comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non condemnabimim. De dubiis iudi¬
care. et suspectos quasi reos condemna¬
inmelius interpretem᷑: quia de manifes¬
tis ut st̃ stupia blasphemię. fuita. ebricta
et similia: nobis cantum iudicare ꝑmitcit̾.
De dubiis scͥptum ẽ. Nolite ante tempus
iudicare quoadusq ueniat dominus.
E illuminet abscondita cenebrarum. du¬
o sunt inquib temerarium iudicium
cauereͫ debemus cum incertum ẽ quo
animo fiant quebene et malȩ ficri possũ:
uł cum incertum ẽ qualis futurus sit qͥ
nunc uł bonus uł malus apparet. Nun¬
quid si temere iudicauerimus. temere
de nobis iudicabit ds̃: Absit Sedintel¬
ligendum ẽ qũ temeritas qua punis
alium ce pumat necesse ẽ. Hinc alibi
gladio ferreo con¬
mittit. Dimitite
et dimitemim Da¬
te et dabit᷑ uobis: Dimittite inurias et da¬
te beneficia: ut peccata ur̃a uobis dimittã¬
t᷑: et unta det᷑ cterna. Mensuram bonã
et confcrtam et coagitatam. & suꝑ effluen¬

Expanded text:
non condemnabimini. BEDA. De dubiis judinon condemnabimini. BEDA. De dubiis judicare et suspectos quasi reos condemnain melius interpretemur, quia de manifestis, ut sunt stupra, blasphemiae, furta, ebrietas, et similia, nobis tantum judicare permittitur. De dubiis scriptum est: Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum . Duo sunt, in quibus temerarium judicium cavere debemus, cum incertum est quo animo fiant, quae bene et male fieri possunt, vel cum incertum est qualis futurum sit, qui nunc vel bonus vel malus apparet. Nunquid si timere judicaverimus, temere Deus de nobis judicabit? Absit. Sed intelligendum est quoniam temeritas qua punis alium, te puniat necesse est. Hinc alibi gladio ferreo committit. Dimittite, et dimittemini; date, et dabitur vobis. Dimittite injurias et date beneficia, ut peccata vestra vobis dimittantur, et vita detur aeterna. Mensuram bonam et confertam et coagitatam et supereffluen
Abbreviated transcription (Latin):
quam futurum tempus afferret secũ
ut cum necesse erit sumere aliquidtem¬
porale. adsit. quia nouit ds quo inlige¬
amus. Curam autem p̾sentium. maliciam
uocat᷑ quia penalis ẽ ⁊ꝑtinet admortalitatẽ.
quam peccando me¬
Uruimꝰ
quȩ inse satis bo¬
nerosa est: nedũn
futurorum curam
suꝑ addamus. hoc loco uehement᷑ cauen¬
dum ẽ. ne cum uiderimus aliquem ser-¬
uum dĩ ꝓuidẽ neista necessaria desint.
uł sibi uł sibi commissis. forte iudicemꝰ
eum contͣpreceptum domini facere. Nã
et ipse dominus loculos bab̾e dignatus
ẽcum pecunia. nequism boc scandalum
pateret᷑. Paulus etiam uidet᷑ cogistasse de
crastino uͥ dicit. Decollectis autem: sicut
ordinaui facite. Adhanc gͦ regulam totũ
hoc preceptum redigit᷑: ut etiam inistoꝵ
ꝓuisione regnum dĩ cogitemus: in mi¬
ñ labor ⁊ ꝓuidentia damnat᷑: smentem
Inquo enm iuditio iudicaueritis:
iudicabimim. Nolite condemnare: et

Expanded text:
quam futurum tempus afferet secum, quam futurum tempus afferet secum, ut cum necesse erit sumere aliquid temporale adsit, quia novit Deus quid indigemus. Curam autem praesentium malitiam vocat, quia poenalis est et pertinet ad mortalitatem quam peccando meruimus; quae in se satis onerosa est, necdum etiam futurorum curam superaddamus. Hoc loco vehementer cavendum est, ne cum viderimus aliquem servum Dei providere, ne ista necessaria desint vel sibi, vel sibi commissis, forte judicemus eum contra praecepta Domini facere. Nam et ipse Dominus loculos habere dignatus est cum pecunia: ne quis in hoc scandalum pateretur: Paulus etiam videtur cogitasse de crastino, cum dicit: « De collectis autem sicut ordinavi facite . » Ad hanc ergo regulam totum hoc praeceptum redigitur, ut etiam in istorum provisione regnum Dei cogitemus, in manon labor et providentia damnantur, sed mentem in quo enim judicio judicaveritis, judicabimini. Nolite condemnare, et
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpt᷑ temporalia: aut ꝓpt̃ utrumq. S
supra dictum est: nemo potest duob do¬
minis seruire. Ergo tantum mͦ ꝓpt᷑ dĩ reg¬
num debemus oꝑari bonum: et non inhac
oꝑatione. uł solam. uł cum regno dĩ mer¬
cedem temꝑalium cogitare. Quorum om¬
nium temporalium nomine: crastinum
posuit dicens Nolite solliciti eẽ de crasti¬
no. Non enuim dicit᷑ crastinus dies: insim
tempore. Nolite gͦ solliciti ẽẽ incrastinũ
Crastinus enim dies: sollicitus erit sibi
ipse. Sufficit diei malicia sua. depresenti¬
b concedit ẽẽ sollicitos: non defuturis.
turis futurum tempus intelligit᷑ dicente
ꝑdiem intelligunt᷑ homines. quorum di¬
es c̃ ut ait apłs. Redimentes tempus: qm̃
dies mali sunt. Sensusgͦ ẽ. dies crastinu.
.i. futuri temporis hommes. crunt sol¬
liciti sibi. Tu uͦ sis sollicitꝰ dete: quȩ inp̃¬
sentiarum. Sollicitus insupͣdictis signi
ficat anxietatem. hic uero puidentiam

Expanded text:
sed propter temporalia aut propter utrumque. Sed sed propter temporalia aut propter utrumque. Sed supra dictum est: Nemo potest duobus dominis servire . Ergo tantummodo propter regnum Dei debemus operari bonum, et non in hac operatione vel solam vel cum regno Dei mercedem temporalium cogitare. Quorum omnium tempposuit, dicens: « Nolite solliciti esse de crastino. » Non enim dicitur crastinus dies, nisi in tempore. Nolite ergo solliciti esse in crastinum. Crastinus enim dies sollicitus erit sibi ipse. « Sufficit diei malitia sua. » De praesentibus concedit esse sollicitos, non de futuris. turis futurum tempus intelligitur, dicente Per diem intelliguntur homines, quorum dies est, ut ait Apostolus: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt . Sensus ergo est: Dies crastinus, id est, futuri temporis homines erunt solliciti sibi. Tu vero sis sollicitus de re impraesentiarum. Sollficat anxietatem; hic vero providentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
omnia patͣna grã adicient᷑ etiam non
querentib: ut nec inp̃senti nec infut᷑o¬
tia subtrahunt᷑ ad ꝓbationẽ ẽ: sidant᷑
adactionem grãrum: quia omnia coo¬
ꝑant᷑ in bonum. Scit enim celestis me¬
dicus quid nobis dat᷑us ẽ ad consolatio¬
nem: quid uͦ subtracturus adexercita¬
tionem.Non enim homo iumento suo
cybaria sine causa detrahit: Cum dixit
pͥmum querite regnum: significauit
cemporale posterius querendum. non
tempore s dignitate. Illud tanquam
bonum hoc tanquam necessarium. s ne¬
cessarium ꝓpt̾ illud bonum. Aꝑte enĩ
ostendit non temporalia sic ẽẽ appetẽ¬
tenda ut ꝓpt̾ ipsa bene facere debeamu:
licet sint necessaria. Quecumq enim fa¬
cimus ꝓpt̃ regnum dĩ facere insticuim᷑.
Non enim euangelitare debemus ut mã¬
duccinus: s manducare ut euangelizemꝰ:
quia quiequid ꝓpt᷑ aliud aliquid que¬
nit᷑: uilius ẽ quam idꝓpt᷑ quod querit᷑.

Expanded text:
omnia paterna gratia adjicientur etiam non omnia paterna gratia adjicientur etiam non quaerentibus, ut nec in praesenti nec in futtia subtrahantur, ad probationem est; si addantur, ad actionem gratiarum, quia omnia cooperantur in bonum. Scit enim coelestis medicus, quid nobis daturus est ad consolationem, quid vero subtracturus ad exercitationem. Non enim homo jumento suo cibaria sine causa detrahit. Cum dixit, primum quaerite regnum Dei, significavit temporale posterius quaerendum, non tempore, sed dignitate. Illud tanquam bonum, hoc tanquam necessarium, sed necessarium propter illud bonum. Aperte enim ostendit, non temporalia sic esse appetenda, ut propter ipsa benefacere debeamus, licet sint necessaria. Quaecunque enim facimus, propter regnum Dei facere instituimur. Non enim evangelizare debemus ut manducemus, sed manducare ut evangelizemus; quia, quidquid propter aliud aliquid quaeritur, vilius est qua
Abbreviated transcription (Latin):
di corporiscuram: cuius cura factum est.
allegoria sicut nec in auib: s deminoribꝰ
ꝑsuasio sit admaiora. Dico autem uobis:
qm̃ nec salomon inomni gła sua. cooꝑtꝰ
ẽ sicut unum existis. Que pͣpura regum:
que pictura textͥcum. potest florib com¬
ꝑari: Ipse color dicit᷑ oꝑimentorum floꝵ:
sicut dicit᷑ oꝑit istum rubor. Si autem fe¬
num agͥ quod hodie ẽ et cras inclibanum
mittit᷑ ds̃ sic uestit᷑ quanto magisuosmi¬
ẽ herbas et pulcro colore et bono odore: qd̃
cum desicatum fuerit mitcetꝰ inclibanũ
.i. in accruum habentem speciem clyba¬
ni. Modica fides est: que nec demimmis
certa ẽ. nedum et̾nasꝑet. Nolite gͦ sollici¬
ti eẽ dicentes: quidmanducabimus aut
.quid bibemus aut quo oꝑiem᷑. Hec enm
ommia: gentes inquirunt. Scit enim pa
t̃ur̃: quia his omnib indigetis. Querite
autem pͥmum regnum dĩ uusticiam eiꝰ:
et hec omnia adicientꝰ uobis. Gentib nul

Expanded text:
di corporis curam, cujus cura factum est. di corporis curam, cujus cura factum est. allegoria, sicut nec in avibus, sed de minoribus persuasio fit ad majora. « Dico autem vobis quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum ex istis. » Quae purpura regum, quae pictura textricum potest floribus comparari? Ipse color dicitur operimentum florum, sicut dicitur: Operit istum rubor. « Si autem fenum, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, moest herbas et pulchro colore et bono odore. Quod cum siccatum fuerit mittetur in clibanum, id est in acervum habentem speciem clibani. Modica fides est quae nec de minimis certa est, necdum aeterna sperat. « Nolite ergo solliciti esse, dicentes: Quid manduaut quo operiemur? Haec enim omnia gentes inquirunt. Scit enim Pater vester quia his omnibus indigetis. Quaerite autem primum regnum Dei, et justitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis. » Gentibus null
Abbreviated transcription (Latin):
licitudo ẽtollenda decarnalib. Quidam
addunt: neq quidbibatis. Nonne anima
plus ẽ quam esca: et corpus plusquam uesti¬
mentum: Sensus ẽ: Qui prestitit maiora:
prestabit et minora. Phac uita posuit
animam: ut illud. Qui amat animam su¬
am: ꝑdet eam: Respicite uolatilia celi:
qm̃ non serunt. neq metunt. neq congre¬
gant inhorrea: et pat̾ ur cȩlestis pascit illa.
Nonne uos magis pluris estis illis: hoc ad
litteram intelligendum ẽ: quia dominꝰ
manifeste omnem curam rerum presen¬
tium amouet: et attentos tantum ẽẽ
in spem futun docet. Rationale animal
cui et̾nitas ꝓmittit᷑: plus ẽ quam irrati¬
onale. Magis pluris: hoc ẽ multo plurĩ
precii estis uõs quam uolatilia cęli aerii.
Quis autem urm̃ cogitans potest adic̾e
adstaturam suam cubitum unum: Si
gͦ neq quod iniminum ẽ podestis: quid
decet̾is solliciti estis: Illi relinquite regen¬

Expanded text:
licitudo est tollenda, de carnalibus quidam licitudo est tollenda, de carnalibus quidam addunt, neque quid bibatis. « Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum? » Sensus est: Qui praestitit majora, praestabit et minora. Pro hac vita posuit animam, juxta illud: « Qui amat animam suam perdet eam . » Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt neque metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester coelestis pascit ea: Nonne vos magis pluris estis illis? Hoc ad litteram intelligendum est, quia Dominus manifeste omnem curam rerum praesentium admonet, et attentos tantum esse in spe futuri docet. Rationale animal cui aeternitas promittitur plus est quam irrationale. « Magis pluris, » hoc est multo pluris pretii estis vos quam volatilia coeli aerii. « Quis autem vestrum cogitans potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? » Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Illi relinquite tegen
Abbreviated transcription (Latin):
.i. qui custodit ut seruus: et non distri¬
buit ut dominus. Mammona apud
hebreos: diuicię dicunt᷑. Punice autem.
seculi adomino dicit᷑. ¶Et alterum dili¬
get .i. deum. Quis enim diligit diabolum:
Patit᷑ tamen aliquis eum. sicut qui in ma¬
gna domo aliqua alienȩ ancille conunc¬
tus ꝓpt᷑ cupiditatem suam duram patit᷑
seruitutem. etiam si dominum ancillȩ
non diligat. Edalterum comteminet. Qs
dm̃ potest odisse: Contemint aliquis cam̃
eum .i. nontimet: cum nimis securus de eiu
imiscdĩa presumit. Unde illud. fuli ne adicias
peccatum suꝑ peccatum: et dicas miseratio
dĩ magna ẽ: Lucas habet adherebit: uͥ matħᷤ
dicit sustinebit. Edutrumq respicit addia¬
bolum: cui male adquirentes diuicias adhe¬
dõ dico uobis nesolliciti sitis anime ur̃e qͥd
manducetis: neq corpori ur̃o quidindua¬
mini. De carnali cybo et uestimento hoc ac
semꝑ eẽ solliciti. Labor exercendus est: s sol¬

Expanded text:
id est, qui custodit ut servus, et non distriid est, qui custodit ut servus, et non distribuit ut Dominus. Mammona apud Hebraeos divitiae dicuntur. Punice autem inceps hujus saeculi a Domino dicitur. Et alterum diligit, id est, Deum. Quis enim diligit diabolum? Patitur tamen aliquis eum, sicut qui in magna domo aliqua alienae ancillae conjunctus, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiamsi Dominum ancillae non diligat. Et alterum contemnet. Quis Deum potest odisse? Contemnit tamen aliquis eum, id est, non timet, cum nimis securus de ejus misericordia praesumit. Unde illud: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum: et dicas, miseratio Dei magna est . Lucas habet, adhaerebit, ubi Matthaeus dicit, sustinebit. Et utrumque respicit ad diabolum, cui male aquirentes divitias adhaeo dico vobis, nec solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. » De carnali cibo et vestimento hoc accper debemus esse solliciti. Labor exercendus, sed sol
Abbreviated transcription (Latin):
ne oꝑa dirigis addeum. adquem omnia
referenda sunt exdebito fine intentionis
sunt oꝑa lucis: etiam siñ ita hominibuᷤ
uideat᷑. Siuͦ ꝑuersa ẽ intentio. prauum ẽ
quicquid agis: etiam sirectum uideat᷑:
Idõ oꝑa tenebre dicunt᷑: quia incertum
habent exitum. Sigͦ lumen quod inte ẽ
tenebre sunt. cenebre quante erunt. Io
c̃ suntentio solidat᷑ appetitu temporaliũ.
tenebre factorum sordide et ualde tenebͦ¬
se crunt: tum ꝓpt̾ curpem et confusum
intentionis finemꝰ cum quia oꝑis exitꝰ
inse dubius ẽ. Quod lucas ait si totum
corpus tuum lucidum fuerit: lucidũ
cotum crit. sic intellige. Si omnia oꝑa
tua tͥluceant ꝑbonam intentionem.
tunc & lucida erunt ante dcum et
mo potest duob dominis seruire .lcx¬
Aut cnim unum odio habebit et al
cerum diliget: aut unum sustinebit
& alterum contempnet. Non potestiᷤ
deo seruire et mammone. Id ẽst opꝰ
diuerse uoluntati dominoꝵ non
conuenit. Oammona syriace diuitiȩ

Expanded text:
a dirigis ad Deum, ad quem omnia referenda sunt, ex debito fine intentionis sunt opera lucis, etiamsi non ita hominibus videatur. Si vero perversa est intentio, pravum est quidquid agis, etiamsi rectum videatur. Ideo opera tenebrae dicuntur, quia incertum habent exitum. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt? Id est, si intentio sordidatur appetitu temporalium, tenebrae factorum sordidae et valde tenebrosae erunt, tum propter turpem et confusum intentionis finem, tum quia operis exitus in se dubius est. Quod Lucas ait: Si corpus tuum totum lucidum fuerit, lucidum totum erit , sic intellige: Si omnia opera tua tibi luceant per bonam intentionem, tunc etiam lucida erunt ante Deum, et Nemo potest duobus dominis servire.Aut enim unum odio habebitunum sustinebit, et alterum contemnet. Non potestis Deo servire et mammonae. Idem opus diversae voluntati dominorum non convenit. Mammona Syriace, divitiae
Abbreviated transcription (Latin):
ut p̃sentis uitȩ sumptus ñ ferat. Eui eciã
scđm iuicam. ꝑ uiam neminẽ salutare con¬
cedit᷑: ut sub quanta festinatione ad p̃dica¬
tionem ꝑgere debeat. ostendat᷑. Ociendũ.
quia salutans in uia ex occasione salutat: non
ex studio obtinendȩ salutis. Qui igit᷑ ñ amo¬
re et̃nȩ patriȩ. s premioꝵ. ambitione salu¬
tem p̃dicat: quasi in itinere salutat:
& inͣ ciuitates samaritanoꝵ. ne intraueri

Expanded text:
ut praesentis vitae sumptus non ferat. Cui etiam secundum Lucam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione ad praedicationem pergere debeat, ostendatur. Sciendum est quia salutans in via, ex occasione salutat, non ex studio obtinendae salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitione salutem praedicat, quasi in itinere salutat. et in civitates Samari
Abbreviated transcription (Latin):
fama eligendus ẽ: ne p̃dicatio. suscipi¬
entis infamia deturpet᷑. Dignũ ẽ ut
ibi mancant: & ab eis terrena conseqnͣ¬
tur. quib celestia offerunt. Diguus est
cnim oꝑarius ut lucas ait: mercede sua
Hic merces p̃dicationis inchoat. & in
celo ꝑficitur: quia uni nr̃o oꝑi. duę
debent᷑ mercedes. una in inaͬ altera
quin contra hoc p̃ceptum feciss. apl̃s:
qui uictum de manib suis transi¬
gebat: ne cuiquam grauis eẽt. Cum
enim a domino aliquid imperat᷑.
nisi fiat inobedientie culpa ẽ: cum
autem potestas datur. licet cuiq: de
suo iure ceđrȩ. Donec exeatis. Sub¬
audis de ciuitate: aut de castello:
domo in domum. Constantiȩ man¬
datum dat: ut custodiant iura
hospitalitatis. Auenum quippeẽ
a p̃dicatore. ꝑ domos cursitare: et
hospicium mutare: m.lxxxiiii.
Ntrantes autẽ in domũ:u.l. exi.¬
salutate eam dicentes. Pax huic
domui. Et siquidẽ domus fuerit

Expanded text:
fama eligendus est, ne praedicatio suscipifama eligendus est, ne praedicatio suscipientis infamia deturpetur. Dignum est ut ibi maneant, et ab eis terrena consequantur, quibus coelestia offerunt. Dignus est enim operarius, ut Lucas ait, mercede sua. BEDA. Hic merces praedicationis inchoat, et in coelo perficitur, quia uni nostro operi duae debentur mercedes, una in via, altera : alioquin contra hoc praeceptum fecisset Apostolus, qui victum de manibus suis transigebat, ne cuiquam gravis esset. Cum enim a Domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est; cum autem potestas datur, licet cuique de suo jure cedere. Donec exeatis, subaudis, de civitate aut de castello. domum. BEDA. Constantiae mandatum dat, ut custodiant jura hospitalitatis. Alienum quippe est a praedicatore, per domos cursitare, et hospitium mutare. M. 84V L. 111 Intrantes autem in domum, salutate eam, dicentes: Pax huic domui.
Abbreviated transcription (Latin):
ficatio ẽ: ut pes neq tectus sit. neq nu¬
dus ad terram᷑ .i. nec occultet᷑ euangłiũ:
nec terrenis commolis innitat᷑. Ad lit¬
teram tam̃ necessarium fuit apłis liga¬
re soleas sub plantis. quia palestinat̾ra
arenosa ẽ: & nimis calida in estate.
Non debemus habere uirgam quȩ in
colubrum uertat᷑: nec inniti baculo
carnali p̃sidii. qui p̃ssus cito frangit᷑.
& manum ꝑforat incumbentis. Ma¬
Atheus dicit neq uirgam: & marchus nͥ
ẽ ꝓbationis: iudicium qͦ dampnatio¬
nem & discretionem significat: ita
uirga duo significat. ut scdm mah̾o
intelligat᷑ ꝓ minima re quasi dicat᷑.
nicħ necessarioꝵ uob̃cum feratis: neq
uirgam.i. nec minimas res: scd̾m
a dño acepta. Ergo ñ sunt contrara:¬
N quamcumq ciuitat̾ẽ aut castellum
ẽ: & ibi manere donec exeatis. Edenteᷤ
et bibentes quȩ apponunt᷑ uob & cu¬
rate infirmos qͥuȩ in illa sunt. Hospes

Expanded text:
ficatio est, ut pes neque tectus sit, neque nuficatio est, ut pes neque tectus sit, neque nudus ad terram, id est, nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. Ad litteram tamen necessarium fuit apostolis ligare soleas sub plantis; quia Palaestina terra arenosa est et nimis calida in aestate. HIERON. Non debemus habere virgam quae in colubrum vertatur: nec inniti baculo carnalis praesidii, qui pressus cito frangitur, et manum transforat incumbentis. Matthaeus dicit, neque virgam ; et Marcus, nisi est probationis. Judicium quoque damnationem et discretionem significat; ita virga duo significat, ut secundum Matthaeum intelligatur pro minima re, quasi dicatur, nihil necessariorum vobiscum feratis, neque virgam, id est, nec minimas res; secunda Domino accepta. Ergo non fuit contrarn quamcunque civitatem aut castelluet ibi manete donec exeatis. L. edentes et bibentes quae apponuntur vobis, et curate infirmos qui in illa sunt. HIERON. Hospes
Abbreviated transcription (Latin):
sustentationem huius uitȩ. qdđ eis
egerent cum opus cẽt: s ut monstra¬
ret hec eis deberi ab illis quib predi¬
carent. Hec histoucȩ: ceterum scđm
anagogen. aurum ꝓ sensu.argen¬
tum ꝓ sermone: es ꝓ uoce. sepe ĩue¬
nitur. Quȩ a dño data possidere de¬
bemus: & non susciꝑe disciplina he¬
reticoꝵ. Pecunia in zonis clausa: ẽ
sapientia ñ erogata. Ꝙ scriptum ẽ.
Sapientia abscondita. & thesarus
occultus:. quȩ itilitas in utrisq:
ꝑperam onera seculi designantur:
officium doctoris accipiens. debet opp̾¬
mi secularium negotioꝵ onerib neq
resolui desideriis carnalib: neq sibi
commissum talentum uerbi sub ocio
lenti torporis abscondere. Cum ꝓhiben
nant᷑ ͤ ne p̃dicator exempla stultorum
conspiciat: ut inde quasi ex mortiferis
uinculis pedes suos.i. affectiones regat.¬
& muniat. In calciamentis ñ portandsᷤ
uel soleis scdm marchum mystica sigui¬

Expanded text:
sustentationem hujus vitae, quod eis sustentationem hujus vitae, quod eis egerent cum opus esset; sed ut monstraret haec eis deberi ab illis, quibus praedicarent. Haec historice, caeterum secundum anagogen, aurum pro sensu, argentum pro sermone, aes pro voce saepe invenitur. Quae a Domino data possidere debemus, et non suscipere disciplinam haereticorum. Pecunia in zonis clausa, est sapientia non erogata. Et scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus absconditus, quae utilitas in utrisque? Per peram onera saeculi designantur; . Nullus ergo officium doctoris accipiens, debet opprimi saecularium negotiorum oneribus, neque resolvi desideriis carnalibus, neque sibi commissum talentum verbi sub otio lenti corporis abscondere. Cum prohibenantur ne praedicator exempla stultorum conspiciat, ut inde quasi ex mortiferis vinculis, pedes suos, id est, affectiones, tegat et muniat. In calceamentis non portandisvel soleis, secundum Marcum, mystica signi
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam in zonis ur̃is: non peram inuia.
neq panem. neq duas tunicas. neq calci¬
amenta. neq uirgam: dignꝰ est enĩ mercen¬
narius cibo suo. Si possiderent aurum
apłi: credcrent᷑ non causa salutis hominũ
s causa lucri predicare. Non peram in
uia. Hinc arguit philosophos qͥ uulgo
appellant᷑ bactroꝑite: qđ contemptores
scłi &e omnia ꝓ nichilo ducentes. cellari¬
um secum uehant. Neq duas tunicas.
Non hoc dicit. ut in scithie frigore quis
una tunica contertus ẽẽ debeat: sed qͦ
in tunica uestimentũ intelligamꝰ: ne
alio uestiti. aliud nob̃ futuroꝵ. timore
reseruemus. Neq calciamenta. E pla¬
do p̃cepit duas corꝑis summitates ñ ẽẽ
uelandas: nec assuefieri debere mollicie
caput et pedes. Cum enim hec habue¬
rint firmitatem: cetera robustiora sũt.
Neq uirgam. Qui domini habet au¬
xilium: cur baculi presidium querat:
Dignus ẽ oꝑarius cibo. Tantum accipi

Expanded text:
cuniam in zonis vestris, non peram in via, cuniam in zonis vestris, non peram in via, neque panem, neque duas tunicas, neque calceamenta, neque virgam. Dignus est enim mercenarius cibo suo. Si possiderent aurum apostoli, crederentur non causa salutis hominum, sed causa lucri praedicare. Non peram in via. HIERON. Hinc arguit philosophos, qui vulgo appellantur bactroperitae, quod contemptores saeculi et omnia pro nihilo ducentes, cellarium secum vehant. Neque duas tunicas. Non hoc dicit, ut in Scythiae frigore quis una tunica contentus esse debeat; sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore reservemus. Neque calceamenta. Et Plato praecepit duas corporis summitates non esse velandas, nec assuefieri debere mollitiae caput et pedes. Cum enim haec habuerint firmitatem, caetera robustiora sunt. Neque virgam. Qui Domini habet auxilium, cur baculi praesidium quaerat? Dignus est operarius cibo. Tantum accipit
Abbreviated transcription (Latin):
regnum celoꝵ. Utiq ꝓpinquat his qui ꝑ
xp̃i consortium imaginẽ dĩ in se reformãt.
Si mundus cadit ad similitudinem domꝰ
ruentis. & nos eum amando amplectum᷑:
oppͥmi uolumus. potius quã habitare.
quia nulla nos ratio a runa illius seꝑat:
qͦs eius passionib: amor ligat. Infirmoᷤ
curate: mortuos suscitate: iȩpsos munda¬
te demones eicite. Ne hominib: rusti
crederet pollicentib regnum celoꝵ. dat
potestatem miracula faciendi: ut mag
nitudinem ꝓmissoꝵ. ꝓbet magnitudo
signorum. Gratis accepistis: gratis date.
dinatione ñ accipiunt: s ꝓhumatia grã
sacros ordines largiunt᷑. Hi nimirũ non
giatis dant: quia numinũ fauous expe¬
tunt. Unde ꝓpħ̃a uene describit iustũẽe:¬
qui excutit manus suas ab omni munere
Et bene adiunxit ab omni: quia aliud
munus ẽ ab obsequio .i. a subiectione in¬
debite expensa: aliud a manu. qđ c̃ pecu¬
nia: aliud a lingua. qd est fauor: Nolite
possidere aurum. neq argentum. neq pe¬

Expanded text:
REGOR. Utique propinquat his, qui per Christi consortium imaginem Dei in se reformant. Si mundus cadit ad similitudinem domus ruentis, et nos eum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Ne hominibus rusticrederet, pollicentibus regna coelorum, dat potnitudinem promissorum probet magnitudo signorum. Gratis accepistis, gratis date. dinatione non accipiunt, sed pro humana gratia sacros ordines largiuntur. Hi nimirum non gratis dant, quia nummum favoris expetunt. Unde propheta bene describit justum essqui excutit manus suas ab omni munere . Et bene adjunxit, ab omni; quia aliud munus est ab obsequio, id est, a subjectione indebite expensa; aliud a manu, quod est pecunia; aliud a lingua, quod est favor. Nolite possidere aurum, neque argentum neque pe
Abbreviated transcription (Latin):
tem sp̃uum immundoꝵ. ut eicerent eo ͤ
& curarent omne langoiem. & omnem
infirmitatem. Et misit illos p̃dicare re
accipe. D eus potestatiue langores fuga¬
bat: discipuli uͦ in nomine eus. Con¬
cessa pͥmum potestate signorũ. misit p̃¬
dicare regnum dĩ : ut ꝓmissor magni

Expanded text:
tem spirituum immundorum, ut ejicerent eos, et curarent omnem languorem et omnem infirmitatem. Et misit illos praedicare raccipere. Deus potestative languores fugabat, discipuli vero in nomine ejus. BEDA. Concessa primum potestate signorum, misit praedicare regnum Dei, ut promiss
Abbreviated transcription (Latin):
na et uenti.i. faisorum fr̃m imꝓbita ᷤ.
& aꝑta exteriorum impugnatione.
Hec tria dicunt᷑ in luca fluminis in¬
undatio: & alibi porte inferi. Unde
illud. Et porte inferi: non p̃ualebũt
aduersus eam. Fluminis namq i¬
petus letificat ciuitatem di: sanctifi¬
cauit tab̃naculum suum altissimuᷤ.¬
Petia est xp̃c: domus ẽ ecclia. De hac
petra: dicit ꝓpħa. Petra refugium leporib
domũ nabet supra petram. qui audit
& posuit fundamentum supͣ petram.
Sapiens architectus fodit in altum: qͥa
de suorum cordib eruit omna terreua
ne ꝓpt̃ aliqđ temporale. deo seruiant.
fundamenta doctoies significant: de
quib dicit᷑. fundamenta eius in mon¬
tib scĩs. Fundamentum uͦ dicit᷑ ipse do

Expanded text:
na et venti, id est, falsorum fratrum improbitas et na et venti, id est, falsorum fratrum improbitas et aperta exteriorum impugnatio. Haec tria dicuntur in Luca fluminis inundatio ; et alibi: Portae inferi. Unde illud: Portae inferi non praevalebunt adversus Ecclesiam . Fluminis namque impetus laetificat civitatem Dei, sanctificavit tabernaculum suum AltissimuPetra est Christus, domus est Ecclesia. De hac petra dicit Propheta: Petra refugium leporibusdomum habet supra petram, qui audit et posuit fundamentum supra petram BEDA. Sapiens architectus fodit in altum, quia de suorum cordibus eruit omnia terrena, ne propter aliquod temporale Deo serviant. Fundamenta doctores significant, de quibus dicitur: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Fundamentum vero dicitur ipse do
Abbreviated transcription (Latin):
mnis gͦ qui audit uerba hec et
facit ea assimilabit᷑ uiro sapienti
qui edificauit domũ suam supͣ petr̃a:
ꝙ descendit pluuia. et uenerunt flu¬
mina. ꝙ flauerunt uenti. ꝙ irrueit
in domum illam: & non cecidit. fun¬
data enim erat supͣ petram. Ne cum
oꝑariis iniquitatis discedatis a me:
gͦ audite uerba mea et facite ea. Nam
omnis qui audit & facit .i. complet.
unam ȩccłiam sibi construit. erudit.
gub̃nat. in uitam ꝑducturus : sic uonꝰ
Auditor uariis uirtutib suꝑnam sibi
mansionẽ edificat: in futura dedicati
gino sa suꝑsticio: Nypocrisis obscurita¬
te plena. Flumina sunt carnales con¬
cupiscentiȩ: uenti sunt rumores ho
tens subuertere domum: diabolus
modis diabolus impugnat: carnis
concupiscentia : exteriorib mundi ob¬
lectamentis: uł ꝑ se: cum uniuersos
uentos impulsionũ relaxat. Piuuia
concupiscentiȩ qua quisq temptat᷑.
paulatim rigorem fiłi emollit: qđ
si non p̃ualet: suꝑueniunt flumi¬

Expanded text:
mnis qui audit uerba mea et facit ea assimilabitur uiro sapienti qui edificauit domum suam supra petram, et descendit pluuia et uenerunt flumina et flauerunt uenti et irruerunt in domum illam et non cecidit, fundata enim erat suoperariis iniquitatis discedatis a me, ergo audite verba mea et facite. Nam omnis qui audit et facit, id est, complet munam Ecclesiam sibi construit, erudit, gubernat, in vitam perducturus; sic bonus auditor variis virtutibus supernam sibi mansionem aedificat, in futura dedicatioginosa superstitio, hypocrisis obscuratione plena; flumina, sunt carnales concupiscentiae; venti, sunt rumores homtens subvertere domum, diabolus modis diabolus impugnat, carnis scilicet concupiscentia, exterioribus mundi oblectamentis, vel per se, cum universos ventos impulsionem laxat. Pluvia concupiscentiae qua quisque tentatur, paulatim rigorem fidei emollit: quod si non praevalet, superveniunt flumi
Abbreviated transcription (Latin):
onem hebrei ac syri sermonis ex¬
pressit. Qđ enim grece dicit᷑ chere:
& latine aue. Hoc hebraico syroq
sermone salomlach. siue samalach:
ea fucrit filius pacis. aut ad eunde
p̃dicatorem reuercit᷑: quia aut erit
audire uoluerit. ipse p̃dicator sine
receꝑit uos. neq audierit sermones

Expanded text:
onem Hebraei ac Syri sermonis expressit. Quod enim Graece dicitur chaere, et Latine ave, hoc Hebraico Syroque sermone salomlach, sive samalach, ea fuerit filius pacis, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit audire voluerit, ipse praedicator sine receperit vos, neque audierit serm
Abbreviated transcription (Latin):
fiducialit̃ agam in eo: eloquia domini
eloquia casta: argentum igne examina¬
tum ꝓbatum terrȩ purgatum septuplũ.
Siue ista p̃cepta referant᷑ ad septem peatitu¬
dines. quȩ sunt in principio huiꝰ sermoĩs
ut beati augustini expositio refert: si¬
ue alius ordo sit: facienda sunt que dñs
dominus. immundi sp̃c uiolentia pleb̃e
uexatam. & sub legis onere egrotam. ac
ꝑ uarios erroies uana sccuritate corpentẽ:
miscrtus ẽ eius uiam ueritatis aꝑiendo:¬

Expanded text:
quia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Sive ista praecepta referantur ad septem beatitudines, quae sunt in principio hujus sermonis, ut beati Augustini expositio refert; sive alius ordo sit, facienda sunt quae Dominus Dominus immundi spiritus violentia plebem vexatam, et sub legis onere gravatam, ac per varios errores vana securitate torpentem, misertus est e
Abbreviated transcription (Latin):
mirabant᷑ turbȩ suꝑ doctrina eius. Prat
toris potestate fit: cum ea que docet o¬
ꝑatur. Nam qui factis sua dicta de¬
struit: conteninit᷑. Unde paulus. Nons
adolescentiam tuam contempnat. Scribȩ
quȩ ꝑ legem didicerant p̃cepta populis da¬

Expanded text:
atetoris potestate fit, cum ea quae docet, operatur. Nam, qui factis sua dicta destruit, contemnitur. Unde Paulus: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Scribae quae per legem didicerant praecepta, populis da
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓpħas: mercedẽ ꝓpħarum ñ accipi¬
unt. Aut̃. In omni ꝓfessione: ⁊uraniũ
ẽ mixtum tͥcico. Ergo & pseudo ppħas.
& uidam ꝓditorem debemꝰ reciꝑe: &
illis alimoniam ministrare. Qđ hic
ꝓcurans dominꝰ dicit. non ꝑsonas sus¬
cipiendas s nomina: & mercede non
ꝑdere suscipientes: licet indignus sit.
qui suscipit᷑. Iustum dic̃: quelibet p̃¬
dicatorem dignum. Merito mercedem
ꝓpħȩ & iusti recipiet: qui quasi oꝑa¬
rios in ꝓphetia & in oꝑibꝰ iusticie sibi
constituit. dum sustentat aliqͦs ne in
illis ꝓpt̾ inopiam deficiant: Me. Exciii.¬
t quicumq potum dederit uni ex
minimis istis. calic̾ẽ aquę frigide tm̃
in nomine discipuli.R. quia xp̃i estis:
te. ne quis causct de inopia: ut qui ñ
ht̃ unde aquã calefaciat: saltẽ frigida
det ꝓ deo petenti. Sicut gͦ ꝑiculum ñ
suscipientium testimonio excussi pulue¬
ris denuntiauit: ita meritũ bono affe¬
ctu recipientium ultͣ sꝑatũ commendat:

Expanded text:
m non accipiunt. Aliter: In omni professione zizanium est mistum tritico. Ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus recipere, et illis alimoniam ministrare. Quod hic procurans Dominus, dicit non personas suscipiendas, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes, licet indignus sit qui suscipitur. Justum dicit quemlibet praedicatorem dignum. Merito mercedem prophetae et justi recipiet, qui quasi operarios in prophetia et in operibus justitiae sibi constituit, dum sustentat aliquos, ne in illis propter inopiam deficiant. M. 100VIt quicunque potum dederit uni ex minimis istis calicem aquae frigidae tantum in nomine discipuli, R. quia Christi estis: te, ne quis causetur de inopia, ut qui non habet unde aquam calefaciat, saltem frigidam det pro Deo petenti. Sicut ergo periculum non suscipientium testimonio excussi pulveris denuntiavit, ita meritum bono affectu recipientium ultra speratum commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
Dotest itaq ꝑ impetum fluminis. extre¬
mi iudicii discrimen intelligi: quando
utraq consummata domo. omis qui se
exaitat humiliabit᷑: & qui se humiliat
exaltabit᷑. Dotest etiam uir sapiens et
bonus accipi quilibet iustꝰ: sicut uir
stuttus quilibet prauus:M .lxii.

Expanded text:
Potest itaque per impetum fluminis extrePotest itaque per impetum fluminis extremi judicii discrimen intelligi, quando utraque domo consummata, omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . Potest etiam vir sapiens et bonus accipi, quilibet justus, sicut vir stultus, quilibet pravus. M.
Abbreviated transcription (Latin):
tes sͥ. ad terrena detrahit. Arena c̃t̾ra
ĩstabilitas uicioꝵ: uł uanitas scłaris.
Sine fundamento edificat. quia pecca¬
tum in nulla sui natura subsistit. qm̃
non ẽ a deo crratum: si sola boni indi¬
gcntia ẽ. Ut sine fundamento: idẽ sñ
fundo edificat. Si anima corruensin
aliqđ peccatum se ibi retineret. quasi
fundum illud haberet: sicut mersus ĩ pu¬
teo aliquis putei fundo retinet᷑. S cum
uno peccado non ẽ contempta: dum co¬
tidie de pecco in peccm̃ ad deteriora dei¬
cit᷑: fundum ñ inuenit quo figat᷑. Uñ
ilud. Peccator cum uenerit in ꝓfundũ.
maloꝵ: contempnit. Cecidit domus:
quia omnis conscientia que spe fixa ĩ
dm̃ ñ ꝑmanet. in temptationib ñ ualet
ꝑsistere: & tanto plus agit᷑. quanto pluˢ
in ea quę mundi sunt a suꝑiorib disiun¬
git᷑. Et uere mali & fictȩ boni. ingru¬
ente temptatione peiores fiunt: donec
tandem ꝑpetuam labant᷑ in penam.

Expanded text:
tes sibi ad terrena detrahit. Arena est tes sibi ad terrena detrahit. Arena est instabilitas vitiorum, ut vanitas saecularis. Sine fundamento aedificat, quia peccatum in nulla sui natura subsistit; quoniam non est a Deo creatum, sed sola boni indigentia est. Vel sine fundamento, id est, sine fundo aedificat. Si anima corruens in aliquod peccatum, se ibi retineret, quasi fundum illud haberet, sicut mersus in puteo aliquis, putei fundo retinetur. Sed cum uno peccato non est contenta, dum quotidie de peccato in peccatum ad deteriora dejicitur, fundum non invenit quo figatur. Unde illud: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Cecidit domus, quia omnis conscientia quae spe fixa in Deum non permanet, in tentationibus non valet persistere, et tanto plus agitur, quanto plus in ea quae mundi sunt, a superioribus disjungitur. Et vere mali et ficte boni, ingruente tentatione, pejores fiunt, donec tandem perpetuam labantur in poenam.
Abbreviated transcription (Latin):
autem fundamenta domus. sunt inten¬
tiones bonȩ conuersationis: quib ꝑfectuᷤ
uerbi auditor exhaustis numilitate xp̃i¬
ana suꝑuacuarum cogitationũ rude¬
rib. in adimplendis xp̃i mandatis. fir¬
mit̃ se inserit: cum psalmista dicens.
Qui eduxit me de lacu miserie & de
luto fecis: ꝙ statuit supra petrã pedes
fidunt inclinant᷑: quantũ inuictissime
petre adherent. labe ficri nequeunt.
Et omnis qui audit uerba hec & ñ
facit ea. similis erit uiro stulto qui
edificauit domum suam suꝑ harenã:
I& descendit piuuia. et uenerunt flu¬
mina. & flauerunt uenti. & irruer̃t
Iin domum illam et cecidit: & fuit ru¬
Sina eius magna. Qui audit sermo¬
nes xp̃i & non facit. siue iniciatus sit
mysteriis xp̃i. seu in totum alienus
Axp̃o : quia seip̃m male edificat: simi¬
lis ẽ homini stulto de quo dicit᷑. Inimicꝰ
homo. hoc fecit. Domus diaboli est:
mundus in maligno positus. Qũa
ipse suꝑ terram edificat: quia obseqͣn¬

Expanded text:
autem fundamenta domus, sunt intentiones bonae conversationis, quibus perfectus verbi auditor exhaustis humilitate Christiana supervacuarum cogitationum ruderibus, in adimplendis Christi mandatis firmiter se inserit, cum Psalmista dicens: Qui eduxit me de lacu miseriae et de luto faecis, et statuit supra petram pedes s viribus fidunt, inclinantur, quantum invictissimae petrae adhaerent, labefieri nequeunt. Et omnis qui audit verba haec et non facit ea, similis erit viro stulto, qui aedificavit domum suam super arenam, et descendit pluvia, et venerunt flumina, et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, et cecidit, et fuit ruina ejus magna. Qui audit sermones Christi et non facit, sive initiatus sit mysteriis Christi, seu in totum alienus a Christo: qui seipsum male aedificat, similis est homini stulto, de quo dicitur: Inimicus homo hoc fecit . Domus diaboli est, mundus in maligno positus. Quam ipse supra terram aedificat, quia obsequen
Abbreviated transcription (Latin):
quo uita ẽ: & uos toto corꝑis ꝑiculo. cap̃¬
ur̃m.i. me custodite. Serpens etiam ꝑ angusti¬
as se coartans. ueteri tunica exutus innouat᷑:
sic intrantes ꝑ angustam portam quȩ ducit
ad uitam. uecerem exuunt hominẽ:
uos in conciliis. & in synagogis sius fla

Expanded text:
quo vita est; et vos toto corporis periculo capquo vita est; et vos toto corporis periculo cap me custodite. Serpens etiam per augustias se coarctans, veteri tunica exutus, innovatus: sic intrantes per angustam portam quae ducit ad vitam, veterem exuunt hominem. vos in conciliis
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitati. Ad testimonium dictum ẽ.
excutite puluerem: quia p̃dicatio usq¬
ad illam ciuitatem ꝑuenit. Siue pul¬
uis excutit᷑ in signum: ut nec etiã ncces¬
saria accipiant a contemptorib euange¬
lii. Tolerabilius dicit: quia sodoma et
gomorra ñ habuerunt p̃dicationem
Eucas. Etiam puluerem pedum ur̃orꝙ
excutite in testimoniũ. supͣ illos. Id est
ctiam minima itincris & laboris. qũe
ꝓ illis sustiniustis exponite: et annun¬
tiate. quia occasio erunt eis maioris
damnationis. Hoc ẽ excutere puluerẽ
supͣ illos: & ẽ. int̾ cetera testimonium.
ꝑ qđ inexcusabiles erunt. Tale ẽ illud.
Si ñ uenissem & loquitus eis ñ fuissem:
ꝑeccatũ ñ habent. M.lxxxui. L. cuii.
Ecce ego mitto uos: sic̃ oues in medio
lupoꝵ. Estote gͦ prudentes sic̃ serpen¬
tes: & simplices sic̃ columbȩ. Scribe et
pharisei. qui sunt clerici iudcor: lupi
sunt. ꝑ prudentiam serpentis uitate in¬
sidias: ꝑ columbam sitis innocentes.
Serpens toto corꝑe occultat caput in

Expanded text:
dictum est, excutite pulverem; quia praedicatio ad illam civitatem pervenit. Sive pulvis excutitur in signum, ut nec etiam necessaria accipiant a contemptoribus Evangelii. Tolerabilius, dicit, quia Sodoma et Gomorrha non habuerunt praedicationem. Lucas: Etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimonium supra illos , id est, etiam minima itineris et laboris, quem pro illis sustinuistis, exponite et annuntiate, quia occasio erit eis majoris damnationis. Hoc est excutere pulverem supra illos, et est inter caetera testimonium, per quod inexcusabiles erunt. Tale est illud: Si non venissem, et locutus eis non fuissem, peccatum es in medio luporum. Estote ergo prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. Scribae et Pharisaei, qui sunt clerici Judaeorum, lupi sunt. Per prudentiam serpentis, vitate insidias per columbam, sitis innocentes. HIERON. Serpens toto corpore occultat caput, in
Abbreviated transcription (Latin):
tium: cct̃aq religionis signa. Non autẽ
ideo debent odisse uestimentum suum¬
oues. quod plerumq illo se occultant
luppi: dum aliud ostentant ad decipiẽ¬
dum: aliud excrunt addepredandum.
Ucrum temporalis commodi temptatioẽ¬
siuc ꝑsccutionis cemꝑe denudant᷑ et aꝑitꝰ
ꝗuid sint. fr̾uctus sunt mala oꝑera coꝵ.
Sapientes non colligunt uuas despinᷤ
.i. dulcia uerba de hereticis qui ideo di¬
cunt᷑ spine &: tͥbuli: quia sauciant animaᷤ
ꝑuerborum blandicias. Tribuli sunt: genꝰ
herbe spinose. Lucas. Neq despinis colli¬
gunt ficus: neq drubo uindeniant

Expanded text:
tium, caeteraque religionis signa. Non autem tium, caeteraque religionis signa. Non autem ideo debent oves odisse vestimentum suum, quod plerumque illo se occultant lupi, dum aliud ad decipiendum, aliud excipiunt ad depraedandum. Verum per temporalis commodi tesive persecutionis tempore denudantur, et aperitur quid sint. Fructus sunt mala opera eorumSapientes non colligunt uvas de spinis, id est, dulcia verba de haereticis, qui ideo dicuntur spinae et tribuli qui sauciant animas per verborum blanditias. Tribuli sunt genus herbae spinosae. Lucas: Neque de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ eẽ importabilia: tamen amantib
iugum domini suaue ẽ. Hanc uiam pau¬
ciiueniunt ad commnodum suum: qr
paucisunt qui saluant᷑. Unde lucas. Cõ¬
tendite intrare perangustam portam.
Bene dixit contendite: quia isi mentis
intentio ferueat. unda mundi non uĩ¬
cit᷑. Multi querunt intiare salutis a mo¬
re ꝓuocati: et non poterunt itineris asꝑi¬
tate. ut eis uidet᷑ deterriti. xli .m. lui.
ttendite a falsis ꝓphetis qui uẽniũt
aduos inuestimentis ouium: intͥnsec̃
autem sunt quasi lupi rapaces. Afructibꝰ
corum cognoscetis eos. Quia paucorum
ẽ angustam uiam inuenire. fraudulen¬
tiam eorum qui eam querere mentiunt᷑
exponit. Atcendite .i. cauete. Deomnibꝰ
ypocͥtis hoc potest intelligi: s specialit᷑
dehereticis. fructus animarum rapienti¬
b unde et lupis comꝑant᷑. Precipue ca¬
uendi sunt heretici cognitionem ueritatĩ
quam non habent ꝓmittentes. uestim̃¬
ta ouium sunt blanda uerba innocen¬

Expanded text:
ntibus jugum Domini suave est. Hanc viam pauci inveniunt ad commodum suum, quia pauci sunt qui salvantur. Unde Lucas: Contendite intrare per angustam portam . Bene dixit contendite; quia, nisi mentis intentio ferveat, unda mundi non vincitur. Multi quaerunt intrare, salutis amore provocati: et non poterunt, itineris asperitate, ut eis videtur, deterriti. CAPUT XLI.niunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. A fructibus eorum cognoscetis eos . » Quia paucorum est angustam viam invenire, fraudulentiam eorum qui eam quaerere mentiuntur exponit. « Attendite, » id est cavete. De omnibus hypocritis hic potest intelligi, sed specialiter de haereticis fructus animarum rapientibus. Unde et lupis comparantur. Praecipue cavendi sunt haeretici, cognitionem veritatis quam non habent promittentes. Vestimenta ovium sunt blanda verba innocen
Abbreviated transcription (Latin):
pactionem unitatis dissipat. furessunt
heretici et demones: qui adhoc intenti sũt.
ut spũalib nosspolient. Demolin ẽ: dis¬
ucerna corporis: ẽ oculus. Si fuerit o¬
culus cuus simplex totum corpus
tuum lucidum erit. Si autem oculꝰ
tuus nequam fuerit: totum corpus cu¬
um tenebrosum erit. Mundiciam
cordis ꝓsequit᷑. Lippientes solent uidere
numerosas lucernas: simplex oculus. sim¬
plicia intuet᷑. Quod totum tͣnffert᷑ ad sen¬
sum. Quomꝰ gͦ cotum corpus. si oculus ñ
fuerit simplex ẽ intenebris: ita sianima
suum fulgorem ꝑdat. totus sensus inca¬
ligine commorat᷑. Unde alibi p̃cipit᷑. dĩ
custodia serua cortuum qm̃ exipso uita ꝓ¬

Expanded text:
pactionem unitatis dissipat. Fures sunt pactionem unitatis dissipat. Fures sunt haeretici et daemones, qui ad hoc intenti sunt, ut in spiritualibus nos spolient. Demoliri, est disucerna corporis est oculus. Si fuerit oculus tuus simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit. HIERON. cordis prosequitur. Lippientes solent videre numerosas lucernas, simplex oculus simplicia intuetur. Quod totum transfertur ad sensum. Quomodo ergo totum corpus, si oculus non fuerit simplex, est in tenebris; ita si anima suum fulgorem perdat, totus sensus in caligine commoratur. Unde alibi praecipitur: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita
Abbreviated transcription (Latin):
hesaurieate autem uobis chesauros
incȩlo: uͥ neq erugo neq tinea de¬
molit᷑. & uͥ fures non effodiunt neq furã-
Rab̾t᷑. Hoc non solum depeccuna setiam de
cunctis possessionib senciendum ẽqͥa
omne terrenum. uł erugine ꝯsumit᷑ ut
aurum argentum. uł uermib ⁊ putredi
ins. afurib tollit᷑: ut lapides p̃ciosi. Inhisgͦ:
omnegenus humanum rep̃hendit᷑. Celũ
dicit non istud aertum s firmamentum
spũale: quod nunquam tͣnsiet. Ubi enim ẽ
depassionib ẽdictum. Gulosus corhabet
in uentre: lasciuus inludicͥs: amatorinli¬
commodum adipiscat᷑: quomͦ erit mundũ
quod interra uolutat᷑: Sordescit aliquid
cum inferiori mmiscet᷑ nat̾e quia etiam de pu¬
ro argento sordidat᷑ aurum si misceat᷑. Ita
& amimus nr̃ terrenorum cupiditate sor¬
descit. quamuis ipsa terra in suogenere
aurus illuc et cogitationis sequat᷑ affectu
fuscat: tinea que uestes rodit latent᷑ mindi¬
am que studium bonum dilacerat. et cõ¬

Expanded text:
hesaurizate autem vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt neque furantur. RABAN. Hoc non solum de pecunia, sed etiam de cunctis possessionibus sentiendum est, quia omne terrenum vel aerugine consumitur, ut aurum, argentum, vel vermibus et putredia furibus tollitur, ut lapides pretiosi. In his ergo omne genus avaritiae reprehenditur. Coelum dicit, non istud aerium, sed firmamentum spirituale quod nunquam transiet. Ubi enim estde passionibus est dictum. Gulosus cor habet in ventre, lascivus in ludicris, amator in licommodum adipiscatur, quomodo erit mundum quod in terra volutatur? Sordescit aliquid, dum inferiori miscetur naturae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur. Ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere aurus, illuc et cogitationis sequatur affectufuscat; tinea quae vestes rodit latenter, invidiam, quae studium bonum dilacerat, et com
Abbreviated transcription (Latin):
scꝑandus ẽ aiustis. sicut hediabagnis. et
inignem mittendus ẽ uoce illa. ite ma¬
ledictimignem eternum: quiderit de
illo qͥ fac̃ quicqͥd mali potest: Quia arbor
mala fructus bonos facere non potest:
cognoscetis eos eẽ falsos. xlii m luuiii. leni

Expanded text:
separandus est a justis sicut haedi ab agnis, et separandus est a justis sicut haedi ab agnis, et in ignem mittendus est voce illa: Ite, maledicti, in ignem aeternum , quid erit de illo, qui facit quidquid mali potest? quia arbor mala fructus bonos facere non potest. cognoscetis eos esse fa
Abbreviated transcription (Latin):
thesauro cordis ꝓfeit bona: et maluᷤ
homo de malo thesauro ꝓfert mala. Ex
babundantia enim cordis: osloquitur.
Idem est thesaurus cordis quod radix est
arboris: et quod decorde ꝓfertur: idem
ẽ quod arboris fructus. Quigͦ in corde thes¬
aurum pacientiȩ ꝑfectiq babet amoris:
optimos fructus effundens diligit t̃imi¬
cum. bene facit odienti: bñdicit male¬
dicenti: omni petenti tͥbuit sua: errantẽ
patient̾ corrigit. Ant qui nequam thes-¬
aurum incorde seruiat. odit amicum:
diligenti male facit: benedicenti male¬
dicit. Sic quoq nec diabolus bona: nec
tionem: uuersa que actuuł cogitatu.
decorde ꝓferunt᷑ dominus significat.
Nammorisscͥpturarum ẽ uerba ꝓrebus
ponere: ut mysaia dicit᷑ de ercchia. Non
fuit u̾bum qͦdñ ostenderet eis. Rerum uti¬
ꝙ non uerborum: reuelauit archana.M.¬
fructum bonum: excidet᷑ et inignem
mitet᷑. Igit᷑ exfructib eorum: cognoscctiᷤᷤ
eos. Siille qui non facit fructum bonũ

Expanded text:
thesauro cordis sui profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala. Ex abundantia enim cordis os loquitur. » Idem est thesauarboris; et quod de corde profertur, idem est quod arboris fructus. Qui ergo in corde thesaurum patientiae perfectique habet amoris, optimos fructus effundens, diligit inimicum, benefacit odienti, benedicit maledicenti, omni petenti tribuit sua, errantem patienter corrigit. Atqui nequam thesaurum in corde servat, odit amicum, diligenti malefacit, benedicenti maledicit. Sic quoque nec diabolus bona, nec tionem universa quae actu vel cogitatu de corde proferuntur Dominus significat. Nam moris Scripturarum est, verba pro rebus ponere, ut in Isaia dicitur de Ezechia: Non fuit verbum quod non ostenderet eis , rerum utique non verborum revelavit arcana.fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur, igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. Si ille qui non facit fructum bonum,