comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et olei. quia ualde indignũ est. ut dona que
mus. ea nr̃is uirib uel beniuolentie adscri¬
bamus. Offert ergo decinam frum̃ti & uini
et olei inoppidis sins. qui uel bonam uolunta¬
tem. uel grãm spiritalem. uel uirtutum opẽ.
suis meritis uel propriȩ uirtuti deputat.
et inde dm̃ grauiter offendit. cum suam
non dei laudem querit. Ille ergo in locõdeo
electo uota sua rite Iordinate ex soluit. quic
quid in se boni agnoscit. hoc diuine pieta¬
ti non sue uirtuti tribuit. Affectus enim
uerȩ humilitatis atq innocentie absq du¬
bio locus est quẽ elegit dñs. & qui ineo bo¬
nis operib studet. nunirum deo gratum
munus ex hib&. Inde lex iubet filium aut
filiam seruum et famulamatq leuitem
coram dño letari atq reficere. quia ge ne-¬
ralit̾ hoc preceptum om̃ib constitutũ ẽ.
ut humilitatis et mansuetudinis uirtutẽ
coram dño hoc est insinceritate et purita¬
te mentis ac sine simulatione conseruent.

Expanded text:
et olei, quia valde indignum est ut dona quae et olei, quia valde indignum est ut dona quae mus, ea nostris viribus vel benevolentiae ascribamus. Offert ergo decimam frumenti vel vini, vel olei in oppidis suis, qui vel bonam voluntatem, vel gratiam spiritalem, vel virtutum opem suis meritis, vel propriae virtuti deputat, et inde graviter Deum offendit, cum suam non Dei laudem quaerit. Ille ergo in loco Deo electo vota sua rite et ordinate exsolvit, qui quod in se boni agnoscit, hoc divinae pietati non suae virtuti tribuit. Affectus enim verae humilitatis atque innocentiae, absque dubio locus est quem elegit Dominus. Et qui in eo bonis operibus studet, nimirum Deo per gratum munus exhibet. Inde lex jubet filium ac filiam, servum ac famulam, atque Levitam, coram Domino laetari atque reficere, quia generaliter hoc praeceptum omnibus constitutum est, ut humilitatis et mansuetudinis virtutem coram Deo, hoc est in sinceritate et puritate mentis, ac sine simulatione conservent,
Abbreviated transcription (Latin):
buit. quia predicare dieb ultimis incar.¬
nationis suȩ misteriũ fecit. Caue ne of¬
feras holocausta tua inomni loco quẽ ui¬
deris. sed in eo quẽ elegerit dñs in una
israhelitas uetat in omui loco holocausta
offerre. sed in eo quẽ elegerit dñs. nisi ut
per hoc ampui&. occasionẽ idolis sacrifi¬
canidi: ideo enim eis precepit intẽplo et
maltari dnĩ ostias offerre. ut ubi religio
integra existebat. ibi et cultꝰ congruus ex¬
inberetur. Oystice autem innuit nobis nullũ
sacrificium nullum munus deo acceptabile
fore extra eccłam catholicam. quia ipse ẽ lo¬
cus quẽ elegit dñs. ut ponat nomen suũ ibi.
et habitet in eo. unde et sequitur. Nõ po
teris comedere in oppidis tuis decimã fru¬
menti et uni et olei tui. primogenita ar¬
m̃torum & pecorum. ⁊ omĩa quȩ uoueris. et
sponte offerre uolueris. et primitias ma¬
nuum tuarum. sed coram dño deo tuo co¬
ĩ oppidis nr̃is decimam frum̃ti et uini

Expanded text:
buit, quia praedicari diebus ultimis incarbuit, quia praedicari diebus ultimis incarnationis suae mysterium fecit. CAP. feras holocausta in omni loco quem videris, sed in eo quem elegerit Dominus. In una Israelitas vetat in omni loco holocausta offerre, sed in eo quem elegerit Dominus? nisi ut per hoc amputet occasionem idolis sacrificandi. Ideo enim eis praecepit in templo et in altare Domini hostias offerre, ut ubi religio integra existebat, ibi et cultus congruus exhiberetur. Mystice autem innuit nobis nullum sacrificium, nullum munus Deo acceptabile fore extra Ecclesiam catholicam, quia ipse est locus quem elegit Dominus, ut ponat nomen suum ibi, et habitet in eo. Unde et sequitur: « Non pteris comedere in oppidis tuis decimam frumenti et vini et olei tui primogenita armentorum et pecorum et omnia quae voveris et sponte offerre volueris et primitias manuum tuarum sed coram Domino Deo tuo coin oppidis nostris decimam frumenti et vini
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hoc loco per pluuiam. nisi uerba sacre
predicationis accipimus. sicut descĩs docto¬
rib ab offensȩ uidee predicatione suspensis
militate ariditatẽ nr̃i cordis agnoscimus.
Unde recte deo ꝑ salmistam dicit᷑: anima
mea sicut terra sine aqua tibi: his doctrinȩ flu
entis infundi propħa nos ammon&. dicens. Si¬
tientes uenite ad aquas. Quidum extrema
predicationis accipimus. quasi pluuia sero¬
tina irrigamur. Que nimirum serotinȩ
pluiue predicatio. ex eius adnos sacrifitio ꝓ¬
diit quiꝑ psalmistam dicit. E leuario manu¬
um mearũ. sacrifitium uespertinũ. Quia
enim redemptor nr̃ uixta mundifinẽ iĩ
ꝑ sequentiũ ꝑtulit. semet ipsum pro nobis
sacrisitium uesꝑtinum dedit. Populo ergo
repinissionis t̾rã intraturo pluuia tẽpori¬
ua et serotina inmunere ꝓmutitur. quod
nos factum spiritalit̾ uidemus. Tempo¬
riuam quippe pluuiam dedit. quia elec¬
tis suis priore tempore legis intellectum
contulit. Serotinam quoq pluuiam tri¬

Expanded text:
nisi verba sacrae praedicationis accipimus? sicut de sanctis doctoribus ab offensa Judaea praedicatione suspensis, militate ariditatem nostri cordis agnoscimus. Unde recte per Psalmistam Deo dicitur: « Anima mea, sicut terra sine aqua, tibi . » His doctrinae fentis infundi propheta nos admonet dicens: Sitientes, venite ad aquas . Qui dum extrema praedicationis accipimus, quasi pluvia serotina irrigamur. Quae nimirum serotinae pluviae praedicatio, ex ejus ad nos sacrificio prodiit, qui per Psalmistam dicit: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Quia enim Redemptor noster juxta mundi finem vim persequentium pertulit, semetipsum pro nobis sacrificium vespertinum dedit. Populo ergo repromissionis terram intraturo pluvia temporanea et serotina in munere promittitur, quod nos factum spiritualiter jam videmus. Temporaneam quippe pluviam dedit, quia electis suis priori tempore legis intellectum contulit; serotinam quoque pluviam tri
Abbreviated transcription (Latin):
ad uallem asperã atq saxosam. que nũquam
arata est. nec sem̃tẽ recepit. et cedent in ea¬
inea in ea ceruices uitule. Quȩ ẽ ergo uallis
ista aspera atque saxosa. nisi ierłm terrestris.
quã saras propħa uallem uisionis nuncupauit:
Sed hec uallis aspera atq saxosa esse legitur. q
dura & indomita semper erat. acspinetis
uitiorũ asperima. que nũquã arata est. quia
nũ quam doctorib scĩs perfecte cessit. nec
sem̃tẽ recepit euangelii. sed ꝓfrugib spinas
et prouuis gignebat labruscas. Unde salua¬
tor in euanglio ad ipsam ait. herłm ierlm¬

Expanded text:
e nunquam arata est, nec sementem recepit, et caedent in ea cervices vitulae. » Quae est ergo vallis ista aspera atque saxosa, nisi Jerusalem terrestris, quam Isaias propheta vallem visionis nuncupavit? Sed haec vallis aspera atque saxosa esse legitur: quia dura et indomita semper erat, ac spinetis vitiorum asperrima; « quae nunquam arata est, » quia nunquam doctrinis sanctis perfecte cessit, nec recepit sementem Evangelii, sed pro frugibus spinas, et pro uvis gignebat labruscas. Unde Salvator in Evangelio ad ipsam ait: « Jer
Abbreviated transcription (Latin):
re. iusticie dei non st̃ subiecti. Unde illis
lex ad condẽpnationẽ ualet. quod signifi¬
cat contritio tabularum. ꝓ fecto ñ cogim᷑
uiolento intellectu sub audire quod deus
scripserit. ubi scriptura dixit .&. erat ibi moy¬
nẽ ñ manducauit et a quã ñbibit. et scripsit
intabulis uerba testam̃ti. ubi ualde sonat scͥp¬
sisse moysen. Sed ideo superius deusfr̃eꝓmi¬
sit scͥpturum. & indeuterononuo ñ solum
ita ꝓmisisse. uerum etiam ipse scripsisse nar
ratur. ut significetur quod apostolus ait. Ds̃ ẽ
enĩ qui operatur inuobis et uelle et operari
probona uoluntate. hoc est meis quiex fide
grãm suscipiunt. et non suam iustitiã uolt̃
statuere. sediusticie dei subiectisunt. ut ipsi
sint inxp̃o iustitia dei. Nam et illic apostolus
utrumq dicit. et dm̃ operari. et ipsos. Nlam
si ipsi non operabantur. quomͦ eis dicebat.
cum timore et tremore ur̃ãm ipsorũ salutẽ

Expanded text:
re iustitiae dei non sunt subiecti: unde illis re iustitiae dei non sunt subiecti: unde illis lex ad condemnationem ualet, quod significat contritio tabularum — profecto non cogimur uiolento intellectu subaudire, quod deus scripserit, ubi scriptura dixit: et erat ibi Moynem non manducauit et aquam non bibit, et scripsit in tabulis uerba testamenti, ubi ualde sonat scripsisse Moysen. sed ideo superius deus se promisit scripturum et in Deuteronomio non solum ita promisisse uerum eratur, ut significetur, quod-ait Apostolus: « Deus est enim qui operatus est in nobis et velle et operari pro bona voluntate » , hoc est, in eis qui ex fide gratiam suscipiunt, et non suam justitiam volunt exstruere, sed justitiae Dei subjecti esse, ut ipsi sint in Christo justitia Dei. Nam et illic Apostolus utrumque dicit, et Deum operari, et ipsos. Nam si ipsi non operabantur, quomodo eis dicebat: « Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. et deus scripsit. Non enĩ tẽ dictũ ẽ
admoysen excide tibi duas tabulas lapide¬
as. sed ita ponus legitur. deditq moysi duaᷤ
ergo et tabule opus dei erant. et scriptura
earum digito deifacta. Secundas autem
tabulas ipse moyses iubetur excidere. ut
ipse certe opere humano intelligantur ex-¬
cise. Quãuis eas deus ipse scripserit. sicut
ꝓmisit cum iuberet excidi. Porro autẽ si
diligemuis adtendam. ideo utrũq dictũ
est ĩ secundis tabulis. quia et ds̃ facit per
grãm suã opus legis in homine. ⁊ homo per
fidemsuam suscipiens grãm dei. perti¬
nens ad testam̃tum nouum. cooperatorẽ
adiuuantis dei Ideo autem in primis solũ
opus dei cõmemorat᷑. quialex spiri: filii¬
talis est. & scã. & mandatum sc̾̃ne tus &
iustum & bonum. Ideo uero nullum opus
hominis ibi cõmemoratur. quia infideles ñ
contẽperantur ad iutorio gr̃e. se ignorant¬
tes dei iustitiam. et suã uolentes constitue¬

Expanded text:
fecit et deus scripsit. non enim tunc dictum est fecit et deus scripsit. non enim tunc dictum est ad Moysen: excide tibi duas tabulas, sed ita potius legitur: et conuersus ergo et tabulae opus dei erant et scriptura earum digito dei facta. secundas autem tabulas ipse Moyses iubetur excidere, ut ipsae certe opere humano intellegantur excisae, quamuis eas deus ipse scripserit, sicut promisit cum iuberet excidi. porro autem si diligentius adtendamus ideo utrumque dictum esse in secundis tabulis, quia et deus facit per gratiam suam opus legis in homine et homo per fidem suam suscipiens gratiam dei pertinens ad testamentum nouum cooperator est adiuuantis dei — ideo autem in primis solum opus dei commemoratur, quia lex spiritalis est et lex sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum: ideo uero nullum opus hominis ibi commemoratur, quia infideles non contemperantur adiutorio gratiae, sed ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constitue
Abbreviated transcription (Latin):
uerba. Si etum superius quod dictum est scͥ¬
be tibi uerba hec. & enim inuerbis his posui
testam̃tum tͥ et ifrł. ad superiora ꝑtinet.
quȩ deus ita precipiebat. ut non induab
tabulis lapideis scriberentur. sed in illo li¬
bro legis ubi multa conscriptasunt: serte
illud quod sequitur. et erat ibi moy ses in
ñ manducauit et aquam ñbibit. et scripsit
in tabulis uerba testam̃ti .x. uerba.satis ma-¬
nifestat eunde̾ moysen intabulis hec .x.
uerba scripsisse. non dm̃. Nisi forte uiolent̃
quidem sed certa necessitate cõpellim᷑. ubi
enĩpositũ ẽ. et erat moyses in conspectu do¬
mini. ut adnõ in cuiꝰ conspectu erat scͥpta¬
intelligantur. sic̃ ante ꝓmiserat. Quodsi
ita est. non quidem illa differentia duoꝵ
testam̃torum quȩ nobis uisaest. in his uer¬
bis cõmendari potest. quo modo ⁊ priores
et secundas tabulas scripsit᷑ homo sed ds̃.
Ueruntam̃ illa certe distantia ñ bab& dur¬
bitationem. quod priores tabulas et deus

Expanded text:
est. Scribe tibi verba haec; etenim in verbis his posui Testamentum tibi et Israel, ad superiora pertinet, quae Deus ita praecipiebat, ut non in duabus lapideis tabulis scriberentur, sed in illo libro Legis, ubi multa conscripta sunt; certe illud quod sequitur, Et erat ibi Moyses in non manducauit et aquam non bibit, et scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba, satis manifestat eundem Moysen in tabulis haec decem uerba scripsisse, non deum. nisi forte uiolenter quidem sed certa necessitate conpellimur, ubienim positum est: et erat ibi Moyses in conspectu domini — ut a domino, in cuius conspectu erat in tabulis, sicut ante promiserat. Quod si ita est, non quidem illa differentia duorum testamentorum, quae nobis uisa est, in his uerbis commendari potest, quando et priores et secundas tabulas scripsit non homo sed deus, uerum tamen illa certe distantia non habet dubitationem, quod priores tabulas et deus
Abbreviated transcription (Latin):
xIII. De constituendis magistris atq iudicib in
portis. & de ñ accipiendis personis atq mu
.IIII. De non plantando luco iuxta altare dñi. nec
statius constituendis. nec maculosis ani¬
mantib immolandis.
dis alienis. ⁊ duob ueltrib destib in cau.¬
sa singulorũ semꝑ adhibendis.¬
XUI. Quod iuditia difficilia ad sacerdotes refe¬
rendasit. ⁊ qͦd in obedientes morte mul¬
tandisint.
.xuiII. D esacerdotib & leuitis. quod non debeant¬
habere possessiones ac sortes suas intercete¬
ras tribus. sed oblationib dnĩ sustentari.

Expanded text:
XIII. De constituendis magistris atque judicibus in portis, et non accipiendis personis atque muIV. De non plantando luco juxta altare Domini, statuis constituendis, nec maculosis animantibus immolandis. diis alienis; et duobus vel tribus testibus in causa singulorum adhibendisXVI. Quod judicia difficilia ad sacerdotes referenda sint, et quod inobedientes morte multandi sint.XVIII. De sacerdotibus et Levitis, quod non debeanthabere possessiones ac sortes suas inter caeteras tribus, sed dilatationibus Domini sustentari.
Abbreviated transcription (Latin):
ut habeatis illos habundantius incaritate.
propt᷑ opus illorum pacem habete cũ eis.
Et alibi. Cõmunicet inquit ⁊is qui caterita¬
tur uerbo. ei quise caterirat. inomĩb bonis.
Unde & dominus ordinauit his qui euange

Expanded text:
ut habeatis illos abundantius in charitate ut habeatis illos abundantius in charitate propter opus illorum. Pacem habete cum eis . » Et alibi: « Communicet, inquit, is qui catechizatur verbo, ei qui se catechizat in omnibus bonis . » Unde et Dominus ordinavit his qui
Abbreviated transcription (Latin):
do dilatauerit dñs deus tuus t̃minos tuos sic̃
locutus est tibi. et uolueris uesci carnib quas
desiderat anima tua: locus autem quẽ elege¬
rit dñs deus tuus ut sit nomen eius ibi siꝓ
cul fuerit. occides de arm̃tis et pecorib que
habueris sicut precepit tibi. & comedes in op¬
pidis tuis ut tibi placet. Sicut comeditur ca¬
prxa et ceruus. ita uesceris eis. Et mundus
et inmundus. in cõmune uescentur: hoc solũ
caue. ne sanguinem comeclas: Hac quidem sen
tentia lex dnĩ uerbi ministros nob̃ cõm̃dat.
quatimis procurremus eis solatia debita uia
sieut leuite inueteri testam̃to decimis ac pͥ
mitiis atq donariis que dño populus of¬
ferebat congrue nutriebantur. sic decet
ut in nouo testam̃to bonisubditi his qui si¬
bi indomino presunt omni deuotione de¬
seriuant. sicut apostolus thessaloncensi¬
h scribens ait. Rogamus autẽ uos fr̃s.
ut noueritis eos qui laborant inter uos. &
presunt uobis indomino & monent uos.

Expanded text:
taverit Dominus Deus tuus terminos tuos, sicut locutus est tibi, et volueris vesci carnibus, quas desiderat anima tua: locus autem, quem elegerit Dominus Deus tuus, ut sit nomen ejus ibi, si procul fuerit, occides de armentis et pecoribus, quae habueris, sicut praecepi tibi, et comedes in oppidis tuis, ut tibi placet. Sicut comeditur caprea et cervus, ita vesceris eis: et mundus et immundus in commune vescentur. Hoc solum cave, ne sanguinem comedas. tentia lex Domini verbi ministros nobis commendat, quatenus procuremus ejus solatia debita, quia sicut Levitae in Veteri Testamento decimis, atque primitiis, atque donariis quae Domino populus offerebat, congrue nutriebantur, sic decet, ut in Novo Testamento boni subditi his qui sibi in Domino praesunt omni devotione deserviant: sicut et Apostolus Thessalonicensibus scribens ait: « Rogamus autem vos, fratres, ut noveritis eos qui laborant inter vos et praesunt vobis in Domino; et monent vos,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod terra ꝓmissionis nonẽ sicut terra ȩgyp¬
ti plana atq in rigua. sed montuosa acaspe¬
ra de cȩlo expectans pluiiam.
De eo quod prohibet holocausta monuĩ loco dño
offerri. primitias decimasq cõmedi sed tan¬
tum modo in loco quẽ elegerit dñs.¬

Expanded text:
Quod terra promissionis non est sicut terra Aegypti, plana atque irrigua, sed montosa ac aspera, de coelo exspectans pluviam.De eo quod prohibet holocausta in omni loco Domino offerri, primitias, decimasque comedi, sed tantummodo in loco quem elegerit D
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ideo equalitatem patris quam uerbum
habet unigenitum sperare debemꝰ. quãuis
ñ defuerint. qui et hoc futurũ putauerint:
nisi forte quiddicant parum intelligimus.
⁊c̃. Quidẽ quodait. ego sequester & mediuᷤ
fui int̾ uos ⁊ dñm. siue ut alia editio hab&.
tanquam inlo co eẽt dñs. hoc ẽ in monte
unde illiuoces audiebant:. Iuod sic accipi¬
enclum est. ut non ex hoc suspicem᷑ dei sub¬
stantiam in ullo aliquo eẽ corporali loco qͥ ẽ
ubiq totus. nec per locorum in t̃ualla pro¬
pinquat aut recedit. sed de monstrationeᷤᷤ
eius in ea creatura que ñ ẽ quod ipse ñ alit̾
humanis sensib exhibentur. Unde dñs
uolens auferre ab huius modi suspitionib
m̃tẽ nr̃ãm. quibus putatur deus loco aliquo
contineri. ueni& inquit hora. quando neq
in monte hoc. neq in hierosolimis adorabi¬
tis patrem. Uos adoratis quos nescitis. nos
adoramꝰ quodscimus. qr salus ex iudeis est.

Expanded text:
est, ideo aequalitatem patris, quam uerbum est, ideo aequalitatem patris, quam uerbum habet unigenitum, sperare debemus; quamuis non defuerint qui et hoc futurum putauerint, nisi forte quid dicant parum intellegimus.» Quid est quod ait, « et ego sequester, et medius fui inter vos et Dominum, sive, ut alia editio habet:Tanquam in loco esset Dominus, hoc est in monte unde illi voces audiebant. Quod sic accipiendum est, ut nec ex hoc suspicemur Dei substantiam in ullo aliquo esse corporali loco, qui est ubique totus, nec per locorum intervalla propinquat aut recedit; sed demonstrationes ejus in ea creatura, quae non est quod ipse est, non aliter humanis sensibus exhibentur. Unde Dominus volens auferre hujusmodi suspicionem mentibus nostris, quibus putatur Deus loco aliquo contineri. « Veniet, inquit, hora quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis quod nescitis, nos a
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis intelligipot̃. quib ait deo. Si inueni
grãm antete. ostende michi temet ipsũ. ut
scient᷑ uideam te. Neq enim arbitrandũ ẽ
hc̃ popłm cui moyses loquebatur sic tunc¬
dñm uidisse facie ad faciem quando in mon¬
te loquebatur emedio ignis. quẽ ad modũ
apłs dicit infine nos esse uisuros. ubiait. Ui¬
demus nc̃ ꝑspeculum in enigmate. tc̃ autẽ
faciȩ adfaciem. Quid autẽ hoc & quantum
esset. consequent̃ aperuit dicens. Nc̃ scio ex
parte. tunc aut̃ cognoscam sicut & cognitꝰ
sũ. Quod etiam ipsum caute accipiendũ ẽ.
ne tantũ putetur habiturꝰ homo cogni¬
tionẽ łi. quantã nc̃ hominis ds. sed ꝓsuo
modo ita ꝑfectam. ut ei nichil ad huc expec¬
tetur addendum. ut quam perfecte nc̃
as nouit hoĩem. sed tam̃ sicut deus homi¬
nem. ita tc̃ ꝑfecte nouerit homo dm̃. secd
tam̃ sicut homo dm̃. Neq enĩ qr dictũ ẽ
estote perfecti sicut pat̾ ur̃ celestis perfectꝰ

Expanded text:
uerbis intellegi potest, quibus ait deo: si inueni uerbis intellegi potest, quibus ait deo: si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum, ut scienter uideam te. neque enim arbitrandum est hunc populum, cui Moyses loquebatur, sic tunc uidisse deum facie ad faciem, quando in monte loquebatur e medio ignis, quemadmodum apostolus dicit in fine nos esse uisuros, ubi ait: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. quid autem hoc et quantum esset, consequenter aperuit dicens: nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. quod etiam ipsum caute accipiendum est, ne tantam putetur habiturus homo cognitionem dei, quantam nunc habet hominis deus, sed pro suo modo ita perfectam, ut ei nihil adhuc expectetur addendum: ut quam perfecte nunc deus nouit hominem, sed tamen sicut deus hominem, ita tunc perfecte nouerit homo deum, sed tamen sicut homo deum. neque enim, quia dictum est: estote perfecti, sicut pater uester caelestis perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ram reꝓmissionis. ⁊ hos utiq appellat:
Qui quãuis .xxͦ. annorum ⁊ supra non eẽnt
qñdo ds in monte loquebatur ut nume¬
rari tẽ possent. potuert̃ tam̃ esse decem
⁊ nouem. ⁊ infra usq ad puerilem ȩtatẽ qͣuię
faciem locutus est aduos. quos paulo ante
maxime ammonere curauit quod nullã
similitudinẽ uiderint. sed solam uocem
demedio ignis audierint:. an propt̃ rerũ
euidentiam. ⁊ quodam mͦ p̃sentiam mani¬
festatȩ cdiuinitatis de qua dubitare nemo
posset. his uerbis usus ẽ: quod si ita est. qͥd
ꝓhib& de ipso moyse hoc intelligi. in eo
quod de illo cdictumẽ quod facie ad faciẽ
locutus sit cũ eo dñs. ut nec ipse aliquid
occłis uiderit pret̾ ignẽ: analiquid amplius
uidisse intelligitur. qͥa scriptum eum in tras¬
se innebulam uel nimbum ubi erat ds̃ : Sed &¬
si aliquid uidit quam illi. non eum tar̃ mor¬
taub occłis uidisse deisubstantiam ex illis eiꝰ

Expanded text:
in terram promissionis, et hoc utique appellat, in terram promissionis, et hoc utique appellat, qui quamuis uiginti annorum et supra non essent, quando deus in monte loquebatur, ut numerari tunc possent, potuerunt tamen esse decem et nouem et infra usque ad puerilem aetatem, quae pfaciem locutus est dominus ad uos, quos paulo ante maxime admonere curauit, quod nullam similitudinem uiderint, sed solam uocem de medio ignis audierint? an propter rerum euidentiam et quodam modo praesentiam manifestatae diuinitatis, de qua dubitare nemo posset, his uerbis usus est? quod si ita est, quid prohibet de ipso Moyse hoc intellegi in eo quod de illo dictum est, quod facie ad faciem locutus sit cum eo dominus, ut nec ipse aliquid oculis uiderit praeter ignem? an aliquid amplius uidisse intellegitur, quia scriptum est eum intrasse in nebulam uel nimbum ubi erat deus? sed etsi aliquid amplius uidit quam illi, non eum tamen mortalibus oculis uidisse dei substantiam ex illis eius
Abbreviated transcription (Latin):
ad t̾minos eorum. cũ sine dubio hocdñs ait.
cũ de nouissima electorum suorũ congrega¬
tione loqueretur. Uocauitq moyses omnẽ
israhelem. et dixit adeum. audi isrł ceri¬
monias atq iuditia que ego loquor in au¬
dñs deus nr̃ disposuit aduos testam̃tũ in
oreb. nõ patrib ur̃is disposuit dñs testam¬
tum hoc. sed aduos. uos hic om̃s qui uiuen¬
tes hodie estis. facie ad faciem locutus est
dominus aduos ĩ monte emedio ignis: an
quia illi qui non ingreduint᷑ in t̃ram ꝓmis¬
sionis. mortui st̃ enĩ om̃s. ñ ꝑtinent ad hoc
testam̃tũ. quorũ tc̃ recognitio facta ẽ. eũ
a uiginti annis ętatis ⁊ supra numerarent.
usq ad qunquaginta annos. habiles ad
belium ÷ quo mͦ ergo illis locutus ẽ dñs qͥ
hodie uiuunt: anquia ex .xxͣ. annis ⁊ infra
potuert̃ multi tc̃ esse. qui hoc bene memi¬
nissent. alieniabilla pena quã ds̃ constitu¬
it illis qui tc̃ numerati sunt non intrare

Expanded text:
ad terminos eorum, » cum sine dubio Dominus ait hoc ad terminos eorum, » cum sine dubio Dominus ait hoc cum de novissima electorum suorum congregatione loqueretur. « Vocavitque Moyses omnem Israel, et dixit ad eum: Audi, Israel, caeremonias atque judicia quae ego loquor in audominus deus uester disposuit ad uos testamentum in Coreb; non patribus uestris disposuit dominus testamentum hoc, sed ad uos, uos hic omnes uiuentes hodie. facie ad faciem locutus est dominus ad uos in monte e medio ignis? an quia illi qui non ingrediuntur in terram promissionis — mortui sunt enim omnes — non pertinent ad hoc testamentum, quorum tunc recognitio facta est, m uiginti annis aetatis et supra numerarentur usque ad quinquaginta annos habiles ad bellum? quomodo ergo illis locutus est dominus, quid hodie uiuunt? an quia ex uiginti annis et infra potuerunt multi tunc esse, qui hoc bene meminissent, alieni ab illa poena, quam deus constituit illis, qui tunc numerati sunt, non intrare
Abbreviated transcription (Latin):
& rełq. Querendum quomͦ dictũ sit inter¬
roga dies priores qui fuerunt priores te.
ex die qua creauit deus hominẽ super t̃rã.
asũmo celi usq adsũmũ eiꝰ. sub auditur enĩ
interrogate. Uidetur autẽ significare to¬
tum orbem terrarũ. Sedcur asũmo celi
usq ad sũmũ celi dicat. non afũmo t̾re usq
adsũmũ terre. non est facile dinoscere. Talis
enĩ quedam locutioẽ et in euangłio. cũ dic̃
dñs quod congregabuntur electi eiꝰ asũmis
celorum usq adt̃minos eorum. Nisi forte hic
nec in hominib nec in angłis auditũ esse uult
intelligi. quod in hoc popłõ factũ singłare
cõm̃dat. hoc enĩ sequitur. Si factũ est scd̃m
uerbum magnũ. hoc est si auditum ẽ Tale
quide udiuit gens uocem dei uiuentis. loquen¬
tis emetlio ignis. quem admodũ audiftitu.
et uixisti. Quod si ita est. ut nec in homini¬
b nec ĩ angłis hoc dicat auditum. quid
est gͦ illud ĩ euangłio asũmis celorũ usq

Expanded text:
 » Quaerendum quomodo dictum sit, « interrogate dies priores, qui fuerint priores te, ex die qua creavit Deus hominem super terram, a summo coeli usque ad summum ejus, subauditur enim, interrogate. Videtur enim significare totum orbem terrarum. Sed cur a summo coeli usque ad summum coeli dicat, non a summo terrae usque ad summum terrae, non est facile dignoscere. Talis enim quaedam locutio est in Evangelio cum Dominus ait quod congregabuntur electi ejus « a summis coelorum usque ad terminos eorum. » Nisi forte hic, nec in hominibus nec in angelis auditum esse vult intelligi, quod in hoc populo factum singulare commendat. Hoc enim sequitur: « Si factum est secundum verbum magnum hoc, si auditum est tale quid; si audivit gens vocem Domini viventis, loquentis e medio ignis, quemadmodum audisti tu et vidisti. » Quod si ita est ut nec in hominibus nec in angelis, hoc dicat auditum; quid est ergo illud in Evangelio, « a summis coelorum usque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rełq. hic certe generalit̃ loquens. similitu¬
dinẽ posuit. imaginem tacuit. Qm̃ si nul-¬
la fit si militudo. ꝓfecto nec unaga. Quia
ubi imago ꝯtinuo similitudo. quaius non
ubi similitudo. continuo imago. Post quã¬
mo autẽ tempore reuerteris ad dñm dm̃
nem israheliticȩ gentis adfidem xp̃i pre¬
post quam plenitudo gentium sub intraue¬
rit. tunc omĩs isrł saluus fiet. Interroga
delieb antiquis qui fuerunt ante te. ex

Expanded text:
 tuus. Hic certe generaliter loquens similitudinem posuit, imaginem tacuit; quoniam si nulla fit similitudo, profecto nec imago: quia ubi imago, continuo similitudo; quamvis non ubi similitudo, continuo imago. mo autem tempore reverteris ad Dominum Dnem Israeliticae gentis ad fidem Christi praesententiam, « postquam plenitudo gentium subintraverit, tunc omnis Israel salvus erit . » « Interroga de diebus antiquis, qui fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Hic apertius dictumest. quod alibi genere lo¬
cutionis obscurum ẽ. ubi legitur. temptat uoᷤ
dñs deus ur̃. ut sciat si diligitis eum. Intelli¬
gitur enim positum esse ut sciat ꝑ eo quod est
ut sciri fatiat. quo modo dilucide dictum est.
ut temptaret te. et cognita faceret que in
corde tuost̾. Hon enimait ut et cognosce¬
ret. quod quidem sidixisset. intelligendũ
erat cognita faceret. Afflixit te penuria &
dedit tibi cibum manna. quẽ ignorabas tu
& patres tui. ut ostenderet tibi quod ñ in
solo pane uiuat homo sed ĩ omni uerbo
quod egreditur de ore dei. hic iam spiritalł¬

Expanded text:
Hic apertius dictum est, quod alibi genere locutionis obscurum est, ubi legitur: « Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligatis eum. » Intelligitur enim positum esse, ut sciat pro eo quod est, ut sciri faciat, quomodo dilucide dictum est, ut tentaret te et cognita faceret quae in corde tuo sunt. Non enim ait, Ut et cognosceret. Quod quidem si dixisset, intelligendum erat, cognita facerededit tibi cibum manna, 50 quem ignorabas tu, et patres tui, ut ostenderet tibi quod non in solo pane vivat homo, sed in omni verbo quod egreditur ex ore Dei . Post
Abbreviated transcription (Latin):
tio malorũ significant. nisi infidelitatẽ. cũ
prauis operib : inde enincertat diabolus.
ut om̃s quorum ipse ẽ rex nũquã fidei ianu¬
am intrent. sed foris manentes in infideli¬
tate: operib semꝑ insistant iniquis. Cȩpit¬
q moyses ex planare legem. et dicere: dñs
deus nr̃ locutus est acuos in orebdicens.
S ufficit uobis quod in hoc monte mansistis.¬

Expanded text:
tio malorum significant, nisi infidelitatem cum tio malorum significant, nisi infidelitatem cum pravis operibus? Inde enim certat diabolus, ut omnes quorum ipse est rex nunquam fidei januam intrent, sed foris manentes in infidelitate, operibus semper insistant iniquis. « Coepitque Moyses explaDeus noster locutus est nobis in Oreb, dicens: Sufficit vobis, quod in hoc monte mansistis
Abbreviated transcription (Latin):
tium in eccła. lite ergo rex occiditur in uno¬
quoq homine. quando quisq dampnat si¬
mulationem. ⁊ diligit ueritatẽ. Og uero rex.
interpretatur conclusio. basan autẽ confu¬
sio. id enĩ agit diabolus semper. ut conclu¬
dat uiam addñm. opponendo idola sua.
ne credatur inxp̃m. Conclusio enĩ precedit
ut rex. sequitur confusio ut plebs. quia qͦs
modo conclusit ne credant inxp̃m. quan¬
do ꝓꝓparuerit xp̃s om̃s confundentur: ha¬
bitasse autem dicitur seon in esebon. quia
diabolus omiũ radix uitiorũ cogitationib
se inter misc&. humanis. ⁊ m̃te cingit solli¬
citudinib super fluis. ue uerba proferat
ueritatis. & opera ererceat pietatis. Inter¬
p̃tatur autẽ esebon cogitatio. uel cingulũ
meroris. Sic quoq & og̾ regem basan ma¬
nere in aseroth & in edrai. scriptura cõme¬
morat. Et quid asseroth qui int̾pretatur
uestibula siue atria. ⁊ edrai hoc ẽ inunda¬

Expanded text:
tium in Ecclesia. Iste ergo rex occiditur in unotium in Ecclesia. Iste ergo rex occiditur in unoquoque homine quando quisque damnat simulationem, et diligit veritatem. Og vero rex interpretatur conclusio. Basan confusio. Id enim agit diabolus semper, ut concludat viam ad Dominum, opponendo idola sua, ne credatur in Christum. Conclusio enim praecedit ut rex, confusio sequitur tanquam plebs. Quia quos modo conclusit, ne credant in Christum, quando apparuerit Christus omnes confundentur. Habitasse dicitur autem Seon in Hesebon, quia diabolus, radix omnium vitiorum, cogitationibus se intermiscet humanis, et mente cingit sollicitudinibus superfluis, ne verba proferat veritatis, et opera exerceat pietatis. Interpretatur autem Hesebon cogitatio vel cingulum moeroris. Sic quoque et Og regem Basan manere in Haseroth, et in Edrai Scriptura commemorat. Et quid Haseroth interpretatur, nisi vestibula? sive Achia et Edrai, hoc est, munda
Abbreviated transcription (Latin):
cessauit. Post qũa ꝑcussit seon regem amor¬
reorum qui habitauit inesebon. & og regẽ
basan qui mansit inaseroth. et inedrai
transiordanem. interra moab. Notandũ
quoq quod int̾rectis duob regib amorreoꝵ
seon uidelicet rege qui habitauit iesebon.
et og regebasan. lex recapitulatur. ⁊ po¬
pulus instruitur. Quia remotis scandalis u¬
niuersis. atq superatis uitiorũ turbis. cõpe¬
tenter doctrine insistitur. ⁊ fidei lum̃ digne
desiderantib aperitur. In his regibus lic&.
&. res gesta agnoscatur. tam̃ ꝑ conditiones
uirtutesq nominũ spiritalis significatio
ẽ subiecta. Seon namq interpretatur ger-¬
men inutile. uł temptatio occłoꝵ. ꝑ quam
figurat᷑ diabolus. qui transfigurat se ue¬
lud angłm lucis. & per heresim uelscuna
ueri mentitur. ut fallat in cautos: hunc amor¬
rei. idẽ amaricantes habent regem. Nisi eiũ
que dam si mulatio ueritatis p̾cedat. ñ ft̃
hereses a maricantes. non scismata eracerbian¬

Expanded text:
percussit Seon regem Amorrhaeorum, qui habitavit in Hesebon, et Og regem Basan, qui mansit in Astaroth, et in Edrai trans Jordanem in terra Moab. » Notandum quoque quod, interfectis duobus regibus Amorrhaeorum, Seon videlicet rege qui habitavit in Hesebon, et Og rege Basan, lex recapitulatur et populus instruitur. Quare motis scandalis universis, atque superatis vitiorum turbis, competenter doctrinae insistitur, et fidei lumen digne desiderantibus aperitur. In his regibus licet et res gesta agnoscatur, tamen per conditiones virtutesque nominum spiritalis significatio est subjecta. Seon namque interpretatur germen inutile, vel tentatio oculorum, per quam figuratur diabolus, qui transfigurat se velut angelum lucis et per haeresim vel schisma veri mentitur, ut fallat incautos. Hunc Amorrhaei, id est amaricantes, habent regem. Nisi enim quaedam simulatio veritatis praecedat, non sunt haeredes amaricantes, non schismata exacerban
Abbreviated transcription (Latin):
curramꝰ corpꝰ castigando. ⁊ elemosinas in bo¬
nis dandis. malisq ignoscendis. hilariter
i excorde faciendo. & currentium uires ut
ad iuuentur orando. Et sic audiamꝰ precep¬
ta perfectionis. nec currere negligamus
adplenitudinẽ caritatis. Diliges in quit do¬

Expanded text:
curramus corpus castigando et elemosynas in bocurramus corpus castigando et elemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter et ex corde faciendo et currentium uires ut adiuuentur orando, et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere neglegamus ad plenitudinem caritatis. His praemi
Abbreviated transcription (Latin):
ma tua. et extota m̃te tua. Nam cũ est ad-¬
huc aliquid carnalis concupiscentie. quod
uel continendo frenet᷑. non omĩmodo exto¬
ta anima diligit᷑ ds̃. Hon enim caro sine a¬
nina concupiscit. quãuis caro concupisce¬
re dicatur. quia carnalit̾ anima concupis
cit. Tc̃ erit iustus sine ullo omnino peccato.
quia nulla lex omnino erit innĩbris eius.¬
repugnans legi m̃tis eius. sed prorsus toto
corde. tota anima. tota m̃te diligit dm̃. qͦd
ẽ primum sũiuũq preceptum. Cur gͦ non
preciperetur homini ista perfectio quãuis
eam in hac uita habeat: non enĩ recte cur-¬
ritur. si quo currendumẽ nesciatur. Quo¬
mͦ aut̃ sciretur. si nullis preceptis ostendere¬
tur: Sic ergo curramꝰ. ut conprehendamꝰ.
Omnes enim qui recte currunt conprehen¬
dent. nonsicut ĩ agone theatrico. Omnes
quidem currunt. sed unus accipit palmã.
Curramus credendo. sperando. desiderãdo.

Expanded text:
ma tua, et ex tota mente tua. » Nam cum est adma tua, et ex tota mente tua. » Nam cum est adhuc aliquid carnalis concupiscentiae quod vel continendo frenetur, non omni modo ex tota anima diligitur Deus. Non enim caro sine anima concupiscit, quamvis caro concupiscere dicatur, quia carnaliter concupiscit anima. Tunc erit justus sine ullo omnino peccato, quia nulla lex erit inrepugnans legi mentis eius, sed prorsus toto corde, tota anima, tota mente diligit deum, quod est primum summumque praeceptum. cur ergo non praeciperetur homini ista perfectio, quamuis eam in hac uita nemo habeat? non enim recte curritur, si quo currendum; est nesciatur. quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? sic ergo curramus, ut comprehendamus. omnes enim, qui recte current, comprehendent, non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam. curramus credendo et sperando, desiderando;
Abbreviated transcription (Latin):
ria. intellectu. et amore. scẽ trinitatis fide ᷤᷤ
cõmendatur. ineo quoddicit. diliges dñm
dm̃ tuum ex toto corde tuo. ⁊ ex tota anima
tua. ⁊ extota uirtute tua. Sed hec ꝑfectio
caritatis. ĩ specie est decoris dei. ubi con-¬
ditorem nr̃m uidebimus sicutiẽ. Nc̃ ipsiꝰ
cursus rectitudine ⁊ ꝑfectione tendamus.
castigando corpus nr̃m. ⁊ seruituti subiciendo.
dis que in nobis sunt cõmissa peccatis. hila¬
rit̾ ⁊ ex corde. ⁊ orationib. indesinent̃ instan¬
do. Et hec faciendo indoctrinasana qua
edificatur fides recta. spes firma. caritas
pura: hec est nunc. ⁊ spei. Nam res ipsa non
que credatur ⁊ speretur. sed que uideatur
teneaturq succedit. Caritas enim que in his
trib maior est. nõ auferatur. sed augeatur.
⁊ impleatur. contẽplata quod credebat. et
quod sperabat indepta. Inqua plenitudine
caritatis. preceptũ illud implebitur. Diliges
dnm̃ dm̃ tuũ extoto eorde tuo. ⁊ ex tota ani¬

Expanded text:
constat, intellectu et amore, sanctae Trinitatis fides commendatur in eo quod dicit: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua. » Sed haec perfectio charitatis in specie decoris est Dei ubi conditorem nostrum videbimus sicuti est. Nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus: castigando corpus nostrum et servituti subjiciendo, dis quae in nobis sunt commissa peccatis, hilariter et ex corde et orationibus indesinenter instando, et haec faciendo in doctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, charitas pura. Haec est nunc et spei. Nam res ipsa non quae credatur et speretur, sed quae videatur teneaturque, succedit; charitas autem, quae in his tribus major est, non auferatur, sed augeatur et impleatur: contemplata quod credebat, et quod sperabat adepta: in qua plenitudine charitatis, praeceptum illud implebitur: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota ani
Abbreviated transcription (Latin):
tati adoctorib scĩs resistere nullo mͦ preualent.
sed in uictoꝵ cedentes manus. cũ om̃ib ha¬
bitaculis sius atq munitionib indominiũ
spiritalis rediguntur israhelis. Itaq conuer¬

Expanded text:
tati a doctoribus sanctis resistere nullo modo praevalent; tati a doctoribus sanctis resistere nullo modo praevalent; sed in victorum cedentes manus, cum omnibus habitaculis suis atque munitionibus in dominium spiritalis rediguntur Israelis CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
si tam̃ penitus excisaẽ in nob̾ potestas illa que
prius dominabat᷑ nobis. Excisa ẽ arbor in¬
fructuosa. ⁊ deiectus ẽ rer elatus. et sumus sub
eo rege quidicit. Discite ame quia mitis sum
& humilis corde. Sed et ipsa nomina locorum.
huic sensui cũ interp̃tationib suis fauent. Aro¬
er ergo interp̃tatur subleuans. Arnon. acer¬
uus tristiciȩ. Et gala ad. aceruus testimonii.
Aharoer ergo que ẽ super ripam torrentis ar-¬
non. oppido quod inualle situm est. usq gala¬
ad. non fuit uicus & ciuitas. que israhelitaꝵ
effugeree manus. quia om̃s persone cuius libet
sint dignitatis. fastii suꝑbie uel põpa confiden¬
tes mundanȩ. cum persecutorib xp̃ianorum
qui uariis tribulationib eos angustant. us¬
q ad hereticorũ conciliabula. qui testimoniis
scãrum scripturarũ scđm suũ sensũ de praua¬
tis contra eccłam belligerant. catholieȩ ueri¬

Expanded text:
si tamen penitus excisa est in nobis potestas illa quae si tamen penitus excisa est in nobis potestas illa quae prius dominabatur nobis, et excisa est arbor infructuosa, et dejectus est rex elatus, et sumus sub eo rege qui dicit: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Sed et ipsa nomina locorum huic sensui cum interpretationibus suis favent. Aroer ergo interpretatur sublevans. Arnon acervus justitiae, et Galaad acervus testimonii. Ab Aroer ergo, quae super ripam torrentis Arnon oppido quod in valle situm est usque Galaad non fuit vicus et civitas quae nostras effugeret sit dignitatis, fastu superbiae vel pompa confidens mundana, cum persecutoribus Christianorum, qui variis eos tribulationibus angustant, usque ad haereticorum conciliabula, qui testimoniis sanctarum Scripturarum secundum suum sensum depravatis contra Ecclesiam belligerant, catholicae veri
Abbreviated transcription (Latin):
psalmis legitur. Conuertit cor eorũ ut odi¬
rent populũ eius. Nec tacetur hic causa iñdu
sicut inhacdie. idest ut uinceretur ate. Q d
nonfieret. nisi resisteret. Non autẽ resister&
nisi corde obdurato. Cuius rei iustitram si
quesierimus. inscrutabilia sunt uiditia dei. Iniqͥ¬
tas autẽ non est apud eum. Sane notandum.
confortatũ cor posse dici & in malo. ꝑ cussimus¬
q eum cũ filuis & om̃i populo suo. cunctasq ur¬
bes ĩ tempore illo cepunus. & cetera. Hic isrł.¬
nifesto iudeus ẽ. ipse habitat in omĩb ciuitati¬
b amorreoꝵ. cũ ĩ omĩ orbe terrarũ xp̃i eccłe
propagantur. Sed et unus quisq nr̃m prius
ciuitas fuit regis seon. regis elati. Regnabat
enĩ nobis stultitia. superbia. impietas. &. om¬
nia que st̃ exparte diaboli. Sed ubi expugna¬
tus et de uictus ẽ fortis. et uasa eius direpta
st᷑. effectisumus ciuitates isrł. ⁊ hereditas sc̃õꝵ¬

Expanded text:
psalmis legitur: « Convertit cor eorum, ut odipsalmis legitur: « Convertit cor eorum, ut odissent populum ejus. » Nec tacetur hic causa induramanus tuas, » sicut in hac die, id est, ut vinceretur a te, quod non fieret nisi resisteret: non autem resisteret nisi corde obdurato. Cujus rei justitiam si quaesierimus, inscrutabilia sunt judicia Dei. Iniquitas autem non est apud eum. Sane notandum est confortatum cor posse dici et in malo. « Percussimusque eum cum filiis et omni populo suo, cunctasque urbes in tempore illo cepimus, interfectisnifesto Judaeus est, ipse habitat in omnibus civitatibus Amorrhaeorum, cum in omni orbe terrarum Christi Ecclesiae propagantur. Sed et unusquisque nostrum prius civitas fuit regis Sehon, regis elati. Regnabat enim in nobis stultitia, superbia, impietas, et omnia quae sunt ex parte diaboli; sed ubi expugnatur et devictus est fortis, et vasa ejus direpta sunt, effecti sumus civitates Israel, et haereditas sanct
Abbreviated transcription (Latin):
quod interp̃tat᷑ mandati ad impletio. Sigͦ ue¬
niamus &. nos ad locum istum id est ad eximple¬
tionem mandatorum. etiams cũ omĩ exercitu
aduersum nos ueniat seon iste elatus. & super¬
bus diabolus. et confligat aduersũ nos. si õs
suos contra nos demones concitet: superamꝰ
eum si dei mandata cõplemus. Complere enum
mandata. hoc est diabolum & omnẽ eius exer-¬
citum superare. Et tunc cõplebit᷑ in nobis a¬
postoli oratio. quiait. Deus aut̃ conteret sa-¬
thanan subpedib urĩs uelocit̃. Et illud qͦd
dñs ait. Ecce do uobis potestatem calcandi suꝑ
serpentes & scorpiones. et super uirtutẽ ini¬
mici. & nichil uobis nocebit. Nichil enĩ noce¬
re poterunt ista omĩa. si ueniamus iniasa.
mus. Noluitq seon rex esebon. dare nobis tnͣ¬
situm. qr indurauerat dñs deus tuus sp̃m eiuᷤ.
tale aliquid cõmemorat. quale dicebatur in ex¬
odo. ego induraui corpharaonis. Et quod in

Expanded text:
» quod interpretatur mandati adimpletio. Si ergo ve» quod interpretatur mandati adimpletio. Si ergo veniamus et nos ad locum istum, id est, ad impletionem mandatorum, etiamsi cum omni exercitu adversum nos veniat Sehon iste elatus, et superbus diabolus, et confligat adversum nos, si omnes suos contra nos concitet daemones, superamus eum, si Dei mandata complemus. Complere enim mandata, hoc est diabolum et omnes ejus exercitus superare, et tunc complebitur in nobis Apostoli oratio, qui ait: « Deus autem conteret Satanan sub pedibus vestris velociter . » Et aliud, quod Dominus ait: « Ecce do vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit . » Nihil enim nocere poterunt ista omnia, si veniamus in Jasa,mus. « Noluitque Sehon rex Hesebon dare nobis transitum, quia induraverat Dominus Deus tuus spiritum ejtale aliquid commemorat quale dicebatur in Exodo: « Ego induravi cor Pharaonis. » Et quod in
Abbreviated transcription (Latin):
creduli. expositione non indiget. Quod aut̃
ait loquentes. adillam partem trahi potest. qr
infideles quiq & sub pͥncipe diabolo agentes.
loqui norunt tantum modo. sed logͣuntur in¬
ania. Uerbi causa ut poete eorum. ut astrolo¬
gi. ut non nulli etiam philosophorum. qui in¬
ania ioquntur et uana. fideliũ autẽ regnum
quod adeo est. non insermone sed in uirtu¬
te. Uolumus ergo nos pacifice transire ꝑmun¬
dum. sed hoc ipsum magis incitat pͥncipem
mundi qͦd dicimꝰ nos nolle ꝑmanere cũ ipso.
nec morari. nec aliquid eiꝰ uelle contingere.
Inde magis exacerbatur. inde extollitur. et i¬
rascitur. ⁊ cõmouet nobis persecutiones. peri¬
cula suscitat. cruciatus intentat. ⁊ideo dic̃.
Congregauit imquus seon populũ suũ. et exi¬
it confligere aduersum isrł. Quis est omĩs
populꝰ seon. quem concitat contra isrł. pͥnei¬
pes et udices mundi. coniunctiq nequitȩ
ministri. qui inpugnant semꝑ ⁊ persecun¬

Expanded text:
creduli, expositione non indiget. Quod autem creduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quique et sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum, qui inania loquuntur et vana. Fidelium autem regnum, quod a Deo est, non in sermone est, sed in virtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum: sed hoc ipsum magis incitat principem mundi quod dicimus nos nolle permanere cum illo nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit: « Congregavit iniquus Sehon populum suum, et exiit confligere adversum Israel. » Quis est omnis populus Sehon, quem concitat contra Israel? Principes ac judices mundi, cunctique nequitiae ministri, qui impugnant semper et persequun
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinȩ quȩ contra dei pietatem aliquid do
ceat. poculum sum&. Fidelis enĩ habet suos
fontes. ⁊ bibit defontib isrł. bi ꝓr bit defon¬
tib salutarib. Nonbibit aquam de lacu se¬
on. nec relinquens fontẽ aque iuiue. congre¬
gat sibi lacus confractos. sed uia regali inces¬
surum se profitetur quȩ uia ẽ regalis. Iua
sine cubio que dicit. E gosum uia. ueritas. &
uita. Et merito regalis. Ipse est enim de quo
propħ̃a ait. Deus iuditiũ tuum regida. Uiare¬
gali ergo incedendum ẽ. nec declinandum us¬
quam. neq in agrum. neq inuineam eiꝰ. idẽ
neq adoꝑa. neq adsensus diabolicos de¬
clinare ultra mens fidelium deb&. Quomͦ
ergo nolumus fines amorreorum cũ pace
transire: amorrei infidelium qͥ st̃ in boc mun¬
do pars accipi potest. Sed isti interpretant᷑
ut supradiximus loquentes. uel mamari¬
tudinẽ adducentes. Quo mͦ quidem ina¬
maritudinẽ adducant dm̃ infideles et in¬

Expanded text:
doctrinae, quae contra Dei pietatem aldoctrinae, quae contra Dei pietatem alceat, populum sumet. Fidelis enim habet suos fontes, et bibit de fontibus Israel, bibit de fontibus salutaribus. Non bibit aquam de lacu Sehon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos. Sed et via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio quae dicit: « Ego sum via, veritas et vita . » Et merito regalis; ipse enim est de quo Propheta ait: « Deus, judicium tuum regi da . » Via regali ergo incedendum est, nec declinandum usquam, neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, id est, neque ad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo ergo volumus fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo pars accipi potest. Sed ipsi interpretantur, ut supra diximus, loquentes, vel in amaritudinem addentes. Et quomodo in amaritudinem quidem adducant Deum infideles et in
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ quitransire uolumus ꝑ hc̃ mundũ. ut
ꝑ uenire possimꝰ ad terram scãm q̃ rȩpmissa ẽ
scĩs. ⁊ mutinꝰ uerbis pacificis adseon. ꝓnut¬
tentes non nos habituros interra eiꝰ. nec mo¬
raturos cũ eo. sed transituros tantũ mͦ. ⁊ inces¬
suros uia regali. nec declinaturos usquã neq
in agrũ. neq inuineam. sed nec de lacu aquã¬
bibituros. Uideamꝰ ergo quando nos ista ꝓ¬
misimꝰ. quando hec uerba diabolo denumtia¬
uimꝰ. Recordetur unus quisq fidelium eũ pͥ¬
mum uenit adaquas baptismi. cũ signa¬
cula fideipͥma suscepit. & adfontẽ saluaro¬
ris accessit. quib ibi tunc usus sit uerbis.&
quid de nuntiauerit diabolo. non se usum
pompis eiꝰ. neq oꝑib eus. neq ullis om̃ĩno
seruitus eiꝰ ac uoluntatib pariurũ. Et hoc
est quod in his legis sermonub adumbrat᷑. qͥa
ñ deelinet isrł. neq inagrum eiꝰ. neq in
non astrologie. non magicȩ. non ullus omĩno

Expanded text:
volumus per hunc mundum, ut pervenire possimus ad terram sanctam quae repromissa est sanctis; et mittimus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, neque in vineam: sed nec de lacu bibituros aquas. Videamus ergo quando vos ista promisimus, quando haec verba diabolo denuntiavimus. Recordetur unusquisque fidelium, cum primum venit ad aquas baptismi, cum signacula fidei prima suscepit, et ad fontem salutaris accessit, quibus ibi tunc usus sit verbis; et quod renuntiaverit diabolo, non se usurum pompis ejus, neque operibus ejus, neque ullis omnino servitiis ejus ac voluntatibus pariturum. Et hoc esnon declinet Israel neque in agrum ejus, neque in non astrologiae, non magiae, non ullius omnino