comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iam uero si biiuersa que per scruũ suũ
dñs oꝑatur scribere temptauero⁊ non
potero labori sufficere: qũi aute me
tempus quam copia derclinquet.
Quotidie quippe in ecclelia molis¬
mensi: beati roberti auxiliũ implorã¬
tib a dest miscricordia redemptoris.
Nam cius interuementib nicritis. ad
scpulchrumt ipsius illuminãtur cecr
dcbiles gressum recipiũt⁊ egn sanã¬
tur: uialigni spiritus eius presentiã
non ferentes. ab obsessis corporib ex¬
pellinitur. Quod ue fortt alicui incre¬
dibile uidcatur: pauca saltent de pluri¬
bus trausmitert curauimus ad noti¬
ciam posteroꝵ. Quãuis ettam lin¬
gue ii signũ sint noit fidelibz sed
infidelib ⁊ tameu quia nostris tẽpo

Expanded text:
am vero si universa, quae per servum suum Dominus operatur, scribere tentavero, non potero labori sufficere, quoniam ante me tempus quam copia derelinquet. Quotidie quippe in Ecclesia Molismensi B. Roberti auxilium implorantibus adest misericordia Salvatoris: nam ejus intervenientibus meritis ad sepulcrum illuminantur caeci, debiles gressum recipiunt, aegri sanantur, maligni spiritus ejus praesentiam non ferentes ab obsessis corporibus expelluntur. Quod ne forte alicui incredibile videatur, pauca saltem e pluribus transmittere curavimus ad notitiam posterorum. Quamvis enim linguae in signum sint non fidelibus, sed infidelibus, tamen quia nos
Abbreviated transcription (Latin):
rat desperatus. Die autem tertio seden¬
te beato dñico cum magistro reginaldo
crat cum cis quidã: uir religiosus de
ordine hospitalarior: testificans ꝙ ui¬
dit manifeste beatam uirginem ue¬
nientem. et totum corpus magistri re¬
giualdi manu propria ungentem.
Illa ucro celestis buctio sic caruem ui¬
lum ab estu febrium. uetũ ctiam ab
ardore concupiscentie temperauit. q
sicut ipse postiuodũ est confessus. nec
primus in ca motus libidinis de crte¬
ro pululauit. Danc uisionem. brati¬

Expanded text:
latenus sperauerunt. Die autem tertio sedente beato Dominico cum magistro Reginaldo erat cum eis quidam religiosus de ordine hospitalariorum qui uidit a parte beatam uirginem uenientem et totum corpus magistri Reginaldi manu propria perungentem. Illa uero celestis unctio sic carnem plum ab estu febrium, sed etiam ab ardore concupiscentie temperauit; quod sicut ipse postea confessus est, nec primus in eo motus libidinis de cetero pullulauit.
Abbreviated transcription (Latin):
En inquit nouus ordo predicatoꝵ ex¬
oritur: qui secundũ quod appetis. et p̾¬
dicationis officium. et uoluntariam
paupertatem profitetur. Mlagister qͦ
ipsius ordius: in hac romana urbe pre¬
His auditis magister regialdus cõ¬

Expanded text:
«Eu», inquit, «nouus ordo predicatorum exoritur qui secundum quod appetis et predicationis officium et paupertatem uoluntariam profitetur. Magister quoque ipsius ordinis in hac Romana urbe preStatim magister Reginaldus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed eũ quẽ uobis redditis offc̃sũ.
qualit aliis reddetis placatũ. Nõ
est mũda corã deo oratio uestra.
Qucrite ergo uos parc̃tes ihũ xpĩ.
qui adducãt cũ ad uos. et inducãt¬
cũ in templũ suũ. Qucrite eos qͥ
uolũtatẽ dei ex corde facĩt. qͥ ꝯtẽpse¬
r̃t uitã mũdi. qui castigãt corpꝰ
suũ. et in seruitutem redigũt. nõ
ut hominibꝰ sed ut deo placrãt.
Non solũ recipert sed diuidere
sciatis clemosinã. Facite et uos
uo b anncos de mãmona nuqui¬

Expanded text:
Sed eum quem vobis redditis offensum, Sed eum quem vobis redditis offensum, qualiter aliis reddetis placatum. Non est munda coram Deo oratio vestra. Quaerite ergo vos parentes Jesu Christi, qui adducant eum ad vos, et inducant in templum suum. Quaerite eos qui voluntatem Dei ex corde faciunt, qui contempserunt vitam mundi, qui castigant corpus suum, et in servitutem redigunt, non ut hominibus, sed ut Deo placeant. 12. Non solum recipere, sed dividere sciatis eleemosynam. Facite et vos vobis amicos de mammona
Abbreviated transcription (Latin):
suũ dnãtor quẽ q̃ritis. quo possitis
dominari desideriis carnalibe et dia¬
bolicis resistere tẽtationibꝰ. Sciuat
et angelꝰ teltamẽti quẽ uos uultis
qui annũciet uob̾ suã uoluntatem.
et cõfirmet promillã hereditatẽ. In¬
ducãt cũ in timplũ suũ parentes eiꝰ
pat̾ iudelicet et mar et frẽs eiꝰ. Qui
sũt illi: Respondeat ipẽ. Quicũq
fecerit uoluntatẽ prĩs mei qui in cel
est. ip̃e meus pat et mat et frat et so¬
ror est. Pat gencrando per uerbit̃ p̃di¬
cationis. ut dicit apls̃. ego per euan¬
geliũ in xpõ uos genui. Mat̾ paris¬
do per cxemplũ sctt̃ ꝯuersationis.
Frater et loror calte diligendo ĩ anio¬
refraternitatis Si parc̃tes estis uosi
aut esse debetis. S tatuit uos pop n¬
lus mediatores int̾ se et deũ. ut uob̃
loquat deꝰ et uos ad illũ. N deo dãt
uob elemosinas et primitias suas
ut urĩs precibꝰ et incritis propiti¬
ctur cis des. et introducat᷑ ad illor

Expanded text:
suum Dominator, quem quaeritis, quo possitis suum Dominator, quem quaeritis, quo possitis dominari desideriis carnalibus, et diabolicis resistere tentationibus. Veniat et Angelus testamenti, quem vos vultis , qui annuntiet vobis suam voluntatem, et confirmet promissam haereditatem. Inducant eum in templum suum parentes ejus, pater videlicet et mater et fratres ejus. Quespondeat ipse - Quicumque fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus pater, et mater, et frater, et soror est . Pater, generando per verbum praedicationis, ut dicit Apostolus: Ego per Evangelium in Christo vos genui . Mater, pariendo per exemplum sanctae conversationis. Frater et soror, caste diligendo in amore fraternitatis. Hi parentes estis vos, aut esse debetis. Statuit vos populus mediatores inter se et Deum, ut vobis loquatur Deus, et vos ad illum. Ideo dant vobis eleemosynas et primitias suas, ut vestris precibus et meritis propitietur eis Deus, et introducantur ad illum.
Abbreviated transcription (Latin):
celie. amara quidẽ in perseeutione
tyrannoꝵ. scd amarior in uersutia
hereticorũ. sed amarissima hodic ꝑ
praui tatẽ deliderior. De qui dicũt
pax et nõ est pax. Pacẽ habet eccłia
apud extrancos. sed filii ncꝙͣ filii sce¬
lerati. seuuit̃ in ea. qͥ propuã matrẽ
tiuscerãt ut se pariãt in honorẽ. Da¬
cem ubiq ha bet exterior̃e. sed intiri¬
orem ĩ paucis .hz. qr ubiqz aut fert
ubiq iuditio rationis nõ ꝯseritit
uolũtas. sed captinã cã ducit in lege
qua nimirũ residet dyabolꝰ sili̾s al¬
tissimo ut supra diximus. E iugi¬
last iusti. abu cite diabolũ. et sedem
dai expurgati. qr iusticia et iuditiũ
correctio sed ciꝰ. Erigentibꝰ mi qͥta¬
tibꝰ urĩs egressꝰ est de templo suo.
Reducite cũ ad templũ suũ. Tem¬
plũ erũ dei sct est quod estis uos. Aiã
iusti sedes et templũ dei est. Dñs ĩ
templo suo facit mira bilia et pre¬
bet oracula. Ocmat ad templũ

Expanded text:
clesiae, amara quidem in persecutione clesiae, amara quidem in persecutione tyrannorum, sed amarior in versutia haereticorum, sed amarissima hodie per pravitatem desideriorum. Vae qui dicunt, Pax, et non est pax. Pacem habet Ecclesia apud extraneos; sed filii nequam, filii scelerati saeviunt in eam; qui propriam matrem eviscerant, ut se pariant in honorem. Pacem ubique habet exteriorem, sed interiorem in paucis habet: quia ubique, aut fere ubique, judicio rationis non consentit voluntas, sed captivam eam ducit in lege qua nimirum residet diabolus similis Altissimo, ut supra diximus. 11. Evigilate, justi, abjicite diabolum, et sedem Dei expurgate, quia justitia et judicium correctio sedis ejus. Exigentibus iniquitatibus vestris egressus est de templo suo. Reducite eum ad templum sanctum suum. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Anima justi sedes et templum Dei est. Dominus in templo suo facit mirabilia, et praebet oracula. Veniat ad templum
Abbreviated transcription (Latin):
insanias falsas. nec comparantur
uinic̃tis insipientibꝰ. nec similes fi¬
ñt ill. qui plorantes plorãt ĩ n octe hu¬
ius aduersitatis. ubi apõ prelator et¬
lesie ĩualescit eupiditas. et caritas
refrigescit. Et merito clamat hodie lctã
amarissima. Multa est hodie et lõge
grauior ꝙͣ credi possit persecutio sctẽ
teclelit. et tlis ĩcũbit qual a principio
nõ fuit. Multis in od persicutꝰ est cã
nec liberior aut securior transgressio
diuinoꝵ preceptoꝵ. E celam̃ ĩcipien¬
tẽ persecutꝰ est ꝑ trãnos. proficientẽ
ꝑsecutꝰ est per hercticos. iã letã et florẽ¬
tem persequit per motꝰ illicitos. Tria
sũt in aiã. ratio uolũtas sensuali¬
tas. Rationis est iuditiũ uolũtatis
desideriũ. caro debet obsequiũ. Car¬
nẽ ergo cruciauit in martiribꝰ rati¬
onc̃ perturbauit in simplicibꝰ sed
uoluntatẽ hodie deprauat gna̾litꝰ
ĩ onũbus.  uit ergo amaritudo et¬

Expanded text:
insanias falsas; nec comparantur insanias falsas; nec comparantur jumentis insipientibus, nec similes fiunt illis: qui plorantes plorant in nocte hujus adversitatis, ubi apud praelatos Ecclesiae invalescit cupiditas, et charitas refrigescit. 10. Et merito clamat Ecclesia san amarissima . Multa est hodie et longe gravior, quam credi possit, persecutio sanctae Ecclesiae; et talis incumbit, qualis a principio non fuit. Multis modis persecutus est eam  Christianorum, nec liberior aut securior transgressio divinorum praeceptorum. Ecclesiam incipientem persecutus est per tyrannos; proficientem persecutus est per haereticos; jam laetam et florentem persequitur per motus illicitos. Tria sunt in anima; ratio, voluntas, sensualitas. Rationis est judicium, voluntatis desiderium; caro debet obsequium. Carnem ergo cruciavit in martyribus; rationem perturbavit in simplicibus; sed voluntatem hodie depravat generaliter in omnibus. Fuit ergo amaritudo Ec
Abbreviated transcription (Latin):
huius scł̃i. quõ nõ essẽt insolẽtes ⁊
irreu crenter abutinũ elemosims
pauperũ. Oe primonio crucis xp̃i
nõ facitis codices in ecclesiis. sed pas¬
citis pelices in thalams uestris. mi¬
pinguatis carnes. adornatis equos.
falerantes pectora et capita de aurã¬
do. Et uere in capitibꝰ omni ꝑ la¬
trarũ disperli sũt lapides sctuarii
Hlatec late lũt et lata est uia que
ducit ad mortẽ. Capides ͤ situarii. id
est sa cerdo tes. sũt in capitibꝰ id ẽ ii
introitu latarũ marũ. docẽt crã po¬
pulos ꝑ praua exempla. ingredi ui¬
as latas. q̃ ducũt ad mortẽ. et demer¬
gũt in profũdũ inferni. Dolor capi¬
tis in mẽbra redundat. Capita po¬
puli sũt sacerdo tes. Om̃e capͭ lan¬
guidũ. et õe cor merens. Languẽt pre¬
lati ecclĩe in cupiditatibꝰ sius. Qe
ergo languor est in capitibꝰ meror
oboritur in cordibꝰ Corda sũt ecclĩc
iuri religio si qui honorẽ suũ intelli¬
gentes. nõ respicuĩt in uanitates et

Expanded text:
insolentiam rreverenter abutimini eleemosynis pauperum? De patrimonio Crucifixi non facitis codices in eccelesiis, sed pascitis pellices in thalamis vestris: impinguatis canes; adornatis equos, phalerantes pectora, et capita deaurando. Et vere in capitibus omnium platearum dispersi sunt lapides sanctuarii . Plateae latae sunt: et lata est via quae ducit ad mortem. Lapides sanctuarii, id est sacerdotes, sunt in capitibus, id est, in introitu latarum viarum: docent enim populos per prava exempla ingredi vias latas, quae ducunt ad mortem, et demergunt in profundum inferni. Dolor capitis in membra redundat. Capita populi sunt sacerdotes. Omne caput languidum, et omne cor moerens . Languent praelati Ecclesiae in cupiditatibus suis. Quia ergo languor est in capitibus, moeror oboritur in cordibus. Corda sunt Ecclesiae viri religiosi, qui honorem suum intelligentes, non respiciunt in vanitates et
Abbreviated transcription (Latin):
uestiũ. et delicatꝰ cibor apparatus.
cbat᷑ purpura et bysso. et epulabat᷑
cothidie splendide. M ortuꝰ tñ est.
et sepltꝰ in infcruo. O dirũ. o execra¬
bile. it horrendũ scpulchrũ. ubi est
fleto et stridor dentiĩ. ubi sũt aq̃ iu¬
uiũ. ubi uernis qui nõ morit᷑. ubi
ignis qui nõ extĩguit᷑. Hoc sepłchrũ
diuitẽ. sed sinus abrahe pauperẽ la¬
zarũ excepit. Quis lapic̃s et custo¬
diet hec. Dir in sipiẽs nõ cognoscet
et stultꝰ nõ intelliget hec. Quis ob¬
secro laicoꝵ auidius clerics q̃rit tẽ¬
poralia. et ineptius utitur acqͥ lit.
Cũ tm̃ fastũ uideant laici in supel¬
lectili elcricor. nõne ꝑ cos potius ĩ¬
uitant᷑ ad mũdũ diligendũ ꝙͣ ne¬
gligendũ. Iredice cura terp̃z. Si

Expanded text:
vestium, et delicatus ciborum apparatus vestium, et delicatus ciborum apparatus ebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide . Mortuus tamen est, et sepultus in inferno. O dirum! o exsecrabile et horrendum sepulcrum, ubi est fletus et stridor dentium, ubi sunt aquae nivium, ubi vermis qui non moritur: ubi ignis qui non exstinguitur! Hoc sepulcrum divitem, sed sinus Abrahae pauperem Lazarum excepit. Quis sapiens et custodiet haec? Vir insipiens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Quis obsecro, laicorum avidius clericis quaerit temporalia, et ineptius utitur acquisitis? Cum tantum fastum videant laici in supellectili clericorum, nonne per eos potius invitantur ad mundum diligendum, quam negligendum? Medice, cura
Abbreviated transcription (Latin):
mata. Hoc facuĩt plures hodie per nea¬
la exempla. seducũt scilicet popuilũ.
et inducũt in errorẽ. et tanto grauio¬
res sũt hereticis. qͣto p̃ualẽt opera uer¬
bis. Oigenite qͥ est in sinu pris. nõ¬
ne de secreto suo prodiit ad publicũ
brm̃. Nonne de celo descend ͭ ad terras.
ut predicatione et cõuerlatrõe sua
persuaderet hoibꝰ cõ temptũ mĩdi:
Noune uos estis uicaru cus: Nõnt
qd̃ predicauit et uos debetis p̃dicare. qd̵
dissu asit dissua de. q d̃ persuasit persu
tis ambulare: Nõnc sieut conusa¬
tus est. et uos uicarii eiꝰ debetis cõu¬
sari: I ta plane. nisi forte doctͥores co
fu critis uel lanctiores. Dicite trgo¬
dicite archidiaconi dicite ꝓbrĩ. dicãt
etiã pontifices. in freius. in sellis. qͥd
facit aurũ: In ueltimẽtis tantꝰ or-¬
natꝰ. In cib̾ tã suꝑ fluus apparatꝰ:
Esca uẽtri. et uent escis. deꝰ autẽ et hẽ
et has destruet. Multꝰ crat iutor

Expanded text:
mata, hoc faciunt plures hodie per mamata, hoc faciunt plures hodie per mala exempla. Seducunt scilicet populum, et inducunt in errorem: et tanto graviores sunt haereticis, quanto praevalent opera verbis. 8. Unigenitus qui est in sinu Patris, nonne de secreto suo prodiit ad publicum vestrum? nonne de coelo descendit ad terras, ut praedicatione et conversatione sua persuaderet hominibus contemptum mundi? Nonne vos estis vicarii ejus? nonne quod praedicavit, et vos debetis praedicare: quod dissuasit, dissuadere: quod persuasit, persutis ambulare? Nonne sicut conversatus est, et vos vicarii ejus debetis conversari? Ita plane, nisi forte doctiores eo fueritis vel sanctiores. Dicite ergo, archidiaconi; dicite, presbyteri; dicant etiam pontifices: In frenis, in sellis quid facit aurum? in vestimentis tantus ornatus? in cibis 743 tam superfluus apparatus? Esca ventri, et venter escis: Deus autem et hunc et has destruet . Multus erat nitor
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. undiq gladius. Quart nõ
optramĩ iusticiã: Quare nõ extĩgnitis
ignes. Quare nõ effugatis aciem
gladii. Quart: Ratio ĩ prõptu
est. qr nõ deo sed homibꝰ q̃ritis pla¬
cire. Unde paulꝰ. Si ad huc hoĩbꝰ
cõualctis de ĩfirmitatibꝰ uestris.
sed torpetis de ignania urã. nec de
nilẽf actoribꝰ potestis facere iusti¬
ciã Quare: Quia nulla est ut
ro infirma sed ossa sũt fortia. Dis¬
si pauit ergo ossa. id est fortitu dĩez
coꝵ. qui hoibꝰ q̃rũt placere. Cõ fu¬
si sũt quĩ deꝰ sp̃uit cos. et uos cõfusi
estis in actibꝰ uñs. nõ honorati scd
sed ad opera uos inuito. uos maxi¬
ie qui estis uicarĩ xpi qͥ cltis pas¬
tores anumarũ. qui alios debetis instru¬
ere. nõ destrucre. Nos inꝙͣ maxie qi
soli nõ potestis perire qͥ prtire debetis
doccudo et operaudo. Mrt sũt catho¬
lici predicando. qͥ heretici sũt oꝑãdo.
Qu od heretici faciebãt per praua dog¬

Expanded text:
ignis, undique gladius. Quare non ignis, undique gladius. Quare non operamini justitiam? quare non exstinguitis ignes? quare non effugatis aciem gladii? Quare? Ratio in promptu est: quia non Deo, sed hominibus quaeritis placere. Unde Paulus: Si adhuc hominibus convaletis de infirmitatibus vestris, sed torpetis de ignavia vestra; nec de malefactoribus potestis facere justitiam. Quare? Quia nulla est virtbus placent. Caro infirma, sed ossa sunt fortia. Dissipavit ergo ossa, id est fortitudinem, eorum qui hominibus quaerunt placere. Confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos : et vos confusi estis in actibus vestris, non honorati, sed sed ad opera vos invito: vos maxime qui estis vicarii Christi, qui estis pastores animarum, qui alios debetis instruere, non destruere. Vos, inquam, maxime; quia soli non potestis perire, qui praeire debetis docendo et operando. Multi sunt catholici praedicando, qui haeretici sunt operando. Quod haeretici faciebant per prava dog
Abbreviated transcription (Latin):
de ututũ excita potentiã tuã et ucĩ.
ut educas nos de lacu meserie. et de lu¬
to fccis. operi mantiũ triarũ porrige
dexterã. Educ de cartere anunas no¬
stras. ut iã nõ obediãt mũdo sco cõ¬
fitcantur noĩ tuo. Placabilis elto
suꝑ officialibꝰ tuis. qui tibi ratiõe
reddituri sũt de oubꝰ sius. Demi do¬
nune et noli tardare. Insaint diabo¬
lus. in saiut hostis huntaĩ gencris.
scieus q in odicũ tp̃s habet. sidem ha¬
benius sed sinc operibꝰ mortua est.
et nos mortin cũ ipã. Tuge nob̾ fi¬
dẽ. ut in uicariis tuis per dilectioẽ
operetur. quatenꝰ ad imperiũ corũ
mõtes transferãtur. et de obsessis
ammabꝰ demoues efferant: ut de ip¬
ni ignẽ eternũ. Auge inqͣ nobis
fidem. qr hec est uictoria q̃ uincit
mũdum. fi des nostra. Hac fide sctĩ
uicerũt regna. operati sũt iusticiã.
extirxerũt impetũ ignis. effugar̃t
aciẽ gladu. cõualuerũt de infirmi¬
tatibus sius. In ꝑtibꝰ nostris uͥq

Expanded text:
utum, excita potentiam tuam et veni, ut educas nos de lacu miseriae, et de luto faecis. Operi manuum tuarum porrige dexteram. Educ de carcere animas nostras, ut jam non obediant mundo, sed confiteantur nomini tuo. Placabilis esto super officialibus tuis, qui tibi rationem reddituri sunt de ovibus tuis. Veni, Domine, et noli tardare. Insanit diabolus, insanit hostis humani generis, sciens quod modicum tempus habet. Fidem habemus: sed sine operibus mortua est, et nos mortui cum ipsa. Auge nobis fidem, ut in vicariis tuis per dilectionem operetur: quatenus ad imperium eorum montes transferantur, et de obsessis animabus daemones efferantur, ut de ipin ignem aeternum. Auge, inquam, nobis fidem; quia haec est victoria, quae vincit mundum, fides nostra . Hac fide sancti vicerunt regna, operati sunt justitiam, exstinxerunt impetum ignis, effugarunt aciem gladii, convaluerunt de infirmitatibus suis . In partibus nostris ubique
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. Quid dubitatis:. Epprehen¬
dite discipluã et cõtincatis uos a
prauis opcribꝰ uris iusticiã habendo
ac faciendo qr qui ꝯtines est iusti¬
cie apprchendit illã et obuiabit il¬
li quali mater honorificata. S ine
iusticia nõ solũ res publica scd nͨ
parua dontꝰ subsistire p̃t. Quare
timetis principes et ptãtes tenebraꝵ
harũ. Quare uos ilr subiicitis. Dłt
exaltari in terra. unltis ex altari n
te hunules et pauperes iustifiãdo.
et profecto ĩ iusticia cxaltabuni.
Dicit eĩ plalmsta. Et in iusticia
tua exaltabuntur. Qui. Beatꝰ
scilicet populꝰ qui scit iubilatic̃ez.
In iubilo duise uoces ꝯsonãt.
Scuĩt ergo iubilationẽ. qui sci¬
unt pacẽ gentibꝰ dare et liberare
ppliũ dei. et unitatẽ pploꝵ seruare
in uĩculo pacis. Hi talts dnẽ nõ
in tentbris huiꝰ mũdi aberrabũt.
sed in lui̾̃e bultꝰ tui ambulabut.
nõ un sua facie. sed in tuo noĩe exł¬
tabũt. nõ ĩ tyrãnor anucicia. sed

Expanded text:
minum . Quid dubitatis apprehendere disciplinam? Contineatis vos a pravis operibus vestris, justitiam habendo ac faciendo; quia qui continens est justitiae, apprehendet illam, et obviavit illi quasi mater honorificata . Sine justitia non solum respublica, sed nec parva domus subsistere potest. Quare timetis principes et potestates tenebrarum harum? quare vos illis subjicitis? Vultis exaltari in terra? vultis exaltari in te, humiles et pauperes justificando; et profecto in justitia exaltabimini. Dicit enim Psalmista: Et in justitia tua exaltabuntur. Qui? Beatus scilicet populus, qui scit jubilationem. In jubilo diversae voces consonant. Sciunt ergo jubilationem, qui sciunt pacem gentibus dare, et liberare populum Dei, et unitatem populorum servare in vinculo pacis. Hi tales, Domine, non in tenebris hujus mundi aberrabunt, sed in lumine vultus tui ambulabunt: non in sua facie, sed in tuo nomine exsultabunt: non in tyrannorum amicitia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dedit et doninuũ. ut p̃drcit prope¬
ta. I udicabũt natioẽs et dnãbũt
pplis. Dupplex est dominiũ p̃lator
abẽt nũ claues coclit̃. quibꝰ clau¬
dũt et nemo aperit. aperiuĩt et ncõ
claudit. Habet et iegalta. qr diũ
sũt urbiũ et oppidoꝵaec solũ
piscopatꝰ led et ꝯsulato hñt. ut
merito cis dicatur. Quid ultra
debui facere et nõ feci. E ed quod
datũ est illis in adintormũ. fetm̃
est illis in scandalum.

Expanded text:
um, dedit et dominium, ut praedixit propheta: Judicabunt nationes, et dominabuntur populis . Duplex est dominium praelatorum. Habent enim claves Ecclesiae, quibus claudunt, et nemo aperit; aperiunt, et nemo claudit. Habent et regalia, quia domini sunt urbium et oppidorum. Nec solum episcopatus, sed et consulatus habent, ut merito eis dicatur: Quid ultra debui facere, et non feci? Sed quod datum est illis in adjutorium, factum est illis in scandalum.
Abbreviated transcription (Latin):
sedẽ incã ad aquilonẽ et sinulis ero al¬
tissimo. Et ip̃e qui est rex glorie suꝑ
om̃s filios superbie. frigore sue uugͥ¬
tatis congelauit interiora uestra. et
ut fortis armatꝰ eustodĩes atriũ suũ.¬
et in pace obtinet cathedrã uolũtatis
urẽ in qua deberet altissimꝰ residere.
Nn terra inquit pax homĩbꝰ. Quibꝰ:
Magne scĩe. Magnc nobilitatis:
Nõ. sed bone uolũtatis. et ubi paxibi
deus. qr in pace fcts̃ est locꝰ ciꝰ Uude
patet. ꝙ ledes eius bona uolũtas est.
Qui ergo nõ deũ. sed dyabolũ hab
ihabitantẽ interius. et tyrãnis atq
raptoribꝰ deseriunt. extrriꝰ uicit ne mũ¬
dũ. Immo uictꝰ est a mũdo. uictꝰ
est a diabo lo. uictꝰ est a carne sua.

Expanded text:
sedem meam ad aquilonem, et similis ero Alsedem meam ad aquilonem, et similis ero Altissimo . Et ipse qui est rex super omnes filios superbiae, frigore iniquitatis suae congelavit interiora vestra; et, ut fortis armatus custodiens atrium suum, in pace obtinet cathedram voluntatis vestrae, in qua deberet Altissimus residere. In terra inquit, pax hominibus. Quibus? Magnae scientiae? magnae nobilitatis? Non, sed bonae voluntatis . Et ubi pax, ibi Deus; quia in pace factus est locus ejus . Unde patet quod sedes ejus bona voluntas est. Qui ergo non Deum, sed diabolum habet inhabitantem interius, et tyrannis atque raptoribus deservit exterius, vincitne mundum? Imo victus est a mundo, victus est a diabo
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq uos cedãt. aut ẽt reclusos in
cartere cmũ gãt argento.. An hec pati¬
iniru ut in paciẽtia uestra possideatis
animas urãs. Patientia cĩ uob ne¬
cessaria est. ut uolũtatrmi dei faciẽtes
fructũ cũ gaudio reportemꝰ. Toltra¬
tis hec ut uolũtatẽ dei faciatis. A or
ritiq. scd ut urãm uoluntatẽ ꝓpriã
impleatis. ut carnuis br̃e licentius curã
geratis. ut pucris brĩs et parẽtibꝰ cõ¬
modius prouideatis. et iuillas tyrãnor
in pacc corũ in habitetis. utentes ne¬
monbꝰ et a groz colentes Propt hoc
palpãtis principes. et poteltates tentbr
harũ. tam hoĩes qͣ demones. Homies.
quia ad uelle cor loquintum. ad uelle¬
corum ligatis et soluitis. Ipĩ sunit
scimepĩ. senuarchidia coni. mumo
ut ucrũ fatear saluapace omĩum.
ipi sũt supra cpõs. supra archidia co¬
nos. lupra pbr̃os. et utre qui potesta¬
tem hñt. hodie benefici uocantur.
Palpatis demiõẽs. qr facitis cos in uo¬
bis simles altilluo. Ponã ĩquit

Expanded text:
quandoque vos caedant , aut etiam reclusos in carcere emungant argento. An haec patimini, ut in patientia vestra possideatis animas vestras? Patientia enim nobis necessaria est, ut voluntatem Dei facientes, fructum cum gaudio reportemus. Toleratis haec, ut voluntatem Dei faciatis? Non utique; sed ut vestram voluntatem propriam impleatis, ut carnis vestrae licentius curam geratis, ut pueris vestris et parentibus commodius provideatis, et villas tyrannorum in pace eorum inhabitetis, utentes nemoribus et agros colentes. Propter hoc palpatis principes, et potestates tenebrarum harum, tam homines quam daemones. Homines, quia ad velle eorum loquimini, tis. Ipsi sunt semiepiscopi, semiarchidiaconi; imo, ut verum fatear, salva pace omnium, ipsi sunt supra episcopos, supra archidiaconos, supra presbyteros: et vere qui potestatem habent, hodie benefici vocantur . Palpatis daemones, quia facitis eos in vobis similes Altissimo. Ponam, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicrũ in dextera ciꝰ. in sinistra autẽ
duritie et gloria. In iuditio ad si¬
iustrã eius crũt hedi quibꝰ dat in
hoc sclõ głam et diuitias. ad dexte¬
rã autt̃ agni. quibꝰ preparata est
longitudo dicrũ. Nolite sitire
munera in sinstra cia qr qui desi¬
derãt eius sinstrã in hoc scło. eolls¬
cabunt᷑ ad sinistrã cuis ĩ iuditio.
Ad herete dextere ciꝰ ut ĩ iuditio ad
dexteran eus sedeatis suꝑ sedes udi¬
cant si. et in pñti nõ propria uir¬
tuti. led uirtute dextere ciꝰ superboꝵ
et lublimiũ colla prematis. qr dex¬
tera dei fecit uirtutẽ. Dultis tamẽ
de manu erꝰ accipeie dupplicia. id ẽ
spiritu. alia et tꝑaliaͭ P. imũ q̃¬
rite regnũ dei. ut in inttrioribꝰ pris
habitet et regnet deꝰ Oumnde iusti¬
ciã cius. ut legem ex ore urõ reqͥrat
et assumat ppłs. et ex tanta grã me¬
ritorũ irbabuctur uobis glora p̃mi¬
orũ. quã nec oculus iidit ⁊ citera.
Et preter hic adu cientur uobis hec¬

Expanded text:
autem divitiae et gloria . In judicio ad sinistram ejus erunt haedi, quibus dat in hoc saeculo gloriam et divitias: ad dexteram autem Agni, quibus praeparata est longitudo dierum . Nolite sitire munera in sinistra ejus, quia qui desiderant ejus sinistram in hoc saeculo, collocabuntur ad sinistram ejus in judicio. Adhaerete dexterae ejus, ut in judicio ad dexteram 745 ejus sedeatis super sedes judicantium, et in praesenti non propria virtute, sed virtute dexterae ejus superborum et sublimium colla prematis; quia dextera Dei fecit virtutem . 13. Vultis tamen de manu ejus accipere duplicia, id est spiritualia et temporalia? Primum quaerite regnum habitet et regnet Deus; deinde, justitiam ejus, ut legem ex ore vestro requirat et assumat populus: et ex tanta gratia meritorum retribuetur vobis gloria praemiorum, quam nec oculus vidit, etc., et praeter haec ad
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. cũ conõ sũt: et qui cũ co nõ sũt
ꝯtra cũ sũt. qr ip̃e ait. qui nõ est me¬
tũ contra me est. Et qui cõtra eũ sũt
minuci eius lũt. Hi per exteriora mẽ¬
tiũtur deo de intrrioribꝰ. Q ũ erũ sant
predicẽt et munde uniãt. sanntatẽ lo¬
quũtur ĩtentioĩs. ut indelicet deũ ha

Expanded text:
sunt, cum eo non sunt. Et qui cum eo non sunt, contra eum sunt; quia ipse ait: Qui non est mecum, contra me est . Et qui contra eum sunt, inimici ejus sunt. Hi per exteriora mentiuntur Deo de interioribus. Cum enim sane praedicent, et munde vivant, sanitatem loquuntur intentionis: ut videlice
Abbreviated transcription (Latin):
nio cis. Cuiꝰ cius. Haud dubi¬
uni. quĩ iuste generatiois. de qua
prenuslũ est. Ocutratio rectorũ ben̾t¬
dicctur. Beuedicta in preoestinatiõe.
benedicitur ĩ iustificatione. bauedi.¬
titur in glorificatiõe. Beuedictio
diũ super caput usti. qr miã dũ ab¬

Expanded text:
 Haud dubium quin justae generationis, de qua praemissum est: Generatio rectorum benedicetur . Benedicta in praedestinatione, benedicitur in justificatione, benedicetur in glorificatione. Benedictio Domini super caput justi , quia mise
Abbreviated transcription (Latin):
euacuanda furibꝰ. aut ignibꝰ ꝯ su¬
menda. Habet enĩ aliquis intra pro¬
uinciã tyrannorũ. positos parentes
suos. et blanditur proui de multociẽs
raptoribꝰ. ut parentibꝰ consulat. qui
ut pact̃ habeãt. et intir tyrãnos flore¬
ant. affligi sctã ꝑmittit᷑ ecclesia. et
iusticia conculcat᷑. Et quid dicam
de furibꝰ. Ifures sunt hereticz. Hi sũt
fures et latrones. qui uenuĩt ini uesti¬
mentis o uiũ intruisecꝰ autẽ sunt
lupi rapa ces. Qu ot quot autẽ uenerũt
fures lũt et la troues. Fures latent no¬
cendo. la trones aperte scuiendo .I. ereti¬
ci praua dogmata disseminabant
in pplo. et peruersi tate doctrine sue fi¬
dem catho licã obnubilabãt. et indu¬
cebãt simplices in errorẽ. Aenineni
brm̃ credo esse hercticũ. õs creditis in
deũ trinũ et unũ. qr passe sit et sepultꝰ.
qr descendit et ascendit Ffacit tũ hec
fides catholicũ. Mac fide utiq demoes

Expanded text:
evacuanda furibus, aut ignibus consuevacuanda furibus, aut ignibus consumenda. Habet enim aliquis intra provinciam tyrannorum positos parentes suos, et blanditur proinde multoties raptoribus, ut parentibus consulat: qui ut pacem habeant, et inter tyrannos floreant, affligi sancta permittitur Ecclesia, et justitia conculcatur. 6. Et quid dicam de furibus? Fures sunt haeretici. Hi sunt fures et latrones, qui veniunt in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Quotquot autem venerunt, fures sunt et latrones. Fures, latenter nocendo: latrones, aperte saeviendo. Haeretici prava dogmata disseminabant in populo, et perversitate doctrinae suae fidem catholicam obnubilabant, et inducebant simplices in errorem. Neminem vestrum credo esse haereticum. Omnes creditis in Deum trinum et unum, quia passus sit et sepultus, quia descendit et ascendit. Facit tamen haec fides catholicum? Hac fide utique daemones
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Nichil occultũ qd̃ nõ reuclatur.
Ua la tiguli probat fornax. Flante
uento aduersitatis. statim quod infre¬
mũ est intentionis ostend ͭ eflectus
operanonis. Bidet ciĩ lupũ uenientẽ
et fugit. Qui sunt isti lupi. Tyrãni
et raptores seculi. qui propria tentati
ꝯcupiscẽtia. uel ingenita cõpulsi mali¬
uolentia incendũt ecclesias. uastãt
ouilia xp̃i. spoliãt pupillos et uduas.
proscriptiõez inducũt pauꝑibꝰ. dcum
blasphemãt in suis operibꝰ. Hi fctĩs
rapinis. fractisqz eccleliis. cũ gladus
ultionis in eis exerit᷑ ueniũt uel blan¬
diendo uel cõminando. Eugit ergo q¬
mercẽnariꝰ. uel amore blãdientis. uel
tunore persequẽtis. Onde et fugita
rectitudine iusticie. a defenliõe ecclĩe
a li beraticẽ prĩe. ab ultiõe pupilloꝵ
et iuduarũ. Quo. Ad custodinda
q̃ possidet. ymino a quibꝰ possidetur
bidelicet marsupia. horrea. cellaria.
nõ utiq pauperibꝰ rescruanda sed

Expanded text:
tas. Nihil occultum quod non reveletur . tas. Nihil occultum quod non reveletur . Vasa figuli probat fornax . Flante vento adversitatis, statim quod infirmum est intentionis, ostendit effectus operationis. Videt enim lupum venientem, et fugit. Qui sunt isti lupi? Tyranni et raptores saeculi, qui propria tentati concupiscentia, vel ingenita compulsi malevolentia incendunt ecclesias, vastant ovilia Christi, spoliant pupillos et viduas, proscriptionem inducunt pauperibus, Deum blasphemant in suis operibus. Hi factis rapinis, fractisque ecclesiis, cum gladius ultionis in eis exseritur, veniunt vel blandiendo, vel comminando. Fugitque mercenarius, vel amore blandientis, vel timore persequentis. Unde fugit? A rectitudine justitiae, a defensione Ecclesiae, a liberatione patriae, ab ultione pupillorum et viduarum. Quo? Ad custodienda quae possidet, imo a quibus possidetur; videlicet, marsupia, horrea, cellaria; non utique pauperibus reservanda, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dcũ sed mũdũ. nõ dnm̃ sed scip̃os
hẽant in cã. nĩctiũtur potiꝰ deo ꝙͣ ho¬
minibꝰ. ad euius cõtumeliã spectat
tanta collatio grãrũ quibꝰ nõ honor̃e
dei sed honorẽ hoĩs cõstat acqͥri. nee ca¬
ritati sed cupiditati deseriuire. Unde o¬
perarius in cõfu si bilꝰ. postulat nõ duo
tm̃i. sed tria qr funiculꝰ triplex diffici¬
le rũpit. Non enĩ postulat disciplinã
et seienciã. quas pollũt hr̃e et mercen¬
narii. Sed dicit bonitatẽ et discipli¬
nã et scienciã doce me. Que tria in so
carnis obseqͥum. aut ratiois scienciã
sufficere. sed bona uoluntas sufficͭ
Sinata ergo uolũtati utis erit. et p̃¬
miosa. tam castigatio carris par disci¬
pluiã. ꝙͣ illummnatio ratiois per sciã.
Propt sup: adctas ergo rationes. et
alias huiõi diximꝰ. qr in prosperita¬
te mercẽnarius leuit disceriu nõ p̃t.
a bono pastore. qr dũ pacis arridet se¬
curitas. intentiois tiꝰ palliat᷑ infirmi¬

Expanded text:
undum; non Dominum, sed se ipsos habeant in causa. Mentiuntur potius Deo quam hominibus, ad cujus contumeliam spectat tanta collatio gratiarum: quibus non honorem Dei, sed honorem hominis constat acquiri, nec charitati, sed cupiditati deserviri. Unde operarius inconfusibilis postulat non duo tantum, sed tria: quia funiculus triplex difficile rumpitur . Non enim postulat disciplinam et scientiam, quas possunt habere et mercenarii: sed dicit, Bonitatem, et disciplinam, et scientiam doce me , quae tria in solcarnis obsequium, aut rationis scientiam sufficere; sed bona voluntas sufficit. Sanata ergo voluntate, utilis erit et praemiosa tam castigatio carnis per disciplinam, quam illuminatio rationis per scientiam. 5. Propter supra dictas ergo rationes, et alias hujusmodi, diximus quia in prosperitate mercenarius leviter discerni non potest a bono pastore; quia dum pacis arridet securitas, intentionis ejus palliatur infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽne tu priꝰ. et ad ip̃z efficatiꝰ alios
muitab. Da uoci tue uocẽ uirtutis.
cõsontt iuta uerb̾. et statĩ exit ĩ ore
tuo uuus et efficax sermo dei et pe¬
netrabilior oĩ gladio ancipiti
Nõ sic profecto est sed sicut ppłs
sic et sa cerdos. sicut laicꝰ sic et cleri¬
cus. Nterq cupit. u terq diligit
mũdũ. et ea q̃ in mũdo sũt. Laicꝰ
tũ cũ labore. sed clerici sint labore
uolũt possidere totũ mundũ. Cõ¬
niuueare uolũt cupiditati et suꝑ¬
fluitati hõz. sed nõ labori. Peccare
uo lũt scõ nõ flagellan cũ hor̾bus.
Unde timendiẽ est ꝙ flagellen tur cũ
demonibꝰ Quomodo seculares nõ
expenderẽt sbam̃ suã uiuendo luxu¬
riose. ẽt in pũtia sacerdotũ. quõ nõ

Expanded text:
acius alios invitabis. Da voci tuae vocem virtutis; consonet vita verbis: et statim erit in ore tuo vivus et efficax sermo Dei, et penetrabilior omni gladio ancipiti . Non sic profecto est, sed sicut populus, sic et sacerdos: sicut laicus, sic et clericus. Uterque cupit, uterque diligit mundum et ea quae in mundo sunt. Laicus tamen cum labore, sed clerici sine labore volunt possidere totum mundum. Communicare volunt cupiditati et superfluitati hominum, sed non labori. Peccare volunt, sed non flagellari cum hominibus. Unde timendum est quod flagellentur cum daemonibus. 9. Quomodo saeculares non expenderent substantiam suam vivendo luxuriose, etiam in praesentia sacerdot
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ partẽ. sed unũ qd̃q duoꝵ scquẽ¬
tiũ copio sã et perniciosã includit mł¬
titudiut prelator: sed illos defendͭ mĩs.
In prio solo genere abũdat caritas. ĩ
aliis duobꝰ om̃o refriguit. uͥ numirũ
abũdat inqͥtas. Audistis proprieta¬
tes lingloꝵ. Bonus pastor est. qui po¬
int aiam suã pro ombꝰ sius. Mereẽ¬
narius est: qͥ uidet lupũ ueniẽtẽ et fugͭ.
Ffur elt. qui mactat et occid.. Bonꝰ

Expanded text:
dem partem, sed unumquodque duorum sequentium copiosam et perniciosam includit multitudinem praelatorum; sed illos defendit numerus. In primo solo genere abundat charitas; in aliis duobus omnino refriget ubi nimirum abundat iniquitas. Audistis proprietates singulorum. Bonus pastor est qui ponit animam suam pro ovibus suis: mercenarius est qui videt lupum venientem, et fugit: fur est qui mactat et occidit. Bonus
Abbreviated transcription (Latin):
mun mentiti sũt ci. Hi sũt quos ci¬
bat ex adipe frumẽti: et melle satiat.
Qui sũt illi: Mcrc̃cnarii: qui licet ad
horã credãt. in tp̃t tamĩ tentationis re¬
cidũt. Unde patet ꝙ amici sũt nũdi

Expanded text:
mini mentiti sunt ei. Hi sunt quos cimini mentiti sunt ei. Hi sunt quos cibat ex adipe frumenti, et melle satiat. Qui sunt illi? Mercenarii, qui licet ad horam credant, in tempore tamen tentationis recedunt . Unde patet quod amici sunt mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
mo pris nici abundãt panibꝰ. Si pa¬
iibꝰ ab undãt incrc̃narii. nũquid fa¬
me peribũt opcrarii: Operarios dico.
qui qͣto rariores in terris: tanto cario¬
res in celis habentur. De paucitate cor:
conq̃rit ueritas diccus. Messis quidẽ
multa: operarii autẽ panci Messis uti¬
q iusta. et sacerdotes młti. et merem¬
narii multi: sed operarii pauci. Pauci
plane et rari ad modũ operarii in con¬
fusibiles: qui aspicientes in auctorẽ
fidei et cõsũmatorẽ ihm̃. quos instru¬
unt uerbo sct̃e predicatioĩs. nõ destru¬
unt exemplo pranc operationis: effi¬
catius optre ꝙͣ uerbo pridicãtes. No
tandũ uero q filius nõ dicit. fac me
unũ de mercennariis tius. sed fac me
lic̾ unũ de mercc̃nariis tius: ut indeli¬
cit ta sibi ꝯfferat beneficia. quibꝰ illi
cõmunicãt in pñti. Inqͥt psalmista.
Cibauit eos ex adipe frumenti. Quos
tos: Andi qd̃ premittitur. Inmcido¬

Expanded text:
mo patris mei abundant panibus! Si pamo patris mei abundant panibus! Si panibus abundant mercenarii, nunquid fame peribunt operarii? Operarios dico, qui quanto rariores in terris, tanto chariores in coelis habentur. De paucitate eorum conqueritur Veritas dicens: Messis quidem multa, operarii autem pauci . Messis utique multa, et sacerdotes multi: et mercenarii multi, sed operarii pauci. Pauci plane operarii, et admodum rari inconfusibiles, qui aspicientes in auctorem fidei et consummatorem Jesum, quos instruunt verbo sanctae praedicationis, non destruunt exemplo pravae operationis, efficacius opere quam verbo praedicantes. 4. Notandum vero quod filius non dicit, Fac me unum de mercenariis tuis: sed, Fac me sicut unum de mercenariis tuis ; ut videlicet ea sibi offerat beneficia, quibus illi communicant in praesenti. Inquit Psalmista: Cibavit eos ex adipe frumenti . Quos eos? Audi quod praemittitur: Inimici Do
Abbreviated transcription (Latin):
nostris. Mercẽnariꝰ est ut diximꝰ qui
uidens lupũ ueniẽtem fugit. Querit
btiq nõ fugeret. sed sua ymmo et scĩp
suꝑ ĩpen deret. potiꝰ ꝙͣ gregẽ suũ raptori¬
bus exponeret. Multi sũt inerc̃enaris:
qui in prosperitate leuit disctent non
possũt a bonis pastoribꝰ. Habẽt eñ ml¬
ta cũ ipĩs cõmiuua. Habuerũt nãq
sanã rlectionẽ ĩ ingressu: hñt nichiloꝰ
mũdam conuersationẽ in progressu:
pa cẽ ecclesie amãt et q̃runt: utilit̾ ac
uirilit. ecciesi asticis implicãtur nego¬
ciis: nõ recusãt grauedines oncris:
sed hoc ideo qr ambiuĩt gloriã honori
Amãt ciũ primos recubitꝰ in cens:
salutationes in foro: et bocari ab oĩbꝰ
rabi. Multocit̃s ẽt cibant᷑ panc
lachrimarũ. et uino cõpunctionis
potantur. ex recordatione pctõrum:
sicut testat iunior filiꝰ ille filiꝰ qui
ui regione longinqͣ ꝯsumpsit om̃c
substanciã suã uiuendo luxuriose:
un de et dixit. Quãti mercẽnarii ii do¬

Expanded text:
 qui videns lupum venientem, fugit. Quaerit utique non fugeret, sed sua, imo et se ipsum superimpenderet potius, quam gregem suum raptoribus exponeret. Multi sunt mercenarii, qui in prosperitate leviter discerni non possunt a bonis pastoribus. Habent enim multa cum ipsis communia. Habuerunt namque sanam electionem in ingressu; habent nihilominus mundam conversationem in progressu: pacem Ecclesiae amant et quaerunt, utiliter ac viriliter ecclesiasticis implicantur negotiis; non recusant gravedines oneris, sed hoc ideo quia ambiunt gloriam honoris. Amant enim primos recubitus in coenis, salutationes in foro, et vocari ab hominibus rabbi . Multoties etiam cibantur pane lacrymarum, et vino compunctionis potantur ex recordatione peccatorum: sicut testatur junior filius, qui in regione longinqua consumpsit omnem substantiam suam vivendo luxuriose. Unde et dixit: Quanti mercenarii in do
Abbreviated transcription (Latin):
cit mũdũ fides nrã. Dixcrĩ uos iũ¬
cere mũdũ. aut uniei a mũdo. Di¬
uillis sollicitudiez. in agris silenti¬
ũ. et ubiq ext̾miniũ. Uideo ĩ mili¬
tibꝰ insolentiã. in hoĩbꝰ iobediẽtiã¬

Expanded text:
cit mundum, fides nostra . Dixerim vos vincere mundum, an vinci a mundo? Vivillis solitudinem, in agris silentium, et ubique exterminium: video in militibus insolentiam, in hominibus inobedientia
Abbreviated transcription (Latin):
Onuersus est hodit¬
paulus: ymmo saulz
paulum. Siquid̃ fets̃ est tanꝙͣe
uangelioꝰ ille ꝑnulꝰ: de quo dñs
ait. Nisi conuersi fucritis. et effici¬

Expanded text:
onversus est hodiPaulus, imo Saulus Paulum. Siquidem factus est tanquam evangelicus ille parvulus, de quo Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et effici
Abbreviated transcription (Latin):
et apertis ut scriptũ est ocuł nich
uidebat. Exꝑta est ĩ his tribꝰ et ex¬
citata paciencia ieb: quẽ in hac
butute opinatissimũ deus exemplar
dedit. sod ur̃e hoc industrie relinqͥmꝰ
uestigandũ. Sufficit mouere¬
nos formã uere cõuersionis magͥ
ex ꝑte in hac manluetudie consti¬
tutã: ut pudeat cos qui conuersi cẽ
debuerãt. uel in corpoꝵ lesione. uel ĩ
damno rerũ. uel qd mag̾ indignũ

Expanded text:
ut scriptum est, oculis nihil videbat . Experta est in his tribus et exercitata patientia Job, quem in hac virtute opinatissimum Deus exemplar dedit. Sed vestrae hoc industriae relinquimus vestigandum. Sufficit nos monere, formam verae conversionis magna ex parte in hac mansuetudine constitutam: ut pudeat eos, qui conversi esse debuerant, vel in corporum laesione, vel in da
Abbreviated transcription (Latin):
quia locus ur̃ magnꝰ est in penis. isi
properaueritis ad penitenciã: et q̃ uoui¬
stis dnõ deo ur̃o digne reddidcritis. Uos
corruptibiliũ auri et argẽti. sed precio¬
si sanguis et corporis agni ĩmaculati.
Quantã dignitatẽ contulit uob̾ dea:
Quanta ẽ p̃rogatiua ordĩs urĩ. ¶Ore¬
tulit uos deꝰ regibꝰ et impera toribus:

Expanded text:
quia locus vester magnus est in poenis, nisi quia locus vester magnus est in poenis, nisi properaveritis ad poenitentiam, et quae vovistis Domino Deo vestro, digne reddideritis. Vos corruptibilium auri et argenti, sed pretiosi sanguinis et corporis Agni immaculati. Quantam dignitatem contulit vobis Deus! quanta est praerogativa ordinis vestri! Praetulit vos D
Abbreviated transcription (Latin):
auribꝰ ur̃is: et unͣdili gent intellecta el¬
sent ab unuerlitate urã. Intellectꝰ boꝰ
omĩbꝰ facientibꝰ ea. Seculares in spedis
lius uilu cognoscere lolent pulchritu¬
diuẽ aut turpitudinẽ luã. Attruts
generis est speculũ urm̃: in quo mag̃
auditu ꝙ̃ iilu poteltis attendere qͥd
deceat et quid nõ deceat: quid impediat.
quid expediat: quid ex debito uestri
nõ uultũ ur̃c natiuitatis. sed statũ
quotidiant conuerlatiois ꝯ sidere tis
et nolite abire negligendo. sed stetis
diligẽtius inuestigando: et perscruta¬
tis medullitꝰ consciencus uestris. in
testioniis carũ aut gloriemini. aut
terreant̾. ⁊ am sieut multis gloria.
testiõniũ ꝯscĩe sue. Ecce sacrũ euangli̾¬
ir̃ sub nuro triũ personarũ melusit mul¬
titudinẽ unurcelã prelatoꝵ. Propoluit
eni nob bonũ pastorẽ: merceinariũ. et
furẽ Si loi pastores estis gaudete: qr
merces urã copiosa est in ces. Si nierc̃e¬
de est in terris. Si fures est̾̃ ingemiscite:

Expanded text:
is, et utinam diligenter intellecta ab universitate vestra! Intellectus bonus omnibus facientibus ea. Saeculares in speculis suis visu cognoscere solent pulchritudinem aut turpitudinem suam. Alterius generis est speculum vestrum, in quo magis auditu, quam visu potestis attendere quid deceat, et quid non deceat; quid impediat, quid expediat, quid ex debito vestri non vultum vestrae nativitatis, sed statum quotidianae conversationis. Considerate, et nolite abire negligendo, sed stetis diligentius investigando, et perscrutatis medullitus conscientiis vestris, in testimoniis earum aut gloriemini, aut terreamini. Nam sicut multis gloria, testimonium conscientiae suae. Ecce sacrum Evangelium sub numero trium personarum includit multitudinem universam praelatorum. Proposuit enim nobis bonum pastorem, mercenarium, et furem. Si boni pastores estis, gaudete, quia merces vestra copiosa est in coelis. Si mercede est in terris. Si fures estis, ingemiscite,
Abbreviated transcription (Latin):
qui datꝰ est nobis. Nce tam̃ ma¬
gnus nnt̾ini ꝓ nulus exhibetur:
ut seip̃z faciat gratum et efficax
cas paruuls esse: tu quoq dum
conuertis paruilus fias. Enĩuͦ
audi quã cuident ip̃s tibi ĩ quo
constitutrat formã conuersioĩs
ꝑuulũ manifestat: signant ea
que sũt ꝑuili in scip̃o unitanda
proponens. Discite inquit a me
la intcrior. ista exterior paruitas:
utraq tam̃ nõ parua est uirtꝰ.
Il empe qmͣ ꝑuulꝰ ille: tam ma¬
gnus unicũ magisteriũ profitet᷑.
Dodic ergo conuersus est paulꝰ.
hodie desiit esse saulꝰ. Hodie factꝰ
est humilis et mitis corde: Pro¬
bat oris cõfessio cord humiliatio¬
nc. dumi clamat dñc quid me
ius facere: magͥ aut̃ probat ipã
collate gr̃e magnitudo: q̃ nimi¬
rum tam multa. nisi multum
est: tripłr nob̾ in conuersione hac
cõmendatur. Triplici si quidẽ ue¬
lut ariete mansuetudo nrã pul¬
sat: uerboꝵ iniurus: Dãns rerũ:
corporis lesione. In his tribus
onũs exhibitio pacientil omĩs

Expanded text:
qui datus est nobis; nec tamen magnus interim, sed parvulus exhibetur, ut seipsum faciat gratum et efficax cas parvulus esse: tu quoque cum converteris, parvulus fias. Enimvero audi, quam evidenter ipsum tibi, in quo constituit formam conversionis, parvulum manifestat, signanter ea quae sunt parvuli, in seipso imitanda proponens. Discite a me, inquitla interior, ista exterior parvitas. Utraque tamen non parva virtus est: nempe quam parvulus ille tam magnus unicum magisterium profitetur. Hodie ergo conversus est Paulus, hodie desiit esse Saulus. Hodie factus est humilis et mitis corde. Probat oris confessio cordis humiliationem, dum clamat: Domine, quid me vis facere? Magis autem probat ipsa collatae gratiae magnitudo, quae nimirum tam multa, nisi multum est, tripliciter nobis in conversione hac commendatur. Triplici quidem velut ariete mansuetudo nostra pulsatur; verborum injuriis, damnis rerum, corporis laesione. In his tribus omnis exhibitio patientiae, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
dus sicut ceruus. et aperta crit lĩgua
mutoꝵ. Quod enĩ prius ĩpotens e¬
rat: cece aute alios ibat. Et cui pre
conficsioe prius non crat os aperire:
tota in dei laudib effluebat. Uenic̃
antem ad ecclesiam in qua uiri scĩ
corpus iacebat humatũt. que fere
duob miliariis distabat a loco in
quo mulier sanata fucrat: gratias
egit deo et brato roberto: cuius se nõ
dubitabat meritis ab illa qua deten¬
ta fuerat egritudinc liberatam. Hu¬
mi uero prostrata aute sepulchrum
sancti terran in qua iacebat corpu
eius deuote deosculans: cunctis qui
aderant ministrabat materiam. deũ
in scõ sus mirabilem predicandi.
Oratione uero completa. multisq mu¬
ncrib honorato uiri dei sepulchro.
lecticam in qua fuerat deportata. ĩ
non lateret: eadem lectica ante foreᷤ
basilice longo tempore pependit.

Expanded text:
 sicut cervus, et aperta erit lingua mutorum , » quae enim prius impotens erat, ecce ante alios ibat; et cui prius prae confusione non erat os aperire, tota in Dei laudibus effluebat. Veniens autem ad ecclesiam, in qua viri Dei corpus jacebat humatum, quae fere duobus milliaribus distabat a loco, in quo mulier sanata fuerat; gratias egit Deo et beato Roberto, cujus se non dubitabat meritis, ab illa, qua detenta fuerat, aegritudine liberatam. Humi vero prostrata ante sepulcrum sancti, terram, in qua jacebat corpus ejus devotissime deosculans, cunctis qui aderant ministrabat materiam Deum in sancto suo mirabiliter praedicandi. Oratione vero completa, multisque muneribus honorando viri Dei sepulcro olecticam in qua fuerat deportata in tnon lateret, eadem lectica ante fores basilicae longo tempore pependit.
Abbreviated transcription (Latin):
citer persuasit. Postꝙͣ uero nocturne
tenebre recesserunt. ⁊ phebea lampas
orbem terrarũ sus radus illustrauit:
reccdentib peregiiis. uic fidelis uxorẽ
suamt ĩpouens lecti .cx. cum apparatu
maguo gallias adiit. labori suo finẽ
nou faciens. donet uentret ad locum
ubi erat beati uiri corpus. uencrabili¬
ter tumulatum. Cur autem itenis¬
sent ad locumt ubi erat quedam con¬
geries lapidum. que uocatur mõs¬

Expanded text:
citer persuasit. Postquam vero nocturnae citer persuasit. Postquam vero nocturnae tenebrae recesserunt, et Phoebaea lampas orbem terrarum suis radiis illustrasset, recedentibus peregrinis vir fidelis uxorem suam imponens lecticae, cum apparatu magno Gallias adiit, labori suo finem non faciens, donec veniret ad locum, in quo erat beati viri corpus venerabiliter tumulatum. 21. Cum autem venissent ad locum, in quo erat quaedam congeries lapidum, quae vocatur Mons