comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ nr̃am de malis quorum unũ de nra uenit au¬
dacia id ẽ peccatũ. alterũ de iudicio dei id ẽ suꝑ¬
plicium: iam satis diximꝰ. nunc de bonis de bo¬
nis dei quȩ ipsi quoq uiciate dampnateq na¬
ture contulit. siue usq nunc confert: dicere insti¬
tiui. Neq cnim dampnando aut totum abstu¬
lit quod dederat alioqͥn nec eẽt omĩno: aut eã
remouit asua potestate etiam cum diabolo pena¬
liter subdidit. cũ nec ipsum diabolũ a suo alie
tura subsistat. ille facit qui summe ẽ ⁊ facit eẽ
etiam in natura peccato uiciata supplicioq dãp¬
nata de bonitatis eiꝰ quodam ueluti fonte ma¬
nare ꝓpagationẽ in pͥmis mundi oꝑibꝰ bñdi¬
ctione largitus ẽ Aquib oꝑib die septimore¬
quieuit. Conformatio uͦ millo eiꝰ ẽ oꝑe: qͦusq¬
nc̃ oꝑat᷑ ł fficacem qͥppe potentiã suã sirebꝰ sub¬
trahat. nec ꝓgredipoterunt ⁊ suis dim̃sis mo¬

Expanded text:
nem nostram, de malis, quorum unum de nostra uenit aunem nostram, de malis, quorum unum de nostra uenit audacia, id est peccatum, alterum de iudicio Dei, id est supplicium, iam satis diximus. Nunc de bonis Dei, quae ipsi quoque uitiatae damnataeque naturae contulit siue usque nunc confert, dicere institui. Neque enim damnando aut totum abstulit quod dederat, alioquin nec esset omnino; aut eam remouit a sua potestate, etiam cum diabolo poenaliter subdidit, cum nec ipsum diabolum a suo alientura subsistat, ille facit qui summe est et facit esetiam in naturam peccato uitiatam supplicioque damnatam de bonitatis eius quodam ueluti fonte manare, propagationem in primis mundi operibus benedictione largitus est, a quibus operibus die septimo requieuit; conformatio uero in illo eiusnc operatur. Efficacem quippe potentiam suam si rebus subtrahat, nec progredi poterunt et suis dimensis mo
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio maloꝵ ꝓbamꝰ cẽ damnatam. & de i¬
Iunc iam considerandum ẽ hanc ipsam mise¬
riamgeneris humani. inqua laudat᷑ iusticia
punientis. qualib ⁊ quam multis impleuerit
bonis ciusdembonitas cuncta q̃ creauit admi¬
nistrantis. Primũ benedictionem illam qͣm ꝑ¬
tulerat ante peccatum dicens. crescite ⁊ multipli¬
camini et replete t̾ram. nec post peccatũ uoluit
inhibere. mansitq instirpe dampnata donata
fecunditas. nec illamium mirabilem seminũ ĩmo
ctiam mirabiliorẽ qua efficiunt᷑ ⁊ semina inditã
peccati potuit auferit. quo nobis inpactaẽ etiã neces¬
sitas mortis: s utrunq simul currit isto qͣsi flu¬
uio atq torrente generis humani. malũ qd̾ a pa¬
rente trahit᷑. ⁊ bonum qd̾ a creante tribuit᷑. In
originali malo duo sunt: peccatum atq suppli¬
ciũ. In originalibono. alia duo: ꝓpagatio ⁊ con¬
formatio. S qͣntum ad p̃sentem ꝑtinet intentio¬

Expanded text:
testimonio malorum probamus esse damnatam. testimonio malorum probamus esse damnatam. unc considerandum est hanc ipsam miseriam -generis humani, in qua laudatur iustitia punientis, qualibus et quam multis inpleuerit bonis eiusdem bonitas cuncta quae creauit administrantis. Primum benedictionem illam, quam protulerat ante peccatum dicens: Crescite et multiplicamini et inplete terram, nec post peccatum uoluit inhibere mansitque in stirpe damnata donata fecunditas; nec illam uim mietiam mirabiliorem qua efficiuntur et semina, inditam m potuit auferre, quo nobis inpacta est etiam necessitas mortis; sed utrumque simul currit isto quasi fluuio adque torrente generis humani, malum quod a parente trahitur, et bonum quod a creante tribuitur. In originali malo duo sunt, peccatum adque supplicium; in originali bono alia duo, propagatio et conformatio. Sed quantum ad praesentem pertinet intentio
Abbreviated transcription (Latin):
bum aut indecens ũbum lbent̃ audiat᷑ nefiat
qd̾ ñ licet etiamsi libet. ne in hoc bello labor ꝑi¬
culoꝵq plenissimo ł de uiribꝰ nris speret᷑ faci¬
enda uictoria. ł uirib nrĩs facta tribuat᷑. s eiꝰ
grẽ. de quo art apłs. Grãs autem deo: qͥdat no
loco. in his inquit om̃ib suꝑ uincimꝰ ꝓpt̃ eũ
qͥ dilexit nos. Sciamꝰ tamen quantalibet uir¬
tute p̃liandi uiciis repugͥemꝰ. ł etiã uitia suꝑe¬
mus et subiugemꝰ. quandiusumꝰ in hoc corpo¬
re nob̾ deeẽ non posse unde dicamꝰ ad̃ Dimitte
nob̾ debita nrã. In illo autem regno u̾ semꝑ cũ
corporib immortalib erimꝰ: nec p̃lia nob̾ er̃t
ulla nec debita: quȩ nusqͣm ⁊ nunqͣm eẽnt si
natura nr̃a sicut recta creata ẽ ꝑmaneret. Ac ꝑ
hoc etiam nr̃ iste conflictus in quo ꝑiclitam᷑.
⁊ de quo nos uictoria nouissima cupimꝰ lib̾ari.
ad uite huiꝰ mala ꝑtinet:quam tot tantoꝵq

Expanded text:
bum aut indecens uerbum libenter audiatur, ne fiat bum aut indecens uerbum libenter audiatur, ne fiat quod non licet etiamsi libet, ne in hoc bello laborum periculorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria uel uiribus nostris facta tribuatur, sed eius gratiae, de quo ait apostolus: Gratias autem Deo, qui dat nobloco: In his, inquit, omnibus superuincimus per eum qui dilexit nos. Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis repugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus, nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et numquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius mala pertinet, quam tot tantorumque
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ omnẽ malã concupiscentiã consũmando.
s eam nob̾ quantũ diuinitꝰ adintipossumus
ñ ei consentiendo subdamꝰ. uigilus continius
ercubantes. ne opimo uerisimił fallat. ne deci¬
piat sermou̾sutꝰ ne se tenebre alicuiꝰ erroris ef¬
fundant. ne qd bonum ẽ malum. aut qd
malum ẽ bonum ẽẽ credat᷑. ne abhis quȩ agen¬
da sunt metꝰ reuocet. ne iea que agenda ñ
sunt cupido p̃cipitet. ne suꝑ iracundiã soloc¬
cidat. ne inimicicie puocent ad retributionẽ
mali ꝑmalo. ne absorbeat inhonesta ł ĩmo¬
derata tristicia. ne imꝑtiendoꝵ bñficioꝵ in¬
gerat mens ingrata torporem. ne maledicis
rumorib bona conscientia fatiget᷑ ne temera
falsa nos frangat. ne regnet peccatũ in nrõ mor¬
tali corpore ad obediendum desideriis eiꝰ. ne
membra nrã exhibeant᷑ iniquitatis arma pec¬
cato. ne ocłs sequat᷑ concupis centiam. ne uin¬
dicandi cupiditas uincat. ne in eo qd̾ male
delectat. ł uisio ł cogitatio remoret᷑. ne imꝑ¬

Expanded text:
 omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatur, ne ab his quae agenda sunt metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cupido praecipitet, ne super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouocent ad retributionem mali pro malo, ne absorbeat inhonesta uel inmoderata tristitia, ne inpertiendorum beneficiorum ingerat mens ingrata torporem, ne maledicis rumoribus bona conscientia fatigetur, ne temerfalsa nos frangat, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, ne uindicandi cupiditas uincat, ne in eo quod male delectat uel uisio uel cogitatio remoretur, ne inpro
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ⁊ ipsi qͥ nonnullos deos colunt. nullũ dicurs
esse maiorem.&&¬
reter hȩc atitem mala huiꝰ uitȩ bonis małq
cõmunia hñt inea iusti etiam ꝓpͥos qͦsdã
labores suos: quib aduersus uitia militant
intalium p̃lioꝵ temptationib pieulisq ũsan¬
tur. Aliquanddo enim concitatiꝰ. aliqñ remissiꝰ
non tam̃ desinit caro concupiscere adũsus spm̃.¬

Expanded text:
quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt esse maiorem.eter haec autem mala huius uitae bonis malisque communia habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro concupiscere aduersus sp
Abbreviated transcription (Latin):
sabeneficia tͥbuunt᷑ petentib ne ꝓpt̃ hoc reli¬
oio queratur. ꝙ̃ ꝓpt̾ aliam magis uitam ubi
mala ñ erunt oĩno ulla querenda c̃. Et adhoc
meliores quosq inhis malis adiuuat grãut qͣnto
fideliore tanto fortiore corde tolerent᷑. Ad quã rem
etiamphilosophiam ꝑdesse dicunt. docti huius
scłi. quamdii qͥb dam paucis ait tulliꝰ uerã dede¬
runt. nec hominib inqͥt abhis aut datum est
donum maiꝰ. aut potuit ullũ dari. Usq ad eo
⁊ ipsi contra qͦs agimꝰ qͦ qmͦ compulsi ft̃ in haben¬
da ñ quacunq s uera philosophia diumã gra¬
tiam confiteri. Porrosi paucis diumnitꝰ datum ẽ
uere philosophiȩ contͣ miserias huiꝰ uitȩ unicũ
auxilium: satis ⁊ hinc apparet humanũ genꝰ
adluendas miseriarũ penas ẽẽ damnatũ. Sicut
autem hoc ut fatent᷑ nullũ diuinũ maiꝰẽ do¬
num: sic anullo dõ dari credendum ẽ nͥ ab illo

Expanded text:
sa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc relisa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis uitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est; et ad hoc meliores quosque in his malis adiuuat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt docti huius saeculi, quam di quibusdam paucis, ait Tullius, ueram dederunt; nec hominibus, inquit, ab his aut datum est donum maius aut potuit ullum dari: usque adeo et ipsi, contra quos agimus, quoquo modo conpulsi sunt in habenda non quacumque, sed uera philosophia diuinam gratiam confiteri. Porro si paucis diuinitus datum est uerae philosophiae contra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc apparet humanum genus ad luendas miseriarum poenas esse damnatum. Sicut autem hoc, ut fatentur, nullum diuinum maius est donum. sic a nullo deo dari credendum est nisi ab illo,
Abbreviated transcription (Latin):
te quam rabida esuries faciebat absumerent:
Ipse postremo somnꝰ qͥ ꝓpͥe qͥetis nom̃ accepit
quis uerbis explicet sepe somnioꝵ uisis quã
sit in quietꝰ. et quam magnis licet falsarũ rerũ
terrorib. quasita exhibet ⁊ quodãmͦ expͥmit. ut
a ueris eas discernere nequeamꝰ. animã miserã
sensusq ꝑturbet: Qua falsitate uisoꝵ etiã uigi¬
lantes inqͥbdam morbis ⁊ uenenis miserabili¬
b agitant᷑ Quamuis multimoda uarietate fal¬
latiȩ homines etiã sanos maligni demones ñ¬
mnqͣm decipiant talib uisis etiam si eos ꝑhȩc
ad sua traducere non potuerint: sensus tam̃
eoꝵ solo appetitu qualitercunq ꝑsuadendę
falsitatis illudant. Ab huiꝰ tam miserȩ quasi
qͥbꝰ dam inferis uitȩ ñ lib̾at nͥ grã saluatoris
Interp̃tat᷑ qͥppe saluator. maxime ne pꝰ hanc
miserior ac semꝑit̾na suscipiat ñ uita s mors.
num magna solatia: tam̃ idõ ñ semꝑ etiam ip¬

Expanded text:
te, quam rabida esuries faciebat, absumerent? te, quam rabida esuries faciebat, absumerent? Ipse postremo somnus, qui proprie quietis nomen accepit, quis uerbisit inquietus; et quam magnis, licet falsarum rerum, terroribus, quas ita exhibet, et quodammodo exprimit, ut a veris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate visorum etiam vigilantes in quibusdam morbis et venenis miserabilius agitantur: quamvis multimoda varietate fallaciae homines etiam sanos maligni daemones nonnunquam decipiant talibus visis, ut, etiamsi eos per haec ad sua traducere non poeorum solo adpetitu qualitercumque persuadendae falsitatis inludant. Ab huius tam miserae quasi quibusdam inferis uitae non liberat nisi gratia Saluatoris interpretatur quippe Saluator, maxime ne post hanc miserior ac sempiterna suscipiat, non uita, sed mors. num magna solacia, tamen ideo non semper etiam ip
Abbreviated transcription (Latin):
frumentoꝵ fluuiꝰ impuisꝰ fugientibꝰ hominibꝰ
de horreis eiecit atq abstulit. Contra millefor¬
mes demonũ incursus. qͥs innocentia sua fi¬
dit. q̃nqͥdem ne qͥs fideret etiam paruulos
baptiratos. quib certe nichil ẽ innocentius.
aliquando sic uerant.ut in eis marime dõ
ista sinente monstret᷑ huiꝰ uitȩ flenda calami¬
tas et alteriꝰ desideranda felicitas: Iam uͦ de
ipso corpore tot existunt morboꝵ mala. ut nec
libris medicoꝵ cuncta comp̃hensa sint: in qͦr
plurib ac pene omnib etiam ipsa adium̃ta
⁊ medicamenta tormenta sunt ut homines a
penarũ exicio penali eruant᷑ auxilio. Nonne
ad hoc ꝑduxit sitientes homines ardor ĩmanis
ut urinam qͦq humanã ł etiã suã biberent:
Nonne ad hoc fames ut a carnibꝰ hominũ se
abstinere ñ possent nec inuentos hoĩes mortu¬
os. s ꝑpt̃ hoc ase occisos. nec quoslibet alienos
uerũ etiam filios matres incredibili crudelita¬

Expanded text:
frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fidit? quando quidem, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor inmanis, ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios matres incredibili crudelita
Abbreviated transcription (Latin):
feris morsib arabie quȩ contigit ex rabioso ca¬
ne.ut etiã blanda ⁊ amica suo dnõ bestia. non¬
nunquam uehementꝰ⁊amariꝰ quam leones
draconesq metuat᷑. faciatq hominẽ quẽ for¬
de atcaminauerit. contagione pestifera ita ra¬
biosum ut aparentib. comuge. filiis. peius
om̃i bestia formidet᷑: Quȩ malapatiunt᷑ na¬
uigantes: Quȩ terrena ttmera gradientes: Quis
ambulat ubicunq ñ inopinatis subiacens casi¬
uꝰ: Deforro quidam rediens domum sanis pedibꝰ¬
suis cecidit. pedẽ fregit ⁊ ex illo uulnere finiuit
hanc uitam. Quid tudet᷑ sedente securiꝰ: De sel¬
la inqua sedebat cecidit hely sacerdos:⁊ mor¬
tuius ẽ. Agricole. immouͦ om̃s homines. qͦt¬
⁊ quantos a celo et t̾ra. ł aꝑniciosis animalibꝰ
casus metuunt agroꝵ fructibꝰ: Solent tamen
de frumentis tandẽ collectis ⁊ reconditis ẽẽ secu¬
ri. S qͥbdam qd̾ nos uidimus ꝓuentũ optimũ

Expanded text:
feris morsibus, a rabie quae contingit ex rabido caferis morsibus, a rabie quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo domino bestia nonnunquam vehementius et amarius quam leones draconesque metuatur, faciatque hominem, quem forte attaminaverit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus, conjuge, filiis, pejus omni bestia formidetur? Quae mala patiuntur navigantes? quae, terrena itinera gradientes? Quis ambulat ubicumque non inopinatis subjacens casibus? De foro quidam rediens domum sanis pedibsuis cecidit. pedem fregit et ex illo uulnere finiuit hanc uitam. Quid uidetur sedente securius? De sella, in qua sedebat, cecidit Heli sacerdos et mortuus est. Agricolae, immo uero omnes homines, quot et quantos a caelo et terra uel a perniciosis animalibus casus metuunt agrorum fructibus! Solent tamen de frumentis tandem collectis et reconditis esse securi. Sed \' quibusdam, quod nouimus, prouentum optimum
Abbreviated transcription (Latin):
quitiamq iniquoꝵ. s ad conditionẽ ꝑtinent
miseriamq cõmunẽ. qͥs ullo sermone digerit:
tꝰ qͣnta calamitas ab orbitatibꝰ atq luctu. a dam¬
nis. ⁊ damnationibꝰ. a deceptionibꝰ. ⁊mendac¬
is hominũ. a suspitionib falsis. ab omibꝰ uio¬
lentis facinorib ⁊ scelerib alienis. qnqͥdẽ ab
eis. ⁊ dep̃datio. ⁊ captuitas. ⁊ uincula. ⁊ carceres
⁊ exilia. ⁊ cruciatꝰ. ⁊ amputatio membroꝵ.⁊
pͥuatio sensuũ. ⁊ opp̃ssio corporis ad obscenã
libidinem oppͥmentis explendam.⁊ alia multa
horrenda.sepe contingunt: Quid ab innumeri
casib qui forinsecꝰ corpori formidant᷑. estibꝰ. fri¬
gorib. tempestatib. imbrib. alliionibꝰ. co¬
ruscatione. tonitru. grandine. fulmine. mo¬
tib hyatib q tr̃arum. opp̃ssionibꝰ rumarum
ab offensionib ⁊ pauore.ł etiam malicia ium̃¬
toꝵ. a tot uenenis. fruticum. aquarũ. aurarũ

Expanded text:
quitiamque iniquorum, sed ad conditionem pertinent, quitiamque iniquorum, sed ad conditionem pertinent, miseriamque communem, quis ullo sermone digerit, tus, quanta calamitas ab orbitatibus atque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus violentis facinoribus et sceleribus alienis? quandoquidem ab eis et depraedatio, et captivitas, et vincula, et carceres, et exsilia, et cruciatus, et amputatio membrorum, et privatio sensuum, et oppressio corporis ad obscenam libidinem opprimentis explendam, et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid ab innumeris casibus qui forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempestatibus, imbribus, alluvionibus, coruscatione, tonitru, grandine, fulmine, motibus hiatibusque terrarum, oppressionibus ruinarum, ab offensione et pavore vel etiam malitia jumentorum, a tot venenis fruticum, aquarum, aurarum,
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatib adhibentur: Qd pedagogi. qͥd ma¬
gistri. quid ferulȩ. qͥd lora. quid uirge: Quid
disciplina illa qua scriptura scã dicit dilecti
filii latera esse tundenda ne crescat indomitꝰ.
domariq iam durus aut uix possit. aut fortas¬
sis nec possit: Qd agitur his penis omnibꝰ
nisi ut debelletur imꝑitia et praua cupidi¬
tas infrenetur. cum quib malis in hoc scło
uiuimus: Qͥd ẽ enim qd cũ labore memini¬
mꝰ. sine labore obluiscim᷑. cum labore dis¬
cimus. sine labore nescimꝰ. cũ labore stre¬
nui. sine labore mertes sum᷑: Nonne hinc appa¬
ret inquid uelut pondẽ suo peliuis.⁊ prona sit
uitiosanatura ⁊ qͣnta ope ut hinc liberet᷑ indige¬
at: Desidia. segnitia. pigritia. negligentia. uitia
sunt utiq quib labor fugit᷑. cum labor ipse etiã
qui ẽ utilis penasit. S preter pueriles penassi¬
gitet᷑ genꝰ humanum. quȩ ñ ad maliciam ne¬

Expanded text:
uanitatibus adhibentur? Quid paedagogi, quid mauanitatibus adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid uirgae, quid disciplina illa, qua scriptum sancta dicit dilecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus domarique iam durus aut uix possit aut fortasse nec possit? Quid agitur his poenis omnibus, nisi ut debelletur inperitia et praua cupiditas infrenetur, cum quibus malis in hoc saeculum uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne hinc apparet, in quid uelut pondere suo quam procliuis et prona sit uitiosa natura et quanta ope, ut hinc liberetur, indigeat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum labor ipse, etiam qui est utilis, poena sit. Sgitetur humanum, que non ad malitiam ne
Abbreviated transcription (Latin):
ta ista hominum ñ recedit: Uerum hȩc homi¬
num st̃ maloꝵ. ab illa tam̃ erroris. ⁊ ꝑuersi amo¬
ris radice uenientia. cũꝗͣ omĩs filiꝰ adam nascitꝰ
Nam qͥs ignorat cũ quanta ignorantia ueritatis.
quȩ iam in infantib manifesta ẽ.⁊ cũ quanta
abundantia uane cupiditatis quȩ inpueris in¬
cipit apparere. homo ueniat in hanc uitam.
ita ut si dimittat᷑ uiuere ut uelit. ⁊ facere qͥc¬
qͥd uelit. in hec facinora ⁊ flagicia quȩ cõme¬
moraui ⁊ quȩ cõmemorare ñpotui. ł cuncta
ł multa ꝑueniat: S diuina gub̃natione ñ
oĩmodo deserente damnatos.⁊ dõ ñ continen¬
te in ira sua mirationes suas: in ipsis sensibꝰ ge¬
neris humani: ꝓhibitio ⁊ eruditio contra istas
cũ quib nascimͣ tenebras uigilant. ⁊ contra
hos impetꝰ opponunt᷑ plenȩ tamen etiã ipse
laborum ⁊ doloꝵ. Q d enĩ sibi uolunt multi-¬
modȩ formidines. que cohibendis paruuloꝵ

Expanded text:
ta ista hominum non recedit? Verum haec homita ista hominum non recedit? Verum haec hominum sunt malorum, ab illa tamen erroris et perversi amoris radice venientia, cum qua omnis filius Adam nascitur. Nam quis ignorat cum quanta ignorantia veritatis, quae jam in infantibus manifesta est; et cum quanta abundantia vanae cupiditatis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in hanc uitam, ita ut, si dimittatur uiuere ut uelit et facere quidquid uelit, in haec facinora et flagitia, quae commemoraui et quae commemorare non potui, uel cuncta uel multa perueniat? Sed diuina gubernatione non omni modo deserente damnatos et Deo non continente in ira sua miserationes suas in ipsis sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, cum quibus nascimur, tenebras uigilant et contra hos inpetus obponuntur, plenae tamen etiam ipsae laborum et dolorum. Quid enim sibi uolunt multimodae formidines, quae cohibendis paruulorum
Abbreviated transcription (Latin):
indicat. horrenda quedam ꝓfunditas igno¬
rantiȩ ex qua omĩs error existit. qui om̃s filios
adam tenebroso quodam sinu suscipit ut
homo ab illo liberari sine labore. dolors t¬
more non possit: Quid amor ipse tot rerũ uana¬
rum atq noxiarum. et ex hoc mordaces cure ꝑ
turbationes. merores formidines. in sanagau¬
dia. discordiȩ. lites. bella. insidie iracundiȩ. ini¬
iiciciȩ. fallacia. adulatio. fraus. furtum. rapi¬
na. ꝑfidia. suꝑbia. ambitio. inuidentia. homi¬
cidia. parricidia. crudelitas. seuicia. nequitia.
luxuria. petulantia. impudentia. impudecicia.
fornicationes. adulteria. incesta. et contra natu¬
ram utriꝰq scxus tot stupra atq immundicie
quas turpe ẽ etiam dicere. sacrilegia. hereses. blas¬
phemiȩ. ꝑiuria. opp̃ssiones innocentiũ. calum¬
niȩ. circũuentiones. p̃uaricationes. falsa testi¬
monia. iniqua iudicia. uiolentiȩ latrocinia.⁊

Expanded text:
indicat horrenda quedam profunditas ignoindicat horrenda quedam profunditas ignorantie, ex qua omAdam tenebroso quodam sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore, dolore, timore non possit? Quid amor ipse tot rerum vanarum atque noxiarum, et ex hoc mordaces curae, perturbationes, moerores, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallacia, adulatio, fraus, furtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, invidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saevitia, nequitia, luxuria, petulantia, impudentia, impudicitia, fornicationes, adulteria, incesta, et contra naturam utriusque sexus tot stupra atque immunditiae, quas turpe est etiam dicere, sacrilegia, haereses, blasphemiae, perjuria, oppressiones innocentium, calumniae, circumventiones, praevaricationes, falsa testimonia, iniqua judicia, violentiae, latrocinia, et
Abbreviated transcription (Latin):
heruntamenq speinr̃e grudium ꝓpt̃ dei
laudẽ non ẽ tacendum: ⁊ de intimis arden¬
tis sci amoris medulł dictum ẽ dnẽ dilexi de¬
corem domꝰ tuȩ: de donis eiꝰ quȩ in hac erũp¬
nosa uita bonis malisq largit᷑ ipso ad iuuan¬
te coniciamꝰ ut possumus. quantum sit illud.
qd nondum exꝑtiutiq digne eloqͥ ñ ualemꝰ.
Omitto enĩ qñ fecit hominẽ rectum. omitto
uitam illam duoꝵ conugum in paradysi fe¬
cunditate felicem: qm̃tambreuis fuit. ut
ad nascentium sensum nec ipsa ꝑuenerit. In
hac quam nouimꝰ in qua adhuc sumꝰ. cuius
temptationes immo qͣm totam temptationẽ
qͣmdium ea sumꝰ quantũlibet ꝓficiamꝰ ꝑpe¬
ti non desinimꝰ. quot sint inditia circa genꝰ
humanum bonitatis dĩ: qͥs poterit explicare:¬
am qd̃ ad pͥmam originem ꝑtinet
omẽm mortalium ꝓgeniem fuisse dam¬
natam hȩc ipsa uita. siuita dicenda ẽ tot
⁊ tantis malis plena testat᷑. Quid enim aliud

Expanded text:
Verum tamen quia spei nostrae gaudium propter Dei Verum tamen quia spei nostrae gaudium propter Dei laudem non est tacendum et de intimis ardentis sancti amoris medullis dictum est: Domine, dilexi decorem domus tuae: de donis eius, quae in hac aenJmnosissima uita bonis malisque largitur, ipso adiuuante coniciamus, ut possumus, quantum sit illud, quod nondum experti utique digne eloqui non ualemus. Omitto enim, quando fecit hominem rectum; omitto uitam illam duorum coniugum in paradisi fecunditate felicem, quoniam tam breuis fuit, ut ad nascentium sensum nec ipsa peruenerit: in hac, quam nouimus, in qua adhuc sumus, cuius tentationes, immo quam totam tentationem, quamdiu in ea sumus, quantumlibet pro- Sciamus, perpeti non desinimus, quae sint indicia circa genus humanum bonitatis Dei, quis poterit explicarequod ad primam originem pertinet, omnem mortalium progeniem fuisse damnatam, hoc ipsa vita, si vita dicenda est, tot et tantis malis plena, testatur. Quid enim aliud
Abbreviated transcription (Latin):
potest. nusquam eẽ sinat᷑ omĩno: nullomͦ sub¬
trahi poterit omĩpotentiȩ creatoris ⁊ s capillꝰ
in eo capitis non ꝑibit. Erit gͦ spũi subdita caro
sp̃alis. s tamen caro non sp̃s: sicut carni subdi¬
tus fuit sp̃s ipse carnalis. s tamen sp̃s ñ caro.
Cuiꝰ reihabemꝰ exꝑimentũ in nr̃ȩ penȩ deformi¬
tate. Non enĩ scd̃m carnem. s utiq scdm sp̃m̃
uob̃ quasi spũalib. s quasi carnalib. Et ho¬
mo spũalis sic in hac uita dicit᷑. ut tamen cor¬
pore adhuc carnalis sit: et uideaͭ aliam legẽ
in membris suis repugnantem legi m̃tis suȩ
Erit autem ⁊ iam corpore spũalis: cũ eadẽ ca¬
ro sic resurrexerit ut fiat qd scriptum ẽ. Se¬
minat᷑ corpꝰ animale: surget corpus spũale.
Quȩ sit autem⁊ quam magna spũalis corpo¬
ris grã. qm̃ nondum uenit in exꝑimentum:¬
uereor ne temerariũ sit ome qd̃ de illa pro¬
fertur eloquium.

Expanded text:
potest, nusquam esse sinatur omnino, nullo modo subpotest, nusquam esse sinatur omnino, nullo modo subtrahi poterit omnipotentiae creatoris, sed capillus in eo capitis non peribit. erit ergo spiritui subdita caro spiritalis, sed tamen caro, non spiritus; sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis, sed tamen spiritus, non caro. cuius rei habemus experimentum in nostrae poenae deformitate. nloqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cam eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale. quae sit autem et quam magna spiritalis corporis gratia, quia nondum uenit in exuereor ne temerarium sit omne, quod de illa profertur, eloquium.
Abbreviated transcription (Latin):
posse credamꝰ. cumomĩb partib ut decorem
custodiant id distribuit᷑ qđ si enormit̃ in
una ẽẽt. utiq ñ deceret. Aut si contendit᷑ in
ea quẽq statura corporis resurrecturum eẽ. in
qua defunctus ẽ: non pugnacit̃ resistendũ ẽ¬
tantum ẽ tantum absit om̃is deformitas. oĩs
infirmitas omĩs tarditas. omĩsq corruptio.
et si quid aliud illud nondecet regnũ in quo
resurrectionis ⁊ ꝓmissionis filii ȩquales ert̃
angłiᷤᷤ dĩ. si non corpore. non ȩcate. certe felici
porib uiuis ł post mortem de cadaueri
b ꝑut. ⁊ simul cum eo qd̾ insepulchris re¬
mansit. in spũalis corporis nouitatẽ. exani¬
malis corporis uetustate mutatũ resurget
incorruptione atq immortalitate uestitũ.
S ⁊ si ł casualiquo graui. ł inimicoꝵ ĩmani¬
tate totum penitꝰ conterat᷑ in pulucrem.
atq mauras ł in aquas disꝑsum. quantum fieri

Expanded text:
posse credamus, cum omnibus partibus, ut decorem posse credamus, cum omnibus partibus, ut decorem custodiant, id distribuitur, quod si enormiter in una esset, utique non deceret. aut si contenditur in ea quemque statura corporis resurrecturum esse, in qua defunctus est, non pugnaciter resistendum est; tantum absit omnis deformitas, omnis infirmitas, omnis tarditas omnisque corruptio, et si quid aliud illud non decet regnum, in quo resurrectionis et promissionis filii aequales erunt angelis dei, si non corpore, non aetate, certe felicitate. poribus uiuis uel post mortem de cadaueribus periit, et simul cum eo quod in sepulchris remansit in spiritalis corporis nouitatem ex animalis corporis uetustate mutatum resurget incorruptione atque immortalitate uestitum. sed etsi uel casu aliquo graui uel inimicorum immanitate totum penitus conteratur in puluerem atque in auras uel in aquas dispersum, quantum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
uis et si omib ꝑisset modis. nec ulla eiꝰ ma¬
teries mnullis naturȩ latebris remansisset:
unde tiellet eam repararet omp̃s.S ꝓꝓter
capitis ur̃ĩ non ꝑibit. absurdum ẽ ut pute¬
mus cum capillus hominis ꝑire ñ possit.
tantas carnes fame depastas atq consump¬
tas ꝑire potiusse. Quib om̃ib ꝓ nr̃o modu¬
lo consideratis atq tractatis: hȩc summa con¬
ficit᷑. ut in resurrectione carnis inȩternũ eas
mensuras habeat corpoꝵ magnitudo quas
habebat ꝑficiende siue ꝑfectȩ cuiꝰq indita cor¬
poriratio iuuentutis in membroꝵ quoq omĩ¬
um modulis congruo decore seruato. Quodde¬
cus ut seruet᷑. si aliquid demptũ fuerit in decen¬
ti alicui granditati in parte aliqua constitutȩ
qd̾ ꝑ totum spargat᷑. ut neq id pereat ⁊ congruo¬
entia partium ubiq teneat᷑: non ẽ absuidũ
ut aliquid inde etiam stature corporis addi

Expanded text:
uis, etsi omnibus perisset modis nec ulla eius mauis, etsi omnibus perisset modis nec ulla eius materies in ullis naturae latebris remansisset, unde uellet eam repararet omnipotens. sedcapitis uestri non peribit, absurdum est, ut putemus, cum capillus hominis perire non possit, tantas carnes fame depastas atque consumtas perire potuisse. quibus omnibus pro nostro modulo consideratis atque tractatis haec summa conficitur, ut in resurrectione carnis in aeternum eas mensuras habeat corporum magnitudo, quas habebat per- ficiendae siue perfectae cuiusque indita corporis ratio iuuentutis, in membrorum quoque omnium modulis congruo decore seruato. quod decus ut seruetur, si aliquid demtum fuerit indecenti alicui granditati in parte aliqua constitutae, quod per totum spargatur, ut neque id pereat et congruentia partium ubique teneatur: non est absurdum, ut aliquid inde etiam staturae corporis addi
Abbreviated transcription (Latin):
quispiam confectus fame atq compulsus
uescat᷑ cadauerib hominum. qd malũ aliqͦ¬
tiens accidisse ⁊ uetus testat᷑ historia ⁊ nr̃oꝵ
tempoꝵ infelicia exꝑimenta docuerunt: nũ
quisquam ueridicaratione contendet totũ
digestum fuisse ꝑimosmeatus. nichilq in de
in eiꝰ carnemmutatum atq conuersum cũ
ipsa macies quȩ fuit ⁊ non ẽ satis indicet quȩ
ilł escis detrimenta suppleta sint: Iamitaq
aliqua paulo ante p̃misi quȩ ad istum quoq
nodum soluendum ualere debebunt. Quic¬
quid enim carniũ ex hausit fames: utiq
mauras ẽ exalatum. Unde diximus om̃ĩpo¬
tentem dm̃ posse reuocare quod fugit. Reddet᷑
gͦ caro illa homini. in quo eẽ caro humana
primitꝰ cepit. Ab illo qͥppe altero tanquam
mutuo sumpta deputanda ẽ: quȩ sic̃ es ali¬
enum ei redibenda ẽ a quo sumpta ẽ. Sua
uͦ illi quem fames ex inanierat. ab eo qͥ po¬
tensc̃ etiam exalata reuocare reddet᷑. Quã¬

Expanded text:
quispiam confectus fame atque compulsus quispiam confectus fame atque compulsus uescatur cadaueribus humanis, quod malum aliquotiens accidisse et uetus testatur historia et nostrorum temporum infelicia experimenta docuerunt, num quisquam ueridica ratione contendet totum digestum fuisse per imos meatus, nihil inde in eius carnem mutatum atque conuersum, cum ipsa macies, quae fuit et non est, satis indicet quae illis escis detrimenta. suppleta sint? iam itaque aliqua paulo ante praemisi, quae ad istum quoque nodum soluendum ualere debebunt. quidquid enim carnium exhausit fames, utique in auras est exhalatum; unde diximus omnipotentem deum posse reuocare quod fugit. reddetur ergo caro illa homini, in quo esse caro humana primitus coepit. ab illo quippe altero tamquam mutuo sumta deputanda est; quae sicut aes alienum ei redhibenda est, unde sumta est. sua uero illi quem fames exinanierat ab eo qui potest etiam exhalata reuocare reddetur. quam
Abbreviated transcription (Latin):
bsit autemut adresuscitanda corpo¬
rauiteq reddenda non possit omĩpotentia
creatoris omnia reuocare quȩ ł bestiȩ.ł ignis
absumpsit. uel inpuluerem cinerẽ ue collap¬
sum. ł in humorem solutum. ł in auras ẽ ex¬
halatum. Absit ut sinus ullus secretũq na¬
turȩ ita recipiat aliquid subtractum sensib
nrĩs. ut om̃ium creatoris aut cognitionem
lateat. aut effugiat potestatem. Dm̃ certe uo¬
lens sicut poterat diffinire cicero tantus au¬
ctor ipsorum: mens quedam ẽ inquit soluta.
⁊ libera. secreta abomni concretione mortali.
omnia sentiens:⁊ mouens. ipsaq p̃dicta motu
sempit̾no. Hoc autem repperit in doctrinis ma
quomodo aliquid uel latet omnia sentientẽ
uel in reuocabiliter fugit omĩa mouentẽ: Uñ
iam etiam questio illa soluenda ẽ quȩ diffici¬
lior uidet᷑ ceteris. ubi querit᷑ cum caro mortu
hominis. etiam alteriꝰ fit uiuentis caro. cu
potius eoꝵ inresurrectione reddat᷑ Si enim

Expanded text:
Absit autem ut ad resuscitanda corpoAbsit autem ut ad resuscitanda corpora vitaeque reddenda non possit omnipotentia Creatoris omnia revocare quae vel bestiae, vel ignis absumpsit in pulverem cineremve collapsum, vel in humorem solutum, vel in auras est exhalatum; absit ut sinus ullus secretumque naturae ita recipiat aliquid subtractum sensibus nostris, ut omnium Creatoris aut coglateat aut effugiat potestatem. deum certe uolens, sicut poterat, definire Cicero, tantus auctor ipsorum: "mens quaedam est" inquit "soluta et libera, secreta ab omni concretione mortali, omnia sentiens et monens ipsaque praedita motu sempiterno". hoc autem repperit in doctrinis magquomodo aliquid uel latet omnia sentientem uel inreuocabiliter. fugit omnia mouentem? Vnde iam etiam quaestio illa solnenda est, quae difficilior uidetur ceteris, ubi quaeritur, cum caro mortui hominis etiam alterius uiuentis fit caro, cui potius eorum in resurrectione reddatur. si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut nic hil possit uideri: ñ ostium quo ingre¬
derent᷑ s duces itincris a quib inde abduceren¬
tur inquirerent.
escio quo autẽ mͦ sic afficimur amore mr̃m
beatoꝵ: ut uelimus in illo regno in eoꝵ cor¬
porib uidere uulnerũ cicatrices. quȩ ꝓxͥ no
mine ꝑtulerunt. Et fortasse uidebimus. Non
enim deformitas in eis s dignitas erit: et gͦ¬
dam quamuis incorpore ñ corporis s uir¬
tutis pulchritudo fulgebit. Nec ideo tam̃
si aliqua mr̃ib amputata ł ab lata st̃ m̃bra
sine ipsis membris erunt in resurrectione mor¬
tuoꝵ. quib dictum ẽ capillus capitis urĩ ñ
ꝑibit. S si hoc decebit in illo nouo scło. ut in¬
ditia głosorum uulnerum in illa immortali
carne cernantur. ubi membraut p̃ciderent᷑
ꝑcussa ł secta sunt: ibi cicatrices. s tamen cis¬
dẽ membris redditis non ꝑditis apparebun.
uitia tunc erunt: non sunt tamen deputan¬
da uel appellanda uitia. uirtutis indicia.

Expanded text:
ut nihil possit uideri, non ostium qua ingreut nihil possit uideri, non ostium qua ingrederentur, sed duces itineris a quibus inde abducerentur, inquirerent. Nescio quo autem modo sic adficimur amore martyrum beatorum, ut uelimus in illo regno in eorum corporibus uidere uulnerum cicatrices, quae pro Christi nomine pertulerunt; et fortasse uidebimus. Non enim deformitas in eis, sed dignitas erit, et quaedam, quamuis in corpore, non corporis, sed uirtutis pulchritudo fulgebit. Nec ideo tamen si aliqua martyribus amputata et ablata sunt membra, sine ipsis membris erunt in resurrectione mortuorum, quibus dictum est: Capillus capitis uestri non peribit Sed si hoc decebit in illo nouo saeculo, ut indicia gloriosorum uulnerum in illa inmortali carne cernantur, ubi membra, ut praeciderentur, percussa uel secta sunt, ibi cicatrices, sed tamen eisdem membris redditis, non perditis, apparebunt. uitia tunc non erunt, non sunt tamen deputanda uel appellanda uitia uirtutis indic
Abbreviated transcription (Latin):
ro suauitas quanta erit ubi iusti fulgebunt
sicut sol inregno patris sui: Quȩ claritas inxͥ
corpore cum resurrexit: ab oculis discipłoꝵ po¬
tiꝰ ab scondita fuisse quam defuisse credenda ẽ.
Non enim ferret eamhumanꝰ atq infirmꝰ aspe¬
ctus. quando ille a suis ita deberet atcendi. ut
posset agnosci. Quoꝑtinuit etiam ut contre¬
ctantib ostenderet suor uulnerum cicatrices.
ut ctiam cibum potumq fumeret. ñ alim̃toꝵ
indigentia: s ea qua et hoc poterat potestate.
Cum autem aliqͥd ñ uidet᷑ quamtus assit aqͥbꝰ
alia quȩ pariter assunt uident᷑. sicut illam cda¬
ritatem dicimꝰ affuisse ñ uisam. aquib alia ui¬
debantur. LoRasia grece dicit᷑. quod nr̃i int̃¬
p̃tes latine dicere ñualentes. in libro geneseosce¬
citatem interp̃tati sunt. Hanc enim passi funt
sodomite qͣndoquerebant ostiũ iustiuiri nec po¬
terant inuenire. Quȩ sicecitas fuisset qua fit

Expanded text:
ro suauitas quanta erit, ubi iusti fulgebunt ro suauitas quanta erit, ubi iusti fulgebunt sicut sol in regno Patris sui! Quae claritas in Christi corpore, cum resurrexit, ab oculis discipulorum potius abscondita fuisse quam defuisse credenda est. Non enim eam ferret humanus adque infirmus adspectus, quando ille a suis ita deberet adtendi, ut posset agnosci. Quo pertinuit etiam, ut contrectantibus ostenderet suorum uulnerum cicatrices, ut etiam cibum potumque sumeret, non alimentorum indigentia, sed ea qua et hoc poterat potestate. Cum autem aliquid non uidetur, quamuis adsit, a quibus alia, quae pariter adsunt, uidentur, sicut illam claritatem dicimus adfuisse non uisam, a quibus alia uidebantur: aopaata Graece dicitur, quod nostri interpretes Latine dicere non ualentes in libro geneseos caecitatem interpretati sunt. Hanc enim sunt passi Sodomitae, quando quaerebant ostium iusti uiri nec poterant inuenire. Quae si caecitas fuisset, qua fit
Abbreviated transcription (Latin):
deformitates humanoꝵ corpoꝵ ñ mͦ inusita¬
tas uerum etiam raras atq monstruosas quȩ
huic miserȩ uitȩ congruunt abhorrent autẽ
ab illa futura felicitate scõꝵ. sic auferre aeꝑ¬
dere. ut quascunq earum faciunt ⁊ sinatura¬
lia tamen indecora excrementa substantie cor¬
poralis nulla eiꝰ diminutione tollant᷑: Ac ꝑhoc
non ẽ macrispinguibq metuendũ: ne ibi
etiam tales sint qualessi possent nec hic ẽẽ uo¬
luissent. Omnis enĩ corporis pulchritudo. ẽ
partiũ congruentia cũ quadã coloris suaui¬
tate. Ubi autemnonẽ partiũ congruentia.
aut ideo quid offendit quia prauum ẽ aut
ideo qͥa paruum. aut idõ qr nimiũ. Proinde
nulla erit deformitas quãs facit incongruen¬
tia partium. uͥ ⁊quȩ praua sunt corrigent᷑⁊
qd minꝰ ẽ quam decet unde creator nouit in¬
de supplebit᷑ et quod plus ẽ quam decet. ma¬
teriȩ seruata integritate detrahet᷑. Coloris por¬

Expanded text:
deformitates humanorum corporum, non modo usitadeformitates humanorum corporum, non modo usitatas, uerum etiam raras adque monstrosas, quae huic miserae uitae congruunt, abhorrent autem ab illa futura felicitate sanctorum, sic auferre ac perdere, ut, quascumque earum faciunt etsi naturalia, tamen indecora excrementa substantiae corporalis, nulla eius deminutione tollantur? Ac per hoc non est macris pinguibusque metuendum, ne ibi etiam tales sint, quales si possent nec hic esse uoluissent. Omnis enim corporis pulchritudo est partium congruentia cum quadam coloris suauitate. Ubi autem non est partium congruentia, aut ideo quid offendit quia prauum est, aut ideo quia parum, aut ideo quia nimium. Proinde nulla erit deformitas, quam facit incongruentia partium, ubi et quae praua sunt corrigentur, et quod minus est quam decet, unde Creator nouit, inde subplebitur, et quod plus est quam decet, materiae seruata integritate detrahetur. Coloris por
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. s de numero capilloꝵ. dictum multo
aꝑtius possit intelligi. Unde ⁊ alibi dicit Ca¬
pilli capitis urĩ om̃s numerati sunt. Neq hoc
idõ dixerim quod aliqͥd existimẽ corpori cuiꝰ¬
q ꝑiturum. qđ naturalit̾ merat. s qd̃ defor¬
me concretum fuerat. non utiq ob aliud nisi
ut hinc quoq ostenderet᷑ quam sit penalis
conditio ista mortalium. sic eẽ rediturum: ut
seruata integritate substantiȩ deformitas ꝑeat.
Si enim statuam potest artifex homo qͣm ꝓpt̃
aliquam causam deformẽ fecerat conflare
⁊ pulcherrimam reddere. ita ut nichil inde
substantiȩ s sola deformitas ꝑeat. ac siqͥd in
illa figura priore indecenter stabat. nec pari¬
litatͥ partium congruebat. non de toto unde
fecerat amputare atq separare s ita consꝑg̾e
uniuerso atq miscere ut nec feditatem faciat
nec minuat quantitatẽ: qͥd de omĩpotente ar¬
tifice sentiendum ẽ: Ergone non poterit qͣsq

Expanded text:
tudine, sed de numero capillorum dictum multo tudine, sed de numero capillorum dictum multo aptius possit intellegi; unde et alibi dicit: Capilli capitis uestri numerati sunt. Neque hoc ideo dixerim, quod aliquid existimem corpori cuique periturum, quod naturaliter inerat; sed quod deforme natum fuerat non utique ob aliud, nisi ut hinc quoque ostenderetur, quam sit poenalis condicio ista mortalium, sic esse rediturum, ut seruata integritate substantiae deformitas pereat. Si enim statuam potest artifex homo, quam propter aliquam causam deformem fecerat, conflare et pulcherrimam reddere, ita ut nihil inde substantiae, sed sola deformitas pereat, ac si quid in illa figura priore indecenter exstabat nec parilitate partium congruebat, non de toto, unde fecerat, amputare adque separare, sed ita conspergere uniuerso adque miscere, ut nec foeditatem faciat nec minuat quantitatem: quid de omnipotenti artifice sentiendum est? Ergone non poterit quasque
Abbreviated transcription (Latin):
uid iam respondeam de capitł atq unguibꝰ:
Semel quippe intellecto ita nicħ ꝑiturũ esse
de corpore. ut deforme nichil sit in corpore: si¬
mul intelligit᷑ ea quȩ deformẽ factura fuerant
enormitatem. masse ipsi accessura eẽ. ñ locis in
quib membroꝵ forma turpet᷑. uelut si de li¬
mo uas fieret quod rursus in eundẽ limũ re¬
dactum totum de toto iterum fieret. non eẽt
necesse ut illa pars limiquȩ inansa fuerat. ad
ansam rediret. aut quȩ fundum fecerat ipsa
rursus faceret fundum. dũ tamen totũ reũte¬
ret᷑ in totum. id ẽ totꝰ illelimꝰ in totum uas.
nulla sui parte ꝑditaremearet. Quaꝓpt̃ si ca¬
pilli tociens tonsi. ungues ue desecti. ad sua
loca deformiter redeunt: non redibunt. Nec
tamen cuiq resurgenti ꝑibunt: qr in eandẽ
carnem. ut quẽcunq ibi locum corporis te¬
neant. seruata partium congruentia. mat̾iȩ
mutabilitate uertent᷑. Quamuis qd ait dñs
capillus capitis urĩnon ꝑibit: non de longi¬

Expanded text:
uid iam respondeam de capillis adque unguibus? Semel quippe intellecto ita nihil periturum esse de corpore. ut deforme nihil sit in corpore, simul intellegitur ea, quae deformem factura fuerant enormitatem, massae ipsi accessura esse, non locis in quibus membrorum forma turpetur. Velut si de limo uas fieret, quod rursus in eundem limum redactum totum de toto iterum fieret, non esset necesse ut illa pars limi, quae in ansa fuerat, ad ansam rediret, aut quae fundum fecerat, ipsa rursus faceret fundum, dum tamen totum reuerteretur in totum, id est, totus ille limus in totum uas nulla sui perdita parte remearet. Quapropter si capilli totiens tonsi unguesue desecti ad sua loca deformiter redeunt, non redibunt; nec tamen cuique resurgenti peribunt, quia in eandem carnem, ut quemcumque ibi locum corporis teneant, seruata partium congruentia materiae mutabilitate uertentur. Quamuis quod ait Dominus: Capillus capitis uestri non peribit, non de longi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ scientie maloꝵ duȩ sunt. una qua potentiã
mentis non latent altera qua expientis sen¬
sib inherent aliter quippe sciunt᷑ uicia oĩa
ꝑ sapientiȩ doctrinam. aliter ꝑ insipientis
pessimam uitam: ita ⁊ obliuiones maloꝵ
duȩ sunt Aliter ea nanq obhuiscit᷑ eruchitꝰ.
⁊ doctus: aliter exꝑtꝰ ⁊ passus. Ille si pitiam
negligas iste simiseria careat. Sedm hanc ob¬
liuuionem quam posteriore loco posui. non ert̃
memores sc̃ĩ p̃teritorum maloꝵ. Carebunt enĩ
omnib ita ut penitus deleant᷑ de sensibꝰ eoꝵ.
Eatamen potentia scientiȩ quȩ magna m eis
erit. non solum sua p̃terita. s etiam dampna¬
toꝵ eos sempiterna miseria non latebit Alioqͥn
si se miseros fuisse nescituri sunt. quomꝰ sic̃ ait
psalmus. misericordias domini inȩternũ can¬

Expanded text:
ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur de sensibus eorum. ea tamen potentia scientiae, quae magna in eis erit, non solum sua praeterita sed etiam damnatorum eos sempiterna miseria non latebit. alioquin si se fuisse miseros nescituri sunt, quomodo, sicut ait psalmus, misericordias domini in aeternum can
Abbreviated transcription (Latin):
erit in amissibił uoluntas pietatis ⁊ eqͥtatis.
quomͦꝰ ẽ felicitatis. Nam utiq peceando nec
pietatem nec felicitatem tenuimꝰ. uoluntatẽ
uͦ felicitatis nec ꝑdita felicitate ꝑdidimꝰ. Certe
ds̃ ipse nunqͥd qm̃ peccare non potest. ideoli¬
berum arbitrium habere negandus ẽ Erit
g̾ illius ciuitatis ⁊ una momnib.⁊ insepara¬
bilis insingulis uoluntas lib̃a. ab omi malo
liberata.⁊ impleta omnibono. fruens indefi¬
cient̾ ȩt̃noꝵ iocunditate gaudioꝵ. oblita cul¬
parum.oblita penarum. nec idõ tamen sue li¬
berationis oblita: ut liberatori suo ñ sit ingra¬
ta. Quantum gͦ attinet ad scientiam rationa¬
lem memor p̃teritoꝵ etiam maloꝵ suoꝵ: qͣntũ
autẽ ad exꝑientis sensum prorsus ĩmemor. Nã
⁊ ꝑitissimus medicꝰ sicut arte sciunt᷑ om̃s fere
morbos corporis nouit: sic̃ autem corpore senti¬
unt᷑. plurimos nescit. quos ipse ñ passus ẽ. Ut

Expanded text:
erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quomodo est felicitatis. nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem uero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. certe deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata; quantum ergo attinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum, quantum autem ad experientis sensum, prorsus immemor. nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quando pͥmum creatus ẽ rectus. potuit
non peccare: s potuit et peccare. Hoc autẽ no¬
uissimum eopotentius erit: quopeccare ñ po¬
terit uerum hoc quoq dei munere. ñ suȩ pos¬
sibilitate nature. Aliud ẽ enĩ eẽ dm̃. aliud par¬
ticipem dĩ. Os̃ natura peceare non potest. par¬
ticipes uͦ dei ab illo accipit ut peccare ñ pos¬
sit. Seruandi autẽ gradꝰ erant diuni mune¬
ris. ut pͥmumdaret᷑ lberũ arbitriũ qͦ ñ pecea¬
re homoposset. nouissimũ quo peccare ñ pos¬
set: atq illud ad comparandũ meritũ. hoc ad
recipiendum p̃mium ꝑtineret. S quia peccauit
ista natura cum ñ peccare potuit: largiore
giore grã liberat᷑. ut ad eam ꝑducat᷑ lib̾tatem
inqua peccare non possit sieut enimprima
immortalitas fuit quam peccando adam ꝑdi¬
dit. posse non mori. notussima erit ñ posse
mori: ita pͥmũliberũ arbitrium posse ñ pecca¬
re nouissimum non posse peccare. Sic enim

Expanded text:
est, quando primum creatus est rectus, potuit est, quando primum creatus est rectus, potuit non peccare, sed potuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, quo peccare non poterit; uerum hoc quoque dei munere, non suae possibilitate naturae. aliud est enim esse deum, aliud participem dei. deus natura peccare non potest; particeps uero dei ab illo accepit, ut peccare non possit. seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non peccare homo posset, nouissimum, quo peccare non posset, atque illud ad comparandum meritum, hoc ad recipiendum praemium pertineret. sed quia peccauit ista natura. cum peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua peccare non possit. sicut enim prima immortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, nouissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non\'posse peccare. sic enim