comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pia p̃cauens. s infirmitas adu̾sa non sustinens. Hoc
et ipse cato insuo Rmõ filio iudicauit. Namsi turpe
erat subuictoria cęsaris inuere: cur auctor huius
turpitudinis filio fuit quem de cęsaris benignitate
omnia sꝑare precpit: Cur non et illum secum coe¬
git ad mortem: Nam si eum filium qui contra im¬
ꝑium in hostem pugnauerat. etiam uictorem lau¬
dabilit̃ torquatus occidit. cur uic̃tus ucto filio
cato peꝑcit qui non peꝑcit sibi: Anturpiꝰ erat
contra imꝑtum eẽ uidorem: quam contra decus
ferre uictorem: Nullo gͥ mͦ catoturpe eẽ iudica¬
uit sub uictore cesare uiuere. Alioqum abhac tur¬
pitudine paterno ferro filium lib̃aret. Quid gͦ ẽ
nisi quod filium quantum amauit eui parcia ce¬
sare et spautt et uoluit tantum głe ipsius cȩsans¬
ne abillo etiam sibi parceret᷑ ut ipse cesar dicisse faer¬
tur inuidit. aut ut aliquid nosmitius dicamus
erubuit: Nolunt autem isti contra qͦs agimus ut

Expanded text:
pia praecauens, sed infirmitas aduersa non sustinens? Hoc pia praecauens, sed infirmitas aduersa non sustinens? Hoc et ipse Cato in suo carissimo filio iudicauit. Nam si turpe erat sub uictoria Caesaris uiuere, quur auctor huius turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitate omnia sperare praecepit? Quur non et illum secum coegit ad mortem? Nam si eum filium, qui contra imperium in hostem pugnauerat, etiam uictorem laudabiliter Torquatus occidit, quur uictus uicto filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? An turpius erat contra imperium esse uictorem, quam contra decus ferre uictorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse iudicauit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro filium liberaret. Quid est ergo, nisi quod filium quantum amauit, cui parci a Caesare et sperauit et uoluit, tantum gloriae ipsius Caesne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur, inuidit — aut ut aliquid nos mitius dicamus, erubuit?
Abbreviated transcription (Latin):
cutionem paterent᷑ fugere ammonuit de ciuitate
inciuitatem. potuit ammonere ut sibi manꝰ infer¬
rent. ne inmanꝰ ꝑsequentium ꝑuenirent. Porro
sihoc ille ĩnussit aut monuit ut hoc mͦ sui exhac
uita migrarent. quib migrantib se mansiones
ȩternas p̃paraturum eẽ ꝓmisit: quelibet exẽpla
opponant gentes quȩ ignorant dm̃. manifestũ ẽ
hoc ñ licere colentib tinum uerũ dm̃. S tñ etiã¬
illi p̃ter lucretiam de qua supra satis quod uide¬
bat᷑ diximus ñ facile repꝑiunt de cuius auctorꝵ¬
tate p̃scribant: nisi illum catonem qui utice se occi¬
dit. Non quia solus id fecit. s quia uir doctus et
ꝓbus habebat᷑ ut merito putetur etiam recte ficri
potuisse uel posse quod fecit. De cuius facto qͥd po¬
tissimum dicam. nisi quod amici eiꝰ etiam docti
quidam uiri qui hoc fieri prudentius dissuade¬
bant. imbecillioris quam fortioris animi facinus
cẽ censuerunt: quo demonstraret᷑ ñ honestas tur¬

Expanded text:
cutionem paterentur, fugere admonuit de civitate in civitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium pervenirent. Porro si hoc ille non jussit aut monuit, ut eo modo sui ex hac vita migrarent, quibus migrantibus se mansiones aeternas praeparaturum esse promisit, quaelibet exempla opponant gentes quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum verum Deum. Restat utilli praeter Lucretiam, de qua supra satis quod uidebatur diximus, non facile reperiunt de cuius auctoritate praescribant, nisi illum Catonem, qui se Uticae occidit; non quia solus id fecit, sed quia uir doctus et probus habebatur, ut merito putetur etiam recte fieri potuisse uel posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, nisi quod amici eius etiam docti quidam uiri, qui hoc fieri prudentius dissuadebant, inbecillioris quam fortioris animi facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas tur
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ut mũdus in xp̃m crederet uirtu¬
tis fuerit diuine non ꝑsuasionis humane. uiii
ret facta sunt. et fieri mundo credente ñ desiñt.
Quod uniuersa miracula que ꝑ marty res
in xp̃i nomine fiunt ei fidei testimonium fe¬
rant qua in xp̃m martyres crediderunt.
ideo multa mira optinent ut deus uerus cola¬
tur. qͣm demones qui ob hoc quedam faciunt
ut ipsi dii esse credantur.
torum ponderibus argumentantur terrenum
corpus incelo esse non posse.x
An abortiui ꝑtineant non ad resurrectionem
si pertinent ad numerum mortuorum. xiiii¬

Expanded text:
Quod ut mundus in Christum crederet uirtutis fuerit diuinae, non persuasionis humanae; et dret facta sunt et fieri mundo credente non desinunt.Quod uniuersa miracula, quae per martyres in Christi nomine fiunt, ei fidei testimonium ferant, qua in Christum martyres crediderunt. ideo multa mira obtinent, ut Deus verus colatur, quam daemones, qui ob hoc quaedam faciunt, ut ipsi dii esse credantur ntorum ponderibus argumentantur terrenum corpus in coelo esse non posse. 1. An abortiui non pertineant ad resurrectionem, si pertinent ad numerum mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Contra eorum sensum qui in udicio dei om̃ibꝰ
reis ꝓpt̾ sc̃oꝵ preces putant ẽe parcendum.
An hi qui inter hereticos baptitati sunt et de¬
teriores postea male uiuendo sunt fact᷑i. uel
hi qui apud catholicos renati ad hereses aut
scismata transierunt. uel hi qui a catholicis a¬
pud quos renati sunt non recedentes criminose
uiuere perstiterunt possint priuilegio sacram̃¬
torum remissionem eterni sperare supplicii
Quid sit in fundamento habere xp̃m. et qui¬
bus spondeatur salus quasi ꝑ ignis usturam.
Contra eorum persuasionem qui putant sibi
non obfuturapeccata in quibus eum elemosinas
facerent permanserunt. Capła libͥ.x xii.

Expanded text:
Contra eorum sensum, qui in judicio Dei omnibus reis propter sanctorum preces putant esse parcendum. An hi, qui inter haereticos baptizati sunt et deteriores postea male uiuendo sunt facti, uel hi, qui aput catholicos renati ad haereses aut schismata transierunt, uel hi, qui a catholicis aput quos renati sunt non recedentes criminose uiuere perstiterunt. possint priuilegio sacramentorum remissionem aeterni sperare suppliciiQuid sit in fundamento habere Christum et quibus spondeatur salus per ignis usturam. CXLII. 168, Contra eorum persuasionem qui putant sibi non offutura peccata, in quibus, cum. elemosynas facerent, perstiterunt. CXL
Abbreviated transcription (Latin):
De his qͥ ñ om̃ib s eis tm̃ qͥ apud catholicos sirt
renati etiã si postea in multa cͥmina erroresq ꝓ¬
ruperint indulgentiã pollicentur. xx¬
De his qͥ eos qͥ ꝑmanent in catholica fide etiã si
pessime uixerint. et ob hoc uri meruerint. tam̃
ꝓpt̃ fidi fundam̃tũ saluandos ẽẽ definiunt. & xi.¬

Expanded text:
De his qui non omnibus, sed iis tantum qui apud Catholicos sunt renati, etiamsi postea in multa crimina erroresque proruperint, indulgentiam pollicentur. De his, qui eos, qui permanent in catholica fide, etiamsi pessime uixerint et ob hoc uri meruerint, tamen propter fidei fundamentum saluandos esse definiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
De uiro ꝑfect̾o id est xp̃o et corpore eius
id est eclesia que est ipsius plenitudo. xi¬
Quod omnia corporis uicia quȩ in hac uita
humano contraria sunt decori. in resur recti¬
one non sint futura. ubi manente naturali
substantia in unam pulchritudinem et qua¬
litas concurret et quantitas.  &

Expanded text:
De uiro perfecto, id est Christo, et corpore eius. id est ecclesia, quae est ipsius plenitudo. Quod omnia corporis vitia, quae in hac vita humano contraria sunt decori, in resurrectione non sint futura, ubi manente naturali substantia, in unam pulchritudinem et qualitas concurret et quantitas. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
De his qui hunc quidẽ mundũ ñ sẽpitnũ putant:
s aut innum̾abiles. aut eundẽ unũ certa conclusiõe
scłoꝵ semꝑ nasci. et resolui opinant᷑. Flũntate.
De reuolutione scłoꝵ: qͥb certo fine conclusis uniũsa
semꝑ in eundem ordinẽ eandemq spẽm redit᷑a qͥdã:¬
An ut deus semꝑ dñs etiã fuisse semꝑ intelligat᷑. ere xu¬
dendũ sit creaturã qͦ ñꝙͣ. defuisse cui dñaret᷑. ec qͦmꝰ
dicat᷑ semꝑ creatũ qđ dici non potest coeternum.

Expanded text:
De his, qui hunc quidem mundum non sempiternum putant, sed aut innumerabiles aut eundem unum certa conclusione saeculorum semper nasci et resolui opinantur. Alii uero, De revolutione saeculorum, quibus certo fine conclusis, universa semper in eumdem ordinem eamdemque speciem rediAn ut Deus semper etiam dominus fuisse intellegatur, credendum sit creaturam quoque numquam defuisse cui dominaretur, et quo modo dicatur semper creatum quod dici non potest coaeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ati rationabilit̃ platonici diffinierint cdeosce aui¬
lestes declinantes t̃rena contagia hõib ñ misceri
quib ad amicitiã deoꝵ demones suffragentur: ceui¬
one ẽ summi boni ñ tal mediatore indige hõiem
qualis ẽ demon. sed tali qualis est unus xp̃e.¬
Quod fallatia demonũ cdũ sua int̾cessione uiã x uiii¬
spondet ad dm̃. hoc adnitit᷑ ut homines a ia ue¬

Expanded text:
An rationabiliter Platonici definierint deos caelestes declinantes terrena contagia hominibus non misceri, quibus ad amicitiam deorum daemones suffragentur. one est summi boni, non tali mediatore indigere hominem qualis est daemon, sed tali qualis unus eQuod fallacia daemonum, dum sua intercessione uiam spondet ad Deum, hoc adnitatur, ut homines a uia ue
Abbreviated transcription (Latin):
Que qualisue intelligenda sit dei requies. quia
post oꝑa sex dierũ requieuit in septimo. Idũ sit.
An eius beatitudinis quã sci angeli ab inicio su
semꝑ habuerunt. etiam illos sp̃e qͥ in ueritate ñ stece¬
runt. participes fuisse credendum sit.

Expanded text:
Quae qualisque intellegenda sit Dei requies, qua post opera sex dierum requieuit in septimo. Cum uero An eius beatitudinis, quam sancti angeli ab initio sui semper habuerunt, etiam illos spiritus, qui in ueritate non steterunt, participes fuisse credendum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
De impietate belli qđ albanis romani intuler̃t.
et de uictoria dñandi libidine.¬
De pͥmis apud romanos consulib. quoꝵ alt̾ alt̾̃m
patͥa expulit: moxq post atͦcissima parricicha.
a uuln̾ato hoste uuln̾atus interiit. qͦs colebat.¬
Post initia consularis imꝑi qͥb malis uexata
fuit romana res publica. diis ñ opitulantibus
frustra deoꝵ p̃sidiis expetitis. spartis ꝯsumpte ft̃¬

Expanded text:
pietate belli, quod Albanis Romani intulerunt, et de uictoria dominandi libidineDe primis aput Romanos consulibus, quorum alter alterum patria pepulit moxque ipse post atrocissima parricidia a uulnerato hoste uulneratus interiit. Huic tPost initia consularis imperii quibus malis uexata fuerit Romana res publica, dis non opitulantibus, frustra deorum praesidiis expetitis. Iam ue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ etiam si mortem istam manifestam qua fit ani¬
me a corpore separatio intelligamus simul signi¬
ficatam in eo quod ds̃ dixerat. qua dic ederctis
er eo morte moriemini: non ideo debet absur¬
dum uideri quia non eo prorsus die acorpore
sunt soluti. quo cibum int̾dictũ. mortiferũq
sumpserunt. Eo quippe die mutata indeteriꝰ.
uiciataq natura. atq a ligno uitȩ separatione
iustissima mortis in eis etiam corporalis necessi¬
tas facta ẽ. cum qua nos necessitate nati sumꝰ. Propt̃
qd apłs non ait corpus quidem moriturum ẽ
ꝓpt̃ peccatum: s ait. corptis quidem mortuũ ẽ
ꝓpter peccatum. sps autem uita ẽ ꝓpt̃ iusticiã.

Expanded text:
propter, etiamsi mortem istam manifestam, qua fit anipropter, etiamsi mortem istam manifestam, qua fit animae a corpore separatio, intelligamus simul significatam in eo quod Deus dixerat, Qua die ederitis ex illo, morte moriemini ; non ideo debet absurdum videri, quia non eo prorsus die a corpore sunt soluti, quo cibum interdictum mortiferumque sumpserunt. Eo quippe die mutata in deterius vitiataque natura, atque a ligno vitae separatione justissima, mortis in eis etiam corporalis necessitas facta est, cum qua nos necessitate nati sumus Propter quod Apostolus non ait, Corpus quidem moriturum est propter peccatum; sed ait, Corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter just
Abbreviated transcription (Latin):
Tune iam non terrents s celestis homo erit. ñ
quia corpus quod de t̾ra factum ẽ. ñ ipsum e¬
rit: s quia dono cȩlesti iam tale erit. ut etiã
celo incolendo non amissa natura s mutata
qualitate conueniat. & xiIi¬
Irimus autẽ homo de t̃ra trenus. in animam
uiuentem factꝰ c̃. non in sp̃m uiuificantẽ quod ei
pobedientie meritum seruabat᷑. Ideo corpꝰ eiꝰ qd̾
cibo ac potu egebat. ne fame afficeret᷑ ac siti. et ñ
immortalitate illa ab soluta atq indissolubili. s
ligno uite amortis necessitate phibebat᷑ atq in
iuuentitis fiore tenebat᷑. non spũale s animale
fuisse non dubium ẽ: nequaquam tamen mori¬
turum nisi indei p̃dicentis minantisq sententiã
delinquendo coruisset. Et alimentis quidem
ctiam ertra paradisum non negatis. aligno ta
donec spũalis obedientiȩ merito ficret. posset
inparadiso nisi peccasset habere ꝑpetuam. Qua¬

Expanded text:
Tunc jam non terrenus, sed coelestis homo erit: non Tunc jam non terrenus, sed coelestis homo erit: non quia corpus, quod de terra fictum est, non ipsum erit; sed quia dono coelesti jam tale erit, ut etiam coelo incolendo non amissa natura, qualitate conveniat. Primus autem homo de terra terrenus , in animam viventem factus est, non in spiritum vivificantem, quod ei per obedientiae meritum servabatur. Ideo corpus ejus, quod cibo ac potu egebat, ne fame afficeretur ac siti, et non immortalitate illa absoluta atque indissolubili, sed ligno vitae a mortis necessitate prohibebatur, atque in juventutis flore tenebatur, non spirituale, sed animale fuisse, non dubium est: nequaquam tamen moriturum, nisi in Dei praedicentis minantisque sententiam delinquendo corruisset. Et alimentis quidem etiam extra paradisum non negatis, a ligno tamdonec spirituale obedientiae merito fieret, posset in paradiso, nisi peccasset, habere perpetuam. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
angłs in librotobie. Uidebatis me manduca¬
re. s uisu ur̃o uidebatis. Id est necessitate refi¬
ciendi corporis sicut uos facitis. me cibum su¬
mere putabatis. S si forte de angłis aliud cre¬
dibilius disputari potest: certe fides xp̃iana de
ipso saluatore non dubitat. quod ecciam post re¬
surrectionem iam quidem inspũali carne sed
tamen uera. cibum ac potum cum discipłis
sumpsit. Non enim potestas s egestas edendi
ac bibendi talib corporib auferet᷑. Unde et
spũalia erunt. non quia corpora esse desistent: sed
quia spũ uiuificante subsistent. xxii
am sicut corpora ista quȩ habent animam ui¬
uentem. nundum sꝑm̃ uiuificantem. animalia
dicunt᷑ corpora. nec tam̃ animȩ sunt s corpora:
ita illa spũalia uocant᷑ corpora. Absit tam̃ ut
sp̃s ea credamus futura: s corpora carnis habi¬
tura substantiam. s nullam tarditatem corrup¬
tionemq carnalem. spũ uiuificante passura.

Expanded text:
angelus in libro Tobiae: Videbatis me manducaangelus in libro Tobiae: Videbatis me manducare, sed uisu ueatro uidebatis; id est necessitate reficiendi corporis, sicut uos facitis, me cibum sumere putabatis. Sed si forte de angelis aliud credibilius disputari potest, certe fides Christiana de ipso Saluatore non dubitat, quod etiam post resurrectionem, iam quidem in spiritali carne, sed tamen uera, cibum ac potum cum discipulis sumsit. Non enim potestas, sed egestas edendi ac bibendi talibus corporibus auferetur. Unde et spiritalia erunt, -non quia corpora esse desistent, sed quia spiriam sicut ista quae habent animam viventem, nondum spiritum vivificantem, animalia dicuntur corpora, nec tamen animae sunt, sed corpora, ita illa spiritalia vocantur corpora. Absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu vivificante passura.
Abbreviated transcription (Latin):
aliter paradiso. nemine phibente dicant᷑: dum
tamen et illius historiȩ tieritas. fidelissima re¬
rum gestarum narratione commendata credat᷑.¬
orpora gͥ iustorum quȩ in resurrectione & x¬
futura sunt. neq ullo ligno indigebunt. quofiat
ut nullo morbo uel senectute inueterata morian¬
tur. neq ullis aliis corporalib alimentis quib
esuriendi acsitiendi qualiscunq molestia de¬
uitet᷑: qm̃ certo et omĩmodo iniuolabili mu¬
nere immortalitatis induent̾. ut ñ nsi uelint
possibilitate non necessitate uescant᷑. Quod an¬
głi quoq insibiliter et tractabiliter apparentes.
non quia indigebant. s quia uolebant. et po¬
terant: ut hominib congruerent sui ministe¬
riIi quadam humanitate feccrunt. Neq enim
infantasmate angłos edisse credendum ẽ. qñ
eos homines hospitio suscepunt. quamuis u¬
trum essent angłi ignorantib. consimili no¬
bis indigentia uesci uiderent᷑. Unde ẽ qd att

Expanded text:
aliter paradiso nemine prohibente dicantur, dum aliter paradiso nemine prohibente dicantur, dum tamen et illius historiae ueritas fidelissima rerum gestarum narratione commendata credatorpora ergo iustorum, quae in resurrectione futura sunt, neque ullo ligno indigebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis corporalibus alimentis, quibus esuriendi ac sitiendi qualiscumque molestia deuitetur; quoniam certo et omni modo inuiolabili munere inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate uescantur. Quod angeli quoque uisibiliter et tractabiliter apparentes, non quia indigebant, sed quia uolebant et poterant, ut hominibus congruerent sui ministerii quadam humanitate, fecerunt. Neque enim in phantasmate angelos edisse credendum est, quando eos homines hospitio susceperunt, quamuis utrum angeli essent ignorantibus simili nobis indigentia uesci uiderentur. Unde est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
boni et mali. transgressi mandati exꝑimentũ.
Cenam enim peccatorib bene utiq qm̃ iuste
constituit ds̃: s non scio bono exꝑit᷑ homo.
Possunt hȩc etiam mȩccłia intelligi ut ea
melius accipiamus: tanquam ꝓphetica in¬
ditia p̃cedentia futurorum: paradisum scilicet ip¬
sam eccłiam sicut de illa legit᷑ in cantico canticoꝵ:
quatuor autem paradisi flumina quatuor eugłia
signa fructifera scõs: fructus autem eoꝵ oꝑa eoꝵ. l¬
scientiȩ bom et mali. ꝓprium uoluntatis arbitri¬
um. Nec se ipso quippe homo diuina uoluntate
contempta nisi ꝑniciose uci potest: atq ita discit
quid int̃sit utrum inhereat communi om̃ib bo¬
no. anpprio delectet᷑. Se quippe amans donat᷑ si¬
hi. ut inde timorib meroribq completꝰ. cantet
inpsalmo si tam̃ mala sua sentit. Adme ipsum
titudinem meam adte custodiam. Hȩc et si qua
alia commnodiꝰ dici possunt. de intelligendo spũ¬

Expanded text:
boni et mali transgressi mandati experimentum. boni et mali transgressi mandati experimentum. Poenam enim peccatoribus bene utique, quoniam iuste, constituit Deus, sed non suo bono experitur homo. Possunt haec etiam in ecclesia intellegi, ut ea melius accipiamus tamquam prophetica indicia praecedentia futurorum; paradisum scilicet ipsam ecclesiam, sicut de illa legitur in cantico canticorum; quattuor autem paradisi flumina quattuor euangelia, ligna fructifera sanctos, fructus autem eorum opera eorum, liscientiae boni et mali proprium uoluntatis arbitrium. Nec se ipso quippe homo diuina uoluntate contemta nisi perniciose uti potest, adque ita discit, quid intersit, utrum inhaereat communi omnibus bono an proprio delectetur. Se quippe amans donatur sibi, ut inde timoribus maeroribusque conpletus cantet in psalmo, si tamen mala sua sentit: Ad me ipsum titudinem meam ad te custodiam. Haec et si qua alia commodius dici possunt de intellegendo spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ra inuntutes uite moresq conuertunt. tanqͣm
uisibilia et corporalia illa non fuerint: s in¬
telligibilium significandoꝵ causa. eomͦ dicta
uel scripta sint. quasi pꝑterea non potuerit
ẽẽ paradisus corporalis. quia potest etiam spũa¬
lis intelligit̃ anquam ideo non fuerint duȩ
mulieres agar et sara. et ex eis duo filii abrahe.
unus de ancilla et alius de libera. quia duo
testamenta ineis figurata dicit apłs: aut ideo
de nulla petra moy se ꝑcuciente aqua deflu¬
rerit. quia potest illic figurata significatio¬
ne etiam xp̃c intelligi. eodem apło dicente.
petra autem erat xp̃c̃. Nemo itaq phibet in¬
telligi paradisum uitam beatoꝵ: quatuor eiꝰ
flumina. quatuor uirtutes. prudentiã. forti¬
tudinem. temperantiã iusticiam: et ligna eiꝰ
om̃s uciles disciplinas. et lignoꝵ fructus mo¬
respiorum. et lignum uite ipsam bonoꝵ omĩ¬
um matrem sapientiam: et lignum scientiȩ

Expanded text:
ra in uirtutes uitae moresque conuertunt; tamquam ra in uirtutes uitae moresque conuertunt; tamquam uisibilia et corporalia illa non fuerint, sed intellegibilium significandorum causa eo modo dicta uel scripta sint. Quasi \' propterea non potuerit esse paradisus corporalis, quia potest etiam spiritalis intellegi; tamquam ideo non fuerint duae mulieres, Agar et Sarra, et ex eis duo filii Abrahae, unus de ancilla, alius de libera. quia duo testamenta in eis figurata dicit apostolus; aut ideo de nulla petra Moyse percutiente aqua defluxerit, quia potest illic figurata significatione etiam Christus intellegi, eodem apostolo dicente: Petra autem erat Christus. Nemo itaque prohibet intellegere paradisum uitam beatorum, quattuor eius flumina quattuor uirtutes, prudentiam, fortitudinem, temperantiam adque iustitiam, et ligna eius omnes utiles disciplinas, et lignorum fructus mores piorum, et lignum uitae ipsam bonorum omnium matrem sapientiam, et lignum scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ commendandum pure et simplicis obedien¬
tiȩ bonum. quȩ magna untꝰ ẽ rationalis crea¬
turȩ sub creatore dnõ constitute. Nlam ubi nullũ
malum tangebat᷑ ꝑfecto si phibitum tangett᷑
sola inobedientia peccabat᷑. Alebant᷑ gͦ alis
quȩ sumebant ne animalia corpora molestiȩ
aliquid esuriendo ac siciendo sentirent. De
ligno uitȩ ꝓpterea gustabat᷑ ne mors eis unde¬
cũq subreperet. uel senectute confecta decur¬
sis temporum spatuis interirent. tanquã cet̃a
eẽnt alimento. illud sacramento: ut sic fuisse
accipiat᷑ lignum uitȩ inparadiso corporabi.
sicut inspũali. hoc ẽ intelligibili parady so sa¬
pientia dei: de qua scriptum ẽ. Lignum ui¬
te ẽ amplectentibus eam.x¬
Inde ñnull totum ipsum paradisum ubi
primi homines parentes generis humam seẽ
scripture ueritate fuisse narrant᷑ ad intellici¬
bilia referunt. arboresq illas et ligna fructife¬

Expanded text:
propter commendandum purae et simplicis oboedienpropter commendandum purae et simplicis oboedientiae bonum, quae magna uirtus est rationalis creaturae sub Creatore Domino constitutae. Nam ubi nullum malum tangebatur, profecto, si prohibitum tangeretur, sola inoboedientia peccabatur. Agebatur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent; de ligno autem uitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet uel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent; tamquam cetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipiatur lignum uitae in paradiso corporali, sicut in spiritali, hoc est intellegibili, paradiso sapientia Dei, de qua scriptum est: Lignum uitae est amplectentibus eam.Unde nonnulli totum ipsum paradisum, ubi primi homines parentes generis humani sanctae scripturae ueritate fuisse narrantur, ad intellegibilia referunt arboresque illas et ligna fructife
Abbreviated transcription (Latin):
nulli putant ex eo quod scriptum ẽ. seminat᷑
corpus animale surget corpus spũale: s quia
spũ summa et muabili obtemperand faciuita¬
te subdetur. usq adimplendam immortalitatis
indissolubilis securissimam uoluntatẽ. omni
molestiȩ sensu. omni corruptibilitate. et tardi¬
tate detracta. Non solum enim non erit tale qͣle
nunc ẽ inquauis optima ualitudine: s nec
tale quidẽ quale fuit inpͥmis hominib ante
peccatum. Qui hcet morituri non eẽnt. nisi
peccassent: alimentis tam̃ ut homines uteban¬
tur. ñdum spũalia.s adhuc animalia cor¬
pora t̾rena gestantes. Quelicet senio non ue¬
terascerent ut necessitate ꝑducerent᷑ ad mor¬
tem. qui statꝰ eis de ligno uitȩ quod in me¬
dio paradisi cum arbore uetita simul erat mi¬
rabili dei grã p̃stabatur: tam̃ et alios sume¬
bant cibos. precer unam arborem quȩ fue¬
rat interdicta. Non quia ipsa erat malũ.: seq̃

Expanded text:
nnulli putant ex eo quod scriptum est: Seminatur nnulli putant ex eo quod scriptum est: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur usque ad inplendam inmortalitatis indissolubilis securissimam uoluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non solum enim non erit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum, qui licet morituri non essent, nisi peccassent, alimentis tamen ut homines utebantur, nondum spiritalia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non ueterescerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno uitae, quod in medio paradiso cum arbore uetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur, tamen et alios sumebant cibos praeter unam arborem, quae fuerat interdicta, non quia ipsa erat malum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quid doloris et infelicitatis possit accidere:
Sroinde nunc scõꝵ animȩ defunctoꝵ idõx ix¬
non habent gratiem mortem qua separatȩ sunt
a corporib suis: quia caro eoꝵ requiescit inspe.
quaslibet sine ullo iam sensu contumelias acce¬
pisse uideat᷑. Non enim sicut pladoni uisum ẽ.
corpora obliuione desiderant. s potius quia
meminerunt quid sibi adeo sit ꝑmissum. qui
neminem fallit. qui cis etiam de capilloꝵ fuoꝵ
integritate securitatem dedit: resurrectionem
corporum inquib multa dura ppessi sunt ni¬
chil in eis ulterias tale sensuri. desiderabilit̃ et
patienter expectant. Si enim carnem suam ñ o¬
derant quando eam suę mentis infirmitate re¬
sistentem spũali uire coercebant: quantomagis
eam diligunt etiam ipsam spũalem futuram :
Sicut enim sp̃s carmi seruiens non incongrue
carnalis: ita caro spũ seruiens. recte appełiat᷑
spũalis:: Non quia in spm conuertet᷑ sicut ñ¬

Expanded text:
quid doloris et infelicitatis possit accidere? quid doloris et infelicitatis possit accidere? roinde nunc sanctorum animae defunctorum ideo non habent grauem mortem, qua separatae sunt a corporibus suis, quia caro eorum requiescit in spe. quaslibet sine ullo iam sensu contumelias accepisse uideatur. Non enim, sicut Platoni uisum est, corpora obliuione desiderant, sed potius, quia meminerunt quid sibi ab eo sit promissum, qui neminem fallit, qui eis etiam de capillorum suorum integritate securitatem dedit, resurrectionem corporum, in quibus multa dura perpessi sunt, nihil in eis ulterius tale sensuri desiderabiliter et patienter expectant. Si enim carnem suam non oderant, quando eam suae menti infirmitate resistentem spiritali iure cohercebant, quanto magis eam diligunt etiam ipsam spiritalem futuram! Sicut enim spiritus carni seruiens non incongrue carnalis, ita caro spiritui seruiens recte appellabitur spiritalis, non quia in spiritum conuertetur, sicut no
Abbreviated transcription (Latin):
non solum sine terrenis. s sine ullis omĩno cor¬
porib cas asseruit in sempiternum esse uicturas:
nec tamen ista qualicunq opinione p̃cepit.
saltem ne diis corporatis religionis obseqͥo
subderent᷑. Quid ita nisi quia eas quamius nul¬
li corpori sociatas. non credidit esse illis meli¬
ores: Quappt̃ si non audebunt isti sicut eos
ausuros esse non arbitror. diis beatissimis et
tamen inȩcernis corporib constitutis. huma¬
nas animas ante ponere: cur eis uidet᷑ absur¬
dum quod fides xp̃iana predicat. et primos
hominesita fuiese conditos. ut si non peccassent.
nulla morte a suis corporib soluerent᷑. s ꝓmeri¬
tis obedientię custodite immortalitate donati.
cum eis uiuerent ineternum. et talia scõs in resur¬
rectione habituros ea ipsa in quib hic laboraue¬
runt corpora. ut nec eoꝵ carni aliquid corrup¬
tionis uel difficultatis. nec eoꝵ beatitudini ali¬

Expanded text:
non solum sine terrenis, sed sine ullis omnino cornon solum sine terrenis, sed sine ullis omnino corporibus eas asseruit in sempiternum esse victuras. Nec tamen ista qualicumque opinione praecepit saltem ne diis corporatis religionis obsequio subderentur. Quid ita, nisi quia eas quamvis nulli corpori sociatas, non credidit illis esse meliores? Quapropter, si non audebunt isti, sicut eos ausuros esse non arbitror, diis beatissimis, et tamen in aeternis corporibus constitutis, humanas animas anteponere; cur eis videtur absurdum, quod fides christiana praedicat, et primos homines ita fuisse conditos, ut si non peccassent, nulla morte a suis corporibus solverentur, sed pro meritis obedientiae custoditae immortalitate donati, cum eis viverent in aeternum; et talia sanctos in resurrectione habituros ea ipsa, in quibus hic laboraverunt, corpora, ut nec eorum carni aliquid corruptionis vel difficultatis, nec eorum beatitudini ali
Abbreviated transcription (Latin):
duxerint uitam. ad corpora suis meritis de¬
bita siue hominum siue bestiarum de ꝓri¬
moreuoluantur. In hac itaq durissima con¬
ditione constituit etiam bonas atq sapientes
animas. quib non talia corpora distributa¬
sunt. cum quib semꝑ atq immortalit̃ uiue¬
rent: ut neq incorporib ꝑmanere neq sine
his possint ineterna puritate durare. De quo
platonico doginate iam in libris suꝑiorib diximꝰ.
rp̃iano tempore crubuisse porphirium: et non so¬
lum abhumanis animis remouisse corpora be¬
stiarum. uerum etiam sapientium animas ita
uoluisse de corporcis nexib liberari: ut corpꝰ
omne fugientes. beate apud patrem sine fine
tencant. Itaq ne a xp̃o uinci uideret᷑ uitam scĩs
pollicente ꝑpetuam: etiam ip̃se purgatas ani¬
mas sine ullo admiscrias pristinas reditu in
et̃na felicitate constituit. Et ut xp̃o aduersaret᷑.
resurrectionem incorruptibiliũ corpoꝵ negans.

Expanded text:
duxerint uitam, ad corpora suis meritis deduxerint uitam, ad corpora suis meritis debita siue hominum siue bestiarum de proximo reuoluantur. In hac itaque durissima condicione constituit etiam bonas adque sapientes animas, quibsunt, cum quibus semper atque immortaliter viverent, ut neque in corporibus permanere, neque sine his possint in aeterna puritate durare. De quo Platonico dogmate jam in libris superioribus diximus christiano tempore erubuisse Porphyrium, et non solum ab humanis animis removisse corpora bestiarum, verum etiam sapientium animas ita voluisse de corporeis nexibus liberari, ut corpus omne fugientes beatae apud Patrem sine fine teneantur. Itaque ne a Christo vinci videretur vitam sanctis pollicente perpetuam, etiam ipse purgatas animas sine ullo ad miserias pristinas reditu in aeterna felicitate constituit: et ut Christo adversaretur, resurrectionem incorruptibilium corporum negans,
Abbreviated transcription (Latin):
cum hominib agi arbitrat᷑ idem plato. sicam̃
hanc uitam pie iusteq ꝑegerint. ut a suis cor¬
porib separati. in ipsorum deoꝵ qui sua corpo¬
ra nunquam deserunt recipiantur sinum: sci¬
licet immemores suꝑaut conuera reuisant. rursꝰ
et incipiant incorpora uelle reuerti. Quod uirgi¬
lius explatonico dogmate dixisse laudat᷑. Ita qͥp¬
pe animas mortalium nec insuis corporib semꝑ
esse posse existimat. s mortis necessitate dissolui.
nec sine corporib durare ꝑpetuo. s alternanti¬
b uicib indesinenter uiuos ex mortuis. et ex
uiuis mortuos ficriputat: ut aceteris hominibꝰ
hoc uideantur differre sapientes. quod post
mortem feruntur ad sidera. ut aliquando diu¬
tius in astro sibi congruo quisq requiescat. atq
inde rursus miseriȩ pristine oblitus et cupidi¬
tate habend corporis uictus. redeat ad labores
erumpnasq mortalium : illi uͦ quistultam

Expanded text:
cum hominibus agi arbitratur idem Plato, si tamen cum hominibus agi arbitratur idem Plato, si tamen hanc uitam pie iusteque peregerint, ut a suis corporibus separati in ipsorum deorum, qui sua corpora numquam deserunt, recipiantur sinum, . Scilicet inmemores supera ut conuexa reuisant Rursus et incipiant in corpora uelle reuerti; quod Vergilius ex Platonico dogmate dixisse laudatur. Ita quippe animas mortalium nec in suis corporibus semper esse posse existimat, sed mortis necessitate dissolui, nec sine corporibus durare perpetuo, sed alternantibus uicibus indesinenter uiuos ex mortuis et ex uiuis mortuos fieri putat; ut a ceteris hominibus hoc uideantur differre sapientes, quod post mortem feruntur ad sidera, ut aliquanto diutius in astro sibi congruo quisque requiescat adque inde rursus miseriae pristinae oblitus et cupiditate habendi corporis uictus redeat ad labores aerumnasque mortalium; illi uero, qui stultam
Abbreviated transcription (Latin):
bet᷑ bonis. nec tantũpaucis intelligentib siue cre¬
dentib s omnib nota ẽ. qua fit animȩ a corpore
separatio. qua certe corpus ammantis qͦd cuiden¬
ter uiuebat euident̃ emorit᷑. eis potuisset acci¬
dere: nisi peccatũm meritum sequeret᷑. Licet
enĩ iustoꝵ ac pioꝵ animę defunctoꝵ quod in re¬
quiȩ uiuant dubitare fas non sit: usq adeo tñ
eis melius ec̃t. cum suis corporib beneualenti¬
b uiuere: ut etiam illi qui omĩm esse sine cor¬
pore beatissimum cristimant. hanc opinionẽ
suam sententia repugnante conucant. Neq
enim quisquam audebit illoꝵ sapientes ho¬
mines siue morituros siue iam mortuos. id ẽ
aut carentes corporib aut corpora relicturos
dis immortalib anteponere: quib ds̃ sũmꝰ
apud platonem munus ingens. indissolubi¬
lem scilicet uitam idest ȩternum cum suis
corporib consortium pollicet᷑. Optime autẽ

Expanded text:
betur bonis nec tantum paucis intellegentibus siue crebetur bonis nec tantum paucis intellegentibus siue credentibus, sed omnibus nota est, qua fit animae a corpore separatio, qua certe corpus animantis, quod euidenter uiuebat, euidenter emoritur, eis potuisset accidere, nisi peccati meritum sequeretur. Licet enim iustorum ac piorum animae defunctorum quod in requie uiuant dubitare fas non sit, usque adeo tamen eis melius esset cum suis corporibus bene ualentibus uiuere, ut etiam illi, qui omni modo esse sine corpore beatissimum existimant, hanc opinionem suam sententia repugnante conuincant. Neque enim quisquam audebit illorum sapientes homines, siue morituros siue iam mortuos, id est aut carentes corporibus aut corpora relicturos, dis inmortalibus anteponere. quibus Deus summus aput Platonem munus ingens, indissolubilem scilicet uitam, id est aeternum cum suis corporibus consortium, pollicetur. Optime autem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tatio ueri similior habeat᷑. Illud dico. Si dii mi¬
nores quib inter animalia t̾restria cetera etiã
hominem faciendum cõmisit plato. potuert̃
sicut dicit ab igne remouere urendi qualitatẽ.
lucendi ielinquere quȩ ꝑ oculos emicaret: itane
summo deo concedere dubitabimus. cuius ille
uoluntati potestatiq concessit. ne moriant᷑ quȩ
orta sint. et tam diuersa tam dissimilia id est cor¬
porea et in corporea sibimet conexa. nulla possint
dissolutione seiungi. ut de carne hominis cui
donat immortalitalitatẽ corruptionem auferat.
naturam relinquat. congruentiam figurȩ men¬
brorumq detineat. detrahat ponderis tarditatẽ:
Sed de fide resurrectionis mortuoꝵ et de
corporib eoꝵ immortalib: diligentius si ds̃ uo¬
luerit infine huiusoꝑis disserendum ẽ.¬
c̃ gͦ de corporib primoꝵ hominum qđ insti¬
tuimus explicemus. qm̃ nec mors ista q̃bona ꝑhi¬

Expanded text:
mentatio ueri similior habeatur. Illud dico: Si di mimentatio ueri similior habeatur. Illud dico: Si di minores, quibus inter animalia terrestria cetera etiam hominem faciendum commisit Plato, potuerunt, sicut dicit, ab igne remouere urendi qualitatem, lucendi relinquere quae per oculos emicaret: itane Deo summo concedere dubitabimus, cuius ille uoluntati potestatique concessit, ne moriantur quae orta sint, et tam diuersa, tam dissimilia, id est corporea et incorporea, sibimet conexa nulla possint dissolutione seiungi, ut de carne hominis, cui donat inmortalitatem, corruptionem auferat, naturam relinquat, congruentiam figurae membrorumque detineat, detrahat ponderis tarditatem? Sed de fide resurrectionis mortuorum et de corporibus eorum inmortalibus diligentius, si Deus uoluerit, in fine huius operis disserendum ec de corporibus primorum hominum quod instituimus explicemus; quoniam nec mors ista, quae bona perhi
Abbreviated transcription (Latin):
ra pondo quam pauciora plus p̃mant: mem¬
bra tamen suȩ carnis leuiora portat anima
cum insantate robusta sunt. quam inlan¬
guore cum maera sunt. Et cum aliis gestanti¬
b onerosior sit saluus et ualidus quam crilis
et morbidus: ipse tam̃ ad suum corpꝰ mouen¬
dum atq portandum agilior ẽ. cum in bona
ualitudine plus habet molis: quamtũ in pe¬
ste uel fame minimum roboris. Tantum ua¬
let inhabendis etiam trenis corporib quamuis
adhuc corruptibilib atq mortalib : non qͣn¬
titatis pondus sed temꝑationis modꝰ. Et quis
uerbis explicat quantum distet inter p̃sentẽ
quam dicimus sanitatem. et immortalitatẽ
futuram: Nonitaq nr̃a fidem redarguunt
philosophi de ponderib corporum. Holo
enim querere.cur non credant terrenũ esse pos¬
se corpus incȩlo: cum t̾ra uniuersa libret᷑ inni¬
chilo. fortassis enim de ipso medio mundi loco.
coqd̾ in cum coeant quęq grauiora etiam argu¬

Expanded text:
ra pondo quam pauciora plus premant: memra pondo quam pauciora plus premant: membra tamen suae carnis leuiora portat anima, cum in sanitate robusta sunt quam in languore cum macra sunt. Et cum aliis gestantibus onerosior sit saluus et ualidus quam exilis et morbidus, ipse tamen ad suum corpus mouendum adque portandum agilior est, cum in bona ualetudine plus habet molis, quam cum in peste uel fame minimum roboris. Tantum ualet in habendis etiam terrenis corporibus, quamuis adhuc corruptibilibus adque mortalibus, non quantitatis pondus, sed temperationis modus. Et quis uerbis explicat, quantum distet inter praesentem quam dicimus sanitatem et inmortalitatem futuram? Non itaque nostram fidem redarguunt philosophi de ponderibus corporum. Nolo enim quaerere, quur non credant terrenum esse posse corpus in caelo, cum terra uniuersa libretur in nihilo. Fortassis enim de ipso medio mundi loco, eo quod in eum coeant quaeque grauiora, etiam argu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationis dei. cuiꝰ omnipotentissima uolunta¬
te plato dicit. nec orta interire. nec colligata
posse dissolui. cum multo mirabiliꝰ incorporea
corporeis. quam quȩcunq corpora quibꝰ cunq
corporib co pulent᷑ potest molib p̃stare tĩe¬
nis. tit nullo inna pondere deprimant᷑. ip¬
sisq animis ꝑfectissime beatis. ut quamius t̃¬
rena tamen incorruptibilia iam corpora ubi
uolunt ponant.⁊ quod uolunt agant. situ
motuq facillimo: An uero si hoc angłi faciunt
ut quelibet animalia terrestria rapiant unde
libet constituantq ubilibet aut eos non posse
aut onera sentire credendum ẽ: Cur gͦ scoꝵ
ꝑfectos et beatos diuino mun̾espssinc ulla diffi¬
cultate posse ferre quo uoluerint. et sistere uͥ
uoluerint sua corpora non credamus : Nam
cum terrenorum corporũ sicut onera in gestan¬
do sentire consueuimꝰ. quanto maior ẽ qͣn¬
titas tanto sit maior et grauitas. ita ut plu¬

Expanded text:
operationis Dei, cuius omnipotentissima uoluntaoperationis Dei, cuius omnipotentissima uoluntate Plato dicit nec orta interire nec conligata posse dissolui, cum multo mirabilius incorporea corporeis quam quaecumque corpora quibuscumque corporibus copulentur, potest molibus praestare terrenis, ut nullo in ima pondere deprimantur, ipsisque animis perfectissime beatis, ut quamuis terrena, tamen incorruptibilia iam corpora ubi uolunt ponant et quo uolunt agant, situ motuque facillimo! An uero si hoc angeli faciant et quaelibet animalia terrestria rapiant unde libet constituantque ubi libet, aut eos non posse aut onera sentire credendum est? Quur ergo sanctorum perfectos et beatos diuino munere spiritus sine ulla difficultate posse ferre quo uoluerint et sistere ubi uoluerint sua corpora non credamus? Nam cum terrenorum corporum, sicut onera in gestando sentire consueuimus, quanto maior est quantitas, tanto sit maior et grauitas, ita ut plu
Abbreviated transcription (Latin):
porib separationem audent dare diis suis ne illos
mortales colere uideantur: neq beatitudinis pͥua¬
tionẽ. ne infelices eos esse fateant᷑. Non gͦ ad bea¬
titudinem consequendam omnia fugienda sunt
corpora: s corruptibilia. molesta. grauia. mori¬
bunda. Non qualia fecit pͥmis hominib bo¬
nitas dei: s qualia eẽ compulit pena peccati.
Med necesse ẽ inquiunt ut terrena cor xUIII¬
pora naturale pondus uel in t̾ra teneat uel co¬
gitat ad tram: & ideo incȩlo esse non possi nt
Primi quidem illi homines int̾ra erant nemo¬
rosa atq fructuosa: quȩ paradisi nom̃ obtinut
lia in resurrectione futura sunt: intueant᷑ paulo
attentiꝰ. pondera ipsa t̾rena. Si enim ars huma¬
na efficit. ut ex metallis quȩ in aquis posita
continuo submergunt᷑ quib dam modis ua¬
sa fabricata etiam natare possint: quanto cre¬
dibilius et efficatius occultus aliquis modus

Expanded text:
poribus separationem audent dare dis suis, ne illos poribus separationem audent dare dis suis, ne illos mortales colere uideantur, nec beatitudinis priuationem, ne infelices eos esse fateantur. Non ergo ad beatitudinem consequendam omnia fugienda sunt corpora; sed corruptibilia molesta, grauia moribunda; non qualia fecit primis hominibus bonitas Dei, sed qualia esse conpulit poena peccati.ed necesse est, inquiunt, ut terrena corpora naturale pondus vel in terra teneat, vel cogat ad terram: et ideo in coelo esse non possint. Primi quidem illi homines in terra erant nemorosa atque fructuosa, quae paradisi nomen obtinuit: lia in resurrectione futura sunt, intueantur paulo attentius pondera ipsa tna efficit, ut ex metallis, quae in aquis posita continuo submerguntur, quibusdam modis uasa fabricata etiam natare possint: quanto credibilius et efficacius occultus aliquis modus
Abbreviated transcription (Latin):
opinat᷑. tt sit iste mundus animal marimũ.
beatissimum sempit̾ñum. cuiꝰ anima et ꝑfectam
sapientiȩ felicitatem teneret. et corpꝰ ꝓpriũ ñ relir¬
queret. cuiꝰq corpus et meternum ex illa uiueret
et eam quamuis non simplex. s tot corporibꝰ tan¬
tisq compactum hebetare atq tardare non posset.
Cumgͥ suspitionib suis ista ꝑmittant. cur nolunt
credere diuina uoluntate atq potentia immor¬
talia corpora fieri posse terrena. inquib anime
nulla ab eis morte separate. nullis eoꝵ onerib
aggrauate. sempiterne ac feliciter uiuant: quod
deos suos posse asserunt incorporib igneis. iouem¬
q ipsum eoꝵ regem inomnib corporeis elem̃tis:
Nam si anime ut beata sit corpus ẽ omne fugien¬
dum: fugiant diieoꝵ de globis siderum. fugiat
iupiter de celo et tr̃a: aut si non possunt. miseri
iudicent᷑. S neutrum isti uolunt. qui neq a cor¬

Expanded text:
opinatur, ut sit iste mundus animal maximum opinatur, ut sit iste mundus animal maximum beatissimum sempiternum, cuius anima et perfectam sapientiae felicitatem teneret et corpus proprium non relinqueret, cuiusque corpus et in aeternum ex illa uiueret et eam quamuis non simplex, sed tot corporibus tantisque conpactum hebetare adque tardare non posset. Cum igitur suspicionibus suis ista permittant, quur nolunt credere, diuina uoluntate adque potentia inmortalia corpora fieri posse terrena, in quibus animae nulla ab eis morte separatae, nullis eorum oneribus adgrauatae sempiterne ac feliciter uiuant, quod deos suos posse adserunt in corporibus igneis Iouemque ipsum eorum regem in omnibus corporeis elementis? Nam si animae, ut beata sit, corpus est omne fugiendum, fugiant di eorum de globis siderum, fugiat Iuppiter de caelo et terra; aut si non possunt, miseri iudicentur. Sed neutrum isti uolunt, qui neque a cor
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt nosse ꝓphe. cum potius econtͣrio
dci ꝓpħas adenuntiandam eiꝰ qñ tam̃ dignatꝰ ẽ
uoluntatẽ sp̃s eiꝰ docuerit. philosophos aũt in ea co¬
gnoscenda comectura humana deceꝑit: Uerũ non
usq ad eo decipi debuerunt non solum ignorantia
uerũ etiam ꝑuicatia. ut et sibi aꝑtissime refragen¬
tur magnis disputationum uirib asserentes ani¬
mȩ ut beata esse possit. non t̃renum tantũ s omẽ
corpus fugiendum: et deos rursus dicentes hab̃e
beatissimas animas. et tam̃ ȩternis corporib illi¬
gatas. celestes quidem igneis. iouis autẽ ipsiꝰ ani¬
mam quem mundum istum uolunt om̃ib omĩ¬
no corporeis elementis quib hȩc tota moles a t̃ra
incelum surgit inclusam. Hanc enim animam
plato ab intimo tr̃ȩ medio quod geometrȩ centron
uocant. ꝑ om̃s partes eius. usq ad cȩli sumina et ex¬
trema diffundi et ertendi ꝑnumemeros musicos

Expanded text:
potuerunt nosse Prophetae? cum potius e contrario potuerunt nosse Prophetae? cum potius e contrario Dei Prophetas ad enuntiandam ejus, quantum dignatus est, voluntatem, Spiritus ejus docuerit; philosophos autem in ea cognoscenda conjectura humana deceperit. 2. Verum non usque adeo decipi debuerunt, non solum ignorantia, sed magis etiam pervicacia, ut et sibi apertissime refragentur, magnis disputationum viribus asserentes, animae, ut beata esse possit, non terrenum tantum, sed omne corpus esse fugiendum; et deos rursus dicentes habere beatissimas animas, et tamen aeternis corporibus illigatas, coelestes quidem igneis, Jovis autem ipsius animam, quem mundum istum volunt, omnibus omnino corporeis elementis, quibus haec tota moles a terra in coelum surgit, inclusam. Hanc enim animam Plato ab intimo terrae medio, quod geometruocant, per omnes partes eius usque ad caeli summa et extrema diffundi et extendi per numeros musicos
Abbreviated transcription (Latin):
militer affirmet. et dicat reddenda esse uniũ¬
sa igni corpora quȩ inde sumpta sunt. ut cele¬
stia fierent animalia: nonne immortalitas
quam talib diis uelut summo deo loquente
ꝓmisit plato tanquã uiolentia disputationis
cius intercidat: An ibi ꝓpterea non fit quia
ds̃ non uult cuiꝰ uoluntatem ut ait plato
nulla iis uncit: Quid gͦ ꝓhibet ut hoc etiã
de terrestrib corporib ds̃ possit efficere. q̃n¬
quidem ut nec ea quȩ orta sunt occidant.
nec ea quȩ sunt iuncta soluant᷑. nec ca quę
sunt ex elementis sumpta reddant᷑. atq ut
animȩ incorporib constitute. nec unquam
ea deserant. et cum eis immortalitate ac sempi¬
terna beatitudine ꝑfruantur. posse dm̃ facere
confitet᷑ plato: Curgͦ non possit ut nec ter¬
restria moriantur: An ds̃ non est podens qͦ
usq xp̃iani credunt: s quousq platonici uo¬
lunt : Nimirum quippe consilium dei et

Expanded text:
militer affirmet, et dicat reddenda esse univemiliter affirmet, et dicat reddenda esse universo igni corpora, quae inde sumpta sunt, ut coelestia fierent animalia; nonne immortaquam talibus dis, uelut deo summo loquente, promisit Plato, tamquam uiolentia disputationis huius intercidet? An ibi propterea non fit, quia Deus non uult, cuius uoluntatem, ut ait Plato, nulla uis uincit? Quid ergo prohibet, ut hoc etiam de terrestribus corporibus Deus possit efficere, quandoquidem, ut nec ea quae orta sunt occidant nec ea quae sunt uincta soluantur nec ea quae sunt ex elementis sumta reddantur adque ut animae in corporibus constitutae nec umquam ea deserant et cum eis inmortalitate ac sempiterna beatitudine perfruantur, posse Deum facere confitetur Plato? Quur ergo non possit, ut nec terrestria moriantur? An Deus non est potens quo usque Christiani credunt, sed quo usque Platonici uolunt? Nimirum quippe consilium Dei et