comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locai omnub notũ est Matersami-¬
lias qͥnti egregii atz honorati uiri.
cum illa ꝑalisi fuiss obstricta.
ut etiã pedum usus negaretur:
spacium defferret᷑ poposcit. Quo
sumuilantrũ manib illata: pe¬
ab ad diuersoriũ rediit. Hac
sciutate de premortuis restituta
satis multa sũt. que uel ĩ purga¬
tione demonũ: uel in restauracõe¬
daudoꝵ. aut sanitate febriũ cet̾is¬
q infirmitatib cotidie illic ꝑ ẜuos
suos uirtus dñi oꝑatur. Que mł¬
ta narranda sũt si per singła scribã¬
tur: tñ fidelium cordib absq lcõne
ot esse noscũtur. Que qnͣta ⁊ qualia
miracula illic ꝑ scõs suos ad ho¬
norem ⁊ głiam noĩs sui doꝰ opari
nõ desinit: ꝓ eo ip̃o die noctuq psal¬
moꝵ hymnoꝵq decantatio nõ de

Expanded text:
 omnibus notum est. mater familias -Quinti egregii atque honorati uiri cum ita paralysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum usus negaretur, spatium deferretur, poposcit. -quo famolantium manibus inla| ta pedibus ad diuersorium rediit. Ac sanitate de| praemortuis restituta satis multa sunt.| Que uel in purgatione daemonum . uel in reliqu aut sanitate febrium ceterisque infirmitatibus cotidie hic per servos suos virtus Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic per sanctos suos ad honorem et gloriam nominis sui Dominus operare non desinit. Pro id ipsum die noctuque psalmorum hymni decantatio no
Abbreviated transcription (Latin):
releuauit. Ingi eĩ illiurie uitinĩ
in se cespitẽ uergens: religiosa que¬
dam soli ꝑnicie ad sepultiuã mr̃s
famulatux unda ꝑuerit. Lẽnuͣ
rolatas nãq reliquias le¬
uiter lãbens: nõ ideo ⁊ sin
terre ꝓtulit. ut in gurgitis sui pro¬
cellam dem̾geret: s ad gliosams
deuotionẽ intra ambitũ basilice
cet̾isq mrͣib sepultura p̃ciperet
sociari. Cuiꝰ translacõem a scẽ r¬
cordationis domiciano gereuẽse
deuotione et laudib freq̃ntamus.¬
Quuid muadi tunc appuerit: neq̃¬
qmͣ teitendũ putaui. Accidit ut
inter reliquos artifices. qͥ inuitati
ceti ad expettanda diei eiꝰ festa abs¬
uisibili turtam mrͣm cerriens: uer¬
bercitus etiã intrepatur. quod uel
die dñico eccl̾ie solus deesset: uel

Expanded text:
reuelauit. Iugi enim eluuii ui| cinum in se cispitem uergens relegiosa quadam soli| perniciae ad sepultura martyris famulatrix un| da peruenit prolatas namque reliquias . leiter lambens, non ideo a sinu terrae protulit, ut in gurgitis sui procella demergeret, sed ob gloriosam devocione intra ambitum basilicae ceteris martyribus sepulturae praeciperet sociari. Cuius translationem a sanctae recordationis Domiciano Genavensi devotione et laudibus frequentamusquid miraculi tunc apparuerit| Nequaquam tacendum putaui. Accedit ut inter| reliquos artefices qui inuitati ceteri ad exspectanda diei illius festa disuisibiliter turbam martyrum cernens uerberatus etiam et increpatus, quod uel die dominico ecclesiae solus deesset uel
Abbreviated transcription (Latin):
bõ sigismũdo rege ẽ instituta. Hic.
usq hodie deo ꝓtegente ẽ conẜuata.
Propterea illic larides dei seuu̾ca¬
nentes ore ꝑsoluũt: illi cui ẽ ho¬
nor et glia imꝑuina potestas per

Expanded text:
mundo rege, est institutum hac usque hodie, Deo protegente, est conservatum. Propterea hic laudes Dei servi canentes ore persolvunt, cui est honor et gloria, imperium et potestas per
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio sub iugare: ac sermone
actib noxiis abstinere ⁊ sensum
ab hiis q̃ contraria sũt spiritali
temꝑancia sobriũ custodire. Hec
qui facit p̾ sumpto passionis
muro uiolent̾ ad celoꝵ regna cõ¬

Expanded text:
imperio subjugare; a sermone a cibis noxiis abstinere, et sensum ab his quae contraria sunt, spirituali temperantia sobrium custodire. Haec qui facit, perrupto passionis muro violenter ad coelorum regna con
Abbreviated transcription (Latin):
nus ꝓgressus: exitũ conserutus t
Cum dispositis ĩsidiis. gen̾o suo
constãtino. tunc regnũ tenenti
mortẽ moliretur: dep̾hensus dolol
lius. apud massiliam cuptus
passionis aimos. scõ theodoro uliꝰ
loci ep̃o reuelata tradũtur: Inquos
horore cũ strueretur basilica que
uaste tũt adiuntta rupi uno tñ
latere acliuis iacebat. s nũcuilẽ¬

Expanded text:
 tyrannum exitus consecutus sit. Cum, dispositis insidiis, genero suo Constantino, tunc regnum tenenti, mortem moliretur, depraehenso dolo eius, aput Massiliam captus passionis annos sancto Theodoro eiusdem loci episcopo revelata traduntur. In quorum honorem cum exstrueretur basilica, quae vastae nunc adiuncta rupi, uno tantum latere adclinis iacet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sue peregrinationis hystoriam.
qualiter in oriente fides xpĩ eloreat
que sit sanctozum quies que iastitu¬
ta monathoruns quantis q signis
ac uirtutib in seruis suis xpistus
oretur. nͣ

Expanded text:
tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, quantisque signis ac uirtutibus in semis suis Christus operetur.
Abbreviated transcription (Latin):
iuuam semper. et sapiam egy pti
monachos p̾dicabo. laudabo. ana-¬
choretas mirabo hemitas mar¬
tinim semper excipiam. nõ illi
Iego andebo monachoꝵ certe non
epoꝵ auem piam comparare

Expanded text:
vivam semper et sapiam, Aegypti monachos praedicabo, laudabo anachoretas, mirabor eremitas; Martinum semper excipiam: non illi ego quemquam audebo monachorum, certe non episcoporum quempiam comparare
Abbreviated transcription (Latin):
SUERUS
desiderio
rissimo
salutem
Ego qui¬
unani¬
mis libel¬
lum que
de uita
sancti
martini scripseram sceda sua ꝓmere. &
intra domesticos parietes cohibere decre¬
ueram. quia ut sum natura infirmus.
D uidicia humana uitabam: ne quod fore
sermo incultior arbitror legentib displice¬
ret omniumq reprehensione dignissimꝰ
iudicarer. qui materiam disertis merito
scriptorib reseruandam impudens oc

Expanded text:
SEVERUS DESIDERIO rissimo salutem. Ego quiunanimis, libellum quem de vita sancti Martini scripseram, scheda sua premere, et intra domesticos parietes cohibere decreveram; quia, ut sum natura infirmus, judicia humana vitabam, ne quod fore arbitror sermo incultior legentibus displiceret, omniumque reprehensione dignissimus judicarer, qui materiam disertis merito scriptoribus reservandam impudens oc
Abbreviated transcription (Latin):
tis scolis beato uiro ine
unxi: paucos pꝰ dies
euntẽ ad eccłiam seq̃ba¬
mur. Interĩ ei seminudꝰ
hibernis m̃sib pauꝑ
dccurrit: orans sibi uestim̃tum dari. Tunc. Alm
accersito archidiacono: iussit algentẽ sine di¬
latione uestiri. Deinde secretariũ ingressub:
cũ solus ut erat illi consuetudo resideret
hanc enĩ sibi etiã in eccłia solitudinẽ ꝑmis

Expanded text:
tis scholis beato me viro junxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. Interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi vestimentum dari. Tunc ille, arcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi consuetudo, resideret hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permis
Abbreviated transcription (Latin):
in uacca. quin se intelligeret lib̾atã: & ante
pedes sc̃ĩ recepta quiete ꝓst̾nit᷑. Dein uben.¬
te martino gregẽ suũ perit: seꝙ agmini cetã¬
rũ oue placidior immiscuit. Hoc illud fuit
tempꝰ qͦ int̾ medias flãmas positꝰ ñ sensit
incendiũ. Oͦd mͥ ñ arbitror ẽẽ referendũ: qͥa
hoc plenꝰ iste sulpitiꝰ licet in libͦ suo p̃teritũ.

Expanded text:
in bucula, quin se intelligeret liberatam: ante in bucula, quin se intelligeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, deinde jubente Martino gregem suum petiit, seque agmini caeterarum ove placidior immiscuit. Hoc illud fuit tempus quo inter medias flammas positus non sensit incendium: quod mihi non arbitror esse referendum; quia hoc p
Abbreviated transcription (Latin):
etiã in qͦ qͥ euerat partiunt᷑. Qna earũ pꝰ dies
paucos partẽ straminis quã sibi ꝓ benedictiõe
collegerat: mergumino quẽ sp̃c erroris agita¬
bat de ceruice suspendit. Nec mora.dicto
citiꝰ eiecto demone ꝑsona purgata ẽ.
ex idem fere tẽpꝰ martino a treueris re¬
u̾tenti. fit obluã uacca: quã dȩmon agi¬
tabat. Que relicto grege suo in homines fere¬
bat᷑. & iam multos noxia petulantia confode¬
rat. ¶erũ ubi nobis cepit ẽẽ contigua. hi qͥ
rũt ut caueremꝰ. S postquã ad nos toruis
furibunda luminib ꝓpiꝰ accessit: martinus
eleuata obuiã manu pecude consistere iubet.
Quȩ mox ad u̾bũ illiꝰ stare cepit immobilis:
cũ int̾a uidet martinꝰ dorso illiꝰ demonẽ suꝑ¬
sedentẽ. Quẽ increpans. disce inqͥt funeste de
pecude: & innociũ animal agitare desiste.
Paruit nequã sp̃c & recessit. Nec defuit sensꝰ

Expanded text:
etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies etiam in quo quieverat, partiuntur. Una earum post dies paucos partem straminis, quam sibi pro benedictione collegerat, energumeno, quem spiritus erroris agitabat, de cervice suspendit; nec mora, dicto citius, ejecto daemone, persona purgata est. IX. Per idem fere tempus Martino a Treveris revertenti fit obviam vacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo, in homines ferebatur; et jam multos noxie petulca confoderat. Verum ubi nobis coepit esse contigua, hi qui runt, ut caveremus. Sed postquam ad nos torvis furibunda luminibus propius accessit, Martinus elevata obviam manu pecudem consistere jubet: quae mox ad verbum illius stare coepit immobilis. Cum interea videt Martinus dorso illius daemonem supersedentem, quem increpans, Discede, inquit, funeste, de pecude, et innoxium animal agitare desiste. Paruit nequam spiritus, et recessit. Nec detuit sensus
Abbreviated transcription (Latin):
ferat᷑ inuidiam. Tota uobis istorũ mentio
relinqͣtur: ad martinũ potiꝰ reũtam᷑. Tu gal¬
le ut aggressus es:. ceptũ opꝰ explica. Tum
ille. iã quidẽ uobis inqͥd tanta narraui. ut
satisfacere studiis ur̃is m̃s sermo debuerit.
S qͥa uoluntati ur̃e ñ obsecundare mͥ ñ licet:
quantũ ad huc dies suꝑẽ. loquar. Nam c̃te
dũ stram̃ illud qͦd in lectos nr̃õs parat᷑ aspicio.
subuenit in memoriã etiã de stramine in q̃
martinꝰ iacuerat factã ẽẽ uͥtutẽ. Res ita gestaẽ.
laudio mag̃ uicus est in confinio uii¬
biturigũ atq turonorũ. Ecclĩa ibi ẽ ce¬
lebris religione scõrum: nec minꝰ glõsa sacra¬
rũ uirginũ multitudo. Preteriens gͦ mar¬
tinus: in secretario eeclie haburt mansionem.
Post discessũ illiꝰ cuncte in secretariũ illud
uͥgines irruer̃t. Au̾abunt singla loca: ubi
aut sederat uir beatꝰ aut steterat. Stram̃tũ

Expanded text:
feratur invidiam. Tota vobis istorum mentio feratur invidiam. Tota vobis istorum mentio relinquatur: ad Martinum potius revertamur. Tu, Galle, ut aggressus es, coeptum opus explica. Tum ille: Jam quidem vobis, inquit, tanta narravi, ut satisfacere studiis vestris meus sermo debuerit: sed quia voluntati vestrae non obsecundare mihi non licet, quantum adhuc diei superest, loquar: nam certe dum stramen illud quod in lectos nostros paratur, aspicio, subvenit in memoriam etiam de stramine in quo Martinus jacuerat, factam esse virtutem. Res ita gesta est: Claudiomagus vicus est in confinio Biturigum atque Turonorum. Ecclesia ibi est celebris religione sanctorum, nec minus gloriosa sacrarum virginum multitudine. Praeteriens ergo Martinus, in secretario ecclesiae habuit mansionem. Post discessum illius cunctae in secretarium illud virgines irruerunt: allambunt singula loca, ubi aut sederat vir beatus aut steterat: stramentum
Abbreviated transcription (Latin):
seq̃remͣ uias. nũquã causas de osculo dice¬
remꝰ. & uniũsis seue opinionis obꝓbrus
careremꝰ. Nerũ sicut tu soles dicere cũ eda¬
citatis argueris galli sumꝰ: ita nos in hac
parte nũquã uel martini exemplo. uel
tius disputationib corrigendi hic fatem᷑.
Nexũptam̃ hec nobis iã dudũ agentib:
quid tu tã obstinate sulpici taces: Ego
inquã ñ solũ mͦ taceo: s olĩ de istis tacere dis¬
posui. Nam qͥa quãd̃a uiduã uagã. nitidu¬
ła. sũptuosam oburgauĩm. lascuuꝰ uictitan¬
tẽ. itidẽq uͥginẽ ad olescenti cuidã mͥ caro in¬
decentius adherentẽ: cũ qͥdẽ ip̃am frequen¬
t̃ audissẽ alios etiã qͥ talia agerent increpan¬
tẽ. tanta mͥ oĩum feminarũ eũctorũꝙ mona¬
chorũ odia cõcitaui.: ut adũsũ me utreq legi
ones iurata bella susciꝑent. Nncde q̃so tace¬
atis: ne etiã hoc qͦd uos loqͥmini ad meã re¬

Expanded text:
sequeremur uias, numquam causas de osculo dicesequeremur uias, numquam causas de osculo diceremus et uniuersis . scaenae opinionis opprobriis careremus. ceterum, sicut tu soles dicere, cum edacitatis argueris, Galli sumus: ita nos in hac parte numquam nec Martini exemplo uel tuis disputationibus corrigemur. uerumtamen haec nobis iam dudum agentibus, quid tu tam obstinate, Sulpici, taces? Ego uero, inquam, non solum modo taceo, sed olim de istis tacere disposui. nam quia quandam uiduam uagam, nitidulam, sumptuosam obiurgauerim lasciuius uictitantem, itidemque uirginem adulescenti cuidam mihi caro indecentius adhaerentem, cum quidem ipsam frequenter audissem alios etiam, qui talia agerent, increpantem, tanta mihi omnium feminarum cunctorumque monachorum odia conciui, ut aduersum me utraeque leones jurata bella susceperint. Unde quaeso taceatis, ne etiam hoc quod vos loquimini, ad meam re
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ in uita iã ip̃o scõ septuagenario. ñ
udua lib̾a. ñ uiro lascuuens. s sub uiro
iuiuens. ipso uiro parit̾ supplicante rogi¬
na seruuit & ministrauit. Hȩc edenti asti
tit. ñ eum epulante discubuit: nec ausa¬
ẽ partiripare conuiuiũ. s deferebat ob¬
seqͥum. Disce gͥ disciplina. Seruiat tͥ ma-¬
trona ñ imꝑet: & seruiat ñ recumbat. sic̃
marcha illa ministrauit dño. nec tam̃ ad
scita ẽ conuiuio: immo p̾lata ẽ ministranti.
q̃ uerbũ potiꝰ audiebat. S in martino ista
marcha. & audiuit ut maria. Qͦd siquis
hoc uti uoluerit exemplo. ꝑ omĩa teneat¬
exemplum. Talis causa sit: talisꝙ ꝑsona:
tale obseqͥum. tale conuiuiũ. & in om̃i uita
semel tantun. P reclare inqͥd postumianꝰ.
nr̃õs istos ut martini ñ egrediant᷑ exem¬
plũ. tua constͥngit oratio. S ꝓfiteortͥ: qͥa hec
surdis aurib audient᷑. Nam si martini

Expanded text:
tantum in uita iam septuagenario non tantum in uita iam septuagenario non uidua libera, non uirgo lasciuiens, sed sub uiro uiuens, ipso uiro pariter supplicante, regina seruiuit et ministrauit edenti, non cum epulante discubuit : nec ausa participare conuiuium, sed deferebat obsequium. disce igitur disciplinam: seruiat tibi matrona, non imperet, et seruiat, non recumbat: sicut Martha illa ministrauit Domino, nec tamen est adscita conuiuio: immo praelata est ministranti, quae uerbum potius audiebat. sed in Martino ista Martha, et audiuit ut Maria. quodsi quis hoc uti uoluerit exemplo, per omnia teneat: talis causa sit talisque persona, tale obsequium, tale conuiuium, et in omni uita semel tantum. Praeclare, inquit Postumianus, nostros istos, ut Martini non egrediantur exemplum , tua constringit oratio, sed profiteor tibi quia haec surdis auribus audientur. nam si Martini
Abbreviated transcription (Latin):
iãndudũ inqͥd galle audiens te loquentẽ:
uehem̃ter ãmiror regine fidem. S illud
ubi ẽ. qd̾ nulla umꝙͣ femina ferebat᷑ ꝓpius
astitisse martino: Ecce ista regina ñ solum
astitit: s etiã ministrauit. Et uereor ne isto
aliqͣntulũ se tueant᷑ exeemplo: qͥlihent̃ fe¬
minis inserent᷑. Tum gallus. qͥd tu inqͥt ñ
uides qͦd solent docere gramatici: locũ tẽpꝰ.
ꝑsonam ꝓpone enĩ tͥ ante oculos captum
in palatio imꝑatoris p̾cibꝰ ambiri. reginȩ
fide eogi. tẽꝑis necessitate constringi. ut
clausos carcere liberaret. exiliis datos resti
tueret. bona adempta rediberet. Hȩe qͣnti
putas constare eꝑo debuisse: ut ꝓhis õib
ñ aliqͣntulũ de rigore ꝓpositi rela xaret.
¶ exũptam̃ qr occasione huiꝰ exempli ma¬
ĩe usuros eẽ aliqͦs arbitraris. illi uere fe¬
lices ert̃. si a disciplina exempli istiꝰ uiri¬
ñ recedant. Uideant enĩ qi a martino semel

Expanded text:
jamdudum, inquit, Galle, audiens te loquentem jamdudum, inquit, Galle, audiens te loquentem vehementer admiror reginae fidem: sed illud ubi est, quod nulla umquam femina ferebatur propius astitisse Martino? ecce ista regina non solum astitit, sed etiam ministravit: et vereor, ne isto aliquantulum se tueantur exemplo qui libenter feminis inseruntur. Tum Gallus, Quid tu, inquit, non vides quod solent docere grammatici, locum, tempus, personam? Propone enim tibi ante oculos captum in palatio imperatoris precibus ambiri, reginae fide cogi, temporis necessitate constringi, ut clausos carcere ltueret, bona adempta rehiberet: haec quanti putas constare episcopo debuisse, ut pro his omnibus non aliquantulum de rigore propositi relaxaret? uerumtamen quia occasione huius exempli male usuros esse aliquos arbitraris, illi uero felices erunt, si a disciplina exempli istius non recedant. uideant enim, quia Martino semel
Abbreviated transcription (Latin):
sola coniuuiũ. Nec potuit uir beatꝰ obstina¬
tiꝰ reluctari. Componit᷑ castꝰ regine manib
apparatꝰ. Sellulã ip̃a const̾nit: m̃sã ad mouet:
aquã manib subministrat: cibũ quẽ ip̃a
coxerat apponit. Ipsa illo sedente eminus
scdm̃ famulantiũ disciplinã solo fixa con¬
sistit immobilis: ꝑ oĩa ministntis modesti¬
am. & humilitatẽ ecibens seriuentis. Mis¬
cuit ipsa bibituro: & ipsa porrexit. finita
cenula fragm̃ta panis assumpti micasꝙ
collegit: satis fidelit̾ illas reliqͥas imꝑia¬
lib epulis anceponens. Beata mulier tan¬
te pietatis affectu illi merito cõparanda.
q̃ uenit a finib t̾re audire salomone. Siqͥde
simpliẽe sequam᷑ hystoriã. S fides reginarũ
ẽ conferenda:. qͦd mͥ liceat seꝑata misterii ma¬
iestate clixisse. Illa expetiit audire sapien¬
tẽ: ista ñ tantũ audisse contenta. s & meruit
seruire sapienti. Adhec postumianus.

Expanded text:
sola conuiuium. nec potuit uir beatus. obstinasola conuiuium. nec potuit uir beatus. obstinatius reapparatus: sellulam ipsa consternit, mensam admovet, aquam manibus subministrat: cibum quem ipsa coxerat, apponit; ipsa, illo sedente, eminus secundum famulantium disciplinam solo fixa consistit immobilis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens servientis: miscuit ipsa bibituro, et ipsa porrexit. Finita coenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. Beata mulier! tantae pietatis affectu illi merito comparanda, quae venit a finibus terrae audire Salomonem; siquidem simplicem sequamur historiam: sed si fides reginarum est conferenda quod mihi liceat separata mysterii majestate dixisse, illa expetiit audire sapientem; ista non tantum audisse contenta, sed et meruit servire sapienti. VII. Postumianus,
Abbreviated transcription (Latin):
gubernabat. uir om̃i uita merito p̃di¬
tandus. si ei uel diadema ñ legittime tumul¬
tuante milite impositũ repudiare. uel armiꝰ
ciuilib abstinere licuisset. S magnũ imꝑi¬
um nec si ne ꝑiculo renui. nec sine armis
potuit deneri. Hic martinũ sepiꝰ euoeatũ.
receptũꝙ intra palatiũ uenãbilit honorabat
Totus illi eũ eo sermo. de p̃sentib. de futuris.
de sideliũ gła. de et̾nitate scõꝵ. Cũ interĩ clieb
ac noctib de ore martini regina pendebat.
euuangłico illo ñ inferior excemplo. pedes sẽi
fletu rigabat: crine t̾gebat. Martinꝰ quẽ nulla
uimquã femina contigisset: istiꝰ assiduitatẽ
immo potiꝰ seruitutẽ ñ potãt euadere. Non
illa opes regni. ñ imꝑii dignitatẽ. ñ diade¬
ma. ñ purpurã cogitabat: diuelli a martini
pedib solo strata ñ poterat. Postremo a ui¬
ro suo poposeit. dein martinũ ut̃q cõpel¬
lant: ut ei remotis om̃ib ministris p̃beret

Expanded text:
gubernabat, uir omni uita merito praedicandus, si ei uel diadema non legitime tumultuante milite inpositum repudiare uel armis ciuilibus abstinere licuisset: sed magnum imperium nec sine periculo renui nec sine armis potuit retineri. hic Martinum saepius euocatum receptumque intra palatium uenerabiliter honorabat: totus illi cum eo sermo de praesentibus , de futuris, de fidelium gloria, de aeternitate sanctorum, cum interim diebus ac noctibus de ore Martini regina pendebat: euangelico illo non inferior exemplo pedes sancti fletu rigabat, crine tergebat. Martinus, quem nulla umquam femina contigisset, istius adsiduitatem, immo potius seruitutem non poterat euadere. non illa opes regni, non imperii dignitatem, non diadema, non purpuram cogitabat: diuelli a Martini pedibus solo strata non poterat. postremo a uiro suo poscit, dicens Martinum uterque conpellant, ut ei remotis omnibus ministris praeberet
Abbreviated transcription (Latin):
m eꝑmi fecit exposuit. Quã tu postumiane
aut credo legisti: aut si incognita tͥ ẽ. cũ li¬
buerit in ꝓmꝑtu ex illo armario habes.
Dos ab illo omissa referimꝰ.x

Expanded text:
m, fecit, exposuit: quam tu, Postumiane, aut, credo, legisti, aut si incognita tibi est, cum libuerit, in promptu ex illo armario habes: nos ab illo omissa referimus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia laudem ab hominib ñ requirens. quantũ
in ipso fuit om̃s uirtutes suas latere uoluisset.
quamquã etiam ex his quȩ comꝑta nobis erãt
plura omisimus: quia sufficere credidimus
si tantum excellentia notarentur. Simul& legentib
consulendum fuit. ne quod his pareret copia con¬
gesta fasticũum. Obsecro autem eos qui lecturi sũt
ut ficdem dictis adhibeant. neꝙ me quiequam
nisi comꝑtũ &e ꝓbatũ scripsisse arbiterntur. Alio¬
quin. tacere quam falsa clicere maluissem.

Expanded text:
quia laudem ab hominibus non requirens, quantum quia laudem ab hominibus non requirens, quantum in ipso fuit, omnes uirtutes suas latere uoluisset quamquam etiam ex his, quae conperta nobis erant, plura omisimus, quia sufficere credidimus, si tantum excellentia notarentur: simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant, neque me quicquam nisi conpertum et probatum scripsisse arbitrentur: alioquin tacere quam falsa dicere maluissem.
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophando. secd pie. scẽ. religioseq uiuendo.
Qui quidem erroi bumanis luteris traditus.
in tantũ ualuit. ut multos tam̃ ȩmulos. uel ina¬
nis phylosophie. uel stultȩ illius uirtutis inue¬
nerit. Unde facturus mͥ operep̾cium uideor.
si uitã scĩssimi uiri exemplo aliis mox futuram
ꝑscripsero. quo utiꝙ ad uerã sapientiã. & celestẽ
miliciã duunãq uirtutẽ legentes incitabunt᷑.
in quo ita nr̃i quoꝙ rationẽ cõmodi ducimus.
ut non inanẽ ab hominib memoria. sed eternũ a
oeo p̾mium exspectemus: quia & si ipsi ñ ita uixi¬
mus. ut exemplo aliis ẽẽ possemus. dedimus tam̃
oꝑam. ne is lateret qui eẽt imitandus. Igitur sciꝰ
martini uitã scribere exordiar: & quȩ uel ante epis¬
copatũ. uel in episcopatu gesserit. quãuis nequa¬
quam ad omĩa illius potuerĩ ꝑuenire. Adeo ea
in quib ipse tantũ sibi conscius fuit nesciuntur:

Expanded text:
philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabuntur. in quo ita nostri quoque rationem commodi ducimus, ut non inanem ab hominibus memoriam, sed aeternum a Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi non ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire: adeo ea, in quibus ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
leriq mortaliũ studio alia pre¬
& głe seculari inaniter fatio¬
dediti. exinde ꝑhennem ut pu¬
tabant memoriam nominis sui quesierunt.
si uitas clarorũ uirorũ stilo illustrassent. Quȩ
res utiq non ꝑhennẽ quidẽ. sed aliquatulũ
tamen concepte spei fructĩ afferebat: quia
et sui memoria licet incassum ꝓpagabant.
et ꝓpositis magnorũ uirorũ exemplis. non
parua ȩmulatio. legentib exccitabatur: sed
tamen nichil ad beatã illa eternãq uitam
hec eoꝵ cura ꝑtinuit. Quid enim aut ipsis
occasura cum seculo scriptorũ suoꝵ gła ꝓfu¬
it. aut quid posteritas emolumenti tulit
legendo hectorem pugnantẽ. aut socratem
philosophantẽ. cum eos non solum imitari
stulsticia sit. sed non acerrime etiam impug¬
nare dementia. quippe qui humanã uitam
p̾̃sentib tantũ actib estimantes. spes suas
fabulis animas sepulcris dederint: Siqͥ¬
dem ad solam hominum memoriam se ꝑ¬
petuandos crediderunt: cum hominis officium

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesierunt, si uitas clarorum uirorum stilo inlustrassent. quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum adferebat, quia et suam memoriam, licet incassum, propagabant, et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legentibus excitabatur. sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque uitam haec eorum cura pertinuit. quid enim aut ipsis occasura cum saeculo scriptorum suorum gloria profuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem aut Socraten philosophantem ? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam inpugnare dementia: quippe qui humanam uitam praesentibus tantum actibus aestimantes spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis officiu
Abbreviated transcription (Latin):
uis suis parauerit. Ex maiore eñĩ parte q ui
intea uia secreta consistunt. eũ alia ibi germi¬
na nulla succedunt. istarũ arborũ pomis a¬
lrntur. E rgo ubi ad illã ad quã nos buma¬
nitas nr̃i hospitis ducebat arborẽ ꝑuenim.
leonẽ ibi offendimus. Quo uiso eg̃o & ille dluie
m̃s. intremuimꝰ. Sẽs uͦ ille incunctant̾ acces¬
sit. nos licet intrepidi secuti sumus. fera pau¬
lulũ cernens. imꝑata ab eo modeste cliscessit. &
constitit: dum ille attigua ramis humiliorib
poma decerꝑet. Cumq plenã palmulis manũ
obtulisset. accurrit bestia: accepitq tam libere.
quã nullũ animal domesticũ. Et cũ comedisse.
abcessit. Nos hec intuentes. & ad huc deem̃tes.
facile potumus expendere. quanta in illo
fidei uirtus & quanta in nobis esset infirmi
lium eque singłarem uirũ uii¬

Expanded text:
uis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui uis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ubi ad illam, ad quam nos humanitas nostri hospitis ducebat, arborem peruenimus, leonem ibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus, sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paulum — cerneres imperatam a Deo — modesta secessit et constitit, dum ille attigua ramis humilioribus poma decerperet. cumque plenam palmulis manum obtulisset, adcurrit bestia accepitque tam libere quam nullum animal domesticum, et cum comedisset, abscessit. nos haec intuentes et adhuc trementes facile potuimus expendere, quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset infirmitas. Alium aeque singularem uirum ui
Abbreviated transcription (Latin):
exiguã radicẽ deꝑisse ferunt. Merũ hoc.
scõ illi labor cũ pecore cõmunis: & ꝓpͥa p̾stabat
ind̃ustria. fr̃equens enim irrigatio aquarũ tan¬
tam ꝑinguedinẽ harenis dabat. ut mixũ im
modũ urere atꝙ fructificare horti illius hoła
uideremꝰ. Ex his gͥ una cũ dño bos ille uiue¬
bat. Nobis quoꝙ ex ea copia cenã sẽs dedit.
Ibr uiddai quod uos galli forte non creditis olla
eũ holerib que nobis in cenã p̃parabat᷑ sine
igne feruere. Tanta uis solis est: ut quibus libe
ecoquis eciã ad gallorũ pulm̃ta sufficiat. Lost
cenã aũ iam inelinante uesꝑa. inuitat nos
ad arborẽ palmã: cuius int̾dum pomis uti so¬
lebat. que fere duob milib aberat. Nlam he
tantũ in heremo arbores licet raro. habent᷑ tam̃.
Quod utrũ sollers antiqͥtas ꝓcurauerit an so¬
lis natura gignat ignoro: nͥ quod ds preseuis
habitanciam quandoꝙ a scĩs heremũ hec ser¬

Expanded text:
exiguam radicem ferunt. uerum hoc exiguam radicem ferunt. uerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos Galli forte non creditis, ollam cum holeribus, quae nobis in cenam praeparabantur, sine igne feruere: tanta uis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec ser
Abbreviated transcription (Latin):
apud uos depono sermonẽ. libens p̾sto quod
poscitis: dũ modo paulopost qͦd poposcero¬
non negetis. Nos uͦ imquã nichil habemus.
in qͦ tͥ mutuũ uel sine fenore restituere possi¬
mus. sed tam̃ qͥcqͥd putaueris imperato. dũ¬
mͦ ut ceꝑas desideriis nr̃is satisfacias. Ualde
enĩ nos delectat tua oratio. Nichil inquid
postumianus ur̃a studia fraudabo. Q quia
heremite unius incipientis agnouistis uir¬
turẽ. referã ad huc uobis pauca de plurib.
rgo ubi pͥma heremi loca¬
ingressus sum. duodeũ fere a nilo mi
sub radice montis habitantẽ. Ibi qͦd in ulis
locis rarissimũ ẽ puteꝰ erat. Bouẽ unũ habe¬
bat. cuiꝰ hic erat totus labor impulsa rotali
machina aquã ꝓducere. Nam fere mille aut
ampliꝰ pedũ ꝓfundũ putei ferebat᷑. Hoitus
illic erat. multis holerib copiosus. Id qͥdẽ
contra naturã heremi. ubi omĩa arentia ex¬
usta solis ardorib. nulliꝰ umquã seminis uł

Expanded text:
apud vos depono sermonem: libens praesto quod apud vos depono sermonem: libens praesto quod poscitis, dunon negetis. Nos uero, inquam, nihil habemus, in quo tibi mutuum uel sine faenore restituere possimus.. sed tamen quidquid putaueris, imperato, dummodo, ut coeperas, desideriis nostris satisfacias: ualde enim nos delectat tua oratio. Nihil, inquit Postumianus, uestra studia fraudabo: et quia eremitae unius agnouistis uirtutem, referam adhuc uobis pauca de plurimis. Ergo ubi prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo milsub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, cuius hic erat totus labor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia arentia, exusta solis ardoribus, nullius umquam seminis uel
Abbreviated transcription (Latin):
ur ille inquid nolo nom̃ edicere nunc ad eẽt:
uelle admoaũ istud audiret exemplũ quod in
multoꝵ sepe ꝑsonis nimiũ exꝑti sumus uehe¬
m̃ter irasci. Sed tam̃ quia inimicis suas quan¬
tũ audio nuꝑ ignouit: si istud audiret. magis
magisꝙ ꝓposito confirmaret excemꝑlo. p̃elarã
ẽẽ uirtute iracundia ñ moueri. Nec uͦ inficiabor
uistas illi causas irarũ fuisse: sed ubi durioi pug
na. ibi giõsior est corona. Unde quenda si agnos¬
eis censeo iure laudandum: qͦd cũ eũ libertus
deseruerit ingratꝰ. miseratus est potius quã
insectatus abeuntẽ. Sed neꝙ illi urascit᷑. a qͦ
uidet᷑ abductus. Ego aũ nisi istiro uincende
iracundie postumianus ꝓdidisset exemplũ.
grauit̃ irascerer discessione fugitiui. Sed quia
lrasci ñ licet: tota istorũ cõmemoratio que nos
cõpungit abolenda ẽ. Te in quã postumiane
deo. Sed mem̃tote. quia ñ sine fenore istum

Expanded text:
uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uester ille — nolo nomen dicere - nunc adesset, uellem admodum istud audiret exemplum, quem in multorum saepe personis nimium experti sumus uehementer irasci: sed tamen, quia inimicis suis, quantum audio, nuper ignouit, si istud audiret, magis magisque proposito confirmaretur exemplo, praeclaram esse uirtutem iracundia non moueri. nec uero infitiabor iustas illi causas irarum fna, ibi gloriosior est corona: unde quemdam, si agnoscis, censeo jure laudandum, quod cum eum libertus deseruerit ingratus, misertus est potius quam insectatus abeuntem; sed neque illi irascitur, a quo videtur abductus. Ego autem: Nisi istud vincendae iracundiae Postumianus prodidisset exemplum, graviter irascerer discessione fugitivi: sed quia irasci non licet, tota istorum commemoratio quae nos compungit, abolenda est. Te, inquam, Postumiane, deo; sed mementote, quia non sine fenore istum
Abbreviated transcription (Latin):
panis forma ñ cernit᷑. Obstupefacti ambo. mu¬
nus celeste cognoscunt. Cum ille hoc abbatis
aduentui p̃stitũ fateret᷑. abbas uͦ illiꝰ fidei ac
uirtuti id potius asscriberet: ita ambo celestẽ
panẽ cũ multa exultatione fregerunt. Quod
cum senex ad monast̾ium cũ regressus fr̃ib
retulisset: tantus om̃ium incenderat ardor ani-¬
mos. ut certatĩ ad heremũ & sacras soluudi¬
nes ire ꝓparent: miseros se fatentes. qͦd diutiꝰ
in congregatione multoꝵ ubi humana eẽt pa¬
tienda conũsatio resedissent.
N hoc monastĩo duos ego senes uidi. qͥ iam ꝑ
quadraginta annos ibi degere. ita ut nunquã
inde discesserint ferebantur: quorũ p̾cereun¬
da mͥ cõmemoratio ñ uidet᷑. Siquide id de eoꝵ
uirtutib & abbatis ipsius testimonio & ꝯmĩũ
fr̃m. audierã sermone celebrari. qͦd unũ eoꝵ
sol nunquã uidisset epulantẽ.: altũm nunquã
iuidisset iratũ. Ad hec gallus me intuens . o si

Expanded text:
panis forma non cernitur. obstupefacti ambo mupanis forma non cernitur. obstupefacti ambo munus caeleste cognoscunt. cum ille hoc abbatis aduentui praestitum fateretur, abbas uero illius fidei ac uirtuti id potius adscriberet: ita ambo caelestem panem cum multa exultatione fregerunt. quod cum senex ad monasterium post regressus fratribus rettulisset, tantus omnes incesserat ardor animorum, ut certatim ad eremum et sacras solitudines ire properarent, miseros se fatentes, si qui diutius in congregatione multorum, ubi humana esset patienda conuersatio, resedissent. In hoc monasterio duos ego senes uidi, qui iam per quadraginta annos ibi degere, ita ut numquam inde discesserint, ferebantur. quorum praetereunda mihi commemoratio non uidetur, siquidem id de eorum uirtutibus et abbatis ipsius testimonio et omnium fratrum audierim sermone celebrari, quod unum eorum sol numquam uidisset epulantem, alterum numquam uidisset iratum. Ad haec Gallus me intuens: o si
Abbreviated transcription (Latin):
melior eẽt infirmitatis conscientia. ututũ uani¬
tate. Hoc ubi ille monachus audiuit. & ꝑielita¬
tos infantulos serpentis occursu. & ipsos insuꝑ
multa u̾bera uicto serpente meruisse. abbatẽ
obsecrat: ne sibi post hec panis ullus aut cib
aliqͥs miteret᷑. Iamꝙ octauus dies fuerat em̃sꝰ
quo se homo xp̃i intra periculũ famis ipse con¬
cluserat. Arebant m̃bra ieiunio. sed deficere
mens cȩlo intenta ñ poterat. Corpus inedia fa¬
tiscebat. fides firma durabat. Cum interĩam¬
monitus abbas ille ꝑ sꝑm. ut discipulũ uisi¬
taret. pia sollicitudine cognoscere cupiens qͣ
uite substantia uir fidelis aleret᷑. qͥ ministrari
sibi panẽ ab homine noluisset ad requirendũ
eũ ipse ꝓficiscit᷑. Ille ubi eminus senẽ uenire con¬
spexit. accurrit. agit grãs. ducit ad cellulam.
Cum ingressi parit̾ ambo conspiciunt palmi
paululũ focis eẽt ereptꝰ. ostendit᷑. Egyptii tam̃

Expanded text:
melior esset infirmitatis conscientia uirtutum uanimelior esset infirmitatis conscientia uirtutum uanitate. Hoc ubi ille monachus audiuit, et periclitatos infantulos serpentis occursu et ipsos insuper multa uerbera uicto serpente meruisse, abbatem obsecrat ne sibi post haec panis ullus aut cibus aliqui mitteretur. iamque octauus dies fuerat emensus, quo se homo Christi intra periculum famis ipse concluserat - arebant membra ieiunio, sed deficere mens caelo intenta non poterat: corpus inedia fatiscebat, fides firma durabat-cmn interim admonitus abbas ille per spiritum ut discipulum uisitaret, pia sollicitudine cognoscere cupiens, qua uitae substantia fidelis aleretur, qui ministrari sibi panem ab homine noluisset, ad requirendum eum ipse proficiscitur. ille ubi eminus senem uenire conspexit, occurrit, agit gratias, ducit ad cellulam. cum ingressi pariter ambo, conspiciunt palmicpaululum focis esset ereptus, ostenditur: Aegyptii tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculũ sibi constituerat: panẽ abbas ꝑ
duos pueros miserat. Quorũ maior habebat
etatis annos quindeuĩ: minor duodemus erat.
His gͦ inde redeuntib aspis mire magnitu¬
dinis fit obuiã eis. Cuiꝰ occur su nichil ꝑt̾riti
ubi ante pedes eorum uenit. quasi incantata
carminib cerulea colla deposuit. Minoris pue¬
ri manu app̃hensa: ac pallio inuoluta ferri
cepit. Deinde monasteriũ qͣsi uictor ingressus.
in occursũ fr̃m: expectantib cunclis captiua
bestiã resoluto pallio ñ sine iactantie tumore
deposuit. Sed cũ infantũ fidẽ atq uirtutẽ cȩt̾i
p̃dicarent. abbas altiori consilio ne infirma etã
insolesceret. uirgis utrũꝙ compescuit: multũ
obiurgatꝰ. cur ipsi qͦd ꝑ eos dñs oꝑatꝰ fuerat ꝓ¬
didissent: opꝰ illud non sue fidei. sed diuine
fusse uͥtutis: discerent potius deo in humili¬
tate seruire. & ñ insignis & uͥtutib głari: quia

Expanded text:
tabernaculum sibi constituerat, panem abbas per tabernaculum sibi constituerat, panem abbas per duos pueros miserat, quorum maior habebat aetatis annos quindecim, minor duodecim erat. his ergo inde redeuntibus aspis mirae magnitudinis fit obuiam, cuius occursu nihil perterriti, ubi ante pedes eorum uenit, quasi incantata carminibus caerula colla deposuit. minor e pueris manu adprehensam ac pallio inuolutam ferre coepit. dein monasterium quasi uictor ingressus in occursum fratrum, inspectantibus cunctis, captiuam bestiam resoluto pallio non sine iactantiae tumore deposuit. sed cum infantium fidem adque uirtutem ceteri praedicarent, abbas ille altiore consilio, ne infirma aetas insolesceret, uirgis.utrumque conpescuit, multum obiurgatos, cur ipsi, quod per eos Dominus operatus fuerat, prodidissent. opus illud non suae fidei, sed diuinae fuisse uirtutis: discerent potius Deo in humilitate seruire, non in signis et uirtutibus gloriari, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tis ibi frĩb. ad suꝑiorem inde thebaidẽ id
est ad egypti extrema contendi. Ibi enim
uaste patentes heremi solitudines: plurimũ
ferebantur habere monachorum.
ongum ẽ si omĩa cupiam referre que
uidi. tam̃ pauca ꝑstringã e plurib. Haudlon¬
ge ab heremo contigua nilo multa st̃ monas¬
teria. Habitant uno in loco pleriꝙ centeni.
quib sũmũ uis ẽ sub abbĩs imꝑio iuuere.
nichil arbitrio suo agere: omĩa ad nutũ illiꝰ
potestatẽꝙ pendere. Ex his si qͥ maior̃e uͥtu¬
dẽ mente concupiuerint. ut acturi solitaria
uitã se ad heremũ conferant: ñ nisi ꝑmitten¬
te abbate discedunt. Hȩc illorũ pͥma uirtus
ẽ. parere alieno imꝑio. Trangressis ad here¬
mũ: abbis illiꝰ ordinatione panis uł qͥlibe
cib aliꝰ ministrat᷑. Casu ꝑ illos dies qͥb illo ad¬
uenerã. cuidam qͥ nuꝑ ad heremũ secesserat.
neꝙ ampliꝰ ab hoc monastĩo quã sex milib

Expanded text:
tis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id tis ibi fratribus, ad superiorem inde Thebaidam, id est ad Aegypti extrema contendi. Ibi enim vastae patentis eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum. Longum est, si omnia cupiam referre quae vidi: tamen pauca perstringam e pluribus. X. Haud longe ab eremo, contigua Nilo multa sunt monasteria. Habitant uno loco plerumque centeni: quibus summum jus est, sub abbatis imperio vivere, nihil arbitrio suo agere, per omnia ad nutum illius potestatemque pendere. Ex his, si qui majorem virtutem mente conceperint, ut acturi solitariam vitam se ad eremum conferant, non nisi permittente abbate discedunt. Haec illorum prima virtus est, parere alieno imperio. Transgressis ad eremum abbatis illius ordinatione panis uel quilibet cibus alius ministratur. casu per illos dies quibus illo adueneram cuidam, qui nuper ad eremum secesserat neque amplius ab hoc monasterio quam sex milibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicere instituerã. apud ieronimũ sexx m̃si¬
b fui: cui uigis adu̾sus malos pugna ꝑꝑetu¬
umq certam̃ consciuit odia ꝑditoꝵ. Oderunt
eum heretici: quia eos impugnare ñ desinit.
Odert̃ clerici. quia uitã eorũ insectat᷑ & cͥmina.
Sed plane eũ boni om̃s ammnirant᷑ & dilig̃t.
Nam qui eũ hereticũ ẽẽ arbitrant᷑ insaniunt.
Uere dixerĩ. catholica hominis scientia sana
doctͥna ẽ. Totus semꝑ in lectione. totus in libͥs
ẽ: ñ die. ñ nocte requiescit. Aut legit aliquid:
aut semꝑ scribit. Quod nͥ mͥ fuisset fixum
animo &e ꝓmissũ deo teste ꝓpositũ heremum
adire: uel exigui tempis punctũ a tanto uiro
discedere noluissem. Huic gͦ traditis atq cõ¬
missis om̃ib meis. om̃iq familia que me
contra uoluntatẽ animi mei secuta tenebat.
implicitũ. exoneratus qͦdamodo graui fasce
penitꝰ ac libris regressus alexandriã uisita¬

Expanded text:
ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensiut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui iugis aduersum malos pugna perpetuumque certamen conciuit odia perditorum. oderunt eum haeretici, quia eos inpugnare non desinit, oderunt eum clerici, quia uitam eorum insectatur et crimina: sed plane eum boni omnes admirantur et diligunt: nam qui eum haereticum esse arbitrantur, insani sunt. uere dixerim, catholica hominis scidoctrina est. Totus semper in lectione, totus in libris est: non die, non nocte requiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Quod nisi mihi fuisset fixum animo et promissum, Deo teste, propositam eremum adire, vel exigui temporis punctum a tanto viro discedere noluissem. Huic ergo traditis atque commissis omnibus meis, omnique familia, quae me contra voluntatem animi mei secuta tenebat implicitum, exoneratus quodammodo gravi fasce penitus ac liber, regressus Alexandriam, visita
Abbreviated transcription (Latin):
ceraret. exponeret. Preupue auariciã: nec mi¬
nus uanitatẽ insectatꝰ ẽ. Multa de suꝑbia.
ñ pauca de suꝑstitione disseruit. Cere fatebor:
pucisse mͥ uidet᷑ uitia multorũ. Cetũm de
familiaritatib uͥginũ & monachorũ atq etiã
clexicorũ. quã uera. quã fortia disputauit. Un¬
de a qͥbusdam quos nominare nolo: dicit᷑ non
amari. Nam sicut belgicus nr̃ irascit᷑ edacita¬
tis ninie nos notatos: ita illi fremere dicunt᷑.
cũ in illo opusculo scriptũ legunt. celib̾e sꝑnit
uirgo germanũ. frẽm querit extraneũ. Ad hec
ego nimiũ inquã galle ꝓgrederis. Caue ne & te
aliquis qui hec fortassis agnoscit exaudiat:
teꝙ una cũ ieronimo incipiat ñ amare. Nam
quia scolasticus es. ñ immerito te u̾su chomici
illius ãmonebo: obseqͥum amicos. ueritas o¬
dium parit. Tua nobis potiꝰ ut ceꝑas postu¬
miane repetat᷑ orientalis oratio. Ego inquid

Expanded text:
ceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec miceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec minus uanitatem insectatus est. multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit: uere fatebor, pinxisse mihi uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari. nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimiae nos notatos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: caelibem spernit uirgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, nimium, inquam, Galle, progrederis: caue ne et te aliquis, qui haec agnoscat, exaudiat teque una cum Hieronymo incipiat non amare. nam quia scolasticus es, non inmerito te uersu comici illius admonebo: obsequium amicos, ueritas odium parit. tua nobis potius, ut coeperas, Postumiane, repetatur orientalis oratio. Ego, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
meritũ dotemꝙ uirtutũ non solum latinis
atꝙ grecis. sed hebreis etiã ita littĩs institutus
est. ut se illi in om̃i scientia nemo audeat cõꝑare.
Miror aũ si non & uobis ꝑ multa que seripsit
oꝑa comꝑtus ẽ cũ ꝑ totum orbem legatur. No¬
bis uͦ gallus inquid nimiũ nimiũꝙ cõꝑtꝰ est.
Nam ante hoc quinquennium quendam illius
libellũ legi. in quo tota nr̃orũ natio monachoꝵ
ab eo uehem̃tissime uexatur & carpit᷑. Nnde
int̾dum belgicus nr̃ ualde irasci solet: quod dix¬
erit nos usq ad uomitũ satiari. Ego autẽ illi
uiro ignoseo. atq ita sentio de orientalib illũ
potiꝰ monachis qua de occidentalib disputasse.
Nam edacitas in grecis gula ẽ. in gallis natura.
Tum ego scolastice inquã galle defendis gentem
tuã. Sed queso te liber iste nunquid hoc so¬
lum uitiũ dampnat in monachis: Inmo uͦ
inqͥd nichil penitus omisit. qͦd ñ carperet: la¬

Expanded text:
meritum dotemque uirtutum non solum Latinis meritum dotemque uirtutum non solum Latinis adque Graecis, sed et Hebraeis litteris ita institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat conparare. miror autem, si non et uobis per multa quae scripsit opera conpertus est, cum per totum orbem legatur. Nobis uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum solere satiari. ego autem illi uiro ignosco, adque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse. nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum uitium damnat in monachis? Immo uero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, la
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ. si & nequaquã late se potuisset effũ¬
dere: nisi contentione creuisset. Istius modi gͦ tur¬
batione cum ueni alexandriam. fluctuabat ee¬
cłia. Me quidẽ eꝑc illius ciuitatis benigne
admodũ. & melius quã opinabar excepit. &
secũ tenere temptabat. Sed non fuit animus
ibi consistere: ubi recens fr̃ne cladis feruebat
inuidia. Nam & si fortasse uideant᷑ parire
eꝑis debuisse ñ ob hanc tam̃ causam multitu¬
dinẽ tantã sub xp̃i confessione uiuentẽ pre¬
sertĩ ab eꝑis oportuisset affligi.
Gitur inde digressus betheleem oppidĩ petii.
quod ab ierosolimis sex milib disꝑat᷑: ab alexe¬
anlria aũ sedecĩ mansionib ab est. Eccłiam
loci illius ieronimꝰ prbr regit. Nam parrochia
est eꝑi qui ierosolimã tenet. Michi iam pͥdẽ
ieronimus suꝑiore illa mea ꝑegͥnatione com¬
ꝑtus facile obtinuerat: ut nullũ mͥ expeten¬
dum rectius arbitrarer. Nir enĩ pret̃ fidei

Expanded text:
dotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ueni Alexandriam, fluctuabat. me quidem episcopus illius ciuitatis benigne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcopis, oportuisset adfligi. Igitur inde digressus Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosolymis sex milibus separatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: nam paroechia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. mihi iam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione conpertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer. uir enim praeter fidei