comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
repleta. iuste respondeat quid ẽ hoc. Quia
dũ ab infima cogitatione suspendit᷑: eaque
de supnis conspicit insolite mirat᷑. Et cũ
hac uoce corporis nr̃i surdicas rumpitur:
uetuste uite protinus usus mutat᷑st ani¬
ma suꝑno spũ afflata. & insummis appe¬
tat que contẽpserat: et contemnat in infi¬
mis que appetebat.¬

Expanded text:
ta jure respondeat, Quid est hoc? quia dum ab infima cogitatione suspenditur, ea quae de supernis conspicit insolite miratur. Et quia cum hac voce torporis nostri surditas rumpitur, vetustae vitae protinus usus mutatur, ut anima superno spiritu afflata, et in summis appetat quae contempserat, et contemnat in infimis quae appetebat
Abbreviated transcription (Latin):
riam dm̃i. Moyses et aaron dicunt ad popu¬
lum int̾cetera ꝓpt̾ qd̃ exaudiuit dñs mur¬
murationẽ urãm: qua uos murmurastis
aduersum nos. Nos aut̃ quid sumꝰ: Non
eñiaduersũ nos murmur urm ẽ.s aduer¬
sus dm̃. Non ex hoc tantũ seualere uolue¬
runt quantum ds. Dixert̃ enim quid su¬
mus nos: ut illi aduersus illũ sescirent mͦ¬
murasse qui istos miserat: & qui ꝑistos oꝑa¬

Expanded text:
ratiam. Moyses et Aaron dicunt ad populum inter cetera: propter quod exaudiuit dominus murmurationem uestram quam uos murmuratis aduersum nos. nos autem quid sumus? non enim aduersum nos murmur uestrum est sed aduersum deum. non ex hoc tantum se ualere uoluerunt quantum deus — dixerunt enim: quid sumus nos? — ut illi aduersum illum se scirent murmurasse, qui istos miserat et qui per istos o
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ inmundis spiritib tradunt. uenena¬
tisq demonib. qui eos morsib occultis as
lacentib ꝑimant. atq int̾nis & intra coriꝰ
penetralia conclusis cogitationib absumd
Dieit eñi ds: quia audiui murmuratiois
filiorũ isrt. Uidetis quia ñ latet dm̃ mul¬
muratio nr̃a. Audit omnia: & qd̵ ñstaĩ
punit. penitentiam nr̃e conuersacions
qretias. d quid post hec recitatumest
Uias: aũt añs admoysen. E cceego plend
uobis panes decelo: & egrediatur popls¬

Expanded text:
id est, immundis spiritibus traduntur, venenaid est, immundis spiritibus traduntur, venenatisque daemonibus, qui eos morsibus occultis ac latentibus perimant, atque internis et intra cordis penetralia conclusis cogitationibus absumant: dicit enim Deus, qui audivit murmurationem filiorum Israel: videtis quia non latet Dominum murmuratio nostra; audit omnia, eo quod non statim punit, poenitentiam nostrae conversionis exspectat. Sed quid post haec recitatum est? dixit autem Dominus ad Moysen: Ecce ego pluam vobis panes de coelo: egrediatur pop
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ollas carnium. Opopłs ingratus deside¬
rat egyptum: qui egyptios uidit extincio
Carnes egypti requirit: quia egyptiorum
carnes uidit maris piscib. & celi altib da¬
tas. Murmur gͦ aduersum moysen immo
aduersum dñm leuant. S hoc primo qui¬
dem ignoscitur: & scđo. fortassis & tercio. Ue¬
rum si non desinant s ꝑsistant. audi quid
post hec murmurante popło consequat.
Innumerorũ libro refert̃. qđ & insuis scrip¬
tis retexuit apłs dicens: neq murmuraui¬
ritis sicut quidã eorũ murmurauerunt
& a serpentib interierunt. Murmuran
popłm. uenenatꝰ inheremo serpentiun
depascit᷑ morsus. Uideamꝰ nos quihec
audimus:. nos inquã pro quib scripta
sunt: Illis eñi adcorreptionẽ facta sunt:
scripta sunt aut̃ propt̃ nos. inqͦs finesse¬
culorũ deuenert̃. S hec initia habentib
ignoscunt᷑: in eos qui non desinunt grauli
uindicat᷑. Mictunt᷑ nanq in eos serpencel

Expanded text:
super ollas carnium. O! populus ingratus desidesuper ollas carnium. O! populus ingratus desiderat Aegyptum, qui Aegyptios vidit exstinctos. Carnes Aegypti requirit, qui Aegyptiorum carnes vidit maris piscibus, et coeli alitibus datas. Murmurat ergo adversum Moysen: imo adversus Deum flebat. Sed hoc primo quidem ignoscitur, et secundo fortassis et tertio. Verum si non desinant, sed persistant, audi quid post haec murmurante populo consequatur. In Numerorum libro refertur, quod et in suis scriptis retexuit Apostolus dicens: Neque murmuraveritis, sicut quidam ex illis murmuraverunt et a serpentibus interierunt . Murmurantem populum venenatus in eremo serpentum depascit morsus. Videamus nos qui haec audimus, nos inquam pro quibus scripta sunt: Illis enim ad correptionem facta sunt: scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt. Sed haec initia habentibus ignoscuntur; in eos qui non desinunt, graviter vindicatur. Mittuntur namque in eos serpentes,
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc qd̾ scđm pascha fit. Uideamꝰ gͦ nunc
qui sit inhis ordo misterii. Primũ pascha
primi popłi ẽ: scđm pascha nrm̃ est. Nos eñĩ
fuimꝰ immundi inanima. qui colebamus
lignũ & lapidem:et ignorantes dm̃ his qui
natura non erant dii seruiebamꝰ. Nos etiam
eramus qui longe ꝑegrinabam. dequib dic̃
apłs: quia fuimus hospicel & ꝑegrim testa¬
mentorum des:spem non habentefsine do
inhoc mundo. Ueruntam̃ ñ dat᷑ manna
decelo mnilla die qua primũ palcha fit: sed
in illa qua scđm. Panis eñĩ qui decelo desces¬
dit non uenit ad illos qui primã sollepni¬
tatẽ celebrabant. s adnos qui scdam susc¬
pimus. Nrm̃ eñi pascha immolatus est
xp̃c: qui uerus nobis panis decelo desce¬
dit. d interim uideamus. quid est qđ in hac
die gestum monstrat᷑. Qͥnta decima ĩqͥt die me¬
sis scđi murmurauit popłs & dixit. quiameli
fuerat nos mori inegypto quando sedebami

Expanded text:
in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc in hoc quo secundum pascha fit. Videamus ergo nunc qui sit in his ordo mysterii. Primum pascha primi populi est: secundum pascha nostrum est. Nos enim fuimus immundi in anima, qui colebamus lignum et lapidem, et ignorantes Deum, his qui natura non erant dii serviebamus. Nos etiam eramus, qui longe peregrinabamur. De quibus dicit Apostolus: Quia fuimus hospites et peregrini, testamentorum Dei spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Verumtamen non datur manna de coelo in illa die, qua primum pascha fit, sed in illa qua secundum. Panis enim qui de coelo descendit, non venit ad illos, qui primam solemnitatem celebrabant, sed ad nos qui secundam suscepimus. Nostrum enim pascha immolatus est Christus, qui verus nobis panis de coelo descendit. Sed interim videamus quid est quod in hac die gestum monstratur. Quinta decima die mensis secundi, murmuravit populus et dixit: Quia melius fuerat nos mori in Aegypto, quando edebamus
Abbreviated transcription (Latin):
moysen & aaron insolitudine. Bixeruntq
ad eos filii isrł. Utinã mortui eẽmus ꝑma
num dei interra egypti: quando sedebamꝰ
suꝑ ollas carnium: & comedebamꝰ panes
in saturitate. Cur eduxisti nos indesertũ
cetur popli peccatũ quia murmuraue¬
rit & ingratus fuerit beneficiis diuinis cũ
celeste manna susciꝑet: quid etiam dies scͥ¬
bitur inqua murmurauerit popłs: Scđo
inquit mense quinta decima die mensis.
Qd utiq ñ absq ratione scriptũ est. Recor¬
dare de legib pasche que dicta st̃: & inue¬
mes ibi hoc ẽẽ tempus qđ statuit᷑ ad scđm
pascha faciendũ his qui inmundi in ani¬
mafuerunt: uel occupati negotiis ꝑegrinis.
Quigͦ non fuerunt inmundi inanima uł
non longe ꝑegrinabant᷑. quarta decima
die primi mensis pascha fecerunt. Qui aut̃¬
longe ꝑegrinabant᷑ & inmundi erant. scđm
pascha in hoc cẽpore faciunt. In hoc tẽpore.
quo & manna decelo descendit. Indie quo
primũ pascha fit. non descendit manna:s

Expanded text:
ontra Aaron in solitudine. Dixeruntque ad eos filii Israel: Utinam mortui essemus per manum Domini in terra Aegypti, quando sedebamus super ollas carnium, et comedebamus panes in saturitate. Cur eduxistis nos in desertucetur populi peccatum; quia murmuraverit et ingratus fuerit beneficiis divinis, cum coeleste manna susciperet. Quid etiam dies scribitur, in qua die murmuraverit populus? Secundo inquit mense, decima quinta die mensis. Quod utique non absque ratione scriptum est: Recordare de legibus Paschae quae dicta sunt, et invenies ibi hoc esse tempus, quod statuitur ac secundum Pascha faciendum his qui immundi in anima fuerunt, vel occupati negotiis peregrinis. Qui ergo non fuerunt immundi in anima, vel non longe peregrinabantur, decima quarta die primi mensis pascha fecerunt. Qui autem peregrinabantur et immundi erant, secundum Pascha in hoc tempore faciunt. In hoc tempore quo et manna de coelo descendit. In die quo primum pascha fit, non descendit manna: sed
Abbreviated transcription (Latin):
munciabis filiis isrł & cetera. Successit uaq
post hec popłs quadragesima septima die
tgressionis isrł ex egẏpto admontẽ h̾na ibiq
moyses a scendit addi: & dñs ad eum descen¬
ais. d quid ẽ moralit̃ qđ moyses immontem
auippe alcicudo concẽplationis nr̃e ẽ. inqua
ascendimus ut adca que ultra infirmiatem
mam sunt intuenda subleuem̃. sinhanc
ans descendit: quia scĩs multũ proficiencibus
parũ dese aliquid eorũ sensib aperit.

Expanded text:
is filiis Israel, etc. . Accessit itaque post haec populus quadragesima septima die egressionis Israel ex Aegypto ad montem Sina; ibique Moyses ascendit ad Deum, et Dominus ad eum descendit. Si quid est moraliter quod Moyses in montem quippe altitudo contemplationis nostrae est, in qua ascendimus, ut ad ea quae ultra infirmitatem nostram sunt intuenda sublevemur. Sed in hanc Dominus descendit, quia sanctis multum proficientibus parum de se aliquid eorum sensibus aper
Abbreviated transcription (Latin):
sephoram uxorẽ moysi quam remiserat & duolfi¬
uosci quouĩ umis uocabat̃ gersan dicente patre
Ad uena fu intena aliena: alter ui elierer. ds enim
ait patris mei adiutor mc̃ eeruit me degladio pha¬
raonis. Uenit gͣ ieciho cognat̾ moysi ce filii eiꝰ et
ritur ubiante adm̃ quando nec tabnacłin fuit:
nec arca testamenti. que postea sunt instituta.
Neq eni cs sc defucuro dictũ acciꝑe possumꝰ:
sicut dictumẽ de manna qd̾ posicũ est inuale¬

Expanded text:
Sefforam uxorem Mosi quam remiserat et duos filios eius quorum unus vocabatur Gersan dicente patre advena fui in terra aliena alter vero Eliezer Deus enim ait patris mei adiutor meus et eruit me de gladio Pharaonis venit ergo Iethro cognatus Mosi et filii eius et ritur, ubi ante Deum, quando nec tabernaculum fuit, nec arca testamenti, quae postea sunt instituta? Neque enim et hic de futuro dictum accipere possumus, sicut dictum est de manna, quod positum est in
Abbreviated transcription (Latin):
cetera. Credunt quidã hec ñ eẽ gesta.
s solas rerũ significandarum figuras eẽ
contendunt. Primũ opinantur tam
magnũ ñ potuisse: Itẽq aliud tantũ
insuꝑiorib fieri diluuium ut altissimoᷤ
montes quindecim cubitos aqua cres¬
cendo transcenderet propt̾ olimpi uer
ticẽ montis. suꝑ quẽ ꝑhibent᷑ nubes ñ
posse concrescere. qd̾ tam sublime sit
ut ñ ibi sit aer iste crassior ubi uenti ne¬
bulȩ imbresq gignuntur. Non accen¬
dunt omniũ elementorũ crassissimã
terrã ibi ẽẽ potuisse. Anforte negant¬
ẽẽ uerticẽ montis. terram: Cur igit᷑
usq ad illa celi spacia terris exaltari
Cũ isti mensores atq pensores elemen¬
corũ aquas terris prohibeant supio¬
res atq leuiores: Quid itaq ratio¬
nis afferunt. quare t̾ra grauior &
inferior. locũ celi tranquillioris in¬
uaserit. ꝑ uolumina cot annorum.
&e aqua leuior ac suꝑior ꝑmissa ñ sit
hoc facere uel ad tempus exiguũ:
Lecordatus aũt dñs noe cuncto¬

Expanded text:
erat. Ferunt quidam non esse haec gesta, sed solas rerum significandarum figuras esse contendunt. Primum opinantur tam magnum non potuisse, itemque aliud tantum in superioribus fieri diluvium, ut altissimos montes quindecim cubitos aqua crescendo transceticem montis, supra quem perhibentur nubes non posse concrescere, qoelum sit, ubi non ibi sit aer iste crassior, ubi venti, nebulae imbresque gignuntur. Nec attendunt omnium elementorum crassissimam terram ibi esse potuisse. An forte negant verticem montis esse terram? Cur igitur usque ad illa coeli spatia terris exaltari cum isti mensores et pensores elementorum aquas terris perhibeant superiores atque leviores? Quid itaque rationis afferunt quare terra gravior et inferior locum coeli tranquillioris invaserit per volumina tot annorum, et aqua levior ac superior permissa non sit hoc facere, saltem ad tempus exiguum? Recordatus autem Dominus Noe cuncto
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. quia apposita ẽ mens hominis
ad maliciã aiuuentute : Non adici¬
am gͦ inquit adhuc ꝑcutere omnẽ
carnẽ uiuã. quẽ admodũ feci. Ꝙ de¬
inde adiungit. quȩ scđm largitatẽ
hic testamenti noui indulgentia
figurata est ut preterita ultio ꝑtine
at aduetus testamentũ. hoc ẽ illud
ad legis seueritatẽ. hoc ad gr̃e boni¬

Expanded text:
num, quia apposita est mens hominum ad malitiam a juventute? Non adjiciam ergo, inquit, adhuc percutere omnem carnem vivam, quemadmodum feci, et deinde adjecit quae secundum largitatem hic testamenti noui indulgentia figurata sit et praeterita ultio ad uetus pertineat testamentum, hoc est illud ad legis seueritatem, hoc ad gratiae boni
Abbreviated transcription (Latin):
bitaculum primo bestiis uel anima¬
lbus ĩmitiorib uel serpentib depu¬
tatas cẽ. Abhis uͦ congrua insuꝑioꝵ¬
nib sedem locatam ut sicut honore
& sapientia antecedit. ita &e loco pr
ẽẽ intelliguntur. Prima: stercoraria
Scda: apotecaria. Tercia: feris animan¬
tib. Quarta. mansuetis. Quinta. homi¬
nib. Sic & de ostio qd̾ in latere arche
edificabat᷑: tradunt qd in eo loco fuisse
ubi inferiora quȩ dixit bicamerata infi
se haberet. &e que dixit tricamerata. su¬
dirempta sunt. Quod uero noc ꝑ
de signet &e baptisma. Sicut eñi ille
cũ suis ꝑ aquã ox lignũ saluat᷑: sic fan¬
lia xp̃i ꝑbaptismũ et crucis passionẽ
saluatur. Archã instruxit noe de ligi
ñ putrescentib eccłia construit᷑ axp̃o.
ab hominib uicturis in ȩt̃num. Archi
eñi ista. eccłiã demonstrabat. quȩ nasd

Expanded text:
bitaculum primo bestiis vel animabitaculum primo bestiis vel animalibus immitioribus vel serpentibus deputatas esse. Ab his vero congrua in superiornibus sedem locatam, ut pote sicut honore et sapientia antecedit, ita et loco cunesse intelliguntur: prima stercorina stercoraria, secunda apothecaria, tertia feris animantibus, quarta mansuetis, quinta hominibus. Sic et de ostio quod in latere arcae aedificatum est tradunt, quod eo loco fuisset, ubi inferiora quae dixit bicamerata infra se haberet; et quae dixit tricamerata sudirempta sunt. Quod vero Noe pedesignet et baptisma. Sicut enim ille cum suis per aquam et lignum salvatur, sic familia Christi per baptismum et crucis passionem sanatur. Arcam instruxit Noe de lignis non putrescentibus, Ecclesia construitur a Christo, ex hominibus victuris in aeternum. Arca enim ista ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tatur homo. siue terrenus. aut indige¬
dedicatio. Matussalam. mortis emissio.
apeccatis & appositus cetui credentium
erit homo inuocans d̾m. & dolens prisi¬
na peccata. possidet animã suam ꝑpe
nitentiam. sicq erit laudans dm. & ro¬
boratus spũ dei dedicat᷑ aduitã ȩt̃nã.
Atq uictor mortis. subiectus deo. possi¬
det requiem sempit̃nam.

Expanded text:
tatur homo sive terrenus aut indigeterpretatur dedicatio; Mathusala mortis emissio; a peccatis, et appositus coetui credentium, erit homo invocans Deum, et deflens peccata pristina; possidet animam suam per patientiam; sicque rite laudans Deum, roboratur Spiritu Dei; dedicatur ad vitam aeternam; atque victor mortis subjectus Deo, possidet requiem sempiternam.
Abbreviated transcription (Latin):
titur inspe: hoc exhibebit᷑ inre. Porro
ipsa septima requies cũ octaua resi¬
rectione coniungit᷑. Neq enim
resuscitato copoe finitur requies.
que post hanc uitã excipit scõs. s po¬
tiꝰ totũ hominẽ ñ adhuc spe. s iam

Expanded text:
titur in spe. hoc exhibetur in re. porro quia titur in spe. hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum hominem non adhuc spe, sed iam
Abbreviated transcription (Latin):
et sexcenti. & sex milia. et sexaginta
milia. &e sexcenta milia &e sexcenties.
et quicquid deinceps in maiorbus
sũmis pereundẽ articłm numeri
Pinfinita incrementa consurgit.
Et qd̾ uicesimus ce septimꝰ dies men¬
sis cõmemorat᷑: ad eiusdẽ quadra¬
ture significantiã ꝑtinet. quȩ iam
inquadratis lignis exposita est. S
hic euidentius. quia nos ad om̃e opꝰ
bonũ paratos id ẽ quodãmodo qͣ¬
dratos trinitas ꝑficit. in memoria
qua dm recolimus. inintelligentia
qua cognoscimus. inuolunta te
qua diligimus. Tria eñi ter. et hoc
ternarii quadratus. Qd̾ septimo men¬
se archa sedit idẽ requieuit. ad illã
septimã requiem significatio recur¬
rit. qua ꝑfecti requiescunt. Ibi quoq
illiꝰ quadrature numerus iteratus.
nã uicesima septima die sedi men¬
sis cõmendatũ est hoc sacramentũ.
ce rursus uicesima septima die septimi
mensis. eadẽ cõmendatio confirma¬
ta ẽ cũ archa requieuit. Qd̃ em̃ ꝓmi¬

Expanded text:
et sescenti et sex milia et sexaginta et sescenti et sex milia et sexaginta milia et sescenta milia et sescenties, et quicquid deinceps in maioribus summis per eundem articulum numerus in infinita incrementa consurgit. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodam modo conquadratos trinitas perficit in memoria, qua deum recolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc tternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promit
Abbreviated transcription (Latin):
tus qui ad dies ꝑtinet exrerũ prospi¬
tate. siue qui ad noctes ex rerũ ad¬
uersitate contractus. sacram̃to bap¬
tismi cęlestis abluitur. Qd̃ noe qͥn¬
gentorum erat annoꝵs cũ ez locut
est dñs ut archam sibi faceret. &e sex¬
centos agebat annos cũ ineam fu¬
isset ingressus. unde intelligitur
per centũ annos archa fabricata:
quid auud uidentur hic centum
anui significare nisi etates scł sin
gulas: Unde ista sexta ȩtas quȩ com¬
pletis quingentis annis usq ad sex¬
centos annos significatur: inmani¬
festatione euangłica eccłiã construi¬
demonstrat. & idõ qui sibi ad uitã
ꝯfulit: sit uelut quadratũ lignum
paratꝰ ad om̃e opus bonũ. & intrãt
infabricã scãm: quia &e seds mensis
anni sexcentesimi quo intrat noc
in archã. candẽ senariã etatẽ signi¬
ficat. Duo eñi menses sexagenario
numero concludunt᷑. Asenario aũt
numero sexaginta cognominant᷑.

Expanded text:
tus qui ad dies pertinet, ex rerum prosperitus qui ad dies pertinet, ex rerum prosperitate, sive qui ad noctes, ex rerum adversitate contractus, sacramento baptismi coelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum cum ei locutus est Dominus ut arcam sibi faceret, et sexcentesimum agebat annum, cum in eam fuisset ingressus unde intelligitur per centum annos arca fabricata, quid aliud hic videntur centum anni significare, nisi aetates singulas saeculi? unde ista sexta aetas quae completis quingentis usque ad sexcentos significatur, in manifestatione euangelica ecclesiam construit; et ideo qui sibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum et intret in fabricam sanctam: quia et secundus mensis anni sescentesimi. quo intrat Noe in arcam. eandem senariam aetatem significat. duo enim menses sexagenario numero concluduntur; a senario autem numero et sexaginta cognominantur
Abbreviated transcription (Latin):
sumatur. Propt̾ qd̾ dictum ẽ. Scu¬
dentes seruare unitatẽ sp̃s. inuinculo
pacis. Mali aut inbinario numero.
tendunt᷑. Qd̾ ipse noe cũ suis octa¬
uus numeratur: significat quia in
xp̃o spes nr̃e resurrectionis apparu¬
it. qui octaua die. idẽ. post septi¬
rexit. qui dies apassione tercius. in
numero aũt dierũ qui ꝑ om̃e tem¬
pus uoluuntur. & octauus et pͥmꝰ
est. Qd̾ post septẽ dies quo ingres¬
sus ẽ noe mnarcha factũ est diluui¬
um: significat qd̾ inspe future quie¬
tis. que inseptimo die significataẽ.
baptiramur. Qd̾ pret̃ archã om̃is
caro quã terra sustentabat. diluuio
consũp taẽ: insinuat. quia preter
eccłie societatẽ aqua baptismi quã¬
uis eadem sit. ñ solũñ ualet ad salu¬
tem. s potius ad ꝑniciem. Qd̃ .xl.¬
designat qđ omnis reatus peccato¬
rũ in decẽ preceptis legis admittitur
ꝑuniuersũ mbem terrarũ. qui qua¬
tuor partib continetur decẽ enim

Expanded text:
summatur. Propter quod dictum est: Stusummatur. Propter quod dictum est: Studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Mali autem in binario numero tenduntur . 14. Quod ipse Noe cum suis octavus numeratur, quia in Christo spes nostrae resurrectionis apparuit, qui octava die, id est, post Sabbrexit; qui dies a passione tertius, in numero autem dierum qui per omne tempus volvuntur et octavus et primus est. 15. Quod post septem dies, ex quo ingressus est Noe in arcam, factum est diluuium: quia in spe futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur; quod praeter arcam omnis caro, quam terra sustentabat, diluuio consumta est: quia praeter ecclesiae societatem aqua baptismi, quamuis eadem sit, non solum non ualet ad salutem, sed ualet potius ad perniciem; quodesignat quia omnis reatus peccatorum in decem praeceptis legis admittitur per universum orbem terrarum, qui quatuor partibus continetur. Decem quipp
Abbreviated transcription (Latin):
Questio solet oriri utrũ coruus mor¬
tuussit. an aliquo mͦ uiuere potu¬
erit qui utiq si fuerit t̾ra ubi requi¬
esceret. etiã colũba reqͥẽ potuit inueni¬
re pedib suis. Unde comcit᷑ amul¬
tis. qd̾ cadaueri potuerit coruus
insidere. qd̾ colũba naturalit̃ re¬
fugit. Idẽ questio ẽ. quomͦ colũba
ñ inueniret ubi resideret sitã sicut
narrationis ordo contexitur. nuda¬
ca fuerant cacumina montiũ. Que
celligantur. que priꝰ facta sunt: aut
potius aque ñdũ siccate fuerant.
Mistice aũt qd cuncca genera ani
maliũ includunt᷑ in archa: signifi¬
cat qd̃ ex om̃ib gentib & nationib
congregatio fit inȩccłia qd̾ etiã pe¬
tro de monstratꝰ discus ille significat.
mali uersantur. Qd̃ septena sunt mũ¬
da. & bina ĩmunda. ñ quia paucio¬
res mali sint quã boni. s quia boni
qfonni oꝑacione cõmendat. sapien¬
diȩ & intellectus. consilii & fortitu¬
dinis. scientiȩ et pietatis. et cimoris dĩ.

Expanded text:
Quaestio solet oboriri utrum corvus mortuus sit, an aliquo modo vivere potuerit, qui utique si fuerit terra ubi requiesceret, etiam columba requiem potuit invenire pedibus suis. Unde conjicitur a multis, quod cadaveri potuit corvus insidere, quod columba naturaliter refugit. Item quaestio quomodo columba non inveniret ubi requiesceret, si jam, sicut narrationis ordo contexitur, nudata fuerant cacumina montium? quaetelligantur quae prius facta sunt, aut potius aquae nondum siccatae fuerant. Mystice autem quod cuncta animalium genera includuntur in arca, significat quia ex omnibus gentibus et nationibus congregatio fit in Ecclesia. Quod etiam Petro demonstratus discus ille significat, mali versantur. Quod septena sunt munda, et bina immunda, non quia pauciores sunt mali quam boni, sed quia boni tiformi operatione commendat: sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timoris Domini .
Abbreviated transcription (Latin):
cet. & nisi hoc ciciꝰ diuinȩ formidinis
manus reprimat. om̃e condite nature
bonũ. repente culpa inprofundum
uorat. Nemo gͥ sibi cogitationũ sua¬
rũ uictoriã cribuat. cũ apłs dicat.¬
Neq qui plantat ẽ aliqͥd neq qui rigat.

Expanded text:
cet, et nisi hoc citius divinae formidinis manus reprimat, omne conditae naturae bonum, repente culpa in profundum vorat. Nemo igitur sibi cogitationum suarum victoriam tribuat, cum Apostolus dicatNeque qui plantat
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationẽ spũalẽ. oliuȩ fructuosũ sur¬
culũ retulit. quo significaret ñ nul¬
ios etiã extra eccłiam baptuatos. sieiᷤ
pacis. adunitatis societatẽ posse per¬
auci. Qd̾ post alios septẽ dies dimis¬
qͣndo erit scõrũ requies ñ ad huc insa¬
cram̃to spei quo in hoc tempore eccłia
latere manauit. s iam in ipsa ꝑfec¬
tione salutis nr̃e cũ tradet᷑ regnũ dõ
egeamus. Qd̃ sexcentesimo & uno an¬
no uite noe. idẽ ꝑ actis sexcentis an¬
nis aꝑitur archȩ dectum: significat
qd̾ finita sexta etate scł. reuelabitur
t̾ra tanquã finita eẽt baptiandine¬
cessitas. nisi quia innumero dierum
quinquagesimo & septimo. ipse em̃i
dies est sd̃ mensis uicesimꝰ septimus
resurrect̾ionis tempus exprimit᷑. quo sa¬
cramentũ baptismatis cõpletur: qui nu¬
merus ex illa coniunctione sp̃s & cor¬
pons. septies octonos habet. uno addi¬
do propt̃ unitatis uincłm. Cur de ar¬

Expanded text:
operationem spiritalem, oliuae fructuosum suroperationem spiritalem, oliuae fructuosum surculum rettulit, quo significaret nonnullos etiam extra ecclesiam baptizatos, si eis pacis ad unitatis societatem posse perduci. quod post alios septem dies dimisquando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociristi latere manauit, sed iam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum deo egeamus. Quod sexcentesimo et uno anno vitae Noe, id est, peractis sexcentis annis, aperitur arcae tectum, significat quod finita sexta aetate saeculi, revelabitur terra, tanquam finita esset jam baptizandi necessitas, nisi quia in numero dierum quinquagesimo et septimo ipse est enim dies secundi mensis vicesimus septimus resurrectionis tempus exprimitur, quo sacramentum baptismatis completur? Qui numerus ex illa conjunctione spiritus et corporis, septies octonos habet, uno addito propter unitatis vinculum. Cur de ar
Abbreviated transcription (Latin):
.xu. cubitis excedens altitudinẽ mon¬
tiũ: octo & septẽ quindecĩ faciunt.
s octo significant resurrectionẽ. sep¬
tem. quietem. Hoc gͥ sacramentum
resurrectionis & quietis transcendit
omnẽ sapientiã suꝑborũ. itaut nul¬
latenus possĩt indagare scientia sua
nominant᷑: coniuncto utroq nume
mi inconsecrando nouo homine. ad
tenendã quietis &e resurrectionis fidẽ.
Qd̾ post dies quadraginta emissus co¬
lectus: significat homines inĩmund¬
cia cupiditatis teterrimos. & obhoc
ad ea quȩ foris sunt in hoc mundo
nimis intentos. aut rebaptirari. aii
abhis quos pret̾ archã. idẽ pret̃ ecel¬
siã baptismꝰ occidit: seduci & tener.
Qd̾ colũba emissa ñ inuenta requie
reuersa est: ostendit ꝑ nouũ destañ¬
cum requiem scĩs in hoc mundo ñ
ẽẽ promissã. Post .xl. enĩ dies emis¬
sa est. quinumerus uitã quȩ in hoc
mundo agit᷑ significat. Beinde post
septẽ dies dimissapptiliã septenariam

Expanded text:
ua, excedens altitudinem montium. Octo itaque et septem quindecim faciunt; sed octo signant resurrectionem, septem quietem. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcenditur omnem sapientiam superborum, ita ut nullatenus possit indagare scientiae suanominantur, conjuncto utroque numemi, in consecrando novo homine, ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quadraginta emissus colectus, significat homines in immunditia cupiditatis deterrimos, et ob hoc ad ea quae foris sunt in hnimis intentos aut rebaptizari aut ab his, quos praeter arcam. id est praeter ecclesiam baptismus occidit. seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. post quadraginta enim dies emissa est; qui numerus uitam, quae in hoc mundo agitur, significat. denique post septem dies dimissa, propter illam septenariam
Abbreviated transcription (Latin):
qui istorias barbaricas conscripse¬
runt. Quorũ unus est berosus cal
uis cius qui mnarmenia uenit. cir¬
camontẽ codicũ adhuc aliqua
pars eẽ. & quosdã bitum̃ ex inde
collere. quo maxime homines ad
expiationẽ utunt᷑. Meminit aũ¬
& horum ieronimꝰ egyptiꝰ quian¬
& manasseas damascenus in dect
mons marmenia qui paris appel¬
iat᷑ in quo multos fugientes serm
est. diluuii tẽpore liberatos. & quo¬
dam simul in archa de uectũ in meꝰ¬
te sociali sũmitate lignorũq reli¬
quias multo tẽpore cõnseruasas

Expanded text:
qui historias barbaricas conscripsequi historias barbaricas conscripserunt: quorum unus est Berosus Chalvis ejus, quae in Armeniam venit, circa montem Cardicum, et adhuc aliqua pars est, et quosdam bitumen exinde tollere, quo maxime homines ad expiationes utuntur. Meminit autem horum et Hieronymus Aegyptius, qui anet Manasseas Damascenus in LXXXomons in Armenia, qui Paris appellatur, in quo multos confugientes sermo est diluvii tempore liberatos, et quendam simul in arca devectum in montis Socilem summitatem lignorumque reliquias multo tempore conservatas
Abbreviated transcription (Latin):
nute sunt aque. et clausisunt fon¬
tes abissi. aracte celi. & prohi¬
bite sunt pluine decȩlo. Bene aũt
de illo spũ intelligi potest de quo
aquas. Tũc enĩ ferebatur: ut con¬
gregatis aquis insuũ locũ terra
appareret. Nunc aũt ad ductus
dicit᷑: ut ablatis demedio aquis
diluiii. faciem t̾re reuelaret. Po¬
cest ce sp̃s nomine uentus incelli¬
gi ita illud psalmiste. & stetit
sp̃s ꝓcelle. cuius flatib crebris aqͦ
cogeretur recedere.Reuerseq st̃
aque de terra euntes & redeunces
& ceperunt minui. post .c.l. dies¬
Uidet᷑ iuxta licterã qd̾ om̃s fluuio¬
rũ ac riuorũ decursus. ꝑ occultast̃¬
rȩ uenas ad matricẽ abissũ redeãt
iuxta illud salomonis. Ad locum
unde exeunt flumina reuertunt᷑
ut iterũ fluant.
equieuitq archa mense septi¬
mo: uicesima septima die mensis su¬
cũ armenii egressuriũ uocant. Ibi
eñi archȩ solutȩ reliquias. nunc ulq:
prouinciales ostendt̃. Huiꝰ uͦ dilu¬
uii & arche memoriã faciunt omneᷤ

Expanded text:
t fontes abyssi et cataractae coeli, et prohibitae sunt pluviae de coelo. Bene enim de illo spiritu intelligi potest de quo aquas. Tunc enim ferebatur, ut congregatis aquis in suum locum, terra appareret; nunc autem adductus dicitur, ut ablatis de medio aquis diluvii, faciem terrae revelaret. Potest et spiritus nomine ventus intelligi, juxta illud Psalmistae: Et stetit spiritus procellae , cujus flatibus crebris aqua cogeretur recedere. Reversaeque sunt aquae de terra euntes et redeuntes, et coeperunt minui post cenvidetur, juxta litteram, quia omnes fluviorum ac rivorum decursus per occultas terrae venas ad matricem abyssi redeunt, juxta illud Salomonis: Ad locum unde exeunt flumina, revertuntur, ut iterum fluant . Requievitque arca mense septimo, septima decima die mensis sucum Armeni Egressum vocant. Illic enim arcae solutae reliquias nunc usque provinciales ostendunt. Hujus vero diluvii et arcae memoriam faciunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
maudati quȩ aliorũ alendorũ neces¬
sitas coegisset includi: anu̾ qd̃ potiusẽ
crediendum pret̃ carnes aliqua alim̃ta
ẽẽ pocuerunt. quȩ om̃ib conuenirent.
Nouimus em̃ quã multa animalia quib
caro cibus est. fructibꝰ. pomisq uesci. et
ficu maxime atq castaneis. Quid gͦ mi¬
geret fames: ut qd̾ ñ suaue uel salubre
facere possit ds. qui etiã ut sine cibo ui¬
uerent diuina facilitate donaret:Uni

Expanded text:
mandati, quae aliorum alendorum necesmandati, quae aliorum alendorum necessitas illic coegisset includi; an uero, quod potius est credendum, praeter carnes aliqua alimenta esse potuerint, quae omnibus conuenirent. Nouimus enim quam multa animalia, quibus caro cibus est, frugibus pomisque uescantur et maxime fico adque castaneis. Quid ergo migeret fames? aut quid non suaue ac salubre facere posset Deus, qui etiam, ut sine cibo uiuerent. diuina facilitate donaret, ni
Abbreviated transcription (Latin):
& femina erunt: profecto intelligitur
adreparandũ genus dici. Ac ꝑhoc nec
illa necesse ibi eẽ. quȩ possunt sine con¬
cubitu. dequib cunq reb uel corrup¬
tionib rerũ nasci. Uel si fuerunt sicut
indomib consuerunt eẽ. sine ullo nu¬
mero diffinito ẽẽ potuisse. aut si miste¬
nũ sacratissimũ qd̾ agebat᷑ & tante fi
dei figura etiam facti ueritate alit̃ non
posset impleri nisi ut omnia ibi certo
numero essent. quȩ uiuere inaquis pro
ta cura illius hominis uel illoũ homi¬
nũ s diuina. Non eñ noe capiens ea in¬
tromictebat: s uenientia & intrantia
ꝑmitcebat. Ad hoc enĩ ualet qd̾ dic¬
tum est. Intrabunt adte. ñ scilicet ho¬
minis actu. s dez nucu.
Colles gͥ cecũ ex om̃ib escis que man¬
dipossunt: &e cõportabis tecũ & erunt
ilie habere poterant animalia quȩ
nisi carne uescunt᷑ utrũ pret̾ nume¬
rũ ibi fuerint sine transgressione

Expanded text:
culus et femina erunt, profecto intelligitur culus et femina erunt, profecto intelligitur ad reparandum genus dici; ac per hoc nec illa necesse fuerat ibi esse quae possunt sine concubitu de quibuscunque rebus vel rerum corruptionibus nasci; vel si fuerunt sicut in domibus consueverunt esse, sine ullo numero definito esse potuisse; aut si mysterium sacratissimum quod agebatur, et tantae rei figura etiam veritate facta aliter non posset impleri, nisi ut omnia ita certo illo numero essent, quae vivere in aquis, ilta cura illius hominis, vel illorum hominum, sed divina. Non enim ea Noe capiens intromittebat, sed venientia et intrantia permittebat. Ad hoc enim valet quod dictum est, Intrabant ad te, non scilicet hominis actu, sed Dei nutu. Tolles igitur tecum ex omnibus escis quae mandi possunt, et comportabis apuillic habere poterant animalia, quae non nisi carne uesci putantur, utrum praeter numerum ibi fuerint sine transgressione
Abbreviated transcription (Latin):
inagna centũ annis potuerit fabrican
A .iiiͦiͬ. hominib idẽ noe. &e trib filiis
eius. S si non potuit: non erat magni
fabros alios adhibere. quãuis mercede
sui oꝑis accepta. ñ curauerint utrum
diderunt qd̾ ille crediderat. Qd autẽ
dictum ẽ ingressa eẽ omnia anima¬
ua ad arch̃a: ñ noe colligente s deo u¬
bente faccũ. Sicut em̃ dictumẽ in pn¬
ma creatione qd̃ ds ad duxit ea ad add̾
ut uderet quid uocaret ea: sic diumo
nutu coacta animalia sponte prefin¬
to numero ueniebant ad archa. Iten
queri solet deminutissimis bestiis ñso¬
iũ quales sunt mures &e stelliones: ue¬
& pulices utrũ ñ amplioris numeri. in
archa illa fuerint quã qͥ ẽ diffinicus.
cũ hoc imꝑaret ds̃. Prius ad monendi
sunt quos hec mouerĩt sic accipiendũ
ẽẽ. qd̾ dictum ẽ. que reptant suꝑ t̾ram:
sa sicut pisces. uerũ etiã suꝑnatantia si¬
cut multȩ alites. Deinde cũ dr̃ mascłs̃

Expanded text:
magna centum annis potuerit fabricari magna centum annis potuerit fabricari a quattuor hominibus, id est Noe et tribus filiis eius. sed si non potuit, non erat magnum fabros alios adhibere, quamuis operis sui mercede accepta non curauerint utrum diderunt qdictum est ingressa esse omnia animalia in arcam, non Noe colligente, sed Deo jubente factum est. Sicut enim dictum est in prima creatione, quod Deus adduxit ea ad Adam, ut videret quid vocaret eam, sic divino nutu coacta animalia, sponte praefinito numero veniebant ad arcam Noe. quaeri solet de minutissimis bestiis, non solum quales sunt mures et stelliones, seenique et pulices, utrum non amplioris numeri in arca illa fuerint, quam qui est defininitus cum hoc imperaret Deus. Prius admonendi sunt quos haec movet, sic accipiendum esse quod dictum est, quae reptant super terram, sa sicut pisces, verum etiam super natantia, sicut multae alites. Deinde cum dicitur, mas
Abbreviated transcription (Latin):
sexus &e feminini. Quid sibi uult qd
hic bina de om̃ib animantib intro¬
ducere iubet in archam & insubsequen¬
tib duo & duo. septena et septena mas¬
culum et feminam: An quatuor ex
inmundis. & xiͦiii. ex mundis anima¬
lib intelligere debemꝰ introducen¬
da eẽ: Nonutiq duo & duo ꝓpt̃ qua¬
tuor.s propt̃ masculũ &e feminam.
Nam de inmundis tantũmͦ .uͦ. & de
mero posuit. munda uero impari.
ut haberet noe unde hostias immo¬
laret exmundis. et inde pluriora mũ¬
da quã immunda. propt̃ futurũ hu¬
De uolucrib iuxta genus suũ. et de
iumentis in genere suo. & ex omni rep¬
til terre scđm genus suũ. et de omin¬
bus bina ingredient᷑ tecũ ut possint
uiuere. Queri solet utrũ tanta capa¬
citate aicha describat᷑ ẽẽ : qd̾ anima¬
lia tanta &e tot. cũ mansiunculis sibi¬
conuenientib et escis eorũ ferre potu
ualere. quã sex nr̃i cubiti ualent.
Si gͦ tã magnoᷤᷤ cubitos intelligamus

Expanded text:
sexus, etc. Quid sibi vult quod hic bina de omnibus animantibus introducere jubet in arcam, et in sequentibus duo et duo, septena et septena, masculum et feminam? an quatuor ex immundis et quatuordecim ex mundis animalibus intelligere debemus introducenda esse? Non utique duo et duo propter quatuor, sed propter masculum et feminam. Nam de immundis tantummodo duo, et mero posuit; munda vero impari, ut haberet Noe unde hostias immolaret ex mundis; et inde plura fuerunt munda quam immunda, propter futurum huDe volucribus juxta genus suum, et de jumentis in genere suo, et ex omni reptili terrae secundum genus suum, bina de omnibus ingredientur tecum, ut possint vivere. Quaeri enim solet utrum tanta capacitate arca describatur esse, quod animalia tanta, et tot cum mansiunculis convenientibus sibi, et escis eorum ferre potueualere quantum nostra cubita sex ualent. si ergo tam magna cubita intellegamus,
Abbreviated transcription (Latin):
et femina introierunt sicut preceperat
ei ds. Hinc quidam querendũ putant.
qͥd de animalib sentiri debeat quorũ
natura nec semꝑ inaridis nec semꝑ in
humidis. uiuere pot̾. sicut lutri &r ui¬
culi marini &e multa auiũ genera quȩ
inaquis uictus querunt. s maridis dor¬
miunt. nutriunt &e quiescunt. Potuit
aut inhumore tantũ. aut in arido ui
uere pocuissent: nisi forte extra archã
maliqua eius parte loca illis prepa¬
rata eent unde ⁊ in aqͥs uiuere. &e in
arido requiescere potuissent. Et inclu¬
sit eum dñs deforis. Hoc eñ sine du¬
bio diuinũ opus fuit. ne ingrederent᷑
aque ꝑ aditum quẽ humane ñ muni¬
erant manus.

Expanded text:
 carne introierunt, sicut praeceperat ei Deus. Hinc quidam quaerendum putant quid de animalibus sentiri debeat, quorum natura nec semper in aridis, nec semper in humidis vivere potest, sicut sunt lutri et vituli marini, et multa avium genera, quae in aquis victum requirunt, sed in aridis dormiunt, nutriunt et requiescunt. Potuit aut in humore tantum, aut in arido tantum vivere possent, nisi forte extra arcam in aliqua ejus parte loca illis praeparata essent, unde et in aquis vivere, et in aridis requiescere potuissent. Et inclusit eum Dominus deforis. Hoc enim sine dubio divinum opus fuit, ne ingrederentur aquae per aditum, quod humana non munierat manus.
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ uerteris quadratum firmit stabs.¬
as bitumine glutinant᷑ archȩ ligna in¬
crinsecus &e extrinsecus: ut in conpagine
unitatis significetur tolerantia caritati.
ne scandalis ȩccłiam tẽptantib. siue
frat̾na uinctura. & soluatur uinculũ
pacis. Est enĩ bitumen fer uentissimũ
nificans dilectionis ardorẽ. uimagna
fortitudinis ad tenendã societatẽ spiri¬
tualem. om̃ia tolerantẽ. Ircha trecen¬
tis cubitis longa ẽ. ut sex ies quinqͣginta
cõpleantur: sicut sex etatib omne huius
phetiam prenuntiatꝰ: in .uͭi. ꝑ euangłiũ
diffamatus. Pocest etiam inhis trecentis
cubitis. signũ ligni passionis ostendi. Ipsiꝰ
eni litterȩ tau numuᷤ. crucis demonstrat sig¬
nũ. ꝑ qd̾ lociĩ xp̃i passionis effecti. ꝑ bap¬
tismũ longitudinẽ uitȩ ȩt̃nȩ ad ipiscĩ¬
latitudo eius expandit᷑: amplitudinem
apłs cor nr̃m dilatatumẽ. Unde nisi ca¬
ritate spũali: Propt̃ qd̾ iterũ dicit. Cari¬

Expanded text:
enim verteris quadratum, firmiter stabit. Bitumine glutinantur arcae ligna intrinsecus et extrinsecus, ut in compagine unitatis, significetur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus, sive fraterna junctura, et solvatur vinculum pacis; est enim bitumen ferventissimum nificans dilectionis ardorem vi magnae fortitudinis ad tenendam societatem spiritualem omnia tolerantem. 5. Quod arca trecentis cubitis longa est, ut sexies quinquaginta compleantur, sicut sex aetatibus omne hujus phetiam praenuntiatus, in sexta per Evangelium diffamatus, potest quidem et in his trecentis cubitis signum enim litterae numerus crucis demonstrat signum per quod socii Christi passionis effecti, per baptismum longitudinem vitae aeternae adipiscilatitudo eius expanditur: nostrum dilatatum est. unde nisi caritate spiritali? propter quod ipse item dicit: cari
Abbreviated transcription (Latin):
domare. ꝓceleste desiderium. concẽpla¬
tionis penna subleuari. S quia tales
ualde rarisunt iam mnarcha iuxta cu¬
bitũ ducunt᷑. ubi homines &e uolatilia
continentur. Queratur tam̃ siquis in eis
est. In uno gͦ cubito consũmat᷑ archa. qͥa
unus est auctor & redemptor sc̃e eccłie
sine peccato. ad quẽ & ꝑ quẽ om̃s pro¬
ficiunt. qui se ẽẽ om̃s peccatores noue¬
runt. Sequitur. Et ingredieris¬
in archam tu ce filii tui. uxor tua & uxo

Expanded text:
r coeleste desiderium contemplationis penna sublevari. Sed quia tales quique valde rari sunt, jam arca juxta cubitum ducitur, ubi homines et volatilia continentur. Quaeratur tamen si quis in eis est? In uno ergo cubito consummatur arca, quia unus est auctor et redemptor sanctae Ecclesiae sine peccato, ad quem et per quem omnes proficiunt, qui se esse peccatores noverunt. Sequitur: Et ingredieris arcam tu et filii tui, uxor tua, et ux
Abbreviated transcription (Latin):
ad quosdam. Non uisitabo filias eorum
cũ fuerint fornicatȩ. & sponsas eorũ cũ
peccata eorũ. miscđiam aut̃ meã ñ aufe¬
ram abeis. Porro ne uideret᷑ meo ẽẽ crude¬
us. qd̾ peccatorib locũ penitentiȩ ñ dedis¬

Expanded text:
ad quosdam: Non visitabo filias eorum ad quosdam: Non visitabo filias eorum cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum cum peccata eorum; misericordiam autem meam non auferam ab eis . Porro ne videretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedis
Abbreviated transcription (Latin):
facile sit de hac re defimenda sententia.¬
progemem cain ce filios dei sobolẽ seth
appellare uoluit scriptura. Hi auita¬
idẽ ab auo benedictione religiosi. illi pa¬
terna malcdictione impudici. s postꝗͣ
filii sech concupiscentia uicti. ex filiab
cam conubia comunxerũt: extali comic¬
tione homines inmenso corpore. uirib
suꝑbi. morib inconditi. quos scriptura gi¬
gantes appellauit procirati sunt.
Dixitq as. Non ꝑmanebit sp̃s meus
in homine mȩt̃nũ quia caro est. eruntq:
dies illiꝰ. centũ uiginti annorũ. In hebreo
scriptum ẽ. ñ iudicabit sp̃s m̃s hoĩes istos
met̾num quia caro sunt. hoc est qͥa
fragilis ẽ in homine conditio. ñ eos ad
ȩt̃nos seruabo cruciatus. s hic illis resti¬
tuam qd̃ merent᷑. Ergo ñ seueritatem.
ut innrĩs codicib legimus. s clementi¬
am dei sonat. dũ peccatores hic prosuo
scelere uisitat. unde iratus ds loquit᷑

Expanded text:
facilis sit de hac re finienda sententia.facilis sit de hac re finienda sententia.progeniem Cham, et filios Dei sobolem Seth appellare voluit Scriptura, hi avita benedictione religiosi, illi paterna maledictione impudici. Sed postquam filii Seth, concupiscentia victi, ex filiabus Cham connubia conjunxerunt, ex tali conjunctione homines immenso corpore, viribus superbi, moribus inconditi, quos Scriptura gigantes appellat, procreati sunt. Dixitque Deus: Non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, quia caro est; eruntque dies illius centum viginti anni In Hebraeo scriptum est: Non judicabit spiritus meus homines istos in aeternum, quia caro sunt; hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus, sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur. Unde et iratus Deus loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
procrearent. uidentes filii dei filias ho¬
bum hebraicũ eloyi cõmuns ẽ num̾i.
& ds quippe et dii similit̃ appellant᷑.
propt̃ qd̾ aquila plurali numero au¬
Unde simmachus istius modi sensũ seq̃ns
tu nati sunt gigantes. uel feminis misce¬
re potuerunt se si ñ homines. s angeli
fuere. S de gigantib idẽ nimiũ grandib
atq fortib puto ñ eẽ mirandũ qd̾ ex ho¬
minib nasci potuerunt. quia ce post dilu¬
uiũ quidã tales fuisse reperiunt᷑. & que¬
dã corpora hominũ incredibili mͦ ingen¬
tia.nñs quoq temporib exticerunt. ñ so¬
lũ uirorũ. uerũ etiam feminarũ. Unde
credibilius est. iuistos homines appella¬
tos. uel angłos uel filios dei concupiscen¬
tia lapsos peccasse cũ feminis. quã an¬
gelos carnẽ ñ habentes. usq ad illud pec¬
catũ descendere potuisse. quãuis dequi¬
busdã demonib quisunt improbi inuli¬
erib amultis tã multa dicantur. ut ñ

Expanded text:
filii Dei filias hobum Hebraicum ELOIM  , communis est numeri: et Deus quippe et dii similiter appellantur: propter quod Aquila plurali numero,Unde et Symmachus istiusmodi sensum sequens tu nati gigantes, feminis miscere potuerunt se, si non homines sed angeli fuerunt. sed de gigantibus, id est nimium grandibus atque fortibus, puto non esse mirandum, quod ex hominibus nasci potuerunt, quia et post diluuium quidam tales fuisse reperiuntur et quaedam corpora hominum in incredibilem modum ingentia nostris quoque temporibus extiterunt non solum uirorum uerum etiam feminarum. unde credibilius est homines iustos appellatos uel angelos uel filios dei concupiscentia lapsos peccasse cum feminis quam angelos carnem non habentes usque ad illud peccatum descendere potuisse; quamuis de quibusdam daemonibus, qui sint inprobi mulieribus, a multis tam
Abbreviated transcription (Latin):
cxx. anm datisunt. Siquidẽ inuemimꝰ
qd̾ post diluuiũ abraham uixerit an
annis. Quia uͦ penitentiam agere contẽp¬
serant. noluit tempus expectare de
cretum. s uiginti annmũ spaciis ampu¬
tatis. induxit diluuiũ annocentisimo
agende penicentiȩ destinato.
Uidens aut̃ ds qd̾ multa malicia homi¬
num eẽt interra. & cuncta cogitatio cor

Expanded text:
am dati sunt. Siquidem invenimus quod post diluvium Abraham vixerit annannis. Quia vero poenitentiam agere contempserant, noluit Deus exspectare tempus decretum, sed viginti annorum spatiis amputatis, induxit diluvium anno centesimo agendae poenitentiae destinato Videns autem Deus quod multa malitia hominum e
Abbreviated transcription (Latin):
dies adam post quã genuit sech octingen¬
tianni. genuitq filios ce filias. et factũ ẽ
omne tempus quod iuixit adam anni non¬
genti triginta. & mortuus est. Uixit aut̃
seth centum quinq annis. &e genuit enoᷤᷤ.
Item enos genuit chainan. Chainan genu¬
it malaleel. Malaleel genuit iareth. Ia¬
mus abadam qui placuit deo & trans¬
latus est: septimã requiem significat ad
facto etiam uidicio ce renouatis cęlo ac t̾ra
untur duo filii noe medio reprobato: duo¬
denarius consũmatur. qui inpatriarchar̃
&e apłorũ numero insignis habet᷑. propt̃
septenarii partes. altera ꝑ alterã multi¬
plicata. Nam terquat̾ni. uel qͣter t̃ni. ip¬
sum faciunt. Qd̃ uͦ progenies exadam ꝑ
cam undenario numero finitur. trans¬
gressio mandatorũ siue peccatũ osten¬
ditur. Nam dũ lamech septimus abadã
reperiatur scriptus. ad dunt᷑ ei tres filii.
&e una filia. ut undenarius impleatur.
ipse numerus fȩmina claudit᷑. aquo sȩxu

Expanded text:
dies Adam postquam genuit Seth, octingenti anni, genuitque filios et filias. Et factum est omne tempus quod vixit Adam, anni nongenti triginta, et mortuus est. Vixit quoque Seth centum quinque annos, et genuit Enos. Item Enos genuit Cainan; Cainan autem genuit Malaleel; Malaleel genuit Jareth; Jam Enoch septimus ab Adam, qui placuit Deo et translatus est, septimam requiem significat, ad facto etiam judicio, et renovatis coelo ac terra, antur tres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patriarcharum apostolorumque numero insignis habetur propter septenarii partes, altera per alteram multiplicatis. Nam ter quaterni, vel quater terni ipsum faciunt. 29. Quod vero progenies ex Adam per Cain undenario numero finitur, transgressio mandatorum, sive peccatum ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii, et una filia, ut undenarius numerus comipse numerus femina clauditur, a quo sexu