comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ mortis eius similitudini complantati. peccato utiq moruit᷑.
Iuod enĩ mortuus ẽ ꝑeccato. mortuus ẽ semel: quod aũt uinit. ui¬
int deo. Et quid ẽ complantati similitudini mortis eius. nisi
quod sequit᷑. sic et uos existimate uos mortuos eeͥ peccato. unie¬
re aut deo in xp̃o iħu : Numquid dicturi sumus peccato mortu¬
um fuisse iħm quod nullũ habuit umquã : Absit. Et tam̃ qđ mor¬
tis ẽ peccato. mortuus semel. Mors enĩ eius peccatum nr̃m sig¬
nificauit: quo utiq ipsa mors accidit eui morti mortuus. id est ut
mortalis non eẽt ulterius: peccato dicit᷑ mortuus. Quod ergo ip¬
se significauit insimilitudine carnis peccati: hoc ꝑ eius gram nos
agimus in carne peccati. Ut quomͦ ille moriendo similitudini
peccati. petcato mortuus predicatur: ita quicumq in illo fue
eidem rei cuius illa fuerat similitudo moriaturꝰ & qͦmͦ inillius uera car

Expanded text:
tur, mortis ejus similitudini complantati peccato utique moriuntur. tur, mortis ejus similitudini complantati peccato utique moriuntur. Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel: quod autem vivit, vivit Deo. Et quid est complantari similitudini mortis ejus, nisi quod sequitur, Sic et vos existimate vos mortuos esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu ? Numquid dicturi sumus, peccato mortuum fuisse Jesum, quod nullum habuit unquam? Absit. Et tamen quod mortuus est peccato, mortuus est semel. Mors enim ejus peccatum nostrum significavit, quo utique ipsa mors accidit: cui morti mortuus, id est, ut mortalis non esset ulterius, peccato dicitur mortuus. Quod ergo ipse significavit in similitudine carnis peccati, hoc per ejus gratiam nos agimus in carne peccati, peccato mortuus praedicatur: ita quicunque in illo fuer nos veraciter eidem rei cujus illa fuerit simi
Abbreviated transcription (Latin):
rum nichil nigatis iam ergo nobis cum gr̃am confitemin. Quid
ẽ enim aliud. ubi nichil illorũ ẽ : In una igit᷑ eademq causa aliꝰ
relinquitur iusticia iudicante non facto. alius assumit᷑ gr̃a pre¬
stante non merito. frustra om̃ino contenditis nec ab originali
peccato paruulos regeneratione mundari. Non hoc ostendit qͥ dix̃.
qͥ cumq baptitatisumꝰ ir xp̃o : in morte ip̃sius baptizati sumus.
Dicendo enim quicũq ñ utiq paruulos fecit exceptos. Quid ẽ aut̃¬
minorte xp̃i baptitari. nisi peccato mori : Unde etiam de ipso idẽ
alio loco dicit. Quod enim mortuus ẽ peccato. mortuus ẽ semel
quod utiq dictum ẽ ꝓpt̾ similitudinem carnis peccati. ꝓpt̃ ꝗd
et maguum misteriũ ẽ crucis eius. ubi et uetꝰ homo nrͣ simul
crueifirus ẽ. ut euacuetur corpus peccati. Si ergo in xp̃o paruu¬
n baptirant᷑: in morte eius baptizant᷑. Si inmorte eius baptitan¬

Expanded text:
rum nihil negatis. Jam ergo nobiscum gratiam confitemini. Quid rum nihil negatis. Jam ergo nobiscum gratiam confitemini. Quid est enim aliud, ubi nihil illorum est? In una igitur eademque causa, alius relinquitur justitia judicante, non fato; alius assumitur gratia praestante, non merito. 7. Frustra omnino contenditis, nec ab originali peccato parvulos regeneratione mundari. Non hoc ostendit, qui dixit, Quicumque baptizati sumus in Christo, in morte ejus baptizati sumus. Dicendo enim, Quicumque, non utique parvulos fecit exceptos. Quid est autem in morte Christi baptizari, nisi peccato mori? Unde etiam de ipso idem alio loco dicit, Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel. Quod utique dictum est propter similitudinem carnis peccati: propter quod et magnum mysterium est crucis ejus, ubi et vetus homo noster simul crucifixus est, ut evacuetur corpus peccati. Si ergo in Christo parvuli baptizantur, in morte ejus baptizantur. Si in morte ejus baptizan
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo qđ generatum ẽ regeneretur. ut similit̾ quia ñ pot̾ alit̾
quod tractũ ẽ remittat᷑. frustra identidem conaris subtegere
Quod suꝑfluum baptismum putatis inparuulis. dicentes miste¬
riorũ xp̃i gr̃a multis locupletem eẽ muneribus. uelitis no¬
litis paruulos credere confitemini in xp̃m. ꝑ corda et ora ge¬
stantium. Ergo et ad illos ꝑtinet dñica illa sententia. qui non
crediderit condempnabitur. Qua causa. qua iusticia. si muillũ
trahunt originale percatum: Quod aut dicis hinc potius suos
approbat. quod ante ꝓprium uoluntatis obsequium. hoc qđ meis fecit
beneficiorum sublimat augmentis. Si ergo hinc suos istos hinc ap¬
probat: ꝓfecto illos quibus hoc ñ donat nͨ alprobat suos. Porro
cum et ipsi eadem causa sint eius quia condidit eos. cur non et
ipsos eodem mͦ approbat suos : Hic de facto uł de acceptione ꝑsona¬

Expanded text:
« Ergo quod generatum est regeneretur, ut similiter, quia non potest aliter, « Ergo quod generatum est regeneretur, ut similiter, quia non potest aliter, quod tractum est remittatur » : frustra identidem conaris obtegere quod superfluum Baptismum putatis in parvulis, dicentes « mysteriorum Christi gratiam multis locupletem esse muneribus. » Velitis nolitis, parvulos credere confitemini in Christum per corda et ora gestantium. Ergo et ad ipsos pertinet dominica illa sententia: Qui non crediderit, condemnabitur . Qua causa, qua justitia, si nullum trahunt originale peccatum? Quod autem dicis, « Hinc potius suos approbat, quod ante proprium voluntatis obsequium, hoc quod in eis fecit beneficiorum sublimat augmentis: » si ergo hinc suos istos approbat; profecto illos quibus hoc non donat, non approbat suos. Porro cum et ipsi eadem causa sint ejus, quia condidit eos; cur non et ipsos eodem modo approbat suos? Hinc de fato, vel de acceptione persona
Abbreviated transcription (Latin):
temini cũ in corpus xp̃i transeunt demundo eligi: necesse ẽ ut
ei nascant᷑ de quo eligunt᷑ ut renascant᷑. Nascunt᷑ enĩ ꝑ carnis
concupiscentiã: renasc nt᷑ ꝑ sp̃c scĩ gram. Illa de mundo ẽ. hȩc
uenit inmundũ: ut de mundo eligant᷑. qui pͣ destinati funt an¬
te mundũ. Cũ aũt dixisset apłs. ds erat in xp̃o mundũ reconci¬
lans sibi. quomͦ id faciat. mox ad iunxit atq ait. Non reyutans
illis delicta eorũ. Totus ergo mundus ex adam reus. deo ñ ne¬
gante manũ formationis oꝑe suo seminibꝰ institutis. quã uis
pat̾na p̃uaricatione uitiatis et cũ ꝑ xp̃m reconciliat᷑. muncdus
de mundo liberat᷑. eo liberante qui uenit in mundum nͣ de
mundo eligendus. s electurus. ñ meritorũ electione. s gr̃e:
aliis meis u̾bis ubi dixi huius concupiscentiȩ reatũ regenera¬
tio sota dimittit. ac ꝑ hoc generatio trahit. moxq sub uinxi

Expanded text:
temini, cum in corpus Christi transeunt, de mundo eligi; necesse est ut temini, cum in corpus Christi transeunt, de mundo eligi; necesse est ut ei nascantur, de quo eliguntur ut renascantur. Nascuntur enim per carnis concupiscentiam, renascuntur per Spiritus gratiam. Illa de mundo est, haec venit in mundum, ut de mundo eligantur qui praedestinati sunt ante mundum. Cum autem dixisset Apostolus, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi; quomodo id faciat, mox adjunxit, atque ait, Non reputans illis delicta eorum . Totus ergo mundus ex Adam reus; Deo non negante manum formationis operi suo, seminibus institutis quamvis paterna praevaricatione vitiatis: et cum per Christum reconciliatur mundus, de mundo liberatur; eo liberante qui venit in mundum, non de mundo eligendus, sed electurus; non meritorum electione, sed gratiae: aliis meis verbis, ubi dixi, « Hujus concupiscentiae reatum regeneratio sola dimittit, ac per hoc generatio trahit; » moxque subjunxi,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Neq enĩ et ipsc̃ de mundo fuit. et electus ẽ inde. ut ñ eẽt
de mundo. Quis hoc dixerit xp̾ianus : nec scđm hoc enĩ qł homo
cẽ dignatꝰ ẽ filius dei de mundo fuit. Qui dita nisi quia in illo¬
peccatum nuniquã fuit ꝓpt̾ quod omnis homo prius mundo non
deo nascit᷑. et ut deo nascat᷑ de mundo eligit᷑ qui renascit᷑. ut iã
ñ sit de mundo. Propt̾ qd ab eo princeps mundi eicit᷑ foras. sic̃
ipse testat᷑ dicens. nunc nidiciũ ẽ: mnundi. minc princeps huius
mundi eicit᷑ foras nisi forte eo usq ur̃a ꝓgrediet audatia. ut di¬
catis ñ de mundo eligi paruulos quando baptismo eius ablirun¬
E Dequo dictum ẽ As̃ erat in xp̃o. mundũ reconcilians sibi.
Ad istam reconciliationem si negatis paruulos ꝑtinere negantes ẽẽ
eos de mundo. nescioqua frõte uiuatis inmundo. Porro si eos fa¬

Expanded text:
mundo. Neque enim et ipse fuit de mundo, et electus est inde ut non esset mundo. Neque enim et ipse fuit de mundo, et electus est inde ut non esset de mundo. Quis hoc dixerit christianus? Nec secundum hoc enim quod homo esse dignatus est, Filius Dei de mundo fuit. Quid ita, nisi quia in illopeccatum nunquam fuit, propter quod omnis homo prius mundo, non Deo nascitur, et ut Deo nascatur de mundo eligitur qui renascitur ut jam non sit de mundo? Propter quod ab eo princeps mundi ejicitur foras, sicut ipse testatur, dicens: Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . 5. Nisi forte eo usque vestra progredietur audacia, ut dicatis non de mundo eligi parvulos, quando Baptismo ejus abluuntur, de quo dictum est, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi. Ad istam reconciliationem si negatis parvulos pertinere, negantes eos esse de mundo; qua fronte nescio vivatis in mundo. Porro si eos fa
Abbreviated transcription (Latin):
quid t̾rȩ ac maris cęli ac syderũ mala sunt oꝑa: s utiq mundus
iste. homines sunt: nec ab isto mundo quis quã liberandus eligit᷑.
uita: qđ non fecisset nisi mundũ inuenisset in morte. quis ẽ mun¬
dus de quo dicebat iudeis. uos de hoc mundo estis. ego ñ sum de
hoc mundo: Postremo quis ẽ mundus de quo elegit iħe discipłos
suos ut iam de mundo ñ eent. et eos de quo iã ñ erant ipse mun¬
dus odisset: Sic enĩ loquitur saluator mundi. lux mundi. sic in¬
quam lo quit᷑. Hȩc mando uobis. ut diligatis inuicem: si mun¬
dus uos odit: scitote quia me priorem uobis odio habuit. Si de
mundo ẽẽtis. mundus quod suũ erat dilegeret quia uero de mun¬
do ñ estis. s ego elegi uos de mundo: ꝓpt̾ea odit uos mundus. Si
ñ addidisset. ego elegi uos de mundo. putari posset ita dixisse de
mundo ñ estis. quẽ admodũ de se ipso dixerat ego ñ sum de hoc

Expanded text:
quid terrae ac maris, coeli ac siderum mala sunt opera? Sed utique mundus quid terrae ac maris, coeli ac siderum mala sunt opera? Sed utique mundus iste homines sunt. Nec ab isto mundo quisquam liberandus eligitur,vita; quod non fecisset, nisi mundum invenisset in morte. Quis est mundus de quo dicebat Judaeis, Vos de hoc mundo estis; ego non sum de hoc mundo ? Postremo, quis est mundus de quo elegit Jesus discipulos suos, ut jam de mundo non essent, et eos de quo jam non erant, ipse mundus odisset? Sic enim loquitur Salvator mundi, lux mundi; sic, inquam, loquitur: Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis oddus quod suum erat diligeret: quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo; propterea odit vos mundus . Si non addidisset, ego elegi vos de mundo; putari posset, ita dixisse, de mundo non estis, quemadmodum de se ipso dixerat, Ego non sum de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sunt concupiscentia carnis ẽ. et concupiscentia ocłoꝵ et ambitio scli.
quȩ nonẽ a patre. s ermundo ẽ. Non enĩ cęlum et terra ñ sunt apa¬
tre ꝑfilium. aut angłi. sidera. arbusta. anmalia. homines ñ sunt
apatre ꝑfilium. quantũquidẽ attinet ad ipsam substantiam qua ho¬
mines sunt: s mundi princeps ẽ diabolus. et mundus inmaligno
positus ẽ. omnes utiq homines qui rei sunt dãpnationis ęt̾nȩ si
ñ inde liberent᷑. et ñ iam ꝑtineant ad principem peccatoꝵ. redempti
eo sanguine qui in remissionem fusus ẽ peccatoꝵ. Huic gͦ mundo
cuius princeps ẽ dequo ait qui uincit mundũ. ecceuenit princeps
inundi. et in me nichil inueniet. Huic inquã mundo nascit᷑ homo
donec renascatur in eo qͥ tuncit mundũ. et inquo nichil inuenit
princeps mundi. Quis ẽ enĩ mundus de quo dicit saluator mun¬
di et uictor mundi. non potest mundus odisse uos me aut̃ odit:
quia ego testimonium ꝑ hibeo de illo. quia oꝑa eius mala sunt. Nũ¬

Expanded text:
orum, et ambitio saeculi; quae non est a Patre, sed ex mundo est . Non enim coelum et terra non sunt a Patre per Filium; aut Angeli, sidera, arbusta, animalia, homines non sunt a Patre per Filium, quantum quidem attinet ad ipsam substantiam qua homines sunt: sed mundi princeps est diabolus, et mundus in maligno positus est, omnes utique homines qui rei sunt damnationis aeternae, si non inde liberentur, ut non jam pertineant ad principem peccatorum, redempti eo sanguine qui in remissionem fusus est peccatorum. Huic ergo mundo, cujus princeps est, de quo ait qui vicit mundum , Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet: huic, inquam, mundo nascitur homo, donec renascatur in eo qui vicit mundum, et in quo nihil invenit princeps mundi. 4. Quis est enim mundus, de quo dicit Salvator mundi et victor mundi, Non potest mundus odisse vos; me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera ejus mala sunt ? Num
Abbreviated transcription (Latin):
muliebris serus illa maledictione punitus. Sed si hoc dix̾i¬
mus. utiq respondebitur sicut ex peccato illo ita ex maledic
dinpeius totam mutatam fuisse naturam. unde trahit᷑ origi¬
nale peccatum. et igum graue suꝑ filios adam. Non enĩ si¬
cut tu argumentaris iudeum sub lege positum de scribebat.
apłs. dicentẽ. Scio quia non habitat inme. hoc ẽ. in carne mea
bonũ: et non ego oꝑor illud. s quod habitat in me peccatum.
Et mͥ malum ad iacet. Et uideo aliam legem inmenbris meis
repugnantem legi mentis meȩ. s describebat humanã in hac
eorruptibili carnẽ naturã. non oꝑe dei cum uitio primitꝰ institu¬
tam. s ex uoluntatis arbitrio ueniente priorũ hominũ uitio
sauciatam. Cuius enĩ uox ẽ. in felix ego homo quis me liberabit
de corpore mortis huius: grã dei ꝑ iħm xp̃m dñm nr̃m.lũ¬

Expanded text:
muliebris sexus illa maledictione punitus. Sed si hoc dixerimuliebris sexus illa maledictione punitus. Sed si hoc dixerimus, utique respondebitur, sicut ex peccato illo, ita ex maledicto in pejus totam mutatam fuisse naturam, unde trahitur originale peccatum et jugum grave super filios Adam. 61. Non enim, sicut tu argumentaris, « Judaeum sub lege positum describebat Apostolus dicentem, Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; et, Non ego operor illud, sed quet, Mihi malum adjacet; et, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae: » sed describebat humanam in hac corruptibili carne naturam, non opere Dei cum vitio primitus institutam, sed ex voluntatis arbitrio veniente primorum hominum vitio sauciatam. Cujus enim vox est, Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ turbatione libidinis. cui nec excitande. nec auferendȩ sufficit uo¬
iuntatis arbitrium. naturȩ uulmus ẽ. de preuaricatione quam
diabolus ꝑsuasit inflictum. Recte itaq ame dictum ẽ. Fieret
sine isto morbo seminatio filioꝵ in corpore uitȩ illius. sine quo
nunc fieri non potest incorpore mortis huius. Q uod aut argu¬
mentaris ad bonum fecunditatis parinilos ꝑtinere. quȩ deĩ
benedictione ante morbum libidinis instituta ẽ. non ad ipsum
libidinis morbum. si postea peccantibus accidit. atq ideo scita¬
tem asscribendam ee̾ nascentibus et generantibus culpã non
attendis peccato illo magno uniuersam indeterius mutatam
fuisse naturam. unde. fuerat ꝓpago ducenda. Sic enim posses
dicerȩ ȩuam solam. non cȩteras fȩminas dolores parturitior¬
nis sentire debuisse. qm benedictio qua dictum ẽ. crescite et mul¬
tiplicamini. ex qua filii ꝓcreant᷑ ante facta ẽ. quam fuisset

Expanded text:
perturbatione libidinis, cui nec excitandae nec auferendae sufficit voperturbatione libidinis, cui nec excitandae nec auferendae sufficit voluntatis arbitrium; naturae vulnus est de praevaricatione, quam diabolus persuasit, inflictum. Recte itaque a me dictum est, « Fieret sine isto morbo seminatio filiorum in corpore vitae illius, sine quo nunc fieri non potest in corpore mortis hujus » . 60. Quod autem argumentaris, « ad bonum fecunditatis parvulos pertinere, quae Dei benedictione ante morbum libidinis instituta est; non ad ipsum libidinis morbum, si postea peccantibus accidit; atque ideo sanctitatem adscribendam esse nascentibus, et generantibus culpam: » non attendis peccato illo magno universam in deterius mutatam fuisse naturam, unde fuerat propago ducenda. Sic enim posses dicere, Evam solam, non caeteras feminas dolores parturitionis sentire debuisse; quoniam benedictio qua dictum est; Crescite, et multiplicamini , ex qua filii procreantur, ante facta est, quam fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ꝓ quibus xp̃c mortuus ẽ. diaboli opus. et de morbo na¬
tos et ab exordio reos definiam. Paruuli opus diaboli substan¬
tialit᷑ non sunt. s oꝑe diaboli originalit̾ rei sunt. Et ideo xp̃s
quod et ipsȩ confiteris etiã ꝓ paruulis mortuus ẽ. quia et
ad ipsos ꝑtinet sanguis. qui in remissionẽ fusus ẽ. peccatoꝵ
Aquo illos sanguine facitis alienos. cũ eos negatis trahere
originale peccatum. Nec succenseas quod concupiscentiã dixi
morbũ. cui et tu confessus es ꝓuisum fuisse remediu̾ exordi¬
ũ uero paruuloꝵ ex quo nascerent᷑ in adam fuit. quo ꝑ pecea¬
tum uiciato atq dampnato. alterũ eis xp̃c ex quo renasceren
t᷑. abscribit᷑ sine dubio sc̃itas nascentibus et culpa generantibus:
quod dicis parentes cominouerent᷑. si pietate uoluntatis qua
optat filios quisq suscipere. et hoc ꝑ dm̃ institutũ ẽ. Si aut̃

Expanded text:
runt, pro quibus Christus mortuus est, diaboli opus, et de morbo narunt, pro quibus Christus mortuus est, diaboli opus, et de morbo natos, et ab exordio reos definiam. » Parvuli opus diaboli substantialiter non sunt: sed opere diaboli originaliter rei sunt. Et ideo Christus, quod et ipse confiteris, etiam pro parvulis mortuus est; quia et ad ipsos pertinet sanguis, qui in remissionem fusus est peccatorum ; a quo illos sanguine facitis alienos, cum eum negatis trahere originale peccatum. Nec succenseas quod concupiscentiam dixi morbum, cui et tu confessus es provisum fuisse remedium. Exordium vero parvulorum, ex quo nascerentur, in Adam fuit; quo per peccatum vitiato atque damnato, alterum eis Christus, ex quo renascerenttur; adscribitur sine dubio sanctitas nascentibus, et culpa generantibus. » Quid dicis, « parentes commoverentur? » Si pietate voluntatis, qua optat filios quisque suscipere; et hoc per Deum institutum: si autem
Abbreviated transcription (Latin):
tra qđ pugnas. głosa exercens continentię uirtute certamina
et non opus ẽ. ut cȩtera detrahas: Si nuptias queris quaĩes
ante peccatum primoꝵ hominũ eẽ potuerunt: sine motu enĩ
corporũ. et sine necessitate seruum quis unquã ullas nupti¬
as cogitauit: Sed bellum quod inse casti sentiunt. siue continen¬
tes. siue etiam coniugati. hoc dicimus inparadyso ante ante pec¬
catum. nullo mͦ eẽ potuisse. Ipse ergo etiam nunc sunt nup¬
tiȩ. S ingenerandis filiis tunc nullo malo uterent᷑. nunc con¬
cupiscentiȩ malo bene utuntur. quo malo sua bona non ꝑdi¬
derint in castitatis fide. in coniunctionis fȩdere. inꝓpaginis
germine. Ad hereret ergo etiã tunc uir uxori ut gigneret
filios. non tamꝰ haberent in carne motũ libidinis tũrbide. s
tranquillȩ tantum mͦ uoluntatis. quã imꝑamuᷤ cȩderis men¬
bris. Arguis me quod eos paruulos qui mundum impleue¬

Expanded text:
tra quod pugnas gloriosa exercens continentiae virtute certamina; tra quod pugnas gloriosa exercens continentiae virtute certamina; et non opus est ut caetera detrahas, si nuptias quaeris quales ante peccatum primorum hominum esse potuerunt. Sine motu enim corporum et sine necessitate sexuum quis unquam ullas nuptias cogitavit? Sed bellum quod in se casti sentiunt, sive continentes, sive etiam conjugati, hoc dicimus in paradiso, ante peccatum nullo modo esse potuisse. Ipsae ergo etiam nunc sunt nuptiae, sed in generandis filiis tunc nullo malo uterentur, nunc concupiscentiae malo bene utuntur. Quo malo sua bona non perdiderunt, in castitatis fide, in conjunctionis foedere, in propaganis germine. Adhaereret ergo tunc etiam vir uxori ut gignerent filios; non tamen haberent in carne motum libidinis turbidae, sed tranquillae tantummodo voluntatis, qua imperamus caeteris membris. 58. Arguis me, quod « eos parvulos qui mundum impleve
Abbreviated transcription (Latin):
tura. Confiteor igit᷑ opus dei eẽ qui nascit᷑ etiam trahens origina¬
le malum. qm̃ quod in illo dei opus ẽ. bonum ẽ. quia bonũ ẽ.
opus dei etiã cum malo. non solũ in paruulis. uerũ etiã inqͥ¬
bus libet ȩtatibus. hoc ẽ. substantia bona. forma. uita. sensus.
ratio. ceteraq ominia. bona etiã in quocũq homine malo. Es
aut oꝑat᷑ ut uiuat homo. nisi in quo uiuimus mouem̃ et su¬
mus: Id aut̃ oꝑat᷑ occulto quodã oꝑe beneficientiȩ suȩ. excep¬
tis alimentis ꝑ spicuis. quibus extrinsecus substinemur qͥ
ergo oꝑat᷑ ut uiuat homo. quã uis conuersatione uiciosa ip¬
quod dixerim. aliam fuisse nuptiarũ institutionem ante
peccatum adȩ. quȩ sine concupiscentia. sine motu corporũ. sine
necessitate sexuum eẽ potuissent: Detrahȩ nuptiis concupiscen¬
tiam qua caro concupiscit. aduersus sp̃m. detrabȩ malum con¬

Expanded text:
tura. Confiteor igitur opus Dei esse qui nascitur, etiam trahens originatura. Confiteor igitur opus Dei esse qui nascitur, etiam trahens originale malum; quoniam quod in illo Dei opus est, bonum est: quia bonum est opus Dei etiam cum malo, non solum in parvulis, verum etiam in quibuslibet aetatibus, hoc est, substantia, forma, vita, sensus, ratio, caeteraque omnia bona, etiam in quocumque homine malo. Quis autem operatur ut vivat homo, nisi in quo vivimus, movemur, et sumus ? Id autem operatur occulto quodam opere beneficentiae suae, exceptis alimentis perspicuis quibus extrinsecus sustinemur. Qui ergo operatur ut vivat homo, quamvis conversatione vitiosa; ipquod dixerim, « Aliam fuisse nuptiarum institutionem ante peccatum Adae, quae sine concupiscentia, sine motu corporum, sine necessitate sexuum esse potuissent? » Detrahe nuptiis concupiscentiam qua caro concupiscit adversus spiritum, detrahe malum con
Abbreviated transcription (Latin):
inquantum homines sunt. quia dicit᷑ a diabolo ẽẽ origo pecca¬
ti. sine quo nullus nascit᷑ hominum. Neq enĩ quia origo mortis
adiabolo ẽ. ab illo ẽ. origo mortalium. Rimas queris int̾ tot in no¬
centiȩ presidia qua potuerit intrare peccatũ. cum tͥ ostendat apł
paulus. non rimam s aꝑtissimam ianuam dicens. ꝑ unum homi¬
nem. peccatum intrauit in mundum. et ꝑpeccatum mors. et ita
in omnes homines ꝑ transiit. Sed hȩc tacens uerba dicis tua.
quia ꝑ opus dei opus diaboli transire non sinit᷑. cum homines
ꝑtransisse: clamas. Si natura ꝑ deũ ẽ. non potest in ea e̾e̾ origi¬
nale malum. quasi non alius religiosius sibi clamare uideatur.
si natura ꝑ dm̃ ẽ. non potest ex̃ ea nasci ullum malũ. aut non po¬
test in ea eẽ ullum malum. et tam̃ falsum ẽ. quia nec oriri ma¬
lum potest insi ex natura nec ubi sit ħabet si non fuerit in na¬

Expanded text:
in quantum homines sunt, « quia dicitur a diabolo esse origo peccain quantum homines sunt, « quia dicitur a diabolo esse origo peccati, sine quo nullus nascitur hominum. » Neque enim quia origo mortis a diabolo est, ideo ab illo est origo mortalium. 56. « Rimam » quaeris « inter tot innocentiae praesidia, qua potuerit intrare peccatum: » cum tibi ostendat apostolus Paulus, non rimam, sed apertissimam januam, dicens, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit. Sed haec tacens verba, dicis tua, « Quia per opus Dei opus diaboli transire non sinitur: » cum homines s in omnes pertransisse. Clamas, « Si natura per Deum est, non potest in ea esse originale malum: » quasi non alius religiosius sibi clamare videatur, Si natura per Deum est, non potest ex ea nasci ullum malum, aut non potest in ea esse ullum malum. Et tamen falsum est: quia nec oriri malum potest, nisi ex natura; nec ubi sit habet, si non fuerit in na
Abbreviated transcription (Latin):
nisi bonum cuiꝰ ipse auctorẽ quo homines sunt: sic ergo et pa¬
rentes in filiis gignendis non attendunt nisi bonũ quod ho¬
mines sunt. maxime nescientes quales futuri sunt. Nempe
quod etiã tu confiteris. peccatũ nullum ee̾t si nulla pcessis¬
set uoluntas mala. quia et originale peccatum quod nos
dicimus uos negatis. nullũ ẽet utiq nisi natura ex primul
hominis inala uoluntate uitiata. Sed nulla e̾e̾t etiam uoluntas
mala. si nulla pcessisset natura. uł angłica uł humana. Numqͥd
ꝓpter hoc dm̃ causam dicturus es peccatorũ. quia uoluntas eius
causa ẽ. mutabilium naturarum : Sic̃ gͦ creanti deo non imputa¬
t᷑ quod rationales naturȩ abono defitiunt. s quod bonum sunt. sic
parentibus gignentibus et malo concupiscentiȩ bene utentibus
non imputandum. quod cũ eo malo filii nascunt᷑. s quod bonu̾
sunt. Non aut̃ idõ sicut putas adiabolo ducit᷑ origo nascentiũ

Expanded text:
nisi bonum, cujus ipse auctor est, quod homines sunt. Sic ergo et panisi bonum, cujus ipse auctor est, quod homines sunt. Sic ergo et parentes in filiis gignendis non attendunt nisi bonum, quod homines sunt, maxime nescientes quales futuri sunt. Nempe, quod etiam tu confiteris, peccatum nullum esset, si nulla praecessisset voluntas mala: quia et originale peccatum quod nos dicimus, vos negatis nullum esset utique, nisi natura ex primi hominis mala voluntate vitiata. Sed nulla esset etiam voluntas mala, si nulla praecessisset natura, vel angelica vel humana. Numquid propter hoc Deum causam dicturus es peccatorum, quia voluntas ejus causa est mutabilium naturarum? Sicut ergo creanti Deo non imputatur quod rationales naturae a bono deficiunt, sed quod bonum sunt: sic parentibus gignentibus et malo concupiscentiae bene utentibus non imputandum est quod cum eo malo filii nascuntur, sed quod bonum sunt. Non autem ideo, sicut putas, « a diabolo ducitur origo nascentium, »
Abbreviated transcription (Latin):
bene uterent᷑. et tam̃ ꝓ ut crearent filios miscerent᷑. De arbo¬
ribus aut̃ bona et mala quantũ erraueris. puto me satis de¬
monstrasse inprimo huius oꝑis libro. et cum eosdem nodos
repetas. qui iam soluti sunt non ẽ. suꝑ fluis inmorandũ. Quȩ¬
ris ꝑ quid peccatum inueniatur inparuulis. et enumeras
multa bona. tacens de malo contra quod pugnas. s cũ taces
clamas. parentes inquis qui comientu suo causam fecere pe¬
cato iure dampnabiles. quoꝵ labore actum ẽ. ut ad dominatũ
exercendum in homines diabolus ꝑueniret. Potes hoc et ip¬
si deo dicere nondico. quia creat homines trahentes origina¬
le peccatũ. quia id tu negas. s quia nutrit. et uestit. in nu¬
merabiles impios. etiã quos nouit in ipsa impietate mansu¬
ros. Quod ꝓfecto si non fecisset. seruos homines diabolus non
haberet: s forsitan dicas. deus in eis pascendis non attendit

Expanded text:
bene uterentur, et tamen ut procrearent filios miscerentur. 55. De arbobene uterentur, et tamen ut procrearent filios miscerentur. 55. De arboribus autem bona et mala, quantum erraveris, puto me satis demonstrasse in primo hujus operis libro : et cum eosdem nodos repetas, qui jam soluti sunt, non est superfluis immorandum. Quaeris « per quid peccatum inveniatur in parvulis; » et enumeras multa bona, tacens de malo, contra quod pugnas: sed cum taces, clamas. « Parentes, » inquis, « qui conventu suo causam fecere peccato, jure damnabiles; quorum labore actum est ut ad dominatum exercendum in homines diabolus perveniret. » Potes hoc et ipsi Deo dicere, non dico quia creat homines trahentes originale peccatum, quia id tu negas; sed quia nutrit et vestit innumerabiles impios, etiam quos novit in ipsa impietate mansuros: quod profecto si non fecisset, servos homines diabolus non haberet. Sed forsitan dicas, Deus in eis pascendis non attendit
Abbreviated transcription (Latin):
obnutunt᷑ fideles comugati. et ex hoc qui generant᷑ reatũ trabunt.
ideoq et ipsi regenerandi sunt. Id aut malũ ñ euadit supplici¬
um. hoc ẽ. enim supplicium ut cum generatis si regenerati non
fuerint puniat᷑. In regenerationias aut̃ cum ex omi parte sana¬
ti fuerint. consumatur. Si trabit᷑ inquis et de nuptiis origina¬
le malum. causa mali ẽ conuentio nuptiarũ: quid si alius di¬
cat. si trahit᷑ de natura uoluntas mala. causa malie̾. constitu¬
tio naturarum nonne falsissimum ẽ: Sic ergo et quod ipse di¬
xisti quam uis originale malum non de nuptiis trahatur. s
de carnali concupiscentia contra quod malum et ipse confli¬
gis quo malo coniugati bene utuntur. si sola coniuges ꝓpaga¬
tionis gr̃ã misceant᷑. et si peccatum non p̾cessisset. quod in
omnes homines ꝑtransiit. nec fuisset ꝓfecto malum qu

Expanded text:
malo bene utuntur fideles conjugati, et ex hoc qui generantur reatum trahunt, malo bene utuntur fideles conjugati, et ex hoc qui generantur reatum trahunt, ideoque et ipsi regenerandi sunt. Id autem malum non evadit supplicium: hoc est enim ejus supplicium, ut cum generatis, si regenerati non fuerint, puniatur; in regeneratis autem, cum ex omni parte sanati fuerint, consumatur. « Si trahitur, » inquis, « et de nuptiis originale malum, causa mali est conventio nuptiarum. » Quid si alius dicat, Si trahitur de natura voluntas mala, causa mali est constitutio naturarum? nonne falsissimum est? Sic ergo et quod ipse dixisti; quamvis originale malum non de nuptiis trahatur, sed de carnali concupiscentia; contra quod malum et ipse confligis: quo malo conjugati bene utuntur, si sola conjuges propagationis gratia misceantur; et si peccatum non praecessisset quod in omnes homines pertransiit, nec fuisset profecto malum quo
Abbreviated transcription (Latin):
nis concupiscentiã. s ꝓpt̾ bonũ quod de isto malo fit in stitu¬
ta ẽ. Quod quidẽ bonum sine isto malo fieret. si nemo peccas¬
set. Nunc ergo sine isto malo eẽ non potest. s non ideo malum ẽ.
Sicut econtrario nullum malũ sine aliquo bono eẽ potest. nec
ideo bonũ ẽ. Opus enĩ dei bonũ ẽ. in natura. sine quo tam̃ ẽe ñ
potest uoluntas mala: Ac ꝑ hoc sicut adulterium non potest
ẽẽ sine bono naturȩ. nec ideo bonũ ẽ. ita comubium non potest
eẽ sine malo. concupiscentiȩ. nec ideo malum ẽ. Qua ꝓpter etiã¬
si tibi concedatur omnẽ causam mali ẽẽ ex ꝑtem bom. nichil
hinc refert᷑ ad nuptias quȩ non sunt causa mali. Neq enim
concupiscentiȩ malũ miptiȩ fecerunt. s quo bene uterentur
illa suppliciũ. cuius participatione etiã alia trahunt rea¬
tũ Hoc si de carnis concupiscẽtia sentis: ñ absuide sentiᷤ. hoc eñir

Expanded text:
nis concupiscentiam, sed propter bonum quod de isto malo fit, institunis concupiscentiam, sed propter bonum quod de isto malo fit, instituta est. Quod quidem bonum sine isto malo fieret, si nemo peccasset. Nunc ergo sine isto malo esse non potest, sed non ideo malum est. Sicut e contrario, nullum malum sine aliquo bono esse potest, nec ideo bonum est. Opus enim Dei bonum est in natura, sine quo tamen esse non potest voluntas mala. Ac per hoc sicut adulterium non potest esse sine bono naturae, nec ideo bonum est: ita connubium non potest esse sine malo concupiscentiae, nec ideo malum est. Quapropter etiamsi tibi concedatur, « omnem causam mali esse expertem boni; » nihil hinc refertur ad nuptias, quae non sunt causa mali. Neque enim concupiscentiae malum nuptiae fecerunt; sed quo bene uterenturium, cujus participatione etiam alia trahunt reatum. » Hoc si de concupiscentia carnis sentis, non absurde sentis. Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
ni tunc mirandum eẽt quomͦ inde traberetur malum. Cũ uero
sit bonũ nuptiarum bomuis usus mali. quid mirũ si de ipso ma¬
lo quo bene utitur bonitas nuptiarũ trahitur malũ. quod ẽ
originale peccatum: Illud mirabile ẽ quod cũ essent apħ bonus
odor xp̃i. trahebat᷑ inde bonũ. trahebat᷑ et malum. Aliis enim
erant odor uitȩ in uitã. aliis odor mortis in mortẽ. cum odor
ille non eet usus mali s boni. Ideo quippe bonus odor erant
xp̃i. quia bene utebant᷑ gr̃a dei. Falsum ẽ. igit᷑ qud dixisti. si
malum inde trahitur accusari potest. excusari non potest. quia
trahitur inde originale malum. cum trahat᷑ inde etiã bonum
ordinata scilicet ꝓpagatio filioꝵ. Nȩc malum illud inde ideo
trahitur quia bonȩ sunt nuptiȩ. s quia inbonis earũ ẽ etiã
usus mali. Non enĩ copula nuptialis. sicut putas ꝓꝑter car¬

Expanded text:
ni, tunc mirandum esset, quomodo inde traheretur malum: cum vero ni, tunc mirandum esset, quomodo inde traheretur malum: cum vero sit bonum nuptiarum bonus usus mali, quid mirum si de ipso malo, quo bene utitur bonitas nuptiarum, trahitur malum quod est originale peccatum? Illud mirabile est, quod cum essent Apostoli bonus odor Christi, trahebatur inde bonum, trahebatur et malum. Aliis enim erant odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem ; cum odor ille non esset usus mali, sed boni. Ideo quippe bonus odor erant Christi, quia bene utebantur gratia Christi. Falsum est igitur quod dixisti, « Si malum inde trahitur, accusari potest, excusari non potest: » quia trahitur inde originale malum, cum trahatur inde etiam bonum, ordinata scilicet propagatio filiorum. Nec malum illud inde ideo trahitur, quia bonae sunt nuptiae; sed quia in bonis earum est etiam usus mali. Non enim copula nuptialis, sicut putas, propter car
Abbreviated transcription (Latin):
utar. exerces głosa certamina: Sicut aut̃ quem ad modum di¬
cis quando adulteri gignunt. nascit᷑ homo de uirtute semi¬
num. non de turpitudine flagitioꝵ. ita quando coniuges gi¬
gnunt. nascit᷑ homo de uirtute seminũ. non de honestate mip¬
tiarũ. Aut si hoc de utroq et ibi de utroq: fructus aut̃ nupti¬
arũ est qͣntũ ad ipsas ꝓrsus attinet nuptias. non hominũ ge¬
neratio qui possunt etiã de adulteris nasci. s ordinata suscep¬
tio filioꝵ. Cur ergo sententiȩ meȩ pars falsissima .ẽ. qua diri
nuptiarum bonũ. malo originali qđ inde trahit᷑ ñ pot̃ accu¬
sari. c̃eo malo ꝯtͣ qd̾ plignas. & bene tisi fuert̾ ꝯiugati ut nasceti¬
ris & ħ inde abste tͣctũ reũ te tenẽt nͥ tenascereris :. Itaq nec acculis¬
ges qui bene utuntur malo. et regenerandi sunt filii ut liberent᷑
amalo. Si enim nuptiarũ bonum non ee̾t. nisi bonus usus bo¬

Expanded text:
utar, « exerces gloriosa certamina? » 53. Sicut autem, quemadmodum diutar, « exerces gloriosa certamina? » 53. Sicut autem, quemadmodum dicis, « quando adulteri gignunt, nascitur homo de virtute seminum, non de turpitudine flagitiorum: » ita quando conjuges gignunt, nascitur homo de virtute seminum, non de honestate nuptiarum. Aut si hic de utroque, et ibi de utroque: fructus autem nuptiarum est, quantum ad ipsas prorsus attinet nuptias, non hominum generatio, qui possunt etiam de adulteris nasci; sed ordinata susceptio filiorum. Cur ergo « sententiae meae pars falsissima est, qua dixi, Nuptiarum bonum malo originali, quod inde trahitur, non potest accusari; » cum eo malo, contra quod pugnas, et bene usi fuerint conjugati ut nascereris, et hoc inde abs te tractum reum te teneret nisi renascereris? Itaque nec accusages qui bene utuntur malo, et regenerandi sunt filii ut liberentur a malo. Si enim nuptiarum bonum non esset nisi bonus usus bo
Abbreviated transcription (Latin):
non e̾ẽ. si de coniugio in nocentem non eeͥ. Hȩc uero nimia
ẽ et aꝑta calũpna. Immo definiui hominem undecumq nas¬
catur scđm catholicam fidem quam patres contra uos ante¬
quã nasceremini euidentissime defenderunt. et in nocentem eẽ
ꝑ nullum ꝓprium. et reum ꝑ originale peccatum: naturȩ aut̃
substantiam cuiꝰ auctor ẽ. ds. etiam ingrandibꝰ eẽ peccatoribus
bonam. qui utiq ꝓpter peccata etiam sua ꝓpria mali sunt. quȩ
illi malo cũ quo nati sunt addiderunt cur aut timerẽ ne mͥ
obiceretur. ut dicis quia peccata omnium parentũ omĩbꝰ filiis
imputarem: cum etiã si hoc uerũ fit. non quantum attinet ad
uiuentes iam suȩ uoluntatis arbitrio. s quantũ attinet ad nas¬
centes. nullo mͦ naturȩ substantia malum ee̾t. cuiꝰ auctor ẽ. ds̃.
Sed ea quȩ insunt ei uitia contra quȩ tu quoq ut uerbis tuis

Expanded text:
non esse; si de conjugio, innocentem non esse. » Haec vero nimia non esse; si de conjugio, innocentem non esse. » Haec vero nimia est et aperta calumnia. Imo definivi hominem undecumque nascatur, secundum catholicam fidem quam patres contra vos, antequam nasceremini, evidentissime defenderunt, et innocentem esse per nullum proprium, et reum per originale peccatum: naturae autem substantiam, cujus auctor est Deus, etiam in grandibus esse peccatoribus bonam; qui utique propter peccata etiam sua propria mali sunt, quae illi malo cum quo nati sunt addiderunt. Cur autem timerem, ne mihi objiceretur, ut dicis, « quia peccata omnium parentum omnibus filiis imputarem; » cum etiamsi hoc verum sit non quantum attinet ad utentes jam suae voluntatis arbitrio, sed quantum attinet ad nascentes, nullo modo naturae substantia malum esset, cujus auctor est Deus, sed ea quae insunt ei vitia, contra quae tu quoque, ut verbis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ. homo ẽ. unde factumẽ. sem̃ ẽ hominis. Utrũq bonũ
ẽ. nichil horũ diabolus condidit. s uidium seminis ipse semi¬
minauit: non ibi cognoscit suum bonũ quia non ẽ. eiꝰ. quod
ambo laudamus. s cognoscit suu̾ malũ. contra quod ambo
pugnamus. nec recte laudat᷑ ab altero nrͣm. contra quod ab
utroq pugnat᷑. Uide sane. quẽ ad modũ queras ame inter
tot bona unde sit in paruulis malum. et taceas quod ego po¬
si in eodem libro. cui respondens et inter ipsa uerba quibus nc̃
respondes. quod ait apłs. ꝑ unum hominem peccatum intratut
intrauit inmundum. et ꝑ peccatum mors. et ita in omnes homi¬
nes ꝑtransiit. inquo om̃s peccauerunt. Hoc enĩ non uis ut audi¬
at uł legant homines isto loco. ubi maxime opus erat. ne ag¬
noscant fidem suam et contẽpnant argumentationẽ tuã. xUIII.
efinisse me dicis hominem si defornicatione nascat᷑ reum

Expanded text:
factum est, homo est; unde factum est, semen est hominis; utrumque bonum factum est, homo est; unde factum est, semen est hominis; utrumque bonum est: nihil horum diabolus condidit, sed vitium seminis ipse seminavit. Non ibi cognoscit suum bonum, quia non est ejus, quod ambo laudamus; sed cognoscit suum malum, contra quod ambo pugnamus: nec recte laudatur, ab altero nostrum, contra quod ab utroque pugnatur. Vide sane, quemadmodum quaeras a me, « inter tot bona, unde sit in parvulis malum; » et taceas quod ego posui in eodem libro cui respondes, et inter ipsa verba quibus nunc respondes, quod ait Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Hoc enim non vis ut audiant vel legant homines isto loco, ubi maxime opus erat, ne agnoscant fidem suam, et contemnant argumentationem tuam. CAPUT XXIII. 52. Definisse me dicis, « Hominem, si de fornicatione nascatur, reum
Abbreviated transcription (Latin):
id quod ẽ mituis de te credens. uelut cum debesladore lidiiinis
ago: et nuptias non dico malas. s bene uti malo quas tu dicis
bene utibono. Bonum dicens eẽ concupscentiam carnis. quã
tam̃ inte debellando malum eẽ conuincis. quomͦ aut cum illa
inquantum coniugiũ ẽ. et homo siue de coniugio. siue de
adulterio nascat᷑ in quantũ hõ est bonũ ẽ quia inquantũ ħoẽ opꝰdĩ
ẽ. ets̃iqͥa c̃ illo⁊ ex illo malo generat᷑. quo bene pudicitia coniuga¬
lis utit᷑. necessarium illi ẽ. ut ab eius mali nexu regeneratio ẽ
soluat᷑. Quid ergo ex me queris ubi sit originale malũ. cum
inte ipso uerius tibi loquatur libido contra quam pugnas.
quam tu ipse quando eam laudas: Quid queris unde sit ho¬
mo sub diabolo quȩm deus fecit. Unde enim ẽ. in morte quã
ds non ds̃. non fecit: Quid ibi cognoscit inquis diabolus suũ.
si nec quod factum. nec unde factum ẽ. ipse condidit: Plane qđ

Expanded text:
id quod est mitius de te credens, velut cum debellatore libidinis id quod est mitius de te credens, velut cum debellatore libidinis ago; et nuptias non dico malas, sed bene uti malo, quas tu dicis bene uti bono, bonum esse dicens concupiscentiam carnis, quam tamen in te debellando malum esse convincis. Quomodo autem cum illa, quantum conjugium est, et homo sive de conjugio, sive de adulterio nen quia cum illo et ex illo malo generatur, quo bene pudicitia conjugalis utitur, necessarium illi est, ut ab ejus mali nexu regeneratione solvatur. Quid ergo a me quaeris, « ubi sit originale malum; » cum in te ipso verius tibi loquatur libido, contra quam pugnas, quam tu ipse, quando eam laudas? Quid quaeris, « unde sit homo sub diabolo, quem Deus fecit? » Unde enim est in morte, quam Deus non fecit? « Quid ibi cognoscit, » inquis, « diabolus suum, si nec quod factum, nec unde factum est, ipse condidit? » Plane quod
Abbreviated transcription (Latin):
non sum. sicut inimicum tibi ẽ. illud quod habitat incarne
tua malũ. quam potissimũ cupiam ut ħ malũ & doctrinę
sanitate uituꝑes : et uitȩ scĩtate debelles. Tamͣ ex his duobus
quoꝵ putari podes unũ ex animo facere. alterũ fingere. ma¬
ltm te fallacit᷑ laudare. concupiscentiã. quam fallacit᷑ ex pus¬
nare. Tolerabilius enim lingua tua: quam uita mentitur. Tolerabi¬
lius sententia. quam continentia simulat᷑. Fingis quippe laudem qͣ
si aduersarius sententiȩ meȩ: si non fingis castitatem qua es adu̾¬
sarius concupiscentiȩ tuȩ. Ita fiet ut nec contra me diutius ꝓfe¬
ras fallaciter uerbum si ueracit̾ geris contra libidinem bellum.
s siue unum hoꝵ fingas siue utrũq quod nescio quemadmodũ¬
possis ex animo facias. id ẽ. sine ulla simulatione. et pugnas
contra quod laudas. et laudas contra quod pugnas. ego tam̃

Expanded text:
non sum, sicut inimicum tibi est illud quod habitat in carne non sum, sicut inimicum tibi est illud quod habitat in carne tua malum, quamvis potissimum cupiam, ut hoc malum et doctrinae sanitate vituperes, et vitae sanctitate debelles: tamen ex his duobus, quorum putari potes unum ex animo facere, alterum fingere; malim te fallaciter laudare concupiscentiam, quam fallaciter expugnare. Tolerabilius enim lingua tua, quam vita mentitur: tolerabilius sententia, quam continentia simulatur. Fingis quippe laudem, qua sis adversarius sententiae meae; si non fingis castitatem, qua es adversarius concupiscentiae tuae. Ita fiet ut nec contra me diutius proferas fallaciter verbum, si veraciter geris contra libidinem bellum. Sed sive unum horum fingas, sive utrumque quod nescio quemadmodum ex animo facias, id est sine ulla simulatione, et pugnes contra quod laudas, et laudes contra quod pugnas: ego tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uimus nota sit : tam̃ ambo continentiam ꝓfitemur. et si quod
ꝓfitemur agimus istam concupiscentiam ꝓfecto ambo fre¬
namus aduersus eius repugnantes motus ambo bellamꝰ:
ambo eam siꝓficimus de bellamus. Uerum hoc int̾ est quod
ego dico me malum frenare. tu aut̃ te bonum. Ego dico mͥ
malum repugnare. tu tibi bonum: ego bello aduersus malũ.
tu ad uersus bonũ. Ego cupio malum debellare: tu bonum.
Unde putari potes. quod istam concupiscentiã. magis incita¬
re laudando. quam frenare studeas continendo. E loriosa te ꝑ
continentiam ꝓfiteris exercere certamina. Contra quid rogo.
gnare non fingis. Nam quomͦ fideliter simul agas duo ista.
non uideo. ut et laudes uelut amicam. et ex pugnes uelut in¬
imicam. unum eorũ credimus. s elige quod creda mus. Si
ex animo pugnas: non ex animo laudas. Sin aut simplicit᷑
agis in preconio. colludis inpͣlio. Ego sane quia inimicus tibi

Expanded text:
vimus, nota sit; tamen ambo continentiam profitemur: et si quod vimus, nota sit; tamen ambo continentiam profitemur: et si quod profitemur agimus, istam concupiscentiam profecto ambo frenamus, adversus ejus repugnantes motus ambo bellamus; ambo eam, si proficimus, debellamus. Verum hoc interest, quod ego dico me malum frenare, tu autem te bonum: ego dico mihi malum repugnare: tu tibi bonum: ego bello adversus malum, tu adversus bonum: ego cupio malum debellare, tu bonum. Unde putari potest quod istam concupiscentiam magis incitare laudando, quam refrenare studeas continendo. 50. Gloriosa te per continentiam profiteris exercere certamina: contra quid, rogo? gnare non fingis. Nam quomodo fideliter simul agas duo ista, non video, ut et laudes velut amicam, et expugnes velut inimicam. Unum eorum credimus: sed elige quid credamus. Si ex animo pugnas, non ex animo laudas. Si autem simpliciter agis in praeconio, colludis in praelio. Ego sane quia inimicus tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dicas me habenas omnes quibus cupiditates frenantur
incidere. qui omni uirtute scđm gr̃am dei quȩ datur homi¬
nibus omnes cupiditates frenandas eẽ decerno. Sed abstȩ
quero utrum bonȩ an malȩ sint istȩ cupiditates quas pre¬
dicas ẽẽ frenandas. et uelut ame relaxent᷑ accusas. Puto
non eas ȩquoꝵ uł quorumcũq animaliũ. pret̾ nos ee̾
si nras. In nobis sunt ergo male cupiditates. quas bene
uuendo frenamus. Habenas igitur quibus male fre
nantur cupiditates me precidere criminaris. Harum ẽ. una con¬
cupiscentia carnis: ex qua et cum qua nascunt᷑. et ꝓpter quã re¬
nascunt᷑ infantes. Eo malo conuges castos dico uti bene. ad¬
ulteros male: tu contra eo bono ad ulteros dicis uti male: ca¬
stos coniuges bene continentiam melius eo ñ uti ambo dici¬
mus: s ego eo malo. tu eo bono. Ac ꝑhoc quam uis deo nr̃a
conscientia. conuersatio uero etiam hominibus int̾ quos ui¬

Expanded text:
dicas, « me habenas omnes, quibus cupiditates frenantur, dicas, « me habenas omnes, quibus cupiditates frenantur, incidere; » qui omni virtute secundum gratiam Dei, quae datur hominibus, omnes cupiditates frenandas esse decerno. Sed abs te quaero, utrum bonae an malae sint istae cupiditates, quas praedicas esse frenandas, et velut a me relaxentur, accusas. Puto enim non eas equorum vel quorumque animalium praeter nos esse, sed nostras. In nobis sunt ergo malae cupiditates, quas bene vivendo frenamus. Habenas igitur, quibus non bonad malae frenantur cupiditates, me praecidere criminaris. Harum est una concupiscentia carnis, ex qua et cum qua nascuntur, et propter quam renascuntur infantes. Eo malo conjuges castos dico uti bene, adulteros male; tu contra eo bono adulteros dicis uti male, castos conjuges bene: continentiam melius eo non uti, ambo dicimus; sed ego eo malo, tu eo bono. Ac per hoc, quamvis Deo nostra conscientia, conversatio vero etiam hominibus, inter quos vi
Abbreviated transcription (Latin):
lictoꝵ: Q uod aut̃ ad mores ꝑtinet nr̃os. quem ad modum ui¬
uamus in ꝓmptu ẽ. eis cum quibus uiuimus. Nunc de catho¬
lico agitur doginate. ac fide. ꝑ fidia non sit desertoris inte: Nã
tuamẽ nõtret uelut lingua censoris: fateor me docere homines.
quod inapostolicis litteris didici. quia si dixerimus quod pec¬
catum non habeinus. nos ipsos decipimus. et ueritas in no¬
bis non ẽ. Fateor me in popło. et cum popło dei pectus tunde¬
re. et ueracit᷑ dicere. dimitte nobis debita nr̃a. Nec in sultetis
hinc nobis. Inde quippe estis heretici: qͥa hec displicent uobis.
nasset pelagius acatholicis ȩp̃is dampnaretur. nos uero eã
gratis dari. et ꝓpterea gr̃am nuncupari. et ex illa ee̾ omniũ
sc̃oꝵ merita confitemur. dicente apło. gr̃a dei sum id quod
sum. Ideo nos irridetis. et prȩ uobis alta ceruice contempni¬
tis. Facti enĩ sumus opprobrium his qui habundant. et des¬

Expanded text:
lictorum. Quod autem ad mores pertinet nostros, quemadmodum vilictorum. Quod autem ad mores pertinet nostros, quemadmodum vivamus, in promptu est eis cum quibus vivimus. Nunc de catholico agitur dogmate ac fide: perfidia non sit desertoris in te. Nam tua me non terret, velut lingua censoris. Fateor me docere homines, quod in Apostolicis Litteris didici, quia si dixerimus quod peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est . Fateor me in populo et cum populo Dei pectus tundere, et veraciter dicere, Dimitte nobis debita nostra . Nec insultetis hinc nobis: inde quippe estis haeretici, quia haec displicent vobis. nasset Pelagius, a catholicis episcopis damnaretur: nos vero eam gratis dari, et propterea gratiam nuncupari, et ex illa esse omnia sanctorum merita confitemur, dicente Apostolo, Gratia Dei sum quod sum . Ideo nos irridetis, et prae vobis alta cervice contemnitis. Facti enim sumus opprobrium iis qui abundant, et des