comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hostib auferebant. in sup¬
pellectilem templi donabat̃
quicumq enim bene labo¬
rans. aliquid uircutis uel
bom oꝑis acquirit deo non
mine non nobis set nomi

Expanded text:
hostibus offerebant, in supellectilem templi donabant. Quicunque enim bene laborans aliquid virtutis vel boni operis acquirit, Deo, non Unde: Non nobis, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
naia. anani. eliatha. geldethi ⁊ rom̃thiereri rcelatas.
imel othi othit. marioth omines isti filu eman uiden¬
tes regis in sermonib dei ut exaltaret cornu. deditq de¬
us heman filios .xiiii.⁊ filias tres uniuersi sub manu pa¬

Expanded text:
tha Geddelthi et Romemthiezer et Iesbacasa Mellothi Othir Mazioth omnes isti filii Heman videntis regis in sermonibus Dei ut exaltaret cornu deditque Deus Heman filios quattuordecim et filias tres universi sub manu pa
Abbreviated transcription (Latin):
nem fuderis. s elegit dominꝰ deus isrł me de uniu̾sa domo
patres mci ut eẽm res suꝑ isrł insempit̾nũ. Ce iuda e¬
nuim elegit principes. porro de domo uda domũ patris
mei ⁊ de filus pr̃is mei. placuit eint me eligeret rege
super crnctũ isrł. s ⁊ de filus meis filios enim multos
dedit michi dñs. elegit salomonẽ filiũ meũ ut sederet
int̾rono regni dñi suꝑ isrł. dixitq mͥ. salomon. filiꝰ

Expanded text:
legit Dominus Deus Israhel me de universa domo patris mei ut essem rex super Israhel in sempiternum de Iuda enim elegit principes porro de domo Iuda domum patris mei et de filiis patris mei placuit ei ut me eligeret regem super cunctum Israhel sed et de filiis meis filios enim multos dedit mihi Dominus elegit Salomonem filium meum ut sederet in throno regni Domini super Israhel dixitque mihi Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
uerus pacificus in ecta
facturus erat quomodo õs
naciones ꝑfidem hap̃i intro¬
itum meccłia habuetunt.
qualis ec̃ce status ẽẽt fut᷑¬
lis renneracio cuiuq pro

Expanded text:
verus pacificus in Ecclesia facturus erat: quomodo omnes nationes per fidem baptismi introitum in Ecclesiam habuerunt, qualis Ecclesiae status esset futuqualis remuneratio unicuique pro
Abbreviated transcription (Latin):
oratus iudeos confessores suos
de manu inimicoꝵ liberat. atep
ip̃os iuste ꝯdempnat neq necc̃e
ant. moyses enum inmultis
uituli. nec sałon insorde libi
dinis. sic assuerus iusticio
iudicio in liberali comuuio
cyro rege ꝑsarum xp̃m signi
ficat. de quo post ea subiuugri
accinxite. ⁊ cognouisti me.
⁊ c̃. si enim reges nuiqu inma¬
lefactis diabolum sig̃cant. cu
ñ reges iusti inbenefr̃ĩs deum
demonstrant: nabucħ uissit
ad orare. ⁊ diabolus seculari
dulcedine genus humanũ
ad seqñdam auariciã q̃ est si¬
mulacrorum seruitus.

Expanded text:
os, id est confessores suos, de manu inimicorum liberat, atque ipsos juste condemnat. Neque enim necesse ant. Moyses enim in multis udinis. Sic Assuerus in isto judicio, ut in liberali convivioCyro rege Persarum Christum signat, de quo postea subjungit: « Accinxi te et non cognovisti me , » etc. Si enim reges iniqui in malefactis diabolum significant; cur non reges justi in benefactis, Christum demonstrant? Nabuchodonosoradorare. Et diabolus saeculari dulcedine genus humanum ad sequendam avaritiam quae est simulacrorum servitus.
Abbreviated transcription (Latin):
resiste quib egrediens ab¬
ierłm octurtit in amathite re
nem creatoris ⁊ suꝑnoꝵ ad¬
tempus exeant. ut ꝯfligãt
cũ hostib tñ a rectitudine
u̾itatis nillo modo declinẽt
nam amathi. u̾itas mea ĩ¬
t̾̃p̃tatur. s sine in ⁊flictu dis¬
putatõni cͣc errores corum
ꝯtendant. siue flagella eoꝵ
accedes pacienter tolerent
iusticie cũ u̾itatem nullo
modo relinqunt nec eis tri¬
buunt facultatatẽ ut ꝑftan¬
dem aliquo mͦ in regionem
ecc̃e ingrediantur sine oꝑe
nituntur. ut statim in mnicie
doli pͤuitatẽ eoꝵ ꝯt̾ant ⁊ ca¬
stra ecc̃e illesa ꝯseruant.

Expanded text:
resistere: quibus egrediens ablem occurrit in Amathite regnem Creatoris et sutempus exstant ut confligant cum hostibus, tamen a rectitudine veritatis nullo modo declinant: nam Amathi veritas mea interpretatur. Sed sive in conflictu disputationis contra errores eorum contendant, sive flagella eorum ac caedes patienter tolerent, justitiae tamen veritatem nullo modo relinquunt, nec eis tribuunt facultatem ut per fraudem aliquo modo in regionem Ecclesiae ingrediantur, summopere nituntur ut statim in initio doli pravitatem eorum conterant et castra Ecclesiae illaesa conservent.
Abbreviated transcription (Latin):
inlatios ire parantes ꝑeuan¬
gelicam p̃dicatõem hostesde¬
icere ⁊ credentes liberare de
doctores exprimunt qui in
iudea uerbum dei p̃dicantes.¬
⁊ sine uideos. siue ⁊̃ heticos
scripturarum testimoniis
abutentes ꝑueritatẽ sami
intelłus de bellare student
mon cum siis mitcitur. cͣc.
cum płib moluitur qr in
gentib sola ydolatria cum

Expanded text:
ios suos ire parantes, per evangelicam praedicationem hostes dejicere et credentes liberare dec illos doctores exprimunt qui, in Judaea verbum Dei praedicantes, sive Judaeos, sive et haereticos, Scripturarum testimoniis abutentes, per veritatem sani intellectus debellare student. mon cum suis mittitur, contra cum pluribus moliuntur: quia in gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
scẽ ecc̃e sollicitudo ac cura ẽ
max quomodo cͣͤ diu̾sos ho¬
stes hec est uideos paganos
hereticos. atq scismaticos fi¬
lios snos defendat hic quoqi
pendenti consilio ac toto in¬
su cum hiis qui etudicõres
as forciores indentur ẽẽ ĩ fi¬
de acuirtutũ oꝑe agit quali¬
ter hostib resudat. ⁊ suos opor¬
cune defendat.
ab hostib sic ⁊ distincta ĩcidẽ¬
cẽ plia sp̃ualiũ bellatoꝵ di
rigitur symon ingalileam
cimtrib milib iuiris sicut
isentib ostenditur ut libe¬
thas eunt ingaladichim. cũ
qui ingalileam hec est rotã
mittitur nisi p̃dicatores ii
gentes ditecti in sumantui
qui cum crib milib hec est

Expanded text:
clesiae sollicitudo ac cura est maxima, quomodo contra diversos hostes, hoc est Judaeos, paganos, haereticos atque schismaticos, filios suos defendat. Hic quoque prudenti consilio ac toto nisu cum his qui eruditiores ac fortiores videntur esse in fide ac virtutum opere agit, qualiter hostibus resistat, et suos opportune defendat. ab hostibus, sic et distincta deelia spiritualium bellatorum. It igitur Simon in Galilaeam cum tribus millibus viris, sicut in sequentibus ostenditur, ut libethas eunt in Galaaditim cum qui in Galilaeam, hoc est rotam, mittitur, nisi praedicatores in gentes directi insinuantur; qui cum tribus millibus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
etat. inuideis qͦ ⁊ h̾eticis ꝑtĩ
net̾anus usus. ꝑtim noua
toꝵ sp̃italem scĩam corrigẽ¬
da fuerut̃. ubi octo milia in¬
roꝵ sumuntur. q ibi. sine
circumcisio legis sp̃italit̾
obseruanda. sine resurectõ
xp̃i ueratit᷑ credenda eẽ decet᷑¬
ningitur. ⁊ ceciderunt de gentib fere tria milia uiro¬
rum qui de suꝑbia nequissimo statu in pm̃am pcc̃orũ
decidentes meluis ꝑfidem rectam resurgendo in bonoꝵ
oꝑum statu etigi merentur quoꝵ spolia accipit symõ
cum quicquid ĩ litt̃arum scĩa uł inuestigatione ueri¬
tatis elaborauerint cotũ in seruicium dei doctor catho¬
licus ꝯuertere studet. uñ płimi eoꝵ qui liberalib ar¬
tib subgentili ꝯu̾satõe insticuti fueri¬

Expanded text:
ticis partim veteranus usus, partim nova torum spiritalem scientiam corrigenda fuerunt. Ubi octo millia virorum sumuntur, quia ibi sive circumcisio legis spiritaliter observanda, sive resurrectio Christi veraciter credenda esse docejungitur: Et ceciderunt de gentibus fere tria millia virorum. Qui de superbiae nequissimo statu in poenitentiam peccatorum decidentes, melius per fidem rectam resurgendo, in bonorum operum statu erigi merentur. Quorum spolia accipit Simon, cum quidquid litterarum scientia vel investigatione veritatis elaboraverint, totum in servitutem Dei doctor catholicus convertere studet; unde plurimi eorum qui liberalibus artibus sub gentili conversatione instituti fuer
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce alii ⁊ c̃. illi qui deuari¬
is locis alienigenarum ꝯuene¬
runt ad cõsumend̾ ppłmdei
manifeste designant genci¬
ur plebes qui ifidelitate:
s auditis sermonib quoldi

Expanded text:
es verba haec, etc. Illi qui de variis locis alienigenae convenerunt ad consumendum populum Dei, manifeste designant gentium plebes, qui in infidelitate Sed auditis sermonibus quos di
Abbreviated transcription (Latin):
pus fuerit ad dere ⁊ omnes
ꝑ nomina sua cum ⁊ hoc oĩ¬
b cẽt notissimum nisi qr
tales cos uoluit intelligi
quorum nomina ⁊ fc̃a me¬
rito in memoria tenerentur
ad nos sic fiat. uerumptñ qr ppłs¬
multus est. ⁊ tempus pluiue ⁊ ñ
sustinemꝰ stare foris ⁊ opus ñ est diei unius uł clicoꝵ.
uehementer quippe peccauimus insermone isto ꝯstitu¬
antur principes in uniu̾sa multitudine ⁊ omnes inci¬
uitatib nr̃is qui duxerunt uxores alienigenas ueniãt
intemporib statutis. et cum hiis semores ꝑ ciuitatẽ.
hec. Igitur ionathan filuis hasahel. ⁊ laria filiusche

Expanded text:
pus addere, Et omnes per nomina sua, cum et hoc bus notissimum, nisi quia tales eos voluit intelligi orum nomina et actus merito in memoria tenerenturad nos, sic fiat. Verumtamen quist, et tempus pluviae, et non sustinemus stare foris, et opus non est diei unius vel duorum vehementer quippe peccavimus in sermone isto constituantur principes in universa multitudine: et omnes in civitatibus nostris qui duxerunt uxores alienigenas, veniant in temporibus statutis, et cum his seniores per civitatemhoc. Igitur Jonathan filius Azael, et Jaasia filius The
Abbreviated transcription (Latin):
natus est p̃cedit diuia grã ad
illuminandam cecitatem ui¬
dcoꝵ ut in libris siuis xp̃m co¬
gnoscant uerum hominem
.⁊ uerum deum ⁊ sic tandem qi
iuso angło ⁊ filio suo quos di¬
u ñ uiderant multũ gaudeat̃
tandemq se ecc̃e degentib eg̃¬

Expanded text:
raecedit divina gratia ad illuminandam caecitatem Judaeorum, ut in libris suis cognoscant Christum verum hominem et verum Deum: et sic tandem quasi viso angelo et filio suo, quos diu non viderant, multum gaudeant, tandemque Ecclesiae de gentib
Abbreviated transcription (Latin):
salutem salutem iscłi tribuat
⁊ cecitatem cuis q̃ ex parte ⁊tig̾¬
respiciat. recordatur.n. diuina
clemencia qm tristicia mag¬
na ⁊ etinuus dolor est iudcis cre¬
dentib ꝓfrĩb infidelibus.
b̾. remittunt in fine doctores
diuiciis plena. ad fide illustͣn¬

Expanded text:
 salutem Israel tribuat, et caecitatem ejus, quae ex parte respiciat. Recordata est enim divina clementia, quoniam tristitia magntinuus dolor est Judaeis credentibus pro fratribus infidelibus. etc. Remittuntur in fine doctores divitiis plena, ad fidem illust
Abbreviated transcription (Latin):
cudib in camelis. ⁊ in uaccis ⁊ pecunia multa. saluũ atq
gaudentem dumisit eum a se dicens. angłs enim dñs sc̃s
omĩa reste circa ꝑentes urõs ⁊ uderant ocłi mei filios nr̃o ͤ
ip̃uis ꝙͣ moriar. Et app̃hendentes ꝑentes filiam suam. os¬
culati sunt cam. ⁊ dimiserũt te ire monentes eam hono¬
rare sec̃os. dilig̃e maritum regẽ familiã gubernare domũ
⁊ se ip̃am irrep̃hensibilem exibere. Cumq reu̾terentur. ꝑue¬

Expanded text:
cudibus, in camelis, et in vaccis, et in pecunia multa: et salvum atque gaudentem dimisit eum a se, dicens: Angelus Domini sanctus te circa parentes vestros, et videant oculi mei filios vestros priusquam moriar. Et apprehendentes parentes filiam suam, osculati sunt eam, et dimiserunt ire: monentes eam honorare soceros, diligere maritum, regere familiam, gubernare domum, et se ipsam irreprehensibilem exhibere.  Cap.
Abbreviated transcription (Latin):
u minsa reniseret. gaudent doc¬
tores de effcu sui oꝑis cum uide¬
am a dño colligendam intelli¬
gant. Gaudent de p̾mio uite e¬
mio corda exhilarando p̃dicũt

Expanded text:
u invisa reviseret. Gaudent doctores de effectu sui operis, cum Judaeam a Domino recolligendam intelligant. Gaudent de praemio vitae aemio corda exhilaranda praedicunt
Abbreviated transcription (Latin):
q tobias ex felle illo ⁊ abierunt. Anna aũ sedebat secus
uiam cotidie in suꝑcilium montis: unde respicere poterat
delonginquo ⁊ dum execdem loco specularetur aduentũ eiꝰ
iudit alonge. ⁊ ilito cognouit uenientem filiũ suum cur¬
rensq nunciauit iiro suo dicens. ecce uenit filius tuus.
Dixitq raphael ad tobiam. at ubi introieris indomum
tuam: statim ad ora dñm deum tuũ. ⁊ grãs agens ei: acce-¬
de ad pr̃em tuũ ⁊ osculare eum statimq lini suꝑ ccl̃os eus.
ex felle isto piscis. ꝙ portas tecum. scias enim qm̃ aꝑien

Expanded text:
obias ex felle illo, et abierunt. Anna autem sedebat secus viam, quotidie in supercilio montis, unde respicere poterat de longinquo. Et dum ex eodem loco specularetur adventum ejus, vidit a longe, et illico agnovit venientem filium suum: currensque nuntiavit viro suo, dicens: Ecce venit filius tuus: Dixitque Raphael ad Tobiam: At ubi introieris domum tuam, statim adora Dominum Deum tuum: et gratias agens ei, accede ad patrem tuum, et osculare eum. Statimque lini super oculos ejus ex felle isto piscis, quod portas tecum. Scias enim quoniam mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas firma auctoritat decͥ̾e.
principantur adiunent ue-¬
rum salomonem in edificio
cessit incarnacio saluatoris
cuius regni ñ erit finis. uñ
tur fidem sc̃e trinitatis et
recto oꝑe usq infinem deo
seruit. ad resurrectionis
głiam ⁊ beatitudinem et̃¬
nam que moctonario sig
totus ꝑcircuitum orbis il¬
lustratur. ⁊ tenebrarum ũ¬
bra pellitur. uñ. lex. duodis¬

Expanded text:
as firma auctoritate docere,principantur, adjuvent verum Salomonem in aedificio cessit incarnatio Salvatoris, cujus regni non erit finis, undetur, fidem sanctae Trinitatis, etrecto opere usque ad finem Deo servit, et ad resurrectionis gratiam, et beatitudinem aeternam quae in octonario signtotus per circulum orbis illustratur, et tenebrarum umbra pellitur. Unde septuagi
Abbreviated transcription (Latin):
tis que dantur de regione tnsflu¬
men studiose sumptus dentur illi
uiris ne impediatur opus. ꝙ sine¬
cesse fuerit: ⁊ iutulos ⁊ agnos. ⁊ he¬
dos in holocaustũ deo celi frumentũ
sal. uinum ⁊ oleum scd̃m ricũ sac̃

Expanded text:
tis, quae dantur de regione trans flumen, studiose sumptus dentur viris illis, ne impediatur opus Dei. Quod si necesse fuerit, et vitulos et agnos et hedos in holocaustum Deo coeli , frumentum, sal, vinum et oleum secundum ritum sac
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ra. Ematheum a quo emath
cuntas hanc macedones qui
post alexandrum moriente
regnauerunt ephiphamum
nuncuparũt ali antiochiã
ita dcãm putant alui ñ ñe
opimonem suam ĩ simili
uocabulo consolantes eman
primam abantiochia man¬
sionem. edessem ꝑgentibus
appellari putant. ⁊ candem
usq ad nce .x. genationes po¬
suit. ita ⁊̃ ascm iq ad abra

Expanded text:
r. Hamathaeum. A quo Emath civitas. Hanc Macedones qui post Alexandrum in Oriente regnaverunt, Epiphaniam nuncupaverunt. Alii Antiochiam ita dictam putant. Alii non vere opinionem suam quam verisimili vocabulo consolantes, Emath primam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant, et eamdem usque ad Noe decem generationes posuit; ita a Sem usque ad Abra
Abbreviated transcription (Latin):
lium omne se men regi¬
um int̾fic̾e molita est s
filios eius sac̃dotes ydolo¬
rum nominat qui tẽplũ¬
spoliauerant ⁊ ex ornam̃¬
tis eius ydola sua exorna¬

Expanded text:
filium, omne semen regium interficere molita est, filios ejus sacerdotes idolorum nominat, qui templspoliaverant, et ex ornamentis ejus idola sua exorna
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ excussi sinum meum ⁊ dixi. sic
excutiat deus omnem uirũ qui ñ
compleuerit ubum istud de domo
sua ⁊de laboris suis sic excuciatur
⁊ uacuus fiat ⁊ dixit unu̾isa mul¬
titudo amen.⁊ laudauerunt deum.
fecit gͦ ppłs sicut erat dictum.
michi ut cẽm dux int̾ra uida abã

Expanded text:
 excussi sinum meum, et dixi: Sic excutiat Deus omnem virum, qui non compleverit verbum istud, de domo sua, et de laboribus suis: sic excutiatur, et vacuus fiat. Et dixit universa multitudo: Amen. Et laudaverunt Deum. Fecit ergo populus sicut erat dictum. mihi, ut essem dux in terra Juda, ab
Abbreviated transcription (Latin):
ter resolui desiderant. bene¬
aũ idem pactum cũ eo ĩui¬
culis pariter mactatis uolũt
uł accionis deo hostias una
cum ueris catolicis gestutt̃

Expanded text:
t, resolvi desiderant. Bene idem pactum cum eo in vitulis pariter mactatis volunt ve actionis suae Deo hostias una cum veris catholicis gestiunt
Abbreviated transcription (Latin):
lio uuere ego aũ millo
hoꝵ usus sum. duodecim¬
Au annis neemias cum
uiuebant ut annonas q̃
ducib debebantur ñ co¬
mederent insinuans apo¬
stolicum opus eẽ in regi¬
mine plebis opis rectori¬
nobiliter circa eccłiam ex

Expanded text:
lio vivere: ego autem nullo horum usus sum . Duodecimm annis Nehemias cum vivebant, ut annonas quae ducibus debebantur, mederent: insinuans evangelicum opus esse in regimine plebis, opus rectorabiliter circa Ecclesiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
inuitulis in campo uno. ip̃i au co¬
gitabant ut fac̾ent mͥ malum. mi¬
si gͦ ad cos nuncios dicens. opus gͣn¬
de ego facio ⁊ ñ possum descend̾e ne for¬
te negligatur cũ uenero ⁊ descend̾o
ad uos. miserunt aũ ad me scd̃m ũ
bum hoc. ꝑ .iiiiͬ. uices ⁊ respõdi eis urt̃¬
ꝑsonam sermonem priorem. et mi¬
sit ad me sanaballath iuxta u̾bum
prius quinta uce pucrũ suum et
epłam habebat in manu sua scriptã
hoc modo. in gentib auditũ est ⁊ go¬
sem dixit ꝙ tu ⁊ iudei cogitetis rebel¬
lare. ⁊ p̃pca edificetis murum ⁊ leua¬
re te uelis suꝑ cos regem. pp̃ quami
causam ⁊ ꝓphas posueris qui p̃dicẽt
auditurus est rex u̾ba ħ. idcirco nũc
ueni ut in eamus cõsilium pariter
et misi ad cos dicens. ñ est fc̃m scd̃m
u̾ba hec que tu loqueris. de corde enĩ

Expanded text:
viculis in campo Ono ipsi autem cogitabant ut facerent mihi malum misi ergo ad eos nuntios dicens opus grande ego facio et non possum descendere ne forte neglegatur cum venero et descendero ad vos miserunrbum hoc per quatuor vices: et respondi eis juxta sermonem priorem. Et misit ad me Sanaballat juxta verbum prius quinta vice puerum suum, et epistolam habebat in manu scriptam hoc modo: In gentibus auditum est, et Gosem dixit, quod tu et Judaei cogitetis rebellare, et propterea aedifices murum et levare te velis super eos regem: propter quam causam et prophetas posueris, qui praedicent Auditurus est rex verba haec: idcirco nunc veni, ut ineamus consilium pariter. Et misi ad eos, dicens: Non est factum secundum verba haec, quae tu loqueris: de corde enim
Abbreviated transcription (French):
marum suarum .i. inchoaci¬
onem ⁊ ꝑfectionem bonorũ
deo aquo accepunt bñ iuuẽ¬
do ⁊ gr̃as agendo referunt.

Expanded text:
marum suarum, quae per inchoationem ac perfectionem bonorum Deo a quo acceperant bene vivendo et gratias agendo referunt.
Abbreviated transcription (Latin):
le in introitu porte pisci¬
um ꝑcircuitumm uicͥ̃ ad ot¬
fel. conueniebant gͦ usq¬
ad situm loci ut ministri
innicina templo turre hĩ
turre nebulosa. cũ hii qͥ
dicati sunt. in mummen¬
to. ⁊ maltitudine iurtu¬
cum actione semꝑ ⁊ cogi¬
tatõne morantur. ⁊ ꝯuer
satõ eoꝵ incelis est qͦs ad¬
mirans uulgus ait qui
sunt isti qui ut nubes uo¬
lant ⁊ c̃. item nachinnei
religionis hĩtu insignes.
abdita scriptutarum de qͥ
to corde penetrant. ⁊ assi¬
due legunt. ⁊ meditantur.

Expanded text:
le, ab introitu portae piscium per circuitum usque ad Ophel . Conveniebat ergo juxta situm loci, ut ministri templi in vicina templi turre habiturre nebulosa, cum hi qui dicati sunt, in munimento atque altitudine virtutum et actionum semper et cogitatsatio eorum in coelis est, quos admirans vulgus ait: Qui sunt isti qui ut nubes volant , etc. Item Thecueni religionis habitu insignes abdita Scripturarum de quito corde penetrant, et assidue legunt, et meditantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. caldeo tñ sermone ꝯscriptus int̾ hystorias cõ¬
putatur. s qr hu: ne librum synedus nicena in nuo scãꝵ
scripturarum legitur computasse. ad quiemi postulaci-¬
oni uestre immo exaccioni. ⁊ sepositis occupacionib quib
uehementer arctabar. huic unam lucubraciumculam
dedi magis sensum ex sensu: quam ex ũlbo u̾bum trans¬
ferens. multoꝵ codicum uarietatem uiciosissimam am¬
putaui sola ca que intelligencia intega in u̾bis caldeis
inuenire potui. latinis exp̃ssi. accipite iudith iuduam
castitatis exemplum. ⁊ triumphalei laude ꝑpetuis eam p̃co¬
nus declarate. hanc enim ñ solum feminis set ⁊ uiris imi¬
tabilem dedit: qui castitatis eius remunerator iurtutem¬
talem tribuit ut inuictum ab hominib uinceret in suꝑ¬
abilem superaret. d

Expanded text:
ermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remuneratortalem tribuit, ut invictum omnibus hominibus vinceret, insuperabilem superaret.
Abbreviated transcription (Latin):
saluatus ꝓuidus. ac sollicitꝰ
de sua salute seruanda au¬
dita decepcione alioꝵ hosti¬
um insidias p̃cauere ac ma¬
terere studet. non enim sola
simplicitas cuq sufficit ad
salutem seruandam s cum
simplicitate ꝑiter debet esse
prudencia. uñ saluator me
uangelio ait discipulis su
citas a nobis haberi. ut nemi¬
nem noceamus. dẽbet ⁊ pru¬
dencia. ne despiciamur ab ali¬
is nec multum distat inter
deciꝑe quem libet.⁊ ab alio
decipi posse.

Expanded text:
s, ac providus ac sollicitus de sua salute servanda, audita deceptione aliorum hostium, insidias praecavere ac materere studet: non enim sola simplicitas cuique sufficit ad salutem servandam, sed cum simplicitate pariter debet esse prudentia. Unde Salvator in Evangelio ait discipulis suicitas a nobis haberi ut neminem noceamus; debet et prudentia, ne despiciamur ab aliis: nec multum distat inter decipere quemlibet et ab alio decipi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus symonem ⁊ filios cius ut i¬
collerct eos. symon aũ ꝑambulans
ciuuitates q̃ crant in regione iudee i¬
sollicitudinem gerens earum.: delcẽ¬
dit in icrich ip̃c ⁊ mathatias filius
uoeatur deccũcolo qͣm edificauit. ⁊i

Expanded text:
ilios eius ut tolleret eos Simon autem perambulans civitates quae erant in regione et sollicitudinem gerens earum descendit Hiericho ipse et Matthathias filius vocatur Doch cum dolo quam aedificavit et
Abbreviated transcription (Latin):
gui aphilippo maptiratus
est s ñ a nequicia mentis
purgatus ilianus aposta¬
neq abfinem uite hostistru¬
eulentus incepta malicia
pseuerauit. qͣles ⁊̃ ustius
femporis etas ñ nullos ht
quibicet magros cuos non

Expanded text:
gus a Philippo baptizatus est, sed non a nequitia mentis purgatus; Julianus, apostausque ad finem vitae hostis truculentus in coepta malitia perseveravit: quales et istius temporis aetas nonnullos habet, qui, licet magistros su
Abbreviated transcription (Latin):
miticium monstrat eẽ ꝙ dem̃ est. scriptũ est aũ ĩ dam¬
ele lre modo. ⁊ inmedio ebdomadis anferetur sacrifi¬
elem mcum ⁊ libamina ⁊ intemplo desolationis aho¬
numacio erit usq ad ⁊sũmatõem temꝑis et consummacio
ad ũcarius pleuandiis sit cõtea omne qncd dr̃ dens ⁊ colitur
no ut auteat stare intemplo dei ⁊ ostendere ꝙ ip̃e dñs sit
tus aduentus scdͣm oꝑicionem sathane destruet eos
⁊ adcoliduoinem rediget᷑ qui se susceꝑirt. potest aũ sum¬
pluiter aut deantixpo accipi aut de ymagine cesaris
piiam pilatus posuit intemplo. aut de adriam eq̃stris
saana que in ipso scõ scõꝵ loco nẽq inp̃sentẽ diemste¬
biostemipso dei punisas ciuitastes inde ministai regis
necrtaessm diticant aras incircurtu. ꝑ añ iannas domo¬
nesm. ⁊ umplateis incendut thra. ⁊ iactificant ꝙ regnã

Expanded text:
mysticum monstrat esse quod dictum est. Scriptum est autem in Daniele hoc modo: Et in medio hebdomadis auferetur sacrificium meum et libamina, et erit in templo desolationis abominatio et usque ad consummationem temporis et finem adversarius elevandus sit contra omne quod dicitur Deus et colitur, ita ut audeat stare in templo Dei, et ostendere quod ipse Dominus sit. Cujus adventus secundum operationem Satanae destruet eos, et ad solitudinem rediget qui eum susceperunt. Potest autem simpliciter aut de Antichristo accipi, aut de imagine Caesaris quam Pilatus posuit in templo, aut de Adriani equestri statua, quae in ipso Sancto sanctorum loco usque in praesentem diem stein templo Dei per universas civitates, inde ministri regis nequissimi aedificant aras in circuitu, et ante januas domorum et in plateis incendunt thura et sacrificant; quia
Abbreviated transcription (Latin):
um m̃ito hoc noĩe censetur. qui expers sp̃italis scĩe. ĩ ops
sacrarũ uircutũ est. hoc ꝙ ip̃e minime in se ht̃. ꝑ iiuden¬
ciam in aliis ꝑ sequitur. uñ bene subuingitur ⁊ iuspẽ¬
debant inquid pueros suos a c̾uicib ꝑ domos coꝵ. quia

Expanded text:
et merito hoc nomine censetur, qui expers spiritalis scientiae et inops et merito hoc nomine censetur, qui expers spiritalis scientiae et inops sacrarum virtutum, hoc quod ipse minime in se habet, per invidentiam in aliis persequitur; unde bene sequitur. Et suspendebant, inquit, pueros a
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est ꝑ uisium. auditũ. gustum. odoratum. ⁊ tactum. p̃¬
tra altare qi in altare impietatis ꝙ suꝑbia erexerat ⁊ͣ al¬
tare fidei catholice omnes iniqui accuum ac uerboꝵ su¬
oꝵ diabolo infausta immolant sacrificia.
tormenta que ꝑsecutores nefandi ⁊ tunc inuet̾i testam̃¬
do. ⁊ nunc similit̾ in nouo cultorib dei iugerunt. nec fa¬
cile est cuiꝙͣ enĩiare oĩa supplicioꝵ gen̾a que tortores ne¬
quissimi martirib xp̃i ĩ fligebant s nxta allegoriam
quid ꝑ mulieres q̃ circũcidebant filios suos nisi honeste
fideliũ ꝑsone monstnͣt᷑ qui actus suos ⁊ sermones atq
cogitatus sũma discrecione circumspicientes quicquid
meis suꝑfluum reꝑuint gladio spe amputare festinaĩ
has sp̃italis antiochiis crucidare desiderat qr aut corꝑalitet
eas ꝑ tormenta ferire: aut sp̃italit᷑ ꝑ ab negacionem ĩ aĩa
necare decertat. int̾p̃tatur aũ antictus pauꝑtatis silenti

Expanded text:
hoc est per visum, auditum, gustum, odoratum et tactum, pr quae erat contra altare, quia in altare impietatis, quod superbia erexerat contra altare fidei catholicae, omnes iniqui actuum ac verborum suorum diabolo infausta immolant sacrificia. tormenta quae persecutores nefandi, et tunc in Veteri Testamento, et nunc similiter in Novo cultoribus ingerunt. Nec facile est cuiquam enumerare omnia suppliciorum genera quae tortores nequissimi martyribus Christi infligebant. Sed juxta allegoricum, quid per mulieres quae circumcidebant filios suos, nisi honestae fidelium personae monstrantur, qui actus suos et sermones atque cogitatus summa discretione circumspicientes, quidquid in eis superfluum reperiunt, gladio spiritus amputare festinant: haec spiritalis Antiochus trucidare desiderat, quia aut corporaliter eas per tormenta ferire, aut spiritaliter per abnegationem in anima necare decertat. Interpretatur Antiochus paupertatis silentium,
Abbreviated transcription (Latin):
ianuas domo¬
rum ⁊ ĩplate¬
is incendebãtrr
chura. ⁊ sacrifi¬
cabant ⁊ libros
legis dei ꝯbus¬
serunt igni.
scindẽtes eos. et
ueniebantrir
libri testam̃ti
obseruabat le¬
edictum regis

Expanded text:
ianuas domorum et in plateis incendebant tura et sacrificabant et libros legis Dei conbuserunt igni scindentes eos et veniebantur libri testamenti observabant leedictum
Abbreviated transcription (Latin):
fide tp̃i umꝙͣ euellere potuit sc̃ inu̾itate ꝑsistentes noc
ydolotita manducabant nec in iundicia pcc̃oꝵ comqui¬
nari ⁊senciebant nec ⁊̃ legem dei sc̃am heretica p̃uitate
infring̾e atq corrumꝑe. paciebantur. s magis eligelũ¬
ꝓ nominc xp̃i mori: ꝙͣ cõsentire impietati. un quidam
illoꝵ hac ⁊ fidencia fretus addiscipulos scribens: itate¬
status est dicens. certus sum enim q neq mors. neq in¬
ta. ⁊cec angeluis. neq principatus neq instancia f̾uta.

Expanded text:
fide Christi nunquam evellere potuit: sed in veritate persistentes, nec idolothyta manducabant, nec immunditia peccatorum coinquinari consentiebant, nec etiam legem Dei sanctam haeretica pravitate infringere atque corrumpere patiebantur, sed magis eligeo nomine Christi mori quam consentire impietati. Unde quidam illorum hac confidentia fretus, ad discipulos scribens ita testatus est, dicens: Certus sum enim quia neque mors, neque vita, neque angelus, neque principatus, neque instantia,
Abbreviated transcription (Latin):
Ille ueri salomonis thesau¬
ris iurbib uicis ⁊ turrib
cur qui dignitatem noĩs
ionathe. ⁊ pr̃is eiuus orie fide
p̃fert ⁊ opt̾ ionathas enim do¬
inum dei. ⁊ orias fortitudo do¬
mini qui cnum dono dei ac¬
cipit lumen scientie ⁊ recti¬
tudinẽ fidei fortit̃ seruat in
oꝑe ecc̃arum dei curam ñ ĩme
ias audiens dominum ⁊ ab¬
dias fructus uehemens nł
habiuidans qui enim audit
p̃cepta domini ope mĩe eiꝰ¬

Expanded text:
im veri Salomonis thesauris in urbibus, vicis, et turribus tur, qui dignitatem nominis Jonathae, et patris ejus Oziae fide praefert et opere. Jonathas enim domum Dei, et Ozias fortitudo Domini. Qui enim dono Dei accipit lumen scientiae, et rectitudinem fidei fortiter servat in opere, ecclesiarum Dei curam non immeias audiens Dominum; Zabdias fructus vehemens vel abundans. Qui enim audit praecepta Domini, ope miseri
Abbreviated transcription (Latin):
oleum hñt in pectore. ⁊ mã¬
suetudinis dulcedinem in
moralitate que uircutes st̃
incampestrib qi in ꝓpatulo
⁊ p̃sto sunt omnib nec accep¬
cionem ꝑsonarum. s bone
uoluntatis restitudincm q̃¬
¶runt.
Balanam. qui int̾p̃tatur ha¬
bens gr̃am suꝑ olmeta. ⁊ fice¬
ta ꝯstituitur ex dei enm gͣ¬
cia datur bonoꝵ oꝑum uber¬
tas ioas u̾o qui interp̃tatur
sperans uł domuni robur a¬
posthecas olei custodit. q ne¬
mo ꝑuenit ad premim nͥ
qui per robur mentis fidu¬
ciam spei tendit ad celeste re¬
sgnum.

Expanded text:
oleum habent in pectore, et mansuetudinis dulcedinem in mortalitate. Quae virtutes in campestribus, quae in propatulo et praesto sunt omnibus, nec acceptionem personarum, sed bonae voluntatis rectitudinem quaerunt Balanam, qui interpretatur habens gratiam, super oliveta et ficeta constituitur. Ex Dei enim gratia datur bonorum operum ubertas. Joas vero, qui interpretatur sperans vel Domini robur, apothecas olei custodit, quia nemo pervenit ad praemium nisi qui per robur mentis fiducia spei tendit ad coeleste regnum.
Abbreviated transcription (Latin):
um philometorem cleopha¬
tre sororis sue filium cuius
ip̃e auunculus erat dolos cõ¬
struxit. ut eum regno egip¬
ti priuaret. ⁊ cum post mor¬
tẽ elcopatre alauins eumi¬
chus nutricuis philometo¬
ris ⁊ leuens egiptum rege¬
rent ⁊ repet̾ent syriam qͣm
antiochuis frande occupau̾at
ortum est int̾ auunculũs
⁊ puerum ⁊ ꝓtholonieũ p̃li¬
um qunq int̾ pelusium ⁊
montem cassui ⁊ misisset̃.
iucti sunt duces ꝑtholomei.
porro antiochus ꝑcens pu̾o
⁊̃ amicicias sumulans ascẽ¬
dit m̃phis. ⁊ ibi ex more egip¬
ti regnum accipiens: pui¬
q reb ꝓuid̾e se dicens. cum
modico ppło oẽm egyptum
subiugauit ⁊ hũndantes ac¬
q uberrimas ingressus est

Expanded text:
m Philometorem Cleopatrae sororis suae filium, cujus ipse avunculus erat, dolos construxerit, et eum regno Aegypti privarit; et cum post mortem Cleopatrae Alanicus eunuchus, nutritius Philometoris, et Leneus Aegyptum regerent et peterent Syriam, quam Antiochus fraude occupaverat, ortum est inter avunculum et puerum Ptolomaeum praelium. Cumque inter Pelusium et montem Cassium commisissent, victi sunt duces Ptolomaei: porro Antiochus, parcens puero et amicitias simulans, ascendit Memphis, et ibi ex more Aegypti regnum accipiens puerique rebus providere se dicens cum modico populo totam Aegyptum subjugavit, et abundantes atque uberrimas ingressus est
Abbreviated transcription (Latin):
eet frater onie pontificis
quemi sequentia istuis libri¬
narrant ad antiochum eꝑi¬
fanem hoc est nobilem p̃p¬
ambicionem sũmi sac̃docũ
ꝯnolasse siq ꝑsuadere ut.¬

Expanded text:
est frater Oniae pontificis, quem sequentia istius libnarrant ad Antiochum Epiphanem, hoc est nobilem, pmbitionem summi sacerdotii convolasse, eique persuadere ut
Abbreviated transcription (Latin):
gni antigoni qui regnauit
leucus ins̾yria regnare cepis¬
set p̃ponentes eoscem .uii. an¬
nos regni selenti. ⁊ eo modo
ꝯpotum annoꝵ regnũ syri¬
e usq ad nonissunum annũ
demecrũ sotis ꝑduxerimus
sũma prioꝵs nueri tota
aristobolo magr̃o tholomei
regis dixisse salutem ⁊ mã¬
datsse depurificatõe templiꝙͣ
ip̃i fcũri erant. quinta ⁊ xͦx. di¬
e mensis casleu cumiudas ĩ
priori libro supͣdc̃o demetrio
tiũ. siquidem .uͦi. anno deme¬
trii eidem scd̾m cronicorum
fidem inuenitur occisus. S
qr inc̾ci sunt ip̃i auditores
libroꝵ ñ absurde indentur i
ꝯpunctione dempoꝵ discrepa¬
te maxime cum in legalibus

Expanded text:
gni Antigoni, qui regnavit leucus in Syria regnare coepisset, praeponentes eosdem septem annos regno Seleuci, et eo modo computum annorum regnum Syriae usque ad novissimum annum Demetrii Sotheris perduxerimus, summa prioris numeri tota Aristobulo, magistro Ptolomaei regis, dixisse salutem et mandasse de purificatione templi, quam ipsi facturi erant quinta et vicesima die mensis Casleu; cum Judas in priori libro supradicto Demetrio tus: siquidem sexto anno Demetrii secundum chronicorum fidem invenitur occisus. Sed quia incerti sunt ipsi auctores librorum, non absurde videntur in computatione temporum discrepare, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
hic nacione fuit uideus. s ꝑi¬
patethitus phrlosophus ec̃ ag¬
noscitur qui ad philometo¬
rem ptholomeum explana¬
cionum in moysen ⁊menta¬
rios scripsit. ut tronog phi
predunt quo ⁊̃ temporẽ sy¬
rie ⁊ ahye regnabat anchi¬
or̾us epiphanes
De magnis ꝑiculis.⁊c̃. qͣlit¬

Expanded text:
hic natione fuit Judaeus, sed Peripateticus philosophus esse agnoscitur, qui ad Philometorem Ptolemaeum explanationum in Moysen Commentarios scripsit, ut chronographi produnt, quo et tempore Syriae et Asiae regnabat Antiochus Epiphanes. De magnis periculis a Deo li
Abbreviated transcription (Latin):
ues mare portantes deug¬
nantur ꝑbases quoq por¬
tandis luterib p̾patatas ex
nus cũi accipit donum sp̃c scĩ.
Mensa aurea sacra scrip¬
tirra est spũalis fie clari
tate fecunda de qua psal¬

Expanded text:
ves mare portantes signantur, per bases quoque portandis luteribus praeparatas exdratum vertis, stabit. Sic electorum animus nulla tentatione a statu rectitudinis inclinatur.
Abbreviated transcription (Latin):
estͥ tibi. erige brachiuiicuum sicret abinicio. ⁊ allide uͥ¬
tutem eoꝵ inuirtute fua. cadat uirtus eorũ in iracundi¬
am tuam qui ꝓmittũt se iuolare sca tua ⁊ pollũe tab̾na

Expanded text:
est tibi erige brachium tuum sicut ab initio et adlide virtutem eorum in virtute tua cadat virtus eorum in iracundiam tuam qui promittunt se violare sancta tua et polluere taberna
Abbreviated transcription (Latin):
Donitur archa in medio
tabernaculi ꝙ tedenderat
ei dauid .i. fides eccłie p̃di¬
catur. ⁊ ꝓficit inseritur
cordib fidelium quos de¬
us ad uitam p̃ordinaut
tuerunt eantn
medio dabernacu¬
li quod tetenderat
ei dauid. ⁊ obtule¬
runt holocausta ⁊ pacifica coram
dño. cumq complesset dauid of¬
ferens holocausta ⁊ pacifica bene

Expanded text:
onitur arca in medio tabernaculi, quod tetenderat ei David, id est fides Ecclesiae praedicatur, proficit et inseritur cordibus fidelium, quos Deus ad vitam praeordinavit tuerunt eam in medio tabernaculi, quod tetenderat ei David: et obtulerunt holocausta, et pacifica coram Deo. Cumque complesset David offerens holocausta, et pacifica, bene
Abbreviated transcription (Latin):
Damascus nobilis ciuitas
phencis sangninis poculũ
int̃p̃tatut. syria sublimis
uel humecta gentilitas enĩ
prius libidine aluida ⁊ spũ
suꝑba sanguinem humatĩ
siciebat. nunc bap̃te xp̃i m̃¬

Expanded text:
Damascus nobilis civitas Phaenicis, sanguinis poculum interpretatur. Syria sublimis vel humecta. Gentilitas enim, prius libidine fluida et spiritu superba, sanguinem humanum sitiebat: nunc baptism
Abbreviated transcription (Latin):
fecuiie phibetur s ꝓdignita¬
te regia. asccipta est dauid
sui districtione in hus qui¬
de eo praua senciint stulti¬
ciam inmoderati saporis ex¬
tinguit. uñ qui u̾tit linguã

Expanded text:
fecisse perhibetur, sed pro dignitate regia ascripta est David sui districtione in his qde eo prava sentiunt, stultitiam immoderati saporis exstinguit, unde: Qui vertit
Abbreviated transcription (Latin):
fecit sibi nomen dauid cum¬
iilib. qr .s. erexit sibi forni¬
cem triumphalem. fecit ã sͥ
nomen q uicta syria damas¬
ci ⁊ syria sobal alt̾m erexis

Expanded text:
Fecisse sibi nomen dicmillibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci, et Syria Soba, erexisse
Abbreviated transcription (Latin):
quitur.
magno totium cõpͦ¬
regni macedonum
ꝙ ip̃e ñ sine gͣndi la¬
bore coadunanerat.
pueri euis ꝑ tyranni¬
dem diripuerunt et
multis atq granib¬
p̃lris dilamauerũt
licut in hyscoriis gẽ¬
cium copiosissimei
scriptum inuenitur.¬
s ex huis płimis omis¬
sis scriptor p̃sentis¬
hystorie ad antiochũ
epiphanem ꝑueuit¬

Expanded text:
quitur: Magno totum corpregni Macedonum, quod ipse non sine grandi labore coadunaverat, pueri ejus per tyranndem diripuerunt et multis atque gravibaeliis dilaniaverunt, sicut in historiis geium copiosissime scriptum invenitur.d ex iis plurimis omissis scriptor praeshistoriae ad Antiochum Epiphanem pe
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃italis ⁊ castra eus fugant᷑
⁊cadunt ex eis multi uulria¬
ti qr diuine maiestatis uirtu¬
tem tandem sencuint cunore
ꝯcussi.

Expanded text:
spiritalis et castra ejus fugantur, et cadunt ex eis multi vulnerati, quia divinae majestatis virtutem tandem sentiunt timore concussi.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui apud nos octoler
or̃: p̃cetis legali obser
celebrata est dedicacio
tiempli ꝯgrue ergo c̃
primo ciuitates suas
intrassent ⁊ mansioneᷤ
sibi ꝓuidissent: mox
in ierłm cõfluxerunt
⁊ altare ⁊struxerunt
⁊ eo temꝑe quo tẽplũ
cum altari ⁊ omnib
nasis olun consecratũ

Expanded text:
Qui apud nos October prae caeteris legali observuo etiam celebrata est dedicatio templi. Congrue ergo cum primo civitates suas intrassent et mansiones sibi providissent, mox in Jerusalem confluxerunt, et altare construxerunt, et eo tempore quo templum cum altari et omnibus vasis olim co
Abbreviated transcription (Latin):
Criphon aũ ⁊ c̃. de hoc pompe¬
uis ita refert dũ hec agun¬
tur uit̾im in syric ꝑtib tri¬
phon qui se tutorem antio
ciso pupillo regimẽ syrie ĩ¬
uadit. quo diui potitus tan¬
dem adolescente fauore recẽ¬
tis imꝑii abantiocho pũo ad¬
modum de metrii fr̃e qui ĩ
asia educabatur bello uin

Expanded text:
cidit eum, etc. De hoc Pompeius ita refert: Dum haec aguntur interim in Syriae partibus, Tryphon, qui se tutorem Antiocciso pupillo, regimen Syriae invadit: quo diu potitus tandem, exolescente favore recentis imperii, ab Antiocho, puero admodum, Demetrii fratre, qui in Asia educabatur, bello vin
Abbreviated transcription (Latin):
qui płima i iudeoi
⁊misit mala. ⁊ locũ
ccm̃ polluit. ac legẽ
ꝓphanauit de quo se¬
quitur primus itaq
post alexandrum ma¬
gnum regnauit sy¬
tie se leucus cognoñ¬
co nichanor amus cri¬
ginta. dnob. scdo anticchus qui uoca¬
ochi illustris hic dicit pr̃em eẽ qui frat̃ erat seleuci
cerann: ⁊ filius seltuci gallicim regnauit annis . xxx.
.ui. septimus. selentus qui ⁊ philophator noĩatus est
annis .xii. post quem antiochus epiphanes qui ⁊ p̃cla¬
rus siue nobilis dr̃. fr̃ selenci philaphatoris ⁊ filius
antiochi magni annis .xi. de quo modo scriptura na¬
rat ꝙ ex eis exierit radix poccatrix antiochus illustͥs
filius antiochi regis qui fuerat qui roms obses qui
m̾ito radix peccatrix dr̃. qui stirps imitilis ad pecca¬
ta ꝓcluis. ⁊ adimpietatẽ erat ꝓmptissimus subqͥ
leg̾is dei ꝑ secucio ⁊ machabeoꝵ bella narrantur. col¬
ligitur enĩ om̃e tempus regni grecoꝵ aprimo ãno

Expanded text:
qui plurima in Judaeos commisit mala, et locum um polluit ac legem profanavit; de quo squitur: Primus itaque post Alexandrum Magnum regnavit Syriae Seleucus, cognoto Nicanor, annis triginta duobus; secundus, Antiochus, qui vocaochi illustris dicit esse patrem, qui frater erat Seleuci Cerauni et filius Seleuci Gallinici, regnavit annis triginta sex; septimus, Seleucus, qui et Philopator cognominatus est, annis duodecim; post quem Antiochus Epiphanes, qui et praeclarus sive nobilis dicitur, frater Seleuci Philopatoris et filius Antiochi Magni, annis undecim, de quo modo Scriptura narrat, quod ex eis exierat radix peccatrix Antiochus illustris, filius Antiochi regis, qui fuerat Romae obses. Qui merito radix peccatrix dicitur, cum stirps inutilis ad peccata proclivis et ad impietatem erat promptissimus, sub quo legis Dei persecutio et Machabaeorum bella narrantur. Colligitur enim omne tempus regni Graecorum a primo anno
Abbreviated transcription (Latin):
racem ui scininis ꝑ turlemreuir que hisentur in hebreo.⁊
plena fide expͥssi. hec añ q̃ secuntur. scriptareꝑi inedtr¬
one iuilgata que grecoꝵ lingua ⁊ litcis continentrr.
r in tm̃ post finem libri. hoc capitulũ ferebatur ꝙuyxta
consuetudinẽ nostram obelo .i. ueru preuceanimiis

Expanded text:
acem seminis sui pertinerent. Quae habentur in Hebraeo, plena fide expressi. Haec autem, quae sequuntur, scripta reperi in editione Vulgata, quae Graecorum lingua et litteris continetur, et interim post finem libri hoc capitulum ferebatur: quod juxta consuetudinem nostram obelo ÷, id es
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ebionitas legis uet̾es int̾p̃tes. aquilam indelicet syma¬
cum ⁊ theodocionẽ ⁊ curiose legunt ⁊ ꝑorigenis laborẽ
in esdra eccl̃iis dedicar̃. quãto magis latini greci ẽẽ debe¬
rent ꝙ exultante c̾nerent greciam ase aliquid mutua¬
ri. primum enim magnoꝵ sumptuũ est infinite diffi¬
cultatis exemplari a posse hr̃e omnia. deinde ⁊̃ qui habet
tes. quis emultis uerius dixerit. ꝙ ⁊̃ sapientissimo cui¬
dam nuꝑ apud grecos accidit. ut int̾dum scripture sen¬
sum reliquens unius ciuiuslibet int̾p̃tis sequeretur er¬
torem. nos aũ qui hebree lingue saltem paruam huiꝰ¬
scĩam ⁊ latinans nobis ut cumq semo ñ de eẽ. de alus
magis possumus iudicare. ⁊ ea q̃ ip̃i intellexetimꝰ ĩ nr̃a

Expanded text:
Symmachum, et Theodotionem, et curiose legunt, et per Origenis laborem in Ἐξαπλοῖς, Ecclesiis dedicarunt. Quanto magis Latini grati esse deberent, quod exsultantem cernerent Graeciam a se aliquid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam qui habtes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam hiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest, et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ cotidie linguis cõfeduintur. s ut ad rpendium ue¬
nam c̃te ꝙ illaturus sum nequissimum est. edidi ali-¬
quid ꝙ. ñ habetur in greco ⁊ aliter hẽtur quam ame uer¬
sum est. quid int̾p̃tem laniant int̾rogent hebreos ⁊ ip̃is
lectorib translacionis mee uł arrogent uł derogent fidẽ.
porro aliud est si clausis ꝙ dr̃ oculis mͥ uolunt maledr̃e¬

Expanded text:
corum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium vecorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum est? Quid interpretem laniant? interrogent Hebraeos: et ipsis auctoribus, translationi meae vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
trum sunt quib nr̃a ñ cdisplicent: hus tribulatis exem¬
plar admonentes ut ⁊ hebrea nomina quoꝵ grandis ĩ
hxe uolumine copia distrncte ⁊ ꝑ int̾ualla scribant. nile
nim ꝑfuit emendasse libros nisi emendacio librariorum
cdiligencia conseruetur: nec quẽꝙͣ moueat ꝙ unus a no¬
bis editus. sit liber. nec apacriforum t̾cii ⁊ q̃tti libris om̃is
delectetur qui i apud hebreos esdre neemieq sermones in¬
unum uolumen coartantur. ⁊que ñ hñtur apud il
cerata. ⁊ euersa demonstrat nec potest utiq uerum as¬
seri ꝙ diu̾sum est: mittite eum ad euangłia in quib
multa ponuntur qͣi de uet̾i testamento que apud. lxx.¬
intͣp̃tes ñ hñtur uelud illud. qm̃ narareus uocabitur
ex egypto uocaui filium meum.uiderunt in quem com¬
punxerunt multa que alia que latiori oꝑi reseruamus
⁊ querite ab eo ubi scriptasunt. cumq ꝓferre ñ poterut.
legite de hiis ex emplarib q̃ nuper anobis edica maledi¬

Expanded text:
trum sunt, quibus nostra non displicent, his tribuatis exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermones inunum volumen coarctantur: et quae non habentur apud illcerata et eversa demonstrat nec potest utique verum asseri quod diversum est, mittite eum ad Evangelia: in quibus multa ponuntur quasi de Veteri Testamento, quae apud tes non habentur, velut illud, Quoniam Nazaraeus vocabitur: et, Ex Aegypto vocavi filium meum: et, Videbunt in quem compunxerunt; multaque alia, quae latiori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledi
Abbreviated transcription (Latin):
pellar ⁊ dr̃e. dñe libera aĩam meam alabus iniquis. ⁊ alin¬
gua dolosa tercius annus est ꝙ semper scribitis ut hesore
aibrum ⁊ hester uobis de hebreo transferam. qi ñ habeatis
greca ⁊ latina uolumina aut quicquid illud est ꝙ a nobis
quidam niti neq aliquid fatigando q̃rere nͥ ediũ extrema

Expanded text:
ere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid illud est quod a nobis quidam, niti, neque aliud fatigando nisi odium qua
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ⁊eos qui inimici sunt gentis
nr̃e. nunc itaq ce eligunus hodie ꝓ¬
eo eẽ nobis principem ⁊ ducem adbel¬
land̾ bellũ nr̃m. Et suscepit iona¬
chas temꝑe illo principatum. ⁊ sur¬
rexit loco iude frĩs sui ⁊ cognouit ba¬
chides ⁊ querebat eum occicere. ⁊ co¬
gnouit ionachas. ⁊ symon fr̃ eius
⁊ omnes qui cum eo erant ⁊ fugert
indesertum checue. ⁊ consederunt ad

Expanded text:
et eos qui inimici sunt genti nostrae nunc itaque te elegimus hodie esse nobis principem et ducem ad bellandum bellum nostrum et suscepit Ionathas tempore illo principatum et surrexit loco Iudae fratris sui et cognovit Bacchides et quaerebat eum occidere et cognovit Ionathas et Simon frater eius et omnes qui cum eo erant et fugerunt in desertum Thecu
Abbreviated transcription (Latin):
teris digna facere et
instanter agere ut qͥ
sibi iunguntur nom̃
ũo gregis in primordio edificande ciuitatis dei sac̃
⁊ in altari cordis deo offerant ⁊ huius porte edifici¬
mitatem bone actionis que ñ nisi deo inspirante

Expanded text:
teris digna facere, atque instanter agere, ut quicunque sibi junguntur, m ergo gregis in primordio aedificandae civitatis Dei saceret in altari sui cordis Deo offerre debeant. Et hujus portae aedificimitatem bonae actionis, quae non nisi Deo inspirante
Abbreviated transcription (Latin):
ne manaslesor
q nos facit oblinisci calami¬
tatis pristine. ꝑ ⁊solatõem uite
future hic indieb messis or¬
dencie .i. collectionis plebis iu¬
daice cum mitt̾et apłos suoͤ
p̃dicare. ⁊ manipulos creden
xp̃i deus. inde cnum maxime scã
ablato sponso icuimio ⁊ orõni
oꝑam dat usq ad ⁊ sũmatõe
sełi nec errorib hereticis digna¬
tur pollui. cui uir suus reliqͥd
tis ⁊ familiam .i. gencium mł¬
citudinem aggregauit.

Expanded text:
ne Manasses a nos facit oblivisci calamitatis pristinae per consolationem vitae futurae. Hic in tempore messis hordeaceae, id est collectionis plebis Judaicae, cum mitteret apostolos suos praedicare et manipulos credentChristi Deus . » Inde enim maxime scandablato sponso, jejunio, et orationi operam dat, usque ad consummationem saeculi, nec erroribus haereticis dignatur pollui. Cui vir suus reliquit tis: et familiam, id est gentium multitudinem, aggrega