comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nare studuit dicens: quem scͥpsit
lomeus syrum ẽ non hebreum:i in¬
terpretatur filius suspendentis
aquas. qͦd euident̃ filiũ dei sonat
qͥ p̃dicatorum suoꝵ mentes ad cȩ¬
lestia contemplanda suspendit:
ut quo celsa liberius ꝑuolant. eo
terrenoꝵ corda feracius dictorum
suoꝵ guitis in ebri ent. Matheus
donatus dicitur: uidelicet quia
magno mune dñi. de thelonea¬
rio acpublicano. in apli est et ȩuan¬
głiste delegatus officium. Thomaᷤ
abyssus uel geminꝰ qͦd ẽ grece
didimꝰ: que utraq inter pretatio eiꝰ statui
congruit. Didimus & .ii. recte
uocari potuit: propt̃ dubiũ cor
incredendo effectu dñice resurrec¬
tionis. Abẏssus idem potuit u¬
re dici: cum altitudinẽ domini¬
ce urtutis. inresurectione cele¬
brata certa fide penetrauit. No¬
tandum sane. qͦd aploꝵ nõia
descͥbens ȩuanglista matheus
ponit ita. Philippus: ⁊ bartho

Expanded text:
nare studuit, dicens: Quem scripsitnare studuit, dicens: Quem scripsitlomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur, filius suspendentis aquas, quod evidenter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum mentes ad coelestio contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebrient. Matthaeus donatus dicitur, videlicet quia magno Domini munere de teloneario ac publicano, in apostoli est et evangelistae delegatus officium. Thomas, abyssus vel geminus, quod est Graece Δίδυμος quae utraque interpretatio ejus statui congruit. Didymus etenim recte vocari potuit, propter dubium cor in credendo effectu dominicae resurrectionis. Abyssus idem potuit jure dici, cum altitudinem dominicae virtutis in resurrectione celebratam certa fide penetravit. Notandum sane quod apostolorum nomine describens evangelista Matthaeus, ita ponit: Philippus et Bartho
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ nomina meritis aptissima
gestabant. Iacobus .i. supplan¬
tator: ioh̾s. in quo ẽ grã. uel
dñi grã dicitur. Namq ille &
carnis curam dño uocante sup¬
plantare. et ipsam carnem he¬
rode trucidante gauisus ẽ. con¬
tempn̾e: iste obamoris p̃cipui
grãm quã uirginali gła me¬
ruerat. suꝑ redemptoris sui pe¬
ccus incena recubuit. ꝙ an¬
dream:⁊ philippum.⁊ bartho¬
⁊lomeum. ⁊ matheũ.⁊ thomã.
Andreas grecum nomen ẽ: ⁊ int̾¬
p̃tatur uirilis: ab eo qͦd g̾ce
uir appellatur aner. Quo ap¬
tissime uocabulo decoratur
ille qͥ ad pͣdicationẽ ioħis mox
agnum dĩ sequi. uidẽ & audi¬
re curauit:⁊ postmodũ ipsum
se uocantem relictis omnibꝰ
sequi. ipsiq ꝑpetuo adhere̾
non tardauit. Philippus os
lampadis. siue lampadarum
interp̃tatur: et recte. quia
uocatus ad nõ lumen gr̃e. qͦ
ipse incorde accensus. atq
illustratus ẽ. confestim in¬
uento fr̃i ꝑ oris officiũ ꝓpi¬

Expanded text:
quoque nomina meritis aptissima quoque nomina meritis aptissima gestabant. Jacobus enim supplantator. Joannes in quo et gratia, vel Domini gratia, dicitur. Namque ille et carnis curam, Domino vocante, supplantare, et ipsam carnem, Herode trucidante, gavisus est contemnere; iste ob amoris praecipui gratiam quam virginali gloria meruerat, super Redemptoris sui pectus in coena recubuit. Et Andream et Philippum et Bartholomaeum, et Matthaeum, et Thomam. Andreas Graecum nomen est, et interpretatur virilis, ab eo quod Graece vir appellatur Ἀνήρ. Quo aptissime vocabulo decoratur ille qui ad praedicationem Joannis mox Agnum Dei sequi, videre et audire curavit, et postmodum ipsum se vocantem relictis omnibus sequi, ipsi perpetuo adhaerere non tardavit. Philippus os lampadis sive lampadarum interpretatur. Et recte, quia vocatus a Domino lumen gratiae, quo ipse in corde accensus atque illustratus est, confestim invento fratri per oris officium propi
Abbreviated transcription (Latin):
alias adludens ethimologie. dixit
tu es pett us:⁊ suꝑ hanc petrã edi¬
ficabo eccłiam meã. Quod uͦ symõ
ponens merorẽ siue audiens tͥsti¬
ciam inter pretatur: illi temꝑi con¬
gruit. quando post resurrectio¬
nem uiso dño. uel mortis illiꝰ. uł
sue negationis merorẽ deposuit:
s: suȩ confestim mortis tͥsticiã
audiuit dicente dño. Cum aũ
senueris extendes maniis tuas.
&e alius te cinget: et ducet qͦ ñ
ius. E iacobum tebedei. ⁊ iohem
ftem iacobi subauditur a suꝑiori¬
bus uocauit ad se: cũ ascenderet
inmontẽ. Et imposuit eis noĩa
boinerges: qͦd ẽ filii tonitrui. Ap¬
te filu tonitrui sunt cognomi¬
nati. quoꝵ unꝰe cȩlestib intonans
uocẽ illam theologicam. qͣm ne¬
nare uoluisset. nec ipse mundꝰ
cape posset. S & ambo sepe se¬
orsum:⁊ in montẽ ad nõ ducii
aliqñ sonum de nube terrifi¬
cum ꝑciꝑe meruerunt: hicẽ filiꝰ
ms̃ dilectus. ipsum audite. Ps ca

Expanded text:
alias alludens etymologiae dixit: alias alludens etymologiae dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Quod vero Simon, ponens moerorem, sive audiens tristitiam, interpretatur, illi tempori congruit, quando post resurrectionem, viso Domino, vel mortis illius, vel suae negationis moerorem deposuit: sed suae confestim mortis tristitiam audivit, dicente Domino: Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis . Et Jacobum Zebedaei et Joannem fratrem Jacobi Subauditur a superioribus vocavit ad se, cum ascenderet in montem. Et imposuit eis nomina Boanerges, quod est filii tonitrui. Apte filii tonitrui sunt cognominati, quorum unus e coelestibus intonans vocem illam theologicam, quam nenare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius meus dilectus, ipsum audite Prisca
Abbreviated transcription (Latin):
trus. Nonnunc primum sy¬
moni. petri cognomen indidit: ue¬
rum longe ancũa fre andrea ad
se adductum intuitus dixit. Tues
symon filius iohanna: tu uocab̃is
cephas quodinterprctatur petrus.
S cum uolens euangłista nomina
apłorum xii enumerare necesse
haberet petrum dicere. breuiter
intimare curauit. qd non hoc an¬
te uocaretur: s ita eũ dñs cognomi¬
nauerit: quamuis non tunc sed
posuit. intentos uidelicet reddeis
auditores. Nam si hoc ante uoca¬
rentur non ita uideres mystertũ
petrȩ. ꝓutares eum casu sic uocari
non ꝓuidentia dei. Ideo uoluit
eum prius aliud uocari:. ut ex pp¬
sa commutatione nominis. sacͣ¬
menti iuuacitas commendaretur.
Idem gͦ grece siue latine petrus. ꝙ
sẏriace cephas.⁊ in utraq lingua
nomen apetra diruiatũ ẽ. haut
dubium quin in illa de qͣ paulꝰ
ait. Petra autẽ erat . xp̃c. Nam si
ut lux mundi uocentur: sic &
sẏmeoni qui credebat inpetram
xp̃m. petri largitus ẽ nomen: cuiꝰ

Expanded text:
trus. Non nunc primum Sitrus. Non nunc primum Simoni Petri nomen indidit, verum longe ante cum a fratre Andrea ad se adductum intuitus, dixit: Tu es Simon filius Joanna; tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus . Sed cum volens Evangelista noorum enumerare, necesse haberet Petrum dicere, breviter intimare curavit quia non hoc ante vocaretur, sed ita eum Dominus cognominaverit, quamvis non tunc, sed posuit, intentos videlicet reddens auditores. Nam si hoc ante vocaretur, non ita videres mysterium petrae, putans eum casu sic vocari, non providentia Dei. Ideo voluit eum prius aliud vocari, ut ex ipsa commutatione nominis, sacramenti vivacitas commendaretur. Idem ergo Graece sive Latine Petrus, quod Syriace Cephas. Et in utraque lingua nomen a petra derivatum est: haud dubium quin illa de qua Paulus ait: Petra autem erat Christus . Nam sicstolis, ut lux mundi vocentur, sic et Simoni qui credebat in petram Christum, Petri largitus est nomen. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑ circuitum suis credentibus
toto orbe nationib. spiritalia dõ
castra erat infide. ⁊ confessione
sc̃e tͥnitatis fixura. ¶ ut mittet¬
eos pͣdicare euangłium. Et dedit
illis potestatẽ curandi infirmita¬
tes:⁊ eiciendi demonia. Postq̃m
nefandos sꝑs se p̾̃dicari ꝓhi¬
głium mente ac lingua p̃dicarẽt.
Quib etiam cetãs infirmitates
curandi nec non et mortuos sus¬
citandi. ut matheus euangłista
scͥbit contulit facultatẽ: ut ꝓmis¬
sorum cȩlestium. magnitudinem
attestaretur etiam magnitudo
factoꝵ: fidemq uerbis daret
uirtus ostensa.i noua facerent
qui noua p̃dicarent. Uñ nc̃ qͦq
cũ fidelium numerositas excre¬
uit: intra scãm eccłiam multi s̃.
qͥ uitam uirtutum tenent. et
signa uirtutum non hñt: quia
frustra miracłm foris ostendit᷑.
si de ẽ qͦd intus operet᷑. Iã iuxta
magistri gentium uocẽ. lingue
insignum sunt non fidelibus sed
infidelibus.
t imposuit symoni nomen pe¬

Expanded text:
que per circuitum sui credentibus, que per circuitum sui credentibus, toto orbe nationibus, spiritualia Deo castra erat in fide et confessione sanctae Trinitatis fixura. Dedit, ieos praedicare Evangelium. Et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemonia. Postquam nefandos spiritus se praedicare prohigelium mente ac lingua praedicarent. Quibus etiam caeteras infirmitates curandi, nec non et mortuos suscitandi ut Matthaeus evangelista scribit contulit facultatem, ut promissorum coelestium magnitudini, attestaretur etiam magnitudo factorum, fidemque verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt, qui viam virtutum tenent, et signa virtutum non habent. Quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur. Nam juxta magistri gentium vocem, linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Et imposuit Simoni nomen Pe
Abbreviated transcription (Latin):
se qͦs uoluit ipse. Non .ii. illoꝵ ele¬
ctionis ac studui. s diuine erat di¬
gnationis & gr̃e: ut in apostolatũ
uocarentur. Uñ ⁊ alibi eis dicit᷑.
Non uos me elegistis: s ego elegi
uos. fecitq ut eent duodecim.
cum illo. Certi utiq gra mẏsterui:
ut uidelicet mundi salutẽ: quam
uerbo p̃dicarent: suo qͦ numero
commendarent. Ter & .i. quat̾ni:
duodecim fiunt. E ter quat̾n.
ad p̃dicandum sunt missi apłi:
ut ꝑ uniu̾sas quadrati orbis pla¬
gas. baptizarent gentes.innomi¬
de celo adõ. scͥptum ẽ. quia erant
ei ab oriente portȩ tres:⁊ ab aqͥlo¬
ne porte tres. & ab austro porte
tres: & ab occasu portȩ tres. Ybi
nes. in fide scẽ trinitatis eccłiã
eẽnt uigressurȩ. In quo etiã sa¬
cramento.ita quondã filii isrł
circa tab̾naculum castra metaban¬
tur: ut exomni parte ꝑ quadrũ t̾ne
tͥb manerent: quia pͥmitiua nimi¬
rum ȩcclia que erat in uidea. undi¬

Expanded text:
se quos voluit ipse. Non enim illorum elese quos voluit ipse. Non enim illorum electionis ac studii, sed divinae erat dignationis et gratiae, ut in apostolatum vocarentur. Unde et eis alibi dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Fecitque ut essent duodecim cum illo. Certi utique gratia mysterii, ut videlicet mundi salutem quam verbo praedicarent, suo quoque numero commendarent. Ter etenim quaterni duodecim faciunt. Et ter quaterni ad praedicandum sunt missi apostoli, ut per universas quadrati orbis plagas baptizarent gentes in nomide coelo a Deo scriptum est, quia erant ei ab oriente portae tres, et ab aquilone portae tres, et ab Austro portae tres, et ab occasu portae tres. Ubi nes in fide sanctae Trinitatis Ecclesiam essent ingressurae. In quo etiam sacramento ita quondam filii Israel circa tabernaculum castra metabantur, ut ex omni parte quadrum, ternae tribus manerent. Quia primitiva nimirum Ecclesia, quae erat in Judaea, undi
Abbreviated transcription (Latin):
amnionẽ uoluit eos. non in infi¬
mis desiderus animũ dissoluẽ:
s ad suꝑna desideranda ⁊ queren¬
da semꝑ erigẽ debere. Sic etiam
legem daturus priori suo populo
inmonte apparuit:⁊ de monte
que agenda eent innotuit. Uer
quia necdum erat tempꝰ ut dice¬
retur. penitentiam agite. apꝓpin¬
quabit .it. regnum celoꝵ. s tantũ
dicebat᷑. honora patrẽ tuum &
matrem. ut sis longeuus suꝑ ter¬
iam. quã dñs ds̃ tuus dabit tibi:
Qmuis hec eadem uerba typice
regnum nobis ȩternũ qͦd ẽ int̾ra
uiuentium ꝓmittant: nequaqͣm
ppls loquenti in monte dño apꝓ¬
pinquare ualuit.s de inferiori¬
bus q̃ dicerentur audiuit: quia
necdum mente capaci ad intel¬
ligenda mysteria que dicebant᷑
ascendere nouerat: solusq: moyses.
quia legem spiritalit̃ audire didi¬
cerat. montis in quo erat ds̃ ũticẽ
conscendit. Bene aũ dicit᷑. quia as¬
cendens inmontẽ dͣs. uocauit ad

Expanded text:
admonere voluit eos, non in infiadmonere voluit eos, non in infimis desideriis animum dissolvere, sed ad superna desideranda et quaerenda semper erigere debere. Sic etiam legem daturus priori populin monte apparuit: de monte quae agenda essent intonuit. Verum quia necdum erat tempus ut diceretur: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum : sed tantum dicebatur, Honora pmatrem, ut sis longaevus super terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi . Quamvis haec eadem verba typice regnum nobis aeternum quod est in terra viventium, promittant, nequaquam populus loquenti in monte Domino appropinquare valuit, de inferioribus quae dicerentur audivit, quia necdum mente capaci ad intelligenda mysteria quae dicebantur ascendere noverat; solusque Moyses, quia legem spiritualiter audire didicerat, montis in quo erat Dominus, verticem conscendit . Bene autem dicitur, quia ascendens in montem Dominus, vocavit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥs dum p̃dicantẽ audit. seqͣt᷑
errantẽ. Imꝓbus.n. magister ẽ
diabolus. qui falsa ueris sepe ꝑ¬
miscet. ut sp̃e ueritatis testimo¬
niu̾ fraudis obtexat. Cȩterum ñ
soli demones qui inuiti confite¬
bantur iubentur silere de xp̃o:
S. & illi qui ab eo sanati spon¬
te confiteri uolebant. immo ipsi
aplĩ qui eum post resurrectionẽ
toto orbe erant p̾dicaturi. ante
passionẽ eiꝰ p̃cipiunt᷑ om̃ino re¬
ticere de illo:ne diuma uidelicet
maiestate p̃dicata. passionis diᷤ¬
pensatio differret᷑: & dilata paᷤ¬
sione.Salus mundi quȩ ꝑhanc
futura erat. negaretur.
It ascendenꝰ inmontẽ.: uocauit
ad se qͦs uoluit ipse. U uener̃
adeũ. Et fecit ut essent duodecĩ
cum illo. Mons ille inqͦ apostoloᷤ
elegit dñs. altitudinem designat
iusticie. qua instituendi erant:
quã p̃dicaturi hominib. ħã qͥa
missurꝰ erat eos ad p̃dicandũ euan¬
glium regni cȩlestis: merito ꝑ sub¬
luitatem loci. in quo electi sunt

Expanded text:
Ne quis, dum praedicantem audit, sequatur errantem. Improbus autem magister est diabolus, qui falsa veris saepe permiscet, ut specie veritatis testimonium fraudis obtexat. Alias autem non solum daemones, qui inviti confitebantur, jubentur silere de Christo, sed et illi qui ab eo sanati sponte confiteri volebant, imo ipsi apostoli, qui eum post resurrectionem toto orbe erant praedicaturi, ante passionem ejus praecipiuntur omnino reticere de illo: ne divina videlicet majestate praedicata passionis dispensatio differretur, et dilata passione, salus mundi quae per hanc futura erat, negaretur.Et ascendens in montem vocavit ad se quos voluit ipse, et venerunt ad eum, et fecit ut essent duodecim cum illo. Mons ille in quo apostolos elegit Dominus, altitudinem designat justitiae qua instituendi erant, et quam praedicaturi hominibus. Nam quia missurus erat eos ad praedicandum Evangelium regni coelestis, merito per sublimitatem loci in quo electi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
illuminat omnẽ hominẽ ueniẽ¬
tem inhunc mundũ. scđm quã
lucet intenebris: ⁊ tenebre eam
ñ cõp̃henderũt. Illuc nos p̃cessit
unde ad nos ueniens ñrecessit:
⁊i quo nos p̃cedens ñ deseruit
Illa erit reuelatio tãquã uera
galilea cũ similes ei erimus ⁊bi
eum uidebinus sicutiẽ. Ipsa
erit etiã beatior transinigratio
existo scło uullã eternitatẽ. siciꝰ
p̃cepta sicamplectam̃ ȩternã.
ut ad eius dexterã segregari me¬
reamͣ. Tũc enĩ ibunt sinistri in
conbustionẽ ȩternã: iusti aut̃
inuitã ȩternã. hinc illuc trans¬
migrabunt ⁊ ibi eũ uidebunt:
qͦmͦ ñ uident impii. T̃ollet᷑ enim
impius ne uideat claritatẽ di:
umpis lumen ũuuidebũt. hec ẽ
aut̃ inquic uita eterna. ut coqno¬
scaue te unũ dm̃ uerũ iqueꝰ ii

Expanded text:
t omnem hominem venientem in hunc mundum, secundum quam lucet in tenebris, et tenebrae eum non comprehendunt . Illuc nos praecessit, unde ad nos veniens non recessit, et quo nos praecedens non deseruit. Illa erit revelatio tanquam vera Galilaea, cum similes ei erimus; ibi eum videbimus sicuti est . Ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si ejus praecepta sic amplectamur, ut ad ejus dexteram segregari mereamur. Tunc enim ibunt sinistri in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Hinc illuc transmigrabunt, et ibi eum videbunt, quomodo non vident impii. Tolletur enim impius, ut non videat claritatem Domini : et impii lumen non videbunt. Haec est autem, inquit, vita aeterna, ut cognoscant t
Abbreviated transcription (Latin):
theus abisse discipłos dic̃ ingali¬
iadorasse: ⁊ p̃ceptũ abeo accepisse
tundi. docendi. baptirandi om̃s
cũ sepius antea uisũ discipłis. ma¬
rime ipso die resurrectionis eius
inierosolimis ⁊ incastello emaus.
Quare gͦ specialit̾ se ingalileam
p̃cessurũ ⁊ ibi adiscipłis uidẽdũ
p̃dixit: cũ neq ibi solum neq ibi
pͥmũ fuerit uisus Alideamus
gͦ euius misterii grã scd̃m matħm¬

Expanded text:
tthaeus abisse discipulos dicit in Galitthaeus abisse discipulos dicit in Galiet adorasse, et praeceptum ab eo accepisse eundi, docendi, baptizandi omneseum saepius antea visum discipulis: maxime ipso die resurrectionis ejus in Jerosolymis, et in castello Emmaus. Quare ergo specialiter se in Galilaeam praecessurum, et ibi a discipulis videndum praedixit, cum neque ibi solum, neque ibi primum fuerit visus? Videamus ergo cujus mysterii gratia secundum Mat
Abbreviated transcription (Latin):
signis. Quid in his consid̾andũ
ꝗͥd memorie ꝯ mendandũ: nͥ qͥd p̃¬
ceptũ obedientia. obedientiã ũ¬
R signa sequuta sunt: Interq̃
notandũ quod euuangłiũ suum
marcus quanto tardius cettris in¬
choauit. tanto inlongiora senbẽdo
tẽpora porrex̃. Nã neq denatius¬
tate ipsuis dnĩ aut p̃cursoris
eius. neq de infantia uel puentia
utriuslibet eoꝵ aliqua cõmemorãs.
neq dediuinitate saluatoris aliꝰ
enbens excepto qͦd eũ incapite
auiangłi sui filium di nominat.
ibmitio euuangłice p̃dicationis
qͥ ꝑioħm factũ ẽ cepit. ⁊ ad illud
isꝙ tempus narrando ꝑuenit: qͦ
aplłi idem eiuiangłii uerbũ. totũ
̃ticando disseminauere ꝑorbẽ.
Sestat sane questio ñ minima. qͦ¬
modo scripserit idem eiuiangłista
liscipłis eius ⁊ petro quia p̃cedet
uos ingalileã. ibi eũ uidebitis sic̃
uiỹ uob: nec tamen ibi uisũ adisci¬
pulis dnm̃ inullo post hec euuã¬
qgu sui loco reculerit. Et quidẽ ma¬

Expanded text:
n his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Inter quae notandum, quod Evangelium suum Marcus quanto tardius caeteris inchoavit, tanto in longiora scribendo tempora porrexit. Nam neque de nativitate ipsius Domini aut praecursoris ejus, neque de infantia vel pueritia utriuslibet eorum aliqua commemorans, neque de nativitate Salvatoris altius scribens, excepto quod eum in capite Evangelii sui filium Dei nominat, ab initio evangelicae praedicationism factum est, coepit, et ad illud usque tempus narrando pervenit, quo apostoli idem Evangelii verbum totum praedicando disseminavere per orbem. Restat sane quaestio non minima, quomodo scripserit idem evangelista discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis , nec tamen ibi visum a discipulis Dominum, in ullo post haec Evangelii sui loco retulerit. Et quidem Ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad gentes: quib apłi p̃dicantes
euuangłiũ nullo modo creðent:
nͥ eis ipse dñs uiã incordib homi¬
nũ p̃paiaret. Et hoc intelligimꝰ:
p̃cedituos ingalileã. Quod aut̃
gaudentes mirarent᷑ disruptis
⁊ euictis difficultatib apꝑiri
sibi hostiũ indnõ ꝑilluminationẽ
fideliũ: hoc intelligit᷑ ibi eum
uidebitis: idẽ ibi menbra eus
inuenietis. ibi uiuũ corpus eius
ineis qui uos suscepint agnoscetis.
Scdm illudaut̃ quod galilea int̾p̃tat᷑
reuelatio ñ iã informa serui intel¬
ligendũẽ s in illa inqua equat
ẽ patri quã ꝓmisit apud ioh̃m
dilectorib suis cũ diceret. Et ego

Expanded text:
quibus apostoli praedicantes euangelium nullo modo crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum praepararet; et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur dirruptis et euictis difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est ibi membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis\'. secundum illud autem quod Galilaea interpretatur :\'reuelatio\' non iam in forma serui intellegendum est, sed in illa in qua aequalis est patri, quam promisit aput Iohannem dilectoribus suis, cum diceret: et
Abbreviated transcription (Latin):
auetor culpe uiro fuit. uir exse¬
quutor. erroris. ita nũc q̃ pͥꝰ mortẽ
gustauerat. resurrectionẽ pͥorui¬
dit:i ne ꝑpetui reatus ap̃ uiros ob¬
ꝓbriũ sustineret. q̃ culpã iuro tͣns¬

Expanded text:
auctor culpae viro fuit, vir executor erroris, ita nunc, quae prius mortem gustaverat, resurrectionem prior vidit. Et ne perpetui reatus apud viros opprobrium sustineret, quae culpam viro trans
Abbreviated transcription (Latin):
decircũstantib audientes dice¬
bant. Ecce heliã uocat iste. Nõ¬
om̃s s quidã qͦs arbitror milites
fuisse romanos. ñ intelligentes
sermonis hebraici ꝓpͥetatẽ: s ex
eo quod dixit. heli. heli pucantes
heliã ab eo inuocatũ. Sin autem
uidos qui hoc dixerũt intelligere
uolueris:⁊ hoc more sibi solito fa¬
ciunt ut dñm inbecillitatis in¬

Expanded text:
de circumstantibus audientes, dicede circumstantibus audientes, dicebant: Ecce Eliam omnes, sed quidam quos arbitror milites fuisse Romanos, non intelligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quod dixit: Heli, Heli, putantes Heliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint intelligere volueris, et hoc more sibi solito faciunt, ut Dominum imbecillitate in
Abbreviated transcription (Latin):
dicens:. Heloy heloy. lamataba tha¬
ds mẽ. Ut quid dereliquisti me:
NPrincipio uicesimi pͥmi psalmi
abusus ẽ. Illud quoq qͦd in me¬
dio uersiculi legit᷑. respice inme:
suꝑfluum ẽ. Legit᷑ enim inhebreo.¬
Ds m̃s. ds m̃s quare me dereliqui¬
stiꝰ Nec mireris uerborũ humi¬
litatem ⁊ querimonias de relict:
cũ formã serui sciens. scandalum
crucis uideas. Sicut enim esun¬
re ⁊ sitire ⁊ fatigari. ñ erat ꝓpͥum
diuinitatis. s corporalis passio¬
nis: ita quod dicitur ut quid
me dereliquisti. corporalis uocis
erat ꝓprium: quia solet scd̾m
naturã corpus nullatenus uelle
a sibi coniuincta uita fraudari.
Licet enim ⁊ ipse saluator dicebat:
hoc. s ꝓprie ostendebat corꝑis
fragilitatẽ. manens uirtus ⁊ sa¬
pientia di. Ut gͦ homo loquitur
meos circũferẽs motus. quod inꝑi¬
culis positi ado deseri nos putamꝰ:
ut homo turbat᷑. ut homo flet.
ut homo crurifigit᷑. Et quidam

Expanded text:
dicens: Heloi, Heloi lama sabacthadicens: Heloi, Heloi lama sabacthaDeus meus, ut quid dereliquisti me? Principio 236 vicesimi primi psalmi abusus est, illudque quod in medio versiculo legitur: Respice in me, superfluum est. LegitDeus meus, Deus meus, quare me dereliquisti? Ne mireris verborum humilitatem, querimonias derelicti, cum formam servi sciens, scandalum crucis videas. Sicut enim esurire et sitire et fatigari non erant propria Divinitatis, sed corporalis passionis, ita, et quod dicitur, « Ut quid me dereliquisti, corporalis vocis erat proprium, quia solet secundum naturam corpus nullatenus velle a sibi conjuncta vita fraudari. Licet enim et ipse Salvator hoc dicebat, sed proprie ostendebat corporis fragilitatem manens virtus et sapientia Dei. Ut homo ergo loquitur, meos circumferens motus, quod in periculis positi a Deo nos deseri putamus, ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo crucifigitur. Et quidam
Abbreviated transcription (Latin):
sua luce fruerent᷑. Et notandũ
quia dñs sexta hora hoc ẽ recessu¬
do acentro mundi solecrucifixꝰ
sit: diluculo aũt. hoc ẽ oriente
iã sole. resurrectionis suȩ myste¬
Nra celebrarit. Statu enim tẽ¬
poris signauit quod iffectu oꝑis
exhibuit: quia mortuus ẽ ꝓpter
peccata nrã: ⁊ resurrexit ꝓpt̾ ui¬
stificationẽ nrãm. Nam ⁊ adã
peccante. scriptum ẽ. quod audi¬
rit uocem dnĩ di: de ambulãtis
inparadiso ad aurã post meri¬
diem. Post meridiem namq
inclinata luce fidi: adaurã
feruore caritatis. De ambulans
aũt audiebat᷑: quia ab homine
peccante recesserat. Rationis
gͥ immo diuine pietatis ordo
poscebat: ut eodem tẽporis aiticło
quã tũc ade p̃uaricanti obeluse¬
rat nunc latroni dñs penitẽti
ianuam paradisi reseraret: ⁊ qͣ
hora pͥmus homo adã peccãdo
mortem huic mundo inuexit:
eadem hora scđ̃s adam mortem
moriendo destrueret. Et hora
nona exclamauit iħc uoce magna

Expanded text:
sua luce fruerentur. Et notandum, sua luce fruerentur. Et notandum, quod Dominus sexta hora, hoc est, recessuro a centro mundi sole crucifixus sit; diluculo autem, hoc est, oriente jam sole resurrectionis suae mysteria celebrarit. Statu enim temporis signavit, quod effectu operis exhibuit. Quia mortuus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Nam et de Adam peccante scriptum est quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem, nempe inclinata luce fidei; ad auram fervore charitatis. Deambulans autem audiebatur, quia ab homine peccante recesserat. Rationis ergo, imo divinae pietatis ordo poscebat ut eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseraret, et qua hora primus Adam peccando mortem huic mundo invexerat, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. Et hora nona exclamavit Jesus voce magna,
Abbreviated transcription (Latin):
onis sacramenta gestãt. ad p̃sen¬
tis uitȩ gaudia cupiunt liberan
adnõ: at qui simplici intentione
optant erui. ut spm̃ suũ in manꝰ
siui cõmend ent auctoris: unaq
cum ipso regni celestis desiderẽt
et̃ participes Unde bene ille qui
fide dubia dñm p̃cabat᷑ funditꝰ
ẽ contẽptus adño: neq ulla respõ¬
sione dignatus ẽ habitus. at uero
p̃ces illius qui ȩternã a se salutẽ
querebat. pia mox dñs exauditi¬
one suscipere dignatus ẽ: quia
nimirum quicumq intribula¬
tionib positi. tẽporalia tantũ
adnõ solatia requirunt: atẽpo¬
ialib se paritͥ ⁊ eternis gaudiis
pͥuant: qui aut̃ ueraciter bona
patriȩ cęlestis suspirãt: ad hec
absq ulla dubietate xp̃o miserã
i ꝑueniunt Et facta hora sexta:
unebre facte sunt ꝑtotam terrã
usq in horã nonã. Clarissimum
mundi lumen retraxit radios
suos: ne aut pendentẽ uideret
dñm: aut impi blasphemãtes

Expanded text:
onis sacramenta gestant, ad praesenonis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberari a Domino. At qui simplici intentione optant erui, ut spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderent esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia Dominum precabatur, funditus est contemptus a Domino, neque ulla responsione dignus habitus. At vero preces illius, qui aeternam a se salutem quaerebat, pia mox Dominus exauditione suscipere dignatus est. Quia nimirum, quicunque in tribulationibus positi temporalia tantum a Domino solatia requirunt, temporalibus se pariter et aeternis gaudiis privant. Qui autem veraciter bona patriae coelestis suspirant, ad haec absque ulla dubietate Christo miserante perveniunt. Et facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram usque in horam nonam. Clarissimum mundi lumen retraxit radios suos, ne aut pendentem videret Dominum, aut impii blasphemantes
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat᷑: i pluralit̾ dietũ secti
sunt. cũ desolo ssaia dradatur:
Quid aut̃ usitatius uerbi grã
quã ut dicat aliquis ⁊ rustici
mͥ insultant: etiam siunus in¬
sultit: Tunc enim eẽt contrarũ
quod lucas de uno manifestauit
si illi dixissent ambos latrones
conuitiatos dño. Itaem̃ñ posset
sub numero plurali unus intel¬
ligi. Cũ uero dictũ ẽ latrones uel
qui cum eo erant crucifixi nec
additum ẽ ambo:. ñ solum siam¬
bo fecissent possit hoc dici: s etiã
quia unus hoc fecit. potuit usi¬
tato locutionis modo ꝑpluralẽ
numerũ significari. Quod uero¬
saluum fac demet ipsum ⁊ nos.
alter uero ⁊ illum digna inuect¬
one redarguit.⁊ dñm fideli sup¬
plicatione p̃cat᷑ dicens. dnẽ me¬
mento mei cũueneris in regnũ tuũ
usq hodie geri in eccła uidemus:
cũ mundanis tacti afflictionib
ueri simul ⁊ falsi xpiani. illi qͥdẽ
qui ficta mente dominice passi¬

Expanded text:
intelligatur . Et pluraliter dictum Secti intelligatur . Et pluraliter dictum Secti sunt, cum de sola Isaia tradatur. Quid autem usitatius, verbi gratia, quam ut dicat aliquis: Et rustici mihi insultant, etiamsi unus insultet? Tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, cum non posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est latrones, vel, qui cum eo crucifixi erant, nec additum est ambo, non solum si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Quod vesalvum fac temetipsum et nos; alter vero illum digna invectione redarguit, et Dominum fideli supplicatione precatur, dicens: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum, usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc gͦpredicat᷑i: qm̃ qui ñ crdidit
condẽpnabit᷑. cũ idutiq ñ credi¬
derit quod ñuidit: Nonne ipsi
pͥmitus fuerant obiurgandi.
quod ante quã dñm uidissent
ñ crediderunt eis quib pͥusappa¬

Expanded text:
o praedicaturi. quoniam qui non crediderit condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non uidit. nonne ipsi primitus fuerant obiurgandi, quod, antequam dominum uidissent, non crediderunt eis quibus prius appa
Abbreviated transcription (Latin):
diones eius qͥb ꝑdies quadtagica
discpłis p̃sentatus ẽ. eũ etia aoius¬
sime recũbentib illis undeam
apparuisse: idẽ ipso quadiagisi¬
mo die:⁊ qm̃ iã erat abeis ascta¬
surꝰ incelũ. hoc eis illo die man¬
me exꝓbrare uoluisse. quia his
quiuiderãt eũ resurrexisse ñ eit¬
diderũt ante quã ipsicũ uidet
cũ utiq postascensionẽ suã p̃di

Expanded text:
us per dies quadraginta discipulis praesentatus est, eum etiam novissime recumbentibus illis undecim apparuisse, id est ipso quadragesimo die: et quoniam jam erat ab eis ascensurus in coelum, hoc eis illo die maxime exprobrare voluisse, quia his qui viderant eum resurrexisse non crediderant, antequam ipsi eum viderent; cum utique post ascensionem sua
Abbreviated transcription (Latin):
ii numerꝰ ꝓ uniu̾sitate solet
nisticȩ poni. Que gͦ a septẽ demo¬
ligne penitens deamissoꝵ uenia
desꝑaret. uidens eã quȩ tot actã¬
is quondã erat subdita iuitiis. ĩ
aintũ culminis subito merito fidi
illa miracłm patratȩ resurrectio¬
nis euuangłiraret. Et illi audien¬
tsquia uiueret ⁊ uisus eẽt abea:
ñ crediderũt. Quod resurrectionẽ
dnĩcã discipłi tarde crediderũt. ñ

Expanded text:
 numerus pro universitate solet mystice poni. Quae ergo a septem daemodigne poenitens de admissorum venia desperaret, videns eam quae tot ac tantis quondam erat subdita vitiis in tantum culminis subito merito fideiilla miraculum patratae resurrectionis evangelizaret. Et illi audientes quod viveret, et visus esset ab ea, non crediderunt. Quia resurrectionem dominicam discipuli tarde
Abbreviated transcription (Latin):
stra etate dehierosolimis brican¬
niam uenere. qͦd domus fuerit
rotunda de subiacente rupe ex¬
cisa: tantȩ altitudinis ut intro
consistẽs homo uix manu extẽ¬
sa culmen possit adtingere: q̃
habet introitũ aboriente. cui
lapis ille magnus aduolutus
atq impositus ẽ. In cuius monu¬
menti parte aqui lonari ⁊ inse¬
puchrum ipsũ hocẽ locus dnĩci
corporis deeadẽ petra factus ẽ.
septẽ habens pedes longitudiniꝰ
triũ si palmoꝵ mensura. cetero
paiumento altius eminẽs. Qui
uidelicet locus ñ desuꝑ.s alate¬
re meridiano ꝑtotũ patulꝰ ẽ:
unde corpꝰ inferebat᷑. Coloraut̃
eiusdẽ monumenti acloculi:
rubicundo ⁊ albo dr ẽẽ ꝑmixtus.
Maria aũt maglalane ⁊ maria
ioseph aspiciebant: ubi po¬
ubipo¬
neret᷑. In luca
legimus quia
geri mulieres
quȩ se¬
cute fuerant eum. his gͦ notis
ihũ post depositũ euis corpus
ad sua remeantib. solȩ mulieres
quȩ artiuis amabant. funus sub¬

Expanded text:
et aetate de Hierosolymis Britanet aetate de Hierosolymis Britanniam venerunt, quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo, vix manu extenta, culmen possit attingere. Quae habet introitum ab oriente, cui lapis ilatque appositus est. In cujus monumenti parte aquilonari sepulcrum ipsum, hoc est locus Dominici corporis, de eadem petra factus est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmarum mensura, caetero pavimento altius eminens. Qui videlicet locus non desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebat: color autem ejusdem monumenti ac loculi rubicundo et albo dicitur esse permistus. Maria autem Magdalene, et Maria Joseph, aspiciebant ubi pubi poneretur. In Luca legimus quia ge et mulieres, quae secutae erant eum. His ergo notis Jesu, post depositum ejus corpus ad sua remeantibus, solae mulieres, quae arctius amabant, funus sub
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ miti fuisse laudat᷑. Talẽ nãq
existere decebat eũ qui corpꝰ dnĩ
posset obtinere muustrandi. Nõ
enĩ quilibet ignotus aut medi¬
ocris ad p̃sidẽ accede. ⁊ crucifixi
corpus poterat in petrare. Ioseph
aut̃ mercatus ẽ sindonẽ: ⁊̃ depo¬
N Ex simplici sepultura dni ãbira¬
tio diuitũ condẽpnat᷑. qui ne
intumulis quidẽ possunt caiere
diuitiis. Possumus aũt uixta
intelligentiã sꝑalẽ hoc sentire
qͦd corpus dñ. ñec auro ñecgẽmis
⁊ serico. s linteamin& puro ob¬
uoluendũ sit: quãꝗͣ ⁊ hoc signifi¬
cet qͦd ille insindone munda in¬
uoluat iħm. qui pura eũ mente¬
R susceperit hinc ȩccłȩ mos obtinuit
ut sacrificiũ altaris ñ inserico neq
inpanno tincto. s in lino terreno
celebre-¬
tur. sicut corpꝰ
insindone ẽ mũ¬
da se¬
pultũ: iuxta qͦd
ingestis
pontificalibus
abeato siluestro legimus ẽẽ sta¬
Demonumento dni ferunt qui no

Expanded text:
Deum meriti fuisse laudatur. Talem namque Deum meriti fuisse laudatur. Talem namque exsistere decebat, qui corpus Domini possit obtinere ministrandi. Non enim quilibet ignotus, aut mediocris ad praesidem accedere, et crucifixi corpus poterat impetrare. « Joseph autem mercatus sindonem, et depoEt ex simplici sepultura Domini, ambitio divitum condemnatur, qui ne in tumulis quidem possunt carere divitiis. Possumus autem juxta intelligentiam spiritalem, et hoc sentireni non auro, non gemmis, et serico, sed linteamine puro obvolvendum sit. Quanquam et hoc significet, quod ille in sindone munda involvat Jesum, qui pura eum mente susceperit. Hinc Ecclesiae mos obtinuit, ut sacrificium altaris non in serico, neque in panno tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus in sindone munda sepultum, juxta quod in Gestis Pontificalibus a beato papa Sylvestro legimus esse staDe monumento Domini ferunt qui nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ne restaurationis impleuit ar¬
chanũ. Id̾oq cũ accepisset acetũ.
qͥd ꝓmundi restauratione suscepit.
iã totũ opus ẽ impletũ. Sabbato
aut̃ insepulcro requiescẽs resur¬
ntecionis quȩ octaua die uentura
ciat. expectabat euentũ. ybiurẽ
simul deuotionis acbeatȩ retri¬
butionis p̃lucet exẽplum: qͦs in
hac quidẽ scłi etate sexta ꝓdño
pati. ⁊ uelut mundo necesse ẽ
crucifigi inseptima uͦ ȩtate idẽ
cũ leti quis debitũ soluit. corꝑa
quidem intumulis animas aut̃
secreta inpace cũ dnõ manere: ⁊
pꝰbona oportet oꝑa quiescere. do¬
nec octaua tandẽ ueniente etate.
idam corꝑa ipsa resurrectione
glificata. cũ animab simul incor¬
ruptionẽ eterne hereditatis ac¬
cipiant. Ulenit inqͥt ioseph abati¬
mathia nobilis decurio: qui ⁊ ipse
uat expectans regnũ di. Et̃ audac¬
ter introiuit ad pilatũ÷ peciit cor¬
pus ihũ. Magne quidẽ iosephiste
dignitatis ad scłm: s maioris apud

Expanded text:
nae restaurationis implevit arnae restaurationis implevit arcanum. Ideoque cum accepisset acetum, quod pro mundi refectione suscepit, jam totum est expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens, resurrectionis quae octava die ventura erat, exspectabat eventum. Ubi nostrae simul devotionis ac beatae retributionis praelucet exemplum, quos in hac quidem saeculi aetate pro Domino pati, et velut mundo necesse est crucifigi. In septima vero aetate, id est cum lethi quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate, etiam corpora ipsa resurrectione glorificata, cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis accipiant. « Venit, inquit, Joseph ab Arimathaea, nobilis decurio, qui et ipse erant exspectans regnum Dei. Et audacter introivit ad Pilatum, et petiit corpus Jesu. » Magnae quidem Joseph iste dignitatis ad saeculum, sed majoris apud
Abbreviated transcription (Latin):
uita crucẽ ihũ mat̾ eiꝰ: ⁊ soror
matris eius maria cleophȩ. Ma¬
riã aut̃ cleophe. uidet᷑ eã dicere
apatre. siue acognatione yoca¬
bat᷑ minor iacob ad distinctionẽ
maioris iacobi. uidelicet filii
zebedei: qui inter pͥmos aptos
etudinis aũt udaicȩ fuit. nec
inducebat᷑ inculpam more gen¬
tis antiquo: ut mulieres de sub¬
stantia sua uictum atq uestitũ
p̃ceptorib ministrarent. hoc qͥa
scandalũ facere poterat inna¬
tionib: paulꝰ abiecisse se memo¬
rat, Nunquid nõ
habemus potestatẽ sorores mu¬
lieres circumducendi. sicut ⁊
ceteri apłi faciunt: Ministrabant
aut̃ dño desubstãtia sua ut mete¬
ret eaiũ carnalia cuius ille mete¬
bant spĩtalia: ñ qͦ indigeret dñs
cybis creaturarũ. s ut typũ ostẽ¬
deret magistroꝵ: qͦd uictu atq¬
uestitu exdiscipłis deberẽt cẽ cõten¬
pti. S uideamus quales comites
habuerit. Mariã magdalenã aqͥ
uii demonia eiecerat ⁊mariã iaco¬

Expanded text:
uxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae. » Mariam autem Cleophae eam videtur dicere a patre, sive cognatione. Vocabat vero minorem Jacobum, ad distinctionem majoris Jacobi, videlicet filii Zebedaei, qui inter primos apostolos etudinis autem Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus abjecisse se memorat dicens: Nunquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi sicut et caeteri apostoli faciunt . Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret eorum carnalia, cujus illae metebant spiritualia. Non quo indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atqvestitu ex discipulis deberent esse contenti. Sed videamus quales comites habuerit: Mariam Magdalenam, a qua septem daemonia ejecerat, et Mariam Jaco
Abbreviated transcription (Latin):
rito mouet qͦmͦ marcus scribat ⁊
nemini quicꝗͣ dixerũt cũ dicat lucas
⁊ reg̾sse amonum̃to nũciauert̃ hȩc
omĩa illis un decĩ ⁊ cet̾is omĩb Simi¬
lit̾ matheuf Et exierũt cito demonu
m̃to cũtimore ⁊ gaudio magno. cur¬
rentes nũtiare discipłis eius. Nisi
ĩtelligamus ipsorũ angłorũ nemini
ausas fuisse aliqͥd dicere idẽ respõde
ad ea q̃ abaliis audierant: aut ceite
custodib qͦs iacentes iuderũt. Nã
illud gaudiũ qͦd matheꝰ ꝯmemorat:
ñ repugnat timori dequo mareus
dicit Debuimus enĩ utrũq ĩillarũ
antmo factũ intelligere: etiã supse
matheus detimore ñ diceret. Surgens
aĩiħs manepͥma sabbati apparuit pͥmo
rex̃ aut̃ dñs mane de monum̃to inqͦ
sero iã facto erat depositꝰ. ut ad ĩple¬
ret̃ illud psalmiste. aduesꝑin demo¬
rabit᷑ fletus ⁊̃ ad matutinũ lecica
Sepultus gͦ sȩxta sabbat q̃ dicit᷑
parasceue circa horã uesꝑtinã stq̃n¬

Expanded text:
rito movet quomodo Marcus scribat, et nemini quidquam dixerunt, cum dicat Lucas, et regressae a monumento, nuntiaverunt haec omnia illis undecim et caeteris omnibus. Similiter Matthaeus, et eximento, cum timore et gaudio magno, currentes nuntiare discipulis ejus . Nisi intelligamus, ipsorum angelorum nemini ausas fuisse aliquid dicere, id est respondere ad ea quae ab illis audierant; aut certe custodibus quos jacentes viderunt. Nam illud gaudium quod Matthaeus commemorat, non repugnat timori, de quo Marcus dicit. Debemus enim utrumque in illarum animo factum intelligere, etiamsi ipse Matthaeus de timore non diceret. Surgens autem Jesus mane prima Sabbati, apparuit primo rexit autem Dominus mane de monumento, in quo sero jam facto erat depositus, ut adimpleretur illud Psalmistae: Ad vesperum demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Sepultus ergo sexta Sabbati, quae dicitur Parasceve, circa horam vespertinam, sequen
Abbreviated transcription (Latin):
angło ⁊ ad nõ dictũ sit ꝓͥphetice
dictũ accipiendũ ẽ. Galilea nãq:
interptat᷑ ueltrãsmigratio uel re¬
uelatio. Pꝰ itaq scd̾m transmigra¬
tionis significationẽ quid aliud
occurrerit intelligendũ. p̃cedet
uos ingalileã ibi eũ uidebitis¬

Expanded text:
angelo et a domino dictum sit, prophetice dictum accipiendum est. Galilaea namque interpretatur uel transmigratio uel reuelatio. prius itaque secundum transmigrationis significationem quid aliud occurrit intellegendum: praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis
Abbreviated transcription (Latin):
pensatione cognoscimꝰ: ut is qͥ futu¬
rus erat pastor eccłȩ insua culpa
disceret: qualit̾ aliis misereri debu¬
isset. Priusitaq eũ ostendit sibi.
⁊ tũc p̃posuit ceteris. ut exsua in¬
firmitate cognosceret. quã miseri¬
cordit̾ aliena infirma doleraret.
Bene aũ de redẽptore nrõ dicit᷑: p

Expanded text:
cognoscimus, ut is qui futurus erat Pastor Ecclesiae in sua culpa disceret qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque eum ostendit sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret quam misericorditer aliena infirma toleraret. 5. Bene autem de Redemptore n
Abbreviated transcription (Latin):
passionẽ uero suã. euntes inqͥt
docete om̃s gentes. Uidens aut̃
centurio qui exaduerso stabat
quia sic clamans exspirasset:
ait. Uere homo hic filius di¬
H erat. Manifesta causa mua¬
culi centurionis exponitur::
quod uidens dnm̃ sic expirasse
hocẽ sp̃m emisisse dixerit: uere
homo hic filius dierat. Nullꝰ
enim habet potestatẽ emictẽdi
rio ante crucẽ impso scandalo
passionis uere di filiũ conficeat᷑:
⁊ arrius inȩccła p̃dicet crea¬
R turam. Unde merito ꝑcẽturionẽ
fides ȩccłȩ designat᷑: que uelo mi¬
steriorũcelestiũ ꝑmortẽ dnĩ resera¬
to. continuo iħm. ⁊ uere iustum
hominẽ: ⁊ uere di filium sinago¬
ga tacente confirmat. E rãt aut̃
⁊ mulieres delonge aspicientes.
Inter qͣs erat maria magdal mȩ
⁊ maria ia cobi minoris. ⁊ ioseph

Expanded text:
onem vero suam: Euntes, inquit, docete omnes gentes . Videns autem centurio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: Vere homo hic Filius Dei erat. Manifesta causa miraculi centurionis exponitur, quod videns Dominum sic expirasse, hoc est, spiritum emisisse, dixerit: Vere homo hic Filius Dei erat. Nullus enim habet potestatem emittendi rio ante crucem in ipso scandalo passionis, vere Dei Filium confiteatur, et Arius in Ecclesia praedicet creaturam. Unde merito per centurionem fides Ecclesiae designatur, quae velo mysteriorum coelestium, per mortem Domini reserato, continuo Jesum et vere justum hominem, et vere Dei Filium, Synagoga tacente, confirmat. Erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi
Abbreviated transcription (Latin):
ut archa testamenti. ⁊ omĩa le¬
gis sacramenta quȩ tegebant᷑
appareant:atq ad ppłm trãseat
nationum. Ante ⁊ enim dictũ
fuerat notus inuidea ds̃. in
isrł magnũ nomẽ eiꝰ: nũc aũt
exaltare suꝑ celos ds: ⁊ suꝑ om¬

Expanded text:
ut arca testamenti et omnia leut arca testamenti et omnia legis sacramenta, quae tegebantur, appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus . Nunc autem: Exaltare super caelos Deus, et super om
Abbreviated transcription (Latin):
no. asꝑges me hysopo ⁊ mũdabor
spĩ namq humilitate munda¬
mur:.quia nͥ humiliasset semet¬
ipsum factus obediens patri
nem fuisset effusus. Parundinẽ
uero cui imposita ẽ spongias
scriptura significat᷑. quȩ imple¬
batur hoc facto. Sicut enĩ lin¬
qua dr̃. uel greca. uel latina. uel
alia quȩlibet sonũ significatis
quod lingua ꝓmitur: sic arundo
dicipotest littera qd̾ arũdine
sibit᷑. S significantius sonos
uocis humane usitatissime di¬
cimus linguas: scripturã uero
arundinẽ dici. quo minus usita¬
tum. eo magis ẽ mysticȩ figura¬
tum. Iħs aut̃ emissa uoce magna
exspirauit. Quid hac uoce ma¬
dicens. exspirauit. Quod uero
seribit ioħes. quia cũ accepisset
iħs acetũ dixit consũmatum ẽ
unclinato capite tradidit spm̃
emissa ẽ illa uox magua quã
tacuit ioħs:ceteri aut̃ tres cõme¬
morauerunt. Et uelũ templi
scissum ẽ induo. asursũ usq de¬
orsum. Scindit᷑ uelum templi:

Expanded text:
mo: Asperges me hyssopo et mundabor. mo: Asperges me hyssopo et mundabor. Christi namque humilitate mundamur, quia nisi humiliasset semetipsum factus obediens patri ndationem fuisset effusus. Per arundinem vero, cui imposita est spongia, Scriptura significatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel Graeca, vel Latina, vel alia quaelibet, sonum significans qui lingua promitur, sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Sed significantius sonos vocis humanae usitatissime dicimus linguas; scripturam vero arundinem dici, quo minus usitatum, eo magis est mystice figuratum. Jesus autem emissa voce magna expiravit. Quid hac voce madicens exspiravit . Quod vero scribit Joannes, quia cum accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est, et inclinato ca est illa vox magna, quam tacuit Joannes, caeteri autem tres commemoraverunt. Et velum templi scissum est in duo a sursum usque deorsum. Scinditur velum templi,
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ acetũ sit potui datũ: ioħs
ostendit plenus dicens. Postea
sciens iħs. quia iã omĩa consũma¬
ta sunt: ut consũmaret᷑ scriptura
dicit: sitio. Llas gͦ positum etat.
acceto plenum. Illi aut̃ spongiã
plenam aceto hẏsopo curuponẽ¬
tes: obtulerũt ori eius. Ulidit qͦ
qm̃ consũmata sunt omĩa quȩ
oportebat ut fierent ante quã
acciperet accetũ. ⁊ traderet spm
ait ⁊ insiti mea potauerunt me a¬
ceto. sitio inquit. tãquã hocdict¬
ret. hoc minus fecistis: date qd̃
estis Iudei quippe ipsi erant ac¬
cetum. degenerantes aiuno pa¬
triarcharum ⁊pphetarũ. tãquã
depleno uase de iniquitate mũ¬
di huius impleti: cor habentes
uelut spongiã cau̾nosis quodã¬
modo. atq tortuosis latibulis
fraudulentũ. Hysopũ cuicir¬
cũposuerũt spongiã aceto ple¬
nam qm̃ herba ẽ humilis ⁊ pec
purgat. ipsius xp̃i humilitatẽ
congruent̾ accipimus: quã ᷤ¬
circumdederunt. ⁊ se circũuens¬
s putauerũt. Unde illud inpsal

Expanded text:
Domino acetum sit potui datum Joannes ostendit plenius dicens: Postea sciens Jesus quia jam omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura dicit: Sitio. Vas autem positum erat aceto plenum. Illi ergo spongiam plenam aceto, hyssopo circumponentes, obtulerunt ori ejus. Vidit ergo quoniam consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent, antequam acciperet acetum, et traderet spiritum, ait: Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit. Tanquam hoc diceret: Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino patriarcharum et prophetarum; tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleto, cor habentes velut spongiam cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum, cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pecus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus, quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Un