comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manus suaͬ: quisquis facta ipria stu¬
dio bonȩ conu̾sationis emundat.
Et bene addidit int̃ innocentes: qr
possunt lauare manus etiam gui
nocentes sunt. Sicut fȩcit pontius
pilatus.:qui dum animam suã
nefanda dñi traditione pollueret.
manus suaᷤ seculi istius liquore
mundabat Sed sp̾italiter manus
lauat: quisquis actus suos lacrima¬
bili satisfactione diluerit. Circum¬
ibo uͦ dixit. id÷ frequent iterabo:. ut
assiduitatẽ sc̃issimȩ deuotionis o¬
stenderet: Altare enim ab altitudi¬
ne dictum ẽ: qͣsi altȩ harȩ: Ubi ño
sacrificat᷑. ut conspectidus ppłorum
misericordiȩ ipsius dona pand ant᷑.
tus ad cȩlestia. Ideo illud sp̃itate
animo circumibit altare. ut con¬
centum dominicȩ laudis audiret.
Forte illud dicat. quod coram ipso
audisset ⁊ deuotione maxima co¬
gnouisset: narraret populis uni¬
uersa mirabilia. quȩ hodie que
in scãrum cęlebratione missarũ.
beata canit ȩccłia. Domine di¬

Expanded text:
manus suas, quisquis facta propria stumanus suas, quisquis facta propria studio bonae conversationis emundat.Et bene addidit, inter innocentes, quia possunt lavare manus etiam qui nocentes sunt, sicut fecit Pontius Pilatus , qui dum animam suam nefanda Domini traditione pollueret, manus suas saeculi istius liquore mundabat. Sed spiritualiter manus lavat quisquis actus suos lacrymabili satisfactione diluerit. Circumibo vero dixit, id est frequenter iterabo, ut assiduitatem sanctissimae devotionis ostenderet. Altare enim ab altitudine dictum est, quasi altae arae, ubi Domino sacrificatur, ut conspectibus populorum misericordiae ipsius dona pandantur. tus ad coelestia ideo illud spirituali animo circumibat altare, ut concentum dominicae laudis audiret. Forte illud dicit, quod coram ipso audiret, et devotione maxima cognovisset, narraret populis universa mirabilia quae hodieque in sanctarum celebratione missarum beata canit Ecclesia. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
lignorum: ⁊ cum impiis ñ sedebo
Minus fuerat sc̃o uiro malum uitas¬
se ꝯcilium: nisi et congregationẽ
odisset omnimodiᷤ sub dolorum:
Odium en im significat diuisione:
sicut est in amore collegium ⁊ cũ
superius se dixerit in uanitatis c̃o¬
cilio non sedisse: modo se ꝓfitetur
cum impiis non sedere. Ytrumq
quidem erat omnino deserendũ
s alii sunt uani: alii impii. Uant
sunt qui caducis in quisitionibus
occupant᷑: sea insuꝑflua tempus
narratione ꝯsumunt. Impii aut̃.
heretici. qui questionibus ꝑfidis
scripturaᷤ diuinas deprauare con¬
tendunt: sicut petrus apłs ait. Depra¬
uantes eas. ad suum interitum ⁊ ꝑdi¬
tionem: Hos gͦ utrosq iure monet
ẽẽ fugiendoᷤ: quia illi suꝑfluitates
diligunt. isti tela peruersitatis infi
aomine Potest talia loqui. qui ca¬
put suum sequitur xp̃m Qui ter¬
rena despicit. ⁊ cȩlestia ꝯcupiscit. sic̃
clis est. Iñt in nocentes enim lauat

Expanded text:
lignorum, et cum impiis non sedebo. lignorum, et cum impiis non sedebo. Minus fuerat sancto viro malum vitasse concilium, nisi et congregationem odisset omnimodis subdolorum. Odium enim significat divisionem, sicut est in amore collegium. Et cum superius se dixerit in vanitatis concilio non sedisse, modo se profitetur cum impiis non sedere. Utrumque quidem erat omnino deserendum. Sed alii sunt vani, alii impii. Vani sunt qui caducis inquisitionibus occupantur, et in superflua tempus narratione consumunt. Impii autem, haeretici, qui quaestionibus 87 perfidis Scripturas divinas depravare contendunt, sicut Petrus apostolus ait: Depravantes eas ad suum interitum et perditionem . Hos ergo utrosque jure monet esse fugiendos, quia illi superfluitates diligunt, isti tela perversitatis infigre tuum, Domine. Potest talia loqui, qui caput suum sequitur Christum, qui terrena despicit, et coelestia concupiscit, sicut s . Inter innocentes enim lavat
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ duobus agendo quȩ recta sunt.
quod argumentum intopiciᷤ dr
ex contrariis consilium enim ua¬
nitati ᷤ ⁊ congregatio in nocentrũ:
omnino ꝯtraria sunt. E nume¬
rat enim nunc quȩ dño largien¬
te ꝑegerit: unde se complacuisse
testatus ẽ. Nonseoit in ꝯcilio ua¬
nitatis: qui tractatibus iniquoꝵ
nulla ꝯsilii sui participatione
consentit. Fieri enim pot̾ ut homo
sẽs casu aliquo ad ꝯcilium ueni¬
at iniquorum: ubi uł inꝯgrua
uł uana referunt᷑ Sed dum talia
cognouerit. neq cum eis sedet. neq
delectatione aliqua cõmoratur:
S prauum studium. aut dissuad&
aut deserit. Qua ꝓpter cum se prius
negasset sedisse cum malis: iodo
se profitetur non introisse cum pes¬
simis Ante enim tractatum ipsaꝵ
uitauit: post ⁊ facta deseruit. Intro¬
itur enim ad scelus: cum fieri aliqͥa
audacter incipit᷑. Introitus enim
initium significat operationis: qđ
uir sc̃s a sua ꝯscientia ꝓfitetur alie

Expanded text:
vero duobus agendo quae recta sunt. vero duobus agendo quae recta sunt. Quod argumentum in topicis dicitur ex contrariis. Concilium enim vanitatis, et congregatio innocentium omnino contraria sunt. Enumerat enim nunc quae, Domino largiente, peregerit, unde se complacuisse testatus est. Non sedit in concilio vanitatis, qui tractatibus iniquorum nulla consilii sui participatione consentit. Fieri enim potest ut homo sanctus casu aliquo ad concilium veniat iniquorum, ubi vel incongrua vel vana referuntur. Sed dum talia cognoverit, neque cum eis sedet, neque delectatione aliqua commoratur, sed pravum studium aut dissuadet, aut deserit. Quapropter cum se prius negasset sedisse cum malis, modo se profitetur non introisse cum pessimis. Ante enim tractatum ipsorum vitavit, post et facta deseruit. Introitus est enim ad scelus, cum fieri aliquid audacter incipitur. Introitus enim initium significat operationis, quod vir sanctus a sua conscientia profitetur alien
Abbreviated transcription (Latin):
uester: Altera uͦ diaboli est. qui sem¬
ꝑ ducit ad mortem: De qua preca¬
mur ne in eius partes cȩcis mentibꝰ
inducamur: Bene gͦ ꝓpheta petit
dicens. Proba me domine ⁊ temp¬
ta me. in ista parte quȩ domini c̃:
ut non inillam temptationem dia¬
tationum ꝑieula nontimebat: ꝙr
misericordiam eius non ꝑ oterat
obliuisci Iugit̃ enim subueniri¬
sibi facit. cui collatum beneficrũ
ante oculoᷤ semꝑ assistit. Qua de re
ȩtiam dño complacuisse se dieit.
Comꝑlacere ẽ autem: cum scis
dñi ȩternam gratiam ꝓ mereri
inueritate: id: in xũo tuo qui att
E go sum uia uerita ᷤ ⁊ uita Aliter
enim patri non pot̾ complacere:
nͥ qui tali fuerit credulitate fir¬
matus N on sedi in ꝯcilio uani¬
tatis: ⁊ cum iniqua gerentibus
non introibo. Complacuisse se
domino egregia nimis narratiõe
declarat innocentiam quippe suã
nititur ostendere Duobus u̾sibꝰ
refugiendo quȩ praua sunt: aliis

Expanded text:
vester . Altera vero diaboli est, quae semvester . Altera vero diaboli est, quae semper ducit ad mortem: de qua precamur ne in ejus partes caecis mentibus inducamur. Bene ergo propheta petit dicens: Proba me, Domine, et tenta me, in ista parte quae Domini est, ut non in illam tentationem diatationum pericula non timebat, quia misericordiam ejus non poterat oblivisci. Jugiter enim sibi subveniri facit, cui collatum beneficium ante oculos semper assistit. Qua de re etiam Domino complacuisse se dicit. Complacere est autem cum sanctis Domini aeternam gratiam promereri. In veritate, id est in Christo tuo, qui ait: Ego sum via, veritas et vita . Aliter enim Patri non potest complacere, nisi qui tali fuerit credulitate firmatus. Vers. 4. Non sedi in concilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non introibo. Complacuisse se Domino egregia nimis narratione declarat. Innocentiam quippe suam nititur ostendere, duobus versibus refugiendo quae prava sunt; aliis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ s. hoc emendationis gratia
fieri postulatur: Nam qͣndo ille per¬
scrutatur ⁊ temptat: facit nos intel¬
tum pęnitentiȩ ꝑuenire: Alioquin
si nulla nos in hoc seculo aduersita¬
te commoneat: sub neglecto relinqui¬
mus ea pro quibus satis facere debe-¬
remus: Ipse enim subsequent expoñ
cur se probari ⁊ temptari desidera¬
ret. utiq ut urerentur renes ⁊ cor
eius: quatenus delectationes ⁊ cogita¬
tiones humanȩ u̾bi domini calore
purgent᷑: qui more fornacium uiti¬
orum sordes absumens animas ho-¬
minum ad emunciationẽ ꝑfectissi¬
mi decoris adducit Perscrutandũ
est autem cur hic petat se debere
temptari: cum in ȩuangelica rati¬
one sit positum: Ne inducas nos in
temptationem: Duç sunt igitur
temptationes una o ñ qua bonos
temptat. ut eos comy ttenter eru¬
diat: sicut legit᷑ in genesi: Tempta¬
uit dñs abraham uł illud quod
dicit moyses. temptat uos dñs deus

Expanded text:
dicitur, sed hoc emendationis gratia dicitur, sed hoc emendationis gratia fieri postulatur. Nam quando ille perscrutatur et tentat, facit nos peccatum inteltum poenitentiae pervenire. Alioquin si nulla nos in hoc saeculo adversitate commoneat, sub neglecto relinquimus ea pro quibus satisfacere deberemus. Ipse enim subsequenter exponit, cur se probari et tentari desideraret, utique ut urerentur renes et cor ejus; quatenus delectationes et cogitationes humanae verbi Domini calore purgarentur, qui more fornacium, vitiorum sordes absumens, animas hominum ad emundationem perfectissimi decoris adducit. Perscrutandum est autem cur hic petat se debere tentari, cum in evangelica oratione sit positum: Ne inducas nos in tentationem . Duae sunt igitur tentationes: una Domini, qua bonos tentat, ut eos competenter erudiat, sicut legitur in Genesi: Tentavit Dominus Abraham ; vel illud quod dicit Moyses: Tentat vos Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
centia mea ingressus sum: ⁊ in dño
sperans non infirmabor Bericulosa
quidem uidicii udetur ẽe petitio.
s sequestratio malorum quȩ fit in
Sexamine domini cognoscitur a be¬
ne merito competenter optari:
Quappter non est hic detestabilis
arrogantia meritorum: sed iusta
petitio fideliter seruientis. ut seque¬
stretur a pessimis. ne cum malis
habeat portionem. Postulat enim
uir sc̃s iudicia: quia certus erat
de eius misericordia. sicut dicit a¬
postolus: De cetero reposita ẽ michi
corona uisticiȩ. quam reddet michi
dominus in illa die ustus iudex:
In innocentiam uͦ sua ingreditur.
qui sicut inferius dicit. Sperat in
domino: nec de suiᷤᷤ quicquã uiri¬
bus.s de diuina largitate presu¬
mit Sequit᷑ huius rei decora pro¬
batio: quia in domino confidendo
infirmatum se esse non asserit.
hȩc est enim innocentia quam
superius dixit. id ÷ in domini uir¬
tute confidere: ne possit eum ali¬
qua peccatorum infirmitas ingͣ
Proba ⁊ temꝑta non presumptiue

Expanded text:
ngressus sum; et in Domino sperans non infirmabor. Periculosa quidem judicii videtur esse petitio, sed sequestratio malorum, quae fit in examine Domini, cognoscitur a bene merito competenter optari. Quapropter non est hic detestabilis arrogantia meritorum, sed justa petitio fideliter servientis, ut sequestretur a pessimis, ne cum malis habeat portionem. Postulat enim vir sanctus judicia, quia certus erat de ejus misericordia, sicut ait Apostolus: De caetero reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . In innocentia vero sua ingreditur, qui, sicut inferius dicit, sperat in Domino, nec de suis quidquam viribus, sed de divina largitate praesumit. Sequitur hujus rei decora probatio, quia in Domino confidendo infirmatum se esse non asserit. Haec est enim innocentia, quam superius dixit, id est in Domini virtute confidere, ne possit eum aliqua peccatorum infirmitas ingraProba et tenta, non praesumptive
Abbreviated transcription (Latin):
nobis numerabiliᷤ non ẽ: apud
illum non constat ẽe sub numero.
Nam isi nobis ꝓbatur occulta: di¬
uinę sunt tamen nota potentię:
Restat ut illud quod dictum est
definitione maiorum credere debe¬
amus: innumeris positis atq defi¬
nitis uirtutes omnium conueni¬

Expanded text:
nobis numerabilis non est, apud nobis numerabilis non est, apud illum non constat esse sub numero. Nam etsi nobis probantur occulta, divinae sunt tamen nota potentiae. Restat ut illud quod dictum est definitione majorum credere debeamus, in numeris positis atque definitis virtutes omnium conveni
Abbreviated transcription (Latin):
repperire rationem: Scilicet qualiᷤ
creatura uicesimo sexto. aut uicesi¬
mo septimo. aut uicesimo octauo
numero legatur aptata: Sed̃ stu¬
diosis relinquimus: ut secundum
exempla quȩ dicta sunt. qͣndo ño
inueniunt rationem in numero
singulari. Tunc aliquas similitu¬
dines in partito calculo. siue bis.
siue tercio debeant indagare. u̾bi
gra. ut uiginti sex partiant᷑ ĩ uicenario
⁊i senario numero: ⁊ tt̾m uiginti
septem ter nouem. Tune facilius
calculiᷤᷤ diuisis. fortasse competens
ratio poterit inueniri. Quid entm
inter est. si binas. aut ternas metre¬
tas capiant uasa psalmorum: si
uͦ nec ibi aliquid conuenient̃ agno¬
uerit: credere ꝯuenit cęli terrȩq
creatorem operationes. ⁊ dicta sua
ꝑ diu̾sorum calculorum distribu¬
isse sine ambiguitate uirtutis: qͥ
omnia sicut legitur inpondere
numero. mensura ꝑfecit.
Neq enim quia gutiȩ pluuia¬
rum. stellȩ cęli. uł harena maris

Expanded text:
reperire rationem; scilicet qualis reperire rationem; scilicet qualis creatura vigesimo sexto, aut vigesimo septimo, aut vigesimo octavo numero legatur aptata. Sed studiosis relinquimus, ut secundum exempla quae dicta sunt, quando non inveniunt rationem in numero singulari, tunc aliquas similitudines in partito calculo, sive bis, sive tertio debeant indagare. Verbi gratia, ut viginti sex partiantur in vigesimum et senarium numerum, et Iterum viginti septem in ter novem. Tunc facilius calculis divisis, fortasse competens ratio poterit inveniri. Quid enim interest si binas aut ternas metretas capiant vasa psalmorum? Si vero nec ibi aliquid convenienter agnoveris, credere 91 convenit coeli terraeque Creatorem, operationes et dicta sua per diversorum calculorum distribuisse sine ambiguitate virtutes, qui omnia, sicut legitur , in pondere, numero, mensuraque perfecit. Neque enim quia guttae pluviarum, stellae coeli, vel arena maris
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ feminiᷤ credamus ẽẽ manda¬
tum Nam i uiri cũ mollescũt: a¬
nimo feminei sunt: Et mulieres
uiriles efficiunt᷑. cum in bono ꝓpo-¬
sito mentiᷤ robore ꝑseuerant. Se¬
quitur: Et ꝯfdetetur cor tuum:
Ne quasi lassus immurmures .
tedio fatigante desperes. s ꝯfidenti
animo atq securo dicit. Expecta
dominum. qui neseit subducere
quȩ promittit: Sustine uͦ ⁊ expec¬
ta: ꝑfecto dicit᷑ xp̃iano ac si ad¬
moneret: sustine quod pateris: et
quod credis expecta Conclusio.
nter multiplices ⁊ seiuentes angu¬
stias. quid specialiter desideremꝰ.
reuerentissim us ꝓpheta patefecit:
ut in habitare xp̃i ȩccłiam modiᷤᷤ
omnibus appetamus Hoc patu¬
lis auribus audientes assi dua
supplicatione deprecemur. quia
nec breuius quicqͣm potuit dici.
nec latius impetrari. In numero
autem presentis psalmi. ⁊ quorũ¬
dam qui subsecunt᷑. nequaqͣm po¬
tiumus calculorum singularem

Expanded text:
sed et feminis credamus esse mandased et feminis credamus esse mandatum. Nam et viri cum mollescunt, animo femineo sunt; et mulieres viriles efficiuntur, cum in bono proposito mentis robore perseverant. Sequitur, et confortetur cor tuum, ne quasi lassus immurmures, et taedio fatigante desperes. Sed confidenti animo atque securo dicit: Exspecta Dominum, qui nescit subducere quae promittit. Sustine vero et exspecta, perfecto dicitur Christiano: ac si admoneret, sustine quod pateris, et quod credis exspecta. Conclusio psalmi. Inter multiplices et saevientes angustias, quid specialiter desideremus reverendissimus propheta patefecit, ut inhabitare Christi Ecclesiam modis omnibus appetamus. Hoc patulis auribus audientes, assidua supplicatione deprecemur; quia nec brevius quidquam potuit dici, nec latius impetrari. In numero autem praesentis psalmi, et quorumdam qui subsequuntur, nequaquam potuimus calculorum singularem
Abbreviated transcription (Latin):
ri: uł moysi de pharaone ꝓnunti
Postquã multis modĩ dñm de¬
prȩcatus ẽ. ne ꝑsequentibus tra¬
deret᷑. ad ꝯfidentiȩ suę̧ redit au¬
xilium: sibiq ipse promittit. qͦd
bona uideat in terra uiuentium.
id: in futura uita. ubi bona sunt
sempit̾na et proprie dictum est.
Terram illam ẽẽ uiuentium: q̃m̃
ista morientium ẽ. qui status a-¬
pud oratores dicitur collectiuus.
qͣndo ex scripto colligitur. id qđ
scriptum non ẽ: ut per id esse¬
doceatur. ac si scriptum fuisset:
Ita ⁊ hic futura prȩmia. ex ante¬
cedentibus beneficiis sibi credit
ẽe uentura Terrã autẽ uiientiũ.
ꝓprie scriptura cõmemorat diui¬
na Additum ẽ. expecta dominũ:
Scilicet qͥ promittendo non fallit.
qui prȩstando non impittat. sicut
iacobus apłs dicit. qui dat omni
suꝑiori u̾su crediderat uidere se
bona domini: nunc dicit quem¬
ad modum uidere possit: Hoc aut̃
u̾bum uiriliter. non solum uiriᷤᷤ

Expanded text:
ri ; vel Moysi de Pharaone pronuntri ; vel Moysi de Pharaone pronuntPostquam multis modis Dominum deprecatus est ne persequentibus traderetur, ad confidentiae suae redit auxilium, sibique ipsi promittit quod bona videat in terra viventium, id est in futura vita, ubi bona sunt sempiterna. Et proprie dictum est terram illam esse viventium, quoniam ista morientum est. Qui status apud oratores dicitur collectivus, quando ex scripto colligitur id quod scriptum non est, ut per id doceatur esse ac si scriptum fuisset. Ita et hic futura praemia ex antecedentibus beneficiis sibi credit esse ventura. Terram autem viventium, proprie Scriptura commemorat divina. Additum est: Exspecta Dominum, scilicet qui promittendo non fallit, qui praestando non imputat, sicut Jacobus apostolus ait: Qui dat omnibsuperiori versu crediderat videre se bona Domini, nunc dicit quemadmodum videre possit. Hoc autem verbum, viriliter, non solum viris,
Abbreviated transcription (Latin):
meus eum ꝓ didisse legat᷑: plurali
numero posuit testes iniqui fieri
eium potuit: ut qͣndo eum regi
accusauit. ꝑ testes alioᷤ dicta sua
probare uoluisset: Quaꝑpter con¬
grue positus numerus pluralis
adu̾titur: qͣndo ꝑsona talis per
accusari. Testes gͦ iniqui fueruii
dohec iduncus. eiusq similes. qui
eum prodiderunt sauli. a ꝓpħa
achimelech fuisse susceptum: et
gladium illi sumptiis quȩ dato ᷤ.
quod saul rex sacerdotis atq fili¬
orum eius morte resecauit: Men¬
titi sunt enum dicentes. contra
regem saulem. dauid confilia¬
fuisse data. dm̃q pro eo fuisse de¬
precatum. Q uod latius regum
textus eloquit᷑. Pulcherrime aut̃e
dixit sibi: quia mendacii sui pe¬
nas recipit. qui falsum testimoni¬
um ꝓferre ꝯtendit. Siue ut alii
dicirnt. id ioma ͤ scripturȩ diuinȩ.
ut ꝓsingulari pluralis numeruᷤ¬
niatur adiunctus. sicut de hero¬
de mortuo legit᷑ dictum. mor tui
sunt qui quȩrebant animã pue¬

Expanded text:
maeus eum prodidisse legatur, plurali maeus eum prodidisse legatur, plurali numero posuit, testes iniqui. Fieri enim potuit ut quando eum regi accusavit, per testes alios dicta sua probare voluisset. Quapropter congrue positus pluralis numerus advertitur, quando persona talis per accusari. Testes ergo iniqui fuerunt Doech Idumaeus, ejusque similes, qui eum prodiderunt Sauli a propheta Achimelech fuisse susceptum, et gladium illi sumptusque datos; quod rex sacerdotis atque filiorum ejus morte reseravit. Mentiti sunt enim dicentes contra regem Saulem David consiliafuisse data, Deumque pro eo fuisse deprecatum; quod latius Regum textus eloquitur . Pulcherrime autem dixit sibi, quia mendacii sui poenas recipit qui falsum testimonium proferre contendit. Sive, ut alii dicunt, idioma est Scripturae divinae, ut pro singulari pluralis numniatur adjunctus; sicut de Herode mortuo legitur dictum: Mortui sunt qui quaerebant animam pue
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑ dñs autem assumpsit me:
in loco scilicet ueri parentis. pater
est. quia condidit. quia regit: mat
qi fouet. quia infirmoᷤᷤ ⁊ paruuloᷤᷤ
lactat. Assumpsit uͦ dixit. hoc est
de priuata ꝯditione in regno posu
illam potius dñi deprȩcatur sal¬
uatoris: qua debitores noscitur
liberasse ꝑ gratiam Moysi enim
lex illo tempore iam data erat.
Domini autem sperabat᷑ ẽe uen
ueniente iustȩ p̃sumebat: qui cã
idocere poterat.:⁊ unpleri posse p̃¬
stabat Semitam uͦ. iam diximus
ad scripturarum intelligentiam
ꝑtinere: P recatur gͦ ꝓpheta ut uet̾is
testamenti recte libros intelligat.:
iuenturum in eis dominum esse
cognoscat: Propter inimicos aut̾e
dicit. id ÷ hereticos siue incredulos.
dum hystoriam potest intelligi.
de saule qui eum acerrimo odio
ꝑsequebatur.: S qm̃ rex erat. nec
poterat solus agere quod iuibebat.
apte numerus pluraliᷤ hic positus
est. Simili modo cum doee idu¬

Expanded text:
Sequitur, Dominus autem assumpsit me, Sequitur, Dominus autem assumpsit me, in loco scilicet veri parentis. Pater est quia condidit, quia regit; mater quia fovet, quia infirmos et parvulos lactat. Assumpsit vero dixit, hoc est, de privata conditione in regno posuiillam potius Domini deprecatur Salvatoris, qua debitores noscitur liberasse per gratiam. Moysi enim lex illo tempore jam data erat; Domini autem sperabatur esse veveniente juste praesumebat, quia eam et docere poterat, et impleri posse praestabat. Semitam vero jam diximus ad Scripturarum intelligentiam pertinere. Precatur ergo propheta ut Veteris Testamenti recte libros intelligat, et venturum in eis Dominum esse cognoscat. Propter inimicos autem dicit, id est haereticos, sive incredulos dum historiam potest intelligi de Saule, qui eum acerrimo odio persequebatur. Sed quoniam rex erat, nec poterat solus agere quod jubebat, apte numerus pluralis hic positus est. Simili modo cum Doech Idu
Abbreviated transcription (Latin):
auri. argentiq minuat᷑ Sanctus
autem uir. hoc tantum metuit: ne
a uultu domini reddat᷑ alienus¬
Ad uitor m̾s esto: ne derelinquas
me. neq despicias me deus saluta¬
ris ieus: Ubi sunt qͥ humanis me¬
ritis dicunt aliquid applicandũ:
Petit rex. ⁊ ꝓpheta plenus gratia.⁊
benedictione cȩlesti: ne deseratur
a domino. Scit enim quia si ille
reliquerit: nulla se potestas regere
preualebit. Nec semel ei petisse suf¬
ficit: nisi hoc ipsum sub repetitiõt
geminaret. Despici enim. semper
addictum ẽ: nec securus reddi pot̾.
nͥ quem iudiciᷤᷤ sereniis oculus in
adam primum hominẽ dicit. ma¬
trem uxorem eius euam: unde ge¬
neratio humana descendit. Isti gͦ
reliquerunt ꝯditionẽ mortalt̃. nec
enutrire ualuerunt: qͣndo de hac
luce tͣnslati sunt Quamuiᷤ istuad
de eus genitoribus possit intelligi.
quia domum patris sui. matrisq
tunc dereliquit. qͣndo a populis
hebreiᷤᷤ ad regni culmen euectus ẽ.

Expanded text:
auri argentique minuatur: sanctus auri argentique minuatur: sanctus autem vir hoc tantum metuit, ne a vultu Domini reddatur alienusutor meus esto, ne derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus. Ubi sunt qui humanis meritis dicunt aliquid applicandum? Petit rex et propheta, plenus gratia et benedictione coelesti, ne deseratur a Domino. Scit enim quia si ille reliquerit, nulla se potestas regere praevalebit. Nec semel ei petiisse sufficit, nisi hoc ipsum sub repetitione geminaret. Despici enim semper addicti est, nec securus reddi potest, nisi quem judicis serenus oculus intAdam primum hominem dicit, matrem uxorem ejus Evam, unde generatio humana descendit. Isti ergo reliquerunt conditione mortali, nec enutrire valuerunt, quando de hac luce translati sunt. Quamvis istud de ejus genitoribus possit intelligi: quia domum patris sui matrisque tunc dereliquit, quando a populis Hebraeis ad regni culmen evectus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Beati mundo corde: qm̃ ipsi am̃
uidebunt: G eminat quoq quod
dictum ẽ. Uultum tuum domine
requirã: Una qͥdem res: sed frequen¬
tata precatio: Sciebat enim quã
p̃tiosum erat: quod ardenti studio
ac decent̃ ex sequit᷑. Nam superiore
quippe u̾su professus est urltum
dñi se desiderant ex quirere: ⁊ qm̃
non est in potestate homtniᷤ suum os¬
tinere desiderium: precat᷑ ne auer¬
tat faciem suam dñs. quam ille ma¬
gnoꝑe postulabat: Ipsius enim mu¬
neris est. se prestare fidelissimis con¬
tuendum: Sequit᷑. Neq declines in
ira a seruo tuo: Sepe diximus. ir̃a
poni. uidicii tempus: cum discernit
malo ᷤ a boniᷤ. Illis enim irasci crę¬
ditur. qui infęlici segregatione d̃a¬
pnandisunt: Rogat ergo ne tirne
ab ipso declinet añs: quando scĩs
uultum suę maiestatis indulget.
Homo carnalis dm̃ timet: ne pecca¬
tis in grauantibus. aut substantiã
ꝑdat. aut filio ᷤᷤ amittat. aut copia

Expanded text:
est: Beatimundo corde, quoniam ipsi Deum est: Beatimundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Geminat quoque quod dictum est, vultum tuum, Domine, requiram. Una quidem res, sed frequentata precatio; sciebat enim quam pretiosum est, quod ardenti studio  decenterque exsequitur. Superiore quippe versu professus est vultum Domini se desideranter exquirere; et quoniam non est in potestate hominis suum obtinere desiderium, precatur ne avertat faciem suam Dominus, quam ille magnopere postulabat. Ipsius enim muneris est, se praestare fidelissimis contuendum. Sequitur: Neque declines in ira a servo tuo. Saepe diximus iram poni judicii tempus, cum discernet malos a bonis. Illis enim irasci creditur, qui infelici segregatione damnandi sunt. Rogat ergo ne tunc ab ipso dectinet Dominus, quando sanctis vultum suae majestatis indulserit. Homo carnalis Deum timet, ne peccatis ingravantibus aut substantiam perdat, aut filios amittat, 90 aut copia
Abbreviated transcription (Latin):
di me. Uenit ad secundã positionẽ:
in qua ꝑ gratiarum actionem psal¬
modiȩ munus qd̃ promiserat ex¬
hibetet. P resentia superioribus uin¬
gens Clamauit enim cum dicõe:
ut inhabitem in domo domini om¬
nibus diebꝰ uitę icȩ. Et cum su¬
perius dixerit. hostiam se uibila-¬
tionis offerre. quia diuersa sit
munera ꝯsecutus: Nunc tt̾m rogat
ut exaudiatur: nec desiderio suo
adhuc satiᷤᷤ facit: nisi hoc frequenti
supplicatione rogauerit scilicet
quia diuinarum rerum nulla
satietas ẽ. s. qͣnto gustatur dominꝰ.
tanto suauiꝰ appetitur. sicut ⁊ in
derium tacitum ꝓdit: qd̃ plus au¬
dit diuinitaᷤ. qͣm populoꝵ tonan¬
tissimaᷤᷤ uoces: sicut moysi dicitur.
Quid clamas ad me. cum locutuᷤ
aliquid non legat᷑. Fideliᷤᷤ itaq
uit: cor suũ dixit ad dominum
loqui: qm̃ hoc uidebat᷑ quod co¬
gitabat offerre: Uultum autem
domini quęrit qui se sc̃a conu̾sati¬
one tractauerit: de quibus dictum

Expanded text:
di me. Venit ad secundam positionem, di me. Venit ad secundam positionem, in qua per gratiarum actionem psalmodiae munus, quod promiserat, exhiberet, praesentia superioribus jungens. Clamavit enim, cum diceret: Ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae. Et cum superius dixerit, hostiam se jubilationis offerre, quia diversa sit munera consecutus, nunc iterum rogat ut exaudiatur. Nec desiderio suo adhuc satisfacit, nisi hoc frequenti supplicatione rogaverit, scilicet quia divinarum rerum nulla satietas est: sed quanto gustatur Dominus, tanto suavius appetitur; sicut et inderium tacitum prodit, quod plus audit Divinitas quam populorum tonantissimas voces; sicut Moysi dicitur: Quid clamas ad me ? cum locutus aliquid non legatur. Fidelis itaque vir cor suum dixit ad Dominum loqui, quoniam hoc videbatur quod cogitabat offerre. Vultum autem Domini quaerit, qui se sancta conversatione tractaverit; de quibus dictum
Abbreviated transcription (Latin):
lationis: cantabo ⁊ psalmum dicã
dño. Deeursis beneficiis quȩ et de
futuro. ⁊ in presenti se cognouerat ac¬
cepisse: nunc gaudium suum mira¬
bili narratione describit. Circum ibo
dicit. hoc ÷ animo ꝑscrutabor: qua
potentia cęlos fȩcerit. stellas fundaue¬
rit. maria dẽtminauerit. terram
stabiliuerit. totumq mundum ua¬
ria uirtutum laude compleuerit.
E tcum hȩc omnia animo circũiue¬
rit: immolare se dicit in tab̾naculo
eius hostiam iubilationis. id ÷ in
ecclesia eius offerre sacͥficium lau¬
dis Iubilation̾ẽ quippe dicimus
ex eo quod nos uiuat laudare: q̃n
delectantes cum sũma iocunditate
gratias referre contendimus. Bixi¬
nus suꝑius. aliud ẽe cantare. aliud
psalmum dicere. E antare est sola
uoce laudes canere: ꝑsalmum dicere
bonis oꝑibus gloriam domini pre¬
dicare. Cantare enim ⁊ psalmum
dicere. ĩpsa ẽ hostia uibilationis.
Exaudi domine uocem meã qua
clamaui ad te: miserere mei ⁊ exau¬

Expanded text:
tationis; cantabo et psalmum dicam tationis; cantabo et psalmum dicam Domino. Decursis beneficiis quae et de futuro et in praesenti se cognoverat accepisse, nunc gaudium suum mirabili narratione describit. Circumibo dicit, hoc est animo perscrutabor qua potentia coelos fecerit, stellas fundaverit, maria determinaverit, terram stabiliverit, totumque mundum varia virtutum laude compleverit. Et cum haec omnia animo circumiverit, immolare se dicit in tabernaculo ejus hostiam jubilationis, id est in Ecclesia ejus offerre sacrificium laudis. Jubilationem quippe dicimus ex eo quod nos juvat laudare: quando delectantes cum summa jucunditate gratias referre contendimus. Diximus superius aliud esse cantare, aliud psalmum dicere. Cantare est sola voce laudes canere; psalmum dicere, bonis operibus gloriam Domini praedicare. Cantare enim et psalmum dicere, ipsa est hostia jubilationis.meam qua clamavi ad te: miserere mei et exau
Abbreviated transcription (Latin):
liberari In abscondito taber nacuili
sui dixit. id ÷ in diuinitatis secreto.
ad quod semꝑ deuoti animus festi¬
nabat.: dum ibi sibi ẽe uidebatur ubi
cius intentio ꝑditrabat. Quod autẽ
dicit. in petra ex altauit me. ad in¬
carnationem domini ꝑtinet: q̃m
de eius semine natus est xp̃c qui ẽ
unc autem exaltarut caput meũ
suꝑ inimicos meos Postquam dix̃.
prȩmia quȩ de domini erant uicar¬
natione uentura: nunc dicit presen¬
tia. cum eum ab inimicis suis. si¬
ue carnalibus. siue spiritalibus c̃õ¬
stat ẽẽ liberatum Caput meum.
bene mentis oculum uidemur ac¬
cipere: qui reuera caput nr̃m est. qͦ
uegetante possumus ꝯtineri Nam
plerumq illud dicimus capit: qđ
eminere monstrat᷑. Suꝑ in imicos.
uitioso ᷤ significat appetitus: supra
quos mens nr̃a decenter erigitur.
quando diuino beneficio pura ser
uatitr Cucũibo ⁊ immolabo
in taber naculo eius hostiam iubi¬

Expanded text:
liberari. In abscondito tabernaculi liberari. In abscondito tabernaculi sui, dicit, id est in Divinitatis secreto, ad quod semper devotus animus festinabat, dum ibi sibi esse videbatur, ubi ejus intentio perdurabat. Quod autem dicit: In petra exaltavit me, ad incarnationem Domini pertinet; quoniam de ejus semine natus est Christus, qui est rs. 9. Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos. Postquam dixit praemia quae de Domini erant incarnatione ventura, nunc dicit praesentia, cum eum ab inimicis suis, sive carnalibus, sive spiritualibus constat esse liberatum. Caput meum, bene mentis oculum videmur accipere, qui revera caput nostrum est, quo vegetante possumus contueri. Nam plerumque illud dicimus caput, quod eminere monstratur. Super inimicos, vitiosos significat appetitus, supra quos mens nostra decenter erigitur, quando divino beneficio pura serrcumibo et immolabo in tabernaculo ejus hostiam jubi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc non paruo tempore: s om nibꝰ
diebus uitę suȩ. qͣndo rogo metuat.
cui omnis uita secura est: uiaet
etiam uoluntatem domini: qui
precepta eius intelligit. qui purita¬
ti ipsius tota se mente subdiderit
ꝓpheta enim postulat. ꝓtegar ã xp̃i
corporis templo: unde ⁊ firmamen¬
tum fidei.:⁊ inuictum robur. defen¬
sionis accipit᷑. Ad ulud enim ꝑue¬
nerat animi uirtute: quod adhuc
lo diligentius ꝑscrutemur Att
itaq. Qm̃ abscondit me in taber¬
naculo suo in die malorũ: signifi¬
cans illud tempus qͣndo saule ꝑ¬
sequente multis lociᷤᷤ ꝑsqualentes
speluncas. ⁊ montium secreta la¬
titabat. Quod illi reuera tab̃na¬
culum fuit: quia mens ipsius
numqͥm a religionis pietate dicesst
Sequit. protexit me in abscondito
tabernaculi sui Supertus dixit ab¬
scondit: nunc dicit ꝓtexit. Abscondi
est. quęrentium ocuslis non preberi:
ꝓtegi aut̾e ab omni mȩtu ꝑiculoq

Expanded text:
hoc non parvo tempore, sed omnibus hoc non parvo tempore, sed omnibus diebus vitae suae. Quando, rogo, metuat, cui omnis vita secura est? Videt etiam voluntatem Domini, qui praecepta ejus intelligit, qui puritati ipsius tota se mente subdiderit. Propheta enim postulat protegi a corporis Christi templo, unde et firmamentum fidei, et invictum robur defensionis accipitur. Ad illud enim pervenerat animi virtute, quod adhuc lo diligentius perscrutemur. Ait enim: Quoniam abscondit me in tabernaculo suo in die malorum, significans illud tempus quando Saule persequente multis locis per squalentes speluncas et montium secreta latitabat. Quod illi revera tabernaculum fuit, quia mens ipsius nunquam a religionis pietate discessit. Sequitur, protexit me in abscondito tabernaculi sui. Superius dixit, abscondit; nunc dicit, protexit. Abscondi est quaerentium oculis non praeberi; protegi autem, ab omni metu periculoque
Abbreviated transcription (Latin):
nit inferus S uidea¬
mus si unam: ⁊ non
magis omnia calculo
quidem singularis ẽ: sed
rerum utilitate numerosa angusta
precatio. Latum prȩmium breui¬
ter queritur: sed granditer impe¬
tratur: Bonorum gͦ mos est. domũ
domini solam expetere: in qua bo¬
na omnia continent᷑ Mali autẽ
t̾rena uoluptate discessi. dum sani¬
tatem corporis petunt. cum diui¬
tias dep̃cantur. cum in imicorũ
deiectiones expostulant. petendo
fatigantur: i interdum ꝑitura c̃õ¬
quirunt. Ut inhabitem in
domo domini. omnibus diebuᷤ
uitȩ meȩ. Ut uideam uolunta¬
tem domini : ⁊ protegar a templo
sc̃o eius Hȩc est una supplicatio:
quam suꝑius expetebat. Et uide:
quia nulla castra. nullum preliũ
metuere debuit. qui tali se muni¬
tione uallauit. Que sunt enim ci¬
uitates similes. qui sunt exercitus
fortiores. qͣm habitare in domo dñi:
ubi nichil humanũ. nichil diabo¬
licum certum est ꝑtimesci : Et

Expanded text:
nit inferius. Sed videanit inferius. Sed videamus si unam, et non magis omnia. Calculo quidem singularis est, sed rerum utilitate numerosa; angusta precatio, latum praemium; breviter quaeritur, sed granditer impetratur. Bonorum ergo mos est domum Domini solam expetere, in qua Bona omnia continentur. Mali autem terrena voluntate discissi, dum sanitatem corporis petunt, cum divitias precantur, cum inimicorum dejectiones expostulant, petendo fatigantur, et interdum peritura conquirunt. Vers. 7. Ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae: ut videam voluntatem Domini, et protegar a templo sancto ejus. Haec est una supplicatio, quam superius expetebat. Et vide quia nulla castra, nullum praelium metuere debuit, quitali se munitione vallavit. Quae sunt enim civitates similes, qui sunt exercitus fortiores, quam habitare in domo Domini, ubi nihil humanum, nihil diabolicum certum est pertimesci? Et
Abbreviated transcription (Latin):
rimorum oppugna¬
tione terreri. Castra
enim ualida munitio ÷:
quam expugnare facile non
potest impetus irruentis Sed
nȩc omnia sibi dicit ẽe contem¬
ptibilia: cum ualletur auxilia
in me prelium: in hoc ego spera¬
bo: Potuerant castra ꝯsistere. et
in prelia non coire: sed nunc
ipsum sȩuum certamen adicit.
ut nichil eorum in etuere uide¬
retur quȩ terribilia putat hu¬
manitas. Si exairgat. id ÷ si fu¬
bita in me concertatio quasi fer¬
uens procella prosiliat: in eo po¬
tius sperabo uictoriam. In pre¬
liis enim concitatis. gła uincentiᷤ¬
semper apparet. Nam uirtus probat᷑
latere quę non fuerit explorata certa¬
mine: sicut suꝑius dixit. In tribula¬
tionibus dilatasti mͥ Et respiciendũi
quod ⁊ iste u̾sus sic habet incapite:
sicut ille prior. quȩ figura dicitur
anaphora. quotiens unum u̾bum
ꝑ commatum principia repetitur:
quod ⁊ incapite psalmi constat effec
Unam rem quidem petisse se dicit
a domino: quam expo¬

Expanded text:
rimorum oppugnarimorum oppugnatione terreri. Castra enim valida munitio est, quam expugnare facile non potest impetus irruentis. Sed haec omnia sibi dicit esse contemptibilia, cum valletur auxiliatin me praelium, in hoc ego sperabo. Potuerant castra consistere, et in praelia non coire. Sed nunc ipsum saevum certamen adjicit, ut nihil eorum metuere videretur quae terribilia putat humanitas. Si exsurgat, id est si subita in me concertatio, quasi fervens procella prosiliat, in eo potius sperabo victoriam. In praeliis enim concitatis gloria vincentisemper apparet. Nam virtus probatur latere, quae non fuerit explorata certamine, sicut superius dixit: In tribulationibus dilatasti mihi . Et respiciendum quod et iste versus sic habet in capite, 89 sicut ille prior. Quae figura dicitur anaphora, quoties unum verbum per commatum principia repetitur; quod et in capite psalmi constat effectUnam rem quidem petiisse se dicit a Domino, quam expo
Abbreviated transcription (Latin):
deuorare. Et ideo inimicorum
tanta feritas prodit᷑: ut liberatioĩs
gratia duplicet᷑. Adiecit. qui tribu¬
lant me in imici mci: ipsi infirma¬
ti sunt ⁊ ceciderunt U ersus iste
pendet de suꝑiori sententia. P ro¬
batio est enim: quomͦ nullum
timere debuisset. Nam si ꝑsecuto¬
res qui formidari poterant sub¬
ruerint: quis rogo timor erit. qͣn
potius illi cadunt qui impugna¬
re uidebant᷑. Consequent̃ autẽ
u̾ba sunt posita. P rius fuit infir¬
mari: postea cadere. Et intuere. qm̃
hic fidelium beneficia breuiter ex po¬
nuntur: ut non illi qui passionibꝰ
premunt᷑. sed illi magis corruant
qui innocentem sanguinem de¬
uorare festinant. Si consistant
adu̾sum me castra: non timebit
cor meum Salutari ꝓbatione com¬
pleta. ꝓpheta lȩtus exultat. Decorã
emphasim. i᷑ exaggeratioñe fa¬
ciens: ut si adu̾sus ipsum solum
castrorum choeat multitudo. sta¬
bilitas mentis eius non debeat
commoueri: dum so¬
leant homines plu¬

Expanded text:
devorare. Et ideo inimicorum devorare. Et ideo inimicorum tanta feritas proditur, ut liberationis gratia duplicetur. Adjecit: Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt et ceciderunt. Versus iste pendet de superiore sententia; probatio est enim quomodo nullum timere debuisset. Nam si persecutores qui formidari poterant, subruerunt, quis, rogo, timor erit, quando potius illi cadunt, qui impugnare videbantur? Consequenter autem verba sunt posita; prius fuit infirmari, post cadere. Et intuere quoniam hic fidelium beneficia breviter exponuntur, ut non illi qui passionibus premuntur, sed illi magis corruant qui innocentium sanguinem devorare festinant. Vers. 4. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum. Salutari probatione completa, propheta laetus exsultat, decoram emphasim, id est exaggerationem faciens, ut si adversus ipsum solum castrorum coeat multitudo, stabilitas mentis ejus non debeat commoveri, dum soleant homines plu
Abbreviated transcription (Latin):
stendens formi dinem semꝑ hab̾e̾
tenebras suas. quando contra eam
ponitur illum inatio suꝑna Seqͥ
Et salus mea. in quo u̾bo cuncta
coneludit: ⁊ ualitudinem corpo¬
ris:i animȩ sospitatem Utraq en̾i
indigua sunt saluti ᷤ : quando su
formidabo. Timor enim fȩcerat añi:
ne quemquã altum timere potuiss
Sequit᷑ Dominus defensor uitȩ meȩ:
a quo trepidabo: Multi ꝑ actus mni¬
quos accepta munera domini ꝑdi¬
derunt. quorum autem defensor
fuit dñs: nullatenus aliquid ami¬
serunt. Aquo trepidabo: Introga¬
tiue ꝓnuntiandum ẽ. id÷ a nullo:
sicut ⁊ suꝑius posuit. quẽ timebo:
Tales quippe interrogationes. pro
abnegationibus accipiendas esse
non dubium ẽ Aadidit. Dum ap¬
propiant super me nocentes. uit
edant carnes meas Truculentrũ
inimicorum hic uota pandunt᷑:
qui ñ solum extinguere s etiam
auiditate furoris ipsas quoq hu¬
manas carnes cupiunt crudelit̃

Expanded text:
stendens formidinem semper habere stendens formidinem semper habere tenebras suas, quando contra eam ponitur illuminatio superna. Sequitur, et salus mea. In quo verbo cuncta concludit, et valetudinem corporis, et animae sospitatem. Utraque enim sunt indicia salutis, quando susformidabo. Timor enim fecerat Domini, ne quemquam alium timere potuisset. Sequitur: Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo? Multi per actus iniquos accepta Dei munera perdiderunt. Quorum autem defensor fuit Dominus, nullatenus aliquid amiserunt. A quo trepidabo? Interrogative pronuntiandum est, id est a nullo, sicut et superius posuit, quem timebo? Tales quippe interrogationes pro abnegationibus accipiendas esse non dubium est. Addidit: Dum appropiant super me nocentes, ut edant carnes meas. Truculentium inimicorum hic vota panduntur, qui non solum exstinguere, sed etiam aviditate furoris, ipsas quoque humanas carnes cupiunt crudeliter
Abbreviated transcription (Latin):
carnes mea. Qui tribulant
me inimici mei. ipsi infirmati sunt
⁊ ceciderunt. Hos tres uersus pau¬
lo sollititius audiamus: Sunt enĩ
magnę argumentationis fce mula
comprehensi: qͣm greci epicherema
latini executiones uel approbatio¬
nes uocare maluerunt. Hoc argu¬
mento utimur: quotiens rem de qua
agitur ꝑ exemplum aliquid ꝓbare
contendimus: Causa en im hic ꝓposta
est: in uno semis u̾siculo: Dixit eñi
Dñs illuminatio mea ⁊ salus mea:
quem timebo: Dominus defensor
uitę meȩ a quo trepidabo: In alio
semis ⁊ uno u̾siculo subiunxit ex̃¬
plum: quia minime trepidare
debuisset. quando illi magis cadt̃
qui ꝑsequi ꝓbantur Ait enim.
Dum approniant suꝑ me nocentes:
ut edant carnes meas. Qui tribu¬
lant me inimici mei: ipsi infirma¬
ti sunt ⁊ ceciderunt. Sic istuis epi¬
cheradmatis breutt̃ foema ꝑfecta
est. nunc ad exponenda u̾ba rede¬
amus Propheta igit᷑ dicit exultãs.
se quemqͣm hominum non tim̾e.
qm̃ a deo fuerat illuminatus: o¬

Expanded text:
Vers. 3. Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt et ceciderunt. Hos tres versus paulo sollicitius audiamus, sunt enim magnae argumentationis formula comprehensi, quam Graeci epichirema, Latini exsecutiones vel approbationes vocare maluerunt. Hoc argumento utimur quoties rem de qua agitur per exemplum aliquod probare contendimus. Causa enim hic proposita est in uno et semi versiculo. Dixit enim: Dominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo? In alio semis et uno versiculo subjunxit exemplum, quia minime trepidare debuisset, quando illi magis cadunt qui persequi probabantur. Ait enim: Dum appropiant super me nocentes, ut edant carnes meas. Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt et ceciderunt. Sic istius epichirematis breviter forma perfecta est. Nunc ad exponenda verba redeamus. Propheta ergo dicit exsultans, se quemquam hominum non timere, quoniam a Deo fuerat illuminatus, o
Abbreviated transcription (Latin):
missa securitas culpas amittit: ita
timor desiderabilis: delicta semꝑ
excludit. Et ne seruitiũ dei duris¬
simum aut tristissim ũ forte puta¬
retͦ. subiunxit. Et exultate ei
cũ tremore. Quia timoe añi non
ad miseriã. s ad gaudiũ. ducit.
qpe qͥ beatos efficit: ⁊ sc̃õs operat᷑.
Et it̾m ne hȩc exultatio negligens
redderet᷑: addidit cũ tremore. Ut
utraq sociata: cęlestem reuerentiã
competent exprunerent. Appre

Expanded text:
missa securitas culpas admittit, ita missa securitas culpas admittit, ita timor desiderabilis delicta semper excludit. Et ne servitium Dei durissimum aut tristissimum forte putaretur, subjunxit: Et exsultate ei cum tremore. Quia timor Domini non ad miseriam, sed ad gaudium ducit; quippe qui beatos efficit, et sanctos operatur. Et iterum, ne haec exsultatio negligens redderetur, addidit, cum tremore; ut utraque sociata coelestem reverentiam competenter exprimerent. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
pletum est Nunc ad exponenda
u̾ba redeamus Reges ⁊ dnãtores
debemus adu̾tere uitiorum: qui
hȩc ⁊ intelligere possint ⁊ implere
dño prestante p̾ualeant: Neq enĩ:
semꝑ purpuratos reges adu̾ti ne¬
cesse ẽ. Dicunt᷑ enim reges: ⁊ quibꝰ
priuata conditio ẽ Sicuit ait apłs.
Iam sine nobis regnatis: ⁊ utinam
regnaretis: et ut nos uobiscum re-¬
gnemus: E rudimini: qͥ uidi¬
catis t̾ram E rudire: docere est:
Nã ⁊ ipsum nom̃ significat: appre¬
hensam scientiã Rudis enĩ: dicit᷑
sublatus: id ẽ ab ignorantia diuisꝰ
⁊ indoctrinȩ sinibus collocatus
Auod̃ illis benedicit᷑: qui tam car¬
nalia delicta. domuerunt. Ipsi
eñĩ bene iudicant t̾ram: qͣndo re¬
p̃ssis uitiis. corporibꝰ suis fauente
dño p̃cȩpta legis imponunt. Ter¬
ra autem dicta ẽ. a terendo: quod
c̃meantium gressibꝰ adteraturi.
plena cõmonitio: qua deo dño a¬
mabili timore seruit᷑. Nã sicut re¬

Expanded text:
pletum est. Nunc ad exponenda pletum est. Nunc ad exponenda verba redeamus. Reges, dominatores debemus advertere vitiorum, qui haec et intelligere possint, et implere, Domino praestante, praevaleant. Neque enim semper purpuratos reges adverti necesse est. Dicuntur reges et quibus privata conditio est, sicut ait Apostolus: Jam sine nobis regnatis, et utinam regnaretis, ut et nos vobiscum regnemus . Erudimini qui judicatis terram. Erudire, docere est; nam et ipsum nomen significat apprehensam scientiam: rudis enim dicitur sublatus, id est ab ignorantia divisus, et in doctrinae finibus collocatus. Quod illis bene dicitur, qui jam carnalia delicta domuerunt; ipsi enim bene judicant terram, quando repressis vitiis, corporibus suis, favente Domino, praecepta legis imponunt. 19 Terra autem dicta est a terendo, quod commeantium gressibus atteratur. plena commonitio, qua Domino Deo amabili timore servitur. Nam sicut re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussum fuerit. in partes minutis¬
simas dissipat᷑. Bene gͦ peccator
uaso luteo comparatur: ut et con¬
fractio eius facilis. ⁊ uita littea
monstraret᷑ S tunc in melius
reformat᷑: quando inspiritalem
hoĩem. diina gr̃a suffragante
ꝑducit᷑. Et nunc reges intelli¬
gite: U enit ad tercium membrũ:
in quo iam ꝓpheta commonet.
ut sacramentis t̾ribilibus patefac̃¬
tis. humanũ genus humiliter
obȩdiat creatori: ubi cett᷑ pulcher¬
rimum deliberatiuium dicendi
genus: Nam cum tali sacram̃to
uulgato obstupefacta fuerint cor¬
da mortalium: saluberrimus
ac necessarius suasoe accedit: ut
cũ timore ⁊ tremore uera dño
seruiat᷑ Ostendens ab utili ⁊ ho¬
nesto: id quod in deliberationibꝰ
plurimũ ualet expedire: quȩ dic̃¬
ta sunt. Utile ẽ enim: neqͣndo
irascat᷑ dñs et percatis de iua tͦta
Hon estum: beati om̃s qͥ confid̃t
in eo Sic deliberatiuum dicen¬
di genꝰ: ꝑfecta disceptatione com¬

Expanded text:
ut percussum fuerit, in partes minutisut percussum fuerit, in partes minutissimas dissipatur. Bene ergo peccator vasi luteo comparatur, ut et confractio ejus facilis, et vita lutea monstraretur. Sed tunc in melius reformatur quando in spiritualem hominem, divina gratia suffragante. Et nunc, reges, intelligite. Venit ad tertium membrum, in quo jam propheta commonet ut sacramentis terribilibus patefactis, humanum genus humiliter obediat Creatori. Ubi oritur pulcherrimum deliberativum dicendi genus. Nam cum tali sacramento vulgato obstupefacta fuerint corda mortalium, saluberrimus ac necessarius suasor accedit, ut cum timore ac tremore vero Domino serviatur, ostendens ab utili et honesto, id quod in deliberationibus plurimum valet, expedire quae dicta sunt. Utile est enim: Nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa. Honestum: Beati omnes qui confidunt in eo. Sic deliberativum dicendi genus perfecta disceptatione com
Abbreviated transcription (Latin):
saliitis dona ꝑueniunt. U irga
uͦ potestas regalis significat᷑: qua
peccatoribꝰ correctionis suȩ iundi¬
ctȩ ꝓmittit᷑ ferrea Non quia
ds̃ ad ultionem utit᷑ uirga me¬
tallica: s duricia ferri. rigori
ȩquitatis decent aptata est. Ipsa
uirga ẽ: de qͣ in quadragesimo
quarto psalmo: dicturus ẽ. Uir¬
ga recta ẽ: uirga regni tui. Sed
quid cum ista uirgã faciat: sub¬
sequent explanat. Hȩc uirga ẽ.
quȩ confringet ad uitam: hoc
baculum quod continet imbecil¬
les hoc sceptrum: quod de mor¬
tius uiuos facit. Uirga enim
usu humano dicta est: quod ui
sua regat: et uergere ñ sinat in¬
nitentes Et tanqͣm uas figu¬
li: confringes eos Id est ꝑ conuer¬
sionis studium. conteres in eis
trenas cupiditates: ⁊ uęt̾is hõis
cȩno si milem uitã: Et respice
in ipsis comparationibus singulis:
u̾bis rerum causas decent̃ expressad
Potestatem dñi dixit ferreã uirgã:
suꝑbos ppłos.: uas figuli: quod mox

Expanded text:
salutis dona perveniunt. Virga salutis dona perveniunt. Virga vero potestas regalis significatur, qua peccatoribus correctionis suae vindicta promittitur. Ferrea, non quia Deus ad ultionem utitur virga metallica, sed duritia ferri, rigori aequitatis decenter aptata est. Ipsa virga est de qua in quadragesimo quarto psalmo dicturus est: Virga recta est, virga regni tui : sed quid cum ista virga faciat, subsequenter explanat. Haec virga est, quae confringit ad vitam: hoc baculum, quod continet imbecilles: hoc sceptrum, quod de mortuis vivos facit. Virga enim usu humano dicta est, quod vi sua regat, et vergere non sinat innitentes. Et tanquam vas figuli confringes eos. Id est, per conversionis studium conteres in eis terrenas cupiditates, et veteris hominis coeno similem vitam. Et respice in ipsis comparationibus, singulis verbis rerum causas decenter expressas. Potestatem Domini dixit virgam ferream; superbos populos vas figuli, quod mox