comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens est:⁊ hoc est eiꝰ cẽ. qͦd saꝑe. Unde
pat̾ ⁊ filiꝰ. simul una sapientia: qr una¬
telligas: qͦd hic dic̃ axs̃. uidet᷑ enim di
cere. ꝙ cum dicit᷑ nata sapientia: ibi
notet. Qͦdsi ita est: cogimur dicẽ. ẽẽntiã
⁊ iõ cum dr nata sapientia: intelligitur.
ꝙ ipse qͥnatꝰ est. eẽntia est. Ibi tamen sa¬
pientia ñ ꝓ eẽntia. s ꝓ ẏpostasi facit:
nata sap̃ĩa: idem intelligat᷑ .i. genita
ypostasis. Ideo uigilant ait. idem eẽ in¬
ypostasis: eui in est eadem ꝓpͥetas. Et exħ¬

Expanded text:
est sapiens, et hoc est ejus esse quod sapere: unde Pater et Filius simul una Sapientia, quintelligas quod hic dicit Aug. Videtur etiam enim dicere quod cum dicitur nata Sapientia, ibi notet. Quod si ita est, cogimur dicere essentiam itur nata Sapientia, intelligatur quod ipse qui natus est, essentia est; ibi tamen Sapientia non pro essentia, sed pro hypostasi facit inata Sapientia, idem intelligitur, id est, genita ypostasis. Ideo vigilanter ait idem esse inhypostasis cui inest illa proprietas. Et ex
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dudumꝰ audier int dicentib nobes
filium di qͥ gn̾atꝰ est. patͥ qͥ generauit n¬
equalem eẽ ñ posse: quamuis ille gnatꝰ
Sarbitrant᷑ acclusam: s terguusatione
daninabili. in eodem loco uestiguimiti
ut putent mutationemfieri quiestioms
mutatione sermonis. dicentes. Quom
possunt ingenitꝰ. ⁊ genitꝰ eẽ uniꝰ naturr
scͥpturis ingenitum nusquam inuenio
non legi ñ auditii. Cuius gͥ inutabiliti¬
tis st̃ homines huiꝰmodi. ut nos dicant
ea usurpare. que non sunt scͥpta: cumer
que sunt scͥpta dicamꝰ: ce ipsi obiciant qͥd
scͥptum ñ sto¶ Nne ipsi sͥ adu̾sant᷑ : ⁊ aue
s ꝓpt̾ hereticos. Attende lector. qͣm hoc
nomine ingenitus. nolebat uti ambix:
ꝑ hereticos. Ita ⁊ nos subticere quecdam
oportet. ꝓpt̾ calumniantium insidias. q̃
catholicis ac piis lect̾orib secure credipos¬
religionis ⁊ auctoritatis. ut eis nos opor¬
teat semꝑ confitendo ac recipiendo in¬
qum cum oportunum fuit. eis ita liberum

Expanded text:
centibus nobis Filium Dei qui generatus est, Patri qui generavit inaequalem esse non posse, quamvis ille generatus sibi arbitrantur occlusam, sed tergiversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt, ut putent mutatimutatione sermonis, dicentes: Quomodo possunt ingenitus et genitus esse unius naturae Scripturis ingenitus nusquam invenio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipssuae derogant? Attende, lector, quoniam hoc nomine ingenitus nolebat uti Ambros. propter haereticos. Ita et nos subticere quaedam oportet propter calumniantium insidias, quae catholicis ac piis lectoribus secure credi pos auctoritatis, ut eis non oporteat semper confitendo ac recipiendo inquin, cum opportunum fuerit, eis uti liberum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m sc̃m patͥs.s ñ uicissim dicim̾ patrem
sp̃s sc̃i:. ne filiꝰ eiꝰ intelligat᷑ sp̃s sc̃s. Item di¬
cimus sp̃m sc̃m filiĩ. s ñ dicimꝰ filium sp̃s
sc̃i: ne pat̾ eiꝰ intelligat᷑ sp̃s scs. In multis¬
enim relatiuis hoc tontingit: ut non
inueniat᷑ uocabłm. qͦ suicissim respon¬
deant. Cum gͦ dicimꝰ donum patͥs ⁊ filii:
ñ qͥdem possumꝰ dicẽ patrem doni. aut
filium doni. S ut hec uicissim respon¬
deant: dicimꝰ donum donatoris. ⁊ dona¬
torem doni:qr hic potuit inueniri uss¬
tatum uocabłm: illic ñ potuit. Donum
gͦ donatoris. ⁊ donator doni cum diñs:
relatiue utrumq ad inuicem dicintus.
Donator tñ ñ fuit ds. nͥ ec tp̃r: cum sp̃s .s.¬

Expanded text:
sanctum Patris, sed non vicissim dicimus Patrem Spiritus sancti, ne filius ejus intelligatur Spiritus sanctus. Item dicimus Spiritum sanctum Filii, sed non dicimus Filium Spiritus sancti, ne pater ejus intelligatur Spiritus enim relativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum quo sibi vicissim respondeant. Cum ergo dicimus donum Patris, et Filii, non quidem possumus dicere patrem doni aut filium doni; sed ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; quia hic potuit inveniri usitatum vocabulum, illic non potuit. Donum ergo donatoris, et donator doni cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus: donator tamen non fuit Deus, nisi ex tempore, cum Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uob. S nunqͥd patͥs pͥncipium est: Immo
creatorem se uoluit ostendere. eum se dix̃
ẽ pͥncipium: siẽ ⁊ pat̾ pͥncipium est creat᷑e:
trim pͥncipium. ⁊ filium pͥncipium: ñ duo
ad creaturam unum pͥnciprum est. sicut
ipse pͥncipium sit. Si autem quicqͥd in se
separamus ab appellatione creatoris: qͥa
nens oꝑat᷑. Non enim in aliqͥd eoꝵ q̃ oꝑat᷑.
ipse mutat᷑ ⁊u̾tit᷑. Unum gͦ pͥncipium. ad
creaturam cum pat᷑ ⁊ filio est sp̃s sc̃s: non

Expanded text:
 sed numquid Patris principium est? Imo creatorem se voluit ostendere, cum se dixit esse principium; sicut et Pater principium est creaturae, trem principium, et Filium principium, non duo ius simul ad creaturam unum principium est, sicut eus. Si autem quidquid in se separamus ab appellatione Creatoris, quianens operatur. Non enim in aliquid eorum quae operatur ipse, mutatur et vertitur. Unum ergo principium ad creaturam cum Patre et Filio est Spiritus sanctus, non
Abbreviated transcription (Latin):
pnulla su mutatione totiens dici relati¬
ue. ut neq cum incipit dici. neq eum de¬
sinit aliqͥd in eiꝰ nat᷑a ł forma q̃ nummꝰ est
mutationis fiat: qnͣto faciliꝰ de illa in cõ¬
mutabil di sub̃a debemꝰ acciꝑe. ꝙ ita
dicat᷑ relatiue aliqͥd ad c̃at᷑m. ut qͣmuis
temporalit̾ incipiat dici. nontam̃ ipsi
sub̃e di accidisse aliqͥd intelligat᷑. s illi
refert᷑.⁊ tt refugium nr̃m sit: cum ad eum
refugimis. Nunqͥd tẽ fit aliqͥd in eiꝰ nat᷑a:
efficim᷑ melioreᷤ. in illo aut̃ nulla. Sic ⁊ pat̾ nr̃ ẽẽ in¬
pat̾ nr ẽẽ incipit: s nulla sue commutatio¬
õ gͦ temporalit̾ dici incipit ds. ꝙ antea
non dicebat᷑. manifestam est relatiue dici:
ñ tam̃ scđm accidens dei. ꝙ ei aliqͥd acci¬
derit. s plane scđin accidens eiꝰ: ad quod
dici aliqͥd deus incipit relatiue. Sũma¬
temporalit dñr relatiue ad creaturas.
sine mutatione ditatis. s ñ sine mutatio¬
ne creat᷑e. ⁊ tta accidens est in creatiuia.

Expanded text:
potest nulla sui mutatione totiens dici relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit aliquid in eius natura uel forma, qua nummus est, mutationis fiat, quanto facilius de illa incommutabili dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad creaturam, ut, quamuis temporaliter incisubstantiae Dei accidisse aliquid intelligatur, sed illi refertur; et tunc refugium nostrum fit cum ad eum refugimus. Numquid tunc fit aliquid in ejus natura efficimur meliores; in illo autem nulla. Sic et pater noster esse inpater noster esse incipit, sed nulla suae commutatioo temporaliter dici incipit deus quod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamen secundum accidens dei, quod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliqtemporaliter dicuntur relative ad creaturas sine mutatione deitatis, sed non sine mutatione creaturae; et ita accidens est in creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
di hẏlarium. ipsam uocantem innascibi
natiuitatis q sensu solitarꝰ ds non est
opinandꝰ. Disctio gͦ ł distinc̾tio psona¬
rum. in scͥpturis posita est. In ntillo.
nat̾e distinct̾io. Arriam nitebant᷑ ꝓba¬
re. altius sube patrem. altius filium: qi
ille ingenitꝰ. ille genitꝰ: quib respondẽs
ambrosiꝰ. dixit. se hoc nomen in scͥpt̾is
non legisse diuinis.łd ⁊̃ taceri non
oportet.ꝙ arriani ex eo ꝓbare nte¬

Expanded text:
di Hilar. ipsam vocantem innascibilnativitatisque sensu, solitarius Deus non est opinandus. Discretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem naturae distinctio. 4. Ariani nitebantur probare alterius substantiae Patrem, alterius Filium, quia ille ingenitus, iste genitus; quibus respondens Ambrosius, dixit se hoc nomen in Scripturis non legisse divinis. Illud etiam taceri non oportet, quod Ariani ex eo probare nite
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ aliud dicimꝰ qͣm ñ filium : Negatiua por¬
ro particła ñ id efficit. ut ꝙ sine illa re¬
latiue dr. eadem p̃posita sub̾alit̾ dicatur.
s id tm negat᷑. ꝙ sine illa aiebat᷑: sicut in
aliis p̃dicamentis. cũ dicimꝰ homo est:
subam designamꝰ. Qui gͦ dic̃ non homo
est: ñ aliud genꝰ p̃dicam̃ti denunciat. s

Expanded text:
ergo aliud dicimus quam non Filium? Negativa porro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur, sed id tantum negatur quod sine illa aiebatur; sicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpostases.ł sube. ¶Qua necessitat
solum latinꝰ sermo. s etiam grecꝰ eadm
ne suꝑ hac re laborans. nominum ret
ooartat᷑. Un aus. qͥd agrecis ł a latr
cessitate de ineffabili tͥnitate dictum
apiens in .uii.li. de tͥ. ait. Loquenore¬

Expanded text:
ubstantiae. Qua necessitate non solum Latinus sermo, sed etiam Graecus eadem pene super hac re laborans nominum penuria coarctatur. Unde Aug. quid a Graecis vel Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictum sit aperiens, in lib. 7 de Trin. ait, c. 4: Loquen
Abbreviated transcription (Latin):
alia qͣ pat̾. Atq tm̃ ualet. cum dr̃ inge¬
nitusꝰ qͣntum ñ genitus. uł non filius:
Ansic̃ solus pat᷑ dr ingenit᷑: dici debeat non
genuus. ł non filius. Ideo solet queri. utr̃
sic̃ solꝰ pat̾ dr ingenitꝰ. ita ipse solus debeat

Expanded text:
m valet cum dicitur ingenitus, quantum non genitus, vel non Filius. 2. An sicut solus Pater dicitur ingenitus, dici debeat non genitus vel non filius. Ideo solet quaeri utrum sicut solus Pater dicitur ingenitus, ita ipse solus debeat
Abbreviated transcription (Latin):
Non est hoc dicẽ ingenitum. ꝙ est prem
dice: q ⁊ si filium ñ genuisset: nicb ꝓhibet
dice eum ingenitum. Et sigignat quisq
filium: ñ ex eo ipse est ingentcus. quia geni¬
satur: alia notio ẽ. qua intelligit᷑ genitor:
aliaquaingenitꝰ. Genitor enim dr ad geni

Expanded text:
Non est hoc dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia genicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad geni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊patnali.⁊ filiali. ⁊ ꝓcessibili recognosci¬
mis. in sec essibiles autem ipsas yposta¬
sei⁊ indistabiles inuicem.⁊ unitas: et
untas quidem inconfusibilit̾. tͤs enĩ
sint ⁊ siunite: diuisas autem in di¬
stat. s tenim singła ꝑfecta ẽ ypostasis:¬

Expanded text:
paternali, et filiali et processibili recognoscimus. Insecessibiles autem ipsas hypostases et indistabiles invicem et unitas quidem inconfusibiliter; tres enim sunt etsi unitae; divisas autem indistanter. Etenim singula perfecta est hypostasis
Abbreviated transcription (Latin):
pientia. geniti. ł nata: aut scd̾m relationẽ
sołꝰ filius dr u̾bum ł imago: ita etiam ip¬
se solus dr sapĩa nata. ł genita. & iõ qͥrit᷑.
utrum hoc relatiue dicat᷑ ⁊ si relatiue
dicit᷑: an scđm eandem relationem qua
ac si dicat᷑. nata sapientia: ut sit filtus ⁊
tia: in uno eoꝵ. eo ꝙ ẽ. nata. ⁊ u̾bum ⁊
imago. ⁊ filius intelligat᷑. Iin his omnib
nominib ñ ostendat᷑ eẽntia: qr relatiuȩ

Expanded text:
nita vel nata; an secundum relationem, solus Filius dicitur Verbum vel imago, ita etiam ipse solus dicitur Sapientia nata vel genita. Et ideo quaeritur utrum hoc relative dicatur; et, si relative dicitur, an secundum eamdem relationem qua ac si dicatur nata Sapientia, ut sit Filius ettia, in uno eorum, eo quod est nata, et Verbum et imago et Filius intelligatur. Et in his omnibus nominibus non ostendatur e
Abbreviated transcription (Latin):
notio est. generatio: ⁊ alia natiuitas: alia
ꝓcessio: que aliis nominib dicunt᷑. pat̾¬
tates designant nomina illa ꝑsonarum:¬
ad st muicem dñr: qr notant relationes
que non sunt deo accidentales. s in ipsis
ꝑsonis ab ec̾no sunt immutabilit̾: ut ñ mͦ
ippellationes sint relatiue: s ⁊̃ relatioẽs

Expanded text:
notio est generatio, et alia nativitas, alia processio, quae aliis nominibus dicuntur patetates designant nomina personarumad se invicem dicuntur, quia notant relationes quae non sunt Deo accidentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes sint relativae, sed etiam relationes
Abbreviated transcription (Latin):
filius q genitꝰ. ⁊ q filiꝰ utiq genitꝰ. Sic̃
autem filius ad patͣm: sic genitꝰ ad ge¬
nitorem refert᷑. Q sic̃ pat̾ ad filium:. ita
genitor ad genitum. Idem in.ui.li. de
tͥ. Ubum qͥdem solus filiꝰ accipit᷑. non si¬
mul pat̾ ⁊ filiꝰ. tanquam ambofint u¬
pat̾ ⁊ filius.simul ambo imaginis.¬
imagoͥs filius solus imago pat̾s. quẽ¬

Expanded text:
Filius, quia genitus; et quia Filius, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut Pater ad Filium, ita genitor ad genitum. Idem, in lib. 6 debum quidem solus Filius accipitur, non simul Pater et Filius, tanquam ambo uet Filius simul ambo imago, sed Filius solus imago Patris, quem
Abbreviated transcription (Latin):
er hoc sensu concedimꝰ. ꝙ aliud ẽ. ẽẽ pa¬
trem. ⁊ aliud ẽ ẽẽ filium: qr alia notio
est qͣ pat̾ ẽ pat̾: alia qͣ filiꝰ est filius. S
si transponas. ut dicas: alitid ẽ. patrem
ẽẽ. aliud filium eẽ: uariat᷑ intelligen¬
tia. ⁊ iõ ñ concedit᷑. Est enim talis sensꝰ:
ac si dicat᷑. Aliud ẽ. qͦ pat̾ ẽ. ñ quidem

Expanded text:
e Patrem, et aliud est esse Filium; quia alia notio est, qua Pater est Pater, alia qua Filius est Filius. Sed si transponas, ut dicas: Aliud est Patrem esse, aliud Filium esse, variatur intelligentia; et ideo non conceditur. Est enim sensus talis ac si dicatur: Aliud est quo P
Abbreviated transcription (Latin):
ibi damascenus ait. Non differunt ab i¬
qmunt. Item ẽẽ qͥdem temporalit̾ ⁊ et̃¬
haliter dicimꝰ diuinam ũbi ypostas im
smolicenomnia habentem que habet
ptͥ uit eiꝰ homorisy on .i. consubstantia¬
lene fatiuitatis mͦ ⁊ habitudine. a pat̾¬
nali ypostasi differentem: nunquam uͦ
apatnali ypostasi secedentem. Distingun¬
osiuales ꝓpͥctates: in eodem ait. Diffrãm

Expanded text:
is Damasceni conjiciunt: Non differunt ab int. Item esse quidem intemporaliter et aeternaliter dicimus divinam Verbi hypostasim, simplicem, omnia habentem quae habet Pater, ut ejus homousion, id est, consubstantialem; nativitatem modo et habitudine a paternali hypostasi differentem, nunquam vero a paternali hypostasi secedentem. Ionales proprietates, in eodem lib. 3,
Abbreviated transcription (Latin):
q nondistant neq secedunt a pat̾nali
ppostisi. Ecce hic habes distinctas
tresillas ꝓpͥetates: que supra
diuss significate sunt modis.
lnod sunt alia nomina ꝑsonarum. easd

Expanded text:
 non distant neque secedunt a paternali hypostasi. Ecce hic habes distinctas tres illas proprietates, quae supra diversis significatae sunt modis. 5. Quod sunt alia nomina personarum easdem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetates qͣs pontt hylarius.⁊ ille quas
ponit auo. Si enim eedem st̃: idem ẽ g̾ pat̾
ẽẽ patrem. & genuisse filium:q uriq qͥdã
concedunt. Si autẽ hoc est: eui gͦ conue¬
nit ut sit pat̾: ei conuenit genuisse fi¬
lium. Nat᷑a gͥ diuina si pat̾ ẽ: genuit
filium: siuͦ ñ genuit: pat̾ ñ ẽ. S qͥs au¬
deat dicẽ. aut ꝙ. ipsa genuit filium :
aut ꝙ ipsa pat̾ ñ sit: Si autẽ ipsa pat̾ ẽ.
nͨ filium genuit ñ ẽ gͦ idem dicere ali¬
quid ẽẽ patrem. ⁊ gigne filium: ⁊ ita

Expanded text:
s ponit Aug. Si enim eaedem sunt, idem est ergo Patri esse Patrem, et genuisse Filium, quod utique quidam concedunt. Si autem hoc est, cui ergo convenit ut sit pater, ei convenit genuisse filium. Natura ergo divina si pater est, genuit filium; si vero non genuit, pater non est. Sed quis audeat dicere quod ipsa genuit filium, aut quod ipsa pater non sit? Si autem ipsa pater est, nec filium genuit, non est ergo idem dicere aliquid esse patrem, et gignere filium. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
ideo licuit loquendi ⁊ disputairoi necessi¬
tde tͥs psonas dic̾e: ñ ꝙ scͥptura dicit. sed
q scptera non contradicit: Si atitem
diceremus tres deos. contradiceret scͥptura.
Ecce absolutio questionis: quare potius
contradicit scͥpttira. ¶ Alia questio. ẽ
non dicimꝰ tres ẽẽntias. ut tres ꝑsonas: cũ
septura hoc non contradicat. Nerum

Expanded text:
ea licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contdiceremus tres deos, contradiceret Scriptura, Ecce absolutio quaestionis, quare potius contradicit Scriptura. 7. Alia quaestio, cur non dicimus tres essentias, ut tres personas, cum Scriptura non contradicat. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
dr ꝓcessio. In p̃missis gͥ locutionib: cedẽ
significate sunt ꝓpͥetates. Quod non ẽ
omnino idem dicere: aliquid ẽẽ patrẽ
&e genuisse ł hab̾e filium. Ita ⁊ de aliis.
Nec tam̃ uidet᷑ nob̃ omnino idem ẽẽ
dicere. aliqͥd ẽẽ patrem.⁊ genuisse filiũ:

Expanded text:
rocessio. In praemissis ergo locutionibus eaedem significatae sunt proprietates. 3. Quomodo non est omnino idem dicere esse Patrem, et genuisse vel habere Filium, ita et de aliis. Nec tamen videtur nobis omnino esse idem dicere aliquid esse Patrem et genuisse Filium;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥum eẽ ꝙ semꝑ ẽ fili. Ubi enm semper
pat̾ est: semꝑ ⁊ filiꝰ est. G qui ñ semꝑ pat̾
deo manifestum est proprium esse. quod
filius est. Qua re dicat᷑ ẽẽ ꝓprium uni¬
geniti.ꝙ. filiꝰ est dei: cum etiam homi¬
nes sint filii dei. Hic quertt᷑ quomͦ di¬
catur eẽ ꝓpͥum nato deo .ꝙ est dĩ filrus.
ł genit᷑ ex deo: cum ⁊̃ homines filii dei

Expanded text:
mper est Filius. Ubi enim semper Pater est, semper et Filius est; ergo qui non semper Pater Deo manifestum est proprium esse quod Filius est. 4. Quare dicatur esse proprium unigeniti quod Filius est Dei, cum etiam homines sint filii Dei. Hic quaeritur quomodo dicatur proprium nato Deo quod est Dei Filius vel genitus ex Deo, cum etiam homines filii
Abbreviated transcription (Latin):
unc postquam coeternitatem trium:
sonarum ꝓ modico facultatis nr̃e ini¬
nuauimus: iam de earundem equalitat
aliqͥd eloqͥ suꝑ est. fides enim catholica. sic̃
coet̾nas. ita ⁊ coequales tres ꝑsonas assenu.
Equalis est enim in omnib pat̾ filiꝰ. a pa

Expanded text:
em trium personarum pro modulo facultatis nostrae insinuavimus, jam de earumdem aequalitate aliquid eloqui superest. Fides enim catholica, sicut tres coaeternas, ita et coaequales tres personas asserit. Aequalis est enim in omnibus Patri Filius, et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
dicat fub̃am. Quamuis gͦ ditisum sit
genitꝰ ⁊ ingenitꝰ: ñ indicat ditisam sub¬
stantiam: qr sic̃ filius ad patrem.⁊ non
filius ad ñ patrem refertͣ. ita genitꝰ ad
genitorem.⁊ ñ genitꝰ ad ñ genitorem re¬
feratur necesse est. scce euident osten¬

Expanded text:
mvis diversum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius ad non patrem refertur; ita genitus ad genitorem, et non genitus ad non genitorem referatur necesse est. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
situm redeamus: ceptoq insistamꝰ: ostenten¬
tes ꝙ magnitudine. nulla tͥum ꝑsonarum
aliam suꝑat: qr nulla maior aliis: nec mirt
aliqͥd. st̃ due qͣm una :nͨ tͤs quam due. ne
maior ds quam singli eoꝵ: qi illors singilo

Expanded text:
positum redeamus coeptoquo insistamus, ostendentes quod magnitudine nulla trium personarum aliam superat, quia nulla major aliis, nec majus aliquid sunt duae quam una, nec tres quam duae, nec major Deus quam sin
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾m ꝓpat᷑. alt̾m ꝓ filio ponimus:
Similit̾ cum dr ds de deo: lum̃ de¬
lumine. In aliis qͦ locutionib seprs¬
periuntur nomina eẽntie ad signiꝰ¬
Uñ aus querens qͦmͦ huiꝰmod dicanti
men de lumine dr: N enim simula¬
bo. ds̃ de deo. s solꝰ filius de deo .s. pt
Nec ambo simul lum̃ de lumine: se
solus filiꝰ de lumine patre. Quodt

Expanded text:
 Patre, alterum pro Filio ponimus. Similiter cum dicitur: Deus de Deo, lumen delumine. In aliis quoque locutionibus saepe reperiuntur nomina essentiae ad signifUnde August., quaerens quomodo hujusmodi dicantur, men de lumine? Non enim simul ambo Deus de Deo, sed solus Filius de Deo, scilicet Patre: nec ambo simul lumen de lumine, sed solus Filius de lumine Patre, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fruentib ea: si tam̃ res. ⁊ non reril̃
omnium causa sit: si tñ ⁊ causa. Hon
enim facile pͣ inueniri nomen. quod tante
pͥutas hec unꝰ ds. Sic̃ gͦ t̾s res dicunt᷑. ⁊ he
sunt una res: tta tres subsistentie dicunt᷑:
s he sunt una suba. Ecce ostensum est q̃
t ielligentia huius nominis ꝑͣ: cum dicimꝰ
tsysonas. Ex quo sensu dicat᷑: alia est ꝑsona¬

Expanded text:
 fruentibus ea; si tamen res et non rerum omnium causa sit, si tamen et causa. Non enim facile nomen quod tantae Trinitas haec unus Deus. Sicut ergo tres res dicuntur, et hae sunt una res, ita tres subsistentiae dicuntur, et hae sunt una essentia. Ecce ostensum est quae sit intelligentia hujus nominis persona, cum dicimus tres personas. 9. Ex quo sensu dicatur: Alia est
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur contrartum p̾dictis. Hic
ñ ẽ pͥt̾mittendum. ꝙ eum supra dieꝰ¬
tum sit. dm̃ nec singłarem n multiplice
ẽẽ confitendum: id ꝙ scoꝵs auctorita
sic confirmatum: in contrarium uids
sentire ysidorꝰ. dicens distinguendun
int̾ tͥnitatem & unitatem. Est enim un
simpler ⁊ singłaris: tͥnitas uͦ multipla
& numerabilis: qr est tͥnitas. trium in¬
tas. Ecce unitatem dicit ẽẽ. singłarem
tͥnitatem multiplicem.⁊ numerabilen
s ad hoc dicimus. qr singłarem accu

Expanded text:
dictis. Hoc non est praetermittendum quod cum supra dictum sit Deum nec singularem nec multiplicem esse confitendum, idque sanctorum auctoritatibus sit confirmatum, in contrarium videtur sentire Isidor., dicens: Distinguendum est inter Trinitatem et unitatem: est enim unitas simplex et singularis, Trinitas vero multiplex et numerabilis; quia Trinitas est trium unitas. Ecce unitatem dicit esse singularem, et Trinitas multiplicem et numerabilem. Sed ad hoc dicimus, quia singularem ac
Abbreviated transcription (Latin):
litudine ac singlaritate pͥs confitem.
Uñ hylariꝰ. in .iiii.li. de tͥ sic ait. Dr̃c̃ ds.
faciamꝰ hominem: ad .i. ⁊ s.n. Quero ncͥ.¬
an solumdm̃s locutum existimes:an hẽ
sermonem eiꝰ intelligas ad altin extitis¬
se.Si solum fuisse dicis. ipsiꝰ uoce argueri.
dicentis. facimꝰ. ⁊ nr̃am. Substulit enim
singłaritatis ac solitudinis intelligentiã
ꝓfessio consortui: qi aliqd consortium eẽ
ñpͭ. ipsi solitario: neq solitudo solitarii
recipit faciam: nͨ alieno a se diceret. no¬
stram. Attende lector his ub. ⁊ uide. qͥa
nomine consortii. płalitatem significa¬
uit. Stessio gͦ consortii. est ꝓfessio plalita¬
tis: qm ꝓfessus est. dicens faciamꝰ. ⁊ nr̃am.
Palit enim. utrumq dr. S hac ꝓfessiõe
płalitatis. ñ diu̾sitatem ł multitu dinẽ

Expanded text:
litudine ac singularitate personas confitemur. litudine ac singularitate personas confitemur. Unde Hilarius in lib. 4 de Trin. sic ait: Dixit Deus: Faciamus hominem ad ian solum Deum sibi locutum existimes, an hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio consortii, quia aliquod consortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his verbis. et vide quia nomine consortii pluralitatem significavit; professio ergo consortii, est professio pluralitatis; quam professus est dicens: Faciamus et nostram, pluraliter enim utrumque dicitur. Sed hac professione pluralitatis non diversitatem vel multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
stinctio ꝑsonaꝵ. plalitas ꝑsonaꝵs. t̾ͥnitas ꝑ¬
sonars. ⁊ huiusmodi. Uidem enim hec dicen¬
tes numeroꝵ qͣntitates. ⁊ rerum multitudinẽ.
Inttiplicitatem in deo ponẽ. Q uid gͥ ista
ibisignificent. ipso de qͦ loqͥm᷑ aꝑiente insi¬
nuare curemꝰ. Magis illa dñr ad excluden¬
dum ea que non sunt in deo: quam ad po¬
nendum aliqua. ¶ Si diligent̾ p̃missis
auetoritatum ub intendimꝰ. ut dictor um
atq eecludendi a simplicitate ditatis. que
ibi non sunt: quam ponendi aliqua. Qͥd
ꝑ unum significatur: cum dicit᷑ unus ds.
Cum enim dr unꝰ d̃s. multitudo deorum
excludit᷑: nͨ nũi qͣntitas in diuinitate po¬
nttur. tanqͣm diceret᷑. ds est:. nͨ multisunt
unum dicimꝰ dm̃. unitas excludit nũm
deoꝵ: nͨ quantitatem in deo ponit: qͥa nͦ
numerꝰ. nͨ qͣntitas ibi est. Iuo sensu dr. unꝰ
ples ẽẽ ꝑas. singłaritatem atq solitudinẽ
cecludimus. ñ diu̾sitatem. ł multiplici¬
tatem ibi ponimus: qͣsi diceret᷑: Sine so¬

Expanded text:
stinctio personarum, pluralitas personarum, trinitas personarum, et hujusmodi. Videmur enim hoc dicentes, numerorum quantitates, et rerum multitudinem vel multiplicitatem in Deo ponere. Quid ergo ista ibi significent, ipso de quo loquimur aperiente, insinuare curemus. 2. Magis illa dicuntur ad excludendum ea quae non sunt in Deo, quam ad ponendum aliqua. Si diligenter praemissis auctoritatum verbis intendimus, ut dictorum removendi atque excludendi a simplicitate deitatis quae ibi non sunt, quam ponendi aliqua. 3. Quid per unum significetur cum dicitur, unus Deus. Cum enim dicitur, unus Deus, multitudo deorum excluditur, nec numeri quantitas in divinitate ponitur: tanquam diceretur: Deus est, nec multi sunt unum dicimus Deum, unitas excludit numerum deorum: nec quantitatem in Deo ponit, quia nec numerus nec quantitas ibi est. 4. Quo sensu dicitur: Unus personas, singularitatem atque solitudinem excludimus, nec diversitatem nec multiplicitatem ibi ponimus, quasi diceretur: Sine so
Abbreviated transcription (Latin):
ds: qr singłaritas. ł solitudo. ꝑsonarun
pluralitatem excludit.⁊ diu̾sitas. untta¬
tem ẽẽntie tollit. diu̾sitas. inducit sei¬
rationem diuinitatis. Singłaritas. adi¬
mit distinctionem tͥnitatis. Ideo amb̃
gularis equalitas: Nec iuxta sabellianos.
patrem filiumq confundens: nͨ unta n¬
rianos. patrem filiumq secernens. Pate
enim ⁊ filiꝰ. distinctionem habent: seper¬
tionem uͦ ñ hñt. Item in eod. Pat̾ ⁊ filiue
diuinitate unũ st̃ nͨ ẽ. ibi sub̃e diffra ne
ulla diũsitas. Alioqͥn. qͦmͦ unum dĩo
cimusꝰ. Diu̾sitas enim: plures ficit. Cotͥ
gͦ ex p̃dictis: qr in tͥnitate nulla est diu̾¬
tas. si tñ aliqñ inscͥptura inuentt᷑. dictun¬

Expanded text:
singularitas vel solitudo personarum pluralitatem excludit, et diversitas unitatem essentiae tollit. Diversitas inducit separationem divinitatis, singularitas adimit distinctionem Trinitatis. Ideo Ambrosgularis aequalitas, nec, juxta Sabellianos, Patrem Filiumque confundens; nec, juxta Arianos, Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distinctionem habent, separationem vero non habent. Item in eodem: Pater et Filius divinitatulla diversitas; alioquin quomodo unum Deum dicimus? diversitas enim plures facit. Constat ergo ex praedictis quia in Trinitate nulla est diversitas: si tamen aliquando in Scriptura invenitur dictu
Abbreviated transcription (Latin):
inquit eẽntia non ht̃ species: sic̃ utrũ
animal ñ habet species. Pat̾ gͦ ⁊ filius.
&e sps sc̃s: non sunt tͦs species. uniꝰ ẽẽntie.
Diuina gͦ eẽntia: genꝰ non est. S nec spes
homospecies ẽ: indiuidua aut̃. abra¬
ham. ysaac. ⁊ iacob. Si enim eẽntia spẽs
ẽẽntia eẽ tres ꝑsone. Non itaq scđm
genus ⁊ species ista dicimus. ¶Nec scd̃
mat̾ialem causam: dicuntur tres ꝑsone
una eẽntia. Notandum etiam. quod
eẽntia diuina non ẽ mat̾ia tͥum ꝑsona
si fierent tres statut diceremꝰ tres statux
unũ aurũ. Ñ autẽ sic tͥnitatem .i. tresps
matia. tͥa qͦdam subsistant. In statuis enimn
equalib. plus auri est tres simul quan
singłe. ⁊ minꝰ auri est una. quam duẽ i
illa uͦ eẽntia tͥnitatis: nullomͦ tta est ñ¬

Expanded text:
inquit, essentia non habet species, sicut unum inquit, essentia non habet species, sicut unum animal non habet species; Pater ergo et Filius et Spiritus sanctus non sunt tres species unius essentiae; divina ergo essentia genus non est. homo species est, individua autem Abraham, Isaac et Jacob. Si enim essentia species essentia esse tres personae. Non itaque secundum genus et species ita dicimus. 11. Nec secundum materialem causam dicuntur tres personae una essentia. Notandum etiam quod essentia divina non est materia trium personar auro si fierent tres statuae, diceremus tres statuas unum aurum. Non autem sic Trinitatem in tres personas materia tria quaedam subsistant. In statuis enim aequalibus, plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam duae. In illa vero essentia Trinitatis nullo modo est
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat in li .uii. de tͥ. ita dicens. Si Priꝰꝓ¬
appellari tͦs subas: ut appellant᷑ tris ꝑsone
Sic̃ cum sit animal genꝰ. ⁊ equus speties:
appellant᷑ tͦs eqͥ: idemq tͥa animalia: Non
s sic̃ tͥs eqͥ. speciali nomine: ita tͥa aialia.
nomine gn̾ali dicunt᷑. Cum gͦ tͤs ꝑsonas
patet nomine eẽnitie. ñ significari genus:
nec nomine ꝑsone speciem. ¶ Hic ꝓbat:
& non di ut species de indiuiduis.
Siuͦ dicuint. nomine pͭ ñ speciem sig̾cari.
s aliqͥd singułe atq indiuiduum: ⁊ no¬
mine eentie speciem intelligi: ut ꝑsona
uelut abraham. ysaac. iacob. ł qͥs alius
qͥ etiam digito p̃sens demonstrar pos¬
sit: sic quoq illos ead ratio confutabie.
Sicut enim dicunt᷑. abraham. ysaac.
iacob. tͥa indiuidua: ita tres homines.
ista disserimꝰ: ñ ita dicunt᷑ tͦs eẽntie. ut
tres ꝑsone: Alio modo probat idem.
na non ẽ genus. nͨ ꝑsone species ł eẽntia
ñ est species: nͨ ꝑsone indiuidria. Una

Expanded text:
demonstrat in lib. 7 de Trin., c. 6, dicens: Si appellari tres substantias, ut appellantur tres personae. Sicut cum sit animal genus, et equus species, appellantur tres equi, iidemque tria animalia. Non sed sicut tres equi speciali nomine, ita tria animalia nomine generali dicuntur. Cum ergo tres personas patet nomine essentiae non significari genus, nec nomine personae speciem. 9. Hic probat quod non dicitur ut species de individuis. Si vero dicunt nomine personae non speciem significari, sed aliquid singulare atque individuum, et nomine essentiae speciem intelligi, ut persona ic homo, vel ut Abraham, Isaac, Jacob, vel quis alius qui etiam digito psit: sic quoque illos eadem ratio consequetur. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac et Jacob tria individua, ita tres homines, ista disserimus, non ita dicuntur tres essentiae, ut tres personae? 10. Alio modo probat idem. na non est genus, nec personae species; vel essentia non est species, nec personae individua. Una,
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs dic̃. qͥ me uidet: uidet ⁊ patrem.
sermo sig̾cat: ⁊ indifferentẽ tñ nat᷑am
ꝓfessio ꝯgortii docet. uisꝰ ẽ enĩ in filio
pat̾: ꝑ nat᷑e unitam similitudinem.
Unum sunt enim natꝰ. ⁊ gn̾ansrunũ
sunt: neq unꝰ. ñ itaq solitarius filiꝰ
est: nͨ singłaris. nͨ dispar. Item in eoðe.
Sic̃ in patͤ ⁊ filio crede duos deos im¬
pium est:ita patrem ⁊ filium sin¬
gularem dm̃ p̾dicare. sacͥlegium est:
Nicħ in his nouum: nicħ diu̾sumͥ ni¬
chil alienum: uicħ separabile est. De

Expanded text:
n. 4: Qui me videt, videt et Patrem. sermo significat, et indifferentem tamen naturam professio docet. Visus est enim in Filio Pater per naturae unitam similitudinem. Unum sunt enim natus et generans; unum sunt, neque unus. Non itaque solitarius Filius est, nec singularis, nec dispar. Item in eodem: Sicut in Patre et Filio credere duos deos impium est, ita Patrem et Filium singularem Deum praedicare, sacrilegum est. Nihil in his novum, nihil diversum, nihil alienum, nihil separab
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ đr. nͨ semꝑfilius fuit. Unigenitus
autem ds. nͨ fuit aliqͣndo ñ filius: nec
fuit aliqͥd antequam filiꝰ: nͨ qͥcquam
ipse nͥ filiꝰ. Atq ita qͥ semꝑ est filius. nasci¬
bilitatis ꝓpͥetate ac u̾itate filiꝰ ÷ eiꝰ soliꝰ qͥ¬
qr sic̃ ille filiꝰ origine: ita ille pat̾ gn̾atiõe.
Qͦd homo dr filius tͥnitatis: & trinitas p̃
dici pat̾ hominum. Homo uͦ qͥ filius

Expanded text:
tur, nec semper filius fuit. Unigenitus tur, nec semper filius fuit. Unigenitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam ipse nisi Filius, atque ita qui semper est Filius nascibilitatis proprietate ac veritate, filius ejus solile Pater generatione. 5. Quod homo dicitur filius Trinitatis, et Trinitas potest dici pater hominum. Homo vero, qui filius
Abbreviated transcription (Latin):
distantia. Homines enim filii dei sunt
fact̾ura: ñ natiuitatis ꝓpͥetate. Es autem
filius. originis ꝓpͥetate filiꝰ est: ⁊ u̾itate
natiuitatis: ñ factura. ł adoptione. &
illi qͥdem aute sunt. qmͣ filii dei sint:
fiunt enim filii des: ñ nascunt᷑ filii dei.¬
Uñ hylari. solum dmnatum originis ꝓpͥe¬
tate di filium ostendens: int̾ ipsum. ⁊ ho¬
mines filios di. euidentissime distinguit.¬
in .xii. li. de t̾. ita dicens. Ueropatͥ. solus
qͥ ex eo nascit᷑. uͭ filius est: ⁊ nos quidem fi¬
lii deoͥsumꝰ: s ꝑ fact̾uram. fuimus enim
nem effecti sumꝰ. potiꝰꝙͣ nascimͣ. ⁊ quia
omneꝙ. fit. anteqͣmi fiat non fuit: nos
cum filii non fuissemꝰ. efficim᷑. ante enĩ
silii non eramꝰ: s ꝑ grãm facti sumus : ñ
nati. neꝙ generati: s ad quisiti. Adqui
cum ꝓpͥetatis significatione cognoscimꝰ
dici. Et adoptione enim homo est filiꝰ dei:
non ex generatione: neq ei ꝓpͥetas est. s

Expanded text:
distantia. Homines enim filii Dei sunt, factura, non nativitatis proprietate. Deus autem Filius, originis proprietate Filius est, et veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et illi quidem ante sunt, quam filii Dei sint. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Hilarius unum solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evidentissime distinguitincipio, ita dicens: Vero Patri solus qui ex eo nascitur vere Filius est: et nos quidem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimus enim nem effecti sumus potius quam nascimur: et quia omne quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus, non nati neque generati, sed acquisiti. Acquicum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus est Filius Dei, non ex generatione, neque ei proprietas est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cur ñ dicant᷑ hi tres una ꝑͣ. sic̃ una
ẽẽntia. ⁊ unꝰ d̾s. quam questionem ays̃
diligent̾ tractat: atq congrtȩ explicat
tͥa simul unam ꝑsonam dm̃s. si c̃ unam
sonas: cum tͦs deos. aut tres eẽntias ñ
intelligtõ tͥitas: ne omnino taceremꝰ
uitrogati quid tres: cum tres ẽẽ fades¬

Expanded text:
cur non dicantur hi tres una persona, sicut una essentia, et unus Deus? Quam quaestionem Augustinus diligenter tractat, atque congrue explicat tria simul unam personam dicimus, sicut unam ersonas, cum tres deos, aut tres essentias nointelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres? cum tres esse fate
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut singłs quiꝰq dicat᷑ eẽntia. sic illis
fateamur: loqͣndi necessitate.a grecis ⁊
latinis parta hec uocabula. aduscis
insidias. ł errores hereticoꝵ. Cumq
conaret᷑ humana mnopia loquendo ꝓ¬
ferre ad hominum sens. ꝙ in secretario
mentis. de deo tenet. siue ꝑ piam fidẽ.
siue ꝑ qualemcunq intelligentiam. ti¬
iuit dicẽ tͤs eẽntias: ne uitelligeret᷑
in illa summa equalitate ulla diu̾si¬
tas. Rursum. ñ pot̾at dice. ñ ẽẽ tͥa quedã:
ꝙ qr dixit sabellitis inheresim lapsus
est. Que siuit gͦ qͥd tͥa diceret: ⁊ diẽ tres

Expanded text:
ita ut singulus quisque dicatur essentia, sic illis fateamur loquendi necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rursum non poterat dicere non esse tria quaedam, quod quia dixit Sabellius, in haeresim lapsus est. Quaesivit ergo quid tria diceret, et dixit tres
Abbreviated transcription (Latin):
Cur gͦ inquit aus. tacuit de sp̃u sancto:
Qura consequens est: ut ubicunq nomi¬
natur unꝰ. sic̃ pat̾ ⁊ filius. tanta pace uni
adherens intelligat᷑. ⁊̃ ipsa pax: quamuis
uon cominemore t᷑. Unogͦ istoꝵ noĩato.
etiam reliqͥ intelligunt᷑. ꝙ in plurib scͥp¬
turȩ locis occurrit. De nominum diffe
rentia quib utim̃. loquentes de deo.
¶ Post p̃dict̾a. disserendum nob uidetur
de nominum diu̾sitate: qͥb loquentes
de unitate ac tͥnitate in effabili utim̃.
Deinde ostũdendũ ẽ. qͥbꝰ modis de ea ali¬
qͥd dicat᷑. Illudgͥ p̃cipue tenea mꝰ quedã
ẽẽ nomina. distincte ad singłas ꝑsonas
unitatem eẽntie significantia: qͦ ⁊ de sin¬
gulis singillatim.⁊ de omnib cõmunit̾
dm̃i. Alia uͦ sunt: quȩ translatiue ac per
similitudinem de deo dñr. Uñ amb̃r
in .ii.li. de tͥ. ait. Quo puriꝰ niteat fides:
qͥtita uidet᷑ deriuanda distinctio. Sunt
enim nomina quedam: que euidenter

Expanded text:
rinit., c. 9, tacuit de Spiritu sancto, quia consequens est ut ubicumque nominatur unus, sicut Pater et Filius, tanta pace uni adhaerens intelligatur etiam ipsa pax, quamvis non commemoretur; uno ergo istorum nominato, etiam reliqui intelliguntur, quod in pluribus Scripturae locis occurrit. DISTINCTIO XXII. DE NOMINUM DIFFERENTIA QUIBUS UTIMUR LOQUENTES DE DEO. 1. Post praedicta nobis disserendum videtur de nominum diversitate, quibus loquentes de unitate ac Trinitate ineffabili utimur. Deinde demonstrandum est quibus modis de ea aliquid dicatur. Illud ergo praecipue teneamus, quaedam esse nomina distincte ad singulas personas unitatem essentiae significantia sunt, quae et de singulis sigillatim, et de omnibus communiter dicuntur. Alia vero sunt quae translative ac per similitudinem de Deo dicuntur. Unde Ambr., in lib. 2 de Trin., ait: Quo purius niteat fides, tripartita videtur derivanda distinctio. Sunt enim nomina quaedam quae evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa tͥnitate ñ plalit. s singlarit dicit᷑.
Et q̃m ñ est alicid deo eẽ. ⁊ aliud magnũ
eẽ hhoc idem est illi ẽẽ ꝙ ẽ magitum
eẽ ꝓpt̾ea sic̃ ñ dicimꝰ tres eẽntias: sic ñ
dicimus tͦs magnttudines: s unam ẽẽnti¬
am. & unam magnitudinem. Quoo
do est magnus. eadem magnittidine qͦ
est magius ea magnitudine. que ñ ẽ
ꝓ ipse: ut quasi particeps eiꝰ sit. Alio¬
quin maior ẽẽt illa magnitudo quã
ds. Deo autem non ẽ aliquid mauis.
lagͥ magnitudine magnꝰ est: qͣ ipse
est. Ideoq nͨ t̾s magnitudines dicimꝰ.
s unam magnitudinem: nec tres mag¬
nos. s unum magnum: qr ñ participa¬
tione magnitudinis. ds magnꝰ est. sed
seipso magno magnus est.qr ipse ẽ
sua magnitudo. Ita ⁊ de bonitate.
et̾nitate. & omnipote ntia cħ dicen¬
dum est: & de omni  bus omĩno

Expanded text:
psa Trinitate non pluraliter, sed singulariter dicitur. Et quoniam non est aliud Deo esse, et aliud magnum esse, sed idem est illi esse quod est magnum esse; propterea sicut non dicimus tres essentias, sic non dicimus tres magnitudines, sed unam essentiam, et unam magnitudinem. 6. Quod Deus magnus est ea magnitudine qua est magnus ea magnitudine, quae non est quod ipse, ut quasi particeps ejus sit; alioquin major esset illa magnitudo quam Deus. Deo autem non est aliquid majus; ea ergo magnitudine magnus est, qua ipse est. Ideoque nec tres magnitudines dicimus, sed unam magnitudinem; nec tres magnos, sed unum magnum, quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est, quia ipse est sua magnitudo. Ita et de bonitate, et aeternitate, et omnipotentia Dei dicendum est, et de o
Abbreviated transcription (Latin):
ri subalit̾. quib ad se iꝑ sum dr
non tͣnslatiue ac ꝑ similituoi nem. sed
ꝓpͥe:. si tñde illo ꝓpͥe aliquid ore hominis
dici pͭ. Ecce aꝑte docuit. ꝙ nomina uni
tatem diuine maiestatis significantia.⁊
ꝑsonis communiter ⁊ de singłis duusĩ
dñr: nͨ plalit̾. s singlarit in summa ac¬

Expanded text:
ialiter; quibus ad seipsum dicitur non translative ac per similitudinem, sed proprie, si tamen de illo proprie aliquid ore hominis dici potest. Ecce aperte docuit quod nomina unitatem divinae majestatis significantia, epersonis communiter, et de singulis divisim dicuntur; nec pluraliter, sed singulariter in summa a
Abbreviated transcription (Latin):
sut̾.⁊ ille semꝑ filiꝰ. E tta semꝑ ÷ quia
semꝑ natꝰ est filius: nͨ cepit umqͣm ẽẽ.
filius ꝙ si aliquando cepisset: aut ali¬
quando desineret ẽẽ filius: scđm acci¬
dens diceret᷑. Et qr pat̾ non dr pater.
stantiam hec dicunt᷑. s ad inuicem ista¬

Expanded text:
 Filius, et ita semper, quia per natus est Filius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando desineret esse Filius, secundum accidens diceretur. Et quia Pater non dstantiam haec dicuntur: quia non quis
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓͥetate accipiat᷑: ex auctoritatibus
scõrs ostendi oportet: ne comecturis
nr̃is aliqͥd ausi dicere uideamut..
De hoc ierominus inerpositione fidi
ait. N est ꝓrsꝰ aliqͥs in tͥnitate gradus.
nicħ.ꝙ inferius suꝑiue dici possit: s
toti deitas sui ꝑfectione equalis est.
ut exceptis uocabłis. que ꝓpͥetatem in¬
de tͥb dignissimȩ possit intelligi: atq
ut confutantes arrtum. unam eand̃¬
q dicimꝰ tͥnitatis eẽ sub̃am. ⁊ unum
in tͥb ꝑsonis fatemur dm̃. Ita impie¬
tatem sabellii declinantes. tͣs ꝑsonas
exp̃ssas. sub ꝓpͥetate distingiumus:. Ñ
ipsum sͥ patrem. ip̃m sͥ filium. ipsum

Expanded text:
proprietate accipiatur, ex auctoritatibus sanctorum ostendi oportet, ne conjecturis nostris aliquid ausi dicere videamur. De hoc Hieron. in Expositione fidei . Nec est prorsus aliquis in Trinitate gradus, nihil quod inferius superiusque dici possit. Ideo tota deitas sua perfectione aequalis est; ut, exceptis vocabulis quae proprietatem de tribus dignissime possit intelligi. Atque ut confutantes Arium, unam eamdemque dicimus Trinitatis esse substantiam, et unum in tribus personis fatemur Deum: ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sui proprietate distinguimus: non ipsum sibi Patrem, ipsum Filium, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
iquis int̾roget. pat̾ solus utrum ste ds:
quomodo respondebimꝰ non eẽ: nͥforte
ita dicamus. ẽẽ quidem patrem deum.
s ñ eum ẽẽ solum dm̃:ẽe aut̃ solum dm̃¬
⁊ hic habes. qr pat̾ ũ debet dici solus ds:
atq hic solum in parte subiecti tm̃ acciꝑe
qͥdam uolunt. In parte uͦ p̾dicati si fit: con
ta tͥnitas. Et hec tͥnitas ut ait au̾s. contra¬
maximinum. intelligit᷑ cum apłs dicit:

Expanded text:
im interroget, Pater solus utrum sit Deus: quomodo respondebitur non esse, nisi forte ita dicamus, esse quidem Patrem Deum, sed non eum esse solum Deum; esse autem solum et hic habes quia Pater non debet dici solus Deus, atque hic solum in parte subjecti tantum accipere quidam volunt; in parte vero praedicati si sit, concta Trinitas. Et haec Trinitas, ut ait Aug. contraMaximinum, intelligitur cum Apostolus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ypostasim ufiam intelligens. ñ tͥb ine¬
nis unam ypostasim indicit: alienꝰ an
tis. tͤs nat᷑as conat᷑ asserere. Sufficut ae
nom̃ enim hoc suspitionis est: Cum e
eodem ubo. sens dissentiunt: aut in
tum putatis. tͦs ypostases cum intot
Transfigurat enim se angłs sathane na
nomine ypostasis: s hereticos eo prau
usos ostendit. Contͣ quos: cautela ori
erat. in distinctione significationis.
lioquin: sibi contradicẽt: ͦ qͥ supta ti
ypostases confitet᷑. De propetatib pͥ¬

Expanded text:
autem hypostasim usiam intelligens, non tribus peautem hypostasim usiam intelligens, non tribus personis unam hypostasim indicit, alienus a atis tres naturas conatur asserere. Sufficiat nobis hoc non bonae suspicionis est, cum in eodem verbo sensus dissentiunt. Aut si rectum putatis, tres hypostases cum interpTransfigurat enim se angelus Satanae iesse nomine hypostasis, sed haereticos eo prave usos ostendit; contra quos cautela opus erat in distinctione significationis; alioquin sibi contradiceret, qui supra tres hypostases confitetur. 2. De proprietatibu
Abbreviated transcription (Latin):
noimne significari. ⁊ ypostasim ⁊ ꝓpͥe¬
ypastases: ⁊ eas dic̃ ẽẽ entes: ita inqͥeis.
⁊ tͦs ypostases: scd̾m u̾itatem entes.
nos loqͥ oportet: s pͥmum audiamus.
qͥd de hoc nomine ypostasis ier. dicit.
Ait enim:. subhoc nomine uenenũ
latere. S hoc dicit scđm ꝙ heretici
utebantur. ut simplices decipere
.s. ꝓ ꝑͣ ꝓ ẽẽntia. ut siue diceret᷑. una
tm̃ ypostasis. siue tres. minꝰ ꝑitos ad
inconuemens deducerent: cum ñ
erat hoc nom̃ ita apd̃ catholicos uul¬
gatum. nͨ ita eiꝰ significatio det̾mi¬
nata. tit mͦ: ⁊ io̾ iere. dic̃ hoc nomine
tholica ad damasum papam. Ab ar¬
rianoꝵs p̾sule ypostasion nouellum
nom̃. a me homine romano exigit᷑.
Introgamꝰ qͥd tͦs ypostases arbitrent᷑
intelligi. Tres ꝑsonas subsistentes
aiunt. Respondemus nosita crede..
ficit eis sens. ipsum nomen efflagtm
nescio quid uieneni in sillabis latet.ui¬
mamuf. siquis tͥs ypostases.i. tͤs subfiltt¬
pͣs non confrcet᷑: anathema sit. Siquis

Expanded text:
nificari et hypostasim et propriehypostases; et eas dicit entes, ita inquiens,et tres hypostases secundum veritatem entes, loqui nos oportet. Sed primum audiamus quid de hoc nomine hypostasis Hieron. dicit: ait enim sub hoc nomine venenum latere; sed hoc dicit secundum quod haeretici eo utebantur ut simplices seducereona et pro essentia, ut sive diceretur una tantum hypostasis, sive tres, minus peritos ad inconveniens deducerent, cum non erat hoc nomen ita apud Catholicos vulgatum, nec ita ejus significatio determinata ut modo. Et ideo Hieron. dicit hoc nomine tholica ad Damasum papam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit eis sensus; ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Clamamus: Si quis tres hypostases, id ests non confitetur, anathema sit. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
sapis.ꝙ. potens sit filius: sed nem heretiei.¬
potentior pat̾: ut scđm doctͥnam ur̃am.
potens potentem potuerit gignere:⁊ ñ
potentiam: quam ñ ht filiꝰ. & si hoc est:
falsum est. ꝙ ait filius: omnia que ht̃
pat̾. mea funt. ¶Hoc uerum fatebatur
hereticus: unde ꝓgrediebatur ad falsa.
¶S inquis. Pat̾ anemine potentiam
accepit: filius autt̃ a patͤ. fatemͣ &e nos.
filiũ accepisse potentiam ab illo. de qͦ
natꝰ est potens: patͥ uͦ potentiam nullꝰ
dedit: ꝙr nullus eum genuit. Gignen¬
doenim decdit pat̾ potentiam filio: sic̃
omnia que ht̃ in suba sua gignendo
dedit ei quem genuit de sub̃a. Sed
tiam pat̾ filio dedit: an nunorem. Si tan¬
tam ñ solum potentem s etiam omnipo¬
tentem genuisse om̃ps intelligit᷑. Si uͦ
minorem: qmͦ omnia qͤ ht pat̾ filii ft̃:
Si patis omnipotentia filii non est: non¬

Expanded text:
sapis, quod potens sit Filius, sed potentior Pater; ut secundum doctrinam vestram potens potentem potuerit generare vel potentiam quam non habet Filius; et si hoc est, falsum est quod ait Filius: Omnia quae habet Pater, mea sunt. 3. Hoc verum fatebatur haereticus, ex quo progrediebatur ad falsa. Sed, inquis, Pater a nemine potentiam accepit, Filius autem a Patre. Fatemur et nos Filium accepisse potentiam ab illo, de quo natus est potens; Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit Pater potentiam Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de substantia.am Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem, sed etiam omnipotentem genuisse omnipotens intelligitur; si vero minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia, Filii non e
Abbreviated transcription (Latin):
dñr: de qͣꝵ distinctione scđm ꝓpͥetates.
in sequenti tractabit᷑: nc̃ uͦ ad incepta re¬
deamus: que dict̾a sunt repetentes: ut sepiꝰ
u̾sando. familiarius in notescant. Quod
una ꝑͥ non est maior alta: nͨ tressimul qͣm
una: ⁊ hec ratione ostendit catholica.
¶Sciendum est gͥ. tantam ẽẽ equalitatẽ
pat̾ nͭ filius simul. maiꝰ aliquid sint. qm¬

Expanded text:
de quarum distinctione secundum proprietates in sequenti tractabitur. Nunc vero ad incoeptum redeamus, quae dicta sunt repetentes, ut saepius versando familiarius innotescant. 17. Quod una persona non est major alia, nec tres simul quam una; et hoc ratione ostendit catholica. Sciendum est ergo tantam aequalitatem esse Pater et Filius simul majus aliquid sunt q