comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ꝑeffectum qi liquefacit: sicut igni¬
tum eloquium dr̃ qi ignit. et molliti ser¬
mones suꝑ oleum. qr cor emolliunt. Uel
manna liquefieri dicitur. qr xp̃c eum in
corde suscipitur quodaminodo ꝑcõpas¬
sionem resolutionem patitur. Quomͦ
enim cor pecẽoris asua duritia resol¬
uitur si non xp̃c a duricia iudicis relax¬
aturꝰ Qui cum peccata soluit sicut gla¬
cies insereno soluitur: ipse tunc a seu̾itate
iudicis resoluitur. ut in u̾bo eius mensat¬
tacta in spe uenie et amoris desid̾io mol¬
lius resoluatur. In calescit sol iste quandoq
suꝑ iustos quasi ꝑiram et manna liquefa¬
cit. et quasi ut deficiat efficit dum dulce¬
dinem corꝑal̃ aut sp̃ualis consolationis
ad tp̃s subtrahit. Hinc et ionas subtrac¬
ta sibi consolatione umbraculi in arefac¬
tione hedere grauiter ꝑdoluit. quando
ꝑcussit suꝑ capud eius et estuabat. et
petiuit anime sue ut moreretur. Incale¬

Expanded text:
efieri per effectum, quia liquefacit, sicut gniefieri per effectum, quia liquefacit, sicut gnitum eloquium dicitur, quia igniti et molliti sermones super oleum, quia cor emolliunt. Vel manna liquefieri dicitur, quia Christus cum in corde suscipitur, quodammodo per compassionem resolutionem patitur. Quomodo enim cor peccatoris a sua duritia resolvitur, si non Christus a duritia judicis relaxatur? Qui cum peccata solvit, sicut glacies in sereno solvitur, ipse tunc a securitate judicis resolvitur, ut in verbo ejus mens attacta, in spe veniae et amoris desiderio mollius resolvatur. Incalescit sol iste, quandoque super justos, quasi per iram, et manna liquefacit; et quasi ut deficiat efficit, dum dulcedinem corporalis aut spiritualis consolationis ad tempus subtrahit. Hinc et Jonas subtracta sibi consolatione umbraculi in arefectione hederae graviter perdoluit, quando percussit super caput ejus, et aestuabat, et petivit animae suae ut moreretur . Incale
Abbreviated transcription (Latin):
cibum qui non ꝑit. incipientes mane.
hoc ẽ in micio fidei uel conu̾sionis sue.
De qualib dicitur inps̃o. Ortus ẽ sol.
oc multis modis potest intelligi.
Xp̃c sol iusticie tunc incaluit. qñ
ferũorem sue caritatis ꝓ nob̃ hora sexta
crucem ascendens effudit. Qui autem sol
ẽ scdm qd̾ lucet: ipse ⁊ manna ẽ scđm
qd̾ se nob̃ fruendum ⁊ participandũ
indulget. Qui cum desid̾io amoris et
affectionib compassionis inmortem
resolutus ẽ: tunc uere manna lique¬
factum ẽ. Tunc n apparere cessauit:
qͣn ad tp̃s humanis obtutib se subrͣ¬
strum desid̾io diuim amoris fer¬
uescit. tunc et manna liquefit
qñ u̾bum dei ꝑ amorem xp̃i cor no¬
strum liq̃fieri facit. Unde et sponsa
dicit. Anma mea liq̃facta ẽ ut di¬
lectꝰ locutꝰ ẽ. Et in ps̃o. Emittet uer¬
bum suum et liq̃faciet ea. Sic autẽ
dicitur manna hoc ẽ u̾bum dei liq̃¬

Expanded text:
cibum, qui non perit, incipientes mane, cibum, qui non perit, incipientes mane, hoc est in initio fidei vel conversionis suae: de qualibus dicitur in psalmo: « Ortus est sol . Hoc multis modis potest intelligi. Christus sol justitiae tunc incaluit, quando fervorem suae charitatis, pro nobis hora sexta crucem ascendens, effudit. Qui autem sol est, secundum quod lucet; ipsemet manna est, secundum quod se nobis fruendum et participandum indulget. Qui cum desiderio amoris, et affectionibus compassionis in mortem resolutus est, tunc vere manna liquefactum est. Tunc enim apparere cessavit, quando ad tempus humanis obtutibus se subtrastrum desiderio divini amoris fervescit; tunc et manna liquescit, quando verbum Dei per amorem Christi cor nostrum liquefieri facit. Unde et sponsa dicit: « Anima mea liquefacta est, ut dilectus locutus est . » Et in psalmo: « Emittet verbum suum, et liquefaciet ea . » Sic autem dicitur manna, hoc est verbum Die liqu
Abbreviated transcription (Latin):
cum steriliter habetur et in bonũ usum
non assumitur: sicut manna in u̾mẽ
uertitur. qͥa bonum dei donum ei in ma¬
lum cedit a quo male habetur. Quib¬
dam autem placet quod xp̃c ex maria.
uͥmis sit ex manna. Quod mirum uidet᷑
cum ꝑu̾mem ex manna demonstrata
sit quoꝵdam diffidentia et in obedien¬
cia. Uerumptũ non impie dici pͭ quod
maria manna ẽ. absconditum infigu¬
ris et testimoniis legis ad ipsam perti¬
nentib. S qm̃ quod de ea scͥptum est
in libris suis udei seruant s non intel¬
ligunt nec pie credunt: ideo xp̃c qui ex
uirgine natus ẽ: illis u̾mis efficitur.
Sequitur. Et iratus est contra eos moy¬
ses. In quo ostenditur qi uel lex uł legiᷤ¬
lator rep̾hendit et penam cõminando
p̾dicit his qui manna usq mane di¬
mittunt: aliquo modoꝵ qui p̾dicti st̃.
Illi uͦ qui colligebant mane qͣntum suf¬
fic̾e aduescendum pot̾at strenuos oꝑa¬
rios significant. qui studiosi sunt oꝑari

Expanded text:
cum steriliter habetur, et in bonum usum cum steriliter habetur, et in bonum usum non assumitur, sicut manna in vermem vertitur; quia bonum Dei donum ei in malum cedit, a quo male habetur. Quibusdam autem placet quod Christus ex Maria vermis sit ex manna. Quod mirum videtur, cum per vermem ex manna demonstrata sit quorumdam dissidentia et inobedientia. Verumtamen non impie dici potest, quod Maria manna est absconditum in figuris et testimoniis legis ad ipsam pertinentibus. Sed, quoniam quod de ea scriptum est, in libris suis Judaei servant, sed non intelligunt, nec pie credunt: ideo Christus, qui ex Virgine natus est, illis vermis efficitur. Sequitur: Et iratus est contra eos Moyses. In quo ostenditur, quod lex vel legislator reprehendit, et poenam comminando praedicit his, qui manna usque mane dimittunt, aliquo modorum, qui praedicti sunt. Illi vero qui colligebant mane, quantum sufficere ad vescendum poterat, strenuos operarios significant, qui studiosi sunt operari
Abbreviated transcription (Latin):
computruit: iudeos huius tꝑis signi¬
ficant. qui u̾bum dei ꝑ moysen sibi mi¬
nistratum in lege male seruant. quod
u̾mes pecẽoꝵ eis gen̾at. ⁊ eis computres¬
cit. et incorruptionem u̾titur. xp̃c aũ¬
humilitatis xp̃i: potest intelligi quod
ysaias dicit. Noli tim̾e u̾mis iacob. Item
ꝓuili abiectione sicut in ps̃o. Ego sum
uermis et non homo. ob. ho. ⁊ ab. plebis.¬
Quod ⁊̃ de humilitate potest intelligi
Item ꝓ mordati seu̾itate sicut dicitur
tinea. Hinc apud osee dicit. Ego quasi
tinea effraim. et qͣiͣ putredo domui iu¬
da. Quod autem dr̃ qr manna cepit sca¬
tere u̾mib qͣi plurib: ad hoc ꝑtinere
potest qd̾ xp̃c multis modis gͣuis ẽ. inse
non credentib. Hoc autem exemplo de
manna dampnat᷑ malum auaricie qͣ
pecuma male seruata possessori suo in
u̾mem u̾titur qui non moritur. S et
gr̃ã fideiineo qui non oꝑatur. gr̃a quoq
sapientie uel scientie. siue gr̃a sermonis

Expanded text:
computruit, Judaeos hujus temporis signicomputruit, Judaeos hujus temporis significant: qui verbum Dei per Moysen sibi ministratum in lege male servant, quod vermes peccatorum eis generat, et eis computrescit, et in corruptionem vertitur. Christuhumilitatis Christi potest intelligi, quod Isaias dicit: « Noli timere, vermis Jacob . » Item pro vili abjectione, sicut in psalmo: « Ego sum vermis, et non homo, opprobquod etiam de humilitate potest intelligi. Item pro mordaci severitate, sicut dicitur tinea. Hinc apud Osee dicit: « Ego quasi tinea Ephraim, et quasi putredo domui Juda . » Quod autem dicitur, quod manna coepit scatere vermibus, quasi pluribus, ad hoc pertinere potest, quod Christus multis modis gravis est in se non credentibus. Hoc autem exemplo de manna damnatur malum avaritiae, qua pecunia male servata possessori suo in vermem vertitur, qui non moritur. Sed et gratia fidei in eo non operatur; gratia quoque sapientiae vel scientiae, sive gratia sermonis,
Abbreviated transcription (Latin):
Primogenitus meus isrł. filiꝰ dei yma¬
go dei dicitur. deo ꝑ omnia simili. ⁊ nos
in qͣntum conformes sumus ymagini
filii dĩ ꝓ modulo nr̃o similes eisumꝰ.
et magis erimꝰ cum uidebimꝰ eum sicu¬
ti ẽ. Hec autẽ dicimꝰ ut una mensura
gomor in omnib possit intelligi scd̃m
aliquod genus equalitatis. Dix̃q mo¬
yses. ad eos. Nullus relinqͣt ex eo in
mane. Qui ñ audierunt eũ. s dimise¬
runt qͥdam ex eis usq mane. et sc̃a¬
tere cepit uer. atq ꝯputruit. Et ir̃.¬
imile ẽ hoc illi qd̾ supra de agno
Odixerat. Non remanebit ex eo qͥe¬
qͣm usq mane. qi inp̾senti uita quisq de¬
bet credere quod p̾dicatur. et oꝑari quod
iubetur. et non usq mane differre. id:
ad tempꝰ quo p̾ocupentur morte uł iudi¬
cio. qñ erit mane hoc ẽ clara et manifes¬
ta cognitio m̾itoꝵ. Illi uͦ qui non audi¬
erunt moysen s dimiserunt manna
usq mane qd scatere cepit u̾mib atq

Expanded text:
Primogenitus meus Israel . » Filius Dei imaPrimogenitus meus Israel . » Filius Dei imago Dei dicitur, Deo per omnia similis; et nos in quantum conformes sumus imagini Filii Dei pro modulo nostro, similes ei sumus; et magis erimus, cum videbimus eum sicuti est . Haec autem dicimus, ut una mensura gomor in omnibus possit intelligi, secundum aliquod genus aequalitatis. Dixitque Moses ad eos nullus relinquat ex eo in mane qui non audierunt eum sed dimiserunt quidam ex eis usque mane et scatere coepit vermibus atque conputruit et iratSimile est hoc illi, quod supra de agno dixerat: « Non remanebit ex eo quidquam usque mane; » quia in praesenti vita quisque debet credere, quod praedicatur, et operari quod jubetur; et non usque mane differre, id est ad tempus, quo praeoccupetur morte vel judicio; quando erit mane, hoc est, clara et manifesta cognitio meritorum. Illi vero qui non audierunt Moysen, sed dimiserunt manna usque mane, quod scatere coepit vermibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
bonum redditur ꝓ bono sicut in ratio¬
ne dati ⁊ accepti. De qua apłs ad philpp̃.
scribens dicit. Nulla mͥ eccłia cõmu¬
nicauit in ratione dati ⁊ accepti nisi
uos soli. De hac equalitate dic̃ apłs:
ut fiat equalitas. que qͥdem eqͣlitas.
equitatis potest ẽẽ sine eqͣlitate pa¬
seminauimꝰ. magnum ẽ si carnalia
num carnalia met̾e̾.⁊ si magnũ sit sp̃ua¬
lia seminare. De equalitate paritatis
scͥptum ẽ. Equales enim angelis sunt: ⁊
filii sunt dĩ. cum sint filii resurrectioĩs.
De equalitate scđm similitudinẽ potest
intelligi qd̃ scͥptum ẽ. Miserere dñe ple¬
bi tue suꝑ qͣm inuocatum ẽ nom̃ tuũ.
et isrł qͣm coequasti pͥmogenito tuo. Hec
quidem coequatio ñ scdm equalitatem
omnimode paritatis ẽ. s ꝓ ratione qͣnͣ¬
tulec̃q similitudinis scdm nom̃ hono¬
ris ⁊ scđm honorẽ nominis. Nam filiꝰ
dei pͥmogenitꝰ dicitur. ⁊ de isrł dicitur.

Expanded text:
bonum redditur pro bono, sicut in ratiobonum redditur pro bono, sicut in ratione dati et accepti, de qua Apostolus ad Philippenses scribens, dicit: « Nulla mihi Ecclesia communicavit in ratione dati et accepti, nisi vos soli . » De hac aequalitate dicit Apostolus: « Ut fiat aequalitas: » quae quidem aequalitas aequitatis potest esse sive aequalitseminavimus: magnum est si carnalia num carnalia metere, etsi magnum sit spiritualia seminare. De aequalitate paritatis scriptum est: « Aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis . » De aequalitatd scriptum est: « Miserere, Domine, plebi tuae, super quam invocatum est nomen tuum: et Israel, quem coaequasti primogenito tuo . » Haec quidem coaequatio non secundum aequalitatem omnimodae paritatis est, sed pro ratione quantulaecunque similitudinis secundum nomen honoris, et secundum honorem nominis Nam Filius Dei primogenitus dicitur, et Deus Israel dicit: «
Abbreviated transcription (Latin):
apłs sum̃e quod ad corintħ scribit di¬
cens. Q multum ñ habundauit. et
qui modicũ non minorauit. Q diui¬
tes cohortans ad p̾standam consolati¬
onem indigentib de bonis suis: ita di¬
eit. In p̾senti tp̃r ur̃a habundantia il¬
loꝵ inopiam suppleat. ut illoꝵ habũ¬
dantia ur̃e inopie sit supplementum.
ut fiat equalitas. Equalitatẽ autem
dicens uidetur allud̃e mensure gomor.
S mirum uideri potest qd̾ apłs dicit
equalitatẽ fieri. cum plus acciprant
diuites inparticipatione sp̃ualium.
et minus pauꝑes inꝑceptione temꝑ¬
alium. S equalitas quantũ nunc oc¬
currit triplicit̾ accipitur. aut scđm
equitatem. aut scđ̾m paritatem. aut
scałm qualitatẽ. siue qualẽcumq si¬
militudinem. Equalitas eqͥtatis ẽ
ut cum ꝓmalo reoditur malum sic̃¬
uetus testm̃ p̾scribit. ocłm scilicet ꝓ ocło.
dentem ꝓdente. liuorem ꝓ liuore. ⁊ cum

Expanded text:
Apostolus sumere, quod ad Corinthios scribit, diApostolus sumere, quod ad Corinthios scribit, dicens: « Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non minoravit . » Qui divites cohortans ad praestandam consolationem indigentibus de bonis suis, ita dicit: « In praesenti tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum, ut fiat aequalitas . » Aequalitatem autem dicens, videtur alludere mensurae gomor. Sed mirum videri potest quod Apostolus dicit aequalitatem fieri, cum plus accipiant divites in participatione spiritualium, et minus pauperes in participatione temporalium. Sed aequalitas, quantum nunc occurrit tripliciter accipitur, aut secundum aequitatem, aut secundum paritatem, aut secundum qualitatem, sive qualemcunque similitudinem. Aequalitas aequitatis est, ut cum pro malo redditur malum, sicVetus Testamentum prescribit, oculum scilicet pro oculo, dentem pro dente, livorem pro livore; et cum
Abbreviated transcription (Latin):
en gomor significari potest
mensura donationis xp̃i. uel
mensura gr̃e que nob̾ datur scđm m̃¬
suram donationis xp̃i. Mensura aũ
donationis xp̃i potest intelligi aut
scłm gr̃am donatricem: aud scałm
grãm donatam. Nam apud dm̃ in p̾destina¬
tione ẽ qͣntum cuiq dare uelit. alii plus
alii minus. et ideo alius plus colligit: aliꝰ
minus. omnib tñ iustis datur gomor
qr una norma credendi ⁊ recte uiuendi
de lege dei omnibs ꝓponitur. aut de occł¬
ta inspiratione sugg̾itur. Et qͣmuis alt̾ꝰ
fides cognitione uel deuotione maior
sit. alt̾ius minor. et alius alio iustior:
una tñ ẽ fides et una lex iusticie que
ẽ caritas. et una forma credendi et di¬
ligendi que omnib iustis et solis com¬
munis ẽ. et ꝓ iusticia fidei una spes uite
et̾ne omnib nicħominꝰ communis ẽ.
Sic unus denariꝰ omnib ꝓmittitur.
cum tñ ꝓ diu̾sitate m̾itoꝵ sit diu̾sitaᷤᷤ
p̃mioꝵ. De hoc scͥpture loco uidetur

Expanded text:
er gomor significari potest mensura donationis Christi, vel mensura gratiae, quae nobis datur secundum mensuram donationis Christi. Mensura autem donationis Christi potest intelligi, aut secundum gratiam donatricem aut secundum gratiam donatam. Nam apud Deum in praedestinatione est, quantum cuique dare velit, alii plus, alii minus; et ideo alius plus colligit, alius minus. Omnibus tamen justis datur gomor; quia una norma credendi et recte vivendi de lege Dei omnibus proponitur, aut de occulta inspiratione suggeritur. Et quamvis alterius fides cognitione vel devotione major sit, alterius minor, et alius alio justior, una tamen est fides, et una lex justitiae, quae est charitas, et una forma credendi et diligendi, quae omnibus justis et solis communis est; et pro justitia fidei una spes vitae aeternae omnibus nihilominus communis est. Sic unus denarius omnibus promittitur , cum tamen pro diversitate meritorum sit diversitas praemiorum. De hoc Scripturae loco videtur
Abbreviated transcription (Latin):
um nr̃orum que igne penitentie coq̃n¬
da sunt. Uel alt̾um ad minora oꝑa bona
que facilius possunt fieri: alt̾um ad ꝑ¬
fectiora studia uirtutum que igne fer¬
uentioris deuotionis debent excoqui.
Quod autem dicit eras: sic accipiend̾ ÷
ac si dr̃etur. Amodo in posterum hoc ꝓ
lege seruetur: ut fiant que dicta sunt.
Quicqͥd autem residuum fu̾it reponite
usq mane. hoc intelligendum ẽ de manna
in sabb̃m seruando. feceruntq ita. ⁊c̃. Qd̃
reposita ꝓ sabb̾o non corrumpuntur: sig
ra integra manent. Que autem ꝓpter pre¬
sentem uitam et amorem scłi fiunt: cor¬
rumpuntur. et ex his u̾mes ebulliunt.
Dixitq moyses. Commedite ⁊ c̾. Recte dr̃¬

Expanded text:
erum nostrorum, quae igne poenitentiae coquenerum nostrorum, quae igne poenitentiae coquenda sunt. Vel alterum ad minora opera bona, quae facilius possunt fieri; alterum ad perfectiora studia virtutum, quae igne ferventioris devotionis debeant excoqui. Quod autem dicit, « Cras, » sic accipiendum est, ac si diceretur: Amodo in posterum hoc pro lege servetur, ut fiant, quae dicta sunt: « Quidquid autem residuum fuerit, reponetis usque mane. » Hoc intelligendum est de manna in Sabbatum servando. « Feceruntque ita, » etc. Quod reposita pro Sabbato non corrumpuntur, signrum integra manent. Quae autem propter praesentem vitam et amorem saeculi fiunt, corrumpuntur; ex his vermes ebulliunt: « Dixitque Moyses: Comedite, » etc. Recte d
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs requiem amat ut requieseat in nob̃.
ac ꝑ hoc nos millo. Est audem quedam
requies futuri temꝑis: de qua dicitur.
Amodo iam dicit sp̃c: ut requiescant
a laborib suis. Est autem quedam reqͥ¬
es p̾sentis temꝑis de qua dicit ꝓpheta.
Quiescite ag̾e ꝑuerse. Ad requiem futu
Esuriui et dedistis michi manducare.
⁊ c̃. aut ꝑsenarium ꝑfectionis scđm
mensuram iusticie cuiusq maioris
uel minoris. Sex enim dies sunt in qͥb
oportet oꝑari. deinde nox. id ÷ mors. in
qua nemo potest oꝑari. Post sex dies
sabbatum. quia post consummationẽ
bonoꝵ oꝑum requies animarum. Et
qm̃ omni tp̃r uite p̾sentis bonis oꝑib
ĩsistendum ÷ sicut scͥptum ẽ. Quodcũꝙ
manus tua potest facere instanter oꝑa¬
re. adiungitur. Cras quodcumq oꝑand̃
est facite.⁊ c̃. Duo monet. quod oꝑand̾ :
facere. et coquenda coquere. alterum
da sunt. alt̾um ad infirma moꝵ et oꝑ¬

Expanded text:
» Dominus requiem amat, ut requiescat in nobis, » Dominus requiem amat, ut requiescat in nobis, ac per hoc nos in illo. Est autem quaedam requies futuri temporis, de qua dicitur: « Amodo jam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis . » Est et quaedam requies praesentis temporis, de qua dicit propheta: « Quiescite agere perverse » Ad requiem futurEsurivi, et dedistis mihi manducare, » etc. . Aut per senarium perfectionis secundum mensuram justitiae cujusque majoris vel minoris. Sex enim dies sunt, in quibus oportet operari; deinde nox, id est mors, in qua nemo potest operari. Post sex dies Sabbatum; quia post consummationem bonorum operum requies animarum. Et quoniam omni tempore vitae praesentis bonis operibus insistendum est, sicut scriptum est: « Quodcunque manus tua potest facere, instanter operare, » adjungitur: « Cras quodcunque operandum est, facite, » etc. Quo monet quod operandum est facere, et coquenda coquere. Alterum da sunt; alterum ad infirma morum et op
Abbreviated transcription (Latin):
neq uermis inuentus ẽ in eo. Dixitq
moẏses. Comedite illud hodie qr sabb̃m¬
: dñi. iecirco non inuenietur hodie in
agro. Sex diebꝰ colligite. In die aũ septimo
sabb̃m : dñi: iccireo ñ inuenietur. Uenit
autem .uii. dies. et egressi de populo
ut colligerent: non inuenerunt.
ad moysen et narrau̾unt de col
lectione et liquefactione et duplici
cossectione: hii sunt eccłastici docto¬
res. qui lectionem noui testamenti
conferunt lectioni moysi. Lex quippe
et eungelium quasi collocuntur inter
se. qr mutuo sese exponunt et aꝑiunt.
et mutuo sua testimonia approbant
et confirmant. Cum gͦ eccłiastici docto¬
res ꝑ uerba euͣngłii de xp̃o legem aꝑi¬
unt: tunc pͥncipes multitudinis de
manna annuntiant moysi. Quando
uͦ sex uerba euͣngelii aꝑit: tunc loqͥt᷑
moyses et dicit. hoc ẽ quod locutus:
dominus. Quasi diceret. Bene respondet.
euentus rei uerbis dei. Et addit moyses.
Requies sabbati sanctificatil erit dño.

Expanded text:
inventus est in eo dixitque Moses comedite illud hodie quia sabbatum est Domino non invenietur hodie in agro sex diebus colligite in die autem septimo sabbatum est Domino idcirco non invenietur venit septima dies et egressi de populo ut colligerent non invenerunt alectione, et liquefactione, et duplici collectione, hi sunt Ecclesiae doctores, qui lectionem Novi Testamenti conferunt lectioni Moysi. Lex quippe et Evangelium quasi colloquuntur inter se, quia mutuo sese exponunt et aperiunt, et mutuo sua testimonia approbant et confirmant. Cum ergo ecclesiastici doctores per verba Evangelii de Christo legem aperiunt, tunc principes multitudinis de manna annuntiant Moysi. Quando vero lex verba Evangelii aperit, tunc loquitur Moyses, et dicit: « Hoc est, quod locutus est Dominus. » Quasi diceret: Bene respondet eventus rei verbis Dei. Et addit Moyses: « Requies Sabbati sanctificata erit Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
nans placatus uel iratus. Hinc scrip¬
tum ẽ. Quadraginta annis ꝓximus fui
generationi huic. uel scđ̾m aliam lit̾¬
inobedientia punitur uel corrigitur.
hoc num̾o obedientia exercetur. hic
ergo num̾us ꝑsignificationẽ iram
cet et quaternario. Denarius autem
ꝓpter decalogum significat obedienti¬
am legis. quaternarius obedientiam
eũngelii. Prima ẽ insimplicitate
innocentie. scd̃a in consummatione
isticie. Ad pͥmam ꝑtinet non occi-¬
dere. aliena non raꝑe. ad scam non
irasci. ꝓpria distribuere. Quat̾nariꝰ
autem in quatuor euͣngeliis accipi¬
endus ẽ. uel in quatuor uirtutibus
principalib quar̃ ꝑfectio in euͣngłio
prescribitur. uel in .iiͦiͦi. sacramentis
natiuitatis scilicet. passionis. resur¬
rectionis. et ascensionis xp̃i. quoꝵ
uirtute xp̃o conformamur. renascẽ¬
do. compaciendo. conresurgendo. de uir¬
tute inuirtutem ascendendo. Quatuor
autem uirtutes obtinentur institu¬

Expanded text:
nans, placatus vel iratus. Hinc scripnans, placatus vel iratus. Hinc scriptum est: « Quadraginta annis proximus fui generationi huic ; » vel secundum aliam litinobedientia punitur vel corrigitur; hoc numero obedientia exercetur. Hic ergo numerus per significationem iram cet et quaternario. Denarius autem propter Decalogum, significat obedientiam legis; quaternarius obedientiam Evangelii. Prima est in simplicitate innocentiae, secunda in consummatione justitiae. Ad primam pertinet non occidere, aliena non rapere; ad secundam, non irasci, propria distribuere. Quaternarius autem in quatuor Evangeliis accipiendus est, vel in quatuor virtutibus principalibus, quarum perfectio in Evangelio praescribitur, vel in quatuor sacramentis, nativitatis scilicet, passionis, resurrectionis et ascensionis Christi; quorum virtute Christo conformamur renascendo, compatiendo, conresurgendo, de virtute in virtutem ascendendo. Quatuor autem virtutes obtinentur institu
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum enim dei abscondendum est in
sinu dilectionis. in sinu memorie. ne per
negligentiam uel ꝑ obliuionem elaba-¬
tur. abscondend̃ ẽ. et a laude hominum
et ab indignis auditorib. s ꝓpter gra¬
tiam uel timorem hõim cum res exe¬
gerit abscondendum non est. filii autẽ
isrł cõmederunt man qͣdraginta annis
donec uenirent in t̾ram habitabilem.
Perbum dei siue corpus xp̃i sedm
hunc utendi modum quo int̾im
participamur: cib nr̃ ẽ. donec exeuntes
de hoc deserto ueniamus ad t̾ram habita¬
bilem. ad t̾ram scilicet uiuentium. Qua¬
dragenarius num̾us diu̾sis seruit mis¬
teriis. hoc u num̾o dierum effudit deus
indignationem suam suꝑ omnem car¬
nem ut ꝑiret aquis diluui exceptis pau¬
cis in archa seruatis et salutis. Hoc nu¬
mero exemplo moysi et helie et ipsius xͥ
dieata ẽ abstinentia ꝑ qͣm placari potest
ira et indignatio dei. hoc num̾o annoꝵ
instituit ds popłm suum in heremo.
uices tp̃m beneficiis et flagellis alter¬

Expanded text:
Verbum enim Dei abscondendum est in sinu dilectionis, in sinu memoriae, ne per negligentiam vel per oblivionem elabatur; abscondendum est et a laude hominum, et ab indignis auditoribus. At propter gratiam vel timorem hominum, cum res exegerit, abscondendum non est. Filii autem Israel comederunt man quadraginta annis, donec venirent in terram habitabilem . Verbum Dei, sive corpus Christi, secundum hunc utendi modum, quo interim participamus, cibus noster est, donec exeuntes de hoc deserto, veniamus ad terram habitabilem, ad terram scilicet viventium. Quadragenarius numerus diversis servit mysteriis. Hoc enim numero dierum effudit Deus indignationem suam super omnem carnem, ut periret aquis diluvii, exceptis paucis in arca servatis et salvatis. Hoc numero, exemplo Moysi et Eliae, et ipsius Christi, dicata est abstinentia, per quam placari potest ira et indignatio Dei. Hoc numero annorum instituit Deus populum suum in eremo, vices temporum beneficiis et flagellis alter
Abbreviated transcription (Latin):
libere fieri. et quod consuetudines que
sius temporibus contra libertatem ec¬
clesie fuerant introducte: reuoca¬
buntur in irritum. et quod possessio¬
nes cantuariensis ecclesie que post
egressum sc̃e recordationis archiep̃i¬
thome fuerant ei ablate: restituerẽ¬
tur in integrum. Et quod clericis et
laicis utriusq sexus qui ꝓ archiep̃o
thoma de regno exierant: cum pace
regis sibere redire licebit et bona sua
recipere. Et hoc totum ꝓmittere et fa¬
cere ex parte domini p̾ape. regi ĩiunc.¬
tum est: in remissionem omnium
peceatorum suoꝵ. Rex filius regis
idem quod pater suus iurauerat et
ꝓmiserat iurauit et promisit. Cano

Expanded text:
libere fieri, et quod consuetudines quae libere fieri, et quod consuetudines quae suis temporibus contra libertatem Ecclesiae fuerant introductae revocabuntur in irritum, et quod possessiones Cantuariensis Ecclesiae quae post egressum sanctae recordationis archiepiscopi fuerant ei ablatae restituerentur in integrum. Et quod clericis et laicis utriusque sexus, qui pro archiepiscopo Thoma de regno exierant, cum pace regis libere redire licebit et bona sua recipere, et hoc totum promittere et facere ex parte domini papae regi injunctum est in remissionem omnium peccatorum suorum. Rex filius regis idem quod pater suus juraverat et promiserat, juravit et promisit.
Abbreviated transcription (Latin):
ostquamrex angloꝵ
appulsus est innormanniam
statim cum festinatione accessit ad
dominum albertum: et theodinũ
cardinales et apłice sedis legatos. ad
partes illas a domino papa transmis.¬
sos.post longos tandem et immensos
tractatus primo habitos apud sa¬
uiniacum. post: apud abrincas in pre¬
sentia legatorum iurauit dominus
rex mortem gloriosissimi martyris.
thome. nec uoluntate sua. nec consci¬
entia perpetratam fuisse. nec suo ar¬
tificio ꝑquisitam. S qm̃ malefactores
ex uerbis que iracundie calore suc.¬
census. minus caute ꝓtulerat occa¬
sionem sumpserant uirum sc̃m̃ int̾¬
ficiendi: cum omni humilitate peci¬
it absolutionem ab eis. peciit et im¬
petrauit. In facie igitur ecclesie sollem¬
niter absolutus: iuxta uoluntatem
ti festo pentecostes usq in annum tan¬
tam pecuniam daret: unde ad arbi¬
trium fratrum templi: ducenti mi¬
lites ad defensionem t̾re: ierosolimita¬
ne ꝑ annum ꝓcurarentur. Promi¬
sit etiam quod licebit appellationes

Expanded text:
ostquam rex Anglorum appulit in Normanniam, statim cum festinatione accessit ad dominum Albertum et Theodwinum cardinales, et apostolicae sedis legatos ad partes illas a domino papa transmissos. Post longos tamen et immensos tractatus primo habitos apud Saviniacum, apud Abrincas in praesentia legatorum juravit dominus rex mortem gloriosissimi martyris Thomae nec voluntate sua nec conscientia perpetratam fuisse, nec suo artificio perquisitam. Sed quam malefactores ex verbis quae iracundiae calore succensus minus caute protulerat, occasionem sumpserant virum sanctum interficiendi, cum omni humilitate absolutionem ab iis petiit et impetravit. In facie igitur Ecclesiae solemniter absolutus, juxta voluntatem ti festo Pentecostes usque in annum tantam pecuniam daret, unde ad arbitrium fratrum templi ducenti milites ad defensionem terrae Hierosolymitanae per annum perquirerentur. Promisit etiam quod licebit appellationes
Abbreviated transcription (Latin):
erit in fine mundi. Ut autem ħ¬
meliꝰ pateant: sciendũ est quod
creationis et opus recreationis.
Opus creationis fuit in principio.
dentis creauit. Opus recreat̃õnis fit
cotidie. s maxime d̾s illud exercebit
in die iudicii qñ omĩa innouabũ¬
tur. Tempori utͥusq oꝑis nr̃m pas¬

Expanded text:
n fine mundi. Quod ut pateat sciendum est duo creationis et opus recreationis. Opus creationis fuit in principio, entur, creavit. Opus vero recreationis fit quotidie; sed Deus illud maxime exercebit in die judicii, quando omnia innovabuntur. Tempori utriusque operis nostrum Pas
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut siqͥs ħmͦ ñ coĩcat: coĩtet illo.
In pͥmitiua enim eccłia p̾ceptum
erat ꝑ singłos dies corpus dm̃ sum̃e.
postea uͦ crescente numero fideliũ:
ꝑ singulas dies dñicas. Unde adhuc
in grecia sub anath̾ate ponit᷑: qui ꝑ

Expanded text:
tem illo. In primitiva enim Ecclesia praeceptum erat ut singulis diebus corpus Domini sumeretur: postea vero crescente numero fidelium, ut singulis diebus Dominicis. Unde etiam nunc in Graecia sub anathemate ponitur qui a
Abbreviated transcription (Latin):
es dñe. Sic enim fit rome. Nec his die¬
b flectenda sunc genua nec curuã¬
da. s recte orandumẽ. qr ut dicit
ambrosius in fine luce mulieres
uenerunt ad monumentum. nec
flexerunt genua s recte inspexer̃t.
fuit ut pͥus alła cantaretur neu¬
ma. et dicebatur neuma cartus
qui sequebatur alła. Postea uͦ qui¬
dam ppͥ instituit loco neumatis

Expanded text:
es, Domine. Sic enim fit Romae. Nec his diebus flectenda sunt genua, sed recte orandum est, quia, ut inquit Ambrosius sub finem Lucae, mulieres venerunt ad monumentum, nec flexerunt genua, sed recte inspexerunt fuit ut post Alleluia cantaretur neuma. Nominabatur autem neuma cantus, qui sequebatur Alleluia. Postea vero quidam Papa instituit loco neumae dici
Abbreviated transcription (Latin):
uibitur sanguis xͥ. fide enim ue¬
neramur remedium salutis nr̃e
⁊ in carne ⁊ in sanguiue xp̃i nͦ
diuiduntur in fide q̃ ñ sepant᷑
in uirrute. H est fides q̃ uistificat

Expanded text:
bibitur sanguis Christi. Fide enim veneramur remedium salutis nostrae, et in carne et in sanguine Christi, nec dividuntur in fide, quae non separantur in virtute. Haec est fides, quae justificat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex eo qd̾ postea additur. qui m̃a.
passionis x iuuificatur ut iuste
cat ⁊ sanguinẽ xͥ bibit. Nec mã¬
ducatur caro in uirtute fidei uͥ
⁊ sangius bibatur. nec bibitur
sangius nisi caro manducetur
quia una est uirtus utriusq qͣ
utrumq participatur. ⁊ una ut¬
usq utilitas q̃ in utroq ꝑ fidẽ op¬
tirietur. Ctedenti erum uita et̃nia
bibenti datur sicut ip̃e it̾m dic̃.

Expanded text:
 ex eo quod postea additur: « Qui manpassionis Christi vivificatur, ut juste cat, et sanguinem Christi bibit. Nec manducatur caro in virtute fidei, nisi et sanguis bibatur; nec bibitur sanguis, nisi caro manducetur, quia una est virtus utriusque, qua utrumque participatur, et una utriusque utilitas, quae in utroque per fidem obtinetur. Credenti enim vita aeterna bibenti datur, sicut ipse iterum dicit: «
Abbreviated transcription (Latin):
iuodis bibitur. haustu .s. ip̃ius sau¬
giuius in sacram̃to. ac iurtute fidei
Quantũ ad sacraũitum ꝑtinet alia
est uisibił e spẽs q̃ carnem xͥ sig̃cat.¬
⁊ carñe ũ sine sanguine ꝯtiuet. alia
est iuisibilis sp̃es q̃ sanguiĩe sig̾cat.
⁊ sanguinẽ ñ siue carne contuiet.
Quantum ad rep̃sentatõem tei geste
caro xͥ sub spẽ panis oblata se ip̃ãm
rep̃sentat. aliomͦ in cruce oblatam.
⁊ sangius sub sp̃e uirii oblatus se
fusum. Hoc parit intelligendum
admonens qd̃ xp̃c qui sanguinẽ
suum pro nob̃ fud̃ auima suam
ꝓ nob̾ posuit. Nam sicut in leui¬
tico scriptum ẽ. anuna oĩs cãnis
in sanguiue ẽ. Cum itaq caro ⁊

Expanded text:
modis bibitur; haustu scilicet ipsius sanguinis in sacramento ac virtute fidei,Quantum ad sacramentum pertinet, alia est visibilis species, quae carnem Chri carnem non sine sanguine continet; alia est visibilis species, quae sanguinem significat, et sanguinem non sine carne continet. Quantum ad repraesentationem rei gestae, caro Christi sub specie panis oblata seipsam repraesentat alio modo in cruce oblatam; et sanguis sub specie vini oblatus seifusum: hoc pariter intelligendum admonens, quod Christus qui sanguinem suum pro nobis fudit, animam suam pro nobis posuit. Nam, sicut in Levitico scriptum est: « Anima omnis carnis in sanguine est . » Cum itaque caro et
Abbreviated transcription (Latin):
ocorum gͥ uenerabiliũ. alia st̃ or̃oni
dicata. alia humane necessitati sunt
deputata. Loca humane necc̃itati statu¬
ta: st̃ hec. xenodochium. nasochomiiũ.
patres & religiosi imꝑatores quedam in¬
nes emeriti. infirmi. infantes. imbe¬
domꝰ orationis. basilica. capella. S nota¬

Expanded text:
Locorum itaque venerabilium alia sunt orationi dicata, alia vero necessitati humanae deputata. Loca humanae necessitati deputata sunt haec: XePatres et religiosi imperatores quaedam innes, emeriti, infirmi, imbecalis, domus orationis, basilica, capella. S
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo mͦ intelligi. aliomͦ. unde
redinidãtia qͦmag pͥssant᷑
ubius lac fundunt. Hinum pꝰ
iunum eliqͣt uua p̾ssuis calcata.
hũt diuina eloquia sua ꝓmptu¬
aria ⁊ plena. erucrantia ex hoc ui
illd̃. ibi inueniur uinũ leticie
dicente dauid. uiuum letificet
cor homnus. De hoc bibit xp̃c bibi¬
turi sunt ⁊ om̃s qui sunt xͥ. Inue¬
nitur .i. ⁊ uinum ꝯpuncuonis.
est cͣcͣ ꝑsecutore eius ł uidam uel

Expanded text:
aliquomodo intelligi. Alio modo undredundantia, quo magis pressantur, uberius lac fundunt. Vinum post vinum eliquat uva pressius calcata. Habent divina eloquia sua promptuaria, et plena, eructantia ex hoc in illud. Ibi invenitur vinum laetitiae, dicente David: « Vinum laetificet cor hominis . » De hoc bibit Christus, bibituri sunt et omnes, qui sunt Christi. Invenitur ibi et vinum compunctionis, est, contra persecutorem ejus vel Judam vel
Abbreviated transcription (Latin):
uum erat ut ꝓ agno unmolaret᷑
homo. Bibam illd̾ uob̾cum no¬
uum. quia ii hꝰ nouitate calitis
ego delectabor ⁊ uos condelectabim̃ĩ.
⁊ ꝑ hac hylaritate m̃tis. Hylarem
eium datorẽ dilig̃ d̾s. Obedientia
autem usq ad mortẽ. intelligẽda
est. ũ in sola m̃te carius. s qͦdãmͦ
in om̃i ꝑfecta mortificatõe ⁊ casti¬
gatione corꝑis. marime aũ in om̃i
ꝑfecta renuntiatõe ꝓprie uolũtatis
siam se ip̃m mactat qui ꝓpͥam uo¬
luntatem iugulatur. Qui ab il¬
licitis deliciis sc ꝓptet dm̃i abstra¬
hit. animam suã ꝓꝑter dm̃ od̾.
⁊ in hoc mundo odiendo ꝑdit. et
ꝑdendo in uitam et̃riam custodit.
Qui in hylaritate m̃tis ⁊ dulcedĩe
caritatis. ꝓpͥa uoluntate pꝰposita
ꝑ uidicium discretionis fratris
uoluntatẽ p̃ponit: ħ ꝓ fratre aiãm
pouit. In om̃i gu̾e martirii÷ obedi¬
eutia usq ad mortem. suie nos oc¬
cidat gladius ꝑsecutoris. siie gladiꝰ

Expanded text:
vum erat, ut pro agno immolaretur vum erat, ut pro agno immolaretur homo. Bibam illud vobiscum novum, quia in hujus novitate calicis ego delectabor, et vos delectabimini: et pro hac hilaritate mentis « hilarem enim datorem diligit Deus . » Obedientia autem usque ad mortem intelligenda est non in sola morte carnis, sed quodammodo in omni perfecta mortificatione et castigatione corporis; maxime autem in omni perfecta renuntiatione propriae voluntatis. Nam se ipsum mactat, qui propriam voluntatem jugulat, qui ab illicitis deliciis se propter Deum abstrahit, animam suam propter Deum odit, et in hoc mundo odiendo perdit, et perdendo in vitam aeternam custodit; qui in hilaritate mentis et dulcedine charitatis propria voluntate postposita per judicium discretionis fratris voluntatem praeponit; hic pro fratre animam ponit. In omni genere martyrii est obedientia usque ad mortem, sive nos occidat gladius persecutoris, sive gladius
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliqͣ parte eand̾e ẽẽ obedicutiam
legis ⁊ eunͣgłii. ⁊ ex aliqua parte
inuouatã .i. mutatam ⁊ auctã.
hiuc ip̃e ⁊ alio loco dic̃. Nou uemi
legem soluere. s adimpłe. Sũma
autẽ legis adimpletio hec ẽ obedi¬
entia usq ad mortem. ħ est ꝑfecta
caritas. Hic fiuis iusticie ⁊ om̃is
consummatõis. ħ obeclientia clau¬
sa fuit un lege. in pͥmo ⁊ maximo
Clausa quoq in sacrificiis ⁊ ĩmor¬
te hostiaꝵ. latent̾ insinuata. Qũc
autem iu exemplo mortis xp̃i ꝓpala¬
ta est ⁊ im itatorib ⁊ dilectorib xp̃i
imposita. hobe dientia calix est sa¬
lutaris. caltor passionis xͥ hoc est
uinum nolãa de quo dicit. Donͤ
est gͦ illud nouum uiuum bibere.
uͥ ex amore obeclientie pati: Quid ẽ
uob̾cum bibam illud. nͥ ⁊ uos ex
amore obeclientie compaciemini:
Quid ẽ bibam illud. s nouuum. nͥ
quia nouum erat ut ꝑ genimine
uitis biberetur calix passionis: Lo¬

Expanded text:
ex aliqua parte eamdem esse obedientiam ex aliqua parte eamdem esse obedientiam legis eutatam et auctam. Hinc ipse et alio loco dicit: « Non veni legem solvere, sed adimplere » Summa autem legis adimpletio haec est, obedientia usque ad mortem. Haec est perfecta charitas, hic finis justitiae et omnis consummationis. Haec obedientia clausa fuit in lege in primo et maximo Clausa quoque in sacrificiis, et in morte hostiarum latenter insinuata. Nunc autem in exemplo mortis Christi propalata est, et imitatoribus et dilectoribus Christi imposita. Haec obedientia calix est salutaris, calix passionis Christi. Hoc est vinum novum, de quo dicit: « Donec est ergo illud novum vinum bibere, nisi ex amore obedientiae pati? Quid est vobiscum bibam illud, nisi et vos ex amore obedientiae compatiemini? Quid est, bibam illud, sed novum; nisi quia novum erat, ut pro genimine vitis biberetur calix passionis? No
Abbreviated transcription (Latin):
insa. Nua feltꝰ fel draconum. ue¬
nenum aspidum insanabile tͥa
ħ quiꝰ sunt uͥ impietas ⁊ diffidẽ¬
tia. ⁊ odium in exorabile. ł q̃cũq
uicia tam pessimis reb similia:
Alcetum ẽ de quo dicit. ⁊ ui sini m̃a
pota. me aceto. Uiuum mirratũ¬
noluit bibere. quia ũ aꝓꝓbauit.
quia respuit qd̃ displicuit. fideł
aũ synagoga q̃ ꝑ obedientiã pla¬
cuit deo sicut gͣmen delectabile.
⁊sicut uinea electa fuit. De qua
ysaias. Liiea meri cantabit ei.
Delectatis est eiũ d̃s in obediẽtia
antiquoꝵ iustoꝵ sub legalibus
sua.usq ad passionem xͥ. Deuide
successit. uoua obedientia. noua¬
q iusticia maiori ꝑfectõne mag̃
d̾o placitura. Propter qd̾ nc̃ dicit.
obedientia usq quał nunc sub
lege fuit. uistat dies ille .i. tempꝰ
nouisq sacramĩtis religio augeat᷑.
⁊ exemplo humilitatis mee obedi¬
entia ꝑficiatur. in qͣ mag̃ uob̾cum
delecter in regno patris mei. hoc ẽ iu
eccłia. Qd̃ dicit donec bibami illud

Expanded text:
ile . » Uva fellis, fel draconum, venenum aspidum insanabile, tria haec quid sunt, nisi impietas, et diffidentia, et odium inexorabile, vel quaecunque vitia tam pessimis rebus similia? Acetum est, de quo dicit: « Et in siti mea potaverunt me acetonoluit bibere, quia non approbavit; quia respuit, quod displicuit. Fidelis autem Synagoga, quae per obedientiam placuit Deo sicut germen delectabile, et sicut vinea electa fuit; de qua Isaias: « Vinea meri cantabit ei . » Delectatus est Deus in obedientia antiquorum justorum sub legalibus sua usque ad passionem Christi. Deinde successit nova obedientia, novaque justitia, majori perfectione magis Deo placitura. Propter quod nunc dicitobedientia, qualis usque nunc sub lege fuit. Instat dies ille, id est tenovisque sacramentis, religio augeatur, et exemplo humilitatis meae obedientia perficiatur, in qua magis vobiscum delecter in regno Patris mei, hoc est in Ecclesia. Quod dicit: « Donec bibam illud
Abbreviated transcription (Latin):
lium couu̾sa ẽ ui amaritu din̾ẽ
uitis aliene. Generatio enim ꝑ¬
uersa ẽ. ⁊iusideles filii. facti st̃
enm sicut gentes q̃ deum igno¬
rant. ħ uinea fructificauit un¬
pietatem ꝓ fide. diffidentiam ꝓ
spe. inuidiam ł odium ꝓclilectõe.
Preclix̃ ⁊ hoc moyses. de uinea sodo¬
moꝵ uinea eoꝵ ⁊ de subur.g. uua

Expanded text:
est in amaritudinem vitis alienae. Generatio enim perversa est, et infideles filii. Facti sunt enim sicut gentes, quae Deum ignorant. Haec vinea fructificavit impietatem pro fide, diffidentiam pro spe, invidiam vel odium pro dilectione. Praedixit et hoc Moyses: « De vinea Sodomorum vinea eorum, et de suburba
Abbreviated transcription (Latin):
bibetis contristamini. s t̾sticia ur̃a
ũtetur in gaudium. ut nouum
unum uob̾cum bibã. Locutõ aũ
sic figurat᷑. qͣi idem sit nouum iu¬
num. ⁊ illd̾ qd̃ bͥberat añ nouum
S modꝰ locutois ẽ nr̃e ꝯsuetudini.
satis accõmodus. sicut dici solet
Que seminau̾it homo ħ ⁊ metet.
uineani ⁊ de fructu eiꝰ ñ edit:
Plantauit dũs uineam. Que ña
hec ẽ: Uinea inquit ysaias domini
sabarh domꝰ isrł ẽ. Sicut diffeit
uiuea a uinea: sic ⁊ uinum a
uino. uinea dm̃i liscernit᷑ auinea
aliena. hec est gentilitas a dei cł¬
tu aliena ⁊ ydolate dedita. Syna¬
goga autem q̃ ad dñi uineamꝑ
tinere ht̃ tanqͣm a deo plantata.
⁊ exculta ꝓ parte iustoꝵ. uinea

Expanded text:
bibetis contristabimini; sed tristitia vestra bibetis contristabimini; sed tristitia vestra vertetur in gaudium, ut vinum novum vobiscum bibam. Locutio autem sic figuratur, si idem sit novum vinum, et illud quod biberat ante novum; sed modus locutionis est nostrae consuetudini satis accommodatus; sicut dici solet, quae seminaverit homo haec et metet. m, et de fructu ejus non edit? Plantavit Dominus vineam. Quaenam haec est? « Vinea, inquit Isaias, Domini Sabaoth domus Israel est . » Sicut differt vinea a vinea, sic et vinum a vino. Vinea Domini discernitur a vinea aliena. Haec est gentilitas a Dei cultu aliena, et idololatriae dedita. Synagoga autem, quae ad Domini vineam pertinere habet, tanquam ab eo plantata et exculta, pro parte justorum vinea
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. xp̃c autem ⁊ ip̃e sõs particeps
mortalitatis ur̃e  torrẽte ĩuia
bibit. ⁊ disciplii napacis ur̃e
suꝑ eum qͦadus biberet calic̾e
passionis fiuem pouẽs sue disci¬
pline qͣm ꝑtulit. ⁊ nr̃e misie qͣm
sanauit. Qui bibens calic̾e passiõis.
bibit iunum cõpuictõis. quia ñ
solum ꝯpunctꝰ ẽ in corꝑe. s dolore
cordis iuntriusecus. quia penituit
eũ hominẽ fecisse. Ergo pat̾ ostend̃¬
illi cdura. Nlec eium pepercit ei donͦ
resurgẽs a mortuis concisso mortali¬
tatis sacco. unmortalitatis stola
cur̃datꝰ pr̃i dicet. Concidisti saccũ
prius pati. ⁊ sic resurg̾e a mortuis
iam appropinquãte hora passiõis
calicẽ passionis bibiturꝰ. ⁊ sic de ħ
uitis bibi. hoc ẽ de iufirinitate as¬
sumpte immortalitatis q̃ tristia
sũt ꝑtuli. nunc finis est tristicie
Hoc pocłm amarũ admͦ ñ bibam.
s uinum leticie in regno pr̃is m̃i
cum conu̾terit planctũ meum ĩ
gaudiũ mͥ. sb uo qui calic̃e ieũ

Expanded text:
pse factus particeps mortalitatis nostrae de torrente in via bibit , et disciplina pacis nostrae super eum, quoadusque biberet calicem passionis, finem ponens suae disciplinae quam pertulit, et nostrae miseriae quam sanavit. Qui bibens calicem passionis, bibit vinum compunctionis: quia non solum compunctus est in corpore, sed dolore cordis intrinsecus, quia poenituit eum hominem fecisse. Ergo Pater ostendit ei dura; nec enim pepercit ei, donec resurgens a mortuis, conscisso mortalitatis sacco, immortalitatis stola circumdatus, Patri diceret: « Conscidisti saccum prius pati, et sic resurgere a mortuis, jam appropinquante hora passionis calicem passionis bibiturus, et sic de hoc c genimine vitis bibi, hoc est de infirmitate assumptae mortalitatis quae tristia sunt pertuli. Nunc finis est tristitiae. Hoc poculum amarum amodo non bibam, sed vinum laetitiae in regno Patris mei, cum converterit planctum in gaudium mihi; et vos, qui calicem meum
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt corde. Que quid̾e ꝯpũctio
un xp̃m ñ cadit. S numquid in
solis penitentib ẽ conpunctio: sie¬
qͣqui. siam de impenitẽtib ⁊ duris
Malis enini sepe molesta st̃ boua ⁊
ira ł odio ccͣ iusticiam ⁊ contra
u̾itatem compunguitur. Habet
enim iniquum odium stimulos
suos. O sicut est bona cordis ꝯpunc¬
tio ex amore ⁊ deuonone sic est et
uiala ex ocdio ⁊ iniquitate descẽdẽs.
Est autem ut p̃libauimꝰ quedam
cõpuucno ex dolore penitẽtie.q̃ cou¬
uenit peccõrib ad dm̃ conu̾isis. est q̃¬
dam ꝯpunctio ex asꝑitate disciplire
q̃ om̃ib custis ꝑ multimodas tri¬
bulationes a d̾o imponitur. Młte
enim tͥbulatões uistoꝵ ⁊ ñ ẽ iustus¬

Expanded text:
ti sunt corde. » Quae quidem compunctio in Christum non cadit. Sed nunquid in solis poenitentibus est compunctio? Nequaquam. Nam de impoenitentibus et duris » Malis enim saepe molesta sunt bona, et ira vel odio contra justitiam et contra veritatem compunguntur. Habet enim iniquum odium, stimulos suos; et sicut est bona compunctio ex amore et devotione, sic est et mala ex odio et iniquitate descendens. Est autem, ut praelibavimus, quaedam compunctio ex dolore poenitentiae, quae convenit peccatoribus ad Deum conversis. Est quaedam compunctio ex asperitate disciplinae, quae omnibus justis per multas tribulationes a Deo imponitur. Multae enim tribulat
Abbreviated transcription (Latin):
caro ufiria ẽ. in tribulatõe maloꝵ
⁊ dolore ingemiscunt ⁊ part᷑iunt
usq adhuc. In sudore uultꝰ sui m̾a¬
ducãtes panem suũ. paue lacͥmaꝵ
cybant᷑ ⁊ potantut uiuo ꝯpũctõis.
Pr̃ẽs eium nr̃i comed̾unt uuã acer¬
bam ⁊ dentes filioꝵ obstupescunt.

Expanded text:
caro , in tribulatione malorum et dolore ingemiscunt et parturiunt usque adhuc; in sudore vultus sui manducantes panem suum, pane lacrymarum cibantur, et potantur vino compunctionis. Patres enim nostri comederunt uvam acerbam, et den
Abbreviated transcription (Latin):
mat de uino. nͥ forte intelligatur
exp̃ssum inꝑximo uͥ dicit. Nõbibã
admodo de hoc genmine uitis. ⁊ c̾
Calicis aũ acceptio ꝑ misticam signi¬
ficatõem rei mox future intelłi pot̃.
mortis ꝑferende ꝑmpta deuocio. uo¬
luuitariaq susceptio. De quo calice
doinuiꝰ iuntrogat filios ⁊ebedei dicẽs.
Potestis bibere caliceui quemi ego
bibiturꝰ sum: Calicem gͦ accep̃: q
mortem sponte suscepit. Oblatꝰ ẽ enĩ
q ip̃e uoluit. Calicis autem nomĩe
e diu̾so poculi uomine significari so¬
let id qd̾ contiunet. ⁊ ũ solũ qd̃ ꝯtinet᷑.

Expanded text:
t de vino: nisi forte intelligatur expressum in proximo, ubi dicit: « Non bibam a modo de hoc gemine vitis , etc. Calicis autem acceptio, per mysticam significationem rei mox futurae, intelligi potest mortis perferendae prompta devotio, voluntariaque susceptio. De quo calice Dominus interrogat filios Zebedaei, dicens: « Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? » Calicem ergo accepit, quia mortem sponte suscepit. « Oblatus est » enim, quia ipse voluit . » Calicis autem nomine e diverso poculi nomine significari solet id quod continet, et non solum quod continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
men ꝑsona alt̾m ad fidem ꝯsubstã¬
cialitatis patris ⁊ filii. alt̾m ad fidẽ
trinitats. ambo aũ ad u̾tanis asser¬
tionem fideiq ꝑfessionem a scĩs patͥ¬
b assumpta st̃. licet de nouo aut ue¬
teri testam̃to auctoritatẽ ñ habeat.
Iudicium gentib ꝓferet. ũ clamab̾
nec accipiet ꝑsonam. S hoc intelli¬
gitur de acceptione ꝑsone in iudicio
nͥ quis forte u̾ba ꝓpħe aliorsũ tͣhat
qͣsi filius dei hominẽ assumens ñ¬

Expanded text:
alterum ad fidem consubstantialitatis Patris et Filii, alterum ad fidem Trinitatis, ambo autem ad veritatis assertionem, fideique professionem, a sanctis Patribus assumpta sunt, licet de novo aut veteri Testamento auctoritatem non habeant. Judicium gentibus proferet; non clamabit, neque accipiet personam . » Sed hoc intelligitur de acceptione personae in judicio, nisi quis forte verba prophetae aliorsum trahat, quasi Filius Dei hominem assumens, n
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ fidei pietas ⁊ indiuidua cõ¬
fessionis unitas. W qͣmuis ħ uo
mnina. mutatio. conu̾sio. oeteraq
similia mutatõnem ł ꝯu̾sionẽ
indicantia. qmͣum ad hanc fidei
ꝯfessionem magis noue uiuẽtõis¬

Expanded text:
tamen fidei pietas, et individua confessionis unitas. Et quamvis haec nomina, « mutatio, conversio, » caeteraque similia, mutationem vel conversionem indicantia, quantum ad hanc fidei confessionem magis novae inventi
Abbreviated transcription (Latin):
tatio pauis facta demonstrat᷑. Danẽ
quippe accepit re ⁊nomine panemi.
⁊ benediceus ⁊ frangẽs corpꝰ suum
dedit. Uñ creditur sccłm pietatem
fid̾i mutatio panis facta. ⁊ si ip̃o
mutatõis nomine ab euũagłista
ñ sit exp̃ssa. s qm̃ corde creditur
ad iusticiã. ore autem ꝯfessio fit
ad salutem. ut sicut mutatio uere
facta firmissime tenetur in fide
cordis: sic constant̃ teneat᷑ in ꝯfessi¬
one oris. Confitet᷑ eecłia sicut ex
traditõe orthodoxoꝵ. parrum uidu¬
bitant̃ apparet qd̃ pauis uirtute
diuine benedictõis efficitur xorpꝰxͥuł¬

Expanded text:
tatio panis facta demonstratur, panem quippe accepit, re et nomine panem; et benedicens et frangens, corpus suum dedit. Unde creditur secundum pietatem fidei, mutatio panis facta, etsi ipso mutationis nomine ab evangelista non sit expressa. Et quoniam corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , ut, sicut mutatio vere facta firmissime tenetur in fide cordis, sic constanter teneatur in confessione oris; confitetur Ecclesia, sicut ex traditione orthodoxorum Patrum indubitanter apparet, quod panis virtute divinae benedictionis efficitur corp