comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓpħam clicitur. yͥ credideritis nõ in tellige¬
tis. his ũb̾ aꝑte ostendit in differerentem i¬
agnicudinẽ trium ꝑsonaꝵ. Item in eodem.
Ru nempe clixisti unũ d̾m non ex partib eẽ q
põitum. ⁊ hoc de patre uis in telligi. Ille n¬
quis uirtus est in genita simplex. ⁊ tñ in huc
simplici uirtute młta uid̾is cõmemorare cũ
dicis. D̾s dm̃ genuit. bonus bomungenuit.
sapiens sapientem. clemens clementẽ. potñs
potentẽ. Nutnquid gͦ bonitas. ⁊ sapiencia ⁊
cdem̃cia.⁊ potencia. partes sunt umꝰ uirtutis
quam simpli cẽ ẽẽ dixisti. Si dix̾is partes sũt¬
simplex g̾ uirtus ex partib ꝯstat. & simp

Expanded text:
 7: Nisi credideritis, non intelligetis. His verbis aperte ostendit indifferentem magnitudinem trium personarum. Item in eodem: Tu nempe dixisti unum Deum non ex partibus esse compositum, et hoc de Patre tantum vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita, simplex; et tamen in hac simplici virtute multa videris commemorare, cum dicis: Deus Deum genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem, clemens clementem, potens possimus; numquid bonitas et sapientia et clementia et potentia partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, Partes suntsimplex ergo virtus ex partibus constat, et simpl
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas parit̃ cõuieniunt. U nũ ẽ gͦ potẽ¬
cia. sapr̃a. bonitas. patris.⁊ filii. ⁊ sp̃us scĩ
⁊ lri tres ead̾ potencia. cad̾ sapĩa. ead̾ boĩ¬
tas. uñ a peritur in triuitate sũma cẽ ꝑ
deo potencia sipĩa bonitas. insac̃ tñ sq̃p¬
tura firquent᷑ solent ħ om̃ia distincte ad
ꝑ̃s teferr̃i. ut ꝑat̾ pocencia. filio sapĩa. sp̃ui¬

Expanded text:
personis pariter conveniunt. Una est ergo potentia, sapientia, bonitas Patris, et Filii, et Spiritus sancti; et hi tres eadem potentia eadem sapientia, eadem bonitas. Unde aperitur in Trinitate summa esse Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina distincte ad personas referri, ut Patri potentia, Filio sapi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃ẽ .s. datur ã se ip̃o ut p̃dc̃m ẽ. gͦ refertur
adse ip̃mꝰ huus q̃stionis d̾t̾minatõem in
p̾cerũ differimꝰ donec tractemus de his q̃ re¬
latĩe dicunt᷑ de deo ex tempore u quib da¬
tũ ⁊ donatũ ꝯtinetur.

Expanded text:
s sanctus datur a seipso, ut praedictum est, ergo refertur ad seipsum. Hujus quaestionis determinationem in posterum differimus, donec tractemus de his quae relative dicuntur de Deo ex tempore, in quibus datum et donatum continentur.
Abbreviated transcription (Latin):
lierem temptaũ in qͣ minꝰ ꝗͣ in uiro roẽ
uig̾e nouit. eiꝰ.it. malitia ad temptandã
uͥtutẽ ti mida hu̾anã naturã in ea ꝑte
ubi tebilior uidebat᷑ agg̾ssa ẽ. uͥ si forte
illic aliq̃tenꝰ p̾ualeret. pꝰmos fiducialiꝰs
ad alt̾am q̃ robustior fuit pulsandã ł pociꝰ
sb̾ũtendam accederet. Prim̃ gͥ solitariam
feminã ex plorauit ut in ea pͥmũ oem
sue temptatoriis uerĩ ex periret᷑. Qre iu

Expanded text:
lierem tentavit, in qua minus quam in viro rationem vigere novit. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte ubi debilior videbatur, aggressa est; ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem suae tentationis vim experiretur. 2. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
s uͥ puritas sp̃nał patñitatis ab omu labe. ⁊ ĩ¬
famia ꝯ seruer᷑ ĩ munis de crennnꝰ. uͥ utͥq simul
ad hoc aspirare ñ p̾sumant. Qa uͦ piaculare fla¬
giciũ ꝯmisit qͥ duab ꝯmatrib uelut sororib
nupsit magna penitencia det ei ĩ uigi. Sciẽs

Expanded text:
sa puritas spiritualis paternitatis ab omni labe et infamia conservetur immunis, decrevimus ut utrique simul ad hoc aspirare non praesumant. Quia vero piaculare flagitium commisit, qui duabus commatribus vel sororibus nupsit, magna poenitentia debet ei injungi. 9. De s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ creatõnem rr̾ uisibiliũ ds int̾iꝰ operat᷑. Ex t̾io¬
res au̾t õꝑatõnes atꝙ cõtempationes. suie
ad hibent᷑ quantũ desunt sensũ subtilitates
⁊ corpoꝵ mobilitates in m̃bris t̾renis ⁊ pͥgris.
uñ qualibꝰcumq angłis uicinas cãs ab hele¬
m̃tis ꝯtraħe. qͣnto faciliꝰ est. tanto mirabilio
res in huiꝰmõi oꝑibꝰ eoꝵ existunt cełitates. s
non est creator nͥ qui principałr ista format.
enum exintimo ac sũmo cãrum cardine ꝯdere
ac ministrare creaturã. quod facit solus creator
as. aliuo aũt ꝓ distributis ab illo uirib ⁊ facł¬
tatib aliquam oꝑatõnẽ forinsecꝰ ad mou̾e. uͥ
tũc. ł tunc. sic. uel sic. exeat qdꝰ creat᷑. Ista qui¬
ipe originalit̾ ac primordialit̾. in quadam tex¬
tura elementoꝵ. cuncta iam creata sunt seo
acceptis oportuntatib ꝓcedunt¬

Expanded text:
sibilium Deus interius operatur. Exteriores autem operationes atque contemplationes, sive adhibentur, quantum et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabres in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ista format, Aliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibu
Abbreviated transcription (Latin):
quis sͥ tribuit. Sccła cũ credit. a do
ec̃ cdatũ. s tũ ꝓ suis m̾itis. T̾ercia cũ
se iactat h̾re qd̾ nõ ħt. Q uarta cum
cet̾is despectis singłarit uult uideri.
Merito gͦ radix om̃is mali ar suꝑbi¬

Expanded text:
ribuit. Secunda, cum credit a Deo esse datum, sed tamen pro suis meritis. Tertia, cum se jactat habere quod non habet. Quarta, cum caeteris despectis singulariter vult videri. Merito ergo radix omnis mali
Abbreviated transcription (Latin):
offerat m̾te . laueat neductꝰ ũecundia diuidat a¬
po̾ se cõfessionẽ.s. u dñisa diñsis uelit sac̃tonbus
maĩfestare. qͥ dam .it. uni celant q̃ alii maĩfestã¬
da ꝯ seruant. qd̾ se ẽ lautare. ⁊ ad ypocrisim tendere.
⁊ semꝑ uenia carere. ad q̃ frustra putant ꝑuenire.
cibũ. salutarẽ. Cohibeat ⁊̃ se aludis.⁊ aspectacuł scłi

Expanded text:
ecundia, dividat apud se confessionem, ut diversa diversis velit sacerdotibus manifestare. Quidam enim uni celant quod alteri manifestandum conservant: quod est se laudare, et ad hypocrisim tendere, et semper venia carere, ad quam per frusta putat pervenire. cibum salutarem. Cohibeat etiam se a ludis, a spectaculi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ⁊ nõ niutor. Qͥ est u mutabił solus. Uñ
nulla mors ẽ ip̃a irutacio quia fac̃ aliqͥd
in ea nõ eẽ qd̾ erat. Uñ ⁊ ip̃a aĩa hũa q̃ iõ dr̃
u̾e. ħt tñ qͣndam mortẽ suã qr si uiste ui¬
uebat ⁊ peccat morit᷑ iusticie. si p᷑catrix e¬
rat ⁊ iustificatur morit᷑ peccato. Ut alias
mutatões eiꝰ taceam dequib mͦ longũ est

Expanded text:
 non mutor; qui est immutabilis solus, unde nulla mors est ipsa mutatio, quia fecit aliquid in ea non esse quod erat, unde et ipsa anima humana, quae uo modo quamdam mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ excellunt ordinis dignitate. ĩ p̾cellant uite
scĩtate ũ plebs eis ꝯmissa. eoꝵ᷑ disciplituiᷤᷤ e docta
gratant̃ eis obediat. ⁊ eoꝵ imicatoe de clie ĩdiẽ.
ꝓficiat. a quib diuina sacram̃ta ꝑcipiunt. ⁊
missarũ sollempnia audiunt.¶ Missa at̾ dr
q̃ missa ẽ ad celestia tendentes pꝰ cã. ł qr missus
celestis uenit ad ꝯsecrand̾ clñicũ corpꝰ. ꝑ ꝗͣ ad al¬

Expanded text:
nus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt. Missa autem diquae missa est ad coelestia, tendentes post eam; vel quia missus coelestis venit ad consecrandum dominicum corp
Abbreviated transcription (Latin):
superiꝰ significasse uidet᷑. ⁊ metropolitar̾ qͦs nẽ¬
arcͥepõs dm̃s. hor aũt discret̾o agentilib in tro¬
ducca uidr qͥ suos flamines. alios simpliciter
flamines. alios aicͥflamines. alios ꝓto flami¬
nes appellabant. Sac̃dotes. Nt. gentiliũ flami¬
nes dicebantur. qͥ habebant in capĩe pilleum
ĩ qͦ erat breuis uͥga de sr̃ hñs aliquid lane. qd
cum ꝑ estum fenre ñ poss filiun tm̃ ĩ capite liga¬
re ceꝑunt. Nudis .it. capitibꝰ. eis ui cedere ne¬
phas erat. Uñ ⁊ afilio q̃ utebant᷑ flamines dc̃i
sunt. qͣi filamines. s festis dieb filio deposito.
pilleum imponebãt ꝓ sacerdotiiemmencia.
uates auim̃tis appellant᷑. cuiꝰ significatio młti plex

Expanded text:
superius significasse videtur, et metropolitancopos dicimus. Horum autem discretio a gentilibus introducta videtur, qui suos flamines, alios simpliciter flamines, alios archiflamines, alios protoflamines appellabant. Sacerdotes enim gentilium flamines dicebantur, qui habebant in capite pileum, in quo erat brevis virga, desuper habens aliquid lanae, quod cum per aestum ferre non possent, filum tantum in capite ligare coeperunt. Nudis enim capitibus eis insidere nefas erat. Unde a filo quo utebantur flamines dicti sunt, quasi filamines. Sed festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia. Vates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multiplex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ graciam suã nos regñantem. De hoc etiã
est quare ꝓprium dicatur ẽẽ dei nati quos fi¬
lius ẽ. quia . s. ap̃e solus natus ꝓprie dt. Uñ¬
s nou talis hic filius. hic eium uer̾ ⁊ ꝓprius
est filius origine. nõ ad optõe. ueritate. nõ nũ¬
cupõne. natiuitate nõ ciratoẽ.

Expanded text:
 gratiam suam nos generantem. De hoc etiam est, quare proprium dicatur esse Dei nati, quod Filius est, quia scilicet ipse solus natus proprie dsed non talis hic Filius. Hic enim verus et proprius est Filius, origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non creatione.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ad iutoriũ uł angło uł hõĩ cũ primi
facti sc̃ ce fuiss. qm̃i nõ tał natura facta
erat uͥ sñ diumo auxilio posset manere
si uellet. ñ utiq sua culꝑa eeciaiss. Be¬
fuisẜ quippe ad iutoriũ sũ quo manere
uoluntatẽ. ĩ illa quippe eũ fecerat rectum.
dederat ad iutoriũ sũ qͦ nõ possẽ ĩ ea manere

Expanded text:
hoc adjutorium vel angelo vel homini cum primum facti sunt defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino auxilio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidisset, defuisset quippe adjutorium, sine quo manere voluntatem, in illa quippe eum fecerat rectum; dederat adjutorium sine quo non posset in eo manere
Abbreviated transcription (Latin):
in creatõe sic̃̾ &e angłis dixiniꝰ. datũ est ꝑ
grãm auxiliũ. ⁊ collata potencia ꝑ quam
poterat stare .i. nõ de clinare ab eo qd̃ acce¬
perat. s ñ poterat ꝓficere in tm̃ ut per
gr̾am cãtõnis sũ alia mereri saluit̾ ualẽt.
Poterat quide̾ ꝑ illo̾ auxiliũ gre cãtõnis
resistere malo. s ñ ꝑficere bonũ. poterat
tñ per illud. bn uuere. qͦd aimͦ. qͥa potat
uiu̾e sine pec̾co. S ñ pot̾at sñ alio gr̾e ad¬

Expanded text:
in creatione, sicut de angelis diximus, datum est per gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare ab eo quod acceperat; sed non poterat proficere in tantum, ut per gratiam creationis sine alia mereri salutem valeret. Poterat quidem per illud auxilium gratiae creationis resistere malo, sed non perficere bonum. Poterat tamen per illud bene vivere quodammodo, qui poterat vivere sine peccato; sed non poterat sine alio gratiae ad
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sitas humane m̃tis sensum om̃io excedẽt
Ut enĩ ait c̾sostomꝰ. suꝑ epłam ad hebixos sic̃
multa de deo intłligimiꝰ q̃ loqͥ penit᷑ nõ uale¬
mus. ĩ multa loquim᷑ q̃ in telligẽ nõ sumꝰ¬
y donei. U̾bi gr̃a. quod uͥꝙ ds est scimus ⁊

Expanded text:
mensitas humanae mentis sensum omnino excederet, ut etiam ait Chrys. super Epistolam ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus, ita multa loquimur quae intelligere non sumus idonei. Verbi gratia, quod ubique Deus est scimus et
Abbreviated transcription (Latin):
ualent cognosc̃e dm. E quem potuerunt
illi nosse nec habere. isti potuerunt ħre añ¬
ꝗͣ uosse. Beatissimi aũt sunt illi qͥb boc
est dm̃ habere quod nosse. Hic aliq̃tenꝰ aꝑit
augꝰ. quomͦ d̾s habitet in aliqͦ.i. hab̾at᷑ cũ¬

Expanded text:
valent cognoscere Deum. Ergo quem potuerunt illi nosse nec habere, isti potuerunt habere antequam nosse. Beatissimi autem sunt illi quibus est Deum habere, quod nosse. Hic aliquatenus aperit Aug. quomodo Deus habitet in aliquo, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe .s. ypostasis iecx dic̃. Ait enĩ sub hoc
noĩe uenenum latt̃. S hoccuic̃ scdm̃ quod
herici co utebantur uͥ simplices se duc̾ent
ieus dea̾ucerent cũ non erat ħ noũt ĩ apud
eatholicos uulgatum. nec ita eiꝰ significatio
ad damasum. p̃pam. ab airianoꝵ p̃sule ypos¬
tasion nouellũ nom̃ ame rõmano homine
exigitur. In t̾rogamus quid tres ypostases
arbitrent᷑ in tlłigi. ⁊ res personas sb̾sistẽtes
auint. Respondemus nos ita credere. non
sufficit eiꝰ sensus. ip̃m nom̃ e flagitant qr
nescio quid ueneni in uillabis latet. Clama¬
mꝰ siquis tres ypostases .i. tres sb̾sistentes ꝑ¬
sonas nõ ꝯfitetur a natema sit. Siquis ãt
ypostasim usiam in telligens nõ trib ꝑ¬
naturas conat᷑ asserere. Sufficiat nb dice
unam sub̾am ⁊ tres ꝑsonas ꝑ fectas equales.
suspicionis est cum in eodem ũbo sensus ois¬
sentiunt. Aut si rectum putatis tres yposta¬
ses cũ int̾p̃tatõnib suis non deb̾e uos dic̾e

Expanded text:
icit: ait enim sub hoc nomine venenum latere; sed hoc dicit secundum quod haeretici eo utebantur ut simplices seducerent,iens deducerent, cum non erat hoc nomen ita apud Catholicos vulgatum, nec ita ejus significatio ad Damasum papam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit eis sensus; ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Clamamus: Si quis tres hypostases, id est, tres subsistentes personas non confitetur, anathema sit. Si quis autem hypostasim usiam intelligens, non tribus pnaturas conatur asserere. Sufficiat nobis dicere unam substantiam et tres personas perfectas aequales; c non bonae suspicionis est, cum in eodem verbo sensus dissentiunt. Aut si rectum putatis, tres hypostases cum interpretationibus suis debere nos dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
cantabo. ⁊ alibi iusticie dñi recte letisicã¬
tes corda. cũ tñ in teo una sit miscłia. uñ
sit iustitia. Eademꝙ sit miscdia q̃ uosticiad igñ¬
quia ista signa sunt diẽ uoluntatis. quẽ¬
admod̾ ⁊ signa ire dñr ira. ⁊ clilct̃onis si¬

Expanded text:
cantabo . Et alibi: Justitiae Domini rectae, laetificantes corda . Cum in Deo una sit misericordia, una justitia, eademque sit misericordia quae justitia. Idquia ista sunt signa divinae voluntatis: quemadmodum et signa irae dicuntur ira, et dilectionis si
Abbreviated transcription (Latin):
pͤ. ac ꝑ hoc nec dina eẽntia. ¶d̾ enim in
ꝑsonis sint ꝓpͥetates. in ficiari nemo aud
cum aꝑte clamet auccoritas. qd̾ in pͥs est
ꝓprictas. ⁊ in eẽntia unitas ¶ Suꝑiꝰ quoqr
multis scõꝵ testimoniis a ste miꝰ per sonas ꝓ
prietateb distĩgr atq det̾iari. ip̃asꝙ tres

Expanded text:
 ac per hoc nec divina essentia. Quod enim in personis sint proprietates, nemo inficiari audet, cum aperte clamet auctoritas quod in personis est proprietas, et in essentia unitas. Superius quoque multis sanctorum testimoniis astruximus personas per proprietates distingui atque determinari; ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃t excrpto quos pr̃ balet filiũ nec eit filiꝰ.
⁊ filius babet patrẽ nec est pat̾. ⁊ sic eẽ in
na᷑ tͥum. ut qui habet hoc sit quod habet
⁊ totũ qd̾ ibi est unum ẽẽ. unã uitã eẽ. q̃ mͦ
nõ iteramꝰ ne fastidium lectori in g̾r̃amus.
Si gͦ ꝓprietaies iͥ sũt. siugula earũ est io

Expanded text:
excepto quod Pater habet Filium, nec est Filius, et Filius habet Patrem, nec est Pater; et sic esse in natura trium, ut qui habet, hoc sit quod habet: et totum quod ibi est, unum esse, unam vitam esse, quae modo non iteramus, ne fastidium lectori ingeramus. Si ergo proprietates ibi sunt, singula earum est id
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a caritas. q̃ uͥ scĩa nõ in flet hedificat.
Destruunt ⁊̃ orones quas fac̾ eccͤ.siue ꝓ
in ficelibꝰ ⁊ doccrine dei resistentib u
tur eis fides. ⁊ ꝑseuerent in eo. Hec qͥppe
n̾ ab ip̾o acciꝑe. s a se tp̃is homines ha¬

Expanded text:
ipsa caritas, quae, ut scientia non inflet, aedificat. destruunt etiam orationes, quas facit ecclesia siue pro infidelibus et doctrinae dei resistentibus, ut tur in eis fides et perseuerent in eo. haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines ha
Abbreviated transcription (Latin):
tinendam. nͦ meritis p̾cedentib gr̾am
dei aduocari. sic̃ pelagiana ħesis tradid.
Nam uͥ ait augꝰ m .l. retractorũ. Noni
ħ̾etici pelagiani lib̾m sic asserunt uolũ¬
tatis arbitriũ. uͥ gr̾e dei nõ reluiquant
locum ꝗͣ scd̾ merita nt̾a clari asserunt.
Pelagianoꝵ hesis om̃iuni recentissuna
a pelagio monacho ẽ exorta. Hi dei gr̾a qͦ
p̾ destiuati sumꝰ.⁊ qͣ m̾uimꝰ de potestate
tenebiar̾ eriii. in tm̃ inimici st̃. ũ sñ hͥ

Expanded text:
tinendam; nec meritis praecedentibus gratiam Dei advocari, sicut Pelagiana haeresis tradidit. Nam, ut ait Aug. lib. 1 Retract.: Novi haeretici Pelagiani liberum sic asserunt voluntatis arbitrium, ut gratiae Dei nonrelinquant locum, quam secundum merita nostra dari asserunt. Pelagianorum haeresis, omnium recentissima a Pelagio monacho exorta est. Hi Dei gratiae qua praedestinati sumus, et qua meruimus de potestate tenebrarum erui, in t
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tnͣsire actu.s. ⁊ reatu. Actu ẽ in ali¬
quo dum ip̃m qd peccatũ ẽ. si actiol
uoluntas in pͤcante est. Reatu uero
cum ꝓ es si ue transient siue ad sit ms
hoĩs polluta e̾ ⁊ corrupta. totus home
supliciis alligatir ꝑpetitis. Xlec unꝗͣ
in aliquo pecc̾m e̾ actu. p̾ter originale
quin sit ⁊̃ reatr s ẽ reatu in terdũ¬

Expanded text:
 scilicet actu et reatu. Actu est in aliquo, dum ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reatu vero, cum pro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit etiam reatu; sed est reatu inte
Abbreviated transcription (Latin):
mirificentiam oꝑum dei acuciꝰ ⁊ fide¬
nꝰ considerant. D hac eodꝰ augꝰ a dardañ
.iI.I. de p̃sencia dei. ait. Cum dssit n᷑aͣ in¬
corꝑea. ⁊ in comutabilit̾ uiua etrna stabili¬
tate in se ip̃o manens. totꝰ ad est reb om̃ib
⁊ singułꝰ totꝰ. s in quib habitat. habent eũ¬

Expanded text:
mirificentiam operum Dei acutius et fidelius considerant. De hoc enim eodem Aug., ad Dardanum in lib. de Praesentia Dei, ait: Cum Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus; sed in quibus habitat, habent eu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ex cellentissime in qͦ plenitudo diui¬
uitatis corꝑalit̾ in habitat ut ait apłc.
In eoenĩ d̾s habitauit nõ ꝑ gr̃am adoptõ¬
nis. s ꝑ gr̃am unionis ¶Ne aũt ista qi ca¬
pacitatẽ. humane in telligencie excedũt.
falsitatis argũe aliqͥ p̾sumant. scõꝵ aue

Expanded text:
Christo excellentissime; in quo plenitudo divinitatis corporaliter inhabitat, ut ait Apostolus. In eo enim Deus habitavit, non per gratiam adoptionis, sed per gratiam unionis. Ne autem ista quia capacitatem humanae intelligentiae excedunt falsitatis arguere aliqui praesumant, sa
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ utr̃ sic̃ dr̃ eligis se q̾sdam ut boni fierent
⁊ fideles f ĩ cõcedi debeat ie ꝓbasse quosdam
ũ mali eẽnt ⁊ in fideles ⁊ obdurare ut pecrẽt
qd̾ nullatenꝰ cõ cedi oportet. Non enĩ reꝓbo
ĩ est cã mali sic̃ p̃destinatõ cã boni neꝙ obdu¬

Expanded text:
ritur utrum sicut dicitur elogisse quosdam ut boni fierent ritur utrum sicut dicitur elogisse quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut praedestinatio est causa boni; ne
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ cogitare conãtes. in fabulas uanitat̾i
abierũt. dicentes q aĩe sursũ in celo pecc¬
ant. ⁊ scđm sua pecrã ad corpora pro meri¬
tis. dirunt᷑. ⁊ dignis sͥ qͣi carcerib ĩ clu-¬
dunc᷑. Ierunt hii tales pꝰ aogitatões suas.
⁊ uolentes disputare de dei profundo ũsis
in ꝓfundum dicentes aias in celo añ ꝯũsa¬
tas. ⁊ ĩ aliqͥd boni uł magi egisse. ⁊ ꝓ meri¬
tis ad corpora t̾r̃ena detrusas eẽ. Hoc autẽ
qua ait. Cum nõdum natieẽnt aud aliqͥd
boni uł magi egissent ⁊ c̃. Melior est gͦ fidelis
ignorancia quã temeraria. scĩa. E legit gͦ qͦs
uoluit gratuita miscłia. nõ q fid̾les futi
erant s ũ fideles ẽent. eisq grãm dedit non
q fideles erant s ut fierent. Ait euĩ apłc. Mi
fideł eram. Datur quidem ⁊̃ fideli. s dataẽ
⁊̃ priꝰ ut eẽt fideł. Ita ⁊̃ reprobaũ quos uolu¬
it nõ ꝓpt̾ merita futura q̃p̃uid̾ent. u̾itate

Expanded text:
Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum in coelo peccant, et secundum peccata sua ad corpora pro meritis diriguntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum, dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem  sententiam qua ait: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egissenignorantia, quam temeraria scientia. Elegit ergo eos quos voluit gratuita misericordia, non quia fideles futuri erant, sed ut fideles essent; eisque gratiam dedit, non quia fideles erant, sed ut fierent, ait enim Apostolusfidelis eram. Datur quidem et fideli, sed data est etiam prius ut esset fidelis. Ita etiam reprobavit quos voluit, non propter futu
Abbreviated transcription (Latin):
tramq ꝑtẽ flecti pꝰsunt. Hic udr᷑ dr̃e quos
om̃is creatura in lib̾o arbitrio constituta pͭ¬
flecti ad boriũ ⁊ ad malum. Qd̾̃ si ẽ. gͦ ⁊ boni
angłi ⁊ mali ad utrumꝙ flecti pꝰ sunt. gͦ ⁊
boni angłi pꝰsunt fiꝰ bont. ⁊ mali boni. Ad
ꝗ dm̃s q boui tanta grã cõ firmati st̃ u̾non¬
queant fĩ mali. ⁊ mali ĩ malicia a deo obdura¬
ti sunt uͥ ñ ualeant fi̾ boni.⁊ tñ utriq ħnt
lib̾m arbitrium.q ⁊ bom ñ aliqͦ ageute ne¬
cessitate. s ꝓpͥa ac spontanea uoluntate ꝑgr̾ã
qͥdem ad uiti bonum eligunt ⁊ malũ respu¬
unt. ⁊ mali similit̾ spontanea uoluntatẽ a
ꝙ crrruptũ. qd̾ surge̾ ad bonũ nõ ualent. Qd̾¬

Expanded text:
utramque partem flecti possunt. Hic videtur dicere quod omnis creatura in libero arbitrio constituta flecti potest ad bonum et ad malum. Quod si est, ergo et boni angeli et mali ad utrumque flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in malitia adeo obdurati sunt, ut non valeant fieri boni; et tamen utm arbitrium, quia et boni non aliqua cogente necessitate, sed propria ac spontanea voluntate per gratiam quidem adjuti bonum eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a que corruptum, quod surgere ad bonum non valet.
Abbreviated transcription (Latin):
siue eogitatoe siue locuto̾e siue actoe. Idem
in .l. d̾ nuptiis ⁊ ꝯ cupiscentia. Cõ eupis¬
gata es t̃ originali pcat̾o. Itẽ dimittit᷑ ꝯ ai¬
piscentia carnis inbapio̾ ñ ut non sis.
s ũ non in ꝑtet᷑ in pram. Hoc ẽ euĩ ñ
hałe peccatũ nõ eẽ reum pecci. Qͦ mͦ gͦ¬

Expanded text:
sive cogitatione, sive locutione, sive actione. Idem, in lib. de Nuptiis et Concupiscentia: Concupisgata est originali peccato. Item: Dimittitur concupiscentia carnis in baptismo; non ut non sit, sed ut non imputetur in peccatum. Hoc est enim non habere peccatum, non esse reum peccati. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uetꝰ hõ crucifigat᷑. ⁊ corpꝰ pecci destrnat᷑.
n̾ ita ut in ip̃a uiuente carne ꝯcupiscen¬
tia resꝑsa ⁊ in nati. repente ab sumat᷑ ⁊ ñ
mortuo q̃ in erat᷑ nato. Namsi pꝰ bapni
uixerit in eirne ħt ꝯcupiscentiam cũ qui
pugnet. eaniq ad iuiuante deo suꝑet si tũ¬

Expanded text:
itur, ut vetus homo crucifigatur, et corpus peccati destruatur; non ita ut in ipsa vivente carne concupiscentia respersa et innata repente absumatur et non mortuo, quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit, in carne habet concupiscentiam cum qua pugnet, eamque adjuvante Deo superet, si t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ baptisini grã ꝯcupiscentia ip̃a mitigitur
qͥ exaqua ⁊ sp̃n sc̃o sunt regn̾ati. tanquã
ñ sit eis facta remissio peccatoꝵ. uͥ om̃io
plena sit remissio peccatoꝵ. s manet in
uctustate carnis tanꝗͣ suꝑatũ ⁊ pemptũ.¬

Expanded text:
 baptismi gratia concupiscentia ipsa mitigatur qui ex aqua et Spiritu sancto renati sunt, tanquam non sit ejus facta remissio, ubi omnino plena fit remissio peccatorum; sed manet in vetustate carnis tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
cõ cupiscentia p̾terrat reatu ⁊ mancat actu.
Ex p̾dictis euident̾ monstrat᷑ quomꝰ peg̾ni
originale in bapto remittat᷑.
d̃ feditate ꝗͥ caro
ex libidine cohitꝰ g̃hit. utr̃ in bapt̃o diluatur.

Expanded text:
concupiscentia praetereat reatu, et remaneat actu. Ex praedictis evidenter monstratur quomodo peccatum originale in baptismo remittatur. 3. De foeditate quam caro ex libidine coitus contrahit, utrum in baptismo diluatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ex pena pear̾i ⁊ extͣduce mortis ꝓuenit.
s lex ista q̃ est in m̾bris remissa ẽ regn̾a¬
toe spiuili. ⁊ manet in dairne mortali. Re¬
missa ẽ ꝙ ieat᷑ solutꝰ e sacramento qͦ te¬
nascĩt᷑ fideles. Mauet at̾ qr operat᷑ deside¬

Expanded text:
quod ex poena peccati, et ex traduce mortis provenit, sed lex ista quae est in membris, remissa est regeneratione spirituali, et manet in carne mortali: remissa est, quia reatus solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet autem, quia operatur deside
Abbreviated transcription (Latin):
sinis. orõnibꝰ. ⁊ i euiniis dño satiffaciãt. ⁊ ꝑ exorcismos
ac cetera cccstice discipline inuiumiua ministͥ eccłie
tales sanare ꝓcurẽt. Ꝙ si ñ potuerĩt separari ualebut.
S postꝗͣ alias nupcias expetierit. ilł uiuentib qͥbus
iuncte fu̾int pͥorib qͦs relinq̃rãt. ⁊̃ si possibilitas ꝯcũ¬
bendi eis reddita fu̾it regciliari neqͥbunt. Ꝙ ĩ finc hꝰ
capituli ꝯtinet᷑. Ex rigore mag̃ dc̃m in tiligend̃ ẽ. qͦ
ex canonica eqͥtate lin tlligend̾ ẽ. ñ posse rec̃ciliari pͥ¬

Expanded text:
rationibus, et jejuniis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera ecclesiasticae disciplinae munimina ministri Ecclesiae tales sanare procurent. Quod si non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint illis viventibus quibus post junctae fuerint, prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt . Quod in fine hujus capituli continetur, ex rigore magis dictum intelligendum est, quam ex canonica aequitate. Vel intelligendum est non posse reconciliari pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spicium fit qd̾ maior fuit lib̾taᷤᷤ
arbitrii prima ꝗͣ scd̃a. ⁊ t̾c̃ia multaᷤ
maior quam scd̃a uł prima. Prima
n. lib̾tas arbitrii fuit in ꝗͣ poterat pͦ¬
care ⁊ ñ peccare. ultima uͦ erit in quã
pot̾it non peccare ⁊ nõ pot̾it peccare.
peccare. Añ reparatõem ⁊̃ mortalit̾. pꝰ
reparatoem uͦ saltem uemalit̾. d̾ .iiii.¬
statibus .li. ar.

Expanded text:
spicuum fit quod major fuit libertas arbitrii prima quam secunda, et tertia multo major quam secunda vel prima. Prima enim libertas arbitrii fuit in qua poterat peccare. Ultima vero erit in qua poterit non peccare, et non poterit peccare. peccare; ante reparationem etiam mortaliter, post reparationem vero saltem venialiter. 7.statibus liber
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce hic ꝓhibet si mortuo pͥmo iuiro uxor eiꝰ alii mi¬
pserit filios de scco uiro genitos dnc̃e uxores de ogna¬
tõe pͥoris uiri. qr filii mediante matre ad cognato¬
nẽ pͥoris uiri ꝑtiuent. Cunqͦ mat̾ eoꝵ una caro
extiterat. Hoc idem ĩ in nocentiꝰ Ait. Si q̃ mulier¬

Expanded text:
Ecce hic prohibet, si mortuo primo viro uxor ejus alii nupserit, filios de secundo viro genitos ducere uxores de cognatione prioris viri, quia filii mediante matre, ad cognationem prioris viri pertinent, cum quo mater eorum una caro extiterat. Hoc idem etiam Innocentius papa ai
Abbreviated transcription (Latin):
to in suꝑstite affinitas ñ delct᷑. nͨ alia copula ꝯtu¬
gał affinitatẽ copłe pͥoris solũ̾e ualet. s nec alt̾uis
ꝯunictõnis soboles placet ad aff̾initatis pͥoris ui¬
rio sortiũ t̾usire. Siqͥs gͦ sacrilego ⁊ temerario au¬
su in defuncto q̃rit ꝓpinqͥtatẽ extinguere. ł sbal¬
tõ affiuitatis uocabula dispare. ł suscepta soboles

Expanded text:
s non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem copulae prioris solvere valet; sed nec alterius conjunctionis soboles placet ad affinitatis prioris viri consortium transire. Si quis ergo sacrilego et temerario ausu in defuncto quaerit propinquitatem extinguere, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel si susceptas soboles
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃u scõ in rr̃oꝑatione qĩ instrum̃to ut̃¬
etur ex predcĩs u̾bis eirandi occasionẽ su¬
mentes. Qd uelut blaspheniũ atꝙ sane
doetrine adũsum. abic̾ pia fides. Non ẽ
itaq in telligend̾. iõ scripturã frequent᷑
ꝯmemorare patrem oꝑari in filio. uł ꝑ
filium. tanꝗͣ filiꝰ nõ posset facẽ. si ei non
porrexiss pat̾ dexterani. uł tanꝗͣ aliqͦs
uistrum̃tũ fu̾it patͥs operantis. s pociꝰ il¬

Expanded text:
u sancto in rerum operatione, quasi instrumento, uteretur; ex praedictis verbis errandi occasionem sumentes, quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. Non est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem operari in Filio vel per Filium, tanquam Filius non posset facere, si ei non porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis, sed potius il
Abbreviated transcription (Latin):
cep̃ quippe uͥ hõ effud̾ ũ deus. Nos at̃ acciꝑe
quidem hoc donũ possumꝰ ꝓ modulo nr̃o. ef¬
fundere uͦ suꝑ alios nõ utiq pꝰsumꝰ s ut
hoc fiat dm̃ suꝑeos aquo id efficĩr in uora
alios effundere .i. aliis dare.

Expanded text:
cepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum possumus pro modulo nostro; effundere vero super alios non utique possumus, sed ut hoc fiat, Deum super eos a quo id efficitur invocamalios effundere, id est aliis dare.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾a de temporalib reb noc̾e ꝑ mitruntur.
partim sb̃tilitate sensꝯ ꝑtun ex ꝑiencia ipõꝵ¬
tempoꝵ callidiores ꝓpt̾ magnam longituoi¬
nem uite. ꝑtim scĩs angłis qd̃ ipĩ ab om̃ipo¬
dispositõnes ñ solum uoce ꝓ lata. uer̃ ⁊̃ cogita¬
toe̾ con ceptas. cũ signa q̃dam ex aĩo ex pͥmẽt᷑
in corꝑe. tota facilitate ꝑ disc̾e̾. tunc rem dixi
ista cognoscant. aud difficillime pͭ ab oĩb
aut omnio non potest in ueniri:¬

Expanded text:
a de temporalibus rebus nosse permittuntur, partim subtilitate sensus, partim experientia temporum callidiore, propter tam magnam longitudinem vitae, partim sanctis angelis quod ipsi ab omnipodispositiones non solum uoce prolatas uerum etiam cogitatione conceptas, cum signa quaedam ex animo exprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscere, rem dixi ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus aut omnino non potest inveniri
Abbreviated transcription (Latin):
nia̾. S alia ẽ in mortalitas carnis quã in
si peccaret. Filii aũt resuirectõnis nͥ potũt
ultra peccare nec mori. Caro nr̃a nõ tunc
egeb̾ refectõne ciboꝵ. quia nlła pot̾i̾t ẽẽ de¬
fectõ. Caro a de añ peccatũ in mortał crea¬
ta ẽ uͥ ꝑ alimoniã ad iuta.: eẽt mortis ⁊ dolo¬
ris exꝑs. Sic gͦ in mortał. ⁊ in corrupti¬
bił condita ẽ caro hominis. ũ suã in morta¬
litate ⁊ in corruptoe̾m ꝑ obseruanciã ma̾¬
dator dei custodiret. In quibꝰ mandatis ħ
⁊ ab int̾dc̃o abstinẽt. ꝑ hoꝵ eduliũ ĩ mor¬

Expanded text:
niam. Sed alia est immortalitas carnis quam in si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante peccatum i alimoniam adjuta esset mortis et doloris expers. Sic ergo immortalis et incorruptibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc et ab interdicto abstineret. Per horum eduliu
Abbreviated transcription (Latin):
in ex poẽ abacuc. ab surdũ ẽ in quid ad hoc
deducẽ dei magestatẽ ut suat ꝑ mom̃ta¬
sin głoria. quot calices nascant᷑. quot ue
moriant᷑ qͦ ta pusicũ. ⁊ muscarũ sit młti¬
tudo. quot ue pisces natent inaquis ⁊ si¬
milia. Non sumꝰ tam fatui ad ulatores dĩ
ut dum ꝓuidenciam eiꝰ ⁊̃ ad una retrudi¬
mꝰ in nos ip̃os in iuriosi sumꝰ. eãd̾ irratõ¬
nabiliũ. ⁊ rõnabiliũ ꝓuidenciã eẽ dicẽtes.

Expanded text:
ne Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momsingula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationab
Abbreviated transcription (Latin):
uiciũ utiq est. ꝙ paruulũ abilem ꝯcupiᷤ¬
c̾e̾ fac̾ ad ultũ ⁊̃ ꝯcupiscentẽ reddit. ¶Sic̾
enim in occło ceci in nocte uiciũ oecitatis ẽ
s ñ apparet. nec disg̾uit᷑ int̾ uidentem ⁊
cecum. nͥ luce ueniente. s̾ in puero uiciũ
ec̃ ñ apparet denͦ etatis ꝓuectioris tempꝰ¬

Expanded text:
utique est quod parvulum habilem concupiscere facit, adultum etiam concupiscentem reddit. Sicut enim in oculo caeci, in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum, nisi luce veniente; sic in puero vitium esse non apparet, donec aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
qua pat̾ sapiens nõ est. Est gͥ aliq̃ sap̃ia pa¬
ingeuita ⁊ ea pr̃ sapiens ẽ. Est gͦ q̃ dam sa¬
sapĩa pr̃is ⁊ sapĩa genita ẽ sapĩa patris nõ
sophistica.⁊ au̾itate lõginq̃ cunctisq in the¬
ologia ꝑitis patẽtia abicimus responso m¬
digna. aũtentes. Idtñ adicientes qr una

Expanded text:
qua Pater sapiens non est; est etiam Paingenita et ea Pater sapiens est. Est ergo quaedam saSapientia genita est Sapientia Patris; non sophistica et a veritate longinqua, cunctisque in theologia peritis patentia abjicimus, responso indigna advertentes; id tamen adjicientes, quia una
Abbreviated transcription (Latin):
nlłn peccatũ in paruuł ẽẽ ꝯtendenti re¬
spondens a ꝑte asserit peccatũ originale ex
uoluntate a de ꝓcessisse ac ꝑ eiꝰ in obediẽ¬
ciam in muud̾ in trasse. Erit .it. iulia nꝰ
ens. Non parat iste qui nascit᷑. nͥ peceat
ille qͥ genuit. Non pecrat ille qui codidit.
ꝑ quas gͥ rimas in t̾ tot p̾sidia innocen¬
cie peoe̾m fuigis in g̾ssum: Ei respondet
sc̃a pagina. ꝑ unũ hominẽ peoeatũ intraũ¬

Expanded text:
lum peccatum in parvulis esse contendenti respondens, aperte asserit peccatum originale ex voluntate Adae processisse, ac per ejus inobedientiam in mundum intrasse. Quaerit enim Julianus ens: Non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat ille qui credidit. Per quas ergo rimas inter tot praesidia innocentiae peccatum fingis ingressum? Ei respondet sancta pagina. Per unum hominem, ait A
Abbreviated transcription (Latin):
hõ ñ scparet. ⁊ dñs ñ dimittẽ uxorẽ uͥ cã fornica¬
tõnis iub. &̾ nos tanta auctoritate freti dm̃s
cas in tulit. Nam baptizandi opus laicis fite
filium morieutẽ aspiciens ne animã ꝓpetuo ꝑue
dimitẽt. undĩ bapi lau̾. ut eũ de potestate mor¬
ris eriꝑae benefecisse laudat᷑. Iõq sue uxori Siã
olim legitine saiare in pune dum uix̃it. iudi¬
caniꝰ man̾e ꝯuinctũ. ñ ob hoc sepatari cebere. his
alusq plurib auctori tatibꝰ et ucet᷑ ꝯuges ñ esso
separaticos. si pꝰ legainiã copulã. alt̃ aleius filiũ¬

Expanded text:
on separet. Et Dominus non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimuod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelfilium morientem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere. His aliisque pluribus auctoritatibus edocetur conjuges non esse separandos, si post legitimam copulam alter al
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuis pũa in sidiatori ĩ ungant᷑. ⁊ simł maneãt.
⁊ si p̾uaricato: ꝯuigii sr̃ uix̾it. a ceirina penitẽcia
mulccet᷑. ⁊ sñ spe ꝯuigii maneat. Ex his apparet
alit̾. ⁊ si p̾sumptũ fu̾it. separaudi st̃. Qͥ at̾ legiti¬
me ꝯiuncti st̃. ñ ĩo separandi st̃. qr alt̾ eoꝵ in sidi¬
dicens. Nosse desideras ntr̃ mulier q̃ uͥfilium
ex alia fem̾a genitũ de sac fonte leuaũit. pꝰmodũ
p̾sit ẽ cod uiro copulari. Qes iõ ꝯuingi p̾se dec̃nimꝰ.¬

Expanded text:
 simul maneant; et si praevaricator conjugii supervixerit, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Ex his apparet aliter; et si praesumptum fuerit, separandi sunt. Qui autem legitime conjuncti sunt, non ideo separandi sunt, quia alter eorum insidie: Nosse desideras utrum mulier quae viri filium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo conjungi posse decernim
Abbreviated transcription (Latin):
quia penitꝰ nõ cͥcum sc̃bit᷑ loco. q nec ita
ẽ in uno loo qd̾ non sit inalio. neꝙ dĩi¬
sionẽ habet sic̃ corpꝰ eui sccłm locũ assignat᷑
pͥncipiũ. mediũ.⁊ finis. ⁊ ante ⁊ retio. dex¬
b namq his mõis dr in scͥptura ad loca¬
sionẽ capiens longitudinis. ⁊ latitudinis
⁊ altitudinis distanciã fac̃ in loco. ut cor¬
ali cu̾i nõ uͥꝙ in uenit᷑ quod nõ solum
corꝑi. s ⁊̃ om̃i creato sp̃ui congruit. Dẽ¬

Expanded text:
quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio. Neque dimensionem habet, sicut corpus, cui secundum locum assignatur principium, medium et finis, et ante et retro, dexbus namque his modis dicitur in Scriptura alnsionem capiens longitudinis, altitudinis et latitudinis, distantiam facit in loco, ut coralicubi, non ubique invenitur, quod non solum cor
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ naturalem totꝰ pat̾ in filio.⁊ sp̃u scõ est. To¬
Ecoe hic aꝑit aliquatenꝰ nõ .it. plene pot̾ tã¬
tũ ab homine reserari archanũ. ex qua intł¬
ligencia dicatur singła personarũ tota cẽ in
aliis. Uñ ⁊̃ y lariꝰ ista int̾iꝰ ꝑquirens. in libro
t̃cio d̾trinitate ait. Affert plerisꝙ obscurita¬

Expanded text:
tem naturalem totus Pater in Filio et Spiritu sancto est, toEcce hic aperit aliquatenus: non enim plene potest tantum ab homine reserari arcanum; ex qua intelligentia dicatur singula personarum tota esse in aliis. Unde etiam Hilar., ista interius perquirens, in lib. 3 de Trin., ait: Affert plerisque obscurita
Abbreviated transcription (Latin):
is diuine u̾itatis ratõ ꝯsequatur. Patrẽ gͥ
in filis.⁊ filiũ in patre eẽ plenitudo in utro¬
ꝙ diuinitatis ꝑ fecta ẽ. qr plenitudo ditatis
in filio. qd̾ in ꝑatre ẽ. hoc ⁊ ĩ filio ẽ qꝰ ĩ ingeni¬
utroq ut unum sint in fide nr̃a uterꝙ ñ
unus. nͨ eund̾ utrumq nec aliud ꝯfitemur.
qi d cum ex deo natum nͨ eund̾ natiuitas nͨ alid̃
eẽ ꝑmittit. Eand̾ gͥ in utroq uitutis simili¬
tudinẽ ⁊ deitatis plenitudinẽ ꝯfitennur quia
u̾itas dicit ego in patͤ ⁊ pat̾ in me ẽ. Om̃ia it
filius acepit a patre.Nam si partẽ eiusdem qͥ
uñ de cessit nec plenitudo in eo erit. qui ex
portõe qͣstit̾it. Neut̃ gͦ ꝑ fectꝰ ẽ. si plenitudi¬
uem suam ⁊ qui genuit amittit. nec qͥr na¬
tꝰ ẽ conseqͣr. Fãteamur gͦ quod pat̾ est in filio ũnĩ¬
⁊ filius in patie. ⁊ d̾s in deo. uñ ylarius ait.

Expanded text:
id divinae veritatis ratio consequatur. Patrem ergo in Filio, Filium in Patre esse, plenitudo in utroque divinitatis perfecta est, quia plenitudo divinitatis est in Filio; quod in Patre est hoc et in Filio est; utroque, ut unum sint in fide nostra: uterque non unus, nec eumdem utrumque; nec aliud confitemur, quia Deum ex Deo natum, nec eumdem nativitas, nec aliud esse permittit. Eamdem ergo in utroque et virtutis similitudinem, et deitatis plenitn. 14: Ego in Patre, et Pater in me est. Omnia enim Filius accepit a Patre: nam si partem ejusdem qui t enim ei unde decessit; nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit. Neuter ergo perfectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fateamur ergo quod Pater est in Filio, et Filius in Patre, et Deus in Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
Iꝯiũa ⁊ equalia habebant. Qd enim sp̃s
erant quod in dissolubiles ⁊ ĩ mortales erant.
ꝯu̾e om̃ib ⁊ equale erat. In subtilitate uero
tatis. differentes erant. has discucões in telligi¬
biles in uisibiliũ narum ille solꝰ ꝯp̃hendere po¬
tuit. ⁊ ponderare qͥ cuncta fec̾ in pondere nũs
⁊ m̃sura.
an boni ł mali iͦti ł in iusti c̃ati st̃
angłi ⁊ an aliqͤ mora fuĩt in ter cirat̾onem

Expanded text:
ia et aequalia habebant: quod spiritus erant, quod indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero tatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali, justi vel injusti creati sint angeli, et an aliqua mora fuerit inter creatione
Abbreviated transcription (Latin):
est. qr apud deum nichil p̃cut. nicħ fut᷑¬
uni ẽ. Cum illo sunt omnia futura. ⁊ ei
no de trahunt᷑ iam p̃tĩta. Cum illo sũt
sunt deo p̃sencia. in deo sunt om̃ia. uł
cum deo ł apud deũ. uł in eo uita. q uief¬
fabił om̃iũ cognitio in eo est. Utr̃ ꝯced¬

Expanded text:
est, quia apud Deum nihil praeterit, nil futurum est. Cum illo sunt omnia futura, et ei non detrahuntur jam praeterita. Cum illo sunt sunt Deo praesentia, in Deo sunt omnia, vel cum Deo, vel apud Deum, vel in eo vita; quia ineffabilis omnium cognitio in eo est. Hic sol
Abbreviated transcription (Latin):
niret᷑. Cumt uͦ sic accepta ẽ fornia serui ut
maũent ⁊̃ in ꝯmitabił forma dei manife¬
stũ ẽ quoda patre ⁊ filio ñ aparentib fcm̃
sit qd̾ a paret in filio .i. ab in uisibili patre
cum ĩ uisibili filio id̾ ip̃e filius ninsibilis
mitẽtur.

Expanded text:
niretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
latõnum uͦ uocabula . s. paternitas filiacio
ꝓcessio. ł gignẽ gigni. proced̾e ip̃as tr̃ rela¬
tõnes non ypostases significant suie hab̾e¬
dm̃s. ds est pr̃. nomine patris ⁊ relatoẽm
notamꝰ ⁊ diuinã y postasim significanius.
ũ sit intłłigencia tał deus ł diuina eẽntia
ẽ pat̾ .i. ille qui genuit . s. ypostasis que bt

Expanded text:
lationum vero vocabula, scilicet paternitas, filiatio, processio, vel gignere, gigni, procedere, ipsas tantum relationes, non hypostases significant, sive habedicimus: Deus est Pater, nomine Patris et relationem notamus, et divinam hypostasim significamus; ut sit intelligentia talis: Deus vel divina essentia est Pater, id est, ille qui genuit, id est, hypostasis q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietatib i. paternali ⁊ filiali. ⁊ ꝓ cessibili
re cognoscunus. In se cessibiles aũt ip̃as yp¬
ostases. ⁊ in distabiles inucẽ ⁊ unitas qͥdẽ
in ꝯfusibilit̾. T̾res enĩ sũt ⁊ siunite. Diui¬
sas aũt in distant̾. Er enim singula ꝑfec¬
ta est ypostasis.⁊ propriam proprietatem

Expanded text:
prietatibus, id est, paternali, et filiali et processibili recognoscimus. Insecessibiles autem ipsas hypostases et indistabiles invicem et unitas quidem inconfusibiliter; tres enim sunt etsi unitae; divisas autem indistanter. Etenim singula perfecta est hypostasis, et propriam proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
st᷑ accipiar. ⁊ nos canonũ ac legũ scripta scq̃ntes
&e in ceps ñ ꝓhibemiꝰ qn alii uirosi uolũit p̃dicta
eiꝰ filia trã in dñc nubat. ¶Ex his apparae ꝯiugĩ
facultate discedendi. ł reclamandi habita ꝯsentire
uiorut᷑. ⁊ o senso ille: sequens supplet. qd̃ p̃oedens co¬

Expanded text:
legum scripta sequentes, deinceps non prohibemus quin alii viro, si voluerit, praedicta ejus filia tantum in Domino nubat. Ex his apparet conjugium facultate discedendi vel reclamandi habita, consentire videntur; et consensus ille consequens supplet quod praecedens co
Abbreviated transcription (Latin):
enim dr finis p̾cedet.s. ⁊ miciũ seq̃ntis die̾ꝗ
ẽ aurora. q̃ nec plenã lucẽ nͨ om̃io tenebͣs ha¬
bet. Mane gͦ primꝰ dies ñ habuit. q nec dies
p̾cesserat. qͥ seq̃ntis diei inicis tĩinaret᷑. ⁊ co
p̃cipue qͥa luce aparente mox sr̃ tram plenꝰ
atꝙ pre clarꝰ dies extitit. qͥ ñ ab aurora seo
aplena luce in coauit. ⁊ mane sequentis diei
o sumatꝰ est. ł t̾minat᷑. Uñ beda suꝑ genesim.
Dicebut ut dies a luce in ciꝑet. ⁊ in mane se¬
quentis diei tenderet. uͥ oꝑa dei a luce ĩ coasse.
⁊ in lucẽ completa eẽ sig̾carent᷑. Reliqͥ at̾ dieᷤ
mane habuert̃ ⁊ uesꝑam. qͦrum quisq a suo
mane incipiens. us ad alt̾iꝰ diei manetenoe

Expanded text:
enim dicitur finis praecedentis, et initium sequentis diei, quod aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras habet Mane ergo primus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur, et eo praecipue quia, luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda super Genesim: « Decebat, ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam, quorum quisque a suo mane incipiens usque ad alterius diei mane tende
Abbreviated transcription (Latin):
Qnͣtũ enĩ ad ip̃os attinet qd̃ ds noluit fe¬
cer̾. quantũ uero ad om̃ipotẽciã dei. nullo
ñ id facere ualuerunt. hoc quippe ip̃o qd̾
ꝯͣ uoluntatẽ eiꝰ fecerũt. de ip̃is facta ẽ uo¬
luntas eiꝰ. ꝑ ropterea namꝙ magna oꝑa
tiꝙ uoleus siñ. s uolẽs. nec sineret bonꝰfĩ¬
in ale nisi om̃ip̃s ⁊ d̾ malo posset facere beñ¬

Expanded text:
ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem Dei fecerunt, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque magna opera tique nolens sinit, sed volens: nec sineret bonum fieri male, nisi omnipotens et de malo posset facere ben
Abbreviated transcription (Latin):
cãt gͦ sabellian qͥ dñt ip̃m c̃e patrẽ qͥ
passians q añt patrẽ fuisse passum.
filiũ inmorẽ. Noli boc dic̃e tu catholi c.¬
lat̾ de rita ⁊ dic. pat̾ pat̾ ẽ ⁊ filistiliꝰ ẽ. Nliꝰ
pr̃ alius fiuus. s nõ aliud. ĩmo hoc ip̃i
qr unus ds. Ecce ostensum ẽ quare uni¬
tas eẽ in patre dicat᷑ cũ treĩ illi unũ sint.¬

Expanded text:
nt ipsum esse Patrem qui ipassiani, quia dicunt Patrem fuisse passum. Filium minorem. Noli hoc dicere, tu catholiclatus devita: et dic: Pater Pater est, Filius Filius est; alius Pater, alius Filius, sed non aliud, imo hoc ipsum, quia unus Deus. Ecce ostensum est quare unitas in Patre esse dicatur, cum tres illi unum sint.
Abbreviated transcription (Latin):
liq̃ merita. eleg̃ ds aliquos ab et̾no uł ap¬
posuit gr̃am iꝰtificatõnis in temꝑe s gra¬

Expanded text:
liqua merita elegit Deus aliquos ab aeterno, vel apposuit gratiam justificationis in tempore, sed gra
Abbreviated transcription (Latin):
qr uoluntas hominis grã dei preuenit᷑
atq p̾parat᷑. uͥ fiat bona. u̾ ut fiat uo¬
liuitas ꝙ ⁊ añ grãm uoluntas erat. s¬

Expanded text:
 voluntas hominis gratia praevenitur Dei atque praeparatur ut fiat bona, non ut fiat voluntas, quia ante gratiam voluntas erat, s
Abbreviated transcription (Latin):
augꝰ in ench̾. Ne quaquam dubitare de¬
beniꝰ ir̃ bonarum q̃ ad nos ꝑtinent cau¬
sam n̾ e̾e̾ nͥ bouitatem dei. malaꝵ uero
ab in nutabili bono de ficiente bomi mu¬
tabił uoluitatẽ priꝰ angłi.pꝰ ea hominis.
quib p̾mit᷑ humana naͣ. ł rima gͥ ori¬
go ⁊ cã peccati bonum fuit. ⁊ seda ma¬
lum qd̾ ortum ẽ ex bono

Expanded text:
 t. 3: Nequaquam dubitare debemus rerum bonarum quae ad nos pertinent, causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero, ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius angeli, postea hominis; quibus premitur humana natura. Prima ergo origo et causa peccati, bonum fuit; et secunda, malum quod ortum est ex bono.