comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chariȩ filium in deserco Quia
enim illum p̃dicare ueniebat.
qui et ex iudȩa quosdã & mul¬
tos ex gentibus redempturus
erat: ꝑ regem gentium & pͥn¬
cipes iudeorum. predicationis
eius tempora designant᷑. Quia
autẽ gentilitas colligenda erat.
genda: ipsa quoq descriptio
terreni principatus ostendit:
qm̃ & in romana re publica.
unus p̃refuisse describitur: &
in uideȩ regno. ꝑ quartam¬
die partem plurimi pͥncipabãt᷑
Uoce etenim nr̃i redemptoris dicit᷑.
Omne regnum in seipsum diuisũ.
desolabitur: Liquet gͦ. quod ad
finem regni iudea ꝑuenerat: qͣ
tot regibus diuisa subiacebat:
Aptȩ quoq ñ solum quib regib.
s quib etiam sacerdotib actũ
sit. demonstratur: ut quia illũ
ioħs baptista predicaret. qui
simul rex & sacerdos existeret:
lucas euuangelista. p̃dicationis
eius tempora. ꝑ regnum & sacer¬
dotium designauit Et uenit
in omnẽ regionem iordanis:
p̃dicans baptismum penitentiȩ.
in remissionẽ peccatoꝵ. Cunctis̃

Expanded text:
chariae filiunt in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quiaautem gentilitas colligenda erat, genda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce enim nostri Redemptoris dicitur: Omne regnum in seipso divisum, desolabitur . Liquet ergo quod ad finem regni Judaea pervenerat, quae tot regibus divisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur. Ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos existeret, Lucas evangelista praedicationis ejus tempora per regnum et sacerdotium designavit. Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum. Cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
nis acceperit: memorato romanȩ
rei publicȩ principe. & iudeȩ re¬
gibus. designatur. cum dicitur:
AInno quintodecimo imperiity¬
berii cesaris. ꝓcurante pontio
pilato uideam. detrarcha audem

Expanded text:
 acceperit, memorato Romanae reipublicae principe, et Judaeae regibus, designatur, cum dicitur: Anno quinto decimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tet
Abbreviated transcription (Latin):
micoꝵ petimus: ettam̃ ne ex¬
audiamur. timemus Sed qͥa
internus uidex. mentẽ potiꝰ
quã uerba considerat: ꝓ mi¬
mico nichil postulat: qui ꝓ
eo. ex Raricate non orat: Sed
ecce in nob̾ inimicus grauiter
deliquit: dampna inculit: ui¬
uantes lesit: amances ꝑsequitꝰ
ẽ: Retinenda hȩc essent: si re¬
mittenda nob̃ delicta ñ essent
Aduocatus etenim nr̃. precem
nob̾ in causa nr̃a composuit:
et ipse. eiusdem cause iudex ẽ
qui aduocatus Preci autẽ qͣm
composuit: condicionẽ inse¬
ruic dicens: Dimitte nobis de¬
bita nr̃a: sicut et nos dimicti¬
mus debitorib nr̃is. Quia gͦ

Expanded text:
imicorum petimus et tamen, ne eximicorum petimus et tamen, ne exaudiamur, timemus. Sed quia internus iudex mentem potius quam verba considerat, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex caritate non orat. Sed ecce nobis inimicus graviter deliquit, damna intulit, iuvantes laesit, amantes persecutus est. Retinenda haec essent, si remittenda nobis / delicta non essent. Advocatus etenim noster precem nobis in causa nostra composuit, et ipse eiusdem causae iudex est, qui advocatus. Preci autem, quam composuit, condicionem inseruit, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris! Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ris cestamenti serie. etiã ꝓ inimi¬
cis suis leguntur exorasse. Unꝰ
a populo lapidibus impecitur:
ectam̃ ꝓ lapidatore suo. dñm de¬
precatur Alter. ex principatu
deicitur: ectamen petitus ut ex¬
oraret. fatecur dicens Absit a
me hoc peccatum in dño: quo
minus cessem orare ꝓ uobis:
Si moyses et samuhel stecerint
coram me: non ẽ anima mea
ad popłm istum: Ac si apertȩ
dicat Nec illos mͦ ꝓ amicis au¬
dio: quos magnȩ uirtutis me¬
rito. orare etiam ꝓ inimicis scio.
Uirtus gͦ uere orationis ẽ celsicu¬
do karitatis: et cunc. quisq qd̃
rectȩ petit adipiscitur: cũ eius
animus in pecicione. nec inimici
odio fuscatur Sed plerunq re¬
luctantem animũ uincimus:
etiam ꝓ immicis oramus: fun¬
dimus ꝓ aduersariis precem:
sed utinam corceneat amorẽ.
Nam sepe et orationem immicd̃
nr̃is impendimꝰ: s hanc exp̃¬
ceptione potius fundimꝰ. quã
ex karitate: Nam et uitam im¬

Expanded text:
nti Veteris serie etiam pro iniminti Veteris serie etiam pro inimicis suis leguntur exorasse? Unus a populo lapidibus impetitur , et tamen pro lapidatore suo Dominum deprecatur; alter ex principatu dejicitur, et tamen petitus ut exoraret, fatetur dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Ac si aperte dicat; Nec illos modo pro amicis audio, quos magnae virtutis merito orare etiam pro inimicis scio. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis. Et tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Sed plerumque reluctantem animum vincimus, cum etiam pro inimicis oramus. Fundimus pro adversariis precem, sed utinam cor teneat amorem! Nam saepe et orationem inimicis nostris impendimus, sed hanc ex praeceptione potius fundimus quam ex caritate. Nam et vitam in
Abbreviated transcription (Latin):
hibet ille. qui pecitur: Hincue-¬
ritas dicit Cum statis ad oran¬
dum: remiitite si quid habetis
in cordibus ur̃is. Quam uirtu¬
tem remissionis. aꝑtius ostendi-¬
mus: si unum cestimoniũ testa¬
menti ueceris ꝓferamꝰ. Certȩ cũ
uidea. conditoris sui iusticiã
culpis exigentibus offendisset:
ꝓpħam suum ab oratione ꝓhi-
bens dñs. dicit Non assumas
laudem & orationẽ ꝓeis Si
moyses et samuhel steterinc
coram me: non ẽ anuna mea
ad popłm istum Quid ẽ quod
intermissis relictisq tot pacri¬
bus.soli moyses & samuhel ad
medium deducunt᷑: Quorũ
mira optinendi urtus ostendi-¬
tur: dum nec ipsi posse inc̾ce¬
dere dicuntur: Ac si apertȩ do¬
minꝰ dicat Nec illos audio:
quos ꝓpter magnum petitio¬
nis suȩ meritum. minimȩ con-¬
tempno. Quid gͦ ẽ qd moyses
et samuhel cęteris patribus in
postulatione preferunt᷑: nisi qd̃
duo hi tantummͦ in cuncta uece¬

Expanded text:
rohibet ipse qui petitur. 8. Hinc Verohibet ipse qui petitur. 8. Hinc Veritas dicit: Cum statis ad orandum, remittite si quid habetis in cordibus vestris . Quam virtutem remissionis apertius ostendimus, si unum testimonium Testamenti Veteris proferamus. Certe cum Judaea conditoris sui justitiam culpis exigentibus offendisset, prophetam suum ab oratione Dominus prohibens, dicit: Non assumas laudem et orationem pro eis . Si Moyses et Samuel steterint coram me, non est anima mea ad populum istum . Quid est quod intermissis relictisque tot patribus, soli Moyses et Samuel ad medium deducuntur, quorum mira obtinendi virtus ostenditur, dum nec ipsi posse intercedere dicuntur? Ac si aperte Dominus dicat: Nec illos audio quos propter magnum petitionis suae meritum minime contemno. Quid ergo est quod Moyses et Samuel caeteris patribus in postulatione praeferuntur, nisi quod hi duo tantummodo in cuncta Testame
Abbreviated transcription (Latin):
in oratione querit uxorem: aliꝰ
petit uillam: alius postulat ue¬
stem: alius dari sibi deprecat᷑
alimentũ: Et quidẽ cum hec
desunt: ab om̃ipotente deo
petenda sunt: Sed ineminisse
continuȩ debemus: qd̃ ex man-¬
dato eiusdem nr̃i redemptoris
accepimus Querite primũ re-¬
gnum dei et iusticiam eius: &
hec om̃ia adicientur uob̃ Et
hec itaq ab iħii petere ñ ẽ erra-¬
re: si cam̃ ñ nimiȩ petant᷑. Sed
adhuc quod ẽ grauius. alius
postulat mortẽ immici: eũq
quem gladio ñ potest ꝑsequi:
ꝑsequitur oratione:. Et uiuit
adhuc qui maledicit᷑: ectamen
is qui maledicit. iam de morte
illius reus cenetur: Iubet autẽ
ds̃ ut diligatur inimicus: ecta-¬
men rogatur d̾s̃. ut occidat
mimicũ:. Quisquis itaq sic orat:
in ipsis suis precib. contra con¬
ditorem pugnat: Unde et sub
iudȩ specie dicitur: fiat oratio
eiuis in peccatũ. Oratio quippe
in peccatum ẽ: illa petere. quȩ ꝓ¬

Expanded text:
in oratione quaerit uxorem, alius in oratione quaerit uxorem, alius petit villam, alius postulat vestem, alius dari sibi deprecatur alimentum. Et quidem cum haec desunt, ab omnipotenti Deo petenda sunt. Sed meminisse continuo debemus quod ex mandato ejusdem nostri Redemptoris accepimus, Quaerite primum regnum Dei, et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et haec itaque a Jesu petere non est errare, si tamen non nimie petantur. Sed adhuc, 1564 quod est gravius, alius postulat mortem inimici, eumque quem gladio non potest persequi, persequitur oratione. Et vivit adhuc qui maledicitur, et tamen is qui maledicit jam de morte illius reus tenetur. Jubet autem Deus ut diligatur inimicus , et tamen rogatur Deus ut occidat inimicum. Quisquis itaque sic orat, in ipsis suis precibus contra conditorem pugnat. Unde et sub Judae specie dicitur: Fiat oratio ejus in peccatum . Oratio quippe in peccatum est illa petere quae p
Abbreviated transcription (Latin):
pit : Sed quia nom̃ filii. iħc ẽ:
iħc autẽ. saluator uel etiamsa¬
lucaris dicit᷑: ille gͦ in nomine
saluatoris petit: qui illud pect.¬
qđ ad ueram salutem pertinet.
Nam si id quod ñ expediat. pecit᷑.
non in nomine iħii. petit᷑ patͣ
Unde. et eisdem apłis adhuc
infirmantib: dñs dicit Usq
mͦ: non petistis quicqͣm in no¬
mine meo. Ac si apertȩ dice¬
retur: Non petistis in nomi¬
ne saluatoris: qui nescitis que¬
rere ecñam salutem: Hinc est.
quod et paulus ñ exaudit᷑:
quia si liberaretur a dempcati
multi ad sollempnitatẽ mar.¬
cyris conuenistis: genua fle-¬
ctitis: pectus cunditis: uoces
orationis ac confessionis emit¬
citis: faciem lacrimis rigatis:
Sed pensate queso peticiones
urãs: uidete si in nomine iħu
petitis: id est si gaudia salutis
ȩternȩ postulatis: In domoenĩ
iħi. iħm non queritis: si inģcer¬
nitatis templo. importiinȩ ꝓ
temporalib oratis: Ecce alius

Expanded text:
pit? Sed quia nomen Filii Jesus est, pit? Sed quia nomen Filii Jesus est, Jesus autem Salvator, vel etiam salutaris dicitur, ille ergo in nomine Salvatoris petit, qui id quod ad salutem pertinet petit; nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur Pater. Unde et eisdem apostolis adhuc infirmantibus Dominus dicit: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Ac si aperte diceretur: Non petistis in nomine Salvatoris, quia nescitis petere aeternam salutem. Hinc equod et Paulus non exauditur quia si liberaretur a tentatiomulti ad solemnitatem martyris convenistis, genua flectitis, pectus tunditis, voces orationis ac confessionis emittitis, faciem lacrymis rigatis. Sed pensate, quaeso, petitiones vestras; videte si in nomine Jesu petitis, id est si gaudia salutis aeternae postulatis. In domo enim Jesu Jesum non quaeritis, si in aeternitatis templo importune pro temporalibus oratis. Ecce alius
Abbreviated transcription (Latin):
mnum: hec ẽ hereditas dñi:
Om̃is qui dormit in mortẽ:¬
ꝑdic heredicatem: Sed cum
dederit dilectis suis somnũ:
hec ẽ hereditas dñi: quia ele¬
cti dei. postquã ꝑuenerint
ad mortẽ: tunc inuenient
hereditatẽ: Sequit᷑ Ut quod¬
cumq pecieritis patrem in no¬
mine meo: det uobis. Ecce ħ
dicit: quodcũq pecieritis pa-¬
trem in nomine meo. det uob̃:
rursum alibi ꝑ eundem eugli¬
stam dicit. si quid petieritis
patrem in nomine meo. dabit
uobis: usq mͦ non pecistis quic¬
quam. in nomine meo: Si om̃e
dat nobis pater: quid ẽ quod
paulus ter dñm rogauit. et ex¬
audiri ñ meruit. s dictum ẽ
illi. sufficit tibi gr̃a mea. nam
Nunquid ille tam egregius pre-¬
dicator. in filii nomine ñ pe¬
ciit: Quare autẽ non accepit.
qđ petiit: Quomͦ gͦ uerum ẽ.
quia quicquid pecierimus in
nomine filii. dat nob̃ pater:
si auferria se angłm sathanȩ
petiit apłs paulus in nomine
filii. ettamen qđ petiit ñ acce-¬

Expanded text:
mnum, haec est haereditas Domini . mnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dormit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc invenient haereditatem. 6. Sequitur: Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Ecce hic dicit: Quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Rursum alibi per eumdem Evangelistam dicit: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Si omne dat nobis Pater, quid est quod Paulus ter Dominum rogavit, et exaudiri non meruit, sed dictum est illi, Sufficit tibi gratia mea, nam Nunquid ille tam egregius doctor in Filii nomine non petiit? Quare autem non accepit quod petiit? Quomodo ergo verum est quia quidquid petierimus Patrem in nomine Filii, dat nobis Pater, si auferri a se angelum Satanae petiit apostolus Paulus in nomine Filii, et tamen quod petiit non acce
Abbreviated transcription (Latin):
dicur: Non uos me elegistis:
sed ego elegi uos: et posui
uos ut eatis. et fructum affe¬
ratis: Posur ad grãm plan¬
taui: ut eatis. uolendo: fru¬
ctum afferatis. operando:
Eati .n. uolendo. dixi: quia uel¬
le aliquid facere. iam mente
ire est. Qualem uͦ fructum
afferre debeant: subͦit᷑. Et.
fructus ur̃ maneat Omne
qđ scđ̃m presens scł̃m labo¬
ramus: uix usq ad mortẽ suiffi¬
cicz Mors namq incerueniens:
fructum nr̃i laboris abscidic
Quod uͦ ꝓ eterna uita agitur:
apparere incipit: cũ laborum
carnalium fructus ceperit ñ
inderi: Ibi gͦ illa retributio
inchoat: ubi ista c̾minatur.
Quisquis gͥiam eterna cogno¬
uit: apud eius animũ. tempo¬
rales fructus uilescant: Tales
fructus operemur: qui mane¬
ant: Iales fructus operem᷑:
qui. cũ mors cuncta interimatꝰ
ipsi exordium a morde sumãt.
Nam qd̾ a morte incipiat fructꝰ
dĩ: testatur ꝓpħa: qui dicit:
Cum dederit dilectis suis so¬

Expanded text:
ditur: Non vos me elegistis, ditur: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista terminatur. Quisquis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis so
Abbreviated transcription (Latin):
perant: uirtutib choruscant
Presentia despiciunt: eternam
patriam. cum uoce morib pre¬
dicant: eam etiam moriendo
diligunt: atq ad illam. per
tormenta ꝑtingunt Occidi
possunt: & flecti nequeunt:
Nimis gͦ confortatus ẽ. prina¬
patus eorum In ipsa ista pas¬
sione. qua ceciderunt in mos¬
cem carnis: uidete quantum
fuerit culmen mentis Qnde
hoc. nisi quia confortatus elt
principatus eoꝵ: Sed si ma¬
gni: forsitan pauci sunt: sib¬
iunxit Oinumerabo eos. E
suꝑ harenam multiplicabunt᷑.
ẽ ocum mundũ fr̃s aspicite: mar¬
tyribus plenus est: Iam pene
toc qui uideamus ñ sumus:
quot ueritatis testes habemus.
Deo gͦ numerabiles: nobis suꝑ
harenam multiplicati sunt:
quia quanti sint. a nobis com¬
prehendi ñ possunt: Sed qͥs¬
quis adhanc ꝑuenit dignita¬
tem. ut amicus uocetur dei:
sese in se conspiciat: dona au¬
tẽ que ꝑcepit suꝑ se. ñ suis
mericis tribuat: ne ad inimi¬
citias erumpat Unde & sub¬

Expanded text:
perant, virtutibus coruscant, perant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum voce moribus praedicant; eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt. Nimis ergo confortatus est principatus eorum. In ista ipsa passione, qua ceciderunt in morte carnis, videte quantum fuerit culmen mentis. Unde hoc, nisi quia confortatus est principatus eorum. Sed sic magni forsitan pauci sunt? Subjunxit: Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur . Totum mundum, fratres, aspicite: martyribus plenus est. Jam pene tot qui videamus non sumus quot veritatis testes habemus. Deo ergo numerabiles nobis super arenam multiplicati sunt, quia quanti sint, a nobis comprehendi non possunt. 5. Sed quisquis ad hanc pervenit dignitatem, ut amicus vocetur Dei, sese in se conspiciat, dona autem quae percipit, super se. Nihil suis meritis tribuat, ne ad inimicitias erumpat. Unde et sub
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ sunt omĩa quȩ audunc a
patre suo. quȩ nota fieri uoluit
seruis suis. ut eos efficeret ami¬
cossuos. nisi gaudia int̃nȩ ka¬
ritatis: nisi illa festa supernȩ
patriȩ. quȩ nr̃is cotidie m̃tib.
ꝑ aspirationem sui amoris im¬
primit: Dum enim audita
suꝑna cęlestia amamus: ama¬
ta iam nouimus: quia amor
ipse. noticia est Omĩa ego eis
nota fecerat: quia a terrenis
desideriis iminutati. amoris
summni facibus ardebant: Istoᷤᷤ
uero amicos dei aspexerat pro¬
pheta: cum dicebat Michi
autẽ nimis honorificati sunt.
amici tui ds̃. Amicus enim:
quasi animi custos uocatur:
Quia igitur psalmista ꝓspe.¬
xit electos dei amundi husꝰ
amore separatos. custodire in
mandatis cęlestibus uolunta¬
tem dei: miratus ẽ. amicos dei
dicens: Michi autẽ nuis
honorificati sunt. amici tui
ds̃ Et tanqͣm si ab eo ꝓcinus
mus: ilico adiunx̃ Nlimis cõ¬
fortatus ẽ. principatus eorũ
Ecce electi dei carnem domant:
sp̃m roborant: demonib iin¬

Expanded text:
Quae sunt omnia quae audivit a Patre suo, quae nota fieri veluit servis suis, ut eos efficeret amicos suos, nisi gaudia internae charitatis, nisi illa festa supernae patriae, quae nostris quotidie mentibus per aspirationem sui amoris imprimit? Dum enim audita supercoelestia amamus, amata jam novimus, quia amor ipse notitia est. Omnia ergo eis nota fecerat, qui, a terrenis desideriis immutati, amoris summi facibus ardebant. Istos vero amicos Dei aspexerat Propheta, cum dicebat; Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Amicus enim qQuia igitur Psalmista prospexit electos Dei a mundi hujus amore separatos, custodire in mandatis coelestibus voluntatem Dei, miratus est amicos Dei, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus. Et tanquam si ab eo protinus mus, illico adjunxit: Nimis confortatus est principatus eorum. Ecce electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus im
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit Nut gͦ nͣ facientes
dicius. dimite nob̃ debita
nr̃a sicut et nos dimictimus
debitoribus nr̃is: et nosmnecip¬
sos. hoc dicendo amplius liga¬
mus: aut fortasse hanc condi¬
tionem in oratione intermit¬
cimus: et aduocatus nr̃. precẽ
quam composuit ñ recogno¬
scit: atq apud se ꝓtinus dic̃
Scio quid monui: non ẽ. ipsa
oratio. qͣm feci Quid gͦ nob̃
agendum ẽ. fr̃s : nisi ut uerȩ
karitatis affectum impenda¬
mus fr̃ibus: Nulla in corde
malicia maneat Consideret
om̃ps ds̃ erga ꝓximũ karita¬
tem nrãm: ut nr̃is impendat
iniquitatib pietatem suam
dimitite: et dimictetur uob̃.
Ecce et debetur nob̾: & debemꝰ:
Dimictamꝰ gͦ qđ debetur nob̾:
ut dimictat᷑. qđ debetur a nob̃.
Sed ad hec mens rec nͣcur: &
uult implere qđ audit: et
camen reluctatur Ad marty-¬
ris tumbam consistimus: qui
ad cȩleste regnum. ex qua mor¬
ce puenerit. scimus: Nos. si ꝓ
xp̃o corpus non ponimꝰ: salti
animũ uincamus: Placatur

Expanded text:
n facientes dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, et nosmetipsos hoc dicendo amplius ligamus, aut fortasse hanc condicionem in oratione intermittimus, et advocatus noster precem, quam composuit, non recognoscit atque apud se protinus dicit: Scio, quid monui, non est ipsa oratio, quam feci. Quid ergo nobis agendum est, fratres, nisi ut verę caritatis affectum inpendamus fratribus? Nulla in corde malitia remaneat. Consideret omnipotens deus erga proximum caritatem nostram, ut nostris impendat iniquitatibus pietatem suam. Dimittite, et dimittetur vobis . Ecce et debetur nobis, et debemus. Dimittamus ergo quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Sed ad haec mens renititur, et vult implere quod audit, et tamen reluctatur. Ad martyris tumbam consistimus, qui ad coeleste regnum ex qua morte pervenerit scimus. Nos si pro Christo corpus non ponimus, saltem animum vincamus. Placatur
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis impendit. dicens: Pat̃
ignosce illis: quia nesciunt
quid faciunt: Quid gͦ mi¬
rum. si inimicos dilig̃ant
discipuli dum uiuunt: qͣn¬
do et cunc inmicos diligit
magister. cum occidit᷑: Cuiꝰ
dilectionis summã expͥmit:
cum subiungit Maiorem
hac dilectionem nemoha¬
nat pro amicis suis Mori.
etiam ꝓ inimicis dñs uene¬
rat: ectam̃ positurum se :a¬
animã ꝓ amicis dicebat. ut
ꝓfecto nobis ostenderet ao¬
quia cũ diligendo lucrũ facete
de inimicis posumꝰ: etiam
ipsi amici sunt. qui ꝑsequũ¬
cur: Sed ecce nos. usq ad
mortẽ. nemo ꝑsequitur. Unde
gͦ. ꝓbare possumus :ͥan diliga¬
mus inimicos: Sed ẽ qđ in
pace sc̃e eccłiȩ fieri debeat:
unde clarescat. si ꝑsecutiomiᷤ
cempore. mori ꝓ dilectione ua-¬
leamus: Certȩ. isdem ioħs dic̃.
Qui habuerit substandiã mun

Expanded text:
ctionis impendit, dicens: Pater ctionis impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo hauis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habue
Abbreviated transcription (Latin):
endum est: quod antiquus ho¬
stis. dum mentẽ nr̃am ad re¬
rum temporalium dilectionẽ
trahit: infirmiorẽ contͣ nos
ꝓrimũ excitat: qui ea ipsa q̃
diligimus. auferre molitur:
Nec curat antiquus hostis hec
faciens. ut cerrena tollat: sed
ut karitatem in nobis feriat:
Nam in odio repente exardesci¬
mus: et dum foris inuicti esse
cupimus: intus. grauiter feri¬
mur: Dum parua foris defen¬
dimus: intus amictimꝰ maxi¬
ma: quia dum rem diligimꝰ
temporalem: ueram amictimꝰ
dilectionẽ: Omĩs quippe qui
nr̃a tollic: inmicus ẽ: Sed si
odio habere ceperimus inimi¬
cum: incus ẽ qđ ꝑdimꝰ. Cũ gͦ
aliquid exterius a ꝑximo pati¬
mur: contra occultum rapto¬
rem. interius uigilemus: oui
nunqͣm melius uincitur: nisi
cum raptor exterior amatͣ. Una
quippe et summa ẽ. ꝓbatio Ra-¬
ricatis: si et ipse diligitur qui
aduersatur: Hinc ẽ qđ ipsa
ueritas. et crucis patibulum
sustinet: ectamen ipsis suis
ꝑsecutoribus affectum dile-¬

Expanded text:
endum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe qui nostra tollit, inimicus est. Sed si odio habere coeperimus inimicum intus est quod perdimus. Cum ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dile
Abbreviated transcription (Latin):
nescit quid faciat dñs eius.
Uos autẽ dixi amicos: quia om
nia q̃c̃q audiui a patre meo po
ta feci uobis: Non uos me ele¬
gistis. sed ego elegi uos: et po¬
sui ut eatis et fructum affera¬
tis et fructus ur̃ maneat. ul
quodcumq petieritis patrem
in nomine meo det uobis:
Omł łe eiusd: habita ad ppłm¬
in bafilica sc̃i pancratii. die¬

Expanded text:
est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem; quae ad tantam molem crescendo pervenit. Invenimus procul dubio ejus originem, parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fru
Abbreviated transcription (Latin):
stores eccłiȩ. ei penam debeant
amouere qͣm meruit: qui nol
erubuit confiteri quod fec̃. Hec.
de solucionis ordine breuiter
dixerim: ut sub magno modera¬
mine. pastores eccłie uel soluere
studeant. uel ligare S utrum
iustȩ aniniustȩ obliget pastor:
pastoris tamen sententia gregi
timenda ẽ: ne is qui subest. et
cum iniustȩ forsitan ligat᷑. ipsã
obligationis sue sententiam ex
alia culpa mereatur. Pastor gͦ.
uel absoluere indiscrecȩ tune¬
at. uel ligare: is aucẽ qui sub
manu pastoris ẽ. ligari timeat
uel iniuste: nec pastoris sui
iudicium. temerȩ rep̃hendat:
ne et si iniuste ligatus est: ex
ipsa cumidȩ reprehensionis
suꝑbia. culpa quȩ ñerat. fiat:
Sed quia hec breuiter ꝑ excessũ
diximus: ad expositionis or¬
dinem redeamus: T homaᷤᷤ
autẽ. unus ex duodecim. quidi¬
citur didimus: ñ erat cum eis.¬

Expanded text:
stores Ecclesiae ei poenam debeant stores Ecclesiae ei poenam debeant amovere, quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Haec de solutionis ordine breviter dixerim, ut sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare. Is autem qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel injuste; nec pastoris sui judicium temere reprehendat, ne etsi injuste ligatus est, ex ipsa tumidae reprehensionis superbia culpa quae non erat fiat. Sed quia haec breviter per excessum diximus, ad expositionis ordinem redeamus. 7. Thomas autem unus ex duodecim, qui dicitur Didymus, non erat cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
fecorem magis ostenderent. qͣm
uirtiitẽ Ex qua consideratio¬
ne intuendum est: qđ illos nos
debemꝰ ꝑ pastoralem auctorita¬
tem soluere: quos. auctorẽ nr̃m
cognoscimus ꝑ suscitantẽ gra¬
ciam uiuificare. Quȩ nimirũ
uiuficatio: ante operationem
rectitudinis. in ipsa iam cogno¬
scitur confessione peccati. Un¬
de et huic ipsi mortuo lataro
nequa qͣm dicitur. reuiuisce: s
ueni foras: Omĩs quippe pec¬
cator. dum culpam suã intra
conscientiam abscondit: intͦr¬
sus latet: in suis penetralib
occultatur Sed mortuus. ue¬
nit foras: cum peccator neqͥ¬
cias suas sponte conficet᷑. Lara¬
ro gͦ dicitur. ueni foras: acsi
apertȩ cuilibet mortuo in cul¬
pa. diceret᷑. Cur reatum intra
conscientiam abscondis: Foraᷤ
iam ꝑ confessionem egredere:
qui apud ce incerius per nega¬
tionem lates: Uemat itaq firaᷤ
mortuus: idest. culpam con¬
ficeatur peccator. Uementẽ
uͦ foras soluant discipłi: ut pa¬

Expanded text:
fetorem magis ostenderent quam fetorem magis ostenderent quam virtutem. Ex qua consideratione intuendum est quod illos nos debemus per pastoralem auctoritatem solvere quos auctorem nostrum cognoscimus per suscitantem gratiam vivificare. Quae nimirum vivificatio ante operationem rectitudinis in ipsa jam cognoscitur confessione peccati. Unde et huic ipsi mortuo Lazaro nequaquam dicitur Revivisce, sed Veni foras. Omnis quippe peccator dum culpam suam intra conscientiam abscondit, introrsum latet, in suis penetralibus occultatur. Sed mortuus venit foras, cum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur Veni foras. Ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? Foras jam per confessionem egredere, qui apud te interius per negationem lates. Veniat itaque foras mortuus, id est culpam confiteatur peccator. Venientem vero foras solvant discipuli, ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt: Non morientẽ quippe
mortificat: qui iustũ dãpnat
Et non uicturum uiuificare ni¬
citur: qui reum supplicio absol¬
uere conaturz Cause gͦ pen¬
sandȩ sunt: et tunc ligandi
atq soluendi potestas exeren¬
da Uidendum. quȩ culpa: aut
quȩ sit penitentia sequuta post
punctionis grãm uisitat: illos.
pastoris sententia absoluat Tc̃
enim uera ẽ. ab solutio presiden¬
cis: cum. interni arbitrium se¬
quitur iudicis: Quod bene qͣ¬
criduani mortui resuscitatio il¬
la significat: que uidelicet de¬
monstrat. quia prius mortuũ
dñs uocauit et uuificauit di¬
cens. latare uem foras: & post¬
modum is qui uiuens egressisᷤ
fuerat. a discipulis ẽ. solutus:
sicut scriptum ẽ. Cumq egres¬
sus esset qui fuerat ligatus in¬
stitis: cunc dixit discipłis. Sol¬
uite eum: et sinice abire: Ecce
illũ discipuli iam uiuentẽ sol¬
uint: quem. magister resusci¬
tauerat mortuum Si enĩ disci¬
puli lazarum mortuũ solu̾ent:

Expanded text:
uis : « Non morientem, inquit, mortificat, qui justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum supplicio absolvere conatur. » Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum itaque quae culpa, aut quae sit poenitentia subsecuta post punctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc enim vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit, dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat 1556 a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset qui fuerat ligatus institis, tunc dixit discipulis: Solvite eum, et sinite abire . Ecce illum discipuli jam viventem solvunt, quem magister resuscitaverat mor tuum. Si enim discipuli Lazarum mortuum solverent,
Abbreviated transcription (Latin):
idest ea caritate uos diligo. cũ
inter scandala ꝑsecutoꝵ mitto:
qua me caritate pader diligit.
quem uenire ad colerandas passi¬
ones fecit: quamuis micti etiam
iuxta naturam diuinitatis pos¬
sic incelligi Eo enim ipso. a patre
filius micti dicitur: quo ãpacre
generatur: Nam sc̃m quoq sp̃m.
qui cum sit coȩqualis pacri et
filio. non tamen incarnatus ẽ:
isdem se filius mictere ꝑhibet.
dicens: Cum uenerit paraclicꝰ
quẽ ego mitto uobis ãpatre:
Si enim mitti. solummͦ incarnari
deberet intelligi: sc̃s ꝓculdubio
sp̃c nullomͦ diceret᷑ micti:. qui.
nequaqͣm incarnatus ẽ. Sed eiꝰ
missio. ipsa ꝓcessio est: qua de
patre ꝓcedit et filio Sicut itaq
sp̃s mitti dicitur. quia ꝓcedit:
ica et filius non in congrue mit¬
ci dicitur. quia generatur. Hoc¬

Expanded text:
id est, ea vos charitate diligo cum id est, ea vos charitate diligo cum inter scandala persecutorum mitto, qua me charitate Pater diligit, quem venire ad tolerandas passiones fecit. Quamvis mitti etiam juxta naturam divinitatis possit intelligi. Eo enim ipso a Patre Filius mitti dicitur, quo a Patre generatur. Nam sanctum quoque Spiritum, qui cum sit coaequalis Patri et Filio, non tamen incarnatus est, idem se Filius mittere perhibet, dicens: Cum venerit Paraclitus, quem ego mittam vobis a Patre . Si enim mitti solummodo incarnari deberet intelligi, sanctus procul dubio Spiritus nullo modo diceretur mitti, qui nequaquam incarnatus est. Sed ejus missio ipsa processio est qua de Patre procedit et Filio. Sicut itaque Spiritus mitti dicitur quia procedit, ita et Filius non incongrue mitti dicitur quia generatur.
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionem corpus suũ.
et incorruptibile. extamen palpa¬
bile demonstrauit. Nam et cor¬
rumpi necesse est. qđ palpacur:
et palpari non potest. qd ñ cor¬
rumpitur Sed miro modo atq
in estim abili. redemptor nr̃ et
incorruptibile post resurrectio.¬
nem. et palpabile corpus exhi¬
buit: ut monstrando incorru¬
ptibile. inuicaret ad premium:
se gͦ. et palpabilem demonstraint:
ut ꝓfecto esse post resurrectionẽ
ostenderet corpus suum et eius¬
dem nacure: et alterius głe. Dic̃
pater: et ego micto uos. Pacer
filium misit: qui hunc ꝓ redem¬
ptione generis humani incar¬
nari constituit. Quem uideli¬
cet inmundũ uenire ad passi¬
onem uoluit: sedtam̃ amauit
filium quẽ ad passionẽ misit:
gaudia: sed sicut ipse missus est.
ad passiones in mundũ miccit:
Quia gͦ et filius amatur a patre:
ectamen ad passionem micditur:
ita et discipuli amantur adño:
qui tam̃ ad passionem mictuntur
inmundo: Itaq dicitur: Sicut
misit me pater. et ego mito uoͤ.

Expanded text:
post resurrectionem corpus suum et incorruptibile, et tamen palpabile demonstravit. Nam et corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro modo atque inaestimabili Redemptor noster et incorruptibile 638 post resurrectionem, et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, se ergo et palpabilem demonstravit, ut profecto esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et ejusdem naturae et alterius gloriae. » Dicit Pater, et ego mitto vos ; Pater Filium misit, qui hunc pro redemptione generis humani incarnari constituit, quem videlicet in mundum venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium, quem ad passionem misit. gaudia, sed siad passiones in mundum mittit. Quia ergo et Filius amatur a Patre, et tamen ad passionem mittitur, ita et discipuli a Domino amantur, qui tamen ad passionem mittuntur in mundum. Itaque dicitur: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos,
Abbreviated transcription (Latin):
nis: s prius uia exerceat la¬
boris: Per calicem: ꝑtingi¬
cur ad maiestadem: Si mens
ur̃a appetit quod demulcet:
prius bibite qđ dolet Sic.
sic ꝑ amarum poculum con¬
fectionis: ꝑuenicur ad gaudiũ
saliitis Iam ñ dicam uos seruoᷤ:
quia seruus nescit. quid faciat

Expanded text:
nis, sed prius via exerceat lanis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid fa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dat ꝓ deo tuinicam suã: qͣn¬
do in ꝑsecutione daturus est
animã suam: Uirtus gͦ cari¬
tatis. ut inuicꝰta sit in ꝑcur¬
batione:⁊ nucriatur ꝑ mise¬
ricordiam. in cranquillitate:
quatinus om̃ipocenti deo pͥ¬
mũ discat sua impendere :⁊
miscdia conditoris nr̃i: Ser¬
ii digni ñ fiuimus: & amici
uocamur: Quanta ẽ. dignicas
hominũ: esse amicos dĩ. Sed
audistis głam dignitatis: au¬
dide et laborem certaminis:
Si feceritis: quȩ ego precipio
uobis. A mici mei estis: si ea
quȩ precipio facitis Ac si
aꝑtȩ dicat Gaudecis de cul¬
mine: pensate. quib labori¬
bus uenitur ad culmen. Cer¬
cȩ. dum filii zebedei. interue¬
miente matre. quererent ut
unus a dextris dei. et alius a
sinistris sedere debuissent:
audierunt: Pocestis bibere
calicem: quẽ ego bibiturus sũ:
Iam locum celsicudinis quere¬
bant: ad uiam illos ueritas re¬
uocat: ꝑ quam. ad celsitudinẽ
uenirent Ac si dicat᷑:. Iam
uos locus delectat celsitudi¬

Expanded text:
cam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendere, pomisericordia conditoris nostri. Servi digni non sumus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad culmen. Certe dum filii Zebedaei, interveniente matre, quaererent ut unus a dextris Dei et alius a sinistris sedere debuissent, audierunt: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? 1562 Jam locum celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudi
Abbreviated transcription (Latin):
consenserant humiliari. Ecce.
qui districtum dei iudicium
metuunt. animarũ iudices
fiunt: et alios dampnant uel
liberant: qui semecipsos dam¬
pnari metuebant: Horum ꝓfe¬
cto nunc in eccłia episcopi lo-¬
cum cenent: soluendi ac ligan¬
di auctoritatẽ suscipiunt. qui.
gradum regiminis sortiuntur:
Grandis honor: sed graue pon¬
dus istius ẽ. honoris Durum
quippe est. ut qui nescit tene-¬
re moderamina uitȩ suȩ: iudex
uitȩ fiat alienȩ: Et plerunq
concingit ut hunc iudicii lo¬
cũ tencat. cui ad locum uita
mimimȩ concordat: ac sepe agi
Sepe in soluendis ac ligandis
subditis:. suȩ uoluntatis motus.
ñ autẽ causarum merita sequit᷑
Unde fit: ut ipsa hac ligandi et
soluendi potestate se priuet: qͥ
hanc. ꝓ suis uoluptatibus. et ñ ꝓ
subiectorum morib exercet:
Sepe fit: ut erga quemlibet ꝓni¬
mũ. odio uel gr̃a moueatur pa¬
stor: Iudicare autẽ digne de sub
ditis nequeunt: qui in subdico¬

Expanded text:
consenserant humiliari. Ecce consenserant humiliari. Ecce qui dismetuunt, animarum judices fiunt; et alios damnant vel liberant, qui semetipsos damnari metuebant. Horum profecto nunc in Ecclesia episcopi locum tenent. Solvendi ac ligandi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris: durum quippe est, ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit, ut hunc judicii locum teneat, cui ad locum vitae minime concordat. Ac sSaepe in solvendis ac ligandis subditis suae volunt atis motus, non autem causarum merita sequitur. Unde fit, ut ipsa hac ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus, et non pro subjectorum moribus exercet . Saepe fit, ut erga quemlibet proximum odio vel gratia moveatur Pastor: judicare autem de subditis digne nequeunt, qui in subdito
Abbreviated transcription (Latin):
monicȩ dominationis: s uncti
sumus oleo sp̃c sc̃i Et quia nos
gr̃a libertatis inxit: dominati¬
onis demonicȩ iugum putruit:
paulo accestante. qui ait. Ubi sp̃s
dñi: ibi libertas Sciendum uͦ
ẽ. quod hi qui prius sp̃m sc̃m
habuerunt. ut et ipsi in nocent᷑
uiuerent. et in predicatione qͥ¬
busdam ꝓdessent: iccirco hẽ.
post resurrectionem dñi paten¬
ter acceꝑunt: ut ꝓdesse ñ pau¬
cis sed plurib ꝑossent: Unde ñ
hac ipsa dacione sp̃c dicit᷑. Quoꝵ
remiseritis peccata remictunt᷑
eis: et quoꝵ retinueritis. reten¬
ta sunc Libet in cueri illi disa¬
puli ad canta onera humilita¬
cis uocati: ad quantũ culmen
głe sint ꝑducti: Ecce ñ solum
de semet ipsis securi fiunt: s
etiam aliene obligationis pote¬
statem relaxationis accipiunt:
principacũ suꝑni iudicii sorti¬
untur: ut uice dei. quibusdam
peccata retineant: quibusdam
rdarent: Sic. sic. eos a deo dece¬
bat erigi: qui tantum ꝓ deo

Expanded text:
moniacae dominationis, sed uncti moniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit, Paulo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Sciendum vero est quod hi qui prius Spiritum sanctum habuerunt, ut et ipsi innocenter viverent, et in praedicatione quibusdam prodessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi discipuli, ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen gloriae sint perducti. Ecce non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatumque superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo
Abbreviated transcription (Latin):
et scriptum ẽ Nondum erat
sp̃s datus: quia iħc nondum
fuerat głificatus: Vnde etiam
ꝑ moysen dicitur Suxerunt
mel de petra: et oleum de fir¬
ma petra: Neq enim quicqͣm
tale iuxta hẏstoriam legitur:
si tota testamenti ueteris series
recenseatur Nusquam de petͣ.a
mel: nusqͣm oleum ille popłs
suxit Sed quia iuxta pauli
uocem. petra erat. xp̃c: mel de
petra suxerunt: qui. eiusdem
redemptoris nr̃i facta et mira¬
cula uiderunt: Oleum uͦ de
firma petra suxerunt: quia effu¬
sione sc̃i sp̃s post resurrectionẽ
eius. ungi meruerunt. Quasigͦ
infirma petra mel dedit.: qͣndo
adhuc mortalis dñs. miraculo.¬
rum suorum dulcedinẽ discipu¬
lis ostendit Sed firma petra
oleum fudit: quia post resurre¬
ctionem suam. factus iam im¬
passibilis. ꝑ afflationem sp̃c do¬
num sc̃ȩ unctionis emanauit:
De hoc oleo: ꝑ ꝓpħam dicitur:
Computrescet iugum a facie olei:
Sub iugo quippe cenebamur de¬

Expanded text:
et scriptum est: Nondum erat et scriptum est: Nondum erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Unde etiam per Moysen dicitur: Suxerunt mel de petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae unctionis emanavit. 4. De hoc oleo per prophetam dicitur: Computrescet jugum a facie olei . Sub jugo quippe tenebamur dae
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ dñs nr̃ et semel dedit in tͣra
consistens: et semel cęlo pͣsidens:
N eq enim alio loco datus sp̃s sc̃s
apertȩ monstratur: nisi nunccũ
ꝑ insufflacionem ꝑcipitur: et post¬
modum cum de cęlo ueniens. in
linguis uariis demonstrat᷑ Cur
gͦ prius in terra discipłis datur.
postmodum e cęlo micaitur: nisi
quod duo sunt precepta caritatiᷤ.
dilectio uidelicet dĩ & dilectio ꝓ¬
ximiꝰ. In cerra datur sp̃s. ut dili¬
gatur ꝓximus: ẽcȩlo datur sp̃c.
ut diligatur ds̃: Sicut gͦ una ẽ
caritas. et duo precepta: itaunus
sp̃c. et duo data. Prius a consisten¬
te dño in terra: postmnodũ ẽc̃elo:
quiꝰ in ꝓrimi amore discitur. qͣlic̃
ꝑueniri debeat ad amorem dei:
Unde. isdem ioħs dicit: Qui non
diligit frẽm suum. quem uidet:
dm̃ quem ñ uidet. quomͦ pocest
diligere: Et ante quidem disci¬
pulorum mentibus. idem sp̃c sc̃s
inerat ad fidem: sedtamen ma¬
nifesta datione. ñ nisi post re-¬
surrectionem datus est Unde.

Expanded text:
s noster, et semel dedit in terra consistens, et semel coelo praesidens. Neque enim alio in loco datus Spiritus sanctus aperte monstratur, nisi nunc cum per insufflationem percipitur, et postmodum, cum de coelo veniens in linguis variis demonstratur. Cur ergo prius in terra discipulis datur, postmodum de coelo mittitur, nisi quod duo sunt praecepta charitatis, dilectio videlicet Dei, et dilectio proximi? In terra datur Spiritus, ut diligatur proximus: e coelo datur Spiritus, ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas, et duo praecepta, ita unus Spiritus et duo data, prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo: quia in proximi amore discitur qualiter perveniri debeat ad amorem Dei. Unde et idem Joannes dicit: Qui non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere ? Et ante quidem discipulorum mentibus idem Spiritus sanctus inerat ad fidem, sed tamen manifesta datione non nisi post resurrectionem datus est. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
urẽ orationis querite: hos ꝓte¬
ctores ur̃i reatus inuenite:. quia
ne punire peccatores debeat:
rogari uult & ipse qui uidicat.
Unde & tam longo dempr̃ com¬
minatur iram: ettam̃ miseri¬
corditer expectat: Sic aucem
nos & miscđia eius refoueat:
ut nullomͦ negligentes reddat:
Sic peccata nr̃a ꝑturbent: ut
mens in desperationẽ ñ pruat:
qͥa & si p̃sumentes metuimꝰ. et
metuentes speram᷑: et̃nũ regnũ
citius adepturi sumꝰ: ꝑ eũ qͥ uiũ
& regnat ds̃ cũ patre inunita

Expanded text:
vestrae orationis quaerite, hos protevestrae orationis quaerite, hos protectores vestri reatus invenite, quia ne punire peccatores debeat, rogari vult et ipse qui judicat. Unde et tam longo tempore comminatur iram, et tamen misericorditer exspectat. Sic autem nos et misericordia ejus refoveat, ut nullo modo negligentes reddat. Sic peccata nostra perturbent, ut mens in desperationem non prorant, quia etsi praesumentes metuimus, et metuentes speramus, aeternum regnum citius adepturi sumus, per eum qui vivit et regnat cum Patre in unita
Abbreviated transcription (Latin):
illa uiuunt:. humanis obtutibꝰ
uisibiliter presentant᷑ Quod
emm uideri pocest: melius dici¬
tur sciri. qͣm credi Uenturamgͦ
uitam nos dñs magis uoluit
scire: qͣm credere: qui eos quos
inuisibiliter recipit: apud se
districto iudice habetis. patro¬
nos facite: hos in diem tanti
terroris illius. defensores adhi¬
bete Certȩ. si apud quendam
magnum iudicem causa queli¬
bet ur̃a esset die crastino uen¬
tilanda: totus hodiernus dies
in cogitatione duceret᷑. Patro¬
num ur̃a fraternitas quereret:
magnisq precibus ageret. ut
apud tantũ iudicem sibi defen¬
sor ueniret: Ecce districtus udex
iħc uenturus ẽ Tanti illius an¬
głorum archangłorumq conci¬
lii terror adhibetur: in illo con¬
uentu causa nr̃a discutitur. &e
tamen nos patronos mͦ ñ que¬
rimus: quos tunc defensores
habeamus Adsunt defensores
nr̃i scĩ martyres: rogari uolunt
atq ut ita dixerim. querunt ut
querantur: Hos gͦ aduitores

Expanded text:
illa vivunt, humanis obtutibus illa vivunt, humanis obtutibus visibiliter praesentantur. Quod enim videri potest, melius dicitur sciri, quam credi. Venturam ergo vitam nos Dominus 1592 magis voluit scire, quam credere, qui eos quos invisibiliter recipit, apud se districto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti illius angelorum archangelorumque concilii terror adhibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos patronos modo non quaerimus, quos tunc defensores 1593 habeamus. Adsunt defensores nostri sancti martyres, rogari volunt, atque, ut ita dixerim, quaerunt, ut quaerantur. Hos ergo adjutores
Abbreviated transcription (Latin):
Is ñ paruam merito: qͣm
religiͦss quib dam semoribus
narrantibus. agnoui Gocho¬
rum tempr̃. matrona quȩdã
fuit ualde religiosa: quȩ ad
horum martyrum eccłiam cre¬
bro ueniebat quadam die.
dum ex more ad orandum ue¬
nisset: egrediens. duos stan¬
tes sub peregrino habicu mo¬
nachos inuenit: ꝑegrinos
credidit: dare eis aliquid ele¬
mosine precepit Sed prius¬
qͣm eius erogator eis ad largi¬
endam elemosinam ꝓpinquas¬
set: asticerunt illi uicinius. &
dixerunt Tu nos mͦ uisitas:
nos te in die iudicii require¬
mus: & quicqͥd possumꝰ presta¬
mus tibi. Quo dicto: ab ocu¬
lis eius ablati sunt: Territa
illa. ad orandum rediit: seseq
in lacrimis ꝓlixius effudit:
Et facta ẽ. post hoc tanto in¬
stantior in prece: qͣnto certior
de ꝓmissione: Si audem iuxta
pauli uocem. ẽ. fides sperandarũ
substantia rerum. argumentũ
ñ apparentum: nequaqͣm iam
dicimus ut uenturam uitam
credatis : quia ecce ipsi qui in

Expanded text:
sed non parvam merito, quam religiosis quibusdam senioribus narrantibus agnovi. Gothorum tempore matrona quaedam fuit valde religiosa, quae ad horum martyrum ecclesiam crebro veniebat. Quadam die dum ex more ad orandum venisset, egrediens, duos stantes sub peregrino habitu monachos invenit, peregrinos credidit, dari eis aliquid eleemosynae praecepit. Sed priusquam ejus erogator eis ad largiendam eleemosynam propinquasset, astiterunt illi vicinius, et dixerunt: Tu nos modo visitas, nos te in die judicii requiremus, et quidquid possumus, praestabimus tibi. Quo dicto, ab oculis ejus ablati sunt. Territa illa ad orandum rediit, seseque in lacrymis prolixius effudit. Et facta est post hoc tanto instantior in prece, quanto certior de promissione. Si autem, juxta Pauli vocem, Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , nequaquam jam dicimus ut venturam vitam credatis, quia ecce ipsi qui in