comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chorum reuerteris uetustatis. aut ut habes
scriptum. terga ꝑsecutoribꝰ ꝓdis: Quid bie¬
tibi uidetur: Placet ne istum saluuium appel¬
lare iustum. cui ꝓconsul apud quem restituto
ep̃o uñ contract̾ante accusabatur etiã de sc̃a
seriptura dat consilium ut terga ꝑsecutorib
ꝓdat. qm̃ scriptum ẽ in euangłio. si uos ꝑsecuti fu
erint fugite: uides certe quam spẽm saluius
apud suos uł martẏns uł confessoris ostendat.
qui ꝑsequente restituto hec meruit aꝓconsule
audire. Et tamen non solum sedm nos uerum
etiã scm uos impius & sacrilegus udicatur.
Iam uͦ postea quã sententia ꝓconsularis abitinen¬
sib allegata ẽ ꝑ quã cuuitatem uicinã iudieatũ
impleri ur̃i meruerant. eo qͦd pene om̃s meN¬
bresitani saluium diligebant: que fecerint idẽ
abitinenses homini etate grauissimo piget
dicere. quia ea ñ apud acta fecerunt. S tam re¬
centi memoria cum omnib documentis sit cla¬

Expanded text:
chorum reuerteris uetustatis aut, ut habes chorum reuerteris uetustatis aut, ut habes scriptum, terga persecutoribus prodis? quid hitibi uidetur? placetne istum Saluium appellare iustum, cui pro consule, apud quem Restituto episcopo uestro contra stante accusabatur, etiam de sancta scriptura dat consilium, ut terga persecutoribus prodat, quoniam scriptum est in euangelio: si uos persecuti fu e ri D;, fugite? uides certe, quam speciem Saluius apud suos uel martyris uel confessoris ostendat, qui persequente Restituto haec meruit a proconsule audire, et tamen non solum secundum nos, uerum etiam secundum uos impius et sacrilegus iudicatur. Iam uero posteaquam sententia proconsulis Abitinensibus allegata est, per quam ciuitatem uicinam iudicatum impleri uestri meruerant, eo quod paene omnes Membresitani Saluium diligebant, quae fecerint idem Abitinenses homini aetate grauissimo, piget dicere, quia ea non apud acta fecerunt; sed tam recenti memoria cum omnibus documentis sit cla
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ei potuit illius ꝑsecutionis exagitationib
extorqueri ut rediret aconsortio criminis. ma¬
luitq se committere examini. et ꝑsecutorib
sius in ꝓconsulari iudicio respondere: ea credo
fiducia. quod sciret aduersarios suos legibus
contra hereticos ꝓmulgatis uti ñ posse apud
iudicem. nͥ etiam se ipsos ei pariter irretirent.
S fefellit eum ista cogitatio. Apud seranum
enim tunc ꝓconsulem uł gr̃a plus ualuit.
uł magis forte bagaiense concilium. qͦd illic
etiam contra eundem saluium recitatum est.
Quadam sane interlocutione quid ꝑse ageret᷑
ostendig idest ut saluium aut choro ep̃oꝵ
commuronis primiani redderet aut fuga¬
ret a sedib. ut restitutus quẽ contra eum pri¬
mianus ordinauerat. loca omĩa quȩ a salino
tenebantur sine aduersario possideret. Et tam̃
in eadem interlocutione quod ꝑsecutionem
saluius pateretur expressit. Sic enim in endẽ
uerunt. Quare non aut sub satiᷤfactione ad

Expanded text:
non ei potuit illius persecutionis exagitationibus non ei potuit illius persecutionis exagitationibus extorqueri, ut rediret a consortio criminis, maluitque se committere examini et persecutoribus suis in proconsulari iudicio respondere, ea credo fiducia, quod sciret aduersarios suos legibus contra haereticos promulgatis uti non posse apud iudicem, nisi etiam se ipsos eis pariter inretirent. sed fefellit eum ista cogitatio. apud Seranum enim tunc proconsulem uel gratia plus ualuit uel magis forte Bagaiense concilium, quod illic etiam contra eundem Saluium recitatum est. quadam sane interlocutione quid per se ageretur ostendit, id est ut Saluium aut choro episcoporum communionis Primiani redderet aut fugaret a sedibus, ut Restitutus, quem contra eum Primianus ordinauerat, loca omnia, quae a Saluio tenebantur, sine aduersario possideret; et tamen in eadem interlocutione quod persecutionem Saluius pateretur expressit.\' sic enim in eisdem uerunt. quare non aut sub satisfactione ad
Abbreviated transcription (Latin):
antiquitus fuerant ordinati. fecisse ꝑsecuti¬
ones. apud ꝓconsules accusasse. impetrasse
iussiones. eisdemq iussionib exequendis of¬
ficiorum instantiã & citutatum auxilia me¬
ruisse. ut illi qui iam fuerant bagaiensis sen¬
tentiȩ seueritate damnati. et aũȩ commu¬
nionss corpore ne ꝑcuncta menbra pestilens
uirus irreperet compendioso dolore precisi.
& nultum iam uobis facientes suȩ commu-¬
nionis morbida contagione ꝑiculũ. cũ p̃cisiᷤ
pariter plebib suis ꝓpria conuenticula fre¬
quentabant loca & basilicas qͣs ñ inuaserant.¬
s cum populis sibi coherentib ꝑpetua pos¬
sessione retinebant: terrerentur ꝓturbarent᷑
expellerentur. retinentes exhiberentur. Lege
quȩ de illis uł in illos aduocatis ꝓsequentib
dicta sunt. quȩ obiecta crimina sacrilegii quo
impetu accusationis concitatȩ sunt potestateᷤ.
Quere quȩ facta sint saliuo menbresitano. qͥa

Expanded text:
antiquitus fuerant ordinati, fecisse persecutiantiquitus fuerant ordinati, fecisse persecutiones, apud proconsules accusasse, impetrasse iussiones eisdemque iussionibus exsequendis officiorum instantiam et ciuitatum auxilia meruisse. ut illi, qui iam fuerant Bagaiensis sententiae seueritate damnati et a uestrae communionis corpore, ne per cuncta membra pestilens uirus inreperet, conpendioso dolore praecisi, et nullum iam uobis facientes suae communionis morbida contagione periculum cum praecisis pariter plebibus suis propria conuenticula frequentabant, loca et basilicas quas non inuaserant cum populis sibi cohaerentibus perpetua possessione retinebant, terrerentur proturbarentur expellerentur, renitentes exhiberentur. Lege quae de illis uel in illos aduocatis prosequentibus dicta sunt, quae obiecta crimina sacrilegii, quo impetu accusationis concitatae sunt potestates; quaere quae facta sint Saluio Membresitano, quia
Abbreviated transcription (Latin):
intam recenti memoria ciuitates ipsȩ sunterro¬
gentur negare non possint. Hoc gͦ non dico.sed
dico ꝑsecutionem passus ẽ maximianus: fecit
primianus. Et recito gesta quib ostendã do¬
mum qͣm maximianus ꝓpriam defendebat.
primianum ꝓcuratione mandata exorcisterii
eccłiastici nomine. fauente sibi sacerdote lega¬
to quod ipsa gesta indieant abstulisse. S iusti¬
ciȩ ñ gr̃ȩ fuerit iudex. ñ abnuo non refello. Cur
gͦ primianus apud acta magistratus carthagi¬
nensis. inter alia quȩ de nobis condumeliosȩ ꝓ¬
sequenda mandauit. illi inquit auferunt alie¬
na. nos intermictimꝰ ablata. cum ipse abstulis¬
set aliena si marimiani erat domus. si autẽ
maximianus eam potius usurpauerat. ñ int̃¬
misisset ablata: S si neq hoc ad ꝑsecutionẽ
ius ꝑtinere: dico ep̃os ur̃os et clericos ur̃os maxi¬
mianensib in eis sedib manentib in quib

Expanded text:
in tam recenti memoria ciuitates ipsae si interroin tam recenti memoria ciuitates ipsae si interrogentur. negare non possunt hoc ergo non dico, sed dico: persecutionem passus est Maximianus, fecit Primianus et recito gesta, quibus ostendam domum, quam Maximianus propriam defendebat, Primianum procuratione mandata exorcisterii ecclesiastici nomine, fauente sibi Sacerdote legato, quod ipsa gesta indicant, abstulisse. sed iustitiae, non gratiae fuerit iudex — non abnuo, non refello —: cur ergo Primianus apud acta magistratus Carthaginiensis inter alia, quae de nobis contumeliose prosequenda mandauit: illi, inquit, auferunt aliena, nos intermittimus ablata, cum ipse abstulisset aliena, si Maximiani erat domus, si autem Maximianus eam potius usurpauerat, non intermisisset ablata? sed si neque hoc ad persecutionem uis pertinere, dico episcopos uestros et clericos uestros Maximianensibus in eis sedibus manentibus, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur sed quare patiatur attendi. S mͥ parũ
hoc maximiani exemplo interim demonstra.¬
re ñ continuo iustum eẽ. qui obtento atq ad¬
umbrato. xp̃i nomine patitur ꝑsecutionem.
quando & marimianus sacrilegus passus ẽ.
nͥ te cogam fateri quod et religiosi sacrilegos.
& iusti impios ꝑsecuntur: ñ sane nocendi
studio. s necessitate potius consulendi. Nec
de ueteri testamento ꝓfero exempla. quamuis
te etiam ꝓphecicis exemplis doceri uelle dixisti.
illa inquam nimis antiqua non ꝓfero. fueruñ
emm alterius dispensationis et temporis. Iam
post reuelatam & oportuno tempore commenda¬
tam mansuetudinem. ep̃i ur̃i. quod quidem nos
non dicimus iusti.s quandiu ibi es & talem cau¬
sam defendis tu dicere cogeris: ep̃i inquam uñ
ꝑsecutionem passus ẽ maximianus. fecit opta¬
tus. qm̃ hoe uos ignorare respondes. et ita fecit
ut hinc nulla possim gesta recitare: quamquã

Expanded text:
tiatur, sed quare patiatur adtendi. Sed mihi parum est tiatur, sed quare patiatur adtendi. Sed mihi parum est hoc Maximiani exemplo interim demonstrare non continuo iustum esse. qui obtento atque adumbrato Christi nomine patitur persecutionem, quando et Maximianus sacrilegus passus est, nisi te cogam fateri, quod et religiosi sacrilegos et iusti impios persequuntur, non sane nocendi studio, sed necessitate potius consulendi. nec de uetere testamento profero exempla, quamuis te etiam propheticis exemplis doceri uelle dixisti. illa, inquam, nimis antiqua non profero; fuerunt enim alterius dispensationis et temporis. iam post reuelatam et oportuno tempore commendatam mansuetudinem episcopi uestri, quod quidem nos DO. dicimus iustum. sed quamdiu ibi ea et talem causam defendis tu dicere cogeris, episcopi, inquam\'persecutionem passus est Maximianus, fecit Optatus, quoniam hoc nos ignorare respondes et ita fecit, ut hinc nulla possim gesta recitare; quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
undeq responderim. neq nunc tibi taceo quod
ex hac causa maximianensium breuiter respon¬
deri potest. Iam quasi ꝓpt̾ea uos imperitis at¬
q imprudentib populis commendatis. Sic
enim se maximianus ipse sic eius socii. qui nec
redirent cedere poduerunt. uanis imꝑitisq cõ¬
mendant. S qui sobriȩ cogitant eoꝵ qͥ aliquaᷤᷤ
molestias patiuntur ñ pęnas considerari opor¬
dere s causas. intelligunt eos ꝓcrimine sacrile¬
gi scismatis in quo auobis merito iusteq dam¬
nati sunt: commotiones etiam scłarium iudiei¬
orum merito iusteq ꝑpessos. Neq enim illud
commemoro quod in tua epła posiusti. qͦd ma¬
ximiani non basilieã s speluncam. non optat᷑
s popłs euertit. quamquã etiam ilie & si inaes¬
tum ẽ ur̃os fecisse: certum ẽ tamen ulum passũ
fuisse ꝑsecutionem. nec tamen ẽẽ iustũ s ĩpiũ
Unde iam cogeris confiteri ñ debere qͥd quisq pa¬

Expanded text:
undeque responderim, neque nunc tibi tacebo, quod undeque responderim, neque nunc tibi tacebo, quod ex hac causa Maximianensium breuiter responderi potest, neque si propterea uos imperitis atque inprudentibus populis commendatis. sic enim se Maximianus ipse, sic eius socii, qui nec redirent, cedere potuerunt, uanis imperitisque commendant. sed qui sobrie cogitant eorum, qui aliquam molestiam patiuntur, non poenas considerari oportere sed causas, intellegunt eos pro crimine sacrilegi schismatis, in quo a uobis merito iusteque damnati sunt, commotiones etiam saecularium iudiciorum merito iusteque perpessos. neque enim illud commemoro quod in tua epistula posuisti, quod Maximiani non basilicam sed speluncam non Optatus sed populus euertit. quamquam etiam illic, etsi incertum est uestros fecisse, certum est tamen illum passum fuisse persecutionem nec tamen iustum esse sed impium. unde iam cogeris confiteri non debere quid quisque pa
Abbreviated transcription (Latin):
ni sit caput. qui nunc nescio quẽ traditorem ca¬
put uis ẽẽ ignotarum gentium xp̃ianarum. uͥ¬
datum et acceptum xp̃i baptismũ non uultis
agnoscere. tanquam baptirati non nͥ ab illo dra¬
ditore creati si nt. Omitto et illud qͣntum me
adiuuet quod de scriptura testimoniũ ipse po-¬
siusti. dictum ẽẽ iudeis in legalib patrũ ur̃orũ
ne ambulaueritis: cum hoc utiq preceptum qui¬
cunq tunc obseruare uoluerunt sicut ꝓpħe sc̃.
munib sacramentis non se diuiserunt. Hoc di¬
co. hoc uelis nolis repetendo quamlibet tibi ui¬
dear molestus inculco. noli cecilianum dotiens
absolutum caput facere posteris nobis. cũ ego
& primianum a feliciano. et felicianum a pri-¬
miano damnatum. ñ tamen faciam caput po¬
steris ur̃is. Iam uͦ de ꝑsecutionis inuidia quam
aterrenis potestatib uos ꝓparte donati ꝑpetigła¬
mini. quamius in illo triũ libroꝵ oꝑe satis tibi ab¬

Expanded text:
hristiani sit caput, qui nunc nescio quem traditorem cahristiani sit caput, qui nunc nescio quem traditorem caput uis edatum et acceptum Christi Baptismum non vultis agnoscere, tanquam baptizati nonnisi ab illo traditore creati sint. Omitto et illud quantum me adjuvet, quod de Scriptura testimonium ipse posuisti, dictum esse Judaeis, In legalibus patrum vestrorum ne ambulaveritis: cum hoc utique prcumque tunc obseruare uoluerunt, sicut prophetaemunibus sacramentis non se diuiserunt. hoc dico, hoc uelis nolis repetendo, quamlibet tibi uidear molestus, inculco: noli Caecilianum totiens absolutum caput facere posteris nobis, cum ego et Primianum a Feliciano et Felicianum a Primiano damnatum non tamen faciam caput posteris uestris. Iam uero de persecutionis inuidia, quam a terrenis potestatibus uos pro parte Donati perpeti gloriamini. quamuis in illo trium librorum opere satis tibi ab
Abbreviated transcription (Latin):
de traditione conuinceris. ego autem ñ tibi
rependo hanc inuiriam. nec tuũ nec filiorũ
uł nepotum ac ꝓnepotum tuoꝵ si in parce do¬
nati fuerint felicianũ dico creatorem: tantũ
quia ꝑmittis admoneo. ne creator tuus post
nomen hominis impia uanitate cunentem.
te inueniat desertorem. Deinde plausibiliter
tͥ uideris adiungere. af onte deducitur riuus.
& caput menbra secuntur. sano capite om̃e
sanum ẽ corpus. et si qͥd in hoc morbi uł ui¬
respicit quicquid instirpe ꝓcessit. Non podest
innocens ẽẽ qui sectam non sequitur innocen¬
tis. cum presertim scriptum sit inlegalibus
patrum ur̃oꝵ ne ambulaueritis. Inhis omnibita¬
is uerbis omitto. quia ñ ẽ simile quod de huma¬
no corpore comparasti. Fieri enim potest ut et pe¬
des doleant capite sano. & pede sano caputomit¬
to etiam quod tibi exciderit qͦd pauloante dixis.
hoc et nos uolumus hoc suademus. ut xp̃c xp̃a

Expanded text:
de traditione conuiceris. ego autem non tibi de traditione conuiceris. ego autem non tibi rependo hanc iniuriam; nec tuum nec filiorum uel nepotum aut pronepotum tuorum. si in parte Donati fuerint, Felicianum dico creatorem. tantum, quia permittis, admoneo, ne creator tuus post nomen hominis impia uanitate currentem te inueniat desertorem. deinde plausibiliter tibi uideris adiungere: a fonte deducitur riuus et caput membra sequuntur. sano capite omne sanum est corpus, et si quid in hoc morbi uel uirespicit quidquid in stirpe procrescit. noti potest innocens esse qui sectam non sequitur innocentis, cum praesertim scriptum sit: in legalibus patrum uestrorum ne ambulaueritis. in his omnibus uerbis tuis omitto, quia non est simile quod de humano corpore conparasti; fieri enim potest, ut et pes doleat capite sano et pede sano caput omitto etiam, quod tibi exciderit quid paulo ante dixeris; hoc et nos uolumus hoc suademus, ut Christus c
Abbreviated transcription (Latin):
damnatos. Illud enim de orientalib omĩno
non ꝓbas. hoc de ur̃is audis & legis. et cernis
& iudicas. Iubes me relinquere ȩccłiam tra¬
ditorum. quos nec uos apud nos nec maiores
ur̃i apud maiores nr̃os conuincere ac demon¬
strare potuerunt.Quos nunc si demonstras¬
ses. eorum facinus crimenq damnarem. nõ
ꝓpt̾ eos tot gentium quib ignoti sunt catho¬
licam societatem desererem.S uide qua con¬
sideratione nolis in communione nr̃a eoꝵ
mortuoꝵ memoriam fieri quoꝵ facta non no¬
uimus. quoꝵ etiam bonam inter suos famam
posteritatis successione didicimꝰ cum in ur̃a
communione sine ulla degradatione uiuans.
quoꝵ mala sensistis: quorum sacrilegia con¬
dempnatis. Audes michi dicere homo pru¬
dens ille qui tradidit & creauit sic. nesciens il¬
lum esse creatorem nr̃m in eo qͦd xp̃iani sumꝰ.
qui ẽ creator nr̃ in eo quod homines sumus.
quamuis nec illum quẽ putas creatorẽ meũ

Expanded text:
damnatos. illud enim de oriestalibus omnino damnatos. illud enim de oriestalibus omnino non probas, hoc de uestris audis et legis et cernis et iudicas. Iubes me relinquere ecclesiam traditorum, quos nec uos apud nos nec maiores uestri apud maiores nostros conuincere ac demonstrare potuerunt; quos nunc si demonstrasses, eorum facinus crimenque damnarem, non propter eos tot gentium quibus ignoti sunt catholicam societatem desererem. sed uide, qua consideratione nolis in communione nostra eorum mortuorum memoriam fieri, quorum facta non nouimus, quorum etiam bonam inter suos famam posteritatis successione didicimus, cum in uestra communione sine ulla degradatione uiuant quorum mala sensistis, quorum sacrilegia condemnastis. Audes mihi dicere, homo prudens: ille qui tradidit te crea?it, sic nesciens illum esse creatorem nostrum in eo, quod christiani sumus, qui est creator noster in eo, quod homines sumus, quamuis nec illum, quem putas creatorem meum,
Abbreviated transcription (Latin):
nouisse. Quod quidẽ concilium ne de lateat
artianorum ẽ. quos iam tu inter alios here¬
ticos nominasti. nec additis ciuitatum no¬
minib legi solet. quia nec ipse mos ẽ eccłia¬
nescio quis iste donatus. miror si ñ in ur̃is
littens carthaginensis factus ẽ. quanquam
potuerint illi tam longinquis terris ab afri¬
ea separati. eo ipso tempore quo scribere uo¬
temptauerant.S tu homo prudens cũ uel¬
les soluere questionem. cum tibi dici posset
si hec ita sunt: orientales scriberent ad dona¬
tum ur̃m quemadmodum a communione
iuĩtrum orientales postea disgregati sunt. respon¬
disti. & dixisti. quia in recipiendis iderum ur̃ĩs
damnatȩ causȩ non potuerunt seruare constã¬
tiam. E seriptum ẽ. qui iungitur fornicariȩ
unum corpus ẽ. Ubi uros nunc atrociter accu¬
sasti. si in hac causa maximianenstum ñ po¬
tuerunt seruare constantiam. execrabiliter dã¬
nando sacrilegos. honorabiliter suscipiendo

Expanded text:
nouisse. quod quidem concilium, ne te lateat, nouisse. quod quidem concilium, ne te lateat, Arrianorum est, quos iam tu inter alios haereticos nominasti, nec additis ciuitatum nominibus legi solet, quia nec ipse mos est ecclesiacribunt. unde nescio quis iste Donatus miror si non in uestris litteris Carthaginiensis factus est, quamquam potuerint illi tam longinquis terris ab Africa separati eo ipso tempore quo scribere uotemptauerant. sed tu, homo prudens, cum uelles soluere quaestionem, cum tibi dici posset: si haec ita sunt, ut orientales scriberent ad Donatum uestrum, quemadmodum a communione uestrorum orientales postea digregati sunt?\', respondisti et dixisti: quia in recipiendis iterum uestris damnatae causae non potuerunt seruare constantiam. et scriptum est: qui iungitur fornicaria? unum c.orpus est. ubi uestros nunc atrociter acousasti, si in hae causa Maximianensium 808 potuerunt seruare constantiam execrabiliter damnando sacrilegos, honorabiliter suscipiendo
Abbreviated transcription (Latin):
suscepistis. Dicis orientalib nota fiuis se cri¬
mina traditorum quando tͥ afro maximia.¬
nensium scisma in africȩ eapite cõmissum.
anteqͣm meas litteras legeres ualde ꝑmotus
consuleres epõs ur̃os. incognitum fuit. & cũ
consuluisses uerũ ab eis audire minime po¬
tinsti. quos certe si defendis. ne dicas menti¬
tos. concedis ignaros. Etamen nec nos nec ori¬
entis et occidentis tot tantosq populos. saltẽ
nescire ꝑmittis eausam ceciliani. cum isti ne¬
sciant precextati et feliciam. quos trecenti &
decem hoc ẽ aut om̃s aut ꝓpe om̃s epĩ partiᷤ
donat. afri afros in africa damnauerunt. afri¬
sardicensis concilii unde ꝓbare conaris. quod
orientales ep̃i cognito crimine traditoꝵ par.
ti communicauerint. hoc uno magno scilic
documento. quod inter ep̃os quib scribunt.
donati nomen inuentum ẽ. nec tamen ibi
ali quid legitur eos de afris traditorib cog¬

Expanded text:
suscepistis. Dicis orientalibus nota fuisse crisuscepistis. Dicis orientalibus nota fuisse crimina traditorum, quando tibi Afro Maximianei\\sium schisma in Africae capite commissum, antequam meas litteras legens ualde permotus consuleres episcopos uestros, incognitum fuit et. cum consuluisses, uerum ab eis audire minime potuisti. quos certe si defendis, ne dicas mentitos, concedis ignaros, et tamen nec nos nec orientis et occidentis tot tantosque populos saltem nescire permittis causam Caeciliani, cum isti nesciant Praetextati et Feliciani, quos trecenti et decem, hoc est aut omnes aut prope omnes episcopi partis DonatSardicensis concilii, unde probare conaris quod Orientales episcopi cognito crimine traditorum, parti Donati communicaverint; hoc uno magno scilicet documento, quod inter episcopos quibus scribunt, Donati nomen inventum est. Nec tamen ibi aliquid legitur eos de Afris traditoribus cog
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ. ut uł putando uł loquendo in aliquo ñ
labamur: s contra medicinam correctionis
obfurdescere ñ debemus. Nunc attende qͣn¬
tam mͥ etiam in cȩteris partib epłẽ tuȩ cause
ista maximianensium prebeat respondendi
facilitatem. Quieqͥd de traditorib uelut nr̃is
di cendum putasti. quamqͣm ur̃i potius hoc
fecisse doceantur. quod et in illo trium uolumi¬
num oꝑe satis suꝑq monstraui. uide tamen⁊
responde si potes. ucrum hoc crimen quorumli¬
bet fuerit polluere potuerit in unitate dot gen¬
dium xp̃ianos. uł longe remotissimos uel lon¬
ge posteros.si crimen sacrilegi surculi mari¬
miam maculare ñ potuit uł socios afros. qͥb
dantes dilationem trecenti et decem ep̃i ur̃i
dixerunt. quos sacrilegi surculi ñ polluere
plantaria. uł uos ipsos qui non solum istos
quos innocentes dixistis. uerum etiã in illo
sacrilegio iam damnatos tanta concordia

Expanded text:
possumus, ut uel putando uel loquendo in aliquo non possumus, ut uel putando uel loquendo in aliquo non labamur? sed contra medicinam correctionis obsurdescere non debemus. Nunc adtende, quantam mihi etiam in ceteris partibus epistulae tuae causa ista Maximianensium praebeat respondendi facilitatem. quidquid de traditoribus uelut nostris dicendum putasti, quamquam uestri potius hoc fecisse doceantur, quod et in illo trium uoluminum opere satis superque monstraui. uide tamen et responde, si potes. utrum hoc crimen, quorumlibet fuerit, polluere potuerit in unitate tot gentium christianos uel longe remotissimos uel longe posteros, si crimen sacrilegi surculi Maximiani maculare non potuit uel socios Afros, quibus dantes dilationem trecenti et decem episcopi uestri dixerunt: quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, uel uos ipsos, qui non solum istos quos innocentes dixistis, uerum etiam in illo sacrilegio iam damnatos tanta concordia
Abbreviated transcription (Latin):
fulere potuisti. S de his qui cum scirent qͣnta¬
et quando contra pretextatum et felicianum apd̃
iudices gesta sunt. hoc qͦd tuis inseruisti litteris
tͥ ausi sunt dicere. quod ante diem p̃stitute dila¬
tionis felicianus & precextatus ur̃ȩ communio¬
ni restituti ꝑemptoria sententia ñ tenerentur ob¬
stricti. Aut si et ipsi forte ista nescierunt: nunc
saltem cũ hȩc legitis. taceat uerecundia. taceat¬
& ipsa qualiscunq ẽ hominis impudentia. sola
certe quȩ contra tam euidentem ueritatem cla¬
met relinquatur insania. et illa erit fortasse sana¬
bilis si compescatur asanis. Nunc uide quem¬
admodum de me dixeris testis mendax ñ erit
impunitus. cũ putares me in hac maximianen¬
sium causa fuisse mentitum. ego tͥ hoc non re¬
pono. forte quippe locutus es quod incauta a¬
micicia credidisti. ñ quod fallaci corde finxist.
Homines sumus. Qua tandẽ uigilantia effice̾

Expanded text:
sulere potuisti: sed de iis qui cum scirent qsulere potuisti: sed de iis qui cum scirent qet quando contra Praetextatum et Felicianum apud iudices gesta sunt, hoc quod tuis inseruisti litteris tibi ausi sunt dicere, quod ante diem praestitutae dilationis Felicianus et Praetextatus uestrae communioni restituti peremptoria sententia non tenerentur obstricti. aut si et ipsi forte ista nescierunt, nunc saltem, cum haec legitis, taceat uerecundia, taceat et ipsa qualiscumque hominis est inpudentia; sola certe quae contra tam euidentem ueritatem clamet relinquatur insania. et illa erit fortasse sanabilis, si conpescatur a sanis. Nunc uide, quemadmodum de me dixeris: testis mendax non erit inpunitus, cum putares me in hac Maximianensium causa fuisse mentitum. ego tibi hoc non repono; forte quippe locutus es quod incauta amicitia credidisti, non quod fallaci corde finxisti. homines sumus; qua tandem. uigilantia efficere
Abbreviated transcription (Latin):
nionem recepti s int. Sufficit quod eadem postu¬
latio tanto post finem prestitute illius dilatio¬
nis. eos aur̃a communione separatos in maximi¬
ani scismate fuisse conuincit. quos postea recepi¬
stis. quorum honores nulla ex parte minuistis.
a quib datum quamuis in sacrilego scismate
baptismum. sicut reuera timendum fuit rescin¬
dere timiuistis. Nunquid iam in hac causa se
contra nos lingua cuiuslibet ꝑtinacissum com¬
moueret si se moueri in hominis ore. et sub ho¬
minis fronte sentiret: Erraui plane fateor. i eo
quod in illis litteris posui de illa bagaiensis con¬
cilii sententia. qm̃ dixi cum apud eos decernenda
recitata ẽ ore latissimo acclamauerunt: nunc
Uerecundia quippe in reb tam manifestis uel
etiã ipsa impudentia obmutescere potest: insa¬
na non potest. Neq hoc dic̃tum dete accipiaᷤ.
qui tiuis ep̃is mentientib credidisti. nec detilis
omnib. Neq enim om̃s de hac re ꝑmotus. con¬

Expanded text:
nionem recepti sunt. sufficit, quod eadem postunionem recepti sunt. sufficit, quod eadem postulatio tanto post finem praestitutae illius dilationis eos a uestra communione separatos in Maximiani schismate fuisse conuincit, quos postea recepistis, quorum honores nulla ex parte minuistis, a quibus datum quamuis in sacrilego schismate baptismum, sicut re uera timendum fuit, rescindere timuistis. numquidnam in hac causa se contra nos lingua cuiuslibet pertinacissimi commoueret, si se moueri in hominis ore et sub hominis fronte sentiret? erraui plane, fateor, in eo quod in illis litteris posui de illa Bagaiensis concilii sententia, quoniam dixi: cum recitata est, ore latissimo acclamauerunt, nunc verecundia quippe in rebus tam manifestis, vel etiam ipsa impudentia obmutescere potest, insania non potest. Neque hoc dictum de te accipias: qui tuis episcopis mentientibus credidisti, nec de illis omnibus; neque enim omnes de hac re permotus con
Abbreviated transcription (Latin):
nis si omnib data ẽ uobis restitui noluissent
Cum uͦ etiam dies gestorum cuiuslibet obstina¬
ti oculos auresq: sic feriat. usq: adeo ilos etlam
post transactum dilationis diem in c̃ra cõmu¬
nione non fuisse. & marimiano cohesisse. ut ob
hoc aduersus eos tã terribilis iudiciariȩ iussio¬
nis imperaretur auctoritas. quid adhuc dici¬
tur: quid adhuc contratam ꝑspicuam uerita¬
tem mira impudentiȩ cecitate contendit᷑ quid
adhuc ab eis qui ꝓ unitate partis donati etiam
concordiam sacrilegoꝵ damnatoꝵ tenere uolu¬
erunt. contra unitatem xp̃i tanta insania re¬
bellatur: Quid adhuc baptismus. xp̃i etiam in
sacrilego scismate ueneratione debita cognitus.
in tot catholicis gentib impia presumptione
respuitur. sacrilega repeticione uiolatur: Nolo
querere quanto post huius postulationis diem
qua felicianus & pretextatus ticiani aduocati u̾¬
bis tam grauiter accusantur in urãm commu¬

Expanded text:
nis, si omnibus data est, uobis restitui noluissent. nis, si omnibus data est, uobis restitui noluissent. cam uero etiam dies gestorum cuiuslibet obstinati oculos auresque sic feriat, usque adeo illos etiam post transactum dilationis diem in uestra communione non fuisse et Maximiano cohaesisse, ut ob hoc aduersus eos tam terribilis iudiciariae iussionis impetraretur auctoritas. quid ad haec dicitur? quid adhuc contra tam perspicuam ueritatem mira inpudentiae caecitate contenditur? quid adhuc ab eis, qui pro unitate partis Donati etiam concordiam sacrilegorum damnatorum tenere noluerunt, contra unitatem Christi tanta insania rebellatur? quid adhuc baptismus Christi, etiam in sacrilego schismate ueneratione debita cognitus, in tot catholicis gentibus impia praesumptione respuitur, sacrilega repetitione uiolatur? Nolo quaerere, quanto post huius postulationis diem, qua Felicianus et Praetextatus Titiani aduocati uerbis tam grauiter accusantur, in uestram commu
Abbreviated transcription (Latin):
corruerit.Idem nanq maximianus ceptam
nutrit audatiam. & alios sibimet consociat
ad furorem. inter quos etiam felicianꝰ quidã
qui primo rec̾ta sectatus. deprauationis hurꝰ
attaminatione fuscatur: in mustitana posit̾
ciuitate. deo omnipotenti parietes consecͣtas.
ȩccłiam uenerandã quasi quadã obsessione credi¬
dit retinendam. Hunc etiam pretȩxtatus in adsu¬
ritanis partib imitatur. Audisne aduocati uer¬
ba preclarissima & manifestissima. quib dieit
istos de quib agimus. quia portum ꝓpositum
penitendi. dum suis institutis iniquitas delec¬
tatur cũ semel precipitata corruerit contempse¬
runt: locis eccłiasticis expellendos. Ubi si dies
posset latere gestorum cui iuis obtun sissimo sa¬
tis eluceret. quod contra eos non ita ꝓconsula¬
ris potestas adiretur. nͥ aut illo concilio fuis¬
sent sicut illic magis apparet sine ulla dilati¬
one imꝑtita damnati: aut intra diem dilatio¬

Expanded text:
corruerit. Idem namque Maximianus coeptam corruerit. Idem namque Maximianus coeptam nutrit audaciam, et alios sibimet consociat ad furorem. « Inter quos etiam Felicianus quidam, qui primo recta sectatus, depravationis hujus attaminatione fuscatus, in Mustitana positus civitate, Deo omnipotenti parietes consecratos, et Ecclesiam venerandam quasi quadam obsidione credidit retinendam. « Hunc etiam Praeteritanis partibus imitatur. audisne aduocati uerba praeclarissima et manifestissima, quibus dicit istos, de quibus agimus, quia portum propositum paenitendi. dum suis institutis iniquitas delectatur, cum semel praecipitata corruerit, contempserunt, locis ecclesiasticis expellendos P ubi si dies posset latere gestorum, cuiuis obtunsissimo satis eluceret, quod contra eos non ita proconsularis potestas adiretur, nisi aut illo concilio fuissent, sicut illi magis apparet, sine ulla impertita dilatione damnati aut intra diem dilatio
Abbreviated transcription (Latin):
hac causa maximianensium ualde ꝑmotus¬
esses.atuis ep̃is cognouisse. Quid autem agis
quia & falsum ẽ:Quere. aut si habes inspice
diem gestorum ꝓconsularium. qͦ postulatiodi¬
ct̾a ẽ aticiano aduersus felicianum et preterta¬
tum ut pellerentur locis. et uide qͣntum post
diem illius dilationis hoc factum ẽ. Nã dies ẽ
concilii bagaiensis consulatu aũg archadiider.
agi mensem cum aꝓconsule pecitur ut felici¬
anus & pretextatus sedib ꝓpulsentur tanꝗͣ
college maximiani quos sibi consociauerat
ad furorem. Nam cum memoratus aduoeat᷑
de maximiano quod sufficere uidebatur in
eadem postulatione dixisset. eos quoq inqͥt
quos alienȩ presumptionis error attraxerat.
portu primo ꝓposito penitendi. si reuerti cupe¬
rent intra tempus ad religionis dramidem de¬
stitutum. pari uigoris admonitione compes¬
cuit. S suis institutis iniquitas delectatur. et se.¬
metipsam non deserit: cum semel precipitata

Expanded text:
hac causa Maximianensium ualde hac causa Maximianensium ualde esses, a tuis episcopis cognovisse: quid autem agis, quia et falsum est? Quaere, aut si habes, inspice diem gestorum proconsularium, quo postulatio dicta est a Titiano adversus Felicianum et Praetextatum, ut pellerentur locis, et vide quanto post diem dilationis illius hoc factum est. Nam dies est concilii Bagaiensis consulatu Augustorum Arcadiiagi mensem, cum a proconsule petitur, ut Felicianus et Praetextatus sedibus propulsentur tanquam collegae Maximiani, quos sibi consociaverat ad furorem. Nam cum memoratus advocatus de Maximiano quod sufficere videbatur, in eadem postulatione dixisset: Eos quoque, inquit, quos alienae praesumptiportu primo proposito poenitendi, si reverti cuperent intra tempus ad religionis tramitem praestitutum, pari vigoris admonitione compescuit. Sed suis institutis iniquitas delectatur, et semetipsam non deserit, cum semel praecipitata
Abbreviated transcription (Latin):
tos honores suos. & secum introdurerunt nõ
rebaptirandos baptiratos suos. Quid adhuc
pessimȩ causȩ patrocinium ꝑtinacissimum
prebes: Acquiesce tandem. non michi s ipsi
qua conuincimini ueritati. Uide quã uerum
dixerim. quod frustra labefact̾are conatus es.
quanta sint ꝓpace doleranda. atq ut eisdem
identidem uerbis utar quib in illis litteris
damnauit in cognita. si ꝓpace donati placuit
reuocare damnata. Si enim exhis duodecim
quos cum maximiano sine dilatione damnaue¬
rant felicianum et precextatum postea recepe¬
runt quomͦ falsum ẽ eos reuoeasse damnata :
Si autem et ipsis dilatio data ẽ. quos dixerunt
damnatos ẽẽ cognoscite: etiam si nullus eorũ
postea remearet placuit tamen reuocare dam¬
nata. qͣndo post sententiam qua dictum ẽ dam¬
natos ẽẽ cognoscite. data ẽ dilatio qua eis lic̾et
euacuata damnatione remeare. Hȩc dicta suf¬
ficerent etiam si uerum esset quod te dicis cũ

Expanded text:
tos honores suos et secum introduxerunt non tos honores suos et secum introduxerunt non rebaptizandos baptizatos suos. Quid adhuc pessimae causae patrocinium pertinacissimum praebes? adquiesce tandem non mihi, sed ipsi qua conuincimini ueritati. uide quam uerum dixerim, quod frustra labefactare conatus es, quanta sint pro pace toleranda\', atque — ut eisdem identidem uerbis utar, quibus in illis litteris damnauit incognita, si pro pace Donati placuit reuocaquos cum Maximiano sine dilatione damnauerant, Felicianum et Praetextatum postea receperunt, quomodo falsum est eos reuocasse damnata? si autem et ipsis dilatio data est, quos dixerunt damnatos esse cognoscite, etiamsi nullus eorum postea remearet, placuit tamen reuocare damnata, quando post sententiam. qua dictum est: damnatos esse cognoscite, data est dilatio, qua eis liceret euacuata damnatione remeare. haec dicta sufficerent, etiamsi uerum esset quod te dicis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
mur: ac ne angustum redeuntib tempus. spẽ
salutis artate diei pressura subducat usq in
illum diẽ agnitionis pandimus ianuã ut in¬
tegri honoris ac fidei regressi habeant fundam̃¬
ta. quam quisq si ingredi nequiuerit pigra
segnitia sciat sibi ad om̃s ueniales adicus
uiam ẽẽ subductam. & post prestitutum diẽ
redeuntib fixa penitentia. quȩ uerba trecen¬
ti et decem in sententia sua dociens inculca¬
runt. necesse ẽ inquam quilibet aduersarius
fateatur eos de quib ista dicuntur. andequam
se uobis redderent. antequam uobis restituerẽ¬
tui: anteqͣm ad uos redirent. antequã regressi ia¬
nuam dilationis ingrederentur non fuisse uo¬
biscum extra ur̃am communionẽ in eo scisma¬
te quo se a uobis separatierant baptirasse: Inde
uobis redditi ac restituti ubi auobis alienati
erant. inde ad uos redeuntes et regredientes qͦ
a uobis foris erant & tenuerunt ñ deminu¬

Expanded text:
mur. Ac ne angustum redeuntibus tempus spem mur. Ac ne angustum redeuntibus tempus spem salutis arctatae diei pressura subducat, usque in illum diem agnitionis pandimus januam, ut integri honoris ac fidei regressi habeant fundamenta; quam quisquam si ingredi nequiverit pigra segnitia, sciat sibi ad omnes veniales aditus uiam esse subductam\': et post praestitutum diem redeuntibus fixa paenitentia\' — quae uerba trecenti et decem in sententia sua totiens inculcarunt —, necesse est, inquam, quilibet aduersarius fateatur eos, de quibus ista dicuntur, antequam se uobis redderent, antequam uobis restituerentur, antequam ad uos redirent, antequam regressi ianuam dilationis ingrederentur, non fuisse uobiscum, extra uestram communionem in eo schismate, quo se a uobis separauerant, baptizasse? inde uobis redditi ac restituti ubi a uobis alienati erant, inde ad uos redeuntes et regredientes quo a uobis foris erant, et tenuerunt non deminu
Abbreviated transcription (Latin):
gratulati. eorum scilicet qͦs sacrilegi surculi ñ
polluere plantana. Q uid uos ꝓmeruerunt tot
cunq eommunioni sacrilegi atq damnati ma¬
xumiani cohererent non polluerentur nec effice¬
rentur nocentes. et quid uos offendit tam sc̃s di¬
es natalis ipsuis drũ nr̃. ut solus aduentu &
transitu suo pollueret innocentes atq in eis qͦs
in illo scismate baptirarunt. ꝑ illos om̃s dies
sc̃s maneret baptismus. xp̃i. et immundus
temeritas cum in sententiam nefandi precipi¬
tatur erroris. quam relinquere ꝓpt̃ uanita¬
tem pudet. et defendere ꝓpt̾ ueritatem non
pudet: S quid hinc plura. ubi quilibet ob¬
stinatissimus qui contra om̃s uoces rationis
obduruit necesse ẽ fateatur. de quib dicit᷑
se ȩccłiȩ reddidissent et ante diẽ prestitutũ
restituci essent. quȩ uerba ipse posiusti. eos de¬
niq de quib dicitur ad matrem ȩccłiam redi¬
ie ꝑmisimus. de innocentiũ reditu gratula¬

Expanded text:
gratulati, eorum scilicet, quos sacrilegi surculi non gratulati, eorum scilicet, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria. Quid vos promeruerunt tot icumque communioni sacrilegi atque damnati Maximiani cohaererent, non polluerentur, nec efficerentur nocentes? Et quid vos offendit tam sanctus dies natalis ipsius Domini nostri, ut solus adventu et transitu suo pollueret innocentes; atque in eis qui in illo schismate baptizaverunt, per omnes illos dies sanctus maneret Baptismus Christi, et immundus temeritas, cum in sententiam nefandi praecipitatur erroris, quam relinquere propter vanitatem pudet, et defendere contra veritatem non pudet? Sed quid hinc plura, ubi quilibet obstinatissimus, qui contra omnes voces rationis obduruit, necesse est fateatur, de quibus dicitur, Si se Ecclesiae reddidissent, et ante diem praestitutum restituti essent; quae verba ipse posuisti: eos denique de quibus dicitur, Ad matrem Ecclesiam redire permisimus. De innocentium reditu gratula
Abbreviated transcription (Latin):
sutiustis. cũ tanta sit ur̃a potentia. ut homine ᷤᷤ
qͣndo uolueritis peccorib socientur & qͣndo uolu¬
eritis inquinentur: Innocentes et impolluge.
rant quib in parte maximiani dabat᷑ dilatio.
intra euius diem si remearent ad uos. habereN
integri honoris ac fidez fundamenta.Siautẽ
ille dies eis non redeuntib preteriret tunc pollu¬
ti. tunc scelerati. tunc ꝑditi. supplicium damna¬
tionis incurrerent. tunc humiliarentur ꝑpeni¬
num. ñ iam uetus ꝓuerbium fertur qͦd uolumꝰ
scm̃ ẽ: s etiam quando uolumus. & quamdiu
uolumꝰ. Contingat alicui ur̃m in naue orare no¬
biscum. iam pollutus. iam traditor appellat᷑
Communicant altaria damnatores primiani
cũ maximiano ueritatis ad ultero. eccłie matͥs
inimico. dathȩ. chore. & abyron ministro. et ꝑ¬
.uiii. menses innocentes impollutiq ꝑsistunt.
oni reddiderunt. de innocentrum estis redicu

Expanded text:
stituistis. cum tanta sit uestra potentia, ut homines stituistis. cum tanta sit uestra potentia, ut homines quando uolunt peccatoribus socientur et quando uolueritis inquinentur? innocentes et impolluti erant, quibus in parte Maximiani dabatur dilatio, intra cuius diem si remearent ad uos, haberent integri honoris ac fidei fundamenta; si autem ille dies eis non redeuntibus praeteriret, tunc polluti, tunc scelerati, tunc perditi supplicium damnationis incurrerent, tunc humiliarentur per paeninum non iam, ut uetus prouerbium fertur, quod uolumus sanctum est, sed etiam \'quando uolumus et quamdiu uolumus\'! contingat alicui uestrum in naue orare nobiscum. iam pollutus, iam traditor appellatur: communicant altaria damnatores Primiani cum Maximiano ueritatiinimico, Dathae, Chore et Abiron ministro, et per octo menses innocentes impollutique persistunt. oni reddiderunt, de innocentium estis reditu
Abbreviated transcription (Latin):
tot remotissimas gentes polluit ex affrica cecili¬
anus. Ex die concilii bagaiensis. hoc ẽ . uiii. kł
longo temporis interuallo. illi quib dilatioda¬
ta ẽ maculabantur societate damnati maximi¬
ani. an ñ maculabantur: Si maculabantur.
quom dicitur eos autem quossaerilegi surcu¬
u ñ polluere plantaria ad matrem ȩccłiam
redire ꝑmisimus: S non maculabantur.
quomꝰ nosatq om̃s quȩ ubiq sunt xp̃ianita ᷤ
gentes potuit ignotorum ñ dicã falsorum ma¬
culare alienorum contagio peccatorum: Sed
ideo inquis dilatio data ẽ. quȩ si transisset ulis
ñ redeuntib tunc macularentur et in pȩnam
damnationis in currerent. Non gͦ peccatũ uliꝰ
societatis. s diei constitutio maculabat. Si gͦ
nullus dies constitueretur. immaculati uuq per¬
manerent.Quid de uobis male meruit orbis
terrarum: Cur eum maculatum ꝑhibetis pec¬
catis alienis. eui nullum diem dilationis con¬

Expanded text:
tot remotissimas gentes polluit ex Africa Caecilitot remotissimas gentes polluit ex Africa Caecilianus.. Ex die concilii Bagaiensis, hoc est octauum Kalongo temporis interuallo illi. quibus dilatio data est, maculabantur societate damnati Maximiani an non maculabantur? si maculabantur, quomododicitur:eos autem, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, ad matrem ecclesiam redire permisimus? si non maculabantur, quomodo nos atque omnes quae ubique sunt Christianas gentes potuit ignotorum, non dicam falsorum, maculare alienorum contagio peccatorum? sed -ideo, inquis, dilatio data est, quae si transisset illis non redeuntibus, tunc macularentur et in poenam damnationis incurrerent. non ergo eos peccatum illius societatis, sed diei constitutio maculabat. si ergo nullus dies constitueretur, inmaculati utique permanerent. quid de uobis male meruit orbis terrarum? cur eum maculatum perhibetis peccatis alienis, cui nullum diem dilationis con
Abbreviated transcription (Latin):
quod si quis corrigi uoluisset innocens habere¬
tur. cũ eam uid eas impollutis atq innocentib
datam: S uidelicet tu timuisti ne tͥ diceretur.
Quare dabatur dilatio eis quos ñ polluerat maxi¬
mianus: Ideo dilatione illa corrigendos eẽ cen¬
siusti. Illi timuerunt ne sibi diceretur quare in
suis honorib pollutos susciꝑe uolustis: ideo se
impollutis dilationem dedisse dixerunt. Ainde
singula timuistis. s alterutrum oppugnat᷑ ex
altero. Nã tibi dicitur. quomͦ existimas corri¬
gendos quos tui predicant impollutos: Iillis
autem dicitur. quomͦ asseritis impollutos. & si ñ
manum imponendo capiti marmiani.tam̃
scismatis eius communione maculatos: Cuius
autem animus. cuius iures. cuius lingua sciffi¬
ciat ꝓloqui tam intollerandũ dolorem: Ut parᷤ
donati discissa resarciatur. nec socios afros in
africa polluit maximianus.ne ad ipsam radi¬
cem unitatis rami fracti regredi ꝑmittantur.

Expanded text:
quod si qui corrigi uellet innocens haberequod si qui corrigi uellet innocens haberetur, cum eam uideas inpollutis atque innocentibus datam? sed uidelicet tu timuisti, ne tibi diceretur: \'quare dabatur dilatio eis, quos non polluerat Maximianus?\' ideo dilatione illa corrigendos esse censuisti. illi timuerunt, ne sibi diceretur: \'quare in suis honoribus pollutos suscipere uoluistis?\' ideo se inpollutis dilationem dedisse dixerunt. Proinde singula timuistis, sed alterutrum oppugnatur ex altero. nam tibi dicitur: \'quomodo existimas corrigendos quos tui praedicant impollutos?\' illis autem dicitur: \'quomodo asseritis impollutos etsi non manum inponendo capiti Maximiani, tamen schismatis eius communione maculatos?\' cuius autem animus, cuius uires, cuius lingua sufficiat proloqui tam intolerandum dolorem? ut pars Donati discissa resarciatur, nec socios Afros in Africa polluit Maximianus: ne ad ipsam radicem unitatis rami fracti regredi permittantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccłiam redire ꝑmissi sunt. in ȩccłia non
fuerunt. Ergo extra ȩccłiam baptitauerunt.¬
& simul baptiratores & baptirati ad eccłiam
redeuntes. nec uli honores quos extra gesserart̃
nec illi baptisma quod extra acceꝑant amise
sa mala caute locutus es: ut diceres. placuit ta¬
men decreco concilii dilationem demporis dari.
intra quod si quis corrigi uoluisset innocens ha¬
beretur. Illi autem nec corrigendos eos fuisse di¬
xerunt quib data ẽ illa dilatio. sed tanquam
omnino impolluti atq innocentes in marimi¬
ani societate fuerint. sic de illis locuntur cum
ipsam ꝓrogant dilationem. Quid ẽ enim ali¬
ud quod dicunt. eos autem quos sacrilegi surculi
ximiani ad matrem ȩccł̃iam redire ꝑmisimus:
Ac ne parum sit uide quid adiungant. Quanto
enim de reoꝵ morte inquiunt purgamur: tanto
de inmocentium reditu gratulamur. Cur itaq tu
dicis placuisse dilationem temporis dari intra

Expanded text:
ad Ecclesiam redire permissi sunt, in Ecclesia non ad Ecclesiam redire permissi sunt, in Ecclesia non fuerunt. Ergo extra Ecclesiam baptizaverunt: et simul baptizatores et baptizati ad Ecclesiam redeuntes, nec illi honores quos extra gesserant, nec illi Baptisma quod extra acceperant, amisa mala, caute locutus es, ut diceres, Placuit tamen decreto concilii dilationem temporis dari, intra quod si quis corrigi voluisset, innocens haberetur. Illi autem nec corrigendos eos fuisse dixerunt, quibus data est illa dilatio; sed tanquam omnino impolluti atque innocentes in Maximiani societate fuerint, sic de illis loquuntur, cum ipsam prorogant dilationem. Quid est enim aliud quod dicunt: Eos autem quos sacrilegi surculi ximiani, ad matrem ecclesiam redire permisimus\'? ac ne parum sit, uide quid adiungant: quanto enim de reorum, inquiunt. morte purgamur, tanto de innocentium reditu gratulamur. cur itaque tu dicis placuisse dilationem temporis dari. intra
Abbreviated transcription (Latin):
aliud diceres. nͥ quod ab eis audieras quos consu¬
liuisti. cum exhac causa litteris meis ualde per¬
moueͬns: Et tamen fortassis te arguant. repre¬
hendant. quod talia uerba mneaute posueris.
Est quod te aduersus eos marime muniat. ac
tuam tristiciam consoletur. Nam et ipsi in eius¬
dem concilii decreto talia posuerunt. Unde si
nobis lecto isto opusculo nr̃o ita respondere uo¬
luerint quod eis non preiidicent uerba laici
sui. uerba ipsoꝵ continuo recitabimus. Eos
autem inquiunt quos sarrilegi surculi non
polluere plantaria. hoc ẽ qui amaximiani ca¬
pite ꝓprias manus uerecundo fidei pudore re¬
traxerunt. ad marrem ȩccłiam redire ꝑmisimꝰ.¬
Cum enm dicitur. isti quos ad matrem ȩccłiam
redire ꝑmisistis autequam redirent uͥ erant:
Similiter urgentur. ac tu pauloante uerbis
a te positis urgebaris. Ubi enim eos fuisse re¬
spondebunt nisi in scismate marimiani:
S ubi uolunt eos fuisse contendant. Certe qͥ

Expanded text:
aliud diceres, nisi quod ab eis audieras quos consualiud diceres, nisi quod ab eis audieras quos consuluisti, cum ex hac causa litteris meis ualde permouereris? et tamen fortassis te arguant reprehendant, quod talia uerba incaute posueris. est quod te aduersus eos maxime muniat ac tuam tristitiam consoletur. nam et ipsi in eiusdem concilii decreto talia posuerunt; unde si nobis lecto isto opusculo nostro ita respondere uoluerint, quod eis non praeiudicent uerba laici sui, uerba ipsorum continuo recitabimus: eos autem, inquiunt, quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc epite proprias manus uerecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem ecclesiam redire permisimCum enim eis dicitur, Isti quos ad matrem Ecclesiam redire permisistis, antequam redirent, ubi erant? similiter urgentur, ac tu paulo ante verbis a te positis urgebaris. Ubi enim eos fuisse respondebunt, nisi in schismate Maximiani? Sed ubi volunt eos fuisse contendant; certe qui
Abbreviated transcription (Latin):
tutum restituti fuissent ubi erant. qͥd aliud
uos res ipsa respondere compellit. nis inscisma¬
te maximiant. ꝓpt̃ quod in om̃s illa ẽ ꝓlata sen¬
tentia: Ibi gͦ baptirauerunt eos in quib aduoͤ
simul inde uenientib baptismum xp̃i qon aus
estis rescindere quia coacti estis agnoscere. Unde
ipso fact̾o ur̃o. oꝑe ur̃o. iudicio ur̃o. aduersus uos
merito rect̃eq concluditur. agnoscendum esse
baptismum xp̃i etiam si extra ȩccłiam datus fu¬
erit. et ideo nos hoc pie cognoscere in ur̃is: uos
impie rescindere in nr̃is. S forte penitet de ta
lia uerba posuisse. quȩ hanc ueritatem nimis ur¬
gerent. qm̃ diristi fac̾tum ẽ ut se ȩccłiȩ reddidis¬
sent. & ante diem prestitutum resfituti ꝑem¬
ptoria sententia ñ tenerentur: ut responderetur
tibi. quomodo se eccłiȩ reddiderunt. quomodo
eidem restituti sunt. si abea non erant separati:
Aut si separati erant. quomͦ baptirabant: S qͥd

Expanded text:
tutum restituti fuissent, ubi erant, quid aliud tutum restituti fuissent, ubi erant, quid aliud uos res ipsa respondere conpellit nisi in schismate Maximiani\\ propter quod in omnes illa est prolata sententia? ibi ergo baptizarunt eos, in quibus ad uos simul inde uenientibus baptismum Christi non ausi estis rescindere, quia coacti estis agnoscere. unde ipso facto uestro, opere uestro, iudicio uestro aduersus uos merito recteque concluditur agnoscendum esse baptismum Christi, etiamsi extra ecclesiam datus fuerit, et ideo nos hoc pie cognoscere in uestris, uos impie rescindere in nostris. Sed forte paenitet talia te uerba posuisse, quae hanc ueritatem nimis urgerent, quoniam dixisti: factum est ut se ecclesiae reddidissent et ante diem praestitutum restituti peremptoria sententia non tenerentur, ut responderetur tibi: quomodo se ecclesiae reddiderunt, quomodo eidem restituti sunt, si ab ea non erant separati? aut si separati erant, quomodo baptizabant?\' sed quid