comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neris uiã capit Modo curuatigur¬
gitis molem ascendit: mͦ subsidentis
sinus undam descendit: ⁊ inter ma¬
rinos fluctus ascensus illi itineris
descensusq ñ deest. Sed ubi turbatꝰ
uentis. exagitatus ꝓcellis. incipit
timere qd̾ credidit: statim ei gurges
subtrahitur. unda subducit᷑. Mor
enim defatiscenti fide: defatiscit:
semita. Tunc exclamans dñm iħ̃mr:
saluum se fieri dep̃catur:. Quem
app̾hensum manu saluator libe¬
rat: ⁊ obiurgat dicens. Sodice
.fidei. quare dubitasti: Hoc ẽ. cur
tam paruȩ fidei es. ut qui creden¬
do in mare ambulare ceꝑas: ñ id
ꝑ seuerando transires: scriptũ ẽ
enĩ: qui ꝑseuerauerit usq in finẽ
hic saluus erit. Sed dum cunctaris
⁊ dubitas: iter quod ingressus fue¬
ras ꝑdidisti. Cur inquam tam mo¬
dicȩ fidei es. ut ñ ea fide qua uenire
ceꝑas ꝑuenires: Intellige gͦ. quia
in mari credulitas te portabat: ꝑ¬
fidia submergebat. Igitur fr̃s sc̃s

Expanded text:
neris viam carpit, modo curvati gurneris viam carpit, modo curvati gurgitis molem ascendit, modo subsidentis sinus, unda descendit, et inter marinos fluctus ascensus illi itineris, descensusque non deest. Sed ubi turbatus ventis, exagitatus procellis, incipit timere qsubtrahitur, unda subducitur. Mox enim defatiscenti fide, defatiscit et semita. Tunc exclamans ad Dominum Jesum, salvum se fieri deprecatur. Quem apprehensum manu Salvator liberat, et subjungit dicens, Modicae fidei, quare dubitasti ? Hoc est, Cur tam parvae fidei es, ut qui credendo in mare ambulare coeperas, non id perseverando transires? scriptum est enim, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed dum cunctaris et dubitas, iter quod ingressus fueras perdidisti. Cur, inquam, tam modicae fidei es, ut non ea fide qua venire coeperas, pervenires? Intellige ergo quia in mari credulitas te portabat, perfidia submergebat. Igitur, fratres, sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
tes aquas: ñ fluenta currentia:
dum. xp̃m respicit. ñ respicit ele¬
mentũ. Credit fidem etiam inter
undas solidum inuenire uestigiũ.
Iactetur licet fluctibꝰ mare: uentis
pelagus conturbet᷑: ñ tam̃ turbat᷑
petri semita. quȩ ducit ad dñm.
Ambulat gͥ suꝑ aquas petrus:⁊ sub
pedibꝰ eius mollis unda ñ cedit:
Legimꝰ in ueteri testam̃to filios istł̃¬
ꝑ mare rubrum siccis itmeribꝰ anbu¬
lasse: & ad securitatẽ gradientiũ ne
laberetur unda. in soliditatẽ qͣndam
eam fuisse mutatã. Quanto hic meliꝰ:
ubi ambulante petro. nec mutatur
unda nec labitur: nec solidat᷑ aqua.
nec refugit Melius inqͣm ẽ: ubi ea¬
d̃em unda. quȩ fluctuat ⁊ sustentat.
ubi idem gurges. qui mergit᷑ ⁊ famu¬
latur: Illic ut portaretur ꝑ mare po¬
pulus isrł. meatũ suum natura ꝑ.¬
diderat: hic portatur in aqͥs petrus.¬
⁊ cursũ suum fluenta ñ perdunt.
Temerarius gͦ uiator apłs: noui iti¬

Expanded text:
tes aquas, non fluenta currentia; et tes aquas, non fluenta currentia; et dum Christum respicit, non respicit elementum. Credit fide etiam inter undas solidum invenire vestigium: jactatur licet fluctibus mare, ventis pelagus, confirmetur non tamen turbatur Petri semita, quae ducit ad Dominum. Ambulat igitur super aquas Petrus, et sub pedibus ejus mollis unda non cedit. Legimus in Veteri Testamento filios Israr mare Rubrum siccis itineribus ambulasse, et ad securitatem gradientium, ne laberetur unda, in soliditatem quamdam eam fuisse mutatam. Quanto hoc melius, ubi, ambulante Petro, nec mutatur unda, nec labitur, nec solidatur aqua, nec refugit. Melius, inquam, est, ubi eadem unda, quae fluctuat et sustentat, ubi idem gurges, qui mergitur et famulatur. Illic ut portaretur per mare populus Israel, meatum suum natura perdiderat: hic portatur in aquis Petrus, cursum suum fluenta non perdunt. Temerarius ergo viator apostolus, novi iti
Abbreviated transcription (Latin):
eos petra. Petra autẽ. erat. xp̃c Recte
consortium meretur nominis: qui
consortium meret᷑ ⁊ oꝑis. In eadẽ enĩ
domo: petrus fundamentũ posuit.
Petrus plantat: dñs increm̃tũ
dat: dñs irriguum subininistiat.
Petrus enĩ temptationibꝰ suis ꝓ¬
ficit: fletibus suis gaudet: peri¬
culis suis crescit Sic namq in
mari dum suꝑ undas temera¬
rius uiator ingreditur: nutat
incessu: s conualescit affectu.
Periclitatur corpore: s deuotio¬
ne ñ labitur. Mergitur pedibꝰ.
s xp̃i dextera sustentat᷑ Sustenta¬
bat fides. quem unda mergebat.
⁊ quẽ fluctuum ꝓcella turbabat
saluatoris dilectio confirmabat:
Ambulauit enĩ in mari petrus:
magis dilectione quam pedibus
Non enĩ uidebat ubi pedum ue¬
stigium poneret: uidebat autẽ
ubi figeret uestigiũ caritatis. In
naui enĩ positus. considerat do¬
minũ: ⁊ amore eiꝰ ductus. descen¬
dit inmare. Non cogitat laben¬

Expanded text:
eos petra; petra autem erat Christus . Recte eos petra; petra autem erat Christus . Recte consortium meretur nominis, qui consortium meretur et operis; in eadem enim domo Petrus fundamentum posuit, Petrus plantat, Dominus incrementum dat, Dominus irriguum subministrat . Petrus enim tentationibus suis proficit, fletibus suis gaudet, periculis suis crescit. Sic namque in mari, dum super undas temerarius viator ingreditur, nutat incessu, sed convalescit affectu; periclitatur corpore, sed devotione non labitur; mergitur pedibus, sed Christi dextera sustentatur; sustentat fides, quem unda mergebat; et quem fluctuum procella turbabat, Salvatoris dilectio confirmabat. Ambulavit enim in mari Petrus magis dilectione quam pedibus; non enim videbat ubi pedum vestigium poneret; videbat autem ubi figeret vestigium caritatis. In mari enim positus considerat Dominum, et amore ejus ductus descendit 170 in mare, non cogitat laben
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersos: ut ablata sterilitate uicioꝵ.
ꝓlem incipiant germinare uirtutum:
struximus suꝑiore dñica. scm petrum
In saluatoris passione suis erroribꝰ ꝓfe.¬
cisse: ⁊ postea qͣm negauit dñm fuisse
meliorem: fidelior enim factus ẽ. pꝰqͣm
fidem se ꝑdidisse defleuit: atq ideo
maiorem grãm repperit qͣm amisit.
Tamqͣm bonus enĩ pastor tuendum
gregem accepit: ut qui sibi ante infir¬
mus fuerat. fieret om̃ibꝰ firmam̃tum:
⁊ qui introgationis temptatione nu-¬
tauerat. ceteros fidei stabilitate fun¬
daret. Demq ꝓ soliditate deuotio¬
nis eccłarum petra dr̃: sicut ait dñs
Tu es petrus: & suꝑ hanc petram edi¬
ficabo ȩccłiam meã Petra enĩ dicit᷑.
eo quod pͥmus in nationibꝰ fidei fun-¬
damenta posuerit: ⁊ tanqͣm saxum
immobile totius oꝑis xp̃iani compã¬
gem molemq contineat Ergo petͣ
ꝓ deuotione petrus dr̃: ⁊ petra pro
uirtute dñs nuncupat᷑: sicut ait apłs.
Bibebant autẽ de sp̃itali: sequenti

Expanded text:
universos, ut, ablata sterilitate vitiorum, prolem incipiant germinare virtutum. Astruximus superiore dominica, S. Petrum in Salvatoris passione suis erroribus profecisse, et posteaquam negavit Dominum Deum, fuisse meliorem Fidelior enim factus est, postquam fidem se perdidisse deflevit; atque ideo majorem gratiam reperit quam amisit; tanquam bonus gregem accepit, ut qui sibi antea infirmus fuerat, fieret omnibus firmamentum, et qui ipse interrogationis tentatione nutaverat, ceteros fidei stabilitate fundaret. Denique pro soliditate devotionis ecclesiarum petra dicitur, sicut ait Dominus: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Petra enim dicitur, eo quod primus in nationibus fidei fundamenta posuerit, et tanquam saxum immobile totius operis Christiani compagem, molemque contineat. Petra autem pro devotione Petrus dicitur, et petra pro virtute Dominus nuncupatur, sicut ait Apostolus: Bibebant autem de spirituali consequente
Abbreviated transcription (Latin):
ris nationib in exicium cõmunis
salutis aꝑiunt. Hii mores: plebẽ
dĩ inimicis gentib iugo misere
captiuitatis addicunt. Nii mores
armatos dissipant popłos: et
munitas diruunt ciuitates. Ee¬
hostib: corruptione uite nr̃ȩ
nr̃aq infirmitate nutrit᷑. Et in¬
de est. quod nichil fusa ad dm̃
supplicatione ꝓficimus: quia inces¬
qd̾ reuertentes ad beatissim pre-¬
cepta ioħis. paremus dño uiam᷑
rectas faciamꝰ semittas dĩ nr̃i: qͣtinꝰ
uidens in nobis dñs itinera bonȩ
uoluntatis. oiuicłas suas multis
iam periculis fessas benignissimꝰ
pastor inquirat: ut sicut de bap¬
tistȩ dñici hodie natiuitate gaudemꝰ.
ita de dĩ nr̃i reconciliatione lete

Expanded text:
ris nationibus in exsilium communis ris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei inimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Echostibus, corruptione vitae nostrae, nostraque infidelitate nutritur; et inde est, quod nihil fusa ad Deum supplicatione poscimus; quia incesquod revertentes ad beatissimi praecepta Joannis, paremus Domino viam, rectas faciamus semitas Dei nostri; quatenus videns in nobis interea Dominus itinera bonae voluntatis, oviculas suas, multis jam periculis fessas, benignissimus pastor inquirat: ut, sicut de Baptistae dominici hodie nativitate gaudemus, ita de Dei nostri reconciliatione laete
Abbreviated transcription (Latin):
ut tales actuum tuoꝵ tͥ munias
uias. quas ꝑambulare ꝓpitius ue¬
niens ad te dñs delectetur: Ille
uiam dño sus parat: qͥ luxurian¬
tis carnis respuentes uoluptates toto
m̃tis suȩ spcͥ suspensus. iddñm iugo¬
it se castitatis. accingit. Optimã pa¬
rat dño uiã: qͥ cogitationes suas aua¬
ritie fluctib estuãteᷤ. serene c̃sciẽtie. tnqͥl¬
litate compescit. Uiam dño parat:
qui idoloꝵ uana atq omnium
siꝑstionum figm̃ta conculcans.
unum uiui dei cultum. et fidem
ueritatis inquirit. Quicunq uͦ
uoluptuosis scl̃i huius illecebris¬
languet: cupiditatib auaritiȩ
feruentis insanit: in fr̃na odia
feralis inuidiȩ fascib in ardescit:
atq ad contumeliam dei omni¬
potentis ꝑ anfractas demonum
semntas erraticꝰ uiator inceditͥ
non parat dño uiam: s inimico
miser suo. exitiabilem in semetip¬
sum patefecit ingressum. Hii mo-¬
res. et uita huiusmodi: ampla it¬
nera et largissimas uias. barba¬

Expanded text:
ut tales actuum tuorum tibi munias ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam Domino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barba
Abbreviated transcription (Latin):
delis rideret auditor: s hii tantũ
audire possent. qui p̃dicantem
uerbum salutis. cura tantũ diuini
cultus expeterent: & adu̾terenteũ
uera annuntiare de xp̃o: qui ꝑ
assertionem iusticie ut illicitas
herodis increparet nuptias. nec
regem timuisset offendere. nec sqͣ¬
lorem carceris declinasset. nec ty¬
rannico gladio refugisset occidi.
Audiamꝰ adhuc paululum fr̃s: qͥd
ad ꝓfectum omĩum nr̃m. salua¬
toris nuncius p̃dicabat. Parate inqͥ
iiam dño: rectas facite semittas
dei nr̃i. Uere dignus beatus ioħs.
illis de parentib quoꝵ. eẽt desꝑa¬
ta fecunditas: dei munere nasce¬
retur. Nam tanta auctoritate tan¬
toqr docendi pondere in uocem
scẽ p̃dicationis erupit: ut et in¬
stantẽ dñi nunciaret aduentum:
et in semittas rectas. male uiuen¬
tium dirigeret pͣuitatẽ. Quid enĩt
parare dño uiam: nisi aduentant¬
dis habitacłm preparare. Quid
est rectas facere semittas dei᷑ nͥ

Expanded text:
delis rideret auditor, sed hi tantum delis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui per assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joanneillis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium dirigeret pravitatem. Quid est enim, parate viam Domino, nisi adventantdis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
bat et recepisse sermonem. Quid
hac fr̃s religione głosius: Quid
hac insigniꝰ fide. in qua sterilis con¬
quitur÷ et in secreto maternoꝵ
uiscerum. paruuli totiꝰ mundi
gaudia futura preludunt: Nec
enim poterat ueteri sub lege ordi¬
nem suum mortalis seruare natu¬
ra. quando ꝑ nouam diuitatis gra¬
tiam nouum saluti omĩum my¬
sterium parabat᷑. Hic gͦ ioħs est:¬
de quo ꝓpħauit ysaias dicens. Uox
clamantis in deserto: parate uiã
dño. rectas facite semirtas dĩ nr̃i
Uoox inquit clamantis. Q uã bene
uox dr̃: qui uenientem de cȩlestib
in carne hominis unigenitũ dei.
pleno letus ore clamabat. Recte
uox dr̃: cuius intonante p̃conio.
sacram̃tũ redemptionis humanȩ
surda dudum cȩpit audire morta¬
litas. Ut enim uenerandꝰ baptista
muto patri aꝑuit linguam: ita
aures hominũ salutaris gr̃ẽ in¬
nouauit auditu. Clamabat autẽ
in deserto. ubi p̃dicationẽ eiꝰ nec
insolens turba ꝑstreꝑet. nec infi¬

Expanded text:
bat, et recepisse sermonem. Quid hac, fratres, religione gloriosius? Quid hac insignius fide? in qua sterilis conquitur, et in secreto maternorum viscerum parvuli totius mundi gaudia futura praeludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo estavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infi
Abbreviated transcription (Latin):
noli tu uelle corrigere. ꝑuersum est:
p̃posterum ẽ. Audiquid dicat.
N ade post me: et quia ille dixit di¬
co: uerbum domini ñ tacebo: ñ
apłõ contumeliam facio. Dñs xꝑ̃c
ait. Uade post me sathanas. Qua¬
re sathanas: Quia ius ire ante
me. Nonius esse sathanas: Uade
post me. Si enim uadis post me.
sequeris me. Sisequeris me. tol¬
les crucem tuam: nec michi eris
consiliarius. sed discipłs. Nam
unde expaiusti. dño mortem suã
prenuntiante: unde ex pauisti¬
nisi quia & tu mori timusti: Mori¬
ti timendo. te non negasti: te male
amando. ipsum negasti. Sed postea
beatus petrus apls postquam ter
negauit dñm. & culpam illamflẽ¬
do deleuit: resurgente domino xꝑ̃o¬
confirmatus. edificatus. ꝓ illo mor¬
tuus ẽ: quem mori metuendo. ne¬
gauerat. Cfitẽdo.mortẽ inuenit:s mor¬
tẽ inueniendo. uitam app̃hendit. &
ecce iam petrus non moritur. preterut
omis timor: nullȩ ulterius lacrimȩ¬

Expanded text:
tu noli velle corrigere; perversum est, tu noli velle corrigere; perversum est, praeposterum est. Audi quid dicat: Vade post me. Et quia ille dixit, dico; verbum Domini non tacebo, nec Apostolo contumeliam facio. Dominus Christus ait, Vade post me, satanas . Quare satanas? Quia vis ire ante me. Non vis esse satanas? Vade post me. Si enim vadis post me, sequeris me: si sequeris me, tolles crucem tuam, nec mihi eris consiliarius, sed discipulus. Nam unde expavisti, Domino mortem suam praenuntiante? unde expavistinisi quia et tu mori timuisti? Mori timendo, non te negasti, te male amando, ipsum negasti. Sed postea beatus Petrus apostolus, postquam ter negavit Dominum, culpam illam flendo delevit: resurgente Domino confirmatus, aedificatus, pro illo mortuus est, quem mori metuendo negaverat; confitendo mortem invenit, sed mortem inveniendo vitam apprehendit. Et ecce jam Petrus non moritur; praeteriit omnis timor, nullae illi ulterius lacrym
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ foris erant: om̃s illecebras
huius scł̃i: om̃s errores atq terro¬
res. Quic quid libebat. quicqͥd
terrebat. totum contempserunt.
totum calcauerunt. Uenerunt
et adse. attenderunt se: inuene¬
runt se. in se. Displicuerunt sibi:
ad eum cucurrerunt. a quo forma
manerent: in quo periret. quodip
neret quod in eis ipse condiderat.
passionẽ ait. Absit a te dñe. ñ fiet istud.
Timebat ne uita moreretur. Modo
passionem suam pro nob̃ p̃nuntiã¬
ti: & quodam mͦ promittenti. Cap¬
tiuus contradicebat redemptori. Qd
agis apłe: Quomͦ contradicis: qͦmͦ
dicis. non fiet istud: Ergo dñs ñ
ẽ passurus: Scandalum tibi
uerbum crucis: ꝑeuntib stultitia ẽ.
Redim̃duses. & mercatori contradi¬
cis.  Dimitte: patiat᷑. Nouit qͥd
agat: nouit quare uenerit: nouit
quomodo te querat: nouit quomͦ
te inueniat. Noli docere magistrũ
tuũ: quere de latere ipsiuᷤ precium
tuũ. Audi tu potius corrigentẽ:

Expanded text:
ea quae foris erant; omnes illecebras ea quae foris erant; omnes illecebras hujus saeculi, omnes errores atque terrores, quidquid libebat, quiquid terrebat, totum contempserunt, totum calcaverunt. Venerunt et ad se, et attenderunt se; invenerunt se in se, displicuerunt sibi: ad eum cucurrerunt, a quo formarmanerent, in quo periret quod ipsneret quod in eis ipse condiderat. passionen ait: Absit a te, Domine, non fiet istud. Timebat ne vita moreretur. Modo,passionem suam pro nobis praenuntianti, et quodam modo promittenti. Captivus contradicebat Redemptori. Quid agis, Apostole? quomodo contradicis? quomodo dicis, Non fiet istud? Ergo Dominus non est passurus? Scandalum tibi verbum crucis: pereuntibus stultitia est. Redimendus es, et mercatori contradicis? Dimitte patiatur: novit quid agat, novit quare venerit, novit quomodo te quaerat, novit quomodo te inveniat. Noli docere magistrum tuum; quaere de latere ipsius pretium tuum. Audi tu potius corrigentem:
Abbreviated transcription (Latin):
di ad te. Sed iterum sursum uer¬
sus cũ redieris ad te: noli rema¬
nere in te. Prius ab his quȩ fo¬
rissunt redi ad te: & deinde red¬
de te ei qui fecitte. & perditum
que suut te. et fugituium inue¬
nit te. et aduersum conuertit
adse. Redi gͦ adte: & uade ad
ullum quifecit te. Imitare filiũ
illum ra iuniorem: quia forte tu
es. Popło dico: non uni bomuini.
Et si om̃s me audire possint: non
dico uni sed humano generi. He¬
di gͦ: esto filius ille uimor. qui
sua substantia uuiens ꝓdige. disꝑsa
& ꝑdita eguit: porcos pauit. fame
fatigatus respirauit: recoluit me¬
moria patrem suum. Et quid de
illo eugłm dicit: Et reuersus ad
semetipsum: qui dimiserat et semet¬
ipsum. Reuersus ad semetipsum:
uideamus si remanserit in semetip¬
so. Reuersus in semetipsum dyxit.
Surgam. Ergo ceciderat. Surgam
inquit: et ibo & ad patrem meũ.
Ecce iam negat se: qui inuenit se.
Quomodo negat: Audite. Et di¬
martires fecerunt. Contempsert̃

Expanded text:
di ad te: sed iterum sursum verdi ad te: sed iterum sursum versus cum redieris ad te, noli remanere in te. Prius ab his quae foris sunt redi ad te, et deinde redde te ei qui fecit te, et perditum quaesivit te, et fugitivum invenit te, et aversum convertit te ad se. Redi ergo ad te, et vade ad illum qui fecit te. Imitare filium illum juniorem; quia forte tu es. Populo dico, non uni homini; etsi omnes me audire possint, non dico uni, sed humano generi. Redi ergo, esto filius ille junior, qui sua substantia vivens prodige dispersa et perdita eguit, porcos pavit, fame fatigatus respiravit, recoluit memoria patrem suum. Et quid de illo Evangelium dicit? Et reversus ad semetipsum. Qui dimiserat et semetipsum, reversus ad semetipsum, videamus si remanserit in semetipso. Reversus in semetipsum dixit, Surgam. Ergo ceciderat. Surgam, inquit, et ibo ad patrem meum. Ecce jam negat se, qui invenit se. Quomodo negat? Audite: Et dimartyres fecerunt. Contempserunt
Abbreviated transcription (Latin):
het pe uniam. Pone: noli appende.
Fraudem uis facere contra te: Uidõ
quid agas p̃ponere uis pecuniam
amimȩ tue: mentri ꝓpt̾ illam: ꝑ¬
dere istam. Pone: deus appendat.
Qui nescit falli. nec fallere: ipse appẽ¬
dat. Ecce ipse appendit: uide ap-¬
pendentem: audi renuntiantem.
Quid ꝓdest homini si totũ mundũ
lucretur: Uox duuna ẽ. Uox ẽ ap¬
pendentis. nec fallentis: renũtian¬
tis ammonentis. Tu in una parte
peccuniam ponebas: et in altera ani¬
mam. Uide ubi posuisti pecuniã.
Q uiꝰ respondet qui appendit: Tu pe¬
cuniam posiusti. Quid ꝓdest̾ ho¬
mini sitotum mundum lucretur̃:
anime autem sue decrim̃tum pa¬
ciatur .: Animam autem appen¬
dere uolebas cum lucro: appende
cum mundo. Uolebas eam perdere
ut abste acquireretur terra: plus
habet illa ponderis. quam celum
et terra. Sed facis hoc quia duntt¬
tendo dm̃ & amando te existi et
ate: & alia iam que sunt forinse¬
cus pluris estimas quam tt. Re¬

Expanded text:
bet pecuniam. Pone, noli appendere: bet pecuniam. Pone, noli appendere: fraudem vis facere contra te; video quid agas. Praeponere vis pecuniam animae tuae; mentiri propter illam, perdere istam. Pone, Deus appendat; qui nescit falli, nec fallere, ipse appendat. Ecce ipse appendit; vide appendentem, audi renuntiantem: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur? Vox divina est, vox est appendentis, nec fallentis; renuntiantis, admonentis. Tu in una parte pecuniam ponebas, et in altera animam; vide ubi posuisti pecuniam. Quid respondet qui appendit? Tu pecuniam posuisti: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Animam autem appendere volebas cum lucro: appende cum mundo. Volebas eam perdere, ut abs te acquireretur terra: plus habet ista ponderis, quam coelum et terra. Sed facis hoc, quia dimittendo Deum, et amando te, existi et a te; et alia jam, quae sunt forinsecus, pluris aestimas quam te. Re
Abbreviated transcription (Latin):
sensui testimoniũ ꝑbibentẽ. In no¬
uissimis inquit temporib instabt̃
tempora ꝑiculosa. Que sunt tempora
ꝑiculosa: Erunt homines se ipsos a¬
mantes. hoc ẽ caput mali. Uideamus
gͦ si remanent. uel in se amando se. A¬
mande se. Uideamus: audiamus qd̃
sequitur. Erunt inquit homines se
ipsos amantes: amatores peccunie.
Ubies qui te amabas: Nempe forises.
Rogo te. pecunia nũ quid tues: Nẽ¬
pe qui neglectodõ amastite: amãdo
peccuniam deseriusti et te: prius
deseriusti postea ꝑdidisti. Fẽcit e¬
nim amor pecunȩ: ut perderes te.
Mentiris ꝓpt̃ pecuniam: os quod men¬
titur occidit animam. Ecce cum
queris pecuniam: ꝑdidisti animã.
Ifer trutinam ueritatis: non cupidi¬
tatis. Yfer stateram sed ueritatis. ñ
cupiditatis. ꝑfer obsecro te: ⁊ pone
in una partẽ pecuniam: in altera
animam. Iam si tu appendis. et
ex cupiditate fraudulentos digitos
adhibes: uis ut uergat pars que ha¬

Expanded text:
sensui testimonium perhibentem: In nosensui testimonium perhibentem: In novissimis, inquit, temporibus instabunt tempora periculosa. Quae sunt tempora periculosa? Exunt homines se ipsos amantes. Hoc est caput mali. Videamus ergo si remanent vel in se, amando se; videamus, audiamus quod sequitur: Erunt, inquit, homines se ipsos amantes, amatores pecuniae . Ubi es qui te amabas? Nempe foris es. Rogo te, pecunia numquid tu es? Nempe qui neglecto Deo amasti te, amando pecuniam deseruisti et te. Prius deseruisti, postea perdidisti. Fecit enim amor pecuniae ut perderes te. Mentiris propter pecuniam: Os quod mentitur, occidit animam . Ecce cum quaeris pecuniam, perdidisti animam tuam. Profer trutinam veritatis, non cupiditatis: profer stateram, sed veritatis, non cupiditatis; profer, obsecro te, et pone in una parte pecuniam, in altera animam. Jam tu appendis, et ex cupiditate fraudulentos digitos adhibes; vis ut mergat pars quae ha
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Luctuosa res ẽ: ꝑdẽ quod a¬
mas. Sed interdum & agricola ꝑ¬
dit. quod seminat. ꝓfert. spargit.
abicit: obriit. Quid miraris. Iste
contemptor. & ꝑditor: auarisẽ.¬
Quid factum sit: hyemis. & estas
ꝓbauit. Ostendit tͥ gaudiũ m̃tis:
consilium seminantis. Ergo qui
amat animam suã: ꝑdat eam. Qui
fructum in ea querit: seminet eam.
Hoc ẽ gͦ neget se: ne ꝑuerse eã aman¬
amet: sed rectus amor ẽ querendus:
peruersus. eauendus. Quisquis enĩ
dimisso dõ amauerit se. dm̃q di¬
miserit amando se: ñ remanet nec
inse. s exit & ase. Frit exul pecto¬
ris sui: contempnendo interiora.
amando exteriora. Quid dixi: os
qui mala faciunt: ñ ne conscientiã
suam contempnunt. Ponit autẽ
modũ iniquitati suȩ: quisquis e¬
rubuerit conscientie suȩ. Ergo qͥ
contempsit dm̃. ut amaret se: a¬
mando foris quod ñ ẽ ipse. contẽp¬
sit & se. Widete. audite apł̃m: hiuic

Expanded text:
dat. Luctuosa res est perdere quod adat. Luctuosa res est perdere quod amas. Sed interdum et agricola perdit quod seminat. Profert, spargit, abjicit, obruit. Quid miraris? Iste contemptor et perditor avarusQuid factum sit, hiems et aestas probavit; ostendit tibi gaudium metentis consilium seminantis. Ergo qui amat animam suam, perdet eam. Qui fructum in ea quaerit, seminet eam. Hoc est ergo neget se, ne perverse eam amanamet; sed rectus amor est quaerendus, perversus cavendus. Quisquis enim dimisso Deo amaverit se, Deumque dimiserit amando se, non remanet nec in se, sed exit et a se. Exit exsul pectoris sui, contemnendo interiora, amando exteriora. Quid dixi? Omnes qui mala faciunt, nonne conscientiam suam contemnunt? Ponit autem modum iniquitati suae, quisquis erubuerit conscientiae suae. Ergo quia contempsit Deum ut amaret se, amando foris quod non est ipse, contempsit et se. Videte, audite Apostolum huic
Abbreviated transcription (Latin):
post me. neget semetipsum: et tol¬
lat crucem suam && sequatur me:
ntelligimus quid ẽ. tollat crucẽ
suam.: sustineat tribulationem
suam. Tollat enim ẽ. ferat: suf¬
tur me. Quo: Quo eum nouimꝰ
isse post resurrectionem. Ascen¬
dit enim incęlũ: et sedet ad dexte¬
ram patris. Ibi nos etiam colloca¬
uit. Interim precedat spes: ut
sequatur res. Quomͦ debet p̃ce¬
dere spes: nouerunt qui audi¬
unt sursum cor. Restat aũt que¬
rere quantum aduiuant dñs. et
discutere. & illo aꝑiente intrare. et
illo donante inuenire. & uobis qd
inuenire potuerimus. deꝓmere.
quid sit. quod ait: neget se. Quomͦ
negat se quiamat sẽ.Ita uerora¬
uonis ẽ: sed humane. Homo mͥ di¬
cit. Quomͦ negat se qui amat se:
Sed dicit deus homini. Neget se: si
amat se. Amando enim se. ꝑdit
se: negandose. inuenit se. Qui
amat inquit animam suã: ꝑdet eã.
iubeat: Quia scit consrilere qui po¬
tuit instruere: & nouit reparare.qͥ
dignatus ẽ creare. Qui amat. ꝑ¬

Expanded text:
neget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me? Intelligimus quid est, Tollat crucem suam; sustineat tribulationem suam: tollat enim est ferat, sufEt sequatur me. Quo? Quo eum novimus isse post resurrectionem. Ascendit enim in coelum, et sedet ad dexteram Patris. Ibi nos etiam collocavit. Interim praecedat spes, ut sequatur res. Quomodo debeat praecedere spes, noverunt qui audiunt, Sursum cor. Restat autem quaerere, quantum adjuvat Dominus, et discutere, et illo aperiente intrare, et illo donante invenire, et vobis quod invenire potuerimus depromere, quid sit quod ait, Neget se. Quomodo negat se qui amat se? Ita vero rationis est, sed humanae: homo mihi dicit, Quomodo negat se qui amat se? Sed dicit Deus homini, Neget se, si amat se. Amando enim se, perdit se: negando se, invenit se. Qui amat, inquit, animam, suam, perdet eam . ubeat, quia scit consulere qui novit instruere, et novit reparare qui dignatus est creare. Qui amat, per
Abbreviated transcription (Latin):
eatorum solempnitas mar¬
tyrum: & expectatio scĩta¬
tis ur̃e de nob sermonẽ
flagitat. Intelligimus eñi
nos: quod hiuc diei congrint dis¬
putare debere. Hoc iuiltis. hoc ui¬
lumus: hoc faciat in cuiꝰ manus
sunt. et nos & sermones nr̃i. Do¬
net facultatem: qui tribuit uolũ¬
tatem. In hȩc enĩ martyres flaga¬
uerunt. Inuisibilium enĩ amore
succẽsi: uisibilia contempserunt.
Quid a mauit inse. qui contempsit
et se. ne ꝑderet se. Templa eñ
dĩ erant: et dm̃ uerum inse ha¬
bitare sentiebant: idõ deos falsos
non colebant. Audierant. sitiemt
hauserant. medullisq intimis ci¬
dis tradiderant: sibiq quodãnl
inuiscerauerant quod dñs dixi
Si quis uult post me uenur: negl¬
stmnetipsum. Neget inquit semctipsũ:
et tollat crucem suã & sequatur me.
incaliquid uolo dicere: et terret me
nr̃a intentio: iubet oratio. Quid

Expanded text:
eatorum solemnitas martyrum, et exspectatio Sanctitatis vestrae de nobis sermonem flagitat. Intelligimus enim nos quod huic diei congruit disputare debere. Hoc vultis, hoc volumus: hoc faciat in cujus manu sunt et nos et sermones nostri; donet facultatem, qui tribuit voluntatem. In hoc enim martyres flagraverunt: invisibilium enim amore succensi visibilia contempserunt. Quid amavit in se, qui contempsit et se, ne perderet se? Templa enim Dei erant, et Deum verum in se habitare sentiebant; ideo falsos deos non colebant. Audierant, sitienter hauserant, medullisque intimis cordis tradiderant, sibique quodam modo invisceraverant quod Dominus dixit, Si quis vult venire post me? neget semetipsum. Neget, inquit, semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me . Hinc aliquid volo dicere, et terret me vestra intentio
Abbreviated transcription (Latin):
cem. xpi attendite. ibi erat xp̃c.i
dissimilis causa. Unus latro credi¬
dit: alius blasphemauit. Dñs
tam̃ de tribunali crucis int̃ am¬
bos uidicauit. Illũ qui blas phema¬
uit intartarum : alterum secum
introduxit in paradisum. Quare
hoc: Quia & si equalis pęna: sed
impar̃ erat causa. Eligite gͦ marĩ¬
rum causas: si uultis ꝑuenire ad
martyrum palmas.

Expanded text:
Christi attendite: ibi erat Christudissimilis causa. Unus latro credidit, alius blasphemavit. Dominus tanquam de tribunali inter ambos judicavit: illum qui blasphemavit, in tartarum damnavit; alterum secum duxit in paradisum . Quare hoc? Quia etsi aequalis poena, sed impar erat causa. Eligite ergo martyrum causas, si vultis pervenire ad martyrum palmas.
Abbreviated transcription (Latin):
Uox uerbum p̃cessit: lucerna solem
antecessit. Gignitur uox ex sterili¬
et sene: et uerbum nascit᷑ ex puris¬
sima uirgine. Hic in aridis uisce¬
rib creatus. uigorem reparat iuiue¬
nilem: in uirginalib membris xp̃s¬
In elisabeth uiuidꝰ calor accessit:
in maria uirgine feruor uirgina
introiiit. Naseitur ante dñm om¬
nium seruus: ante uidicem meta-¬
tor excurrit. Conditio federalis con¬
atur. Sexuum sterilium copula
edidit in mundo ioħem÷ uirginalis
aut integritas. sc ło ꝓtulit saluato¬
rem: s in altrice iohannis infusa

Expanded text:
Vox Verbum praecessit, lucerna Solem justitiae antecessit. Gignitur vox ex sterili sene, et Verbum ex purissima nascitur virgine. Hic in aridis visceribus creator vigorem renovat juvenilem, in virginalibus vero membris ChIn Elizabeth libidinis calor accessit, in Maria vero fervor virginitatis tavit. Nascitur ante Dominum servus, ante Judicem metator excurrit. Conditio federis conatur: quia senum sterilium copula edidit mundo Joannem, virginalis autem integritas saeculo peperit Salvatorem. Sed in genitrice Joannis infusa
Abbreviated transcription (Latin):
Non credidit ⁊acharias sterilem uis¬
donec filius generetur a matre: ut
tunc̃ accipiat uerbum. ubi susceꝑit
filium. Obstupuit nunc in cythara
corꝑis. uocabulum uocis: & cum uni¬
uersa uiuerent in corpore membra:
sola mortua lacuit in sepulchro de¬
nuntio lingua. Erat aũt in mani¬
b angłi: et munꝰ & gladiꝰ. Negauit
zacharias muneri animũ: et exer¬
euit angł̃e in lingua supplicium.
Non erediõit: & siluit. Angłs loque¬
batur: et zacharias in sermonis pa¬
lato ligabat᷑. Ille in ꝓmisso filio
titubabat: et angelus ei uerbum

Expanded text:
Non credit Zacharias sterilem jusdonec generatur a matre, ut tunc accipiat verbum, ubi susceperit filium. Obstupuit in cithara corporis pulsabulum vocis, et cum universa viverent in corpore membra, sola jacuit in sepulcro dentium lingua. Erat igitur in manibus angeli et munus et gladius. Denegavit Zacharias muneri animum, et exercuit angelus in lingua supplicium. Non credidit, et siluit, angelus loquebatur, et Zacharias in sermonis palato ligabatur. Ille in promisso filio titubabat, exspectabat angelus fidem
Abbreviated transcription (Latin):
quenti: Crede zacharia angło
crede cȩlesti ministro: accõmoda
nuncio fidem. si non uis ꝑdere
uocem. Ecce ubi incurristi ꝑfidiȩ
noxam.statĩ accepisti. in ostia lin¬
guȩ catenam. Hic angłs gaudiũ
portat et uinculum: fidem obser-¬
uat et uocem. Si credideris. gaudi¬
um meruisti: si non credideris. gͥau.
dium incurristi. Unde hoc sciam:

Expanded text:
angelus: Crede, Zacharia, angelo, crede coelesti ministro: accommoda nuntio fidem, si non vis perdere vocem. Ecce ubi incurristi perfidiae noxam, statim accepisti in ostio linguae catenam. Hic angelicus et gaudium portat et vinculum: fidem observat et vocem. Si credideris, gaudium meruisti; si non credideris, linguae vinculum incurristi. Et Zacharias:
Abbreviated transcription (Latin):
mo uox: humilitas p̃cipit᷑ omĩbus:
et asꝑiorib uiis. ac semitis tortuosis
in hominum cordib fidei uiam¬
p̃co componit: & humana fragili¬
tas. quid factura es in aduentu iu¬

Expanded text:
mo, humilitas praecipitur montibus, et a superioribus viis ac semitis tortuosis In hominum corda fidei praeco componitur, et humana mortalitas, quid factura es in adventu
Abbreviated transcription (Latin):
głs fidem: et ubi zacharias ñ cre¬
taciturnitatis accepit. Uolutabat
sermo mnerate corꝑis: nec audiri po¬
in labiis zachariȩ posuit: et hospici¬
um uerbi conclusit. Ascendit unde
tur. Tunc accepit lingua libertatẽ:
quando elisabeth edidit uocem. Ipse¬
est enim ioħs uox clamantis in
deserto: qui necdũ de uulua matͥs
exierat. & iam exemplum ꝑfidis

Expanded text:
s non cretaciturnitatis accepit. Volutabatur sermo in crate pectoris, nec audiri poin labiis Zachariae posuit, et hospitium verbi conclusit. Ascendit unde tur. Tunc accepit ejus lingua solutionem quando Elizabeth edidit Vocem. Ipse enim Joannes Vox clamantis in eremo, qui necdum de vulva matris exierat, et jam exemp
Abbreviated transcription (Latin):
ret te illud credere. qđ uidere non
uidentem unde possis credere quod
non uides. Paruane signa. paruane
indicia sunt creatoris. in ipsa creatura:
U enit etiam: fecit miracła. Non pote¬
ras uidere dm̃: poteras hominẽ. Os̃
factus est homo: ut in uno tͥ. eẽt. & qd̃
uideres. & qđ crederes. In pͥncipio erat
uerbum. & uerbum erat apud dm̃ &
ds̃ erat uerbum. audis: & nondum uides.
E cce uenit: ecce nascitur÷ ecce corpus
enim eras eum forte. qui nasceretur.
hoc ds̃ p̃ceꝑat: hisi ut eo modo signi¬
ficaretur semen suscitandum fr̃i. ad
ut qui inde nasceret᷑ nomen hab̾et
defuncti. Defunctus est xp̃s: accepe¬
runt coniuigem eius apłi eccłam. Qs
de illa genuerunt: non paulianos
aut petrianos. s xp̃ianos nominauer̃.
Loquant᷑ gͦ hȩc duo. ambȩ passiones: il¬
lum oportet crescere. me aut̃ minui.
lle creuit in ligno: hic ÷ diminutus
in ferro. Locutȩ sunt hec passiones:
hoc mysterium loquant᷑ & dies. Nas¬

Expanded text:
ret te illud credere, quod non potesret te illud credere, quod non potesvidentem, unde possis credere quod non vides. Parvane signa, parvane indicia sunt Creatoris ipsa creatura? Venit etiam, fecit miracula. Non poteras videre Deum, poteras hominem: Deus factus est homo, ut in uno tibi esset et quod videres, et quod crederes. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Audis, et nondum vides. Ecce venit, ecce nascitur, ecce de femienim eras forte qui nasceretur, hoc Deus praeceperat, nisi ut eo modo significaretur semen suscitandum fratris aut qui inde nasceretur, nomen haberet defuncti. Defunctus est Christus, acceperunt conjugem ejus Apostoli Ecclesiam. Quos de illa genuerunt, non Paulianos, aut Petrianos, sed Christianos nominaverunt. Loquantur ergo haec duo ambae passiones: Illum oportet crescere, me autem minui. Ille crevit in ligno, hic est diminutus in ferro. Locutae sunt et passiones hoc mysterium, loquantur et dies. Nas
Abbreviated transcription (Latin):
Unde gͦ ista quȩ uides: nisi ex illo quẽ
non uides: S ut dicere ceꝑam. quia
tͥ ista uiluerant. uenit ipse ad facienda
cui dictum est. Innoua signa: Cuidic¬
tum est. Mirifica miscđias tuas. Lar¬
giebatur enim eas: largiebatur. & ne¬
mo mirabat᷑. Uenit gͦ paruus ad
paruos: uenit medicus ad egrotos:
qui poterat uenire cum uellet. redire
cum uellet: facere quicquid uellet:
iudicare ut uellet. E hoc quod uel¬
let: ipsa iusticia est. Ꝙ quod ille
uult inquam: ipsa iusticia . ẽ. Non enĩ
iniquum ÷ quod ille uult: aut equũ
potest. eẽ. qd̾ ille non uult. Uenit sus¬
citare mortuum mirantibͥ reddere
luci hominem qui non erat in luce:
qui cotidie quȩ non erant. ꝓducit ad
plus attendentib nonꝗͣ magna face¬
centib apud se. Ista diuina sunt: s
iste homo est. Quo gͦ uides: diuina.
et humana. Si diuina non possunt
fieri nͥ a deo: uide ne in homine late¬
at ds̃. Attende inquã quȩ uides:

Expanded text:
Unde ergo ista quae vides, nisi ex illo quem Unde ergo ista quae vides, nisi ex illo quem non vides? Sed, ut dicere coeperam, quia tibi ista viluerant, venit ipse ad facienda ui dictum est, Innova signa : cui dictum est, Mirifica misericordias tuas . Largiebatur enim eas; largiebatur, et nemo mirabatur. Venit ergo parvus ad parvos, venit medicus ad aegrotos, qui poterat venire cum vellet, redire cum vellet, facere quidquid vellet, judicare ut vellet. Et hoc quod vellet, ipsa justitia est; et quod ille vult, inquam, ipsa justitia est. Non enim iniquum est quod ille vult, aut aequum potest esse quod non vult. Venit suscitare mortuum, mirantibus reddere luci hominem, qui erat in luce, qui quotidie qui non erant, producit ad plus attendentibus non quam magna facecentibus apud se, Ista divina sunt, sed iste homo est. Duo ergo vides, divina et hominem. Si divina non possunt fieri, nisi a Deo, vide ne in homine lateat Deus. Attende, inquam, quae vides,
Abbreviated transcription (Latin):
uit ad te ꝓpħa: & frustra clamauit.
Holi ẽẽ. sicut equus & mulus: quibus
non est intellectus. Uidebas gͦ ista:
ana: non facilitate s assiduitate ui¬
luerunt. Quid enim difficilius cogui¬
tione. quam ut nascatur homo qui non¬
erat: moriendo discedat in secreta qui
erat: nascendo ꝓcedat in publica qui ñ
erat: Qd tam mirabile: quid tam dif¬
ficile cognitu: Deo aũt facile factu.
Mirare ista: exꝑgiscere. Insolita nosti
mirari: maiora sunt quȩ uidere con¬
suesti. Mirati sunt homines dñm
pauca grana impleri segetib terram:
pse illa fecit: ipse ista. Illa ut pasca-¬
ris: ista ut mireris. S utraq miran¬
da sunt: quia oꝑa dei sunt. Uidet
homo insolita: & miratur. Unde ÷
ipse qui miratur: Uideat unde ꝓces¬
sit: unde forma corporis: unde mẽ¬
brorum distinctio: unde habitus iste
speciosus : de quib primordiis ÷ de quã
contemptibilib: & mirq̾tur alia: cum
sit magnum ipse mirator miraculum:

Expanded text:
vit ad te propheta, et frustra clamavit: vit ad te propheta, et frustra clamavit: Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Videbas ergo ista, Dei non facilitate, sed assiduitate viluerant. Quid enim difficilius cognitione, quam ut nascatur homo, moriendo discedat in secreta qui erat, nascendo procedat in publica qui non erat? Quid tam mirabile, quid tam difficile cognitu? Deo autem facile factu. Mirare ista, expergiscere: insolita nosti mirari, majora sunt quam quae videre consuevisti? Mirati sunt homines Dominpauca grana impleri segetibus terras. vitis? Ipse illa fecit, ipse ista: illa ut pascaris, ista ut mireris. Sed utraque miranda sunt, quia opera Dei sunt. Videt homo insolita et miratur: unde est ipse homo qui miratur? ubi erat? unde processit? unde forma corporis? unde membrorum distinctio? unde habitus iste speciosus? de quibus primordiis? de quam comtemptibilibus. Et miratur alia, cum sit ipse mirator magnum miraculum.
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Est enim aliquis intus: qui ꝑ
ocłos uideat. Nam qnͣdo aliunde
minie cogitas: auerso interus habi¬
tatore. quȩ sunt ante ocłos tuos non
uides. fenestrȩ enim frustra patent:
quando qui ꝑ eas attendit. absens ẽ:
Non gͦ ocłi uident: s quidam Pocłos
uidet. Erige illum: excita illum. H
enim denegatus est tͥ. Rationẽ am¬
mal te ds̃ fecit. Preposuit te peccori¬
b: ad imaginem suam te formauit:
Sic in eo uti ocłis debes ut peccus:
tantum ut uideas. quid addas uentͥ.
non menti: Erige ꝗͦ rationalem
aspectum: utere ocłis ut homo. In¬
tende celum & t̾ram: ornamenta cȩli
fecunditatem t̾rȩ: uolatus auium⁊
natatus piscium: uim seminum:
ordinem tempoꝵ. Intende facta: &
quere factorem. Aspice quȩ uides:
et quere non q̃uem uides. Crede in
eum quem non uides. ꝓpter ista quȩ
lia enim dei: a creatura mundi per
ea quȩ facta sunt. intellecta: conspiciunt᷑.
mo. s ut anmal irrationale. Clama¬

Expanded text:
Dei. Est enim aliquis intus qui per Dei. Est enim aliquis intus qui per oculos videat. Nam quando aliquando in me cogitas averso interius habitatore, quae sunt ante oculos tuos non vides. Fenestrae enim frustra patent, quando qui per eas attendit absens est. Non ergo oculi vident, sed quidam per oculos videt: erige illum, excita illum. Non enim denegatum est tibi: rationale animal te Deus fecit, praeposuit te pecoribus, ad imaginem suam te formavit. Siccine uti illis debes, ut pecus; tantum ut videas quid addas ventri, non menti? Erige ergo rationalem aspectum, utere oculis ut homo, intende coelum et terram, ornamenta coeli, fecunditatem terrae, volatus avium, natatus piscium, vim seminum, ordinem temporum: intende facta, et quaere factorem; aspice quae vides, et quaere quem non vides. Crede in eum quem non vides, propter ista quae lia enim Dei, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, conspiciuntur mo, sed ut animal irrationale. Clama
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑandi uiciosi: qui tanꝗͣ immatu¬
ri conceptus ante ortum querunt
abortum: qui nob̃ dicunt. quid me
iubes credere quod non uideo: Uide¬
am aliquid: ut credam. Iubes credere.
dum non uideam. Ergo uidere uolo:
et uidendo credere non audiendo.
Bicat ꝓpħa. Nisi credideritis: non intel¬
ligetis. Ascendere uis. et gradꝰ obliui-¬
sceris: Utiq ꝑuerse homo si iam
tibi possem ostendere quod uideres:
non hortarer ut crederes. Est enĩ¬
fides sicut alibi diffinitum est. sꝑan-¬
darum substantia rerum: coniuctio
quȩ non uidentur. Si non uident᷑.
quomͦ conuncunt᷑ quia sunt: Un¬
de enim sunt ista quȩ uides: nisiex
illo quod non uides: Utiq uides
aliquid ut credas aliquid. et ex eo
quod uides. credas qđ non uides: ne
sis ingratus ei qui te fecit uidere. un¬
de possis credere qđ nondum potes
uidere. Bedit tͥ ds̃ ocłos in corpore:
rationem in corde. Excita rationem
cordis: erigere in interiorem habi
nestras suas: inspiciat creaturam

Expanded text:
perando vitiosi, qui tanquam immaturi conceptus ante ortum quaerunt abortum; qui nobis dicunt, Quid me jubes credere quod non video? Videam aliquid, ut credam. Jubes credere, dum non videam: ego videre volo, et videndo credere, non audiendo. Dicat propheta: Nisi credideritis, non intelligetis. Ascendere vis, et gradus oblivisceris. Utique perverse. O homo, si jam tibi possem ostendere quod videres, non hortarer ut crederes. CAPUT I sicut alibi definitum est, sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur . Si non videntur, quomodo convincuntur quia sunt? Unde enim sunt ista quae vides, nisi ex illo quod non vides? Utique vides aliquid, ut credas aliquid, et ex eo quod vides, credas quod non vides. Ne sis ingratus ei qui te fecit videre, unde possis credere quod nondum potes videre. Dedit tibi Deus oculos in corpore, rationem in corde; excita rationem cordis, erige interiorem habitnestras suas, inspiciat creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
imprudente intelligeretur ⁊ dicit se
amicũ ꝓpt̃ amorẽ: deicit se aduestigia
ꝓpt̃ tumorẽ. & parũ ẽ qd̃ se ad uestigia
de ponit: nec dignũ se dieit soluere cor¬
rigiam calciam̃ti. humilis ꝑfecto sidi¬
gnũ solui̾e: s qi nec dignũ se dic̃ soluere:
dignus qui exaltaretur Ab humili¬
tate. Dicat etiam aꝑtiꝰ. dicat distinctiꝰ:
quidẽ. post me uenit. ante me factus
est. Dixit enim &e causam. Quia pͥor
me erat. Qm̃ in pͥncipio erat uerbũ
Et cum ui forma dei. ẽẽt: non rapinã
arbitratus est. ẽẽ. ȩqualis deo. Illum
oportet crescere: me aũt minui. O¬
portebat ut cresceret qui posterior
uenit: & minueret᷑ qui anterior uenit.
Si creuit qui posterior uenit: ante
ipsum factus est crescendo. Illum
inqͥt oportet crescere: me aũt minui.
H oc ÷ ante me factus ẽ Et quomͦ cre¬
lit xp̃s: minitus est iohannes.
P recessit etate iohannes dñm. In
natiuitate humana creuerunt ambo

Expanded text:
imprudente intelligeretur; dicit se imprudente intelligeretur; dicit se amicum propter amorem, dejicit se ad vestigia propter timorem. Et parum est quod se ad vestigia deponit; nec dignum se dicit solvere corrigiam calceamenti. Humilis profecto, si dignum solvere; sed quia nec dignum se dicit solvere, dignus qui exaltaretur ab humilitate. Dicat etiam apertius, dicat distinctius, quid est, Post me venit, ante me factus est. Dixit enim et causam, quia prior me erat. Quoniam, In principio erat Verbum; et, Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Illum oportet crescere, me autem minui . Oportebat ut cresceret qui posterior venit, et minueretur qui anterior venit. Si crevit qui posterior venit, ante ipsum factus est crescendo. Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Hoc est, ante me factus est. Et quomodo crevit Christus, minutus est Joannes? Praecessit aetate Joannes Dominum in nativitate humana; creverunt ambo
Abbreviated transcription (Latin):
utrum merito. Interroga ipsũ ioħm.
lle qui post uenit. quare ante te fact̾
est. qui te sequebat᷑. quare tͥ p̃latus
est. Sequitur. Quia prior me erat.
Hoc ẽ in pͥncipio erat uerbum. Ergo
merito ante me factus. ẽ: quia prior
me erat. Prior iohanne. prior abrahã.
prior quã adam: prior quã cȩlum &
terra ÷ prior quam angłi. sedes. do¬
minationes. pͥncipatus. & potestates:
Quare prior: Q uia omnia ꝑ ipsum
facta sunt. Agnoscat seruus humili¬
tatem suam: ostendat dñs maiestatẽ
suam. Dicat idem ioħs. Nonsum di¬
gnus corrigiam calciam̃ti eius sol¬
uere. Multum se humillaret: si di¬
ceret. dignus sum. Qͥd enim. si se¬
dignum diceret: Nunquid sedere
in iudicio ad dexteram patris: nun¬
quid uenire ad iudicandos uiuos &
mortuos: Quid si se diceret dignũ
soluere corrigiam calciamenti: Ma¬
gna humilitas: si hoc est dignus a¬
micus sponsi. Dicturus enim erat
amicum se ẽẽ. sponsi. Et ne in illa
amicicia equalitas forte ab aliquo

Expanded text:
utrum merito. Interroga ipsum Joannem: Ille qui post te venit, quare ante te factus est? Qui te sequebatur, quare tibi praelatus est? Sequitur, Quia prior me erat. Hoc est, In principio erat Verbum. Ergo merito ante me factus est, quia prior me erat. Prior Joanne, prior Abraham, prior quam Adam, prior quam coelum et terra, prior quam Angeli, Sedes, Dominationes, Principatus et Potestates. Quare prior? Quia omnia per ipsum facta sunt. Agnoscat servus humilitatem suam: ostendat Dominus majestatem suam. Dicat idem Joannes, Non sum dignus corrigiam calceamenti ejus solvere. Multum se humiliaret, si diceret, Dignus sum. Quid enim si diceet dignum? numquid sedere in judicio ad dexteram Patris? numquid venire ad judicandos vivos et mortuos? Quid si diceret dignum solvere corrigiam calceamenti? Magna humilitas, si hoc est dignus amicus sponsi. Dicturus enim erat amicum se esse sponsi: et ne in illa amicitia aequalitas forte ab aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ait. prius fui blasphemus. &
ꝑsecutor. et inuiriosus. Ecce tenebrȩ.
Aecendat᷑ lucerna. S miscłiam con¬
sequutꝰ sum. E ut noueris de ipsis
diccum. neq accendunt lucernam.
et ponunt eam sub mod̾o. s super
candelabrum. ut luceat omĩb qui

Expanded text:
i prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus. Ecce tenebrae, accendatur lucerna: Sed misericordiam consecutus sum . Et ut noveris de ipsis dictum, Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibu