comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ plus tibi fit qe hiuic tollis. Seduere hoc faciunt qđ hi
quitollunt animã. & alteritollunt & ipsiduas animas non
habent. Quid ergo uis auferre : unde tibi displi c&. quẽ
uis rebapti zarẽ : dare non potes qđ iã habet sed facis ne¬
gare qđ habet. Quid a cerbius faciebat paganus ꝑsecutor
eccłiȩ o excerebantur gladii aduersus martires. & miteban¬
tur bestiȩ ignes ad mõuebantur. Ut quid ista: ut dicer&e
qui ista patieba itur. non sum christiamis. Quid docestu
eũ quẽ uis rebaptizare o ñisi ut primo dicat non sum xp̃i¬
anus. Ad qđ aliquando ꝑsecutor ꝓferebat flammam:
adhoc tuꝑducis linguam. Seducen do facis. Quod ille
occidendo non fecit. &quid ẽ. qđ daturus es: & cuidaturus
esꝰ sitibi uerũ dicat. & non seductus a te mentiat᷑. dictu.
Quod enĩ ius dare. haberi in me non potest. Quia qđ accłpi. au¬
ferri amȩ non potest. Sedtam̃ expecta. uideam quid m euis

Expanded text:
enim plus tibi fit, quia huic tollis. Sed vere hoc faciunt, quod hi enim plus tibi fit, quia huic tollis. Sed vere hoc faciunt, quod hi qui tollunt animam; et alteri tollunt, et ipsi duas animas non habent. 13. Quid ergo vis auferre? Unde tibi displicet quem vis rebaptizare? Dare non potes quod jam habet, sed facis negare quod habet. Quid acerbius faciebat paganus, persecutor Ecclesiae? Exserebantur gladii adversus martyres, emittebantur bestiae, ignes admovebantur: utquid ista? Ut diceret qui ista patiebatur, Non sum christianus. Quid doces tu eum quem vis rebaptizare, nisi ut primo dicat, Non sum christianus? Ad quod aliquando persecutor proferebat flammam, ad hoc tu producis linguam: seducendo facis quod ille occidendo non fecit. Et quid est quod daturus es, et cui daturus es? Si tibi verum dicat, et non seductus a te mentiatur, dicturquod enim vis dare, haerere in me non potest; quia quod accepi, auferri a me non potest. Sed tamen exspecta; videam quid me vis
Abbreviated transcription (Latin):
runt. nec suis nec alienis peꝑcerunt. Notũ iẽ. hoc omnib.
Inuidiosa est potestas. Quia legitima ẽ. Inuidiose. facit
qui iure facit. Sine inuidia facit. qui p̃ter leges facit. Ad¬
tendat unus quisque urm frs mei quidhabeat christianus.
uod homo est commune cũ multis. Quiod christianus .ẽ. secer¬
nitur amultis Et plus adillũ ꝑtinet quod cristianus. quã qđ
homo. Nã qđ chiristianus. renouatur adimaginẽ dĩ. aquo
homo factus ẽ. adimaginẽ dĩ. Quod autẽ homo. posset &ma¬
lus . posset & paganus. posset & idolatra. Iuhoc ꝑ sequeris in
christiano. quod melius habet. hoc eñi illius auferre unde
tur : uiuit autẽ adȩternitatẽ. scđm baptis mũ. quẽ÷ acce¬
pit adnõ. Hoc illi uistolle re unde uiuit. Latrones eos quos¬
uolunt expoliare. sic uolunt ut ipsi plus habeant. & illi nihil
habeant. Tuhȩc tollis huic. & apudte nonerit plus. Non

Expanded text:
runt; nec suis nec alienis pepercerunt. Notum est hoc omnibus. runt; nec suis nec alienis pepercerunt. Notum est hoc omnibus. Invidiosa est potestas, quia legitima est: invidiose facit, qui jure facit: sine invidia facit, qui praeter leges facit. Attendat unusquisque vestrum, fratres mei, quid habeat christianus. Quod homo est, commune cum multis: quod christianus est, secernitur a multis; et plus ad illum pertinet quod christianus, quam quod homo. Nam quod christianus, renovatur ad imaginem Dei, a quo homo factus est ad imaginem Dei, : quod autem homo, posset et malus, posset et paganus, posset et idololatra. Hoc tu persequeris in christiano, quod melius habet: hoc enim illi vis auferre undtur; vivit autem ad aeternitatem secundum Baptisma quod accepit a Domino: hoc illi volunt exspoliare, sic volunt, ut ipsi plus habeant, et illi nihil habeant: tu et tollis huic, et apud te non erit plus; non
Abbreviated transcription (Latin):
dissipauerunt. Accipitres erant milui erant. Nonlani¬
at colũba. Et uides illos inuidiã nobis facere. quasi deꝑ
secutionib quas passisunt. Corporales quidẽ passi quasi p¬
secutiones cũ essent flagella dñi. manifeste dantis discipli¬
nã ad tẽpus nedã net inacẽnum. si eam non cogn ouerunt.
seq correxerint. Illi uere ꝑsecuntur. eccłam quidolis ꝑse¬
quuntur. Illi grauius conferiunt. qui gladio linguę
feriunt. Illi a cerbius sanguinẽ fun dũnt. qui x̃ pm̃
quantũ in ipsis . ẽ. in homine occidunt. Per territi uiden¬
tur. quasi uidicio potestatũ. Quid tibi facit potestas
sibonis es si autẽ maliis es̃ . time potestatẽ. Non enĩ frus¬
tra gdadiũ portat dixxit apłs. Tuum gladiũ noli educe¬
re. quo ꝑcutis xp̃m. Christiane. quid tu ꝑsequeris in xp̃i¬
auo e quid inte ꝑsecutus est imperator : carnẽ ꝑsecutus
m̃ neccarni parcunt. Quot quot potuer̾ caetlendo necaue¬

Expanded text:
dissipaverunt? Accipitres erant, milvi erant. Non lanidissipaverunt? Accipitres erant, milvi erant. Non laniat columba. Et vides illos invidiam nobis facere, quasi de persecutionibus quas passi sunt. Corporales quidem passi quasi persecutiones, cum essent flagella Domini manifeste dantis disciplinam ad tempus, ne damnet in aeternum, si eam non cognoverint, seque correxerint. Illi vere persequuntur Ecclesiam, qui dolis persequuntur; illi gravius cor feriunt, qui linguae gladio feriunt; illi acerbius sanguinem fundunt, qui Christum, quantum in ipsis est, in homine occidunt. Perterriti videntur quasi judicio potestatum. Quid tibi facit potestas, si bonus es? Si autem malus es, time potestatem: Non enim frustra gladium portat, dicit Apostolus . Tuum gladium noli educere, quo percutis Christum. Christiane, quid tu persequeris in christiano? quid in te persecutus est imperator? Carnem persecutus amen nec carni parcunt: quotquot potuerunt caedendo necave
Abbreviated transcription (Latin):
siturũ. Potestatẽ eẽ adnĩ ut neminẽ ministrũ & in
bonos & inmalos exhorreat colũ ba. Ministeriũ ma¬
lũ respiciat : dñi potestatẽ. Quid tibi facit malus minister.
ubi bonus ẽ dñs Quidte inpedit malitiosus prȩco. siẽ be¬
nuolus uidex ⁊ iohannes didicit ꝑcolũbã hoc. Quid . ẽ. qđ
didicitꝰ ipse repetat. Ipse michi dixit inquit. suꝑ quem
uideris sp̃m descendentem tãquã colũ bã &manentẽ suꝑeũ.
hic .ẽ. quibaptitat in spũ scõ. Nonte ergo decipiant ocolũ¬
ba seductores. qui dicunt nos bapti zamus colũbã. Ag¬
nosce quid docuit colũba lic est quibaptitat in spũ scõ.
Perͤlũ bam discitur quia hicest. & tu eius potestate. putas
te baptitari. cuius ministerio baptizaris & si hocputas ñ¬
ñhabes. Simplicitas enĩ maxime ꝑ colũbã designat᷑. Quare
ꝑ simplicitatẽ colũbȩ didicit iohannes. quiahic est quibap

Expanded text:
siturum: potestatem a Domino in neminem, ministerium et in siturum: potestatem a Domino in neminem, ministerium et in bonos et in malos. Non exhorreat columba ministerium malorum, respiciat Domini potestatem. Quid tibi facit malus minister, ubi bonus est Dominus? Quid te impedit malitiosus praeco, si est benevolus judex? Joannes didicit per columbam hoc. Quid est quod didicit? Ipse repetat: Ipse mihi dixit, inquit, Super quem videris Spiritum descendentem, tanquam columbam, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Non ergo te decipiant, o columba, seductores, qui dicunt, Nos baptizamus. Columba, agnosce quid docuit columba. Hic est qui baptizat in Spiritu sancto. Per columbam discitur quia hic est; et tu ejus potestate putas te baptizari, cujus ministerio baptizaris? Si hoc putas, nonnon habes. Simplicitas enim maxime per columbam designatur. 12. Quare per simplicitatem columbae didicit Joannes, quia hic est qui ba
Abbreviated transcription (Latin):
um ÷ non inuenis dixisse. baptis mum meum. Hoc ergodidi.¬
cit iohannes. fr̃s mei. Quod didicit iohannes ꝑcolumbã:
discamus & nos. Non enim colũba iohannẽ dõcuit ⁊ &
ecclesi am nondocuit. Cui ȩcclȩsiȩ dictũ ẽ. una est colũ¬
ba mea. Colũba doceat colũbã: nouerat colũba. qđ ioh
didicit e oportebat enĩ ut disceroe. nec hoc forte oporte¬
bat. nisi ut ꝑ colũ bã disceret. Quid dicam decolũ ba fr̃s
mei & aut quando michi sufficit facultas uelcordis uel
linguȩ dicere quomodo uoloꝵ & forte nondigne uolo
quomo do dicendũ est. Nec sic tamen possum dicere qͦ¬
modo uolo quanto minus quomodo dicendũ ẽ. Ego ameli-¬
ore hoc audire uellem. non uobis dicere. Discĩt iohannes
eum quẽ nouerat : sed ineo discit. in quo eum nonnoue¬
rat. in quonouerat nondiscit. & quid nouerat : dͥñm.
uid non nouerat ⁊ potestatẽ baptismi dominici. innul¬
lũ hominẽ ad nõ transiturũ. sed ministeriũ plane tran¬

Expanded text:
Baptisma meum. 10. Hoc ergo didicit Joannes, fratres mei. Quod didicit Joannes per columbam, discamus et nos. Non enim columba Joannem docuit, et Ecclesiam non docuit, cui Ecclesiae dictum est, Una est columba mea . Columba doceat columbam; noverit columba quod Joadidicit? Oportebat enim ut disceret: nec hoc forte oportebat, nisi ut per columbam disceret. Quid dicam de columba, fratres mei? aut quando mihi sufficit facultas vel cordis vel linguae, dicere quomodo volo? Et forte non digne volo quomodo dicendum est; nec si tamen possum dicere quomodo volo: quanto minus quomodo dicendum est? Ego a meliore hoc audire vellem, non vobis dicere. 11. Discit Joannes eum quem noverat: sed in eo discit in quo eum non noverat; in quo noverat non discit. Et quid noverat? Dominum. Quid non noverat? Potestatem dominici baptismi in nullum hominem a Domino transituram, sed ministerium plane tran
Abbreviated transcription (Latin):
eũ : ipse est quibaptizat inspũscõ. Non ait ipse ẽ dñs:
non ait ipse est xp̃ẽ: Nonait ipse est ds̃ : Non ait ipse est
iħs : non ait ipse est quinatus ẽ exuirgine oraria: pos¬
teriorte. priorte. Nonait hoc. Iã enĩ hoc nouerat iohannes.
Sed quid non nouerat: tantũ potestatẽ baptismi ipsũ dnm
habiturũ & sibi retenturũ. siue p̾sentẽ in terra. siue absentẽ
corpore incȩlo. & prȩsentẽ maiestate. sibi retenturũ baptis

Expanded text:
Non ait, Ipse est Dominus; non ait, ipse est Christus; non ait, ipse est Deus; non ait, ipse est Jesus; non ait, ipse est qui natus est de virgine Maria, posterior te, prior te: non ait hoc; jam enim hoc noverat Joannes. Sed quid non noverat? Tantam potestatem Baptismi ipsum Dominum habiturum et sibi retenturum, sive praesentem in terra, sive absentem corpore in coelo et praesentem majestate, sibi retenturum Baptism
Abbreviated transcription (Latin):
uelut s̃ponsus. & mutatus uenit adnuptiãs. Certi
sacramenti gratia uidetur matrẽ dequa sponsus
pcessit ñ agnoscere. & dicere illi. Quid mͥ. & tibi ẽ.
mulier: non dũ uenit hora mea. Quid ẽ. hoce idõ¬
neuenit ad nuptias ut doceret matres c̃temni: utiq
adcuius nuptias uenerat: Idõ ducebat uxorẽ. ut
filios ꝓcrear&e. Et ab eis quos ut ꝓcrear& optabat uti-¬
q honorari cupiebat. Ille ergo uenerat ad nuptias ut
ex honorar&e matrẽ. cum ꝓpt filios habendos. quib
reddere honorẽ parentib imperat ds̃. ipse nuptiȩ cȩlebren¬
tur & qͥucantur uores : ꝓcul dubio fr̃s lat& ibi aliqͥd

Expanded text:
velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, videtur matrem de qua sponsus processit, non agnoscere, et dicere illi, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Quid est hoc? ideovenit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonoraret matrem, cum propter filios habendos, quibus reddere honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
hab&e hicergo sponsam quã redemit sanguine suo. &cui
pignus de dit spm̃ scm̃ : eriuit eam de mancipatu diab oli.
Mortuus ẽ. pp̃t delicta nr̃a. resurreait ꝓp̃t iustificatio¬
nẽ eius. Qius offerde tanta sponsȩ suȩ. offerant homines
quelib& ornam̃ta terrarũ. aurũ. argentũ. lapides p̃¬
tiosos equos. mancipia. fundos p̃dia nũquid aliquis
offerde sanguinẽ suũ: si enĩ sangiuinẽ suum sponsȩ de¬
derit. ñ erit quiducat uxorẽ : Ds̃ aut̃ securus moriens.
dedit sanguinẽ suũ ꝑea. quã resurgens haber&. quam
sibi iã c̃iuncxerat inutero uirginis. Uerbũ enĩ spon¬
sus. & sponsa caro u humana. & utrũq unus filius dĩ.
& idẽ filiusho ias seminis. Ubi factus ẽ: caput ecclȩ.
ille uterus uirginis mariȩ thalamꝰ eiꝰ. Inde ꝓcessit
tã quã sponsus de thalamo suo. Sic̃ scriptura p̃dixit
Et ipse tãquã sponsus ꝑcedens de thalamo suo. Exulta¬
bit ut gigas ad currendã uiã. De thalamo ꝓcedit

Expanded text:
 hic sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis: ubi factus est caput Ecclesiae, ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de thalamo suo, sicut Scriptura praedixit, Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam ; de thalamo processit
Abbreviated transcription (Latin):
Fluiuo cȩlebritatis huius e Audiendo enĩ & non facien¬
do : uenit fluuius ipsa cȩlebritas anniuersaria. imple¬
&us ẽ. torrens. transiturus ẽ. & sic caturus. Sedue illi
quem tulerit Illud ergo nouerit carifas ur̃a. q nisiqͥs
& audiat & faciat. n edificat suꝑ parã. & non ꝑtinae ad
nom̃ tãmagnũ. qđ sic cõm̃dauit dñs. Intentũ enĩtefe.¬
cit. Nã si hoc ante p&rus uocar&ur. ñita uideres mys.¬
teriũ parȩ. & putares casu eũ sic uocari non ꝓuidentia
dĩ. Idõ enĩ uoluit eũ aliud prius uocari : ut ex ipsa cõ¬
mutatione nominis. sacram̃ti uiuacitas cõm̃dar&ur.
t incrastinũ uoluit exire ingalileã. & inuenit philippũ¬

Expanded text:
fluvio celebritatis hujus? Audiendo enim et non facienfluvio celebritatis hujus? Audiendo enim et non faciendo, venit fluvius ipsa celebritas anniversaria, impletus est torrens, transiturus est et siccaturus: sed vae illi quem tulerit! Illud ergo noverit Charitas vestra, quia nisi quis et audiat et faciat, non aedificat super petram; et non pertinet ad nomen tam magnum, quod sic commendavit Dominus. Intentum enim te fecit. Nam si hoc ante Petrus vocaretur, non ita videres mysterium petrae; et putares casu eum, sic vocari, non providentia Dei: ideo voluit eum aliud prius vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. 15. Et in crastinum voluit exire in Galilaeam, et in
Abbreviated transcription (Latin):
est qe intrat ecclesiã qui uult suꝑ harenã edifi¬
harenã edifi¬
care. Audiendo enĩ & ñ faciendo : ȩdificat quidem
sed suꝑ harenã. Si enĩ nichil audit nihil ȩdificat. siaũ
audit : edificat. Sed quęrimus ubi. Si enĩ audit &
facit supra paerã . Si audit & ñ facit suꝑ harenã.
uosunt genera ȩdificantiũ aut suꝑp&ram aut suꝑ
harenã: Quid ergo illi quiñ audiunt securisunt
securos eos dic̃. qu nihil ȩdificant ⁊ nudi sunt sub plu¬
uia: ante uentos ante flumina. Cũ uenerint ista
ante illos tollunt quã domos deiciant. Ergo una ẽ.
securitas &edificare & suꝑ paeram edifitare. Siaũ
audire uis & ñ facere ȩdificas. sed ruinã ȩdificas. Cũ
autẽ uenit tep̃tatio : deicit domũ. &cũ ipsa ruina tua
te tollit. Si autẽ non audis: nudus es. illis tep̾tationib
tu ipse traheris. Audi ergo & fac. unũ ẽ. remediũ.
uanti forte hoclie audiendo & non faciendo raptisunt

Expanded text:
est quia intrat Ecclesiam, qui vult super arenam aedificare? Audiendo enim et non faciendo, aedificat quidem, sed super arenam. Si enim nihil audit, nihil aedificat: si autem audit, aedificat. Sed quaerimus, ubi. Si enim audit et facit, super petram: si audit et non facit, super arenam. Duo sunt genera aedificantium; aut super petram, aut super arenam. Quid ergo illi qui non audiunt? securi sunt? securos eos dicit, quia nihil aedificant? Nudi sunt sub pluvia, ante ventos, ante flumina: cum venerint ista, ante illos tollunt, quam domos dejiciant. Ergo una est securitas, et aedificare, et super petram aedificare. Si audire vis et non facere, aedificas; sed ruinam aedificas: cum autem venerit tentatio, dejicit domum, et cum ipsa ruina tua te tollit. Si autem non audis, nudus es, illis tentationibus tu ipse traheris. Audi ergo, et fac; unum est remedium. Quanti forte hodie audiendo et non faciendo rapti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sinutria foueat filiossuos. Uidemus enĩ & nutrices & ma¬
tres descendere ad paruulos & si norunt latina uerba dicȩ¬
re : decurtant illa. & quassant quodã modo linguam sua
ut possint delingua diserta. fieri blandĩta p̃uelrilia.
Quia sisic dicant ñaudit infans nec ꝑficit infans. Et si diser¬
tus aliquis pater. sisic tantus orator ut lingua illius foras
c̃crep&. & tribunalia c̃cutiantur : sihabeãt paruulum fi.¬
liũ. cũ addomũ redieriti seponit forensem eloquentiã
quo ascenderat. & lingua puerili descendit ad paruulũ.
Audi un oloco. ipsũ apłm. ascendentẽ. & descendentẽ in
una sententia.Siue enĩ inquit m̃te excessimus. dõsi¬
ue tem perantes sumus uobis. Quid ẽ. m̃te excessimus

Expanded text:
si nutrix foveat filios suos . Videmus enim et nutrices et matres descendere ad parvulos: et si norunt latina verba dicere, decurtant illa, et quassant quodammodo linguam suam, ut possint de lingua diserta fieri blandimenta puerilia; quia si sic dicant, non audit infans, sed nec proficit infans. Et disertus aliquis pater, si sit tantus orator ut lingua illius fora concrepent, et tribunalia concutiantur; si habeat parvulum filium, cum ad domum redierit, seponit forensem eloquentiam quo ascenderat, et lingua puerili descendit ad parvulum. Audi uno loco ipsum Apostolum ascendentem et descendentem, in una sententia: « Sive enim, inquit, mente excessimus, Deo: sive t
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes nosfecit. Sapimꝰ enĩ fidẽ. ipsius. qui prius in¬
sipientes eramus. Et forte ad ipsã sapientiã ꝑtin&e cum
honore dĩ. & cũ laude maiestatis eius. & cũ caritate poter¬
tissime misericordiȩ eiꝰ. intelligere: quidsit gestũ in
hoc miraculo. Oñs inuitatus aduptias uenit. Quid mirũ
simillã domum adnuptias uenit. qͥ inhunc mundũ ad
nuptias uenit : sienĩ nonuenit adnuptias. ñ hichab&
sponsam. &quid ẽ. qđ dicit apłs. Aptaui uos uni uiro uir

Expanded text:
sapientes nos fecit; sapimus enim fidem ipsius, qui prius insapientes nos fecit; sapimus enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae misericordiae ejus, intelligere quid sit gestum in hoc miraculo. 4. Dominus invitatus ad nuptias venit. Quid mirum si in illam domum ad nuptias venit, qui in hunc mundum ad nuptias venit? Si enim non venit ad nuptias, non hic habet sponsam. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
renouatur. ad cuius imaginẽ factus ẽ. homo. Quid
it hȩc uis animȩ cũ & corpus hoc induerit incorruptionẽ.
& mortale hoc induerit inmortalitatẽ  sitanta potest ꝑ
carnẽ corruptibilẽ. Quid poterit ꝑcorpꝰ spiritale post re¬
surrectionẽ mortuor: hectam̃ anima ut dioi ad mirabilis
naturȩ atq substantiȩ. inuisibilis res ẽ. & intelligibilis &
cuersam ꝓhominẽ iħm neq enĩ sic factus ẽ homo. ut pa¬
der& qđ cleus erat. Accessit illi homo. ñ amissus ẽ. ds Ip̾se gͦ
fecit hoc qͥilla omĩa. Nonitaq miremur qxͥs̃ fecit. seđ a-¬
memꝰ qxint̾ nos fecit. & ꝓpt̃ nram reparationẽ fecit. Aliqͥd
enĩ & m ipsis factis innuit nobis. Puto q ñsine causa uenit
adnuptias. Excepto miraculo: aliquid & in ipso factomys.¬
terii & sacram̃ti. lat& : pulsemꝰ ut aperiat : deuno in ui¬
sibili in ebri& nos: q & nos aqua eramus. & unũ nos fecit.

Expanded text:
renovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid renovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid erit haec vis animae, cum et corpus hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ? Si tanta potest per carnem corruptibilem, quid poterit per corpus spirituale post resurrectionem mortuorum? Haec tamen anima, ut dixi, admirabilis naturae atque substantiae, invisibilis resconversam per hominem Jesum? Neque enim sic factus est homo, ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc, qui illa omnia. Non itaque miremur quia Deus fecit; sed amemus quia inter nos fecit, et propter nostram reparationem fecit. Aliquid enim et in ipsis factis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos aqua eramus, et vinum nos fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quidhȩc corpus. & non anima. idẽ habitatria corporis
agit& nec tam̃ uidetur oculis. & exhis quȩ agit. ad¬
mirationẽ mouet. Accedat iã c̃sigderatio tua. &iam
ad animã humanã. cui tribuit ds̃ ingellectũ cognos¬
cendi creatorẽ suũ. dinoscendi & distinguendĩ in ter
bonũ & malũ. hoc est inter iustũ & iniustũ: quanta
agit ꝑcorpꝰ. Adtendite uniuersũ orbẽ terrarũ ordi¬
natũ in ipsahumana republicata quib ad ministratio¬
ni b quib ordinib potestatũ c̃ditionib ciuitatum¬
ñ uidet᷑. : cũ subtrahit᷑ corpori: cadauer iac&. Cũ aut̃ ad¬
est corpori: primo c̃dit qđ ammodo putdres. Corruptibilis
ẽ enĩ omĩs caro inputredines defluit: nisi quodã condim̃-¬
to animȩ teneatur. Sedhoc commune illi ẽ. cũ pecorisa.¬
nima.IIlla magna mirandaq dixi quȩ admentẽ & ad in¬
tellectũ ꝑtinent. Ubi &iam adimaginem crea l torissui

Expanded text:
Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedat jam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creatorem suum, dignoscendi et distinguendi inter bonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terrarum ordinatum in ipsa humana republica: quibus administrationibus, quibus ordinibus potestatum, conditionibus civitatunon videtur. Cum subtrahitur corpori, cadaver jacet: cum autem adest corpori, primo condit quodammodo putores. Corruptibilis est enim omnis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento animae teneatur. Sed hoc commune illi est cum pecoris anima: illa magis miranda quae dixi, quae ad mentem et intellectum pertinent; ubi etiam ad imaginem Creatoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ fȩcunditas maris. Om̃a hȩc quȩ oculis adiacent.
ꝑiħm dm̃ facta sunt. & uidemus hȩc & siẽ in nobis sp̃s illi¬
us. sic nobis placent ut artifex lauqd&ur. ñ ut adopera c̃¬
uersi abartifice auertamur : & faciem quo dam modo
ponentes adea quȩfecit. dorsum ponamꝰ adeũ qui fecit.
Et hȩc quidẽ ui demus & adiacent oculis. Quid illa quȩ
noñ ui demus: sic̃ sunt angeli. uirtutes. potesta
dominationes. om̃isq habitator fabricȩ huius suꝑ cȩles¬
tis non adiacens oculis nr̃is: quam quã sȩpe & angełiquan
õpera quȩ ex hib& incarne. magnã preb& ad mira¬
tionẽ bene c̃siderantib e a quõ facta est nisi adõ
&ꝑquẽ factast̃ nisi ꝑfiliũ dei: nondũ dico deanima
hominis. cuius pecoris anima. quomodo regit molẽ suã ÷
sensus om̃s exerit : oculos ad uidendũ. autẽs ad audiendũ.
nares adꝑcipiendũ odorẽ. oris uidiciũ ad sapores. dis¬
cernendos. membra deniq ipsa adꝑagenda officia sua.

Expanded text:
maris; omnia haec quae oculis adjacent, per Jesum Deum facta sunt. Et videmus haec, et si est in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quaopera quae exhibet in carne, magnam praebet admirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi a Deo? et per quem facta est, nisi per Filium Dei? Nondum dico de anima hominis. Cujusvis pecoris anima quomodo regit molem suam! sensus omnes exserit, oculos ad videndum, aures ad audiendum, nares ad percipiendum odorem, oris judicium ad sapores discernendos, membra denique ipsa ad peragenda officia sua.
Abbreviated transcription (Latin):
fortia & ĩgnobilia mundi & contep̃ti bilia elegit ds. ce
ea quȩ ñ sunt tãquã quęsint. ut quȩ sunt euãcuentur.
Di doctus eliger&ur: fortasse. ideo sedicer& electũ. qr
seddẽpiscatore lucratus est imperatorẽ. Magnus ciprianꝰ
orator. sed prior paris piscator. ꝑquẽ postẽã creder& .sõ
tantũ orator. sed &iam imperator. nullus nobilis primoelec.¬
tus ẽ. nullus doctus : qe infirma mundi elegit utc̃fun¬
deret fortia. Erat ergo iste magnꝰ. & sine dolo. Hoc solo¬
ñ electus : necuiquã uider&ur̃ dñs doctoselegisse. &ex
ipsa doctrina legis ueniebat. Qđ cũ audissoe anazarae h
scrutatus enĩ ẽrat scripturas & sciebat q inde erat ex¬
pectandus saluator. qđ ñ facile aluiscribȩ & phari sei no¬
uerant. Iste ergo doctissimus legis cũ audis soc phy lippũ
dicentẽ inuenimꝰ tħm quẽ scrip̃sit moyses in lege &ꝓphae

Expanded text:
mundi et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur » . Si doctus eligeretur, fortasse ideo se diceret electum, qsed de piscatore lucratus est imperatorem. Magnus Cyprianus orator, sed prior Petrus piscator, per quem postea crederet non tantum orator, sed et imperator. Nullus nobilis primo electus est, nullus doctus; quia infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia. Erat ergo iste magnus et sine dolo: hoc solo non electus, ne cuiquam videretur Dominus doctos elegisse. Et ex ipsa doctrina Legis veniebat, quod cum audisset a Nazareth: scrutatus enim erat Scripturas, et sciebat quia inde erat expectandus Salvator, quod non facile alii Scribae et Pharisaei noverant: iste ergo doctissimus Legis, cum audisset Philippum dicentem, Invenimus Jesum, quem scripsit Moyses in Lege, e
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit. manifestũ ẽ qx & p̃dicatores ipsius descendunt
catione. Etsi aliquando uos duitius tenuimꝰ consilii fuit.
ut inportune horȩ transirent. arbitramur iã illos pegis
tarib quȩ restant agamꝰ. ut diem dominicũ solemniter
i pleamiis ingaudits spiritalibus. & c̃paremus gaudia
ueritatis cũ gaudio uanitatis. & si horemꝰ doleamꝰ sidole¬
m oremꝰ. si õramꝰ exaudiamur. si exaudimur. & illos lu-¬

Expanded text:
cendit; manifestum est quia et praedicatores ipsius ascendunt Et si aliquanto vos diutius tenuimus, consilii fuit ut importunae horae transirent: arbitramur jam illos peregitaribus, quae restant agamus, ut diem dominicum solemniter impleamus in gaudiis spiritualibus, et comparemus gaudia veritatis cum gaudiis vanitatis: et si horremus, doleamus; si dolemus, oremus; si oramus, exaudiamur; si exaudimur, et illos lu
Abbreviated transcription (Latin):
crediderit in illũ ñ confundetur. Quare unctus : quia
xp̃c achris mate. Quid aute uidit tunc inscalis. & ascen¬
dentes. & descendentes angelos. Sic ẽ &eccła fr̃s. an¬
liũ hominis ascendunt & descendunt. Quomodo ascen¬
dunt. qͦ modo descendunt. exuno habemꝰ exemplum.
Audi apłm paulũ. Qđ in ipso inuenerimꝰ. hoc qͥeceteris ueri¬
tatis p̃dicatorib credamus. Uidi paulũ ascendentẽ scio
ũ cȩlũ. siue incorpore. siue extra corpus. nescio dsscit.
Et au disse ineffabilia uerba quȩ ñ licoe hominiloqui.
Ascendente audistis. descendentẽ audite. Non potui
lo qui uobis quasi spiritalib sed quasi carnalib Qua si
paruulis in xp̃o. lacuobis potũ dedi ñ escã. Ecce descendit.

Expanded text:
crediderit in illum, non confundetur . Quare unctus? Quia crediderit in illum, non confundetur . Quare unctus? Quia Christus a chrismate. Quid autem vidit tunc in scalis? Ascendentes et descendentes Angelos. Sic est et EcclesiaFilium hominis ascendunt et descendunt. Quomodo ascendunt, et quomodo descendunt? Ex uno habemus exemplum: audi apostolum Paulum; quod in ipso invenerimus, hoc de caeteris veritatis praedicatoribus credamus. Vide Paulum asum coelum, sive in corpore, sive extra corpus nescio, Deus scit: et audisse ineffabilia verba quae non licet homini loqui » . Ascendentem audistis, descendentem audite. « Non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus: quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, n
Abbreviated transcription (Latin):
nis. fr̃s. nescio quid mais diã. quã est subarbore fici
iudite. Plus ẽ enĩ qđ nos dñs uocatos iustificauit : quã qđ
uidd iacentes subumbra mortis. Quid enĩ nobis ꝑderat su
bire mansissemus ubinos uidit nũquid nonia ceremus:
quid ẽ hoc mauis. quando uidimus angelos ascendentes &e
descentes suꝑ filium hominis : Iã aliquando dehis ascen¬
dentib & descentib angelis. dixeram. Sedne obliti fueritii
breiuter dicã tãquã cõ memorans. Plurib autẽ dicerem.
si ñ cõ memorẽ. sed mođo insinuare. Scalas uidit iacob ꝑsom¬
niũ : & in ipsis scalis uidit angelos ascendentes & descenden¬
tes. & lapidẽ quẽ sibi posuerat ad caput unxit. Audistis q
& adorar&e. Alio quin idolatria esset ñsignificatio xp̃i.
Iacta ẽ ergo significio qͦusq oportuit fieri significationẽ.
& significatus ẽ ixp̃s lapis unctus sed ñ udoło lapis unctus.
Lapis quare : ecee pono insion lapidẽ electũ prȩtiosũ. & qui

Expanded text:
dixi, quam est, sub arbore fici vidi te. Plus enim est quod nos Dominus vocatos justificavit, quam quod vidit jacentes sub umbra mortis. Quid enim nobis proderat si ibi remansissemus, ubi nos vidit? Numquid non jaceremus? Quid est hoc majus? Quando vidimus Angelos ascendentes et descendentes super Filium hominis? 23. Jam aliquando de his ascendentibus et descendentibus Angelis dixeram; sed ne obliti fueritis, breviter dico tanquam commemorans: pluribus enim dicerem si non commemorarem, sed modo insinuarem. Scalas vidit Jacob per somnium, et in ipsis scalis vidit Angelos ascendentes et descendentes; et lapidem quem sibi posuerat ad caput, unxit . Audistis qet adoraret: alioquin idololatria esset, non significatio Christi. Facta est ergo significatio, quo usque oportuit fieri significationem, et significatus est Christus. Lapis unctus, sed non in idolum. Lapis unctus: lapis quare? Ecce pono in Sion lapidem electum, pretiosum, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
bia dolosa. sequitur in corde & corde locuti sunt mala.
Quid ẽ. incorde & corde. isi duplici corde. Si ergodolus
in isto ñerat. sanabilẽ illũ medicus iudicauit noñsanũ.
Aliud ẽ. enĩ sanus aliud sanabilis. aliud insanabilis. Qui
egrotat. cũ spe sanabilis dicitur. quiȩgrotat cũ
disperatione insanabilis. Qui autẽ iãsanus ẽ. ñ eg&
medico. Medicus ergo quiuenerat sanare. udit istũ
sanabilẽ qx dolus in illo nonerat. qͦmodo in illo nerat do
lus  sipeccator ẽ. fat&eur sepeccatorẽ. Sueni pecca¬
torẽ. & iustũ sedicit dolus ẽ. inore ipsius. Ergo inna¬
thanahele c̃fessionẽ peccati laudauit. ñ iudicauit
ñ eẽ peccatorẽ. Propt̃ ea cũ pharisei qͥsibi uidebant᷑¬

Expanded text:
bia dolosa. Quid est, Labia dolosa? Sequitur, In corde et corde locuti sunt mala . bia dolosa. Quid est, Labia dolosa? Sequitur, In corde et corde locuti sunt mala . Quid est, In corde et corde; nisi duplici corde? Si ergo dolus in isto non erat, sanabilem illum medicus judicavit, non sanum. Aliud est enim sanus, aliud sanabilis, aliud insanabilis: qui aegrotat cum spe, sanabilis dicitur; qui aegrotat cum desperatione, insanabilis; qui autem jam sanus est, non eget medico. Medicus ergo qui venerat sanare, vidit istum sanabilem, quia dolus in illo non erat. Quomodo dolus in illo non erat? Si peccator est, fatetur se peccatorem. Si enim peccator est, et justum se dicit; dolus est in ore ipsius. Ergo in Nathanaele confessionem peccati laudavit, non judicavit non esse peccatorem. 19. Propterea cum Pharisaei qui
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Anatarde ħ potest aliquid boni ẽẽ. Ia c&era deip.¬
so uideamus. fcce uere ifrahelita in quodolus ñ ẽ. Quid
est in quo dolus ñ est: forte ñhabebat peccatũ. forte
ñ erat ȩger. forte illi medicus ñ erat necessarius . absit.
Nemo hic̃ sic natus ẽ. ut illo medico ñ eger&e. Quidsibi
ergo uult in quo dolus ñ ẽ: aliquãnto intentius quȩ¬
ramꝰ : Apparebit modo in nomine dñi. Dolũ dic̃ dñs. & õmis
qui uerba latina intellegit. scit qr dolus ẽ. cũ aliud agi¬
tur & aliud fingitur Intendat caritas ur̃a. ñdolus
dolorẽ. Propt̃ ea dico : qc multi fr̃s imperitiores lãni¬
tatis loquuntur sicut dicant. dolus illũ torqu&̾. peo
quod ẽ dolor. Dolus fraus ẽ. simulatio ẽ. Quando ali¬
quis aliquid in corde tegit & aliudloquitur dolus ẽ. &
tãquã duo corda hab&e. Unũ quasi sinũ cordis hab&.
ubi uidet ueritatẽ. & alterũsi nũ ubi concipit menda¬
ciũ. Et ut noueritis hunc qolũ eẽ. dictũ ẽ. in psal mis la

Expanded text:
potest aliquid boni esse. 18. Jam caetera de ipso videamus, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Quid est, in quo dolus non est? Forte non habebat peccatum? forte non erat aeger? forte illi medicus non erat necessarius? Absit. Nemo hic sic natus est, ut illo medico non egeret. Quid sibi ergo vult, in quo dolus non est? Aliquanto intentius quaeramus; apparebit modo in nomine Domini. Dolum dicit Dominus; et omnis qui verba latina intelligit, scit quia dolus est, cum aliud agitur et aliud fingitur. Intendat Charitas vestra. Non dolus dolor est: propterea dico, quia multi fratres imperitiores latinitatis loquuntur sic, ut dicant, Dolus illum torquet, pro eo quod est dolor. Dolus fraus est, simulatio est. Quando aliquis aliquid in corde tegit, et aliud loquitur, dolus est, et tanquam duo corda habet: unum quasi sinum cordis habet, ubi videt veritatem; et alterum sinum, ubi concipit mendacium. Et ut noveritis hunc esse dolum, dictum est in Psalmis, La
Abbreviated transcription (Latin):
non potius dixisti. erat ibi maria. adixit ei mariae
utrumq. tu narras. Et dixit eimat̾ euis. & respondit ei
iħs. Quidm. & tibi ẽ. mulier. Quare hoc  nisiꝗc utrũq
uerũ ẽ. Illi autẽ in eo uolunt credere euangelistȩ. Quod
narrat iħm dixisse matri. Quid mͥ. &tibi ẽ. mulier :¬
& ineo nolunt credere euangelistȩ qđ ait. Frat ibi mat̃
iħu. & dixit ei mat̾ eius. Qũis autẽ est qui resist& serpen

Expanded text:
non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit ei Maria? non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit ei Maria? Utrumque tu narras, et, Dixit ei mater ejus; et, Respondit ei Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Quare hoc, nisi quia utrumque verum est? Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum dixisse matri, Quid mihi et tibi est, mulier? et in eo nolunt credere Evangelistae quod ait, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Quis est autem qui resistit ser
Abbreviated transcription (Latin):
die nuptiȩ factȩ sunt inchana galileȩ. & erat ibi mater
iħu. Uenerat aut̃ illuc inuitatus adnuptias: cũ discipu¬
lissuis. Tenemꝰ duas sententias. ab euangelista ꝓlata s.
Erat ibi mat̾ iħu : euangelista dixit. Qũid dixerit matri
suȩ iħs. ipse euangelista dixit. & quomodo dixit respon¬
disse matrisuȩ iħm ut primo dicer&. ait illi mat̾ eiuis.
Uidete fr̃s. ut aduersus linguã serpentis. munitã uir¬
ginitatẽ cordis habeatis. Illic in ipso euangelio eo ipso
euan gelista narrante dicitũr. Frat ibi mater iħi:
&diit illi mat̃ eiꝰ. Quis hoc narrat: iohannes euan¬
gelista. & quid res pondit matri iħsie quid mͥ &t̾ibi
ẽi mulierꝰ. Quis hoc narrate lidẽ ipse iohannes euange¬
lista. Quangelista. fidelissime & ueracissime. tũ mͥ
narras digcisse iħm. quid michi & tibi ẽ mulier. Cur ei¬
& apposuisti matrẽ. quam non cognoscita nãtu dixisti.
qr ibi het erat mater iħu. & qũia dixistiei mat̃ eius. Cur

Expanded text:
e sunt in Cana Galilaeae, et erat ibi mater Jesu. Venerat autem illuc invitatus ad nuptias cum discipulis suis. Tenemus duas sententias ab Evangelista prolatas. Erat ibi mater Jesu, Evangelista dixit: quid dixerit matri suae Jesus, ipse Evangelista dixit. Et quomodo dixit respondisse matri suae Jesum, ut primo diceret, Ait illi mater ejus, videte, fratres, ut adversus linguam serpentis munitam virginitatem cordis habeatis. Illic in ipso Evangelio eo ipso evangelista narrante dicitur, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit illi mater ejus. Quis hoc narravit? Joannes evangelista. Et quid respest, mulier? Quis hoc narrat? Idem ipse Joannes evangelista. O Evangelista fidelissime et veracissime, tu mihi narras dixisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti matrem quam non agnoscit? Nam tu dixisti quia ibi erat mater Jesu, et quia dixit ei mater ejus: cur
Abbreviated transcription (Latin):
nentia. siue elemosinis. siue doctrina : dedignent᷑ isti
fortasse accipere qđ illi inferiores acceperunt. Oporta
ut sanem eos: ut non dedignentur uenire adbaptis mũ dñi:
uia ego ueni adbaptis mũ serui. Iã ergo hoc nouerat ioh¬
annes. & nouerat dnm. Quid ergo doc̃uit colũba & quid uo¬

Expanded text:
nentia, sive eleemosynis, sive doctrina, dedignentur isti nentia, sive eleemosynis, sive doctrina, dedignentur isti fortasse accipere quod illi inferiores acceperunt; oportet ut sanem eos, ut non dedignentur venire ad baptisma Domini, quia ego veni ad baptisma servi. 9. Jam ergo hoc noverat Joannes, et noverat Dominum. Quid ergo docuit columba? quid vo
Abbreviated transcription (Latin):
huc usq dixisse iohannẽ : ego non nouerã eũ sed quĩ memisit bap-¬
tizare inaqua ipse michi diceit. Quȩrimus quid dixerit:
seqͥtur. Suꝑ quẽ uideris sp̃m descendentẽ quasi colũ bã & ma¬
nentẽ suꝑeum. Nondico sequentia. In terim adtendite.
Suꝑ quẽ uideris spm̃ descendentẽ tã quã colũbam. & manentẽ
me misit: qc ipse erat dñs Iã noueram. aquo missus eram. Non
noueram ⁊ eũ cui diaci. Tuad me uenis baptitari. ego ate de¬
beo baptizari & usq adeo ergo nouerã dnm̃. ut ego ab eo uellẽ
baptizarii non ut a me ipse baptizaret᷑. Ꝙtuñc michidixit.
Sine modo. impleatur omĩs iusticia. Pati ueni : bapti tari
ñ uenioꝰ impleatur omĩs iusticia. Ait michi dͥñs m̃s implea¬
tur omĩs iustitia : doceam plenã humilitatẽ. Noui suꝑ ueni¬
entes infuturo populo meo : noui aliquos in aliqua excellen¬
tiore gratia futuros homines : ut cũ uiderint idiotas ali¬
quos baptitari : illi quia meliores sibi uident᷑ siue conti¬

Expanded text:
Joannem, Ego non noveram eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit. Quaerimus quid dixerit? Sequitur, Super quem videris Spiritum descendentem, quasi columbam, et manentem super eum. Non dico sequentia; interim attendite: Super quem videris Spiritum descendentem, tanquam columbam, et manentem me misit? Quia ipse erat Dominus? Jam noveram a quo missus eram: jam noveram eum cui dixi, Tu ad me venis baptizari? ego a te debeo baptizari: usque adeo ergo noveram Dominum, ut ego ab eo vellem baptizari, non ut a me ipse baptizaretur: et tunc mihi dixit, Sine modo; impleatur omnis justitia ; pati veni, baptizari non venio? impleatur omnis justitia, ait mihi Deus meus; impleatur omnis justitia, doceam plenam humilitatem: novi superbientes in futuro populo meo, novi aliquos in aliqua excellentiori gratia futuros homines, ut cum viderint idiotas aliquos baptizari, illi quia meliores sibi videntur, sive conti
Abbreviated transcription (Latin):
pentes. Aqdhoc eni loquantur ut serpens possideat.
xp̃s excludatur. Quomodo possid& serpens : qͥuan¬
do possi d& m̃daciũ. quando possid& falsitas: serpens
possid&. Quando possida ueritas : xp̃s possid&. Ipse enim
dixit. Egosum ueritas. De illo autẽ dixcit. & inueritate ñ
stetit q̃cueritas ñ ẽ. in eo sic ẽ. aut̃ ueritas xp̃s ut totũ
uerũ accipias in xp̃o. Uerũ uerbũ ds̃ equalis patri. ue
ra anima. uera citro. uerus homo. uerus ds̃. uera nati¬
uitas. uera passio. ueramors. uera resurrectio. Sialiqͥ.
horũ dixeris falsum. intrat putredo deueneno serpen¬
tis. nascuntur uermes m̃datiorũ & nihil integrũ rema¬
nebit. Quid ẽ. ergo inquit quod ait dñs. quare hoc diace
rit: ñdum inquitꝰ uenit hora meae & hoccur dictũ sit
requirendũ ẽ. Prius ergo hinc resistamꝰ hereticis. Quid
dicit serpens ueterno sus uenenorũ insibilator. & inspi¬
rator antiquus  quid dicit non habuit matrẽ feminã

Expanded text:
pentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, pentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quando possidet veritas, Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum veritas : de illo autem dixit, Et in veritate non stetit, quia veritas non est in eo . Sic est autem veritas Christus, ut totum verra anima, vera caro, verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo, de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanebit. 6. Quid est ergo, inquit, quod ait Dominus, Quid mihi er? nondum venit hora mea. Et hoc cur dictum sit, requirendum est. Prius ergo hinc resistamus haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et inspirator antiquus? quid dicit? Non habuit matrem feminam
Abbreviated transcription (Latin):
pens euã seduacit astutiasua. sic & urẽ m̃tes corrũpantur
asimplicitate & castitate quȩ ẽ. in xp̃o. Derogantes eian¬
gelio & dicentes. qđ iħs nonsit natus demaria uirgine.
hinc argum̃tũ sumere conantur errorissui ut dic̃erent.
Quomo do erat mat̾ eiꝰ cuidixit. quid mͥ. & tibi ẽ. mulier &
Respondendũ ergo ẽ. eis & c̃siderandũ quare hoc dixe¬
rit dñs. nesibi aliquid aduersus sanã fidẽ insanientes
in uenisse uideantur Unde sponsȩ uirginis castitas cor¬
rũpatur. Idẽ. una fides eccłȩ ioletũr. Reuera enĩ
fr̃s corrũpit᷑ fides eorũ : quip̃po nu nunt m̃datium
ueritati. Nam isti qͥuidentur iara sic honorare xp̃m.
ut negent eũ carnẽ habuisse: nihil aliud eũ quã m̃da¬
cẽ pr̃ȩdicant. Qui ergo mendaciũ ȩdificant in homi¬
nib quid ab eis expẽllunt nisi ueritatẽ : inmit tunt
di abolũ &cludunt xp̃m. Inmit tunt adulterũ. exclu¬
dunt sponsum. para nimpħi scilic&. ł potius leones. ser¬

Expanded text:
ns Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo, derogantes Evangelio, et dicentes quod Jesus non sit natus de Maria Virgine, hinc argumentum sumere conarentur erroris sui, ut dicerent, Quomodo erat mater ejus, cui dixit, Quid mihi et tibi est, mulier? Respondendum ergo est eis, et disserendum quare hoc dixerit Dominus; ne sibi aliquid adversus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est, unde fides Ecclesiae violetur. Revera enim, fratres, corrumpitur fides eorum qui praeponunt mendacium veritati. Nam isti qui videntur sic honorare Christum, ut negent eum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum: paranymphi scilicet, vel potius lenones ser
Abbreviated transcription (Latin):
maner&: uener̃. fuer̃ cũ illo. Quã beatũ diẽ duxer̃. quãbea¬
tã noc tẽ : quis .ẽ. qui nobis dicat quȩ audier̃ illi adño: ȩdifi¬
cemus & nos ma& ipsi incorde nr̃o. & faciamus domũ quoue¬
niat ille. & doceatnos. Conloquat᷑ nobis. Quid quȩritis : qui
dicer̃ ei. Rabbi. quoddicitur interp̃tatũ magister ubi ab¬

Expanded text:
maneret: venerunt et fuerunt cum illo. Quam beatum diem duxerunt, quam beamaneret: venerunt et fuerunt cum illo. Quam beatum diem duxerunt, quam beatam noctem! Quis est qui nobis dicat quae audierint illi a Domino? Aedificemus et nosmetipsi in corde nostro, et faciamus domum quo veniat ille, et doceat nos; colloquatur nobis. 10. « Quid quaeritis? Qui dixerunt ei: Rabbi, quod int
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuo quierant cũ iohinne. Uideamus sequentiaiiEcce
ads dĩ. hoc iohannes &audier̃ eum duo discipuli
loquentẽ. & secuti sunt iħm. Conuersus autẽ iħs & iu
denseos sequentesse. Dicit eis. Quid quȩritis : quidiocer̃.¬
Rabbi quoddicit᷑ int̃p̃tatũ magister ubihabitas a non sic illũ
sequebant᷑. quasi iã ut inhererent illi. Nã manifestũ. ẽ. quan.¬
do illi inheser̃ : qc denaui eos uocadit. Inhis enĩ duob erat an¬
dreas sic̃ modo audistis. Andreas aũ frater petri erat & noui¬
mus in euangelio qđ p&rũ & andreã dñs denaui uocauit dicens.
Uenite postĩne. & faciã uos piscatores hominũ. &ex illo iã in he¬
ser̃ illi. ut ñ recederent. Modo enĩ qđ eũ sequuntur istiduo ñ
quiasi ñ recessuri sequunt᷑. seduidere uoluerunt ubi habitarae.
& facere qđ scriptum .ẽ. Limen ostiorũ eiꝰ. exterat pestus surge
ad illũ ueni assiduȩ. & erudiri p̃ceptis eius. Ostendit eis ille. ubi

Expanded text:
duo qui erant cum Joanne. 9. Videamus sequentia. Ecce duo qui erant cum Joanne. 9. Videamus sequentia. Ecce Agnus Dei: hoc Joannes. « Et audierunt eum duo discipuli loquentem, es se, dicit eis: Quid quaeritis? Qui dixerunRabbi quod dicitur interpretatum Magister, ubi habitas? » Non sic illum sequebantur quasi jam ut inhaererent illi: nam manifestum est quando illi inhaeserunt, quia de navi eos vocavit. In his enim duobus erat Andreas, sicut modo audistis; Andreas autem frater Petri erat: et novimus in Evangelio quod Petrum et Andream Dominus de navi vocavit, dicens, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Et ex illo jam inhaeserunt illi, ut non recederent. Modo ergo quod illum sequuntur isti duo, non quasi non recessuri sequuntur; sed videre voluerunt ubi habitaret, et facere quod scriptum est, Limen ostiorum ejus exterat pes tuus; surge ad illum venire assidue et erudire praeceptis ejus . Ostendit eis ille ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nionẽ. solus uult possidere quod emit. Tantiemit ut solus pos¬
sideat. Tu facis ei c̃sortẽ ⁊ abulũ cuite ꝑpeccatũ uendideras a
Uȩ duplici corde. quuncorde suo partem faciunt dõ. par¬
tt̃ faciunt tabulo. Iratus ds̃ quia fit ibi pars ⁊abulo
discedit & totũ tabulus possidebit. Non frustra itaque
apłs dic̃ neq d&is locũ gabulo. Cognoscamus ergo ag
lis ioħ : qc talis erat ioħ amicus sponsi. ñ quȩ rebat gloriã
suã : sed testimoniũ ꝑhibebat ueritati. Nũ quid uoliut
apud se remanere discipulos ut ñ sequerent᷑ dnm̃na magis
ipse ostendit discipulis suis. quẽ sequerentur. Habebant
enĩ illũ tã qua agnũ. Et ille. Quid me adtenditis: ego
ñ sum agniis. Ecce agnus dĩ. De quo &iã superius dixerat.
Ecce agiꝰt dĩ. Et quid nobis prodest agnus dĩ: Ecce ait. qui
tollit peccata mundi. Secutĩ sunt illũ hoc audito

Expanded text:
nionem, sed solus vult possidere quod emit. Tanti emit ut solus posnionem, sed solus vult possidere quod emit. Tanti emit ut solus possideat: tu facis ei consortem diabolum, cui te per peccatum vendideras. Vae duplici corde ! qui in corde suo partem faciunt Deo, partem faciunt diabolo. Iratus Deus, quia fit ibi pars diabolo, discedit, et totum diabolus possidebit. Non frustra itaque Apostolus dicit: Neque detis locum diabolo . Cognoscamus ergo Agnlis Joannis: quia talis erat Joannes amicus sponsi, non quaerebat gloriam suam, sed testimonium perhibebat veritati: numquid voluit apud se remanere discipulos suos, ut non sequerentur. Dominum? Magis ipse ostendit discipulis suis quem sequerentur. Habebant enim illum tanquam Agnum: et ille, Quid me attenditis! ego non sum Agnus; Ecce Agnus Dei: de quo etiam superius dixerat, Ecce Agnus Dei. Et quid nobis prodest Agnus Dei? Ecce, ait, qui tollit peccatum mundi. Secuti sunt illum, hoc audito,