comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictã eẽ. mortalitatẽ carnissine peccato
xp̃i. ex peccato tam̃ hominis etia in xp̃o
factũ. Ex adã quippe corpus assũ psit. quia
ex adã uirgo maria. quȩ peperit xp̃m.
D ixerat autẽ ds in paradr̃so. Quadie tetigeritis.
morte moriemini. Hoc ẽ maledictũ. qđ
pendet inligno. Ille negat xpm maledictũ :
qui negat & mortuũ. Quiautẽ confitet᷑ &
mortu ũ. & negare ñ potest mortẽ depeccato
eẽ. & obhoc etiã ipsã peccatũ uocari. audiat
tũ morses dicerit. Ideoq secutus apłs. ait
de xp̃o. Factus ꝓ nobis maledictũ. sicut non
timuit dicere ꝓom̃ib. mortuus ẽ. Hoc est
enĩ mortuus ẽ. qđ maledictus. qr mors ipsa
ex maledicto ẽ. & maledictũ om̃e peccatũ
siue ipsũ qđ fit ut sequat᷑ suppliciũ. siue ipsũ
suppliciũ qđ alio modo uocat᷑ peccatũ. quia
fit ea peccato. Suscepit autẽ acp̃s sine reatu
suppliciũ nr̃m. ut inde solueret reatũ nr̃m.

Expanded text:
dictam esse mortalitatem carnis sine peccato dictam esse mortalitatem carnis sine peccato Christi, ex peccato tamen hominis in Christo factam? Ex Adam quippe corpus assumpsit, quia ex Adam virgo Maria quae peperit Christum. Dixerat autem Deus in paradiso: « Qua die tetigeritis, morte moriemini . » Hoc est maledictum quod pependit in ligno. Ille negat Christum maledictum, qui negat et mortuum. Qui autem confitetur mortuum, et negare non potest mortem de peccato esse, et ob hoc etiam ipsam peccatum vocari. Audiat tum Moyses dixerit. Ideoque secutus Apostolus ait de Christo, Factus pro nobis maledictum, sicut non timuit dicere Pro omnibus mortuus est. Hoc est enim, mortuus est quod maledictus, quia mors ipsa ex maledicto est, et maledictum est omne peccatum, sive ipsum quod fit ut sequatur supplicium, sive ipsum supplicium, quod alio modo uocatur peccatum, quia fit ex peccato. suscepit autem Christus sine reatu supplicium nostrum, ut inde solueret reatum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
fit. scđm quẽ modũ dicit᷑ alia lingua greca.
alia latina. Et manus alio modo dicuntur.
ipsũ ꝓpriȩ corporis menbrũ. qđ mouemus
Adoperandũ & alio modo manus dr̃ scriptura
quae sit ꝑmanũ. Dicmus enĩ Probata est
manus eius. lectaẽ aduersus cũ manus eius.
Habeo manũ tuã recipe manũ tuã. Manus
utiq ꝓpri .e. m̃brũ ẽ hominis. Nonautẽ
opinor illã scripturã menbrũ eẽ hominis.
& tam̃ dicit᷑ manus eo qđ manu facta sit.
Sic & peccatũ ñ tantũ ipsũ opus malũ. qđ
p̾ena dignũ ẽ sed etiã ipsi mors peccatũ¬
eã mortis. ñ cõmisit xxp̃s. Illud autẽ alterũ
id est mortẽ que peccato in flicta ẽ. humane
naturae. suscepit ꝓ nobis. hoc suspendit in
ligno. Hoc maledictũ ẽ ꝑ morsen. ubi
mors dã nata ẽ. ne regnaret. & maledicta ẽ.
ne regnante peccato nos dã nati remane¬
remus. Quid ergo mirat᷑ faustus maledic¬
tũ eẽ. peccatũ : maledictã eẽ. mortẽ. male¬

Expanded text:
fit; secundum quem modum dicitur alia lingua graeca, alia latina. et manus alio modo dicitur ipsum proprie corporis membrum, quod mouemus ad operandum. et alio modo manus dicitur scriptura, quae fit per manum. dicimus enim: "prolata est manus eius" "lecta est aduersus eum manus eius" "habeo manum tuam" "recipe manum tuam." manus utique proprie membrum est hominis. non autem opinor illam scripturam membrum esse hominis; et tamen dicitur manus, eo quod manu facta sit. sic et peccatum non tantum ipsum opus malum, quod poena dignum est. sed etiam ipsa mors, quesset mortis, non commisit Christus; illud autem alterum, id est mortem, quae peccato inflicta est humanae naturae, suscepit pro nobis. hoc suspendit in ligno, hoc maledictum est per Mosen, ubi mors damnata est ne regnaret, et maledicta est ne regnante peccato nos damnati remaneremus. Quid ergo miratur Faustus maledictum esse peccatum, maledictam esse mortem, male
Abbreviated transcription (Latin):
uel dolos hostiũ suorũ uitã suã uidentes. ex
incerto pondere uictoresse eẽ. ñ crederent.
Sed filius euangelii cũ audit. ille enĩ deme
scripsit: in hac ipsa ambiguitate sententiae
uidet. qđ ꝓphetae porcis ꝓiciant : quid hominib:¬
xp̃s pendens. eiq ñ credentes iudaei obhoc ipsũ
qi pendentẽ uident. Et alius quidã aliquis
cito diceret. in t̃cetera maledicta quȩ ina¬
illa lectione ad aliquid de xp̃o intelligendũ
ñ ꝑtinent. hoc solũ ibi eẽ de xp̃o qđ scriptũ ẽ
U idebis uitã tuã pendentẽ. & ñ credes uitae
tuae. Neq enĩ fieri ñ posset. ut int̃ diuersa
maledicta quae impio popło ꝓpheticae p̃¬
nunciabant᷑: hoc quoq. poneret᷑. Sedego as
qui mecũ aliquanto attentius cogitant.
euangłicã illã dominicãq sententiã qui
Deme enĩ ille scripsit. ut omnẽ scripturae
gram ꝑscrutando consuleremus etiã cetera
in ista lectione maledicta. ꝓpt̃ x pm̃

Expanded text:
uel dolos hostium suorum uitam suam uidentes ex uel dolos hostium suorum uitam suam uidentes ex incerto pendere uicturos se esse non crederent. sed filius euangelii cum audit: ille enim de me scripsit, in hac ipsa ambiguitate sententiae uidet. quid prophetae porcis  Christus pendens, eique non credentes Judaei ob hoc ipsum quia pendentem vident. Et alius quidem aliquis cito diceret inter caetera maledicta illa quae lectione ad aliquid de Christo intelligendum non pertinent, hoc solum ibi esse de Christo quod scriptum est: « Videbis vitam tuam pendentem, et non credes vitae tuae. » Neque enim fieri posset, ut inter diversa maledicta quae impio populo prophetiae imputabant, hoc quoque poneretur. Sed ego, et qui mecum aliquanto attentius cogitant evangelicam illam Dominicamque sententiam, quia « De me enim ille s gratiam perscrutando consuleremus; etiam caetera in ista lectione maledicta propter Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Uasi uero quicquã sit peius int̾male¬
dicta quae iudaeis ꝓmerito superbiae
impictatis acciderunt . quã uidere uitã suã
idẽ filiũ dĩ pendentẽ . & ñ credere uitae suae.
aledicta enĩ cũ ex ꝓphetia dicunt᷑ non sunt
demalo uoto im p̃cantis. sedde p̃scio spũ de¬
nunciantis. Nã illa quae de malo uoto sunt
ꝓhibent᷑. cũ dicit᷑. Benedicite . & nolite
maledicere. Haec autẽ sȩpe inueniunt᷑
in sermone scõrũ. sicut apłs paulus.
lexander inquit aerarius multa mala
mihi ostendit. reddet illidñs scđm opera
sua. Nã & illud tãquã stomachatus &
indignatus etiã male optasse uidet᷑ apłs
enĩ elegantissimo ambiguo benȩ optasse in¬
telliges. Sunt enĩ spadones quise ipsos
absciderunt ꝓpt̃ regnũ celorũ. đ inhis
quoq uerbis faustus sapuisset. sipiũ palatũ
ad ȩscas dominicas at tulisset. Sic enĩ sonuit
fortasse iudaeis. qđ dictũ est. Uidebis uitã tuã
pendentẽ . & ñ credes uitae tuae ut int̃ minas

Expanded text:
uasi uero quicquam sit peius inter maledicta, quae Iudaeis pro merito superbiae impietatis acciderunt, quam uidere uitam suam, id est filium dei, pendentem et non credere uitae suae. maledicta enim cum ex prophetia dicuntur, non sunt de malo noto imprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. nam illa quae de malo uoto sunt prohibentur, cum dicitur: benedicite et nolite maledicere. haec autem saepe inueniuntur in sermone sanctorum; sicut apostolus Paulus: Alexander, inquit, aerarius mumihi ostendit; reddet illi dominus secundum opera sua. nam illud tamquam stomachatus et indignatus etiam male optasse uidetur aposeum elegantissimo ambiguo bene optasse intelleges. sunt enim spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum. quod in his quoque uerbis Faustus sapuisset, si pium palatum ad escas dominicas adtulisset. sic enim sonuit fortasse Iudaeis, quod dictum est: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae, ut inter minas
Abbreviated transcription (Latin):
ui. depaginis euangelicis sortes legunł.
& sioptandũ ẽ. ut hoc potius faciaNł
quã ad demonia consulenda c̃currant:
tam̃ & ista mihi displicet consuetudo
ad negocia secularia. & ad uitae huius uani¬
tatẽ. ꝓpt̃ aliã uitã loquentia ora cula¬

Expanded text:
ui de paginis euangelicis sortes legunt, etsi optandum est, ut hoc potius faciant, quam ad daemonia consulenda concurrant, tamen etiam ista mihi\' displicet consuetudo, ad negotia saecularia et ad uitae huius uanitatem propter aliam uitam loquentia oracula
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã. ua ꝓpt̃ si& ipsã suꝑbia uerȩ
libertatis & ueri regni umbra ẽ. eti ã ꝑ ipsã
nos cõmemorat diuina ꝓuidentia quid
significemus uitiosi. & quo debeamus
redire correcti. Iã uero cuncta spectacula
& om̃is illa quae appellat᷑ curiositas. quid
aliud quaerit quã dererũ cognitioꝵie
lȩtitiã: Quid ergo ad mirabilius. quid
speciosius ipsa ueritate. ad quã spectator
omĩs ꝑuenire se cupere confitet᷑. cum
uehem̃t̃ ne fallatur in uigilat :
A UOD DĨ LEX ALTA AUAEBÃ DISCIEUNA

Expanded text:
sapientiam. quapropter si et ipsa superbia uerae sapientiam. quapropter si et ipsa superbia uerae libertatis et ueri regni umbra est, etiam per ipsam nos commemorat diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cognitione laetitiam? quid ergo admirabilius, quid speciosius ipsa ueritate, ad quam spectator omnis peruenire se cupere confitetur, cum uehementer ne fallatur inuigilat? QVOD DEI LEX ALTA QVAEDAM DISCIPLINA
Abbreviated transcription (Latin):
uenimꝰ qui simus. Hoc enĩ sine amore
nr̃o aderat. qđ sine dolore discedet.
ad id ꝑuenit. qđ cũ dolore amissurus est. Et
uincit cũ uinci uideat᷑. quis quis credendo
ad id ꝑuenit qđ ñ a mitat inuitus. Quem
delectat ergo libertas : ab amore mutabiliũ
rerũ liber eẽ. appetat. Et quẽ regnare delec¬
tat. uni om̃iũ regnatori dõ subditus hȩreat.
plus eũ diligendo quã se ipsũ. Et haec ẽ. ꝑfecta
usticia. qua potius potiora. & minus minora
diligimus. Sapientẽ animã atq. ꝑfectam.
talẽ diligat. qualẽ illã uidet stultã ñ talem.
Sed quia eẽ. ꝑfecta & sapiens potest. quia nec
se ipsũ debet stultũ diligere. Nã quise
diligit stultũ : ñ ꝑficit ad sapientiã. Nec
siet quisq qualis cupit eẽ : nisi se oderit qualis
est. Seddonec ad sapientiã. ꝑfectionẽq.
ueniat᷑. eo animo ferat stulticiã ꝓximi.
quo suã ferret si stultus eãe. & a maret

Expanded text:
venimus qui simus. Hoc enim sine amore venimus qui simus. Hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedet ad id pervenit quod cum dolore amissurus est; et vincit cum vinci videatur, quisquis cedendo ad id pervenit quod non amittit invitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori Dplus eum diligendo quam se ipsum. et haec est perfecta iustitia, qua potius potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem diligat qualem illam uidet, stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ipsum debet stultum diligere. nam qui se diligit stultum non proficit ad sapientiam; nec fiet quisque qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. sed donec ad sapientiam perfectionemque ueniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset et amaret
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã & dm̃. sic nemo aufert beatitu¬
dinẽ. Et siquando forte alicuius periculo.
uel errore. uel dolore cõmouet᷑ usq ad illius
auxiliũ. aut correctionẽ. aut consolationẽ.
ñ usq ad suã sub uersionẽ ualere patitur.
In om̃ib autẽ officiosis laboribus. futurae
quietis certa expectatione ñ frangitur.
Quid eñ ei nocebit qui bene uti etiã in imi¬
co potest: eius enĩ p̃sidio atq. munimento
inimicitias ñ ꝑtimescit. cuius p̃cepto &
dono diligit inimicos. Huic uero intri¬
bulatione parũ est ñ contristari. nisi etiã
gaudeat. sciens qđ tribulatio patientiã
operat᷑: Patientia ꝓbationẽ. Probatio
spem. Spes autẽ ñ confundit. qm̃ caritas¬
datus est nobis. Quis huic nocebit quis
hunc subiugabit: Homo qui ꝓsperis reb
ꝓficit. asperis quid ꝓfecerit discet. Cũ enĩ
mutabiliũ bonorũ ad est copia : ñ eis c̃fidit.
ñ ea diligamus. Sed cũ abeẽ. cȩperint: in¬

Expanded text:
justitiam et Deum deitatem, sic nemo aufert beatitujustitiam et Deum deitatem, sic nemo aufert beatitudinem; et si quando forte alicujus periculo, vel errore, vel dolore commovetur, usque ad illius auxilium, aut correctionem, aut consolationem, non usque ad suam subversionem valere patitur. In omnibus autem officiosis laboribus futurae quietis certa exspectatione non frangitur. Quid enim ei nocebit, qui bene uti etiam inimico potest? Ejus enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cujus praecepto et dono diligit inimicos, huic viro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit, qdatus est nobis; quis huic nocebit? quis hunc subjugabit? homo qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet discit. Cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, in
Abbreviated transcription (Latin):
dendã grãm. Utit᷑ inimico. ad pacientiã.
Utit᷑ quibus potest. ad beneficientiã. Utitꝰ
om̃ib ad beniuolentiã. Et quã quã tẽpora¬
lia ñdiligat. ipse recte utit᷑ tẽporalibus.
& ꝑeorũ sorte hominib consulit. si e qͣ lit̃
non potest om̃ibus. Quare si aliquẽ fami¬
liariũ suorũ promłtius quã quẽ libet
alloquit᷑ ñ eũ magis diligit. sed ad eum
maiorẽ habet fiduciã. & aꝑtiorẽ tẽporis
ia nuã. Tractat enĩ tẽpori deditos tanto
melius. quanto ipse minus obligatus est
con iunctio maior ẽ. quã locorũ aut
tẽporũ quib. in hoc corpore gignimur.
Sed ea maocima ẽ. quae om̃ib preualet.
N on ergo iste affligit᷑ morte cuiusquã. qm̃
qui toto animo dm̃ diligit. nouit nec sibi
perire qđ dõ non perit. Ds̃ autẽ dñs est
& uiuorũ & mortuorũ. Noncuius quã
miseria miser est. quia nec cuiusquã in¬
uisticia fit iniustas. Et ut nemo illi

Expanded text:
dendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, dendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non diligat, ipse recte utitur temporalibus et pro eorum sorte hominibus consulit, si aequaliter non potest omnibus. quare si aliquem familiarium suorum promtius quam quemlibet alloquitur, non eum magis diligit, sed ad eum habet maiorem fiduciam et apertiorem temporis ianuam. tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto ipse minus obliconjunctio major est quam locorum aut temporum, quibus in hoc corpore jungimur, sed ea maxima est quae omnibus praevalet. Non ergo iste affligitur morte cujusquam, quoniam qui toto animo Deum diligit, novit nec sibi perire, qui Deo non perit. Deus autem Dominus est et vivorum et mortuorum. Non cujusquam miseria miser est, quia nec cujusquam injustitia fit injustus; et ut nemo illi
Abbreviated transcription (Latin):
cantare ñ decenter queat. & indigeat uoce
alterius quasibi exibeat᷑ qđ diligit tã quã
si alicubi conuiuet᷑. ubi eũ cantare turpe
sit. sed deceat audire cantantẽ. Benẽ uiuere
autẽ. semꝑ decet. Quare quisquis hoc diligit
& facit: ñ solũ non inuidet imitantibus. sed
eis se prebet libentissime atq humanissi me
quantũ potest. nec eis tam̃ indiget. Niã
qđ in illis diligit: inse ipso habet totũ atq
ꝑ fectũ. Ita cũ diligit pocimũ tã quã se
ipsũ. ñ inuidet ei qr nec sibi ipsi prestat ei
qđ potest. quia & sibi ipsi ñ eo indiget. quia
nec se ipso tantũ dõ indiget. cui adhȩrendo
beatus est. Nemo autẽ illi eripit dm̃. Ille
ergo uerissime atq certissime in uictus
homo est. qui cohȩrere dõ ñ ut abeo aliquid
boni exetra mereat᷑. sed cui nihil aliud quã
ipsũ. adherere dõ bonũ est. Hic uir quã¬
diu est in hac uita. utit᷑ amico ad repen¬

Expanded text:
cantare non decenter queat et indigeat uoce cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire cantantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; nec eis tamen indiget. nam quod in illis diligit, in se ipso habet totum atque perfectum. ita cum diligat proximum tamquam se ipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad repen
Abbreviated transcription (Latin):
inuictus hominẽ diligendo. cũ ineo nihil
prȩt̃ hominẽ diligat. id est creaturã dĩ
ad eius imaginẽ factã. Nec ei possit de eẽ.
ꝑfecta natura quã diligit. cũ ipse ꝑfectus
est. Sicut enĩ uerbi grã. siquisquã diligat
bene cantantẽ. ñ hunc aut illũ. sed tantũ
bene cantantẽ quẽ libet. cũ sit cantator
ipse perfectus. ita uult om̃s tales eẽ . ut
ta men ñ ei desit qđ diligit. qr ipse berie
cantat. Nã sicuiquã inuidet bene cantan¬
ti ñ iã illud diligit sed laudẽ. aut aliquid
aliud. quo bene cantando uult ꝑuenire.
Et potest ei minui. uel auferri. si & alius
bene canta uerit. Qui ergo inuidet bene
cantanti ñ amat bene cantantẽ. Sed
rursus qui eo indiget. ñ cantat bene.
Qđ multo accomodatius debene uiuente
dicipotest. qui & in uidere nulli potest.
uo enĩ ꝑueniunt bene uiuentes tantudẽ
ẽ. om̃ib nec minus fit cũ plures habuerint.
Et potest eẽ. tempus. quo bonus cantor

Expanded text:
invictus hominem diligendo, cum in eo nihil invictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est, creaturam Dei, ad ejus imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura quam diligit cum ipse perfectus est? Sicut enim, verbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus, ita uult omnes tales esse, ut tamen non ei desit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator
Abbreviated transcription (Latin):
les ne cessitudines. sia et̃nitatis necessitudine
flagramus. Diligat homo ꝓximũ. tã quã
se ipsũ. Certe enĩ sibi ipse ñ est pat̃. aut filius
aut affinis. aut aliquid hu ius modi. sed tantũ¬
homo. Quiergo diligit aliquẽ tã quã se ipsũ.
hoc in eo debet diligere. qđ ipse sibi est.
Corpora uero ñ sunt. qđ nossumus. Noti
ergo in homine corpus ẽ expetendũ. aut
desiderandũ. Ualet ad hoc etiã. qđ p̃ceptũ ẽ.
Ne concupiscas rem ꝓxcimi tui. Qua ꝓpt̃
quis quis in ꝑoimo aliud diligit. quã sibi
ipse ẽ. ñ eũ diligit tã quã se ipsũ. Ipsa igit᷑
natura humana. sine carnali conditione
diligenda ẽ siue sit ꝑficienda. siue ꝑfecta:
om̃s subuno dõ patre cognatisunt. qui eũ
diligunt & faciunt uoluntatẽ ipsius. & iN¬
uicẽ sibi sunt. & patres cũ sibi consulunt:
& filiicũ sibi obtẽperarunt. & fr̃s maxime:
quia eos unus pater testam̃to suo ad unã
hereditatẽ uocat. Qua ꝓpt̃ cur iste ñ sit

Expanded text:
les necessitudines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid huhomo. qui ergo diligit aliquem tamquam se ipsum, hoc in eo debet diligere quod sibi ipse est. corpora uero non sunt quod nos sumus; non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. ualet ad hoc etiam quod praeceptum est: ne concupiscas rem proximi tui. quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tamquam se ipsum. ipsa igitur natura humana sine carnali condicione diligenda est, siue sit perficienda siue perfecta. omnes sub uno deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperanquia eos unus pater testamento suo ad unam haereditatem vocat. Quapropter cur iste non sit
Abbreviated transcription (Latin):
atq carnaliũ serenissima in cõmutabilis
ueritatis luce potiat᷑. & m̃te penitus a
consuetudine uitae huius alienata. illi
constant̃ & indeclinabi lit̃ hereat. nequid
querat. nequis quaerat intelligit. Credat
ergo potius sublimi auctoritati minimeq
Acsi ꝑ seuerant̃ retinens atq custodiens fidẽ.
spem. & carita tẽ. intendat inspecie. ex
omnẽ ueritatẽ. cũ ds̃ qui suscitauit iħm
xp̃m amortuis. ui ui ficabit & mortalia
corpora nr̃a. ꝑ in habitantẽ spm̃ eius in nobis.¬
Prius autẽ quã uiuificet᷑ hoc qđ mortuũ est
& ꝓpt̃ peccatũ ꝓculdubio corruptibile est
& agͥgrauat animã. & siquando ad uita
excedit hanc nebulã qua tegit᷑ om̃is t̃ra.
idẽ. hanc carnalẽ caliginẽ qua tegitur
om̃is uita t̃rena. tã quã rapida chorusca¬
tione ꝑstringit᷑. & in suã in firmitatem
redit. uiuente desiderio quo rursus erigat᷑.
nec sufficiente mundicia qua figatur.

Expanded text:
adque carnalium serenissima incommutabilis adque carnalium serenissima incommutabilis ueritatis luce potiatur et mente penitus a consuetudine uitae huius alienata illi constanter et indeclinabiliter haereat, nec quid quaerat nec quis quaerat intelergo potius sublimi auctoritati minimeque 115 ac sic perseveranter retinens atque custodiens fidem, spem et charitatem, intendat in specie ex omnem veritatem, cum Deus qui suscitavit Jesum Christum a mortuis vivificabit et mortalia corpora nPrius autem quam vivificetur, hoc quod mortuum est propter peccatum, procul dubio corruptibile est, et aggravat animam. Quae quando adjuta excedit hanc nebulam qua tegitur omnis terra, id est hanc carnalem caliginem qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringitur et in suam infirmitatem redit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia, qua figatur;
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ erit quando mors nonerit. & ibi
erit ubi uita et̃nacrit . Illo enĩ scł̃o. & in
illo regno erit bonũ sũmũ. & malũ nullũ.
quando erit & ubi erit sapientiae a mor
sũ mus. continentiȩ labor nullus.
CXCUI. UTRŨ MLIUOSIT ANIMA ALIUO
SP̃S. AN UTROAUE NOMINE RIS

Expanded text:
tunc enim erit, quando mors non erit, et ibi tunc enim erit, quando mors non erit, et ibi erit, ubi aeterna uita erit. illo enim saeculo et in illo regno erit bonum summum et malum nullum, quando erit et ubi erit sapientiae amor summus, continentiae labor nullus. 203. Vtrum aliud sit anima, aliud spiritus, an utroque nomine res
Abbreviated transcription (Latin):
ubi tali concupiscentiae ñ obȩdit᷑. Illud quippe
ostendit. ubi ait. uelle ad iacet mĩhi. ꝑfice¬
re autẽ bonũ non. Hoc uerb ubiait.
spũ ambulate. & concupiscentias carnis
ne ꝑfeceritis. Neq ibi enĩ dicit. ñ sibi ad¬
iacere facere bonũ. sed ꝑficere. neq hic
dicit. concupiscentias carnis nehabueritis.
sed ne ꝑ fecerits. Fiunt itaq in nobis con¬
cupiscentiae malȩ. quando id qđ ñ licet
libet. Sed ñ ꝑficiunt᷑. cũ legidĩ mente
seruiente. libidines continent᷑. Et bonũ
fit cũ id qđ male libet uincente bono de¬
lectatione non fit. Sed boni ꝑfectio non
implet᷑. quam diu lege peccati carne ser¬
uiente. libido illicit. quã uis contineat᷑
tam̃ mouet᷑. Non enĩ opus eãẽ. ut conti¬
neret᷑: nisi moueret᷑. Erit quandoq etiã
ꝑfectio boni. quando consũmatio mali.
Illud sũ mũ. hoc erit nullũ. Qđ si in ista
mortalitate sperandũ putamus. fallimꝰ.

Expanded text:
ndo tali concupiscentiae non oboeditur. illud quippe ndo tali concupiscentiae non oboeditur. illud quippe ostendit, ubi ait: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; hoc uero, ubi ait: spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. neque ibi enim dicit non sibi adiacere facere bonum, sed perficere; neque hic dicit: "concupiscentias carnis ne habueritis", sed ne perfeceritis. fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, quando id quod non licet libet; sed non perficiuntur, cum legi dei mente seruiente libidines continentur; et bonum fit, cum id quod male libet uincente bona delectatione non fit; sed boni perfectio non impletur, quamdiu legi peccati carne seruiente libido inlicit. quamuis contineatur, tamen mouetur; non enim opus esset, ut contineretur, nisi moueretur. erit quandoque etiam perfectio boni, quando consumtio mali; illud summum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ipsa ẽ. inimica nr̃a. Et quando eius
uitis resistit᷑. ipsa amat᷑. qr ipsa curat᷑.
Nemo enĩ umquã carnẽ suã odio habet.
sicut ipse apłs dicit. Et alio loco ait. Igit᷑
ipse ego m̃te seruio legidĩ. carne autt̃
legi peccati. Audiant̃ qui aures habent.
Igit᷑ ipse ego m̃ te. ego carne. Sed mente
seruio legidĩ. carne autẽ legi peccati.
Quomodo carne legi peccati. Nũ quid con¬
cupiscentiae consentiendo carnali : absit.
Sed motus desideriorũ illic habendo quos
habere nolebat. & tam̃ habebat. Sed eis
non consentiendo mente seruiebat legi
dĩ & tenebat menbra. ne fierent arma
peccati. Sunt ergo in nobis desideria mala
quib ñ consentiendo ñ uiuimus male.
Sunt in nobis concupiscentiae peccatorũ.
quib ñ obȩdiendo ñ ꝑficimus malũ. sed
eas habendo ñ ꝑsicimus bonũ. Utrũq.
ostendit apłs nec bonũ hic ꝑfici ubi malũ
sic concupiscit᷑. nec malũ hic ꝑficieni o.¬

Expanded text:
ergo ipsa est inimica nostra, et quando ejus ergo ipsa est inimica nostra, et quando ejus vitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. Nemo enim unquam carnem suam odio habet; sicut ipse Apostolus dicit, et alio loco ait: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Audiant qui aures habent; igitur ipse ego, ego mente, ego carne, sed mente servio legi Dei; carne autem legi peccati. Quomodo autem carne legi peccati? nunquid concupiscentiae consentiendo carnali? Absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat, et tamen habebat; sed eis non consdei et tenebat membra, ne fierent arma peccati. Sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non uiuimus male; sunt in nobis concupiscentiae peccatorum, quibus non oboediendo non perficimus malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. utrumque ostendit apostolus, nec bonum hic perfici, ubi malum sic concupiscitur. nec malum hic perfici, qua
Abbreviated transcription (Latin):
reponit᷑. nec recepta ulterius relinquet᷑.
Seminat᷑ enĩ corpus animale. surget
corpus spiritale. Tunc iã caro nihil
concupiscet aduersus spm̃. quando &
ipsa spiritalis uocabit᷑. Qm̃ spiritui ñ
solũ sine ulla repugnantia. uerũ etiã
sine ulla corporalis alim̃ti indigentia.
ir aet̃nũ ui uificanda subdet᷑. Haet igit᷑
duo quae nunc in uicẽ aduersant᷑ innobis.
qm̃ in utraq nossumus. ut concordent
oremus & agamus. Non enĩ alterum
eorũ putare debemus inimicũ. sed uiciũ
quo caro concupiscit aduersus spm̃.
Qđ sanatũ. nec ipsũ erit. & substantia utraq
salua erit. & int̃ utraq nulla pugna erit.
babitat inme hoc ẽ. incarne mea. bonum.
Hoc utiq ait. qr uitiũ carnis in re bona ñ ẽ.
bonũ. Qđ cũ cẽ destiterit. caro erit. sediã
dicendo. scio qr ñ habitat in me. Qđ ut
exponeret addidit. hoc ẽ in carne mea
bonũ. Se itaq dicit eẽ. carnẽ suã Non

Expanded text:
reponitur deponitur, nec recepta ulterius relinquetur. reponitur deponitur, nec recepta ulterius relinquetur. Seminatur enim corpus animale, surgit corpus spiritale. Tunc jam caro nihil concupiscit adversus spiritum, quando et ipsa spiritalis vocabitur, quoniam spiritui non solum sine ulla repugnantia, verum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia, in aeternum vivificanda subdetur. Haec igitur duo, quae nunc invicem adversantur in nobis, quoniam in utraque nos sumus, ut concordent oremus et agamus. Non enim alterum eorum putare debemus inimicum, sed vitium, quo caro concupiscit adversus spiritum: quod sanatum nec ipsum erit, et substantia utraque salva erit, et inter utramque nulla pugna erit. habitat in me, hoc est, in carne mea bonum. Hoc utique ait, quia vitium carnis in re bona non est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit, sed jam dicendo: scio quia non habitat in me, quod ut exponeret addidit, hoc est, in carno mea bonum: se itaque dicit esse carnem suam, non
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate confidimus. Om̃p̃s enĩ ds̃ qui
operat᷑ bona. etiã de nr̃is malis. qualia dabit
bona cũ libera uerit ab om̃ib malis:¬
CXCU.DEEO QUOD APLSAIT. MENTE
SERUIO VEGIDĨ ET CETERA. EX EODẼ
SERMONE OECONTININTIA
eostolus ñ ait. unus quisq autẽ tẽptat᷑
a concupiscentia sed addidit sua. ut
qui hoc audit. intelligat quomodo damare
debeat. Ego dixi dnẽ miserere mei.sana
Animã meã qm̃ peccaui tibi. Non enĩ
sanatione indiguisset. nisi peccando se
ipsã uitiasset. Sedut ad uersus eã caro
sua concupisceret. idẽ. ipsa sibi met ipsi
ex ea parte qua in carne infirma ẽ. re
pugnaret . Caro enĩ nihil nisi ꝑ animã
concupiscit. Sed concupiscere caro ad¬
uersus sp̃m dicit᷑. quando anima carna¬
li concupiscentia spũi reluctat᷑. Totũ
hoc nossumus. & caro ipsa quae disceden¬
te anima morit᷑. nr̃a pars in firma ẽ.
Nonfugienda dimittit᷑ sed recipienda

Expanded text:
mortalitate confidimus; omnipotens enim deus, qui mortalitate confidimus; omnipotens enim deus, qui operatur etiam bona de nostris malis, qualia dabit bona, cum liberauerit ab omnibus malisCXCV. De eo quod ait Apostolus, mente servio legi Dei, etc.; ex eodem sermone de Continentia. Apostolus non ait: Unusquisque autem tentatur a concupiscentia, sed addidit, sua: ut qui hoc audit, intelligat, quomodo clamadebeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi non enim sanatione indiguisset, nisi peccando se ipsa uitiasset, sed ut aduersus eam caro sua concupisceret, id est ipsa sibimet ipsi ex ea ppugnaret. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere caro adversus Spiritum dicitur: quando anima carnali concupiscentia spiritu reluctatur, totum hoc nos sumus; et caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infima est, non fugienda dimittitur, sed recipienda
Abbreviated transcription (Latin):
de illorũ seuitia facit mastrres. Postremo
etiã cũ dãs nat eos quos dã mnati one iudi
cat dignos sua licet illimala patiuntur
facit tam̃ ille qđ bonũ est. Non potest
enĩ bonũ non cẽ. qđ iustũ ẽ. & utiq sicut
in iustũ ẽ. peccatũ. ita iustũ ẽ. peccati
suppliciũ. Non autẽ potestas dõ defuit
talẽ facere hominẽ qui peccare nom
posset. sed maluit eũ talẽ facere cui ad¬
iaceret petcare si uellet : ñ peccare si nollet.
Hoc ꝓhibens illud p̃cipiens. ut prius illi eẽt¬
bonũ meritũ ñ peccare : & postea iustũ
p̃miũ ñ posse peccare. Nã etiã tales scõs
suos infine facturus ẽ. qui omi nopeccare
ñ possint. Tales habet quippe ctiã nunc
angłos suos quos in illo sic amamus. ut de
nullo eorũ ne peccando fiat diabolus
formidemus. qđ de nemine homine
iusto in huius uita mortalitate p̃sumimꝰ.
Tales autẽ om̃s futuros in illius uitae im¬

Expanded text:
de illorum saeuitia facit martyres. postremo de illorum saeuitia facit martyres. postremo etiam condemnat eos, quos damnatione iucat dignos — sua licet illi mala patiantur — facit tamen ille quod bonum est. non potest enim bonum non esse quod iustum est. et utique sicut iniustum est peccatum, ita iustum est peccati supplicium. non autem potestas defuit talem facere hominem, qui peccare non posset; sed maluit eum talem facere, cui adiaceret peccare, si uellet, non peccare, si nollet, hoc prohibens, illud pbonum meritum non peccare et postea iustum praemium non posse peccare. nam etiam tales sanctos suos in fine facturus est, qui omnino peccare non possint. tales habet quippe etiam nunc angelos suos, quos in illo sic amamus, ut de nullo eorum ne peccando fiat diabolus formidemus: quod de nemine homine iusto in huius uitae mortalitate praesumimus. tales autem omnes futuros in illius uitae in
Abbreviated transcription (Latin):
non eẽ. quae a iusto puni unt᷑. ut non
faciendo quae punit. meream᷑ ab eo disce¬
re cur ꝑmitat eẽ. quae puni at. Perfec¬
torũ ẽ. enĩ sicut scriptũ ẽ. solidus cỹbus.
in quo hi quibene ꝓfecerunt iã intelligurd
ad omĩ potentiã dĩ potius id ꝑtinuisse.
ut exlibero arbitrio uoluntatis uenientias
mala et̃. ꝑ mitteret . Tam quippe ẽ omp̃s
bonitas eius ut etiã de malis facere possit
bona. siue ignoscendo siue sanando. siue ad
utilitates piorũ coaptando atq uertendo.
siue etiã iustissime uindicando. Omĩ a
nãq ista bona sunt. & dõ bono atq omĩpo¬
tente dignissima. nec tam̃ fiunt nisi demalis.
Quidigit᷑ melius quid om̃i potentius eo qui
cũ male nil faciat bene etiã demalis facit:
Clamant ad eũ qui male fecerunt. dimitte
nobis debita nr̃a. Exaudit. ignoscit. Nocu-¬
erunt sua mala peccantib. sub uenit eorũ
medet᷑q langorib Saeuiunt suorũ hostes

Expanded text:
non esse. quae a iusto puniantur, ut non non esse. quae a iusto puniantur, ut non faciendo quae punit mereamur ab eo discere cur permittit esse quae puniat. perfectorum est enim, sicut scriptum est, solidus cibus, in quo hi, qui bene profecerunt, iam intellegunt ad omnipotentiam dei potius id pertinuisse, ut ex libero arbitrio uoluntatis uenientia mala esse permitteret. tam quippe est omnipotens bonitas eius, ut etiam de malis possit facere bona, siue ignoscendo siue sanando siue ad utilitates piorum coaptando atque uertendo siue etiam iustissime uindicando. omnia namque ista bona sunt et deo bono atque omnipotente dignissima nec tamen fiunt nisi de malis. quid igitur melius, quid omnipotentius eo, qui cum mali nihil faciat, bene etiam de malis facit? clamant ad eum qui male fecerunt: dimitte nobis debita nostra: exaudit, ignoscit. nocuerunt sua mala peccantibus: subuenit eorum medeturque languoribus. saeuiunt suorum hostes:
Abbreviated transcription (Latin):
credit᷑: Sunt & hi qui eo modo inexcu¬
satione peccatorũ suorũ accusant dm̃. ut
dicant ei placere petcata. Nã si displi¬
cerent inquiunt. nullo modo ea fieri
om̃i poten tissima utiq potestate ꝑ mit¬
teret. Quasi uero peccata ds̃ impunita
eẽ. ꝑ miseric. etiã in eis quos a supplicio
sempit̃no remissione liberat peccatorũ.
Nullus quippe debitȩ grauioris penae
Accipit ueniã. nisi qualẽ cũq & si longe
minorẽ quã debebat soluerit penã atq
ita imꝑtit᷑ largitas miscđiae ut non
relinquat᷑ etiã iusticia disciplinae. Na
& peccatũ qđ in ultũ uidet᷑ habet pedisse¬
quã pęnã suã. ut nemo de a misso nisi
Aut de a maritudine doleat. aut cȩcitate
ñ doleat. Sicut ergo tudicis. cur ꝑmitat
ista si displicent. lta ego dico. curpunit
ista si placent: Ac ꝑ hoc sicut ego c̃ fiteor
qđ omino ista ñfierent nisi ab om̃ĩpotente
ꝑ mitterent᷑: itatu c̃fitere facienda

Expanded text:
creditur? Sunt et hi, qui eo modo in excucreditur? Sunt et hi, qui eo modo in excusatione peccatorum suorum accusant deum, ut dicant ei placere peccata. nam si displicerent, inquiunt, nullo modo ea fieri omnipotentissima utique potestate permitteret. quasi uero inpunita peccata esse permiserit etiam in eis, quos a supplicio sempiterno remissione liberat peccatorum. nullus quippe debitae grauioris poenae accipit ueniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debebat, soluerit poenam; atque ita inpertitur largitas misericordiae, ut non relinquatur etiam iustitia disciplinae. nam et peccatum, quod inultum uidetur, habet pedisequam poenam suam, ut nemo de admisso nisi aut amaritudine doleat aut caecitate non doleat. sicut ergo tu dicis: cur permittit ista, si displicent? ita ego dico: cur punit ista, si placent? ac per hoc sicut ego confiteor, quod omnino ista non fierent, nisi ab omnipotente permitterentur, ita tu confitere facienda
Abbreviated transcription (Latin):
suggestionib suasis suspicari possint. seaut̃
illis suggestionib. undecũq. fuerint con¬
sensisse dubitare ñ possint. Sunt etiã
qui ex cusationẽ suã extendunt in ac¬
cusationẽ dĩ. diuino iudicio miseri. suo
autẽ furore blasphemi. Et enĩ aduersus
eũ contrario principio inducunt malis
substantiã rebellantẽ. cui ñ potuisset
resistere. nisi substantiae naturaeq suae
partẽ eidẽ rebellanti contaminandã
corrũ pandãq miscuisset. Et tunc se
peccare dicunt. quando natura mali
p̃ualet naturae dĩ. Haec manicheorũ ẽ.
immundissima insania. quorũ machina¬
m̃ta diabolica facillime ueritas in dubi¬
tata sub uertit. quae dĩ naturã in contami¬
nabilẽ atq in corruptibilẽ confitetur.
Quid autẽ flagitiose contaminatiotuis
& corruptionis de istis merito ñcredit᷑
Aquibus ds̃ qui sũ me atq incõparabiliter
bonus ẽ. contaminabilis & corruptibilis

Expanded text:
suggestionibus mala suasisse suspicari possint, se autem suggestionibus mala suasisse suspicari possint, se autem illis suggestionibus, undecumque fuerint, consensisse dubitare non possint. sunt etiam, qui excusationem suam extendunt in accusationem dei, diuino iudicio miseri, suo autem furore blasphemi. etenim aduersus eum ex contrario principio inducunt mali substantiam rebellantem, cui non potuisset resistere, nisi subspartem eidem rebellanti contaminandam corrumpendamque miscuisset, et tunc se peccare dicunt, quando natura mali praeualet naturae dei. haec Manichaeorum est immundissima insania, quorum machinamenta diabolica facillime ueritas indubitata subuertit, quae dei naturam incontaminabilem atque incorruptibilem con- fitetur. quid autem flagitiosae contaminationis et corruptionis de istis merito non creditur, a quibus deus, qui summe atque incomparabiliter bonus est, contaminabilis et corruptibilis
Abbreviated transcription (Latin):
nonse penã remouere. sed ueniã. Apud
homines enĩ iudices qm̃ falli possunt qua¬
cũq uelut purgare fallacia. qđ ꝑ perã
factũ ẽ ꝓdesse aliquid uidetꝰ ad tempus
Apud dm̃ autẽ qui falli ñ potest. non ẽ.
Adhibenda fallax defensio. sed uerax
confessio peccatorũ. Et alii quidẽ quia
consueuerunt excusare petcata. fato se
ad peccandũ quaerunt᷑ impelli . tã quã
hoc decreuerint sydera & celũ prius talia
decernendo peccauerit. ut homo postea
talia cõmutendo peccaret. Alii fostunȩ
malunt imputare qđ peccant. qui omĩa
fostuitis casib. agicari putant. nec tameti
hoc se fortuita temeritate. sed ꝑspecta rati¬
one pere atq asseuerare contendunt.
Qualis ergo dem̃tia ẽ disputationes suas
racioni tribuere & actiones suas casibus
sub iugare: Alii totũ qđ male faciunt
indiabolũ referunt. nec uolunt cũ illo
habere uel partẽ. cũ illũ sibi occultis

Expanded text:
non se poenam remouere, sed ueniam. apud non se poenam remouere, sed ueniam. apud homines enim iudices, quoniam falli possunt, quacumque uelut purgare fallacia quod perperam factum est prodesse aliquid uidetur ad tempus; apud deum autem, qui falli non potest, non est adhibenda fallax defensio, sed uerax confessio peccatorum. Et alii quidem, qui sua consueuerunt excusare peccata, fato se ad peccandum queruntur inpelli, tamquam hoc decreuerint sidera et caelum prius talia decernendo peccauerit, ut homo postea talia committendo peccaret; alii fortunae malunt inputare, quod peccant: qui omnia fortuitis casibus agitari putant nec tamen hoc se fortuita temeritate, sed perspecta ratione sapere atque asseuerare contendunt. qualis ergo dementia est disputationes suas rationi tribuere et actiones suas casibus subiugare? alii totum, quod male faciunt, in diabolum referunt nec uolunt cum illo habere uel partem, cum illum sibi occultis
Abbreviated transcription (Latin):
Dedignat᷑q cũ peccat conuinci qđ ipse petca¬
uerit. Nonsa lubrihumilitate suscipiens
Accusationẽ sui. sed ex cusationẽ potius
rui nosa elatione conquirens. Ad hanc
suꝑ biã cohercendã. continentiã petiuit
adnõ ille cuius superius uerba iã posui.
& si cut potui cõm̃daui. Nãq cũ dixxis set.
pone dnẽ custodiã orimeo. & ostiũ con¬
tinentiae circũ labia mea. nec dedines
cor meũ in uerba maligna. unde hoc
diceret euidentius explicans. ed excu¬
sandas inquit ex cusationes in peccatis
Quid enĩ malignius his uerbis. quibus
malus malũ se negat : etiã deopere malo
conuictus qđ negare ñ ualeat : Et qm̃
factũ ñ pocest tegere. nec bene factũ
potest dicere. & a se factũ uidet patere.
quaerit in aliud referre qđ fecit. tam quã
inde possit auferre qđ meruit. Nolens
eẽ. se reũ. Addit potius ad reatũ. Et sua
ex cusando ñ accusando peccata. ignorat

Expanded text:
dedignaturque, cum peccat, conuinci quod ipse peccadedignaturque, cum peccat, conuinci quod ipse peccauerit, non salubri humilitate suscipiens accusationem sui, sed excusationem potius ruinosa elatione conquirens. ad hanc superbiam cohercendam continentiam petiuit a domino ille, cuius superius uerba iam posui et, sicut potui, commendaui. namque cum dixisset: pone, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea. ne declines cor meum in uerba maligna, unde hoc diceret euidentius explicans, ad excusandas excusationes, inquit, in peccatis. quid enim malignius his uerbis, quibus malus malum se neget, etiam de opere malo conuictus quod negare non ualeat? et quoniam factum non potest tegere nec bene factum potest dicere et a se factum uidet patere, quaerit in alium referre quod fecit, tamquam inde posset auferre quod meruit. nolens se esse reum addit potius ad reatum et sua excusando non accusando peccata ignorat
Abbreviated transcription (Latin):
ł spũ nr̃o opera carnis mortificemus
spũ dĩ agit᷑. quidat continentiã qua
frenemus domemus uincamus c̃cupiscen¬
tias in hoc tã magno p̃lio. in quo uiuit homo
sub gr̃ã. Et cũ bene pugnat ad iutus. ex ul¬
tat indño cũ tremore. Nondesunt tam̃
etiã strenuis bellatorib & operũ carnis
quã uis in uictis mortificatorib aliqua
uulnera peccatorũ. ꝓpt̃ quae sa nanda coti¬
die ueracit̃ dicant. dimitte nobis debita
nr̃a. contra eadẽ uitia & contradiabolũ
principẽ regẽq uitiorũ multo uigilan¬
tius & acrius ipsa oratione certantes
neualeant aliquid mortiferȩ suggestio¬
nes eius quib. instigat insuꝑ peccatorẽ
ad sua ex cusanda potius quã ad accusan¬
cla peccata. Ac sic illa uulnera. ñ modo
ñ sanent̾. uerũ etiã & si mortifera non
erant. grauit̃ & łetalit̃ infigant᷑. Et hic
ergo cautiore opus ẽ. continentia. qua
cohibeat᷑ suꝑb. hominis appetitus. quo
placet sibi. & non uult culpabilis inueniri.

Expanded text:
stro opera carnis mortificemus, spiritu dei agimur, qui dat continentiam, qua frenemus, domemus, uincamus concupiscentiam. In hoc tam magno proelio, in quo uiuit homo sub gratia et, cum bene pugnat adiutus, exultat in domino cum tremore, non desunt tamen etiam strenuis bellatoribus et operum carnis quamuis inuictis mortificatoribus aliqua uulnera peccatorum, propter quae sananda cotidie ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, contra eadem uitia et contra diabolum principem regemque uitiorum multo uigilantius et acrius ipsa oratione certantes, ne aliquid ualeant mortiferae suggestiones eius, quibus instigat insuper peccatorem ad sua excusanda potius quam accusanda peccata, ac sic illa uulnera non modo non sanentur, uerum etiam, etsi mortifera non erant, grauiter et letaliter infligantur. et hic ergo cautiore opus est continentia, qua cohibeatur superbus hominis adpetitus, quo placet sibi et non uult culpabilis inueniri
Abbreviated transcription (Latin):
DIABOrŨ ABIESO PRIMORDIOCREATPUE
ASPO CREATORE PER SUPERPIÃ ALOS
uando ergo de iecerit suꝑbia diabolũ ut
naturã suã bonã praua uoluntate ꝑuer¬
teret scriptura ñ dicit: ante tam̃ factũ fuisse.
exhac eũ homini in uidisse ratio manifesta
dedarat. In prõptu ẽ. enĩ om̃ib haec intuen¬
tib s̃ ex in uidentia su ꝑbiã nasci. sed ex suꝑbia
potius in uidentiã Non autẽ frustra putat
potest ab iniciotẽporis diabolũ suꝑbia ceci¬
disse. nec fuisse ullũ antea tẽpus quo cũ angłis
scĩs paccatus uixent & beatus. seda suo primor

Expanded text:
Diabolum ab ipso primordio creaturae a suo creatore per superbiam apostitteram. Quando ergo dejecerit superbia diabolum, ut naturam suam bonam prava voluntate perverteret, Scriptura ex hac eum homini inuidisse ratio manifesta declarat. in promtu est enim omnibus haec intuentibus non ex inuidentia superbiam nasci, sed ex superbia potius inuidentiam. non autem frustra putari potest ab initio temporis diabolum superbia cecidisse nec fuisse ullum antea tempus, quo cum angelis sanctis pacatus uixerit et beatus, sed ab i
Abbreviated transcription (Latin):
EUCAURA HYEAE UEL SSABBATO
dẽ. ne impedi m̃to aliquo detineaminu.
quia & hr̃eme himbrib uel frigore. & sab¬
bato in quo ꝓficisci ñ licebat impediebatur
quis ab itinere. uel aliud ne intristicia

Expanded text:
estra hieme, vel sabbato, id est, ne impedimento aliquo detineamini, quia et hieme imbribus, vel frigore, et sabbato, in quo proficisci non licebat, impediebatur quis ab itinere; vel aliud, ne in tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Peccatũ meũ cognoui. & facinus
meũ ñ operui. postea quã uiderunt
quanto scelere xp̃m crucisicerunit.
Et quia receperunt c̃siliũ ut agerent
penitentiã. & in babtismo remissionẽ
acciperent peccatorũ. dixi inquit. ꝓnun¬
ciabo ad uersũ me delictũ meũ dño. &
tu remisisti impietatẽ cordis mei.
Hanc autẽ ꝓphetiã potius fuisse quã locutus
ẽ dñs ad moysen. sacis res ipsa indicat.
quando quidẽ depetra uel ca uerna eius.
x demanu cius suꝑ positione. diuisione
posteriorũ eius. nhil postea uisibili opere
sub secutũ legit᷑. Mox enĩ ad iungit int̃posi¬
tio articulo scriptura & dixit dñs ad morsen.
cũ ipse dñs utiq. eiã illa quae su pra sunt
loqueret᷑ atq inde c̃texit qͥd deinceps dñs
dicat. excide tibi duas tabulas lapideas sicut

Expanded text:
didit, Peccatum meum cognovi, et facinus didit, Peccatum meum cognovi, et facinus meum non operui: posteaquam viderunt quanto scelere Christum crucifixerint. Et quia receperunt consilium ut agerent poenitentiam, et in Baptismo remissionem acciperent peccatorum; Dixi, inquit, pronuntiabo adversum me delictum meum Domino, et tu remisisti inpietatem cordis mei. Hanc autem prophetiam potius fuisse quam locutus est dominus ad Moysen satis res ipsa indicat, quandoquidem de petra uel cauerna eius et de manus eius superpositione, de uisione posteriorum eius nihil postea uisibili opere subsecutum legitur. mox enim adiungit interposito articulo scriptura: et dixit dominus ad Moysen, cum ipse dominus utique etiam illa, quae supra sunt, loqueretur. atque inde contexit quid deinceps dominus dicat: excide tibi duas tabulas lapideas sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cetitas ex parte in isrł facta ẽ. sicut dictũ
suerat. tegã manũ meã suꝑte donec tran¬
seã. Unde psalmus dicit. Em̃ die ac nocte
grauata ẽ. suꝑ me manus tua. Diem appel¬
lans. quando xp̃s diuina miracula faci¬
ebat. Noctẽ quando sicut homo moriebat᷑.
quando & illi titubauerunt. qui indie
crediderant. Hoc ẽ ergo cũ transiero tunc
uidebis posteriora mea. cũ transiero de hoc
mundo ad patrẽ. posterius in me credi¬
turi sunt. quorũ tipũ geris. Tunc enĩ cõ¬
puncti corde. dixerunt. Quid faciemus:
Et iussi sunt ab apłis agere p̾enitentiã. &
babtitari in nomine iħu xp̃i. ut dimit¬
terent᷑ illis petcata eorũ. Qđ in psalmo illo¬
sequit᷑. cũ dictũ exẽ. die ac nocte grauata
ẽ. suꝑ me manus tua. id ẽ. ut ñ cognosce¬
rent. Sienĩ cognouissent. nũquã dnĩngłae
crucifixissent. sequit᷑ & iungit. Conuer¬
sussũ in erũ na mea. dũ c̃figeret᷑ spina.
idẽ cũ esse corde cõpunctus. Deinde ad

Expanded text:
caecitas ex parte Israhel facta est, sicut dictum fuerat: tegam manu mea super te, donec transeam. unde psalmus dicit: quoniam die ac nocte grauata est super me manus tua, diem appellans, quando Christus diuina miracula faciebat, noctem, quando sicut homo moriebatur, quando et illi titubauerunt qui in die crediderant. hoc est ergo "cum transiero, tunc uidebis posteriora mea": transiero de hoc mundo ad patrem; posterius in me credituri sunt quorum typum geris. tunc enim compuncti corde dixerunt: quid faciemus? et iussi sunt ab apostolis agere paenitentiam et baptizari in nomine Iesu Christi, ut dimitterentur illis peccata eorum. qsequitur, cum dictum esset, die ac nocte gravata est super me manus tua, id est, ut cognoscerem. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Sequitur et jungit: Conversus sum in aerumna, dum confringeretur spina, id est, cum essem corde compunctus. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
quos tunc significabat ꝑsona moysi. idẽ.
actꝰ indicant postea credider̃. id est
statim ut transut eius gła. Nã postea
quã resurrexit amortuis & ascendit in
caelũ. missode suꝑ spũ scõ.cũ linguis om̃iũ

Expanded text:
quos tunc significabat persona Moysi, id est, quos tunc significabat persona Moysi, id est, Actus apostolorum indicant, postea crediderunt, id est, statim ut transiet ejus gloria. Nam postea quam resurrexit a mortuis et ascendit in coelum, misso desuper