comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritas operit multitudinẽ peccatoꝵ Est adhuc
& septima licet dura & laboriosa per pentten.¬
tiã remissio peccatoꝵ.: cũ pecrator lauat in
lacrimis stratu suũ. & fiunt ei lacͥme suȩ̨ pa¬
nes die ac nocte: cũ non erubescit sacerdoti
dñi indicare peccatu. & querere medicinam
scđm eũ qͥ.ut. dixi ꝓnuticiabo aduersũ me
iniusticiam meam dtĩo: & tu remisisti impie.¬
tatẽ cordis mei In quo impletur & illud quod
iacobus apłs dicit. Si quis autẽ infirmat᷑.uo.
cos p̃sbit̾os eccłe. & imponant ei manꝰ. ungen¬
tes eum oleo in nomine dñi: & oratio fidei sal¬
uabit infirmũ: & si in peccatis sit. dimittent᷑¬

Expanded text:
charitas cooperit multitudinem peccatorum . Est adhuc et septima, licet dura et laboriosa, per poenitentiam remissio peccatorum, cum lavat peccator in lacrymis stratum suum, et fiunt ei lacrymae suae panis die ac nocte , dum non erubescit sacerdoti Domini indicare peccatum, et quaerere medicinam, secundum eum qui ait: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitiam meam, et tu remisiti impietatem cordis mei . In quo impletur et illud quod Jacobus apostolus dicit: Si quis autem infirmatur, vocet presbyteros Ecclesiae, et imponant ei manus, ungentes eum oleo in nomine Domini: et oratio fidei salvabit infirmum, et si in peccatis fueri
Abbreviated transcription (Latin):
mus ĩa quid ait. & ista anima quȩ audit uo.¬
cẽ iuramenti & testis ẽ: uel quȩ uid& aliqͥd
& conscia ẽ. & ñ indicat. ex quo accepit &iã
ipsa peccatũ eius sine dubio qui iniq aut ecat
aliqͥd aut iyrauit: Hoc &̾ scd̾m hystoriã nos
edificat. & docet. ne unꝗͣ in peccatis alterius
polluamꝰ consciaentias nr̃as: nec consensũ male
acgentib p̾beamꝰ Consensum aut̾e dico. ñ solu̾
parit᷑ agendo: sed &iã que illicite gesta st̃ reti¬
cendo Sis autẽ scire quia consentiant hec ãe
cugłicis p̃ceptis: Ipse dñs dicit Si uideris frẽm
tuum peccare. argue eum inter te & ipsũ  Si te
audierit: lucratus es fratrẽ tuũ Quod si te ñ
audierit: adhibe tecũ alios duos uel tres: Qđ

Expanded text:
m quid ait et ista anima, quae audit vocem juramenti, et testis est, vel quae vidit aliquid, et conscia, et non indicat: ex quo accepit etiam ipsa peccatum ejus sine dubio, qui inique aut egit aliquid, aut juravit. Hoc etiam secundum historiam nos aedificat, et docet, ne unquam in peccatis alterius polluamus conscientias nostras, nec consensum male agentibus praebeamus. Consensum autem dico, non solum pariter agendo, sed etiam quae illicite gesta sunt reticendo. Vis autem scire quia consentiant haec etiam evangelicis praeceptis? Ipse Dominus dicit: Si videris fratrem tuum peccare, argue eum inter te et ipsum solum; si te audierit, lucratus eris fratrem tuum; quod si te non audierit, adhibe tecum alios
Abbreviated transcription (Latin):
date que habetis: & ecce om̃ia munda st̃ uob̾
Quarta nob̾ fit remissio peccatoꝵ: ꝑ hoc qđ &
nos remittimꝰ peccata fratrib nr̃is Sic enim
ex corde peccata ipsoꝵ: & uobis remittet pater
ui peccata ur̃a. Quod si non remiseritis fr̃ib u̾riꝰ
ne nos dicere docuit. remitte nob̾ debita nr̃a. sic̃
& nos remittimꝰ debitorib nr̃is Quinta remis.¬

Expanded text:
e habetis, et ecce omnia munda sunt vobis . Quarta nobis fit remissio peccatorum per hoc quod et nos remittimus peccata fratribus nostris. Sic enim ex corde peccata ipsorum, et vobis remittet Pater vester peccata vestra. Quod si non remiseritis fratribus vestris ne nos dicere docuit: remitte nobis debita nostra, sicut et nos remittimus debitoribus nostris. Quinta peccat
Abbreviated transcription (Latin):
lic& corpore casti suit: tam̃ ñ offer̃ holocau.¬
sta sua. ꝑ manus & ministerium sacerdotis:
Non est enĩ in eis consiliũ & prudentia sa¬
cerdotis. qui sacerdotio fungit᷑ apud dm̃: s
st̃ ex illis qͥnq uirginib stutis que uirgines
quidem fuerꝰ. & castitate cor peris serua uerr cu
leũ ante caritatis & pacis& reriuare uertu
leunuuasis suis condere nescierunet & iecirco
treluse sunt a thalamo sponsi: qm̃ sola careni
ontinentia ad altare dñicũ ñ potest ꝑuenire.
I reliquis uirtitib & sacerdotalib minuste¬
rus desenitur. Et idõ qͥ hec legimꝰ ub audemꝰ

Expanded text:
licet corpore casti sint, tamen non offerunt holocaulicet corpore casti sint, tamen non offerunt holocausta sua per manus et ministerium sacerdotis: non est enim in eis concilium, et prudentia quae sacerdotio fungitur apud Deum, sed sunt ex illis quinque virginibus stultis quae virgines quidem fuerunt, et castitatem corporis servaverunt, oleum autem charitatis et pacis et reliquarum virtuus suis condere nescierunt, et idcirco exclusae sunt a thalamo sponsi . Quoniam sola carnis continentia ad altare Domini non potest pervenire, si reliquis virtutibus et sacerdotalibus ministeriis deseratur. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
dos. uel filii sacerdotis appellantur Soli enĩ
sunt qui intelligant dm̃: & capaces sint scien.¬
tiȩ dei Uus gͦ sermo diuinus. ut rationabi
sensu carnẽ tuam in castitate offeras dõ: se.¬
cundũ quod apłs dicit. Hostiã uiuã. scãm.
placentẽ dõ. rationabile obsequm ur̃mn & hoc
est per sacerdotẽ uel filios sacerdotis offerre
sanguinẽ ad altare: cũ & corpore & spu qͥs
castus efficit᷑ Sunt enuĩ & alii qui offer̃ qͥđẽ
holocaustũ. carne̾ suã: sed non ꝑ ministeriũ
sacerdotis: Non eñ scienter nec scđ̾m legem
quȩ in ore sacerdotis est offerunt: sed sunt
quidem casti corpore. animo autẽ inueniunt᷑
incesti Aut enĩ głȩ humanȩ concupiscen.¬
tia maculantur: :ut cupiditate auariciȩ
polluunt᷑ : aut inuidiȩ. aut lixoris infelici.¬
tate sordescunt: uel furentis odii. & irȩ un¬
manitate uexantur Quicumq gͦ tales sunt

Expanded text:
dos vel filii sacerdotis appellantur, soli enim dos vel filii sacerdotis appellantur, soli enim sunt qui intelligunt Deum, et capaces sint scientiae Dei. Vult ergo sermo divinus ut rationabili sensu carnem tuam in castitate offeras Deo: Secundum quod Apostolus dicit: Hostiam vivam, sanctam, placentem Deo, rationabile obsequium vestrum . Et hoc est per sacerdotalem vel filios sacerdotis offerre sanguinem ad altare, cum et corpore et spiritu quis castus efficitur. Sunt enim et alii qui offerunt quidem holocaustum carnem suam, sed non per ministerium sacerdotis: Non enim scienter nec secundum legem quae in ore sacerdotis est offerunt, sed sunt quidem casti corpore, animo autem inveniuntur incesti. Aut enim gloriae humanae concupiscentia maculantur, aut cupiditate avaritiae polluuntur, aut invidia ac livoris infelicitate sordescunt, vel furentis odii et irae immanitate vexantur. Quicunque ergo tales sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nare uelis: habes & tu uitulũ qu̾e offerre debe¬
as Uitulus ẽ equidem ualde suꝑb: caro tui
Qũa si uis munus dño offerre. ut eam cara
pudicaq custodias: adduc eam ad ostiũ tab¬
naculi: id ẽ ubi dixinoꝵ libroꝵ suscipere pos¬
sit auditũ: Masculũ sit munus tuũ. femina
nesciat: concupiscentiã respuat. fragilitã
refugiat: nichil dissolutũ reqͥrat. aut molle
Impone &e̾ manũ tuã suꝑ hostiã tuã. ut st̾
accepta dño. & ixgula illam contͣ dñm: hoc
ẽ. immpone ei continentiȩ frenum. & manũ
disciplinȩ. ne auferas ab ea. sic̾ imposuit ma
nũ carni suȩ ille qui dicebat. macero corpus
meũ. & seruituti subicio: ne forte cũ aliis pͦ.¬
dicauero. ipse repb efficiar̾ Et iygula ean
contͣ dñm. mortificans sine dubio m̃bra tua.
que st̃ suꝑ terrã Sed & filii a aron sacerdotis.
offerant sanguinẽ eiꝰ Sacerdos iste ẽ & filiieꝰ.
mens quȩ inte ẽ & sensus eius: qͥ merito sacer.¬

Expanded text:
abes et tu vitulum quem offerre debeas, vitulus est et quidem valde superbus caro tua; quam si vis munus Domino offerre, ut eam castam pudicamque custodias, adduc eam ad ostium tabernaculi, id est ubi divinorum librorum suscipere possit auditum; masculinum sit munus tuum, feminam nesciat, concupiscentiam respuat, fragilitatem refugiat, nihil dissolutum requirat aut molle. Impone etiam manum tuam super hostiam tuam, ut sit accepta Domino, et jugula illam contra Dominum, hoc est, impone ei continentiae frenum et manum disciplinae ne auferas ab ea, sicut imposuit manum suam carni suae, ille qui dicebat: Macero corpus meum, et servituti subjicio, ne forte cum aliis praedicavero, ipse reprobus efficiar. Et jugula eam contra Dominum, mortificans sine dubio membra tua quae sunt super terram. Sed et filii Aaron sacerdotes offerant sanguinem ejus: Sacerdos in te, et filii ejus, mens quae in te est et sensus ejus, qui merito sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Lignis tc adhibitis iggnis iste succendit᷑. Usq
ad lignu enĩ in carne passio fuit xp̃i: ubi au̾t
suspensus in ligno est. dispensatio carnis fini.¬
ta est Resurgens enĩ a mortuis ascendit ad
cęlũ. quo iter eius. natura ignis ostndit: unde
carnẽ s nunc iã ñ nouimꝰ Holo caustũ naꝙ
carnis euis per liggnũ crucis oblat̾u: terrena
cȩlestib & dixinis humana sociauit: In te.¬
ianea sane cũ pedib aqua dilui iub& serno
p̃cepti. sacͣmentũ baptismi sub figurali p̾cres¬
tione denuncians Nam int̾na diluit: qui o¬
scientiã purgat: Pedes abluit. qui in consũ.¬
matione suscipit sacment̾ũ: & scit. qi qͥ mun¬
dus ẽ ñ indigg& nisi ut pedes lau&. & qr part̾ꝰ¬

Expanded text:
Lignis tamen adhibitis ignis iste succenditur, usque Lignis tamen adhibitis ignis iste succenditur, usque ad lignum enim in carne passio fuit Christi; ubi autem suspensus in ligno est, dispensatio carnis finita est: Resurgens enim a mortuis ascendit ad coelum quod iter ejus natura ignis ostendit, unde carnem, sed nunc jam non novimus . Holocaustum namque carnis ejus per lignum crucis oblatum, terrena coelestibus et divinis humana sociavit. Intestina sane cum pedibus aqua dilui jubet sermo praecepti, sacramentum baptismi sub figurali praedicatione denuntians. Nam intestina diluit, qui conscientiam purgat; et pedes abluit, qui consummationem suscipit sacramenti, et scit quia qui mundus est non indiget, nisi ut pedes la
Abbreviated transcription (Latin):
habeat eminentiȩ Hoꝵ gͦ singłoꝵ causas dissere¬
re. & alia quidem incipientib. alia uͦ his qui
iã ꝓficiunt in fide xp̃i. alia autẽ illis qͥ iam
ꝑfecti st̃ in scientia & caritate eius aptare: hoc
est m̃bratĩ uitulũ diui sisse S & qui nouit
ꝓpħis ꝓfectus accesserit. que uͦ in eugłus ple¬
nitudo ꝑfectionis habeatur: uł qui docere po¬
test quo uerbi lacte alendi sunt paruuli in ap̃o
& quo uerbi oleo refouendi sint qui infir man¬
impinguandi sint athlete xp̃i: qui hec singła
nouit sp̃ali ratione diuidere : potest huiꝰmodi
doctor ille sacerdos uideri. qui imponit super
altare holoc austũ ꝑ m̃bra diuisũ Addit & li.¬
enĩ ẽ diuinitas. xp̃i: quo ignis iste festinat Con¬
uenient᷑ gͦ om̃ia hec que in corpore a salua¬
tore gesta it̃. & celestis ignis assumpsit: &
ad diuinitatis eius naturã cuncta restituit.

Expanded text:
habeat eminentiae. Horum ergo singulorum causas disserehabeat eminentiae. Horum ergo singulorum causas disserere, et alia quidem incipientibus; alia vero his qui jam proficiunt in fide Christi; alia autem illis qui jam perfecti sunt scientia: et charitate ejus aptare, hoc est membratim viprofectus, accesserit; quae vero in Evangeliis plenitudo perfectionis habeatur, vel qui docere potest, quo verbi lacte alendi sint parvuli in Christo, et quo verbi olere refovendi sint qui infirmanimpinguendi sunt athletae Christi; qui haec singula novit spiritali ratione dividere, potest hujusmodi doctor ille sacerdos videri qui imponit super altare holocaustum per membra divisum. Addit et lienim est divinitas Christi quo ignis iste festinat. Convenienter ergo omnia haec quae in corpore a Salvatore gesta sunt coelestis ignis assumpsit, et ad divinitatis ejus naturam cuncta restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
dño Quomͦ decorietur caro uerbi dĩ. q̃ hic
uitulus nominat᷑. & quomͦ m̃butt̾i dixidatur
a sacerdotibꝰ. opere peiũ ẽ adu̾tere Ego puto
quod ille sacerdos detrahit coriũ uttuli oblati
in holocaustũ. & deducit pellem qua menbra
entiȩ. non in humili aliquo loco ponit. s in alto
& sc̃o. id ẽ super altare collocat. cũ ñ indignis
hominib & humilẽ uitã ac terrenã duceitib
pandit diuina mysteria. s illis qui attare dei
st̃: in quib semꝑ ard&e dixinꝰ ignis. & semꝑ con¬
sumit᷑ caro Suꝑ gͦ hos tales: menbrati diuisus
iste holocausti uitulus collocat᷑. Diudit nãq
menbratĩ uitulũ. qui explanare ꝑ ordinẽ po¬
test. & cõpetenti distinctione disserere. qui
sit ꝓfectus. xp̃i fimbriã contiginse: qͥ uͦ. pedes
eius lauisse lacrimis. & capillis capitis exter¬
sisse: qnͣto aut̾e his potiꝰ sit. caput eiꝰ unxisse
myrra: sed & in pectore euis recubuisse. quid

Expanded text:
no. Quomodo decorietur caro Verbi Dei quod hic vitulus nominatur, et quomodo membratim dividatur a sacerdotibus operae pretium est advertere. Eos puto quod ille sacerdos detrahit corium vituli oblati in holocaustum, et detrahat pellem qua membra entiae, non in humili aliquo loco ponit, sed in alto et sancto, id est super altare collocat, cum non indignis hominibus et humilem vitam ac terrenam ducentibus pandit divina mysteria, sed illis qui altare Dei sunt, in quibus semper ardet divinus ignis, et semper consumitur caro. Super hos ergo tales, membratim divisus iste holocausti vitulus collocatur. Dividit namque membratim vitulum, qui explanare per ordinem potest, et competenti distinctione disserere qui sit profectus Christi fimbriam contigisse; qui vero pedes ejus lavisse lacrymis, et capillis capitis sui extersisse; quanto autem iis potius caput ejus unxisse misto, sed et in pectore ejus recubuisse, quid
Abbreviated transcription (Latin):
facere: & a dei conspectu discessisse peccantem:¬
S ut uideo ihetro non frustra uenit ad moẏsen
nec frustra manducaxit panẽ cũ seniorib po.¬
puli. in conspectu dĩ: Dat erũ consiliũ moysi ꝓ.¬
babile satis & utile: ut eligat uiros & consti.¬
potentes. & odientes suꝑbiam: Tales eñ opor¬

Expanded text:
facere, et a Dei conspectu discessisse peccantemfacere, et a Dei conspectu discessisse peccantemspectu Dei discedere. Non frustra venit Jethro ad Moysen, nec frustra manducavit panem cum senioribus populi in conspectu Dei; dat Moysi consilium probabile et utile, ut eligat viros, et constipotentes et odientes superbiam. Tales enim opor
Abbreviated transcription (Latin):
Omne gͦ quod faciynt sci. in conspectu dei
faciunt: peccator a conspectu dei fugit.
Deniq scͥptũ ẽ. qr adã postꝗͣ peccauit. fug̾it a
conspectu dĩ: & interrogatus respot dit :
Audiui in qͥt uoce tuã & abscondi me. quia
eram nudus S & caẏn posteaqͣm ꝓ parricidio
condempnatus a do ẽ: exiit inquit ã faciedĩ.
& habitauit in terra naid ł oe iit cͦs ã facie
dĩ : qui indiggnꝰ est in conspectu dĩ Sc̃i autẽ¬
&̾ manclucant & bibunt in conspectu lĩ: &
om̃ia que agunt in conspectu dei agunt: Ego
amplius adhuc locũ p̾sent̾e discutiens. uideo
qr qui pleniorẽ scientiã dĩ accipiunt. & ple.¬
nius dixinis imbuti sunt disciplinis. isti &̾e si
malũ faciynt. corã dõ faciunt. in conspectu
dei faciynt: sicut ille qui dix̃: Tibi soli pecaa.¬
ta.& dicit. peccaxi Qui aute disceclit a con¬
spectu dñi. nescit conuerti: & pec catu peni¬
tendo purgare Hoc gͦ int̾est. malũ cora deo

Expanded text:
Omnia ergo, quae faciunt sancti, in conspectu Dei faciunt, peccatores autem a conspectu Dei fugiunt. Denique scriptum est, quia Adam, postquam peccavit, fugit a conspectu Dei, et interrogatus respondit: Audivi vocem tuam, et abscondi me, quia eram nudus. Sed et Cain, postquam pro parricidio condemnatus est a Deo: Exiit, inquit, a facie Dei, et habitavit in terra Noim. Exit ergo a facie Dei qui indignus est Dei conspectu. Sancti autem manducant et bibunt in conspectu Dei, et omnia, quae agunt, in conspectu ejus agunt. Ego amplius adhuc locum praesentem discutiens video, quia qui pleniorem scientiam Dei accipiunt, et plenius dicoram Deo faciunt, et in conspectu ejus faciunt, sicut ille qui dixit: Tibi soli peccatet, et dicit: Peccavi. Qui autem discedit a conspectu Dei, nescit converti, et peccatum poenitendo purgare. Hoc ergo interest, malum coram Deo
Abbreviated transcription (Latin):
solum que in terris. sed & que in celis st̃. idem ip.
e sit uitulus. qui in cęlis quidem ñ ꝓ peccato
seci ꝓ munere oblatus ẽ: in terris aitẽ ubi ab
adam usq ad moysen peccatũ regnauit. oblatꝰ
sit ꝓ peccato. & hoc est passum esse exctͣ castra:

Expanded text:
tolum, quae in terris sunt, et quae in coelis sunt. Ipse enim est vitulus qui in coelis, non pro peccato, sed pro munere oblatus est. In terris autem, ubi ab Adam usque ad Moysen mors regnavit, oblatus sit pro peccato: hoc est passus est, extra castra
Abbreviated transcription (Latin):
lege dñi meditari. & omnes scripturas memo.¬
tulissem Certe si non om̃ia possumus saltẽ
opera miscđiȩ. & implentes dixina p̾cepta
sacͥficiũ cũ thure & oleo offeramꝰ in memoriã
dño E & his gͦ edocemini. ut que auditis in
eccła tanqͣm muncda animalia ueluti rumi-¬
nantes ea reuocetis ad memoriã: & cũ corde
ur̃o que dicta sunt conferatis Quod si aliqͣ¬
memoriȩ superfuerint. & intellectũ ur̃m
suꝑauerint: facite quod p̃sentis mandati
auctoritas p̾cipit dicens qđ autẽ suꝑ fuerit
ex bis: manducabt᷑ aaron & filii eius Si
quid superauerit. & excesserit intellectum
tuũ. uel memoriã tuã. serua aaron. hoc est
reserua sac̾doti. reserua doctori: ut ipse hec
manduc&. ipse discutiat. ipse exponat. Si c̃
& alibi idem moyses dic̃. Interroga patres tu.¬
os & annunciabunt tͥ: prb̃os tuos & dicent tͥ:¬

Expanded text:
lege Domini meditetur, omnes Scripturas memotulissem. Certe si non omnia possumus, saltemopera misericordiae, et implentes divina praecepta, sacrificium cum thure et oleo offeramus in memoriam Domino. Ex his ergo edocemini, ut quae auditis in Ecclesia, tanquam munda animalia, velut ruminentes ea, revocetis ad memoriam, et cum corde vestro, quae dicta sunt, conferatis. Quod si aliqua superfuerint, et intellectum vestrum superaverint, facite quod praesentis mandati authoritas praecipit, dicens: Quod aut superfuerit, ex his manducabit Aaron et filii eius. Si quid superaverit et excesserit intellectum tuum vel memoriam tuam, serva Aaron: hoc est, reserva sacerdori. reserva doctori, ut ipse hoc manducet, ipse discutiat, exponat ipse. Sicut et alibi Moyses dicit, Interroga patres tuos, et annunciabunt tibi: presbyteros tuos et dicent t
Abbreviated transcription (Latin):
fuscipiam. & ab homine gentili alieno a popło
ꝓnon quis dicat: sed quid dicat auscultat. Un.¬
enter a gentilib di ctũ. non contituio cũ aucto¬
ris nomine spernere debemꝰ & dicta: nec ꝓ¬
eo quod legem a do clatã tenemus conuenit
nos tumere suꝑbia. & sꝑnere uerba prudenti.¬
nũ est continentes. Quis aitte̾ hodie eoꝵ qui

Expanded text:
cipiam, et ab homine gentili, alieno a populo non quis dicat, sed quid dicatur auscultat. Nenter a gentilibus dictum, non cum auctoris nomine spernamus et dicta; nec quia legem Dei tenemus, convenit nobis tumere superbia et spernere prudentinu
Abbreviated transcription (Latin):
tione ueniente Est aute masculus: site macula:
Masculus uere ẽ: qui peccatu qł ẽ femineȩ fragilita¬
tis iegnorat: Solus qͦ ile masculus. solus sine ma¬
culo est. qui peccatum non fecit. nec dolus in-¬
uentus ẽ in ore eius: & qui acceptus cont᷑ dñm.
offert᷑ ad ostium tab̾naculi Ad ostisi tab̾nacu¬
li non ẽ intͣ ostiũ. s extͣ ostiũ: Eixtͣ ostiũ & cñ
receper. Non est eͦ ingressus tab̾riaculũ illud
ad quod uenerat . s. a ei ostiũ eius oblatus est
holocaustũ: qr eactͣ castra passus ẽ Nlam & illi
mali coloni uenientẽ filiũ patris fartilias. eie

Expanded text:
tione venientem, hic est masculus sine macula. tione venientem, hic est masculus sine macula. Masculus vere est, qui peccatum quod est femineae fragilitatis ignorat. Solus ergo ille masculus, solus sine macula est, qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Et qui acceptus contra Dominum offertur ad ostium tabernaculi. Ad ostium tabernaculi non est intra ostium, sed extra ostium. Extra ostium etenim receperunt. Non est ergo ingressus tabernaculum illud ad quod venerat, sed ad ostium ejus oblatus est holocaustum, qui extra castra passus est: nam et illi mali coloni venientem filium patrisfamilias eje
Abbreviated transcription (Latin):
hoem loco hominẽ que appellauit. & pͥmũ
in om̃ib posuit ad offerendũ munꝰ dd̾ intel¬
uigenddũ esse om̃e humanũ arbitr or genus.
e ipsũ dici hominẽ qui holo caustĩ offerat.
uitulũ ex błib sine macula Iste au̾t uttu¬
lus une macula. uide si non ille saginatus
est uitulus quẽ pat̾ ꝓ reggresso ac restituto
sibi illo qͥ perierat filio. quiq omnẽ eiꝰ sub¬¬
stantiã dilapidauerat iugulauit. & fecit
conuixiym magñu. & leticiã habuit: ita
ut letarent᷑ in cęlo angeli super uno pec¬
catore penitentiam agente. Homo gͦ ite qͥ
perierat & inuentus est. qm nichil habuit. ꝓpͥs
substantiȩ quod offerr&: c̃uncta nanq dilapi¬
dauerat utuens luxuriose: inuenit istu ui.¬
tulũ celitus quidem missũ. s ex patri archarũ
ordine & conexis ex abraham generationu suc¬
cessionib uenient̾e. & iccirco ñ dix̃. uitułũ. &
siluit. ut uideat᷑ uitiilus qͥcũq mandatꝰ. sed
uitulũ ex bubus: id ex patriarchar̃u genera¬

Expanded text:
 loco hominem quem appellavit et primum in omnibus posuit ad offerendum munus Deo, intelligendum esse omne humanum arbitror genus, et ipsum dici hominem qui holocaustum offerat vitulum ex bobus sine macula. Iste autem vitulus sine macula vide si non ille saginatus est vitulus, quem pater pro regresso ac restituto sibi illo qui perierat filio, quique omnem ejus substantiam dilapidaverat, jugulavit, et fecit convivium magnum et laetitiam habuit, ita ut laetarentur angeli in coelo super uno peccatore poenitentiam agente. Homo ergo iste qui perierat et inventus est quoniam nihil habuit propriae substantiae quod offeret, cuncta namque dilapidaverat, vivens luxuriose, invenit istum vitulum, coelitus quidem missum sed ex patriarcharum ordine, et connexis ex Abraham generationum successionibus venientem, et idcirco non dixit vitulum, et siluit, ut videatur vitulus quvitulum ex bobus, id est, ex patriarcharum genera
Abbreviated transcription (Latin):
rent ad te Audiant pͥncipes popłi. & pb̃ri ple¬
bis. qr debent om̃i hora popułu ixdicate. semper
Qͥ sine intt̾missione sedere in ixdicio: dirunere
lites: reconciliare dissidentes: in grãm reuocare
discordes: Discat unusquisq ex seripturis scĩsof.¬
ficiym suũ Moyses inquit ut sit in his que ad
dm̃ st̃: & uerbũ dei edisserat popłis Ceteri aũt
pͥncipes quos appellant tribunos: tribuni eñĩ¬
tribuni uel centuriones. uel qͥnqͣ genarii. p̾sint
minorib iydiciis. que ad singulos quosq ꝑti¬

Expanded text:
udient principes populi et presbyteri plebis, qui debent omni hora populum judicare, semper et sine intermissione sedere in judicio, dirimere lites, et reconciliare dissidentes, in gratiam revocare discordes. Discat unusquisque ex Scripturis sanctis officium suum. Moyses, inquit, ut sit in his quae ad Deum sunt, et verbum Dei edisserat populis. Caeteri vero principes, quos appellavit tribunos, quivel centuriones, vel quinquagenarii qui praesunt minoribus judiciis, quae ad singulos perti
Abbreviated transcription (Latin):
sequar: & absq ulla ut ipsi ridere nos solent
stropha uerbi. & allegoriȩ nubilo uocẽ legis¬
latoris excipiam: ego eccłasticus sub fide
xp̃i uiyens. & in medĩo eccłȩ positus ad sac̾¬
ficandũ uitulos & agnos & offerenda similã
cũ thure & oleo dixini pcepti auctoritate
compellor Hoc enĩ agunt: qͥ deseruire nos

Expanded text:
sequamur, et absque ulla, ut ipsi nos ridere solent, stropha verbi et allegoriae nubilo vocem legislatoris excipiamus, ego ecclesiasticus sub fide Christi vivens, et in medio Ecclesiae positus, ad sacrificandum vitulos vel agnos, et ad offerendam similam cum thure et oleo, divini praecepti auctoritate compello
Abbreviated transcription (Latin):
icut in nouissimis dieb uerbũ li ex maria uir.¬
gine carne uestitũ ꝓcessit in mundũ hẽ. & ali¬
ud quidem erat quod uidebat᷑ in eo aliud qđ
intelligebat᷑ carnis nanq aspectus in eo pate¬
bat om̃ib. paucis uͦ & electis dabat᷑ diyinita¬
tis agnitio: ita & cũ per ꝓpħas uel legis lato¬
rẽ uerbũ dĩ ꝓfertur ad homines. ñ absq cõpe¬
tentib ꝓfertur indumentis Nam sic̃ ibi
carnis: tta hic litterę uelamine tegit᷑. ut lit¬
tera quidem aspiciatur tanqm caro: latenꝰ uͦ
stiarũ diuersitas ac sacerdotũ minsteria des¬
cribunt᷑. S hec scđm litterã que tanꝗͣ caro
uerbi dĩ est: & indum̃tũ duunitatis eius dig¬
ni fortasse uel aspiciunt. uel audiunt. & indi¬
gni Sed beati st̃ illi oculi: qui uelamine lit¬
terȩ obtectũ intrinsecus dixinũ spm uident.
Et beati st̃ qui ad hec audiendda mundas aures
interioris hominis defer̾. Alioqͥn aperte in his¬

Expanded text:
icut novissimis diebus Verbum Dei ex Maria carne vestitum processit in mundum; et aliud quidem erat quod videbantur in eo, aliud quod intelligebatur carnis namque aspectus in eo patebat omnibus, paucis vero et electis dabatur divinitatis agnitio ita et cum per prophetas vel legislatorem Verbum Dei profertur ad homines, non absque competentibus profertur indumentis. Nam sicut ibi carnis, ita hic litterae velamine tegitur: ut littera quidem aspicitur tanquam caro, latens verstiarum diversitas ac sacerdotum ministeria describuntur; sed haec secundum litteram, quae tanquam caro Verbi Dei est et indumentum divinitatis ejus, digni fortassis vel aspiciant, vel audiant indigni: sed beati sunt illi oculi qui velamen litterae obtectum intrinsecus divinum spiritum vident, et beati sunt qui ad haec audienda mundas aures interioris hominis deferunt. Aggredi
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ dignat᷑ inferioris ssacerdotis acciꝑe:
nedũ laici. nedũ gentilis: S moyses qͥ erat¬
homo mansuetus suꝑ om̃s homines. accepꝰ
gentiles bonũ consiliu ꝓferrent apud moysen.¬
ut bonum & spiritalem intellectum affer¬
eos lex &e facia omnia sicut dicunt: Non
potest enim facere lex sic̃ iudei dict̃: qr in¬
firmatur lex in carne. id est it littera: & ni¬
chil potest scdm litteram facere Nichil enĩ
ad ꝑfectum acdduxit lex Sedm hoc autẽ
consilium quod nos afferimus ad legem: posst̃
omnia spiritalit̾ fieri. Fosst̃ & sacͥficia sp̃ita¬
lit̃ offerri. q̃ mͦ carnalit̾ ñ possunt: potest &¬

Expanded text:
nsilium dedignantur inferioris, etiam sacerdotis, nedum laici, nedum gentilis: sed Moyses, qui erat mansuetus super omnes homines , accepti gentiles bonum consilium proferrent, apud Moysen bonum et spiritualem intellectum affeeos lex faciens omnia quae dicerent. Non enim potest facere lex sicut Judaei dicunt, quia infirmatur lex in carne, id est in littera, et nihil potest secundum litteram. Nihil enim ad perfectum adduxit lex . Secundum hoc autem consilium quod nos afferimus ad legem, possunt omnia spiritualiter fieri, et sacrificia offerri, quae modo carnaliter non possunt; potest
Abbreviated transcription (Latin):
gere potest: uelut si dicamꝰ actus eius. & forti¬
tudo: & pes. quo in cedit ad bona uel mala:
Quia gͦ scandalũ patit᷑ anima. ñ solũ in fide sed¬
& in actib deicit᷑. que ꝑ manus significant᷑¬
& pedes. auferunt᷑ illiꝰ qui offendiculũ p̾buit.
Manus. quib ñ bene oꝑatur: & pedes quib non
bene incedit : Rec ipi& & cõbusturã qͣm com¬
ho c ostñditur. ut iste ꝑcussor om̃ib detrunꝰ¬
catus menbris a corpore excidat᷑ eccłȩ: ut &¬
cribit eccłȩ. inter cetera p̾cipit. ñ ꝑcussor̾e. ne
percutiens p̾ggnantes mulieres animas incipi¬
entes: ponat animã ꝓ anima. oculũ ꝓ oculo.

Expanded text:
gere potest: velut si dicamus actus ejus et fortigere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam qua comhoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut cribit Ecclesiae, inter caetera praecipit, non percussorem : ne percutiens praegnantes mulieres, id est animas insipientes, ponat animam pro anima, oculum pro oculo,
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem: Ponat &e oculũ ꝓ oculo Si oculũ
lesit animȩ. id est intellec tu eius turbauerit.
auferatur oculus eius ab eo qui ȩccłȩ preest:
& intellectus eiꝰ ille turba tꝰ & ferox qui
scandalũ generat desecet᷑. S & si dente lesit
auditoris. quo suscipiens cybũ uerbi uł cõ
minuere uel molarib terere solitus erat. Ut
lit. ut contentione ipsius non possit anima
subtilit᷑ & sp̃alit̾ susciꝑe u̾bũ dei. auferat᷑
dens eiuis. qui ñ bene scͥpturarũ cõminuit &
dixidit cybos: fortassis enĩ ꝓpt̾ hoc & alibi
dr̃ de dũo: dentes peccatoꝵ contruusti Et
alibi nichilominus scribit᷑. Qui manducat
uuã acerbã: obstupescent clentes eius Et ali¬
bi: Molas leonũ confringet dñs Sic gͦ ꝑ m̃¬
bra dr̃ ledi anima. & ꝑcuti Manũ quoq ꝓ
manu & pedem ꝓ pede deposcit Manus eft
animȩ uirtus. quȩ tenere aliquid & constrit¬

Expanded text:
ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum ad fidem. Ponat etiam oculum pro oculo. Si oculum laesit animae, id est, intellectum ejus turbavit, auferatur oculus ipsius ab eo qui Ecclesiae praeest; et intellectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et lit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi: Molas leonum confringet Dominus . r laedi anima et percuti, manus quoque pro manu, et pes pro pede deposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constrin
Abbreviated transcription (Latin):
restituat animȩ ea q̃ perdidit: & hec iã facit
cũ honore. cũ modestia. cũ patientia. sicut
apłs dicit. cũ mansuetudine corripientes eos
qui resistunt: ñ cũ lite. sic̃ pͥus cũ scandalum
intulit Qđ si formatus ĩa fuerit infans : dabit
animã ꝓ anima formatus infans potest uide.¬
ri sermo dei in corde eius animȩ. quȩ grãm bap¬
tismi consequuta est: uel quȩ euidentiꝰ & clarius
uerbũ fidĩ concepit Hec gͦ si nimia contentio.¬
ne doctoꝵ percussa abiecerit uerbũ. & inuen¬
ta fuerit esse de illis de quib dicebat apłs. iam
enĩ queclam conuersȩ sunt retro pꝰsathanan:
animã ꝓ anima dabit Uel de die iudicii ac.¬
cipiendũ ẽ. apud eũ iudicẽ qͥ potest animã &e
sis etiã illud aptari. ut qui sibi consciꝰ tanti scan¬
dali fuerit. ponat animã suã ꝓ anima illiꝰ qͦm
scandalirauerit. & usq ad mort̾e d&e operam
quomͦ redeat: quomͦ reparet᷑. qͦmͦ restituat᷑

Expanded text:
haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei concepit. Haec ergo si anima, contentione doctorum percussa, abjecerit verbum et inventa fuerit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: Jam enim quaedam conversae sunt retro post Satanam , animam pro anima dabit, vel in die judicii accipiendum est, apud eum judicem, qui potest animam et sis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur
Abbreviated transcription (Latin):
uultui di ꝑ nobis: semꝑ inqͥt uiuens ad int̾¬
pellandu ꝓ m. Si cͦ duo intelligunt᷑ uela¬
mina. que uelut pontifex ingressus est iħe
consequent a sac ficiũ duplex unttelligendũ est
per quos & terrestria saluauerit & cxlestia. Deniq
e ea que sequunt᷑. plus celesti sacͥficio. qͣm terreno

Expanded text:
vultui Dei pro nobis: Semper, inquit, vivens ad interpellandum pro his. Si ergo duo intelliguntur velamina, quae velut pontifex ingressus est Jesus, consequenter et sacrificium duplex intelligendum est, per quod et terrestria salvaverit et coelestia. Denique et ea quae sequuntur, plus coelesti sacrificio quam terreno
Abbreviated transcription (Latin):
ua: Nemo gͦ potest audire uerbũ dĩ. nͥ prius
surus enĩ ẽ paulopost ad ceña nuptialemman.¬
cducaturus est de carnib agni: potaturus est¬
poculũ salutare: Nemo intr&e ad hanc cenam
feceris Audi gͥ nc̃ & scĩficationis genus Ne
accesseritis inquit ad mulierẽ. hodie & ciusti

Expanded text:
em? Nemo ergo potest audire verbum Dei, nisi prius surus est enim paulo post ad coenam nuptialem, manducaturus de carnibus agni, et potaturus poculum salutis. Nemo intrat ad coenam hanc feceris. Audi sanctificationis genus: ne accesseris, inquit, ad mulierem hodie et crastin
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut euidentius scire possimus quid sit conu̾¬
qͥ cũ recitant᷑ uerba legis. cõmunib fabulis oc.¬
cupat᷑: au̾sus ẽ Om̃is qui cũ legit᷑ moyses de
negociis scłi. de pecunia de lucris. sollicitudi¬
ne gerit: au̾sus est: Om̃is qͥ possessionũ cura
stringit᷑. & dixitiarũ cupiditate distenditur.
qͥ głf scłi & mundi honorib stud&. au̾sus est
Sed & qui ab his quidẽ uidetur alienꝰ. assistit
autẽ & audit u̾ba legis. & uultu atq oculis
intentus. eor de tam̃ &e cogitationib euagat᷑.¬

Expanded text:
ersus a Domino, ut scire possimus quid sit conv cum recitantur verba legis, communibus fabulis occupatur, aversus est. Omnis qui, cum legitur Moyses, de negotiis saeculi, de pecuniis, de lucris sollicitudinem gerit, aversus est. Omnis qui possessionum curis stringitur, et divitiarum cupiditate distendi et mundi honoribus studet, aversus est. Sed et alius qui ab his quidem videtur alienus, assistit autem et audit verba legis, et vultu atque oculis intentus, corde tamen et cogitationibus evagat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput hostiȩ. & iugulabunt uctulũ contra
dnm. de offerent filii a aron sacerdotis sangui¬
ne: & effundent sanguinẽ ad altare in circuitu
quod ẽ adostiũ tabnaculi testimonii Potest qͥdẽ
iuidi ob hoc dictũ qr de filiis a aron erant anna
& cayphas. & ceteri om̃s. qui consiliũ agentes ad¬
uersum iħm ꝓnunciauer᷑ eum reũ mortis: & effu¬
der sunguine eius cirea hasim altaris tab̾nacłi
testimonu: Ii & enĩ esfundit᷑ sanguis. ubi erat al
tare. & dusis euissic & ipse dñs dixit Quia ñ

Expanded text:
 caput hostiae, et jugulabunt vitulum contra Dominum, et offerent filii Aaron sacerdotes sanguinem, et effundent sanguinem ad altare in circuitu quod est ad ostium tabernaculi testimonii. Potest quidem videri ob hoc dictum quod de filiis Aaron erant Anna et Caiphas, et caeteri omnes qui consilium agentes adversum Jesum pronuntiaverunt eum reum mortis, et effuderunt sanguinem ejus circa basem altaris tabernaculi testimonii. Ibi etenim effunditur sanguis ubi erat et altare et basis ejus, sicut et ipse Dominus dixit: Quia non
Abbreviated transcription (Latin):
hic pͥmũ uocauit moyses iħm. & dix̃ ei Elige ⁊̃
ut eligat sibiapsi uiros potentes de popło Non
poterat moyses eligere. sed iħc solus est qͥ possit
gistis: sed ego uos elegi Ipse enĩ ẽ electoꝵ dipe:
ipse potentium princeps Ipse ẽ qui confligit
cũ amalecb Ipse ẽ qui intrat in domũ fortis.
&̾ alligat forte̾: & uasa eius diripit: S inte¬
xat: Ascendit inquit moyses non in u̾ticẽ mon¬
tis. s in uerticẽ collis Seruabat᷑ enĩ ei tunc
ascendere in uerticẽ montis. cũ ascensurꝰ
erat iħc & cũ ipso moyses & helyas: & ibi tͣłs¬
for mandus in głam. Nunc gͦuelut non-¬
dũ glorificatus eic tnͣsformatiõne iħu. ñ
moyses manus: superior fiebat isrł: Moyses¬
quidem eleuat manus: non eoctendit: Ihꝰc¬
Extendi manus meas ad popłm ñ creden-¬

Expanded text:
Hic primum vocavit Moyses Jesum, et dixit ei: Elige viros ut eligat sibi viros potentes de plebe: non poterat Moyses eligere, sed solus Jesus, qui ait gistis, sed ego vos elegi . Ipse est electorum dux et potentium princeps. Ipse confligit cum Amalec. Ipse enim intrat in domum fortis, et alligat fortem, et vasa ejus diripit. Elis. Ascendit, inquit, Moyses non in verticem montis, sed in verticem collis. Servabatur enim ei tunc ascendere in verticem montis cum ascensurus erat Jesus, et cum ipso Moyses et Elias, et ibi transformandus in gloria. Nunc ergo velut nondum glorificatus de transformatione Jesu, non Moyses manus, superabat Israel. Moyses elevat manus, non extendit; JeExtendi manus ad populum non creden
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iudicent popłm de minorib causis Uer¬
bũ aut̃e quod qͣuius fuerit: referant ad ipis¬
erit concilio: de alio autẽ reus erit iucdicio: &¬
Ae alio reiserit gehennȩ ignis: s & de uerbooti¬
oso dicimur p̃staturi rationẽ. Et non dix̃ qͥa
do pͥstabimus rationẽ : sic̃ de ꝑiyrio dic̃. reddeᷤᷤ
ute dño iramenta tua. Uerũ & regina au

Expanded text:
qui judicent de minoribus causis; verbum autem quod gravius fuerit, referant ad ipsumerit concilii; de alio autem, Matth. XII: Reus erit gehennae ignis. Sed et de omni verbo otioso dicuntur reddere rationem. Et ideo non dixit quia Deo praestabimus rationem, sicut de perjurio. Reddes autem Domino juramenta tua. Matth. XII: Regina qu
Abbreviated transcription (Latin):
&e ut stellȩ celi multiplicent᷑ Aliis in contͣri¬
um cedit : descendisse in egiptu Scio ego¬
iheroboam fugientẽ a salomone descendisse
dinem. sed scidisse & corrupisse populũ dei :
qr descendens in egiptu accepit a susachi re¬
ge uxorẽ. thecimene uxoris eius sororẽ S¬

Expanded text:
ut stellae coeli in multitudine. Aliis in contrarium cedit descendisse in Aegyptum. Scio Hieroboam fugientem a Salomone descendisse m, et scidisse et corrupisse populum Dei; quia descendens in Aegyptum accepit a Susachim rege uxorem Tethimenem uxoris ejus sororem.
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ubtiliorẽ & sp̃alem intelligentiã ꝓuocat au-¬
ditores. & uult eos nichil carnale in lecge sen¬
tire. dic̃. ut qͥ uult auferri uelam̃ de corde suo
conuertat᷑ ad dñti: ñ quasi ad carne̾ dñm. est
dñm Si enĩ quasi ad dñm conuertat᷑. de carna¬

Expanded text:
subtiliorem et spiritalem intelligentiam provocat auditores, et vult eos nihil carnale in lege sentire; dicit: Qui vult auferri velamen de corde suo, convertatur ad Dominum, non quasi ad carnem Dominum; est Dominum. Si enim quasi ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm manducaret panẽ de cȩlo & bib& aqũã
cebitis Est gͦ tempus qͣndo dñs pugnat p
nobis. nec permittit nos temptari suꝑ id qđ
possumus: nec impares uirib sinit ad fortis ue¬
impleuit Et tu gͦ cũ ceꝑis manducare man¬
na. panẽ cȩlestem uerbi dei. & bibere aqua de
petra. cumq ad interiore doctrinę sp̃alis ac¬
cesseris: sperato pugnã. & p̃parate ad belsu:¬

Expanded text:
m manducaret panem de coelo, et biberet aquam cebitis. Est ergo quando Dominus pugnat pro nobis, nec permittit tentari supra id quod possumus, nec impares viribus sinit ad fortem veimplevit; et tu ergo cum coeperis manducare manna, panem coelestem verbi Dei, et bibere aquam de petra, cumque ad interiora doctrinae spiritualis accesseris, exspecta pugnam, praepara te ad bellu
Abbreviated transcription (Latin):
sariis. & ꝓst̾nit᷑. Post hec uenit ad mont̾e clĩ
ille exiit ei obuiam de castris. & non eũ duc̃
ad montẽ cli̾. s ducit eũ ad tab̾naculũ suũ:
Non enĩ poterat sacerdos madian ascendere
in mont̾ẽ dei : sed nec in egyptũ descendere¬
uenit cũ filiis eius Non enm potest descen¬
dere in egyptu & subire agones egiptios. nͥ

Expanded text:
 Post haec venit ad montem Dei i exiit obviam de castris, nec duxit eum ad montem Dei, sed ad tabernaculum suum. Non enim poterat sacerdos Madian ascendere in montem Dei, sed nec in Aegyptum descenderevenit cum filiis. Non enim poterat descendere in Aegyptum, et subire agones Aegyptiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ tͣnsieris rubrũ mare. etiã si ad mara uene¬
ris. & fuerit tibi amaritudo in dulcedine u̾sa:
&̾ si in helym ueneris ad duodecĩ fontes aquarũ.
& septuaginta arbor es palmarũ: &iã si raphy¬
dẏm p̾terieris. ceterosq ꝓfectus ascenderis. ñ¬
dũ ad huiuscemodi uerba idoneus iudicaris.
sed cũ ueneris ad montẽ sẏna Multis gͦ ante
laborib peractis. multis erũpnis & temptationib
superatis: uix aliqͣndo mereberis p̾cepta suscipere
libertatis. & audire a dño Ego sũ dñs ds̃ tuus
qͥ eduxi te de terra egipti: de domo seruitutis:

Expanded text:
cum transieris mare Rubrum, etiamsi ad Maram venecum transieris mare Rubrum, etiamsi ad Maram veneris, et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa; etiamsi in Elim veneris ad duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum; etiamsi Raphidim praeterieris, caeterosque profectus ascenderis, nondum ad ejuscemodi verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praecepta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis.
Abbreviated transcription (Latin):
ͦ egiptus. ista terrena ꝓiuncia filiis isrł domꝰ dr̃
seruitutis ad cõparitionẽ uideȩ & ierłm. quȩ eis
domꝰ efficit᷑ libertatis. ita ad cõparationẽ cȩle¬
stis ierłm. quȩ ut ita dicã mat᷑ ẽ lib̾tatis. totꝰ
hic mundus. & om̃ia que in mundo st̃. domus
est seruitutis Et qm̃ de paradyso libertatis. ꝓ
pena peccati ad huiꝰ mundi uentũ fuerat serui¬
tutẽ:. iocirco pͥmus sermo decalogi id est prima
mandatoꝵ dĩ uox. de libertate ꝓfert᷑ dicens.
eggo sũ dñs ds̃ tuus qͥ eduxi te de terra egypti.
de domo seruitutis: Hanc uocẽ in egipto positꝰ
audire non poteris: &iã si tͥ in iungat᷑. ut pascha
facias: & si accingaris lu̾bos. & sandalia acci.¬
pias in pedib : & si uirgã teneas in manu. &
arima cũ a maritudine comedas Et qͥd dico
in ecipto positus hec audire ñ poteras: s ne
inde quidem ꝓfectus. in pͥma stati mansione
hec audire potuisti. nec in scđa. nec in t̾cia: nec

Expanded text:
egyptus ista terrena provincia filiis Israel domus dicitur servitutis, ad comparationem Judaeae et Jerusalem quae eis domus efficitur libertatis, ita ad comparationem coelestis Jerusalem, quae, ut ita dicam, mater est libertatis, totus hic mundus, et omnia quae in mundo sunt, domus est servitutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena peccati ad hujus mundi ventum fuerat servitutem, idcirco primus sermo decalogi, id est prima mandatorum Dei vox, de libertate profertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qr populus sitiit aqu̾a: qui debuit sitire iusti.¬
& magister insipientiũ. Corrigit culpas. & emen¬
dat errorẽ: & dicit ad moysen. ut sumat uirgã
& percutiens petr̃a eclucat eis aqu̾a Uult enĩ
eos iam de petra bibere. iuilt eos ꝓficere: & ad
interiora uenire mysteria Murmurauer̃ enĩ ad¬
ysen. murm᷑at aduersũ eũ. & displicet ei lex. que
ut inde bibat & reficiat sitim suam Sed¬

Expanded text:
ergo populus aquam, qui debuit sitire justi, magister insipientium, corrigit culpas et emendat errores, dicens ad Moysen ut sumat virgam, et percutiat petram, et educat aquas. Vult enim eos jam de petra bibere et proficere, et ad interiora mysteria venire. Murmuraverunt enim adysen murmurat adversus eum, et displicet ei lex quae ipsam, ut inde bibat et reficiat sitim suam.
Abbreviated transcription (Latin):
audieri que legunt᷑: statĩ discedt̃. Nulla ex
his que lecta st̃ inquisitio adinuic̾e. nulla col.¬
latio: nusqͣm memoria mandati illiꝰ. qͦ te dixina
lex cõmon&e: Inter roga maiores tuos & dicent
tibi. p̃soiteros tuos. & annunciabt̃ tͥ. Alii ne ha
ipsũ quidem patient̾ expectant: usq dũ lectioneᷤ
in eccła recitent᷑: Alii uͦ nec si recitent᷑ sciynt.
s in remotiorib dnĩcȩ domꝰ locis. scłarib fabuł
occupant᷑. De quib ego ausus sum dicere: qͥa
cũ legit᷑ moyses. ia̾ ñ uelam̾ suꝑ cor eoꝵ s pari¬
es quidã. & murꝰ ẽ positus: S enĩ ille qͥ adest.¬

Expanded text:
audierint quae leguntur, statim discedunt; nulla ex his quae lecta sunt inquisitio adinvicem, nulla collatio, nusquam memoria mandati illius, quo te divina lex commonet: Interroga patres tuos, et dicent tibi; presbyteros tuos, et annuntiabunt tibi . Alii ne hoc ipsum quidem patienter exspectant, quod lectiones in ecclesia recitentur. Alii vero nec si recitentur sciunt, sed in remotioribus Dominicae domus locis, saecularibus fabulis occupantur. De quibus ego ausus sum dicere, quia cum legitur Moyses, jam non velamen super cor eorum, sed paries quidam et murus est positus: »
Abbreviated transcription (Latin):
dñi exeas de deserto sin: & uenias in raphidym
Sẏn enũ temptatio interp̾tat᷑. raphydyn uͦ. santtas
iudicii Qui bene exit de temptatione. & quem
temptatio ꝓbabilem reddit: iste uenit ad sani.¬
tatẽ iudicii In die enim iudicii sanus erit: &¬
sanitas cũ eo erit. qui in temptatione ñ fuerit
autẽ uicerit. dabo ei de ligno uitȩ: qđ est in
paradyso dĩ mei. Uenit gͦ ad sanitatẽ iuidicii:
qui bene disponit sermones suos in iudicio S¬

Expanded text:
ni exeas de deserto Sin, et venias in Raphidin. Sin enim interpretatur Tentatio; Raphidin vero, Sanitas judicii. Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, ipse venit ad sanitatem judicii. In die enim judicii salvus erit, et sanitas cum eo erit, qui in tentatione vit vicerit, dabo ei de ligno vitae quod est in paradiso Dei mei. Venit ergo ad sanitatem judicii qui bene disponit sermones suos in judicio. S
Abbreviated transcription (Latin):
que ansulis assita. & circulis suspensa. atq in¬
nexa funib ad modũ cortinarũ uigiiti &e
ceto in longũ atq in latũ .iiͦii. cubitis dis
plex ñ rũpit᷑. quȩ ẽ trinitatis fides: ex qua
depend&. & per qua sustinet᷑ om̃is ȩcolesia.
Uiginti aut̃ & octo cubitoꝵ quod in longĩi
distendit᷑. & in latũ qͣtuor. atrii uniꝰ m̃suri:¬
puto qđ inserta lex eugłiis designet᷑ Septe¬
nariꝰ nãq numerus legem significare sol&. ꝓ¬

Expanded text:
quae ansulis assuta, et circulis suspensa atque innexa funibus ad modum cortinarum viginti et octo in longum atque in latum quatuor cubitis distplex non rumpitur, quae est Trinitatis fides, ex qua dependet et per quam sustinetur omnis Ecclesia.ginti et octo cubitorum in longum distenduntur, et in latum quatuor cortinae unius mensurae, inserta lex 398 Evangelio designatur. Septenarius namque numerus legem significare solet
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ tuã: & obliyiscere popłm tuũ. & domuri
patris tui Uisitat gͦ te post peccatũ. & cõmo¬
n& te & in flagello & in uirga te uisitat.
peccato quod tibi diabolus pat subiecit: ut
reddat illud tͥ in sinu id ẽ dũ in corpore de¬
gis Et sic cõpletur reddi. peccata patrum
in sinus filioꝵ. in t̾ciã & quartã ꝓgeniem:
Ds enĩ .elans est. & animã qua sibi dẽpondit
in fide. ñ uult illã permanere in contamina.¬
tione peccati. sed uult eam etto purgari: uult¬
eam uelociter abicere om̃s inmundicias suas.
si cui forte subreptũ est Si uͦ ꝑman& in pci¬
cutis & dicit. non audiemꝰ uocem dñi. s faci¬
entes faciemus uoluntates nr̃as. & uicendemꝰ¬
regine cȩli. si c̃ ex ꝓbrat᷑ per ꝓpħam: tc̾ ser¬
uantur & iã ipsi ad aliam sapientiȩ senten.¬
eiam. quȩ dicit Qm̃qͥdem uocabã & non
audiebatis s ir ridebatis sermones meos
ctaq & eggo in ur̃am perditionẽ ridebo: uel

Expanded text:
omum patris tui . Visitat ergo tempus peccatum et commonet te: et in flagello et in virga te visitat pro peccato, quod tibi diabolus pater subjecit, ut reddat illud tibi in signum, id est, dum in corpore degis: et sic completur, reddi peccata patrum in sinus filiorum in tertiam et quartam progeniem. Dominus enim zelans est et animam quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in contaminatione peccati, sed vult eam cito purgari, et velociter abjicere omnes immunditias suas, sicuti forte surreptum est. Si vero permanet in peccatis et dicit, Non audiemus vocem Domini, sed facientes faciemus voluntates nostras, et incendemam, tunc servantur etiam ipsi ad illam Sapientiae sententiam quae dicit: Quoniam quidem vocabam et non audiebatis, sed irridebatis sermones meos, itaque et ego vestram perditionem irridebo . Vel