comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sericordes: qm̃ ipsi mĩam consequentur.
fili in bonis ñ des q̃relam: ⁊ in õĩ dato ñ des
tͥsticiam u̾bimali. Recte docet ut bonis oꝑi¬
bonum datum sermonib ꝑu̾sis. q corrum¬
punt mores bonos colloqͥa mala. ⁊ ingͣcũ
facit bonũdonũ. u̾ba inruriosa. Dicit
tum bonum. bonis com̃demꝰ sermonibus.
Beatꝰ hõ qͥ ñ peecat in lingua suia. Qi acitẽ ñ
offendit u̾bo: hic ꝑfectꝰ ẽ tur. S st̃ ñ nulliqͥ
mor ut ab egenis fr̃ib ft̾unt necessaria po¬
stulati: pꝰ dona largituri. ieos pꝰ ꝯtumelio¬
sa u̾ba iaculant᷑. Qi ⁊ rebꝰ ministrum pieta¬
tis ꝑficiunt: ub̃ tñ grãm humilitatis ꝑdt̃:¬
itaut plerumq uideat᷑ qͦd illatȩ iam iniu¬
rie satis factionẽ soluant. cum pꝰ contume¬
lias dona largiunt᷑. Nec magni ẽ oꝑis. quod
postulata tͥbuunt: ꝙr ipso dationis sue mu¬
nerc. uix eundem excessum sermonis teguñ.

Expanded text:
sericordiam consequentur : » « Fili, in bonis non des querelam, et in omni dato non des tristitiam verbi mali. » Recte docet, ut bonis operibonum datum sermonibus perpunt mores bonos colloquia mala , » et ingratum faciunt bonum donum verba injuriosa. Dicit tum bonum bonis commendemus sermonibus: « Beatus homo qui non peccat in lingua sua . » Qui autem non offendit verbo, hic perfectus est vir. Sed sunt nonnulli qui mox ut ab egenis fratribus fuerint necessaria postulati, post dona largituri, in eos prius contumeliosa verba jaculantur, qui et rebus ministerium pietatis perficiunt, verbis tamen gratiam humilitaita ut plerumque videatur quia illatae jam injuriae satisfactionem solvunt, cum post contumelias dona largiuntur. Nec magni est operis quod postulata tribuunt, quia ipso dationis suae munere vix eumdem excessum sermonis tegunt.
Abbreviated transcription (Latin):
stelle ñ st̃ munde ĩ ꝯspectu eiꝰ. Quanto
mag̃ hõ putredo. ⁊ filiꝰ hõis u̾mis: Adbo¬
uitatem gͦ ⁊ tꝰticiam di cõparata bonitas ut
ĩticia angłi siue hoĩs. iam ñ bonitas atq
iticia ẽẽ uidet᷑: qr maiestate sempit̾nȩ bo¬
uitatis atq iꝰticie. inestimabilit̾ suꝑadur.
Unde ipsa ũitas ĩ eugłio ad etim qͥ se magi

Expanded text:
undae in conspectu ejus, quanto magis homo putredo, et filius hominis vermis . » Ad bonitatem ergo et justitiam Dei comparata bonitas vel justitia angeli sive hominis, jam non bonitas atque justitia esse videtur, quia majestate sempiternae bonitatis atque justitiae inaestimabiliter superatur. Unde ipsa Veritas in Evangelio ad eum, qui se mag
Abbreviated transcription (Latin):
molit᷑. Ccontrario uͦille qͥ neqm ẽ ea facit q̃
alibi legit᷑. uirga ẽ contumelie. E ideo do¬
num eiꝰ extat ingͥcum: qͥa m̃tem accipien¬
tis. ex aceruabat uerbi malignis. Mistico
autem sensu hec sententia denotat here¬
ticos: qͥ qͥcqͥd ꝓfert̃ sub uirtutis specie. pͣuo
polluunt sermone: stultas mouentes qͥsti¬
ones:⁊ contentiones.⁊pugnas legis. Iideo
apłs iubet nos illos deuitare: scientes qͥa
subusi st̃ eiꝰmͦi. Sermo eoꝵ ut cancer serpit:
& dota doct᷑na eoꝵ dolo ⁊ mendacio plena.

Expanded text:
molitur. E contrario vero ille, qui nequam est, ea facit quae alibi legitur virga est contumeliae, » et ideo donum ejus exstat ingratum, quia mentem accipientis exacerbat verbis malignis. Mystico autem sensu haec sententia denotat haereticos, qui quidquid proferunt sub virtutis specie, pravo polluunt sermone, stultas moventes quaestiones, et contentiones, et pugnas legis. Et ideo Apostolus jubet nos illos devitare, scientes quia subversi sunt ejusmodi: « Sermo eorum ut cancer serpit, et tota doctrina eorum dolo et mend
Abbreviated transcription (Latin):
ehibi debeat ꝑpietatẽ: ⁊ bonum u̾bum
tͥbui ꝑ humilitatẽ. Nonne ardorem refri¬
gerabit ros: sic ⁊ u̾bum meliꝰ qͣm datum.
Sic̃ ros segetes refrigerans defendit ab ar¬
dore solis: sic u̾bum bonum grãm impen¬
dens muni largientis: ꝓtegit eum a neqͥ¬
tia lingue irascentis. Unde alibi scͥptum ẽ.
Sermo durꝰ suscitat rixas: ⁊ sermolenis mi¬
tigat suscitatas. Nonne ecce u̾bum suꝑda
tum bonũ:⁊ utͣq cum hoĩe tꝰtificato: Sepe
u̾bum p̃cedit donum gͣcum: qͥa lingua ex¬
charis maximam grãm p̃bet homini. Unde
salomon ait. Aqͣ ꝓfunda u̾ba ex ore uii:
⁊ torrens redundans fonssapĩe. Iitem. Qi

Expanded text:
bonum verbum tribui per humilitatem. « Nonne ardorem refrigerabit ros? sic et verbum melius quam datum. » Sicut ros segetes refrigerans defendit ab ardore solis, sic verbum bonum gratiam impendens muneri largientis protegit eum a nequitia linguae irascentis. Unde alibi scriptum est: « Sermo durus suscitat rixas, et sermo lenis mitigat suscitatas . » « Nonne ecce verbum super datum bonum, et utraque cum homine justificato. » Saepe verbum praecedit donum gratum, quia lingua eucharis maximam gratiam praebet homini. Unde Salomon ait: « Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae . »
Abbreviated transcription (Latin):
putatꝰ ẽ. Isic caleuꝰ arene. sic erigui anni ĩ die
eui.Paucitas dierum humane uite bn cõpara¬
ta ẽ guttȩ aq̃ amari. & calcło minuto arenȩ.
qr ad cõparationẽ ꝑpetuȩ felicitatis. mmiaĩ
ea breuitas ⁊ maxima miseria inuenit᷑. Unde
ĩ iob scͥptum ẽ. Homo natꝰ de muliere breuitu

Expanded text:
putati sunt. Et sicut calculus arenae, sic exigui anni in die putati sunt. Et sicut calculus arenae, sic exigui anni in die aevi. » Paucitas dierum humanae vitae bene comparata est guttae aquae maris et calculo minuto arenae, quia ad comparationem perpetuae felicitatis nimia in ea brevitas et maxima miseria invenitur. Unde in
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ enĩ hõmandata dei yia consummauerit
oꝑatione: tc̃ iam ostendit se rerum latentiũ
mistia scire. Icumse ab oĩb mundanis curis
qͥ etum reddidit ad cõplendam u̾itatẽ des. et
iꝰticiam uoluntatis eiꝰ: tẽ incipiet opꝰ dĩ oꝑari:
hoc ẽ sane fidei regłam sertiare. Unde ipsa u̾itaᷤ
ĩ eugłio ait. Oꝑamini ñ cybũ qͥ ꝑit. s qͥ ꝑma¬
net ĩ tutam ȩt̾nam. Respondentibꝰ aut̃ tbis.
& int̾rogantib eum qͦm oꝑa dĩ possent oꝑari:
ait. Hoc ẽ opꝰ dr. ut c̾datis ĩ eum quem misit
ille. Ile enĩ recte edit: qͥrite mandata dei cu¬
stodit. Q aut̃ dic̃ se nosse dm̃ & mandata eiꝰ
ñ custodit: hic m̃dax ẽ. Confittt᷑ qͥdem se nosse
putator magnalium dĩa contemplatione ma¬
iestatis diuine sec̃ tulit ad considationem hu
idem mansurum. s mutabile ⁊cito deciduum
inuenit. Unde ⁊ subiungit. Numetꝰ dicrũboiũ
ut multum centum anniqͣsi gutta aq̃ a maride¬

Expanded text:
Dei pia consummaverit operatione, tunc jam ostendit se rerum latentium mysteria scire, et cum se ab omnibus mundanis curis quietum reddiderit ad complendam veritatem Dei, et justitiam voluntatis ejus, tunc incipiet opus Dei operari, hoc est, sanae fidei regulam servare. Unde ipsa Veritas in Evangelio ait: « Operamini non cibum qnet in vitam aeternam . » Respondentibus autem turbis et interrogantibus eum quomodo opera Dei possent operari, ait: « Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille . » Ille enim recte credit, qui rite mandata Dei custodit; qui autem dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, hic mendax est. Confitetur quidem se nosse putator magnalium Dei a contemplatione majestatis divinae se contulit ad considerationem hidem mansurum, sed mutabile et cito deciduum invenit. Unde et subjungit: « Numerus dierum hominum ut multum centum anni, quasi gutta aquae maris de
Abbreviated transcription (Latin):
filium ꝑ filiũ nob̃ reuelari: qr ipse ẽ m̃tis
nr̃e lum̃. U̾bo enĩ suo se pat̃ declarat: u̾bũ
se ipsum declarat. Erubescat eunomĩtan¬
tam sͥ noticiam pat̾s ⁊ filii. qͣntum alt̾utrũ
int̾ se hñt iactitans. Qid si inde contendit
⁊ fuam consolat᷑ insamã: qr sequit᷑ ⁊ cui
uoluit filiꝰ reuelare: Aliud ẽ nat᷑e eqͣlitate
nosse qͦd nouerat: aliud reuelantis digna¬
tione. Non ẽ minuere neq: adicere: nec est
inuenire magnalia dei. In meditando gͦ
& in legendo scͥpt᷑as sacͣs debemꝰ ẽẽ cautr:nec
qͥdꝰ dicere ad ea q̃ scͥpta ft̃. nec demere aliqͥd
ab eis q̃ ab auditorib diumarũ scͥpt᷑arum
in libͥs cõphensa ft̾: s ea cum summa uena¬
implere. q̃ ibi p̃cepta sunt. Manifeste enĩ
dic̃ ioħs in apocalipsistia: q̃ clausula est
totiꝰ canonis diuini. Contestor ego õi audien¬
tiu̾ba ꝓpħie libri huiꝰ: siqͥs appofu̾it ad hec.
apponet ds suꝑ iliũ plagas scͥptas in libro

Expanded text:
revelari, quia ipse est mentis nostrae lumen; Verbo enim suo se Pater declarat; Verbum seipsum declarat. Erubescat Eunomius tantam sibi notitiam Patris et Filii, quantam alterutrum inter se habent jactitans' , quid si inde contendit et suam consolatur insaniam? quia sequitur: « Et cui voluerit Filius revelare. » Aliud est naturae aequalitate nosse, quod noverat; aliud revelantis dignatione. « Non est minuere, neque adjicere: nec est invenire magnalia Dei. » In meditando ergo et in legendo Scripturas sacras debemus esse cauti, nec quid adjicere ad ea quae scripta sunt, nec demere aliquid ab eis quae ab auctoribus divinarum Scripturarum in libris comprehensa sunt, sed ea cum summa veneraimplere quae ibi praecepta sunt. Manifeste enim dicit Joannes in Apocalypsi sua, quae clausula est totius canonis divini: « Contestor ego omni audienti verba prophetiae libri hujus. Si quis apposuerit ad haec, apponet Deus super illum plagas scriptas in
Abbreviated transcription (Latin):
qmneqm ẽ. Ideo adimpleuit ꝓpitiationẽ suã
in iilis: & ostendit tuam ȩqͥtatis. Qͥdsuffert fta¬
gilitatem nrãm nͥbonitas conditoris ñrẽ qͥ i¬
dignos fouet. ingͣtos pascit. contemptores tolesti
au̾sos reuocat: ⁊ conu̾sos ad penitentiã miscdit
suscipit.⁊ õiũ peccoꝵs largissimã ueniã tͥbuit:
Unde qͥd tantȩ pietati condignum possumꝰ re
cipiam.⁊ nom̃ dñi inuocabo: Dicamꝰq gͣculande

Expanded text:
adimplevit propitiationem suam in illis, et ostendit eis viam aequitatis. » Quid suffert fragilitatem nostram nisi bonitas conditoris nostri, qui indignos fovet, ingratos pascit, contemptores tolerat, aversos revocat, et conversos ad poenitentiam misericorditer suscipit, et omnium peccatorum largissimam veniam tribuit? Unde quid tantae pietati condignum possumus repcipiam, et nomen Domini invocabo? » Dicamusque gratulando
Abbreviated transcription (Latin):
enunciauit: ⁊ qͥs adiciat enarrare uiam eiꝰ:
In eo enim qͦd dic̃ qͥssufficit seu qͥs inuesti¬
gauit. uł qͥs enunciauit: ostendit neminẽ
ꝑ semetipsum idoneum cẽ. penetrare ꝓfun¬
cditatem ꝯsilii cħ̃.aut magnitudinẽ uͥtutis
nosse.qnͣtũ ille uolu̾it ei reuelare. uł suo
dono concesserit. eũ possit lingua ꝓferre.
Unde ipsa u̾itas ĩ eugłio att. Nemo nouit
filium nͥ pat̾:neq patrẽ qͥs nouit nͥ fiiꝰ: &
cui filiꝰ uolu̾it reuelare. Qm sententiam

Expanded text:
oniam ad ipsum omne bonum referendum est. « erfectum desursum est, descendens a Patre luminum , » hic manet invictus rex in aeternum, quia ejus potentia omnia vincit, omnia superat: cui nemo resistere potest, sed universa in voluntate nosse, quantum ille voluerit ei revelare, vel suo dono concesserit eum posse lingua proferre. Unde ipsa Veritas in Evangelio ait: « Nemo novit Filium, nisi Pater; neque Patrem quis novit, nisi Filius, et cui Filius volu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sentiunt dict in nullo ꝓpħia mutilata.
uł sensu catholico depͣuato. Hinc constat
illud nob de scͥpt᷑is sacͥs rimare sufficere.
siue illa contemplatione elem̃toꝵ scire ⁊
ĩtelligere q̃ fca st̃: ñ tam̃ causas rationesq
ꝑqͥrere. qͣre unum qͦdq sic fcm sit. uł alit̾
fieri debuisse qm fc̃m ẽ. Uerbi gr̃a. siqͥs uel¬
let querere cur moysi ita loqͣtur ds. qͥs fecit
mutum. ⁊ surdũ. uidentem ⁊ cęcũ. ñne ego do

Expanded text:
quod sentiunt dicunt, in nullo prophetia mutilata, et sensu catholico depravato. Hinc constat illud nobis de Scripturis sacris rimare sufficere, sive illa contemplatione elementorum scire et intelligere quae facta sunt; non tamen causas rationesque perquirere, quare unumquodque sic factum sit, vel aliter fieri debuisse quam factum est; verbi gratia, si quis vellet quaerere, cur Moysi ita loquatur Deus « Quis fecit mutum et surdum, videntem et caecum, « nonne ego Dom
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ castigationẽ corporis studet a delictiꝰ mun¬
dare: ut ñ necesse sit ꝓ pollutione peccõꝵ
ȩtnis cruciatib in die uindictȩ denuo il¬
lum subire. Illam enĩ horã languorẽ ap-¬
pellat ⁊ tp̃s infirmitatis. qñ iꝰta retͥbutio
unicuiq ꝓ act̾ibꝰ ꝓpͥis rependit᷑ mec iã li¬
cet cuiqͣm oꝑari. s fas ẽ oꝑm suoꝵs m̃cedẽ
unumquemq reciꝑe. Hic enĩ dies qͣli sit
sophonias ꝓpħa ostendit dicñs. Iuxta ẽ
dies dñi magnꝰ ⁊ uelox nimis. Uox diei do¬
mini amara: tͥbulabit᷑ ibi fortis. Dies irȩ.¬
calamitatis ⁊ miseriȩ : dies tenebrarum ⁊

Expanded text:
et castigationem corporis, studet a delictis munet castigationem corporis, studet a delictis mundare, ut non necesse sit pro pollutione peccatorum aeternis cruciatibus in die vindictae denuo illum subire. Illam enim horam languorem appellat et tempus infirmitatis, quando justa retributio unicuique pro astibus propriis rependitur. Nec jam licet cuiquam operari, sed fas est operum suorum mercedem unumquemque recipere. Hic enim dies qualis sit, Sophonias propheta ostendit, dicens: « Juxta est dies Domini magnus et velox nimis: vox diei Domini amara, tribulabitur ibi fortis, dies trcalamitatis et mise
Abbreviated transcription (Latin):
finis intitꝰ: ⁊ ꝓcella tenebraꝵs in et̃ñumeis
seruata ẽ. Unde ãmonet auditores suos
sapĩa. ut p̃uideant sͥ in posterum: de fu¬
turis p̃cogitent. qͣlit̾ euadant pęnã uin¬
Ante iudicium para iꝰticiam tͥ: ⁊ anteꝗͣ
loqͣris disce. Ante languorem adhibe
medicinam: ⁊ante iudicium int̾roga te¬
ipsum: ⁊ ĩ ꝯspectu di inuenies ꝓpitiatio¬
nem. Ante languorem humilia teipsum:
&e in tp̃r infirmitatis ostende conu̾satio¬
nem tuam. Hec enim oĩa ad cautelam fideliũ
dicta st̃: ut semꝑ parati sint ⁊ nunqͣm ꝑnicio¬
sa securitate sͥmetipsis blandiant᷑: s õi nisu
ĩ seruitiod̃ usq ad finem uite sue laborare
contendãt. Ante iudicii tp̃s. ⁊ diem illum qͦ
unꝰqͥsq debet ꝓse rationẽ do reddẽ. ille dis¬
cit. atq iꝰticiã sͥ p̃parat: qͥ cotidie rimat᷑. qͥd
de conu̾satione scia ⁊ act̾ibꝰ deoplaceat: qͥd¬
ue displiceat. Iita se ꝑ cõpuinct̾ionis lacͥmaᷤᷤ

Expanded text:
finis interitus, et procella tenebrarum in aeternum eis servata est. Unde admonet auditores suos sapientia, ut praevideant sibi in posterum, et de futuris praecogitent, qualiter evadant poenam vin« Ante judicium para justitiam tibi, et antequam loquaris, disce; ante languorem adhibe medicinam, et ante judicium interroga teipsum, et in conspectu Dei invenies propitiationem. Ante languorem humilia teipsum, et in tempore infirmitatis ostende conversationem tuam. » Haec enim omnia ad cautelam fidelium dicta sunt, ut semper parati sint, et nunquam perniciosa securitate sibimetipsis blandiantur, sed omni nisu in servitio Dei usque ad finem vitae suae laborare contendant, ante judicii tempus et diem illum, quo unusquisque debet pro se rationem Deo reddere. Ille discit atque justitiam sibi praeparat, qui quotidie rimatur, quid de conversatione sua et actibus Deo placeat, quidve displiceat, et ita se per compunctionis lacrymas
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝑ iħm xp̃m fact̾a ẽ. Qͥdd lucidiꝰ sole: & hic
deficiet. Aut qͥd nequiꝰ qm qͦd excogitauit ca¬
ro⁊ sanguis. ⁊ hoc arguit᷑. Ostendit qͦd oĩs
mundi machina. tp̃rał ⁊ tͣnsitoria ẽ: nec lur
corporalis q̃ illuminat t̾ram. ꝑpetuo ead̾e mn¬
Sura ẽ. Qnto mag̃ uani cogitatꝰ qͦs fragilita
humana expͥmit. instabiles st̃ ⁊ oĩno decidri.
Uirtutem altitudinis cęli ipse conspic̃: ⁊õs
hoĩes t̾ra ⁊ cims. In celi noĩe celestem desig¬
nat ereat᷑am: in hõĩs uͦ t̃restrem. Ihoc osten¬

Expanded text:
ole, et hic deficiet; aut quid nequius quam quod excogitavit caro et sanguis, et hoc arguetur. » Ostendit quod omnis mundi machina temporalis et transitoria est, nec lux corporalis, quae illuminat terram, perpetuo eadem mansura est; quanto magis vani cogitatus, quos fragilitas humana exprimit, instabiles sunt et omnino decidui. « Virtutem altitudinis coeli ipse conspicit, et omnes homines terra et cinis. » In coeli nomine coelestem designat creaturam, in hominis vero terrestrem;
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ nouit: cũ peccõrũ reꝓbando uitam del¬
picit. Quoꝵ oꝑa pultieri ⁊ cineri cõparant᷑
quia examine uent᷑i itidicii oĩno dissipabio¬
tur: ⁊ ad nichilum redigent᷑ Qui uiuit in
etͥnum: creatit oĩa simul. Rerum qͥ ppe
sub̃a simul creata ẽ. s simul ꝑspecies for
simul fc̃m eȩlũ t̾raq desc̾bit᷑: simul sp̃ta¬
lia atq corporalra. simul qͥcqͥd de celoos¬
hanc utiq c̾ationẽ mat̾ie ante omnẽ diẽ
huiꝰ scłi fecit. cum in pͥncipio celum c̃auit
& t̾ram: qñ ⁊ si t̾ra erat inanis ⁊ uaeua.⁊
tenebre erant suꝑ abyssum: in psis tam̃
t̾re & abyssi id ẽ aq̃rum nat᷑a qͣsi ꝑ subã¬

Expanded text:
minus novit, cum peccatorem reprobando vitam despicit, quorum opera pulveri et cineri comparantur, quia examine venturi judicii omnino dissipabuntur, et ad nihilum redigentur. « Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul. » Rerum quippe substantia simul creata est, sed simul per species formsimul factum coelum terraque describitur, simul spiritalia atque corporalia, simul quidquid de coelohanc utique creationem materiae, ante omnem diem hujus saeculi fecit, cum in principio coelum creavit et terram, quando et si terra erat inanis et vacua, et tenebrae super abyssum, in ipsis tamen terrae et abyssi, id est, aquarum natura, quasi per sub
Abbreviated transcription (Latin):
mus: oꝑem᷑ bontim ad õs. Hinc ⁊ eccłiastes
on demoreris ierrore impiorum.Uii.¬
dabis dñm: & głab̃is ĩ miserationib illiꝰ.
Morari in errore impioꝵ certa ẽ ꝑditiohõiũ:
qͥa pꝰfinẽ p̃sentis uite ĩ nichilũ deputabit᷑
oĩs pompa humanȩ głe. Qͥ aut̃ spacium p̃¬
sentis uite ĩ diuina consumit laude: ⁊ iusta
quam diu uixerit semꝑ instat oꝑatione:
hic pꝰmodum felicit̾ remunerat᷑ in ȩt̾na exul¬
tat bitudine. Unde eccłiastes more suonos ã¬
monens instruit. ne ꝑdamꝰ ociũ concessi tp̃ri.
s ad utilitatem nr̃am illuc contitamꝰita di¬
cens. Nemo ẽ qͥ sẽꝑuiuat: ⁊ qͥ huiꝰrei habeat
fiduciã. Q dẽq pot̃ manꝰ tua fac̾e instant̾ oꝑa¬

Expanded text:
mus operemur bonum ad omnes . » Hinc et Ecclesiastes Non demoreris in errore impiorum: antdabis Deum, et gloriaberis in miserationibus illius. » Morari in errore impiorum, certa est perditio hominum, quia post finem praesentis vitae in nihilum deputabitur omnis pompa humanae gloriae; qui autem spatium praesentis vitae in divina consumit laude, et justa quandiu vixerit semper instat operatione, hic postmodum feliciter remuneratus in aeterna exsultat beatitudine. Unde Ecclesiastes more suo nos admonens instruit, ne perdamus otium concessi temporis; sed ad utilitatem nostram illud convertamus, ita dicens: « Nemo est qui semper vivat, et qui hujus rei habeat fiduciam. Quodcunque potest manus tua facere, instanter o
Abbreviated transcription (Latin):
bona ⁊ mala ostendit illis: nͥ qͦd uim discer¬
nendibonũ ⁊ malũ eis tͥbuit: Ocłm suꝑ corda
eors posuit: cũ rationẽ intellectꝰ. unde a cet̾is
aĩantib distarent ĩ aĩabꝰ eoꝵ excellere uolu
it eiᷤ ⁊ magnalia oꝑmeiꝰ cognoscere ⁊ nom̃
scĩficationis eiꝰ collaudare: ⁊ oꝑa eiꝰ glificare
possibilitas data ẽ. Addidit illis disciplinã:
& legẽ uite hȩreditauit illis. Testam̃tũ et̾nũ
constituit cũ illis ⁊ iꝰticiã: ⁊ iudicia sua osten¬
dit illis:⁊ magnalia honoris eiꝰ uidit ocłs eoꝵ.
Ihonorẽ uocis audiert̃ aures illoꝵ: ⁊ dix̃ ilł.
Attendite uob̃ ab oĩ iniqͦ: ⁊ mandaũ illis uni¬
cuiq de ꝓrimo suo. Disciplinam ⁊ legẽ hic
aut nat᷑alem legem intellige: qmds dedit õi
hoi. ut ꝑ ipsam suo subiceret᷑ creatori. ⁊ bonoꝵ
oꝑm honorificentiã ĩ semetipso custodiret.
ut prudent᷑ ⁊ iꝰte ⁊ modeste ⁊ temꝑant̾ oĩ tp̃r
uite sue ĩ ħmundo uiu̾et: aut legem littere

Expanded text:
bona et mala ostendit illis? » nisi quod vim discernendi bonum et malum eis tribuit. « Oculum super corda eorum posuit, » cum rationem intellectus, unde a caeteris animantibus dii eis et magnalia operum ejus cognoscere, et nomen sanctificationis ejus collaudare, et opera ejus glorificare possibilitas data est. « Addidit illis disciplinam, et legem vitae; haereditavit illis testamentum aeternum. Constituit cum illis et justitiam, et judicia sua ostendit illis, et magnalia honoris ocis audierunt aures illorum, et dixit illis: Attendite vobis ab omni iniquo, et mandavit illis unicuique de proximo suo. » Disciplinam et legem hic aut naturalem legem intellige, quam Deus dedit omni homini, ut per ipsam suo subjiceretur creatori, et bonorum operum honorificentiam in semetipso custodiret, ut prudenter et juste et modeste et temperanter omni tempore vitae suae in hoc mundo viveret, aut legem litterae,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio di honore p̃latꝰ: nc̃ parimͦ hortat᷑. ut
pꝰ lapsũ peccĩ rursũ conu̾tat᷑ ad factorem suũ:
⁊ relinqͣt errorẽ. ꝑ quem semetipsum illuden¬
do decepit. Dep̃cet᷑ dñm assidue ꝓ offensioĩbꝰ
suis: atq tota animi sui intentione ad diui¬
nam confugiat pietatem. Sꝑnat idolatͥam.
ac diabolice seruitutis fallaciam:⁊ dis cat
mandators dei normã rectissimã. ut in sorte
ret altissimi. In partes uade scłi sc̃ĩ: cũ uiuis.
culum scłi seu secula scł̃oꝵ. Necessariũ gͦ est
unicuiq ut dũ uiu it ⁊p̃ualet locum sͥ et̾nȩ
bitudinis recte cdendo. ⁊ b̃n oꝑando p̃paret:
qr pꝰfinẽ istiꝰuitȩ ñ ẽ dp̃s oꝑationis: ut recipiat
unꝰ qͥsq put ante gessit siue bonum siue ma¬
lum. Unde ipse dñs ĩ eugłio auditores suos ad¬
monuit dic̃ns. Ctrrite dum lum̃uitȩ habetis.¬

Expanded text:
nc pari modo hortatur, ut post lapsum peccati rursum convertatur ad factorem suum, et relinquat errorem, per quem semetipsum illudendo decepit; deprecetur Dominum assidue pro offensionibus suis, atque tota animi sui intentione ad divinam confugiat pietatem, spernat idololatriam, ac diabolicae servitutis fallaciam, et discat mandatorum Dei normam rectissimam, ut in sorte ret Altissimi. « In partes vade saeculi sancti, cum vivis culum saeculi, seu saecula saeculorum. Necessarium ergo est unicuique ut dum vivit et praevalet, locum sibi aeternae beatitudinis recte credendo et bene operando praeparet, quia post finem istius vitae non est tempus operationis, ut recipiat unusquisque prout ante gessit, sive bonum sive malum. Unde ipse Dominus in Evangelio auditores suos admonuit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ st̃ suꝑ t̾ram. Posuitq morẽ illiꝰ suꝑ omnem
carnem: ⁊ dñatꝰ ẽ bestiars ⁊ uolatium. Quia
nimirũ in hoc maxime factꝰ est hõ ad imaginẽ
dei. ĩ qͦ irrationabilib aĩantibꝰ antecellit: ca
mundo recte gubnare: ⁊ eiꝰ qͥ cunct̾a c̾auit poss
agnitione ꝑfrui. In qͦ honore positꝰ si ñ intelle¬
xerit ut bn agat. eisdem ipsis aĩantib insen¬
satis qͥb p̃latꝰ ẽ cõparabit᷑. sic̃ ⁊ psalmista testat᷑.
dic̃ns. ¶hõ cũ ĩ honore eẽt ñ intellexit: cõpara

Expanded text:
 super terram; posuit timorem illius super omnem carnem, et dominatus est bestiarum et volatilium. » Quia nimirum in hoc maxime factus est homo ad imaginem Dei, in qua irrationabilibus animantibus antecellit, capmundo recte gubernare, et ejus qui cuncta creavit posset agnitione perfrui, in quo honore positus si non intellexerit ut bene agat, eisdem ipsis animantibus insensatis, quibus praelatus est, comparabitur, sicut et psalmista testatur, dicens: « Et homo cum in honore esset non intellexit
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate: & tota memoria. Nam sic̃ ex pat
intellect̾u g̾nat᷑ uoluntas:⁊ ex his ita ãbobꝰ
ꝓcedit memoria: sic̃ facile a sapiente qͦlibet
intelligi potest. Nec enĩ aĩa ꝑfect̾a potest ẽẽ.
sine his tͥb: nec hors tͥum unum aliqͦd qͣn¬
tum adsuam ꝑtinet beatitudinẽ sine alus
duob integrum constat. E sic̃ ds pat̾. ds̃ filiꝰ.¬

Expanded text:
voluntate, et tota memoria. Nam sicut ex Patvoluntate, et tota memoria. Nam sicut ex Patintellectu generatur voluntas, et ex his ita ambobus procedit memoria: sicut facile a sapiente quolibet intelligi potest. Nec enim anima perfecta potest esse sine his tribus, nec horum trium unum aliquod quantum ad suam pertinet beatitudinem sine aliis duobus integrum constat; et sicut Deus Pater, Deus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
m̃brors: s potiꝰ scdđm id qͦd in celũ erectũ est
sapiat. ñ q̃ suꝑ t̾ram. Qe imago. diligentꝰ
ex int̾ioris hoĩs nobilitate ẽ considanda.
Primo qͥdem ut sicuti d̾s unꝰ semꝑ ⁊ ubiq
totꝰ ẽ. oĩa uiuificans. mouens.⁊ gubnans.
sic̃ apłs confirmat qͦd ĩ eouiuimꝰ. mouem
⁊ stimꝰ: sic aĩa ĩ suo corpore uͥq tota uiges.
uiiificans eum. mouens ⁊ gubnans. Nec
enim ĩ maiorib corꝑis sui m̃bsmaior ⁊ in
minorib minor: s inminimis tota. ⁊ in
maximis tota. Ihec imago unitatis oĩpo¬
tentis di: q̃m anima habet ĩ se. Qͤ qͦ qnͣ
tas ĩ ea. qͥ ad imaginẽ sui conditoris ꝑfti¬
tȩ qͥdem ⁊ sũme t̾nitatis q̃ ẽ in patre isls
luntatem ⁊ inemoriã: qͦd idem licet aliis u̾b̃
ĩeugłio designat᷑. dũ dr. Diliges dñm deum
tuũ ex toto corde tuo. ⁊ ex tota aĩa tua. ⁊ ex
totam̃te tua: id ẽ ex toto intellectu.⁊ ex tota

Expanded text:
membrorum, sed potius secundum id quod in coelum erectum est, membrorum, sed potius secundum id quod in coelum erectum est, sapiat non quae super terram. Quae imago diligentius ex interioris hominis nobilitate est consideranda. Primo quidem, ut sicuti Deus unus semper et ubique totus est, omnia vivificans, movens et gubernans, sicut Apostolus confirmat, quod in eo vivimus, movemur et sumus, sic anima in suo corpore ubique tota viget, vivificans eum, movens et gubernans; nec enim in majoribus corporis sui membris major et in minoribus minor, sed in minimis tota, et in maximis tota, et haec est imago unitatis omnipotentis Dei quam anima habet in se; quae quoquenitas in ea, qua ad imaginem sui conditoris perfectae quidem et summae Trinitatis quae luntatem et memoriam, quod idem licet aliis verbis in Evangelio designatur dum dicitur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima ttota mente tua ; » id est, ex toto intellectu, et ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
habet. ut bonꝰ eẽt ⁊ iꝰtꝰ. ut patiens atq mitis.
inundꝰ ⁊ misericors foret. Qs̃ uͥtutes qnto plꝰ
qsy ĩ seipso ht̃. tanto ꝓpiꝰ ẽ ⁊ maiorẽ stu con¬
ditoris gerit similitudinẽ. Si uͦqͦd absit aliqͥs
ꝑ deuia uitioꝵs ⁊ chuortia cͥminũ. ab hac nobilis¬
sima sui fact̾oris similitudine degener oberrat:
similitudinẽ di ĩ se ñ conseruat. Cum autem
de imagine int̾na aĩȩ sententiã explicaret:
statim de corporis sub̃a subsecutꝰ ẽ dicens. Et
it̾m conu̾tit illum in ipsam. Hoc ẽ t̾ram: iuxta
rectũ ⁊ sensu ac ratione pollentẽ: ut obseruan¬
do iꝰticiã. uitã hab̃et ꝯtinuam. S qr ille condi¬
toris sui legẽ ñ conseruauit ꝑmnobedientiã.
poris spaciũ accepit: in qͥb p̃sentis uite clau

Expanded text:
haberet, ut bonus esset et justus, ut patiens atque mitis, haberet, ut bonus esset et justus, ut patiens atque mitis, mundus et misericors foret: quas virtutes quanto plus quisque in seipso habet, tanto propius est et majorem sui conditoris gerit similitudinem. Si vero quod absit aliquis per devia vitiorum et divortia criminum ab hac nobilissima sui factoris similitudine degener aberrat, similitudinem Dei in se non conservat. Cum autem de imagine interna animae sententiam explicaret, statim de corporis substantia subsecutus est, dicens: « Et iterum convertit illum in ipsam. » Hoc est, terram, juxta rectum, et sensu ac ratione pollentem, ut observando justitiam vitam haberet continuam; sed quia ille conditoris sui legem non conservavit, per inobedientiam poris spatium acc
Abbreviated transcription (Latin):
nasrita ⁊ aĩa intellectꝰ. anima uoluntas. aĩa
memoria: ñ tñ tres animȩ ĩ uno corpore. sed
una anima. tres hñs dignitates: atq in his tͥbꝰ
eiꝰ imaginẽ imirabilit̾ gerit in suanat᷑a ñr int̾i¬
or hõ ex qͥb qͣsi excellentiorib ammȩ digni¬
tatib iubem᷑ diligere conditorẽ: ut qͣntũ in¬
telligat᷑. ⁊ qͣntum diligat᷑. semꝑ in memoria
habeat. Nec solꝰ sufficit de eo intellectꝰ: nͥ fiat
in amore eiꝰ uoluntas. Immonec duo hec suf¬
ficiunt nͥ memoria addat᷑. qͣ sẽꝑ in m̃te in¬
telligentis ⁊ diligentis maneat ds: ut sicut
mom̃tũ. qͦ p̃sentem eũ ñ habeat memoria.
hec de imagine habeto. Nc̃ uͦ de similitud¬
Ne aliqͣ intellige q̃ in moribꝰ cernenda est:
ut sic̃ ds creator qͥ hoĩem adsimilitudinem
suam cͥauit. ẽ caritas: ẽ bonꝰ. ⁊ iꝰtꝰ. atq mitis:
mundꝰ ⁊ misericors. ⁊ cȩt̾a uͥtutum scãrũ ĩsig¬
nia q̃ de eo legunt᷑: ita hõ c̃atꝰ ẽ ut caritatẽ

Expanded text:
nas, ita et anima intellectus, anima voluntas, anima memoria, non tamen tres animae in uno corpore, sed una anima tres habens dignitates, atque in his tribus ejus imaginem mirabiliter erit in sua natura noster interior homo, ex quibus quasi excellentioribus animae dignitatibus jubemur diligere conditorem, ut quantum intelligatur, et quantum diligatur, semper in memoria habeat, nec solus sufficit de eo intellectus, nisi fiat in amore ejus voluntas. Imo nec duo haec sufficiunt, nisi memoria addatur, qua semper in mente intelligentis et diligentis maneat Deus, ut sicut momentum, quo praesentem eum non habeat memoria. Et haec de imagine habeto. Nunc vero de similitudine aliqua intellige, quae in moribus cernenda est, ut sicut Deus creator, qui hominem ad similitudinem suam creavit est charitas, est bonus, et justus, atque mitis, mundus et misericors, et caetera virtutum sanctarum insignia quae de eo leguntur, ita homo creatus est, ut charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
rum uelut sol in ꝯspectu dĩ:⁊ ocłi eiꝰ sine ut̃¬
missione inspieientes in uiis eoꝵ. Rectores
qͦs ĩposuit ds in unaqͣq gente. aut angłos
possumꝰ intelligere. qͦs deputauit ad custo¬
diam singłarũ gentiũ. iuxta illud deut̾o¬
nomii. statuit t̃minos gentiũ scđm nũm

Expanded text:
ectu Dei, et oculi ejus sine intermissione inspicientes in viis eorum. » Rectores quos proposuit Deus in unaquaque gente, aut angelos possumus intelligere, quos deputavit ad custodiam singularum gentium, juxta illud Deuteronomii: « Statuit terminos gentium secundum
Abbreviated transcription (Latin):
uit illis sortẽ u̾itatis. Uoluntas ẽ bona: ut
pꝰ ꝑpetͣta pecc̃a. hõ sẽꝑ confessionẽ ⁊ peniten¬
tiam conu̾tat ad iꝰticie oꝑa. Cui dñs cõmis¬
sa delet peccã:⁊ confirmat debiles gressꝰ
in uͥtutum semita: ut pꝰ condignos labores.
in sorte electoꝵ cȩlestia ꝑcipiet p̃mia.

Expanded text:
na, ut post perpetrata peccata homo se per confessionem et poenitentiam convertat ad justitiae opera, cui Dominus commissa delet peccata, et confirmat debiles gressus in virtutum semita, ut post condignos labores, in sorte electorum coelestia percipiat praemia.
Abbreviated transcription (Latin):
decͥcto. ĩ cuiꝰ locũ caro suppleret᷑: altioris mistii
gr̃a fc̃m ẽ. Significabat᷑ enĩ qͦd de latere xp̃i
in cruce ꝑ mortem sopiti. sacͣm̃ta ẽẽnt salutis
extt᷑a. uidł sanguis &e aqͣ: de qͥbꝰ sponsa illi
cond̃et᷑ ecella. Nam si tanti sac̃m̃ti ñ eẽt figͥa
increatione feminȩ p̃mittenda: qͥd opꝰ erat dor¬
misse adam. ut costã illiꝰ de qͣ feminã faceret
tollet. qͥ ⁊ uigilanti ac ñ dolenti idem facere
pot̾at: Qͥd necessarium ut cũ os qͦd de urri
lat̾e sumptum ẽ in feminam condebat᷑ ĩ lo¬
cum ossis ños s caro suppleret᷑: nͥ qr fig̾abat᷑¬

Expanded text:
cum caro suppleretur, altioris mysterii gratia factum est. Significabatur enim quod de latere Christi in cruce per mortem sopiti sacramenta essent salutis exitura, videlicet sanguis et aqua, de quibus sponsa illi conderetur Ecclesia. Nam si tanti sacramenti non esset figura in creatione feminae praemittenda, quid opus erat dormisse Adam, ut costam illius, de qua feminam faceret, tolleret, qui et vigilanti ac non dolenti idem facere poterat? Quid necessarium ut cum os, quod de viri latere sumptum est, in feminam condebatur, in locum ossis non os, sed caro suppleretur? nisi quia figurabat
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ ereauit de t̾̃ra hominẽ: ⁊ scđm ima¬
ginem suã fecit uium. Hõ gͦ de terrȩ
limo format᷑. aĩam a creatore suo accepit
rationalem: in qͦ expͥmit conditoris sui ima¬
ginem. In qͦ aut̃ sit hõ faetꝰ ad imaginẽ &
similitudinem di testat᷑ apłs: eum nos sol¬
lert̾ ãmonet. ut hanc qͣm in pͥmo parente
similitudinem ꝑdidimꝰ: ꝑ grãm eiꝰdem eõ¬
ditoris recuꝑemꝰ in nob̃. Renouamini in¬

Expanded text:
eavit de terra hominem, et secundum imaginem suam fecit illum. » Homo ergo de terrae limo formatus, animam a creatore suo accepit rationalem, in quo exprimit conditoris sui imaginem. In quo autem sit homo factus ad imaginem et similitudinem Dei, testatur Apostolus, cum nos solerter admonet, ut hanc quam in primo parente similitudinem perdidimus, per gratiam ejusdem conditoris recuperemus in nobis. « Renovamini, in
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥauir sapiens intellex̃ uitioꝵs cͥmina sͥ
noxia ẽẽ ac mortifera. ido q̃rens appetit in
cogitatu suo disciplinȩ flagella. ⁊ ĩ cor¬
de suo doctͥnam habe prudentiȩ:ne for¬
te ignorantia detentꝰ ñ agnoscat delict̾o¬
rum ꝑicła.⁊ augeant᷑ facinoꝵs crimina.
ꝓ qͥb incidat in manꝰ adu̾sarioritm: et
gaudium ꝑficiat sp̃italium inimicoꝵ.
aufer ame uentͥs coneupiscentias: ce con¬
cubitꝰ ꝯcupiscentiȩ ne app̃hendat me: ⁊
anime irreuerenti ⁊ infrunite ne tͣdas
me. Om̃patrem uniũsoꝵ ⁊ factorem⁊
dñatorem uide humane rogat ne se dese¬
rat. nec in consilium malignoꝵ sp̃uum
uenire ꝑmittat: s mag̃ tollat ab eo elati¬
onem m̃tis. omneq desidium prauum
auferat castͥmargie. hoc ẽ gule uitium ⁊
libidinem forncationis: ⁊ maxime ne aĩe
irreuerenti ⁊ impudicȩ tͣdat᷑ scilicet ne
huiꝰmodi uitiis capiat᷑. aut obligetur
Ido rogamꝰ illtim ĩ or̃one dm̃ca. ne indu¬

Expanded text:
ir sapiens intellexit vitiorum crimina sibi noxia esse ac mortifera, ideo quaerens appetit in cogitatu suo disciplinae flagella, et in corde suo doctrinam habere prudentiae, ne forte ignorantia detentus non agnoscat delictorum pericula, et augeantur facinorum crimina, pro quibus incidat in manus adversariorum, et gaudium perficiat spiritalium inimicorumentias, et concubitus concupiscentiae ne apprehendant me, et animae irreverenti et infrunitae ne tradas me. » Deum patrem universorum et factorem et dominatorem vitae humanae rogat ne se deserat, nec in consilium malignorum spirituum venire permittat, sed magis tollat ab eo elationem mentis, omneque desiderium pravum auferat gastrimargiae, hoc est, gulae vitium, et libidinem fornicationis, et maxime ne animae irreverenti et impudicae tradatur, scilicet ne hujusmodi vitiis capiatur aut obligetur.Ideo rogamus illum in oratione Dominica, ne indu
Abbreviated transcription (Latin):
datum ñ sine m̾cede ẽẽ p̃nunciauit. Primitias
gͦ ⁊ decimas dñs in exodo popłoisrłitico ussit
dare: s tc̃ solũmͦ acceptabiles ert̃. qn bono aĩo
offerunt᷑. Mystice aut̃ pͥmitie frtigum. uł primo¬
genitoꝵ pͥncipia oꝑmbonoꝵ ostẽdt̃ uł ipsã bonam
uoluntatem. qͥ pͥor ẽ oꝑe: qm pelagian sͥ tribu¬
endo offendt̃. Os autẽ dũ illa sͥ a nob iubet offer¬
ri. indicat ad ipsiꝰ gram ꝑtinere. In decimis itaq
do offerendis denariꝰ nũs ꝑfectionẽ sig̾cat: ꝙ usq
ad ipsum numerꝰ crescit. Idoq sic̃ in pͥmitus pͥn¬
cipia uoluntatum: ita in decimis confũmations¬

Expanded text:
datum non sine mercede esse pronuntiavit . Primitias datum non sine mercede esse pronuntiavit . Primitias ergo et decimas Dominus in Exodo populo Israelitico jussit dare, sed tunc solummodo acceptabiles erunt, quando bono animo offeruntur . Mystice autem primitiae frugum vel primogenitorum, principia operum bonorum ostendunt, vel ipsam bonam voluntatem, quae prior est opere, quam Pelagiani sibi tribuendo offendunt: Deus autem dum illa sibi a nobis jubet offerri, indicat ad ipsius gratiam pertinere. In decimis itaque Deo offerendis denarius numerus perfectionem significat, quia usque ad ipsum numerus crescit. Ideoque sicut in primitiis principia voluntatum, ita in decimis consummation
Abbreviated transcription (Latin):
głam redde do:⁊ ñminuas pͥmitias manuũ
tuaꝵ. Omne munꝰ qͦd ex bono animoñ dat᷑.
grãm coramocłis dĩ nullomͦ meret᷑: qͥa hõ
uidet in facie. ds autem intuet᷑ cor. Unde
dñs uanas laudes iudeoꝵ ꝑ ꝓpħamreꝓbat dicẽs.
Popłs hic labiis me honorat: cor aut̃ eoꝵ lon¬
ge ẽ a me. In uanum aut̃ colunt me: docentes
doctͥnas ⁊ manbata hominum. Iñ minuas inqͥt
pͥmitias manuũ tuaꝵ. Minuit pͥmitias oꝑum
suoꝵ: qͥ hoc qͦd extiꝰ laborando ex̾cet in oꝑe. intͦ
bonȩ uoluntatis ñ exhibet affect̾ione: Ppterea
subdidit. In oĩ dato hylarem fac uultũ tuũ. ⁊ in
exultatione scĩfica decimas tuas. Hylarem enum
datorem paulo attestante diligit ds̃: ⁊ bonã uo¬
luntatem offerentiũ gͣtissimã ht̃. Unde duo era
minuta uiduȩ pauꝑculȩ saltiator in eugłio cu¬
nct̾is donariis q̃ ꝑ diu̾sos ad templum defere¬
bantur p̃pofuit: ⁊ calicem aq̃ frigide inpocło

Expanded text:
gloriam redde Deo, et non minuas primitias manuum gloriam redde Deo, et non minuas primitias manuum tuarum. » Omne munus quod ex bono animo non datur, gratiam coram oculis Dei nullo modo meretur, quia homo videt in facie, Deus autem intuetur cor. Unde Donorat, cor autem eorum longe est a me . In vanum autem colunt me, docentes doctrinas et mandata hominum . » « Et non minuas, inquit, primitias manuum tuarum. » Minuit primitias operum suorum, qui hoc quod exterius laborando exercet in opere, intus bonae voluntatis non exhibet affectione. Propterea subdidit: « In omni dato hilarem fac vultum tuum, et in exsultatione sanctifica decimas tuas. » Hilarem enim datorem, Paulo attestante, diligit Deus , et bonam voluntatem offerentium gratissimam habet. Unde duo aera minuta viduae pauperculae Salvator in Evangelio cunctis donariis, quae per diversos ad templum deferebantur, praeposuit , et calicem aquae frigidae in populo
Abbreviated transcription (Latin):
dñifiunt. In ꝯspect̾u dñiuacuus apparet: qui
nicħ sec̃ de fruet̾u laboris portat. Aliꝰ nanq adi¬
piscendis honoribꝰerstidat: aliꝰ multiplicandis
ante dm uaciuis apparet: qr sec̃ ante iudicẽ nicħ
tulit. Hinc gͦ ꝑlegem salubrit̾ ammonem᷑ di¬
centem. Ñ appareb̃ ante ꝯspectum dñi uacuus.
Qi enim ꝓmerende uitȩ mercedem b̃nagendo
ñ ꝓuidit. in conspectu dm̃i uacuus apparet. hĩce
in erultatione. portantes manipulos suos. Ad eram̃
qͥppe iudicii portantes mamipłos ueniunt: qͥi
semetipsos rect̾a oꝑa qͥbꝰ uitammereant᷑ ostendt̃.
Oblatio iꝰti impinguat altare: ⁊ odor suauitatis
est in ꝯspectu altissimi. Sacͥficium iͦti acceptũ ẽ:
& memoriam eiꝰ ñ obliuiscet᷑ dñs. Id̃o gͦ oblatio
iꝰti fidi impinguat altare: qͥa ex uere caritatis
offert᷑ deuotione. Nid̾o in ꝯspectudi suauis est
Sacͥficiũ iti ẽ dõ acceptum: qmbonoꝵ oꝑum
ab auditione mala ñ timebit. Bono animo

Expanded text:
In conspectu Domini vacuus apparet, qui nihil secum de fructu sui laboris portat. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat; alius multiplicandis ante Dominum vacuus apparet, quia secum ante judicem nihil tulit. Hinc ergo per legem salubriter admonetur dicentem: « Non apparebis in conspectu Domini vacuus. » Qui enim promerendae vitae mercedem bene agendo non providit, in conspectu Domini vacuus apparet. Hinc in exsultatione, portantes manipulos suos . » Ad examen quippe judicii portantes manipulos veniunt, qui in semetipsos recta opera, quibus vitam mereantur, ostendunt. « Oblatio justi impinguat altare, et odor suavitatis est in conspectu Aet memoriam ejus non obliviscetur Dominus. » Ideo ergo oblatio justi impinguat altare, quia ex verae charitatis offertur devotione; et ideo in conspectu Dei suavis est Sacrificium justi est Deo acceptum, quoniam ab auditione mala non timebit. » « Bono animo
Abbreviated transcription (Latin):
Ialibi. Uidtiam eiꝰ bndicens budicam: pauꝑes eiꝰ
sat᷑abo panib. Huiꝰ gͦ uidue lacͥmȩ a marilla as¬
cendunt usq ad celum: qr dolores ꝑsecutionum
qͥspatit᷑ i p̃senti scło. aspectum diumitatis mini¬
me latent. Unde ⁊ illi laboris sui mercedem ĩ fucto
itꝰ iudex restituet: hostibꝰ uindict̾am. merita in¬
ferni rependet pena. Qͥ adorat dm in oblecta¬
tione suscipiet᷑: ⁊ p̃catio illiꝰusq ad nubes ꝓpinqͣ¬
bit. Oratio huntiliantis se nubes penetrabit.⁊¬

Expanded text:
alibi: « Viduam ejus benedicens benedicam, pauperes ejus saturabo panibus . » Hujus ergo viduae lacrymae a maxilla ascendunt usque ad coelum, quia dolores persecutionum quas patitur in praesenti saeculo, aspectum divinitatis minime latent. Unde et illi laboris sui mercedem in futuro justus judex restituet, et hostibus vindictam merita inferni rependet poena. « Qui adorat Deum in oblectatione, suscipietur, et deprecatio illius usque ad nubes propinquabit. Oratio hu
Abbreviated transcription (Latin):
orat q mandatacł seruat ⁊ sacficiũ salutare osfert
qͥmunꝰ rect̾e fidĩ. quȩ ꝑdilectionem oꝑat᷑. deo ex¬
hibet. Talisq dep̃catio coram ocłis dĩ iuemet
ysaiam dr. Dissolue colligationes impietatis. solue
fascicłos depͥm̃tes. Dimitte eos qͥ confractist̾ liberoᷤ.

Expanded text:
orat, qui mandata Dei servat; et sacrificium salutare offert, qui munus rectae fidei quae per dilectionem operatur, Deo exhibet: talisque deprecatio coram oculis Dei inveniIsaiam dicitur: « Dissolve colligationes impietatis, solve fasciculos deprimentes, dimitte eos qui confract
Abbreviated transcription (Latin):
donec in extremo examine udex uiuors ⁊ mor¬
tuoꝵs faciet iudicium pleb̃sue: oblect̾abit iustos
miscłia sua. tnsferens illos ad regnum patͥs: ubi in
ꝯtemplatione uultꝰ suibeate uiuentes. delectatio¬
peciosa mĩa di in tp̃r tͥbulationis: quasi ui.¬
Intibes pluuie in tp̃r siccitatis. Sic̃ in tpr̃e
siccitatis nubes pluuiam t̾re oportunam ꝯfert:
sic ⁊ miscdia dĩ necessario humane occurrit infir¬
mitati in th̃r tͥbulationis: qr solulli cõpetit operi
suo multiphario ꝯferre opem miserationis sue.
De qͦ scͥptum ẽ: suauis dñs uniũsis: iniiserationes

Expanded text:
extremo examine judex vivorum et mortuorum faciet judicium plebis suae, et oblectabit justos misericordia sua, transferens illos ad regnum patris, ubi in contemplatione vultus sui beate viventes delectatiocordia Dei in tempore tribulationis, quasi nubes pluviae in tempore siccitatis. » Sicut in tempore siccitatis nubes pluviam terrae opportunam confert, sic et misericordia Dei necessario humanae occurrit infirmitati in tempore tribulationis, quia soli illi competit opere suo multifario conferre opem miserationis suae, de quo scriptum est: « Suavis Dominus universis, et miserationes
Abbreviated transcription (Latin):
oriet᷑. ⁊ ante ibit faciem tuã iꝰticia tuã. ⁊ gła dñi
colliget te. Tc̃ inuocab. & dñs exaudiet. clamabis.
Utrumq enĩ munꝰ deo ẽ acceptabile. hoc ẽ iltd̾
qͦd ĩ panis ⁊ uini oblatione. ob commemoratio
hibentur dõ. si se studuerit immunem seruare
a pecc̃o. sequit᷑. Bñplacitum ẽ dño recedere ab
iniqͥtate: ⁊ dep̃catio ꝓ peccĩs. recede ab imꝰticia.
Bñ placet dño qͥ recedit ab errantium heretico¬
rum ꝯsortio: eiꝰq dep̃catio multũ ualet apud dm̃n
qͥ male oꝑantium societati nullo ꝯiungit᷑ pacto.¬
ts. Unde scͥptum ẽ. facere miscdiam ⁊ iudicium
mag̃ placet do quam uict̾imȩ. Nappareb ante¬

Expanded text:
faciem tuam justitia tua, et gloria Domini colliget te. Tunc invocabis, et Dominus exaudiet; clamabis, » Utrumque enim munus Deo est acceptabile, hoc est, illud quod in panis et vini oblatione ob commemorationhibentur Deo, si se studuerit immunem servare a peccato, sequitur: « Beneplacitum est Domino recedere ab iniquitate, et deprecatio pro peccatis recedere ab injustitia. » Bene placet Domino qui recedit ab errantium haereticorum consortio; ejusque deprecatio multum valet apud Deum, qui male operantium societati nullo conjungitur pacto. Unde scriptum est: « Facere misericordiam et judicium, magis placet Deo quam victimae .
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰ ad suꝑiorem respic̃ senstim: qr dñsorationem fi¬
delitim suoꝵs q̃ pio affectu tͣnsgredit᷑ nubes ⁊ celos
peqetrat. miscdit̾ exaudit: qm̃ instant̃ ⁊ ꝑseueran¬
accipiant. Unde ⁊ dñs ipse ñ elongabit abeis aux¬
ilium suum: s iudicabit iꝰtos. faciens ei iudicium:
& distͥcte itidicaindo ꝓferet ultionẽ in adt̾sarios
suos. ñ pͥcessans donec hostes eors ꝑfecte puniat. red¬
denseis ꝯdignam uindictam: qͦusq uniu̾sitatem
suꝑbientiũ ꝑsecutors tollat de suꝑficie t̾re. ⁊ scep¬
tra tyrannoꝵ iniquoꝵ. qͥ torm̃tis diũsis afessoreᷤ
suosint̾ficiebant. cont̾at. reddens ꝑu̾sis scd̾m ac¬
tus suos. ⁊ scdm oꝑa ade. hoc ẽ pͥmi hõis lapsum:

Expanded text:
totus ad superiorem respicit sensum, quia Dominus orationem fidelium suorum, quae pio affectu transgreditur nubes et coelos penetrat, misericorditer exaudit; quoniam instanter et perseveranaccipiant. Unde et Dominus ipse non elongabit ab eis auxilium suum, sed judicabit justos, faciens eis judicium, et districte judicando proferet ultionem in adversarios suos, non prius cessans, donec hostes eorum perfecte puniat, reddens eis condignam vindictam quousque universitatem superbientium persecutorum tollat de superficie terrae, et sceptra tyrannorum iniquorum, qui tormentis diversis confessores suos interficiebant, conterat, reddens perversis secundum actus su
Abbreviated transcription (Latin):
necñ ⁊ uiͦii. ł septenarũ qͥppe nũm. hoc qͥd .uii.
diebagit᷑. p̃sens tp̃s exp̃ssit. ꝑ octonarium uͦ. ui¬
tam ꝑpetuam designauit. Qmtñsua nob̃ dñs
resurrect̾ione patefecit: cum dñico scilicet die
resurrer̃. Qͥ dum diem. uiiͭ. id ẽ sabb̃m sequit᷑.
a conditione: octauus inuenit᷑. In annorum
curricło septenariꝰ nũs septies multiplicatꝰ. mo¬
nade addite. ad qͥnq̃genariũ ducit᷑:. ut ppetuam
bitudinem sumens. iubilei sacratissima requies
obseruet᷑. Septenariꝰ nũs apud sapientes huiꝰ scli
q̃dam sua habet᷑ iatione ꝑfectꝰ: qr ex pͥmo pari.⁊
er pͥmo impari ꝯstĩmat᷑. Primꝰ enim impar. t̾nariꝰẽ:
łrimꝰq par qͣternariꝰ. Ex qͥbꝰ duobꝰ septenariꝰ ꝯstat:
qͥ cisdem partibꝰ suis multiplicatꝰ. in duodenariũ
eisq ñ solum tͥnitatis noticiã. s ⁊̃ uͥtutum.iiiͦi.¬

Expanded text:
 septenarium quippe numerum hoc quod septem diebus agitur, praesens tempus expressit; per octonarium vero vitam perpetuam designavit: quam tamen sua nobis Dominus resurrectione patefecit, cum Dominico scilicet die resurrexit, qui dum diem septimum, id est, sabbatum sequitur, a conditione octavus invenitur. In annorum curriculo septenarius numerus septies multiplicatus monade addito ad quinquagenarium ducitur, ut perpetuam beatitudinem sumens, Jubilei sacratissima requies observetur. Septenarius numerus apud sapientes hujus saeculi quadam sua habetur ratione perfectus, quia ex primo pari et ex primo impari consummatur: primus enim impar, ternarius est, primusque par, quaternarius; ex quibus duobus septenarius constat, qui eisdem partibus suis multiplicatus in duodenarium eisque non solum Trinitatis notitiam, sed etiam vi
Abbreviated transcription (Latin):
trem̃di tr̃oris ĩ psalimi incͥoationem secutꝰ ẽ dicens.
Dñe ne mira tua arguas me. neq ĩ furore tuo cor¬
ripiasme. Septenario nũo ꝑfectio et̾nitatis ĩnui¬
lo t̾mino coartat᷑. Hinc ẽ ⁊̃ qͦd lege data dies .uiiͦ.
firiatꝰ ẽẽ p̃cipit᷑: ut et̾na ꝑ illum reqͥes designetur.
Qͥa ꝑseptenarium nũm p̃sentis uite uniu̾sitas¬

Expanded text:
tremendi terroris in psalmi inchoationem secutus est, dicens: « tremendi terroris in psalmi inchoationem secutus est, dicens: « Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . » Septenario numero perfectio aeternitatis innuilo termino coarctatur. Hinc est etiam quod lege data dies septimus feriatus esse praecipitur , ut aeterna per illum requies designetur, quia per septenarium numerum praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit ĩtos. ⁊ faciet iudicium. Ifortissim ñha¬
bebit in illis patientiam: ut ñ contbulet dorsum
ipsoꝵs: ⁊ gentib reddet uindict̾am. donec tollat
plenitudinẽ suꝑboꝵs. ⁊ sceptra iniquor contͥbu¬
let. donec reddat hoĩbꝰ sedm actꝰ suos:⁊ scdm oꝑa¬

Expanded text:
dicabit justos et faciet judicium, et fortissimus non habebit in illis patientiam, quousque contribulet dorsum ipsorum; et gentibus reddet vindictam, donec tollat plenitudinem superborum; et sceptra iniquorum contribulet, donec reddat hominibus secundum actus suos, et