comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eis ad salutẽ suam p̃stare non posses amicꝰ :
hoc add dampnationẽ tuam faceres inimi¬
eus. Ad hoc gͦ te ꝑmisit infantes occide:
ut illos de te facẽt triumphare. Te gͦ ꝑ
misit ad neqͥtiam: illos ꝑduxit ad pal¬
mã. Unꝰ enim idẽq ẽ. dñs omnipotens. qͥ
paruulus uagiens: unꝰ idemq ẽ. qui tuã
crudelitatẽ dignatꝰ ẽ fugere. cuiꝰ maiestatẽ
non potes effugere. Fugit enim non for¬
midine humana: s dispensatione diuina
Fugit non necessitate. s potestate. Ideo aũt
dignatꝰ est in egyptum fugere: ut postea
crũcẽ dignaret᷑ ascendere. & illa potestate
puer latuit in egypto: qua potestate iuue¬
nis pependit in lignõ. Unus enĩ idemq ẽ.
mortis susceptor. uitȩq largitor: unus idẽq
immortalis ex patre. mortalis ex matrez
ꝓpria potestate moriens: ꝓpria potestate
resurgens. Iste itaq puer qui natꝰ ẽ. ideo
non inuenit᷑ in numero paruuloꝵ mori

Expanded text:
eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, eis ad salutem tuam praestare non posses amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos de te faceret triumphare. Te ergo permisit ad nequitiam, illos perduxit ad palmam. Unus enim idemque est Dominus omnipotens, qui parvulus vagiens; unus idemque est, qui tuam crudelitatem dignatus est fugere, cujus majestatem non potes effugere. Fugit enim non formidine humana, sed dispensatione divina; fugit non necessitate, sed potestate. Ideo autem dignatus est in Aegyptum fugere, ut postea crucem dignaretur ascendere; et illa potestate puer latuit in Aegypto, qua potestate juvenis pependit in ligno. Unus enim idemque est mortis susceptor, vitaeque largitor: unus idemque immortalis ex Patre, mortalis ex matre; propria potestate moriens, propria potestate resurgens. 7. Iste itaque puer qui natus est ideo non inve
Abbreviated transcription (Latin):
diligent̃ de puero: et cum inueneritis
nunciate mͥ: ut et ego ueniens adorem eũ.
Icalliditas ficta: o in credulitas impia: o neqͥ¬
tia fraudulenta. Si adorare istũ puerũ c̾tis¬
sime disponebas: quare ꝓ illo multos pu¬
eros occidebas: Sanguis innocentum
quem crudelit̾ effudisti: testat᷑ quid de
hoc puero uoluisti. Ettam̃ ñ solũ istum
puerum non inuenisti : s nec illis pueris
aliquid nocusti: linmo insciꝰ qđ illis ꝓ¬
derat hoc egisti. ꝑ seuiciam qͥppe tuam fac¬
ti sunt mr̃es. qui ꝑ infantiam suam suant
mnocentes: quando ꝑ grãm huiꝰ pueri
ꝓ eo meruerunt merterunt mori. prĩꝗͣ
eum possent coram hominib confiteri. Iste
itaq puer qui mundũ creauit. qͥ mun¬
dum regit. qui omnia quecũq uult fac̃.
qui cuncta mirabili atq insuꝑabili di¬
uinitate disponit. hoc ordinauit. hoc e¬
git. ut ꝑ tuam inuidiam furiosam. illi
pueri mortem susciꝑent p̃ciosam: et qđ

Expanded text:
diligenter de puero; et cum inveneritis, diligenter de puero; et cum inveneritis, renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum . O calliditas ficta! O incredulitas impia! O nequitia fraudulenta. Si adorare istum puerum certissime disponebas, quare pro illo multos pueros occidebas? Sanguis innocentum, quem creduliter effudisti, attestatur quid de hoc puero voluisti. Et tamen non solum istum puerum non invenisti, sed nec illis pueris aliquid nocuisti: imo inscius, quod illis proderat, hoc egisti. Per saevitiam quippe tuam facti sunt martyres, qui per infantiam suam fuerant innocentes: quando per gratiam hujus pueri pro eo meruerunt mori, priusquam eum possent coram hominibus confiteri. Iste itaque puer, qui mundum creavit, qui mundum regit, qui omnia quaecunque vult facit, qui cuncta mirabili atque insuperabili ordine disponit, hoc ordinavit, hoc egit, ut per tuam invidiam furiosam illi pueri mortem susciperent pretiosam, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
de alius gentib auro exercitum querat. s
ut ꝓ saluandis gentib p̃ciosum sanguinẽ
fundat. In anit̾ inuidendo timuisti succes¬
sorem: quẽ credendo debiusti querere sal¬
uatorem. Quia sim eum crederes. cum
eo regnares.: ẽt sicut ab illo accepisti tem¬
porale regnum. acciꝑes etiam sempit̾nũ.
Huiꝰ enim pueri regnum non ÷ de hoc
mundo: s ꝑ ipsum regnat᷑ in mundo. Ipse
puer iste uirtꝰ et sapientia dei ẽ Si potes:
contra dei sapientiam cogita. In tuam
ꝑniciem uersaris.: et nescis. Tu enim re¬
gnum nullatenꝰ habuisses: nͥ ab isto pue-¬
ro qui nunc natꝰ ẽ accepisses. Puer iste qͥ¬
fantiam nascentis: magis timere debes om¬
nipotentiam iudicantis. Noli gͦ eum ti¬
mere regni tui successorẽ: s time infideli¬
tatis tuȩ iustissimũ dampnatorẽ. Utinã
eum magis adorantib etiam tu parit᷑ adora¬
res. et non ad eum magos fraudulenta cal¬
liditate mandare. Ite inquit int̾rogate

Expanded text:
de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in mundo. Ipse puer iste Virtus et Sapientia Dei est. Si potes, contra Dei Sapientiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui fantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6. Utinam eum, Magis adorantibus, etiam tu pariter adorares, et non ad eum Magos fraudulenta calliditate mandares! Ite, inquit, et interrogate
Abbreviated transcription (Latin):
inuolutus ẽ. pannis. Et tam̃ ille natꝰ in pa¬
latio. c̾tẽpnit᷑. iste in diu̾sorio querit᷑. Ille
a mag̃ nullatenꝰ nominat᷑. iste inuentus
supplicit᷑ adorat᷑. Ommino sꝑnit᷑ pͥmogenit᷑
regis: et munerib honorat᷑ pͥmo genitus
pauꝑculȩ mulieris. Quis ẽ iste rex iude¬
oꝵ. pauꝑ et diues. humilie et sublimis:
adorat᷑ ut ds̃: Paruus in p̃sepio. imm̃sꝰ
in cȩlo. Uilis in panuis: p̃ciosus in stellis.
Cuiꝰ natiuitate comꝑta. herodes turbatꝰ . ẽ.
sic turbaris herodes: Qm̃ natũ regem
uideoꝵ audisti. turbaris: suspicationib
agitaris. inuidiȩ stimulis inflãmaris:
et ob hoc natum regem occidere conaris.
nanis ẽ. ista turbatio tua: et uana prorsꝰ¬
÷ cogitatio tua. Rex iste qui natꝰẽ non
uenit reges pugnando suꝑare: s morien¬
do mirabilit̾ subiuigare. Nec ideo natus
ẽ ut tͥ succedat: s ut in eum mundus fi¬
delit̃ credat. Uenit enim non ut pugnet
uiuus. s ut triumphet occisus: nec ut ÷

Expanded text:
e natus in palatio, contemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratur primogenitus pauperculae mulieris. Quis est iste rex Judaeorum, pauper et dives, humilis et sublimis? adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretiosus in stellis: cujus nativitate comperta, Herodes turbatus est, sic turbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tis humilit̾ obseq̃ntes. uiam mutemus.
et qua p̃cepit dñs ambulemꝰ: ut ad patriã
uenire ualeamꝰ. ubi sine fine cum ipso
dño gaudeamꝰ. Uia enĩ hominis. ẽ uita
eius. Qui male uiuit: iuam tenet erroris.
Qui bene uiuit: ꝑ uiam gradit᷑ ueritatis.
Quappt̾ qui ambulabat uiam fornieatio¬
nis. uiam teneat castitatis: qui uiam
nunc teneat puritatis. Ambulemꝰ bene
ꝑ fidem. ut ꝑueniamꝰ ad sp̃em: uͥ plenũ

Expanded text:
tis humiliter obsequentes, viam mutemus, tis humiliter obsequentes, viam mutemus, et in qua praecepit Dominus ambulemus, ut ad patriam pervenire valeamus, ubi sine fine cum ipso Domino gaudeamus. Via enim hominis est vita ejus. Qui male vivit, viam tenet erroris; qui bene vivit, per viam graditur veritatis. Quapropter qui ambulabat viam fornicationis, viam teneat castitatis; qui viam teneat nunc puritatis. Ambulemus bene per fidem, ut perveniamus ad speciem , ubi plenu
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas denegat᷑. In hisdẽ munerib c̃sun¬
dit᷑ etiam nestoruis. qui nitit᷑ xp̃m in
duas ꝑsonas diuidere. cum uideat magos
non alia deo. et alia homini. s uni deo ho¬
Non gͦ diuidatꝰ in ꝑsonis. qui non inuenit᷑
duuisus in donis. Proptea quippe unꝰ idẽq¬
istis munerib honorat᷑: ut unꝰ idemq ds̃
et homo cognoscat᷑. Ista magoꝵ oblatio
confundit etiam euticetis insaniam: qui
non uult in xp̃o utrãq uerã p̾dicare natu¬
ram. Ueritatẽ quippe istoꝵ munerũ tollit.
dum in xp̃o unã naturã p̃dicare conten¬
dit. Nos itaq dilectissimi frẽ offeramꝰ xp̃o
indubitant̃ in fide. qđ magi obtulisse co¬
gnoscunit᷑ in munere: ut uere diuinitatis
humanitati& confessio. ipsa sit apud aͫ
nr̃a fidelis oblatio. Hec munera cũ magis
unanimit̾ offeramꝰ: et ad regionẽ scõꝵ to¬
ta cordis deuotione tendam᷑. Nec tenea¬
mꝰ uiam ueteris uitȩꝰ s diuinis manda¬

Expanded text:
veritas denegatur. In iisdem muneribus confunveritas denegatur. In iisdem muneribus confunditur etiam Nestorius, qui nititur Christum in duas personas dividere: cum videat Magos non alia Deo et alia homini, sed uni Deo hoNon ergo dividatur in personis, qui non invenitur divisus in donis. Propterea quippe unus idemqistis muneribus honoratur, ut unus idemque Deus et homo cognoscatur. Ista magorum oblatio confundit etiam Eutychetis insaniam, qui non vult in Christo utramque veram praedicari naturam. Veritatem quippe istorum munerum tollit, dum in Christo unam naturam praedicare contendit. 11. Nos itaque, dilectissimi fratres, offeramus Christo indubitanter in fide, quod Magi obtulisse cognoscuntur in munere: ut verae divinitatis humanitatisque confessio ipsa sit apud Christum nostra fidelis oblatio. Haec munera cum Magis unanimiter offeramus, et ad regionem sanctorum tota cordis devotione tendamus. Nec teneamus viam veteris vitae, sed divinis manda
Abbreviated transcription (Latin):
puerum cum maria matre eiꝰ. & ꝓcidentes
adorauerunt eum. E aꝑtis thesauris sui
obtulerunt ei munera: aurũ. thus. et myrrã.
ista tria munerũ genera: in uno eodemq
xp̃o. et diuina maiestas. et regia potestas.
enim ad sacrificium: aurũ ꝑtinet ad tri¬
butum: myrra ad sepulturã ꝑtinet mor¬
tuoꝵ. Omnia hec. sc̃a fides xp̃o ueraciter
offerre non desinit: dũ unũ eundemq
uerũ dm̃. uerũ regẽ. uerũq hominẽ ere¬
cognoscat. In oblatione thuris confundit᷑
arrianus: qui soli patri. sacrificium offer¬
ri debere contendit. In oblatione mytrȩ
confundit᷑ manicheus: qui xp̃m uere mor¬
tuum ꝓ nr̃a salute non credit. In auro
uͦsimul utq: confundit᷑: qr et manicheus
de semine dauid scđm caruẽ natum. non
credit regem: et arrianꝰ deo unigenito na.¬
turalem assignare nitit᷑ seruitutẽ. ꝓ nide
utq non exꝑiet᷑ regem.a quo ꝑ fidẽ regat᷑ :
s a quo ꝓ infidelitatis crimine puniatur:
quia ab uno diuinitatis. ab altero carnis

Expanded text:
 procidentes adoraverunt eum; et apertis thesauris suis obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham . Per ista tria munerum genera, in uno eodemque Christo et divina majestas, et regia potestas, enim ad sacrificium, aurum pertinet ad tributum, myrrha ad sepulturam pertinet mortuorum. Omnia haec sancta fides Christo veraciter offerre non desinit, dum unum eumdemque verum Deum, verum regem, verumque hominem crecognoscat. In oblatione thuris confunditur Arianus, qui soli Patri sacrificium offerri debere contendit. In oblatione myrrhae confunditur Manichaeus, qui Christum vere mortuum pro nostra salute non credit. In auro vero simul uterque confunditur. Quia et Manichaeus de semine David secundum carnem natum, non credit regem, et Arianus Deo unigenito naturalem assignare nititur servitutem. Proinde uterque non experietur regem, a quo per fidem regatur , sed a quo pro infidelitatis crimine puniatur: quia ab uno divinitatis, ab altero carnis
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Ubi ẽ qui natꝰ ẽ. rex iudeoꝵ:
Quam bene ab oriente ꝓpare dicuntur.
qͥ adoraturi sempit̾num ueniunt ori¬
entem: de quo dictum ÷: usitauit nos ori¬
ens ex alto. illuminare his qui in tene¬
subiungunt chalder. Uidimꝰ stellam eiꝰ:
et uenimꝰ adorare eum. Eius inqͥunt
stellam uidimꝰ. Dene eiꝰ. quia quãuis

Expanded text:
dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum ? Quam bene ab Oriente properare dicuntur, qui adoraturi sempiternum veniunt Orientem, de quo dictum est: Et visitavit nos Oriens ex alto: illuminare his qui in tenesubjungunt Chaldaei: Vidimus stellam ejus, et venimus adorare eum. Ejus, inquiunt, stellam vidimus. Bene ejus: quia quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
tuum: et maiestas dñi in te exor¬
ta est lerłm uͦ. manifestũ. ẽ. eẽ fideliũ
ciuitatẽ. Unde nos fr̃s qui portas cȩle¬
stis iherłm cȩpimꝰ introire᷑ illuminati
salutarib sacram̃tis. in conspectu dĩ nr̃i
nouo gaudio necesse. ẽ. exultemꝰ: quia
noua hodie stella nouũ mundo homi
mina : sub specie adorantium chaldeoꝵ
fidem gentium dedicauit. Qui quãuis
diuinitatẽ suam nr̃i corporis adum¬
bratione uelaret: dm̃ tñ. eẽ. illũ. celũ
ꝓdidit. et t̾ra cognouit. Humilis qͥdẽ.
s mirabilis uenit: ut pariter in eo et
assumptȩ carius ueritas et ineffabilis
deitatis natura fulgeret. E quãquam
nascentem illum cunabula t̾rena susee¬
ꝑint: non tam̃. ẽe t̾renum cdeste signa¬
culum testabat᷑. In cunis nãq iacebat:
s radiabat e celo. Uagiebat apud iude¬
os. apud gentiles regnabat. In bethleem
lactabatꝰ a matre.: et in chadea adorabat᷑
a magis. Ait beatissimus euangłista¬
matħs. Ecce magi ab oriente aduenerunt:

Expanded text:
et majestas Domini in te orta est. Jerusalem vero manifestum est esse fidelium civitatem. Unde nos, fratres, qui portas coelestis Jerusalem coepimus introire, illuminati salutaribus sacramentis in conspectu Dei nostri novo gaudio necesse est exsultemus, quia nova hodie stella novum mundo hominmina sub specie adorantium Chaldaeorum fidem gentium dedicavit: qui quamvis divinitatem suam nostri corporis adumbratione velaret, Deum tamen esse illum coelum prodidit, et terra cognovit. Humilis quidem, sed mirabilis venit: ut pariter in eo et assumptae carnis veritas, et ineffabilis Deitatis natura fulgeret. Et quanquam nascentem illum cunabula terrena susceperint, non tamen esse terrenum coeleste signaculum testabatur. In cunis namque jacebat, sed radiabat in coelo; vagiebat apud Judaeos, et apud gentiles regnabat; in Bethlehem lactabatur a matre, et in Chaldaea adorabatur a magis. Ait namque beatissimus Mata: 80 Ecce magi ab Oriente advenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
fides uirginis. ⁊ dm̃ homin̾e p̃ꝑit fec̃ditas uir¬
ginał. Si nescis uerã huiꝰ pueri dĩtatẽ: attẽde
stellã in celo fulgentẽ. magos p̃cedentẽ .ꝙ iter
ignorantib ostendentẽ. Hȩc stella nunꝗͣ
ante apparuit. qr nunc eam puer iste cre¬
auit: et magis ad se uenientib preuiam
deputauit. Iste puer in p̃sepi quidẽ par.¬
uulus collocat᷑: s magnꝰ in celo mirabilit̃
oꝑatur. ꝑmittit se manib in t̾ra portari:
s p̃cepit sibi cȩlestia famulari. Quid. ẽ gͦ
qđ infante̾m attendis ȩtatem: et eiꝰ diuinã
non intelligis potestatẽ : Sic fuit ueracit̃
intimanda pueri huiꝰ naturalis diuini¬
tas. et naturalis diuinitas humanitas.
utraq naturalit̾ uera. Utraq una. nec
in se inuicem confusa: nec a se inuicem se¬
parata. Ipsũ enim habuit oratuia. filium
de se natum: cui stella debitȩ seruitutis ex¬
hibuit famulatũ. Ipsũ eundẽq Maria in
bethleem hominẽ peꝑit: quẽ stella magis

Expanded text:
 Deum hominem peperit fecunditas virginalis. 8. Si nescis veram hujus pueri deitatem, attende stellam in coelo fulgentem, Magos praecedentem, et iter ignorantibus ostendentem. Haec stella nunquam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et Magis ad se venientibus praeviam deputavit. Iste puer in praesepi quidem parvulus collocatur, sed magnus in coelo mirabiliter operatur. Permittit se manibus in terra portari, sed praecipit sibi coelestia famulari. Quid est ergo quod infantilem attendis aetatem, et ejus divinam non intelligis potestatem? Sic fuit veraciter intimanda pueri hujus naturalis divinitas, et naturalis humanitas, utraque naturaliter vera, utraque unita, nec in se invicem confusa, nec a se invicem separata. Ipsum enim habuit Maria filium de se natum, cui stella debitae servitutis exhibuit famulatum. Ipsum eumdemque Maria in Bethlehem Deum hominem peperit, quem stella Magis
Abbreviated transcription (Latin):
dus. ẽ. in remissionẽ peccatoꝵ. & illi om̃s
pueri manit morent᷑: nͥ huiꝰ sanguine sal¬
uarent᷑. Et iste quidẽ puer certissime mo¬
rietur: quia si mori nollet. nullatenus nas¬
ceret᷑. Morietur aut̃. ñ ut impleat seui-¬
tiam cuã: s ut ꝑficiat mansuetudinẽ suã.
faciet enim eũ mori benignitas ꝓpͥa: ñ ma¬
lignitas aliena. Moriet᷑. ñ ut tu infideł reg¬
nes in scło: s ut secũ regnare faciat fideleᷤ in
cȩlo. Morietur. ñ ut regnũ amictat. s ut re¬
gnaturos acquirat. Moriet᷑ ut ꝑdat breuẽ
uitam: s ut conferat sempit̾nã. Morietur.
ñ ut seruus iniqͥtatis. s ut dñs maiestati.
Moriet᷑. ñ uincło necessitatis. s ꝓposito uolun

Expanded text:
est peccatorum; et illi omnes pueri inaniter morerentur, nisi hujus sanguine salvarentur. Et iste quidem puer certissime morietur, quia si mori nollet, nullatenus nasceretur. Morietur autem, non ut impleat saevitiam tuam, sed ut perficiat mansuetudinem suam: faciet enim eum mori benignitas propria, non malignitas aliena. Morietur non ut tu infidelis regnes in saeculo, sed ut secum regnare faciat fideles in coelo. Morietur non ut regnum amittat, sed ut regnaturos acquirat. Morietur non ut perdat brevem vitam, sed ut conferat sempiternam. Morietur non ut servus iniquitatis, sed ut Dominus majestatis. Morietur non vinculo necessita i
Abbreviated transcription (Latin):
auit ecelo: apud quos uirginis fidelis
ẽ partꝰ. quib xp̃e et incunabulis ds̃ est:
deuotionis siue fidei nr̃ȩ munera defe¬
rentes. herodis ꝑfidiam declinemꝰ: et scĩ
norem aduentum: ut sicut de eius il¬
luminatione gaudemꝰ: ita de nr̃a ret̾¬

Expanded text:
avit e coelo, apud quos Virginis fidelis avit e coelo, apud quos Virginis fidelis est partus, quibus Christus et in cunabulis Deus est, devotionis ac fidei nostrae munera deferentes, Herodis perfidiam declinemus et sanctnoremus adventum: ut sicut de ejus illuminatione gaudemus, ita de nostra retr
Abbreviated transcription (Latin):
occisoꝵ: ut occidentis innotescat acerbi¬
tas. O ira ꝑu̾sa: inconsultaq seuientis
indignatio. Chaldeis irascit᷑. ĩnnocentes
int̾sicit: et dum in mortẽ immaculati
fertur infantis: ꝑunit lactentiũ turbas.
quatinꝰ iniquissimum regem qui inde¬
bitum querebat sanguinem. ꝓstratȩ mul¬
titudinis. multiplex reatus inuolueret:
Nec adu̾tere poterat furentis insana: qđ
ille qui morte sua uiuificare mortuos ue¬
niebat. cogi in mortẽ non posset inuitus.
lus: ut ꝑ uoluntatis suȩ ministrũ. aut
xp̃m ꝑimeret. aut paruulorum uece le¬
tissimum &ͥ contristaret ingressum. S
nulla sit apud fideles innocentum de
morte tristicia: qr xp̃c iustissimꝰ retri¬
butor. ꝓpt̾ se passos suȩ fȩcit participes
passionis: atqr eos quib libent̃ uitam
parabat ȩt̃ñam. patient᷑ ꝑmisit occidi.
Pinde nos dilectissimi uenientes ex gentib.
quib in stella dñica salutare lum̃ radi¬

Expanded text:
occisorum, ut occidentis innotescat acerbioccisorum, ut occidentis innotescat acerbitas. O ira perversa inconsultaque saevientis indignatio! Chaldaeis irascitur, innocentes interficit; et dum in mortem immaculati fertur infantis, 82 lactentium perimit turbas: quatenus iniquissimum regem, qui indebitum quaerebat sanguinem, prostratae multitudinis multiplex reatus involveret; nec advertere poterat furentis insania quod ille qui mortuos vivificare veniebat cogi in mortem non possit invitus. lus, ut per voluntatis suae ministerium, aut Christum perimeret, aut parvulorum nece, laetissimum Christi contristaret ingressum. Sed nulla sit apud fideles innocentium de morte tristitia: quia Christus justissimus retributor, propter se passos suae fecit participes passionis, atque eos quibus libenter vitam parabat aeternam, patienter permisit occidi. Proinde nos, dilectissimi, venientes ex gentibus, quibus in stella dominica salutare lumen radi
Abbreviated transcription (Latin):
ciens qr xp̃c non ueniebat regnũ eius
inuadere s saluare: et qđ nulli inferet
mortem. qui.ẽẽt uita cunctoꝵ. E cum
ꝑambularent magi. stella sicut lectũ :
quã uiderant in oriente antecedebat eos:
donec uenit et stetit supra ubi erat
bat᷑. hic ẽ. puer quem natum testabar
e cȩlo: hic ÷ rex ille magnꝰ. qui uenit ce¬
lesti imꝑio. regnũ sociare t̾raꝵ: Uere
stella hec dñicȩ natiuitatis ministra:
quȩ tanto est chaldeis obsecuta famu¬
latu: ut inquirendo. xp̃o nonsolum eos
moneret e cȩlo̾. s et ducatũ illis p̃beret
in t̾ris. Adorato itaq dño magi oblatisq
munerib p̃tereuntes herodem. ꝑ allam
uiam reu̾si sunt in regionẽ suam. Neq
uͦ poterant ꝑ herodem. id ÷ itinere mor¬
tis redire: qui in patriam suam adora¬
to dei filio. clestis uitȩ munera repot¬
tabant. Euisus gͦ herodes. et contẽptꝰ
Abimatu inquit et infra. Etas describit᷑

Expanded text:
cius quia Christus non veniebat regnum ejus cius quia Christus non veniebat regnum ejus invadere, sed salvare; 81 et quod nulli inferret mortem, qui est vita cunctorum. Et cum perambularent magi, Stella, sicut lectum est, quam viderant in Oriente antecedebat eos, donec venit, et stetit supra ubi erat batur, Hic est puer quem natum testabar e coelo? Hic est rex ille magnus qui venit coelesti imperio regnum sociare terrarum. Vere stella haec dominicae nativitatis ministra, quae tanto est Chaldaeis obsecuta famulatu, ut in inquirendo Christo non solum eos moneret e coelo, sed et ducatum illis praeberet in terris. Adorato itaque Domino magi oblatisque muneribus, praetereuntes Herodem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam. Neque vero poterant per Herodem, id est itinere mortis redire, qui in patriam suam, adorato Dei Filio, coelestis vitae munera reportabant. Elusus ergo Herodes, et contemptus a bimatu, inquit, et infra: aetas scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
hec tam̃ ꝓpriȩ xp̃i erat. quȩ specialit̃
eiꝰ nunciabat aduentũ. Ꝙ cȩtere qͥdẽ
factȩ sunt stelle. ut mundi istiꝰ tp̃ra.
eursusq distinguerent: hec uͦ ꝓdire ius¬
sa .ẽ. ut ipsũ mundi dñm. et regni cȩle¬
stis adeẽ tempꝰ ostenderet. Aiunt itaq.
U idimus stellã eius: ẽt uenimꝰ adorare eũ.
Ecce axp̾m qui ũ hñt habere uolunt: et qͥ hĩtt¬
inuenire contẽpnunt. Iudeus dm̃ suum
refugit: paganꝰ inquirit. Qđ ꝓximꝰ ũ
agnoscit: alienꝰ intelligit. Qentilis stel¬
lam xp̃i uidet et uenit: iudeus xp̃m
uidet et inuidet: Sicut lectum. ẽ. In
sua uenit: et su eum non receꝑunt.
Uere uidea durissima. suaq infidelitate
cecata ñ uidebat qđ stella radiabat.
nec audire poterat. qđ angłi conclama¬
bant. lgit᷑ inquirentib magis ac dicentib
ubi ẽ. qui natus ẽ. rex iudȩorũ: turbatus
.ẽ. herodes. et omnis iherosolima cum illo.
urbat᷑ rex. regno credo metuẽs suo: nes¬

Expanded text:
ec tamen proprie Christi erat, quae specialiter ejus nuntiabat adventum. Et caeterae quidem factae sunt stellae, ut mundi istius tempora cursusque distinguerent; haec vero prodire jussa est ut ipsum mundi Dominum et regni coelestis adesse tempus ostenderet. Aiunt itaque magi: Vidimus stellam ejus, et venimus adorare eum. Ecce Christum qui non habent habere volunt, et invenire contendunt. Judaeus Deum suum refugit, paganus inquirit: quod proximus non agnoscit, alienus intelligit: gentilis stellam videt, et venit; Judaeus Christum videt, et invidet, sicut lectum est: In sua venit, et sui eum non receperunt . Vere Judaea durissima, suaque infidelitate caecata, non videbat quod stella radiabat, nec audire poterat quod angeli conclamabant. Igitur, inquirentibus magis et dicentibus: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Et turbatus est Herodes, et omnis Hierosolyma cum illo. Turbatur rex regno, credo, metuens suo; nes
Abbreviated transcription (Latin):
lle qui discipłos suos fȩcit piscato¬
res hominum: intra retia sua oe
genus auetoritatis inclusit. Si
multitudini credendum.ẽ. quid
copiosius ȩccła toto orbe diffusa:
Si diuitib credendum. ẽ: attendant
quot diuites cȩpit. Si pauꝑib cre¬
dendum. ẽ: attendant pauꝑum mi¬
lia. Si nobilib intus est iam pene
tota nobilitas. Si regib: uideant
om̃s subditos: Si eloquentiorib.
doctorib. prudentiorib: intue¬
antur. quanti oratores. quanti
ꝑiti. quanti philosopi huiꝰ mundi
ab illis piscatorib irretiti sint. ut
ad salutem de ꝓfundo atrraheren¬
tur. cogitantes eum qui magnum
malum animȩ humanȩ id ÷ suꝑbiã.
suȩ humilitatis exemplo sanare de¬
scendens. iufirma mundi elegit ut
confundat fortia. & stulta huius
mundi elegit. ut confundẽt sapien-¬

Expanded text:
Ille qui discipulos suos fecit piscatoIlle qui discipulos suos fecit piscatores hominum, intra retia sua omne genus auctoritatis inclusit. Si multitudini credendum est; quid copiosius Ecclesia toto orbe diffusa? Si divitibus credendum est; attendant quot divites cepit: si pauperibus credendum est, attendant pauperum millia: si nobilibus; intus est jam pene tota nobilitas: si regibus; videant omnes subditos Christo: si eloquentioribus, doctioribus, prudentioribus; intueantur quanti oratores; quanti periti, quanti philosophi hujus mundi ab illis piscatoribus irretiti sint, ut ad salutem de profundo attraherentur; cogitantes eum qui magnum malum animae humanae, id est, superbiam, suae humilitatis exemplo sanare descendens, infirma mundi elegit, ut confunderet fortia; et stulta hujus mundi elegit, ut confunderet sapien
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. et non uidentes qd uidendũ
ẽ: dum conuellere conant᷑ qd̾ cre¬
dendum . ẽ. Respondent enum et di¬
cunt. Noli nos auetoritate orbis
t̾raꝵ p̾mere: ipsam scripturã consi¬
deremus. Noli popłarit̾ agere: mul¬
titudo tͥ seducta fauet. Primo hic
respondeo. Multitudo seducta mͥ
fauet: Hec multitudo paucitas
fuit. Unde creuit hȩc multitudo: q̃
mistis inerem̃tis tanto ante nunci¬
ata est: Non enĩ crescere uisa ẽ q̃
non ÷ p̃uisa. Non dico paucitas
erat. Unus erat abraham. Consida¬
te fr̃s: unus erat erat abraham ꝑ
totum mundũ illo tp̃r. ꝓ totũ
orbẽ t̾rarũ inter om̃s homines.
int̾ om̃s gs: cui hõĩ dictũ. ẽ in semi¬
ne tuo bñdicent᷑ om̃s gs̃. Q d̾ credi¬
dit unus de sua singularitate: ex¬
hibitum.ẽ. multis de seminis mul¬
titudine. Tunc non uidebat᷑. & cre¬
debat᷑: nunc uidet᷑ et impugnat᷑
& qd̾ uni tunc dicebat᷑. & ab imo
paucis. qm̃ exhibetur in multis.

Expanded text:
tantes, et non videntes quod videndum tantes, et non videntes quod videndum est, dum convellere conantur quod credendum est. Respondent enim, et dicunt: Noli nos auctoritate orbis terrarum premere; ipsam Scripturam consideremus. Noli populariter agere: multitudo tibi seducta favet. Primo hic respondeo: Multitudo seducta mihi favet? Haec multitudo, paucitas fuit. Unde crevit haec multitudo quae in istis incrementis tanto ante nuntiata est? Non enim crescere visa est, quae non est praevisa. Non dico, Paucitas erat: unus erat Abraham. Considerate, fratres, unus erat Abraham per totum mundum illo tempore, per totum orbem terrarum inter omnes homines, inter omnes gentes, cui homini dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Quod credidit unus de sua singularitate, exhibitum est multis de seminis multitudine. Tunc non videbatur, et credebatur; nunc videtur, et impugnatur: et quod uni tunc dicebatur et ab uno paucis, quando exhibetur in multis.
Abbreviated transcription (Latin):
ecce natus ex femina. Non gͦ creatu¬
rã dãpno quam fęci: s peccata q̃
non feci. Uterq sexus uideat honorẽ
suum: et utq confiteatur iniqͥtatẽ
suam: et ut̃q sꝑet salutem. Decipien¬
do homini ꝓpinatum ẽ. uenenum
ꝑ feminam: reparando homini ꝓpi¬
netur salus ꝑ feminã. Compenset
femina decepti ꝑ se hominis peccatũ:
generando.xp̃m. lude et resurgentẽ
d̾m̃. priores femine apłis nunciarunt.
Lunciauit uiro suo mortẽ femina in
paradiso: nunciarunt et feminȩ sa¬
lutẽ uiris in ȩccła. Resurrectionem
xp̃i apłi erant gentib nunciaturi:
apłis feminȩ nunciauerunt. Nemo
gͦ calumpnietur xp̃o nato ex femina
de quo sexu libator maculari non
posset: et quẽ sexũ creator cõm̃da
xp̃m: Respondeam ex euangłio. qd̃
p̾̃dicatum est et p̃dicatur uniu̾so
orbi t̾rarum. S rei iam creditȩ ꝑ
omnem t̾rã questionẽ conantur
ingerere ceci. excecare alios affec.¬

Expanded text:
ecce natus ex femina. Non ergo creatuecce natus ex femina. Non ergo creaturam damno, quam feci; sed peccata, quae non feci. Uterque sexus videat honorem suum, et uterque confiteatur iniquitatem suam, et uterque speret salutem. Decipiendo homini propinatum est venenum per feminam: reparando homini propinetur salus per feminam. Compenset femina decepti per se hominis peccatum, generando Christum. Inde et resurgentem Deum priores feminae Apostolis nuntiarunt. Nuntiavit viro suo mortem femina in paradiso: nuntiaverunt et feminae salutem viris in Ecclesia. Resurrectionem Christi Apostoli erant gentibus nuntiaturi: Apostolis feminae nuntiarunt. Nemo ergo calumnietur Christo nato ex femina, de quo sexu Liberator maculari non posset, et quem sexum Creator commendaChristum? Respondeam: Ex Evangelio quod praedicatum est et praedicatur universo orbi terrarum. Sed rei jam creditae per omnem terram quaestionem conantur ingerere caeci, excaecare alios affec
Abbreviated transcription (Latin):
dere nob̾ debuit magni aliqͥd sacra¬
m̃ti. Nam re uera s de nos fatemur.
qđ si uellet dñs sic fieri homo ut
non ex femina nasceret᷑: erat utiq
facile maiestati. Quomͦ enĩ potuit
ex femina sine uiro: sie posset nec
ꝑ feminam nasci. S hoc nobis os¬
tendit: ut scilicet in nullo sexu de
se desꝑaret humana creatura. Se¬
xus enim humanus: marium est &
feminarum. Si gͦ uir existens qđ
utiq. ẽẽ. deberet non nasceretur ex fe¬
mina: desꝑarent de se feminȩ. me¬
mores primi peccati sui. quia ꝑ femi¬
nam deceptus est primꝰ homo: et om¬
mno nullã se spem habere in xp̃o
arbitrarent᷑. Uenit gͦ uir sexum p̃.¬
eligere uirilem: et natus ex femina.
sexum consolari femineum: tanquã
alloquens et dicens. Ut noueritis qd̾
non dei creatura mala est s uolũ¬
tas praua ꝑuertit eam: in principi¬
o cum feci hominem masculum et
feminam fȩci. Non creaturam dam¬
pno quam fȩci. Ecce natꝰ sum uir

Expanded text:
dere nobis debuit magni aliquid sacradere nobis debuit magni aliquid sacramenti. Nam revera, fratres, et nos fatemur, quod si vellet Dominus sic fieri homo, ut non ex femina nasceretur, erat utique facile Majestati. Quomodo enim potuit ex femina sine viro; sic posset nec per feminam nasci. Sed hoc nobis ostendit, ut scilicet in nullo sexu de se desperaret humana creatura. Sexus enim humanus marium est et feminarum. Si ergo vir existens, quod utique esse deberet, non nasceretur ex femina; desperarent de se feminae, memores primi peccati sui, quia per feminam deceptus est primus homo; et omnino nullam se spem habere in Christo arbitrarentur. Venit ergo vir sexum praeeligere virilem, et natus ex femina sexum consolari femineum, tanquam alloquens et dicens: Ut noveritis quod non Dei creatura mala est, sed voluptas prava pervertit eam, in principio cum feci hominem, masculum et feminam feci. Non creaturam damno, quam feci. Ecce natus sum vir,
Abbreviated transcription (Latin):
uicerunt. Uicerunt aũt in illo qͥ
ait: gaudete quia ego uici mundũ.
Quia ꝓpt̾ea temptari se passus est un¬
ꝑator: ut doceret militẽ dimicare.
q nascen do de femina filius homi¬
uis factus. ẽ. At enim si ñ nasceret᷑
de maria uirgine: quid. ẽẽt. minus:
Dicit aliquis: Homo. eẽ. uoluit. Esset
homo: non tam̃ de femina nascere¬
tur. Non enim et primũ hominem
quem fecit: ex femina fecit. Ad hoc
uide quid respondeatur. Tu dicis. ad
nascendum ut quid elegerit feminã.
Respondetur tͥ. Immo ad nascendum
cur fugeret feminam: Puta ^ non
posse ostendere quid elegerit: ut de fe¬
mina nasceretur. Tu ostende : quid
fugere in femina debuit. S aliqͣndo
iam dicta sunt: quia utiq si fugeret
feminȩ uterum. uelut significaret
se ex illa contaminari potuisse. Qnͣ¬
to enim erat ꝑ substantiam suam im¬
maculabilior: tanto ñ debuit formida¬
re uterum carnis. quasi posset inde
maculari: s natus de femina osten¬

Expanded text:
vicerunt. Vicerunt autem in illo qui vicerunt. Vicerunt autem in illo qui ait: Gaudete, quia ego vici mundum . Quia propterea tentari se passus est Imperator, ut doceret militem dimicare.que nascendo de femina, filius hominis factus est. At enim si non nasceretur de Maria virgine, quid esset minus? Dicit aliquis: Homo esse voluit: esset homo, non tamen de femina nasceretur: non enim et primum hominem quem fecit, ex femina fecit. Ad hoc vide quid respondeatur. Tu dicis, ad nascendum utquid elegerit feminam. Respondetur tibi: Imo ad nascendum cur fugeret feminam? Puta me non posse ostendere quid elegerit, ut de femina nasceretur: tu ostende quid fugere in femina debuit. Sed aliquando jam dicta sunt, quia utique si fugeret feminae uterum, velut significaret se ex illa contaminari potuisse. Quanto autem erat per substantiam suam immaculabilior, tanto non debuit formidare uterum carnis, quasi posset inde maculari: sed natus de femina, osten
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: qui eo ipso quo uidebatur
uictus. uicit orbem t̾rarum. Uic̃
enim orbem t̾rarum sicut uidemꝰ
fr̃s: subiecit om̃s potestates: subiu¬
gauit reges. non suꝑbo milite: s
irrisa crũce Non seuiens ferro. s
pendens ligno: Patiendo corporalit̾.
faciendo sp̃ualit̃. Illis corpus erige¬
batur incruce: ille mentes cruci sub¬
debat. Deniq q̃: gemina preciosior
in diademate: quã crux xp̃i regnan¬
tium in fronte : Hunc uos aman¬
do nunquã erubescitis. Quã multi
enĩ de amphiteatro uicti reu̾tunt᷑:
uictis eis ꝓ quib insamunt. Qui
tis: qui hocipso quo illuc currunt
uicti sunt. Quam multos enim
putatis fr̃s dubitasse hodie: utrũ
huc irent an illuc. E qui in ipsa
dubitatione considerantes xp̃m ad
ȩccłam cucurrerunt: uicerunt. non
quemlibet hominẽ s diabolũ ipsũ.
totiꝰ mundi pessimum uenatorem
Qui aũt̃ in illa dubitatione elegerunt
potius ad amphiteatrum currere:
ab illo utiq uicti sunt. quem isti

Expanded text:
Christum, qui eo ipso quo videbatur Christum, qui eo ipso quo videbatur victus, vicit orbem terrarum. Vicit enim orbem terrarum sicut videmus, fratres: subjecit omnes potestates, subjugavit reges, non superbo milite, sed irrisa cruce; non saeviens ferro, sed pendens ligno; patiendo corporaliter, faciendo spiritualiter. Illius corpus erigebatur in cruce: ille mentes cruci subdebat. Denique quae gemma pretiosior in diademate, quam crux Christi regnantium in fronte? Hunc vos amando, nunquam erubescitis. Quam multi enim de amphitheatro victi revertuntur, victis eis pro quibus insaniunt? Qui tis: qui hoc ipso quo illuc currunt, victi sunt. Quam multos enim putatis, fratres, dubitasse hodie, utrum huc irent, an illuc? Et qui in ipsa dubitatione considerantes Christum, ad ecclesiam cucurrerunt, vicerunt non quemlibet hominem, sed diabolum ipsum, totius mundi pessimum venatorem. Qui autem in illa dubitatione elegerunt potius ad amphitheatrum currere, ab illo utique victi sunt, quem isti
Abbreviated transcription (Latin):
cula spectant: unũ carnalium al¬
terũ sp̃u alium. Carnales spectant.
miseros putantes eos mr̃es qui
bestiis subiecti sunt: qui capite ce¬
si: qui ignib concremati: detestan¬
tes eosꝰ et exhorrentes. Aui uͦ siẽ
et scĩ angłi spectant: non atten¬
dentes corporͤ laniatus. s mirantes
fidei integritatem. Magnum specta¬
culum p̃bet ocłis cordis integer ani¬
mus: corpore dissipato. Hȩc uos cũ
in ȩccła leguntur. libent̃ spectatis
ocłis cordis. Si enim nichil spec¬
taretis: nichil audiretis. Uidetis
gͦ qd̾ hodie spectacula non contem¬
psistis: s elegistis. Assit itaq ds̃
dans ut amicis ur̃is quos doletis
hodie ad anphiteatrum eucurris¬
se et ad eccłam uenire noluisse.
referatis dulciter ur̃a spectacula.
Ut et illis incipiant uilescere illa q̃
amando uiluerunt. & ament uob¬
cum dm̃: de quo nemo potest ama¬
tor erubeseere. quiꝰ illum amat qͥ
non potest uinci. Ament uob̃eũ

Expanded text:
cula spectant; unum carnalium, alcula spectant; unum carnalium, alterum spiritualium. Carnales spectant, miseros putantes eos martyres, qui bestiis subjecti sunt, qui capite caesi, qui ignibus concremati, detestantes eos et exhorrentes. Alii vero sicut et sancti Angeli spectant, non attendentes corporum laniatus, sed mirantes fidei integritatem. Magnum spectaculum praebet oculis cordis integer animus, corpore dissipato. Haec vos cum in ecclesia leguntur, libenter spectatis oculis cordis. Si enim nihil spectaretis, nihil audiretis. Videtis ergo quod hodie spectacula non contempsistis, sed elegistis. Adsit itaque Deus, dans ut amicis vestris quos doletis hodie ad amphitheatrum cucurrisse, et ad ecclesiam venire noluisse, referatis dulciter vestra spectacula: ut et illis incipiant vilescere illa, quae amando ipsi viluerunt; et ament vobiscum Deum, de quo nemo potest amator erubescere, quia illum amat qui non potest vinci. Ament vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħe xp̃c filius dĩ qui est filius
hominis. quia & hoc eẽ dignatus. ẽ
quid potuit magnificentꝰ. quam
ut  solum spectatores nugatium
numerum aggregaret ouili suo:
s etiam non nullos qui illie spec¬
tari solent: Non enim tantum
amatores uenatoꝵ. s etiam
ipsos uenatores uenatus est ad sa¬
lutem : quia et ipse spectatus. ẽ Audi
quomͦ. Ipse dixit. ipse ante quam
spectaretur p̾dixit. et tanꝗͣ factum
ẽet. qđ futurum erat. ꝓpħico eloqͥo
p̃nunciauit: dicens. in psalmo.
Foderunt manus meas & pedes me¬
os: dinumerauerunt omnia ossa
mea. Ecce quomͦ spectatꝰ est: ut ossa
eius dinumerarentur. E dicit aꝑ¬
tius ipsum spectaculum. Ipsi uero
considauerunt: & inspexerunt me.
Spectabatur illudendus. spectabatur
ab eis qui non ei saltem fauerent
in illo spectaculo s seuirent: quomͦ
spectari fȩcit martyres suos pͥmit᷑
dicente apło. Speetacłm facti sumꝰ
mundo. & angłis & hominib. S
duo genera hominum talia specta¬

Expanded text:
s Christus Filius Dei, qui est et filius hominis, quia et hoc esse dignatus est; quid potuit magnificentius, quam ut non solum spectatores nugacium munerum aggregaret ovili suo, sed etiam nonnullos qui illic spectari solent? Non enim tantum amatores venatorum, sed etiam ipsos venatores venatus est ad salutem: quia et ipse spectatus est. Audi quomodo. Ipse dixit, ipse antequam spectaretur praedixit, et tanquam factum esset quod futurum erat prophetico eloquio praenuntiavit, dicens in Psalmo: Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea. Ecce quomodo spectatus est, ut ossa ejus dinumerarentur. Et dicit apertius ipsum spectaculum: Ipsi vero consideraverunt et inspexerunt me Spectabatur illudendus, spectabatur ab eis qui non ei saltem faverent in illo spectaculo, sed saevirent: quomodo spectari fecit martyres suos primitus, dicente Apostolo, Spectaculum facti sumus mundo, et Angelis et hominibus . Sed duo genera hominum talia specta
Abbreviated transcription (Latin):
tantum frẽ. ut satagatis hortamur
& ꝓ his qui uondũ iutenti sunt spec¬
taculis ueritatis. s dediti sunt spec¬
taculis carnis. initenta m̃te dep̾ce¬
mini dm̃. Noui enĩ et certe scio. eẽ.
modo in numero ur̃o eos qui hodie
contempserunt: s rumpunt ea quȩ
consuerunt. Mutantur enim hoĩes
et in melius et indeterius. Cotidia¬
nis huiꝰcemodi exꝑim̃tis uicissuim &
letamur et contristam᷑. Letamur
correptis: contristam᷑ de prauatis.
deoq dñs non ait saluũ futurum
usq infinem hic saluus erit. Quiꝰ aũt¬

Expanded text:
tantum fratres ut satagatis hortamur; tantum fratres ut satagatis hortamur; et pro his qui nondum intenti sunt spectaculis veritatis, sed dediti sunt spectaculis carnis, intenta mente deprecemini Deum. Novi enim, et certe scio esse modo in numero vestro eos qui hodie contempserunt: sed rumpunt ea quae consuerunt. Mutantur enim homines, et in melius et in deterius. Quotidianis hujuscemodi experimentis vicissim et laetamur et contristamur; laetamur correctis, contristamur depravatis. Ideoque Dominus non ait salvum futurum usque in finem, hic salvus erit .
Abbreviated transcription (Latin):
xpectationem cariͣtis ur̃e: ille
impleat qui excitauit. & si
enim quȩ dicenda sunt uob̾.
tamen multomagis nos dicimus
qđ humilit̾ dicit apłs Habemus
thesaurum istũ in uasis fictilib:
ut eminentia uirtutis dei sit. et ñ
ex nobis. Non dubitamus utiq
meminisse nos pollicitationis nr̃e.
In ipso ꝓmisimus: ꝑ quẽ nunc redds¬
mus. Nam et cum ꝓmitteremus.
ab ipso patebamꝰ: et cum reddimꝰ.
ab ipso accipimꝰ. Menunit aũt̃ cari¬
tas ur̃a. nos matutina natalis dm̃
distulisse. quam soluendam ꝓposus¬
mus questionem: quia multi nob̾cũ
etiam quibus solet. eẽ. honerosus ser¬
mo dei. sollempnitatẽ illam diei de¬
bitã celebrabant. Nunc uͦ puto ne¬
minẽ comienisse: nisi qui audire de¬
siderat. Non itaq loquim cordib sur¬
dis: non fastidientib animis. Hȩc aũt
ur̃a expectatio: ꝓ me oratio est. Acces¬
sit aliquid.: quia et dies muneris¬
multos hinc uentilauit: ꝓ quorum
quidem salute quantum satagimus.

Expanded text:
pectationem Charitatis vestrae ille impleat, qui excitavit. Etsi enim quae dicenda sunt vobis, tamen multo magis nos dicimus, quod humiliter dicit Apostolus: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia virtutis Dei sit, et non ex nobis . Non dubitamus itaque meminisse vos pollicitationis nostrae. In ipso promisimus, per quem nunc reddimus. Nam et cum promitteremus, ab ipso petebamus: et cum reddimus, ab ipso accipimus. Meminit autem Charitas vestra nos matutina Natalis Domini distulisse quam solvendam proposuimus quaestionem; quia multi nobiscum, etiam quibus solet esse onerosus sermo Dei, solemnitatem illam diei debitam celebrabant. Nunc vero puto neminem convenisse, nisi qui audire desiderat. Non itaque loquimur cordibus surdis, non fastidientibus animis. Haec autem vestra exspectatio, pro me oratio est. Accessit aliquid; quia et dies Munerismultos hinc ventilavit, pro quorum quidem salute quantum satagimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Auicqͥd uelis dicas. inquiunt: nos
dep̾hendimꝰ ubi legitis natum xp̃m
dissonare int̾ se euangłia: et non
posse utrumq uerum. eẽ. qđ dissonat.
um enĩ ostendero inquit dissonan¬
tiam: recte imꝓbo fidem. At tu qͥ
accipis fidẽ. ostende concordiani.
Quã q̃so dissonantiam demonstra-¬
bis: Aꝑtam inqͥt: cui nemo potest
contradicere. Quam securi auditis
qr fideles estis. Attendite dilectissi¬
mi: et uidete. quã salubrit̾ apłs mo
et confirmati in fide. Ipsa enĩ sim¬
plici et certa fide. in illo firmiter
ꝑmanere debemus: ut ipse aꝑiat
fidelib qđ in se absconditum est.
quia sicut dicit idem apłs. in illo st̃
om̃s thesauri sapientiȩ et scientiȩ
absconditi. Qui non ꝓpte̾a abscondit
ut neget: s ut absconditis excitet
desiderium Hec est utilitas secreti.
Honora in eo quod ñdũ intelligis. &
tanto magis honora. quanto plu¬
ra uela cernis. Quanto enim qͥs¬
qͥs honoratior. ẽ: tanto plura uela
pendent in domo eius. Uela faciut̃

Expanded text:
Quidquid velis dicas, inquiunt, nos deprehendimus ubi legitis natum Christum, dissonare inter se Evangelia, et non posse utrumque verum esse quod dissonat. Cum enim ostendero, inquit, dissonantiam, recte improbo fidem, aut tu qui accipis fidem, ostende concordiam. Quam quaeso dissonantiam demonstrabis? Apertam, inquit, cui nemo potest contradicere. Quam securi auditis, quia fideles estis. Attendite, dilectissimi, et videte quam salubriter Apostolus monet confirmati in fide. Ipsa enim simplici et certa fide, in illo firmiter permanere debemus, ut ipse aperiat fidelibus quod in se absconditum est: quia sicut idem dicit apostolus, In illo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Quos non propterea abscondit, ut neget, sed ut absconditis excitet desiderium. Haec est utilitas secreti. Honora in eo quod nondum intelligis; et tanto magis honora, quanto plura vela cernis. Quanto enim quisque honoratior est, tanto plura vela pendent in domo ejus. Vela faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ animas de ꝓximo. statĩ cũ exierin
de corꝑib dicunt reuolui ad alia corꝑa.
iustoꝵ aut animas diu. eẽ. in gła. non
tamen semꝑ: s rursus delectari corꝑib
⁊ de sũmis cęli post tantã iusticiam. ad
magni philosophi. Isto plus inuenire ni¬
cħ potuerunt. Philosophi mundi hurus
de quib dicit scͥptura nr̃a. stultam fec̃
ds sapientiam huiꝰ mnundi. Si sapientiã
qͣntomagis stulticiam: Sisapientia mum¬

Expanded text:
torum animas de proximo statim cum exierint torum animas de proximo statim cum exierint de corporibus, dicunt revolvi ad altera corpora; justorum autem animas diu esse in requie; non tamen semper, sed rursus delectari corporibus, et de summis coelis post tantam justitiam ad magni philosophi. Isto plus invenire nihil potuerunt philosophi mundi hujus, de quibus dicit Scriptura nostra: Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi. Si sapientiam, quanto magis stultitiam? Si sapientia mun
Abbreviated transcription (Latin):
humanas immortales: de malis homi¬
nũ. de etnis errorib mortalium. q̃¬
sierunt causas qutũ homines potuert̃.
⁊ dixer̃ sicut potuer. p̃cessisse nescio qͣ
in illa uita peccata: quoꝵ peccatorũ me¬
rito ista corpora uelut carcerẽ anime
mererent᷑. Deinde quesitũ ÷ ab eiꝰ: quid
pꝰea cũ fuit homo mortuus erit. E hic
contriuerunt ingenia sua: ⁊ laborauer
qͣntum potiier reda̾e hoĩb rationẽ. uł
s. uł aliis. & dixer̃ animas hominũ
male uiuentium unmundas pessimis
luere quas uidemꝰ. Eas uͭ animas. q̃ bene
uixerunt cũ exierint de corꝑib ire ad
suꝑna celoꝵ. requiescere ibi in stellis. ⁊
liminib istis consꝑicuis. uł quib cũq.
celestib ab istis quesitis ÷ obliuisci omĩum
p̃teritoꝵ maloꝵ. ⁊ rursus delectari. re¬
dire ad corꝑa. uenire tũmm ad ista pati¬
enda. Hoc gͦ int̃ eẽ uoluer̃. int̃ animas
peccatoꝵ ⁊ animas iustoꝵ: quia pecca¬

Expanded text:
humanas immortales, de malis homihumanas immortales, de malis hominum, de aerumnis erroribusque mortalium quaesierunt causas, quantum homines potuerunt; et dixerunt, sicut potuerunt, praecessisse nescio quae in alia vita peccata, quorum peccatorum merito ista corpora velut carcerem animae mererentur. Deinde quaesitum est ab eis, quid postea cum fuerit homo mortuus, quid erit. Et hic contriverunt ingenia sua; et laboraverunt, quantum potuerunt, reddere hominibus rationem, vel sibi, vel aliis: et dixerunt, animas hominum male viventium immundas pessimis luere quas videmus; eas vero animas quae bene vixerunt, cum exierint de corporibus, ire ad superna coelorum, requieconspicuis, vel quibuscumque coelestibus abditisque secretis, oblivisci omnium praeteritorum malorum, et rursus delectari redire ad corpora, et venire iterum ad ista patienda. Hoc ergo interesse voluerunt inter animas peccatorum et animas justorum, quia pecca
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum . Non enĩ sine causa. mala ista¬
lomͦ ista paterem᷑: si ñ in ererem᷑. S cũ
sine peccatis suis. Sustiuendo sine cul¬
pa penam: ⁊ culpã soluit et penã. Culpã
soluit peccata donando: pęnã soluit
emus. Caro resurget incorruptibilis. Caro
resurget sine uicio: sine deformitate.
sine morta litate: sine onere. sine ponde.
Que nunc ⁊ͥ factt torm̃tũ: postea tͥ erit
ornam̃tũ. Ergo sibonũ ÷ hab̾e corpꝰ in-¬
corruptibile: quare hoc factrũ dĩ
qui magna fuer̃ edocti. ⁊ ceteris melio
onib defender̃: & ipsas defensiones con¬
scͥptas posteris reliquer̃. Sunt libri legunt᷑.
Ideo istos phylosophos aixi alus fuisse
meliores in cõꝑatione peioꝵ: q fuerunt
Talib illi ittq p̃ponendi sunt. & in quo
erant meliores: Quia in multis a uerita¬
u oeuiantes. tam̃ in quo erant ifis supi¬
ores: ueritati fuerant ꝓpinquantes. Hu
gͦ qui senserunt atq dixerunt animas

Expanded text:
peccatum peccatum modo ista pateremur, si non mereremur. Sed cum sine peccatis suis. Sustinendo sine culpa poenam, et culpam solvit et poenam. Culpam solvit, peccata donando: poenam solvit,emus. Caro resurget incorruptibilis, caro resurget sine vitio, sine deformitate, sine mortalitate, sine onere, sine pondere. Quae nunc tibi facit tormentum, postea tibi erit ornamentum. Ergo si bonum est habere corpus incorruptibile, quare hoc facturum Deum qui magni fuerunt et docti, et caeteris melioronibus defenderunt, et ipsas defensiones suas conscriptas posteris reliquerunt. Sunt libri, leguntur. Ideo istos philosophos dixi aliis fuisse meliores in comparatione pejorum; quia fuerunt Talibus illi utique praeponendi sunt. Et in quo erant illi meliores, quamvis in multis a veritate deviantes, tamen in quo erant isti superiores, veritati fuerant propinquantes. Hi ergo qui senserunt atque dixerunt animas