comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ apłs. robustissimis monstrauit exemplis:
cũ de rebecce partu adhuc intrauterũ consti¬
tuto. totũ ad dĩ grãm referens loqueret᷑. Sic
enĩ ait. S et rebecca ex uno concubitu habens
ysaac patris nr̃i. cũ nondũ natifuissent. neq
aliquid egissent bom aut mali. ut scd̾m elae
ctionẽ ꝓpositum dĩ maneret: non ex oꝑib sed
ex uocante dictum ẽ. quia maior seruiet mi¬
nori. sicut scriptum ẽ: iacob dilexi. esau aũt
odio habui. Statimq subiecit. Quid dicemꝰ:
Nunqͥd iniquitas apud dm̃: Negansq res¬
pondit. Absit: ut iam cȩtera quȩ sequunt᷑ ad
hanc sententiã suspensa referant᷑. et relata sol¬
uant᷑. quia negauit apud dm̃ eẽ iniquitatẽ.
S qͥd hic egerit apłicȩ disputationis intentio:
satis ad modũ claret. Nonsolũ enĩ fr̃s. s et ge¬
minos: nec solũ geminoss uno etiã concubi¬
tu fusos in utero comparauit: ut qm̃ inñdũ

Expanded text:
beatus Apostolus robustissimis monstravit exemplis, beatus Apostolus robustissimis monstravit exemplis, cum de Rebeccae partu adhuc intra uterum constituto, totum ad gratiam Dei referens loqueretur. Sic enim ait: Sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri, cum nondum nati fuissent, nec aliquid boni egissent nec ma sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori: sicut scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Statimque subjecit, Quid dicemus? numquid iniquitas apud Deum? Negansque respondit, Absit . Ut jam caetera quae sequuntur, ad hanc sententiam suspensa referantur, et relata solvantur, qua negavit apud Deum esse iniquitatem. Sed hic quid egerit apostolicae disputationis intentio, satis admodum claret. Non solum enim fratres, sed et geminos; nec solum geminos, sed uno etiam concubitu fusos in utero comparavit: ut quoniam in nondum
Abbreviated transcription (Latin):
cit ds̃ pharaoni. in hoc ipsum excitauite.
ut ostendam inte uirtutẽ meã: et ut annun¬
ciet᷑ nom̃ meũ inuniuersa t̾ra. Utente enĩ dõ
bene ctiã malis. induratione pharaonis.
flagellis egipti. et tot ac tantis in illa gente
miraculis pariter aceruatimq ꝑfectis: quid
aliud gestum ẽ. quam ut dđiuntus apud se
magna. inse plena.adhumani generis no¬
ticiam ꝑueniret. non dõ s ipsis relegentib
et credentibus ꝓfutura: Pharaonẽ non esse
mutandũ. et illamomnẽ gentẽ quȩ pꝰ tot
uerbera uix sibi erutũ popłmdei. armis etiã
insectari conabatur et bello. alta illa ds̃ ꝓui¬
dentiȩ suȩ lucȩ p̃sciuit: s ꝑiturorum interi¬
tum p̃destinatis ase uasis miscðiȩ. salutis eẽ
uoluit argumentũ: et alioꝵ ꝑditione. ad sa¬
lutem usus ẽ alioꝵ: quia potestatẽ habet
figulus luti ex eadem massa aliud quidem
nũ electione iudiciũ paulo ante cõmemorans

Expanded text:
cit Deus Pharaoni, In hoc ipsum excitavi te, cit Deus Pharaoni, In hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Utente enim Deo bene etiam malis, induratione Pharaonis, flagellis Aegypti, et tot ac tantis in illa gente miraculis pariter acervatimque peractis, quid aliud gestum est, quam ut Dei virtus apud se magna, in se plena ad humani generis notitiam perveniret, non Deo, sed ipsis relegentibus et credentibus profutura? Pharaonem non esse mutandum, et illam omnem gentem, quae post tot verbera vix sibi erutum populum Dei armis etiam insectari conabatur et bello, alta illa Deus providentiae suae luce praescivit. Sed periturorum interitum praedestinatis a se vasis misericordiae salutis esse voluit argumentum, et aliorum perditione ad salutem usus est aliorum: quia potestatem habet figulus luti ex eadem masnum electione judicium paulo ante commemorans
Abbreviated transcription (Latin):
ut sabellius: s totum ꝑfectum. quia totũ
ex uno. et unum. non tamen solitarium:
ut p̃sumunt praxeas et siluanus. pentapo

Expanded text:
ut Sabellius; sed totum perfectum, quia totum ex uno, et unum ex toto; non tamen solitarium, ut praesumunt Praxeas et Silvanus, Pentapo
Abbreviated transcription (Latin):
Non nisi ꝑ se ipsam uidetur astruere. Sin
ontra: quis potest irrationabilib testimo¬
iiis licet illa diuina fingantur rationabi¬
⁊ fidei colla summittere: Et illam qui¬
lem disputandi uiam fateor in aliis tole¬
arem. quos imperitiȩ necessitas quia ꝑ¬
estare non queunt. cogit ad aliena con¬
ugere: inte uero iccirco nullomodo prsus
cientia fidei tibi uideo non deesseTum ego
ion usq adeo inquam duci me putes lau¬
dibus meis: ut iniuriam faciam p̃ceden
auctoritate contentus. simplicitati obe¬
dire potius studeo. quam tumori. Sed
Emelius inquis ratione quis: quam testi¬
monus edocetur. Quid gͦ: quam ratio¬
Enem afferre potes. si partum p̃dicas uir¬
ginis: si redditos oculos non negas cȩcis:
si sepultos redire ostendis amortuis.
Si ergo horum et in comp̃hensibilis ra¬
tio. et ueritas prompta ẽ: facilius in ne¬
gociis fidei testimoniis creditur. quã¬
ratio inuestigatur. Uerum quia non ni¬

Expanded text:
non nisi per se ipsam videtur astruere. Sin non nisi per se ipsam videtur astruere. Sin contra: quis potest irrationalibus testimoniis, licet illa divina fingantur, rationabilis fidei colla submittere? Et illam quidem disputandi viam, fateor, in aliis tolerarem, quos imperitiae necessitas, quia pse stare non queunt, cogit ad aliena confugere: In te vero idcirco nullo prorsus moscientia fidei tibi video non deesse. Tum ego, Num usque adeo, inquam, duci me putas laudibus meis, ut injuriam faciam praecedeauctoritate contentus, simplicitati obedire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio et veritas prompta est, facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quaratio investigatur. Verum quia non ni
Abbreviated transcription (Latin):
libelli breuitate complecterer. Nam cũ an
te hos dies pariter sederemus: cum ille in¬
ter alia inquit quȩ me inur̃is disputati¬
onibus frequenter offendunt: nichil de¬
terius puto. quam qͦd sic p̃cepta fidei ru¬
dibus traditis. ut non de intelligendarũ
rerum ratione. sed podius de quadam
testimonioꝵ ostentatione colloquentib
p̃scribatis. Quod ut non dicam uafrum:
inderim quam rusticum sit nulłꝰ ignorat
Erimũ. quod si is qui edocetur. libris iam
Sedidit: ob temperat iste. non pugnat.
⁊Eioquin: non magis tibi. quam hisdẽ
Estimoniis. quȩ pro affirmato ingerun¬
Tir: necesse ẽ contradicat. Et ideo melior
Tuchi ad docendum uidetur hȩc uia.
Eua primum fidei ratio sine testimoniis
edditur: post ratione conuicto. iter itłd
Eripturis respondentib expolitur. Et
Ton immerito. Si enim testimonia hec
o probantur quod ratione non careant:
Sotest ꝑse illa sufficere: quȩ etiam hȩc

Expanded text:
libelli brevitate complecterer. CAPUT II. Nlibelli brevitate complecterer. CAPUT II. Nam cum ante hos dies pariter sederemus, tum ille: Inter alia, inquit, quae me in vestris disputationibus frequenter offendunt, nihil deterius puto quam quod sic praecepta fidei rudibus traditis, ut non de intelligendarum rerum ratione, 332 sed potius de quadam testimoniorum ostentatione colloquentibus praescribatis. Quod ut non dicam vafrum, interim quam rusticum sit, nullus ignorat. Primum quod si is qui edocetur libris jam credidit, obtemperat iste, non repugnat: alioquin non magis tibi quam iisdem testimoniis quae pro affirmato ingeruntur, necesse est contradicat. Et ideo melior mihi ad docendum videtur haec via, qua primum fidei ratio sine testimoniis redditur: post ratione convicto, iter illud Scripturis respondentibus expolitur. Et non immerito. Si enim testimonia haec eo probantur, quod ratione non careant, potest per se illa sufficere, quae etiam haec
Abbreviated transcription (Latin):
xtorsisti michi dilectis¬
de unitate crinitatis
ac summus. ẽ. officii
non inmemor sacer¬
dotalis aliquid scriberem: idq ame cũ pro¬
priȩ infirmitatis conscius sepius excusa¬
rem. multismodis exegisti: asserens cõmu¬
nis fidei rationem. et religiosos accipere
sacerdotes debere. et fidelibus non nega¬
re: ne aut illi dum non accipiunt. incipi¬
ant ab infidelibus facile decipi: aut abhis
cum desiderata non tribuunt. cȩlestis the¬
saurus xp̃i membris non expendi. sed in
terra quodã modo sterilis pigriciȩ uidea¬
tur abscondi. Itaq uictum me fateor pro¬
babilibus causis. ne mermes tradere uide¬
ar obsistentibus malis: dum aduersus in¬
fideles non instruuntur munimine ueri¬
tatis. Uerum quia in ciusmodi questio¬
nibus quȩdam obscuritas continuata
oratione frequenter incurritur: iceirco
id michi uisum ẽ. ut eum sermonẽ qui
inter me et felicianum nuper est habitꝰ.
p̃notatis propter ꝑsonarum discretionẽ
principalibus nominum litteris. p̃sentis

Expanded text:
xtorsisti mihi, dilectisde unitate Trinitatis, ac summus est, officii non immemor sacerdotalis, aliquid scriberem: idque a me, cum proprie infirmitatis conscius saepius excusarem, multis modis exegisti; asserens communis fidei rationem, et religiosos accipere, et sacerdotes debere fidelibus non negare: ne aut illi dum non accipiunt, incipiant ab infidelibus facile decipi, aut ab his cum desiderata non tribuunt, coelestis thesaurus Christi membris non expendi, sed in terra quodammodo sterilis peritiae videantur abscondi. Itaque victum me fateor probabilibus causis, ne inermes tradere videar obsistentibus malis, dum adversus infideles non instruuntur munimine veritatis. Verum quia in ejusmodi quaestionibus quaedam obscuritas continua oratione frequenter incurritur, idcirco id mihi visum est, ut eum sermonem qui inter me et Felicianum nuper est habitus, praenotatis propter personarum discretionem principalibus nominum litteris, praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
qui inꝑsecutione ceciderunt. scisma fecert
Nunc autẽ dicunt᷑ arrianis esse conuncti.
in eo sunt notissimi errore. quo patrẽ
et filium et spm̃ sc̃m nolunt eẽ unius eiusdẽqꝙ
naturȩ atq substantiȩ. aut ut expressius di¬
catur essentiȩ. quȩ usia grece appellatur:
S es se filium creaturam. sp̃m uero sc̃m ere¬
aturam creature. hoc est ab ipso filio crea¬
tum uolunt. In eo autem quod xp̃m sine ani¬
ma solam carnẽ suscepisse arbitrant᷑. minus
noti sunt. nec aduersus eos abaliquo inueni
de hac re aliquando fuisse certatũ. scd hoc
uerũ eẽ et epiphanius non tacuit. et ego ex eoꝵ
quibusdam scriptis et collocutionib certis¬
sime comperi. Rebaptizari quoq abhis catho¬
licos nouimus. utrũ et non catholicos nescio.

Expanded text:
qui in persecutione ceciderunt, schisma fecerunt. qui in persecutione ceciderunt, schisma fecerunt. Nunc autem dicuntur Arianis esse conjuncti. in eo sunt notissimi errore, quo Patrem et Filium et Spiritum sanctum nolunt esse unius ejusdemque naturae atque substantiae, aut, ut expressius dicatur, essentiae, quae οὐσία graece appellatur: sed esse Filium creaturam; Spiritum vero sanctum creaturam creaturae, hoc est, ab ipso Filio creatum volunt. In eo autem quod Christum sine anima solam carnem suscepisse arbitrantur, minus noti sunt: nec adversus eos ab aliquo inveni de hac re aliquando fuisse certatum. Sed hoc verum esse, et Epiphanius non tacuit, et ego ex eorum quibusdam scriptis et collocutionibus certissime comperi. Rebaptizari quoque ab his Catholicos novimus; utrum et non catholicos, nescio.
Abbreviated transcription (Latin):
am ipsa immortaliter uiuat. Easq duas a¬
nimas uł duas mentes. unambonam et al¬
teram malam. inuno homine interse habe¬
re conflictum: quando caro concupiseit
aduersus sp̃m. et sp̃s aduersus carnẽ. Nec
innobis sanat᷑ hoc uicium. sicut nos dicimus
nusquam futurũ: sed anobis seiunctam atq
seclusam substantiam istam mali. et finito isto
scło post conflagrationẽ mundi inglobo qͦ¬
dam tanquam incarcere sempiterno eẽ uictu¬
ram. Cui globo affirmant accessurũ semꝑ
atq adheserum quasi cooꝑtoriũ atq tecto¬
riũ ex ammabus natura quidem bonis sed
tamen quȩ non potuerint anature male
contagione mundari. XLUII. De hieraciti
monachos tantum et monachas. et coniugia
non habentes. in communionẽ sui recipiunt
ad regnum cȩloꝵ non ꝑtinere paruulos di¬
cunt. quia non sunt eis merita ulla certami¬
nis quo uicia superant᷑. xLUiii. De militi¬
nolentes orare cũ conuersis. id est eis

Expanded text:
am ipsa immortaliter vivat: easque duas aam ipsa immortaliter vivat: easque duas animas, vel duas mentes, unam bonam, alteram malam, in uno homine inter se habere conflictum, quando caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem . Nec in nobis sanatum hoc vitium, sicuti nos dicimus, nunquam futurum: sed a nobis sejunctam atque seclusam substantiam istam mali, et finito isto saeculo post conflagrationem mundi in globo quodam, tanquam in carcere sempiterno, esse victuram. Cui globo affirmant accessurum semper et adhaesurum quasi coopertorium atque tectorium ex animabus, natura quidem bonis, sed tamen quae non pcontagione mundari. XLVII. QuadragesimusMonachos tantum et monachas, et eos qui conjugia non habent, in communionem recipiunt. Ad regnum coelorum non pertinere parvulos dicunt, quia non sunt eis merita ulla certaminis, quo vitia superantur. XLVIII. MELETInolentes orare cum conversis, id est, eis
Abbreviated transcription (Latin):
cti uocantur. S mittunt᷑ etiam ipsi qui ui¬
dent᷑ idonei ad hunc errorem uł ubi est su¬
stentandũ et augendum. uł ubi non ẽ etiã
seminandum. Baptismũ in aqua nichil cui¬
quam ꝑhibent salutis afferre. nec quenqũa
eorũ quos decipiunt baptizandum putant.
Orationes faciunt. ad solemꝑdiem quaqua
uersus circuit. ad lunam ꝑ noctem. si appa¬
ret. Si autem non apparet. ad aquilonarẽ
partem qua sol cum occiderit. ad orientẽ
reuertitur. stant orantes. Peccatorum origi¬
nes non libero arbitrio uoluntatis.s substan¬
tiȩ tribuunt gentis aduerse: quam dogina¬
tizant esse hominib mixtam. Omnẽ car
pificium: quȩ contrario pͥncipio dõ coȩt̃na
est. Aiunt carnalem concupiscentiã. qua ca¬
ro concupiscit aduersus sp̃m. non ex uiciata
in pͥmo homine natura nobis iesse:s sub
adherentẽ. ut quando liberam᷑ atq pur¬
gamur. separet᷑ a nobis. et in sua natura eti¬

Expanded text:
cti vocantur: sed mittuntur etiam ipsi qui victi vocantur: sed mittuntur etiam ipsi qui videntur idonei, ad hunc errorem, vel ubi est, sustentandum et augendum; vel, ubi non est, etiam seminandum. Baptismum in aqua nihil cuiquam perhibent salutis afferre: nec quemquam eorum quos decipiunt, baptizandum putant. Orationes faciunt ad solem per diem, quaqua versum circuit: ad lunam per noctem, si apparet; si aupartem, qua sol cum occiderit ad Orientem revertitur. Stant orantes. Peccatorum autem originem non libero arbitrio voluntatis, sed substantiae tribuunt gentis adversae, quam dogmatizant esse hominibus mixtam. Omnem veropificium, quae contrario Deo coaeterna est. Carnalem concupiscentiam qua caro concupiscit adversus spiritum, substain primo homine natura nobis inesse infirmadhaerentem, ut quando liberamur atque purgamur, separetur a nobis, et in sua natura eti
Abbreviated transcription (Latin):
tem. uerũ etiam resurrectionem similit̃ men¬
tretur. Dm̃ qui legẽ ꝑ moysen dedit. et in
hebreis ꝓpħis locutus ẽ. non eẽ uerũ dm̃.
s unum ex pͥncipib tenebrarũ. ipsiusq te¬
stamenti noui scripturas tanquã falsatas
ita legunt. ut quod uolunt inde accipiant¬
et quod nolunt reiciant: eisq tanquã totũ
uerum habentes. nonnullas apocrifas ante¬
ponant. Promissionẽ domini iħ u xp̃i. de pa¬
raclitospũ sc̃o in suoheresiarcha manicheo
dicunt ẽẽ completam. Unde ipse in suis lit
spm̃ scm. Propterqͦd etiam ipse manicheus
duodecim discipulos habuit ad instar apłici
numeri. Quemnumerũ. manichei hodieq
custodiunt. Nam ex electis suis habent duo¬
decim. quos appellant magistros. et terciũ
decimum pͥncipem ipsorũ. Episcopos autem
septuaginta duos. qui ordinant᷑ a magistris.
et prb̃ros qui ordinant᷑ ab episcopis. Habeñ
etiam epĩ diacones. Iam cȩteri tantũmodo ele¬

Expanded text:
tem, verum etiam resurrectionem similiter mentem, verum etiam resurrectionem similiter mentiretur. Deum qui legem per Moysen dedit, et in Hebraeis prophetis locutus est, non esse Deum verum, sed unum ex principibus tenebrarum. Ipsiusque Testamenti Novi scripturas tanquam infalsatas ita legunt, ut quod volunt inde accipiant, quod nolunt rejiciant, eisque tanquam totum verum habentes nonnullas apocryphas anteponant. Promissionem Domini Jesu Christi de paracleto Spiritu sancto in suo haeresiarcha Manichaeo dicunt esse completam. Unde se in suis littSpiritum sanctum. Propter quod etiam ipse Manichaeus duodecim discipulos habuit, ad instar apostolici numeri, quem numerum Manichaei hodieque custodiunt. Nam ex Electis suis habent duodecim, quos appellant magistros, et tertium decimum principem ipsorum: episcopos autem septuaginta duos, qui ordinantur a magistris; et presbyteros, qui ordinantur ab episcopis. Habent etiam episcopi diaconos. Jam caeteri tantummodo Ele
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ carnẽ dicunt originẽ ducere: Et
sic utantur coniugibus. ut conceptũ tam̃
generationẽq deuitent: ne diuina substan¬
tia quȩ in eos ꝑ alimenta ingreditur. uincu¬
lis carneis ligetur in prole.Sic quippe in
omnẽ carnem. id est ꝑescas et potus uenire
animas credunt. Unde nuptias sine dubi¬
tatione condemnant. et quantũ in ipsis est
prohibent. qñ gn̾are ꝓhibent. ꝓpter qͦd coniu¬
giacopulandast̃. Adam et euam exparenti¬
bꝰ pͥncipib fumiasserunt natoscũ pat̾ eoꝵ
nomine saclas sociorũ suorũ fȩcus omni¬
um deuorasset. et quicquid inde diuinȩ
concumbens. in carne prolis tanquam
tenacissimo uinculo colligasset. Xp̃m au¬
tem fuisse affirmant. quẽ dicit nr̃a scrip¬
tura serpentem. aquo illuminatos asserc̃
corpora liberanda. nec fuisse in carne uera.
s simulatam speciem carnis. ludificandis
humanis sensib prebuisse. ubi non solũ mor¬

Expanded text:
omnem carnem dicunt originem ducere. Et omnem carnem dicunt originem ducere. Et sic utuntur conjugibus, ut conceptum generationemque devitent; ne divina substantia quae in eos per alimenta ingreditur, vinculis carneis ligetur in prole. Sic quippe in omnem carnem, id est per escas et potus, venire animas credunt. Unde et nuptias sine dubitatione condemnant et quantum iprohibent; quando generare prohibent, propter quod conjugia copulanda sunt, Adam et Evam ex parentibus principibus fumi asserunt natos: cum pater eorum nomine Saclas sociorum suorum fetus omnium devorasset, et quidquid inde commixtuconcumbens in carne prolis tanquam tenacissimo vinculo colligasset. Christum autem fuisse affirmant, quem dicit nostra Scriptura serpentem, a quo illcorpora liberanda. Nec fuisse in carne vera, sed simulatam speciem carnis ludificandis humanis sensibus praebuisse, ubi non solum mor
Abbreviated transcription (Latin):
ut uitam quȩ illis inest. et sentire credant.
et dolere cum leditur. Nec inde aliqd. nisi¬
cum cruciatu quenquã posse euellere aut
carpere. Propter quod agrum etiam spinis
purgare nefas habent. Unde agriculturã
quȩ omniũ artium ẽ innocentissima. tan¬
quam plurium homicidiorum ream. de¬
mentes accusant: suisq auditorib ideo
hec arbitrant᷑ ignosci. quia prebent inde
alimenta electis suis. Ut diuina illa sub¬
stantia in eorũ uentre purgata. impetret
eis ueniam. quorũ traditur oblatione pur¬
ganda. Itaq ipsi electi. nichil in agris ope¬
rantes. nec poma carpentes. nec saltim folia
ulla uellentes. expectant hec afferriusib
suis. obauditorib suis. uiuentes de tot ac
tantis. scđm suam uanitatẽ. homicidiis
alienis. Monent etiam cosdem auditores
suos. ut si uescuntur carnib. animalia
non occidant: ne offendant pͥncipes te¬
nebrarũ incȩlestib colligatos a quibus

Expanded text:
ut vitam quae illis inest, et sentire credant, ut vitam quae illis inest, et sentire credant, et dolere, cum laeduntur: nec aliquid inde sine cruciatu eorum quemquam posse vellere aut carpere. Propter quod, agrum etiam spinis purgare, nefas habent. Unde agriculturam, quae omnium artium est innocentissima, tanquam plurium homicidiorum ream dementer accusant: suisque Auditoribus ideo haec arbitrantur ignosci, quia praebent inde alimenta Electis suis; ut divina illa substantia in eorum ventre purgata, impetret eis veniam, quorum traditur oblatione purganda. Itaque ipsi Electi, nihil in agris operantes, nec poma carpentes, nec saltem folia ulla vellentes, exspectant haec afferri usibus suis ab Auditoribus suis, viventes de tot ac tantis secundum suam vanitatem homicidiis alienis. Monent etiam eosdem Auditosuos, ut si vescuntur carnibus, animalia non occidant, ne offendant principes tenebrarum in coelestibus colligatos; a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
q ac tale inde remanserit. quod iam ñ dignũ
sit in electorum uentres purgari. Nec oua
saltim sumunt. quasi et ipsa dum frangunt᷑
expirent. nec oporteat ullis mortuis corpo¬
rib uesci. Et hoc solum uiuat ex carne.
qđ farina ne moriat᷑ excipitur. S nec ali¬
monia lactis utuntur. quamius de corpore
animantis uiuente mulgeat᷑. siue sugat᷑.
Non quia putant diumnȩ substantiȩ nicħ
ibi ẽẽ ꝑmixtum: s quia sibi error ipse non
constat. Nam et uinũ non bibunt. dicentes
fel ẽẽ pͥncipum tenebrarũ. cum uescantur
uuis.nec musti aliquid quamlibet recen¬
tissimi sorbeant. Animas auditorum suoꝵ
in electos reuolui arbitrantur. aut felicio¬
re compendio inescas electorum suorũ. ut
iam inde purgatȩ innulla corpora reuol¬
uantur. Cȩteras autem animas. et in cor¬
pora redire arbitrant᷑. et in omnia quȩ
radicibus fixa sunt. atq alunt᷑ in terra.
Herbas enĩ atq arbores sic putant uiuere.

Expanded text:
que ac tale inde remanserit, quod jam dignum que ac tale inde remanserit, quod jam dignum non sit in Electorum ventre purgari. Nec ova saltem sumunt, quasi et ipsa cum franguntur exspirent, nec oporteat ullis mortuis corporibus vesci, et hoc solum vivat ex carne, quod farina, ne moriatur, excipitur. Sed nec alimonia lactis utuntur, quamvis de corpore animantis vivente mulgeatur sive sugatur: non quia putant divinae substantiae nihil ibi esse permixtum, sed quia sibi error ipse non constat. Nam et vinum non bibunt, dicentes fel esse principum tenebrarum; cum vescantur uvis: nec musti aliquid, vel recentissimi, sorbent. Animas Auditorum suorum in Electos revolvi arbitrantur, aut feliciore compendio in escas Electorum suorum, ut jam inde purgatae in nulla corpora revertantur. Caeteras autem animas et in pecora redire putant, et in omnia quae radicibus fixa sunt atque aluntur in terra. Herbas enim atque arbores sic putant vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
liciendos et ꝑ concupiscentiam dissoluen¬
dos. utriusq sexus principes tenebrarũ ut
liberata fugiat ab eis quȩ captiua tenebat᷑
in eis diuina substantia. de masculoꝵ infe¬
minas. et feminarũ in masculos transfigu¬
ratione scripta sunt. Unde ista quamlibet
eam negent ad se ꝑtinere.tarpitudo de¬
fluxit. Diuinas enim uirtutes quantũ
possunt imitari se putant. ut purgent dei
sui partem. Quam profectosicut in omnib
corporib cȩlestibus et terrestribus. atq in
omniũ rerum seminib. ita et in hominis
semine teneri existimant inquinatam. Ac
ꝑhoc sequitur eos. ut sic eam de seminehu¬
mano.quemadmodũ de aliis seminib quȩ
in alimentis sumunt debeant manducan¬
do purgare. Unde etiam cathariste appellan¬
tur. quasi purgatores:Tanta eam purgan¬
tes diligentia. ut se nec abhac tam horren¬
da cibi turpitudine abstineant. Nec ues¬
cuntur carnibus tanquam de mortuis uł
occisis fugerit diuina substantia. Tantũ¬

Expanded text:
liciendos et per concupiscentiam dissolvendos utriusque sexus principes tenebrarum, ut liberata fugiat ab eis, quae captivata tenebatur in eis divina substantia, de masculorum in feminas et feminarum in masculos transfiguratione conscripta sunt, unde ista, quam quilibet eorum negant ad se pertinere, turpitudo defluxit. Divinas enim virtutes, quantum possunt, imitari se putant, ut purgent Dei sui partem: quam profecto, sicut in omnibus corporibus coelestibus et terrestribus, atque in omnium rerum seminibus, ita et in hominis semine teneri existimant inquinatam. Ac per hoc sequitur eos, ut sic eam etiam de semine humano, quemadmodum de aliis seminibus quae in alimentis sumunt, debeant manducando purgare. Unde etiam Catharistae appellantur, quasi purgatores, tanta eam purgantes diligentia, ut se nec ab hac tam horrenda cibi turpitudine abstineant. Nec vescuntur tamen carnibus, tanquam de mortuis vel occisis fugerit divina substantia, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
stetrice inspici postulasset. Qua inspecta.
et quid eẽt inuenta. totum illud turpissi¬
mum scelus ubi ad excipiendum et cõmis¬
cendum concũbentiũ semenfarina subst̃¬
nitur. qđ margarita indicante absens ñ
audierat. similiter indicauit. Et recenti
tempore. non nulli eorũ reꝑti. & ad eccłiam
ducti. sicut gesta ep̃alia que nobis misisti
ostendunt. hoc non sacramentũ. s execra¬
mentũ subdiligenti interrogatione confes¬
si sunt. Quorũ unus nomine uiator. eos
qui ista faciunt proprię catharistas uoca¬
ri dicens: cum alias eiusdem manichee
sec̃tȩ parteᷤᷤ inmatcatharios et specialit̃
manicheos. distribui ꝑhiberet. Omnes
tamen hastres formas.abuno auctore ꝓpa¬
gatas. et omnes generaliter manicheos esse
negare non pocuit. Et certe illi libri ma¬
nicheis sunt omnib sine dubitatione cõ¬
munes. in quib libris illa portenta ad il

Expanded text:
stetrice inspici postulasset: quae inspecta, stetrice inspici postulasset: quae inspecta, et quid esset inventa, totum illud turpissimum scelus, ubi ad excipiendum et commiscendum concumbentium semen farina substernitur quod Margarita indicante absens non audierat, similiter indicavit. Et recenti tempore nonnulli eorum reperti, et ad ecclesiam ducti, sicut Gesta episcopalia quae nobis misistis ostendunt, hoc non sacramentum, sed exsecramentum, sub diligenti interrogatione confessi sunt: quorum unus nomine Viator, eos qui ista faciunt proprie Catharistas vocari dicens, cum alias ejusdem manichaeae sectae partes in Mattarios, et specialiter Manichaeos, distribui perhiberet, omnes tamen has tres formas ab uno auctore propagatas, et omnes generaliter manichaeos esse, negare non potuit. Et certe illi libri manichaei sunt omnibus sine dubitatione communes, in quibus libris illa portenta ad il
Abbreviated transcription (Latin):
gelis lucis. purgatumq illis nauib im¬
ponatur ad regna propria reportandum.
Qua occasione uł potius execrabilis suꝑsti¬
tionis quad am necessitate. cogunt᷑ elec̃ti
eoꝵ uelut eucharistiam conspersam cũ semi¬
ne humanosumere. ut etiam inde sicut ex
aliis cibis quos accipiunt. substantia illa
diuina purget᷑. Hoc se facere negant. et
alios nescio quo sub nomine manicheoꝵ
facere affirmant. De decti sunt tam̃ in ȩccła
sicut scis apud cartaginem. iam te ibi dia¬
cono constituto. quando instante urso tri¬
buno qui tunc domui regie p̃fuit. aliqͥ
adductisunt. Ubipuella nomine margarita.
istam nefariam turpitudinẽ ꝓdidit. Que
cũ eẽt annorum nondum duodecim. ꝓpt̃
hoc scelestum misterium se dicebat ẽẽ iuci¬
atam. Tunc eusebiam quandam maniche¬
am quasi scĩmonialem. id ipsũ propt̃ hoc
ipsum passam. uix compulit confiteri: cũ
primo illa se asseruisset integram. et ab ob¬

Expanded text:
gelis lucis, purgatumque illis navibus imgelis lucis, purgatumque illis navibus imponatur ad regna propria reportandum. Qua occasione, vel potius exsecrabilis superstitionis quadam necessitate, coguntur Electi eorum velut eucharistiam conspersam cum semine humano sumere, ut etiam inde, sicut de aliis cibis quos accipiunt, substantia illa divina purgetur. Sed hoc se facere negant, et alios nescio quos sub nomine Manichaeorum facere affirmant. Detecti sunt tamen in ecclesia, sicut scis, apud Carthaginem, jam te ibi diacono constituto, quando instante Urso tribuno, qui tunc domui regiae praefuit, aliqui adducti sunt; ubi puella nomine Margarita istam nefariam turpitudinem prodidit, quae cum esset annorum nondum duodecim, propter hoc scelestum mysterium se dicebat esse vitiatam. Tunc Eusebiam quamdam manichaeam quasi sanctimonialem, idipsum propter hoc ipsum passam, vix compulit confiteri, cum primo illa se asseruisset integram, atque ab ob
Abbreviated transcription (Latin):
his nominib nuncupant. fumũ. tene¬
bras. ignem.aquam.uentum. In fumo
nata animalia bipedia.unde homines du¬
cere originẽ censent. Intenebris serpentina
inigne quadrupedia. inaquis natatilia.
inuento uolatilia. His quinq: elementis
malis debellandis. aliaquinq elementa
de regno et substantia dei missa eẽ et in illa
pugna fuisse ꝑmixta. Fumo aerem.tenebris
lucem. igni malo. ignem bonũ. aquȩ ma¬
lȩ. aquambonam.uento malo.uentũ bo¬
num. Naues autem illas id est duo celi
luminaria ita distingunt. ut lunã dicant
factam ex bona aqua: solem uero ex igne
bono. Esse autem in eis nauibus certas uir¬
tutes quȩ se in masculos transfigurant. ut
illiciant feminas gentis aduerse et rur¬
sus infeminas. ut illiciant masculos eius¬
dem gentis aduerse. et ꝑhanc illecebrã
commota eorũ concupiscentia fugiat de
illis lumen. quod membris suis ꝑmixtũ
tenebant. et purgandũ suscipiat᷑ ab an¬

Expanded text:
his nominibus nuncupant, fumum, tenehis nominibus nuncupant, fumum, tenebras, ignem, aquam, ventum. In fumo nata animalia bipedia, unde homines ducere originem censent; in tenebris, serpentia; in igne, quadrupedia; in aquis, natatilia; in vento, volatilia. His quinque elementis malis debellandis alia quinque elementa de regno et substantia Dei missa esse, et in illa pugna fuisse permixta; fumo aera, tenebris lucem, igni malo ignem bonum, aquae malae aquam bonam, vento malo ventum bonum. Naves autem illas, id est, duo coeli luminaria, ita distinguunt, ut lunam dicant factam ex bona aqua, solem vero ex igne bono. Esse autem in eis navibus sanctas virtutes, quae se in masculos transfigurant, ut illiciant feminas gentis adversae, et rursus in feminas, ut illiciant masculos ejusdem gentis adversae; et per hanc illecebram commota eorum concupiscentia fugiat de illis lumen, quod membris suis permixtum tenebant, et purgandum suscipiatur ab an
Abbreviated transcription (Latin):
b suis. Nam inhisduab ꝓfessionib
hoc est electorum et auditorũ ȩccłiam
suam constare uoluerunt. In cȩteris autẽ
omnib etiam in ipsis auditorib suis hane
partem bonȩ diumȩq substantiȩ quȩ mi¬
xta et colligata in escis et potib continet᷑.
maximeq in eis qui generant filios. artiꝰ
et inquinatius colligari putant. Quic¬
quid uero undiq purgat᷑ luminis ꝑ qͣs¬
dam naues. quas eẽ lunam et solem uo¬
lunt. regno dei tanquam propriissedib
reddi. quas itidem naues de substantia
dei pura perhibent esse fabricatas. lucẽq
istam corpoream animantiũ mortalium
oculis ad iacentem. non solum inhis naui¬
b ubi eam purissimam credunt. uerũ etiã
in aliis quibusq lucidis rebus. ubi scdm
ipsos tenetur admixta. crediturq purgan¬
da. dei dicunt eẽ naturam. Qumq enĩ ele¬
mentaquȩ genuerunt pͥncipes ꝓprios.
genti tribuunt tenebrarũ. Eaq element.

Expanded text:
bus suis. Nam his duabus professionibus, bus suis. Nam his duabus professionibus, hoc est Electorum et Auditorum, Ecclesiam suam constare voluerunt. In caeteris autem hominibus, etiam in ipsis Auditoribus suis, hanc partem bonae divinaeque substantiae quae mixta et colligata in escis et potibus detinetur, maximeque in eis qui generant filios, arctius et inquinatius colligari putant. Quidquid vero undique purgatur luminis, per quasdam naves, quas esse lunam et solem volunt, regno Dei, tanquam propriis sedibus reddi. Quas itidem naves de substantia Dei pura perhibent fabricatas. Lucemque istam corpoream animantium mortalium oculis adjacentem, non solum in his navibus, ubi eam purissimam credunt, verum etiam in aliis quibusque lucidis rebus, ubi secundum ipsos tenetur admixta, crediturque purganda, Dei dicunt esse naturam. Quinque enim elementa quae genuerunt principes proprios, genti tribuunt tenebrarum: eaque elementa
Abbreviated transcription (Latin):
ni quod purgari non poterit cũ malo
in ȩternũ damnationẽ. scđm sua dogma¬
ta asseuerantes. multa fabulant᷑.que
cunc̃ta intexere huic operinimis longũ
est. Ex his audem suisfabulis uanis atq
impiis coguntur dicere.animas bonas
quas censent ab animarũ malarũ nate
scilicet contrariȩ commixtione liberan¬
das. cius cuius ds̃ ẽ ẽẽ naturȩ. Pinde
mundũ anatura bona hoc ẽ anatura dĩ
factum confitentur quidem: sed cõmix¬
tionem boni et mali factam dicunt qͣn¬
do interse utraq natura pugnauit. Ip¬
sam uero boni amalo purgationẽ.acli¬
berationẽ: non solum ꝑtotũ mundum
et de omnib eius elementis. uirtutes
dei facere dicunt: uerum etiam electos
suos ꝑalimenta quȩ sumunt. Et eis qͥꝑ¬
pe alimoniis sicut uniuerso mundo des
substantiam ꝑhibent eẽ cõmixtã. quã
purgari putant in electis suis. eo ge¬
nere uitȩ. quo uiuunt electi manicheoꝵ.
uelut sanctius et excellentius auditori¬

Expanded text:
ni quod purgari non poterit, cum malo ni quod purgari non poterit, cum malo in aeternum damnationem, secundum sua dogmata asseverantes, multa fabulantur, quae cuncta intexere huic operi nimis longum est. Ex his autem suis fabulis vanis atque impiis coguntur dicere, animas bonas, quas censent ab animarum malarum naturae scilicet contrariae commixtione liberandas, ejus cujus Deus est esse naturae. Proinde mundum a natura boni, hoc est, a natura Dei factum, confitentur quidem, sed de commixtione boni et mali, quae facta est, quando inter se utraque natura pugnavit. Ipsam vero boni a malo purgationem ac liberationem, non solum per totum mundum et de omnibus ejus elementis virtutes Dei facere dicunt, verum etiam Electos suos per alimenta quae sumunt. Et eis quippe alimentis, sicut universo mundo, Dei substantiam perhibent esse commixtam: quam purgari putant in Electis suis eo genere vitae, quo vivunt Electi Manichaeorum, velut sanctius et excellentius Auditori
Abbreviated transcription (Latin):
otinus ab epiphanio non manistis¬
Acontinuo post paulũ siue cũ paulo.
sed aliis interpositis ponitur. et non tacet᷑
sane similia credidisse. scđm aliquid tam̃
tinuatim ponit ambos. subsingulis et
proprus numeris quasi hereses duas.cũ
dicat fotinũ in omnib pauli sccutũ fuisse
doc̃trinam.
anichei a quodam persa extiterunt qͥ
uocabat᷑ manes. quamuis et ipsũ cũ eiꝰ
insana doctrina cȩpisset in grecia p̃dicari.
manicheũ discipuili etꝰ in grecia appellare
maluerunt. deuitantes nomen insanie.
Unde quidam eoꝵ quasi doctiores et eoip¬
so mendaciores geminata.n.littera. man¬
nicheum uocant. tanquã manna fun¬
dentem. Iste duo pͥncipia inter se diuer¬
sa et aduersa.eademq: eterna et coeterna.
hoc est semꝑ fuisse composuit.duasq na¬
turas atq substantias boni scilicet et ma¬
li. sequens alios antiquos hereticos opina¬
tus est. Quarũ inter se pugnam et cõmix¬
tionẽ et boni amalo purgationẽ. et bo¬

Expanded text:
OTINUS ab Epiphanio non OTINUS ab Epiphanio non continuo post Paulum sive cum Paulo, sed aliis interpositis ponitur. Non tacetur sane similia credidisse: secundum aliquid tamen tinuatim ponit ambos sub singulis et propriis numeris, quasi haereses duas, cum dicat Photinum in omnibus Pauli secutum fuisse doctrinam. AEI a quodam Persa exstiterunt, qui vocabantur Manes: quamvis et ipsum, cum ejus insana doctrina coepisset in Graecia praedicari, Manichaeum discipuli ejus appellare maluerunt, devitantes nomen insaniae. Unde quidam eorum quasi doctiores, et eo ipso mendaciores, geminata N littera, Mannichaeum vocant, quasi manna fundentem. Iste duo principia inter se diversa et adversa, eademque aeterna et coaeterna, hoc est semper fuisse, composuit: duasque naturas atque substantias, boni scilicet et mali, sequens alios antiquos haereticos, opinatus est. Quarum inter se pugnam et commixtionem, et boni a malo purgationem, et bo
Abbreviated transcription (Latin):
luciq restitui. et rursuspost longissima
tempora omnes quiliberati sunt adhȩc
mala denuo reuolui et reuerti. et hasuideli¬
cet alternationes beatitudinũ et miseria¬
rũ rationalis creaturȩ. semꝑ fuisse. semꝑ
fore: De qua uanissima impietate aduersꝰ
philosophos aquibus ista didicit orige¬
nes. in libris de ciuitate dei diligentissime
auliani a paulo samosetano xp̃m non
semꝑ fuisse dicunt: sed eius initiũ ex
quo de maria natus ẽ asseuerant. nec eum
aliquid amplius quã hominem putant.
Ista heresis aliquando cuiusdam artemo¬
nis fuit. sed cum defecisset. instaurata ẽ
apaulo. et postea sic a fotino confirmata.
ut fotiani quam pauliani celebriꝰ nuncu¬
pentur. Istos sane paulianos baptizandos
esse mnȩccłia catholica niceno consilio con¬
stitutum ẽ. Unde credendum ẽ eos regu¬
lam baptismatis non tenere. quã secũ mul¬
ti heretici cum catholicam desererent ab¬
stulerunt. eamq custodiunt:. xLu. De foti¬

Expanded text:
lucique restitui, et rursus post longissima lucique restitui, et rursus post longissima tempora omnes, qui liberati sunt, ad haec mala denuo relabi et reuerti, et has uices alternantes beatitudinum et miseriarum rationabilis creaturae semper fuisse, semper fore? de qua uanissima impietate aduersum philosophos, a quibus ista didicit Origenes, in libris de ciuiPAULIANI a Paulo Samosateno, Christum non semper fuisse dicunt; sed ejus initium, ex quo de Maria natus est, asseverant: nec eum aliquid amplius quam hominem putant. Ista haeresis aliquando cujusdam Artemonis fuit: sed cum defecisset, instaurata est a Paulo, et postea sic a Photino confirmata, ut Photiniani quam Pauliani celebrius nuncupentur. Istos sane Paulianos baptizandos esse in Ecclesia catholica Nicaeno concilio constitutum est. Unde credendum est eos regulam Baptismatis non tenere, quam secum multi haeretici cum de Catholica discederent abstulerunt, eamque custodiunt. XLV. PH
Abbreviated transcription (Latin):
continuo subiciens. origeniani in quit.
alii. ⁊ adamantii tractatoris. qui mortuo
turam et spm scm introducentes. parady¬
sum autẽ et cȩlos. et alia omnia allegori¬
Zantes. Hȩc quidem de origene epiphaniꝰ.
S qui eum defendunt. unius eiusdemq
conuincere studeant. qui eius plura lege¬
runt. S sunt huius origenis alia dogma¬
ta. quȩ catholica ȩccłia omnino ñ recipit. In
quibus nec ipsum falso arguit. nec potest
ab eius defensorib falli. Maxime de pur¬
gatione et liberatione. ac rursus post
longum tempus ad eadem mala reuolutio¬
ne. rationalis uniuersȩ creaturȩ.Quis enĩ
catholicus xp̃ianus. uł doctus uł indoctus.
non uehementer exhorreat eam quã dicit
purgationẽ malorum. id est etiam eos qui
hanc uitam inflagiciis. infacinorib et sacͥ¬
legiis atq impietatib quamlibet maximis
finierint. ipsum etiam postremo diabolũ
atq anglos eius. quamuis post longissima
tempora purgatos atq liberatos. regnodei

Expanded text:
continuo subjiciens: XLIII. ORIGENIANI, inquit, alii, qui et Adamantii tractatoris, qui et mortturam et Spiritum sanctum introducentes: paradisum autem et coelos et alia omnia allegorizantes. Haec quidem de Origene Epiphanius: sed qui eum defendunt, unius ejusdemque convincere studeant, qui ejus plura legerunt. Sed sunt hujus Origenis alia dogmata, quae catholica Ecclesia omnino non recipit, in quibus nec ipsum falso arguit, nec potest ab ejus defensoribus falli: maxime de purgatione et liberatione, ac rursus post longum tempus ad eadem mala revolutione rationalis universae creaturae. Quis enim catholicus christianus vel doctus vel indoctus non vehementer exhorreat eam quam dicit purgationem malorum, id est, etiam eos qui hanc vitam in flagitiis et facinoribus et sacrilegiis atque impietatibus quamlibet maximis finierunt, ipsum etiam pet angelos eius quamuis post longissima tempora purgatos atque liberatos regno dei
Abbreviated transcription (Latin):
circa uos non torpescat: quȩ uos parturit:
quȩ curam magnam ꝓ salute animȩ ur̃e ge¬
rit: que spemurãm diligit: quȩ cotidie
redeuntes materno sinu excipit.⁊ que uo¬
bis spũales cybos p̃parat: quȩ ad eternã
saturitatem ꝑducere desiderat. Immacula¬
tos filios dõ patri uult adsignare: quostan¬
ta cura ac sollicitudine dignat᷑ nutrire.
Hanc toto corde amate.:⁊ hanc amando.con
ro amore diligite: atq ꝓ nr̃a mercede in
illo sacratissimo fonte ꝓ nobis orate. Orade
ꝓpace: orate ꝓliberatione huiꝰ terrȩ: ora¬
te ut misereatur qui iuste indignatur. No¬
uelli filii dum in ur̃a sc̃a natiuitate pater
exultat : ur̃ĩs orationib et fletib mitiga¬
te irascentem: quemsensimus fortit̃ uin¬
dicantẽ. In summa autẽ rei apł̃oꝵ scoꝵ uerbis¬

Expanded text:
circa vos non torpescat; quae vos parturit, circa vos non torpescat; quae vos parturit, quae curam magnam pro salute vestrae animae gerit, quae spem vestram dirigit, quae quotidie redeuntes materno sinu excipit, quae vobis spirituales cibos praeparat, quae ad aeternam saturitatem perducere desiderat. Immaculatos filios Deo Patri vult assignare, quos tanta cura ac sollicitudine dignatur nutrire. Hanc toto corde amate; hanc amando, conro amore diligite: atque pro nostra mercede in illo sacratissimo fonte pro nobis orate. Orate pro pace, orate pro liberatione hujus terrae; orate ut misereatur qui juste indignatur. Novelli filii, dum in vestra sancta nativitate pater exsultat, vestris orationibus et fletibus mitigate irascentem, quem sensimus fortiter vindicantem. In summa autem rei, Apostolor
Abbreviated transcription (Latin):
cor tuum patri: animã filio: uirtutem
spũi scõ. Ecce tria trintadi. Ex trib: unũ
hominẽ uni trinitati sacrificium obtuli
tuius non tres dii. sed dñs unus ẽ. Hec. ẽ.
fabrica scã: hec ẽ aulauera: inqua sunt
simi fraudes hereticoꝵ. Oues xp̃i: timete
insidias lupoꝵ. Uidete quia nichil subtra¬
c̃tum ẽ uoluntatiurẽ in quantũ ipse dñs
donauit: de annuntiatione uerbi dei.
Quid xp̃c sit. et quid eccł̃ia. audistis: ap¬
ꝓbastis. clamastis. Et quare tanta mala pa¬
tiamur ⁊ uł quibus meritis peccatoꝵ. in
manus tribulantiũ nos traditi fuerimus:
cũ ante paucissimos dies loquerem᷑. si¬
mul agnouimus. simul fleuimus. Nunc
etiam qui accepturi estis uł quid eritis:
adhue in aurib urĩs insonat strepitus
nr̃ẽ uocis. Ammonemus uos ut fr̃s: obse¬
cramus ut patres:⁊ hortamur ut filios: no¬
lite ꝑdere tantumbonum. Amor xp̃i in cor¬
dibus ur̃is non refrigescat: amor matris huiꝰ

Expanded text:
cor tuum Patri, animam Filio, virtutem cor tuum Patri, animam Filio, virtutem Spiritui sancto. Ecce tria Trinitati, ex tribus unum hominem uni Trinitati sacrificium obtulisus Deus tuus non tres dii, sed Dominus unus est. Haec est fabrica sancta, haec est aula vera, in qua sunt simi, fraudes haereticorum; oves Christi, timete insidias luporum: videte quia nihil subtractum est utilitati vestrae, in quantum ipse Dominus donavit de annuntiatione verbi Dei. Quid Christus sit et quid Ecclesia, audistis, approbastis, clamastis: sed quare tanta mala patiamur, vel quibus meritis peccatorum in manus tribulantium nos traditi fuerimus, cum ante paucissimos dies loqueremur, simul agnovimus, simul flevimus. Nunc etiam quid accepturi estis, vel quid eritis, adhuc in auribus vestris insonat strepitus nostrae vocis: admonemus vos ut fratres, obsecramus ut patres, hortamur ut filios. Nolite perdere tantum bonum. Amor Christi in cordibus vestris non refrigescat: amor matris hujus
Abbreviated transcription (Latin):
liter habitant. una lucerna: et una trini¬
tas ds̃. simul non potest habitare animã
humanam: Si apud te equalitas unitatis.
indiuiduȩ trinitatis. non fuerit digna man¬
sio inuenta: respondetur tibi. Ecce relin¬
quetur uob̃ domus urã deserta. Non enim
de lapidibus uiuis construis templũ deo:
quos rebaptizando p̃focas : exhonoras:
reprobas: uastas ⁊ damnas. exterminas:
nec fundamenta apłoꝵ sequeris: cũ sint
ipsi columnȩ deiuiui. suꝑ quas fabrica¬
uit sapientia domũ suam: ut construeret᷑
uerum illud templum inquo erat pietatis
magnum sacramentum : de quo templo
dicebat iudeis. Soluite templũ hoc: et
intriduo resuscitabo illud. In partib tuis
nonhabes lapidem angularem: quem
et proximi te habere demonstras: quia
nec dm̃ diligis sicut diligendus ẽ: nec ꝓ¬
ximum sicut te ipsum̃. Diliges enĩ dñm
dm̃ tuum dictum ẽ. ex toto corde tuo: et ex
tota anima tua: et ex tota uirtute tua. Da

Expanded text:
liter habitant unam lucernam, et una Triniliter habitant unam lucernam, et una Trinitas Deus simul non potest inhabitare animam humanam? Si apud te aequalis unitatis individuae Trinitatis non fuerit digna mansio inventa, respondebitur tibi, Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Non enim de lapidibus vivis construis templum Deo, quos rebaptizando praefocas, exhonoras, reprobas, vastas, damnas, exterminas. Nec fundamenta Apostolorum sequeris, cum sint ipsi columnae Dei vivi, super quas fabricavit sapientia domum suam; ut construeretur verum illud templum, in quo erat pietatis magnum sacramentum. De quo templo dicebat Judaeis: Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud . In patribus tuis non habes lapidem angularem, quem  dilectionem Dei et proximi te habere demonstras; quia nec Deum diligis sicut diligendus est, nec proximum sicut te ipsum. Diliges enim Dominum Deum tuum, dictum est, ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua . Da
Abbreviated transcription (Latin):
cum eostare noliuistis: quia xp̃m unũ eẽ
cũ patre non intellexistis. Ideo foras exi¬
stis: uerbum uitȩ reliquistis. Non inuo¬
bis manet: qui cum patre equalis manet.
Audi ipsum: quia simul cum patre manet.
Siquis inquit me diligit. diliget᷑ a patre
meo: et ego diligam eum: et ueniemꝰ ad
eum ego et pater: et mansionẽ apud eũ
faciemus. Dic michi obsecro heretice ar¬
riane. Unam animã tuam simul habitat
hec trinitas. pater et filius et sp̃c sc̃s: qm̃ et
apłs quia templum dei estis.:⁊ et sp̃s sẽs ha¬
bitat in uobis: An diuersas mansiones in
corde tuo p̃paras trinitati. ut maiorem par¬
tem teneat pat̃ maior ⁊ minorem filius mi¬
nor: inferiorem sp̃c sc̃s inferior: Iam gͦ ñ
habes unũ cor: sed duplum aut triplum.
Nongͦ illic habitat trinitas. Quare: Quia
dictum ẽ: ue duplici corde. Insensate: inep¬
te: fatue: ignis. splendor. et calor. simul
atq inseparabiliter. nec distincte sed equa¬

Expanded text:
cum eo stare noluistis, quia Christum unum esse cum eo stare noluistis, quia Christum unum esse cum Patre non intellexistis: ideo foras existis, quia verbum vitae reliquistis. Non in vobis manet, qui cum Patre aequalis manet. Audi ipsum, quia simul cum Patre manet. Si quis, inquit, me diligit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et veniemus ad eum ego et Pater, et mansionem apud eum faciemus . Dic mihi, obsecro, haeretice ariane, unam animam tuam simul habitat haec Trinitas, Pater et Filius et Spiritus sanctus? Apostolus, quia templum Dei estis, et Spiritus sanctus habitat in vobis ? An diversas mansiones in corde tuo praeparas Trinitati, ut majorem partem teneat Pater major, minorem Filius minor, inferiorem Spiritus sanctus inferior? Jam ergo non habes unum cor, sed duplum, aut triplum. Non ergo illic habitat Trinitas. Quare? Quia dictum est, Vae duplici corde ! Insensate, inepte, fatue: ignis, splendor, et calor simul atque inseparabiliter, nec distincte, sed aequa
Abbreviated transcription (Latin):
Panis quemego dedero: caro mea ẽ. ꝓscłi
uita. Et calicem quem scĩficauero. sanguis
meus ẽ: qui ꝓuobis fundetur in remissio¬
nẽ peccatoꝵ. Suꝑius enim dixerat. nisi
manducaueritis carnẽ filii hominis. et bi¬
beritis sanguinẽ eius: non habebitis uitã
in uobis. Quod uerbum audientes nec in¬
telligentes discipuli: dixerunt. Durus ẽ
hic sermo. Quis eũ potest audire: Et mul¬
ti ex hoc uerbo scandalizati. discesserunt.
Cum uideret autẽ iħc: ait reliquis. Nunqͥd
et uosuultis ire: Tunc petrus qui scãm fi¬
guram portabat ȩccłiȩ: respondit ꝓom¬
nibus. Et ad quem ituri sumus: Uerbũ
uitȩ habes: et dimittimus te: Uidetis
dilectissimi quid sit exire: quid sit ꝑmanere.
Qui exierunt quia uerbum xp̃i non intellexe¬
runt: non iam discipuli. sed heretici reman¬
serunt. Qui ꝑstiterunt: uerbum uitȩ te¬
nuerunt. Agnoscite heretici exitum ur̃m:
quia minorem p̃dicatis xp̃m nr̃m. Et uos

Expanded text:
Panis quem ego dedero, caro mea est pro saeculi Panis quem ego dedero, caro mea est pro saeculi vita: et calix quem sanctificavero, sanguis meus est, qui pro vobis fundetur in remissionem peccatorum. Superius enim dixerat: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis sanguinem ejus, non habebitis vitam in vobis. Quod verbum audientes, nec intelligentes discipuli, dixerunt: Durus est hic sermo; quis eum potest audire? Et multi ex hoc verbo scandalizati discesserunt. Cum videret autem Jesus, ait reliquis: Numquid et vos vultis ire? Tunc Petrus, qui sanctae figuram portabat Ecclesiae, respondit pro omnibus: Et ad quem ituri sumus? Verbum vitae habes, et dimittimus te ? Videtis, dilectissimi, quid sit exire, quid sit permanere. Qui exierunt, quia verbum Christi non intellexerunt, non jam discipuli, sed haeretici remanserunt: qui perstiterunt, verbum vitae tenuerunt. Agnoscite, haeretici, exitum vestrum, quia minorem praedicatis Christum nostrum. Et vos