comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potuit inmortuis lib̃. desolo dici potuit. qͥ ñ nouerat peccatũ
de solo dici potuit. & eñi exꝑtus. ẽ. om̃ia. scđm si militudinẽ
si ne peccato Solus dicere potuit. ecce ueni&e princeps
mundi . & in me nichil inueni& Quẽcũq aliũ lic& iustum
discusseris: ñ om̃i modo .ẽ. si ne peccato. nec qualis erat iob
cui dñs tale testimoniũ ꝑhibebat. ut diabolus inuideret &
postularet tẽptandũ. temptans suꝑaret᷑ ut ille ꝓbaretur:
Ideo aut̃ ille ꝓbatꝰ. ẽ. ñqͥa latebat dm̃ coronandus. sed ut in notesce¬
ret hominib imitandus & iam ipse iob quiddicit : Quis eñi
mundꝰ nec infans cuiꝰ .ẽ. uniꝰ diei uita suꝑ trã: Sed plane mul¬
ti iusti dicti sunt sine querela qđ intelligit᷑ sine crimine nul¬
la eñi querela iusta ẽ: Dehis inreb humanis qͥñ habent cri¬
m̃. Crim̃ ẽ. aut̃ peccatũ graue accusatione & dãpnatione
dignissimũ: Nong ds̃ quedã peccata dãpnat. quedã iu¬

Expanded text:
non noverat peccatum; de solo dici potuit: etenim expertus est omnia secundum similitudinem sine peccato . Solus dicere potuit, Ecce veniet princeps mundi, et in me nihil inveniet. Quemcumque alium licet justum discusseris, non omnimodo est sine peccato. Nec qualis erat Job, cui Dominus tale testimonium perhibebat, ut diabolus invideret, et postularet tentandum, tentans superaretur, ut ille probaretur Ideo autem ille probatus est, non quia latebat Deum coronandus, sed ut innotesceret hominibus imitandus. Etiam ipse Job quid dicit? Quis enim mundus? Nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Sed plane multi justi dicti sunt sine querela, quod intelligitur sine crimine: nulla enim querela justa est de his in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen autem est peccatum grave, accusatione et damnatione dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam ju
Abbreviated transcription (Latin):
auditus & intellectꝰ Auditꝰ ꝑ me factus. ẽ: intellectꝰ ꝑquẽ
Ego ad aurẽ dixi ut audiretis: ad cor urm quisdixit ut
intelligeretis. sine dubio aliqͥs &adcor ur̃m aliꝗͥd dixit
ut ñ solũ strepitꝰ iste uerboꝵ. ꝑcuteret aurẽ ur̃am. sed
eciã incor ũrm aliqͥd descenderet ueritatis Dixit ali¬
quis & ad cor ũrm : sed ñ eũ uidetis: Si intellexistis fr̃s
dictũ. ẽ. & cordi uro : munus dĩ. ẽ intelligentia Quis
hoc dixit incorde uro suntellexistis: Cuidicit psalmꝰ
damichi intellectũ. ut discam mandata tua Uerbi
grã ep̃s locutꝰ. ẽ Quid locutus . ẽ. ait aliquis: respondens
quid locutꝰ sit. & addis uerũ dixi : Tunc alius qui ñ in¬
tellexit qͥddixit inquit. aut qͥd ẽ. qđ laudas: Ambo me
audier̃. ambob ego dixci. seduni ipsoꝵs ds̃ dix̃: Si parua
magnis cõparare c̃cedit᷑ : qm nos ad eũ qͥd sumꝰ. tam̃ ne¬

Expanded text:
auditus et intellectus. Auditus per me factus est, intellectus per quem? auditus et intellectus. Auditus per me factus est, intellectus per quem? Ego ad aurem dixi ut audiretis, ad cor vestrum quis dixit ut intelligeretis? Sine dubio aliquis et ad cor vestrum aliquid dixit, ut non solum strepitus iste verborum percuteret aurem vestram, sed etiam in cor vestrum aliquid descenderet veritatis: dixit aliquis et ad cor vestrum, sed non eum videtis; si intellexistis, fratres, dictum est et cordi vestro. Munus Dei est intelligentia. Quis hoc dixit in corde vestro, si intellexistis? Cui dicit Psalmus, Da mihi intellectum, ut discam mandata tua . Verbi gratia, episcopus locutus est. Quid locutus est, aliquis ait? Respondes quid locutus sit, et addis: Verum dixit. Tunc alius qui non intellexit: Quid dixit, inquit, aut quid est quod laudas? Ambo me audierunt, ambobus ego dixi; sed uni ipsorum Deus dixit. Si parva magnis comparare conceditur, quoniam nos ad eum quid sumus? tamen ne
Abbreviated transcription (Latin):
tris : carnalia .s. ista. pereant decordib ur̃is hoc eñi dico:
Ecce si intellexistis qđ ego dixi: ego certe locutꝰ sũ: &
mea uerba sonuer̃. sonisq aures reppuler̃. & ꝑsensũ auditꝰ
ur̃i ad cor sententiã ꝑduxer̃: Si intellexistis fac̾te aliquẽ
audisse latinȩ linguȩ hominẽ : tantũ modo audisse nec
tam̃ intellexisse qđ dixi. quantũ ad strepitũ ꝑtin& emissũ
exore meo: sic eiꝰ ille particeps factus. ẽ: qͥñ intellexit qͦ¬
mͦ & uos Eũ sonũ audiuit: eadẽ syllabȩ aures eiꝰ ꝓcussẽs
sedin corde ipsius nichil genuer Quare: Quia ñ intelle᷑¬
xit: Vos aũt simtellexistis. unde intellexistis: Ego ad
aurẽ sonui: Nũquid ego in corde lum accendi. d e łcul
dubio siuerũ .ẽ. qđ dixi & hoc uerũ ñsolũ audistis: uerũ
eciã intellexistis Duȩ res ibi facte sunt : discernite illas

Expanded text:
tris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, tris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen intellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intellexit, quomodo et vos; eum sonum audivit, eaedem syllabae aures ejus percusserunt; sed in corde ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis? Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio si verum est quod dixi, et hoc verum non solum audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae sunt, discernite illas,
Abbreviated transcription (Latin):
loci spacio c̃tinet᷑ uł quanta lib& mole diffundit᷑ decorde
tuo figm̃tũ tale disꝑeat Cogita si potes pulchritudinẽ sapi¬
entiȩ. occurrat tibi pulchritudo iusticiȩ. formaẽ. statui
est: color ẽ nichil horũ . ẽ: & tam̃ est: Nã siñ. eẽt: nec
amaret᷑. nec merito laudaret᷑ : nec amata nec laudata.
corde moribq teneret᷑ Nunc uͦ funt homines sapren¬
tes. unde fierent nisi.eẽt. sapientia : Porro aũt ohomo si
sapientiã tuã uidere carnis oculis ñ potes nec tali imagi¬
natione cogitare quali corporalia cogitant᷑. sapientiae dĩ
audes ingerere humani corꝑoris forma: euid gͦ dicimꝰ
me pat̃ hac loquor : locutus. ẽ. illi Quando docuit ꝑat᷑
filiũ ubã fecit: quomͦ tu quando doces filiũ tuũ uerba
facis : Quomͦ facit uerba uerbo quȩ ũba multa fierent
unico uerbo: uerbũ enĩ patris aures habuit ad ospa¬

Expanded text:
loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritudinem sapientiae, occurrat tibi pulchritudo justitiae. Forma est? statura est? color est? Nihil horum est, et tamen est: nam si non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec amata nec laudata corde moribusque teneretur: nunc vero fiunt homines sapientes; unde fierent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali corporalia cogitantur, sapientiae Dei audes ingerere humani corporis formam? 5. Quid ergo dme Pater, haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae verba multa fierent unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Pa
Abbreviated transcription (Latin):
illa trinitate cogitare nisi qđ ꝑtinet ad formã serui quã acce¬
pit unigenitꝰ filiꝰ. cũ uerbũ caro factũ.ẽ. ut habitaret in
nob Ihi ñte ꝓhibeo huanana infirmitas cogitare qđ no¬
sti. immo eciam cõpello sifides inte uera .ẽ. talẽ xp̃m cogi¬
ta. sed ex maria uirgine ñ dedo patre talẽ cogita. Infans
fuit : creuit ut homo: ambulauit ut homo esuriuit. si-¬
tiuit ut homo. dormiuit postremo passus ut homo. sir
gno. occisus sepultus ut homo In eadẽ forma
eñi uoxẽ. in ȩuangłio expressa. sic ueni& quomͦ eũ uidistis
euntẽ incȩlii: Quandogͦdeforma serui cogitas inxpͥo hu¬
manã effigiem cogita: si ẽ. inte fides: Quando aut cogitas
inprincipio erat uerbũ: & uerbũ erat apuddm̃: & ds erat
ubũ: Pereat decorde tuo om̃is humana figuratio pellat᷑
decogitationib tuis: qͥcqͥd fine corporeo t̾minat᷑ qͥeqd

Expanded text:
illa Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam servi, quam acceilla Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma enim vox est in Evangelio expressa: Sic veniet quomodo eum vidistis euntem in coelum . Quando ergo de forma servi cogitas in Christo, humanam effigiem cogita, si est in te fides: quando autem cogitas, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , pereat de corde tuo omnis humana figuratio: pellatur de cogitationibus tuis quidquid fine corporeo terminatur, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
pat aut̃ ñ ẽ. defilio ds̃: Filius. ẽ. ds̃ dedõ: pat aut̃ ds. sed ñ dedõ
filiꝰ .ẽ. lum delumine : pat aut̃ lum̃. sed ñ delumine Filiꝰ
addidit : Sicut docuit me pat̾: hac loquor: Nemini ur̃m
obrepat. cogitatio carnalis fr̃s mei: ñ enĩ potest hu¬
mana infirmitas cogitare nisi qđ c̃sueuit facere uł audire:
Nolite gͦ uob quasi duos homines ante oculos ponere. u¬
nũ patrẽ. & alterũ filiũ : & loquentẽ patrẽ ad filiũ: sic̃ facis
tu. quando uerba aliqua dicis filio tuo : Monens eũ & instru¬
ens eũ. quo modo loquatur : ut quȩcũq audiuit ate cõmen¬
d& memoriae. cũ cõm̃dauerit memoriae ꝓferat & lingua.
Distinguat ꝑsonos: inferat aurib alienis: qđ ꝑcepit insuis
Nolite ita cogitare : ne in corde ur̃o idola fabricetis. humã¬
nã formã. humanors liniam̃ta m̃brors. figurã carnis
humanȩ sensus istos conspicuos : staturamꝰ motuq cor¬
poris. linguȩ officiũ. distinctiones sonoꝵ: Nolite in

Expanded text:
o; Pater autem Deus, sed non de Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius uod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos, inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in
Abbreviated transcription (Latin):
ut rec̃ciliem᷑ dõ. inimici eramꝰ dõ: Nemo enĩ recciliat᷑. nisi
ex inimicitiis Inimicos aut̃ nos ñ natura sed peccata fecer̃
Vnde inimici illiꝰ inde serui peccati Non habae ds libos
inimicos necesse . ẽ. serui sint. & serui remanebunt. nis
ab illo libent᷑. cui peccaibo inimici esse uoluer: Obseeramꝰ
grauauit aurẽ ne audiat. sed peccata ur̃a separant int̾ uos
& dm̃: quia gͦ ñ rec̃ciliam᷑. nisi ablato qđ in medio ẽ: & posito
qđ in medio sit Est enĩ mediũ separans : sedẽtra .ẽ. mediator
ille mediator & factus .ẽ. sacrificiũ sacerdos ipse: & quia
sacrificiũ factus .ẽ. ꝓpeccato: offerens seipsũ inholocau¬
stũ incruce passionis suae sequitur apłus & dicat: Cũ dixis¬

Expanded text:
ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ut reconciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. Unde inimici illius, inde servi peccati. Non habet Deus liberos inimicos; necesse est servi sint: et servi remanebunt nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obsecragravavit aurem ne audiat, sed peccata vestra separant inter vos et Deum . Quia ergo non reconciliamur nisi ablato quod in medio est, et posito quod in medio sit. Est enim medium separans, sed contra est mediator ille mediator, et factus est sacrificium sacerdos ipse. Et quia sacrificium factus est pro peccato, offerens seipsum in holocaustum in cruce passionis suae, sequitur Apostolus et dicit, cum dixis
Abbreviated transcription (Latin):
tes carere dominis qui uolunt carere peccatis: Aliquando
aut̃ etiã inlicito iugo & in ꝓbo subiecti fugiunt adȩcłiam:
curet oꝑam impendere ne ingenuitas obprimat᷑ in mise¬
ricors deputatꝰ: Ad xp̃m om̃s fugiamꝰ c̃tra peccatũ dm̃ liba¬
torẽ int̾pellamꝰ: Uehales nos petamꝰ ut eiꝰ sanguine redima¬
m᷑: Dicit eni dñs Gratis uenundati estis & sin̾e argoito re¬
dimemini: Sine p̃cio sed ur̃o : qͥa meo hoc dñs dicit: ipse
eñi p̃ciũ dedit. ñ argentũ. sed sanguinẽ suũ: Nã nos & ser¬
ui & egeni remanseramꝰ : lib̾at ergo ab hac seruitute solꝰ
dñs. qui illã ñ habuit. ipse de illalib̾at: Solus eñĩ in hac car¬
ne: uenit sine peccato: Nã quos uidecis in manib matru
uenit᷑ sine peccato & factus . ẽ. sacrificiũ ꝓpeccato Audistis
obsecret: auid: reconciliari dõ Si exortat᷑ & obseerat apłus

Expanded text:
tes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Aliquando tes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Aliquando autem etiam illicito jugo et improbo subjecti fugiunt ad Ecclesiam, curet operam impendere, ne ingenuitas opprimatur, immisericors deputatur. Ad Christum omnes fugiamus, contra peccatum Deum liberatorem interpellemus: venales nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis venumdati estis, et sine argento redimemini . Sine pretio, sed vestro; quia meo. Hoc Dominus dicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum venit sine peccato, et factus est sacrificium pro peccato. Audistis obsecret. Quid? Reconciliari Deo. Si exhortatur et obsecrat Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
intentos facit. ẽtẽpni ñ uult: Quid dicens am̃am̃ dico uob
qͥa om̃is qͥ facit peccatũ: seruiis. ẽ: peccati O mirabilis seruitꝰ :
plerũq homines cũdominos malos patiunt᷑ uenales se petunt.
ñquerentes dñm ñ habere . sid saltim mutare Sepuus pec¬
cati quid faciat: Quẽ int̾pell&: Apudquẽ int̾pell& : Apud
quẽ se uenenalem petat: Deande seruus hominis aliquando
sui dñi duris imperiis fatigatꝰ fugiendo requi escit. seruus
peccati quo fugit. secũ setrahit. quocuiq fugerit. ñ fugit
si ipsã malã cͥscientiã ñ .ẽ. quo eat sequit᷑ se immo ñ rece¬
ditase: Peccatũ enĩ qđ facit intus. ẽ Fecit peccatũ ut aliquã
corporalẽ caperet uoluptatẽ: Uoluptas transit : peccatũ ma¬
net: p̃terid qđ delectabat. remansit qđ pungat: mala seruit᷑
ȩccłiam & eosplerũq patim᷑. tanquã indisciplinatos. uolen¬

Expanded text:
intentos facit, contemni non vult. Quid dicens? Amen, amen dico vobis, intentos facit, contemni non vult. Quid dicens? Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus! Plerumque homines cum dominos malos patiuntur, venales se petunt; non quaerentes dominum non habere, sed saltem mutare; servus peccati quid faciat? quem interpellet? apud quem interpellet? apud quem se venalem petat? Deinde servus hominis aliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit: servus peccati quo fugit? Secum se trahit quocumque fugerit. Non fugit seipsam mala conscientia, non est quo eat, sequitur se; imo non recedit a se: peccatum enim quod facit, intus est. Fecit peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet; praeteriit quod delectabat, remansit quod pungat. Mala servitus! erumque eos patimur tanquam indisciplinatos: volen
Abbreviated transcription (Latin):
uob ut ꝓsententia loquar dehac lib̾tate appetenda & de illa
seruitũte uitanda Am̃am dico uob ueritasdicit: & quale
.ẽ. dñi dĩ nr̃i dicere. am̃am̃ dico uob: multũ cõmendat qđ
ita ꝓnuntiat Qdamando quodã modo sidici fas. ẽ: iuracio
eiꝰ est Am̃am̃ dico uob̾ Am̃ qͥppe int̾p̃tatur uerũ: & tam̃
ñ .ẽ. int̃p̃tatũ cũ potuis s&dici uerũ dico uob̾ Nec grecus
hoc int̾ pres ausus . ẽ. facere. nec latinus: Nã hoc ũbũ
qđ ẽ am̃ nec grecũ ẽ. nec latinũ. sed hebreũ: Sic mansit
non .ẽ. int̃p̃tatũ. ut honorem haberet uelam̃to secreti. ñ
ut eẽt negatũ. sed neuilesceret nudatũ: Nec semel tam̃ sed
bis ad nõ dictũ .ẽ. am̃am̃ dico uob Iam quantũ hoc cõmen¬
datũ sit. exipsa geminatio ne cognosite: Quid ẽ. ergo
cõmendatũ : uerũ uerũ dico ͦmentiri om̃ino ñ poss&e.
tam̃ cõmendat inculcat: dormientes quodã modo excitat.

Expanded text:
tate appetenda, et de illa servitute vitanda. Amen, amen dico vobis, Veritas dicit: et quale est Domini Dei nostri dicere, Amen, amen dico vobis? Multum commendat quod ita pronuntiat; quodammodo, si dici fas est, juratio ejus est, Amen, amen dico vobis. Amen quippe interpretatur, Verum: et tamen non est interpretatum, cum potuisset dici, Verum dico vobis. Nec graecus hoc interpres ausus est facere, nec latinus: nam hoc verbum quod est Amen, nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne vilesceret nudatum. Nec semel tamen, sed bis a Domino dictum est, Amen, amen dico vobis. Jam quantum hoc commendatum sit, ex ipsa geminatione cognoscite. 4. Quid est ergo commendatum? Verum, verum tamen commendat, inculcat; dormientes quodammodo excitat,
Abbreviated transcription (Latin):
& uides Clausus. ẽ. hanc lucẽ ñminuisti: aꝑtus .ẽ. hanc lucẽ
ñ auxisti hac data similitudine fr̃s intelligite : qͥa sipia
.ẽ. anima ẽ. pietas apuddm̃ euiꝰ sit particepsꝰ anima Si . ẽ.
casta anima : .ẽ. castitas apudđm . cuiꝰ . ẽ. particeps anima:
Si est bona anima. ẽ. bonitas apud dm̃ cuiꝰ . ẽ. particepanima
Si est uerax anima : est ueritas apuddm̃ cuiꝰ. ẽ particeps
anima: Cuiꝰ particeps siñ fuerit anima: om̃is homo men¬
dax: Si om̃is homo m̃dax: nullus homo de suo uerax Pat
aũt uerax: desuo .ẽ. uerax. qͥa genuit ueritatẽ: Aliud est
uerax. est. homo iste qͥa iã ꝑcipit ueritatẽ: Aliud sẽ. uerax
pando. sed generando ueneritatẽ Uideo uos intellexis se &
gaudeo sufficiat uob̃ hodie. cetera quando dño plaeuerit sic̃

Expanded text:
et vides: clausus est? hanc lucem non minuisti: apertus est? hanc lucem et vides: clausus est? hanc lucem non minuisti: apertus est? hanc lucem non auxisti. Hac data similitudine, fratres, intelligite quia si pia est anima, est pietas apud Deum, cujus fit particeps anima; si est casta anima, est castitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est bona anima, est bonitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est verax anima, est veritas apud Deum, cujus est particeps anima. Cujus particeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : si omnis homo mendax, nullus homo de suo verax. Pater autem verax, de suo est verax; quia genuit veritatem. Aliud est, Verax est homo iste, quia jam percepit veritatem; aliud est, Verax pando, sed generando veritatem. Video vos intellexisse et gaudeo: sufficiat vobis hodie; caetera quando Domino placuerit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
modo ñuult: modo adultera . ẽ. modo casta. modo bona.
modo mala. mutabilis est Ds aut hoc .ẽ . qđ ẽ : ideo ꝓ¬
priũ nom̃ sibi tenuit. ego sũ: quisũ hoc & filius di¬
cendo nisi credideritis qͥa egosum ad hoc ꝑtinet. ut
tu quis es: Principiũ: Ds̃ igit᷑ in cõmutabilis . ẽ: anima
mutabilis Quando capit anima exdõ unde sit bona:
participando fitbona : quomͦ tuus oculus participando
uid&. nã lumine subt racto ñ uidet: cuiꝰ particeps factꝰ
uid&: Quia ergo anima participando fit bona Si mutata
eẽ cȩperit mala: bonitas manet cuiꝰ erat particeps bona:
Bonitatis enĩ cuiꝰdã particeps facta.ẽ: cũbona: eet qua muta¬
ta impeius integra bonitas ꝑmanet: Si recedat anima & ma¬
la fiat: ñ minuitur bonitas. si reuertatur & bona fiat: non
crescit bonitas Factus. ẽ. oculus tuus particeps lucis huiꝰ:

Expanded text:
modo non vult; modo adultera est, modo casta; modo bona, modo non vult; modo adultera est, modo casta; modo bona, modo mala; mutabilis est: Deus autem hoc est quod est; ideo proprium nomen sibi tenuit, Ego sum qui sum . Hoc est Filius, dicendo, Nisi credideritis quia ego sum: ad hoc pertinet et, Tu quis es? Principium . Deus igitur incommutabilis est, anima mutabilis. Quando capit anima ex Deo unde sit bona, participando fit bona: quomodo tuus oculus participando videt. Nam lumine subtracto non videt, cujus particeps factus videt. Quia ergo anima participando fit bona, si mutata coeperit esse mala, bonitas manet cujus erat particeps bona. Bonitatis enim cujusdam particeps facta est cum bona esset; qua mutata in pejus, integra bonitas permanet. Si recedat anima et mala fiat, non minuitur bonitas; si revertatur et bona fiat, non crescit bonitas. Factus est oculus tuus particeps lucis hujus,
Abbreviated transcription (Latin):
tudo quã pulcher: plus castitas quã castus. nũqͥdicturicpiem
sumꝰ plus ueritas quã uerax : Si hoc dixerimꝰ : filiũ cepo¬
rimꝰ dicere patrẽ maiorẽ: Ait enĩ aꝑtissime ipse dñs:
Ego sũ uia & ueritas & uita Ergo si filiꝰ ueritas. pat̾ quid:
Nisi qđ ait ipsa ueritas: qui me misit uerax.ẽ: Filiꝰ ueri¬
tas : pat̾ uerax Quid plussit quero: sedȩqualitatẽ inue¬
nio Uerax enĩ patꝰ abea ueritate uerax . ẽ. cuiꝰ partẽ cȩ¬
pit. sed quã totã genuit: Video planiꝰ. ẽẽ dicendũ. & cer¬
te ne uos diuteneã hodie hucusq tractet᷑ cũi finiero. qđ
uolo dicere. adiuuante dõ sermo claudat᷑: hoc ideo dixi:
ut intentos uos facerẽ : Om̃is anima qm̃ res .ẽ. mutabi¬
lis. & quã uis magna creatura. tam̃ creatura. quã uis
corpore melior : tam̃ facta om̃is gͦ anima qm̃ mutabi¬
lis. est: hoc est modo credidit. modo ñcredit Modo uult

Expanded text:
tudo quam pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi tudo quam pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi sumus plus veritas quam verax? Si hoc dixerimus, Filium incipiemus dicere Patre majorem. Ait enim apertissime ipse Dominus: Ego sum, via et veritas, et vita . Ergo si Filius veritas; Pater quid, nisi quod ait ipsa veritas, Qui me misit, verax est? Filius veritas, Pater verax: quid plus sit quaero, sed aequalitatem invenio. Verax enim Pater non ab ea veritate verax est cujus partem cepit, sed quam totam genuit. 8. Video planius esse dicendum. Et certe ne vos diu teneam, hodie huc usque tractetur: cum finiero quod volo dicere, adjuvante Deo, sermo claudatur. Hoc ideo dixi, ut intentos vos facerem. Omnis anima quoniam res est mutabilis, et quamvis magna creatura, tamen creatura; quamvis corpore melior, tamen facta: omnis ergo anima quoniam mutabilis est, hoc est, modo credit, modo non credit; modo vult,
Abbreviated transcription (Latin):
in iuste iudicatꝰ .ẽ Multa inquit habeo deuob̾ loqui & iu¬
dicare : sed qui me misit uerax. ẽ Videte quẽ ad modũi pa
trid& głam: ȩqualis filiꝰ Exemplũ eñi nob p̃b& : & tan¬
quã in cordib nr̃is loquine᷑ Ohomo fidelis. si ȩ uangłm
meũ audis: dicit tibi dñs ds̃ tuus Ubi: ego in principio
u̾bũ ds apuddm̃: ȩqualis patri. coȩt̃nu̾s gignenti: dõ
dico: qͥa filiꝰ ueracis ueritas sũ Pat̾ uerar : filiꝰ ueritas
eñi. ẽẽ. pietas. & si ille qͥpius erat factus . ẽ. impiꝰ. ipse ꝑdi¬
dit pietatẽ. pietati nichil abstulit Quiditẽ pulcher & pul
pulcher fecit pulchritudinẽ: castus & castitas Castitas pla¬
ne: plus. ẽ quã castus Siẽni castitas ñ.eẽt. unde eẽt iste
castus ñ haberet: Siaut noluerit. eẽ castus: castitas in¬
tegra ꝑ seuerat: Si ergo plus pietas quã pius. pluspulchri¬

Expanded text:
injuste judicatus est. Multa, inquit, habeo de vobis loqui et juinjuste judicatus est. Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare:  Exemplum enim nobis praebet, et tanquam in cordibus nostris loquitur: O homo fidelis, si Evangelium meum audis, dicit tibi Dominus Deus tuus, ubi ego in principio Verbum Deus apud Deum, aequalis Patri, coaeternus gignenti, do gjudico, quia Filius veracis veritas sum. Pater verax, Filius veritas, enim esse pietas, etsi ille qui pius erat, factus est impius. Ipse perdidit pietatem, pietati nihil abstulit. Quid item pulcher et pupulcher facit pulchritudinem? Castus et castitas? Castitas plane plus est quam castus. Si enim castitas non esset, unde esset iste castus, non haberet: si autem noluerit esse castus, castitas integra perseverat. Si ergo plus pietas quam pius, plus pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ unus ds̃ Ecce illi tot milia erant. & cor unũ erat. ecce
tot milia erant : & una animaerat: sed ubi: indõ. quanto magis
ipse ds̃: Nũquid erro inuerbo quando dico duos homines
duas animas : aut tres homines. tres animas. aut multos ho¬
mines multas animas: recte utiq: dico Accedant addm̃:
una anima . ẽ. om̃iũ: Si accedentes addm̃: multȩ animȩ ꝑ
caritatẽ una anima.ẽ: & multa corda unũ cor Quidait
ipse fons caritatis inpatre & filio: ñ ne ibi magis trinitas
unus ds est: inde eñi uob caritas uenit de ipso sp̃u sc̃o. sic̃¬
modo dicit. multa habeo deuobis loqͥ & iudicare Sed
aliud .ẽ. ñ iudico. aliud ñ habeo iudicare: Non iudico drõ
adp̃sens : uenerat eñi ut saluaret mundũ. ñ ut iudicaret
mundũ: Qđ aut̃ dic̃ multa habeo deuob loqui & iudicare:
iudiciũ futurũ dicit: Ideo eñi ascendit: ut ueniat iudi¬
care uiuos & mortuos: Nemo iustius iudicabit. quã qui

Expanded text:
 unus Deus est. Ecce illi tot millia erant, et cor unum erat; ecce tot millia erant, et una anima erat. Sed ubi? In Deo. Quanto magis ipse Deus? Numquid erro in verbo, quando dico duos homines duas animas, aut tres homines tres animas, aut multos homines multas animas? Recte utique dico. Accedant ad Deum, una anima est omnium. Si accedentes ad Deum, multae animae per charitatem una anima est, et multa corda unum cor; quid agit ipse fons charitatis in Patre et Filio? Nonne ibi magis Trinitas unus est Deus? Inde enim nobis charitas venit, de ipso Spiritu sancto, sicmodo dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare. Sed aliud est, non judico; aliud, habeo judicare. Non judico, dixit ad praesens; venerat enim ut salvaret mundum, non ut judicaret mundum : quod autem dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare, judicium futurum dicit. Ideo enim ascendit, ut veniat judicare vivos et mortuos. Nemo justius judicabit, quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
berũ facit. quom saluat. nichil.ẽ. aliud quã saluũ facit Quo¬
mͦ sanat nichil .ẽ. aliud quã sanũ facit: ditat nichilẽ. aliud
quã ditẽ facit : id .ẽ diuitẽ facit Sic lib̾at nichil.ẽ. aliud: quã
libum facit: hoc inũbo greco planius. ẽ : nã in latina c̃sue¬
tudine plerũq dicimꝰ hominẽ libari qđ ad lib̾tatẽ ñ ꝑtinet.
sed tantũ ad salutẽ. sic̃ quisquã dr̃ libari ab infirmitate. usi

Expanded text:
berum facit. Quomodo salvat nihil est aliud quam salvum facit; quoberum facit. Quomodo salvat nihil est aliud quam salvum facit; quomodo sanat nihil est aliud quam sanum facit; ditat nihil est aliud quam ditem, id est, divitem facit: sic liberat nihil est aliud quam liberum facit. Hoc in verbo graeco planius est. Nam in latina consuetudine plerumque dicimus hominem liberari, quod ad libertatem non pertinet, sed tantum ad salutem: sicut quisquam dicitur liberari ab infirmitate; usi
Abbreviated transcription (Latin):
scente mutat᷑ Ipsa ẽ. ueritas : ũbũ dĩ. dsapuddm̃. uni¬
genitꝰ filiꝰ: haec ueritas carne induta ẽ. ꝓpt nos. ut de ma
ria uirgine nasceret᷑. & impleret᷑ ꝓphetia ueritas de t̾ra
orta. ẽ: haec gͦ ueritas cũ iudȩis loqueret᷑. latebat incarne
latebat aut̃. ñ ut negaret᷑. sedut diffe̾ret᷑ Differetur : ut in
carne pateret᷑: Incarne aut̃ pateret᷑ : ut caro peccati redime¬
ret᷑ Stans itaq cũspicuus scđm infirmitatẽ carnis dñs nr̃ iħs
xp̃s. & scđm maiestatẽ diuinitatis occultus. dix̃ ad eos qui eieũ
haec loqueret᷑ crediderant: Si manseritis inũbo meo. uere
discipłi mereritis  Qui eni ꝑseuerauerit usque infinẽ:
hic saluus erit: & cognoscetis ueritatẽ. quȩ modo uos lat&
& loquit᷑ uob: & ueritas libabit uos hoc uerbũ dñs alib̾tate
posuit : libabit uos Nichil.ẽ. eni aliud ꝓpriȩ lib̾at. nisi li¬

Expanded text:
scentem mutatur. Ipsa est veritas Verbum Dei, Deus apud Deum uniscentem mutatur. Ipsa est veritas Verbum Dei, Deus apud Deum unigasceretur, et impleretur prophetia, Veritas de terra orta est . Haec ergo Veritas cum Judaeis loqueretur, latebat in carne: latebat autem non ut negaretur, sed ut differretur; differretur, ut in carne pateretur; in carne autem pateretur, ut caro peccati redimeretur. Stans itaque conspicuus secundum infirmitatem carnis Dominus nossecundum majestatem divinitatis occultus, dixit ad eos qui ei, eum haec loqueretur, crediderant, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit et loquitur vobis. Et veritas liberabit vos. Hoc verbum Dominus a libertate posuit, liberabit vos. Nihil est enim aliud proprie liberat, nisi li
Abbreviated transcription (Latin):
UUD lictionẽ pristinã sequitur. & de sco ȩuuangłio
nob hodie recitatũ. ẽ. tunc distuli dicere qm̃
multa iã dixerã & delib̾tate in quã nos uocat
gr̃a saluatoris ñ p̃tereunt̾ neq neglegent̃ fuerat
disserendũ hinc hodie dño adiuuante statuimꝰ
erant ex magna quidẽ parte inimici.
sed etiã a mici ex quadã parte iam facti & futuri Nã quosdã
ibi uidebat sicuti iã diximꝰ : qͥ post eiꝰ passionẽ fuerant cre¬
dituri: hos intuens dixerat. cũ exaltaueritis filiũ hominis
tẽ cognoscetis quia ego sũ Erant ibi etiãqͥ haȩc illo loquente
ẽtinuo credider. ipsis locutꝰ . ẽ. qđ audiuimꝰ hodie Dicebat
gͦ iħs adeos qͥ crediderant ei uidȩos Simanseritis in uerbo
meo uere discipłi mei eritis. Manendo eritis. ꝗa enĩ munc
credentes estis. manendo uidentes eritis Ideo sequit᷑. & cog¬
noscetis ueritatẽ: Ueritas in cõmutabilis. ẽ: ueritas panis
.ẽ. m̃tes reficit nec deficit. mutat uescentẽ. n ipsa inue¬

Expanded text:
 lectione pristina sequitur, et de sancto Evangelio hodie nobis recitatum est, tunc distuli dicere, quoniam multa jam dixeram, et de libertate in quam nos vocat gratia Salvatoris, non praetereunter neque negligenter fuerat disserendum: hinc hodie, Domino adjuvante, statuimuerant, ex magna quidem parte inimici, sed etiam amici ex quadam parte jam facti, et futuri: nam quosdam ibi videbat, sicuti jam diximus, qui post ejus passionem fuerant credituri. Hos intuens dixerat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Erant ibi etiam qui haec loquente illo continuo crediderunt; ipsis locutus est quod audivimus hodie: Dicebat ergo Jesus ad eos qui crediderant ei, Judaeos: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Manendo eritis: quia enim nunc credentes estis, manendo videntes eritis. Ideo sequitur, Et cognoscetis veritatem. Veritas incommutabilis est. Veritas panis est, mentes reficit nec deficit: mutat vescentem, non ipsa in ve
Abbreviated transcription (Latin):
sũ Seruus erã sed redẽptus sũ & ipsa redẽptione lib effectus sũ:
flaciã qđ uolo. nemo me ꝓhibeat. a uoluntate mea si libsũ: Sed
si ista uoluntate peccatũ facis: seruus es peccati Nolig̾ lib̾tate
abuti ad libe peccandũ: sed utere adñ peccandũ Erit eñi uolun¬
tas tua lib̾a sifuerit pia. eris liber si fueris seruus. Li peccati:
seruus iusticie. dicente apło: cũ serui essetis peccati. libi era¬
tis iustici& Nunc aut̃ libati apeccato: serui aut factido: ha¬
betis fructũ ur̃m in scificationẽ. finẽ uͦ uitã et̾nã: hoc conemꝰ
id agamꝰ: prima lib̾tas ẽ. carere criminib: Intendite fr̃s
mei intendite : neforte possim ꝑducere uob̾ ad sensũ: & qua¬
lis modo sit. & qualis futura sit ista lib̾tas Quẽ lib&e ualde iu¬
stũ discutias in hac uita : quãuis iã sit dignꝰ uocabulo ñ. ẽ. tam̃
sine peccato: Audi ipsũ sc̃m ioħem cuiꝰ & hoc euangłium . ẽ.

Expanded text:
eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiionem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi ipsum sanctum Joannem, cujus et hoc Evangelium est,
Abbreviated transcription (Latin):
iustus sederit introno sicut seriptura loquit᷑. quis głabit᷑
castũ se habere cor: Aut quis głabit᷑ mundũ se. ẽe. a pecca¬
Ergo solus indomo sua erit xp̃s: nullus illi popło cohere¬
bit Cuerit caput siñ erit corpus: Anforte tõtũ hoc
filiꝰ. caput & corpus: noneni sine causa t̾ruit : & spem
dedit: Terruit nepeccatũ amaremꝰ: spem dedit nedepeccati
solutione diffideremꝰ: Omĩs inquit qͥfacit peccatũ: seruus
e. peccati Seruus aũt. ñ manet indomo in ęt̃nii Q uae ergo¬
nobis spes ẽ. qͥ ñ sumus sine peccato: Audi spemtuã: filius
nos faciat Serui eñi eramꝰ cupiditatis. libati serui efficim᷑¬

Expanded text:
no, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccamanet in aeternum. Ergo solus in domo sua erit Christus? nullus illi populus cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aetnobis spes est, qui non sumus sine peccato? Audi spem tuam: Filiusnos faciat; servi enim eramus cupiditatis, liberati efficim
Abbreviated transcription (Latin):
incor hominis ascendit: Quid.ẽ. enĩ fides. nisi credere qđ ñ
uides : Fides gͦ.ẽ. qđ ñ uides credere. ueritas qđ credisti ui-¬
dere sic̃ ipse quodã loco ait: Ideo dñs prius ad faciendã fi¬
dẽ ambulauit int̾ra. homo erat. humilis factꝰ erat. ab om̃ib
uidebat᷑ nec ab om̃ib cognoscebat᷑ Amultis reꝓbat᷑. atur¬
ba occidebat᷑. a paucis dolebat᷑. sed t̃am̃ & abeis aquib dolebat᷑
ñdũ sic̃ erat agnoscebat᷑. Totũ hoc : quasi initiũ . ẽ. liniam̃¬
toꝵ fidei & strueturȩ futurȩ qđ dñs ipse ad tendens quodã
loco ait: Qui diligit me: mandata mea custodit & qͥ diligit
me : diligit᷑ a patre meo. & ego diligã eũ. & ostendã me ipsũ

Expanded text:
in cor hominis ascendit . Quid est enim fides, nisi credere quod non in cor hominis ascendit . Quid est enim fides, nisi credere quod non vides? Fides ergo est, quod non vides credere; veritas, quod credidisti videre: sicut ipse quodam loco ait. Ideo Dominus prius ad faciendam fidem ambulavit in terra. Homo erat, humilis factus erat; ab omnibus videbatur, nec ab omnibus cognoscebatur; a multis reprobabatur, a turba occidebatur, a paucis dolebatur: sed tamen et ab eis a quibus dolebatur, nondum sicut erat agnoscebatur. Totum hoc quasi initium est lineamentorum fidei et structurae futurae. Quod Dominus ipse attendens quodam loco ait, Qui diligit me, mandata mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et oste
Abbreviated transcription (Latin):
uides radicẽ & ñ delectaris. uides arborẽ & miraris Stulte
qđ miraris inde surrex̃ quo ñ delectaris Parũ aliquid ui¬
det᷑ fides credentiũ: ñ habes staterã unde ad pendas Audi
gͦ quo ꝑueniat: & uide quanta sit. sic̃ & ipse dñs alio loco
dicit. si abueritis fidẽ sic̃ granũ sinapis: Quid humiliꝰ: quid
uehem̃tius: Quidminutius: Quid feruentius : Ergo & uos
ait. si manseritis inuerbo meo. in quo credidistis. quo ꝑ¬
ducemini. uere discipłi mei eritis: & quid nob ꝑdest & co¬
gno scetis ueritatẽ Quid ꝓmittit credentib fr̃s: & cogno¬
scetisueritatẽ: Quid enĩ non illã cognouerant quanđo dñs
loquebat᷑ : Sinon cognouerant : quomͦ crediderunt : Non
quia cognouer̃ credider̃: sedut cognoscerent crediderunt:
Credimꝰ eñi ut cognoscamꝰ. ñ cognoscimꝰ ut credamꝰ: Qđ enĩ
cognituri sumꝰ: nec oculus uidit. nec auris audiuit. nec

Expanded text:
vides radicem, et non delectaris; vides arborem et miraris. Stulte, vides radicem, et non delectaris; vides arborem et miraris. Stulte, quod miraris, inde surrexit quo non delectaris. Parum aliquid videtur fides credentium, non habes stateram unde appendas. Audi ergo quo perveniat, et vide quanta sit: sicut et ipse Dominus alio loco dicit, Si habueritis fidem sicut granum sinapis . Quid humilius, quid vehementius? quid minutius, quid ferventius? Ergo et vos, ait, si manseritis in verbo meo, in quo credidistis, quo perducemini? Vere discipuli mei eritis. Et quid nobis prodest? Et cognoscetis veritatem. ritatem. Quid enim? non illam cognoverant, quando Dominus loquebatur? si non cognoverant, quomodo crediderunt? Non quia cognoverunt crediderunt, sed ut cognoscerent crediderunt. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quod enim cognituri sumus, nec oculus vidit, nec auris audivit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ti estis: qͥa & ibi .ẽẽ. cȩpistis: Simanseritis. hoc .ẽ. infide quȩ
inuob ẽẽ. credentib cepit quo ꝑueniatis: Uidequale initiũ.
quo ꝑducit Amasti fundam̃tũ culm̃ adtende. & exista hu¬
militate. aliã celsitudinẽ quȩrę: Fides enĩ humilitatẽ ha¬
b&: cognitio & in mostalitas & ęt̃nitas ñ hab&. humilitatẽ
sed celsitudinẽ erectionẽ. nullã defectionẽ. ȩt̃nã stabili¬
tatẽ. nullã abinimico expugnationẽ : nullũi deficiendi
timorem: Magnũ .ẽ. q̃d incipit a fide : sed contẽpnitur¬
fundam̃tũ. Sol&e eciã inȩdificio ab imperitis c̃tẽpni. fossa
fit grandis. lapides quoq modo passim mittunt᷑. nulla
ibi expolitio nulla pulchritudo apparet. quo mͦ nec
in arboris radice ñ appar&e aliqua pulcritudo. totũ tam̃
quicqͥd te delectat in arbore. deradice surrexit: Sed

Expanded text:
ti estis, quia et ibi esse coepistis. Si manseritis, hoc est in fide quae ti estis, quia et ibi esse coepistis. Si manseritis, hoc est in fide quae in vobis esse credentibus coepit; quo pervenietis? Vide quale initium, quo militate aliam celsitudinem quaere. Fides enim humilitatem habet; cognitio et immortalitas et aeternitas non habet humilitatem, sed celsitudinem, et erectionem, nullam defectionem; aeternam stabilitatem, nullam ab inimico expugnationem, nullum deficiendi timorem. Magnum est qFundamentum solet etiam in aedificio ab imperitis contemni. Fossa fit grandis, lapides quoquo modo passim mittuntur; nulla ibi expolitio, nulla pulchritudo apparet: quomodo nec in arboris radice, non apparet aliqua pulchritudo; totum tamen quidquid te delectat in arbore, de radice surrexit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tio ñ hab& initiũ tẽporis. qͥa ꝑgenitũ facta .s. tempora:
hac illo loquente multi credider̃ ineũ Utinã & me
loquente multi qͥa aliud sapiebant. intellegant. & cre¬
dant in eũ Quidã eñi fortasse sunt inista multitudine
arriani : ñ audeo suspicari. ẽẽ. sabellianos qͥ ipsũ patrẽ
dicunt. ẽẽ .qͥ ẽ. filius: hereses quippe istanimis anti-¬
qua . ẽ. & paulatĩ euiscerata: Arrianoꝵ aut̃ adhuc ui¬
det᷑ habere aliquas motiones. quasi cadaueris putrescentis aut
certe ut multũ quasi hominis animȩ agentis: oportet inde
reliquos lib̾ari. sicut inde multi lib̾ati sunt: Et quidem ista
ciuitas cos ñ habiat : sed postea quã multi peregrini aduener̃.
ñ nulli & ipsi uenerunt: Ecce hac dño loquente multi iudȩi
credider̃ in eũ: ecce & me loquente arriani credant : ñ in me
sed mecũ: Dicebat ergo dñs adeos: quicredideraineũ iudȩos:
Siuos manseritis insermone meo: ideo manseritis qͥa inicia¬

Expanded text:
temporis, quia per genitum facta sunt tempora. 7. Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellianos qui ipsum Patrem dicunt esse qui Filius est: haeresis quippe ista nimis antiqua est, et paulatim eviscerata. Arianorum autem adhuc videtur habere aliquas motiones quasi cadaveris putrescentis; aut certe, ut multum, quasi hominis animam agentis: oportet inde reliquos liberari, sicut inde multi liberati sunt. Et quidem ista civitas eos non habebat; sed posteaquam multi peregrini advenerunt, nonnulli et ipsi venerunt. Ecce haec Domino loquente multi Judaei crediderunt in eum; ecce et me loquente Ariani credant, non in me, sed mecum. 8. Dicebat ergo Dominus ad eos qui crediderant in eum Judaeos: Si vos manseritis in verbo meo. Ideo manseritis, quia initia
Abbreviated transcription (Latin):
sed cauendũ. eoꝵ scilic& qͥdixer̃ ipse .ẽ. pãt ipse .ẽ filiꝰ. duo s̃.
nomina sed resuna: &p̃t̃ istũ gͦ cauendũ errorẽ : cudixiss&
dñs tc̃ cognoscetis qͥa egosũ: ne ipse intellegeret᷑ pat᷑: c̃tinuo
subiunxit: & a meipso facio nichil: sed sic̃ docuit me pat᷑ haec
loquor: Iamgaudere ceperat. sabellianꝰ erroris sui occasione
coꝑta: statimut se tanquã in obscuro extulit: sequentis sen¬
tentiȩ luce confusus. est: Putaueras eũ. ẽẽ. patrẽ quia dixit
ego sũ: audi qͥa filius. ẽ. & ame ipso facio nichil Quid .ẽ. a me¬

Expanded text:
sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
cis ñcȩli. qͥa & ibi exaltatus .ẽ. quando pependit inligno:
Sedilla exaltatio : humiliatio fuit: Tunc eñi factus est
obȩdiens usq admortẽ crucis: hoc oportebat impleri
ꝑeoꝵs manus qui postea fuerant credituri. quib dicit
cũ exaltaueritis filiũ hominis: tẽ cognoscetis qͥa ego sũ:
Quare hoc : nisi ut nemo disꝑaret in quo cũq scelere
male sibi c̃scius. quando uidebat eis donare homicidiũ.
dixit: Cũ exaltaueritisfiliũ hominis: tunc cognoscetis
quia ego sũ: Iam nostis qͥd sit sum: nec assiduȩ repetendũ. ẽ.
ne pariat restanta fastidiũ Recolite illud: egosũ quisũ: & qͥ
.ẽ. misit me & agnoscetis quid dictũ sit: tunc scietis quia ego
Sedquia dñs sicut filius loquebat᷑. neforte ieo qđ dix̃ tunc̃
cognoscetis qͥa ego sũ: sub intraret error sabel lianoꝵ. hoc
.ẽ. patripassianoꝵ : quȩ̃ uob errorẽ cõm̃daui ñ tenendũ

Expanded text:
cis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. cis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium qdixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis quia ego Sed quia Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum,
Abbreviated transcription (Latin):
exaltaueritis filiũ hominis: tunc cognoscetis quia egosum:
&ameipso facio nichil: sed sicut docuit me pater hȩc loquor:
Quid. ẽ. hoc: Nichil eni aliud uidetur dixisse: nisi eos post
.ẽẽ credituros: Ipsi sunt illi quos assiduȩ cõmendamꝰ. & ad
imitationẽ cũ magna exortatione ꝓponimꝰ. misso eni¬
desuꝑ sp̃u sc̃o. post dñi passionẽ & resurrectionẽ &ascen¬
qͥ seuientes occider̃ mutati credider̃. & quẽ sanguinẽ se¬
uiendo fuder̃ credendo biber̃. illa tria milia & illaquinq¬
milia iudeoꝵs: quos ibi uidebat quando dicebat. cũ exal¬
taueritis filiũ hominis. tunc cognoscetis quia ego sum
Tanquã dicens : Differo cognitionẽ urãm: ut impleam
passionẽ meã: Ordine ur̃o cognos cetis quisim: nqͥa om̃s
tunc erant credituri ex his quȩ audiebant: idẽ post
multi credider̃ in eũ : & ñdũ exaltatꝰ erat filius hominis:
Exaltationẽ quippe dicit: passionis ñgłificationis: cru¬

Expanded text:
ilium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a me ipso facio nihil: sed sicut docuit me Pater, haec loquor. « Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso desuper Spiritu sancto post DomiQui seuientes occiderunt, mutati crediderunt, et quem sanguinem seuiendo fuderunt, credendo biberunt. Item in sermone ad nlia Judaeorum , quos ibi videbat, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens, Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam: ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex iis qui audiebant, id est, pomulti crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; cru
Abbreviated transcription (Latin):
Quod intrasti iter agis. exiturus uenisti. ñ remansurus:
Iter agis stabulũ .ẽ. uita haec : utere nũmo Quo modo uia¬
tor instabulo utit᷑ m̃sa. calicȩ. urceo. lectulo. dimissurꝰ
ñ ꝑmansurus Sitales fueritis erigite cor qͥ potestis & au¬
dite me Sitales fueritis adeiꝰ ꝓmissa uenictis Non eñi
multũ .ẽ. aduos : qͥa magna .ẽ. manꝰ eiꝰ: qͥuos uocauit: Vo
cauit inuocet᷑. dicat᷑ illi Uocasti nos: inuocamꝰ te Ecce
audiuimꝰ uocantẽ : audiui inuocantes Perduc quo ꝑ¬
germinatua intrent inhorreũ abundant tẽptationes
inmundo : sed mauor .ẽ. qͥfecit mundũ: Abundant tẽp¬
tationes. sedñ defecit qͥ i illo spem ponit. in quo defeet

Expanded text:
Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, quomodo viator in stabulo utitur mensa, calice, urceo, lectulo, dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavitcavit, invocetur. Dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te. Ecce audivimus vocantem: audi invocantes. Perduc quo Germina tua intrent in horreum. Abundant tentationes in mundo, sed major est qui fecit mundum. Abundant tentationes, sed non deficit, qui illo spem ponit in quo defect