comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corde. quod nos dmnintiue corpustu¬
lum possumus appellare: Ipẽ i
alio euuangelista tadeus scribit᷑.
quem ecclesiastica hystoria tradit
missum edessam. ad ab agarũ regẽ
Iudas scariothes uel a uico in quo
ortus est. uel ex tribu ysachar uocu¬
bulum sumpsit. quodã p̃sagio futuri
in condempnationem sui : ꝥlachar
enim int̾pretatur m̾ces ut signifi¬
caretur p̃cium. proditoris quo uendi¬
dit diñ.sicut scriptũs est. appende¬
runt mercedem meam.xxx. argẽ¬
teos. precium quod app̃ciatus summi
ab eis. Mathias qui int̾ apłos sine
cognomiue solus habet᷑. int̾pretat᷑
donatus. ut subaudiat᷑ pro iuda
Iste em̃ ini locum eius electus est.
ab apłis cum peo duobus sors mitte̾t᷑.
Mlarchus excesus mandato utiq
propter eiui angelium altissmi qd̾
p̃ditauit: Iucas ipẽ ꝯsurgens. siue
ipẽ elcuans. eo quod el euauit p̃dita¬
tionẽ euuãgłii post alios: Barna
stella maris. genuit enim
lumen mundi: Sermone aũt syno

Expanded text:
corde, quod nos diminutive corcucorde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edessam ad Abgarum regem. Iudas Iscariotes vel a vico in quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditoris quo vendidit Dominum, sicut scriptum estMarunt mercedem meam, triginta argenteos, pretium quod adpretiatus sum ab eis.' Matthias, qui inter Apostolos sine cognomine solus habetur, interpretatur donatus, ut subaudiatur pro Iuda. Iste enim in locum eius electus est ab Apostolis, cum pro duobus sors mitteretur. Marcus excelsus mandato, utique propter Evangelium Altissimi, quod praedicavit. Lucas ipse consurgens, sive ipse elevans eo quod elevaverit praedicationem Evangelii post alios. Barnabtella maris. Genuit enim lumen mundi. Sermone autem Syro
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝑserunt: Iste est iacobus minor
qui in enuangelio fr̃ dm̃ noiãtur. qr
maria uxor alphei soror fuit matris
dñi. quã mariã cleophe iohes eunãge¬
lista nominauit a peẽ siue a gentili¬
tate familie aut quatũq alia caula
ei nomen imponẽs: Alpbeus autẽ
hebreo sermone in latinũ exp̾nitur
nullesimꝰ siue doctus. Philippus os
lãpidarũ uel os manuũ. Thomas
abyssus uł geminꝰ uñ et grece didimꝰ
dentis aquas uel filiꝰ suspendẽtis me
syrũ est non hebreum. Mlatheus i
hebreo donatus exp̾mit᷑ idem et appel¬
latus leui ex tribu a qua fuit oetus
In latino au̾tem ex oꝑe publitam
nomen aicepit. qr ex publicanis fuit
electus. et in epłatum tͥnslatus.
Rymon cananeul ad distinctionem
symonis petri. de uico gulilee cana.
Ipẽ est qui in alio euuãgelista se̾bit᷑
zelotes. Canda quippe zelus in t̾preta¬
tur Iudas iacobi qui alibi appellat᷑
lebbens figuratum nomẽ habet a

Expanded text:
sumpserunt. Iste est Iacobus minor, sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei soror fuit matris Domini, quam Mariam Cleophae Iohannes evangelista cognominat a patre: sive a gentilitate familiae, aut quacunque alia causa ei nomen imponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latinum exprimitur, millesimus sive doctus. Philippus, os lampadarum vel manuum. Thomas, abyssus, vel geminus, unde et Graece Didymus dentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, non Hebraeum. Matthaeus in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Simon Cananeus ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galileae Cana, Ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur. Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Segregate mͦ barnabana
ꝑ aulũ ad opus quod elegi eos: lamms¬
autẽ sermone paulus a modico dictus
Uñ et ip̃e ait. ego sum mĩnuis om̃ium
dicum: Nam qr modicus factus est
Cephas aut̃ et saulus id̾o mutato
nomine sunt uocati. ut essent etiã
ipõ nomine noui. sicut abrabam et
sata. Andreas frat᷑ pet̾ carne.
et chõheres grã sedm̃ hebrami et himolo¬
giam int̾pretatur decorus. siue resplẽ¬
dens. sermone aũt greco auiro urilis
appellatus est: Iohannes quodam
ua ticimo ex merito nomẽ accepit.
Inc̾pretat᷑ em̃ in quo est grã. uel dm̃
grã. Amplius enĩ eum ceteris apłis
dilexit iħc: Iacobus zebedei a patre
cognominatꝰ quẽ relinquẽs cũ iobãne
uerũ preñ secuti sunt: Hn sunt filii
tontrui qui etiã boanarges ex firmi¬
tate et magnitudine fidei nõĩati sunt
festatur occisus: Iacobus alphei ob
distinctionem prions cognominatus
qui dicit᷑ filius zebedei. sicut iste filius
alphei : Cognomentum g̾ ambo a prẽ

Expanded text:
dicit: Segregate mihi Barnabam, et Saulum ad opus, ad quod elegi eos . Latinautem sermone Paulus a modico dictus; unde et ipse ait: Ego sum minimus dicum. Nam quia modicus factus est,Cephas autem et Saulus ideo mutato nomine sunt vocati, ut essent etiam ipso nomine novi, sicut Abraham et Sarra. Andreas frater Petri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam etymologiam interpretatur decorus, sive respondens; sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. Iohannes quodam vaticinio ex merito nomen accepit. Interpretatur enim, In quo est gratia, vel Domini gratia. Amplius enim eum ceteris Apostolis dilexit Iesus. Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. festatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre
Abbreviated transcription (Latin):
nñsterio et secuitute. Inde seruus dñ
Ilonas int̾pretat᷑ columba siue dolens
Columba pro genitu. qũ niuentze ceti
triduo fuit Dolens uel propt̾ t̾sticiã
quam habuit de salute uimuitarum.
uel propt̾ ederam subito arescentem.
ciuꝰ umbraculo tegebat᷑ cont᷑ solis
ardorem. Ipẽ est tamachi sareptene
indue filius ut iudei affirmant. quem
resuscitauit helyas. matre post ea ad
tatis: Ob hanc tausam ipmĩ puerũ
amathi nocauit: Amathi enĩ ex hebreo
in latinam linguam ueuitatis dicitur.
et ex eo ꝙ uerum helyas lotutus est
ille qui suscitatꝰ est filius nũcupatus
est ueritatis Sacharias memoria dm̃.
Septu ages mio em̃ anno desolationis
templi completo zachariã p̃dicante
memoratꝰ est dñs poprili siu: iussu q
darii teuersus est dei populus. et
re hedificata sunt et urbs et templũ.
Aggens in latinũ festiuꝰ et let resdnat.
Destructũ eñ templum edificandũ

Expanded text:
ministerio et servitute: inde servus Domini. ministerio et servitute: inde servus Domini. Ionas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cuius umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est et Amathi, Sareptanae viduae filius, ut Iudaei adfirmant, quem resuscitavit Helias, matre postea ad tatis.' Ob hanc causam ipsum puerum Amathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Latinam linguam veritas dicitur; et ex eo quod verum Helias locutus est, ille, qui suscitatus est, filius nuncupatus est veritatis. Zacharias memoria Domini. Septuagesimo enim anno desolationis templi conpleto, Zacharia praedicante, memoratus est Dominus populum suum, iussuque Darii reversus est Dei populus, et reaedificatum est et urbs et templum. Aggaeus in Latino festinus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum
Abbreviated transcription (Latin):
uida sublatis ydolis que p̃cedentes
reges conseciuuerant. templum dm̃
pure assisatpuri fitisse moustrat iu
Ioh⁊ dñs os. sie incipiens deo nel fi
di. Hocin eiq uocabulũ resonat eth¬
mo logia nccituo: Amos populus auuil
prophecia eñi eiꝰ ad populum fuit
isel q̃iam amullus erat a domino .et
aregno stirpis dauid Naũ germen¬
suie ꝯsolatoꝵ: Increpat n. ciuita tem
sangunum et post eu̾sionem eiusco¬
solatur syon dicens. ecce suꝑ montes
pedes enuangeli zantis et predicantis
paceni: Abacut amplexans qr uel ex
eo quod amabilis dñi fuit uocatur
amplexatio. uel quod in certamen cũ
Cõminat᷑ .i. lamarie ob caulam lirau¬
lacroꝵ illo mͦ quo de heliu dicit᷑. quis
est iste iuoluens sentencias: Sopho
mas speculum uel archanum dnĩ int̾¬
pretat᷑ utrumq ad prophetam cõ¬
uenit. Ipĩ em̃ sciunt misteria dei:
ita iste legatꝰ ad gences missus iudet
et predicat que proph etali digna sunt

Expanded text:
Iuda, sublatis idolis, quos praecedentes Iuda, sublatis idolis, quos praecedentes reges consecraverant, templum Domini purgasse ac purificasse monstratur. Iohel Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Haec enim eius vocabulum resonat etymologia incerta. Amos populus avulsus. Prophetia enim eius ad populum fuit el avulsus erat a Domino, et a regno stirpis David, clara vocesive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem . 14. HABACUC amplexans, queo quod amabilis Domini est, vocatur amplexatio: vel quod in certamen et lComminatur enim Samariae ob causam simulacrorum illo modo, quo de Eliu dicitur: Quis est iste involvens senias speculum, vel arcanum Domini interpretatur. Utrumque ad prophetam convenit; ipsi enim sciunt mysteria Dei. ita iste legatus ad gentes missus venit et praedicat, quae prophetali digna sunt
Abbreviated transcription (Latin):
futurri presagio accepit. Demq ẽt
multas mrtutes fecit et famẽ pellens
populum a morte saluauit. Nathan
dedit siue dantis. ꝓsaias int̾ pretat᷑
saluator dm̃. Et merito. Saluatorem
enim iniu̾sarum gentium eiꝰq latra¬
menta amplus quã ceteci p̃dicat. Ie¬
remias. Ierennas excelsus dnĩ. pro eo
quod dictũ est ei constitui te suꝑ gentes
it regna. Ie re chiel fortitudo diꝰ:
QDamel iuditium di siue qr in p̃sbiteroꝵ¬
idicio sententiã diuine eximinatiomis
exibuit. dum reꝑta eorum falsitate
susaniã ab inteti libenut. siuie quod
uisiones et sompnia quibus ꝑ signa quedĩ
et eigiata futura monstrbantur
sagati mente dister nens aperuit : ħ
et delideriorum inr appellatꝰ est. qr
paneni desiderii non manducauit. et
uinũ concupiscencie non bibit: Osce
saluator ant saluans. Dũ em̃ irã
dei m populum ist ael ob tͥmen ydola¬
die prophetasset. domui iudee salutẽ
p̃m̃tiauit. propt᷑ quod ezechias rex

Expanded text:
futuri praesagio accepit. Denique et futuri praesagio accepit. Denique et multas virtutes fecit, et famem pellens populum a morte salvavit. 7. NATHAN, dedit, sive dantis. Isaias interpretatur Salvator Domini. Et merito; Salvatorem enim universarum gentium, ejusque sacramenta amplius quam caeteri praedicat. 8. JEREMIAS excelsus Domini, pro eo quod dictum est ei: Constitui te super gentes et regna . 9. EZECHIEL, fortitudo Dei. DANIEL, judicium Dei, sive quia in presbyteroiudicio sententiam divinae examinationis exhibuit, dum reperta eorum falsitate Susannam ab interitu liberavit; sive quod visiones et somnia, quibus per singula quaedam et aenigmata futura monstrabantur, sagaci mente discernens aperuit. Hic et desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit et vinum concupiscentiae non bibit. Ozec salvator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, domui Iudae salutem pronuntiavit. Propter quod Ezechias rex
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aũt a nobis prophete in ueteri tes¬
tamento uidentes appellabant᷑. qr iude¬
bant ea que ceteri non uidebant. et
dita erant. Hinc est quod scͥptũ est
m samuele. eamus ad iudentẽ: hinc
psapas. Uidi inquit dinũ sedentem
suꝑ thronũ excelsum et eleuatum. Et
eechiel aꝑti sunt celi et iudi uisiones
dei. Quorũdam aũt prophetarum
ethimologie nominũ annotande sunt
uocabula em̃ eorum satis ostendunt.
quid m futuris factis dictisq suis pre¬
nũtiassent. Helyas int̾pretatꝰ᷑ dñs
deul. Ex futuri igit᷑ presagiosic nocatꝰ¬
qr dum alt̾ caret ᷑ in sacrifitiõ cum
quadrmgentis sacerdotibus baal inuo¬
sup holocanstum: Quod cum uidisset
onĩs populus. cecidit in faciem suam
etrait. Uñs ipẽ est deus. Ex hac gͦ causa
tale pͥus nomen accepit pro eo quod ꝑ
cum postea cognonerit populus dim̃
propt quod int̾fecit eoldem sacerdotes
nel popt quod achab aduersitatem
toleranit. Helysens domini salus int̾¬
pretat᷑. Uocabulum aut̃ et idem ex

Expanded text:
phetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur: quia videbant ea quae caeteri non videbant, et terio abscondita erant. Hinc est quod scriptum est in Samuele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezechieli aperti sunt coeli, et vidit visiones Dei. Quorumdam autem prophetarum etymologiae nominum annotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt, quid in futuris factis dictisque suis pronuntiassent. Elias interpretatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatuNam cum altercaretur in sacrificio cum quadringentis sacerdotibus Baal, invosuper holocaustum. Quod cum vidisset omnis populus, cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est Deus . Ex hac igitur causa tale prius nomen accepit, pro eo quod per eum postea cognoverit populus Dominum propter quod interfecit eosdem sacerdotes, vel propter quod Achab adversitatem toleravit. 6. ELISAEUS Domini salus interpretatur, vocabulum autem idem ex
Abbreviated transcription (Latin):
haretra sagittarum tris¬
teca a ferendo iacula dicta
sicut et pheretrum. ubi
Corici proprie sunt arcuum tece.
sicut sagittarũ pharetre. Uagina
appellata. co quod in ea mucro uel
gladius bauiletur. Teca ab eo qd̾
aliquid receptum tegat .C. littera
pro.G. posita. Aln a greco nomine
tecam uocari asserunt. quod ibi re¬
ponatur aliquid inde et bibliothe
ca. librorũ repositio dicitur. Dolo¬
nes sunt uagine lignee. intra quas
latet pugio. sub ba̾culi spetie. Do¬
lones autem adolo dicti sunt qd̾ fal¬
lant et decipiant ferro. cũ speciẽ
preferant ligni hos grecus uulgus
greço nomine oxos uocat. id est acu¬
t̾os. Unde et apud medicos acutus
morbus. oxea uocatur. Arcus uoca¬
tus. eo quod arceat aduersarium.
inde arces dñt. a quib arcentur
hostes. Item arcus. ob speciem quod
ex ea fundantur lapides.
d est emictantur. balista
genus tormenti ab enittendo iacu¬
la dicta. bali enĩ grece mitt̾e dicit᷑.
Torquetur enĩ uerbere neruorũ. ⁊

Expanded text:
aretra sagittarum theca, a ferendo iacula dicta;sicut et feretrum, ubi Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina appellata eo quod in ea mucro vel gladius baiuletur. Teca ab eo quod aliquid receptum tegat, C littera pro G posita. Alii Graeco nomine thecam vocari adserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliotca librorum repositio dicitur. 4. Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant, et decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocat, id est, acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. 5. Arcus vocatur, eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicuntur, a quibus arcentur hostes. Item arcus ob speciem, quodex ea fundantur lapides, id est, emittantur. 2. Ballista genus tormenti, ab ela dicta; βαλεῖν enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervorum, et
Abbreviated transcription (Latin):
teria corio intexta. Socti cuiꝰ diminu¬
tiuum socelli appellati m̃ quod sactũ
hẽant. in quo ꝑs plante mitit᷑. Calli¬
cule calige. uel a callo pedũ dicte.uł
quia ligantur. Nam socti non ligan¬
tur. sed tm̃ intͦmittunt᷑. Cernui soc¬
ci sunt sine solo. lingulati. quos nos
foliatos uocamus. Elauati qͣi claui
ati eo quod minutis clauis .i. acutis
solee caligis uinciant᷑. Perones et
culponei ⁊ustica calciam̃ta sunt.

Expanded text:
teriali corio intexta. Socci cuius diminuteriali corio intexta. Socci cuius diminutivum socelli, appellati inde quod soccum habeant, in quo pars plante iniicitur. Caligule, calige, vel a callo pedum dicte, vel quia ligantur: nam socci non ligantur, sed tantum intromittuntur. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati quos nos foliatos vocamus. Clavati dicti, quasi calibati, eo quod minutis clavis id est acutis solee caligis vinciantur. Perones et culponee rustica calciamenta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ta intonanti qr uoce carmina can
taturi. Est .n. caltiamentũ in mo¬
dum crepidarũ quo eroes utebant᷑.
Sed et tale est ut et in dextro et
in leuo ⁊ cõuemant pede. Bare cal¬
ciamentũ comedoꝵ erat. sicut tra¬
gedorum coturm. quos quidã etiã
colones appellant. eo quod ex salice
fierent. Nam greci ut diximus lig¬
nũ cala uocant. Talares calcei
socei sunt qui et iñ noĩati uident᷑
quod era figura sint. ut cotingãt
talũ. sicut subtalares. quod sũb ta¬
lo sint qͣr sub talares. Ostrigilli
sunt qui ꝑ plantas consuci᷑ sunt.
et ex suꝑiori ꝑte corrigia. t̾hitur
ut constringant᷑ uñ et noĩant᷑.
factas. et ꝙͣuis nt̃ ex alio genere
nomẽ tã p̾stinũ retinent. Mlullei
similes sunt coturnorum solo alto.
Suꝑiori autẽ ꝑte cũ osseis et encis
malleolis. ad quos lora deligabaut᷑
Dicti autem sũt a colore ⁊ubro qualis
est mulli piscis. Soloe sunt quibus
lo pedum. Item solee mati̾ales ex ma¬

Expanded text:
ta intonantiquta intonantiqutaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum quo heroes utebantur, sed tale est, ut et in dextro et in levo conveniat pede. Braxea calciamenta comedogoedorum cothurni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent. Nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλον vocabant. 7. Talares calcei socci sunt, qui inde nominati videntur, quod ea figura sint, ut contingant talum, sicut subtolares, quod sub talo sunt, quasi subtalares. 8. Obstrigilli sunt qui et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis. Soleae sunt quibus lo pedum. Item solee materiales ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cupatos quod in ametis¬
ertis. filo porcorum setis
sumat. id est ꝯsumat. qͣi secores.
Caligarios uero non a callo pedũ.
sed a calo .i. ligno uocatos. sñ quo
ꝯsui calciamenta non possunt. qͣl
greci calopodas dicunt. fiebant ãt
prius ex salice tm̃. hĩc et calciam̃ta
dicta. quod in calo .i. ligno fiant.
uel quod calcentur. Crepidis gre¬
ci añ reꝑtis usi sunt. est aũt genꝰ
singulari forma. et id̾ ut̾q aptũ
pedi. uel dextͦ uel sinistro. Erepi¬
das autem dictas. quod cũ sono st̾n¬
gant᷑. siue a pedũ crepitu in ambu¬
lando. Calteis reges utebantur
et cesares forma eorũ. Pat̾cios cal¬
ceos romulus repperit.ii ͦͬ corri¬
giarum assuta qr luna. hiis soli pa¬
tricii utebantur. Luna autẽ in eis
non sydĩs formã sed notam cente¬
narii numeri signi ficabat. quod
mitio pat̾cui senatores centũ fu̾int.
Ocree tibialia calciamenta sunt.
dicta quod crura tegant. Coturm
sunt quibus calciabant᷑ tragedi.
qui in theatro dicturi erant et al¬

Expanded text:
nuncupatos quod insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, quas Graeci καλόποδας dicunt: fiebant autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est ligno, fiant; vel quod calcentur. Crepidas Graeci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Crepidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando. Calceos reges utebantur et Caesares. Forma eorum   . Patricios calceos Romulos repperit quattuor corrigiarum, adsutaque luna: hos soli patricii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant et al
Abbreviated transcription (Latin):
uirta murũ ihrłm repleta olim cada¬
iu̾bus mortuorum. Ibi em̃ hebrei filios
suos ĩmolabant demomibus et appel¬
labatur locꝰ ipẽ gehennon. futirri gͦ
suplici locus ubi pectator es crucian¬
di sunt: huiꝰ loci uocabulo designat᷑.
Duplicem autẽ essẽ gehennam et
ignis et frigoris. Inferꝰ appellatur
eo quod infra sit. Sicut aũt stdm̃
corpus si pondĩs sui ordinem teneãt
inferiora sunt onnã gramora. ita
scdm̃ spiũ inferiora sunt omĩa t̾stio¬
ca. unde et migreça lingua origo
nominis quo appellat᷑ inferus. ex o
quod nichil suaue habeat. resonare
phibetur. Sicut aũt cor ammalis
in medio est. ita et infernus in me¬
dio terre esse phibet᷑ uñ et in eiuiã¬
glio legimiꝰ in cordo t̾re. Pbilosophi
autẽ duc̃. quod inferi pro eo dnrͣ.
quod amme hinc ibi ferantur:

Expanded text:
iuxta murum Hierusalem, repleta olim cadaiuxta murum Hierusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum; ibi enim Hebraei filios suos inmolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse Gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse Gehennam et ignis et frigoris. Inferus appellatur eo quod infra sit. Sicut autem secundum corpus, si ponderis sinferiora sunt omnia graviora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora. Unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus ex eo quod nihil suave habeat, resonare perhibetur. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Unde et in Evangelio legimus: In corde terrae . Philosophi autem dicunt, quod inferi pro eo dicuntur, quod animae hinc illuc inferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicta i mari. Continẽs perpetua
terra nec ullo mari distreta. quam
potest. Spelea grece spelũ¬
ca latine. Spica cula appellata oiã
loca pestiferi spt̃. que greci paroma
appellant uel acherontea. Etiam
uarro spiraculũ dicit. huiꝰ temodi
locum. et spiracula er eo dnr̃ loca
que terra spm̃ edidit. hiatꝰ p̃ruptio
terre profunda. qͣr itus. proprie iutem
hiatꝰ est om̃is oris aꝑtio. translata a
feris. quarũ auiditas oris adaꝑtione
dum. Baratrum nimie altitudinis
nomen est. Et dictum baratrũ qͣi uo¬
rago atra scilicet aprofunditate. Ere
cocpetoc id est a t̾sticia dicta. eo quod
tͥstes faciat. uel quod t̾sticiã gignat.
tu. Tartarus eo quod onniã illic tur
more frigoris quod est algere et rige̾
scilicet qr luce sole qr caret qr neq il¬
lic napores sunt qui ex solis luce gi¬
gnuntur. neq flatus qui eiusdem
montib incitet᷑. sed perpetuus stu¬
ignis et sulphuris. quem appellai pu¬
tant aualle rdolis consecrata. que ẽ

Expanded text:
dicta in mari. Continens perpetua terra nec ullo mari discreta, quem potest; σπήλαια Graece, speluncae Latine. Spiracula appellata omnia loca pestiferi spiritus, quae Graeci Χαρώνεια appellant vel Ἀχερόντεια. Etiam Varro spiraculum dicit huiuscemodi locum; et spiracula ex eo dicuntur loca qua terra spiritum edit. Hiatus praeruptio terrae profunda, quasi itus. Proprie autem hiatus est hominis oris apertio, translata a feris quarum aviditas oris adapertiondum. Baratrum nimiae altitudinis nomen est: et dictum baratrum quasi vorago atra, scilicet a profunditate. Ereb id est a tristitia, dicta, eo quod tristes faciat vel quod tristitiam gignat. tu. Tartarus vel quia omnia illic turbmore frigoris, quod est algere et rigere, scilicet quia lucem solemque caret; quia neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur, neque flatus, qui eiusdem motibus incitatur, sed perpetuus stuignis et sulphuris, quem appellari putant a valle idolis consecrata, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad aliquid sunt qui mueniunt᷑ in¬
somis: Astronomia est disciplma. que
cursus celestium sỹderum ꝙ figuras con¬
templatur om̃s. et habitudmes stellas
tirta se et cirta terram indagabłi ratio¬
dicitur. que res propoĩtas oꝑacionibus
suis explicare contendit. cuiꝰ ꝑtes sunt
tres. moralis. dispensatiua. et ciuilis:
petitur. et instituta ad nirtutem tendẽ¬
cia preparantur: Dispensatiua dicit᷑.

Expanded text:
qui ad aliquid sunt, his scilicet qui ad aliquid sunt, his scilicet : Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderum, et figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratiodicitur, quae res propositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. honestus adpetitur, et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicit
Abbreviated transcription (Latin):
secunda in doct̾nalem. tercia in diuinã.
Inspectiua dicit᷑ qua suꝑgressi i sibłia
de duuims aliquid et celestib conteni¬
Naturalis dicit᷑. ubi uniꝰ cuiusq rei
natura discutitur. qua nichil gn̾atur
in uita. sed unum quodq husꝰ usibus
deputatur in quibus a creatore diffi¬
intum est. nisi forte ꝑ uoluntatem di
aliquod mixaculum ꝑuenie monstret᷑.
Doct̾nalis dicit᷑ sciã que abstractã
conliderat quantitatem. Abstracta
enim quantitas dicit᷑ quani incellectu
a materia. seꝑantes. uł ab aliis accidẽ¬
tibus ut est par.impar.uł huiꝰ temõi
in sola ratiocinacione tractamus: Cuis¬
nalis dicitur qñ aut meftabilem
naturam dei. aut spũales creaturas
ex aliqua ꝑte profundissima qualitate
astrononiam: Arithietica est disci¬
plina quantitatis numerabłis scd̾m
se Geomet̾a est disciplina magni¬
cudinis ĩmobilis et formatũ: Musica
est disciplma qua de nuimeris loquit᷑¬

Expanded text:
secunda in doctrinalem; tertia in divinam. secunda in doctrinalem; tertia in divinam. Inspectiua dicitur, qua supergressi uisibilia de diuinis aliquid et caelestibus contemctum. Naturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, qua nihil generatur inuita, sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a Creatore definitum est, nisi forte cum uoluntate Dei aliquod miraculum prouenire monstretur. Doctrinalis dicitur scientia quae abstractam considerat qua» enim « quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujusmodi, in sola ratiocinatione tractamus, qunalis dicitur, quando aut ineffabilem naturam Dei aut spiritales creaturas ex aliqua parte profundissima qualitate astronomiam. Arithmetica est disciplina quantitatis numeralis secundum se. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis atque formarum. Musica est disciplina de numeris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscrutatus est diuidens eam in diale¬
ticam. et rethoricaru. Dicta autem
geecos et sermonem significat t
cationem: In hus quippe tͥbus geneuili
phulo sophie etiã dunna eloqura consis¬
tunt. Nam aut de natura disputare
solent. nt in genesi et megdesiastẽ
aut dt moribus ut ni prouerbus et
in om̃bus sꝑparsim libris. aut de logioi
pro qua nrĩ theologiam sibi uendisant
ut in cantico canticoꝵ et in enuãgłis
Item aliqui doctorũ philosophiam in
nomine et ꝑtibus sus ita diffimerunt
P hi losopbia est diuinarũ humanarum
sciencia: Alit̾ pbĩa est ars arcium. et
disciplina discipliuarum: Rursus phiã
est meditatio mortis. quod magis con
uenit xpĩanis: qui leculi ambitione
calcata. conuerlatione disciplinabłi
summilitudine future patrie nuuint:¬
Philosophia duudit᷑ in duas ꝑtes.
Alii diffimerunt philosophie rationẽ
in duabus consiste̾ ꝑtibus. quarũ p̾ma
inspectua est. scda actualis: Inspectiã

Expanded text:
perscrutatus est, dividens eam in Dialeperscrutatus est, dividens eam in Dialecticam et Rhetoricam. Dicta autem Graecos et sermonem significat et rationem. In his quippe tribus generibus Philosophiae etiam eloquia divina consistunt. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste: aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris: aut de Logica, pro qua nostri Theoreticam sibi vindicant, ut in Cantico canticorum, et Evangeliis. Item aliqui doctorum Philosophiam in nomine et partibus suis ita definierunt: Philosophia est diuinarum humanarumqscientia. Aliter, philosophia est ars artium et disciplina disciplinarum. Rursus, philosophia est meditatio mvenit christianis, qui seculi ambitione calcata, conversatione disciplinabili, ad similitudinem future patrie vivuntditur in duas partes: Alii definierunt Philosophiae rationem in duabus consistere partibus, quarum prima inspectiva est, secunda actualis. Inspectiva
Abbreviated transcription (Latin):
In philica g caula querendi. In ethi¬
ca ordo muendi. In logita ratio intelli¬
gendi uerlatur: Phisicam apud gͦcos
primꝰ ꝑscrutatus est tales pnlesius̃
unꝰ exun. illis sapientib. huc enimi
ante alios teli causas ati iñ rerum
naturalium cõtẽplata ratione suspe¬
xit. quã post modum plato. ĩ mi
diffinitiones distribuit .i. armethicã
grometͥam. musicam astronomiaua:
Ethicam locrates pͥmꝰ ad corrigendos
componendosq mores instituit. atꝙ
om̃e strdium eius ad bñ iuuendi dilpi¬
tationem ꝑduxit. diuidens eam i iii ͦ¬
fortitudinem. temꝑanciam. Prudẽcia
est mn rebus. qua discernunt᷑ a bonis
mala fortitudo qua adũsa equam¬
miter tolerant᷑ Temꝑancia qua libido
concupiscentiaq rezũ frenatꝰ  hadi¬
cra qua recte iudicando sua cuiq dist¬
buuntur logitamq rõnalis uocat᷑
plato subiũxit ꝑ quã discussis reer̃
morum ꝙ causis iñ eo rõnabiliter

Expanded text:
In Physica igitur causa quaerendi, in EthiIn Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intellegendi versatur. Physicam apud Graecos primus perscrutatus est Thales Milesius, unus ex septem illis sapientibus. Hic enim ante alios caeli causas atque vim rerum naturalium contemplata ratione suspexit, quam postmodum Plato in quattuor definitiones distribuit, id est Arithmeticam, Geometricam, Musicam, Astronomiam. Ethicam Socrates primus ad corrigendos conponendosque mores instituit, atque omne studium eius ad bene vivendi disputationem perduxit, dividens eam in fortitudinem, temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
humranaꝵ diunnarum q cogi¬
tio. cum studio bene uiuendi
couincta. Hec duabus ex rebus corstare
moutar scientia et opmationeene pen¬
na est cum res aliqua certa ratione ꝑci¬
pitur: Opmatio autem cum adbue
incerta res latet. et nulla ratione
sit an concaua. et stelle utrume re
adhereant celo. an ꝑ aerem libero
cursu ferantur. Eelum ipm̃ qua
magnitudine. qua materia constet. utrũ
quietum sit et ĩmiobile. an incredibłi
celeritate uoluatur. quanta sit terre
craslitudo. aut quib fund lmentis
librata et suspensa ꝑmaneat. Ipm̃ aũt̃
amoren sapientie profitetur. Nam greti
philo amorem sophiam sapienciã dicunt:
Philosophie species t̃ꝑtita est. Aua
naturalis. que grece phisita appellat.
in qua de nature inquisitione disseritꝰ
Aitera moral is. que grece ethita dicitur.
in qua de morib agit᷑: Tercia raçiona¬
lis. que greco nocabulo logica appellat᷑
inqua disputat᷑ ꝙͣ admodum in rerũ
causis uel ute morib ueritas ipã q̃rat᷑

Expanded text:
humanarum divinarumque cogntio, cum studio bene vivendi conjuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. 2. Scientia est cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem cum adhuc incerta res latet, et nulla ratione sit, an concava; et stellae utrumne adhaereant coelo, an per aerem libero curus ferantur; coelum ipsum, qua magnitudine, quave materia constat, utrum quietum sit et immobile, an incredibili celeritate volvatur; quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata, et suspensa permaneat. 3. Ipsum autem amorem sapientiae profitetur. Nam Graeci sapientiam dicunt. Philosophiae species tripertita est: una naturalis, quae Graece Physica appellatur, in qua de naturae inquisitione disseritur: altera moralis, quae Graece Ethica dicitur, in qua de moribus agitur: tertia rationalis, quae Graeco vocabulo Logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis vel vitae moribus veritas ipsa quaeratur.
Abbreviated transcription (Latin):
est aliene rei claudestina ꝯtractio. a
furno .i. fusco uocatum. qr mobscuro
fit. Furtum autẽ capitale t̾menapud
maiores fuit añ pena quadrupli᷑.
Puasio est rei aliens manifesta p̃sup̃¬
tio. ffurtum autẽ earmndẽ rerum fit.
q̃ de loto ni lotum tͣnflerri non possunt
Pualio nͦ et earum que tranfferunt᷑. et
eorũ q̃ ĩmobilia sunt : Imficiatio est nega¬
tio debite rei cum a creditore depostitur.
Idem et abuiratio .i. rei credite abnega¬
tio: Ambitus iudicium in eum qui largi¬
tione honorem capit et ambit amissurꝰ
dignitatem quã mune̾ inuadit: Pecu¬
latus iudicium in eos dat᷑. qui fraudem
erario faciũt. petuniamq publitam int̾¬
uertunt. Nam a pecuma peculatum est
dictum: Non autem sic iudicat᷑. furtũ
rei publite sicut rei p̾uate: Nam ille sic
iudicatur ut sacrilegus. qr fur est sacro¬
rum: Repetendarum accusat᷑ quĩ pecu¬
mas a sociis cepit. In hoc iudicio reus si

Expanded text:
est rei alienae clandestina contrectatio, a est rei alienae clandestina contrectatio, a furvo, id est fusco vocatum, quia in obscuro fit. Furtum autum capitale crimen apud maiores fuit ante poenam quadrupli. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, qpervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui pecunias a sociis cepit. In hoc iudicio reus si
Abbreviated transcription (Latin):
a fando aliud quam uerum est. Inuiria
contra ordinem uiris: Sedicio dicit᷑.
dissentio ciuium quod seorsum aln alios
adeũt. Nam hn maxime t᷑batione rez
et tumultum gaudent: Sacrilegium
est ꝓp̾e sacrum rerum furtũ. postea et
in ydolorum cultu hesit hoc nomen.
nomen accepit: Stuprum. Raptus
proprie est illicitus coitus. a corrũpendo
dictus. uñ et qui rapto potit. stupro ftuit᷑:
honucidii uocabulum ꝯpositun est ex
homine et cede: Qui enĩ cedẽ in hominẽ
fecisse cõ ꝑtꝰ erat. homicidam ueteres
appellabant: Parricidii actio non solũ
in eum dabatur qui parentem .i. qui
patram uel matrem interemisset. sed
in eum qui frem̃ octidãt. Et dictum par¬
ricidium qͣi parentis cedem. Int̾necii¬
autem significatio dabatur qui fallum
testimoniũ fecerat. et ob id hominem
occid̾at. accus atorem eius possessio bonoꝵ
sequebat᷑ Int̾nicu autẽ significatio ẽ
quasi quedam hominis enecatio. H. ani

Expanded text:
a fando aliud quam verum est. Iniuria a fando aliud quam verum est. Iniuria contra ordinem iuris. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. , adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres appellabant. Parricidii in eo dabatur qui parentem, id est qui patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem deciderat. Et dictum est parricidium, quasi parentis cedes. vum iudicium in eum dabatur qui falsum testamentum fecerat et ob id hominem occiderat. Accusatorem eius possessio bonorum sequebatur. Internecivi autem significatio est, quasi quaedam hominis enectio. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
gratur.q̃ ui potestatis expleta nõ est:
nomen habet. ut furtũ. falsi¬
tus. et cetem. q̃ non octidunt
sed inifamant. Ffacinꝰ dictũ a faciendi
malũ. quod noceat alteri. fflagiaum
a flagitando corruptelã libidims qua
noteat sibi. Hec sunt duo gn̾a omĩum
petatoꝵ : uis est uirtus p otestatis. ꝑ
quam causa siue res uel aufert᷑ nel
extor quet᷑. uͥis puata est. si quis q ã
uidiciũ armatis hominibus quẽꝙͣ a suo
deiecerit nel expugnauĩt. uis publica
est si quis ciuem cui est añ populum uel
iudicem uel regem appellantem necaui̾t
aut torserit. siue u̾beram̾t. uel uĩxerit.
Dolus est. talliditas mentis. ab eo quod
deludat: Aliud .n. agit et simulat.
Petromꝰ aliud existimat dicens: Qiuid
est iudicis dolus. Hinitum ubi aliquid
factum est. quod legi dolet: habetis
dolum. accipite nunc malum: Calũma
est uirgm̃ aliene letis litis. a caluendo
.i. decipiendo dicta. Ffallitas appellata

Expanded text:
gratur, quae vi potestatis expleta non gratur, quae vi potestatis expleta non nomen: ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et ipẽ fructus agroꝵ qr eo utimur
usus uocatur: Hec sunt illa tria:
habetur eius fructus. manente apud
alium iure: Usu capio est: ademptio
dñn. ꝑ ꝯtinuationem iuste possessioms.
uel bieumi aut alicurꝰ temporis: Illan¬
cipatio dicta est. qr manu res capit᷑.
unde oportet eum qui mancipium ac¬
cipit comp̾bendere id ipm̃ quod ei
mancipio datͫ Cessio est prop̾e rei con¬
cessio sicut est illud: Cedo uire propĩ
imius non concedimus. Nam cede̾ ꝓp̾e
dicit᷑. qui tont᷑ ueritatẽ alteri ꝯsentit
Ut cicero: Cessit inquit amplissimi uri
auctoritati. uel potius paruit: Int̾¬
dictum est. quod a iudice nõ imꝑpetuũ
sed pro reformando mouiento. ad tempꝰ
int̾mi dicit᷑. salua ꝓpositione actiones
eius: Pretium uocatũ eo quod pͥus
dictum a mercibus: Quo noĩẽ res uena¬
les appellamus. uñ et mcatꝰ dicit᷑ cetꝰ
multoꝵ hominum. q̃ res eniere uel uen¬
dere solent: In tegri restitutio est.

Expanded text:
sed, et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, sed, et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria .habetur ejus fructus, manente apud alium jure. 30. Usucapio est adeptio dominii per continuationem justae possessionis, vel biennii, vel alicujus temporis. 31. Mancipatio dicta est, quia res manu capitur. Unde oportet eum qui mancipio accipit comprehendere idipsum quod ei mancipio datur. 32. Cessio est propriae rei concessio, sicut est illud: Cedo jure propinqimus, non cedimus. Nam cedere proprie dicitur, qui contra veritatem alteri consentit, ut Cicero: Cessit, inquit, amplissimi viri auctoritati, vel potius paruit. 33. Interdictum est quod a judice non in perpetuum, sed pro reformando momento ad tempus interim dicitur, salva propositione actionis ejus. 34. Pretium vocatum, eo quod prius dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde et mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. 36. Integri restitutio est c
Abbreviated transcription (Latin):
a re pro qua tradit᷑ :. Item int̾ pignus
et fiduciam. et ypothecam hoc intͦ est.
Pignus enĩ est quod ꝓpt̾ rem creditam
obligat᷑. cuiꝰ rei possessionem solam ad
tempus ꝯsequit᷑ creditor: Eeterũ dm̃ũ
penes debitorem est: Ffiducia est tum res
aliqua sumende mutue pecume grã
uel mancipantͣ. uel ni iure credit᷑. ypo¬
teta est. cũ res ꝯmodatͣ sine depoĩtione
pignoris. pacto uel catione sola int̾ueĩ¬
ente Illomentũ dictũ a temporis breui¬
tate. ut quã cito quam statim saluo ne¬
gocio reformet᷑. ne in ullam moram
produci debeat. quod repetit᷑. sicut nec
ullum spacium ẽ momenti. cuiꝰ tam
breuis est temporis punctus. ut mali¬
quã moram nullo modo producat᷑
IInstrumentum est uũ aliquid construi¬
Instructũ quod ꝑ instrumentũ efficit᷑
ut baculus. codex. tabula: usus quem
ii re instructa utimur ut in baculo
minti.ĩ codice legere. in tabula uide̾

Expanded text:
a re pro qua traditur. Item inter pignus a re pro qua traditur. Item inter pignus et fiduciam, et hypothecam, hoc interest: 22. Pignus est enim quod propter rem creditam obligatur, cujus rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Caeterum dominium penes debitorem est. 23. Fiducia est cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia, vel mancipatur, vel in jure ceditur. 24. Hypotheca est cum res commodatur sine depositione pignoris, pactione, vel cautione sola interveniente. 25. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito, quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci 208 debeat, quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cujus tam brevis est temporis punctus, ut in aliquam moram nullo modo producatur. 26. Instrumentum est unde aliquid construiInstructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. 28. Usus, quo in re instructa utimur, ut in baculo inniti, in Codice legere, in tabula ludere,
Abbreviated transcription (Latin):
translatum est. cũ mͦ temꝑis quã diu
apud eum sit. uñ et ꝯmodum dictum est.
Precarium est dum p̃ce creditor rogatꝰ
ꝑmittit debitorem in possessionẽ fundi s
obligati demorari. et ex eo fructus caꝑe
Et dictum p̃carium. qr p̃ce addit᷑. qua
p̃ceadiũ .t. et ꝑ .d. litera ꝯmutata
Mutuũ appellatum est. qr id quod a me
tibi dat᷑. ex mõ tuũ fit: Depositum est
pignus ꝯmendatum. ad tempus quali
diu positum: Depon̾e autẽ quis iudet᷑
cum aliquid metu furti. incendii. nau¬
fragii. apud alium custodie causa depoĩt:
Incͤest autem in loquendi usus int̾ pignꝰ
et arcam: Nam pignus est quod dat ͤ
propter rem creditam.que dum reddit᷑.
statim pignus aufertur: Arra uͦ est
q̃ p̾mũ pro re bone fidei ꝯtractu emꝑta
ex ꝑte dat᷑. et postea ꝯpletur. Est enĩ
arca ꝯplenda non auferenda: Uude q̃
ht̃ arram non reddit sicut pignus sed
desiderat plenitudinem: Et dicta arca.

Expanded text:
translatum est cum modo temporis, quamdiu translatum est cum modo temporis, quamdiu apud eum sit, unde et commodatum dictum est. Precarium est dum prece creditor rogatus permittit debitorem in possessione fundi sibi obligati demorari, et ex eo fructus capere. Et dictum precarium quia prece aditur, quasi precadium, R pro D littera commutata. Mutuum appellatum est quia id, quod a me tibi datur, ex meo tuum fit. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arram. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arra vero est, quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea conpletur. Est enim arra conplenda, non auferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed desi
Abbreviated transcription (Latin):
Bonoꝵ possessio est. iiis possessionis. certo
ordine certo q titulo adquisita: Incesta¬
ta hereditas est. cũ testamento scripta.
aut si scͥpta sit. in re tamen nequaꝙͣ
est edicta. Caduta inde dñt. qr eius
heredes ceciderunt: Ffanilia heriscunde¬
Cõnum diudendo est. int̾ eos quib ꝯmuis
res est. que actio ibet postulantibus hns
arbitrium dari. cuius arbitratu res diui¬
datur. stimum regendor um attio dicta.
eo quod ꝑ eam regant᷑ fmes: ut̾ qi ne decũ¬
pentut . dũ mͦ non angustiore quĩq pedũ
loco ea contusia sit. Locatio est res ad usũ
datu. cũ definitione m̃cedis Conductio
est res in usum accepta. cum ꝯstituta m̃cede
Res credita est q̃ molligationem ita de¬
ducta est. ut ex tempore quo ꝯtrahebat᷑
certum sit cam debere deferze. Usura
est incrementum fenoris. ab usu erid̾
crediti nũcupata: Cõmodum est id quod
nr̃i uiris est. et ad alterum temꝑalitͤ

Expanded text:
Bonorum possessio est ius possessionis, certo Bonorum possessio est ius possessionis, certo ordine certoque titulo adquisita. Intestata hereditas est quae testamento scripta non est, aut, si scripta sit, iure tamen nequaquam est adita. Caduca inde dicitur, quia eius heredes ceciderunt. Familia herciscundCommuni dividendo, est inter eos quibus communis res est; quae actio jubet postulantibus iis arbitrium dari, cujus arbitratu res dividatur. Finium regundorum actio dicta eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. Conductio est res in usum accepta cum constituta mercede. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore, quo contrahebatur, certum sit eam deberi. Usura est incrementum fenoris, ab usu aeris crediti nuncupata. Commodatum est id quod nostri iuris est et ad alterum temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
que morte alicuiꝰ ad quẽpiarn
ꝑuenit. uel legato test amento
uel passione recepta:. Duta autẽ here
ditas a rebus additis. siue ab ere. qr
possidet agrum et censum soluit m̃ et
res: Res sunt que in nr̃õ iure conlistũt
Iura autem sunt que a nobis iuste possi¬
dent᷑ nec aliena sunt: Dicta autem
res. a recte habendo. uis a iuste possidẽdo:
recte quod iuste hoc iuste quod bene:
Quod autem male possidet᷑. alienum
est: Male autẽ possidet. q̃ uel sua male
utitur. uł aliena p̃sumit: Possidet aut̃
iuste. qui non irretit᷑ cupiditate: Qui
autem cupiditate tenct᷑. possessus est
non possessor: Bona sunt honestorũ seu
nobilium: Que proinde bona dñt̃. ut non
habeant turpem usum. sed ea homines.
ad res bonas utant᷑ Peculium prop̃e
minorum est. ꝑsonarum siue seruorum
Nam speculium est quod pat̾ uel dñs filũ
suum uel seruum pro suo tractare pacit
Peculium autẽ a pecudibus dictum. in
quib ueteꝵ ꝯstabat itnu̾sa substancia:

Expanded text:
que morte alicuius ad quempiam pervenit, vel legato ex testamento vel possessione recepta. Digesta Hditas a rebus aditis, sive ab aere, quia qui possidet agrum et censum solvit; †inde et res.† Res sunt quae in nostro iure consistunt. Iura autem sunt quae a nobis iuste possidentur nec aliena sunt. Dicta autem res a recte habendo, ius a iuste possidendo. quod iuste, hoc iuste quod bene. Quod autem male possidetur, alienum est. Male autem possidet qui vel sua male utitur vel aliena praesumit. Possidet autem iuste qui non inretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. Bona sunt honestorum seu nobilium, quae proinde bona dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homines ad res bonas utantur. Peculium proprie minorum est personarum sive servorum. Nam peculium est quod pater vel dominus filium suum vel servum pro suo tractare patitur. Peculium autem a pecudibus dictum, in quibus veterum constabat universa substantia.
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Qui iõ facti sunt ut ꝑ eos inuent¬
et scire possimꝰ qui reliquoꝵ eugelista
sinulia aut propͥa dixerunt. Sunt aũt
nuo decem. Quoꝵ p̾mꝰ continet uuͣos.
i quib. iin. eadem dixerũt: Illatheus.
marchus. lucas. Iohanues. Secundus
in quibus .iii. matheus. martꝰ. lucas.
Tertius in quib .m. matheꝰ. lucas. ioh̃es
lucas: Sextus in qͥb .n. matheꝰ.m̾cus
Septimꝰ in q̃bus in. matheus. iohĩnes
Oitanus in quib .n. lucas. m̾cus. Non¬

Expanded text:
i sunt, ut per eos invenscire possimus qui reliquorum Evangelistarum similia aut propria dixerunt. Sunt autem numero decem, quorum primus continet numeros in quibus quattuor eadem dixerunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, Iohannes. Secundus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Lucas. Tertius, in quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in quibus duo: Matthaeus, Iohannes. Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus.