comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo enĩ geinac. & aceruihinc atq illinc delapidib & sabulo congregantur. i tu
& hȩr&ici. de sapientia seculari. & arguuuis hominũ. fraudȩatq mendatio simula croc
componunt: Et cũ hoc fecerint tardirgrersib in uno mouentur laco : & totũ or bem
occupane non pors testudo tardi grada & onerata. immo oppresia pon deresuo
non tam ambulat quã mou&ur hȩr&icorũ grauirsima peccata significans. qui suis ineȩno
& uolutabro luti errorib immolant. ad oranter opera manuũ suarũ : & in star boiũ
cuncta proterrenir frugib laborantes: Fugit iacob in regionẽ syriae : & seruiuit isrł
in uxore. &inuxore seruiuit In ꝓph&a aũ edux̃ dñe urł decgypto & in ꝓph&a seruatus ẽ

Expanded text:
 et acervi hinc atque illinc de lapidibus et sabulo congregantur: ita et haeretici de sapientia saeculari et argutiis hominum, fraude atque mendacio simulacra componunt. Et cum hoc fecerint, tardis gressibus in uno moventur loco, et totum orbem occupare 142 non possunt. Testudo tardigrada et onerata, immo oppressa pondere suo, non tam ambulat quam movetur, haereticorum gravissima peccata significans, qui suis in coeno et volutabro luti erroribus immolant, adorantes opera manuum suarum, et instar boum cuncta pro terrenis frugibus laborantes. Fugit Jacob in regionem Syriae, et servivit Israel in uxore, et in uxore servavit
Abbreviated transcription (Latin):
an manu. hocẽ operib: stat̃radolos zẽ. & iniqua. Quicquid enĩ her&icus loquitur dĩ ius¬
aniã nonhub& R plenũ est dola iñ fraudiũ unde &xcalũniã diligunt dũ deprimun in¬
nocentes : siue op primunteos ꝑpotentiã Opprimitur pauꝑ eedesiasticus uerbositate
& argutũs her&icorũ : qui postquã alios deceperint solent dicere. Diuiter facti sumus.
habemur plurimã multitudinẽ discipuloꝵ : Turbanos sequitur: inuenimus idolũ. uel ye¬
frigeria nob̵. Idcirco enĩ uel maxime hȩreses conponuntur. utdeuorent domos uiduarum
quȩ semꝑ discunt : & numquã ad scientiã ꝑueniunt ueritatis &pulchre inueniat idolã
imputari habeo enimdiuitias meas: argumenta philosophoru chabeo populi multitu¬
dinem: quã qui aspexeriit me peccare non arbitratur
t egodns̃ dr̃ tuur: quite eduxi d&xra aegypti Ad huc sederete faciã in tab̵ naculis

Expanded text:
an manu, hoc est, operibus, statera dolosa est et iniqua; quidquid enim haereticus loquitur, Dei jusan manu, hoc est, operibus, statera dolosa est et iniqua; quidquid enim haereticus loquitur, Dei justitiam non habet, et plenum est doli et fraudium; unde et calumniam diligunt, dum deprimunt innocentes, sive opprimunt eos per potentiam. Opprimitur pauper ecclesiasticus verbositate et argutiis haereticorum, qui postquam aliquos deceperint, solent dicere: Divites facti sumus, habemus plurimam multitudinem; discipulorum turba nos sequitur; invenimus idolum vel refrigerium nobis. Idcirco enim vel maxime haereses componuntur, ut devorent domos viduarum, quae semper discunt, et numquam ad scientiam perveniunt 139 veritatis . Et pulchre, inveni, ait, idolum imputari: habeo enim divitias meas, argumenta philosophorum, habeo populi multitudinem, quam qui aspexerit, me peccare non arbitrabitur. Et ego Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, adhuc sedere te faciam in tabernaculis
Abbreviated transcription (Latin):
seas hore urdtꝰ. quod non psit pos sidenticario labort sedaut. Sicutaũ gulosis delitxoriosis
uenter d̃ est : ita& adurus adorat auri idolũ : & dicit in corde suo Inueni quod querebuam
sedauhi&  stulte ac nocte. scipetur animatua ate quȩ aũ prepidras deuit er atic
umq semeloculos eius diuitiarũ nondicã fulgor sedoetitas occupuerit : loquitur. Onĩs
labores uularit mei noninuenient iniquitatẽ meã inqua peccaui: & est sensus: quuc qͥd
peccauero. si habuero chiuitiar ab his quimeo indigent cuxilio mili nom poterit niputa
ecundũ illud quod scriptum ẽ: &quȩ iniqua gerit benedicitur. Diuitum enĩ amicimalti
unde &x adhȩreucos hoc ipsum refertur Chanaan quippe int̃pretari potest. q̃uasi mo¬
ceperint : quasi mouentes illos quos ouere temptauerint. sed quia fundats̃ suꝑ pauã
nullo por sunt terbine concuti. Nec pedũ suorũ mutare uestigiũ. Inistius modi chana¬

Expanded text:
st, AVEN  , quod non prosit possidenti, casso labore sudavit. Sicut autem gulosi et luxuriosi venter deus est, ita et avarus adorat auri idolum, et dicit in corde suo: inveni quod quaerebam: sed audiet: Stulte, hac nocte rapietur anima tua a te: quae autem praeparasti, cujus erunt ? Cumque semel oculos ejus divitiarum, non dicam fulgor, sed caecitas occuparit, loquitur: Omnes labores mei non invenient iniquitatem meam, in qua peccavi. Et est sensus: quidquid peccavero, si habuero divitias ab his, qui meo indigent auxilio, mihi non poterit imputari, secundum illud quod scriptum est: Et qui iniqua gerit, benedicitur : Divitum enim amici multi. Unde et ad haereticos hoc ipsum refertur. Chanaan quippe interpretari potest, quasi moceperint, quasi moventes, illos quos tentaverint. Sed quia fundati sunt super petram , nullo possunt turbine concuti, nec pedum suorum mutare vestigium. In istiusmodi Chana
Abbreviated transcription (Latin):
principes sodomorũ ꝑcipe aurib legẽ dni nr̃i populus gomarre Inaachariȩ quoq extre¬
ẽ ephraim habere in manusua staterã dolosã siue iniquaan: iubente scriptura
ae qua siut cbi pondeta : & non solum habere staterã iniquã acdolosan: selbligere calu uam
& ops nincrt homines ꝑ porentiã : & ne putaremus chanian alũ quempiam sentiendar:
pons manfestius quistãs te chanaan: dxit ephituim Vlerũ tamenduses effecio aidie ae
congrenite siuq suo mortet. Redemptio enim anime uir ppriue diutiuo u inde pecpitus
cnficiamus nobis amicos deimiquo mammona: quinos possit recipere inacẽ nusabernaculi¬

Expanded text:
odomorum: percipite auribus legem Domini nostri, populus Gomorrhae . In Zachariae quoque extreest, Ephraim, habere in manu sua stateram dolosam, sive iniquam, jubente Scriptura, Aequa sint tibi pondera ; et non solum habere stateram iniquam ac dolosam; sed diligere calumniam, et opprimere homines per 138 potentiam. Et ne putaremus Chanaan alium quempiam sentiendum, ponit manifestius qui sit iste Chanaan. Dixit Ephraim: Verumtamen dives effectus sum; econgregatae inique evomentur : Redemptio enim animae viri, propriae divitiae . Unde praecipitur, ut faciamus nobis amicos de iniquo mammona, qui nos possint recipere in aeterna tabernacul
Abbreviated transcription (Latin):
Nomine : & ipso dirigente corrigimur. G itaq uir ȩcclesiastice qui appellaris iudas.
ꝓph&iã dicentẽ. Laboraui ingemitu meo. lauabo ꝑ singulas noctes lectũ meũ. lacrimis
meis stratũ meũ rigabo: Nec hoc dixisse sufficiat: sed dĩ serua mandatu. Fac in alios
miseri cordiã : ut & ipse misericordiã consequaris. Iudiciũ uerũ iudica : ut in quo iudi¬
caueris iudic&ur d&e. &spera indõtuo semꝑ. siue ad ꝓpinqua dõ tuo iugit̃ : utomni
tempore inuistute ꝓficiens ad ꝓpinque dõtuo. ana an inmanu eius statera dolo
sa calumniã: su dilexit. & dixit ephraim. Verũ tam̃ diues effectus sũ: inueni
idolum mihi. Omi labores mei. non inuenient mihi iniquitatẽ quãpeccaui. Lxx.¬
Chanaan in manueius statera iniquitatis: opprimere Perpotentiã dilex̃. & dixit
ephraim. Uerũ tamen diuereffectus sũ: in ueni requiem mihi om̃s labores eius

Expanded text:
nomine, et ipso dirigente corrigimur. O itaque, vir Ecclesiastice, qui appellaris Judas, nomine, et ipso dirigente corrigimur. O itaque, vir Ecclesiastice, qui appellaris Judas, prophetam dicentem: Laboravi in gemitu meo, lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo . Nec hoc dixisse sufficiat, sed Dei serva mandata, fac in alios misericordiam, ut et ipse misericordiam consequaris. Judicium verum judica, ut in quo judicaveris, judicetur de te. Et spera in Deo tuo semper, sive appropinqua Deo tuo jugiter, ut omni temposa, calumniam dilexit. Et dixit Ephraim. Verumtamen dives effectus sum, inveni idolum mihi. Omnes labores mei non invenient mihi iniquitatem, quam peccaChanaan in manu ejus statera iniquitatis, opprimere per potentiam dilexit: et dixit Ephraim: Verumtamen dives effectus sum: inveni requiem mihi, omnes labores ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dentẽ. Pos sumus iudã ecclesiasticũ uirũ intellegero : qui ãd ñõ corripitur. quod non sit piis¬
tinorũ. in sc beneficiorũ eius memor: sed cotidie peccatis peccata consoti& & exponit quȩ
sint ipsa beneficia. Cunte inquit nascentẽ in fide ȩccła. pasturir&. sup plantasti iude¬
ũ siue gentilẽ fratrẽtuũ : & eius accepist priogenita & in fortitudine tua directus es
cũ angelo. uel uincens aduersarias fostitudiner : uel roboratus benedictionib: angeli. quia
ipse ẽ dr̃ : & inualuisti ꝑfigurã contra angelũ ut inualescer& contra homines. & confor¬
tatus es. Cumq esses uictoriã consecutus : fleuisti & rogasti angelũ dnĩ & peccatorum
u&erũ recordatus Inuenisti cũ in b& hel hoc ẽ indomodũ quȩ ẽ ȩcclesia : siue indomo
OΝ doloris & lacrimarũ & pȩnitentiue : & ut sciremus quis ẽ& iudas. ibi inquit locu¬
tus ẽ nobiscum. hoc ẽ nob̵ xp̃ianis. & ex eo tempore usq in p̃sentẽ diem xp̃i censerem

Expanded text:
sticum virum intelligere, qui a Domino corripitur, quod non sit pristinorum in se beneficiorum ejus memor, sed quotidie peccatis peccata consociet, et exponit quae sint ipsa beneficia: Cum te, inquit, nascentem in fide Ecclesia parturiret, supplantasti Judaeum sive gentilem fratrem tuum, et ejus accepisti primogenita, et in fortitudine tua directus es cum angelo, vel vincens adversarias fortitudines, vel roboratus benedictionibus angeli, qui ipse est Deus, et invaluisti per figuram contra angelum, ut invalesceres contra homines, et confortatus es. Cumque esses victoriam consecutus, flevisti, et rogasti angelum Domini, et peccatorum veterum recordatus, invenisti eum in Bethel, hoc est, in domo Dei, quae est Ecclesia, 137 sive in domo ὢν, doloris et lacrymarum et poenitentiae. Et ut sciremus quis esset iste Judas, ibi, inquit, locutus est nobiscum, hoc est, nobis Christianis, et ex eo tempore usque in praesentem diem, Christi censemur
Abbreviated transcription (Latin):
artica hereditabit : lappa in tabernaculis eorũ . Lxx. Quid facictis indie conuentus indie sollẽnita¬
tis dnĩ .÷ Ideo ecce ibunt demiseria aegypti & suscipi&cor machmas. Argentũ eorũ interitus pos
sid ebit : spinȩ intab̵ naculis Cumuenerit in quid dier captiuitatis & seuis simus hostis ingruerit quȩ
mea sollemnitas o quã ego placabilẽ habeo hostiã quia mede meis hostibur uindicat & in iune
ponit modũ & flagellat impios filios: quidigit᷑ faci&is indie festuitatir dñ: Rospond&g illis que
tacentibꝰ sib ipse respond& immo quȩ facturi sint diuinis oculis intu&ur. Ece inquit miseria
&uastitate prementib: &as syrio atq chaldeo captor legare cupientib: adegyptũ confugeruat
Ibi inemplis sepeliet cos : que co tempore erac m&ro polis aegypti. ante quã alex andriu quȩ pri¬

Expanded text:
urtica haereditabit, lappa in tabernaculis eorum. LXX: Quid facietis in die conventus, et in die solemnitaurtica haereditabit, lappa in tabernaculis eorum. LXX: Quid facietis in die conventus, et in die solemnitatis 94 Domini? Ideo ecce ibunt de miseria Aegypti, et suscipiet sidebit, spinae in tabernaculis eorum. Cum venerit, inquit, dies captivitatis et saevissimus hostis ingruerit, quae mea solemnitas est? quam ego placabilem habeo hostiam? quia me de meis hostibus vindicat, et injuriae ponit modum, et flagellat impios filios. Quid igitur facietis in die festivitatis Domini? Respondete. Illisque tacentibus, sibi ipse respondet, immo quae facturi sint, divinis oculis intuetur: Ecce, inquit, miseria et vastitate prementibus, et Assyrio atque Chaldaeo captos ligare cupientibus, ad Aegyptum confugerunt. Ibi Memphis sepeliet eos, quae eo tempore erat metropolis Aegypti, antequam Alexandria, quae pri
Abbreviated transcription (Latin):
& lacrimarum. Omnia enĩ que faciunt uestunt᷑ infl&ũ : nec audire poter̃ Heati lugentes qm̃
ipsi consolabunt᷑ : sed e contrario audiunt. Vae ridentibꝰ. qnͣ ipsi iugebunt. Quicquid osfer̃. non
dõ sed mostuis offer : his uidelic& qui sceleratas hȩreses confinxer̃: & quicumq de eorũ comede¬
rit uictimis: contaminabit. Caeci in foueã ducent᷑. a caecis. Quicquid fecerint. ddiciarũ causa faci¬
unt . ut populũ decipiant : utdomus deuorent uiduarũ. Panẽ luctus possumus dicere. uerba mostiferro
quib iniquitatẽ loquuntur contradm̃: Qui panis non in greditur indomũ dñi Hȩreticorũ enĩ concilia¬
bula Nondomusdĩ appellutur : sed speluncelitronũ. Quid faci&is indie sollẽni indio festiuitatis dm̃:
Ecce enĩ ꝓfectis̃ auastitate egyptus congregabit eos memphis sepeli& eos De siderabile argenti eorũ

Expanded text:
et lacrymarum: omnia enim quae faciunt vertentur in fletum. Nec audire poterunt: Beati lugentes, quoniam et lacrymarum: omnia enim quae faciunt vertentur in fletum. Nec audire poterunt: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur ; sed econtrario audient: Vae ridentibus, quia ipsi lugebunt . Quidquid offerunt non Deo, sed mortuis offerunt: his videlicet qui sceleratas haereses confinxerunt; et quicumque de eorum comederit victimis, contaminabitur, Caeci in foveam ducentur a caecis. Quidquid fecerint, deliciarum causa faciunt, ut populum decipiant, ut domos devorent viduarum. Panem luctus possumus dicere, verba mortifera, quibus iniquitatem loquuntur contra Dominum: qui panis non ingreditur in domum Dei: haereticorum enim conciliabula, non domus Dei appellantur, sed speluncae latronum. Quid facietis in die solemni, in die festivitatis Domini? Ecce enim profecti sunt a vastitate: Aegyptu
Abbreviated transcription (Latin):
r&inentur atq in assyrus. idol&thita comedunt : & quasi panȩs iugentium sunt. Nonẽ enim licitũ
desacri ficiis comedere iugentũ & si co meder& inmundũ fiet quod ob latũ est lugentiũ. Caenasgreci
ΠΕΡΙNΙT NΑC uocant : Nos parentilia possumus dicere ab eo quod parentib. mostuis immolent᷑
Et non solũ qui obtulerit. sed &iĩ quico mederit. dehuius cemodicibis : in munduserit. Panis enĩ eoꝵ
hoc ẽ cibus quẽ offer̃. Non intrauit indomũ dnĩ quaedestrucit ẽ: quȩ babylomo igne succensar
s&eritaniinȩ corum: & est sensus suȩ gule: & suae prouident uoluntati : e&erũ mihi polluta¬
non placent : Non habitabunt interra dnĩ qui ab ecclesia recesser̃. & reuersi s̃ mente in aegyptũ
riam : & non placentei nec illaquȩ ffer̃ nec ipsi qui offer̃: sacrificia her&icorũ panis luctus est

Expanded text:
retinentur atque in Assyriis idolothyta comedunt, et quasi panes lugentium sunt. Non est enim licitum retinentur atque in Assyriis idolothyta comedunt, et quasi panes lugentium sunt. Non est enim licitum de sacrificiis comedere lugentium, et si comederit, immundum fiet quod licite oblatum est. Lugentium 93 coenas Graeci νεκρόδειπνα vocant, nos parentalia possumus dicere, ab eo quod parentibus mortuis immolentur. Et non solum qui obtulerit, sed etiam qui comederit de hujuscemodi cibis immundus erit: panis enim eorum, hoc est cibus quem offerunt, non intrabit in domum Domini, quae destructa est, quae Babylonio igne succensa est; sed erit animae eorum. Et est sensus, suae gulae, et suae provident voluptati; caeterum mihi non placent polluta. Non habitabunt in terra domini, qui ab Ecclesia recesserunt, et reversi sunt mente in Aegyptum, riam, et non placent ei nec illa quae offerunt, nec ipsi qui offerunt. Sacrifia haereticorum panis luctus est
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ roe dñ. habitabit ephrum in exypto : & massyrus inmundũ comẽdit. N libauer̃ dño uinũ.
Nec placuer̃ ei sacrificia eorum : qui a panis luctuseis :: omnes quimanduc auerint ea contamina¬
buntur : quia panes aninarum corumn non intrabunt indomumdnĩ.  Non solum area &
tor dlar non pauit eos. & uinum mentitũ ẽ in terra isrł. quando ꝑtrienniũ. & menses sex cuncta
perierint : sed & ipsi habitatores recedent deterra dnĩ. & ducentur in terrã alienã. ne habitent
interra scã cquã suis fornicationib. polluerunt. seuerius ẽ inquit ephraim inegypto & in assy¬
rus pollutũ comedit: dehoc loco quidã supra addider̃. & in assyriis pollutũ comedit. quod in he¬
bruco non hab&ur : de quo iam diximus. Cumaũ fuerint inchaldec. absq templo & absq altan
non libabunt dño uinũ. sed de monibꝰ & ronplacebuntei qui libant diis alienis. Et qui incaptiuita te

Expanded text:
ra Domini, habitavit Ephraim in Aegypto, et in Assyriis immundum comedit: non libaverunt Domino vinum, nec placuerunt ei sacrificia eorum: quasi panis luctus ejus: omnes qui manducaverint ea, contaminabuntur; quia panes animarum eorum non intrabunt in domum Domini. Non solum area, et torcular non pavit eos, et vinum mentitum est in terra Israel, quando per triennium, et menses sex cuncta perierunt, sed et ipsi habitatores recedent de terra Domini, et ducentur in terram alienam, ne habitent in terra sancta quam suis fornicationibus polluerunt. Reversus est, inquit, Ephraim in Aegyptum, et in Assyriis pollutum comedit. De hoc loco quidam supra addiderunt: et in Assyriis pollutum comedit, quod in Hebraico non habetur, de quo jam diximus. Cum autem fuerint in Chaldaea absque templo et absque altari, non libabunt Domino vinum, sed daemonibus, et non placebunt ei, qui libant diis alienis, et qui in captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
de urbib suis libenter recipio inciuitates eorũ non ingrediar. Hoc quod dixi non ingre¬
diar ciuitatẽ & iuxtulxx sequitur. post dnm̃ ambu labo : quidã sic int̃pretatis. ut di¬
cerent d ño populũ respondisse : & eẽ sensũ. Quia conuersum ẽ inte cortuũ. & ñ secundũ

Expanded text:
de urbibus suis, libenter recipio: in civitates eorum non ingrediar. Hoc quod dixit, non ingrede urbibus suis, libenter recipio: in civitates eorum non ingrediar. Hoc quod dixit, non ingrediar civitatem, et juxta LXX sequitur: post Dominum ambulabo, quidam sic interpretati sunt, ut dicerent Domino populum respondisse, et esse sensum: Quia conversum est
Abbreviated transcription (Latin):
eã : uapula multas Vnde & ecclesiastici s isdem quibus her&ici scelerib conti¬
nentur. Nequaquã adimȩ & seboim quae in feriores sint : sed sodomȩ & gomarrȩ
quȩ maior criminũ eẽ dicuntur. cruciatib subiacebant. Adhȩr&icos quoq decep¬
tum quȩ abeis populũ loquit᷑ dns̃ : quod nisi egerint pȩnitentiã. ponant᷑ sic̃ ad a ma
& seborm : ut nullã spem habeant salutis. Rursũ clementissimus pat̾ dicit se suã mutar
sententiã & pęnitere quod talia sit loquutus : ut illos quoq ad conuersionẽ & ad peniten¬
tiũ ꝓuoce t. Non faciã inquit in furore meo . nondis ꝑdã ephraim. Quantũ inquit in mȩ ẽ.
quantũ ego cupio : si errorem ueritate correxerit. sime magis amauerit quã principes
hereseos. Ds̃ enĩ ego sum: & ñ homo : lapns manũ porrigã : errantes ad salutẽ uocabo : & qͥu

Expanded text:
eam, vapulet multis . Unde et Ecclesiastici viri, si iisdem quibus haeretici sceleribus contieam, vapulet multis . Unde et Ecclesiastici viri, si iisdem quibus haeretici sceleribus continentur, nequaquam Adamae et Seboim, quae inferiores sunt; sed Sodomae et Gomorrhae, quae majorum criminum esse dicuntur, cruciatibus subjacebunt. Ad haereticos quoque deceptumque ab eis populum loquitur Dominus, quod nisi egerit poenitentiam, ponantur sicut Adama et Seboim, ut nullam spem habeant salutis. Rursum ut clementissimus pater dicit se suam mutare sententiam, et poenitere quod talia sit locutus, ut illos quoque ad conversionem et ad poenitentiam provocet. Non faciam, inquit, in furore meo, non disperdam Ephraim. Quantum, inquit, in me est, quantum ego cupio, si errorem veritate correxerit, si me magis amaverit quam principes haereseos, Deus enim ego sum, et non homo, lapsis manum porrigam, errantes ad salutem vocabo. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
ptegã te isrł  sic intellegendum ẽ: Quid tibi faciam: num protectione dignus es
quitanta fecisti : Notandum quoq quodubi contraiudaẽ dicit᷑ idest populũ dĩ
nonadama ponitur & seboim: sed sodo ma & gomurra Legimus enĩ inisaia. Au¬
dite legẽ dĩ principes sodomorum : ad tendite uerbum dñi populus gomarrae.
Ineuangelio quoq ciuitas quae a postolas non receperit. excutientib eis puluerem
pedum suorũ Dicitur de ea: quod indie iudicii tolerabilius sit terrȩ sod omorum
xgo marrae : quã ciuitati illi : & adhierłm proph&alis sermo dirigitur : iustificata
est sodoma exte. Datur nob̵ ergo suspicio quod sodoma & gomorra principes
fuerint inpeccato : & adama & seboim earum exempla sectatȩ sint: eo quod po¬
tentes potenter tormenta patiantur. & seruus quiscit uoluntatẽ dñi sui. & ñ facit

Expanded text:
protegam te, Israel? Sic intelligendum est: Quid tibi faciam? num protectione dignus es, protegam te, Israel? Sic intelligendum est: Quid tibi faciam? num protectione dignus es, qui tanta fecisti? Notandum quoque quod ubi contra Judam dicitur, id est, populum Dei, non Adama ponitur et Seboim, sed Sodoma et Gomorrha. Legimus enim in Isaia: Audite legem Dei, 130 principes Sodomorum: attendite verbum Domini, populus Gomorrhae . In Evangelio quoque civitas, quae et apostolos non receperit, excutientibus eis pulverem pedum suorum, dicitur de ea, quod in die judicii tolerabilius erit terrae Sodomorum et Gomorrhae, quam civitati illi . Et ad Jerusalem prophetalis sermo dirigitur: Justificata est Sodoma ex te . Datur ergo nobis suspicio, quod Sodoma et Gomorrha principes fuerint in peccato, et Adama et Seboim earum exempla sectatae sint, quod potentes potenter tormenta patiantur : et servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit
Abbreviated transcription (Latin):
me ephraim &isrł. sicut adama seboim ppositurum. mea cõmota sunt uiscera:
Denituit me meũ quondam populd̃ delere in ꝑp&uo. Idcirco ñ faciã secundũ furorẽ
iracundias meae : Nec demea clementia cõmutabor. ut disꝑdã ephraim: Non enĩ
occasio ẽ. Ds̃ enimego sum: & non homo. homo ad hoc punit. ut ꝑdats̃ ad hoc corn¬
pit ut emend& In medio tuiscr̃ & nonigrediar ciuitatẽ: Hoc ẽ non sũ unus dehis qui
in urbib habitant. qui humanis legibus uiuunt: quicrudelitatẽ arbitrant᷑ iustitiã
Ius summũ summa maleciue : Mea aũ lex. meaq iustitiaẽ : saluare correbtos
Possumus &aliter dicere quia primuscham parricida extruxit ciuitatẽ in nomin
filiisor enoch&nhuius cemodi urbem dnẽ non ingredit᷑ quȩ excelere & singuine
ac parricidio fabricataẽ. sinaũ noluerimus legere quomodo dabote ephraim

Expanded text:
me Ephraim et Israel sicut Adama Seboimque positurum, mea commota sunt viscera. me Ephraim et Israel sicut Adama Seboimque positurum, mea commota sunt viscera. Poenituit me meum quondam populum delere in perpetuum: idcirco non faciam secundum furorem iracundiae meae, nec de mea clementia commutabor, ut disperdam Ephraim: non enim occasio est: Deus enim ego sum, et non homo. Homo ad hoc punit ut perdat, Deus ad hoc corripit ut emendet. In medio tui sanctus, et non ingrediar civitatem, hoc est, non sum unus de his, qui in urbibus habitant, qui humanis legibus vivunt, qui crudelitatem arbitrantur justitiam, quibus jus summum summa malitia est; mea autem lex meaque justitia est salvare correctos. Possumus et aliter dicere: quia primus Cain parricida exstruxit civitatem in nomine filii sui Enoch, in hujuscemodi urbem Dominus non ingreditur, quae ex scelere et sanguine et parricidio fabricata est. Sin autem voluerimus legere, quomodo dabo te, Ephraim,
Abbreviated transcription (Latin):
conuesti & assur factus ẽ rex eorum. deuorabitq gladius & urbes & principes & po¬
pulum & in pon&ur eis iugum quod non aufer&ur ab eis : & uidebatur dura sententia
ne quiquã eis locum poenitentiae derelinquens : Nunc ds̃ parentis a disrł loquitur
affectu: Quid tib ficiam ephram. quomo te meo auxilio denudabo : quidtibi faciã.
quate aste corripiã . quo potero sanare medicamine : sicut adama. & seboim ponim
te ͥquae duae sunt quinq urbium sicut ingenesi legimus sodoma & gomarra adama
& sebom & bale : quodesi segor & syro sermone Zoara dicitur. Ponã ittq & uestã
te in solitudinem. & delebo usq adcineres ac fauillas : sicut deleui adam̃a. & sebo im
Cumq duram immo crudelem sententiã protuliss& : rursum parentis affecto mi¬
sericordia uincitur: & austeritatẽ iudicis: pi&ate mitigat patris. Dicit enĩ Con¬
uersumẽ inme cor meũ parit̃ conturbataẽ penitudo mea : statim ut loquatus sũ

Expanded text:
converti, et Assur factus est rex eorum, devorabit gladius et urbes et 129 principes et populum, et imponetur eis jugum, quod non auferetur ab eis: et quia videbatur dura sententia, nequaquam eis locum poenitentiae derelinquens, nunc Deus parentis ad Israel loquitur affectu: Quid tibi faciam, Ephraim? quomodo te meo auxilio denudabo? quid tibi faciam? qua te arte corripiam? quo potero sanare medicamine? Sicut Adama et Seboim ponam te, quae duae sunt quinque urbium, sicut in Genesi legimus: Sodoma et Gomorrha, Adama, et Seboim et Bale, quae est Segor, et Syro sermone Zoara dicitur. Ponam itaque et vertam te in solitudinem, et delebo usque ad cineres ac favillas, sicut delevi Adama et Seboim. Cumque duram, immo crudelem sententiam protulisset, rursum parentis affectu misericordia vincitur, et austeritatem judicii pietate mitigat patris. Dicit enim: Conversum est in me cor meum: pariter conturbata est poenitudo mea. Statim ut locutus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
diũ &iudieũ: & cũ utrumq feceris : spera in do tio semꝑĩ bonisoperib adima iorte
ꝑficiens. Proco quod in hebraico hab& Tleuit & rogauit eũ inb&hel inuenit cũ . &ibi
locutur nobircũ : legimus in editione uulgata fleuer̃ & rogauer̃ me. indomo ONIT Inuener̃
me. & ibi dictumẽ adeos : uoꝵ interp̃tatur dolor: siquis igit᷑ fl& & agit penitentiã. &

Expanded text:
diam et judicium, et cum utrumque feceris, spera in Deo tuo semper, bonis operibus ad majora diam et judicium, et cum utrumque feceris, spera in Deo tuo semper, bonis operibus ad majora oficiens. Pro eo quod in Hebraico habet, flevit et rogavit eum: in Bethel invenit eum, et ibi locutus est nobiscum, legimus in editione Vulgata: fleverunt et rogaverunt me, in domo ὢν invenerunt me, et ibi dictum est ad eos; ὢν interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
terat : sed miseri cordĩ dĩ qui cognoscit & diligit eos quos p̃distinauit : & noniolum
inutero supplantauit fratrẽ suũ : sed in forsitudine quoq directus ẽ cumangelo quan¬
do ad corentẽ ia cob adueriũ angelũ tota nocte pugauit : &quia directur ẽ cũ
directi nom̃ accepit. & in ualuit inquit aduersũ agelũ : & eiur benedictiono quẽ uice¬
rat confostutus ẽ. Fleuit quoq & rogauit eũ. id est angelũ dicens nonte dimittã. nisi
mihi benedixeris: Cumq patris matrisq consilio me sopotumiã fugera : in uenit
eundẽ angelũ in b& hel qui locutus adeũ locutus ẽ nob̵ i i dest in patre locutur. &fi
gelo & adõ positumẽ memoria ꝑseuerat. Cumhaet se habeant itu. & tuõ iuda imitu¬
ne payentẽ tuũ : plora & roga dnm̃ exercituũ. & ad eũ conuestere. Custodi misericor¬

Expanded text:
terat; sed misericordia Dei, qui cognoscit et diligit eos, quos praedestinavit. 136 Et non solum terat; sed misericordia Dei, qui cognoscit et diligit eos, quos praedestinavit. 136 Et non solum in utero supplantavit fratrem suum; sed in fortitudine quoque directus est cum angelo, quando ad torrentem Jacob adversum angelum tota nocte pugnavit . Et quia directus est cum directi, nomen accepit. Et invaluit, inquit, adversum angelum; et ejus benedictione quem vicerat, confortatus est. Flevit quoque, et rogavit eum, id est, angelum, dicens: Non te dimittam, nisi mihi benedixeris . Cumque patris matrisque consilio in Mesopotamiam fugeret, invenit eumdem angelum in Bethel, qui locutus est ad eum, locutus est nobiscum, id est, in patre locutus et figelo et a Deo impositum est, memoria perseverat. Cum haec se habeant ita, et tu, o Juda, imitare parentem tuum, plora et roga Dominum exercituum, et ad eum convertere. Custodi et misericor
Abbreviated transcription (Latin):
ale eiuss &tu in dõ tuo conuerteris: miseri cordiã & iudiciũ custodi ÷ & ad ꝓpinqua dõ tuo
semꝑ. Ephraim semel pascente uentos& sequente mendaciũ : qui intantã uenit amentiã
& inter duas gentes uduersarias dubias fluctuar& faciens pacem cuma ssprius & oleũ
portans inaegyptũ : Nunc mihi omne iudiciũ ẽ cumiuda. & uisitatio suꝑ iacob Visita¬
tionẽ aũ uocat flagella atq supplicia : ut quiephraim reddidit quod merebat᷑ iude
quoq quideia cob ostus ẽ semine reddat iuxtu uias & uixta adinuentiones soas. qui ñ
tantũ fortuito errodeceptus ẽ & humana concidit fragilitate : sed inqui siuit & idinuenit
inquib peccar& & ruer&. Exponitaũ inta bona iudas. hoc ẽ ucob acceperit. &in
patre filius nominatur : u&erisq recordantur hẏstoriae ut & dĩ misericordia ergu
ia cob & illiur contradm̃ duritia cognoscatur: dum ad huc o& in utero rebecce. sup¬
plantauit fratrem suũ esau: Nonutiq fortitudine propria. qui sentire non po¬

Expanded text:
et tu in Deo tuo converteris, misericordiam et judicium custodi: et appropinqua Deo tuo semper. Ephraim semel pascente ventos, et sequente mendacium, qui in tantam venit amentiam, ut inter duas gentes adversarias dubius fluctuaret, faciens pacem cum Assyriis, et oleum portans in Aegyptum, nunc mihi omne judicium est cum Juda, et visitatio super Jacob. Visitationem autem vocat flagella atque supplicia, ut qui Ephraim reddidit, quod merebatur, Judae quoque, qui de Jacob ortus est semine, reddat juxta vias et juxta adinventiones suas, qui non tantum fortuito errore deceptus est, et humana concidit fragilitate; sed inquisivit et adinvenit in quibus peccaret et rueret. Exponit autem quanta bona Judas, hoc est, Jacob acceperit, et in patre filius nominatur, veterisque recordatur historiae, ut et Dei misericordia erga Jacob, et illius contra Dominum duritia cognoscatur. Dum adhuc esset in utero Rebeccae, supplantavit fratrem suum Esau , non utique fortitudine propria, qui sentire non po
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ atq dem̃tem in nr̃ĩ medio uersaturũ Id circo &ego malorũ hominũ ñ ingrediar
ciuitatẽ. nec ero denumero peccatorũ : sed ambulabo postdnm̃ dm̃ meũ Hebreiaũ ex ꝑso¬
nadĩ ita edisser Nonte deyelinquũ : non ibo ad aliũ gentẽ. nec ingrediar alterã ciuitatẽ
uolabunt quasi auis ex aegypto : & quasi colũba d&ra assyriorũ & collo cabo eos indomib
cente. populus conuertt̃ ad eũ . & ambulabit postdnm̃ : quia dnr̃ rugi&. quasi leo. dequo

Expanded text:
m et clementem in nostri medio versaturum; idcirco et ego malorum hominum non ingrediar civitatem: nec ero de numero peccatorum; sed ambulabo post Dominum Deum meum. Hebraei autem ex persona Dei ita edisserunt. 131 Non te derelinquam: non ibo ad aliam gentem: nec ingrediar alteram civitatem. avolabunt quasi avis ex Aegypto, et quasi columba de terra Assyriorum: et collocabo eos in domibus cente, populus convertetur ad eum: et ambulabit post Dominum; quia Dominus rugiet quasi leo. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃ dies raributionis tuue. & afflig&ur isrł sicut ꝓph&a insaniens. homo qui habeat sp̃m̃
Propt̃ multitudinẽ iniquitatũ tuarũ : multiplicata ẽ amentia & in hoc loco error est solito
Vbi enimnos interp̃tatisumus scitote isrł hoc ẽ israhelite. & in hebraico legitur. Zadaui. lax¬
transtuler & adflig&ur. Iotħ litterã uau. putantes Et ꝑ daletħ legenter res: quo¬
rũ alterum scientiã. alterũ ad flictionẽ uel malitiã sonat. Vener̃ igitur dies uisitationis
de quib supra dixerat. Quid faci&is in die sollempͥni. indie festiuitatis dnĩ Llener̃ dies re

Expanded text:
venerunt dies retributionis tuae, et affligetur Israel sicut propheta insaniens, homo qui habebat spiritum, venerunt dies retributionis tuae, et affligetur Israel sicut propheta insaniens, homo qui habebat spiritum, propter multitudinem iniquitatum tuarum, multiplicata est amentia tua. Et in hoc loco error est solitus: ubi enim nos interpretati sumus, scitote, Israel, hoc est, Israelitae, et in Hebraeo legitur JADAU transtulerunt et affligetur: JOD litteram VAU putantes, et pro DALETH legentes RES: quorum alterum scientiam, alterum afflictionem, vel malitiam sonat. Venerunt igitur dies visitationis, de quibus supra dixerat: Quid facietis in die solemni, et in die festivita
Abbreviated transcription (Latin):
rit quid facturi er tasꝑdiem sollemnẽ : Aquila inter p̃tatus ẽ tempus : ex quo manifestum est
Non festam demsonare sed tempus r&ributionis : statim enim sequitur . Vener̃ dies ultionis
uener̃ dies r&ributionis tuae. Ecce uastatiestis amultis hostib: assyru uos chaldeique
astifici conposueratis eloquio quodint̃ pr&atur argentũ possidebit ðstica quaeuos a& no
ardore consum&. Et erit lappa uel spina in tib̵naculis uis. Spinȩ quippe oriuntur inmanibus
eorũ qui inebriatis̃ calice babylonio: Et in euangelio legimus. Turpes cogitationes &curas hu¬
ius mundi & inhȩrentia uitia spinas appellari : quae turgentia inherbis frumenta suffocent
Vener̃ dies uisitationis uener̃ dies retributionis. Scitotẽ isrł stultũ ꝓph&ã insanũ uirũ spi¬
ritalẽ : propt̃ multitudinẽ iniquitatistuȩ : & multitudo amentiae . Lxx. Vener̃ dies ultionis

Expanded text:
rit, quid facturi estis? Pro die solemni, Aquila interpretatus est, tempus. Ex quo manifestum est, rit, quid facturi estis? Pro die solemni, Aquila interpretatus est, tempus. Ex quo manifestum est, non festum diem sonare, sed tempus retributionis: statim enim sequitur: Venerunt dies ultionis, venerunt dies retributionis tuae. Ecce vastati estis a multis hostibus: Assyrii vos Chaldaeique artifici composueratis eloquio, quod interpretatur argentum, possidebit urtica, quae vos aeterno ardore consumet: et erit lappa vel spina in tabernaculis vestris, spinae quippe orientur in manibus eorum, qui inebriati sunt calice Babylonio . Et in Evangelio legimus, turpes cogitationes et curas hujus mundi, et inhaerentia vitia, spinas appellari, quae surgentia in herbis frumenta suffocent . Venerunt dies visitationis, venerunt dies retributionis: scitote, Israel, stultum prophetam, insanum virum spiritualem propter multitudinem iniquitatis tuae, et multitudinem amentiae. LXX: Venerunt dies ultionis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aũ in laxx dicitur sepeli& eos machinas in hebraico non hab&ur : sed mamath quod apellatur
desiderabile ex quo ꝑspicuumẽ falsos eos eẽ similitudine litterarũ dale ⁊h. et capħ : et
pro mamatn. quod om̃s desiderabile transtuler̃ . putasse machmas ȩgẏpticiuitatem
Dossumus hoc quod dicitꝰ Exce enĩ ꝓfectis auastitate. Aegẏptus congregabit eos memphis.
sepel& eos & de tribu iuda accipere : quando inter fecto godolia. ab his mahele quẽ nabu¬
chodonosor tenrȩ p̃posuerat. reliquiȩ populi cũ hieremia ꝓph&a ad egyptũ transtuler : &
ibi ꝑ sequentibus post ea chaldeis uel captif uel sepulit : Desiderabileaũ argenti : eorũ quodur¬
tica possedit. uillas & omnia ornamenta uillar intellegen quȩ pretio emuntur argenti.
Quodq sequitor. lappa in tabernaculis eorũ. longã significat uastitatẽ Vt ubi quondam dom
erantibi lappȩ &usticȩ nascantur ac spinȩ o Dicitur & adhȩr&icos. Cũ dies sollẽnis aduene¬

Expanded text:
uaginta dicit, sepeliet eos Machmas, in Hebraeo non habetur; sed MAMAD  , quod appellatur desiderabile. Ex quo perspicuum est, falsos eos esse similitudine litterarum DALETH   et CHAPH  ; et pro Mamad, quod omnes desiderabile transtulerunt, putasse Machmas Aegypti civitatem esse. Possumus hoc quod dicitur: Ecce enim profecti sunt a vastitate, Aegyptus congregabit eos, Memphis sepeliet eos, et de tribu Juda accipere: quando, interfecto Godolia ab Ismaele, quem Nabuchodonosor terrae praeposuerat, reliquiae populi cum Jeremia propheta ad Aegyptum transfugerunt, et ibi persequentibus postea Chaldaeis, vel captae sunt, vel sepultae . Desiderabile autem argentum eorum, quod urtica possedit, villas et omnia ornamenta villarum intelligemus, quae pretio emuntur argenti. Quodque sequitur, lappa in tabernaculis eorum, longam significat vastitatem, ut ubi quondam domus eorum erant, ibi lappae et urticae nascantur 95 ac spinae. Dicitur et ad haereticos: Cum dies solemnis advene
Abbreviated transcription (Latin):
solitarius sibi ephraim munera deder amatorib. Sed & cũ mercede. conduxerint natione
Nunc congregabo eos & quiescent paulisꝑ ab onere regis & principũ Lxx Quia ipsias

Expanded text:
solitarius sibi: Ephraim munera dederunt amatoribus, sed et cum mercede conduxerunt nationes: solitarius sibi: Ephraim munera dederunt amatoribus, sed et cum mercede conduxerunt nationes: nunc congregabo eos, et quiescent paulis
Abbreviated transcription (Latin):
in octauo decimo psalmo: Ab occultis meis munda me dñe. & abalienis parce seruo tuo.
Quisi iusto uiro non fuerint dominati. tunc in maculatus erit. & mundabit᷑ adelicto max
inutile transtuler̃. c&era similter. t̃ ig Inmundũ uas siue inutile. hebrei mattulam
uocant qui ad suscipienda & picienda stertora uti solemus huius in munditiae idolatr as
miã loquitur dr̃. In honoratus es hieconias sic̃ uas cuius nulla ẽ utilitas. Econtrario pau¬
lus quidicere poterat. An experimentũ quaerius eius qui inme loquitur. xps. Appellat᷑
uas electionis Aureũ & argenteũ. qui habebat sapientiã & eloquiũ quoxp̃i euangeliũ pred¬
cabat. Quod aũ dicit. deuoratus ẽ uel absostus. hoc significat quod mixtus idolis & natio¬
nib propriũ israhelis &xp̃iam nomen amiserit. Quia ipsi ascender̃ adasur Onager

Expanded text:
in octavo decimo psalmo: Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo. in octavo decimo psalmo: Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo. Qui si justo viro non fuerint dominati, tunc immaculatus erit, et mundabitur a delicto maxiinutile transtulerunt, caetera similiter. Immundum vas, sive inutile, Hebraei matulam vocant, qua ad suscipienda et projicienda stercora uti solemus. Huic immunditiae idololatras miam loquitur Deus: Inhonoratus est Jechonias, sicut vas cujus nulla est utilitas . Econtrario Paulus qui dicere poterat: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? appellatur vas electionis aureum et argenteum: quia habebat sapientiam, et eloquium, quo Christi Evangelium praedicabat. Quod autem dicit, devoratus est, vel absorptus, hoc significat, quod mixtus idolis et nationibus, proprium Israelis et Christiani nomen amiserit. Quia ipsi ascenderunt ad Assur, onager
Abbreviated transcription (Latin):
ne decarne metunt corruptionẽ & circum feruntur omniuento doetrinȩ. Cumq uentũ semi¬
naueri no m&unt turbines & tempestates & prim quidem culmus hocẽ stipula nonerit ex
his seminib: Nec aliquã poter̃ speciem seg& es habere fecundȩ. Quodsi raro accident ut ecde¬
si astice qui dogmatis simile habere uideantur ipsũ germen &spica farinã non faci&. Incuius
farinȩ satis tribus mittit fermentũ euangelica mulier. Vt sp̃s quosentimus & anima qua ui¬
uimus & corpus quo incedimus in unũ scm spm redigantur. Quod si raro acciderit her&icis¬
ut farinã quoq sementis eorũ faciat. De hac farina fi& subcinericius panis qui non reuer¬
satur & quẽ alieni comedent. Vnde & nunc ait. Quod & si fecerint farinã. alieni comeden
eã. Alienus aũ illos debemus accipere dequibus scriptum ẽ. Eilialieni menuti s̃ mihi. Et

Expanded text:
ne, de carne metunt corruptionem, et circumferuntur omni vento doctrinae. Cumque ventum semine, de carne metunt corruptionem, et circumferuntur omni vento doctrinae. Cumque ventum seminaverint, metent turbines et tempestates, et primum quidem culmus, hoc est, stipula non erit ex his seminibus, nec aliquam poterunt speciem segetis habere fecundae. Quod si raro acciderit, ut Ecclesiastici quid dogmatis simile habere videantur: ipsum germen et spica farinam non faciet. In cujus farinae satis tribus mittit fermentum Evangelica mulier : ut et spiritus quo sentimus, et anima qua vivimus, et corpus quo incedimus, in unum sanctum Spiritum redigantur, juxta Apostolum: In ut farinam quoque sementis eorum faciat, de hac farina fiet subcinericius panis, qui non reversatur, et quem alieni comedent. Unde et nunc ait: Quod et si fecerit farinam, alieni comedent eam. 86 Alienos autem illos debemus accipere, de quibus scriptum est: Filii alieni mentiti sunt mihi . Et
Abbreviated transcription (Latin):
turbinẽ m&ent. Culmus stans nonẽ in eirgermen ñ faci& farina. Quod& si fecerit alieni
comedent eã . lXX. Quia corrupto uento seminauer̃ & subuersio eorum suscipi& eam ma¬
nipulos Non habedt uires ut faciat farinã. Quodsi & fecerint alieni. comedent eã. Ara ne¬
arum telis samariȩ uitulũ comparat. Idcirco m&a forã seruant in reliquis ut quos arane¬
arum telas texerat compar& uento & turbini culmisq nonstantib & si steterint farinã
non habentib Et si farinã inquit fecerint ab alus deuorabitur. & quia tam deher&icis quã
dehisqui insamaria fabricati r̃ idola cõmunis ẽ sensus cõmunit̃ disputandus ẽ. Ist uento
semirant siue quȩauento corruptas sominaq mnedullã non habent. que greci en epiuorẽ
uocint. Et idcircoua cua seminantes. inania uacuaque recipiunt. Immo seminantes in car¬

Expanded text:
turbinem metent: culmus stans, non est in eo germen, non faciet farinam: quod et si fecerit, alieni turbinem metent: culmus stans, non est in eo germen, non faciet farinam: quod et si fecerit, alieni comedent eam. LXX: Quia corrupta vento seminaverunt, et subversio eorum suscipiet ea: manipulus non habens vires ut faciat farinam: quod et si fecerit, alieni comedent eam. Aranearum telis, Samariae vitulum comparat: idcirco metaphoram servat in reliquis, ut quos aranearum telas dixerat, comparet vento, et turbini, culmisque non stantibus: et si steterint, farinam non habentibus; et si farinam, inquit, fecerint, ab aliis devorabitur. Et quia tam de haereticis quam de his, qui in Samaria fabricati sunt idola, communis est sensus, communiter disputandum est. Isti ventum seminant, sive quae a vento corrupta sunt semina, quae medullam non habent, quam Graeci ἐντεριώνην vocant, et idcirco vacua seminantes, inania vacuaque recipiunt: immo seminantes in car
Abbreviated transcription (Latin):
quit insania ẽ medante locum penitentia e illos ad sanitatẽ nolle conuerti. Et quia dixerat
proice uitulũ tuum samaria. exponit quiiste sit uitulus quia exisrł & ipse ẽ non abalus
ait. Vitulũ gentibus accepistis utba al &astaroth Asidonis ut camos amoabitis ut moloch ab
amanitis. Seduos ipsi & rex uester hicroborm. quod ineyptũ didiceratis fecistis inistahel
Aut qualis illeẽ dr̃ quimanu formatur astificis. Denique ut aranearũ fila soluuntur in
uentum ita uitulus samariae redigitur innihili. Proicit dñs her&acorũ uitulos & samanȩ
quise dicunt legis p̃cepta seruare. quiuituli̾erent humo operantur interra non spũ. Nec
araneirum telas imitabtuur quȩ leui rumpuntur adtactu. Quia uentũ seminabuni &

Expanded text:
quit, insania est, me dante  Al. mediante locum poenitentiae, illos ad sanitatem nolle converti Et quia dixerat: quit, insania est, me dante  Al. mediante locum poenitentiae, illos ad sanitatem nolle converti Et quia dixerat: Projice vitulum tuum, Samaria, exponit quis iste sit vitulus: quia ex Israel et ipse est: non ab aliis ait, vitulum gentibus accepistis, ut Baal et Astaroth a Sidoniis, ut Chamos a Moabitis, ut Moloch ab Ammonitis ; sed vos ipsi, et rex vester Jeroboam, quod in Aegypto didiceratis, fecistis in Israel. Aut qualis ille est deus, qui manu formatur artificis? Denique ut aranearum fila dissolvuntur in ventum, ita vitulus Samariae redigetur in nihilum. Projicit Dominus haereticorum vitulos et Samariae, qui se dicunt legis praecepta servare: qui vituli haerent humo, et operantur in terra, non spiritu, nec aranearum telas imitabitur, quae levi rumpuntur attactu. Quia ventum seminabunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntia quedum uidentur intereunt. & ina tomos atq: in nihilũ dissoluuntur. & rectehis
samariȩ uitulus conparatur. quẽ cotempore ꝑ p̃tii magnitudinẽ quia aureus erat populus ad¬
orabat Hoc quod supradixerat argentũ suũ & aurũ suũ fecerunt sibi idola ut interirent
Nunc exponit manifestius ꝓlectus ẽ uitulus tuus a samaria iratus ẽ furor m̃s in eos. uel in ui¬
tulos quia duos fecerant uel in samariȩ habitatores qui cos udorabant. Porro quod in bax
legimus. Proice uitulũ tuum samaria cohortatur habitatores cius Nonunius urbis sedomniũ
decem tribuum quȩ appellantur samaria. Alioquin in urbe samaria uituli nonerant sedin
Vt quos multo temp̃ coluerat paulatim defric& emund&. Illis que nonaudientibus conuestit᷑
ad alios & quasi ad terstã ꝑ sonam loquitur usquequo non poterunt emundari. Que ista in¬

Expanded text:
volantia, quae dum videntur intereunt, et in atomos atque in nihilum dissolvuntur. Et recte his volantia, quae dum videntur intereunt, et in atomos atque in nihilum dissolvuntur. Et recte his Samariae vitulus comparatur, quem eo tempore pro pretii magnitudine, quia aureus erat, populus adorabat. Hoc quod supra dixerat: Argentum suum et aurum suum fecerunt sibi idola, ut interirent, nunc exponit manifestius: Projectus est vitulus tuus, Samaria, iratus est furor meus in eos: vel in vitulos, quia duos fecerant: vel in Samariae habitatores, qui eos adorabant. Porro quod in Septuaginta legimus: Projice vitulum tuum, Samaria, cohortatur habitatores ejus, non unius urbis, sed omnium decem tribuum, quae appellantur Samaria alioquin in urbe Samaria vituli non erant, sed in ut quos multo tempore coluerat, paulatim a se defricet et emundet. Illisque non audientibus, convertitur ad alios, et quasi ad tertiam personam loquitur: Usquequo non poterunt emundari? Quae ista, in
Abbreviated transcription (Latin):
reges c̃stituerint : & ẽtra meã fecerint uoluntatẽ & principes habebant aduers ari¬
os meos quos ego nescio : quia mei notitiã non merentur. Argentũ quoq suũ &aurũ
quicquid habere poteranit naturaliter sermones accensos uesterunt inidola quae
desuo corde finxer̃ & uerter̃ non ut interirent : sed quia uerteñ ideo interier̃. Neq: enim
hac ratione fecer̃ ut perirent : sed quia fecer̃ id circoperier̃. Proiectus ẽ uitulus tuus sa¬
hoc astifex fecit & nonẽ ds quia seducens erat uitulus tuus samaria: In eo loco inqu
nos posuimus araneurũ telas in hebraicoscriptũ ẽ. SABABIT. periõt & tau¬
machus in constans uel sãbile id est ãratactator. quinta editio p̃eco peruñ uagus &
fluctuans. Nos ab hebreo didicimus. Sababico. proprie nominare aranearũ fila paerem

Expanded text:
reges constituerint, et contra meam fecerint voluntatem, et principes habeant adversarireges constituerint, et contra meam fecerint voluntatem, et principes habeant adversarios meos, quos ego nescio, quia mei notitiam non merentur. Argentum quoque suum, et aurum, et quidquid habere poterant naturaliter, sermones ac sensus verterunt in idola, quae de suo corde finxerunt: et verterunt, non ut interirent; sed quia verterunt, ideo interierunt. Neque enim hac ratione fecerunt, ut perirent; sed quia fecerunt, idcirco perierunt. Projectus est vitulus tuus, Sahoc artifex fecit, et non est Deus: quia seducens erat vitulus tuus, Samaria. In eo loco, in quo nos posuimus aranearum telas, in Hebraico scriptum est SABABIM  , per IOD litmachus, inconstans, vel instabile, id est, ἀκαταστατῶν: 84 Quinta editio, ῥεμβεύων, vagus et fluctuans. Nos ab Hebraeo didicimus SABABIM proprie nominari aranearum fila per aerem
Abbreviated transcription (Latin):
quod oposteat quidem tradifiliũ hominis sedue illi ꝑquẽ tradendussit: diabolũ quipo¬
nere cupit suꝑ astra caeli nium suũ : & iquilã sȩpissene legimus. Si exaltatus fueris
utaquila : inde trahamtẽ dicit dñs. Oculus quoq qui inrid& patrẽ & despicit senec¬
tutẽ matris. effod&ur acoruis & deuorant eũ pulli aquilarũ : Per diabolũ &
demones clarũ uisionis suȩ lum̃ amittens. Vnde in lege p̃cipitur : ut ñ comedamus a¬
quilã. Hec igitur aquila uenit suꝑ her&icorũ concibabula. qui quondã fuerant do¬
mus dñi : & id circouenit quia p̃uaricatis focdus meũ & legẽ dĩ reliquer: & sine cau¬
sa in uocant eũ & dicunt dsm̃s es & cognouimuste Nos qui uocamur is rahel
cernentes dm̃: &uocamur nomin exp̃iano: frustra inquit hoc faciunt. cũ ipsi sibi

Expanded text:
quod oporteat quidem tradi Filium hominis, sed vae illi, per quem tradendus sit . Diabolum qui poquod oporteat quidem tradi Filium hominis, sed vae illi, per quem tradendus sit . Diabolum qui ponere cupit supra astra coeli nidum suum, aquilam saepissime legimus: Si exaltatus fueris ut aquila, inde detraham te, dicit Dominus . Oculus quoque qui irridet patrem, et despicit senectutem matris, effodietur a corvis, et devorabunt eum pulli aquilarum : per diabolum ac daemones, clarum visionis suae lumen amittens. Unde in Lege praecipitur, ut non comedamus aquilam . Haec igitur aquila venit super haereticorum conciliabula, quae quondam fuerant domus Domini: et idcirco venit, quia praevaricati sunt foedus ejus, et legem Dei dereliquerunt: et sine causa invocant eum, et dicunt: Deus meus es, et cognovimus te, nos qui vocamur Israel, cernentes Deum, et vocamur nomine Christiano. Frustra, inquit, haec faciunt, cum ipsi sibi