comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omiã munim̃ta mortalis uitae. id ẽ omis spes
huius scłi quae resistit spei futuri scłi. indono
lento illimuri. sed sponte cecider̃. Sunt &
alia testimonia scripturarũ : quaȩ nobis
ingerunt ꝑ cõmemorationẽ lunae eccłae
significationẽ : qͥuae in ista mortalitate ab illa
hierłm cuius ciues sunt scĩ angłi. in erũtinis
& laborib peregrinat᷑. Non ideo tamen
putare debent stulti qui nolunt in melius
cõmutari
adoranda eẽ. ista luminaria. qr
ducit᷑ ex eis
aliquando similitudo ad diuina
mỹsteria
figuranda. Ex om̃i enĩ creat᷑a
ducitꝰ. Nec
ideo in sententiã dãnationis
debemus ir ruere. quae ore apostolico dequi-¬
busdã ꝓfer t᷑. qui coluerunt & seriuerunt
creaturae potius quã creatori. qui ẽ. benedictus
in scła. Sicut enĩ ñ ad oramus pecora. quã uis
dictus sit & agnus & uitulus. nec ferã qr dictus
sit leo detribu iuda: nec lapides qr petra erat¬

Expanded text:
omnia munimenta mortalis uitae, id est omnis spes omnia munimenta mortalis uitae, id est omnis spes huius saeculi, quae resistit spei futuri saeculi, in dono lento illi muri sed sponte ceciderunt. sunt et alia testimonia scripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunae ecclesiae significationem, quae in ista mortalitate ab illa Hierusalem, cuius ciues sancti angeli, in aerumnis et laboribus peregrinatur. Non ideo tamen putare debent stulti, qui nolunt in melius commutari, adoranda esse ista luminaria. quia ducitur ex eis aliquando similitudo ad diuina mysteria figuranda; ex M omni enim creatura ducitur. nec ideo in sententiam damnationis debemus inruere, quae ore apostolico de quibusdam profertur, qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. sicut enim non adoramus pecora, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de
Abbreviated transcription (Latin):
falla ciũ seductorũ. quas nomine sagittarũ
intelligiuoluit. Unde alio loco ꝓpt̃ nuncios
fidelissimos ueritatis quos ubiq parit ȩccła.
dicit᷑. Luna testis in caelo fidelis. Et cũ dereg¬
no dni psalmus caneret: Oriet᷑ inquit indi¬
ebus eius. iusticia & habundantia pacis. quo
usq int̃ficiat᷑ luna. Idẽ. habundantia
pacis intantũ erescet : donec omnẽ mutabi¬
litatẽ mortalitatis absumat. Tunc nouissi¬
ma inimica destruet᷑ mors. Et quicquid
nobis rosistit ex in firmitate carnis. Unde
nobis ꝑfecta pax ñ dũ est. c̃sũ met᷑ omĩno.
cũ corruptibile hoc induet incorruptionẽ.
& mortalehoc induerit immortalitatem.
Vnde et illius ciuitatis muriquae hierico appel¬
latꝰ. qđ in hebreo eloquio luna int̃ p̃tari dr̃:
septimo circũ acta testam̃ti arca corruer̃.
Quid enĩ nunc eit annunciatio regnicaelorũ
quã circũ actio arcae significauit: nsi ut

Expanded text:
fallacium seductorum, quas nomine sagittarum fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur: Luna testis in caelo fidelis, et cum de regno domini psalmus caneret: Orietur, inquit, 111 diebus eius iustitia et abundantia pacis, quoad usque interficiatur luna, id est abundantia pacis in tantum crescet, donec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. tunc nouissima inimica destruetur mors et, quicquid nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumetur omnino, cum corruptibile hoc induet incorruptionem et mortale hoc induet inmortalitatem. unde et illius ciuitatis muri, quae Hiericho appellatur, quod in Hebraeo eloquio luna interpretari dicitur, septimo circumacta testamenti arca corruerunt. quid enim nunc agit adnuntiatio regni caelorum, quam circumactio arcae significauit, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
in aliã uitã qđ pascha nominat᷑. a quarta
decima luna uoluit obseruari: ut ñ solũ
ꝓpt̃ tẽpus t̃ciũ qđ supra cõmemoraui. quia
inde incipit ebdomada t̃cia : sed etiã ꝓpẽ
ipsã c̃uersationẽ ab exteriorib ad interiora
simã uero & primã. ꝓpt̃ ipsũ numerũ septe¬
nariũ. quo uniuersitatis significatio sepe
figurat᷑: qui etiã ipsi eccłae tribuit᷑. ꝓpter
in star uniuersitatis. Ideo ioħs apłs in a po
calipsi ad septẽ scripsit ȩccłas. Ecclesia
uero adhuc in ista mortalitate carnis cons¬
tituta: ꝓpt̃ ipsã mutabilitatẽ . lunȩ nomi¬
ne in scripturis significat᷑. Unde ẽ. illud.
Parauerunt sagitas suas in pharetra: ut
sagitent in obscura luna rectos corde.
Prius enĩ quã fiat illud qđ dicit apłs. cũ xp̃s
bitis ingła : obscura uidet᷑ ȩccła in tẽpore
peregrinationis suae. in t̾multas iniqui¬
tates gemens & tunc sunt timendae in sidiae

Expanded text:
in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta decima luna uoluit obseruari, ut non solum propter tempus tertium, quod supra commemoraui, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conuersionem ab exterioribus ad interiora umerum septenarium, quo uniuersitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi ecclesiae tribuitur propter instar uniuersitatis. Ideo Iohannes apostolus in Apocalypsi ad septem scribit ecclesias. ecclesia uero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in scripturis significatur. unde est illud: Parauerunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. prius enim quam fiat illud, quod dicit apostolusbitis in gloria, obscura uidetur ecclesia in tempore peregrinationis suae inter multas iniquitates gemens et tunc sunt timendae insidiae
Abbreviated transcription (Latin):
rũ pit᷑. sed interior renouat᷑ dedie indiem:
omĩsq lux illa in genii que ad inferiora
uergebat. ad superiora conuertit᷑ & t̃rȩ¬
nis quodã modo aufert᷑ ut magis magisq
huic scło moriat᷑. & uita eius abscondatur
cũ xp̃o indõ. Mutat᷑ ergo indeterius ad
ex teriora ꝓgrediens. & inuita sua ꝑiciers
intima sua: & hoc t̃rae id ẽ. eis qui t̃rena
sapiunt melius uidet᷑ : cũ laudat᷑ peccator
in desiderus animae suae. & qui iniquagerit
benedicit᷑. Mutat᷑ autẽ in melius. cũ in ten¬
tionẽ & głam suã a t̃renis quae in hoc scło
apparent paulatim auertit. & ad superiora
atq in teriora conuertit : & hoc t̃rae idẽ eis
qui t̃rena sapiunt de terius uidet᷑. Unde
impii illi postremũ infructuosã peniten
tiã agentes: etiã hoc int̃ multa dicturis.
& insimili tudinẽ imꝑperii. Nos insen¬
sati: uitã illorũ astimabamus insaniam.
litudinẽ ducens: transitũ illũ dealia uita

Expanded text:
rumpitur, sed interior renouatur de die in diem rumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eius.abscondatur cum Christo in deo. mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi in \' similitudinem improperii; nos insensati uitam illorum aestimabamus insaniam. litudinem ducens transitum illum de alia uita
Abbreviated transcription (Latin):
Et quis ẽ sapiens qui ꝑmanet: nisi sol ille iusti¬
ciae de quo dicitꝰ. ortus ẽ. mihi iusticiae sol.
& quẽ sibi ñ fuisse ortũ indie nouissima
plangentes impu dicturi sunt. & iusticiae
lum̃ ñ luxit nobis. & sobnonẽ. ortus nobis.
Nã istũ carnis oculis uisibilẽ solẽ. oriri facit
suꝑ bonos & mnalos ds̃ quietiã pluit super
iustos & in iustos. Ołcuntꝰ autẽ semꝑ exreb
ui sibilib ad inuisibilia c̃gruae similitudi¬
nes. Quis ergo ille ẽ . stultus qui tã quã
iuna mutat᷑: nisi adam in quo om̃s peccauer̃
Anima quippe humana recedens a sole iufa¬
ciae. ab illa scilicet contẽplatione in cõmu¬
tabilis ueritatis. om̃s uires suas int̃reuia
conuertit. & eo magis magisq obscuratur
in interiorib ac superiorib suis. Sed cũ
redire ceperit ad illã in cõmutabilẽ sapi¬
entiã. quanto magis ei ꝓpinquat affectu
pietatis. tanto magis ex terior homo cor¬

Expanded text:
et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustiet quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de quo dicitur: ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non est ortus nobis? nam istum carnis ocs, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducantur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae-ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis — omnes uires suas in terrena conuertit et eo magis magisque obscuratur in interioribus ac superioribus suis; sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo cor
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła : qđ suũ lum̃ ñ habeati sed ab unige¬
nito dĩ filio qui multis locis inscĩs scripturis
Allegorice sol appellatus ẽ. illustrat᷑. quẽ
nescientes & cernere ñualentes heretici
quidã: adistũ solẽ corporeũ & uisibilẽ qđabi
cõmune lum̃ ẽ. carnis hominũ atq mus¬
carũ sensus simpliciũ conant᷑ auertere. &
ñ nullorũ auertunt᷑. Quiquã diu ñ possunt
interiorẽ lucẽ ueritatis mente contueri.
simplici fide catholica contenti rẽ. noluNt:
quae una paruulis salus ẽ. & quo uno
lacte ad sirmitatẽ solidioris cibi certo
robore ꝑuenit᷑. Quelibet ergo duarũ
festũ ẽ. & ciuius aduertenti facibe cognitũ:
qđ luna ñ augeat᷑ ad oculos nr̃os. nisi a
sole recedendo. Neq minuat᷑ nisi ad solẽ
ex parte alia ꝓpinquando. Adtende nunc.
qđ in ꝓuerbus legimus. Sapiens sicut sol
ꝑ manet : stultus autẽ sicut luna mutat᷑.

Expanded text:
ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigeecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito dei filio, qui multis locis in sanctis scripturis allegorice sol appellatus est, inlustratur. quem nescientes et cernere non ualentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et uisibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur auertere et nonnullorum auertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem ueritatis mente contueri, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una paruulis salus est et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi certo robore peruenitur. quaelibet ergo duarum festum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ex parte alia propinquando.. Attende nunc quod in Prouerbiis legimus: sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna mutatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad t̃rã sed sursũ cor habere iubeamͦ ad dnm.
Alii autẽ dicunt. ñ habere lunã lumen
ꝓpriũ. sed asole illustrari. Sed quando cũ
illa ẽ. eã partẽ ad nos habere. qua ñ illus¬
trat᷑: & ideo nihil in ea lucis uideri. Cũ aut̃¬
incipit ab illo recedere᷑: illustrari ab ea etiã
parte quã habet ad t̾rã: & necessario inci¬
pere a cornib: donec fiat quinta decima
c̃tra solẽ. Tunc enĩ sole occidente orit᷑. ut a¬
quisquis occidentẽ solẽ obseruauerit᷑. cũ eũ
ceperit ñ uidere . c̃ uersus ad orientẽ lunã
surgere uideat: atq. inde ex alia parte cum
ceperit ꝓpinquare.: illã partẽ ad nos conuer¬
tere qua ñ illustrat᷑ donec ad cornua redeat.
atq inde omino ñ appareat : quia tunc
illa pars quae illustrat᷑ sursũ ẽ. adcclũer
ad t̃rã autẽ illa quã radiare sol non potest.
Ergo & scđm hanc opinionẽ luna intelligit᷑

Expanded text:
ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autincipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessario incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos conuertere, qua non inlustratur, donec ad cornua redeat atque omnino inde non appareat, quia tunc illa pars, quae inlustratur, sursum est ad caelum, ad terram autem illa, quam radiare sol non potest. ergo et secundum hanc opinionem luna intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
uides. Et cũ ceperis illã candidã partẽ
ad oculos conuertere : si paulatĩ facias:
primo cornua candoris uidebis. deinde
paulatĩ crescit donec tota pars candens
apponat᷑ oculis & nihil obscurȩ alterius
partis uideat᷑. Qđ si ꝑseueres adhuc paulat̃
conuertere: incipit obscuritas apparere
& candor minui. donet iterũ ad cornua
redeat. & postremo totus ab oculis auer¬
tat᷑: ac rursus obscura illa pars sola possit
uideri. Qđ fieri dicunt. cũ lum̃ lunae uidet᷑
ea lucis appareat. Scđm hanc opinionẽ.
luna in allegoria signi ficat hanc ȩclesiã :
qđ ex parte spiritali lucet ȩccła. ex parte
autẽ carnali obscura ẽ. Et aliquando spiri¬
tͥalis pars. in bonis operib: apparet hominib:
aliquando autẽ in conscientia latet ac
dõ tantũ modo nota ẽ. cũ solo corpore ap̃pa¬
ret hominib Sicut contingit cũ oramus
incorde. & quasi nihil agere uidem. dũ ñ

Expanded text:
uides, et cum coeperis illam candidam partem uides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos conuertere, si paulatim facias, primo cornua candoris uidebis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens apponatur oculis et nihil obscurae alterius partis uideatur. quod si perseueres adhuc paulatim conuertere. incipit obscuritas apparere et candor minui, donec iterum ad cornua redeat et postremo totus ab oculis auertatur ac rursus obscura. illa pars sola possit uideri. quod fieri dicunt, cum lumen lunae uideturea lucis appareat. secundum hanc opinionem luna in allegoria significat ecclesiam, quod ex parte spiritali lucet ecclesia, ex parte autem carnali obscura est. et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non
Abbreviated transcription (Latin):
turis ad quandã ꝑfectionẽ misticus appa¬
rere: t̃cia ebdomadelunae pascha celebrat᷑:
id ẽ qui dies occurrit a quarta decima. in
uicesimã primã. Est illic & aliud sacram̃tũ.
Qđ si tibi obscurũ fuerit qr intalib inquisi¬
tonib minus eruditus es. ñ contris teris
nec ideo me putes eẽ . meliorẽ. quia haec
instudiis puerilib. didici. Quienĩ gloriat᷑.
nes ꝓbabiles. Harũ autẽ quae uerasit: aut
ñ omĩno. aut difficillime arbitror posse
hominẽ scire. Cũ enĩ querit᷑ unde lum̃
habeat: alii dicunt suũ habere. sed globũ
cius dimidiũ lucere. dimidiũ autẽ obs¬
curũ cẽ. Dũ autẽ mouetꝰ incirculo suo
ea ndẽ partẽ quae lucet paulatĩ ad terras
conuerti : ut uideri a nobis possit: & ideo
prius quasi corniculata apparet. Nam
s̃e faciẽs pilã exdimidia parte candidã.
ee dimidia obscurã : sieã partẽ quae obs¬
cura ẽ. ante oculos habeas: nihil candoris

Expanded text:
turis ad quandam perfectionem mysticus appaturis ad quandam perfectionem mysticus apparere, tertia hebdomade lunae pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in uicesimam primam. Est illic et aliud sacramentum, quod si tibi obscurum fuerit, quia in talibus inquisitionibus minus eruditus es, non contristeris nec ideo me putes esse meliorem, quia haec in studiis puerilibus nes probabiles: harum autem quae uera sit, aut non omnino aut difficillime arbitror posse hominem scire. cum enim quaeritur, unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum eius dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem mouetur in circulo suo, eandem partem, qua lucet, paulatim ad terras conuerti, ut uideri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et dimidiam obscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeas, nihil candoris
Abbreviated transcription (Latin):
Restat nͥtiꝰq redẽptio corporis nr̃i. quã ex pec¬
tantes in nobis met ipsis ingemiscimus.
Unde ẽ allud. Spe gaudentes. intribulatione
patientes. Haecigit᷑ in nouatio uitae nr̃ae:
& quidã tranisitus demorte ad uitã. qui fit
primo ꝑfidẽ ut in spe gaudeamus. & in tri¬
bulatione patientessimus: dũ adhuc exx¬
terior homo nr̃ corrũpit᷑. sed in terior reno
uat᷑ dedie indiem. ꝓpt̃ ipsũ intciũ nouae
uite: ꝓpc̃ nouũ hominẽ quẽ iubem᷑ induere.
& exuere ueterẽ. ex purgantes uetus fermitũ
ut simus noua conspirsio. ꝗm̃ pascha nrm im¬
molatus ẽ. xp̃s. Propt̃ hanc uitae nouitatẽ.
primus m̃sis in anni mensibus celebrationi
huic ad tributus ẽ. Nã ipse dicit᷑. & m̃sis
Primũ enĩ tẽpus ẽ. antelegẽ: scđm sublege:
terciũ sub grã: ubi iã manifestatio ẽ. sacra¬
m̃ti prius occuba in ꝓphetico eniginate.
Hoc ergo & in lunari numero significatur.
Quia enĩ septenarius numerus solet inscrip¬

Expanded text:
Restat utique redemtio corporis nostri, quam exspectantes in nobismet ipsis ingemescimus. unde est illud: spe gaudentes, in tribulatione patientes. haec igitur innouatio uitae nostrae est quidam transitus de morte ad uitam: qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc exterior homo noster corrumpitur, sed interior reuatur de die in diem. propter ipsum initium nouae uitae, propter nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha nostrum immolatus est Christus, propter hanc ergo uitae nouitatem primus mensis in anni mensibus celebrationi huic adtributus est. nam ipse dicitur et mensis primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi iam manifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. hoc ergo et in lunari numero significatur; quia enim septenarius numerus solet in scrip
Abbreviated transcription (Latin):
bratione : cũ rei gestȩ cõmemoratio ita sit.
ut aliquid etiã significare intelligat᷑. qđ sc̃ẽ
accipiendũ ẽ. Eo itaq modo agimus pascha
ut ñ solũ qđ factũ ẽ. in memoriã reuocemus.
idẽ qđ mortuusẽ xp̃s & resurrexit᷑. sed etiã
cȩtera quaȩ tirca eũ at testant᷑ ad sacram̃torũ
significationẽ ñ omictamus. Quia enĩ sicut

Expanded text:
bratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, bratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. eo itaque modo agimus pascha, ut non solum, quod factum est, in memoriam reuocemus, id est quod mortuus Christus et resurrexit, sed etiam cetera, quae circa eum adtestantur, ad sacramentorum s
Abbreviated transcription (Latin):
Alios semꝑ acciperet᷑. credo qđ eũ morẽ nemo
statĩ subtexuit. Cȩtera autẽ cũ uenero ordi¬
nabo. Unde intelligidat᷑. quia multũ erat
ut in epła totũ illũ agendi ordinẽ insinu¬
aret. quẽ uni uersa ꝑ orbẽ seruat ecclesia.
Ab ipso ordinatũ et̃ qđ nulla morũ diuer¬
sitate uariatur.
SCD̃Õ AD EUÕẼ IANUARIŨ. QUIDSIBI
UEIIT INCEIEBRATIONE PASCHE OB¬
SERUATIO SABBATI HT LUNE ET
DE QUADRA GESIMA. UEL DE CON¬
dies celebrandẽ dominice passionis
nonad eundẽ redeat diem anni. sicut
dies qua tradit᷑ natus. Et deinde sub iungis:
Si hoc fit ꝓpt̃ sabbatũ & lunã. quid sibi uelit in
hacre obseruatio sabbati & lunae. Hic primũ
oportet noueris diem natalis dnĩ ñ insacram̃to
celebrari : sed tantũ in memoriã reuocari qđ
natus sit: ac ꝑ hoc nihil opus erat : nisi reuolutũ
diem anni quo ipsa res facta ẽ. festa deuotio¬
ne signari. Sacram̃tũ ẽ. autẽ aliqua cele¬

Expanded text:
alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo statim subtexuit: cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur — quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem seruat ecclesia — ab ipso ordinatum esse, quod nulla morum diuersitate. uariatur. SECVNDO AD EVNDEM IANVARTVM. QVID SIBI VELIT IN CELEBRATIONE PASCHAE OBSERVATIO SABBATI de Quadragesima, vel de condies celebrandae Dominicae passionis, non ad eumdem redeat anni diem diem, sicut dies qua traditur natus, et deindsi hoc fit propter sabbatum et lunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam reuocari, quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa deuotione signari. sacramentum est autem in aliqua cele
Abbreviated transcription (Latin):
factũ eẽ recũ bebat cũ duodecĩ. Et mandu¬
cantib eis dixit. qm̃ unus ex uobis tradet me.
Post enĩ tradidit sacram̃tũ. Et liquido appa¬
ret quando primo acceperunt discipłi corpus
& sanguinẽ dni. ñ eos accepisse ieiunos. Nũ
placuit spiritui sco. ut in honore tanti sacra¬
m̃ti inos xp̃i ani prius dominicũ corpus
intraret. quã ceteri cibi. Nã ideo ꝑ uniuer¬
sũ orbẽ. mosiste seruat᷑. Neq enĩ quia id¬
post cibos dedit dñs ꝓpt̃ ea pransi aut cȩna¬
ti frs ad illud sacram̃tũ accipiendũ con¬
uenire debebunt. aut sicut illi faciebant
quos apłs arguit. & em̃dauit. m̃sis suis ista
miscere. Nãq saluator quo uehem̃tius
cõ m̃daret mysterii illius altitudinẽ.
ultimũ hoc uoluit infigere cordibi&
memoriae discipulorũ. aquib ad passionẽ
digressurus erat. & ideo ñ p̃cepit quo de¬
locũ. Nã sihoc ille monuisset. ut post cibos

Expanded text:
factum esset, recumbebat cum duodecim. et mandufactum esset, recumbebat cum duodecim. et manducantibus illis dixit: quoniam unus ex uobis tradet me. post enim tradidit sacramentum; et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. Numqplacuit spiritui sancto, ut in honore tanti sacramenti in os christiani prius dominicum corpus intraret quam ceteri cibi; nam ideo per uniuersum orbem mos iste seruatur. neque enim quia post cibos dedit dominus, propterea pransi aut cenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant quos apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat; et ideo non praecepit, quo delocum. nam si hoc ille monuisset, ut post cibos
Abbreviated transcription (Latin):
is enĩ causis. idẽ. aut ꝓpt̃ sidẽ. aut ꝓpt̃
mores. uel emendari oportet quõ per¬
perã fiebat. uel institui qđ ñ fiebat. Ipsa
quippe mutatio consuetudinis. etiã quaȩ
utilitate ad iuuat. nouitate ꝑ turbat.
Qua ꝓpt̃ qua utilis ñ ẽ. ꝑ turbatione infruc¬
tuosa. & consequent̃ noxia ẽ. Nec ideo
putari debet institutũ et̃. multis locis.
ut illa die post refectionẽ offerat᷑. quia
scriptũ ẽ. Identidẽ & calicẽ post cȩnã dicens
psã enĩ potuit appellare cenã. qđ iã corpus
acceperant. ut deinde calicẽ acciperenit.
Nã qr alibidicit. conuenientib ergo uobis in
unũ. ñ ẽ. dominicã caenã manducare. hanc
ipsã acceptionẽ eucharistiae dominicã cenã
uocans. Illud magis mouere potuit homines
ut iã refecti deillo uel offerrent. uel su mereN
eucharistiã. qđ in euangelio dicit. Cũ autẽ
illi manducarent: accepit iħs panẽ & bene¬
dixit. cũ etiã superius dixisset. Cũ sero autẽ

Expanded text:
is enim causis, id est aut propter fidem aut propter mores uel emendari oportet, quod perperam fiebat, uel institui, quod non fiebat. ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae utilitate adiuuat, nouitate perturbat. quapropter quae utilis non est, perturbatione infructuosa et consequenter no- : xia est. Nec ideo putari debet institutum esse multiut illa die post refectionem offeratur, quia scriptum est: identidem et calicem post cenam dicens. ipsam enim potuit appellare cenam, quod iam corpus acceperant, ut deinde calicem acciperent. nam quia alibi dicit: conuenientibus ergo uobis in unum non est dominicam cenam manducare—hanc ipsam acceptionem eucharistiae dominicam cenam uocans — illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit: cum autem illi manducarent, accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: cum sero autem
Abbreviated transcription (Latin):
ginta cõplent᷑: qui celebrant᷑ post dnĩ resur¬
rectionẽ iã figura ñ laboris. sed qui ets &
leacia. Propt̃ hoc ieiunia relaxant᷑: &¬
stantes oramus. qđ ẽ. signũ resurrectionis.
Unde etiã dieb om̃ĩb. dominicis. alitire ob¬
seruat᷑: & alleluia canit᷑. qđ significat
actionẽ nram futurã ñ eẽ. nisi laudẽ dĩ. sicut
scriptũ ẽ. Beati qui habitant in domo tua.
quia tunc sp̃s sc̃s aduenit: sed etiã inuet̃ib
agno celebrauerunt: quinquaginta dies
numerant᷑ usq indiem quolexdata ẽ. IN
monte sina famulodĩ morsi. digito dĩ
scripta. Celebrat᷑ uerũ pascha: & int̃positis

Expanded text:
ginta complentur, qui celebrantur post domini resurginta complentur, qui celebrantur post domini resurrectionem iam in figura non laboris sed quietis et laetitiae. propter hoc ieiunia relaxantur et stantes oramus, quod est signum resurrectionis. unde etiam diebus omnibus dominicis ad altare obseruatur et alleluia canitur. quod significat actionem nostram futuram non esse nisi laudem dei, sicut scriptum est: Beati, qui habitant in domo tua; quia tunc spiritus sanctus aduenit, sed etiam in ueteribagno celebrauerunt, quinquaginta dies numerantur usque in diem, quo lex data est in monte Sina famulo dei Mosi digito dei scripta. Celebratur uerum pascha et interpositis
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc qr creatura quae septenario figurat᷑
Adheret creatori in quo declarat᷑ uni uersitas
trinitatis. Peruni uersũ mundũ tẽporaliter
Annunciatus ẽ: qr mundus a qua tuor uentis.
delinit᷑ & aquatuor elem̃tis crigit᷑. & quatuor
Annus tẽporũ uicib uariat᷑. Decẽ autem
quat̃. in quadraginta c̃sũmat᷑. Quadragena¬
rius autẽ partib suis cõputatus. addit ipsũ
denariũ : & fiunt quinquaguita: tãquam
merces laboris & continentiae. Neque enĩ
frustra ipse dñs & quadraginta dies post
resurrectionẽ in hac t̾ra & in hac uita cũ
discipulis conuersatus ẽ : & postea quam
Ascendit incaelũ. decẽ dieb. int̾positis.
ꝓmissũ misit spm̃ scm̃. cõpletodie pente¬
chosten. Qui dies quinqua genarius. habet
Alterũ sacram̃tũ : qđ septies septeni quadra¬
ginta nouẽ fiunt᷑. Et cũ redit᷑ a dinitiũ
qđ ẽ octauus qui & primus. dies quinqua¬

Expanded text:
in hoc, quia creatura, quae septenario figuratur, in hoc, quia creatura, quae septenario figuratur, adhaeret creatori, in quo declaratur unitas triniannuntianda: qui mundus etiam a quatuor ventis delimatur et a quatuor elementis erigitur, et quatuor annus temporum vicibus variatur. Decem autem quater in quadraginta consummantur, quadragenarius autem partibus suis computatus addit ipsum denarium et fiunt quinquaginta tamquam merces laboris et continentiae. neque enim frustra ipse dominus et quadraginta dies post resurrectionem in hac terra et in hac uita cum discipulis conuersatus est et. posteaquam ascendit in caelum, decem diebus interpositis promissum misit spiritum sanctum completo die pentecostes. qui dies quinquagenarius habet alterum sacramentum, quod septies . septeni quadraginta nouem fiunt et, cum reditur ad initium, quod est octauus, qui et primus dies, quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
oportet s Quadragesima sane ieiuniorũ.
habet auctoritatẽ & in ueterib libris ex
ieiunio morsia& heliae: & ex cuangłio. quia
totidẽ dieb. dñs ieiunauit. de monstrans
euangłiũ ñ dissentire alege & ꝓphetis. IN
ꝑsona quippe morsi. lex. In ꝑsona heliae.
ꝓpheta accipiunt᷑: int̃quos in monte glori¬
osus apparuit : ut euidentius emineret qđ
deillo dicit a płs. Cestimoniũ habens. alege
& ꝓphetis. In qua ergo parte anni c̃gruen¬
tus obseruatio quad ragesimȩ constitueret᷑.
nisi c̃finis atq c̃tigua dominicae passioni:
Quia in ea significat᷑ haec uita laboriosa. cui
opus ẽ c̃tinentia. ut ab ipsius mundi ami¬
citia ieiunet᷑. quae utiq fallacit̃ blandiri
& illecebrarũ fucos circũ spargere atq racta¬
re ñ cessat᷑. Numero autẽ quad ragenario.
uitã istã ꝓpterea figurari arbitror: quia
denarius in quo ẽ. ꝑfectio beatitudinis nraẽ.
sicut in octonario quia redit ad primũ. ita

Expanded text:
oportere. Quadragesima sane ieiuniorum oportere. Quadragesima sane ieiuniorum habet auctoritatem et iu ueteribus libris et ex ieiunio Moysi et Heliae et ex. euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Moysi lex. in persona Heliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret, quod de illo dicit apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. in qua ergo parte anni congruentius obseruatio quadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea significatur haec uita laboriosa, cui opus est continentia, ut ab ipsius mundi amicitia ieiunetur, quae utique fallaciter blandiri et inlecebrarum fucos circumspargere atque iactare non cessat? numero autem quadragenario uitam istam propterea figurari arbitror, quia denarius, in quo est perfectio beatitudinis nostrae — sicut in octonario, quia redit ad primum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
dequibus dicit. Sienĩ scđm carnẽ uixeritis.
moriemini. Siautẽ spũ facta carnis morti¬
sica uericis. uiuetis. Hinc etiã de seipsodicit.
Mundus mihi crucifixus ẽ. & ego mundo. Alio
locq Scientes inquit qr uetus homo nr̃ simul
erũcificus ẽ crucicũ illo ut euacuet᷑ corpus
petcati᷑ ut ultra ñ seruiamus peccato Quã
diu ergo id agunt opera nr̃a. ut euacuet᷑ corpꝰ
peccati : quã diu exterior homo corrũpit᷑ ut
in terior renouet᷑ dedie indiem: tẽpus ẽ. cru-¬
cis. Haec sunt etiã bona opera quidẽ. tamen
Adhuc laboriosa : quorũ merces requies es t.
Et inscripturis quidẽ ueterib: ad agendũ pas-¬
cha. ñ ẽ. p̃ceptũ tẽpus. nisi exm̃se nouorũ:
luna quarta decima. usq ad uicesimam
primã. Ex euangłio tam̃ qr manifestũẽ.
quo etiã die dñs crucifixussit. & in sepult᷑a
fuerit & resurrexit : ad iuncta ẽ ipsorũ dierũ
obseruatio ꝑ patrũ concilia : & orbi uniuerso
xp̃iano ꝑsuasũ. eo modo pascha celebrari

Expanded text:
 dicit: Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Hinc etiam de se ipso dicit: Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo. Alio loco: Scientes, inquit, quia uetus homo noster simul crucifixus est cruci cum illo, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. quam diu ergo id agunt opera nostra, ut euacuetur corpus peccati, quam diu exterior homo corrumpitur, ut interior renouetur de die in diem, tempus est crucis. Haec sunt etiam bona opera quidem tamen adhuc laboriosa, quorum Et in scripturis quidem veteribus ad agendum Pascha non est praeceptum tempus, nisi ex mense novorum luna quartadecima usque ad vicesimam primam. Ea Evangelio tamen, quia manifestum est, quo fuerit et resurrexerit, adiuncta est etiam ipsorum dierum obseruatio per patrum concilia et orbi uniuerso Christiano persuasum eo modo pascha celebrari
Abbreviated transcription (Latin):
uideri solet. sed hebreũ eẽ.dicunt qui linguã
utrãq nouerunt. Neq enĩ a passione. qm̃
paschin grece dicit᷑ pati. sed ab eo qđ transit᷑
ut dixi a morte ad uitã. hebreo uerbores
appellata e in quo eloquio pascha transitus
dr̃ sicut ꝑ hibent qui haȩc sciunt. Qđ uoluit
& ipse dñs tangere : cũ ait. Qui credit in me
transiet Amorte ad uitã. Et maxime idẽ
euangelis ta mtelligit᷑ ex primere uoluisse:
mundo ad patrẽ. Transitꝰ ergo dehac uita
mortali in aliã uitã immortalẽ . Hoc est
enĩ de morte aduitã: in passione  re
surrectione dnĩ cõmendat᷑. hic transitus.

Expanded text:
uideri solet, sed Hebraeum esse dicunt, qui linguam utramque nouerunt. neque enim a passione, quoniam xobastv Graece dicitur pati, sed ab eo, quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, Hebraeo uerbo res appellata est. in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent, qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: Qui credit in me, transiit a morte ad uitam. et maxime idem euangelista hoc intellegitur exprimere uoluisse, mundo ad patrem. transitus ergo de hac uita mortali in aliam uitam inmortalem, hoc est enim de morte ad uitam in passione et in resurrectione domini commendatur. H
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ patientiã ex spectamus. Scđm hane fidẽ : &
spem & dilectionẽ qua cepimus eẽ. sub gr̃a:
iã mortui sumus cũ xp̃o. & c̃ sepula illi per
baptismũ. sicut dicit apłs: qr & uetus homo
nr̃ simul cracifixus ẽ. crucicũ illo. & resur¬
reximus cũ illo: quia & si mulnos excitauit.
& simul sedere fecit in caelestib. Unde ẽ. & illa
ex hortatio. Qua sursũ sunt sapite : ñ quae
suꝑ t̾rã. Sed quia sequit᷑ & dicit mortui
enĩ estis & uita urã abscondita ẽ. cũ xp̃o in
dõ. cũ xp̃s apparuerit uita ur̃a. tunc &
uos apparebitis cũ illo ingła: satis indicat
quid uelit intelligiꝰ quia nunc transitus nr̃
demorte aduitã qui fit ꝑ fidẽ. spe ꝑ agitur
futurae infine resurrectionis & głae : cũ
corruptibile hoc id ẽ. caro ista in qua gemimꝰ
modo. induet in corruptionẽ : & mortale
hoc induerit immortalitatẽ. Nunc enĩ iã
quidẽ habemus ꝑfidẽ primitias sps sed ad-

Expanded text:
hanc fidem et spem et dilectionem, qua coepimus esse sub gratia, iam commortui sumus cum Christo et consepulti illi per baptismum — sicut dicit apostolus: quia et uetus homo noster simul crucifixus est cum illo - et resurreximus cum illo, quia et simul nos excitanit et simul sedere fecit in caelestibus. unde est et illa exhortatio: Quae sursum sunt sapite, non quae super terram. sed quia sequitur et dicit: Mortui enim estis et uita uestra abscondita est cum Christo in deo; cum Christus apparuerit uita uestra, tunc et uos apparebitis cum illo in gloria, satis indicat, quid uelit intellegi, quia nunc transitus noster de morte ad uitam, qui fit per fidem, spe peragitur futurae in fine resurrectionis et gloriae, cum corruptibile hoc, id est caro ista, in qua gemimus modo, induet incorruptionem et mortale hoc induerit inmortalitatem. nunc enim iam quidem habemus per fidem primiti
Abbreviated transcription (Latin):
pascha & pentechosten. Ut quad raginta
dies illi ante pascha obseruent᷑: ȩccłe con¬
sensio roborauit. Sic etiã ut octo dies neo¬
phitorũ distinguant᷑ acȩteris: idẽ. ut
octauus primo c̃cinat. Ut autẽ allelua
ꝑ illos solos dies quinquaginta cantetur:
ñ usquequaq obseruat᷑. Nã & aliis diebus
uarie cantar t᷑ alibi. atq alibi: ipsis tamen
seruetꝰ ignoro. lam̃ quid in eo sequat᷑ ȩccła
dixi ut potui. & arbitror eẽ. manifestũ.
cxxuii. DEhis QUIDE PACINIS
EUANCEUCIS SORTESLEGUNT
EX EODEM UBRO SECUNDO

Expanded text:
Pascha et Pentecoste. Nam ut quadraginta Pascha et Pentecoste. Nam ut quadraginta illi dies ante Pascha observentur Ecclesiae consensio roboravit, sic etiam ut octo dies Neophytorum distinguantur a caeteris, id est octavus primo concinat. Ut autem alleluia per illos solos dies quinquaginta in Ecclesia cantetur, non usquequaque observatur: nam et aliis diebus varie cantatur alibi atque alibi, ipsis tamen servetur ignoro: tamen quid in eo sequatur Ecclesia dixi ut potui, et arbitror esse manifestum. CAPUT CXXVII. De his qui de paginis Evangelicis sortes legunt, ex eodem libro II ad
Abbreviated transcription (Latin):
septuplũ: accipiet mercedẽ denariũ : ut sint
decẽ & septẽ. Nã & in hoc numero. sicut
in aliis multiplices figuras exhibentibus
sacram̃tũ mirabile re perit᷑. Nec im¬
merito etiã psalmus septimus decimus.
inregnorũ libris solus integerlegit᷑: qr regnũ
illud significat. ubi ad uersariũ ñ habebimus
Titulus enĩ eius est. indie qua eruit eũ dñs de
manu om̃iũ in imicorũ euis. & demanu saul.
Quis enĩ figurat᷑ inda uid. nisi ille qui uerit
scđm carnẽ ex semine dauid: Qui utiq iN
corpore suo qđ ẽ. ȩccła. adhucpatit᷑ inimicos
Unde illi ꝑ secutoriquẽ uoce mactauit. & in
suũ corpus traiciens quodã modomanducauit:
om̃iũ inimicorũ eius. nisi cũ& illa nouissi¬
ma inimica destruet᷑ mors: ad hoc tẽpus
usq addecẽ & septẽ surgens : Medias adde:
& inuenies. Ad unũ scilicet addeduo. fiuNt
utiq tria. ad detria. fiunt sex adde qua-¬

Expanded text:
septuplum, accipiet mercedem denarium, ut sint septuplum, accipiet mercedem denarium, ut sint decem et septem. nam et in hoc numero sicut in aliis multiplices figuras exhibentibus sacramentum mirabile reperitur. nec immerito etiam psalmus septimus decimus in regnorum libris solus integer legitur, quia regnum illud significat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur inimicos. unde illi persecutori. quem uoce mactauit et in suum corpus traiciens quodam modo manducauit, omnium inimicorum eius, nisi cum et illa nouissima inimica destruetur mors? ad hoc tempus usque ad decem et septem surgens omnes medios adde et inuenies: ad unum scilicet adde duo, fiunt utique tria; adde tria, fiunt sex; adde quat
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ nobis requies futura ꝓmictit᷑.
ad quã ꝑcipiendã. scõ spũ caritas inspiratur.
Sp̃s autẽ ñdũ erat datus. qr iħs ñdũ erat glori¬
ficatus. Inde ꝓphetia illa cantata ẽ. EXurge
dnẽ in requiem tuã : tua archascĩ ficationis
tuae. Ubi requies ibi & scificatio. Undenunc
ut anemus & desideremus: pignus acepimus.
Uocant᷑ enĩ ad requiem alterius uita. quo ab
ista uita transit᷑. qđ pascha significat. om̃s in
nomine patris & filii & sp̃s scĩ. Propterea
quinquagenarius numerus t̃ multiplicatꝰ.
Addito ad eminentiã sacram̃ti ipso t̃nario.
in illis magnis piscib inuenit᷑: quos dñs iã
post resurrectionẽ. nouã uitã demonstrans.
adex tera parte leuariimperauit᷑: nec retia
rupta sunt: qr tunc hereticorũ inquietudo
ñ eriti Tunc homo ꝑfectus& quietus. purgat᷑
in anima & corpore ꝑ eloquia dni casta.
argentũ igne examinatũ t̃rae. purgatũ

Expanded text:
resurrectionem nobis requies futura promittitur, resurrectionem nobis requies futura promittitur, ad quam percipiendam sancto spiritu caritas inspiratur. spiritus autem nondum erat datus, quia Iesus nondum erat clarificatus. inde prophetia illa cantata est: exsurge, domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae. ubi requies, ibi et sanctificatio. unde none ut amemus et desideremus, pignus accepimus. uocantur autem ad requiem alterius uitae — quo ab ista uita transitur, quod pascha significat — omnes in nomine patris et filii et spiritus sancti. Propterea quinquagenarius numerus ter multiplicatus addito ad eminentiam sacramenti ipso ternario in illis magnis piscibus inuenitur, quos dominus iam post resurrectionem nonam uitam demonstrans a dextera parte leuari Imperauit; nec retia rupta sunt, quia tunc haereticorum inquietudo non erit. tunc homo quietus et perfectus, purgatus in anima et corpore per eloquia domini casta, argentum igne examinatum terrae, purgatum
Abbreviated transcription (Latin):
ideo uigũ asperũ & sarcinã grauẽ portantib.
nec inuenientib requiem animab suis. qr
caritas ñ quȩrit quae sua sunt. Ideo animo¬
sitas hereticorũ. semꝑ inquieta ẽ. quos
magorũ pharaonis habere conatũ. declarat
apłs dicens. Sicut enĩ iãnes & mãbres resti¬
terunt mor̃si. sic & hi resistunt ueritati:
homines m̃te corrupti. reꝓbi circa fidẽ :
sed ultra ñ ꝑficient. Dementia enĩ eorũ
manifesta erit om̃ib: sicut & illorũ fuit.
Quia enĩ ꝑ ipsã corruptionẽ mentis inquie¬
tissimi fuerunt : in signo t̃cio defeccrunt
placatus sp̃s sc̃s. requiem prestat mitibus
& humilib corde : ita contrarius & ad uer¬
sus immites ac suꝑbos in quietudine exagitat.
uã in quietudinẽ ꝙ muscae illȩ breuissimȩ
significauerunt: sub quib magi pharaonis
defecerunt dicentes. Digitus dĩ est hic
Numera itaq a quarta decima primi mensis
qͦ factũ ẽ. pascha. usq ad diem t̃ciũ t̃ cii
m̃sis. in uenies decẽ & septẽ primi mensis

Expanded text:
asperum et sarcinam gravem portantibus, nec invenientibus requiem animabus suis; quia charitas non quaerit quae sua sunt . Ideo animositas haereticorum semper inquieta est, quos magorum Pharaonis habere conatum declarat Apostolus, dicens: Sicut enim Jamnes et Mambres restiterunt Moysi, sic et isti resistunhomines mente corrupti, reprobi circa fidem. sed ultra non proficient; dementia eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. quia enim per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt placatus spiritus sanctus requiem praestat mitibus et humilibus corde, ita contrarius et aduersus immites M superbos inquietudine exagitat. quam inquietudinem muscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes: digitus dei est hoc. ITEM INTER CETERA. Numera itaque a quarta decima primi mensis, quo factum est pascha, usque ad diem tertium tertii mensis: inuenies decem et septem primi mensis,
Abbreviated transcription (Latin):
Vt nec de eloquentia sequispiã
iactet quae ñ ut intelligamꝰ sed ut intellecta
ꝓferamus ad hibetur. ex eodẽ libro.
CCLXUI
Qđ nu meri disciplina nonsit
ab hominib: instituta sed potius indagata
& inuenta & addĩ laudẽ a quo uera est
referenda sit. ex libro ss̃.
huius scłi tanquã diuicias deegipto exiens
xp̃ianus auferre debeat uelut res dñi sui in

Expanded text:
t nec de eloquentia se quispiam jactet quae non ut intelligamus sed ut intellecta proferamus adhibetur; ex eodem libro.CCLXIX. Quod numeri disciplina non sit ab hominibus instituta, sed potius indagata et inventa, et ad Dei laudem a quo vera est, referenda sit, ex eodem hujus saeculi, tanquam divitias de Aegypto exiens, Christianus auferre debeat, velut res dominii sui in
Abbreviated transcription (Latin):
ut cognoscaat te unũ uerũ dm̃. & quẽ
fiet ueritas. tunc mortalitatẽ nr̃am cõ¬
mutatã tenebit aet̃nitas. Qđ donec fiat.¬
& ut fiat. quia rebus ortis accomoda mꝰ
fidẽ credulitatis. sicut in aet̃nis speramus
ueritatẽ contẽplationis. ne fides mortalis
uitae dissonaret aueritate aet̃nȩ iutae.
ipsa ueritas patri coaet̃na de terra orta ẽ.
cũ filius dĩ sic uenit. ut fieret filius hominis.
aec̃nitatẽ suã¬

Expanded text:
ut cognoscant te unum uerum deum et quem ut cognoscant te unum uerum deum et quem fiet ueritas, tunc mortalitatem nostram commutatam tenebit aeternitas. quod donec fiat et ut fiat — quia rebus ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in aeternis speramus ueritatem contemplationis — ne fides mortalis uitae dissonaret a ueritate aeternae uitae, ipsa ueritas patri coaeterna de terra orta est, cum filius dei sic uenit, ut fieret filius hominis eaeternitatem sua
Abbreviated transcription (Latin):
Aet̃nitas ualet : tantũ ad fidẽ ueritas.
Et ꝓfecto. est uera sententiaꝰ d enĩ nos
tẽporale dicimus. hoc ille qđ ortũ est appel¬
lauit. Ex quo genere. etiã nos sumus. non
tantũ scđm corpus. sed etiã scđm animi
mutabilitatẽ. Nonenĩ ꝓprie uocatur
aet̃nũ. qđ aliqua ex parte mutatur.
Inquantũ igit᷑ mutabiles sumꝰ. intantum
ab aet̃nitate distamus. Promittit᷑ autẽ
nobis uita aet̃na ꝑ ueritatẽ. Acuius
ꝑspicuitate rursũs tantũ distat fides nr̃a.
quantũ ab ȩt̃ nitate mortalitas. Nunc
ergo adhibemus fidem rebus tẽporaliter
succedit fidei ueritas ita mortalitati
succedet aet̃nitas. Qua ꝓpt̃ quia fides nr̃a
fiet ueritas. cũ ad id qđ nobis credentibus
ꝓmittit᷑ uenerimus. Promittit᷑ aut̃ nobis.
uita aet̾na. Et dicit ueritas ñ quȩ fiet
sicut futura ẽ fides nr̃a. sed quȩ semper
ẽ. ueritas qr ibi ẽ. aet̃nitas. Dixit ergo
ueritas. Haec est autẽ uita aeterna.

Expanded text:
aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. et profecto est uera sententia; quod enim nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum est appellauit. ex quo genere etiam nos sumus, non tantum secundum corpus sed etiam secundum animi mutabilitatem; non enim proprie uocatur aeternum quod aliqua ex parte mutatur. in quantum igitur mutabiles sumus, in tantum ab aeternitate distamus. promittitur autem nobis uita aeterna per ueritatem, a cuius perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter succedet fidei ueritas, ita mortalitati succedat aeternitas. quapropter quoniam fides nostra fiet ueritas, cum ad id quod nobis credentibus promittitur uenerimus — promittitur autem nobis uita aeterna; et dixit ueritas, non quae fiet, sicut futura est fides nostra, sed quae semper est ueritas, quia ibi est aeternitas; dixit ergo ueritas: haec est autem uita aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
detanto int̃ uallo ñ eã uidere. in illo
ligno ad eã uenienti. quo dedignatur
ille portari :
ITẼ OE SACRAMENTO MEDIA TORAS.
DEFIOE RUA CREDIMUS. TEMPORALITER
GESTA. ET UERITATE QUAEREDOET
ñ eramus sordesq peccatorũ nos p̃gra¬
ua Abant. tẽporali ũ rerũ amore
contracte. & de ꝓpagine mostalitatis
tanquã naturalit̃ inolitȩ : purgandi
eramus. Purgari autẽ. ut contẽperare¬
m᷑ aet̃nis: ñ nisi ꝑ tẽporalia possemus.
qualib iã contẽperati tenebam: Sanitas
enĩ. Amorbo plurimũ distat. Sed media
curatio. nisi morbo c̃gruat. ñ ꝑducit ad
sanitatẽ. In utilia tẽporalia. decipiunt
aegrotos. U̾tilia tẽporalia. suscipiunt
sanandos & traiciunt ad ȩt̃na sanatos
Mens autẽ rationalis. sicut purgata con¬
tẽplationẽ debet rebus aet̃nis. sic pur¬
ganda tẽporalibus fidẽ. Dixcit qui dã
& illorũ qui quondã apud grecos sapi¬
Fentes abitisunt.uantũ ad id qđ ortũ :

Expanded text:
de tanto intervallo non eam videre in illo de tanto intervallo non eam videre in illo ligno, ad eam venienti, quo dedignatur ille portari? CAPUT XVI. De sacramento Mediatoris, de fide qua credimus temporaliter gesta, et veritate quae reddit non eramus, sordesque peccatorum nos praegvabant temporalium rerum amore contractae, et de propagine mortalitatis tanquam naturaliter inolitae, purgandi eramus. Purgari autem ut contemperaremur aeternis, non nisi per temporalia possemus, qualibus jam contemperati tenebamur. Sanitas enim a morbo plurimum distat: sed media curatio, nisi morbo congruat, non perducit ad sanitatem. Inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos, et trajiciunt ad aeterna sanatos. Mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis; sic purganda, temporalibus fidem. Dixit quidam et illorum qui quondam apud Graecos sapientes habiti sunt : quantum ad id quod ortum est
Abbreviated transcription (Latin):
IUNI autẽ quise putant ad contẽ¬
plandũ dm̃ & inherendõ dõ. uir¬
tũte ꝓpria posse purgari. quos ipsa suꝑbia¬
maxime maculat. Nullũ enĩ uitiũ est
cui magis diuina lege resistat᷑. & in quod
maiꝰ accipiat dominandi ius ille suꝑbissimꝰ
sp̃s ad ima mediator. ad sũma int̃clusor.
nisi aut occulte seuiens alia uia deuitet᷑.
aut ꝑpopłm deficientẽ qđ int̃p̃tatur
Amalech aꝑte seuiens. & ad t̾rã repmis¬
sionis repugnando transitũ negans. per
crucẽ dñi quae moysi manib: ex tentis
ẽ p̃sigurata. superet᷑. Hinc enĩ sibi pur¬
gationẽ isti uirtute ꝓpria pollicentur.
quia ñ nulli eorũ potuerunt aciem
& lucẽ in cõmutabilis ueritatis quantula¬
cũq ex parte contingere. qđ xp̃ianos
multos ex fide interim sola uiuentes.
ñdũ potuisse derident.Sed quid ꝓdest
suꝑbienti. & ob hoc erubescentilignũ
conscendere de longinquo ꝓspicere patriã
trans marinã: Aut quid ob est humili

Expanded text:
unt autem qui se putant ad contemplandum Deum et inhaerendum Deo virtute propria posse purgari, quos ipsa sumaxime maculat. Nullum enim vitium est cui magis divina lege resistatur, et in quod majus accipiat dominandi jus ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad summa interclusor: nisi occulte insidians alia via devitetur; aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalec, aperte saeviens, et ad terram promissionis repugnando transitum negans, per crucem Domini quae Moysi manibus extensis est praefigurata, superetur . Hinc enim purgationem sibi isti virtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem et lucem incommutabilis veritatis quantulacunque ex parte contingere, quod Christianos multos ex fide interim sola viventes nondum potuisse derident. Sed quid prodest superbienti et ob hoc erubescenti lignum conscendere, de longinquo prospicere patriam transmarinam? Aut quid obest humili