comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
babylonis st̃. & ligna st̃ sterilia. tanꝗͣ salices ba¬
bylonis. Quando illos iudemꝰ. & ta steriles uue-
nimꝰ ut difficile nob̾ appa.reat in eis aliquid
unde possint duci ad fidẽ xpĩ uł adbona oꝑa.
uł ad spẽ futuri sȩcłi: uł ad concupiscentiã lib̾ati¬
onis acaptiuitate mortalitatis: script᷑as nouimꝰ
quas eis dicamꝰ.: sed qr nullũ fructũ inuenimꝰ unde
incipiamꝰ: auertimꝰ ab eis faciẽ & dicimꝰ. Ad huc
isti ñ sapiunt. ñ capiunt. qͣ qͥcqͥd illis dixerimꝰ.
sinistrũ & aduersũ habebunt. Ergo differendo
dignos habemꝰ qͥ organa nr̃a portent. Non gͦ eis or-¬
gana nr̃a inserendo alligamꝰ: sed differendo suspen¬
dimꝰ. Salices enĩ st̃ babiloniȩ ligna infructuosa: pa¬
sta tẽporalib uoluptatib. tanꝗͣ fluminib babylo

Expanded text:
Babylonis sunt, et ligna sterilia, tanquam salices BaBabylonis sunt, et ligna sterilia, tanquam salices Babylonis. Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, ut difficile nobis appareat in eis aliquid unde possint duci ad fidem rectam, vel ad bona opera, vel ad spem futuri saeculi, vel ad concupiscentiam liberationis a captivitate moquas eis dicamus: sed quia nullum fructum in eis invenimus unde incipiamus, avertimus ab ipsis faciem, et dicimus, Adhuc isti non sapiunt, non capiunt; quidquid illis dixerimus, sinistrum et adversum habebunt. Ergo differendo cibus: non enim dignos habemus, qui organa nostra portent. Non ergo eis organa nostra inserendo alligamus, sed differendo suspendimus. Salices enim sunt Babyloniae ligna infructuosa, pasta temporalibus voluptatibus, tanquam fluminibus Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑i sȩcłi. Sed cũ agunt in medio babiloniȩ: or¬
gana sua in salicibꝰ eiꝰ suspendunt. Salices ligna
st̃ infructuosa: & hoc loco ita posita: ut ñ aliqͥd
boni possit intelligi in salicib. Alibi aut̃. forsi¬
tan potest. Modo ligna intellige sterilia: nascen.¬
tia suꝑ flumina babilonis. Rigant᷑ hȩc ligna
de fluminib babylonis: & nullũ fructũ fexunt
sicut st̃ homines cupidi. auari. steriles in oꝑe bo¬
no: ita ciues babiloniȩ: ut etiã ligna sint regi¬
onis illiꝰ. Ex istis uoluptatib rerũ tͥnseuntiũ pas¬
cunt᷑: tanꝗͣ rigata a fluminib babiloniȩ. Quę¬
ris fructũ: & nusꝗͣ inueni̾s. Iuando tales patim.
uersam᷑ cũ eis qͥ st̃ in medio babslonis. Multũ enĩ
inter est int̃ mediũ babylonis: & exteriora babilo¬
niȩ. Sunt qͥ ñ st̃ in medio eiꝰ: idẽ. ñ tanta concupis¬
centia & delectationib sȩcłi obruunt᷑. Qui uͦ ut
aꝑte dixerim &e breuit. multũ mali st̃: in medio

Expanded text:
futuri saeculi; sed cum agunt in medio Babyloniae, organa sua in salicibus ejus suspendunt. Salices ligna sunt infructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni possit intelligi de salicibus; alibi autem forsitan potest. Modo ligna intelligite sterilia, nascentia super flumina Babylonis. Rigantur haec ligna de fluminibus Babylonis, et nullum fructum ferunt. Sicut sunt homines cupidi, avari, steriles in opere bono; ita cives Babyloniae, ut etiam ligna sint illius regionis, ex istis voluptatibus rerum transeuntium pascuntur, tanquam rigata a fluminibus Babyloniae: quaeris fructum, et nusquam invenis. Quando tales patimur, versamur cum eis qui sunt in medio Babylonis. Multum enim interest inter medium Babylonis, et exteriora Babyloniae. Sunt qui non sunt in medio ejus, id est, non tanta concupiscentia saeculi et delectationibus obruuntur. Qui vero, ut aperte dixerim et breviter, multum mali sunt, in medio
Abbreviated transcription (Latin):
angłm sec̃ luctari: tc̃ accepit nom̃ ut appellaret᷑
isrł. Unꝰ homo.ẽ. siue iacob siue isrł. una ꝑsona .ẽ.
domꝰ iacob & domꝰ isrł: una gens. una plebs. Hauc
nc̃ iã certe occidisti xpm̃: o domꝰ iacob. lã occi¬
disti xp̃m: iã caput ante crucẽ agitasti: iã
pendentẽ irrisisti. iã dixisti si filiꝰ dĩ es. descen¬
de de cruce: iã rogauit medicus ꝓ freneticis:
pat̾ ignosce illis: qr nesciunt quid faciunt. Certe
iã fecisti ista omia: & nc̃ crede in cũ quẽ occidi¬
sti: & bibes sanguinẽ que fudisti. Et nc̃ tu domꝰ
iacob. testimoniũ Iate exponere cupio qđ hic
dixit: qm̃ iudicabit dñs plebẽ suã: & in seruis suis
aduocabit᷑. ludicasse enĩ intelligit᷑ plebẽ suã. se¬
parando in ipsa plebe sua bonos amalis: fideles
ab infidelib: apłos a uidȩis m̃dacibi. Hoc significa¬

Expanded text:
nomen ut appellaretur Israel . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una persona est: domus Jacob, et domus Israel, una gens, una plebs; hanc nunc jam certe occidisti Christum, o domus Jacob; jam occidisti Christum, jam caput ante crucem agitasti, jam pendentem irrisisti, jam dixisti: «Si filius Dei est, descendat de cruce.» Jam rogavit medicus pro phreneticis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Certe jam fecisti ista omnia, et nunc crede in eum quem occidisti, bibe sanguinem quem fudisti. Et nunc tu domus Jacob, testimonio Isaiae exponere cupio quod hic dixit, «Quoniam judicavit Dominus plebem suam, et in servis suis advocabitur.» Judicasse enim intelligitur plebem suam, separando in ipsa plebe sua bonos a malis, fideles ab infidelibus, Apostolos a Judaeis mendacibus. Hoc significa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. si amaricantes talẽ habeant regẽ: mendacẽ
regẽ: Nisi enĩ m̃daciũ & simulatio p̃cedat. ñ
st̃ amaricantes in ȩccła. Inde enĩ amaricant: q
fingunt. Pretedit tẽptatio ocłor: amaricatio se¬
dĩ. & illũ & illos. Illũ ne inducat: illos ut corri¬
gant᷑. Ettnĩ inunoqͦq homine occidit᷑ ille rix:
quando dãnat simulationẽ & diligit ueritatẽ. Ma.¬

Expanded text:
em, mendacem em, mendacem regem? Nisi enim mendacium et simulatio praecedat, non sunt amaricantes in Ecclesia; inde enim amaricant, quia fingunt. Praecedit tentatio oculorum, amaricatio seDomini et illum et illos; illum, ne inducat; illos, ut corrigantur. Etenim in unoquoque homine occiditur ille rex, quando damnat simulationem, et diligit veritate
Abbreviated transcription (Latin):
seruis eiꝰ. Pharao: rex.c̃. ȩgeptioꝵ. Nom̃ atten-¬
dite: & uidete quẽ ad modũ ita fiat. Ds̃ rex in omĩ
gente prior. ẽ: Egyptꝰ afflictio . ẽ. pharao dissi¬
patio. Afflictio autẽ. regẽ habet dissipationẽ:
qr illi qͥ affligunt ȩccłam dissipati affligunt᷑. Ut
enĩ affligant dissipant᷑: qm̃ rex ducit: popłs se-¬
quit᷑. Precedit dissipatio: seqͥt᷑ afflictio. Audite
audite nomina hȩc. int̾p̃tatione mystica. &
sapientia plena: nec unũ inuenis ex istis nominib
qđ boni aliquid int̾pretetur. Ubi exacuit dñs
fortes. Dic qͦs reges & quas gentes. Seon regẽ
amorreor. Audite nomina grauida sacram̃tis.
& talib poplis. Int̾p̃tat᷑ enĩ seon tẽptatio ocłoꝵ.¬
& amorrei int̾p̃tant᷑ amaricantes. lã hic uidete
si intelligere possumꝰ. qͦmͦ amaricantes regẽ habe¬
ant teptationẽ ocłoꝵ. Te̾ptatio ocłoꝵ ñ.ẽ. nͥ m̃da¬
ciũ. Colorẽ habet: ueritatẽ ñ habet. Iã qͥd mirũ

Expanded text:
is ejus.» Pharao rex Aegyptiorum. Nomen attendite, et videte quemadmodum ista faciat Deus. Rex in omni gente prior est; Aegyptus Afflictio est, Pharao Dissipatio. Afflictio ergo regem habet dissipationem; quia illi qui affligunt Ecclesiam, dissipati affligunt. Ut enim affligant, dissipantur: quoniam rex ducit, populus sequitur; praecedit dissipatio, sequitur afflictio, Audite, audite nomina haec, interpretatione typica et sapientia plena: nec unum invenis ex istis nominibus, quod boni aliquid interpretetur, ubi exercuit Deusfortes.» Dic quos reges et quas gentes? «Seon regem Amorrhaeorum.» Audite nomina gravida sacramentis.et talibus populis: interpretatur enim Seon, Tentatio oculorum; Amorrhaei interpretantur, Amaricantes. Jam hic videte si intelligere possumus quomodo amaricantes regem habeant tentationem oculorum. Tentatio oculorum non est nisi mendacium: colorem habet, veritatem non habe
Abbreviated transcription (Latin):
in leticia uide si mnuenit tribulationẽ. Attendit
quisq ipsã felicitatẽ suã. qua exultauit anima eiꝰ
& tumuit: & quodãmͦ gaudio extuĩit se: & dixit.
Felir sũ. Attendat si ñ fluit illa felicitas. si potest
certꝰ. eeͥ. de illa: qr manet in ȩt̾nũ. Si aut ẽ ñ. ẽ. cer¬
tus. & uidet fluere unde gaudet: fluuiꝰ babilonis
.ẽ. sedeat supͣ & fleat. Sedebit autẽ & plorabit: si
recordatꝰꝵ fuerit syon. O par illa quã udebimꝰ apd̃
dm̃: o illa scã ęqualitas angłor: o illa uisio &
spectacłm pulchrũ. Ecce in babilonia pulchra
st̃ quȩ tenent᷑. Nonteneant: ñ decipiant. Ali¬
ud .c̃. solaciũ captiuoꝵ: aliud gaudiũ lib̾oꝵ. Suꝑ
flumina babilonis ibi sedimꝰ & fleuimꝰ. dũ recor

Expanded text:
ia, vide si invenit tribulationem. Attendat quisque ipsam felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potest certus esse de illa quia manet in aeternum. Si autem non est certus, et videt fluere unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedebit autem et plorabit, si recordatus fuerit Sion. O pax illa quam videbimus apud Deum! o illa sancta aequalitas Angelorum! o illa visio et spectaculum pulchrum! Ecce in Babylonia pulchra sunt quae tenent: non teneant, non decipiant. Aliud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum re
Abbreviated transcription (Latin):
do uenerit udex qͥmͦ annunciatꝰ irridet᷑: tẽ ille
qͥ mͦ suꝑbit. ñ utilit̾ sed pęnalit̾ humiliabit᷑: mͦ
autẽ ñ humiliat᷑. sed parat᷑ humilitati: id est
Cti st̃ de t̾ra egypti: euertit spiritalit̾ nc̃. nec ces¬
sit manꝰ eiꝰ usq in fine. Idõ ne istas potentias di tr̃
putes ꝑactas cessare. dnẽ nom̃ tuũ inquit iusȩcda.
idest ñ cessat iiscda tui. ñ cessit manꝰ tua in sȩcla

Expanded text:
do venerit judex, qui modo annuntiatus irridetur; tunc ille do venerit judex, qui modo annuntiatus irridetur; tunc ille qui modo superbit, non utiliter, sed poenaliter humiliabitur. Modo autem non humiliatur, sed paratur humilitati, id est, cti sunt de terra Aegypti; evertit spiritualiter nunc, nec cessat manus ejus usque in finem. Ideo ne istas potentias Dei tunc putes peractas cessasse: «Domine, nomen tuum,» inquit, «in saeculum.» Id est, non cessat misericordia tua, non cessat manus tua in sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfuit suꝑbia: Magna rnuesterna fr̃s mei. Disipa¬
tio ex afflctione. Dissipant᷑: ut affligant᷑. Magna
nustera. Teptatio ocłoꝵ idẽ. fallacia: rex amari¬
cantiũ. Fallunt enĩ ut amaricent. Coriclusio: rer
confusionis. Confundunt᷑ enĩ: ne tͣnseant ad fidẽ. &
cũ uenerit inquẽ credimꝰ: confundent᷑. Et omĩa
regna chanaa: occidit as̃. Chanaã intp̃tat᷑ parat᷑ hu¬
mulitati. Humilitas quasi bonũ aliqͥd significat:
sed si sit utilis humilitas. Nã mala humiliatio: pę
mͦ suꝑb ẽ. Omĩs ĩpiꝰ. omis infidelis exaltat cor suũ.
ñ uult credẽ in dñ. Sed hȩc exaltatio parata. ẽ. hu.¬
militati: in diẽ udicii. Tc̃ humiliabit᷑: quando ñ
uult. Sunt enĩ uasa irȩ: quȩ ꝑfecta st ad ꝑditionẽ.
Modo extollant se. garriant: extendant se suꝑ fide¬
les: irrideant fideles: blaspbement xpĩanos: dic int
dicant. Anicularia sunt ista: quȩ dicunt᷑ de dic
iudicii. Ista clatio eor: parata.e. humilitati. Quan¬

Expanded text:
res mei. Dissipatio rex afflictionis; dissipantur ut affligantur. Magna mysteria. Tentatio oculorum, id est fallacia, rex amaricantium; fallunt enim ut amaricent. Conclusio rex confusionis; concluduntur enim ne transeant ad fidem, et cum venerit in quem credimus, confundentur. «Et omnia regna Chanaan» occidit Deus. Chanaan interpretatur, Paratus humilitati. Humilitas quasi bonum aliquod significat, sed si sit utilis humilitas: nam mala humiliatio poenamodo superbus est. Omnis impius, omnis infidelis exaltat cor suum; non vult credere in Deum. Sed haec exaltatio parata est humilitati in diem judicii; tunc humiliabitur, quando non vult: sunt enim vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Modo extollant se, garriant, extendant se super fideles, irrideant fideles, blasphement Christianos; dicant, Anicularia sunt ista quae dicunt de die judicii. Ista elatio eorum parata est humilitati. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ nos oblitꝰ. ẽ. ut uocaret: nec tc̃ obliuiscet᷑ ut coro.¬
net. Memoriale tuũ in generatione & generationẽ.
qm̃ udicabit dñs plebẽ suã. Cõpleuit certe omiã illa:
duxit plebẽ suã in t̾rã reꝓmissionis: Adhuc plane
iuidicauit dñs plebe sua: & inseruis suis aduocabit᷑.
Ia uidicaut ipsi plebẽ. Excepto futuro iudicio.
iudicata. e. plebs udeoꝵ. Quid .ẽ. iudicata Se¬
parati inde st̃ iusti ce remanser̃ iniusti. Si autẽ
mentior. aut mentiri existimor: qr dixi iã uidi.¬
cata .e. audi dnm̃ dicentẽ. In iudiciũ ueni in
hunc mundũ. ut qͥ ñ uident uideant: & qͥui
dent cęci fiant. Excȩcati st̃ suꝑbi: illuminati
sunt humiles. ludicauit gͦ plebẽ suã. Iudiciũ
ipsũ futurũ dixit isaias. Et nẽ tu domꝰ iacob.
uenite abulemꝰ in lumine dnĩ. Parũ . ẽ. hoc.
Sed qͥd sequit᷑: Dimisit enĩ plebẽ suã: domũ isrł.

Expanded text:
nunc nos oblitus est, ut vocaret; nec tunc obliviscetur, ut coronet. «Memoriale tuum, Domine, in generationem et generationem.inus plebem suam.» Complevit certe omnia illa in duxit plebem suam in terram repromissionis? Adhuc planes advocabitur.» Jam judicavit ipsam plebem; excepto judicio futuro, judicata est plebs Judaeorum. Quid est, judicata? Separati inde sunt justi, et remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident caeci fiant» . Excaecati sunt superbi, illuminati sunt humiles. «Judicavit» ergo «plebem suam.» Ipsum judicium dixit Isaias: «Et nunc tu domus Jacob, venite, ambulemus in lumine Domini.» Parum est hoc, sed quid sequitur? «Dimisit enim
Abbreviated transcription (Latin):
terã tẽ: sic agit᷑ nc̃ spiritalit̃: ut ĩpleatꝰ tunc ꝓphe¬
tice p̃nunciauit. Occidit etiã & aliũ regẽ. & aliũ
popłm eiꝰ. Et og regẽ bisan. Et hic quã malꝰ: Og
int̾ p̃tat᷑ conclusio: basan int̾p̃tat᷑ confusio. Mar
ẽ. rer ille: qui int̾eludit uiã ad dm̃. Hoc enĩ agit
diabolꝰ sẽꝑ opponendo figm̃ta sua: opponendo ido¬
la sua: faciendoꝰ se necissiriũ ꝑ arrepticios. sortile.¬

Expanded text:
impleat quod tunc prophetice praenuntiavit. Occidit etiam alium regem et alium populum ejus: «Et Og regem Basan.» Et hic quam malus! Og interpretatur, Conclusio: Basan interpretatur, Confusio. Malus est rex ille qui intercludit viam ad Deum. Hoc enim agit diabolus; semper opponendo figmenta sua, opponendo idola sua, opponendo se necessarium per arreptitios, sortile
Abbreviated transcription (Latin):
potes. ore confit erͣif ad salutẽ: cũ autẽ ñ potes.
corde credĩs ad iusticia. Corde laudas: corde be¬
nedicis: corde in ara conscientię uictimas sacras
imponis. & respondet᷑ tͥ. Pax in t̾ra hominib
& in t̾ra omĩa quȩ cũq uoluit fecit: tu nec in
domo tua facis omĩa quę uis. Ille in cęlo & in
t̾ra omĩa quęcunq uoluit fecit: & tu fac uł in
agro tuo omĩa quȩ uis. Multa uis: & ñ potes in
domo tua omiã facere quȩ uis. Contradicit for¬
te uxor: contradicunt filii: aliquando & seruu¬
lus contumacia contͣdicit.: & ñ facit qđ uis. Sed
ñ potes. Aliquando minaris: & anteꝗͣ facias
qđ minaris moreris. Putamꝰ in te ipso facis qđ
uis: Frenas om̃s cupiditates tuas: Forsitan
frenas. Nunquid efficis ipse ut cupiditates
ñ surgant quas frenas: Certe enĩ hoc uis. ñ
titillari molestia cupiditatũ tuarũ: & tam̃
te ipso facias qđ uis. Nisi enĩ ipso adiuuante.

Expanded text:
potes, ore confiteris ad salutem; cum autem non potes, potes, ore confiteris ad salutem; cum autem non potes, corde credis ad justitiam : corde laudas, corde benedicis, corde in aram conscientiae victimas sacras imponis; et respondetur tibi, «Pax in terra hominibus voluit, fecit;» tu in domo tua non facis omnia quae vis: ille «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit;» tu fac vel in agro tuo omnia quae vis. Multa vis, et non potes in domo tua facere omnia quae vis: contradicit forte uxor, contradicunt filii, aliquando et servulus contumacia contradicit, et non facis quod vis. Sed non potes; aliquando minaris, et antequam facias quod minaris, moreris, Putamus, in teipso facis quod vis? frenas omnes cupiditates tuas? Forsitan frenas, numquid efficis ut ipsae cupiditates non surgant, quas frenas? Certe enim hoc vis, non titillari molestia cupiditatum tuarum; et tameteipso facias quod vis; nisi enim ipso adjuvante,
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ dõ tuo sacrificiũ gratũ illi & acceptũ: sicut
antea iubebant᷑ sacrificia in umbra futuroꝵ. for¬
te ñ inuenires in grege tuo placitũ taurũ. & in
capris. hyrcũ arę dni dignũ: nec in ouili tuo arie¬
tẽ dignũ. uictima dnõ dõtuo: & ñ inueniens. sa¬
tageres quid faceres: & diceres forte dõi uolui
& ñ habui. Nunquid potes de laude dicere: uo-¬
lui &e ñ habui : Ipsũ uoluisse. laudasse. et. Noñ em̃
uerba ate querit ds̃: sed cor. Neq potest quisꝙͣ¬
dicere: & linguã ñ habui. Siqͥs obmutescit aliqͣ uali¬
tudine: linguã ñ habuit: & tam̃ laudẽ habuit.
Si enĩ ds̃ aures carnales hab̾ct. & sono tui corporis
indigeret: & idcirco cũ remansisses sine lingua.
sine laude etiã remaneres. Nc̃ uͦ qr cor quęrit.
cor inspicit: intꝰ testis . ẽ. iudex. apꝓbator. corona
tor. adiutor: sufficit ut offeras uoluntate. Cũ

Expanded text:
Domino tuo sacrificium gratum illi et acceptum, sicut Domino tuo sacrificium gratum illi et acceptum, sicut antea vovebantur sacrificia in umbra futurorum; forte non invenires in grege tuo placitum taurum, et in capris hircum arae Domini dignum, nec in ovili tuo arietem dignum ad victimam Domino tuo; et non inveniens satageres quid faceres, et diceres forte Deo: Volui, et non habui. Numquid potes de laude dicere, Volui, et non habui? Ipsum voluisse laudasse est. Non enim verba a te quaerit Deus, sed cor. Denique potes dicere: Et linguam non habui. Si quis obmutescit aliqua valetudine, linguam non habuit, et tamen laudem habuit. Si enim Deus aures carnales haberet, et sono tui corporis indigeret, ideo cum remansisses sine lingua, sine laude etiam remaneres: nunc vero quia cor quaerit, cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator; sufficit ut offeras voluntatem. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uenimꝰ plane. cũ ipsũ dnm̃ amando laudamꝰ. Hoc enĩ
lib̾a uoluntate facis: quando amas qđ laudas. Non enĩ
ex necessitate: sed qr placet. unde iustis & scĩs pͥlacuit. as.¬
Ds̃ etiã flagellans eos. quando iniquis omĩb displicet.
placuit illis & sub flagello eiꝰ. in erũnis. in laborib. in
uuil nerib: in egestate constituti: laudauer̃ dm̃. Non
eis displicuit: nec torquens. Hoc. ẽ. gratis amare:
ñ quasi ꝓposita acceptione mercedis. qr ipsa merces
tua sũma ds̃ ipse erit: quẽ gratis diligis. Et sic ama¬
corripimur ab illo. nob̃ nunꝗͣ displicere debet. qͥ
seꝑ. ẽ. iustꝰ. Hoc dixit ille laudator eiꝰ. In me st̃ ds̃
uota tua: quȩ reddã laudes tibi. Et alio loco. uo¬
luntarie sacrificabo tͥ. Quid ẽ. uoluntarie sacri.¬
ficabo tibi : Uoluntarie laudabo te: qr sacrificiũ
laudis inquit glorificabit me. Si cogereris offerre

Expanded text:
venimus plane, cum ipsum Deum amando laudamus. Hoc enim venimus plane, cum ipsum Deum amando laudamus. Hoc enim libera voluntate facis, quando amas quod laudas; non enim ex necessitate, sed quia placet. Unde justis et sanctis Dei placuit Deus, etiam flagellans eos. Quando iniquis omnibus displicet, placuit illis; et sub flagello ejus, in aerumna, in laboribus, in vulneribus, in egestate constituti laudaverunt eis displicuit nec torquens. Hoc est gratis amare, non quasi proposita acceptione mercedis; quia ipsa merces tua summa Deus ipse erit, quem gratis diligis: et sic amacorripimur ab illo, nobis nunquam displicere debet, qui semper est justus. Hoc dixit ille laudator ejus: «In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationis tibi» . Et alio loco: «Voluntarie sacrificabo tibi» . Quid est, «Voluntarie sacrificabo?» Voluntarie laudabo te. Quia, «Sacrificium laudis,» inquit, «glorificabit me» . Si cogereris offerre
Abbreviated transcription (Latin):
& in oraĩb abyssis. a dnõ factũ. ẽ: qr omĩa quȩ
uoluit fecit. in cęlo & in t̾ra: in mari & in om̃ib
abyssis. Sicut iã diximꝰ. ñ omĩa quę fecit coactꝰ. ẽ. fa¬
cere: sed omĩa quęc̾q uoluit fecit. Causa omĩũ quę
fecit: uoluntas ciꝰ . ẽ. Facistu domũ: qr si nolles facere:
sine habitatione remaneres. Necessitas cogit te face¬
re domũ: ñ lib̾a uoluntas. facis uestẽ: ꝙ si ñ faceres
nudus ambulares. Ad faciendã gͦ uestẽ. nuͤcessitate
duceris: ñ liba uoluntate. Conseris montẽ uitib.
sem̃ spargis: ꝙ nͥ feceris: alim̃ta ñ habebis. Onña hec.
necessitate facis. ds bonitate fecit. Nullo qđ fecit eguit.
idõ omĩa quę cq uoluit fecit. lutas habemꝰ & nos. qđ
lib̾a uoluntate faciamꝰ : Ca enĩ quę diximꝰ ex necessi.¬
tate facimꝰ : qr si ñ faceremꝰ. egentes & in opes remane¬
remꝰ. Inuenimꝰ aliqͥd: qđ lib̾a uoluntate faciamꝰ : In¬

Expanded text:
a quae voluit, fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis,» sicut jam diximus. Non omnia quae fecit, coactus est facere, sed «omnia quaecumque voluit, fecit:» causa omnium quae fecit, voluntas ejus est. Facis tu domum, quia si nolles facere, sine habitatione remaneres: necessitas cogit te facere domum, non libera voluntas. Facis vestem, quia si non faceres, nudus ambulares: ad faciendam ergo vestem necessitate duceris, non libera voluntate. Conseris montem vitibus, semen spargis, quia nisi feceris, alimenta non habebis: omnia haec necessitate facis. Deus bonitate fecit, nullo quod fecit eguit; ideo «omnia quaecumque voluit, fecit.» 11. Putas, habemus et nos quod libera voluntate faciamus? Ea enim quae diximus, ex necessitate facimus; quia si non faceremus, egentes et inopes remaneremus. Invenimus aliquid quod libera voluntate faciamus? In
Abbreviated transcription (Latin):
mo t̾rȩ. siue ab imo. siue acircundatione finiũ
a t̾ra: fulgura in pluiuã fecit. Nã fulgura si ne
pluuia t̾rerent te : & nichil tͥ darent. Fulgit¬
ra in pluuiã fecit. Fulgura son contremiscis.
thesauris suis: occultis causis unde nescis. Iuia
enĩ flat uentꝰ sentis: qua causa flat. uł de qͦ
thes auro rationis eductꝰ sit nescis. Debes tam̃
dõ pietatẽ credendi: qr ñ flaref nͥ ussisset ille
dicimꝰ dm̃. Uideamꝰ quȩ fecit in hominib: ꝓpt̃
popłm suũ. Qui ꝑcussit primogenita ȩgipti.
Etenĩ ista diuina dicta st̃ quȩ amares: & nĩ erant
dicta quȩ timeres. Attende qr quando irascit᷑.
facit qđ uult. Ecussit primogenita ȩgypti.: ab
homine usq ad pecus. Immisit signa & ꝓdigia
in medio tui egypte. Nostis. legistis quanta
ꝑ moysen fecerit manꝰ dnũ in egypto: ad tren-¬
dos. ad contundendos. ad deiciendos suꝑbos egy.¬

Expanded text:
mo terrae,» sive ab imo, sive a circumdatione finium mo terrae,» sive ab imo, sive a circumdatione finium a terra. «Fulgura in pluviam fecit.» Nam fulgura sine pluvia, terrerent te, et nihil tibi darent. «Fulgura in pluviam fecit.» Fulgura sunt, contremiscis; thesauris suis:» occultis causis, unde nescis. Quia enim flat ventus, sentis; qua causa fiat, vel de quo thesauro rationis eductus sit, nescis: debes tamen Deo pietatem credendi, quia non flaret nisi jussisset ille dicimus Deum: videamus quae fecit in hominibus propter populum suum. «Qui percussit primogenita Aegypti.» Etenim illa divina dicta sunt quae amares, et non erant dicta quae timeres: attende, quia et quando irascitur, facit quod vult. «Percussit primogenita Aegypti, ab homine usque ad pecus. Immisit signa et prodigia in medio tui, Aegypte.» Nostis, legistis quanta per Moysen fecerit manus Domini in Aegypto ad terrendos, ad contundendos, ad dejiciendos superbos Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
captiuantẽ me in lege peccati quȩ .c̃. in mẽbris
meis. quia ñ solũ in domo sua nec solũ inagro
suo. sed in carne sua. uł in spũ suo ñ impleuit ꝗđ
uolebat clamauit ad dm̃: qui omĩa quęcunq uo-¬
luit fecit in cęlo & in t̾ra: & dixit. Infelix ego
homo: quis me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ:
Et ille bonꝰ. ille suauis. tanꝗͣ respondẽt ei: con
date: intelligite dm̃ qͥ omĩa quę c̃q uoluit
fecit. in cęlo & in t̾ra. Ipse & in uob̾ faci& quę
uultis: ipso adiuuante uoluntatẽ ut am imple¬
bitis. Sed dũ ñ potestis confitemini: cũ poteri.¬
tis grãs agite. Iacentes clamate: ebecti suꝑbi.¬
re nolite. Ille gͦ incelo & in t̾ra omĩa quȩ c̃q uo¬
luit fecit: in mari & in omĩb abyssis. Susci¬
tans nubes ab extremo t̾rę. Uidemꝰ ista oꝑ a
diũ: in eiꝰ creatura. Ueniunt enĩ nubes ab ex-¬
tremo t̃rȩ ad mediũ & pluunt. unde surrexe¬
rint nescis. Ergo indicat illud ꝓpħa: ab extre¬

Expanded text:
centem in lege peccati, quae est in membris meis:» quia non solum in domo sua, nec solum in agro suo, sed in carne sua vel in spiritu suo non implevit quae volebat, clamavit ad Deum, qui «omnia quaecumque voluit, fecit in homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et ille bonus, ille suavis, tanquam responderet ei contidate. Intelligite Deum, qui omnia quaecunque voluit fecit in coelo et in terra, ipse et in vobis faciet quod vultis, ipso adjuvante voluntatem 209 vestram implebitis, sed nondum potestis, confitemini cum potueritis, gratias agite, jacentes clamate, erecti sure nolite. Ille ergo «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit, in mari et in omnibus abyssis.mo terrae.» Videmus ista opera Domini in ejus creatura: veniunt enim nubes ab extremo terrae ad medium, et pluunt; unde surrexerint nescis. Ergo indicat illud Propheta: «ab extre
Abbreviated transcription (Latin):
Insanit: qͥlaudit qđ ñ. ẽ bonũ. Si laudas ini¬
quũ. eo ipso quo iniquus. ẽ. nonne & tu ini¬
quus eris : Si laudaes furẽ eoipso quo fur ẽ.
ñne & tu particeps eris : Si laudes iustũ
in eo ipso quo iustꝰ. ẽ. ñne & tu habes inde
partẽ laudando : Non enĩ laudares iustũ:
nisi amares. Non amires: si nichil inde habes. Si
nulla tͥ causa maior & melior & firmior dari
potuit quare laudes dm̃: nisi qr bonꝰ ẽ. Ergo
ctat᷑ quã bonꝰ sit dñs. Sed ad nos reuertamur.
& in nob̾ illũ agnoscamꝰ : & in oꝑib artificẽ lau¬
demꝰ: qr ipsũ contẽplari idonei ñ sumꝰ. Et si con¬
templabim᷑ idonei aliquando erimꝰ. cũ fuerit
mundatũ cor nrm̃ fide : ut postremo gaude¬
at ueritate. Nunc qm̃ ipse a nob̾ uideri ñ po-¬
test. oꝑa eiꝰ uideamꝰ: ne sine eiꝰ laude rema.¬
neamꝰ. Ergo dixi laudate dnm. q̃m bonꝰ. ẽ: psal¬

Expanded text:
Insanit qui laudat quod non est bonum. Si laudes iniInsanit qui laudat quod non est bonum. Si laudes iniquum eo ipso quo iniquus est, nonne et tu iniquus eris? Si laudes furem eo ipso quo fur est, nonne et tu particeps eris? Si laudes justum in eo ipso quo justus est, nonne et tu habes inde partem laudando? Non enim laudares justum, nisi amares; non amares, si nihil inde haberes. Si nulla tibi major causa et melior et firmior dari potuit quare laudes Deum, nisi quia bonus est. Ergo,ctatur quam bonus sit Dominus? Sed ad nos redeamus, et in nobis illum agnoscamus, et in operibus artificem laudemus; quia ipsum contemplari idonei non sumus: et si contemplari idonei aliquando erimus, cum fuerit mundatum cor nostrum fide, ut postremo gaudeat veritate; nunc quoniam ipse a nobis videri non potest, opera ejus videamus, ne sine ejus laude remaneamus. Ergo dixi, «Laudate Dominum, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓpͥe. Neq enĩ ea quȩ fecit ñ st̃. aut iniu¬
ria illi fit. cũ dicimꝰ ñ. ẽeͥ quę fecit. Qua¬
re enĩ fecit. si ñ st̃ quȩ fecit : Aut qͥd fe¬
cit . si ñ ẽ qđ fecit : Cũ gͦ sint & illa quȩ
fecit: uenitur tam̃ ad illiꝰ cõparat ionẽ: &¬
tanꝗͣ solus sit dixit. Ego sũ qͥ sũ. & dices
filus isrł. Qui. ẽ: misit me ad uos. Non
dixit dñs ds̃ ille omp̃s. misericors. iustꝰ Quȩ
si diceret: utiq uera dicer&. Sublatis de
medio om̃ib quib appellari solet & dici ds̃.
ipsũ e̾e̾. se uocari respondit: et tanꝗͣ hoc. ẽ.¬
ei esset nom̃: hoc dicis inquit. Qui . ẽ: misit
me. Ita enĩ ille. ẽ: ut in eiꝰ cõpatatione. ea qͣ
facta st̃. ñ sint. Illo ñ cõparatost̃. qm̃ ab illo ft̃.
Illi autẽ cõparata: ñ st̃: qr uerũ ce̾. in cõmu¬
tabile eeͥ. ẽ: qđ ille solus. ẽ. Est enĩ. ẽ: sicut¬

Expanded text:
est proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuest proprie. Neque enim ea quae fecit, non sunt; aut injuria illi fit, cum dicimus non esse quae fecit. Quare enim fecit, si non sunt quae fecit? aut quid fecit, si non est quod fecit? Cum ergo sint et illa quae fecit, venitur tamen ad illius comparatces filiis Israel, Qui est, misit me ad vos.» Non dixit, Dominus Deus ille omnipotens, misericors, justus: quae si diceret, utique vera diceret. Sublatis de medio omnibus quibus appellari posset et dici Deus, ipsum esse se vocari respondit; et tanquam hoc esset ei nomen: «Hoc dices eis,» inquit, «Qui est, misit me.» Ita enim ille est, ut in ejus comparatione ea quae facta sunt, non sint. Illo non comparato, sunt; quoniam ab illo sunt: illi autem comparata, non sunt, quia verum esse, incommutabile e
Abbreviated transcription (Latin):
timentẽ qͦ minuatur inuenio. Et quid dicã
ampliꝰ: Inuenio in creatura celũ bonũ: solẽ
bonũ: lunã bonã: stellas bonas: terram
bonã. quȩ gignunt᷑ in t̾ra & radicibus
nixa st̃. bona: quę ambulant & mouent᷑.
bona: quȩ uolitant in aera & natant in
iquis bona: dico & hominẽ bonũ. Homo enĩ
bonꝰ: de bono thesauro cordis sui ꝓfert bons.
Dico & angłm bonũ. qͥ ñ. ẽ. laps suꝑbia & dia¬
bolus factꝰ: sed inheret obȩdiendo ei aqͦ factꝰ
ẽ. Omĩa ista dico bona: sed tam̃ cũ suis no¬
minib cęlũ bonũ. angłm bonũ. hominẽ
bonũ. Ad dñm autẽ cũ me refero: puto.
mo bonꝰ nͥ unꝰ ds̃. Nonne stimulauit nos.
ad quęrendũ. ad distinguendũ. quid sit
bonũ alio bono bonũ: & bonũ setpso bono:
Quã gͦ bonũ.ẽ. aqͦ sunt omĩa bona: Om̃tno
nullũ inuenias bonũ: qđ ñ ab ipso sit bonũ.
Donũ bona faciens sicuti .e. ꝓprie: sic & bonꝰ

Expanded text:
timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam timentem quo minuatur, invenio. Et quid dicam amplius? Invenio in creatura coelum bonum, solem bonum, lunam bonam, stellas bonas; terram bonam, quae gignuntur in terra et radicibus nixa sunt, bona; quae ambulant et moventur, bona; quae volitant in aere et natant in aquis, bona. Dico et homicordis sui profert bonum» . Dico et angelum bonum, qui non est lapsus superbia et diabolus factus est; sed inhaeret obediendo ei a quo factus est. Omnia ista dico bona, sed tamen cum suis nominibus; coelum bonum, angelum bonum, hominem bonum: ad Deum autem cum me refero, puto mmo bonus, nisi unus Deus.» Nonne stimulavit nos ad quaerendum et ad distinguendum quid sit bonum alio bono bonum, et bonum seipso bonum? Quam ergo bonum est a quo sunt omnia bona? Omnino nullum invenias bonum quod non ab illo sit bonum. Bonum bona faciens sicuti est proprie, sic et bonum
Abbreviated transcription (Latin):
sufficio. Metuo ne si hinc tnsiero: ego ingratꝰ
inueniar. Itẽ metuo ne hoc cũ explicandũ sus¬
ceꝑo: sub tanta laudis dominicę sircina defa¬
tiger. Sic tanĩ fr̃s accipite me & liudantẽ &
ñ deficientẽ: ut etiãsi ñ implet᷑ illiꝰ laudis expli¬
catio: accipiat᷑ laudatoris deuorio. Approbet
me ipse uoluisse: ignoscat ñ impleuisse. Ineffa¬
bili dulce dine teneor: cũ audio bonꝰ dñs. Con¬
sidatisq om̃ib & collustratis quȩ for insecus
uideo. qm̃ ex ipso st̃ omĩa: etiã cũ michi hȩc
placent: ad illũ redeo a qͦ st̃: ut intelligã qm̃¬
bonꝰ .ẽ. dñs. Rursũ cũ adillũ quantũ possũ
ingressus fuero: interiorẽ mͥ & suꝑiorẽ inue¬
nio: qr sic bonꝰ ẽ. dñs ut istis ñ indigeat. quo
sit bonꝰ. Deniq ista ñ laudo sine illo. illũ au¬
tẽ sine istis: ꝑfectũ. n indigit᷑ in cõmutabilẽ.
nulltꝰ bonũ querentẽ qͦ augeat᷑: nulliꝰ maluĩ

Expanded text:
sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero, ego ingratus sufficio. Metuo ne si hinc cito transiero, ego ingratus inveniar: item metuo ne hoc cum explicandum suscepero, sub tanta laudis dominicae sarcina defatiger. Sic tamen, fratres, accipite me et laudantem et non sufficientem, ut etiamsi non impletur illius laudis explicatio, acceptetur laudatoris devotio. Approbet me ipse voluisse, ignoscat non implevisse. 4. Ineffabili dulcedine teneor, cum audio, «Bonus Dominus;» consideratisque omnibus et collustratis quae forinsecus video, quoniam ex ipso sunt omnia, etiam cum mihi haec placent, ad illum redeo a quo sunt, ut intelligambonus est Dominus.» Rursum, cum ad illum, quantum possum, ingressus fuero, interiorem mihi et superiorem invenio; quia sic bonus est Dominus, ut istis non indigeat quo sit bonus. Denique ista non laudo sine illo; illum autem sine istis perfectum, non indigum, incommutabilem, nullius bonum quaerentem quo augeatur, nullius malum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut st̃ bona quȩ fecit. Nã fecit ds̃ omĩa bona
ualde. Non tantũ bona: sed & bona ualde.
Cȩlũ & t̾rã ce omĩa quę in eis sunt bona fecit: &
ualde bona fecit. Si hȩc omĩa bona fecit. qͣlis
.ẽ. ille qͥ fecit: Et tam̃ cũ bona fecerit. multoq
sit melior qui fecit. quã ista quȩ fecit : ñ inue¬
nies meliꝰ qđ de illo dicas nͥ quia bonꝰ. ẽ. dñs:
si tam̃ intelligas ꝓprie bonũ. a qͦ st̃ cęterabona
Omĩa enĩ bona ip̃se fecit: ipse. ẽ. bonꝰ quẽ nemo
fecit. Ille bono suo bonꝰ.e: ñ aliunde participa¬
to bono. Ille seipso bono bonꝰ. ẽ: ñ adherendo al¬
teri bono. Aichi autẽ adherere dõ bonũ. ẽ.
qͥ ñ eguit a qͦ fier& bonꝰ sed eguer̃ illo cętera.
ut fierent bona. Uultis audire quã singłarit̃
ille sit bonꝰ: Dñs int̾ragatꝰ. dixit. Nemo bonꝰ¬
nͥ unꝰ dc̃. Hanc singlaritatẽ bonitatis eiꝰ. &. prę¬
terire breuit̾ nolo: & cõmendare congrue ñ

Expanded text:
n ut sunt bona quae fecit. Nam fecit Deus omnia bona valde : non tantum bona, sed et valde Coelum et terram et omnia quae in eis sunt bona fecit, et valde bona fecit. Si haec omnia bona fecit, qualis est ille qui fecit? Et tamen cum bona fecerit, multoque sit melior qui fecit, quam ista quae fecit; non invenis melius quod de illo dicas, nisi «quia bonus est Dominus:» si tamen intelligas proprie bonum, a quo sunt caetera bona. Omnia enim bona ipse fecit: ipse est bonus quem nemo fecit. Ille bono suo bonus est, non aliunde participato bono: ille seipso bono bonus est, non adhaerendo alteri bono. Mihi autem adhaerere Deo bonum est , qui non eguit a quo fieret bonus; sed eguerunt illo caetera ut fierent bona. Vultis audire quam singulariter ille sit bonus? Dominus interrogatus dixit, «Nemo bonus» . Hanc singularitatem bonitatis ejus, et praeterire breviter nolo, et commendare congrue non
Abbreviated transcription (Latin):
grã dĩ inuentꝰ & iuuificatꝰ. Sic & om̃s gentes.Nã
ut insereret᷑ qͥd meruit oleaster. amaritudine bacarũ
sterilitate siluestri: Lignũ qͥppe erat siluę : nĩ
inseruit in olua. Sed adhuc ñ erat insertꝰ oleaster:.
quando iacob elegit sibi dñs. isrł in possessionẽ sibi.
Mente uolante ad suꝑiora: erecta acarne. tnscenden¬
te creaturã: cognouit q magnꝰ. ẽ. diis. Non onĩs pos¬
sunt uidendo eognoscere. Laudant qđ fecit. Sua¬

Expanded text:
gratia Dei inventus et vivificatus . Sic et omnes gentes: nam gratia Dei inventus et vivificatus . Sic et omnes gentes: nam ut insereretur, quid meruit oleaster amaritudine baccarum, sterilitate silvestri? Lignum quippe erat silvae, non a oleastrum inseruit in olivam. Sed adhuc non erat insertus oleaster, quando «Dominus elegit sibi Jacob, Israel in possessionem sibi.Mente volante ad superna, erecta a carne, transcendente creaturam, cognovit quia magnus est Dominus. Non omnes possunt videndo cognoscere: laudent quod fecit: «Sua
Abbreviated transcription (Latin):
ibunt in tenebras exteriores. Ibi erit fletꝰ. & stri¬
dor dentiũ. Res p̃nunciata: res impleta.
circa nos fecit. Qm̃ iacob elegit sibi dñs: isrł
in possessionẽ sibi. Laudate psallite: qm̃ fecit
ista. Talia dico: quę caꝑe ualeatis. Cȩteras gentes
sub angłis posuit: ia cob elegit sibi dñs. iscł in pos¬
sessionẽ sibi. Gentẽ suã fecit agrũ quẽ coleret: quẽ
ipse seminar&. Quãuis ip̃se onĩs gentes condidit:
ceteras angłis cõmisit: sibi istã possidendã seruan¬
dãq deputanit. Hunc popłin hc̃ iacob. merito illiꝰ.
angrã sua: De ñdũ natis ait: qr maior seruiet
minori. Apłs dixit. qđ meritũ hab̾e ñdũ ulati
potuerunt: antequã quisꝗͣ eor egisset aliqͥd bo¬
ni aut mali. Non gͦ se extollat iacob: ñ glorict̃.
ñ suis meritis tribuit. Ante . ẽ. p̃cognit᷑ ante p̃¬
destinat᷑. ante clect᷑. Non suis meritis dect᷑: sed

Expanded text:
ibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et striibunt in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Res praenuntiata, res impleta. circa nos fecit. «Quoniam Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Laudate, psallite, quoniam fecit ista. Talia dico quae capere valeatis. Caeteras gentes sub Angelis posuit; «Jacob elegit sibi Dominus, Israel in possessionem sibi.» Gentem suam fecit agrum, quem coleret, quem ipse seminaret: quamvis ipse omnes gentes condiderit, caeteras Angelis commisit, sibi istam possidendam, servandamque deputavit; hunc populum, hunc Jacob. Merito illius, an gratia sua? De nondum natis ait, «Quia major serviet minori;» Apostolus dixit. Quod meritum habere nondum nati potuerunt, antequam quisquam eorum egisset aliquid boni aut mali? Non ergo se extollat Jacob, non glorietur, non suis meritis tribuat. Ante est praecognitus, ante praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ: iste tenuit eã. Cũ gͦ audistis isrł. de isrł
ꝑtinente ad dñm: nolite inde uos facere alie¬
nos. Oleaster quidẽ fuistis. sed oliua estis. par¬
ticgpͤs pinguedinis oliuę. Nã uultis nosse in
abrahã. & isaac. & iacob quomͦ sit insertꝰ oleaster:
Ne putetis uos ad lianc arborẽ ñ ꝑtinere: qr ñ ꝑti-¬
netis carnalit̾ ad sem̃ abrahã. Dñs quando mi¬
ratꝰ.ẽ. fidẽ centurionis illiꝰ qui ñ erat de popło
isrł. sed erat de popło gentiũ: ꝓpt̾ea inquit dico
uob̃: quia multi ab oriente & occidente uenient.
Ecce iã oleaster in manu insertoris. Multi ab ori-¬
ente & occidente ueniu̾iit. Uideͥmꝰ quid ferat in-¬
serendũ: ubi inserat uideamꝰ. Et recũbent inqͥt
cũ abrahã. & isaac & iacob: in regno cȩloꝵ. Uidemꝰ
& quid inseruerit: & ubi inse ruerit. Beramis
suꝑbis naturalib quid dicif: Filii autẽ regni

Expanded text:
dicem, iste tenuit eam. Cum ergo audistis Israel Dei, Israel dicem, iste tenuit eam. Cum ergo audistis Israel Dei, Israel pertinentem ad Deum, inde nolite vos facere alienos. Oleaster quidem fuistis, sed oliva estis, participes pinguedinis olivae. Nam vultis nosse in Abraham et Isaac et Jacob quomodo sit insertus oleaster, ne putetis vos ad hanc arborem non pertinere, quia non pertinetis carnaliter ad semen Abraham? Dominus quando miratus est fidem Centurionis illius qui non erat de populo Israel, sed erat de populo Gentium: «Propterea,» inquit, «dico vobis, quia multi ab oriente et» «occidente venient.» Ecce jam oleaster in manu insertoris: «Multi ab oriente et occidente venient.» Videmus quid ferat inserendum; ubi inserat videamus: «Et recumbent,» inquit, «cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno coelorum.» Videmus et quid inseruit, et ubi inseruit. De ramis superbis naturalibus quid dicit? «Filii autem regni
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ estis: scdin ꝓmissionẽ heredes. Benedicem̃
gͦ om̃s in dõ abrahã & isaac & iacob. Arbor ẽ
quidẽ benedixit quandã: cãq oliuã creauit.
sicut dixit apłs. ipsos patriarchas scõs uude efflo.¬
ruit popłs dĩ. Sed hȩc arbor oliuę putata .ẽ.
ñ amputata: & inde suꝑbi tami fracti sunt. Ipse
ẽ. blasphemꝰ &e ipiꝰ popłs iudȩoꝵ. Manser̃ tam̃
rami boni & utiles. Nã inde apli . Et cũ ibi ra
oleaster gentiũ: cũ dicit apłs. Tu autẽ eũ esses
oleaster in sertꝰ es millis: & particeps pinguedi¬
nis olee factꝰ es. Noli głari aduersꝰ ramos. Qđ
si głaris. ñ tu radicẽ portas. sed radixte. Hȩc
una arboR ẽ. ꝑtiuens ad abrahã & isaac .&.
iacob Et qđ plus ẽ. magis ad abrahã. & ssaac
& iacob. oleaster insertꝰ: quã rami confracti. Illi
enĩ ꝑ fraginentũ u ñ ibi sunt. Olcaster ñ ibi erat:
& ibi. E. Illi ꝑ suꝑbiã frangi meruer̃: isti ꝑ
buinilitatẽ inseri meruere. Illi amiserunt ra-¬

Expanded text:
e estis, secundum promissionem haeredes» . Benedicimur ergo omnes in Deo Abraham et Isaac et Jacob. Arborem quidem benedixit quamdam, eamque olivam creavit, sicut dixit Apostolus, ipsos Patriarchas sanctos, unde effloruit populus Dei: sed haec arbor olivae putata est, non amputata, et inde superbi rami fracti sunt; ipse est blasphemus et impius populus Judaeorum. Manserunt tamen rami boni et utiles; nam inde Apostoli. Et cum ibi ramtus est et oleaster Gentium, cui dicit Apostolus: «Tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et particeps pinguedinis olivae factus es. Noli gloriari adversus ramos: quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te» . Haec una arbor est pertinens ad Abraham et Isaac et Jacob; et quod plus est, magis ad Abraham et Isaac et Jacob oleaster insertus, quam rami confracti. Illi enim per fragmentum jam non ibi sunt; oleaster non ibi erat, et ibi est: illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit; illi amiserunt ra
Abbreviated transcription (Latin):
Dnẽ nom̃ tuũ in sȩcłm. Post ista omĩa quę fe¬
cisti: quid enĩ uideo quȩ fecisti: inspicio crea¬
turã tuam quã fecisti in cęlo. inspicio hanc
imã partẽ ubi habitamꝰ : & hic uideo bene¬
ficia tua. nubiũ. uentoꝵ. pluuiarũ: popłm
tuũ attendo & edixisti eos de domo seruitutis.
signa & ꝓdigia fecisti int̾ inimicos eoꝵ. punisti
cos qͦs molestos patiebant᷑: impios de t̾ra sua cie.¬
cisti. reges eoꝵ occidisti. t̾rã eoꝵ popło tuo de¬
litterã qͦmͦ scripta st̃ uidemꝰ : nouimꝰ. lau¬
damꝰ. Si autẽ aliqͥd significant ͥ ñ sim onerosꝰ
dũ explico ut potero. Ecce in ipsis hominib
possumꝰ agnoscere : qr in cęlo & in t̾ra omĩa

Expanded text:
«Domine, nomen tuum in saeculum;» post ista omnia quae fe«Domine, nomen tuum in saeculum;» post ista omnia quae fecisti. Quid enim video quae fecisti? Inspicio creaturam tuam quam fecisti in coelo, inspicio hanc imam partem ubi habitamus; et hinc video beneficia tua, nubium, ventorum, pluviarum. Populum tuum attendo: eduxisti eos de domo servitutis, et signa et prodigia fecisti inter inimicos eorum, punisti eos quos molestos patiebantur, impios de terra sua ejecisti, reges eorum occidisti, terram eorum populo tuo delitteram quomodo scripta sunt videmus, novimus, laudamus. Si autem aliquid significant, non sim onerosus, dum explico ut potero. Ecce in ipsis hominibus possum agnoscere quia «in coelo et in terra omnia
Abbreviated transcription (Latin):
occidit reges fortes. Scon regẽ amorreor. &
og. regẽ basan: & omĩa regna chanaã. Omiã
ista quȩ mͦ cõmemorat breuit̃ psalmsꝰ: sic ea
legimꝰ in aliis libris dnĩcis. Et magna ibi manꝰ
dnĩ. Quando tu uides quȩ facta st̃ in impios
caue ne fiant inte. Ad hoc enĩ in illos facta
st̃: ut tu tͣnsires. & eos ñ unitareris: & ut
talia ne patereris. Tam̃ uide qr flagellũ dnĩ
.e. suꝑ omne catnẽ. Ne ęstimes te ñ uidĩ quan¬
do petcas: nec: contẽni: ne putes dm̃ dormi¬
re. Attende exẽplũ beneficioꝵ dĩ: cũ ea re¬
colis. Et cũ iundictã dĩ recolis: time. Omp̃s
.ẽ. & ad consolandũ & ad castigandũ: idõ st̃
ista utilia cũ legunt᷑. Quando autẽ pius
uidet. qđ passus . ẽ. impiꝰ: purgat se ab omĩ
ĩpietate: ne ueniat & ipse in talẽ pęnã. ta¬
lẽq uindictã. Bene gͦ hȩc accepistis. Quid
deinde fecit dns̃ : Expulit ĩpios. & dedit
t̃ra eoꝵ in hereditatẽ: hereditatẽ isrł

Expanded text:
reges fortes; Seon regem Amorrhoeorum, et Og regem Basan, et omnia regna Chanaan.» Omnia ista quomodo commemorat breviter Psalmus, sic ea legimus in aliis Libris dominicis, et magna ibi manus Domini. Quando tu vides quae facta sunt in impios, cave ne fiant in te: ad hoc enim in illos facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, et talia non patereris. Tamen vide quia flagellum Domini est super omnem carnem. Ne putes te non videri quando peccas, ne putes te contemni, ne putes Dominum dormire: attende exempla beneficiorum Dei, cum ea recolis; et cum vindictam Dei recolis, time. Omnipotens est, et ad consolandum, et ad castigandum. Ideo sunt ista utilia cum leguntur. Quando autem pius videt quod passus est impius, purgat se ab omni impietate, ne veniat et ipse in talem poenam talemque vindictam. Bene ergo haec accepistis. Quid deinde fecit Deus? Expulit impios: «Et dedit terram eorum haereditatem, haereditatem Israel
Abbreviated transcription (Latin):
sione serui siti moysi: cũ diceret ego sũ qui sũ. &
dices filus isrł qͥ ẽ. misit me aduos. qr ipsũ ꝓprie
ct. menti humanę difficile erat caꝑe: & mittebat᷑
homo ad homines quãuis ñ ab homine: continuo
as tẽꝑauit laudẽ suã: & hoc de se dixit. qđ capi
dulcit᷑ posset. Non in eo uoluit remanere qł lau¬
dabat᷑: qͦ ñ posset laudator at tingere. Uade inqͥt:
dic filiis isrł. Ds̃ abrahã. & ds̃ isaac. &. as̃ iacob: mi¬
sit me aduos. Hoc mͥ nom̃. e. in ȩt̾nũ. Certe dnẽ nom̃
illud habes qr es. Et tu dixisti ego sũ: & qͥ. ẽ. misit
me ad uos. Unde mͦ nom̃ mutasti ut diceres: ds
abrahã. & ds̃ iłaac. &. ds̃ iacob Nonne tͥ uidet᷑
ratio eiꝰ respondẽ & dicere.Qđ diri ego sũ qͥsũ
uerũ.ẽ. sed ñ capis. Id autẽ dixi ego sũ as abrab ã¬

Expanded text:
sione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, sione servi sui Moysi cum diceret, «Ego sum qui sum;» et, «Dices filiis Israel, Qui est misit me ad vos:» quia ipsule eracapere, et mittebatur homo ad homines, quamvis non ab homine; continuo Deus temperavit laudem suam, et hoc de se dixit quod capi dulciter posset; non in eo voluit remanere quod laudabatur, quo non posset laudator attingere. «Vade,» inquit, «dic filiis Israel, Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob misit me ad vos: hoc mihi nomen est in aeternum.» Certe, Domine, nomen illud hahes; quia et tu dixisti, «Ego sum: Qui est, misit me ad vos:» unde modo nomen mutasti, ut diceres, «Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Jacob?» Nonne tibi videtur ratio ejus respondere, et dicere: Quod dixi, «Ego sum, qui sum;» verum est, sed non capis: quod autem di
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ. qͦmͦ contingis: Quia uerbũ caro factũ. Ẽ.
& habitauit in nob̾. Ut enĩ panẽ angłoꝵ mandu¬
caret homo: creator angłoꝵ factꝰ. ẽ. homo. Psalli¬
te gͦ nomini eiꝰ : qm̃ suauis. ẽ. Si gustastis: psallite.
Si gustastis quã suauis . e. dñs: psallite. Si bene sa¬
pit qđ gustastis: laudate. Quis tã ingratꝰ .ẽ. uł
coquenti. uł pascenti. ut cũ fuerit pulinento aliqͦ
delectatꝰ. ñ reddat grãm laudando qđ gustat:
batis enĩ uos fortassis uidẽ bonũ omiũ bonor:
bonũ a qͦ st̃ omĩa bona: bonũ sine quo nichił. ẽ.
bonũ: & bonũ qđ sine cęt̾eris bonũ. ẽ. Tendeba¬
tis uos ut uidetis: & forte in extendenda acier
mentis ur̃ȩ. deficiebatis. Hoc enĩ ex me conicio:
sic patior. Sed asi . ẽ. aliquis sicut ficri potest &:
ualde potest: acie mentis fortior me. & contui¬
tũ cordis sui diu figit in eo qđ. ẽ. laudet ille
ut & firmoꝵ t̾e̾t. & infiemoꝵ. Nã & in illa mis¬

Expanded text:
o factum est, et habitavit in nobis» . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, Creator Angelorum factus est homo. «Psallite ergo nomini ejus, quoniam suavis est.» Si gustastis, psallite; si gustastis quam suavis est Dominus, psallite; si bene sapit quod gustastis, laudate. Quis tam ingratus est vel coquenti vel pascenti, ut cum fuerit pulmento aliquo delectatus, non reddat gratiam laudando quod gustat? batis enim vos fortassis videre bonum omnium bonorum, bonum a quo sunt omnia bona, bonum sine quo nihil est bonum, et bonum quod sine caeteris bonum est; tendebatis vos ut videretis, et forte in extendenda acie mentis vestrae deficiebatis. Hoc enim ex me conjicio; sic patior. Sed etsi est aliquis, sicut fieri potest, et valde potest, acie mentis fortior me, et contuitum cordis sui diu figit in eo quod est; laudet ille ut et firmorum esset et infirmorum. Nam et in illa mis
Abbreviated transcription (Latin):
diator : inde factꝰ .ẽ. suauis. Quid suauiꝰ pane
angłor : Quomͦ ñ . ẽ. suauis dñs : quando panẽ
angłoꝵ manducauit homo: Non enĩ aliunde
uiuit homo: & aliunde iuuit angłs. Ipsa .c̃. ueri¬
tas: ipsa .ẽ sapientia : ipsa .ẽ. uirtꝰ dĩ. Sed qͥmͦ ea¬

Expanded text:
diator, inde factus est suavis. Quid suavius pane Angelorum? Quomodo non est suavis Dominus, quando panem Angelorum manducavit homo ? Non enim aliunde vivit homo, et aliunde vivit angelus. Ipsa est veritas, ipsa est sapientia, ipsa e