comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccare sifacerct inisi infacien
do dñs praecessis set: Fecit hoc
ille magis terbonus. ut docoret
non quodtimeret : Portassis
cñim hoc mouetatcurdictum
sit baptizabat iħs plures quam
iohannes: et postea quam dictũ
est baptitabat subiectum est
quan quamiħs non baptit abat
sed discipulieius: Quidergo fal¬
sum dictumerat. et correctu mẽ
cum additum est quanqua miħs
nonbaptitabat sed discipulieius
anutrum que uerum est quia ihs
et baptizabat et nonbaptita¬
bat. Babtizabat enim : quia ip¬
semundabat. Nonbaptitabat
quia non ipse tingebat : Prae¬
bebant discipuli ministerium cor
poris. praebebatille adiutoriũ
maestatis: Quando enim cessa¬
ret abaptizando qui nonces¬
sat amundando de quodictum ẽ
abeo demiohanne periohan¬
nis baptistae personam dicen¬
tis hic est quibaptitat : Ergo
iħs adhuc baptizat: et quous que
mo accedatadinferiorem mi¬
nistrum: habet enim superio¬
rem magistrum : Sed forte
in sp̃u non in corpore: Quasi ue¬

Expanded text:
peccare si faceret, nisi in faciendo peccare si faceret, nisi in faciendo Dominus praecessisset, fecit hoc ille magister bonus ut doceret, non quod timeret. 3. Fortassis etiam hoc moveat, cur dictum sit, Baptizabat Jesus plures quam Joannes; et posteaquam dictum est, Baptizabat, subjectum est, Quanquam Jesus non baptizabat, sed discipuli ejus. Quid ergo? falsum dictum erat, et correctum est, cum additum est, Quanquam Jesus non baptizabat, sed discipuli ejus? An utrumque verum est, quia et Jesus baptizabat, et non baptizabat? Baptizabat enim, quia ipse mundabat; non baptizabat, quia non ipse tingebat. Praebebant diporis, praebebat ille adjutorium majestatis. Quando enim cessaret a baptizando, qui non cessat a mundando, de quo dictum est ab eodem Joanne per Joannis Baptistae personam dicentis: Hic est qui baptizat? Ergo Jesus adhuc baptizat; et quousque bmo accedat ad inferiorem ministrum, habet enim superiorem magistrum. Sed forte s in spiritu, non in corpore. Quasi ve
Abbreviated transcription (Latin):
non est : ne in morantes inma¬
nifestis anguscias temporis
patiamur adobscura scrutan¬
canda etaperienda.: Vtique
dñs si sciret phariseos it adese cog¬
nouisse quodplures discipulos fa¬
ceret et quodplures baptita ret.
ut hoceis ad salutem ualeret se¬
quendieum : ut et ipsi essent discipu¬
lietipsi uellent ab eobaptitari
magis non relinqueret iuda eam
terram sed propter illos mane¬
ret ibi: Quia uero cognouit eorũ
scientiam simulco tnouit et inui¬
dentiam. quia non hoc propte¬
rea di dicerunt ut sequerentur
sed ut perse querentur : ab iit inde :
Poterat quidemille et praesens
ab his nonte nerisinollet : no noc¬
cidisinollet: quia potuit et non
nasci sinollet : Sed quia in omni
re quamgessit uthomo. homini¬
bus inse credituris praebȩbat
exemplum : Quiaunus quisque
seruus dĩ non peccat sisecesserit
in alium locum uidens furorem
forte persequentium se aut quae¬
rentium in malumanimam suam
Videretur autem sibi seruus dĩ

Expanded text:
non est, ne immorantes in manon est, ne immorantes in manifestis, angustias temporis patiamur ad obscura scrutanda et aperienda. Utique Dominus si sciret Pharisaeos ita de se cognovisse, quod plures discipulos faceret, et quod plures baptizaret, ut hoc eis ad salutem valeret sequendi eum, ut et ipsi essent discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non relinqueret Judaeam terram, sed propter illos maneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunt ut sequerentur, sed ut persequerentur; abiit inde. Poterat quidem ille et praesens ab his non teneri, si nollet; non occidi, si nollet; quia potuit et non nasci, si nollet: sed quia in omni re quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum quia unusquisque servus Dei non peccat, si secesserit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaerentium in malum animam suam; videretur autem sibi servus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
iohannemuelut aquilam uola¬
re aleius caliginem que terrae
transcendere et lucem ueri¬
tatis firmioribus oculis intu¬
eri. Multa enim iam ex euan¬
gelio eius perminis terium nos¬
trum dño adiuuante tracta¬
ta sunt: Ex ordine autem se¬
quitur haeclectio quae hodie
recitata est: eaquae dicturus
sum donante dño multi sicau¬
dituri estis ut magis recognoca¬
tis quam discatis : Nonide ota¬
men pigra debet esseintentio.
quia nonest cognitio sedre cog¬
nicio: Hoclectum est et hanc
lectionem tractanda mgesta¬
mus in manibus quom dñsiħs
adputeum ia cobloquebatur
cum sa maritana muliere : Dicta
enim ibi sunt magna misteria
et magnarum similitu dines re¬
rum pascentes anima mesuri¬
entem reficientesanimam
lan guentem : Dñs enim haec
cum audisset cognouisse pha¬
riseos quod plures discipulos
faceret qua miohannes et
plures baptitaret: quan quã
iħs non baptizarot sed disci¬
puli eius reliquit iudace amter¬
ram et abiiciterum ingalilȩ¬
am. Hsc diutius disputandum

Expanded text:
oannem velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intueri. Multa enim jam ex Evangelio ejus per ministerium nostrum Domino adjuvante tractata sunt: ex ordine autem sequitur haec lectio, quae hodie recitata est. Ea quae dicturus sum Domino donante multi sic audituri estis, ut magis recognoscatis quam discatis. Non ideo tamen pigra debet esse intentio, quia non est cognitio, sed recognitio. Hoc lectum est, et hanc lectionem tractandam gestamus in manibus, quod Dominus Jesus ad puteum Jacob loquebatur cum Samaritana muliere. Dicta enim ibi sunt magna mysteria, et magnarum similitudines rerum; pascentes animam esurientem, reficientes languentem. 2. Dominus enim haec « cum audisset, cognovisse Pharisaeos quod plures discipulos faceret quam Joannes, et plures baptizaret quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus, reliquit Judaeam terram, et abiit iterum in Galilaeam. » Hinc diutius disputandum
Abbreviated transcription (Latin):
uires remansisent: sidicamme pos¬
seadhuc loqui forte uosccudire
iam non potestis : Item forte aui¬
ditate audiendidicitis. possumus. i¬
Melius ẽ ergo ut ego infirmitatẽ
meam fatear. quia iam fatigatus
loqui non possum: quam ut uobis
iam bene satiatis adhuc infundam
quod non bene digeratis.. Proinde
huius promis sionisquã ad hodier¬
num tempus si super eẽt. distule¬
ram tenete meadiuuante dño incras¬
tinum debitorem. EXs̃ SERMO XX

Expanded text:
vires remansissent. Si dicam me posvires remansissent. Si dicam me posse loqui adhuc, forte vos audire jam non potestis. Item forte aviditate audiendi dicitis, Possumus. Melius est ergo ut ego infirmitatem meam fatear, quia jam fatigatus loqui non possum, quam ut vobis jam bene satiatis, adhuc infundam quod non bene digeratis. Proinde hujus promissionis quam ad hodiernum tempus, si superesset, distuleram, tenete me adjuvante Domino in crastinum debitorem. TRACTATUS XX
Abbreviated transcription (Latin):
dedit filio Nonergo secundum
patrem iudicabis: ad iecit non
possum ego ameipso facere quic¬
quam: sicut audio iudico. etiudi¬
tium meum iustum est : Quia non
quȩro uoluntatem meam sed uo¬
luntatem eius quimisit me : Certe
filius quos uult uiuificat: non quae¬
rit uoluntatem suam sed uolunta¬
tem eius qui misiteum: Non meã: on
propriam nonmeam non filii ho¬
minis : non meam : quȩresistatdõ:
faciunt enim homines uoluntatem
suam non dĩ : quando faciunt quod
uolunt non quod iubetds̃. Quando
autem ita faciunt quod uolunt: ut
tam̃ sequantur uoluntatem dĩ io
non faciunt uoluntatem suam
quamuis quod uolunt faciant : Vo¬
lens fac quodiuberis atqueita
et hoc facies quoduis: et non uolun¬
tatem tuam facies. sed iubentis
quidergo sicut audio. itciudico.
auditfilius : et demonstrat ei pater:
Et uidit filius patrem facientem: et
ista distuleram us. paulo enuclea¬
tius prouiribus pertractare: Si
tempus nobis per actalectione et

Expanded text:
dedit Filio; non ergo secundum dedit Filio; non ergo secundum Patrem judicabis: adjecit, Non possum ego a meipso facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est; quia non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Certe Filius quos vult vivificat. Non quaerit voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit illum. Non meam, non propriam; non meam, non filii hominis; non meam, quae resistat Deo. Faciunt enim homines voluntatem suam, non Dei, quando faciunt quod volunt, non quod jubet Deus: quando autem ita faciunt quod volunt, ut tamen sequantur voluntatem Dei, non faciunt voluntatem suam, quamvis quod volunt faciant. Volens fac quod juberis; atque ita et hoc facies quod vis, et non voluntatem tuam facies, sed jubentis. 20. Quid ergo? Sicut audio, ita judico. Audit Filius, et demonstrat ei Pater, et videt Filius Patrem facientem. Et ista distuleramus paulo enucleatius pro viribus pertractare, si tempus nobis peracta lectione et
Abbreviated transcription (Latin):
dam sinistris. lustiautem inui¬
tam aeternam : dequa alio loco
dicit. Haec ẽ autem uitac aeter¬
na ut cognos cante unum ue¬
rum dm̃ et quem misisti ibm̃ xp̃m
Tuncibi appacrebit. qui cum infor¬
madĩ eẽt non rapinam arbitra¬
tus est esse ȩqualis dõ: Tunc se
ostendet. quomodo sedilectorib
suis ostensurum promisit qui enĩ
diligitine ait mandatameacus¬
todit et quidiligitme diligetur
a patre meo et ego diligm eum
et astendam meipsum illi quibus
loquebatur. presens eis erat sed for¬
mam serui uidebant. formam autẽ
dĩ non uidebant  Periumentum
ad stabulum perducebantur cu¬
randi : Sed sanati uidebunt quia
ostendam meipsum inquit illis.:
Quomodo ostenditur a equalis pa¬
tri. cum dicit philipo. quime uidet
Vid& et patrem meum : Nonpos in¬
sum ego ameipso facere quicquam:
sicut audio iudico : Et iuditium
meum iustum est : Et qui adicturi
illi eramus łuiudi cabis et pater
non iudicabit quia omneiuditiũ

Expanded text:
dam sinistris; justi autem in vidam sinistris; justi autem in vitam aeternam : de qua alio loco dicit, Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te unum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Tunc ibi apparebit qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo : tunc se ostendet quomodo se dilectoribus suis ostensurum promisit. Qui enim diligit me, ait, mandata mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi. Quibus loquebatur, praesens eis erat: sed formam servi videbant; formam autem Dei non videbant. Per jumentum ad stabulum ducebantur curandi, sed sanati videbunt; quia ostendam, inquit, meipsum illi. Quomodo ostenditur aequalis Patri? Cum dicit Philippo, Qui me videt, videt et Patrem meum . 19. Non possum ego a meipso facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est. Quia dicturi illi eramus, Tu judicabis, et Pater non judicabit, quia omne judicium
Abbreviated transcription (Latin):
pena posuit eterit diremptio.
et nonqualis modo est Namet
modo separamur non locis sed
moribus affectibus desideriis
fide specaritate: simulenim
cum iniquis uiuimus. sed non
una uita est omnium: In oc culto
dirimimur. In oculto separamur.
quomodo grana in area: Ñ quomodo grae¬
na in horreo. Et sepanant᷑ grana in area et mis¬
cent: Separantur cum a palea ex¬
poliantur : Miscentur quia non¬
dum uentilantur Tunc a perta
erit separatio : sicut morum sic
etuitae sicut sapientiae itaetcor¬
porum: Eunt quib ene fecerunt
uiuere cumangelis dĩ Quimale
egerunt torquericumdiabolo
et angelis eiꝰ et transiet forma
serui. Ad hoc enim presentabi¬
tur ut faciat iudicium: postiudi¬
tium. Perget hinc ducet secum
corpus cui caput est etofferet
regnumdõ ⁊ Tunc plane uidebitur
forma illadĩ quae non potuit
uideri ab iniquis. quorum uisio¬
niforma serui exhibenda erat⁊
dicit etalibi: sic ibunt isti inam¬
bustionem aeternam dequibus.¬

Expanded text:
poena posuit. Et erit diremptio, poena posuit. Et erit diremptio, et non qualis modo est. Nam et modo separamur non locis, sed moribus, affectibus, desideriis, fide, spe, charitate. Simul enim cum iniquis vivimus; sed non una vita est omnium: in occulto dirimimur, in occulto separamur; quomodo grana in area, non quomodo grana in horreo. Et separantur grana in area, et miscentur: separantur, cum a palea exspoliantur; miscentur, quia nondum ventilantur. Tunc aperta erit separatio, sicut morum, sic et vitae; sicut sapientiae, ita et corporum. Ibunt qui bene fecerunt, vivere cum Angelis Dei: qui male egerunt, torqueri cum diabolo et angelis ejus. Et transiet forma servi. Ad hoc enim se praesentaverat ut faceret judicium: post judicium perget hinc, ducet secum corpus cui caput est, et offeret regnum Deo . Tunc plane videbitur forma illa Dei, quae non potuit videri ab iniquis, quorum visioni forma servi exhibenda erat. Dicit et alibi sic: Ibunt isti in ambustionem aeternam de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quam non omneshabebunt quide
monumentis procedent : Iamergo & ꝑ
cominemorationem monumen¬
torum et ex praessionem proces.¬
sionis demonumentis. a perte in¬
telligimus corporum resurrecti¬
onem. AAudient omnes uocem
eius. et procedent: et ubi iudiciũ
si omnes audient et omnes pro¬
cedent: Quasi totũ confusumest.
nihil uideo discretũ. Certe acce¬
pisti potestatem iu dicandi quia
filius hominis es. Ecceaderis in
iudicio resurgent corpora deip¬
so iuditio Dicaliquid hoc ẽ dedis¬
cretione bonorum et malorum⁊
et hoc audi: Quibene fecerunt in
resurrectionem uitȩ. Quimale
egerunt In resurrectionem iudi¬
cii: Superius cum deresur rectio¬
ne mentium et animarum loque¬
retur : Num quid fecit discretio¬
nem sed omnes qui audient uiuent.
quia obaudiendo uiuent at uero
resurgendo et procedendo demo¬
numentis Non omnes aduitam
aeternam ibunt. sed quibene fe¬
cerunt. Qui autem maleadiu¬
ditium. Hic enim iuditium. pro.

Expanded text:
quam non omnes habebunt qui de quam non omnes habebunt qui de monumentis procedent. Jam ergo et commemoratione monumentorum, et expressione processionis de monumentis, aperte intelligimus corporum resurrectionem. 18. Audient omnes vocem ejus, et procedent. Et ubi judicium, si omnes audient, et omnes procedent? Quasi totum confusum est; nihil video discretum. Certe accepisti potestatem judicandi, quia filius hominis es; ecce aderis in judicio, resurgent corpora: de ipso judicio dic aliquid, hoc est de discretione malorum et bonorum. Et hoc audi: Qui bona fecerunt, in resurrectione vitae; qui mala egerunt, in resurrectionem judicii. Superius cum de resurrectione mentium et animarum loqueretur, numquid fecit discretionem? Sed omnes qui audient, vivent; quia obaudiendo vivent. At vero resurgendo et procedendo de monumentis, non omnes ad vitam aeternam ibunt, sed qui bene fecerunt: qui autem male, ad judicium. Hic enim judicium pro
Abbreviated transcription (Latin):
tis cum labore sitctis et auditis sed
nos cummaiore stamus edoqui¬
mur: silabo ramus propteruos.
conlaborare non debetis propter
eosdemuos superius ergo cum di¬
ceret uenithora et adderet et
nunc est quid subiecit : Quandomor¬
tui audient uocem filiidĩ . et quiau¬
dierint uiuent: Non dixitomnes
mortui audient. et qui audierint
uiuent Mortuos enim iniquos
uolebat intellegi: Et num quid
omnes iniqui obaudiunt euange¬
lio. Apertedicit a postolus sed
non omnes obaudiunt euangelio
Tamen qui audiunt: uiuent. Quia
omnes qui obaudiunt euangelio:
transient aduitam a eternam.
perfidem Nontamen omnes
oboediunt : et hoc nunc estat uero
in fine omnes qui sunt inmonu¬
mentis. hoc ẽ iusti et iniusti. Au¬
dient uocem eius et procedent.
quo modo noluit dicere. et uiuent:
omnes enim procedent sed non
omnes uiuent: In eo quippe quod
supra dixit et qui audierint uiuent:
in ipsa ob auditione uitam aeter¬
nam intelligi uoluit etbecctam.

Expanded text:
tis? Cum labore statis, et auditis; sed tis? Cum labore statis, et auditis; sed nos cum majore stamus, et loquimur. Si laboramus propter vos, collaborare non debetis propter eosdem vos? Superius ergo cum diceret, Venit hora, et adderet, et nunc est, quid subjecit? Quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Non dixit, Omnes mortui audient, et qui audierint vivent: mortuos enim iniquos volebat intelligi. Et numquid omnes iniqui obaudiunt Evangelio? Aperte dicit Apostolus, Sed non omnes obaudiunt Evangelio . Tamen qui audiunt, vivent; quia omnes qui obaudiunt Evangelio, transient ad vitam aeternam per fidem: non tamen omnes obaudiunt, et hoc nunc est. At vero in fine, omnes qui sunt in monumentis, hoc est justi et injusti, audient vocem ejus, et procedent. Quomodo noluit dicere, et vivent? Omnes enim procedent, sed non omnes vivent. In eo quippe quod supra dixit, Et qui audierint vivent; in ipsa obauditione vitam aeternam intelligi voluit et beatam,
Abbreviated transcription (Latin):
quale iudicum : Nolitem irarihoc
quia uenit hora. non eaquȩ nunc
ẽ ut resurgant animae : sed quȩ
futura est ut resurgant corpora
ex praessius hocdicat ut calumniã
hȩreticus negator resurrectio¬
nis corporis non inueniat. quan¬
quam iam intellectus elucescat
Cum superius dictum. eẽt uenit
hora addidit et nunc ẽ imodo
autem uenithora et non ad didit
et nuncest ⁊ Tamen omnes ansas
omnes clauiculas calumniarum
omnesnodos laqueorum. a perta
ueritate disrum pat. MNolitemi¬
rarihoc qui auenithora in qua
omnes qui in monumentis sunt.
qui deuidentius quid ex pressius :
corpora sunt in monumentis.
animae non sunt in monumentis.
Nec iustorum nec iniquorum.
Iusti amma insinu abrabȩ fuit.
iniqua anima apud inferos tor¬
quebatur. in monumento nec illa
nec illa. Superius quando ait.
uenithora et nunc est. Obsecro
intendite. Nostis fratres quia ad
panem uentris cum labore perueni¬
tur. quanto magis ad panem men¬

Expanded text:
quale judicium? Nolite mirari hoc; quale judicium? Nolite mirari hoc; quia venit hora: non ea quae nunc est, ut resurgant animae; sed quae futura est, ut resurgant corpora. 17. Expressius hoc dicat, ut calumniam haereticus negator resurrectionis corporis non inveniat: quanquam jam intellectus elucescat. Cum superius dictum esset, Venit hora; addidit, et nunc est: modo autem, Venit hora; non addidit, et nunc est. Tamen omnes ansas, omnes claviculas calumniarum, omnes nodos laqueorum aperta veritate disrumpat. Nolite mirari hoc; quia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt. Quid evidentius? quid expressius? Corpora sunt in monumentis: animae non sunt in monumentis, nec justorum, nec iniquorum. Justi anima in sinu Abrahae fuit, iniqui anima apud inferos torquebatur : in monumento, nec illa, nec illa. Superius quando ait, Venit hora, et nunc est; obsecro, intendite. Nostis, fratres, quia ad panem ventris cum labore pervenitur; quanto magis ad panem men
Abbreviated transcription (Latin):
Quidigitur fratres: quidno¬
bis commendat ds̃ : Tunc gali¬
lȩa iudecce patria erat dñi.
quia ibi nutritus est : Nuncue¬
ro quia portendit aliquidres
illa non enimsi necausa dicta
sunt prodigia nisiquia aliquid
portendunt  prodigium enim
appellatum ẽ quasi prodiciũ
quod porro dicat: porro sig¬
nificet : et aliquid futurum ẽẽ
portendat : Quia ergo aliquid
illa omnia porten debant : ali¬
quid illa omnia praedicabant
faciamus modonos patriam
et quia ipsesolus apparebit informa
serui. Pater autem non apparebit
quia indutus forma serui. Ideo su¬
perius ait. Pater noniudicat que ma¬
quam. sed omne iuditium dedit.
filio. beneergo dilaatum ẽ ut ip¬
se: eẽt expositor. qui propositor.
superius enimoccultum erat : nunc
iam ut arbitror manifestum .ẽ quia
deditei potestatem: et iudicum facere:
quia pater noniudicat quem quã
sed omne iudicium dedit filio quia
iuditium perillam formam futu¬
rum est quam non habet pater : et

Expanded text:
Quid igitur, fratres, quid noQuid igitur, fratres, quid nobis commendat Dominus? Tunc Galilaea Judaeae patria erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia praedicebant, faciamus modo nos patriam Et quia ipse solus apparebit in forma servi, Pater autem non apparebit, quia non est indutus forma servi; ideo superius ait, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Bene ergo dilatum est, ut ipse esset expositor qui propositor. Superius enim occultum erat; nunc jam, ut arbitror, manifestum est quia dedit ei potestatem et judicium facere, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: quia judicium per illam formam futurum est, quam non habet Pater. Et
Abbreviated transcription (Latin):
et uerba audiuit et corinspexit:
Denique et ipse euangelistates¬
timonium narrationis suae os¬
tendit: quia non dum credide¬
rat. qui uenire addomum suã
dñin cupiebat ad sanandum fili¬
umeius ÷ Nampostea quam
ei nuntiatum est sanumesse
filium eius. et inuenit eahora
sanatum quahora dñs dixe¬
rat uade filius tuus uiuit eti
credidit in quitipse. et domus
eiustota. Siergo propterda
credidit ipse et domus eiusto¬
ta quia nuntiatum est ei quod¬
filius suus esset sanus. et com¬
parauit horam nuntiantium
horae prenuntiantis. Quan¬
dorogabat. non dumcrede¬
bat : Samarita ninullum
signum expectauerant : uer¬
bo eius tantum modo credide¬
rant. ⁊ Ciues aute meius audire
meruerunt : nisi signa et prodi¬
gia uideritis non creditis : Et
ibitamen facto tanto mira¬
culo. non credidit nisiipse et do¬
mus eius , Adsolum sermonem
crediderunt plures samarita¬
ni: a dillud miraculum sola illa
domuscredidit ubi factum est:

Expanded text:
et verba audivit et cor inspexit. et verba audivit et cor inspexit. Denique et ipse Evangelista testimonio narrationis suae ostendit quia nondum crediderat, qui venire ad domum suam Dominum cupiebat, ad sanandum filium ejus. Nam posteaquam ei nuntiatum est sanum esse filium ejus, et invenit ea hora sanatum, qua hora Dominus dixerat, Vade, filius tuus vivit; et credidit, inquit, ipse, et domus ejus tota. Si ergo propterea credidit ipse et domus ejus tota, quia nuntiatus est ei filius ejus sanus, et comparavit horam nuntiantium horae praenuntiantis; quando rogabat, nondum credebat. Samaritani nullum signum exspectaverant, verbo ejus tantummodo crediderant. cives autem ejus audire meruerunt, Nisi signa et prodigia videritis, non creditis; et ibi tamen facto tanto miraculo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritani: ad illud miraculum sola illa domus credidit, ubi factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Pergit ingalila ea mie tuenit in
ciuitatem cbanangalilaeae ubi
a quamuinum fecit: Ibiautem
quando aquam inuinum conuer¬
tit sicut scrhit ipseiohannes.
crediderũnt in eum discipulieius:¬
bis conuiuantium F ac tumest
taꝰ magnum mira culum et
oñin eum crediderunt nisi dis¬
cipulieius. i Hanc ciuita temgali¬
leae modo repetiũ : et ecce qui¬
da mregulus cuius filius infir¬
mabatur. uenita deum et roga¬
re coepit ut descenderet ad il¬
lamciuitatem uel domum.: et sa¬
naret filium eius: incipiebate ñ
mori. Quiro gabat nͥoncrede¬
batͦ quida me expectas audire :
dñm in terroga : quid senserit
deillo : Rogatus enim : talia res¬
pondit: Nisi signa et prodigia
ui deritis non creditis .Arguit
hominem infide trepidum
aut frigidum: aut omnino nul¬
lius fidei sed tempta recupien¬
tem desanitate filii sui qualis es¬
set xp̃s: quidesset : quantum pos¬
set : Verba enim rogantis audi¬
uimus cordiffidentis non uidi¬
mus : Sedille pronunti auit qui

Expanded text:
pergit in Galilaeam, et venit in civitatem Canam Galilaeae, ubi aquam vinum fecit. Ibi autem quando aquam in vinum convertit, sicut scribit ipse Joannes, crediderunt in eum discipuli ejusbis convivantium. Factum est tam magnum miraculum, et non in eum crediderunt nisi discipuli ejus. Hanc civitatem Galilaeae modo repetivit. Et ecce quidam regulus, cujus filius infirmabatur, venit ad eum, et rogare coepit ut descenderet, ad illam civitatem vel domum, et sanaret filium ejus; incipiebat enim mori. Qui rogabat, non credebat? Quid a me exspectas audire? Dominum interroga quid de illo senserit. Rogatus enim talia respondit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Arguit hominem in fide tepidum, aut frigidum, aut omnino nullius fidei: sed tentare cupientem de sanitate filii sui, qualis esset Christus, quis esset, quantum posset. Verba enim rogantis audivimus, cor diffidentis non videmus: sed ille pronuntiavit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ et non fallor melius enim quã
ego uidit euangelista quid dice¬
ret: melius ueritatem uidebat
qui eam depectore dñibibebat:
ipse enim ẽ iohannes euangelis¬
ta qui inter omnes discipulos
super pectus dñi discum bebat:
et quem dñs caricatem debens
omnibus tamen preceteris dilige¬
bat Ergoille fallerctur etego
recta sentirem÷ Immosipie sapio
obedienter audiam quod dixit
ut merear sentire quod sensit
Accipite itaque carissimi quid
bic sentiam sine praciuditio si
uo smelius alquid senseritis :
Magistrumenim omnes habe¬
mus et inuna scola condiscipuls
sumus: Hoc ergo sentio: et uidete
sinon aut uerum est aut propinquat
ueritati quodsentio: Insa maria
biduum fecit: et crediderunt in
eum samaritani. : Tot dies fecit
ingalilaea et nonin eum credide¬
runt galila ei : Retexite uel reco¬
lite memoria hesternidiei et lec¬
tionem et sermonem. Venitinsa¬
maria ubi eum primo mulierilla
praedicauerat . cum qua adpute¬

Expanded text:
est, et non fallor, melius enim quam est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos super pectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen prae caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite itaque, charissimi, quid hic sentiam, sine praejudicio, si vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum Samaritani: tot dies in Galilaea fecit, et non in eum crediderunt Galilaei. Retexite vel recolite memoria hesterni diei et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad pute
Abbreviated transcription (Latin):
sis set : Intendatergocaritas
uestra insinuatum nobis non
modicum sacramentum sugge¬
rente dño et donante quođlo¬
quar : Quȩstionem propositã
cognouistis solutionemeius re¬
quirite : Sedrepetamuspro¬
positionem ut solutionem desi¬
derabilem faciamus: Moueta
noscureuan gelista dixerit:
Ipse enim is testimonium per¬
hibuit quodpropheta in pa¬
tria sua honorem non habet.⁊
Hocpermoti retexamus uer¬
ba superiora ut inueniamus
cur hoc euangelista dicereuolue¬
rit et inuenia mus superiora uer¬
bacius ita narrantis q ñmpost
biduum pro fectus est desamaria
in galilaeam. Propterho cergo
dixisti oeuangelista testimoniũ
perhibuis seiħm. quod propheta
in patria sua honorem non habe¬
ret : quia postbiduum reliquitd sa¬
mariamet properauit uenire in
talleam: Immouero quasiuide¬
or mihi congruentius intelleͥ gere:
quasi honorem in patria suã
xp̃s non haberet non ad eam
relicta samaria festinaret :
Sed nisi fallor. immo quia uerũ

Expanded text:
sisset. 2. Intendat ergo Charitas sisset. 2. Intendat ergo Charitas vestra insinuatum nobis non modicum sacramentum, suggerente Domino et donante quod loquar. Quaestionem propositam cognovistis, solutionem ejus exquirite. Sed repetamus propositionem, ut solutionem desiderabilem faciamus. Movet nos cur Evangelista dixerit, Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quod propheta in patria sua honorem non habet. Hoc permoti reteximus verba superiora, ut inveniamus cur hoc Evangelista dicere voluerit; et invenimus superiora verba ejus ita narrantis, quoniam post biduum profectus est de Samaria in Galilaeam. Propter hoc ergo dixisti, o Evangelista, testimonium perhibuisse Jesum quod propheta in patria sua honorem non haberet; quia post biduum reliquit Samariam, et properavit venire in Galilaeam? Imo vero quasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo quia verum
Abbreviated transcription (Latin):
odierna euangelica
lectio hesterni diei
sequitur lectionem:
quae nobis ad disputan¬
dum proponitur. Inqua quidẽ
sensus non sunt inuestigatione
difficiles sed digni praedicatio¬
ne digniadmiratione et lau¬
datione. Promn de bocumistũ
euangelii cum commendatio¬
ne commemoremus potius
quamcum difficulta tetrac¬
temus. Abiit enim iħs postbi¬
duum quod fecerat insamaria
ingaliloam ubi nutrituserat
Secutus autem euan gelista: ait :
Ipse enim iħs testimonium per¬
hibuit : qui& propheta in patria
sua honorem non habet: non
propterea post biduum disces¬
sit̃ de samaria iħs: quia honõ¬
rem in samaria non habebat
Nonenimsa maria patriaipsi¬
userat sed galilȩx : Cumergo
istos deseruis set tamcito. et
adgalilȩam uenis set ubi nutri¬
tuserat : quomodo adtestatur
quia prophȩta in patria sua ho¬
norem non habet: magis uide¬
tur addtestaripotuisse quod pro¬
pheca in patria sua honorem
non haberet: si contẽneret ꝑgere
ingalileam et in samaria reman¬

Expanded text:
odierna evangelica lectio, hesterni diei sequitur lectionem, quae nobis ad disputandum proponitur. In qua quidem sensus non sunt investigatione difficiles, sed digni praedicatione, digni admiratione et laudatione. Proinde locum istum Evangelii cum commendatione commemoremus potius, quam cum difficultate tractemus. Abiit enim Jesus post biduum quod fecerat in Samaria Galilaeam ubi nutritus erat. Secutus autem Evangelista ait: Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quia propheta in patria sua honorem non habet. Non propterea post biduum discessit Jesus de Samaria, quia honorem in Samaria non habebat: non enim Samaria patria ipsius erat, sed Galilaea. Cum ergo istam deseruisset tam cito, et ad Galilaeam venisset ubi nutritus erat; quomodo attestatur quia propheta in patria sua honorem non habet? Magis videtur attestari potuisse quod propheta in patria sua honorem non haberet, si contemneret pergere in Galilaeam, et in Samaria reman
Abbreviated transcription (Latin):
quem quam : et ut ostendat
quia deresurrectione corpo¬
rum hocdixit : Nolite mirari
hoc quia ueniet hora non nunc
est sed ueniet hora in qua
omnes qui in monu mentis
ent uocem eius. et procedent.
et ubi: iniudicium. qui bene
fecerunt in resurrectionem
uitȩ quimale egerunt in re¬
surrectionem iuditii : Et tuhoc
facissoluso dñe qui a omne iudi¬
tium filio pater dedit. et non
iudicat quemquam : Ego in¬
quit facio: sed quo modo
facis non possum a mefacere
quicquam. sicut audio
iudico. et iuditium meum
ius tum ẽ: Cumageretur
deresurrectione animaruma
non dicebat audio. sed uideo.
Audio enim tam quam prȩ¬
cipientis patris imperium
la mergo sicut homo sicut
quomaior est pater. lam ex
forma serui non exforma dĩ.
sicut audio iudico. etiudici¬
um meum iustum est: Vnde
est iuditium iustum homi

Expanded text:
quemquam. Et ut ostendat quemquam. Et ut ostendat quia de resurrectione corporum hoc dixit: Nolite mirari hoc, quia venit hora. Non nunc est, sed venit hora, in qua omnes qui in monumentis vocem ejus et procedent. Et ubi? In judicium: Qui bene fecerunt, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii. Et tu hoc facis solus, quia omne judicium Filio Pater dedit, et non judicat quemquam? Ego, inquit, facio. Sed quomodo facis? Non possum a me facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est. Cum ageretur de resurrectione animarum, non dicebat, Audio; sed, video. Audio enim, tanquam praecipientis Patris imperium. Jam ergo sicut homo, sicut quo major est Pater; jam ex forma servi, non ex forma Dei, sicut audio, judico; et judicium meum justum est. Unde est judicium justum ho
Abbreviated transcription (Latin):
dit filio habere uittm in se¬
met ipso. Impleuit deresur¬
rectione animarum restat
euidentius dicere deresur¬
rectione corporum: et po¬
tes uctem dedit ei et iudicium
facere: Non solum animas
perfidem et sapientiam sus¬
citare : sed et iuditium facere ⁊
quare autem haec : qnm̃ filius
hominis est  facitergo pater¬
aliquid perfilium hominis
quod non facit ex subsitentia
sua Cina equadis ẽ filius. si¬
cut ipsum nasci. sicut ipsum
crucifigi. sicut ipsum mori.
sicut ipsum resurgere : Non
enim aliquid horum patri
contigit. sic et resuscitatio¬
nem corporum. Nam resur¬
rectionem animarum ex
substantia sua pater. ex subs¬
tantia sua filius. qua illi ae¬
quedis .ẽ animae qui ppe
fiunt participes illius in com¬
muttbilis lucis. non corpora
resuscitationem autem cor¬
porum. pater perfilium ho¬
minis. Et potestatem enim
dedit ei.et iudicium facere
quia filius hominis est: secun¬
dum illud quod supradixit
neque enim pater iudicat

Expanded text:
dit Filio habere vitam in sedit Filio habere vitam in semetipso. 15. Implevit de resurrectione animarum; restat evidentius dicere de resurrectione corporum. Et potestatem dedit ei et judicium facere: non solum animas per fidem et sapientiam suscitare, sed et judicium facere. Quare autem haec? Quia filius hominis est. Facit ergo aliquid Pater per Filium hominis, quod non facit ex substantia sua cui aequalis est Filius; sicut ipsum nasci, sicut ipsum crucifigi, sicut ipsum mori, sicut ipsum resurgere: non enim aliquid horum Patri contigit. Sic et resuscitationem corporum. Nam resuscitationem animarum ex substantia sua Pater facit per substantiam Filii, qua illi aequalis est; animae quippe fiunt participes illius incommutabilis lucis, non corpora: resuscitationem autem corporum Pater facit per filium hominis. Et potestatem enim dedit ei et judicium facere, quia filius hominis est: secundum illud quod supra dixit, Neque enim Pater judicat
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: Eccequasi habitat cum
in firmitatibus nostris. re¬
ditrursus ad commendati¬
onem resurrectionis anima¬
rum ⁊ Amen amendico uobis.
quia qui uerbum meum au¬
dit et creditei quimisit me.
habet uitam aeternam. sed
tam quam expatre : quia uer¬
bum meum audit et credit ei
quimisit me. expatre habet
uitam ȩternam. credendo in
eũ quimisit illum: et iniudi¬
cium nonuenit. sed transiit
amorte aduitam ⁊ sed ex pa¬
tre uiuificatur cui credit.
quidtu. non uiuificas. uide
quia et filius quos uult ui¬
uificat: amen amendico uo¬
bis quiauenit hora quando
mortui audient uocem filii
dĩ. et qui audierint uiuent:
hic non dixit credentei qui
misitme. Etideo uiuent sed
audiendo uocem filiidĩ qui
audi erint. hoc est obaudierint
filio dĩ. uiuent ergo expatre
uiuent cumcredent patmi. et
exfilio uiuent quum audi¬
ent uocem filiidĩ.: quare et
expatre uiuent et ex filio ui¬
uent Iicut enim habet pa¬
ter uitam insemet ipso sicde¬

Expanded text:
Dei, ecce quasi habitat cum Dei, ecce quasi habitat cum infirmitatibus nostris: redit rursum ad commendationem resurrectionis animarum. Amen, amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam: sed tanquam ex Patre. Quia qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, ex Patre habet vitam aeternam, credendo in eum qui misit illum. Et in judicium non veniet, sed transiit a morte ad vitam: sed ex Patre vivificatur, cui credit. Quid, tu non vivificas? Vide quia et Filius quos vult vivificat. Amen, amen dico vobis, quia venit hora, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Hic non dixit, Credent ei qui misit me, et ideo vivent; sed audiendo vocem Filii Dei, qui audierint, hoc est obaudierint Filio Dei, vivent. Ergo et ex Patre vivent, cum credent Patri; et ex Filio vivent, cum audient vocem Filii Dei. Quare et ex Patre vivent et ex Filio vivent? Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic de
Abbreviated transcription (Latin):
nes honorificent filium: Quo¬
modo. sicut honorificant pa¬
trem: animarum enim resur¬
rectionem sic operatur filius.
quo modo pater. sicuiui ficat
filius. quomodo pater: ergo
in animarum resurrectionem
omnes bonorificent filium.
sicut honorificant patrem.
Quid de honorificatione prop¬
ter resurrectionem corporis:
qui non honorificat filium.
non honori ficat patrem qui
misit illum: Nondixit sic sed
bonorificat ethonorificat
honoratur enim homo xp̃s.
sed non sicut paterds̃ : quare :
quia secundum hocdixit. pa¬
ter maior me est : Quando
autem honorificatur filius
sicut honorificatur pater.
Cum in principio uerbum et
in hac honorificatione secunda
quid ait : qui non honorificat
filium. non honori ficat pa¬
trem quimisit eum: Nonest
missus filius. nisi quia factus
est homo ⁊ Amen amendico
uobis. Iterum adresurrectio¬
nẽ animarum. ut adsidue
dicentem capiamus ⁊ quiaue¬
lut uolcntem sermonem
sequi non poteramus. Ecce
inmoratur nobiscum sermo

Expanded text:
nes honorificent Filium. Quones honorificent Filium. Quomodo? Sicut honorificant Patrem. Animarum enim resurrectionem sic operatur Filius, quomodo Pater: sic vivificat Filius, quomodo Pater. Ergo in animarum resurrectione omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Quid de honorificatione propter resurrectionem corporis? Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Non dixit, sicut; sed, honorificat, et honorificat. Honoratur enim homo Christus, sed non sicut Pater Deus. Quare? Quia secundum hoc dixit, Pater major me est . Quando autem honorificatur Filius, sicut honorificatur Pater? Cum in principio erat Verbuin hac honorificatione secunda quid ait? Qui non honorificat Filium, nec honorificat Patrem qui misit illum. Non est missus Filius, nisi quia factus est homo. 14. Amen, amen dico vobis. Iterum redit ad resurrectionem animarum, ut assidue dicentem capiamus: quia velut volantem sermonem sequi non poteramus; ecce immoratur nobiscum sermo
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnia peripsum facta sunt
sicut enim pater sus citat mor¬
tuos et uiuificat. sic et filius
quos uult uiuificat: deresur¬
rectione animarum dictum est
hoc quid deresurrectione cor¬
porum redit et dicit Neque
enim pater iudicat quem quã.
sed omne iudicium deditfilio:
resurrectio animarum fitper
substantiam patris et filii ȩter¬
nam et in commutabilem re¬
surrectio uero corporum fit
perdis pensationem humanita¬
tis filiitem poralem Non patri
coȩternam: Ideo cum commemo¬
raret iudicium ubi fiet resur¬
rectio corporum: Nonenim¬
ꝓ pater inquit iudicat quẽ quam sed
omne iuditium dedit filio
Deresurrectione autem ani¬
marum : sicut pater suscitat
mortuos etuiui ficat. sic etfili¬
us quos uult uiuificat: Illud
ergo simulpater et filius hoc
autem deres urrectione cor¬
quam sed omne iuditium dedit
filio. ut omnes honorificent
filium. sicut hononificant
patrem: hoc redditum est re¬
surrectioni animarum : ut om¬

Expanded text:
quia omnia per ipsum facta sunt. quia omnia per ipsum facta sunt. Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. De resurrectione animarum dictum est hoc: quid de resurrectione corporum? Redit, et dicit, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Resurrectio animarum fit per substantiam Patris et Filii aeternam et incommutabilem: resurrectio vero corporum fit per dispensationem humanitatis Filii temporalem, non Patri coaeternam. Ideo cum commemoraret judicium, ubi fieret resurrectio corporum, Non enim Pater, inquit, judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: de resurrectione autem animarum, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Illud ergo simul Pater et Filius: hoc autem de resurrectione corquam, sed omne judicium dedit Filio. Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Hoc redditum est resurrectioni animarum. Ut om
Abbreviated transcription (Latin):
quibus maiora : sanitatibuscor¬
porum. Iam et antea tractauimis.
nec inmorari debemus: Maior
estenim resurrectio corporis
in aeternum : quam haec quȩ
ad tempus facta ẽ in illo lan¬
guido sanitas corporis: et ma¬
iora his demons trabit ei opera.
ut uos mire mini demons trauit.
quasi temporaliter. Ergo quasi
homini facto intempore.: quia
uerbum ds̃ non ẽ factũ perquẽ
facta sunt tempora sed homo
factus xp̃s intempore : apparet
quo consule quodie conceptum
xp̃m. Ergo homo factus est in
tempore. perquem dm̃ facta sunt
tempora. I deo tam quam intem¬
pore demostrauit ei opera maio¬
ra id ẽ resurrectionem corpo¬
rum. ut uos miremini factam
perfilium resurrectionẽ corpo¬
rum. De inde redit ad illam
resurrectionem animarum :
sicut enim pater sus citaet mor¬
tuos etuiui ficat. sic et filius quos
uult uiuificat. i sed secundum sp̃m:¬
in ui ficat pater. uiii ficat filius.
quos uult pater. quos uult filius.
sed ipsos pater. quos filius.

Expanded text:
Quibus majora? Sanitatibus corQuibus majora? Sanitatibus corporum. Jam et antea tractavimus , nec immorari debemus. Major est enim resurrectio corporis in aeternum, quam haec quae ad tempus facta est in illo languido sanitas corporis. Et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Demonstrabit, quasi temporaliter: ergo quasi homini facto in tempore, quia Verbum Deus non est factus, per quem omnia facta sunt tempora: sed homo factus Christus in tempore. Apparet quo Consule, quo die conceptum Christum: ergo homo factus est in tempore, per quem Deum facta sunt tempora. Ideo tanquam in tempore demonstrabit ei opera majora, id est, resurrectionem corporum, ut vos miremini factam per Filium resurrectionem corporum. 13. Deinde redit ad illam resurrectionem animarum: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat, sed secundum spiritum. Vivificat Pater, vivificat Filius; quos vult Pater, quos vult Filius: sed ipsos Pater quos Filius;
Abbreviated transcription (Latin):
nus capere aut explicari. Po¬
terimus quo modo paterds
demonstret filio quod non ha¬
bet aliunde uel quod non ẽ
aliud quam ipse Paruuli su¬
mus. loquoruobis quid non
sit ds̃ nonostendo quid sit
Ergo ut capiamus quid sit quid
facimus. numquid a me numquid
perme poteritis : dicam hoc par¬
uulis. et uobis et mihi est perquẽ
possimus: modo cantauimus. mo¬
do audiuimus. Iacta in dño cu¬
ram tuam. et ipsete enutriet: Ideo
enim non potes ohomo. quia par¬
uulus es ⁊ si paruulus es. nutrien¬
dus es: Nutritus. grandiseras. et
quod paruulus non poteras. gran¬
dis uidebis: sed ut nutriaris. iacta
in dño curamtuam. et ipsete enu¬
triet Modo ergo percur¬
ramus breuiter quaerestant. et
uidete hic quȩ conmendaui quo¬
modo dñs insinuet. Paterdiligit
filium et omnia de monstrat ei
quaeipse facit: Ipse suscitat
animas. sed perfilium : ut fruan¬
tur animȩ suscitate substantia
dĩ hocest patris et filii : et maio¬
ra his demons trabit ei opera

Expanded text:
nus capere aut explicare ponus capere aut explicare poterimus, quomodo Pater Deus demonstrat Filio quod non habet aliunde, vel quod non est aliud quam ipse? Parvuli sumus; loquor vobis quid non sit Deus, non ostendo quid sit: ergo ut capiamus quid sit, quid faciemus? Numquid a me, numquid per me poteritis? Dicam hoc parvulis, et vobis et mihi: est per quem possimus; modo cantavimus, modo audivimus, Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet . Ideo enim non potes, o homo, quia parvulus es: si parvulus es, nutriendus es: nutritus, grandis eris; et quod parvulus non poteras, grandis videbis: sed ut nutriaris, Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet 12. Modo ergo percurramus breviter quae restant, et videte hic quae commendavi, quomodo Dominus insinuet. Pater diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. Ipse suscitat animas, sed per Filium, ut fruantur animae suscitatae substantia Dei, hoc est Patris et Filii. Et majora his demonstrabit ei opera.
Abbreviated transcription (Latin):
pater monstrauit. faciendã
filius uidit et eam pater de¬
mons trando fecit quia per
filium uidentem fecit etideo
mouere non debet quia dictum
est. Nisi quoduiderit patrem
facientem non dictum ẽ de¬
mons trantem: perhoc enim sig¬
nificatum ẽ id eẽ patris facere
quod est demonstrare ut ex hoc
intelle gactur perfilium uiden¬
tem omnia facere. Necillade¬
monstratio nec illa uisiotem¬
poralis est : Quiꝰ enim perfiliũ
fiunt omnia tempora non uti¬
que aliquo tempore possentei
demons trari facienda: sicau¬
tem demonstratio patris filii
uisionem gignit : quem ad mo¬
dum paterfilium gignit. De¬
monstratio quippe generat
uisionem non uisio demonstra¬
tionem : quod si purius et per¬
fectius intueri ualeremus for¬
tasse inueniremus necaliud
eẽ patrem aliud eius de mons¬
trationem : necaliud filium ali¬
udeius uisionem: sed siuix hoc
coepimus. uix explicare potu¬
imus quomodo memoria
quod cepit extrinsecus osten¬
dat cogitationi: Quantomi¬

Expanded text:
Pater monstravit, faciendam Pater monstravit, faciendam Filius vidit, et eam Pater demonstrando fecit, quia per Filium videntem fecit. Et ideo movere non debet, quia dictum est, nisi quod viderit Patrem facientem: non dictum est, demonstrantem. Per hoc enim significatum est, id esse Patri facere, quod est demonstrare; ut ex hoc intelligatur per Filium videntem omnia facere. Nec illa demonstratio, nec illa visio temporalis est. Quia enim per Filium fiunt omnia tempora, non utique aliquo tempore possent ei demonstrari facienda. Sic autem demonstratio Patris Filii visionem gignit, quemadmodum Pater Filium gignit. Demonstratio quippe generat visionem, non visio demonstrationem. Quod si purius et perfectius intueri valeremus, fortasse inveniremus nec aliud esse Patrem, aliud ejus demonstrationem; nec aliud Filium, aliud ejus visionem. Sed si vix hoc cepimus, vix explicare potuimus, quomodo memoria quod cepit extrinsecus, ostendat cogitationi; quanto mi
Abbreviated transcription (Latin):
montem sic fluuium si camici faciem
sic inimici sicpatris. matris. fra
codice conscripitrum sic ipsius
codicis sichuius basilicȩ omnia
is tauidisti. et uisa quia iame¬
rant inemoriae commendasti.
et tomquam posuisti illic quȩ
uideres cogitcndo Cum uelles.
etiam cum abistis corporis ocu¬
lis a fuissent : Vi distienim car¬
taginẽ cum eẽs cartagine. Acce¬
pits peciem peroculos anima
tua. haecs pecies recondita est
in memoriatua et seruasti ali¬
quid intus homo apud cara¬
ginem constitutus. quod pos¬
ses apud te uidere Etiam cum
ibi non esses: haec omnia fo¬
rinsecus accepisti : Paterquȩ
demonstrat filio non accipit
extrinsecus. In tus totum agi¬
tur : qui anihil creaturarum
eẽt extrinsecus nisi hoc pa¬
ter fecis set perfilium: crea¬
tura omnis adõ facta est ante¬
quam fieret nonerat: Non
ergo facta uisa est etretenta
memoriter ut eã pater filio
tamquam memoria cogitati¬
oni monstraret: sed faciendã

Expanded text:
montem, sic fluvium, sic amici faciem, montem, sic fluvium, sic amici faciem, sic inimici, sic patris, matris, fratcodice conscriptarum, sic ipsius codicis, sic hujus basilicae: omnia ista vidisti, et visa quia jam erant, memoriae commendasti; et tanquam posuisti illic quae videres cogitando cum velles, etiam cum ab istis corporis oculis abfuissent. Vidisti enim Carthaginem cum esses Carthagini, accepit speciem per oculos anima tua; haec species recondita est in memoria tua, et servasti aliquid intus homo apud Carthaginem constitutus, quod posses apud te videre etiam cum ibi non esses. Haec omnia forinsecus accepisti. Pater quae demonstrat Filio, non accipit extrinsecus: intus totum agitur; quia nihil creaturarum esset extrinsecus, nisi hoc Pater fecisset per Filium. Creatura omnis a Deo facta est; antequam fieret non erat. Non ergo facta visa est et retenta memoriter, ut eam Pater Filio tanquam memoria cogitationi monstraret: sed faciendam