comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo data sunt aut sup̃mot
aut inuia reucta sunt legata.
aut que partem eius umtar¬
at inꝑtemdimidim minu¬
untanqr is quartam partem
tocius hroitatis aut ampuus
ht̃titiomeh exlegatis que ab
eo reucta sunt irtmnaruceret.

Expanded text:
ab eo data sunt, aut supra aut nulla relicta sint legata, aut quae partem eius dumtaxat in partem dimidiam minuunt, an, quia is quartam partem totius hereditatis aut amplius habet, Titio nihil ex legatis quae ab eo relicta sunt retiner
Abbreviated transcription (Latin):
tutela ad patr̃onos urosq
eorum ꝑtinet que eciam ip̃a tute¬
iaiegitta uociturnm quia
nominatim ea iege derac tute¬
ia caueaturs quis ꝑite accep¬
ta est ꝑ int̾r̾tãtionem acsiũbi:
testato decessissit usserit iẽx
ao patronos liberos ueeor ꝑnñe
crediterunt᷑ uet̾es uoluisse iegoti
eciam tuteras ad cos ꝑmere/ cum
et agnatos quos ad nr̃ditatem
uõcat eos dem et tutores eẽ iuuissit¬

Expanded text:
tutela ad patronos liberosque eorum pertinet; quae et ipsa tutela legitima vocatur, non quia nominatim ea lege de hac tutela cavetur, sed quia proinde accepta est per interpretationem, atque testati decessissent, iusserat lex ad patronos liberosue eorum pertinere, crediderunt ueteres uoluisse legem etiam tutelas ad eos pertinere, quia et agnatos, quos ad hereditatem uocauit, eosdem et tutores esse iuss
Abbreviated transcription (Latin):
nutionem. s ita est siminimai
capitis diminuto int̾ueniat. m¬
natio. sm si maxima .c. dintue
ut puta suitute aucui cognati
et nec qͥui si manuissus fu̾it reci¬
pit cognationem set ec siquis ĩ¬

Expanded text:
nutionem, hoc ita est, si minima capitis deminutio interveniat: mnatio. nam si maxima capitis demut puta servitute alicuius cognati, et ne quidem, si manumissus fuerit, recipit cognationem. sed et si in i
Abbreviated transcription (Latin):
ssit constitũtio que. iꝑtissimei
diffiniuit tunc soium sĩ noua¬
tionem quoc̃ hoc ip̃m int̾ ccͣrx̃te
expressum fu̾it fu̾it ꝙ pp̃ nouati¬
onem prioris obligationisꝯ ue¬
nunt. aicquin manere et pris

Expanded text:
it constitutio, quae apertissime definivit, tunc solum fieri novationem, quotiens hoc ipsum inter contrahentes expressum fuerit quod propter novationem prioris obligationis convenerunt; alioquin manere et pris
Abbreviated transcription (Latin):
possides ue siue toiomaio fecisti
pecumam daistipiuatus est
aullus ang̾uis spoponoit num̃¬
iuis negioius. ⁊dem exliuĩso mi¬
miius negnis int̾rogauit au¬
uum augium quicquit hocdi
uuitur translata in post̾iorem
adeo ut int̾dum ucet post̾ior
stipiuatio mnutił sit̾ tñ prima
nouationis iure toluiturułti
si io ꝙ titio tutetras apũpillo
sñ tutoris auctoritate stipiat᷑
postior obugato niui est ¶ ꝯõ
t̃o uiris est si asuo quisstipiat᷑
fuit. Nm tunt prior ꝑ m̃ obu¬
gatus manet acsi postei mului
stipuuitus fuisset. ¶ Set sieatẽ
p̃sĩt a qua postea stipusisã te
mii nouitio fit siquio i pos¬
tiorem stipiuationem noui
sit. forte si conditio. aut cies
sioditio adiciatur nouationẽ
fi̾sic intrluigi oportet.ut itn
discamus fc̃am nouationem
si cõdito exut̾it. uioqum si cefe¬
cit durat prior obligo. ¶ Set cũ¬

Expanded text:
possideresve dolove malo fecisti,pecuniam dari stipulatus est Aulus Agerius, spopondit Numerius Negidius. ’ item e diverso Numerius Negidius interrogavit Aulum Ageriumllitur translata in posteriorem, adeo ut interdum, licet posterior stipulatio inutilis sit, tamen prima novationis iure tollatur: veluti si id quod Titio tu debebas a pupillo sine tutoris auctoritate stipulatuposterior obligatio nulla est. non idem iuris est, si a servo quis stipulatus fuerit: nam tunc prior proinde obligatus manet ac si postea nullus stipulatus fuisset. sed si eadem persona sit a qua postea stipuleris, ita demum novatio fit, si quid in posteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut diessi condicio adiciatur, nouationem fieri, sic intellegi oportet, ut ita dicamus factam nouationem, si condicio extiterit; alioquin si defecerit, durat prior obligatio. sed u
Abbreviated transcription (Latin):
lectione aꝑtius cognosce. ¶ hoc
amplius hecobligationes q̃ ex
conseñsu ccͣhuntur cͣria uolun¬
tate dissouiuuntur. Namsi ticu
et seius int̾seꝯsenserunt ut fun¬
oum tuscuumiemptum se¬

Expanded text:
lectione apertius cognoscere. Hoc amplius eae obligationes, quae consensu contrahuntur, contraria voluntate dissolvuntur. nam si Titius et Seius inter se consenserunt ut fundum Tusculanum emptum Se
Abbreviated transcription (Latin):
m ꝑtem cebiti acceptuatio fi
potest. ¶ Est aũt ꝓdita scipulã¬
tio que iuulgo ao quiuana a¬
pplłatur. ꝑ qnstipulationẽ
ꝯtingit ut omniu rr̾ obligo
instipulonem dectucaturet
ea ꝑacceptuationem touatur
stipuatõ .n. aquiliana nouat
ommnes obuigationes. et agauo
aquiuo ita ꝯpositã est. quicꝗd

Expanded text:
atio fieri potest. Est prodita stipulatio, quae vulgo Aquiliana appellatur, per quam stipulationem contingit ut omnium rerum obligatio in stipulationem deducatur et ea per acceptilationem tollatur. stipulatio enim Aquiliana novat omnes obligationes et a Gallo Aquilio ita composita est: ‘ quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsenciente creditore aliut pau
alio soluẽte sũ sciẽte debitore ip̃o sũ¬
ignorante uł inuito sołũtio fi¬
at. ¶Item si reus soluit ⁊ in ꝗ
s eciam reus. ¶ tem ꝑ accepti¬
lationem touitur obugatio
est aut acceptiat̾o imagm̾ari

Expanded text:
nsentiente creditore aliud pro alio solvente, sive sciente debitore sive ignorante vel invito solutio fiat. item si reus solverit, etiased etiam reus. Item per acceptilationem tollitur obligatio. e
Abbreviated transcription (Latin):
rtificos arcium breui subdito
gulas nuutatos morantes artific̾.¬
abumusis muinib uacare
p̾cipimiis si quio edi scẽdis arti¬
b ortiñ sunt aꝯmodant̾. quo ma¬
gis cupiant ip̃i ꝑiciores fi et suoc
tos applłant strugtores .i. edifica¬
tores cucoros ligm musariidea¬
tas appuant. argentarii barbari
aurifices iutrarii plinutarii specta:¬

Expanded text:
rtifices artium brevi subdito gulas civitates morantes ab universis muneribus vacare praecipimus, si quidem ediscendis artibus otium sit accommodandum, quo magis cupiant et ipsi peritiores fieri et suos vyktas appellant structores  id est aedificatores sculptores ligni musarii deatasc appellant argentarii barbaricaurifices vitrearii plumarii spec
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑid ꝙ desiͣt impletur ponadeo
amabir inpoiitur cãe mensura
et sic scĩmimi maior ecc̃a paulatĩ
debitis lib̾abituralicquinsiquid
defuit quidemꝯpieatur in trodu
minuatur. ¶ tuagͥbeatituto eoꝙ¬
pp̃ sc̃ĩaiiarum ect̾arum utuitatẽ
recte uob̾placuerunt oꝑi effectuiq

Expanded text:
d defuit, impletur, bona et deo amabilis imponitur causae mensura, et sic sanctissima maior ecclesia paulatim debitis liberabitur. Alioquin si quod defuit quidem compleatur introducminuatur. Tua igitur beatitudo esanctissimarum ecclesiarum utilitatem recte nobis placuerunt, operi effectuique
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃a gub̾nationem et expensas s̃
noriñ alium moxextrinsecus in¬
troduci s ⁊ sidetare quanta est tt̃
m̾suri ibitem nũst̾incum reu̾¬
inremcdio ipõrestituãtur. ¶ Sĩ
uo diminuta multitudo ẽ necc̃i¬
tas sit nec desit status alium ꝓm
oriente introduci dicum⁊ sid̾are
reatitudinem tuam siauisẽma

Expanded text:
esia gubernationem et expensas susnon alium mox extrinsecus introduci, sed considerare. quanta est tunc mensura ibidem ministrantium rein semet ipso restituatur. Si vero deminuta multitudo est, ut necessitas sit, ne desit statutus, alium pro moriente introduci clericum, considerare beatitudinem tuam, si quis est in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ altius tris aut sororis p̾mortuor
fuii uoc abunturadhr̃ditatẽ isti
cum depr̃e et matre mascuł et fe¬
minis et qͣntic̾q fu̾int tãtã ex
hr̃ditate ꝑcipient portionem an¬

Expanded text:
t alterius fratris aut sororis praemortuorum filii, vocabuntur ad hereditatem isti cum de patre et matre thiis masculis et feminis, et quanticumque fuerint, tantam ex hereditate portionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ̃m copulantur et sũ sue pot̾ati
seu potestate sũt ci succecdunt
Reliquum est ut t̾cium orom¬
em dec̾nanus ꝙ uocant exlat̾e
et magnatos et cognatos diui¬
aunt ut in hac ꝑte lisposita un

Expanded text:
m copulantur, et sive suae potestatis seu sub potestate fuerit cui succedunt. Reliquum est ut tertium ordinem decernamus, qui vocatur ex latere et in agnates cognatosque dividitur, ut et hac parte disposit
Abbreviated transcription (Latin):
limas p̃s et liu̾sas leges u¬
et̾io temporib ꝓlatis ĩue¬
mentes ꝑ qͣs ñ iuste cliffencia ⁊¬
ab intestato successiones in t̾co¬
guatos ex mascuł et feminis ĩ¬

Expanded text:
imas et diversas leges veteribus temporibus prolatas invenientes, per quas non iuste differentia ab intestato successionis inter cognatos ex masculis et feminis in
Abbreviated transcription (Latin):
scum filus et nͣlib exp̃mortuo
filio aut filia nepotes uocare sã¬
cimus nulla introducenda dif¬
fr̃a seu masculi sũ femĩe sunt et
sũ exmasculoꝵ seu feminar ꝓle
cescenciunt sũ sue põt̾atis susb̃¬

Expanded text:
sed cum filiis et filiabus ex praemortuo filio aut filia nepotes vocari sancimus, nulla. introducenda differentia sive masculi seu feminae sint, et sive ex masculorum seu feminarum prole descendant, sive suae potestatis s
Abbreviated transcription (Latin):
xlibꝵ. iuriunacum offito suoni¬
uictibitur.cicratissimo nr̃otanda
crario erecutores autem p̾sim̾tes
offreonmino admonitionẽ. ib ip¬
nuncupantur.penas artentes p¬
assuriet exictionem iiuam tece¬

Expanded text:
 auri una cum officio suo multabitur, sacratissimo nostro danda aerario. Exsecutores aut praesumentes offerre omnino admonitionem, ab ipnuncupantur: poenas competentes passuri, exactionem nullam de
Abbreviated transcription (Latin):
monachis. aut assist̾iis ciuuesu¬
dices int̾peuant. at iui mittunt
executores p̾sum̃ites accede intrai
loca fc̃i et monachos trareitq in
eis quenuitentur.et hiuc iniu¬

Expanded text:
monachis aut ascetriis, civiles judices interpellant. At illi mittunt exsecutores praesumentes accedere intra loca sancta, et monachos trahere, atqueas quae non videntur. Et hinc inju
Abbreviated transcription (Latin):
numiandos inuenũtur pontice
u̾o et tracie dioceseos pisim et
ꝓsuolibitu ex omni multitudĩe
eligendo ꝵ adiutoꝵ tribuatur fa
bulicamstrum̃ta ñsolũ adnicori¬
buerum eciam ꝓuinae iuius
deã disponrtractatori ĩspiciẽdro
idem ꝙ subscripendi anor quco¬

Expanded text:
numerandos inveniuntur, Ponticae vero et Thracicae dioeceseos passim et pro suo libitu ex omni multitudine eligendorum adiutorum tribuatur facblica instrumenta non solum adiutori, verum etiam provinciae illius de qua disponitur tractatori inspiciendi itidemque subscribendi, aliorum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ta oniꝯcussione soluendumi eũ
autem qui hanc forͣm ausus fu̾it
in quinare qntitatem inaua su¬
am callicditater. excu̾it induplũ
ieomte ubenius et quicquid exp̃¬
dicea ratione excreu̾it ad cumulũ
eiusdem auriquantitatis et frum̃¬
tarii tituli firimt̾ redundare leg̾¬
q ĩ tenorem eneis tabuł ĩciõi mp̃

Expanded text:
concussione solvendum. Eum autem, qui hanc formam ausus fuerit inquinare, quantitatem, in qua suam calliditatem exercuerit, in duplum redhibere iubemus, et quidquid ex praedicta ratione adcreverit, ad cumulum eiusdem auri quantitatis et frumentarii tituli fomitem redundare, legisque huius tenorem aeneis tabulis inci
Abbreviated transcription (Latin):
penitus p̾reatur s m̃tes̾ canõutãs
mancipib ꝯ signetur annonam
pane cocto domibꝰ exhibenda itaeĩ
debet canõ ab inclite memiorie cõ¬
stantino p̾stitis nec ii aauo pieta¬
tis meẽ theotosio auo auctus expẽ
annona tribuuntur ad u̾sus ali¬
os teputata cognoscanturem sibi
depublicot̾m̾e que aliis uendert
potuissent.
mpͣ.. Nuristatuta quantitatis
adcoemptionem frum̾tarian⁊ sit
ꝑpetuo dedicata necliceat quana¬

Expanded text:
penitus praebeatur, sed integer canon mancipibus consignetur, annona in pane cocto domibus exhibenda. Ita enim debet canon ab inclytae memoriae Constantino praestitutus nec non a divo pietatis meae avo auctus expendi, annona tribuitur, ad usus alios deputato cogentur sibi de publico emere quae aliis vendere potuissent. pu. Auri statuta quantitas ad coemptionem frumentariam sit perpetuo dedicata, nec liceat cu
Abbreviated transcription (Latin):
unde ñ soiũ ustaaut fractas
etiam scissa et collisa et effusa
uinũ aut oieum mmiscu̾it
sicut exprino capite ita dem
quisq tenetur si toio aut cul¬
pã eius romo aut quadrupes
occisus. occisa uefuit. ita cxrx
capite excolo aut culpa et de
plim u̾bum adiectum fuis
qui auo m en dampnũ ced̾it. E¬

Expanded text:
unde non solum usta aut fracta, sed etiam scissa et collisa et effusa vinum aut oleum id immiserit sicut ex primo capite ita demum quisque tenetur, si dolo aut culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo aut culpa de 'plurimi' uerbum adiectum essetque alio m
Abbreviated transcription (Latin):
quam ex cuipa quisq nac iege
tenetur. Itaqsiquis dum ia¬
culis lucit uł ex̾citaturtranse¬
untem sium turm tͣiec̾it o¬
mtingintur. namsiitamili¬
aomisit cuipe reus est. ¶ Idem
iuris est te miute si malio loco
q̃m qui excitandis militibrte¬
stinatus est it aomisit. ¶ Item̃
si puͣtator exirbore teiectõ ramo
suum tuum transeuntem oc¬
cid̾it. siꝓpeuiam pubucĩ aũ ui¬
inteiugit si seorsum auia for¬
te ur in meoio funtocederat. iz
ñ p̃ciam̃au̾it.quia eo loconuui
extrineo ius fu̾at u̾s anoi ¶ pre¬
t̾ea si medicus qui suum tiuĩ
secuit deuquent cutatom. atq
obid mortuus fu̾it seruuf cui¬
pe ius est. ¶ Imꝑ̃icia quoq cu¬
ipe adiuatur. uiti si medicus

Expanded text:
 ex culpa quisque hac lege tenetur. Itaque si quis, dum iaculis ludit vel exercitatur, transeuntem servum tuum traiecerit, distinguitur. nam si id a miliadmisit, culpae reus est. idem iuris est de milite, si is in alio loco quam qui exercitandis militibus destinatus est, id admisit. Item si putator ex arbore deiecto ramo servum tuum transeuntem occiderit, si prope viam publicam aut viitur, si seorsum a via forte vel in medio fundo caedebat, licet non praeclamavit, quia eo loco nulli extraneo ius fuerat versandi. Praeterea si medicus, qui servum tuum secuit, dereliquerit curationem atque ob id mortuus fuerit servus, culpae reus est. Imperitia quoque culpae adnumeratur, veluti si medicus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiciam recine ñ potunit. si siuis
tuus opp̾ssus fu̾it᷑ culpe reus est
mulio. setet si ppͥmfim̃itatẽ
firmior retinere eas potuisset.
eque culpetenetur eatemq
piacuerunt de eo quoq quic
equo uehetur ipetu eius au
propt̾ infimtatem.aut p̃p
imꝑiciam suam ietincirnõ
potiit. ¶hus aũt u̾ois iegis¬

Expanded text:
itiam retinere non potuerit, si servus tuus oppressus fuerit, culpae reus est mulio. sed et si propter infirmitatem firmior retinere potuisset, aeque culpae tenetur. eadem placuerunt de eo quoque, cum equo veheretur, impetum eius aut propter infirmitatem aut propter imperitiam suam retinere non potuerit. H
Abbreviated transcription (Latin):
nib ꝓpriis siqua ao u̾sus quosc̾q
exsins crͣtib debitores ⁊ petes ibier
iure credid̾int itautadu̾sus cos
quos siui obnoxios asseuerint
lẽgib et iudicils exꝑumd̃ eẽ cog¬
noscunt

Expanded text:
nibus propriis, si quas adversus quoscumque ex suis contractibus debitores conpetere sibi ex iure crediderint, ita ut adversus eos, quos sibi obnoxios adseverant, legibus et iudiciis experiendum esse cognoscant
Abbreviated transcription (Latin):
exbonis actora prinapni loco ad
exãctõnem fuerãt destinati inde¬
finita fiscali sat̾fut p̾qm eos si
solid̾ debitum exsolutũ ñ sit. nõi
curitatẽ ĩdẽpintatis ꝯsecutus ñ fut
eciamuos ad restituẽda fiscalia de

Expanded text:
 principali loco ad exactionem fuerant destinati, indemnitati fiscali satisfiat, postque eos, si solidum debitum exsolutum non sit, nomicuritatem indemnitatis consecutus non fuerit, etiam vos ad restituenda fiscalia de
Abbreviated transcription (Latin):
aliena sit post restitutionem
ctestimationẽ eiustemrei prã¬
reb que rapi possunt ꝯstituti¬
ones optinecensuertꝰ in mua¬
mines se abstinenit. ¶ Intꝰ
accõne ñ utiq expectatur rem
sit. locum haccõ nacebit. quare
siue ꝯmodata siue iocata siũ¬

Expanded text:
aliena sit, post rei restitutionem etiam aestimationem eiusdem rei praerebus, quae rapi possunt, constitutiones optinere censuerumines abstineant. In hac actione non utique exspectatur rem sit, locum haec actio habebit. quare sive commodata sive locata si
Abbreviated transcription (Latin):
sicut maccõem furti mãmfes¬
tidirimuss in quioruplo mẽ
et rri ꝑsecutio. ut pena tripli sit.
siued prerendatur raptorm
u̾o deuctosiue ñ. ridicutum.n.
xͥpit qmͣqui clam amouet¬
errore incluctus suam iemẽe
eo animo rapu̾it ꝙi comino
ab soluiteret. cui .s. cõueniens
est nec fintitem eum qui eotẽ
nec animo rapuit. ¶set nẽ ou
exceant auariciam meliusoi¬

Expanded text:
sicut in actione furti manifesti diximus: sed in quadruplo inest et rei persecutio, ut poena tripli sit, sive comprehendatur raptor in ipso delicto sive non. ridiculum est rapit quam qui clam amoveterrore inductus, suam rem eo animo rapuit quasi domino absolvi debet. cui scilicet conveniens est nec furti teneri eum qui eodem hoc animo rapuit. sed ne, dum exerceant avaritiam: melius di
Abbreviated transcription (Latin):
scipuletur. clausina erit niꝰ ad¬
icienda.si adu̾suea fc̃m erit si
ueꝙ ita fcm ñ erit: tunc pene

Expanded text:
stipuletur, clausula erit huiusmodi adicienda: ‘ si adversus ea factum erit sive quid ita factum non erit, tunc poe
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tum quo ꝓmissor utatur
ad pecumam cartagine dan¬
oam. et ideo siquis ita rome
stipuletur. hodie catiginei
dare spondes. mutir erit stipło
cumi in possibł est reꝓm̃issio.

Expanded text:
niectum, quo promissor utatur ad pecuniam Carthagine dandam. et ideo si quis ita Romae stipuletur ‘ hodie Carthagine dare spondes? ’ inutilis erit stipulatio, cum impossibilis sit repromissio.
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it et militem ec̃ int̾cuctum
ꝯmeatu aimisit eo tp̃r quobar¬
baroꝵ incursio extit̾it et tuncc̃
p̾sẽtes incastris atq ap̃signai
militesẽe depeant quisãmabf¬
u̾it capite uencucetur.

Expanded text:
fuerit et militem contra interdictum commeatu dimiserit eo tempore, in quo barbarorum incursio extiterit, et tunc, cum praesentes in castris atque apud signa milites esse debeant, quisquam afuerit, capite vindicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
comitis errarii pͥuati ap̃ aliꝗ̃ ⁊ dom̾au¬
fu̾nt uł iamcludum sunt colg̾te¬
locata ad alium transfr̾ippetuari¬
um non oportet aꝑte enmiħ defi¬
minus clicto ut appetuario nũꝙ̃
allegabiturao quiescet et ip̃e dep¬
prio cent̾ libras auriet alias cẽtũ
fisci uirib palatinum infrecoga¬
ꝑpetuarius sit securus et intelli¬
git neq a se n apost̾is suis ułhis
ad quos eares uł succe ssione uł
donatione siue uenclitione uł qͦi¬
aliotitulo ꝑuenit siue aliquado

Expanded text:
comitis aerarii privati apud aliquem fuerint vel iam dudum sunt collocata, ad alium transferri perpetuarium non oportet. Aperte enim definimus hoc edicto, ut a perpetuario numquaadlegabitur, adquiescet, et ipse de proprio centum libras auri et alias centum fisci viribus palatinum inferre cogaperpetuarius securus sit et intellegat neque a se neque a posteris suis vel his, ad quos ea res vel successione vel donatione sive venditione vel quolibet titulo pervenit sive aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
moniti intra biẽmum nus eĩs. au¬
aue neglex̾int et ỹ fu̾it tempus e¬
lapsum p̾iudicium noceat eateñ
cognituris ut nauicularia pp̃uci
uninudicis ad soluto meoum¬
amissionem legitłimo aunitaxit
tempore cogiitio petebaturuitex
cogitur infre resiauamu̾o officiũ
eius exsouit.

Expanded text:
moniti intra biennium has causas audire neglexerint, et hoc fuerit tempus elapsum, praeiudicium noceat eatenus cognitori, ut naviculario propter vitium iudicis absoluto mediamtempore cognitio petebatur, iudex cogatur inferre, residuam vero officium eius exsolvat.
Abbreviated transcription (Latin):
mxxtum ꝙ dameieciam milita¬
re officium ꝙ qñiprius et duxin
utraq harum ꝓui̾cia fu̾it nec̃cie
soli sedi tue et głiosissimo questo¬
ri trate appͦnũ examinationem
ced̾e quoq et clem̃ciuis tuo offitio
ut hus qui sr̃hagunturminist̃¬
rent undesiue aliquio factumẽ

Expanded text:
xtum quoddam ei etiam militare officium, quoniam prius et dux in utraque harum provincia fuit, necessarsoli sedi tuae et gloriosissimo quaestori tradere appellationum examinationem, cedere quoque et elementius tuo officio, ut his, quae super hoc aguntur, ministrent. Vnde si quid factum est
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ambob inst̾ et nob̾ et recte se
ħr̃e iusum est nob̾ souimofficiũ
tue celsitudinis talib ministrat
cemate sacri ad uitorii dicantur
ulum respiciebat solumet ibi ap
entem et mittentem litem hicẜ
saciminãm ꝯstitutũ mordie si
cri auditorii eam exanmari p̃sẽte
quoq gliosissimo nr̃o questore et
parit audiente negotum solooffi¬
pridem iuite quedam cãe mo¬

Expanded text:
ambobus, insuper et nobis, et recte se habere visum est nobis, solum officium tuae celsitudinis talibus ministrarschemate sacri auditorii dicantur ulum respiciebat solum, et ibi aente et mittente litem hic, scri auditorii eam examinari, praesente quoque gloriosissimo nostro quaestore et pariter audiente negotium, solo offipridem multae quaedam mo
Abbreviated transcription (Latin):
ceisitudinem qm̃ ad gliosissimu
misimus auestorem. qr uo plinia
fcã ẽ dubitatõ deministrantibus
t̾ium qui u̾o ex secetue sunt celsi¬
tudnus maxime dicerent se ledi
simulatoscemate nequaquam
aclarissinns ꝓuniciarum uidic¬
bus ueniũt. adsolitum iudiciũ¬
tuum sicut prius erat dum ĩdiui
sacri adiutorii nego̾ moto etꝑit̾
tis totum smet applicarentꝯ g̾¬
gatisq et ap̃ tuan⁊ celsitudmem
et guosissimum nr̃uiauestorẽ
sepius in hiis qui cxcatris scrimis
entem ħmaubitare placuit sce¬
ma tuo ⁊pet̾e cingło hxc iõ eciam
ĩa uob aliqñ pontis ixcest heiles¬
ponto⁊ ponto polemanico nani
et illic cuob ⁊stitutis prius uidi¬
rico etiam ip̃m spectabiliumi di¬
gnitate rursus ħ ꝓuenielat et ad
tuum solum modo uidicium f¬
riappͥnum lites oportebat ẜm t̾¬

Expanded text:
d gloriosissimum misimus quaestorem. Quia vero plurima facta est dubitatio de ministrantibus terium, qui vero ex sede tuae sunt celsitudinis, maxime dicerent se laedi, si mutato schemate nequaquam a clarissimis provinciarum iudicibus veniunt ad solum tuum iudicium sicut prius erat, dum in divsacri auditorii negotio moto et pariter artis totum sibimet applicarent, congregatisque et apud tuam celsitudinem et gloriosissimum nostrum quaestorem saepius et his, qui ex sacris scriniis ubitate placuit schema tuo competere cingulo. Hoc idem etiam in duobus aliquando Pontis, hoc est Helenoponto et Ponto Polemoniaco: nam et illic duobus constitutis prius iudirato etiam ipso spectabilium dignitate, rursus hoc proveniebat et ad tuum solummodo iudicium ferri appellationum lites oportebat,
Abbreviated transcription (Latin):
publici facultas concessaest quile¬
gatidedui̾sis gentib ad nram cie¬
ceputatum ux ꝑ souicit ticnem
uł obreptionem subtrarx audat
.x. libras argenti pene noĩe retoemii

Expanded text:
publici facultas concessa est, qui legati de diversis gentibus ad nostram cledeputatum vel per sollicitationem vel per receptionem subtrahere audeat, decem libras argenti poenae n
Abbreviated transcription (Latin):
ces etturosos inisabił remoueat᷑
iniuna scientib cumctis ut si obs¬
uatañ fu̾it nr̃a sanctio ñ solum
dampnaresartire uerum etiam no¬
tani et multam qui neglex̾it sb̃¬
ire cogetur.

Expanded text:
ces et curiosos miserabilis removeatur iniuria, scientibus cunctis, quod, si observata non fuerit nostra sanctio, non solum damna resarcire, verum etiam notam et multam qui neglexerit subire cogetur.
Abbreviated transcription (Latin):
adusario suo cogat᷑or. ¶Ex qb¬
dam iudicus ꝯdempnati ig¬
bonor raptor in iuriarum de
dolo ⁊tem tuteie. mandati ce¬
poĩti. directis ñ ccͣus accõnipus
item ꝑ sotio queab utraq ꝑte
chuecta est. et ob id ouilibr exso

Expanded text:
sario suo cogatur. Ex quibusdam iudiciis damnati igbonorum raptorum, iniuriarum, de dolo, item tutelae, mandati, depositi, directis non contrariis actionibus, item pro socio, quae ab utraque parte directa est, et ob id quilibet ex so
Abbreviated transcription (Latin):
aut de tolo ñ solum oampni¬
ti nocangix ignomima set
ecim ractĩ et iecce. ¶ plirrim¬
um emintest utrumerte᷑¬
ucco aliquis. an excontractu.
teritorsit. ¶ Omnũ uĩt accd¬
nm mitituenoari prinꝰ¬
cipͥum ab ea ꝑnte edc̃i ꝓficisci¬
est .i. ad eum uocandus est ꝗ ĩ
tcurussit. qua ꝑte p̾cor parẽti¬
bet promis.Item ub̃isq pa¬

Expanded text:
n solum damnati notantur ignominia, sed etiam pacti: et recte; plurimum enim interest, utrum ex delicto aliquis an ex contractu debitor sit. Omnium autem actionum instituendarum principium ab ea parte edicti proficisciest, id est ad eum vocandus est qui ius dicturus sit. qua parte praetor parentibus et patronis, item li
Abbreviated transcription (Latin):
appiłone ñ souim scuta. et gla¬
dios et gaieas sĩgcari inteiugi¬
simplcia sunt. aut dup̃p̃licia
simpucia sunt uiti iauib
alt̾ accoralt̾ reus est. qualia
sunt omnia restitutoria au
exribitoria. Namq actor est
qui desiterat aut exhibi.aut
aua simplicia sunt. alia dup
fi̾. Nam actor est quicesiterat
ne quio fiat. reus qui alitiuo
facere conatur. ¶ Auplicia sũt
uiti uti possidetũ int̾dcm. et
utr̃õbi. Iõ. aũt duplicia uocan¬
tur. quia par utriusquti gat¬
orismmiis ꝯ ditio est. nec quis¬
qͣm p̾cipue reus .uraccor intel¬
ugiturs et et unusquisq ta
rei aͣm actoris ꝑtem sustinet.i.¬

Expanded text:
atione non solum scuta et gladios et galeas significari intellegiod aut simplicia sunt aut duplicia. simplicia sunt, in quibus alter actor, alter reus est: qualia sunt omnia restitutoria aut exhibitoria: namque actor est qui desiderat aut exhiberi aut alia simplicia sunt, alia duplliquid fieri nam actor est qui desiderat, ne quid fiat, reus qui aliquid facere conatur. 160 Duplicia sunt uelut VTI POSSIDETIS interdictum et VTRVBI. ideo autem duplicia uocantur, quod par utriusque litigatoris in his condicio est, nec quisquam praecipue reus uel actor intellegitur, sed unusquisque tam rei quam actoris partes sustinet
Abbreviated transcription (Latin):
cxnr̾a ꝯstitutione dẽftur. ¶N
reus r̃. aut̃ suis auegatiomĩs
utiturnsi pr̾ius uirau̾it qd
putans se bona instancia utiacs
inficiantes ex quibdam cãis
uiti si dampni muirie aut
legatoꝵ iccis uen̾abilib relic

Expanded text:
constitutione defertur: nam reus non aliter suis allegationibus utitur, nisi prius iuraverit, quod putans se bona instantia uti ad infitiantes ex quibusdam causis veluti si damni iniuriae aut legatorum locis venerabilibus relic
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Namerhis cãisetains oiubus¬
dam siue quis negat siue ꝯfi¬
teatur plꝰ q̃m simpli est acco.
a corcetur. namecumactor ꝑ
calumpnia iurare cogetur er
nr̃a ꝯ stitutione ũtriusq eciã
ꝑtis aouocatiui siurandum⁊

Expanded text:
 nam ex his causis et aliis quibusdam, siue quis neget siue fateatur, pluris quam simpli est actio. a coercetur: nam etiam actor pro calumnia iurare cogitur ex nostra constitutione. utriusque etiam partis advocati iusiurandum
Abbreviated transcription (Latin):
est. ¶ Eoq utitur dominusf¬
undi dereo cõioniquas is pro
n̾cede fundi ꝑignori futuras
ꝑte depprĩẽtate alicius reio¬
ñ pot̃est retitoris acco ĩstitui.
quia cũuł et naturir ratio fa¬
cit ut auus possiceat aiuis a
possitendente petat. et quia
ens existitit ꝯtentio de ip̃a po¬
ssone. ¶ Cõmodunnaut pos¬
sitendi meo estq ꝗ eciansi ei¬
et si moco actor ñ potu̾it suã
ẽẽ ꝓbareiemanet suo sõco pos

Expanded text:
est, eoque utitur dominus fundi de rebus coloni quas is pro mercedibus fundi pignori futuras parte de proprietate alicuius rei conon potest petitoria actio institui, quia et civilis et naturalis ratio facit ut alius possideat, alius a possidente petat. et quia ens existit contentio de ipsa possessione. commodum autem possidendi in eo est, quod, etiamsi eiet, si modo actor non potuerit suam esse probare, remanet suo loco pos
Abbreviated transcription (Latin):
Nam utriusq int̾tci potestaᷤ
ationis temporeoᷤ tinct. ¶ pos¬
is eius iuiri sb̾iectus ñ sit. qua¬
uis est cõionus et in quilmus
¶ꝓcos auoq ap̃ quos teposuit
quis aut quib ꝯmodauit. ip̃e

Expanded text:
nam utriusque interdicti potestas, ationis tempore detinet. Posis eius iuri subiectus non sit, qualis est colonus et inquilinus: per eos quoque apud quos deposuerit quis aut quibus commodaverit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
poͬssõri possõnem eorum que
ꝓpossore posidet exea nrditate
aut cum iuret eiqui uite pos¬
sõne fũnioi deiectussi t. restitu
possõnem. ¶ Ermbitoria sũtꝰ
ꝑ que iret exhib̾i. ułtieum
cius denb̾tãte agram: aut li

Expanded text:
ssessori possessionem eorum quae pro possessore possidet ex ea hereditate, aut cum iubet ei qui vi possessione fundi deiectus sit restitui possessionem. exhibitoria sunt per quae iubet exhiberi, veluti eum cuius de libertate agitur, aut li
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o marinactus luctandianime
disced̾e uiteturadnus que dereda
currente ñ m teigentib amĩsñ

Expanded text:
ipso mari nactus lucrandi animo discedere videntur ab his quae de rheda currente, non intellegentibus domin
Abbreviated transcription (Latin):
eiuus teminat̾ie p̾stitit. Sitame
auẽnampurp̃uramquis int̾u¬
it suo uestim̃ toucet p̾tiosior est
purpura accessionis uice ceclit
uestimto et quidñs fu̾at purp¬
uendicari ñ possunt. ꝯdicitũ a
furib et a quib tam alus pos¬
sessior̃ ib possunt. ¶ sĩduor
se sint. totum io corpus ꝙ ex ꝯfu¬
sione fitutriusq ꝯũe est uełi
siqui uina sua ꝯfud̾intaũ mas¬
sas argenti ułaur ꝯflau̾int.
Set si quĩse mat̾ie sint. et ob id ꝓ¬
pria spes fcã sit. ut forte eruinor
et melle mulsum. aut ex arg̾n¬

Expanded text:
eiusdem materiae praestavit. Si tamen alienam purpuram quis intexuit suo vestimento, licet pretiosior est purpura, accessionis vice cedit vestimento: et qui dominus fuit purpvindicari non possint, condici tamen a furibus et a quibusdam aliis possessoribus possunt. Si duorum sae sint, totum id corpus quod ex confusione fit utriusque commune est, veluti si qui vina sua confuderint aut massas argenti vel auri conflaverint. sed si diversae materiae sint et ob id propria species facta sit, forte ex vino et melle mulsum aut ex au
Abbreviated transcription (Latin):
coħ̾cetur. cum gͦ euãsit custctiã
tuam et in naturalem ub̃tãtẽ
sereceperit. tuum eẽ desint etrur¬
sum occupantis fit. ¶ Naturalẽ
autem ub̃tatem recipere. intelłr
cumuł oculos tuos effug̾iturr
ra restiaita uuln̾ata sit ut cãpi
possit statim tua ẽe intułatim:
quib dam enimpiacuit statim
tuam eẽ. et eo usq tuam ind̾ito
ncceam ꝑseꝗuaris. ꝙsidesieris
ꝑsequi. dessne tuam eẽ et rutsus

Expanded text:
coercetur: cum vero evaserit custodiam tuam et in naturalem libertatem se receperit, tuum esse desinit et rursus occupantis fit. naturalem autem libertatem recipere intellegitur, cum vel oculos tuos effugerit vera bestia ita vulnerata sit ut capi possit, statim tua esse intellegatur. quibusdam placuit, statim tuam esse et eo usque tuam videri, donec eam persequaris; quodsi desieris persequi, desinere tuam esse et rursus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Inpecucium fructu eciam fetus
est sicuti iac et pilus et iana. ⁊taq
agni et ediet uituli⁊ sucłr equli¬
nispartus uo anculem fructum̃
ꝓprietatis ptͣmet. absurdum em̃
Autebatur hominem infructu
locum temortuoꝵ capitum erfe¬
tu fructuarius submͣte teretut
et uiuano uisum estet inuine¬
arum demortuatum et arcorũ
locum alias debet substituere.
recte emin coie cebet et qĩ romis p¬

Expanded text:
In pecudum fructu etiam fetus est sicut lac et pilus et lana: itaque agni et haedi et uituli statim plpartus vero ancillae in fructu non oprietatis pertinet: absurdum enim videbatur hominem in fructu locum demortuorum capitum ex fetu fructuarius summittere debet, ut et Iuliano visum est, et in vinearum demortuarum vel arborum locum alias debet substituere. recte enim colere debet et quasi bonus pa
Abbreviated transcription (Latin):
ymagmem possitente. is qui pĩ¬
xit eam pẽt̾at nec soiuat pcumi
tabule pot̾it perceptionem con
mau sumoui. ¶ At sus qui pin¬
xit possideat. ꝯsequens est ut ũti¬
lis accõ dño tabule ad usus eu
sam picture pot̾it ꝑareptionẽ

Expanded text:
imaginem possidente, is qui pinxit eam petat, nec solvat pretium tabulae, poterit per exceptionem doli mali summoveri: at si is qui pinxit possideat, consequens est ut utilis actio domino tabulae adversus eum nsam picturae, poterit per exceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
cius infimdum ractices egiss
autẽ plantequetta coaiescunt
soio ceciunt. eatem ratione fru
m̃ta que sata sunt solo cedẽ in¬
teiugntur. ¶ cetum sic̾ qui in
auieno solo ccłificiu̾it. si ab eodo¬
minus petat edificun tefẽdi
pot̃ꝑ exceptionem toli malism
ea que clixm̃nis. ita euis cemexe¬
eptionis aunlio tutus cẽ pot̾ is
qui in alienum fundum suaĩ
ea que ineclificanturaut auti¬
serũtunitecq si incirtis m̾brãm¬

Expanded text:
cuius in fundum radices egissetautem plantae quae terra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque, quae sata sunt, solo cedere intelleguntur. ceterum sicut is qui in alieno solo aedificaverit si ab eo dominus petat aedificium, defendi potest per exceptionem doli mali, secundum ea quae diximus: ita eiusdem exceptionis auxilio tutus esse potest is qui alienum fundum sua imea quae inaedificantur aut inseruntur: ideoque si in chartis membra
Abbreviated transcription (Latin):
siatitio petas tuos ub os tuas ue
menorinas eẽ mec impensam
scripture souie paratus sic pot̾¬
it seticius defente ꝑ exceptionem
cartarum membrafum ueros¬
sessionem nactus est.si qui :
mauena tabula pmyit quida

Expanded text:
si a Titio petas, tuos libros tuasve membranas esse, nec impensam scripturae solvere paratus sis, poterit se Titius defendere per exceptionem chartarum membranarumve possessionem nanctus est. Si quis in aliena tabula pinxerit, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tellex̾at ꝙ auemii eẽ. ¶ Siticius ã¬
uenam piantam insolosuo pos¬
uit suacrit. ¶ Et exduiso siticius
suam piantã in menii solopo¬
suit. menii plinta erit. simoco
utraq ca̾u radices egit. ¶añꝙͣ
aut racices eg̾it eius ꝑmanet

Expanded text:
e. 3 Si Titius alienam plantam in suo posuerit, ipsius erit: et ex diverso si Titius suam plantam in Maevii solo posuerit, Maevii planta erit, si modo utroque casu radices egerit, antequam autem radices egerit, eius permanet
Abbreviated transcription (Latin):
planequitem in teg̃ra resi pũid¬
eris ingredientem infundum
tuum potest is eum utre ꝓmbe̾
ne ingredatur. ¶ ex̃am queqq
eẽ intligr̃iconec in conspectutuo
est nec difficił eiuis est ꝑsecutio a
noquin occupantis eit. ¶ pauõ¬
nũuo et couimbarim ferma
tura est. nec adrem ꝑtiñet ꝙ ex¬
ꝯsuetudine auoiare et reuoiare
solent. siametapes itemfaciũt
quarum ꝯstat ferameẽnatur¬
am. ¶ eeruos queq ita quic̾e
mansuetoc ñtut insiluas nre¬
et notire soieant. qu̾oꝵ et iporũ
ferimeẽ naturam nemonegat.
myns aut animalib queexcõ¬
suetuame abire et redire solent
tar rogla ꝯpbata est. ut eo usq¬
tua eẽ inteluganturdonecami¬
mum reũtẽdi pantnam si reũt¬
ꝯsuetudinem desierit. ¶S aui¬
narim et anserum ñ est fera
res quos feros appiramus. iteoi
aneres tiriaut ganme tue.iu¬
quocãutũrbatiur tinbate cuo¬

Expanded text:
Plane integra re si provideris ingredientem in fundum tuum, potes eum jure prohibere ne ingrediatur. Examen quoque m intelligitur, donec in conspectu tuo est, nec difficilis ejus persecutio est, alioquin occupantis fit. Pavonum et columbarum fera natura est, nec ad rem pertinet, consuetudine auolare et reuolare solent: nam et apes idem faciunt, quarum constat feram esse naturam: ceruos quoque ita quidam mansuetos habent, ut in siluas eant et redeant, quorum et ipsorum feram esse naturam nemo negat. in his autem animalibus, quae consuetudine abire et redire solent, talis regula tua esse intellegantur, donec animum revertendi habeant: nam si revertconsuetudinem deseruerint. Gallinarum et anserum non est fera res quos feros appellamus. ideoque si anseres tui aut gallinae tuae aliquo casu turbati turbat
Abbreviated transcription (Latin):
cãri. et leges scripiceperunt. ¶ Fre gͥ
restie et uolucres et piscos et omĩa
animauia. que int̾rr et miriceioq
nascuntursimulator abauqno
capta fu̾mt. iure gencium statim
il lius eẽmcpiunt. ꝙ enimaña
mlius estadraturaurationen¬
ł occupanti ꝯceditum. nͥ ĩnt̾ est feris
bestias et uolucres utrum ĩ fũdo

Expanded text:
ari et leges scribi coeperunt. Ferae igitur ari et leges scribi coeperunt. Ferae igitur bestiae et volucres et pisces, id est omnia animalia quae in terra mari caelo nascuntur, simulatque ab aliquo capta fuerint, iure gentium statim illius esse incipiunt: quod enim ante nullius est id naturali ratione occupanti conceditur. nec interest, feras bestias
Abbreviated transcription (Latin):
amum. ¶locus aut inquo sacte
edes edificatesunt. et̃ disrupto e¬
dificatõ ad hucsac̾ iocus manet.
ut et papimanus scripsit.¶Re¬
sua uolimtate facit dum mort¬
uum infeit mmiocum suũ. ¶In
cõuemaũt locum puru nuto
sepulcrum eciam inuitis cet̾is
fructus estapriẽtãrium placet
insi consencienteu sufructuario
locum religiosum ñ face mali¬
enim iccum concedente dñolic
inf̾re et ucet postearatum ñ ra
res uelud mũri et portequotam¬
motodiunnuiris sunt.et itto
nuuius in ronis suntiteo. uĩt
muros scõs dicimus qui apena
capitis ꝯstituta est in eos am ad¬
eas partes quib renas ꝯstitunmꝰ
adu̾sus eos qui ccͣ leges fec̾int sac¬
tiones uocamus ¶ singuior a
hommũ multis modis resfiunt.
quarumd̃ enim retum du̾ium
nanciscutur iure naturaliqui
sicut dixis aꝓpuaturius gẽ¬
cium. quarũd uĩre ciuili. ¶ Com¬
iclius est itaq aue̾tustiori u¬
didit. ⁊ ciuilia enim iura ceperũt
ẽẽ cum et ciuitates ꝯdi.⁊ magr̃at

Expanded text:
ofanum. Locus autem in quo sacre edes edificate sunt, etiam dirupto edificio, adhuc sacer locus manet, ut Papianus scripsit. Resua voluntate facit, dum mortuum infert in locum suum. In communem autem locum purum, invito sepulchrum, etiam invitis ceteris usfructus est proprietarium placet, nisi consentiente usufructuario, locum religiosum non facere. In alienum locum concedente domino licet inferre et licet postea ratum non hares, ueluti muri et portae, quodammodo diuini iuris sunt et ideo nullius in bonis sunt. Ideo autem muros sanctos dicimus, quia pena capitis constituta sit in eos, eas partes quibus poenas constituimus adversus eos qui contra leges fecerint sanctiones vocamus. Singulorum autem hominum multis modis res fiunt: quarundam enim rerum dominium nanciscimur iure naturali, quod, sicut diximus, appellatur ius gentium, quarundam iure civili. commodius est itaque a vetustiore iudidit: civilia enim iura tunc coeperunt esse, cum et civitates condi et magist
Abbreviated transcription (Latin):
eius dñs eẽs tantisꝑ near eam
uendicare quis potest.n ad ex¬
gmimalienum edib suis i¬
mat̾n significitur ex quaedifi¬
edificia rescndi necce sit. ¶ Sẽt
siauqua excã diruptum sit
edifidum. pot̾it matie dñi si n¬

Expanded text:
eius dominus esse: sed tantisper neque vindicare eam potest neque ad exgnum alienum aedibus suis imateria significatur ex qua aedifiaedificia rescindi necesse sit. sed si aliqua ex causa dirutum sit aedificium, poterit materiae
Abbreviated transcription (Latin):
tam ꝯuemens est natirran esͣ¬
tati qm uolunt̾atẽdin uolẽtis
rem suam inałum transfreri
res corrorał res tracui possit. et
⁊ adno tradita alienatur: ¶ tãꝙ̃

Expanded text:
ns est naturali aequitati, quam voluntatem domini, rem suam in alium transferre, sit corporalis res, tradi potest et a domino tradita alienatur. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
si ui fu̾u̾s ꝑtẽ aliꝙ̃ extuop̾diodetraxͥ¬
eam fuim ꝑmanere. ¶piane si
ioñgiore tempore funco ucini
hesent. artores quoꝙ quas secũ
trax̾it in eum fundum radices
eg̾int ex eotempore uit̾ntur ui¬
cinifunto ad q̃uisiteẽe. ¶ M̃iũ¬
ia quemmarinata est ꝙ ãraro
accilit ccupantis fit muius .n.

Expanded text:
tem aliquam ex tuo praedio detraxeeam tuam permanere. plane si longiore tempore fundo vicini haeserit, arboresque quas secum traxerit in eum fundum radices egerint, ex eo tempore videntur vicini fundo adquisitae esse. Insula quae in mari nata est, quod raro accidit, occupantis fit: nullius enim
Abbreviated transcription (Latin):
ninus res̾unt. ¶⁊dem res̾unt ma¬
ritum sueurori curãtorem datũ
extinare seposse. licet se uli m̃im¬
teat. ¶Siqius aũt fłis allegãtiom¬
br excusationem tutele meruit :
ñ est lib̾atus rone tutele. tesus¬

Expanded text:
ipserunt. Idem rescripserunt maritum uxori suae curatorem datum excusare se posse, licet se immisceat. Si quis autem falsis allegationibus excusationem tutelae meruit, non est liberatus onere tutelae. T
Abbreviated transcription (Latin):
an̾ dño quem anm ẽe crecetto
tione aua ue quaubet iustãcã
eque uona fite acceperitnatura¬
li ratione piacuit frũctus quo
et ideo si postea domni sruent
et fundum uendicet destuctio
sedit ñ item concessumestitaq
cum funto ecum fructus licet cõ¬
sumpti sint restitu̾e cogĩtur. i¬
u̾o ad õm ususfructus fundiꝑti¬
net ñ aut̃ fructuum diĩs efficit᷑

Expanded text:
 quem dominum esse crederet, tione aliave qua iusta causa aeque bona fide acceperit: naturali ratione placuit, fructus quos et ideo si postea dominus supervenerit et fundum vindicet, de fructibus ossederit non idem concessum est. itaque cum fundo etiam fructus, licet consumpti sint, cogitur restituere. Is ad quem usus fructus fundi pertinet non aliter fructuum dominus eff
Abbreviated transcription (Latin):
satism offeꝑant remouenlist̃
atuteia. ¶ quia satisdatio ꝓpoĩ¬
tum tutoris maliuolũ ñ mu¬
tat. s duicius gransandi m refa¬
miliari faltatẽmͣ prat susp¬
gens remouendus ñ est quasi

Expanded text:
satis offerent, removendos a tutela, quia satisdatio propositum tutoris malevolum non mutat, sed diutius grassandi in re familiari facultatem praestat. Suspgens, remouendus non est quasi
Abbreviated transcription (Latin):
obtou fimosus est. si õbcul¬
ꝑam ñ eq̃uie. siaut suspectusi
postulatir qũousq cogitio
qr tutorurcura tordecess̾it. ex tm¬
gũitur cogno suspecti. ¶ Si qui
rafutura sunt. dato curatore di¬
strahi iubm̃ gͦut suspectus rem¬
ou̾i pot̾it. quinꝰ prestat auĩnẽta
sset siquis p̾sens negitpp̾ m opi¬
am aumĩta posse decͥm̃. si rec ꝑm̃¬

Expanded text:
olum, famosus est: si ob culpam, non aeque. Si quis autem suspectus postulatur, quoad cognitio que tutor vel curator decesserit, extinguitur cognitio suspecti. Si quis ra futura sunt, dato curatore distrahi iubentur. ergo ut suspectus romoveri poterit qui non praestat alimenta. Sed si quis praesens negat propter inopiam a
Abbreviated transcription (Latin):
hec acretaqua ꝓflũens et mãe et
prec uttora marisnemo gͥ aditꝰ
oĩaet portus pubuca sunt. ⁊tecq
ius piscandi om̃mb oꝑu̾e est
inportu fluminiorq ¶ est aũt
litus mans quatens hrb̃mis
fiuctus marinus excurrit. ¶ri
parum quoq usus pubucus ẽ
et iuris gencium est. sicut ip̃s¬
fluminis ¶Itaq naues ad ea ᷤᷤ
applicare. funes arborib iboina¬
tis reugare ronus anquod in
yns repon̾e cuilib lib̾um est. sic̃
ꝑ ip̾m flumtn nauigares ꝓpri

Expanded text:
haec: aer et aqua profluens et mare et per hoc litora maris. nemo igitur ad litus omnia et portus publica sunt: ideoque ius piscandi omnibus commune est in portibus fluminibusque. Est autem litus maris, quatenus hibernus fluctus maximuparum quoque usus publicus et portus iure gentium est, sicut fluminis. Itaque navem ad eas ripas applicare, funes arboribus ibi natis religare, onus aliquod in his reponere, cuilibet liberum est, sicut per ipsum flumen navigare,
Abbreviated transcription (Latin):
eiuscemͣ ins eit ciuus et mareet
que subiacent mari t̾ra et.irena.
¶Uniu̾sitãtis sunt ñ singuiorim̃
ueuiti que inciuitatib sinitut
thẽatra. stãdia et sm̃nua siq̃ua a¬
na sunt ꝯmunia ciuitatum.
Nuisius ã st̃ res saͤre et reugiosẽ.¬
lius boms est ¶ Sacre sunt. que
rite et ꝑpoñtifices teo consetrate
sunt. ueluti etͣes satre et toña q̃
rite ad ministi̾um cei tecdicata
ꝑnostram ꝯstitutiõnem auẽ. a
et obligar ꝓnibemus excẽpta
cã redemptionis captidrum.Si

Expanded text:
eiusdem iuris esse cuius et mare, et quae subiacent mari terra vel harena. Universitatis sunt, non singulorum, veluti quae in civitatibus sunt theatra, stadia et similia et si qua alia sunt communia civitatium. Nullius autem sunt res sacrae et religiosbonis est. Sacra enim sunt, quae rite, et per pontifices Deo consecrata sunt, veluti aedes sacrae et dona, quae rite ad ministerium Dei consecrata nostram constitutionem alienari et obligari prohibemus, excepta causa redemptionis captivorum. I
Abbreviated transcription (Latin):
descente. ¶datuz au̾tẽ est iusi
remouencli suspectos tutores
dib carum et leg̾ãto ꝓconsul¬
qui suspecti fĩ ñ possunt. ¶ oẽs
equidem tutores possunt fi̾¬

Expanded text:
descendere. Datum est autem ius removendi suspectos tutores dibus earum et legato proconsulqui suspecti fieri possunt. et quidem omnes tutores possun
Abbreviated transcription (Latin):
sint .i. q̃lrcumq tãti tutores finit.
⁊dinum̾atione fcã.xx. milium
diurnoꝵ ⁊ amplius .xxx. dierum.
tutelam aucuius gessit inuitus
curatoe eiusd̾ fĩ ñ ꝯpellitur i tm̃¬

Expanded text:
tutores dati dinumeratione facta viginti millium diurnorum et amplius triginta dierum. tutelam alicuius gessit, invitus curator eiusdem fieri non compellitur, in t
Abbreviated transcription (Latin):
publicecã abee cepenit atuteli
et cura excus. añtur: quatenus rei
publice eã. abst̾. ⁊ int̾eicuratores
icco eoꝵ tantur. ¶ qui si reu̾si fũ¬
intrecipum̃t honus tutele. Ami
aouito tutor ułcuritor yt. excu¬
sare sĩnemo potest. isi forͣte de oĩ

Expanded text:
nt, a tutela et cura excusantur, quatenus rei publicae causa absunt, et interea curator loco eorum datur. qui si reversi fuerint, recipiunt onus tutelae nec adulto tutor vel curator habet, excusare se nemo po
Abbreviated transcription (Latin):
cum. ¶& si post au quod tempus
ad priorem aiuieũ reu̾sum fu̾it
flum̃.rursus nouus alucus cor
eẽ mõpit qui ꝓpe ripam eius ỹ¬
cdia possicent.¶Alia sane cã est̾¬
sicuius totus ag̾mundatus.
fu̾it n enim inundatõ sp̃em
fundi.⁊ mutat. ec obid si reces¬
serit aqua palam est cum fun¬
dumeius ꝑñĩ me cuu fuito
fcã sit dx iliqͣuoqueri solet quis
eor niturali ratione dñssit.ut¬
rum is qui fẽcit. an uepocius
qui mat̾ie dñs fu̾it ut ecce siꝗs

Expanded text:
um. quod si post aliquod temporis ad priorem alueum reuersum fuerit et flumen, rursus nouus alueus eorum esse incipit, qui prope ripam eius praedia possisi cuius totus ager inundatus fuerit. neque enim inundatio speciem fundi commutat et ob id, si recesserit aqua, palam est eum fundum eius manere cuius et fuit. facta sit ab aliquo, quaeri solet, quis eorum naturali ratione dominus sit, utram is qui fecerit, an ille potius qui materiae dominus fuerit: ut ecce si
Abbreviated transcription (Latin):
Nr̃a aut̃ ꝯstitũtione ꝓmibñtur ad
tutelam uł curam aspirare. adeo
ut nec excusatione op fũt. quia
constitutione cauetur ut nec pu¬
pius adiegrttimam tutelam
liccetur.nec adultus cumerat in¬
ciuile eos qui alieno auxilioĩsis
laniuł curam sũbire. ¶Idem. ⁊ ĩ
mĩiee obsuanoum estut nec uo¬
lens ad tutele honus aomĩttatur.
Item rome gram̃atio et rethores
et medici etqui mpatria sua it cx¬
cent etmira numum sunt atute
antertunsationes et de quib dam
ꝓnibetur ¶ qui ã seexcusare uolũt¬

Expanded text:
ra autem constitutione prohibentur ad tutelam vel curam aspirare, adeo ut nec excusatione opus fiat. qua constitutione cavetur, ut nec pupillus ad legitimam tutelam vocetur nec adultus: cum erat incivile, eos qui alieno auxilio in relam vel curam subire. Idem et in milite observandum est, ut nec volens ad tutelae munus admittatur. Item Romae grammatici rhetores et medici et qui in patria sua id exercent et intra numerum sunt, a tuteat excusationes et de quibusdam prohibetur. qui excusare se volunt
Abbreviated transcription (Latin):
patronim ec̃ parcentum uc
ut suspectus remotus fu̾it.
conseques est ut iuteamus ꝗ
possint suspectos postulare. et
sciencum est qĩ publicam ee̾
hanc accc̃em. poceit omnib pa¬
te̾. quĩ immo et muueres aom¬
utuntur exixto qiuoꝵ sem̾i et

Expanded text:
patroni parcendum, licet ut suspectus remotus fuerit. Consequens est, ut videamus, qui possint suspectos postulare. et sciendum est, quasi publicam esse hanc actionem, hoc est omnibus patere. quin immo et mulieres admittuntur ex
Abbreviated transcription (Latin):
t̾isq cuiqͣm eoꝵ tranfe̾n di co¬
sihec anasta maiestas publico
utilitatis gr̃a fi̾uissit qͣuia ho¬
nõris augm̃tum. ñ ambitione
s labore ad unũamq muenit de¬

Expanded text:
isque cuiquam eorum transferendi miisi hoc Augusta maiestas publicae utilitatis gratia fieri iusserit: quia honoris augmentum non ambitione, sed labore ad unumquemque convenit de