quae ausa est pugnare contra Deum: illum vero Deum, ne debellaret gens adversa regnum ejus, misisse contra eam tanquam viscera sua principes de luce sua; eamque gentem fuisse debellatam, unde diabolus originem ducit. Hinc dicunt ducere originem carnem nostram; et secundum hoc putant dictum a Domino, Vos a patre diabolo estis, quod essent illi velut natura mali, ducentes originem de gente contraria tenebrarum. Sic errant, sic excaecantur, sic seipsos faciunt gentem tenebrarum, credendo quod falsum est contra eum a quo creati sunt. Bona est enim omnis natura; sed vitiata est hominis natura per voluntatem malam. Quod fecit Deus non potest esse malum, si ipse homo non sit sibi malus: sed plane Creator, Creator est; creatura, creatura est; aequari creatura non potest Creatori. Discernite eum qui fecit, ab eo quod fecit. Aequari non potest fabro scamnum, aequari non potest columna structori; et tamen faber
Abbreviated transcription (Latin):
adiacet. Non possum implere qd dictum ẽ.
ñ concupisces. Qͥa gͦ opꝰ est ut impleas:
Uꝰ concupiscentias tuas ñ eas. H oc age inte¬
rim qͣmdiu in sunt illicitȩ concupiscentiȩ
in carne tua: pꝰ concupiscentias tuas ñ eas:
Mane in seruitute di. inlib̾tate xͥ. Mente
serui legi di tui. noli te donare concupis¬
centiis tuis. Sequendo eas. uires eis addis:
Dando eis uires quomodo uincis. qͣndo
cont᷑ te inimicos nutris uirib tuis: oͤ
nr̃o iħu qui dixit. Si uos filius lib̾aue¬
rit. tunc uere liberi eritis. Qnͣdo ple¬
na & ꝑfecta lib̾tas erit: Qndo nullȩ

Expanded text:
adjacet: non possum implere quod dictum est, adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisces. Quid ergo opus est? Ut impleas, Post concupiscentias tuas non eas . Hoc age interim quamdiu insunt illicitae concupiscentiae in carne tua, Post concupiscentias tuas non eas. Mane in servitute Dei, in libertate Christi; mente servi legi Dei tui. Noli te dare concupiscentiis tuis: sequendo eas, vires eis addis; dando eis vires quomodo vineis, quando contra te inimicos nutris viribus tuis? 13mino Jesu qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis; quando plena et perfecta libertas erit? Quando null
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝗfrenet᷑. inest qd coerceat᷑. in est qđ
teneat᷑. Qͥđ aut̃ uolebat ille iustus mente
seruiens legi dĩ. nisi ut omnino ñ eẽt
q frenaret᷑: Q hoc debet conari omnis qͥ
tendit ad ꝑfectionẽ. ut & ipsa concupis.¬
centia cui ñdant᷑ ad obediendum m̃bra.
cotidie inꝑficiente minuat᷑. Uelle inquit
adiacet michi. ꝑficere aut̃ bonum non
inuenio. Nunquid dixit ñ michi adiac&
facere bonum: si hoc dixisset. spes nulla eẽt:
N ait non mͥ adiacet facere. s non michi
adiacet ꝑficere. Quȩ ẽ enim ꝑfecꝰtio boni.
tio mali. nisi q̃ lex dicit. ñ concupisces:
omnino ñ concupiscere ꝑfectio boni est.
qr consumptio mali ẽ. Hoc dicebat ille:
Perficere bonum ñ mͥ adiacet. qr ñ pot̾at
facere ut ñ concupisceret. Faciebat tan¬
tum ut concupiscentiam refrenaret.
ut concupiscentiȩ ñ consentiret. & con-¬
cupiscentiȩ membra ad satellitium non
p̃beret. ꝑficere gͦ inquit bonum non mͥ

Expanded text:
tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod tamen quod frenetur, inest quod coerceatur, inest quod teneatur. Quid autem volebat ille justus mente serviens legi Dei, nisi ut omnino non esset quod frenaretur? Et hoc debet conari omnis qui tendit ad perfectionem, ut et ipsa concupiscentia cui non dantur ad obediendum membra, quotidie in proficiente minuatur. Velle, inquit, adjacet mihi, perficere autem bonum non . Numquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? Si hoc dixisset, spes nulla esset. Non ait, Non mihi adjacet facere, sed, Non mihi adjacet perficere. Quae est enim perfectio boni, tio mali, nisi quod Lex dicit, Non concupisces ? Omnino non concupiscere perfectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse apłs. Non gͦ regnet peccatum in
ur̃o mortali corꝑe. ad obediendum de¬
sideriis eiꝰ: neq exhibeatis membra ur̃a
arma iniquitatis peccato. N ait ñ sit:
s ñ regnet. Qmdiu peccatum necesse ẽ.
inmembris tuis ẽẽ saltem illi regnum
auferat᷑. ñ fiat qd iubet. Surgit ira. noli
dare ire linguam tuam admaledicẽdũ.
noli dare ire manum aut pedem. ad
feriendum. Non surgeret ira ista in¬
rationabilis. nisi peccatum ẽẽt in mem¬
bris. S tolle illi regnum. ñ habeat
arma unde contra te pugnet. Discit
etiam ñ surgere. cum arma u̾ ceperit
inuenire. Non exhibeatis membra ur̃a
arma iniquitatis ꝑ eccato. Alioqum toti
captiui eritis. & ñ erit dicere mente ser-¬
uio legi di. Mens enim siteneat arma.
membra ñ mouent᷑ inministerium furẽ¬
cis peccahi. Teneat arcem imꝑator int̾ior.
q sub maiore imꝑatore iuuandꝰ assistit:
Frenet iram coerceat concupiscentiam: inẽ

Expanded text:
ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in ipse Apostolus: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus, neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato . Non ait, Non sit; sed, Non regnet. Quamdiu peccatum necesse est esse in membris tuis, saltem illi regnum auferatur, non fiat quod jubet. Surgit ira? noli dare irae linguam ad maledicendum; noli dare irae manum aut pedem ad feriendum. Non surgeret ira ista irrationabilis, nisi peccatum esset in membris: sed tolle illi regnum, non habeat arma unde contra te pugnet; discet etiam non surgere, cum arma coeperit non invenire. Non exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; alioquin toti captivi eritis, et non erit dicere, Mente servio legi Dei. Mens enim si teneat arma, membra non moventur in ministerium furentis peccati. Teneat arcem imperator interior, quia sub majore imperatore juvandus assistit; frenet iram, coerceat concupiscentiam. Inest
Abbreviated transcription (Latin):
meis. ħ ẽ que remansit infirmitas re¬
pugnantẽ legi mentis mẽȩ ⁊ captiuanł
me in lege peccati quȩ ẽ. in membris meis:
Ex hac parte sentit captiuita tẽ. ubi ñ est
impleta iustitia. Nam ubi condelectatur
legi dłi. ñ ẽ captiuus s legis amicus ẽ &
ideo liber q amicus. Qͥd gͥ ex eo q̃ restat:
quid. nisi ut respiciamus ad illum qui
dixit. si uos filius liberauerit. tunc
uere liberi eritis: deniq & ipse qui
loquebat᷑. ad illum respexit. Infelix
ego homo. quis me liberabit de corpore
nr̃m. G si uos filius liberauerit. tunc
uere liberi eritis. Deniq ita ꝯclusit:
Igitur ipse ego mente seruio legi dei.
carne aut̃ legi peccati. Ipse ego inquit:
Nonenim duo sumus inter nos contrarii
de diuersis principiis uenientes. s ipse
ego mente seruio legi di. carne aut̃ legi
peccati. Qmdiu languor: obluctat᷑ saluti:
S si carne seruis legi peccati: fac qͦd ait

Expanded text:
meis: haec est quae remansit infirmitas: remeis: haec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicus. Quid ergo ex eo quod restat? Quid, nisi respiciamus ad illum qui dixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis? Denique et ipse qui loquebatur, ad illum respexit: « Infelix ego homo, quis me liberabit, inquit, de corpore rum. Ergo si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. » Denique ita conclusit: « Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati » . Ipse ego, inquit: non enim duo sumus inter nos contrarii de diversis principiis venientes; sed ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati, quamdiu languor obluctatur saluti. 12. Sed si carne servis legi peccati, fac quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim audeat hoc dicere nisi supb.
nisi miscdia liberatoris indignus. nisi qu
se ipsum uult deciꝑe. & in quo ueritas
ñ ẽ : gͦ ex eo qd remansit aliquid infirmi¬
tatis. audeo dicere. ex qua parte serumꝰ
dõ liberi sumus. ex qua parte seruimis
legi peccati. adhuc serui sumus. Unde
dicit apłs q̃ dicere ceperamus. condeles¬
tor legi dĩ scdm interiorem hominen
Ecce unde liberi. unde condelectamir
legi đi. Libertas enim delectat. Nam
qͣuam diu timore facis qd iustum ẽ. ñ
ds̃ te delectat. Qͣmdiu te ñ delectatiai¬
huc seruus facis. Delectat te ⁊ liber es.
noli timere pęnam.s ama iustitiam:
Nondum potes amare iustitiani. time
uł penam : ut ꝑuenias ad amandam
iustitiam. G iam ille ex parte suꝑioie
liberum se ẽẽ sentiebat. unde dic̃ebat.
Condelector legi di scd̃m interiorem ho¬
minẽ. Delectat me lex. delectat mei
iubet lex. delectat me ipsa iustitia:
Uideo aut̃ aliam legem in membris

Expanded text:
Quis autem audeat hoc dicere nisi superbus, Quis autem audeat hoc dicere nisi superbus, nisi misericordia liberatoris indignus, nisi qui seipsum vult decipere, et in quo veritas non est? Ergo ex eo quod remansit aliquid infirmitatis, audeo dicere, ex qua parte servimus Deo, liberi sumus: ex qua parte servimus legi peccati, adhuc servi sumus. Unde dicit Apostolus quod dicere coeperamus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Ecce unde liberi, unde condelectamur legi Dei: lquandiu timore facis quod justum est, non te Deus delectat. Quandiu te non delectat, adhuc servus facis; delectet et Noli timere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? time vel poenam, ut pervenias ad amandam justitiam. 11. Ergo jam ille ex parte superiore liberum se esse sentiebat, unde dicebat, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Delectat me lex, delectat me quod jubet lex, delectat me ipsa justitia. Video autem aliam legem in membris
Abbreviated transcription (Latin):
ordinandos uł prb̃os uł diaconos. uł
quicumq ordinandus ẽ ad p̃positum
eccłȩ: ñ ait. siquis sine peccato ẽ. hoc
enim si diceret omnis homo repbaret᷑
nullus ordinaret᷑ : s ait. Si quis sine
crimine ẽ. sicuti ẽ homicidium. adul¬
terium. aliqua immunditia forncati
onis. furtum fraus. sacrilegium: ⁊ ceta
huius modi. Cum ceꝑit ea ñ habere
homo. debet aut̃ ñ habere omnis xͥanꝰ
homo: incipit erigere in lib̾tatem:
Si ista inchoata ẽ. ñ ꝑfecta lib̾tas. Qñ ingnt
legem inmembris meis. repugnante leg
mentis meȩ. Non enim q̃ uolo ait hag
bertas. ex parte seruitus. ñdum tota. ñcdĩ
pura. ñdum plena lib̾tas: quia ñcdum
eternitas. Habemus enim ex parte infir¬
mitatem: ex parte accepimus lib̾tatem:
Quicqͥd peccatum ẽ a nobis antea deletũͥ
inbaptismo. Nunquid qr deleca ẽ tota mi¬
quitas. nulla remansit infirutas: si ĩ
remansisset. sine peccato hic uiueremus

Expanded text:
ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur, sed ait: Si quis sine crimine est: sicut est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicatonis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea non habere homo debet autem non habere omnis christianus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta libertas. Quare, legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae: non enim quod volo ago, ait, bertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptismo. Numquid quia deleta est tota iniquitas, nulla remansit infirmitas? Si non remansisset, sine peccato hic viveremus.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec qualis erat iob: cui dñs tale testimo¬
nium ꝑhibebat. ut diabolus inuideret.
postularet temptandum. temptans suꝑa.¬
retur. ut ille ꝓbaretur. Idõ aut̃ ille ꝓbatꝰ ẽ.
ñ quia latebat dñm coronandis. s ut
innotesceret hominib imitandus. Q iam
ipse iob quid dixit: Quis enim mundꝰ:
nec infans cuius ẽ unius diei uita suꝑ
terram. S plane multt iusti dicti sunt
sine quorela. q intelligit᷑ sine crimine:
N ulla enim querela iusta ẽ. de his reb
peccatum graue. accusatione.i dampna¬
tione dignissimum. Non gͦ d̾s quedam
peccata dampnat. quedam iustificat &¬
laudat. N ulla laudat. odit omnia. Qͦmͦ
odit medicus egritudinem egroti. ⁊ id
agit curando ut egritudo pellat᷑. eger
leuetur: sic đs gr̃a sua hoc in nobis agit
ut peccatum consumat᷑. homo lileret᷑:
S ꝗͣndo consumitur inquies: siminuit᷑.
quare ñ consumitur: Minuit᷑ aut̃ in
nib. Iđo & apłs paulus qͣndo elegit

Expanded text:
Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimoNec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur . Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret hominibus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Sed plane multi justi dicti sunt sine querela, quod intelligitur sine crimine: nulla enim querela justa est de his in repeccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem inibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit
Abbreviated transcription (Latin):
liber. si fueris seruus. Liber peccati. ser¬
uis iustitiȩ. dicente apło. Cum serui
essetis peccati. liberi fuistis iusticiȩ. Nũc
aut̾ liberati apeccato. serui aut̃ facti
do: habetis fructum ur̃m inscĩficationẽ
finem uero uitam ȩt̾nam. H oc conemur.
id agamus. Prima lib̾tas ẽ carere cri¬
minib. Intendite fr̃s mei. intendite
ne forte ñ possim ꝑducere uobis ad
sensum. & qualis modo sit. & qualis
futura sit ista libertas. Quemlibet
ualde iustum discutias in hac uita. qͣm¬
uis iam sit dignus iusti uatabulo: ñ ẽ
tamen sine peccato. Audi idipsum scm̃
quia peccatum ñ habemus nos ipsos
decipimus & ueritas in nobis ñ est:
Solus hoc dicere potuit in mortuis
liber. De solo dici potuit. Q enim¬
exꝑtus ẽ. omnia scd̃m similitudinẽ
sine peccato. Solus dicere potuit. ecce
uenit princeps mundi & inme nichil
inueniet. Quenicumq alium licet iustã
discusseris. ñ omnimodo ẽ sine peccato.

Expanded text:
liber, si fueris servus; liber peccati, serliber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi ipsum sanctumquia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Solus hoc dicere potuit in mortuis liber, de solo dici potuit quiexpertus est omnia secundum similitudinem sine peccato . Solus dicere potuit, Ecce veniet princeps mundi, et in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justum discusseris, non omnimodo est sine peccato.