comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat. placet inspicere: hanc suꝑius plebi
isrłi et patrib nr̃is assignasse cognoscim᷑.
Eius nanq untutis uox. est. inuersu illo ꝓ¬
phetico. Inte sperauerunt patres nr̃i: spe¬
rauerunt. et liberasti eos. & ipsi ex egypto
fugere iubentur: terra eis lac et mel fluens
ꝓmittitur. ꝑmare rubrũ transeunt: ad he¬
remum ueniunt. Ducebat eos spes caritatis.:
ut discerent pͥus dm̃ amare gratis. Reddit᷑
et his merces fidei. Non enim potest non red¬
dere: qui se donando dignatur facere debi¬
torem. Post heremum. mella de petra suxe¬
runt: panem cȩli manducauerunt⁊ non
sunt pͥuati a desiderio suo: quod speraue
tute comp̃hensa ẽ: et fugiat ex egypto.
id est huius scłi desiderio. ꝑgat ad mare ru¬
brum: scilicet xp̃i baptismum. Idõ rubrũ:
quia xp̃i sanguine purpuratũ. ꝑsequant᷑
hostes. peccata cum suo diabolo auctore:⁊ tan¬
quam egyptu cum suo rege pharaone: se¬
uiant: sequantur fugientes. Quid metuis:

Expanded text:
rat, placet inspicere? Hanc superius plebi rat, placet inspicere? Hanc superius plebi Israel et patribus nostris assignasse cognoscimur. Ejus namque virtutis vox est in versu illo prophetico, In te speraverunt patres nostri; speraverunt, et liberasti eos . Et ipsi ex Aegypto fugere jubentur, terra eis lac et mel fluens promittitur . Per mare Rubrum transeunt, ad eremum veniunt: ducebat eos spes charitatis, ut discerent prius Deum amare gratis. Redditur et his merces fidei: non enim potest non reddere, qui se donando dignatur facere debitorem. Post eremum mella de petra suxerunt, panem coeli manducaverunt ; non sunt privati a desiderio suo, quod speravertute comprehensa est, et fugiat ex Aegypto, id est, ex hujus saeculi desiderio, pergat ad mare Rubrum, scilicet Christi Baptismum; ideo rubrum, quia Christi sanguine purpuratum. Persequantur hostes: peccata cum suo auctore diabolo, tanquam Aegyptii cum suo rege Pharaone, saeviant, sequantur fugientes: quid metuis?
Abbreviated transcription (Latin):
ma quȩ cupis sequi uestigia fideipatris
nr̃i abraham: exi de terra tua et de cogna¬
tione tua: reliique popłm tuum et domũ
patris tui: idest. fideliter renuntia dia¬
bolo. pompis et angłis erus: et sequere ui¬
am rectam quȩ te ꝑducat ad tram in qua
ditescas. et emineas. et efficiaris socius
abrahȩ. S cumista omnia feceris⁊ si uir¬
tus caritatis quȩ omnia credit est inde.
adhuc temptabit te: et ꝓbatum corona¬
bit te. Expetit ate sacrificium dilecti tui.
Quid ate expetit: Quod abraham illi di¬
ctum ẽ. da michi unicum dilectum tuum:
tibi dicit sapientiã. Da michi fili cor tuũ.
Ipse ẽ dilectus unicus. Quid metuis offer¬
re cor tuum: Offer sacrificium. contritionẽ
cordis domino dõ tuo: et dic cum ꝓpħa.
Holocaustis non delectaberis. Sacrificiũ
dõ sp̃s contritus: cor contritum et humili¬
atum ds̃ non despiciet. Nichil metuas ta¬
li sacrificio oblato:⁊ et tibi acceptum erit:
et quod obtuleris. integrum ꝑmanebit.

Expanded text:
ima, quae cupis sequi vestigia fidei patris nostri Abraham, exi de terra tua et de cognatione tua, relinque populum tuum et domum patris tui: id est, fideliter renuntia diabolo, pompis et angelis ejus; et sequere viam rectam, quae te perducat ad terram in qua ditescas et emineas, et efficiaris socius Abrahae. Sed cum ista omnia feceris, si virtus charitatis quae omnia credit est in te, adhuc tentabit te; et probatum coronabit te. Expetit a te sacrificium dilecti tui. Quid a te expetit? Quod Abraham illi dictum est, Da mihi unicum dilectum tuum; tibi dicit Sapientia, Da mihi, fili, cor tuum . Ipse est dilectus unicus. Quid metuis offerre cor tuum? Offer sacrificium, contritionem cordis Domino Deo tuo; et dic ei cum propheta: Holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non despiciet . Nihil metuas tali sacrificio oblato: et Deo acceptum erit, et quod obtuleris, integrum permanebit
Abbreviated transcription (Latin):
tionem.transgressionem.nec materia sibi
nec opere. nec utroq comungi. Ad eo autẽ
seiuncte sunt. ut earum non nulle etiamsi¬
bi contrarie uideantur. Quis enim dubi¬
tet genesi ctopari. id est ortui interitum ẽẽ
contrarium. augmento imminutionem :
Ipsa quoq commutatio. siue qualitatis. si¬
ue loci. licet non ex eodem specierũ nume¬
ro.tamen habet quod sibi contrarium ui¬
deatur. Nam commutatio qualitatis ẽ
cum ex albo fit aliquid nigrum. uł albũ
de nigro. quȩ sibi manifeste contraria sunt
Loci quoq commutatio quam transgressio¬
nem diximus. suꝑiorum &. inferiorum cn¬
trarietatem patitur. & propterea eam quo¬
q apparet habere contraria.Hec sunt fi¬
li carissime quȩ iugi labore assecuti. cũ no¬
bis themistii nr̃a memoria egregii philoso¬
phi magisterium non deesset adutilitatem
tuam de greco in latinum conuertimus.
Scilicet ut exhis quoq bonam frugem stu¬
dii a nobis profecti suscipias. si te non dissi¬

Expanded text:
tionis species nec materia sibi nec opere nec utroque coniungi; adeo autem seiunctae sunt ut earum nonnullae etiam sibi contrariae uideantur. Quis enim dubitet genevsei fqoravn id est ortui interitum esse contrarium, augmento imminutionem? Ipsa quoque commutatio siue qualitatis siue loci, licet non ex eodem specierum numero, tamen habent quod sibi contrarium uideatur; nam commutatio qualitatis est cum ex albo fit aliquid nigrum uel album de nigro quae sibi manifeste contraria sunt; loci quoque commutatio, quam 'transgressionem' diximus, superiorum et inferiorum contrarietatem patitur, ac propterea eam quoque apparet habere contraria. Cap. 176. Haec sunt, fili carissime, quae iugi labore assecuti, cum nobis Themistii nostra memoria cgregii philosophi magisterium non deesset, ad utilitatem tuam de graeco in latinum conuertimus, scilicet ut ex his quoque bonam frugem studii a nobis profecti suscipias si te non, dissi
Abbreviated transcription (Latin):
talibus exaremus: semen uerbi dei proici¬
entes. quascunq spinas malarũ cupiditatũ
inuenerimus. euellamus: cradicemus:
diuino igne succendamꝰ: ut intali ope la¬
borantes: domino dõ nrõ fiducialialit
dicamus. Dñe paterfamilias. qm̃te adu¬
uante fecimus opus quod iussisti: redde mer¬
cedem quam ꝓmisisti. Quȩ sunt quinq illa
iugaboum: Qumnq iugaboum: quinq
sensus corporis sunt. Uisus inoculis : audi¬
tus iaurib ⁊ olfactus innarib.: gustus
in faucibus: tactus inmanibus: et ista
iuga sunt. Duo sunt oculi: duȩ aures:
geminȩ nares: duȩ manus: et in ipso
gustu geminũ quoddam inuenit᷑: quando
sapor ipse faucib atq palato iudicante
discernitur.Ista ergo quinq uiga terram uer¬
sant: quando suis officiis deseruientes: ani¬
mã carnemq ꝑ actam. aut uberes fruges si
ros celestis infudit. aut aridas spinas si sicca
terra remanserit. et eorum opus inposterũ

Expanded text:
tualibus exaremus, semen verbi Dei projicitualibus exaremus, semen verbi Dei projicientes, quascumque spinas malarum cupiditatum invenerimus, evellamus, eradicemus, divino igne succendamus: ut in tali opere laborantes, Domino Deo nostro fiducialiter dicamus: Domine paterfamilias, quoniam te adjuvante fecimus opus quod jussisti, redde mercedem quam promisisti. Quae sunt quinque illa juga boum? Quinque juga boum, quinque sensus corporis sunt: visus in oculis, auditus in auribus, olfactus in naribus, gustus in faucibus, tactus in manibus. Et ista juga sunt: duo sunt oculi, duae aures, geminae nares, duae manus; et in ipso gustu geminum quiddam invenitur, quando sapor ipse faucibus atque palato judicante discernitur. Ista ergo quinque juga terram versant, quando suis officiis deservientes animum carnemque parant, aut ad uberes fruges, si ros coelestis infuderit, aut ad aridas spinas, si sicca terra remanserit, et eorum opus in posterum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinus in proximo ẽ. Opere¬
mur dilectissum in isto agro:
quod nobis creditum ẽ. Nob
enundatum ẽ plantare: rigare. ⁊ olerare:
nouellare: sed dei est inerementũ dare. Apłs
paulus doctor gentium. infide et ueritate:
ꝑse ipsum et operando. & monendo hanenos
dociit dominicam exercere culturam: diceis
Ego plantaui: apollo rigauit: sed ds̃ inere¬
mentum dedit. Et paulopost̃. Dei enĩ sumꝰ
cooꝑarii: dei agricultura ⁊ dei edificatio estis
Et alibi. Cooꝑatores mei estote fr̃s: et inten¬
dite eos qui sic ambulant. sicut habetis for¬
mam nr̃am. In ista itaq fr̃s dñica a gricultu¬
ra. inqua nos dñs oꝑari p̃cepit: sic oꝑemur.
ut mercedem ꝓmissam. dono gr̃e acciꝑe mere¬
amur. Tempus ẽ: operem̃. laboremus. Quin¬
q illa iuga boum quȩ ille inuitatus in euan¬
głio dum ad cenam uenire nollet. ꝓbare se
sibi ea non agriculture dominice compara¬
uit: nos ea ipsa quinq: iuga in agro dnĩco
iungamus: terram durissimam. sulcis sprri¬

Expanded text:
divinus in proximo est. Operemur, dilectissimi, in isto agro quod nobis creditum est. Nobis enim datum est plantare, rigare, arare, novellare: sed Dei est, incrementum dare. Apostolus Paulus doctor Gentium in fide et veritate, per se ipsum et operando et monendo hanc nos docuit dominicam exercere culturam, dicens: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit; et paulo post, Dei enim sumus cooperarii, Dei agricultura, Dei aedificatio estis ; et alibi, Cooperatores mei estote, fratres, et intendite eos qui sic ambulant sicut habetis formam nostram . In ista itaque, fratres, dominica agricultura, in qua nos Dominus operari praecepit, sic operemur, ut mercedem promissam dono gratiae accipere mereamur. Tempus est, operemur, laboremus. 2. Quinque illa juga boum, quae ille invitatus in Evangelio dum ad coenam venire nollet, probare se sibi ea, non agriculturae dominicae comparavit; nos ea ipsa quinque juga in agro dominico jungamus, terram durissimam sulcis spiri
Abbreviated transcription (Latin):
tatio enim ꝓprie ẽ qualitatis. Oeminisse
autem nos oportet aliud eẽ immutationẽ.
aliud commutationem. Nanq immutatio
genus ẽ. commutatio species subiecta mo¬
tui.quem immutationis speciem diximꝰ
geometricum ponamus exemplum.Si
tetragonum marus quod intra depictũ ẽ
currentibus ꝑmedium lineis.in breuia
tetragona parciaris.eiq post unum bre¬
ue tetragonum detrahas. minuisti tet᷑¬
gonum maius. At si detracti loco addas
gnomonem qui emicli specie ponitur.
plus tetragono maiori quam detraxe¬
ras reddidisti.Idq quantitatis eẽ id est
potius quã commutatiom tribuit᷑. eoq ase
plurimũ differunt fit aut differentia rerũ õĩ¬
um modis tribus. Aut materia. aut ope.
aut utroq. Materia. si sint a nuli similes
duo. unusq sit aureus. alter argenteus.Ope
si ex auro dissimiles anuli duo fabricenti.
Utroq si anulus sit aureus. et stilus argente¬
us. Claret igitur has ĩmutationis species. id¬

Expanded text:
tatio enim proprie qualitatis est; meminisse tatio enim proprie qualitatis est; meminisse autem nos oportet alind esse immutationem, aliud commutationem; namque immutatio genus est, commutatio species subiecta motui quem immutationis speciem diximusgeometricum ponamus exemplum: si tetragonum maius, quod intra depictum est currentibus per medium lineis, in breuia tetragona partiaris eique, post, unum breue tetragonum detrallas, minuisti tetragonum maius; at si detracti loco addas gnomonem, qui hemicycli specie ponitur, plus tetragono maiori quam detraxeras reddidisti; idque quantitatis estpotius quam commutationi tribuitur, eoque a se plurimum differunt. Fit autem differentia rerum omnium modis tribus, aut materia aut opere aut utroque: materia, si sint anuli similes duo unusque sit aureus alter argenteus; opere, si ex auro dissimiles anuli fabricentur; utroque, si anulus sit aureus et stilus argenteus. Claret igitur has immutationis species
Abbreviated transcription (Latin):
quoq transgressionem maluimus dicere.
secuti doctores. Uerum hunc ordinem
quem nos inp̃senti quasi discrepantes¬
ab eo libro qui cathegoriarum dicttur.
diligenti examinatione digessimus. ipse
quoq aristotiles innaturalium libris ex¬
posuit. In cathegoriis autem secutus di¬
cendi compendium speciem ꝑ genere. id
est motum proimmutatione non dubi¬
tauit assumere. ut motui diceret quasi
generi sex species ẽẽ subiectas. Feułecic.
mone ortum diximus. interitum. augm̃
tum. imminutionem. cominutationem
qualitatis. transgressionem loci. He sex
species omni a se ratione discrete sunt.ni¬
si forte cuiquam parum docte intelligen¬
ti qualitatis commutatio. id est aliusis
etiam ceteris existentibus fieriuideat᷑
ut cum nascitur aliquid aut interit.
aut crescit. aut minuitur. tunc facta di¬
catur etiam commutatio. sed id falsum
ratio docet. Nam quȩ crescunt aut
minuuntur. quantitate immutantur.
non commutantur qualitate. Commu¬

Expanded text:
quoque 'transgressionem' maluimus dicere quoque 'transgressionem' maluimus dicere secuti doctores. Cap. 171. Verum hunc ordinem quem nos inab eo libro qui Categoriarum dicitur, diligenti examinatione digessimus, ipse quoque Aristoteles in naturalium libris exposuit, in Categoriis autem, secutus docendi compendium, speciem pro genere, id est motum pro immutatione non dubitavit assumere, ut motui diceret, quasi generi, sex species esse subiectas, γένεσιν, φmone ʻortumʼ diximus, ʻintntum', 'imminutionem', 'commutationem qualitatis', 'transgressionem loci'. Cap. 172. Hae sex species omni a se ratione discretae sunt, nisi forte cuiquam parum docte intellegenti qualitatis commutatio id est ailloivwsi" etiam caeteris exsistentibus fieri uideatur ut, cum nascitur aliquid aut interit aut crescit aut minuitur, tunc facta dicatur etiam commutatio. Sed id ratio falsum docet; nam quae crescunt aut minuuntur, quantitate immutantur, non commutantur qualitate commu
Abbreviated transcription (Latin):
tractare. Omnia nanq ad aliquid dicta
altero. Nec ullus error est. siquis uerbo¬
rum nostrorum pondera diligentius ꝑ
dem genere manantia. simul uidentur
ẽẽ natura. sed specie discernuntur. Neq
uero in eo quod dicuntur sibi aliquid p̃¬
stant. ut est animal. idem genus ẽ: s spe¬
cies longe discreta. Nec uero aut uolatile
quicquam pedestri tribuit ut sit. aut uo¬
latili pedestre. aut omnino aliud alteri in
eo quod ẽ ullam substantiam sub ministrat.
Nullumq alteri aliud prius ẽ. sed simul
omnia ab animali id est ab uno genere
est: fit modis tribus. Aut exͣ non sub¬
iecto insubiectum. ut est ortus uł natiuitas.
quam grecigenesin uocant. aut ex subiecto
innon subiectum. ut est interitus uł corrup¬
tio. quam greci ctopan dixerunt. aut ex sub¬
iecto insubiectum ut motus est qui grece
k̾ y necic dicitur. S et ipse motus habet
species tres. id est incrementum. imminu¬
tionem. commutationẽ. qualitatis siue

Expanded text:
tractare; omnia namque ad aliquid dicta tractare; omnia namque ad aliquid dicta nec ullus error est si quis uerborum nostrorum pondera diligentius pedem genere manantia simul uidentur esse natura, sed specie discernuntur, neque uero sibi, in eo quod dicuntur, aliquid praestant; ut est animal, idem genus est sed species longe discreta. Nec uero aut uolatile quidquam pedestri tribuit ut sit aut uolatili pedestre aut omnino aliud alteri in eo quod est ullam substantiam subministrat, nullumque alteri aliud prius est, sed simul omnia ab animali id est ab uno genereest fit modis tribus: aut ex non subiecto in subiectum ut est ortusueluatiuitas quam Graeci gevnesin uocant, aut ex subiecto in non subiectum ut est interitus uel corruptio quam fqopavn Graeci dixerunt, aut ex subiecto in subiectum ut est motus qui graece kivnhsi" dicitur. Sed et ipse motus tres species habet, incrementum, imminutionem, commutationem qualitatis siue
Abbreviated transcription (Latin):
non potãt. nisi prius natura hominis appa¬
reret. iccirco ex his duobus quȩ insemet con¬
uerti diximus: homo prioris locum tenet.
cuius extantia diffinitionis suȩ exprimit
bi qͦ simul cẽ quedam dicimus exprima¬
mus. Ratio enim uidetur exigere. ut post
prioris tractatum de his disputetur. quȩ si¬
imul igitur dicuntur tribus modis.
Cum quelibet simul existunt uno tem¬
p̃ore uł apparent. ita ut neutrum de duo¬
bus uł prius sit. uł alterum consequatur.
sed utriusq ortus uideatur eẽ communis.
sicut calor et splendor insole.Seds locus
est. cum naturaliter simul sunt. nullũ ta¬
men eorum prestat alteri ut sit quantũ¬
ponamus. necesse est simul esse naturalit̃.
sed neq duplum facit ut simplum sit. ne¬
q simplum efficit duplum. Sed in hoc¬
loco confundere nos non oportet. ne qm̃
cũde ad aliquid dictis tractaremus: id eẽ
ad aliquid diximus. quod pendet exal¬
tero. uideamur contra suꝑius diffinita

Expanded text:
non poterat nisi prius natura hominis appanon poterat nisi prius natura hominis appareret, idcirco ex his duobus, quae in semet conuerti diximus, homo prioris locum tenet cuius exstantia definitionis suae exprimit bi quo simul esse quaedam dicimus exprimamus. Ratio enim uidetur exigere ut post 'prioris' tractatum de his disputetur quae siSimul ergo dicuntur tribus modis: cum quaelibet simul existunt uno tempore vel apparent, ita ut neutrum de duobus vel prius sit, vel alterum consequatur, sed utriusque ortus videatur esse communis, sicut calor et splendor in sole. Secundus locus est eorum, quae naturaliter simul sunt, nullum tamen eorum praestat alteri: ut verbi gratiponamus, necesse est simul esse naturaliter, sed neque duplum facit ut simplum sit, neque simplum efficit duplum. Hoc loco confundere nos non oportet ne, quoniam, cum de ad aliquid dictis tractaremus, id esse ad aliquid diximus quod penderet ex altero, uideamur nunc contra superius definita
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Postremus nobis ẽ orationis usus
assumendus. ꝓpter quem cuncta eius qua¬
si p̃currentia membra cognoscimus. Et in
rethorica prioris locus similiter collocatur.
Nam prius ꝓemium dicimus. de hinc nar¬
rationem: post depulsionem. tunc confir¬
mationem. Postremus epilogus ponitur.
His gͦ exemplis tercium prioris modum
est non multum probabilis. et ab ipso ari¬
stotile improbatus exponitur. ut cum for¬
ma meliors uł clariores. priores uulgus as¬
solet dicere. Sed mea sententia uis huius pͥ¬
oris explosa ẽ. Hisunt quatuor eius qͦd pͥꝰ
dicitur modi. S occultior quidam quintꝰ
adiungitur. quotiens ex duobus quȩ inse
inuicem conuertuntur. illud ẽ potius quod
esse alterum facit. ut exempli grã si homo
est. recte eum dicimus animal rationale.
mortale. risus capax. Et si uera ẽ ista hominis
utrunq: inse conuertitur. hoc ẽ et homi¬
nis diffinitionem ueram eẽ. et diffinitionis

Expanded text:
nem, postremus nobis est orationis usus nem, postremus nobis est orationis usus assumendus propter quem cuncta eius, quasi praecurrentia, membra cognoscimus; et in rhetorica prioris locus similiter collocatur; nam prius prooemium dicimus, dehinc narrationem, post depulsionem, tunc confirmationem, postremus epilogus ponitur. His igitur exemplis tertium prioris modum s non multum probabilis et ab ipso Aristotele improbatus exponitur, ut fortuna meliores uel ditiores 'priores' uulgus assolet dicere. Sed, mea sententia, uis huius prioris explosa est. Cap. 165. Hi sunt quattuor eius quod 'prius' dicitur modi; sed occultior guidam quintus adiungitur, quoties ex duobus quae in se inuicem conuertuntur illud est prius quod esse alterum facit; ut, exempli gratia, si est homo, recte eum dicimus animal rationale, mortale, risus capax; et, si uera est ista hominis utrumque in se conuertitur, hoc est et hominis ueram definitionem esse et definitionis
Abbreviated transcription (Latin):
perit ꝑscrutata ratio. ut interdum mala
tiles harum quatuor specierum quȩ exop¬
positis ueniunt ꝓprietates et differentias
latius et multis modis explicauit. Nos au¬
tem genus et species posuisse sufficiat: ne
minutiorib occupati. fastidium necessa¬
riis afferamus. De priore.
Quorum primus ẽ. cum dicimꝰ aliquẽ
tempore seniorem. Seds modus ẽ. in quo
aliquid nascitur expriore. s priore pere¬
unte. scđs perit. scđo ꝑeunte. prius incolu¬
me ꝑseuerat: ut est unum prius naturaliter
a duobus. Ex uno enim nascuntur duo: sed
sine uno duo cẽ non possunt.Sine duob
status unius manet. et duobus ex stantib
cẽ unum necesse est. Uno autem apparente
ordo quidam prius alteri alterum facit.
ut indisciplinis et artibus liberalib inue¬
nimus.Nanq ingrammatica prius est
singularum discere formas et nomina lit¬
terarum: dehinc sillabarũ comunctiones
agnoscere.tunc uerborum sumere notio¬

Expanded text:
pperit perscrutata ratio, ut interdum mala pperit perscrutata ratio, ut interdum mala . Sed Aristoteles harum quattuor specierum quae ex oppositis ueniunt, proprietates et differentias latius et multis modis explicauit; nos autem genus et species posuisse sufficiat ne, minutioribus occupati, fastidium necessariis afferamus. DE MODIS PRquorum primus est cum dicimus aliquem tempore seniorem; secundus modus est in quo aliquid nascitur ex priore, sed, priore pereunte, secundum perit, secundo pereunte prius incolume perseuerat, ut est unum prius naturaliter a duobus ex eo enim nascuntur duo, sed sine uno duo esse non possunt, sine duobus status unius manet; et duobus exstantibus esse unum necesse est, uno uero apparente ordo quidam prius alteri alterum facit, ut in disciplinis et artibus liberalibus inuenimus; namque et in grammatica prius est singularum discere formas et nomina litterarum, dehinc syllabarum coniunctiones agnoscere, tunc uerborum sumere notio
Abbreviated transcription (Latin):
non potest.Claret igitur aliud eẽ cecũ.
quod sunt sub affirmatione negatio¬
neq cadentia. Affirmatio enim siue ne¬
gatio ẽ. uerbum confirmans aliquid aut
negans. Alia uero sunt quȩ subhis inue¬
niuntur. ut est. socrates disserit. ñ disserit
socrates.Similiter tamen omnia sibi haben¬
tur opposita. Aliquotiens autem malisma¬
la opponuntur. quotiens contrarioꝵ mne¬
dia bona sunt. ut est indigentia et redun¬
dantia. quȩ greci enian RaifinpsolEn.
uocant. His enim duobus sibi oppositis:
mediocritas media reꝑitur. Fanc rationẽ
ꝑspatetici secuti. uirtutesmedias ẽẽ dixe¬
runt: ut plus iustum fAHONEXIAII
minus iustum MioNEXIAͣn dicerent. in¬
ter quȩ mala mediam iusticiam locauerunt
Similiter inter uersutiam hebitudinemq
prudentiam posuerunt. Inter libidinem
insensibilitatemq: quam greci ANaSe cian
uocant temperantia constituta est. Inter
timiditatem et audatiam fortitudo. Ita oc¬
cultum quoddam genus oppositorum re¬

Expanded text:
non potest. Claret igitur aliud esse caecumquod sunt sub affirmatione negationeque cadentia. Affirmatio enim siue negatio est uerbum confirmans aliquid aut negans; alia uero sunt quae sub his inueniuntur, ut est: Socrates disserit Non disserit Socrates Cap. 160. Similiter tamen omnia sibi habentur opposita. Aliquoties autem mala malis opponuntur, quoties contrariorum media bona sunt, ut est indigentia et redundantia quod Graeci endeian kai; uIperbolhvn uocant; his enim duobus malis sibi oppositis mediocritas media reperitur. Hanc rationem Peripatetici secuti uirtutes medias esse dixerunt ut plus iusto pleonexivan, minus iusto meionexivan dicerent: inter quae mala mediam iustitiam locauerunt. Simiiter inter uersutiam hebetudinemque prudentiam posuerunt; inter libidinem insensibilitatemque quod Graeci ainaisqhsivan uocant temperantia constituta est; inter timiditatem et audaciam, fortitudo. Ita occultum quoddam genus oppositorum re
Abbreviated transcription (Latin):
quia pͥus ille amauit ñ amantẽ. Require re¬
quirentem: quia pͥus ille quesiuit ñ queren¬
tem. Require: et dic sponsotuo. Ubi pascis:
ubi cubas inmeridie: Ne forte fiam si cut
oꝑta suꝑ greges sodalium tuoꝵ Aũasic dile¬
xistr: ꝓ qua sanguinẽ fudisti: cꝰ tabnacłm ĩsole po¬
siusti: ñ fiã sic̃ oꝑta suꝑg̾ges sodaliũtuoꝵ. Eece te qͦro¬

Expanded text:
quia prius ille amavit non amantem: require requia prius ille amavit non amantem: require requirentem, quia prius ille quaesivit non quaerentem. Require, et dic sponso tuo, Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum . Quam sic dilexisti, pro qua sanguinem fudisti, cujus tabernaculum in sole posuisti ; non fiam sicut operta super greges sodalium tuo
Abbreviated transcription (Latin):
pore tribulationis illius. ꝑmane illi fidelis:
ut et in hereditate illius coheres sis . Ubi ẽ
petre. animã meam ꝓte ponam: et tecũ usq
ad mortem: Quam celeriter negasti quasi
hominẽ mortuũ: quem antea confessus fue¬
ras uiui dei filium. Hȩc dum ille tecũ in cor¬
de sermocinaret᷑ ⁊ respexit diuinitas: et
fleuit humanitas. Agnita est dulcedo: et
ꝑiit amaritudo. Suscepta est caritas: et
deleta ẽ iniquitas. Rediit amor: et fuga¬
tus ẽ timor. Ecce subito quem negauerat
quia non habebat speciem neq decorem:
agnoscit resurgentem. speciosum forma pre
filiis hominũ: coniunctamq illi uidet spon¬
sam: tunicam illam immortalitatis quam
antea petrus timuerat ꝑituram. indutam
uidet: oognoscit quod tali sit circumamicta
ueste: et alloquitur illam ipsam sponsam
petrus. ut seruet huiꝰ tunicȩ dignitatem:
sa: uestigia sponsi tui. Nullus te metus re¬
uocet: a consortio dilectitui. Ama amantẽ:

Expanded text:
pore tribulationis illius permane illi fidelis, pore tribulationis illius permane illi fidelis, ut et in haereditate illius cohaeres sis ? ubi est, Petre, Animam meam pro te ponam ? et, tecum usque ad mortem ? Quam celeriter negasti quasi hominem mortuum, quem antea confessus fueras vivi Dei Filium! Haec dum ille tecum in corde sermocinaretur, respexit divinitas, et flevit humanitas: agnita est dulcedo, et periit amaritudo; suscepta est charitas, et deleta est iniquitas; rediit amor, et fugatus est timor. Ecce subito quem negaverat, quia non habebat speciem neque decorem, agnoscit resurgentem speciosum forma prae filiis hominum, conjunctamque illi videt sponsam, tunicam illam immortalitatis, quam antea Petrus timuerat perituram, indutam videt: cognoscit quod tali sit circumamicta veste, et alloquitur illam ipsam sponsam Petrus, ut servet hujus tunicae dignitatem, sequere vestigia sponsi tui: nullus te metus revocet a consortio dilecti tui. Ama amantem,
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. hec accepit: et ista quod ñ habuit
inuenit: et ille dando qđ dedit ñ amisit:
quia cum ipsa pulchritudine a mortuis
resurrexit. Quid expauescis petre. quasi
ꝑdiderit xp̃c illam pulchram uestem:
quando eum nudum intendebas in ligno
pendentem: Noli expauescere:⁊ noli time¬
re: noli negare: tunicam illam diuinita¬
tis atq immortalitatis xp̃c non ꝑdidit
incruce:quia sponsȩ sue eam consigna¬
uit indote. Uidisticum opetre ñ haben¬
tem speciem neq decorem: et continuo
negasti illum. quem omnib tuis relictis
amasti. Et non solum semel: sed stansin
atrio sacerdotis ab una ancilla tercio int̾¬
rogaris et negas. At ubi te gallo canente
conuicit p̃sumptorem. qui p̃dixerat an¬
tea negatorem ⁊ respexit te intus incorde:
et ut amare fleres intus quodammͦ tecũ taci¬
te loquebat᷑ illa ip̃sa eius diuinitas et dice¬
bat tibi. Ubi ẽ petre. Sipossides amicũ
intemptatione posside eum. Ubi ẽ in tem¬

Expanded text:
dedit, haec accepit; et ista quod non habuit dedit, haec accepit; et ista quod non habuit invenit, et ille dando quod dedit non amisit, quia cum ipsa pulchritudine a mortuis resurrexit. Quid expavescis, Petre, quasi perdiderit Christus illam pulchram vestem, quando eum nudum intendebas in ligno pendentem? Noli expavescere, noli timere, noli negare: tunicam illam divinitatis atque immortalitatis Christus non perdidit in cruce, quia sponsae suae eam consignavit in dote. Vidisti eum, o Petre, non habentem speciem neque decorem, et continuo negasti illum, quem omnibus relictis tuis amasti: et non solum semel, sed stans in atrio sacerdotis ab una ancilla tertio interrogaris, et negas. At ubi te gallo canente convicit praesumptorem, qui praedixerat antea negatorem; respexit te intus in corde, et ut amare fleres , intus quodam modo tecum tacite loquebatur illa ipsa ejus divinitas, et dicebat tibi: Ubi est, Petre, Si possides amicum, in tentatione posside eum ? ubi est, In tem
Abbreviated transcription (Latin):
sicut mors dilectio. Quousq se sponsus hic
inclinauit: qui tantum amando fedam
ut faceret pulchram. usq ad mortis exitũ
enim eũ ait ꝓpħa: et non habebat speci¬
em neq decorem. Quid miraris: Aman¬
do talis factus ẽ. Hanc tamen amissionẽ
decoris huius timuit petrus: quando p̃¬
nuntianti domino passionẽ suam. dix̃.
Absit ate dñe : ꝓpitius tibi esto: non fiet
istud. S ille talia sapientem increpauit:
& apłm. diabolum uocauit dicens. Re¬
di rethro sathanas.Nonenim sapis que
dei sunt: sed quȩ sunt hominũ. Estimauit
enim petrus totam illam diuinitatis pul¬
chritudinem absorberi potuisse in corpo¬
ris humani specie: et nesciebat agi illud
magnũ sacramentũ. qͦd propterea se illã
pulchritudinem quodammꝰ expoliaret:
ut quam sibi coniungere dignabat᷑ spon¬
sam eccł̃iam. eandem ipsam pulchritudi¬
nem ipse uestiret. Non enim dando ꝑde¬
bat : illud quod erogando crescebat. Ille

Expanded text:
quia valida est sicut mors dilectio . Quo usque se sponsus hic quia valida est sicut mors dilectio . Quo usque se sponsus hic inclinavit, qui tantum amando foedam ut faceret pulchram, usque ad mortis exitum enim eum, ait propheta, et non habebat speciem, neque decorem . Quid miraris? amando talis factus est. 7. Hanc tamen amissionem decoris hujus timuit Petrus, quando praenuntianti Domino passionem suam, dixit: Absit a te, Domine; propitius tibi esto, ne fiat istud. Sed ille talia sapientem increpavit, et Apostolum diabolum vocavit dicens: Redi retro, satanas; non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum . Aestimavit enim Petrus totam illam divinitatis pulchritudinem absorberi potuisse in corporis humani specie, et nesciebat agi illud magnum sacramentum, quod propterea se illam pulchritudinem quodam modo exspoliaret, ut quam sibi conjungere dignabatur sponsam Ecclesiam, eamdem ipsam pulchritudinem ipse vestiret. Non enim dando perdebat illud quod erogando crescebat. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
dextris tuis inuestitu deaurato circũ ami¬
cta uarietate: linguarum diuersarũ gen¬
tium uarietate decorata. Audiens hec spon¬
si sui uoce dicentis. quȩnam ẽ hȩc quȩ as¬
cendit dealbata: uerecunda etiam ipsa
respondere cogitur: et dicit sponso suo.
De me interrogas quȩ nam sim que ascen¬
di dealbata: Ego sum quã fedam inuenisti:
pulchramq fecisti. Ego sum cuiꝰ preces
audisti: quando me in psalmo cantare
fecisti. lauabis me et suꝑ niuẽ dealbabor.
Quid ergo miraris pulchritudinẽ meã:
cum scias hanc eẽ oꝑa tua: Quid int̾ro¬
gas quod ipse fecisti: Uidesme dealba¬
tam:Tu lotam: suꝑ niuem fecisti can¬
didam. Ut uideas me ascendentẽ:⁊ te
cognoui de celo descendentẽ: te ama¬
uiincruce pendentem. Humilitas tua:
facta ẽ exaltatio mea. feditas tua: facta
est pulchritudo mea. Nisi enim tu de
cruce uulneratus descenderes: ego dealba¬
ta de fonte non ascenderem. Uere dictũ ẽ:

Expanded text:
dextris tuis in vestitu deaurato, circumamidextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate , linguarum diversarum gentium varietate decorata. Audiens haec sponsi sui vocem dicentis, Quaenam est haec quae ascendit dealbata? verecunde etiam ipsa respondere cogitur, et dicit suo sponso: De me interrogas quaenam sim quae ascendi dealbata. Ego sum quam foedam invenisti, pulchramque fecisti: ego sum cujus preces audisti, quando me in Psalmo cantare fecisti, Lavabis me, et super nivem dealbabor . Quid ergo miraris pulchritudinem meam, cum scias hanc esse opera tua? Quid interrogas quod ipse fecisti? Vides me dealbatam, tu lotam super nivem fecisti candidam. Ut videas me ascendentem, te cognovi de coelo descendentem, te amavi in cruce pendentem. Humilitas tua facta est exaltatio mea, foeditas tua facta est pulchritudo mea. Nisi enim tu de cruce vulneratus descenderes, ego dealbata de fonte non ascenderem. Vere dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
quam dinumerare nemo poterat. Hanc
requirens quȩnam eẽt: responsũ tale
accepit. Hi sunt. dictum ẽ: qui lauerunt
stolas suas et candidas eas fecerunt in san¬
guine agni. Iam agnoscis anima xp̃iana.¬
quẽad modum et tu ex illo sanguine efficia¬
ris candida: ut omnis et corpore et corde
pulchra: ascendas de fonte. xp̃i consecrata
in sanguine. Quid enĩ manauit ex illo la¬
tere crucifixi: Sanguis et aqua. Ex san¬
guine rubor: ex aqua splendor. In istis du¬
ob sacramentis. decorantur singulȩ am¬
mȩ. ex quibus una illa pulchra efficit᷑
sponsa ȩccłia: cui dicit᷑ incantico cantico¬
rum. Quam speciosa es soror mea: dile¬
cta mea: quam speciosȩ sunt genȩ tuȩ. Et
cum ipse eam talem fecerit. ipsamq pulbri¬
tudinem ei ipse donauerit: uidens eam
talem quasi miratus exclamat: atq circũ¬
stantes interrogans dicit. Quȩnam ẽ hȩc
quȩ ascendit dealbata: & illi. Equitas
dilexit te.Ipsa est regina quȩ adstiait a

Expanded text:
quam dinumerare nemo poterat. Hanc quam dinumerare nemo poterat. Hanc requirens quaenam esset, responsum tale accepit: Hi sunt, dictum est, qui laverunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in sanguine Agni quemadmodum et tu ex illo sanguine efficiaris candida, ut omnis et corpore et corde pulchra ascendas de fonte Christi consecrata in sanguine. Quid enim manavit ex illo latere crucifixi? Sanguis et aqua: ex sanguine rubor, ex aqua splendor. In istis duobus sacramentis decorantur singulae animae, ex quibus una illa pulchra efficitur sponsa Ecclesia, cui dicitur in Cantico canticorum: Quam speciosa es, soror mea, dilecta mea, quam speciosae sunt genae tuae ! Et cum ipse eam talem fecerit, ipsamque pulchritudinem ei ipse donaverit, videns eam talem quasi miratus exclamat, atque circumstantes interrogans dicit: Quaenam est haec quae ascendit dealbata? Et illi: Aequitas dilexit te . Ipsa est regina quae astitit a
Abbreviated transcription (Latin):
uas facere in honorem: aliud in contume¬
liam. Oterra tanto rigata sanguine: res¬
ponde tanto sanguini. ñ sicut cham et iu¬
das uerba excusationis: sed sicut scĩ mar¬
tyres uerba confessionis. Responde. sicut
respondit beatus stephanus: qui in isto
agro dominico ut bonus colonus plurimũ
laborando genu fixit: atq de terra petro¬
sa uulneratus. ex ea lapides in suo corpo¬
re tanquam insinui suo collegit: et sudan¬
do in opere t̾ram scõ sanguine rigando: cen¬
tenum fructum ex martyrio. domino pre¬
sentauit. Responde sicut respondit cypͥ¬
anus: laurentius: ceteriq sc̃i pueri et
puelle: etas omnis et uterq sexus: qui
ꝑcipientes sanguinem xp̃i testimonium
dicentes. et ñ negantes nom̃ xp̃i. ⁊ pro
sanguine quem biberunt.sanguinem
suũ fundere non dubitauerunt: simul¬
q cum ꝑpetua felicitate in ȩternũ regna¬
re meruerunt. Hoc in apocalipsi reue¬
lante angelo ioħs uidit turbam multa

Expanded text:
vas facere in honorem, aliud in contumevas facere in honorem, aliud in contumeliam . O terra tanto rigata sanguine, responde tanto sanguini, non sicut Cain et Judas verba excusationis, sed sicut sancti martyres verba confessionis. Responde sicut respondit beatus Stephanus, qui in isto agro dominico ut bonus colonus plurimum laborando genu fixit, atque de terra petrosa vulneratus, ex ea lapides in suo corpore tanquam in sinu suo collegit; et sudando in opere, terram sancto sanguine rigando centenum fructum ex martyrio Domino praesentavit. Responde sicut respondit Cyprianus, Laurentius, caeterique sancti pueri et puellae, aetas omnis et uterque sexus, qui percipientes sanguinem Christi, testimonium dicentes, et non negantes nomen Christi, pro sanguine quem biberunt, sanguinem suum fundere non dubitaverunt, simulque cum Perpetua et Felicitate in aeternum regnare meruerunt. Hoc in Apocalypsi revelante angelo, Joannes vidit turbam multam
Abbreviated transcription (Latin):
Quia fusus ẽ. sanguis xp̃i. Quo facien¬
te: Discipulo iuda tradente. Amen dicen¬
do.uerum clamando. dicit hoc: omnis
homo tr̃a. Ecce iudas: uox sanguinis frĩs
cui clamat adme de terra. Probauimus: quia
eius sanguine rigaris. uide terra quomͦ ac¬
cipias hunc sanguinẽ: quia qui eũ bene ac¬
cipit ⁊ accipit benedictionẽ. Qir uͦ eũ ma¬
le acctpit: iudicium sibi bibendo ad quirit.
Hoc figuratum ẽ et in illo agro uide: aqͦ
dictum ẽ quod eẽt ager sanguinis. Secu¬
tum est enim: ut diccretur. Fiat uilla eius de¬
scrta. Si enim adiudam ꝑtines: si facta eiꝰ
imitaris: si sanguinẽ xp̃i non cum timore
et tremore accipis: eris uilla deserta: male¬
dicta: reproba et spinosa. Si autem sangui¬
nem xp̃i. tota cum reuerentia ꝑcipiens. co¬
gnoscis ꝑ illum tua tibi dimitti peccata:
qm̃ ager ille quem comparauit iudas. fi¬
guli dictus ẽ: habet potestatem figulus
luti. ex eadem consparsione. aliud quidẽ

Expanded text:
Quia fusus est sanguis Christi. Quo facienQuia fusus est sanguis Christi. Quo faciente? Discipulo Juda tradente. Amen dicendo, verum clamando dicit hoc omnis homo terra. Ecce, Juda, vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Probavimus quia ejus sanguine rigaris. cipias hunc sanguinem: quia qui eum bene accipit, accipit benedictionem, qui vero eum male accipit, judicium sibi bibendo acquirit. Hoc figuratum est et in illo agro Judae, de quo dictum est quod esset ager sanguinis: secutum est enim ut diceretur, Fiat villa ejus deserta . Si enim ad Judam pertines, si facta ejus imitaris, si sanguinem Christi non cum timore et tremore accipis; eris villa deserta, maledicta, reproba et spinosa. Si autem sanguinem Christi tota cum reverentia percipis, cognosces per illum tua tibi dimitti peccata, quoniam ager ille quem comparavit Judas, figuli dictus est: Habet potestatem figulus luti, ex eadem consparsione aliud quidem
Abbreviated transcription (Latin):
o malus fr̃: quod xp̃c tuus ñ fuit frat:
Conuincat te pͥus ipse dñs: quod tuus fue¬
rit fr̃. Dic nobis domine iħu xp̃e: utrum
iudas fuerit fr̃tuus. Respondet. Et si fuit:
fuit. Non enim ẽ quod fuit. E si fuit: fuit.
Ego enim generaliter de omnib: patri dixi.
Annuntiabo nomen tuũ fr̃ib: meis. Ecce iu¬
da conuictus es: quod xp̃c fuerit fr̃ tuus.
Ubi ẽ fr̃ tuus: Responde: die.Sequere:
dic. qđ dixit et ille. Nescio. Nunquid ego
custos sum fris mei: Non enim et tu fuisti
custos:⁊ qui et proditor factus et uendi¬
tor: Dic. nunquid custos sum frĩs mei: ut
respondeatur et tibi. Uox sangumis fr̃ĩs
tui clamat ad me de terra. Quid enĩdicit:
Omnis homo terra. Primus enĩ homo de tra
terrenus. Et qualis terrenus: tales et ter¬
reni. Quid dicit omnis homo: Terra qͣn¬
do accipit sanguinem xp̃i: amen dicit.
Quid est am̃: Uerum ẽ. Quid ẽ uerum:

Expanded text:
o male frater, quod Christus tuus non fuit frater? o male frater, quod Christus tuus non fuit frater? Convincat te prius ipse Dominus quod tuus fuerit frater. Dic nobis, Domine Jesu Christe, utrum Judas fuerit frater tuus. Respondet, Et si fuit, fuit: non enim est quod fuit, et si fuit, fuit: ego enim generaliter de omnibus Patri meo dixi, Annuntiabo nomen tuum fratribus meis . Ecce, Juda, convictus es quod Christus fuerit frater tuus. Ubi est frater tuus? Responde, dic, sequere, dic quod dixit et ille, Nescio. Numquid ego sum custos fratris mei? Non enim et tu fuisti custos, qui et proditor factus es et venditor. Dic, Numquid sum custos fratris mei? ut respondeatur et tibi, Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Quid enim dicit omnis homo terra? Primus enim homo de terra. terrenus; et, Qualis terrenus, tales et terreni . Quid dicit omnis homo terra, quando accipit sanguinem Christi? Amen dicit. Quid est, Amen? Verum est. Quid est verum?
Abbreviated transcription (Latin):
det deo dicenti. ubi ẽ fr̃ tuus: & dicit.
Descio. Nunquid ego custos sum frĩs mei:
Quid dicis cham: Cui dicis. nescio: cũ illo
loqueris: qui omnia uidet oculis illius.
Quid est quod dicis. nunquid ego custos
sũ frĩs mei: Talia ꝑpetrando: reppuli¬
sti ate in omnib timorem dei. E dñs illi. Qͥd
fecisti: Uox sanguinis frĩs tui clamat ad me
de terra. Sienim eẽs frĩs tui custos: eius ñ
esses interfector. Si agnosceres fr̃nitatem:
tantam non committeres immanitatẽ. Si
timeres meũ iudicium: in fr̃em non cõmit¬
teres parricidium.Uox sanguinis fris tui
clamat adme de terra. Et nunc ait dñs.
maledictus tu a terra. et non maledicta tra:
sed maledic̃tus tu aterra: quȩ accepit sangu¬
nem frĩs tui de manutua. Agnosce iamt̃¬
ra. qm̃ sanguine rigata es innocentis: con¬
uince uocem negantis: suscipe sanguinẽ
confitentis. Interrogentur et nunc iudas
et iudei: immo iniuda omnes iudei. Int̃¬

Expanded text:
det Deo dicenti, Ubi est frater tuus? et dicit, det Deo dicenti, Ubi est frater tuus? et dicit, Nescio. Numquid ego custos sum fratris mei? Quid dicis, Cain? cui dicis, Nescio? Cum illo loqueris qui omnia videt oculis suis. Quid est quod dicis, Numquid ego custos fratris mei sum? Talia perpetrando repulisti a te in omnibus timorem Dei. Et Dominus illi: Quid fecisti? Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Si enim esses fratris tui custos, ejus non esses interfector. Si agnosceres fraternitatem, tantam non committeres immanitatem. Si timeres meum judicium, in fratrem non committeres parricidium. Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Et nunc, ait Dominus, maledictus tu a terra: non, maledicta terra, sed, maledictus tu a terra, quae accepit sanguinem fratris tui de manu tua . Agnosce jam, terra, quoniam sanguine rigata es innocentis, convince vocem negantis, suscipe sanguinem confitentis. Interrogentur et nunc Judas et Judaei, imo in Juda omnes Judaei. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
tura iudas agrum figuli: et uocatus ẽ a¬
ger ille ager sanguinis.Clamat hȩc t̃ra:
quali uł quo p̃cio fuerit comparata. Im¬
mo p̃cium ipsum clamat: sanguis ipse.
Clamat abel ille iustus: ab impio fre occi¬
sus. Clamat nanq dilectissimi: cũ hȩc si¬
re fr̃e minor occisuis ẽ: abinuido innocens
ꝑemptus ẽ: abscelerato pius interfectus
est: interrogat ds̃ cham quasi inscius.
quasi ignarus: et dicit ei. Ubi ẽ abel fr̃
tuus: Quȩ uox non ẽ ignorantis. s pec¬
catum ante oculos scelerati ponentis: ut
in excusabilis sit omnis homo: qui et am¬
monitus peniteri non uult in malo. Ubi
est abel fr̃tuus: Hoc fuit dicere dei. Agno¬
sce cham non me potuisse latere: id qͦd
me putasti posse latere. Agnosce quid fe¬
ceris de proximo: age penitentiam: ut
possis accipere indulgentiam. Uerũ ille
sensu durior:⁊ inscelere ꝑtinatior: mori¬
bus ꝑuersis. in anima ꝑcussus : respon¬

Expanded text:
tura, Judas agrum figuli, et vocatus est atura, Judas agrum figuli, et vocatus est ager ille, Ager sanguinis. Clamat haec terra quali vel quo pretio fuerit comparata; imo pretium ipsum clamat, sanguis ipse clamat, Abel ille justus ab impio fratre occisus clamat. Namque, dilectissimi, cum haec sire fratre minor occisus est, ab invido innocens peremptus est, a scelerato pius interfectus est, interrogat Deus Cain, quasi nescius, quasi ignarus, et dicit: Ubi est Abel frater tuus? Quae vox non est ignorantis, sed peccatum ante oculos scelerati ponentis; ut inexcusabilis sit omnis homo qui et admonitus poenitere non vult in malo. Ubi est Abel frater tuus? hoc fuit dicere ei: Agnosce, Cain, non me potuisse latere id quod me putasti posse latere; agnosce quid feceris, de proximo age poenitentiam, ut possis accipere indulgentiam. Verum ille sensu durior, in scelere pertinacior, moribus perversis in anima percussus, respon
Abbreviated transcription (Latin):
uinis fides accõmodanda ẽ. Ecce inten¬
dite dilectissimm. ludas ille malus et fal¬
sus discipulus. uenalis et uenditor⁊ fur
et traditor.⁊ emptus aiudeis. ut cũ eis¬
ẽẽt mancipium diaboli: precium acci¬
piens de illo quinonhabet p̃cium : uen¬
ditor sanguinis xp̃i. ex ipso p̃cio ut
scriptura narrat. emit sibi agrũ figu¬
li: ut his qui hereditatem integram
xp̃m ũ habebat incelo: partem aliquã habere
uellet inscło. Quam nec ipsampossedit: quia
sceleris tanti facti sibimet conscius. collũ sibi
alligauit: et ꝓstratus infaciem. diruptꝰ ẽ.
mediꝰ Agertnille qͥ ab eocõparatꝰ ẽ. uocatꝰ ẽ. ager san¬
guinis: qm̃ ex p̃cio cõparatꝰ ẽ tanti sanguinis
Uendidit discipulus sanguinẽ magistri:
et emit exinde agrum figuli. Quid ẽ hoc :
Putamus dilectissimi uacare hanc actionẽ.
in illa uenditione uł emptione uł in ipsa
xp̃i mistica passione: Comparauit ait scͥp¬

Expanded text:
vinis fides accommodanda est. Ecce, intenvinis fides accommodanda est. Ecce, intendite, dilectissimi, Judas ille malus et falsus discipulus, venalis et venditor, fur et traditor, emptus a Judaeis, ut cum eis mancipium esset diaboli, pretium accipiens de illo qui non habet pretium, venditor sanguinis Christi, ex ipso pretio, ut Scriptura narrat, emit sibi agrum figuli: ut is qui haereditatem integram Christum non habebat in coelo, partem aliquam habere vellet in saeculo. Quam nec ipsam possedit, quia sceleris tanti facti sibimet conscius, collum sibi alligavit, et prostratus in faciem disruptus est medius. Ager tamen ille qui ab eo comparatus est, vocatus est Ager sanguinis , quoniam ex pretio comparatus est tanti sanguinis. Vendidit discipulus sanguinem magistri, et emit exinde agrum figuli: quid est hoc? Putamus, dilectissimi, vacare hanc actionem in illa venditione vel emptione, vel in ipsa Christi mystica Passione? Comparavit, ait Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbamus quia talis es: Recole illam senten¬
tiam quam inpͥmis parentib accepisti:
et inuenies quid inde traxisti. Spinas
inquit et tribulos pariet tibi. An respon¬
debis non te eẽ terram spinosam: Sispinas
non haberes: capiti ereatoris tui coronam
spineam non imponeres. Quia gͦ et tu ta¬
p̃grauata es. Ideo tibi talis cultura impen¬
ditur  propterea erucis ligno exararis:
ꝓpterea celesti pluuiȩ p̃pararis: ut cũ fe¬
cunda effecta fueris: non gratuleris de tu¬
is que nulla sunt merita: sed reddens bo¬
nos fructus. xp̃i p̃dicens grãm. Uis nosse
qualis tibi adhibeatur cultura.: qualis
te desuꝑ ꝑfundat grã: Ecce agnosce. xp̃i
cruce exararis: quando eius signo infron¬
te signaris. Eius sanguine rigaris: quan¬
do inmorte ipsius baptitaris. Quot quot
deamus quomodo ꝑ aliquam similitudi¬
nẽ hoc quod diximus ꝓbare possimꝰ. Non
enim nr̃is sermonib: sed documentis di¬

Expanded text:
probamus quia talis es? Recole illam sentenprobamus quia talis es? Recole illam sententiam, quam in primis parentibus accepisti, et invenies quid inde traxisti. Spinas, inquit, et tribulos pariet tibi . An respondebis non te esse terram spinosam? Si spinas non haberes, capiti Creatoris tui coronam spineam non imponeres. Quia ergo et tu taccatorum, praegravata es: ideo tibi talis cultura impenditur, propterea crucis ligno exararis, propterea coelesti pluviae praepararis; ut cum fecunda effecta fueris, non gratuleris de tuis, quae nulla sunt, meritis, sed reddens bonos fructus, Christi praedices gratiam. Vis nosse qualis tibi adhibeatur cultura, qualis te desuper perfundat gratia? Ecce agnosce, Christi cruce exararis, quando ejus signo in fronte signaris; ejus sanguine rigaris, quando in morte ipsius baptizaris. Quotquot deamus quomodo per aliquam similitudinem hoc quod diximus probare possimus. Non enim nostris sermonibus, sed documentis di
Abbreviated transcription (Latin):
simi. aut timor spinarum: aut saxa petra¬
rum: aut durissima uia ꝑterreat: dũ tam̃
seminantes uerbum dei: ad tram bonam
tandem aliquando puenire possimus. Ac¬
cipe uerbum domini omnis ager: omnis
homo siue sterilis siue fecundus. Ego spar¬
gam: tuuide quomodo accipias. Ego ero¬
gem: cu uide quales fructus reddas. Me¬
lius est enim ut de accepto tuꝑte rationẽ red¬
das: quam nob̾ non erogantib iuste dicat᷑.
Serue nequam et piger.tu erogares: egoue¬
dam. aut spinosam. uł siceam sentis: recur¬
re ad ereatorem tuũ. Hoc enim nune agit᷑.
ut innoueris. ut fecunderis. ut irrigeris
ab illo. qui posuit desertum instagna a¬
quarum. et terram sine aqua in exitus
aquarum: et habitare fecit illic esurientes.
et constituerunt ciuitates habitationis: et
seminauerunt agros. et plantauerunt ui¬
neas. et fecerunt fructum frumenti. Ex
qua terra: Ex illa sterili: spinosa. et in a¬
quosa.Et tuunaqueq: anima quȩ accedis
ad xp̃m: terra es spinosa et arida. Unde

Expanded text:
simi, aut timor spinarum, aut saxa petrarum, aut durissima via perterreat; dum tamen seminantes verbum Dei, ad terram bonam tandem aliquando pervenire possimus. Accipe verbum Dei, omnis ager, omnis homo, sive sterilis, sive fecundus: ego spargam, tu vide quomodo accipias; ego erogem, tu vide quales fructus reddas. Melius est enim ut de accepto tu pro te rationem reddas, quam nobis non erogantibus juste dicatur, Serve nequam et piger, tu erogares, ego vedam aut spinosam vel siccam sentis, recurre ad Creatorem tuum. Hoc enim nunc agitur, ut innoveris, ut fecunderis, ut irrigeris ab illo qui posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum, et habitare fecit illic esurientes; et constituerunt civitatem habitationis, et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas et fecerunt fructum frumenti . Ex qua terra? Ex illa sterili, spinosa, et inaquosa. Et tu, unaquaeque anima quae accedis ad Christum, terra es spinosa et arida. Unde