comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plano faciliq sermone. xp̃imortẽ
annuntiant. propħȩ uͦ suo more
ꝑ enigmata && figuras. Hoc autẽ¬
aciuitate ierłm. om̃s huiꝰ mundi
ciuitates. quia ĩ omnẽ terrã exi¬
uit sonus eorũ. ubiq xp̃imortem
predicantes. ibiq eum sine causa¬
a iudeis crucifixũ eẽ dicentes. Hoc
aũt ut firimus crederet᷑. ñ fuit suf¬
ficiens solos apłos hoc dixisse. s
eiusdẽ ciutatis semores. ad hoc¬
ipsũ testificandũ egrediunt᷑. Et
isti quidẽ mentiri ñ pocert̃. tũqͥa
semores sunt. tũquia ibi proxi¬
mifuert̃. Nulla em̃iiam nunc par᷑
mundiẽ. ĩ qua propħarũ libri
ñinueniant᷑. Nusquã inuenitur
locus. in quo xp̃i passionẽ ꝓpħȩ
ĩ scripturis suis ñ predicauerint.
Predicant aut̃ ꝑ allegorias. quem¬
admodũ hic ĩ figura uitulȩ.
triarcharũ. quȩ ñ craxit iugũ. nec
terrã scidit uomere. qm̃ saluator nr̃
om̃ilibtate preditꝰ. nulliuitiorum

Expanded text:
plano facilique sermone Christi mortem plano facilique sermone Christi mortem annuntiant. Prophetae vero suo more per aenigmata et figuras. Hoc auteus mundi civitates, quia in omnem terram exivit sonus eorum, ubique Christi mortem praedicantes, ubique eum sine causa crucifixum esse dicentes. Hoc autem, ut firmius crederetur, non fuit sufficiens solos apostolos hoc dixisse, sed ejusdem civitatis seniores ad ipsum testificandum egrediuntur: et isti quidem mentiri non possunt, quia seniores sunt, tum quia ibi proximi fuerunt. Nulla enim nunc pars mundi est, in qua prophetarum libri non inveniantur; nusquam invenitur locus, in quo Christi passionem prophetae in scripturis suis non praedicaverunt. Praedicant autem per allegorias, quemadmodum hic in figura vitulae triarcharum, quae non traxit jugum, nec terram scidit vomere, quia Salvator noster omni libertate praeditus, nulli vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
&e sequam̃ eũ qui ait. aperi oscuũ
um.dũquẽ dã modũ ignoratur.
Qdeñi eũ iudei occidert. ñ ignora¬
tur. Causa tam̃qua eũ occiderĩt:
ignorat᷑. Hoc & pilatus ipsi desta¬
dur dicens. nullã causã inuenio in
homine isto: & petrus apł̃s. nullam
inquit causa mortis inuenientes in
co. petiert̃ apilato. ut int̾ficerent cũ.
usitata eñi locutio ẽ. ut cũ de ali¬
quo qui pro suo reatu occisus est.
itenogam̃ quis eũ occident. res¬
pondeamus peccatũ suũ. Hocgͥ
occidi debuisset. Quidgͥ suꝑ hoc fi¬
eri debet: Egrediant inquit ma¬
ires natu. & iudices popłi. & meti¬
ant᷑ aloco cadaueris singłarũ per
cucinitũ spatia ciuitatũ. & qũã ui¬
cmiorẽ ẽẽ ꝑspexerint. inde semores
cuntatis illius egredientes. faciant
qd̾sequit̃. ꝑmaiores eñinatu & iudi¬
cespopli. apti intelligunt᷑. Ipsi eñi
ĩ eccłia primi fuert̃. ip̃si ad̃o iudi¬
minis innocentis. cunctis gentib
nuntiare iubent᷑. & apł̃i quidem

Expanded text:
eri os tuumcundum quemdam modum ignoratur: quod enim eum Judaei occiderint, non ignoratur; causa tamen, qua eum occiderint, ignoratur. Hoc enim Pilatus ipse testatur, dicens: « Nullam causam invenio in homine isto . » Et Petrus apostolus: « Nullam, inquit, causam mortis invenientes in eo, petierunt a Pilato ut interficerent eum . » Usitata enim locutio est, ut cum de aliquo, qui pro suo reatu occisus est, interrogamus qui eum occiderit? respondeamus peccatum suum. Hoc ergo occidi debuisset. Quid ergo super hoc fieri debet? « Egrediantur, inquit, majores natu, et judices populi, et mentiantur a loco cadaveris singularum per circuitum spatia civitatum, et quam viciniorem esse perspexerint, inde seniores civitatis illius egredientes faciant, quod sequitur. » Per majores enim natu et judices populi, apostoli intelliguntur: ipsi enim in Ecclesia primi fuerunt, ipsi a Deo judiminis innocentis cunctis gentibus nuntiare jubentur. Et apostoli quidem
Abbreviated transcription (Latin):
mel eñi mortuus ẽ & iam ñmontur.
todiens tam̃ mori dicit᷑. quotiens
eiꝰ mors ĩ eccłia nuntiat̃. & memori¬
tur. Sic em̃ dicere solemus. craserit
natiuitas dñi. eras erit pascha. cras
erit ascensio dñi. cũ cras tam̃ nͥsola
cõmemoratione ista ñfiant. Sic gͥ
& prophȩ cotiens uitulã int̃ nos occi¬
dunt. quotiens ꝑeorũ scripta xp̃ipas¬
sionis memores sumus. Adducunt
etiã adhuiꝰ uitulȩ occisionẽ sacerdo¬
desfilios leui. ut ꝑhoc manifeste in¬
telligamus. sacerdotũ hoc factũ fus¬
se consilio. ut xp̃c crucifigeref. Seo
ne aliquis dicat. uos maiores natu
uossemores. uos ꝓph̃e. uosxp̃m oe

Expanded text:
n moritur; toties tamen mori dicitur, quoties ejus mors in Ecclesia nuntiatur et memoratur. Sic enim dicere solemus: Cras erit Nativitas Domini, cras erit Pascha, cras erit Ascensio Domini; cum cras tamen nisi sola commemoratione non fiant. Sic igitur et prophetae toties vitulam inter nos occidunt, quoties per eorum scripta Christi passionis memores sumus. Adducunt etiam ad hujus vitulae occisionem sacerdotes filios Levi, ut per hoc manifeste intelligamus, sacerdotum hoc factum fuisse consilio, ut Christus crucifigeretur. Sed ne aliquis dicat: Vos seniores, vos
Abbreviated transcription (Latin):
bola ait. Robustũ quidẽ ẽ habi¬
saełm tuũ. s si inpetra posueris
strrpe cham. quã poteris ꝑma
nere: Assur eñi capiet te. Quso
im̃ hic aliud queramus. cũ hos
abassiriis captos cẽ sciamꝰ:
ssũpta parabola iterũ

Expanded text:
bola, ait: Robustum quidem habitaculum tuum, sed si in petra posueris stirpe Cham, quandiu permanere? Assur enim capiet te. » Quid enim hic aliud quaeramus, cum hos ab Assyriis captos esse sciamus? « Assumpta parabola iteru
Abbreviated transcription (Latin):
suos suꝑ lectulũ & obiit. O quã pre¬
ciosa ẽ inconspectu dm̃ morsscõrum
quã dui uoluit locutus ẽ: et quasi
mors & uita imillius eẽt potestate:
quando uoluit obut. Uixit autem
centũ quadraginta &e septẽ annis: ẽt
conditũ aromatib sepeliert̃ eũ sicut
ipse iusserat filiĩ sui inispelunca du¬
plici. Ibi aut̃ abrahã. & sara. ysaac
& rebecca. ia cobet lia. et ut fert᷑. maxi¬
mus adam: conditi st̃. Ibi etiã ossa
ioseph afilus isrł delata ft̃.¬

Expanded text:
quam pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum quandiu voluit locutus est, et quasi mors et vita in illius esset potestate, quando voluit, obiit. Vixit autem centum quadraginta septem annis, et conditum aromatibus sepelierunt eum, sicut ipse jusserat filio suo, in spelunca duplici. Ibi autem Abraham et Sara, Isaac et Rebecca, Jacob et Lia, et ut fertur maximus Adam conditi sunt; ibi etiam ossa Joseph a filiis Israel delata
Abbreviated transcription (Latin):
boratis et onerati estis: et ego reficiã
uos. Huiꝰ aut̃ popłm. rex nger etde¬
nebrarũ. ideo ꝑsequit᷑ & opptimell
nits. quia multus ei et fortis ẽt il¬
decut. Uenite inquit.: & sapient̃ oppͥ¬
mamus eum. Quidẽ sapient̾. nisi astu¬
te ce callide: Hoc aut̃ cur facere debeat:
subiungit. Ne forte multiplicet᷑: &e si in¬
gruerit contra nos bellũ: addat᷑ inmi

Expanded text:
tis, et ego reficiam vos . » Hujus autem populum rex niger, et tenebrarum ideo persequitur, et opprimere nititur, quia multus et fortis esse videtur: « Venite, inquit, et sapienter opprimamus eum. » Quid est sapienter, nisi astute et callide? Hoc autem cur facere debeant, subjungit: « Ne forte multiplicetur, et si ingruerit contra nos bellum, addatur ini
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnentes. celestia appetunt: qñde
t̾renis ad regnacelestia tͣnseunt. Prepo¬
suit itaq eis magistroᷤ oꝑũ. ut affuge¬
ãqonerib psalmista afflictus: dicebat. Qm̃
iniquitates meȩ suꝑ gressȩ ft̃ caput
meũ: sicut onus graue grauatȩ st̃ suꝑ¬
me. Edificauert̃q urbes tabernaculo¬
tũ pharaoni: phiton ce rameses. Pm¬
tonnãq os abyssi: rameses uͦ tmea int̾¬
p̃tatur. Quid em̃ os abyssi. nͥ porta i¬
simi: Quid uͦ tinea. nͥ uerims ille qui
simont intelligitur: Qui gͥ diabolo

Expanded text:
stia appetunt, quando de terrenis ad coelestia transeunt. « Praeposuit itaque magistros operum, ut affligenamque oneribus Propheta afflictus dicebat: « Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum, et sicut onus grave gravatae sunt suedificaveruntque urbes tabernaculorum Pharaoni, Phitom et Ramesses. » Phitom namque os abyssi, Ramesses vero tinea interpretatur. Quid enim os abyssi, nisi porta inferni? Quid vero tinea, nisi vermis ille, qui non moritur, intelligitur? Qui igitur diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
mus nr̃a. huiꝰ habitationis dissolua¬
tur. qd̃ domũ habemus ñ manufac¬
teram intelligi pot̾: qd ds obstetͥcib
domũ ȩdificauerit. Nisi fortasse
ꝑ hoc intelligit᷑: qd̾ earum familiaᷤᷤ
ds amplificauent. Ecce aut̃ nouo
iterum inuento consilio: masculos
om̃s influmen proicere iubet. Inftu
men utiq qd̾ insanguinẽ uersum ẽ :
in quo nec ipsi pisces uiuere potuert̃.
ꝑqd̾ minirũ philosophorũ &e heretico¬
rũ falsam doctrinã intelligimꝰ: inqͣm

Expanded text:
mus nostra hujus habitationis dissolvamus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod domum habemus non manufacteram intelligi potest, quod Deus obstetricibus domos aedificaverit: nisi fortasse per hoc intelligatur, quod earum familias Deus amplificaverit. Ecce autem novo iterum invento consilio, masculos omnes in flumen projicere jubet; hoc est flumen utique, quod in sanguinem versum est, in quo nec ipsi pisces vivere potuerunt. Per quod nimirum philosophorum et haereticorum falsam doctrinam intelligimus, in
Abbreviated transcription (Latin):
no ñ extinguet᷑.
recepit aũt rex egypti obstetri¬
cib hebreorũ quarũ una uoca¬
bat᷑ sephora. altera fua: ut masculos occi¬
derent. & feminas reseruarent. Timue¬
runt aut̃ obstelͥces dm̃: & ñ fecert uxta
preceptũ regis egypti. Et quia timuer̃t
obstetrices dm̃: ȩdificauit illis domus.
Precepit gͥ pharao ut influm̃ masculoᷤ
proicerent: & feminas reseruarent. Sẽꝑ
em̃ rex iste iniquus odit qui fortes sunt:
& eius iniquitati resistere posst̃. Diligit
aut̃ feminas: qͣs quidẽ facile decipere
potest: ꝑquas fibi aprincipio mundũ
subiecit. Et quia primũ hominẽ ꝑfemi¬
masculos occidere nitit᷑. S quid ꝑ obs¬
tetͥces quȩ dñm timent. & pharaoni
ñ obediunt: isi ȩccłie ministros intel¬
ligimus: hi em̃i statim inxp̃o renatos
suscipiunt: alunt & conseruant: & ad
uitã introducunt. Ideoq edificatur
eis domus abeo quiait. Indomo patͥs
mei mansiones multȩ sunt. Unde
&e apłs. Scimus inquit si terestris do¬

Expanded text:
 exstinguetur. « Praecepit autem rex Aegypti obstetricibus Hebraeorum, quarum una vocabatur Sephora, altera Phua, ut masculos occiderent, et feminas reservarent. Timuerunt autem obstetrices Deum, et non fecerunt juxta praeceptum regis Aegypti, obstetrices Deum, aedificavit eis domos. Praecepit igitur Pharao, ut in flumine masculos projicerent, et feminas reservarent. » Semper enim rex iste iniquus eos, qui fortes sunt, et ejus iniquitati resistere possunt, perdere quaerit: diligit autem feminas, quas quidem facile decipere potest, per quas sibi a principio mundum subjecit et quia primum hominem per femimasculos occidere nititur. Sed quid per obstetrices, quae Deum timent, et Pharaoni non obediunt, nisi Ecclesiae ministros intelligimus? Hi enim statim in Christo renatos suscipiunt, alunt et conservant, et ad vitam introducunt. Ideoque aedificatur eis domus ab illo, qui ait: « In domo Patris mei mansiones multae sunt . » Unde et Apostolus: « Scimus, inquit, si terrestris do
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta qͥnq: ꝑ quas solos filioᷤᷤ
&e nepotes. inutroq sexu significat.
nisi & eos qui iam defuncti fuerant
et cos qui ñdũ nati erant. intelliga¬
mus: stare ñ potest. Nã & ingenesi
ingͥssest̃ inegyptũ: fuere septuagin¬
a. Qd utiq uerũ ñ ẽ. nsi duo filii
Iiudȩ qui iam mortui fuerant. heru
delicet & onam: et duo filii ioseph qui
inegypto natist̃: cũ ceteris annume
duce animas descendere opmant᷑. qm
defȩmore iacob exisse dicunt᷑. Pont̃
aũt pars pro toto. & apriuilegio ma¬
ioris partis. totus homo anima uoca¬
tur. Ꝙ tale ẽ ac si diceret. Om̃s homi¬
nes qui egressi st̃ defȩmore iacob: fut¬
re septuaginta quinq.
urrexit int̾ea rex nouus suꝑ
egyptũ. qui ignorabat iosepli

Expanded text:
septuaginta quinque, » per eas filios septuaginta quinque, » per eas filios et nepotes in utroque sexu significat, nisi et eos, qui jam defuncti fuerunt, et eos qui nondum nati erant intelligamus, stare non potest. Nam in Genesi ingressae sunt in Aegyptum, fuere septuaginta, quod utique verum non est, nisi duo filii Judae, qui jam mortui fuerant, Her videlicet et Onan, et duo filii Joseph, qui in Aegypto nati sunt, cum caeteris annumerduce animas descendere opinantur, quoniam de femore Jacob exisse dicuntur; ponitur autem pars pro toto, et a privilegio majoris partis totns homo anima vocatur; et tale est ac si diceret: Omnes homines qui egressi sunt de femore Jacob, fuere septuaginta animae. « Surrexit interea rex novus super Aegyptum, qui ignor
Abbreviated transcription (Latin):
do. Hec sunt inquit nomina filioꝵ
isrł: qui ingressi ft̃ inegyptũ. cũ
iacob. Singłi cũ domib suis intro¬
ierunt. Ruben. simeon. leui. iuda.¬
ysacar. zabulon. & beniamin: dan.
& neptalim. gad et aser. Erant gͥ om̃s
animȩ eorũ quȩ egresse st̃ defemore ia¬
cob: septuaginta quinq. Iosephautẽ
erat inegypto. Quo mortuo & uiuer¬
sis fr̃ib eiꝰ. om̃q cognatione sua: filii
isrł creuert᷑. & quasi herba germinan¬
tes multiplicati sunt: ac roborati m¬
mis ĩpleuert̃ terrã. Hȩc aut ideo pre¬
missa st̃: ut intelligat᷑ ex quã paucis
quasi seminib tanta hominũ cre¬
uerit multitudo. Soli eñĩ illi qui
adbella procedere poterant: auice¬
simo anno & supra numerati: fue-¬
runt sexcenta ttia milia uirorum.
&e quingenti quinquaginta sex.
to plures fuisse ñ dubitamꝰ. Sẽꝑ
eñi bonorũ numerus crescit. & młti¬
plicat᷑. Qd̃ aut̃ ait. quia erant om̃s
animȩ quȩ egressȩ st̃ defemore iacob

Expanded text:
« Haec sunt, inquit, nomina filiorum Israel, qui ingressi sunt in Aegyptum cum Jacob; singuli cum domibus suis introierunt. Ruben, Simeon, Levi, Issachar, Zabulon et Benjamin, Dan et Nephthalim, Gad et Asser. Erant igitur omnes animae eorum, qui egressi sunt de femore Jacob septuaginta quinque. Joseph autem erat in Aegypto; quo mortuo, et universis fratribus ejus, omnique cognatione sua, filii Israel creverunt, et quasi herba germinantes multiplicati sunt, ac roborati nimis impleverunt terram. » Haec autem ideo praemissa sunt, ut intelligatur ex quorum paucis quasi seminibus tanta hominum creverit multitudo. Soli enim illi, qui ad bella procedere poterant a vicesimo anno, et supra numerati fuerunt sex centa tria millia virorum, et quingenti sexaginta sex: lto plures fuisse non dubitamus. Semper enim bonorum numerus crescit et multiplicatur. Quod autem ait: « Quia erant omnes animae, quae egressae sunt de femore Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
di partes. diffundũt᷑ &e p̃dicant̃.
Erat aut̃ ce in hac archa ut aps
ait. urna aurea habens mail¬
ꝑ quã xp̃m intelligimꝰ. omnis
apientiȩ ce scientiȩ dulcedine ple¬
nũ. Erat ibi & inrga aaron quȩ
tronduerat. idẽ ungo mraria: qͦ
arida &e sine semine peperit fili¬
acies & propiciatoriũ de
auro mundissimo. Duos
cubitos &e dimidiũ habebit lon¬

Expanded text:
di partes diffunduntur et praedicantur. Erat autem in hac arca, ut Apostolus ait, « urna aurea habens maum intelligimus, omnis sapientiae et scientiae dulcedine plenum. Erat ibi et virga Aaron, quae fronduerat, id est Virgo Maria, quae arida et sine semine peperit filiacies et propitiatorium de auro mundissimo: duos cubitos et dimidium habebit
Abbreviated transcription (Latin):
mentiã ce ꝓpitiationẽ suꝑse seꝑ
intuentes: ñ solũ quȩ petunt et
desid̾ant adipiscunt᷑. Nichil eñĩ
aliud uelle posft̃: insi qd̾ din uel¬
ie cognoscunt. & sigͥ aliqͥd desi¬
d̾ant. sic illud desidant. ut adei
uoluntate ñ recedant. Est aut̃
propitiatorũ de auro mundis¬
ut insua ꝓpitiatione nũquam
ꝓpitiat᷑. At uͦ homines illis mul¬
atorii quoq dimensione in ꝑfec¬
tũ aliqͥd. semissẽ uidelicet &e di¬
midiũ posuit.
uos quoq cherubin aure¬
os &e ꝓductiles facies. exutͣq
parte oraculi. & cherub unus
sit inlatere uno oraculi: ce alt̃
in altero. Utrũq latꝰ ꝓpitiato¬
rii tegant expandantes alas.: et
oꝑientes oraculũ. Quid eñi per
duos cherubin. nͥ duo testam̃¬
ta intelligere debemus: Int̾¬
pretant᷑ eñi cherubin: scientiȩ
plenitudo. At uͦscientiȩ ple¬
nitudo mhis duob continet᷑.
Qui bene aurei ce ꝓductiles cẽ
dicunt᷑. qm̃ &e sapientia fulgent:
ñ sine magno labore incordĩ

Expanded text:
mentiam, et propitiationem super se semper intuentes, non solum quae petunt et desiderant, adipiscuntur: nihil enim aliud velle possunt, nisi quod Dominum velle cognoscunt. Et si igitur aliquid desiderant, sic e non recedant. Est et propitiatorium de auro mundisut sua propitiatione nunquam propitiatur. At vero homines illis mulatorii quoque dimensione imperfectum aliquid, semissem videlicet et dimidium posuit. uos quoque cherubin aureos et productiles facies ex utraque parte oraculi. Cherub unus sit in latere uno, et alter in altero. Utrumque latus propitiatorii tegant, expandenoperientes oraculum. » Quid enim per duos cherubim nisi duo Testamenta intelligere debemus? Interpretatur enim cherubim scientiae plenitudo; at vero scientiae plenitudo in his duobus continetur. Qui bene aurei et productiles esse dicuntur, quoniam et sapientia fulgent, et non sine magno labore in cordis
Abbreviated transcription (Latin):
toriũ. & quecũq subeo st̃. id est
atcha et uect̾es. eccłia & doctore.
sapientia ce scientia repleant᷑.
Et uidentes eorũ alas uolare
discant: qm̃ inpenins eorũ sani¬
tas ẽ: om̃sq eorũ sententię ho¬
mines ad cȩlestia fert̃. His eñi
alis uolant: his ad corda bomi

Expanded text:
torium, et quaecunque sub eo sunt, id est arca et vectes, Ecclesia et doctores, sapientia et scientia repleantur: et videntes eorum alas, volare discant, quoniam in pennis eorum sanitas est, omnesque eorum sententiae homines ad coelestia ferunt: his enim alis
Abbreviated transcription (Latin):
desponsauerit uir. & inue¬
nent eam aliquis ĩ ciuitate. et cũcu¬
duent cũ illa. educes utrũq ad por¬
cã ciuitatis illius. & lapidib obru¬
cnt᷑. Puella quia ñ clamauit cũ eẽt
ĩ ciuitate. uir quia humiliauit uxo¬
t̃ ꝓrimi sui: & austres malũ demedio

Expanded text:
desponderit uir et inuenerit eam aliquis in ciuitate et concubuerit cum illa, educes utrumque ad portam ciuitatis illius, et lapidibus obruentur: puella, quia non clamauit, cum esset in ciuitate, uir, quia humiliauit uxorem proximi sui: et auferes malum de medio
Abbreviated transcription (Latin):
ella ñ ciuitate corrũpit᷑. quando ab
aliquo ĩ eccłia heretica prauitate se
portã eetera multitudo eccłiam inge¬
dit̃. Ibiq lapidib obruunt᷑. idẽ dãp¬
nant. et ex cõmunicant᷑. Sepe eñi iã
diximus quid lapides isti significent.
& puella quidẽ merito excõmuni¬
catur. quia cũ eẽt ĩ ciuitate. clama¬
re debuit. & ea quȩ sibi abheretico
dieebant. uiris catholieis debutt
propalare. Hereticus uero:quia
humiliauit & uiolauit uxorem

Expanded text:
ella in civitate corrumpitur, quando ab aliquo in Ecclesia haeretica pravitate sedportam caetera multitudo ingreditur, ibique lapidibus obruuntur, id est damnantur, et excommunicantur. Saepe enim jam diximus, quid lapides isti significent. Et puella quidem merito excommunicatur, quia cum esset in civitate, clamare debuit, et ea, quae sibi ab haeretico dicebantur, viris catholicis debuit propalare: haereticus vero, quia humiliavit et violavit uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
Multũq necessariũ eẽt: ut ꝓpris
iniquitatib careret. qui aliorum
portat iniquitates. ceterosq apec¬
catorũ pondere subleuare p̃cipitur.
Ualde enĩ nossemꝑ sollicitos eẽ opor¬
tet. qui & proprias. et aliorũ iniqͥta¬
tes flere iubem̃. Int̃dicit᷑ aut̃ leuitĩ
ad uasa scũarii. & ad altare accedẽ.
ne forte eaquȩ ep̃orũ st̃ temere usil¬
pare presumant.
ocutusq ẽ dñs ad aaron.
Omnis oblatio &e sacrificiũ et qͥ cd
ꝯpiecato atꝙ delicto reddit᷑ michi.
uioti inscũario comedes illud. Ola-¬
rstantũ edant exeo. quia consecra-¬
uiest tibi. Sicut em̃ om̃s decimȩ le-¬
uitarũ erant. ita om̃s primitiȩ. om̃sq
ilationes. & om̃ia sacͥficia erant sa-¬
undotũ. Inquo sicut & incet̾is om̃ia
maiora sacram̃ta ad ipsos ꝑtinere
significat᷑. Comedebant aut̃ illud
inscũario: qm̃ occultiora diuina
ifferia inconuentu fideliũ expon̾ẽ
debemus: ĩnquo ñ fint nͥ mares qui

Expanded text:
multumque necessarium esset ut propriis multumque necessarium esset ut propriis iniquitatibus carerent, qui aliorum portant iniquitates, caeterosque a peccatorum pondere sublevare praecipiuntur. Valde enim nos semper sollicitos esse oportet, qui et proprias et aliorum iniquitates flere jubemur. Interdicitur autem levitis ad vasa sanctuarii, et ad altare accedere, ne forte ea, quae episcoporum sunt, temere usurpare praesumant. « Locutusque est Dominus ad Aaron: Omnis oblatio, et sacrificium, et quidquid pro peccato atque delicto redditur mihi, in sanctuario comedes illud. Mares tantum comedent ex eo, quia consecratum est tibi. » Sicut enim omnes decimae levitarum erant, ita omnes primitiae, omnesque oblationes, et omnia sacrificia erant sacerdotum: in quo sicut et in caeteris omnia majora sacramenta ad ipsos pertinere significatur. Comedebant autem illud in sanctuario, quia occultiora divina mysteria in conventu fidelium exponere debemus, in quo non sint nisi mares, qui
Abbreviated transcription (Latin):
natq eas intab̃nacłm federis. Cu¬
ius aut̃ uirga germinauerit:
ipsius sit sacerdotiũ. Rogemus
nare faciat. ne sicci & sine fructu
indomo eius inuemam̃. Non est
enĩ pontifex. cuiꝰ uirga ñ germinat.
Hoc aut̃ miraculũ contͣ eos obi¬
ci potest. qui uirginẽ parere po¬
tuisse negant. Non eñ mirabiliuᷤ
est uirginẽ pãrere. quã uirgam
siccã subuna nocte flores & fructus
filii tui. & domꝰ pattis cus
tecũ portabitis inquitatẽ scũari e
tu & filii tui simul sustinebitis pee¬
cata sacerdotii ur̃i. S & fr̃s tuos
de tribu leui. et sceptrũ patris tui
sume tecũ prestoq sint. & minnistiẽt
ibi. aduasa tam̃ scũarii. et adaltare
non accedant. Hec eñi ad sacerdo¬
cesꝑtinent. & quecũq intͣ uelum
sunt. Non solũ enĩ ep̃i & sacerdotẽ.
uerũ etiam & ceteri ordines clerio¬
rũ. iniquitatẽ scũarii totiusq excł̃e
peccata sustinent. & portant. Mag¬
nũ utiq onus. et graue ad ferendũ.

Expanded text:
natque eas in tabernaculum foederis. Cujus autem virga germinaverit, ipsius sit sacerdotium. Rogemus nostrum germinare faciat, ne sicci et sine fructu in domo ejus inveniamur. Non est enim pontifex, cujus virga non germinat. Hoc autem miraculum contra eos objici potest, qui virginem parere potuisse negant: non enim mirabilius est virginem parere, quam virgam siccam ab una nocte flores, et fructufilii tui, et domus patris tui tecum portabitis iniquitatem sanctuarii, et tu, et filii tui simul sustinebitis peccata sacerdotii vestri. Sed et fratres tuos de tribu Levi, et sceptrum patris tui sume tecum, praestoque sint, et ministrent tibi; ad vasa tamen sanctuarii, et ad altare non accedant. » Haec ad sacerdotes pertinent, et quaecunque intra velum sunt. Non enim episcopi et sacerdotes, verum etiam caeteri ordines clericorum iniquitatem sanctuarii totiusque Ecclesiae peccata sustinent et portant. Magnum utique onus et grave ad ferendum;
Abbreviated transcription (Latin):
& sorore uirgine. Accedit igit᷑
sacerdos ad propinquorũ mor¬
tem. qm̃ eadẽ morte ce ipse te¬
net᷑. Qd̃ aut̃ ait. sed nec inprin¬
cipe popł sui contaminabitur:
ego de illo principe hoc intelli¬
go. de quo ipse dñs ait. Uenit
enĩ princeps mundi huiꝰ: & un
me ñ habet quiequã. Cuius qui¬
dẽ mors suꝑbia ẽ. desꝑatio. & ma¬
la uoluntas. Sequit᷑. Non radet̃
nibus suis facient incisuras. Sc̃i
erunt deo suo. & ñ polluent no¬
men eiꝰ. Incensũ enĩ dñi &e panes

Expanded text:
 sorore virgine. » Accedit ergo  sorore virgine. » Accedit ergo sacerdos ad propinquorum mortem, quia sub eadem morte et ipse est. Quod autem ait: « Sed nec in principe populi sui contaminabitur; » ego de illo principe hoc intelligo, de quo ipse Dominus ait: Venit enim princeps hujus mundi, et in me non habet quidquam ; » cujus quidem mors superbia est, desperatio et mala voluntas. Sequitur: « Nec radent nibus suis facient incisuras; sancti erunt Deo suo, et non polluent nomen ejus: incensum enim Domini, et panes
Abbreviated transcription (Latin):
inprincipe popłi sui cõtamina¬
bitur. Non est eñi om̃iũ ciuiũ
una mors. s multȩ st̃ mortes. in
quib sacerdos se cõtaminare
ñ debet. Aliũ eñi auaritia occi¬
dit. aliũ suꝑbia necat. aliũ luxu¬
ria periit. atq aliũ discordia
int̾ficit. Tales gͥ mortes sacerdoˢ
fugiat. Est aut̃ alia mors quã
sacerdos utiq uideorũ euitare
ñ poterat. di Iila uidelicet
qua pat̾ eius & mat̾. filius & filia.
totaq cognatio morit᷑. Hoc em̃i
est originale peccatũ: quo ante
xp̃i incarnationẽ nemo unquã
mundari potuit. Prec̃ gͥ hanc
solam mortẽ. qua necessario
contaminant᷑ om̃s: innulla mor¬
te & maiori peccato dei sacerdõ
contaminet᷑. Quãuis enĩ sine cri¬
mine. ñ tamen sine peccato ui
uere potest. Quia uero soror
quȩ uiro nupta ẽ. pret̾ pecca¬
tũ originale aliud quoq ꝑ car¬
nis uoluptatẽ contraxisse ui¬
detur. Hac quoq morte &e pec¬
cado sacerdotẽ contaminare ue¬
tat. & hoc est qd dicit. Fr̃e qͦ¬

Expanded text:
in principe populi sui contaminabitur. » Non est enim omnium civium una mors, sed multae sunt mortes, in quibus sacerdos se contaminare non debet. Alium enim avaritia occidit; alium superbia necat; alium luxuria perimit; atque alium discordia interficit. Tales ergo mortes sacerdos fugiat. Est etiam alia mors, quam sacerdos utique Judaeorum evitare non poterat; illa videlicet qua pater ejus et mater, filius et filia, totaque cognatio moritur. Hoc est enim originale peccatum, quo ante Christi incarnationem nemo unquam mundari potuit. Praeter hanc solam mortem, qua necessario contaminantur omnes, in nulla alia morte, et majori peccato Dei sacerdos contaminatur. Quamvis enim sine crimine, non tamen sine peccato homo vivere potest. Quia vero soror quae viro nupta est, praeter peccatum originale, aliud quoque per carnis voluptatem contraxisse 162 videtur, hac quoque morte et peccato sacerdotem contaminari vetat, et hoc est quod dicit: «
Abbreviated transcription (Latin):
Cui murũ ꝑcircuitũ facit. quando
fidẽ. spẽ. & caritatẽ. patientiã et hu¬
militatẽ totis uirib tenẽre ce cus¬
todire suadet. Nisi enĩ hoc feceitt
&e in hoc muro fabricando studi¬
osus fuerit. ipse sanguinis effusi
reuserit alio inpreceps ruentt.
& dei eccliam suo sanguine ma¬
culante. Hoc ẽ eñi qd ꝑ ierechie¬
lẽ dñs ait. Nisi annuntiaueris¬
iniquo iniquitatẽ suam: ip̃se
quidẽ monet̃. sangumẽ uͦ eiꝰ de
manu tua requirã. De tecto qͥdẽ
cadere ẽ. de fidei sublimitaie. et
animi puritate. incriminalia¬
t qu: qualibet peccata corruere. Sẽꝑ
rũ scȩ̃ predicationis opponere
tam cadentib & peccato ꝓpinqͣs¬

Expanded text:
cuitum facit, quando fidem, spem et charitatem, patientiam et humilitatem totis viribus tenere et custodire suadet. Nisi enim hoc fecerit, et hoc in muro fabricando studiosus fuerit, ipse sanguinis effusi reus erit, alio in praeceps ruente et Dei Ecclesiam suo sanguine maculante. Hoc est enim, quod per Ezechielem Dominus ait: « Nisi annuntiaveris iniquitatem suam, ipse quidem morietur, sanguinem autem ejus de manu tua requiram . » De tecto quidem cadere, est de fidei sublimitate et animi puritate in criminalia quaedam peccata corruere. Semperum sanctae praedicationis opponere jam cadentibus, et peccato ap
Abbreviated transcription (Latin):
quasi scã abeis recipit᷑. Unde ualde
tĩs predicatorib cauendũ ẽ: quali¬
ar hereticorũ & philosophorũ exẽ¬
mmundũ. sapientẽ & stultũ. iustũ
epeccatorẽ. inpredicationẽ pares
facere. & simul mictere ad ȩũgli¬
randũ. Non eñĩ minus destruit
alter. quã alter edifficat.

Expanded text:
eis recipitur. Unde valde sanctis praedicatoribus cavendum est, qualiter haereticorum et philosophorum exemimmundum, sapientem et stultum, justum et peccatorem in praedicatione pares facere, et simul mittere ad evangelizandum: non enim minus destruit alter, quam alter aedificet.
Abbreviated transcription (Latin):
& uacua terra nt̃a uocabitur: tan¬
torum filiorum plentudine inhabi¬
tata. Hoc aut̃ quomodo fiat: sequen¬
ligimus. He sunt cm̃ aque salienteᷤ
inuitam et̾nam: quas qui biberit.
ñ sitiet ultra. Dequibus dicitur: siti¬
illustrationis. fugatis tenebris cas illu¬
minauit: atq potabiles & intelligibi¬
les reodidit. Unde bene subditur. &
dirit ds. fiat lur. Et facta est lux.
Ac sidicat. fugate sunt tenebrȩ: illu¬
minata est terra. fiat igitur lux: pe¬
reat ignorantia. Surge illuminare
ierusalem: quia uenit lumen tuum.
Hec aut̃ lux. hec sc̃i sp̃s̃ fidelibus in.¬
spirata scientia: quia suꝑne maiesta

Expanded text:
et vacua terra nostra vocabitur, tanet vacua terra nostra vocabitur, tantorum filiorum plenitudine inhabitata. Hoc autem quomodo fiat sequenligimus. Hae sunt enim aquae salientes in vitam aeternam, quas qui biberit, non sitiet unquam . De quibus dicitur: « Sitiillustrationis, fugatis tenebris eas illuminavit, atque potabiles, et intelligibiles reddidit. Unde bene subditur: « Et dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux. » Ac si dicat: Fugatae sunt tenebrae, illuminata est terra, fiat ergo lux; pereat ignorantia. « Surge, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum . » Haec autem lux, haec Spiritus sancti fidelibus inspirata conscientia, quia supernae majesta
Abbreviated transcription (Latin):
principio. omnẽ mundi fabricam. ipsolq
angłorum ordines abexordio eteauit ds̃:
ptistinimq naturam restaurauit. Adhuc
tamen inanis & uacua erat terra: adhuc
infecunda. & absq libetis erat ȩccłia. Quã
etiam propħa desterilitate consolans. fe¬
cunditatemq promictens: dicebat. Leta¬
re sterilis que ñ paris. crumpe & clama
que non parturis: quia muiti faii deset¬
tȩ magis quã eius quȩ habet uitum. Seo
quate inanis & uacua: Qiuia adhuc tene¬
brȩ erant suꝑfaciem abyssi. Nemo eñ scͥp¬
turas intelligebat: ut pote profundas.
& ignorantie tenebris obuolutas. Que
quidem ut intelligi ualeant: abyssus
abyssum inuocat. Has aut̃ denebras
xp̃c amouit: quando apłis sensũ ape¬
ruit. ut scripturas intelligerent. Si
eñ uide has intelligerent. ad ȩccłiã
confugerent. Sed quia ut apłs ait.
usq hodie dum legit᷑ moyses. uela¬
men est positum suꝑ corda eorum:
eas quidem intelligete ñ ualent.

Expanded text:
principio omnem mundi fabricam, ipsosque principio omnem mundi fabricam, ipsosque angelorum ordines ab exordio creavit Deus. pristinamque naturam restauravit. Adhuc tamen inanis et vacua erat terra, adhuc infecunda, et absque liberis erat Ecclesia, quam etiam propheta de sterilitate consolans, fecunditatemque promittens, dicebat: « Laetare, sterilis, quae non paris; erumpe, et clama, quae non parturis, quia multi filii desertae magis, quam ejus quae habet virum . » Sed quare inanis et vacua? Quia adhuc tenebrae erant super faciem abyssi. Nemo enim Scripturas intelligebat, utpote profundas et ignorantiae tenebris obvolutas, quae quidem ut intelligi valeant, « abyssus abyssum invocat . » Has autem tenebras Christus amovit, quando apostolis sensum aperuit, ut Scripturas intelligerent. Si enim Judaei has intelligerent, 3 ad Ecclesiam confugerent; sed quia, ut Apostolus ait: « Usque hodie dum legitur Moyses, velamen positum est super corda eorum , » eas quidem intelligere non valent.
Abbreviated transcription (Latin):
que innocte uidentur. sed oꝑa quȩ in die fi¬
uit. hic describunt᷑: dies utiq & noctts
enumerate necessarium fuit. Fecit ergo d̾s
inprincipio cȩlum & terram. & lucem: qui¬
pus patratis: factum est uespere. Atq hoc
precedenti manc continuo: factus est dies
unus. &tunc quidem atenebris lucem di¬
unsit: quando finito die. factum est uesꝑe.
Neq eñĩ indic noctem fecit: sed suo ordine
post dicm fien precepit. Qd aut̃ dicit᷑ factꝰ
est dies unus. & ñ dicitur factus est diei pͥ¬
mus: ad hoc ualet. qd̾ primus quidem et
sccsuis relatiua sunt. neq sine altero alter ẽẽ
potest. Cũ igitur ñdum ec̃t scds: erat utiq
dies unus. ipsc tamen unus. primus dici ñ po¬
terat. His aut̃ ad litteram ita dispositis. qͥd
ctiam allegorice significent uideamus.
N principio creauit ds̃ cȩlum
& terram. In quo principio: In eo utiq
qui ait. Ego principiũ qui & loquor uo¬
bis. Omnia cm̃ ꝑ ipsum facta sunt: & si¬
ne ipio factum est nichil. In hoc etgo

Expanded text:
quae in nocte videntur; sed opera, quae in eo fiunt, hic describuntur, dies utique non noctes enumerare necessarium fuit. Fecit ergo Deus in principio coelum, et terram et lucem; quibus patratis, factum est vespere, atque hoc praecedente mane continuato, factus est dies unus, et tunc quidem a tenebris lucem divisit, quo finito die, factum est vespere. Neque enim in die noctem fecit, sed suo ordine post diem fieri praecepit. Quod autem dictum est, factus est dies unus, et non dicitur, factus est dies primus, ad hoc valet quod primus et secundus relativa sunt, neque sine altero alter esse potest. Cum igitur nondum esset secundus, erat utique dies unus, ipse tamen unus primus dici non poterat. His autem ad litteram dispositis, quid etiam allegorice significent, videamus. « In principio creavit Deus coelum et terram. » In quo principio? In eo utique qui ait: « Ego principium qui et loquor vobis .-- Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . » In hoc igitur
Abbreviated transcription (Latin):
inutile & suꝑfluum ht̃. sꝑnit et
abicit. Quid em̃ tã suꝑfluũ ẽ ho¬
mini ut uicia & peccata: quib insi¬
A caruent. saluari ñ poterit: Depo¬
nit insuꝑ et uestẽ inqua capta est.
ueterẽ scilicet hominẽ exuens cũ
actib suis. Qd̃ aut̃ ait sedensq. in
domo tua flebit patrẽ & matre
suam uno mense. hoc e intellige¬
rit. prius quã baptismi sacram̃ta
suscipiat. flebit & penitentiam¬
aget. eoqd̃ parentũ eorũ sit mali¬
ciam imitata. Pat̃ enĩ eiꝰ diabolus
Uos expatre diabolo estis. Mat̃
uͦ eius gentilitas. Uno uͦ mense
flere ẽ. scđm tẽpus ab epõ disposi¬
tũ. pemitentiam agere. qm̃ men-¬
dierũ mensura. & dispositione.
Postea uͦ ingredit᷑ ad eam. iam
fit uxor eius. quia iam familia¬
ris ei adheret. eccliȩq sacram̃ta
pandit. & uerbi dei semine eam¬
inpregnans. bona oꝑa quasi fili¬
os parere facit. Sequitur.
in aut̃ postea ñ sederit in
animo tuo. dimittes eam
liberã. nec uendere poteris pecu¬

Expanded text:
 et abjicit. Quid enim tam superfluum est homini, ut vitia et peccata? Quibus nisi caruerit, salvari non poterit. Deponit insuper vestem, in qua capta est, veterem scilicet hominem exuens cum actibus suis. Quod autem ait: « Sedensque in domo sua flebit patrem, et matrem suam uno mense; » hoc est intelligerit, priusquam baptismi sacramenta suscipiat, flebit, et poenitentiamaget, eo quod parentum suorum sit malitiam imitata. Pater enim ejus diabolus Vos ex patre diabolo estis ; » mater vero ejus gentilitas. Uno vero mense flere, est secundum tempus ab episcopo dispositum poenitentiam agere; quia mendierum mensura et dispositione. Postea vero ingreditur ad eam, jam fit uxor ejus, quia jam familiarius ei adhaeret, Ecclesiaeque sacramenta pandit, et verbi Dei semine impraegnans, bona opera, quasi filios, parere facit. Sequitur: i autem postea non sederit in animo tuo, dimittes eam liberam, nec vendere poteris pecu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ pugnare ẽ. corũ eis errorẽ osten¬
dere. & ad xp̃i fidẽ eos inuitare. Et
bestias pugnasse dicit. Uincunt᷑ aut̃
isti & captuuni ducunt᷑. quando dere¬
licto eriore adfidẽ conuerctuntur.
ibi pulchr̃a conspiciunt. cã amant.
& uxorẽ ducere concupiscunt. sul¬
chra eñi ẽ omnis anima. que xp̃i
fidẽ pollicet᷑. Hanc aut̃ ducunt
inclomũ suã. idẽ ĩ eccłiam sibi cõ

Expanded text:
pugnare, est eorum eis errorem ostendere, et ad Christi fidem eos invitare. Et bestias pugnasse dicit. Vincuntur autem isti, et captivi ducuntur, quando derelicto errore ad fidem convertuntur. imam pulchram conspiciunt, eam amant, et uxorem ducere concupiscunt pulchra enim est omnis anima, quae Christi fidem pollicetur. Hanc autem ducunt in domum suam, id
Abbreviated transcription (Latin):
nima que declinauerit
ad magos. & ariolos &
fomicata fuerit cũ eis. ponã fa¬
uem meã contra eam. & int̾fi¬
ciam illam de medio popłi sui.
fornicat᷑ eñi anima quȩ deo per
sidem coniuncta est. si ad de¬
moniorũ ministros se conuer¬
dus. uanis corũ credat suꝑstici¬
onib. Quomodo enĩ ñ fornicat᷑.
cuiꝰ fides tota corrũpit᷑: His aut̃
& ceteris peccatis. quib homo
occidi iubet᷑. nisi digna peniten¬
tia deleta fuerint scđm maio¬
rẽ intelligentiam anima ꝑimi¬
cur. Unde quicũq ex his aliqd̃
cõmiserit. eũ ad sacros ordines
accedere canones int̾dicunt.

Expanded text:
clinaverit ad magos et hariolos; et fornicata fuerit cum eis, ponam faciem meam contra eam, et interficiam illam de medio populi sui. » Fornicatur enim anima quae Deo per fidem conjuncta est, si, ad daemoniorum ministros se convertens, vanis eorum credat superstitionibus. Quomodo enim non fornicatur, cujus fides tota corrumpitur? His autem et caeteris peccatis, pro quibus homo occidi jubetur, nisi digna poenitentia deleta fuerint, secundum majorem intelligentiam animi perimitur. Unde quicunque ex his aliquid commiserit, eum ad sacros ordines accedere canones interdicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ quantũ ad litterã hoc eẽt
s quia dura corda alit̾ molliri
ñ poterant. Unde & alibi dicit᷑.
quia dedit
cepta ñ bo¬
na.
G acceperit homo nuper
Auxorẽ. ñ procedet ad bellũ.
nec ei quippiam necessitatis in¬

Expanded text:
bonum, quantum ad litteram hoc esset, sed quia dura corda aliter molliri non poterant. Unde et alibi dicitur: « Quia dedit cepta non bona . « Cum acceperit homo nuper uxorem, non procedet ad bellum, nec ei quidquam necessitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩanȩ religioni iungunt᷑. ut
bonorũ oꝑũ filios exea & cũ ea
care et abeccłiasticis dispositiõib
aliem eẽ debent. donec inhac re¬
ligione ꝑfecti & domũ suã bene
disposuisse inueniant᷑. Postea uͦ
adbellũ procedẽ. & contͣ hereti¬
on accipies loco
pignoris inferiorẽ ce. su¬
ꝑiorẽ molam. quia animã suã
opposuit tibi. Has eñĩ duas mo¬
ias. nouũ & uetꝰ testamentum
significare puto. Et inferior qͥdẽ
uetus. suꝑior uͦ nouũ designat.
preparat unde uiuamꝰ. Nõ gͥ
loco pignors hanc uel illam
abȩccłia suscipiamus. fidẽ dedimꝰ
nil carius habuimus. ñ itaq pig¬
nus s propriũ sit. quicquid abea
acceꝑimus. Qd̃ propignore dat᷑.
hoc neq semꝑ habere. neq utuo¬
lumus uti possumus. Nongͥlo
co pignoris. s quasi proprias haᷤ
molas suscipiamus. Neq eñi sine eiꝰ
uiuere ualemus. Quid em̃ nobis
propriũ erit. siuta ipsa pignus fu¬
erit: Unde & merito hic dr̃. quia

Expanded text:
ianae religioni junguntur, ut bonorum operum filios ex ea, et cum ea care, et ab ecclesiasticis dispositionibus alieni esse debent, donec in hac religione perfecti, 209 et domum suam bene disposuisse inveniantur; postea vero ad bellum procedere et contra haeretiNon accipies loco pignoris inferiorem, et superiorem molam, quia animam suam apposuit tibi. » Has duas molas, Novum et Vetus Testamentum significare puto, et inferior quidem Vetus, superior vero Novum designat. praeparat unde vivamus. Nos igitur loco pignoris hanc, vel illam ab Ecclesia non suscipiamus. Fidem dedimus, nihil carius habuimus; non itaque pignus, sed proprium sit, quidquid ab ea acceperimus. Quod enim pro pignore datur, hoc nequit semper haberi neque, ut volumus, uti possumus. Non ergo loco pignoris, sed quasi proprias has molas suscipiamus. Neque enim sine eis vivere valemus. Quid enim nobis proprium erit, si vita ipsa pignus fuerit? Unde et merito hic dicitur: « Quia
Abbreviated transcription (Latin):
maritus recipe eã. quia pollucaẽ
& abhominabilis facta ẽ eoram
dño. Quid eñi ꝑhanc mulierem.
quȩ ꝓpt̃ suam feditatẽ auiro suo
dimittit᷑. nisi aliquã heredicorum
sectã intelligamꝰ: Cuisi aliquis
homo male comunctus. eiꝰ fedica¬
tẽ. & errorẽ diuna inspnatione il¬
tellexerit. dimittet eã de domo sua.
dẽ desecretario pectoris sui. & scͥ¬
het libellũ repudiiet dabit mina¬
nu eius. quia ñ sufficit solis & sim¬
plicib uerbis. uerũ etiã scripto &
iuramento atã nefando coniu¬
go seꝑari. Hoc em̃ ordine tale di¬
uortiũ adhuc ĩ eccłia fieri uide¬
mus. Hȩc aut̃ si alterũ maritum
duxerit. multos maritos habet
unaqueq heresis. & ille similiter
cã. tũ quia polluta et abhomina¬
bilis ẽ. tũ quia firmissima libelli
separatione abea diuisus ẽ. Hȩc¬
aut̃ nob̾ ad significationẽ. iudeiꝰ
ueto ad cordis duriciã dicta sunt.
Sic eñi ĩ eũgłio dñs ait. propt̃
duriciã cordis illorũ precepit eis

Expanded text:
polluta est, et abominabilis facta est, coram Domino. » Quid per hanc mulierem, quae propter suam foeditatem a viro suo dimittitur, nisi aliquam haereticorum sectam intelligamus? Cui si aliquis homo male conjunctus ejus faeditatem et errorem divina inspiratione intellexerit, dimittet eam de domo sua, id est de secreto pectoris sui, et scribet libellum repudii, et dabit in manu ejus, quia non sufficit solis et simplicibus verbis, verum etiam scripto et juramento, tam nefando conjugio separari. Hoc enim ordine tale divortium in Ecclesia fieri videmus. Haec autem si alterum maritum duxerit multos enim maritos habet unaquaeque haeresis, et ille similiter  tum quia polluta est, et abominabilis est, tum quia firmissima libelli separatione ab ea divisus est. Haec nobis ad significationem, Judaeis vero ad cordis duritiam dicta sunt: sic enim in Evangelio Dominus ait: « Propter duritiam cordis illorum permisit eis
Abbreviated transcription (Latin):
os turtures. uł duos pullos
colũbe. idẽ corpons & animȩ
castitatẽ & innocentiã. Hocaũ in
introitu tabnacł testimonii.
idẽ. in ingressu regni celestis.
facietq sacerdos alterũ ꝓ pec
&e do patri reconciliabit. Et de
pellat. & tunc quidẽ reconcilia¬
bit eũ. & scĩficabit. et conseera¬
bit cdño. offerens agnũ annicu¬
catũ humilit̃ penitens. quasiag¬
nus innocent̃ uixit. agni inno¬
centia solui a peccato ꝓmeruit.
Uiuat gͥ ut agnus. uiuat ut hu¬
milis & innocens. qui suã peni¬
tentiam uult sibi eẽ fructuosã.
Qd̾ aut̃ ait. ita tam̃ ut dies pri¬
ores irrit sint. illud ẽẽ uidetur.

Expanded text:
 duos pullos columbae, id est corporis et animae castitatem et innocentiam. Hoc autem in introitu tabernaculi testimonii, id est in ingressu regni coelestis. Faciet quoque sacerdos alterum pro peet Deo Patri reconciliabit, et deppellat . Et tunc quidem reconciliabit eum, et sanctificabit et consecrabit Domino, offerens agnum annicucatum humiliter poenitens, quasi agnus innocenter vixit, agni innocentia a peccato solvi promeruit, vivat ergo ut agnus, vivat ut humilis, et innocens, qui suam poenitentiam vult sibi esse fructuosam. Quod autem ait: « Ita tamen dies priores irriti fiant, » illu
Abbreviated transcription (Latin):
citauĩt. tenebit aquas amaris¬
simas. ꝑ quas libellũ excõmu¬
nicationis intelligius. qui
totus maledictionib. & anathe¬
mate exaratus est. Dabitq has
aquas bibere mulieri. qm̃ totã
hanc maledictionẽ ea audiente
& intelligente leget. Qua reci¬
tata respondebit mulier. idest
anima quȩ de fide accusatur.
am̃ amen. idẽ. fiat qd̾ dicitis.
si ego aliam quã uos tenetis fi¬
dẽ teneo. Prius tam̃ sacerdos
tollet pugillũ de eo qd̾ offertur.
& incendet suꝑ altare. Qd̃ enim
hoc sacriciũ fidri simbolũ sig¬
nificet.iam supra diximus. de
quo quidẽ pugillũ tollimus.
quando partẽ aliquã & illam
precipue de qua anima aceusa¬
bat᷑. a toto separamus. Hanc aũ
suꝑ cordis aceusati hominis al¬
tare incendemus. post quam
hanc fidei partẽ ei & tenere. &
credere. & diligere. ratonibus
siademus. Deinde uͦ tollet sacer¬
dis demanu eiꝰ sacrificiũ ⁊eloti

Expanded text:
citavit, tenebit aquas amariscitavit, tenebit aquas amarissimas, per quas libellum examinationis intelligimus, qui totus maledictionibus, et anathemate exaratus est. Dabitque has aquas bibere mulieri, quoniam totam hanc maledictionem, ea audiente et intelligente, leget; qua recitata, respondebit mulier, id est anima, quae de fide accusatur: Amen, amen, id est fiat quod dicitis, si ego aliam quam vos tenetis fidem teneo. Prius tamen sacerdos tollet pugillum de eo quod offertur, et incendet super altare. Quod enim hoc sacrificium fidei symbolum significet, jam superius diximus. De quo quidem pugillo tollimus, quando partem aliquam, et illam praecipue de qua anima accusabatur, a toto separamus. Hanc autem super cordis accusati hominis altare incendimus, postquam hanc fidei partem ei et tenere, et credere, et diligere rationibus suademus. Deinde vero tollat sacerdos de manu ejus sac
Abbreviated transcription (Latin):
yq steterit mulier co¬
ram dño: discooꝑiet
sacerdos caput eiꝰ & imponet
suꝑ manus illiꝰ sacrificiũ recor¬
dationis. & oblationẽ ⁊elotipiȩ.
Stat eñ mulier corã dño: qͣn
do ille qui accusat᷑. consistit
inpresentia sacerdotũ. Capt̃
uero eiꝰ discooꝑit᷑. quando qͥd
inmente habeat. & quã fidẽ
teneat. sacerdotis int̾rogatiõi¬
bus manifestat᷑. Tũ uͦ sacrifici¬
ũ recordationis. idẽ fides catho¬
lica. & oblatio relotipie idẽ
accusatio criminis. ponunt᷑
suꝑ manus eius. idẽ palã &
manifeste ei recitant᷑. Deinde
uͦ sequit᷑ ex cõmunicatio. ut
si alit̃ credit uł pro aliis alia fin¬
git. eis quȩ sequunt᷑ maledic¬
tionib subiciat᷑. Et hoc est
qd̃ sequitur.
pse aut̃ tenebit aquas amaris¬
simas: in quib cũ execratioẽ
maledicta congessit. Adiuua¬
bitq eam. & di cet ea quȩ sequs¬
tur. ipse inquit. idẽ sacerdos
qui & mulieris accusationem.
et fidei simbolũ in concilio re¬

Expanded text:
 steterit mulier coram Domino, discooperiat sacerdos caput ejus, et ponat super manus illius sacrificium recordationis et oblationem zelotypiae. » Stat enim mulier onsistit in praesentia sacerdotum. Caput vero illi discooperitur, quando quid in mente habeat, et quam fidem teneat sacerdotis interrogationibus manifestatur. Tunc vero sacrificium recordationis, id est fides catholica et oblatio zelotypiae, id est accusatio criminis ponuntur super manus ejus, id est palam et manifeste ei recitantur; deinde vero sequitur excommunicatio, ut si aliter credit, vel pro aliis alia fingit, eis quae sequuntur maledictionibus subjiciatur. Et hoc est quod sequitur: « Ipse autem tenebit aquas amarissimas, in quibus cum exsecratione maledicta congessit, adjurabitque eam, et dicet quae sequuntur. » Ipse, inquit, id est sacerdos qui et mulieris accusationem, et fidei symbolum in concilio re
Abbreviated transcription (Latin):
fratris sororisq funere conta¬
minabit᷑. Suꝑ monrtuũ enim
ingredi ẽ. mortale & crminale
peccatũ ad mittere. Patris aut̃
&e matris fratris ce sororis fu¬
anere contaminat. qͥ cũq mala
parentũ exempla imitant᷑. N
aut̃ figura. omnia menbra qus
nos scandalirant. acorpore nr̃o
seꝑare iubem̃. Hinc aut̃ ce cñs
patris funere cuidã se contami¬
nare uolenti: ait. Dimite mor¬
tuos sepelire mortuos suos. tu
aut̃ uade. & predica regnũde.
Mortẽ gͥ fugiamus. uitã sequamꝰ.
& uita. Sequit᷑. Si aut̃ mortuius
fuerit subito quispiã corãeo. pol
Qd̃ radet ilico. &. in eadẽ die pir¬
gationis suȩ. et rursũ septima.

Expanded text:
ris, sororisque funere contaminabitur. » Super mortuum enim ingredi, est mortale et criminale peccatum committere. Patris autem et matris, fratris et sororis funere contaminatur quicunque mala parentum exempla imitatur. Hac autem figura, omnia membra, quae nos scandalizant, a corpore nostro separare jubemur. Hinc autem et Dominus patris funere cuidam se contaminare volenti ait: « Dimitte mortuos sepelire mortuos suos, tu autem vade, et praedica regnum Dei . » Mortem ergo fugiamus, et vitam sequamur: « erit Domino. Sin autem mortuus fuerit subito quispiam coram eo h. quod radet illico in eadem die purgationis suae, et rursum septima.
Abbreviated transcription (Latin):
inferm̃to maliciȩ & nequitiȩ.
s mnaumis sinceritatis et ueri¬
iauis. Cuiꝰ om̃ia oꝑa quia nĩquã
misccłia & pietate caruert̃: me¬
rito hec ñ solũ arima s & oleo
uncta referunt᷑. Hec gͥ offert xͨ
sacerdos magnus pro narareo:
quia intalib illũ cõmendans.
dnm̃ ei ꝑ omia placabilẽ reddit.
Ipse enĩ dixit. Qui me confessus
suerit corã hominib confitebor
eego eũ corã patre meo.Siue
gͥarietẽ. siue ar imũ aliqͥd offe

Expanded text:
alitiae et nequitiae , sed in azymis sinceritatis et veritatis, cujus omnia opera, quia nunquam misericordia et pietate caruerunt, merito haec non solum azyma, sed et oleo uncta referuntur. Haec ergo offert Christus sacerdos magnus pro Nazaraeo, quia in talibus illum commendans, Dominum ei per omnia placabilem reddit. Ipse enim dixit: « Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo . » Sive ergo arietem, sive azymum a