comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gon ubicum atheniensib paulus apłs
disputauit. ex quoloco a reo pagite
appellati sunt. curiales eius de urb
uult inde accepisse nomen: quod
mars qui grece ares dr̃. cum homici¬
dũ crimine reus fier& iudicantibus
duo decimdus. in eo pago sex senten¬
tus ab solutus . e Qui aubi paris nu¬
meri sententie fuissent: p̃poni absolu¬
tio damnationi solebat. Sed contra
iftam quȩ multo amplius . ẽ. celebrata
opinionem aliam quandam deobscu¬
rarum notitia litterarum causã nomi¬
nis huius conatur ad struere: nea reon
pagon athenienses denomine martis
& pagiquasimartis pagum nominasse
credantur. in iuriam uidelic& numi¬
num aquibus litigia ueliudicia ex¬
eftim & aliena. N onminus hoc qđ
demarte dicitur falsum . eẽ asseue¬
rans : quam illud quod detrib deab
iunone scilic& & minerua & uenere.
quȩ promalo aureo adipis cendo
apud paridem iudicm depulchritu¬
dinis excellentia certasse narran¬

Expanded text:
gon, ubi cum Atheniensibus Paulus apostolus gon, ubi cum Atheniensibus Paulus apostolus disputauit, ex quo loco Areopagitae appellati sunt curiales urbis eiusdem, uult inde accepisse nomen, quod Mars, qui Graece Ἄρης dicitur, cum homicidii crimine reus fieret, iudicantibus duodecim dis in eo pago sex sententiis absolutus est quia ubi paris numeri sententiae fuissent, praeponi absolutio damnationi solebat; sed contra istam, quae multo amplius est celebrata, opinionem aliam quandam de obscurarum notitia litterarum causam nominis huius conatur adstruere, ne Areon pagon Athenienses de nomine Martis et pagi quasi Martis pagum nominasse credantur, in iniuriam uidelicet numinum, a quibus litigia uel iudicia existimat aliena; non minus hoc, quod de Marte dicitur, falsum esse adseuerans, quam illud quod de tribus deabus, Iunone scilicet et Minerua et Venere, quae pro malo aureo adipiscendo aput iudicem Paridem de pulchritudinis excellentia certasse narran
Abbreviated transcription (Latin):
ternum nomen acciper&. &noquis
cas athoneas uocar&: Ita illa ciuitas
mater autnutrix liberalium doc
trinarum. & tot tantorumq philo¬
loso phorum quanihil habuit grecia
clarius atquenobilius. ludificantib
dȩmonib: delite deorum suorũmaris
& feninȩ. & deuictoria ꝑfeminas
femine athenas nomen accepit: &
auicto lesa ipsam uic tricis uictoriã
punire conpulsa .e. plus aquasnep¬
tuni quam mineruȩ̨ arma formi¬
dans. Nam in mulierib quae sic pu¬
nite sunt. & minerua qua uicerat
uicta est. necad fuit suffragatri¬
cibus suis. ut suffragiorum deinceps
ꝑdita potestate. &alienatis filuis
a nominibus matrum at heneas saltẽ
uocari licer&. & eius deȩ mereriuoca¬
bulum. quamuiride uictrice fecerant.
ferendo suffragium. Qua eetquan¬
ta hinc dici possent. nisi sermo adalia
non uult fabulosis aduersus deos
fidem adhibere figmentis: nede
maiestatis eorum dignitate indignu
aliquid sentiat & ideo necarcon pa¬

Expanded text:
ternum nomen acciperet, ut ne quis ternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas uocaret. Ita illa ciuitas, mater autrinarum et tot tantorumque phylosophorum, qua nichil habuit Grecia clarius atque nobilius, ludificantibus daemonibus de lite deorum suorum, maris et feminae, et de uictoria per feminas feminae Athenas nomen accepit, et a uicto laesa ipsam uictricis uictoriam punire conpulsa est, plus aquas Neptuni quam Mineruae arma formidans. Nam in mulieribus, quae sic punitae sunt, et Minerua quae uicerat uicta est; nec adfuit suffragatricibus suis, ut suffragiorum deinceps perdita potestate et alienatis filiis a nominibus matrum Atbenaeas saltem uocari liceret et eius deae mereri uocabulum, quam uiri dei uictricem fecerant ferendo suffragium. Quae et quanta hinc dici possent, nisi sermo ad alia non uult fabulosis aduersus deos fidem adhibere figmentis, ne de maiestatis eorum dignitate indignum aliquid sentiat. Et ideo nec Areon pa
Abbreviated transcription (Latin):
apollinem delficum scis citatum: qͥd
intellegendum ess& : quidue facien¬
dum: Ile respondit: quodolea mi¬
teruam significar& unda neptunũ.
& quod es s& inciuium potestate ex
cuius potius nomine duorum deoꝵ
quorum illa signa es sent ciuita suo¬
caretur. Isto cetrops ora culo accep¬
to: ciues om̃s utriusq sexus: mos.
enim tunc in eis dem locis erat. ut &¬
am feminę publicis consultationi¬
bus inter essent: ad ferendum suf¬
fragium conuocauit Consulta igi¬
tur multitudine: mares proneptu¬
no. foninȩ prominerua tulere sen¬
tentias: & quia una plusinuenta .e.
feminarum: minerua uicit Tunc
neptunus iratus: marinis fluctib
exestuantib: terras atheniensium
populatus .e. Qm̃s pargere latius
quas lib& aquas difficile dȩmonib
non . e Cuius ut ira cundia placa¬
retur. triplici supplicio dicit idem
auctor abathemensib affectas. ee.
mulieres: utnulla ulterius ferrent
suffragia. ut nullus nas centiũma¬

Expanded text:
Apollinem Delphicum sciscitatum quid Apollinem Delphicum sciscitatum quid intellegendum esset quidue faciendum. Ille respondit, quod olea Mineruam significaret, unda Neptunum, et quod esset in ciuium potestate, ex cuius potius nomine duorum deorum, quorum illa signa essent, ciuitas uocaretur. Isto Cecrops oraculo accepto ciues omnes utriusque sexus mos enim tunc in eisdem locis erat,\' ut etiam feminae publicis consultationibus interessent ad ferendum suffragium conuocauit. Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est feminarum, Minerua uicit. Tunc Neptunus iratus marinis fluctibus exaestuantibus terras Atheniensium populatus est; quoniam spargere latius quaslibet aquas difficile daemonibus non est. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ulterius ferrent suffragia, ut nullus nascentium ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ced tamenmaius quampostea tepore
deu calionis fuit: inter scriptores
historiȩ non cõnuenit. Nam uarro
inde exor sus .e. librum. cuius men¬
tionem superius feci: & nihil sibi ex
quo ꝑueniat adres romanas propo¬
nit antiquius quamo gygi diluuiũ :
hoc .e. ogrgi factum temporibus
Nostriautem qui chronica scripser̃
primus eu sebius. post heronimus
quiutique precedentes aliquos histo¬
ricos in hac opinione secuti sunt: post
annos amplius quam cic: iam secundo
argiuorum phoroneo rege regnante.
ogrgi diluuium fuis se cõmemorant
Sed quolib& tempore fuerit: iamtam̃
minerua tamquã dea colebatur: reg¬
nante atheniensib cecrõpe. sub quo
rege &iam ipsam uel instauratã ferunt
uel conditam ciuitatem. Namut athe
nȩ uocare tur quod certe nomen
aminerua est quȩ grecȩ athẽnadicit᷑.
hanccausam uarro indicat: cumap¬
paruis s& illic repente oliue arbor
& alio loco aqua ͤ rupiss& regem
prodigia ista mouerunt. & misit ad

Expanded text:
sed tamen maius quam postea tempore sed tamen maius quam postea tempore Deucalionis fuit, inter scriptores historiae non conuenit. Nam Varro inde exorsus est librum, cuius mentionem superius feci, et nihil sibi, ex quo perueniat ad res Romanas, proponit antiquius quam Ogygi diluuium, hoc est Ogygi factum temporibus. Nostri autem qui chronica scripserunt, prius Eusebius, post Hieronymus, qui utique praecedentes aliquos historicos in hac opinione seeuti sunt, post annos amplius quam trecentos iam secundo Argiuorum Phoroneo rege regnante Ogygi diluuium fuisse commemorant. Sed quolibet tempore fuerit, iam tamen Minerua tamquam dea colebatur regnante Atheniensibus Cecrope, sub quo rege etiam ipsam uel instauratam ferunt uel conditam ciuitatem. nae uocarentur, quod certe nomen a Minerua est, quae Graece \'Adijva dicitur, hanc causam Varro indicat. Cum apparuisset illic repeute oliuae arbor et alio loco aqua erupisset, regem prodigia ista mouerunt, et misit ad
Abbreviated transcription (Latin):
osterior fuisse hercules dr̃. ad ea
tamen tempora ꝑtinens argiuorũ:
quam uis nonnullieum mercurio p̃¬
ferant tempore quos falli exiftimo
sed quo lib& tempore natisint. con
stat inter historicos graues qui hȩc
antiqua litteris mandauerunt am¬
bos homines fuis se. & quod mortalib
adiftam uitam cõmodius ducendã
beneficia multa contulerint: hono¬
res ab eis meruisse diuinos Miner¬
ua uero: longe his antiquior
Namtemporib ogigii adla cum qui
trotinis dr̃: uirginali apparuis se
fertur &ate. Vnde &tritonia nun¬
capatur. Multorum sancoperum
inuentrix: & tanto preclarius dea
credita: quantominus origo eius in¬
notuit. Quodenim decapiteiouis
nata eannitur. po&is & fabulis non
historiȩ rebusq gestis adplicandũ:
quam quam ogigusipse quando fu
factum .ẽ: non illud maximum inquo
nulli homines euaserunt. Nisiqui in
arca esse potuerunt: Quod gentiũ
nec greca nec latina no uit historia.

Expanded text:
Posterior fuisse Hercules dicitur, ad ea Posterior fuisse Hercules dicitur, ad ea tamen tempora pertinens Argivorum: quamvis nonnulli eum Mercurio praeferant tempore; quos falli existimo. Sed quolibet tempore nati sint, constat inter historicos graues, qui haec antiqua litteris mandauerunt, ambos homines fuisse, et quod mortalibus ad istam uitam commodius ducendam beneficia multa contulerint, honores ab eis meruisse diuinos. Minerua uero longe his antiquior; nam temporibus Ogygi ad lacum, qui Tritonis dicitur, uirginali apparuisse fertur aetate, unde et Tritonia nuncupata est; multorum sane operum inuentrix et tanto procliuius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Quod enim de capite Iouis nata canitur, poetis et fabulis, non historiae rebusque gestis est adplicandum. Quamquam Ogygus ipse quando fuefactum est, non illud maximum, in quo nulli homines euaserunt, nisi qui in arca esse potuerunt, quod gentium nec Graeca nec Latina nouit historia,
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupetur cuius altitudine caeli
potius portatio in opinionẽ uulgi
uenis se uideatur. Multa quoq: alia
ex illis in grecia temporib confingi
fabulosaceperunt : sedusq ad ce¬
cropem regem atheniensium. quoreg¬
nante eadem ciuitas &iam taleno¬
men accepit: & quo regnante ds̃
permorsen eduxit exaegypto popu¬
lum suum. relati sunt indeor ũ nume¬
rum aliquot mortui. ceca & uana
consuetudine ac suꝑfiitione grecoꝵ
Inquib criasi regis coniuix melanto¬
mite. & forbas filius eorum qui post
patrem rex argiuoꝵ sextus fuit.¬
& septimi regis triope filius ia sus
& rexnonus stenelus. siue steneleus.
siue stenalus Uarie quippe in diũ¬
sis auctorib inuenitur. his tempo¬
ribus &iam mercurius fuis se ꝑ hib&.
nepos atlantis exmaĩa filia: quod
uulgatiores &iam. litterae ꝑ sõnant
Multarum &iam artium peritus cla¬
ruit: quas & hominib tradidit.
quomerito eum postmortem dm̃. eẽ.
uoluerunt. siue &iam credider̃

Expanded text:
nuncupetur, cuius altitudine potius nuncupetur, cuius altitudine potius caeli portatio in opinionem uulgi uenisse uideatur. Multa quoque alia ex illis in Graecia temporibus confingi fabulosa coeperunt; sed usque ad Cecropem regem Atheniensium, quo regnante eadem ciuitas etiam tale nomen accepit, et quo regnante Deus per Moysen eduxit ex Aegypto populum suum, relati sunt in deorum numerum aliquot mortui caeca et uana consuetudine ac superstitione Graecorum. In quibus Criasi regis coniumice, et Phorbas filius eorum, qui post patrem rex Argivorum sextus fuit, et septimi regis Triopae filius lasus, et rex nonus Sthenelas, sive Stheneleus, sive Sthenelus, varie quippe in diversis auctoribus invenitur. His temporibus etiam Mercurius fuisse perhibetur, nepos Atlantis, ex Maia filia: quod vulgatiores etiam litterae personant. Multarum autem artium peritus claruit, quas et hominibus tradidit: quo merito eum post mortem deum esse voluerunt, sive etiam crediderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
delatus .ẽ. homini priuato & ful¬
minato cuidam homogiro: eoqđ
argis adhuc manente argo: mor
mirabiliter crescens: mansit in agyp
donet morirentur quib io seph notꝰ
fuit Dande quia inuidebatur in¬
crementis cius. erant que suspecti
quous que inde liberarentur ꝑ secu¬
tionib:: interquas tamen diuinitus
fecundata multiplicatione cresce¬
bat. & laborib p̃mebatur intole¬
argiuis : natus .e. in agypto morses
ꝑquem populus di deserui tute egrp¬
tia liberatus .e. Inquacum addesi¬
derandum sui creatoris aux ilium
sicex erceri oportebat regnantib
memoratis regib: fuisse aquib: da
creditur prometheus: quẽ propterca
ferunt deluto formasse homines.
qui a optimus sapientiȩ doctor
fuis se phibetur : nec tamen ostendit᷑
qui cius temporib fuerint sapientes
Fratereius atlas magnus fuisse as¬
trologus dr̃: undeoccasione fabula
inuenit ut eum cęlum portare confin¬
ger&: quam uis mons eius nomine

Expanded text:
delatus est homini privato et fuldelatus est homini privato et fulminato cuidam Homogyro, eo quod Argis adhuc manente, Argo, mortmirabiliter crescens mansit in Aegyptdonec morerentur quibus Joseph notus fuit: deinde quia invidebatur incrementis ejus, erantque suspecta, quousque inde liberaretur, persecutionibus inter quas tamen divinitus fecundata multiplicatione crescebat et laboribus premebatur intoleArgiuis, natus est in Aegypto Moyses, per quem populus Dei de seruitute Aegyptia liberatus est, in qua eum ad desiderandum sui Creatoris auxilium sic exerceri oportebat. Regnantibus memoratis regibus fuisse a quibusdam creditur Prometheus, quem propterea ferunt de luto formasse homines, quia optimus sapientiae doctor fuisse perhibetur; nec tamen ostenditur, qui eius temporibus fuerint sapientes. Frater eius Atlans magnus fuisse astrologus dicitur; unde occasionem fabula inuenit, ut eum caelum portare confingeret; quamuis mons eius nomine
Abbreviated transcription (Latin):
cut iacob deuirgis uariatis utoues
& capre uariae nascerentur effecit
ribus ueris: hoc demones figuris
fictis facillime possunt animalib
concipientibus exhibere Apisergo¬
rex non aegyptiorum sed argiuoꝵ
mortuus .ẽ. in aegipto: Huic filius
argus. successit in regnum. Excu¬
ius nomine & argi & exhoc argiui
appellatisunt Superiorib autem
regibus : nondum uellocus ł gens
habebat hoc nome Hoc regnante
apud argiuos & apud sicinioserato.
apud as syrios uero adhuc manen¬
filios suos & nepotes exiosephbene¬
dixiss&. xpm̃que aꝑtissime pro¬
phetas s& dicens. In benedictione
iudȩ: non defici& princeps exiuda
nequedux defemorib eius. donecue¬
niant quaereposita sunt ei: & ipse
expectatio gentium. Regnanteer¬
go suis cepit uti frugibus grecia. &
hare segetes in agri cultura dela¬
tis aliunde seminibus: Argusquo¬
que post obitum : deus haberi coe¬
pit templo & sacrificiis honoratꝰ.
Quiphoroneo regnante anteillum

Expanded text:
cut Iacob de uirgis uariatis, ut oues cut Iacob de uirgis uariatis, ut oues et caprae uariae nascerentur, effecit. ribus ueris, hoc daemones figuris fictis facillime possunt animalibus concipientibus exhibererex, non Aegyptiorum, sed Argiuorum, mortuus est in Aegypto. Huic filius Argus successit in regnum, ex cuius nomine et Argi et ex hoc Argiui appellati sunt; superioribus autem regibus nondum uel locus uel gens habebat hoc nomen. Hoc regnante aput Argiuos et aput Sicyonios Erato, aput Assyrios uero adhuc manenfilios suos et nepotes ex Ioseph benedixisset Christumque apertissime prophetasset, dicens in benedictione Iudae: Non deficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sexspectatio gentium . Regnante Argo suis coepit uti frugibus Graecia, et habere segetes in agricultura, delatis aliunde seminibus. Argus quoque post obitum deus haberi coepit, templo et sacrificiis honoratus. Qui honor eo regnante ante illum
Abbreviated transcription (Latin):
adsol& commutata sercpis dictus .ẽ.
& constitutũ .e. &iam deillo utquis¬
quis eum hominem fuisse dixis s&.
capitidem pender& poenam: & qm
fere in omnib templis ubi colebant̃.
isis. et sercpis. erat &iam simula¬
chrum. quod digito labis impresso
admonere uider& ut silentiũ fier&
&hoc significare idemuarro exes¬
timat. ut homines eos fuisse tace¬
retur: Illeautẽ bos quẽ mirabiliua¬
nitate decepta aegrptus. incius
honoren delicus ad fluentib alebat
qm̃ cum sine sarco phago uium uene¬
rabantur. apis non serapis uocabat̃
Quo boue mortuo qm̃querebatur nec
repperiebatur uitulus coloris eius¬
dem hoc .ẽ. albis quib dã maculis
similiter insignitus. mirum quiddã
& diuinitus sibi procuratũ. eẽ. cre¬
debant Non enimmagnuerat de¬
monib: ad eos decipiendos. phanta¬
sia talis tauriquam sola cerner&
oftentare uacte concipienti atque
pregnanti. undelibidomatris ad tra¬
her& quod in eius foetu iam corpora¬

Expanded text:
adsolet, commutata Serapis dictus est. adsolet, commutata Serapis dictus est. Et constitutum est etiam de illo, ut, quisquis eum hominem fuisse dixisset, capitalem penderet poenam. Et quoniam fere in omnibus templis, ubi colebantur Isis et Serapis, erat etiam simulacrum, quod digito labiis inpresso admonere uideretur, ut silentium fieret: hoc significare idem Varro existimat, ut homines eos fuisse taceretur. Ille autem bos, quem mirabili uanitate decepta Aegyptus in eius honorem deliciis afluentibus alebat, quoniam eum sine sarcophago uiuum uenerabantur, Apis, non Serapis uocabatur. Quo boue mortuo quoniam quaerebatur et reperiebatur uitulus coloris eiusdem, hoc est albis quibusdam maculis similiter insignitus, mirum quiddam et diuinitus sibi procuratum esse credebant. Non enim magnum erat daemonibus ad eos decipiendos phantasiam talis tauri, quam sola cerneret, ostentare uaccae concipienti adque praegnanti, unde libido matris adtraheret, quod in eius fetu iam corpora
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat a egypto decarcere liberatũ
quo eum coniecerat integritas casti¬
tatis. quam fortiter seruans. male
amanti dominȩ & male credulo
dnõ mentitur Veste &iam derelic¬
ta demanib ad trahentis aufugi¬
ens. non consensit ad stuprum:
secundo autem anno VII. annorum
sttrilium ia cobinxgrpto cum suis
omnib: uenit ad filium. agens annos
ipse respondit Cumio sephager&
agebat quando arege honoratus .ẽ.
additis VII ubertatis & duob famis
histemporib rex argiuorum apisnaui¬
bus trans uectus in aegyptum. cũ
ibi mortuus fuiss&. factus . ẽ. sera¬
pis omnium maximus aegyptioꝵ ds̃
Nominis autem huius curnon apis
etiam post mortem s serapis appd¬
latus sit: facillimam rationem uar¬
roreddidit. Quia enim arca inqua
mortuus ponitur quod om̃siam sarco¬
phagum uocant soros dr̃ grece.
& ibi eum uenerari sepultum coeperant
prius quam templum eius ess& ex¬
tructum uelut soros etapis sorapis
primo deinde una littera ut fieri

Expanded text:
fecerat Aegypto de carcere liberatum, fecerat Aegypto de carcere liberatum, quo eum coniecerat integritas castitatis, quam fortiter seruans male amanti dominae et male credulo domino mentiturae ueste etiam derelicta de manibus adtrahentis aufugiens non consensit ad stuprum. Secundo autem anno septem annorum no sterilium Iacob in Aegyptum cum suis omnibus uenit ad filium, agens annos ipse respondit, cum Ioseph ageretagebat, quando a rege honoratus est, additis septem ubertatis et duobus famisHis temporibus rex Argiuorum Apis nauibus transuectus in Aegyptum, cum ibi mortuus fuisset, factus est Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Nominis autem huius, quur non Apis etiam post mortem, sed Serapis appellatus sit, facillimam rationem Varro reddidit. Quia enim arca, in qua mortuus ponitur, quod omnes iam sarcophagum uocant, aopds dicitur Graece, et ibi eum uenerari sepultum coeperant, priusquam templum eius esset exstructum: uelut soros et Apis Sorapis primo, deinde una littera, ut fieri
Abbreviated transcription (Latin):
multa commoda & littera sinstitu¬
erit. hunc honore illi habitũ esse
diuinum Postea .io. quamibi mortu¬
a est: ertantum honorem utcapita¬
li crimine reus fier&. siquis cam fu
rege baleo & siciniorum nono mesap¬
po qui&iam cephysos a quibus dam
traditur. sitamen duorum nominum
homo unus fuit. ac non potius alterũ
pro altero tacuerunt fuisse hominem
quiin suis posuerunt scriptis alterũ
nomen cumrex argiuorum tertius
apis ess& : mortuus . e. isaac annorũ
cob ꝑtinens ad ciuitatemdĩ dequa
scribimus. maiore utiq reprobato:
habebat .xii. filios: quorum illum
quiuocabatur ioseph mercatorib
in aegyptum transeuntib fratres
adhuc isaac auoeorum uiuente uen¬
diderunt. Stecit autem antephara¬
onem io seph. quando exhumilitate
uine inter p̃tatus. p̃nuntiauit .uii.
ubertatis annos futuros. quorum ha¬
bundantiam prepollentem Conse¬
quentes alii septem steriles fuerant
consumpturi. & obhoc eum rex pre¬

Expanded text:
multa commoda et litteras institumulta commoda et litteras instituerit, hunc honorem illi habitum esse diuinum. postea quam ibi mortua est, et tantum honorem, ut capitali crimine reus fieret, si quis eam fuirege Baleo et Sicyoniorum nono Messapo, qui etiam Cephisos a quibusdam traditur si tamen duorum nominum homo unus fuit ac non potius alterum pro altero putauerunt fuisse hominem, qui in suis posuerunt scriptis alterum nomen, cum rex Argiuorum tertius Apis esset, mortuus est Isaac annorum cob pertinens ad ciuitatem Dei, de qua scribimus, maiore utique reprobato, habebat duodecim filios, quorum illam, qui uocabatur Ioseph, mercatoribus in Aegyptum transeuntibus fratres adhuc Isaac auo eorum uiuente uendiderant. Stetit autem ante Pharaonem Ioseph, quando ex humilitate, uine interpretatus praenuntiauit septem ubertatis annos futuros, quorum abundantiam praepollentem consequentes alii septem steriles fuerant consumturi, et ob hoc eum rex prae
Abbreviated transcription (Latin):
po adhuc apud sicinios ꝑmanente
His temporibus subphoroneo argo¬
lico rege legum & iudiciorum qui¬
bus dam clarior facta .e. institutis
Phegous tamen frater huius phoro¬
nei iunior cum ess& mortuus: ad
eius sepul chrum templum . ẽ. cons¬
titutum : in quo coleretur utds̃ & ei
boues immolarentur. Credo hono¬
re tanto ideo dignum putarunt :
quia in regnisui parte. pater quip¬
pe loca ambobus distribuerat.
in quib couiuente regnarent
ste sacella constituerat ad colen¬
dos deos. & docuerat obseruaritem¬
pora permenses atque annos. quid
corum quatenus metirentur atque
numerarent. Hec in eo noua miran¬
tes rudes adhuc homines morteobi¬
ta dm̃ esse factum. siu eopinatis
siue uolu erunt. Nam &io. inachi
filia fuis se ꝑ hibetur : quae postea
isis appellata. ut magna. dea cul¬
taest maegypto. quamuis aliiscri¬
bant eam:. ex aethiopia. in ae¬
grptum uenis se reginam: & quod
lateius teque imperauerit. eisque

Expanded text:
po adhuc aput Sicyonios permanente. po adhuc aput Sicyonios permanente. His temporibus Graecia sub Phoroneo Argolico rege legum et iudiciorum quibusdam clarior facta est institutis. Phegous tamen frater huius Phoronei iunior cum esset mortuus, ad eius sepulcrum templum est constitutum, in quo coleretur ut Deus et ei boues immolarentur. Credo honore tanto ideo dignum putarunt, quia in regni sui parte pater quippe loca ambobus distribuerat, in quibus eo uiuente regnarent iste sacella constituerat ad colendos deos et docuerat obseruari tempora per menses adque annos, quid eorum quatenus metirentur adque numerarent. Haec in eo noua mirantes rudes adhuc homines morte obita deum esse factum siue opinati sunt siue uoluerunt. Nam et Io filia Inachi fuisse perhibetur, quae postea Isis appellata ut magna dea culta est in Aegypto; quamuis alii scribant eam ex Aethiopia in Aegyptum uenisse reginam, et quod late iusteque imperauerit eisque
Abbreviated transcription (Latin):
rius. Ipsi uero isa ac sexagenario
natisunt gemini esau. & ia cob: quos
& rebecca uxor peperit auo eorum
abraham adhuc uiuente. & centũ
sexaginta aetatis annos agente
cabatur: & apud sycinios trriaco
quem quidam trrimachium uoca¬
bant septenis regib Regnũ autẽ
argiuorum: simul cum abrahȩ nepo¬
tibus ortum . E ubi primus rognauit
in acus Sanequod pretercundum
non fuit : &iam apud sepulchrum
septimi sui regis thuriachi sacrifi¬
care sicinios solere uarro refert
Regnantib porro octauis regibus
arma mitre as syriorum. scinlorum
leucippo & primo argiuorum in acho
ds̃ locutus . ẽ. adisaac. atq ipsiqq̃
eademquȩ patricius duo illa ꝓmisit
Seminiscilic& eius terram chanaan:
& in eius semine benedictione cunc¬
tarum gentium. Haec ipsa promis¬
sa sunt &iam filio eiꝰ nepoti abrahȩ.
qui est appellatus primoiacob post
isrł. Cumiam belo cus rex nonus as¬
sirie & phorones in achifilius
secundus regnar& argiuis. leucip¬

Expanded text:
rius. Ipsi uero Isaac sexagenario rius. Ipsi uero Isaac sexagenario nati sunt gemini, Esau et Iacob, quos ei Rebecca uxor peperit. auo eorum Abraham adhuc uiuente et centum sexaginta aetatis annos agente, cabatur, et aput Sicyonios Thuriaco, quem quidam Thurimachum scribunt, septimis regibus. Regnum autem Argiuorum simul cum Abrahae nepotibus ortum est, ubi primus regnauit Inachus. Sane, quod praetereundum non fuit, etiam aput sepulcrum septimi sui regis Thuriaci sacrificare Sicyonios solere Varro refert. Regnantibus porro octauis regibus, Armamitre Assyriorum, Sicyoniorum Leucippo et primo Argiuorum Inacho Deus locutus est ad Isaac adque ipsi quoque eadem, quae patri eius, duo illa promisit, semini scilicet eius terram Chanaan et in eius semine benedictionem cunctarum gentium. Haec ipsa promissa sunt etiam filio eius, nepoti Abrahae, qui est appellatus primo Iacob, post Israel, cum iam Belocus rex nonus Assyriae et Phoroneus Inachi filius secundus regnaret Argiuis, Leucip
Abbreviated transcription (Latin):
& in eius semine omnium gaitiũ
benedictionem: assyrii quantũ
regem habebant: siciniiquintũ:
Apud illos enim regnabat filids nini
Post matrem same ramidem: quaeab
illo interfecta ꝑhibetur. ausa fili¬
um mater incegtare concubitu:
Hanc putant nonnulli condidis se
baby loniam : quam quidẽ potuit
instaurare. Quando autẽ uel quo
modo condita fuerit : in XUIͦ. libro
diximꝰ: filium porro nini & sãme¬
ramidis quimatri succes sit in regnũ:
quidam &iam ipsum ninum: quida
uero diriuato a patre uocabulo ni¬
niamuocant. Siciniorum autẽ reg¬
num. tunc tenebat tel xon Quo
rognante. usquea deo ibimitia & lȩ¬
ta tempora fuerunt: ut eum defunc¬
tum uelut dm̃ colerent sacrifican¬
do & ludos celebrando: quos ee pri¬
mitus ei infututos ferunt. Huiustẽ¬
poribus & iamisaac expromis sione
dĩ natus. ẽ: centenario patri filius
abra hȩ desara coniuge : quaefteri¬
lis & anus. iam spem prolis amiserat
Tunc & as syrus: quintus erat rexar¬

Expanded text:
et in eius semine omnium gentium et in eius semine omnium gentium benedictionem. Assyrii quartum regem habebant, Sicyonii quintum; aput illos enim regnabat filius Nini post matrem Samiramidem: quae ab illo interfecta perhibetur, ausa filium mater incestare concubitu. Hanc putant nonnulli condidisse Babylonem, quam quidem potuit instaurare. Quando autem uel quo modo condita fuerit, in sexto decimo libro diximus. Filium porro Nini et Samiramidis, qui matri successit in regnum, quidam etiam ipsum Ninum, quidam uero deriuato a patre uocabulo Ninyan uocant. Sicyoniorum autem regnum tunc tenebat TelIioD. Quo regnante usque adeo ibi mitia et laeta tempora fuerunt, ut eum defunctum uelut deum colerent sacrificando et ludos celebrando, quos ei primitus institutos ferunt. CAPUTporibus etiam Isaac ex promissione Dei natus est centenario patri filius Abrahae de Sarra coniuge, quae sterilis et anus iam spem prolis amiserat. Tunc et Assyriis quintus erat rex Ar
Abbreviated transcription (Latin):
parerent. & quic quid imperar&ur.
efficerent a brahamigitur in eoreg¬
no apud chaldeos. ninitẽporibus
natus ẽ Sedqm̃ res grecȩ multo sunt
nobis quam assiriȩ notiores. & per
grecos adlatinos ac deinde ad roma¬
nos quiouiam ipsi latini sunt. tt̃poru
seriem deduxerunt quigentẽ populi
romani in originis eius antiquitate
rimati sunt: ob hoc debemus ubiopꝰ. c̃.
assyrios memorare reges. uta ppa¬
reat quem admodumbabr lonia
quasi prima roma. cumperegrina
in hoc mundo ciuitate dĩ procurrat:
Res autem quas propter comparatio¬
nem ciuitatis utrius que. terrenę sci¬
lic& & cęlestis huic operi oport& in¬
sercre. magis exgrecis & latinis.
cunda babrlonia est debemꝰ ad sume¬
re: Quando ergo natus . e. abraham:
secun diroges erant. apud assyrios
ninus. apud sicinios earops Pri¬
mi autem illicbelus : hic agialeus
fucrunt Cumuero egresso abra¬
ham debabylonia promisit ci
ds̃ ex illo magnam gentẽ futurã

Expanded text:
parerent et quidquid imperaretur parerent et quidquid imperaretur efficerent. Abraham igitur in eo regno aput Chaldaeos Nini temporibus natus est. Sed quoniam res Graecae multo sunt nobis quam Assyriae notiores, et per Graecos ad Latinos ac deinde ad Romanos, qui etiam ipsi Latini sunt, temporum seriem deduxerunt qui gentem populi Romani in originis eius antiquitate rimati sunt: ob hoc debemus, ubi opus est, Assyrios memorare reges, ut appareat quem ad modum Babylonia, quasi prima Roma, cum peregrina in hoc mundo Dei ciuitate procurrat; res autem, quas propter conparationem ciuitatis utriusque, terrenae scilicet et caelestis, huic operi oportet inserere, magis ex Graecis et Latinis, cunda Babylonia est, debemus adsumere. Quando ergo natus est Abraham, secundi reges erant aput Assyrios Ninus, aput Sicyonios Europa; primi autem illic Belus, hic Aegialeus fuerunt. Cum uero egresso Abraham de Babylonia promisit ei Deus ex illo magnam gentem futuram
Abbreviated transcription (Latin):
nificęque fuere Uerum aliquanto
minor es tamen quam fama ferunt᷑
Sed quia prouentre ibi scriptorum
magna ingenia: ꝑ terrarũ orbem
atheniensium facta proximis cele¬
brantur: ita eorum qui fecere uirtus
tanta hab&ur : quantum eam uerb
potuere extollere p̃clara ingenia.
Accidit huic ciuitati. non parua &iã
exlitteris & philosophis gloria: qđ
ibi potis simum talia studia uiguer̃
Namquantum adtin& adimperium:
nullum maius primis temporibus
quamas syriorum fuit. nec tã longe
lateque diffusum Quippe ubininꝰ
rex beli filius. uniuersam asiam
qua etotius orbis ad numerum par¬
tium tertia dr̃. ad magnitudinem
uero dimidia repperitur: usq adli¬
biȩ fines subegisse traditur: Solis᷑
quippe indis inpartibus orientis.
non dominabatur. Quostam eode¬
functo: samȩ ramis uxor eius . ẽ. ad¬
gressa bellando: Ita factũ ẽ. utqui¬
cumq in illis terris populi siue roges
erant as syriorum regno diaoniq

Expanded text:
nificaeque fuere; uerum aliquanto nificaeque fuere; uerum aliquanto minores tamen, quam fama feruntur. Sed quia prouenere ibi scriptorum magna ingenia, per terrarum orbem Atheniensium facta pro maximis celebrantur. Ita eorum qui fecere uirtus tanta habetur, quantum eam uerbis potuere extollere praeclara ingenia.\' Accedit huic ciuitati non parua etiam ex litteris et philosophis gloria, quod ibi potissimum talia studia uiguerunt. Nam quantum adtinet ad imperium, nullum maius primis temporibus quam Assyriorum fuit, nec tam longe lateque diffusum, quippe ubi Ninus rex, Beli filius, uniuersam Asiam, quae totius orbis ad numerum partium tertia dicitur, ad magnitudinem uero dimidia reperitur, usque ad Libyae fines subegisse traditur. Solis quippe Indis in partibus Orientis non dominabatur, quos tamen eo defuncto Samiramis uxor eius est adgressa bellando. Ita factum est, ut, quicumque in illis terris populi siue reges erant, Assyriorum regno dicionique
Abbreviated transcription (Latin):
ta atque difuincta Nam quomodo
illud prius. hoc posterius: eo modo
illud Inoriente. hoc in occidente sur¬
rexit Deniq in illius fine: huius
inctium confestim fuit Regna c&era
ceterosque reges: udud appendices
istorum dixerim Ninus ergoiam se¬
cundus rexerat assyriorum. qui pa¬
tri suo be lo succes serat. regnullius
primo regi: quando interra caldeoꝵ
natus .e. abraham Erat &iam tẽpore
illo regnum sicrniorum ammodũ
paruum: aquo ille unde cumque
doctissimus marcus uarro. scribens
degente populi romani. uelut anti¬
quo temmpore exorsus .ẽ. abhis enĩ
syciniorum rogibus adathenien¬
ses ꝑuenit: aquibus ad latinos. in¬
de romanos: sed ante conditã ro
mam. inconparatione regniassy¬
riorum. ꝑ exigua ista momorant᷑
Quamuis athenienses ingretia plu¬
rimum claruisse fateatur. &ia m sa¬
lustius romanus historicus. plusta¬
men fama. quam reipsa Namloquen
deillis: athenimsium inquit res gestȩ.¬
sicut ego ex estimo satis amplȩ mag¬

Expanded text:
ta adque distincta. Nam quo modo ta adque distincta. Nam quo modo illud prius, hoc posterius: eo modo illud in Oriente, hoc in Occidente surrexit; denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterosque reges uelut adpendices istorum dixerim. Ninus ergo iam secundus rex erat Assyriorum, qui patri suo Belo successerat, regni illius primo regi, quando in terra Chaldaeorum natus est Abraham. Erat etiam tempore illo regnum Sicyoniorum admodum paruum, a quo ille undecumque doctissimus Marcus Varro scribens de gente populi Romani, uelut antiquo tempore. exorsus est. Ab his enim Sicyoniorum regibus ad Athenienses peruenit, a quibus ad Latinos, inde Rmam in comparatione regni Assyriorum perexigua ista memorantur. Quamvis Athenienses in Graecia plurimum claruisse fateatur etiam Sallustius Romanus historicus, plus tamen fama, quam re ipsa. Nam loquens de illis: Athenisicuti ego existimo, satis amplae mag
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit. quia non .ẽ. adipsum ad¬
uer sus scipsam plerumq diuiditur:
& pars partem quae preual& opprumit:
uictricienim: uicta succumbit do¬
minationiscilic&. uel &iam libtati.
qualem cuique pͣreferons ac salutẽ
ita ut magne fuerint ad mirationi
qui perire quam seruire maluerunt
Naminomnib feregentib quod ã mo¬
do uoxnature ista ꝑ sonuit: uit sub¬
iugariuictorib mallent quib conti¬
git uinci quambellica ommni faria
uastatione deleri. Hinc factum .ẽ.
ut non sine dĩ prouidentia incuius
potestate . ẽ. utquisq bello subiug&
aut subiug&. quidam esseit regnis
preditiꝰ quidam regnantib subdite
Sedinter plurima regna: terrarũ.
inque terrenȩ utilitates uelcupidi.¬
tatis . ẽ. diuisa societas: quã ciuitatẽ
mundihuius uniuersali uocabulo
nuncupam. Duo regna cernimꝰ longe
ceteris prouenisse clariora: asss¬
riorum primum. deinde romanoꝵ:
uttemporib: ita locis inter seordina¬

Expanded text:
sufficit, quia non est id ipsum, adsufficit, quia non est id ipsum, aduersus se ipsam plerumque diuiditur, et pars partem, quae praeualet, obprimit. Victrici enim uicta subcumbit, dominationi scilicet uel etiam libertati qualemcumque pacem praeferens ac salutem, ita ut magnae fuerint admirationi, qui perire quam seruire maluerunt. Nam in omnibus fere gentibus quodam modo uox naturae ista personuit, ut subiugari uictoribus mallent, quibus contigit uinci, quam bellica omnifariam uastatione deleri. Hinc factum est, ut non sine Dei prouidentia, in cuius potestate est, ut quisque bello aut subiugetur aut subiuget, quidam essent regnis praediti, quidam regnantibus subditi. Sed inter plurima regna terrarum, in quae terrenae utilitatis uel cupiditatis est diuisa societas quam ciuitatem mundi huius uniuersali uocabulo nuncupamus, duo regna cernimus longe ceteris prouenisse clariora, Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, ita locis inter se ordina
Abbreviated transcription (Latin):
currerit. sed ambe utiq ingenere
humano. sicut abinitio simul suo
procursu tempora uaricuerint
Uerum hoc ideo feci : ut prius ex quo
aꝑtiores dĩ promissiones. eẽ coc¬
perunt. us quead eius ex uirgine
natiuitatem in quo fuerunt qua
promittebantur. implenda sine
inter pellatione a contrario alte¬
rius ciuitatis ifta quaedĩ. e. ꝓcurrens
distinctius apparer&. quãuisusq
adreuelationem testam̃ti noui non
in lumine sed inumbra cucurrerit
Nunc ergo quod inter miseram uide¬
o eẽ. faciendum: utex abrahȩ tem¬
porib quomodo &iam illa cucurre¬
rit quantum satis uid& attingã.
ut ambȩ interse possint considera¬
tione legentium comparari Socie¬
tas igitur usq quaq mortalium
diffusa ꝑterras. & inlocoru quan¬
tis lib& diuersitatib unius tam̃
eius demq naturȩ quada cõmuni¬
one deuincta. utilitates & cupiditates
suas quibusq sectantib. dumid quod
appetitur. autnemini autnonomnib

Expanded text:
currerit, sed ambae utique in genere currerit, sed ambae utique in genere humano, sicut ab initio, simul suo procursu tempora uariauerint. Verum hoc ideo feci, ut prius, ex quo apertiores Dei promissiones esse coeperunt, usque ad eius ex uirgine natiuitatem, in quo fuerant quae primo promittebantur inplenda, sine interpellatione a contrario alterius ciuitatis ista, quae Dei est, procurrens distinctius appareret; quamuis usque ad reuelationem testamenti noui non in lumine, sed in umbra cucurrerit. Nunc ergo, quod intermiseram, uideo esse faciendum, ut ex Abrahae temporibus quo modo etiam illa cucurrerit, quantum satis uidetur, adtingam, ut ambae inter se possint consideratione legentium conparari. Calium diffusa per terras et in locorum quantislibet diuersitatibus unius tamen eius- .. demque naturae quadam communione deuincta utilitates et cupiditates suas quibusque sectantibus, dum id quod adpetitur aut nemini aut non omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
eciuitatum duarum quarũdĩ
una seculi huius e. alterain qͣ
quantum ad hominum genꝰ ꝑtin&.
&iamista peregrina. exortu & pro¬
cursu. & debitis finib mescripturũ
esse promisi Cumprius inimicosci¬
uitatis dĩ. qui conditori eius xp̃o
deos suos preferunt. et liuore sibiꝑ
neciosissimo atrociter inuident
xp̃ianis: quantũme adiuuar& eiꝰ
gratia. refellis sem quoduolumini¬
bus decem priorib feci Dea cuero
mea quamodo com memor aui triꝑ¬
tita promissione: decimũ sequen¬
tibus iiiͦiͬ. libris. ambarum .ẽ. diges¬
tus exortus: Deinde procur sus ab
homine primo usq ad diluuium. li¬
brouno qui est huius operis. xumͦ
atqueinde usque adhabraam. rur¬
sus ambe sicut intem poribus ita&
innr̃is luteris cucurrerunt Seda
patre abra ham usqueadregũ tẽpus
is rahelitarum. ubi sextum decimũ
uolumen ab soluim. Etinde usque
adipsius in carne saluatoris aduen
sola uidetur inmeo stilo cucurrisse
di ciuitas. cumin hoc scło non solacu¬

Expanded text:
ciuitatum duarum, quarum Dei una, saeculi huius est altera, in qua est, quantum ad hominum genus pertinet, etiam ista peregrina, exortu et procursu et debitis finibus me scripturum esse promisi, cum prius inimicos ciuitatis Dei, qui conditori eius Christo deos suos praeferunt et liuore sibi perniciosissimo atrociter inuident Christianis, quantum me adiuuaret eius gratia, refellissem, quod uoluminibus decem prioribus feci. De hac uero mea, quam modo commemoraui, tripertita promissione decimum sequentibus quattuor libris ambarum est digestus exortus, deinde procursus ab homine primo usque ad diluuium libro uno, qui est huius operis quintuecimus, adque inde usque ad Abraham rursus ambae, sicut in temporibus, ita et in nostris litteris cucurrerunt. Sed a patre Abraham usque ad regum tempus Israelitarum, ubi sextum decimum uolumen absoluimus, et inde usque ad ipsius in carne Saluatoris aduentsola uidetur in meo stilo cucurrisse Dei ciuitas; cum in hoc saeculo non sola cu
Abbreviated transcription (Latin):
mon: Homo aute & nunc lic& malus. longe
minoris. mitiorisq: malitiȩ : & certe ante pec¬
catum tam̃ lettum corp accepit. Quid aute
stultius potest dici. quamistũ solẽ ut in uno
mundo unus . e& nondecori pulchritu¬
dinis. uel &iã salutis rerũ corporaliũ consi¬
luis se artificẽ dm̃. sed hoc potius euenis se.
quia una anima. sic pȩccauerat. ut talicor¬
pore mer& includi: aꝑ hocsi contigiss&¬

Expanded text:
mon, homo autem, et nunc licet malus longe mon, homo autem, et nunc licet malus longe minoris mitiorisque malitiae, et certe ante peccatum, tamen luteum corpus accepit. Quid autem stultius dici potest, quam isto sole, ut in uno mundo unus esset, non decori pulchritudinis uel etiam saluti rerum corporalium consuluisse artificem Deum, sed hoc potius euenisse, quia una anima sic peccauerat, ut tali corpore mereretur includi? ac per hoc si contigiss
Abbreviated transcription (Latin):
ta peccatis. cum bonoꝵ longe maior numcrus
in cȩlestib sua nature ordinẽ seru&. nec mala
uoluntas. quia nature ordine seruare noluit:
Ideo iustidĩ leges omnia bene ordinantis ef¬
fugit: qm̃ sicut pictura cũ colore nigro. loco
suoposito. ita uniuersita srerũ siquis possit
intueri &iam cũ peccatorib pulchra e: quã¬
uis ꝑ scipsos consideratos. sua deformitasturp&
Deinde reuoluit origines: & quicuq ita sa¬
piunt: sihȩc opinio uera. eet. mundu ideo
factum. ut anime promeritis peccatoꝵ suoꝵ
tam quam ergastula quib: poenaliter include¬
rentur corpora acciperent supenora & leui¬
ora quȩminus inferiora uero & grauiora
quȩ amplius peccauerint : demones quibus
deterius nihil .e. terrena corpora. quib infe¬
rius & grauius nihil .e. potius quã homines
&iam bonos habere debuisse : Nunc uerout
intellegeremꝰ animarum merita. non qualita¬
tibus corporũ . eẽ pensanda aeriũ. pessimꝰ dȩ¬

Expanded text:
ta peccatis, cum bonorum maior numerus ta peccatis, cum bonorum maior numerus in caelestibus suae naturae ordinem seruet; nec. mala uoluntas quia naturae ordinem seruare noluit, ideo iustifugit; quoniam sicut pictura cum colore nigro loco suo posito, ita uniuersitas rerum, si quis possit intueri, etiam cum peccatoribus pulchra est, quamuis per se ipsos consideratos sua deformitas turpet. Deinde uidere debuit Origenes et quicumque ita sapiunt, si haec opinio uera esset, mundum- ideo factum, ut animae pro meritis peccatorum suorum tamquam ergastula, quibus poenaliter includerentur, corpora acciperent, superiora et leuiora quae minus, inferiora uero et grauiora quae amplius peccauerunt, daemones, quibus deterius nihil est, terrena corpora, quibus inferius et grauius nihil est, potius quam homines etiam bonos habere debuisse. Nunc uero, ut intellegeremus animarum merita non qualitatibus corporum esse pensanda, aerium pessimus dae
Abbreviated transcription (Latin):
recedendo. et diuersis ꝓgressib: ꝓdiuersitate
peccatorum a cȩlis usque adterrus diuersicor¬
pora quasi uincula meruisse: & hunc ee mun¬
dum eamq causam mundi fuisse faciendi. ut¬
non conderent᷑ bona sed utm ala cohiberentur :
hincorigines iure culpatur: In libris enimqͥos
appellabat peri archon id .ẽ. de principibus:
hoc sensit hoc scripsit: ubi plus quã dicipotest
miror homine in ȩccdesiasticis literis tãdoc¬
tum. & exercitatum. non adtendisse primum
quam hoc e&. contrarium scripturȩ huiustan¬
te auctonatatis intentioni : que ꝑomã opera dĩ
sub iungens: & uidit ds̃ quia bonũ .ẽ. cõpletis
q:omnib in ferens. & uidit ds omnia que fecit¬
& ecce bona ualde Nullam aliam causa faci¬
endi mundi intelligiuoluit: nisiutbona fierent
abonodõ Vbisinemopeccass&: tantũ modo
naturis boniis e&. munđ ordinatus & plesi:
& quia peccatũ .e. non ideo cuncta sint imple¬

Expanded text:
recedendo et diuersis progressibus pro diuersitate recedendo et diuersis progressibus pro diuersitate peccatorum a caelis usque ad terras diuersa corpora quasi uincula meruisse, et hunc esse mundum eamque causam mundi fuisse faciendi, non ut conderentur bona, sed ut mala cohiberentur. Hinc Origenes iure culpatur. In libris enim, quos appellat nep2 ἀρχω̄ν, id est de principiis, hoc sensit, hoc scripsit. Ubi plus quam dici potest miror hominem in ecclesiasticis litteris tam doctum et exercitatum non adtendisse, primum quam hoc esset contrarium scripturae huius tantae auctoritatis intentioni, quae per omnia opera Dei subiungens: Et uidit Deus, quia bonuque omnibus inferens: et uidit deus omnia quae fecit, It ecce bona ualde, nullam aliam causam faciendi mundi intellegi uoluit, nisi ut bona fierent a bono deo. ubi si nemo peccasset, tantummodo naturis bonis esset mundus ornatus et plenus; et quia peccatum est, non ideo cuncta sunt imple
Abbreviated transcription (Latin):
sed quod eius non potuerit ab illa inquinatione
purgari tesmen. acuinculum futurũ hostis
uicti & inclusi Siautẽ manichei Nidesipere
uel potius ins. nirent sidinaturã sicuti . ẽ. in¬
commutabile atqueomnino incorruptibilem
crederent: cui nocere nulla respossit: animã
uero queuo luntate mutari indeterius & pecca¬
to corrumpi potuit. atque ita in cõmutabilis
ueritatis lucȩ priuari nondi partẽ nec ciusna¬
ture qued s̃ .ẽ. sed ab illo conditã longe in pa¬
rem conditori xpĩana sanitate sentirent: sed
quiunum nob cum credunt omniũ rerũ. eẽ. prin¬
illo conditore esse non posse: Noluerunt tam̃
causamistã fabricandi mundi tambonã ac
simplicem. bene acsimpliciter credere. ut ds bo¬
nus conder& bona: & essent post dm̃ quȩ non
essent quod .e. ds̃. Bona tam̃ quȩ non facent
nisibonus ds̃: sed animas dicunt nonquidem
partes di sed factas adõ peccasse. a conditore

Expanded text:
sed quod eius non potuerit ab illa inquinatione sed quod eius non potuerit ab illa inquinatione purgari, tegmen ac uinculum futurum hostis uicti et inclusi. Sic autem Manichaei non desiperent uel potius insanirent, si Dei naturam, sicuti est, incommutabilem adque omnino incorruptibilem crederent, cui nocere nulla res possit; animam uero, quae uoluntate mutari in deterius et peccato corrumpi potuit adque ita incommutabilis ueritatis luce priuari, non Dei partem nec eius naturae, quae Dei est, sed ab illo conditam longe inparem Conditori Christiana sanitate sentirent. CAPUqui unum nobillo conditore esse nn istam causam fabricandi mundi tam bonam ac simplicem bene ac simpliciter credere, ut Deus bonus conderet bona et essent post Deum quae non essent quod est Deus, bona tamen, quae non faceret nisi bonus Deus; sed animas dicunt, non quidem partes Dei, sed factas a Deo, peccasse a Conditore
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt aliis alia bona meliora ad hocinȩ¬
qualia ut . e&. omnia Ds̃ autẽ ita ẽ. artifex
magnus inmagnis: utminor non sit in paruis
Queparua non sua granditate non nulla sunt:
sed artificis sapientia meti enda sunt. sicut
inspecie uisibilis hominis. siunũ radatur su¬
ꝑcilium quamꝓpe modo nihil corpori. & quã
multum detrahitur pulchritudini: qmn mole
constat. sed parilitate acdimensione mẽ broꝵ
Ne sane multum mirandum .ẽ. quod hiiqui
non nullã malam putant .ee. naturã: suo quoda
contrario ex otta propagatãq principio
nolunt accipere istam causam creationis rerũ
utbonus ds̃ conder& bona: credentes eũ potius
adhac munda na molimina rebellantis adũsum
se mali repellendi extrema neces sitate ꝑduc¬
tum suamq: naturã bonam inalo coherendo
superandoq miscuisse. quã turpis sime pollutã
et credelissime captiuatã &oppressa labore
magno uix mund& acliber&: Nontam̃ totã:

Expanded text:
bilia sunt aliis alia bona meliora, ad hoc inaebilia sunt aliis alia bona meliora, ad hoc inaequalia, ut essent omnia; Deus autem ita est artifex magnus in magnis, ut minor non sit in paruis; quae parua non sua granditate nam nulla est, sed artificis sapientia metienda sunt; sicut in specie uisibilis hominis, si unum radatur supercilium, quam propemodum nihil corpori, et quam multum detrahitur pulchritudini, quoniam non mole constat, sed parilitate ac dimensione membrorum! Nec sane multum mirandum est, quod hi, qui nonnullam malam putant esse naturam suo quodam contrario exortam propagatamque principio, nolunt accipere istam causam creationis rerum, ut bonus Deus conderet bona, credentes eum potius ad haec mundana molimina rebellantis aduersum se mali repellendi extrema necessitate perductum suamque naturam bonam malo cohercendo superandoque miscuisse, quam turpissime pollutam et crudelissime captiuatam et obpressam labore magno uix mundet ac liberet; non tamen totam,
Abbreviated transcription (Latin):
q: uigeant. pulchroq ordine disponañ
Quantũq uniuer sitati rerũ portionib de¬
coris tam quã in cõmunẽ rempublicã con¬
ferant. uel nob̵ ipsis sicis congruenter atq
scienter utam᷑ cõmoditatis ad tribuant. ita
utuena ips q̃ ꝑ in conuenientiã ꝑnitiosa suN.
conuenient adhibita. in salubria medicam̃ta
uertantur : quãq a contrario hȩc &iã quib
delectantur sicut cib & potus & ista lux im¬
moderato & inportuno usu noxia sentiant᷑
Vndenos ammonet diuina ꝓuidentia. non res
insipienter uituperare: sedutilitate rerũ dili¬
genter inquirere. &ubinrmmingeniũ uelin¬
firmitas deficit: Ita credere occulta quedã
sa utilitatis occultatio aut humilitatis exerci¬
tatio .ẽ. autelatiomis ad tritio Cummanifes¬
to omnino natura nulla sit malum nomaq:
hoc non sit nisi priuationis boni. sed a terrenis
usque ad celestia. & auisibilib usq ad inuisi¬

Expanded text:
que uigeant pulchroque ordine disponantur, que uigeant pulchroque ordine disponantur, quantumque uniuersitati rerum pro sui portione decoris tamquam in communem rem publicam conferant uel nobis ipsis, si eis congruenter adque scienter utamur, commoditatis adtribuant, ita ut uenena ipsa, quae per inconuenientiam perniciosa sunt, conuenienter adhibita in salubria medicamenta uertantur; quamque a contrario etiam haec, quibus delectantur, sicut cibus et potus et ista lux, inmoderato et inopportuno usu noxia sentiantur. Unde nos admonet diuina prouidentia non res insipienter uituperare, sed utilitatem rerum diligenter inquirere, et ubi nostrum ingenium uel infirmitas deficit, ita credere occultam, sicutia et ipsa utilitatis occultatio aut humilitatis exercitatio est aut elationis adtritio; cum omnino natura nulla sit malum nomenque hoc non sit nisi priuationis boni. Sed a terrenis usque ad caelestia et a uisibilibus usque ad inuisi