comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lio legitur: quia dñs ussit. ut
adpiscandum retia mitteren¬
tur. Inte passionem uidelicet
& post resurrectionem. Sed
priusquam redemptor ñr pa¬
teretur & resurgeret. muti¬
quidem rete ad piscandum uib&.
sed utrum in dexteram an in
sinistram mitti debuisset non
iubet. Post resurrectionem uͦ
discipulis apparens. mittere
catione tanti capti sunt ut reti¬
arumperentur: in ista autem
& multi capti sunt. et retia rup.¬
ta non sunt. Quis uero nesciat
bonos dextera. & malos sinistra
figurari: Iua gͦ piscatio. in qͣ
specialiter. in quam partem mit¬
ti rete debeat non iubetur. pre¬
sentem eccłam designauit.: quȩ
bonos simul ac malos colligit:
N ec eligit quos trahat: quia et
quos eligere possit ignorat.
Nec autẽ piscatio post dñi resur¬
rectionem facta in solam dexte.¬
ram missa ẽ: quia ad uidendam
claritatis eius gloriam. sola elec¬
torum ȩclesia ꝑtinget. que de
sinistro oꝑe nil habebit. In illa
piscatione pre multitudine

Expanded text:
lio legitur quia Dominus jussit ut lio legitur quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitquidem rete ad piscandum jubet, sed utrum in dextram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet: post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti recatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur: in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos in dextera, et malos in sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designavit quae bonos simul ac malos colligit; nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat: haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertinget quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Queri potest cur discipulis in
mari laborantibus post resur¬
rectionem dñs in littore stetii.
qui ante resurrectionem suã
coram discipulis in fluctibus
maris ambulauit. Quius re
ratio festine cognoscit᷑. si ipsa
quȩ tunc merat causa penset
Quid enim mare. nisi presens sclm
significat. qͣđ se causarum tumul¬
tiret undis uite corruptibilis in¬
lidit: Quid ꝑsoliditatem lito¬
ris. nisi illa ꝑpetuitas quietis
eterne figuratur: quia igitur
discipuli adhuc fluctibus mor¬
talis uite in erant. in mari labo.¬
rabant: Quia uero redemptor
noster iam corruptionem car¬
nis excesserat. post resurrectio¬
nem suam in litore stabat. Ac si
ipsum resurrectionis suȩ myste¬
rium. rebus discipulis loquere¬
tur dicens. Iam uobis in mari
non appareo: quia uobis cum
in ꝑturbationis fluctibus nõ
sum. Facta ẽ autem discipulis.
piscationis magna difficultas:
ut magistro ueniente fieret
ammirationis magna sublimi¬
tas. Qui protinus dixit. Mit

Expanded text:
Quaeri potest cur discipulis in Quaeri potest cur discipulis in mari laborantibus post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis suis in fluctibus maris ambulavit? Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare, nisi praesens saeculum significat, quod se causarum tumultu et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur dicens: Hic jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationum fluctibus non sum. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas, qui protinus dixit: VERS
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. et nathanahel qui erat
achana galilee. & filii rebedei:
et alii ex discipulis eius duo.
Dicit eis simon petrus. Uado
piscari. Dicunt ei. llenimus
et nos tecum. It exierunt.
et ascenderunt innauim: et
illa nocte nichil ceperunt.¬
Queri ergo potest. cur petrus
qui piscator ante conuersionẽ
fuit: post conuersionem ad
piscationem rediit. Et cum
ueritas dicat. nemo mittens
manum suam inaratrum et
aspitiens retro aptus est regno
dĩ: cur repetit qđ dereliquit. Se
si uirtus discretionis intenditur
citius uidetur. quia nimirum
negotium qđ ante conuersione
sine peccato extitit. hoc etiam
post conuersionem culpa repe¬
tere non fuit. Nam piscatorem
petrum: matheum uero tͣolone¬
arium scimus. Et post conuer¬
sionem suam ad piscationem pe¬
trus rediit: matheus uero ad
tbelonei negotium non rediit.
enim pluraq negotia: quȩ sirx
peccatis exhiberi. aut uix aut
nullatenus possunt. Que gͦ
ad peccatum implicant: adhe
necesse est ut post conuersio¬
nem animus non recurrat.

Expanded text:
dymus, et Nathanael, qui erat a Cana Galilaeae, et filii Zebedaei, et alii ex discipulis ejus duo. Dicit eis Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei: Venimus et nos tecum. Et exierunt, et ascenderunt in navim, et illa nocte niQuaeri enim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit? et cum veritas dicat: Nemo mittens manum suam in aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis intenditur citius videtur, quia nimirum negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem culpa repetere non fuit, nam piPetrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam, ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non rediit enim pleraque negotia quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
ralis. ista in doctrina uite illiꝰ
sempit̾ne. Ac ꝑ hoc illa oꝑat᷑
ista requiescit: Quia illa est
inpurgatione peccatoꝵ: ista
in lumine purgatoꝵ. Ac ꝑ
hoc in hac uita mortali. illa ẽ
in oꝑe bone conu̾isationis: ista
uͦ magis in fide. & apud ꝑ pau¬
cos ꝑspeculum in enigiate:
et ex parte in aliqua usione.
incõmutabili ueritate. Exqͦ¬
intellegi dat᷑. si diligent̃ aduer¬
tas tres euangelistas tempo¬
ralia facta dñi & dicta. quȩ
adinformandos mores uitȩ p̃¬
sentis maxime ualerent co¬
piosius ꝑsecutos. circa illam
nem uͦ facta dñi multo pau¬
ciora narrantem. dicta uͦ eiꝰ
ea p̾sertim quȩ trinitatis uni¬
tatẽ. & uite ęt̾nȩ felicitatem
insinuarent. diligentius et
uberius conscribentẽ. in uir¬
tute contemplatiua cõmen¬
dandam sua intentionẽ atq
p̾dicationem tenuisse. Iste est
siquidem iohannes. unus ex dis¬
cipulis xp̃i. quem dñs de fluc¬
tiuaga nuptiarũ tempestate.

Expanded text:
ralis, ista in doctrina uitae illius ralis, ista in doctrina uitae illius sempiternae. ac per hoc illa operatur, ista requiescit, quia illa est in purgatione peccatorum; ista in lumine purgatorum. ac per hoc in hac uita mortali illa est in opere bonae conuersationis, ista uero magis in fide et aput perpaucos per speculum in enigmate et ex parte in aliqua uisione incommutabilis ueritatis. intellegi datur, si diligenter aduertas, tres euangelistas temporalia facta domini et dicta, quae ad informandos mores uitae praesentis maxime ualerent, copiosius persecutos circa illam nem uero facta domini multo pauciora narrantem, dicta uero eius, ea praesertim, quae trinitatis unitatem et uitae aeternae felicitatem insinuarent, diliuberius conscribentem, in virtute contemplativa commendanda suam intentionem atque praedicationem tenuisse. Iste est siquidem Joannes unus ex discipulis Christi, quem Dominus de fluctivaga nuptiarum tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
te facta ẽẽt: non diceret᷑. ego &
pater unum sumus. Neq enĩ
pat᷑ et caro unum sunt. Est
hoc de se ipso dñi testimoniũ:
solus idem iohannes cõmemo¬
rauit. Et qui me uidet: uid&
et patrem. Eit ego in patre:
et pat̾ in me. Et ut sint unũ:
sicut et nos unum sumus. Et
quȩ pat̾ facit: hȩc eadem & fi¬
lius facit similit̾. Et siqua a¬
lia sunt quȩ xp̃i diuinitatẽ
inqua ȩqualis est patri recte
intellegentibus intiment. ple¬
nius solus iohannes in ȩuan¬
gel io suo posuit: tamquã de
pectore ipsius dñi suꝑ qͦd dis¬
cũbere in eius conuuuo soli¬
tus erat. secretũ diuinitatis
eius uberius et quodamodo
samiliarius biberet. Prom¬
de cũ duȩ uirtutes ꝓposite
sunt aniore humane. una ac¬
tiua. altera contemplatiua.
illa qua it᷑ ista qua ꝑuenit᷑.
illa qua laborat᷑ ut cor mundet᷑
ad uidendũ dm̃: ista qua uaca¬
tur & uidet᷑ ds̃. illa ẽ inp̃ceptis
exercende uite huius tempo¬

Expanded text:
te facta esset, non diceretur: ego et te facta esset, non diceretur: ego et pater unum sumus, neque enim pater et caro unum sunt. et hoc de se ipso domini testimonium solus idem Iohannes commemorauit, et: qui me uidit, uidit et patrem, et: ego in patre et pater in me, et: ut sint unum, sicut et nos unum sumus, et: quaecumque pater facit, haec eadem et filius facit similiter, et si qua alia sunt, quae Christi diuinitatem, in qua aequalis est patri, recte intellegentibus intiment,. paene solus Iohannes in euangelio suo posuit, tamquam de pectore ipsius domini, super quod discumbere in eius conuiuio solitus erat, secretum diuinitatis eius uberius et quodammodo familiarius biberit. Proinde cum duae uirtutes propositae sint animae humanae, una actiua, altera contemplatiua, illa qua itur, ista quo peruenitur, illa qua laboratur, ut cor mundetur ad uidendum deum, ista qua uacatur et uidetur deus: illa est in praeceptis exercendae uitae huius tempo
Abbreviated transcription (Latin):
sit iohannem in carcerem.
Quia in quam abhis hȩc uide¬
bant᷑ omissa: rogatus dicit᷑ iohan¬
nes apłs. ut ea quȩ p̃terierant
pͥores. ante traditionem iohan¬
nis. saluatoris gesta describeret.
Et idõ dicit in euangelio suo.
Hoc fecit initiũ signoꝵ suoꝵ iħs.
Et iterum in alio loco indicat
dicens. Nondũ enĩ iohannes
quibus constat. quod ea quȩ
antequam iohannes traderet᷑.
abiħu fuerant gesta: describit.
S ꝓcul dubio maxime diuini
patri ÷ ęqualis. intendit decla¬
rare: eamq p̾cipue suo euan¬
gelio quantum int̾ homines
sufficere credidit. cõmendare
curauit. Itaq longe a tribus
disse nebulam qua tegit᷑ omĩs
t̃ra: & ꝑuenisse adliquidũ cȩli¬
lumen. unde acie m̃tis acutis¬
sima atq firmissima uideret
sunt omĩa. et ipsũ agnoscer&
carnem factũ. ut habitaret in no¬
bis. Quod acceperit carnem:
non qͦd fuerit mutatus in carn¬
em. Nisi enim carnis assuptio
seruata in cõmutabili diuinita¬

Expanded text:
sus est in carcerem. Quia, inquam, ab his haec videbantur omissa, rogatus dicitur Joannes apostolus ut ea quae praeterierant priores ante traditionem Joannis, Salvatoris gesta, describeret; et ideo dicit in Evangelio suo: Hoc fecit initium signorum suorum Jesus . Et item in alio loco indicat dicens: Nondum enim Joannes quibus constat quod ea quae antequam Joannes traderetur a Jesu fuerant gesta descripsit. Sed procul dubio maxime divinitPatri est aequalis, intendit declarare, eamque praecipue suo Evangelio, quantum inter homines sufficere credidit, commendare curavit. Itaque longe a tribus disse nebulam, qua tegitur omnis terra, et peruenisse ad liquidum caelum, unde acie mentis acutissima adque firmissima uideret sunt omnia, et ipsum agnosceret carnem factum, ut habitaret in nobis, quod acceperit carnem, non quod fuerit mutatus in carnem. nisi enim carnis adsumtio seruata incommutabili diuinita
Abbreviated transcription (Latin):
maculauere doctrina. S eddũ
ipse post occisionem domicia¬
ni ꝑmittente pio pͥncipe ner¬
ua rediret ephesum. compul¬
sus ẽ ab om̃ĩbus pene tunc asie
ep̃is. ⁊ multarũ ecclesiarũ le¬
gationibꝰ. decoet̃na patri di¬
unitate xp̃i altius facere ser¬
monem: eoquod intrium e¬
uangeliłm scriptis. mathei
udelicet marci. & luce. de
humanitate eius ac de his q̃
ꝑ hominẽ gessit. sufficiens sͥ
uiderent᷑ habere testimoniũ.
nante digna scrib̾e possit.
tenebras patefacta subito ue¬
ritatis luce dispulit dicens.
In pͥncipio erat u̾bũ. & u̾bũ
erat apud dm̃.⁊ ds erat u̾ibu
Atq cum triũ euangelioꝵ mathei
scilicet. marci. & luce. ad eũ noti¬
cia ꝑuenerat: ꝓbasse quidem
dicit᷑ fidem & ueritatem dicto¬
rum. de esse tam uidit aliqua
pͥmo p̾dicationis sue tempore
dñs gesserat. Certũ ÷ enĩ qͦd
insuꝑioribꝰ tribꝰ euangeliis hec
uident᷑ sola contineri: que ges¬
ta sunt post quã iohannes ba

Expanded text:
maculavere doctrina. Sed dum maculavere doctrina. Sed dum ipse post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva rediret Ephesum, compulsus ab omnibus pene tum Asiae episcopis et multarum Ecclesiarum legationibus, de coaeterna Patri divinitate Christi, altius facere sermonem, eo quod in trium Evangelistarum scriptis, Matthaei, videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus, ac de his quae per hominem gessit sufficiens sibi viderentur habere testimonium. nante, digna scribere posset. tenebras patefacta subito veritatis luce dispulit, dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Atque cum trium Evangeliorum, Matthaei, scilicet, Marci et Lucae, ad eum notitia pervenerat, probasse quidem dicitur fidem et veritatem dictorum; deesse tamen vidit aliqua primo praedicationis suae tempore Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus Evangeliis haec videntur sola contineri, quae gesta sunt postquam Jo
Abbreviated transcription (Latin):
diuine scripture paginis. me¬
rito euangelicam excellere au
gelio demonstratur: Atq int̾¬
ipsos euangelioꝵ scriptores.:
ualde beatũ iohannem indi¬
uinoꝵ ꝓfunditate mysterioꝵ
eminentiorẽ ẽẽ: Quem etiã
tradunt sicut legit᷑ in exclesi¬
astica. historia. usq ad ultim¬
um pene uite sue tempꝰ abs¬
qr ullius scripture indiciis.
euangeliũ puro sermone p̃¬
dicasse. Si quidem a tempore
dñice passionis. resurrectio¬
nis. ⁊ ascensionis. usq ad ulti¬
ma domiciani pͥncipis tem¬
pora: ꝑ annos cucit᷑ sexaginta
⁊ quinq absq ullo scribendi
adminiculo uerbũ dĩ p̾dica¬
bat. At ubi a domiciano qͥ
secundus post neronem &ͥ
casione illius pii patris ab¬
sentia. irrumpentes in ȩcle¬
siam heretici quasi indesti¬
tuta pastoris ouilia lupiꝰ mar¬
cion.cherintus.⁊ hebion. ceteri¬
ꝙ antichristi qui xp̃m fuisse
ante mariã negabant: simpli¬
citatẽ fidei euangelice ꝑuersa

Expanded text:
divinae Scripturae paginis medivinae Scripturae paginis merito evangelicam excellere aucum in Evangelio demonstratur  ipsos Evangeliorum scriptores valde beatum Joannem in divinorum profunditate mysteriorum eminentiorem esse, quem etiam tradunt, sicut legitur in ecclesiastica historia, usque ad ultimum pene vitae suae tempus, absque ullius Scripturae indiciis Evangelium puro sermone praedicasse. Si quidem tempore dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis, usque ad ultima Domitiani principis tempora, per annos circiter sexaginta et quinque, absque ullo scribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem Chr, nacta occasione illius pii Patris absentia, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, Cerinthus, et Ebion, caeterique Antichristi, qui Christum fuisse ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa
Abbreviated transcription (Latin):
pud eũ excusare qui ait. om̃i
petenti te da. maxime dum
nullatenus tͥ minuet᷑ quod
dederis s datũ magis auge¬
tur ͦ sp̃s paraclitus omnis
ueritatis doctrina. ⁊ ꝑfectę
caritatis scientia. ur̃a imple¬
onis sc̃itate. Et insapientie stu¬
diis deuotissimis. Dõq dicatis
uirginibus. Gislle SoRoRi et
⁊ pater albinus ꝑpetue bea¬
titudinis SaLU
uantum in scĩssimo
sius plango imperitiam: meq
ipsum longe imparẽ ur̃a lau¬
dabili deuotione agnosco. Atq
utinam tanta esset in meo pec¬
tore facultas scribendi: quan
endi. Proinde duabus coar¬
tor angustiis. Hinc caritati qͥc¬
quam negare cui omnia pres¬
tare debitor sum. illinc altio¬
ra petere. modulumq mee
paruitatis transcendere:. Di¬
cente scriptura. Altiora te
ne quesieris. Nisi forte in uo¬
bis sit culpa quia cdisficilia
pecistis: et in me ratio iuste
excusationis. qui infirmita¬
mo meũ oꝑe calamũ abstine¬
re decreui. Scire debetis om̃ĩbꝰ

Expanded text:
pud eum excusare qui ait: Omni pud eum excusare qui ait: Omni petenti te da , maxime dum nullatenus tibi minuetur quod dederis, sed datum magis augetur? Spiritus paraclitus omni veritatis doctrina et perfectae charitatis scientia vestra impleonis sanctitate et in sapientiae studiis devotissimis, Deoque dicatis virginibus, Gislae sorori, et pater Albinus, perpetuae beatitudinis salutem. Quantum in sanctissimo sius plango imperitiam; meque ipsum longe imparem vestrae laudabili devotioni agnosco. Atque utinam tanta esset in meo pectore facultas scribendi, quantendi. Proinde duabus coarctor angustiis: hinc charitati quidquam negare, cui omnia praestare debitor sum; illinc altiora petere, modulumque meae parvitatis transcendere, dicente Scriptura: Altiora te ne quaesieris . Nisi forte in vobis sit culpa, quia difficilia petistis, et in me ratio justae excusationis, qui infirmitamo meum opere calamum abstinere decrevi. Scire debetis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem hieronimũ. nobiliũ
nullatenus sꝑnere feminarũ
nibꝰ in ꝓpheticas obscuritates
dedicasse opuscula᷑. Sepiusq
nas arces. epistolares isdem
terrarũ longinquitate. uel
ꝓcellosis adriatici maris fluc¬
sibꝰ territũ: quin minus sc̃ãrũ
uirginũ peticionibus annu¬
eret. Minori uade sum lige¬
ris flumen: quam tyrreni
maris latitudo periculo na¬
uigat᷑. Et multo facilius char
parisiacam ciuitatem: quã illiꝰ
de betleem romam ꝑuenire po¬
terint. Noli tuȩ deuotionis no¬
bis subtrahere scientiam. noli
accensam inte lucernã modio
supponere. uel torpentis lectu¬
li quiete abscondere: s p̾celso
suꝑpone eã candelabro. ut lu¬
ceat omĩbus qui in domo dĩ
sunt. Intra scoꝵ garophilacia
doctoꝵ: ⁊ profer nobis ueluti
doctissimus scriba ⁊ a dño lau¬
datus. noua & uetera. Aderit
tibi in itinere huius laboris
ut scãs intellegerent script
uras. Quomͦ poteris te ip¬
sum a culpa taciturnitatis a¬

Expanded text:
siquidem Hieronymum, nobilium siquidem Hieronymum, nobilium nullatenus spernere feminarum llarum in propheticas obscuritates dedicasse opuscula, saepiusquenas arces epistolaribus iisdem terrarum longinquitate, vel procellosis Adriatici maris fluctibus territum, quo minus sanctarum virginum petitionibus annueret. Minori vadosum Ligeri flumen, quam Tyrrheni maris latitudo, periculo navigatur. Et multo facilius chartparisiacam civitatem, quam illius de Bethlehem Romam pervenire poterit. Noli tuae devotionis nobis subtrahere scientiam, noli accensam in te lucernam modio supponere , vel torpentis lectuli quiete abscondere; sed praecelso superpone eam candelabro, ut luceat omnibus qui in domo Dei sunt. Intra sanctorum gazophylacia doctorum, et profer nobis, veluti doctissimus scriba, et a Domino laudatus nova et vetera . Aderit tibi in itinere hujus labout sanctas intelligerent Scriuras. Quomodo poteris teipsum a culpa taciturnitatis a
Abbreviated transcription (Latin):
argaritas inspiritalis thesauri
cubili: ⁊ pasce ex eo pauꝑes xͥ.
Noli nos ieuinas dimittere ne
deficiamus inuia. N  abemus
siquidem clarissimi doctoris
augustini homeliatico sermo¬
ne explanationes ineundem
euangelistam: s quibꝰ dam in
locis multo obscuriores. ma¬
ioriq circũlocutione decoratad.
quã nr̃e paruitatis ingeniolũ
intrare ualeat. Sufficit uero
cissime aquę potare: non pro¬
fundissimis gurgitũ flumini¬
bꝰ nr̃as inmittere carinas.
Scis enĩ optime parus parua
sufficere: Nec ad mensam in¬
agnatoꝵ. pauꝑũ turbã acced̾e
posse. Nec nr̃m ẽ altissima ce¬
droꝵ cacumina ascendere: s cũ
transeuntẽ. Continuisq deplo¬
rare p̃cibꝰ. ut nos siuis dignas ef¬
ficiat conuiuiis. uobiscũq dul¬
cissimũ epithalamiũ paradig¬
ma decantare. introdux it nos
rex incellaria sua: exultabimꝰ
⁊letabim᷑ in eo. Memento cla¬
rissimũ in scã ecclesia diuine
scripture doctorẽ beatissimũ

Expanded text:
margaritas in spiritalis thesauri margaritas in spiritalis thesauri cubili, et pasce ex eo pauperes Christi. Noli nos jejunas dimittere, ne deficiamus in via. Habemus siquidem clarissimi doctoris Augustini homeliatico ne explanationes in eumdem evangelistam, sed quibusdam in locis multo obscuriores, majorique circumlocutione decoratas, quam nostrae parvitatis ingeniolum intrare valeat. Sufficit nobiscissimae aquae potare, non profundissimis gurgitum fluminibus nostras immittere carinas. Scis enim optime, parvis parva sufficere, nec ad mensam magnatorum pauperem turbam accedere posse. Nec nostrum est, altissima cedrorum cacumina ascendere, sed cumtranseuntem , continuisque deplorare precibus ut nos suis dignas efficiat conviviis, vobiscumque dulcissimum epithalamii paradigma decantare: Introduxit nos Rex in cellaria sua, exsultabimus et laetabimur in eo . Memento clarissimum in sancta Ecclesia divinae Scripturae doctorem, beatissimum
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio nr̃o satis obsiftit. S
urãm carissime doctor dep̃cam᷑
pietatẽ : ne nos literarũ tuarũ
solacio deseras. Poteris te ipsũ
nob̾ querentibꝰ ꝑ litterarũ offi¬
cia ostendere: ut intellegatur
uax tua in archano cordis nr̃i
desiderio. Nam sicut loquen¬
tis lingua in aure audientis:
ita scribentis calamus. ꝓficit
in oculo legentis Et adinte¬
riora cordis ꝑuenit sensus di¬
rigentis: sicut u̾ba instruen¬
tis. Qua ꝓpt̾ beatissime pat̃
noli te ipsum nobis negare:
pectora nr̃e paruitatis arentia.
Scimus in te ẽẽ fontẽ uiuentis
in uitam ȩt̾̃nam. Nolumus ad te
ꝑtineat. qđ salomon ait de eis qui
suã solent celare sapientiã. T̃hes¬
aurus occultus ⁊ sapientia abse¬
ondita quȩ utilitas inutrisq s
magis dño dicente ꝑ prophetam.
aperi os tuũ ⁊ implebo illud A
uangeliste expositionem: & ue¬
nerabiles scoꝵ patrũ pande no¬
bis sensus. Collige multoꝵ in

Expanded text:
desiderio nostro satis obsistit. Sed desiderio nostro satis obsistit. Sed vestram, charissime doctor, deprecamur pietatem, ne nos litterarum tuarum solatio deseras. Poteris teipsum nobis quaerentibus per litterarum officia ostendere, ut intelligatur vox tua in arcano cordis nostri desiderio. Nam sicut loquentis lingua in aure audientis, ita scribentis calamus proficit in oculo legentis: et ad interiora cordis pervenit sensus dirigentis, sicut verba instruentis. Quapropter, beatissime Pater, nolite ipsum nobis negare. pectora nostrae parvitatis arentia. Scimus in te esse fontem viventis in vitam aeternam . Nolumus ut ad te pertineat quod Salomon ait de his qui suam solent celare sapientiam: Thesaurus occultatus, et sapientia abscondita, quae utilitas in utrisque ? Sed magis Domino dicente per Prophetam: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . vangelistae expositionem, et venerabiles sanctorum Patrum pande nobis sensus. Collige multorum
Abbreviated transcription (Latin):
CENDO ALBINO MA¬
gistro: humillime. xp̃i
famulae gisla et rectruda ꝑpe
quid de melliflua sc̃ę scripture:
cognitione: ur̃a sagacitate exp¬
onente hausimus: ardebat no¬
bis ut fatemur de die in diem
desiderium huius sacratissime
lectionis. in qua purificatio est
animȩ. solatium mortalitatis
nr̃ȩ.⁊ spes ꝑpetue beatitudinis.
In qua beatus uir iuxta psalm¬
istam cotidiana se ipsum exer¬
cet meditatione: intelleͥgens
aliam ẽẽ ueram sapientiam.
nisi quȩ humano generi scdm
dispensationẽ diuinę ꝓuid¬
entiȩ cęlestis gr̃a ministra¬
uit. Hec ẽ manna q̃ sine fas
tidio satiat: sine defectu pascit᷑.
Hec sunt diuinȩ segetis gͣna: q̃
apostolicis fricata manibꝰ atq
ꝑ eos fideliũ epulis animarum
apposita. Sed duo ualde nobis
contraria. cotidiana tristicia par¬
uitatis nr̃e mentẽ fatigant. U¬
nũ qđ tardius huius optumi
studi diligentiam habuimus:
aliud qđmodo magnam haben¬
tibꝰ deuotionẽ. ur̃a lon ginqͥtas

Expanded text:
tendo Albino magistro, humillimae Christi famulae Gisla et Rectruda  Msquid de melliflua sanctae Scripturae cognitione, vestra sagacitate exponente, hausimus, ardebat nobis, ut fatemur, de die in diem desiderium hujus sacratissimae lectionis, in qua purificatio est animae, solatium mortalitatis nostrae, et spes perpetuae beatitudinis. In qua beatus vir, juxta Psalmistam, quotidiana seipsum exercet meditatione: intelligens oaliam esse veram sapientiam, nisi quae humano generi secundum dispensationem 461 divinae providentiae, coelestis gratia administravit. Hoc est mantidio satiat, sine defectu pascitur. Haec sunt divinae segetis grana, quae apostolicis fricata manibus, atque per eos fidelium epulis animarum apposita sunt. Sed duo valde nobis contraria quotidiana tristitia parvitatis nostrae mentem fatigant. Unum, quod tardius hujus optimi studii diligentiam habuimus; aliud, quod modo magnam habentibus devotionem, vestra longinquitas
Abbreviated transcription (Latin):
suscitaturus dormire dicit. quẽ
magna uoce clamando resus
rimis credentibus ex uideis.
.xxxiiii. Pontifices adu̾sus eum
consilium colligunt. In quo ca
de murmur arguit᷑.xxx. Tur¬
ba cum ramis palmarũ occur¬
rens clamat osanna. ipse uͦ suꝑ
pullum asinȩ seoit. phariseis
dicentibus totus mundus
atis gentilibus eum uidere
uolentibus. horam suȩ clarifi¬
cationis esse dicit. & granũ fru¬
m̃ti mortuum. multum fructũ
ꝓmuntiat allaturum. miniftͣn¬
tem quoq sibi. honorificandum
mam suam turbatam ẽẽ dicen¬
ti & clarificari se apatre poscen¬
ti. uax de cęlo ait clarificaui. pꝰ¬

Expanded text:
mortuum dormire dicit. Quem magna voce clamando resuscrimis credentibus ex Judaeis.XXVIII. Pontifices adversus eum concilium colligunt, in quo Caimurmur arguitba cum ramis palmarum occurrens, clamat, Osanna. Ipse vero super pullum sedit, Pharisaeis dicentibus: Totus mundus atus gentibus eum videre volentibus, horam suae clarificationis esse dicit, et granum frumenti mortuum multum fructum pronuntiat allaturum. Ministrantem quoque sibi honorificandummam suam turbatam esse dicenti, et clarificari se a Patre poscenti vox de coelo ait: Et clarificavi,
Abbreviated transcription (Latin):
cens. postestimonium scriptu.
rectione significat. & discipłos
multiplicit᷑ exhortat᷑ .xxxu.¬
Non turbet᷑ cor urͣm ait discip¬
ulis. ego sum uia. ueritas. &
uita. qui uidet me uidet & pa¬
trem. ego inpatre & pat̾ in
me. qͦd cumq petieritis in no¬
mine meo hoc faciam .xxx¬
UI. Diligentibus se discipłis
mandataq seruantibus. para-
quere pollicetur.xxxuii. Se ipsum¬
uitem. et patrem agricolam di¬
cens. discipulosq palmites. si
ne se nichil eos facere posse tes¬
tatur. et multis locutionum
modis alternam eis dilectionẽ
inculcat. cuius merito possẽt
quodcumq petierint impe¬
tionem instantius cõmendans.
contempnendũ docet odium
nomine sint passuri. & argu¬
endum mundum a paraclyto.
de peccato. de iusticia. et de ui¬
dicio manifestat .xxxuiiii.
Nodicum & uidendũ se dicit ab
eis & iterũ modicũ & ñ uiden¬
dum. dequo querentibus dis¬
cipulis. similitudinem muli¬
inducit. quos & apatre amari
significans. corroborat. se relic¬

Expanded text:
ns, post testimonium Scripturarectione significat; et discipulos multipliciter exhortatuNon turbetur cor vestrum, ait discipulis. Ego sum via, veritas, et vita. Qui videt me, videt et Patrem. Ego in Patre, et Pater in me. Quodcunque petieritis in nomine meo, hoc faciam.V. Diligentibus se discipulis, mandataque servantibus, Paraclquere pollicetur. VERSvitem, Patrem vero agricolam dicens, discipulosque palmites, ac sine se nihil eos facere posse testatur. Et multis locutionum modis alteram eis dilectionem inculcat, cujus merito possent, quodcunque petierint, impetionem instantius commendans, contemnendum dicit odium a pro ejus nomine sint passuri, et arguendum mundum a Paraclito de peccato, et de justitia, et de judicio manifestat. VERS.Modicum se ab eis videndum dicit: et iterum modicum, et non videndum. De quo quaerentibus discipulis, similitudinem muliinducit. Et quos a Patre amari significat, corroborat relic
Abbreviated transcription (Latin):
nem. XIII. Resurrectionis si¬
milit̾ manifestatio declarat᷑.
qr maria magdalene petro &
iohanni nuntiat sublatũ cor¬
pus de monumento. quibus
occurrentibus ac reu̾sis. ipsa
post angelicam uisionem ui¬
sum a se dnm estimans ortola¬
fores essent clause ueniens ad
discipulos pacem infert. ma-¬
nibus latereq monstrato. qͥbꝰ
to. thomas inspectione uł
tactu lateris ac manũ confir
uiderunt & crediderunt.
xiiiii. Manifestat se iterũ
ad mare tyberiadis seꝑtem
discipulis in captura pisciũ
centum quinquaginta tͥum.
cũ resurrexisset a mortius.
xII. Us ꝙ tercio dicit petro
amas me. quia ter eum negauerat.¬
& pascendas oues ȩque tercio cõ¬
mendans. extensione manuũ
significat ei. quod crucis mor¬
te foret martirio coronandus.¬

Expanded text:
 XLI. Resurrectionis similiter manifestatio declaratur, qua Maria Magdalene Petro et Joanni nuntiat sublatum corpus de monumento. Quibus occurrentibus ac reversis, ipsa post angelicam visionem visum a se Dominum aestimans hortulafores essent clausae, veniens ad discipulos pacem infert, manibus latereque monstrato. Quibuto Thomas inspectu vel tactu lateris ac manuum in fidviderunt, et crediderunt.XLIII. Manifestat se iterum ad mare Tiberiadis septem discipulis in captura piscium centum quinquaginta trium, cum resurrexisset a mortuis.XLV. Usque tertio dicit Petro, Amas me? quia ter eum negaverat; et pascendas oves aeque tertio commendans, extensione manuum significat ei, quod crucis morte foret martyrio coronandus.
Abbreviated transcription (Latin):
rade ex opusculis scĩ ambrosu
clarissimi doctoris aliqua tra¬
hens. nec non ex homeliis
p̃cipui patris gregorii papȩ
uel eix homeliis beati bede
prb̃i multa aosumens: alioꝵꝙ
Magis hoꝵ omĩum sensibus
ac u̾bis utens. quã meȩ quic¬
quã p̾sumptioni cõmittens:
ueluti legentiũ curiositas fa¬
cile ꝓbare poterit. Cautissi¬
mo plane stilo p̾uidens diui¬
na opitulante gr̃a: nequid
contrarium scoꝵ patrũ sensi¬
bus ponerem. Igitur & om̃e
opus secđm capitula eiusdẽ
euangelii distinxi: ac sub nu¬
mero septem libroꝵ consũmi¬
ui: Optans uos septiformis ss
gr̃a inspirante pectora urͣa. uar¬
iis in ȩccła xp̃i florere delicus.
& ambulare cotidie cum scĩs
de uirtute inuirtutẽ. donec
uideat᷑ ds̃ dõꝵ in sioN Ubi ꝑ¬
petua dulcedine interchoros
cȩlestium agminum dicatis.
Beati qui habitant in domo tu¬
a dñe: in sclm scłi laudabunt

Expanded text:
inde ex opusculis sancti Ambrosii inde ex opusculis sancti Ambrosii sanctissimi doctoris aliqua trahens; necnon ex homiliis praecipui Patris Gregorii papae, vel ex homiliis beati Bedae presbyteri, multa assumens, aliorummagis horum omnium sensibus ac verbis utens, quam meae quidquam praesumptioni committens, veluti legentium curiositas facile probare poterit: cautissimo plane stylo praevidens, divina opitulante gratia, ne quid contrarium sanctorum Patrum sensibus ponerem. Igitur et omne opus secundum capitula ejusdem Evangelii distinxi, ac sub numero septem librorum consummavi. Optans vos, septiformis Spiritus gratia inspirante pectora vestra, variis in Ecclesia Christi florere deliciis, et ambulare quotidie cum sanctis de virtute in virtutem, donec videatur Deus deorum in Sion, ubi perpetua dulcedine inter choros coelestium agminum dicatis, Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saeculum saeculi laudabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne omĩno uel caritas ur̃a ta¬
cit᷑nitate mea sꝑnat᷑. uel te¬
meritas mea in ur̃e peticio¬
nis obsequio rep̾hendatur.
Solent namq medici ex mul¬
toꝵ speciebus pigm̃toꝵ. in sa¬
lutẽ poscentis qͦddã medica¬
menti cõponere genus: nec
se ipsos fateri p̾sumunt cre¬
atores herbarum uł aliar ũ
specierũ. ex quarum cõpositi¬
onc salus efficit᷑ egrotantiũ:
s ministros ee̾ incolligendo.
⁊ inunũ pigm̃taria manu
conficiendo corpus. Sic etiã.
sic forsan meȩ deuotionis la¬
bor aliqͥd ur̃e caritati ꝓficere
ualet: nec ex uno quolibet
pat̾ne possessionis pͣto. michi
flores colligendos ẽẽ censeo:
s multoꝵ patrũ humili corde.
ꝓna ceruice. florida rura pera¬
granda mͥ ẽẽ uideo. ut sine pe¬
riculo nominis mei. satis faciã
scissime uoluntati ur̃e. Primo¬
q om̃iũ scĩ augustim suffragia
querens: qui maiori studio hu¬
uis sci euangelii exponere ni¬
sus ẽ sacratissima uerba. De¬

Expanded text:
ne omnino vel charitas vestra tane omnino vel charitas vestra taciturnitate mea spernatur, vel temeritas mea in vestrae petitionis obsequio reprehendatur. Solent namque medici ex multorum speciebus pigmentorum in salutem poscentis quoddam medicamenti componere genus, nec seipsos fateri praesumunt creatores herbarum vel aliarum specierum ex quarum compositione salus efficitur aegrotantium, sed ministros esse in colligendo et in unum pigmentaria manu conficiendo corpus: sic etiam, si forsitan meae devotionis labor aliquid vestrae charitati proficere valet. Nec ex quolibet paternae possessionis prato mihi flores colligendos esse censeo, sed multorum Patrum, humili corde, prona cervice, florida rura peragranda mihi esse video, ut sine periculo nominis mei satisfaciam sanctissimae voluntati vestrae. Primoque omnium sancti Augustini suffragia quaerens, qui majori studio hujus sancti Evangelii exponere nisus est sacratissima verba. De
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso dño appellat᷑: quia hoc
mirabile ⁊ omĩbus scłis inau¬
ditum ⁊ cęlesti claritate into¬
nuit ꝓmium dicens. In pͥnci¬
pio erat u̾bum. & u̾bũ erat a¬
u̾ba semꝑ sunt pura fide ue¬
neranda. ac ꝑpetua religione
colenda: non humane conec¬
ture ratiunculis nimiũ dis¬
cutienda. Quȩ in plerisq
falluntꝰ: dũ se putant agnos¬
cere quȩ humani sensus exce¬
dunt. in dagationem. Tam̃
quicqͥd inde pia caritas & hu¬
milis inquisitio intellegere
potuit. In sacratissimis scoͣꝵ
patrũ scriptis. licet parsim
dicta inueniunt᷑. sic̃ &iã ae
intoto eiusoem ȩuangelii teatu
plurima achatholicis doctori-¬
bus legunt᷑ exposita. ꝓ opor¬
tunitate loci uel temporis uł
confirmatione ortodaxe fidei.
nec non contra hereticas pͣuita¬
tes indefensione apostolicȩ tͣ¬
ditionis. Qua ꝓpt̾ forsan tẽ¬
poramentũ quoddã int̾ meã
negationem urãmq peticio¬
nem inueniri posse uideo:

Expanded text:
ab ipso Domino appellatur, quia hoc ab ipso Domino appellatur, quia hoc mirabile et omnibus saeculis 464 inauditum, ex coelesti claritate intonuit prooemium dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat averba semper sunt pura fide veneranda ac perpetua religione colenda, non humanae conjecturae ratiunculis nimium discutienda, quae in plerisque fallitur, dum se putat agnoscere quae humani sensus excedunt indagationem. Tamen quidquid inde pia charitas et humilis inquisitio intelligere potuit, in sacratissimis sanctorum Patrum scriptis, licet sparsim, dicta inveniuntur: sicut etiam et in toto ejusdem Evangelii textu, plurima a catholicis doctoribus leguntur exposita, pro opportunitate loci vel temporis, vel confirmatione orthodoxae fidei, nec non contra haereticas pravitates, in defensione apostolicae traditionis. Quapropter; forsan temperamentum quoddam inter meam negationem, vestramque petitionem invenire posse video,
Abbreviated transcription (Latin):
uirginem uirgo seruaret.Q.
singulari pͥuilegio meruit
castitatis: ut cet̾is omĩbus mi¬
raculoꝵ xp̃i scriptoribus. alti¬
us diuinȩ maiestatis simul
caꝑet. ac patefaceret archanũ.
Neq enim frustra in cena mys¬
tica supͣ pectus iħu recubius¬
se ꝑhibetur: s ꝑ hoc uerissime
docet᷑. quia cęlestis haustũ
sapientiȩ cet̾is excellentius
de scĩssimo eiusdem pectoris
fonte potauerit. Unde &
merito in figura quatuor
animalium. aquilȩ uolan¬
ti comparat᷑. Cunctis qͥp¬
pe auibus aquila celsius uo¬
lare: cunctis animantibus
clarius solis radus infigere
consueuit obtutus. Ita beatꝰ¬
iohannes sublimius ȩternȩ na¬
tiuitatis &ͥ myst̾ia conspexit.
Iste pͥor petro laborantibꝰ in pis¬
catione discipulis. xp̃m in lit¬
tore stantem. reteq in dexte¬
ram narugii mittere iubentẽ
agnouit: dicens petro. dñs est.
Iste ÷ unus de illis: de quibꝰ ꝓphe¬
ta p̃dixcit. Cęli enarrant glo¬
riam dĩ. Unde filius tomtrui

Expanded text:
inem virgo servaret. Qui singulari privilegio meruit castitatis, ut caeteris omnibus miraculorum Christi scriptoribus altius divinae Majestatis simul caperet ac patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena mystica supra pectus Jesu recubuisse perhibetur , sed per hoc verissime docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consueJoannes sublimius aeternae nativitatis Christi mysteria conspexit. Iste prior Petro laborantibus in piscatione discipulis, Christum in littore stantem, reteque in dexteram navigii mittere jubentem agnovit, dicens Petro: Dominus est. Iste est unus de illis de quibus Propheta praedixit: Coeli enarrant gloriam Dei . Unde filius tonitrui
Abbreviated transcription (Latin):
deis credentibus ait. Si man¬
seritis in sermone meo uerit¬
as liberabit uos. quibus resp¬
ondentibus se ẽẽ liberos di¬
cit. qui facit peccatũ seruus

Expanded text:
daeis credentibus ait: Si manseritis in sermone meo, veritas liberabit vos. Quibus respondentibus se esse liberos, dicit: Qui facit peccatum, servus
Abbreviated transcription (Latin):
UIII.annos habentem in infir¬
mitate sua. dicendo surge.tolle
grabatũ tuum & ambula insa¬
bato curat. equalem se quia e¬
es cranseunt de morte ad uitã.
uenturam quoq ꝓnuntiat ho¬
ram qua de monum̃tis boni
maliq resurgant .XII. Pro¬
cernam appellat. patrem qͦꝙ.
& scripturas de se testimoniũ
ꝑhibere. iudeos alium recep

Expanded text:
annos habentem in infirmitate sua Jesus dicendo: Tolle grabatum tuum, et ambula, in sabbato curavit, aequalem se, qui ees transeant de morte ad vitam. Venturam quoque pronuntiat horam, qua de monumentis boni malique resurgent. cernam appellat. Patrem quoque, et Scripturas de se testimonium perhibere. Judaeos se non recip
Abbreviated transcription (Latin):
filium dicunt. & ipse int̾ mul¬
ta.carnem suam panẽ se datu¬
rum ait ꝓmundi uita. & cet̾a
similia plurima de pane ⁊ car¬
ne sua testatur .xUII. Uerba¬

Expanded text:
um dicunt. Et ipse inter plura carnem suam panem se daturum dicit pro mundi vita. Et caetera his similia plurima de pane et carne sua testatur VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
.UI. Nicodemo int̾ multa dicit.
nisi renatꝰ in regnũ dĩ intͣre
ñ posse uł qđ ñ uidicare seo sal¬
uare uenerit mundum. & ma¬
nifestari dicit oꝑa quȩ in dõ

Expanded text:
. Nicodemo inter multa dicit, nisi renatum in regnum Dei intrare non posse: ut quod non judicare, sed salvare venerit mundum. Et manifestari dicit opera, quae in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
baptirare. quem ille sponsũ
ẽẽ & oportere crescere. se autem mi¬
nui illumq desursũ & supra om̃s
ẽẽ. credentẽq in eũ habere uitam
eternã suꝑ incredulũ uero irã ma
multi samaritanoꝵ eredunt in eũ
dicentes hic ẽ uere saluator mundi

Expanded text:
ant. Quem ille sponsum esse, et oportere crescere, se autem minui. Illumque desursum, et supra omnes esse. Credentemque in eum habere vitam aeternam. Super incredulum vero iram mamulti Samaritanorum credunt in eum, dicentes: Vere hic est Salvator mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ficere eum querentibus ascen¬
dit occulte ad diem festũ sce¬
nophegiae. ubi diuersa de eo
& ab eo dicunt᷑. ⁊ querentes
eum adp̾hendere nequeũt.
quia ñ dum uenerat hora eiꝰ¬
xUIIII.Multis de turba cre¬
dentibus plurima loquit᷑. int̾
aue ait. Qui sitit ueniat ad
me & bibat. Nicodemo quoq¬
resistitur a phariseis. XX.¬
Mulierem in adulterio dep̃hen¬
abacusatoribus comdempna¬
tam. ipse sub conditione qul
ulterius non peccar& absolus¬
ẽẽ c̃firmans. xxII. Dicit iud¬

Expanded text:
ficere eum quaerentibus, ascendit occulte ad diem festum Scenopegiae, ubi diversa de eo et ab eo dicuntur. Et quaerentes eum apprehendere, nequiverunt, quia nondum venerat hora eXVIII. Multis de turba credentibus plurima loquitur, inter quae ait: Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Nicodemo quoqresistitur a Pharisaeis. Mulierem in adulterio deprehenab accusatoribus condemnatam, ipse sub conditione, qua ulterius non peccaret, absolulterius non peccaret, absol
Abbreviated transcription (Latin):
nis diri lupis qui secuti fue¬
rant dñm unus anoreas ad¬
duxit fratrẽ suum qui pet¬
rus ab ipso nũcupatus. phi¬
lippus quoq uocatus natha¬
nabeli indicat. qui mox int̾
cet̾a eum dĩ filium confitet᷑ .iiii.

Expanded text:
nis discipulis, qui secuti fuerant Dominum, unus Andreas adduxit fratrem suum ad Jesum, qui Petrus ab ipso nuncupatur. Philippus quoque vocatus Nathanaeli indicat. Qui mox inter caetera Dei Filium confitetur. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
gatoꝵ fidelium. Secundus
continentium: supremus pre¬
dicatoꝵ. Unde conuenienter
ꝑhibetur: quod architriclinus
uocato sponso dixrerit. Omĩs
homo primum bonum uinũ
ponit: It cum inebriati fuerĩt.
tunc id quoo deterius est. Tuaut̃
seruasti bonum uinum usq
aohuc: Quia doctoꝵ est cognos¬
cere distantiam legis & euan¬
gelii. ueritatis et umbre: cunc¬
tisq ueteribus institutis. cunc¬
tis regni terreni promissis nouã
euangelice fidĩ gratiam & ꝑpe¬
tuȩ cęlestis patrie dona p̾ferre
Hoc fecit initium signoꝵ iħs in
chana galilee: & manifestauit
gloriam suam. Manifestauit
hoc signo quia ipse esset re glo¬
rie. et ideo sponsus eclesie qͥ ut
homo cõmunis ueniret ad nup¬
tias: sed quasi dñs cęli et t̾re. e¬
lementa ꝓ ut uoluisset conuer¬
teret. Pulchra autẽ rerũ conue¬
nientia est. Qui utio signoꝵ
que mortalis adhuc mortalibꝰ
erat ostensurus. aquam conu̾¬
tit in uinum: Ipse initio sig¬

Expanded text:
gatorum fidelium; secundus gatorum fidelium; secundus continentium; supremus praedicatorum. Unde convenienter perhibetur quod architriclinus vocato sponso dixerit: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tservasti bonum vinum usque adhuc. Quia doctorum est cognoscere distantiam legis et Evangelii, veritatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis regni terreni promissis, novam evangelicae fidei gratiam, et perpetua coelestis patriae dona proferre. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, et manifestavit gloriam suam. Manifestavit hoc signo quia ipse esset rex gloriae, et ideo sponsus Ecclesiae, qui ut homo communis veniret ad nuptias, sed quasi Dominus coeli et terrae elementa prout voluisset, converteret. Pulchra autem rerum convenientia, qui initio signorum quae mortalis adhuc mortalibus erat ostensurus, aquam convertit in vinum: ipse initio sig
Abbreviated transcription (Latin):
nullum fuisse tempus seclĩ a
scis alienum doctoribus: qui
siue uerbis. siue eremplis.
siue etiam scriptis. uiam uite
mortalibus panderent. Et
dicit eis inquit. Haurite nc̃:
& ferte architriclino. Et tu¬
lerunt. Architriclinus enum
legis peritus illuis temporis.
est fortasse nichodemus &ga
malihel. uel discipulus tũc
euis saulus. nunc autem ma¬
gister totius eccłȩ paulus apłs.
Et dum talibus uerbum euan¬
gelii creditur. quoo in littera
legis & ꝓpħe latebat occultũ:
uinum utiq architriclino de
Aqua factum propinat᷑. Et
bene in domo harum nup¬
tarum quȩ xp̃i & ecclesiȩ: sa¬
cramenta figurarent. tricliniũ.
id est tres oroines discumbenti¬
um altituoine distantes ineẽ
describuntur: quia nimirum
tres sunt oroines fidelium. qͥbꝰ
ecclesia constat: Conuigatoꝵ
uidelicet continentium & doc¬
toꝵ. Primus ordo discumben¬
tium ad nuptias sponsi celestis.
id est in eclesia. fide & oꝑatione
gaudentium: gradus est conui¬

Expanded text:
nullum fuisse tempus saeculi a nullum fuisse tempus saeculi a sanctis alienum doctoribus, qui sive verbis, sive exemplis, sive etiam scriptis, viam vitae mortalibus panderent. Et dicit eis, inquit: Haurite nunc, et ferte architriclino, et tulerunt. Architriclinus enim legisperitus illius temporis est, fortasse Nicodemus, vel Gamaliel, vel discipulus tunc ejus Saulus, nunc autem magister totius Ecclesiae Paulus apostolus; et dum talibus verbum Evangelii creditur, quod in littera legis et prophetiae latebat occultum, vinum utique architriclino de aqua factum propinatur. Et bene in domo harum nuptiarum, quae Christi et Ecclesiae sacramenta figurarent, triclinium, id est, tres ordines discumbentium altitudine distantes inesse describuntur, quia nimirum tres ordines fidelium sunt, quibus Ecclesia constat, conjugatorum, videlicet, continentium, et doctorum. Primus ordo discumbentium ad nuptias sponsi coelestis, id est, in Ecclesia fide et operatione gaudentium, gradus est conju
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis ãbulantib in uia. ibatq
cum illis: et incipiens a moy¬
se & omĩbus. ꝓphetis. int̃pre¬
tabatur illis in omĩbus scrip¬
turis quȩ de ipso erant. Uul¬
tis iterum audire quomodo
eodem sint uino inebriati:
post modum cognoscentes quis
esset. qui eis uerbum uite ꝓ¬
pinabat. dicebant ad inuicẽ.
Nonne cor nr̃m aroens erat in
nobis. cum loqueret᷑ in uia. &
apperiret nobis scripturas:
te hydrias aqua. Et impleue¬
runt eas usq ad summũ. Omd
per ministros qui hec fłcere:
nisi xp̃i signant᷑ discipuli: qͥ
impleuerunt hydrias aqua
Non quidem ipsi p̃teritas mũ¬
di etates. legalibus ac prophe¬
ticis scriptis implendo. sed ipsi
intellegendo prudenter. & aꝑi¬
endo fidelit᷑. quia scriptura
quȩ a prophetis ministrata est.
et salubris ẽẽt adhaustũ sapi¬
entie cȩlestis: et ad operum
castigationem utilis. Imple¬
uerunt autem eas usq ad sũ¬
mum: quia recte intelleert̃

Expanded text:
discipulis ambulantibus in via, ibatque discipulis ambulantibus in via, ibatque cum illis, et incipiens a Moyse et omnibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis, quae de ipso erant . Vultis iterum audire, quomodo eodem sunt vino inebriati? Postmodum cognoscentes quis esset, qui eis verbum vitae propinabat, dicebant ad invicem: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scripturas ? te hydrias aqua; et impleverunt eas usque ad summum. Quid per ministros, qui hoc fecere, nisi Christi signantur discipuli? qui impleverunt hydrias aqua: non quidem ipsi praeteritas mundi aetates legalibus ac propheticis scriptis implentes, sed ipsa intelligendo prudenter, et aperiendo fideliter, quia Scripturae, quae a prophetis ministrata est, et salubris est ad haustum sapientiae coelestis, et ad operum castigationem utilis. Impleverunt autem eas usque ad summum, quia recte intellexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cisionis diem ad generalem hu¬
mani generis resurrectionem.
quando mortalis propago cessa¬
bit. mortalitas tota in inmorta¬
litatem mutabitur interp̾ta¬
ris: & circumcisus induci intẽ¬
plum cum hostiis intellexeris.
quando post resurrectionem
uniuersali expleto iudicio. scĩ
iam in corruptibiles facti. ao con¬
templandam ꝑpetuo speciem
diuine maiestatis. cum bonoꝵ
oꝑum muneribus intrabunt:
tantum ꝓfecto uinum de aqua
fieri uidebis. cuius conditori
recte. ꝓtesteris & dicas. Et pocu¬
lum tuum in ebrians. quamp̾¬
nichilo facere uoluit. sed hy¬
drias sex impleri aqua p̾cipi¬
ens. hanc mirabiliter conu̾tit
in uinum:quia ser muncli
ȩtates sapientiȩ salutaris largi¬
tate donauit:Quam tamen ip¬
se ueniens. sublimioris sensus
uirtute fecundauit. Namq
piebant: ipse spiritalibus spi¬
ritaliter sentienda reserauit.
Uultis scire: qualiter de aqua
fecerit uinum: Apparuit pꝰ
resurrectionem suam duobus

Expanded text:
cisionis diem ad generalem hucisionis diem ad generalem humani gquando mortalis propago cessabit, mortalitas vero tota in immortalitatem mutabitur, interpretaris; et circumcisos induci in templum cum hostiis intellexeris, quando post resurrectionem, universali expleto judicio, sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis cum bonorum operum muneribus intrabunt; tunc profecto vinum de aqua fieri videbis, cujus conditori recte protesteris, et dicas: Et poculum tuum inebrians quam prnihilo facere voluit, sed hydrias sex impleri aqua praecipiens, hanc mirabiliter convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit, quam tamen ipse veniens, sublimioris sensus virtute fecundavit. Namquepiebant, ipse spiritalibus spiritaliter sentienda reseravit. Vultis scire qualiter de aqua vinum fecerit? Apparuit post resurrectionem suam duobus