comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gallias iamdudum a barbaris oc¬
cupatas: ꝑ multa bella tandem deletis
hostib liberauit. Egit duo ciuilia bella:
unum in oriente quosaturnũ tyran¬
num oppressit. & aliud quo ꝓculum
gen̾e ꝑses. acer ingenio. uita ce morib
barbarus. paraclitum se nominabat.
Ab hoc diffusa est heresis manicheorũ.
hic asserebat duo eẽ pͥncipia: unum
boni. & alterum mali. Porro ꝓbus im¬
ꝑator. apud sarmiũ militari tumul¬
umꝑio. cum duos filios suos con¬
sortes regni fecisset ad bellum parthi¬
cum ꝓfectus: in castrism fulmine ict
interiit. Numerianus uͦ qui cũ ꝑatre
ꝓfectus fuerat. inde rediens. apriso¬
cerisui fraude necatus est. De dio cleci
ab exercitu imꝑator crectꝰ. xxiii.
numeriani int̾fectorem manu sua
int̾fecit: & carinum numerian
frẽm apud dalmaciam occidit. his die¬
b amandꝰ et heliandꝰ in gallia collecta
rusticoꝵ manu ꝑniciosos tumultus ex¬
citauerunt. Unde diocletianus maximi¬
anum herculium cesarem legit. & in

Expanded text:
Gallias jamdudum a barbaris occupatas, per multa bella tandem deletis hostibus liberavit. Egit duo civilia bella, unum in oriente, quo Saturnum tyrannum oppressit, et alterum quo Proculum genere Perses, acer ingenio, vita et moribus barbarus, Paraclitum se nominabat. Ab hoc diffusa est haeresis Manichaeorum. Hic asserebat duo esse principia, unum boni, et alterum mali. Porro Probus imperator apud Sarmium militari tumulperio, cum filios suos duos consortes regni fecisset, ad bellum Parthicum profectus, in castris fulmine ictus interiit. Numerianus vero, qui cum patre profectus fuerat, inde rediens Apri soceri sui fraude necatus est. CAP. XXIII. De ab exercitu imperator electus, Numeriani interfectorem manu sua interfecit, et Carinum Numeriani fratrem apud Dalmatiam occidit. His diebus Amandus et Eliandus in Gallia, collecta rusticorum manu, perniciosos tumultus excitaverunt. Unde Diocletianus Maximianum Herculeum Caesarem elegit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
inundauerunt aque. qui constat
ex quat̾ decem. uitam p̃sentem
significat. in qua fluctib temptati¬
onum & ꝑsecutionũ incessanter
quatim᷑. & tam̃ decalogum & qͣtuor
euangłia complere debemꝰ. Monteᷤ
armenie. sublimitatẽ designant ui
te et̾ne. Corruptio gͥ uie. perpetratio
culpe: archa eccłia. Noe p̃lati. fami¬
lia eius subiecti. mundatio diluuii.
gula ligna singule anime. Leuiga¬
tio lignoꝵ iustificatio animarũ. lin¬
tio int̾ior caritas in affectũ cordium.
ext̾ior luntio. caritas in ex hibitione
oꝑum. Mansiuncule & tristega. di¬
uersi ordines. & diu̾sa merita. bica¬
meratio. bona actio & contemplatio.
tricameratio. coniugium. continen
tatis. latitudo. effectus in ꝑximũ bo¬
ni oꝑis. altitudo. excellentia trium
principalium uixtutũ. fidei. spei. et¬
caritatis. Animalia actiui. uolucres
contemplatiui. esca scriptura. quadra
ginta dies uita p̃sens. montes arme¬
me. sublimitas ite et̾ne. recessus si¬
ue desiccatio aquarum. ablatio tem¬

Expanded text:
inundaverunt aquae qui constat ex quater decem, vitam praesentem significat, in qua fluctibus tentationum et persecutionum incessanter quatimur: tamen et Decalogum et quatuor Evangelia complere debemus. Montes Armeniae sublimitatem signiere. Corruptio viae perpetratio est culpae; arca, Ecclesia; Noe, praelati; familiae ejus, subjecti; inundatio diluvii, gula ligna, singulae animae; laevigatio lignorum, justificatio animarum; linitio interior, charitas in affectu cordium; exterior linitio, charitas in exhibitione operum; mansiunculae et tristega, diversi ordines et diversa merita; bicameratio, bona actio et contemplatio; tricameratio, conjugium; continentTrinitatis; latitudo, effectus in proximum boni operis; altitudo, excellentia trium principalium virtutum: fidei, spei, charitatis; animalia, sunt activi; volucres, contemplativi; esca, Scrginta dies, vita praesens; montes Armeniae, sublimitas vitae aeternae; recessus sive desiccatio aquarum, ablatio te
Abbreviated transcription (Latin):
citum comugium uiam suam.
et inuenit noe grãm corã dño. &
ait dñs ad noe. Fac tibi archam deli¬
gnis leuigatis. et intrabis in eamtu.
et tres filui tui. uxor tua & uxores
filioꝵ tuoꝵ. et de cunctis animanti¬
b & uolucrib mundis septena et
septena. de immundis uͦ bina et bi¬
na. Adducam aquas diluiui ce dele¬
bo hominem et cuncta que feciꝓp¬
ter hominem: in quib ẽ sp̃c uite ce¬
gnat culpe. Inundatio diluuii. ꝑtur¬
bationẽ. instabilitatem. fluctuatio¬
nem. & ꝑsecutionem figurat p̃sen¬
tis scłi. Noe significat xp̃m. siue quẽ¬
libet bonum p̃latum qui in qͣntũ
potest facit archam. id est edificat
eccłiam. ut ipse saluetur in ea & fi¬
lii eius. id est subiecti eius. Singła
ligna sunt singule anime. Que be¬
ne leuigant᷑. dum ꝑ p̃dicationem
cortex. id est en ormitates uicioꝵ &
peccatoꝵ ab eis resecantur. & sibi cõ¬
uingunt᷑. dum ꝑ gr̃am in unitatẽ
fidei quasi ex diu̾sis silius ex diu̾siᷤ

Expanded text:
citum conjugium viam suam, et invenit Noe gratiam coram Domino. Et ait Dominus ad Noe: Fac tibi arcam de lignis laevigatis, et intrabis in eam tu, et tres filii tui, uxor tua, et uxores filiorum tuorum, et de cunctis animantibus et volucribus mundis septena et septena, de immundis vero bina et bina. Adducam enim aquas diluvii, et delebo hominem, et cuncta quae feci propter hominem, in quibus est spiritgnat. Inundatio diluvii perturbationem, instabilitatem, fluctuationem et persecutionem significat praesentis saeculi. Noe significat Christum, sive quemlibet praelatum, qui, inquantum potest, facit arcam, id est aedificat Ecclesiam, ut ipse salvetur in ea, et filii ejus, id est subjecti ejus. Singulae virgae sunt singulae animae. Quae bene levigantur, dum per praedicationem cortex, et enormitas vitiorum, et peccatorum ab eis resecantur. Et sibi conjunguntur, dum per gratiam in unitatem fidei, quasi ex diversis silvis, id
Abbreviated transcription (Latin):
dni. designat eos qui ꝑfecti sunt in fi¬
de sc̃e trinitatis. E noch septimus ab
adam qui deo placuit significat eoᷤ
qui sc̃ificati sunt septem donis gre
spiritalis. Noe decimꝰ ab adam qui

Expanded text:
ini, designat eos qui perfecti sunt in fide sanctae Trinitatis. Henoch septimus ab Adam, qui Deo placuit, significat eos qui sanctificati sunt donis gratiae spiritualis. Noe decimus ab Adam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionem. Latitudo quinqͣginta
triginta cubitoꝵ. trium pͥnci¬
palium uirtutum. fidei. spei.
& caritatis. figurat subluita¬
tem. Hoc qd̃ ex omnib animanti¬
bus inducta sunt in archam. sig¬
uificat qd̃ ex omnib gentib homi¬
nes adducuntur in scãm eccłiam.
Munda animalia que septena st̃
inducta. significant bonos. qui ꝑ
septiformem gr̃ãm st̃ iustificati.
Immunda uͦ que bina introducta¬
sunt. significant reꝓbos. qui ꝑ cul¬
pam a deo. ⁊ a semet ipsis sunt diui¬
Significant quoq animalia que de¬
orsum erant actiuos: uolatilia que
sursum erant contemplatiuos. Femi¬
ne designant infirmos. masculi ro¬
bustos. Esca scãm seripturam signi¬
ficat. que cib spiritalis ẽ animarum.
Ostium deorsum significat bonã ac¬
tionem. ꝑ quam unitatem scẽ eccłie
ingredimur. Fenestra sursum contẽ
ti. quos ñ nunqͣm ꝑsecutio oppͥmit. Cu¬
bitus in quo consummata ẽ archa. xp̃c
erat. quia multisunt actiui. sursũ stͥc

Expanded text:
cognitionem. Latitudo quinquagintatriginta cubitorum trium principalium virtutum, fidei, spei, et charitatis, significat sublimitatem. Hoc, quod ex omnibus animantibus inducta sunt in arcam, significat quod ex omnibus gentibus homines ducuntur in sanctam Ecclesiam. Munda animalia, quae septena sunt introducta, significant bonos, qui per septiformem gratiam sunt justificati. Immunda vero, quae bina intromittuntur, significant reprobos, qui per culpam a Deo et a semetipsis sunt diviSignificant quoque animalia, quae deorsum erant, activos; volatilia, quae sursum erant contemplativos. Feminae designant infirmos, masculi robustos, esca sacram Scripturam significat, quae cibus est spiritualis animarum. Ostium deorsum significat bonam actionem, per quam in unitatem sanctae Ecclesiae ingredimur. Fenestrae sursum contempti, quos nonnunquam persecutio opprimit. Cubitus, in quo consummata est arca, Chriserat, quia m
Abbreviated transcription (Latin):
Rmatura duas habet species:
architectoriam. & fabrilem.
A rechitectoria diuiditur in cementari¬
am. que ad lathomos et cem̃tarios:
& in carpentariam. que ad carpenta¬
rios et tignarios ꝑtinet. Fabrilis
diuiditur in malleatoriam & exclu¬
soriam. Ad armat̃am ꝑtinet oĩs in¬
dustria capentarioꝵ. tignarioꝵ. ce¬
quidfit instrum̃to. securi. ascia. dola¬
bro. trulla. ꝑpendiculo. martello. scal¬
pello. artauo. incude: in mat̾ia. lig

Expanded text:
rmatura duas habet species architectonicam et fabrilem. Architectonica dividitur in caementariam, quae ad latomos et caementarios, et in carpentariam, quae ad carpentarios et tignarios pertinet. Fabrilis dividitur in malleatoriam et exclusoriam. Ad armaturam pertinet omnis industria carpentariorum, tignariorum, caedquid fit instrumento, securi, ascia, dolabra, trulla, perpendiculo, malleo, scalpello, arctavo, incude. In materia lig
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores. accepit ut se in iordane sep¬
ues lauaret. renatus ex aqua ⁊ spũ. Ior
danis baptisma significat: quia in eo¬
nobis saluator baptismũ ꝯsecrauit.

Expanded text:
dicatores accepit ut se in Jordane septies lavaret. renatus ex aqua et Spiritu sancto. Jordanis baptisma significat, quia in eo Salvator baptisma consecravit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ siria egressi fua̾nt latrun xxii.
tuli ⁊ captiuã duxa̾nt det̾raisrł¬
puellam paruulam que erat in obse¬
quio uxoris naaman. Latruncłi de sy¬
ria qd̃ ẽ sublimitas eg̃ssi ft̃ cũ cupiditate
diu̾sis negociis impliciti gentiles. ꝑ totã
t̾ram uagabant᷑. hii de t̾ra isr ł captuiã
duxert̃. que de ꝓpħa in isrł testabat᷑. qͥa
fama de isrł ꝑ negociatores gentiũ tͣnsla¬
ta in toto orbe. curiositati hominũ quã
uxor naaman sig̾cat. uerũ ꝓpħam et
saluatorẽ in uidea manere patefecit.
Audiens hoc naaman dño suo ñciauit.
cũ hii ad qͦs notitia u̾bi ꝑuenit. his qui
sibi p̃sunt suggert̃ scientie spũalis mag¬
nitudinẽ. Miccit rex syrie litt̾as ad regẽ
isrł ꝓ salute serui. cum pͥmatꝰ gentiũ
audiens dm̃ eẽ in isrł salutem suoꝵ p̃¬
uidens. legationẽ mittit in uideã. ut
ꝑ apłicam doctͥnam saluatoris fidem ac¬
cipiat. Uñ corneliꝰ de cesarea in iopen
redemptorem conuenire. quasi blas¬

Expanded text:
si sunt latrunculi, et captivam duxerunt de terra Israel puellam, quae erat in obsequio uxoris Naaman . Latrunculi de Syria quod est sublimitas egressi sunt, cum cupiditate et diversis negotiis impliciti gentiles per totam terram vagabantur. Hi de terra Israel captivam duxerunt, quae de propheta testabatur, quia fama de Israel per nogotiatores gentium translata, in toto orbe curiositati hominum quam uxor Naaman significat verum prophetam, et Salvatorem in Judaea manere patefacit. Audiens hoc Naaman, domino suo nuntiavit, Cum hi ad quos notitia verbi Dei pervenit, his qui sibi praesunt, suggerunt scientiae spiritualis magnitudinem. Mittit rex Syriae litteras ad regem Israel pro salute servi sui. Cum primatus gentium audiens Deaevidens, legationem mittit in Judaeam, ut per apostolicam doctrinam Salvatoris fidem accipiat. Unde Cornelius de Caesarea in Joppen Redemptorem convenire, quasi blas
Abbreviated transcription (Latin):
erat musicus geometͥcus. pictor ficcor¬
q ex ere. atq facetus id est acer nimiᷤ
ad ꝓuocandum. & respondendum.
seriis. ioco maledictis. Hic edoctus ꝑ
quadratũ et aristidem: scripsit e¬
pistolã ad municium ꝓconsulem.
asie nemini licere xp̃ianum sine cͥmi¬
nis obiectu & ꝓbatione damnare Iu¬
deos demiq ꝓuinciam palestinam
quondã suam depopulantes. ultima
cede ꝑdomuit: & iherosolimã reedifi¬
cauit. & heliam de suo nomine ap¬
pellauit. Cuius oꝑe factum ẽ ut lo
cascã dñice passionis & resurrectionis
qͦndam extra urbem iacentia: nunc
urbis muro septemtͥonali circũden¬
tur. Deniq precepit ne quis iudeus
eam intraret: xp̃ianis tantum ciui
tate ꝑmissa. Floruit ꝑ idem tempus
imꝑium est ad eptus. Hunc iustinus
philosophus benignum erga xp̃ianoᷤ
reddidit. Porro antonius ita tranqͥl¬
lus extitit. ut merito pius sit appel¬
latus. Erat autem carens gła ce osten¬
tatione. Ad hunc indi. bactriani. hir¬

Expanded text:
erat musicus, geometra pictor, fictorque ex aere, atque facetus, id est acerrimus ad provocandum, et respondendum serio, joco, maledictis. Hic edoctus per Quadratum et Aristidem scripsit epistolam ad Minutium proconsulem Asiae nemini licere Christianum sine criminis objectione et probatione damnare. Judaeos denique, provinciam Palaestinam quondam suam depopulantes, ultima caede perdomuit, et Jerosolymam reaedificavit, et Aeliam de suo nomine appellavit. Cujus opera factum est ut loca sancta Dominicae passionis, et resurrectionis quondam extra urbem jacentia, nunc urbis muro septentrionali circumdentur. Denique praecepit ne quis Judaeus eam intraret, Christianis tantum urbe permissa. Floruit per idem tempus imperium est adeptus. Hunc Justinus philosophus benignum erga Christianos reddidit. Porro Antonius ita tranquillus exstitit, ut merito Pius sit appellatus. Erat autem carens gloriatione et ostentatione. Ad hunc Indi, Bactriani et Hir
Abbreviated transcription (Latin):
tatis argentum. in incorruptione bo¬
nioꝑis lapides p̃ciosos. Sunt alii qui a¬
mant aluid p̃terdm. tñ nichil contͣ
dm̃. uec aliquid plusqͣm dm. In his
fundam̃tum quidem manet. quia a¬
mor dei ñ destruitur. s tñ ex affectu
eoꝵ que parit̾ amantur. quia q̃dam
corruptio contrahit᷑ ligna & fenũ et
stipula suꝑedificant᷑. In ligno pecca¬
tum illiciti oꝑis. in feno sine oꝑe pec¬
catum praue delectationis. instipula
amant quedam contradm̃. ⁊ in his
fundam̃tum omnino destruitur. qͥa
amor dei eẽ ñ pocest. ubi ñ est uel so¬
lus uel summꝰ. G ad pͥmos ꝑtinet sal¬
uari:⁊ laudari. ad scd̃os corripi ⁊ libe

Expanded text:
tatis, argentum; in cooperatione botatis, argentum; in cooperatione boni operis, lapides pretiosos. Sunt alii, qui amant aliquid praeter Deum: tamen nil contra Deum, nec aliquid plusquam Deum. In his fundamentum quidem manet; quia amor Dei non destruitur: sed tamen ex affectu eorum quae pariter amantur, quia quaedam corruptio contrahitur lignum, et fenum, et stipula superaedificantur. In ligno, peccatum illicit operis; in feno, sine opere peccatum pravae delectationis; in stipulaamant quaedam contra Deum: et in his fundamentum omnino destruitur, quia amor Dei esse non potest, ubi non est vel solus, vel summus. Igitur ad primos pertinet salvari
Abbreviated transcription (Latin):
sapienti. qui edificauit domũ suam
supra petram. Uir sapiens xp̃c. qui ẽ
dei uirtus & dei sapĩa. Qui edificat do¬
mum siram supͣ petram. quia supͣ se¬
met ipsum edificauit eccłiam suam.
dit pluuia .i. aerie potestatis impu
illam ꝑ importunam temptationẽ.
s ipsa minime cadit. ꝑ alicuius pͣiu
consensus delib̾ationem. Stultꝰ edi
sat. Uenunt supͣ dicta mala.⁊ qua¬
titur fabrica eius. ꝑ in opinatam tem¬
ptationẽ. & cadit ꝑ ciuus libet culpe
ꝑpetrationem. Et fit ruina eius ma¬
gna. qr concussa ꝑ temptationẽ. p̾ci¬
pitatur de temptatione in delectatio¬
nem. de delectatione in delibationẽ.¬
de delib̾a̾tione in oꝑationẽ. de oꝑatioẽ
in consuetudinem. de consuetudine
in desꝑationem. de desꝑatione in et̾¬
uam damnationẽ. St̃ autẽ tͥa g̾na ho¬
minum edificantiũ. St̃ qui amant
solum dm̃. hii edificant aurum. ⁊ ar¬
gentum. & lapides p̃ciosos. In amore
uirtutis aurum. in cognitione ueri¬

Expanded text:
uam super petram . Vir sapiens, Christus; qui est Dei virtus, et Dei sapientia, qui aedificavit domum suam super petram: quia super semetipsum aedificavit Ecclesiam suam. dit pluvia, id est aeriae tempestatis impugillam per importunam tentationem, sed illa minime cadit per alicujus pravi consensus deliberationem. Stultus supsat. Veniunt supradicta mala, et quatitur fabrica ejus per inopinatam tentationem, et cadit per cujuslibet culpae perpetrationem, et fit ruina ejus magna: quia concussa per tentationem praecipitatur de tentatione in delectationem, de delectatione in deliberationede deliberatione in operationem, de operatione in consuetudinem, de consuetudine in desperationem, de desperatione in aeternam damnationem. Sunt autem tria genera hominum aedificantium. Sunt, qui amant solum Deum: hi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos. In amore virtutis, aurum; in cognitione veri
Abbreviated transcription (Latin):
Rex assirius .i. diabolus tc̃ suo ex̾ci¬
tu ppłm eccłiasticũ obsidendo ⁊ de¬
uastando cotidie afficit. cũ eos ꝓpt̾
peccata cõmissa de sedib ppͥis euel¬
militudinis. De samaritanis. xxxiiii.¬
amaritanicũ dnm colerent. di¬
is qͦ suis seruiebant. Isti sig̾cant
heticos qui habent q̃dam sacram̃ta
cõmunia cũ sc̃a eccłia. ⁊ quasdã sentñ¬
tias script᷑arũ recte intelligunt. sed
custodire. cũ scdmsensũ sĩ u̾cati
se putant fauere. S quia catholice fi¬

Expanded text:
Rex Assyrius, id est diabolus cum suo exercitu populum ecclesiasticum obsidendo et devastando quotidie afficit, cum eos propter peccata commissa de sedibus propriis evelmiamaritani cum Dominum colerent, diis quoque suis serviebant . Isti significant haereticos, qui habent quaedam sacramenta communia cum sancta Ecclesia, et quasdam sanct Scripturarum rite intelligunt, sed custodire, cum secundum sensum suum veritati se putant favere. Sed qui catholicae fi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic redemptor nr̃ adueniente die iuudicii
mittet angłos suos&e colligent omnia
scandala de regno eius. & mittent eõs
instagnũ ignis ibi cruciabunt᷑ scd̃m
duriciã ⁊ impenitens cor eoꝵ. Et facta
ẽ pliuua gͣndis. postqͣm xp̃c mortem
gustauit. ⁊ uictor de mundo celos as¬
cendit. imbrem grẽ diuine ꝑ septiform̃

Expanded text:
Sic Redemptor noster, adveniente die judicii, Sic Redemptor noster, adveniente die judicii, mittet angelos suos, et colligent omnia scandala de regno ejus, et mittent eos in stagnum ignis, ubi cruciabuntur secundum duritiam, et impoenitens cor eorum . Et facta est pluvia grandis. Postquam Christus mortem gustavit, et victor de mundo ad coelos ascendit, imb
Abbreviated transcription (Latin):
mundi pͥncipem & satellites eiꝰ decer¬
ex.xii. lapidib constructa memorat᷑.
remsuauitatis offertur. Fecitq aque¬
ductũ ex contͥto uidelicet corde ⁊ humi¬
liato spũ. flumina ꝓducendo lacͥmaꝵ
ꝓtimore gehenue ⁊ desiderio uite et̾¬
tuit. Diusitq ꝑ m̃bra bouem ⁊ posu¬
it suꝑ ligna. cum õs actus suos ad ex¬
emplũ scõꝵ patrũ. fideles formare
docuit. Iussit suꝑ holocaustũ. ⁊ suꝑ ligna
in pura cõpunctione lacͥmarũ munda¬
re.⁊ ñ pͥuscessare. qͣm fosse aque ductꝰ
repleant᷑.i. donec futurũ gaudiũ p̃sen¬
⁊ merori succedens ꝑfecte compleat᷑.
sicq erit uixta id qd̃ sẽquit᷑ cecidit ig¬
nisdñi ⁊ uorauit holocaustũ ⁊ c̾. Qnͣdo
discrim̃ suꝑni iudicis dicta & facta ac
totã uitam nr̃am ꝑfecte examinans.
ꝓbandonos sic̃ igne ꝓbat᷑ argentum.
ĩmortales ac bonos factos in sede collocabit
ad torrentemcison qui pluma .xii.
int̾p̃tat᷑ duricia eoꝵ. & int̾fecit eos ibi.

Expanded text:
mundi principem ejusque satellites decerex duodecim lapidibus constructa esse memoratur, rem suavitatis offertur. Fecitque aquaeris, » ex contrito videlicet corde et humiliato spiritu flumina producendo lacrymarum prae timore gehennae et desiderio vitae aetetuit. « Divisitque per membra bovem, et posuit super ligna, » cum omnes actus suos ad exemplum sanctorum patrum fideles formare docuit. « Jussitque super holocaustum et super ligna in ipsa compunctione lacrymarum moderari; et non prius cessare, quam fossae aquaeductus repleantur, id est donec futurum gaudium praesenti moerori succedens perfecte repleatur: sicque erit illud, quod sequitur. Cecidit ignis Domini, et voravit holocaustum, quando discrimen judicis futurum, dicta ac facta, ac totam vitam nostram perfecte examinans, probando nos, sicut igne probatur argentum , immortales ac beatos factos in sede collocabit ad torrentem Cison, qui interpretatur duritia eorum, et interfecit eos ibi .
Abbreviated transcription (Latin):
Uniu̾sũ ppłm qui ñ fuãt defiliisisrt
facit pacificꝰ nr̃ tͥbutarios. cũ eis qͥ ñ st̃
infilioꝵ num̾o. s in seruili conditioẽ
utit᷑ ad ꝓpͥum seruitiũ. Tales licet
inmultis adu̾sentur. tñ freq̃ñ¬
t̃ usib seruiunt eccłie: cũ in p̃¬
senti tpr̃e de reb sius solatia p̃bent. Gõ

Expanded text:
Universum. Qui non fuerat de filiis Israel, fecit Pacificus noster tributarios, cum eis qui non sunt in filiorum numero; sed in servili conditione utitur ad proprium servitium. Tales licet in multis adversentur, tamen frequenter usibus serviunt Ecclesiae, cum in praesenti tempore de rebus suis solatia
Abbreviated transcription (Latin):
gentili uiuere. neminem cerimonias
uet̾is legis tp̃rib noui testam̃ti serua
re. s bellatores eẽ qui contra sp̃ualeᷤ ne¬
quicias scuto fidei & gladio sp̃c dimi¬
cent. ⁊ ministros suos fieri: hoc ẽ sp̃u¬
ale obsequiũ in bonis oꝑib sibi p̃bere.
et pͥncipes et duces. scilicet ut bene sib
pͥncipent᷑. ⁊ carnis lasciuiam doment.
siue ut subditos sͥ bene regant. ⁊ in se¬

Expanded text:
remonias veteris legis temporibus Novi Testamenti servare; sed viros bellatores esse, qui contra spirituales nequitias scuto fidei et gladio Spiritus dimicent, et ministros suos fieri, hoc est, speciale obsequium in bonis operibus sibi praebere, et principes et duces, scilicet ut bene sibi principentur, et carnis lasciviam doment, sive ut subditos sibi bene regant, et in se
Abbreviated transcription (Latin):
ori. sigc̾at requiem et̾nam. q̃ posthanc
ete ꝑfruet᷑. Manꝰ tenentes sedile. sig̾caii
solatia diuine gratie q̃ eccłiam ad celeste
testam̃to hoc p̃dicat᷑: quia ñ nͥ diuno
adiutorio aliqͥd boni ꝑfici potest. Pleo¬
nes duos. patres utͥusq testam̃ti figu¬
rant᷑: qui fortitudine amini. sͥ aliis dña¬
ri didicert̃. Hii uxta mauꝰ stabant. qr
scĩ patres. quicqͥd bomi fecert̃. ñ sibi sed
dño deputauert̃. Uñ scriptũ ẽ Non¬

Expanded text:
riori, significat requiem aeternam: quae post hanc iete perfruatur. Manus tenentes sedile, significant solatia divinae gratiae, quae Ecclesiam ad coeleste testamento hoc praedicitur, quod nisi divino adjutorio aliquid boni perfici non potest. Per leones duos, patres utriusque Testamenti figurantur, qui fortitudine animi sibi et aliis dominari didicerunt. Hi juxta manus stabant, quia sancti patres quidquid boni fecerunt, non sibi, sed Deo deputaverunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
hinc atq unde tenentes sedile. & duole¬
ones stabant uxta manꝰ singłas. ⁊ xii. le¬
uncłi stantes suꝑ sex gͣdus. hinc atqm̃.
in qua pacificꝰ nr̃ regnans iudiciasua
facẽ dinoscitur. Benc de ebore faccum
ossa. int̾ quadrupedia. sensu płimum
ualet. & cemꝑant̾ miscet᷑ femine sue.
⁊ conuige scd̃a ñ utit᷑. hoc pudicis apta¬
tur: qui ꝑ castitatẽ xp̃i p̃cepta secunt᷑.
hanc ĩ. eccłiam uestiuit auro: qͥasplen¬

Expanded text:
sedile: et duo leones juxta manus singulas, et duodecim leonculi stantes super gradus hinc atque inde . in qua pacificus noster regnans, judicia sua facere dignoscitur. Bene de ebore factum ossa, inter quadrupedia sensu plurimum valet, et temperanter miscetur feminae suae, et conjuge gravida non utitur, hoc pudicis aptatur: qui per castitatem Christi praecepta sequuntur. Hanc, id est Ecclesiam vestivit auro, quia splen
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑb. ppłs udaicus. maria magdale¬
na q̃ erat mulier peccatͥx. eccłia gen¬
tilis dedita ydolis. effusio lacͥmaꝵ. cõ¬
fessio cͥminũ. ext̾sio satisfaccio. unguen¬
tũ bonioꝑis opinio. disꝑsio odoris. dila¬

Expanded text:
 judaicus; Maria Magdalenae, quae erat mulier peccatrix, Ecclesia gentilis dedita idolis; effusio lacrymarum, confessio criminum; extersio, satisfactio; unguentum, boni operis opinio; dispersio odoris, dila
Abbreviated transcription (Latin):
regnum obtinuit. Alexander u filiꝰ
antiochi euꝑatoris cum creuisset ex̾¬
citum collegit. opp̃ssoq demetrio re¬
gnum recepit. Post demetriꝰ. filiꝰ de¬
metrii. fugato alexandro potestatẽ
ad se reuocauit. Deinde triphon
quidam partium alexandri. eiusdẽ
filium anthiocũ adolescentem quẽ
nutriendũ acceꝑat occidit: sed illo
tandem opp̃sso regnũ inꝓgenie se¬
leuci ꝑ mansit. Porro demetrio. an¬
tiochus cyprius successit. & huic an¬
tiocho: antiochus cit̾icenꝰ. & antioco
cithiceno: philippꝰ Tercio decimo
anno post mortem alexandri ma¬
gni. seleuchus in syria regnare ce¬
pit: in asia autẽ quadragesimo.
Cueurritq regnũ usq ad p̃fatum
noꝵ uenit. Antiochus enim in parchoᷤᷤ
fugiens pompeio se tradidit. post quẽ

Expanded text:
regnum obtinuit. Alexander vero filius regnum obtinuit. Alexander vero filius Antiochi Eupatoris cum venisset, exercitum collegit, oppressoque Demetrio regnum recepit. Post, Demetrius filius Demetrii, fugato Alexandro, potestatem ad se revocavit. Deinde Triphon quidem parvum Alexandri ejusdem filium Antiochum adolescentem, quem nutriendum acceperat, occidit, sed illo tandem oppresso regnum in progenie Seleuci permansit. Porro Demetrio Antiochus Cyprius successit, et huic Antiocho Antiochus Cyzicenus, et Antiocho Cyziceno Philippus. Tertio decimo anno post mortem Alexandri Magni Seleucus in Syria regnare coepit, in Asiam autem quadragesimo. Cucurritque regnum usque ad praefatum norum venit. Antiochus enim in Parthos fugiens Pompeio se tradidit, postqu
Abbreviated transcription (Latin):
gali. & ab aliis onerib multis. ẜ hc̃
regnauit seleuchus philopator. filius
eius. Iste ẽ seleucus qui heliodorũ iero¬
soliniam misit ad spoliandũ erarium
qd̾ erat in templo dnĩ. S heliodorus
diuino correptus iudicio. infecto nego¬
cio ad regem ẽ reu̾sus. Deniq seleucꝰ
successorem reliquit anthiochum frẽm
suũ. qui epiphanes. illustris. nobilis.
siue p̃clarus est appellatꝰ. Iste ẽ antio¬
chiis qui radix peccati in pͥncipio pͥmi
libri machabeoꝵ nominat᷑: qui tot
abominationes fecit inierłm. Quo
mortuo regnauit anthiochꝰ eupator
filius eius annis duob. Et post hec de¬
metrius seleuei filius. egressus ab urbe
roma. uenit insyriam in regnum
uidelicet patͥs sui. Cuiꝰ aduentu com¬
ꝑto. ex̾citus quicũ antiocho epiphane
fuerat. eiusdem anthiochi filiũ hoc
est antiochũ euꝑatorem qui iam reg¬
nare ceꝑat int̾fecit. Sicq demetrius
seleuci filius qui & sotherdictus est.

Expanded text:
gali, et ab illis oneribus multis. Post hunc gali, et ab illis oneribus multis. Post hunc regnavit Seleucus Philopator filius ejus; iste est Seleucus, qui Heliodorum Jerosolymam misit ad spoliandum aerarium, quod erat in templo Domini. Sed Heliodorus, divino correptus judicio, infecto negotio ad regem est reversus. Denique Seleucus successorem reliquit Antiochum fratrem suum, qui Epiphanes, id est illustris, nobilis sive praeclarus est appellatus. Iste est Antiochus, qui radix peccati in principio primi libri Machabaeorum nominatur, qui tot abominationes fecit in Jerusalem. Quo mortuo regnavit Antiochus Eupator filius ejus annis duobus. Et post hunc Demetrius Seleuci filius egressus ab urbe Roma venit in Syriam, in regnum videlicet patris sui. Cujus adventum comperto exercitus, qui cum Antiocho Epiphane fuerat, ejusdem Antiochi filium, hoc est Antiochum Eupatorem, qui jam regnare coeperat, interfecit; sicque Demetrius Seleuci filius, qui et Sother dictus est,
Abbreviated transcription (Latin):
lonios. Archous: pelassos. Archesilan.
mesopotamnã. Post hec ut supͣdictũ
ẽ. ad pancos potestas collata ẽ. Et phi¬
uippꝰ quidam qͥ e arideus dictꝰ ẽ. tan¬
dem obtinut macedoniam. Seleucus
Syriam. Antigonꝰ. asiam minorem. scͥo¬
lomeus lagi filius. egyptum. Isti sunt
gͥ reges qui post alexandrum magnũ
in macedonia regnauert̃. Philippꝰ qui
et arideus. Cassander. Antigonꝰ. & alex¬
ander cassandri filii. Demetrius. Pirrꝰ
Lisimacꝰ. Pcholomeus cerannos. meleagͥs.
antipat̾. Sochenes antigonꝰ. demetruis¬
antigonꝰ. philippꝰ ꝑsis. Post hec finitũ
ẽ regnũ macedonie. Romani enĩ int̾¬
fecto ꝑse. macedones. illiricos. & gala¬
alexandrũ magnũ in ea regnaue¬
runt. Seleucus nichanor. Anthiochys
sother. Antiochꝰ theos. Seleuchus. gallin¬
chus. seleuchꝰ cerannos. anthiochꝰ. Iste
relaxauit sacerdotes & scribas. & canto¬
res templi dñi a tributis & regio uecti¬

Expanded text:
lonios, Arthous Pelassos, Archesilaus lonios, Arthous Pelassos, Archesilaus Mesopotamiam. Post haec, ut supra, dictum est, ad paucos potestas collecta est. Et Philippus quidem, qui et Arideus dictus est, tandem obtinuit Macedoniam, Seleucus Syriam, Antigonus Asiam minorem, Ptolemaeus Lagi filius Aegyptum. Isti sunt igitur reges qui post Alexandrum Magnum in Macedonia regnaverunt, Philippus qui et Arideus, Cassander, Antigonus et Alexander Cassandri fili, Demetrius, Pyrrhus, Lysimachus, Ptolemaeus Ceraunos, Meleagrus, Antipater, Sosthenes, Antigonus, Philippus, Perses. Post haec finitum est regnum Macedoniae. Romani enim, interfecto Persa, Macedones, Illyrios et GalaAlexandrum Magnum in ea regnaverunt: Seleucus, Nicanor, Antiochus Sother, Antiochus Theos, Seleucus Gallinicus, Seleucus Cerannos. Antiochus iste relaxavit sacerdotes et scribas, et cantores templi Domini a tributis, et a regio vecti
Abbreviated transcription (Latin):
sorte confligentes ad paucos potestas
collata ẽ. Prima particio talis fuit.
Ptholomeus accepit egyptũ. affricã.
arabiam. Laomedon mitilenꝰ. syriã.
Filotas ciliciam. Filo: illiricos. A cro¬
patus. mediam maiorem. Sother. me¬
diam minorem. Scinus susamanã
gentem. Antigonꝰ philippi: frigiam
maiorem.Nearchus. liciam & pam¬
philiam. Cassander:cariam. Menan¬
dex. lidiam. Leonnatꝰ: frigiam mi¬
norem. Lisymacꝰ traciã &e pontũ. E¬
umenꝰ. capadociam & paflagoniam.
Seleucus. sũmam castroꝵ. Cassan¬
der antipatri. stipatores & satelli¬
tes regios. Taxiles. seres: int̾ idaspẽ
ce indum. Phiton agenoris. coloniaᷤ
in indis conditas. Osiarches paropa¬
menos in fine caucasi. Subiroes: ara¬
cusios & chedros. Statanor: arancheosᷤ
& areos. Amintas. athrianos. Sicheu¬
sitas. sogdianos. Canor. parthos. Phi¬
lippꝰ: hyrcanos. fratafanes: armeni¬
os. Thepotemꝰ: ꝑsas. Peucestes. baby¬

Expanded text:
sorte confligentes ad paucos potestas sorte confligentes ad paucos potestas collecta est. Prima partitio talis fuit: Ptolomaeus accepit Aegyptum, Africam, Arabiam; Laius Militenus Syriam, Philotas Ciliciam, Philo Illiricos, Acropatus Mediam majorem, Sother Mediam minorem, Schynus Suzanianam gentem, Antigonus Philippi Phrygiam majorem, Nearchus Lyciam et Panphiliam, Cassander Cariam, Menander Lydiam, Leonatus Phrygiam minorem, Lysimachus Thraciam et Pontum, Eumenus Cappadociam et Paphlagoniam, Seleucus summam castrorum, Cassander Antipatri stipatores et satellites regis, Traxiles Seres inter Hydaspem et Indum, Phiton Agenoris colonias in Indis conditas, Oxiarches Paropamenos in fine Caucasi, Subitores Aracusios et Chedros, Statanor Drancheos et Areos, Amyntas Athrianos, Sicheusita Sogdianos, Canor Parthos, Philippus Hircanos, Frataphanes Armenios, Tlepolemus Persas, Peucestes Baby
Abbreviated transcription (Latin):
Post hec autem daruis in grãm u
ccoris alexandri: aureis umcitur
cathenis a cognatis suis. Et uinctus¬
uitam pariter cum ꝑsarum regno
finiuit. Cuiꝰ corpꝰ alexander more
regio sepeluut. Sioq ꝑsarũ regnum
cessit in potestatẽ macedonũ. postꝗͣ.
tirum florentissimam urbem alex¬
ander expugnauit. & alexandriã
suꝑ annem thanaim edificauit. et
indiam expetiit. ut ultimo orientis¬
occeani limbo. imꝑii sui fines t̾mina¬
ret. Ubi cũ poro ipsuis gentis rege
fortissimo. equo uectus. singulari cer¬
tamine dumicauit. S ed occiso deiec¬
tus equo: concursu satellitum suoꝵ
mortem euasit. Subactis deniq oĩ¬
bus orientis gentib usq ad flumen
udum & ad occeanũ statuit remea¬
re retrorsum. Uerũ cũ dariũ regem
annis tantũ quinq suꝑuixisset. et
babyloniam reu̾sus fuisset. suorum
insidiis in eadem urbe in ipso etatis
donum uirib subactus fuerat inter
se partiti sunt. sed postea uariabelloꝵ

Expanded text:
Post haec autem Darius in gratiam Post haec autem Darius in gratiam victoris Alexandri aureis vincitur catenis a cognatis suis. Et vinctus pariter cum Persarum regno vitam finivit. Cujus corpus Alexander more regio sepelivit. Sicque Persarum regnum cessit in potestatem Macedonum, postquam Tyrum florentissimam urbem Alexander expugnavit, et Alexandriam super amnem Tanaim aedificavit, et Indiam expetiit, ut ultimo Oceani limbo imperii sui fines terminaret. Ubi cum Poro ipsius gentis rege fortissimo equo vectus singulari certamine dimicavit, sed occiso dejectus equo concursu satellitum suorum mortem evasit. Subactis deinde omnibus Orientis gentibus usque ad flumen Indum et ad Oceanum, statuit remeare retrorsum. Verum, cum Darium regem annis duntaxat quinque supervixisset, et Babyloniam reversus fuisset, suorum insidiis in eadem urbe, in ipso aetatis donum viribus subactus fuerat, inter se partiti sunt, sed postea varia bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uictoriam maior pars asye
statim ad alexandrum defecit. De¬
niq płima gessit alexander bella
cum p̃fectis darii. quos iam ñ tã ar¬
mis qm nominis su t̾rore suꝑauit.
Iameium milites alexandri. ꝑsicũ
aurum ⁊ totius orientis opes quasi
suam p̃dam ducebant: nec belliꝑi¬
culoꝵ q sed diuitiarum memin̾ant.
Post hec autem darius cũ quadrin¬
gentis milibus peditum. & centum
milib equitum in aciem ꝓcedit.
Occurrit ei alexander. ⁊ committit᷑
men anceps fuit quo affug̾et danꝰ.
Exinde magna cedes ꝑsarum se¬
cuta est. Cesa enim st̃ sexcenta milia¬
capta: xl.milia. E macedonib cecidere pe¬
et xxx. et equites. cl. In castris ꝑsarũ
multũ auri et cet̾arũ opum inuen¬
ẽ darii mat̾ & uxor eiusdemq soror
et duc darii filie. quarũ redemptio
dia parte ñ obtinuit. Illas tam̃ alex¬
ander haberi apud se ut reginas pre¬
cepit. filial ñ sordidius matrimoni¬
um dignitate patris sꝑare iussit.

Expanded text:
hanc victoriam major pars Asiae hanc victoriam major pars Asiae statim ad Alexandrum defecit. Denique plurima gessit bella cum praefectis Darii, quos jam non tam armis quam nominis sui terrore superavit. Jam enim milites Alexandri Persicum aurum, et totius Orientis opes quasi suam praedam ducebant, nec belli periculorumque, sed divitiarum meminerant. Posthaec autem Darius cum quadringentis millibus peditum, et centum millibus equitum in aciem procedit. Occurrit ei Alexander, et committitur iu certamen anceps fuit, quoad fugeret Darius. Exinde caedes Persarum secuta est. Caesa sunt peditum sexaginta capta XL milia. Ex Macedonibus cecidere peCXXX, equites CL. In castris Persarum multum auri ceterarumque opum invenest Darii mater, et uxor, ejusdemque soror, et duae Darii filiae, quarum redemptionte, Darius non obtinuit. Illas tamen Alexander haberi apud se ut reginas praecepit, filiabus non sordidius matrimonium dignitate patris sperare jussit.
Abbreviated transcription (Latin):
pus. alexander magnus. Igitur magnꝰ
alexander cum uicesimũ etatissue an¬
num ageret. regnum ad orsus ẽ expug¬
nare ꝑsarum. habens mex̾citu peditũ.
xxx. milia. et equitũ qͣtuor milia qͥn¬
gentos. & hoꝵ agminũ ordines nemo
nisi sexagenarius duxit. ut si pͥnci¬
pia castroꝵ cerneres: senatũ te cer¬
nere ñ militie duces estimares. Ne¬
mo demq illoꝵ in p̃lio fugam. sed
uictoriam cogitauit: nec in pedibꝰ
cuiqͣm spes sed in lacertis fuit. Por¬
ro rex darius fiducia uirium ñ ho¬
regni situm reciꝑe głosius ratus. flu¬
nen eufratem et montem cilicie
taurum. illũ sine impedim̃to tͣnsi¬
re ꝑmisit: ac demũ in campis ad rasti
dirigit aciem adu̾sus eum. habuit
itaq darius in ea congressione sex¬
centa milia militum. Sed tam nu¬
m̾osus ex̾citus mox t̾ga uertit. su¬
ꝑatus non minꝰ alexandri arte. qͣm
maccdonum uirtute. Magna cedes
ꝑsarum in eo p̃lio in eo p̃lio fuit.
De ex̾citu uͦ alexandri nouem tm̃

Expanded text:
s, Alexander Magnus. Igitur Magnus Alexander, cum vicesimum aetatis ageret annum, regnum adorsus est expugnare Persarum, habens in exercitu peditum triginta millia, et equitum quatuor millia quingentos. Et horum agminum ordines nemo nisi sexagenarius duxit, ut si principia castrorum cerneres, senatum te cernere non militiae duces existimares. Nemo denique illorum in praelio fugam, sed victoriam cogitavit, nec in pedibus cuiquam spes, sed in lacertis fuit. Porro rex Darius fiducia virium, non horegni sinum recipere gloriosius ratus, flumen Euphratem, et montem Ciliciae murum illum sine impedimento transire permisit, ac demum in campis Adrasti dirigit aciem adversus cum. Habuit itaque Darius in ea congressione sexcenta millia militum. Sed tam numerosus exercitus mox terga vertit, superatus non minus Alexandri arte, quam Macedonum virtute. Magna caedes Persarum in eo praelio fuit; de exercitu vero Alexandri novem tantum c
Abbreviated transcription (Latin):
deret: malum si comederet. In hoc
itaq loco posuit d̾s hominem quẽ
fecerat: lignum scilicet boni & mã¬
li illi tantummͦ int̾dicens. Deynde
cunctis animantib ad adam ad¬
ductis. & omnib ab eo nominib
impositis: fecit ds̃ euam. quã de¬
dit uiro de quo facta erat sociam

Expanded text:
deret, malum si comederet. In hoc deret, malum si comederet. In hoc itaque loco posuit Deus hominem quem fecerat, lignum scientiae boni et mali illi tantummodo interdicens; deinde cunctis animantibus ad Adam adductis, et omnibus ab eo nominibus impositis, fecit Deus Evam, quam dedit viro, de quo facta erat, sociam
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ maere mansionem habere con¬
stituit. Sexta die fecit bestias in t̾¬
ra. Mundo gͥ creato. disposito. or¬
nato ÷ et eo qd̾ eẽt humano corpori
necessarium. cõmodum gͣtum. pa¬
gnitate suꝑior inuenitur. Fecit au¬
tem ds̃ corpꝰ humanũ de limo ru¬
bro t̾re. ⁊ inspirauit in faciem eiꝰ
spiracłm uite: & factꝰ ẽ homo in
amimam uiuentem. Plantau̾at
autẽ dñs ds paradisum uoluptatis
a pͥncipio. Paradisus locus ẽ in ori¬
entis partib: ubi nunqͣm ꝓꝑter
magnam aeris tempiem frigꝰ uel
estus attingit. sed ꝑpetuus maus
uernalis quia iocunditas atq sere¬
nitas ꝑseuerat. In quo erat lignũ
uite: de quo qͣndu homo comede¬
ret. ñ quam infirmaretur : nunꝗͣ
senesceret: s ꝑacta obedientia. sic̃
modo ꝑ mortem ita tunc sine mor¬
te ad consortium agłoꝵ tranfferre¬
tur. In quo erat etiam lignum sci¬
entie boni & mali: ꝑ quod homo
debuit exꝑiri bonũ si de eoñ come¬

Expanded text:
vero in aere mansionem habere convero in aere mansionem habere constituit. Sexta die fecit bestias in terra. Mundo igitur creato, disposito, ornato, et eo, quod esset humano corpori necessarium, commodum, gratum pagnitate superior invenitur. Fecit autem Deus corpus humanum de limo rubrae terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus est homo in animam viventem. Plantaverat autem Dominus Deus paradisum voluptatis a principio . Paradisus locus est in Orientis partibus, pro nunquam, propter magnam aeris temperiem, frigus vel aestus attingit, sed perpetuus Marius, vernalisque jucunditas, atque serenitas perseverat. In quo erat lignum vitae, de quo quandiu homo comederet, nunquam infirmaretur, nunquam senesceret, sed, peracta obedientia, sicut modo per mortem, ita tunc sine morte ad consortium angelorum transferretur. In quo erat etiam lignum scientiae boni et mali, per quod homo debuit experiri bonum si de eo non come
Abbreviated transcription (Latin):
mum. Uerbi grã. terra in reb corpo¬
ralib omnium ẽ intimum: ce ipsa
ẽ omnium infimum. Aque que su¬
pra firmamentũ sc̃. sunt extrema:
⁊ ipse omnium sc̃ suprema. In rebuͦ
mediis quecunq sunt int̾iora ipsa st̃
inferiora: & quec̃q sunt ext̾iora ipsa
sunt suꝑiora. Firmam̃tum uͦ ex stel¬
lis sibi infixis eẽ uolubile comꝓbat᷑:
sed de qua mat̾ia factum sit ig̾norat᷑.
Tercia die iussu diuino moles aqͣ¬
rum que spacium illud quod int̾
celum et cerram ẽ occupatum tene¬
bat dcorsum u̾sa in abissum descẽ¬
dit: et sic aer in medio purus ⁊ se¬
renꝰ remansit. Deinde nissit ds̃ ut
terra herbas et arbores scdm spẽs
suas germinaret: & germinauit.
Quarta die fecit luminaria que
infirmam̃to ꝓbantur eẽ fixa: ex¬
ceptis septem planetis quoꝵ ista
sunt nomina. Luna. uenꝰ. Mercu
rius. sol. mars. Iypiter. Saturnꝰ.
Qͥnta die fecit de aqua pisces & aueᷤ.
Sed pisces in aqua dimisit: auibus

Expanded text:
emum. Verbi gratia: terra in rebus corpoemum. Verbi gratia: terra in rebus corporalibus omnium est intimum, et ipsa est omnium infimum. Aquae, quae supra firmamentum sunt, sunt extrema, et ipsae omnium sunt suprema. In rebus vero mediis quaecunque sunt interiora, ipsa sunt inferiora, et quaecunque sunt exteriora ipsa sunt superiora. Firmamentum vero ex stellis sibi infixis esse volubile comprobatur, sed de qua materia factum sit ignoratur. Terra die jussu divino moles aquarum, quae spatium illud quod inter coelum et terram est occupatum tenebat, deorsum versa in abyssum descendit, et sic aer in medio purus et serenus permansit. Deinde jussit Deus ut terra herbas et arbores secundum species suas germinaret, et germinavit. Quarta die fecit luminaria, quae in firmamento probantur esse fixa, exceptis septem planetis, quorum ista sunt nomina: Luna, Mercurius, Venus, Sol, Mars, Jupiter, Saturnus. Quinta die fecit de aqua pisces et aves, sed pisces in aqua dimisit, avibus
Abbreviated transcription (Latin):
abyssi. Celum ꝓpt̾ suspensionem.
a quas ꝓpter mobilitatem & fluctu¬
ationem: tenebras ꝓpter confusionẽ
Abyssus ẽ concauitas cerre: que recep¬
caculum inferioꝵ futura erat aquaꝵ.
Inpͥncipio itaq creata st̃ celum et t̾ra
idest quatuor simpla elem̃ta: omniũ
faciendoꝵ mat̾ia. Deinde sub infert scͥ¬
ptura dicens. Dix̃ autem d̾s. Fiat lux.
Et factaẽ lux. Lux illa pͥmaria eo in
loco creditur facta. qͦ sol modo cotidie
oritur: et ꝑ eandem uiam ꝑ quã sol
creditur girasse: ac si uesꝑe ee mane
ꝑegisse: & hoc fuisse opuspͥme diei. Sc̃da die
firmam̃tum factum ẽ in medio aqua
rum. idest in medio confusionis illius
trium elem̃toꝵ: que in pͥncipio celũ.
deinde aqua. deinde tenebre uocata
dinoscitur: et hic inoꝑe scd̃e diei aqͣ¬
rum uocabulo nominatur. Factum
ẽ autemfirmam̃tum in medio aquaꝵ:
enim uniu̾sitatis. id quod ẽ intium
ẽ infimum: qd̃ est extremũ est sup̃¬

Expanded text:
abyssi . Coelum propter suspensionem, abyssi . Coelum propter suspensionem, aquas propter mobilitatem et fluctuationem, tenebras propter confusionem. Abyssus est concavitas terrae, quae receptaculum inferiorum futura erat aquarum. In principio itaque creata sunt coelum et terra, id est quatuor simpla elementa omnium faciendorum materia; deinde subinfert Scriptura: Dixit autem Deus: Fiat lux, et facta est lux . Lux illa primaria eo in loco creditur facta quo sol modo quotidie oritur, et per eamdem viam per quam sol creditur gyrasse, ac sic vespere et mane peregisse, et hoc fuisse opus primae diei. Secunda die firmamentum factum est in medio, id est in medio confusionis illius trium elementorum, quae in principio coelum, deinde aqua, deinde tenebrae vocata dignoscitur; et hic in opere secundae diei aquarum vocabulo nominatur. Factum est autem firmamentum in medio aquarum, enim universitatis id, quod est intimum, est infimum; quod est extremum, est supr
Abbreviated transcription (Latin):
rtam habet opusconditiomi: sa¬
crauͦ scriptura mat̾iam habet opꝰ
restaurationis. Primũ factũ ẽ: ut
stanti homini subeẽt. Scd̾m factũ
ẽ: ut lapsum erigeret. Et sacra qui¬
demscript᷑a ut ad mat̾iam suam
tractandam cõpetentiꝰ accedat: pri¬
mũ opꝰ conditionis cõmemorat. Si
Nec posset eloquium sacrũ repara¬
tionem hominis sine eius lapsu. nec
eius lapsum sine eius creatione. nec
eiꝰ creationem. sine totius mundi
conditione declarare: & ideo uoluit
pͥus opus conditionis cõmemorare.
tura dicens. In pͥncipio creauit ds ce¬
lum et t̾ram. Celum uocat tria e¬
lementa. ignem. acrem. aquam.
q̃ erant in una ꝯfusione ꝑmixta. si¬
ue in una ꝑmixtione confusa. cir¬
ca quartũ quod ẽ terra fluctuantia:
q̃ t̾ra in medio & iimo tͥum. suo
pondere librata subsidebat. Deinde
uocat scriptura sacra tͥa elementa
deinde aquas. Aquas ubi dicit. sp̃e
dñi ferebatur suꝑ aquas: tenebras
ubiait. tenebre erant suꝑ faciem

Expanded text:
riam habet opus conditionis. Sacra vero Scriptura materiam habet opus restaurationis. Primum factum est ut stanti homini subesset. Secundum factum est ut lapsum erigeret. Et sacra quidem Scriptura, ut ad materiam suam tractandam competentius accedat, primum opus conditionis commemorat. SicNec posset eloquium sacrum reparationem hominis sine lapsu, nec ejus lapsum, sine ejus creatione, nec ejus creationem, sine totius mundi conditione declarare, et ideo voluit prius opus conditionis commemorare. tura, dicens: In principio creavit Deus coelum et terram . Coelum vocat tria elementa, ignem, aerem, aquam, quae erant in una confusione permista, sive in una permistione confusa circa quartum, quod est terra, fluctuantia; quae terra in medio, et in uno trium suo pondere librata subsidebat. Deinde vocat Scriptura sacra tria elementadeinde aquas, ubi dicit: Spiritus Domini ferebatur super aquas ; tenebras ubi ait: Tenebrae erant super faciem
Abbreviated transcription (Latin):
et bardamus nominat᷑. creatus. xuii¬
apud cersonem imꝑator. anno diuine
incarnationis. dec.xxii. imꝑauit anno
uno & dimidio. Iste cum eẽt hereticus.
cyrum constantinopolitanũ ep̃m exi¬
lio relegauit. & posuit in eadem sede
cus rome constantino pape litt̾as praui
dogmatis destinauit. quas uir sc̃s cons¬
uo romam ppłi respuit. et p̃cepit ne
eius nom̃ in cartis poneretur. arit ꝑeus¬
sollemnia recitaret᷑. Et dum imꝑasset
philippicus uno anno ce dimidia insur¬
rexit contra eum anastasius quiet il¬
lũ ocłis pͥuauit. & ab imꝑiali dignita

Expanded text:
et Bardavius nominatur, creatus et Bardavius nominatur, creatus apud Cersonam imperator anno divinae Incarnationis 722 imperavit anno uno et dimidiato. Iste cum esset haereticus Cyrum Constantinopolitanum episcopum exsilio relegavit, et posuit in eamdem sedem cus Romam Constantino papae pravi dogmatis litteras destinavit, quas vir sanctus consilio Romani populi respuit, et praecepit ne ejus nomen in chartis poneretur, aut percussolemnia recitaretur. Et cum imperasset Philippicus uno anno, et dimidio anni, insurrexit contra eum Anastasius, qui et illum oculis privavit, et ab imperiali dignita
Abbreviated transcription (Latin):
res scaphas. chimeras. & lintres. usq
ad chelandria eas destinauit. p̃cipiens
omnes ibi inhabitantes int̾fici. a mi¬
nore usq ad maximum. Quo cũ ꝑue¬
nissent mauricius patricius. & helias
spatarius. scd̃m imꝑatoris iussionem
omnes int̾fecerunt exceptis infanti¬
b. Tuduinum ciuitatis principem cũ
runt. & alios septem eiusdem ciuita¬
tis pͥmores. igni in ligneis uerub ap¬
plicantes assauerunt. De inde iustim.¬
anus misit alium stolum mense octo¬
bri. p̃cipiens ut omnes pueri qui re¬
seruati fuerant morti traderentur.
Sed ille stolus pene totus in pelago ẽ
demersus. & ꝑierunt ibi hominum
nus furens adhuc magna crudelita¬
te. misit it̾m alium stolum iubens
a rari & ad paiumentũ illidi totã ci¬
uitatẽ. Qd̃ audientes homines illus
ꝓuincie. assumpsert̃ philippicũ qͥ illic
exulabat. & imꝑatorem creauerur
De inde philippicus constantinopolim
ueniens. iustinianũ augustũ. & tybe

Expanded text:
res, scaphas, chimaeras, et linthres usque res, scaphas, chimaeras, et linthres usque ad Chelandriam eas destinavit, praecipiens omnes ibidem habitantes interfici a minimo usque ad maximum. Quo cum pervenissent Mauritius patricius, et Elias spatarius secundum imperatoris jussionem omnes interfecerent, exceptis infantibus. Tuduinum civitatis principem cum runt, et alios septem ejusdem civitatis primores igni in ligneis verubus applicantes assaverunt. Deinde Justinianus misit alium stolum mense Octobri, praecipiens ut omnes pueri, qui reservati fuerant, morti traderentur. Sed ille stolus pene totus in pelago est demersus, et perierunt ibi hominum nus furens adhuc magna crudelitate misit iterum alium stolum, jubens arari, et ad pavimentum illidi totam civitatem. Quod audientes homines illius provinciae assumpserunt Philippicum, qui illic exsulabat, et imperatorem creaverunt. Deinde Philippicus Constantinopolim veniens Justinianum Augustum, et Tiber