comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consummationem. Duplici
eni.n ex causa. utilius est ho¬
minum magis memorie
illo potissimum tempore.
merita sc̃itatis extollas: qͣn¬
do nec laudantem adulatio
nocet: nec laudatum tem¬
ptat elatio. Lauda ergo post
ꝑiculum: predica securum.
Lauda nauigantis felicitatẽ:
sed cum ꝑuenerit ad portũ.
Lauda ducis uirtutem: sed
cum ꝑductus est ad trium
nr̃i merita. iam in tuto
posita. sccuri magnificemtis:
qui gubernacłm fidci uiriliter
tenens. anchoram spci tranqͥlla
iam instatione composuit: et
plenam cęlestibus diuitus. et e¬
ternis mercibus nauem. opta¬
to in littore collocauit. Qui con¬
tra omnes aduersarios scutũ
timoris dñi. tam diu infatiga¬
biliter tenuit: donec ad uic¬
toriam ꝑueniret. Quid enim
totus uite istius cursus: nnsi
unus cum uigili hoste confli
ctus: Quantis hic cecis. auia
ueritatis errantibus. et de sũ¬
ma iam in ꝓfundum rupe
peudentibus. amissum red¬
didit uisum: et illum quo
itum. Quantoꝵ aurib cords.

Expanded text:
consummationem. Duplici consummationem. Duplici enim ex causa utilius est hominum magis memoriae illo potissimum tempore merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio movet, nec laudatum tentat elatio. Lauda ergo post periculum; praedica securum; lauda non navigantis felicitatem, sed cum pervenit ad portum; lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumnis merita iam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla iam in statione composuit, & plenam cœlestibus diuitiis, & æternis mercibus nauim optato in littore collocauit, qui contra omnes aduersarios scutum timoris Dei tamdiu infatigabiliter tenuit, donec ad victoriam perueniret. Quid enim totus vitæ illius cursus, nisi vnus cum vigili hoste conctus? Quantis hic caecis, a via veritatis errantibus, et de summa jam in profundum rupe pendentibus, amissum reddidit visum, et illum quo itum? Quantorum auribus, sordis et
Abbreviated transcription (Latin):
patris nr̃a. cuius
hodie festa cele¬
bramnus laudes. addidisse a¬
liquid. decerpsisse est: cũ si¬
quidem uirtutum eius gr̃a.
non sermomibus exponenda
sit. sed oꝑibus comꝓbanda.
Cum enim dicat scriptura.
gloria patris est filius sapiens:
qͣnte huius glorie. qui tan¬
torũ filiorũ sapientia et de¬
uotione letatur. In xp̃o enĩ
lucidissimo. omniũ riuulorũ
puritas emauauit. Et enim
quia castitatis pollebat ui¬
gore: quia abstinentiȩ gloria¬
batur angustus: quia blan¬
dimentis erat preditus leni
tatis. omnium discipulorum
in deum ꝓuocauit affectũ:
quia doctrine amnministrati-¬
one fulgebat. plures e disci-¬
pulisreliquit sui magis:¬
terii successores:
ene et congrue in hac die.
dit. presentis psalmi uersi¬
culum decantamus: in me¬
moria ecerna crit iustus:
Digne enim in memoriam
uercitur hominum: qui ad
gaudium tͣnsuit angelorum.
Dicit sermo diumus. De lau¬
daueris hominem. in uita
sua. Tanqͣm diceret. Lauda
post mortem: magnifica pꝰ

Expanded text:
patris nostri, cujus hodie festa celebramus, laudes addidisse aliquid, decerpsisse est. Cum siquidem virtutum ejus gratia non sermonibus exponenda sit, sed operibus comprobanda. Cum enim dicat Scriptura: Gloria Patris est Filius sapiens, quantae hujus sunt gloriae, qui tantorū siliorum sapientia & deuotione lætatur? In Christo enim lucidissimo, omnium riuulorū puritas emanauit. Etenim, quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiæ gloriabatur angustiis, quia blandimtatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et congrue in hac die, dit, praesentis psalmi versiculum decantavimus: In memoria aeterna erit justus . Digne enim in memoriam vertitur hominum, qui ad gaudium transiit angelorum. Dicit sermo divinus: Ne laudes hominem in vita sua ; tanquam si diceret: lauda post vitam, magnifica post
Abbreviated transcription (Latin):
uobis potũ dedi non escã.
Non dum cm̃ poteratis: s
nec nũc qͥdem pocestis. Apłi
autem ipsi. sccłm matheri
quasi ꝑfectiores. et in mõte.
& aꝑto saluatoris ore docti
ẽc̃ uarrantur. ubr siqͥs clili¬
gelistam ꝑscrutari: pocest
uitłłigi cũ in monte duocle¬
cun discipłos clegit epłib.
quos et aplos nominauit.
qd math̃s pret̾misit. tunc iĩ
bũisse sermonẽ quem matis
int̾posint & lucas taciic hos
c̃ inmonte: ac dcinde cũ des¬
cendiss in loco campestri. ha¬
buisse alterum sumlem. acqͥ
mach̾s tacet. lucas ñ sacet:
& utrumq scrmonẽ coclẽ mͥ
esse conclusum.

Expanded text:
n escam . Nondum enim poteratis, sed ne nunc quidem potestis. Apostoli autem ipsi, secundum Matthaeum, quasi perfectiores, et in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. . Ubi si qui dilivelit perscrutari, potest intelligi cum in monte duodecim discipulos elegit, e pluribus, quos et apostolos nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem, quem Matthaeus interposuit, et Lucas tacuit, hoc est, in monte, ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui: ne compellar confodere
de in terram: & leuare ñ pote¬
ro  faciem meã.ad ioab fratrem
tuũ. Q ui audire contempsit:
& noluit declinare. Percussit gͦ
cũ abner auersa hasta mingui¬
ne & transfodit: & mortuus ẽ
in eodem loco. Omnesq qui
transiebant ꝑ locũ.in quo ceci¬
derat osahel. & mortuus
erat: subsistebant. Persequenti¬
bus autem ioab & abisai fugi¬
entem abner: sol occubuit

Expanded text:
qui ne conpellar confodere te in terra et levare non potero faciem meam ad Ioab fratrem tuum qui audire contempsit et noluit declinare percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine et transfodit et mortuus est in eodem loco omnesque qui transiebant per locum in quo ceciderat Asahel et mortuus erat subsistebant persequentibus autem Ioab et Abisai fugientem Abner sol occubuit
Abbreviated transcription (Latin):
credit. silentio repentinȩ tatt¬
turnitatis obmutuit: nec psi¬
stinũ loquendi recepisset isli
nisi nom̃ pueri quo uocandus
eec. clausi oris eius uinculũ re¬
laxasset. Atq ita factum ẽ. ut
os sacerdotale qul̃ trepidatio col¬
ligauerat dubitantis. meritũ
filii nascentis absolueret: et re¬
parata patris lingua. infantis
glam testaretur:. Quid autem
de continentiȩ eiꝰ uirtute. qͥd
de amore iusticiȩ loquar: cui
sicut legitur inimitabilis uiccꝰ.
ec luce ipsa carior ueritas fuit:
Conu̾satus enĩ in deserco. uesti¬
tum habens de pilis cameli. et
zonam pelliceam circa lumboᷤᷤ
suos. locustas edebat. et mel
siluestre: ut increpaturus ho¬
minũ mala. nullã penitus ha¬
beret uel in ueste uel mepulis
uoluptatẽ. Demq tanta eius
mentẽ diuinȩ legis emulatio
possidebat: ut et praustatem
ꝑfidȩ generationis. ꝓphetico
uigore corripcret: & auctori¬
tate feruentis in se sp̃s scĩ. re¬
gem intrepidus increparet

Expanded text:
crederet, silentio repentinae tacicrederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur. Quid autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur, inimitabilis victus, et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet
Abbreviated transcription (Latin):
de quo ꝓphica annun¬
tiatione p̃dicꝰtum est. Uox cla¬
mantis in deserto: parate ui¬
am dnĩ: rectas facite semita ᷤ
dei nr̃i. Clamaturus enĩ erat.
sicut & clamauit: ut uocife¬
rante salutis p̃cone. obturatad̃
diu aures mortaliũ. p̃dicatio
cȩlestis aꝑiret. Quis gͦ huius¬
modi ꝓpħam. ñ tota ad mira¬
tione suscipiat: quẽ tantũ re¬
cognoscit obtinuisse de deo.
ut ante eiꝰ merita laudarent᷑.
quã natiuitas formaretre:
Hic gͥ zachariȩ iustissimo sacee¬
doti. cũ multa eẽt etate proue¬
ctus. et sterilitate senissimȩ con¬
iugis. successionẽ uotiui germi¬
nis desꝑasset: omĩpotentis di
cura ꝑ angłm ꝓmittitur nas¬
citurus. Et bene senissimis
parentib nouus filiꝰ datur:
qui senescenti labentiq: mun¬
do. unigenitũ dei. ad spem fu¬
turȩ iuuentutis ostenderet.
uid illud. quanto. I.
est stupore mirandum.
qđd zacharias ipse dũ precur¬
sorem salutaris uerbi concipi¬
endũ senili aluo. paulo tardiꝰ

Expanded text:
de quo prophetica annuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedicatio coelestis aperiret. Quis ergo hujusmodi prophetam non tota admiratione suscipiat, quem tantum recognoscit obtinuisse de Deo, ut ante ejus merita laudarentur quam nativitas formaretur? Hic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo. & facies. et iudicabis seruos
tuos. condemnans impiũ. et
reddens uiam suã suꝑ caput
eius: iustificansq iustũ. et re¬
tribuens ei scdm iusticiã suam.
Si fugerit popłs tuus israel¬
inimicos suos. qͥa peccaturus
est tibr: & agentes penitentiã.
et confitentes nomini duo. uene¬
rint & orauerint. & deprecati
te fuerint in domo hac: exaudi
in cęlũ: & dimitte peccatũ po¬
puli tui isrł: et reduces eos in
terram quã dedisti patribus
corũ. Si clausũ fuerit cęlũ & ñ
pluerit ꝓpter peccata eorũ. et¬

Expanded text:
caelo et facies et iudicabis servos caelo et facies et iudicabis servos tuos condemnans impium et reddens viam suam super caput eius iustificansque iustum et retribuens ei secundum iustitiam suam si fugerit popinimicos suos quia peccaturus est tibi et agentes poenitentiam, et confitentes nomini tuo, venerint, et oraverint, et deprecati te fuerint in domo hac, exaudi in coelo, et dimitte peccatum populi tui Israel, et reduces eos in terram quam dedisti patribus eorum. Si clausum fuerit coelum et non pluerit propter peccatum eoru
Abbreviated transcription (Latin):
custodierint filii tui uiã suã:
ut ambulent corã me sicut tu
ambulasti in conspectu meo:
firmentur uerba tua quȩ
locutus es seruo tuo dauid pa¬
tri meo. Eigone putandũ est.
qd uere ds̃ habitet suꝑ terrã:
Si enim cȩlũ & celi celorum te
caꝑe ñ possunt: quantomagis
domus hec quam edificaui:
S respice ad orationem serui
tui. et ad preces eiꝰ. dñe ds̃ m̃s.
Nudi hẏmnũ & orationẽ quã
seruus tuus orat corã te hodie:
ut sint oculi tui aꝑti super do¬
domum de qua dixisti. e¬
rit nom meũ ibr: ut exaudias
orationẽ quam orat ad te ser¬
uus tuus in loco isto: ut exau¬
dias dep̃cadionem serui dui. et
popłi tui isrł̃. quodcunq ora¬
uerint in loco isto: & exaudies¬
in locũ habitaculi tui in celo:
& cũ exaudieris ꝓpitius eris.
i peccauerit homo in pro¬
ximũ suũ. & habuerit ali¬
quod iuramentũ quo teneat᷑
astrictus. & uenerit propter
iuramentũ coram altarituo in
domũ tuam: tu exaudies in

Expanded text:
int filii tui viam suam, ut ambulent coram me, sicut tu ambulasti in conspectu meo. firmentur verba tua quae locutus es servo tuo David patri meo. Ergone putandum est quod vere Deus habitet super terram? Si enim coelum et coeli coelorum te capere non possunt, quanto magis domus haec, quam aedificavi? Sed respice ad orationem servi tui, et ad preces ejus, Domine Deus meus. Audi hymnum et orationem, quam servus tuus orat coram te hodie, ut sint oculi tui aperti super dodomum, de qua dixisti: Erit nomen meum ibi: ut exaudias orationem quam orat ad te servus tuus in loco isto, ut exaudias deprecationem servi tui, et populi tui Israel, quodcunque oraverint in loco istoin loco habitaculi tui in caelo et cum exaudieris propitius eris si peccaverit homo in proximum suum et habuerit aliquod iuramentum quo teneatur adstrictus et venerit propter iuramentum coram altari tuo in domum tuam tu exaudies in
Abbreviated transcription (Latin):
missimũ solium tuũ in sempl¬
ternum. Conuertitq rex faciẽ
suam: et benedixit om̃i eccł̃iȩ
isrł. Omnis enim eccła isrł sta¬
bat. Et ait. Benedictus dominꝰ
ds̃ isrł. qui locutus est ore suo
ad dauid patrem meũ. & in ma¬
nib eius ꝑfecit: dicens. Al die
qua eduxi popłm meum isrł
de egypto. ñ elegi ciunitatem de
uniuersis tribubus isrł ut edifi¬
caretur ilomus. & esset nom̃ me

Expanded text:
missimum solium tuum in sempimissimum solium tuum in sempiternum. Convertitque rex faciem suam, et benedixit omni Ecclesiae Israel: omnis enim Ecclesia Israel stabat. Et ait Salomon: Benedictus Dominus Deus Israel, qui locutus est ore suo ad David patrem meum, et in manibus ejus perfecit, dicens: A die qua eduxi populum meum Israel de Aegypto, non elegi civitatem de universis tribubus Israel, ut aedificaretur domus,
Abbreviated transcription (Latin):
alomon rex. et om̃is
Imultitudo isrł quȩ con-¬
uenerat ad eũ. gradiebatur
cũ illo ante archam: & immo¬
labant oues & boues absq esti¬
matione et numero.Et in¬
tulerunt sacerdodes archam
federis dñi in locũ suum. in
oraculum templi in scm̃ sc̃oꝵ
subter alas cherubin.Siquidẽ
cherubin expandebant alas
suꝑ locũ arche: & ꝓtegebant
archam et uectes eius desuper.
Cumq emmerent uectes. et ap¬
parerent summitates eoꝵ foris
sanctuariũ ante oraculũ: non
apparebant ultra extrinsecus.
Qui et fuerunt ibi. usq in pre¬
sentem diem. In archa autem ñ
est aliud nisi duȩ tabulȩ lapi¬
dee. quas posuerat in ea moy¬
ses in oreb. quando pepigit fȩ¬
accum est cum xxissent sa¬
cerdotes de sanctuario. ne¬
bula impleuit domũ dñi: e
ñ poterant sacerdotes stare. &
ministrare ꝓpter nebulam.
Impleuerat enim gła dñi. do¬
mum dñi. Cunc ait salomon.
Dñs qͥrxit. ut habitaret in ne¬
mum in habitaculũ tuũ: fir¬

Expanded text:
alomon et omnis multitudo Israhel quae convenerat ad eum gradiebatur cum illo ante arcam et immolabant oves et boves absque aestimatione et numero et intulerunt sacerdotes arcam foederis Domini in locum suum in oraculum templi in sanctum sanctorum subter alas cherubin siquidem cherubin expandebant alas super locum arcae et protegebant arcam et vectes eius desuper cumque eminerent vectes et appaSanctuarium ante oraculum, non apparebant ultra extrinsecus, qui et fuerunt ibi usque in praesentem diem. In arca autem non est aliud, nisi duae tabulae lapideae, quas posuerat in ea Moses in Horeb, quando pepigit foeFactum est cum exissent sacerdotes de sanctuario, nebula impleuit domum Domini. Et non poterant sacerdotes stare, & ministrare propter nebulam. Impleuerat enim gloria Domini domum Domini. Tunc ait Salomon. Dominus dixit, vt habitaret in nemum in habitaculum tuum, fir
Abbreviated transcription (Latin):
acfum est cũ complesset
salomon orans dñm om¬
nem orationem & dep̃cationẽ
hane. surrexit de conspectu al¬
taris dñi: utrunq enim genu
in terrã fixerat: & manus ex-¬
panderat ad cȩlũ. Stetit gͦ et
benedixit omni ȩcclȩ isrl̃. uoce
magna dicens. Benedictus dñs
qui dedit requiem popło suo
isił: iuxta omnia quȩ locutus
est. Non cecidit ne unꝰ quidem
sermo ex omnib bonis. que lo¬
cutus est ꝑ moysen seruũ suũ.
Sit dñs ds̃ nr̃ nobiscum. sicut
fuit cum patribus nr̃is. nõdere¬
linquens nos neq ꝓiciens: sed
inclinet corda nr̃ã ad se. ut am¬
bulemus in uniuersis uiis eiꝰ:
& custodiamꝰ mandata eius. et
cerimonias & iudicia quecunq
mandauit patrib nr̃is: & sint
sermones mei isti quib depre¬
catus sum coram dño. apꝓpin¬
quantes coram dño dõ nr̃o die
et nocte: ut faciat iudiciũ ser¬
gulos dies: & scient om̃s po¬
puli derre. quia dñs ipse est
ds̃. et non est ultra absq eo.
Sit quoq cor nr̃m ꝑfectum

Expanded text:
autem, cum complesset Salomon orans Dominum omnem orationem et deprecationem hanc, surrexit de conspectu altaris Domini. Utrumque enim genu in terra fixerat, et manus expanderat ad coelum. Stetit ergo, et benedixit omni ecclesiae Israhel voce magna dicens benedictus Dominus qui dedit requiem populo suo Israhel iuxta omnia quae locutus est non cecidit ne unus quidem sermo ex omnibus bonis quae locutus est per Mosen servum suum sit Dominus Deus noster nobiscum sicut fuit cum patribus nostris non derelinquens nos neque proiciens sed inclinet corda nostra ad se ut ambulemus in universis viis eius et custodiamus mandata eius et caerimonias et iudicia quaecumque mandavit patribus nostris et sint sermones mei isti quibus deprecatus sum coram Domino adpropinquantes Domino Deo nostro die et nocte ut faciat iudicium sergulos dies et sciant omnes populi terrae quia Dominus ipse est Deus et non est ultra absque eo sit quoque cor nostrum perfectum
Abbreviated transcription (Latin):
seruis tuis. qui ambulant co¬
ram te in toto corde suo: qui
custodisti seruo tuo dauid pa¬
tri meo que locutus es ei. Ore
locutus es. et manib ꝑfecisti:
ut hec dies ꝓbat. Nunc igit᷑
dñe ds̃ isrł: conserua famulo
tuo dauid patri meo. que lo¬
cutus es ei dicens. Non aufere¬
tur de te uir corã me. qui sede

Expanded text:
nt coram te in toto corde suo qui custodisti servo tuo David patri meo quae locutus es ei ore locutus es et manibus perfecisti ut et haec dies probat nunc igitur Domine Deus Israhel conserva famulo tuo David patri meo quae locutus es ei dicens non auferetur d
Abbreviated transcription (Latin):
batur. cui ter petenti responsũ
est. sufficit tibi gr̃a mea. nam
uirtus in infirmitate ꝑficitur:
uel utilia quidem & quȩ ad ue¬
ram salutẽ respiciant petimꝰ. s
ipsi male uiuendo auditũ a no¬
bis iusti iudicis auertimꝰ: mei¬
dentes in illud salomonis. qui
auertit aurẽ suam ne audiat
legem.oracio eius erit execrabi¬
lis: uel dũ ꝓ peccancib quib¬

Expanded text:
batur, cui ter petenti responsum batur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantib
Abbreviated transcription (Latin):
inquiens petieritis patrem in
nomine meo dabit uob̃: cum ñ
solũ nr̃i similes multa quȩ pa¬
trem in xp̃i nomine petere ui
dentur ñ accipiant: uerũetiam
ipse apłs paulus tercio dñm
rogauerit. ut a se angłs satha¬
ne a quo tribulabatur abscede¬
ret: nec impetrare potuerit.
S huius motio questionis. an¬
tiqua iam patrũ explanatio¬
ne reserata est: qui ueraciter in¬
tellexerunt. illos solũ in nomi¬
ne saluatoris petere.qui ea quȩ¬
mine saluatoris petisse ut tẽp¬
tatione careret. quã ob custodi¬
am humilitatis acceꝑat: quia
si hac caruisset. saluus esse ñ
posset. ipso affirmante cũ ait.¬
Et ne magnitudo reuelationũ
extollat me:datus est mͥstimu¬
lus carnis mee. angłs sathanȩ.
ut me colafizet.
uotienscunq petentes ñ
exaudimur: ideo fit. quia
uel contra auxiliũ nr̃e salutis
pecimꝰ. ac propterea a misericor¬
de patre. beneficii grã nob̃ qd̃
inepte petimꝰ negatur: quod¬
eidem apło paulo contigisse pro¬

Expanded text:
inquiens, petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis, cum non solum nostri similes multa quae Patrem in Christi nomine videntur petere non accipiant, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Dominum rogaverit, ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit. Sed hujus motio quaestionis antiqua jam Patrum explanatione reserata est, qui veraciter intellexerunt illos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea qumine Salvatoris petisse aiunt, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat, quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante cum ait: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet . Quotiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petimus negatur, quodeidem apostolo Paulo contigisse pro
Abbreviated transcription (Latin):
filii. ettam̃ quod petut non
accepit: Sed quia nom̃ filii
ir̃c est. ĩc autem saluator.
uel etiam salutaris dicitur:
ille ergo in nomme saluato¬
Dam si id quod non expedi¬
at petitur: non in nomine
ĩu. petitur pater. Unde et
hisdem apłis adhuc infirmã¬
tibus dñs dicit. Usq modo.
non petistis quicqͣm in no¬
mine meo. Ac si aꝑte diceret᷑.
Hon petistis in nomine sal¬
uatoris: qui nescitis quere¬
re eternam salutem. Hinc
est. quod et paulus ñ exau

Expanded text:
Filii, et tamen quod petiit non Filii, et tamen quod petiit non accepit? Sed quia nomen Filii Jesus est, Jesus autem Salvator, vel etiam salutaris dicitur, ille ergo in nomine Salvatonam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur Pater. Unde et eisdem apostolis adhuc infirmantibus Dominus dicit: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Ac si aperte diceretur: Non petistis in nomine Salvatoris, quia nescitis petere aeternam salutem. Hinc est quod et Paulus non exau
Abbreviated transcription (Latin):
mit in morte: ꝑdit heredita¬
tem. Sed cum dederit dilectis
siis somnũ. hec est hereditas
domini: quia electi dei post ꝗͣ
ꝑuenerint ad mortem: cunc
mnuenient hereditatem: U¬
uodcunq petieritis pa¬
trem in nomine meo:
dabit uobis. Ecce hic dicit. qd̾¬
cunq petieritis patrem in no¬
mine meo. dabit uobis: rur¬
sum alibi ꝑ eundem euange¬
ustam dicit. siquid petieritis
patrem in nomine meo. dabit
uobis: usq modo ñ petistis
quicquã in nomine meoSi
omne quod petimus in nomi¬
ne filii. dat nobis pater: qͥd
st quod paulus ter dñm ro¬
gauit et exaudiri non me¬
ruit. sed dictum est illi. suf¬
ficit tibi gr̃a mea. nam uirtꝰ
in infirmitate ꝑficitur. Nũ¬
quid ille tam egregius pre¬
dicator. in filui nomine ñ pe¬
tut: Quare autem non acce¬
pit quod petiit: Quomͦ gͦ
uerum est. quia quicquid
petierimꝰ in nomine filii dat
nobis pater: si auferri a se
angelum sathane petiit a
postolus paulus in nomine

Expanded text:
mit in morte perdit haereditamit in morte perdit haereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini, quia electi Dei postquam pervenerint ad mortem, tunc invenient haereditatem. uodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Ecce hic dicit: Quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Rursum alibi per eumdem Evangelistam dicit: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Usque modo non petistis quidquam in nomine meo . Si omne quod petimus in nomine Filii dat nobis Pater, quid ergo est quod Paulus ter Dominum rogavit, et exaudiri non meruit, sed dictum est illi: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur ? Nunquid ille tam egregius praedicator in Filii nomine non petiit? Quare autem non accepit quod petiit? Quomodo ergo verum est quia quidquid petierimus Patrem in nomine Filii, dat nobis Pater, si auferri a se angelum Satanpostolus Paulus in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
on uos me clegistis. sed
ego elegi uos: et posui
uos ut eatis. et fructum affera¬
tis. Posui uos. ad gr̃am planta¬
ui: ut eatis. uolendo: fructũ
afferatis. oꝑando. E atis enim
uolendo dixi: quia uelle ali¬
quid facere. iam mente ire est.
Qualem uͦ fructum afferre de¬
beant. subditur. Et fructus ũt
maneat. Omne quod scđm p̃
q ad mortem sufficit. Mors
namq interueniens: fructum
nr̃i laboris abscidit. Quod uͦ
ꝓ eterna uita agitur. etiam
post mortem seruatur: et ũ
apparere incipit. cum laboꝵ
carnalium fructus ceꝑit ñ ui¬
deri. Ibi ergo retributio illa¬
inchoat: ubi ista terminatus.
Os quis igit iam eterna cogis¬
uit: apud eius animum. ten¬
porales fructus uilescant. la¬
ies fructus oꝑemur: qui ma¬
neant. Tales fructus oꝑemur:
qui cum mors cuncta interi¬
mat. ipsi exordium a morte
sumant. Mam quod a morte
incipiat fructris dei: testatur
ꝓpheta qui dicit. Cum dede¬
rit dilectis sis somnũ: hec est
hereditas dñi. Omnis qui dor¬

Expanded text:
on vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis. Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructum afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle aliquid facere, jam mente ire est. Qualem vero fructum afferre debeant subditur: Et fructus vester maneat. Omne quod secundum vix usque ad mortem sufficit. Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit. Quod vero pro aeterna vita agitur etiam 1563 post mortem servatur; et tunc apparere incipit, cum laborum carnalium fructus coeperit non videri. Ibi ergo illa retributio inchoat, ubi ista terminatur. Quisquis ergo jam aeterna cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescant. Tales fructus operemur qui maneant; tales fructus operemur qui, cum mors cuncta interimat, ipsi exordium a morte sumant. Nam quod a morte incipiat fructus Dei, testatur Propheta, qui dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Omnis qui dor
Abbreviated transcription (Latin):
tur. S res gesta: aliquid in scã
eccła signat gerendũ Sic qͥppe
necesse est ut audiamus que
facta sunt: quatmꝰ cogitemus
etiam quȩ nobis sunt ex eorũ
imitatione facienda. Et nos gͦ
in eo qui ẽ mortuus credentes:
si odore uirtutũ referti. cum o¬
pinione bonorũ oꝑum dñm
querimus: ad monumentũ ꝓ¬
fecto illiꝰ. cum aromatib uenimꝰ.
Ille autem mulieres angłos un

Expanded text:
 aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum; sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sunt ex eorum imitatione facienda; et nos ergo in eo qui est mortuus credentes, si odore virtutum referti cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad monumentum profecto illius cum aromatibus venimus. Illae autem mul
Abbreviated transcription (Latin):
Pensate fĩs Rm̃i quanta sit ista
sollemnitas: habere in cordis hos¬
pitio aduentũ di Certe si domũ
uram quisquam diues ac prẽpo¬
tens amicus intraret: omni fe¬
stinantia domus tota munda¬
retur: ne quid fortasse esset. qͦd
oculos amici intrantis offende¬
ret. Cergat gͦ sordes praui oꝑis:
qui deo preparat domũ men¬
tis. S uidete. qͥd ueritas dicat.
Ueniemꝰ: & mansionem apud
cum faciemꝰ. In quorundam et¬
enim corda uenit. & mansionẽ
ñ facit: quia ꝑ compunctionẽ
quidem. di respectũ ꝑcipiunt:
s temptationis tempore. hoc
ipsũ qđ compuncti fuerant
obliuiscuntur: sicq ad perpe¬
tranda peccata redeunt: acsi
hec minime plapxissent.Qͥ
ergo dm̃ uere diligit. qui eius
mandata custodit: in eiꝰ cor¬
de ddñs uenit. & mansionẽ facit:
quia sic eũ diuinitatis amor
penetrat: ut ab hoc amore tẽp¬
tationis tempore ñ recedat. I¬
le gͦ uere amat: cuius uidelicet
mentẽ delectatio praua ex con¬
sensu ñ suꝑat. Nam tanto qͥsq

Expanded text:
charissimi, quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisq
Abbreviated transcription (Latin):
do quidem suo exemplo xp̃i:
anos fieri imitatores sui iubet
dicendo. imitatores mei estote
sicut et ego xp̃i: aliquando
quidẽ de se reticens.ad ipsiuᷤ¬
di nos imitationẽ extendit
dicens. Estote gͦ imitatores
d: sicut filii km̃i. Iam uͦ de¬
monstrans. quia nichil ita¬
hanc imitationẽ pariat. quã
si ita uiuat aliquis. ut bonũ
eiꝰ in cõmune ꝓficiat. atq u¬
niuersis utiliora ꝓuideat:
adiunxit. Ambulate in cari¬
tate.Ideo cum dixisset. imi-¬
tatores dei estote. continuo
de caritate disseruit: quia
hec precipue uirtus. homi¬
nes deo ꝓximos facit. Quante

Expanded text:
do quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Aliquando quidem de se resipiscens ad Deus nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut filii carissimi. Iam vero demonstrans, quia nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos facit. 48. De
Abbreviated transcription (Latin):
Seruum inqͥt dñi ñ oportet
litigare. s mansuetũ esse ad
omnes: doctorem. patientẽ.
cũ modestia corripientẽ eos
qui resistunt: nequando det
illis ds̃ penitentiã. ad cognoᷤ¬
cendam uerstatẽ⁊ et resipis¬
cant a iaboli laqueis. a quo
captiui tenentur. ad ipsius

Expanded text:
Servum autem Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, patientem, cum modestia corripientem eos qui resistunt, ne quando det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo capti te
Abbreviated transcription (Latin):
tas. O portet enĩ scõs. & ab
his testimoniũ habere qui
foris sunt. Nec decuit simstra
uirginib opinione uiuenti¬
bus. uelamen excusationis
relinqui: qđ infamata mat̃
quoq dñĩ uderetur. Quid
autẽ iudeis. qͥd herodi pos¬
set ascribi⁊ si natũ uiderent᷑
ex adulterio ꝑsecuti: Quem¬
admodũ autẽ ipse diceret.
ñ uemi legem soluere sed ad¬
implere. si uideretur cepisse
a legis miuria: cũ partus in¬
nupte. lege damnetur: Qn
etiam locupletior testis pudo¬
ris. Maritus adhibetur: qui
posset & dolere iniuriam. et
uindicare opꝓbriũ. si ñ ag¬
nosceret sacramentũ. Quid.
qd̃ etiam fides. mariȩ uerbis
maior ascribitur: & menda¬
cii causa remouetur: Uidere¬
tur enĩ culpã obumbrare uo¬
luisse mendacio. innupta
pregnans. Causam autem
mentiendi indesponsata ha¬
buit: desponsata ñ habuit:
cum coniugii premiũ. & grã

Expanded text:
tas; oportet enim sanctos et ab tas; oportet enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gra
Abbreviated transcription (Latin):
tam uiro cui nom̃ erat ioseph
de domo dauid: & nomen
uirginis maria. Et rł. il¬
atent diuina mysteria:
nec facile iuxta ꝓpħicũ dic¬
tum.quisquã hominũ po¬
test scire consiliũ đi. S tam̃
ex ceteris factis. atq p̃ceptis
dni saluatoris possumus
intelligere. & hoc ꝓpensioriᷤ
fuisse consilii: qđ ea potissi¬
mum electa est. ut dñm pa¬
reret. quȩ erat desponsata
uiro. Cur autẽ ñ antequã
desponsaret᷑. impleta est:
Fortasse. ne diceretur quod
conceperat ex adulterio Et
bene utrunq posuit seͥptu¬
ra: ut & desponsata esset &¬
uirgo. Uirgo: ut expers uirili
consortii uideretur. Despon¬
sata: ne temeratȩ uirginitatiᷤ
adureretur infamia: cui gra¬
uis aluus corruptelȩ uidere¬
tur insigne p̃ferre. Maluit
autẽ dñs. aliquos de suo or¬
du. quã de matris pudore
dubitare. Sciebat enim dene¬
ram ẽẽ uirginis uerecundiã.
& lubricã famã pudoris. nec
putauit ortus sui fidẽ matriˢ
uiolabilis opinione uirgini¬

Expanded text:
Ioseph, de domo Dauid, et nomen uirginis Maria. dem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris uiolabilis opinione uirgini
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudine cordis et hu¬
militate ꝓficiunt : dum mi¬
scd̃ie oꝑa libenter atq hyla¬
riter faciunt. dumq in oꝑibꝰ
bonis ñ hominib sed deo
placere contendunt. Omnis
ergo xp̃ianus p̃cinctos habe¬
at lumbos. ut fugiat libidinẽ:
ardentem habeat lucernam.
ut custodiat castitatem. Pre¬
cnctos habeat lumbos. ut a¬
liquid alienum nec rapiat
nec furet᷑: ardentem habeat
lucernam. ut de suo miseri¬
cordit̾ oꝑet᷑. Precinctos ha¬
beat lumbos. ut minorem
nor: opprimat: ardentem ha¬
beat lucernam. ut opp̃sso ue

Expanded text:
mansuetudine cordis et humansuetudine cordis et humilitate proficiunt, dum misericordiae opera libenter atque hilariter faciunt, dumque in operibus bonis non hominibus, sed Deo placere contendunt. 12. Omnis ergo Christianus praecinctos habeat lumbos, ut fugiat libidinem; ardentem habeat lucernam, ut custodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, ut de suo misericorditer operetur: praecinctos habeat lumbos, ut minorem non opprimat; ardentem habeat lucernam, ut oppresso ve
Abbreviated transcription (Latin):
cens.Declina a malo: et fac bo¬
num. ꝑ ysaiam quoq om̃s
his ammonet uerbis. Auferte
malum cogitationum ur̃arũ
ab oculis meis: quiescite age¬
re ꝑuerse: discite bene facere.
hoc ergo nunc dñs ꝑ se ipsũ
lumbi ur̃i precincti ÷ insi de¬
clinate a malo: Quid est sint
lucerne ardentes: nisi facite
bonum: Quid est sint lũbi
ur̃i precincti nisi quiescite
agere ꝑuerse: Quid est sint
lucerne ardentes: nisi discitẽ
bene facere: uII
recinguntur igitur fide¬
lium lumbi. dum con¬
cupiscentia mala compͥmit᷑.
dum iniqua cogitatio cohi¬
betur: dum libidini resistit
denegat affect̃: dũ calcat᷑ luxuria.
du auaricia contẽmt᷑ et rapina:
di xximi lesio deuitatur: du
luꝑatur. Ardent uͦ lucerne
fidelium. dum recte fidei re¬
gulam seruant. dum in sinu
matris ecclie longanimiter
ꝑseuerant: dum terrena con¬
temnunt. et celestia concupi¬
scunt: dum solliciti pacem
custodiunt. dum se muicem
pure diligunt: dum mutuo
se honore preueniunt:dum

Expanded text:
cens: Declina a malo, et fac bonum . Per Isaiam quoque omnes his admonet verbis: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, discite benefacere . Hoc ergo nunc Dominus per seipsum lumbi vestri praecincti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? Quid est, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Quiescite agere perverse? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Discite benefacere? 11. Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dum rectae fidei regulam servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cincti: mandat ut mala de¬
sideria atq praua oꝑa fugia¬
mus. Iubens ut sint lucerne
nr̃e ardentes: monet ut bona
diligamus atq faciamꝰ. Ista qͥ
de euangelio ꝓposumus: cum
ꝓpheticis sermonibus confera¬
mus. Utrunq enim testam̃¬
tum unus d̃s instituit: umus
dñs dedit. Et si sunt utriusꝙ
testamenti diuersa ꝓ temporl¬
bus sacram̃ta: concordat tain
in utroq salutis humane sen¬
tentia. qua p̃cipitur ut ñ pll¬

Expanded text:
praecincti, mandat ut mala depraecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia
Abbreviated transcription (Latin):
bi ũ precincti: et lucernȩ
ardentes. Si istum dñi ser¬
monem. scdm litteram ueli¬
mus acciꝑe: nichil in eo cõ¬
modi spiritalis possumus in¬
uenire. Quid entm ꝓficit ad
anime salutem: si aliquis cor¬
poralit̾ aut lumbos suos p̃¬
cingat. aut lucernam accen¬
dat: Aua ergo in p̃cinctis
lumbis et lucernis ardentib.
querenda est intelligentia
spiritalis: que scilicet diumno
sit precepto condigna: que
nr̃e saluti congrua reꝑiatur
et commoda. Neq enim fru¬
stra. quodam loco ipse dñs
ait. Uerba que ego locutus
sum uobis: sp̃c et uita sunt.
In lumbis itaq concupiscen¬
tia carnalis ostenditur: in
lucernis uͦ. fides et caritas
xp̃iana monstratur. Iubens
igitur dñs. lumbos nr̃os pre¬
cingi: concupiscencias carnis.
sine dubio precipit refrenari.
Imꝑans autem ut lucernas
ardentes habeamꝰ: hoc utiꝙ
iubet. ut et lumine uere fidei
splendeamꝰ: et sc̃e caritatis oꝑi¬
bus ferucamus.ui.¬
ubens dñs ut sint lumbi nr̃i

Expanded text:
i praecincti, et lucernae ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divino sit praecepto condigna, quae nostrae saluti congrua reperiatur et commoda. Neque enim frustra quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt . In lumbis itaque 550 concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri
Abbreviated transcription (Latin):
pente mors: ꝑ serpentis effi¬
giem. figurata ẽ mors. Morsꝰ
serpentis. letalis: mors dnĩ
uitalis. Attenditur serpens:
ut nichil ualeat serpens. Qd
est hoc: Attenditur mors:
ut nichil ualeat mors. S cuiꝰ
mors: Morsuitȩ. Si dici po¬
test morsuitȩ: immo quia
dici potest: mirabiliter dicit᷑.
E nunqͥd ñ erit dicendũ. qđ
fuit faciendũ: Ergo dubitẽ

Expanded text:
pente mors, per serpentis effipente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem
Abbreviated transcription (Latin):
ita exaltari oportet filiũ homi¬
nis: ut omĩs qui credit in illũ
ñ pereat. s habeat uitã eternã.
Magnũ sacramentũ: et qui le¬
gerunt nouerunt. Deinde au¬
diant et qui ñ legerunt: uel
qui forte lectũ siue auditũ obli¬
di sunt. Prosternebat᷑ in here¬
mo popłs isrł. morsib serpen¬
tum: fiebat iam magna stra¬
ges multoꝵ morientiũ. Plaga
enim erat di. corripientis. et
flagellantis ut erudiret. De¬
monstratũ est ibi magnũ rei
minus testatur in hac lectio¬
ne: ut nemo possit aliud in¬
terp̃tari. quã qđ ipsa ueritas
de se indicat. Dictum enĩ est
ad moysen a dnõ. ut faceret
eneum serpentẽ et exaltaret
in ligno in heremo: & admo¬
neret popłm isrł. ut siquis
morsus eẽt a serpente: illum
serpentẽ in ligno exaltatũ at¬
tenderet. Factumq ẽ.Mor¬
debantur homines: intueban¬
tur⁊ sanabantur. Qͥd sunt
serpentes mordentes: Pecca¬
ta. de mortalitate carnis. Qͥd
est serpens exaltatus: Mors
dñi in cruce. Quia enĩa ser¬

Expanded text:
lium hominis; ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacrminus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a ser
Abbreviated transcription (Latin):
rat eos parentes. qui generant
ad initam. Non nouerat nisi eo ᷤ
parentes. qui generant suc cesso¬
res: nondũ nouerat eos qͥ semꝑ
uiuentes generant ꝑmansuros.
Cum gͦ sint duȩ natiuitates:
ille unam intelligebat. Una ẽ
de terra: alia de celo. Una ẽ de
carne: alia de spũ. Una est de
mortalitate: alia de ȩternitate.¬

Expanded text:
rat eos parentes qui generant rat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spiritu; una est de mortalitate, alia de aeternitate
Abbreviated transcription (Latin):
que tu facis: nisi fuerit ds cũ eo.
Inichodẽmus de
Illis erat qui crediderant
innomine ihir: iam in istoni¬
chodemo attendamꝰ. quare
iħe ñ se credebat eis. Respon¬
dit iħc: et dixit ei. Am̃ amen
dico tibr: nisi quis natus fue¬
rit denuo. ñ potest uidere re-¬
nit. Et hoc forte ad rem ꝑti¬
net. Ad dnm̃ uenit: sed nocte
uenit. Ad lucem uenit: s in
tenebris uenit. Renati autẽ ex
aqua et spũ scõ. qͥd audiunt
ab apło: Fuistis aliquando
tenebre: nunc autẽ lux in do¬
mino: ut filu lucis ambulate
Et item. Nos autẽ qui dieisu¬
mus: sobrii si mͦ. Qui gͦ renati
sunt. noctis fuerunt et diei st̃:
tenebre fuerĩ. & lum̃ sunt.
Uete ad iħm nichodemꝰ
QQuomͦ potest homo nas¬
ci cum sit senex: Sp̃s loqͥtur:
et ille carnẽ sapit. Carnẽ suã
sapit: qͥa carnẽ xp̃i nondũsa¬
nouerat iste nisi unã natiulssa¬
tem. ex adam et eua: ex deo et
ȩccła. nondũ nouerat. Non no¬
uerat nisi eos parentes qui ge¬
nerant ad mortẽ: nondũ noue¬

Expanded text:
quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre renit; et hoc forte ad rem pertinet. Ad Dominum venit, et nocte venit: ad lucem venit, et in tenebris venit. Renati autem ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate : et iterum, Nos autem qui diei sumus, sobrii simus . Qui ergo renati sunt, noctis fuerunt, et diei sunt: tenebrae fuerunt, et lumen sunt.t ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci cum sit senex? Spiritus ei loquitur, et ille carnem sapit. Carnem suam sapit, quia carnem Christi nondum sanoverat iste nisi unam nativitatem ex Adam et Eva; ex Deo et Ecclesia nondum noverat: non noverat nisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum nove
Abbreviated transcription (Latin):
coronam: et purpureum
uestimentum. Et dicit cis.
Ecce homo. Huic apparct
nõ ignorante pilato hec a
militib facta: siue usserit
ea. siune permiserit ⁊ illa sci¬
licet cansa. quã supradixi¬
mus. ut cus ludibria mi¬
mici libentissime biberent:

Expanded text:
coronam, et purpureum vestimentum. Et dicit eis: Ecce homo. Hinc apparet non ignorante Pilato haec a militibus facta, sive jusserit ea, sive permiserit, illa scilicet causa quam supra diximus, ut haec ejus ludibria inimici libentissime biberent
Abbreviated transcription (Latin):
sionis impendat. Precinctos
habeat lumbos. ut habenti ñ
auferat cibum: ardentem ha¬
beat lucernam. ut esurienti
tribuat alimentum. Precinc¬
tos habeat lumbos. ut ñ ex¬
poliet uestitum: ardentem
habeat lucernam. ut uestiat

Expanded text:
ium impendat: praecinctos habeat lumbos, ut habenti non auferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat
Abbreviated transcription (Latin):
gere mereamur. Qͥd ẽ enim
qd merito lecꝰ audiat᷑: qͣm ꝑue¬
nire posse ad gaudiũ. qͦd ñqͣm
possit auferri: Notandũ autẽ.
quod tota lectionis huiꝰ euan¬
glicȩ series illis conuenit: qui
eam p̾sentes audiert̃ a dño.
Pars autẽ illius: etiam nobis
qui post passionẽ & resurrecti¬
onem dñicam ad fidem ueni¬
mus. aptissime congruit.
uod dñs ait. modicũ
iterum modicũ & uidebitis me.¬
pulatui predicantis in carne
adhesere: & post tristiciã pas¬
sionis. uisa resurrectione & as¬
censione eius. lȩtificari merue¬
runt. Nam quia hȩc illa qua
tradebatur noc̾te locutus est:
modicũ erat. idest eiusdẽ noc¬
tis & diei sequentis tempꝰ. usq
ad horam qua illũ ñ uidere
inciperent. Tentus enĩ nocte
illa a iudeis. & in crastinũ cru¬
cifixus: cũ sero factũ esset depõ¬
situs ẽ de cruce: & intra septa
sepulchri. ab humanis seclusꝰ
obtitib. Et iterũ modicum e¬
rat: usq dũ illum uiderent.

Expanded text:
gere mereamur. Quid est enim quod merito laetius audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptissime congruit. Quod ergo ait: Modicum iterum modicum et videbitis mpulatui praedicantis in carne adhaesere, et post tristitiam passionis visa resurrectione et ascensione ejus laetificari meruerunt. Nam quia haec illa qua tradebatur nocte locutus est, modicum erat, id est, ejusdem noctis et diei sequentis tempus, usque ad horam qua illum non videre inciperent. Tentus enim nocte illa a Judaeis, et in crastinum crucifixus, cum sero factum esset depositus est de cruce, et intra septa sepulcri ab humanis seclusus obtutibus. Et iterum modicum erat, usque dum illum viderent;
Abbreviated transcription (Latin):
in egypto. usq ad mortẽ salo¬
monis. Reliquum autẽ uerbo¬
rum salomonis. & omnia quȩ
fecit & sapientia eius: ecce uni¬
uersa scripta sunt in libro uer¬
borũ salomonis. Dies autẽ quoᷤ
regnauit salomon in ierłm.

Expanded text:
in Aegypto usque ad mortem Salomonis reliquum autem verborum Salomonis et omnia quae fecit et sapientia eius ecce universa scripta sunt in libro verborum Salomonis dies autem quos regnavit Salomon in Hier
Abbreviated transcription (Latin):
uferam regnum de uii¬
manu filii eiꝰ. & dabo tibi
decem tribus: filio autẽ eiꝰ dabo
tribũ unã. ut remaneat lucer¬
na dauid seruo meo. cunctis die¬
bus coram me in ierłm ciuitatẽ
quã elegi. ut eẽt nom̃ meũ ibi.
omnia que p̃cepero tibi. & am¬
bulaueris in uiis meis. & feceris
qd̃ rectũ est corã me. custodieis
mandata mea & precepta mea

Expanded text:
utem regnum de manu filii ejus, et dabo tibi decem tribus: filio autem ejus dabo tribum unam, ut remaneat lucerna David servo meo cunctis diebus coram me in Hierusalem civitate, quam elegi ut esset nomen meum ibi. omnia quae praecepero tibi, et ambulaveris in viis meis, et feceris quod rectum est coram me, custodiens mand