comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uariis desideriis homines rapunt.
i i mare illud magnum nefanda pre¬
cipitatione deducunt. Ista enĩ duo. que
genus humanum diuersa delectatio¬
ne rapiebant. aduentu dniꝰ respecto
a suis consuetudinib retrorsum preci¬
pitata redierunt. Et licet hec historia re¬
seratur in ueteri testamento. aliis tam
hic uerbis. ⁊ similitudinib indicatur.
ut euidenter aduerteremus antiqua il¬
la facta spirttali intelligentia salutis
nr̃ẽ indicia nuntiasse. Montes exulta¬
uerunt ut arietes. ⁊celles uelut agni
ouium. Paulatim euidentius descen¬
dit ad tempora xp̃iana. Montes. aplos
i eugłistas. uel omnes uerbi predicato¬
res accipi posse manifestum est. qui⁊
suꝑnam lucẽ a terris ceteris pͥmatus ac¬
ceꝑunt. Et merito montes appellati sunt
ꝓpter sc̃itatis amplissimũ cacumen:
fidei solidissimam firmitatem. Isti eni
exultauerunt i oꝑib suis camquam
arietes. qui fidelissimũ gregem ad cau¬

Expanded text:
qui variis desideriis homines rapiunt, qui variis desideriis homines rapiunt, et in mare illud magnum nefanda praecipitatione deducunt. Ista enim duo quae genus humanum diversa delectatione rapiebant, adventu Domini respecto, a suis consuetudinibus retrorsum praecipitata redierunt. Et licet haec historia referatur in Veteri Testamento, aliis tamen hic verbis et similitudinibus indicatur; ut evidenter adverteremus antiqua illa facta spirituali intelligentia salutis nostrae indicia nuntiasse. Vers. 4. Montes exsultaverunt ut arietes, et colles velut agni ovium. Paulatim evidentius descendit ad tempora Christiana. Montes apostolos et evangelistas, vel omnes verbi praedicatores accipi posse manifestum est, qui et supernam lucem a terris caeteris primitus acceperunt. Et merito montes appellati sunt, propter sanctitatis amplissimum cacumen, et fidei solidissimam firmitatem. Isti enim exsultaverunt in operibus suis tanquam arietes, qui fidelissimum gregem ad cau
Abbreviated transcription (Latin):
ad hebreorum ꝑtinere nationẽ. s ad om¬
nes fideles posse respicere. Uerus enim
uida saluator est dñs. in quo regnum
⁊ potestas isrłitarum idest uidentiũ
dm̃ noscitur esse ꝑpetua. Ita qui eum
circumtiso corde sequuntur. uidei ue¬
raciter nuncupantur. Potestas autem
eius isrł dicta est. qm̃ in ipso magna mi¬
racula ꝓpͥae alleluia uirtutis ostendit.
Nam ubi ille non habet potestatẽ. qͥ omĩa
isrł regnabit in ea. scilicet qm̃ uir uidẽs
dm̃ in beata illa congregatione regnabit.
ubi sci sunt omnimodis congregandi.
Mare uidit. ⁊ fugit. iordanis conuersus ẽ
retrorsum. Nidens ꝓpħa ingentiũ nu¬
raculorum se mole suꝑari. itiorũ omĩ¬
um causas duab allusionib plenissi¬
ma breuitate conclusit. Mare frequen¬
ter diximus peccatores istius scl̃i debere
suscipi. qui more undarum tumidis
cogitationib fluctuantur. Iordanẽ uͦ
ꝓ quolibet flumine debemus accipere.

Expanded text:
ad Hebraeorum pertinere nationem, sed ad omad Hebraeorum pertinere nationem, sed ad omnes fideles posse respicere. Verus enim Judas Salvator est Dominus, in quo regnum et potestas Israelitarum, id est videntium Deum noscitur esse perpetua; ita qui eum circumciso corde sequuntur, Judaei veraciter nuncupantur. Potestas autem ejus Israel dicta est, quoniam in ipso magna miracula propriae virtutis ostendit. Nam ubi ille non habet potestatem, qui omnia Israel regnabit in ea; scilicet quoniam vir videns Deum in beata illa congregatione regnabit, ubi sancti sunt omnimodis congregandi.Mare vidit, et fugit; Jordanis conversus est retrorsum. Videns propheta ingentium miraculorum se mole superari, vitiorum omnium causas duabus allusionibus plenissima brevitate conclusit. Mare, frequenter diximus peccatores istius saeculi debere suscipi, qui more undarum tumidis cogitationibus fluctuant; Jordanem vero pro quolibet flumine debemus accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa loquitur. Primo mͦ cõmemo¬
rat quȩ miracła dñs hebreis prestiterit.
⁊ popło xp̃iano: scdõ sub interrogatio¬
ne dicit cur fugerit mare. quare cur¬
sum suum iordanis abstinuit. respon¬
sionẽ gratissimã iungens. a facie dnĩ
terram fuisse cõmotam. Tercio si mu¬
lachra gentium inutilia demonstrat ai¬
oratorib suis: ⁊ religio dñi quã sit uita¬
lis ⁊ saluberrima ꝓpruis cultorib con¬
sequenter exponit.
N exitu isrł de egipto domus iacob de
popło barbaro: Hic exitũ illũ debenꝰ¬
Emus acciꝑe. quando nos apeccatorum
uinculis contigit exire. Tunc enĩ abȩ¬
giptiorum id est a demonũ turba libe¬
ramur. qnͣdo barbaricȩ seueritatis illiꝰ
iura non patini᷑ Et uere reddimur is¬
rłite. cum pompe mundi istius a nr̃a
ceꝑint mente discedere. Barbarus au¬
tem aburbe trusus dictus est. quod nũ¬
quam in urbe uixerit. s semꝑ ut fera
in agris habitasse noscat᷑. Domus uero
ta uersus huius diuisa expositione

Expanded text:
a loquitur. Primo modo commemorat, quia miracula Dominus Hebraeis praestiterit et populo Christiano. Secundo sub interrogatione dicit, cur fugerit mare, quare cursum suum Jordanis abstinuerit? Responsionem gratissimam jungens, a facie Domini terram fuisse commotam. Tertio simulacra gentium inutilia demonstrat adoratoribus suis, et religio Domini quam sit vitalis et saluberrima propriis cultoribus consequen ex  Aegypto, domus Jacob de populo barbaro. Hic exitum illum debemus accipere, quando nos a peccatorum vinculis contingit exire. Tunc enim ab Aegyptiorum, id est a daemonum turba liberamur, quando barbaricae severitatis illius jura non patimur; et vere reddimur Israelitae, cum pompae mundi hujus a nostra coeperint mente discedere. Barbarus autem a barba et rure dictus est, quod nunquam in urbe vixerit, sed semper ut fera in agris habitasse noscatur. Domus verota versus hujus divisa expositione
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem inueni: ⁊ nomen dñi inuocaui.
Audis tribulationẽ ⁊ dolorẽ.⁊ fortassis of¬
fenderis. s quas diuicias gerat intrinse¬
eus thesaurus iste cognosce. Hȩ sunt
tribulationes quȩ ad dnm exclamare fe¬
cerunt. hii dolores qui medicinalit̃ cor¬
da puncxerunt. ut ad uerũ medicum
clamaret egrotus. unde uenire indubi¬
tatum constat auxiliũ. Et inspice quid
mutata hȩc uerba parturiant. Suꝑius
ubi captus est a dolorib inuentum se
dicit. hic ubi remedium repꝑit inuenisse
se ipsos dolores asseruit. Ille enun eau¬
sas calamitatis suȩ cognoscit. qui so af¬
flictum ut conuertat᷑ intelligit. Nam.⁊
medicus tunc querit᷑. quando uiscera
humana morb aliquis grauare sentt᷑.
Sequit᷑ ⁊ nomen dñi inuocaui. quo pre¬
stante ⁊ dolor ⁊ tribulatio celerit uin

Expanded text:
dolorem inveni, et nomen Domini invocavi. dolorem inveni, et nomen Domini invocavi. Audis tribulationem et dolorem, et fortassis offenderis; sed quas divitias gerat intrinsecus thesaurus iste, cognosce. Hae sunt tribulationes quae ad Dominum exclamare fecerunt, hi dolores qui medicinaliter corda punxerunt, ut ad verum medicum clamaret aegrotus, unde venire indubitatum constat auxilium. Et inspice quid mutata haec verba parturiant; superius ubi captus est, a doloribus 390 inventum se dicit: hic ubi remedium reperit, invenisse seipsos dolores asseruit. Ille enim causas calamitatis suae cognoscit, qui se afflictum, ut convertatur, intelligit. Nam et medicus tunc quaeritur, quando viscera humana morbus aliquis gravare sentitur. Sequitur, et nomen Domini invocavi, quo praestante et dolor et tribulatio celeriter vin
Abbreviated transcription (Latin):
anxios dolores prauis cogitationib su¬
stinemus. Mirabilis sententia. beata
uicissitudo.⁊ fidele semꝑ beneficia que¬
rere. ⁊ clementẽ dñm continua benig
runt me. Causas adhuc reddit altissi¬
mas cur uir sẽs dilexerit dũm non illas
in quib se amari putat humanitas si
uiflatis honorib euehat᷑. si diuiciarũ
mole grandescat: s ideo se dicit diui¬
na grã uisitatum. quia dolorib ⁊ ꝑielis
ꝓbabatur affectus. Mertto. quia ista ꝑ¬
ducunt ad głam. illa p̃cipitant ad riu¬
nam. Et inspice uerba simplicia mag¬
nis sensib esse farcita. Cirtũ datum se
dicit dolorib. ⁊ ne putares mediocres.
addidit mortis. ad iccit etiam inferm
picula. quȩ constant cormentis omnib
esse grauiora. Sequit quoq inuenerĩtt
nie. quasi inopinatum. quasi securum.
quasi a dnĩ defensione sepositum. ut fa¬
cile potuerit capi quẽ a tanto contigerat
munimine segregari. Tribulationem ⁊

Expanded text:
anxios dolores pravis cogitationibus suanxios dolores pravis cogitationibus sustinemus. Mirabilis sententia, beata vicissitudo, et fidelem semper beneficia quaerere, et clementem Dominum continua benignrunt me. Causas adhuc reddit aptissimas, cur vir sanctus dilexerit Dominum, non illas in quibus se amari putat humanitas, si inflatis honoribus evehatur, si divitiarum mole grandescat; sed ideo se dicit divina gratia visitatum, quia doloribus et periculis probabatur affectus; merito, quando ista perducunt ad gloriam, illa praecipitant ad ruinam. Et inspice verba simplicia magnis sensibus esse farcita. Circumdatum se dicit doloribus; et ne putares mediocres, addidit, mortis. Adjecit etiam, inferni pericula, quae constat tormentis omnibus esse graviora. Sequitur quoque, invenerunt me, quasi inopinatum, quasi securum, quasi a Domini defensione sepositum; ut facile potuerit capi, quem a tanto contigerit munimine segregari. Vers. 4. Tribulationem et
Abbreviated transcription (Latin):
Hunc gͦ modum ꝓpħa subter exponit. qm̃
in tribulationib ⁊ angustiis suis dilex̃.
qñ illi tribulationes.i dolores prestite¬
rint. ut dñm inuocare mereret᷑. Qua¬
ꝓpter dauid non in regni amplitudine
letus exultat. non de mundi felicitate
gratulat᷑. quam nouerat transituram.
s gaudet oratiouẽ suam in angustiis
a clementissimo duõ fuisse susceptam
qd ꝓdesse sibi ꝑpetue sentiebat. Et ui¬
de quo compendio .⁊ causam posuit. et
racionẽ cause momentanea celertta¬
te subuixit. Quod schema dr ephitro¬
chasmos. id est dicti rotatio q̃ breuiter
sicutiã dictũ est appellata est ab auditu.
qua mertto ad nos inclinare dr ds. qr
ut nos dignetur audire. nulla ad ip¬
sum humana mertta uident᷑ attingere
Quod factum in aduentu dñi ueritatis
ipsius tradit auctoritas. quando mun¬
di scelerib miseratus medicinã beate
incarnationis attribuit. Et qm̃ ciuis cir¬
ca se uberrimam ceꝑat sentire pietatem
mus ubi ꝓpͥa iniquitate peccamus. et

Expanded text:
ubter exponit: quoniam in tribulationibus et angustiis suis dilexit, quando illi tribulationes et dolores praestiterint, ut Dominum invocare mereretur. Quapropter David non in regni amplitudine laetus exsultat, non de mundi felicitate gratulatur, quam noverat transituram; sed gaudet orationem suam in angustiis a clementissimo Domino fuisse susceptam, quod prodesse sibi perpetue sentiebat. Et vide quo compendio et causam posuit, et rationem causae momentanea celeritate subjunxit. Quod schema dicitur epitrocasmos, id est dicti rotatio, quae brevitsicut jam dictum est, appellata est ab auditu, quam merito ad nos inclinare dicitur Deus, quia ut nos dignetur audire, nulla ad ipsum humana merita videntur attingere. Quod factum in adventu Domini veritatis ipsius tradit auctoritas, quando mundi sceleribus miseratus, medicinam beatae incarnationis attribuit. Et quoniam ejus circa se uberrimam coeperat sentire pietatem,mus, ubi propria iniquitate peccamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
manib fabricatos pudor est dicere simu¬
lachrũ ab illo coli. cuius ip̃se auctor potu¬
it inueniri. ut qui mortali ualeat p̃stare.
qͦid nisi uoluisset homo. idolum non po¬
tuisset eristere. Sic ⁊ iheremias talia de¬
liramenta pulchra definitione conclu¬
sit dicens. Nichil aliud erit. nisi id qđ
uolunt esse aurifices. Quib etiam sedu¬
li ut ita dixerim poete ueritatis. uersus
illi repetendi sunt. Lignee ligna roga. sur¬
dis elamare uidebis. a mutis responsa
petis. Nam si queris scire qđ sit ueracit᷑̃
deus. audi ysaiam dicentẽ. Ego dñs.
hoc est nomen meum in eternum. Silo¬
riam meam alteri non dabo. neq uir¬
tutes meas scupltilib. Quȩ apͥncipio
sunt ecce frunt rtt noua. quȩ ego adnun¬
tiabo. ⁊ prius quã manifestarem ea
audire uos feci. qm̃ ego sum Ante me
enim non fuit alius deus⁊i post me nͣ

Expanded text:
manibus fabricatos. Pudor est dicere simumanibus fabricatos. Pudor est dicere simulacrum ab illo coli, cujus ipse auctor potuit inveniri; utquid mortali valeat praestare, qui nisi voluisset homo, idolum non potuisset existere? Sic et Jeremias talia deliramenta pulchra definitione conclusit, dicens: Nihil aliud erit, nisi id quod volunt esse aurifices . Quibus etiam Sedulii ut ita dixerim poetae veritatis versus illi repetendi sunt: Lignee, ligna rogas: surdis clamare videris: A mutis responsa petis. Nam si quaeris scire quid sit veraciter Deus, audi Isaiam dicentem: Ego Dominus, hoc est nomen meum in aeternum: gloriam meam alteri non dabo, neque virtutes meas sculptilibus. Quae a principio sunt, ecce fiunt: ut nova quae ego annuntiabo, et priusquam manifestarem ea audire vos feci . Quoniam ego sum. Ante me enim non fuit alius Deus, et post me non
Abbreviated transcription (Latin):
tendit Simulachra gentium argentũ
i aurum. oꝑa mamium hominum.
Uenit ad tercium modum. u ꝓpha sumu¬
lachra gentium irridet :⁊ dnm̃ isrł con¬
grua laude concelebrat. Hoc genus
causȩ dr demonstratuiũ. quod i uttu¬
ꝑationem ⁊ laudem dinoscit᷑ continere
Nam quinq uersib uituꝑat deos paga¬
norum. decem uero dm laudat excel¬
sum. ut ⁊ ipsa quantitate dictorum.
rerum discrepantiã monstraret ambo¬
rũ. S qmͣ suꝑius inuisibilem dm dire¬
rat que uult omnia facientem. hic me¬
rito irridenda dicit idola. quȩ ad hu¬
manitatis formam composita. uel ipsis
corporeis sensib ꝓbantur extranea. tlã
lieet inueniant᷑ ⁊ enea. ⁊ lignea simula¬
chra. utilius tamen illud elegit. quod
gentilitas udicahat reuerentius adoran¬
dum. ut erubesceret colere uiliora. quoꝵ
⁊ preciosa ꝓbantur irrisa. S ne puta¬
res hȩc signa nature alicuius uiuam
habere substantiã. ad iulitatẽ dicit᷑ expͥ¬
nieudam. Deos illos gentilium mortaliũ

Expanded text:
 Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Venit ad tertium modum, ubi propheta simulacra gentium irridet, et Dominum Israel congrua laude concelebrat. Hoc genus causae dicitur demonstrativum, quod et vituperationem et laudem dignoscitur continere. Nam quinque versibus vituperat deos paganorum: decem vero Deum laudat excelsum, ut et in ipsa quantitate dictorum, rerum discrepantiam monstraret ambarum. Sed quoniam superius invisibilem Deum dixerat, quae vult omnia facientem, hic merito irridenda dicit idola, quae ad humanitatis formam composita, vel ipsis corporeis sensibus probantur extranea. Nam licet inveniantur et aenea et lignea simulacra, utilius tamen illud elegit, quod gentilitas judicabat reverentius adorandum; ut erubesceret colere viliora, quorum et pretiosa probantur irrisa. Sed ne putares haec signa naturae alicujus vivam habere substantiam, ad vilitatem dicitur exprimendam, deos illos gentilium mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
genus hominum ei credens ꝓbat᷑ excep¬
tum. quod sit ab eius munerib alienũ.
Quȩ figura dictt᷑ anace falaocis idest reca¬
pitulatio. quȩ sit quando ea quȩ supius
dicta sunt latius. breuiter in memoriã
parte concedit. siue adiciat numero urõ
poplos fideles. quod ⁊ nris temporibus
facit. ⁊ usq ad finem scłi non desunt
oꝑari. ut de gentib eccła p̃destinata in
unum gregeni redacta congaudeat u
nus pastoris glorioso regimine ꝑfruat.¬
Seuedicti uos adnõ. qui fecit celum ⁊ terrã.
Cum suꝑius optauerit ꝓpħa ut benedice¬
rent̾ fideles. iam ipsa predestinatione con¬
fisus. benedictos dicit esse iustissimos.
Et uide genus benedictionis. anõ posuit.
quia ipsa est ꝑfecta beatitudo. non sibi
quequã preparari s dño. Hoc enĩ uer¬
bo ⁊ fidelium corda roborant᷑:⁊ futura
beatitudo unde ꝓuenire possit ostendi¬
tur. Qui fecit celum ⁊ terrã. siue uer¬

Expanded text:
genus hominum ei credens probatur excepgenus hominum ei credens probatur exceptum, quod sit ab ejus muneribus alienum. Quae figura dicitur anacephaleosis, id est recapitulatio, quae fit quando ea quae superius dicta sunt latius, breviter in memoriam parte concedit, sive adjiciat numero vestro populos fideles. Quod et nostris temporibus facit, et usque ad finem saeculi non desinit operari; ut de gentibus Ecclesia praedestinata in unum gregem redacta congaudeat, et unius pastoris glorioso regimine perfruati fecit coelum et terram. Cum superius optaverit propheta ut benedicerentur fideles, jam ipsa praedestinatione confisus benedictos dicit esse justissimos. Et vide genus benedictionis, Domino, posuit: quia ipsa est perfecta beatitudo non sibi quemquam praeparari, sed Domino. Hoc enim verbo et fidelium corda roborantur, et futura beatitudo, unde provenire possit ostenditur. Qui fecit coelum et terram: sive ver
Abbreviated transcription (Latin):
iudeorum pͥmus sacerdos electus est cuiꝰ
cõmemoratione ordo ipse merito decla¬
suit quod suꝑius dixit. domus isrł. do¬
tur quod suꝑius dixit. ut eis & adiutorsit
dixit nobis. Senedixit domum isrł. be¬
nedirit domum aaron. Hȩc cadem pul¬
chra uarietate congeminant. ut benedi¬
ctionem diũ prestari talib inculcata ra¬
cione crederemus. Nam quod dicit. me¬
mor fuit nr̃i. grãm diuinȩ pietatis osten¬
dit. Quib enĩ meritis debebat᷑ ut xp̃c
dñs adueniret. qui ⁊ errantes poplos do¬
ceret. ⁊ conuersos sua benedictione sal¬
uaretꝰ B enedixit enim domũ isrł de scẽ
mariȩ uirginitate uascendo. B enedir
quoq domum aaron. sacerdotu honore
precinctus. sicut de ipso in alio psalmo
dictum est. tu es sacerdos in eternũ scđm
tionem generalitatis ascendit. ubi simul
omnes benedicunt᷑. qui seriure dnõ pu¬
ra mente elegerunt. Hoc enim fecit in
piscatorib hoc fecit in regib. nec ullum

Expanded text:
Judaeorum primus sacerdos electus est, cujus Judaeorum primus sacerdos electus est, cujus commemoratione merito ordo ipse decla quod superius dixit: domus Israel et doitur quod dixit ut eis et adjutor sit dixit nos. Vers. 21. Benedixit domum Israel, benedixit domum Aaron. Haec eadem pulchra varietate congeminat, ut benedictionem Domini praestari talibus inculcata ratione crederemus. Nam cum dicit, memor fuit nostri, gratiam divinae pietatis ostenditnus adveniret, qui et errantes populos doceret, et conversos sua benedictione salvaret? Benedixit enim domum Israel, de sanctae Mariae virginitate nascendo. Benedixit quoque domum Aaron, sacerdotii honore praecinctus, sicut de ipso in alio psalmo dictum est: Tu es Sacerdos in aeternum secutionem generalitatis ascendit: ubi simul omnes benedicuntur qui servire Domino pura mente delegerunt. Hoc enim fecit in piscatoribus, hoc fecit in regibus, nec ullum
Abbreviated transcription (Latin):
tori qui est benedictus in scła. Hic ettam
illa figura conuenire monstrat᷑. quȩ ap¬
pellatur sarcasmos. id est aduersarii
derisio uolenta. que ipsas quoq culpas
rum est. Dãpnatis iniquitatib ꝑfido¬
rũ. ad celebranda preconia dnĩ letus
accedit. Domus isrł: eccłam cognosci¬
tur fidelium significare popłorũ Ipsa
enim sꝑat in dnõ. quȩ mundana desi-¬
deria semꝑ abiciens sola ipsius delecta¬
tione ꝑfruitur: ⁊ quid ei ꝓueniat. con¬
sequenter exponit. Aduitor enĩ ⁊ ꝓte¬
ctor eius efficitur: cui omnia seruire
demonstrantur. Aduttor. quia carne
laborantes in hoc mundo in quantũ
utile nouit adiuuat. ꝑ rotector. qm̃
animas scãs nulla sinit diabolica frau
priore uersu generaltter dixit. hoc nunc
de sacerdotib decora iteratione retexuit.
ut excelsus ordo pontificum non inge¬
nerali cõmemoratione s speciali pre¬
oonio laudaret᷑. Aaron enim in popło

Expanded text:
tori, qui est benedictus in saecula . Hic etiam tori, qui est benedictus in saecula . Hic etiam illa figura convenire monstratur, quae appellatur sarcasmos, id est adversarii derisio violenta, quae ipsas quoque culpas rum est. Damnatis iniquitatibus perfidorum, ad celebranda praeconia Domini laetus accedit. Domus Israel Ecclesiam cognoscitur fidelium significare populorum. Ipsa enim sperat in Domino, quae mundana desideria semper abjiciens, sola ipsius delectatione perfruitur. Et quid ei proveniat, consequenter exponit: adjutor enim et protector ejus efficitur, cui omnia servire demonstrantur. Adjutor, quia carne laborantes in hoc mundo, in quantum utile novit, adjuvat; protector, quoniam animas sanctas nulla sinit diabolica fraudpriore versu generaliter dixit, hoc nunc de sacerdotibus decora iteratione retexuit, ut excelsus ordo pontificum non in generali commemoratione, sed speciali praeconio laudaretur. Aaron enim in populo
Abbreviated transcription (Latin):
Uoces enĩ reddere siue articulares siue
confusas. aniniantium esse non dubiũ
est. In quib aptissime longa enumerati¬
o facta est. ne cito paganorum opprobria
Audit forsitan paganus :i gaudet se suis
numinib comparatum. s intelligat
quantum tali patrocinio potuit ꝓficere
ut de racionabili homine usq ad in¬
sensibilia metalla meruerit ꝑuenire.
ntelligat culturam suam in dampnati¬
onem ꝓpͥam fuisse conuersam. ⁊ refu¬
giat illudꝰ diare. unde plectibile iudici¬
um coguosett᷑ excepisse. Similes quip¬
pe illis fuiuit: qui sequi talia decreue¬
runt. Nec illud omittendum est. quod
sabricatores. ⁊ cultores huius rei. una ꝑ¬
culsi ꝓbantur esse sententia. Si milis
est enim iniquitas alios suis oꝑib deci¬
pere. ⁊cultoris sepissimis obligare. De
his etiam apłs dicit. qui cõmutauerũt
ueritatem dei inmendaciũ ⁊⁊ coluerũt
⁊ seriuerunt ereature potius quã crea¬

Expanded text:
Voces enim reddere, sive articulares, sive Voces enim reddere, sive articulares, sive confusas animantium esse non dubium 388 est: in quibus aptissime longa enumeratio facta est, ne cito paganorum opprobria Audit forsitan paganus et gaudet se suis numinibus comparatum; sed intelligat quantum tali patrocinio potuit proficere, ut de rationabili homine usque ad insensibilia metalla meruerit pervenire. Intelligat culturam suam in damnationem propriam fuisse conversam, et refugiat illud adorare, unde plectibile judicium cognoscitur excepisse. Similes quippe illis fiunt, qui sequi talia decreverunt. Nec illud omittendum est, quod fabricatores et cultores hujus rei una perculsi probantur esse sententia. Similis est enim iniquitas alios suis operibus decipere, et culturis se pessimis obligare. De his etiam dicit Apostolus: Qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt et servierunt creaturae potius quam Crea
Abbreviated transcription (Latin):
pedes habent ⁊ non ambulabunt non
clamabunt ingutture suo. neq enim
est sp̃s in ore ipsorum. Et in his trib uer¬
sib uerissima descriptione notati sunt.
qui falsis numinib siis m̃bra hominũ
inaniter assignare uoluerunt. Nam
quid rogo illi opus fuit os qui loqui
non poterat: Quid oculi: qui conspice¬
re non ualebant. Quid aures: qͥ non erat
auditurus: Quid nares. qui nullatenus
staglantia sentiebat: Nares autẽ agna¬
ritate dicte sunt. quod nos faciant o¬
doratus agnoscere. Qͥd manuᷤ qui res
palpabiles ignorabat: Quid pedes. qͥ se
mouere minime preualebat: Et ut tali¬
b reb augeret᷑ inrisio. ad didit ut nec
ipsis quoq animalib racione carenti¬
h debeant cõparari. quando in guttu¬
re suo non habent ł confusũ clamorem
quen peccora emittere ꝓprus quib dã
uocib consuerunt. Sequitur sententia
quȩ cuncta concludat. ⁊ hominib ⁊
peccorib ideo illos incomparabiles in¬
uenireͥ. quia non est sp̃s in ore ipsorum.

Expanded text:
pedes habent, et non ambulabunt: non clamabunt in gutture suo; neque enim est spiritus in ore ipsorum. Et in his tribus versibus verissima descriptione notati sunt, qui falsis numinibus suis membra hominum inaniter assignare voluerunt. Nam quid, rogo, illi opus fuit os, qui loqui non poterat? Quid oculi, qui conspicere non valebat? Quid aures, qui non erat auditurus? Quid nares, qui nullatenus fragrantiam sentiebat? Nares autem a gnaritate dictae sunt, quod nos faciant odoratus agnoscere. Quid manus, qui res palpabiles ignorabat? Quid pedes, qui se movere minime praevalebat? Et ut talibus rebus augeretur irrisio, addidit; ut nec ipsis quoque animalibus ratione carentibus debeant comparari, quando in gutture suo non habent vel confusum clamorem, quem pecora emittere propriis quibusdam vocibus consuerunt. Sequitur sententia quae cuncta concludat, et hominibus et pecoribus ideo illos incomparabiles inveniri: quia non est spiritus in ore ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ab infidelib diligitur atq laudatur.
sic̃ in alio psalmo de peccatore legit᷑. confi¬
cebit᷑ tibi cum benefeceris ei. Alter ẽ cer¬
tissimus atq ꝑfectus. cum deuoti animꝰ
nulla accidentium malorum aduersi¬
talẽ deicit᷑. s in miserus suis spe futu¬
rorum in caritate dnĩ semꝑ accendit᷑.
sicut dicit apłs. Quis nos separabit a
caritate xpĩ. tribulatio. an angustia.

Expanded text:
ab infidelibus diligitur atque laudatur, ab infidelibus diligitur atque laudatur, sicut in alio psalmo de peccatore legitur: Confitebitur tibi, cum benefeceris ei . Alter est certissimus atque perfectus, cum devoti animus nulla accidentium malorum adversitate dejicitur: sed in miseriis suis spe futurorum, in charitate Domini semper accenditur, sicut dicit Apostolus: Quis nos separabit a charitate Christi? tribu
Abbreviated transcription (Latin):
sus est. Simulachra gentiũ quasi me¬
talla insensata contempta sunt. anĩ
autẽ nri gła ubiq colitur. ubiq predi¬
catur. Et ideo uiuante dnõ psalmorũ
uirtutes studiosissime ꝑquiramus. qm̃
se. i fidelib apiunt.⁊ incredulis semper
abscondunt. All
huiꝰ scłi sollempius acuera cõmo¬
nitio. ⁊ uelut quidã sp̃alis gallus: adoꝑã nos
cogit uenire fidelium. Audiamus scãm
uocem. pium sequamur. relinquamus
oꝑm ⁊ precium est laborũ. quando nec
suauius quicquã potest dici. nec salu¬
tutus. pͥmo membro gr̃as agit. qm̃ se ex¬
auditum esse cognosett. ⁊ contra omnia
ꝑicula mortis efficaciter se dñm inuocas¬
se testatur. Scdo iterum elamat addum.
ut liberatus ꝑueniat ad illam requiem
sempiternam. quam fidelib ꝓmitait dñi
munere concedendam.
ilexi. qm̃ exaudiunt dñs uocem
orationis mee. Amorem diui hõi¬
b duob ꝓuenire constat articlis.
Est unus quando ꝓ collatis beneficus ⁊

Expanded text:
sus est, simulacra gentium quasi mesus est, simulacra gentium quasi metalla insensata contempta sunt; Domini autem nostri gloria ubique colitur, ubique praedicatur. Et ideo, juvante Deo, psalmorum virtutes studiosissime perquiramus: quoniam se et fidelibus aperiunt, et incredulis semper abscondunt. EXPOhujus saeculi solemnis ac vera commonitio, et velut quidam spiritualis gallus ad opera nos cogit venire fidelium. Audiamus sanctam vocem, pium sequamur imperium  operum et pretium est laborum, quando nec suavius quidquam potest dici, nec salututus, primo membro gratias agit: quoniam se exauditum esse cognoscit, et contra omnia pericula mortis efficaciter se Dominum invocasse testatur. Secundo iterum clamat ad Dominum, ut liberatus perveniat ad illam requiem sempiternam, quam fidelibus promittit Domini munere concedendam.ilexi, quoniam exaudivit Dominus vocem orationis meae. Amorem Domini hominibus duobus provenire constat articulis. Est unus quando pro collatis beneficiis et
Abbreviated transcription (Latin):
iusq in scłm. Exposita parte dampna¬
torum. aptum fuit ut pulcͥtudinẽ psal¬
ii beatorũ bona concluderent. Niuoꝵ
enĩ est dñs non mortuorum. sic in euglio
legit᷑. non enim est deus mortuorũ s ui¬
uorũ. Quiorum autẽ accipiendum est.
non unstauita niuẽtiũquã cõmunẽ scĩs
constat esse cumi inipus. s illa de qua
in alio psalmo legitur. placebo duõ
in regione uiuorũ. Et ne ad terrena
bona mens humana descenderet. ad
illa cȩlestia congruenter ascendit. quȩ
nec in laudib possunt habere terminũ
quasi granati mali minuta pusc̃rima
q̃ historie corioreuelata dulcissima mellasu¬
dauerunt. Quot enim uersus tot gratie.
quot uerba: tot poma sunt anime.
Monemur enim ꝑ similitudines ueteris
popłi. huius mundi quasi egiptiacam
diiationem relinquere. ut possimus ad
terram ꝓmissionis baptismatis iti nere
ꝑuenire. Fẽstinemus intrepidi. aduen¬
tu dni aduersitates nr̃e solute sunt.
Mare fugit. iordanis retro cimore conuer¬

Expanded text:
in saeculum. Exposita parte damnatorum, aptum fuit ut pulchritudinem psalmi beatorum bona concluderent. Vivorum enim est Dominus, non mortuorum, sicut in Evangelio legitur: Non est enim Deus mortuorum, sed vivorum . Vivorum autem accipiendum est, non ista vita viventium, quam communem sanctis constat esse cum impiis; sed illa de qua in alio psalmo legitur: Placebo Domino in regione vivorum . Et ne ad terrena bona mens humana descenderet, ad illa coelestia congruenter ascendit, quae nec in laudibus possunt habere terminum,Luxerunt nobis quasi granati mali minuta pulcherrima, quae historiae corio revelata dulcissima mella sudaverunt. Quod enim versus, tot gratiae; quot verba, tot poma sunt animae. Monemur enim per similitudines veteris populi, hujus mundi quasi Aegyptiacam dominationem relinquere; ut possimus ad terram promissionis baptismatis itinere pervenire. Festinemus intrepidi, adventu Domini adversitates nostrae solutae sunt. Mare fugit, Jordanis retro timore conver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsphonesis. latine exclamatio. quotiens
inter alia quȩ loquimꝰ. ad dñi subito
uerba conuertimus. Quaꝓpter tribu¬
lationes nr̃as ⁊ dolores diligentissime
diuino munere ꝑscrutem̃. Latent enĩ
altius: i plerũq scli delectatione uela¬
te sopiuntur. Quas nisi diumo adiu¬
torio queramꝰ. intrinsecus uocẽ istã
salutarẽ eructuare non possumus.
N am cum dicit. libera animã meã. con¬
fitet᷑ cam sine dnõ semꝑ esse captiuan.
Sequit᷑ misericors dñs ⁊ iustus. ⁊ as nr̃¬
miserebit᷑. In suꝑiori cõmate liberarẽ
petit aninã suam. hic autẽ ꝓmititt
lios faceret ainia uoluntate pendere.
misericors. quia illi inclinauit aurem suã.
iustus. qm̃ corripuit peccatorem ad ueni¬
am requirendam. miserebit᷑. eum recipii
filiun quẽ flagellat. Unde cognosce
hec tria posita ad fragilitatẽ humani
geueris instruendam. quȩ scłi delecta¬
tiam preposterauit ordinẽ quẽ suꝑiusdix̃
iberari enĩ pͥmo petut animã suã.

Expanded text:
honesis, Latine exclamatio, quoties inter alia quae loquimur, ad Deum subito verba convertimus. Quapropter tribulationes nostras et dolores diligentissime divino munere perscrutemur; latent enim altius, et plerumque saeculi delectatione velata sopiuntur, quae nisi divino adjutorio quaeramus, intrinsecus vocem istam salutarem eructare non possumus. Nam cum dicit, libera animam meam, confitetur eam sine Domino semper esse captivam. Sequitur, misericors Dominus, et justus, et miseretur. In superiori commate liberari petiit animam suam, hic autem promittilios faceret anxia voluntate pendere. Misericors, quia illi inclinavit aurem suam; justus, quoniam corripuit peccatorem ad veniam requirendam. Miserebitur, cum recipit filium quem flagellat. Unde cognosce haec tria posita ad fragilitatem humani generis instruendam, quae saeculi delectionem praeposteravit ordinem, quem superius dixit. Liberari enim primo petiit animam suam, et
Abbreviated transcription (Latin):
figura dr etiologia id est cause reddi¬
tio. Nefandam quippe imputationẽ
petit amoueri. quã in isto scło patiun¬
tur creberrime xp̃iani. Nam quotiẽs
martirum corpora diuersis supplicus
affuiguntur. Ipsa uox est tirannorum.
ipsa gentilium: ubi est deus eorũ. qua¬
si non possit eriꝑe. quos ut coronet. tor¬
quecũq uoluit fecit. Contra demen¬
tium uerba gentilium. qui dicunt ubi
est deus tuus. ueracissima nimis infert᷑
i absoluta sententia. dm̃ nr̃m omni a
facere. quȩ uult in celo ⁊ interra. Nam
quod dicitur in celo sursum. supra om̃s
creaturas potens esse monstrat᷑. Sequitur
onima eum facere que uult in celo ⁊ in¬

Expanded text:
r aetiologia, id est causae redditio. Nefandam quippe imputationem petit amoveri, quam in isto saeculo patiuntur creberrime Christiani. Nam quoties martyrum corpora diversis suppliciis affliguntur, ipsa vox est tyrannorum, ipsa gentilium: Ubi est Deus eorum? Quasi non possit eripere quos ut coronet torquaecunque voluit fecit. Contra dementium verba gentilium, qui dicunt: Ubi est Deus tuus? veracissima nimis infertur et absoluta sententia, Deum nostrum omnia facere quae vult in coelo et in terra. Nam cum dicitur, in coelo sursum, supra omnes creaturas potens esse monstratur. Sequitur, omnia eum facere quaecunque vel in
Abbreviated transcription (Latin):
cere: ⁊ alleliuatica possumus gaudia fas¬
tidire: uox fidelium sermo beatorũ. mo¬
dulatio scã canentium. unde ⁊ auditus
corporeus suauiter delinit᷑: i anima fes¬
sa cęlesti delectatione recreat᷑. Introdu¬
cenda sunt enim martirum uerba. qui

Expanded text:
cere, ut non alleluiatica possimus gaudia fascere, ut non alleluiatica possimus gaudia fastidire. Vox fidelium, sermo beatorum, modulatio sancta canentium, unde et auditus corporeus suaviter delinitur, et anima fessa coelesti delectatione recreatur. Introducenda sunt enim martyrum verba, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ligit᷑ ⁊ amouentium sorte separat᷑. Sicut
in ȩu̾glio dñs dicit. Qui credit in metr̃ã¬
siet de morte ad uitam. Conelusio.
alutaris psalmi istius intentione tra¬
ctata. contra mundi dolores animȩ
fortitudinẽ debemus obicere: Dicamꝰ
sicut psalmus inchoat. Dilexi. qͣm erau¬
diuit dñs uocẽ deprecationis mee. Quia
non est pena quȩ promouet. non est dolor
qui ꝑducit ad requiem. nec durus estimã¬
dus est fletus. qui ȩterna gaudia sub¬
ministrat. Intendamus enim non quod
patitnur s quod speramus :i temporale
malum sine dubitatione mollescit cuiꝰ
ꝓsꝑrimus intenditur finis. Rogemus
gͦ ommpotentiã dei. qui hec solus ualei
in estimabili uirtute suꝑare. ut acie
malignitatis infracta. nec illa nobis om¬
nino fiant asꝑa. que nunc uident᷑ aus¬
tera. Sic enim in regione uiuorũ dño pla¬
cebimus. si in hoc scło mortificare nr̃a
corpora ꝓ ipsius gle nomine festinemus.

Expanded text:
ligitur, et a morientium sorte separatur, sicut ligitur, et a morientium sorte separatur, sicut in Evangelio Dominus dicit: Qui credit in me, transiet de morte ad vitam . Conclusio psalmi. Salutaris psalmi istius intentione tractata, contra mundi dolores animi fortitudinem debemus objicere. Dicamus, sicut psalmus inchoat: Dilexi, quoniam exaudivit Dominus vocem deprecationis meae: quia non est poena quae promovet, non est dolor qui perducit ad requiem; nec durus aestimandus est fletus, qui aeterna gaudia subministrat. Intendamus enim non quod patimur, sed quod speramus, et temporale malum sine dubitatione mollescit, 391 cujus prosperrimus intenditur finis. Rogemus ergo omnipotentiam Christi, qui haec solus valet inaestimabili virtute superare; ut acie malignitatis infracta, nec illa nobis omnino fiant aspera, quae nunc videntur austera. Sic enim Domino in regione vivorum placebimus, si in hoc saeculo mortificare nostra corpora pro ipsius gloriae nomine festinemus.
Abbreviated transcription (Latin):
luctatio est. ⁊ ideo cuneta sub metu st̃.
Unde intelligimus his trib ꝑicłis sub ia¬
cere genus humanũ. qđ adhuc in istius
rum. P erscrutandum est quare dixerit
de futuro. placebo in regione uiuorum.
quasi non ⁊ hic in regione mortuorum
placeant scĩ. qui sunt uidicis ore lauda¬
t. cum ⁊ in genesi legatur. Placuit enohe
coram deo: ⁊ transtulit illum deus. Iob
quoq diũ uoce laudatus est. Et in eũ¬
glio de nathanahel ipse dñs dicit. ȩcce
uir isrłita in quo dolus non est s ħͥ pla¬
cebo dixit.iam securus. iam qui displi¬
cere non possim. nec quicqͣ dubiũ susti¬
nebo. quando sicut apłs dicit. mors ab¬
sorta fuerit in uictoria ⁊⁊ corruptibile
hoc induerit incorruptionẽ.: ⁊ mortale
hoc induerit ĩmortalitatẽ. Tunc enim
iusti ita placebunt dñõ. ut ulterius de
peccatorum aduersitate nichil metuãt.
n regione uiuorum dixit. in congregatio¬
ne scõrum. ubi omnis uiuens reuera col¬

Expanded text:
luctatio est, et ideo cuncta sub metu sunt; luctatio est, et ideo cuncta sub metu sunt; unde intelligimus his tribus periculis subjacere genus humanum, quod adhuc in istius rum. Perscrutandum est quare dixerit de futuro, Placebo Domino in regione vivorum, quasi non et hic in regione mortuorum placeant sancti, qui sunt Judicis ore laudati; cum et in Genesi legatur: Placuit Enoch coram Deo, et transtulit illum Deus . Job quoque Domini voce laudatus est . Et in Evangelio de Nathanaele ipse Dominus dicit: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . Sed hic, placebo, dixit, jam securus, jam qui displicere non possim, nec quidquam dubium sustinebo, quando, sicut Apostolus dicit, Mors absorpta fuerit in victoriam, et corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; tunc enim justi ita placebunt Domino, ut ulterius de peccatorum adversitate nihil metuant. In regione vivorum, dixit, in congregatione sanctorum, ubi omnis vivens revera col
Abbreviated transcription (Latin):
tie uirtute ꝓpħam dicere de futuro. qm̃
adhuc in isto scło uiuentib conuenire
non possuut. Ait enim eripuit animã
meam de morte. Anime quippe iustoꝵ
cum de isto scło transeunt. ab illa morte
liberant᷑ de qua in euglio dictum est.
sine mortuos sepeliant mortuos suos
Et cum dicit eripuit. beneficui diuinȩ
uirtutis ostendit. qui a nisi ꝑ eus po¬
tentiam non ualuisset amorte ꝑpetua
liberari. Sequit᷑ oculos meos a lacrimis
Cessant utiq lacͥniȩ sc̃orum. quando iã
mors anime ñ ꝓbat᷑ esse suspecta. Non
enĩ in securitate plangit᷑. s in isto ago¬
ne ubi calamitas uentura mecuitur.
Addidit pedes meos alapsu. Cum dicit
a lapsu: ostendit lubricum ⁊ ꝓnuni ẽẽ
peccatum. S bene illic non formidatur
ruina. ubi iam est ȩterna ꝓsꝑitas. Nam
in isto scło constituti sicut dictum ẽ. et
mortẽ animȩ iusti timent :⁊ assidue la¬
cͥmas fundunt. ⁊ pedes suos a lapsu ñ
credunt ullatenus alienos. Hic enĩ col¬

Expanded text:
tiae virtute prophetam dicere de futuro: quoniam adhuc in isto saeculo viventibus convenire non possunt. Ait enim: Eripuit animam meam de morte. Animae quippe justorum, cum de isto saeculo transeunt, ab illa morte liberantur, de qua in Evangelio dictum est: Sine mortuos sepeliant mortuos suos . Et cum dicit, eripuit, beneficium divinae virtutis ostendit, quia nisi per ejus potentiam non valuisset a morte perpetua liberari. Sequitur, oculos meos a lacrymis. Cessant utique lacrymae sanctorum, quando jam mors animae non probatur esse suspecta; non enim in securitate plangitur, sed in isto agone ubi calamitas ventura metuitur. Addidit, pedes meos a lapsu. Cum dicit, a lapsu, ostendit lubricum et pronum esse peccatum. Sed bene illic non formidatur ruina, ubi jam est aeterna prosperitas. Nam in isto saeculo constituti sicut dictum est et mortem animae justi timent, et assidue lacrymas fundunt, et pedes suos a lapsu non credunt ullatenus alienos. Hic enim col
Abbreviated transcription (Latin):
i mirabiles incohant᷑. s in psalmi
suꝑioris explanatione reꝑti sunt. ut bea¬
utudinẽ fidelium popłorum quã ille
unita meritorum uarietate cantauit isti
in sacramentũ noui ⁊ ueteris testamenti
ordinatis quindeci gradib explicarent.
eptenarius enim numerus sicut sepe dic¬
tum est significat ebdomadã ꝓpter sab¬
batum ueteris testamenti. octonarius do¬
minicũ diem. in quo dũm resurrexisse
manifestum est qđ ad nouũ ꝑtinet testa¬
mentũ. qui simul iuncti. qͥntũ decimũ

Expanded text:
t mirabiles inchoantur, sed in psalmi t mirabiles inchoantur, sed in psalmi superioris explanatione reperti sunt; ut beatitudinem fidelium populorum, quam ille unita meritorum varietate cantavit, isti in sacramentum Novi et Veteris Testamenti ordinatis quindecim gradibus explicarent. Septenarius enim numerus sicut saepe dictum est significat hebdomadam propter sabbatum Veteris Testamenti: octonarius dominicum diem, in quo Dominum resurrexisse manifestum est, quod ad Novum pertinet Testamentum. Qui simul juncti quintum decimu
Abbreviated transcription (Latin):
qui totius integritatis robore comuntt᷑.
xxxui. ic.xliiii. qui formati sunt littis
imminutis. sedm quatuor cardines mun¬
di non incongrue eccłam catholicã. quȩ
adhuc in isto mundo geritur indicare
noscunt᷑. quando adhuc imꝑfecta ẽ. do¬
nec p̃destinatorũ numerũ cõpetent᷑ adqͥ¬
rat: sic magnarũ rerũ misteria psalmo¬
rũ istorũ noscit᷑ indicare collectio. Est
etiam hic psalmus ⁊ institutor fideliũ
quintus. sicut in anteriorib psalmis iã
dictum est. ubi quicqͥd ad ȩccłasticã dis¬
ciplinã ꝑtinet cohors beata cantauit. qͥ
mertto tali numero noscttur collocatꝰ.
Nam ⁊ archa ipsa noe quȩ specialiter o¬
pum gestauit ȩcclȩ. centũ annis legitur
fabricata. Iota uero ⁊ echa sicut apud gre¬
cos scribitur. in octaui decimi calculi op¬
tinet quantitatẽ: sic iste numerus ⁊ co¬
ione premium ⁊⁊ scĩ nominis decus in se
continere monstratur. Canticum

Expanded text:
qui totius integritatis robore communitur. qui totius integritatis robore communitur. us quartus, qui formati sunt litteris imminutis secundum quatuor cardines mundi, non incongrue Ecclesiam catholicam, quae adhuc in isto mundo geritur indicare noscuntur; quando adhuc imperfecta est, donec praedestinatorum numerum competenter acquirat. Sic magnarum rerum mysteria psalmorum istorum noscitur indicare collectio. Est etiam hic psalmus et institutor fidelium quintus sicut in anterioribus psalmis jam dictum est, ubi quidquid ad ecclesiasticam disciplinam pertinet, cohors beata cantavit, qui merito tali numero noscitur collocatus. Nam et ipsa arca Noe, quae specialiter typum gestavit Ecclesiae, centum annis legitur fabricata. Iota vero et Ita sicut apud Graecos scribitur octavi decimi calculi obtinet quantitatem. Sic iste numerus et coronae praemium, et sancti nominis decus in se continere monstratur. 429 EXPOS
Abbreviated transcription (Latin):
nesciant. tamen eos naturali institutio¬
ne componant. Nidimus gͥ eius senten¬
tias quasi stellas clarissimas incęlo al¬
tissimo collocatas. uidimus amplissi¬
mũ mare illis piscib plenũ. quos apło¬
rum retia dño precipiente traxerunt.
ntendamꝰ etiam qđ ordo ipse psalmorũ
non minima nobis futuri scłi sacra¬
menta declarat. Conueniebat enĩ ut
ecclam de coto orbe collectã :⁊ in dñi lau¬
dib cõmoratam. graduun cantica seque¬
rentur. quatinus illa similitudo indica¬
retur.: quȩ est in scłi fine facienda. Nã
pꝰ quã omniũ beatorũ numerus dno
fue  rit prestante collectus: necesse ẽ
ut ad illam iherłm suꝑnã beatus popłs
eleuatus ascendat. Et ideo meminisse de¬
bemus eorum alfabeti dum qͥ completis
litteris annotãt᷑. tercium esse hunc psal
honore signati. ꝑfectȩ fidei crinitatem
nobis indicare noscunt᷑. Et merito ad
futurã iherłm calculus iste deputatur.

Expanded text:
nesciant, tamen eos naturali institutionesciant, tamen eos naturali institutione componant. Vidimus igitur ejus sententias quasi stellas clarissimas in coelo altissimo collocatas; vidimus amplissimum mare illis piscibus plenum, quos apostolorum retia Domino praecipiente traxerunt. Intendamus etiam, quod ordo ipse psalmorum non minima nobis futuri saeculi sacramenta declarat. Conveniebat enim ut Ecclesiam de toto orbe collectam, et in Domini laudibus commoratam, graduum cantica sequerentur; quatenus illa similitudo indicaretur, quae est in saeculi fine facienda. Nam postquam omnium beatorum numerus Domino fuerit praestante collectus, necesse est ut ad illam Jerusalem supernam beatus populus elevatus ascendat. Et ideo meminisse debemus eorum alphabetodum, qui completis litteris adnotantur, tertium esse hunc psalmhonore signati, perfectae fidei Trinitatem nobis indicare noscuntur. Et merito ad futuram Jerusalem calculus iste deputatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ omnia uicit. omnia suꝑauit. ⁊ om¬
nib reddita est excelsioi. quȩ pridem ui¬
debat᷑ humilior sicut dicit apl̃s. Cui
autẽ angłorum dixit aliquando sede
a dextris meis. donec ponam inimicos
tuos scabellum pedum cuorũ: Sequitur.
qm̃ te non potest inbecillitas humana
ꝑ quirere. Additum est qđ sepe quidẽ
dictum est. s merito cuncta coneludit.
qm̃ iustus iste requiritur qui manda¬
ta eiꝰ ñ ꝓbatur oblitus. Con el usio.
damplectendus suauiter omnino
psalmus. qui tali confessione finitꝰ
est. Orolixitate annus. admiratione ꝓ¬
sunditatiꝰ occeanus. excellentiũ rerum
amenitate paradisus. quẽ uirtutũ flori¬
b: ornatũ. ꝑ alfabetũ hebreorũ sc̃orũ om¬
nium inmarcessibilis corona cantauit.
Et ut similitudines aliquas de reb natu¬
ralib exquiramus. sic graues litteris
grecis uolatus suos depingunt. Ettan¬
ta huiꝰ rei uis est. ut quãuis aues apices

Expanded text:
Domini omnia vicit, omnia superavit, et omDomini omnia vicit, omnia superavit, et omnibus reddita est excelsior, quae pridem videbatur humilior, sicut dicit Apostolus: Cui autem angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ? Sequitur, quire, quoniam te non potest imbecillitas humana perquirere. Additum est quod saepe quidem dictum est, sed merito cuncta concludit: quoniam justus iste requiritur, qui mandata ejus non probatur oblitus. Conclusio psalmi. Amplectendus suaviter omnino psalmus, qui tali confessione finitus est, prolixitate magnus, admiratione profunditatis Oceanus, excellentium rerum amoenitate paradisus, quem virtutum floribus ornatum, per alphabetum Hebraeorum sanctorum omnium immarcescibilis corona cantavit. Et ut similitudines aliquas de rebus naturalibus exquiramus; sicut grues litteris Graecis volatus suos depingunt; et tanta hujus rei vis est, ut quamvis aves apices
Abbreviated transcription (Latin):
illam euglicam cõparationẽ. sic̃ ouis q̃
ꝑierat ꝓpter quã pastor eius nonaginta
nouẽ oues dimisit in montib. ⁊ eam
querens iuduicis est appetitus insidus.
Quam tamen ille ꝑcrucẽ suam multipli¬
cans. non omittit querere. nec desinit cõ¬
gregare. Una ouis est cunctorũ fideliũ
scã congregatio. qm̃ unus grer ⁊ unus
pastor est. Et respice quã infirme rei
comparati sunc homines. quando a
xp̃i grã deserunt᷑: oui uidelicet erranti.
que ꝑiclis patet. que direptionib lupo¬
rũ erposita est. quã non fuga cripit:
non corporis ualitudo defendit. s qͥcqͥd
libitum ẽ insidia nti ꝑferat. cũ eam
uis corporis nulla defendat. Et bene
dictum est quȩ ꝑierat. ut agnosceres mi¬
sedia dni fuisse reꝑtam qui errantia
recolligit. ⁊ ꝑdita bonitate suȩ pietatis
adquirit. S illa natura facta inbecilł.
⁊ omnib monstrata fragilior in caruatiõe

Expanded text:
illam evangelicam comparationem , sicut ovis quae illam evangelicam comparationem , sicut ovis quae perierat, propter quam pastor ejus nonaginta novem dimisit in montibus, et eam quaerens Judaicis est appetitus insidiis: quam tamen ille per crucem suam multiplicans non omittit quaerere, nec desinit congregare. Una ovis est cunctorum fidelium sancta congregatio; quoniam unus grex et unus est pastor. Et respice quam infirmae rei comparati sunt homines, quando a Christi gratia deseruntur, ovi videlicet erranti, quae periculis patet, quae direptionibus luporum exposita est, quam non fuga eripiat, nec corporis valetudo defendat: sed quidquid libitum est insidianti perferat, cum eam vis corporis nulla defendat. Et bene dictum est: Quae perierat, ut agnosceres misericordia Domini fuisse repertam, qui errantia recolligit, et perdita bonitate suae pietatis acquirit. Sed illa natura facta imbecillis et omnibus monstrata fragilior, incarnatione
Abbreviated transcription (Latin):
cturũ. idest uenice benedicti patris
mci. ꝑcipite regnũ. qđ uobis paratum ẽ
ab origine mundi. Tunc enĩ ꝑfecte se
credit iuuandũ. quando erit iustorũ
numerus ad dexterã collocandus. Er
oblitus. Licet diuersos ꝑsonas psalmus
iste contineat loquentes. mͦ fidelissimos
ueteris testamenti. mͦ noue regeneratio¬
nis electos. alios martiria sustinentes.
alios in lege dnĩ assidua meditatione
constantes: Declaratum est camen in men¬
bris xp̃i eccłam catholicã loqui. quando
talis sententia in fine psalmi đr. quȩ
sponse dñi conuenire monstrat᷑ Ait e¬
nim homo ille generalis qui in adam
errauerat lege peccati. ⁊ ad caulas dnĩ
suis uirib redire non poterat. qm mu¬
nus illud sapientie ꝑdiderat. qđ̃ habe¬
bat. Erraui quasi a uia tua discessi:. & uici¬
orũ inuias solitudines cecus intraui. ut
facile direptioni pateat. qui pastoris sui
custodiam non habebat. Et subiunxit

Expanded text:
cturum, id est, Venite, benedicti Patris cturum, id est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Tunc enim perfecte se credit juvandum, quando erit justorum numerus ad dexteram collocandus. Veroblitus. Licet diversas personas psalmus iste contineat loquentes, modo fidelissimos Veteris Testamenti, modo novae regenerationis electos, alios martyria sustinentes, alios in lege Domini assidua meditatione constantes; declaratum est tamen in membris Christi Ecclesiam catholicam loqui, quando talis sententia in fine psalmi dicitur, quae sponsae Domini convenire monstratur. Ait enim homo ille generalis qui in Adam erraverat lege peccati, et ad caulas Domini suis viribus redire non poterat, quoniam munus illud sapientiae perdiderat quod habebat, Erravi, quasi a via tua discessi, et vitiorum invias solitudines caecus intravi; ut facile direptioni pateat, qui Pastoris sui custodiam non habebat. Et subjunxit