comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq debemꝰ: ꝙ ea que aus. tradidit suꝑiꝰ
sine omni hesitatione tenenda sunt.¬
sane possunt intelligi que ioħs dicit:⁊ qͦmꝰ.
ostendit. MHec autem qͦ hic dicunt᷑. licet
insermonis suꝑficie aliquid a fide alienũ
resonare uideant᷑. sane tñ intelligi queuñ:¬
piumq intellectorem plurimiim efflagitãt.
Inqͦs explanatione. mallem silens alios au¬
dire quam loquendo maliuolis detrahen¬
di occasionem p̾stare. Uidet᷑ tamen michi.
tta posse accipi. Cum ait. suba est cõmune.
&e ypostasis est particłare: ñ ita hec accepit
cum de deo dicant᷑. ut accipiunt᷑ in phy¬
los ophica disciplina: s ꝑsimilitudinẽ eoꝵ q̃
a phylosophiᷤᷤ dicunt᷑. locutꝰ ẽst: ut sicut
ibi cominune ł uniu̾sale dr qͦd p̾dicatur
de plibꝰ. particłare uͦ. ł indiuiduum. quod
de unosolo:. ita hic ẽẽntia diuina. dict̾a ẽ
uniu̾sale:qr de omnib ꝑsonis simul. &
de singłis separatim dr: particlare uͦ sui¬

Expanded text:
 ea quae Aug. tradidit superius, sine omni haesitatione tenenda sunt.sane possunt intelligi quae Joannes dicit, et quomodo, ostendit. Haec autem quae hic dicuntur, licet in sermonis superficie aliquid a fide alienum resonare videantur, sane tamen intelligi queunue intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malevolis detrahendi occasionem praestare. Videtur tamen mihi ita posse accipi, cum ait: Substantia est commune, et hypostasis est particulare. Non ita haec accipit cum de Deo dicantur, ut accipiuntur in philosophica disciplina, sed per similitudinem eorum quae a philosophis dicuntur, locutus est; ut sicut ibi commune vel universale dicitur quod praedicatur de pluribus, particulare vero vel individuum quod de uno solo, ita haec essentia divina dicta est universale, quia de omnibus personis simul, et de singulis separatim d
Abbreviated transcription (Latin):
asii equal ł in equalis dr. Ecce equalit
dnitatis. ⁊ una eademq stiba. quantur.
breuit potuimꝰ demonstrata est in se
nitudine nͨ potentia excellat. Quatꝰ
ic oritur questio. trahens origineni
p̃dictis. Dictum est enim supͣ. ꝙ. tant est

Expanded text:
el inaequalis dicitur. Ecce aequalitas Trinitatis et una eademque substantia, quantum breviter potuimus, demonstrata est in supgnitudine, nec potentia excellat. DISTIN1. Hic oritur quaestio trahens originem ex praedictis. Dictum est enim supra quod tantus est
Abbreviated transcription (Latin):
uis. Item in eodem. Tu nempe dicisti. unum dĩn
ñex partib ẽẽ compositum: ⁊ hoc de patre uis
intelligi. Ille inquis utꝰ est ingenita: simplec. ⁊
tninhac simplici turtute. multa uideris cõ¬
memorare. cum dicis: ds dm̃ genuit: bonus
bonum genuit: sapiens sapientem: clemens
clementem: potens potentem. Nunquid gͦ
bonitas. ⁊ sapientia ⁊ clementia. ⁊ potentia
partis sunt unꝰ uirtutis: qm simplicem ẽẽ
dircisti: Si dixis partes sunt: simpler gͦ uirtꝰ
ei partib constat. Et simplex ista uirtꝰ: te dif¬
situm dicis. Non dicoinquis. ñ sunt gͦ par¬

Expanded text:
um. Item in eodem: Tu nempe dixisti unum Deum non ex partibus esse compositum, et hoc de Patre tantum vis intelligi. Ille, inquis, virtus est ingenita, simplex; et tamen in hac simplici virtute multa videris commemorare, cum dicis: Deus Deum genuit, bonus bonum genuit, sapiens sapientem, clemens clementem, potens potentem. Numquid ergo bonitas, et sapientia, et clementia, et potentia tres partes sunt unius virtutis, quam simplicem esse dixisti? Si dixeris, partes sunt, simplex ergo virtus ex partibus constat. Et simplex ista virtus, te dempositum esse dicis. Non dico, inquis, non sunt par
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus tͤspͥs. ita gertres sub̾as. quas dñt
ypostases: alit accipientes subas quam noᷤ.
Qđ enim de ꝑsonis scđm nr̃am: hoc de
usiam: quemaomodum nos dicimus tres
quam ⁊ illi si uellent. sicut diẽt tͥs sub̾as
tres ypostases: possent dicere. tͤs ꝑsonas
tͥa ꝓsopa. Ilłd autem maluerunt dicere:¬

Expanded text:
i tres substantias, quas dicunt hypostases, aliter accipientes substantiam quam nos. Quod enim de personis secundum nostram, hoc de usiam, quemadmodum nos dicimus tres quam et illi, si vellent, sicut dicunt tres substantias, tres hypostases, possent dicere tres personas tria prosopa. Illud autem maluerunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ł uniꝰ eẽntie. sic̃ dicimꝰ aliqͦs tres honi
eiꝰdem serus. ⁊ eiꝰdem temꝑationis copo¬
ris. eiꝰdemq animi. unam eẽ naturanis
unius natẽ. Nam in his reb. non tar̃
est unus homo. quantum tres homins
simul: ⁊ plus aliqͥd sunt homines duo:
unus homo: sic̃ ⁊ in statius cẽ diximio
At in deo non est ita. N enim maior ẽti
est pat̾ ⁊ filiꝰ simul. quam sołꝰ pat̾. ł san
filius. s tͦs simul ille ꝑsone equales fut
singulis. Ex p̾missis patet. ꝙ tres ꝑsoni
dicunt᷑ diuina eẽntia: nec scđm mauꝰ¬
lem causam. ut tres statue unum al¬
rum: ñ scđm complexionis similitad¬
nem. ut tres homines uniꝰ nat᷑e : n ut
genꝰ p̾dicat᷑ de specieb: uł ut species
indiuiduis .i. continens de contentiss

Expanded text:
 unius essentiae, sicut dicimus aliquos tres homines ejusdem sexus, et ejusdem temperationis corporis, ejusdem animi, unam esse naturam vel unius naturae. Nam in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul, et plus aliquid sunt homines duo quam unus homo, sicut in statuis esse diximus; at in Deo non est ita. Non enim major essentia est Pater et Filius simul quam solus Pater vel solus Filius, sed tres simul illsingulis. Ex praemissis patet quod tres personae dicuntur divina essentia; nec secundum materialem causam, ut tres statuae unum aurum: nec secundum complexionis similitudinem, ut tres homines unius naturae; nec ut genus praedicatur de speciebus, vel ut species de individuis, id est, continens de cont
Abbreviated transcription (Latin):
differte numero: q̃n ita differunt. ut hocñ
differunt socrates ⁊ plato. ⁊ huiꝰmodiꝰ. que apd̃¬
pħos dñr indiuidua ł particlaria. Iurta quẽ
inodum ñ posst̾ dici t̾s pͥ differre numero. bi¬
cuntur qͦ differre numero. quȩ in enume¬
ratione siue computatione ñ s adiungant᷑:
sa se inuicem disciuint᷑: ut cum de aliqͥb
reb loqͣntes dicimꝰ. una. duȩ. tres. Et scc̾
hẽ modum. forte dixit ioħis. ypostases .i. ꝑ
sonas differre nũo. Possumꝰ enim dicere
pat̾ est unꝰ. ⁊ pat̃. ⁊ filius st̃ duo: ⁊ pat ⁊ filiꝰ¬

Expanded text:
differre numero, quando ita differunt, ut hoc non differre numero, quando ita differunt, ut hoc non differunt Socrates et Plato, et hujusmodi quae aprticularia, juxta quem modum non possunt dici tres personae differre numero. Dicuntur quoque differre numero, quae in enumeratione sive computatione non sibi adjunguntur, sed a se invicem discernuntur, ut cum de aliquibus rebus loquentes dicimus una, duae, tres; et secundum hunc modum forte dixit Joannes hypostases, id est, personas, differre numero. Possumus enim dicere: Pater est unus, et: Pater et Filius sunt duo, et: Pater, et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem gͦ p̃dicationis. ꝙ suba di sit species
ł indiuidua ꝓpt̾ hoc idem. ⁊̃ eandem di¬
uidnam cẽntiam. dixit cẽ. speciem com¬
munem ⁊ circum plectiuam similium sp̃e
ꝑsonars: qr sic̃ hec species homo de suis p̃¬
dicatur indiuiduis. uelut de petͦ ⁊ pau¬
lo. ⁊ aliis. nͨ ista specie differunt. s conue¬
omnia. Hanc gͦ similituoinem inter res
semptt̾nas. ⁊ res temporales ꝑpendens iołis:
uniu̾salitatis & particlaritatis nominã.
que reb cemporalib ꝓͥe conueniunt. ad
res et̾nas tnstulit. Aus̃ uͦ maiorem uideis
dissimilitudinem qͣm similitudinem int̾
res p̾dict̾as. ab excellentia tͥuitatis p̃dict̾a no¬
mina remouit. Ex quo sensu dix̾it. ꝑsonas¬
re nata ait. uissime ⁊ sine scrupulo loq̃t᷑.
Quod ũ dicit differre iuimero: cauendum est
qͦͣmͦ intelligat᷑. Diuĩsis enim modis dñr aliqͣ
differre numero. Quib modis dicat᷑ differ¬
re numero: & scđin quem modum possit
conuenire ꝑsonis. ¶ Dieunt᷑ enim aliqͥ

Expanded text:
tudinem ergo praedicationis substantiam individua, propter hoc idem etiam, eamdem divinam essentiam dixit esse speciem communem, et circumplectivam similium specie personarum; quia sicut haec species homo de suis praedicatur individuis, velut de Petro et Paulo et aliis, nec ista specie differunt, sed conve. Hanc ergo similitudinem inter res sempiternas et res temporales perpendens Joannes, universalitatis et particularitatis nomina, quae rebus temporalibus proprie conveniunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit. 15. Ex quo sensu dixerit persre natura ait, verissime et sine scrupulo loquitur. Quod vero dicit differre numero, cavendum est quomodo intelligatur. Diversis enim modis dicuntur aliqua differre numero. 16. Quibus modis dicantur differre numero, et secundum quem modum possit convenire personis. Dicuntur enim aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
rii fuerunt. ꝑ quos adimpleretur eqͣ¬
litas. Nec oipotentia defuit: An forte
noluit: Gͦ ꝙ abfit. inuidit. S non inui¬
dit. equalem gͥ genuit. Credamus gͦei
filium eẽ equalem. Opinionem ħetier
ponit. ut destruat. S forte dices.
Eo iplo maior ẽ patͥ filio: qr de nulloge
nitus. genuit tamen equalem. Adox
respondebo. Immo io ñ est pat̾ maior

Expanded text:
rii fuerunt, per quos adimpleretur aequrii fuerunt, per quos adimpleretur aequalitas, nec omnipotentia defuit. An forte noluit? ergo quod absit invidit. Sed non invidit; aequalem ergo genuit Filium. Credamus ergo Filium ei esse aequalem. 7. Opinionem haeretici ponit, ut destruat. Sed forte dicis: Eo ipso Pater est major Filio, quia de nullo nitus, genuit tamen aequalem. Ad quod cito respondebo: Imo ideo non est Pater major
Abbreviated transcription (Latin):
quod pater genuit filium mino
aut non potuit aut non uoluit gignere
equalem. Si dicis. qr ñ uoluit: eum inui¬
dum eẽ dixisti. Si autem ñ potuit: ubi est
omnipotentia patͥs dei: rsus ad huncar¬
ticulum res colligit᷑. ut ds pat̾ equalem
Sͥgigne filium. aut ñ potũit aut nolu̾it.
Si non potuit. infirmus: si noluit. inui¬
dus inuenit᷑. S utrumq hoc falsum
est. Patͥ gͥ filiꝰ uerꝰ. equalis ẽ. Genuit
gͦ pat̾ sibi equalem filium: ⁊ ab utroq
ꝓcedit. utͥq equalis sp̃s sc̃s. Si entm
pat̾ in unico filio plenam gignere potuit:
nͨ tamen plenam genuit. s minorem:
cogimini. patrem inuidum dicere. Fe¬
num gͦ dm̃ ⁊ equalem sibi. genuuit filiũ.
łsimile ostendit: ꝙ ñ minorem pater fi¬
lium genuit. Hoc autem ꝑ simili¬
tudinem humanam ita eẽ demonstt᷑.
filium genuiss. Qͥs gͦ atideat dicere ꝙ
hoc omp̃s non pottut : Addo ĩ q si pos¬
set hooio maiorem melioremq seipso.
gigneret filium: s maiꝰ. ł melius deo. qͥc

Expanded text:
quod Pater genuit Filium minorem aut non potuit, aut non voluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit, eum invidum esse dixisti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligitur, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium, aut non potuerit aut noluerit. Si non potuit, infirmus; si noluit, invidus invenitur. Sed utrumque hoc falsum est; Patri ergo Filius verus aequalis est. Genuit ergo Pater sibi aequalem Filium, et ab utroque procedit utrique aequalis Spiritus sanctus. Si enim r in unico Filio plenam gignere potuit nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem invidum dicere. Plenum ergo Deum, et aequalem sibi genuit Filium. 6. Per simile ostendit quod non minorem Pater Filium genuit. Hoc autem per similitudinem humanam ita esse demonstrat uisset. Quis ergo audeat dicere quod hoc Omnipotens non potuit. Addo etiam, si posset homo, majorem melioremque seipso gigneret filium. Sed majus vel melius Deo quidq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑꝑ indiuiduam deitatem unus ds est. & ꝑꝑ
S qd u̾tutẽ de uirtute genitam. ⁊ uirtutem
de uirtute ꝓcedentem. ñuis eandem habere
uat᷑am: Hoc falsum dicis: hoc cont̃ fidem rec-¬
tam ⁊ catholicam dicis. His u̾b aꝑte docet᷑:

Expanded text:
 individuam deitatem unus Deus est, et sed quod virtutem de virtute genitam, et virtutem de virtute procedentem non vis eamdem habere naturam, hoc falsum dicis, hoc contra fidem rectam et catholicam dicis. His verbis aperte docetur
Abbreviated transcription (Latin):
una queq ibi ꝑͣ: s tam magnun quanb
gula. Non enim ibi maior est.que uerir:
est: uͥipsa u̾itas est magnitudo. Ecce mai
conuementi. ⁊ ratione catholica ostensi
est. qͦmͦ indifferens sit magnitudo tͥum
sonartim: qr nͨ una maior est alia. nͭ du

Expanded text:
una quaeque ibi persona, sed tam magnum quam singula; non enim ibi major est quae verior non est, ubi ipsa veritas est magnitudo. Ecce modo convenienti et ratione catholica ostensum est quomodo indifferens sit magnitudo trium personarum, quia nec una major est alia, nec du
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ¶Ostens o quod aliqua ꝑsonaꝵ aliã
non suꝑat magnitudine: nc̃ ostendit. quod
ala non excellit aliam potentia. ¶Hunc
ostende restat. qͦmͦ aliqͣ haꝵ ꝑsonars aliã ñ
eccellat potentia. ut siẽ una ⁊ indifferens ẽ mag¬
nitudo tͥũ ꝑsonaꝵ: ita una ⁊ indiffens monst᷑t᷑
potentia tͥum. Sciend̾ ẽ gͥ. qi ñ ẽ potũtior pat̾¬

Expanded text:
. OSTENSO QUOD ALIQUA PERSONARUM ALIAM NON SUPERAT MAGNITUDINE, NUNC OSTENDIT QUOD ALIA NON EXCELLIT ALIAM POTENTIA. 1. Nunc ostendere restat quomodo aliqua harum personarum aliam non excellat potentia: ut sicut una et indifferens est magnitudo trium, ita una et indifferens monstretur potentia t
Abbreviated transcription (Latin):
&e ñ habenti dat᷑ ut habeat: ⁊ habenti ir
nius habeat. S qͦm dat᷑ ñ habenti: cun
se ut d̾s sit uͥq ⁊ in omnib creaturis t
Et qͦmͦ plenius dat᷑ ł habet᷑. sine stu mut¬
stue caritas. penitꝰ immutabilis est: nͭ iul
auget᷑ ł minuit᷑. nͨ in se recipit magislt
nus. s in homine ł potiꝰ homini auget ne
in se. nͨ magnificat᷑: nͨ exaltat᷑. Unde ꝓr̃¬
accedet hõ. ⁊ cor altum: ⁊ ex altabit᷑ ds. Suit
quem locum: ait auctoritas. Ds. ñ in sel
in corde hominis grandescit. Sic gͥ sps se¬

Expanded text:
et non habenti datur ut habeat, et habenti ut plenius habeat; quomodo datur non habenti, cum ipse, ut Deus, sit ubique et in omnibus creaturis totus, et quomodo plenius datur vel habetur sine sui mutsive charitas penitus immutabilis est, nec in se augetur vel minuitur, nec in se recipit magis vel minus; sed in homine vel potius homini augetur ein se nec magnificatur nec exaltatur. Unde PrAccedat homo ad cor altum, et exaltabitur Deus. Super quem locum ait auctoritas: Deus non in se, sed in corde hominis grandescit. Sic ergo S
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Sic̃ ⁊ ilłd. Solus ht̃ immortalitatem
Qͥa scđm rect̾am fidem: ipsa tͥuitas est
unus solus ds̃:beatꝰ: potens: sapiens: in¬
uisibilis. Uñ aus in eodem. Cum unꝰ d̃s
sit tͥnitas: hec sit nob solutio questionis:
ut intelligamus solum dm sapientem:
solum potentem: patrem. & filium. &
sp̃itib & animabus scĩs. S it̾m quertt᷑.
quomͦ ipsam tͥnitatem dicimꝰ solum dm̃:
cum sit cumspitib & animab scis. Ad
qͦd respondet auõ: in .ui. li. de tͥ. ita di¬
cens. Trinitatem dicimꝰ dm̃ solum: qͣm
s solum dicimus: quia ñ altud quam
ipsa tͥnitas ds est. Non enim illi. cum
illa ds̃ sunt. ł aliqua alia. s ipsa tri¬
nitas tm̃. non illi. uel alia d̾s ẽ. Et si de

Expanded text:
 Tim. 6: Solus habet immortalitatem; quia secundum rectam fidem, ipsa Trinitas est unus solus Deus, beatus, potens, sapiens, invisibilis; unde Aug. in eodem: Cum unus Deus sit Trinitas, haec sit nobis solutio quaestionis, ut intelligamus solum Deum sapientem, solum potentem, Patrem, et Filium, espiritibus et animabus sanctis. Sed iterum quaeritur quomodo ipsam Trinitatem dicimus solum Deum, cum sit cum spiritibus et animabus sanctis. Ad quod respondet Aug., in lib. 6 de Trin., dicens, c. 7: Trinitatem dicimus ed solum dicimus, quia non aliud quam ipsa Trinitas Deus est. Non enim illi cum illa Deus sunt, vel aliqua alia; sed ipsa Trinitas tantum, non illi vel alia Deus est. 4. Etsi de
Abbreviated transcription (Latin):
q: ⁊ ideo tͥnitas potius quam tͥplex dici de¬
bec. Quod non ita est in reb corporeis: ut in
tumtͦssimul: ⁊ plus sunt due qm unares.
In tͥntte uͦ summa. tantum est una ꝑsona
qͣntum tres simul: ⁊ tm̃ sunt due. quantum
ina: un se infinite sunt: qi ñ est finis mag

Expanded text:
eorum. Et ideo Trinitas potius quam triplex dici debet. 20. Quod non est ita in rebus corporeis, ut in simul, et plus sunt duae quam una res. In Trinitate vero summa, tantum est una persona, quantum tres simul; et tantum sunt duae, quantum una; et in se infin
Abbreviated transcription (Latin):
rado generationum.que non transit:
et̾nitas dei. Non enim altud sunt annidi.
Inconcusse gͥ teneamꝰ ꝙ unum idemq est.
ẽẽntia diuina. dei et̾nitas. pot̃ntia. magni¬
tudo. ⁊ tam̃ consueuit scͥpturã. Hec ⁊ his si¬
milia. qͣsi distincta ponere. In his gͦ tibis
tͥum equalitatem ꝑsonaꝵs breuit̃ com¬
plexus est aus: quia alius alium. nͨ et̾ni¬
tate. uͨ magnitudine. nec potentia fuꝑ¬
dã. ¶ Quod autem et̾nitate aliqua tͥum
ꝑsonarum aliam ñ excedat. supra osten¬
sum est: uͥ coet̾nitas tͥum ꝑsonarum in¬

Expanded text:
ratio generationum quae non transit, aeternitas Dei. Non enim aliud sunt anni Dei, et Inconcusse igitur teneamus quod unum idemque est essentia divina, aeternitas, potentia et magnitudo; et tamen consuevit Scriptura, haec et his similia distincta ponere. His ergo verbis trium aequalitatem personarum breviter complexus; qua alius alium nec aeternitate, nec magnitudine, nec potentia superat. Quod autem aeternitate aliqua trium personarum aliam non excedat, supra ostensum est, ubi coaeternitas trium personarum in
Abbreviated transcription (Latin):
qr dm̃ ex deo natum. nͨ eundem natiuitas. nec
alurd ẽẽ ꝑmittit. Cand gͥ in utͦq. ⁊ iuirtutis si¬
militudinem. ⁊ ditatis plenitudinem confite
Omnia enim filiꝰ accepit a patre. Namsi partẽ
eiꝰd. qͥ genuit accepit: neut̃ gͦ ꝑfectus est deest
enim ei uñ decessit: nͨ plenitudo in eo erit: qͥ ex
portione constitit. Neut̃ gͦ ꝑfectꝰ est: si pleni¬
tudinem suam ⁊ qͥ genuit amittit. nͨ qͥ natus
est consequit᷑. fateamur gͦ ꝙ pat̾ est in filio.⁊
filiꝰ in patre: ds̃ in deo: ut idem hẏlartusatt.
in uii.li. de tͥ. Ñ ꝑ duplicem conuenientiũ
generũ coniunctionem. nͨ ꝑ insitiuam capa
tioris stib̾e nat᷑am: s ꝑ nat᷑e cinitã simulitudi¬
nem: ꝑ natiuitatem uiuentis ex uiuente na¬
ture: dum res ñ differt: dum nat̾am di ñ
degenerat natiuitas: dum non aliud aliqͥd
ex deo qm ds nascit᷑: dum nicħ inhis noriũ
est: nicb̾ alienum: nich separabile. scce his

Expanded text:
quia Deum ex Deo natum, nec eumdem nativitas, nec quia Deum ex Deo natum, nec eumdem nativitas, nec aliud esse permittit. Eamdem ergo in utroque et virtutis similitudinem, et deitatiOmnia enim Filius accepit a Patre: nam si partem ejusdem qui genuit accepit, neuter ergo perfectus est; deesset enim ei unde decessit; nec plenitudo in eo erit, qui ex portione constiterit. Neuter ergo perfectus est, si plenitudinem suam et qui genuit amittit, nec qui natus est consequitur. Fateamur ergo quod Pater est in Filio, et Filius in Patre, et Deus in Deo, ut idem Hilar. ait in lib. 7 de Trin., non per duplicem convenientium generum conjunctionem, nec per insitamtiae naturam, sed per naturae unitam similitudinem, per nativitatem viventis ex vivente natura: dum res non differt, dum naturam Dei non degenerat nativitas, dum non aliud aliquid ex Deo quam Deus nascitur; dum nihil in his novum est, nihil alienum; nihil separabile. Ecce his
Abbreviated transcription (Latin):
ne potest tm̃ ab homine reserari archa¬
num: ex q̃ intelligentia dicat᷑ singula
ꝑsonaꝵ tota eẽ in aliis. Uñ eciam hẏla¬
rtus ista int̾tus ꝑqͥrens. in li .tiͦi. de tͥ.
ait. Affere plerisq obscuritatem seR
in me est. Nec immertto. Natura enĩ
intelligentie humane. rationem dicti
huiꝰ ñ capit eñ eremplum aliqͦd reb
diuinis comparatio humana p̃stab it:
s qͦ d in intelligibile est homini: deo eẽ¬
possibile est. Cognoscendum itaq atq
intelligendum est. quid sit illud: ego in
patre. ⁊ pat̾ in me est: si tam̃ comp̾hen¬
dere hoc ita ut ẽ. ualebimꝰ: ut qͥd nat᷑a
rerum pati ñ posse estimat᷑: id diuine u̾ita¬
tis ratio consequat᷑. latrem gͥ infilio. ⁊ filtũ
in pat᷑ eẽ: plenitudo in utͦq diuinitatis ꝑ¬
fecta est: qr plenittido ditatis in filio. quod
in patͤ est. hoc ⁊ infilio est: ꝙ in ingenito.
in ut᷑q ut unum sint. in fide nr̃a. utq. ñ unꝰ:
nec eundem uti unq nec aliud confitemur.

Expanded text:
ne potest tantum ab homine reserari arcanum; ex qua intelligentia dicatur singula personarum tota esse in aliis. Unde etiam Hilar., ista interius perquirens, in lib. 3 de Trin., ait: Affert plerisque obscuritatem sermin me est; nec immerito: natura enim intelligentiae humanae rationem dicti hujus non capit; nec exemplum aliquod rebus divinis comparatio humana praestabit. d quod non intelligibile est homini, Deo possibile est. Cognoscendum itaque atque intelligendum est quid sit illud: Ego in Patre, et Pater in me est; si tamen comprehendere hoc ita ut est valebimus, ut quod natura rerum pati non posse aestimatur, id divinae veritatis ratio consequatur. Patrem ergo in Filio, Filium in Patre esse, plenitudo in utroque divinitatis perfecta est, quia plenitudo divinitatis est in Filio; quod in Patre est hoc et in Filio est; quod in ingenito est, in utroque, ut unum sint in fide nostra: uterque non unus, nec eumdem utrumque; nec aliud confitemur,
Abbreviated transcription (Latin):
alia: nec matus aliquid due. quam una:
nec trei quam due. uł una. ¶Sciend
est gͥ. ꝙr pat̾ ñ est maior filio: nec pat̾ uel
filius maior sp̃u sc̃o: nͨ mauis aliqͥd due
ꝑsone simul sunt quam una:. nec tres
simul maiꝰ aliqͥd quam dtie: nͨ maior ẽ.
eẽntia in tͥb quam induab: nͨ in duab
omnem infilio: omnem in fp̃u scõ. Ideo
ꝙ ꝑfectus d̾s pat̾. ꝑfectꝰ ds filius: ꝑfectꝰ¬

Expanded text:
alia, nec majus aliquid duae quam una, nec tres vel duae quam una. Sciendum est ergo quia Pater non est major Filio, nec Pater vel Filius major Spiritu sancto, nec majus aliquid duae personae simul sunt quam una, nec tres simul majus aliquid quam duae; nec major est essentia in tribus quam in duabus, nec in duabus omnem in Filio, omnem in Spiritu sancto. Ideoque perfectus Deus Pater, perfectus Deus Filius, perfect
Abbreviated transcription (Latin):
ficare uidentur. quod eentia diuina
st qͥdoam comimune. ⁊ unuisale. uelut.
hecies: tres uͦ ꝑsone sint tͥa particłaria.
d indiuidua. numero differentia. Unde
e pipa eugenuis transferri fecte . Ioħs da¬
mascenus. Coĩa ⁊ uniu̾salia p̾dicantur.
aculare numero ut atomum .i. induu¬
duum. Numero enim ⁊ ñ nat᷑a. differre
utputa ds hõ: ypostasis aut̃. in diuiduum

Expanded text:
ia divina sit quiddam commune et universale, velut species; tres vero personae sint tria particularia, tria individua numero differentia; unde et papa Eugenius transferri fecit, ait: Communia et universalia praedicantur ticulare numero, ut atomus, id est, individuum; numero enim non natura differre ut puta Deus, homo; hypostasis autem individuum
Abbreviated transcription (Latin):
natura patͥs filiiq ꝓcedit. Ob hoc gͦ. tres unin
recte credimus ⁊ dicimꝰ dm̃: qr tina prorsuls
nitas: una immensitas: una nat᷑alit̾ t̾umi
tite aut magnitudine. aut potestate. Quod
eo itas. ⁊ magnitudo. ⁊ potentia. in deo est unum:
lue pona̾tur quasi diuerza. Cumq enu¬

Expanded text:
natura Patris Filiique procedit. Ob hoc ergo tres unum recte credimus, et dicimus Deum, quia una prorsus aeternitas, una immensitas, una naturaliter est ternitate, aut magnitudine, aut potestate. 2. Quod aeternitas et magnitudo et potestas in Deo sunt unum, licet ponantur quasi diversa. Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
donum ⁊ donatum. scđm duos p̃dictos pro¬
cessionis modos. Ex p̃dictis patet. qͦd
sp̃s sc̃s sempit̾ne donum est:. ⁊ temporalit̃
datum ł donatum:ex qͦ apparet illa distin¬
ct̾io gemine ꝓcessionis. de qͣ supͣ egimus.
Nam sed̾m altam ꝓcessionem dr donatũ
patrem ⁊ filium: sedm quod datum.
ad patrem ⁊ ad filium: scđm hoc uͦ. qͦd dr

Expanded text:
s processionis. Ex praedictis patet quod Spiritus sanctus sempiterne donum est, et temporaliter datum vel donatum. Ex quo apparet illa distinctio geminae processionis, de qua supra egimus. Nam secundum alteram processionem dicitur donatum Patrem et Filium; secundum quod datum, ad Patrem et Filium; secundum hoc vero quod
Abbreviated transcription (Latin):
mi. ł motꝰ mentis: qͥa sp̃s sc̃s iminutabi
est. & increat᷑. non est gͦ caritas. Quodo
ritas est motus.⁊ affectio animi. SOu
autem caritas sit affect̾io animi. & mot
mentis. auctoritatib confiriant. bic
Caritatem uoco motum animi. ad fri¬
endum deo. ꝓpt̾ ipsum: ⁊ se ac proriti
ꝑꝑ cłm. Idem in libro de morib ecclies¬
mors. nͨ uita. pot̾it nos separare a cari¬
tate di. Carttas di inqͥt. hic dicta ẽus
tus. que animi nr̃i rectissima affectioi
que coniungit nos deo: qua eum dilis¬

Expanded text:
immutabilis est et increatus; non est ergo charitas. 17. Quod charitas est motus vel affectio animi. Quod autem charitas sit affectio animi, et motus mentis, auctoritatibus confirmant. Dicit Charitatem voco motum animi ad fruendum Deo propter ipsum, et se ac proximo propter Deum. Idem in lib. de Moribus Ecclesmors nec vita poterit nos separare a charitate Dei. Charitas Dei, inquit, hic dicta est virtus quae animi nostri rectissima affectio est, quae conjungit nos Deo, qua eum dilig
Abbreviated transcription (Latin):
subdens. Natiuitas inqͥt di. non potest ñ eam
de qͣ ꝑfect̾a est. tenere naturam. Non enm
aliud qͣm ds subsistit: qͦd non aliunde ꝗͣ
de deo stibsistit. Ecce his u̾b aꝑit᷑. qͦmodo
accipiendum sit ilłd: de patre geueratio.
p̃stat ẽẽntiam filio: ⁊ de utͦq ꝓcessio. p̃¬
stat eẽntiam spu sc̃o. Non qr ille eẽntia¬

Expanded text:
us: Nativitas Dei non potest non eam de qua profecta est, tenere naturam. Non enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit. Ecce his verbis aperitur quomodo intelligendum sit illud: De Patre generatio praestat essentiam Filio, et de utroque processio praestat essentiam Spiritui sancto. Non quia ille e
Abbreviated transcription (Latin):
retur: ⁊ io donabilis: s alit̾ donabilis :
filiꝰ. Nam ⁊ alit̾ datꝰ. ⁊ alit̃ ꝓcessit. quar
filius. filii enm ꝓcessio: genitura est ucͥ
Utraq uͦ ineffabilis est.¶ Quos sieut fulꝰ
nascendo accepit. non tm ut eẽt filiꝰ s eti¬
ut eẽt donum: sed etiam ut eẽt essentu
Et notandum ꝙ sic̃ filiꝰ nascendo acceri
non tantum ut filtus sit. s ommuo ate si

Expanded text:
retur, et ideo donabilis est; sed aliter donabilis quam Filius; nam et aliter datur, et aliter processit quam Filius. Filii enim processio genitura est, velutraque vero ineffabilis est. 6. Quod sicut Filius nascendo accepit non tantum ut esset Filiusut esset donum, sed etiam ut esset essentia. Et notandum quod sicut Filius nascendo accepit non tantum ut Filius sit, sed omnino ut sit,
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nitate ꝓcedit. S qr sic ꝓcedebat. ut eẽ dona¬
bile: iam donum eiat. anteqm eẽt cui dona¬
retui:. Alit̾ enim intelligit᷑. cum dr donum:
alit̾. cum dr donatum. Nam donum p̃ eẽ.
etiam anteqͣm dec̾. Donatum autem. nisi
donaret᷑ a patre filio. ł a filio pat̾:si qͥa
⁊ filio: an t̾m nob̃. qͥ nondum eramꝰ: Si ay¬
tem non erat donabilis patͥ ⁊ filio. s tm̃

Expanded text:
aeternitate procedit? sed quia sic procedebat, ut esset donabile, iam donum erat, et antequam esset cui daretur. aliter enim intellegitur, cum dicitur donum, aliter, cum detiam antequam detur, donatum autem, nisi donaretur a Patre Filio, vel a Filio Patri, sed quia et Filio, an tantum nobis qui nondum eramus. Si autem non erat donabilis Patri et Filio, sed t
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ipse dilerit nos: ⁊ misit filiũ fuulitatorẽ
ꝓpeccatis nr̃is. ⁊c̃. Ecce hic uidet᷑ mani¬
feste diuidere dilectionem. qua nos
diligimus dm̃: ab ea qͣ ipse diligit noᷤ.¬
ꝓcedt̃. Si gͦ inquiunt sp̃s sc̃s dilectio est. qͣ
ds diligit ⁊ qua nos diligimꝰ: duplex dilec¬
tio ip̃e ẽ. imio duo diu̾sa ẽ: ꝙ absurdum ⁊
respondemus. ydict̾aꝵ auctoritatum u̾ba
det̾minantes. hoc mͦ. Caritas di diet̾a est
diffundi in cordib nr̃is: ñ qͣ ipse nos di¬
ligit. s qͣ nos diligere facit. ⁊ c̃. his u̾bis ñ
duudit᷑. nͨ diuisa ostendit᷑ caritas. qͣ ds¬

Expanded text:
 ipse dilexit nos, et misit Filium suum liberatorem pro peccatis nostris. Ecce et hic videtur manifeste dividere dilectionem qua nos diligimus Deum, ab ea qua ipse diligit nos., inquiunt, Spiritus sanctus dilectio est qua Deus diligit, et qua nos diligimus, duplex dilectio est, imo duo diversa est, quod absurdum et respondemus praedictarum auctoritatum verba determinantes hoc modo: Charitas Dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua ipse nos diligit; sed qua nos diligere facit, etc. His verbis non dividitur nec diversa ostenditur charitas qua D
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib ꝑ sp̃m. Caritas autem dei dic¬
ta est diffundi in cordib nr̃is: ñ qua
nos ipse diligit. s qua nos facit dilecꝰ¬
tores suos. ficut iusticia di dicitur. qͣ
nos tusti eius munere efficimur:⁊
domini salts. qua nos saluat:⁊ fides
xp̃i. quanos fideles facit. His uerbis
uidet᷑ monstrari distinctio int̾ carita¬
tẽ qͥds nos diligit. ⁊ qͣ nos diligimus. Et

Expanded text:
is per Spiritum. Charitas autem Dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos. Sicut justitia Dei dicitur, qua nos justi ejus munere efficimur; et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideles facit. His verbis videtur monstrari distinctio inter charitatem, qua nos Deus diligit, et qua nos diligimus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sps .s. ds̃. ⁊ simł hi tres unꝰ ds: nͨ huiꝰ tͥnitatis
t̾tia pars est unus: nec maiꝰ aliqͥd duo. quam
unus est ibi. Nec maiꝰ aliqͥd sutt om̃s quam
singłi: qa spialis ñ corporalis est magnitudo.
ꝑ ꝓpħam dr. nͥ crediditis ñ intelligetis. His
ub aꝑte ostendit: indifferentem magnitudi¬

Expanded text:
tus Deus est; simul hi tres, unus Deus. Nec hujus Trinitatis tertia pars est unus, nec majus aliquid duo quam unus est ibi, nec majus aliquid sunt omnes quam singuli, quia spiritalis, non corporalis est magnitudo.  7: Nisi credideritis, non intelligetis. His verbis aperte ostendit indifferentem magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ad diligendum dm̃ ⁊ ꝓximum. Hoꝵ alt̾m.
ritas qua diligimꝰ dm̃ ⁊ ꝓximum: a pleriᷤᷤ
negat᷑. Dicunt enim. Si sp̃s sc̃s caritas est
patͥs ⁊ filii. ⁊ nr̃a eadem gͦ caritas ẽ. qͣ ds
diligit nos. ⁊ q̃ nos diligimꝰ eum. Au¬

Expanded text:
ad diligendum Deum et proximum. Horum alterum ritas qua diligimus Deum et proximum, a plerisque negatur. Dicunt enim: Si Spiritus sanctus charitas est Patris et Filii et nostra, eadem ergo charitas est qua Deus diligit nos, et qua nos dili
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fys scs. qͥ ds est ac tcia in t̾nitate ꝑsona
ut supͣ ostensum est a patre. ⁊ filio ac se ip¬
o. ł qͦmͦ fiat: considandum est. Premitat᷑
quiddam. ad hanc ostensionem necessariũ.
¶Hoc autem ut intelligibilius ꝓrimum¬
doceri. ac pleniꝰ ꝑspici ualeat: p̃mitten¬
dum est qͥddam. ad hoc ualde necessariũ.
Dictum qͥdem est supͣ. ⁊ sacͥs auctorita¬
& filii. qͦ se inuicem amant. ⁊ nos. His
dm̃ ⁊ ꝓrimum. que caritas: cum ita
est in nobut nos faciat diligere dm̃:
ꝓrimum: in eo ipso dm̃ diligit: quia
tibus ita ẽẽ confirmat. Me autem in
re tanta. aliqͥd de nr̃o influere uidea
mur: sacͥs auctoritatib ꝙ dictam ẽ
Nemo dicat. ñ noui: quid diligams
ligat tr̃em.⁊ diligat eande dilectionẽ
gis enim nouit dilectionem. qͥ dilig
quam frẽm quem diligit. Ecce iami
nociorem dm̃ habe: quam fr̃em. pl
đm: & dilectione amplectere derin
dei seruos consociat uincło sc̃itar¬
quanto gͥ saniores sumus a tu mor

Expanded text:
s sanctus, qui Deus est, ac tertia in Trinitate persona ut supra ostensum est, a Patre et Filio ac seipo, vel quomodo fiat, considerandum est. 2. Praemittitur quiddam ad hanc ostensionem necessarium, Hoc autem ut intelligibilius doceri, ac plenius perspici valeat, praemittendum est quiddam ad hoc valde necessarium. Dictum quidem est supra, et sacet Filii, quo se invicem amant, et nos. His Deum et proximum, quae charitas cum ita est in nobis, ut noproximum, in eo ipso Deum diligit, quia tibus ita esse confirmat. Ne autem in re tanta aliquid de nmur, sacris auctoritatibus, quod dictum est, Nemo dicat non novi quid diligam. ligat fratrem et diligat eandem dilectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane deum et dilectione amplectere deum. os et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitaQuanto ergo saniores sumus a tumore
Abbreviated transcription (Latin):
r. ⁊ eiꝰ mandata seruare non posse: ⁊ id
posse atq agere. tanto minus. quanto
sam ꝑcipimus minꝰ. tanto uero amplius.
do illum ꝑcipimus amplius. Ideoq fĩ
sdum ñ habenti. S uerum etiam ha¬
ꝓmictit᷑. Non ha¬
dati quidem. ut
habeat᷑. habenti
tem. ut amplius habeat᷑. Namsi ab alio
heye non diceret: sp̃s qͥ est in te duplo sit
ane. lp̃o autem qͥ est dei filius: non adm̃¬
Diod autem in unitatem ꝑͥ unigeniti assũpt᷑
thomo: gr̃e est. non nat᷑e. Cet̾is autem. adm̃¬
am dat᷑: ⁊ datꝰ addit᷑: donec unicuiq ꝓ mͦ¬

Expanded text:
 ejus mandata servare non posse: et id nos posse atque agere tanto minus, quanto illum percipimus minus; tanto amplius, quanto illum percipimus amplius. Ideoque non solum non habenti, verum etiam hapromittitur; non habenti quidem ut habeatur; habenti autem ut amplius habeatur. Nam si ab alious sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te duplo sit in me . Christo autem, qui est Dei Filius, non ad meod autem in unitatem personae unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non naturae. Caetnsuram datur, et datus additur, donec unicuique
Abbreviated transcription (Latin):
pltat eẽntiam sine inttio temporis. sine
mutabilitate nat᷑e. de patre generatio. ita
ulla mutabilitate nature: de utroq ꝓ¬
cessio. ¶Quod ex p̃dict̾is uidet᷑. quodfi¬
lius non tm sit filius natiuitate: s etiam

Expanded text:
praestat essentiam sine initio temporis, sine mutabilitate naturae, de Patre generatio, ita ulla mutabilitate naturae, de utroque processio. 7. Quod ex praedictis videtur quod Filius non
Abbreviated transcription (Latin):
di incordib nr̃is: ñ ẽ dict̾a caritas de
ꝗͣ diligit nos. s qͣ facit nos diligentes:
.i. ñ ibi appellat᷑ caritas di. eo qͦd deus
nos ea diligit: s eo qͦd nos ea stii dilecto¬
res facit: ⁊ ꝙ ea ratione possit dici ca-¬
ritas di: quia nos ea diligere facit . Ex
similign̾e locutionis ostendit. sicut dr
iusticia di qua nos iustificat. ⁊ dñi salꝰ.
qua nos saluat:⁊ fides xͥ. qua nos fide¬
les facit. Det̾minatio scđẽ. ¶ Simili¬
ter ⁊ aliam exponimꝰ auctoritatem. uͥ
ait. dilectionem dei commemorari.
ñ qͣ nos eum. s qͣ ipse dilexit nos: ac si
diceret: commemorat dilectionẽ dis.
¶ S aliud est inquiunt: ꝙ mag̃ urget:
est. si ab ipso est: Nam si ab ipsoẽe ipsee
a se ipso dat᷑ nob̾. ut supͣdictum est. li
alias induet̾ rationes & auctoritates
ad idem ostendendumls. ꝙ caritas non¬

Expanded text:
ditur in cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nos diligere, id est, non ibi appellatur charitas Dei, eo quod Deus nos ea diligit, sed eo quod nos ea sui dilectores facit. Et quod ea ratione possit dici charitas Dei, quia nos ea diligere facit, ex simili genere locutionis ostenditur, sicut dicitur justitia Dei qua nos justificat, et Domini salus qua nos salvat, et fides Christi qua nos fideles facit. 14. Determinatio secundae. Similiter et aliam exponimus auctoritatem ubi ait dilectionem Dei commemorari, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos; ac si diceret: Commemorat dilectionem Dei, Sed aliud est, inquiunt, quod magis urget: est, si ab ipso est? Nam si ab ipso est, et itamen a seipso datur nobis, ut supra dictum est; dat alias inducunt rationes et auctoritates ationes ad idem ostendendum, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝓpt̾ formam serui. u̾itas dic̃: scđm quem
modum: &̃ se ipso minor est filiꝰ. quomodo
eum ñ ⁊̃ se ipsominor factꝰ est. qͥ seipsum
er inaniuit. formam serui accipiens: Non
enim sie aecepit formam serui: ut amit¬
teret formam cłi. in qua erat ȩqualis pa¬
tri. In forma gͦ dei unigenitꝰ patͥs. equalis
est pat̾. In forma serui: ⁊̃ se ipso minor ẽ.

Expanded text:
pter formam servi Veritas dicit, secundum quem modum etiam seipso minor est Filius. Quomodo non etiam seipso minor factus est, qui seipsum exinanivit formam servi accipiens? Non enim sic accepit formam servi, ut amitteret formam Dei, in qua erat aequalis Patri. In forma igitur Dei unigenitus Patris aequalis est Patri
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs: dicatur filius nature. Inde est.
qͦl solus unigenttꝰ di dr nata filius. qͥa eiꝰdẽ
nature est. ⁊ eadem natura est cum patre
ait. Nata filiꝰ est: qͥa eandem naturam qm
lens uel nolens. sit ds. Mreterea queri
solet: utrum pat̾ genuit faim uolun¬
tate. an necessitate De hoc: orosiꝰ ad
augustinum ita ait. uoluntate genuit
pat̾ filium. ł necessitate : Nec uolunta¬
li. nec necessitate: qͥa necessitas in deoñ
Qui est dialetica eunomii. a qͦ eunomi¬
dhe mani heretici ortift̃. qͥ cum ñ po¬
duisset intellige. nͨ crede uoluisset. uni¬

Expanded text:
r Filius naturae? Inde est quod solum unigenitus Dei dicitur natura Filius, quia ejusdem naturae est, et eadem natura est cum Patre;ait: Natura Filius est, quia eamdem naturam quam LENS VEL NOLENS SIT DEUS. 1. Praeterea quaeri solet utrum Pater genuerit Filium voluntate, an necessitate. De hoc Orosius ad Aug. ita ait: Voluntate genuit Pater Filium vel necessitate? Sed nec voluntate nec necessitate; quia necessitas in Deo non nda est dialectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt: qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset, uni
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ omnem scientiam. ⁊ omnem fidem. ⁊ si
distribuit subam suam. ⁊ tradidit corpꝰ
srum ut ardeat: nicħ ei ꝓdest. Quantum
gͦ bonum est. sine qͦ ad etnamuitam. ne
ducit ad regnum. Dilectio gͥque ex deo

Expanded text:
mnem fidem, et distribuerit substantiam suam, et tradiderit corpus suum ita ut ardeat, nihil ei prodest . Quantum ergo bonum est, sine quo ad aeternam vitam nemperducit ad regnum. Dilectio igitur quae ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dici datum ⁊ donum. Hoc ⁊̃ uidet᷑ aug̃. sig¬
nificare in.xu.li. de tͥ: cum ait. Sp̃s sc̃s¬
in tm donum dei est: in quantum dat᷑ eis
qͥb dat᷑. apd se autem d̾s est:⁊ si neminidat᷑.
Ecce aꝑte dicit. sp̃m sc̃m donum appella¬
ri:qr dat᷑. Si aut̃ ex eo tm̃ appellat᷑ donũ.
qr cdat᷑: non ab etno fuit donum: quia
non datur nisi ex tempore. Responsio:
quare datum ł donatum dicitur sp̃s ses.¬
ex eo tm̃ dr. quia dat᷑. ł donatur: quod
habet tantum ex tempore. Hic. quare
donet᷑. s ex ꝓpͥetate qm habuit ab eterno.

Expanded text:
dici datum et donum. Hoc etiam videtur Aug. significare in lib. 15 de est, in quantum datur eis quibus datur; apud se autem Deus est, etsi nemini datur. Ecce aperte dicit Spiritum sanctum donum appellari, quia datur. Si autem ex eo tantum appellatur donum, quia datur, non ab aeterno fuit donum, quia non datur nisi ex tempore. 3. Respondetur quare datum sive donatum dicatur Spiritusex eo tantum dicitur, quia datur vel donatur, quod habet tantum ex tempore, donum vero atur, sed ex proprietate quam habuit ab aeterno.
Abbreviated transcription (Latin):
uit mͥ nom̃. Sigͥ inquit bẏlariꝰ inili .xx. detͥ.
donantis auctoritate. pat̾ maior est: nun¬
quid ꝑ doni confessionem. fili minor est:
fitendꝰ sit in gła di patͥs: minor est patre.
est: & indonati confessione. quia unumft.
Maior itaq pat̾ filio est:⁊ plane maior:
litatis ẽẽ imaginem. sacramento natiuita¬
tis imꝑtit: quem ex se. informa sua gn̾at.
Audisti lector. ꝗd suꝑ hoc dicat hylartus:
cuiꝰ uba uͥc̃q occurrerint. diligent̃ nota:

Expanded text:
it mihi nomen. Si ergo, inquit Hilarius in. lib. 9 de Trin., donantis auctoritate Pater major est, numquid per doni confessionem Filius minor est? fitendus sit in gloria Dei patris; minor Patre est. est, et in donati confessione quia unum sunt. Major itaque Pater Filio est: et plane major, litatis esse imaginem sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua generat. Audisti, lector, quid super hoc dicat Hilar., cujus verba ubicumque occurrerint diligenter nota,
Abbreviated transcription (Latin):
intellectum a dño. ñ expositionem qͦ¬
rat a nob̾. t enim aꝑtius qͥcqm possu¬
mus dicere. Ds gͦ caritas ẽ. Ex p̃dictis
cum ita in nob est. ut faciat nos dilige
in nob. Uñ auẽ hc̃ missionis modũ insi¬
nuans. in .xu. li. de tͥ. atc. Ds sp̃s sc̃s qui¬
ꝓcedit ex deo. cum datꝰ fu̾it homini: ac¬
cendit eum ad diligeiroum dm̃. ⁊ proxi¬
mum:⁊ ipse dilectio est. Non enim ht̃
homo unde diligat dm̃: nͥ ex deo. Ecce
dat: explanans aꝑtius qmͦ detͣ. in eoł . li.
Dilectio inquit dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is.
diuidit int̾ filios regni & filios ꝑditionis.

Expanded text:
 non expositionem quaerat a nobis; non enim apertius quidquam possumus dicere. Deus ergo charitas est. « Ex praedictis cum ita in nobis est, ut faciat nos diligere in nobis. Unde Aug., hunc missionis modum insinuans, in cedit ex Deo, cum datus fuerit homini, accendit eum ad diligendum Deum et proximum, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde diligat Deum, nisi ex Deo. Ecce dat, explanans apertius quomodo detur in eodem libro. Dilectio, inquit, Dei diffusa est in cordibus nostris, udividit inter filios regni, et filios perditionis.
Abbreviated transcription (Latin):
bant qͥppe ut ueniret in eos. qͥb marum
imponebant. ñ ipsi cum dabant. Quem
morem: in suis p̃positis. ⁊̃ nc̃ seruat eccłia.
deniq ⁊ symon magꝰ offerens apłis pecuni¬
am: ñ ait. Date ⁊ mͥ hanc potestatem. ut dẽ

Expanded text:
bant quippe, ut veniret in eos quibus manus imponebant; ipsi eum non dabant: quem morem in suis praepositis etiam nunc servat Ecclesia. Denique et Simon Magus offerens apostolis pecuniam, non ait: Date mihi hanc potestatem, ut dem
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilit̾: alt̾o. inuisibilit̾. Datꝰ est enum
uisibilis creat᷑e demonstratione. sicut
indie pentecostes. aliisq uicib. ⁊ datur
cotidie. inuisibilit̾ illabendo m̃tib
fidelium. Prtus de illo mͦ missionis: qͥ
fit uisibilit̾. ¶Et pͥmo agamꝰ de illo
missionis mͦ: qͥ fit uisibili specie. De hoc.
ipse dicat᷑. facta est enim quedam crea
corporali specie columbe descendit:
siue cũ die pentecostes. factꝰ est subito
de celo sonꝰ. qͣi ferret᷑ flatꝰ uehemens. ⁊
uise st̾ ilł lingue diuise. sic̃ ignis: qͥ ⁊¬
insedit suꝑ unumquemq eoꝵ. hec o¬
peratio uisibilit̾ exp̃ssa. ⁊ ocłis oblata
mortalib. missio sp̃s scĩ dicta est: ñ
ut appareret eiꝰ ipsa sub̾a. qͣ ⁊ ipse imis¬
bilis & incomiutabilis ẽ. sic̃ pat̾. ⁊ifs¬

Expanded text:
visibiliter, altero invisibiliter. Datus est enim visibilis creaturae demonstratione, sicut in die Pentecostes, aliisque vicibus: et datur quotidie invisibiliter, illabendo mentibus fidelium. 2. Prius de illo modo missionis qui fit visibiliter, agit. Et primo agamus de illo missionis modo qui fit visibili specie. De hoc Aipse dicatur. Facta est enim quaedam creatcorporali specie columbae descendit, sive cum in die Pentecostes factus est subito de coelo sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumquemque eorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater
Abbreviated transcription (Latin):
aus̃. in eodem. si uoluisset ⁊̃ ds pater
ꝑ subiectam creaturam ui fibiliter ap¬
parere: absurdissimȩ tam̃. aut a filio
quem genuit. aut a sỹu sco qui de illo
ꝓcedit. miss diceret᷑. Congruent̃ autem.
ille missꝰ dr. qui in carne apparute: mi¬
sisse autem ille. qui in ea non apparuit.
Putauerunt quidam. filium ⁊ sp̃m .s.¬

Expanded text:
. 21: Si voluisset etiam Deus Pater, per subjectam creaturam visibiliter appareret; absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Congruenter autem ille missus dicitur, qui in carne apparuit; misisse autem ille, qui in ea non apparuit. 14. Putaverunt quidam Filium et S
Abbreviated transcription (Latin):
Id in eod. Dat̾ est a pat̾: ut ysaias dieit.
Ouer natꝰ est nob̾: ⁊ filiꝰ datꝰ est nob. Datꝰ
ꝓpt̾ ꝙ iurcit me. euangłi tare paugib.
misit me . p̃dicare captiuis remissionẽ.
⁊ c̃ Qs̃ cũ de libro ysaie legeret: ait in
ret. Bene aut̃ dix̃. suꝑ me: qr quasi fi¬
lius homims ⁊ unctꝰ est ⁊ missus ad p̃¬
dicandum. Nam scđm diuinitatem. ñ¬
ostendit amb̾r. filiũ cẽ missum ⁊ datũ no¬
bis. ñ tm̃ a patre: sed etiam a sp̃ti scõ.
Quod filius sit datꝰ. etiam a se ipso.
Deinde ostendit. ẽẽ datum. ⁊̃ a se ip¬
so: ita dicens in eodem libro. Cum ñ¬
diftinitum fu̾it ꝑ ꝓpłam. a qͦ datꝰ sit
filiꝰ. ostendit᷑ datus. gr̃a tͥnitatis. ut
⁊̃ ipse filiꝰ dedit. Eece hic dic̃. ꝙ filtus
se dedit: qi tͥnitas eum dedit. Si autẽ
filius a se datꝰ est: a se gͥ missꝰ est: a se ꝓces¬
sit. ⁊ hoc utiq uerum est: ⁊ concedi opor¬
tet. cum eius missio. sit diuina oꝑatio.
Quod filius sit missus ase. QQuod aut̃

Expanded text:
 c. 2: Datus est a Patre, ut Isaias dicit c. 9: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis. Datus unxit me, evangelizare pauperibus misit me, praedicare captivis remissionem, etc. Quod cum de libro Isaiae legeret, ait in ret. Bene autem dixit, super me, quia quasi filius hominis et unctus est, et missus ad praedicandum. Nam secundum divinitatem nostendit Ambrosius Filium esse missum et datum nonon tantum a Patre, sed etiam a Spiritu sancto. 5. Quod Filius sit datus etiam a seipso. Deinde ostendit esse datum etiam a seipso, ita dicens in eodem lib., c. a quo datus est Filius, ostenditur datus gratia Trinitatis, ut etiam ipse Filius se dederit. Ecce hic dicit quod Filius se dedit, quia Trinitas eum dedit. Si autem Filius a se datus est, a se ergo missus est, et a se processit. Et hoc utique verum est, et concedi oportet, cum ejus missio sit divina operatio. 6. Quod Filius sit missus a se. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
eomnis qͥdiligit. ex deonatꝰ est. ⁊ cognouit
Qui non diligit. non cognouit deũ:
d dilectio ẽ. Ista contertio satis aꝑte
qrlatat. eandem ipsam frat̾nam dilectio¬
num N am fraterna dilectio est. qͣ diligi¬
Nus inuicem. non solum ex deo. s ⁊̃ dm̃¬
Ailectione diligimus fratrem: de deo di¬
ligimus frẽm: ñ fieri pͣut eandem dilec¬
donem ñ p̃cipue diligamus. qͣ frẽm di¬
ligimus qm̃ ds dilectio est. Item. Qui ñ
biliqt. frẽm: ñ ẽ in dilectione. Et qui ñ ẽ
in dilectione. ñ ẽ in deo: qr ds dilectio

Expanded text:
omnis, qui diligit ex Deo natus est, et cognovit Deum; qui non diligit, non cognovit Deum, quia Deus dilectio est . Ista contexio satis aperte declarat, eamdem ipsam fraternam dilectionem nam fraterna dilectio est qua diligimus invicem non solum ex Deo, seddilectione diligimus fratrem, de Deo diligimus fratrem, nec fieri potest ut eamdem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus, quoniam Deus dilectio est. Item: Qui non diligit fratrem, non est in dilectione; et qui non est in dilectione, non est in Deo, quia Deus dilect
Abbreviated transcription (Latin):
nientis: ad occultam et̾nitatem sempx
p̃sentis conuterent᷑. Ecce his u̾b aꝑtt as
illum modum missionis. qͥuisibilt̃ e¬
hibetur: cum tam̃ ipse sp̃s. in suinatur
ñ uideat᷑: qͥnͨ in illis creat᷑is. magiset
qͣm in aliisis ad aliud. In illis emine
ut ꝑ eas ad homines uenientes. ostendt
ẽẽ in illis: ad qͦs ille creat᷑e uenieban

Expanded text:
m aeternitatem semper praesentis converteretur. Ecce his verbis aperit Aug. illum modum missionis, qui visibiliter exhibetur, cum tamen ipse Spiritus in sui natura non videatur: qui nec in illis creaturis magis erat quam in aliis, sed ad aliud. In illis enim erat, ut per eas ad homines veniens, ostenderetur esse in illis ad quos illae creaturae venieban
Abbreviated transcription (Latin):
eo scił ꝙ caritas sit er deo. ⁊ non sit ipse ds̃.
sit ista. ẜ qr ista er eoft̃: occurrit aus̾. ostñ¬
ulla suba. q̃ di dignasit nomine: s qͦd
donum di sit: sic̃ dictum est deo: tu es
patientia mea. t utiq ideo dictum est.
est patientia mea.hunc enim sensum:
Tale est enim.tu es patientia mea: qͣle

Expanded text:
et quod charitas sit ex Deo, et non sit ipse Deus;sit ista, sed quia ista ex eo sunt, occurrit Augustinus ostenilla substantia quae Dei digna sit nomine, sed quod donum sit Dei, sicut dictum est de eo: Tu es patientia mea . Non utique dictum est, est patientia mea . Hunc enim sensum f Tale est enim: Tu es patientia mea, quale
Abbreviated transcription (Latin):
Apls dic̃: misit ds faium suum. fẽm ex
muliere. Ubi satis ostendit: eo ipso missum
filium. qͦ factum ex muliere. ꝓm̃ mitti a
patre sine sp̃u scõ ñ potuit: qr pat̾ intelli¬
git᷑ misisse eum. cum fecit ex femina. qͦd
utiq ñfecit. sine sp̃u suo. Ecce hie dicit:
filium missum a patre ⁊ sp̃u sancto. Ꝙr¬

Expanded text:
at. 4: Misit Deus Filium suum, factum ex muliere; ubi satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factum ex muliere. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, quia Pater intelligitur misisse eum cum fecit ex femina; quod utique non fecit sine Spiritu sancto. Ecce hic dicit Filium missum a Patre et Spiritu sancto.