comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pruntias ueras nobis ostendens scripsit.
rimum quidem sermonẽ fecide omĩb
otheophile. que cepit iħs facere &. docere.
dfferte autẽ eis septem agnos anniculos in¬
maculatos precipit. dona significans que
st̃ sp̃s. dequib salomon in ꝑuerbus dicebat.
S apientia edificauit sibi domũ. erexit colũ
nas. Pianius autẽ isaias tradidit. & reqͥes¬
cet super eũ sp̃s dni. Nec tacuit quȩ uł cu¬
ius eẽnt numeri dona. Subintulit enim.
uit eum sp̃s timoris domini. agnos autem
hec appellat dona. ad ostensionem. qr sp̃s
e rgo non extra rationem cum septẽ agniᷤ
uitulum ex arm̃to presens continet oblatio.
sed euident̾ significat illũ exarm̃to abrabã
isaac et iacob et dauid scđm carnẽ factũ.
huic arietes duos in maculatos con iunxit.
excellentia mandata. et uirtutes. quas seqͥ
alias uelut oues oportet. In his enĩ ut pote
intelligibilem inimicũ uentilantib. mu¬
nimen & indempnitatẽ habent. Que sunt
aũ hec: Siuis perfectus esse. uade uende om¬

Expanded text:
psit: « Primum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere et docere . » Offerre autem eis septem agnos anniculos, immaculatos praecepit, dona significans quae sunt Spiritus. De quibus Salomon in Proverbiis dicebat: « Sapientia aedificavit sibi domum, erexitnas septem . Planius autem Isaias tradidit: Et requiescit super eum spiritus Domini . Nec tacuit quae, vel cujus numeri essent dona, subintulit enim: bit eum spiritus timoris Domini. Agnos autem haec appellat dona, ad ostensionem, quia SpiErgo non extra rationem, cum septem agnis vitulum ex armento, praesens continet oblatio, sed evidenter significat illum ex armento Abraham, Isaac, et Jacob et David secundum carnem factum: huic arietes duos immaculatos conjunxit, excellentia mandata et virtutes, quas sequi alias velut oves oportet. In his enim, ut pote intelligibilem inimicum ventilantibus munimen et indemnitatem habent. Quae sunt autem haec? Si vis perfectus esse, vade, vende om
Abbreviated transcription (Latin):
Ar fieguirate potest dñm xp̃m. qui diras plebes
hoc est iudeorum acgentiũ sibi copulauit.¬
tentiose agebat contra dñm. Et cuistephanꝰ
inactib apłorum ex prob̾at dicens: duri cerur¬
ce. & in cirrumcisi corde: dilecta autẽ. eccła ẽ¬
degentib. d non pot̾ hic homo filium dilecte
facere pͥmogenitũ. et preferre filio odiosȩ. qͥa¬
nuult dñs ep̃s eccłam degentib preferre
pmutiue ecclẽ sue quȩ fuit in ierłm. exqua
fuerunt apłi et primidoctores nr̃i. sedagnos¬
eit filiũ odiose pͥmogenitum. dabitq dupli¬
et notitiam nomuus fui. et de eo idem salua

Expanded text:
dicitur, figurare potest Dominum Christum, qui duas plebes, dicitur, figurare potest Dominum Christum, qui duas plebes, hoc est, Judaeorum ac gentilium, sibi conjutentiose agebat contra Dominum, et cui Stephanus in Actibus apostolorum exprobrat dicens: « Duri cervice, et incircumcisis cordde gentibus. Sed non potest hic homo filium dilectae facere primogenitum et praeferre filio odiosae, qus Ecclesiam de gentibus praeferre primitivae ecclesiae suae quae fuit in Jerusalem, ex qua fuerunt apostoli et primi doctores nostri. Sed agnoscet filium odiosae pet notitiam nominis sui, et primo eis Eva
Abbreviated transcription (Latin):
quem defunctum eẽ crediderat pat̃. Primo¬
genitus itaq hereditatis accepit prerogati¬
uam dicente seriptura. hic ẽ initium filioꝵ
eius. et huic debentut pͥmogenitalia. Apri¬
mogenito igitur deifilio. primogeniti scĩ:
ab illo mnitio quia ipse ẽ initiũ et finis. Initiũ
sc̃s nincupatur. initiũ filius cui debet᷑ pri¬
nitiarum prerogatiua. scđm illud abrahã
dictum. E ice ancillam et filiũ eiꝰ. non enĩ¬
heres erit filius ancille. cũ filio meo isaac.
Quod magis ad hereditatẽ uirtutũ quã pe¬
cune spectare. diuino oraculo docet᷑. di¬
cente do. Omĩa que cũq dixit tibi saraau¬
que nobilicaret patrem: et filium quidẽ an¬
cille suꝑ nationes prefecit. quasi simplã con-¬
ferens patrimonis. filio aut̃ sare duplam oe.¬
dit icii. non solum temporalia sed etiam su¬
perna et perpetua collatast̃. Itẽ scd̃m al¬
legoriam homo hic quiduas uxores habere

Expanded text:
quem defunctum esse crediderat pater. 7. Primoquem defunctum esse crediderat pater. 7. Primogenitus itaque haereditatis accepit praerogativam, dicente Scriptura: Hic est initium filiorum ejus, et huic debentur primogenitalia . A primogenito igitur Dei Filio primogeniti sancti, et ab illo initio quia ipse est initium et finis initium sanctus nuncupatur, initium filius, cui debetur primitiarum praerogativa, secundum illud ad Abraham dictum: Ejice ancillam, et filiuhaeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . » Quod magis ad haereditatem virtutum quam pecuniae spectare divino oraculo docemur, dicente Domino: « Omnia quaecunque dixerit tibi Sara, auquae nobilitaret patrem? Et filium quidem ancillae super nationes fecit, quasi simplicia conferens patrimonii. Filio autem Sarae dupla dedit, cum non solum temporalia, sed etiam superna et perpetua collata sunt. Item, secundum allegoriam, homo hic qui duas uxores habere
Abbreviated transcription (Latin):
utero se gregatus ẽ paulꝰ. cum ad grãm uo¬
caretur dei. Et ideo demedio populi segre¬
gatꝰ uerbum recepit. quod ẽ medium in cor-¬
de nr̃o. Unde et illud dictum ẽ. Medius aut̃
nrm̃stat. quẽ uos ñ uidetis. N lon otiosus itaq
nob alege in legem excursus fuit. ut pͥmo¬
genitum non ẽẽ amabilis illiꝰ idẽ renussio¬
nis et uolũptariȩ filium doceremus. quã uis
presaa capituli uerba hoc exprimant. dicen.¬
te scriptura. Nonpoterit filiũ amabilis pri¬
mitiuũ p̃ponere. cum sciat filium odibilis
peccatores. Ergo ille ñ uere matris filiꝰ
non pͥmituius uerus sed quasi pͥmituius. u¬
uatur sũptu ne egeat. non ut diues sit ho¬
noratur. hic autẽ duplex ex omĩb accipit ut
habunde t. sicut etiam ingenesi habes pat̾¬
arebas afrẽ suo ioseph geminȩ singulos stole
donatos numere. cum remitterentur adpa¬
tremm ut significarent frẽm reꝑtum iosepb.

Expanded text:
utero segregatus Paulus est, cum ad gratiam voutero segregatus Paulus est, cum ad gratiam vocaretur Dei . Et ideo de medio populi segregatus, Verbum recepit, quod est medium in corde nostro. Unde et illud dictum est: Medius autem vestrum stat, quem vos non videtis . 6. Non otiosus itaque nobis a Lege in Legem excursus fuit, ut primogenitum non esse amabilis illius, id est, remissioris et voluptariae filium doceremus; quamvis propositi capituli verba hoc exprimant, dicente Scriptura: Non poterit filium amabilis primitivum praeponere, cum sciat filium odibilis peccatores. Ergo ille non verae matris filius, non primitivus verus, sed quasi primitivus juvatur sumptu, ne egeat; non ut dives sit, honoratur: hic autem dupla ex omnibus accepit, ut abundet; sicut etiam in Genesi habes patriarchas a fratre suo Joseph geminae singulos stolae donatos munere, cum remitterentur ad patrem , ut significarent patri repertum Joseph,
Abbreviated transcription (Latin):
ues innumeris. Ecce tuli leuitas demediofi¬
uorũ isrł. ꝓ omĩprimogenito qui apperit
uuluã ãfiliis isrł michi enĩ in quo die per¬
cussi omne pͥmitiuũ egypti. scĩficaui om̃e
pͥmogenitũ isrł. Ergo ieuitas ꝓprimoge¬
nitis accepit. quasi scõs. Scõs enĩ primoge¬
nitos ẽẽ cognoscimus. ex epistola ad hebre¬
os scripta. inqua habemꝰ. Sed ad ꝓpinquas
mogeniti eccłe scĩ. sic et leuite. quoniã ipsi qͦ
pͥmogeniti. Non enĩ nascendi ordine sc̃i sed sc̃ĩ¬
ficationis munere. Leui enĩ t̾cius filius fuit
ue. non primus utiq. Qui autẽ scĩficatur.
ipse apperit uuluã. Quã uuluã: audidicen¬
tẽ. Errauerunt peccatores abutero. quia
intellexisti pͥmogenitũ qui apperit uuduã.¬
in tellige uterũ bonȩ matris: quo ñ errant scĩ
sed peccatores. leuitȩ autẽ auferuntur dedo
cuiꝰ primogeniti secularia destruunt᷑. Pri¬
mogeniti enĩ scłi. alteruus matris st̃: Acuiꝰ

Expanded text:
bes in Numeris: Ecce tuli levitas de medio fibes in Numeris: Ecce tuli levitas de medio filiorum Israel pro omni primogenito, qui aperit vulvam, a filiis Israel. Mihi enim in quo die percussi omne primogenitum Aegypti, sanctificavi omne primogenitum Israel . Ergo levitas pro primogenitis accepit, quasi sanctos; sanctos enim primogenitos esse cognoscimus ex epistola ad Hebraeos scripta, in qua habemus: Sed appropinquastmogeniti Ecclesiae sancti, sic et levitae; quoniam ipsi quoque primogeniti. Non enim nascendi ordine sancti, sed sanctificationis munere; Levi enim tertius filius fuit Liae, non primus utique . 5. Qui autem sanctificatur, ipse aperit vulvam. Quam vulvam? Audi dicentem: Erraverunt peccatores ab utero . Quia intellexisti primogenitum, qui aperit vulvaintellige uterum bonae matris, a quo non errant sancti, sed peccatores. Levitae autem auferuntur de mecujus primogenita saecularia destruuntur. Primogenita enim saeculi alterius matris sunt, a cujus
Abbreviated transcription (Latin):
tem non afficiat sed oblectet. at illa altera
tristior que relo dei conficiatur. sieut uxor
reuera scortari cõparẽ suũ nolit. nõ patiat᷑.
non sinat. nichil indulgeat corpori. nichil uo¬
iuptati et delectationi relaxet. ab dicet oc¬
culta dedecoris. dura laborum sequatur. gra¬
uia periculorum. Si gͥ pepererint ei ambe.
non poterit inqͥt pͥmitiuũ filiũ amabilis. in
hereditatis institutione p̃ponere primiti¬
uo filio odibilis. cum scrat odibilis filiũ pri¬
mitiuũ esse. In quo ñ tã prelationẽ simplicit᷑
significari puto. quasi int̾ primiti¬
uos duos. quam exp̃ssionẽ. solũ odibi.¬
lis filium pͥmitiui habere prerogatiuã.
Primitiiuis enĩ. primogenttꝰ ẽ. Scĩ aut̃ẽ pͥmo¬
genitist̃. quia omĩs masculus ad aperiens uul¬
uam sc̃s dño uocabitur. Nlon tam̃ omĩs pͥmo¬
genitus sc̃s. Non enĩ sc̃s esau. qui utiq pͥmo¬
genitꝰ. Sc̃ĩ autem primogenitist̾. deniq ha¬

Expanded text:
tem non afficiat, sed oblectet. At illa altera tem non afficiat, sed oblectet. At illa altera tristior, quae zelo Dei conficiatur: sicut uxor severa scortari comparem suum nolit, non patiatur, non sinat, nihil indulgeat corpori; nihil voluptati et delectationi relaxet, abdicet occulta dedecoris, dura laborum sequatur, gravia periculorum. Si igitur pepererint ei ambae, non poterit, inquit, primitivum filium amabilis in haereditatis institutione praeponere primitivo filio odibilis, cum sciat odibilis filium primitivum esse. In quo non tam praelationem simpliciter significari puto, quasi inter primitivos duos, quam expressionem solum odibilis filium primitivi habere praerogativam. Primitivus enim primogenitus est, sancti autem primogeniti sunt; quia omnis masculus adaperiens vulvam, sanctus Domino vocabitur . Non tamen omnis primogenitus sanctus; non enim sanctus Esau, qui utique primogenitus. 4. Sancti autem primogeniti sunt; denique ha
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt hanc mulierem de toram specie
rationabilem aliquã disciplinam significare
q̃ sapient̃ dicta inuenit̾ apud gentiles. hac
igitur ãnobis reperta. oportet de ea pri¬
mum auferre et resecare omnẽ superstici¬
onis eiꝰ inmunditiam. siqͥeam instudio ue¬
ritatis ad sumere. Nichil enim mundũ ha¬
bent discipline gentiliũ. quia nulla apud
infideles sapientia ẽ. cui in munditia aliqͣ¬
filius ocdiose primogenitus. et relq. Intdũ
sinagoge alia adeccłam refert. alia ad animã
alia ad uerbi misteriũ. alia ad diuersas spe¬
cies et qualitates animaꝵ. que discernit.
qui diuicdicat sp̃m. Unde sequenti capitulo
legis. non duas animas sed diuersas qualitateᷤᷤ
unius anime conprehensas arbitraris. E st enĩ
amabilis anime species. quȩ concupiscit uolup¬
taria. quȩ laborem fugit. conpunctiones decli¬
nat. uidicium dei negligit. Ideo amabilis. qͥa
dulcis et suauis ad tempus uidetur. quȩ m̃¬

Expanded text:
taverunt hanc mulierem decoratam specie taverunt hanc mulierem decoratam specie rationabilem aliquam disciplinam significare, quae sapienter dicta invenitur apud gentiles. Hanc igitur a nobis repertam, oportet de ea primum auferre et resecare omnem superstitionis ejus immunditiam, et sic eam in studio veritatis assumere. Nihil enim mundum habent disciplinae gentilium, quia nulla apud infideles sapientia est cui immunditia aliqfilius odiosae primogenitus: volueritque Synagogae, alia ad Ecclesiam refert, alia ad animam, alia ad verbi mysterium, alia ad diversas species et qualitates animarum quae discernit, quae judicat spiritu. Unde sequenti capitulo legis, non duas animas, sed diversas qualitates unius animae comprehensas arbitreris. Est enim amabilis species animae, quae concupiscit voluptaria, quae laborem fugit, compunctiones declinat, judicium Dei negligit. Ideo amabilis, quia dulcis et suavis ad tempus videtur; quae men
Abbreviated transcription (Latin):
u conuersatione inuenerimꝰ. et sociari uo¬
iuerimus eam corpori nr̃o. de posito idola¬
trie cultu induitur lugubrib penitentiȩ
indiusitis. de ploratq patrẽ et matrẽ. hoc
ẽ omnem memoriã mundi. eis q car¬
nales in lecebras. de inde nouacula uerbi dei
et doctrina omẽ peccatũ infidelitatis eius
Quod mortinim & inane ẽ abraditur: hoc
enimsunt capilli capitis et ungulȩ mulie¬
ris: atq demũ salutari lauacro nud̾ata et
purificata. conuingitur scĩs dei. scilicet
cũ ram nichil incapite mortuũ. nichil in
manib ex illis qusper infidelitatẽ mortis
dicuntur habuerit. ut neq sensib neq acti¬
b inmundum aliquid aut mortuũ gerat.
Quod post triginta dies iubet eam duciuxo¬
rem. ternario namq ac denario numero
fides opꝰq significat᷑. ꝑfidem gͦ trinitatis at¬
q opus legis recte sociatur quecũq anima
sinceritate fidei. et actuum puritate. Alii pu¬

Expanded text:
li conversatione invenerimus et sociari voli conversatione invenerimus et sociari voluerimus eam corpori Christi, deposito idololatriae cultu, induitur lugubribus poenitentiae indumentis, deploratque patrem et matrem, hoc est, omnem memoriam mundi ejusque carnales ilet doctrina, omne peccatum infidelitatis ejus, quod mortuum et inane est, abscinditur hoc enim sunt capilli capitis et ungulae mulieris, atque demum salutari lavacro mundata et purificata conjungitur sanctis Dei, scilicet cum jam nihil in capite mortuum, nihil in manibus ex illis quae per infidelitatem mortis dicuntur, habuerit, ut neque sensibus neque actibus immundum aliquid aut mortuum gerat. Quod vero post triginta dies jubet eam duci uxorem, ternario namque ac denario numero fides opusque significatur. Per fidem ergo Trinitatis atque opus legis recte sociatur quaecunque animsinceritatis fidei et actuum puritate. Alii pu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ impassione xp̃i sua munda demonstrant
esse oꝑa. Quia licet euisdem passionis fac᷑¬
m̃ta in oblatione cotidie imitentur mys¬
tica. tam̃ ab omĩ fraude et dolo uideoꝵ cor¬
da & opera retinent mundissima. Ipsi sed̾m
suum ministerium semꝑ pacẽ optant at¬
q deposcunt populo xp̃iano. quatinus ex
non iundicta ꝓ scelere. sed profide salus do¬
no conferatur diuino. qui paratistͥ omni
fueris adpugnam contra inimicos tuos. &
tradiderit eos dominus ds tuus inmanu tua.
quomͦ apud eos istaseruentur. qͥd cause qͥd
rationis ẽ de caluari mulierem. et ungulaᷤ
eiusdem abscidi uerbi causa. ponaniꝰ quod
ita inuenerit eã is qui dr uuuienisse. ut ne¬
q capillos neq ungulas habeat: quid ha¬
buit qͥd scc̃m legem oemere uideret᷑.slobis
uero quib militia spiritalis ẽ. et arma ñ carna¬
ua sed potentia deo. si decoram mulierẽ id est
animam quȩ ãdeo pulchra creata ẽ. ingenti¬

Expanded text:
cum in passione Christi sua munda demonstrant cum in passione Christi sua munda demonstrant esse opera. Quia licet ejusdem passionis sacramenta in oblatione quotidie imitentur mystica, tamen ab omni fraude et dolo Judaeorum corda et opera retinent mundissima; ipsi secundum suum ministerium pacem semper optant atque deposcunt populo Christiano, quatenus eis non vindicta pro scelere, sed pro fide salus dono conferatur divino, qui parati sunt omni fueris contra inimicos tuos: et tradiderit eos Dominus Deus tuus in manu tua, quomodo apud eos ista serventur. Quid causae, quid rationis est, decalvare mulierem, et ungulas ejus abscindi. Verbi causa ponamus quod si ita invenerit eam is qui dicitur invenisse, ut neque capillos neque ungulas habeat, quid habuit quod secundum legem demere videretur? Nobis vero quibus militia spiritalis est, et arma non carnalia, sed potenti a Deo, si decoram mulierem, id est animam, quae a Deo pulchra est creata, in genti
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt. quotiens uolui congregare filios tu¬
os. quemadmodum galina congregat pul-¬
los suos subalas suas et noliusti et cetera. Ibi
enuim cedebant ceruices uitule. quia ibi
cedentq sacerdotes filii leui quos elegerit
dñs deus tiuis ut ministrent ei. et benedi¬
cant in nomine eiꝰ. & aduerbum eorũ om̃e
negotium. et quicqͥd mundum uł inmun¬
dũ est iudicetur. ⁊ maiores natu ciuitatis
illius. ad int̃fectũ. lauabt̃q manus fuas su¬
ꝑ uitulam quȩ in ualle ꝑcussaẽ. et dicent
Manus nr̃e noneffuderunt hc̃ sanguinẽ. nec
occuli uiderunt. propitius esto populo tuo
istł quem redemisti dñe. et non reputeᷤ
sanguinẽ in nocentẽ in medio populi tui
isrł. Qui sunt gͦ sacerdotes isti acmaiores
natu quib tale negotium et tale minis¬
terium iniungitur. nisi scĩ apłi et predi¬
catores euangelii. quib omnẽ ordinẽ ecele¬
siasticum regere dñs ipse cõmendabat:
hi ergo suꝑ carnes uitule lauant manus.

Expanded text:
ui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! » et caetera . Ibi enim caedebant cervices vitulae, quia ibi cedentque sacerdotes filii Levi quos elegerit Dominus Deus tuus ut ministrent ei et benedicant in nomine eius et ad verbum eorum omne negotium et quicquid mundum vel inmundum est iudicetur et maiores natu civitatis illius ad interfectum lavabuntque manus suas super vitulam quae in valle percussa est et dicent manus nostrae non effuderunt hunc sanguinem nec oculi viderunt propitius esto populo tuo Israhel quem redemisti Dsanguinem innocentem in medio populi tui Israel. » Qui sunt ergo sacerdotes isti ac majores natu, quibus tale negotium et tale ministerium injungitur, nisi sancti apostoli et praedicatores Evangelii, quibus omnem ordinem ecclesiasticum regere Dominus ipse commendat? Hi ergo super carnes vitulae manus lavant,
Abbreviated transcription (Latin):
e iapidib erigendis in monte ebal. et calce
leuigandis. & edificando altart et saxis infor¬
inib et inpolitis. holo caustoꝙ suꝑ illud offerendo
garitimnẽ ñ et de illis qui suꝑ montẽ ebalsta¬
uant ad maleclicendũ et de benedictionib seu
maledictonib ibi recitatis.¬

Expanded text:
e lapidibus erigendis in monte Ebal et calce levigandis; et de aedificando altari ex saxis informibus et politis; holocaustoque super illud offerendoGarizim; necnon et de illis qui super montem Ebal stabunt ad maledicendum, et maledictionibus sive benedictionibus ibi recitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ scd̾m nat᷑e nr̃e susceptionẽ xp̃c ẽ. qui mn
ruangelio post resurrectionẽ suam per muliereᷤᷤ
mandauit dis suis dicens. Ite nuntiate frĩb
meis ut eant ingalileam. ibi me uidebunt.
huiꝰ aut̃ fr̃iꝰ bos aut ouis errat. cũ quis dele¬
gis iugo ad fidem conuocatꝰ. uelsimplex qui¬
ubet catholicꝰ ꝑ hereticos in errorem induti¬
tur. s hec animalia iubemꝰ in domũ nr̃am
introducere. hoc ẽ insollicitudinẽ accurã
nrãm suscipere. et indomo eccłe per unita¬
us oberrauit. Quod autẽ sequitur. Similit̃

Expanded text:
ndum naturae susceptionem Christus est, qui in Evangelio, post resurrectionem suam, per mulieres mandavit discipulis suis dicens: « Ite, nuntiate fratribus meis ut eant in Galilaeam; ibi me videbunt . » Hujus autem fratris bos aut ovis errat, cum quis de legis jugo ad fidem convocatus, vel simplex quilibet catholicus per haereticos in errorem inducitur. Sed haec animalia jubemur in domum nostram introducere, hoc est in sollicitudinem atque curam nostram suscipere, et in domo Ecclesiae per unitaaberravit prius. Quod autem sequitur: « Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
nus hic gentilem hominẽ significat. ciuꝰ¬
uttͣilitatẽ atq in munditiam ũ debemꝰ des¬
picere.s quantũ possumꝰ adfidem eũ acre¬
ligionem cõmunẽ potius ꝓuocare. Uestim̃tũ
aut̃ exteriora opera st̃. que si uiderimus in
aliquo arectitudinis tramite deuiare. in
uiam iusticie dirigere debemꝰ. hoc enim
ante omnia nob̃ cauendum ẽ. ne quos lib&
fr̃s nr̃os errantes aut delinquentes ꝑ fastũ
superbie despiciamꝰ. sed eorũ casui m̃te piama¬
gis condoleamus atq per dei grãm in melueᷤ
eos quantũ ualenꝰ restaurare certemus. de¬
niq si uiderimus quemlibet ex uideis siue
exgentib doctũ lege seu ebete sensurepen¬
tino casu inuia presentis uitȩ inpeccatũ corru
Hinc enim instruit nos apłs paulꝰ. dicens. fr̃s
si preoccupatꝰ fuerit homo in aliqͦ delicto. uos
qui spiritales estis instruite huiꝰ modi inspũ

Expanded text:
icat, cujus vilitatem atque immunditiam non debemus despicere, sed, quantum possumus, ad fidem eum ac religionem communem potius provocare. Vestimentum autem exteriora opera sunt, quae si viderimus in aliquo a rectitudinis tramite deviare, in viam justitiae dirigere debemus. Hoc enim ante omnia nobis cavendum est ne quoslibet fratres nostros errantes aut delinquentes per fastum superbiae despiciamus, sed eorum casui mente pia magis condoleamus, atque per Dei gratiam melius eos, quantum valemus, restaurare certemus. Denique si videris quemlibet ex Judaeis, sive ex gentibus, indoctum lege seu hebetem sensu, repentino casu in via praesentis vitae in peccatum corrueHinc enim instruit nos apostolus Paulus dicens: « Fratres, si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos, qui spiritales estis, instr
Abbreviated transcription (Latin):
quia pectusculũ filĩaaron deputauit. qui sub¬
umes uita sunt. armum aut̃ dextrum sacer-¬
hoc sacrificium perficere potest. offerri. aꝑte
legis lator osten. lit quia credere qͥdem et ꝑ
autẽ perficere. & ad finem perducere eaque
tiones. propt̾ qued et brachiũ ipse dei noĩat᷑.
Primitias frum̃ti et uni et olei. et lanarũ
partem ex ouiũ tonsione iubemur sacerdo¬
tib dare. quia siue in corporalib solat᷑. siue
inspiritaliũ rerũ emolum̃tis. humiliter
cõmunicare debemꝰ. hoc ipsum etiã exhor¬
tante apło paulo. atq dicente. Propħã de¬
predixit. quia eodem spũ quo ipse plenus le¬
gem descripsit. hoc etiam illi prophetias suaᷤ
ore ueridico ꝓtulert̃. tam̃ nullũ melius quã
ipsum omnẽ ꝓphetarũ. hoc ẽ iħ̃m xp̃m hic

Expanded text:
ed pectusculum filiis Aaron deputavit, qui subed pectusculum filiis Aaron deputavit, qui sublimes vita sunt; armum autem dextrum sacerhoc sacrificium perficelegislator ostendit, quia credere quidem et paut perficere, et ad finem perducere ea quationes, propter quod et brachium ipse Dei nominatur. Primitias frumenti, vini et olei, et lanarum partem ex ovium tonsione, jutemur sacerdotibus dare, quia sive in corporalibus solatiis, sive in spiritalium rerum emolumentis, humiliter communicare debemus: hoc ipsum etiam exhortante apostolo Paulo atque dicente: « dixit esse, quia eodem spiritu, quo ipse plenus legem descripsit, hoc etiam illi prophetias suas ore veridico protulerunt, tamen nullum melius quam ipsum Dominum prophetarum, hoc est, Jesum C
Abbreviated transcription (Latin):
uare precepta edunt: qui altario deserui¬
unt. cum altario participantur: ita et dñs
ordinauit. his qui euangłiũ ad nunciant.
de euangłio uiuere. hinc et adchimotheũ
scͥbens ait. Nemo militans deo implicet sẽne¬
gotus secularib ut ei placeat cui seꝓbauit.
Nam et qͥcertat inagone. ñ coronatur nisi¬
quilegitime certauerit. Laborantẽ enĩ agri¬
colam. oportet primũ defructib accipere. Nec
enĩ conueniens est. ut ille quem oportet sẽꝑ
adstare offitio diuino. pro adquirendo accipi¬
etur t̾reno lucro. dñs enim ipse ẽ hereditaᷤᷤ¬
eorũ qui sibi deuote et instant̾ deseruiũt.
nec illi aliquid deẽẽ potest qui omĩa pos¬
sidentẽ possidet. hoc erit iudicium sacer-¬
dotum apopulo & ab his qui offert̃ uictimaᷤ.
si ue bouem siue ouem immolauerint dabt̃
lum cibum ationis et armum separatio¬
designans. et confidentiam quam offerri dño
ter. actiones bone sunt. Ergo et fidemet ac¬
tiones offerre oportet eum qui saluariuult: s¬

Expanded text:
ario sunt edunt, qui altario deserviunt, cum altario participant . » Ita et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Hinc et ad Timotheum scribens ait: « Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat, cui se probavit. Nam et qui certat in agonelegitime certaverit . » Laborantem enim agricolam oportet primum de fructibus accipere. Nec enim conveniens est, ut ille quem oportet semper adstare officio divino, pro adquirendo occupetur terreno lucro. Dominus enim ipse est haereditas, qui sibi devote et instanter deserviunt, nec aliquid illi deesse potest, qui omnia possidentem possidet. « Hoc erit judicium sacerdotum a populo et ab his qui offerunt victimas, sive bovem, sive ovem immolaverint, dabunt lum elevationis, et armum separatiodter actiones bonae sunt. Ergo et fidem et actiones offerre oportet eum qui salvari vult. S
Abbreviated transcription (Latin):
quirere mercelis. uerum t̃cia die quando
grauissimus uulnerum dolor est. inter
suȩ ciuitatis periere ruinas. Tales nãq ob¬
uti ꝓpheticȩ monitionis.C ircũcidimini
dño. ⁊ auferte preputia cordiũ urõrũ. dbi
tempus resurrectionis ingruerit. ⁊ uacu¬
atis quib confidebant uirtutib. in mor¬
rẽ mittentur et̾nam. Qua propt̃ et apłs
absconditã in corde circuncisionẽ sedulo
cõmendat. cuiꝰ laus ñ exhominib s ex deo
ẽ. Deus magnus & potens & terribilis qui ꝑ¬
sonam non accipit. nec munera. facit uidiciũ
pupillo & iuduȩ. amat peregrinum. & dat
ei uictum. atq uestitum. Et uos ergo ama¬
te peregrinos. quia et ipsi fuistis aduene
int̾ra egypti. Dnm̃ dm̃ tuũ timebis & eiser¬
mes. ipsi ad herebis. iurabisq in nomine eiꝰ
ipse est laus tua & deus tuis. duo st̃ precep¬

Expanded text:
quisiere mercedes, verum tertia die quando quisiere mercedes, verum tertia die quando gravis vulnerum dolor est, inter suae civitatis periere ruinas. Tales namque obliti propheticae admonitionis. Circumcidimini Domino, et auferte praeputia cordium vestrorum, ubi tempus resurrectionis ingruerit, evacuatis quibus confidebunt virtutibus, sed in mortem mittentur aeternam. Quapropter et Apostolus absconditam corde circumcisionem sedulo commendat, cujus laus non ex hominibus, sed ex De Deus magnus et potens et terribilis qui personam non accipit nec munera facit iudicium pupillo et viduae amat peregrinum et dat ei victum atque vestitum et vos ergo amate peregrinos quia et ipsi fuistis advenae in terra Aegypti Dominum Deum tuum timebis et ei servies ipsi adherebis iurabisque in nomine illius ipse est laus tua et Deus tuus qui fec
Abbreviated transcription (Latin):
suas ne delinquat insigna sua. & adtendit
sibi negrauetur cor eius incrapula et ebri¬
etate. Qui cionec super ẽ. alitus in eo.
et sp̃s dei innarib eius. non loquitur labus
iniquitatẽ. Qui lauat int̃ in nocentes ma¬
nus suas. et ab omĩiua mala prohibuit pe¬
des suos. qui suꝑ omĩa castigat corpus suũ
& seruituti subicit. omĩq eustodia seruat
corsuum qm̃ exipso uita procedit. Sed et
ipsa bona actio sua que inabscondito ẽ. cir¬
cumcisione non minꝰ indig&. ut cum ieui¬
no. oro. elemosinam facio. gloriam intrin¬
secus queram. Nam si in angulis platearũ
sto. faciẽ demolior. tuba ante me cano ut
uitlear & lauder ab hominib. foris quidẽ
circũcisus appareo. sed inmundus in corde
ꝑmanens. penas insuper simulate scĩtatis̃
incurro. inexemplum uidelicet sichemi¬
tarum. qͥ cũ patriarchaꝵ circũcisionẽ uide¬
rentur imitati. quia ñ ob dnĩ testam̃tũ s
ob causam fecere luxurie. non mͦ nichil ad¬

Expanded text:
suas ne delinquat in lingua sua, et attendit suas ne delinquat in lingua sua, et attendit sibi ne gravetur cor ejus in crapula et ebrietate. Qui donec superest halitus in eo, et spiritus Dei in naribus ejus, non loquetur labiis iniquitatem; qui lavat inter innocentes manus suas, et ab omni via mala prohibuit pedes suos; qui super omnia castigat corpus suum, et servituti subjicit, omnique custodia servat cor suum, quoniam ex ipso vita procedit. Sed et ipsa bona actio sua quae in abscondito est, circumcisione non minus indiget, ut cum jejuno, oro, eleemosynam facio, gloriam intrinsecus quaeram. Nam si in angulis platearum sto, faciem demolior, tuba ante me cano, ut videar et lauder ab hominibus, foris quidem circumcisus appareo; sed immundus in corde permanens, poenas insuper simulatae aequitatis incurro. In exemplum videlicet Sichemitarum, qui cum patriarcharum circumcisionem viderentur imitari, quia non ob Domini testamentum, sed ob causam fecere luxuriae, non modo ac
Abbreviated transcription (Latin):
orum & dñs dominantiũ. hic iam per legis¬
latorem spiritalis circũcisio quã ueritas e¬
uangelii nobis cõm̃dat expͥmitur. hoc ẽ cus¬
todiam̃tis. & abstinentia rerum inlicita
nem significatur. nisi aperte dicere. postꝗͣ
luxuriam a carne extinguitis. etiam super¬
fluas cogitationes resecate: Nemosane cũ
circũcisionẽ predicari audierit. unius m̃
uelãfornicatione tutum. uł licito matrimo¬
nio temperant̃ utentẽ. uel uirginitate glori¬
osum existere. absq aliarum uirtutum ad¬
iectione sufficiat. & non omniũ potius quos
corde uel corpore gestamus sensuũ castiga¬
tionem p̃cipi. Nlam & moyses mundissima
dei uerba suscipiens. in cireũcisũ se labuis esse¬
querebatur. Et stephanus uideis ũ creden¬
tib. Incircumcisi inqͥt cordib ⁊ aurib. uoᷤ
semꝑ spiritui scõ restitistis. Illa utiq ueraere¬
eumcisione mundatꝰ ẽ. qui obturat aures
suas ne audiat sanguinẽ. et claudit occłos
suos ne uideat malum. Quieustodit uias

Expanded text:
ominus dominantium. » Hic tam per legislatorem, tam spiritalis circumcisio quam veritas Evangelii nobis commendata, exprimitur: hoc est, cutodia mentis et abstinentia rerum illicitarionem significatur, nisi aperte dicere: Postquam luxuriam a carne exstinguitis, etiam superfluas cogitationes amputate? Nemo sane cum circumcisionem praedicare audierit, unius solvel a fornicatione tutum, vel licito matrimonio temperanter utentem, vel virginitate gloriosum existere, absque aliarum virtutum allectione sufficiat, et non omnium potius quos corde vel corpore gestamus sensuum castigationem praecipi. Nam et Moyses, mundissima Dei verba suscipiens, incircumcisum se labiis querebatur. Et Stephanus Judaeis non credentibus: « Incircumcisi, inquit, cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis. » Ille itaque vera circumcisione mundatus est, qui obturat aures suas ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos ne videat malum; qui custodit vias
Abbreviated transcription (Latin):
uirgieis uis cerib fecundante sc̃o spũ sine
ullo peccati contagio ad redemptionẽ huma-¬
ni generis uere salutaris inmundũ ꝓcessit.
Hec quoq perseniores ciuitatis. hoc ẽ ꝑ apłos
et apostolicos uiros ꝓ expiatione peccatorũ nr̃oꝵ¬

Expanded text:
virgineis visceribus fecundante Spiritu sancto, sine virgineis visceribus fecundante Spiritu sancto, sine ullo peccati contagio, ad Redemptorem humani generis vitae salutaris in mundum processit. Haec quoque per seniores civitatis, hoc est per apostolos et apostolicos viros, pro expiatione
Abbreviated transcription (Latin):
cetera. sed quod natura iniusibilis hominũ
conspectib non appareat. Maiores natu et
iudices egredi iubentur. ut mentiantur
aloco cadaueris singularum ꝑ circuitũ spa¬
tia ciuitatum. quatinus explorent que de
illis uicinior sit occiso cadaueri. Unde apłi
et doctores scĩ qui uidiciun not̃e & maiorũ
natu designantur. sacrarum scripturarum
attestatione manifeste ꝑceperunt. Quod nul¬
lagens. nulla natiosic prõpte ac sic ꝓnaum
quam fuit adcedem in nocentium conficien¬
dam qũa gens iudeorũ que nonsolũ propheta¬
rum. sed et ipsius domini sanguinẽ. macu¬
latis manib fudisse dinoscitur. Unde ad cõ¬
plendũ misterium sumi mandatur uitu¬
la dearm̃to. que ñ traxit iugum nec t̾rã uo¬
mere. scidit. Uitula quippe hec significat
carnẽ redemptoris nr̃i. de arm̃to patri¬
archaruna et prophetarũ ꝓgenitam.
quȩ nũquam traxit uigum pecrati.
nec de uirili coitu ullo modo edita ẽ. sed de

Expanded text:
caetera; sed quod natura invisibilis hominum caetera; sed quod natura invisibilis hominum conspectibus non appareat, majores natu et judices egredi jubentur, ut metiantur a loco cadaveris singularum per circuitum spatia civitatum, quatenus explorent quae de illis . ., sit occisio cadaveri. Unde apostoli et doctores sancti, qui in judicum nomine et majorum natu designantur, sacrarum Scripturarum attestatione perceperunt quod nulla gens, nulla natio sic prompta ac sic prona fuit unquam ad caedem innocentium conficiendam quam gens Judeaeorum, quae non solum prophetarum, sed et ipsius Domini sanguinem maculatis manibus fudisse dignoscitur. Unde ad complendum mysterium sumi mandatur vitula de armento, quae non traxit jugum nec terram vomere scidit. Vitula quippe haec significat carnem Redemptoris nostri, de armento patriarcharum et prophetarum progenitam, quae nunquam traxit jugum peccati, nec de virili coitu ullo modo edita est, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
pitulum si scdm litteram inspiciatur. uilẽ
habet sensum. Si aut̃ scłm spiritalem intel¬
iectum. magnum habet sacram̃tũ. Quan¬
do inquit inuentum fuerit interra quã
adñs deus tuus daturus ẽ tibihoĩs cadauer
occisi. et ignoratur cedis reus. Notandũ
uero quod alii hunc hominẽ occisũ adã pri
mum intelligere uoluerunt. sed michi ui¬
detur congruentius cõpetere hanc figurã
ad adam scd̃m. hoc est redemptorem nr̃m qͥã
populo udeorum in terra possessionis suȩ mor¬
tis sententiam accepit. et salutarem uniuer¬
so mundo pertulit crucẽ. Cuius cedis reus
delicet. qui proditionis ipsius auctor ẽ. Qui
non ideo ignorari dr quod nesciatur. cũ mani¬
feste euangłium dicat. quod ante dientifestũ
pasche sciens iħs quia uenit hora eiꝰ. ut tran¬
seꝗt ex hoc mundo ad patr̃ẽ cũ dilexiset suo¬
qui erant inmundo. infinẽ dilexit eos. et
cena facta cumdiabolus iam misiss incor ut
traderet. eum iudas sẏmonis scariothis &

Expanded text:
pitulum, si secundum litteram inspiciatur, vilem habet sensum; si autem secundum spiritalem intellectum, magnum habet sacramentum: « Quando, inquit, inventum fuerit in terra quam Dominus Deus tuus daturus est tibi hominis cadaver occisi, et ignoratur caedis reus. » Notandum vero quod alii hunc hominem occisum, Adam primum hominem intelligere voluerunt. Sed mihi videtur congruentius competere hanc figuram ad Adam secundum, hoc est, Redemptorem nostrum, qui a populo Judaeorum in terra possessionis tuae mortis sententiam accepit, et salutarem universo mundo pertulit crucem. Cujus caedis reus delicet, qui proditionis ejus auctor est. Qui non ideo ignorari dicitur quod nesciatur, cum manifeste Evangelium dicat, « quod ante diem festum paschae sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisexit eos. Et coena facta, cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotae , » et
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam. qui metuit contẽpnere diui¬
nitatis potentiam. Cũ ingressus fueris ter¬
ram quã dñs deus tuus dabit tibi. et posse¬
deris eam. habitauerisq in illa et dixeris
ꝯstituam suꝑ me regẽ sic̃ habent om̃s ꝑcir¬
cuitum nationes. eum constitues quẽ dñs ds
tuus elegerit denumero fr̃m tuorũ. Queri
potest cur displicuerit populus deo quando
regem de siderauerit. cũ inueniatur ẽẽ ꝑ¬
missus sed magis hic intelligendũ ẽ. meri¬
to non fuisse scđm uoluntatem dĩ. quia fi¬
eri hoc non precepit.sed desiderantib ꝑmisit.
Ueruntam̃ precepit fieret alienus. sedfr̃. id
est ex eodem ppło. indigena non alienige¬
na. Quod autẽ ait. non poteris. intelligen¬
dum ẽ. ñ debebis. Cumq fuerit constitus. ñ
multiplicabit sibi equos. nec reducet ppłm
inegyptũ equitatus numero subleuatꝰ. pre¬
sertim cũ dñs preceperit uob̃. ut neq̃quã
ge cum loqueretur. ait. Non multiplicabit

Expanded text:
sententiam, qui non metuit contemnere Divisententiam, qui non metuit contemnere Divinomio legitur: Cum ingressus fueris terram quam Dominus Deus tuus dabit tibi, et possederis eam, habitaverisque in illa, et dixeris: Constituam super me regem, sicut habent omnes per circuitum nationes; eum constitues quem Dominus Deus tuus elegerit, de numero fratrum tuorum: non poregem desideravit, cum hic inveniatur esse permissus. Sed magis hic intelligendum est merito, non fuisse secundum voluntatem Dei, quia fieri hoc non praecepit, sed desiderantibus permisit; verumtamen praecepit, ne fieret alienus, sed frater, id est, ex eodem populo indigena, non alienigena. Quod non poteris, intelligendum est: non debebis. « Cumque fuerit constitutus, non multiplicabit sibi equos, nec reducet populum in Aegyptum equitatus numero sublevatus, praesertim cum praeceperit vobis, ut nequaquam ge cum loqueretur ait: <et> non multiplicabit
Abbreviated transcription (Latin):
et ambiguũ apud te iudicium ẽẽ perspe¬
xeris. int̾ sanguinẽ et sanguinẽ. causã et
intra portas tuas uideris uerba q uariari.
surge et ascende ad locum que elegerit dñs
deus tiuis har sententra legis lator ritũ
docet eccłastici ministerii. ut sacerdotes
et presules eccłarũ deiIuditia eccłastica
scdm potestatẽ sibi datã adeo reuerenter
agant. iusteq discernant. causas et actus
trat dnõ deo tuo. decreto iudicis moriet᷑ ho¬
inquit homo ille qui obedire noluerit sa¬
cerdotis . ĩꝑio ipsiꝰ uidelicet sac̃dotis qͥ scđmordi
nẽ melchi se dech sac̾dos factus ẽ inet̾nũ. Pastore
ħ ẽ uicarios suos constituit regere ccclesiam
quã ad quisiuit sanguine suo. ut ꝓipso le¬
gatione functi euangłiũ in toto orbe predi¬
carent. Qui quantȩ auctoritatis sint. ipse
demonstrat dicens. Qui uos audit. me au¬
dit. et qui uos sꝑnit. me spernit. Qui aut̃
me spernit. spernit eum qui me misit. dig¬
num ẽ ergo. ut iuste dampnationis accipiat

Expanded text:
et ambiguum apud te judicium esse perspexeris, inter sanguinem et sanguinem, causam et intra portas tuas, verba videris variari, surge, et ascende ad locum quem elegerit Dominus etc. » Hac sententia legislator ritum docet ecclesiastici ministerii, ut sacerdotes et praesules Ecclesiarum Dei, judicia ecclesiastica secundum potestatem sibi datam a Deo reverenter agant justeque discernant causas et actus trat Domino Deo tuo, decreto judicis morietinquit, homo, qui obedire noluerit sacerdotis imperio: ipsius videlicet sacerdotis imperinem Melchisedech sacerdos factus in aeternum, pastores, hoc est, vicarios suos constituit regere Ecclesiam quam acquisivit sanguine suo, ut pro ipso legatione functi Evangelium in toto orbe praedicarent. Qui quantae auctoritatis sint ipse demonstrat dicens: « Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Qui autem me spernit, spernit eum qui me misit . » Dignum est ergo, ut suae damnationis accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
tum iã deformitatẽ parit. Et ideo oblatio
dnĩ. siue in quolib& fortit̾ operante quẽ sig¬
nificat bos. siue insimplicitate ambulantẽ
quẽ designat oius. bonũ ẽ ut sine peccati con-¬
tagio fiat. quia om̃e peccatũ contrariũ ẽ
ueritati. et eius societas non placebit iusti

Expanded text:
tum, deformitatem parit. Et ideo oblatio tum, deformitatem parit. Et ideo oblatio Domini, sive in quolibet fortiter operanti, quem significat bos, sive in simplicitate ambulanti, quem designat ovis, bonum est, ut sine peccati contagio fiat, quia omne peccatum contrarium est veritati, et ejus societas non placebit justi
Abbreviated transcription (Latin):
statuere. nec fictionẽ aliquã falsitatis atq er¬
roris permuittit ueritati fidei catholice ad¬
sociate. Inter qͥppe nemus plantetur intẽ¬
plo. slemus. frondentes arbores et infruc¬
tuose fc̃. sola delectatione uisus plantata.
Tales sunt & gentiles. quirationẽ suã uerboꝵ
detore conponunit. tit ñ:⁊ conuertant᷑ auitus.
sed delectent. atq istius modi seductione ꝑ
tare nenus nomplantamꝰ. si circa dnĩcã fidẽ
entie secularis in lecebrosum cõpontmꝰ. sed
sola puritate ueritatis scientiã predicatio¬
nis tenenius. hoc nemus in predicatione
sapientie plantare uitabat apłs. cũ dicebat.
h ec loquimut non indoctis sapientie huma¬
ne uerbis. sed in doctrina sp̃s et uirtute. Ñ
immolabis dño deo bouem et ouẽ in quo est
macula aut quippiam uitũ. quia abͥomina¬
taest dño deo tuo. Omnẽ maculam intelli¬
ge. om̃ẽ peccatũ. quod ubicũq fuerit inuen¬

Expanded text:
statuere; nec fictionem aliquam falsitatis atque erstatuere; nec fictionem aliquam falsitatis atque erroris permittit veritati fidei catholicae associare. Interdicitur ne nemus plantetur in templo. Nemus frondentes arbores et infructuosae sunt, sola delectatione visus plantatae. Tales sunt et gentiles, qui rationem suam verborum decore componunt, ut non convertant a viis, sed delectent, atque istiusmodi seductione petare nemus non plantamus, sed circa Dominicam fidem entiae saecularis illecebrarum componimus, sed sola puritate veritatis scientiam praedicationis tenemus. Hoc nemus in praedicatione sapientiae plantare vitabat Apostolus, cum dicebat: « Et loquimur non in doctis sapientiae humanae verbis, sed in doctrina spiritus et virtute. Non immolabis Domino Deo tuo bovem et ovem, in quo est macula, aut quidpiam vitii: quia abominatio est Domino Deo tuo . » Omnem maculam intellige omne peccatum, quod ubicunque fuerit inven
Abbreviated transcription (Latin):
uere stͥ sapientes atq iusti. nũquã p̃ponunt
res caducas ueritati atq iusticie. s omni
tẽpore student inequitate ꝑ manere. Iuste
quod ustum ẽ per sequeris. ut uiuas et poᷤ¬
sideas terrã quã dominus deus tuus datu
riis ẽ tib. Inuiste quod iustumẽ exequitur.
quiã defensionẽ iusticie non uirtutis emula¬
tione sed amore premii temporalis exitatur.
muste qͦd ustum ẽ exequitur. qui ipsam ꝗͣ
preten dit iustitiam. uendere minime uere¬
t᷑. Iuste ergo iustum ex equi ẽ. in assertione
iusticie eandem ipsam iuistitiã querere. fĩ
re dni dei tui. nec facias tibi atq constitu¬
as statuã. que ⁊ odit dñs ds tuus. ꝑ hec duo
testimonia ampiteat occasionẽ idolatriȩ. quã
gentes solebant ãgere in lucis et delubris
simulacra sibi constituentes. et idola ado¬
rantes. Mistice autẽ iuxta altate fidei ꝓhi¬
bet omnẽ infructuositatẽ otiosi sermoniᷤ
seu prauoꝵ operũ & obscuritatẽ ignorantie

Expanded text:
vere sunt sapientes et justi, nunquam praeponunt res caducas veritati atque justitiae, sed in omni tempore student in aequitate permanere. « Juste quod justum est persequeris, ut vivas et possideas terram, quam Dominusiuste quippe, quod iustum est, exequitur, qui ad defensionem iustitię non virtutis aemulatione, sed amore praemii temporalis excitatur. Iniuste, quod iustum est, exequitur, qui ipsam, quam praetendit, iustitiam venundare minime veretur. Iuste ergo iustum exequi est, in adsertione iustitiae eandem ipsam iustitiam quaerere. Sępe re Domini Dei tui; nec facias sibi atque constituas statuam, quae odit Dominus Deus tuus. » Per haec Duo Testamenta amputat occasionem idololatriae, quam gentes solebant agere, in lucis et delubris simulacra sibi constituentes, et idola adorantes. Mystice autem juxta altare fidei prohibet omnem infructuositatem otiosi sermonis, seu pravorum operum, et obscuritatem ignorantiae
Abbreviated transcription (Latin):
dicta st̃ aptauit. Neq enĩdixit ex om̃ib ha¬
bitacsis s exom̃ib habitacłis urs ut absolute os¬
tenderet aliqd̃ habitacłm p̃cipuum. Deqͦ ait
dauid. Beati qui habitant in domo tua.
Et rursus. unam petii adnõ. hanc reqͥram.
te mee. Et panes primiciarũ duos. idest
legem et enangłiũ. Panes enĩ st̃. cibũ ani¬
marum fidelium continentes. Sunt aut̃
que exterior est. separati uidelicet et se iuinc¬
tisunt. Ergo ex duob cdecimis similȩ ferm̃ta¬
te. ex doctrinass per fectam: diuinitatem.
& perfectam humanitatẽ tradidit. Ne alit̃
quo quinisi per talem doctrinã possunt.
sea primitiaꝵ st̃ dño. Primum enĩ dñs.¬
E legem perfec̃. et euangłiũ post hoc do¬
cuit. Audite qr dictũ ẽ antiquis. ñ occides.
e go autẽ dico uobis. Om̃is qui irascitur ft̃i
suo sine causa. reus erit iuditio. Comunx̃¬

Expanded text:
dicta sunt optavit. Neque enim dixit, ex omnibdicta sunt optavit. Neque enim dixit, ex omnibbitaculis, sed ex omnibus habitaculis vestris, ut absolute ostenderet aliquod habitaculum praecipuum, de quo ait David: Beati qui habitant in domo tua ; et rursum: Unam petii a Domino, hanc requiram, tae meae . » Et panes quidem primitiarum duos, id est, legem et Evangelium. Panes enim sunt cibum animarum fidelium continentes. Sunt autemquae exterior est, separati et conjuncti. Sunt ergo ex duabus decimis similae fermentatae, ex doctrina quae perfectam Dei divinitatem et perfectam humanitatem tradit. Nec aliter coqui, nisi per talem doctrinam possunt, sed primitiarum sunt Domino. Primum enim Dominus legem perfecit, et Evangelium post hoc docuit. « Audite, quia dictum est antiquis: Non occides. Ego autem dico vobis: Omnis qui irascitur fratri suo sine causa
Abbreviated transcription (Latin):
ũ añõ tẽ offerri uissit. Adueniens enun
sp̃s totam nr̃am uitã renouauit. quando
confiriauit xͥ traditionem. et stabilunit con¬
uersationem quã in illis perfecit. ait enĩ.
qua resurrectio facta est. Et manipulus
intelligibilis oblata ẽ. ut in hoc ꝓbaret.
quia noua conuersatio que nos renoua¬
uit liberando a corruptione uetustatis.
recta ẽ. Manifestat autẽ oblatio ipsa spe¬
ciem hostie quam precipit fieri. sicut inle¬
uitico aperte discriptũ repperimꝰ. Et sic
inquit offeretis sacͥficiũ nouum dño. ex
omĩb habitationib ur̾is. Panes pͥmitiaꝵ
duos exdiiob decimis similȩ ferm̃tatȩ. qͦs
coquetis in pͥmitias anĩ. et offeretis cũ pa¬
nib septem agnos inmaculatos antuiculo.
et uitulum de arm̃to unũ. et arietes duoᷤᷤ.
Nouũ sacrificiũ dicens. legis sacrifitia et ue¬
tera exclusit. euangłicum autẽ ꝓ illis intro¬
duxit: de inde addens de habitationibus
ur̃is. eccłam significauit. eiq offerri quȩ

Expanded text:
 tunc offerri jussit: adveniens enim spiritus, totam nostram vitam renovavit, quando confirmavit Christi traditionem, et stabilivit conversationem quam in illis perfecit. Ait enim: qua resurrectio facta est, et manipulus intelligibilis oblatus est, ut et hoc probaret, quia nova conversatio quae nos reformavit liberando a corruptione vetustatis, recta est. Manifestat autem oblatio etiam ipsa speciem hostiae, quam praecepit fieri, sicut aperte scriptum reperimus. « Et sic, inquit, offeretis sacrificium novum Domino, ex omnibus habitationibus vestris. Panes primitiarum duos ex duabus decimis similae fermentatae, quas coquetis in primitias Domino, et sic offeretis cum panibus septem agnos immaculatos, anniculos, et vitulum de armento unum, et arietes duos. » Novum sacrificium dicens, legis sacrificia et vetera exclusit, evangelica autem pro illis introduxit; deinde addens, « de habitationibus vestris, » Ecclesiam significavit, eique offerri, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Tota lex dnĩ errorem et idolatriã maxime de¬
testatur. et ubiq eã uetat. qr maximũ sce¬
lus ẽ. diuinũ honorẽ inpendere creaturȩ.
quod faciunt gentiles. siue etiam mali catho¬
lici. quilicet credulitate ab unitate eccłe ñ
recedant. tam̃ uarus autiis dediti. magis in¬
ueniuntur ꝑ cupiditatem t̃renam seriure
diabolo. quam per bonoꝵ oꝑũ habundan¬
tiam militare do. hos enĩ lapidib obrui pre¬
cipit. qr districta sententia dãpnandos eos¬
ẽẽ p̃uidit. In ore duoꝵ uł trium testiũ peri¬
bit. qui int̾ficiet᷑. Quid est quod in ore du¬
orum uł triũ testiũ perire dr̃. is qui noxus
ẽ. nisi quia ad testatione legis et propħaꝵ atq

Expanded text:
Tota lex Domini errorem et idololatriam maxime detestatur, et ubique eam evertit: quia maximum scelus est divinum honorem impendere creaturae, quod faciunt gentiles, sive etiam mali catholici, qui licet credulitate ab unitate Ecclesiae non recedant, tamen vitiis variis dediti, magis inveniuntur per cupiditatem terrenam servire diabolo quam per bonorum operum abundantiam militare Deo. Hos enim lapidibus obrui praecipit, quia districta sententia damnandos esse praevidit: « In ore duorum vel trium testium, peribit, qui interficietur. » Quid est quod in ore duorum vel trium testium perire dicitur, qui noxius est, nisi quia