comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sim ꝑlitus epulas pararent. nec essent ꝓ adtol.¬
lendis uasis lapides. glebas nitrinas subdide¬
runt. quib accensis ꝑmixta arena litoris tͣns¬
lucentis. noui liquoris fluxisse riuos. et hanc
fuisse originẽ utri. Mox ut est ingeniosa sol¬
lercia. ñ fuit contenta solo tutro. s et aliis mixtu¬
nacib ut es liquat᷑. masseq fiunt. postea ex
massis rursus fundit᷑ in officinis. et aliud cor¬
celat᷑. Tinguit᷑ etiã multis modis. ita ut iacin¬
ctos sapħirosq et uirides imitet᷑ onices uel ali¬
arum gẽmarum colores. Neq est alia speculis
aptior materia uel picture accõmodatior.
maximꝰ tam̃ honor. in candido uitro. ꝓxima¬
q in eristallis similitudine. Unde et ad po.¬
tandũ argenti metalla et auri reppulit. ui.¬
trum olim fiebat et in italia. et ꝑgallias. et in¬
spatia. arena alba mollissima pila molaq
terebat᷑. dehinc miscebat᷑ crib partib nitri.

Expanded text:
sim per litus epulas pararent, nec essent pro adtolsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixtunacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, ecaelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri
Abbreviated transcription (Latin):
do quidã uitrũ arte inficunt. e fallit ocłoᷤ
subdole quedam falsa uiriditas. quoadusq
non est qͥ probet simulatũ. et arguat. Sic et
alia alio atq aliomͦ. Neq est sine fraude ul¬
la uita mortalium. Omnes autẽ non trans.¬
lucidas gẽmas cecas appellari. eo qd densitate
sua obscuientur De uitro .xu.¬
itrum dictum. quod uisui prespicuita¬
te transluceat. In aliis enĩ metallis qͥc¬
quid intrinsecus continet᷑ abscondit᷑. In
uitro uero quilibet nel species qualis est in¬
terius. talis exterius declaratur. et quodãmͦ
clausus patet. Cuiꝰ origo hȩc fuit. in parte si¬
rie quȩ fenices uocat᷑. Finitima uidee circa
radicẽ montis carmeli palus est. exqua nas¬
citur belus ãnnis. quinq miliũ passuũ spa¬
cio in mare fluens. uxta ptolomaidem. cuiꝰ
arenȩ decurrente fluctu sordib eluunt᷑. Hic
fama est pulsa naue mercatorũ nitri cũ spar¬

Expanded text:
do quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos do quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quadam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurentur. § 16 De vitro. Vitrum dictum quod visui perspicuitate transluceat. In aliis enim metallis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum spar
Abbreviated transcription (Latin):
serorũ euocatas tenere auuit. Celonites o¬
culus est indice testudinis. uarus et purmui¬
reus. Hunc magi impositũ lingue fucura
preũtiare singunt. Bronia. acapite testudi¬
nũ. et omtrib cadi putat᷑. et restinguere ful¬
minũ ictus. Hienia lapis. in oculis hiene
bestie inuenit᷑. qͥsi sub lingua hominis sub
dat᷑. futura eum p̃cinere dicunt. S et coral¬
lius tẽpestati et grandini resistere fertꝰ. Pon¬
tica est gẽma quedã. liuore ꝑlucida. habens
stellas rubeas interdũ et aureas. dicunt ꝑ
eã interrogare demones et fugare. In qͥb dã
gẽmarũ generib ueras a falsis discernere mag¬
na difficultas est. quippe cum inuentũ sit ex
uero genere alterius. in alia falsa trans ducere.
ut sardonices. quȩ ternis glutinant᷑ gẽmis. ita
ut deprehendi non possint. Fingunt ercĩ eas
ex diuerso genere. nigro. candido ininioq co¬
lore. Nam et pro lapide preciosissimosinarag.¬

Expanded text:
ferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi inpositum linguae futura pronuntiare finguntur. Brontea a capite testudinum; e tonitribus cadi putatur, et restinguere fulminis ictus. Hyaenia lapis in oculis hyaenae bestiae invenitur; qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallius tempestati et grandini resistere fertur. Pontica est gemma quaedam livore perlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere; ut sardonyches, quae ternis glutinantur gemmis ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere: nigro, candido mineoque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smarag
Abbreviated transcription (Latin):
fragmentis eius. E laossa. petra. similis ẽ linguȩ
humanȩ unde et nomen sũpsit. Fertur autẽ
deficiente luna cȩlo cadere. cui ñ modicã ma¬
gi cribuunt potestatẽ. Nam et ex eo lunares
motus excitari putant. Sunt et quedã gẽma¬
rum genera. cognominata ab animalib. Eci¬
ces iuꝑe as maculas expͥmit. Carcinie marini
ca̾cri coloris est. Scorpitis. scorpionẽ et colore
et effigie refert. Mirmititis formice reptantis
effigiem imitat᷑. Paos pauoni est similis. Hie¬
racites accipitris colore. Etitis aquilȩ. Egoptal¬
mus. capͥno oculo similis. Licoptalmos qua¬
tuor colorũ ex rutilo. sanguinea. in medio.ni¬
grum candido cingit. ut luporũ oculos. Me¬
conte. papauer expͥmit. Sunt et quedã gẽmȩ
quas gentiles in suꝑsticionib qͥb dã utunt᷑.
ltparea sufita. omnes bestias euocare trẽduNł.
Anãcitide. in nidromantia demonũ imagi¬
nes euocare dicunt. Sinocitide. umbras in¬

Expanded text:
fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae fragmentis eius. Glossopetra similis est linguae humanae; unde et nomen sumpsit: fertur autem deficiente luna caelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aegopthalmos caprino oculo similis; lycopthalmos quattuor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites papaver exprimit. Sunt et quaedam gemmae quas gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras in
Abbreviated transcription (Latin):
subiurides et corinthie. agris similitudinem
mediã secante flãmea uena. Sideritis a con¬
templatione ferri nichil dissonat. in malefi¬
cus quoqͦmͦ si infertur discordias excitat.I.¬
deus dactilus. ex insula creta ferrei coloris est.
causa noĩs eiꝰ qi pollicẽ humanũ exprimit.
Echiopicus. ferrei coloris est. qui dumteritur
nigrum succũ emittit. L imilantius. in eufra¬
de alueo legit᷑: pro connosio marmorisimilis.
medio colore glauco. ueluti oculi pupilla in¬
ternitens co Arabica ex patria dicta aspectu
eburnea xpos est. Efestitis speculi naturã ha¬
bet. init: reddendis imaginib quãquam
rutilet. exꝑimentũ eiuus. si feruente aqua statĩ
addita refrigerat. aut si soli opposita aridã
materiam accendat. nascitur in corico. Ostra¬
cides. lapidosus. colore testacio. durior altera.
acate si milis. nͥ qđ acates politura pinguescit.
duricie tanta inest uis ut aliȩ gẽmȩ sculpant᷑

Expanded text:
subvirides et Corinthiae aeris similitudine, subvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis eius quia pollicem humanum exprimit. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta aspectu eburnea est. Hephaestitis speculi naturam habet in reddendis imaginibus, quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigerat, aut si soli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. Ostracites lapidosus colore, testacio durior. Altera achatae similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duritiae tanta inest vis ut aliae gemmae sculpantur
Abbreviated transcription (Latin):
iocundus. rapacissinius ignu. et si uixta fuerit
celerrime ardescens. Crisolansis ex auro et ig¬
ne uocata. aurea ẽ eniͣ die. et noctu ignea. Hãc
eciam ethiopia gignit. Ammocrisus arenis au¬
ro intermixtis. nunc bratearũ. nunc pulue¬
ris habet quatrulas. gignit᷑ in ꝑsida. Leocris¬
sus. colore aurco. interuenienti candida uena.
Melectrisis dicta. qđ ueluti ꝑaurũ sincerum
uͥ formice eruunt aurũ. Est autẽ auro simi¬
lis. et habet naturã magnetis. nͥ qđ̃ augere au¬
rum tradit᷑. unde et nuncupat᷑. Argirites. simi¬
lis argento. habens stignata aurca. Androda¬
ma. argenti ntorem habet. et pene ad amans.
quadrata semꝑ tesseris. Magi putanit nom̃
impositũ abeo qđ animorii impetus uel ira¬
cundias domare et refrenate dicatur. si cre¬
dimus. gignitur in mari rubro. Calcitis aeru
coloris est. Cal cofanus. nigra est. s lapicdi illisa
aeris tinnitũ reddit. Ballanites. duo generast̃.

Expanded text:
jucundus, rapacissimus ignium, et si juxta fuerit jucundus, rapacissimus ignium, et si juxta fuerit celerrime ardescens. 4. Chrysolampis ex auro et igne vocata. Aurea est enim die, et noctu ignea: hanc Aethiopia gignit. 5. Ammochrysus arenis auro intermistis, nunc bractearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Perside. 6. Leucochrysus colore aureo, interveniente candida vena. 281 Melichrysus dicta, quod veluti per aurum sincerum ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis, et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur, unde et nuncupatur. Arglis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
spargunt ibi gramina medicata ad incitan¬
dum draconii soporem atq ita somno sopitis
capita desecant. et gẽmas detrahunt. Sunt
autẽ candore translucido. usu earũ orientis
reges p̃cipue gloriant᷑. Crisoptasius. ethniopi¬
cus. quẽ lapidem lux celat. ꝓdit obscuritas.
Nocte enim igneus est: die aureus. Flogites.
ex ꝑsi.la est. ostentans int̾ se quasi flãmas
estuantes. quȩ non exeant. Sirtites uocata.
qm̃ inlitore sirtiũ inuenta pͥmum ẽ. in par¬
te lucaniȩ. color eius croceus. intuis stellas
continens languidas. et sub nubilo renicen¬
tes. Ermiscion. incer gratissimas gẽmas as¬
picitur. ex igneo colore radians auro portan¬
te secum in extremitatib canũidam lucem.
uellapidum cognominata. Crisopis aurũ tan¬
tum uidetur esse. Crisolitus auro similis est.
cũ marini coloris similitudine. Hunc echi o¬
pia mittit. Criselectrus similis auro s in co¬
lorẽ electri uergens. matutino tantũ aspectu

Expanded text:
spargunt ibi gramina medicata ad incitanspargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopicus est; quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuantes, quae non exeant. Syrtitis vocata quoniam in litore Syrtium inventa primum est. In parte Lucaniae color huius croceus, intus stellas continens languidas, et sub nubilo renitentes. Hormiscion inter gratissimas aspicitur, ex igneo colore radians auro portantem secum in extremitatibus candidam lucem. vel lapidum cognominata. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysolithus auro similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. 3. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu
Abbreviated transcription (Latin):
nitur in multis locis s probatissima apud in¬
dos. Quidã eam remissiorẽ carbunculũ esse di¬
xerunt. Huius duplex facies: una quȩ purpu¬
ra radiat. altera quȩ cocci rubore a sole ex cale¬
facta. aut digitorũ atritu paleas et cartarum
fila ad se rapere dr. Sculpturis resistit acsi qͣn¬
do sculpta est. dum signa impͥmit: quasi quo¬
dam animali morsu. partẽ cerȩ retentat. Se¬
nera eius quatuor. Calcedonia. hoc qđ et lig¬
nis facere uudet᷑. quaquã multũ uilior pͣdic¬
tis. Nascit᷑ apud nasamonas. Imbre ut feit̃
diuino inuenit᷑. ad reꝑcussũ lune plene. Om¬
nia autẽ genera resistunt sculpture. Alaban¬
dina dicta ab alabanda asie regione. cuiꝰ co¬
lor ad calcedonium uadit. s rarus. Draconi¬
tes. ex cerebro draconis eruit᷑. que nͥ uiuenti
abscisa fuerit. non ingẽmescit. Lnde et eam
magi dormientib draconib amputant du¬
daces enim uiri explorant draconum specus.

Expanded text:
nitur in multis locis, sed probatissima apud Innitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor. Carchedonia hoc quod et lychnis facere dicitur, quamquam multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus,
Abbreviated transcription (Latin):
uocata. exundat enim aquã ita ut clausã in
dentium gẽmarũ principatum carbunculꝰ
habet. Carbunculus autem dictus quod sit
ignitus ut carbo. cuius sulgor nec nocte iun¬
citur. Lucet enim in cenebris adeo ut fiãmas
ad oculos uibret. Eenera eius duodecĩ. s pres¬
tantiores qͥurident᷑ fulgere: et uelut ignẽ effũ¬
dere. Carbunculus autẽ grece antrax dr. Gig¬
nitur in libia. apud trogoditas. Antracites. uo¬
catus. quod sit et ipse coloris ignei. ut carbunculꝰ.
s candida uena p̃cinctus. cuiꝰ ꝓpͥum est qđ iac.¬
tatus igni uelut inter mortuos extinguitur.
ac contra aquis ꝑfusus exardescet. Sandasirus.
nascitur in indis. loco eusdem nominis. Spe¬
cies eus qͦđ ueluti intra lucido igne fulgente¬
intus aureȩ guttȩ. Constat autẽ inter omnes.
quantus numerus stillarũ accedit. tantũ et
precium aoce dere. Lignis ex eodem genere ardenti¬
um est appellata alucernarum flagrantia Guig

Expanded text:
vocata. Exsudat enim aquam, ita ut clausam in vocata. Exsudat enim aquam, ita ut clausam in dentium gemmarum principatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus, quod sit ignitus, ut carbo, cujus fulgor nec nocte vincitur. Lucet enim in tenebris, adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera ejus XII; sed praestantiores, qui videntur fulgere, et velut ignem effundere. Carbunculus autem Graece ἄνθραξ dicitur. Gignitur in Libya apud Troglodytas. 2. Anthracites vocatus, quod sit et ipse coloris ignei, ut carbunculus; sed candida vena praecinctus, cujus proprium est, quod, jactatus in ignem, velut intermortuus exstinguitur, at contra aquis perfusus exardescit. 5. Sandasirus nascitur in India loco ejusdem nominis. Species ejus, quod veluti in translucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat autem inter omnes quantum numero stillarum accedit, tantum et pretio accedere. 4. Lychnites ex eodem genere ardentium est, appellata a lucernarum flagrantia. Gi
Abbreviated transcription (Latin):
um frigus. Cerauneorum duo sunt genera.
unum quem germania miccit. cristallini simi¬
lem. splendet tamen ceruleo. et si sub diuo positꝰ
suerit. fulgorẽ rapit sidercum. Cerauneum al¬
cerum. spania inlusitanis litorib gignit. cui co¬
lor piropo rubenti. et qualitas ut ignis. Hec ad¬
uersus um fulgorum. opitulari fertur. si cre¬
dimus. Dicta autẽ ceraunea. qđ alibi non inue¬
in mari rubro nascitur. coloris cristallini. sex-¬
angulata. Dicta autẽ ex argumento iris. Nã
subtecto ꝑcussa sole. species et colores arcus ce¬
lestis in ꝑximos parietes imitatur. Astrion ex
india est. cristallo ꝓpinqua incuiꝰ centro stella
lucet fulgore lunȩ plenȩ. Sumpsit autẽ nom̃
quod astris opposita fulgorẽ rapit ac egerit.
Electria. quasi electoria. In uentriculis enim¬
gallinaciis inuenit᷑. cristallina specie. magni¬
tudine fabȩ. hac incertaminib inuictos fieri
magi uolunt. si credimus. E idros ab aqua

Expanded text:
um frigus. Cerauniorum duo genera sunt. um frigus. Cerauniorum duo genera sunt. Unum quod Germania mittit crystalli similem, splendet tamen caeruleo; et si sub divo positus fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis littoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem Ceraunia, quoniam alibi non invein mari Rubro nascitur coloris crystallini, sexangulata, dicta ex asub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi gallinaceis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. 9. 278 Enhydros ab aqua
Abbreviated transcription (Latin):
amans. indicus lapisparuus et indecorus.
ferrugineũ habens colorẽ et candorẽ cristal¬
linũ. Numquã autẽ ultra magnitudinem
nuclei auellane reꝑtus. Hic nulli cedit mate¬
rie. nec ferro quidẽ nec igni necumꝗͣ. incale¬
scit. Unde et nomen interpretatione greca in¬
domita uis accepit: s dum sit inuictus. ferri
ignis contemptor. hucino rumpitur sangui¬
ne recenti. et calido macerat᷑. sicq multis icti¬
b serri ꝑfrangitur. Cuius fracmenta. sculp¬
cores pro gẽmis insigniendis ꝑforandisq u¬
tuntur. Hic autẽ dissidet cũ magnete lapi¬
de. intantũ. ut iuxta positus ferrũ non pa¬
tiatur abstrahi magneti. Aut si admotus
magnes cõprehenderit. rapit atq aufert.
fertur qͦ ielectri similitudine uenena de¬
prehendere. metus uanos expellere. maleficis
resistere artib genera eius sex. E allacia gͣn¬
dinu et candorẽ et figurã. ad amantine du¬
ricie habet. etiam in igne posita manere su¬

Expanded text:
amans Indicus lapis parvus et indecorus, amans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione Graeca indomita vis accepit. Sed dum sit invictus ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non patiatur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera eius sex. Chalazias grandinum et candorem et figuram adamantinae duritiae habet. Etiam in ignes posita manere su
Abbreviated transcription (Latin):
marũ colores. in paruo orbiculo eius ddep̃hendã¬
dir. Nascitur autẽ in libia apud trogoditas.
Murrena apud parthos gignit᷑ s precipua
in germania. humorẽ sub terrã putant calore
densatũ. unde et nomen sũpsit. Harietas eius.
inpurpurã candorẽq et ignẽ. cũ quodã colorũ
reꝑcusso. quales incȩlesti arcu spectant᷑ cuiꝰ con¬
traria causa cristallũ facit. gelu uehementio¬
ri concreto. De cristallinis .xiii.¬
Ristallus. resplendens et aquosus colore
traditur. qd̾ nix sit glacie durata per
nit᷑ autẽ in asia et cipro. maxime in septem¬
crionũ alpib ubi nec estate sol feruentissimꝰ
inuenit᷑. ideoq ipsa diuturna et annosa du¬
ricia reddit hanc speciẽ. que cristallus dr.¬
Hic oppositus radus solis adeo tapit flãmã
ut aridis fungis uel folus ignem prebeat. usus
eius etiam ad pocula destinatur. Nichil au¬
tem aliud quam frigidum pati potest. Ad¬

Expanded text:
marum colores in parvo orbiculo eius deprehendanmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Carmania. Humorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori concreto. § 13 De crystallinis. Crystallus resplendens et dicitur, quod nix sit glacie durata per nitur autem in Asia, et Cypro, et maxime in septentrionum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur. Ideoque ipsa diuturna et annosa duriHic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tis rubentib notis. exaqua trita unũ fla¬
grat. et odore suo putant ebrictati resistere.
Peritis. nigra quidẽ .s attrita digitos adurit.
et nominatus est. Olca. barbari nominis. ex
fuluo. et nigro uiridiq et candido est. Mitri¬
dax. sole reꝑcussa. colorib micat uarus gigni¬
cur in ꝑsida. Droselitus uarius. nominis causa.
qui si acd ignẽ applicet᷑. uelut fudorem mittit.¬
Opalus. distinctus diuersarũ colore gẽmarũ.
Est enim in eo tenuior c̃arbunculi ignis. ame¬
tisti fulgens purpura. smaragdi nitens uiri¬
ditas et cuncta pariter sub quadã uarieta¬
ce liquentia. nomen habet expatria. Sola
euĩ eum parturit india. Pontice aponto
dnr genere diuerso. nunc sanguineis iuic
auratis guttis micantes aliȩ habentes stellas.
aliȩ longis colorũ ductib limate. Exocon¬
alitus. in parua magnitudine multicolor.
unde et hoc sibi nomen adoptauit. Tam di¬
uersis enim notis sparsũ est. ut sexaginta gẽ.¬

Expanded text:
tis rubentibus notis ex aqua trita vinum fratis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu et nominatur. Orca barbari nominis ex fulvo et nigro, viridique et candido est. 2. Mitrydax, sole percussa, coloribus micat variis. Gignitur in Perside. 275 Droselytus varius, nominis causa, quia si ad ignem applicetuOpalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gem
Abbreviated transcription (Latin):
lo dicatam. unde et appellata. Epimalas
dr.cũ in candida gẽma suꝑ ingrescit color.
unde et nomeu habet. E xebenus speciosa
et candida. qua aurifices aurũ poliunt.
uixta flumen eiusdẽ nõĩs. postea plu¬
rimis interris. Est autẽ nigra habens in me¬
dio circulos nigros et albos et utoriatos. sin¬
auertunt. flumina sistunt. Ab sietos iugla
e ponderosa. distincta uenis rubentib et cale¬
facta. ignium septẽ dieb calorem tenet. Egiptil¬
la nigra est radice. cerulea facie. exegipto ubi
inuenit᷑ uocata. Media nigra ẽ. amedea illa
fabulosa inuenta. Habet uenas aeru coloris.
sudorem reddet croci. saporẽ uini. Negenta¬
na italica gẽma est ab eis reꝑta nigra facie al¬
bis intermicantib notis. Bariptos nigra est.
cũ sanguineis et aͥbis notis. Meromelas ingͣ
uena quemilibet colorẽ secante. ꝑ medias ue
tres sucos reildũ. ab radice nigrũ e mediosan¬
guineũ. e sũmo ocree. Dionisia nigris mix¬

Expanded text:
lo dicatam; unde et appellata. Epimelas lo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt. Sicilia iuxta flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, simavertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur, vocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana Italica gemma est, Veis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Bariptos nigra est cum sanguineis et albis notis. Mesomelas nigra vena quemlibet colorem secante per medias. Vtres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summo ochrae. Dionysia nigra mix
Abbreviated transcription (Latin):
ubera. Infantiũ qͦ collo suspensa saluiã facẽ
suidiat. in ore autẽ liquescere et memoriã ad¬
imere. Mittunt eam nlus et aceleus amnes.
Sunt qui smaragdum albis uenis circũ liga¬
tum galatiten uocant. S alatias. grandinis
et candorem prefert et figurã duriciã qͦ ili¬
uictã ut adamas etiam in igne posita mane¬
re suũ frigus. Solis gẽma cancdida est. craxit¬
q nomen qd ad speciem solis in orbẽ fulgen¬
tes spargit radios. Serenites trans lucet can¬
dido melleoq fulgore. continens lune i¬
maginẽ. quã uixta cursũ astri ipsius ꝑhi¬
bent in dies singulos minui atq augeri. na¬
scitur in ꝑsida. Cimedia nascitur in cerebꝰ
piscis euisdem nominis. candida. et oblon¬
ga. presare his ferunt magi signa tranqͥlli¬
tatis uel tempestatis. Beloculus albigans.¬
pupillã cingit nigrã. emedio aureo fulgo¬
de lucentẽ et propt᷑ speciem assiriorũ regi be¬

Expanded text:
ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circutum galactiten vocant. 5. Chalazias grandinis et candorem praefert et figuram, duritie quoque invicta, ut adamas; etiam in igne positae manet suum frigus. 6. Solis gemma candida est, traxitque nomen, quod ad speciem solis in orbem fulgentes spargit radios. 7. Selenites translucet candido melleoque fulgore, continens lunae imaginem, quam juxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui, atque augeri. Nascitur in Perside. 8. Cynaedia invenitur in cerebro piscis ejusdem nominis, candida et oblonga. Praesagire iis ferunt magi signa tranquillitatis vel tempestatis. 9. Belioculus albipupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Be
Abbreviated transcription (Latin):
natus. sicut incerebro piscis lapillus. U ig¬
nitur autẽ de celesti rore. quẽ certo anni dem¬
pore cocla&̧ hauriunt. ex quib margaritis
quidã uniones uocant᷑. aptũ nom̃ haben¬
tes qđ tantũ unus nũquã duosimul reꝑiã¬
tur. Meliores autẽ candide margarite quã
quȩ flauesctint. Illas enĩ aut iuuentus aut
matutim roris conceptio reddet candidas.
Has senectiis uel uesꝑtinus aer gignit obs¬
curas. Pedoros. scda est. post margaritũ can¬
didarũ gẽmarũ deꝰ qͣuerit᷑. in quo colore mu¬
merari debeat. cocies iactati ꝑ alienas pulchni¬
tudines nominis. ad eo ut decoris prerogatiua
uocabulo facta sit. Asterites. candida est. in¬
clusam lucẽ continens uelut stellã intusam¬
bul ãtẽreddetq solis candidicantes radios un¬
de et nom̃ inuenit. Galactitis. lacteus est qͥ
adtritus reddit succũ album ad lactis sapo¬
rẽ. feminis nutrientib inligata fecundat

Expanded text:
natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignatus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de coelesti rore, quem certo anni tempore cochleae hauriunt: ex quibus margaritis quidam uniones vocantur: aptum nomen habentes, quod tantum unus, nunquam duo vetur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat
Abbreviated transcription (Latin):
gratus est. nubilo coram oculis euanescit.
atq marcescit. in os missus frigidus ẽ. in
seulpturis durissimus. nec tamen iniuctꝰ.
Nam adamante scribitur et signatur. Lacĩ¬
tironta indicus est. iacintũ prope referens.
Quidã autẽ eorũ cristallis similes capillam̃¬
tis intercurrentib obscurantur. Ex quo eti¬
am uicio illoru̾̃ nomen est. Amititontas ap¬
pellatus qr eius extremus igniculus in ame¬
cisti uiolam exit. Celidonia ex hirundinũ
colore uocata. et duorũ est generui. quarũ
una ex altera parte pura et alia purpurea.
nigris interuenientib maculis. Cianea.
scithiȩ gẽma ceruleo coruscans nitore. pu¬
ra interdũ. et pũ tulis intermicantib au¬
ratis puluisculis uarians. Rotidis rosea
est. et ex eo nomen accepit. De candidis. x.
argarita pͥma candidarũ gẽmarum.
quã inde margaritũ aiunt uocatũ.
inueniat᷑. In est enĩ in carne cocleȩ calculꝰ

Expanded text:
gratus est, nubilo coram oculis evanescit gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. De candidis . Margarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus
Abbreviated transcription (Latin):
Ligurius uocatus. qđ fiat ex urina lincis
bestie tempore indurata. Est autẽ sicut
et sucinum fulua. attrahens spu folia appro¬
pinquantia. De purpureis uiiii.¬
Nter purpureas gẽmas principatũ ame¬
tistus indicus cenet. Ametistus purpupt
est. ꝑmixto uiolacio colore. et quasi rose niedo
re leniter quasdã flãmulas fundens. Alte
rum genus descendit. ad iachintos. Causã
nominis eius afferunt. qr sit quiddã in
purpura illius. non extoto igneũ. s uini
colorem habens. Est autẽ sculpturis facił.
genera eius quinq. Saphirus ceruleus
est cũ purpura. habens pulueres aureos
sparsos. optimus apud medos. nuqͣuã tam̃¬
ꝑlucidus est. Iacinetus ex nominis sui flo¬
re uocatus. hic in echiopia inuenitur. ceru¬
leum colorem habens optimus qͥ nec rarus
est. nec densitate obtunsus. s utroq tẽꝑam̃¬
colucet. purpuraq refulgens. Hic autẽ nͣ
rutilat equalit᷑. Sereno enĩ ꝑspicuus atq

Expanded text:
Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est autem, sicut et sucinum, fulva, adtrahens spiritu folia propinquantia. De purpureis . Inter purpureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamerlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque
Abbreviated transcription (Latin):
appellant greci electron. fului cereiq coloris.
fertur arboris succus esse. et ob id sucinum
appellari. Electrũ autẽ uocari fabulosa ar¬
gumentatio dedit. Namq fetonte fulminis
iccu interempto. sorores eius luctu mutatas
in arbores popłos. lacrimis electrũ omnib
an.nis fundere iuxta eridanũ amnẽ. Elec¬
trũ appellatũ. Electrum appellatũ. qm sol uo¬
citatus sit elector: plurimi poete dixere. Con¬
stat autẽ non esse succũ popłi. s pineȩ arbo¬
ris. Nam accensus tede nidore flagrat. Nas¬
citur autẽ in insulis occeani septẽtrionalis.
sicut guͣmis. densatur ut cristallum rigore
uel cempore. Ex ea fiunt decoris grã agresti¬
um feminarum monilia. Nocari autem a
quib dam arpaga. eo quod atcritu digitoꝵ
accepta caloris anima. folia paleasq et ues¬
tium simbrias rapiat. sicut magnes ferrũ.
Quocumq autẽ mͦ libeat tinguit᷑. nam
anchuse radice conchilioq inficiuntut.

Expanded text:
appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
lorẽ: marmorib prestans. s inter gẽmas ui¬
lissima. E enera eius quinq. Onix appella¬
ta eo qd habeat in se ꝑmixtũ candorem in
similitudinẽ unguis humane. G̃ reci enĩ
unguem omcẽ dicunt. Hanc india uel
arabia gignit. Distant autẽ inuicẽ. Nã
indica ignis colorem habet. albis cingenti¬
b tonis. arabica autẽ nigra est. cũ candi¬
dis zonis. Genera eius quinq. Sardonix.
exdiorũ nominũ societate uocata. Est
enĩ ex onici candore et sardo. Constat
autẽ trib colorib subterius nigro. medi¬
ocandido. suꝑus minio. Hec sola in sig¬
hando nichil cere euellit. Repꝑit᷑ autem
apud indos et arabes detecta torrentibus.
eiuis genera qͥnq. E matides. rubore sangͥ¬
ntus. ac ꝓpt̾ea ematides uocatus. Emat
quippe sanguis est. Gignit᷑ in ȩthiopia
quidem s pͥncipalis in arabia et in affrica in¬
uenit᷑. De qua ꝓmutunt magi qdã ad coar¬
guendas barbarorum insidias. Sucinus qͣm

Expanded text:
stans, sed inter gemmas vilissima. Genera eius quinque. Onyx appellata quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
parte ligui. uix separetur. Mirrites dicta est.
qđ in co mirrȩ color est. Conpressus autẽ. usq
adodorem nardi spirat suauitatẽ aromatis.
repꝑit᷑ in arabia. uel egipto. mirre coloris et
odoris. unde et nomen habet. Melecros. bi¬
color. ex una parte uiridis. ex altera melli si¬
milis. Coaspitis. a flumine ꝑsarũ dicta est.
ex uiridi fulgoris aurei. De RubRis.uiii.
orallius. gignitur in mari. forma ra¬
mosus. colore uridis. et maxime ru¬
bens. bace eius candide sub aqua et mol
les detracte confestim durant᷑ et rubesct.
tactuq ꝓtinus lapidescunt. itaq occu¬
pari euelliq retib solet. aut acri ferram̃to
precidi. qua decausa corallius uocitatur.
Quantum autẽ apud nos margaritũ in¬
dicum p̾ciosum est: cantum apud indos
corallium. Hunc magi fulminib resiste¬
re affirmant. si credit᷑. Sardus dicta. qđ re

Expanded text:
parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. De rubris gemmis . Corallius gignitur in mari, forma ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidles, detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari, evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallium vocitatur. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere affirmant, si creditur. 2. Sardius dicta, e
Abbreviated transcription (Latin):
pellata. Nascit᷑ in india uel germania. in
rupib gelidis. oculi modo extuberans. Ma¬
licites. spissius uirens. et crassior quã simnarig¬
dus. a colore malue nom̃ accepit. In redden¬
dis laudata signis. nascitur in arabia Eli¬
otropia. uiridi colore. et nubilo. stellis pum.¬
ccis suꝑsparsa. cũ sanguineis uenis. causa
nominis de effectu lapidis est. Nam deie¬
ta in labris eneis. radios solis mutat. sangiui¬
neo reꝑcussu. Extra aquã aucẽ. speculi mͦ
solem excipit. deprehenditq defectus eius.
subeuntẽ lunã ostendens magorũ impu¬
dentie. Manifestissimũ inhoc qͦ exẽplum
est. qm̃ admixta herba eliotropio quib dã
additis precantationib gerentẽ conspici
negant. Qignitur in cipro et affrica. sed
melior in ethiopia. Sagda ge̾ma prasini
coloris apud chaldeos cuiꝰ tanta uis c̃. ut
ꝑmanentes naues e ꝓfundo petat et cari¬
nis ita tenaciter adhereat. ut nisi abrasa

Expanded text:
pellata. Nascitur in India vel Germania in pellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa
Abbreviated transcription (Latin):
unde et nomen accepit. quẽ quidã berilloꝵ
generi uidicauerunt. Laspis de greco inlati.¬
num uiridis gẽma incerp̃tat᷑. Las quippe ui¬
ride. pinasim gẽma dr. Est aucẽ sm aragd
subsimilis. s erassi coloris. species eiꝰ decẽ E so¬
tem. Nolunt autẽ quidam iaspidem gẽman
et grẽ et tutele esse gestantib qđ credere non
sidei s suꝑsticionis est. Topation exuirem
genere est. omniq colore resplendens. inum¬
ta pͥmũ inarabie insula. inqua trãgodite y¬
dones fame et tempestate fessi. cũ herbarĩ
ea quesita nebulisq cooꝑta. candem anaui¬
gantib inuenta. s obhoc locus et gẽma noñ
ex causa accepit. Nam copatim trogaditari
lingua significationẽ habet querentis. Est¬
autẽ amplissima gẽmarũ cadem sola nobi¬
liũ limã sentit. Eenera eius duo. Gallai¬
ca colore uiridis et pallens. et nimis crassa.
nichil iocundius auro decens. unde et ap¬

Expanded text:
unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempesostea nebulis cooperta tandem a navigantibus est inventa et ob hoc locus et gemma nomen ex causa accepit: nam topazim Trogoditarum lingua significationem habet querentis, autem amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et ap
Abbreviated transcription (Latin):
s uiciosi. Nam aut ere aut plumbo. uel lapil¬
lamentis uel salis similes notas habent. Sina¬
ragdi autẽ mero. et uiridi ꝓficiunt oleo. ꝗͣuis
natura imbuantur. Calcosmaragdus dicta.
qr iuridis sit. et turbida aerieisuenis. Hec
in egipto uel cipro insula nascitur. Prasuis.
pro uiriditatis colore dictus. s uilis. cuiꝰ alte¬
rum genus sanguineis punctis ab orret. ter¬
ciũ distinctum uirgulis crib candidis. Be¬
rillus. in india gignitur. gentis suȩ lingua no¬
men habens uiriditate similis smaragilo.
s cũ pallore. Politur autẽ abindis in seran¬
gulas formas. ut hebitudo corporis reꝑcussio¬
ne angulorũ excitetur. Aliter politus non
habet fulgorẽ. Genera eius nouem. Criso¬
berillus dictus eo qđ pallida eius uiriditas¬
in aureum colorẽ resplendeat. et hunc india
mittit. Crisoprãsus indicus est colore. porri
succũ referens aureis interuenientib guttis.

Expanded text:
sed vitiosi. Nam aut aere, aut plumbo, aut capilsed vitiosi. Nam aut aere, aut plumbo, aut capillamentis, vel salis similes notas habent. 2. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura imbuantur. 3. Chalchosmaragdus dicta, quod viridis sit, et turbida aeris venis. Haec in Aegypto, vel Cypro insula nascitur. 4. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cujus alterum genus sanguineis punctis obhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. 5. Berillus in India gignitur, gentis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur. Aliter politus non habet fulgorem. Genera ejus novem. 6. Chrysoberyllus dictus, eo qin aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis,
Abbreviated transcription (Latin):
insamuhelis uolumine legitur. et sermo do¬
mini preciosus erat in isrł. hoc est rarus.
uirentium smaraglus pͥncipatũ habet
cui ueteres terciam post margaritas et uniones
tribuunt dignitatem. Sinaragdus. animͥa ui¬
riditate uocatus. Omne enĩ satis uiride ama¬
rum dr. Nullis enim gẽmis uel herbis maior
quã huic austeritas est. Nam herbas uirentes.
frondesq exuꝑat. inficiens eirca se uiriditate
reꝑcussum aerem sculpentib qͦ gẽmas uulla
gracior oculorũ refectio est. Cuius corpussi ex¬
tentii est. sicut speculũ ita imagines reddit.
Quippe nero cesar gladiatorũ pugnas insma¬
ragdo expectabat. E enera eius duodecim. s no¬
biliores scitici. qui in scitica gente repꝑtuntur
Scdm locũ tenent bactriam. Colliguntur enĩ
in cõmissuris saxorũ flante aquilone. Tunc
enu tellure deoꝑta intermicant. qr his uen¬
tis arene maxime mouent᷑. Terciũ egiptu ha¬
bent. Reliqui in metallis erariis inueniuntur.

Expanded text:
in Samuelis volumine legitur1 Reg. 3, 1: 'Et sermo Doin Samuelis volumine legitur1 Reg. 3, 1: 'Et sermo Domini pretiosus erat in Israel,' hoc est rarus. irentium smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viriditate vocatus; omne enim satis viride amarum dquam huic austeritas est. Nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Scalpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cujus corpus si extentum 265 fuerit, sicut speculum, ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera ejus duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani. Colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone, tunc enim tellure deoperta intermicant, quia iis ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
s in massa et liminũ usu aptũ. Luculleum.
marmor nascit᷑ in theo insula cui lucullus
consul nomen dedit. qͥ delectatus illo pͥmus
romã inuexit. solũq pene hoc marmor ab
amatore nom̃ accepit. Est et liniensis tefri¬
am appellatus. a colore cineris. cuiꝰ lapidis
alligatio cont̾ serpentes laudat᷑. Ebur a bar
que multũ auro decorẽ tribuunt. uenu¬
state colorũ. Primordia eius a rupe caucasea
fabule ferunt ꝓmecheũ pͥmũ fragnientũ
sari eius inclusisse ferro ac digito circũdasse.
insq iniciis cepisse anulũ atq gẽmã. Eene¬
ra gemarũ innumerabilia esse craduntur.
equib nos ea tantũ que pͥncipalia sunt. siue
notissima ad notauimꝰ. Eẽme uocate. qđ in¬
star gũmi transluceant. Preciosi lapides ido
dicti sunt. q care ualent. siue ut auilib dis¬
cerni possint. seu qd tari sint. Oinne enĩ qđ
rarũ est. magnũ ec p̃ciosũ uocatur. Sicut et

Expanded text:
sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. Ebur a barrquae multum auri decorem tribuunt venustate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rarum est magnum et pretiosum vocatur; sicut et