comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quare dicis ueni adme. Y Docet noscolumba. Respondet enim de capite diũ: &
dicit. Baptisinum habes. caritatem autẽ qua gemo : non habes. Quid. ẽ.
hoc inquit .Y Baptismũ habeo. caritatem non habeo: sacramenta habeo
& caritatem non. Noli clamare. Ostende mͥ quomodo habeat caritatem.
qui diuidit unitatẽ. Ergo inquit habeobaptisinũ. ⁊ habes: S baptismꝰ ille
sine caritate: nichil tͥ prodest. quia sine caritate: tunichil es. Hambaptismꝰ
lle. & iam ineo qui nichil ẽ: non ẽ. nichil. Baptismꝰ quippe ille aliquid.
& magnum aliquid ẽ. propter illum de quo diccũ ẽ: hicẽ. qui baptizat.
Sedne putares illud quod magnum ẽ. aliquid tibi prodesse posse si non fueris
in unitate: suꝑbaptizatum columba descendit. tanquam dicens. Si baptismũ
habes: esto incolumba. ne non tͥ prosit quod habes. Ueni gͦ ad columbã dicinꝰ:

Expanded text:
quare dicis, Veni ad me? 14. Docet nos columba. Respondet enim de capite Domini, et quare dicis, Veni ad me? 14. Docet nos columba. Respondet enim de capite Domini, et dicit: Baptismum habes, charitatem autem qua gemo non habes. Quid est hoc, inquit, Baptismum habeo, charitatem non habeo? Sacramenta habeo, et charitatem non? Noli clamare; ostende mihi quomodo habeat charitatem, qui dividit unitatem. Ego, inquit, habeo Baptismum. Habes, sed Baptismus ille sine charitate nihil tibi prodest; quia sine charitate tu nihil es. Nam Baptismus ille, etiam in illo qui nihil est, non est nihil: Baptisma quippe illud aliquid est, et magnum aliquid est; propter illum de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Sed ne putares illud quod magnum est, tibi aliquid prodesse posse si non fueris in unitate, super baptizatum columba descendit, tanquam dicens: Si Baptismum habes, esto in columba, ne non tibi prosit quod habes. Veni ergo ad columbam, dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Quia per hanc propriam potestatẽ. sicut dixi : pax eccłȩ firmatae̾. Et potest
fieri: ut habeat aliquis baptismũ practer columbã. & prosit eibaptismꝰ praeter
columbã. Hon potest. Intendat caritas ur̃a : & intelligat quod dico. Ham & ista
cumuentione sepe seducunt fr̃s nr̃os: qui pigri & frigidi st̃. Simꝰ simpliciores
& feruentiores. Eece inquiunt. ego accepi. annon accepi.  Respondeo. Accepisti.
Siergo accepi : nonẽ. quod mͥdes. Sccurus sum: & iam testimoniotuo. Et ego enim
me dico accepisse: et tu me fateris accepisse. Utriusq lingua: securum ine fecit.
Q uid mͥgꝰ promittis.  Quare meuis catholicum facere. quando non mͥ aliquid
daturꝰes amplius. & me iam accepisse fateris quod te habere dicis.⁊ Ego autẽ
quando dico. I ueni ad me: dico. quia non habes. Tu qui fateris quia habeo.

Expanded text:
dum? Quia per hanc propriam potestatem, sicut dixi, pax Ecclesiae firmata est. Et potest dum? Quia per hanc propriam potestatem, sicut dixi, pax Ecclesiae firmata est. Et potest fieri ut habeat aliquis Baptismum praeter columbam: ut prosit ei Baptismus praeter columbam, non potest. Intendat Charitas vestra, et intelligat quod dico: nam et ista circumventione saepe seducunt fratres nostros qui pigri et frigidi sunt. Simus simpliciores et ferventiores. Ecce, inquiunt, ego accepi, an non accepi? Respondeo, Accepisti. Si ergo accepi, non est quod mihi des; securus sum, etiam testimonio tuo: et ego enim me dico accepisse, et tu me fateris accepisse; utriusque lingua securum me facit: quid ergo mihi promittis? quare me vis catholicum facere, quando non mihi aliquid daturus es amplius, et me jam accepisse fateris quod te habere dicis? Ego autem quando dico, Veni ad me, dico quia non habes tu, qui fateris quia habeo:
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando qui bapti⁊ atur a granopalea ẽ: & quibaptizatur apalea granumẽ.
Alioquin si qui baptizatur agrano ualo: & qui baptizatur apalea non ualet.
falsum ẽ. hicẽ. quibaptizat. Si autem uerum ẽ. hicẽ. qui baptizat: & q ab illo
datur ualet. Et quomodo columba baptizat.  Honenim malus. ille columba.
aut admenbra columbae ꝑtin&. Hec hnic potest dici in eatholica: nec apud illos. A¬
si illi dicunt. columbã ẽt̃. aeccłam suam. Quid gͦ intelligimꝰ fr̃s. qm manifestumẽ.¬
& om̃ib notum : & si nolint conuincuntur. quia & ibi quando dant mali.
npꝰ illos baptizatur. & hic quando dant mali. non p̾illos baptizatur. ⁊Colũl
non baptizat pꝰcoruum: coruus quare uult baptizare pꝰcolumbam. Y Intendat
caritas urã. Et quare designatum ẽ. nescio quid per columbã. ut baptizato dñoue-¬
umbȩ hoc cognoscer& ioħs. propriam quandam potestatem ẽẽ. in dno adbaptiz a¬

Expanded text:
Aliquando qui baptizatur a grano, palea est; et qui baptizatur a palea, granum est. Aliquando qui baptizatur a grano, palea est; et qui baptizatur a palea, granum est. Alioquin si qui baptizatur a grano, valet; et qui baptizatur a palea, non valet: falsum est, Hic est qui baptizat. Si autem verum est, Hic est qui baptizat: et quod ab illo datur, valet; et quomodo columba, baptizat. Non enim malus ille columba est, aut ad membra columbae pertinet: nec hic potest dici in Catholica, nec apud illos, si illi dicunt, columbam esse Ecclesiam suam. Quid ergo intelligimus, fratre omnibus notum, et si nolint convincuntur: quia et ibi quando dant mali, non post illos baptizatur; et hic quando dant mali, non post illos baptizatur. Columba non baptizat post corvum: corvus quare vult baptizare post columbam? 13. Intendat Charitas vestra: et quare designatum est nescio quid per columbam, ut baptizato Domino vecolumbae hoc cognosceret Joannes, propriam quamdam potestatem in Domino ad baptizan
Abbreviated transcription (Latin):
ebriosos. pꝰauaros apuiduos ipsos. ⁊ Anisti om̃s menbra columbae it.Dic de-¬
honestatis columbã uram. ut ei menbra uulturina faciatis. ⁊ Quid gͦ fr̃s. quid
dicunus.ꝯ Mali & boni it̃ mȩccła catholica: ibi autem soli malist. Sed forte
inimico animo hoc dico. Et hoc pꝰea requiratur. Et ibi certe dicunt. quia sunt
boni & mali. Ham si dixerint solos bonos se habere: credant illis sui. & subscribo.
isunt apud uos dicant. nisi iusti. casti. sobrui. non adulteri. non feneratore
non fraudatores. nonpiuri. nonuinolenti. Dicant. Hon enim attendolinguas
ipsorum: sed tango cordaipsorum. Cum autem noti sunt & suis & uobis: sicut
& uos & uobis incatholica et illis noti estis. nec nos eos repraehendamus: nec illi se
pent. Hos fatemur in aeccłui & bonos &e malos ẽẽ: sed tanquam grana& pale

Expanded text:
ebriosos, post avaros apud vos ipsos? An isti omnes membra columbae sunt? Sic deebriosos, post avaros apud vos ipsos? An isti omnes membra columbae sunt? Sic dehonestatis columbam vestram, ut ei membra vulturina faciatis. Quid ergo, fratres, quid dicimus? Mali et boni sunt in Ecclesia catholica: ibi autem soli mali sunt. Sed forte inimico animo hoc dico: et hoc postea requiratur. Et ibi certe dicunt quia sunt boni et mali: nam si dixerint solos bonos se habere; credant illis sui, et subscribo. Non sunt apud nos, dicant, nisi sancti, justi, casti, sobrii; non adulteri, non feneratores, non fraudatores, non perjuri, non vinolenti: dicant; non enim attendo linguas ipsorum, sed tango corda ipsorum. Cum autem noti sint nobis et vobis et suis, sicut et vos et vobis in Catholica et illis noti estis; nec nos eos reprehendamus, nec illi se palpent. Nos fatemur in Ecclesia et bonos et malos esse, sed tanquam grana et paleam.
Abbreviated transcription (Latin):
michi nondas. quando adte uenio.⁊ Et ego interrogo. luterim sequestrem cui cum
dictum sit: una ẽ. columba mea. unae̾ matri suae. Adhuc queximꝰ. Aut michi
dictum ẽ: aut tibi dictum ẽ. Sequestremꝰ eui dictum sit. hoc gͦ quaero. Si columba
c̃. simplex. in nocens. sine felle: pacata mosculis. non seua inungiub : quaero
utrum ad hiuus columbae menbra pertineant auari. raptores: subdoli. ebriosi.
fiagitiosi. Menbra st̃ columbȩ huius. Absit inquit. Et reuera fr̃s quis hoc dixerit.
Ut iuchil aliud dicam. raptores solos ¶ dicam : menbra accipitris possunt esse.
non menbra columbae. Milu rapiunt. accipitres rapiunt. corui rapiunt.
columbae non rapiunt: nondilaniant. Ergo raptores: nonst̾ menbra colũbae.
Non apud uos fuit uel unꝰ raptor. ⁊ Quare man& baptismꝰ quem dedit accipitei
noncolumba.YQuare non baptizatis apuduos ipsos. pꝰ raptores & adulteros &

Expanded text:
mihi non das quando ad te venio? 12. Et ego interrogo: interim sequestremus, cui mihi non das quando ad te venio? 12. Et ego interrogo: interim sequestremus, cui dictum sit, Una est columba mea, una est matri suae; adhuc quaerimus: aut mihi dictum est, aut tibi dictum est; sequestremus cui dictum sit. Hoc ergo quaero, si columba est simplex, innocens, sine felle, pacata in osculis, non saeva in unguibus; quaero utrum ad hujus columbae membra pertineant avari, raptores, subdoli, ebriosi, flagitiosi: membra sunt columbae hujus? Absit, inquit. Et revera, fratres, quis hoc dixerit? Ut nihil aliud dicam, raptores solos si dicam, membra accipitris possunt esse, non membra columbae: milvi rapiunt, accipitres rapiunt, corvi rapiunt; columbae non rapiunt, non dilaniant: ergo raptores non sunt membra columbae. Non apud vos fuit vel unus raptor? Quare manet Baptismus quem dedit accipiter, non columba? Quare non baptizatis apud vos ipsos post raptores et adulteros et
Abbreviated transcription (Latin):
urã : & timete insidias. immo cauete. & excipite uerba contra dicentium: respu-¬
enda non transglutienda. & uisceribus danda. facite inde : quod fecit dñs
Quando illi obtulerunt amarum potum: gultauit & respuit. Sic & uos: audite
& abieite. Quid eni dicunt: iudeamus. Cece inquid tues columba. ocatholici
Tibi dictum ẽ. una ẽ. columba mea: una ẽ. matri suae. Tibi certe dictum. e̾.
Expecta: nolun terrogare mẽ. Si michi dictum ẽ : proba primo. Si michi dictumẽ:
cito uolo audire. Inquit. Tibi dictum ẽ. Respondeo uoce catholicȩ.Mͥ. Hoc
autem fr̃s quod ore meo solius sonuit : sonuit ut arbitror & de cordibus uri
& om̃s pariter diximus : aeccłȩ catholicȩ dictum ẽ : una ẽ. columba mea.
una e̾. matri suae. Praeter ipsam columbã inquit: baptismus non ẽ. Ego praetꝰ
ipsam columbam sum baptizatus. Ergo non habeo. Sibaptismũ non habeo : quare

Expanded text:
vestra, et timete insidias: imo cavete, et excipite verba contradicentium respuvestra, et timete insidias: imo cavete, et excipite verba contradicentium respuenda, non transglutienda et visceribus danda. Facite inde quod fecit Dominus, quando illi obtulerunt amarum potum; gustavit, et respuit : sic et vos, audite, et abjicite. Quid enim dicunt? videamus. Ecce, inquit, tu es columba, o Catholica, tibi dictum est, Una est columba mea, una est matri suae: tibi certe dictum est. Exspecta, noli me interrogare: si mihi dictum est, proba primum; si mihi dictum est, cito volo audire. Inquit, Tibi dictum est. Respondeo voce Catholicae, Mihi. Hoc autem, fratres, quod ore meo solius sonuit, sonuit, ut arbitror, et de cordibus vestris, et omnes pariter diximus, Ecclesiae catholicae dictum est, Una est columba mea, una est matri suae. Praeter ipsam columbam, inquit, Baptismus non est; ego praeter ipsam columbam sum baptizatus; ergo non habeo Baptismum: si Baptismum non habeo, quare
Abbreviated transcription (Latin):
fecit diuersitates linguarum: humilitas xpi congregauit diuersitates linguarum.
lam quod illa turris dissociauerat: aeccła colligit. Deuna lingua factae sunt multȩ.¬
Quia & si boni soni diuersi linguarum st̃: incorde unus dĩ inuocatur. una pax etoditur.
Vnde debuit ergo carissimi de monstrari sp̃s sc̃s: unitatem quandam designans. nisi
ꝑcolumbã : ut pacatae ȩccłae diceretur. una. ẽ. Ier columba mea. ⁊ Unde debuit
umilitas : nisi ꝑauem simplicem & gementẽ. non iñ. ꝑ auem superbam & ex al
sc̃. sicut coruus.  Et forte dicent. Quia gͦ columba & una columba: praeter unã colũbã.
baptismꝰ eẽ. non potest. Ergo si apud te. ẽ. columba. uel tues columba: quando ad
te uenio. da michi quod non habeo. Scitis hoc ipsorum ee. Modo uobis apparebit
ion eẽ. deuoce columbae: s declamore corui. Nam paululum attendat cari

Expanded text:
fecit diversitates linguarum, humilitas Christi congregavit diversitates linguarum. fecit diversitates linguarum, humilitas Christi congregavit diversitates linguarum. Jam quod illa turris dissociaverat, Ecclesia colligit. De una lingua factae sunt multQuia etsi soni diversi linguarum sunt, in corde unus Deus invocatur, una pax custoditur.nde debuit ergo, charissimi, demonstrari Spiritus sanctus, unitatem quamdam designans, nisi per columbam, ut pacatae Ecclesiae diceretur, Una est columba mea? Unde debuit humilitas, nisi per avem simplicem et gementem, non per avem superbam et exaltantem se sicut corvus? 11. Et forte dicent: Quia ergo columba, et una columba, praeter unam columbam Baptismus esse non potest: ergo si apud te est columba, vel tu es columba, quando ad te venio, tu da mihi quod non habeo. Scitis hoc ipsorum esse: modo vobis apparebit non esse de voce columbae, sed de clamore corvi. Nam paululum attendat Charitas
Abbreviated transcription (Latin):
issi sunt. Si ad gentes: ad om̃s linguas. Hoc significauit sp̃s sc̃ĩ diuisus in linc
Unitus in columba. Linguae diuidunt: columba copulat. Linguae gentium
concordarunt. & una lingua africae discordauit. ꝯ Quid euidentius fr̃s
mei. & Incolumba unitas: in linguis gentium societas. Aliquando enĩ linguae
ꝑsuꝑbiam discordauer: & tunc sunt factae linguae ex una multae.
diliuium enĩ suꝑbi quidam homines: uelut aduersus dm̃ se munire conani
quasi esset aliquid excelsum dõ: aut aliquid tutum suꝑbiae. erexert̾ trem.
quasi ne diluuio si pꝰea fieret delerentur. Audierant enim & recensuerant:
quia omis iniquitas erat deleta diluiuo. Abiniquitate temperari nolebant:
altitudinem turris contra diluuium requirebant. Aedificauerunt turrem
excelsam. Uidit dñs suꝑbiam ipsorũ: & hunc errorem illis ummitti fecit.
ut non se cognoscerent loquendo: & factae sunt diuisae linguae de suꝑbia. Si suꝑbia

Expanded text:
 ad omnes linguas. Hoc significavit Spiritus sanctus divisus in linguis, unitus in columba. Hac linguae dividuntur, hac columba copulat. Linguae gentium concordarunt, et una lingua Africae discordavit? Quid evidentius, fratres mei? In columba unitas, in linguis gentium societas. Aliquando enim et linguae per superbiam discordaverunt, et tunc sunt factae linguae ex una multae. Post diluvium enim superbi quidam homines, velut adversus Deum se munire conantes, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut aliquid tutum superbiae, erexerunt turrim; quasi ne diluvio. si postea fieret, delerentur. Audierant enim et recensuerant quia omnis iniquitas erat deleta diluvio: ab iniquitate temperare nolebant; altitudinem turris contra diluvium requirebant; aedificaverunt turrim excelsam. Vidit Deus superbiam ipsorum, et hunc errorem illis immitti fecit, ut non se cognoscerent loquentes; et factae sunt diversae linguae per superbiam . Si superbia
Abbreviated transcription (Latin):
stephanũ si ei licerꝵ statim illos uelle consumi: uenientib inse lapidibus ex
manibus corum. genu fixo ait. Dñe ne statuas eis hoc delictum. Inheserat

Expanded text:
Stephanum, si ei liceret, statim illos velle consumi: venientibus in se lapidibus ex Stephanum, si ei liceret, statim illos velle consumi: venientibus in se lapidibus ex manibus eorum, genu fixo ait, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Inhaeserat
Abbreviated transcription (Latin):
aclinguas diuisas suꝑ discipulos congregatos. Ibi simplicitas: hic feruor ostenditua
Sunt enim qui dicuntur simplices: & pigrist̃. Uocantur simplices: sunt autem
segnes. Nontalis erat stephanus plenus spiscõ. Simplex erat: quia nemini nocebat
eruens erat: quia impios arguebat. Hon enim tacuit iudaeis. Ciuis sunt uerba
ula fiamiantia. Dura ceruice & non circu̾cisi corde & aurib : uos semꝑ restitistis
spiu scõ. Magrus impetus: sed columba sine felle sȩuit. Ham ut noueritis
quiasine felle seuiebat: illi auditis bis uerbis qui corui erant. ad lapides statim
aduersus columbã concurrerunt. Coepit stephanus lapidari: & qui pauuloui
ante fremens & fcruens spũ. tanquam mimicos impetum fecerat: & canquã
uolentus muectus crat inuerbis igneis atq ita flammantibus ut audistis. als¬
qura ceruie & noncircumcisi corde & auribus: ut quiea ũba audiret. putar&

Expanded text:
hac linguas divisas super discipulos congregatos: ibi simplicitas, hic fervor ostenditur. hac linguas divisas super discipulos congregatos: ibi simplicitas, hic fervor ostenditur. Sunt enim qui dicuntur simplices, et pigri sunt: vocantur simplices, sunt autem segnes. Non talis erat Stephanus plenus Spiritu sancto: simplex erat, quia nemini nocebat; fervens erat, quia impios arguebat. Non enim tacuit Judaeis: ejus sunt verba illa flammantia, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto. Magnus impetus: sed columba sine felle saevit. Nam ut noveritis quia sine felle saeviebat, illi auditis his verbis qui corvi erant, ad lapides statim adversus columbam cucurrerunt; coepit Stephanus lapidari: et qui paulo ante fremens et fervens spiritu, tanquam in inimicos impetum fecerat, et tanquam violentus invectus erat in verbis igneis atque ita flammantibus, ut audistis, Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus: ut qui ea verba audiret, putaret
Abbreviated transcription (Latin):
Et si arca figurabat ȩccłam: uidetis utiq quia necesse ẽ. ut inisto diluuio seculi
utrunq genus contineat ȩccła: & coruum & columbã. Qui sunt corũi.ꝰ
cũ mitteroe sp̃mscm : duob modis eum ostendit uisibiliter. ꝑ columbã & per
ignẽ. Per columbã suꝑdñm baptitatum : ꝑignem suꝑ discipulos congregatos
Cum en̾i ascendiss&e dñs incaelum post resurrectionem ꝑ actis cum discipłis suis
quadragunta diebus: impleto die pentecostes: misit eis sp̃m sẽm sicut promiserat
Sps ergo tunc ueniens: impleuit illum locũ. factoq primo sonitu de caelo tanquam
ferretur flatus uehemens sicut in actib apłorum legimus: usae inquit illis
sunt linguȩ diuisae uelut ignis. qui & insedit suꝑunũ quemq eorum: & coeperui
linguis loqui sicut sp̃s dabat eis pronuntiare. Audiuimꝰ columbam suꝑ dim.

Expanded text:
et si arca figurabat Ecclesiam, videtis utique quia necesse est ut in isto diluvio saeculi et si arca figurabat Ecclesiam, videtis utique quia necesse est ut in isto diluvio saeculi utrumque genus contineat Ecclesia, et corvum, et columbam. Qui sunt corvi? cum mitteret Spiritum sanctum, duobus modis eum ostendit visibiliter; per columbam, et per ignem: per columbam, super Dominum baptizatum; per ignem, super discipulos congregatos. Cum enim ascendisset Dominus in coelum post resurrectionem, peractus cum discipulis suis quadraginta diebus, impleto die Pentecostes, misit eis Spiritum sanctum, sicut promiserat. Spiritus ergo tunc veniens implevit locum illum, factoque primo sonitu de coelo tanquam ferretur flatus vehemens, sicut in Actibus Apostolorum legimus, Visae, inquit, illis sunt linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum; et coeperunt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare . Hac vidimus columbam super Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
sed habere illam inspe: habiturꝰ inre cum dñs uenerit in manifestatione p̾clarꝰ
qui prius in humilitate uenit occultꝰ : qui haec nouit gemit. & quam diu ꝓpter
hoc genit : bene gemuit. Sp̃s illum docuit gemere: a columba didicit gemere.
Multi enim gemunt infelicitate terrena. uel quassati damnis: uel egritudine
corporis praegrauati. uel carcerib inclusi. uel catenis colligati: uel fluctibus
maris iactatĩ. uel aliquib inimicorum insidiis circum sẽpti. Gemunt: s non
columbae gemitu gemunt. non amore dĩ gemunt: non sp̃u gemunt. Ideo
tales cum abipsis praessuris fuerint liberati : exultant in grandib uocibus.
bi apparoe quia corui sunt non columbae. Merito dearca missus ẽ. coruus:
nonẽ. reuersus. Missa ẽ. columba: & reuersa ẽ. Illas aues duas misit uoe. Habebat
ibicoruum : habebat & columbam. Utrumq hoc genus arca illa continebat.

Expanded text:
sed habere illam in spe, habiturus in re, cum Dominus venerit in manifestatione praeclarus, sed habere illam in spe, habiturus in re, cum Dominus venerit in manifestatione praeclarus, qui prius in humilitate venit occultus; qui hoc novit, gemit. Et quamdiu propter hoc gemit, bene gemit: Spiritus illum docuit gemere, a columba didicit gemere. Multi enim gemunt in infelicitate terrena, vel quassati damnis, vel aegritudine corporis praegravati, vel carceribus inclusi, vel catenis colligati, vel fluctibus maris jactati, vel aliquibus inimicorum insidiis circumsepti gemunt: sed non columbae gemitu gemunt, non amore Dei gemunt, non spiritu gemunt. Ideo tales cum ab ipsis pressuris fuerint liberati, exsultant in grandibus vocibus: ubi apparet quia corvi sunt, non columbae. Merito de arca missus est corvus, et non est reversus; missa est columba; et reversa est: illas duas aves misit Noe . Habebat ibi corvum, habebat et columbam; utrumque hoc genus arca illa continebat:
Abbreviated transcription (Latin):
luit demonstrari sp̃s sc̃s. Quid en̾i oremus sicut oportet inquit nescimi
& filio. ⁊ Sp̃s enim sc̃s. ds̃ : sicut di filius ds̃. & pater dĩ. Ter dixi dĩ: sed ñ.
dixi tres dõs. Magis enim dĩ ter: quam dii tres: quia pater & filius & sp̃s
in illa trinitate. in illa beatitudine & ȩternitate substantię gemit: sed in nobis
geit. quia gemere nos facit. Hec parua res ẽ : quod nos docet sp̃s sc̃s gemere. Insi¬
nuat enim nobis quia peregrinamur: & docce nos impatriam suspirare. &
ipso desiderio gemimꝰ. Cui bene ẽ: in hoc scło. immo qui pritat quod ei bene
sit qui lȩtitia rerum carnalium & abundantia temporalium & uana felicitate
exultat : habet uocẽ corui. Uox enim corui clamosa ẽ: non gemibunda. Qui
autem nouit in praessura se ee. mor tali tatis huius. & peregrinari se
nõ: & nondum tenere illam perpȩtuam quae nobis promissa ẽ. beatitudir

Expanded text:
voluit demonstrari Spiritus sanctus: Quid enim oremus, sicut oportet, inquit, nescimus: voluit demonstrari Spiritus sanctus: Quid enim oremus, sicut oportet, inquit, nescimus: et Filio? Spiritus enim sanctus Deus, sicut Dei Filius Deus, et Pater Deus. Ter dixi Deus, sed non dixi tres deos: magis enim Deus ter, quam dii tres; quia Pater et Filius et Spiin illa Trinitate, in illa beatitudine, in illa aeternitate substantiae gemit: sed in nobis gemit, quia gemere nos facit. Nec parva res est, quod nos docet Spiritus sanctus gemere: insinuat enim nobis quia peregrinamur, et docet nos in patriam suspirare, et ipso desiderio gemimus. Cui bene est in hoc saeculo, imo qui putat quod ei bene sit, qui laetitia rerum carnalium, et abundantia temporalium, et vana felicitate exsultat, habet vocem corvi: vox enim corvi clamosa est, non gemebunda. Qui autem novit in pressura se esse mortalitatis hujus, et peregrinari se a Domino , nondum tenere illam perpetuam quae nobis promissa est beatitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
ATEOR CARITATI URAE:
timueram ne frigus hoc frigidosuos ad conueniendum facer&
Sed quia ifta celebritate & frequentia ur̃a. spũ uos feruere
demonstrastis: non dubito quia & iam orastis prome.
ut debitum uobis ex soluam. Promiseram eni innomine xp̃i disserere hodie.
cum angcia temporis tunc ipediret ne id possemꝰ explicare tractando:
illuxit nobis hodiernꝰ dies : & sentio audiendi cupiditate & pia deuotione
uos celebrius congregatos. Expectationẽ ur̃am dĩ impleat ex ore ur̃o. Amastis
enim : ut ueniretis. Sed amastis. quid.⁊ Sinos: & hoc bene. Nam uolumꝰ
amari a uobis: sed nolumꝰ inuobis. Quia gͦ in xp̃o uos amamꝰ : in xp̃o no
reclamate. & amor nr̃ proinuicem gemat addm. Ipse eni gemitus colũbȩ
ẽ. Sigͦ gemitus ẽ. columbe quod oms noiumꝰ: gemunt autem columbae in
amore. audite quid dicat apłs: & nolite mirari. quia in columbȩ speciae

Expanded text:
ateor Sanctitati vestrae, timueram ne frigus hoc frigidos vos ad conveniendum faceret: sed quia ista celebritate et frequentia vestra, spiritu vos fervere de monstratis, non dubito quia etiam orastis pro me, ut debitum vobis exsolvam. Promiseram enim in nomine Christi disserere hodie, cum angustia temporis tunc impediret, ne id possemus explicare tractando, illuxit nobis dies hodiernus; et sentio audiendi cupiditate et pia devotione vos celebrius congregatos. Exspectationem vestram Deus impleat ex ore nostro. Amastis enim ut veniretis: sed amastis, quid? Si nos, et hoc bene; nam volumus amari a vobis, sed nolumus in nobis. Quia ergo in Christo vos amamus, in Christo nos redamate, et amor noster pro invicem gemat ad Deum: ipse enim gemitus columbae est. 2. Si ergo gemitus columbae est, quod omnes novimus, gemunt autem columbae in amore; audite quid dicat Apostolus, et nolite mirari quia in columbae specie
Abbreviated transcription (Latin):
& possessionem tuam terminos terrae. Audistis quoinodo a syon ꝓdut lex:
& uerbum dñi abierłm. Ibi enim audierẽ discipuli. Ite: baptizate gentes:
in nomine patris & filii. & sp̃s scĩ. Intenti facti sumꝰ : cum audiremꝰ. ite baptizate
gentes. Incuiꝰ nomine.  Innomine patris. & filii. & sp̃s scĩ. Iste unus dĩ: quia¬

Expanded text:
et possessionem tuam terminos terrae . Audistis quomodo a Sion prodiit lex, et possessionem tuam terminos terrae . Audistis quomodo a Sion prodiit lex, et verbum Domini ab Jerusalem : ibi enim audierunt discipuli, Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Intenti facti sumus, cum audiremus, Ite, baptizate gentes. In cujus nomine? In nomine Patris et Filii et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo gͦ cumbaptizat bonꝰ & melior : nonidõ iste bonum accepit & ille
melius: sed quamuis bonus eȩ meior fuerint minis tri. unum & aequale. ẽ.
quod acceperunt. nec ẽ. melior in illo: & inferuis in illo. sic o cum baptizat malꝰ.
aliqua uel ignorantia ȩccłae uel tolerantia: aut enim ignorantur mali aut
tolerantur. toleratur p̾alea. quousq inultimo uentiletur area : illud quod
datum. ẽ. unumẽ: nec unpar propter imꝑares ininistros. s par & aequale:
propter hicẽ. quibaptizat. Ergo dilectissimi: iudeamꝰ quod uidere illi nolun
non quod non uideant: eła ẜ quod se iudere doleant. quasi cautũ sit contra
illos: quo missi st̃ discipuli ꝓ innomine patris. & filii. & sp̃s scĩ: ut baptizarent
tanquam ministri. Quo missi st̃. ⁊ lte dixit: baptizate gentes. Audistis frs:
quomodo uenit illa hereditas. Postula ame & dabo tͥ gentes hereditatẽ tuam.

Expanded text:
Quomodo ergo cum baptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accepit, et ille Quomodo ergo cum baptizat bonus et melior, non ideo iste bonum accepit, et ille melius; sed quamvis bonus et melior fuerint ministri, unum et aequale est quod acceperunt, non est melius in illo, et inferius in isto: sic et cum baptizat malus ex aliqua vel ignorantia Ecclesiae, vel tolerantia aut enim ignorantur mali, aut tolerantur, toleratur palea, quousque in ultimo ventiletur area, illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros; sed par et aequale, propter, Hic est qui baptizat. 9. Ergo, dilectissimi, videamus quod videre illi nolunt; non quod non videant, sed quod se videre doleant: quasi clausum sit contra illos. Quo missi sunt discipuli, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ut baptizarent tanquam ministri? quo missi sunt? Ite, dixit, baptizate gentes. Audistis, fratres, quomodo venit illa haereditas, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
futuram. ut quãuis multi ministri baptiz aturi essent. siue iti. fiue initi.
non tribuetur scĩtas baptismi : nisi illi superquem descendit columba. de-
quo dictum ẽ. hicẽ. qui baptizat in spu scõ. Petrus baptiz&: hcẽ. qi
baptizat. Paulus baptiret: hicẽ. quibaptizat. ludas baptiz& : hic ẽ. qui
diuersaerunt baptismata. Et tanto quisq aliquid melius putatur accipere.
quanto a meliore uidetur accepisse. lps scĩ. intelligite fr̃s: boni ꝑtinentes
adcolumbã. ptinentes ad sortem ciuitatis illius ierłm: ipsi boni in aeccła de-
merita habent. Sunt alii aluis sanctiores: sunt alii aliis meliores. Q uare ergo
siunus ab illo. uerbigrã. iusto scõ. baptizetur : alius abalio inferioris meriti
apud dm̃. inferioris gradus: inferioris continentię. inferioris uitae: unũ
tamen & par & equale ẽ. quod acceperunt. nisi quia hic ẽ. qui baptizat. ꝙ¬

Expanded text:
futuram, ut quamvis multi ministri baptizaturi essent, sive justi, sive injusti, futuram, ut quamvis multi ministri baptizaturi essent, sive justi, sive injusti, non tribueretur sanctitas Baptismi, nisi illi super quem descendit columba, de quo dictum est, Hic est qui baptizat in Spiritu sancto? Petrus baptizet, hic est qui baptizat: Paulus baptizet, hic est qui baptizat; Judas baptizet, hic est qui diversa erunt baptismata; et tanto quisque aliquid melius putatur accipere, quanto a meliore videtur accepisse. Ipsi sancti, intelligite fratres, boni pertinentes ad columbam, pertinentes ad sortem civitatis illius Jerusalem, ipsi boni in Ecclesia, dmerita habent: sunt alii aliis sanctiores, sunt alii aliis meliores. Quare ergo si unus ab illo, verbi gratia, justo sancto baptizetur, alius ab alio inferioris meriti apud Deum, inferioris gradus, inferioris continentiae, inferioris vitae, unum tamen et par et aequale est quod acceperunt, nisi quia hic est qui baptizat?
Abbreviated transcription (Latin):
uerat ioħs. quia baptizaturꝰ erat dñs in sp̃u scõ: ut hoc intelligatur didicisse
hominẽ potestas illa transire. & Unde probamus. ⁊ Quia columba iam bapti¬
tato dño descendit. Aute autẽ quam uenir& dñs ut baptiz aretur aiohanne
in iordane: diximꝰ quia nouerat eum illis uocibus ubi ait. Tuadmẽ uenis bapti-¬
tari.  Ego ate debeo baptizari. S ecce dñm nouerat: nouerat filium dĩ. Unde
robamꝰ: qđ ĩam nouerat. quia ipse baptiz aroe in sp̃u scõ. ⁊ Ante quam ueni
adfluuium: cum multi adiohannẽ concurrerent baptizari. ait illis. ego
quidẽ baptizo uos in aqua: qui autem pꝰ me uenit maior me ẽ: cuiꝰ non sum
dignus corrigiam calciam̃ti soluere. Ipse uos baptitabit in spũ scõ & igni. lam
& hoc nouerat. Quid gͦ ꝑ columbam didicit: ne mendax postea inueniatur.
quod auertat a nobis dĩ opinari: nisi quandam proprietatem in xp̃o talem

Expanded text:
verat Joannes, quia baptizaturus erat Dominus in Spiritu sancto; ut hoc intelligatur didicisse verat Joannes, quia baptizaturus erat Dominus in Spiritu sancto; ut hoc intelligatur didicisse hominem potestas illa transiret? unde probamus? Columba jam baptizato Domino descendit: ante autem quam veniret Dominus ut baptizaretur a Joanne in Jordane, diximus quia noverat eum, illis vocibus ubi ait: Tu ad me venis, baptizari? ego a te debeo baptizari. Sed ecce Dominum noverat, noverat Filium Dei: unde probamus quod jam noverat quia ipse baptizaret in Spiritu sancto? Antequam veniret ad fluvium, cum multi ad Joannem concurrerent baptizari, ait illis, Ego quidem baptizo vos in aqua: qui autem post me venit, major me est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere; ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni : jam et hoc noverat. Quid ergo per columbam didicit, ne mendax postea inveniatur quod avertat a nobis Deus opinari; nisi quamdam proprietatem in Christo talem
Abbreviated transcription (Latin):
non nouerat quia ipse baptizaturꝰ erat in aqua & sp̃uscõ: nam & hoc nouerat.
sed quia ita ut sibi tener& ipsam potestatẽ: & innullũ ministrorũ eã transferr&.
hoc ẽ. quod didicit in coluba. Per hanc eni potestatẽ quam xp̃c solus sibi tenuit.
& innemine̾ ministrorum transfudit: quamuis ꝑministros baptizare dignatꝰ
sit: per hanc stat unitas ȩccłȩ. quae significatur incolumba: dequa dictumẽ.
Una ẽ. columba mea: una ẽ. matris suae. Sienim ut iam dixi fr̃s transferretꝰ᷑
potestas adño ad ministrum: tot baptismata ẽẽnt. quot ininis tri esser
ioħs quiddam proprium cum ei dictũ eẽt. super quem uideris sp̃m descendentẽ¬
rat insp̾u sco̾: s quia tali ꝓprietate. ut potestas abeo nontransir&e in altum
quemuis: eodonante. hocibi didicit. & unde probamꝰ. quia iam & hoc no-¬

Expanded text:
non noverat quia ipse baptizaturus esset in aqua et Spiritu sancto; nam et hoc noverat: non noverat quia ipse baptizaturus esset in aqua et Spiritu sancto; nam et hoc noverat: sed quia ita ut sibi teneret ipsam potestatem, et in nullum ministrorum eam transferret, hoc est quod didicit in columba. Per hanc enim potestatem, quam Christus solus sibi tenuit, et in neminem ministrorum transfudit, quamvis per ministros suos baptizare dignatus sit, per hanc stat unitas Ecclesiae, quae significatur in columba, de qua dictum est: Una est columba mea, una est matri suae . Si enim, ut jam dixi, fratres mei, transferretur potestas a Domino ad ministrum, tot baptismata essent, quot ministri essent, Joannes quiddam proprium, cum ei dictum esset, Super quem videris Spiritum descendenteancto; sed quia tali proprietate, ut potestas ab eo non transiret in alterum, quamvis eo donante, hoc ibi didicit. Et unde probamus quia jam et hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi unũ nom̃ audis: unus ÷ dĩ. Sicut de semine dictum ẽ. abrahȩ : & exponit
paulus apłis. Insemine tuo benedicentur om̃s g̃s. Hon dix̃ inseminib quasi
inmultis: s tanquam in no semine tuo. quod. ẽ. xp̃s. Sicut gͦ quia ibi ñ. ait
nomine baptizemꝰ. Ministros nos fecisti: & dixisti nobis. lte. baptizate inno-
meam. Interrogatis. quo imus. ⁊ Adid quod emi sanguine ineo. Quoergo.
Adgentes uquit. Putaui quiadixit: ite baptizate afros innomine patris&e filu¬

Expanded text:
bi unum nomen audis, unus est Deus: sicut de semine Abrahae dictum est, et exponit Paulus apostolus, In semine tuo benedicentur omnes gentes: non dixit, In seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Enomine baptizemus, ministros nos fecisti, et dixisti nobis, Ite, baptizate in nommeam. Interrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanguine meo. Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia dixit, Ite, baptizate Afros in nomine Patris et Fil
Abbreviated transcription (Latin):
ut spm̃ eiꝰ acciper&. & qͥs audeat łcogi¬
tare ł dicere. incęlo sedentẽ xp̃m rogan¬
dũ ñ eẽ. & int̾i̾a manentẽ rogatũ fuis¬
se  Rogandũ ñ eẽ.in mortale̾. rogari
soluat. lucendo in cordib nr̃is ad uiden¬
da quȩ dicit. Puto eiũ qđ ait. iterũ aut̃
uidebo uos & gaudebit cor ur̃m. & gau¬
diũ ur̃m nemo tollet auobis: ñ ad il¬
lud tẽpus eẽ. referendũ qͦ resurrexit.
eisq suã carnẽ cernendã tangendãq
monstrauit. s potiꝰ ad illud unde iã
dixerat. qͥ diligit me diligetꝰ a patre¬
meo. & ego diligã eũ: & manifestabo
meipsũ illi. lã qͥppe resurrexerat. iã
se illis in carne monstrauerat. iã sede¬
bat ad dexterã patris: quando dicebat

Expanded text:
quis audeat, vel cogitare, vel dicere, in coelo sedentem Christum rogandum non esse, et in terra manentem rogandum fuisse? Rogandum non esse immortalem, rogari se dissolvat, lucendo in cordibus nostris ad videnda quae dicit. Puto enim quod ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, non ad illud tempus esse referendum, quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit, sed potius ad illud, unde jam dixerat: Qui diligit memeo; et ego diligam eum, et manifestabo meipsum illi . Jam quippe resurrexerat, jam se illis in carne monstraverat, jam sedebat ad dexteram Patris, quando dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. Modicũ & uidebimꝰ eũ. ubi iã nichil
rogemꝰ. nichil int̾rogemꝰ: quia nichil de¬
sideramꝰ remanebit. nichil querendũ latebit.
Cũ finitũ fuerit: tunc sentimꝰ quã modicũ fu¬
erit. Nõ gͦ sit gaudiũ nr̃m: quale habet
mundus deqͦdictũ. ẽ. mundus autẽ gaudebit.
Nec tam̃ in huiꝰ desiderii parturitione tristes
simus. sed sic̃ ait apłs: spe gaudentes. intri¬
bulatione pacientes. qͥa & ipsa parturiens
cuicũ parati sumꝰ: plus gaudet demox futura
ꝓle. quã tristis. ẽ. dep̃sentidolore. Sed huiꝰ
sermonis: iste sit finis. Habent enĩ quęstionẽ
molestissimã q̃: sequnt᷑. nec breuitate. coar¬
tanda sunt: ut possint cũ modius sidñs uo¬

Expanded text:
eum, ubi jam nihil rogemus, nihil interrogemus; quia nihil desiderandum remanebit, nihil quaerendum latebit. cum finitum fuerit, tunc sentiemus quam modicum fuerit. Non ergo sit gaudium nostrum quale habet mundus, de quo dictum est, Mundus autem gaudebit: nec tamen in hujus desiderii parturitione sine gaudio tristes simus, sed sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaestionem molestissimam quae sequuntur, nec brevitate coarctanda sunt, ut possint commodius, si Dominus vo
Abbreviated transcription (Latin):
ficit nobis: rectissimȩ audimꝰ gaudi
ũ urm̃ nemo tollet auobis. De hoc
eciã : quȩ suꝑiꝰ dicta st̃ meliꝰ existimo
incelligi. modicũ & iã ñ uidebitis me.
& iterũ modic & uidebitis me. Modie
ẽ enĩ hoc totũ spaciũ. qͦ p̃sens ꝑ uolat
scłm. Unde dicit idẽ ipse euangłista
nanq addidit : qr uado ad patrẽ. ad̾
ad priorẽ sententiã referendũ ẽ. ubi
ait. modicꝰ & iã ñ uidebitis me: ñ
ad posteriorẽ ubi ait. & iteruĩ modic
& uidebitis me. ł undo qͥppe ad pa¬
trẽ: facturꝰ erat ut ñ eũ uidereN.
riturꝰ & donec resurgeret ab eoꝵ as

Expanded text:
ime audimus, Gaudium vestrum nemo tollet a vobis. 6. De hoc etiam quae superius dicta sunt, melius existimo intelligi, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo praesens pervolat saeculum: unde dicit idem ipse evangelista vado ad Patrem: quod ad priorem sententiam referendum est, ubi ait, Modicum et jam non videbitis me; non ad posteriorem ubi ait, et iterum modicum et videbitis me. Eundo quippe ad Patrem, facturus erat ut eum non viderent. riturus, et donec resurger
Abbreviated transcription (Latin):
micꝰ dĩ constituitꝰ. Quib iniicꝰ¬
dĩ : factũ ẽ. ut nec eiꝰ unigenito par¬
ceret᷑. Deinde subiungit: & dicit.
Mulier cũ parit tristicitiã habet: q:
uenit hora eiꝰ. Cũ autẽ peperit pue¬
rũ : iã ñ menuuit p̾ssurȩ ꝓpt̾ gaudi

Expanded text:
micus Dei constituitur : quibus inimicitiis Dei factum est ut nec ejus Unigenito parceretur. 3. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parit, tristitiam habet, quia venit hora ejus; cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressur
Abbreviated transcription (Latin):
terrã calcare compellimur. cũ potius nobis sursu cor habendũ sit ad dñm:
tcũ illo eẽ. possimus: Uidetis fr̃s hodierni temporis angustias. istã coar¬
re quȩstionẽ. Quod & si uos forte minus uidetis. ego ut cunq uideo quante
disputationis indigeat. Unde peto ut eã potius suspendi. qua uel neglegentiꝰ
uel angustius ꝑtractari: non fraudata sed dilata expectatione patiamini.
Ad erit eni dñs quinos debitores facit. ut faciat etiã reddituros.

Expanded text:
terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, terram calcare compellimur; cum potius nobis sursum cor habendum sit ad Dominum, ut cum illo esse possimus? Videtis, fratres, hodierni temporis angustias istam coarctare quaestionem. Quod et si vos forte minus videtis, ego utcumque video quantae disputationis indigeat. Unde peto ut eam potius suspendi, quam vel negligentius vel angustius pertractari, non fraudata, sed dilata exspectatione patiamini. Aderit enim Dominus qui nos debitores facit, ut faciat etiam redditores.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. peccata nr̃a. ꝓfecto ille qui lauit pedes discipłoꝵ suoꝵ. fidelis
ẽ. & iustus qui dimittat nobis peccata. & inundet nos ab omĩ iniquitate.
idẽ. usq ad pedes quib conuersam᷑ interra. Pro inde ȩccła quã mundat
xp̃s lauacro aquȩ inuerbo. non solũ in illis ẽ. sine macula & ruga. qui
post lauacrũ regenerationis. continuo ex huius uitȩ contagione tol¬
luntur: nec calcant terra ut opus habeant pedes lauare. uerũ etiã in his
quib istã miscđiam p̾bens dñs. fecit eos de scło isto lotis etiã pedibus
emigrare. In his autẽ qui hic demorant᷑. etia si munda sit qm̃ iuste ui¬
uunt. opus tamen habet pedes lauare: qm sine peccato utiq non sunt
Propt̾ hoc dicit incantico canticoꝵ. Laui pedes meos. quomͦ inquinabo
eos: Dicitur enĩ hoc. cu cogitur adxp̃m uenire. & terrã calcare conuenit.
Alia questio rursus exoritur. Nonne xp̃s sursũ est: Ponne ascendit

Expanded text:
um, fidelis est et justus qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate , id est, usque ad pedes quibus conversamur in terra. 5. Proinde Ecclesia quam mundat Christus lavacro aquae in verbo, non solum in illis est sine macula et ruga , qui post lavacrum regenerationis continuo ex hujus vitae contagione tolluntur, nec calcant terram ut opus habeant pedes lavare; verum etiam in iis quibus istam misericordiam praebens Dominus, fecit eos de saeculo isto lotis etiam pedibus emigrare. In his autem qui hic demorantur, etiamsi munda sit, quoniam juste vivunt; opus tamen habent pedes lavare, quoniam sine peccato utique non sunt. Propter hoc dicit in Cantico canticorum, Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos ? Dicit enim hoc cum cogitur ad Christum venire, et terram calcare cum venit. Alia quaestio rursus exoritur. Nonne Christus sursum est? nonne ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
occidebant eos. S ꝓillis occisus colli¬
gebat eos. qͥ debis futuris anteꝙͣ occi¬
deret᷑ instruxerat eos: neignaros atq
ĩparatos auimos. mala in opinata &
ĩꝓuisa quã ius cito transitura turba¬
rent.s p̾cognita & pacient᷑ accepta ad
bona sepiterna ꝑducerent. Hanc eñ
fuisse causã ut hȩc eisp nuntiaret. etiã
ipse demonstruit ad iungens. S. hoc
locutꝰ sũ uobis: ut cũ uenerit hora
eoꝵ reminiscamini qr ego dixi uobis.
Hora eoꝵ hora tenebrosa. hora nocturna.
S ed indie mandauit dñs miscdiã suã.
& in nocte declarauit: quando nox
uideoꝵ separatũ ase diẽ xp̃ianoꝵ nul¬
la confusione fuscauit. & quando car¬
ne̾ ocidere potuit. fidẽ tenebrare

Expanded text:
occidebant eos. Sed pro illis occisus collioccidebant eos. Sed pro illis occisus colligebat eos; qui de his futuris, antequam occideretur, instruxerat eos, ne ignaros atque imparatos animos mala inopinata et improvisa, quamvis cito transitura, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. Hanc enim fuisse causam ut haec eis praenuntiaret, etiam ipse demonstravit adjungens: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Hora eorum hora tenebrosa, hora nocturna. Sed in die mandavit Dominus misericordiam suam, et in nocte declaravit : quando nox Judaeorum separatum a se diem Christianorum nulla confusione fuscavit; et quando carnem occidere potuit, fidem tenebrare
Abbreviated transcription (Latin):
habent: s ñ scđm scientiã. Obseqͥũ se
putant p̃stare dõ. int̾ficiendo famu¬
los dĩ. Oerror horrendas. Itane ut pla¬
ceas dõ ꝑcutis placentẽ dõꝰ & dĩ tẽplũ
uiuũ teferiente ꝓsternit᷑. nedĩ teplũ
lapideũ deseratꝰ: O execrabilis cȩcitas.
S ed exparte in isrł facta ẽ: ut plenitudo
gentiũ intraret. Ex parte inquã facta
ẽ ñ extoto. Non eni om̃s s aliqͥ exramis
fradi sc̃: ut insererent᷑ oleaster. Nam
sp̃u scõ ĩplente discipłos xp̃i cii linguiᷤᷤ¬
om̃iũ gentiũ loquerent᷑ cũ ꝑeosdi¬
uina miracula frequentaret᷑: a di¬
uina eloqͥa spargerentꝰ. etiã occisus
si a congragationib uideoꝵ. exipsis
qͦq uideis ingentẽ multitudinẽ con¬
gregarent. & nullã solitudinẽ formi
darent. hinc gͦ accensi ceceri reꝓbi &
ceci relũ dĩ habentes s ñ scđn scien¬
tiã. & obseqͥũ sedõ p̾stare credentes.

Expanded text:
habent, sed non secundum scientiam : obsequium se habent, sed non secundum scientiam : obsequium se putant praestare Deo, interficiendo famulos Dei. O error horrendus! Itane ut placeas Deo, percutis placentem Deo; et templum Dei vivum te feriente prosternitur, ne Dei templum lapideum deseratur? O exsecrabilis caecitas! Sed ex parte in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret: ex parte, inquam, facta est, non ex toto. Non enim omnes, sed aliqui ex ramis fracti sunt, ut insereretur oleaster . Nam Spiritu sancto implente discipulos Chriomnium gentium loquerentur, cum per eos divina miracula frequentarentur, et divina eloquia spargerentur, etiam occisus si a congregationibus Judaeorum, ex ipsis quoque Judaeis ingentem multitudinem congregarent, et nullam solitudinem eteri reprobi et caeci, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam, et obsequium se praestare Deo credentes,
Abbreviated transcription (Latin):
catores xp̃i. dõ sepstare putauit obse¬
qͥũ. credens qđ desererent dm̃ isrł. qͥ¬
cunq conuerterent᷑ ad xp̃m. Ut enĩ
& ipsũ xp̃m occiderent: ista ratiorie
cõmoti st̃. Na eoꝵ dehacre: etiã uerba
conscripta st̃. Uidetis qr tocꝰ mundus
post eũ abiit: Si dimiserimꝰ eũ uiue¬
re: uenient romani & tollent nobis
& locũ & gentẽ. Et qͦd caiphas dixit.
rat. Sime ꝑsecuti st̃: & uos ꝑsequentꝰ
ut quẽ ad modũ illĩ occidendo dõ
se p̃stitisse obseqͥũ putauert̃: sic etiã
illos. Iste itaq sensꝰ ẽ. in his uerbis.
Extͣ sy nagogas facient uos: s nolite so¬
litudinẽ formidare. Separati qͥppe acon-¬
gregatione eoꝵ: tã multos in meo no¬
mine congregabitis. ut illi metuen
tes necẽplũ qđ ẽ. apud eos. & omĩia legiᷤᷤ
ueceris sacram̃ta deserant᷑: int̾ficiati
uos sic fundentes sanguinẽ urm. ut
dõ se p̃stantes arbitrent᷑ obseqͥũ. Ecce
ẽ illud: qđ dehis dixit apłs Tclũ di

Expanded text:
t obsequium; credens quod desererent Deum Israel, quicumque converterentur ad Christum. Ut enim et ipsum Christum occiderent, ista ratione commoti sunt: nam eorum de hac re etiam verba conscripta sunt. Videtis quia totus mundus post eum abiit : si dimiserimus eum vivere, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem. Et quod Caiphas dixit: rat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur ; ut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestitisse obsequium putaverillos. Iste itaque sensus est in his verbis, Extra synagogas facient vos; sed nolite solitudinem formidare. Separati quippe a congregatione eorum, tam multos in meo nomine contes ne templum quod erat apud eos, et omnia Legis veteris sacramenta deserantur, interficiant vos; sic fundentes sanguinem vestrum, ut Deo se praestare arbitrentur obsequium. Ecce est illud quod de his dixit Apostolus, Zelum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dendis. prestare arbitrant᷑ obseqͥũ
Quȩ uerba dñs ita subiecit: tanꝙͣ ex
hoc consolaret᷑ eos. qͥ desynagogis u¬
daicis pellerent᷑. P renuntians eñĩ
quę mala eẽnt ꝓ eiꝰ testimonio ꝑpes¬
suri: extͣ sinagogas in qͥt facient uos.
P ec ait. & ueniet hora ut om̃is qͥ intꝰ.¬
ficit uos arbitret᷑ obseqͥũ se p̾stare

Expanded text:
dendis praestare arbitrantur obsequium. dendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba Dominus ita subjecit, tanquam ex hoc consolaretur suos, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, Extra synagogas, inquit, facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ int̾ficit uos. arbitret᷑ obsequiũ
se p̾stare dõ. Prorsꝰ ũmͥ uidetꝰ aliud
significare uoluisse: nͥ ut utellĩge¬
rent atq gauderent tã multos sẽ
gationib pellerent᷑: ut eos ñ suffi¬
ceret pellere s ñsinerent uiuere:
ne onĩs ad nom̃ xp̃i sua p̾dicatione
conuerterent. & ab obseruatiorie
iuidaismi tanꝙͣ diuinȩ ueritatis

Expanded text:
vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intelligerent atque gauderent tam multos se gationibus pellerentur, ut eos non sufficeret pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judai
Abbreviated transcription (Latin):
sinagogas facient uos: s ueniet hora.
tanꝙͣ hoc dictur fuiss. separabt᷑ illi
ait. s ueniet hora. quasi consolationẽ
eis ꝓmiteret post cribulationẽ. cũ
magis diceredebuisse uideatꝰ indica¬
niet. cũ tribulationẽ suꝑ tribulati¬
onẽ. ñ consolationẽ postribulatio¬
nẽ uenturã illis eẽ. p̃diceret. An
forte sic eos illa desinagogis separatio
fuerat tꝰbatura. ut nior mallent
quã in hac uita sine udeoꝵ congre¬
gationib ĩmorari : Absit ut sic tur¬
barentꝰ qͥdĩ ñ hominũ głam reqͥre¬
bant. Qd gͦ ẽ. extra sinagogas faci¬
ent uoss ueniethora. cũ potiꝰ dice

Expanded text:
facient vos: sed venit hora? Tanquam hoc dicturus fuisset: Separabunt illi ait, Sed venit hora, quasi consolationem eis promitteret post tribulationem; cum magis dicere debuisse videatur indicanit, cum tribulationem super tribulationem, non consolationem post tribulationem venturam illis esse praediceret. An forte sic eos illa de synagogis separatio fuerat turbatura, ut mori mallent, quam in hac vita sine Judaeorum congregationibus immorari? Absit ut sic turbarentur, qui Dei, non hominum gloriam requirebant. Quid ergo est, Extra synogogas facient vos: sed venit hora; cum poti