comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui. quia uirdĩ estu & uerbũ dñi in ore tuo ẽ ueritatis. & obhanc causam.
sonat. Et ex eo quoduerum helias locutus ẽ ille qui suscitatus ẽ filius ẽẽ dr̃
dio cȩsarea euntib tiberiadem. Haud grandis ẽ uiculus ubi & sepulchrum
eius ostenditur. Quam quã alii iuxta diospolim. Id est liddam eũ & natum
& conditum uelint. Non intellegentes hoc quod additur. offer ad distinctionẽ aliax
g&h urbium ꝑtinere: Quae iuxta hel aithero polim siue dios polim. hodieq monstran¬
tur. Liber quoque tobi lic& non habeatur in canone. tamen quia usurpatur ab
ȩdesias ticis uiris: tale quid memorat dicente tobi adfiliũ suum. Fili ecce senui.
& in eo sum utreuestur deuita mea. Tolle filios tuos & uade in mediam
mus uapur nteainante pud hebreos iosa acyxape rege medorum fuir e sibue¬

Expanded text:
cognovi, quoniam vir Dei es tu, et verbum Domini in ore tuo verum est . Et ob hanc causam cognovi, quoniam vir Dei es tu, et verbum Domini in ore tuo verum est . Et ob hanc causam ua veritatem sonat. Et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius esse dicitur Diocesaraea euntibus Tyberiadem haud grandis est viculus, ubi et sepulcrum ejus ostenditur. Quamquam alii juxta Diospolim, id est, Liddam, eum et natum et conditum velint: non intelligentes hoc quod additur, Opher, ad distinctionem aliarum Geth urbium pertinere, quae juxta Eleutheropolim, sive Diospolim, hodie quoque monstrantur. Liber quoque Tobiae, licet non habeatur in Canone, tamen quia usurpatur ab ecclesiasticis viris, tale quid memorat, dicente Tobia ad filium suum. Fili, ecce senui, et in eo sum ut revertar de vita mea: Tolle filios tuos, et vade in Mediam, imus Niniven, regnante apud Hebraeos Josia, et Astyage rege Medorum, fuisse subve
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatioꝵ Et multo incertior lector recedat. quã fuerat ante quam legera
ec hoc dico quomagis ingeniis detraham & alios mea laude suggillẽ : sed comen¬
tatoris officiũ sit : ut quȩ obscura sunt breuiter apertẽque delucid&. Nontam
di sertitudinem ostendat suam. quam sensum eius. quem exponit edis serat.
uolumine deeo ita scriptum ẽ: Anno quinto decimo amasiȩ filii ioas regis
iuda regnauit hieroboam filius io as regis isrł insamaria quad raginta an¬
nis & uno: fecit que: malũ coram dño & non reccessit ab uniuersis peccatis
hieroboam filii nabath: qui peccare fecit isrł. Ipse conuertit fines isrł insa¬
maria. ab introitu emathusq ad mare solitudinis iuxta uerbũ dni dĩ israhel
quiͦdlocutus ẽ in manu serui sui ionȩ. filii amathi prophetȩ: qui fuit deg&h.
quȩ ẽ in ofer. Tradunt aũ hȩbrei hunc eẽ filium es uiduȩ sarapthene quẽ

Expanded text:
rpretatione, et multo incertior lector recedat, quam fuerat antequam legeret. rpretatione, et multo incertior lector recedat, quam fuerat antequam legeret. Nec hoc dico, quo magnis ingeniis detraham, et alios mea laude suggillem; sed quod commentatoris officium sit, ut quae obscura sunt, breviter aperteque dilucidet, et non tam disertitudinem ostentet suam, quam sensum ejus quem exponit, edisserat. volumine de eo ita scriptum est: Anno quintodecimo Amasiae filii Joas, regis Juda, regnavit Jeroboam, filius Joas, regis Israel in Samaria quadraginta annis et uno. Fecitque malum coram Domino, et non recessit ab universis peccatis Jeroboam filii Nabath, qui peccare fecit Israel, Ipse convertit fines Israel in Samaria ab introitu Emath, usque ad mare solitudinis, juxta verbum Domini Dei Israel, quod locutus est in manu servi sui Jonae, filii Amathi prophetae, qui fuit de Geth, quae est in Opher . Tradunt autem Hebraei hunc esse filium viduae Sareptanae
Abbreviated transcription (Latin):
riennium circiter fluxit post quam quinq prophetas interp̃tatus m
cdhieamnaum abacuc sosfoniam ageũ & alio opere detentus. non potui imple¬
re quod eoeperam: Seripsi enim librũ de inlus trib uiris & aduersũ iouima ni
duo uolumina a pologiticũ quoque. & d eoptimo genere int̃pretandi ad pana¬
chiũ & ad ne potianum. uel denepotiano duos libror & alia que numerar e lon¬
gumẽ. Igitur tanto post tempore. quasi quodam post liminio. Aiona int̃pre¬
tandi sumens principium : obsecro ut quiqͥpus ẽ saluatoris & trib diebus ac
noctibus inuentre coet moratus. Pre figurauit dĩ resurrectionẽ nobis quoq
feruorẽ pristinũ tribuat Et sc̃ĩ ad nos spr̃ meseamur aduentũ. Sienĩ ionas
inc̃pretatur columba Columba autẽ refestur ad spm̃ scm̃. Nos quoque colũ
grecos quã latinos suꝑ hoc libro multa dixisse : & tantis quȩstionib nontamape¬
ruisse. quã obscurasse sententias : Vt ipsa int̃ pretatio eorũ opus habeat int̃¬

Expanded text:
riennium circiter fluxit, postquam quinque prophetas interpretatus sum, Michaeam, Nahum, Abacuc, Sophoniam, Aggaeum; et alio opere detentus, non potui implere quod coeperam: scripsi enim librum de Illustribus viris, et adversum Jovinianum duo volumina: apologeticum quoque, et de optimo genere interpretandi ad Pammachium: et ad Nepotianum, vel de Nepotiano duos libros, et alia quae enumerare longum est. Igitur tanto post tempore, quasi quodam postliminio a Jona interpretandi sumens principium, obsecro ut qui typus est Salvatoris, et tribus diebus ac noctibus in ventre ceti moratus, praefiguravit Domini resurrectifervorem pristinum tribuat, ut sancti ad nos Spiritus mereamur adventum. Si enim Jonas interpretatur columba, columba autem refertur ad Spiritum sanctum: nos quoque columbGraecos quam Latinos super hoc libro multa dixisse, et tantis quaestionibus, non tam aperuisse, quam obscurasse sententias; ut ipsa interpretatio eorum opus habeat inte
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit: in hoc propheta᷑ aduliscentuli lusimus & senes prae sumpsimus: qui ue¬
riora & meliora dixerit inillius sententiã trans gredere: Enur quide¬

Expanded text:
venerit. In hoc Propheta, et adolescentuli lusimus, et senes praesumpsimus. Qui vevenerit. In hoc Propheta, et adolescentuli lusimus, et senes praesumpsimus. Qui veriora et meliora dixerit, in illius sententiam transgredere
Abbreviated transcription (Latin):
res uel quis aluati fuerint. dereliquis populi iudaici in montẽ sion ut udi¬
cent &ulciscantur montemesau. Quomodo lumendns lucẽ appellat apo¬
tolos uor e&t dicit Uos estis lux mundi & iprsa p&ra p&ro donauit ut pe
suci pastor quoq bomus. Ilis pastorum largitus ẽ nominatex quo dcumo
dicicurs Seruis tribuit ut dicantur : Sic ipse saluautar apostolos uos nn¬
secutus. & maxime expositionem hebraicam. prop rosermone dictaui ÷
Aperuiq os meum sed nescio an illud xp̃s impleuerit: Unde sapiens leccor sena
magis deb& consequentiã quȩrere quã eloquiꝰ uenustatẽ Neque enĩ cai
uitate & inti compositione uerborũ dictamnus ut scribimus. Aliud ẽ mipan¬
machi sepe stilum uestere & quae memoria digna sunt scriberea Aliud noti¬
siorum articulis prȩparatis pudore reucendi dictare : quod cumq inbuecan

Expanded text:
res vel qui salvati fuerint de reliquiis populi Judaici in montem Sion, ut judires vel qui salvati fuerint de reliquiis populi Judaici in montem Sion, ut judicent, et ulciscantur montem Esau. Quomodo lumen Dominus lucem appellat Apostolos suos, et dicit: Vos estis lux mundi : et ipsa petra Petro donarit, ut petra sit: pastor quoque bonus illis pastorum largitus est nomina: et quodcumque dicitur de eo, servis tribuit ut dicantur: sic ipse Salvator Apostolos suos munsecutus, et maxime expositionem Hebraicam propero sermone dictavi, aperuique os meum: sed nescio an illud Christus impleverit. Unde sapiens lector sensuum magis debet consequentiam quaerere, quam eloquii venustatem. Neque enim ea lenitate, et compositione verborum dictamus, ut scribimus. Aliud est, mi Pammachi, saepe stylum vertere, et quae memoria digna sunt scribere; aliud notariorum articulis praeparatis, pudore reticendi, dictare quodcumque in buccam
Abbreviated transcription (Latin):
isrł : quando occidentẽ dimiserint litteram & ad spiritũ uenerint uiuificantẽ
mouebit cuncta quuelegis sunt. negotiabitur demultis margaritis. unã pretio¬
sissimam margaritam : & depositu iudȩorũ suꝑbia humilitatẽ sectabit᷑ xp̃i anã
& illuc usq ꝑueni&. ubi antea fuit. tribulatio panis : & mulier uidua suo con¬
ditore deserta Pupillũ filium uix alebat: & uniuersa illius peccata & uitia
concrementur. Captiuitas aũ siue trans migratio hierłm. ubi quondam erat
uisio pacis. & quȩ nunc in toto orbe dispersa est. possidebit ciuitates austn.
id est. ecclesias ueri & ꝑfecti luminis dicit Quȩ cum sponsa penitens ubi pas¬
cis. ubi cubas in meridie : Et cum iosephinanti quam germanitatẽ recepta
legimus. nulli dubium ẽ quinxp̃i intellegatur fides efratha enĩ int̃ pre¬
b& hleẽ inqua ostusest caelestis panis. His aũ ita gestis ascendent saluao¬

Expanded text:
Israel quando occidentem dimiserint litteram, et ad spiritum venerint vivificantem, Israel quando occidentem dimiserint litteram, et ad spiritum venerint vivificantem, movebit cuncta quae Legis sunt. Negotiabitur de multis margaritis unam pretiosissimam margaritam, et deposita Judaeorum superbia, humilitatem sectabitur Christianam, et illuc usque perveniet, ubi antea fuit tribulatio panis, et mulier vidua a suo conditore deserta pupillum filium vix alebat, et ubi universa illius peccata, et vitia concrementur. Captivitas autem sive transmigratio Jerusalem, ubi quondam erat visio pacis, et quae nunc in toto orbe dispersa est, possidebit civitates austri, id est, Ecclesias veri et perfecti luminis, dicetque cum sponsa poenitens: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Et cum Joseph in antiquam germanitatem recepta, legimus, nulli dubium est, quin Christi intelligatur fides. Ephratha enim interpreBethleem, in qua ortus est coelestis panis. His autem ita gestis, ascendent salvato
Abbreviated transcription (Latin):
ue saluatores intellegende sunt si quidem cẽcuc uenoñ. idest saluati: flecim hȩ
breo sermone dicuntur: Quia iuxta historiam ut potuimus inter p̃tati sumus. &
inter confragosos scopulos nrãm nauiculam reximus: spiritali intellegentia e
uel a pandamus : Vt flante dño & sua reserante mysteria: laeti ꝑ uenia mus
ad postum : Eo tempore quo beniamin possederit galaad. trans migratio exer¬
citus filiorum is rahel. uel certe principium trans migrationis carnei quondam
isrł. istuderit ut adchananeorum terrã ꝑueniat : & propheticus nes sermo qui
fame pereclitabatur iniudea ex siccã uellere isrł ad gentiũ rura transeat ibiq. &¬
pas catur & pascat : Dum & recipitur acredentib: & pascit ipse credentes : sarap̃¬
thã uel ex duobus conpositumẽ. & interp̃tatur angustia panis: uel unum
uerbum ẽ & trans festur incendiũ. Ganaan uero insalon id est motũ uestit᷑ :
Aut ceste negotiator & humilis appellatur. Igitur trans migratio filiorum

Expanded text:
ligendi sunt. Siquidem σεσωσμένοι, id est, salvati, PHELETIM   Hebraeo sermone dicuntur. Quia juxta historiam, ut potuimus, interpretati sumus, et inter confragosos scopulos nostram naviculam reximus: spiritualis intelligentiae vela pandamus, ut flante Domino, et sua reserante mysteria, laeti perveniamus ad portum. Eo tempore quo Benjamin possederat  Al. possederit Galaad, transmigratio exercitus filiorum Israel, vel certe principium transmigrationis carnei quondam Israel, istud erit, ut ad Chananaeorum terram perveniat, et propheticus sermo qui fame periclitabatur in Judaea, exsiccato vellere Israel, ad gentium rorem transeat: ibique pascatur, et pascat, dum et recipitur a credentibus, et pascit ipse credentes. Sareptha, vel ex duobus compositum est, et interpretatur angustia panis: vel unum verbum est, et transfertur in incendium. Chanaan vero in σάλον, id est motum vertitur: aut certe negotiator et humilis appellatur. Igitur transmigratio filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
proph&arum Tunc discipuliom̃s relicto eo fug er̃. Nec putandum ẽ dealtero loc
ad sumptum testimoniũ Qul& in euangelio ds̃ asedicit. pastorem eẽ percus sum
& in presentiloco gladio atq mucroni legimus imperatũ. Percuta pastorẽ & disꝑ¬
gent᷑ oues. Hic gladius. & haec romphea ẽ & framea. Dequa & inuicesimo pͥsalmo
dñs loquit᷑ ad patrem: Eruȩ asramea animã meã & demanu canis unicã meam:
Dehac romphea & in amos ꝓph&a scriptũ ẽ: Ingladio morient᷑ om̃speccatorest̃rae
Quod iuxta lit teram paenitus stare nion potest multi enĩ peccatores naufragio

Expanded text:
Prophetarum. Tunc discipuli omnes, relicto eo, fugerunt . Nec putandum est de altero loco Prophetarum. Tunc discipuli omnes, relicto eo, fugerunt . Nec putandum est de altero loco assumptum testimonium, quia in Evangelio Deus a se dicit pastorem esse percussum, et in praesenti loco, gladio atque mucroni legimus imperatum: Percute pastorem, et dispergentur oves. Hic gladius et haec romphaea est et framea, de qua et in vicesimo primo psalmo Dominus loquitur ad Patrem: Erue a framea animam meam, et de manu canis unicam meam . De hac romphaea et in Amos propheta scriptum est: In gladio morientur omnes peccatores terrae . Quod juxta litteram penitus stare non potest: multi enim peccatores naufragio
Abbreviated transcription (Latin):
framea quam septuaginta. pomgaia&. Trans tuler̃ in hebreo. a rephi aput aquilam
uirum populi mei quod hebraicae dicit᷑. amithi. Septuaginta. superuirum ciuemeiꝰ
Theodotio suꝑ uirum proximũ eiꝰ. uaũ infine sermonis ei pro ioht legentes. quae littere
sola int̃se distant magnitudine. & si ioht legat᷑ meum significat. si uau ei miros aũ
quosdam hanc proph&ciã quam euangelista matheus retulit ad dnm̃ saluatorem in¬
post quam inpassione eius fugere discipuli: & tunc eam dicit eẽ conpleram allegoris
interp̃tationib uelle tendare : Et dum plus cupiunt uideri nosse quam c&eri ueritatis
regulam non tenere. Refest enĩ euangelista matheus. Tuncdicit illis ihs̃. Omnes
uos scandalum patiemini inme inis tanocte: Scriptũ ẽ enĩ. ꝑcutiã pastorẽ & disꝑ¬
gentus oues gregis. &iterum. hoc aũt totum factũ ẽ ut impler&aus scripturae

Expanded text:
framea quam LXX ῥομφαίαν transtulerunt in Hebraico AREB , apud Aquilam framea quam LXX ῥομφαίαν transtulerunt in Hebraico AREB , apud Aquilam virum populi mei, quod Hebraice dicitur AMITHI : LXX: super virum civem ejus: Theodotio, super virum proximum ejus: VAU in fine sermonis pro JOD legentes, quae litterae sola inter se distant magnitudine; et si JOD legatur, meum significat: si VAU, ejus. Miror autem quosdam hanc prophetiam quam evangelista Matthaeus retulit ad Dominum Salvatorem postquam in passione ejus fugere discipuli, et tunc eam dicit esse completam allegoricis interpretationibus velle tenuare, et dum plus cupiunt videri nosse quam caeteri, veritatis regulam non tenere. Refert enim evangelista Matthaeus: Tunc dicit illis Jesus: omnes vos scandalum patiemini in me in 911 ista nocte. Scriptum est enim: Percutiam pastorem, et dispergentur oves gregis. Et iterum: Hoc autem totum factum est, ut implerentur Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
Tramea suscitare super pastorem meum. & suꝑ uirum coherentem mihi dicit dñs
& ercituum: Percute pastorem & disꝑgent᷑oues. & conuertã manũ meam ad par¬
uulos & er̃ in omnit ra dicit dũs. partes duae & disperdent᷑ & deficient. & tercia
pars relinquet᷑ inea . & ducam terciã partem ꝑignem. &urã eos sicut usit᷑ argentũ¬
populus icusc̃s & ipsedic& dñs dĩmeus. RX Framea consurge super pastorẽ meũ
ai superuirũ ciuem eiꝰ dicit dñs̃ omp̃s. Percutepas torem & dispergent᷑ oues. & induam
manum meã suꝑ pastores. & erit indie illa dicit dñs. Duae partes peribunt & desiciemt
& tertia pars relinqueur in ea & transducam t̃ciam partem ꝑignem. & urã cos sicut
uritur argentum & probabo eos sicut probatur aurum ipse in uocabit nomen meum
ago & audiã eum. & dicam populus meus ist e ẽ. & ipse dic&r dñs dis̃meus estu: Pro

Expanded text:
ramea suscitare super pastorem meum et super virum coherentem mihi dicit Dominus ramea suscitare super pastorem meum et super virum coherentem mihi dicit Dominus exercituum percute pastorem et dispergantur oves et convertam manum meam ad parvulos et erunt in omni terra dicit Dominus partes duae in ea disperdentur et deficient et tertia pars relinquetur in ea et ducam tertiam partem per ignem et uram eDominus Deus meus. LXX: Framea, consurge super pastorem meum, et super virum civem ejus, dicit Dominus omnipotens. Percute pastorem, et dispergentur oves: et inducam manum meam super pastores. Et erit in die illa, dicit Dominus, duae partes peribunt et deficient, et tertia pars relinquetur in ea: et transducam tertiam partem per ignem, et uram eos sicut uritur argentum, et probabo eos sicut probatur aurum. Ipse invocabit nomen meum, et ego exaudiam eum, et dicam, Populus meus iste est, et ipse dicet, Dominus Deus meus es tu. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
se .ostenderit ad hoc natũ ut insudore facicisuae comedat panem suis Interio¬
asit leum alter & dic& quid ibi uolunt istaeplague. & haec uulnera quae
inmedio manuũ tucerum sunt & ẽsensus. Quare adheres patibulo cus manis
tuae trans fixesunt cdauis. quid comnusisti utliuic poene & cruciatui subiaceres
& lcio eo pordebit & dic&: Haec uulnera & has accepi plagas pcarentũ meorum
utlici nondempnatus. & eorum qui menon oderant sed a mabant . Et imtantũ
fugato mendacio ueritas obtinebit ut &iam ipse qui suo punitus ẽ utio Neccoꝑpesi
feaut Fateatu: Hebrȩi hoc quod scriptum ẽ : nec operient̃ pallio sacino ut men¬
tianro sic edsser̃ & non replebunt᷑ spũ demoniaco quos ⁊ piXrΩNTAC ⁊dest
pidotos in eiana legimnus. Nephunc oceas onẽ mentiti habitusdi in se eloquuia men¬
tiantur. siuedñ agent. ehiesuenim & mentiant᷑ &ruiegent: Inter pretari poteisti

Expanded text:
se ostenderit ad hoc natum, ut in sudore faciei suae comedat panem suum, interrogabit eum alter, et dicet: Quid sibi volunt istae plagae, et haec vulnera quae in medio manuum tuarum sunt? Et est sensus: Quare adhaeres patibulo? cur manus tuae transfixae sunt clavis? quid commisisti, ut huic poenae et cruciatui subjaceres? Et ille respondebit, et dicet: Haec vulnera et has accepi plagas, parentum meorum judicio condemnatus, et eorum qui me non oderant, sed amabant. Et intantum, fugato mendacio, veritas obtinebit, ut etiam ipse qui suo punitus est vitio, recte perpessum se esse fateatur. Hebraei hoc quod scriptum est: Nec operientur pallio saccino, ut mentiantur, sic edisserunt, et non replebuntur spiritu daemoniaco, quos τριχιῶντας, id est, pilosos, in Isaia legimus, ne per hanc occasionem ementiti habitus, Dei 910 in se eloquia mentiantur, sive Dominum negent: CHAESU enim, et mentiantur et negent, interpretari protest.
Abbreviated transcription (Latin):
lulum. Transiuimus perignem & aqũa & eduxistinos in refrigerium. & in alioloco
dicit᷑ ad credentem : Sitransieris ꝑ igñe. flamina non conbur& te. Quia tecum sum
id circo aũ non consumit incendium. & flamma non deuor&. Quia uox dñi intercidenss
flãmã ignis. Cumsic probati fuerint paruuli super quos dñs conues tit manũ suam &
ꝑ uocationem eorx omis nationũ turba crediderit. Tunc credentiũ populus uocabit xp̃m
nomine suo & illodicente . Tues populus meus. populus respondebit dnis dĩ mi estu
Iudaei hȩc ad xp̃m refer̃. & inultimo tempore futura contendunt. sed hoc inĩ nos &
illos ẽ. Quodnos & pl&a iam dicimus. illiexplenda commemoran: Eccedies

Expanded text:
lulum: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium: Et in alio loco lulum: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium: Et in alio loco dicitur ad credentem: Si transieris per ignem, flamma non comburet te: quia tecum sum . Idcirco autem non consumit incendium, et flamma non devorat, quia vox Domini intercidentis flammam ignis . Cum sic probati fuerint parvuli, super quos Dominus convertit manum suam, et per vocationem eorum omnis nationum turba crediderit, tunc credentium populus vocabit Christum nomine suo, et illo dicente: Tu es populus meus, populus respondebit: Dominus Deus meus es tu. Judaei haec ad Christum referunt: et in ultimo tempore futura contendunt; sed hoc inter nos et illos est, quod nos expleta jam dicimus, illi explenda commemorant. Ecce dies
Abbreviated transcription (Latin):
do spm̃ meũ. Statim dis ꝑiaesunt oues om̃is in xp̃o multitudo credentiũ. Conuesbiq dñ
manũ suam. ut inseptuaginta leginus ad pastores. Quos multi male iuda eorum
principes inter praetant᷑. Ut autem in hebreo scriptum est ad par uulos quibus dĩs
dicerat in euangelio. Netimeas grex par uule. & inisua. ecce ego & pueri siue parus
quos mihi dedit dĩ. & duaepas tes factaesunt in omniterra iudaeorum at quegenila
qui parit̃ perier̃ & defecer̃: In passioneaũ eiꝰ uox psalmistae conploa ẽ dicentis. Sdl
hoc ẽ t̃tius xp̃ianorũ populus reppente suc creuit & puldir e ait. Tertia pars relinqu&÷
in ea. hoc ẽ interra. Quiade iudacis at que gentilibus. hi quidiim confessisunt soliutae
& habitationi ferrae reseruatisunt. Ipsa quoque tertia pars. nedelicata eẽt & secura con¬
fessio quasi argentũ & aurum ꝑ ignem ducit᷑ & probatur. Quem & dñs incredentibus
Inpsalmo qm̃ probastinos ds̃ ignenos & aminasti sicut & aminat᷑ argentum. & . pau¬

Expanded text:
oves, omnis in Christo multitudo credentium. Convertitque Dominus manum suam, ut in LXX legimus, ad pastores, quos multi male Judaeorum principes interpretantur. Ut autem in Hebraeo scriptum est, ad parvulos, quibus Dominus dixerat in Evangelio: Ne timeas, grex parvule . Et in Isaia: Ecce ego et pueri, sive parvuli, quos mihi dedit Deus . Et duae partes factae sunt in omni terra Judaeorum atque gentilium, qui pariter perierunt et defecerunt: in passione enim ejus, vox Psalmistae cohoc est, tertius Christianorum populus, repente succrevit. Et pulchre ait: Tertia pars relinquetur in ea, hoc est, in terra: quia de Judaeis atque gentilibus hi qui Dominum confessi sunt, soli vitae et habitationi terrae reservati sunt. Ipsa quoque tertia pars ne delicata esset, et secura confessione, quasi argentum et aurum per ignem ducitur et probatur, quem et Dominus in credentibus in psalmo: Quoniam probasti nos, Deus, igne nos examinasti sicut examinatur argentum . Et post pau
Abbreviated transcription (Latin):
igitur lacusta quȩ nunc sedit insepibus. cumiudicii tempus aduenerit. & mundus
rebat: & admeliora conuersa prioris sedis non recordabitur: Quod aũ generalit̃
de iudicii tempore diximus. & nunc ex paste intellegi potest: ut ꝑ eruditos. & doctos
uiros. huiuscemodi locustis solis iustitiue lumen oriatur. Et relinquentes spinas suas¬

Expanded text:
igitur locusta quae nunc sedet in sepibus, cum judicii tempus advenerit, et mundusigitur locusta quae nunc sedet in sepibus, cum judicii tempus advenerit, et mundusrebat; et ad meliora conversa, prioris sedis non recordabitur. Quod autem generaliter de judicii tempore 583 diximus, et nunc ex parte intelligi potest, ut per eruditos et doctos viros hujuscemodi locustis solis justitiae lumen oriatur; et relinquentes spinas suas
Abbreviated transcription (Latin):
ritanos & uarias inter ipsas sententias : & uideos pharis eosquȩ eorum & sadduceos.
x ȩccłȩ multiplices here ses : & uidebimus atte lebum a terra se pauldlũ subleuante nsel
sed non pleno cursu. Et quia non habeat calorem solis iustitiae. frigentẽ indm̃ can¬
tatẽ : sedere inspinons sepibus. Omnia enim dogmata eorum cum frigeant. & uolare
non possint: sedem sibi & requiem inter aris totelis & chrẏsippi spineta repperiuNT
Inde eunomius profest: quod natumẽ non fuit. ante quamnasceretur. Inde mani-¬
cheur. ut dm̃ a conditione malorum liber&: Alterum mali inducit auctorẽ In de
nouatur subtrah& ueniũ uttollat penitentiã Et ut semel breui cuneta sermone.¬
condudam : de illis fontib uniuersa dogmata. argumentationũ suarũ riudlor trahunt:
Ita ut loca quoq ipsa dequib. argumenta sumuntur. IoUIRΑ suꝑscripserint ⁊ Haec

Expanded text:
ritanos, et varias inter ipsos sententias: et Judaeos Pharisaeosque eorum, et Sadducaeos, ritanos, et varias inter ipsos sententias: et Judaeos Pharisaeosque eorum, et Sadducaeos, et Ecclesiae multiplices haereses, et videbimus attelabum a terra se paululum sublevantem, et locustam volantem quidem, sed non pleno cursu: et quia non habeat calorem solis justitiae, frigente in Deum charitate, sedere in spinosis sepibus. Omnia enim dogmata eorum, cum frigeant, et volare non possint, sedem sibi et requiem inter Aristotelis et Chrysippi spineta reperiunt. Inde Eunomius profert: Quod natum est, non fuit antequam nasceretur. Inde Manichaeus ut Deum a conditione malorum liberet, alterum mali inducit auctorem. Inde Novatus subtrahit veniam, ut tollat poenitentiam. Et ut simul brevi cuncta concludam sermone, de illis fontibus universa dogmata argumentationum suarum rivulos trahunt, ita ut loca quoque ipsa de quibus argumenta sumuntur, τοπικὰ superscripserint. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
modo alii sunt in urbibus ciues. alii peregrin. quib plac& habitare inurbe noon
suas sic misticium puto qui habit& inniniue. eos eẽ qui uidentur sibi iuxta opinionem
suũ aliqua sequi dogmata ueritatis: & in eo meliores eẽ brucho : quod bruchur nil aliud
facit. nisi semꝑ interra sit : & absq a lir cibo &uentri seruiat: At telebus aũ saltem modi¬
cas udsum at alas. Et cumin altum uolare Nonpossit : Tamen d&erra ex ibrt nitatur
& tandem ꝑueniens inlucustam uolitat quidem sed nonẽ perp&uus uolatus eius: defici.¬
entib: enimpennulis & contractir frigore : &iã lacustu considit : Et considit non in fru¬
gifera arbore . & inuirentib folus: sed in sepe sentibus foluis sed insepe sentibus uirgul¬
tis que contexta : siue in maceria fortuito hinc inde lapide composita. Considere¬
mus sapientes greciȩ. &egistiorum. atq ꝑsarum. Endorumq gymnoso phystas & sama¬

Expanded text:
modo alii sunt in urbibus cives: alii peregrini, quibus placet habitare in urbe non modo alii sunt in urbibus cives: alii peregrini, quibus placet habitare in urbe non sua: sic mixticium puto, qui habitat in Ninive, eos esse qui videntur sibi juxta opinionem suam aliqua sequi dogmata veritatis, et in eo meliores esse brucho, quod bruchus nihil aliud faciat, nisi semper in terra sit, et absque alis, cibo et ventri serviat: attelabus autem saltem modicas assumat alas, et cum in altum volare non possit, tamen de terra exsilire nitatur: et tandem perveniens in locustam, volitat quidem, sed non est perpetuus volatus ejus, deficientibus enim pennulis, et contractis frigore, etiam locusta considet, et considet non in frugifera arbore, et in virentibus foliis, sed in sepe, sentibus virgultisque contexta, sive in maceria fortuito hinc inde lapide composita. Consideremus sapientes Graeciae, et Aegyptiorum atque Persarum, Indorumque Gymnosophistas, et Sama
Abbreviated transcription (Latin):
ris multitudinem hominũ quae ꝑ latam uiam ꝑgens uersatur inmundo bruchũ
dicere : Cum uideris eos totos terrue deditos sententiae leuitate huc illucq dic¬
currere : & ad sublimiora uolare nonporse. Cerne romã & constanti nopolim:
cum priori nomine inopiam pristinã cõmutantẽ. Vide alex andriã ȩgypti
caput. & cum fuerit᷑ uel pro annonȩ penuria uel quod pudori sit & ruboris propter
aurigas. & mimos & histriones seditio concitata ruere populũ insimilitu dine
bruchi: & totum uitus in herentem leuitate sua & ꝑ momenta mutationo senͣtiue
huc illucq uolitare: tuncuere poteris dicere. Bruchus imp&iu ab iri. & a uolauit
Porro quod sequitur. Ex iliuit attelebus. & mixticus tuus quasi lacusta. mixtitiũ
puto in hoc differre abrucho: quod bruchus imperitȩ & in numerabili multitudinꝗͥ
conparatur ÷̃ Misticius autem decunctis gentibus hinc inde collectus. Et quo¬

Expanded text:
ris, multitudinem hominum, quae per latam viam pergens, versatur in mundo, bruchum ris, multitudinem hominum, quae per latam viam pergens, versatur in mundo, bruchum dicere, cum videris eos totos terrae deditos, sententiae levitate huc illucque discurrere, et ad sublimiora volare non posse. Cerne Romam et Constantinopolim cum priori nomine inopiam pristinam commutantem. Vide Alexandriam Aegypti caput, et cum fuerit vel pro penuria annonae, vel quod pudori sit et rubori propter aurigas et mimos et histriones seditio concitata, ruere populum in similitudinem bruchi, et totum vitiis inhaerentem, levitate sua, et per momenta mutatione sententiae huc illucque volitare: tunc vere poteris dicere: Bruchus impetu abiit et avolavit. Porro quod sequitur, Exsilivit attelabus, et mixticius tuus quasi locusta, mixticium puto in hoc differre a brucho, quod bruchus imperitae multitudini et innumerabili comparatur: mixticius autem de cunctis gentibus hinc inde 582 collectus. Et quo
Abbreviated transcription (Latin):
Et quacumq impetus tulerit ruens. brucho conparari. paruo animali. & in numera¬
CΥΝMΙCTΟC & latine trans latus ẽ in commixtũ. quẽ nos possumus uulgus ignobi¬
le. & dediuersis gentib hinc inde populum congregatũ intellegere. id est nonci¬
ues. sed peregrinos. Vnde & populus isrł quie grediebatur ex aegypto ΠΟΛΥΝCIÑ¬
MΥΚTΟΝ hoc ẽ egyptiorum & aethiopum &uariarum gentium habuis se nar¬
ratur Et hicergo ut ita dicã cõmmixtiur niniue. confertur ex silienti ad telebo
& locustȩ quȩ indie frigoris eo quod uolaro non possit resideat in sepe: & post ea osto
sole & illius ardore cale facti exsiliat & ad alias regiones a uolans. Nequa quam
meminerit sepis in quo tem port frigoris sederat. HAEC ΠΑΡΑΡACTIHIC ut
ipse proph&e sermo facilius possit intellegi dicta sint. E&erũ dubitare ñ pote¬

Expanded text:
et quacumque impetus tulerit ruens, brucho comparari, parvo animali et innumeraet quacumque impetus tulerit ruens, brucho comparari, parvo animali et innumeraσυμμικτὸς, et Latine translatus est in commixticium, quem nos possumus vulgus ignobile, et de diversis gentibus hinc inde populum congregatum intelligere, id est, non cives, sed peregrinos. Unde et populus Israel qui egrediebatur ex Aegypto πολὺν συμμικτὸν, hoc est, Aegyptiorum, et Aethiopum et variarum gentium habuisse narratur. Et hic ergo, ut ita dicam, mixticius Ninive, confertur exsilienti attelabo et locustae, quae in die frigoris eo quod avolare non possit, resideat in sepe, et postea, orto sole, et illius ardore calefacta exsiliat, et ad alias regiones avolans, nequaquam meminerit sepis, in qua tempore frigoris sederat. Haec παραφραστικῶς, ut ipse prophetae sermo facilius possit intelligi, dicta sint. Caeterum dubitare non pote
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicare ut bruchus : & quantum ille hub& numerum tantas tu hab&o uirtutes
Quae enim multiplicasti negotiationes tuas & omnigenere quasi cuelestia cuperes¬
possidere. perfas & nefas perituras tibi diuitias congregusti: debeuududuĩ etcator̃
aequare uirtutum. Supra iuxta hȩbraicum usq ad illũ locum ueneram. Solortur¬
est & auolauerunt : & non ẽ cognitus locus earum ubi fuerint : Et quid mihi uidere¬
tur in contextu ipsius sermonis dixi. Nunc quia lxX. proprii sensus uidentur habe¬
re principium : posito eorum testimonio coeptaȩ ex planitionis ordinem sequar. Lxx
Bruchus inruit. & auo lauit. exiluit quasi ad telebus cõmixtus tuus sicuti lucusta. quae
as cendit suꝑ sepem indie gelu. solortus ẽ & ex iliuit : & non cognouit locum suum
Vid&ur mihi ł multitudo niniue absq rectore sine ordine. Hinc inde commixtu

Expanded text:
tiplicare ut bruchus, et quantum ille habet numerum, tantas tu habeto virtutes. tiplicare ut bruchus, et quantum ille habet numerum, tantas tu habeto virtutes. Quae enim multiplicasti negotiationes tuas, et omni genere quasi coelestia cuperespossidere per fas et nefas perituras tibi divitias congregasti, debes multitudinem peccatorum multitudine exaequare virtutum. Supra juxta Hebraicum usque ad illum locum veneram, uest, et avolaverunt: et non est cognitus locus earum ubi fuerint. Et quid mihi videretur in contextu ipsius sermonis dixi. Nunc quia LXX proprii sensus videntur habere principium, posito eorum testimonio, coeptae explanationis ordinem sequar. 581 LXX: Bruchus irruit, et evolavit: exsilivit quasi attelabus commixticius tuus, sicut locusta quae ascendit super sepem in die gelu: sol ortus est et exsilivit, et non cognovit locum suum. Vae illis. Videtur mihi multitudo Ninive absque rectore, sine ordine hinc inde commixta,
Abbreviated transcription (Latin):
nec patiaris de principali cordis effluere. Quod autem post hȩc udditur Incede
in corporis lutum & plateis huius mundi uacuis scilic& & caducis totãs euersans. con
iniurias. quibus traditues: poenas quas merito tuo pateris quia suꝑ uacua huius
mundi & fragilia graderis negotia : Sciaste proremedio sustinerei sita menopti¬
nueras suꝑ laterem: & carnem animȩ imperio subiugaris. Deniq sequitur
Ibi comed& te ignis. Si nonfueris suꝑ laterem & dominationem non habueris incarne
sed manseris in latere & amaueris paleas & in carne iuxta carnem uixeris : Non solum
ardentia inimici ia cula liorabunt. sed & gladius eius interfici&. Et insimilitudinẽ
lucustarum quis quid inte uirens uidebatur. & naturȩ bonȩ sponte germinans. a uard
uata onere peccatorum detraheris interram. Igitur netalia & tanta patiaris. mul¬

Expanded text:
nec patiaris de principali  ἡγεμονικῷ cordis effluere. Quod autem post haec additur: Incedenec patiaris de principali  ἡγεμονικῷ cordis effluere. Quod autem post haec additur: Incedein luto corporis et paleis hujus mundi, vacuis scilicet et caducis, tota se versans  Alinjurias, quibus tradita es: poenas quas merito tuo pateris; quia si super vacua hujus mundi et fragilia graderis negotia, scias te pro remedio sustinere, si tamen obtinueris super laterem, et carnem animae imperio subjugaveris. Denique sequitur: Ibi comedet te ignis. Si non fueris super laterem, et dominationem non habueris in carnem, sed manseris in latere, et amaveris paleas, et in carne juxta carnem vixeris, non solum ardentia inimici jacula te vorabunt; sed et gladius ejus interficiet, et in similitudinem locustarum, quidquid in te virens videbatur, et naturae bono sponte germinans, avaro dvata onere peccatorum, detraheris in terram. Igitur ne talia et tanta patiaris, mul
Abbreviated transcription (Latin):
instratis suis : qui comedunt hȩdos degregibur suis & uitulos lactantes de armentis.
Quibibunt defecatum uinum. & primis ungentis delibuti sunt : & non patiebant᷑ quicꝙ
suꝑ contritione ioseph. Porro quod dicitur .Comed& ignis uectes tuos: Huiusce¬
modi ẽ. Si quid naturalis boni inanima tua uidebatur eẽ. quod insimilitudinem
uectium hostes quipostas sensuum tuorum conabantur inrumpere: ꝓhibere pos¬
sit. & repellere : Hiac babylonio igne succensumẽ: nec non aquam munitionis. ad troc.¬
he tibi. Desermone dĩ dicitur. ut circumd& sibi quasi murum firmissimum. scripto¬
ra rum doctrinam. atq rationem: ne adinteriora eius possit hostis in rumpere:
Optine inquit munitiones tuas quit quid habes inte ꝑnaturã bonum &optimi condi¬
toris inte seruat exordium. Hoc infelix anima niniue in defensionem tuitene

Expanded text:
in stratis suis: qui comedunt haedos de gregibus, et vitulos lactentes de armentis: in stratis suis: qui comedunt haedos de gregibus, et vitulos lactentes de armentis: qui bibunt defaecatum vinum, et primis unguentis delibuti sunt; et non patiebantur quidquam super contritione Joseph . Porro quod dicitur: Comedit ignis vectes tuos, hujuscemodi est: Si quid naturalis boni in anima tua videbatur esse, quod in similitudinem vectium, hostes qui per portas sensuum tuorum conabantur irrumpere, prohibere posset et repellere, hoc Babylonio igne succensum est. Nec non, 580 aquam munitionis attrahe tibi, de sermone Dei dicitur, ut circumdet sibi quasi murum firmissimum Scripturarum doctrinam atque rationem, ne ad interiora ejus possit hostis irrumpere. Obtine, inquit, munitiones tuas. Quidquid in te habes per naturam bonum, et optimi conditoris in te servat exordium, hoc infelix anima Ninive, in defensionem tui tene,
Abbreviated transcription (Latin):
riunt sensus suos. id est portas caelestis hierłm. ut ad eas ingrediatur sermo dĩ. :¬
A alurum postarum illud exemplum est. Qui ex altafme deportis mortis : honarĩ
hoc: ut ad nuntiem omnes laudationes tuas inportis filiuesion. Quando uideris. a¬
matorem uoluptatum. magis quam amatorem dĩ. & luxoriue deditũ : statu de eo
dicitoinimicis suis aperuit portas terruesuȩ: Nonenim amicis animȩ suȩ sed inimi¬
cis aperiunt portas terrueniniue. Quod si& hi qui principes putantur inpopulo
eadem fecerint: De his quoq dicere Nontimebis. Duces populi mei. dedomodilicia
suarum eiecti sunt Si Autem uideris eos uoluptatib & hinc inde ambiente luxona
p̃peditos : Nullã habere misericordiam inpauperes. Nec depopulo dĩ eẽ sollicitos :
aptabis eis quod sequitur. Quidor miunt suꝑ lectos eburneos. & fluunt uoluptate

Expanded text:
riunt sensus suos, id est, portas coelestis Jerusasalem, ut ad eos ingrediatur sermo Dei. riunt sensus suos, id est, portas coelestis Jerusasalem, ut ad eos ingrediatur sermo Dei. Malarum portarum illud exemplum est: Qui exaltas me de portis mortis. Bonarum hoc: Ut annuntiem omnes laudes tuas in portis filiae Sion . Quando videris amatorem voluptatum magis quam amatorem Dei, et luxuriae deditum, statim de eo dicito: Inimicis suis aperuit portas terrae suae, non enim amicis animae suae, sed inimicis aperiunt portas terrae Ninive. Quod si et hi qui principes putantur in populo, eadem fecerint, de his quoque dicere non timebis: Duces populi mei de domo deliciarum suarum ejecti sunt. Si autem videris eos voluptatibus, et hinc inde ambiente luxuria praepeditos, nullam habere misericordiam in pauperes, nec de populo Dei esse sollicitos, aptabis eis quod sequitur: Qui dormiunt super lectos eburneos: et fluunt voluptate
Abbreviated transcription (Latin):
ãic đ nicẽ aqua & quinq sensus nuncupati sunt :: Visusodoratus gustus: tactus au¬
ditus Postȩ ituq terrȩ niniue : corporales sensus intellegantur: Postȩ aũ hierłm
caelestir: omnis sensus diuinus. & desu ꝑnis ueniens: has portus niniue aperit populus
eius ꝑ uisumr & auditum & omnes reliquos sensus quasi ꝑlatam &spatiosamuiam
quaqͥ ducit ad mortem Corporales quȩrens capere uoluptates : quibus claudunt
homines dĩ portas suas Obturantes aures. ne audiunt iudiciũ sanguinis : cludentes
oculos. neuideant iniquitatem : Opturantes nares. ne ungenta prima in effemi¬
nationem animȩ suae odore suscipiant  Glaudenter osgulȩ & uentri rapido &
uatactum molli retrahenter manus suas: ne ad libidinem eiuf uenter exaestuans
infemine os ardentem animam cogat amplexus. Qui autem homines dĩ sunt. ape¬

Expanded text:
αἰσθήσει, a qua et quinque sensus nuncupati sunt, 579 visus, odoratus, gustus, tactus, auαἰσθήσει, a qua et quinque sensus nuncupati sunt, 579 visus, odoratus, gustus, tactus, auditus. Portae itaque terrae Ninive, corporales sensus intelligantur: portae autem Jerusalem coelestis, omnis sensus divinus et de supernis veniens. Has portas Ninive aperit populus ejus per visum et auditum, et omnes reliquos sensus, quasi per latam et spatiosam viam quae ducit ad mortem , corporales quaerens capere voluptates, quibus claudunt homines Dei portas suas, obturantes aures, ne audiant judicium sanguinis, claudentes oculos suos ne videant iniquitatem, obturantes nares, ne unguenta prima in effeminationem animae suae odore suscipiant: claudentes os gulae, et ventri avido, et a tactu molli retrahentes manus suas, ne ad libidinem venter exaestuans, in femineos ardentem animam cogat amplexus. Qui autem homines Dei sunt, ape
Abbreviated transcription (Latin):
precipere pharaonem ut omne masculinum quod natumẽ hȩbreis mittatur influ¬
alibi mea sunt flumina. &ego feci ea. quicquã aliud nisi hoc iubere: ut quod cumq
Simulque considera quod egyptius imperator uiros hȩbreorum nonpossit occi¬
dere. Nec eos quiiam egressi sunt de infantia: sed quorum aetas ad huc tenero
ẽ & molle corpus. & profectus in cipiens: scit non posse nutrire feminas nisi inter¬
fecti fuerint masculi. Uult ituq in hȩbreis quitquid forte ẽ &uirile. hocgurgite sui
fluminis suffocare : ut quae feminea sunt liberius sola crescant: Quod autem
sequitur. In imicistuis a pertione aperientur postȩ terrue tuae. Intellegere
trari : & has ipsas ad sensus refe res. Sciens enim sermo diuinus duplices eẽ sensus:
addistinctionẽ malorum sensuũ in pro uerbiis aitSensũ diuinũ inuenies senr¬
sum autẽ hoc non accipias proanimo & mentei que grece nõrẽ dicitur : sed pro

Expanded text:
praecipere Pharaonem, ut omne masculinum quod natum est Hebraeis, mittatur in flupraecipere Pharaonem, ut omne masculinum quod natum est Hebraeis, mittatur in flualibi: Mea sunt flumina, et ego feci ea , quidquam aliud nisi hoc jubere, ut quodcumque Simulque considera quod Aeqyptius imperator viros Hebraeorum non possit occidere, nec eos qui jam egressi sunt de infantia, sed quorum aetas adhuc tenera est, et molle corpus, et profectus incipiens: scit non posse nutriri feminas, nisi interfecti fuerint masculi. Vult itaque in Hebraeis quidquid forte est et virile, hoc gurgite sui fluminis suffocare, ut quae feminea sunt, liberius sola succrescant. Quod autem sequitur: Inimicis tuis apertione aperientur portae terrae tuae, intelligere trari, et has ipsas ad sensus referes. Sciens enim sermo divinus duplices esse sensus, ad distinctionem malorum sensuum, in Proverbiis ait: Sensum divinum invenies. Sensum autem hic non accipias pro animo et mente, quae Graece νοῦς dicitur, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut bruchus: quȩ uniuersa ꝑpersa es : qñ multiplicasti tibi diuitias. & negotiationes diuer¬
sorum dogmatum: putans eoͬsclariores esse stellis & magis fulgere: quam celi sidere
Haec ut dxi ad conp̃hendendum sensum a nob̵ dicta sunt breuiter: Nunc ad exordiũ capi¬
tuli. reuertentes. singuld: ut possumus explicemus. Quis nondicat speciosam niniuen ani¬
mam natura pulchram Luxoria & uoluptatib. huius sȩculi delinitam. in muliebres dili¬
cias ꝑ uenisse. & uirilitate perdita elanguisse infeminam. Si enim iusti anima in ꝑfec¬
tumuirum ueniens & conditionissuȩ. seruans rigorem. adhȩrensquae d nõ unuscum eo ef¬
ficitur sps̃. Cur non e contrario anima quȩ amat mundũ. unũ cum mundo fiat & in molli¬
tiem redacta feminã uirilem perdiderit rigorem. Ego puto obhanc causũ in exodo

Expanded text:
ut bruchus. Quae universa perpessa es, quoniam multiplicasti tibi divitias et negotiationes diverut bruchus. Quae universa perpessa es, quoniam multiplicasti tibi divitias et negotiationes diversorum dogmatum, putans eas clariores esse stellis, et magis fulgere quam coeli sidera. 578 Haec, ut dixi, ad comprehendendum sensum a nobis dicta sunt breviter: nunc ad exordium capituli revertentes, singula ut possumus, explicemus. Quis non dicat speciosam Niniven, animam natura pulchram, luxuria et voluptatibus hujus saeculi delinitam, in muliebres delicias pervenisse, et virilitate perdita, elanguisse in feminam? Si enim justi anima in perfectum virum veniens, et conditionis suae servans rigorem, adhaerensque Deo, unus cum eo efficitur spiritus: cur non econtrario anima quae amat mundum, unum cum mundo fiat, et in mollitiem redacta femineam, virilem perdat  Al. perdiderit rigorem? Ego puto ob hanc causam in Exodo
Abbreviated transcription (Latin):
penitentia digna sunt patere. Semel enim ad sumens lutum & paleas & Inanibur
huiur sȩculi negotiis in uolutã debes ꝑ iniuriam sponte calcari. Et tu men no salutẽ
penitur disperare: esto confidens & corpus. id est lateremtuũ. propt̃ ad sumptũ ser¬
monem quasi aquam inseruitutem redige : & subice tibi : ut domineris luterituo
Alioquim nisi hoc feceris. uiuax te post ea flamina consum&: uel inpoena ꝑgehennã:
uel ardentibus  inimici iaculis suscitacũ. Et non solum igne uastaberis. sechluadius qua¬
que te comed& quasi ldcusta terrue uirentia : & hoc patieris: si non fueris suꝑ laterẽ.
tuoque pondere pregrauata: & omnem perdens uolatum. tota detraheris interram:
sicut bruchus repente interram cadq cumlasso uolatu ultra ire non quiuerit. Habeto
itaque uirtutes tam innumerabiles ut bruchus: neita pondere tuo ad terram detrahans.

Expanded text:
poenitentia digna sunt, patere. Semel enim assumens lutum, et paleas et inanibus poenitentia digna sunt, patere. Semel enim assumens lutum, et paleas et inanibus hujus saeculi negotiis involuta, debes per injuriam sponte calcari, et tamen noli salutem penitus desperare: esto confidens, et corpus, id est, laterem tuum propter assumptum sermonem quasi aquam in servitutem redige, et subjice tibi, ut domineris lateri tuo: alioquin nisi hoc feceris, vivax te postea flamma consumet, vel in poenam per gehennam, vel ardentibus inimici jaculis suscitata: et non solum igni vastaberis, sed gladius quoque te comedet quasi locusta terrae virentia. Et hoc patieris si non fueris super laterem, tuoque pondere praegravata, et omnem perdens volatum, tota detraheris in terram, sicut bruchus repente in terram cadit, cum lasso  Al. lassus volatu ultra ire non quiverit. Habeto itaque virtutes tam innumerabiles, ut bruchus: ne ita pondere tuo ad terram detraharis,
Abbreviated transcription (Latin):
Habent autem ex prima dĩ conditione &iam hi qui seuitis manciparunt. occasionem cog¬
noscendi dĩ quasi robustirsimos uectes: qui buroppilent & claudant portus sensuum.
Sed& ipsos cõsu&ignis quia sagittis ẽ allatus ardentibus: Quam obrem dicitur ad nini¬
uen. hauritibi aquam & as pargete sermone. atq ratione : & occasionib intellegen¬
didĩ. exercendarumq uirtutum quue tibi insitȩ sunt: ab utere ad proeliandum:
Verumtu dis solutis manibus id est operibus uoluptatis. quia quid inte habueris robons.
perdidisti. Quamobrem conuertere & age penitentiã. & rursus optine munitionestuas :¬
& quia semel ingressaes lutum & clausues corpore. quod quasi terra & paleis. & aqua
ita carnibus. sanguine. uenis. neruis. ossibusq conpactum est : Sustine in iuriam & ne¬
cessitates corporis : & conculcare abimicis. & omnia ad conficiendam carnem quae

Expanded text:
Habent autem ex prima Dei conditione etiam hi qui se vitiis manciparunt, occasionem cogHabent autem ex prima Dei conditione etiam hi qui se vitiis manciparunt, occasionem cognoscendi Deum, quasi robustissimos vectes, quibus oppilent et claudant portas sensuum. Sed et ipsos consumet ignis, qui a sagittis est alatus ardentibus, quamobrem dicitur ad Niniven: Hauri tibi aquam, et asperge te sermone atque ratione, et occasionibus intelligendi Deum, exercendarumque virtutum, quae tibi insitae sunt, abutere ad praeliandum. Verum tu dissolutis manibus, id est, operibus voluptatis, quidquid in te habueras roboris, perdidisti: quamobrem convertere, et age poenitentiam, et rursum obtine munitiones tuas. Et quia semel ingressa est lutum, et clausa es corpore quod quasi terra et paleis et aqua, ita carnibus, sanguine, venis, nervis, ossibusque compactum est, sustine injuriam et necessitates corporis: et conculcare ab inimicis, et omnia ad conficiendam carnem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tans potius quamuolans. semꝑq subsiliens : & obhanc causam ubicumq ortu fuerit usq
ad puluerem cuncta consumꝗ quiadon& crescam pstinȩabire non potest. Haec iuxtu
ebraicum propt̃ faciliorem lectoris intellegentiam ips scripturȩ calcans uestigiã manifes¬
tius explanaui. Dicamus autem & iuxta lxx. Coeptam tropologiam sequens. primum
breuiter. id est quasi in eptome & post ea latius de singulis disserens: Populus tuus o
niniue hominer uidelic& sȩculures. qui proprie populus uocantur urbȩs assyriae ita
passionibus eneruati sunt. & untus elanguerunt : ut in becillita  t mulierũ omparen¬
tur Nihilenim in animabus suis foste. nihil robustum possident & uirile. Vnde in imi¬
ci prȩualentes aduersum eos. a peruer̃ omnes sensus eorum : & ꝑ corporales ianuas in¬
trogressi sunt : & signanter sensus corporum ostia niniuiticȩ terrȩ appellantur.

Expanded text:
tans potius quam volans, semperque subsiliens: et ob hanc causam ubicumque orta fuerit, usque tans potius quam volans, semperque subsiliens: et ob hanc causam ubicumque orta fuerit, usque ad pulverem cuncta consumit, quia donec crescant pennae, abire non potest. Haec juxta Hebraicum, propter lectoris faciliorem intelligentiam, ipsa Scripturae calcans vestigia, manifestius explanavi. Dicam autem et juxta LXX coeptam τροπολογίαν sequens, primum breviter, id est, quasi in epitome, et postea latius de singulis disserens: Populus tuus, o Ninive, homines videlicet saeculares qui proprie vocantur populus urbis Assyriae, ita passionibus enervati sunt, et vitiis elanguerunt, ut imbecillitati mulierum comparentur; nihil enim in animabus suis forte, nihil robustum possident et virile. Unde inimici praevalentes adversum eos, aperuerunt omnes sensus 577 eorum, et per corporales januas introgressi sunt. Et signanter sensus corporum, ostia Niniviticae terrae appellantur.