comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habet uitam. s ira dei manet suꝑ eum: non dixit ueniet. sed ma¬
net suꝑ eum. Ideo ergo credunt atq confitentur et maiores ꝑcor et
os ꝓprium. et paruuli ꝑ alienũ. ut reconcilietur deo ꝑ mortem filii
eius. ne ira dei inaneat suꝑ eos. quos etiam origo uiciata esfłcit reos.
De hac itaq re loquens apłs. sicũ ad huc inquit peccatores eẽmus.
xp̃c ꝓ nobis mortius est. multomagis iustificati minc in sanguine
ipsius. salui erimus ab ira ꝑ ipsum. Si enim cũ inimici eẽmus recon¬
ciliati sumus deo ꝑmortem filli eius. multo magis reconciliati salui

Expanded text:
habebit vitam; sed ira Dei manet super eum . Non dixit, Veniet; sed, mahabebit vitam; sed ira Dei manet super eum . Non dixit, Veniet; sed, manet super eum. Ideo ergo credunt atque confitentur et majores per cor et os proprium, et parvuli per alienum, ut reconcilientur Deo per mortem Filii ejus, ne ira Dei maneat super eos, quos etiam origo vitiata efficit reos. De hac itaque re loquens Apostolus, Cum adhuc, inquit, peccatores essemus, pro uobis passus est, multo magis nunc reconciliati in sanguine ipsius salui erimus ab ira per ipsum. si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus deo per mortem fili eius, multo magis reconciliati salui
Abbreviated transcription (Latin):
tas uanitatum. et omnia uanitas. Quȩ abundantia hominis in
omni labore suo. quo ipse laborat sub sole: De hac ira uox apłica ẽ.
Omnis creatura uanitati subiecta ẽ. De hac ira plangit psalmus.
Ecce ueteres posusti dies meos. et substantia mea tamquam nichil
ante de: ueruntamen uniuersa uanitas. omnis homo uiuens.
De hac ira plangit et alius. quȩ ꝓnichilo habentur eoꝵ annierunt.
mane sicut herba transeat. mane floreat et pretereat. uesꝑe deci-¬
dat. durescat. et arescat. qmͣ defecimus in ira tua. et in indignati¬
one tua conturbati sumus. posuisti iniquitates nr̃as in conspectu
tuo. scłm nrͣm in illuminatione uultus tui. qmͣ omnes dies nr̃i
defecerunt: et in ira tua defecimus anni nr̃i sicut aranea medita¬
bunt᷑. Nemo liberatur ab hac ira dei. nisi ꝑmediatorem reconcilia¬
tus deo. Unde dicit etiam ip̃se mediador. qui non credit filio ñ

Expanded text:
itas vanitatum, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in itas vanitatum, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? De hac ira vox apostolica est: Omnis creatura vanitati subjecta est . De hac ira plangit Psalmus: Ecce veteres posuisti dies meos, et substantia mea tanquam nihilum ante te; verumtamen universa vanitas omnis homo vivens . De hac ira plangit et alius: Quae pro nihilo habentur, eorum anni erunt. Mane sicut herba transeat, mane floreat et praetereat, vespere decidat, durescat et arescat. Quoniam defecimus in ira tua, et in indignatione tua conturbati sumus. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in illuminatione vultus tui. Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur . 79. Nemo liberatur ab hac ira Dei, nisi per Mediatorem reconcilietur Deo. Unde dicit etiam ipse Mediator: Qui non credit Filio, non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum: de hac ira dicit. eramus et nos natura filii ire. sicut et cȩteri
De hac ira dicit iheremias ꝓpħa. Maledictus dies ille inquo natus sum.
De hac ira dicit sc̾s iob. Pereat dies ille in quo natus sum. De hac ira
dicit idem ipse. Homo enim natus ex muliere breuis uide. et plenus
iracundie. sicut flos foeni decidit fugit aut sicut umbra et non sta¬
erit mundus asordibus: nec unus quidem. etiam siunius diei fuerit
uita enis suꝑ terram. De hac ira dicit liber ȩccłasticus. Omnis caro
sicut uestis ueterascit testamentum enim ascło. morte morieris. Item¬
q ipse. Amuliere inquit imitium est peccati. et ꝓpter illam morimur
omnes. Et alio loco. Occupatio magna creata ẽ omni homini. et u¬
gum graue suꝑ filios adam. adie exitus de uentre matris eoꝵ. usq
indiem sepulture in matrẽ om̃ium. De hac ira dicit ȩccłastes. Uan¬

Expanded text:
per ipsum 78. De hac ira dicit: Eramus et nos natura filii irae, sicut et caeteri per ipsum 78. De hac ira dicit: Eramus et nos natura filii irae, sicut et caeteri . De hac ira dicit Jeremias propheta: Maledictus dies in quo natus sum . De hac ira dicit sanctus Job: Pereat dies ille in quo natus sum . De hac ira item dicit idem ipse: Homo enim natus ex muliere, brevis vitae, et plenus iracundiae, sicut flos feni decidit, fugit autem sicut umbra et non sta Quis enim erit mundus a sordibus? Ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit vita ejus super terram . De hac ira dicit liber Ecclesiasticus: Omnis caro sicut vestis veterascit; testamentum enim a saeculo, morte morieris . Itemque ipse: A muliere, inquit, initium est peccati, et propter illam morimur omnes . Et alio loco: Occupatio magna creata est omni homini, et jugum grave super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium . De hac ira dicit Ecclesiastes: Van
Abbreviated transcription (Latin):
originale scđm catholicos. nec imitatorium scđm pelagianos intelli¬
gendũet̾ peccatum : puto quod nolis. Remoue igitur ista quȩ posst̃
exutraq parte iomentis ȩqualibus dici. et si tibi placet sine conten¬
tione quid apłs dixerit intueri. auerte ut hoc diceret quid agebat.
et inuenies ꝑunum hominem iram dei suꝑ humanum genus. et ꝑ
unum hominem reconciliationem deo. eoꝵ qui exdampnatione to¬
tius generis liberantur gratis. Ille ẽ primus adam factus ex terra:
iste est scđs adam factus ex femina sed ibi ꝑuerbum caro facta est:
hic aut ipsum uerbum caro factum est. ut ꝑ eius mortem uniamus.
quo relicto mortui fueramus commendat inquit suam caritatem ds̾
in nob̃ qm̃ sicũadhucpeccatores essemus xp̃c ꝓ nobis mortuus est:
multo magis iustificati nunc in sanguine ipsius. salui erimus ab ira

Expanded text:
originale secundum Catholicos, nec imitatorium secundum Pelagianos intellioriginale secundum Catholicos, nec imitatorium secundum Pelagianos intelligendum esse peccatum? Puto quod nolis. Remove igitur ista quae possunt ex utraque parte momentis aequalibus dici, et si tibi placet sine contentione quid Apostolus dixerit intueri, adverte, ut hoc diceret, quid agebat: et invenies per unum hominem iram Dei super humanum genus, et per unum hominem reconciliationem Deo, eorum qui ex damnatione totius generis liberantur gratis. Ille est primus Adam factus ex terra, iste est secundus Adam factus ex femina. Sed ibi per Verbum caro facta est, hic autem ipsum Verbum caro factum est; ut per ejus mortem vivamus, quo relicto mortui fueramus. Commendat, inquit, suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est; multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira
Abbreviated transcription (Latin):
cogitet: et ideo millomͦ dici potest ꝓpter hoc peccasse quia ille peccauit.
inquo nec originaliter fuit nec de illo quicquam inpeccato ꝓprio cogi¬
taint. Sed inquis si de peccati traduce loquebat᷑. misquam congruen¬
tius diceret. ideo ꝑtransiit peccatum. quia omnes sunt de conugum
uoluptate generati. et adderet. ieo transiit. inquo ex tabida primi
hominis carne fluxerunt. nec uides eodem modo tibi posse dici. si de imi¬
tatione peccati apłs loquebatur nusquam congruentius diceret. ideo
ꝑtransiit peccatum. quia primi hominis precessit exemplum. et ad¬
deret in eo transiit. in quo omnes illius unius imitatione peccauer̃t:
aliquo enim duoꝵ istoꝵ modo loqueretur apłs hoc loco. si ad tuum
uel meum loqueretur arbitrium: quia ergo nec illud dixit quodtu.
nec illud quod egd. numquid uis ut credamus in his eius uerbis. nec

Expanded text:
cogitet: et ideo nullo modo dici possit propter hoc peccasse, quia ille peccavit, cogitet: et ideo nullo modo dici possit propter hoc peccasse, quia ille peccavit, in quo nec originaliter fuit, nec de illo quidquam in peccato proprio cogitavit? 77. « Sed, inquis, » si de peccati traduce loquebatur, nusquam congruentius diceret, Ideo pertransiit peccatum, quia omnes sunt de conjugum voluptate generati: et adderet, In eo transiit, in quo ex tabida primi hominis carne fluxerunt. » Nec vides eodem modo tibi posse dici, Si de imitatione peccati Apostolus loquebatur, nusquam congruentius diceret, Ideo pertransiit peccatum, quia primi hominis praecessit exemplum: et adderet, In eo transiit, in quo omnes illius unius imitatione peccaverunt. Aliquo enim duorum istorum modo loqueretur Apostolus hoc loco, si ad tuum vel meum loqueretur arbitrium. Quia ergo nec illud dixit quod tu, nec illud quod ego; numquid vis ut credamus in his ejus verbis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
se dicendus ẽ. qui eundem patrem suum nouerat. ꝓpter quid enim
fratrem occiderit notum ẽ: quia non ꝓpter hoc quod ꝑpetrauit adã.
sed quia bono eus inuidit. Deniq nrec ipsa tibi adhunc ur̃m sen¬
sum quȩ posiunsti testimonia suffragantur. Recte enim dicit᷑. in quo
corrigit iuuenior uiam suam. Propter quid corrigit: qm̃ sequitur
incustodiendo uerba tua. ꝓpt̾ hoc enim corrigit uiam suã. quia uer¬
ba dei sicut cogitanda sunt cogitat. et cogitando custodit. custodi¬
endo recte uiuit. Ipsa ergo illi causa ẽ ut uiam suam corrigat. quia
dei uerba custodit. et quod a it beatissimus stephanus. fugit moy¬
ses inuerbo hoc bene intelligitur ꝓpter uerbum hoc. quia hoc audi¬
uit. hoc timuit. hoc cogitauit ut fugeret. Hoc illi fuit causa fugien¬
di. Numquid in his locutionibus aliquid dictum ẽ. quod ꝑtineat
adimitationem. qua sic alterum alter imittatur. ut eum omnino non

Expanded text:
se dicendus est, qui eumdem patrem suum noverat. Propter quid enim se dicendus est, qui eumdem patrem suum noverat. Propter quid enim fratrem suum occiderit, notum est: quia non propter hoc quod perpetravit Adam, sed quia bono ejus invidit. 76. Denique nec ipsa tibi ad hunc vestrum sensum quae posuisti testimonia suffragantur. Recte enim dicitur, In quo corrigit junior viam suam? « propter quid corrigit? » quoniam sequitur, in custodiendo verba tua. Propter hoc enim corrigit viam suam, quia verba Dei sicut cogitanda sunt cogitat, et cogitando custodit, custodiendo recte vivit. Ipsa ergo illi causa est ut viam suam corrigat, quia Dei verba custodit. Et quod ait beatissimus Stephanus, Fugit Moyses in verbo hoc ; bene intelligitur, propter « verbum hoc » ; quia hoc audivit, hoc timuit, hoc cogitavit ut fugeret; haec illi fuit causa fugiendi. Numquid in his locutionibus aliquid dictum est, quod pertineat ad imitationem, qua sic alterum alter imitatur, ut eum omnino non
Abbreviated transcription (Latin):
intelligantur originaliter. et tamquam in massa unione cominu¬
niter. Sed ꝑꝑterea quia primus hominũ ille peccauit. hoc ẽ cũ imi¬
tantur illum. noncũ generantur ex illo. Non ergo huic sensui conue¬
nit illa locutio ita dictum esse in quo. uelut dictum esset ꝓpter quod.
Nã propt̃ hoc qͥsq peccatqd̾ sibi proponit ut peccet ł qͦ quomodo illi
est causa peccandi. Quis uero ab omĩ humano sensu tam sit absur¬
dus. ut dicat ꝓꝓterea fecit homo iste homicidium quia inparadyso
adam deligno ꝓhibito cibum sumpsit. cum iste latrocinando occide¬
rit hominem. nichil de adam cogitans. sed ꝓꝓter hoc ut aurum quod
ferebat aufferret. sic et cȩtera cuncta peccata quȩ ꝓpria quisq com¬
mittit. habent causas ꝓpͥas ꝓpt̃ qͣs fiant &ẽ si nemo cogidet. quod
ille primus homo commisit. neq illud sibi ad peccandum ꝓponat ex¬

Expanded text:
intelligantur originaliter, et tanquam in massae unione commuintelligantur originaliter, et tanquam in massae unione communiter; sed propterea quia primus hominum ille peccavit; id est, cum imitantur illum, non cum generantur ex illo. Non ergo huic sensui convenit illa locutio, ita dictum esse, in quo, velut dictum esset, « propter quod. » Nam propter hoc quisque peccat, quod sibi proponit ut peccet, vel quoquo modo quod illi est causa peccandi. Quis vero ab omni humano sensu tam sit absurdus, ut dicat, Propter hoc fecit homo iste homicidium, quia in paradiso Adam de ligno prohibito cibum sumpsit; cum iste latrocinando occiderit hominem nihil de Adam cogitans, sed propter hoc ut aurum quod ferebat auferret? Sic et caetera cuncta peccata, quae propria quisque committit, habent causas propter quas fiant, etiamsi nemo cogitet quod ille primus homo commisit, neque illud sibi ad peccandum proponat ex
Abbreviated transcription (Latin):
corporis nemo natura carnis accusat. frustra purgat᷑ abste: qđ
non culpat᷑ a nobis. concupiscentias malas quibus si bene uiui¬
mus non consentimus: tamen ẽẽ non negamus in nobis. Casti¬
gande sunt. frenande sunt. expugnande sunt. uincende sunt. ta¬
men sunt. nec aliene sunt: nec bona ista nr̃a sed mala sunt. Nec
sicut dicit manichei uanitas separata extra nos erunt. sed sicut
dicit catholica ueritas. sanata non erunt.x
Ammo dementia resistis fundatissime fidei ubi ait. ꝑ unum
hominem peccatum intrauit in mundum. et ꝑpeccatum mors. et ita in
ommes homines ꝑtransiit. in quo omnes peccauerunt. frustra sensum
alium nouum atq distortum. et auero ab horrentem moliris exculpe¬
re. affimans ea locutione dictum esse. in quo omnes peccauerunt. ac
sidicet᷑ ꝓpt̃ qd̾ om̃s peccauert̃. sic̃ dictũ ẽ in quo coirigit iuuenior
uiam suam. ut scilicet non inuno homine omnes homines peccasse

Expanded text:
corporis, nemo naturam carnis accusat: frustra purgatur abs te, quod corporis, nemo naturam carnis accusat: frustra purgatur abs te, quod non culpatur a nobis. Concupiscentias malas, quibus si bene vivimus non consentimus, tamen esse non negamus in nobis; castigandae sunt, frenandae sunt, expugnandae sunt, vincendae sunt: tamen sunt, nec alienae sunt. Nec bona ista nostra, sed mala sunt. Nec sicut dixit Manichaea vanitas, separata extra nos erunt: sed, sicut dicit catholica veritas, sanata non erunt. Cimo dementia, resistitis fundatissimae fidei, ubi ait, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ; frustra sensum alium novum atque distortum et a vero abhorrentem moliris exsculpere, affirmans « ea locutione dictum esse, In quo omnes peccaverunt, acPropter quod omnes peccaverunt: sicut dictum est, In quo corrigit junior viam suam » : ut scilicet, non in uno homine omnes homines peccasse
Abbreviated transcription (Latin):
piscentuis carnalibus uincebat᷑. Ubi uero iam dicit lex spiritalis ẽ.
ego aut̃ carnalis sum. iam quod confligens patiebatur ostendit.
Nonenim dixit carnalis fui. uł eram. sed sum. Et aꝑtius tẽpora ipsa
distinguit. ubi ait. nunc aut̃ iam non ego oꝑor illud: sed id quod
inme habitat peccatum. Iam enim mnotus desiderioꝵ maloꝵ non
ipse operabatur. quibus non consentiebat ad ꝑpetranda peccata. Pec¬
cati aũt nomine quod in illo habitabat. ipsam mncupabat concu¬
piscentiam. quia peccato facta ẽ. et si consentientẽ traxerit atq illexe¬
rit. concipit paritq peccatum et cȩtera usq ad eum locum ubi ait.
igit᷑ ipse ego mente seruio legi dei. carne aut legi peccati: Uerba
sunt iam sub gra constituti. sed adhuc contra concupiscentiam suã
dimicantis. nec ei consentientis ut peccet. sed tamen quibus reniti¬
tur peccati desideria patientis: Nemo nr̃m substantiã

Expanded text:
piscentiis carnalibus vincebatur. Ubi vero jam dicit, Lex spiritualis est; piscentiis carnalibus vincebatur. Ubi vero jam dicit, Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum: jam quod confligens patiebatur ostendit. Non enim dixit, carnalis fui, vel eram; sed, sum. Et apertius tempora ipsa distinguit, ubi dicit, Nunc autem jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Jam enim motus desideriorum malorum non ipse operabatur, quibus non consentiebat ad perpetranda peccata. Peccati autem nomine quod in illo habitabat, ipsam nuncupabat concupiscentiam; quia peccato facta est, et si consentientem traxerit atque illexerit, concipit paritque peccatum. Et caetera usque ad eum locum, ubi ait, Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati , verba sunt jam sub gratia constituti, sed adhuc contra concupiscentiam suam dimicantis, nec ei consentientis ut peccet; sed tamen quibus renititur, peccati desideria patientis. 74. Nemo nostrum substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscente. et aduersus eam uicissim spu concupiscens. ueris¬
sima castitas uoce dicebat. Igitur ipse ego mente seruio legi dei:
carne aut̃ legi peccati. Illa sane uerba quȩ posuisti. ubi ait apłs
ẽ mͥ factum ẽ mors: Absit. Sed peccatum ut appareat peccatũ. ꝑ
bonũ mͥ oꝑatũ ẽ mortem. ut fiat supra inodũ peccatũ peccanᷤ
ꝑmandatum. bene intelligitur de uita sua dixisse preterita. quando
sub lege fuerat nondum sub gr̃a. Nam et uerbis preteriti temporis
utitur dicendo. peccatum non cognoui nisi ꝑlegem. et concupiscentiã
nesciebam. et oꝑatum ẽ in me omnem concupiscentiã. et uiuebam aliqͣn¬
do sine lege. Vtiq quando nondum poterat usum habere rationis.
et adueniente mandato peccatum reuixit. Ego aut̃ mortuus sum. et
peccatum occasione accepta ꝑmandatum fefellit me et ꝑ illud occi
re intelligitur quo sub lege uiuebat: et nondum ad iutus gr̃a concu¬

Expanded text:
concupiscente, et adversus eam vicissim spiritu concupiscens, verisconcupiscente, et adversus eam vicissim spiritu concupiscens, verissima castitatis voce dicebat, Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Illa sane verba quae posuisti, ubi ait Apostest, mihi factum est mors? Absit: sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccatum peccans per mandatum: bene intelligitur de vita sua dixisse praeterita, quando sub lege fuerat, nondum sub gratia. Nam et verbis praeteriti temporis utitur, dicendo, Peccatum non cognovi, nisi per legem: et, Concupiscentiam nesciebam: et, Operatum est in me omnem concupiscentiam: et, Vivebam aliquando sine lege; utique quando nondum poterat usum habere rationis: et, Adveniente mandato peccatum revixit, ego autem mortuus sum: et, Peccatum occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidre intelligitur, quo sub lege vivebat, et nondum adjutus gratia concu
Abbreviated transcription (Latin):
ergo responde. utrum contra istam uim non demicet baptizatus.
quod si negas. omñbus xp̃ianis sensibus contradicis. Si aut̃ dimi¬
cat. cur non inuerbis apłi uocem dimicantis agnoscis: Pro lege
inquis bona. et ꝓ mandato scõ. prauoꝵ animi ferocitabant. qm̃ sine
oluntate ꝓpͥamlla eruditio poterat inspirare uirtutem. O acutum in¬
tellectorem. o diuinoꝵ ȩloquioꝵ egregium tractatorem. quid agis
de uerbis dicentis. non quod uolo ego. et uelle adiacet mͥ. et qđ
nolo hoc ago. et condelector legi dei scd̃m interiorem hominem:
Audis hȩc. et dicis quia uoluntas defuit. ideo defuisse uirtutem: qͥd.
quod non solum uoluntas uerum etiã uirtus affuit neconsenti¬
ret concupiscentiȩ carnis. quȩ legi peccati prauis ipsis moribus
seruiebat: Quibus ille non cedens. nec arma iniquitatis ex hibens
menbra peccato tam̃ quod nollet sentiens incarne contra sp̃m.

Expanded text:
ergo responde, utrum contra istam vim non dimicet baptizatus. ergo responde, utrum contra istam vim non dimicet baptizatus. Quod si negas, omnibus christianis sensibus contradicis: si autem dimicat, cur non in verbis Apostoli vocem dimicantis agnoscis? « Per legem, » inquis, « bonam et per mandatum sanctum pravorum animi ferocierant; quoniam sine voluntate propria nulla eruditio poterat inspirare virtutem. » O acutum intellectorem! O divinorum eloquiorum egregium tractatorem! Quid agis de verbis dicentis, Non quod volo ago; et, Velle adjacet mihi; et, Quod nolo, hoc ago; et, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem? Audis haec, et dicis, quia voluntas defuit, ideo defuisse virtutem. Quid, quod non solum voluntas, verum etiam virtus adfuit, ne consentiret concupiscentiae carnis, quae legi peccati pravis ipsis motibus serviebat? Quibus ille non cedens, nec arma iniquitatis exhibens membra peccato , et tamen quod nollet sentiens in carne contra spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
dicat non ego oꝑor illud. ostendẽs concupiscentias carnis solũ
ipsos inse transfigurauerit apłs. qui contẽpnebãt dona xp̃i uehut
sibi hecessaria: Sic enim suspicaris atq utinã ipsa dona xp̃i sal¬
tem ita saperes ut aduincendã concupiscentiam ualere aliquid
crederes: s ideo dicis a iudeis fuisse contẽpta qđ ueniam da¬
ret ille peccatis. quȩ ipsi legis ammonitione uitassent. Quasi hoc con¬
ferat homini remissio peccatoꝵ. ut caro non concupiscat aduersus
spm̃ unde illa uerba nata sunt. scio quia ñ habitat inme. hoc
ẽ in carne mea bonũ. et cȩtera eius modi. Uerum tu a ur̃o dogina¬
sola peccatoꝵ remissione uersari.ut non adiuuet ad uitanda pec¬
cata. et desideria uincenda carnalia. diffundendo caritatem incor
cũ qui dicit. uideo aliam legem in menbris meis repugnantem
legi mentis meȩ. et abhoc malo non se liberari clamat. nisi gr̃a dĩ

Expanded text:
dicat, Non ego operor illud , ostendens concupiscentias carnis solum dicat, Non ego operor illud , ostendens concupiscentias carnis solum ipsos in se transfiguraverit Apostolus, qui contemnebant dona Christi, velut sibi non necessaria? » Sic enim suspicaris: atque utinam ipsa dona Christi saltem ita saperes, ut ad vincendam concupiscentiam valere aliquid crederes. Sed ideo dicis a Judaeis fuisse contempta, « quod veniam daret ille peccatis, quae ipsi legis admonitione vitassent. » Quasi hoc conferat homini remissio peccatorum, ut caro non concupiscat adversus spiritum , unde illa verba nata sunt, Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; et caetera hujusmodi. Verum tu a vestro dogmasola peccatorum remissione versari, ut non adjuvet ad vitanda peccata et desideria vincenda carnalia, diffundendo charitatem in coeum qui dicit, Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae; et ab hoc malo non se liberari clamat, nisi gratia De
Abbreviated transcription (Latin):
noscamus uerba pugnantium si pugnamus. Hoc enim modo non
unumus nos. s uiuit xp̃c in nobis: siet ad pugnã contra concu¬
piscentias exercendam. et aduictoriam usq ad consumptionem
eorumdẽ hostium capessendam in illo fidimus ñ innob Ipse qͥppe
factꝰ ẽ nob̃ sap̾ia a dõ & iusticia &e scĩficatio et redẽptio utquẽ ad¬
modũ scͥptũ ẽ qͥ głat᷑ indñogłiet᷑. Non ẽ gͦ contͣriũ sic̃ putas. ut qͥ dic̃
uiuo iã ñ egouiuit uͦ ĩme xꝰ dicat etiã. scio quia ñ habitat inme. hoc
expugnat et suꝑat quod nͣ habitat bonũ incius carne. s malum.
Neq enim recte cuius quã sp̃c concupisceret aduersus carnem suã.
nisi habitaret in illo sp̃c xp̃i. Absit ergo ut dicamus qđ nos di¬
cere insimulas. apłm sic ista dixisse. quasi qui se uellet intelligere¬
nitentem in scorta aliqua manu pestifere uoluptatis abduci. cũ

Expanded text:
noscamus verba pugnantium, si pugnamus. Hoc enim modo non noscamus verba pugnantium, si pugnamus. Hoc enim modo non vivimus nos, sed vivit Christus in nobis, si et ad pugnam contra concupiscentias exercendam, et ad victoriam usque ad consumptionem eorumdem hostium capessendam, in illo fidimus, non in nobis. Ipse quippe factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut, quemadmodo in me Christus » ; « dicat etiam, Scio quia non habitat in me, hoc n tantum expugnat et superat quod non habitat bonum in ejus carne, sed malum. Neque enim recte cujusquam spiritus concupisceret adversus carnem suam, nisi habitaret in illo spiritus Christi. Absit ergo ut dicamus, quod nos dicere insimulas, « Apostolum sic ista dixisse, quasi qui se vellet intelligi renitentem, in scorta aliqua manu pestiferae voluptatis abduci: » cum
Abbreviated transcription (Latin):
carnales concupiscentias dimicantiũ. Qui cũ mente sint spiritales.
adhuc tam̃ isto corruptibili corpore quod aggrauat animã. recte
intelliguntur ee̾ carnales. Quia erunt et corpore spiritales. quando
seminatum corpus animale resurget corpus spiritalȩ. et recte adhuc
intelligunt᷑ ea parte captiui sub lege peccati. quȩ desiderioꝵ quibus
non consentiunt motibus subiacet. Hinc factum ẽ ut sic ista intel¬
ligerem quemadmodũ intellexit hẏlarius. gregorns. ambrosius.
et cȩteri eccłȩ sci noctiq doctores. Qui et ipsum apłm ad uersus
carnales concupiscentias quas habere nolebat et tam̃ habebat. stre¬
nue conflixisse. eundemq conflictum suum illis suis uerbis contes¬
tatum fuisse senserunt. contra quos motus prius utiq debellandos
ne dominent᷑. et postea sanandos ut penitus extinguant᷑ etiam
ipse głosa certamina scos exercere confessus es: simul itaq cog¬

Expanded text:
carnales concupiscentias dimicantium. Qui cum mente sint spirituales, carnales concupiscentias dimicantium. Qui cum mente sint spirituales, adhuc tamen isto corruptibili corpore quod aggravat animam , recte intelliguntur esse carnales; quia erunt et corpore spirituales, quando seminatum corpus animale, resurget corpus spirituale : et recte adhuc intelliguntur ea parte captivi sub lege peccati, quae desideriorum, quibus non consentiunt, motibus subjacet. Hinc factum est ut sic ista intelligerem, quemadmodum intellexit Hilarius, Gregorius, Ambrosius, et caeteri Ecclesiae sancti notique doctores, qui et ipsum Apostolum adversus carnales concupiscentias quas habere nolebat, et tamen habebat, strenue conflixisse, eumdemque conflictum suum illis suis verbis contestatum fuisse senserunt . Contra quos motus, prius utique debellandos ne dominentur, et postea sanandos ut penitus exstinguantur, etiam ipse gloriosa certamina sanctos exercere confessus es . Simul itaque cog
Abbreviated transcription (Latin):
ego solus aut primus sic istum locum intelleri. quo euertit᷑ heresis
ur̃a. quemadmodum uere intelligendus ẽ. Immo uero ego eũ priꝰ¬
alit̾ intellexerã uł potius non intellexerã. quod mea quedã illius
temporis etiam scripta testant᷑. Non mͥ enĩ uidebatur apłs et de
se ip̃se dicere potuisse. ego aut̃ carnalis sum cum ee̾t spiritalis. et
quod captiuus duceretur sub lege peccati quȩ inmenbris erat eius:
ego enim putabam dici ista ñ posse. nisi de his quos ita haberet car¬
nis concupiscentia subiugatos ut facerent quicquid illa compelleret.
qd de apło dementis ẽ credere. cũ etiam in numerabilis multitudo
scoꝵ ne concupiscentias carnis ꝑficiat. contra carnẽ sp̃u concupiscat.
Sed postea melioribꝰ et intelligentioribus cessi. uł ipsi potius quod fa¬
tendũ ẽ ueritati. ut uiderẽ in illis apłi uocibꝰ gemitũ ẽẽ scoꝵ contͣ

Expanded text:
ego solus aut primus sic istum locum intellexi, quo evertitur haeresis ego solus aut primus sic istum locum intellexi, quo evertitur haeresis vestra, quemadmodum vere intelligendus est: imo vero ego prialiter intellexeram, vel potius non intellexeram, quod mea quaedam illius temporis etiam scripta testantur. Non mihi enim videbatur Apostolus et de se ipso dicere potuisse: Ego autem carnalis sum , cum esset spiritalis, et quod captivus duceretur sub lege peccati quae in membris erat ejus . Ego enim putabam dici ista non posse, nisi de iis quos ita haberet carnis concupiscentia subjugatos, ut facerent quidquid illa compelleret; quod de Apostolo dementis est credere: cum etiam innumerabilis multitudo sanctorum, ne concupiscentias carnis perficiat, contra carnem spiritu concupiscat. Sed postea melioribus et intelligentioribus cessi, vel potius ipsi, quod fatendum est, veritati, ut viderem in illis Apostoli vocibus gemitum esse sanctorum contra
Abbreviated transcription (Latin):
catholicoꝵ sc̃i basilii cesariensis. et sci iohannis constantinopolita¬
ni. quoꝵ dixisti sensum ur̃m conuienire sẽtentiis. inprimo m̃ei hu¬
ius oꝑis libro tibi sufficientissima et certissima ueritate respondi. os¬
tendens quemadmodum non intelligendo quedam uerba eoꝵ aduer¬
sus dogna eoꝵ quod ẽ dogia catholicum mirabili cecitate pugne¬
tis. In scđo quoq libro satis egimus. ut appareat quam nonsit quẽ¬
resistunt ꝓ antiquissima catholica ueritate. unde etiam popłi mur¬
mur qđ solum uobis anobis dicis opponi. nec solum ẽ quia tantoꝵ
nitit᷑ auctoritate doctoꝵ. et iustum ẽ quia non uult ut euertatis sibi
nũ. et cętera usq ad illud ubi ait. miser ego homo quis me lsbera¬
bit de corpore mortis huius. me affirmas alit̾ intelligere. quã totũ
ipsũ caput debet intelligi: nesciens mͥ plurimũ tribuis. Non enim

Expanded text:
catholicorum sancti Basilii Caesareensis et sancti Joannis Constantinopolitacatholicorum sancti Basilii Caesareensis et sancti Joannis Constantinopolitani, quorum dixisti sensum vestris convenire sententiis, in primo hujus mei operis libro, tibi sufficientissima et certissima veritate respondi ; ostendens quemadmodum non intelligendo quaedam verba eorum, adversus dogma eorum, quod est dogma catholicum, mirabili caecitate pugnetis. In secundo quoque libro satis egimus, ut appareat quam non sit, quemresistunt pro antiquissima catholica veritate. Unde etiam « populi murmur, quod solum vobis a nobis » dicis « opponi, » nec solum est, quia tantorum nititur auctoritate doctorum; et justum est, quia non vult ut evertatis sibi num; et caetera usque ad illud, ubi ait, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? « me » affirmas « aliter intelligere, quam totum ipsum capitulum debet intelligi; » nesciens mihi plurimum tribuis. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
inuersutia sua. corrumpant᷑ mentes ur̃e asimplicitate et castitate
quȩ ẽ in xp̃o: ex ista utiq corruptione serpentis qualis fit etiam
quando corrumpunt mores bonos colloquia mala. p̾uenit libido
peccandi inmente mulieris ut & uiro p̾uaricatio̾e corrupto. deinde
illa de qua erubuerunt et putenda texerunt sequeret᷑ in carne. ñ
diaboli accedente concubitu corporali. s spiritali dei gr̃a recedente.
on igit᷑ tota disputatione tua contriuisti. sicut te iactas .X.
assertionem meam demalo carnalis concupiscentiȩ originalisq
peccati. manente laude nuptiarũ quȩ bene utunt᷑ malo. ñ quod fe¬
cerunt s quod inuenerunt. Uerũ nec ipsos manicheos contriuisti
qͦs potiꝰ̃ adiuuisti tumaxime. & ĩ cõmune õs pelagiane norutatĩ
Ferronsq
participes sicut iam demonstraui. De testimoniis etiam tractatorũ

Expanded text:
in versutia sua, ita corrumpantur mentes vestrae a simplicitate et castitate, in versutia sua, ita corrumpantur mentes vestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo ? Ex ista utique corruptione serpentis, qualis fit etiam quando corrumpunt mores bonos colloquia mala , pervenit libido peccandi in mentem mulieris; ut et viro praevaricatione corrupto, deinde illa, de qua erubuerunt et pudenda texerunt, sequeretur in carne, non diaboli accedente concubitu corporali, sed spirituali Dei gratia recedente. 69. Non igitur « tota disputatione tua contrivisti, » sicut te jactas, « assertionem meam, de malo carnalis concupiscentiae originalisque peccati; » manente laude nuptiarum, quae bene utuntur malo, non quod fecerunt, sed quod invenerunt. Verum nec ipsos Manichaeos contrivisti, quos potius adjuvisti, tu maxime, et in commune omnes Pelagianae novitatis errorisque participes, sicut jam demonstravi. De testimoniis etiam tractatorum
Abbreviated transcription (Latin):
lauachro regenerationis iniuriam. quod insimi catholicȩ matris ac¬
cepi. Sed uobis tam malitiosum uenenum antiqui draconis irrep¬
sit. ut et catholicos horrore manichei nominis infametis. et mani¬
cheos ꝑuersitate ur̃i dogmatis adiuuetis. Illud uero de alio libro meo
quod ad marcellinũ scribens dixi. filium mulieris quȩ serpenti credi¬
dit ut libidine corrumꝑet᷑. non liberari nisi ꝑ filium uirginis. quȩ
angło credidit ut sine libidine fetaretur. ita posuisti atq ita uoluisti
accipi. tainquã dixerim quod eue serpens commixtus fuerit concubi¬
tu corporali. sicut manichei principem tenebrarũ eius dem mulieris
patrem cum illa concubuisse delirant: hoc ego de serpente uͭ dixi.
Sed mimquid tu contra apłm negas. mentẽ mulieris a serpente corrup¬
tam: an cum non audis ubi dicit. timeo ne sicut serpens euã fefellu

Expanded text:
lavacro regenerationis injuriam, quod in sinu Catholicae matris aclavacro regenerationis injuriam, quod in sinu Catholicae matris accepi. Sed vobis tam malitiosum venenum antiqui draconis irrepsit, ut et Catholicos horrore Manichaei nominis infametis, et Manichaeos perversitate vestri dogmatis adjuvetis. CAPUT XXII. 68. Illud vero de alio libro meo, quod ad Marcellinum scribens dixi, « Filios mulieris quae serpenti credidit ut libidine corrumperetur, non liberari nisi per Filium Virginis, quae angelo credidit ut sine libidine fetaretur » : ita posuisti atque ita voluisti accipi, tanquam dixerim, « quod Evae serpens commixtus fuerit concubitu corporali; » sicut Manichaei principem tenebrarum ejusdem mulieris patrem cum illa concubuisse delirant. Hoc ego de serpente non dixi. Sed numquid tu contra Apostolum negas, mentem mulieris a serpente corruptam? An eum non audis, ubi dicit, Timeo ne sicut serpens Evam fefellit
Abbreviated transcription (Latin):
inquiunt quã nos asserimus duarũ naturarũ boni scilicet maliq
commixtio: Hos catholica ueritas redarguit confitens originale
peccatum. ꝓ quod factũ ẽ demonum ludibriũ gemis humanum
et laboriose miseriȩ destinata ꝓpago mortaliũ. Non aut ita esset
si humana natura ꝑ liberum arbitrium in quo statu primum
cogemini dicere dm̃ uel inuialidum. uł in iustum. sub euius potestate
imago eius in paruulis sine ullo uł ꝓprii uł originalis peccati meri¬
to tantis affligitur malis. Non enĩ ꝑhec exercetur uirtus. quod de
bonis recte hominibus maioribus dicit᷑. Inquibus rationi ẽ usus. Aut
quia dm̃ uł impotentẽ uł iniquũ dicere non potestis. manichei con¬
tra uos errorem suum nefariũ de duarũ int̾ se inimicarũ substanti¬
arũ ꝑmixtione firmabunt. Non gͥme ab infectione manicheoꝵ ulla
sicut dicis mundat herba fullonis: quibus petulantibus u̾bis facis

Expanded text:
inquiunt, quam nos asserimus duarum naturarum, boni scilicet malique inquiunt, quam nos asserimus duarum naturarum, boni scilicet malique commixtio? Hos catholica redarguit veritas, confitens originale peccatum, per quod factum est daemonum ludibrium genus humanum, et laboriosae miseriae destinata propago mortalium. Non autem ita esset, si humana natura per liberum arbitrium in quo statu primum ecto aut cogemini dicere Deum vel invalidum, vel injustum, sub cujus potestate imago ejus in parvulis sine ullo vel proprii vel originalis peccati merito tantis affligitur malis; non enim per haec exercetur virtus, quod recte de bonis hominibus majoribus dicitur, in quibus rationis est usus: aut, quia Deum vel impotentem vel iniquum dicere non potestis, Manichaei contra vos errorem suum nefarium de duarum inter se inimicarum substantiarum permixtione firmabunt. Non igitur « me ab infectione Manichaeorum, nulla, » sicut dicis, « mundat herba fullonis. » Quibus petulantibus verbis facis
Abbreviated transcription (Latin):
sic abcoꝵ parte consistas. ut uinci omĩno ñ possint nisi cum illis
et ipse uincaris: quod in primo huuis oꝑis libro aliquanto copio¬
siuis. et inquinto breuius. et hic actemis nos egisse suffecerit: ipsa
uero quȩ comiminis ẽ uobis heresis ur̃a. quantũ manicheos ad¬
iuet iam quidem sepe monstraui s ne hic quidem ẽ omittendũ.
Enumerant manichei mala quȩ in paruulis monstrant. Quȩ cicero
quoq cominemorat in libris de re publica. Unde ipse eius u̾ba
iam transtulisti. in quoꝵ inaloꝵ commemoratione dicit. non ut a
matre natura. s ut anouerca hominem in has erumpnas ẽẽ ꝓiec¬
tum: huc accedunt etiam illa. quȩ non quidem om̃s paruulos. sed
tam̃ plurimos cerninius ꝑpeti multa etgͣuia mala usq ad demo¬
n u incursus: atq concludunt dicentes. cũ sit nistus et omp̃e ds̾.
unde ista mala patit᷑ imago eius in paruulis. nisi quia uera est

Expanded text:
sic ab eorum parte consistas, ut vinci omnino non possint, nisi cum illis sic ab eorum parte consistas, ut vinci omnino non possint, nisi cum illis et ipse vincaris? Quod in primo hujus operis libro aliquanto copiosius , et in quinto brevius , et hic hactenus nos egisse suffecerit. 67. Ipsa vero quae communis est vobis haeresis vestra quantum Manichaeos adjuvet, jam quidem saepe monstravi, sed ne hic quidem est omittendum. Enumerant Manichaei mala quae in parvulis monstrant, quae Cicero quoque commemorat in libris de Republica, unde ipsa ejus verba jam transtuli . In quorum malorum commemoratione dicit, « non ut a matre natura, sed ut a noverca hominem in has aerumnas esse projectum. » Huc accedunt etiam illa, quae non quidem omnes parvulos, sed tamen plurimos cernimus perpeti multa et varia mala, usque ad daemonum incursus. Atque concludunt dicentes, Cum sit justus et omnipotens Deus, unde ista mala patitur imago ejus in parvulis, nisi quia vera est,
Abbreviated transcription (Latin):
ego commixtionẽ duarum naturarum boni scilicet et mali unde
illorum tota fabulosa manat insama. non solum fide uerboq de¬
tester dampnẽ. uerum etiam tibi ipsi suffragatori eorum resistendo
teq refellendo conunicam. Cũ enĩ contra eos ueritas clamet. ma¬
la nisi de bonis orta non eẽ. ñ ne tu ꝓ ipsis et cum ipsis contra
ueritatem reclamas. ꝑ opus dei opus diaboli transire non sinit᷑.
non potest mala radix in dono dei locari. rerum ratio non sinit
ut de bono malum. et de iusto iniquũ aliquid ꝓferat᷑. Non nascun¬
t᷑ peccata de ea re quȩ libera ẽ apeccato. De hoc oꝑe qđ non habet
culpam. nasci culpa non potest: quibus omnibus uocibꝰ tuis
conficitur non eẽ mala ex orta de bonis. ut restet scđm maniche¬
os non eẽ mala ex orta nisi de malis. Quomͦ ergo inquenquam
manicheorum nomine. tamquã eoꝵ aduersarius criminaris. cum

Expanded text:
ego commixtionem duarum naturarum, boni scilicet et mali, unde ego commixtionem duarum naturarum, boni scilicet et mali, unde illorum tota fabulosa manat insania, non solum fide verboque detester et damnem; verum etiam tibi ipsi suffragatori eorum resistendo teque refellendo convincam. Cum enim contra eos veritas clamet, mala nisi de bonis orta non esse: nonne tu pro ipsis et cum ipsis contra veritatem reclamas, « Per opus Dei opus diaboli transire non sinitur. Non potest mali radix in dono Dei locari. Rerum ratio non sinit, ut de bono malum, et de justo iniquum aliquid proferatur. Non nascuntur peccata de ea re, quae libera est a peccato. De hoc opere quod non habet culpam, nasci culpa non potest » ? Quibus omnibus vocibus tuis conficitur, non esse mala exorta de bonis; ut restet, secundum Manichaeos, non esse mala exorta nisi de malis. Quomodo ergo quemquam Manichaeorum nomine, tanquam eorum adversarius criminaris; cum
Abbreviated transcription (Latin):
deo resistere agricolas. eiusq ordinem ꝑturbare. purgando agros
a spinis et tribulis. quȩ ille peccatoribus nasci nissit inpenam.
Quid quod ista tua ratione dici potest. si res quȩ decent̃ ordinata ẽ
ad dm̃ ꝑtinet. et res quȩ ad dm̃ ꝑtinet bona ẽ: bonu̾s ẽ malos ee
in gehenna. qmͣ institutus adeo ꝑ hoc ordo seruatur. Quod uero
tu addis. sequit᷑q ut malum sit rebellare diabolo. qmͣ ꝑ resultatio¬
nem institutus adeo ordo turbatur: cur hoc dicis: quis enim rebel¬
lat diabolo. nisi ab eius potestate ꝑ mediatoris sanguinem libera¬
tus: melus ergo fuerat hostem non habere. quam uincere: s quia
peccati merito humana natura subdita ẽ hosti. prns homo ut
aduersus eam pugnare possit. ab eius eruitur potestate. Deinde
si uita ẽ in hac carne ꝓlixior. certans aduuat᷑ ut suꝑet: postre¬
mo uictor beatificat᷑ ut regnet. dicturus infine: ubi ẽ mors con

Expanded text:
Deo resistere agricolas, ejusque ordinem perturbare, purgando agros Deo resistere agricolas, ejusque ordinem perturbare, purgando agros a spinis et tribulis, quae ille peccatoribus nasci jussit in poenam . Quid, quod ista tua ratione dici potest: si res quae decenter ordinata est, ad Deum pertinet, et res quae ad Deum pertinet bona est; bonum est malis esse in gehenna, quoniam institutus a Deo per hoc ordo servatur? Quod vero tu addis, « Sequiturque ut malum sit rebellare diabolo, quoniam per resultationem institutus a Deo ordo turbatur; » cur hoc dicis? Quis enim rebellat diabolo, nisi ab ejus potestate per Mediatoris sanguinem liberatus? Melius ergo fuerat hostem non habere, quam vincere. Sed quia peccati merito humana natura subdita est hosti; prius homo, ut adversus eum pugnare possit, ab ejus eruitur potestate. Deinde si vita est in hac carne prolixior, certans adjuvatur, ut superet. Postremo victor beatificatur, ut regnet, dicturus in fine, Ubi est, mors,
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset homo subdendus. si ei repperiretur esse contrarius. et mala
subdenda non sint malis quia bona malis non mala malis iden¬
tͦ eẽ contraria. quid inanius cogitari. quid ineptius dici potest:
Nonne dño subdit᷑ seruus. et bonus bono. et malus malo. et ma¬
lus bono. et bonus malo: Nonne uxor subditur u̾ro. et bono bo¬
na. et malo mala. et bona malo. et mala bono: Quid igit᷑ ꝑtinet
ad ium siue rationem qua quid cuiqͣmsubdendum ẽ. utrum hȩc res
considerate ista ñ ꝯfunderes si stulticiȩ quȩ tibi ista suggerit sapi¬
entiam contrariam cogitares. Iamporro illa qualis ẽ argumenta¬
tio tua si res inquis quȩ decent ordinata ẽ ad dm̃ ꝑtinet &e resqͦ ad
dm̃ ꝑtinet bona ẽ. bonũẽ itaq subditũ ẽẽ diabolo qm̃ ĩstitutꝰ ad̾o ꝑh¬
or do seruatur: sequitur qͥ inquis ut malum sit rebellare diabolo:
qm̃ ꝑ resultationem institutus adeo ordo turbatur. posses dicere.

Expanded text:
fuisset homo subdendus, si ei reperiretur esse contrarius; et mala fuisset homo subdendus, si ei reperiretur esse contrarius; et mala subdenda non sint malis, quia bona malis, non mala malis videntur esse contraria? Quid vanius cogitari, quid ineptius dici potest? Nonne domino subditur servus, et bonus bono, et malus malo, et malus bono, et bonus malo? Nonne uxor subditur viro, et bono bona, et malo mala, et bono mala, et malo bona? Quid igitur pertinet ad vim sive rationem, qua quidque cuique subdendum est, utrum haec res considerate ista non funderes, si stultitiae quae tibi ista suggerit, sapientiam contrariam cogitares. 65. Jam porro illa qualis est argumentatio tua? « Si res, » inquis, « quae decenter ordinata est, ad Deum pertinet, et res quae ad Deum pertinet, bona est; bonum est itaque subdituordo servatur. Sequiturque, » inquis, « ut malum sit rebellare diabolo, quoniam per resultationem institutus a Deo ordo turbatur. » Posses dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
rent te aliquid dicere. Quid diceres nescientes: Ad hoc enĩ redac¬
ta ẽ heresis ur̃a. ut gemant sectatores ur̃i. non inueniri dialecticos
iudices in ȩccła de scolisꝑypateticorum siue stoicorum. a quibus
possitis absolui. Quo enim ꝑtinet. quid sibi uult. ut quid dictũ ẽ qđ
dixisti. quia maior et minor ad finitam spetiem ꝑtinet quantitatis.
Sed quantitas inquis non solum contrarioꝵ capax non ẽ. quod ei
cum qualitate atq aliis p̃dicamentis. uerum etiã ne contͣriũ ht̃ qd̃
ei cũ substantie ẽ diffinitione commune. Bonũ uero et malum
contraria sunt. Hȩc ꝓfectio nequam diceres. si lectores uł auditores
librorum tuoꝵ putares intellecturosẽe quod dicis. Ita ne uero ideo
inmundus homo inmundo angło subdendus non fuit. qm̃ quan¬
titas qua homine maior ẽ angłs. non solum contrarioꝵ capax
non ẽ. uerum etiam ne contrarium habet: qua si tunc diabolo

Expanded text:
rent te aliquid dicere, quid diceres nescientes? Ad hoc enim redacrent te aliquid dicere, quid diceres nescientes? Ad hoc enim redacta est haeresis vestra, ut gemant sectatores vestri non inveniri dialecticos judices in Ecclesia, de scholis Peripateticorum sive Stoicorum, a quibus possitis absolvi. Quo enim pertinet, quid sibi vult, utquid dictum est quod dixisti, « quia major et minor ad finitam speciem pertinet quantitatis? Sed quantitas, » inquis, « non solum contrariorum capax non est, quod ei cum qualitate atque aliis praedicamentis; verum etiam nec contrarium habet, quod ei cum substantiae est definitione commune: bonum vero et malum contraria sunt. » Haec profecto nunquam diceres, si lectores vel auditores librorum tuorum putares intellecturos esse quod dicis. Itane vero ideo immundus homo immundo angelo subdendus non fuit, quoniam quantitas qua homine major est angelus, non solum contrariorum capax non est, verum etiam nec contrarium habet: quasi tunc diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
homicida erat abinitio. quia hominem abinicio quo ẽ homo in¬
stitutus occidit ꝑfeminȩ seductionem. et inueritatem ꝑ liberum
arbitrium non stetit. cadensq deiecit: et aliud ẽ quod ꝑ unum
hominem peccatum intrauit in mnundum. et ꝑpeccatum mors.
et in omnes homines ꝑtransiit. in quo om̃s peccauerunt. Ubi eui¬
denter ex pressum ẽ. exceptis cuiusq hominis ꝓpriis cominune oi¬
bus hominibus originale peccatum. Quod aut̃ dixi. qui miratur
quia creatura dei subditur diabolo: non miretur. subdit᷑ enĩ crea¬
tura dei creaturȩ dei. minor maiori. Cur ita posuisti. ut sequentia
mea uerba non adderes. quibus ostendi quemadinodũ dixerim ini¬
nor maiori. humana scilicet angłicȩ. nisi ut minus intelligeretur
sensus meus et faceres tibi locum. ubi sicut soles de aristotelicis
cathegoriis ostenderes nebulas imꝑitis. in quibus latentẽ puta¬

Expanded text:
homicida erat ab initio, quia hominem ab initio quo est homo inhomicida erat ab initio, quia hominem ab initio quo est homo institutus, occidit per feminae seductionem, et in veritate per liberum arbitrium non stetit , cadensque dejecit: et aliud est quod per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ubi evidenter expressum est, exceptis cujusque hominis propriis, commune omnibus hominibus originale peccatum. 64. Quod autem dixi, « Qui miratur quia creatura Dei subditur diabolo, non miretur; subditur enim creatura Dei creaturae Dei, minor majori » : cur ita posuisti, ut sequentia mea verba non adderes, quibus ostendi, quemadmodum dixerim, « minor majori » humana scilicet angelicae; nisi ut minus intelligeretur sensus meus, ut faceres tibi locum, ubi, sicut soles, de Aristotelicis categoriis obtenderes nebulas imperitis, in quibus latentem puta
Abbreviated transcription (Latin):
dus est: et utiq bonum qđ sp̃e. malum quod inmundus qm̃ sp̃c
Non itaq tenet homines. suie maiores. siue infantilis ȩtatis ꝓpt̾ qđ
homines. s ꝓpt̾ quod inmundi sunt. his uerbis meis ex libro meo
abste positis ita resistendum putasti. ut diceres hanc formam etiã mn
homine malo debuisse seruari. quȩ seruatur indiabolo: ne quis quam
dampnet᷑ nisi eruitiis ꝓpriȩ uoluntatis. atq ideo nullum sit origi¬
nale peccatum. Alioquin opus enis ut dicis qui etiam diabolum
bonũ condidit. ñ potest approbari. Nec attendis quod diabolum
non ex alio diabolo creaint deus. nec ex aliquo angelo licet bono. cuns
tamen lex ee̾t in menbris repugnans legi mentis. ꝑ quam et cum
qua de homine nascit᷑ omnis homo. Ad iuuaret itaq te fortasse
hoc argumentum. si sicut homo ita diabolus gigneret fihios. eosq
paterno peccato negaremus obnorios. Nunc uero aliud ẽ ille qui

Expanded text:
dus est et utique bonum, quod spiritus, malum, quod inmundus, quoniam sdus est et utique bonum, quod spiritus, malum, quod inmundus, quoniam sNon itaque tenet homines sive majoris sive infantilis aetatis, propter quod homines, sed propter quod immundi sunt » . His verbis meis ex libro meo abs te positis, ita resistendum putasti, ut diceres, « hanc formam etiam in homine malo debuisse servari, quae servatur in diabolo; ne quisquam damnetur, nisi ex vitiis propriae voluntatis; atque ideo nullum sit originale peccatum: alioquin opus ejus, » ut dicis, « qui etiam diabolum bonum condidit, non potest approbari. » Nec attendis quod diabolum non ex alio diabolo creavit Deus, nec ex aliquo angelo licet bono, cujus tamen lex esset in membris repugnans legi mentis, per quam et cum qua de homine nascitur omnis homo. Adjuvaret itaque te fortasse hoc argumentum, si ut homo, ita diabolus gigneret filios, eosque paterno peccato negaremus obnoxios. Nunc vero aliud est ille, qui