comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uidens dm̃ hoc enim interpretatur. nom̃ isrł
Qui uidet dm̃: inipso letetur. a qͦ factus ẽ. Qͥa
ẽ ergo fr̃s : quia diximus nos ad ȩccłiam ꝑ¬
sumus isrł si non uidemus: Est quedam ui¬
sio huius temporis: erit altera uisio futuri
temporis Uisio que mͦ ẽ. ꝑfidem ẽ uisio quȩ
futura. ẽ ꝑspeciem erit: Si credimus. uidemus.
si amamus uidemus Quid uidemus: Deum:
Ubi ẽ ipse õs: Interroga iohannem Ds̃ caritas
est: Benedicamus nom̃ eius scm̃: et gaudeamꝰ
indm. si gaudemus incaritate: Quis quis
habet caritatem: ut quid illum mittimus
longe ut uideat deum: Conscientiam suã
attendat: et ibi iuidet deum Si caritas ibi ñ
habitat: non ibi habitat. ds̃ Si autẽ caritas
ibi habitat: ds̃ ibi habitat Hult illum forte ui¬
dere sedentem incęlo: habeat carctatem: & in
illo habitat sicut incelo: Ergo simus isrł: & le¬
toꝰ ñinceciliano: ñ inꝓculiano: ñ inaugustino:

Expanded text:
enim interpretatur nomen Israel. Qui videt Deum, in ipso laetetur, a quo factus est. Quid est ergo, fratres? quia diximus nos ad Ecclesiam psumus Israel, si non videmus? Est quaedam visio hujus temporis; erit altera visio futuri temporis: visio quae modo est, per fidem est; visio quae futura est, per speciem erit. Si credimus, videmus; si amamus, videmus. Quid videmus? Deum. Ubi est ipse Deus? Interroga Joannem: «Deus charitas est» . Benedicamus nomen ejus sanctum; et gaudeamus in Deo, si gaudemus in charitate. Quisquis habet charitatem, utquid illum mittimus longe, ut videat Deum? Conscientiam suam attendat, et ibi videt Deum. Si charitas ibi non habitat, non ibi habitat Deus: si autem charitas ibi habitat, Deus ibi habitat. Vult illum forte videre sedentem in coelo; habeat charitatem, et in eo habitat sicut in coelo. Ergo simus Israel, et laeto, non in Caeciliano; non in Proculiano, non in Augustino:
Abbreviated transcription (Latin):
in quiunt ꝓuidentia: getulia sitit. & mare com¬
plint᷑: Accute sibi uident᷑ tractare: Quib dicẽ¬
dum ẽ hoc Getuilia uel sitit: tu ne sitires: bo¬
num enim erat ut diceres do: anima mea ue¬
luit terra sine aqua tͥ Qđ alio loco aꝑte dicit᷑

Expanded text:
inquiunt, providentia? Getulia sitit, et mare cominquiunt, providentia? Getulia sitit, et mare compluitur. Acute sibi videntur tractare: quibus dicendum est hoc, Getulia vel sitit; tu, nec sitis. Bonum enim erat ut diceres Deo: «Anima mea velut terra sine aqua tibi» . Quod alio loco aperte dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
sus uł abyssi uocant᷑. uͥ uiuunt dracones. &
laudant dm̃ Quid putamus: qͥa choroᷤͤᷤ faci¬
unt dracones: & laudant dm̃: Absitz Sed
uos considerantes dracones: adtendite arti¬
ficẽ draconum: creatorẽ draconum: Et cũ
miramim dracones & dicitis: magnꝰ ds̃ qui
ħ fecit: dracones laudant dm̃ de uocib utis:
glacies : sp̃s tempestatis: que faciunt uer¬
bum eius Quare hic addidit quȩ faciunt
uerbum eius : Multi stulti ñ ualentes con¬
templari et discernere creaturam locis sui ᷤ¬
& ordine suo. subnutu & iussu dĩ agente mo¬
tus suos: uisum ẽ illis qͥa suꝑiora omnia ds̃
ut nec curet ista nec gubnet nec regat: s ca¬
sib regantur. quomͦ possunt: qua
possunt: Et mouent ilos quedict̃ aliqñ
sibi. s ñdicant tͥ id ÷ ne audiendo consentias qͣndo
ista dicunt: blasphemia enim sunt. & execrabilia
dõ. si ds̃ pluerit: nunquid plueret in mare: Qus

Expanded text:
sus vel abyssi vocantur, ubi vivunt dracones et sus vel abyssi vocantur, ubi vivunt dracones et laudant Deum. Quid? putamus quia choros faciunt dracones, et laudant Deum? Absit. Sed vos considerantes dracones, attendite artificem draconum, creatorem draconum; et cum miramini dracones, et dicitis, Magnus Deus qui haec fecit, dracones laudant Deum de vocibus vestris: glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus.» Quare hic addidit, «quae faciunt verbum ejus?» Multi stulti non valentes contemplari et discernere creaturam locis suis et ordine suo, sub nutu et jussu Dei agentem motus suos, visum est illis quia superiora omnia Deusut nec curet ista, nec gubernet, nec regat: sed casibus regantur, quomodo possunt, qua possunt: et movent illos quae dicunt aliquando sibi sed non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias quando ista dicunt; blasphema enim sunt et exsecrabilia Deo, Si Deus plueret, numquid plueret in mare? Qualis,
Abbreviated transcription (Latin):
tis qualia sunt mutabilia: turbata: terribilia:
corruptibilia: tam̃ habent locũ suũ: habent
ordinem siũ: implent et ipsam uniuersã put¬
chritudinem ꝓmodo suo: et ideo laudant do¬
minum Conuersus gͦ adilla tanqͣm exhortãs
& ipsa immo ex hortans nos ut eoꝵ considera.¬
tione laudemꝰ dm̃ꝰ sicenim laudant dm̃. cũ
considata pariunt laudem dĩ: cepit dic̾e
Laudate dñm det̾ra: dracones & om̃s abyssi
Pracones circa aꝗͣ uersant̃: despeluncis ꝓcedt̃
ferunt᷑ in aere: concitatur ꝓpt̃ eos aer: Mai¬
gna quedã sunt animantia dracones. ma¬
iora ñ sunt suꝑ t̾ram: Propterea inde cȩpit.
dracones & om̃s abyssi Sunt autẽ spelun¬
ce aquarũ latentiũ: unde fontes. unde flu¬
mina ꝓcedunt: et alia ꝓcedunt ut fluant
suꝑ terram: alia occulta subtꝰ cunt Et to¬
tum hoc atq omĩs ista hiimida natura aqͥ¬
rum simul cũ mari. & isto infimo aereꝰ abys¬

Expanded text:
tis qualia sunt, mutabilia, turbata, terribilia, tis qualia sunt, mutabilia, turbata, terribilia, corruptibilia: tamen habent locum suum, habent ordinem suum, implent et ipsa universi pulchritudinem pro modo suo, et ideo laudant Dominum. Conversus ergo ad illa, tanquam exhortans et ipsa; imo exhortans nos, ut eorum consideratione laudemus Dominum sic enim laudant Deum, cum considerata pariunt laudem Dei, coepit dicere, «Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi.» Dracones circa aquam versantur, de speluncis procedunt, feruntur in aera; concitatur propter eos aer: magna quaedam sunt animantia dracones, majora non sunt super terram. Propterea inde coepit dicere, «Dracones et omnes abyssi.» Sunt autem speluncae aquarum latentium, unde fontes, unde flumina procedunt; et alia procedunt, ut fluant super terram, alia occulte subter eunt: et totum hoc, atque omnis ista humida natura aquarum, simul cum mari et isto infimo aere, abys
Abbreviated transcription (Latin):
lauit: quia minis mutabile ẽ. atq mortale:
isi forte putatis quia pluit sursum stellis:
omnia ista hic sunt ꝓpe adt̾rã Et aliqͣndo
sunt homines incacuminib montiũ. & nu¬
bes subse uident: & funt plerunq pluuiȩ:
& apparet bene intentiᷤ. omnia ista quȩ ꝑ¬
turbato aere concitantur. hic fieri. inista mũ¬
di parte infima: Propterea adista caliginiosa
id ÷ adhũc acrem. tanquam adcarcerem.
dampnatus ẽ diabolus: de apparatu suꝑioꝵ
angłoꝵ lapsus cum anglis tius Nlam apls¬
hoc de illo dicit. scđ̾m principem potestatis
aeris huius qͥ nunc oꝑatur infilios diffiden¬
tiȩ Et alius apłs dic̃ Si enim angłis pee¬
cantib ds̃ ñ peꝑcit. s carcerib caliginis infe¬
ri retrudens tradidit inudicio puniendos
seruari: infernum hoc appellans. qđ inferior
pars mundi sit: Noli enim cogitare qͥd accep̃
diabolus: s quid ꝑdidit Omnia gͦ ista. uide¬

Expanded text:
lavit, quia nimis mutabile est atque mortale: lavit, quia nimis mutabile est atque mortale: nisi forte putatis quia sursum pluit stellis. Omnia ista hic fiunt prope ad terram. Et aliquando sunt homines in cacuminibus montium, et nubes sub se vident, et fiunt plerumque pluviae: et apparent bene intentis omnia ista, quae perturbato aere concitantur, hic fieri in ista mundi parte infima. Propterea ad ista caliginosa, id est ad hunc aerem, tanquam ad carcerem, damnatus est diabolus, de apparatu superiorum Angelorum lapsus cum angelis suis: nam Aposhoc de illo dicit, «Secundum principem potestatis aeris hujus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae» . Et alius apostolus dicit, «Si enim Deus cantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni retrudens, tradidit in judicio puniendos servari» : infernum hoc appellans, quod inferior pars mundi sit. Noli enim cogitare quid accepit diabolus, sed quid perdidit. Omnia ergo ista vide
Abbreviated transcription (Latin):
set mori nͥ caro: ñ posset mori nͥ mortale corpꝰ
nduit se. uͥ ꝓte moreretur: induet te. ubi cũ
illo iuuas Ubi se induit morte: Inuirginita¬
te matris Ubi te induit uita: Inequalita¬
te patͥs: Elegit hic sibi thalamum castum.
ubi coniungeretur sponsus sponsȩ: uerbũ
caro factum ẽ. ut fieret caput eccłie Uerbũ
enim ipsum ñẽ pars eccłiȩ: s ut eẽt caput
eccłiȩ. carnem assumpsit Quiddã nr̃m iam
sursum ẽ. qđ hic accepit: ubi mortuus est.
uͥ crucifixus ẽ: Iã quedam primitie tuȩ p̃¬
cesserunt: dubitas qͥa secuturus es: Ergo con
rauit cȩlestia: mͦ audi terrestria. Draconeᷤ
&e om̃s abyssi Abyssi ꝓfunditates aqua¬
rum sunt: õmnia maria Nubilosꝰ iste aer.
ad abyssum ꝑtinet: ubi niues: ubi uenti:
ubi temptates: ubi pluuie: choruscatio¬
nes: tonitrua: grandines: nix Et quicqͥd
ginoso aere. totum hoc terre nomine appel¬

Expanded text:
set mori, nisi caro; non posset mori, nisi mortale corpus: set mori, nisi caro; non posset mori, nisi mortale corpus: induit se ubi pro te moreretur, induet te ubi cum illo vivas. Ubi se induit morte? In virginitate matris. Ubi te induet vita? In aequalitate Patris. Elegit sibi hic thalamum castum, ubi conjungeretur sponsus sponsae. Verbum caro factum est , ut fieret caput Ecclesiae. Verbum enim ipsum non est pars Ecclesiae; sed ut esset caput Ecclesiae, carnem assumpsit. Quiddam nostrum jam sursum est, quod hic accepit, ubi mortuus est, ubi crucifixus est: jam quaedam primitiae tuae praecesserunt, et dubitas quia secuturus es! 9. «versravit coelestia: modo audi terrestria. «Dracones et omnes abyssi.» Abyssi, profunditates aquarum sunt: maria omnia, nubilosus iste aer ad abyssum pertinet. Ubi nubes, ubi venti, ubi tempestates, ubi pluviae, coruscationes, tonitrua, grandines, nix, et quidquidginoso aere, totum hoc terrae nomine appel
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid hic dedit: Quid hic accepit: Dedit exhor¬
tationem: dedit doctrinam: dedit remissionẽ
peccatorum: accepit contumeliã: mortẽ: cru¬
cem: Attulit nob̾ de ula regione bona: & in
regione nr̃a ꝑtulit malas Promisit tam̃ no¬
bis qͦd ibi futuri sumus unde uenit: & ait
Pater: uolo ut ubi ego sum. & ipsi sint mecũ
Tanta precessit dilectio: quia ubi nos eramus.
fuit nobiscum: ubi ipse ẽ. erimus cum ulo¬
Q uid tͥ ꝓmi sit ds̃. chomo mortalis: Quia
uicturus es inȩt̃num: Non credis: crede: Plꝰ
Mortuus ẽ ꝓte Quid ꝓmisit: Ut uiuas cum
illo: Incredibiliꝰ ẽ. qđ mortiuis. ẽ. eternus: ꝗͣ
ut inẽt̃num uiuat mortalis Iam qđ incredi¬
bilius ẽ: tenemus Si ꝓpt̃ homines mortuus
ẽ ds̃: ñ ẽ uicturus homo cum do: Non est
us ẽ. qͥ uiuit in et̃num: S quomͦ mortuus ẽ
ds̃: Et unde mortuus ẽ ds̃: Et potest mori
ds̃: Accepit exte: unde moreret᷑ ꝓte Non po ᷤ¬

Expanded text:
Quid hic dedit, quid accepit? Dedit exhorQuid hic dedit, quid accepit? Dedit exhortationem, dedit doctrinam, dedit remissionem peccatorum; accepit contumelias, mortem, crucem. Attulit nobis de ilregione nostra pertulit mala. Promisit nobis tamen, quod ibi futuri sumus, unde venit, et ait: Pater, volo, ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Tanta praecessit dilectio, quia, ubi nos eramus, fuit nobiscum; ubi ipse est, erimus cum ilQuid tibi promisit Deus, o homo mortalis? Quia victurus es in aeternum. Non credis? Crede, credMortuus est pro te. Quid promisit? Ut vivas cum illo. Incredibilius est quod mortuus est aeternus, quam ut in aeternum vivat mortalis. Jam quod incredibilius est tenemon est us est qui vivit in aeternum? Sed quomodo mortuus est Deus, et unde mortuus est Deus? et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur pro te. Non pos
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽ miseria. inqua fiat miscđia Obeati. Pu¬
tamus erimꝰ nos sic: łia suspiremus: de suspi¬
rio gemamus Et qͥd sumus: ut ulud simꝰ:
Mortales: ꝓiectiꝰ abiectiꝰ t̾ra. cinis S qͥ ꝓmisit.
om̃ps ẽ Si adnos adtendamꝰ : qͥd sumꝰ: Si
adillũ: ds̃ ẽ: omp̃s ẽ Non ẽ facturus angłi
exhomine: qͥ fec̃ hominẽ ermchilo: Aut uͦ
unicum suum: Adtendamꝰ adindicium di¬
lectionis Promissionis dĩ tales arras accepi¬
mus Tenemꝰ mortem xp̃i: tenemus sangui¬
nem.xp̃i Quis mortuus ẽ: Unicus ꝓquib
mortuuis ẽ: Utinam ꝓbonis: utinã ꝓuistis:
humanã fragilitas non desꝑet: ñ se collidat:
non se auertat: nondicat nero Qui ꝓmisit
ds̃ Est. & uenit ut ꝓmitteret Apparuit
hominib : uenit susciꝑe mortem nr̃am: pro¬
ta infaciem÷ spineam coronã: suspensionem
inligno. crucem mortem: Hȩc habundant in
regione nrã: Adtalia commertia uenit.

Expanded text:
la miseria est in qua fiat misericordia. O beati! Pula miseria est in qua fiat misericordia. O beati! Putamus, erimus et nos sic? Eia, suspiremus, de suspirio gemamus. Et quid sumus, ut ibi simus? Mortales, projecti, abjecti, terra et cinis. Sed qui promisit omnipotens est. Si ad nos facturus angelum ex homine, qui fecit hominem ex nihilo? aut vero Unicum suum? Attendamus ad indicium dilectionis. Promissionis Dei tales arrhas accepimus; tenemus mortem Christi, tenemus sanguinem Christi. Quis mortuus est? Unicus. Pro quibus mortuus est? Utinam pro bonis, utinam pro justis. se humana fragilitas, non desperet, non se collidat, non se avertat, non dicat, Non ero. Qui promisit, Deus est: et venit, ut promitteret; apparuit hominibus, venit suscipere mortem nostram, proineam coronam, suspensionem in ligno, crucem, mortem. Haec abundant in regione nostra; ad talia commercia venit.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ hic ostendit. qͥa ꝑuerbum facta sunt. Ipse
dixit & facta sunt: ipse mandauit & creata s̃:
Hemo dicit nemo mandat nͥ uerbo S tatuit¬
ea inscłm & inscłm scłi Omnia cęlestia. oĩa
suꝑiora: uirtutes om̃s atq angłos: cuitta¬
tem qͣndam suꝑnam. bonã. scãm. beatã Uñ
qm̃ peregrinamur. miseri ad huc sumꝰ. ⁊ qͦ
redituri inspe beati: & qͦ cum redierimus in
p̃ceptum putatis hr̃e cȩlestia. & angłos scõs:
Qͣle preceptum dedit illis ds̃: Quale:
ñ ut laudent ulum beati. Quoꝵ hoc ẽ
negotium: laudare dm̃ Nonarant: ñsemi¬
nant: ñmolunt: non coqunt. Oꝑa enĩ sunt.
ista necessitatis: ibi necessitas nonẽ Non fu¬
rantur: ñdep̃dantur: ñ adulterantur: Oꝑa
enĩ sũt ista. iniquitatis: ibi iniquitas non est
Non frangunt panem esurienti: ñuestiunt nu¬
dum: ñsuscipiunt peregrinum: ñ uisitant
egrotum: ñ concordant litigiosũ: ñ sepelui
mortuum: Oꝑa enĩ sunt ista miscđie: ibi nul¬

Expanded text:
modo hic ostendit quia per Verbum facta sunt? «Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt.» Nemo dicit, nemo mandat, nisi verbo. ia superiora, virtutes omnes atque Angelos, civitatem quamdam supernam, bonam, sanctam, beatam: unde quoniam peregrinamur, miseri adhuc sumus; et quo redituri, in spe beati; et quo cum redierimus, in praeceptum putatis habere coelestia et Angelos sanctos? quale praeceptum dedit illis Deus? Quale, nisi ut laudent illum? Beati quorum hoc est negotium, laudare Deum. Non arant, non seminant, non molunt, no coquunt: opera enim sunt ista necessitatis; ibi necessitas non est. Non furantur, non depraedantur, non adulterantur: opera enim sunt ista iniquitatis; ibi iniquitas non est. Non frangunt panem esurienti, non vestiunt nudum, non suscipiunt peregrinum, non visitant aegrotum, non concordant litigiosum, non sepeliunt mortuum: opera enim sung ista misericordiae; ibi nul
Abbreviated transcription (Latin):
ame Silllorum cor longe ẽ: nr̃m autẽ prori¬
mum ẽ. quia credidimꝰ: quia sꝑamus: quia
diligimus: quia xp̃o a diuncti sumus: quia
menbra ipsius facti sumus Nunquid m̃bra
longe sunt acapite: Siessent longe. et diuiisa
essent: ñdiceret. ecce ego uohiscum sũ usq iN
consummationẽ scłi. Si separata essent: non
decelo clamaret. saule: saule qͥd me ꝑsequeris:
Si non unob̾ eẽt non diceret. Esuriui & dedistis
mͥ manducare: Et cum dicerẽt illi. quando te
uidimus esurientem: respondit. Cum ura ex
minimis meis fecistis: mͥ fecistis Ecce ppłs:
ecce appropinquans isrł: et cum illo mͦ spe

Expanded text:
a me» . Si illorum cor longe est, nostrum autem cor proxia me» . Si illorum cor longe est, nostrum autem cor proximum est; quia credimus, quia speramus, quia diligimus, quia Christo adjuncti sumus, quia membra ipsius facti sumus: numquid membra longe sunt a capite? Si essent longe, et divisa essent, non diceret: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi» . Si separata essent, non de coelo diceret: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Si non in nobis esset, non diceret, «Esurivi, et dedistis mihi manducare:» et cum dicerent illi, «Quando te vidimus esurientem?» respondit, «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ecce populus, ecce appropinquans Israel; et cum illo modo spe,
Abbreviated transcription (Latin):
abraham Iude degeneraucnt: ꝑdidert̃. imitati su¬
mꝰ nos inuenimꝰ. Audi quia ul ꝑdiderunt. quid
ulis dicit dñs. dicentib filii sumꝰ abraham:
Ausi sunt ostentare se: ecerigere ceruicem de
nobilitate gencris iusti Et qͥd uus dñs: Si fi¬
lii abrahe essetis: facta abrahȩ fecissetis. Si gͦ
ꝑdiderunt ipsi qđ filii sunt abrahe. iniuenimꝰ
nos. ut filii simus abrahȩ. Credendo quippe
inuenimus. qđ illi non credendo amiserunt.
quia credidit abrahan dõ & deputatum ẽ
illi adiusticiam Et sem̃ abrahe. xp̃o: & in¬
xp̃o nos sumus Etexisrł popłs. de quo popło
neret nos: Fuiis isrł popło appropinquanti sͥ.
Attendire iudeos: si appropinquant: ipsi sunt:
Et forte ꝓpinquant:. Dicis mͥ aliquis Condiẽ
& ipsi cantant psalmum: & cantant ymnos
dõ Honauditis qͥd eis dixit ꝓpħa: Ropłs hic
labiis me honorat: cor autem eoꝵ longe est

Expanded text:
Abrahae. Judaei degeneraverunt; perdiderunt: imitati suAbrahae. Judaei degeneraverunt; perdiderunt: imitati sumus nos; invenimus. Audi quia illi perdiderunt: quid illis dicit Dominus dicentibus, «Filii sumus Abrahae?» Ausi sunt ostentare se, et erigere cervicem de nobilitate generis justi; et quid illis Dominus? «Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae fecissetis» . Si ergo perdiderunt ipsi quod filii sunt Abrahae, invenimus nos ut filii simus Abrahae. Credendo quippe invenimus quod illi non credendo amiserunt: quia «credidit Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam.» Et semen Abrahae Chrio nos sumus; et ex Israel populus, de quo populo neret nos? «Filiis Israel, populo appropinquanti sibi.» Attendite Judaeos: si propinquant, ipsi sunt. Et forte propinquant, dicit mihi aliquis: quotidie et ipsi cantant psalmum, et cantant hymnos Dei. Non auditis quid eis dixit propheta? «Populus hic labiis me honorat; cor autem eorum longe est
Abbreviated transcription (Latin):
dicis ymnum Ymnus enpo. tria ista habet:
scĩs eius: Accipiant sc̃i eius ymnum: dicant
scĩ eius ymnum: qͥa hoc ẽ qđ accepturi sunt
infinem. ẏmnum sempiternũ Ideo alio loco
dic̃ psalmus Sacrificium laudis głificabit
me: & ibi ẽ uia qua ostendam uli salutare me¬
scła scłoꝵ laudabunt te. hoc ẽ ymnꝰ omĩb
scĩs eius Qui sunt sc̃ĩ eius: E iliis isrł ppło
apꝓpinquanti sibi Nemo dicat: non sũ filius
isrł Ne putetis uideos filios istł ẽẽ & nos non
ẽẽ filios isrł Audeo uob̾ dicere fr̃s mei: uli non
sunt. & nos sumus Audite quare Quia maior ẽ
natus scd̾m sp̃m: quam natus scđin carnem: yn¬
de isrł: Exabraham: quia ẏsaac exabraham.
isrł exysaac Quomͦ placuit dõ abrahaam:
Credidit autem abraham do. et deputatũ ẽ uli
adiusticiã. Qbqͥs mitat̾ fuit abrahã. file ẽ abraã.
Esqͥs degenerauit afide abrahã: ꝑdidit ꝑgeniem

Expanded text:
dicis hymnum. Hymnus ergo tria ista habet, dicis hymnum. Hymnus ergo tria ista habet, sanctis ejus?» Accipiant sancti ejus hymnum, dicant sancti ejus hymnum; quia hoc est quod accepturi sunt in fine, hymnum sempiternum. Ideo alio loco dicit psalmus, «Sacrificium laudis glorificabit me; et ibi est via qua ostendam illi salutare me laudabunt te» . Hoc est, «Hymnus omnibus sanctis ejus.» Qui sunt sancti ejus? «Filiis Israel, populo appropinquanti sibi.» Nemo dicat: Non sum filius Israel. Ne putetis Judaeos filios Israel esse, et nos non esse filios Israel: audeo vobis dicere, fratres mei; illi non sunt, et nos sumus. Audite quare: quia major est natus secundum spiritum, quam natus secundum carnem. Unde Israel? Ex Abraham; quia Isaac ex Abraham, Israel ex Isaac. Quomodo placuit Deo Abraham? «Credidit autem Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam» . Quisquis imitatus fuerit Abraham, filius est Abrahae: quisquis degeneraverit a fide Abraham, perdidit progeniem
Abbreviated transcription (Latin):
U eniet dñs honor nr̃. qͥlatebat inradice᷑ & tc̃
exaltabit cornu popłi sui. post captiuitatem
in qua mortalit̃ uiuuimꝰ: unde dic̃ apłs. No¬
illuminet abscondita tenebrarum: & tunc
laus erit unicuiq ado S. dicis mͥ. Ubi e ra¬
dix mea: ubi ẽ. fructus iñs: Si credis: nosti ubi
ẽ radix tua. Ibi ẽ enim ubi ẽ fides tua: ubi ẽ¬
spes et caritas tua Audi apłm Mortui enim
estis. Quasi ꝑhiemem: mortui apparebant. Au¬
di qͥa uiuunt. Et uita ur̃a inquit ab scondita
ẽ cum xp̃o indõ Ecct ubi habes radicem On
fructu: udi illum sequentem Cum xp̃c ap¬
paruerit uita ur̃a: tunc et uos apparebitis cũ
nus omnib scĩs eius Symnus. scitis qͥd est.
cantus ẽ: cum laude di Si laudas dm̃ & non
cantas: ñdicis ymnum Si cantas & ñ laudas
dm̃: ñ dicis ymum Si laudas aliud qͥđ ñ
ꝑtinet adlaudem di: & si cantando laudas: ñ

Expanded text:
veniet Dominus, honor noster, qui latebat in radice; et tunc veniet Dominus, honor noster, qui latebat in radice; et tunc «exaltabit cornu populi sui,» post captivitatem in qua mortaliter vivimus. Unde dicit Apostolus: «Noilluminabit abscondita tenebrarum; et tunc laus erit unicuique a Deo» . Sed dicis mihi: Ubi est radix mea? ubi est fructus meus? Si credis, nosti ubi est radix tua. Ibi est enim, ubi est fides tua, ubi spes est et charitas tua. Audi Apostolum: «Mortui enim estis.» Quasi per hiemem mortui apparebant; audi quia vivunt: «Et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo.» Ecce ubi habes radicem. Quafructu? Audi illum sequentem: «Cum Christus apparuerit, vita vestra, tunc et vos apparebitis cum nus omnibus sanctis ejus.» Hymnus scitis quid est? Cantus est cum laude Dei. Si laudas Deum, et non cantas, non dicis hymnum: si cantas, et non laudas Deum, non dicis hymnum: si laudas aliud quod non pertinet ad laudem Dei, etsi cantando laudes, non
Abbreviated transcription (Latin):
et de quo dicturi sunt suꝑbi & impii: iusticie
lumen ñluxit nob̃. & sol nonortus ẽ nob̃ Ipsa
ent estas nr̃a Modo fructus phib̾num uradĩ¬
ce ñ apparent Attendis qͣsi aridas arbores phi
emem: qͥ ñnouit uide. aridam putat uitem
Et forte.ẽ. uirta que uere aruit: similes sunt
ambe ꝑhiemem: Iua uiuit: uia mortua ẽ: s
illius uita. & illius mors. ẽ. in abscondito fstas
ꝓcedit: uita ulius clarificat᷑: mors uuꝰ mani¬
festatur: Pcedit honor foliorum: fecunditas fru¬
ctiuim: uestitur uitis infacie. exeo qđ habet
inradice Ergo mͦ fr̃s tales sumus. quales st̃
alii homines quomͦ nascuntur: manducant
bibunt: uestuintur: tͣnsigunt uitam istam:
sic & sc̃i aliquando Ipsa res decipit homines:
et dicũt. E cce quia cȩpit ẽẽ. xp̃ianus: nun qͥd
ñei dolet caput: Aut quia xp̃ianus ẽ. q̃habet
plus ame : Ouitis arida: attendis uxta te uitẽ
nudam inhiberno: s ñ aridam estas inueniet.

Expanded text:
uo dicturi sunt superbi et impii, «Justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis» . Ipsa erit aestas nostra. Modo fructus per hibernum in radice non apparent; attendis quasi aridas arbores per hiemem. Qui non novit videre, aridam putat vitem: et forte juxta est quae vere aruit; similes sunt ambae per hiemem: illa vivit, illa mortua est; sed illius vita et illius mors in abscondito est: aestas procedit, vita illius clarificatur, mors illius manifestatur; procedit honor foliorum, fecunditas fructuum; vestitur vitis in facie, ex eo quod habet in radice. Ergo modo, fratres, tales sumus, quales sunt alii homines: quomodo nascuntur, manducant, bibunt, vestiuntur, transigunt vitam istam; sic et sancti. Aliquando ipsa res decipit homines, et dicunt: Ecce quia coepit esse christianus, numquid non ei dolet caput? aut quia christianus est, quid habet plus a me? O vitis arida, attendis juxta te vitem nudam in hiberno, sed non aridam. Aestas veniet,
Abbreviated transcription (Latin):
it sibi quomͦ uoluit Si parabolam ꝓpħȩ expo¬
neret dñs. quando ipse ꝑeos loquebatur quod
dicebant: qͥs auderet cõntra dicere. non sic de¬
bere exponere : multomagis quando ipse exposu¬
it qđ ipse ꝓposuitꝰ qͥs audet contradicere ma¬
nifeste ueritati: Cum gͦ hanc parabolam ex
poneret dñs ait: qui autẽ seminat bonũ sem̃
filius ẽ hominis: se utiq demonstrans: Bonũ
uero semen: filii sunt regni: Ipsa ẽ ȩccłia scorũ.
Tirania autem: filii sunt maligni Ager ẽ hic
mundus: Iam uidete fr̃s quia ꝑmundũ seminatũ
ẽ bonũ sem̃: et ꝑmundũ seminata s̃ ⁊ irana. Nũqͥd

Expanded text:
it sibi quomodo voluit. Si parabolam prophetae expoit sibi quomodo voluit. Si parabolam prophetae exponeret Dominus, quando ipse per eos loquebatur quod dicebant; quis auderet dicere, non sic debere exponere? Multo magis, quando ipse exposuit quod proposuit ipse, quis audet contradicere manifestae veritati? Cum ergo hanc parabolam Dominus exponeret, ait, «Qui autem seminat bonum semen, est Filius hominis:» se utique demonstrans. «Bonum vero semen, filii sunt regni:» ipsa est Ecclesia sanctorum. «Zizania autem, filii sunt maligni. Ager est hic mundus» . Jam videte, fratres, quia per mundum seminatum est bonum semen, et per mundum seminata sunt zizan
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum: Hec ẽ eccłia scõꝵ. eccłia frumentorũ
toto terrarum orbe diffusoꝵ ꝑagrum dñi se¬
minata. qđ ẽ hic mundus: ipso dño exponen¬
te. cum deseminante diceret. qͥa homo semi¬
nauit bonũ semen inagro suoꝰ et uenit ini¬
micus & suꝑ seminauit zirania. Et dixeit̃
pucri patrifamilias: Honne bonum semeN
seminasti inagro tuo: Unde bic sunt ⁊ia¬
nia: Et respondit ulis Inimicus homo hoc
fecit uoluerunt colligere ⁊iania: & cõpe¬
scuit illos dicens Sinite utraq crescere usq
admessem: et intempore messis dicam mes¬
sorib. Colligite primũ zrania: & alligate fa¬
scirulos adcomburendum ea: triticum autem
meum reponite inhorrea. Postea interrogauert
eum discipłi dicentes Harra nob parabolã ⁊i¬
Zaniorum: Et ipse exponit. omĩa: ut nullus
homo cordi suo tribuat qđ ibi intellexerit: s
magistro celi exponenti: Nemo dicat: exposu¬

Expanded text:
sanctorum.» Haec est Ecclesia sanctorum, Ecclesia frumentorum sanctorum.» Haec est Ecclesia sanctorum, Ecclesia frumentorum toto terrarum orbe diffusorum; per agrum Domini seminata, quod est hic mundus, ipso Domino exponente, cum de seminante diceret: Quia «homo seminavit bonum semen in agro suo, et venit inimicus, et superseminavit zizania; et dixerunt servi patrifamilias, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde hic sunt zizania? Respondit ille, Inimicus homo hoc fecit.» Voluerunt colligere zizania, et compescuit illos dicens: «Sinite utraque crescere usque ad messem; et in tempore messis dicam messoribus, Colligite primum zizania, et alligate fasciculos ad comburendum ea: triticum autem meum reponite in horreo.» Postea interrogaverunt eum discipuli dicentes: «Narra nobis parabolam zizaniorum.» Et ipse exponit omnia, ut nullus homo cordi suo tribuat quod ibi intellexerit, sed Magistro coeli exponenti. Nemo dicat: Exposu
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. uidete qͦmͦ fiant. et ubi fiant: utrum
ꝑ om̃s gentes fiant ista: aninuna aliqͣ parte
t̾rarum: et hinc plenus intelligetis adquem
ꝑtineat canticum nouum: Iam quidem ma¬
nifestũ ẽ illud. qđ dealio psalmo commemora¬
ui. cantate dño cantieum nouum Et ut osten¬
deret incantico nouo ẽẽ fructũ caritatis & uni¬
tatis: addidit. Cantate dño omnis terra: He¬
mo se separet: nemo se disiungat: Triticum es:
ferto paleam quo usq uentiletur: De area uis
excuti: Et si triticum esses foris abarea: inue¬
nirent te uolatilia & colligerent te: Adde
quia eo ipso qđ excedis & uolas: palcam te
ẽẽ indicas Sed quia leuis eras: uenit uentus.
et desubpedib boum ablatus es: Qui autem
triticum sunt. ferunt trituram: gaudẽt quia
grana st̃. gemunt int̃ paleam: expectant uen¬
tilatorem: quem cognoscunt redemptorem.
Cantate dño canticũ nouum: Laus esꝰ inȩcłia

Expanded text:
Psalmo, videte quomodo fiant, et ubi fiant; utrum Psalmo, videte quomodo fiant, et ubi fiant; utrum per omnes gentes fiant ista, an in una aliqua parte terrarum: et hinc plenius intelligetis ad quem pertineat canticum novum. Jam quidem manifestum est illud quod de alio psalmo commemoravi, «Cantate Domino canticum novum:» Et ut ostenderet in cantico novo esse fructum charitatis et unitatis, addidit, «Cantate Domino, omnis terra.» Nemo se separet, nemo se disjungat: triticum es, ferto paleam quousque ventiletur. De arca vis excuti? Etsi triticum esses foris ab area, invenirent te volatitia, et colligerent te . Adde quia eo ipso quo discedis et volas, paleam te esse indicas: et quia levis eras, venit ventus, et de sub pedibus boum ablatus es. Qui autem triticum sunt, ferunt trituram; gaudent, quia grana sunt, gemunt inter paleam, exspectant ventilatorem, quem cognoscunt redemptorem. «Cantate Domino canticum novum: laus ejus in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
intus autem sunt lupi rapaces: et ne forte fra¬
gilitas humana dinoscere. ñposset lupum sub
ouina pelle: ait. Exfructib eoꝵ cognoscetis eos
Querimus fructus caritatis: inuenimus spinas
dissensionis: Exfructib eoꝵ cognoscetis eos Cigo
eorum canticum uetus ẽ: cantemus nos can¬
ticum nouum lam diximus fr̃s: omnis t̾ra
cantat canticum nouum: Qui cum omni
terra non cantat canticum nouũ. dicat qđ
uult linguis sonet alleliua: dicat tota die.
dicat tota nocte: non ualde aures meȩ incli¬
nantur aduocem cantantis: s quero mores
oꝑantis: Interrogo enim: & dico Quid. ẽ qđ
cantas: Respondet: Alleluiti Quid est alła:
Laudate dñm Ueni: simul laudemus dim:
Situ laudas dm̃. et ego laudo đm: quare indis¬
cordia sumus: Caritas laudat dm̃: discordia
blasphemat dm̃ Et uultis iam nosse. ubi can¬
tetis canticum nouum: Quȩ dicturus ẽ in ipso

Expanded text:
intus autem sunt lupi rapaces; et ne forte fraintus autem sunt lupi rapaces; et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Quaerimus fructus charitatis, invenimus spinas dissensionis. «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Ergo canticum eorum vetus est: cantemus nos canticum novum. Jam diximus, fratres, omnis terra cantat canticum novum. Qui cum omni terra non cantat canticum novum, dicat quod vult, linguis sonet Alleluia, dicat tota die, dicat tota nocte; non valde aures meae inclinantur ad vocem cantantis, sed quaero mores operantis. Interrogo enim, et dico: Quid est quod cantas? Respondet: Alleluia. Quid est, Alleluia? Laudate Dominum. Veni, simul laudemus Dominum. Si tu laudas Dominum et ego laudo Dominum; quare in discordia sumus? Charitas laudat Dominum, discordia blasphemat Dominum. 3. Et vultis jam nosse ubi cantetis canticum novum? Quae dicturus est in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Exhoc intelligitur: quia qui ñ cum omni ter¬
ra cautat. uetus canticum cantat: quelibet
uerba deore eius ꝓcedant. Quid enĩ atten¬
do qͥd sonet: cum uideo qͥd cogitet: Et tu m¬
quis uides quid cogitet: Fact᷑a indicant. Nã
ocłs. inconscientiã non penetrat Attendo qͥd
agat: & ibi intelligo quid cogitet Neq enĩ
si quisq uerbi gr̃a comp̃henderit hominem
infurto. in homicidio. in adulterio. cogitati¬
ones ipsius incorde uidet: s infactis sunt que¬
dam que intus latent. s sunt et multa quȩ
ꝓcedunt in oꝑa & manifesta funt etiam ho¬
minibus: Cum ergo essent illi qͥ se acompa¬
mali intus apud se: non nouerat nisi ds̃. ue¬
nit & temptatio: separauit illos: & patefecit
hominib qđ nouerat ds̃: Non enim fructus
ostenditur: nisi infactis Unde dictum est:
Exfructib eoꝵ cognoscetis eos Dixit enĩ dñs
ad quosdam. qui ouium uestitu se induunt

Expanded text:
. Ex hoc intelligitur quia qui non cum omni ter. Ex hoc intelligitur quia qui non cum omni terra cantat, canticum vetus cantat, quaelibet verba de ore ejus procedant. Quid enim attendo quid sonet, cum video quid cogitet? Et tu, inquis, vides quid cogitet? Facta indicant. Nam oculus in conscientiam non penetrat. Attendo quid agat, et ibi intelligo quid cogitet. Neque enim si quisque, verbi gratia, comprehenderit hominem in furto, in homicidio, in adulterio, cogitationes ipsius in corde videt, sed in factis. Sunt quaedam quae intus latent; sed sunt et multa quae procedunt in opera, et manifesta fiunt etiam hominibus. Cum ergo essent illi qui se a compamali intus apud se, non noverat nisi Deus. Venit tentatio; separavit illos, et patefecit hominibus quod noverat Deus. Non enim fructus ostenditur nisi in factis. Unde dictum est: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos» . Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se induunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa ꝑipsum facta sunt: & sine ipso factum ẽ
nichil Si qua ꝑ ipsum facta sunt. antiqua
sunt. Quid ẽ ipse ꝑ quem facta sunt. Quid nͥ
eternus: & patri coeternus: S nos delapsi in
peccatum: ꝑuenimus aduetustatem Hr̃a enĩ
uox ẽ. millo psalmo uͥ dicitur cum gemitu:
inueteraui inomnib inimicis meis Inuete¬
rauit homo ꝑpeccatum: innouatur ꝑ grãm.
Om̃s ergo qui innouantur inxp̃o. ut aduitã
ȩternam incipiant ꝑtinere. canticũ nouum
cantant: et hoc canticum pacis ẽ: canticum
hoc caritatis ẽ: Quisqͥs se aconiuntꝰtione scõ¬
rũ separat ͥ non cantat canticum nouum:
secutus ẽ enim ueterem animositatem. ñ nouã
caritatem: Innoua caritate qͥd ẽ: Pax. iuncu¬
lum scȩ societatis: compago spiritalis: edifici¬
um delapidib uiuis Ubi ẽ. hoc: Non inuno
loco: sed ꝑuniuersum orbem terrarum: Audi
hoc dealio psalmo Sic dicit Cantate dño
canticum nouum: cantate dño omnis terra

Expanded text:
unt, et sine ipso factum est nihil» . Si quae per ipsum facta sunt, antiqua sunt; quid est ipse, per quem facta sunt? Quid, nisi aeternus, et Patri coaeternus? Sed nos delapsi in peccatum, pervenimus ad vetustatem. Nostra enim vox est in illo psalmo ubi dicitur cum gemitu: «Inveteravi in omnibus inimicis meis» . Inveteravit homo per peccatum, innovatur per gratiam. Omnes ergo qui innovantur in Christo, ut ad vitam aeternam incipiant pertinere, canticum novum cantant. 2. Et hoc canticum pacis est, canticum hoc charitatis est. Quisquis se a conjunctione sanctorum separat, non cantat canticum novum. Secutus est enim veterem animositatem, non novam charitatem. In nova charitate quid est? Pax, vinculum sanctae societatis, compago spiritualis, aedificium de lapidibus vivis. Ubi est hoc? Non in uno loco, sed per universum orbem terrarum. Audi hoc de alio psalmo: sic dicit, «Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra»
Abbreviated transcription (Latin):
sat & ñmoritur hostis. nͥ in resurrectione mor¬
tuoꝵ: S p̃sumamus : fidamꝰ: erigunt nos ag¬
geus et racharias: cantant futuram liberati¬
onẽ nr̃am: Si illi popło cantauerunt. & im¬
pletum ẽ: xp̃iano ppło qđ cantatur non im¬
plebit᷑ : Securi estote: tantummꝰ inista ꝑeg̾¬
natione uitȩ qͦmͦ agatis. uidete. Non uob̃ pla¬
ceat amor babilonie: ne obluuscamini ciuita¬
tem ierłm: et si corpꝰ ur̃m adhuc inbabilonia
qđ hic p̃meditamur: Laudate dnm̃ decȩlis:
Laudate eũ in excelsis Primo decelis dicit:
postea det̾ra Laudatur enim ds̃: qͥ fec̃ cęlũ
et terram Celestia tranquilla sunt: pacata
sunt Ibi semꝑ gaudiũ: nulla mors: nulla
egritudo: nulla molestia: Laudant dm̃ be¬
atiꝰ nos autẽ iusum adhuc sumꝰ: s cũ cogitam᷑
qͦmͦ ibi laudetur ds̃. cor ibi habe mꝰ: & ñsine
causa audimꝰ sursum cor Leuemꝰ cor sur¬

Expanded text:
sat, et non moritur hostis, nisi in resurrectione morsat, et non moritur hostis, nisi in resurrectione mortuorum. Sed praesumamus, fidamus, erigunt nos Aggaeus et Zacharias; cantant futuram liberationem nostram. Si illi populo cantaverunt, et impletum est; christiano populo quod cantatur, non implebitur? Securi estote: tantummodo in ista peregrinatione vitae quomodo agatis, videte. Non vobis placeat amor Babyloniae, ne obliviscamini civitatem Jerusalem. Etsi corpus vestrum adhuc in Babylonia quod hic praemeditamur. 5. «Laudate Dominum de coelis; laudate eum in excelsis.» Primo de coelis dicit, postea de terra: laudatur enim Deus qui fecit coelum et terram. Coelestia tranquilla sunt, pacata sunt; ibi semper gaudium, nulla mors, nulla aegritudo, nulla molestia; semper laudant Deum beati: nos autem adhuc jusum sumus, sed cum cogitamus quomodo ibi laudetur Deus, cor ibi habeamus, et non sine causa audiamus, Sursum corda. Levemus cor sur
Abbreviated transcription (Latin):
turũ tp̃s liberationis acaptiuitate. instaurati¬
onis ierłm: s illa omnia infigura gesta sunt:
hñt ueritatem suam: figurata sunt inantiqͥs:
p̃sentia ostendunt᷑ in nob̾ M gͦ quid dic̃ apł̃¬
qͣmdiu sumus incorꝑe ꝑegrinamur adño.
ñdum sumꝰ inpatͥa Quando erimus inpatͥa
Quando triumphabimus deuicto inimico di¬
abolo: qͣndo mors nouissima inimica de¬
struetur Tunc fiet sermo qͥ scriptus ẽ Absor¬
ta ẽ mors inuictoria Ubi ẽ. mors contentio
tua: Ubi ẽ mors aculeus tuus: Quando ergo
nulla erit mortis contentio: que mͦ ẽ. & fac̃ nos
gemere: Exdefectu et mobilitate rerum. exfra¬
gilitate carnis humane. contendunt nobiscũ
cotidie temptationes: contendunt cotidie
delectationes: et si ñ consentimus. tam̃ mole¬
stiam patimur & contendunus: et magnũ
ꝑiculum est. neqͥ contendit uincatur: Si aut̃
ñconsentiendo uincamus: molestiam tam̃
patimur. resistendo delectationib. Non ces¬

Expanded text:
turum tempus liberationis a captivitate, instaurationis Jerusalem. Sed illa omnia in figura gesta sunt ; habent veritatem suam: figurata sunt in antiquis, praesentia ostenduntur in nobis. Modo ergo quid dicit Apmdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino» . Nondum sumus in patria: quando erimus in patria? Quando triumphabimus devicto inimico diabolo, quando «mors novissima inimica destruetur: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus» ? Quando ergo nulla erit mortis contentio, quae modo est, et facit nos gemere ex defectu et mutabilitate rerum, ex fragilitate carnis humanae? Contendunt nobiscum quotidie tentationes, contendunt quotidie delectationes: etsi non consentiamus, tamen molestiam patimur, et contendimus, et magnum periculum est ne qui contendit vincatur; si autem non consentiendo vincamus, molestiam tamen patimur resistendo delectationibus. Non ces
Abbreviated transcription (Latin):
citeꝰ agite: non ut tũc incipiant facere qͦͣn¬
do dicis: s quia placet tͥ qd facientes inuene¬
risꝰ adiungis gratulationem et exhortati¬
onem tuam: Dicendo enĩ facite. et exhortan¬
do facientes: uoto qͣsi facis cum ulis In hac
gͦ exhortatione plenus spũ ꝓpħa dicit hȩc¬

Expanded text:
cite, agite: non ut tunc incipiant facere, quancite, agite: non ut tunc incipiant facere, quando dicis; sed quia placet tibi quod facientes inveneris, adjungis gratulationem et exhortationem tuam. Dicendo enim, Facite, et exhortando facientes, voto quasi facis cum illis. In hac ergo exhortatione plenus Spiritu Propheta dicit haec
Abbreviated transcription (Latin):
utilia sumendi: noxia respuendiꝰ sensus cor¬
poralia discernendi: uisum adcolores: audi¬
tum aduoces: olfactum ad odores: gustum
ad sapores. motus aduoluptates uel admole¬
stias Intelligimus hȩc: et uidemꝰ ante ocłos
nrõs: Nonhabent rationem intelligendi: sed
hñt sp̃m corꝑis animati & uitã manifestã
Arbores autem: nec ipsam hñt: & tamen:
omnia laudant dm̃ Quare laudant dm̃:
Quia cum ista uidemus. & consideramus cre¬
atorem qͥ ea fecit: deuiis nascitur in nob̃
laus dĩ: et cum ipsoꝵ consideratione lau¬
datur ds̃: omnia laudant dñ Cepit ergo
iste decȩlo: laudant omnia: & dic̃ laudate:
Quare cum laudent. dic̃ laudate: Quia delec¬
tatus ẽ. in eo qđ laudabant: et placuit ei qͣsi
aduingere hortationem suam: quomͦ si ue¬
nias adhomines bonũ aliqͥd oꝑantes cũ gau¬
dio. siue inuinea. sue inmesse siue in aliqͦ
agricultura. placet tͥ qd faciunt et dicis. fa¬

Expanded text:
utilia sumendi, noxia respuendi; sensus corutilia sumendi, noxia respuendi; sensus corporalia discernendi; visum ad colores, auditum ad voces, olfactum ad odores, gustatum ad sapores, motus vel ad voluptates; vel a molestiis. Intelligimus haec, et videmus ante oculos nostros. Non habent rationem intelligendi; sed habent spiritum corporis animati, et vitam manifestam: arbores autem nec ipsam habent; et tamen omnia laudant Deum. Quare laudant Deum? Quia cum ista videmus, et consideramus Creatorem qui ea fecit, de illis nascitur in nobis laus Dei; et cum ipsorum consideratione laudatur Deus, omnia laudant Deum. Coepit ergo iste de coelo: laudant omnia, et dicit, «Laudate.» Quare, cum laudent, dicit, «Laudate?» Quia delectatus est in eo quod laudant, et placuit ei quasi adjungere hortationem suam. Quomodo si venias ad homines bonum aliquod operantes cum gaudio, sive in vinea, sive in messe, sive in aliqua agricultura; placet tibi quod faciunt, et dicis, Fa
Abbreviated transcription (Latin):
de suo ñlaudant dm̃: s cum ab intelligñtib
Uerbi gr̃a. Laudant dnm̃in cęlis omĩa quȩ ha¬
bent spm̃ uitȩ & intellectum purum. adeũ
gendũ. Laudant autem dm̃ int̾ra ꝑintellectũ
discernendi bonũ & malum. & ꝑ intellectũ
cognoscendi creatorẽ & creaturam homines
qͥ ista cogitant: & quib tribuit dñs mentẽ
discernendi ista: delectandi. atq laudandi:
hoĩes posstͣ: peccora nunqͥd huiusmodi habẽt¬
intellectum: St haberent huiusmodi intel¬
lectum peccora ñ nob diceret ds: nolite eẽ sic̃
equus & mulus qͥb non ẽ intellectus Qͣndo
hortatur nos ut ñ simus sic̃ percora sine in¬
tellectu: ostendit nob̃ qͥa hõitͥbuit ĩtellec̾tũ
adlaudandum dm̃ Arbores nunqͥd uł ui¬
tam ipsam habent: qua sentiant sic̃ pecco¬
ra: Nam pecora & sisensum interiorẽ ratio¬
quã homo habet ut laudent dm̃: habent tam̃ uitã
Mani festa eñi est:. Nouimꝰ appetendi cẏbum:

Expanded text:
de suo non laudant Deum; sed cum ab intelligentibusde suo non laudant Deum; sed cum ab intelligentibusVerbi gratia, laudant Deum in coelo omnia quae habent spiritum vitae, et intellectum purum ad eum gendum. Laudant autem Deum in terra per intellectum discernendi bonum et malum, per intellectum cognoscendi creaturam et Creatorem, homines qui ista cogitant, quibus tribuit Dominus mentem discernendi ista, delectandi atque laudandi. Homines possunt: pecora numquid habent hujusmodi intellectum? Si haberent hujusmodi intellectum pecora, non nobis diceret Deus: «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quando hortatur nos ut non simus sicut pecora, sine intellectu, ostendit nobis quia homini tribuit intellectum ad laudandum Deum. Arbores numquid vel vitam ipsam habent, qua sentiant sicut pecora? Nam pecora, etsi sensum interiorem ratioquam homo habet, ut laudent Deum: habent tamen vitam manifestam, sicut omnes novimus, appetendi cibum,
Abbreviated transcription (Latin):
uox. cantet & uita: cantẽt facta. &siẽ. adhuc
gemitus. tribulatio. temptatio. sꝑa tͣnsitura
omĩa: & illũ uenturum diẽ qͦ sine defectu lau¬
dabimus: Ecce iste psalmus. qm̃ manifestus
ẽ: currendus ẽ nob̃ Distribuit enim uniu̾sã
creaturã laudantẽ dm̃: et tanꝗͣ hortat᷑ ut lau¬
det. quasi inuenerit tacentem:
Mar̃date dñm decelis Quasi inuenerit
tacentes incelis laudẽ dñi: et exhortat᷑ ut surgat̃.¬
& laudent: Nunqͣm celestia laudes conditoris
sui tacuerunt: nunquã terrestria dm̃ laudare
cessarunt: S plane sunt quedã. quȩ habent
spm laudandi dm̃: in eo affectui qͦ eis placet
ds̃: Nemo enim laudat. nͥ qđ ei placet. Sunt
autem alia que sp̃m uitȩ & intellectum ad lati¬
dandum dm̃ ñ habent: s quia & ipsa bona
sunt. & iordine suo integre disposita: & ad
pulchritudinem uniu̾sitatis referuntur qͣm
condidit ds̃: ipsa quidem ꝑse uoce sua & cor¬

Expanded text:
vox, cantet vita, cantent facta. Etsi est adhuc vox, cantet vita, cantent facta. Etsi est adhuc gemitus, tribulatio, tentatio; sperate transitura omnia, et illum venturum diem quo sine defectu laudabimus. Ecce iste psalmus, quoniam manifestus est, currendus est nobis. Distribuit enim universam creaturam laudantem Deum, et tanquam hortatur ut laudet, quasi invenerit tacentem. 3. «Laudate Dominum de coelis.» Quasi invenerit tacentes in coelis laudem Domini, exhortatur ut surgant et laudent Nunquam coelestia laudes Conditoris sui tacuerunt, nunquam terrestria Deum laudare cessarunt. Sed plane sunt quaedam quae habent spiritum laudandi Deum in eo affectu quo eis placet Deus. Nemo enim laudat, nisi quod ei placet. Sunt autem alia quae spiritum vitae et intellectum ad laudandum Deum non habent, sed quia et ipsa bona sunt, et in ordine suo integre disposita, et ad pulchritudinem universitatis referuntur, quam condidit Deus; ipsa quidem per se voce sua et cor
Abbreviated transcription (Latin):
habet bonas cogitationes facta enim decogita¬
tione ꝓcedunt: nec quisꝗͣ potest aliquid fac̾e.
aut adaliqͥd faciendũ menbra mouere: ñ pͥmo
ꝓcesserit uissio cogitationis: Quom̃ de interio¬
re palatio qͥcqͥd iusserit imperator. ꝑ imꝑiũ ro¬
manum emanat: qͥcqͥd uidetis agi ꝑ ꝓuinciaᷤ.
qͣntus motus fit adunam iussionẽ imꝑatoris
intus sedentis: mouet solũ labia ille cũ ioquit᷑:
& mouetur omĩs ꝓuincia cũ fit qđ loquit᷑: sic
ũ inuno qͦ hominum intus ẽ. imꝑator incorde:
s et si bonus. bona uibet. et bona fiunt:si malꝰ
mala iubet & mala fiunt. Cum ibi sedit
xp̃c: qͥd potest iubere nͥ bona: Cum possidet di¬
abolus: quid potest iubere nisi mala: Intuo aũ
arbitno ds̃ te ẽẽ uoluit: Cui pares locum: dõ
an diabolo: Cui paraueris: qͥ possidebit. ipse
imperabit: Ergo fr̃s. ñ tantum adsonum ad¬
tendite. cum laudatis dm̃: toti laudate: Cantet

Expanded text:
habet bonas cogitationes. Facta enim de cogitahabet bonas cogitationes. Facta enim de cogitatione procedunt; nec quisquam potest aliquid facere, aut ad aliquid faciendum membra movere, nisi primo praecesserit jussio cogitationis: quomodo de interiori palatio, quidquid jusserit Imperator, per imperium Romanum emanat, quidquid videtis agi per provincias. Quantus motus fit ad unam jussionem Imperatoris intus sedentis? Movet solum ille labia, cum loquitur; et movetur omnis provincia, cum fit quod loquitur. Sic et in unoquoque hominum intus est imperator, in corde sedet: si bonus bona jubet, bona fiunt; si malus mala jubet, mala fiunt. Cum ibi sedet Christus, quid potest jubere, nisi bona? Cum possidet diabolus, quid potest jubere, nisi mala? In tuo autem arbitrio Deus esse voluit, cui pares locum, Deo, an diabolo: cum paraveris, qui possidebit, ipse imperabit. Ergo, fratres, non tantum ad sonum attendite: cum laudatis Deum, toti laudate; cantet
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ uitam quȩ tunc erit inea ueritate quȩ nunc si¬
gnificatur obtinere non possunt: quia nolueruns
meditari ante quam uenirit tenere qđ uenturũ
erat: Nunc ergo fr̃s exhortamur uos: ut laude¬
tis deum: Et hoc ẽ qđ nob̃ om̃s dicimus. quando
ipse tͥ: cum se om̃s exhortantur: om̃s faciunt qd̃
hortantur. s laudate de totis uobiᷤ: idest ñsolum
lingua et uox ur̃a laudet dm̃. s et conscientia ur̃a:
uita ur̃a: facta ur̃a Et enim laudamus mͦ in
ȩccłia quando congregamur: cum quisq disce¬
dit ad ꝓpria. qͣsi cessat laudare dm̃ Non cesset
bene uiuere: & semꝑ laudat deum: Tc̃ desinis¬
dm̃ laudare: qͣndo aiusticia & ab eo qđ illi pla¬
cit declinas Nam si auita bona nunquam de
clinas: lingua tua tacet uita tua clamat:
et aures di adcor tuũ Quom enim aures nr̃ȩ ad
uoces nr̃as: sic aures dĩ adcogitationes nr̃as
Non potest autem fieri ut habeat mala facta. qͥ

Expanded text:
vero vitam, quae tunc erit in ea veritate quae nunc sivero vitam, quae tunc erit in ea veritate quae nunc significatur, obtinere non possunt; quia noluerunt meditari, antequam veniret, et tenere quod venturum erat. 2. Nunc ergo, fratres, exhortamur vos ut laudetis Deum; et hoc est quod nobis omnes dicimus, quando ipse tibi: cum se omnes exhortantur, omnes faciunt quod hortantur. Sed laudate de totis vobis; id est, ut non sola lingua et vox vestra laudet Deum, sed et conscientia vestra, vita vestra, facta vestra. Etenim laudamus modo in ecclesia quando congregamur; cum quisque discedit ad propria, quasi cessat laudare Deum. Non cesset bene vivere, et semper laudat Deum. Tunc desinis laudare Deum, quando a justitia, et ab eo quod illi placet, declinas. Nam clinas, lingua. tua tacet, uita tua clamat et aures Dei ad cor tuum. Quomodo enim aures nostrae ad voces nostras, sic aures Dei ad cogitationes nostras. Non potest autem fieri ut habeat mala facta, qui