comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis uiui piculaequam grecia lopiciam uocant. Parotͣsunt duriiae ua collectiones quae ex febribus ait
exuuquid alud nascuntur in auriumuicinitates. unde& parotidesunt appellatat. Ota enim greceau¬
ricllau dictur i bentgo et uesagia macularum paruula in rotunditate formata abspccia denticula edic¬
ticuhes pilarst quemtatisa crumignem appellant idest execrandum perantistasin si quidem in super¬
e roboreflammeo aites rubescunt . Tunc moturubore quasi abigni uicina inuadintur loca itaut etiã
febris excitetur. Serpedo es rubor cutis cum pustularum extantia & nomen sumsit a serpendo eo quod
sespisc menbra in petigo cst siccascabies prominens a corpore cũ as peritte & rotundia e sonnac hanc
serpiat menuim appellat prorigo uocata est a peruendo & ardendo Ordeolus est paruissima ac puru¬
nla uolarto in capiius palferium constituta in mediolata & ex utroq: conducta ordeum granumsimu¬

Expanded text:
is vulpeculae, quam Graeci ἀλώπεκα vocant. Parotidae sunt duritiae vel collectiones, quae ex febribus aut ex aliquo alio nascuntur in aurium vicinitates, unde et παρωτίδες sunt appellatae. Ὦτα enim Graece auricula dicitur. Lentigo est vestigia macularum parvula in rotunditatem formata, ab specie lenticulae dicta. Erisipela est quem Latini sacrum ignem appellant, id est execrandum per antiphrasim. Siquidem in superficie rubore flammeo cutes rubescunt. Tunc mutuo rubore quasi ab igni vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitetur. Serpedo est rubor cutis cum pustularum extantia, et nomen sumpsit a serpendo, eo quod serpiat membra. Inpetigo est sicca scabies prominens a corpore cum asperitate et rotunditate formae. Hanc vulgus sarnam appellant. Prurigo vocata est a perurendo lenta collectio in pilis palpebrium constituta, in medio lata et ex utroque conducta, hordei granum simi
Abbreviated transcription (Latin):
tiis donatione dossequitꝰ nam antiquus nuptiarum erat ritus quosemaritus & uxor

Expanded text:
edente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxoredente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxor
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod est paco. Vnde & pepigit placitum quo que similiter ab eo quod placet. Alii dicunt pactum ẽẽ
quod uolens quis quefacit. placitum uero etiam nolens conpellitur. uelutiquandoquisq: paratus sit in iu¬
ditio ad respondendum quo dnemopotest dicerepactum sed plactũ. Mandatum dictum quodolim in com¬
missonegotio alter alterimanumdabat. Ratum uero quasirationabile& rectum. Vndeetquipolli¬
cetur dicit ratum esse profiteor hoc est firmũ at que perpetuum. Riteautẽ eẽ non recta sed exmore :
CIRΟΟRΑΓVΩ CAVTIO Emptio & uinditio est rerum commutatio at que contractus ex conuenientia
ueniens. Emptio autem dicta quoda metibisit. Venditio quasi uenundinatio id est anundinis. Donatio est
cuius lib& reitrans actio dictam autẽ dicunt donationẽ quasidoniactionẽ & dotem quasido item. prae

Expanded text:
eo quod est paco, unde et pepigit. Placitum quoque similiter ab eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse eo quod est paco, unde et pepigit. Placitum quoque similiter ab eo, quod placeat. Alii dicunt pactum esse quod volens quisque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus sit in iudicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed placitum. Mandatum dictum, quod olim in commisso negotio alter alteri manum dabat. Ratum vero, quasi rationabile et rectum, unde et qui pollicetur dicit: 'Ratum esse profiteor', hoc est, firmum atque perpetuum. Rite autem esse non recte, sed ex more. Chirographum. Cautio. Emtio et venditio est rerum commutatio atque contractus ex convenientia veniens. Emtio autem dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, id est a nundinis. Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praec
Abbreviated transcription (Latin):
popt̃ necessitatẽ adhibendorum solemnium. Ita autem ut quiscrib& titulũ eius demscriptura e codicillũ
oc& sicut autẽ codicillus fit uicetes tam̃ti ita cpisto lauicecodicillorum Cretio est certis dierum numerus inquo
institutus heres aut adithereditatem aut finito tempore cretionis excluditur nec liberum illi est ulta capiendae
ereditatis. Cretio a utem appellata quasi decretio id est decernere uel constituere. Vt puta illeheres esto
Ad diturq cernitor quem fradiestot. Ad eundarum autem hereditatum contensimus statutus erat dies
quibus non esset cretio addita. Fidei conmissum dictum ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides
dicta eo quod fiat quod tamen non directis uerbis sed praeuis exposcitur. Pactumdicitur interpartes
ex paceconueniens scriptura legibus ac moribus conprobata. Et dictum pactum quasi ex pacefactum. ab

Expanded text:
propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita. Fideicommissum dictum, ut fiat quod a defuncto committitur. Nam fides dicta eo quod fiat; quod tamen non in directis verbis, sed precativis exposcitur. Pactum dicitur inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus conprobata; et dictum pactum quasi ex pace factum, ab
Abbreviated transcription (Latin):
infraudeheredum uelligatariorum seulibertorum non est palam prolatum. quod si non latet tamensi praedictis
personis non proferatur sub primiuidetur. Nunccupatio est quam in tabulis cerisq: testatorrecitat. Dicens ha
ut in histabulis cerisquescripta sunt ita dico italego Ita queuosciues romani testimonium michi perhibet .e. &
hocdicitur nunccupatio Nuncupare est enimpalam nominare & confirmare. Ius liberorum est coniugunsin
liberis inuicem prolocopignerum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum ut ueteres aiunt sine dubio ab
uctoredictum qui hoc scriptura egenus instituit. Est autem scriptura nullam indigens solemnitatem
uerborum sed solã testatoris uolum tatẽ qualecumq: scriptura esignificatione ex praessam. Cunis benefitio
uolum tatibus defunctorum constat eẽ subuentũ. Propter legalium uerborum difficultatẽ. Aut certe

Expanded text:
in fraude heredum vel legatariorum seu libertorum non est palam prolatum: quod si non latet, tamen si praedictis in fraude heredum vel legatariorum seu libertorum non est palam prolatum: quod si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, supprimi tamen videtur. Nuncupatio est, quam in tabulis cerisque testator recitat, dicens: 'Haec ut in his tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: itaque vos, cives Romani, testimonium mihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: nuncupare est enim palam nominare et confirmare. Ius liberorum est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nullam indigens sollemnitatem verborum, sed solam testatoris voluntatem qualicumque scripturae significatione expressam. Cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum propter legalium verborum difficultatem, aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
uocabantur Testam̃ iurisciuilis est quinq: testium subscriptione firmatum. Testam̃ tum iu¬
ris practoris est septẽ testium signis signatũ. sedilluda pud ciues sit indeciuile istud apud
praetores in deiuris practorii.Testam̃tum autẽ signare notareest  id est ut notum sit
quod scriptũ e O logra fum testam̃tũ est manu auctoris totũ conscriptũ atq suscriptũ
unde et nomen accepit. grecienimolo totũ grafinlitterã dicunt irritũ testamencũ ẽ sibis quites tauit capitediminu
tus ẽ aut si nonrite factũ sit In officiosumtes tamentum ẽ quod frustra liberis exeredatis sineofficiona
turalis piecatis in extraneas personas redactum est . Ruptũ testa mentuminde uocatꝰ eoquod nascente
postum aneque exheredato nomi natim ne que herede instituto disrumpitur. Suppressum testamentu in ese quod

Expanded text:
vocabantur. Testamentum iuris civilis est quinque testium subscriptione firmatum. Testamentum iuvocabantur. Testamentum iuris civilis est quinque testium subscriptione firmatum. Testamentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; unde et nomen accepit. Gtus est, aut si non recte factum sit. Inofficiosum testamentum est quod frustra liberis exheredatis, sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum qui anisi testatormortuus fuerit. Nec confirmari potest nec sciriquidin eo scriptum est. quia
clausum & obsignatũ est & in dedictum testam̃ tum quia ñ ualet nisi post testatoris monumentum
Vnde& a postolus testam̃tum in quid in mortuis confirmatur. testam̃tũ sane in scripturis sanctis
non hoc solũ dicitur quod ñ ua l& nisi testatoribus mortuis. sedomne pactum & placitum testam̃tun
uocatur Nam laban &ia cobtestam̃tum fecerunt. quod utiq etiam int̃uiuos ualeret. & in psalmis
legitur aduersũ tetestam̃tũ disposuerunt. Hoc est pactum & in numerabiliatalia. Tabula
testam̃ti ideo appellata esunt quia ante arthȩ & membranã sum indolatista ibulis non solum
testamenta sed etiam epistolarum alloquia scribebant. Vn de & portitores earũ tabu larii

Expanded text:
tum, quia nisi testator mortuus fuerit, 200 nec confirmari potest, nec sciri quod in eo scriptum sit, quia tum, quia nisi testator mortuus fuerit, 200 nec confirmari potest, nec sciri quod in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est; et inde dictum testamentum, quia non valet nisi post testatoris monumentum; unde Apostolus: Testamentum, inquit, in mortuis confirmatur. 3. Testamentum sane in Scripturis sanctis non hoc solum dicitur, quod non valet, nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum, testamentum vocabant; nam Laban et Jacob testamentum fecerunt, quod utique etiam inter vivos valeret. Et in PsalmiAdversum te testamentum disposuerunt,' hoc est, pactum; et innumerabilia talia. Tabulae testamenti ideo appellatae sunt, quia ante chartae et membranarum usum in dolatis tabulis non solum testamenta, sed etiam epistolarum alloquia scribebantur; unde et portitores earum tabellarii
Abbreviated transcription (Latin):
na quoerceretur audatia tuta que sit interin probos innocentia & in ipsis in probis formidato subplic
refrenctur nocendifacultas : Erit autem lex honesta iuxta possibilis secundum naturam secundum consu¬
etudinẽ patria elocotem poriq: conueniens necessaria hut ilis. Manifesta quo quenea liquidpero¬
curitatem in captionem contineat. Nullo priuato commodo sed pro communeciuium hutilitate conscrip
DECΛVSIS Pragma grecum est quod latin aedicitur causa Vnde& pragmatiamꝰ negotia dicui¬
tur et actorcausarum et negotiorum pragmaticus nunccupatur. DEΤESΤΙBVS: Testesquis que
appellantur. Itẽ testes dicti quod testamento adhiberisolent. sicut signatores quod testament d̃ signant.
DE INSTRVMEN TISEGΛLIBVS Volumtas generalenom e n omnium legalium in
trumentorum quaequia non .ui. sed uolum tate procedit ideotale nom̃ accepit. Testamentum uoca¬

Expanded text:
na coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, na coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi facultas. Erit autem lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscripDe causis . Πρᾶγμα Graecum est, quod Latine dicitur causa, unde et pragmatica negotia dicutur, et actor causarum et negotiorum pragmaticus nuncupatur. De testibus . Testes sunt quappellantur. Item testes dicti quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signant. De instrumentis legalibus . Voluntas generalestrumentorum, quae quia non vi, sed voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. 2. Testamentum voca
Abbreviated transcription (Latin):
door Nam& sĩ lortauia nõ caesare suffecticonsules papius & popeius legentulerunt qua ca nominib:
corum a ppellatur papia popta continens patrum praemia prosu scpuendis liberis sub eodemquo queim¬
poruatoesaladus ttibunus plebis legem fecit nequis plus in extraneis tefamento ligaret quanut quan
petars per esst heredibus excuius nominelex falcidia nunccupataest Me uibus anoeasea satr
le tesnaualium conmerciorum sunt ab insula rodo cognominatac. inqua antiquitus mercacorũ usus
fuit s Pr acuilegia autem sunt leges priuatorum quasi priuata eleges namoriui legium indedictum¬
quo dinpriuato stratur : Omnis autem lex aut permittt aliquidut uir fortis petat preemium aut¬
uocił utsa crarum uirginum nuptias nulli petereliceat. Aut punit ut quicedem fecerit capiteplectatur¬
enisenim praemio aut poena uita moderatur humana : F ac taesunt autem leges ut earum metu huma¬

Expanded text:
liae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus liae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribupars superesset heredibus, ex cujus nomine lex Falcidia nuncupata est. C. VII. Quae sit lex s De legibus rhodiis . Rhodiae leges navalium conmerciorum sunt, ab insula Rhodo cognominatae, in qua antiquitus mercatorum usus De privilegiis . Privilegia autem sunt leges privatorum, quasi privatae leges. Nam privilegium inde dictumquod in privato feratur. verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectaturEius enim premio aut pena, vita moderatur humana. Facte sunt autem leges, ut earum metu huma
Abbreviated transcription (Latin):
.uiii. decisio et propersonarum qualitaabus et labordusta diuisio item principis portio Iuspublicum ẽ in sacris
idest romani tam quam delegitimis hereditatibus de crecionibus decutelis deu sucapionib: quae iura
nullum apud alium populum repperiuntur sed propria sunt roma noruma et in eosdem solos cons¬
tituta: constat autem ius quiritium ex legibus ex plebis scitis constitutionibus principium etediccis
xsiue pradentium responsis :lex ẽ conscitutio populi quoma iores natusi mul cum pleuibus aliql sancier̃¬
xisscita sunt quae plebestantum constituunt: et uoca tascita quod ea plebes sciat uel quod seistitat et rogat¬
a edicunttconsulentibus unde etresponsa paulidicta fueruntenim quidam prudentes et arbitri
dequitats quiin satutiones ciuilis iuris conpositas aediderunt quibus dissidentium lites contentiones

Expanded text:
e decisio, et pro personarum qualitatibus et labori iusta divisio; item principis portio. Quid sit ius publicum . Ius publicum est in sacris e decisio, et pro personarum qualitatibus et labori iusta divisio; item principis portio. Quid sit ius publicum . Ius publicum est in sacris id est Romani, tamquam de legitimis hereditatibus, de cretionibus, de tutelis, de usucapionibus; quae iura apud alium nullum populum reperiuntur, sed propria sunt Romanorum et in eosdem solos constituta. Conssive prudentium responsis. Lex est constitutio populi, quando maiores natu simul cum plebibus aliquid sanxerunt. Scita sunt que plebes tantum constituunt. Et re dicuntur consulentibus; unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri aequitatis, qui institutiones civilis iuris conpositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesq
Abbreviated transcription (Latin):
usnatutale commune omnium nationum et quod ubi que in stinctu naturae non consatutione aliqua
habetur : utuiri et feminȩ coniunctio liberorum susceptio etedocatio communis omnium posses sio
et omnium unalibertas ad qui sitio eorum quaecelo terra mariq: capiuntur. Item deposita ecei
uel commendate pecuniȩ rescitutio uiolentiae peruim repulsio nam hoc aut siquid huic simile ẽ.
tio bella captiuitates seruitutes post liminia foedera paces indutiae legatorum non uiolandorum
religio conubia inter alieni genas prohibita: et indeius gentium quaeo iure omnes fere gentes
uel commissio Item signo dato receptio item fligitii militaris disciplina silocus deseratur. Item stipendio¬
rum modus: Dignitatum gradus praemiontum honor ueluti cum corona uel torques donantur. item praedas¬

Expanded text:
Ius naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua Ius naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, tio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. Item praeda
Abbreviated transcription (Latin):
sunt a ut humanac. diuinaenatura humanaemoribus constant: Ideo que eae discrepant qum̃ alia¬
II alis gentibus placent fas lex diuina ẽ ius lex humana transire peralienum fas ẽ. ius non ẽIus genera
conscat : lex ẽ conscitutio scripta mos ẽ uetusteͣ probata consuetudo si uelex nonscripta: Nam lex ale¬
endo uocata quia scripta ẽ mos autem longa consuetudo ẽ demoribus cracta tantundem : consuetudo
Autem e ius quo ddam moribus inscitutum quod prolege suscipitur cumdeficit lex nec differe scriptura
anratione consistat quando et legem ratio commendet poribosirationelex constat. lex erit omne ia
quod ratione consuterit dumtaxat quod relegioni congruat quod disciplina e conueniat quod saluti
iiii proficiat uocã autem consuetudo quia in communi ẽ usu ius naturale ẽ aut ciuile aut getium¬

Expanded text:
sunt, aut humanae. Divinae natura, humanae moribus constant; ideoque haec discrepant, quoniam aliasunt, aut humanae. Divinae natura, humanae moribus constant; ideoque haec discrepant, quoniam aliae aliis gentibus placent. Fas lex divina est, ius lex humana. Transire per alienum fas est, ius non est. Quid diconstat. Lex est consgendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni coi proficiat. Vocata autem consuetudo, quia in communi est usu. Decretum sive Concordi
Abbreviated transcription (Latin):
tispͥmus legesiudicutq constituit mercuriustrimegestus pͥmꝰlges cegrptus tradidit Solonpͥmꝰ leges a theniensil¬
seribentiscre auit: quileges exlibrissolonis inlatinũ sermonẽ trans latus duo decim tabulis exposuerunt
orunt autem hi ap̃claudius genutius ueterius iulius manlius sulpicius sextius curatius romilius postum¬
us hud ecemuiri legum conscribendarum electi sunt. leges autem redigere in libris primus consulpompe¬
ius instituereuoluit sed non perseuerauit obtrectatorum metu. Deindecaesar coepit id facere seda¬
te interfectus est paulatim autem antiquae leges uetustate . At que in curia ex soleuerunt. Quarũ &¬
si nullus iamusus est notitia tamen necessaria uideatur. Nouaea constantino caesarecoeperunt & reli¬
quis succedentibus erantq permixte & in ordinatt posteatheo dosius minor agustus adsimilitud inem gre¬
goriani& hermo geniani codicem factum constitutionum a constantin item portm. sub propriocuiusq:

Expanded text:
imus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensiscribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum sermonem translatas duodecim tabulis exposuerunt. Fuerunt autem hi: Appius Claudius, Genucius, Veterius, Iulius, Manlius, Sulpicius, Sextius, Curatius, Romilius, Postumius. Hi Decemviri legum conscribendarum electi sunt. Leges autem redigere in libris primus consul Pompeius instituere voluit, sed non perseveravit obtrectatorum metu. Deinde Caesar coepit id facere, sed ante interfectus est. Paulatim autem antiquae leges vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi nullus iam usus est, notitia tamen necessaria videtur. Novae a Constantino Caesare coeperunt et reliquis succedentibus, erantque permixtae et inordinatae. Postea Theodosius minor Augustus ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani codicem factum constitutionum a Constantini temporibus sub proprio cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
quiadũ escã querunt more suisterrã subaquis fodiunt : Circaguttur enĩ habent oris officium. et nis
rostrũ a renisin mergant pastũ non colligunt : Coruiacordisuoce dictiqua grunniunt pectore:
suaq uoce proditicapiuntur ⁊ Tinnigrecũ nomen habent . ⁊ hii ingrediuntur ueris tẽpore : intrant
dextrolatere leuo exeunt ⁊hoc in decreduntꝰ quod dextris oculis acutius uideant quã sinistris. : Gladius
dicitur eoquod rostro mucrinato si tobhocnaues perfossas mergit : Serra nuncupcita quia serratã

Expanded text:
quia dum escam quaerunt, more suis terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi quia dum escam quaerunt, more suis terram sub aquis fodiunt. Circa guttur enim habent oris officium, et nisi rostrum arenis inmergunt, pastum non colligunt. Corvi a cordis voce dicti, quia grunniunt pectore, suaque voce proditi capiuntur. Thynni Graecum nomen habent. Hi ingrediuntur veris tempore, intrant dextro latere, laevo exeunt. Hoc inde creduntur quod dextris oculis acutius videant quam sinistris. Gladius dicitur eo quod rostro mucronato sit: ob hoc naves perfossas mergit. Serra nuncupata, quia serrata
Abbreviated transcription (Latin):
ue : ab emit tendo et fuden doa quas uocate : ceteri senĩ bestiis maris alcius iaceunt undas : Balienĩ grecae
ut instar obtineret inferni: Dicente propheta exaudiuit medeuentre in ferni : Equi marini quod prima
parte equi sunt postreina soluuntur in piscẽ : Focas dicunt esse boues marinos quasiboacas : ceraleia colo¬
reappellati : Nã cerulũ est uiri decũ nigro ut est mare : Del sines certũ habent uocabulũ quoduoces hominũ
sequantur . uel quod ad simfoniã gregatĩ conueniunt : Nichil in mari uelociusistis : Nã plerũq salientes
nauestransuolant :: Quando autẽ prȩludunt influctibus et undarũ semolibus saltu precipiti feriunt.
Tempestates significare uidentur : Hu propriesi mones nominantꝰ ⁊ est et delfinũ genus in nilo dorsoser¬
rato quicro codillos tenera uentriũ secantes interimunt : Porcimariniqui uulgo uocantꝰ suilli

Expanded text:
tiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae; ceteris enim bestiis maris altius iaciunt undas; βάλλειν enim Graece tiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae; ceteris enim bestiis maris altius iaciunt undas; βάλλειν enim Graece ut instar obtineret inferni, dicente Propheta 2, 3: 'Exaudivit me de ventre inferni.' Equi marini, quod prima parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem. Bocas dicunt esse boves marinos, quasi boacas. Caerulei a colore appellati; nam caeruleum est viride cum nigro, ut est mare. Delphines certum habent vocabulum, quod voces hominum sequantur, vel quod ad symphoniam gregatim conveniunt. Nihil in mare velocius istis; nam plerumque salientes naves transvolant. Quando autem praeludunt in fluctibus et undarum se molibus saltu praecipiti feriunt, tempestates significare videntur. Hi proprie simones nominantur. Est et delphinum genus in Nilo dorso serrato, qui crocodillos tenera ventrium secantes interimunt. Porci marini, qui vulgo vocantur suilli,
Abbreviated transcription (Latin):
utranacetutuliet leone set nigrimeruliet pauidiuersocolore dorso et collopicq et turdi albouarii. et cete¬
ra quac sibi iuxta speciesterrestriũ animaliũ nomina uindicauerunt : ex moribus terrestriũ ut canes in ma
raterrenis canibus nuncupatiquodeant et lupi quod in proba uoracitate aliospersequantur : a colore:
ut umbrȩ quia colore umbrȩ sunt. et aurate quia in capite auricola remhabet. et uarii auarietate quosuul¬
gotructa suocant: a figura ut orbis quia rotundus est totusque in capite constat. ut solla quod sit instar calci¬
amentorũ solus: a sexuut musculus quod sit ballene masculus : eiusenĩ coitu c̃oncipere haecbelua peribetur :
hinc et musculi condearũ quorũ lacte concipiunt ostreae. Ballena eautẽ sunt in mensȩ magnitudinis bes¬

Expanded text:
ut ranae et vituli et leones et nigri meruli et pavi diverso colore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et ceteut ranae et vituli et leones et nigri meruli et pavi diverso colore, dorso et collo picti, et turdi albo varii, et cetera quae sibi iuxta species terrestrium animalium nomina vindicaverunt. Ex moribus terrestrium: ut canes in mari a terrenis canibus nuncupati, quod mordeant; et lupi, quod inproba voracitate alios persequantur. A colore: ut umbrae, quia colore umbrae sunt; et auratae, quia in capite auri colorem habent; et varii a varietate, quos vulgo tructas vocant. A figura: ut orbis, quia rotundus est totusque in capite constat; ut solea, quod sit instar calciamentorum soleis. A sexu: ut musculus, quod sit ballenae masculus; eius enim coitu concipere haec bellua perhibetur. Hinc et musculi coclearum, quorum lacte concipiunt ostreae. Ballenae autem sunt inmensae magnitudinis bes
Abbreviated transcription (Latin):
dirctũ corpusculisui partes gradat̃ porrigendo contractas contraendo porrectas motũ explicat sicque¬
agitatusperlabitur: DE PIS CIBUS Piscesdietiunde etpecus a pascendo salieet uR epralia
ideodicuntir haa quenatant : eo quo dreptandihabeant spetiã et naturã quãus semprofundũ in mergant
enĩ greceutrũqdicitur: idest quiaet in aquiset interris iuuunt ut foce crocodilli ippopotahi id est equi fluui¬
ales : Pecoribus autem et bestiis et uolatilibus antea homines nomina in posuerunt quã piscibus quia priusiusa
etcognita sunt :pisciũ uero postea paulati congnitis generibus nomina instituta sunt ãut ex simitudine terres¬
trium animaliũ aut exspecie propria siuemoribus seu colore uel figura. aut asexu ex similitud ineterrestriũ

Expanded text:
directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicquedirectum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicqueagitatus perlabitur. De piscibus . Pisces dicti unde et pecus, a pascendo scilicet. Reptilia ideo dicuntur haec quae natant, eo quod reptandi habeant speciem et naturam; quamvis se in profundum inmergant, enim Graece utrumque dicitur, id est quia et in aquis et in terris vivunt: ut phocae, corcodilli, hippopotami, hoc est equi fluviales. Pecoribus autem et bestiis et volatilibus antea homines nomina inposuerunt quam piscibus, quia prius visa et cognita sunt. Piscium vero postea paulatim cognitis generibus nomina instituta sunt aut ex similitudine terrestrium animalium, aut ex specie propria sive moribus seu colore, vel figura, aut sexu. Ex similitudine terrestrium:
Abbreviated transcription (Latin):
usia cimex : Emi granius uermis capitis uocatus : Lum bricus uermis intestinarum Dictus q̃uasi lũbricus
quia labitur. uel quod in lumbis sit : Ascaride costi peduculruer mescutis apedibus dicti unde et pe¬
duclosi dicuntur quibus peduculi in corpore efferuescunt: pulices uero uocatis unt quod expul uere
magis sutruntur : Lendex: Tarmusuermisestlardi : Nicinus uermniscanis uocatusco quod heret inauri¬
buscanũ : cenosenĩgritaetanis est : Vsia est uerimisporei appellata quia urit: Nãubimor derit ad colocus
ardet ut ibiue sicȩfiant: Cimexde similitudinecuiusdã herbȩ uocatus : cuius fetorẽ habet : propria eau¬
temuermis in carne putrena scitur : tinea inuestimentis eruca inolera : teredo in ligno : tarmus in lar do:
Vermis nonut serpensa pertispas sibus uel squamarũ nisibus repit . quia non est illis oe nerigor ut colubrissed in

Expanded text:
usia, cimex. Hemicranius vermis capitis vocatus. Lumbricus vermis intestinarum, dictus quasi lumbicus, usia, cimex. Hemicranius vermis capitis vocatus. Lumbricus vermis intestinarum, dictus quasi lumbicus, quia labitur, vel quod in lumbis sit. Ascaridae . . . Costi . . . Peduculi vermes cutis a pedibus dicti. Unde et peducosi dicuntur quibus peduculi in corpore effervescunt. Pulices vero vocati sunt quod ex pulvere magis nutriantur. Lendes . . . Tarmus vermis est lardi. Ricinus vermis est canis, vocatus eo quod haeret in auribus canum; κύων enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata quia urit; nam ubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
quod inlimo uel delimonascatur : Vnde et sordida semper et inmunda habetur : Bõb pcis frondium uer¬
mis excuiustextura bom bacinũ conficitur: apellatus autẽ hoc nomine ab eo quod euacuetur dũfila generat &
nequa bestiam et maleficã anuolutã in pãpino : Inplicat seidẽ nec aduolat ut lacusta ut huc illucq discurrens
semipasta dimittat. sed permanet perituris frugibus et tardolapsu. pigrisq: morsibus uniuersa consume
Teredonas greciuocant lignorũuermes quod terendo edant: hos no stermites dicimus : Ita eñĩ apud latinos¬
lugniuer mes uocantur quos tẽpore in oportuno caesae arbores gignunt : Tincauestimentorũ uermis
Dicta quod teneat & eo us que insedat quo erodat : Inde et pertinax quod in eandem rem idemtidem
urgueat Mermes carnium emigransũs lumbricus a scaride costi ped sculi pulices lendex tarmus ricin

Expanded text:
quod in limo vel de limo nascatur. Unde et sordida semper et immunda habetur. Bombyces, frondium verquod in limo vel de limo nascatur. Unde et sordida semper et immunda habetur. Bombyces, frondium vermes, ex cujus textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo, quod evacuetur, fila generat, enequam bestiam et maleficam involutam in pampino implicat. » Sed idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat: scilicet permanet perituris frugibus, et tardo lapsu pigris morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignoruligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno caesae arbores gignunt. Tinea vestimentorum vermis, dicta quod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eandem rem identidem urgeat. Vermes carnium: hemicranius, lumbricus, ascaridae, costi, peduculi, pulices, lendes, tarmus, ricinus,
Abbreviated transcription (Latin):
diũ : Sanguis suga uermis a quatilis dicta quod sanguinẽ sugit : potantibus enĩ insidiatur : cũ que in labitur faucib
uel ubiuspiã adheresit sanguinẽ aurit : et cũnimio cruore madierit : ẽuomit quod hausit Etrecentior ẽ denuo
sugat : Scorpio uermis terrenus quipotius uermibus ad scribitur. non serpentibus animal armatũ aculeo et
exeogrece uocatũ quod caudã figat : et arcuato uulnere uenena diffundit : propriũ est autem scorpio¬
nis quod manus palmã nonferiat : Cantarida uermisterrenus qui humano corpori. statĩ fuerit applicitus
suia dustione uesicas efficit plenas humore. Multipesuer misterrenus exmultitudinepedũ uocatus : qui
contractus inglobulũ complicatur : nascitur subpetris exhumore et terra : Limax uermis limi dictus

Expanded text:
dium. 3. Sanguisuga, vermis aquatilis, dicta, quia sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque illabitur faucibus, dium. 3. Sanguisuga, vermis aquatilis, dicta, quia sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque illabitur faucibus, vel ibi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, id evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. 4. Scorpio, vermis terrenus, qui potius vermibus ascribitur, non serpentibus: animal armatum ex eo Graece vocatum quod cauda figat et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpionis quod manus palmam non feriat. Cantharida vermis terrenus qui humano corpori statim fuerit applicatus, sui adustione vesicas efficit plenas humore. Multipes vermis terrenus, ex multitudine pedum vocatus, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
morfoseorũ libris cõmemoratdicens : Sunt quicũ clausoputrefacta et spina sepulcro. mutaricreant huma¬
na s angue medullas quod sicreditur meritocuenit . ut sicut perserpentẽ mors hominis ita in hominis mor tẽ
serpens : Fertur autẽ quod serpens hominẽ nudũ nonsit ausus contingere: UIIII. DE UERMIBUS
Ver misest animal quod plerũ que decarne uel deligno uel dequa cũ quere terrena sineullo concubitugignitꝰ
licet nonnũquã et deouis nascantꝰ sicut scorpio : Sunt autẽ uermes aut terrae aut aquae aut aeris aut carnũ
aut frondium aut lignorũ aut uestimentorũ : Aranca uermiaeris ab aeris nutrimento co gnominata quaetxi
guocorporelonga fila deducit et telae semper intenta nũ quã desinita laborꝑreperpetuũ sustinens in suarte sus pen¬

Expanded text:
morphoseorum libris commemorat dicens15, 398: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulchro mutari credunt humamorphoseorum libris commemorat dicens15, 398: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulchro mutari credunt humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per serpentem mors hominis, ita et hominis morte serpens. Fertur autem quod serpens hominem nudum non sit ausus contingere. § 5 De vermibus. Vermis est animal quod plerumque de carne, vel de ligno, vel de quacumque re terrena sine ullo concubitu gignitur; licet nonnumquam et de ovis nascuntur, sicut scorpio. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. Aranea vermis aeris, ab aeris nutrimguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta nunquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspen
Abbreviated transcription (Latin):
repxnt quasa summoguttur eus queadimã ilium parilimodo dispositas habent : squamis enĩqua siunguib::
costis quasieruribus innituntur : undessinqualibet corporis parte abaluo usque ad capud ictualiquo conlidatur:
deblisreslditatur sum habere non possit: quia ubicũq illehictus inciderit spinã soluit perquã costarũ pedes
et moriiscorporis a gebantur : Serpentes autẽ diuueuere dicunt᷑ ꝑ a deo ut deposita ueteretunica senectutẽ
deponer ead que in iuuentã redire peribeant᷑ : Tunicaeserpentũ exubiae nuncupantur . eo quodhisquando senes¬
cunt seseexuunt : Quibus exuti in iuuentã redeunt : Dicuntur enĩ et exuuiae : et in dubiȩ. q̃uia exuuntur et
induuntur : Pitagoras dicit demedulla hominis mortui quae in spina est serpentẽcreari : Quod etiã ouidius in meta¬

Expanded text:
repunt, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habent. Squamis enim, quasi unguibus, repunt, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dispositas habent. Squamis enim, quasi unguibus, costis, quasi cruribus, innituntur. Unde si in qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput ictu aliquo collidatur, debilis reddita cursum habere non potest: quia ubicunque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corpdeponere atque in iuventam redire perhibeantur. Tunicae serpentium exuviae nuncupantur, eo quod his, quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in iuventam redeunt. Dicuntur enim exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina est, serpentem creari; quod etiam Ovidius in Meta
Abbreviated transcription (Latin):
mantib uidemꝰ ẽe. cõmunia uiuacitatẽ quadã sensus serpens excellit: unde et legitur ui geriesis¬
serpensautẽ erat sapientior omnibus pecoribus terrae : Dicitautẽ plinus : sicreditur quod serpentis capuđ
etiam sicũ duobuseua serit digitis nichil hominus uiuit : unde et totũ corpusobicit procapite ferientibus: Anguib
uniuersis ebesciscisest. raro inaduersum contuentur : Nec frustracũoculos non in frontehabcant : sed in tẽporib:¬
adeout citusaudiantquã aspiciant : Nullũ autẽ animal intantacleritate linguã mouet ut serpens adeo
ut triplicẽ linguã habere uidect᷑cũ una silger pentũ uda sunt corpora: ad eoutqua que cunt uiã humore
de signent : uesigia serpentũ talia sunt ut cumpedibus carere uideantur. costis tamen et squamarũ nisibus

Expanded text:
mantibumantibu1: 'Serpens autem erat sapientior omnibus pecoribus terrae.' Dicit autem Plinius, si creditur, quod serpentis caput etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus obicit pro capite ferientibus. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustraadeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet, ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium nuda sunt corpora, adeo ut quacumque eunt via, humore designent vestigia. Serpentium vestigia talia sunt, ut cum pedibus carere videantur, costis tamen et squamarum nisibus
Abbreviated transcription (Latin):
gridae nullũ tangunt unde et uenena eorũ plus diequã nocte nocent : ⁊orpent enĩ noctis algore et me¬
rito quu frigidȩ sunt nocturnorore Inseenĩ adducunt uaporẽ corporis gelidepestes et natura fri¬
gidae Vnde ethieme innodos torpent estate s oluuntur : Inde ẽ qđ dũ quicũq: serpentũ ueneno ꝑcutit᷑
primũ obs tupescit et postea ubi in illo calefactũ ipsũ uirus exarserit᷑ stat̃i hominẽ txtinguit: uenenũ aũt dictũ eoq̃t
ꝑuenas uadit infusaeñ pestis eiꝰ ꝑuenas uegetatione corporis aucta discurrit et anim̃ a exigit unde ñ posse
uenenũ nocerenisi homin istetigerit sanguinẽ : Lucanus noxia serpentũ ẽ ad mixtios unguinepestis aũt omneuenȩ¬
nũ frigidũ ẽ et ideo anima quȩ ignea ẽ fugit uenenũ frigidũ : Innaturalib: bonis quȩ nob et in rationalibus ani¬

Expanded text:
gidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et megidae, nullum tangunt; unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidae sunt nocturno rore. In se enim adducunt vaporem corporis gelidi pestes et natura frigidae; unde et hieme in nodos torpent, aestate solvuntur. Inde est quod dum quicumque serpentium veneno percutitur, primum obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem extinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit; infusa enim pestis eius per venas vegetatione corporis aucta discurrit et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus 9, 614: Noxia serpentium est admixto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et inrationabilibus ani
Abbreviated transcription (Latin):
omnia poma inficit uenenss et eos quiederint occidit: queȩtiã uelsi in puteo cadatuis uenenieius potan¬
tes interficit : Ista contra incendia repugnans ignes sola animiliũ extinguit Nuiuit enĩ in mediis flã¬
mis si ne dolore et c̃summatione : et non solũ quia ñ uritur sed extinguit incendiũ : Saura la certus
qui quando senescit cȩcantur oculi eiꝰ et intrat inforamen parietis aspicientis contra orientẽ et ortosole
intendit et inluminat᷑ Stelio decolore inditũ nomen habet : est em̃ tergorepictus lucentib guttis in
autẽ scorpionib: ad eo c̃trarius traditur ut uiso eo pauorẽ his afferat et torporẽ : Sunt et alia serpentiũ
genera ut ad modite elefantiae camedracontes : Pos tremo quantus nominũ tantus mortiũ nu merus :
Omnes autẽ serpentes natura sua frigidaesunt nec ꝑcutiunt nisi quando calescunt : Nã quando sunt fri¬

Expanded text:
omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potanomnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habet; est enim tergore pictus lucentibus guttis in autem scorpionibus adeo contrarius traditur ut viso eo pavorem his adferat et torporem. Sunt et alia serpentium genera; ut ammodytae, elephantiae, chamaedracontes. Postremo quantus nominum, tantus mortium numerus. Omnes autem serpentes natura sua frigidae sunt; nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt fri
Abbreviated transcription (Latin):
in discretus arenis ad moditus : Seps exiguaserpens quiñ solũ corpus sed õs saueneno consumiteuius poeta sicme¬
minti sos saq dissoluens cũ corpore talificus seps : Dipsa serpens tantȩ exiguitatis fertur ũt cũ calcatur ñ
uideatur cuius uenenũ ante extinguit quã sentiatur: ut facies p̃uenta morte nectris atia in duat morituri:
autsensus dentis fuit: Salpiga serpens ẽ queñ uidetur: Caefula dicta propter qđ parua sit et ñ habeat ocu¬
los: centu peda amultitudine pedũ dicta : L acertus reptilegenus ẽ : uocatus ita qđ brachia habeat : Gene¬
Nam greci ranã botra cã uocant : Salamandria uocata qđ contra incendia ualeat . cuius interomnia uene¬
nata uis maxima ẽ cȩtera enĩ singulos feriunt : haec plurimos parit̃ interimit: Nãsi arbori in repserit

Expanded text:
indiscretus arenis Ammodytes. 31. Seps, exigua serpens, quae non solum corpus, sed, et ossa veneno consumit. Cujus poeta sic meindiscretus arenis Ammodytes. 31. Seps, exigua serpens, quae non solum corpus, sed, et ossa veneno consumit. Cujus poeta sic me Ossaque dissolvens cum corpore tabificus seps. Dipsas serpens tantae exiguitatis fertur ut cum calcatur, non videatur. Cuius venenum ante extinguit quam sentiatur, ut facies praeventa morte nec tristitiam induat morituri. aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita qnam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima est; cetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit,
Abbreviated transcription (Latin):
cris FAsopsas dans q ue somper in duda ambulat et sulcũ facereuidetir: Deque iden lucanus quo contetus tereiud¬
suliare paras bonsanginsiti luieinmen samole persequitur greges armentorĩ etbubulos et plurimo lacceriga¬
siseuberib inectit ẽt sigens inerimit. ad quiemde aboum depopulationeboas nomen accepit: Iaculus serpens
uolans dequolu canus iaculiq uolicres exliunt enĩ in arborib: etdũ aliqđ animal obuiũ fuerit lactant sesuꝑ
eum et perimunt undeet iaculidicti sunt : In arabia autẽ serpentes sunt cumalis quae s sẽneuocantur. qua eplus
currunt abequis sede cuã et uolare dicuntur: quorũ tantũ uirus ẽ ut morsũ antemors in sequatr quã dolor: Obi
tes dicta qđ olorẽ harenachabet : De qua poete quã paruis pictus maculis tẽfanus obites : Concolor exutis adque

Expanded text:
chris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus 9, 721: Quchris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus 9, 721: Qusulcare parias. 28. Boas, anguis Italiae immensa mole: persequitur greges armentorum, et bubulos; et plurimo lacte irriguis uberibus se innectit, et sugens interimit, atque inde a boum depopulatione boas nomen accepit. 29. Jaculus serpens volans, de quo Lucanus: Jaculique volucres. Exsiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, 69 jactant se super illud, et perimunt; unde et jaculi dicti sunt. In Arabia autem serpentes sunt cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam et volare dicuntur, quorum tantum virus est, ut morsum ante mors insequatur quam dolor. 30. Ammodytes dicta, quod colorem arenae habeat. De qua poeta: Quam parvis pictus maculis Thebanus Ophites Concolor exustis, atque
Abbreviated transcription (Latin):
moomniũ procedens : De quaidem lucanus ȩt grauis in geminũ uergens capud anfiuena cuiꝰo culilucent
ueluti lucerne : enidris colubrx in a quauiuens: greci eni a quã id rosuocant : Id ros aquatilissorpensi a quo
hiti hocturgescunt : cuius quidã morbũ boãdicunt : eo qđ fimo bobis remedietur : Idra draco multerũ ca¬
pitũ qualis fuit in lerna palude prouinciȩ arcadiae haeclatinae excẽdradicit᷑ qđ uno cesotria capita
tem. In quo uno meatu clauso multierũ pebant : qđ erculus uidens loca ipsa exu sit Et sic aquae
clausii meatus : Namidra ab aquadictaẽ Cidros serpens quiet cersidros quasi cerimq̃uia et in aquis etint̃¬
eribit seutere expirant spumantiauirus seu t̃rafumat quateterlabituranguis etlucanus tractiq uia fu
manti cuidri Semper aute diretus ambulat : Namsi torserit sedum currit statĩerepat matrix serpens

Expanded text:
ma omnium procedens. De qua idem Lucanus: Et gravis in geminum vergens caput Amphisbaena. Cujus oculi lucent ma omnium procedens. De qua idem Lucanus: Et gravis in geminum vergens caput Amphisbaena. Cujus oculi lucent veluti lucernae. 21. Enhydris, coluber in aqua vivens. Graeci enim ὕδωρ aquam vocant. 22. Hydros, aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt, cujus quidam morbum Boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. pitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excedra dicitur, quod uno tem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua dicta cribit 8: Seu terga expirant spumantia virus, seu terra fumat, qua teter labitur anguis. Et Lucanus 9, 711: Tractique via fumante chelydri. Semper autem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens
Abbreviated transcription (Latin):
similia ariȩtũ cera sa enĩ greci cornua uocant: sunt aut̃ illi quadri gemina cornicula quorũ ostentatione
uelutiesca in lices ollicitate animalia perimit : Totũ enĩ corpus tegit arenis nec ullũ in diciũ sui p̃betñisi ex ea
parte qua inuitatas aues uel animalia capit: est aut̃ flexuosus plus quã alia e serpentes : Itaut spinã ũ¬
tes retardet et quia reptando pigrior ẽ quos adseͥnͣualet miraculosui stupentes capit : tantiaũt̃ feruo¬
ris. ẽ ut etiã hiemis tẽpore exubias corporis feruentis exponat : Dequa lucanus exscitalis sparsis etĩã
nunc sola pruinis exubꝰias positura suas : Anfibena dicta eo qđ duo capita habaat : Vnũ in locosuo alterũ in
cauda currens exutroq: capite tractu corporis circulato : haec sola serpen tiũ frigori secom ittit pri¬

Expanded text:
similia arietum; κέρατα enim Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, similia arietum; κέρατα enim Graeci cornua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim parte, qua invitatas aves vel animalia capit. Est auttes retardet, et quia reptando pigrior est, quos assequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Tanti autem fervoris est, ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventis exponat. De quo Lucanus: Et scytale sparsis etiam nunc sola pruinis Exuvias positura suas. 20. Amphisbaena dicta, eo quod duo capita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, pri